Ստամոքսաելք

**Ստամոքսաելք,** ստամոքսը կապում է տասներկումատնյա աղիքի հետ։ Համարվում է, որ  ստամոքսաելքը (պիլորուս) ունի երկու մաս՝ *պիլորիկ անտրում* (բացվում է դեպի ստամոքսի մարմինը) և *պիլորիկ խողովակ* (բացվում է դեպի տասներկումատնյա աղիքի հատված)։ *Պիլորիկ խողովակը* վերջանում է որպես *պիլորային բացվածք*, որը նշում է ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի միացումը: Բացանցքը շրջապատված է սեղմանով՝ մկանային շերտով, որը կոչվում է *պիլորիկ սֆինկտեր*: *Pylorus* բառը հունարեն նշանակում է «դռնապան»՝ կապված «դարպաս» () և այսպիսով լեզվաբանորեն առնչվում է «pylon» բառին։

## Կառուցվածք

Ստամոքսաելքը ստամոքսի ամենահեռավոր հատվածն է, որը միանում է տասներկումատնյա աղիքին : Այն բաժանված է երկու մասի՝ *անտրում*, որը միանում է ստամոքսի մարմնին և *պիլորային խողովակ*, որը միանում է տասներկումատնյա աղիքին։

### Անտրում
Անտրումը, որը նաև կոչվում է *ստամոքսի այր* կամ պիլորիկ *անտրում,* պիլորային շրջանի սկզբնական մասն է: Այն գտնվում է ստամոքսի ստորին հատվածում, պիլորային սֆինկտերին մոտ, որը բաժանում է ստամոքսը և տասներկումատնյա աղիքը: Այն կարող է ժամանակավորապես, մասամբ կամ ամբողջությամբ անջատվել ստամոքսի մնացած հատվածից՝ մարսողության ընթացքում՝ նախապիլորային սֆինկտերի պերիստալտիկ կծկման միջոցով, այն երբեմն սահմանազատվում է պիլորիկ խողովակից մի փոքր ակոսով:

### Խողովակ
*Պիլորային խողովակը* () ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի բացվածքն է։ Պիլորային խողովակի պատի հաստությունը մինչև 3 միլիմետր (մմ) է 30 օրականից փոքր նորածինների մոտ, և մինչև 8 մմ՝ մեծահասակների մոտ:

### Սֆինկտեր
*Պիլորային սֆինկտերը* կամ փականը հարթ մկանների ամուր օղակ է պիլորային խողովակի վերջում, որը թույլ է տալիս սնունդին ստամոքսից անցնել տասներկումատնյա աղիք: Այն վերահսկում է ստամոքսի պարունակության արտահոսքը տասներկումատնյա աղիք: Այն ստանում է սիմպաթիկ նյարդայնացում ընդերային հանգույցից:

### Հյուսվածքաբանություն

Մանրադիտակի տակ ստամոքսաելքը պարունակում է բազմաթիվ գեղձեր՝ ներառյալ ստամոքսափոսերը, որոնք կազմում են ստամոքսաելքի լորձաթաղանթի խորության մոտ կեսը: Դրանք բաղկացած են երկու կամ երեք կարճ փակ խողովակներից, որոնք բացվում են ընդհանուր խողովակի մեջ: Այս խողովակները ալիքաձև են և ունեն ծորանի երկարության մոտ կեսը: Ծորանը երիզված է սյունաձև բջիջներով, որոնք շարունակվում են ստամոքսի լորձաթաղանթի մակերեսը ծածկող էպիթելիով, իսկ խողովակները՝ ավելի կարճ և խորանարդաձև բջիջներով, որոնք նուրբ հատիկավոր են: Գեղձերը պարունակում են լորձային բջիջներ և G բջիջներ, որոնք արտազատում են գաստրին:

Ստամոքսաելքը պարունակում է նաև ցրված պարիետալ (առպատային) բջիջներ և նեյրոէնդոկրին բջիջներ: Այս էնդոկրին բջիջները ներառում են D բջիջներ, որոնք ազատում են սոմատոստատին, որը պատասխանատու է թթվային սեկրեցիայի նվազեցման համար: Գոյություն ունի հորմոնի նկատմամբ զգայուն բջիջների երկրորդ պոպուլյացիան՝ ստամոքսի հատակի մոտ: Հարթ մկանները, որոնք բացարձակապես ակամա են կծկվում, տեղակայված են ստամոքսաելքի մոտ:

## Գործառույթ
Ստամոքսաելքը ստամոքսաղիքային համակարգի բաղադրիչն է: Ստամոքսից ստացված սնունդը, որպես խիմուս, անցնում է ստամոքսաելքի միջով դեպի տասներկումատնյա աղիք: Ստամոքսաելքը պիլորիկ խողովակի միջոցով կարգավորում է ստամոքսից սննդի մուտքը տասներկումատնյա աղիք:

## Կլինիկական նշանակություն
Նման պայմաններում, ինչպիսիք են ստամոքսի քաղցկեղը, ուռուցքները կարող են մասամբ խցանել պիլորիկ խողովակը: Վիրահատական ճանապարհով կարելի է տեղադրել հատուկ խողովակ՝ ստամոքսը տասներկումատնյա աղիքի հետ կապելու համար, որպեսզի հեշտացվի սննդի անցումը: Այս խողովակի տեղադրման վիրահատությունը կոչվում է գաստրոդուոդենոստոմիա:

### Ստենոզ
Պիլորային ստենոզը վերաբերում է ստամոքսաելքին, որը նեղ է: Դա պայմանավորված է պիլորիկ սֆինկտերի բնածին հիպերտրոֆիայի պատճառով: Պիլորուսի լուսանցքը ավելի նեղ է, և ավելի քիչ սնունդ կարող է անցնել միջով: Այս խնդիրը հաճախ հայտնաբերվում է կյանքի առաջին շաբաթներին: Երբ այն առկա է, նորածին երեխան կարող է փսխել ուտելուց հետո և երեխան մնում է սոված: Պիլորիկ ստենոզը կարող է կառավարվել ստենտի տեղադրմամբ կամ պիլորային սֆինկտերի վիրահատական կտրվածքով՝ *պիլորոմիոտոմիայով*:

### Այլ
* Պիլորային ուռուցքներ
* Պիլորային գեղձի ադենոմա:

## Պատկերասրահ

 Image:Stomach2.gif|Ստամոքս
 File:Stomach dissection highlighting pyloric antrum.jpg|Հերձում,որը ցույց է տալիս ստամոքսը և պիլորուսը դիակումՊիլորուսի անտրումը ներկայացված է կանաչ գույնով:


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Աղեստամոքսային տրակտի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Անատոմիա