open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էլիզ Գրավել

**Էլիզ Գրավել** (, ), մանկական գրքերի կանադացի հեղինակ և պատկերազարդող Քվեբեկ շրջանի Մոնրեալ քաղաքից։

## Կենսագրություն
Գրավելի սկզբնական գրքերը և գրաֆիկական նորավեպերը հիմնականում կենտրոնանում են զվարճալի և հաճած անպարկեշտ բովանդականության վրա։

2012 թվականին նա պարգևատրվել է Գլխավոր նահանգապետի` ֆրանսական մանկական գրականության պատկերազարդման մրցանակով` իր La clé à molette գրքի համար։

Գրել է ավեի քան 30 գիրք. նրա աշխատանքները թարգմանվել են ավելի քան 12 լեզուներով։ Նա ուսումնասիրել է գրաֆիկական դիզայն` նախքան պատերազարդող դառնալը։ Գրավելն ստեղծագործում է և՛ անգլերեն և ֆրանսերեն։

Գրողներ Ֆրանսիս Գրաբելի և Միշել Մարինոյի դուստրն է.

## Ընտրված աշխատանք
* *Le Grand Antonio* (2014), անգլերեն թարգմանվել է *The Great Antonio* (2017) վերնագրով, Անտոնիո Բարիկիևիչի կենսագրությունը, որը հայտնի էր Մեծ Անտոնիո անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադացի գրողներ
Նինո Աբեսաձե

**Նինո Աբեսաձե** (, , ), իսրայելական քաղաքական գործիչ, «Քադիմա» կուսակցության կողմից քնեսեթի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Նինո Աբիսաձեն ծնվել Է 1965 թվականի ապրիլի 12-ին՝ Թբիլիսիում, վրացական ԽՍՀՄում, ռեժիսոր Օտառա Աբեսաձեի և Սվետլանա Ռաբինովիչի (ծնունդով Մոլդավայից) ընտանիքում։ Երբ Նինոն 23 տարեկան էր, երբ սկսել է աշխատել Վրաստանի Հանրաին հեռուստատեսությունում։

1996 թվականին հայրենադարձվել է Իսրայելից։ Իսրայելական հեռուստատեսությունում 33-րդ ալիքում վարում էր ռուսական ծրագիր։

2008 թվականի նոեմբերի 18-ին ցանկություն հայտնեց Քնեսեթի ժողովում դառնալ պատգամավոր և մտավ «Քադիմա» կուսակցություն։ Կուսակցության ղեկավար Ցիպի Լիվնին ողջունեց այդ քայլը։

Ի սկզբանե Նինո Աբեսաձեն չընդգրկվեց «Քադիմայի» կողմից ընտրված պատգամավորների ցանկում։ Ենթադրվում է որ նա պետք է զբաղեցներ Աֆլալոյի  պաշտոնը քանի որ նա անցնում է ուրիշ աշխատանքի բայց նա մնաց Քնեսեթում։ 2010 թվականին դատարանը պատգամավոր Ցախի Հանգեբին զրկեց «Քադիմայից», և նրա տեղը զբաղեցնում է Նինո Աբեսեսաձեն։

2013 թվականի Իսրայելի պարլամենտական ընտրությունների ժամանակ նա մտնում է «Ավոդա», և քնեսեթի թեկնածուների շարքում ստանձնում է 19-րդ հորիզոնականը։ Ավոդայի ընտրությունների արդյունքներով ստանում է միայն 15 մանդատ և Նինո Աբեսաձեն նոր քնեսեթի կազմ չընդգրկվեց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իսրայելի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի լրագրողներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի հասարակական գործիչներ
Ա. Ջ. Ֆինն

**Դանիել Մալորի** (, ), ամերիկացի խմբագիր և գրող, որը ստեղծագործում է **Ա. Ջ. Ֆինն** կեղծանվամբ։ Նրա «Կինը պատուհանում» վեպը 2018 թվականին հայտնվել է «Նյու Յորք Թայմս» ամսագրի բեսթսելլերների ցանկում և որպես գեղարվեստական ֆիլմ պետք է թողարկվեր 2020 թվականին։ Մալորին հայտնի է դարձել 2019 թվականին, երբ պարզվել է, որ ստել է իր անցյալի մասին` փորձելով թաքցնել անձնական թերությունները, արդարացնել իր գրական աշխատանքը և գործունեությունն ապօրինի կերպով առաջ տանելը։

## Վաղ կյանք ու կրթություն
Մալորին իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Հյուսիսային Կարոլինայի Շառլոթ քաղաք, որտեղ ընդունվել է Շառլոթի Լատինական դպրոց։ Դյուկի համալսարանում նա մասնագիտացել է անգլերենի մեջ և դերասանություն է սովորել։

## Գործունեություն
Մի քանի տարի Մալորին աշխատել է Լոնդոնի «Սփեր Բուքսում»` «Little, Brown and Company» հրատարակչության կնիքի ներքո։ Իր առաջին գիրքը` «Կինը պատուհանում», գրել է Նյու Յորքում ապրելու տարիներին, որտեղ *William Morrow and Company* հրատարակչությունում աշխատում էր որպես փոխնախագահ և խմբագիր։ Գիրքն առաջին անգամ հայտնվել է Նյու Յորք Թայմսի ամենապահանջված գրքերի ցուցակում, իսկ Էմի Ադամսի և Գարի Օլդմենի մասնակցությամբ պետք է ադապտացվեր մարտաֆիլմի, որը նախատեսվում էր թողարկել 2020 թվականին։ Ֆիլմի ցուցադրությունն անորոշ ժամանակով հետաձգվել է։

2019 թվականի փետրվարին *[[The New Yorker]]* ամսագրի մի հոդվածում Մալլորին մեղադրվել է իր կյանքի և գործունեության մեջ բազմաթիվ փաստեր կեղծելու մեջ։ Այդ թվում` Օքսֆորդի համալսարանի դոկտորի կոչում ունենալը, գլխուղեղի քաղցկեղով տառապելը, մոր՝ քաղցկեղից մահանալը, եղբոր ինքնասպանությունը, ինչպես նաև` 1995 թվականին նկարահանված «Ընդօրինակող» թրիլլերից խոշոր պարտք վերցնելը՝ իր առաջին վեպի համար։ Դրանից հետո Մալորին հայտարարել է, որ մայրը ողջ է և ապաքինվել է քաղցկեղից, իսկ եղբայրը ինքնասպան չի եղել և ողջ է։ Նա իր ստելը բացատրել է երկբևեռ աֆեկտի խանգարմամբ (երկրորդ կարգի)։ Այս ախտորոշման համար մի հոգեբույժ նշել է, որ չի կարելի տվյալ հիվանդությանը զառանցանքներ, ամնեզիաներ և քրոնիկ ստեր որակել` փորձելով այդ կերպ ուշադրություն գրավել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Վիրո

**Վիրո**, () Գանձասարի կաթողիկոսության երկրորդ կաթողիկոս։ Կրել է «Կաթողիկոս Աղվանից, Լփնաց և Չողայ» տիտղոսը։ Վիրոյի ղեկավարության ժամանակ Աղվանից եկեղեցին ժամանակավորապես դարձել է քաղկեդոնական։

## Տիզբոնում Խոսրով Բ Փարվեզի մոտ աքսորում մնացած ժամանակահատված
Վիրոն, օգտագործելով Շիրինի պաշտպանությունը, ստանում էր տեղեկատվություն իր հայրենիքի մասին, մասնակցել է բազմաթիվ եկեղեցական քննարկումների։
612-613 թվականներին տեղի է ունեցել այսպես կոչված պարսկական ժողովը, որին Խոսրով II-ի առաջարկով մասնակցել է 2 հակառակ ճյուղերի հոգևորականները, այդ թվում Վիրոն։ Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկը նշում է «*Քաղկեդոնյան եկեղեցու հետևորդ Աղվանից կաթողիկոս Վիրո՝  ձերբակալված  պարսից արքայի մոտ Փայտակարանում*».
Վիրոն, գտնվելով գերեվարման մեջ, Խոսրով Բ Փարվեզից հասավ նրան, որ Միհրանյանները դարձան  «Գարդմանի և Աղվանաց աշխարհի իշխան»։ Այդ իրավունքը ստացվեց այն ժամանակ, երբ 627 թվականին  Աղվանքի առաջին իշխան ընտրվեց Գրիգոր Վարազը, ով Տիզբոնում քրիստոնյա մկրտվեց Վիրոյի կողմից։

## 25 ամյա աքսորում մնալուց հետո
Խոսրով Բ-ի մահից հետո 628 թվականին իր հետնորդ Շիրուան ազատ արձակեց բոլոր ձերբակալվածներին։

Ինչպես հայտնի է 627  թվականին ըստ Բյուզանդական կայսրության և Խազարական խաքանության միջև կնքվել է դաշինք Սասանյան Պարսկաստանի դեմ, որի արդյունքում խազարները հարձակվեց Անդրկովկասի տարածքի վրա։

629 թվականին խազարական խաքանը իր որդուն ՝ Շաթին ուղարկում է Աղվանք բանակցելու, որպեսզի նրանք ենթարկվեն իրենց։ Աղվանքի պարսից մարզպանը, վերցնելով իր ողջ հարստությունը փախնում է երկրից՝ այն թողելով կաթողիկոսի ենթակայությանը։

Վիրոն ստիպված բանակցում է խազարների հետ և ընդունում նրանց իշխանությունը Աղվանքում, որի շնորհիվ Աղվանքից, Հայքից և Վիրքից բոլոր  գերեվարվածներին ազատ արձակեցին։

## Կաթողիկոսի մահը
Խազարների հարձակումների պատճառով Աղվանքում ոչ ոք չէր կարողանում զբաղվել հողագործությամբ և 630 թվականին սկսվեց համաճարակ, որին զոհ գնաց նաև Վիրոն։

## Տես նաև
* Աղվանից կաթողիկոսների անվանացանկ
* Աղվանից եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Мовсес Каланкатуаци. История страны Алуанк, (Пер. с древнеармянского. Ш. В. Смбатяна). Ереван, 1984.
* 
* Mkhitar Gosh’s Colophon, The Aghuanian Chronicle.
*  Мхитар Гош. Албанская хроника.

## Արտաքին հղումներ
* Православная Энциклопедия, Албания кавказская.

Կատեգորիա:Գանձասարի կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:6-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:7-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Վազգեն Սարգսյան (մանկավարժ)

**Վազգեն Հարությունի Սարգսյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1957):

## Կենսագրություն
Վազգեն Սարգսյանը ծնվել է 1920 թվականին, Աշտարակի շրջանի Արտաշավան գյուղում։ 1940 թվականի հոկտեմբերին, Երևանի մանկավարժական տեխնիկումի երրորդ կուրսից, զորակոչվել է կարմիր բանակ և ուղարկվել Միջինասիական զինվորական օկրուգի բժշկական ուսումնարանում սովորելու։ Սակայն ուսումնարանը չավարտած սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը։

1941 թվականին Սարգսյանին շնորհվել է սերժանտի կոչում ու, որպես սանհրահանգիչ, ուղարկվել է Հյուսիսային Ղազախստանում նոր կազմավորվող 314-րդ հրաձգային դիվիզիայի 1078-րդ գունդը, որի կազմում էլ մասնակցել է Լենինգրադի պաշտպանության մարտերին։ 1942 թվականի հոկտեմբերին Վոլխովի ուղղությամբ Լենինգրադի շրջապատումը ճեղքելու մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է և տեղափոխվել հոսպիտալ։ Բուժվելուց հետո Վազգենը մեկնել է Վորոնեժի ռազմաճակատ, 5-րդ գվարդիական տանկային կորպուսի 48-րդ առանձին գունդը՝ որպես դեսանտային ջոկի հրամանատար, և մասնակցել Կուրսկի աղեղի նշանավոր ճակատամարտին։ 1943 թվականին մարտերից մեկում նորից վիրավորվել է , ապաքինվելուց հետո գործուղվել է առաջին Ուկրաինական ռազմաճակատ։ 7-րդ գվարդիական տանկային կորպուսի 71-րդ մեքենայացված բրիգադի կազմում նա մասնակցել է Կիևի, Ժիտոմիրի, Շեպետովկայի և այլ քաղաքների ու բնակավայրերի ազատագրման մարտերին։ 1944 թվականի աշնանը Վազգենը կռվել է Սանդոմիրի պլացդարմում, մասնակցել Լեհաստանի ազատագրմանը։ Պարգևատրվել է «Խիզախության համար» երկու մեդալներով ու շնորհակալագրերով։ Մարտերով հասել է Գերմանիա, մեծ հաղթանակը դիմավորել Էլբայի ափին։

1946 թվականին Սարգսյանը զորացրվել է խորհրդային բանակի շարքերից։ 1947 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը և ուսուցչական աշխատանքի անցել հայրենի գյուղի յոթնամյա դպրոցում։ 1957 թվականին Սարգսյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։

## Պարգևներ
* «Խիզախության համար» մեդալ (կրկնակի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Լևոն Խրիստաֆորյան

**Լևոն Շմավոնի Խրիստաֆորյան** (), հայ ճարտարապետ։ Հայաստանի վաստակավոր ճարտարապետ (2010), Հայաստանի պետական մրցանակի դափնեկիր (2009)։ 1978 թվականից Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Լևոն Խրիստաֆորյանը ծնվել է 1942 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Երևանում։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1968-1990 թվականներին աշխատել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտի № 1 արհեստանոցում։ 1975-1978 թվականներին Ռուբեն Ասատրյանի հետ մեկտեղ նախագծել են օդանավակայաններ Լենինականում և Երևանում, որոնք դարձել են ժամանակի լավագույն ավանգարդիստական շինությունները։ 1990-1993 թվականներին եղել է «Վեգա» նախագծային կոոպերատիվի գլխավոր ճարտարապետը։ 1993-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի առողջապահության նախարարության նախագծային բյուրոյի ճարտարապետական արհեստանոցի ղեկավարը։ 1999 թվականից հանդիսացել է «Հայնախագիծ» ճարտարապետական արհեստանոցի ղեկավարը։

## Ուշագրավ աշխատանքներ
* Հեռուստակենտրոն Չիտայում
* Սպորտդպրոց Երևանում
* Ավտոճանապարհային տեխնիկում Աբովյանում
* Շիրակ օդակայանը Գյումրիում
* Էրեբունի օդակայանը Երևանում
* Պետապահովագրական շրջանային տեսչության շենքը Թալինում
* Պոլիկլինիկա Վեդիում
* Ակումբ Անգեղակոթում
* Ծննդատուն Գորիսում
* Հայաստանի պաշտպանության նախարարության շենքը Երևանում
* Հայաստանի կենտրոնական բանկի երրորդ մասնաշենքը Երևանում
* Հայաստանի կենտրոնական բանկի ուսումնահետազոտական կենտրոնը Դիլիջանում
* Բնակելի տներ Սպիտակում, Կիրովականում, Ստեփանավանում, Դիլիջանում
* Դոհայի կենտրանական շրջանի կառուցապատման նախագիծը Քաթարում
* Հրազդանի և Կիրովականի երաժշտական դպրոցները, ճամբարներ Ծաղկաձորում և Դիլիջանում, բնակելի շենքեր, թենիսի ակումբ, «Մուսալեռ» հյուրանոցային համալիրը։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Հայաստանի վաստակավոր ճարտարապետ (2010)
* Ճարտարապետության ոլորտում Հայաստանի պետական մրցանակ (2009)
* Հաղթող «Տարվա լավագույն ճարտարապետ» անվանակարգում (2006, Երևան)
* Դիպլոմ միջազգային ճարտարապետական ցուցահանդես-փառատոնում (1987, Սոֆիա, Բուլղարիա)
* Միջազգային ստուգատեսի դափնեկիր «Տարվա լավագույն շինություն» անվանակարգում (1984, Մոսկվա)
* Ճարտարապետության հանրապետական ստուգատեսի դիպլոմ (1981, Երևան)
* Երիտասարդ ճարտարապետների ստեղծագործությունների միջազգային ստուգատեսի դափնեկիր (1977, Մոսկվա)
* ճարտարապետ ուսանողների աշխատանքների միջազգային ստուգատեսի դափնեկիր (1968, Պրահա, Չեխոսլովակիա)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Shirak Airport (exterior).jpg|Շիրակ օդակայանը Գյումրիում
Պատկեր:CBA new building.JPG|ՀՀ կենտրոնական բանկի երրորդ մասնաշենքը
Պատկեր:AM-2013-1000dram-Currency-b.png|ՀՀ կենտրոնական բանկի երրորդ մասնաշենքի պատկերը 2013 թվականի Հայաստանի «Ազգային արժույթի 20-ամյակ»-ի հուշադրամի դարսերեսին
Պատկեր:Դիլիջան Ուսումնահետազոտական Կենտրոն.JPG|ՀՀ կենտրոնական բանկի ուսումնահետազոտական կենտրոնը Դիլիջանում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայնախագիծ
* ՀՀ ճարտարապետների միության կայք էջ 
* Պաշտոնապես բացվել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարության շենքային նոր համալիրը
* Հայաստանի 2009 թ-ի պետական մրցանակների արժանացան մշակույթի մի շարք գործիչներ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետներ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ
Դերմա

**Դերմա** (, от  — կաշի), ողնաշարավոր կենդանիների և մարդու մաշկի մի մասը, որը գտնվում է էպիդերմիսի և ստորին օրգանների միջև, որոնց հետ դերման քիչ թե շատ շարժունակ է կապված ենթամաշկային շարակցական հյուսվածքի հետ, հաճախ կապված է ճարպերի հետ։.

