open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սպիտակապոչ արծիվ

**Սպիտակապոչ արծիվ** (), ճուռակների ընտանիքի թռչուն։ Կլոր տարի չվահյուր է, հազվագյուտ։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 70-90 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 200-240 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 3-6,5 կգ։ Խոշոր գիշատիչ թռչուն է՝ լայն թևերով։ Մարմինը դարչնագույն է, թափահարող փետուրները՝ սևավուն-դարչնագույն, կտուցը հզոր է, պոչը՝ կարճ, ծայրը՝ բութ, սպիտակ։ Թռչելիս գլուխն ու պոչը մարմնի համեմատությամբ հավասարաչափ դուրս են ցցվում։ Հասուն թռչնի պոչը սպիտակ է, գլուխը, վիզը, կուրծքը և մեջքի վերին մասը՝ բաց դարչնագույն, կտուցը և մոմաքթարմատը՝ դեղին։ Երիտասարդի փետրածածկը (նաև պոչը) ավելի մուգ է։

## Կենսակերպ
Բնակվում է ծառերին մոտ բաց ջրային տարածություններում, Սևանա լճում, ձկնաբուծական ավազաններում, գետահովիտներում, ջրածածկ հարթավայրերում։ Սնվում է առավելապես ձկներով և այլ ողնաշարավորներով, լեշերով։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Haliaeetus albicilla (Svolvær, 2012).jpg
Պատկեր:An adult and a juvenile white-tailed eagle (Haliaeetus albicilla) fighting.jpg
Պատկեր:An adult white-tailed eagle (Haliaeetus albicilla) defending its prey.jpg
Պատկեր:Juvenile white-tailed eagle (Haliaeetus albicilla) in flight (1).jpg
Պատկեր:Haliaeetus albicilla distribution map.png|Սպիտակապոչ արծվի տարածման արեալ
Պատկեր:Haliaeetus-albicilla-001.jpg
Պատկեր:Zeearend (Haliaeetus albicilla) (13630562844).jpg
Պատկեր:Haliaeetus albicilla-chick (Ukraine).jpg
Պատկեր:Haliaeetus albicilla, Vaxholm, Sweden 2015-6049.jpg
Պատկեր:Haliaeetus albicilla MWNH 0837.JPG
Haliaeetus albicilla groenlandicus MHNT.ZOO.2010.11.96.3.jpg |Museum specimen 
Haliaeetus albicilla MHNT.ZOO.2010.11.96.1.jpg |Museum specimen - Russia


## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի ողնաշարավոր կենդանիներ։ Սպիտակապոչ արծիվ 
* 
*Փոքր սպիտակապոչ արծիվ / Haliaeetus albicilla

Կատեգորիա:Արծիվներ
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թռչուններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Ճուռակներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թռչուններ
Սիփան հայ մշակութային միություն (Իրան)

**Սիփան հայ մշակաթային միություն**, հիմնադրվել է 1964 թվականին, Թեհրանում Նորայր Էլսայան-ի գլխավորությամբ։ Թատերական բաժնի առաջին ղեկավարն էր Ա. Թաշճյանը՝ ներկայացվել են Ա. Աբելյանի, Շիրվանզադեի և այլոց պիեսներ։ Միության թատերական գործունեությունը դադարել է 1966 թվականին։ 1980 թվականին վերսկսվել է Ս. Մնացականյանի ղեկավարությամբ, որի ջանքերով բեմադրվել են ներկայացումներ ըստ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի, Դերենիկ Դեմիրճյանի, Րաֆֆու երկերի և այլն։ Ներկայացումներին մասնակցել են Վ. Բաշյանը, Լ. Թաշճյանը, Հ. Շիրինյանը, Վ. Խոսրովյանը, Ա. Ասատրյանը, Լ. Խաչիկյանը, Վ. Մարգարյանը, Ս. Մատթևոսյանը, Մ. Ծաաբյանը, Կ. Օհանյանը, Գ. Բաղումյանը և ուրիշներ։ Միության թատերախումբն այժմ կոչվում է «Մկրտիչ Թաշճյան»։ Գործում է նաև մանկապատանեկան թատերախումբ։

Կատեգորիա:Թատերական միություն
FIFA 15

**Fifa 15**-ը սպորտային ժանրի խաղ է, որն արտադրված է EA Canada ընկերության կողմից և հրատարածկված EA Sports-ի կողմից։ Այն կհրատարակվի սեպտեմբերի 23-ից սեպտեմբերի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում և կաշխատի Microsoft Windows-ի, Nintendo 3DS-ի, PlayStation 3,PlayStation 4-ի, PlayStation Vita, Wii, iOS, Android, Xbox One և Xbox 360 օպերացիոն համակարգերով։

## Նկարագրությունը
EA Sports-ը հավաստում է, որ PS4-ով և Xbox-ով խաղալու դեպքում դարպասապահների ռեակցիան կլինի ավելի ուժեղ, գոլ խփելու ճանապարհները կլինեն ավելի հասանելի։ Microsoft Windows—ով ևս խաղը շատ լավ է աշխատում և EA Sports-ի համոզմամբ՝ կարդարցնի իր սպասելիքները։

## Ultimate Team
Խաղը հնարավորություն է տալիս ստեղծել, զարգացնել և հարստացնել քո վիրտուալ ակումբը։ Կարող ես գնել տարբեր աշխարհահռչակ ֆուտբոլիստներ, վաճառել, տալ նրանց այլ ակումբին վարձավճարով։ Fifa 15-ը հնարավորություն է տալիս խաղալ այն ֆուտբոլիստների հետ վիրտուալ, ինչպիսիք են Ռոնալդուն,Մեսսին և այլք։

## Ետնանկարները
Խաղի գլխավոր ետնանկարում պատկերված է Լիոնել Մեսսին, սակայն ամեն մայրցամաք և առաջնություն խաղում ունի առանձին ֆուտբոլիստով ետնանկարը։

*  ` Քլին Դեմփսի
* ` Թիմ Կեհիլ
* ` Գոնսալո Իգուաին
* ` Ռոբերտ Լևանդովսկի
* ` Դավիդ Ալաբա
* ` Ջերդան Շաքիրի
* ` Չիչարիտո
* ` Կաներ Էրկին
* ` Արթուրո Վիդալ
* , , , ` Էդեն Ազար

## Առաջնություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Կատեգորիա:Xbox One տեսախաղեր
Եկեղեցական ծխական դպրոցներ

**Եկեղեցական ծխական դպրոցներ**, տարրական դպրոցներ ցարական Ռուսաստանում։ Գտնվում էին ծխական համայնքների տնօրինության տակ։ Եկեղեցիներին կից դպրոցներ բացվել են դեռևս 11-րդ դարում։ 19-րդ դարի վաթսունական թվականներին կոչվել են եկեղեցական ծխական դպրոցներ։ Պահվում էին եկեղեցու եկամուտներով և նվիրատվություններով։

## Տեսակներ
Երկու տիպի էին՝ միդասյան (երկամյա) և երկդասյան (չորսամյա)։

20-րդ դարի սկզբին միդասյան դպրոցների ուսման տևողությունը դարձավ երեք, երկդասյանինը՝ հինգ տարի։ Յուրաքանչյուր տարվա դասընթաց համարվում էր մեկ բաժանմունք, երկու բաժանմունքը՝ մեկ դասարան։ Ավարտողները քննություն հանձնելուց հետո կարող էին ընդունվել միջնակարգ դպրոցների երրորդ դասարան (վեցերորդ տարվա դասընթաց)։

1836 թվականի կանոնադրությամբ Հայկական մարզում, ինչպես և Ռուսաստանի բոլոր հայաբնակ վայրերում թույլատրվում էր բացել միդասյան, իսկ մեծ բնակավայրերում՝ երկդասյան եկեղեցական ծխական դպրոցներ։ Միդասյան դպրոցները երկսեռ էին, իսկ եթե համայնքը իգական դպրոցներ չէր ունենում, երկդասյանի 1-3 բաժանմունքներում ընդունվում էին նաև աղջիկներ։ Չքավոր երեխաների ուսուցումը անվճար էր։

## Ղեկավարում և ուսուցում
Եկեղեցական ծխական դպրոցներ ունեին հոգաբարձություն և վարիչ։

Ուսուցչական կազմը համալրվում էր թեմական դպրոցների, հետագայում նաև՝ Գևորգյան ճեմարանի շրջանավարտներով։

Միդասյան ծխական դպրոցներում դասավանդվում էին կրոն, հայոց լեզու, ռուսաց լեզու, վայելչագրություն, թվաբանություն, ձեռարվեստ, երգեցողություն, գծագրություն և այլ առարկաներ։
Գնահատականները թվանշաններով տաս բալյան էին, բառերով՝ հինգ բալյան։

