open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բաթումի բուսաբանական այգի

300px|մինի|աջից|Սև ծովի տեսարանը Բուսաբական այգուց
**Բաթումի բուսաբանական այգին** ( ბოტანიკური ბაღი), Վրաստանի Բաթում քաղաքի բուսաբանական այգին, ամբողջական տարածքը կազմում է 113 հեկտար։ Բուսաբանական այգին գտնվում է Բաթումից 9 կմ հեռու` Կանաչ հրվանդան երկաթուղային կայարանի մոտ (գյուղ Մցվանե-Կոնցխի)։ Այն հանդիսանում էր ԽՍՀՄ խոշորագույն բուսաբանական այգիներից մեկը։ Վրաստանում Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Բաթումի բուսաբանական այգին շարունակում էր զարգանալ և Խորհրդային ազգային կոմիտեի 1925 թվականի հուլիսի 30-ի բանաձևով այն հաստատվել է որպես ԽՍՀՄ գիտական հաստատություն։

## Պատմություն

300px|մինի|աջից|'''Դրախտավարդ''' (), հորտենզիա
19-րդ դարի սկզբին այն բաղկացած էր ինը ֆլորիստիկական բաժիններից՝ Անդրկովկասի խոնավ մերձարևադարձային, նորզելանդական, ավստրալիական, հիմալայան, արևելաասիական, հյուսիսամերիկյան, հարավամերիկյան, մեքսիկական և միջերկրական։ Բնական բույսերի հավաքածուն կազմում է ավելի քան հինգ հազար բուսատեսակ, այդ թվում մոտ երկու հազար տեսակ ծառեր և թփեր։ Բուսաբանական այգում գործում են հինգ գիտական բաժիններ՝ բուսական ներածություն, ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, տրոպիկական բույսերի սելեկցիա, բույսերի բնախոսություն և բիոքիմիա։ Բաթումի բուսաբանական այգին ղեկավարում էր Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիան, սակայն, սկսած 2006 թվականից այն դարձել է անկախ հիմնարկություն։

Բուսաբանական այգին ստեղծվել է աստիճանաբար և տարբեր նպատակներով։ 1881 թվականին ֆրանսիացի Դը Ալֆոն գեղեցիկ պարտեզ ունենալու համար ստեղծեց փոքրիկ էկզոտիկ այգի՝ Ներքին Պարտեզ, որտեղից սկսվում է Բուսաբանական այգին։ Ապա 1892 թվականին աշխարհագրագետ Պավել Տատարինովը Ներքին Պարտեզի հարևանությամբ ստեղծեց ևս մեկ պարտեզ, որը բուսաբանների շրջանում կոչվեց «Բուսաբանական» - դա ժամանակակից Վերին Պարտեզն է։ Այգու հիմնական մասը ստեղծել է հայտնի ռուս աշխարհագրագետ Պավել Կրասնովը` սպիտակգվարդիական գեներալի եղբայրը։ 1912-1914 թվականներին նրան հաջողվել է ձեռք բերել հողեր և գումար` բույսերի աճեցման ծավալուն աշխատանքներ սկսելու համար։ Բուսաբանական այգու հիմնական գաղափարը եղել է տարատեսակ բույսերի կլիմայավարժեցումը Աջարիայի կլիմային և հետագայում Աջարիայում այդ բույսերի բազմացման համար։ Հենց նա առաջինը սկսեց թեյի աճեցումը և ավստրալիական էվկալիպտների աճեցումը` կոլխիդական ճահիճների չորացման համար։

Այսօր Բաթումին համարվում է Վրաստանի տնտեսական և տուրիստական ամենամեծ ու կարևոր կենտրոնը։ Այն հայտնի է պատմական քաղաքի կենտրոնով և ժամանակակից տուրիստական համայնքի երկնաքերներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուսաբանական այգիներ
Կատեգորիա:1912 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Համաշխարհային ծովային տնտեսություն

**Համաշխարհային ծովային տնտեսություն**, համաշխարհային տնտեսության մաս, որն առանձնանում է իր համեմատաբար ինքնուրույն տնտեսական կատեգորիայով, հասարակության արտադրողական ուժերի զարգացման, աշխատանքի աշխարհագրական բաժանման, համաշխարհային տնտեսության ինտերնացիոնալացման և գլոբալացման հետևանաքով։ Այն ունի հետևալ կառուցվածքը`
*ծովային լեռնարդյունահանող արդյունաբերություն,
*ծովային ձկնորսություն,
*ծովային տրանսպորտ,
*ծովային քիմիական արդյունաբերություն,
*նավահանգստային արդյունաբերություն,
*ծովային էներգետիկա,
*ծովային զբոսաշրջություն և ռեկրեացիա։
Ծովային տնտեսության այս բոլոր տեսակները ներառում են ջրային տարածքի և ափամերձ շրջանների արտադրական ձեռնարկությունների ամբողջությունը։
Ծովային ակտիվ տնտեսական գործունեությունն արդեն դառնում է բազմաթիվ բարդ հիմնախնդիրների առաջացման սկզբնաղբյուր, որոնք կարելի է դիտարկել երկրների, տարածաշրջանների և անգամ ամբողջ մոլորակի մակարդակով։ Ինչ վերաբերվում է այդ մակարդակներից վերջինին, ապա այդ դեպքում այն հանդիսանում է համամոլորակային էներգետիկ, հումքային, պարենային հիմնախնդիրների անմիջական արտացոլումը։ ԵՎ այդ հիմնախնդիրների լուծման ուղիներից մեկը դարձավ *Համաշխարհային օվկիանոսի ռեսուրսների* օգտագործումը։ Համաշխարհային օվկիանոսի ավազանին է պատկանում ներկայիս նավթի և գազի հանույթի շուրջ 30%, իսկ մոտ ապագայում այն կարող է հասնել մինչև 50%։

Համաշխարհային օվկիանոսի 100 կիլոմետրանոց ափամերձ գոտում ներկայումս բնակվում են ավելի քան 2 միլիարդ մարդ։ Այս բոլոր մարդիկ օվկիանոսի հետ կապված են իրենց տնտեսական և ռեկրեացիոն գործունեությամբ։ Եվս 2-3 միլիոն մարդ էլ «օվկիանոսի բնակիչներ» են, որոնք գտնվում են օվկիանոսային ջրատարածքում։ Նրանք բոլորը կամ օվկիանոսում զբաղվում են արտադրական գործունեությամբ, կամ էլ հենց ուղևորատար նավերի ուղևորներն են։

Վերջին տասնամյակների ընթացքում ծովափնյա բնակչությունը մշտապես ավելանում է, ինչը պայմանանվորված է դեպի ծով անընդհատ տեղաշարժերով, որոնք բնորոշ են առանձին շրջաններին, այդ ֆոնին էլ ավելանում է ծովափնյա միլիոնանոց քաղաքների թիվը։ Համաշխարհային օվկիանոսի համամոլորակային հիմնախնդրի *բնապահպանական ասպեկտը* պետք է դիտարկել որպես բնակչության շարունակ ուժեղացող արտադրական գործունեության արտացոլում։ Ցավոք այդ գործունեությունը միշտ չէ, որ հաշվի է առնում Համաշխարհային օվկիանոսի առանձնահատկությունները,օվկիանոսային միջավայրի հատուկ դինամիկությունը, և ամենի արդյունքում օվկիանոսի վրա մարդածին բացասական ազդեցություն ոչ թե լոկալ է, այլ` գլոբալ։

Համաշխարհային օվկիանոսի «առողջությունը» մեծապես տուժել է նավթային աղտոտման, մետաղացման, քիմիացման հետևանքով։ Ամերիկյան հեղինակավոր մասնագետների կարծիքով մարդիկ իրենք են ստիպել օվկիանոսին հասնել վտանգավոր սահմանագծին` նրա բնական հնարավորության սահմանին, իսկ որոշ դեպքերում անգամ հատել է այդ սահմանագիծը։ Ահա թե ինչու օվկիանոսային արդյունավետ բնոգտագործման հիմնախնդիրն ամբողջ աշխարհում մնում է ուշադրության կիզակետում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Eartha