## Դերմայի կառուցվածքը
Դերմիսը տեղակայված է ենթամաշկային ճարպային հյուսվածքի (մաշկի ամենախորը շերտը) և էպիդերմիսի (մաշկի արտաքին շերտ) միջև։  Էպիդերմիսից այն բաժանվում է թաղանթով։ Կատարում է հիմնականում տրոֆիկ և օժանդակ գործառույթներ, ինչը որոշում է մանրաթելերի և մազանոթների առատությունը։

### Նվազ շերտ
Կտրվածքի վրա այն ներկայացված է էպիդերմիս թափանցող խորը խմբերով։  Նվազ շերտը առաջանում է չամրացած թելքավոր շարակցական հյուսվածքով։ Գերակշռում են ֆիբրոբլաստները և ֆիբրոցիտները, մակրոֆագեր և կայմ բջիջներ (հյուսվածքների բազոֆիլներ),Т-լիմֆոցիտներ։

նվազող շերտի շնորհիվ էպիդերմիսի հետ դերմիսի շփման տարածքը զգալիորեն մեծանում է, որը մազանոթների առատությամբ նպաստում է նրա տրոֆիկին։ Մակրոֆագների, հյուսվածքային բազոֆիլների և իմունային անբավարար այլ բջիջների մեծ քանակությունը հնարավորություն է տալիս իրականացնել իմունային համակարգի պաշտպանիչ ֆունկցիան։

Կախված մաշկի հաստությունից, շերտի խտությունը կարող է տարբեր լինել։

### Ցանցավոր շերտ
Ցանցավոր շերտը ձևավորվում է խիտ թելքավոր չձևավորված շարակցական հյուսվածքով և կազմում է դերմիսի հիմնական մասը։ Այն ունի ամենահզոր կոլագենի մանրաթելերը կազմելով ցանց (կապանք) և կատարում է հիմնականում օժանդակ գործառույթ։ Տարածությունը մանրաթելերի միջև լցված է ամորֆ նյութով, որը սինթեզվում է պարզեցված ֆիբրոցիտներով։ Դրանք կապված են կոլագենային մանրաթելերի ինտեգրացիաների հետ, իսկ այլ ֆիբրոցիտների հետ սեփական ելուստների օգնությամբ։ Ֆիզիկական ակտիվության բարձրացումը խթանում էլ միջբջջային նյութի սինթեզը։

## Հիպոդերմ
Այն երբեմն անվանում են նաև ենթամաշկային ճարպային հյուսվածք։ Այն գտնվում է անմիջապես դերմիսի տակ, համեմատաբար շարժուն է։ Ձևավոևվում է ճարպային հյուսվածքի հետ։ Ճարպային հյուսվածքը թույլ է տալիս հիպոդերմիսին պահել սննդանյութեր և ջուր, ինչպես նաև մասնակցել ջերմակարգավորմանը։

## Տես նաև
* Մաշկ

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսվածքներ
Կատեգորիա:Մաշկ
Կատեգորիա:Մաշկաբանություն
Արիս Սարգսյան

**Արիս Սեդրակի Սարգսյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Արիս Սարգսյանը ծնվել է 1920 թվականին, Էջմիածին քաղաքում։ Ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը և ուսուցչական աշխատանքի անցել Ջանֆիդա գյուղի դպրոցում, աշխատել է երկու տարի։ Պատերազմի առաջին օրերից զորակոչվել է բանակ, ավարտել Մանգլիսի ռազմական ուսումնարանը և նշանակվել դասակի հրամանատար։ Կարճ ժամանակ լինելով Իրանում տեղավորված խորհրդային զորքերի շարքերում, փոխադրվել է գործող բանակ, մասնակցել Ղրիմի պաշտպանության մարտերին։ Մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո վերադարձել է զորամաս։

1944-1945 թվականներին Առաջին մերձբալթյան ռազմաճակատում 43-րդ բանակի 235-րդ գնդի ավտոմատավորների դասակի հրամանատար Սարգսյանը սխրագործության համար պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշանով։ Այնուհետև նա մասնակցել է Արևելյան Պրուսիայի և Քյոնիգսբերգի գրավմանը։ Այդ ժամանակ էլ ծանր վիրավորվել է կրծքավանդակից, վեց անիս բուժվելուց հետո վերադարձել է հայրենիք։ Պարգևատրվել է մարտական երեք շքանշնաններով, «Աշխատանքային արիության», «Աշխատանքային գերազանցության», «Աշխատանքի վետերան» մեդալներով։

Սարգսյանը վերադարձել է Ջանֆիդա գյուղը, շարունակել ուսուցչական աշխատանքը։ 1953-1958 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ Չորս տասնյակ տարուց ավելի Արիս Սարգսյանն աշխատել է Ջանֆիդա գյուղի միջնակարգ դպրոցում, եղել է հայոց լեզվի և հայ գրականության ուսուցիչ, ուսումնական մասի վարիչ, եղել է հասարակական աշխատանքների ակտիվ մասնակից։

## Պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան
* «Աշխատանքային արիության» մեդալ
* «Աշխատանքային գերազանցության» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ֆրանչեսկո Չիլեա

**Ֆրանչեսկո** **Չիլեա** (նաև *Cilèa*, ), իտալացի կոմպոզիտոր: Այսօր նա հատկապես հայտնի է իր «Արլեզիանա» (*L'arlesiana)*  և Ադրիանա Լեկուվրոր օպերաներով, որոնք առանձնանում են իրենց մեղեդային հմայնքով։

Նեապոլի կոնսերվատորիայում ուսանելու ընթացքում Չիլեայի ստեղծած «Ջինա» անուոնով օպերան արժանացավ հաջողության և ապահովեց երաժշտական հրատարաիչ Սոնցոնիոյի կողմից նոր պատվերների։ Նրա առաջին կարևոր գործը՝ «Արլեզիանա» ( ) օպերան (1897), Ալֆոնս Դոդեի  պիեսի հիման վրա, դարձավ տենոր Էնրիկո Կարուզոյի բեմի վրա առաջին մեծ հաջողության միջոցը։ 
Դրան 1902 թ. հաջորդեց Չիլեայի առավել հայտնի օպերան՝ «Ադրիանա Լեկուվրորը»։

1916-1935 թթ. Չիլեան զբաղեցրել է Նեապոլի կոնսերվատորիայի տնօրենի պաշտոնը։

Բացի օպերաներից՝ կոմպոզիտորը ստեղծագործել է կամերային երաժշտության ժանրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:1950 մահեր
Կատեգորիա:1866 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի դաշնակահարներ
Երկրների ցանկ ըստ լոլիկի արտադրության

thumb|500px| Երկրների ցանկ ըստ 2017 թվականի լոլիկի արտադրության ծավալի
Ներկայացվում է **երկրների ցանկ ըստ 2016 և 2017 թվականների [[լոլիկ]]ի արտադրության** ծավալի՝ հիմնված Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության կորպորատիվ վիճակագրական տվյալների վրա։ 2017 թվականին լոլիկի համաշխարհային արտադրության ծավալը կազմել է 182,301,395 տոննա, ինչը վկայում է այն մասին, որ արտադրությունը 1,6%-ով աճել է 2016 թվականի 179,508,401 տոննայի համեմատությամբ։ Չինաստանը հանդիսացել է ամենախոշոր արտադրողը՝ կազմելով համաշխարհային արտադրության գրեթե 33%-ը։ Կախյալ տարածքները ցույց են տրված շեղ տառերով։

## Արտադրություն ըստ երկրների
### >1,000,000 տոննա

### 100,000–1,000,000 տոննա

### 10,000–100,000 տոննա

### 1,000–10,000 տոննա

### <1,000 տոննա

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն ըստ երկրի
Երկրների ցանկ ըստ խնձորի արտադրության

մինի|աջից|Խնձորի արտադրությունը ըստ երկրների 2016 թ.
մինի|աջից|Խնձորի արդյունքները ըստ քարտեզի 2005 թ.
մինի|աջից|Համաշխարհային խնձոր արտադրող տարածաշրջանների քարտեզ 2000 թ․
Սա 2016 և 2017 թվականներին խնձորի արտադրության երկրների ցուցակն է ՝ հիմնված Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության կորպորատիվ վիճակագրական տվյալների բազայի տվյալների վրա :

