Այվի Լի

**Այվի Լեդբեթեր Լի** (, ), ամերիկացի հանրային կապերի մասնագետ և ժամանակակից հանրային կապերի հիմնադիրներից մեկը։ Լին առավել հայտնի է Ռոքֆելլերների ընտանիքի հետ իր հանրային կապերի աշխատանքներով։

Նրա առաջին խոշոր հաճախորդը Փենսիլվանիայի երկաթուղին էր, որին հաջորդել են Նյու Յորքի Կենտրոնական, Բալթիմոր և Օհայո, ինչպես նաև Հարրիմանի գծերի նման մեծ երկաթուղիները, ինչպիսիք են Յունիոն Փասիֆիկը։ Հիմնադրել է Երկաթուղու գործադիրների ասոցիացիան, որը ներառել է հանրային կապերի ծառայություններ տրամադրելը ոլորտին։ Լին խորհրդատվություն է տվել խոշոր արդյունաբերական կորպորացիաներին՝ ներառյալ պողպատե, ավտոմոբիլային, ծխախոտային, մսամթերքի և ռետինե արդյունաբերություններին, ինչպես նաև հանրային ծառայություններ մատուցող ընկերություններին, բանկերին և օտարերկրյա կառավարություններին։

Լին առաջիններից էր, որ օգտագործել է ներքին ամսագրեր աշխատակիցների բարոյականությունը պահպանելու համար, ինչպես նաև ղեկավարության տեղեկագրեր, բաժնետերերի հաշվետվություններ և լրատվամիջոցներին ուղարկվող հաղորդագրություններ։ Նա մեծ աշխատանք է կատարել հասարակության համար, ինչը գիտեր, որ կարևոր էր իր հանրային կերպարի համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում դարձել է Ամերիկյան Կարմիր Խաչի հանրային կապերի տնօրենը։

## Վաղ կյանք և գործունեություն

Լին ծնվել է Ջորջիայի Սիդարթաուն քաղաքի մոտակայքում՝ մեթոդիստական հովիվ Ջեյմս Ուայդեման Լիի ընտանիքում։ Նրա հայրը մի քանի գրքերի հեղինակ էր և մասնակցել է Ջոն Լ. Բրանդթի «Անգլո-սաքսոնական գերակայություն կամ ցեղի ներդրումները քաղաքակրթությանը» (1915) գրքի ստեղծմանը, ինչպես նաև հիմնադրել է Ատլանտայի հայտնի մի ընտանիք։ Այվի Լին սովորել է Էմորիի քոլեջում, այնուհետև ավարտել է Փրինսթոնը։ Նա աշխատել է որպես թղթակից և լրագրող՝ «Նյու Յորքի Ամերիկյան», «Նյու Յորք Թայմս» և «Նյու Յորք Վորլդ» թերթերում։

1903 թվականին Լին ստացել է իր առաջին աշխատանքը որպես Քաղաքացիների Միության հանրային կապերի մենեջեր։ Հեղինակել է «Նյու Յորքի լավագույն կառավարման համակարգը» (1903) գիրքը։ Ավելի ուշ աշխատանքի է անցել Դեմոկրատական ազգային կոմիտեում։ Լին 1901 թվականին ամուսնացել է Կորնելիա Բարթլետ Բիգալոյի հետ։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա՝ Ալիս Լի (1902), Ջեյմս Ուայդեման Լի II (1906) և Այվի Լի կրտսեր (1909)։

1905 թվականին Լին Ջորջ Փարքերի հետ հիմնել է երկրում երրորդ հանրային կապերի գործակալությունը՝ «Փարքեր և Լի»։ Գործակալությունը հպարտանում էր իր «ճշգրտությամբ, իսկականությամբ և հետաքրքրությամբ»։ Նրանք այս գործընկերությունը հիմնել են այն բանից հետո, երբ միասին աշխատել են Դեմոկրատական կուսակցության շտաբում՝ զբաղվելով դատավոր Ալթոն Փարքերի անհաջող նախագահական ընտրարշավի հանրային կապերով, որը մրցում էր Թեոդոր Ռուզվելտի դեմ 1904 թվականին։

«Փարքեր և Լի» գործակալությունը գոյատևել է չորս տարուց պակաս, բայց կրտսեր գործընկերը՝ Լին, դարձել է հանրային կապերի ամենաազդեցիկ նորարարներից մեկը։ 1906 թվականին զարգացրել է իր փիլիսոփայությունը՝ ձևակերպելով «Սկզբունքների հռչակագիրը», որը առաջին անգամ ընդգծել է հանրային կապերի մասնագետների հանրային պատասխանատվությունը, որը տարածվել է հաճախորդի նկատմամբ ունեցած պարտավորությունների սահմաններից: Նույն թվականին՝ 1906 թվականի Ատլանտիկ Սիթիում տեղի ունեցած երկաթուղային վթարից հետո, Լին հրապարակել է այն, ինչը հաճախ համարվում է առաջին մամուլի հաղորդագրությունը՝ համոզելով ընկերությանը տեղեկություն տրամադրել լրագրողներին նախքան նրանք այն այլ տեղերից կլսեին։

Երբ 1912 թվականին Լին լրիվ դրույքով աշխատանքի է ընդունվել Փենսիլվանիայի երկաթուղու կողմից, նա համարվել է առաջին հասարակայնության հետ կապերի անձը, որը զբաղեցրել է գործադիր մակարդակի պաշտոնը: Իրականում նրա արխիվները ցույց են տալիս, որ նա կազմել է VP-ի մակարդակի կորպորատիվ հասարակայնության հետ կապերի պաշտոնի աշխատանքի առաջին նկարագրություններից մեկը:

1919 թվականին հիմնել է հասարակայնության հետ կապերի խորհրդատվական գրասենյակ՝ Ivy Lee & Associates:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Լին աշխատել է որպես հրապարակախոսական տնօրեն, իսկ ավելի ուշ՝ որպես Ամերիկյան Կարմիր Խաչի նախագահի օգնական։

Իր քրոջ՝ Լաուրայի միջոցով Լին եղել է արձակագիր Ուիլյամ Ս. Բերոուզի հորեղբայրը:

Այվի Լին մահացել է ուղեղի ուռուցքից Նյու Յորքում 57 տարեկան հասակում։

## Ազդեցություն հանրային կապերի վրա
Շատ պատմաբաններ Լիին համարում են ժամանակակից ճգնաժամային հաղորդակցությունների սկզբնավորողը: Հասարակայնության հետ կապերի նոր արդյունաբերության մեջ նրա գլխավոր մրցակիցը Էդվարդ Բերնեյսն էր, և նրան են վերագրվում Փենդլթոն Դադլիի վրա ազդելը, որպեսզի նա մտնի այն ժամանակվա նորածին դաշտ:

1914 թվականին նա պետք է հանրային կապերի ոլորտ մտներ շատ ավելի մեծ մասշտաբով, երբ Ջոն Դևիսոն Ռոքֆելեր Կրտսերը նրան վարձել էր՝ ներկայացնելու իր ընտանիքն ու Standard Oil-ը («ընտանիքի իմիջը փայլեցնելու համար»), Կոլորադոյում ածխահանքերի գործադուլի արյունալի ճնշումից հետո, որը հայտնի է որպես «Լադլոուի ջարդ»:

Լին զգուշացրել է, որ Ռոքֆելերները կորցնում են հանրային աջակցությունը գործադուլ անող բանվորների և նրանց ընտանիքների կոտորածի (և նրանց տների այրման) հրամայելու պատճառով: Նա մշակել է ռազմավարություն, որին Կրտսերը հետևել է՝ այն վերականգնելու համար: Անհրաժեշտ էր, որ Կրտսերը հաղթահարի իր ամաչկոտությունը, անձամբ գնա Կոլորադո՝ հանդիպելու հանքափորների և նրանց ընտանիքների հետ, ստուգի տների և գործարանների պայմանները, մասնակցի հասարակական միջոցառումների և լսի բողոքները (միաժամանակ լուսանկարվելով մամուլի հաղորդագրությունների համար): Սա նորարարական խորհուրդ էր, որը գրավել է լրատվամիջոցների լայն ուշադրությունը և ճանապարհ բացել հակամարտությունը քողարկելու և հարուստ Ռոքֆելերների ավելի մարդկայնացված տարբերակը ներկայացնելու համար:

Լին ուղղորդել է Ռոքֆելերների և նրանց կորպորատիվ շահերի հանրային կապերը՝ ներառյալ ակտիվ ներգրավվածությունը Ռոքֆելեր կենտրոնի կառուցման մեջ, նույնիսկ իր սեփական խորհրդատվական ընկերությունը հիմնելուց հետո: Նա էր այն անձը, որ Մետրոպոլիտեն օպերայի ընդլայնման սկզբնական, չֆինանսավորված ծրագիրը ներկայացրել է Կրտսերի ուշադրությանը, և նա համոզել է Կրտսերին վերանվանել կենտրոնը ընտանիքի անունով՝ հակառակ վերջինիս ցանկությանը։

Լին դարձել է Արտաքին հարաբերությունների խորհրդի հիմնադիր անդամ ԱՄՆ-ում, երբ այն հիմնադրվել է Նյու Յորքում 1921 թվականին: 1920-ական թվականների սկզբին նա խթանել է բարեկամական հարաբերությունները Խորհրդային Ռուսաստանի հետ: 1926 թվականին Լին հայտնի նամակ է գրել ԱՄՆ Առևտրի պալատի նախագահին, որտեղ ներկայացրել է համոզիչ փաստարկ ամերիկյան-խորհրդային քաղաքական և տնտեսական հարաբերությունները կարգավորելու անհրաժեշտության մասին:

Նրա ենթադրյալ հրահանգը Standard Oil-ի ժառանգորդին, որը պետք է արձագանքեր հանրային կապերում, հետևյալն էր. «Ասեք ճշմարտությունը, որովհետև վաղ թե ուշ հասարակությունը միևնույն է կիմանա: Եվ եթե հասարակությանը դուր չի գալիս այն, ինչ դուք անում եք, փոխեք ձեր քաղաքականությունը և համապատասխանեցրեք այն մարդկանց ցանկություններին»: Ասվում էր, որ մեջբերման համատեքստը ապոկրիֆ էր՝ տարածվելով Լիի կողմից որպես ինքնագովազդ, դարձնելով այն և՛ ինչպես հայտնի, այնպես էլ վատահամբավ:

Լին համարվում է ժամանակակից հանրային կապերի արշավի հայրը, երբ 1913-1914 թվականներին նա հաջողությամբ լոբբինգ է արել երկաթուղային սակագների բարձրացման համար դժկամ դաշնային կառավարությունից:

Լին պաշտպանել է փիլիսոփայություն, որը համահունչ էր հանրային կապերի «երկկողմանի փողոց» մոտեցմանը, որտեղ հանրային կապերի հիմնական գործառույթը հաճախորդներին օգնելն է՝ լսելու, ինչպես նաև հաղորդագրություններ փոխանցելու իրենց հանրությանը:

Լին խորհրդատվություն է տրամադրել արտասահմանյան կառավարություններին և հանրային կապերի խորհրդատվություն էր տրամադրում գերմանական ընկերությանը նացիստական կառավարության վաղ օրերին, աշխատանք, որը նրան կապի մեջ է դրել կուսակցության առաջնորդների հետ, հնարավոր է՝ ներառյալ Ադոլֆ Հիտլերի: 1934 թվականին իր մահից կարճ ժամանակ առաջ ԱՄՆ Կոնգրեսը հետաքննում էր նրա աշխատանքը Գերմանիայում IG Farben ընկերության անունից: Ներկանյութերի հետ աշխատանքի ընթացքում Լին բողոքել է խմբի կողմից նացիստական քարոզչության և ֆաշիստական ուղերձների օգտագործման դեմ: Բայց այդպես վարվելով՝ նա գուցե չգիտակցեր, որ իր խորհուրդն ուղղակիորեն փոխանցվում էր նացիստական կառավարությանը, և որ ներկանյութերը արագորեն ազգայնացվել էր ռեժիմի ներքո։

Լին նաև աշխատել է Bethlehem Steel Corporation-ում, որի շրջանակներում նա հայտնի խորհուրդ է տվել մենեջերներին՝ ամեն օր թվարկել և համարակալել իրենց առաջնահերթությունները և աշխատել առաջադրանքների վրա ըստ դրանց կարևորության, մինչև օրվա ժամանակը թույլ կտա, չշարունակելով մինչև առաջադրանքի ավարտը: Այս առաջարկության համար ընկերության ղեկավար Չարլզ Մ. Շվաբը հետագայում նրան վճարել է 25,000 դոլար (400,000 դոլարին համարժեք 2016 թվականի դրությամբ)՝ ասելով, որ դա եղել է ամենաշահավետ խորհուրդը, որ նա ստացել է: Իր կարիերայի ընթացքում նա նաև հանրային կապերի խորհրդատու էր Ջորջ Վեստինգհաուզի, Չարլզ Լինդբերգի, Ջոն Վ. Դեվիսի, Օտտո Կանի և Վոլտեր Քրայսլերի համար:

## Ազդեցություն արտադրողականության ուսումնասիրությունների վրա
Արտադրողականության մասնագետներն ու հարթակները նշում են «Այվի Լի մեթոդը»՝ որպես միջոց, որը կարող է բարելավել անհատների արդյունավետությունը աշխատանքային առաջադրանքների կազմակերպման և կատարելու հարցում։ Այս մեթոդը, ըստ տեղեկությունների, Լին ուսուցանել է Չարլզ Մ. Շվաբին և նրա աշխատակիցներին Բեթլեհեմ Սթիլ ընկերությունում։ Մեթոդի հիմնական գաղափարն այն է, որ ամեն օր պետք է կազմել վեց կարևոր առաջադրանքի ցուցակ՝ նախօրոք հստակեցնելով առաջնահերթությունները, և հաջորդ օրը կենտրոնանալ դրանց կատարման վրա՝ նախքան այլ առաջադրանքների ավելացումը։ Այս մեթոդը շեշտում է կենտրոնացվածությունը և ճանաչում է ժամանակի ու էներգիայի սահմանափակումները՝ հակասելով բազմաբնույթ խնդիրների միաժամանակյա կատարման գաղափարին։

## Համաշխարհային մշակույթում
Այվի Լիի անունը ստուգվել է բրիտանական Sea Power ինդի ռոք խմբի կողմից 2017 թվականին թողարկված «Let the Dancers Inherit the Party» ալբոմում «The Voice of Ivy Lee» կոչվող երգով:

## Տես նաև
* Սպին

## Մատենագիտություն
Այվի Լեդբեթեր Լիի գրավոր աշխատանքներն են՝
* *[https://books.google.com/books?id=jJtHAAAAYAAJ City for the people – The best administration New York ever had]*. "Campaign book." New York City: Committee on Press and Literature of the Citizens Union. 1903.
* *Information*. (Please help cite publisher), 1933
* *[https://archive.org/details/bwb_P8-ACJ-863/page/n5/mode/2up Present-day Russia]*. New York: Macmillan, 1928.
* *Public Relations*. (Please help cite publisher), 1925
* *Notes and Clippings*. (Please help cite publisher), 1921.
* "James Wideman Lee: biographical sketch." in, James W. Lee, *The geography of genius.* New York: Fleming H. Revell Co., 1920, pp. xi–xxiv.
* *[https://archive.org/details/cruxofrailroaddi00leei/mode/2up]*. The crux of the railroad difficulty, 1916
* *Declaration of Principles*. 1906
* Character of "J. Ward Moorehouse" in U.S.A. trilogy by John Dos Passos is based on life of Ivy Lee.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hiebert, Ray Eldon. *Courtier to the crowd: the story of Ivy Lee and the development of public relations*. Ames: Iowa State University Press, 1966.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Կարճ կենսագրություն
* Այվի Լեդբեթեր Լիի թղթերը
* CBC հարցազրույց Ֆրեյզեր Սեյթելի հետ

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գովազդ
Կատեգորիա:Հանրային կապերի տենխնիկաներ