250px|մինի|Աշխարհի ամենամեծ պտտվող գլոբուսը
**Eartha**, Աշխարհի խոշորագույն պտտվող գլոբուսը։ Այն գտնվում է քարտեզագրական նյութեր արտադրող DeLorme ընկերության գլխավոր գրասենյակում։
Գլոբուսը գտնվում է ամերիկյան Յարմուտ քաղաքում, Պորտլենդից փոքր-ինչ հյուսիս, Մեն նահանգում։
DeLorme ընկերությունը երկար տարիներ առաջատար է եղել նորարար քարտեզագրման ոլորտում և GPS արտադրանքով։ DeLorme ընկերությունը առաջարկում է յուրահատուկ լուծումներ արագ փոփոխվող տեխնոլոգիաների համակարգում։ Ընկերությունը առաջարկում է նորագույն տեխնոլոգիաներ,լուծումներ առևվտրային և պետական ոլորտներում։
Գլոբուսի յուրաքանչյուր հատված մշակվել է՝ օգտագործելով համակարգչային բարձր տեխնոլոգիաներ։
Այն նախագծել է Դավիթ Դելորմը և կառուցվել է Դելորմ ընկերության աշխատակազմի կողմից։
«Eartha-ն մարտահրավեր է մեզ բոլորիս։ Այն կօգնի մեզ ավելի լավ քարտեզներ ստեղծել և օգնել շատ մարդկանց պատկերացում կազմել, թե ինչպես ենք մենք բոլորս միմյանց կապված Երկրի վրա» ,-ասում է Դելորմը։
Հսկայական երկրագունդը ունի 41 ֆուտ երկարությամբ տրամագիծ և վելի քան 2,5 տոննա կշիռ։
Գլոբուսի վրա հյուսիսայն բեևռը տեսնելու համար անհրաժեշտ է աստիճաններով բարձրանալ երրորդ հարկ։
Eartha գլոբուսը տեղակայված է երեք հարկանի,ապակեպատ բակում։ Գեղեցիկ լուսավորվում է գիշերային ժամերին, պարզ երևում է ամերիկյան Երթուղի 1-ից։Eartha գլոբուսը ներկայացվել է 1998 թվականին և կառուցվել է երկու տարվա ընթացքում։
Նրա մասշտաբը հավասար է 1:1000000.դա նշանակում է, որ գլոբուսի մակերևույթի մեկ միլիմետրը համապատասխանում է Երկիր մոլորակի մակերևույթի մեկ կիլոմետրին։ Դա թույլ է տվել կառուցողներին ավելացնել բազմաթիվ դետալներ և մանրամասներ, ինչպիսիք են տրանսպորտային ցանցերը, քաղաքային տարածքները, ինչպես նայև մատնանշել բազմապիսի օգտակար տեղեղկատվություն։
Այս գլոբուսը պատրաստված է հենց այն տեսքով,ինջպես այն երևում է տիեզերքից։
Eartha գլոբուսի ստեղծողները նպատակ են ունեցել մարդկանց տեղափոխել գեղեցիկի աշխարհ, ավելի լավ ծանոթացնել Երկիր մոլորակին, ավելի շատ գիտելիքներ տալ երկրագնդի վերաբերյալ, ավելի հեռուն գնալ Երկրի ճանաչման գործում։
Մակերեսային պատկերների տվյալների բազան կազմել է 140 գիգաբայթ։ Դրանք ռեկորդային թվեր էին 1998 թվականի համար, երբ դեռ չկար Google Maps-ը։
Այս գլոբուսը տեղադրվել է ավելի քան 6000 ալյումինե խողովակներից պատրաստված շրջանակի վրա, որը ծածկված է քարտեզի 792 կտորներով։
Ինչպես գլոբուսների մեծամասնությունը, Eartha-ն նույնպես տեղադրված է 23,5 աստիճան տեքությամբ. հենց այդքան է կազմում Երկրի առանցքի տեքությունը իրականում։
Այս գլոբուսը մեկ լրիվ պտույտ է կատարում 18 րոպեում։ Սակայն հնարավոր է ավելացնել արագությունը, որ այն մեկ լրիվ պտւյտ կատարի մեկ րոպեում, կամ դանդաղեցնել այնքան, որ պտույտը տևի մեկ ժամ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քարտեզագրություն
Անծերի մեքսիկական

**Անծերի մեքսիկական** ()։ Պատկանում է աստղածաղկազգիների ընտանիքին։
250px|մինի|Անծերի մեքսիկական

## Բնութագիր
Բազմամյա բույս է, բայց օգտագործվում է որպես միամյա։ Տարածվել է Մեքսիկայից։ Սորտերի գերակշռող մասը ցածրաճ է, ունենում է 12-60 սմ բարձրության։ Ծաղկման պրոցեսը տևում է բավականին երկար հունիսից մինչև ուշ աշուն, ընդ որում թուփը համատարած կերպով ծածկվում է փիրուզագույն կամ երկնագույն առատ ծաղիկներով, որոնք լրիվ ծածկում են բույսի տերևները և մյուս օրգանները։ Կան որոշ տեսակներ որոնց ծաղիկները լրիվ սպիտակ են (սնեժինկա)։
Մեր հանրապետությունում վայրի վիճակում չի հանդիպում. մշակության մեջ է մտցվել 1930֊ական թվականներից հետո։ Բազմանում է սերմերով և ցողունային կտրոնների միջոցով։ Սերմերը ցանում են մարտի սկզբին` ջերմատանը,այնուհետև երկու անգամ վերատնկում արկղերի ու թաղարների մեջ։ Դաշտ են տեղափախում այն ժամանակ, երբ լրիվ անցել է ուշ գարնանային ցրտահարությունների վտանգը (Արարատյան դաշտի պայմաններում մայիսի 13֊ից հետո)։ Կտրոնավորման համար առանձնացրած բույսերը պետք է պահել զով ջերմատներում։ Կտրոնները վերցնում են աստիճանաբար` հունվարից սկսած։ Կտրոններից աճած բույսերը ապրիլին տնկում են ջերմատներում, որոնք արդեն մայիսին տալիս են անհրաժեշտ քանակությամբ կտրոններ։ Դրանք արմատակալեցնում են կիսատաք ջերմոցներում և հունիսին տեղափոխում դաշտ ու տնկում մեկը մյուսից 15֊30 սմ հեռավորության վրա։
Անծերին ջերմասեր և լուսասեր բույս է, պահանջկոտ է հողի նկատմամբ, չափավոր խոնավասեր է, հեշտությամբ է խուզվում, ձևավորվում, որի շնորհիվ կարելի է օգտագործել որպես եզրաշերտ։

## Բազմացում
Մեր հանրապետությունում մշակության մեջ է մտցվել 30-ական թվականներից հետո, սակայն վայրի վիճակում չի հանդիպում։ Բազմանում է սերմերով և ցողունային կտրոնների միջոցով։ Սերմերը ցանում են ջերմատանը մարտի սկզբին, որից հետո նոր երկու անգամ վերատնկում արկղերի մեջ։ Տեղապոխում են դաշտ այն ժամանակ, երբ լրիվ անցել է ուշ գարնանային ցրտահարությունների վտանգը (Արարատյան դաշտի պայմաններում` մայիսից հետո)։ Կտրոնավորման համար առանձնացված բույսերը պետք է պահել զով ջերմատներում։ Կտրոնները վերցնում են աստիճանաբար` հունվարից սկսած։ Կտրոններից աճած երիտասարդ բույսերը ապրիլին տնկում են ջերմատներում, որոնք արդեն մայիսին տալիս են անհրաժեշտ քանակությամբ կտրոններ։ Արմատակալեցնում են կիսատաք ջերմոցներում և հունիսին տեղափոխում են դաշտ՝ տնկում մեկը մյուսից 15-30 սմ հեռավորության վրա։ Անծերին բավականին ջերմասեր և լուսասեր բույս է, բավականին պահանջկոտ է հողի նկատմամբ, սակայն չափավոր խոնավասեր է։ Հեշտությամբ է խուզվում, ձևավորվում և հենց այդ հատկանիշի շնորհիվ կարելի է օգտագործել որպես եզրաշերտ։

## Գրականություն
* Լ.Վ. Հարությունյան «Քո շրջապատի ծաղիկները»
* Однолетние цветочные растения / сост. В. В. Вакуленко, Т. М. Алейникова. М.: Изд-во минсельхоза РСФСР. 1961. С. 5—13.
* Головкин Б. Н. и др. Декоративные растения СССР. М.: Мысль, 1986. С. 263—264.

Կատեգորիա:Աստղածաղկազգիներ
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Լալո

**Լալո** (), Նոր Զելանդիայի անդրծովյան տարածք Տոկելաուի փոքրիկ կղզիներից մեկն է։ Գտնվում է Տոկելաուի մեծ օղակակղզիներից մեկում՝ Ֆակաոֆոյի հյուսիսարևելյան շրջանում։ Անմարդաբնակ կղզի է։

## Արտաքին հղումներ
* Map of Fakaofo Atoll

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Տոկելաուի կղզիներ
Կատեգորիա:Ֆակաոֆո
Աստղածաղիկ չինական

**Աստղածաղիկ չինական** ()։ Պատկանում է աստղածաղկավորների ընտանիքին։

## Տարածում
250px|մինի|Աստղածաղիկ (Կալիստեֆուս) չինական
Ծաղկի վայրի տեսակները տարածված են Արևելյան Ասիայում։

## Տարածվածությունը Հայաստանում
Տարածված է Լոռու, Գեղարքունիք, Արագածոտնի, Սյունիքի մարզերում։ Աճում է մարգերում, անտառներում, արոտավայրերում, ժայռոտ վայրերում։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ։

## Կառուցվածք
Ուղղաձիգ բույս է, բարձրությունը՝ 15-80 սմ, ցրված կամ կոմպակտ սաղարթով։ Ունի փնջաձև արմատային համակարգ։

## Բնութագիր
Լայնորեն տարածում ունի հատկապես մշակության մեջ։ Հայտնի են այս ծաղկի շուրջ 600 տեսակներ, որոնք ունեն տարբեր ձևի ու գույնի ծաղիկներ, տարբեր է նաև ցողունների բարձրությունները։ Ցողունը կանգուն է, ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 10-100 սմ։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջաեզր, երբեմն՝ ատամնաեզր։ Ծաղկաբույլը՝ զամբյուղ, եզրային ծաղիկները՝ բազմերանգ։ Ծաղկում է հուլիսից մինչև ուշ աշուն։ Պտուղը փուփուլավոր, գորշադարչնագույն, սեպաձև, հակադիր ձվաձև սերմնապտուղ է։ Գեղազարդիչ է։ Մեր պայմաններում մշակվում է անմիջապես բաց գրունտում ցանք կատարելու միջոցով, ինչպես նաև սածիլմամբ

## Տեսակներ
Ամենատարածված խմբերն են. ասեղնաձև (բարձրությունը՝40-50, ծաղկի տրամագիծը՝ 9-10 սմ, օգտագործվում է ծաղկեփնջերում և ձևավորումներում), Ունիկում (բարձր՝. 50-60, ծաղկի տրամագիծը՝ 11-12 սմ, օգտագործում են ծաղկեփնջերում և ձևավորումների համար), Ռադիո (ունի նույն ցուցանիշները), Ջայլամի փետուր (բարձր.՝ 60-70, ծաղկի տրամագիծը՝ 12-13 սմ, օգտագործում են ծաղկեփնջերում), Կոմետա (բարձր.՝ 60-65, ծաղկի տրամագիծը՝ 10-11 սմ օգտագործվում է ծաղկափնջերի և ձևավորման համար), Քաջվարդանման (բարձր.՝ 40-50, ծաղկի տրամագիծը՝ 8-10 սմ։ Օգտագործումը նույն է), Ամերիկյան թփային (բարձր.՝ 60-70 սմ, ծաղկի՝ տրամագիծը՝ 12-13 սմ, օգտագործումը նույն է), Տրիումֆ (բարձր.՝ 20-25 սմ, տրամագիծը՝ 7-8 սմ, օգտագործվում է ծաղկադեկորատիվ ձևավորումներում), Վիկտորիա (բարձր.՝ 35-40, ծաղկի տրամագիծը՝ 9-10 սմ) և այլն։

## Գրականություն
* Լ.Վ. Հարությունյան «Քո շրջապատի ծաղիկները», Երևան «Արևիկ 1987», էջ 40
* Callistephus // Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ. = Botanica / ред. Д. Григорьев и др. — М.: Könemann, 2006

Կատեգորիա:Աստղածաղկավորներ
Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Ջրահովիտ)

**Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան**, հայ ազգային ազատագրական շարժման հերոս, հայդուկապետ Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձանը Արարատի մարզի Ջրահովիտ համայնքում։

## Տվյալներ
Կիսանդրին տեղադրված է պատվանդանի վրա. հուշարձանի բարձրությունը 4 մետր է, որից 1,5 մետրը քանդակի բարձրությունն է։ Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձանի աջ և ձախ կողմերում տեղադրված են հուշաքարեր, որոնցից մեկը նվիրված է 1915 թվականի եղեռնի, մյուսը՝ 1988 թվականի երկրաշարժի զոհերի հիշատակին։ Ներքևի մասում տեղադրված են գյուղի զոհված ազատամարտիկների հուշաքարերը։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1990 թվականի մայիսի 28-ին։

## Նյութ
Նյութը՝ բրոնզ, բազալտ

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Ռուստամ Ավետիսյան

## Պատկերասրահ

Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Ջրահովիտ) (1).jpg
Andranik_Ozanyani_hushardzan.jpg
Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Ջրահովիտ) (2).jpg
Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Ջրահովիտ) (3).jpg
Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Ջրահովիտ) (4).jpg
Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Ջրահովիտ) (6).jpg


## Տես նաև
* Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Երևան, Կենտրոն)
* Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Երևան, Մալաթիա-Սեբաստիա)
* Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Վառնա)
* Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Արտաշատ)
* Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Ուջան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի մարզի հուշարձաններ
Հերման Ջոզեֆ Մյուլլեր

**Հերման Ջոզեֆ Մյուլլեր** (, ), ամերիկացի գենետիկ, Թոմաս Մորգանի աշակերտը, ֆիզիոլոգիայի և բժշկության բնագավառում Նոբելյան մրցանակիր դափնեկիր (1946)՝ ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցության տակ մուտացիաների հայտնաբերման համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմց և Ճապոնիայի Հիրոսիմա և Նագասակի քաղաքների ատոմային ռմբակոծությունից անմիջապես հետո նրա ստացած մրցանակը հանրության ուշադրությունը հրավիրեց ճառագայթահարման վտանգավոր հետևանքների վրա։ Աշխարհը մտնում էր սառը պատերազմի փուլ, իսկ Մյուլլերն օգնեց բարձրացնել հանրության ուշադրությունը միջուկային պատերազմի հնարավոր հետևանքների վրա։ ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի (1933-1949, 1990 թ.) թղթակից անդամ։

## Ռենտգենյան ճառագայթների հետևանքով գենային մուտացիայի հայտնաբերումը
Մյուլլերը 1926 թվականի ընթացքում ընթացքում կատարեց մի շարք կարևորագույն բացահայտումներ։ Նոյեմբերին, նա անցկացրել է երկու փորձարկումներ տարբեր ռենտգենյան ճառագայթների չափաբաժիններով։
Այդ փորձերի արդյունքում նա նկատեց հստակ քանակական հարաբերություն ճառագայթային եւ մահացու մուտացիաների միջև։ Բեռլինում կայացած հինգերորդ միջազգային գենետիկայի կոնգրեսում Մյուլլերի «**Գենետիկ մոդիֆիկացիայի խնդիրները**» խորագրով ելույթը սենսացիա առաջացրեց մամուլում։

Մյուլլերի միջազգային հեղինակության հետ մեկտեղ սկսեց ընդարձակվել նրա լաբորատորիան, քանի դեռ տեղի չէր ունեցել Մեծ դեպրեսիան։
Դա մի դժվար ժամանակահատված էր Մյուլլերի թե մասնագիտական, և թե անձնական կյանքում։ Գերհոգնածության և աճող ֆինանսական ճգնաժամի պատճառով Մյուլլերը 1932 թվականին ինքնասպանության փորձ կատարեց։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%91%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80,_%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%84#cite_note-3

Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գենետիկներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Կոռնելի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Լագուշ

**Լագուշ** (; //) - քաղաք և նավահանգիստ Պորտուգալիայի հարավում, Ֆարուի շրջանի համանուն մունիցիպալիտետի կենտրոնում։ Բնակչությունը - 17,5 հազար մարդ (քաղաք), 25,4 հազ. մարդ (մունիցիպալիտետ)։ Քաղաքն ու մունիցիպալիտետը մտնում են Ալգարվե շրջանի և Ալգարվե ենթաշրջանի մեջ։ Մտնում է Մեծ Ալգարվե քաղաքային ագլոմերացիայի կազմի մեջ։

2012 թվականին տուրիստական TripAdvisor կայքը, Լագուշին տվեց համար 1 ճանապարհորդական ուղղություն կոչումը։

thumb|250px|left|Լագուշ
thumb|250px|left|Նավատորմ Լագուշում

## Դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Լագուշ ծովածոցի ափին, Բենսաֆրիմ գետի Ատլանտյան օվկիանոս թափվելուն մոտ։

Հեռավորությունը.
* Լիսաբոն — 184 կմ,
* Ֆարո — 67 կմ,
* Բեժա — 124 կմ

Մունիցիպալիտետը սահմանակից է.
* հյուսիսում — մունիցիպալիտետ Մոնշիկե
* արևելքում — մունիցիպալիտետ Պորտիման
* հարավում — Ատլանտյան օվկիանոս
* արևմուտքում — մունիցիպալիտետ Վիլա-դու-Բիշպու
* հյուսիս-արևմուտքում — մունիցիպալիտետ Ալժեզուր

## Բնակչություն

## Պատմություն
**Լագուշ** - ավելի քան 2000 տարվա պատմություն ունեցող քաղաք-նավահանգիստ։ Լագուշ անվանումը ունի Կելտական ծագում և առաջացել է լատիներեն Լակոբրիգա անվանումից։

## Շրջաններ

## Պատկերասրահ

Image:Lagos_-_Docapesca.JPG|Ձկնորսական կառանատեղ
Image:Lagos_-_Monumento_aos_Mortos_da_Grande_Guerra.JPG|Աշխարհամարտերում զոհված զինվորի հուշարձան.
Image:Lagos_Zoo.jpg|Լագուշի կենդանաբանական այգի
Image:Ribeira_de_Bensafrim_in_Lagos,_Portugal.jpg|Առափնյակ Լագուշում


## Արտաքին աղբյուրներ
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական քաղաքներ
Կատեգորիա:Նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքներ
Գայանե Մալումյան

**Գայանե Մալումյան** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։

## Կենսագրություն
Գայանե Մալումյանը ծնվել է 1957 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Կիրովական (ներկայիս՝ Վանաձոր) քաղաքում։ Սովորել է Վանաձորի Խ. Աբովյանի անվան թիվ 9 դպրոցում։

1974-1978 թվականներին սովորել է Կիրովականի պետական մանկավարժական ինստիտուտում, որն ավարտել է գերազանցության դիպլոմով։ 1978-1981 թվականներին սովորել է Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայի առկա բաժնում՝ «Խորհրդահայ գրականություն» մասնագիտությամբ։ 1989 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Պ. Սևակի «Անլռելի զանգակատուն» պոեմի գաղափարական բովանդակությունն ու պոետիկան» վերնագրով և ստացել գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2005 թվականին ստացել է դոցենտի գիտական աստիճան։

## Աշխատանք
* 1985-1996 թվականներին աշխատել է Վանաձորի թիվ 9 և թիվ 30 դպրոցներում որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։
* 1999 թվականից մինչ օրս աշխատում է Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտի (այժմ՝ համալսարան) գրականության ամբիոնում։

## Աշխատություններ և հոդվածներ
Գայանե Մալումյանը հրատարակել է մի շարք գիտական հոդվածներ՝ նվիրված դասական և ժամանակակից գրողների ստեղծագործությանը.
* Պարույր Սևակի ստեղծագործության աղբյուրները
* Պարույր Սևակի պոեմների պատկերավորության միջոցները
* Սիստեմը... հայտնաբերել ներսից
* Ամենամեծ դու նահատակ...
* «Անլռելի զանգակատուն» պոեմի կառուցվածքը
* Միխայիլ Բուլգակովի «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպի վերլուծման մեթոդիկայի մասին
* Որպես խաչված գեղեցկություն
* Պարույր Սևակի «Վերնագիրը վերջում» շարքը
* Գուրգեն Մահարու «Ծաղկած փշալարեր» վիպակը
* Գրականությունը ներքին մերկություն է...
* Ակսել Բակունցի պատմվածքների լեզվաոճի ուսուցումը
* Ժամանակակից ու հավերժական «Քաջ Նազարը»
* Սիմֆոնիզմի և պոլիֆոնիզմի սկզբունքը Սևակի «Անլռելի զանգակատուն» պոեմում
* Հրանտ Մաթևոսյանի խոսքարվեստի ոճական առանձնահատկությունները
* Հովիկ Հովեյանի «Կեսգիշերային լիբրետո» ժողովածուն
* Պարույր Սևակի «Ֆրանչեսկա դա Ռիմինի» պոեմի գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները
* Հրանտ Մաթևոսյանի «Նանա իշխանուհու կամուրջը» վիպակը
* Նարինե Կռոյանի «Ճարճատուկի ծաղիկը» պատմվածքների ժողովածուն
* Պերճ Զեյթունցյանի երկու դրամաները
* Հ.Մաթևոսյանի «Տերը» վիպակը
* Հոգով խելառը (Շիրազ) -
* «Ճիլիմոնը Էլֆիք Զոհրաբյանի համանուն պատմվածքում» -։

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
* О поеме Севака "Неумолкаемая колокольня", Новосибирск, 2002
* Ձեռագրերը չեն այրվում, Վանաձոր, «Սիմ» տպագրատուն, 2006
* Թարգմանության տեսություն և գործընթաց, Վանաձոր, «Սիմ» տպագրատուն, 2010

## Աղբյուրներ
* «Լոռու մարզ» թերթ, դեկտեմբեր, 2007

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Անմոռուկ ազորյան

**Անմոռուկ ազորյան**, ()։ Պատկանում են գաղտրիկազգիների ընտանիքին։

## Բնութագիր
Անմոռուկները միամյա, երկամյա և բազմամյա բույսեր են։ Գարնանային ամենագեղեցիկ ծաղիկներից մեկն է համարվում, առանձնապես գեղեցկությունը երևում է մասսայական տնկման դեպքում։ Ծաղկի գեղեցկությունը պայմանավորված է փիրուզի նման նուրբ երկնագույն, սպիտակ և բաց վարդագույն ծաղիկների շնորհիվ։ Շատ են անմոռուկի տեսակները նաև մեր հանրապետությունում, բոլորն էլ գեղեցիկ , բարձր դեկորատիվ բույսեր են և մեծ ուշադրության են արժանի։

Ավելի մեծ տարածում ունեն մշակության մեջ անմոռուկի ճահճային, երկարավուն, ազորյան և ալպիական տեսակները։ Ազորյան անմոռուկը բազմամյա է, սական մշակվում է միամյա բույս, որի բարձրությունը հասնում է մինչև 30 սմ-ի։ Ամռան ընթացքում ծաղիկները ամբողջությամբ ծաղկում են։

## Բազմացում
Մարտի սկզբին ծաղկի սերմերը ցանում են ջերմատներում, որից հետո սերմնաբույսերը վերատնկում են արկղերում։

Արդեն մայիսին վերատնկում են թաղարներում, իսկ հունիսին արդեն դաշտ են տեղափոխում։ Բազմացումը կատարվում է նաև ինքնացանով։ Դա ավելի լավ է կատարվում կիսաստվերոտ վայրերում որտեղ առկա է խոնավություն, սննդանյութերով հարուստ հող։ Անմոռուկը ամբողջ ամռան ընթացքում պահանջում է առատ ոռոգում։

## Օգտագործում
Օգտագործվում է ծաղկաթմբերի, եզրաշերտերի, ալպինարիաների ձևավորման համար։ Ծաղիկն օգտագործվում է ծաղկեփնջերի պատրաստման մեջ հատկապես ճահճային անմոռուկը, ընդ որում ծաղիկները ջրի մեջ երկար են պահպանվում։

Գոյություն ունեն անմոռուկի բազմաթիվ սորտեր հատկապես՝ արժեքավոր։

## Գրականություն
* Լ.Վ. Հարությունյան «Քո շրջապատի ծաղիկները», Երևան «Արևիկ 1987»
* Flora of the Azores, Governo dos Açores
* Watson, Hewett Cottrell. 1844. Myosotis azorica, Azorean mouse-ear or forget-me not. Botanical Magazine 70:

Կատեգորիա:Գաղտրիկազգիներ
Սեբաստիան Ռոշե

**Սեբաստիան Ռոշե** (, ), ֆրանսիացի դերասան, ով ունի շոտլանդական (հայրական կողմից) և ֆրանսիական (մայրական կողմից) արմատներ։ Ռոշեն ավելի հայտնի է ABC-ի «Գլխավոր հոսպիտալ» օճառային օպերայում կատարած Ջերի Ջեքսիի դերի շնորհիվ (2007-2013 թթ.), ինչպես նաև «Եզր», «Գերբնականը», «Առաջնածինները» և «Սկանդալ» հեռուստասերիալներում կատարած երկրորդական դերերով։

## Վաղ տարիներ
Ռոշեն ծնվել է Փարիզում 1964 թվականի օգոստոսի 4-ին։ Պատանեկան տարիներին ընտանիքի հետ ապրել է առևտրային նավում, որը գնում էր Միջերկրածով, Աֆրիկա, Հարավային Ամերիկա և Կարիբներ։ Ավարտել է Դրամատիկական արվեստի պետական բարձրագույն կոնսերվատորիան։

## Կարիերա
1989 թվականին կոնսերավատորիան ավարտելուց հետո Սեբաստիանը աշխատել է ֆրանսիական թատրոնում, կինոյում և հեռուստաընկերությունում այնպիսի դերասանների հետ, ինչպիսիք են Միշել Սերրոն, Իզաբել Հյուպպերը։ 1922 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ և այդ ժամանակից ի վեր աշխատել է այդտեղ։ Աշխատել է թատրոնում Ալ Պաչինոյի, Ջուլի Թեյմորի և Մարկ Լամոսի հետ։ Նրա հեռուստատեսային և կինեմատոգրաֆիստական կարիերան ընդգրկում է այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են՝ *Կարգ ու Կանոն*, *Նյու-Յորքի գաղտնիքները*, *[[Սեքսը մեծ քաղաքում (հեռուստասերիալ)|Սեքսը մեծ քաղաքում]]*, *[[Մեծն Մերլին]]*, *[[Հմայվածները]]*, *[[Լրտեսուհին (հեռուստասերիալ)|Լրտեսուհին]]*, *[[Երկրածովի կախարդը]]*, **, *[[«Հակաահաբեկչություն» ջոկատ]]*, *[[Օդիսսեա 5 (հեռուստասերիալ)|Օդիսսեա 5]]*, *[[Վամպիրի օրագրերը]]*, *[[Գերբնականը]]:* Նաև նկարահանվել է «Բեովուլֆ» ֆիլմում Էնթոնի Հոփքինսի, Ջոն Մալկովիչ-ի և Անջելինա Ջոլիի հետ։

## ԱՆձնական կյանք
1997 թ.-ից 2005 թվականներին ամուսնացած էր ամերիկացի դերասանուհի և ռեժիսոր Վերա Ֆարմիգայիի հետ։ 2014 թվականին ամուսնացել է ամերիկացի դերասանուհի Ալիսիա Հաննայի (Alicia Hannah) հետ։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1964 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կարիկ Պասմաճյան

**Կարիկ (Կարապետ) Գրիգորիի Պասմաճյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, արվեստի գործերի հավաքորդ, միլիոնատեր։

## Կենսագրություն
Սովորել է Երուսաղեմի Թարգմանչաց դպրոցում։ 1966 թվականին տեղափոխվում է Երևան։ 1972 թվականին ավարտում է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը և մեկնում Փարիզ ու հաստատվում այնտեղ։ Մինչև 1969 թվականը նա չի գրել հայերենով։ 1967 թվականին Գուրգեն Մահարին թարգմանել է իր բանաստեղծությունները, հրատարակել «Գրական թերթ»-ում։ Երկու տարի անց իր առաջին հայալեզու գրվածքները տպագրվում են նույն շաբաթաթերթում, և նա ստանում է հայ բանաստեղծի կոչում։ Կատարել է բազմաթիվ թարգմանություններ անգլերենից ու արաբերենից՝ ներկայացնելով իր ժամանակաշրջանի անգլոամերիկյան ու արաբական բանաստեղծների աշխատանքները։ Անգլերեն թարգմանել է Պարույր Սևակի ու Եղիշե Չարենցի բանաստեղծությունները ու հրատարակել անգլագիր հանդեսներում։ Գրական ակնարկներով, բանաստեղծություններով թղթակցել է Հայաստանի, սփյուռքի և անգլիական պարբերականներին։ Գրել է նաև հոդվածներ արվեստի մասին և արվեստի մասին գործեր հավաքել։ Փարիզում գտնվող Ռասպայ բուլվարի վրա նա բացել էր Galerie Garig Basmadjan պատկերասրահը։ 1988 թվականին նրա հավաքածուից որոշ նմուշներ ցուցադրվում էին Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում և Պետերբուրգի Էրմիտաժում։ 1989 թվականին Մոսկվայում անհայտ պայմաններում անհետանում է հայ միլիոնատեր Կարիկ Պասմաճյանը։ Նա Մոսկվա էր գնացել ԽՍՀՄ Մշակույթի նախարարության հրավերով` տանելով իր հետ ավելի քան 100 մլն դոլար արժողությամբ կտավների հավաքածու։

## Ժողովածուներ
* Լուսատտիկ (1971)
* Շթաքարեր (1973)
* Բեղմնափոշի (1976)
* Վերադառնում եմ իմ սկիզբը (1978)
* Անավարտ խաղ (1980)

## Արտաքին հղումներ
*Կարիկ Պասմաճյանը zarkfoundation.com կայքում
*Հարցազրույց 1989 թվականին Մոսկվայում առևանգված հայ միլիոնատեր մտավորական Կարիկ Պասմաճյանի հետ
*Թարմացված տվյալներ անհայտացման մասին

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ հավաքորդներ
Վամպիրի օրագրերը (8-րդ եթերաշրջան)

**Վամպիրի օրագրերը** () ամերիկյան հեռուստասերիալ է՝ հիմնված Լիզա Ջեյն Սմիթի համանուն նովելների շարքի վրա։ Մեկնարկը տրվել է 2016 թ․ մարտի 11-ին։ Վամպիրի օրագրերը ֆիլմի ութերորդ եթերաշրջանի պրեմիերան լինելու է 2016 թվականի հոկտեմբեր ամսին-ին։ Սա երկրորդ եթերաշրջանն է, որտեղ չի նկարահանվի բուլղարացի դերասանուհի Նինա Դոբրևը և ամերիկացի դերասաններ Մայքլ Տրևինոն և Սթիվեն Ռ. Մակքուինը (որպես հիմնական կազմ), իսկ Զաք Ռերիգը կլքի հիմնական կազմը։ Ինչպես 1-ին, 2-րդ, 6-րդ, 5-րդ և 7-րդ եթերաշրջանները, սա նույնպես կունենա 22 էպիզոդ։ Հայտնի է, որ Կատերինա Գրեմը կլքի ֆիլմը այս եթերաշրջանից հետո։

## Դերերում
### Հիմնական դերեր
* Փոլ Ուեսլի - Սթեֆն Սալվատոր
* Իան Սոմերհոլդեր - Դեյմոն Սալվադոր
* Քենդիս Քինգ - Քերոլայն Ֆորբս
* Կատերինա Գրեմ - Բոննի Բենեթ
* Զաք Ռորիգ - Մեթթ Դոնովան
* Մեթ Դևիս - Ալարիկ Զալցման
* Մայքլ Մալարկի - Էնզո Սենթ-Ջոնս

### Երկրորդական դերեր
*TBA - Սայբիլ
* Էլլիսոն Սկալիոտի - Ջորջի
* Կրիստեն Գուդոսկի - Սելին
* Լիլի Ռոզ Մումֆորդ - Ջոզետ "Ջոսի" Զալցման
* Թրնեյ Մումֆորդ - Էլիզաբեթ "Լիզի" Զալցման

### Հատուկ հյուր դերեր
* Նինա Դոբրև - Ելենա Ջիլբերտ

### Հյուր դերեր
* TBA - Զինապահեստի հրեշ
*TBA - Բուք
*TBA - Քինդի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 հեռուստասերիալի եթերաշրջաններ
Կատեգորիա:2017 հեռուստասերիալի եթերաշրջաններ
Կատեգորիա:Վամպիրի օրագրերը
Կոնստանտինոս Ստեֆանոպուլոս

**Կոնստանտինոս Ստեֆանոպուլոս** (, , հույն իրավաբան, քաղաքագետ, Հունաստանի նախկին նախագահ։

## Կենսագրություն
1954 թվականին ավարտել է Աթենքի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և մինչև 1974 թվականին աշխատել է մասնագիտությամբ որպես Պատրաս քաղաքի փաստաբանական միությունում։ 1958 թ. առաջին անգամ մասնակցել է ընտրություններին Արմատական ժողովրդական միություն կուսակցության () կողմից և առաջին անգամ 1964 թ. ընտրվել է Պառլամենտի անդամ։ 1974, 1977, 1981 և 1985 թվականներին վերընտրվել է Պառլամենտ Նոր Դեմոկրատիա կուսակցությունից ()։

1981-ից 1985 թվականները նա կատարել է Պառլամենտի նախագահի և ներկայացուցչի պաշտոնը։ 1974 թվականին Կառավարության Ազգային Միասնություն Կոնստանտինոս Կարամանլիսի կառավարման ժամանակ նշանակվել է առևտրի նախարարի տեղակալ։

Հետագա յոթ տարիները նա աշխատել է Նոր Դեմոկրատիայի կառավարության մեջ որպես Ներքին գործերի նախարար (1974 թվականի նոյեմբերից 1976 թվականի սեպտեմբեր), Աշխատանքի և հասարակական ապահովագրության նախարար(1976 թվականի սեպտեմբերից 1977 թվականի նոյեմբեր)և նախարար առանց պորտֆելիя (1977—1981 թթ.)։

1985 թվականի օգոստոսին Կոնստանտինոս Ստեֆանոպուլոսը հավակնել է Նոր Դեմոկրատիա կուսակցության ղեկավարի պաշտոնին, բայց անարդյունք։
Այդ անհաջողությունից հետո նա լքում է կուսակցությունը և նույն տարվա սեպտեմբերի 6-ին ստեղծում է իր կուսակցությունը՝ Դեմոկրատական Թարմացումները։ (հուն. Δημοκρατική Ανανέωση "ΔΗ.ΑΝΑ.).

