Ակադեմիա (Ֆրանսիա)

**Ակադեմիա** (académie), Ֆրանսիայում Ազգային կրթության նախարարության և Բարձրագույն կրթության և հետազոտությունների նախարարության վարչական շրջան։ 2016 թվականի հունվարի 1-ից յուրաքանչյուր ակադեմիա մտնում է **ակադեմիական շրջանի** մեջ (որի սահմանները համապատասխանում են վարչական շրջանների սահմաններին)։

Յուրաքանչյուր ակադեմիա ղեկավարում է Հանրապետության Նախագահի կողմից նշանակված ռեկտորը, հիմնականում համալսարանի պրոֆեսորների։

Մշտական բնակչություն ունեցող Հանրապետության յուրաքանչյուր տարածք ակադեմիայի մի մասն է, բացառությամբ Խաղաղօվկիանոսյան անդրծովյան համայնքների։ Իհարկե, Նոր Կալեդոնիան, Ֆրանսիական Պոլինեզիան և Ուոլիսն ու Ֆուտունան կազմում են երեք պրոռեկտորատներ։

Արտասահմանյան ֆրանսիական ավագ դպրոցները հաստատված են Ազգային կրթության նախարարության կողմից, բայց դրանք ֆինանսավորվում են Արտաքին գործերի նախարարության բյուջեից և գտնվում են  Արտասահմանում ֆրանսիական կրթության գործակալության և ակադեմիայի հսկողության ներքո այնպիսի հարցերում, ինչպիսիք են հանրապետական քննությունների կազմակերպումը։

## Պատմություն
### 1808 թվական

մինի|1808 թվականի ակադեմիաները

Նապոլեոն I-ի  հրամանագրով նախատեսվել է Կայսերական համալսարանը () բաժանել «այնքան ակադեմիաների, որքան վերաքննիչ դատարաններ կան»։

Այս հոդվածն իրականացվել է «Համալսարանը ակադեմիաների բաժանման մասին կանոնադրության» ընդունման հետ, որն ընդունվել է Համալսարանական խորհրդի կողմից 1808 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։ Կանոնադրությունը նախատեսում էր երեսուներկու ակադեմիաների վերջնական կազմակերպում (Կորսիկայում ոչ մի ակադեմիա չի նախատեսվում), սակայն այն բաժինները, որոնք չունեն անհրաժեշտ թվով ֆակուլտետներ, կցվում են հարևան ակադեմիային։ Այսպիսով կազմակերպվել է տասնութ ակադեմիա։

Կայսրության սահմանների էվոլյուցիայի համաձայն ստեղծվում են այլ ակադեմիաներ.

* Ժնևի ակադեմիա (1809)
* Պիզայի ակադեմիա (1810)
* Գրոնինգենի ակադեմիա (1811)
* Լեյդեի ակադեմիա (1811)
* Պարմայի ակադեմիա (1812)
* Հռոմի ակադեմիա (1812)
* Բրեմենի ակադեմիա (1813)
* Մյունսթերի ակադեմիա (1813)։

Այդպիսով, 1814 թվականին եղել է 40 ակադեմիա։ Տասներեքն անհետացել է կայսրության անկման հետ։

1815 թվականին Ֆրանսիական Առաջին ռեստավրացիայի հրամանով նախատեսվել է ակադեմիաների թիվը կրճատել մինչև 17-ի, սակայն այն չի կիրառվել, բացառությամբ Կորսիկան ակադեմիային պաշտոնապես միացնելուն։ Կորսիկայի ակադեմիան ստեղծվել է 1838 թվականին։

### 1848 թվական
1848 թվականի սեպտեմբերի 7-ին նախագահի հրամանագրով վերակազմավորվել են ակադեմիաները. ակադեմիաներ են ստեղծվել Ռեյմսում և Ալժիրում, բայց մյուսները լուծարվել են, և դրանց թիվը կրճատվել է մինչև 20-ը։

մինի|1848 թվականի ակադեմիաները (Ֆրանսիական Ալժիրը ներկայացված չէ)

### 1850 և 1854 թվականների բարեփոխումներ
մինի|1854 թվականի ակադեմիաները (Ֆրանսիական Ալժիրը ներկայացված չէ)
1850 թվականին Ֆալոյի օրենքով ստեղծել է մեկ ակադեմիա յուրաքանչյուր դեպարտամենտի համար (բացի ֆրանսիական Ալժիրից), սակայն 1854 թվակամի հունիսի 14-ի օրենքով ակադեմիաները դարձյալ դարձել են միջգերատեսչական։ Մայրցամաքային Ֆրանսիայում գործել են 16 ակադեմիա։ Դրանք կազմակերպվել են 1854 թվականի օգստոսի 22-ի հրամանագրով։

1854 թվականին հրամանագրով Կորսիկայի ակադեմիական տեսուչին տրվել է պրոռեկտորի կոչում։

1860 թվականի հունիսի 13-ի հրամանագրով Ծովափնյա Ալպերում նոր բաժինը կցվել է Էքսի ակադեմիային և ստեղծվել է Շամբերիի ակադեմիան։ Վերջինս 1920 թվականին կցվել է Գրենոբլի ակադեմիային։

1888 թվականին Դուայի ակադեմիայի մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Լիլ։

Ֆրանս-պրուսական պատերազմից հետո վերացած Ստրասբուրգի ակադեմիան վերստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո՝ իր իրավասության ներքո գտնվող Մոզելի դեպարտամենտով։

### 1962-2015 թվականներ
աջից|մինի|1996-2015 թվականների ակադեմիաների քարտեզ
1962 թվականից հաջորդող կառավարությունները ջանում էին ներդաշնակեցնել ակադեմիաների սահմանները տարածաշրջանային գործող ընտրատարածքների, այնուհետև երկրամասերի սահմանների հետ։

Դրանք ստեղծվել են հետևյալ կերպ.

* Նանտի, Օռլեանի և Ռեյմսի ակադեմիաները 1962 թվականի հունվարի 1-ին
* Ամյեն և Ռուան 1964 թվականի հոկտեմբերի 11-ին
* Լիմոժ և Նիս (որի մեջ ներառում էր Կորսիկան) 1965 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։

1971 և 1972 թվականներին վերաճշգրտումներ են կատարվել ակադեմիաները և շրջանները համապատասխանեցնելու համար։

Իլ դը Ֆրանսի վերաբաշխումից հետո 1972 թվականի հունվարին ստեղծվել են Կրետեի և Վերսալի ակադեմիաները։

1972 թվականին Մոզելը կցվել է Նենսի ակադեմիային, որը վերանվանվել է *Նենսի-Մեց ակադեմիա*։

Մինչ Ֆրանսիայի անդրծովյան դեպարտամենտներն ունեին պրոռեկտորատներ, որոնք կցված էին մայրցամաքային ակադեմիային, Անտիլյան կղզիների և Գայանայի ակադեմիան, որը միավորում է Գվադելուպայի, Գայանայի և Մարտինիկայի դեպարտամենտները, ստեղծվել է 1973 թվականի օգոստոսի 31-ի հրամանագրով, այնուհետև 1984 թվականին ստեղծվել է Ռեյունյոնի ակադեմիան։ 

1975 թվականին Կորսիկան նույնպես ստեղծվել է որպես ակադեմի` անջատվելով Նիսի ակադեմիայից։

Ի վերջո, 1996 թվականի դեկտեմբերի -ին Անտիլյան կղզիների և Գայանայի ակադեմիան բաժանվել են երեքի` Գայանա, Գվադելուպա և Մարտինիկա ակադեմիաների։

1996 թվականից մինչև 2016 թվականը ակադեմիաների սահմանները համապատասխանել են մարզերի սահմաններին, մի քանի բացառություններով։

* Իլ դը Ֆրանսը բաժանված է երեք ակադեմիաների` Փարիզի ակադեմիա ( Փարիզ ), Վերսալի ակադեմիա ( Իվելին, Էսոն, Օ-դե-Սեն և Վալ-դ'Օազ ) և Կրետեի ակադեմիա ( Սեն-է-Մարն, Սեն-Սեն-Դենի և Վալ-դե-Մարն )
* Ռոն-Ալպերը բաժանված է երկու ակադեմիաների` Լիոնի ակադեմիա ( Էն, Լուար և Ռոն ) և Գրենոբլի ակադեմիա ( Արդեշ, Դրոմ, Իզեր, Սավոյ և Վերին Սավոյ)
* Պրովանս-Ալպեր-Կոտ դ'Լազուրը բաժանված է երկու ակադեմիաների` Էքս-Մարսելի ակադեմիա ( Վերին Պրովանսի Ալպեր, Վերին Ալպեր, Բուշ դյու Ռոն և Վոքլյուզ ) և Նիսի ակադեմիա ( Ծովափնյա Ալպեր և Վար )։

### 2016-2020 թվականներ
Մետրոպոլիաների վերաբաշխումը հանգեցրել է ակադեմիաների վերակազմավորման. 2016 թվականի հունվարի 1-ից յուրաքանչյուր ակադեմիա դարձել է ակադեմիական շրջանի ընտրատարածք, որի սահմանները համապատասխանում են վարչական շրջանին։

Ակադեմիաների վարչական կազմակերպումը պահպանվում է, սակայն յուրաքանչյուր ակադեմիական մարզում շրջանի ռեկտորներից մեկը նաև ակադեմիական շրջանի ռեկտորն է և նախագահում է տարածաշրջանային ակադեմիական կոմիտեն, որը միավորում է ակադեմիայի ռեկտորներին՝ կազմակերպելու ռեկտորների համատեղ գործողությունների եղանակները և ապահովելու ակադեմիական քաղաքականության համակարգումը։ Միայն մեկ ակադեմիա ունեցող ակադեմիական շրջաններում ռեկտորը և՛ շրջանի ռեկտորն է, և՛ մարզի ռեկտորը։

2018 թվականին Ազգային կրթության և բարձրագույն կրթության նախարարի հանձնարարությամբ կազմված զեկույցում եզրակացություն է արվել, որ անհրաժեշտ է ակադեմիաները համապատասխանեցնել 2015 թվականին ստեղծված նոր մարզերին, մասնավորապես՝ վերականգնելու համար մարզային իշխանությունների և այլ ապակենտրոնացված պետական ծառայությունների հետ ճկուն հարաբերությունները, որոնց նոր վարչական կազմակերպություններն արդեն ստեղծված են։ Առաջին միաձուլումն իրականացվել է  2020 թվականի հունվարի 1-ին՝ Նորմանդիայի ակադեմիայի ստեղծմամբ։

Նույն օրը, Մայոտի ակադեմիան իր հերթին ստեղծվել է որպես լիարժեք ռեկտորատ Ազգային կրթության և բարձրագույն կրթության, հետազոտությունների և նորարարությունների համար պատասխանատու նախարարների ապակենտրոնացված ծառայությունների կազմակերպման վերաբերյալ 2019 թվականի նոյեմբերի 20-ի № 2019-1200 հրամանով։

## Ակադեմիայի անվանումներ
Ռեկտորատն իր շտաբն ունի քաղաքում, որի անունը կրում է ակադեմիան։ Երկանուն ակադեմիաների համար անունը հիմնականում գալիս է այն քաղաքից, որտեղ գտնվում է համալսարանը։ Անդրծովյան տարածքների համար ակադեմիայի անվանումը նույնն է, ինչ իր իրավասության ներքո գտնվող տարածաշրջանը, և նստավայրը, ընդհանուր առմամբ, պրեֆեկտուրան է (կամ իր ագլոմերացիայի կոմունայի, օրինակ՝ Շելխերը Մարտինիկայում)։

### Վարչություններ և կից համայնքներ
Անդրծովյան Սեն-Բարտելեմի և Սեն-Մարտեն համայնքները չունեն ոչ պրոռեկտորատ, ոչ տարածքային ակադեմիական ծառայություն, այլ կցված են Գվադելուպայի ակադեմիային և նրա ռեկտորատին։ Այս տարածքներում ազգային կրթության կառավարումն ապահովում է ռեկտորին ենթակա «Կրթության ազգային ծառայության պետի պրոռեկտորը»։

Սեն-Պիեռ-է-Միկելոնի անդծովյան համայնքը չունի ոչ ռեկտորատ, ոչ պրոռեկտորատ, այլ կցված է Նորմանդիայի ակադեմիային (Կանի ակադեմիան մինչև 2019 թվականը) ակադեմիայի ռեկտորատից գործուղված տարածքային ծառայության ակադեմիկոսի միջոցով։

## Գործառույթ
Ֆրանսիայում Ակադեմիան այն վարչական մակարդակն է, որը թույլ է տալիս տարածաշրջանային առումով իրականացնել Ֆրանսիայի կառավարության և մասնավորապես Ազգային կրթության և Բարձրագույն կրթության և հետազոտությունների նախարարությունների կողմից սահմանված կրթական քաղաքականությունը։ Այն հնարավորություն է տալիս գործել ըստ տեղական համատեքստի և տեղական իշխանությունների հետ համագործակցությամբ։ Ինչպիսիք են.

* համայնքները տարրական կրթության համար
* բաժինները քոլեջների համար
* մարզերն ավագ դպրոցների և բուհերի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
(ազգային առաքելության հաշվետվություն՝ կազմված պետական ​​խորհուրդից, ակադեմիայի ռեկտորից և Ազգային կրթության և հետազոտությունների ​​ազգային վարչության երկու գլխավոր տեսուչներից)։

## Արտաքին հղումներ
* Ազգային կրթության նախարարության պաշտոնական կայք, էջ « Ակադեմիաներ և ակադեմիական ստուգումներ»

Կատեգորիա:Ակադեմիա
Կատեգորիա:Կրթությունը Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչական բաժանում