open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լալա Դին Դայալ

**Լալա Դին Դայալ** (, , ), առավել ճանաչված է **Ռաջա Դին Դայալ** անունով), 19-րդ դարավերջի Բրիտանական Հնդկաստանի լուսանկարիչ։ Արվեստագետի իր գործունեությունն սկսել է 1870-ական թվականների կեսերից, տարիների ընթացքում լուսանկարչատներ է բացել Ինդորեում, Մումբայում, Հայդարաբադում։ Դարձել է Հայդարաբադի վեցերորդ նիզամ Մահբուբ Ալի խան, Ասիֆ Ջահ VI-ի պալատական լուսանկարիչը։ Վերջինս նրան շնորհել է Ռաջա Բահադուր Մուսավիր Ջունգ Բահադուր տիտղոսը։ 1885 թվականին Ռաջա Դին Դայալը լուսանկարչի պաշտոնում աշխատանքի է ընդունվել Հնդկաստանի փոխարքայի պալատում։

1897 թվականին Միացյալ Թագավորության Վիկտորյա թագուհին նրան արքայական երաշխավորագիր է շնորհել։

## Պատկերասրահ

Image: Entrance bridge to Hyderabad, India.JPG| Պուրանա Պուլ, Հայդարաբադ
Image:Bashir-bagh Palace, Hyderabad, India.JPG| Բաշիր Բաղ պալատը, Հայդարաբադ
Image:The interior of Bashir-bagh Palace, Hyderabad, India.JPG| Բաշիր Բաղ պալատի ներսը
Image:Drawing Room of Chowmahela Palace, Hyderabad, India.JPG| Հայդարաբադի Չովմահալա պալատի սենյակներից մեկը
Image:Faluk-numa Palace, Hyderabad, India.JPG|Ֆալակնումա պալատը 1880-ական թվականներին
Image:Residency House Bolarum.jpg|Նախագահական պալատը՝ Ռաշտրապատ Նիլայամը 1892 թ.


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Princely India: Photographs by Raja Deen Dayal, 1884–1910*, by Deen Dayal (Author), Clark Worswick. Knopf, 1980. .
* *[https://books.google.com/books?id=AXMJZpK03L0C&pg=PA22 Raja Deen Dayal : Prince of Photographers]*, by Narendra Luther, Sureshchand Deendayal. Hyderabadi, 2003. .
* *Lala Deen Dayal: the eminent Indian photographer, 1844–1910*, Deen Dayal (Raja), London Borough of Camden. Libraries & Arts Dept., 2002.
* Raja Deen Dayal Collection at ''Alkazi Foundation''

## Արտաքին հղումներ
* * 
* Lala Deen Dayal, resource website
* Documentary

Կատեգորիա:19-րդ դարի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Լուսանկարիչներ
Զավիյա

**Զավիյա** ( կամ *Էզ Զավիյա*, անվանման այլ տարբերակներ՝ *Հերաթ էզ Զևիյա* *Ալ Հերահ*, *Էլ-Հերա*, *Հարաֆ Էզ Զևիյա*), քաղաք Լիբիայի հյուսիսարևմտյան մասում, Միջերկրական ծովի ափին, մերձակա խոշոր բնակավայրից՝ մայրաքաղաք Տրիպոլիից մոտավորապես 40 կիլոմետր դեպի արևելք։ Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 2011 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 83&nbsp;519 (այդ ցուցանիշով երկրում զբաղեցնում է յոթերորդ տեղը)։ 2005 թվականին քաղաքի բնակիչների թիվը եղել է 186 հազար։

2011 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին՝ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, Զավիյան մարտերի թատերաբեմ է դարձել մի կողմից՝ Մուամմար Քադաֆիին, մյուս կողմից՝ Լիբիայի ժամանակավոր կառավարությանն աջակցող ուժերի միջև, երկու անգամ ձեռքից ձեռք է անցել և այդ մարտերի ընթացքում զգալիորեն վնասվել է։

## Կլիմա
Զավիյային բնորոշ է շոգ, կիսաչորային կլիման (*Köppen climate classification*-ի դասակարգմամբ՝ *BSh*)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Az-Zawiyah page on Encyclopædia Britannica Online.
* Map of Az Zawiyah on the dynamic atlas of ''Encarta Online'' (encarta.msn.com).
* Az Zawiyah dynamic map from Google Maps.

Կատեգորիա:Լիբիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լիբիայի քաղաքներ
Այգեձոր (Գորիսի շրջան)

**Այգեձոր** (նախկին անվանումը՝ *Մաղանջուղ*), լքված գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Գորիսի տարածաշրջանում, Գորիս քաղաքից մոտ 7 կմ հարավ-արևելք, ծովի մակարդակից մոտ 1200 մ բարձրության վրա։

Մաղանջուղ անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Գորիսի շրջանի։ Գյուղը վերանվանվել է Այգեձոր ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 1950 թ. ապրիլի 19-ի հրամանագրով։ 1970-ական թվականներին միավորվել է Ձորաշեն և Ազատաշեն գյուղերի հետ` կազմելով Հարթաշեն գյուղը։ Ներկայումս լքված է։

Գյուղն ունեցել է միջնակարգ դպրոց, ակումբ-գրադարան, բուժկետ, անասնաբուժարան, էլեկտրաաղաց։ Մտել է պետական «Զանգեզուր» կաթնաանասնապահական տնտեսության մեջ։

## Բնակչություն
Գյուղը լքված է 1970-ական թվականներից, ներկայումս բնակչություն չունի; Նախկինում բնակեցված է եղել հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Անկարայի ամրոց

**Անկարայի ամրոց** (), պատմական ամրոց Թուրքիայի մայրաքաղաք Անկարայում։ Հիմնադրվել է մ.թ.ա. 8-րդ դարում փռյուգիացիների և վերակառուցվել մ.թ.ա. 278 թվականին գալաթացիների կողմից։ Տարբեր ժամանակներում ամրոցը վերակառուցվել և փոփոխություններ է կրել հռոմեական, բյուզանդական, սելջուկյան և օսմանյան ժամանակաշրջաններում։

## Պատմություն և ճարտարապետություն
Ամրոցը կազմված է միմյանց մոտ գտնվող աշտարակներով պարիսպների ներքին շարքից, որը շրջանակում է 350X150 մետր տարածք և միմյանցից մոտ 40 մետր հեռավորության վրա գտնվող աշտարակներով պարիսպների արտաքին շարքից։ Պարիսպների երկու շարքերն էլ կառուցվել են՝ օգտագործելով վերաթրծված աղյուսի մեծ քանակություն։ Դրանց կառուցման հստակ թվականը հայտնի չէ, բայց երկուսն էլ թվագրվում են պարսիկների կողմից Անկարայի զավթմամբ և ավերմամբ, որը, հավանաբար, տեղի է ունեցել 622 թվականին։ Քլիվ Ֆոսն այն կարծիքին է, որ ներքին պարիսպները կարող են թվագրվել Կոստանդ Բ գահակալության տարիներին։ Արտաքին պարիսպները, հավանաբար, կառուցվել են շատ ավելի ուշ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Ankara Hisar Kapı in 2011 02.jpg|Անկարայի ամրոցի դարպասները
Պատկեր:Ankara Akkale from north in 1990's or early 2000's 01.jpg|Անկարայի Աք Քալե ամրոցը
Պատկեր:Ankara Overview From Citadel.JPG|Ամրոցից բացվող Անկարայի տեսարանը
Պատկեր:Ankara Akkale from south - Şark Kalesi in 2011 03.jpg|Անկարայի Աք Քալե ամրոցը
Պատկեր:Ankara Akkale from south - Şark Kalesi in 2011 04.jpg|Անկարայի ամրոցը
Պատկեր:Ankara Şark Kalesi in 2011 02.jpg|Անկարայի ամրոցի արևելյան հատվածը
Պատկեր:Ankara Şark Kalesi in 1990's or early 2000's 10.jpg|Անկարայի ամրոցը ներքին պարիսպները
Պատկեր:Ankara Şark Kalesi in 1990's or early 2000's 09.jpg|Անկարայի ամրոցի ներքին պարիսպների, որի շուրջ թուրքական ոճով տներ են
Պատկեր:Ankara Kale 6793.jpg|Անկարայի ամրոցի ներքին պարիսպները
Պատկեր:Ankara Kale 034.jpg|Տուն Անկարայի ամրոցի տարածքում
Պատկեր:Ankara Sultan Alaeddin Mosque Minbar in 2012 02.jpg|Անկարայի ամրոցի մզկիթի մինբարը
Պատկեր:Ankara 08092012 3400.jpg|Անկարայի ամրոցի մզկիթի մինբարից մի հատված
Պատկեր:Ankara 08092012 3403.jpg|Անկարայի ամրոցի մզկիթի մինբարից մի հատված
Պատկեր:Ankara Sultan Alaeddin Mosque Minbar in 2012 24.jpg|Անկարայի ամրոցի մզկիթի մինբարից մի հատված


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ankara Castle (in Turkish)
* 150+ pictures of citadel and views around it
* Municipality of Ankara

Կատեգորիա:Անկարայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի տեսարժան վայրեր
Նյուրնբերգ (ֆիլմ)

«**Նյուրնբերգ**» (), ռուս ռեժիսոր Նիկոլայ Լեբեդևի ռուսական գեղարվեստական ֆիլմը Նյուրնբերգյան դատավարության մասին։ Սցենարի համար հիմք է ծառայել Ալեքսանդր Զվյագինցևի «Առհավետ» () գիրքը։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են Գերմանիայի կապիտուլյացիայից կես տարի անց, երբ սկսվում է նացիստական հանցագործների դատավարությունը։

## Դերերում
* Սերգեյ Կեմպո – *Վոլգին
* [[Լյուբով Աքսյոնովա]]- Լենա
* [[Սերգեյ Բեզռուկով]] – *Ռոման Ռուդենկո
* Կարստեն Նորգաարդ – *[[Հերման Գյորինգ]]
* [[Եվգենի Միրոնով (դերասան)|Եվգենի Միրոնով]] – *Միգաչև
* Ալեքսեյ Բարդուկով – *Զայցև
* [[Իգոր Պետրենկո]] – *Բաբլենկով
* Վոլֆգանգ Չերնի – *Հելմուտ
* Ալեքսեյ Սինի  – *հրեա և ռազմագերի

Ֆիլմի ստեղծմանը մասնակցել է միջազգային կոլեկտիվը. ֆիլմում ներգրավված են պրոֆեսիոնալ դերասաններ Ռուսաստանից, Ավստրիայից, Գերմանիայից, Մեծ Բրիտանիայից և Ֆրանսիայից։ Դեռևս 2018 թվականին նկարահանումներին մասնակցելու իրենց ցանկության մասին հայտարարել էին Նաստասյա Կինսկին և Միխալինա Օլշանսկայան։

## Արտադրություն
Նախագիծը 2018 թվականի վերջին ներկայացրել է Ռուսաստանի այն ժամանակվա մշակույթի նախարար Վլադիմիր Մեդինսկին։ Նա հայտարարել է, թե Նյուրնբերգյան դատավարության թեման «սեփականաշնորհված է ԱՄՆ-ի կողմից», ուստի անհրաժեշտ է այդ թեմայով ռուսական ֆիլմ նկարահանել պատերազմի հաղթանակի 75-ամյակի կապակցությամբ։ Ֆիլմի պրոդյուսեր է դարձել Էլմիրա Այնուլովան։ Նրա խոսքով՝ «ֆիլմը հիմնված կլինի մինչև վերջերս անհայտ պատմական փաստերի և փաստաթղթերի վրա, որոնք պատմաբաններն ու լրագրողներն ստացել են անմիջապես Նյուրնբերգյան դատավարության մասնակիցներից և վկաներից», և իրենց գլխավոր խնդիրը «օբյեկտիվ պատմական գիտելիքների հանրայնացումն է»։
	 
2019 թվականին ֆիլմի սցենարը լրջորեն փոխվել է։ Սա, ինչպես նաև աշխատանքում օտարերկրացի դերասանների ներգրավումը և նկարահանումներն արտասահմանում անցկացնելու անհրաժեշտությունը հանգեցրել է նախագծի թանկացմանը. կառավարության ղեկավար Դմիտրի Մեդվեդևը հավանություն է տվել պետական պահուստային ֆոնդից լրացուցիչ 200 մլն ռուբլու հատկացմանը։ Որպես ռեժիսորի թեկնածուներ դիտարկվել են Կոնստանտին Խաբենսկին, Նիկիտա Միխալկովը, Օլիվեր Սթոունը, սակայն, ի վերջո, ռեժիսոր է դարձել Նիկոլայ Լեբեդևը։ «Նյուրնբերգի» նկարահանումները պետք է սկսվեին 2020 թվականի գարնանը Չեխիայում։ Դրանք հետաձգվել են կորոնավիրուսի պանդեմիայի պատճառով և սկսվել են 2021 թվականի ապրիլին Պրահայում, իսկ հունիսին շարունակվել են «Մոսֆիլմում»։ Սկզբում ֆիլմի պրեմիերան նախատեսվել է 2021 թվականին, սակայն 2021 թվականի աշնանը նրա վրա աշխատանքը դեռ շարունակվում էր։ Հետագայում հայտարարվել է, որ  պրեմիերան կկայանա 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին։

Ֆիլմի նկարահանումների համար «Մոսֆիլմում» բնական չափերով (330 քառակուսի մետր) վերստեղծվել է Նյուրնբերգյան արդարադատության պալատի Դատական նիստերի դահլիճը։ «Դահլիճ 600» դեկորատիվ համալիրը հետագայում փոխանցվել է Մոսկվայի «Հայրենասեր» (ռուս․՝ «Патриот») զբոսայգուն որպես թանգարանային ցուցանմուշ այցելուների հետ անցկացվող պատմա-լուսավորական աշխատանքում օգտագործելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2023 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հոլոքոստի մասին
Կատեգորիա:Ռուսաստանում նկարահանված ֆիլմեր
Վենդետա (վեպ)

**«Վենդետա»** (), ֆրանսիացի գրող Օնորե դը Բալզակի ստեղծագործությունը, որը գրել է 1830 թվականին։ Սա անձնական կյանքի տեսարաններից ութերորդ ստեղծագործությունն է, որը հետագայում ներառվել է «Մարդկային կատակերգություն» ժողովածուում (1842)։

Բալզակին, հավանաբար, ոգեշնչել է Պրոսպեր Մերիմեն, ում «Մաթևոս Ֆալկոնե» վեպում գործողությունները տեղի են ունենում կորսիկական ընտանիքում։

## Պատմություն
Վեպի ձեռագիրը, որը պահպանվում է Ֆրանսիայի ինստիտուտում, բաղկացած է երեք մասից. L’Atelier, *La Désobéissance* և Le Mariage։ Վեպը ավարտել է Փարիզում 1830 թվականի հունվարին։

Վեպի առաջին հրատարակությունը տպագրվել է 1830 թվականի ապրիլին։ Բաղկացած է նախաբանից և 4 բաժնից՝ *L’Atelier,* *La Désobéissance*, *Le Mariage* և *Le Châtiment:*

1832 թվականին «Mame et Delaunay-Vallée» հրատարակչությունը երկրորդ հրատարակությունն է հրապարակել։ Ներկայումս «Անձնական կյանքից տեսարան» հավաքածուն ունի չորս հատոր։ Այս վեպը նախաբանից հետո՝ առաջին հատորում, գտել է առաջին տեղը։

## Սյուժե
Նկարչուհի Ջինևրա Պոմբոն՝ Նապոլեոնին մոտ, հարուստ կորսիկացի Բարտոլոմեո դի Պոմբոյի աղջիկը, սիրահարվում է Լուիջի Պորտին, ով Նապոլեոնի երիտասարդ սպաներից էր,Լյուդովիկոս XVIII-ի երկրորդ վերականգնումից հետո ստիպված թաքնվել էր Ջինևրա Սերվենի արհեստանոցում։ Սպան որբ էր։ Աղջկա ծնողների հետ ծանոթությունից հետո պարզվում է, որ երկու ընտանիքների միջև վենդետա է եղել. Լուիջիի հայրը սպանել է աղջկա քույրերին և եղբայրներին, ի պատասխան՝ Բարտոլոմեո Պոմբոն սպանել է վեցամյա Լուիջիի ողջ ընտանիքին և միայն պատահաբար է Լուիջին կարողացել փրկվել։ Աղջկա հայրը կտրականապես դեմ էր, որ այդ ամուսնությունը տեղի ունենա, սակայն կորսիկացու համառություն ունեցող աղջիկը այնուամենայնիվ ամուսնանում է։ Սկզբում ամուսնական կյանքը առանց ծնողների օգնության հեշտ էր թվում, սակայն գնալով բարդանում է, իսկ երեխայի ծնվելուց հետո, նրանք ունենում են օգնության կարիք։ Արդյունքում երեք տարի անց երեխան սովից մահանում է, հետո նաև Ջենևրան, իսկ հետո Լուիջին կնոջ հյուսերով գնում է Բարտոլոմեոյի տուն և այնտեղ մահանում մոր աչքերի առաջ, ով արդեն պատրաստվում էր ներել համառ աղջկան։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
*http://www.litteratureaudio.com/livre-audio-gratuit-mp3/balzac-honore-de-la-vendetta.html Honore de Balzac La Vendetta

Կատեգորիա:1830 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:1830 վեպեր
Կատեգորիա:Օնորե դը Բալզակի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Օնորե դը Բալզակի վեպեր
Մեսրոպ Մովսիսյան

** Մեսրոպ Լևոնի Մովսիսյան** (), խորհրդային, հայ հասարակական գործիչ և լրագրող։

## Կենսագրություն
Մեսրոպ Մովսիսյանը ծնվել է 1950 թվականին, Երևանում։ 1969-1970 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ պետական ռադիոյի և հեռուստատեսության տնօրենի օգնական, իսկ  1970-1972 թվականներին՝ ՀԽՍՀ պետական հեռուստառադիոհեռարձակման ընկերության տնօրենի օգնական։ Որպես հեռուստատեսության ռեժիսոր 1972-1975 թվականներին աշխատել է Տաշքենդի մշակույթի ինստիտուտում։

1973-1991 թվականներին Մեսրոպ Մովսիսյանը զբաղեցրել է ՀԽՍՀ պետական հեռուստառադիոհեռարձակման ընկերության կենտրոնական հեռուստատեսության բաժնի տնօրենի պաշտոնը։

1991 թվականից «Ա1+» հեռուստաընկերության հիմնադիրն ու տնօրենն է։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Այլ տվյալներ
* «Քաջարի աշխատանքի համար» մեդալ, 1972
* Կոմսոմոլի կենտրոնական կոմիտեի պատվոգիր, 1975
* ՀԽՍՀ ժուռնալիստների միության անդամ, 1978
* Երևանի մամուլի ակումբի խորհրդի անդամ, 2002
* Հեռուստալրագրության բարձրագույն դասընթացների դասագիրք 1996
* «Հեռուստատեսություն և ռադիո» ամսագիր 1997

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կենսագրություն
*Երազանքին չդավաճանելով.  «Ա1+»-ի հիմնադիր-տնօրեն Մեսրոպ Մովսեսյանը տոնում է 70-ամյակը
*Գրադարանում. Մեսրոպ Մովսեսյան 

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ
Մատիաս Օլիվերա

**Մատիաս Օլիվերա Միրամոնտես** (, ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ։ «Խետաֆե» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Օլիվերան «Նասոնալ» ակումբի սան է։ 2016 թվականի փետրվարի 13-ին «Ռիվեր Պլեյտա» մայրաքաղաքային ակումբի դեմ մրցախաղում նա նորամուտ է ունեցել Ուրուգվայի ֆուտբոլի առաջնությունում։ Իր առաջին խաղաշրջանում Մատիասը օգնել է  ակումբին հաղթել Ուրուգվայի 2016 թվականի առաջնությունում։ 2017 թվականին նա վարձակալության իրավունքով տեղափոխվել է «Աթենաս» ակումբ։ 2017 թվականի ամռանը Օլիվերան վեցամյա համաձայնագիր է ստորագրել իսպանական «Խետաֆե» ակումբի հետ։ Մատիասը հոկտեմբերի 24-ին Իսպանիայի գավաթում «Դեպորտիվո Ալավես»-ի դեմ խաղում նորամուտ է ունեցել հիմնական կազմում։ Նոյեմբերի 3-ին «Ռեալ Բետիս»-ի դեմ խաղում նորամուտ է ունեցել Լա Լիգայում։ 2018 թվականի ապրիլի 21-ին Մատիասը «Էյբար ՖԱ»-ի դեմ խաղում իր առաջին գոլն խփել «Խետաֆե»-ի կազմում։

2018 թվականին ամռանը Օլիվերան վարձույթի իրավունքով տեղափոխվել է «Ալբասետե» ֆուտբոլային ակումբ։

## Միջազգային կարիերա
2017 թվականին Օլիվերան Ուրուգվայի երիտասարդական հավաքականի հետ հաղթել է Էկվադորում Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնությունում։ Մրցաշարւմ խաղացել է Պերուի, Բոլիվիայի, Կոլումբիայի, Բրազիլիայի, Էկվադորի,Վենեսուելայի և Արգենտինայի թիմերի դեմ խաղերում։ Արգենտիայի դեմ խաղում Մատիասը խփել է գոլ։

Նույն թվականին Օլիվերան մասնակցել է Աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը Հարավային Կորեայում։ Մրցաշարում խաղացել է Ճապոնիայի, Հարավաֆրիկյան Հանրապետության, Սաուդյան Արաբիայի, Պորտուգալիայի, Վենեսուելայի և երկու անգամ Իտալիայի թիմերի դեմ խաղում։ Ճապոնացիների դեմ խաղում Մատիասը խփել է գոլ։

## Ձեռքբերումներ
; «Նասոնալ»
* Ուրուգվայի չեմպիոն՝ 2016

; Ուրուգվայ (մինչև 20)
* Հարավային Ամերիկայի ֆուտբոլի երիտասարդական թիմերի չեմպիոն՝ 2017

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статистика на soccerway
* Профиль на sports.ru
* Статистика на Transfermark
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ալբասետեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խետաֆեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նասիոնալ Մոնտեվիդեոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Սկուբի Դու։ Վայրի Արևմուտքում

**«Սկուբի Դու։ Վայրի Արևմուտքում»** (), ամերիկյան անիմացիոն ֆիլմ Warner Bros. Animation ստուդիայի՝ «Սկուբի Դու» ֆրանշիզից։ Պրեմիերան թվային ձևաչափով կայացել է 2017 թվականի հունվարի 31-ին։  DVD-ով մուլտֆիլմը թողարկվել է 2017 թվականի փետրվարի 14-ին։ Բնօրինակում մուլտֆիլմը կոչվել է «Սկուբի Դու։ Շեգիի պարզաբանումները»։

## Սյուժե
Բանդան ուղևորվում է արևմտյան գյուղ Շեգիի զարմիկի մոտ հյուր։ Բայց քաղաքը դատարկվել է, քանի որ ուրվական կովբոյը, որը պարզվում է Շեգիի նախահայրն է, հետևում է նրան։ Այդ ժամանակ Շեգին բացահայտում է, որ նա ձիավարության բնատուր տաղանդ ունի։ Բայց Վելմայի ալերգիայով պայմանավորված՝ այդ հանելուկը լուծելը ավելի է դժվարանում։

## Դերերը հնչյունավորել են

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Մարտին Դրեյեր

**Մարտին Փոլ Դրեյեր** (, ), նորզելանդացի շախմատիստ, ՖԻԴԵ-ի վարպետ (1992), շախմատային ֆունկցիոներ, սպորտային գրող։

Շախմատի Նոր Զելանդիայի առաջնության կրկնակի հաղթող՝ 1991/92 և 1995/96 (1–3 Ռասել Դայվի և Ռոբերտ Ուեյն Սմիթի հետ)։ 1995 թվականի Նոր Զելանդիայի արագ շախմատի չեմպիոն։

Նոր Զելանդիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է երեք շախմատային օլիմպիադայի՝ 1990, 1992 և  1996 թվականներ։

1990 թվականի կեսերից հեռացել է ակտիվ պրակտիկայից։ Այդ ժամանակից ի վեր հանդես է գալիս միայն տեղական մրցույթներում։

Որոշ ժամանակ զբաղեցրել է Նոր Զելանդիայի շախմատի ֆեդերացիայի խորհրդականի պաշտոնը։

Ապրում է Օքլենդում։ «Howick Pakuranga Chess Club» շախմատային ակումբի անդամ է։

Ամուսնացած է։ Ունի երկու երեխա։

2017 թվականին հրատարակել է «The 100 Greatest Sportspeople of All Time» («Բոլոր ժամանակների հարյուր մեծագույն մարզիկներ») վերնագրով գիրքը։

## Սպորտային արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Партии М. Дрейера в базе Chessgames
* Личная карточка М. Дрейера на сайте 365Chess

Կատեգորիա:Նորզելանդացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կզըլ

**Կզըլ** (տուվայերեն և ), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ Արևելյան Սիբիր տարածաշրջանում։ Տուվայի Ինքնավար Հանրապետության մայրաքաղաքն է։ Անվանումը, ինչպես թյուրքական այլ լեզուներում, այնպես էլ տուվայերենում նշանակում է *կարմիր*։ Կզըլի մերձակայքում Մեծ և Փոքր Ենիսեյները միախառնվում են՝ կազմավորելով Վերին Ենիսեյ (*Верхний Енисей*, *Ուլուգ Խեմ*) գետը։

Տեղացիները համարում են, որ իրենց բնակավայրը հանդիսանում է Ասիա աշխարհամասի աշխարհագրական կենտրոնը և այդ առնչությամբ նույնիսկ հուշարձան են կանգնեցրել քաղաքում, չնայած այն հանգամանքին, որ չինացիները կասկածի տակ են առել այդ պնդումը և հայտարարում են, որ Ասիայի աշխարհագրական կենտրոնը գտնվում է չինական Ուրումչի քաղաքում։