Կատեգորիա:Ծխական դպրոցներ
Բոգդան Հովհաննիսյան

**Բոգդան Գևորգի Հովհաննիսյան** (, Ձաղիձոր), հայ քանդակագործ, գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
* 1967 թվականին ավարտել է Կիրովականի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թիվ 8 միջնակարգ և Ստեփան Աղաջանյանի անվան նկարչական դպրոցները։
* 1974 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժինը։ Ուսումնարանն ավարտելուց հետո դասավանդել է Կիրովականի թիվ 13 դպրոցում։
* 1988 – 1991 թվականներին աշխատել է Հայաստանի գեղագիտության ազգային կենտրոնի Կիրովականի մասնաճյուղում՝ որպես տնօրեն։
* 1967 -1968 թվականներին երգել է Ջեյմս Գյոզալյանի քառաձայն երգչախմբում, իսկ 1971-1973 թվականներին` Երևանի պետական համալսարանի Հովհաննես Չեքիջյանի երգչախմբում, ապա` Կիրովականի երգի-պարի պետական համույթում։
* 1985 թվականին ստեղծել է Լոռու շրջանում առաջին ազգագրական երգերի «Խորոտիկ» և 1989 թվականին՝ «Տաշիրք» համույթները։ Ազգագրական երգչախումբ է ստեղծել նաև Վանաձորի բժշկական ուսումնարանում։
* 2012 թվականից հանդիսանում է Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Բոգդան Հովհաննիսյանը զբաղվում է գեղանկարչությամբ, գրաֆիկայով, քանդակով և խաչքարագործությամբ։ Մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ Հովհաննիսյանի հեղինակած խաչքարերը տեղադրվել են Հայաստանում, Ռուսաստանում, Բուլղարիայում, Անգլիայում։ Պահպանված լուսանկարների օգնությամբ Բոգդան Հովհաննիսյանը սկսել է վերականգնել ադրբեջանցիների կողմից կործանված Ջուղայի խաչքարերից։

Հովհաննիսյանը զբաղվում է նաև բանահավաքչությամբ, գրառել և հանրապետական փառատոներին ու զանազան միջոցառումներին անձամբ հնչեցրել է մի շարք ժողովրդական երգեր՝ արժանանալով երգարվեստի մեծ երախտավոր Հայրիկ Մուրադյանի դրվատանքի խոսքերին։ Ղեկավարում է Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ազգագրական երգչախումբը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խաչքարագործ Բոգդան Հովհաննիսյան
* «Հայը խաչքարագործությամբ զբաղվել է, զբաղվում է և պետք է զբաղվի»

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Հայ ժողովրդի ծագում (փռյուգական աղբյուրներ)

**Հայ ժողովրդի ծագումը ըստ փռյուգական աղբյուրների**, Փռյուգական աղբյուրների փաստարկը հայ ժողովրդի ծագման մասին։ Կազմավորվող հայոց լեզվի նկարագրով էլ պայմանավորված է հունական պատմագրության մեջ առաջացած՝ հայ ժողովրդի ծագման փռյուգական վերսիան, որը կապված է հայ ժողովրդի հնդեվրոպական բաղադրիչի՝ արիմ-արմենների հետ։
Հայերենը դեռևս մ.թ.ա. 6-րդ դար-5-րդ դարերում այնքան մոտ էր փռյուգերենին, որ այդ բանը նկատում էին նաև կողմնակի դիտողները։ Ահա այս միջավայրում է առաջ գալիս հայերի ծագման փռյուգական վերսիան, ըստ որի փռյուգացիները եղել են հայերի ազգակիցները։ Այդ վերսիան իր ժամանակ արտահայտել է Հերոդոտը, որը վկայում է, թե «*Արմենները զինված էին փռյուգացիների նման և փռյուգական արտագաղթողներ էին։ Սրանց երկուսի առաջնորդն էր Արտոքմեսը, որն ամուսնացած էր Դարեհի դստեր հետ*»։ Նման տեղեկություն է պահպանվել նաև Եվդոքսոս Կնիդացին. «*Իսկ արմենները ծագումով Փռյուգայից են և նրանց լեզվում շատ բան փռյուգերենից է*»։ Հայերենի և փռյուգերենի հարազատության մասին է խոսում նաև Դիոնիսիոս Հալիկարնասցին։
Հայերի ծագման փռյուգական վերսիան, բացի լեզուների նմանությունից, հավանաբար ունեցել է նաև հետևյալ պատմական մեկնակետը։
Փռյուգացիների կենտրոն Գորդիոն քաղաքը գտնվում էր Սանգարիա գետի ափին, ներկայիս Անկարայից արևմուտք, որտեղ, ինչպես տեսանք, ապրում էին նաև հայերի հնդեվրոպական նախնիները։ Սրան կից Արգեոս լեռան շրջակայքը, որը հավանաբար, հայերի հնդեվրոպական նախնիների՝ արմենների բնակավայրն էր, միաժամանակ բնակավայրն էր փռյուգացիների, որոնց ճնշման տակ էլ արմենները շարժվել են դեպի Հալիս գետի վերին հոսանքի շրջանը և դարձել կասկեացիների կամ աբեշլայցիների և հայասցիների հարևանները։
Եթե հայ էթնոսի սկզբնական կորիզը ապրելիս է եղել այն վայրերում, ուր հաստատվել էին փռյուգացիները, որոնք դուրս են մղում նրանց դեպպի արևելք՝ Անտիտավրոսի լեռները, ապա սա կարող է հիմք ծառայած լինել Հերոդոտի այդ պնդմանը, թե հայերը «փռյուգական արտագաղթողներ են»։
Սակայն դա դեռ չի նշանակում, թե հայերը փռյուգացիների ճյուղավորումներ են։ Թեև հայերենն ու փռյուգերենը պատկանում են միևնույն թրակական կամ թրակա-փռյուգական ենթաճյուղից, դրանք ինքնուրույն լեզուներ են։ Թրակական հիմք լեզվից անջատվելուց հետո հայերենն ու փռյուգերենը զարգացան ինքնուրույն ու տարբեր ուղիներ են թևակոխում։

## Գրականություն
*Հայ Ժողովրդի Պատմություն էջ 242

Կատեգորիա:Ծագումնաբանություն
Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Իվան Եղիազարով

**Իվան Վասիլիի Եղիազարով** (), հայ խորհրդային հիդրոէներգետիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1935), պրոֆեսոր (1922), ԽՍՀՄ ակադեմիկոս (1943)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետերբուրգի Էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը (1916)։ 1922-1943 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի հիդրոէլեկտրական ուժային տեղակայանքների ամբիոնի պրոֆեսոր, 1943 թվականին Եղիազարովը 1951 թվականին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ջրային էներգիայի օգտագործման ամբիոնի վարիչ, 1943-1957 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ջրաէներգետիկական ինստիտուտիի տնօրեն։
Ուսումնասիրությունները վերաբերում են հիդրոէներգետիկայի, հիդրավլիկական մոդելավորման, չհաստատված հոսանքների և ջրամբարուկների շարժման հարցերին։ Մասնակցել է ԳՈԷԼՌՈ-ի հանձնաժողովի աշխատանքներին, Վոլխովի, Սվիրի ու Զորագետի ՀԷԿ-երի նախագծմանը։ Եղիազարովը եղել է հիդրավլիկ հետազոտությունների միջազգային ասոցիացիայի (ՀՀՄԱ) հիմնադիրներից և նրա պատվավոր անդամ, Թուլուզի ակադեմիայի (Ֆրանսիա) թղթակից անդամ, Բուդապեշտի համալսարանի պատվավոր դոկտոր։

ԽՍՀՄ-ի երկրորդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

## Երկեր
* Гидроэлектрические силовые установки, т. 1-3, М.-Л., 1934, 37с.

## Գրականություն
* Иван Васильевич Егиазаров, Е., 1953 (библиография).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ հիդրոէներգետիկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Ֆունկցիայի էքստրեմում

մինի
**Ֆունկցիայի էքստրեմում**, մաթեմատիկայում տրված բազմության ֆունկցիայի ամենամեծ կամ ամենափոքր կետն է։ Կետը, որին էքստրեմումը հասնում է, կոչվում է էքստրեմումի կետ։ Ըստ այդմ, եթե հասնում է ամենափոքր կետին, էքստրեմումի կետը կոչվում է **մինիմումի կետ**, իսկ եթե ամենամեծին՝ **մաքսիմումի կետ**։ Մաթեմատիկական վերլուծության մեջ առանձնանում է «տեղական էքստրեմում» հասկացությունը։

## Սահմանումներ
Եթե f:M \subset \R \to \R, и x_0 \in M^0, ապա f.-ի որոշման տիրույթի ներքին կետը կոչվում է ֆունկցիայի տեղական մաքսիմում։ Եթե \dot{U}(x_0), ապա \forall x \in \dot{U}(x_0) \quad f(x) \ge f(x_0).։

*։ x_0 է կոչվում f, ֆունկցիայի տեղական մինիմումը, եթե գոյություն ունի \dot{U}(x_0) հարթություն, որի համար 
*։ \forall x \in \dot{U}(x_0) \quad f(x) \ge f(x_0).։ Եթե տարբերությունը չափազանց մեծ է, ապա x_0-ն կոչվում է խիստ սահմանափակ տարածության համապատասխանաբար մինիմում կամ մաքսիմում կետը։
* x_0 է կոչվում հիմնական մաքսիմում կետ, եթե
*։ \forall x\in M\quad f(x) \le f(x_0);
* x_0 է կոչվում հիմնական մինիմում կոտ, եթե
*։ \forall x\in M\quad f(x) \ge f(x_0).

f(x_0) ֆունկցիայի նշանակությունը անվանում են հիմնական մաքսիմում կամ մինիմում՝ կախված իրավիճակից։ Մինիմում կամ մաքսիմում համարվող կետերը կոչվում են հիմնական էքստրեմումի կետեր։

## Նշում
M, տարածությունում բաժանված f, ֆունկցիան կարող է ունենալ և մեկից ավել հիմնական և բացարձակ էքստրեմումներ։ Օրինակ՝ f(x) = x,\; x\in (-1,1).

## Հիմնական էքստրեմումների գոյության անհրաժեշտ պայմաններ
* Ֆերմայի թեորեմից հետևում է՝
: Օրինակ, եթե x_0-ը ~f ֆունկցիայի էքստրեմումի կետն է x_0 տարածքում, ապա
: կա՛մ ~f'(x_0) գոյություն չունի, կա՛մ ~f'(x_0) = 0.

## Բավարար պայմաններ հիմնական էքստրեմումների գոյության համար
* Օրինակ, եթե f\in C(x_0)-ն շարունակական է x_0\in M^0, տիրույթում և եթե գոյություն ունեն վերջավոր կամ անվերջ միակողմանի ածանցյալներ՝ ~f'_+(x_0), f'_-(x_0), ապա 
: f'_+(x_0)  0
պայմանում x_0-ն հանդիսանում է խիստ սահմանափակ մաքսիմումի կետ։ Իսկ եթե 
: f'_+(x_0) > 0,\; f'_-(x_0) 
ապա x_0 հանդիսանում է խիստ սահմանափակ մինիմումի կետ։

Նկատենք, որ այս ֆունկցիայի դեպքում ոչ դիֆերենցելի x_0 կետը
*։ ~f'(x_0)=0 и ~f*(x_0) < 0</math> 
պայմանում <math>x_0</math>-ը հանդիսանում է հիմնական մաքսիմումի կետը, իսկ
: <math>~f'(x_0)=0</math> и <math>~f*(x_0) > 0
պայմանում x_0-ը հանդիսանում է հիմնական մինիմումի կետը։

*։ f ֆունկցիան x_0 կետում դիֆերենցելի է n անգամ և f'(x_0)=f''(x_0)=\dots =f^{(n-1)}(x_0)=0, իսկ f^{(n)}(x_0)\ne 0։
Եթե n-ն հաշվելի է և f^{(n)}(x_0), ապա x_0 հիմնական մաքսիմումի կետն է։
Եթե n-ն հաշվելի է և f^{(n)}(x_0)>0, ապա x_0-ն հիմնական մինիմումի կետն է։
Եթե n-ն անհաշիվ է, ապա էքստրեմում գոյություն չունի։

Կատեգորիա:Ֆունկցիա
FIBA մինչև 17 տարեկանների աշխարհի առաջնություն

**FIBA մինչև 17 տարեկանների աշխարհի առաջնություն** այդ միջոցառումը առաջին անգամ տեղի է ունեցել 2010 թվականի հուլիսին և տեղի է ունենում երկու տարին մեկ։

## Ամփոփումներ

Կատեգորիա:Բասկետբոլ
Կատեգորիա:Բասկետբոլային լիգաներ
Կատեգորիա:2010 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:ՖԻԲԱ
Եղջերաթաղանթի պլաստիկա

մինի|Աչքը կեռատոպլաստիկայից հետո։ Բիբը լայնացած է։
մինի|Աչքը եղջերաթաղանթի փոխպատվաստումից 1 շաբաթ անց։
մինի|Կեռատոպլաստիկայից 2 շաբաթ անց։ Լավ երևում են բազմաթիվ կարերը։
մինի|Փոխպատվաստումից 1 տարի անց․ տրանսպլանտատը հաջողությամբ ընդունվել է ռեցիպիենտի կողմից, եղջերաթաղանթը թափանցիկ է։ Նկարի խոշորացումից հետո նկատվում են վերջին 2 կարերը, որոնք պետք է հանվեն։
**Եղջերաթաղանթի փոխպատվաստում (կեռատոպլաստիկան),** վիրահատական միջամտություն, որի արդյունքում հիվանդի եղջերաթաղանթի վնասված մասը փոխարինվում է դոնորական տրանսպլանտատով։ Այս մեթոդը թույլ է տալիս նկատելիորեն բարելավել տեսողությունը այն հիվանդությունների ժամանակ, որոնք ախտահարում են եղջերաթաղանթը և վերականգնել աչքի վնասվածքները։ Սովորաբար վիրահատությունն անցկացվում է ընդհանուր անզգայացման տակ։ Եղջերաթաղանթը համեմատաբար ավելի պարզ կառուցվածք ունի և չի պարունակում արյունատար անոթներ, այդ իսկ պատճառով ճնշող մեծամասնության դեպքում դոնորական հատվածը հեշտությամբ ընդունվում է ռեցիպիենտի կողմից։ Սկզբնական հետվիրահատական շրջանում նշանակվում է հակաբակտերիալ բուժում, օգտագործվում են նաև գլյուկոկորտիկոիդներ՝ տրանսպլանտատի մերժման ռեակցիայից խուսափելու համար։ Փոխպատվաստումից մի քանի ամիս անց հանում են աչքի կարերը, սակայն հիվանդին խորհուրդ է տրվում դեռ մի քանի տարի խուսափել ծանր ֆիզիկական բեռնվածությունից, որի դեպքում աչքի վրա կարող է մեծ ծանրաբեռնվածություն ընկնել։

## Պատմություն
Եղջերաթաղանթի փոխպատվաստման փորձեր ինչպես կենդանիների, այնպես էլ մարդկանց վրա կատարվել են դեռ 19-րդ դարում, որոնք սակայն պսակվել են անհաջողությամբ։ Առաջին հաջող փոխպատվաստումը համարվում է վիրահատությունը, որը անց է կացվել 1905 թվականին դեկտեմբերի 7-ին Էդուարդ Ցիրմի կողմից։ Էդուարդ Ցիրմի գրանցած հաջողությունը խթան հանդիսացավ այլ ակնաբուժների համար, իրականացնելու այդպիսի վիրահատություն, սակայն նրանց փորձերը միշտ ուղեկցվում էին եղջերաթաղանթի պղտորմամբ։ ՄԻայն 1930-ականներին առաջատար միկրովիրաբուժներ սկսեցին հայտարարել հաջողությամբ կատարված վիրահատությունների մի ամբողջ շարքի մասին։ ԽՍՀՄ-ում կեռատոպլաստիկայի պիոները Վլադիմիր Ֆիլատովն էր, ով սահմանեց, որ եթե փոխպատվաստումը իրականացվի եղջերաթաղանթի ոչ մեծ՝ մոտավորապես 2մմ-ի չափով, ապա պղտորում չի լինի։ Արևմուտքում կեռատոպլաստիկայի պիոները Ռամոն Կաստրավյեխոն էր։ Նոր գործիքների, կարանյութերի ստեղծումը, հակաբիոտիկների և կորտիկոստերոիդների տարածումը, աչքի պահպանման բանկերի ի հայտ գալը թույլ տվեցին, որ 1960-ականներին վիրահատությունները նոր մակարդակ թևակոխեն՝ հասնելով ավելի մեծ բարձունքների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* *Степанов В. К., Муриева И. В., Исаева О. В.* Лечебная пересадка роговицы.  Вестник Оренбургского государственного университета, 2015, № 12 (187). С. 231–233.
* Трансплантация роговицы: методы, показания, особенности. Пер. с англ. Н. Д. Фирсовой (2018).

Կատեգորիա:Տրանսպլանտոլոգիա
Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Ավել (թերթ)

**«Ավել»**, կիսամյա երգիծաթերթ։ Լույս է տեսել 1908-1910 թվականներին՝ Կահիրեում, 1914-1918 թվականներին Կոստանդնուպոլսում։ 2-րդ համարից՝ շաբաթաթերթ։ Հրատարակվել է 27 համար։ Խմբագիր՝ Վահան Քյուչյուքյան։

1-ին համարի խմբագրականն ազդարարում է. «Պետք է բացինք հանրային «Ավել» մը, որ մաքրենք մեր աղտոտ բարքերը, ձաղկենք զեխությունները և ոչնչացնենք այն բաները, որոնք հանրության մտքին հետադիմության պատճառ կդառնան»։

Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Կահիրեում
Ենթատրամաչափային արկ

մինի|Բրիտանական «Ordnance QF 17-pounder» մոդելի հակատանկային արկեր
**Ենթատրամաչափային արկ**, զրահահար արկի տարատեսակ։ Նախատեսված է տանկեր ոչնչացնելու համար։ Առաջին անգամ ենթատրամաչապայի արկերը մշակվել են ԽՍՀՄ-ում (1938)։ Ենթատրամաչափային արկի զրահը ծակող մասը բարձր ամրություն ունեցող միջաձողն է, որի տրամագիծը մոտ 3 անգամ փոքր է հրանոթի տրամաչափից։

Կատեգորիա:Զինամթերք
Շերլոկ Հոլմսի թանգարան

**Շերլոկ Հոլմսի թանգարան** (), սըր Արթուր Կոնան Դոյլի կողմից ստեղծված գրական կերպարի՝ լեգենդար հետախույզ Շերլոկ Հոլմսի տուն-թանգարանը Լոնդոնում։

Համաձայն Արթուր Կոնան Դոյլի ստեղծագործության՝ Շերլոկ Հոլմսը և նրա ընկեր դոկտոր Վաթսոնը 1881-ից 1904 թվականների ընթացքում ապրում էին Բեյքեր սթրիթ 221b հասցեում (221b, Baker street)։ Գրքի գրման ժամանակ նման հասցե Լոնդոնում գոյություն չուներ։ Հետագայում Բեյքեր սթրիթի դեպի հյուսիս ընդլայնման արդյունքում (այնտեղ, որտեղ 19-րդ դարի վերջին գտնվում էր Upper Baker Street (Վերին բեյքեր սթրիթ) փողոցը) պարզվեց, որ այդ համարը հայտնվել է Abbey National շինարարական ընկերության կառուցմանը հանձնարարված համար 215-229 տների ցանկում։ Այդ իսկ պատճառով երկար տարիներ Abbey National ընկերությունը ստիպված ուներ հատուկ քարտուղարություն՝ նամակներին պատասխանելու և այլ թղթակցությունների վարման համար, որոնք մշտապես գալիս էին Բեյքեր սթրիթ 221b հասցեին Շերլոկ Հոլմսի անունով։

## Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրել է հայազգի Գրեյս Այդինյանցը։ 1990 թվականին նա վաճառել է իր տունը և գումարի մեծ մասը ներդրել թանգարանը հիմնելու համար։ Նա նույնիսկ դատարանով իրավունք է ստացել շենքի վրա դնելու վեպից հայտնի 221B Baker Street հասցեն, չնայած այն հանգամանքին, որ շենքը նախկինում ուներ 239 Baker Street հասցեն:250px|thumb|Տների համարակալումը Բեյքեր սթրիթ փողոցում 1890 և 2010 թ.

## Պատկերասրահ


Պատկեր:Sherlock Holmes Museum 001.jpg|Շերլոկ Հոլմսի հյուրասենյակը

Պատկեր:Sherlock Holmes Museum 003.jpg|Շերլոկ Հոլմսի սենյակի սեղանի սպասքը
Պատկեր:Sherlock Holmes Museum Study 1.jpg|Շերլոկի աշխատասենյակը

Պատկեր:Sherlock Holmes Museum 004.jpg|Դոկտոր Վաթսոնի սենյակը
Պատկեր:Typewriter in Sherlock Holmes Museum.jpg|19-րդ դարի վերջի տպագրական մեքենա
Պատկեր:Sherlock Holmes Museum 007.jpg|Դոկտոր Վաթսոնի սենյակը, գրքեր
Պատկեր:Sherlock Holmes Museum 011.jpg|Լոգարան
Պատկեր:Sherlock Holmes Museum 008.jpg|Միսիս Հադսոնի սենյակը, բուխարի
Պատկեր:Sherlock Holmes Museum 006.jpg|Դոկտոր Վաթսոնի սենյակը, լվացարան


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Sherlock Holmes Museum 
* The Sherlock Holmes Museum, 221b Baker St, London

Կատեգորիա:1990 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Գրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թանգարաններ
Կատեգորիա:Շերլոկ Հոլմս
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ Անգլիայում
Սան Վիսենտե դել Ռասպեչ (քաղաք)

մինի|Սան-Վիսենտե-դել-Ռասպեչի հիմնը

**Սան-Վիսենտե-դել-Ռասպեչ** (իսպ.՝ *San Vicente del Raspeig*), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ալիկանտեի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Ալականտի շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 40,55 կմ2։ Բնակչությունը՝ 54 088 (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից՝ 6 կմ։

Քաղաքի հովանավոր սուրբն է՝ Վիսենտե Ֆերրերը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:San Vincenzo Ferrer polyptych by Giovanni Bellini.jpg|
Պատկեր:UA-Aulario2.jpg|
|
Պատկեր:Punto de recogida situado en el conservatorio.JPG|
Պատկեր:Tram-Train Alicante.jpg|
Պատկեր:Madrid-CercaniasC3.svg|
Պատկեր:Mercado Municipal de Abastos de San Vicente del Raspeig.JPG|
Պատկեր:Ayuntamiento de San Vicente del Raspeig.JPG|
Պատկեր:La Almazara (San Vicente del Raspeig).JPG|
Պատկեր:Bibliosanvi1.jpg|
Պատկեր:Auditorio del Centro Social de San Vicente del Raspeig.JPG|

Պատկեր:Columnas del Parque Huerto Lo Torrent.JPG|Ամրոց
Պատկեր:Pista de BMX del Parque Huerto Lo Torrent.JPG|Ամրոց


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ասնալկոլյար

**Ասնալկոլյար** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Սևիլյա համայնքի մեջ, Անդալուսիայի ինքնավար մարզի կազմում։

Քաղաքապետարանը գտնվում է Սյերրա-Նորտե-դե-Սևիլյա վարչական շրջանում։ Զբաղեցնում է 199 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը՝ 6191 մարդ (2010)։ Մինչև Համայնքի կենտրոնը՝ 36 կմ է։

## Արտաքին հղումներ
* Página Web del Ayuntamiento de Aznalcóllar 
* Página Web Cultural de Aznalcóllar
* Página Web del primer Diccionario Aznalcollero en Internet 
* Página Web Oficial del teatro «La Zawiya» de Aznalcóllar 
* Aznalcóllar
* Información de Aznalcóllar 
* Fotografías de Aznalcóllar en Flickr
* Aznalcóllar en Panoramio 
* Web de la exposición conmemorativa del décimo aniversario de la rotura de la balsa de residuos mineros de Aznalcóllar 

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Երգչախումբ

մինի|Եկեղեցական երգչախումբ
**Երգչախումբ**, երգիչների խումբ, բաղկացած մի քանի ենթախմբից, որոնցից ամեն մեկը համատեղ երգեցողության ընթացքում կատարում է առանձին երգամաս։ Հավասարակշռված անսամբլ է, ունի կայուն և ճշգրիտ լարվածք, օժտված է արտահայտչական հարուստ ու բազմազան հնարավորություններով։

## Պատմություն
Երգչախումբը երգիչների խումբ է, բաղկացած է մի քանի ենթախմբից, որոնցից յուրաքանչյուրը համատեղ երգեցողության ընթացքում կատարում է առանձին երգամաս՝ նվագակցությամբ կամ առանց նվագակցության։ Երգչախմբերը, ըստ կազմի, լինում են կանանց, տղամարդկանց, մանկական և խառը։

Պատմական զարգացման ընթացքում փոփոխվել են երգչախմբի կազմը, երգիչների թիվը, ձայնի բաժանման սկզբունքները։ Մոտ IX դարում պրոֆեսիոնալ երգչախումբը դուրս է եկել եկեղեցական համայնքից, իսկ արդեն X–XIII դարերում երգչախմբում ձայները բաժանվել են։ Հավանաբար XIV–XV դարերից, բազմաձայնության զարգացմանը զուգընթաց, կիրառվել է «երգչախմբային երգամաս» հասկացությունը։ 
Գլխավոր մեղեդային ձայնը տենորն էր։ Երգչախմբի անդամների և երգամասերի քանակը պայմանավորված էր տվյալ ժամանակաշրջանի երաժշտական ոճով։ XIV–XV դարերին բնորոշ էին 3–4, Վերածննդի շրջանին՝ 6–8 և ավելի երգամասեր։ Հետագայում երգչախումբը բաժանվել է 4 հիմնական երգամասերի՝ սոպրանո, ալտ, տենոր և բաս, որը հաստատուն է ցայսօր։ Օպերայի երևան գալուց ի վեր (XVI–XVII դարերի սահմանագիծ) երգչախումբը դարձել է նրա անբաժանելի մասը։

Բացի եկեղեցական և օպերային երգչախմբերից՝ երաժշտարվեստում նշանակալի տեղ են զբաղեցնում նաև աշխարհիկ երգչախմբերը։ Երգչախմբի անդամների նվազագույն քանակը 12-ն է (կամերային երգչախումբ), առավելագույնը՝ 100–120, խառը երգչախմբերում՝ մինչև 1000 (տոնակատարությունների, հանդիսությունների ժամանակ)։ Ճանաչված են Միտրոֆան Պյատնիցկու անվան ռուսական ժողովրդական (1910), Էստոնիայի տղամարդկանց ազգային (1944 թ., հիմնադիր՝ Գուստավ Էռնեսաքս), Ուկրաինական ժողովրդական, Վրաստանի պետական ակադեմիական և այլ երգչախմբեր։

## Երգչախմբերը Հայաստանում
Հայկական իրականության մեջ առաջինը Քրիստափոր Կարա Մուրզայի ժողովրդական երգչախմբերն Էին (1880-ական թվականներին)։ Բարձրորակ երգչախմբեր ստեղծեցին Մակար Եկմալյանը (Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում) և Կոմիտասը (Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում և Կոստանդնուպոլսում)։ խորհրդային տարիներին աչքի ընկան Երևանի պետական կոնսերվատորիայի (ղեկ․ Ս․ Մելիքյան) և Հայֆիլհարմոնիայի (ղեկավարներ Թաթուլ Ալթունյան, Ա․ Տեր Հովհան

նիսյան) երգչախմբերը, Պետական ակադեմիական կապելլան (ղեկավար՝ Տ. Չեքիջյան), Հայաստանի երգչախմբային ընկերության երգչախումբ, (ղեկ․ Է․ Էյատուրյա), Հայ էլեկտրագործարանի տղամարդկանց ինքնագործ երգչախումբ (ղեկավար՝ Նուպար Սնկրյան) և ուրիշներ։ Երգչախմբերը տարածված են նաև սփյուռքում։

Նոր շրջանում աչքի են ընկել Երևանի կոնսերվատորիայի, Ռադիոյի կամերային, Հայֆիլհարմոնիայի երգչախմբերը։ Հայտնի են նաև Հայաստանի պետական, Երգչախմբային ընկերության, Կամերային, «Հայաստանի փոքրիկ երգիչներ», «Հովեր» և այլ երգչախմբեր։ Սփյուռքում գործող երգչախմբերից են՝ «Ծնծղա» և «Նանոր» մանկական, «Գարուն» (Լիբանան), «Երևան» (Բուլղարիա), «Կոմիտաս» (Ռումինիա), «Արաքս», «Քնար», «Անի» (ԱՄՆ), «Զվարթնոց», «Նարեկացի» (Սիրիա), «Կոմիտաս», «Կռունկ» (Ուրուգվայ) և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երգչախմբեր
Կատեգորիա:Երաժշտություն
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբերի տեսակներ
Շրջահյուս

**Շրջահյուս** (), փաթթուկ, թունաթափազգիների ընտանիքի փաթաթվող կամ կանգուն թփերի ցեղ։

## Տարածում
մինի|ձախից
Հայտնի է 11 (այլ տվյալներով՝ 31), Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝
* շրջահյուս հունական (Periploca graeca)։
Հանդիպում է Լոռու, Տավուշի և Սյունիքի մարզերի ստորին լեռնային գոտու անտառներում, գետերի և գետակների ափերին, խոնավ վայրերում (մինչև 1500 մ բարձրություներում)։

## Կենսաբանական նկարագիր
Փաթաթվող, տերևաթափ, տերևներում և ճյուղերում կաթնանման հյութ պարունակող լիան է, երկարությունը՝ 12 (30) մ։ Տերևները հակադիր են, ամբողջական, կաշեկերպ, էլիպսաձև, ձվաձև, ձվանշտարաձև, հազվադեպ՝ կլորավուն։ Ծաղկաբույլը հովանոցանման է, ծաղիկները՝ կանաչադեղնավուն, կանաչամանուշակագույն։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին։ Պտուղը բազմաթիվ, հարթ սերմերով տերևապտուղ է։

## Նշանակություն
Դեղաբույս է. կեղևը պարունակում է սրտային գլիկոզիդներ, աղաղանյութեր, ճարպեր, խեժ և այլն։ Կեղևը հավաքում և չորացնում են վաղ գարնանը (հյութաշարժի ժամանակ)։ Թունավոր է, կաուչուկատու և գեղազարդիչ։

## Տեսակներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Պատկերասրահ

Periploca graeca.JPG
Periploca graeca - Edwards.jpg
Periploca forrestii - Villa Taranto (Verbania) - DSC03790.JPG
Periploca graeca - Edwards.jpg


## Գրականություն
* Замятнин Б. Н. Род Обвойник — Periploca L. // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1962. — Т. VI. Покрытосеменные. Семейства Логаниевые — Сложноцветные. — С. 26—28. — 380 с. — 2400 экз.
* Победимова Е. Г. Род 1166. Обвойник — Periploca L. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин и Е. Г. Бобров. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1952. — Т. XVIII. — С. 665—666. — 802 с. — 3000 экз.

## Արտաքին հղումներ
* USDA Plants database
* UniProt Taxonomy database

Կատեգորիա:Թունաթափազգիներ
Եվրոպական տնտեսական համագործակցություն

մինի
**Եվրոպական տնտեսական համագործակցություն, ԵՏՀ** (, EEC) արևմտաեվրոպական 9 երկրների (Ֆրանսիա, ԳՖՀ, Իտալիա, Բելգիա, Նիդերլանդներ, Լյուքսեմբուրգ, ապա նաև՝ Մեծ Բրիտանիա, Դանիա, Իռլանդիա) պետական տարածաշրջանային կազմակերպություն՝ «ընդհանուր շուկա»։

ԵՏՀ-ի պայմանագիրը ստորագրվել է 1957 թվականի մարտի 25-ին, Հռոմում, ուժի մեջ մտել՝ 1958 թվականի հունվարի 1-ին։

ԵՏՀ ասոցացման կոնվենցիա է կնքել նաև աֆրիկյան 24 երկրների հետ։ ԵՏՀ-ի ղեկավար օրգաններն են՝ խորհուրդ, հանձնաժողով, ասամբլեա (Եվրոպական պառլամենտ), դատարան, տնտեսական և սոցիալական կոմիտե,   վալյուտային կոմիտե, ֆինանսավորման վարկային հաստատություններ (Եվրոպականբանկ, Անդրծովյան տերիտորիաների զարգացման ֆոնդ, Եվրոպայի սոցիալական ֆոնդ, Եվրոպական ագրարային ֆոնդ)։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Նախկին միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1958 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ
Ջրառվույտ

**Ջրառվույտ**, ջրաերեքնուկ, ջրառվույտազգիների ընտանիքի ճահճային բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 1 տեսակ՝ Ջրառվույտ եռատերև (*Menyanthes trifoliata*)։

Հայաստանում հանդիպում է Վայոց ձորի մարզում (Չիմոյգյոլում). գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Կոճղարմատը սողացող է, բազմամյա, հատվածավոր։ Ցողունի բարձրությունը մինչև 40 սմ է։

## Կենսաբանական նկարագիր
198px|մինի|ձախից
Բազմամյա սողացող կոճղարմատով ջրային բույս է։ Ցողունն ունի 30-60 սմ երկարություն։ 30 սմ երկարությամբ տերևները հերթադիր են և կոթերով։ 5-8 սմ երկարությամբ տերևիկները 3 հատ են, հակաձվաձև կամ էլիպսաձև։ Խիտ գագաթնային ողկյուզներում գտնվող ծաղիկները 10-20 հատ են։ Բաժակը հնգաբաժան է, 5 բլթակներով պսակը զագարաձև է և թեթևակի մսալի։ Բլթակները ներսից խիտ ծոպավոր են, սպիտակ կամ թույլ վարդագույն են, ծաղկումից հետո թափվող։ Պտուղը միաբույն երկփեղկ տուփիկ է։ Սերմերը սեղմված են և խոշոր։

Ծաղկակիր ցողունն ուղիղ է, առանց տերևների, ծաղկաբույլը՝ ողկուզանման, ծաղիկները՝ ձագարանման, սպիտակ կամ վարդագույն։ Պտուղը միաբուն, երկբաժան տուփիկ է, սերմերը՝ խոշոր, կողքերից սեղմված։

Ծաղկի բանաձևը՝ 

Ծաղկում է հուլիսի կեսերին։

## Տարածվածություն
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1700-2000 մ բարձրությունների վրա, լճերում կանգնած ճահճացող ջրերում։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին, պտղաբերում` օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Հանդիպում է Սևանի (Գիլի լիճ) Դարեղեգիսի (Չիմոյի և Փիրոսի լճեր) Զանգեզուրի (Վերդոյի լիճ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է համարյա ամբողջ Կովկասը, բարեխառն Եվրասիան և Հյուսիսային Ամերիկան։

## Քիմիական կազմ
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ջրառվույտ () տերևները։ Տերևները հավաքում են բույսի ծաղկելուց հետո, չորացնում են 45-60&nbsp;°C ջերմաստիճանում։

Բույսի տերևները պարունակում են ֆլավոնիոիդներ, գլիկոզիդներ, մենիանտին, վիտամին С, ասկորբինաթթու, ճարպայուղ, ալկոհոլիդներ։

## Նշանակություն
Դեղաբույս է. պարունակում է ալկալոիդներ, ֆլավոնիդներ, ճարպեր, ներկանյութ և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես լեղամուղ, ախորժաբեր, հակադողէրոցքային միջոց։ Ունի մանրէասպան հատկություն։ Գեղագարդիչ է։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության  շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։ Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ingrid Schönfelder, Peter Schönfelder: *Das neue Handbuch der Heilpflanzen.* Sonderausgabe. Franckh-Kosmos, Stuttgart 2011, ISBN 978-3-440-12932-6.
*Ting-nung Ho, Robert Ornduff: *Menyanthaceae.* PDF-Datei, online (Abschnitte Beschreibung und Verbreitung).
* Mohammad Qaiser: *Flora of West Pakistan. 111: Menyanthaceae.* Stewart Herbarium, Rawalpindi 1977, online (Abschnitt Beschreibung).

## Արտաքին հղումներ
* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Photo gallery

Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ջրառվույտազգիներ
Եվդոքս

**Եվդոքսոս Կնիդոսցի**  (Εὔδοξος ὁ Κνίδιος, ), մաթեմատիկոս և աստղագետ։

Պլատոնյան դպրոցի ներկայացուցիչ։ Մաթեմատիկական աշխատություններում առաջինն է օգտագործել սպառման մեթոդը, սա հիմք է տալիս ենթադրելու, որ Եվդոքսոսը ծանոթ էր սահմանի ժամանակակից հասկացությանը։ Մշակել է համեմատությունների ընդհանուր տեսությունը (շարադրված է Էվկլիդեսի «Սկզբունքներ»-ի 5-րդ գրքում)։ Ստեղծել է երկրակենտրոն համակարգի ինքնատիպ մոդել։ Եվդոքսոսի աշխատությունները մեզ չեն հասել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հույներ
Կատեգորիա:Աստղագետներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրագետներ
Ջրկոտեմ

**Ջրկոտեմ** (), հորփ կոտեմ, կաղամբազգիների (խաչածաղկավորներ) ընտանիքի բազմամյա ջրային բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 6 (այլ տվյալներով՝ 2) տեսակ։

## Հայաստանում
ձախից|մինի|Դեղատու ջրկոտեմ
Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝
* ջրկոտեմ դեղատու (Nasturtium officinale)։

Տարածված է Լոռու, Տավուշի, Կոտայքի, Սյունիքի մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է ճահիճներում, գետերի, առուների ափերին, գերխոնավ վայրերում։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը ակոսավոր է, բարձրությունը՝ 10-60 սմ։ Տերևները փետրաբաժան են։ Ծաղկաբույլը կարճ ողկույզ է, ծաղիկները՝ մանր, սպիտակ։

Ծաղկում է մայիս-օգոստոսին։

Պտուղը պատիճ է։

## Քիմիական կազմ
Դեղաբույս է. պարունակում է եթերայուղեր, գլիկոզիդ, յոդ, վիտամին C, կարոտին (A-նախավիտամին)։

## Նշանակություն
Թարմ տերևների հյութն ու պատրաստուկները միզամուղ և լեղամուղ են։ Երիտասարդ տերևներն ու ընձյուղներն ուտելի են (պատրաստում են աղցան)։ Սերմերը ևս պարունակում են եթերայուղեր և ճարպայուղեր (24 %), կարող են փոխարինել մանանեխին։

## Տեսակներ
մինի
Հայտնի է 316 տեսակ. 

* *[[Nasturtium africanum]]*
* *[[Nasturtium floridanum]]* 
* *[[Nasturtium gambellii]]* 
* *[[Nasturtium groenlandicum]] 
* *Nasturtium microphyllum* 
* *Nasturtium officinale* 
* *Nasturtium sordidum

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Siegmund Seybold (Hrsg.)։ *Schmeil-Fitschen interaktiv* (CD-Rom), Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2001/2002, ISBN 3-494-01327-6
* Al-Shehbaz, I. A. and R. A. Price, 1998. [Delimitation of the genus ''Nasturtium'' (Brassicaceae)](http://links.jstor.org/sici?sici=1055-3177(199822)8%3A2%3C124%3ADOTGN(%3E2.0.CO%3B2-C). *Novon* **8:** 124-126.
* Al-Shehbaz, I. A., M. A. Beilstein, and E. A. Kellogg, 2006. Systematics and phylogeny of the Brassicaceae (Cruciferae): an overview. *Plant Systematics and Evolution* **259:** 89–120

## Արտաքին հղումներ
* USDA Plant Database for Nasturtium officinale

Կատեգորիա:Կաղամբազգիներ
Սևուկ կտցար

**Սևուկ կտցար** (), մորակտցարների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, քիչ տարածված։ Մարմնի երկարությունը 21-24 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 57-61 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 70-80 գ։ Վերևից մուգ ձիթապտղագույն-կանաչ է, ներքևից՝ սպիտակ, գլխից մինչև կրծքի վերին մասը՝ մուգ խայտերով։ Կտուցից մինչև աչքը տարածվում է սպիտակ շերտ։ Թռչելիս նկատելի են սևավուն մեջքը և թևերը, սպիտակ գոտկատեղը, պոչի 3-4 վառ սև զոլերը։ Ոտքերը մուգ կանաչ Են։ Թաքնված թռչուն է, թաքստոցից դուրս է թռչում հանկարծակի։ Բնակվում է ջրանցքների, ճահճուտների խիտ բուսածածկով քողարկված ափերին։ Սնվում է որդերով, ջրային անողնաշարավորներով։ Բնադրազույգերը ձևավորվում են ապրիլի ընթացքում։ Բույնն անփույթ է՝ աղքատիկ ցամքարով։ Բնադրում է ծառերի վրա կամ գետնին։ Ձվադրում է նաև այլ տեսակների բներում, որտեղ առկա են նաև բնի տիրոջ ձվերը։ Դնում է 39 մմ տրամագծով, բաց ձիթապտղագույն-կանաչ՝ կարմիր - դարչնագույն վրձնախազերով 4 ձու։ Թխսակալում են էգը և արուն՝ մայիսից հունիս՝ 20-22 օր։ Ձագերը բնից դուրս են գալիս 2-3-րդ օրը։ Թռիչքին լավ տիրապետող ձագերը ծնողների հսկողությամբ հանդիպում են հուլիս - օգոստոսին։

Կատեգորիա:Մորակտցարներ
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Ջեյ Ար Բորն

**Ջեյ Ար Բորն** (անգլ.` J. R. Bourne, ), կանադացի դերասան, ով նկարահանվել է շուրջ 80 ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։

Բորնն ավելի հայտնի է «Պատանի գայլը» հեռուստասերիալի գլխավոր կերպարներից մեկի՝ Էլիսոն Արջենթի հոր՝ Քրիս Արջենթի դերով։ Հեռուստասերիալում նկարահանվում է 2011 թվականից։ Նաև նա ունեցել է երկրորդական դերեր «Աստղային դարպասներ.SG-1» (1998-2006 թթ.), «Գաղտնի շրջան», «C.S.I. Հանցագործության վայր», «Ջրային ոստիկանություն», «24 ժամ», «Սահման» և այլ ֆիլմերում ու հեռուստասերիալներում։ 2012 թվականից երկրորդական դեր է ստացել «Վրեժ» հեռուստասերիալում։ 2014 թվականին նաև երկրորդական դեր է ստացել «Անհնարին է» հեռուստասերիալում։ Մեծ էկրաններին նկատելի են դարձել նրա «13 ուրվականները», «Մարդագայլի ծնունդը», «Էմիլի Ռոուզի 6 դեմոնները» և «Թիթեռի էֆեկտ 2» ֆիլմերում տարած նրա դերերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Լա Պոբլա դե Վալբոնա (քաղաք)

**Լա Պոբլա դե Վալբոնա** (, ), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Վալենսիա մարզի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Կամպո-դե-Տուրիա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 33,1 կմ2։ Բնակչությունը՝ 21111 (2010 թվականին)։ Վարչական կենտրոնից հեռավորությունը 5 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Կամպո-դե-Տուրիայի համայնքները և պրովինցիաները
* Համայնքի նկարները 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ենթաձայն

