«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ

**«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ**՝ ԽՍՀՄ պետական պարգև՝ Լենինգրադ քաղաքի պաշտպաններին (զինվորականներին և քաղաքացիական անձանց) պարգևատրելու համար։
Պատերազմական ժամանակաշրջանի առաջին խորհրդային մեդալներից մեկը («Օդեսայի պաշտպանության համար», «Սևաստոպոլի պաշտպանության համար» և «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալների հետ միասին):

## Պատմություն
1942 թվականի ուշ աշնանը ԽՍՀՄ պաշտպանության ժողովրդական կոմիսարիատը միջնորդեց ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահությանը՝ Լենինգրադի, Ստալինգրադի, Սևաստոպոլի և Օդեսայի պաշտպանության համար մեդալներ սահմանելու խնդրանքով։
Ստեղծվել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1942 թվականի դեկտեմբերի 22-ի ««Լենինգրադի պաշտպանության համար», «Օդեսայի պաշտպանության համար», «Սևաստոպոլի պաշտպանության համար» և «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալներ ստեղծելու և այդ մեդալներով Լենինգրադի պաշտպանության մասնակիցներին շնորհելու մասին» հրամանագրով։
1943թ. մարտի 27-ին հաջորդեց Գերագույն խորհրդի հրամանագիրն՝ այս տեսակի մեդալների, կանոնակարգի, դրանց նմուշների և նկարագրության մասին, միևնույն ժամանակ, հրամանագրով սահմանվել է այս տեսակի մեդալների շնորհում այս քաղաքների պաշտպանության բոլոր մասնակիցներին՝ ինչպես զինվորականներին, այնպես էլ քաղաքացիական անձանց.։
Մեդալը կրելու, ժապավենի գույնի և շերտաձողի վրա նրա տեղադրման կանոնները հաստատվել են ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1943 թվականի հունիսի 19-ի «ԽՍՀՄ շքանշանների և մեդալների համար ժապավենների նմուշների և նկարագրության հաստատման և շքանշանների, մեդալների, շքանշանային ժապավենների և տարբերանշանների կրելու կանոնների մասին» հրամանագրով։ 
Մեդալի հեղինակը նկարիչ Ն.Ի.Մոսկալովն է։ Բացի հաստատված տարբերակից, մշակվել են ևս 7 մեդալների նմուշներ։ 
* Բ. Գ. Բարխինի էսքիզում հիմնական տարրը Լենինի հուշարձանն է Ֆինլանդիայի կայարանում Ծովակալության ֆոնի վրա, նրա աջ կողմում զենիթային հրանոթի բարձրացված փողն է։
«Բորոբին»-ի արհեստանոցի արվեստագետների թիմի կողմից մշակվել է երեք նախագիծ, որոնցից յուրաքանչյուրը պարունակում է մեկ տարր՝ քաղաքի ճարտարապետական խորհրդանիշը և «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մակագրությունը։
* Առաջինի վրա պատկերված էր Պետրոս I-ի հուշարձանը, որի տակ պատկերված էր հարձակման համար բարձրացված սվիններ և գնդացիր, մակագրությունն արված էր շրջագծով։
* Երկրորդ էսքիզի վրա պատկերված էր Ծովակալությունը, մակագրության տակ գտնվող եզրերը շրջանակված են դափնու ճյուղերով։
* Երրորդը ներառում էր մակագրություն կենտրոնում՝ վերևում պատկերաված էր Պետրոպավլովյան ամրոցը, իսկ ներքևում՝ երկու խաչաձև հրացաններ։
Ա․Ա․ Կաբակովի երկու էսքիզների վրա՝
* Առաջինի վրա պատկերված էին հարձակման գնացող կարմիրնավատորմայինը և կարմիրբանակայինը՝ ձախ եզրից «Պաշտպանել Լենինի քաղաքը» մակագրությամբ, ետևի կողմում՝ Լենինի դիմանկարը և «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մակագրությամբ։
* Երկրորդի վրա մի քանի պաշտպաններ հրացաններով արդեն պատրաստ մարտի, նրանց ձախ կողմից գրված էր «Լենինգրադի համար» մակագրությունը, ետևի կողմում գրված է «Լենինգրադի պաշտպանության համար» գրառումը։ 
Ն. Ա. Կոնգիսերի էսքիզը պատկերում էր Կարմիր բանակի զինվորների շարքը, որոնց հետևում երեևում էին Պետրոպավլովյան տաճարը և Լենինի հուշարձանը:
1963 թվականի «Հայրենական մեծ պատերազմ» նամականիշերի շարքում նկարիչ Պ. Կրանցևիչը պատկերել է մեդալի դիմերեսի պատկերը նամականիշի աջ կողմում։ Մեդալի նկարի վրա արտացոլված է մեդալի առաջին դրոշմը, իսկ մեդալի կանթը՝ նրա ավելի ուշ տարբերակն է։
«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալը շնորհվել է Լենինգրադի պաշտպանության բոլոր մասնակիցներին.
* Կարմիր բանակի, նավատորմի և ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի զորքերի ստորաբաժանումների, կազմավորումների և հիմնարկների զինվորական անձնակազմը, որոնք փաստացի մասնակցել են քաղաքի պաշտպանությանը՝
* բանվորներ, աշխատակիցներ և այլ քաղաքացիական անձինք, ովքեր մասնակցել են քաղաքի պաշտպանության ռազմական գործողություններին, իրենց անձնուրաց աշխատանքով նպաստել քաղաքի պաշտպանությանը ձեռնարկություններում և հիմնարկներում, մասնակցել պաշտպանական կառույցների կառուցմանը, հակաօդային պաշտպանությանը, կոմունալ ծառայությունների պաշտպանությանը, հակառակորդի օդային հարձակումներից հրդեհների դեմ պայքարին, տրանսպորտի և կապի կազմակերպմանն ու սպասարկման, հասարակական սննդի կազմակերպման, մատակարարման, հիվանդների և վիրավորների, երեխաների խնամքի և քաղաքը պաշտպանելու այլ միջոցառումներ կազմակերպելու գործում:
Մեդալի առաջին շնորհումը տեղի է ունեցել 1943 թվականի հունիսի 3-ին Սմոլնիում կայացած հանդիսավոր ժողովում։ Մինչև 1945 թվականը պարգևատրվեցին Լենինգրադի պաշտպանության շուրջ 600 000 մասնակիցներ։ Այդ մարդկանց մասին տեղեկատվությունը 1945 թվականի դրությամբ պահվում էր Լենինգրադի բլոկադայի և պաշտպանության թանգարանում, առկա էր պարգևատրվածների անուններով 6 հատոր։ Հետագայում այդ փաստաթղթերը կորել են
}}։