Կզըլի բնակչության թվաքանակը 2018 թվականի տվյալներով եղել է 116 983։

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է 1914 թվականին, անվանվել **Բելոցարսկ** (, այսինքն՝ *սպիտակ ցարի քաղաք*։ 1918 թվականին վերանվանվել է **Խեմ-Բելդիր** (), 1926 թվականին ստացել իր ներկայիս անվանումը։ 2014 թվականի սեպտեմբերին հանդիսավորությամբ նշվել է քաղաքի հիմնադրման 100-ամյա հոբելյանը։

## Քույր քաղաքներ
*  Յակուտսկ, Ռուսաստան
*  Հոնոլուլու, ԱՄՆ
*  Ռովնո, Ուկրաինա (այս քաղաքում մարտնչել են տուվացի կամավորներ)
*  Կույաբա, Մատու Գրոսու, Բրազիլիա
*  Էրենհոտ, Չինաստան

### Գործընկեր քաղաքներ
*  Կրասնոյարսկ, Ռուսաստան (2002)

## Կլիմա

## Բնակչություն

## Պատկերասրահ

Center_of_Asia.JPG|«Ասիայի կենտրոն» հուշարձանասյունը
Kyzyl orth.jpg|Կառուցվող ուղղափառ քրիստոնեական եկեղեցին
Kyz bud mon.jpg|Բուդդայական վանք
Arb_Court_Tyva.jpg|Վճռաբեկ դատարանի շենքը
Река Каа-Хем до слияния с Бии-Хемом в могучий Улуг-Хем (Енисей).jpg|Մեծ ու Փոքր Ենիսեյների միախառնման վայրը
Буддийский храм на правом берегу г. Кызыла.jpg|Բուդդայական ոչ մեծ տաճար


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Поспелов Е. М. - Географические названия мира. Топонимический словарь, 2-е изд., отв. ред. Р. А. Агеева, издательство *Русские словари*, Астрель, АСТ, 2002, 512 страницы, isbn=5-17-001389-2, тираж=3000, ref=Поспелов

## Արտաքին հղումներ
* 
* Слайд-шоу Кызыла
* Герб города
* Фотогалерея г. Кызыл на «Фотосайте о Земле»

Կատեգորիա:1914 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի վարչական կենտրոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Տուվայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տուվայի քաղաքներ
Օր Ատիկա

**Օր Ատիկա** (, (), Պորտուգալիա), ֆրանսիացի դերասանուհի և ռեժիսոր։

## Երիտասարդություն
Օր Ատիկա, հնդկական ծագմամբ մարոկոնուհի Օդե Բիտոնի և ֆրանսիացի Միշել Ֆուրիեի դուստրը, որն աշխատում էր կինոօպերատոր Ֆիլիպ Գարելի մոտ, ծնվել է պորտուգալական Էշտորիլում, մեծացել Փարիզում՝ Ֆրանսիայի հարավում, սովորել է Փարիզի իրավաբանական դպրոցում և Լուվրի դպրոցում։

## Կարիերա
Նա իր դեբյուտը էկրան է բարձրացել ինը տարեկանում՝ նկարահանվելով Ժաննա Մորոյի «Դեռահաս» ֆիլմում։
Ատիկայի առաջին լիարժեք դերը եղավ 1992 թվականի «Բավական է Սեմին» ֆիլմում, երբ նրան պատահաբար նկատեց քասթինգի գործակալը և հրավիրվեց քասթինգ։Դրանից հետո նա որպես լրագրող է աշխատել թերթում, այնուհետև հեռուստաալիքում (Paris Première), սովորել է դերասանական կուրսեր և երկար ժամանակ չի նկարահանվել։
1997 թվականին Ատիկան վերադարձել է կինո՝ նկարահանվելով «Ճիշտ է, եթե ես ստում եմ» կատակերգությունում, ապա՝ նրա երկու շարունակությունում։

Սկզբում Ատիկան նկարահանվել է կատակերգություններում, ապա ընդլայնել իր խաղացանկը դրամատիկ դերերի միջոցով։ 2004 թվականին թողարկվել է «Ինչի՞ կհանգեցնի բնապահպանի օգտին քվեարկելը» կարճամետրաժ ֆիլմը, որը Ատիկան նկարահանել է իր իսկ սցենարով։ Ֆիլմը արժանացել է լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմի Կրետեյլի կանանց միջազգային կինոփառատոնում։ 2010 թվականին «Mademoiselle Chambon» ֆիլմում իր դերի համար Աթիկան առաջադրվել է [Սեզար մրցանակի՝ որպես երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի լավագույն դերակատարման համար։

== Անձնական կյանք ==
[2002 թվականին Ֆիլիպա Էդարից ծնել է Անժելիկային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Վալլաբհբհայ Պատել

**Վալլաբհբհայ Պատել** (հայտնի է նաև **Սարդար Պատել** անունով), (, ), հնդիկ պետական գործիչ, եղել է Հնդկական ազգային կոնգրեսի (ՀԱԿ) առաջնորդներից մեկը։ Վալլաբհբհայ Պատելը համարվում է Հնդկաստանի Սահմանադրության հեղինակներից և երկրի քաղաքական կառուցվածքի ստեղծողներից մեկը։

## Կենսագրություն
Վալլաբհբհայ Պատելը եղել է վեց երեխաներից մեկը։ ծնվել է 1875 թվականին, Բրիտանական Հնդկաստանի Նադիադ փոքրիկ քաղաքում։  Միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո Պատելը ավարտել է իրավաբանական ֆակուլտետը և դարձել իրավաբան։ Գոդրա և Բալսադ քաղաքներում 1900-1910 թվականներին նա աշխատել է որպես քրեական իրավաբան։ Այդ գործունեության ընթացքում Պատելը դարձել է Բրիտանական Հնդկաստանի ամենահայտնի և հաջողակ իրավաբաններից մեկը։  1910 թվականին նա մեկնել է Լոնդոն և ընդգրկվել Միդլ-Թեմփլ իրավաբանական կազմակերպությունում։ 1913 թվականին Վալլաբայը վերադարձել է Հնդկաստան և Ահմադաբադ քաղաքում աշխատել որպես փաստաբան։

Նրա հայացքների վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Մահաթմա Գանդին։ Հնդկաստանի անկախության պայքարի ընթացքում Վալլաբհբհայ Պատելը աջակցել է Մահաթմա Գանդիին և դարձել նրա հավատարիմ հետևորդը։

1947 թվականին՝ Բրիտանական Հնդկաստանի անկախությունից հետո Վալլաբայը ստանձնել է ներքին գործերի փոխնախարարի պաշտոնը։ Պատելը հսկայական ջանքեր է ներդրել Հնդկաստանի սահմանների պաշտպանության գործում։

Ազգին մատուցած ծառայությունների համար նրան տրվել է Սարդար (առաջնորդ, առաջնորդ) պատվավոր մականունը։

Վալլաբհբհայ Պատելը մահացել է 1950 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Բոմբեյում, նրա մարմինը դիակիզվել է։

## Հիշատակում
|thumb|center|300px|Վալլաբհբհայ Պատելի արձանը Հնդկաստանի Գուջարաթ նահանգի Նարմադա շրջանում
Վալլաբհբհայ Պատելի անունն է Ահմադաբադի Սարդար Վալլաբհայ Փաթելի անվան միջազգային օդանավակայանը, Սարդար Սարովար ամբարտակը, ուսումնական հաստատություններ, տաճարներ, մարզադաշտ և թանգարան։

2018 թվականի հոկտեմբերի 31-ին բացվել է աշխարհի ամենաբարձր արձանը` Վալլաբհբհայ Պատելի հուշարձանը։ Այն պաշտոնապես ստացել է Միասնության արձան անվանումը, նրա բարձրությունը կազմում է 182 մետր, իսկ պատվանդանով կառույցի ընդհանուր բարձրությունը՝ 240 մետր։ Այդ արձանը մոտ չորս անգամ ավելի բարձր է, քան Նյու Յորքի Ազատության արձանը։

[thumb|center|400px|Մի քանի արձանների չափերի համեմատություն․ Միասնության արձան՝ 240 մ (պատվանդանի հետ), [Գարնանային տաճարի Բուդդա՝ 153 մ (պատվանդանի հետ), Ազատության արձան (Նյու Յորք)՝ 93 մ (պատվանդանի հետ), Մայր հայրենիքը կանչում է (Վոլգոգրադ), Հիսուս Քրիստոսի արձան (Ռիո Դե Ժանեյրո), Դավիթ (Միքելանջելո) (Ֆլորենցիա)։]]

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* SARDAR PATEL — BUILDER OF A STEEL STRONG INDIA
* Sardar Patel at the National Informatics Centre
* Operation Polo at Bharat Rakshak.com
*  from Sarvadharma.org
* Sardar Patel&nbsp;– Builder of a steel strong India at Press Information Bureau, Government of India

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդիկ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հնդիկ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Բրյուս Վեբեր

**Բրյուս Վեբեր** (, ), ամերիկացի նորաձևության լուսանկարիչ և կինոռեժիսոր։

Հայտնի է Calvin Klein, Ռալֆ Լորեն կորպորացիա, Pirelli, Revlon և Ջաննի Վերսաչե ապրանքանիշների հետ համագործակցությամբ, նաև Vogue, GQ, Vanity Fair, Elle, Life, Interview, Rolling Stone ամսագրերի հետ աշխատանքով։ Նրա լուսանկարները զարդարում են Հարրի Քոնիք Կրտսերի, Քրիս Այզեկի և Ջեքսոն Բրաունի ալբոմների շապիկները։

Համալսարանն ավարտելուց հետո Բրյուսը սկսել է իր կարիերան որպես մոդել, նկարահանվել է անգամ Ռիչարդ Ավեդոնի մոտ։ Ավելի ուշ Վեբերը խոստովանել է, որ այդպիսով նա ուզում էր ավելի լավ հասկանալ լուսանկարչի մասնագիտությունը։ 1970-ական թվականների վերջերին նա արել է իր առաջին ֆեյշն-նկարահանումը, որը հայտնվել է *GQ*-ի համարներից մեկի շապիկին։ 1978 թվականին Վեբերի հետ պայմանագիր է ստորագրել հանրախանութների գլխավոր ամերիկյան ցանցը և նա աշխատել է *Bloomingdales* կատալոգի համար։ 1983 թվականին լուսանկարիչը առաջին մեծ հաջողությունն է ունեցել։ Նա նկարահանել է *Calvin Klein*-ի գովազդային արշավը տղամարդկանց ներքնաշորերի համար։

Բրյուս Վեբերը համագործակցել է Էնդի Ուորհոլի հետ և լուսանկարել է Pirelli-ի երկու օրացույց։ Հայտնի է որպես արտ-լուսանկարիչ և տղամարդկանց նորաձևության լուսանկարման բնագավառի նորարար։

Որպես ռեժիսոր նկարել է 6 ֆիլ՝ բռնցքամարտիկ դեռահասների մասին պատմող «Կոտրված քթեր» (1987), ջազ երգիչ Չեթե Բեյքերի մասին «Եկեք կորչենք» (1988)  (մասնակցություն «Սանդես» կինոփառատոնին և առաջադրում «Օսկար» մրցանակին լավագույն վավերագրական ֆիլմ անվանակարգում), կարճամետրաժ «Հետնաբակի մասին ֆիլմ» (1991) և «Նուրբ հսկաներ» (1995) ֆիլմերը, ջազի մասին պատմող վավերագրական ժապավեն և «Չինական ռագու» (2001) և «Նամակ ճշմարտությանը» (2004), նաև մի քանի երաժշտական տեսահոլովակներ։

Վեբերը ամուսնացած է Նեշ Բուշի հետ, որի հետ երբեմն համագործակցում է նաև աշխատանքի բերումով։ Նա 1998 թվականից ապրում է Մայամիում։

2003 թվականին նա ստեղծել է իր *Weberbilt* լեյբլը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ
Տեյատեյանենգ

**Տեյատեյանենգ** (), քաղաք Աֆրիկայի հարավային մասում՝ Լեսոթոյի Թագավորությունում։ Բերեա շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Անվանումն առնչվում է մերձակայքով հոսող Տեյա-Տեյանե գետին։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 1600 մետր բարձրության վրա։ Ընկած է երկրի մայրաքաղաք Մասերուից մոտավորապես 40 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք, մերձակա ամենախոշոր բնակավայրից՝ Յոհանեսբուրգից շուրջ 400 կիլոմետր դեպի հարավ։ Բնակչության թվաքանակը 2006 թվականի հունվարին անցկացված մարդահամարի տվյալներով եղել է 22.289, 2010 թվականի տվյալներով՝ 27 071։

**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները**։

## Կլիմա
Օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանը Տեյատեյանենգում 14,2°С է, տեղումների տարեկան քանակը՝ 692 մմ։ Դրանք մեծ մասամբ թափվում են դեկտեմբեր-հունվար ամիսներին։ Առավել չոր են հունիս-օգոստոս ամիսները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* David Ambrose։ *The Guide to Lesotho.* Winchester Press, Johannesburg/Maseru 1974, ISBN 0-620-02190-X, S. 169–172.

Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լեսոտոյի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լեսոտոյի քաղաքներ
Գրիգոր Դանիելյան (դերասան)

**Գրիգոր Ալբերտի Դանիելյան**  (), հայ դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր, երգիչ և հաղորդավար։ 2004 թվականից աշխատել է Արմենիա հեռուստաընկերությունում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1984 թվականի հունվարի 11-ին, Երևանում։ 2000 թվականին ավարտել է «Քվանտ» վարժարանը։ 2000-2005 թվականներին սովորել է ԵՊՀ տնտեսագիտություն բաժնում։ Ուսմանը զուգահեռ եղել է համալսարանի «КВН» թիմում։ 2003-2005 թվականներին նա զբաղեցրել է համալսարանի ուսանողական խորհրդի մշակույթի կոմիտեի նախագահի պաշտոնը։

2005-2007 թվականներին լինելով «Արարատ» թիմի անդամ՝ նա խաղում էր Մոսկվայի «Պրեմիեր լիգայում» և ներկայացնում էր Հայաստանը։

2006-2008 թվականներին աշխատել է «Արարատ FM» ռադիոկայանում, վարել է «Առավոտյան Երևան» ծրագիրը։

2012 թ. հիմնել է «Տրիո» էստրադային վոկալ ստուդիան։

Ամուսնացած է երգչուհի Հռիփսիմե Ելինյանի հետ, ունի երկու որդի։ 

## Դիսկոգրաֆիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Grigor Danielyan at KINOPOISK

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Լեղաքարային հիվանդություն

thumb|200px
**Լեղաքարային հիվանդություն**, խոլելիթիազ (հուն.  χολή – լեղի և  λίθος – քար), մարդկանց հիվանդություն, բնորոշվում է լեղապարկում, երբեմն լեղուղիներում, քարագոյացմամբ։

Ըստ կառուցվածքի լեղաքարերը լինում են միատարր (խոլեսթերինային, պիգմենտային, կրային, սպիտակուցային) և խառը։ Լեղաքարերը գոյանում են լեղու հիմնական բաղադրիչ մասերի բյուրեղացումից և նստվածքագոյացումից։ Լեղու մեջ բիլիռուբինի ավելացման դեպքում գոյանում են մաքուր պիգմենտային՝ բիլիռուբինային քարեր։ Լեղաքարերի առաջացումը հաճախ կապված է նյութափոխանակության խանգարումների հետ, որին նպաստում են ժառանգական նախատրամադրվածությունը և սնման առանձնահատկությունները (առատ և խոլեսթերինով հարուստ սնունդ)։ Լեղաքարային հիվանդությունը երբեմն զուգակցվում է ճարպակալման, շաքարային հիվանդության հետ։ Կոլոիդային համակարգի խանգարմանը առավել նպաստում են լեղու հոսքի դանդաղումը (խոլեստազ) և լեղապարկի բորբոքումը։ Լեղաքարերը երբեմն ցավեր չեն առաջացնում (քարակրություն) և ախտորոշվում են պատահականորեն։ Լեղաքարային հիվանդությունը դրսևորվում է ուղեկցող այլ հիվանդությունների (լեղապարկի և լեղուղիների բորբոքում) և լեղուղիներով քարերի տեղաշարժման ժամանակ։ Բնորոշվում է նոպայաձև ցավերով (լյարդային խիթ՝ կոլիկա), դեղնախտով, լեղապարկում և լեղածորանում ճնշման բարձրացմամբ։

## Բուժումը
Լեղաքարերը լուծող դեղամիջոցներ դեռևս չկան։ Բուժումը հիմնականում տարվում է հետագա քարագոյացումը և նոպաները կանխելու նպատակով։ Լեղամուղ միջոցներ, նոպայի ժամանակ՝ սպազմոլիտիկ դեղանյութեր, վարակի միացման դեպքում՝ անտիբիոտիկներ, սուլֆանիլամիդային պատրաստուկներ։ Հաճախակի նոպաների և բարդությունների դեպքում՝ վիրաբուժական միջամտություն։

Կատեգորիա:Աղեստամոքսային տրակտի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Լյարդի հիվանդություններ
Բեռնուլիի լեմինսկատ

thumb|250px|right|Բեռնուլիի լեմինսկատ
**Բեռնուլիի լեմինսկատ**, (լատ. lemniscatus – ժապավենազարդ), ութաձև հարթ կոր։

Լեմինսկատը այն կետերի բազմությունն է, որոնց F_1(-a, 0) և F_2(a, 0) կիզակետերից ունեցած հեռավորությունների արտադրյալը հավասար է a^2։ Լեմինսկատի հավասարումը կոորդինատների ուղղանկյուն համակարգում ունի (x^2+y^2)^2-2a^2(x^2-y^2)=0 տեսքը, իսկ բևեռային կոորդինատների համակարգում՝ p^2=2a^2cos 2 \varphi ։ Լեմինսկատով սահմանափակված մակերեսը հավասար է 2a^2։

Առաջին անգամ դիտարկել է Յակոբ Բեռնուլին (1694)։

Կատեգորիա:Հանրահաշվական կորեր
Ֆրիդրիխ Էդուարդ Շուլց

**Ֆրիդրիխ Էդուարդ Շուլց** (, ), գերմանացի արևելագետ, որ առաջին եվրոպացին էր, որ ուսումնասիրել է ուրարտական արձանագրությունները։

## Գիտական գործունեություն
1827 թվականին Շուլցը, որ այն ժամանակ Գիսենի համալսարանի երիտասարդ դասախոս էր, գործուղվել է Վան Ֆրանսիայի կառավարության կողմից՝ հայագետ Անտուան-Ժան Սեն-Մարտենի առաջարկով։ 1828 թվականին Շուլցը հայտնաբերել և ընդօրինակել է 38 սեպագիր արձանագրություններ, որոնցից 18 Վանում և նրա շրջակայքում, 1՝ Լեզք գյուղում, 2՝ Շուշանց, 2՝ Արտամետ, 1՝ Սղգա գյուղերում, 9՝ Վարագա լեռան տարբեր կողմերում, 1՝ Աղթամար կղզում, 1՝ Մանազկերտում, 2՝ Արճեշում, 1՝ Կելիշին գյուղի մոտ, թուրք-պարսկական (այժմ՝ իրաքա-իրանական) սահմանի վրա։ Նրա նախնական հայտնագործությունների ամփոփումը հրատարակվել է 1828 թվականին։ 1829 թվականին Շուլցը պարսկական բանակի երկու սպաների և իր չորս ծառաների հետ միասին սպանվել է քուրդ ավազակների կողմից Ադամակերտի (Բաշքալեի) մոտ։

1840 թվականին Շուլցի ընդօրնակությունները հրատարակվել են Փարիզի «Journal Asiatique» ուսումնաթերթի մեջ։ Սա ուրարտական քաղաքակրթության մասին առաջին բնօրինակ տեղեկություններից էր, որ հասանելի են դարձել Եվրոպայում։

Պատկեր:Urartu_Van_Cliff_1.jpg| Ֆրիդրիխ Էդուարդ Շուլցի Վանի ժայռի գծանկարը
Պատկեր:Xerxes_Van_inscription,_copy_by_Schulz_in_1827.jpg| Վանում Քսերքսես I-ի արձանագրության Ֆրիդրիխ Էդուարդ Շուլցի ընդօրինակում, 1827 թ.


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի ասորագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հնագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մարդաբաններ
Լեյկոպլաստներ

thumb|200px|Կարտոֆիլի լեյկոպլաստներ
**Լեյկոպլաստներ** (  – սպիտակ և πλαστός – ծեփված), բարձրակարգ և որոշ ստորակարգ բույսերի կենդանի բջիջներում պարունակվող անգույն մարմնիկներ՝ պլաստիդներ։ Լեյկոպլաստները փոքր են, կլոր կամ օվալաձև։ Լեյկոպլաստներում պարզ միացություններից սինթեզվում են ավելի բարդ օրգանական միացություններ՝ օսլա, ճարպեր ու սպիտակուցներ, որոնք կուտակվում են արմատներում, կոճղեզներում և սերմերի էնդոսպերմում։ Ըստ կուտակվող նյութերի բնույթի լեյկոպլաստները բաժանվում են ամիլոպլաստների, էլեոպլաստների և պրոտեինապլաստների։ 

Կատեգորիա:Պլաստիդներ
Լեյկոպենիա

**Լեյկոպենիա** (հուն.  λευκός – սպիտակ, πενία – աղքատություն), լեյկոցիտոպենիա, լեյկոցիտների բացարձակ քանակի նվազումը շրջանառու արյան մեջ։ Լինում է ֆիզիոլոգիական տարբեր վիճակների ժամանակ (թափառող նյարդի տոնուսի բարձրացում, մակերիկամային գեղձերի և սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ֆունկցիայի նվազում, քաղց և այլն) արյան վերաբաշխման հետևանքով։ Գոյություն ունի նաև ընտանեկան «կոնստիտուցիոն» լեյկոպենիա։ Երբեմն զարգանում է վարակիչ հիվանդություններից հետո, արյան կրկնակի փոխներարկումից, որոշ դեպքերում՝ դեղանյութերի (ամիդոպիրին, սուլֆանիլամիդային պատրաստուկներ) ընդունումից։ Գրիպի, ընդերային լեշմանիոզի, որովայնային տիֆի, բրուցելոզի, մալարիայի և այլ հիվանդությունների դեպքում Լեյկոպենիան ունի ախտորոշիչ նշանակություն։ Ծանր լեյկոպենիա զարգանում է ոսկրածուծի ճարպային կազմափոխման՝ ապլազիայի դեպքում, առաջանում է որպես ինքնուրույն հիվանդություն (ապլաստիկ անեմիա) իոնացնող ճառագայթների ազդեցության, ինչպես նաև ծանր թունավորումների (բենզոլ, որոշ դեղանյութեր) հետևանքով։

## Տես նաև
* Լեյկոցիտոզ

Կատեգորիա:Լեյկոցիտներ
Լեյկոցիտոզ

**Լեյկոցիտոզ**, լեյկոցիտների բացարձակ քանակի ավելացումը շրջանառու արյան մեջ։

Լինում է ֆիզիոլոգիական, որը նկատվում է սնունդ ընդունելուց հետո (ալիմենտար Լեյկոցիտոզ), ֆիզիկական աշխատանք կատարելիս ևս։ Ախտաբանական կամ ախտանշանային Լեյկոցիտոզը զարգանում է թարախային բորբոքումների, վարակիչ հիվանդությունների, հյուսվածքների քայքայումով ուղեկցվող հիվանդությունների, արյան շրջանառության խանգարումների (օրինակ, սրտամկանի ինֆարկտ) դեպքերում։ Կարճատև Լեյկոցիտոզ կարող է առաջանալ ոսկրածուծից կամ այլ հյուսվածքներից արյան մեջ լեյկոցիտներ «դուրս մղելիս» (օրինակ, «ստրեսի»՝ լարումների ժամանակ)։ Վերոհիշյալ բոլոր դեպքերում Լեյկոցիտոզ կրում է ռեակտիվ բնույթ և անհետանում է պատճառի վերացումից հետո։ Լեյկոցիտոզ առաջանում է նաև արյունաստեղծ հյուսվածքի նորագոյացությունների դեպքում։

## Տես նաև
* Լեյկոպենիա
* Լեյկոզ

Կատեգորիա:Լեյկոցիտներ
Կրակոց մեջքին

**«Կրակոց մեջքին»** (), խորհրային գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրել է ռեժիսոր Վլադիմիր Չեբոտարյովը  «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1979 թվականին Նիկոլայ Լեոնովի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1980 թվականի նոյեմբերին։

## Սյուժե
Գրող Պավել Վետրովը սպանվել է թիկունքից արձակված կրակոցից։ Հարուցվել է քրեական գործ, որտեղ կասկածանքի տակ են հայտնվում նկարիչ Եվգենի Ալեքսանդրովիչ Շուտինը՝ գրողի մանկության ընկերը, և նախկին մարզիկ Օլեգ Պերովը։ Նրանցից յուրաքանչյուրը լավ գիտեր սպանված գրողին, և յուրաքանչյուրն ունի իր գաղտնիքը։ Սպանության բացահայտումը հանձնարարվել է միլիցիայի երիտասարդ կապիտան Նիկոլայ Գուրովին։

## Գլխավոր դերերում
* Լև Պրիգունով — *Նիկոլայ Իվանովիչ Գուրով, միլիցիայի կապիտան, օպերլիազոր*
* Միխայիլ վոլկով — *Եվգենի Ալեքսանդրովիչ Շուտով, նկարիչ*

## Դերերում
* Իգոր Օխլուպին– *Պավել Վլադիմիրովիչ Վետրով, գրող
* [[Ալեքսանդր Զբրուև]]– *Օլեգ Պերով
* Լարիսա Ուդովիչենկո– *Իրինա Պերովա
* Վլադիմիր Սամոյլով– *Կոնստանտին Տուրիլին, ոստիկանության գնդապետ
* Նելլի Պշյոննայա– *Իննա Պետրովնա, Շուտինի սիրուհին
* Յուրի Սարանցև– *Պյոտր Նիկոլաևիչ Օռլով, ոստիկանության փոխգնդապետ, ավագ օպերլիազոր
* Վիկտոր Չեքմարյով– *Սեմյոն Սեմյոնով, ընդհատակյա արտելական
* Վլադիմիր Ֆերապոնտով– *Վանին
* Լյուբով Պոլիշչուկ– *Ելենա Նիկոլաևնա Վանինա, ընդհատակային արտելականի կինը
* Մարինա Դյուժևա — Ռիտա, Գուրովի ընկերուհին
* Վսեվոլոդ Լարիոնով– *ոստիկանության գեներալ-մայոր
* Վլադիմիր Կենիգսոն– *Նիկա Նիկիֆորով, ծեր դերասան
* Լև Զոլոտուխին– *Վիկտոր Իվանովիչ
* Սոֆյա Պիլյավսկայա– *Կլավդիա Իվանովնա, Վետրովի մորաքույրը, կոլեկցիոների այրին, Մարկ Շագալի կտավի տիրուհին
* Վլադիմիր Գուլյաև– *Սերգեյ Վասիլևիչ Անիկին, տաքսու վարորդ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Նիկոլայ Լեոնով
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Չեբոտարյով
* Բեմադրող օպերատոր՝ Յուրի Գանտման
* Բեմադրող նկարիչ՝ Եվգենի Սերգանով
* Կոմպոզիտոր՝ Անդրեյ Պետրով

## Տեխնիկական տվյալներ
* Կինոստուդիա՝ «Մոսֆիլմ», Առաջին ստեղծագործական միավորում
* Պատկերի ֆորմատ՝ լայնաֆորմատ
* Ձայն՝ ստերեո
* Գունավոր
* Տեսաերիզ՝ 33-մետրանոց

## Ֆիլմի նկարահանումներ
Ֆիլմը նկարահանվել է Մոսկվայում՝ Մալայա Բրոննայա փողոցում, Կոտելնիչեսկայա Նաբերեժնայա փողոցում, Մոսկվայի կենդանաբանական այգու մոտ, Պետրովկայում, ինչպես նաև Մոսկվայի ևս երկու տասնյակ փողոցներում։ Սակայն ֆիլմի մեծ մասը նկարահանվել է Մոսկվայի քրեական հետախուզության կաբինետներում, որտեղ դերասաններին խորհուրդ են տվել քրեական հետախուզության մասնագետները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Выстрел в спину» — на сайте Кино СССР
* 

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Մայերլինգ

**Մայերլինգ**, գյուղ Վիեննական անտառում, որը պատկանում է Ստորին Ավստրիայի Բադեն շրջանի Ալանդ մունիցիպալ շրջանին, որը գտնվում է  Վիեննայից 24 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Մայերլինգը տխրահռչակ դարձավ Ավստրո-Հունգարիայի թագաժառանգ  Ռուդոլֆի և նրա սիրուհու՝ բարոնուհի Մարիա ֆոն Վեչերայի կրկնակի ինքնասպանությունից հետո։
Մայերլինգի մասին առաջին հիշատակումը թվագրվում է 1136 թվականին։ Ենթադրվում է, որ այն հիմնադրվել է  Հելիգենկրեուզ վանական համալիրի կողմից։ Այժմ գյուղում կա մոտ 50 տուն, բնակչությունը՝ 140 մարդ (2001 թ. տվյալներով)։ Բացի գյուղից, Մայերլինգը ներառում է ամրոց, Մարիենհոֆ հյուրանոց և վանքին պատկանող այլ տարածքներ։

201x201px|Мемориальная церковь и обитель кармелиток в Майерлинге

Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրը Մայերլինգ ամրոցն է։ Այն հիմնադրվել է 1550 թվականին և նույնպես պատկանում էր Հայլիգենկրոյզի վանքին։ 1886 թվականին թագաժառանգ արքայազն Ռուդոլֆը ձեռք է բերում ամրոցը Մայերլինգում և այն վերածում իր անձնական որսորդական օթյակի։

207x207px|Алтарь церкви в Майерлинге

1889 թվականի հունվարի 30-ին Ռուդոլֆը և Մարիա Վեչերան սպանված են գտնվել այս ամրոցում։ Ողբերգական դեպքի հանգամանքները ավստրիացի ժողովրդից խնամքով թաքցվել են։ Դեպքից հետո Ավստրիայի կայսր Ֆրանց Ժոզեֆը հրամայում է Մայերլինգում եկեղեցի կառուցել։ Այն կանգնեցվել է անմիջապես այն տեղում, որտեղ գտնվում էր թագաժառանգի ննջասենյակը, իսկ զոհասեղանը գտնվում է այն մահճակալի տեղում, որի վրա Ռուդոլֆն ու Մարիա Վեչերան կրակել են իրենց վրա։ Եկեղեցին տրվել է Ֆրանցիսկյան վանական միաբանության կարմելիտ միանձնուհիների խնամքին։ Այժմ Մայերլինգի հուշահամալիրը, բացի եկեղեցուց, ներառում է հիվանդանոց, թանգարան և միանձնուհիներին պատկանող այլ տարածքներ։ Թանգարանում մշտապես գործում է թագաժառանգին և հատկապես նրա վերջին օրվան նվիրված ցուցահանդես։ Թանգարանի ցուցանմուշներից է Մարիա ֆոն Վեչերայի բնօրինակ սարկոֆագը։ Հաբսբուրգների դինաստիայի համար ամոթալի իրադարձությունը թաքցնելու համար մի ժամանակ Մերի Երեկոյանների մարմինը գաղտնի դուրս բերվեց Մայերլինգի ամրոցից և թաղվեց Հայլիգենկրոյզի վանական համալիրի գերեզմանատանը։ Այժմ կարմելացիները հոգում են նաև Մարիամի գերեզմանի մասին։

## Տես նաև
Ողբերգություն Մայերլինգում
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստորին Ավստրիայի քաղաքներ
Լեյդենյան անոթ

thumb|200px
**Լեյդենյան անոթ**, էլեկտրական կոնդենսատորի տեսակ, գլանաձև ապակե անոթ է, որը դրսից և ներսից մինչև բարձրության երկու երրորդը պատված է մետաղաթերթով։ Ներքին շրջադիրը (մետաղաթերթը) միացված է գլանի առանցքով անցնող մետաղե գնդիկավոր ձողին։ Լեյդենյան անոթի շրջադիրների միջև պոտենցիալների տարբերությունը հասնում է 100 000 վ, իսկ ունակությունը՝ 0,00!1 մկֆ։ Կոչվում է Նիդերլանդների Լեյդեն քաղաքի անունով, ուր 1745-ին այն առաջին անգամ գործածության մեջ է մտել։ Լեյդենյան անոթը դպրոցական սարքերից է։

Կատեգորիա:Կոնդենսատորներ
Santé

**Santé** () բելգիացի երգիչ-երգահան Ստրոմայի երգն է։ Այն թողարկվել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Polydor Records-ի միջոցով։ Երգը գրել են Խուանպայո Տոչը, Մուն Ուիլիսը և Ստրոմայը։

## Բովանդակություն
«Santé»-ն հարգանքի տուրք է մատուցում նրանց, ովքեր «տոնակատարությունների տրամադրություն չունեն» COVID-19 համաճարակի ժամանակ, այդ թվում՝ սննդի և մաքրման ձեռնարկությունների աշխատակիցներին, «խնամողներին, ձկնորսներին, վարորդներին, բորտուղեկցորդուհիներին»։ Երգի անունը` Santé բառի խաղ է, որն օգտագործվում է տոնական կենացների ժամանակ, բայց բառացիորեն ֆրանսերեն նշանակում է «առողջություն»։

## Տեսահոլովակ
Երաժշտական տեսահոլովակը, որը նկարահանվել է Յարոսլավ Մորավեցի և Ստրոմեի եղբոր՝ Լյուկ Վան Հավերի կողմից, թողարկվել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2021 սինգլներ
Ռամսար

**Ռամսար** (), քաղաք Իրանի հյուսիսում՝ Մազանդարան նահանգում։ Ռամսար շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Կասպից ծովի հարավային ափին։ Բնակչությունը 35 997 մարդ է։ Տնտեսության հիմքը տուրիզմն է։ Ռամսարը գտնվում է Էլբուրսի ստորոտում։ Քաղաքից անցկացված են ճոպանուղիներ։ Մշակութային մեծ արժեք է ներկայացնում նաև Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի պալատը։

Ռամսարը հայտնի է որպես աշխարհում բնական ճառագայթման ամենաբարձր կոնցենտրացիան ունեցող վայր։ Ստորերկրյա ջրերը ռադիումը լուծում են ստորգետնյա ուրան պարունակող հրային ապարների մեջ և մեկ տասնյակ տաք աղբյուրների տեսքով դուրս են գալիս մակերես (տեղացիների և զբոսաշրջիկների համար օգտագործվում են որպես հանգստավայրեր)։ Ռադիումի մի մասն ընկնում է տրավերտինի մեջ, որն օգտագործվում է տեղական շինարարության մեջ, իսկ մի մասը՝ հողի, խմելու ջրի և հացահատիկի մեջ։ Քաղաքի և նրա շրջակայքի բնակիչները ստանում են տարեկան մոտ 10 միլիգրեյ միջին չափաբաժին։ Նման մակարդակները մինչև 80 անգամ ավելի բարձր է, քան համաշխարհային միջին ճառագայթային ֆոնը։

1971 թվականի փետրվարին քաղաքում ընդունվել է ջրաճահճային տարածքների մասին Ռամսարի համաժողովը, որը միջազգային նշանակություն է ունեցել հիմնականում որպես ջրլող թռչունների բնակավայր։

## Պատկերասրահ

File:Hotelghadim.JPG|Հին հյուրանոց Ռամսարում
File:Ramsar-shah-table.JPG|Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի գրասեղանը
File:جنگل دالیخانی .jpg|Դալախանի անտառ
File:Palais ramsar.jpg|Մարմարե պալատ Ռամսարում
File:Ramsar Hotel.jpg|Հյուրանոց Ռամսար
File:جواهرده.jpeg|Ջավահեր Դեհ
File:Ramsar Walkway.jpg|Քայլուղի հին հյուրանոցի դիմաց
File:جنگل دالیخانی.jpg|Դալախանի անտառ
File:North of Iran - Ramsar (palace).jpg|Պալատ Ռամսարում
File:Ramsar bridge, 2016.JPG|Ռամսար կամուրջ
File:Ramsar, Mazandaran Bazar, 23 April 2016.jpg|Ռամսար շուկա


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1943 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կասպից ծովի նավահանգիստներ
Հանա Էլհեբշի

**Հանա Էլհեբշի** (), հայտնի է նաև որպես **Հանա Էլ Հեբշի** (, ), լիբիացի ակտիվիստ և ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
[thumb|272x272px|Հանա Էլ Հեբշին պետքարտուղար [Հիլարի Քլինթոն և առաջին տիկին Միշել Օբամայի հետ 2012 թվականին]]

Որպես ճարտարապետ աշխատել է Տրիպոլիում։ Նրա հայրը Նովիկի ռազմակայանում ռազմաօդային ուժերի հրամանատար էր։

Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Ալ Հեբշին ակտիվիստ է դարձել, թեև մինչ այդ քաղաքական ակտիվություն չի ցուցաբերել։ Նա դարձել է կիբերակտիվիստ՝ առցանց հայտարարելով Տրիպոլիի պաշարման մասին։ Էլհեբշին հայտնել Է ՆԱՏՕ-ի հարվածների մասին և հրապարակել, թե քանի մարդ է սպանվել Մուամմար ալ-Կադդաֆիի ռեժիմի կողմից լիբիական հեղափոխության ժամանակ։  Նա նաև ուզում էր աշխարհին պատմել Լիբիայի տառապանքների մասին, որոնք շարունակվել են տարիներ շարունակ։ Ակտիվիստուհին իր գործունեության համար օգտագործել է «Նումիդիա» անունը, ինչը հղում էր կատարում նրա բերբերյան ժառանգությանը, որպեսզի պաշտպանի իր ինքնությունը։ Տեղեկատվության տարածման իր ջանքերի շրջանակներում նա շփվել է լրատվական կազմակերպությունների հետ, ինչպիսին է Ալ-Ջազիրան։ Նաև Էլհեբշին պայքարել է Լիբիայում կանանց իրավունքների համար։

Հանա Էլհեբշին 2012 թվականին ստացել է *International Women of Courage* մրցանակը։ Նա 2012-ին 10 դափնեկիրներից մեկն էր, որոնք ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտի կողմից Վաշինգտոնում կայացած պարգևատրման արարողության ժամանակ (պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի և առաջին տիկին Միշել Օբամայի մասնակցությամբ) արժանացել է մրցանակի։ Մրցանակի դափնեկիրները նաև երեքշաբաթյա շրջագայության են մեկնել Միացյալ Նահանգներ՝ կիսվելով իրենց գործունեության մասին պատմություններով։ Շրջագայությունն իր մեջ ներառում էր կանգառներ Փիթսբուրգում, Փենսիլվանիաում, Բոզմենում, Մոնտանաում,  Ցինցինատիում, Օհայոում, Միչիգանում, Ինդիանապոլիսում, Ինդիանաում, Վայոմինգում, Կանզաս Սիթիում, Միսսուրիում, Մինեապոլիսում, Մինեսոտայում, Փենսակոլայում, Ֆլորիդայում, Սենթ Լուիսում, Միսսուրիում, Սոլթ Լեյք Սիթիում, Յուտայում,  Սիեթլում, Վաշինգտոն ԿՇում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Լենդ-լիզ

**Լենդ-լիզ**, (անգլ. lend – տալ փոխարինաբար, և lease – տալ վարձակալության), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939–1945) տարիներին ԱՄՆ–ին դաշնակից հակահիտլերյան կոալիցիայի երկրներին վարձակալությամբ կամ փոխարինաբար սպառազինություն, զինամթերք, ստրատեգիական հումք, մթերքներ և այլ ապրանքներ տալու համակարգ։ Լենդ–լիզի օրենքն ԱՄՆ–ի կոնգրեսը ընդունել է 1941-ի մարտի 11-ին, իսկ մատակարարումների դադարեցման մասին ԱՄՆ–ի կառավարությունը հայտարարել է 1945-ի օգոստ. 21-ին։ Լենդ–լիզով ԱՄՆ–ի ծախսերը 1941–45-ին կազմեցին 46 մլրդ դոլլար (պատերազմի տարիներին ԱՄՆ–ի ռազմական ողջ ծախսերի 13%–ը և արտահանման 50% –ը)։ Լենդ–լիզով Բրիտանական կայսրության երկրներին (հիմնականում Մեծ Բրիտանիային) մատակարարումները կազմեցին 30269 մլն դոլլար, ՍՍՀՄ–ին՝ 9800, Ֆրանսիային՝ 1406, Չինաստանին՝ 631, լատինաամերիկյան երկրներին՝ 421, այլ երկրներին՝ 424 մլն դոլլար։ Իր հերթին, ԱՄՆ–ը հետադարձ Լենդ–լիզի կարգով պատերազմի տարիներին դաշնակից պետություններից ստացավ  7,3 մլրդ դոլլարի տարբեր ապրանքներ և ծառայություններ։ Լենդ–լիզով մատակարարումները զգալիորեն նպաստեցին պատերազմի տարիներին ԱՄՆ–ի արտադրության ընդլայնմանը և կառավարական պատվերների հաշվին մոնոպոլիաների հարստացմանը։ Պատերազմի ավարտից հետո ԱՄՆ–ը Լենդ–լիզը և դրա հետ կապված վճարումները կարգավորելու հարցերն օգտագործեց տնտեսապես և քաղաքականապես Եվրոպայի ու Ասիայի շատ երկրներ ներթափանցելու նպատակով։ 1947-ին և 1960-ին ՍՍՀՄ–ի և ԱՄՆ–ի միջև տեղի ունեցան Լենդ–լիզով վճարումների վերաբերյալ բանակցություններ։ ՍՍՀՄ–ը ԱՄՆ–ին վերադարձրեց ստացած ունեցվածքի մի մասը (օրինակ, ծովային նավերը) և պատրաստակամություն հայտնեց վճարել մնացածը։ Սակայն կողմերը չկարողացան համաձայնության գալ փոխհատուցման չափի վերաբերյալ, քանի որ ԱՄՆ պահանջեց 1,3 մլրդ դոլլարի գումար, որն ուրիշ երկրների վճարումների հետ համեմատած (օրինակ, Մեծ Բրիտանիայի) չափազանցված էր։ Բացի դրանից ամերիկյան կառավարությունը հրաժարվեց վճարումների կարգավորման խնդրի հետ քննարկել և որոշել ՍՍՀՄ–ի ու ԱՄՆ–ի միջև տնտեսական և առևտրական հարաբերությունները նորմալացնելու, որը նախատեսված էր Լենդ–լիզի համաձայնագրով, ինչպես նաև վարկեր տրամադրելու հարցը։ ԱՄՆ–ի նախաձեռնությամբ 1960-ին բանակցություններն ընդհատվեցին։ Դրանք վերսկսվեցին 1972-ին։ ԱՄՆ–ը համաձայնեց էապես իջեցնել վճարումների գումարը, ինչպես նաև դրանք կախման մեջ դնել կողմերի տնտեսական հարաբերությունների զարգացման հաջողությունից։ 1972-ի հոկտ. 18-ին Վաշինգաոնում ՍՍՀՄ–ի և ԱՄՆ–ի միջև միաժամանակ ստորագրվեցին երեք համաձայնագրեր՝ Լենդ–լիզով վճարումների կարգավորման, առևտրի զարգացման և փոխադարձաբար վարկեր տրամադրելու մասին։

Կատեգորիա:Լենդ-լիզ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ԱՄՆ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