Ֆրեդերիկ Օգյուստ Բարտոլդի

**Ֆրեդերիկ Օգյուստ Բարտոլդի,** ֆրանսիացի քանդակագործ (, ), ֆրանսիացի քանդակագործ։ Նյու Յորքում Ազատության արձանի և «Բելֆորի առյուծ» հուշարձանի (նվիրված Բելֆոր քաղաքի բնակիչների հերոսական դիմադրությանը Պրուս-ֆրանսիական պատերազմում օկուպացիայի ժամանակ) հեղինակ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կոլմարում, Էլզասում, 1834 թվականի օգոստոսի 2-ին։ Հոր մահից հետո ընտանիքը տեղափոխվում է Փարիզ, բայց մոր հաստատուն ֆինանսական դրությունը թույլատրում է պահպանել տունը Կոլմարում, որտեղ 1922 թվականից գտնվում է Բարտոլդիի թանգարանը։ Փարիզում, գեղեցիկ արվեստների ազգային դպրոցում, Բարտոլդին ուսումնասիրում է ճարտարապետություն, ինչպես նաև ստանում գեղանկարչության դասեր։

Իրագործելով երկար ճանապարհորդություն Եգիպտոսում, Բարտոլդին սկսում է ճարտարապետի կարիերան Կոլմարում։ Նրա առաջին ստեղծագործությունը գեներալ Պանն Ժանի հուշարձանն էր 1856 թվականին։

Պրուս-ֆրանսիական պատերազմի ժամանակ Բարտոլդին ծառայում է Գարիբալդիի մոտ որպես համհարզ։ 1871 թվականին Էդուար դե Լաբուլեի խնդրանքով նա առաջին անգամ այցելում է ԱՄՆ, որպեսզի անձամբ ընտրի ֆրանսա-ամերիկյան միության կողմից նվիրած հուշարձանի տեղադրման վայրը։ ()։ Արձանը հիշեցնում է նրան այն, որը Բարտոլդին 1860-ական թվականներին առաջարկում էր տեղադրել Սուեզի ջրանցքի մուտքի մոտ, բայց մերժվել էր Իսմայիլ-Փաշայի կողմից։ Այդ տարիներին Բարտոլդին դառնում է Եվրոպայի և Ամերիկայի ամենահայտնի քանդակագործը։

1875 թվականին նա մտնում է մասոնության «Էլզասա-Լոթարինգիական» օթյակ։ Այդ տարիներին Վավեն փողոցի փարիզյան արվեստանոցներում տարվում են աշխատանքներ Ազատության արձանի պատրաստման համար։ Ըստ լուրերի արձանի դեմքը պատկանում է Բարտոլդիի մորը, իսկ մարմինը` սիրուհուն։ Ըստ այլ վարկածի` Բարտոլդին ունեցել է ֆրանսիացի բնորդուհի. գեղեցկուհի, վերջերս այրիացած Իզաբելլա Բոյերը, կարի մեքենաների ոլորտում ձեռներեց և ստեղծագործող Իսահակ Զինգերի կինը։ «Նա ազատվեց ամուսնու տհաճ ներկայությունից, որը թողնում էր նրան հասարակության կողմից նախընտրած ատրիբուտների` ունեցվածքի և երեխաների հետ»։ Փարիզում իր կարիերայի ամենասկզբից նա հանրաճանաչ անձնավորություն էր։ Լինելով ամերիկացի ձեռներեցի գեղեցիկ ֆրանսիացի այրի, նա դարձավ Բարտոլդիի Ազատության արձանի համար հարմար մոդել»։ 1886 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Նյու-Յորքում կայանում է հուշարձանի հանդիսավոր բացումը։ Դա Բարտոլդիի վերջին այցն էր ԱՄն։

1882 թվականին նա ստանում է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան։ 1904 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Բարտոլդին մահացավ տուբերկուլյոզից։ Նա թաղված է Մոնպառնաս գերեզմանոցում։

## Ստեղծագործություններ
thumb|200px|right|Ազատության արձանի բացումը
Բարտոլդիին պատկանում են աշխարհի տարբեր վայրերում գտնվող 35 քանդակներ։ Նրանցից ավելի շատ հայտնի են.

* Շեփորահար հրեշտակների չորս պատկերաքանդակները Բոստոնի եկեղեցում, ԱՄՆ, 1874 թ.,
* Գեներալ Լաֆայետի արձանը Նյու Յորքում, ԱՄՆ, 1876 թ.,
* «Կապիտոլիայի շատրվանը» Վաշինգտոնում, ԱՄՆ, 1878 թ.,
* «Բելֆորի առյուծը» Բելֆորում, Ֆրանսիա, 1880 (փոքրացրած պատճեն գտնվում է Փարիզի Դենֆեր-Ռոշրո հրապարակում)
* Դիդրոյի արձանը Լանգրեի Դիդրոյի հրապարակում, Ֆրանսիա, 1884 թ.,
* Ազատության արձանը Նյու Յորքում, ԱՄՆ, 1886 թ.,
* «Բարտոլդիի շատրվանը» Լիոնում, Ֆրանսիա, 1892 թ.,
* «Ստրասբուրգը պաշտպանող Շվեյցարիան» Բազելում, Շվեյցարիա, 1895 թ.,
* Վերցինգեգորիգի արձանը Կլերման-Ֆերանեում, Ֆրանսիա, 1903 թ.:

Բարտոլդիի շատ ստեղծագործություններ գտնվում են Կոլմարում, դեպարատամենտ Վերին Հռենոս, Ֆրանսիա։ Քանդակագործի մի քանի նախագծեր (օրինակ, հուշարձան փարոս Սուեզի ջրանցքի մուտքի մոտ) այդպես էլ կյանքի չկոչվեցին։

## Պատկերասրահ

Statue-vercingetorix-jaude-clermont.jpg|Վերցինգեգորիգի Ձիով արձանը, Կլերմոն Ֆերան
Gustave-Adolphe Hirn.jpg| Գուստավ Ադոլֆ Գիրնի արձանը Կոլմարում
Langres - Denis Diderot.jpg| Դենի Դիդրոյի հուշարձանը Լենգրում
Schwendibrunnen.jpg|Շվենդի շատրվան, Կոլմար
Basel 2006 813.JPG|Ստրասբուրգը պաշտպանող Շվեյցարիան, Բազել
Lafayette Washington Bartholdi.jpg|Վաշինգտոնի և Լաֆայետտի վեհարձանը Փարիզում
Avallon Vauban.jpg|Սեբաստիան Վոբանի արձանը Ավալոնում
Бартольди. Статуя Свободы.Париж.jpg|Ազատության արձանը Փարիզում
France-90-Belfort-Lion-Profil.jpg|Բելֆորի առյուծ
Бартольди.Лион.Фонтан четырёх рек.jpg|Չորս գետերի շատրվանը Լիոնում


## Հղումներ
* Musée Bartholdi à Colmar 
* Photos de la Statue de la Liberté
* Fontaine et parc de Bartholdi — Washington, États-Unis (en anglais) 
* Bartholdi 2004 : site du centenaire de Bartholdi 
* Site sur la Statue de la Liberté
* Frédéric Auguste Bartholdi dans Artcyclopedia
* Biography
* The Bartholdi Fountain and Bartholdi Park — Washington, DC
* Bartholdi à la RMN 
* Base ARCHIM
* Base JOCONDE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Մոնպառնասի գերեզմանատանը թաղվածներ