Նեփթիս

**Նեփթիս** կամ **Նեբեթ-Հեթ** (), հին եգիպտական ​​կրոնի աստվածուհի։ Նա եգիպտական ​​դիցաբանության մեջ Հելիոպոլիսի Մեծ Էնեադի անդամ Նուտի և Գեբի դուստրն է, որը կապված է սգի, գիշեր/խավարի, ծառայության (մասնավորապես տաճարների), ծննդաբերության, մահացածների, պաշտպանության, մոգության, առողջության, զմռսման և գարեջրի հետ:

## Ստուգաբանություն
Նեփթիս աստվածուհու ծագումը պարզ չէ, բայց նրա անվան բառացի թարգմանությունը տրվում է որպես Տան տիկին կամ Տաճարի տիկին:

## Գործառույթ
ձախից|մինի|254x254փքս|Նեփթիս Լուվրի թանգարան, Փարիզ, Ֆրանսիա
Որոշ առասպելներում Նեփթիսը համարվում է Անուբիսի հուղարկավորության աստվածամայրը։ Որպես այլընտրանք Անուբիսը հանդես է գալիս որպես Բաստետի կամ Օսիրիսի որդի։ Նուբիայում Նեփթիսը համարվում էր Անուբիսի կինը։

Թեև Նեփթիսը սովորաբար համարվում է Հորուսի մորաքույրը, նա հաճախ հանդես է գալիս որպես նրա մայր: Նա նաև դիտարկվում է որպես Հորուսի կին։ Լինելով մարմնավորված փարավոնական աստծո՝ Հորուսի հիմնական «կերակրող մայրը», Նեփթիսը նույնպես համարվում էր իշխող փարավոնի խնամակալ։ Թեև այլ աստվածուհիներ ևս կարող էին ստանձնել այդ դերը, սակայն ամենից հաճախ Նեփթիսն էր հանդես գալիս այդ դերում: Ի հակադրություն, Նեփթիսը երբեմն ներկայացվում է որպես բավականին դաժան և վտանգավոր աստվածություն, որն ունակ է այրել փարավոնի թշնամիներին իր կրակոտ շնչով։աջից|մինի|Տաճարի ձևավորում Դենդերայում, որտեղ պատկերված են Իսիդա և Նեփթիս աստվածուհիները, ովքեր հսկում են իրենց եղբոր՝ Օսիրիսի դիակը
Նեփթիսին սովորաբար զուգորդվում էր իր քրոջ՝ Իսիսի հետ թաղման ծեսերի ժամանակ՝ որպես մումիայի և Օսիրիսի աստծու պաշտպաններ, ինչպես նաև Սեթի կինը լինելու պատճառով:

## Սիմվոլիզմ
աջից|մինի|300x300փքս|Իսիսը (ձախից) և Նեփթիսը (աջից) որպես ուրուրներ մումիայի կողքին, մ.թ.ա. տասներեքերորդ դար
Հուղարկավորության դերում Նեփթիսին հաճախ պատկերում էին որպես ուրուրի կամ որպես բազեի թևեր ունեցող կին: Նեփթիսի կապը ուրուրի կամ եգիպտական ​​բազեի հետ ակնհայտորեն հիշեցնում էին հին մարդկանց այն ողբը, որ սովորաբար ողբում էին մահացածների համար։ Այս հատկությամբ հեշտ է տեսնել, թե ինչպես Նեփթիսը կարող է կապված լինել մահվան հետ:

Նեփթիսն ակնհայտորեն դիտվում էր որպես երկնային անցման հիվանդագին, բայց վճռորոշ ուժ, այսինքն՝ փարավոնն ուժեղանում է դեպի հետմահու իր ճանապարհորդության համար՝ Իսիդայի և Նեփթիսի միջամտության միջոցով: Նույն աստվածային զորությունը հետագայում կարող էր կիրառվել բոլոր մահացածների նկատմամբ, որոնց խորհուրդ տրվեց Նեփթիսին համարել անհրաժեշտ ուղեկից: Նեփթիսը Իսիսի հետ միասին մի ուժ էր, որի առջև դևերը դողում էին վախից, և որի կախարդանքներն անհրաժեշտ էին Դուատի տարբեր մակարդակներում նավարկելու համար, որը կոչվում էր հետմահու կյանքի տարածաշրջան:

## Դիցաբանություն և դիրք պանթեոնում
մինի|Նեփթիսը Անխ-Վեննեֆերի դագաղի վրա
Թեև սովորաբար ենթադրվում էր, որ Նեփթիսն ամուսնացած էր Սեթի հետ և նրանք ունեին որդի Անուբիս, վերջին եգիպտաբանական հետազոտությունները կասկածի տակ են դրել դա:

Նեփթիսը նաև ծառայում է որպես մանուկ Հորուսի դայակ և խնամակալ: Իսիդաին անվանում են «ծննդյան մայր», իսկ Նեփթիսին՝ Հորուսի «սնող մայր»: Նեփթիսը վկայված էր որպես չորս «Մեծ պետերից» մեկը, ով իշխում էր Դելտայում գտնվող Բուսիրիս Օսիրիական պաշտամունքային կենտրոնում։ Նա կարծես պատվավոր պաշտոն է զբաղեցրել սուրբ քաղաքում՝ Աբիդոսում: Այնտեղ նրա համար ոչ մի պաշտամունք չի հաստատվել, թեև նա, անշուշտ, համարվում էր մեծ նշանակություն ունեցող աստվածուհի ամենամյա ծեսերի ժամանակ, որտեղ երկու ընտրված կանայք կամ քրմուհիները խաղում էին Իսիդայի և Նեփթիսի դերերը և կատարում էին «Իսիդայի և Նեփթիսի ողբը»: Իսիդայի և Նեփթիսի փառատոնային երգերը ծիսական տարրեր էին Օսիրիական շատ նման ծեսերի հին եգիպտական ​​պաշտամունքային կենտրոններում:

Որպես մահկանացու աստվածուհի, ինչպես Իսիսը, Նիթը և Սերքեթը, Նեփթիսը Հապիի հովանոցային սափորների պաշտպաններից մեկն էր: Այսպիսով, համարվում է, որ Նեփթիսն օժտված է «Կյանքի անկողնու Նեփթիսի» վերնագրով: 

Նեփթիսը համարվում էր նաև տոնական աստվածություն, որի ծեսերը կարող էին պարտադրել գարեջրի ազատ ​​սպառումը: Էդֆուի, Դենդերայի և Բեհբեյթի տարբեր ռելիեֆներում Նեփթիսը պատկերված է փարավոնից գարեջրի շքեղ ընծաներ ստանալով: Էդֆուի մեկ այլ վայրում, Նեփթիսը աստվածուհի է, որը փարավոնին տալիս է ուժ՝ տեսնելու «այն, ինչը թաքնված է լուսնի լույսով»: 

Նեփթիսը կարող էր նաև հանդես գալ որպես աստվածուհիներից մեկը, որն օգնում է ծննդաբերությանը: Վեստքարի պապիրուսում պահպանված հին եգիպտական ​​առասպելը պատմում է Իսիսի, Նեփթիսի, Մեսխենեթի և Հեքեթի պատմությունը՝ որպես շրջագայող պարուհիներ, որոնք օգնում էին Ամուն-Ռե քահանայի կնոջը, երբ նա պատրաստվում էր ծնել որդիներ։

## Նոր Թագավորության պաշտամունքներ
մինի|Մումիան հանգչում է սուրբ նավի վրա։ Վերևում՝ Օսիրիսի, Իսիսայի և Նեփթիսի կերպարները։ Ավազաքար Եգիպտոսից՝ մ.թ.ա. 332-ից մինչև մ.թ.ա․ 395թ. Արվեստի պատկերասրահ և թանգարան, Գլազգո, Մեծ Բրիտանիա
19-րդ դինաստիայում Նեփթիսի տաճարը, որը կոչվում էր «Ռամեսես-Մերիամունի Նեփթիսի տունը», կառուցվել կամ վերանորոգվել է Սեպերմերու քաղաքում, Օքսիրհինխուսի և Հերաքսի ծայրամասում գտնվող Օքսիրհինխուսի և Հերաքայի միջև ընկած հատվածում։ Նեփթիսի տաճարն ինքնին եզակի հաստատություն էր: Ըստ Պապիրուս Ուիլբորի՝ մեկ այլ «Ռամսես-Մերիամունի Նեփթիսի տուն» կարծես գոյություն է ունեցել հյուսիսում՝ Սու քաղաքում, ավելի մոտ Ֆայումի շրջանին։ Նեփթիսի մեկ այլ տաճար կարծես գոյություն է ունեցել Պունոդջեմ քաղաքում։ 

Նեփթիսի գրեթե իրական չափերի արձանը ներկայումս գտնվում է Լուվրում։ Բազալտե պատկերն ի սկզբանե տեղադրվել է Մեդինե-Հաբուում՝ որպես փարավոնական «Սեդ-փառատոնի» պաշտամունքային տոնակատարության մաս, սակայն ինչ-որ պահի տեղափոխվել է Հերակլեոպոլիս և Հերիշեֆի տաճար:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի աստվածներ