## Երկրների ցուցակն ըստ արտադրական քանակի
### >1,000,000 Տոննա

### 100,000–1,000,000 Տոննա

## 50,000–100,000 տոննա

### 10,000–50,000 տոննա

### 1,000–10,000 Տոննա

### <1,000 Տոննա

## Երկրների ցուցակն ըստ խնձորի բերքահավաքի
Սա  խնձորի բերքահավաքի  լավագույն երկրների ցուցակն է։ Աշխարհում խնձորի բերքահավաքի ընդհանուր մակերեսը 2017 թվականին կազմել է 4,933,841 հա ՝ 6,8% -ով պակաս 2016 թվականի 5,293,340 հեկտարի դիմաց [2]:

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Fresh apples, production by country (sourced from the USDA)

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն ըստ երկրի
ԵՊՀ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետ

**ԵՊՀ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետ**, Երևանի պետական համալսարանի կազմում գործող ֆակուլտետ։

## Պատմություն
Մաթեմատիկոս մասնագետների պատրաստումը ԵՊՀ-ում սկսվել է 1924 թվականից հասարակագիտական ֆակուլտետի ֆիզիկամաթեմատիկական ենթաբաժնում, որը 1933 թվականին դարձել է ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ։ 1959 թվականին  տրոհվել է երկու ֆակուլտետների՝ ֆիզիկայի և մեխանիկամաթեմատիկական։
1963 թվականին մեխանիկամաթեմատիկական ֆակուլտետում բացվել է մաթեմատիկական կիբեռնետիկայի մասնագիտությունը, որի հիման վրա 1972 թվականին ստեղծվել է կիրառական մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի ֆակուլտետը։ 1988 թվականին մեխանիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը բաժանվել է երկու առանձին՝ մեխանիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետների, իսկ 2007 թվականին նրանք վերամիավորվել են մի՝ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետում։
Ֆակուլտետում ուսուցումը կատարվում է երեք մասնագիտություններով՝ մաթեմատիկա, մեխանիկա և ակտուար մաթեմատիկա։ Ֆակուլտետի  մագիստրոսական կրթության շրջանակներում գործում են հետևյալ ծրագրերը՝ ֆունկցիաների տեսություն, դիֆերենցիալ հավասարումներ, հավանականությունների տեսություն և մաթեմատիկական վիճակագրություն, կիրառական հանրահաշիվ և երկրաչափություն, օպտիմալ կառավարման տեսություն և մոտավոր մեթոդներ, ակտուար մաթեմատիկա, դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկա, շարժման ղեկավարում և կայունություն։
Ֆակուլտետի շրջանավարտները ստանում են մաթեմատիկայի, մեխանիկայի, ակտուար մաթեմատիկայի բակալավրի և մագիստրոսի, ինչպես նաև մաթեմատիկայի ուսուցչի որակավորում։
Ֆակուլտետը գիտական համագործակցության լայն կապեր ունի աշխարհի մաթեմատիկայի և մեխանիկայի մի շարք խոշոր կենտրոնների, բուհերի և գիտահետազոտական հիմնարկների հետ (ՀՀ ԳԱԱ մեխանիկայի և մաթեմատիկայի ինստիտուտներ, Մ. Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարան, Ռուսաստանի ԳԱ Վ. Ստեկլովի անվան մաթեմատիկայի ինստիտուտ, Ռուսաստանի ԳԱ մեխանիկայի պրոբլեմների ինստիտուտ, Ուկրաինայի ԳԱԱ մեխանիկայի և մաթեմատիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտ, Տրիրի համալսարան, Ստոկհոլմի թագավորական տեխնոլոգիական համալսարան, Հարավային Կարոլինայի համալսարան, Այովայի պետական համալսարան (ԱՄՆ), Կարլի համալսարան, Տամպերեի տեխնոլոգիական համալսարան (Ֆինլանդիա) և այլն)։

## Ամբիոններ
Ներկայումս մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետում գործում են 7 ամբիոններ՝ Մաթեմատիկական անալիզի և ֆուկցիաների տեսության, Դիֆերենցիալ հավասարումների, Հանրահաշվի եւ երկրաչափության, Հավանականությունների տեսության եւ մաթեմատիկական վիճակագրության, Ընդհանուր մաթեմատիկայի, Ակտուարական մաթեմատիկայի և ռիսկերի կառավարման ամբիոն
Ֆինանսական մաթեմատիկայի և Մեխանիկայի, որտեղ դասավանդում են ՀՀ ԳԱԱ 3 ակադեմիկոսներ, ՀՀ ԳԱԱ 5 թղթակից անդամներ, գիտության 35 դոկտորներ և գիտությունների 65 թեկնածուներ։

## Ծանոթագրություններ
Թեփուկ

աջից|մինի|Մողեսի թեփուկներ ''Calotes grandisquamis''
**Թեփուկ**, որոշ կենդանի էակների արտաքին ծածկը, որը ձևավորվում է եղջերաթաղանթի (ամնիոտների) կամ ոսկրային (ձկների) թիթեղներով: Ձկների մեծ մասը ծածկված է թեփուկներով, չնայած որոշների մոտ այն կրճատվում է։ Նրանց թեփուկները ձևավորվում են դերմայում և հանդիսանում են մաշկի պաշտպանիչ ոսկորներ, երբեմն ունեն բարդ կառուցվածք։ Ձկների թեփուկները զուգորդվում են մաշկի մեջ լորձաթաղանթի առկայությամբ։

Մաշկի վրա թեփուկների տեղը կոչվում է ֆալիդոզ։ Մարդու մաշկի վրա, որոնք հիշեցնում են թեփուկները, իխտիոզի հետևանքով են առաջանում։

## Թեփուկի ձև
Ձկների, կախված ոսկորային ձևավորման բնույթից, առանձնանում են թեփուկների հինգ ձևեր ։

* Պլակոիդ, թիթեղները, որոնք ընկած են մաշկի թելքավոր շերտի մեջ վերջանում են ատամներով, ուղղված են գագաթի մեջ։ Ձկների կյանքի ընթացքում այս թեփուկները բազմիցս փոխարինվում են։ Թեփուկները բաղկացած են երեք շերտերից՝ վիտրոդենտին (արտաքին նյութ, որը նման է էմալի), դենտին (օրգանական նյութ, որը պարունակում է կրաքար) և կակղանի։
* Գանոիդ, խոշոր ոսկրային վահաններ, բաղկացած է երեք շերտերից՝ վերին խիտ գանդիոն, միջին տարացք բազմաթի ջրանցքներով և ստորին ոսկրային իզոպեդին։
* կոսմոիդային, կլոր կամ ռոմբային ձևի հաստ թիթեղներ, ծածկված է բրադիսով (փոփոխված դենտինով), այս ձևը գանոիդային տեսակ է։
* Ցիկլոիդ, բարակ կլորացված կիսաթափանցիկ թիթեղներ հարթ արտաքին եզրով։
* Կտենոիդ, բարակ կլորացված կիսաթափանցիկ թիթեղներ արտաքին եզրով։ Թեփուկի վերջին երկու ձևերի մոտ պահպանվել է միայն ոսկրային շերտը։

Պլակոդային թեփուկները բնորոշ են կռճիկային ձկներին, գանոիդայինը բնորոշ է ճառագայթալողակ ձկնեին ,( աճառային և ոսկրային գանոիդ, պանցիրիկ ձուկ, բազմաբնույթ թառափների պոչում պահպանվում է),  ցիկլոիդը բնորոշ է ոսկրային ձկների համար (հարինգներ, կարպով), կտենոիդներին բնորոշ է բարձրագույն ոսկրային ձկները (թառ), կտենոիդներին բնորոշ են շերտերը (ժամանակակից երկշունչների մոտ թեփուկները կորում են)։ Պլակոիդային թեփուկներն ամենահինն են, ողնաշարավոր կենդանիների ատամները թեփուկների ածանցյալներն են, էվոլուցիայի ընթացքում վերափոխված։

Սողունների թեփուկները էպիթելային հյուսվածքի կազմավորումներն են։

## Կիրառություններ
Ձկնարդյունաբերության մեջ թեփուկները հիմնականում արտադրական թափոններ է, դրա մի մասն օգտագործվում է ձկան ալյուրի արտադրության համար, կատարվում են հետազոտություններ ձկան թեփուկի օգտագործման նոր ուղղությունների համար։

նախքան սինթետիկ պիգմենտների տարածումը, այն լայնորեն օգտագործվում էր մարգարիտ պիգմենտ ներկերի պատրաստման, արհեստական մարգարիտների և մարգարիտների պատրաստման համար։

## Տես նաև
* Թիթեռներ Միջատներ (նրանք նույն թիթեռներն են)
* Երկշունչներ ձուկ)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ծովային կենսաբանություն
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Ձկներ
ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետ

**ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետ**, Երևանի Պետական Համալսարանի կազմում գործող ֆակուլտետ։

## Պատմություն
Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետը հիմնադրվել է 1933 թվականին։ Ֆակուլտետը Հայաստանում կենսաբանության տարբեր բնագավառների գծով որակյալ մասնագետների պատրաստման հիմնական գիտակրթական կենտրոնն է հանդիսանում։
Կենսաբանության ֆակուլտետի դասավանդում են ՀՀ ԳԱԱ երկու ակադեմիկոս, երեք թղթակից անդամներ, գիտությունների 25 դոկտոր և ավելի քան 100 թեկնածուներ։ Ֆակուլտետի գիտական հետազոտությունների հիմնական ուղղությունները վերաբերում են մոլեկուլային և բջջային կենսաբանության, մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի, թաղանթների կենսաֆիզիկայի, համեմատական և էվոլյուցիոն կենսաքիմիայի, բույսերի կենսաքիմիայի, բուսաբանության և սնկաբանության, մանրէաբանության, մանրէների և բույսերի կենսատեխնոլոգիայի, մարդու մոլեկուլային գենետիկայի և բջջագենետիկայի, կենդանաբանության և հյուսվածաբանության, մարդու և կենդանիների բարձրագույն նյարդային գործունեության ֆիզիոլոգիայի, հոգեֆիզիոլոգիայի, կենսացենոզների էկոլոգիայի, կենսաբազմազանության ուսումնասիրման և պահպանության, և բնապահպանության տարբեր բնագավառներին։ Ֆակուլտետի շրջանավարտներից շատերը միջազգային ճանաչում ունեցող գիտնականներ են, հաջողությամբ աշխատել և աշխատում են նախկին Խորհրդային Միության և հեռավոր արտասահմանյան երկրների գիտական կենտրոններում։ Ֆակուլտետի ճանաչված մասնագետները գիտահետազոտական համագործակցության մեջ են արտասահմանյան մի շարք երկրների (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, Գերմանիա, Իտալիա, Ճապոնիա, Ռուսաստան և այլն) գիտական կենտրոնների մասնագետների հետ, բազմիցս հանդես են եկել դասախոսություններով, գիտական զեկույցներով։

Բակալավրիատի համակարգում ուսանողներին տրվող տեսական գիտելիքները ամրապնդվում են Հրազդանի Մարմարիկ ուսանողական հանգրվանում անցկացվող դաշտային, ինչպես նաև ֆակուլտետի ամբիոններում կազմակերպվող փորձարարական պրակտիկաների ընթացքում։ Բակալավրիատի ավարտական կուրսում կազմակերպվում է նաև մանկավարժական պրակտիկա Երևանի դպրոցներում։
Մագիստրատուրայի համակարգում ֆակուլտետը մասնագետներ է պատրաստում տասնմեկ մասնագիտացումների գծով (բուսաբանություն, կենդանաբանություն, գենետիկա, մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիա, կենսատեխնոլոգիա, էկոլոգիա, կենսասննդագիտություն, կենսաքիմիա, բժշկական կենսաքիմիա, կենսաֆիզիկա, կենսաինֆորմատիկա)։

## Ամբիոններ
Ներկայում ֆակուլտետի կառուցվածքի մեջ մտնում է 8 ամբիոն։ Դրանք են` բուսաբանության, կենդանաբանության, մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի, էկոլոգիայի և բնության պահպանության, մանրէաբանության և բույսերի ու մանրէների կենսատեխնոլոգիայի, գենետիկայի և բջջաբանության, կենսաքիմիայի, կենսաֆիզիկայի ամբիոնները։
Յուրաքանչյուր ամբոնին կից գործում են գիտահետազոտական խմբեր, որոնք ներառված են գիտահետազոտական հինգ լաբորատորիաների մեջ («Ընդհանուր կենսաբանության», «Ազոտ պարունակող միացությունների կենսաքիմիայիե, «Սնկերի կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայիե, «Ենթաբջջային կառուցվածքների կենսաֆիզիկայիե և ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի հետ համատեղ` «Կառուցվածքային կենսաֆիզիկայիե լաբորատորիաները)։ Այս լաբորատորիաներում միայն գիտական հաստիքների քանակն անցնում է 100-ից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետ
Կատեգորիա:Երևանի պետական համալսարան
Բերնի Թոփին

**Բերնի Թոփին** (, ամբողջական անունը՝  (**Բերնարդ Ջոն Թոփին**), ), անգլիացի բանաստեղծ, երգերի տեքստերի հեղինակ, Էլթոն Ջոնի երգերի տեքստերի հիմնական հեղինակը։

## Կենսագրություն և ստեղծագործական ուղի
1967 թվականին արձագանքել է NME ամսագրում տեղադրված հայտարարությանը, ինչի արդյունքում ընտրվել է երգչի հետ համագործակցելու համար։ Աշխատել է նրա հետ մինչև 1977 թվականը։ 1975 թվականին թողարկված «Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy» ալբոմը նրանց երկուսի կողմից դիտարկվել է իբրև ինքնակենսագրական։ 1976 թվականին հրատարակել է «Նա, ով գրում է բառեր Էլթոն Ջոնի համար» ինքնակենսագրական գիրքը ()։ 1977–1979 թվականներին Էլթոն Ջոնի և Բերնի Տոպինի համագործակցությունն ընդհատվել է, իսկ 1980 թվականին Տոպինը կրկին սկսել է ստեղծագործել Էլթոն Ջոնի համար, և 1982 թվականից համարվում է նրա հիմնական գործընկերն ու երգերի տեքստերի հեղինակը։ 2007 թվականին այդ ստեղծագործական միության քառասնամյակը նշանավորվել է «The Captain & the Kid» ալբոմի թողարկմամբ։

Թոփինը երբեմն համագործակցում է նաև այլ կատարողների հետ։ Նրան է, օրինակ, պատկանում Էլիս Քուփերի «From the Inside» (1978) ալբոմի երգերի տեքստերի հիմնական մասը։

2005 թվականին Սապատավոր լեռ ֆիլմի համար գրված «A Love That Will Never Grow Old» երգը, որի երաժշրության հեղինակը կոմպոզիտոր Գուստավո Սանտաոլալյան էր, իսկ տեքստի հեղինակը՝ Բերնի Տոպինը, արժանացել է Ոսկե գլոբուս մրցանակի։

2018 թվականին Տոպինի և Ջոնի համատեղ աշխատանքի արդյունքում ստեղծվել է երկու ինքնատիպ երգ «Շերլոկ Գնոմս» անիմացիոն ֆիլմի համար։ 2019 թվականին էկրան է բարձրացել «Ռոքեթմեն» ֆիլմը՝ Բերնի Տոպինի և Էլթոն Ջոնի հեղինակած «(I’m Gonna) Love Me Again» երգով։ Ֆիլմը պատմում է Բերնի Տոպինի (Ջեյմի Բել) և Էլթոն Ջոնի (Թերոն Էջերթոն)՝ 1970-ական և 1980-ական թվականների անձնական բարեկամության մասին։ Ավելի ուշ «(I’m Gonna) Love Me Again» երգի համար նրանք արժանացել են «Օսկար» մրցանակի՝ Լավագույն երգ անվանակարգում։ Դա եղել է Բերնի Տոպինի՝ Օսկարի առաջին նոմինացիան և առաջին հաղթանակը ողջ կարիերայի ընթացքում։

1980-ական թվականներին Տոպինն ամուսնացել է ամերիկացի դերասանուհի և մոդել Ռենե Ռուսսոյի քրոջ՝ Թոնիի հետ։ Քույրերը նկարահանվել են բեք վոկալիստուհիների դերում Տոպինի՝ «Citizen Jane» սինգլի համար նկարահանված տեսահոլովակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Elton John, Taron Egerton - (I'm Gonna) Love Me Again
* Грани таланта Берни Топина

Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Երգերի հեղինակներ
Տիեզերքի Մեծն Արարիչ

[մինի|աջից|[Ուիլյամ Բլեյք «Մեծն Արարիչ» 1794]]
**Տիեզերքի Մեծն Արարիչ՝** մասոնականության մեջ ունիվերսալ և չեզոք նշվում է, որպես Վերի Էություն (Աստված), որին հավատում է եղբայրության յուրաքանչյուչ անդամ, անկախ իր սեփական դավանանքից։

## Քրիստոնեություն
Քրիստոնեական աստվածաբան Թովմա Աքվինացի ենթադրում է, որ գոյություն ունի Տիեզերքի արարիչը, ինչպես կյանքի սկզբանական պատճառ, որը և հանդիսանում է աստված։ Աքվինացի մեկնաբանող Սթիվեն Ռիչարդսը նշում էր, որ պնդումը այն բանում թե Տիեզերքի Մեծն Արարիչը դա քրստոնեական աստվածն է «աստվածաբանության մեջ չի հանդիսանում առաջնային, այլ պահանջում է հավելյալ հավատ, որի հիմքը հանդիսանում է Աստվածաշնչի շիտակություն մեջ»։

