open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վիշապի սուրը (ֆիլմ)

**«Վիշապի սուրը»** (), չինական պատմական թրիլլեր։ Ֆիլմի ռեժիսորը Դենիել Լին է։

## Սյուժե
Մ.թ.ա. 48 թվականն է՝ Հան դինաստիայի ժամանակաշրջանը։ Հո Ան կայսրության արևմտյան շրջանի պահակազորի ջոկատի հրամանատարին իր ջոկատի հետ միասին ուղարկում են Մետաքսի ճանապարհին գտնվող ավերված բերդի մոտ։ Որոշ ժամանակ անց Հռոմեական լեգեոնը գեներալ Լուցիոսի ղեկավարությամբ ջրի և պարենի որոնմամբ սպառնում է հարձակվել ամրոցի վրա։

## Դերերում
* Ջեքի Չան - Հո Ան, Մետաքսի ճանապարհի պահակազորի ջոկատի հրամանատար 
* Ջոն Քյուսաք - Լուցիոս, Հռոմեական լեգեոնի հրամանատար
* Էդրիեն Բրոուդի - Տիբերիոս 
* Չխվե Շի Վոն
* Լին Պեն  - Սառը լուսին
* Միկա Վանգ - Սյու Ցին, Հո Անի կինը
* Յանգ Սյաո
* Տաիլի Վանգ
* Շաոֆեն Ֆենգ
* Ժոզեֆ Ուեյթ - Պուբլիոս (պատանի հռոմական իշխան)
* Լորի Պեստեր - Պարթևաստանի թագուհի
* Շարնի Վինսոն - Կրասի կինը

## Ընկալում
Կինոքննադատների կողմից ֆիլմը ստացել է տարբեր կարծիքներ։ «Rotten Tomatoes» կայքում նրա վարկանիշը 36% է (10-ից 4,3 միջին գնահատականով՝ 39 գրախոսականի հիման վրա)։ «IGN»-ի քննադատը ֆիլմը գնահատել է 10-ից 6 միավորով՝ նշելով, որ թեև ֆիլմի մարտական տեսարանները գովելի են, բայց դրանք դժվար թե ի վիճակի լինեն ֆիլմը փրկել անհասկանալի սյուժեից։

## Տես նաև
* Հարաբերություններ Հին Հռոմի և Չինաստանի միջև

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մանդարին լեզվով ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում մ.թ.ա. 1-ին դարում
Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհ
Սինձ պալարակիր

**Սինձ պալարակիր** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա խոտաբույս է, որն ունի 35-70 սմ բարձրություն և հաստացած պալարանման արմատ։ Արմատամերձ տերևները երկար են, գծային, ցողունայինները՝ հիմքի մասում շատ լայնացած, դեպի վեր աստիճանաբար նեղացող։ Ցողունն ուղիղ է, չճյուղավորված։ Ծաղիկները վառ դեղին են։ Ծածկոցի թերթերը ծաղիկներին հավասար են։ Սերմնիկները թմբիկավոր-թեփավոր են, կտուցը՝ սերմիկի լայնացած մասից կարճ կամ դրան հավասար։ Պատուսը կազմված է հիմքում օղակաձև ձուլված փետրաձև մազիկներից։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Իջևան), Լոռու (Շահնազար) և Զանգեզուրի (Կապան) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը, բացի Հայաստանից, ընդգրկում է Նախակովկասը, Դաղստանը, Արևելյան Հարավային Կովկասը։ Ամենուրեք հազվադեպ հանդիպող տեսակ է։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակերևույթից 800–1600 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում և մարգագետիններում, թփուտների մեջ։ Ծաղկում է ապրիլ–մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 20000 կմ²–ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 2000 կմ²–ից պակաս։ Համարվում է Կովկասի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէր նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Լուլա Ալի Իսմայիլ

**Լուլա Ալի Իսմայիլ** (Lula Ali Ismail, ), ջիբութիցի ռեժիսոր, սցենարիստ։ Ապրում և ստեղծագործում է Կանադայում։  Ջիբութիից առաջին կին պրոդյուսերն է, ինչի համար նրան անվանում են «Ջիբութիի կինոյի առաջին տիկին»։

## Կենսագրություն
Ալի Իսմայիլը ծնվել է 1978 թվականին Ջիբութիի իսսա կլանից սերող ընտանիքում։ 1992 թվականից հաստատվել է Կանադայի Մոնրեալ քաղաքում՝ որպես աղքատ և քաղաքականապես անկայուն աֆրիկյան երկրից հեռացած ներգաղթյալների ալիքի մի մաս։ Ընտանիքի ութ երեխաներից ամենակրտսերն է։ Ուսումնասիրել է գրասենյակային տեխնիկա, սակայն հետաքրքրություն է ցուցաբերել դերասանական և կինոյի աշխարհում, և այդ թեմատիկայով դասընթացներ է անցել։ Սկզբում Քվեբեկում մի քանի հեռուստատեսային շարքերում փոքրիկ դերեր է խաղացել, այնուհետև ավելի մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել կինեմատոգրաֆիայի բնագավառում։

## Գործունեություն
2012 թվականին Ալի Իսմայիլը ստեղծել է իր կարճամետրաժ "Laan" (Ընկերներ) *օպերա պրիման* (27 րոպե), որը պատմում է երեք երիտասարդ կանանց՝ Սուադի, Ուբահի և Այանեի մասին, որոնք Qat են ծամում և սեր փնտրում։ Ալի Իսմայիլն այս ֆիլմում խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը։ Ֆիլմը նկարագրում է նրա երկրի առօրյան։ Սա Ջիբութիում կին ռեժիսորի կողմից նկարահանված առաջին ֆիլմն է։ Ալի Իսմայիլը պատմում է, որ ֆիլմի համար անհրաժեշտ միջոցներ հավաքել է ընտանիքի և ընկերների օգնությամբ։ Երբ Ալի Իսմայիլը ժամանեց Ջիբութի, նա աջակցության համար դիմեց Մշակույթի նախարարությանը, սակայն կառավարությունը նման ծրագրերի համար բյուջե չուներ, բայց Ալի Իսմայիլն իրականացրեց այդ նախագիծը՝ դրանով իսկ երկրում ստեղծելով կինոարտադրության անկյունաքար։ Ֆիլմը ցուցադրվել է Աֆրիկայի, Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի տարբեր փառատոներում և ընդունվել է քննադատների կողմից։

2014 թվականին Ալի Իսմայիլը նկարահանել է իր առաջին լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Dhalinyaro» (Երիտասարդություն)։ Ֆիլմը ներկայացնում է տարբեր սոցիալ-տնտեսական ծագում ունեցող երեք երիտասարդ կանանց։ Ֆիլմի նկարահանմանն աջակցել է Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպությունը, այն համատեղ արտադրվել է Կանադայի, Սոմալիի, Ֆրանսիայի և Ջիբութիի հետ։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2017 թվականին Ջիբութիում, որին մասնակցել են երկրի Կրթության, Հաղորդակցության և Մշակույթի նախարարները։

## Ֆիլմագրություն
* *Laan* (2012)
* *Dhalinyaro* (2014)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կանադացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Կանադացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կին կինոարտադրողներ
Վոլոս քաղաքի փողոց

**Վոլոս քաղաքի փողոց** (), հայտնի շենքերով փողոց Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Անտեննայա փողոցի և Կիրովի ու Չեխովի պողոտաների հարևանությամբ։

## Պատմություն
աջից|մինի|250x250փքս|Մարզային զինկոմիսարիատի շենքը
Վոլոս քաղաքի փողոցը կապված է և՛ կինոնկարահանումների, և՛ Դոնի Ռոստով քաղաքի առաջացման պատմության հետ։

Փողոցը սկսվում է Բուդյոննու պողոտայից և, մի փոքր անցնելով Գազետնի նրբանցքը, դեմ է առնում 9-հարկանի շենքին, որի ճակատը նայում է Վորոշիլովի պողոտային։ Բուդյոննու պողոտայի անկյունում, ներկայիս «Գրաժդանպրոյեկտի» շենքի տեղում, եղել է Այվազովի շենքը, որը ոչնչացել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Շենքից մնացել են միայն այրված պատերը ծեփվածքի մնացորդներով, որոնք այդպիսի տեսքով գոյություն են ունեցել մինչև 1960-ական թվականների սկիզբը։ Այստեղ տեղի են ունեցել «Ամենադանդաղ գնացքը» ֆիլմի նկարահանումը (ըստ Վերա Պանովայի «Արբանյակներ» վիպակի)։

Փողոցը հայտնի է նաև այստեղ գոյություն ունեցած խուլ ու համրերի մշակույթի տնով, որի տեղում այժմ բարձրահարկ գրասենյակային շենք է։ Նրա դիմաց Հայրենական մեծ պատերազմից հետո «Ռոստովէներգոյի» կառուցած մանկապարտեզն է։

Փողոցում է գտնվում նաև մարզային զինկոմիսարիատի շենքը։

1898 թվականին փողոցը կոչվում էր Բազարնայա (Շուկայի), նախքան այդ` Պերվայա (Առաջին)։ 1898 թվականի սեպտեմբերին փողոցի տնատերերը Քաղաքային դումային խնդրեցին վերանվանել փողոցը։

Փողոցի բնակիչները խնդրեցին այն վերանվանել Գիմնազիչեսկայա, քանի որ այս փողոցում էր արական դասական գիմնազիայի կողային ճակատը։ Այժմ այս տեղում թիվ 43 հանրակրթական դպրոցն է։

1883 թվականից սա լրիվ և դասական գիմնազիա էր, որը տեղակայվում էր վարձակալած շենքերում։ Մինչև 1890 թվականը գիմնազիան ձեռք է բերել սեփական շենք (քաղաքի ճարտարապետ Նիկոլայ Դորոշենկոյի նախագծով)։ Գիմնազիային կից հայտնվում է նաև Սուրբ Անդրեաս Կրետացու տնային եկեղեցին։ Նրա առաջին երեցփոխը այն մարդն էր, որը շատ բան էր արել այդ ուսումնական հաստատության հայտնվելու համար` գիմնազիայի պատվավոր հոգաբարձու Գավրիիլ Իլյիչ Շուշպանովը։
[մինի|Հունաստանի [Վոլոս քաղաքը]]
1908 թվականին գիմնազիայի պատվավոր հոգաբարձուն էր Վլադիմիր Իվանովիչ Ասմոլովը։ Քաղաքում գիմնազիան վաղուց կոչում էին Անդրեևյան` տնային եկեղեցու անունով։

1920 թվականից հետո փողոցը սկսեց կոչվել Լուսավորության փողոց, իսկ 1961 թվականի հունվարի 20-ին Ռոստովի քաղաքային գործադիր կոմիտեի թիվ 732 որոշմամբ այն վերանվանվեց Վոլոս քաղաքի անվան փողոց` Հունաստանի այդ քաղաքի և Դոնի Ռոստովի քույր քաղաքներ դառնալու պատվին։

Ի պատասխան Միխայիլ Չեռնիշովի այն խոսքերի, որ Դոնի Ռոստով քաղաքում կա Վոլոս քաղաքի փողոց, Վոլոսի քաղաքապետը նշել է, որ իրենք էլ ունեն Դոնի Ռոստովի անվան փողոց, ընդ որում, ինքը բնակվում է հենց այդ փողոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Вера Волошинова. Ростов -на-Дону: улица имени Греческого Города Волос // газета «Молот». — 07.09.2012. №№ 127-128 — с. 6.

## Արտաքին հղումներ
* Старые названия ростовских улиц
* Тайны ростовских улиц 
* Город Самой многочисленной на Дне города в Ростове оказалась греческая делегация

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Կատեգորիա:Փողոցներ այբբենական կարգով
Անալոգիա (լեզվաբանություն)

**Անալոգիա**, մեթոդ, որի միջոցով բացահայտվում են նմանությունները ոչ նույնական օբյեկտների միջև։

Ըստ համաբանության, եթե օբյեկտների միջև առկա են որոշ կարգի նման հատկանիշներ, ապա հնարավոր է, որ նրանք ունենան նաև այլ նման հատկանիշներ։ Անալոգիան կիրառվում էր գիտության զարգացման վաղ փուլերում, նրա եզրակացությունները երբեմն հենվում էին արտաքին և երկրորդական հատկանիշների վրա։ Հետագայում նրան ավելի շատ փոխարինում են համակարգված դիտարկումն ու գիտափորձը, և անալոգիան կորցնում է իր բացատրողական մեթոդի նշանակությունը։ Բայց այն կարող է մատնանշել լուծում պահանջող խնդիրներ։ Օր.՝ անալոգիայի շնորհիվ, հենվելով ձայնային ալիքների հատկությունների վրա, բացահայտվեց լույսի և էլեկտրամագնիսական դաշտի ալիքային բնույթը։ Համաբանությունն առանձին վերցրած ապացուցողական ուժ չունի, ուստի այն պետք է կիրառել ճանաչողության այլ ձևերի հետ միասնաբար, մասնավորապես, դրվում է համաբանական հատկանիշների ճիշտ ընտրության պահանջը։

Լեզվաբանության մեջ համաբանության մեթոդը կիրառվում է լեզվական փոփոխությունների, հատկապես հնչյունական օրենքների և դրանց բացառությունների բացատրության համար, քանի որ լեզվական փոփոխությունների մեջ համաբանությունը զգալի դեր է խաղում։ Համաբանության կարևոր դերը մատնանշում էին պատմահամեմատական մեթոդի կիրառողները, հատկապես երիտքերականները։

## Աղբյուրներ
* Աղայան Էդ., Լեզվաբանության ներածություն, Երևան, 1987։
* Աճառյան Հր., Լիակատար քերականություն, հտ. 6-րդ, Երևան, 1955։

Կատեգորիա:Լեզվաբանություն
Առյուծաթաթ հայկական

**Առյուծաթաթ հայկական** (), ծորենազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Պալարանման, փքված ստորերկրյա մասով թխակապույտ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները եռմասնյա են։ Բարձրությունը 10-25 սմ է։ Ծաղիկները դեղին են և  հավաքված են ողկույզում։ Պտուղը օվալ տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատյան հարթավայր, Երասխի լեռնաշղթա, Ուրծի լեռնաշղթայի ստորոտ)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում և Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900–1200 մ բարձրությունների վրա, կիսաանապատում, չոր քարքարոտ, աղային-կավոտ լանջերին։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Ներկայումս հայտնի է մեկ պոպուլյացիա, որը մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Ծորենազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խաղաղություն

[thumb|Հին հունական դիցաբանության [Էյրեն խաղաղության աստվածն ու հարստության աստված Պլուտոսը]]
**Խաղաղություն**  *(խաղաղ ժամանակ)*, տարբեր սոցիալական կարգավիճակ ունեցող երկրների միջև գոյություն ունեցող հակասություններն անզեն լուծվող իրավիճակ։ Ռ. Ջեքսոնի տվյալների համաձայն, 1945 թվականից աշխարհում եղել են ընդամենը 26 խաղաղ օրեր։

## Խաղաղության տեսակներ
Յոհան Գալտունգը (Johan Galtung), ով հիմնադրել է  Խաղաղության ուսումնասիրման Օսլոյի ինստիտուտ (Peace Research Institute Oslo) միջազգային կառույցը, առաջ է քաշել այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են *նեգատիվ խաղաղությունը* և *պոզիտիվ խաղաղությունը*։  Նեգատիվ խաղաղությունը բռնություն չկիրառելն է, իսկ պոզիտիվ խաղաղությունը այնպիսի կառույցների մշակումն է, որոնց միջոցով կոնֆլիկտները կամ հարթվում են սկզբնական փուլում, կամ ընդհանրապես չեն առաջանում։
Օլիվեր Ռիչմոնդը խաղաղությունը տարբերակել է հետևյալ կերպ՝
* *Պատերազմում հաղթողի խաղաղություն*, սա խաղաղության ամենահին մոդելն է, խաղաղություն պատերազմից հետո։ Հաղթողը օգտագործում է իր առավելությունը` պարտվողին ստիպելով խաղաղություն պահպանել և պահպանել ստատուս քվոն։ *Սահմանադրական խաղաղություն*, սահմանված նորմեր, որոնք ստեղծում են ժողովրդավարական համակարգ, ազատ առևտրի կանոններ և խթանում կոսմոպոլիտիզմի ու մարդու իրավունքների գաղափարները։  
* *Ինստիտուցիոնալ խաղաղություն*, որը կապված է միջազգային կառույցների և կազմակերպությունների (օրինակ, ՄԱԿ) ստեղծման հետ, ինչպես նաև միջազգային հարաբերությունների համակարգում խաղաղության և կարգի պահպանության գործում պետությունների գործունեությունը։
Ենթադրվում է, որ խաղաղության այս տեսլականը ավելի առաջադեմ է, քանի որ միջազգային կառույցները թույլ են տալիս թույլ պետություններին՝ ազդել միջազգային իրավիճակի վրա։ *Քաղաքացիական խաղաղություն*, առաջարկում է կազմակերպված քաղաքացիական հասարակության, հասարակական կազմակերպությունների և հասարակական շարժումների ազատ (ոչ բռնի) պայքար։ Ներկայումս, գիտական գրականության և հանրային քննարկումների մեջ գերակշռում է ազատական աշխարհի հայեցակարգը, որը կապված է ժողովրդավարության և ազատ շուկայի համադրությամբ։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Розарий для призыва Пламени Мира 
* *Мальський М. 3.*, *Мацях М. М.* «Теория межнудародных отношений: Подручник». — 3 издание, перераб. и доп. — Киев: Знання, 2007. — с.
* Ресурсы примирения — сайт британской неправительственной организации

Կատեգորիա:Խաղաղություն
Կատեգորիա:Միջազգային մարդասիրական իրավունք
Կատեգորիա:Պատմություն
Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք
Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ
Սուրբ Հակոբյանց փողոց

**Սուրբ Հակոբյանց փողոց** (), կենտրոնական փողոց Երուսաղեմի հին քաղաքի Հայկական թաղամասում։ Արևմուտքից հատվում է Հայ պատրիարքության փողոցին, արևելքից՝ Արարատ փողոցին Հայկական և Հրեական թաղամասերի սահմանագծում։ Անվանվել է ի պատիվ  Հիսուս Քրիստոսի 12 առաքյալներից մեկի՝ Հակոբոս առաքյալի։ Հարակից Սուրբ Հակոբյանց վանքը նույնպես կառուցվել է նրա պատվին։

## Պատմություն
Փողոցը և նրա շրջակայքը կառուցված են Երուսաղեմի վերին քաղաքի ավերակների վրա, որն ավերվել է Երկրորդ տաճարի ժամանակ Հին Հռոմի կողմից։

Միջնադարից սկսած փողոցը եղել է Հայկական թաղամասի փակ տարածքում գտնվող հանրային սեփականություն։ Ճանապարհն անցնում է երկու հատվածների միջով (որոնք շրջապատված են պատով) հյուսիսային հատվածի, որտեղ բնակվում են հայկական ծագումով քաղաքացիներ և հարավային մասը, որը ծառայում է որպես «վանական համալիր» և ներառում է Սուրբ Հակոբյանց տաճարը, Հայկական թանգարանը և Սրբոց թարգմանչաց վարժարանը։  Այն նաև Յաֆֆայի դարպասից դեպի Հրեական թաղամաս տանող ամենակարճ ճանապարհն է։

Լուսանկարիչ Ջոն Ֆիլիպսը փողոցը նկարագրում է որպես ճանապարհ, որով տեղափոխում էին հրեա բանտարկյալներին Հագանայից և Իրգունից, ինչպես նաև 1948 թվականի Անկախության պատերազմի ժամանակ Հրեական թաղամասի համար ճակատամարտում տեղահանված տեղացիների դեպի «Քիշլա» թաղամասի բնակիչների կողմից հանձնման մասին համաձայնագրի ստորագրումից հետո։ Արաբական լեգեոնը ստիպված էր մաքրել ճանապարհը թշնամի արաբ բնակիչներից (Բանտարկյալներին բերել են Քիշլա, այնուհետև տեղափոխել Հորդանանի մեկուսարան, որտեղից մի քանի ամիս անց ազատ են արձակվել նորաստեղծ Իսրայել պետությունում)։

## Պատկերասրահ

East Jerusalem Batch 2 (10).jpg
Jerusalem - Armenian Quarter (4) (5362227100).jpg
East Jerusalem Batch 2 (9).jpg
OCJ VIEW 20130109 114604.jpg
Old city of Jerusalem (4674193049).jpg

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երուսաղեմի հայկական թաղամաս
Լուսնային կերամիկա

thumb|150px|Լուսնային գավաթ, 18-րդ դարի երկրորդ կես
[thumb|150px|Լուսնային գավաթ ([Կորեայի ազգային գանձեր № 310)]]
**Լուսնային կերամիկա**  (), Չոսոնի ժամանակաշրջանում (1392-1910 թվականներ) արտադրված ավանդական կորեական ճենապակու ենթատեսակ, որն առանձնանում է վառարանում թրծման պրոցեսի ընթացքում ի հայտ եկող գույնի նրբերանգներով։

17-րդ դարում կերամիկայի ավանդական կորեական ձևերին փոխարինելու եկավ սպիտակ ճենապակին։ Մասնավորապես, դա պայմանավորված էր նրանով, որ ճապոնական ներխուժման ժամանակ դադարեցվեց  Չինաստանից կոբալտի ներկրումը երկիր։  Լուսնային կերամիկան համարվում է կորեական սպիտակ ճենապակու ենթատեսակներից մեկը և այդպես է կոչվել  թրծման ընթացքում ի հայտ եկող զանազան սպիտակին մոտ երանգավորումների շնորհիվ, որը հիշեցնում է լուսնի մակերևույթը և ձևը։

Լուսնային կերամիկայի տեխնիկայով առաջին արտադրատեսակները (տալհանարի կոր. 달항아리?, ?) հայտնվել են Չոսոնի ժամանակաշրջանում,  դրանց հեղինակները մնացել են անհայտ։ Ապրանքների մեծ մասն արտադրվում էր հռչակավոր բրուտագործական արհեստանոցներում և Պունվոնի կոր. 분원?,分院? արհեստանոցում, որը սպասարկում էր թագավորական արքունիքին։ Ճենապակու երանգները ձևավորվում էին թրծման ժամանակ և չէին կարող վերահսկվել բրուտագործների կողմից։ Ըստ ձևի, արտադրանքները պատրաստվում էին երկու առանձին կիսագնդերում, որոնք իրար հետ միացած էին մեջտեղում։ Թասերի չափերը կարող էին տարբեր լինել դրանց բարձրությունը մոտավորապես հավասար էր լինում տրամագծին, սակայն հիմքի մոտ տրամագիծն ավելի փոքր էր քան վերնամասում։ Գունային երանգները ձևավորվում էին կիսագնդերի միացման շրջանում։ Ժամանակի ընթացքում ձևը դառնում էր ավելի քիչ սիմետրիկ և ավելի բնական, որը ինչպես և գույնը իր մեջ ներառում էր կորեական կոնֆուցիանականության սիմվոլիզմի առաքինությունները։ Այստեղ սպիտակ ճենապակին դառնում էր խնայողության և պրագմատիզմի սկզբունքների խորհրդանիշ։ Իրականում սպիտակ գույնը կոնֆուցիականության մեջ խորհրդանշում էր մաքրությունը, հնազանդությունը, պարզությունը և ամբողջականությունը։

Լուսնային թասերն ամենօրյա կենցաղում օգտագործվում էին բրնձի, սոյայի սոուսի, ալկոհոլ պահելու, երբեմն էլ որպես ծաղկաման։

Լուսնային թասերը որպես ներշնչման աղբյուր էին ծառայում նկարիչների և խեցեգործների համար, օրինակ Կիմ Հվանգի, Բեռնարդ Լիչի, Կիմ Ինսինի] համար։

Ներկայումս պահպանվել են ընդամենը 20 լուսնային թասեր։ Դրանց որոշ մասը ընդգրկված են Կորեայի ազգային գանձերի գրանցամատյանում։  Լուսնային թասերի վերստեղծման ժամանակակից փորձերը վկայում են Չոսոնի ժամանակաշրջանի խեցեգործների  վարպետության և հմտության,   բարձր մակարդակի մասին, իսկ առանձին մասերից բաղկացած այդ ժամանակների արտադրանքը կարողանում էր  դիմակայել թրծման ընթացքում վառարանում առաջացող բարձր ջերմաստիճանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խեցեգործություն
Կատեգորիա:Կորեայի արվեստ
Ջորդան Տորունարիգա

**Ջորդան Տորունարիգա** (, ), գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Հերթա Բեռլինի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Հերթա Բեռլին
Տորունարիգան Հերթա Բեռլինի ակադեմիայի սան է։ Իր առաջին պայմանագիրը կնքեց 2016 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2017 թվականի փետրվարի 4-ին՝ փոխարինելով Վեդադ Իբիշևիչին Ինգոլշտադտի դեմ խաղում։ Մարվին Պլատենհարդտի հիվանդության շնորհիվ ապրիլի 5-ին՝ Բորուսիա Մյոնխենգլադբախի դեմ խաղում Տորունարիգան առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ Հերթայի մեկնարկային կազմում։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց մայիսի 13-ին՝ Դարմշտադտի դեմ խաղում։ 2016-17 մրցաշրջանում Տորունարիգան անցկացրեց 8 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։

Իր առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում Տորունարիգան անցկացրեց 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ին՝ Հերթայի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Էստերսունդի դեմ խաղում։ Դեկտեմբերի 13-ին գերմանացին փոխարինեց Կարիմ Ռեկիկին և գոլի հեղինակ դարձավ Հանովերի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-1 հաշվով։ Դեկտեմբերի 17-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից ՌԲ Լայպցիգի դեմ խաղում՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման 7-րդ րոպեին։ 2017-18 մրցաշրջանում Տորունարիգան անցկացրեց 15 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։

## Միջազգային կարիերա
Տորունարիգան իրավասու էր ներկայացնել Գերմանիան և Նիգերիան միջազգային ասպարեզում, սակայն 2018 թվականի մայիսին մերժեց Նիգերիայի կազմում հանդես գալու առաջարկը։ Նա ներկայացրել է Գերմանիան տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2017 թվականին նա մինչև 20 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց աշխարհի առաջնությանը՝ անցկացնելով 3 հանդիպում։ Գերմանիան դուրս մնաց մրցաշարի 1/8 եզրափակչից՝ խաղի լրացուցիչ ժամանակում պարտվելով Զամբիային։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի նոյեմբերի 28-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տորունարիգայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Տորունարիգան transfermarkt-ում
* Տորունարիգան soccerbase.com-ում
* Տորունարիգան WhoScored.com կայքում
* Տորունարիգան Հերթա Բեռլինի պաշտոնական կայքում 
* Տորունարիգան ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Բեռլինի Հերտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Քաղաքական կոնֆլիկտ

**Քաղաքական կոնֆլիկտ**,  հանուն իշխանության քաղաքականության սուբյեկտների տեսական ու գործնական պայքարն է՝ գոյություն ունեցող սոցիալ - քաղաքական կարգի տրանսֆորմացիայի կամ պահպանման համար, պետական-քաղաքական իշխանության տիրապետման, բաշխման ու վերաբաշխման նպատակով։

Քաղաքական կոնֆլիկտն առանձնահատուկ դիրք ունի  կոնֆլիկտների դասակարգման մեջ, որովհետև քաղաքականությունը ոչ միայն մշտական, այլև`բարձր կոնֆլիկտայնության ոլորտ է։ Պատմության ընթացքում ամենամեծաքանակ կոնֆլիկտներ տվել է հասարակական կենսագործունեության  քաղաքական ոլորտը։

Չնայած արդի ժամանակաշրջանում գլոբալ աշխարհաքաղաքական հակամարտության և ներհասարակական տարաձայնությունների մեղմացման ցանկությանը, մշակութային և տնտեսական  ինտեգրացման  տարաբնույթ նախագծերին, այդուհանդերձ քաղաքական կոնֆլիկտները շարունակում են ներպետական իրավիճակի և միջազգային հարաբերությունների  անբաժան մասը մնալ:Կոնֆլիկտաբանության առաջնահերթ խնդիրներից է  քաղաքական կոնֆլիկտների

* *ծագման*
* *զարգացման* 
* *կառավարման*

օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը, դրանց բացասական հետևանքների առավել մեղմացման ուղիների փնտրտուքը։

Հայտնի կոնֆլիկտաբան Ռ.Դարենդորֆի կարծիքով ով ունակ է հաղթահարել կոնֆլիկտները` ընդունելով դրանց գոյությունը և կարգավորելով դրանք, նա կառավարում է պատմության ռիթմը։ Ով բաց է թողնում այդ հնարավորությունը, պատմության ռիթմը դարձնում է իր հակառակորդը։

Կոնֆլիկտների կանխարգելման ու կառավարման գործընթացում կարևոր դեր ունեն օրենսդրական մեխանիզմները։ Ժողովրդավարացման ամրապնդման պայմաններում հենց օրենսդրությունն է դառնում հասարակական կյանքի կայունացնող գործոն։ Կոնֆլիկտների լուծման առավել արդյունավետ հիմքը իրավականն է, որովհետև այն նպաստում է հակասությունների օրինական հաղթահարմանը, կայունացնում  ներքաղաքական իրադրությունը, ծնում իրավա-քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական հետևանքներ և երաշխավորում ընդունված որոշումները պետական հեղինակությամբ։

Կոնֆլիկտների լուծման ու կառավարման գործում այլ եղանակների մեջ կարևոր դեր ունի բանակցությունների գործոնը, ինչը կողմերին թույլ է տալիս յուրաքանչյուրին բավարարող համաձայնության հանգել, օգնում զերծ մնալ երկարատև իրավա-քաղաքական հակամարությունից, և արդյունքում` ֆինանսա-նյութական կորուստից  ու պարտության ռիսկից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն
Յաշար Նուրի

**Յաշար Մեմեդսադիղ օղլի Նուրիև** (, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1982), Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1989), Ադրբեջանի պետական մրցանակի դափնեկիր (1991);

## Կենսագրություն
Յաշար Նուրին ծնվել է 1951 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Բաքվում։ Նրա հայրը `Մամեդսադըկ Նուրիև, նույնպես դերասան էր։ 1968 թվականին ավարտել է Բաքվի թիվ 173 միջնակարգ դպրոցը։ Դպրոցը ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Ադրբեջանի պետական արվեստի ինստիտուտի դրաման և դերասանական ֆակուլտետը։ Այնտեղ նրա ուսուցիչը Ռզա Թահմասիբն էր։ 1972 թվականին ինստիտուտի ավարտելուց հետո մեկ տարի ծառայել է բանակում։ Այնուհետև աշխատել է որպես դերասան ինստիտուտի կրթական թատրոնում։ 1974 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոնի գլխավոր տնօրեն Թոֆիկ Քազիմովի հրավերով, նա ընդունվել է թատերախումբը։

Դերասանների հոբելյանները միշտ նշվել են հանդիսավորությամբ։ 1981 թվականին, իր 30-ամյա հոբելյանի ժամանակ, ստացավ առաջին պատվավոր կոչում `վաստակավոր արտիստ։ 1991 թվականին 40-ամյա հոբելյանի ժամանակ արժանացել է պետական մրցանակը։ 2011 թվականին, Յաշար Նուրիի 60-ամյակը նշվեց հանդիսավոր կերպով Ադրբեջանի պետական ակադեմիական ազգային դրամատիկական թատրոնում։

Յաշար Նուրին մահացել է 2012 թվականի նոյեմբերի 22-ին, երկարատև հիվանդությունից հետո, Բաքվում։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ադրբեջանի ԽՍՀ-ի վաստակավոր արտիստ (1981)
* Լենինի կոմսոմոլի մրցանակի դափնեկիր (1984)
* Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1989)
* Ադրբեջանի պետական մրցանակի դափնեկիր (1991)

## Տես նաև
* Հասան Մամեդով
* Ադրբեջանական կինո

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ
Բերեգովայա փողոց (Դոնի Ռոստով)

**Բերեգովայա փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի կենտրոնական և Նախիջևանի հատվածներում։ Ժամանակակից տեսանկյունից փողոցը բաժանում է Դոնի աջ առափն ու քաղաքի զանգվածային կառուցապատման առաջին գիծը, իսկ սկզբնապես այն և առափը միասնական միավորն էին և ունեին նույն անունը։ Փողոցը սկսվում է Սիվերսի պողոտայից և անցնում Դոնի երկայնքով մինչև Կիզետերինովսկայա ձորակ` ընդհատվելով միայն Բոգատյանովսկի զառիվայրից մինչև Դերժավինի նրբանցք ընկած հատվածում։

## Պատմություն
Բերեգովայա (Առափնյա) փողոցը նավագնացության ժամանակաշրջանում միշտ եղել է Դոնի Ռոստովի ամենաբանուկ փողոցներից մեկը, կառցապատված է եղել պահեստներով և մառաններով, Հարավարևելյան երկաթուղու առևտրային ճյուղի կառուցումից հետո նրա ակտիվությունն ավելի է մեծացել։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ ավարտվում էր առափի բարեկարգումը հարակից տարածքների` Տեմեռնիկի գետաբերանից մինչև Բոգատյանովսկի զառիվայր սալապատումով, որը սկսվել էր 1897 թվականին։ Փողոցի բարեկարգումը կատարվել է արդեն խորհրդային տարիներին։ 1949 թվականին բարեկարգվել է առաջին հատվածը` Տեմեռնիկի գետաբերանից մինչև Սոկոլովի պողոտայի առանցքը, քառորդ դար անց` մինչև «Կարմիր Դոն» գործարանն ընկած հատվածը։

## Արդի վիճակ
ձախից|մինի|250x250փքս|Առափը գիշերվա ժամերին
Բերեգովայան Սիվերսի պողոտայից մինչև Բոգատյանովսկի զառիվայրն ընկած հատվածում Դոնի Ռոստով քաղաքի ամենագեղեցիկ փողոցներից է, քաղաքի դեմքը Դոնի կողմից։ Նրա երկայնքով տեղակայված են մի քանի հուշարձաններ, գեղեցիկ շենքեր, բարեկարգ առափ և Պարամոնովի պահեստները, որոնք պատմության և մշակույթի դաշնային նշանակության հուշարձաններ են։ 2011 թվականին առափի` Սիվերսի պողոտայից մինչև Բոգատյանովսկի զառիվայրն ընկած հատվածը, որը նախկինում փողոցի մի մասն էր, ստացավ պուրակային գոտու իրավաբանական կարգավիճակ։ Դերժավինի նրբանցքից մինչև Կիզետիրինովսկայա ձորակն ընկած հատվածում փողոցը ներկայում գործնական հետաքրքրություն չի ներկայացնում։ Սակայն հայտարարվել է փողոցի Բոգատյանովսկի զառիվայրից արևելյան ուղղությամբ մինչև 13-րդ գիծ շարունակության նախագծման մրցույթ. նախատեսվում է կառուցել երթևեկության 4 գոտի, 20-40-մետրանոց հենասյուներով 310-մետրանոց էստակադ, ինչպես նաև շրջանաձև տրանսպորտային հանգույց։ Բերեգովայա փողոցի և Դոնի հարակից առափի ընդլայնումը սերտորեն կապված է Թատերական զառիվայրի ապագա պլանավորման և դեպի Կանաչ կղզի անցման հետ, որի ուղղությամբ նախատեսվում է ապագայում կառուցել կամուրջ։ Փողոցի նշված միացնող հատվածի տարածքը, որտեղ այժմ գտնվում է գետային նավահանգիստը, նախատեսվում է զարգացնել որպես հանրային-գործարար գոտի` հյուրանոցների, հանգստի գոտիների և գրասենյակային շենքերի կառուցումով։

## Պատկերասրահ

File:Ростов 013.jpg|Պարամոնովի պահեստները
File:Набережная Ростова-на-Дону 01 июня 2013 год.jpg|Գետային կայարանը
File:RostovRadisson.jpg|«Ռեդիսոն Դոն» հյուրանոցը
File:Cafe-Stanitca Naberegnaya Rostov-on-Don.jpg|«Ստանիցա» սրճարանը
Rostovondon2.jpg|Հետիոտնային գոտի առափում
Ростов на Дону Набережная3.jpg|Առափի գեղեցիկ տեսարան. 1910-ականների սկիզբ
File:Вид на набережную Ростова-на-Дону.jpg|Դոնի տեսարանն առափից
File:1899 Bollard.jpg|Կառանասյուն առափում, 1899 թվական
File:Бизнес-центр Риверсайд-Дон (Ростов-на-Дону).jpg|«Ռիչվերսայդ-Դոն» առևտրի կենտրոնը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Կատեգորիա:Փողոցներ այբբենական կարգով
Elsa Tower 55

, ամբողջովին բնակելի, 55-հարկանի և 186-մետրանոց երկնաքեր՝ տեղակայված Ճապոնիայի Սայտամա պրեֆեկտության Կավագուտի քաղաքի Մոտոհո 2-15-1 հասցեում։ Երկնաքերը կառուցվել է 1998 թվականի մարտին։ Դրանում տեղակայված է 650 բնակարան։ Սա Կավագուտի քաղաքի և Սայտամա պրեֆեկտության ամենաբարձր շենքն է։ Մինչև 2004 թվականը եղել է Ճապոնիայի ամբողջովին բնակեցված ամենաբարձր շենքը, իսկ 2004 թվականին այդ տիտղոսն անցավ *Acty Shiodome* երկնաքերին։ 2015 թվականին իրականացվեցին վերանորոգման լայնամասշտաբ աշխատանքներ, քանի որ դրա կառուցումից անցել էր 17 տարի։ Շինարարության ընդհանուր գումարը կազմում է 1,2 մլրդ յեն։ Մոտոհո շրջանը, որտեղ տեղակայված է *Elsa Tower 55*-ը, գտնվում է Արակավա գետից ոչ շատ հեռու, որի վրայով էլ անցնում է Սայտամի և Տոկիոյի սահմանը։ Յուրաքանչյուր տասը հարկում կա խաղահրապարակ, որը կոչվում է *«skypocket park»*:

## Տես նաև
* Ճապոնիայի ամենաբարձր կառույցների ցանկ
* Act Tower
* Yokohama Landmark Tower
* Abeno Harukas
* Umeda Sky Building

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Takenaka Corporation: Elsa Tower 55
*Elsa Tower 55 ղեկավարման ասոցիացիա

Կատեգորիա:Երկնաքերներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի շենքեր և կառույցներ
Պոնտուս Յանսոն

**Պոնտուս Սվեն Գուստավ Յանսոն** (, ), շվեդ ֆուտբոլիստ, «Լիդս Յունայթեդ» ակումբի և Շվեդիայի ազգային հավաքականի եզրային պաշտպան։ 2016 թվականի Եվրոպայի և 2018 թվականի աշխարհի առաջնությունների մասնակից։

## Ակումբային կարիերա
Յասոնը «Մալմյո» ակումբի սան է։ 2009 թվականին խաղային պրակտիկա ձեռք բերելու համար՝ Յասոնը վարձավճարային հիմունքներով հանդես է եկել «ԻՖԿ Մալմյո» ակումբում։ Սեպտեմբերի 14-ին «Յուրգորդեն» ակումբի դեմ խաղում, Պոնտուսը կատարել է իր նորամուտը՝ Ալսվենսկան լիգայում։ 2010 թվականի մայիսի 15-ին «Մյալբյու» ակումբի դեմ խաղում, նա խփել է իր առաջին գոլը «Մալմյոյի» կազմում։ Նույն մրցաշրջանում Յասոնը թիմին օգնել է հաղթել Շվեդիայի առաջնությունում։ 2013 թվականին նա երկրորդ անգամ դարձել է երկրի չեմպիոն, ինչպես նաև նվաճել է Շվեդիայի Սուպերգավաթը։

2014 թվականի ամռանը Պոնտուսն ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է իտալական «Տորինո»։ Հոկտեմբերի 19-ին՝ «Ուդինեզե» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտն իտալական Սերիա Ա-ում։ 2016 թվականի ապրիլի 30-ին՝ «Ուդինեզե» ակումբի դեմ խաղում Յասոնը խփել է իր առաջին գոլը հօգուտ «Տորինոյի»։

2016 թվականի ամռանը Յասոնը վարձավճարային հիմունքներով տեղափոխվել է անգլիական «Լիդս Յունայթեդ»։ Սեպտեմբերի 10-ին՝ «Հադերսֆիլդ Թաուն» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը Չեմպիոնշիպում։ Նոյեմբերի 5-ին՝ «Նորվիչ Սիթի» ակումբի դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը թիմի կազմում։ Վարձավճարային պայմանագրի ժամկետի ավարտից հետո Յասոնը մնացել է «Լիդսում»՝ ակումբի հետ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր։

## Միջազգային կարիերա
2012 թվականի հունվարի 18-ին կայացած Բահրեյնի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում Յասոնը կատարել է իր նորամուտը Շվեդիայի հավաքականում։

2016 թվականի ամռանը Յասոնն ընդգրկվել է Շվեդիայի հավաքականի հայտացուցակում՝ մասնակցելու Ֆրանսիայում կայանալիք Եվրոպայի առաջնությանը։ Մրցաշարում նա եղել է պահեստային և խաղադաշտ դուրս չի եկել։

2018 թվականի Յասոնը մասնակցել է Ռուսաստանում անցկացված աշխարհի առաջնությանը։ Մրցաշարի ընթացքում նա մասնակցել է Հարավային Կորեայի և Անգլիայի հավաքականների դեմ խաղերին։

## Ձեռքբերումներ
**Թիմային**

 **«Մալմյո»**
*  Շվեդիայի չեմպիոն — 2010, 2013
* Շվեդիայի Սուպերգավաթի դափնեկիր — 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Malmö FF profile 
* SvFF profile
* Ֆուտբոլիստի էջը sports.ru կայքում

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիդս Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալմյոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Տորինոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրենտֆորդի ֆուտբոլիստներ
Ճարտարուկ Արարատի

**Ճարտարուկ արարատի ** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Խիտ ճիմեր առաջացնող բազմամյա բույս է։ Տերևները ամբողջական են, արմատամերձ վարդակով և բաղկացած են խիտ ծածկված երկար, պարզ և կարճ եղանաձև մազիկներից։ Ծաղիկները դեղին են։ Ծաղկասլաքները մերկ են, 0,5-1,5 (2)սմ երկարությամբ։ Պատիճակները օվալ կամ կլորավուն են, 2,5-4 մմ երկարությամբ, իսկ բները ունեն 2-4 սերմեր։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Արագածի (Արագած լեռնագագաթ) և Գեղամի (Գեղամա լեռնաշղթա) ֆլորիստական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է նաև Հյուսիսարևելյան Անատոլիան։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2300-3300 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ տեղերում։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Կովկասում հանդիպում է միայն Հայաստանում։ Տարածման շրջանների մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Կլիմայի գլոբալ փոփոխության պատճառով տեսակին սպառնում է անհետացում։ Կարմիր գրքի առաջին հրատարակությամ մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Գեղամա լեռնաշղթայի աճելավայրերի մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի բուֆերային գոտու սահմանային հատվածում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Անտառային ժամանակագրություն

**Անտառային ժամանակագրություն**, (), խորհրդային կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ-հեքիաթ, որն ստեղծել է ռեժիսոր Պյոտր Նոսովը 1971 թվականին՝ «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

## Սյուժե
Ագահ գայլը անտառում ավազակություն էր անում` խլելով կենդանիներից իրենց սեփականությունը։ Մի անգամ նապաստակը թավուտում որսորդական թակարդ է գտնում և սկսում է փնտրել դրա «կորած» տիրոջը։ Աղվեսը, վճռելով պատժել մոխրագույն ավազակին, Նապաստակին ուղարկում է գայլի մոտ։ Իր ագահության համաձայն Գայլը այս գտածոն էլ ընդունում է որպես արժեքավոր իր և դրա համար պատժվում է։ Ընկնելով թակարդի մեջ` գայլը սլանում է անտառի միջով` այդ ընթացքում ավերելով Փորսուղից խլած տնակը։ Ֆիլմի վերջում Փորսուղն օգնում է Գայլին ազատվել թակարդից, և վերջինս որպես երախտագիտություն «մեծահոգաբար» վերադարձնում է տիրոջը իր իսկ ավերված տունը։

## Դերերը հնչյունավորել են
* Անատոլի Պապանով` գայլ
* Յուլյա Յուլսկայա` նապաստակ
* Յուրի Խրժանովսկի` խլուրդ, ոզնի
* Կլարա Ռումյանովա` աղվես

## Թողարկումներ VHS և DVD ձևաչափերով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1971 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր գայլերի մասին
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Պյոտր Նոսովի մուլտֆիլմեր
Տոմանթեա Դարեղեգիսի

**	Տոմանթեա Դարեղեգիսի** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ուղիղ, պարզ կամ ճյուղավորված ցողուններով բազմամյա բույս է։ Տերևները ամբողջական են կամ քնարաձև հատված։ Զամբյուղները ունեն մեծ, գագաթնային, մեկական բազմածաղիկ։ Ծաղիկները մուգ են գինեգույն ծիրանի, իսկ պսակը ունի խոր հատված։ Սերմնիկը 7 մմ երկարությամբ, 2 մմ լայնությամբ, դեպի ներքև թեթևակի կորացած, բաց դարչնագույն է, իսկ ներքևում՝ սպիտակ։ Պապուսը մանուշակագույն ծիրանի է, 13-18 մմ երկարությամբ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Ուրծի լեռնաշղթա, «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց) և Դարեղեգիսի  ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 1100-2000 մ բարձրությունների վրա, միջին և վերին լեռնային գոտիներում, չոր, քարքարոտ, խոտածածկ լանջերին, ժայռոտ տեղերում, խաղողի այգիներում, գիհու նոսրանտառում, լեռնային տափաստանում, ֆրիգանոիդներում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոս։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես կրճատվող տեսակ։ CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Նոնեա վարդագույն

**Նոնեա վարդագույն	** (), գողտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մինչև 25 սմ բարձրության երկամյա, կոշտ թավոտությամբ բույս է։ Բաժակը խողովակաձև է և մինչև կեսը բաժանված 5 նեղ ատամիկների։ Ծաղիկները բազմաթիվ են, միմյանցից հեռացած, պնակաձև, մանուշակագույն կամ կապտվաուն։ Փոշանոթները դեղին են։ Պտուղները՝ գլանաձև։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Մեղրու (Շվանիձորի և Ալդարայի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Շիկահող պետական արգելոց) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևելյան Կովկասը, Հարավային Կովկասը, Հյուսիսարևելյան Անատոլիան, Հյուսիսյին Իրաքը և Հյուսիսային Իրանը։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1500 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ վայրերում։ Ծաղկում է մայիսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակի հիմնական տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Գողտրիկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գնդապտուղ կասպիական

**Գնդապտուղ կասպիական** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա, մոխրագույն բույս է։ Ցողունն ունի 5-15 սմ բարձրություն։ Տերևները ցողունի հիմքում խմբված են, էլիպսաձև-նշտարաձև, ներքևից ցցված միջին ջղով։ Ծաղիկները քառատիպ են, պսակաթերթերը՝ դեղին։ Պտուղը փքված և գնդաձև պատիճակ է, ունի 15-20 սմ տրամագիծ և նուրբ մոխրագույն թավոտություն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի (Զանգեզուրի և Բարգուշատի լեռնաշղթաներ) և Մեղրու (Գոխթան սար) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անատոլիայում, Հյուսիսային և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակերևույթից 2900–3200 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ, քարքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանի մակերեսը  500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված հատկապես կլիմայի փոփոխության պատճառով բնակության միջավայրի փոփոխության հետ, սպառնում է անհետացում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ռոխելիա սրտաձևաբաժակ

**Ռոխելիա սրտաձևաբաժակ** (), գողտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա բույս է, որի բարձրությունը 5-20 սմ է, թեթևակի հեռացած խոզաններով։ Արմատամերձ տերևները էլիպսաձև են, ցողունայինները՝ նեղ նստադիր, վերինները՝ գծային, երկու կողմից առսեղմ խոզանավոր։ Խոզանները նստած են թմբիկների վրա։ Պտղատու ողկույզները փուխր են։ Ծաղկակոթերը բարակ են, թեքված։ Պսակը կապույտ է, համարյա բաժակին հավասար։ Բաժակաթերթերը պտղի ժամանակ մեծացող, ուղիղ սրտաձև-եռանկյուն, բրգաձև մոտեցող են։ Ընկույզիկները 2-ական են, միասերմ։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Երևանի (Երանոսի լեռնաշղթա, լեռնագագաթ՝ Կոտուց) և Դարեղեգիսի (Վայքի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Հարավային Կովկասը, Անատոլիան, Միջին Ասիան, Իրաքը, Իրանը, Աֆղանստանը և Պակիստանը։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1400–1800 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին սպառնացող հիմնական վտանգներն են՝ սահմանափակ արեալը և գերարածեցումը։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողու­թյուններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Նոնեա բազմագույն

**Նոնեա բազմագույն** (), գողտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
35 սմ բարձրությամբ, կոշտ թավոտությամբ երկամյա կամ բազմամյա բույս է։ Ցողունները բազմաթիվ փռված կամ բարձրացող է։ Ծաղկաբույլը պտղի ժամանակ երկարացող է։ Տերևները կանաչավուն են, նստադիր, նշտարաձև և սուր։ Բաժակն ունի 5 մմ երկարություն։ Ծաղիկները բազմաթիվ են, որոնք ներսից դեղնավուն են, դեպի վերև՝ վարդագույնից կապույտի փոխվող։ Պտուղները մանր են և երիկամաձև։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Խոր Վիրապ, Արարատ, Վեդի, Երասխի լեռնաշղթայի կիրճ)։ Աճում է նաև Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1000 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև չոր քարքարոտ լանջերն և կիսաանապատներում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանում հայտնաբերվել է 2002 թվականին։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Երախի լեռնաշղթայի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Գողտրիկազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խոզանափուշ Գաբրիելյանի

**Խոզանափուշ Գաբրիելյանի** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
30-40 սմ բարձրության բազմամյա կիսաթփիկ բույս է։ Տերևները հերթադիր են, փետրաձև հատված, հիմնական ջղերի ծայրերին կան սուր կոշտ փշեր։ Զամբյուղները տանձաձև են, կենտրոնական զամբյուղը միշտ եզրայիններից մեծ է։ Ծածկոցի թերթերը համարյա մերկ են, նիզականման հավելուկով, թեթևակի հետ թեքված, փշոտ սրածայրով։ Ծաղիկները ծիրանագույն են։ Սերմնիկները սև են, կոնուսաձև, թմբիկավոր, ունեն 3 կող։ Պապուսը թափվող է։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Կապանի շրջակայք)։ Աճում է նաև Արևելյան Անդրկովկասում (Ջեբրաիլ)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-800 մ բարձրությունների վրա, շիբլյակում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա Սյունիքի մարզում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակը աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Օշակ մերկ

**Օշակ մերկ** (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մոնոկարպիկ բազմամյա մերկ խոտաբույս է, ունի մինչև 2 մ բարձրություն։ Ստորին տերևների ծայրային մասերը ձվաձև են, 3-6 սմ երկարությամբ։ Հովանոցները պարզ են, գտնվում են կարճ կոթերի վրա և ունեն 9-12 ճառագայթ։ Ծածկոցը բացակայում է։ Պսակաթերթերը դժգույն դեղին են։ Պտուղներն ունեն 5-8 մմ երկարություն, էլիպսաձև են, մեջքի կողմից սեղմված։ Եթերայուղատու խողովակները ակոսիկներում միայնակ են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երասխ, Զովաշեն)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ, կավային, գիպսակիր լանջերին, աղակալված տեղերում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 100 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 10 կմ²-ից պակաս։ Աճելավայրերի տարածքում իրականացվում է ինտենսիվ տնտեսական գործունեություն։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ասպերուգինոիդես անութային

**Ասպերուգինոիդես անութային** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։

## Նկարագրություն
Միամյա, գետնատարած փռված կամ բարձր, խարիսխանման մազիկներով պատված ճյուղերով բույս է։ Ցողուններն ունեն 7-70 սմ բարձրություն։ Տերևները երկարավուն են, կարճ կոթուններով։ Ծաղիկները միայնակ են, սպիտակ պսակաթերթերով։ Պտուղը կլորավուն պատիճակ է` տափակ, միասերմ բներով և գտնվում է տերևների անութներում։

## Տարածում
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում Երևան քաղաքի տարածքում (Հրազդան գետի կիրճ, Նորքի այգիներ, Ջրվեժ)։ Ընդհանուր արեալը, ընդգրկում է Իրանը և Միջին Ասիան։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1000-1500 մ բարձրությունների վրա, չոր լանջերին։ Ծաղկում է ապրիլ ամսին, պտղաբերում մայիսին-հունիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 100 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 10 կմ²-ից պակաս։ Տեսակին, կապված քաղաքաշինության և Երևանի սահմանների ընդարձակման հետ սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակչության մեջ ընդգրկված չէր։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում բացակայում է։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ձագախոտ Էգինյան

**Ձագախոտ Էգինյան** (Erysimum eginense), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։

## Նկարագրություն
Երկամյա խոտաբույս է, որի ցողունը՝ 30-60 սմ բարձրություն ունի։ Տերևները նեղ-գծային են, ամբողջաեզր, ծածկաված 2-3-բաժան մազիկներով։ Պսակաթերթերը դեղին են, 7-8 մմ երկարությամբ։Պտուղները պատիճներ են, որոնք ծաղկաբույլի առանցքից մի փոքր հեռացած են, հավասարաչափ քառանիստ, ծածկաված 3-5-բաժան մազիկներով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Ապարանի (Արաի լեռ), Գեղամի (Զար և Քյանքան գյուղերի շրջակայք) և Երևանի (Էլար, Արզենի, Քանաքեռ, Ջրաբեր, Ողջաբերդ գյուղերի շրջակայքում) ֆլորիստիկական շրջանում։ Ընդհանուր արեալը, նաև ընդգրկում է Նախիջևանը և Անատոլիան։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1000-1600 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, տափաստաններում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղակալում՝ հունիսին-հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված անթրոպոգեն գործոնների հետ, սպառնում է անհետացում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում բացակայում է։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Երեքօրնիկ պարսկական

**Երեքօրնիկ պարսկական** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
50-60 սմ բարձրությամբ բազմամյա բույս է, որը ծածկված է խիտ, վերին մասում գեղձավոր մազիկներով։ Տերևները արմատամերձ են,ծաղիկները՝ միմյանցից հեռացած։ Պսակաթերթերն ունեն երկարավուն-բլթակավոր ետծալ, մուգ մորեգույն են, չորացած, դեղնավուն-գորշ։ Ծաղկակոթերը ներքև թեքված են, պատիճները՝ կախված, դժվարությամբ բացվող։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Վեդի, Արարատ, Զովաշեն, Երանոսի և Երախի լեռնաշղթաներ) և Դարեղեգիսի (Արենի, Արփա, Մարտիրոս, Հերմոն) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Նախիջևանը, Թալիշը, Հյուսիսային Անատոլիան, Հյուսիսային Իրաքը, Իրանը և Թուրքմենստանը։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակերևույթից 700-1600 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ լանջերին, քարաթափվածքներին, ավազոտ հողերում, ֆրիգանոիդներում և տափաստաններում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանների մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր