Լեոշ Յանաչեկ

**Լեոշ Յանաչեկ** (, ), չեխ երգահան, երաժշտագետ-ազգագրագետ և մանկավարժ։ Գրել է բազմաթիվ գործիքային և վոկալ ստեղծագործություններ։ Նրա «Ենուֆա» (Jenůfa, (1894-1903), «Կատյա Կաբանովա» (Káťa Kabanová, 1919-1921, ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Ամպրոպը» պիեսի), «Փոքրիկ աղվեսի արկածները» (Příhody lišky bystroušky, 1921-1923), «Մակրոպուլոսի դեղամիջոցը» (Več Makropulos, 1923-1925, ըստ Կարել Չապեկի) Մեռյալ տնից (Z mrtvého domu, 1927-1928, ըստ Դոստոևսկու համանուն վեպի) օպերաները պատկանում են 20-րդ դարի երաժշտական թատրոնի լավագույն ստեղծագործությունների թվին։

## Ճանաչում և ժառանգություն
* Բռնոյի երաժշտական ակադեմիան կրում է Յանաչեկի անունը
* Ֆիլիպ Կաուֆմանի «Կեցության անտանելի թեթևություն» (1988 թվական, ըստ Միլան Կունդերի համանուն վեպի) ֆիլմն ուղեկցվում է Յանաչեկի տարբեր ստեղծագործություններից հատվածներով։
*«10 րոպե շուտ» Ֆիլմում օգտագործվել է Լեոշ Յանաչեկի ստեղծագործություններից։
* Օստրավայում միջազգային օդանավակայանն անվանվել է Լեոշ Յանաչեկի անունով։
* Հարուկի Մուրակամիի «1Q84» ստեղծագործության մեջ նշվում է Յանաչեկի «Սիմֆոնիետան», և այս աշխատանքը կարևոր դեր է խաղում վեպի սյուժեում։

## Ընտրված ստեղծագործություններ
### Օպերաներ և բալետ
* Շարկա (Šárka, 1887-1888, պրեմիերան Բռնոյում, 1925)
* Վեպի սկիզբը (Počátek románu, 1891, պրեմիերան Բռնոյում, 1894)
* Ենուֆա (Ենուֆան հայտնի էր նաև «Նրա խորթ աղջիկը» անունով, 1894-1903, պրեմիերան Բռնոյում, 1904)
* Ճակատագիրը (Osud, 1903-1904, պրեմիերան Բռնոյում, 1958)
* Բրոուչեքի ճանապարհորդությունը (Výlety páně Broučkovy, 1908-1917, պրեմիերա Պրահայում, 1920)
* Կատյա Կաբանովա (Káťa Kabanová, 1919-1921, ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Ամպրոպ» դրամայի, պրեմիերան Բռնոյում, 1921)
* Մակրոպուլոսի միջոցները (Več Makropulos, 1923-1925, ըստ Կ. Չապեկի, պրեմիերան Բռնոյում, 1926)
* Մեռած տնից (Z mrtvého domu, 1927-1928, ըստ Ֆյոդոր Դոստոևսկու, պրեմիերան Բռնոյում, 1930)
* Ռակոշ Ռակոչի (Rákoš Rákoczy), բալետ երգով (Բռնո, 1891)

### Սիմֆոնիկ երաժշտություն
* Սյուիտա լարային նվագախմբի համար (1877)
* Հովվերգություն լարային նվագախմբի համար (1878)
* Գանական պարեր (, 1889-1890)
* Սյուիտա, նվ. 3 (1891) 
* Խանդ, նախերգանք (, 1894)
* ճանապարհորդ երաժիշտի երեխան, բալլադ նվագախմբի համար (, 1912)
* Տարաս Բուլբա, ռապսոդիա նվագախմբի համար, ըստ Գոգոլի (, 1915—1918)
* Բլանշյան բալլադ, սիմֆոնիկ պոեմ (, 1920)
* Սիմֆոնիետա (1926)

## Երգեր
* Jarní píseň (1897 նոր հրատարակություն — 1905)
* Zápisník zmizelého. (Տենորի, ալտի, կանացի երեք ձայների և դաշնամուրի համար (1917—1919)

## Գրականություն
* ''Brod M.'' Leoš Janáček: Leben und Werk. Prag, 1924 (на чешском языке); 2-e revidierte Aufl. Wien, 1956.
* *Hollander H.* Leoš Janáček, his life and work. New York: St. Martin's Press, 1963.
* *Vogel J.* Leoš Janáček: a biography. New York: W.W. Norton, 1981.
* *Beckerman M.B.* Janáček and his world. Princeton; Oxford: Princeton UP, 2003.
* *Rousseau J.* Leos Janacek. Arles: Actes sud, 2004.

## Արտաքին հղումներ
* Յանաչեկի Չեխիայի երաժշտական բառարան 
* Յանաչեկի կենսագրությունը 
* Յանաչեկի միություն
* Լեոշ Յանաչեկի աշխատանքների գրառումներ,  International Music Score Library Project
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ երգահաններ
Կատեգորիա:Չեխ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Չեխ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Չեխ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Վիեննայի երաժշտության և կատարողական արվեստի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա