Անտերու դի Կենտալ

**Անտերու Տարկինիո դի Կենտալ** (, ) պորտուգալացի բանաստեղծ, փիլիսոփա և գրող։ Կեմտալը համարվում է իր սերնդի մեծագույն բանաստեղծներից մեկը և ճանաչվել է որպես բոլոր ժամանակների ամենաազդեցիկ պորտուգալալեզու արվեստագետներից մեկը: Նրա անունը հաճախ հիշատակվում է Լուիշ դի Կամոենսի, Մանուել Մարիա Բարբոսա դու Բոկաժի և Ֆեռնանդո Պեսոայի կողքին։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք և մանկություն
Անտերու դի Կենտալը ծնվել է Պոնտա Դելգադայում՝ Ազորյան կղզիների Սան Միգել կղզում: Նրա ընտանիքը պատկանում էր պրովինցիալ կապիտանության համակարգի հնագույն ընտանիքներին: Նրա հայրը՝ Ֆերնանդո դի Կենտալը (1814 թվականի մայիսի 10 - 1873 թվականի մարտի 7), Պորտուգալական ազատական պատերազմների վետերան էր, ով մասնակցել է Մինդելոյի ափհանմանը։ Անտերոյի մայրը Անա Գիլհերմինա դա Մայան էր (16 July 181128 November 1876), ով Պորտուգալիայում Օրատորիայի միաբանության հիմնադիր հայր Բարտոլոմեու դե Կենտալի ազգական էր։

Կենտալը սկսել է բանաստեղծություններ գրել վաղ հասակում՝ հիմնականում, թեև ոչ բացառապես, նվիրվելով սոնետին։ Մանուկ հասակում նա ֆրանսերենի դասեր է ստացել Պոնտա Դելգադայում ապրող պորտուգալական ռոմանտիկ շարժման առաջատար գործիչ Անտոնիո Ֆելիչանո դե Կաստիլյոյից։ Չնայած նրանց հարաբերություններին, Քվենտալը հետագայում քննադատեց Կաստիլյոյին և ռոմանտիկ այլ բանաստեղծներին՝ առաջացնելով պառակտող հակամարտություն: Կենտալը յոթ տարեկան էր, երբ ընդունվեց Լիսեու Ասորիանո, որտեղ նա անգլերենի դասեր էր վերցնում կղզու հայտնի հետախույզ պարոն Ռանդալից։ 1852 թվականի օգոստոսին Կենտալը մոր հետ տեղափոխվեց Լիսաբոն, որտեղ սովորեց Կոլեժիո դո Պորտիկոյում, որի տնօրենը նրա հին ուսուցիչ Կաստիլյոն էր: Երբ հաստատությունը փակվեց, Կենտալը 1853 թվականին վերադարձավ Պոնտա Դելգադա: Իր հին տնօրենին գրելիս նա ասաց.

Իր կյանքի վերջին շրջանում Կենտալը նվիրվեց բանաստեղծությանը, քաղաքականությանը և փիլիսոփայությանը: 1855 թվականին՝ 16 տարեկան հասակում, նա վերադարձավ Լիսաբոն, այնուհետև մեկնեց Կոիմբրա, որտեղ 1857 թվականին ավարտեց Սան Բենտոյի քոլեջը:

### Կիոմբրիայի տարիներ
1856 թվականի աշնանը նա ընդունվում է Կոիմբրայի համալսարան, որտեղ սովորում է իրավաբանություն և ընդունում սոցիալիստական ​​գաղափարները։

Նա շուտով աչքի ընկավ իր բանավոր և գրավոր տաղանդներով, ինչպես նաև իր անհանգիստ և տարօրինակ բնույթով:  Կոիմբրայում գտնվելու ժամանակ նա հիմնեց   «Sociedade do Raio»-ն, որի նպատակն էր գրականությունը տարածել զանգվածների մեջ, և հայհոյական մարտահրավերներ նետեց կրոնին։

1861 թվականին Կենտալը հրատարակեց իր առաջին սոնետները։ Չորս տարի անց նա հրատարակեց «Ժամանակակից ձոներ»՝ Պրուդոնի սոցիալիստական ​​էքսպերիմենտալիզմի ազդեցությամբ, որը պաշտպանում էր ինտելեկտուալ հեղափոխությունը։ Այդ տարվա ընթացքում հակամարտություն առաջացավ (որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես Կոիմբրիայի հարց՝ «Questão Coimbrã») ավանդապաշտ բանաստեղծների և երիտասարդ ուսանողների միջև։ Հին գվարդիայի առաջնորդն էր Անտոնիո Ֆելիսիանո դե Կաստիլյոն (այդ ժամանակ ավագ սերնդի գլխավոր կենդանի բանաստեղծը)։ Ուսանողների խմբում ի թիվս այլոց ընդգրկված էին Կենտալը, Թեոֆիլո Բրագան, Վիերա դե Կաստրոն, Ռամալյո Օրտիգաոն, Գեռա Ժունկեյրոն, Էսա դե Քեյրոշը, Օլիվեյրա Մարտինսը, Ժայմե Բատալյա Ռեյսը և Գիլյերմե դե Ազեվեդոն: Կաստիլյոն մեղադրեց այս ուսանողական խմբին բանաստեղծական էքսբիբիցիոնիզմի, անհասկանալիության և ընդհանուր առմամբ լավ զգացողության և ճաշակի բացակայության մեջ։ Ի պատասխան՝ Քվենտալը հրատարակեց «*Bom Senso e Bom Gosto»*, «*A Dignidade das Letras»* և «*Literaturas Oficiais»,* որտեղ նա պաշտպանում էր իրենց անկախությունը։ Կենտալը մատնանշեց բանաստեղծների առաքելությունը մեծ վերափոխումների դարաշրջանում (օրվա մեծ գաղափարական հարցերի սուրհանդակը լինելու անհրաժեշտությունը) և նաև քննադատեց Կաստիլյոյի պոեզիայի ոճը՝ այն անվանելով ծիծաղելի և չնչին։ Սա հանգեցրեց 1865 թվականի վեճին, որը հայտնի է որպես «Questão Coimbrã» (Կոիմբրայի հարց)։ Քվենտալի խումբը հայտնի դարձավ որպես 70-ականների սերունդ, սակայն Անտոնիո Ֆելիսիանո դե Կաստիլյոյի ծայրահեղ ռոմանտիկ խումբը պիտակ չստացավ։

### Անհանգիստ հասունություն
Այս հակասությունից հետո Քվենտալը ճանապարհորդեց, ներգրավվեց քաղաքական և սոցիալիստական ​​քարոզչության մեջ և գտավ իր ճանապարհը մի շարք հիասթափությունների միջով, ի վերջո ընդունելով հոռետեսության մեղմ ձևը։ Պարադոքսալ կերպով, այս նոր վերաբերմունքը աշխուժացրեց նրա պոեզիան և տվեց նրան նոր, թեև ավելի մութ փիլիսոփայական նյութ: 1866 թվականին նա գնաց ապրելու Լիսաբոնում, որտեղ փորձեր արեց պրոլետարիզմի հետ և աշխատեց որպես տպագիր Ազգային մամուլում, ինչը նա շարունակեց նաև Փարիզում (ուր նա գնաց ֆրանսիացի բանվորներին աջակցելու համար) 1867 թվականի հունվարից փետրվար ընկած ժամանակահատվածում։

Նա կարճ ժամանակով մեկնեց Միացյալ Նահանգներ, բայց 1868 թվականին վերադարձավ Լիսաբոն: Լիսաբոնում Էչա դե Կեյրոսի, Գուերա Ժունկեիրոյի և Ռամալյո Օրտիգանոյի հետ միասին նա հիմնեց Սենակուլոն՝ անարխիստների ինտելեկտուալ խումբ, որը դեմ էր ժամանակի քաղաքական, սոցիալական և ինտելեկտուալ կոնվենցիաներից շատերին։

1869 թվականին Կենտալը Օլիվեյրա Մարտինսի հետ հիմնեց «A República - Jornal da Democracia Portuguesa» թերթը, իսկ 1872 թվականին Խոսե Ֆոնտանայի հետ սկսեց խմբագրել «O Pensamento Social» ամսագիրը։ 1871 թվականին, Փարիզի կոմունայի տարում, Կենտալը կազմակերպեց հանրահայտ «Conferências do Casino» (անգլ.՝ Casino Conferences), որը նշանավորեց Պորտուգալիայում սոցիալիստական ​​և անարխիստական ​​գաղափարների տարածման սկիզբը, որում Կենտալը աչքի ընկավ որպես հանրապետական ​​իդեալների համար պայքարող։ Նա երկու անգամ (1879 և 1881) ներկայացել է որպես «Partido Socialista Português» (Պորտուգալիայի սոցիալիստական ​​կուսակցություն) թեկնածու։