1985 թվականի դրությամբ մոտ 1,470,000 մարդ պարգևատրվել է «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալով։ Նրանց թվում են 15 հազար երեխաներ ու դեռահասներ։

«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալով պարգևատրված անձինք իրավունք ունեին պարգևատրվելու հետագայում հաստատված «Լենինգրադի 250-ամյակի հիշատակին» հոբելյանական մեդալով։

## Մեդալի նկարագրությունը
«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալը ի սկզբանե պետք է պատրաստված լիներ չժանգոտվող պողպատից, սակայն 1943 թվականի մարտի 27-ի հրամանագրով նյութը փոխվեց արույրի։ Մեդալն ունի 32 մմ տրամագծով շրջանագծի տեսք։
Մեդալի դիմերեսին, Ծովակալության շենքի տեսանելի ուրվագծի ֆոնին պատկերված են կարմիրբանակայինների, կարմիրնավատորմայինների, բանվորների և բանվորուհիների մի խումբ՝ հրացանները առաջաթեք բռնելով։ Մեդալի վերևում պատկերված է հնգաթև աստղ և մեդալի եզրով արված է «ՀԱՆՈՒՆ ԼԵՆԻՆԳՐԱԴԻ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ» մակագրությունը։ Մեդալի առջևի կողմը եզրագծված է ուռուցիկ եզրով։
Մեդալի դարձերեսին «ՄԵՐ ԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ՀԱՄԱՐ» մակագրությունն է։ Մակագրության վերևում պատկերված են մանգաղը և մուրճը։
Մեդալի բոլոր մակագրություններն ու պատկերներն ուռուցիկ են։
thumb|100px|Ժապավենի առաջին տարբերակը
Մեդալը կանթի և օղակի միջոցով միացված է հնգանկյուն շերտաձողին՝ ծածկված 24 մմ լայնությամբ մետաքսե մուարի ժապավենով։ Սկզբում ժապավենը կարմիր գույն էր, եզրերի երկայնքով արծաթագույն գծերով, յուրաքանչյուրը 4 մմ լայնությամբ: 1943 թվականի հունիսի 19-ի հրամանագրով ստեղծվել է նոր ժապավեն՝ ձիթապտղի գույնի, մեջտեղում երկայնական կանաչ գծով, 2 մմ լայնությամբ։
«Լենինգրադի պաշտպանության համար», «Օդեսայի պաշտպանության համար», «Սևաստոպոլի պաշտպանության համար» և «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալներն առաջին խորհրդային պարգևներն էին, որոնք հաստատվել էին հնգանկյուն շերտաձողի վրա կրելու համար: Սկզբում դրանք պետք է կրեին կրծքի աջ կողմում։ 1943 թվականի հունիսի 19-ի հրամանագրով ընդունվել է հնգանկյուն շերտաձողը նաև այլ պարգևների համար, որոնք նախկինում կրում էին այլ ձևերի շերտաձողերի վրա, քաղաքների պաշտպանության համար մեդալները որոշվել է կրել կրծքի ձախ կողմում, այլ պարգևների հետ նույն շարքում:
Եթե մեդալակիրն այլ պարգևներ ունի, ապա «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալը տեղադրվում է «Օդեսայի պաշտպանության համար» մեդալից աջ, իսկ «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալի հաստատումից հետո՝ վերջինիս աջ կողմում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Defence of Leningrad REVERSE.jpg|Մեդալի հակառակ կողմը
Պատկեր:RIAN archive 601183 Soviet soldiers awarded with the Defense of Leningrad Medal.jpg| «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալով պարգևատրում, 1944 թվականի հունիսի 1
Պատկեր:Leningrad Medal For the Defense of Leningrad Stamp USSR 1944.jpg|ԽՍՀՄ փոստի նամականիշ, 1944 թվական
Պատկեր:За оборону Ленинграда.jpg| Պիսկարյովսկոե գերեզմանատան թանգարանի տաղավարում տեղադրված մեդալիոն


## Տես նաև
* Լենինգրադի բլոկադա
* «Սևաստապոլի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Օդեսայի պաշտպանության համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

* Указ Президиума Верховного Совета СССР от 22 декабря 1942 г. «Об учреждении медалей „За оборону Ленинграда“, „За оборону Одессы“, „За оборону Севастополя“ и „За оборону Сталинграда“ и о награждении этими медалями участников обороны Ленинграда, Одессы, Севастополя и Сталинграда»
* Медали и ордена СССР
* Медаль «За оборону Ленинграда». Поиск награжденных медалью гражданских лиц