1989 թվականին նա ընտրվել է Պառլամենտի անդամ Աթենքի թաղապետարանի կողմից։ Միաժամանակ մինչև 1994 թվականը նա ղեկավարում էր Դեմոկրատական Թարմացումներ կուսակցությունը, մինչև դրա լուծարվելը։

## Նախագահություն
Նախագահության ընտրությունների ժամանակ 1995 թվականին, Քաղաքական Գարուն կուսակցությունը (հուն. Πολιτική Άνοιξη «ΠΟΛΑΝ») ներկայացրեց Կոնստանտինոս Ստեֆանոպուլոսի թեկնածությունը և այդ ու Համահունական Սոցիալիստական Շարժում (հուն. Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα «ΠΑΣΟΚ»)կուսակցությունների աջակցության շնորհիվ 1995 թվականի մարտին 8-ին նա ընտրվեց Հունաստանի նախագահ։ 151 ձայն հավաքելով, նա ընտրվեց Հունաստանի 5-րդ նախագահ, 1974 թվականի կառավարության ժողովրդավարական շարժման վերականգնումից հետո։
Կոնստանտինոս Ստեֆանոպուլոսը դարձավ Կոնստանտինոս Կարամանլիսի հետնորդը 1995 թվականի մարտի 10-ից։ 2005 թվականին պաշտոնապես երկրորդ անգամ վերընտրվեց, իսկ նրա հետնորդը դարձավ Կարոլոս Պապուլիասը։ 
Իր նախագահության տարիներին նա ձեռք բերեց համաշխարհային ճանաչում, չնայած որ զսպված և խիստ դիրքորոշում ուներ։
## Մրցանակներ
* Աստանայի պատվավոր քաղաքացի (26 հունիս 2002 թվական)
* 1-ին աստիճանի շքանշան «Բարիս» (Ղազախստան, 2001 թվականի հուլիսի 16)
* Շքանշան «Վիֆլիեմ 2000» (Պաղեստինի ազգային վարչակազմ, 2000).
Կոնստանտինոս Ստեֆանոպուլոսը արժանացել է բազմաթիվ երկրների մրցանակների և շքանշանների։
Ներկայումս նա հանդիսանում է Հունաստանի և այլ երկրների քաղաքների պատվավոր քաղաքացի։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի նախագահներ
Կատեգորիա:Աթենքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Հույն իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Անդրեյ Չադով

**Անդրեյ Ալեքսանդրի Չադով** (, ), թատրոնի և կինոյի ռուս դերասան։

## Կենսագրություն
### Մանկություն
Անդրեյ Չադովը ծնվել է Սոլնցեվո քաղաքում, Մոսկվայի ծայրամասում։ Երբ Անդրեյը 6 տարեկան էր մահացավ նրա հայրը։ Չադովների մայրը՝ մասնագիտությամբ ինժեներ, ստիպված էր սովորել նոր մասնագիտություններ, որպեսզի պահպանի ընտանիքը։ Սովորել է թատրոնի ստուդիայում։ Ունի միջին մասնագիտական խորեոգրաֆիկ կրթություն։ Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է մանկական թատերական խմբակում որպես ուսուցիչ։ Մանկության տարիներին հաճախել է գեղարվեստական դպրոց։ Սկզբում ընդունվել է Բ.Վ. Շուկինի անվան ուսումնարան, սակայն մեկ տարի այնտեղ սովորելուց հետո տեղափոխվել է Մ. Շչեպկինի անվան ուսումնարան։ Արդյունքում Անդրեյը ավարտեց Մ.Ս. Շչեպկինի անվան բարձրագույն թատերական ուսումնարանը եղբոր՝ Ալեքսեյի հետ միասին։

### Ստեղծագործական կյանք
Դեռ թատերական ուսումնարանում սովորելու ընթացքում՝ երկրորդ կուրսում, Անդրեյ Չադովը խաղացել է առաջին դերը Իվան Սոլովյովի «Ձնակույտը» մելոդրամայում, սակայն նրան ճանաչում բերեց 2004 թվականին Ալեքսանդր Վելեդինսկիի «Ռուսականը» ֆիլմը և «Կուրսանտներ» հեռուստասերիալում աշխատանքը, որտեղ Անդրեյը խաղում էր Գլուշենկոյի դերում «Ռուսական» ֆիլմի համար Անդրեյը «Մոսկովյան պրեմիերա» փառատոնին ստացավ մրցանակ «Մրցութային ֆիլմի լավագույն դերասան» անվանակարգում։

#### Ընտանիք
Անդրեյի կրտսեր եղբայրն է Ալեքսեյ Չադովը։

2005 թվականին Անդրեյը ծանոթացել է Սվետլանա Սվետիկովայի հետ։ Նրանք հանդիպել են 5 տարի և բաժանվել 2010 թվականին։

## Ֆիլմագրություն
#### Դերեր կինոյում
* 2001 - Лавина - Ալիկ
* 2004 - Русское - Էդ
* 2004 - Пепел «Феникса»
* 2004 - Курсанты - Պետյա Գլուշենկո
* 2006 - Живой - Կիր
* 2006 - Транс - Սոնյայի ընկերը
* 2007 - Молодой Волкодав - Կատայ
* 2007 - Капитанские дети - Արտյոմ
* 2007 - Сердце врага - Էրիկ Լինդտ
* 2008 - Больше Бена - Սպայկեր
* 2008 - Лимузин - լիմուզինի վարորդ
* 2008 - Открытое пространство - Անտոն
* 2009 - Альпинист - Մաքս Պավլով
* 2011 - Тихая застава - Պանկով
* 2011 - SLOVE: Прямо в сердце - Սերգեյ Ռոնին
* 2011 - Была тебе любимая - Պավել Գրոմով
* 2012 - 20 лет без любви
* 2012 - Костёр на снегу - Պավել Սենսով
* 2013 - Дело чести - Ալեքսանդր Նազարով
* 2014 - Дело Батагами - Իլյա
* 2014 - Идеальная пара - Կեշա
* 2015 - Провокатор - Անտոն
* 2016 - Мафия: Игра на выживание - Իլյա
* 2017 - Я любить тебя буду, можно? - Սերգեյ (գլխավոր դեր)
* 2017 - Бесстыдники
* 2017 - Հրաժեշտ չենք տալիս (Прощаться не будем)
* 2018 - Приставы - Եգոր Գրաչյով
* 2018 - Прощаться не будем
* 2018 - Рейк

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Մրցանակ լավագույն տղամարդ դերասան «Մոսկվայի պրեմիերա» փառատոնին «Ռուսական» ֆիլմի համար
* «Նիկա» մրցանակաբաշխությոանը «Կենդանի» ֆիլմի համար լավագույն տղամարդ դերասան, 2007 թ.
* Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության մրցանակ 2011-ին «Тихая застава» ֆիլմի համար «Դերասանական աշխատանք» անվանակարգում
* Մրցանակ «Լավագույն դերասան» (ֆիլմ «Тихая застава») XIX միջազգային մանկական ֆիլմերի փառատոն «Алые паруса Արտեկում», 2011 թ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Սանդրինգհեմ (Նորֆոլք)

**Սանդրինգհեմ**, գյուղ և եկեղեցական ծուխ Անգլիայի Նորֆոլք կոմսությունում։

Գյուղը գտնվում է Դերսինգհեմից 2 կմ դեպի հարավ, Կինգս Լիննից 12 կմ դեպի հյուսիս և Նորվիչից 60 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Եկեղեցական ծուխը ձգվում է Սանդրինգհեմ գյուղից դեպի արևմուտք մոտավորապես 6 կմ մինչև Վոշի ափերը ընդգրկելով Վեստ Նյուտոն և Վոլֆերտոն գյուղերը։ Այն ունի 41.91 կմ² տարածություն և 2001 թ. ուներ 176 տուն 402 բնակչությամբ։ Ըստ 2011 թ. մարդահամարի գյուղի բնակչությունը աճել է հասնելով 437-ի։ Տեղական կառավարության որոշմամբ ծուխը տեղակայված է Քինգս Լիննի և Վեստ Նորֆոլկի շրջանում։ Սանդգրիգհեմը քաջ հայտնի է այնտեղ գտնվող Սանդրիգհեմ Հաուզով և իր կալվածքով, որը Թագուհի Եղիսաբեթ II—ի և նրա մի քանի նախորդների սիրված ամառանոցն էր։ Սանդրիգհեմ Հաուզի մոտ է գտնվում Թագավորական Ախոռը, որտեղ գտնվում են թագավորական ձիերը։ Գյուղը Դիանա արքայադուստր Ուելսի ծննդավայրն է։
## Արտաքին հղումներ

* Information from Genuki Norfolk on Sandringham.
* 

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Բժշկական աշխարհագրություն

**Բժշկական աշխարհագրություն**, հասարակական աշխարհագրության ենթաճյուղ, ուսումնասիրում է աշխարհագրական միջավայրի բնական և սոցիալ-տնտեսական գործոններն ու պայմանները, որոնք դրական կամ բացասական են անդրադառնում բնակչության առողջության վրա, հետազոտում է նաև մարդու հիվանդությունների տարածման օրինաչափություները։ Բժշկական աշխարհագրությունը սերտ կապի մեջ է բնակչության աշխարհագրության, բնապահպանության, համաճարակաբանության հետ։ Հետազոտման հիմնական մեթոդներն են բժշկաաշխարհագրական քարտեզագրությունը և շրջանացումը, մաթեմատիկական մոդելավորումը։ Բժշկական աշխարհագրություն հասկացությունն առաջին անգամ տվել է իտալացի գիտնական Բ. Ռամացինին (18-րդ դար), իսկ որպես գիտություն ձևավորվել է 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։

## '''Հիվանդությունների աշխարհագրություն'''
Հիվանդությունների աշխարհագրությունը (հունարեն πόςος- հիվանդություն և աշխարհագրություն) մարդու հիվանդությունների աշխարհագրության, բժշկական աշխարհագրության բաժին է, որն ուսումնասիրում է մարդու առանձին հիվանդությունների աշխարհագրական տարածումը արդի ժամանակաշրջանում կամ ոչ հեռավոր անցյալում։ Հիվանդությունների աշխարհագրության հիմնական խնդիրը հիվանդությունների արեալի, նրա կառուցվածքի և դինամիկայի, ինչպես նաև հիվանդությունների ծագման պայմանների ուսումնասիրումն է։ Եզրույթն առաջին անգամ առաջարկել է գերմանացի գիտնական Ա. Մյուրին (1876)։

Հիվանդությունների աշխարհագրության տեսակետից սովորաբար առանձնացնում են չորս բնակլիմայական մակրոզոնաներ.
* բարեխառն․ տարածվում է հյուսիսայի և հարավային կիսագնդերի համապատասխան լայնություններում (Հյուսիսային Ամերիկա, Եվրոպայից մինչև Ճապոնիա, Հարավային Ամերիկա, Ավստրալիա,Նոր Զելանդիա)։
* Միջերկրածովյան․ տարածվում է Միջերկրական ծովի ավազանի երկրներում և Մերձավոր Արևելքում։
* Արևադարձային․Կենտրոնական Ամերիկայի և Աֆրիկայի երկրներ։
* Հարավարևելյան Ասիա․ ներառելով տարածաշրջանի բոլոր երկրները։

Աշխարհի այսպիսի «բժշկաաշխարհագրական շրջանացման» սահմաններում տարածվում են չորս գլխավոր խումբ հիվանդություններ.
# Վարակիչ հիվանդություններ
# Չարորակ նորագոյացություններ
# Հիվանդություններ` կապված սննդի հետ
# Սիրտանոթային և հոգեկան հիվանդություններ։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Հասարակական աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Տեսական բժշկագիտության բաժիններ
Սահասավառնակներ և դելտապլաններ

**Սահասավառակներ**, առանց շարժիչի թեթև օդանավեր։

## Սահասավառնակներ
**Սահասավառակները** պարզունակ կառուցվածքով թռիչքի համար նախատեսված սարքեր են, որոնք թռչում են տրամատի և թերմալների(տաք օդի հոսանքներ) շնորհիվ։ Տրամատը թևի լայնակի կտրվածքն է։ Այն ապահովում է վերսլացք՝ օդի շատ փոքր հակազդեցությամբ։Որքան արագ է օդը հոսում թևերի վրայով, այնքան ավելի է բարձրանում սահասավառնակը։ Իսկ թերմալները օդաչուները փնտրում են օդում, որոնք պտտվում են և բարձրանում մթնոլորտ՝ վերսլացք ապահովելու նպատակով։ Փոռձառու օդաչուները կարող են ժամերով մնալ օդում հենց թելմանների շնորհիվ։
Սահասավառնակը չունի շարժիչ և օդ բարձրանալու համար անհրաժեշտ է այն քաշել օրինակ ավտոմեքենայով կամ օդանավով։ Երբ սահասավառնակը բարձրանում է օդ, օդաչուն արձակում է քաշող պարանները և կարողանում է սահուն սավառնել։ Սահասավառնակների թևերին և պոչին ինչպես շարժիչով օդանավերի վրա կան կառավարման մակերևույթներ, որը օդաչուին հնարավորություն է տալիս շարժվել ճշգրիտ ուղղությամբ։ Սահասավառնակները ունեն նաև «օդային արգելակներ», որոնք դուրս են գալիս թևերից՝ ապահովելով ուղղաձիգ և արագ վայրէջք։

## Աղբյուրներ
* Տ. Հովսեփյան ՙՙ«1000 հարց և պատասխան» Երևան, «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն

Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտ
Ոսկեուս տամարին

**Ոսկեուս տամարին** (), Տամարինների ցեղից Callitrichidae-ի կապիկների տեսակ (*Saguinus*)։

## Դասակարգում
Այս տեսակի դասակարգումը դիսկուսիոն է։ Հարավային Ամերիկայում դաշտային հետազոտությունների արդյունքում գիտնականները համեմատում էին ոսկեուս և գորշ դարչնավուն գլխով տամարիններին սնվելու առանձնահատկությունները և վարվելակերպը, և եկան այն եզրահանգման, որ այդ տեսակները շատ նման են։ Այդ նմանությունների հայտնաբերման շնորհիվ հնարավոր եղավ պարզել, որ ոսկեուս տամարինը գորշ դարչնավուն գլխով տամարինի ենթատեսակն է։

## Նկարագրություն
Հասուն կենդանու երկարությունը 218-ից մինչև 240 մմ է, պոչի երկարությունը 316-ից մինչև 341 մմ է։ Ականջների երկարությունը մետ 30 մմ է։ Գլուխը սև է, դնչիկը սպիտակ, վիզը և կուրծքը ոսկեգույն կամ կրեմագույն, իրանի ներքևի հատվածը նարնջա-մոխրագույն։ Երկար պոչը օգտագործվում է ճյուղերին կպչելու համար, աչքերը նայում են առաջ։ Ժանիքները մեծ են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է արևելյան Անդերից Էկվադոր և Պերուի հյուսիս-արևելքում։

## Ապրելակերպ
Ցերեկային կենդանի է, կյանքի մեծ մասն անցկացնում է ծառերի վրա։ Տեղաշարժվում է սև վերջույթների օգնությամբ, լավ ցատկում է։ Կերակուր ամենից հաճախ փնտրում է հողից 4-10 մետր բարձրության վրա, սննդակարգում հիմնականը մրգեր են, նեկտար և միջատներ։ Սնվում է նաև ծառերի հյութով։

## Բազմացում
Ձևավորում է ոչ մեծ խմբեր, սովորաբար 4-9 կենդանիներ։ Խմբում էգերից միայն մեկը կարող է սերունդ տալ։

Հղիությունը տևում է մոտ 140 օր։ Սերունդը հսկում են ոչ միայն մայրն ու հայրը, այլև խմբի այլ անդամներ, ներառած արուներին։ Երեխան սնվում է մոր կաթով մինչև երեք ամսական հասակը։ Սեռահասուն դառնում են 12—21 ամսական հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Thomas Geissmann: Vergleichende Primatologie. Springer-Verlag, Berlin u. a. 2003, ISBN 3-540-43645-6
* Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. 6th edition. Johns Hopkins University Press, Baltimore MD 1999, ISBN 0-8018-5789-9
Ռոլլո (պանիր)

**Ռոլլո** (), ֆրանսիական պանիր կովի կաթից, որը արտադրվում է Պիկարդիա երկրամասում՝ առավելապես Սոմ գավառում։

## Պատմություն
Պանիր առաջին անգամ արտադրվել է 17-րդ դարի սկզբին Մարուալ վանքի վանականների կողմից () և ճանաչում ստացավ այն բանից հետո, երբ այն դուր եկավ Լուի Արև արքա թագավորին։ 17–րդ դարում դարում այն այնքան էր տարածված, որ կարող է օգտագործվել որպես դրամային համարժեք։

Մեր օրերում ռոլլոյի պատրաստմամբ զբաղվում են երեք կամ չորս արտադրողներ․ մնացած պանիրը արտադրվում է արդյունաբերական եղանակով։

## Պատրաստում
Ռոլլոն պատրաստում են ամբողջական կաթով, հում կամ պաստերացված։ Թարմ կթած կաթին ավելացնում են թթխմոր․ գոյացած թանձրուկը կտրում և տեղավորվում են կաղապարի մեջ։ Երբ շիճուկը միահոսվում է, պանիրը աղում են և տեղափոխում են չորանոց՝ պահելով երեքից վեց շաբաթ։

Սկզբնական ռոլլոն ունի գլանի ձև 6-7 սմ տրամագծով, 4-5 սմ բարձրությամբ, իսկ քաշը 450-500 գրամ է։ Մեր օրերում այն պատրաստվում է առավելապես սրտաձև և կշռում է 200-ից 250 գրամ։

## Նկարագրություն
Պանիրն ունի վառ արտահայտված աղի համ թեթև հաճելի կծվության հետ։ Կեղևը սովորաբար ունի կարմրավուն գույն, միջուկը՝ գունատ դեղին։ Յուղայնությունը՝ 45-50 %։

Ռոլլոն օգտագործում են սպիտակ *Sancerre *գինու հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ռոլո կայքում Гастрономъ 
* 
* 

Կատեգորիա:Կովի կաթից պանիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական պանիրներ
Արքայաջուր