**Ենթաձայն** (), երաժշտական բազմաձայն հյուսվածքում' 
# հիմնական եղանակի ճյուղավորումից գոյացող տարբերակ-եղանակը, որ երբեմն միաձուլվում է հիմնականի հետ, երբեմն՝ ինքնուրույնանում։ Ենթաձայնային պոլիֆոնիան ռուսական, և, մասամբ, ուկրաինական ու բելառուսական ժողովրդական երաժշտության ազգային ինքնատիպ հատկանիշներից է՝ դրսևորված նաև կոմպոզիտորների երկերում։
# Հիմնական եղանակի հետ ընթացող, նրա առանձին բնորոշ ելևէջներից կամ դրանց տարբերակումներից կազմված ձայնը, որ ընդգծում է հիմնական եղանակի մեղեդիական ինքնատիպությունը։ Այսպիսի Ենթաձայներ իր խմբերգերում հաճախ օգտագործել է Կոմիտասը։

․

Կատեգորիա:Երգեցողություն
Երդ

**Երդ** (երդ, երդիկ բառերից), հարկամիավոր։ Գոյություն է ունեցել ավատատիրության (ֆեոդալիզմ) հասարակարգն ապրած գրեթե բոլոր երկրներում։ Հայաստանում Երդ արտահայտվել է երկու ձևով՝ բնեղեն և փողային։ Յուրաքանչյուր ընտանիք պարտավոր էր պետությանը կամ հողատիրոջը տարեկան վճարել որոշակի գումար, իսկ գյուղականը՝ նաև մթերք (հավ, միս, ձու, յուղ, փայտ և այլն)։ Հայաստանում Երդ պետական գյուղերում վերացվել է 19-րդ դարում 40-ական թվականներին, երբ հատուկ օրենքով մտցվեց ընդհանուր հողային հարկ, իսկ մասնատիրական գյուղերում պահպանվել է մինչև 1880-1890-ական թվականներին։

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Ջենացանո

**Ջենացանո** () կոմունա Իտալիայում, Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 5537 մարդ (ըստ 2004 թվականի տվյալների), բնակչության խտությունը կազմում է 166 մարդ/կմ²։ Տարածքը 32 կմ² է։ Փոստային ինդեքսը 030, հեռախոսային կոդը 06։

## Հայտնի մարդիկ
*Ծննդավայրն է Մարտին 5-րդ Հռոմի Պապ 
*Սուրբ Ստեֆան Բելլեսինիի մահվան վայրը

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Map of comune of Genazzano (province of Rome, region Lazio, Italy).svg|Քարտեզ
Պատկեր:0 Mosaïque - Buste de Pan - Palazzo Massimo.JPG|Խճանկար
Պատկեր:Beato Stefano Bellesini.JPG|
Պատկեր:Boxer Massimo Inv58702.jpg|Բռնցքամարտիկ
Պատկեր:Infiorata Genazzano Luglio 2012.JPG|Փողոց Ջենացանոյում
Պատկեր:Mosaic satyr Genazzano Massimo.jpg|Խճանկար
Պատկեր:OurLadyGenazzano02.jpg|Որմնանկար Ջենացանոյի եկեղեցում
Պատկեր:Strobl Kirche - Madonna von Gennazano 2.jpg|Որմնանկար


## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Շրեշ

**Շրեշ** (), շրեշտ, օղին, փայլկտուկ, թաղաղուազգիների ընտանիքի կոճղարմատավոր խոտաբույսերի ցեղ։

## Տարածում
մինի|ձախից
Հայտնի է մոտ 50, Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝ շրեշ ուշագրավ () և շրեշ զանգեզուրյան (*Eremurus zangezuricus)*։

Տարածված է Գեղարքունիքի, Արագածոտնի, Սյունիքի մարզերի լեռնային գոտիներում (1500-2300 մ բարձրություններում)։ Աճում է չոր, քարքարոտ վայրերում։

## Կենսաբանական նկարագիր
Կոճղարմատը հոծ է, իլիկաձև հաստացած, մսալի։ Ցողունն ուղղաձիգ է, բարձրությունը 40-60 սմ։ Տերևներն արմատամերձ են, երկար, գծաձև։ Ծաղկաբույլը բազմածաղիկ ողկույզ է, ծաղիկները՝ սպիտակ, դեղին, վարդագույն, կարմրավուն, գորշ և այլն։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը գնդաձև տուփիկ է։

## Նշանակություն
Որոշ տեսակների արմատները պարունակում են դեքստրինանման նյութեր (օգտագործվում են սոսինձ պատրաստելու համար), իսկ տերևները՝ ներկանյութ։ Մատղաշ տերևներն ուտելի են։ Մեղրատու է և գեղազարդիչ։

## Դասակարգում
մինի
մինի
### Տեսակներ
Հայտնի է 60 տեսակ.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


#### Տաքսոնոմիա
Դասը մտնում է  ենթաընտանիքի,  ընտանիքի և  կարգի մեջ.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Дубянский, В. А. Эремур // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Федченко, Б. А. Род 262. Эремурус, Ширяш — Eremurus M.B. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. и ред. тома акад. В. Л. Комаров. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1935. — Т. IV. — С. 37—52. — 760 + XXX с. — 5175 экз.
* 

## Արտաքին հղումներ
* A Close-up View of the "Foxtail Lily" (Eremurus spectabilis) by Brian Johnston (Canada)

Կատեգորիա:Թաղաղուազգիներ
Երակներ

250px|մինի
**Երակներ** (), արյունատար անոթներ, որոնք մարմնի բոլոր հյուսվածքներից և օրգաններից արյուն են բերում դեպի սիրտը։ Արյան մեծ շրջանառության երակների հյուսվածքներից ն օրգաններից հավաքում են ածխածնի երկօքսիդով, նյութափոխանակության պրոդուկտներով, ներզատիչ գեղձերի հորմոններով հարուստ արյունը և բերում դեպի աջ նախասիրտ։ Արյան փոքր շրջանառության երակների ապահովում են թթվածնով հարուստ արյան ետհոսքը թոքերից դեպի ձախ նախասիրտ։ Դոներակային համակարգով արյան ընդհանուր հոսքի մեջ են փոխադրվում ստամոքսաղիքային համակարգում ներծծված սննդանյութերը։ Երակները սկիզբ են առնում մազանոթներից՝ նուրբ ճյուղերով, որոնք աստիճանաբար իրար միանալով, առաջացնում են մեծ երակներ։ Ստորին վերջույթներից, կոնքի և որովայնի զույգ օրգաններից եկող երակները ձուլվելով կազմում են ստորին սիներակը։ Մարմնի վերին շրջանների (ուղեղի, դեմքի, վերին վերջույթների և կրծքավանդակի) երակներից կազմվում է վերին սիներակը։ 
250px|մինի
Երակները լինում են մակերեսային, որոնք գտնվում են ենթամաշկային ճարպաշարակցական շերտում, և խորանիստ, որոնք ուղեկցում են զարկերակներին։ Երակների պատերը կազմված են ներքին՝ բջջային, միջին՝ մկանային, արտաքին՝ շարակցական շերտերից։ Երակների պատերը բարակ են, առաձգական, մկանային շերտը՝ թույլ զարգացած։ Երակներում արյան ճնշումը աննշան է (խոշոր երակներում՝ նույնիսկ մթնոլորտային ճնշումից ցածր)։ Երակների մեջ կան գրպանաձև փականներ, որոնք կանխում են արյան ետադարձ հոսքը։

## Վերին և ստորին սիներակներ
## <small>'''Վերին''' և '''ստորին''' սիներակները մարդու օրգանիզմի ամենամեծ երակներն են։Վերին և ստորին սիներակներով արյունը լցվում է '''աջ նախասիրտ։'''</small>

* Վերին սիներակը կարճ է և հաստ, գտնվում է կրծքի խոռոչում՝ վերել (վեր ելնող) աորտայից աջ։ Այն գոյանում է աջ և ձախ գլխաբազկային երակների միաձուլումից։ Վերջիններս առաջանում են գլխից և պարանոցից արյուն բերող ներքին լծային և վերին վերջույթից եկող ենթանրակային երակների միացումից։ Վերին սիներակի մեջ է թափվում նաև կրծքի խոռոչի պատերի արյունը՝ կենտ երակի միջոցով։
* Ստորին սիներակը մարմնի ամենախոշոր երակացողունն է, որն արյուն է հավաքում որովայնից և ստորին վերջույթներից։ Գոյանում է գոտկային 15-րդ ողնի առջևում՝ աջ և ձախ զստային ընդհանուր երակների միացումից, որոնք արյուն են հավաքում կոնքի խոռոչից (զստային ներքին երակ) և ստորին վերջույթներից (զստային արտաքին երակ)։ Այն ողնաշարի առջևով, աորտայից ավելի աջ, բարձրանում է վերև, անցնելով ստոծանիով, արյուն է տանում աջ նախասիրտ։ Որովայնի խոռոչում ստորին սիներակի մեջ են թափվում լյարդային, երիկամային, գոտկային, ինչպես նաև սեռական գեղձերից եկող երակների արյունը։ Գործնական տեսակետից կարևոր նշանակություն ունեն վերին ու ստորին սիներակների և լյարդի դռներակի ճյուղավորումների միջև եղած բերանակցումները։