Բողոքական Ժան Կալվինը իր «Institutes of the Christian Religion» (հրատարակված 1536 թվականին) աշխատության մեջ, ոչ մեկ անգամ քրիստոնեական աստծուն անվանել է Տիեզերքի Մեծն Արարիչ, այդ մասին նա նաև նշել է «Տիեզերքի Արարումը» աշխատությունում, ինչպես նաև Սաղմոս 19–ի մեկնաբանություններում։

## Մասոնականություն
Մասոնականության պատմիչները, որոնցից են Ուիլիյամ Բիսսեն, Հարրի Լիզերը և Բրանտ Մորիսը պնդում են, որ «Մասոնական հապավումը Տ․Մ․Ա․(Տիեզերքի Մեծն Արարիչ) շարունակում է աստվածացնելու այլաբանության հնագույն ավանդույթը»։ Նրանք հետևել են մասոնականությունում այդպիսի անվան և հապավմանը սահմանադրության մեջ, որը գրել է Ջեյմս Անդերսոնը 1723 թվականին։ Նրանք նաև նշում են, որ նա լինելով կալվինական կարող էր այդ հապավումը վերցնել այդտեղից։

Քրստոֆեր Հաֆների բացատրությունը, որ կա «Տիեզերքի Մեծն Արարիչի» հասկացություն, որպեսզ Վերին Էության հասկացություն յուրաքանչյուրի անձնական ընտրությամբ, առկա է «Workman Unashamed» գրության մեջ։

*Պատկերացրեք ինձ օթյակում, երբ խոնհարում եմ գլուխս և աղոթում եմ եղբայր Մուհամեդ Բոկխարի և եղբայր Էրդջան Մելվանի միջև։ Նրանցից ոչ մեկի համար Տիեզերքի Մեծն Արարիչը չի հանդիսանում Սուրբ Երորրդությունը։ Եղբայր Բոկխարի համար նա հանդիսանում է Ալահը, իսկ եղբայր Մելվանի համար հավանաբար [[Վիշնու]]*.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստված
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Մասոնականություն
ԵՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետ

**ԵՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետ**, Երևանի Պետական Համալսարանի կազմում գործող ֆակուլտետ։

## Պատմություն
Ռուս բանասիրության ֆակուլտետը հիմնադրվել է 1938 թվականին, երբ ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետում բացվեց ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1976 թվականին բաժնի հիման վրա ստեղծվեց ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը, որը հետագայում վերանվանվեց և այսօր կոչվում է ռուս բանասիրության ֆակուլտետ։
Ֆակուլտետը լայն պրոֆիլի մասնագետներ է պատրաստում երկաստիճան համակարգով` բակալավրիատ, մագիստրատուրա` բանասիրության բակալավրի և մագիստրոսի համապատասխան աստիճաններ շնորհելով։ Դրանք ռուսաց լեզու և գրականություն դասավանդողներն են, թարգմանիչներ, գիտաշխատողներ, մասնագետներ միջմշակութային հաղորդակցման ոլորտում։
Հանրակրթական հումանիտար և մասնագիտական բանասիրական դասընթացներից բացի` դասավանդման ծրագրերի մեջ ընդգրկված են մի շարք լեզուներ խորացված ուսումնասիրության համար` հունարեն, լեհերեն, բուլղարերեն, ուկրաիներեն։

Ֆակուլտետի գիտահետազոտական աշխատանքը ներառում է հետազոտություններ ռուսաց լեզվի տեսության և դասավանդման մեթոդիկայի, համեմատական-զուգադրական քերականության, ռուս գրականության պատմության, ռուս-հայկական գրական կապերի, թարգմանության տեսության և պրակտիկայի ոլորտներում։ Ֆակուլտետի դասախոսները հրատարակել են ռուսաց լեզվի և ռուս գրականության հիմնահարցերին նվիրված մի շարք մենագրություններ, մեծ թվով ռուսերենի դասագրքեր և ձեռնարկներ, որոնցում հաշվի են առնվում օտարալեզու միջավայրի առանձնահատկությունները։

Ֆակուլտետը սերտ կապեր է հաստատել Ռուսաստանի Դաշնության համալսարանների և գիտական հաստատությունների, ինչպես նաև մի շարք արտասահմանյան երկրների ռուսագիտական կենտրոնների հետ։

Ֆակուլտետում գործում է կահավորված 4 կաբինետ և գրադարան։

## Ամբիոններ
Ներկայումս ֆակուլտետում գործում է 4 ամբիոն.ռուս գրականության ամբիոն,ռուսաց լեզվաբանության, տիպաբանության և հաղորդակցման տեսության ամբիոն,ռուսաց լեզվի ամբիոն (հումանիտար ֆակուլտետների համար),ռուսաց լեզվի ամբիոն (բնագիտական ֆակուլտետների համար)։ 
Ներկայումս ֆակուլտետի չորս ամբիոններում աշխատում են ավելի քան 80 դասախոսներ, այդ թվում նաև՝ գիտությունների դոկտորներ և թեկնածուներ։

Ռուսաց լեզվաբանության, տիպաբանության և հաղորդակցման տեսության ամբիոնի գիտամեթոդական ուղղություններն են. 
* ժամանակակից ռուսաց լեզվի արդի հիմնախնդիրները
* լեզուների տիպաբանության խնդիրները
* հաղորդակցման տեսությունը
Ռուս գրականության ամբիոնի գիտահետազոտական աշխատանքը հիմնականում վերաբերում է ռուս գրականության պատմության, հայ-ռուսական գրական, պատմամշակութային առնչությունների, գրականության տեսության հիմնահարցերին։ Ամբիոնի կողմից հրատարակվում է ամենամյա «Декабрьские литературные чтения» ժողովածուն
:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետ
Կատեգորիա:Երևանի պետական համալսարան
Քրիստոսի փորձությունները (որմնանկար, Բոտիչելլի)

**«Քրիստոսի փորձությունները»** (), Սանդրո Բոտիչելլիի որմնանկարը, որն ստեղծվել է 1480-1482 թվականներին և գտնվում է Վատիկանի Սիքստինյան կապելլայում։

## Պատմություն
1480 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Բոտիչելլին, Ֆլորենցիայի այլ նկարիչներ Դոմենիկո Գիրլանդայոյի և Կոզիմո Ռոսսելիի հետ միասին, ժամանել է Հռոմ, որտեղ նրանց հրավիրել էին մասնակցելու Ֆլորենցիայի Հանրապետության փաստացի կառավարիչ Լորենցո դե Մեդիչիի և Հռոմի պապ Սիքստոս IV-ի հաշտեցման գործին։ 1481 թվականի գարնանը ֆլորենտացիները սկսել են աշխատել Սիքստինյան կապելլայում, Պիետրո Պերուջինոյի հետ միասին, ով ավելի վաղ էր սկսել աշխատանքը։

Նկարի թեման զուգահեռ է Մովսեսի և Հիսուս Քրիստոսի պատմությունների միջև, որպես Հին և Նոր Կտակարանների շարունակականության խորհրդանիշ, ինչպես նաև Մովսեսին տրված օրենքի և Հիսուսի ուղերձի շարունակականություն, որն իր հերթին ընտրել է Սուրբ Պետրոսին (Հռոմի առաջին եպիսկոպոս) որպես իր իրավահաջորդը։ Սա ծառայելու էր Սուրբ Պետրոսի՝ Հռոմի պապերի ժառանգների օրինականության հռչակմանը։

Բոտիչելլին, բազմաթիվ օգնականների մասնակցությամբ, կապելլայի պատերը զարդարել է երեք որմնանկարներով։ 1482 թվականի փետրվարի 17-ին նրա պայմանագիրը վերանայվել է` մատուռը նկարելը շարունակելու համար։ Սակայն փետրվարի 20-ին մահացել է նկարչի հայրը, իսկ Բոտիչելլին վերադարձել է Ֆլորենցիա։

## Նկարագրություն
left|200px|thumb|Որմնանկարի մանրամասն
Որմնանկարը պատկերում է Ավետարանից երեք դրվագ, իսկ դիմացը նույնպես Բոտիչելլիի «Մովսեսի կանչը» որմնանկարն է, որը յուրօրինակ զուգահեռ է Հին Կտակարանի հետ։ Որմնանկարը պսակող ֆրիզի վրա գրված է. TEMPTATIO IESU CHRISTI LATORIS EVANGELICAE LEGIS (Ավետարանական օրենքը կրող Քրիստոսի գայթակղությունը)։

Քրիստոսի փորձությունները որմնանկարի վերևում նկարված է երեք տեսարաններն են։ Ձախ կողմում ճգնավորի կերպարով սատանան համոզում է ծոմ պահող Հիսուսին քարերը հաց դարձնել ու հագեցնել իր սովը։ Կենտրոնում սատանան փորձում է ստիպել Հիսուսին ցատկել Երուսաղեմի տաճարի գագաթից, որը պատկերված է որպես Սասիայի Սուրբ Հոգու եկեղեցի, որպեսզի փորձի Աստծո խոստումը հրեշտակային պաշտպանության մասին։ Աջ կողմում, լեռան գագաթին գտնվող սատանան Հիսուսին երկրային հարստություն և զորություն է խոստանում աշխարհի վրա, եթե նա մերժի Աստծուն և երկրպագի իրեն՝ սատանային։ Հիսուսը մերժում է սատանային, և հրեշտակները գալիս են Աստծո որդուն ծառայելու։

Առաջին պլանում բորոտությունից բուժված մի երիտասարդ գալիս է տաճարի քահանայապետի մոտ, որպեսզի հայտարարի իր մաքրման մասին։ Երիտասարդի ձեռքում կա զոհաբերության գունդ և ցողավրձին։ Երկու կին ծեսի համար բերում են այլ բաղադրիչներ՝ զոհաբերության թռչուններ և մայրու փայտի կապոց։ Քահանայապետը խորհրդանշում է օրենք բերող Մովսեսին, իսկ երիտասարդը ներկայացնում է Հիսուսին, ով իր արյունը թափեց և իր կյանքը տվեց հանուն մարդկության, և հետո բուժվեց հարության միջոցով։ Այսպիսով, մարդկության համար հռչակվում է հոգևոր մաքրման և փրկություն գտնելու հնարավորությունը։

Առաջին պլանի որոշ գործիչներ հեղինակի ժամանակակիցների, մասնավորապես՝ կարդինալ Պիետրո Ռիարիոյի և կարդինալ Սուլիանո Դելլա Ռովերի դիմանկարներն են, որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես Հուլիոս II Պապ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի սյուժեով նկարներ
Կատեգորիա:Սանդրո Բոտիչելլիի նկարներ
Կատեգորիա:Քրիստոսը գեղանկարչության մեջ
Գրքերի և կարտոֆիլի կեղևից կարկանդակների սիրահարների ակումբ

**«Գրքերի և կարտոֆիլի կեղևից կարկանդակների սիրահարների ակումբ»** (), ռեժիսոր Մայք Նյուելի` 2018 թվականին նկարահանված ֆիլմը։ Սցենարը գրել են Դոն Ռուսը և Թոմաս Բեզուչը, հիմնված է Մերի Էնն Շաֆերի և Էնն Բերոուզի համանուն վեպի (2008) վրա։ Պրեմիերան կայացել է 2018 թվականի ապրիլի 9-ին Լոնդոնում։

## Սյուժե
1941 թվականին Գերնսի կղզում չորս ընկերների կանգնեցնում են գերմանացի զինվորները պարետային ժամը խախտելու համար։ Ձերբակալությունից խուսափելու համար նրանք ասում են, որ վերադառնում են գրական ակումբի հանդիպումից, որը կոչվում է «Գրքերի և կարտոֆիլի կեղևից կարկանդակների սիրահարների ակումբ»։

Հինգ տարի անց Ջուլիետ Էշթոնը զբաղվում է իր վերջին գրքի առաջխաղացմամբ։ Նրա հրատարակիչ Սիդնի Սթարկը խնդրում է նրան «The Times Literary Supplement» ամսագրի համար գրել հոդվածներ գրականության օգուտի մասին։ Ջուլիետը Դոուս Ադամսից ստանում է նամակ։ Նա գրել էր, որ իրեն բաժին է հասել Չարլզ Լեմի գրքի օրինակը և խնդրում է նրան հուշել, թե որտեղ կարելի է գնել այդ հեղինակի մյուս գրքերը։ Նա նաև պնդում է, որ «Գրքերի և կարտոֆիլի կեղևից կարկանդակների սիրահարների ակումբի» անդամ է։ Ջուլիետը նրան է ուղարկում Լեմի մեկ այլ գիրք և խնդրում կիսվել ակումբի մասին տեղեկատվությամբ և այն մասին, թե ինչպես է այն ձևավորվել։

## Դերերում
* Լիլի Ջեյմս` Ջուլիետ Էշթոն
* Միխիլ Հեյսման` Դոուսի Ադամս
* Գլեն Պաուել` Մարկ Ռեյնոլդս
* Ջեսիկա Բրաուն Ֆինդլեյ` Էլիզաբեթ Մակենա
* Քեթրին Պարկինսոն` Իսոլա Պրիբի
* Մեթյու Գուդ` Սիդնի Սթարկ
* Թոմ Քորթնի` Էբեն Ռամզի
* Պենելոպա Ուիլթոն` Ամելիա Մոգերի
* Բրոնա Գալահեր` Շառլոտա Սթիմփլ
* Քիթ Քոնոր` Իլայ Ռամզի 
* Էնդի Գաթերգուդ` Էդի Մեարս
* Ֆլորենս Քին` Քիթ Մակենա
* Նիկոլո Պասետի` Քրիստիան Հելման

## Քննադատություն
Կինոքննադատները ֆիլմին հիմնականում տվել են դրական գնահատականներ։ «Rotten Tomatoes» կայքում ֆիլմն ունի 82 % վարկանիշ` հիմնված քննադատների 61 գրախոսության վրա, միջին բալը 10-ից կազմում է 6,3։ «Metacritic» կայքում ֆիլմը 100-ից ստացել է 65 միավոր` հիմնված 10 գրախոսության վրա, որը համապատասխանում է «հիմնականում դրական արձագանքներ» կարգավիճակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:StudioCanal ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերնսի
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մայք Նյուելի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1941 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1946 թվականին
Չիմալուական

**Չիմալուական** (իսպաներեն՝ **Chimalhuacán**. ), քաղաք և համայնք Մեքսիկայում, Մեխիկո նահանգի 125 համայնքներից մեկը։ Ընկած է նահանգի արևելյան հատվածում և Մեխիկոյի մետրոպոլիսային տարածքի բաղկացուցիչ մասն է։ Զբաղեցնում է 44.69 կմ^2 տարածք։

Վիճակագրության և աշխարհագրության ազգային ինստիտուտի տվյալների համաձայն՝ 2010 թվականին Չիմալուականի բնակչության թվաքանակը եղել է  614.453, և այդ ցուցանիշով նրա համայնքը նահանգում զբաղեցրել է երրորդ տեղը՝ զիջելով միայն Էկատեպեկ դե Մորելոսի ու Սյուդադ Նեսաուալկոյոտլի համայնքներին։ Չորս տարի անց՝ 2014 թվականի հուլիսի 1-ին քաղաքի բնակիչների թիվը հասել է շուրջ 689 հազարի։

## Պատկերասրահ

Guerrero Chimalli.JPG|Guerrero Chimalli (Գերերո Չիմալի - «Չիմալի մարտիկը») արձանը, որը, ունենալով շուրջ 50 մետր բարձրություն, հիշատակվում է աշխարհի ամենաբարձր արձանների շարքում
Capilla de San Lorenzo en San Vicente Chimalhuacán..JPG|Սան Լորենսո և Սան Վիսենտե մատուռը
Plaza de la Identidad.JPG|Քաղաքի հրապարակներից մեկը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* García, Raúl, Felipe Ramírez, Lorena Gámez y Luis Córdoba (2000): Chimalhuacan: Rescate de una Historia / Gobierno Municipal de Chimalhuacan, Edo. de México, Instituto Nacional de Antropología e Historia, México.
* http://www.chimalhuacan.gob.mx/

## Արտաքին հղումներ
* H. Ayuntamiento de Chimalhuacan — sitio web oficial
* El Hombre de Chimalhuacán, Museo de Historia
* Diario informativo Natural de la Ciudad de México

Կատեգորիա:Մեքսիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1259 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ

**ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ**, Երևանի Պետական Համալսարանի կազմում գործող ֆակուլտետ։

## Պատմություն
Արևելագիտության առաջին դասախոսը գրականագետ և արևելագետ Գևորգ Ասատուրն էր, ով 1921 թվականին աշխատանքի է հրավիրվում որպես վրացերենի և Արևելքի գրականության դասախոս։ 1923 թվականին Թավրիզից ԵՊՀ է հրավիրվում լեզվաբան Հրաչյա Աճառյանը։ Նա դասավանդում է բազմաթիվ առարկաներ, այդ թվում` պարսկերեն, սանսկրիտ, պարսից լեզվի պատմություն և այլն։
1940 թվականին սեպտեմբերից Աճառյանի նախաձեռնությամբ ստեղծվում է արևելյան բանասիրության ամբիոն։ Նույն թվականին բացվում է նաև Արևելյան լեզուների և գրականության բաժինն իր երկու` իրանական և արաբական ճյուղերով։ Որպես առանձին կառույց` Արևելագիտության ֆակուլտետը կազմավորվում է 1968 թ-ին։ Ֆակուլտետի ղեկավարությունը ստանձնում է պրոֆեսոր Գեորգի Նալբանդյանը։ Նախնական շրջանում ֆակուլտետն ունեցել է մասնագիտական երկու ամբիոն` Արևելյան բանասիրության և Արևելքի պատմության։

Ֆակուլտետը սերտ կապեր է հաստատել արտասահմանյան արևելագիտական նշանավոր կենտրոնների հետ՝ Իրանի, Եգիպտոսի, Սիրիայի, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների, Լիբանանի համալսարանների համապատասխան ամբիոնների և առանձին գիտնականների հետ։ Ֆակուլտետը համագործակցում է նաև Մատենադարանի, Իրանագիտական կովկասյան կենտրոնի, «Իրան-Նամե» արևելագիտական հանդեսի և արևելագիտական այլ կենտրոնների հետ։

## Ամբիոններ
Ներկայումս Արևելագիտության ֆակուլտետում գործում են Իրանագիտության, Արաբագիտության և Թյուրքագիտության ամբիոնները։ Արևելագիտության ներկայիս պահանջներին համապատասխան` ֆակուլտետում ուսումնասիրվում են նաև օսմաներեն, հնդկերեն, աֆղաներեն, սանսկրիտ, բելուջերեն, քրդերեն և եբրայերեն։

## Ծանոթագրություններ
Մարիանո Անդուխար

**Մարիանո Գոնսալո Անդուխար** (, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Հանդես է գալիս արգենտինական «Էստուդիանտեսի» կազմում։

## Ակումբային կարիերա
2009 թվականին Մարիանոն եղել է «*Էստուդիանտես*ի» հիմնական դարպասպահը, որի կազմում այդ տարի դարձել է Լիբերտադորեսի խաղարկության հաղթող։ Նա այդ մրցաշրջանում 8 խաղ անընդմեջ անառիկ է պահել սեփական դարպասը՝ գերազանցելով Հյուգո Գատիի ռեկորդը(767 րոպե)։

2009 թվականի հունիսի 24-ին իտալական «Կատանիա» ֆուտբոլային ակումբը հայտարարեց ֆուտբոլիստի հետ 4 տարվա պայմանագիր կնքելու մասին։

2014 թվականի հունվարի 24-ին Մարիանո Անդուխարը տեղափոխվել է Սերիա А-ում հանդես եկող մեկ այլ թիմ՝ «Նապոլի», սակայն մինչև մրցաշրջանի ավարտը հանդես է եկել իր նախկին թիմի կազմում։ Նա միացել է «Նապոլիին» 2014-15 մրցաշրջանի սկզբում։ Թիմի կազմում իր նորամուտի հանդիպումը արգենտինացին անցկացրել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 10-ին՝ մասնակցելով Եվրոպա Լիգայի խմբայի փուլի վերջին տուրի շրջանակներում կայացած «*Սլովան ՖԱ*»-ի դեմ խաղին։ Հանդիպումն ավարտվել է 3-0 հաշվով՝ իտալական թիմի հաղթանակով։

2014-15 մրցաշրջանի միջնամասում Մարիանոն իր տեղը զիջեց թիմում հանդես եկող մեկ այլ դարպասապահի՝ Ռաֆայելին։ Սակայն նա շարունակեց հանդես գալ իտալական թիմի կազմում և թիմի հետ հասավ մինչև Եվրոպա Լիգայի կիսաեզրափակիչ, որտեղ երկու խաղերի արդյունքում 6-3 հաշվով զիջեց գերմանական «Վոլֆսբուրգին»։

## Միջազգային կարիերա
Մարիանո Անդուխարը Արգենտինայի ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 2009 թվականի հունիսի 6-ին ԱԱ 2010-ի որակավորման փուլի շրջանակներում կայացած Կոլումբիայի հավաքականի դեմ խաղում։

ԱԱ 2010-ի և Ամերիկայի գավաթ 2011-ի ընթացքում Անդուխարը եղել է հավաքականի երկրորդ դարպասապահը՝ Սերխիո Ռոմերոյից հետո։

2014 թվականի հունիսին Մարիանոն հայտնվել է ԱԱ 2014-ին մասնակցող Արգենտինայի հավաքականի հայտացուցակի մեջ։

## Անձնական կյանք
Մարիանոյի եղբայրը՝ Ֆակունդո Անդուխարը նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
* Արգենտինայի չեմպիոն - 2009
* Լիբերտադորեսի գավաթակիր - 2009
* Իտալիայի սուպերգավաթակիր - 2014

### Միջազգային
* Աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն - 2014
* Ամերիկայի գավաթի խաղարկության փոխչեմպիոն - 2015, 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էստուդիանտեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կատանիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 30 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պալերմոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Չարլզ Ալբերտ Գոբաթ

**Չարլզ Ալբերտ Գոբաթ**, (, ), Շվեյցարիացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ, 1902 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Էլի Դյուկոմմենի հետ միասին։

## Կենսագրություն
Գոբաթը ծնվել է 1843 թվականին Տրամլանում (Շվեյցարիա) բողոքական քահանայի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Բազելի, Հայդելբերգի, Բեռնի և Փարիզի համալսարաններում։ 1867 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ որպես իրավաբանական գիտությունների դոկտոր։ 1867-1868 թվականներին եղել է Բեռնի համալսարանի ֆրանսիական քաղաքացիական իրավունքի դասախոս։ Հետագայում բացել է իր փաստաբանական գրասենյակը Բեռնի կանտոնում, որը հետագայում դարձել է ամենամեծը տարածաշրջանում։

1882 թվականին Գոբաթը ընտրվել է Բեռնի Մեծ Խորհրդի անդամ։ Նույն թվականին նշանակվել է Բեռնի հանրային կրթության վարչության հոգաբարձու պաշտոնում, որտեղ մնացել է 30 տարի։ Այս պաշտոնում իրականացրել է մի շարք բարեփոխումներ. խորացրել է վերապատրաստման ծրագիրը, հասել կրթության ֆինանսավորման ավելացմանը, ինչպես նաև ներմուծել է մեծահասակների մասնագիտական վերապատրաստման դասընթացներ։

1884 թվականից Գոբաթը եղել է Շվեյցարիայի դաշնային խորհրդի անդամ, իսկ 1890 թվականին դարձել է Ազգային խորհրդի անդամ։ 1889 թվականին մասնակցել է Միջխորհրդարանական միության առաջին համաժողովին, որի նպատակն է եղել ակտիվացնել համատեղ գործողությունները բոլոր խորհրդարանների անդամների միջև՝ խաղաղության և համագործակցության ամրապնդման համար։

1892 թվականին Չարլզ Ալբերտ Գոբաթը նախագահել է միության չորրորդ համաժողովը, որտեղ ընտրվել է միջխորհրդարանական բյուրոյի միության կենտրոնակայանի տնօրեն։

1902 թվականին Գոբաթը, Էլի Դյուկոմմենի հետ միասին, ստացել են Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ միջազգային արբիտրաժում ջանքեր գործադրելու համար։ 1906 թվականին Դյուկոմմենի մահից հետո, Գոբաթը փոխարինել է նրան որպես Խաղաղության միջազգային բյուրոյի տնօրեն։ Վերջին տարիներին, իր գործունեության ընթացքում, հատուկ ուշադրություն է դարձրել սպառազինությունների մրցավազքի խնդրին և նույնիսկ կազմակերպել է Ֆրանսիայից և Գերմանիայից ժամանած խորհրդարանականների հանդիպում, որը, սակայն, ոչ մի էական արդյունք չի տվել։

Չարլզ Ալբերտ Գոբաթը մահացել է սրտի կաթվածից 1914 թվականի մարտի 16 Բեռնում և թաղված է Բրեմգարդենի գերեզմանատանը։

## Մատենագիտություն
* *La République de Berne et la France pendant les guerres de religion*, 1891
* *L’Histoire de la Suisse racontée au peuple*, 1900
* *The International Parliament*, «The Independent», 1903
* *Croquis et impressions d’Amérique*, 1904
* *Développement du Bureau international permanent de la paix*, 1910
* *Le Cauchemar de l’Europe*, 1911

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեռնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Եվրոպացի պացիֆիստներ
Կատեգորիա:Էսպերանտիստներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