**Արքայաջուր** - ազոտական թթվի և աղաթթվի խառնուրդ։ Արքայաջուր անվանումը տվել են ալքիմիկոսները, քանի որ նրա մեջ լուծվում է «մետաղների արքան»՝ ոսկին։ Սովորաբար օգտագործվող խիտ ազոտական թթվի և աղաթթվի ծավալային հարաբերությունը արքայաջրում 1։3,6 է։ Կարելի է նաև թթուներից մեկը կամ մյուսը վերցնել ավելցուկով (հաճախ վերցնում են 1։3 հարաբերությունը)։ Արքայաջուրն անգույն, քլորի հոտով, արագ դեղնող հեղուկ է։ Խիստ օքսիդիչ է։ Արքայաջրում լուծվում են բոլոր մետաղները (բացառությամբ ռութենիումի, ռադիումի, օսմիումի և իրիդիումի)։ Արքայաջրի հատկությունները պայմանավորված են հետևյալով, ազոտական թթուն օքսիդացնում է աղաթթուն, առաջացնելով նիտրոզիլ քլորիդ՝ NOC1 և ատոմական քլոր, որոնց ներգործության շնորհիվ մետաղները օքսիդանում են և լուծվում։ Արքայաջուր պատրաստում են օգտագործելուց անմիջապես առաջ։ Օգտագործվում է վերլուծական քիմիայում, ոսկերչության և ատամնաբուժության մեջ՝ ոսկին, պլատինը և թթուներում չլուծվող մյուս մետաղները լուծելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անօրգանական թթուներ
Կատեգորիա:Ալքիմիա
Լորիկա համատա

thumb|thumb|Հռոմեական լեգեոների վերականգնում
thumb|Հռոմեական աուքսիլիայի վերականգնում 175 մ. թ.
**Լորիկա համատա** (, «կեռիկներով զրահ»,  - զրահ և  - կեռիկ), օղազրահի տեսակ, որն օգտագործվում էր Հռոմի լեգեոններում սկսած Հռոմեական Հանրապետությունից մինչև Հռոմեական կայսրություն։ Այն օգտագործվում էր ինչպես առաջնային լեգեոներների, այնպես էլ օժանդակ Աուքսիլիա միավորումների կողմից, պատրաստվում էր բրոնզից կամ երկաթից։ Այն կազմված էր երկաթյա թերթերից կտրված օղակների շարքերից, որոնք իրար էին միացվում գամվող մետաղալարից օղակներով, կազմելով բավականին ճկուն, հուսալի և ամուր զրահ։ Ամեն օղակի ներսի տրամագիծը կազմում էր 5 մմ, իսկ դրսինը՝ 7 մմ։

Հռոմեացիների օղազրահների արտադրության գիտելիքը հավանաբար փոխառվել է մ. թ. ա. երրորդ դարում Կելտերի հետ ընդհարումներից, չնայած, առաջին փաստագրված ապացույցներով այն առաջին անգամ հայտնվում է Հիսպանիայի Հռոմի կողմից գրավման ժամանակ։ Գոյություն են ունեցել այսպիսի զրահի մի քանի տեսակներ, մասնագիտացված տարբեր տեսակի զորքերի համար, այնպիսիք ինչպես նետաձիգները, հեծելազորը և հետևակայինները։

Լորիկա համատայի ուսի մասում կային ուսադիրներ, որոնք նման էին հունական *[[լինոտորաքս]]ներին*, որոնք սկսվում էին մեջքի միջին մասից և ավարտվում կրծքի վրա։ Դրանք միացվում էին պզնձե կամ երկաթյա կեռիկներով, որոնք միացվում էին ուսադիրների ծայրերին ամրացված օղակներին։ Մեկ լորիկա համատան կազմված էր մինչև 30,000 օղակներից, և դրա գնահատված պատրաստման տևողությունը կազմում էր երկու ամիս, նույնիսկ հաշվի առնելով ստրուկների աշխատուժն ու պետության կողմից կառավարվող գործարանները։ Չնայած այս բարդություններին արտադրության հետ, համապատասխան սպասարկման պայմաններում այս տեսակի զրահը օգտագործվում էր մի քանի տասնամյակների ընթացքում։

Իր ժամանակներում Լորիկա համատան մնում էր լեգեոներների հիմնական զրահը և ցենտուրիոնների նախընտրելի զրահը։ Անընդհատ շփման առկայությունը պահում էր Լորիկա համատան ժանգից, ի տարբերություն լորիկա սեգմենտատայի, որը պահանջում էր անընդհատ սպասարկում ժանգից պաշտպանվելու համար։

Մ.թ. I-ին դարի ընթացքում լորիկա համատան սկսեց տեղ տեղ փոխարինվել լորիկա սեգմենտատաով, սակայն արդեն IV-րդ դարում անհայտ պատճառներով այն նորից ընդունվեց որպես ստանդարտ զրահ։ Նրա ավելի ուշ տարբերակները ունեին թևքեր և ծածկում էին մարմինը մինչև ծնկները։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Լորիկա սկվամատա
* Լորիկա սեգմենտատա

## Արտաքին հղումներ

* Լորիկա էջը, Հռոմեական զրահի և լեգեոնների այլ սպառազինություն 
* Լորիկա համատայի մասին valhallaforge.ru կայքում  
* Լորիկա համատայի մասին 

Կատեգորիա:Անտիկ զենք
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զինված ուժեր
Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս

**Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս** (, ), շվեդացի քիմիկոս և հանքաբան։

## Կենսագրություն
Բերցելիուսը 1808 թվականից՝ Ստոկհոլմի ԳԱ անդամ, (1810 թվականից եղել է նախագահ, 1818 թվականից եղել է անփոփոխ քարտուղար)։ 1820 թվականից՝ Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան պատվավոր անդամ։ Բժշկության դոկտոր Ուփսալայի համալսարանում (1802 թ.), պրոֆեսոր՝ Ստոկհոլմի համալսարանում (1807 թ.) և բժշկավիրաբուժական ինստիտուտում (1800–1832 թթ.)։ 1807 թվականին Բերցելիուսը և շվեդացի գիտնական Վ․ Գիզինգերը, էլեկտրական հոսանքով քայքայելով աղերի ջրային լուծույթները, եզրակացրին, որ բոլոր աղերը բաղկացած են թթվից ու հիմքից և բոլոր քիմիական միացությունները աղերի նման ունեն երկակի բաղադրություն։ 1812–1819 թթ. Բերցելիուսը տվեց իր էլեկտրա–քիմիական տեսությունը։ Ըստ Բերցելիուսի, թթուներ կարող է առաջացնել միայն թթվածինը։ Նա թթուներ էր անվանում նրանց անհիդրիդները։ Հիմնավորել է ատոմիստական ուսմունքը՝ զարգացրել և ներդրել քիմիայում։ Բերցելիուսի տեսական հայացքների հիմքում ընկած է քիմիական խնամակցության էլեկտրական բնույթը։ 1810–1816 թթ. հետազոտելով քիմիական տարրերի օքսիդները՝ ցույց տվեց բազմապատիկ հարաբերությունների օրենքի ճշտությունը։ Բերիլիուս կազմել է (1814 թ.) 41 քիմիական տարրերի ատոմական զանգվածների աղյուսակ և առաջարկել տարրերի նշանակման ժամանակակից եղանակը։

## Աշխատություններ
* Afhandliger i fysik, kemi och mineralogi, bd 1—6, Stockh., 1806—18;
* Lehrbuch der Chemie, 5 Aufl., Bdl—5, Lpz., 1847—56.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հանքաբաններ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդ գիտնականներ
Օգաստես դե Մորգան

**Օգաստես Դե Մորգան** (, հունիսի 27, 1806 թվական, Մադուրայ, Հնդկաստան — մարտի 8, 1871 թվական, Լոնդոն), շոտլանդացի մաթեմատիկոս, մաթեմատիկայի պրոֆեսոր Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում։ 
Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են մաթեմատիկական տրամաբանությանը և շարքերի տեսությանը։ Տրամաբանության հանրահաշվում իր գաղափարներին Դե Մորգանը հանգել է Ջորջ Բուլից անկախ։ 1847 թվականին շարադրել է ասույթների տրամաբանության տարրերը, ստեղծել է հարաբերությունների հանրահաշվի առաջին զարգացած համակարգը։ Նրա անվան հետ են կապված տեսական հայտնի հարաբերակցությունները (Դե Մորգանի օրենքներ)։

## Հիշողություն
1935 թ. Միջազգային աստղագիտական միությունը Օգաստես Դե Մորգանի անվամբ կոչեց կրատեր Լուսնի տեսանելի կողմի վրա։

## Տես նաև
* Դե Մորգանի օրենքներ

## Գրականություն
* Augustus De Morgan, Polymath

## Արտաքին հղումներ
*ЭСБЕ/Морган, Август
*Документация 
*ЭСБЕ/Морган, Август

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Իրավաբաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շոտլանդացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի ակադեմիկոսներ