## Վերին վերջույթի երակներ

## Ստորին վերջույթի երակներ

## Գլխի երակներ

## Դռներակ

## Պտղի երակների առանձնահատկությունները

Կատեգորիա:Երակներ
Եգիպտական գիր

**Եգիպտական գիր**, աշխարհի հնագույն գրային համակարգերից մեկը։ Գործածել են հին եգիպտացիները։ Ունեցել է զարգացման երեք հիմնական փուլ՝ հիերոգլիֆային, հիերատական, դեմոտական (անվանումները փոխառնված են հին հույներից)։ Հիմնականը և հնագույնը հիերոգլիֆներն են, որ նշանակել են «սրբազան գիր»։ Գրության սկզբնական շրջանում օգտագործվել են մի քանի հազար հիերոգլիֆներ, որոնցից առավել գործածականները հասել են 700-ի։ Յուրաքանչյուր հիերոգլիֆ նշնագրել է որևէ առարկա (կամ նրա մի մասը)։ Հիերոգլիֆների մեծ մասը եղել է հնչյունագիր (ֆոնոգրամմա), դրանք իրենցից նեկայացրել են երբեմն երկու կամ երեք բաղաձայնների զուգորդում (օրինակ pr, mո, dd, sdm, shm), երբեմն էլ առանձին բաղաձայն (օրինակ к, г, f, b․ ընդամենը 24)։ Ձայնավորները չեն գրվել։ Հնչյունագրերից բացի հիերոգլիֆների մեջ եղել են նաև գաղափարագրեր (իդեոգրամմա), այսինքն առանձին բառեր ու հասկացություններ արտահայտող նշաններ։ Բառի գրությունը ներկայացել է իբրև գաղափարագրի և հնչյունագրի զուգակցում։ Հիերոգլիֆները գրվել են և վերից վար, և հորիզոնական (աջից ձախ, մասամբ՝ ձախից աջ) ուղղությամբ։ Գրավոր վկայություններն ընդգրկում են մ․թ․ա․ 32-րդ դարից - մ․թ․ 3-րդ դար։ Հիերոգլիֆային գիրը առաջին անգամ վերծանել է Ժ․ Ֆ․ Շամպոլյոնը։ Հիերոգլիֆային գրից առաջացել է շղագիրը՝ հիերատիկան, որը շատ դարեր օգտագործվել է պապիրուսի վրա գրելու համար։ Մ․թ․ա․ 8-7-րդ դարերում, երևան է գալիս նոր շղագիր՝ դեմոտիկան։ Հնագույն տեքստերը մեզ են հասել մ․թ․ա․ 30-րդ դարից։ 

## Գրականություն
*Коростовцев М․А․, Египет–ский язык, М․, 1961; 
*И с трин В․ А․, Возникновение и развитие письма, М․,
*1965; Լ а с a u Р,, Sur le systeme hieroglyphique, Le Caire, 1954․

Կատեգորիա:Եգիպտական գիր
Ալեքս Օքսլեյդ-Չեմբերլեն

**Ալեքսանդր Մարկ Դևիդ Օքսլեյդ-Չեմբերլեն** (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ է, ով խաղում է Լիվերպուլ ակումբում և Անգլիայի ազգային հավաքականում որպես կիսապաշտպան։ Հանդիսանում է Սաութհեմփթոն ֆուտբոլային ակադեմիայի սաներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ալեքսը ծնվել է Պորտսմուտում։ Վաղ հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է հարևան քաղաք՝ Սաութհեմփթոն, որտեղ և սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով։

## Ֆուտբոլային Կարիերա
### Սաութհեմփթոն
2010 թվականին կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը Սաութհեմփթոնի հետ։ Առաջին անգամ խաղադաշտ է մտել հիմնական թիմի կազմում 2010 թվականի մարտի 2-ին, երբ նա 16 տարեկան 199 օրական էր, դրանով իսկ դառնալով 2-րդ ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը (Թեո Ուոլկոտից հետո) ով մտել է խաղադաշտ Սաութհեմփթոնի կազմում, ազգային առաջնությունում։ Առաջին գնդակը խփել է Գավաթի Լիգայի առաջնությունում Օգոստոսի 10-ին, «Բորմութի» հետ խաղում։

### Արսենալ
Օգոստոսի 8-ին 2011 թվականին հայտարարվեց, որ Օքսլեյդ-Չեմբերլենը երկարատև պայմանագիր է կնքել Արսենալի հետ։ Ըստ որոշ տվյալների տրանսֆերի արժեքը կարող ե հասնել մինչև 12 միլիոն ֆունտ ստերլինգի, թիմի կազմում ֆուտբոլիստի հաջող հանդես գալու դեպքում։ Նրա նորամուտը Անգլիայի առաջնությունում տեղի ունեցավ Մանչեսթեր Յունայթեդի հետ խաղում, օգոստոսի 28-ին որը վերջացավ Արսենալի պարտուտյամբ 2-8 հաշվով։ Չեմպիոնների Լիգայում նրա առաջին խաղը տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 28-ին։ Այդ խաղում Ալեքս դարձավ գոլի հեղինակ, և ճանաչվեց ամենաերիտասարդ անգլիացին, ով գոլ է խփել Չեմպիոնների Լիգայում։
մինի|Չեմբերլենը 2012 թվականին Արսենալի խաղում

## Ձեռքբերումները
### Թիմային նվաճումները
30px **Արսենալ**
* 30px Անգլիայի Գավաթ։ 2014 
* 30px Անգլիայի Սուպերգավաթ։ 2014

## Վիճակագրություն
### Թիմային

### Միջազգային վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բեշիկթաշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սաութհեմփթոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 15 ծնունդներ
Էլֆական լեզուներ

**Էլֆական լեզուները** ստեղծվել են Ջոն Թոլքինի կողմից՝ իր ստեղծած Միջերկրի էլֆերի համար։ Թոլքինը, լինելով բանասեր, մեծ ժամանակ ու ջանք է ծախսել՝ ստեղծելու համար այդ արհեստական լեզուները։ Հետաքրքրական է, որ հենց էլֆական լեզուներն են հիմք հանդիսացել Թոլքինի աշխարհահռչակ վիպերգության համար։ Թոլքինը նաև ստեղծել է գրային համակարգեր էլֆական լեզուների համար՝ սարատի, տենգվար, Քիրթհ։

## Ներքին պատմություն
Թոլքինը հավաստիացնում է, որ էլֆական լեզուները իրենցից ներկայացնում են տարբեր լեզուների ու բարբառների միասնական լեզվաընտանիք։ Ստորև ներկայացված են էլֆական լեզուները՝ առաջացման հերթականությամբ և լեզվախմբերով։

* Քուենդերին- բոլոր էլֆերի նախալեզուն, ովքեր վալարի կողմից բնակեցվեցին Միջնաշխարհում։ Բոլոր էլֆական լեզուները քուենդերինի հետնորդներն են։  
* Ավարին- երկրորդ ու երրորդ ցեղերի էլֆերի լեզուն, որոնք հրաժարվեցին գնալ Վալինոր։ Ավարինը վերաճել է վեց ավարին լեզուների։
* Միացյալ Էլդարին- այն երեք էլֆական ցեղերի լեզուն, որոնք ճամփա բռնեցին դեպի Վալինոր։ Այն վերաճել է հետեւյալ լեզուներին՝
* Քուենյա- Էլդամարի բնակիչ էլֆերի լեզուն, որը ունի երկու գրական լեզու․
* Վանյարին քուենյա- առաջին էլդարական ցեղի էլֆերի լեզուն
* Նոլդորին քուենյա- նոլդորների՝ երկրորդ էլդարական ցեղի էլֆերի լեզուն
* Թելերին- թելերի ցեղի էլֆերի լեզուն, որոնք ապրում էին Տոլ Էրեսեայում եւ Ալքուոնդեում
* Նանդորին- երրորդ էլդարական ցեղի՝ թելերիների մի ճյուղի՝ նանդորների լեզուն։
* Սինդարին- սինդարների լեզուն, ովքեր առանձնացել են էլդարների երրորդ ցեղից ու բնակվել Բելերիանդում։ Այն ունի հետևյալ բարբառները․
* Դորիաթին
* Ֆալաթրին
* Հյուսիսային սինդարին
* Նոլդորին սինդարին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արհեստական լեզուներ
Կատեգորիա:Միջերկիր
Ռոխալես (քաղաք)

**Ռոխալես** (իսպ.՝ *Rojales*), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ալիկանտեի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Վեգա-Բախա-դել-Սեգուրա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 27,60 կմ2։ Բնակչությունը՝ 54 088  (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից՝ 41 կմ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Localització de Rojals respecte al País Valencià.png
Պատկեր:1920. Rojales. Vista.JPG
Պատկեր:ArchesCiudadQuesada.jpg
Պատկեր:CabezoLucero.necropolis.jpg



## Արտաքին հղումներ
* Índice Estadístico Municipal de Rojales 
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante

Կատեգորիա:Ալիկանտե պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր