Գրացի օպերա

**Գրացի օպերա** (, **Գրացի օպերային թատրոն**), Ավստրիայի երկրորդ ամենամեծ օպերային թատրոն։ Գտնվում է Գրացում։ Թատրոնում հանդես է գալիս Գրացի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը  (): Ունի բարոկկո և ռոկոկո ոճերով նախագծված շուրջ 1400 նստատեղ։ Օպերային թատրոնում ներկայացվում են բազմաբնույթ երաժշտական ոճեր՝ բալետ, սարսուելա, տարբեր երաժշտական ներկայացումներ՝ ժամանակակից ոճով դիմագրավելով ավանդականին։

## Պատմություն
thumb|right|Գլխավոր աուդիտորիան
thumb|right|Հիմնական աստիճանավանդակ
Օպերան Գրացում գործել է 17-րդ դարից Հաբսբուրգների թագավորական կալվածքի վերափոխված վագոն-տնակում։ 1776 թվականին կառուցված Ազգային թատրոնում (Schauspielhaus Graz) բեմադրվել են Մոցարտի վաղ շրջանի օպերաները, թեև այսօր (վերակառուցումներից հետո) այնտեղ ներկայացվում են պիեսներ։

Քաղաքի առաջին օպերան և Գրացի թատրոնի նախորդը հանդիսանում էր Թալիա թատրոնը, որը 1864 թվականին հարմարեցվել է հին կրկեսի դահլիճից։ Քաղաքի աճող չափերից ու կարևորությունից ելնելով՝ 1887 թվականին առաջարկվեց նոր թատրոնի նախագիծը, որը պետք է լիներ «գերմանական արվեստի նոր տուն»։

Ֆերդինանդ Ֆելների և Հերման Հելմերի նեոբարոկկո ոճով նախագծած Գրաց օպերային թատրոնի բացումը կայացել է 1889 թվականին Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Վիլհելմ Տելլ» ներկայացմամբ, որին մի քանի օր անց հետևել է Ռիխարդ Վագների «Լոհենգրին» օպերան։ Օպերային թատրոնի շենքը վնասվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, սակայն պատերազմից հետո վերականգնվել և վերաբացվել է։ 1983-1985 թվականներին շենքը վերանորոգվել է 15 միլիոն դոլարով, որի ընթացքում զինվել է ժամանակակից սարքավորումներով`առանց շենքի բնօրինակ և ներքին հարդարանքները զգալիորեն փոխելու։

2015 թվականի հունվարի 1-ից թատրոնի գլխավոր տնօրենն է Նորա Շմիդը, որը փոխարինել է Էլիզաբեթ Սոբոտկային։ Ընկերության նախկին գլխավոր երաժշտական տնօրեններն են եղել Նիկսա Բարեզան (1981-1990), Ֆիլիպ Ջորդանը (2001-2004), Յոհաննես Ֆրիցշը (2006-2013) և Դիրք Կաֆթանը (2013-2017)։ Օկսանա Լինիվն առաջին անգամ ընկերության հետ հանդես է եկել 2016 թվականի աշնանը՝ Տրավիատա օպերայի ներկայացմամբ։  2017 թվականի փետրվարին Լինիվը նշանակվել է գլխավոր երաժշտական դիրիժոր։ Լինիվը Գրացի օպերայի առաջին կին դիրիժորն է։  Լինիվը գլխավոր դիրիժորի պաշտոնավարումը կավարտի 2019-2020 թվականների եթերաշրջանի ավարտին։ 2018 թվականի դեկտեմբերին ընկերությունը հայտարարել է, որ  2020-2021 թվականների եթերաշրջանի գլխավոր դիրիժորը կլինի Ռոլանդ Քլատիգը, նախնական 3 եթերաշրջան պայմանագրով։

## Գլխավոր երաժշտական տնօրեններ (մասնակի ցանկ)
* Հերբերտ Ալբերտ (1950-1952)
* Նիկշա Բարեցա (1981-1990)
* Ֆիլիպ Ջորդան (2001-2004)
* Յոհաննես Ֆրիչ (2006-2013)
* Դիրք Կաֆման (2013-2017)
* Օկսանա Լինիվ (2017-այժմ)

## Գրականություն
* Friedrich Bouvier: *Opernhaus*. En: *Kunstdenkmäler der Stadt Graz. Die Profanbauten des I. Bezirkes Altstadt*. Hrsg. v. Wiltraud Resch. (In: Österreichische Kunsttopographie. Band 53.) Wien 1997. S. 404-408. ISBN 3-7031-0697-2.
* Friedrich Bouvier: *Einflüsse auf den Stil des Opernhauses*. En: *Historisches Jahrbuch der Stadt Graz*. Band 15. Graz 1984. .
* Friedrich Bouvier: *Vom Interimstheater Brünn zum Grazer Opernhaus*. En: Gerhard M. Dienes (Hrsg.): *Fellner & Hellmer. Die Architekten der Illusion. Theaterbau und Bühnenbild in Europa. Anlässlich des Jubiläums „100 Jahre Grazer Oper“*. Graz 1999. ISBN 3-900764-21-2.
* Hans-Christian Hoffmann: *Die Theaterbauten von Fellner und Helmer*. München 1966. ISBN 3-791301-28-4.
* Michaela Reichart: *Reaktionen auf den neuen Theaterbau in Graz*. En: Gerhard M. Dienes (Hrsg.): *Fellner & Hellmer. Die Architekten der Illusion. Theaterbau und Bühnenbild in Europa. Anlässlich des Jubiläums „100 Jahre Grazer Oper“*. Graz 1999. ISBN 3-900764-21-2.
* Heidemarie Uhl: *Das Theater als Gedächtnisort. Das Grazer Stadttheater - ein Medium kultureller Identität im sozialen Raum.* En: Gerhard M. Dienes (Hrsg.): *Fellner & Hellmer. Die Architekten der Illusion. Theaterbau und Bühnenbild in Europa. Anlässlich des Jubiläums „100 Jahre Grazer Oper“*. Graz 1999. ISBN 3-900764-21-2.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1899 կառուցումն ավարտված թատրոններ
Կատեգորիա:1899 հիմնադրումներ Ավստրո-Հունգարիայում
Կատեգորիա:Ավստրիայի օպերային թատրոններ
Կատեգորիա:Գրացի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Գրացի տեսարժան վայրեր