Ֆիլիպ դը Շամպան

**Ֆիլիպ դե Շամպան** (հնացած), Ֆիլիպ դե Շամպեն ( , , ), ֆլամանդական ծագումով ֆրանսիացի նկարիչ և փորագրող։ Փարիզյան գեղարվեստական դպրոցի 12-րդ դարի առաջատար վարպետներից մեկը Լյուդովիկոս XIV-ի թագավորության դարաշրջանի դասական «մեծ ոճի» ականավոր ներկայացուցիչը, իտալականացված ուղղության կաթոլիկ դավանանքի հետևորդ։ Նա Փարիզում գեղանկարչության և քանդակագործության թագավորական ակադեմիայի հիմնադիրներից մեկն էր։

## Կենսագրություն
Ֆիլիպ դը Շամպենը ծնվել է Բրյուսելում աղքատ ընտանիքում, (Բրաբանտի դքսություն, Հարավային Նիդեռլանդներ) էրցհերցոգ Ալբերտի և Իզաբելլայի կառավարման ժամանակ։ 1614-1618 թվականներին սովորել է իր հայրենի քաղաքում Ժան Բույնոի մոտ, (); 1618 թվականից սկսել է սովորել մանրանկարիչ Միշել դը Բուրդոյի մոտ։ 1620 թվականին դարձել է բնապանկարիչ Ժակ Ֆուկյերի աշակերտը։ 1621 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ աշխատել է Նիկոլա Պուսենի հետ Լյուքսեմբուրգի պալատի նկարազարդման վրա՝ Նիկոլա Դյուշենի ղեկավարությամբ, որի դստեր հետ նա հետագայում ամուսնացավ։

Ապագա աներոջ մահից հետո, ով նախանձում էր նրա փառքին, Շամպենը (նա համարձակվեց ամուսնանալ Դյուշենի դստեր հետ միայն նրա մահից հետո) սկսեց աշխատել թագուհի-մայր Մարի Մեդիչիի, ինչպես նաև կարդինալ Ռիշելյոյի համար, որի պատվերով նա նկարազարդեց Պալե Ռոյալ պալատը, Սորբոնի մատուռի գմբեթը և այլ շենքեր։ Սիմոն Վուեի նման՝ Լյուդովիկոս XIV-ի դարաշրջանի «մեծ ոճի» մեկ այլ ներկայացուցիչ՝ Շամպենը, վայելում էր թագավորի և կարդինալի հատուկ հովանավորությունը։ Շամպենը միակ նկարիչն էր, ում թույլատրվել էր պատկերել Ռիշելյոյին կարդինալի թիկնոցով, ինչը նա արել է տասնմեկ անգամ։ Նա մի քանի նկար է նկարել Փարիզի Աստվածամոր տաճարի համար (1638):Նա նաև ստեղծում էր նախագծեր Փարիզի Գոբելեն մանուֆակտուրայի համար։ Շամպենը դարձավ թագուհու առաջին նկարիչը՝ 1200 լիվր թոշակով։ Նա նաև զարդարել է Սեն-Ժակ կարմելիտական եկեղեցին՝ թագուհի մոր սիրելի եկեղեցիներից մեկը։

1648 թվականին Ֆիլիպ դը Շամպենը եղել է նկարչության և քանդակագործության թագավորական ակադեմիայի հիմնադիրներից մեկը։

1640 թվականից Շամպանիան կրել է յանսենիզմի ազդեցությունը։ Երբ իր կաթվածահար դուստրը հրաշքով բուժվեց Պոր-Ռոյալ վանքում,նրա  բնակեցման պատերի ներսում Շամբեն գրել է իր համար անսովոր աշխատանք՝ «Ex-Voto de 1662» երկխոսությունը, որը այժմ պահվում է Լուվրում» որում նա պատկերել է իր դստերն ու մայր վանահայր Անյես Առնոյին։

Կյանքի վերջում նկարիչն ակտիվորեն դասավանդում էր Թագավորական ակադեմիայում, նրա աշակերտների թվում էին նրա եղբորորդի Ժան Բատիստ դը Շամպենը (1631-1681), նկարիչներ Ժան Մորենը, Ռոբեր Նանտեյը և Նիկոլա դը Պլատտեմոնտանը։ Շամպենը տպագիր աշխատություններ չի թողել, սակայն պահպանվել են նրա դասախոսությունները և մեկնաբանությունները, որոնք 1660-ական թվականներին գրի է առել Անդրե Ֆելիբիենը։ Նա մահացել է Փարիզում 1674 թվականին։

## Ստեղծագործություն
Սիմոն Վուեի հետ մեկտեղ Ֆիլիպ դը Շամպենը իր դարաշրջանի ամենահարգված նկարիչներից էր։ 1654 թվականից նա մրցակցում էր թագավորի առաջին նկարիչ Շառլ Լըբրենի հետ,մասնակցում էր Թյուիրլի պալատի զարդարմանը նրա ղեկավարությամբ։ Շամպենը ստեղծել է մեծ քանակությամբ նկարներ,հիմնականում կրոնական ստեղծագործություններ և դիմանկարներ։ Նրա անհատական ոճը ձևավորվել է Պ. Պ. Ռուբենսի ազդեցության ներքո, սակայն հետագայում դարձել է ավելի խիստ և դասական:Ֆիլիպ Դե Շամպենը մնում է բացառիկ նկարիչ իր նկարների գույների փայլի և ակադեմիականորեն կառուցված կոմպոզիցիաների շնորհիվ:Դիմանկարներում նա պատկերել է ամբողջ ֆրանսիական արքունիքը, ֆրանսիական ազնվականությունը, թագավորական ընտանիքի անդամներին, եկեղեցու և պետության տիտղոսավոր ներկայացուցիչներին, պառլամենտականներին, ճարտարապետներին և այլ հայտնի մարդկանց։ Բանաստեղծ Վիենսթ Վուատյուրի դիմանկարը ստեղծվել է մոտ 1649 թվականին որպես նրա ստեղծագործությունների հրատարակության ֆրոնտիսպիս (հրատարակված հետմահու 1650 թվականին):Դիմանկարը շատ արտասովր է նրանով,որ շամպենը հետագայում այն վերամշակել Սուրբ Լյուդովիկոսի (Լյուդովիկոս lX թագավորի) պատկերի մեջ՝ թույլ տալով Վուատյուրի դստերը պահել այն իր մոտ,երբ նա մտնի վանք : Ամենահայտնիները կարդինալ Ռիշելյոյի պատկերներն են, այդ թվում կարդինալի «երեք կողմից» բնօրինակ դիմանկարը (1637)։ Այս նկարը դարձավ հայտնի, այն կարող էր հայտնվել Անտոնիս Վան Դեյկի նմանատիպ ստեղծագործության՝ «Կարլ I-ը երեք կողմից» (դիմանկար երեք դիրքով, 1635) ազդեցության ներքո:Նա նկարել է Մազարինիի, Լյուդովիկոս XIII-ի, Ժան-Բատիստ Կոլբերի, Տյուրեն վիկոնտի, Անգլիայի Կարլոս II թագավորի, ինչպես նաև Բլեզ Պասկալի, Վենսան Վուատյուրի, ճարտարապետներ Ժակ Լեմերսիեի և Ֆրանսուա Մանսարի և այդ ժամանակաշրջանի այլ նշանավոր անձանց դիմանկարները։

Նա նաև տուրք է տվել մակաբրային սյուժեներին և նկարել է «Vanitas» (անցողիկություն, ունայնություն) նատյուրմորտներ՝ նյութական աշխարհի անցողիկության ատրիբուտների պատկերմամբ։

## Պատկերասրահ

Philippe de Champaigne - The Annunciation - WGA04704.jpg|Ավետում։ Մոտ 1645։ Կտավ, յուղաներկ։ Ուոլեսի հավաքածու, Լոնդո
Philippe de Champaigne - Le sacrifice d'Isaac.jpg|Իսահակի զոհաբերությունը։ Կտավ, յուղաներկ։ Մասնավոր հավաքածու
Philippe de Champaigne - Moses with the Ten Commandments - WGA04717.jpg|Մովսեսը տասը պատվիրաններով։ 1648։ Կտավ, յուղաներկ։ Պետական Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ
Philippe de Champaigne - The Repentant Magdalen - Google Art Project.jpg|Ապաշխարող Մարիամ Մագդաղենացին: 1648: Կտավ, յուղաներկ: Գեղարվեստի թանգարան, Հյուստոն, Տեխաս, ԱՄՆ
St.Paul-PhilippeChampaigne.jpg|Սուրբ Պավել։ 1600-ականներ։ Կենվաս, յուղագծանկարչություն։ Թուա քաղաք՝ Նրբագեղ արվեստների թանգարան
Champaigne, Philippe de - Saint Augustin - 1645-1650.jpg|Սուրբ Ագուստինոս։ 1645-1650 թվականներ։ Կենվաս, յուղագծանկարչություն։ Լոս Անջելեսի շրջանի արվեստների թանգարան, ԱՄՆ
Philippe de Champaigne 001.jpg|Exvoto 1662 թվականից (Մայր-կառավարիչ Կատրին-Անյես Արլոն և քույր Կատրին Սենտ-Սյուզաննա դե Շամբեներ). 1662։ Կենվաս, յուղագծանկարչություն։ Լուվր, Փարիզ
LouisXIII.jpg|Լուդովիկոս XIII-ի պորտրետ։ 1622-1639 թվականներ։ Կենվաս, յուղագծանկարչություն։ Թագավորական հավաքածու, Միացյալ Թագավորություն
Louis XIII (crowned by victory).jpg|Լյուդովիկոս XIII-ը, պսակադրված Վիկտորիայի կողմից։ 1635։ Կտավ, յուղաներկ։ Լուվր, Փարիզ
Charles II (de Champaigne).jpg|Կարլ II. 1653: Կտավ, յուղաներկ։ Արվեստի թանգարան, Քլիվլենդ, ԱՄՆ
Triple Portrait of Cardinal de Richelieu probably 1642, Philippe de Champaigne.jpg|Կարդինալ Ռիշելյոյի եռակի դիմանկարը։ 1637։ Կտավ, յուղաներկ։ Ազգային պատկերասրահ, Լոնդոն
Champaigne portrait richelieu eb.jpg|Կարդինալ Ռիշելյո։ 1642։ Կտավ, յուղաներկ։ Գեղարվեստի թանգարան, Ստրասբուրգ
Colbert1666.jpg|Ժան-Բատիստ Կոլբեր։ 1655։ Կտավ, յուղաներկ։ Մետրոպոլիտեն թանգարան, Նյու Յորք
Vincent Voiture as St. Louis.jpg|Վինսենտ Վոյտյուրի պորտրետը Սուրբ Լուդովիկոս իմիջով։ 1649-ից հետո։ Կենվաս, յուղագծանկարչություն։ Արվեստի թանգարան, Սենթ-Լուիս, ԱՄՆ
Philippe de Champaigne - Portrait of a Man - WGA4720.jpg|Արմո դ’Անդիլի պորտրետը։ 1650։ Կենվաս, յուղագծանկարչություն։ Լուվր, Փարիզ
Mansard champaigne.jpg|Ֆրանսուա Մանսարի և Կլոդ Պերրոյի դիմանկարը։ 1656։ Կտավ, յուղաներկ։ Լուվր, Փարիզ


## Գրականություն
;Գրառումներ կյանքի և ստեղծագործության վերաբերյալ
* 
* 
* Lesné Cl. Philippe de Champaigne et Port-Royal. Paris: Seuil, 1995
* 
* 
* Philippe de Champaigne, 1602—1674: entre politique et dévotion / Alain Tapie, Pierre-Nicolas Sainte-Fare-Garnot, eds. Paris: Réunion des musées nationaux, 2007.
;Ալբոմ
* 
;Բառարաններ և հանրագիտարաններ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ
* Шампань в artcyclopedia.com
* 
* Живопись on line

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