open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1917 թվականի 194 մմ-անոց մեծ հզորությամբ Ֆիյու հրանոթ

**1917 թվականի 194 մմ-անոց մեծ հզորությամբ Ֆիյու հրանոթ** (), առաջին ֆրանսիական ինքնագնաց թրթուրավոր հրանոթ։ Նախագծված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջին, դա նորարարական զենք էր բազմաթիվ ժամանակակից ֆունկցիաներով (գործառույթներով)։

## Պատմություն
Ինքնագնաց հրետանային տեղադրումը նախագծվել է Կրյոզոյում գտնվող Շնեդերի գործարանում (Schneider's Le Creusot): Սկզբնապես պլանավորվել է այն զինել 155 մմ-անոց հրանոթով, բայց արդյունքում ընտրվել է 194 մմ-անոց տրամաչափ գործիքը։ Որոշ նմուշներ զինված են եղել 1914/15 թվականների 280-մմ Շնեդերայի հրասանդի մոդիֆիկացիոն պաշարումով, այս վարկածը հայտնի է «Թրթուրավոր М280» (*M 280 sur chenilles*) անվամբ։ Երկու գործիքներն էլ օգտագործել են նույն ամրաշրջանակը և օժտված էին Panhard SUK4 M2 շարժիչով՝ 120 ձիաուժ հզորությամբ (89 կ/Վտ)։ Տրամաչափի հրանոթը կարող էր կրակել րոպեում 2 արկ արագությամբ 22,5 կմ հեռավորության վրա, արկը կշռում էր 44,9 կգ։ Տրանսպորտա-լիցքավորման մեքենան հետևելով ինքնագնացությանը՝ ունեցել է 60 կրակոց։

Համեմատած բրիտանական САУ Gun Carrier|Gun Carrier Mark I, Canon de 194 GPF թրթուրավորի հետ՝ ավելի ղեկավարելի  էր՝ այն ղեկավարում էր միայն մեկ մարդ, կային հիդրավլիկ արգելակներ, իսկ գործիքները ունեին հետահարման  կարգավորիչ մեխանիզմներ և օդաճնշական ռեկուպերակտորներ։ (վերաստացիչ գործիքներ)

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո բոլոր М280 ամրաշրջանակները վերասարքավորված էին 194 մմ-անոց հրանոթի տակ։ Մոտավորապես 50 САУ դեռևս օգտագործվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, որոշները կիրառվել են ֆրանսիական ռազմագործողությունների ժամանակ։ Մնացած կարգավորված մեքենաները ընդունվեցին Վերմախտ և նշանակված էին որպես  գերմանական **19.4&nbsp;cm Kanone 485 (f) auf Selbstfahrlafette** հաշվացուցակ։ Նրանցից մոտավորապես երեքը օգտագործվել են գերմանացիների կողմից՝ 1942 թվականին Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, ծառայելով 84-րդ հրետանային գնդում։

## Պահպանված նմուշներ
Միակ պահպանված նմուշը կարելի է գտնել Ֆորտ Սիլում՝ ԱՄՆ-ի հրետանային թանգարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ian Hogg: *Artillerie des 20. Jahrhunderts*, Gondrom Verlag, Bindlach 2001, ISBN 3-8112-1878-6
* Chant, Chris (2005), *Artillery*, Amber Books, 
* Hogg, Ian. Twentieth-Century Artillery. New York: Barnes & Noble Books, 2000.  Pg.76
* «La Heer et l’Héritage Francais I° partie les Blindés» (in French)

## Արտաքին հղումներ
* Interwar propaganda video
* САУ լուսանկար Աբերդինական հողատարածքում https://www.flickr.com/photos/sethgaines/3159870952/in/photostream/ https://www.flickr.com/photos/sethgaines/3159036561/in/photostream/ https://www.flickr.com/photos/sethgaines/3159870692/in/photostream/ https://www.flickr.com/photos/sethgaines/3159036837/in/photostream/ https://www.flickr.com/photos/sethgaines/3159871384/in/photostream/ https://www.flickr.com/photos/sethgaines/3159037843/in/photostream/  https://www.flickr.com/photos/sethgaines/3159038179/in/photostream/
* http://www.maquetland.com/article-phototheque/2538-saint-chamond-194mm-spg-aberdeen
* http://www.aviarmor.net/tww2/tanks/france/gpf194.htm 

Կատեգորիա:1917 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Զինված ուժեր
Իտալիայի զինված ուժեր

**Իտալիայի զինված ուժեր** (), Իտալիայի Հանրապետության ուժերի և զորքերի ամբողջության, որը նախատեսված է պետության տարածքային ամբողջականության, անկախության և ազատության պաշտպանման համար։

Իտալիայի զինված ուժերը բաղկացած է ցամաքային զորքերից, ռազմածովային ուժերից, ռազմաօդային ուժեր, կարաբիներներից։

## Միջազգային դիրքորոշում
thumb|left|Իտալացի զինվորները Աֆղանստանում 2012 թվականին

Իտալիան մասնակցել է ՄԱԿ-ի, ՆԱՏՕ-ի և Եվրամիության բազմաթիվ գործողությունների, ինչպես նաև Ռուսաստանի և ԱՊՀ-ի այլ երկրների աջակցությամբ մասնակցել է Մերձավոր Արևելքի խաղաղության գործընթացին, խաղաղապահությանը, թմրանյութերի ապօրինի աևտրի, մարդկանց առևտրի, ծովահենության և ահաբեկչության դեմ պայքարին։

Իտալիան 1982 թվականին ամերիկյան, ֆրանսիական և բրիտանական զորքերի հետ միասին մտել է Լիբանանում բազմազգ ուժերի կազմի մեջ։ Իտալիան նաև մասնակցել է 1990-91 թվականների Իրաք-քուվեյթյան պատերազմին՝ տեղակայելով ութ **Panavia Tornado IDS** ռմբակոծիչներ։ Իտալական զորքերը հետագայում տեղակայվել են հյուսիսային Իրաքում հակամարտությունից հետո քուրդ փախստականներին օգնելու համար։

Անխորտակելի ազատություն գործողության շրջանակներում Իտալիան իր ներդրումն է ունեցել Աֆղանստանում միջազգային գործողության մեջ։ Իտալական զորքերն իրենց ներդրումն են ունեցել Անվտանգության աջակցության միջազգային ուժերի, Աֆղանստանում ՆԱՏՕ-ի ուժերի և Գավառների վերականգնման խմբի գործունեության մեջ։

## Հրամանատարություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 

## Արտաքին հղումներ
* Official Site of Italian Ministry of Defense
* Official Site of Italian Army
* Official Site of Italian Navy
* Official Site of Italian Air Force
* Official Site of Carabinieri

Կատեգորիա:Իտալիայի զինված ուժեր
Կատեգորիա:1861 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Ժպիտ (ֆիլմ, 1975)

**«Ժպիտ»** () կինոկատակերգություն, որի ռեժիսորը Մայքլ Ռիտչին է, նկարահանվել է 1975 թվականին։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Բրյուս Դերնը, Բարբարա Ֆելդոնը և Ջեֆրի Լյուիսը։ Մելանի Գրիֆտի առաջին դերերից մեկը նկարահանվել է այս ֆիլմում։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1975 թվականի հուլիսի 9-ին։

## Սյուժե
Սյուժեն պտտվում է մրցույթի մասնակիցների և մարդկանց, ովքեր ներգրավված են Կալիֆոռնիայի Սանտա Ռոզա քաղաքում անցկացվող «Երիտասարդ միսս Ամերիկա» մրցույթին։

Մեծ Բոբ Ֆրեյլենդերը՝ գլխավոր դատավորը, օգտագործված ավտոմեքենաների վաճառող է։ Բրենդա Դիկառլոն մրցույթի գործադիր տնօրենն է, իսկ նրա ամուսին Էնդին հարբեցող է։

Մեծ Բոբը և Բրենդան անց են կացնում «Երիտասարդ միսս Ամերիկա» մրցույթը։

Առանձին ենթաբլոկներում ֆիլմը կենտրոնանում է Էնդիի դժբախտության վրա, քանի որ նա պատրաստվում է տեղափոխվել եղբայրական հասարակության մեջ։

Ուիլսոն Շիրզը, որը արտադրող է, բախումներ է ունենում Հոլիվուդից բերված խորեոգրաֆի՝ Թոմի ֆրանսիացու հետ, ով ցինիկ և կոպիտ է։

## Դերերում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* ''Smile'' at Rotten Tomatoes
* 

Կատեգորիա:1970-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Ջրային դոդոշ

**Ջրային դոդոշ** (*Pseudobufo subasper*), դոդոշների ընտանիքի դոդոշների ցեղի անպոչ երկկենցաղ, ջրային դոդոշների ցեղի եզակի ներկայացուցիչ։

#### Բնութագիր
Ջրային դոդոշի մարմնի երկարությունը 15 սմ է։ Արտաքինից այն շատ նման է դոդոշներին, բայց ի տարբերություն սովորական դոդոշների, այս տեսակի մոտ կա զարգացած լողի մեմբրաններ հետևի ոտքերի մատների միջև։ Մաշկը ծածկված է բազմաթիվ փոքր ելունդներով։ Մեջքի գույնը մուգ շականակագույն և սևավուն է։ Փորը փոքր ինչ ավելի բաց գույն ունի։

#### Տարածվածություն
Ապրում են Մալակկա թերակղզում, Սումատրա և Կալիմանտան (Ինդոնեզիա) կղզիներում։

#### Կենսակերպ
Նրան սիրում են արևադարձային և մերձարևադարձային տորֆի ճահիճները։ Այն հիմնականում վարում է ջրային ապրելակերպ։ Լողում և սուզվում է հիանալի։ Սնվում են ջրային անողնաշարավորներով և մանր ձկներով։

Էգը դնում է ձուն, դրանք կցելով ջրիմուռներին։ Շերեփուկները զարգանում են ջրի մեջ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Pseudobufo subasper Lee Kong Chian Natural History Museum, Singapore - 20150808.jpg
Պատկեր:Preserved Malesian frog (Limnonectes malesianus), aquatic swamp toad (Pseudobufo subasper) and cane toad (Rhinella marina), Lee Kong Chian Natural History Museum, Singapore - 20150808.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Peter Paul van Dijk, Djoko Iskandar, Robert Inger 2004. Pseudobufo subasper. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 21 July 2007.

Կատեգորիա:Ասիայի ցամաքային կենդանիներ
Կատեգորիա:Դոդոշներ
Կատեգորիա:Երկկենցաղներ
Ագադիրի երկրաշարժ (1960)

**Ագադիրի երկրաշարժ**,  տեղի է ունեցել 1960 թվականի փետրվարի 29-ին, երկուշաբթի օրը, տեղական ժամանակով  ժամը 23:47-ին։ Սա Մարոկոյի պատմության ամենամահաբեր և կործանարար երկրաշարժն է եղել՝ 5,7 մագնիտուդ ուժգնությամբ, մահացել է շուրջ  15․000 մարդ (այդ ժամանակ  քաղաքի բնակչության մեկ երրորդը), վիրավորվել է 12․000-ը։ 35․000 մարդ անօթևան է մնացել։

## Երկրաշարժից հետո
Քաղաքից բնակիչները տարհանվել են երկրաշարժից երկու օր անց, որպեսզի խուսափեն հիվանդությունների տարածումից։ Ագադիրը վերակառուցվել է իր սկզբնական վայրից 3 կմ դեպի հարավ՝ թագավոր Մուհամեդ 5-րդ ցանկությամբ, նա ասել է, որ «Եթե Ագադիրի ճակատագիրը կործանումն է, ապա նրա վերականգնումը  կախված է մեր կամքից»։ Փրկարարական աշխատանքներին մասնակցել է նաև ֆրանսիական  «La Fayette» ավիակիրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* '' Исторические землетрясений - Агадир''  - Геологическая служба США.
* ''1960: тысячи погибших в землетрясении марокканской '' - bbc.co.uk (На този ден).
* Фотографии от стихийного бедствия.
* Фотографии отеля до и после землетрясения.

Կատեգորիա:Երկրաշարժեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Զոհեր
Կատեգորիա:Մարոկկոյի պատմություն
Never Give Up

**«Never Give Up»**, ավստրալիացի երգչուհի և երգերի հեղինակ Սիայի երգը, որը թողարկվել է որպես «Առյուծ» կինոժապավենի հիմնական սաունդթրեք։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը թողարկվել է 2017 թվականի հունվարի 3-ին։ Ըստ սյուժեի՝ տեսահոլովակը պատմում է մանկան և ավագ երեխայի մասին, որոնք սև-սպիտակ կեղծամներով փակ են Սիայի նման։ Նրանք միմյանց փնտրում են ամայի և չարագուշակ երկաթուղային կայարանում։ Տեսահոլովակի ընթացքում երեխաները վերամիավորվում են, նստում են գնացքի մեջ և գիշերը հեռանում կայարանից։ Տեսահոլովակից տպավորված՝ «Vibe» ամսագիրը գրել է, որ երգչուհին «տեսողական փորձի մեջ ակնկալում է երկու միասնական հոգիների միջև հույսի և հավատի ճանապարհորդություն»։

## Քննադատություն
«Music Feed»-ից Սեմ Մյորֆին ասել է. 

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 երգեր
Կատեգորիա:2016 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երգեր ինքնասպանության մասին
Կատեգորիա:Սիայի երգեր
Ազրայիլ

**Ազրաիլ**, **Ազրայիլ** (արաբ.՝ *عزرائيل*) կամ **Մալյակու լյ-Մաուտ** (արաբ.՝ *ملك الموت* - մահվան հրեշտակ), ըստ որոշ թարգմանությունների՝ *Ասրաիլ*՝ մահվան հրեշտակ իսլամում և հուդայականությունում, որը մարդկանց տեղափոխում է այլ աշխարհ։

## Ստուգաբանություն
[մինի|աջից|Մահվան հրեշտակ, [Էվելին դե Մորգան, 1881 թվական: Հաճախ ասոցացվում է Ազրայիլ հրեշտակի հետ:]]
Անգլերեն բառարանում օգտագործվում է որպես *Azrael*: Անունը բառացիորեն նշանակում է՝ «Ում Աստված է օգնում»։

## Իսլամում
Ղուրանում ու Սուննայում Ազրայիլ անունն ընդհանրապես չի հիշատակվում, փոխարենն օգտագործվում է Մալյակու լյ-Մաուտ անվանումը (արաբ.՝ **ملك الموت** - մահվան հրեշտակ)։

Մահվան հրեշտակ, որն Ալլահին ամենամոտ հրեշտակներից է։ Ալլահի հրամանով նա վերցնում է մահացածների ոգիները։ Մահվան հրեշտակի պարտականություններն իրականացնելիս նրան այլ հրեշտակներ էլ են օգնում։ Մուսուլման հավատացյալների ոգիները մահվանից հետո վերցնում է «Նաշիթաթ» հրեշտակը, իսկ անհավատներինը՝ «Նազիաթ»-ը։

Դատաստանի օրվանից առաջ` Իսրաֆիլի հայտնության շեփորի երկրորդ ղողանջից հետո, երկրի ու երկնքի բոլոր բնակիչները, բացառությամբ մի քանիսի, կոչնչանան։ Որոշ ժամանակ անց կվերանան նաև մնացյալ արարածները, իսկ ամենավերջում նոր կմահանա մահվան հրեշտակը։

## Հուդայականությունում
[մինի|ձախից|«Ազրայիլ», [Միխայիլ Վրուբել, 1904 թվական:]]
Հուդայականության մեջ մահվան հրեշտակը (*մալ-ահ Հա-մավետ*) նույնացվում է սարսափելի հսկաների և դևերի հետ։ Թալմուդում նա համարժեք է Սատանային ու նրա չար մտածելակերպին (իեցեր խա-րա)։ Ամենից հաճախ մահվան հրեշտակը պատկերվում է փախստականի, թափառաշրջիկի կամ մուրացկանի տեսքով։ Ֆոլկլորում նա հաճախ պատկերված է մի քանի աչքերով, նախանձախնդիր քաղվորի կամ ծերունու տեսքով, որի ձեռքին սուր կա և սրից էլ թույն է կաթում։

## Այլ կրոններ
Հավանականություն կա, որ Ազրայիլը պատկերում է «Պողոսի» և «Պետրոսի» հայտնությունների ապոկրիֆիկ տեքստերի Էսրայիլին, ինչպես նաև եզդիական Էզրայիլ հրեշտակապետին։ Պողոսի «Հայտնությունում» Էսրայիլը համարվում է «Զայրույթի հրեշտակ», որը տանջում է մեղավորներին Սարսափելի դատաստանից հետո։

Չուվաշյան դիցաբանությունում Էսրելն է համարվում մահվան հրեշտակը։

Ազրաիլը (Ազրաա-իիլ) մահվան հրեշտակ է համարվում նաև Գուրու Գրանթ Սահիբ սուրբ գրքում և վերջին սիկհիզմի գուրուն։

## Գրականությունում
Ազրայիլը բանաստեղծություններում հաճախ մարմնավորում է մահը։ Այդ կերպարով նա հանդես է եկել Մարինա Ցվետաևայի «Ազրայիլ» բանաստեղծությունում, ինչպես նաև այլ բանաստեղծների, ինչպիսիք են օրինակ՝ Ջորջ Բայրոնը, Միխայիլ Լերմոնտովը, Էդգար Պոն («Israfel») և ուրիշների ստեղծագործություններում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Али-заде А. А. Маляк аль-Мовт // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с., (Золотой фонд исламской мысли). — ISBN 5-98443-025-8.

Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Հրեշտակներ հուդայականությունում
Աղավնի (ֆիլմ, 1927)

**«Աղավնի»** (),  Ռոլանդ Ուեստի 1927 թվականի ամերիկյան համր մելոդրաման՝ ըստ Մակ Ուիլլարդի համանուն պիեսի։ Ֆիլմն արժանացել է «Օսկար» մրցանակի՝ «Բեմադրող նկարչի լավագույն աշխատանքի համար» (Ուիլյամ Քեմերոն Մենզիս)։ Ֆիլմը պահպանվել է միայն մասամբ` ժապավենի ինը գալարներից  Կոնգրեսի գրադարանում պահպանվել են միայն չորսը։  1932 թվականին թողարկվել է ֆիլմի ռեմեյքը՝ «Ռիո աղջիկը» անունով, որի գլխավոր դերում խաղում էր Դոլորես դել Ռիոնը ։

## Սյուժե
Պարուհի Դոլորեսը աշխատում էր սրճարանում, որի բեմական կեղծանունը Աղավնի էր։ Նա  սիրահարվում է երիտասարդ մեքսիկացի կաբալյերոյին։ Սակայն նրան սիրահարված էր  հողատեր Դոն Խոսեն, որին պատկանում էր սրճարանը։ Նա ցանկանում էր տիրանալ աղջկան և մտադիր չէր կանգնել ոչնչի առաջ։

Ֆիլմի նկարանահանումների նախնական շրջանը  տեղի են  ունեցել Մեքսիկայում։ Սակայն հետո` Մեքսիկայի պոտենցյալ քաղաքական բարդությունների պատճառով, United Artists ընկերության ղեկավարության կողմից որոշվեց  սյուժեն տեղափոխել «չեզոք երկիր»։

Ֆիլմը դարձավ «United Artists» ընկերությունում Նորմա Թոլմաջի աշխատանքի համար հաղթական։

## Դերերում
* Նորմա Թոլմաջ — *Դոլորես*
* Նոյ Բիրի] — *Դոն Խոսե Մարիա և Սանդովալ*
* Գիլբերտ Ռոլանդ  — *Ջոննի Պաուելլ*
* Էդդի Բորդեն — *Բիլլի*
* Գարրի Մայերս — *Մայք*
* Միխաիլ Վավիչ — *Գոմես*
* Կալլա Պաշա — *կոմանդանտե*
* Մայքլ Դարկ — *կապիտան Սանդովալ*
* Ուոլտեր Դենիելս — *հարբեցողուհի*
* Օլգա Բակլանովա  — *հատված (տիտրերում ցուցադրված չէ)*
* Ուայտ Էլիս — *հատված (տիտրերում ցուցադրված չէ)*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1927 ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1920-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Վազգեն Սաֆարյան

**Վազգեն Հմայակի Սաֆարյան** (), հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1993)։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (2007)։

## Կենսագրություն
Վազգեն Սաֆարյանը ծնվել է 1947 թվականի հուլիսի 5-ին, Նոյեմբերյանի շրջանի Ղոշխոթան գյուղում (այժմ՝ Ոսկեվան)։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1971 թվականից դասավանդում է նույն համալսարանում։ 1974 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ` «Փավստոս Բուզանդը և հայ նոր գրականությունը», 1992 թվականին՝ դոկտորական թեզ՝ «Կիլիկյան Հայաստանի գրականություն»։

Եղել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի հայ գրականության ամբիոնի լեկցիոն ասիստենտ, այնուհետև աշխատել որպես նույն ամբիոնի դասախոս և դոցենտ, 1993 թվականից աշխատել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի հայ գրականության ամբիոնում։

Աշխատությունները վերաբերում են հայ միջնադարյան և նոր գրականության հարցերին («Փավստոս Բուզանդի «Հայոց պատմության» թեմաները հայ նոր գրականության մեջ», 1979, «Կիլիկյան Հայաստանի գրականությունը (ԺԱ դարի վերջ- ԺԳ դարի սկիզբ)», 1990, «Գրողի կերպարը և անհատականությունը», 2001)։

## Անդամակցություն
* ԵՊՀ գիտական աստիճաններ շնորհող 012 մասնագիտական խորհրդի անդամ,
* ՀՀ գրողների միության անդամ։

## Պարգևներ
* Մովսես Խորենացու մեդալ

## Երկեր
* Հայ միջնադարյան գրականություն։ Ուս. ձեռնարկ։ ԵՊՀ հրատ.: 2016:
* Միջնադարի հայ գրականության պարբերացման հիմունքները, Երևան, 2012։
* Գրականության բազմաձայնությունը։ «Գրականէտալոն» հրատ., Երևան, 2012։
* Գրողի և կերպարի անհատականությունը (մենագրություն), Երևան, 2001։
* Կիլիկյան Հայաստանի գրականությունը (մենագրություն), Երևան, 1990։
* Փավստոս Բուզանդի «Հայոց պատմության» թեմաները հայ նոր գրականության մեջ, Երևան, 1979։

## Թարգմանություններ

* Դրդա Յան, Համր բարիկադ (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Վ․ Սարաֆյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 181 էջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՎԱԶԳԵՆ ՍԱՖԱՐՅԱՆԻՆ ծննդյան 70-ամյակի առթիվ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Վահան Սևան

**Վահան Գրիգորի Բարսեղյան** (), հայ բանաստեղծ, հրապարակախոս, լրագրող։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1988)։

## Կենսագրություն
Վահան Սևանը ծնվել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 9-ին, Ղուկասյանի շրջանի Թավշուտ գյուղում։ Աշխատել է Աշոցքի շրջանային «Գարուն» թերթում։ Վահան Սևանի բանաստեղծությունները պարբերաբար տպագրվել են հանրապետության գրական մամուլում։ Թարգմանվել է ռուսերեն, ուկրաիներեն, վրացերեն։ Բազմաթիվ գրքերի հեղինակ։

## Անդամակցություն
* Հայաստանի գրողների միության անդամ
* Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ

## Երկեր
* Իմ դրախտը հորինած, Երևան, 2013։
* Թևավոր սերեր, Երևան, 2010։
* Ցավի շատրվաններ, Երևան, 2004։
* Ուրիշ մի աշխարհ, Երևան, 1989։
* Կանաչ գույնը, Երևան, 1980։

## Պարգևներ
* «Երախտագիտություն» մեդալ՝ ՀՀ անկախության 25-ամյակի առթիվ, 2016
* ՀԳՄ Ավետիք Իսահակյանի անվան մրցանակ, 2013 
* «Նարցիս» ամսագրի գրական մրցանակ, 2012
* ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ, 2009
* «Ավանգարդի» «Ոսկե գրիչ» մրցանակ՝ «Ապրենք մինչև գարուն» ակնարկի համար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամներ
Բռնակոթի սուրբ Գրիգոր եկեղեցու վիմական արձանագրություններ

մինի|Բռնակոթի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի|alt=
Ստորև ներկայացված է Սյունիքի մարզի Բռնակոթ գյուղի 1704 թվականին կառուցված Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Act.7 (մինի ալբոմ)

**Act.7** (), հարավկորեական 4minute աղջիկների խմբի յոթերորդ և վերջին մինի ալբոմ։ Ալբոմը թողարկվել է 2016 թվականի փետրվարի 1-ին և ներառում է հինգ սինգլ՝  «Hate» գլխավոր սինգլով։ Խումբը լուծարվել է 2016 թվականի հունիսին։

## Նախապատմություն
Հունվարի 25-ին Cube Entertainment-ը ներկայացրեց երգերի ցանկը և անդամների թիզեր լուսանկարները։ Առաջին երգը՝ «Hate» գրվել և վերադաշնակվել է EDM դիջեյ Skrillex-ի կողմից։

## Թողարկում և առաջխաղացում
Հունվարի 29 թողարկվեց «Hate»-ի առաջին տեսաթիզերը։ Երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվել է փետրվարի 1-ին, որը իր մեջ պարունակում էր սեքսուալ հիփ հոփի գաղափարներ։ Տեսահոլովակը թողարկման ավելի քան 24 ժամվա ընթացքում հասել է 1 միլիոն դիտման։ Որոշ մեկնաբաններ բարձր ցուցանիշ են վերագրում խմբի վերադառնալուն։

Խումբը սկսեց առաջխաղացումը Show Champion-ում փետրվարի 3-ին, այնուհետև շարունակեց ալբոմի համար իրենց առաջխաղացման առաջին շաբաթը Countdown, Music Bank-ում, Music Core-ում և *Inkigayo-*ում՝ փետրվարի 4,-ին 5-ին, 6-ին և 7-ին։ Ապրիլի 15-ին թողարկվեց «Canvas» երգի տեսահոլովակը։

## Երգերի ցանկ

## Հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 մինիալբոմներ
Կատեգորիա:Ալբոմներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կորեերեն մինիալբոմներ
Յան Հանլո

**Յան Հանլո**, իրական անունը՝ **Յոհաննես Բեռնարդուս Մարիա Ռաֆայել Հանլո** (, ), հոլանդացի գրող։

## Կենսագրություն
Բանդունգի քաղաքային խորհրդի նախագահի որդին։ 1927 թվականից նա բնակվում էր Հոլանդիայում։ 1942 թվականից ուսանել է Ամստերդամի համալսարանում հոգեբանություն։ 1947 թվականին՝ հոգեվիճակի սրման հետ կապված, նրան պահեցին հոգեբուժական կլինիկայում։ Նա աչքի ընկավ համասեռամոլության և մանկապղծության համար։ Նա կրքոտ կաթոլիկ էր։

## Ստեղծագործություններ
* *Օտար երկիրը* (1951)
* *Սպասեք* (1952)
**Մաարեն հպում* (1957)
**Հավաքած բանաստեղծություններ* (1958)
**Նորմալ մեքենայում* (1966)
**Մյուլլեր* (1967)

## Հետմահու հրատարակություններ
**Հավաքած բանաստեղծություններ* (1970)
**Գնացեք մզկիթ* (1971)
**Առանց բախտի ոչ ոք տանիքից չի ընկնում* (197))
**Իմ անունը* (1974)
* *Նամակներ 1931-1962* (1989)
**Նամակներ 1963-1969* (1989)
**Հավաքած արձակ* (2012)

## Ճանաչում
1999 թվականից Հոլանդիայում մրցանակ է շնորհվել Յան Հանլոյի մրցույթի շարադրությունների ուսումնասիրության համար (http://janhanloessayprijs.nl/):
Պատկեր:Jan Hanlo - De mus - Nieuwe Rijn 107, Leiden.JPG


## Գրականություն
* Renders H. Zo meen ik dat ook jij bent: biografie van Jan Hanlo. Amsterdam: De Bezige Bij. 2007. 671 p., [24] p.pl. (биография)

## Արտաքին հղումներ
* В Дигитальной библиотеке нидерландской литературы
* [Стихотворение Яна Ханло на стене дома в [София|Софии]]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հոլանդացի բանաստեղծներ
Ելենա Սվարտ

**Ելենա Սվարտ** (Օգոստոսի 25, 1859 թվական, Ամստերդամ — հունիսի 20, 1941 թվական, Բելլ) նիդեռլանդացի, սոնետների հեղինակ, բանաստեղծ Ֆրիդրիխ Լապիդոտի կինը։

## Կենսագրություն
Ելենա Սվարտը ծնվել է վաճառականի ընտանիքում, որը որոշ ժամանակ Պորտուգալիայում Նիդեռլանդների դեսպանն էր։ Նա մեծացել է Բրյուսելում, որտեղ ստացել է տնային կրթություն, 1869-ին վերադարձել է Ամստերդամ, իսկ 1871-ին կրկին ապրել Բրյուսելում և սովորել ֆրանսիական գիշերօթիկ հաստատությունում։ 1884 թվականից նա բնակվում էր Մեխելենում, այնուհետև ամուսնացել է բանաստեղծ Ֆրիդրիխ Լապիդոտի հետ։ Ամուսնությունը երջանիկ չէր և տևեց 1894-1910թթ. Ամուսնալուծությունից հետո նա հիմնականում բնակվում էր Հաագայում։ Նա շարունակեց բանաստեղծություններ գրել մինչև ծերությունը։ Կյանքի վերջին տարիներին նա տառապում էր մենությունից և ավելորդ քաշից։

Գրական ոլորտում առաջին անգամ (1879 և 1882 թվականներին) նա հայտնվեց բանաստեղծությունների երկու ժողովածուներում՝ ֆրանսերեն՝ Fleurs du rêve (1879) և Les printanières (1882), բայց ավելի ուշ, Պոլ դե Մոնետի խորհրդով, անցավ հոլանդերենի։ Նրա մայրենի լեզվով տպագրվել են հետևյալ աշխատանքները (հիմնականում սոնետների տեսքով). Ռուվվիոլեն (1889), Պասիբլոեմեն (1891), Պոեզի (1893), Բլանկ դյուվեն (1895), ինչպես նաև արձակ մի շարք գործեր։ Քննադատները գնահատեցին նրա պոեզիան, որպես ընդհանուր առմամբ բարձր, երբեմն`որպես «շատ սենտիմենտալ», ինչպես նաև «քաղցր, տնային»։ Նրա աշխատանքը բարձր գնահատեց Վիլեմ Քլոսը, ով նրան անվանեց «Հոլանդիայի երգող սիրտը»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի հոլանդացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Չոն Սո Մին

**Չոն Սո Մին** (, ), հարավկորեացի դերասանուհի։ Դեբյուտը տեղի է ունեցել MBC-ի Miracle սիթքոմում։ 2006 թվականին տեղի ունեցավ նրա մեծ էկրանային դեբյուտը՝ «Մոխրոտը» ֆիլմում։ Չոնը իր առաջին գլխավոր դերը խաղաց 2013 թվականին՝ MBC-ի «Արքայադուստր Ավրորա» հեռուստասերիալում։ Նա ճանաչում է ստացել 2013 թվականին MBC դրամա մրցանակաբաշխությունում, որտեղ արժանացել է «Լավագույն նոր դերասանուհի» մրցանակին։ Նա ուշագրավ դերեր է ունեցել նաև «Վաղվա հաղթանակ» (2015) դրամայում, «Ինչ-որ բան 1 տոկոսի մասին» (2016) ռոմանտիկ կատակերգական դրամայում և «Խաչ» բժշկական թրիլերում։

2017 թվականի ապրիլին Սոմինը, Յան Սեչանի հետ միասին, համալրեց հարավկորեական «Running Man» վարիետե շոուի կազմը։

2020 թվականի հունվարին Չոնը հրատարակեց իր առաջին գիրքը՝ «Դու կարող ես ինձզանգահարել խմել խմելուց հետո» վերնագրով։

## Կենսագրություն
Չոն Սոմինը ծնվել է 1986 թվականի ապրիլի 7-ին։ Նրա հայրենի քաղաքը Գյոնգի նահանգի Գոյանգ քաղաքն է։ Չոնը ունի կրտսեր եղբայր։ Մինչ դերասանության մեջ Չոնի պաշտոնական դեբյուտը, նա ավագ դպրոցի երկրորդ տարում աշխատել է որպես նորաձևության ամսագրի մոդել։ Ավարտել է Դոնդուկի իգական համալսարանը` հեռարձակման և ժամանցի ոլորտում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստասերիալներ

### Վարիետե շոուեր

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Սկավառակագրություն

## Պատվիրակի դերեր

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Վահան Տեր-Ղազարյան

**Վահան Տեր-Ղազարյան** (), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, կինոսցենարիստ։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1989)։

## Կենսագրություն
Վահան Տեր-Ղազարյանը ծնվել է 1950 թվականի հուլիսի 20-ին, Երևանում։ Ավարտել է Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը։ Աշխատել է «Սովետական գրող» հրատարակչությունում, Հայաստանի պատմաճարտարապետական հուշարձանների գլխավոր վարչությունում, կազմակերպել հնագիտական-հետախուզական անձնագրավորող արշավախմբեր Հայաստանի, Արցախի, Ջավախքի տարածքներում։ 1988 թվականին՝ Ղարաբաղյան շարժման սկզբում, հիդրոերկրաբանական և անտառագիտական արշավախմբի կազմում որպես հնագետ մեկնել է Արցախ։

1976-1977 թվականներին աշխատել է «Պիոներ» ամսագրում, 1977-1981 թվականներին՝ «Սովետական գրող» հրատարակչությունում, 1982-1984 թվականներին՝ Պատմաճարտարապետական հուշարձանների գլխավոր վարչությունում, 1984-1989 թվականներին՝ ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայում։ 1990 թվականից զբաղվում է կինոգործունեությամբ։ 1989-2000 թվականներին աշխատել է Հայաստանի գրողների միությունում։ Զբաղեցրել է ՀՀ ԳԱԱ աշխարհագրական ընկերության անձնագիտական արշավախմբի պետի պաշտոնը։

## Ստեղծագործական ուղի
Հեղինակ է արցախյան ազատամարտի փաստավավերագրական ֆիլմերի սցենարների։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1968 թվականին։ Տեր-Ղազարյանի պատմվածքները, վիպակները, հոդվածները, թարգմանությունները տպագրվել են հանրապետության պարբերական և գրական մամուլում («Գարուն», «Նորք», «Նոր-Դար», «Լիտերատուրնայա Արմենիա»)։ Հեղինակ է պիեսների, թարգմանել է նաև պիեսներ, որոնք բեմադրվել են Երևանի և Հայաստանի տարբեր շրջանների թատրոններում։ Տեր-Ղազարյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ռուսերեն, լեհերեն, լիտվերեն։ Նրա սցենարներով և տեքստերով ներկայումս նկարահանվում է ֆիլմաշար՝ «Հայրենիքս Հայաստան», «Հայկ» կինոստուդիա։

## Երկեր
* Թացուչորի և նրա որդիների զարմանահրաշ արկածները մեր օրերում (հեքիաթ), Երևան, 2004։
* Լուսնի հեքիաթները, Երևան,1999։
* Արքայադրամ (վեպ), Երևան,1995։
* Փնտրողների արշավանքը (վիպակ), Երևան,1980։
* Երգ սիրո (սովետական ժողովուրդների սիրո պոեզիայի անթոլոգիա, 2-րդ հատոր), Մոսկվա, 1972։

## Սցենարներ
* Դիմակայում – 2009
* Կապուտաչյա առասպել – 2008
* Հայոց պատմություն 1-9 ֆիլմեր – 2004
* «Հայրենիքս Հայաստան» ֆիլմաշար – 2004
* Օրենք և իրավունք – 2000
* Վկայություն – 1997
* Բարև ձեզ – 1994
* Ցեղի կանչը – 1994
* 20 օր Արցախում – 1993
* Վանի ճանապարհը Բերդաձորով – 1992
* Թիրախ – 1991
* Հայաստան – 1990

## Պարգևներ
* «Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության» մրցանակ` «Արքայադրամ» վեպի համար, 1995

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Անյա Չալոտրա

**Անյա Չալոտրա** (, ), բրիտանացի դերասանուհի հնդկական ծագումով։ Առավել հայտնի է ամերիկյան Նեթֆլիքս հեռուստաալիքի «Կախարդը» սերիալի Վենգերբերգի Յենիֆերի դերով։

## Կենսագրություն
Անյա Չալոտրան ծնվել է 1996 թվականի հուլիսի 21-ին Մեծ Բրիտանիայի Վուլվերհեմպտոն քաղաքում։ Ունի հնդկական արմատներ հոր կողմից և անգլիական՝ մոր կողմից։ Ավագ քրոջ և կրտսեր եղբոր հետ մեծացել է Սաութ Սթաֆորդշիրի Լոուր Փեն գյուղում։ Չալոտրան ավարտել է իգական սեռի համար նախատեսված Բրյուդի Սուրբ Դոմինիկի դպրոցը, իսկ դերասանական կրթությունը ստացել Է Լոնդոնի երաժշտության և դրամատիկական մշակույթի ակադեմիայում և Գիլդհոլլի երաժշտության և թատրոնի դպրոցում։

## Կարիերա
2016 թվականին Անյան խաղացել է թատրոնում։ 2018 թվականին նկարահանվել է «Թափառող ծարավ» հեռուստասերիալում և «Սպանություններ այբբենական կարգով» մինի սերիալում։ 2019 թվականին Չալոտրան մարմնավորել է Վենգերբերգի Յենիֆերի դերը ամերիկյան Նեթֆլիքս հեռուստաալիքի «Կախարդը» ֆենտեզի սերիալի առաջին եթերաշրջանում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ
Մանստևի վանք

**Մանստևի վանք** գտնվում է Թեղուտ գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևելք (Գուլաբի կոչվող սարի ստորոտում), նույնանուն` Մանստև գետակի աջափնյա անտառապատ մասում, Ձորիգեղ կոչվող հին բնակավայրի հետ կապվել է Մանստև գետակի վրա կառուցված քարե կամուրջով։

Վանքից պահպանվել են եկեղեցին, կացարանների և պարսպապատերի մնացորդները։ Եկեղեցին երկլանջ կտուրով միանավ թաղակապ դահլիճ է` 5.6 x 4.8 մ չափերով, արևելյան մասում ավարտվում է կիսաշրջանաձև խորանով, որի երկու կողմերում կան ¾ շրջանաձև կտրվածքի պատուհաններ։ Վերջիններս կապված են խորանի անկյունային մասերի լիցքից ազատ գլանաձև տարածությունների հետ։ Մուտքերը երեքն են՝ հյուսիսային, հարավային և արևմտյան կողմերից։ Ծածկված է կիսագլանաձև թաղով, որը միջին մասում ուժեղացված է ուղղանկյուն կտրվածքի որմնամույթերից բարձրացող թաղակիր կամարով։ Հարավային և Հյուսիսային պատերի երկարությամբ արված են որմնակամարներ (4-ական), որոնց կրունկները հենվում են պահունակ-իմպոստների վրա (բացի միջին մասից, որտեղ հենարան են ծառայում որմնամույթերը)։ Արտաքին տեսքում աչքի են ընկնում վերասլաց ճակտոնապատերը, որոնց գագաթին, որպես պահպանիչ խորհրդանշաններ, եղել են խոյի գլուխ պատկերող քանդակներ։ Երեսապատի և ձևավոր մասերի քարերը, ինչպես նաև ծածկասալերը ամբողջությամբ հանված են։ Հատուկենտ պահպանվածներից երևում է, որ կառուցված է եղել սրբատաշ խոշոր բազալտե քարերով։ Ունեցել է մեծ բարձրության գոգավոր տրամատի քիվ։ Ներսի մասերը կոպտատաշ մանր բազալտե քարերով են։ Առաստաղի վրա նկատելի են սվաղի մնացորդներ։ Հյուսիսային ճակատի ողջ երկարությամբ եղել է կցակառույց սրահ (մոտ 3 մ լայնությամբ), որից պահպանվել է միայն ստորին մասը։

Հուշարձանն աչքի է ընկնում քարի մշակման և կառուցողական բարձր հատկանիշներով, երկայնական պատերի որմնակամարների յուրօրինակ հնարքով։

Մանստևի վանքի վերաբերյալ պատմական տեղեկություններ կամ գրավոր հիշատակություններ հայտնի չեն։ Եկեղեցին կառուցման ոճով հարազատ է քաղկեդոնական դավանանքի եկեղեցիներին, որը հիմք է տալիս այն թվագրելու XIII դարով։

**Կամուրջը** (XVII դար) կառուցված է Մանստև գետակի վրա, դեպի Ձորագյուղ հին բնակավայրը տանող ճանապարհին, նեղ ու ժայռեղեն ափեր ունեցող նպաստավոր տեղում։ Միաթռիչք է, ունի 6 մ լայնությամբ կիսաշրջան կամարային բացվածք, որի կենտրոնը զգալիորեն բարձր է հենման կետերից։ Վերջիններիս վրա կամարի կրունկները նստում են ուղղաձիգ պատերի շնորհիվ։ Երթևեկելի մասը հողածածկ է՝ 3 մ լայնությամբ։ Կամուրջը կառուցված է սրբատաշ բազալտե ոչ խոշոր (30-35 սմ) քարերով։ Վրան արձանագրություններ կամ հարդարանքի տարրեր չկան։ Աչքի է ընկնում տեղանքի հետ ունեցած բարենպաստ կապով, կառուցողական բարձր հատկանիշներով։

Հարավարևելյան մասում տարածվում է հին գերեզմանոց, որտեղ աչքի է ընկնում Վարդան Զորավար կոչված խաչքարը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
# Գառնիկ Շախկյան, «Լոռի Պատմության քարակերտ էջերը», էջ 128-129։
# Վ. Ավետյան, Կիկլոպյան ամրոցներ Շնողի տարածքում, «Լրաբեր հաս. գիտ.», 1979 № 6, էջ 112-114։
# Գ. Երզնկյանց, Հնութիւնք հայրենեաց, Կայծոն կամ Շնող, «Արձագանք», 1895, № 30, էջ 2։

Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Գուգարաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Եվգենյա Ավետիսյան

**Եվգենյա Միքայելի Ավետիսյան** (), հայ բուսաբան-փոշեհատիկաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1988)։ ՀՀ-ում ծաղկափոշեբանության հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
Եվգենյա Ավետիսյանը ծնվել է 1923 թվականի հուլիսի 15-ին, Լենինական քաղաքում (այժմ՝ Գյումրի), արհեստավորի ընտանիքում։ 1940 թվականին Եվգենյան ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետ, որն ավարտում է 1945 թվականին։ 1944 թվականից աշխատել է ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի բուսաբանության ինստիտուտում։ 1947 թվականից աշխատել է որպես կրտսեր գիտաշխատող, միաժամանակ եղել է ասպիրանտ։ 1950 թվականին ղեկավարել է Բուսաբանության ինստիտուտի բարձրագույն բույսերի համակարգվածության և աշխարհագրության ֆակուլտետի պալինոլոգիական հատվածը։ 1970-ական թվականներից ի վեր Եվգենյա Ավետիսյանն աշխատանքներ է տարել «Հայաստանի ծառերից և թփերից կաղնու ատլասը» ստեղծելու վրա, որն ընդգրկում է ավելի քան 200 տեսակ։ Բացի պալինոլոգիական հետազոտությունից, Եվգենյա Միխայլովնան եղել է նաև Հայաստանի բուսական աշխարհի փորձագետ։ Նա իրականացրել է մի շարք ընտանիքների մշակում շրջանի բուսական աշխարհի մենագրության համար (մասնավորապես, մեխակ, ձավարեղեն, հնդկացորեն, խորդենի)։

Եվգենյա Ավետիսյանը մահացել է 2011 թվականին, 89 տարեկանում։

## Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են ծաղկավոր բույսերի ընտանիքների, ծաղկափոշու ձևաբանության լուսա և էլեկտրոնամանրադիտակային ուսումնասիրությանը։ Նրա ստացած ծաղկափոշու ձևաբանական տվյալները ներառված են «Հայաստանի ֆլորան» աշխատության բույսերի սեռային ախտորոշիչ հատկանիշների համախմբում։ Եվգենյա Ավետիսյանի (աշխատակիցների հետ) ստեղծած ծաղկափոշու հավաքածուն ընդգրկում է 14000 պատրաստուկ։ Արմեն Թախտաջյանի հետ մասնակցել է Հայաստանի ֆլորայի և բուսականության ուսումնասիրության աշխատանքներին, հեղինակ է բարձրակարգ բույսերի որոշ ընտանիքների տաքսոնոմական մշակման։

## Պարգևներ
* «Պատվո նշան» շքանշան (03/18/1976):

## Երկեր
* Аветисян Е. М. Морфология микроспор бурачниковых. — 1956. — № 10. — С. 7—66.   
* Аветисян Е. М. К палиносистематике некоторых родов трибы Centaureinae семейства Asteraceae. — 1964. — № 14. — С. 31—48.   
* Аветисян Е. М. Морфология пыльцы сем. Campanulaceae и близких к нему семейств (Sphenocleaceae, Lobeliaceae, Cyphiaceae) в связи с вопросами их систематики и филогении. — 1967. — № 16. — С. 5—41.

## Գրականություն
* Айрапетян А. М. Евгения Михайловна Аветисян (к 80-летию со дня рождения) // Ботанический журнал. — 2004. — Т. 89, № 5. — С. 870—874.
* Айрапетян А. М. Памяти Евгении Михайловны Аветисян // Takhtajania. — 2013. — № 2. — С. 142

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բուսաբաններ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Կին կենսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ
Ադամս

**Ադամս** (), անմարդաբնակ կղզի, Օկլենդ կղզեխմբի ամենահարավային մասում, Նոր Զելանդիա։ Քանի որ Օկլենդի կղզի է, մտնում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մեջ։

## Աշխարհագրություն
thumb|200px|left|Ձախ կողմում՝ Ադաս կղզին,աջ կողմում՝ Օկլենդ կղզին:
Կղզու երկարությունը արևմուտքից արևելք 17 կմ է, հյուսիսից հարավ 9 կմ, ափի երկարությունը 61,3 կմ է, մակերեսը 97,3 կմ։ Ամենաբարձր կետը Դիկ լեռն է () ՝ 668 մետր։ Կղզեխմբի գլխավոր կղզի Օկլենդից Ադամսը բաժանվում է նեղուցով (2,3-ից մինչև 0,57 կմ լայնություն), որի հիմնական մասը համարվում է Կարնլիի հսկայական ծոցը ():

Կղզին համարվում է օրնիտոլոգիական հիմնական տարածք, որը կազմակերպվել է BirdLife International կազմակերպության կողմից՝ պաշտպանել թռչուններին և նրանց կենսամիջավայրը։ Կղզու տարածքում ապրում են այնպիսի էնդեմիկներ, ինչպիսիք են օկլանդական չիրոկը, օկլանդական բեկասը,   և :

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Подробная топографическая карта Оклендских островов  на сайте *ortho.linz.govt.nz*

Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ
Կարմրագեղցի

**Կարմրագեղցին** եկեղեցի է Լոռու մարզում։ Կարմրագեղցին Ջիլիզայից ուղիղ գծով 1,8 կմ հարավ-արևելք՝ դեպի Չախալաբերդ ձգվող ձորակի ձախակողմի անտառածածկ արևմտահայաց լեռնալանջի փոքրիկ բարձրության վրա (ծովի մակարդակից 1305 մ), կիսավեր դրությամբ դեռևս պահպանվում է բուն անունը մոռացության մատնված միանավ թաղածածկ հորինվածքով մի եկեղեցի, որը մերձաբնակ գյուղացիներին հայտնի է Կարմրագեղցի անվամբ։

Անմշակ քարով և կրաշաղախով իրականացված շինությունը ներքուստ պատված է եղել սվաղի շերտով, իսկ թաղը՝ հենված մեկ զույգ որմնասյուներին։ Կիսաբոլորակ խորանի մեջ պահպանվել են զույգ խորհրդարանները, իսկ հյուսիսային որմում՝ մկրտության ավազանի համար նախատեսված խորշը։ Որմերն ունեն 90 սմ հաստություն։ Եկեղեցու չափերն են՝ 8,26×5,22 մետր։

Եկեղեցու ծածկը, արևմտյան որմն ամբողջությամբ և նրան հարող հյուսիսային և հատկապես հարավային որմերն արդեն քանդված են։

Եկեղեցուց հյուսիս՝ ձորի հանդիպակաց կողմում՝ խիտ անտառների և մացառների մեջ, պահպանվում է միայն մի քանի անմշակ սալատապաններ պարունակող գերեզմանոցը։
## Գրականություն

# Ս. Կարապետյան, Ջիլիզայի պատմական հուշարձանները, էջ 15-16։

Կատեգորիա:Լոռու մարզ
Վահե Արսեն

## Կենսագրություն
Վահե Արսենյանը ծնվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 3-ին, Երևանում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի անգլիական բաժինը և ասպիրանտուրան, աշխատում է ԵՊՀ ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի արտասահմանյան գրականության ամբիոնում։ Վահե Արսենի բանաստեղծություններն ու թարգմանությունները (անգլերենից և ռուսերենից), ինչպես նաև գրականագիտական հոդվածները, պարբերաբար տպագրվել են հանրապետական ու արտասահմանյան թերթերում, ամսագրերում և ժողովածուներում։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, ռուսերեն, հոլանդերեն, ռումիներեն, վրացերեն, տաջիկերեն և այլ լեզուներով։

## Երկեր
* Դոնկիխոտասպան իմ հայրենիք, կամ Ի սկզբենե էին, Երևան, 2018։
*Экспресс “Солнечный Маршрут“, Ереван, 2011.
* De Terugkeer van de groene goden, Uitgeverij de Brouwerij Maassluis, Nederlads, 2010.
* Կանաչ աստվածների վերադարձը, Երևան, 2007։
* Թռչող հեծանիվ, Երևան, 2003։

## Թարգմանություններ (անգլերենից)

* Բրաուն, Դեն։ Ինֆեռնո։ Վեպ.- Երևան։ Զանգակ, 2015.- 509 էջ։ Վերատպությունը տե՛ս Ինֆեռնո.- Երևան։ Զանգակ, 2017.- 507 էջ։
* Խաղը։ Արդի սլավոնական գրականություն /Թարգմ.՝ Վ. Արսեն, Դ. Համբարձումյան.- Երևան։ Զանգակ-97, 2009.- 80 էջ.- Բովանդ.՝ Բալլա. Նիտրացի կինը; Հորվաթ Կ.Դ. Խաղը; Յարոշ Փ. Ծաղիկներ՝ ծաղկամանում; Կովալիկ Ու. Լուսնի տիրուհին։ 
* Խառատյան Սուսաննա։ Ինքնության գլուխկոտրուկ։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Զանգակ, 2021.- 81 էջ։
* Յունան Ռասուլ։ Գետը որ հոսում էր նկարչության կտավներում.- Թեհրան։ Մեեյար, 2004.- 63 էջ։
* Վուլֆ Վըրջինիա։ Միսիս Դելոուեյ։ Վեպ.- Երևան։ Զանգակ, 2021.- 248 էջ։

## Պարգևներ
* Հոլանդական «Jambe-2010» ամենամյա բանաստեղծական մրցանակ` «Կանաչ աստվածների վերադարձը» (հոլանդերեն) բանաստեղծական ժողովածուի համար, 2010
* «Պոեզիայում նորարարության համար» հատուկ մրցանակ` Մոսկվայում կայացած «ԱՊՀ նորամուտների համագործակցություն» միջազգային մրցանակաբաշխության ժամանակ, 2008
* «Իրեն Գյուլնազարյան» հիմնադրամի «Տարվա լավագույն բանաստեղծ» մրցանակ, 2006
* Միջազգային PEN (ՊԵՆ) կազմակերպության պոեզիայի ամենամյա մրցույթի հաղթող, 2006
* «Լավագույն ուսանող-բանաստեղծ» հանրապետական մրցույթի հաղթող, 2002

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վահե Արսենի ստեղծագործություններից gretert.com կայքում 
* Վահե Արսենի ստեղծագործություններից grakan.am կայքում 

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Քարագլուխ)

**Սբ. Խաչ եկեղեցի**. գյուղամիջում մինչև այսօր կանգուն եռանավ բազիլիկ հորինվածքով եկեղեցու (ըստ՝ 1925 թվականի վկայության՝ «քարեա, հոյակապ») որմերում առկա ավելի հին շինությանը պատկանող պատմաճարտարապետական բեկորները հուշում են, որ այն հիմնվել է թերևս վերջինիս կառուցման պահին արդեն բավականաչափ ավերված եկեղեցու տեղում։ Մասնավորապես ուշադրություն է գրավում հին եկեղեցու գեղաքանդակ և խաչազարդ բարավորը, որը, որպես հնավանդ հիշատակ, ագուցվել է նորաշեն եկեղեցու արևմտյան ճակատում։

Նոր եկեղեցու կառուցման մասին շինարարները որևէ վկայություն չեն թողել, իսկ գրավոր հիշատակություններն ընդամենը հայտնում են 1920-ական թվականներին կատարված գողությունների մասին (նախ կողոպտվել է 1924 թվականի հուլիսի 27-ի լույս 28-ի գիշերը, իսկ 1925 թվականի հուլիսի 3-ին Չանախչի գյուղի մոտ քրդերը թալանել էին Արարատյան թեմի հոգևոր խորհրդի եկեղեցուն ընծայված իրերը)։

Եկեղեցին ունի եռանավ թաղածածկ բազիլիկ հորինվածք (արտաքին չափսերը՝ 19,7×12,0 մետր)։ Երկլանջ ծածկի տակ առնված տանիքը ներքուստ պահում են երկու զույգ սյուներն ու չորս զույգ որմնասյուները։ Արևելյան ճակատին՝ կիսաշրջան եզրագծով ավագ խորանի երկու կողմերում, առկա է ուղղանկյուն հատակագծով մեկական ավանդատուն։ Լուսավորությունն իրականացված է վեց լուսամուտներով, որոնցից երեքը (նեղ) բացված են արևելյան, երկուսը (ավելի լայն)՝ հարավային, իսկ վերջինը (նույնպես լայն)՝ արևմտյան ճակատներից։ Եկեղեցու սյուները, որմնասյուները, թաղակիր կամարներն ու անկյունաքարերը կառուցված են սրբատաշ, իսկ մնացյալները՝ կիսակոփ կամ անմշակ քարով։ Կառույցը ներքուստ սվաղված է։ Կենտրոնական նավի թաղակիր զույգ կամարների սվաղի շերտին առկա են որմնանկար պարզ զարդագոտիներ։

Եկեղեցու որմերում ինչպես արտաքուստ, այնպես էլ ներքուստ պատահական դիրքով ագուցված են ամբողջական կամ բեկորված մի քանի խաչքարեր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

# Ս. Կարապետյան, Աղնջաձոր, Թառաթումբ, Քարագլուխ, Սալլի գյուղերի պատմական հուշարձանները, էջ 19-20։
#ՀԱԴ, ֆ. 48, ց. 1, գ. 289, թ. 47:
#ՀԱԴ, ֆ. 48, ց. 1, գ. 289, թ. 52:
#ՀԱԴ, ֆ. 48, ց. 1, գ. 289, թ. 17:

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վայոց Ձորի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Դիպուկ հրաձգի սխալ

**Դիպուկ հրաձգի սխալ**, հասկացողություն մեթոդաբանությունից, որը նկարագրում է մոլորությունը, որի ընթացքում հաշվի են առնվում միայն ձեռնտու տվյալներն, այն ժամանակ, երբ դրանցից տարբերվող տվյալներն անտեսվում են, ինչը բերում է սխալ եզրակացությունների։

## Արտահայտության ծագում
«Դիպուկ հրաձգի սխալ» () արտահայտությունը վերցված է մի տեխասցու մասին պատմությունից, ով սկզբում կրակում է ամբարի վրա, իսկ հետո այն տեղերում, որտեղ հայտնվել են շատ ճեղքվածքներ, թիրախ էր նկարում, հայտնելով իր, իբր թե, հաջողակ կրակոցների մասին։

## Օրինակներ
* Միշել Նոստրադամուսի կանխագուշակությունների կատարումը՝ կանխագուշակությունների գրքում գրվածները հարմարեցվում են կատարված իրադարձությունների տակ։
* 1992 թվականի շվեդական հետազոտությունը փորձել է պարզել, արդյոք վնասակար են էլեկտրահաղորդման գծերն առողջության համար։ Հետազոտողներն ուսումնասիրել են բոլորին, ովքեր 25 տարի է, ինչ ապրում էին բարձր լարման գծերից ոչ հեռու, քան 300 մետր հեռավորության վրա և փորձել են ավելի քան 800 հիվանդությունների մեծ աճ գտնեն։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մանկական լեյկեմիայով հիվանդացածների թիվը չորս անգամ ավելի մեծ էր նրանց մեջ, ովքեր ավելի մոտ էին ապրում էլեկտրահաղորդման գծերին։ Դա պահանջել է, որ շվեդական կառավարություն գործողություններ ձեռնարկի։ Սակայն եզրակացության խնդիրը դրանում էր, որ հնարավոր հիվանդությունների թիվը՝ այսինքն մոտ 800, այնքան մեծ էր, որ հավանականությունը մեծ էր, որ գոնե մեկ հիվանդությունը պատահականության սկզբունքով արտահայտվելու է նշանակալից տարբերությամբ։ Հետագա հետազոտությունները չեն կարողացել ցույց տալ էլեկտրահաղորդման գծերի և մանկական լեյկեմիայի միջև ինչ-որ կապ։

## Տես նաև
* Մարդաբանական սկզբունք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սխալների տվյալների գրանցում

Կատեգորիա:Կոգնիտիվ խախտումներ
Կատեգորիա:Մեթոդաբանություն
Կատեգորիա:Պատճառական մոլորություններ
Սառը սուրճ

[thumb|250px|[Սերուցքով սառը սուրճ, որը ներկայացվել է Գերմանիայում]]
**Սառը սուրճ** կամ **այս-սուրճ**,  **սառույցով սուրճ**, սրճային ըմպելիքների մատուցման եղանակ։ Հաճախ օգտագործվում է որպես զովացուցիչ ըմպելիք, հատկապես ամռանը։

## Պատրաստում
Կան սառը սուրճ պատրաստելու մի քանի եղանակներ։ Առաջին դեպքում պատրաստի տաք ըմպելիքը սառչում է պահանջվող ջերմաստիճանում, երկրորդ դեպքում` սուրճը պատրաստվում է ջրի մեջ աղացած հատիկների ներծծման միջոցով (օրինակ` ֆրենչ-պրեսսի միջոցով), որից հետո քամվում է։

Հաճախ սառը սուրճը պատրաստվում է այս կամ այն սրճային ըմպելիքի տաք անալոգի նման։ Այսպես, կա «սառը լատտե», «սառը մոկկո»։ Այս ըմպելիքները պատրաստվում են տաք էսպրեսոն անհրաժեշտ քանակությամբ սառեցված կաթի հետ խառնելու միջոցով։

## Մատուցում
Սառը սուրճը կարող է մատուցվել ինչպես արդեն սառեցված, այնպես էլ տաք, բայց ցանկալի քանակությամբ սառույցով լցված վիճակում։

Քանի որ շաքարը վատ է լուծվում սառը հեղուկի մեջ, սառը սուրճին սովորաբար ավելացնում են շաքարով մրգահյութ կամ շաքարի փոխարինիչներ։

## Տես նաև
* Սուրճ ֆրապե
* Սառը թեյ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զովացուցիչ ըմպելիքներ
Իշխան Ավետիսյան

**Իշխան Արտաշի Ավետիսյան** (), հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1982), պրոֆեսոր (1983)։

## Կենսագրություն
Իշխան Ավետիսյանը ծնվել է 1939 թվականի նոյեմբերի 25-ին, Մարգարա գյուղում։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1979-1991 թվականներին եղել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի պրոռեկտոր, 1995 թվականից` Վոլոգդայի պետական տեխնիկական համալսարանի դասախոս։
Մենեջմենտի բուհական դասագրքերի հեղինակ է։

Աշխատանքները վերաբերում են ֆինանսների և տարածքային ֆինանսական պլանավորման տեսության, Հայաստանի ֆինանսական համակարգի զարգացման պատմության, ֆինանսական հաշվեկշռի, բյուջետային համակարգի զարգացման հարցերին։
Հեղինակ է մենեջմենտի բուհական դասագրքի։

## Երկեր
* Հայաստանի Հանրապետության տեղական բյուջեները տնտեսության ինքնակառավարման համակարգում, Ավետիսյան Իշխան Արտաշի, Սուվարյան Յուրի Միքայելի,  Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտ, Երևան, Տնտեսագետ, 1995։
* Հայաստանի Հանրապետության տեղական բյուջեները տնտեսության ինքնակառավարման համակարգում, Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտ, Երևան, Տնտեսագետ, 1995։
* Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսա-վարկային համակարգ։ Դասախոսություն, Ալավերդյան Յուրի Դավթի, Ավետիսյան Իշխան Արտաշի, Մկրտչյան Ա. Ա., Երևան, Տնտեսագետ, 1993։
* Տնտեսավարման ֆինանսավարկային համակարգը։ Ավետիսյան Իշխան Արտաշի, Սուվարյան Յուրի Միքայելի, Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտ, Երևան, Տնտեսագետ, 1993։
* Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեն և բյուջետային համակարգը։ (Դասախոսություն), Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտ, Երևան, Տնտեսագետ, 1992։
* Вопросы территориального финансового планирования. Е., 1979.
* Պետական բյուջեն ֆինանսական պլանների համակարգում, Երևան հրատ., 1975:
* Միութենական հանրապետության ամփոփ ֆինանսական հաշվեկշիռը։ Տեսության և մեթոդոլոգիայի հարցեր. ԵՊՀ, 1973։
* Լուսավորության ծախսերի պլանավորումը և ֆինանսավորումը։ Երևանի աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանակիր պետական համալսարան, Երևան։ Երևանի համալս. հրատ., 1971:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Down to fuck

«**Down to fuck**» (**DTF**), սլենգային արտահայտություն այն մարդու մասին, ով ուզում է սեռական հարաբերություններ ունենալ (fuck) մի ուրիշ մարդու հետ՝ հաճախ սեքս առանց պարտավորությունների։ Այդ տերմինն օգտագործվում է 2007 թվականից, և առաջին անգամ օգտագործվել է «Սուպերվատ» ֆիլմում։ Այն լայն օգտագործվում է լրտատվամիջոցների կողմից, կինոյում և երաժշտության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Սեքսուալ սլենգ
Լևոն Թախտաջյան

**Լևոն Արմենի Թախտաջյան** (, ), խորհրդային հայ ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, Սթոնի Բրուք համալսարանի մաթեմատիկայի պրոֆեսոր, Սանկտ Պետերբուրգի մաթեմատիկայի միջազգային ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1982)։

## Կենսագրություն
Լևոն Թախտաջյանը ծնվել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 1-ին,  Երևան քաղաքում, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Արմեն Թախտաջյանի ընտանիքում։  1972 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը։ 1975 թվականին ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան է ստացել Վ. Ա. Ստեկլովայի անվան Մաթեմատիկական ինստիտուտի Լենինգրադի մասնաճյուղում՝ պաշտպանելով «Հավասարման լիարժեք ինտեգրումը u_{tt}+\sin (u)=0» ատենախոսությունը՝ Լյուդվիգ Ֆադեևի ղեկավարությամբ։ 1982 թվականին պաշտպանել է թեզը ֆիզիկա-մաթեմատիկական դոկտորի աստիճանի համար։ 1992 թվականից աշխատել է Նյու Յորքի համալսարանում` Ստոնի Բրուքում, որտեղ 2009 թվականից 2013 թվականներին ղեկավարել է մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ամբիոնը։ 1975-1998 թվականներին աշխատել է ՌԳԱ Մաթեմատիկայի ինստիտուտի Սանկտ Պետերբուրգի բաժանմունքում, եղել կրտսեր, ավագ, առաջատար գիտաշխատող։

Աշխատանքները վերաբերում են մաթեմատիկական ֆիզիկային։ Մասնավորապես ուսումնասիրել է սոլիտոնների տեսությունում համիլտոնյան մոտեցումը։ Թախտաջյանի ուսումնասիրությունները նվիրված են մաթեմատիկական ֆիզիկայի ինտեգրված համակարգերին և քվանտային տեսությունների և լարերի տեսության մոդելների կիրառմանը հանրահաշվական երկրաչափության և բարդ վերլուծությանը, ներառյալ հանրահաշվական կորերի քվանտային դաշտի տեսությունը և հարակից փոխադարձության մասին օրենքները, երկկողմանի քվանտային ծանրությունը` կապված Վեյլ - Պետերսոնի երկրաչափության հետ, Թեյմյուլլերի համընդհանուր տարածության Կելլեր երկրաչափությունը և հետքի բանաձևերը։

1983 թվականին որպես խոսնակ հրավիրվել է Վարշավայի Մաթեմատիկոսների միջազգային կոնգրեսին, որտեղ հանդես է եկել «Ինտեգրված մոդելները դասական և քվանտային դաշտային տեսության մեջ» թեմայով զեկույցով։

## Անդամակցություն
* Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության անդամ

## Աշխատություններ
* 
* 
* 
* 
* *Решетихин Н. Ю., Тахтаджян Л. А., Фаддеев Л. Д.* Квантование групп Ли и алгебр Ли — Алгебра и анализ, 1:1 (1989)
* 

### Գրքեր
* 
* 
* 
* ''Quantum mechanics for mathematicians''. — American Mathematical Society. 2008.
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Леон Тахтаджян на портале mathnet.ru
* Леон Тахтаджян на портале lektorium.tv
* Леон Тахтаджян на портале ncatlab.org

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