open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հարություն Բախտիբեկի Մուրադյան

**Հարություն Բախտիբեկի Մուրադյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր,

## Կենսագրություն
Հարություն Մուրադյանը ծնվել է 1953 թվականի մայիսի 2-ին Մարտունու շրջանի Թազագյուղ գյուղում։ 1975 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ճարտարագետ-շինարարի որակավորումը։ 1975-1981 թվականներին Մարտունու շրջանի «Գյուղշին» թիվ 7 տրեստի թիվ 41 ՇՄՇ-ում աշխատել է շինվարպետ, շինաշխղեկ, 1981-1987 թվականներին՝ Մարտունու շրջխորհրդի գործկոմի շինվերանորոգման գրասենյակի պետ, իսկ 1987-1990 թվականներին՝ շրջխորհրդի գործկոմի արտադրական կոմբինատի տնօրեն։ 1990-1998 թվականներին եղել է Թազագյուղի գյուղխորհրդի նախագահ, գյուղապետ։

1999-2003 թվականներին եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր (թիվ 42 ընտրատարածք)։ Եղել է Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է «Կայունություն», ապա «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2003 թվականի մայիսի 25-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր ԱՄ կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։ Եղել է Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է ԱՄ խմբակցության անդամ։ Ոչ մի կուսակցության չի պատկանում։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Արամ Հովհաննիսյան

**Արամ Մարտունի Հովհաննիսյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր,

## Կենսագրություն
Արամ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1963 թվականի մարտի 6-ին Կապան քաղաքում։ 1991 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ինժեներ-մեխանիկի որակավորումը։ 1982-1984 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1984-1991 թվականներին աշխատել է Հայաստանի ԳԱ Կապանի փորձարարական գործարանում՝ որպես բանվոր, ապա արտադրամասի վարիչ։ 1991-1993 թվականներին եղել է հարավարևելյան սահմանապահ ջոկատի «Կարմրաքար» ուղեկալի հրամանատար։ 1993-1994 թվականներին եղել է Կապանի ավտոձեռնարկության փոխտնօրեն, իսկ 1997-1999 թվականներին եղել է Սյունիքի սննդի կոմբինատի փոխտնօրեն։

1999 թվականի մայիսի 30-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր թիվ 68 ընտրատարածքից։ Եղել է Ազգային Ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի և երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է «Միասնություն» խմբակցության, ապա «Հայաստան» պատգամավորական խմբի անդամ։ Եղել է ՀՀԿ անդամ։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Սպիտակցի Հայկո

**Հայկարամ Հրաչիկի Ղևոնդյան** (, Սպիտակ, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), առավել հայտնի որպես **Սպիտակցի Հայկո**, հայ ռաբիս ժանրի երգիչ։

Միջազգային ճանաչում է ձեռք բերել 2017 թվականին՝ ռեփեր Սուպեր Սաքոյի «Մի գնա» երգի կրկներգը կատարելու շնորհիվ, որը հավաքել է հարյուր միլիոնավոր դիտումներ համացանցում և դարձել հիթ հատկապես Հայաստանում, հայկական սփյուռքում, Թուրքիայում և արաբական երկրներում։ Այդ երգի պաշտոնական ռեմիքս կատարվել է ֆրանսիացի ռեփեր Maître Gims-ի հետ համագործակցությամբ։ Հայկոն նաև կատարում է Սեմի Ֆլեշի «Ալլա Յար» երգը, որը նույնպես միլիոնավոր դիտումներ ունի։

## Անձնական կյանք
Ծնվել է 1972 թվականի Հոկտեմբերի 6-ին Սպիտակ քաղաքում, որտեղից էլ գալիս է նրա բեմական անունը՝ Սպիտակցի։

2018 թվականի դեկտեմբերին Հայկոն Երևանի Խանջյան փողոցում մահվան ելքով կրկնակի վրաերթի է ենթարկել փողոցը չթույլատրվող հատվածով անցնող 60-անց կնոջ։ Նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 244-րդ հոդվածով։ Նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց էր կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։ 2020 թվականին հայտնի դարձավ, որ այդ գործը կարճվել է։

## Սկավառակագրություն
*1997 - Արմինե
*2000 - 2000 Live
*2001 - Հայացքդ
*2002 - Կաղոթեմ քեզ համար
*2003 - Երջանիկ օրերս
*2003 - Surprise
*2003 - Party Time
*2004 - Վարել եմ մոմերը
*2005 - Live in Belgium
*2005 - Հայկո և Եղիշ
*2006 - Live
*2006 - Իմ Հասակը
*2006 - New Live from Hayko
*2006 - The best of
*2007 - Ծփում է Սեվանը
*2007 - Իմ ախպեր
*2007 - Մենակ եմ
*2007 - Սիրելի ընկեր
*2007 - Live in Moscow
*2008 - Ինչ իմանայի
*2008 - Ծափ ծափ հավեսով
*2009 - Մայրիկ
*2009 - Live Concert in Yerevan
*2009 - Կյանքի կարուսել
*2009 - Ամպրոպ որոտաց
*2010 - Տուր ինձ սերդ
*2010 - Live in Concert
*2013 - Ասա տեր աստված
*2017 - Քամու նման անցան
*2021 - Արի յար արի

## Տեսաերիզներ
*2003 - Happy Birthday 36
*2006 - The best of
*2007 - Live concert collection
*2009 - Live Concert in Yerevan
*2010 - Live in Concert

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանում ծնվածներ
You Can Dance

***You Can Dance***, ամերիկացի երգչուհի Մադոննայի ռեմիքսների առաջին ալբոմը, որը թողարկվել է 1987 թվականի նոյեմբերի 18-ին «Sire Records» լեյբլի կողմից։ Ալբոմը պարունակում է նրա առաջին երեք ալբոմների թրեքները՝ «Madonna», «Like a Virgin», «True Blue», ինչպես նաև նոր «Spotlight» թրեքը։

## Ալբոմի մասին
1980-ական թվականներին ռեմիքսները դեռ նոր հասկացություն և տեխնոլոգիա էին, և վոկալի կատարվող երաժշտական արտահայտությունները կարողացել են անվերջ պատճենել, կրկնել, կտրել, վեր կամ վար տեղաշարժվել, արձագանքել, հակադարձել, ավելացնել բարձր հնչերանգներ կամ ցածր բասեր։ Մադոննան հետաքրքրվել է հայեցակարգով և նշել է, որ ատում է իր երգերի վրա ուրիշների ռեմիքսները և ուզում է դրանք ինքն անել։

Մադոննան երգերի ռեմիքսների ստեղծման հարցով դիմել է իր հին ընկեր և պրոդյուսեր Ջոն Բենիտեսին, ինչպես նաև «True Blue»-ի պրոդյուսեր Պատրիկ Լեոնարդին։ «You Can Dance»–ի միքսերում եղել են հազարավոր տեխնիկաների միքսավորումներ։ Երկարացվել են գործիքային պասաժները պարի համար նախատեսված ժամանակը երկարացնելու համար, ինչն էլ խաթարում է փոփ երաժշտության օրգինալ երգի կոշտ շրջանակները։ Վոկալ արտահայտությունները կրկնվել են և ենթարկվել արձագանքի հետ տարբեր մշակումների, որոնք կատարվել են ստերեոֆոնիկ հնչողության տարբեր ելքեր կիրառելու միջոցով։ Որոշակի հատվածներում երաժշտությունը գրեթե չի լսվում, հեռացվել են հարվածային գործիքները՝ պահպանելով միայն բարձր տոները։ Ալբոմի շապիկն արտացոլում Է Մադոննայի հետաքրքրվածությունը իսպանալեզու մշակույթի նկատմամբ։

## Երգացանկ

### Բոնուսային թրեք

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրեր

### Հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրեր

### Նախորդ և հաջորդ ստեղծագործությունները հիթ-շքերթներում

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* You Can Dance  կայքում
* Madonna.com > Discography > You Can Dance

Կատեգորիա:1987 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Հովհաննես Սերգոյի Հովհաննիսյան

**Հովհաննես Սերգոյի Հովհաննիսյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր,

## Կենսագրություն
Հովհաննես Հովհաննիսյանը ծնվել է 1952 թվականի հուլիսի 5-ին Երևանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ինժեներ շինարարի որակավորումը։ 1974-1978 թվականներին Երևանի թիվ 3 շինտրեստում աշխատել է վարպետ-աշխղեկ, ավագ աշխղեկ, գլխավոր ինժեներ, իսկ 1979-1982 թվականների, Լիբիայում՝ ինժեներ-շինարար։ 1982-1984 թվականներին եղել է «Ջերմուկշին» տրեստի կառավարչի տեղակալ, 1984-1987 թվականներին եղել է ՀԿԿ ԿԿ քաղաքային տնտեսության և շինարարության, գյուղատնտեսության բաժիններում՝ հրահանգիչ, սեկտորի վարիչ, 1987-1996 թվականներին եղել է Աբովյանի շրջխորհուրդի գործկոմի նախագահ, իսկ 1996-1998 թվականներին եղել է Հայաստանի Կոտայքի մարզի մարզպետ։

1990-1995 թվականներին եղել ԳԽ պատգամավոր (թիվ 151 ընտրատարածք)։ Եղել է «Լիբերալ-դեմոկրատական» պատգամավորական խմբի անդամ։ 1995-1999 թվականներին եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր (թիվ 68 ընտրատարածք)։ Եղել է «Լիբերալ- դեմոկրատական» պատգամավորական խմբի անդամ։ 1999 թվականի մայիսի 30-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր թիվ 59 ընտրատարածքից։ Եղել է Ազգային Ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ, 1999 թվականի նոյեմբերի 9-ից եղել է հանձնաժողովի նախագահ։ Եղել է «Կայունություն» պատգամավորական խմբի ղեկավար, անդամ, 2000 թվականի դեկտեմբերից խմբակցությունների և պատգամավորական խմբերում չի ընդգրկվել, 2001 թվականի ապրիլից եղել է «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբի անդամ։ Ոչ մի կուսակցության չի պատկանել։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Նոր Ջրաբերդ

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Նոր Ջրաբերդ**, գյուղ ԼՂՀ-ի Մարտակերտի շրջանում։

## Բնակչություն
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր
Սեդրակ Հովհաննիսյան

**Սեդրակ Մնացականի Հովհաննիսյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Սեդրակ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1961 թվականի հունվարի 3-ին Ախուրյանի շրջանի Ոսկեհասկ գյուղում։ Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը` ինժեներ մեխանիկի որակավորմամբ։ 1983-1985 թվականներին աշխատել է Հոկտեմբերյանում՝ որպես պետկոմգյուղտեխնիկայի միավորման ինժեներ, 1985-1993 թվականներին եղել է «Հոկտեմբերյան» տրեստի մեխբազայի մեխանիկ, գլխավոր ինժեներ, իսկ 1993 թվականին ընտրվել է Արմավիրի շրջխորհրդի նախագահ։ Եղել է Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է Ազգային Ժողովի «Հանրապետություն» խմբակցության անդամ, եղել է ՀՀՇ վարչության անդամ։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀՇ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Արարատի մարզի տեղական նշանակության ճանապարհների ցանկ

Մարզային (տեղական) նշանակության ավտոմոբիլային ճանապարհները նրանք են, որոնք կապում են հանրապետության գյուղական բնակավայրերը միմյանց, այլ քաղաքների, հանրապետական և միջպետական նշանակության ավտոմոբիլային ճանապարհների հետ։ Այս տեսանկյունից Հայաստանի տեղական նշանակության ճանապարհները դասակարգվում են ըստ մարզերի։ Արարատի մարզի տեղական նշանակության ճանապարհների ընդհանուր երկարությունը 352.60 կմ է։ Ստորև ներկայացված են Հայաստանի Արարատի մարզի տեղական նշանակության ճանապարհների առաջնային տվյալները.

## Տես նաև
* Հայաստանի ավտոմոբիլային ճանապարհներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Կատեգորիա:Հայաստանի մարզային ճանապարհներ
Բարնի (շուն)

**Բարնի** (, )՝ շոտլանդական տերիեր, Ջորջ Բուշի սիրելի շունն է։ Իր նախագահության տարիներին ապրել է Սպիտակ տանը։ Սև գույն է։

## Ֆիլմագրություն

* *Barney Cam I* (2002)
* *Barney and Spot’s Winter Wonderland* (2003)
* *Barney Cam II: Barney Reloaded* (2003)
* *Where in the White House is Miss Beazley?* (*Barney Cam* III, 2004)
* *Barney has found Miss Beazley* (2005)
* *Barney and Miss Beazley’s Spring Garden Tour* (2005)
* *A Very Beazley Christmas* (*Barney Cam* IV, 2005)
* *Barney’s Holiday Extravaganza* (*Barney Cam* V, 2006)
* *My Barney Valentine* (2007)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Барни
* Новый фильм о собаке Буша: «Барни. Перезагрузка»
* Прощаясь с Техасом, Джордж Буш уронил свою собаку Барни
* Собака Буша напугала маленьких детей в Белом доме
*
* Барни — Скотч-терьер (шотландский терьер)
* Скотч-терьер Джорджа Буша-младшего напал на журналиста
* Скотч-терьер Буша укусил журналиста за палец
Հարություն Փամբուկյան

**Հարություն Կարոյի Փամբուկյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր,

## Կենսագրություն
Հարություն Փամբուկյանը ծնվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Երևանում։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ Ստացել է տնտեսագետի որակավորումը։ 1979-1981 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ տպարանում։ 1981-1983 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1983-1992 թվականներին աշխատել է «Զովունի» ԱՄ-ում՝ բանվորից հասնելով գլխավոր տնօրենի պաշտոնակատարի։ 1992-1996 թվականներին ղեկավարել է տարբեր ՍՊԸներ։ 1996-1999 թվականներին եղել է «Տրաստբանկ» ՓԲԸ խորհրդի նախագահ։

1999-2003 թվականներին եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր (թիվ 2 ընտրատարածք)։ Եղել է Ազգային Ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Խմբակցություններում և պատգամավորական խմբերում չի ընդգրկվել, ապա «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2003 թվականիի մայիսի 25-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր թիվ 8 ընտրատարածքից։ Եղել է Ազգային Ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Խմբակցություններում և պատգամավորական խմբում ընդգրկված չէ։ 2006 թվականի հուլիսի 22-ից եղել է ՀՀԿ անդամ։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ
Սուրբ Նիկողոս վանք (Բթառիճ)

**Սուրբ Նիկողոս վանք (Բթառիճ)**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Երզնկա քաղաքից մոտ 25 կմ դէպի հարավ-արևելք հեռավորթույան վրա Բթառիճ գյուղի մոտ։

Մեծ եղեռնի անմիջապես առջև վանք դեռ կանգուն էր։ Այն բաղկացած էր գմբեթավոր տաճարից, գավիթից, վանատնից, կացարաններից և այլ տնտեսական շինություններից։
1880-ական թվականներին, վանքի վանապահը  Մեղուցիկ գյուղից քահանա Գաբրիել Տեր-Մարուքյանը։
1900-ական թվականներին հիշատակվում է վանապետ Աբրահամ աղան, որը Բթառիճ գյուղից էր։

Նրա մասին կա հիշատակում, որի մեջ ասվում է՝  
 
Սուրբ Նիկողայոսի թեմի համարվող գյուղերն էին՝ Բթառիճը, Ղարաքիլիսեն, Աղճեքենտ, Խնձորեկը և Շըխլին։
Վանքը և հարակից տարածքը իր հրաշալի տեսարանով և բարենպաստ կլիմայով, գրավում էր հարևան գյուղի բնակիչներին և նրանց համար սիրելի ուխտատեղի էր դարձել։

Մի հիշատակում  էլ վանքի ուխտագնացության մասին։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կրթության ազգային թանգարան

**Կրթության ազգային թանգարան** (), ազգային թանգարան, որը գտնվում է Ալբանիայի Կորչա քաղաքում։ Թանգարանը գտնվում է 1887 թվականի մարտի 7-ին բացված Աբանիայի առաջին դպրոցի շենքում, այլ կերպ հայտնի է Mësonjëtorja անունով։ Այնտեղ պահվում է Ալբանիայի գրերի և հրապարակումների պատմությունը, այնպիսիք, ինչպիսին են Ալբանիայի առաջին այբուբենը, որի հեղինակն է Նաում Վեքիլխարջին և երկրորդ ալբանական այբուբենը` գրված Կոնստանդին Քրիստոֆորիդիի կողմից։ Այնտեղ կան նաև նշանավոր հայրենասերների նկարներ և լուսանկարներ, որոնք նպաստել են դպրոցի բացմանը, այնպիսիք, ինչպիսիք են Պանդելի Սոտիրին, Պետրոննի Լուարասին և Նուչի Նաչին։

## Շինություն
Կրթության ազգային թանգարանը գտնվում է 1887 թվականի մարտի 7-ին բացված ալբանական առաջին դպրոցի շենքում, որը հայտնի է  "Mësonjëtorja e Parë Shqipe" (Ալբանական առաջին դպրոց) անունով։ Շենքը թվագրվում է 1840-ականների վերջերին, տունը պահպանել է իր առաջնային տեսքի հիմնական մասը և այսօր համարվում է Ալբանիայի կրթական հուշարձան։ Կառուցումից ի վեր շինությունը մշտապես հասարակական գործառույթ է իրականացրել։ Կառույցը եղել է Կորչայի հայրենասեր Դիամատի Տարպոյի տունը, ով նվիրաբերել է կառույցը Ալբանիայի դպրոցին։ 1887-1902 թվականներին այստեղ եղել է առաջին դպրոցը, որը կառավարվել է Օսմանյան կայսրության կողմից՝ օգտագործվելով որպես բանտ մինչև Երիտթուրքերի հեղաշրջումը, երբ տեղի ալբանացիները վերցրել են շենքի վերահսկողությունը, վերաբացել են ալբանական դպրոցը և կազմավորել են "Banda e Lirisë անունով երաժշտական բենդը 1908 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Որպես դպրոց կառույցը ծառայել է մինչև 1967 թվականը, դրանից սկսած այն գործել է որպես Կրթության ազգային թանգարան, ինչպես որ այն կոչվում է մինչև օրս։

## Ցուցադրություններ և հավաքածուներ
Թանգարանը իր այցելուներին առաջարկում է հետաքրքիր նյութ, պատմական ակնարկ ալբանական առաջին դպրոցի հիմնադիրների, աջակիցների, տնօրենների, աշակերտների տարբեր տարիների լուսանկարները։ Այստեղ կան նաև ցուցադրված տեքստեր և գրքեր, որոնք օգտագործվել են առաջին դպրոցի աշակերտների և շրջանավարտների կողմից, որոնք օգտագործվել են ալբանացի այն հայրենասերների և լեզվաբանների կողմից, որոնք եղել են դպրոցի պատմության մասը։ Թանագարանում վերականգնվել է առաջին դպրոցի տնօրենի գրասենյակը, որը վավերագրված է դպրոցի առաջին տնօրեններից մեկի` Նուչի Նաչիի ձեռագիր հուշերում։ Գրասենյակաային տարածքը ծառայում է որպես առանձին տաղավար, որտեղ գտնվում է այցելուների գիրքը, որտեղ այցելուները և զբոսաշրջիկները կարող են կիսվել թանգարանի մասին տպավորություններով։ Թանգարանում ցուցադրվում են ալբանական այբուբենի երկու ամենաառաջին խմբագրումները, որոնք հրատարկվել են Նաում Վեքիլխարջիի կողմից։ Այս այբուբենները տարածված են եղել Հարավային Ալբանիայում, հատկապես` Կորչայի և Պարմիտի շրջաններում։

## Տես նաև
* Ալբանիայի պատմություն
* Զբոսաշրջությունն Ալբանիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ալբանիայում
Կատեգորիա:1967 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի պատմության թանգարաններ
Կատեգորիա:Կրթության պատմություն
Բերանային ամեոբա

**Բերանային ամեոբա** (), միաբջիջ նախակենդանիների թագավորության ներկայացուցիչ (Protozoa), որը հանդիպում է կարիեսով հիվանդ ատամներում՝ առողջ մարդկանց ավելի քան 25 %-ի մոտ։

Այն չի առաջացնում ախտածին ազդեցություն (կոմենսալ ձև է), չնայած հայտնաբերվում է պարօդոնտոզի, հայմորիտի և օստեոմիելիտի դեպքում։ Որոշ հեղինակներ բերանային ամեոբան համարում են պարոդոնտալ հիվանդության հարուցիչ։

*Տեղայնացված է* ատամնալնդերում, սպիտակ ատամնափառում և քմային նշագեղձերի կրիպտաներում։

Գոյություն ունի միայն տրոֆոզոիտի ձևով (վեգետատիվ ձև)։ Չափերը տատանվում է 6-ից 60 մկմ։ Սնվում է բակտերիաներով։ Ցիտոպլազման հստակ բաժանված է երկու շերտի, որտեղ մարսողության տարբեր փուլերում կարելի է տեսնել ֆագոցիտոզված մանրէներ։ Լնդերից արյունահոսելիս բերանի ամեոբան կարող է նաև կլանել էրիթրոցիտներ։ Այն երբեք չի կլանում լիմֆոցիտները, ինչը համարվում է դիֆերենցիալ տարբերություն դիզենթերայի ամեոբայից *Entamoeba histolytica։* Ցիստ չի առաջացնում։ Շարժումը դանդաղ է, կեղծ ոտիկները՝ լայն։

Այն հաճախ արտազատվում է լնդերի գրպաններից՝ պարոդոնտիտի բորբոքային-դիստրոֆիկ տեսքով։

*Փոխանցման ուղին՝* բերանային։ *Փոխանցման եղանակը՝* կոնտակտային։ Վարակը տեղի է ունենում կեղտոտ ջրի, ոչ լվացած բանջարեղենի և մրգերի հետ։

*Ախտորոշումը՝* կարիոզ ատամների և խորխի արտադրուկում տրոֆոզոիտների հայտնաբերում։

*Կանխարգելումը՝* ներառում է բերանի խոռոչի հիգիենայի պահպանումը, եռացած ջուրը, մրգերն ու բանջարեղենը ուտելուց առաջ լվանալը։

## Նշումներ

## Գրականություն

# Բժշկական մանրէաբանություն / Վ. Ի. Պոկրովսկին, Օ. Կ. Պոզդեև։ - Մոսկվա։ Բժշկություն, 1999։
# Ա. Ա. Սլյուսարև, Ս. Վ. Ժուկովա։ Կենսաբանություն. - Կիև։ Վիշչա դպրոց, 1987։

Կատեգորիա:Մակաբույծեր
Ալբերտ Հերոյան

**Ալբերտ Խոսրովի Հերոյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր,

## Կենսագրություն
Ալբերտ Հերոյանը ծնվել է 1940 թվականի հունիսի 3-ին Ախուրյանի շրջանի Ազատան գյուղում։ Ավարտել է Մոսկվայի կոոպերատիվ ինստիտուտը` սննդի ապրանքագետի որակավորմամբ։ 1963-1975 թվականներին աշխատել է Օձունի սննդի կոմբինատի գլխավոր ինժեներ, իսկ 1975-1977 թվականներին Քարակերտի պահածոների գործարանի գլխավոր ինժեներ։ 1977-1993 թվականներին եղել է Արարատի պահածոների գործարանի գլխավոր տնօրեն, իսկ 1993 թվականից եղել է Երևանի կոնյակի գործարանի գլխավոր տնօրեն։

Եղել է Ազգային Ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է Ազգային Ժողովի «Հանրապետություն» խմբակցության անդամ։ Ոչ մի կուսակցության չի պատկանել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Հովհաննես Քոչինյան

**Հովհաննես Ջումշուդի Քոչինյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Քոչինյանը ծնվել է 1955 թվականի մայիսի 10-ին Նոյեմբերյանի շրջանի Կողբ գյուղում։ 1977 թվականին ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ Ստացել է մանկավարժ-պատմաբանի որակավորումը։ Եղել է պատմական գիտությունների թեկնածու։ 1977-1978 թվականներին Թումանյանի շրջանի Շնող գյուղում աշխատել է ուսուցիչ, 1978 թվականին՝ ՀԿԿ Թումանյանի շրջկոմի հրահանգիչ, 1979-1981 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Թումանյանի շրջկոմի քարտուղար, իսկ 1981-1984 թվականներին եղել է Թումանյանի շրջսպորտկոմիտեի նախագահ։ 1984-1986 թվականներին եղել է ՀԿԿ Թումանյանի շրջկոմի քաղլուսկաբինետի վարիչ, 1986-1988 թվականներին եղել է պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի վարիչ, 1988-1991 թվականներին՝ Թումանյանի շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1991-1994 թվականներին՝ նույն շրջանի հարկային տեսչության բաժնի պետ, 1994-1997 թվականներին՝ Ալավերդու գարեջրի գործարանի տնօրեն, իսկ 1997-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի տրանսպորտի աշխատողների արհկոմիտեի կազմակերպչական բաժնի վարիչ։ 1990-1995 թվականներին եղել է Գլխավոր Խորհրդի պատգամավոր (թիվ 197 ընտրատարածք)։

1999 թվականի մայիսի 30-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր թիվ 52 ընտրատարածքից։ Եղել է Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է «Կայունություն», իսկ 2001 թվականի հուլիսից եղել է «Ագրարային-արդյունաբերական ժողովրդական միավորում» վերանվանված պատգամավորական խմբի անդամ։ Եղել է ՀՀԿ անդամ։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ
Մկրտիչ Գդլյան

**Մկրտիչ Խորենի Գդլյան** (), հայ քանդակագործ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Մկրտիչ Գդլյանը ծնվել է 1950 թվականի հունիսի 24-ին, Երևանում։ 1973-1977 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1979 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կերպարվեստի բաժինը։ 1981-1988 թվականներին աշխատել է Հայկական հեռուստատեսությունում` որպես դիզայներ։ 1992-2001 թվականներին ապրել և ստեղծագործել է Հունաստանում։ Մասնակցել է մի շարք հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների Հայաստանում և արտերկրում։ 
2007-2011 թվականներին Լիբանանի կառավարության հրավերով մի խումբ քանդակագործների հետ միասին Բեյրութի կենտրոնում կատարել է մոնումենտալ աշխատանքներ։

Ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ։

## Ցուցահանդեսներ
*1981 թ. Երևանի հանրապետական ցուցահանդես
*1982 թ․ խմբային ցուցահանդես
*1984 թ. Համամիութենական ցուցահանդես
*1990 թ. Թալինում կայացած համամիութենական ցուցահանդես

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Գարո Թավիջյան

**Գարո Գարաբեթի Թավիջյան** (), դաշնակահար, թմբկահար, ջազ երաժիշտ։

## Կենսագրություն
Գարո (Կարո) Թավիջյանը ծնվել է 1982 թվականի հունիսի 24-ին, Հյուսիսային Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպիեում։ Նա թմբկահար Գարաբեթ Թավիջյանի որդին է և դաշնակահար Դիրան Թավիջյանի եղբայրը, որի հետ հանդես է գալիս որպես «Թավիջյան եղբայրներ» դուետով։ Վաղ հասակից սկսել է տիրապետել հարվածային գործիքների և նվագել է դաշնամուր։ Գարոն հայտնի է նաև վիրտուոզ և սեփական իմպրովիզ կատարումներով, հատկապես մակեդոնական ժողովրդական երաժշտության ասպարեզում։ Ուսում է ստացել Սկոպիեի երաժշտական դպրոցում` որպես դաշնակահար և թմբկահար։ Բազմաթիվ ելույթներով հանդես է եկել Սկոպիեի երաժշտական ակադեմիայի, նվագախմբի, ջազ անսամբլի և մի շարք փոփ խմբերի հետ։ Ուսման տարիների ընթացքում մասնակցել է մի շարք մրցույթների, փառատոների, հանդես եկել մենահամերգներով և արժանացել մի շարք մրցանակների, այդ թվում նաև Մակեդոնիայի մշակույթի նախարարության «Անկախ արտիստ» կոչման (2002): Դպրոցն ավարտելուց հետո դարձել է Բոստոնի Բերքլիի երաժշտական բարձրագույն դպրոցի կրթաթոշակառու։

Գարոն ելույթ է ունեցել մի շարք հանրաճանաչ երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են՝ Չիկ Կորեան, Ջո Զավինուլը, Ջեյմս Իսթը, Անդրեա Պլազզոն, Ռոզան Վիտրոն, Բրենֆորդ Մարսալիսը,  Մորիս Փլեժրը (Earth, Wind & Fire), Վլադկո Ստեֆանովսկին, Լարի Մոնրոն, Ռոն Սևեջը և այլք։ 1997 թվականից ձայնագրել է 2 սկավառակ՝ «A bre Makedonche» և «Paramecium Live», ունեցել է ավելի քան 400 համերգային ելույթ։ Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային համերգների Անգլիայում, ԱՄՆ-ում, Խորվաթիայում, Սերբիայում, Սլովենիայում, Հունաստանում, Բուլղարիայում, Ալբանիայում, Գերմանիայում և այլուր։ Որպես երգահան հայտնի է նաև էլեկտրո երաժշտության ոլորտում, որի շրջանակներում ձայնագրել է անհատական ձայնասկավառակ՝ «Urban Groove», իսկ «Թավիջյան եղբայրներ»-ով (եղբոր` Դիրանի հետ համատեղ) ձայնագրել է «Tavitjan Brothers Trio» սկավառակը, որը Մեծ Բրիտանիայի «Սոնի» միջազգային երաժշտական մրցույթի ժամանակ արժանացել է 1-ին մրցանակին։

Գարո Թավիջյանը նաև գրել է երաժշտություններ մի շարք ֆիլմերի և թատերական ներկայացումների համար, որոնցից է «Ալեքսանդր Մակեդոնացի» ներկայացումը։ 2012 թվականին եղբոր հետ միասին, արժանացել են «Մակեդոնիայի երաժշտության դեսպաններ» կոչմանը։

2013 թվականին առաջին անգամ այցելել է Երևան, որտեղ համերգով հանդես է եկել եղբոր հետ՝ հայկական ջազի 75-ամյակի համերգի ժամանակ։

## Սկավառակագրություն
;Սոլո ալբոմներ 
* Garo Tavitjan - Urban Groove
* Garo Tavitjan - Personal View
* Garo Tavitjan - Macedonian Rhythms & Improvisation 

; Ալբոմներ Tavitjan Brothers խմբի հետ
* Tavitjan Brothers - One Mike Session 
* Tavitjan Brothers - Tavitjan Brothers (Standards) 
* Tavitjan Brothers - Play Classics

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայկական ջազը 75 տարեկան է. «Այն հիասքանչ է»

Կատեգորիա:Դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Թմբկահարներ
Ծոբի բազիլիկ եկեղեցի

**Ծոբի բազիլիկ եկեղեցի** (նաև՝ **Ծոբոփորի բազիլիկ եկեղեցի**), Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող եկեղեցի Մեծ Հայքի Գուգարք աշխարհի Ծոբոփոր գավառի կենտրոն Ծոբի ամրոցի մոտակայքում, նրանից դեպի հյուսիս-արևելք։ Այժմ գտնվում է՝ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանի Ծոբ գյուղում՝ նրա հյուսիսային մասում։

## Պատմություն
Ծոբի բազիլիկ եկեղեցին կառուցվել է 5-րդ դարում։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին միանավ բազիլիկ է, կառուցված մաքուր տաշած բազալտի խոշոր քարերից։ Հարավային մուտքն ունի շեշտված պայտաձև լյունետ։ Ճակատների վրա կան քանդակազարդ քարե կալունակներ։ Ներսում պահպանվել է որմնամույթի խոյակներից մեկը՝ կենդանակերպ քանդակներով (վազող եղնիկներ, ետևի թաթերին նստած առյուծ)։ Աբակի բուսական զարդաքանդակը ոճով նման է Քասախի, Տեկորի տաճարների համանման քանդակներին։ Եկեղեցու բարձրաքանդակներն աչքի են ընկնում պլաստիկայով, դինամիզմով և կատարման ռեալիզմով։

## Հետագա ճակատագիրը
19-րդ դարի վերջին եկեղեցին դեռևս կանգուն էր։ Այժմ ավերակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:5-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կիսավեր վանքեր և եկեղեցիներ (Վրաստան)
Թենիոզ

**Թենիոզ** կամ **Թենիոդոզ** (), ցեստոդոզների խմբի հելմինթոզ, ախտահարում է բարակ աղիները։ ԱՀԿ-ի տվյալներով՝ պաթոլոգիան դասվում է մոռացված հիվանդությունների շարքին։

## Համաճարակաբանություն
Թենիոզը բերանային բիոհելմինթոզ է, անթրոպոզոոնոզ է։ Հայաստանում այս հելմինթոզը, տավարի երիզորդի համեմատ, պակաս տարածվածություն ունի։

