Օրիոն (ԱԹՍ)

**Օրիոն** (), ռուսական անօդաչու թռչող սարք (ԱԹՍ), թռիչքի բարձրությունը՝ միջին, տևողությունը՝ երկար (*MALE, Medium Altitude, Long Endurance*), մշակել է «Կրոնշտադտ» ընկերությունը ( «Система»):

ԱԹՍ ունի միջին քաշ, երկար թռիչքի տևողություն և բեռնունակություն։ Օդանավի սարքավորումները նախատեսված են տեսողական, ռադարային կամ ռադիոտեխնիկական հետախուզության համար՝ տվյալ տարածքում երկարաժամկետ պարեկություն իրականացնելու հնարավորությամբ։ Ունի օդ-ցամաք չորս հրթիռներ տեղափոխելու հնարավորություն։

Օրիոն ԱԹՍ-ի արտահանման տարբերակը կոչվում է **Օրիոն-Է** ()։

## Պատմություն
Օրիոն ԱԹՍ-ի մշակումն իրականացվել է Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարության պատվերով, 2011 թվականից։ Փորձնական կոնստրուկտորական աշխատանքների շրջանակներում ԱԹՍ-ն անցել է «Иноходец» ծածկագրով։ Աշխատանքի գլխամասային մշակողն ու կատարողը Սանկտ Պետերբուրգի «Տրանզաս» ընկերությունն է։ Ներկայումս հիմնական կապալառուն «Կրոնշտադտ» ընկերությունն է։

Ճշգրիտ գործիքավորման համակարգերի ԳԱԿ ՃԳՀ 2014 թվականի հաշվետվությունից հայտնի է դարձել, որ ՎՊ-ն «Օրիոն» ԱԹՍ–ի համար մշակել է օպտիկա-էլեկտրոնային կայան, իսկ սերիական արտադրությունը պլանավորվել է 2017 թվականին (տարեկան 30 սարք)։

Թռիչքային փորձարկումներ անցկացնելու առաջին փորձանմուշը պատրաստվել է 2015 թվականին։ Նույն թվականին «Օրիոնի» փորձնական նմուշը երևացել է Ռյազանի «Պրոտասովո» օդանավակայնում։

Փորձարկումները սկսվել են Գրոմովի անվան թռիչքների հետազոտական ինստիտուտում, 2016 թվականի առաջին կեսին։

Այս ԱԹՍ -ի արտահանման տարբերակը ներկայացվել է -2017 *Միջազգային ավիացիոն և տիեզերական սալոնի* ավիասրահում։

«Արմիա -2018» («Армия-2018») ֆորումում «Կրոնշտադտ» խումբը  ներկայացրել է անօդաչու թռչող սարքի սպառազինության ղեկավարման բլոկը։ 2018 թվականին Օրիոնը փորձարկվել է ավիառումբերի կիրառմամբ։ Նույն թվականին անօդաչուն հայտնվել է Սիրիայում, բայց առանց սպառազինության կիրառման։

«-2019» ավիասալոնում հայտնի է դարձել, որ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը տարեվերջին ստանալու է մեկ համալիր։ Նոյեմբերին Օրիոնը Ռուսաստանի օդատիեզերական ուժերում փորձարարական ռազմական շահագործման է անցել․ նոյեմբերի 16-ին մեկ սարք ընկել է Ռյազանի մարզում։

2019 թվականի դեկտեմբերին Պաշտպանության նախարարության կոլեգիալ նիստում Ս.Շոյգուն հայտնել է, որ անօդաչու սարքերի այս՝ հարվածային տարբերակը իրական ռազմական գործողություններում առաջին անգամ փորձարկվել է Սիրիայում։ Ավելի վաղ հաղորդվել էր, որ նախորդ տարիներին «Օրիոնն» այնտեղ փորձարկվել է առանց սպառազինության կիրառման։

2020 թվականի ապրիլի 20-ին ТАСС լրատվական գործակալությունը հաղորդել է, որ «Կրոնշտադտ» ընկերությունը և Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարությունը ստորագրել են երեք տրանսպորտային միջոցներից բաղկացած առաջին «Օրիոն» անօդաչու թռչող սարքի համալիր ընդունման ակտը։

## Կառուցվածք
Սավառնակը միջին չափի է, նորմալ աերոդինամիկական դասավորությամբ, ունի ուղիղ թև և պոչաթևերը V-աձև են։ Սավառնակի կմախքը (*Фюзеляж*) երկարությամբ ձգված է՝ ոչ սիմետրիկ լայնակի հատույթով։ Կշիռը նվազեցնելու նպատակով` ամրության ցուցիչները չխախտելով հանդերձ, սավառնակը պատրաստվում է կոմպոզիտային նյութերից։

Թևը միջտեղում է տեղակայված՝ ուղիղ, երկար ձգվածությամբ, փոքր-ինչ նեղացմամբ՝ ժամանակակից մեխանիզացիայով։ Բոլոր հիմնական մեխանիզացված միջոցները ղեկավարվում են էլեկտրակառավարման համակարգերի միջոցով ()։

Առջևի հենակի դիմաց և դրա հետևի մասում կան ներքին հատվածներ, որոնք նախատեսված են օգտակար բեռների, անհրաժեշտ սարքավորումների ամրակների և դրանց հոսունության ապահովման համար։

Փորձնական Rotax 914 օրինակի շարժիչի հզորությունը 86 կՎտ է (115 ձիաուժ)։ Այն հագեցած է տուրբոկոմպրեսորով՝ թռիչքի բարձրությունն ավելացնելու համար։ 1,9 մետր տրամագծով AB-115 երկթև պտուտակն արտադրվում է «Աերոսիլա» (Аэросила) ընկերությունը։ Սերիական արտադրության համար «Ագաթ» ընկերությունը –ի հետ համատեղ մշակում է ռուսական АПД-110/120 շարժիչը։

### Ավիացիոն էլեկտրոնիկա
Օգտագործվում է «KT- անօդաչու համակարգեր» և այլ արտադրողների  () մշակումներ։

ԱԹՍ–ի ավիացիոն ռադիոէլեկտրոնային սարքավորումները բաղկացած են․

* ինֆորմացիոն-կառավարման համակարգ
* ավտոմատ կառավարման համակարգեր
* ընդհանուր սարքավորումների հետ զուգակցման սարքավորումներ 
* օդանավի սարքավորումների հսկման և դիագնոստիկայի համակարգեր
* իներցիոն-եր։ Արբանյակային նավիգացիոն համակարգ

## Օգտակար բեռ
Օգտակար բեռը տեղադրվում է կամ  ինքնաթիռի կմախքի (ֆյուզելյաժի) ներսում, կամ սավառնակից մասամբ դուրս,  ծածկվում հանվող շրջահոսիչներով (обтекатель):
 
Օգտակար բեռնվածության տարբերակներ․

* բարձր թույլտվության թվային օդալուսահամակարգ 
* կոմպակտ բազմաֆունկցիոնալ ռադիոլոկացիոն համակարգ
* ռադիոտեխնիկական հետախուզական սարքավորումներ
* օպտիկաէլեկտրոնային համակարգ։

Օգտակար բեռը թույլ է տալիս իրականացնել օդային հետախուզություն և զինված ուժերի գործողությունների տեղեկատվական աջակցություն՝ կրակի ճշգրտում, պարեկություն, թիրախավորում, տարածքի տեղագրական նկարահանում։

### Օպտիկա-էլեկտրոնային կայան

### Ռադիոտեղորոշման համակարգ
Ռադիոլոկացիոն (ռադիոտեղորոշման) համակարգ․ Ռուսաստանի Կառավարության 04/09/2010 թվականի Թիվ 218 որոշման համաձայն, «Ֆազոտրոն-ՆԻԻՐ» (Фазотрон-НИИР) կորպորացիան նշանակվել է «*Օրիոն*» անօդաչու ինքնաթիռներում ղեկավարման բազմաֆունկցիոնալ ռադիոլոկացիոն համակարգի X-միջակայքի ստեղծման պատասխանատու։

## Համալիրի ամբողջական կազմ
Համալիրի ամբողջական կազմը ներառում է․

* օպերատորի տեղադրման մոդուլ
* ռադիոտեխնիկակամ միջոցների մոդուլ
* թռիչքի և վայրէջքի կառավարման մոդուլ
* 4 - 6   «*Օրիոն*» ԱԹՍ։

## Տեխնիկական բնութագիր
«*Орион-Э*» ԱԹՍ համալիրի բնութագիրը համաձայն նախագծողներիի ներկայացման․

* օգտական բեռի քաշը՝ 200 կգ
* թռիչքային քաշը՝  1000 կգ 
* ընդգրկման շառավիղը՝ 250 կմ
* թռիչքի տևողությունը՝ 24 ժամ
* թռիչքի բարձրությունը` 7500 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անօդաչու օդանավեր
Կատեգորիա:Ռազմական սարքավորումներ ըստ տեսակի
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավիացիա
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռազմական տեխնիկա