Նատալյա Չմուտինա

**Նատալյա Բորիսովնա Չմուտինա** (, ), ուկրաինացի ճարտարապետ և մանկավարժ, Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական ճարտարապետ, Ուկրաինայի ճարտարապետների ազգային միության անդամ, Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
Նատալյա Չմուտինան ծնվել է 1912 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Կիևում։ 1918-1926 թվականներին տատիկի հետ ապրել է Արամիլում (այժմ՝ Սվերդլովսկի մարզ, Ռուսաստան)։ Այնտեղ ստացել է միջնակարգ կրթություն։ Հետագայում սովորել է օտար լեզուների դասընթացներում, միևնույն ժամանակ ավարտել է նկարչության դասընթացները։

1930-1936 թվականներին սովորել է Կիևի շինարարական ինստիտուտի (այժմ՝ ԿՇԱՀ) ճարտարապետական ֆակուլտետում՝ Վլադիմիր Զաբոլոտնի արվեստանոցում, եղել է Վիկտոր Նեկրասովի համակուրսեցին։ 1936 թվականին Զաբոլոտնիի թիմի կազմում մասնակցել է Կիևում Գերագույն Ռադայի շենքի նիստերի դահլիճի նախագծի մրցույթին։ Նրանց նախագիծը հաղթել է։ 1938-1941 թվականներին եղել է Կիևի թիվ 43 ինքնաթիռների վերանորոգման գործարանի կապիտալ շինարարության բաժնի ճարտարապետը։ 1941-1944 թվականներին՝ տարհանման ժամանակ, որպես ճարտարապետ աշխատել է Արամիլում, Իվանովոյում և Մոսկվայում։ Կիևի ազատագրումից անմիջապես հետո վերադարձել է քաղաք։ 1946-1999 թվականներին դասավանդել է Գեղարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիայում։ 1952 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ-ում ճարտարապետության թեկնածուի գիտական աստիճան ստացած առաջին կինը։ Ազատ տիրապետել է գերմաներենին և ֆրանսերենին, իսկ 1965 թվականին ելույթ է ունեցել Փարիզում` Ճարտարապետների միջազգային միության VIII համագումարում։

1971 թվականին ճարտարապետ Ա. Ստուկալովի և Յ. Չեկանյուկի հետ աշխատել է «Կահույքի տանը»։ Նախագիծը մտահղացել է դրա հեղինակը՝ Ն. Չմուտինան, երկակի ներկայացմամբ՝ առևտուր և ցուցահանդես։ Նախագծում ներկայացվել են առևտրային հարկեր, նաև իրական բնակարանների ինտերիերի արտացոլման նախագիծ՝ կահույքի կոմպոզիցիաների օրինակներով։ 1974 թվականից եղել է Կիևի պետական արվեստի ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Աշխատել է Կիևի ճարտարապետական և նախագծային կազմակերպություններում։ Համահեղինակ է Կիևում Կրեշչատիկի զարգացման նախագծի և  մի շարք հասարակական և արդյունաբերական շենքերի նախագծերի։

Նատալյա Չմուտինան մահացել է 2005 թվականին, 92 տարեկանում։ Ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ Կիևի Վոլոդիմիրսկա փողոցի 22 տանը, որտեղ ապրել է ճարտարապետը, 2012 թվականի նոյեմբերի 29-ին տեղադրվել է հուշատախտակ։

## Աշխատանքներ
* Ռեստորան «Ռիվիերա» Կիևում Դնեպրի ափին,
* Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի շենքը Կիևում՝ Միխայիլ Գրուշևսկու փողոց 5 (ճարտարապետ՝ Վ.Ի. Զաբոլոտնիի հետ համահեղինակությամբ, 1936-1939),
* Բամբակի գործարան Արմավիրում (էվակուացիայի ժամանակ, 1942),
* Կիևում Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի ավերված շենքի վերականգնում,
* Սպառողների միության («Укоопспілка») շենքը Կիևում, Կրեշչատիկի փողոց 9 (ճարտարապետներ՝ Վլադիմիր Զաբոլոտնիի և Յա. Լ. Կրասնիի հետ միասին, 1954-1957),
* «Դնեպր» հյուրանոց Կիևում Կրեշչատիկի փողոց 1/2 (ճարտարապետներ՝ Վիկտոր Ելիզարովի, Վլադիմիր Զաբոլոտնիի և Յա. Լ. Կրասնիի հետ միասին, 1956-1964),
* «Տարասովա Գորա» հյուրանոց Կանևում, Շևչենկոյի փողոց 2 (ճարտարապետ՝ Է. Վ. Գուսևայի և մյուսների հետ միասին, 1961),
* «Լիբեդ» հյուրանոց Կիևում, Հաղթանակի հրապարակ 1 (1970, Ա. Մ. Անիշչենկոյի, Օլեգ Ստուկալովի, Յու. Ա. Չեկանյուկի հետ համահեղինակությամբ),
* «Տուրիստ» հյուրանոց Չերկասիում (1970),
* «Կահույքի տուն» Կիևում (1973)։

## Պարգևներ և կոչումներ
* 1976 - Ուկրաինական ԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ,
* 1987 - Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական ճարտարապետ,
* Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս։

## Պատկերասրահ

Image:2017-05-22 Ukoopspilka Head Office.jpg|Սպառողների միության («Укоопспілка») շենքը
Image:Kaniv SAM 7335 71-103-0007.JPG|«Տարասովա Գորա» հյուրանոց
Image:Европейская площадь Киев 2012 01.JPG|«Դնեպր» հյուրանոց
Image:Готель «Либідь».jpg|«Լիբեդ» հյուրանոց


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Архитектурная макетная мастеская Master 3D 
* Гостиница «Тарасова Гора» (Канев) — иллюстрация в Большой советской энциклопедии

## Աղբյուրներ
* Natalia Borysivna Chmutina: Life and creative path of an architect / edited. O. V. Maznichenko. - К.: АДЕФ-Україна, 2012. - 300 с. : 285 il. - ISBN 978-966-187-185-3.
* Chmutina Natalia // Encyclopedia of Ukrainian Studies: Dictionary part: [in 11 volumes] / Shevchenko Scientific Society; Goal. ed. Prof., Dr. Vladimir Kubiyovych. - Paris — New York: Young Life, 1955-1995.
* Chmutina Natalia Borysivna // Art of Ukraine: Biographical reference book / edited by: AV Kudrytsky, MG Labinsky; for order. AV Kudrytsky. - Kyiv: "Ukrainian Encyclopedia", 1997. - 700 p. - ISBN 5-88500-071-9.
* Formation of Natalia Chmutina's school in the context of architectural culture of Ukraine of the Soviet era: author's ref. dis. … Cand. art history: 26.00.01 / OV Maznichenko; Nat. acad. of Arts of Ukraine, Inst. of Modern Problems. art. - K., 2015. - 16 p.

Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կին ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության անձինք