## Պատճառագիտություն
Թենիոզի հարուցիչը խոզի երիզորդն է ()։ Պարազիտի երկարությունը 1,5-2 մ է, պրոգլոտիդների քանակը՝ 800-ից 1000 է։ Խոզի երիզորդի զարգացումը տեղի է ունենում տերերի փոփոխությամբ։ Վերջնական տերը մարդն է, միջանկյալը՝ խոզը, ավելի հազվադեպ` այլ կաթնասուներ, այդ թվում` մարդիկ։ Նրանք վարակվում են պրոգլոտիդներ կամ ձվեր կուլ տալով։ Թենիոզով մարդու վարակի աղբյուրը խոզերի և, ավելի հազվադեպ, այլ կենդանիների չմշակված կամ անբավարար տապակած միսն է։

## Կլինիկական պատկեր, պաթոգենեզ
մինի|237x237փքս|''Taenia solium''
Խոզի երիզորդը ապրում է բարակ աղիների վերին մասում։ Լորձաթաղանթին կեռիկներով կպչելով՝ գրգռում է աղիների պատերը։ Արտահայտվում են նաև պաթոգեն գործողության այլ մեխանիզմներ, ինչպիսիք են կենսագործունեության արգասիքների թունավոր-ալերգիկ ազդեցությունը, հելմինթի կողմից սննդանյութերի կլանումը և այլն։

Հիվանդների մոտ նկատվում է աղիների գործունեության խանգարումներ․ սրտխառնոց, փսխում, երբեմն լուծ, որովայնի ցավեր, քաշի կորուստ; հնարավոր է խոլեցիստիտի, պանկրեատիտի զարգացում։ Հիվանդները անհանգստացած են թուլությունից, գլխապտույտից, կրկնվող գլխացավերից, քնի խանգարումներից։

Արյան փոփոխությունները բնորոշ չեն, որոշ հիվանդների մոտ նշվում է է էոզինոֆիլիա և հիպոքրոմային անեմիա։

## Բուժում
Ախտորոշումը կատարվում է կլինիկական պատկերի հիման վրա՝ խոզի երիզորդի օնկոսֆերաների, պրոգլոտիդների հայտնաբերմամբ, անալ բացվածքի քսուքի հետազոտությանբ։

Բուժումն իրականացվում է հիվանդանոցում ֆենասալի կամ Վահանապտեր արական բույսի հանուկներիր միջոոցով։ Անհրաժեշտ է միջոցներ ձեռնարկել փսխումը կանխելու համար, որպեսզի բացառվի աղիքներից ձվերի ներթափանցումը ստամոքսի մեջ (ամբողջական հանգիստ, ջեռուկ էպիգաստրիալ շրջանում)։

Թենիոզի բարդությունների մեկն է ցիստիցերկոզի առաջացումը։

## Տես նաև
* Երիզորդներ
* Տափակ որդեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Օզերեցկովսկայա Ն. Ն., Զալնովա Ն. Ս., և Տումոլսկի Ն. Ի. հելմինթոզների կլինիկա և բուժում, էջ 139, 1985։

## Նշումներ
Դիրան Թավիջյան

**Դիրան Գարաբեթի Թավիջյան** (), հայազգի դաշնակահար։

## Կենսագրություն
Դիրան Թավիջյանը ծնվել է 1977 թվականի փետրվարի 18-ին, Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպիեում։ Թմբկահար Գարաբեթ Թավիջյանի որդին է և թմբկահար Գարո Թավիջյանի եղբայրը, ում հետ հանդես է գալիս որպես «Թավիջյան եղբայրներ» դուետով։ 6 տարեկան հասակից հաճախել է երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի դասարան։ Սովորել է դաշնամուր և հարվածային գործիքներ, հետաքրքրվել է ջազ երաժշտությամբ։

1995 թվականից աշխատել և նվագել է հոր հիմնադրած «Garo & Paramecium» խմբում, որտեղից սկսել է երաժշտական գործունեությունը՝ որպես դաշնակահար, երգահան, գործիքավորող։ Խմբի շրջանակներում ունեցել է ավելի քան 400 համերգային շրջագայություն ամբողջ Եվրոպայով, համագործակցել և ելույթ է ունեցել այնպիսի երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են Ջո Զավինուլը, Բրանֆորդ Մարսալիսը, ՄքՔոյ Թայները, Բլյուզ Բրադրզ և այլք։ Գերմանիա, Իտալիա, Հունաստան, Բուլղարիա, Ավստրիա, Էստոնիա, Խորվաթիա, Լեհաստան, Հարավսլավիա և այլ երկրներում մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային ջազ փառատոների։

Հեղինակել է նաև ֆիլմերի երաժշտություն, որոնցից է ամերիկյան «Կյանքի տատանումներ» («Variations of Life») գեղարվեստական ֆիլմը։ Որպես գործիքավորող աշխատել է բազմաթիվ հանրահայտ փոփ-երգիչների հետ և երաժշտական նախագծերի շրջանակներում։ Արժանացել է մի շարք մրցանակների, այդ թվում՝ 2002 թվականին Մակեդոնիայի մշակույթի նախարարության «Անկախ արտիստ» կոչման։ «Թավիջյան եղբայրներ»-ով ձայնագրել է «Tavitjan Brothers Trio» սկավառակը, որը Մեծ Բրիտանիայի «Սոնի» միջազգային երաժշտական մրցույթի ժամանակ արժանացել է 1-ին մրցանակին։ Եղբոր հետ միասին, 2012 թվականին, արժանացել է «Մակեդոնիայի երաժշտության դեսպաններ» կոչման։ 2013 թվականին առաջին անգամ այցելել է Երևան, որտեղ համերգով հանդես է եկել եղբոր հետ՝ հայկական ջազի 75-ամյակի համերգի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Էլեն Սահակյան

**Էլեն Անահիտ Սահակյան** (, ), ամերիկահայ հեղինակ, գրող, պատմաբան, Հայագիտական ուսումնասիրությունների և հետազոտությունների ազգային ընկերակցության (National Association for Armenian Studies and Research, NAASR) հիմնադիր անդամ։

## Կենսագրություն
Էլենի մայրը Նվարդ Արտեմիս Զարդարյանն էր, իսկ հայրը՝ Սահակ Գրիգոր Սահակյանը (Սեբաստիա, Արևմտյան Հայաստան)։

Սահակյանը կենդանի լեզուների ոլորտում արվեստի բակալավրի կոչումը ստացել է Հարվարդի համալսարանի որակավորման բարձրացման դպրոցում։ Հայագիտության ոլորտում արվեստի մագիստրոս է դարձել Կոլումբիայի համալսարանում 1976 թվականին՝ դոկտոր Նինա Գարսոյանի ղեկավարությամբ։

Էլեն Սահակյանն անկախ հետազոտություն է իրականացրել հայկական մի քանի թեմաների շուրջ, մասնավորապես ուշադրություն է դարձրել Սեբաստիայում և Վանում ամերիկացի միսիոներների աշխատանքին, ինչպես նաև հրապարակել է Համիդյան ջարդերի և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ գիտական հոդվածներ։ Նրա հոդվածները տպագրվել են *«Journal of Armenian Studies»*, *«Ararat»*, *«[[Արմինիըն Միրըր-Սփեքթեյթըր|Armenian Mirror-Spectator]]»* թերթում և *«Armenian Sebastia / Sivas and Lesser Armenia»* գրքում։ Նա մասնակցել է սեբաստացիների հայրենակցական միության և Մասաչուսեթս նահանգի Առլինգթոնի պատմական հանձնաժողովի աշխատանքներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք

**Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Երզնկա քաղաքից մոտ 10 կմ դեպի հարավ՝
Մնձուր լեռան ստորոտին։ Կառուցվել է 338-350 թվականներին է հայոց Տիրան Բ արքայի կողմից։

## Անվանում
Ի սկզբանե վանքի անուն եղել է «Տիրաշեն» կամ «Տիրանաշեն» ի պատիվ Տիրան Բ արքայի, քանի որ նրա օրոք է կառուցվել, իսկ 1275 թվականին վանք է բերվում, և ամփոփվում է Սուրբ Ներսեսի մասունքը, որը հայտնաբերվել էր տեսիլքի միջոցով, դրանից հետո վանիք անուն դառնում է  Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք։