1873 թվականին Քվենտալը ժառանգել է զգալի գումար, ինչը նրան թույլ է տվել ապրել ողջամիտ հարմարավետության մեջ։ Տուբերկուլյոզի պատճառով հաջորդ տարի նա հանգստացավ, բայց վերադարձավ՝ վերախմբագրելու իր «Odes Modernas»-ը: Նա տեղափոխվեց Օպորտո, Պորտուգալիա 1879 թվականին, և 1886 թվականին հրատարակեց իր, հավանաբար, լավագույն բանաստեղծական ստեղծագործությունը՝ «Sonetos Completos», որը ներառում էր ինքնակենսագրական և խորհրդանշական համարվող բազմաթիվ հատվածներ։

1880 թվականին նա որդեգրել է իր ընկերոջ՝ Գերմանո Մեյրելեսի (ով մահացել էր 1877 թվականին) երկու դուստրերին։ Փարիզ մեկնելու ժամանակ Կենտալը ծանր հիվանդացավ, և 1881 թվականի սեպտեմբերին իր բժշկի խորհրդով սկսեց բնակվել Վիլա դու Կոնդում, որտեղ նա մնաց մինչև 1891 թվականի մայիսը (մի քանի ընդհատումներով մնալով Ազորներում և Լիսաբոնում): Նա Վիլա դու Կոնդում անցկացրած ժամանակն իր կյանքի լավագույնն էր համարում։ Կարոլինա Միքայելիս դե Վասկոնսելոսին՝ ընկերոջը, նա գրել է իր պոեզիան ավարտելու և իր ստեղծագործության մեջ փիլիսոփայական փուլ սկսելու, իր փիլիսոփայությունը զարգացնելու և սինթեզելու անհրաժեշտության մասին։

Ի պատասխան 1890 թվականի հունվարի 11-ին անգլիական վերջնագրի՝ Կենտալը համաձայնեց նախագահել փոքր «Liga Patriótica do Norte»-ը (Հյուսիսային Հայրենասիրական լիգա), չնայած նրա մասնակցությունը կարճատև էր։ Երբ նա ի վերջո վերադարձավ Լիսաբոն, մնաց իր քրոջ՝ Անա դե Քուենտալի տանը:

Իր ողջ կյանքի ընթացքում Կենտալը տատանվում էր հոռետեսության և դեպրեսիայի միջև. տառապելով երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարումով, նա Լիսաբոն կատարած իր վերջին ուղևորության ժամանակ մշտական ​​դեպրեսիայի մեջ էր՝ ողնաշարի հիվանդությունների պատճառով: Մեկ ամիս Լիսաբոնում անցկացնելուց հետո նա վերադարձավ Պոնտա Դելգադա մոտ 1891 թվականի հունիսին։ Այդ տարվա սեպտեմբերի 11-ին, ժամը 20:00-ի սահմաններում, տեղական այգում նստարանին նստած երկու կրակոց արձակելով ստամոքսի մեջ, ինքնասպան է եղել։ Մոտ մեկ ժամ անց նա մահացել է։ «Ամենից վատը ծնվելն է»,- գրել է նա մի բանաստեղծության մեջ։

## Գործեր

Ըստ «Encyclopædia Britannica»-ի տասնմեկերորդ հրատարակության.

Նրա ընկեր Օլիվեյրա Մարտինսը խմբագրեց «Սոնետները» (Օպորտո, 1886 թվական)՝ տրամադրելով ներածական էսսե: Պորտուգալացի առաջատար գրողների կողմից բանաստեղծի մասին ուսումնասիրությունների հետաքրքիր հավաքածու հայտնվեց «*Anthero de Quental. In Memoriam*» (Օպորտո, 1896 թվական) վերնագրով հատորում: Սոնետները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, անգլերեն՝ Էդգար Պրեստեժի կողմից («Anthero de Quental, Sixty-four Sonnets», Լոնդոն, 1894 թվական) Կենտալի կողմից իր գերմանացի թարգմանիչ դոկտոր Ստորկին ուղղված ուշագրավ ինքնակենսագրական նամակի հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի գրողներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