Էրգոտամին

**Էրգոտամին** (կլոր, երկռուցիկ, սպիտակ, թաղանթապատ դեղահատ), ալկալոիդների դեղանյութ։ Այն վաճառվում է նաև *()*  ապրանքանիշի անվան ներքո։ Վերջինս կիրառվում է միգրենի, օրթոստատիկ հիպոտենզիայի, արտերիոհիպոտոնիկ գլխացավերի կանխարգելման նպատակով։ Դիհիդրոէրգոտամինի համեմատ՝ էրգոտամինը ցուցաբերում է ավելի քիչ էֆեկտիվ ալֆա-ադրեներգիկ արգելափակող ազդեցություն և ավելի արտահայտված համակարգային անոթասեղմիչ ազդեցություն։ Այն կարող է օգտագործվել սուր կամ անընդհատ գլխացավերի, ինչպես նաև ցավազրկողների երկարատև կիրառման դադարեցումից հետո՝ հանման համախտանիշի բուժման համար։ Էրգոտամինը սերոտոնինային ընկալիչների ոչ ընտրողական մոդուլյատոր կամ ագոնիստ է, որը ունի ծայրամասային ընտրողականություն և ներթափանցում է կորոնար անոթներ նվազագույն քանակությամբ։

Էրգոտամինի անոթասեղմիչ ազդեցությունը ավելանում է, երբ այն միաժամանակ կիրառվում է ադրեներգիկ ագոնիստների (օրինակ՝ ադրենալին) հետ։ Այս դեղամիջոցը նախատեսված չէ միգրենի նոպաների դեպքում երկարատև օգտագործման համար: Էրգոտամին պարունակող դեղամիջոցների պարբերաբար ընդունման դեպքում բուժառուին պետք է զգուշացնել նշանակված դեղաչափերը խստորեն պահպանելու անհրաժեշտության մասին՝ էրգոտիզմի զարգացումից խուսափելու համար։ Այն իրենից ներկայացնում է ծայրամասային անոթային սպազմ (զգայունության կորուստ), պարէսթեզիա, վերջույթներում ծակծկոցի զգացողություն, ստորին վերջույթներում ցավ, ցիանոզ (հատկապես մատներում), առիթմիա, ինչպես նաև կենտրոնական նյարդային համակարգի խանգարումներ (գլխապտույտ, ստուպոր, կոմա, ցնցումներ):

Էրգոտամինային միացությունների կիրառումը բժշկության մեջ սկսվել է 16-րդ դարում՝ ծննդաբերությունը խթանելու համար, սակայն դեղաչափի վերաբերյալ անորոշությունը խոչընդոտել է վերջինիս կիրառմանը: Այն նաև կիրառվել է հետծննդյան արյունահոսությունը կանխելու համար։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Էրգոտամինը կիրառվում է երկարատև գլխացավերի, միգրենի, օրթոստատիկ թերճնշման, ինչպես նաև ակուստիկոֆոբիայի և լուսավախության ժամանակ, որոնք կարող են զարգանալ միգրեն ունեցող հիվանդների մոտ։ Ենթամաշկային և միջմկանային ներարկումները, որպես կանոն, ավելի արդյունավետ են, դեղահաբերը, որոնց դեպքում հիվանդները նույնպես կարող են ինքնուրույն կիրառել։ Ներերակային ներարկումները համարվում են շատ ավելի արդյունավետ միգրենի նոպաների դեպքում:Էրգոտամինը հասանելի է մոմիկների և դեղահաբի տեսքով, երբեմն կոֆեինի հետ համակցված։

## Հակացուցումներ
Էրգոտամինը հակացուցված է միաժամանակ կիրառել՝ *CYP3A4*-տեսակի հզոր ինհիբիտորների հետ, ինչպիսիք են՝ մակրոլիդային հակաբիոտիկներ։ Այն հակացուցված է լյարդի կամ երիկամային ծանր հիվանդություններ ունեցող անձանց, ինչպես նաև նյարդահոգեբանական խանգարումներ ունեցող հիվանդներին։ Հակացուցումների թվին են դասվում՝ Բյուրգերի համախտանիշ, Ռեյնոյի համախտանիշ,  աթերոսկլերոզ, հղիություն, կրծքով կերակրում, սուր երիկամային կամ լյարդային անբավարարություն, սրտի իշեմիկ հիվանդություն, միոկարդիտ, աթերոսկլերոզ, թրոմբոցիտոպենիա, էրգոտամինի ածանցյալների նկատմամբ գերզգայունություն, սեպսիս և անվերահսկելի հիպերտոնիա։

Այն նաև հակացուցված է, եթե հիվանդը ընդունում է մակրոլիդային հակաբիոտիկներ (օրինակ՝ էրիթրոմիցին), որոշակի ՄԻԱՎ պրոտեազի ինհիբիտորներ (օրինակ՝ ռիտոնավիր, նելֆինավիր, ինդինավիր), ազոլային հակասնկային դեղամիջոցներ (օրինակ՝ կետոկոնազոլ, իտրակոնազոլ, վորիկոնազոլ), դելավիրդին, էֆավիրենց կամ 5-HT1 ընկալիչի ագոնիստ (օրինակ՝ սումատրիպտան)։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Կողմնակի ազդեցությունները ի հայտ են գալիս էրգոտամինի դեղաչափերի սխալ կիրառման հետևանքով, հատկապես տարեց մարդկանց մոտ։ Վերջինիս սխալ դեղաչափերի կիրառման հետևանքով կարող են զարգանալ ծանր ալերգիկ ռեակցիաներ, ինչպիսիք են՝ անաֆիլաքսիա և ուշացած գերզգայունության ռեակցիաներ, ներառյալ՝ դեղնախտ և դերմատիտ։ Կարող է զարգանալ նաև ծայրամասային նեյրոպաթիա և կենտրոնական նյարդային համակարգի խանգարումներ։ Ներերակային ներարկման դեպքում հաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են՝ սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, գլխապտույտ, ամնեզիա։ Դեղորայքային գերդոզավորման դեպքում ախտանիշների թվին են դասվում՝ որովայնային ցավ, շնչարգելություն, միասթենիա, քնկոտություն, ասթենիա, գլխապտույտ, բրադիկարդիա, ընդմիջովող կաղություն։

## Դեղագիտություն
### Ֆարմակոդինամիկա
[մինի|Էրգոտամին ([Քիմիական բանաձև|կառուցվածքային բանաձև)|368x368փքս]]
աջից|frameless|333x333փքս
Էրգոտամինի միգրենի դեմ ակտիվությունը պայմանավորված է նրա՝ որպես սերոտոնինային ընկալիչների *(օր․՝* *5-HT1 և 5-HT2* *և 5-HT1F)* ագոնիստ ազդեցությմաբ։ Այն նաև փոխազդում է ադրեներգիկ և դոֆամինային խմբի ընկալիչների հետ։ Էրգոտամինը՝ սերոտոնին *5-HT2B* ընկալիչի ագոնիստ է, որը կապված է սրտի փականային հիվանդությունների հետ։ Չնայած սերոտոնինային *5-HT2A ընկալիչի* ագոնիստ լինելուն, դիհիդրոէրգոտամինը նկարագրվում է որպես ոչ հալյուցինոգեն դեղամիջոց։ Նույնը վերաբերում է նաև էրգոտամինի որոշ այլ ածանցյալներին, ինչպիսիք են՝ բրոմոկրիպտին և պերգոլիդ։ Էրիթրոմիցինի, դոքսիցիկլինի, տետրացիկլինի, դոպամինի, նիտրոգլիցերինի, վազոդիլատորների, ալֆա-ադրենոպաշարիչների միաժամանակյա կիրառումը կարող է մեծացնել, իսկ ալֆա-ադրենոմիմետիկների և վազոպրեսինի ընդունումը՝ թուլացնել էրգոտամինի էֆեկտիվությունը։

Էրգոտամինը հակասերոտոնինային ակտիվության շնորհիվ դրսևորում է ճնշող ազդեցություն վազոմոտոր կենտրոնի վրա։ Այն ունի հանգստացնող ազդեցություն և նվազեցնում է տախիկարդիան հիպերսիմպաթիկոտոնիայի և հիպերթիրեոզի դեպքերում։

### Ֆարմակոկինետիկա
Դեղահաբի բերանացի ընդունման դեպքում արդյունավետությունը փոփոխական է և հարաբերական կենսամատչելիությունը կազմում է 2%՝ ի համեմատություն ներերակային կամ միջմկանային ներարկման, որի ժամանակ այն դրսևորում է 100% կենսամատչելիություն։ Էրգոտամինային դեղահատերի բերանացի կամ ուղիղ աղիքի ընդունման միջոցով, վերջինիս ցածր կենսամատչելիությունը պայմանավորված է ստամոքսաղիքային համակարգի երկարատև և լայնածավալ մարսողությամբ։ Այնուամենայնիվ, էրգոտամինը դժվարությամբ է ներթափանցում արյուն-ուղեղային պատնեշով և, հետևաբար, դրսևորում է ծայրամասային ընտրողականություն։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ այն ակտիվ սուբստրատ է P-գլիկոպրոտեինի և կրծքագեղձի հակաքաղցկեղածին սպիտակուցի համար։ Էրգոտամինի արտազատումը երկֆազային է, T1/2-ը սկզբնական փուլում կազմում է 2 ժամ, T1/2-ը վերջնական փուլում՝ 21 ժամ։.

## Տարածվածություն
### Կենսասինթեզ
Էրգոտամինը երկրորդային մետաբոլիտ է (բնական արգասիք) և գլխավոր ալկալոիդ, որը արտադրում են *Claviceps purpurea* տեսակի էրգոտային և *Clavicipitaceae* ընտանիքին պատկանող սնկերը։ Այս սնկերում վերջինիս կենսասինթեզի համար անհրաժեշտ է L-տրիպտոֆան ամինաթթուն և դիմեթիլալիլ պիրոֆոսֆատ: Այս նախորդ միացությունները տրիպտոֆան-դիմեթիլալիլտրանսֆերազ ֆերմենտի սուբստրատներ են, որոնք կատալիզում են էրգոտ ալկալոիդի կենսասինթեզի առաջին փուլը, այն է՝ L-տրիպտոֆանի պրենիլացումը:

Մեթիլտրանսֆերազի և օքսիգենազ ֆերմենտների մասնակցությամբ հետագա ռեակցիաները հանգեցնում են էրգոլինի, լիզերգաթթվի առաջացմանը (ԼԹ): Լիզերգաթթուն լիզերգիլ–պեպտիդ սինթետազի՝  ոչ ռիբոսոմային պեպտիդ սինթետազի սուբստրատն է, որը կովալենտ կապով միացնում է ԼԹ-ն՝ L-ալանին, L-պրոլին և L-ֆենիլալանին ամինաթթուներին:

## Հասարակություն և մշակույթ
### Իրավական կարգավիճակ

#### ԱՄՆ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում,  այն դասվում է I խմբի վերահսկվող քիմիական միացությունների շարքին։

## Տես նաև
* Դիհիդրոէրգոտամին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Կատեգորիա:Դեղագործներ
Կատեգորիա:Դեղագործներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Դեղերի չարաշահումից մահացածներ
Կատեգորիա:Ըստ օրգան-համակարգերի վրա ազդեցության դեղեր
Կատեգորիա:Լակտամներ
Կատեգորիա:Ցավազրկող դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա