Ռոնդա Ռոուզի

**Ռոնդա Ջին Ռոուզի** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշուհի (ռեստլեր), կինոդերասանուհի, նախկին օլիմպիական ձյուդոիստուհի և խառը ոճի մենամարտիկ (MMA), UFC կանանց նախկին գերթեթևքաշային չեմպիոն։ Հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։ Ընդհանուր մենամարտերի մարզական կարիերան մեծամասամբ անցկացրել է «Ultimate Fighting Championship» (UFC) կազմակերպության՝ կանանց գերթեթևքաշային դիվիզիոնում։ Ունեցել է անցկացրած տասնչորս պրոֆեսիոնալ ելույթ, որոնցից տասներկուսն ավարտել է հաղթանակով։

Մասնակցություն ունենալով Պեկինի 2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին, դարձել է ձյուդո սպորտաձևում օլիմպիական մեդալ նվաճած առաջին ամերիկուհին։

Ժամանակին մարզվել է հայազգի մարզիչներ Գոքոր Չիվիչյանի «Hayastan MMA Academy» (Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա) և Էդմոնդ Թարվերդյանի «Glendale Fighting Club» (Գլենդել, Կալիֆորնիա) մարտական դպրոցներում, եղել «Թիմ Հայաստան» (*Team Hayastan*) կոչվող մարտական ակումբի անդամ՝ թիմակցելով հայազգի մարտիկներ Մանվել Գամբուրյանին, Կարո Փարիզյանին, Կարեն Դարապետյանին, Սաքո Չիվիչյանին և Մելսիկ Բաղդասարյանին։

Ընդհանուր մենամարտեր սպորտաձևում գրեթե բոլոր մրցակցուհիներին Ռոուզին պարտության է մատնել արդյունավետորեն կիրառելով «թևկոտրուկ» (արմբար) կոչվող հանձնվեցնող հնարքը։

Ըստ մի շարք մարտական հանդեսների Ռոուզին համարվում էր համար մեկ մենամարտուհին աշխարհում։ 2016 թվականին հեռացել է մարզական կարիերայից, 2018 թվականին դարձել UFC փառքի սրահի առաջին կին անդամը։

Ռեստլինգի արդյունաբերությունում հանդես գալու տարիներին մեկ անգամ նվաճել է WWE Raw կանանց չեմպիոնական տիտղոսը։

Մարզական կարիերայից զատ, հանդես է եկել «Ֆորսաժ 7», «Անզսպելիները 3» և «Անտուրաժ» գեղարվեստական ֆիլմերում։

## Վաղ կյանքը
Ծնվել է 1987 թվականի փետրվարի 1-ին՝ Կալիֆորնիայի Ռիվերսայդ շրջանում ձյուդոիստուհի Աննա Մարիա դե Մարսի և Ռոն Ռոուզիի ընտանիքում։

1995 թվականին Ռոուզիի հայրը դուստրերի հետ սահնակով խաղալիս լրջորեն վնասում է ողնաշարը։ Բժիշկներից տեղեկանալով, որ ունի արյան մակարդելիության հետ կապված հազվադեպ հանդիպող հիվանդություն, որը խանգարելու է վնասվածքի ապաքինմանը՝ ի վերջո հասցնելուվ անդամալուծության, ինչպես նաև գիտակցելով, որ ապրելու համար քիչ ժամանակ է մնացել, Ռոն Ռոուզին որոշում է հեռանալ ընտանիքից և ինքնասպանություն է գործում, երբ Ռոնդան 8 տարեկան էր։

11 տարեկան հասակում մայրը Ռոնդային համոզում է զբաղվել ձյուդոյով։ 1984 թվականին ձյուդոյի աշխարհի չեմպիոնուհի ճանաչված Աննա Մարիան դստերը ծանոթացնում է մարզաձևի հիմնական բաղադրիչների հետ։

## Ձյուդոյի կարիերան
15 տարեկանում Ռոուզին ընդգրկվում է Միացյալ Նահանգների ձյուդոյի հավաքականում։ Մեկ տարի անց կանանց կիսամիջինքաշային դիվիզիայի համազգային վարկանիշային աղյուսակում գրավում է 1-ին հորիզոնականը՝ դառնալով տվյալ պատվին ճանաչված ամենաերիտասարդ ձյուդոյիստուհին։ 2004 թվականին մասնակցում է Աթենքի ամառային օլիմպիական խաղերին՝ դառնալով մրցույթում մասնակցող ամենաերտիասարդ ձյուդոիստուհին։ Նույն թվականին Ռոուզին ոսկե մեդալներ է նվաճում Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում անցակվող ձյուդոյի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում և Իսլա Մարգարիտայի պանամերիկյան խաղերում։

2006 թվականին Ռոուզին հաջողությամբ պաշտպանում է պանամերիկյան տիտղոսը։ 2007 թվականի Ռիո դե Ժանեյրոյի աշխարհի առաջնությունում Ռոուզին 70 կգ քաշային կարգում նվաճում է արծաթե մեդալ։ Նույն տարի, չնայած ծնկի ներհոդային ջլի վնասվածքին, Ռոուզիին հաջողվում է ոսկե մեդալակիր դառնալ պանամերիկյան խաղերում։

2008 թվականի Պեկինի ամառային օլիմպիական խաղերում բրոնզե մեդալ վաստակելուց հետո, 21 տարեկանում Ռոուզին որոշում է հեռանալ ձյուդոյիստուհու կարիերայից։

## Կարիերան ընդհանուր մենամարտեր սպորտաձևում
[մինի|աջից|200px|Ռոուզին և [Դուեյն Ջոնսոն|Դուեյն «Ռոք» Ջոնսոնը «Ռեսլմանիա 31»-ի ժամանակ]]
Ձյուդոյիստուհու կարիերայից հետո Ռոուզին կարճ ժամանակ աշխատում է որպես բարմենուհի։ Ի վերջո, Ռոուզին սեփական մեքենայով որոշում է մեկնել Լոս Անջելես։ 2010 թվականի օգոստոսին Ռոուզին միանում է հայազգի մարզիչ Էդմոնդ Թարվերդյանի «Glendale Fighting Club» մարտական ակումբին։ Ընդհանուր մենամարտեր սպորտաձևի սիրողական մեկնարկային մարտի ժամանակ Ռոուզին հակառակորդի վրա կիրառելով «արմբար» (թևկոտրուկ) հնարքը՝ ընդամենը 23 վայրկյանում կարողանում է հաղթանակ տանել։ Դրան հաջորդող սիրողական երկու մենամարտերն ավարտվում են նույն հնարքի կիրառմամբ՝ համապատասխանաբար ավարտվելով 57 և 24 վայրկյանում։

Հաջող սիրողական կարիերայից հետո Ռոուզին նույնպիսի հաջողությամբ կատարում է իր պրոֆեսիոնալ նորամուտը՝ 1-ական րոպեում հաղթանակ տանելով առաջին չորս հանդիպումներում։ 2012 թվականի մարտին Ռոուզին ընդամենը 27 վայրկյանում պարտության է մատնում Միշա Թեյթին և նվաճում Strikeforce կանանց գերթեթևքաշային չեմպիոնական գոտին։

Հերթական արագ հաղթանակը գրանցելուց հետո, Ռոուզին մարզական պայմանագիր է կնքում ոլորտի առաջատար առաջնությունը համարվող «Ultimate Fighting Championship» (UFC) կազմակերպության հետ։ Ճանաչվելով UFC կանանց գերթեթևքաշային չեմպիոն, Ռոուզին 2012 թվականի փետրվարի 23-ին հաջողությամբ պաշտպանում է տիտղոսը Լիզ Կարմուշի հետ մրցապայքարում։ Մարտը տևում է 4 րոպե և 49 վայրկյան, ինչը երկար ժամանակ համարվում էր Ռոուզիի մասնակցությամբ ամենաերկար մենամարտը։

Ռոուզիի խառը մենամարտերի 12-0 անընդմեջ հաղթանակների շարանը հատվում է «UFC 193» իրադարձության գլխավոր մարտում, որտեղ նոկաուտի է ենթարկվում Հոլի Հոլմի կողմից։

Շուրջ մեկ տարվա բացակայությունից հետո, Ռոուզին իր երկար սպասված վերադարձը կատարեց 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին՝ «UFC 207» իրադարձության շրջանակներում UFC կիսաթեթևքաշային տիտղոսի համար մրցապայքար մղելով բրազիլուհի գործող չեմպիոն Ամանդա Նունյեսի դեմ։ Ընդամենը 48 վայրկյանում Ռոուզին տեխնիկական նոկաուտի է ենթարկվում՝ գրանցելով մարզական կարիերայի երկրորդ անընմեջ պարտությունը։

## Դերասանական և մոդելային կարիերան
[մինի|«[Անզպելիները 3» ֆիլմի դերասանական կազմը Կաննի միջազգային կինոփառատոնում (2014)]]
մինի|190px|Ռոուզին Հայաստան կատարած այցի ժամանակ (ապրիլի 23, 2015)
2012 թվականին Ռոուզին հայտնվել է «ESPN The Magazine» ամսագրի շապիկին։

2013 թվականի մայիսին Ռոուզին «Maxim» ամսագրի «100 ամենագրավիչ կանանց» (Hot 100) դասակարգման մեջ գրավում է 29-րդ հորզիոնականը։

2013 թվականի հուլիսի 23-ին կինոդերասան Սիլվեստր Ստալոնեն իր պաշտոնական թվիթերյան էջում հայտարարում է, որ Ռոուզին կընդգրկվի «Անզպելիները 3» մարտաֆիլմի դերասանական կազմում։ Օգոստոսի 9-ին Դուեյն Ջոնսոնը հաստատում է «Ֆորսաժ 7» ֆիլմում Ռոուզիի մասնակցության մասին լուրերը։
### Ֆիլմագրություն

## Ընդհանուր մենամարտեր

|-
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Արդյունք**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Ցուցանիշ**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Հակառակորդ**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Տեսակ**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Իրադարձություն**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Ամսաթիվ**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Ռաունդ**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Տևողություն**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Վայր**
| align="center" style="border-style: none none solid solid; background: #778AFF"|**Նշումներ**
|-align=center
|-
|style="background:#FC7A5D"|Պարտություն
|align=center|12–2
|Ամանդա Նունյես
|Տեխնիկական նոկաուտ (բռունցքների շարան)
|UFC 207
|Դեկտեմբերի 30, 2016
|align=center|1
|align=center|0:48
|  Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#FC7A5D"|Պարտություն
|align=center|12–1
|Հոլի Հոլմ
|Նոկաուտ (ոտքով հարված գլխին և բռնունցքների շարան)
|UFC 193
|Նոյեմբերի 14, 2015
|align=center|2
|align=center|0:59
| Մելբուրն, Ավստրալիա
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
|style="text-align:center;"| 12–0
|Բեչ Կոհեա
|Նոկաուտ
|UFC 190
|Օգոստոսի 1, 2015
|align=center|1
|align=center|0:34
|  Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
|style="text-align:center;"| 11–0
|Քեթ Զինգանո
|Հանձնվեցում (ուղիղ արմբար)
|UFC 184
|Փետրվարի 28, 2015
|align=center|1
|align=center|1:14
|  Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 10–0
| Ալեքսիս Դեյվիս
|ՆԱ (բռունցքի հարվածներ)
|UFC 175
|Հուլիսի 5, 2014
|align=center|1
|align=center|0:16
|  Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 9–0
| Սառա Մաքման
|ՏՆ (ծնկահարվածներ հակառակորդի մարմնին)
|UFC 170
|Փետրվարի 22, 2014
|align=center|1
|align=center|1:06
|  Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 8–0
| Միշա Թեյթ
|Հանձնվեցում (արմբար)
|UFC 168
|Դեկտեմբերի 28, 2013
|align=center|3
|align=center|0:58
|  Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 7–0
| Լիզ Կարմուշ
|Հանձնվեցում (արմբար)
|UFC 157
|Փետրվարի 23, 2013
| style="text-align:center;"| 1
| style="text-align:center;"| 4:49
| Անահայմ, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 6–0
| Սառա Քոֆման
| Հանձնվեցում (արմբար)
|Strikeforce: Rousey vs. Kaufman
|Օգոստոսի 18, 2012
| style="text-align:center;"| 1
| style="text-align:center;"| 0:54
| Սան Դիեգո, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 5–0
| Միշա Թեյթ
| Հանձնվեցում (արմբար)
|Strikeforce: Tate vs. Rousey
|Մարտի 3, 2012
| style="text-align:center;"| 1
| style="text-align:center;"| 4:27
| Կոլումբուս, Օհայո, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 4–0
| Ջուլիա Բադ
| Հանձնվեցում (արմբար)
|Strikeforce Challengers 20
|Նոյեմբերի 18, 2011
| style="text-align:center;"| 1
| style="text-align:center;"| 0:39
| Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 3–0
| Սառա Դ'Ալելիո
| Տեխնիկական անձնվեցում (արմբար)
|Strikeforce Challengers 18
|Օգոստոսի 12, 2011
| style="text-align:center;"| 1
| style="text-align:center;"| 0:25
|  Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ
|
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 2–0
| Շարմեյն Թուիթ
| Հանձնվեցում (արմբար)
|HKFC - School of Hard Knocks 12
|Հուլիսի 17, 2011
| style="text-align:center;"| 1
| style="text-align:center;"| 0:49
| Կալգարի, Ալբերտա, Կանադա
|68 կգ քաշային կարգ
|-
|style="background:#96F974"|Հաղթանակ
| style="text-align:center;"| 1–0
| Էդիան Գոմես
| Հանձնվեցում (արմբար)
|KOTC - Turning Point
|Մարտի 27, 2011
| style="text-align:center;"| 1
| style="text-align:center;"| 0:25
| Տարզանա, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
|

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը որպես օլիմպիական մարզիկ Սպորտս-ռեֆերենս կայքում 
* Էջը ԱՄՆ ձյուդոյի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ընդհանուր մենամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ Կալիֆոռնիայից
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ անգլիական սերմամբ