Օյուբ Տիտիև

**Օյուբ Սալմանովիչ Տիտիև** (, ), ռուս իրավապաշտպան, «Մեմորիալ» մարդու իրավունքների կենտրոնի Մոսկվայի մասնաճյուղի վերլուծաբան (2019 թվականից), «Մեմորիալ» մարդու իրավունքների կենտրոնի Գրոզնիի գրասենյակի ղեկավար (2009-2019): Դպրոցում մարզիչ (1980-1990-ական թվականներին):

## Կենսագրություն և հասարակական գործունեություն
Օյուբ Տիտիևի նախնիները եղել են Չեչնիայի նախալեռնային Կուրչալոյ գյուղի առաջին բնակիչներից։ Սակայն Օյուբը ծնվել է Ղրղզստանի Լեբեդինովկա գյուղում, որտեղ նրա ընտանիքը հայտնվել է չեչենների 1944 թվականի մարտին տեղահանության արդյունքում։ Վերադառնալով Չեչնիա՝ իր հայրենի Կուրչալոյ, Տիտիևը, որը ամբողջ կյանքում զբաղվել է սպորտով (ըմբշամարտ, ծանրամարտ), դարձել է դպրոցի ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ և գյուղում ստեղծել մանկական մարզական ակումբ, որը բազմաթիվ պրոֆեսիոնալ մարզիկներ է տվել։ 2000 թվականից ի վեր աշխատել է «Մեմորիալ»-ում և Քաղաքացիական օգնության կոմիտեում՝ փաստաթղթավորելով մարդու իրավունքների խախտումները Չեչնիայում և իրականացնելով մարդասիրական նախագծեր՝ օգնելով Չեչնիայի լեռնային շրջանների դպրոցներին, պաշտպանելով մուսուլմաններին քրեակատարողական համակարգում խտրականությունից և այլն։ Նատալյա Էստեմիրովայի սպանությունից հետո 2009 թվականին  ղեկավարել է «Մեմորիալ»-ի գործունեությունը Չեչնիայում։

## Քրեական գործ
alt=For a free Russia without repression and despotism 106.jpg|մինի|243x243փքս|Տիտիևի աջակցության պաստառով ցուցարարը 2018 թվականին
2018 թվականի հունվարի 9-ին Օյուբ Տիտիևը Կուրչալոյից մեկնել է դեպի Մաիրտուպ գյուղ, որտեղ պետք է հանդիպեր իր ծանոթի հետ ժամը 9-ին: Ճանապարհին նրա ՎԱԶ-111930 մակնիշի ԼԱԴԱ Կալինան, ըստ պաշտոնական վարկածի, կանգնեցվել է ճանապարհային ոստիկանության աշխատակիցների կողմից՝ նրա փաստաթղթերը ստուգելու համար: Հետագա ստուգման ժամանակ ոստիկանությունը հայտնաբերել է «մոտ 180 գրամ քաշով բուսական ծագում ունեցող մարիխուանայի յուրահատուկ հոտով պոլիմերային տոպրակ»: Այնուհետև Տիտիևին ուղեկցել են Կուրչալոյի շրջանի ներքին գործերի վարչություն՝ բժշկական զննման, և նյութը պարունակող տոպրակն ուղարկվել է փորձաքննության: Նույն օրը «Մեմորիալը» հայտնել է Չեչնիայում իր առաջնորդի ձերբակալության մասին:

Հունվարի 11-ին Շալիի քաղաքային դատարանը քննիչի պահանջով Տիտիևին կալանավորել է մինչև մարտի 9-ը։ Իրավապաշտպանի դեմ հարուցվել է քրեական գործ՝ Քրեական օրենսգրքի 228-րդ հոդվածով (թմրանյութերի անօրինական ձեռքբերում, պահպանում, տեղափոխում)։ Տիտիևն ինքը չի ընդունել իր մեղքը և Չեչնիայի Հանրապետության քննչական կոմիտեին ուղղված հայտարարության մեջ մեղադրել է ոստիկանությանը իր մեքենայի զննման ժամանակ իր ուղևորի նստատեղին թմրանյութեր տեղադրելու մեջ։ Հունվարի 12-ին պաշտպանությունը բողոքարկել է երկամսյա կալանքը։

Հուշահամալիրի խորհրդի նախագահ Ալեքսանդր Չերկասովը Տիտիևի կալանավորումը կապել է նրա մասնագիտական գործունեության հետ, «որը չհավանության է արժանացել չեչենական իշխանությունների կողմից»։ Մարդու իրավունքների նախագահական խորհրդի նախագահ Միխայիլ Ֆեդոտովը հայտնել է, որ Մարդու իրավունքների խորհուրդը հունվարի 10-ին արդեն դիմել է Ներքին գործերի նախարարության ղեկավարությանը՝ Տիտիևի կալանավորման վերաբերյալ հետաքննություն անցկացնելու և իրավիճակը վերահսկողության տակ վերցնելու խնդրանքով:

Հունվարի 14-ին մեղադրյալի փաստաբան Պյոտր Զայկինը հայտնել է, որ Օյուբ Տիտիևի ընտանիքը լքել է Չեչնիան մշտական սպառնալիքների պատճառով։ Փաստաբանը չի մանրամասնել՝ նրանք մնացել են Ռուսաստանում, թե մեկնել են արտասահման։ Նրա խոսքով՝ «ընտանիքի համար խնդիրներ առաջացնելու սպառնալիքի տակ ոստիկանությունը փորձում է նրան [Տիտիևին] ստիպել խոստովանել»:

Հունվարի 24-ին Ալեքսանդր Չերկասովը միջազգային «Մեմորիալ»-ի անունից կոչ է արել ռուս և միջազգային հանրությանը՝ կոչ անելով ուշադիր հետևել «Տիտիևի գործին», ինչպես դա եղավ «Մեմորիալ»-ի կարելական մասնաճյուղի ղեկավար, պատմաբան Յուրի Դմիտրիևի հետ: Հունվարի 28-ին Քսենյա Սոբչակը, որն այդ ժամանակ եղել է Ռուսաստանի նախագահի թեկնածու, Գրոզնիում մենակատար պիկետ է անցկացրել «Խոսքի ազատության համար զոհված լրագրողների հուշարձանի» մոտ՝ «Ազատություն Օյուբ Տիտիևին» պաստառով:

Փետրվարի 1-ին մարդու իրավունքների հանձնակատար Տատյանա Մոսկալկովան կոչ է արել Տիտիևի գործի քննությունը տեղափոխել դաշնային մակարդակ: Նմանատիպ կարծիք է հայտնել նաև Ռուսաստանի նախագահին կից մարդու իրավունքների խորհրդի նախագահ Միխայիլ Ֆեդոտովը:

Մարտի 6-ին Ստարոպրոմիսլովսկի շրջանի դատարանը երկարացրել է Տիտիևի կալանքը մինչև մայիսի 9-ը՝ մերժելով Ռուսաստանի նախագահի թեկնածուներ Գրիգորի Յավլինսկու և Քսենյա Սոբչակի երաշխավորությունը։

Մայիսի 4-ին, Ստարոպրոմիսլովսկու դատարանի որոշման դեմ բողոքի քննության ընթացքում, իրենց երաշխավորությունն են ներկայացրել նաև իրավապաշտպան Սվետլանա Գաննուշկինան և Ռուսաստանի հերոս Սերգեյ Նեֆյոդովը, որոնք ևս դատարանի կողմից մերժվել են։

Մի շարք առաջատար միջազգային մարդու իրավունքների կազմակերպություններ (Human Rights Watch, Amnesty International, Front Line Defenders, FIDH) հունվարի 11-ին համատեղ հայտարարություն են տարածել՝ ի պաշտպանություն Տիտիևի և «Մեմորիալ»-ի Կովկասում գործունեության: Փետրվարի 8-ին Եվրախորհրդարանը բանաձև է ընդունել Օյուբ Տիտիևի գործի վերաբերյալ: «Մեմորիալ»-ը Օյուբ Տիտիևին ներառել է քաղբանտարկյալների ցուցակում:

2019 թվականի մարտի 18-ին Չեչնիայի Շալի քաղաքային դատարանը Տիտիևին դատապարտել է չորս տարվա ազատազրկման՝ ուղղիչ գաղութում:

2019 թվականի հունիսի 10-ին Շալի քաղաքային դատարանը Տիտիևին պայմանական վաղաժամկետ ազատ արձակեց Արգունի քրեակատարողական գաղութից։ Տիտիևն ազատ է արձակվել 2019 թվականի հունիսի 21-ին:

## Պարգևներ
2018 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) Տիտիևին շնորհել է Վացլավ Հավելի անվան մարդու իրավունքների մրցանակը։

2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին  ստաելվէ  Ֆրանսիայի և Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարությունների սահմանված Մարդու իրավունքների և օրենքի գերակայության մրցանաը:

2018 թվականին արժանացել է Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի մրցանակին՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության գործում ցուցաբերած քաջության համար:

2019 թվականին դարձել է Բորիս Նեմցովի մրցանակի եզրափակիչ փուլի մասնակից՝ «Նովայա գազետա» կայքում անցկացված քվեարկության արդյունքում զբաղեցնելով երրորդ հորիզոնականը:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Монитор-1 Главу грозненского «Мемориала» Оюба Титиева судят за наркотики.

Կատեգորիա:Չեչեններ
Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