Տիրաշեն վանքը Երզնկայի գործող և մեծագույն վանքերից էր։

## Ճարտարապետություն
Վանքը բաղկացած էր մեծ և փոքր գմբեթավոր եկեղեցիներից, կառուցված սրբատաշ գորշագույն քարերով։ Եկեղեցու մուտքի աջ մասում կար մեծ ավանդատուն, իսկ տաճարի ներքևը գտնվում էր ստորգետնյա նկուղ, որտեղ պահվում էին եկեղեցու թանկարժեք իրերը։ Եկեղեցու պատերը նկարազարդված էին յուղաներկային սրբապատկերներով, դրանցից նշանավորը Սուրբ Ներսեսի պատկերն էր, որը Ավագ սեղանի մեջտեղն էր։
Տաճարի հարավային կողմում կար մի դուռ, որը տանում էր դեպի Սուրբ Ներսեսի դամբարան, այնտեղ պատի մեջ ամփոփված էր Սուրբ Ներսեսի աճյունը։ Տապանաքարն այնպես էր դրված, որ ծածկում էր Սուրբ նշխարների պատմության հիշատակ արձանագրությունը։
Վանք անկրկնելի հնություններից էր նաև ժամատան փայտաշեն «զարմանագործ»  դուռը, այն զարդարված էր կրոնական իմաստ պարունակող փորագրություններով, ճարտաշեն քանդակներով և երկաթագիր արձանագրություններով։
Վանական համալիրն ուներ նաև հյուրատուն, ախոռ և գոմ, իսկ վանքի շուրջ կար բարձր պարիսպ։

1880-ական թվականների կեսերին վանքապատկան տնտեսությունըն ուներ 36 արտ և տարատեսակ ընտանի կենդանիներ։ Վանքի մոտ կար մարգագետին՝ շրջապատված բերքատու ծառերով։
Վանքը շատ մեծ ուշադրության կենտրոնում էր, քանի որ Երզնկա քաղաքին շատ մոտ էր։ Վանական համալիրը գտնվում էր թեմական իշխանությունների հատուկ հսկողության տակ։
Երզնկաի համարյա թե բոլոր վանքերը կառավարվում էին վանապահների միջոցով, և Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանքն էլ բացառություն  չէր։ Այստեղի վանապահն էր  ծնունդով Դերջանից Տեր Վարդան քահանան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Գարաբեթ Թավիջյան

**Գարաբեթ  Թավիջյան** (), թմբկահար, երաժիշտներ Գարո և Դիրան Թավիջյանների հայրը։

## Կենսագրություն
Գարաբեթ Թավիջյանը ծնվել է 1953 թվականի հունիսի 26-ին, Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպիեում։ Հայտնի է նաև «Գարո» անունով։ 12 տարեկան հասակից տիրապետել է հարվածային գործիքների, երբ առաջին անգամ ելույթ է ունեցել հարավսլավական հանրաճանաչ խմբերից մեկի հետ։ 1976 թվականից դարձել է Մակեդոնիայի հանրահայտ «Լեբ ի Սոլ» («Leb i Sol») խմբի թմբկահարը։ Խմբի համար գրել է նաև մի շարք երաժշտություններ և երգեր։

1990 թվականին հիմնել է սեփական «Paramecium» խումբը, որի շրջանակներում ունեցել է բազմաթիվ համերգներ, համագործակցություններ հանրահայտ երաժիշտների և երգիչների հետ, որոնցից են` Ջո Զավինուլը, Սթենլի Քլարկը, Սայմոն Ֆիլիպսը, Սեսիլ Թայլորը, Բի Բի Քինգը, Գորան Բրեգովիչը, Բիժելո Դուգմեն, Զելիջկո Բեբեկը և այլք։ Բալետի, թատերական ներկայացումնաերի համար գրել է երաժշտություններ, որոնց համար արժանացել է մի շարք մրցանակների, այդ թվում նաև «Permanent Values Award» հեղինակավոր մրցանակին։ Մեծ ներդում է ունեցել մակեդոնական ժողովրդական երաժշտության ասպարեզում և համարվում է Բալկանների

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Թմբկահարներ
Մանգոստան

**Մանգոստան** կամ **մանգուստին**, (լատ.Garcínia mangostána), ինչպես նաև մանգոստին, գարցինիա, մանգկուտ, ծառ, Կլուսիանական ընտանիքի Գարցինիա տեսակի ծառ։

## Բուսաբանական նկարագրությունը
Մանգոստանը մշտադալար ծառ է մինչև 25 մ երկարությամբ բրգանման պսակով և սև շականակագույն կեղևով։

Տերևները օվալաձև և երկարավուն են, մուգ կանաչ վերևում և դեղնականաչ ներքևում, 9-25 սմ երկարությամբ և 4,5-10 սմ լայնությամբ։ Երիտասարդ տերևները վարդագույն են։

Ծաղիկները մսոտ կանաչով և կարմիր պուտերով թերթիկներ ունեն։

Պտուղը  կլոր է, ունի 3,4—7,5 սմ տրամագիծ, վերևում ծածկված է հաստ (մինչև 1 սմ) մանուշակագույն ոչ ուտելի,  լատեքս պարունակող ներկերի կպչուն կեղևով, որի տակ գտնվում են չորսից ութ հատվածներով սպիտակ ուտելի միջուկներ, որոնք  սերտորեն կցված ոն սերմերով։ Բույսը ուշ է պտուղ տալիս, ծառերի վրա առաջին պտուղները հայտնվում են 9-20-րդ կյանքի տարում։

## Տարածումը
Մանգոստանի բնօրրանըՀարավարևելյան Ասիան է։ Լայնորեն մշակվում է Թաիլանդում, Մյանիմայում, Վիետնամում, Կամբոջայում, Մալայզիայում, Հնդկաստանում, Շրի Լանկայում, Անթալյան կղզիներում, Կենտրոնական Ամերիկայում, Կոլումբիայում, արևադարձային Աֆրիկայում (Զանզիբար, Լիբերիա, Գանա և Գաբոն)։

## Տնտեսական արժեքը և կիրառումը
Մանգոստանի միջուկի սպիտակ հատվածները ուտելի են թարմ վիճակում, երբեմն նրանք պահածոյացվում են։ Հայտնի է նաև մանգոստանի թարմ քամված հյութը։

Տերևների և կեղևի եփումը օգտագործվում է դիզենտերիայի դեպքում, փորլուծության և ջերմությունը իջեցնելու համար։ Սակայն չկան ոչ մի գիտական տվյալներ՝ հօգուտ մանգոստանի ցանկացած բուժիչ հատկությունների։

Քսանթոնների առատ լինելու շնորհիվ օգտագործվում է Կոսմետիկայի արտադրության մեջ։
մինի|Խակ պտուղ
Մանգոստանը  հայտնի է եղել ռուսական դասական ստեղծագործության մեջ։ Ն․ Վ․ Գոգոլի ստեղծագործությունից հատված․ «Եվ օդում ծխի ամպեր են կախված, Մանգուստանի ոսկեգույն պտուղներն  այրվում են, կանդակարյան մարգագետինների վրա  փայլում է ծաղիկների գորգը, Եվ փառավոր կերպով գցված է երկնային վրանը»։

«Վաղ առավոտյան իմ խցիկի դուռը թակում է Ի․Ի․Բուտակովը և ինչ-որ մուգ կարմիր մրգի հետ ձեռքն անցկացնում է կիսաբաց դռան միջով, որը տեսքով և մեծությամբ նման է փոքր խնձորի։ «Փորձեք»,- ասում է։ Ես կտրատեցի պտուղը․ կարմիր հյութի տակ թաքնված էր սպիտակ, քաղցրաթթու միջուկը, որը բաղկացած էր մի քանի բաժիններից՝ յուրաքանչյուրի մեջ պարունակելով խոշոր կորիզներ։ Սառեցնող, թարմ, նրբահամ և քաղցր, թեթև թթվայնություն ունեցող միրգ է։ Դա Մանգոստանն է։»

Իվան Գոնչարով։ «Ֆրեգատ Պալլադա» (1858)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Անահիտ Շահբազյան

**Անահիտ Խաչատուրի Շահբազյան** (), երգչուհի։

## Կենսագրություն
Անահիտ Շահբազյանը ծնվել է 1986 թվականի հունիսի 25-ին, Երևանում։ 2002 թվականին ավարտել է Երևանի Նիկոլայ Գոգոլի անվան թիվ 35 միջնակարգ դպրոցը։ 1994-2000 թվականներին սովորել է Երևանի Տիգրան Չուխաջյանի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժնում։ 2010 թվականին ավարտել է Մովսես Խորենացու անվան համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 2001-2003 թվականներին սովորել է Հայաստանի Երգի պետական թատրոնին կից դպրոց-ստուդիայում։ 2007 թվականին մասնակցել է «Ընծա» համահայկական երգի փառատոնին և զբաղեցրել 3-րդ տեղը։ Արժանացել է նաև այլ մրցանակների՝ Նարե Բալայանի անվան հատուկ մրցանակ, հատուկ նվեր (երգ և տեսահոլովակ) Շուշան Պետրոսյանի կողմից։ Փառատոնից հետո աշխատել է Հայաստանի Երգի պետական թատրոնում՝ որպես մենակատար։

2008 թվականին մասնակցել է «Բազե» համահայկական երգի փառատոնին, որտեղ արժանացել է Վարդուհի Վարդանյանի ընտանիքի կողմից հատուկ մրցանակի և Գրան Պրի մրցանակի։ 2008 թվականին մասնակցել է «Աշխարհի երգերը» միջազգային երգի փառատոնին և զբաղեցրել 1-ին տեղ՝ ներկայացնելով Հայաստանը։ Մրցույթում մոլդովական ժյուրիի կողմից արժանացել է նաև հատուկ նվերի՝ մոլդովական «Bluze la mare» երգի լավագույն կատարման համար և նվեր է ստացել 2 երգ՝ կոմպոզիտոր Վալենտին Դինգայի կողմից։ 2009 թվականին մասնակցել է «Ընծա» համահայկական երգի փառատոնին զբաղեցնելով 2-րդ տեղը։

2010 թվականին մասնակցել է «Սլավյանսկի բազար» երգի միջազգային մրցույթին՝ զբաղեցնելով 2-րդ տեղը, և կրթության, գիտության ու մշակութային համագործակցության միջկառավարական հիմնադրամի կողմից ստացել դրամական մրցանակ՝ սեփական ձայնասկավառակի ձայնագրման համար։ 2013 թվականին մասնակցել է «Ծովային հանգույց» երգի միջազգային մրցույթին, արժանանալով է Գրան Պրի մրցանակի։

2010 թվականից աշխատում է Հայաստանի պետական ջազային նվագախմբում՝ որպես մեներգչուհի։

Ամուսնացել է 2016 թվականին, Կարեն Զադիրյանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անահիտ Շահբազյան - «Մայր Համալսարան» 

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Սեյսուլան

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Սեյսուլան**, գյուղ Արցախի Մարտակերտի շրջանում։ Գտնվում է Մարտակերտից 18 կմ հյուսիս-արևելք, շրջանի արևելյան սահմանի մոտ, բարեբեր ու ջրառատ վայրում։

## Անվան ստուգաբանություն
Ըստ օտարների Սեյսուլան նշանակում է «ջրհեղեղ» կամ «հեղեղի տարափ», որը գյուղի անվանն է տրվել այստեղ տեղացող հորդ անձրևների պատճառով։

## Անվանումներ
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Սեյլուսան, Սեյսուրլան։

## Պատմություն
Գյուղի պատմությունը սկսվում է XIX  դարի սկզբներին։ Բնակիչների նախնիները եկել են Խնձորեսկ գյուղից XIX  դարի վերջերին։

1988-1994 թվականների հայ-ադրբեջանական կռիվների ժամանակ գյուղն ենթարկվել է ավերածությունների և ամայացել է։ Դրա փոխարեն 1995 թվականին կառուցվել է Նոր Սուլեյման գյուղը։

### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։

## Բնակչություն
1920 թվականին ուներ 89 տուն՝ 489, 1970-ական թվականներին՝ 200 տուն, 1987 թվականին՝ 178 տուն՝ 650 հայ բանկչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործություն, խաղողագործություն, հացահատիկի մշակություն, անսնապահությունն ու շերամապահությունն էր։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Սուլեյմանն ուներ 1811 թվականին կառուցված Ս. Աստվածածին եկեղեցի։

## Հասարարակական կառույցներ
1911 թվականին բացվել էր միջնակարգ դպրոց։ Գործում էր մշակույթի տուն, մանկապարտեզ, գրադարան, հիվանդանոց, բուժկայան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր
Մայքլ Շտալ-Դևիդ

**Մայքլ Շտալ-Դևիդ** (, ), ամերիկացի դերասան։ Ավելի հայտնի NBC-ի «Դոնելի եղբայրներ» հեռուստասերիալում Շոնի Դոնելիի դերով և պրոդյուսեր Ջեֆրի Ջեյքոբ Աբրամսի «Մոնստրո» ֆիլմում Ռոբ Հոքինսի դերով։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Մայքլ Շտալ-Դևիդը ծնվել է Իլինոյս նահանգի Չիկագո քաղաքում՝ բժիշկների ընտանիքում։ Ավարտել է Չիկագոյի Կոլումբիական քոլեջը։ Ունի երկու փոքր եղբայր՝ Էրիկ Շտալ-Դևիդը և Էնդրյու Շտալ-Դևիդը։ Մինչ դերասանական կարիերայի սկիզբը եղել է գրաֆիտի նկարիչ Չիկագոյում։

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

### Հեռուստատեսություն

## Թատրոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Սոմալիի ազգային թանգարան

**Սոմալիի ազգային թանգարան** (,  *Mathaf Watani lil-Sumal*, ), ազգային թանգարան Սոմալիի մայրաքաղաք Մոգադիշոյում։ Այն հիմնադրվել է 1933 թվականին Իտալական Սոմալիլենդի գաղութային իշխանությունների կողմից։ 1991 թվականին գործողությունները դադարեցվելուց հետո այն ավելի ուշ վերաբացվել է, և ներկայումս այնտեղ գտնվում են մի շարք կարևոր պատմական գտածոներ։ 2019 թվականի սեպտեմբերին, թանգարանը վերակառուցվել է, ավերումից ավելի քան 30 տարի անց։

## Հին Գարեսա թանգարան
Սոմալիի ազգային թանգարանը գտնվում է երկհարկանի շինության մեջ, որը թվագրվում է 1872 թվականին։ Այն կառուցվել է Օմանի Զանզիբար դինաստիայի Բարղաշ իբն Սայդի պահանջով, որպես Մոգադիշոյի այն ժամանակվա կառավարիչ Սուլեյման բին Համեդի նստավայր, այն բանից հետո, երբ նա թույլտվություն է ստացել սոմալների, Սուլթան Ահմեդ Յուսուֆի կողմից։

1933 թվականին, շինությունը ամբողջապես վերակառուցվել և հարմարեցվել է Սոմալիի թանգարանին։ Այն եղել է ամենակարևոր մշակութային վայրը Իտալական Մոգադիշոյում It was the most important cultural place in Italian Mogadiscio.:

"Museo della Garesa" (ինչպես անվանվել է Իտալական գաղութարարների կողմից) այն պաշտոնապես հանրության համար բացվել է հաջորդ տարի կառավարիչ Մաուրիցիո Ռավայի կողմից։ Թանգարանը մեծ վնասներ է կրել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։

1960 թվականին Սոմալիի անկախությունից հետո այն վերածվել է Ազգային թանգարանի։ Երբ ազգային թանգարանը տեղափոխվել է 1985 թվականին, այն վերանվանվել է որպես Հին Գարեսայի թանգարան և վերածվել է տարածաշրջանային թանգարանի։

## Ազգային թանգարան
1985 թվականին, բացվել է Մոգադիշոյի մշակութային կենտրոնը։ Կենտրոնը բաղկացած է Ազգային թատրոնից, Ազգային գրադարանից և Ազգային թանգարանից։ Ազգային թանգարանի ճարտարապետությունը ցույց է տալիս Իսլամական ազդեցությունը և կազմված է հիմնական շենքից, որն ունի ցուցադրության չորս հարկեր։ Հյուսիսային կողմում ուղղանկյուն չորս հարկանի շենք է, որտեղ գտնվում են տեխնիկական և վարչական գրասենյակները։ Թանգարանի բացման գլխավոր տնօրենը Ահմեդ Ֆարահ Վարշամն էր։

**Ցուցահանդեսներ**
Ցուցասրահները բացվել են 1987 թվականի մայիսին։

* Գետնահարկ` Հնագիտական և Ազգագրական ցուցադրություններ։ 
* Առաջին հարկ` Պատմական ցուցադրություն` Գաղութային դիմադրություն և հետանկախության շրջան։  
* Երկրորդ հարկ` Զենքի պատմական և ժամանակակից ցուցադրություններ, լեզու և գրականություն։
* Երրորդ հարկ` Ժամանակավոր ցուցադրություններ։

**Փակում**
1991 թվականին քաղաքացիական պատերազմի սկսվելուց հետո, թանգարանը փակվել է։ Հաջորդ տարիներին դրա ենթակառուցվածքները լուրջ վնասներ են կրել։

## Նոր ազգային թանգարան
Ազգային թանգարանը հետագայում վերաբացվել է։ 2014 թվականի հունվարի տվյալներով, այն ուներ շատ մշակութապես կարևոր գտածոներ։ Սրանց մեջ կան հին մետաղադրամներ, փոխանակման գործիքներ, ավանդական արվեստի գործեր, հնագույն զենքեր և կավագործական իրեր։

## Տես նաև
* Մոգադիշո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Museums in Somalia - National Museum in Mogadishu 

Կատեգորիա:1933 հիմնադրումներ Աֆրիկայում
Կատեգորիա:1933 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Սոմալիի թանգարաններ
Լիլու (երգչուհի)

**Լիլու** (), հայ երգչուհի։ Նրա առաջին տեսահոլովակը թողարկվել է 2007 թվականին Apricota-ի (այժմ՝ ԴերՀովա) հետ համատեղ։

## Կենսագրություն
Լիլուն ծնվել է 1982 թվականի հուլիսի 5-ին Երևան քաղաքում։ 2000 թվականին  ավարտել է  Արմավիր քաղաքի թիվ 4 միջնակարգ դպրոցը։ 2002-2004 թվականներին սովորել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջում։ 2004-2006 թվականներին սովորել է Հայաստանի երգի պետական թատրոնի վոկալի բաժնում Արմեն Գևորգյանի դասարանում։
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա՝ տղա և աղջիկ։

## Կարիերա
2007 թվականին Լիլուն իր «Թաց սեր» հիթով մուտք գործեց հայկական երգարվեստ։
Նա նկարահանվել է «Արմենիա» հեռուստաընկերության՝ «Ճակատագրի գերիներ» հեռուստասերիալում, «Ֆորտ Բոյար», «Երե1» հեռուստանախագծերում։ 
2009 թվականին մասնակցել է «Սլավյանսկի բազար» երգի միջազգային մրցույթին։
2014 թվականին մասնակցել է Ստոկհոլմում կայացած արվեստների միջազգային փառատոնին և Հայաստան է վերադարձել Գրան Պրիով։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* 2010 Հուլիս – Վերջացավ
* 2010 Հոկտեմբեր – ClubMix
* 2014 Հունվար – Քեզ համար

### Սինգլեր ու Երգեր
* 2007 –  «Թաց սեր»
* 2010 –  «Ետ արի»
* 2010 –  «Իմ սերը քեզ համար է»
* 2010 –  «Ամպերից էլ վեր»
* 2010 –  «Անմոռաց սեր»
* 2010 –  «Երազ»
* 2010 –  «Վերջացավ»
* 2010 –  «Ասա Լիլու»
* 2010 –  «Գիշերը մերն է»
* 2010 –  «Հոգիս»
* 2010 –  «Սերս դու ես»
* 2010 –  «I Wanna Sey Good Bay»
* 2014 –  «Գնա-գնա»
* 2014 –  «Իմ սիրուց դու փախչում ես» (feat. HT Hayko)
* 2014 –  «Կարոտ»
* 2014 –  «Energy» (feat. HT Hayko)
* 2014 –  «Մայրիկ»
* 2014 –  «Օպա- օպա»
* 2014 –  «Վերջ»
* 2014 –  «Էկել ա»
* 2014 –  «Քեզ»
* 2014 –  «Սիրտը իմ»
* 2014 –  «Մի րոպե հետո»
* 2014 –  «Հայաստանը մենք ենք» (feat. Arevner)
* 2015 –  «Հանդիպել եմ»
* 2015 –  «Հիմա կամ երբեք»
* 2016 –  «Հայրենիքիս»
* 2017 –  «Պապ ջան»
* 2017 –  «Նորահարսիկ» 
* 2018 –  «Հայերով»
* 2018 –  «Թույնա»
* 2018 –  «Մի Սիրտ Մի Հոգի»
* 2019 –  «Բախտիս համար»
* 2019 –  «Սիրուն հարսիկ»
* 2020 –  «Իմ աշխարհ»
* 2020 –  «Հոգիս»
* 2020 –  «Ախ Երանի»

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*[Պաշտոնական էջը [ՅուԹյուբ] ]
*[Պաշտոնական էջը [Ինստագրամ] ]
*[Պաշտոնական էջը [Ֆեյսբուք]]
* [Լիլուի ալբոմը [Apple Music]]-ում
*Հուզիչ էր՝ Բալթիկ ծովի մեջտեղում երգել Հայաստանի մասին. Լիլու
*Լիլուի երազանքներից մեկը չի կատարվում
* «Նրանք պատասխան են տալու օրենքի և Աստծո առաջ». Լիլու 
* Լիլու. «Այն տարածքները, որոնք մեր տղաներն են հետ բերել, ո՞նց կլինի վերադարձնել»
* «Սարսափելի ամիս էր հունվարը. կորցրեցի մարդկանց, որոնք թանկ էին ինձ համար»․ Լիլու 
* «Աղոթում եմ նրանց համար, ովքեր ներգրավված են սահմանին լարվածության մեջ». Լիլու 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջի շրջանավարտներ
Սուրբ Կիրակոսի վանք

**Սուրբ Կիրակոսի վանք**, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Երզնկա քաղաքից մոտ 8 կմ դեպի հարավ-արևելք՝ Մնձուրի լեռների ստորոտին։

Վանքի հարևանությամբ էր գտնվում քրդաբնակ Քրտգեղ գյուղը։ Վանքից բացվում էր գեղեցիկ տեսարան դեպի Երզնկայի հովիտ։

Մեծ եղեռնի նախաշեմին եկեղեցին բաղկացած էր եկեղեցուց, կացարանից և երկու հովանոցներից։ Եկեղեցում էր պահվում Սուրբ Կիրակոսի մասունքները և մի քանի ձեռագիր մագաղաթյա մատյաններ։

Վանքը պարսպապատ չէր, զուրկ էր նաև այգիներից և մշակելի հողերից։ Վանապահները զբաղվում էին միայն անասնապահությամբ։ Վանքի մյուս կողմում՝ Սուրբ Եղիա կոչվող դալարագեղ սարն էր, իսկ ձորի մեջ էր գտնվում մի լույսաղբյուր։ Հանդիպակաց լեռան լանջին էր գտնվում Մատուռիկ կոչվող քարայրը, ըստ ավանդության, այն ծառայել է ճգնարան Սուրբ Կիրակոսի համար։

Վանքը խնամում էին Երզնկայի հայ արհեստավորներից կազմված հոգաբարձությունը, «որ փոյթ կը տանի շէնացնել ու զարգացնել վանքն տակաւ»։ Ուխտավորները շատ էին այցելում այս վանք․ վանքը մոտ էր քաղաքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Միավոր Սուրբ Կարապետ վանք

**Միավոր Սուրբ Կարապետ վանք**, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Երզնկա քաղաքից մոտ 12 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, Սուրբ Գրիգորի լեռնաշղթայի գագաթին։

Այս վանական համալրի մասին քիչ տեղեկություններ են պահպանվել։ Վանքի մասին նկարագրության մեջ արդեն ներկայացվել է որպես «հնացեալ» և «խարխարեալ»։
Վանքի գլխավոր տաճարը կիսավեր վիճակում էր, և 1880-ական թվականներին վանքն արդեն կորցրել էր իր կալվածքների մեծ մասը, մնացել էին միայն փոքրիկ հողատարածք և չխնամված մրգաստան։
Վանքի վանապահությամբ զբաղվում էին ոմն Թորոսյանները՝ հարևան հայաբնակ Կարմիր գյուղից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով