Ինստագրամյան տուրիզմ

մինի|Զբոսաշրջիկները սելֆի են անում Հոկիտիկա Գորժեում
**Ինստագրամյան տուրիզմ** կամ **սելֆի-տուրիզմ,** երևույթ, երբ որևէ տարածքում զբոսաշրջիկների թիվը նկատելիորեն աճում է՝ հաճախ հասնելով գերզբոսաշրջության մակարդակի՝ սոցիալական մեդիայում տարածված լինելու և Instagram-ում կամ TikTok-ում տեսած պատկերները վերստեղծելու համար մարդկանց մոտ առաջացած ցանկության շնորհիվ։ 2018 և 2023 թվականների ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ սոցիալական մեդիայում առկա բարձր տեսանելիությունը ազդում է զբոսաշրջության վրա և այն կապում է սոցիոլոգիական «ցուցադրական սպառում» հասկացության հետ։

Instagram տուրիզմը հաճախ նկատվում է այն վայրերում, որոնք հարմար են սելֆիներ անելու համար՝ գեղեցիկ բնության կամ աշխույժ քաղաքային պատկերների ֆոնի տեսարանով։ Այն բնորոշվում է որպես որևէ վայրի մակերեսային «սպառում», այլ ոչ թե տեղանքի հանդեպ անկեղծ հետաքրքրություն, իսկ այն իրականացնողներին հաճախ նկարագրում են որպես «մարդիկ, որոնք գալիս են անեն այն նույն լուսանկարները, որոնք տեսել են ուրիշների մոտ»։

Մունիցիպալիտետները տարբեր քայլեր են ձեռնարկում՝ սահմանափակելու սելֆիների համար այցելելու գրավչությունը, օրինակ՝ տեղադրելով արգելապատնեշներ, փակելով ճանապարհներ կամ սահմանելով վճարներ։

## Նախապատմություն և վերլուծություններ
Համաձայն 2023 թվականի ուսումնասիրություններից մեկի՝ ԱՄՆ միլլենիալներ 98%-ը ճանապարհորդության պլաններ կազմելիս առաջնորդվում է սոցիալական մեդիայի պատկերներով։ 2020-ականների սկզբին սոցիալական մեդիայի որոշ հարթակներում տարածված էր «Instagram-ը ընդդեմ իրականության» միտումը, որը հակադրում էր Instagram-ի լուսանկարների «իրականությանը»՝ ցույց տալով զբոսաշրջային թեժ կետերում սովորական բազմությունը և խառնաշփոթը, որոնք ինֆլուենսերների անթերի ձևավորված լուսանկարներում ու տեսանյութերում սովորաբար բացարկվում են։

Սոցիալական մեդիայի պատկերների ազդեցության տակ մնացած զբոսաշրջիկները հաճախ կազմում են ճանապարհորդության այնպիսի ծրագրեր, որոնք հնարավորություն կտան իրենց լուսանկարել նույն ձևով։ Սովորաբար «Ինստագրամյան տուրիզմ» տերմինը վերաբերում է այն այցելուներին, որոնց հիմնական նպատակը նմանատիպ լուսանկարներ անելն է։ Որոշ դեպքերում Ինստագրամյան տուրիզմով զբաղվողները փորձում են վերստեղծել սոցիալական մեդիայում տեսած ճիշտ նույն լուսանկարը։ Irish Independent-ի գնահատմամբ՝ «Ինստագրամյան տուրիզմ» տերմինը «գործողության կոչ է նրանց համար, ովքեր բողոքում են իրենց գեղատեսիլ քաղաքների և գյուղերի պաշարումը՝ iPhone ունեցող ինֆլուենսերների կողմից»։

Այս երևույթը բնորոշվում է որպես լուսանկար ստանալու հանդեպ հետաքրքրություն, այլ ոչ թե տարածքն ուսումնասիրելու։ BBC-ն Ինստագրամյան տուրիզմը բնութագրել է որպես «մշակույթի և տեղական կյանքի մակերեսային, անցողիկ սպառում»։ NZZ-ն այն նկարագրել է որպես «մակերեսային սպառում, այլ ոչ թե ընդունող երկրի նկատմամբ իրական հետաքրքրություն»։ «Բարձրավանդակների և կղզիների համալսարանի» «Զբոսաշրջության և հանգստի հետազոտական կենտրոնի» Սթիվ Թեյլորի խոսքով՝ այս երևույթը պայմանավորված է «որոշ ուղղությունների՝ Instagram-ի համար հարմար տեսքով, երբ շատ մարդիկ գալիս են՝ լուսանկարելու այն նույն լուսանկարները, որոնք ինքներն են տեսել»։

«Ցանկությունների ցանկ» տերմինը երբեմն կապվում է Ինստագրամյան տուրիզմի հետ։ Թեյլորը Ինստագրամյան տուրիզմը անվանել է «Ցանկությունների ցանկը մշակույթի մի դրսևորում»։

2018 թվականին *Tourism Management* ամսագրում հրապարակված մի ուսումնասիրություն ցույց է տվել, որ «սոցիալական եկամուտը» կամ սոցիալական ապացույցը ճանապարհորդության մասին հրապարակումներով սոցիալական մեդիայում ստացված դրական արձագանքի քանակն է, որը կարող է կանխատեսել ԱՄՆ զբոսաշրջիկների նպատակակետ ընտրելու մտադրությունները։ Նույն ուսումնասիրությունը սոցիալական մեդիայի ճանապարհորդական հրապարակումները կապել է սոցիոլոգիական «ցուցադրական սպառում» հասկացության հետ։ 2023 թվականին *Advances in Tourism Studies* ամսագրում հրապարակված մի ուսումնասիրություն պարզել է, որ «սոցիալական մեդիա հարթակները զգալիորեն ազդում են զբոսաշրջիկների՝ զբոսաշրջային ուղղություններ ընտրելու վրա»։

## Օրինակներ
ԱՄՆ այս երևույթը դիվում է Արիզոնայում Horseshoe Bend-ում, Ջոշու-Տրի Ազգային պարկում և Զայոն ազգային պարկում։ Վերմոթ նահանգի Պոմֆրեթ քողաքում տեղի ունեցավ դանդաղ շարժման ճնշող աճ, այդ թվում տուրիզտական ավտոբուսների, որոնք տեղափոխում էին խմբերին սելֆի անելու համար կարճ կանգառնեով, և ազդեցիկ մարդկանց, որոնք տեղադրում էին հագուստ փոխելու փոքրիկ տաղավարներ՝ լուսանկարների համար կերպարափոխվելու նպատակով, երբ տեղական ֆերմայի աշնանային տեսարանների լուսանկարները լայնորեն տարածվեցին։

Իսպանիայում այս երևույթը դիտվել է Բալեարյան կղզիներում։ Օրինակներից մեկը Կալոս դե Մորոն է, որը այն բանից հետո, երբ մի ինֆլուրենսի սոցիակալան կայքերում ցուցադրվեց, լցվեցին շրջանի հազարավոր այցելուներով, որն էլ կարող էր տեղավորել մոտավոր 100 մարդ։ Քաղաքապետն անցկացրեց մամլո-ասուլիս՝ խնդրելով «լրագրողներին և տուրօպերատորներին այլևս երբեք չհիշատակել ծովախորշի մասին», և տեղի իշխանություններն իրենց կայքից հեռացրին փոքրիկ ծովախորշի լուսանկարները։

Ավստրիայի «աշխարհում ամենաինստագրամյան քաղաք» գրությամբ Հալշտատ քաղաքի լուսանկարները սոցիալական կայքերում վիրուսային դարձան Արևելյան և Հարավ-Արևելյան Ասիայում։ 2013 թվականին Չինաստանում լուրեր էին տարածվել, որ այն «Սառցե սիրտը․ Արենդել գյուղ» ֆիլմի համար դառնալու է մոդել։ 2020 թվականին Հալշտատում եղել է 780 քաղաքացի և մեկ օրում ավելի քան 10000 այցելու, որոն՝ք հիմնականում գալիս էին զբոսաշրջական ավտոբուսներով՝ կարճ ժամանակով կանգ առնելով լուսանկարվելու համար և շարժվում էին առաջ։ Քաղաքացիները բողոքում էին, քանի որ զբոսաշրջիկները մտնում էին տներ և մասնավոր տարածքներ՝ լուսանկարվելու համար։

Բինիբեկա Վելլի Մենորկայում 1964 թվականին կառուցված ու ավանդական հունական գյուղը հիշեցնեղ բնակարանային ու առևտրային համալիրի լուսանկարները վիրուսային դարձան Instagram և TikTok սոցիալական հարթակներում 2020-ական թվականներին, որի արդյունքում տուրիստական ավտոբուսների ու այլ զբոսաշրջիկների հոսքն ավելացվել է, որոնք ցանականում էին կրկնօրինակել սոցհարթակների լուսանկարները։

Շոտլանդիայում՝ North Coast 500 երթուղին, որը երկրի կողմից գովազդվում էր որպես գեղանկարչական երթուղի, նկատել է Instagram տուրիզմի մեծ աճ։ Սքայ կղզու հեքիաթային ափերը սկսեցին հանրաճանաչ դառնալ այն բանից հետո, երբ լուսանկարները վիրուսային դարձան Ինստագրամում։ Հարրի Փոթերի մասին ֆիլմում դեպի Հոգվարթս Էքսպրես «Յակոբիթ» շոգեգնացքի լուսանկարները դարձան ինստագրամ զբոսաշրջության առարկան։

Նորվեգիայի Տրոլի լեզուն 2010 թվականին ունեցել է 800 այցելու, իսկ 2016 թվականին՝ 80000 այցելու և այդ փոփոխությունները կապված են եղել սոցիալական կայքերի հետ փոխազդեցությունից։

## Ազդեցություն
Այս երևույթը և դրա հետևանքով առաջացած գերտուրիզմը կապվել են մի շարք խնդիրների հետ, այդ թվում՝ բնական տարածքների պահպանություն, թափոնների կառավարում, ամբոխի վերահսկում և հանրային անվտանգություն, ինչպես նաև տեղական բնակիչների համար բնակարանի պակաս։

2024 թվականին իրականացված մի ուսումնասիրություն, որը վերլուծում էր «զբոսաշրջության հետ կապված բովանդակությունը» Պարսից ծոցի տարածաշրջանի մի քանի ուղղություններում, բովանդակության սպառման և զբոսաշրջիկների իրական հոսքերի միջև ուղղակի կապ հայտնաբերեց։ Սոցիալական մեդիայի ազդեցությունը ոչ միայն զբոսաշրջիկների հետաքրքրության արտացոլումն է, այլև նպաստել է զբոսաշրջության հոսքի շարժին։ Այս ուսումնասիրությունները ենթադրում են, որ ուղղությունները, որոնք հայտնի են դառնում սոցիալական մեդիայում, կարող են այցելությունների աճ գրանցել, նույնիսկ եթե նախկինում անհայտ էին։ Ժամանակի ընթացքում սա կարող է նպաստել գերբեռնվածությանը, գերտուրիզմի և ենթակառուցվածքների վրա լարվածության առաջացմանը։

Ինստագրամյան տուրիզմի քննադատները նշում են, որ այցելուների թվի աճը մեծացնում է ենթակառուցվածքների վրա ճնշումը, սակայն չի ապահովում եկամուտների աճ, որոնք կմնան տեղական համայնքներում, քանի որ շատերը տվյալ վայրում անցկացնում են չափազանց քիչ ժամանակ։ Որոշ մեկնաբաններ Instagram-ի ճանապարհորդական հրապարակումները բնորոշել են որպես ճանապարհորդության դեմոկրատացում, որը տեղեկատվությունը մատչելի է դարձնում ավելի քիչ ապահովված ճանապարհորդների համար։ Լոնդոնի Գրինվիչի համալսարանի Զբոսաշրջության և իրադարձությունների դասախոս Լորեն Ա. Սիգելը պնդել է, որ ինֆլյուենսերները կարող են նվազեցնել սոցիալական մեդիայում ճանապարհորդության մասին հրապարակումների բացասական կողմերը՝ ներկայացնելով հավասարակշռված տեղեկատվություն։ Հարավկորեական Yanolja ճանապարհորդության և հանգստի հարթակի գործադիր տնօրեն Քիմ Ջոնգ-Յունը պնդել է, որ այն ստեղծում է ավելի արդար և ընդգրկուն ճանապարհորդություն։

Բացի այդ, Ինստագրամյան տուրիզմն առաջացել են հանրային անվտանգության հետ կապված խնդիրներ։ Դա ստիպել է որոշ վայրերում կառուցել արգելապատնեշներ, որպեսզի կանխեն զբոսաշրջիկների վնասվածքները՝ կիրճերի եզրերից ընկնելը կամ այլ վտանգներ, որոնք կարող են առաջանալ սելֆի անելիս՝ սոցիալական ցանցերում հրապարակելու համար։ Որոշ համայնքներում Ինստագրամյան տուրիզմը կապվել է փրկարար ծառայությունների կանչերի աճի հետ։

## Կառավարում
Որոշ մունիցիպալիտետներ և տեղանքներ, օգտագործելով տարբեր ռազմավարություններ, սահմանափակել են Instagram զբոսաշրջիկների և շատ կարճաժամկետ այցելուների՝ օրինակ՝ մեկօրյա այցելուների և զբոսանավերի ուղևորների թիվը, որոնք նպաստում են գերտուրիզմի ճնշումներին։

Որոշ մունիցիպալիտետներ փակել են ճանապարհները ոչ ռեզիդենտների համար՝ կանխելու ծանր երթևեկությունը, որն առաջանում է հատուկ սելֆիներ անող այցելողների կողմից։ 2020 թվականին Ավստրիայի Հալշտատ քաղաքը կիրառեց ավտոբուսների մուտքը սահմանափակելու համակարգ։ Բարսելոնան 2024 թվականին հայտարարեց, որ բարձրացնելու է հարկը այն զբոսանավերի ուղևորների համար, ովքեր ափ են իջնում 12 ժամից պակաս ժամանակով։

2023 թվականին Վենետիկը սահմանեց 5 եվրո հարկ այն այցելուների համար, ովքեր չեն գիշերում քաղաքում և որոնք կազմում են քաղաքի տարեկան 30 միլիոն այցելուների մոտ երկու երրորդը։ Շվեյցարիայի Բրիենց լճի Իզելթվալդ համայնքը, որտեղ նկարահանվել էր հարավկորեական Netflix-ի *[[Crash Landing on You]]* սերիալը, սկսեց 5 շվեյցարական ֆրանկի մուտքավճար վերցնել քաղաքի նավատորմի մուտքի համար, որը զբոսաշրջիկների նախընտրած սելֆիի վայրն է։

Բալեարյան կղզիների իշխանությունները ծրագիր էին ստեղծել, որը պարգևատրում էր սոցիալական ինֆլյուրենսներին՝ քիչ հայտնի ուղղությունների մասին գրառումներ կատարելու համար։ Սակայն, ըստ The Guardian-ի, այդ ռազմավարությունը ձախողվեց և դադարեցվեց, քանի որ այդ տարածքները, որոնցից մի քանիսը հեռավոր և բնապահպանորեն զգայուն են, նույնպես գերբեռնվեցին «այցելուներով, ովքեր սելֆի են անում, տեղադրում սոցցանցերում և հեռանում»։

Ճապոնիայում արգելապատնեշ դրվեց, որպեսզի զբոսաշրջիկները չկարողանան լուսանկարել Ֆուձիյամա լեռը, այն բանից հետո, երբ նման պատկերները լայն տարածում գտան սոցիալական ցանցերում։ Ավելի ուշ այդ արգելապատնեշը հեռացվեց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սոցիալական ցանցեր
Կատեգորիա:Զբոսաշրջություն