Աշոտ Շայբոն

**Աշոտ Շայբոն** (իսկական անուն՝ *Աշոտ Գասպարի Գասպարյան*, ), հայ գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Շայբոն գրական անունն ստեղծել է Արևմտյան Հայաստանի Կորդվաց աշխարհի Շեյ և Բոտան տեղանունների յուրովի հապավումից։

## Կենսագրություն
Աշոտ Շայբոնը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1924 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1936 թվականին՝ Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը։ Մինչև 1930 թվականը զբաղվել է մանկավարժությամբ։ 1936-1941 թվականներին աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնը և ՀԽՍՀ շրջանային թատրոնները բեմադրել են Շայբոնի «Սուվորովականներ» պիեսը։ Ռուսերեն լույս է տեսել Շայբոնի «Մթության հաղթողները» («Սպիտակ ստվերների աշխարհում», Երևան, 1952) գիրքը։

## Ստեղծագործություններ
Հայ գրականության մեջ Շայբոնը գիտաֆանտաստիկ ոճի հիմնադիրն է։ 1942 թվականին լույս է տեսել նրա այդ բնույթի անդրանիկ վեպը՝ «Գիշերային ծիածան»-ը, որին հաջորդել են «Սպիտակ ստվերների աշխարհում» (1951), «Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները» (1955), «Երկիր մոլորակի գաղտնիքները» (1960) ծավալուն վեպերը։ 1965 թվականին լույս է տեսել Շայբոնի «Սերունդ» իրապատում եռերգության առաջին վեպը՝ «Անսովոր պատմություն»-ը։ Շայբոնը հեղինակ է նաև «Թիկունքում» (1931), «Երջանիկ սերունդ» (1947) և այլ պիեսների։ Նրա սցենարով նկարահանվել են «Սևանի ձկնորսները» (1936) և «Հայաստանի 25-ամյակը» («Հայֆիլմ», 1945) գեղարվեստական կինոնկարները։  ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

## Երկեր
* Դինամո նվագ, Թիֆլից, 1925, 18 էջ։
* Կարմիր քաղաքի շրջմոլիկը, Թիֆլիս, 1925, 43 էջ
* Նաիրի քուչա, Թիֆլիս, 1925, 30 էջ։
* Զրահավոր գարուն /վիպակ/, Երևան, 1931։
* Փոքրիկ լեռնագործներ, Երևան, 1932։
* Բրիգադիրիկը, Երևան, 1932։
* Վերելքի երգեր, Երևան, 1932։
*Կովկաս, Թիֆլիս, 1935, 16 էջ։
*Ալլո, լսում եք, մենք հյուսիսում ենք, Երևան, Պետհրատ, 1938, 14 էջ։
* Գիշերային ծիածան, Երևան, 1942, 200 էջ։
*Հայրենական լիրիկա, Երևան, Հայպետհրատ, 1944, 98 էջ։
* Սպիտակ ստվերների աշխարհում, Երևան, 1951, 392 էջ։
* Գիշերային ծիածան, Երևան, 1954, 292 էջ։
* Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները, Երևան, 1955, 659 էջ։
* Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները, Պէյրութ, 1956, 632 էջ։
* Երկիր մոլորակի գաղտնիքները, Երևան, 1960, 556 էջ։
* Սպիտակ ստվերների աշխարհում, Երևան, 1963, 375 էջ։
* Անսովոր պատմություն, Երևան, 1965, 588 էջ։
* Գիշերային ծիածան, Երևան, 1981, 280 էջ։
* Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները, Երևան, 1986։
* Победители тьмы: Научно-фантаст. роман / А. Шайбон; Авториз. пер. с арм. А. Тадеосян.
* Суворовцы։ (Пьеса в 4-х действиях с прологом) / А. Шайбон, Р. Капланян; Пер. с арм. Л. А. Карагезян; Ред. М.Ф. Овчинников.
* Победители тьмы։ Научно-фантаст. роман. - М., 2012 г. ("Ретро библиотека приключений и научной фантастики")

## Թարգմանություններ

* Բոնդի Ա., Գյուտարարներ (պիես), Երևան, Պետհրատ, 1930, 48 էջ։
* Գուրյան Օ., Մսուր, Երևան, Պետհրատ, 1932, 11 էջ։ 
* Էսֆիր Էմդեն, Հեքիաթ հաստ Շուցմանի և գիտնական բժշկի մասին (բանաստեղծություն), Ե., Պետհրատ, 1932, 14 էջ։
* Կորշունով Ի., Նոտկինա Լ., Եղիր պատրաստ պաշտպանության (պատմվածք), Երևան, 1932, 12 էջ։
* Բիլլ-Բելոցերկովսկի, Սահմանապահներ (պիես), Երևան, 1939, 39 էջ։
* Մայակովսկի Վ., Ինչն է լավը, ինչն է վատ, Երևան, Հայպետհրատ, 1944, 16 էջ։
* Մայակովսկի Վ., Ինչն է լավը, ինչն է վատ, Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 16 էջ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, 1986։
* Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատ. 4, Երևան, 2003։

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