open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Այգուտ

**Այգուտ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ համայնքում։

Միափորի լեռների հարավային լանջին, Գետիկի հովտում։ Մարզկենտրոն Գավառից գտնվում է 93 կմ հյուսիս-արևելք։ Այգուտ է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 1420 մետր բարձրության վրա։ Գյուղը գտնվում է մարզի ամենամեծ անտառում, աչքի է ընկնում հարուստ բուսաշխարհով և մրգատու ծառերով։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Այգուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 911, առկա բնակչությունը՝ 776 մարդ։ Գյուղը նախկինում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով
Այգուտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և այգեգործությամբ։

## Տես նաև
* Այգուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* ՀՀ բնակավայրերի բառարան 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնքի բնակավայրեր
Ռեյմոնդ Դամադյան

**Ռեյմոնդ Վահանի Դամադյան** (, ), հայազգի գյուտարար, որը հայտնագործել է մագնիսառեզոնանսային պատկերի ախտորոշման սարքը, որը հնարավորություն է տալիս զննել ներքին օրգաններն առանց վիրահատական միջամտության։

## Վաղ շրջան
Դամադյանը ծնվել է 1936 թվականին, Մելվիլում (Նյու Յորք նահանգ, ԱՄՆ), եղեռնից փրկված Վահան Դամադյանի և Օդետ Յազըջյանի ընտանիքում։ 1956 թվականին Մեդիսոնի Վիսկոնսինի բժշկական համալսարանում (University of Wisconsin-Madison) ստանում է մաթեմատիկայի բակալավրի գիտական աստիճան։ Հետագայում, 1960 թվականին Նյու Յորքում գտնվող Ալբերտ Էյնշտեյնի անվան բժշկական քոլեջում (Albert Einstein College of Medicine) ստանում է դոկտորի գիտական աստիճան։ 8 տարեկան հասակում ջութակ նվագել է սովորել Ջուլլիարդ դպրոցում (The Juilliard School), մասնակցել է թենիսի պատանեկան Դևիսի գավաթի բաց առաջնությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Հայ կենսաֆիզիկոսներ
Աստղաձոր

**Աստղաձոր** (Խաչաձոր, Ձոր), գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Աստղաձոր գետի ներքին հոսանքի շրջանում, մարզկենտրոն Գավառից 39 կմ հարավ–արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2030 մ բարձրության վրա։

Նախկինում գյուղը **Ալակրըղ** անվան տակ մտել է Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառի կազմում։ 1828 թ. Ադրիանապոլսի պայմանագրի համաձան, թույլատրվեց Արևմտյան Հայաստանից հայերի գաղթը դեպի Արևելյան Հայաստան։ 1830 թ. Բագրևանդի գավառի Ալաշկերտի դաշտի Ղամբլիպուշախ գյուղի բնակիչները հաստատվում ներկայիս Աստղաձորի տարածքում։ Գյուղը Սևանա լճից հեռու է երկու կիլոմետր՝ տեղավորված ոչ շատ բարձր բլրակի վրա։

## Բնակչություն
Ներկայիս բնակչության նախնիները 1829-1830 թթ. գաղթել են Ալաշկերտից և Վանից։

Աստղաձորի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, դաշտավարությամբ և խոզաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղամիջում պահպանված է կիսավեր սբ. Պողոս-Պետրոս (15-րդ դ.), գյուղի հարավային եզրին՝ սբ. Հռիփսիմե (13-րդ դ.) եկեղեցին։ Աստղաձորից 2 կմ հարավ-արևմուտք գտնվում է սբ. Հռիփսիմե մատուռը։ Այստեղ հայտնաբերվել են երկաթե դարի (մ.թ.ա. 9-րդ-8-րդ դդ.) դամբարաններ։

## Տես նաև
* Աստղաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Մարտունի համայնքի բնակավայրեր
Թինմութ

**Թինմութ** (), փոքր քաղաք է Անգլիայի Դևոն կոմսությունում 14,4 հազար բնակչությամբ։ 13-րդ դարից քաղաքում գործում է նավահանգիստ։ Թինմութը հայտնի է որպես աշխարհահռչակ Muse ռոք-խմբի հայրենիքը։

Կատեգորիա:Եվրոպական քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Ավազան (գյուղ)

**Ավազան**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է Սևանի լեռների ստորոտին, լճափից ոչ հեռու, մարզկենտրոն Գավառից 97 կմ արևելք։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2075 մետր բարձրության վրա։ Ավազան է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3֊ին։

## Բնակչություն
Ավազանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբոստանային մշակաբույսերի աճեցմամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղից արևելք տեղակայված են հին հայկական գերեզմաններ։

## Տես նաև
* Ավազանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Արեգունի

**Արեգունի**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է Սևանի լեռների ստորոտին, Սևանա լճի արևելյան ափի մոտ, մարզկենտրոն Գավառից 100 կմ արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2000 մ բարձրության վրա։

Նախկինում *Սատանախաչ* անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Նոր Բայազետի գավառի, 1930 թվականից` Վարդենիսի շրջանի։ Վերանվանվել է *Գյունեյ* 1935 թ. հունվարի 3-ին, **Արեգունի**` 1991 թ. ապրիլի 3-ին։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի մեջ։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արեգունիի մշտական բնակչությունը կազմել է 344, առկա բնակչությունը՝ 340 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ` հայերով։ Արեգունիի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունն զբաղվում է դաշտավարությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղի տարածքում կան հին խաչքարեր։ Հնում ունեցել է պահակատուն և եղել է ճանապարհային կայան։

## Տես նաև
* Արեգունիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Արծվանիստ

**Արծվանիստ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Սևանա լճի ափամերձ հարթավայրում, Կոթիկ գետի շրջանում։ Մարզկենտրոն Գավառից գտնվում է 53 կմ հարավ–արևելք։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 1950 մետր հեռավորության վրա։

Նախկինում **Ալաչալու Ներքին** անվամբ մտել է Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառի կազմում։

## Բնակչություն
Ներկայիս բնակչության նախնիները 1829-1830 թթ. գաղթել են Ալաշկերտից։

Արծվանիստի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, ծխախոտագործությամբ, բանջարաբոստանային մշակաբույսերի մշակմամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Արծվանիստի հարավարևելյան ծայրամասում կանգուն է Վանեվանի վանքը (10 դար), որի համալիրի մեջ է մտնում սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին (903 թվական)։ Գյուղից 3 կմ հարավ կա ավերակ գյուղատեղի, ուր գտնվում են Հնեվանքը և Քոլատակի սբ. Աստվածածին եկեղեցին։

## Տես նաև
* Արծվանիստի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անարծիվ Արծվանիստը
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարտունի համայնքի բնակավայրեր
Արտանիշ

**Արտանիշ** (Արտավուճ, Արտունջ), գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Սևանա լճի Արտանիշ թերակղզու ափին, մարզկենտրոն Գավառից 90 կմ հյուսիս-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1975 մ բարձրության վրա։

## Անվանում
Գյուղը նախկինում ունեցել է Ադագոլիա անվանումը և ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում։

1932 թվականին այն կրել է Արտանուշ անվանումը։

## Բնակչություն
Արտանիշի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, ծխախոտագործությամբ և մեղվաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղի արևմտյան եզրին է գտնվում Արտանիշի (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ.), իսկ հարավային մասում՝ “Դաշալեռ” (մ.թ.ա. 1-ին հզմ.) հսկա ամրոցները։ Արտանիշից ոչ հեռու կան երեք եկեղեցիներ։

## Տես նաև
* Արտանիշի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Այրք

**Այրք**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է Վարդենիս քաղաքից մոտ 7 կմ հարավ-արևելք։ Մարզկենտրոն Գավառից գտնվում է 80 կմ հարավ-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2155 մ բարձրության վրա։ Այրք է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 4-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Այրքի բնակչությունը կազմել է 317 մարդ։ Մինչև 1989 թ. գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։ Այրքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնաբուծությամբ, դաշտավարությամբ, ծխախոտագործությամբ և կարտոֆիլի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղում կան Սուրբ Աստվածածին (1281 թ.) և Կաթողիկե Սուրբ Գևորգ (13դ.) եկեղեցիները, որոնց շրջակայքում կան 16-17դդ. բազմաթիվ խաչքարեր։

## Տես նաև
* Այրքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Անտառամեջ

**Անտառամեջ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ համայնքում։

Գտնվում է Գետիկի ձախ կողմում, մարզկենտրոն Գավառից 102 կմ հյուսիս։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1575 մ բարձրության վրա։ Անտառամեջ է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։

## Բնակչություն
Անտառամեջի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, կերային, բանջարաբոստանային մշակաբույսերի և ծխախոտի մշակմամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղի մեջ կա եկեղեցի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնքի բնակավայրեր
Գանձակ (Գեղարքունիքի մարզ)

**Գանձակ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ համայնքում։

## Անուն
Բնակավայրը Գանձակ է վերանվանվել 1991 թվականի օգոստոսի 8-ին։

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Գանձակ գյուղը գտնվում է Գավառագետի աջ ափին՝ ծովի մակերևույթից 2000-2750 մ բարձրության վրա և վերջանում Գեղամա լեռների ամենաբարձր գագաթի՝ Աժդահակի ստորոտում։

### Կլիմա
Գյուղի կլիման ամռանը զով է, ձմռանը՝ ցրտաշունչ։ Հաճախակի են չորային, երաշտ տարիները և ցրտահարությունները, որից շատ է տուժում գյուղատնտեսությունը։

## Պատմություն
Գյուղն ունի հնագույն պատմություն, որի մասին է վկայում նաև բնակավայրի կենտրոնում գտնվող և 9-րդ դարով թվագրվող Սուրբ Գևորգ եկեղեցին։

1828 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Բայազետի և Ալաշկերտի գավառներից տեղահանված հայերը վերաբնակվել են գյուղի տարածքում։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Գանձակի մշտական բնակչությունը կազմել է 3815, առկա բնակչությունը՝ 3568 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիները ներգաղթել են Բայազետի, Մուշի և Ալաշկերտի շրջաններից։ Գանձակի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, երկրագործությամբ, բանջարաբուծությամբ և թռչնաբուծությամբ։

Համայնքն ունի դպրոց, բուժկետ, մշակույթի տուն, մանկապարտեզ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Գանձակ գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ (2).jpg|Գյուղապետարան
Պատկեր:Գանձակ գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ (3).jpg|Հովհաննես Հարությունյանի անվան մշակույթի տուն
Պատկեր:Գանձակ գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ (4).jpg|Հովհաննես Հարությունյանի անվան մշակույթի տուն
Պատկեր:Գանձակ գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ (6).jpg|Գանձակի 1-ին միջնակարգ դպրոց
Պատկեր:Գանձակ գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ (5).jpg|Հուշարձան Գանձակում
Պատկեր:Գանձակ գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ (1).jpg|Հուշարձան Գանձակում
Պատկեր:Գանձակ գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ (7).jpg
Պատկեր:FB IMG 1740672942785gandzak secondary school.jpg|Գանձակի 2-րդ միջնակարգ դպրոց


## Տես նաև
* Գանձակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գավառ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Գեղամաբակ

**Գեղամաբակ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է Վարդենիս-Սոթք ճանապարհից աջ, Վարդենիս քաղաքից մոտ 5 կմ հարավ-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2025 մ բարձրության վրա։ **Գեղամաբակ** է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գեղամաբակի մշտական բնակչությունը կազմել է 135, առկա բնակչությունը՝ 126 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։
Գեղամաբակի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի, կերային մշակաբույսերի, ծխախոտի մշակությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղից արևելք գտնվում է քարայր-կացարանների համալիր (17-18 -րդ դդ.)։

## Տես նաև
* Գեղամաբակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Գեղամասար

**Գեղամասար**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է Սևանի լեռների ստորոտին, Գեղամասար գետի ափին, մարզկենտրոն Գավառից 101 կմ հարավ-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2050 մ բարձրության վրա։ Գեղամասար է վերանվանվել 1991 թվականի օգոստոսի 8ին։

## Բնակչություն
Գեղամասարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի, կերային մշակաբույսերի մշակությամբ, ծխախոտագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղից հյուսիս գտնվում է եկեղեցի և խաչքարերով գերեզմանոց (XV-XVII դարեր), 4 կմ հարավ-արևմուտք՝ Սպիտակ Վանք եկեղեցում։

## Տես նաև
*Գեղամասարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Գեղամավան

**Գեղամավան**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Սևան համայնքում։

Գտնվում է Հրազդան գետի ձախափնյակում, մարզկենտրոն Գավառից 37 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1850 մ բարձրության վրա։ Գյուղի արևելյան մասում գտնվում է եկեղեցին։

## Բնակչություն
Գեղամավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

Ներկայիս բնակչության նախնիները 1828-1829 թվականներին այստեղ են գաղթել Պարսկահայաստանի Մակուի գավառի Անձուկ և Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտի գյուղերից։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղի հարավարևմտյան մասում գտնվում է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, արևմտյան կողմում՝ Սուրբ Աստվածածին մատուռ։

## Տես նաև
* Գեղամավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Սևան համայնքի բնակավայրեր
Գեղարքունիք (գյուղ)

**Գեղարքունիք**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ համայնքում։

## Անուն
Գեղարքունիք է վերանվանվել 1946 թվականի ապրիլի 4-ին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է ծովի մակարդակից 2040-2160 մետր բարձրության վրա։ Գավառ քաղաքից հեռու է մոտ 9 կմ դեպի հարավ։

### Կլիմա
Բնակավայրի կլիման ամռանը երկարատև տաք, բարեխառն է, իսկ ձմռանը՝   ցրտաշունչ։ Մթնոլորտային տեղումների տարեկան միջին քանակը 450 մմ է։ Արևային օրերի քանակը տարեկան կազմում է մոտ 320 օր։ Օդի միջին ջերմաստիճանը հունվարին  -3.90 C է,  իսկ հուլիսին՝  +18.70 C:

## Պատմություն
Գյուղը վերաբնակեցվել է 1828 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Կոգովիտ գավառից գաղթած հայերով։

Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում բնակավայրն ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում։ Խորհրդային Միության տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Նոր Բայազետի գավառի, 1930 թվականից` Նոր Բայազետի շրջանի։

### Պատմամշակութային կառույց

Գյուղը հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով։ Այստեղ է գտնվում մ․թ․ա․ 1-ին հազարամյակով թվագրվող կիկլոպյան ամրոցը, մ․թ․ա․ 2-րդ հազարամյակով թվագրվող «Ձոր ավերակներ» բնակատեղին, 17-րդ դարով թվագրվող Սուրբ Գևորգ եկեղեցին, իսկ Գյուղի արևմտյան կողմում եէ գտնվում Սուրբ Հակոբ մատուռը։ Պատմական գերեզմանոցում պահպանվել են 16-րդ դարի մի քանի խաչքարեր։

## Բնակչություն
Ներկայիս բնակչության նախնիները այստեղ են գաղթել Ալաշկերտի, Բուլանըղի և Մուշի գյուղերից հիմնականում 1829-1830 և 1914-1919 թվականներին։

Գեղարքունիք գյուղի ազգաբնակչության փոփոխությունն ըստ տարիների ներկայացված է ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ և անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գավառ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Մետաղների հատկություններ

**[[Մետաղներ]]ի հատկությունները** լինում են մեխանիկական, ֆիզիկա-քիմիական և տեխնոլոգիական։

## Մեխանիկական հատկություններ
Մեխանիկական հատկությունները քանակապես բնորոշվում են նրանց դիմացկունությունը արտաքին տարբեր ուժերի ազդեցության տակ։ Մետաղական դետալները կարող են աշխատել ոչ միայն նորմալ ջերմաստիճաններում, այլ նաև բացասական և շատ բարձր ջերմաստիճաններում։ 
:#Կոշտություն կոչվում է առաձգական դեֆորմացիաներին դիմադրելու մետաղի հատկությունը.
:#Ամրություն կոչվում է պլաստիկ դեֆորմացիաներին և քայքայմանը դիմադրելու մետաղի հատկությունը.
:#Պլաստիկությունը կոչվում է մետաղի պլաստիկ դեֆոմացվելու` արտաքին ուժերի ազդեցությամբ առանց քայքայման իր ձևը փոխելու և այդ ուժերի հեռացումից հետո ստացված ձևը պահպանելու հատկությունը.
:#Դիմացկունություն կոչվում է հոգնածությանը դիմադրելու մետաղի հատկությունը.
:#Մածուցիկություն կոչվում է մետաղի դինամիկ, հարվածային ուժերի ներգործությանը դիմադրելու հատկությունը.
:#Սողք կոչում են բարձր ջերմաստիճաններում, հաստատուն բեռնվածության ազդեցության տակ մետաղի դանդաղ տևական պլաստիկ դեֆորմացիան.
:#Կարծրությունը մետաղի դիմադրությունն է իր մեջ խրվող, իրենից կարծր մարմնի նկատմամբ։

## Ֆիզիկա-քիմիական հատկություններ
:#Խտություն դա միավոր ծավալում պարունակվող մետաղի մասսան է (գ/սմ3).
:#Ջերմային ընդարձակում դա ջերմաստիճանի փոփոխման հետ գծային չափերը փոփոխելու մարմնի հատկությունն է, բնութագրվում է ջերմային ընդարձակման գործակցով(աստ.-1).
:#Էլեկտրական հատկություններ դա էլեկտրական հոսանք հաղորդելու մետաղի հատկությունն է (էլեկտրահաղորդականություն օհմ-1սմ-1).
:#Մագնիսական հատկություններ դա մետաղի մագնիսականությամբ օժտվելու հատկությունն է.
:#Կոռոզիականություն կոչվում է շրջապատող միջավայրի քայքալող ազդեցությանը դիմադրելու հատկությունը։

## Մետաղների տեխնոլոգիական հատկություններ
:#Մետաղների ձուլման հատկություն դա դետալների ու նախապատրաստվածքների ճշգրիտ ստացման հնարավորությունն է հալված վիճակում ձևակաղապարի մեջ լցվելու ժամանակ.
:#Հեղուկահոսունություն կոչվում է հեղուկ մետաղը մետաղե ձուլաձև լցվելու հատկությունը.
:#Կծկում կոչվում է հեղուկ մետաղը պինդ վիճակի անցնելու ժամանակ նրա ծավալի փոքրացումը.
:#Պլաստիկություն դա տարբեր ճնշումների ժամանակ զանազան պրոֆիլների ընդգրկման հատկությունն է.
:#Եռակցելիություն դա եռակցման ժամանակ մետաղից ամուր միացում ստանալու հատկությունն է.

Կատեգորիա:Մետաղներ
Բերդկունք

**Բերդկունք**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ համայնքում։

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Բերդկունքը գտնվում է Սևանա լճի հարավարևմտյան ափին՝ ծովի մակերևույթից 1930 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղի հյուսիսարևելյան մասում է գտնվում “Սպիտակ բերդ” ամրոցը, որը թվագրվում է մ.թ.ա. 2-րդից 1-ին հազարամյակներով։ Գյուղում է գտնվում 11-ից 12-րդ դարերով թվագրվող եկեղեցի, որի շուրջ տարածվում է12-ից 20-րդ դարերով թվագրվող գերեզմանոցը։

#### Բերդկունքի ամրոց


Բերդկունք Ամրոցն ու պարիսպներից հատվածներ 09.jpg|
Ամրոց Սպիտակ բերդ 04.jpg|
16102022 Berdkunk fortress 07.jpg|


## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած մարդահամարի արդյունքների՝ Բերդկունքի մշտական բնակչությունը կազմել է 296, առկա բնակչությունը՝ 279 մարդ։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում՝ մինչև 1918 թվականը, ունեցել է մուսուլման (ադրբեջանաբնակ) բնակչություն, խորհրդային տարիներին՝ ունեցել խառը հայ-ադրբեջանական բնակչություն, իսկ 1989 թվականից զուտ հայաբնակ է։

Ստորև ներկայացված է Բերդկունքի բնակչության փոփոխությունն ըստ տարիների

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, կերային մշակաբույսերի և կարտոֆիլի մշակությամբ։

## Պատկերներ

File:Berdkunk fortress1.jpg|Բերդկունքի ամրոց
File:Berdkunk fortress3.jpg|Բերդկունքի ամրոց


## Տես նաև
* Բերդկունքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գավառ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Արփունք

**Արփունք**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է Սևանի լեռների փեշերին։ Վերանվանվել է *Բահար* 1978 թ. հունվարի 25-ին, ապա Արփունք` 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։

## Աշխարհագրական դիրքը
Գյուղը գտնվում է մարզի արևելյան մասում ՝ Սևանի լեռնաշղթայի ստորոտին, Մասրիկ գետի վերին հոսանքներում, Մ-14 ճանապարհի արևելքում, մարզկենտրոն Գավառից 95 կիլոմետր հարավ-արևելք։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 2060 մետր է։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արփունքի մշտական բնակչությունը կազմել է 568, առկա բնակչությունը՝ 564 մարդ։ Մինչև 1989 թ. գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։

Արփունքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, ծխախոտագործությամբ, բանջարաբուծությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Արփունքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Մայքլ Տեր-Պողոսյան

**Մայքլ Տեր-Պողոսյան** (, ), հայազգի ֆիզիկոս, գյուտարար, Պոզիտրոնային ճառագայթման տոմոգրաֆիայի (Positron emission tomography (PET)) հայրերից մեկն է։ Համակարգչային տոմոգրաֆիայի միջոցով մարդու մարմնի պատկերը վերարտադրող սարքը ստեղծողներից մեկը (1975)։

## Կենսագրություն
Տեր-Պողոսյանը ծնվել է Բեռլինում, եղել է իր ծնողների միակ զավակը։ Նրա ծնողները հաստատվել էին Գերմանիայում` փախչելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանությունից։ Նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Ֆրանսիա, երբ նա երեխա էր։ Նա գիտական կոչումներ է ստացել Փարիզի համալսարանից և Ռադիումի ինստիտուտից։ 1946 թվականին արտագաղթում է ԱՄՆ Վաշինգտոնի սբ. Լուիսի անվան համալսարանում (Washington University of St. Louis) սովորելու համար։ Ավելի ուշ ընդունվում է նույն համալսարանի մեկ այլ ֆակուլտետ` Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական դպրոց (Washington University School of Medicine)։

## Պոզիտրոնային ճառագայթման տոմոգրաֆիա
1977 թվականին Միքայել Տեր-Պողոսյանը ստեղծել է համակարգչային տոմոգրաֆիայի միջոցով մարդու մարմնի պատկերը վերարտադրող սարքը։ Տոմոգրաֆն օգտագործվում է քաղցկեղային գոյացության հայտնաբերման համար, ինչպես նաև՝ սրտային հիվանդությունների վերահսկման ժամանակ։ Այն հեղաշրջում առաջ բերեց ուղեղի ֆունկցիաների ըմբռնման ասպարեզում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* PET scan

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Գեղաքար

**Գեղաքար**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է մարզկենտրոն Գավառից 81 կմ հարավ-արևելք։ Գեղաքար է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2150 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գեղաքարի մշտական բնակչությունը կազմել է 136, առկա բնակչությունը՝ 87 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել հիմնականում ադրբեջանցիներով, այնուհետ` հայերով։
Գեղաքարի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ և դաշտավարությամբ։ Գյուղի մոտ կան կարմիր տուֆի հանքեր։

## Պատմամշակութային կառույց
Գեղաքարի արևելյան մասում գտնվում է քանդակազարդ խաչքարերով ու արձանագիր տապանաքարերով հայկական գերեզմանոց (15-17-րդ դդ.)։

## Տես նաև
* Գեղաքարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Գեղհովիտ

**Գեղհովիտ** (նախկին անվանումը՝ *Ղարանլուղ*), գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Մարտունի խոշորացված համայնքում , Մարտունի գետի երկու ափին, մարզկենտրոն Գավառից 37 կմ հարավ-արևելք, ծովի մակերևույթից 2060 մ բարձրության վրա։ Վերանվանվել է **Գեղհովիտ** 1968 թ. հուլիսի 3-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գեղհովիտի մշտական բնակչությունը կազմել է 5753, առկա բնակչությունը՝ 5247 մարդ։
Ներկայիս բնակչության մի մասի նախնիները 1828-1830-ական թթ. այստեղ են գաղթել Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտի, Մուշի և այլ շրջանների գյուղերից։ Գյուղի առաջին բնակիչն է եղել Ալվանդ Էլոեվը իր ընտանիքով։ Կան նաև ցեղասպանությունից փրկված մի քանի ընտանիքներ, Էրզրումից(Կարին) և Վանից։

Գեղհովիտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ,հայտնի է իր հացահատիկի, բանջարեղենի (հատկապես կարտոֆիլ) ու խոտաբույսերի մշակությամբ։ Տեղացիները զբաղվում են նաև հողագործությամբ։ Գյուղի բնակիչները պահում են կովեր, ոչխարներ և թռչուններ։ Կաթնամթերքի արտադրությունը տարածված է, օրինակ՝ պանիր, մածուն։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղի շրջակայքում կան բազմաթիվ հնավայրեր՝ արևմտյան մասում Ալբերդ ամրոցը (մ.թ.ա. 1-ին հզմ.- մ.թ. IX դ.), հարավ-արևելք կողմում՝ “Ջոջ կող” ամրոցը (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ.)։ Գյուղի մեջ է սբ. Գևորգ (XV-XVI դդ.), հարավ՝ սբ. Ստեփանոս (XIII դ.) եկեղեցիները, “Թուխ Մանուկ” մատուռը, 3 կմ արևմուտք՝ “Քռա” վայրում՝ հին գյուղատեղին։

## Պատկերասրահ

Geghhovit Village (5).jpg|Գեղհովիտի գյուղապետարան
Մատուռ Թուխ Մանուկ (Մամաս) (1).jpg|Մատուռ Թուխ Մանուկ (Մամաս) 
Geghhovit Village (3).jpg|Գեղհովիտի մուտքի հուշարձան
Monument in Geghhovit.jpg|Հայրենական պատերազմում զոհվածների հիշատակի հուշարձան
Geghhovit Village (1).jpg|Խնձորենի Գեղհովիտում


## Տես նաև
* Գեղհովիտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Մարտունի համայնքի բնակավայրեր
Գետիկ (գյուղ)

**Գետիկ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ համայնքում։

Ծովի մակերևույթից բարձր է 1900 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ներկայիս բնակչության նախնիները գաղթել են Արծվաշենից։

Գետիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, ծխախոտագործությամբ, այգեգործությամբ և մեղվաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի շրջակայքում նշմարվում են (մ.թ.ա. 3-րդ-1-ին հազարամյակ) մեգալիթյան հուշարձանների մնացորդներ, ինչպես նաև կիկլոպյան “Մուղնու խաչ” ամրոցի (մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ) ավերակներ և խաչքարերով գերեզմանոց։

## Տես նաև
* Գետիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնքի բնակավայրեր
Դպրաբակ

**Դպրաբակ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ համայնքում։

Գտնվում է Գետիկի ստորին հոսանքի ձախ և աջ ափերին, մարզկենտրոն Գավառից 97 կմ հյուսիս։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1240 մետր բարձրության վրա։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1778 թվականին։
Դպրաբակ է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին (նախկինում՝ Չայքենդ)։

## Բնակչություն
Բնակիչների մեծ մասը 1988 թ նոյեմբերի 28-ից եկել են Շամքորի շրջանի Բարում, Բարսում, Մարտունի գյուղերից, Բաքու քաղաքից, 1990-ական թթ. այստեղ են վերաբնակվել նաև Արցախի և Արծվաշեն գյուղի բռնագաղթածները։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ և կերային մշակաբույսերի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
250px|մինի|աջից|Դպրաբակի կիսավեր եկեղեցու ավերակները
Դպրաբակ բնակավայրը հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով։ Այստեղ պետության կողմից հավառվել են 8 հուշարձաններ, որոնցից է գյուղի հարավային մասում՝ գետի ձախափնյա բլրալանջին գտնվող և 12-ից 17-րդ դարերով թվագրվող գերեզմանոցը, վերջինի հյուսիսային կողմում գտնվող և 12-ից 13-րդ դարերով թվագրվող կիսավեր եկեղեցին, գերեզմանոցի հյուսիսային կողմում գտնվող և 12-ից 13-րդ դարերով թվագրվող կիսավեր մատուռը, 17-ից 18-րդ դարերով թվագրվող խաչքարը, 16-ից 17-րդ դարերով թվագրվող տապանաքարը, գյուղի մեջ գտնվող և 17-ից 18-րդ դարերով թվագրվող կիսավեր եկեղեցին, վերջինի շուրջ տարածված և 17-ից 18-րդ դարերով թվագրվող գերեզմանոցը, այնտեղ գտնվող և 17-ից 18-րդ դարերով թվագրվող տապանաքարը, 1730 թվագրվող պարոն Ալթունի տապանաքարը, գյուղի հարավ-արևելյան մասում՝ Դպրաբակ տանող ճանապարհից աջ կողմում գտնվող և 19-րդ դարով թվագրվող կամուրջը։

Բացի պետության  կողմից հաշվառված հուշարձանների, գյուղի տարածքում կան նաև այլ հուշարձաններ։ Գյուղից 4 կմ դեպի հարավ-արևմուտք՝ անտառի մեջ, «Այրիջուր» կոչված հանդամասում, կա գյուղատեղի, խաչարձան, խաչքարեր՝ 12-13դդ. արձանագրություններով։

## Տես նաև
* Դպրաբակի պատմամշակութային հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1778 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնքի բնակավայրեր
Դարանակ

**Դարանակ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է Սևանի լեռների ստորոտին, լճափից ոչ հեռու, Հավսաթաղք գետի հովտում, մարզկենտրոն Գավառից 99 կմ արևելք։ Դարանակ է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1980 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Դարանակը հիմնադրել են 1921 թվականին հարևան Փամբակ գյուղից տեղափոխվածները։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և ծխախոտագործությամբ։

## Պատմամշակութային կառույց
Գյուղից արևելք գտնվում է Հին Դարանակ գյուղատեղին (XIII-XVI դդ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Դրախտիկ (գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ)

**Դրախտիկ** (նախկին անվանումը՝ *Թոխլուջա*),
գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռների հարավային լանջին, Սևանա լճի ավազանի Դրախտիկ գետի ափին, մարզկենտրոնից 61 կմ հյուսիս-արևելք, 1991 թվականի ապրիլի 3-ին վերանվանվել է իր հին՝ Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Սոթք գավառում հիշատակվող Դրախտիկ անվամբ։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1980 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Դրախտիկի մշտական բնակչությունը կազմել է 909, առկա բնակչությունը՝ 880 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ՝ հայերով։ Դրախտիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ և հացահատիկի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կոթող
Գյուղի մոտակայքում կան հին եկեղեցու ավերակներ, մի քանի խաչքար, գյուղատեղի և գերեզմանոց (15-19 դդ.)։

## Տես նաև
* Գեղարքունիքի մարզ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Երանոս (Գեղարքունիքի մարզ)

**Երանոս**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Գյուղը գտնվում է Գեղարքունյաց լեռնաշղթայի հարավարևելյան ստորոտին, Ձագ գետի ստորին հոսանքում, մարզկենտրոն Գավառից 25 կմ հարավ-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2050 մետր բարձրության վրա։ Գյուղը կազմավորվել է 1828-1830 թվականներին։

Երանոս՚ անունը հունարենից թարգմանելիս նշանակում է «խաղաղասեր» կամ «խաղաղարար»։ Գյուղում գործում է երկու միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, մսուր մանկապարտեզ, կոմունալ տնտեսություն, ընտանեկան բժշկության ամբուլատորիա, առևտրի և սպասարկման օբյեկտներ։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Երանոսի մշտական բնակչությունը կազմել է 5479, առկա բնակչությունը՝ 3541 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց մի մասի նախնիները ներգաղթել են 1828-1829 թվականներին Ալաշկերտի գյուղերից։ Երանոսի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Պատմություն
Գյուղը կազմավորվել է 1828-1830 թվականներին։ Եկել են Ալաշկերտի Խաստուր գյուղից, Մուշից, սակայն գյուղը ունի ավելի հին պատմություն։

## Հուշարձանները
Գյուղի հյուսիսային մասում կա երկու ամրոց՝ «Նեղ բողազ» (մ.թ.ա 3-րդ հազարամյակ) և «Շեն դվոր» (մ.թ.ա 2-րդ-1-ին հազարամյակ)։ Գյուղում կա Սուրբ Հովհաննես անունով եկեղեցի-սրբավայր (1215 թվական), Թուխ Մանուկ, Խոնարհված Սուրբ, Սուրբ Սոֆյա մատուռներ, դամբարաններ և 15-17-րդ դարերի խաչքարեր։

## Կլիմա
Գյուղի կլիման ցրտաշունչ է, ամռանը՝ զով։

## Տնտեսություն
Գյուղի ազգաբնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է, հացահատիկի և կարտոֆիլի մշակությունը։ Տղամարդիկ հիմնականում մեկնում են սեզոնային արտագնա աշխատանքի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Մարտունի համայնքի բնակավայրեր
Զոլաքար

**Զոլաքար** (նախկին անվանումը՝ *Զոլախաչ*), գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Մարտունու տարածաշրջանում, Զոլաքար գետի ստորին հոսանքի շրջանում, մարզկենտրոն Գավառից 45 կմ հարավ-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1985 մ բարձրության վրա։ Զոլաքար է վերանվանվել 1925 թվականի հունվարի 3-ին։

## Բնակչություն
Ներկայիս բնակչության նախնիների մի մասը գաղթել է Բայազետի Զիրոյ գյուղից։

Զոլաքարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի մշակությամբ և դաշտավարությամբ։

## Պատմամշակությային կոթող
400px|մինի|ձախից|խաչքարեր

Զոլաքարում է գտնվում սբ. Գևորգ եկեղեցին (վերակառուցվել է 19դ.)։ Շրջակայքում են գտնվում «Թուխ Մանուկ» և սբ. Դավիթ (13դ.) սրբավայրերը։ Պահպանվում են նաև այլ հնություններ (խաչքարեր, գերեզմաններ), որոնք վերաբերում են 14 և հետագա դարերին։ Խաչքարերից աչքի է ընկնում հատկապես մեկը, որը սովորականից շատ խոշոր է՝ “Զոլախաչ” (13դ.)։

Զոլաքար գյուղից 15 կիլոմետր դեպի հարավ, Ակնախաչ լեռան գագաթին՝ 3299 մետր բարձրության վրա է գտնվում Գեղարքունիքի մարզի ամենաբարձր քրիստոնեական հուշարձանը՝ Սարի Սուրբ Հովհաննես մատուռը։ Այն թվագրվում է 15-րդ դարով, սակայն տարածքում նկատվող որոշ տարրեր խոսում են շատ ավելի վաղ ժամանակների օգտին։ Մատուռը վերակառուցվել 2005 թվականին։

Սարի Սրբի դիմացի հարավային թևում՝ Զանգատներ կոչվող ժայռախմբերի կատարին տարածվում է Հասոյի քռա կոչվող «ամրոցը», որի պարիսպները ձգվում են մի քանի հարյուր մետր երկարությամբ։ Սարի Սրբի չորս կողմում, մի քանի տասնյակ կիլոմետրեր հեռավորությամբ պահպանվել են բազմաթիվ բնակավայրերի, կիկլոպյան ամրոցների, սրբավայրերի հետքեր։



Սարի Սուրբ.jpg

Զոլաքարի Սուրբ Հովհաննես մատուռ.jpg

Սարի Սուրբ Հովհաննես մատուռ1.jpg



## Տես նաև
* Գեղարքունիքի մարզ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարտունի համայնքի բնակավայրեր
Ջոն Դոլմայան

**Ջոն Դոլմայան** (), Լիբանանում ծնված ամերիկահայ թմբկահար, նվագել է հանրահայտ «System of a Down» խմբում, իսկ 2003 թվականին մեկ այլ հայազգի երաժիշտի` «System of a Down» խմբի նախկին կիթառահար Դարոն Մալաքյանի հետ հիմնել է «Scars on Broadway» խումբը։

## Կենսագրություն
Դոլմայանը ծնվել է 1973 թվականի հուլիսի 15-ին Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում, հայկական ընտանիքում։ Ջոն Դոլմայանը 5 տարեկան էր, երբ Լիբանանում տեղի ունեցող քաղաքացիական պատերազմի պատճառով Դոլմայանների ընտանիքը տեղափոխվում է Տորոնտո, այնուհետև Լոս Անջելես։

Դոլմայանը սկսել է հետաքրքրվել հարվածային գործիքներով 2 տարեկան հասակից։ Առաջին անգամ լիարժեքորեն հարվածային գործիք է նվագել 15 տարեկան հասակում։ Ինքնուսույց է, անհատական ոչ մեկի մոտ չի պարապել։ Օրական 4-6 ժամ հատկացնելով հարվածային գործիքներին ` Ջոն Դոլմայանը աստիճանաբար բարելավել է իր նվագելու որակը։ Ըստ Ջոն Դոլմայանի` նրա նվագելու ոճի մեջ մեծ ազդեցություն են թողել թմբկահարներ Կիտ Մունը (The Who), Ջոն Բոնեմը (Led Zeppelin), Ստյուարտ Կոպլենդը (The Police), Նեյլ Պիրտը (Rush):

1997 թվականին, երբ System of a Down խմբի առաջին թմբկահար Էնդի Խաչատրյանը ձեռքի վնասվածք ստանալուց հետո լքել է խումբը, խմբին  է միացել Ջոն Դոլմայանը։ System of a Down խմբի հետ նա ձայնագրել է 5 ալբոմ` System of a Down (1998), Toxicity (2001), Steal This Album! (2002), Mezmerize (2005), Hypnotize (2005): 2006 թվականին System of a Down խումբը ժամանակավորապես դադարել է իր գործունեությունը, իսկ Դարոն Մալաքյանն իրականացրել է իր վաղեմի մտահղացումը և Ջոն Դոլմայանի հետ շարունակել է իր գործունեությունը նոր` Scars on Broadway խմբում։ Նշված խմբի հետ Ջոն Դոլմայանը ձայնագրել է 1 ալբոմ` Scars on Broadway (2008):

Ջոն Դոլմայանի նվագելու ոճը ճանաչվել է ունիկալ։ Այն մեծ ազդեցություն է թողել թմբկահարների նոր սերնդի վրա։ Շատ քննադատներ նրա նվագելու ոճն անվանում են շիզոֆրենիկ։ Ջոն Դոլմայանի հարվածային սոլոներին կարելի է ավելի մոտիկից ծանոթանալ` լսելով Deer Dance, I-E-A-I-A-I-O և Question երգերը։

Ջոն Դոլմայանը և Ջոուի Ջորջիսոնը այն միակ թմբկահարներն են, որոնք մեյնսթրիմ մետալ ոճի մեջ երբեմն օգտագործում են դեթ մետալին բնորոշ էլեմետներ։ Այդ տարրերը բավականին լավ արտահայտված են System of a Down խմբի B.Y.O.B. երգի մեջ։

Հարվածային գործիքների մեջ Ջոն Դոլմայանը նախընտրում է Tama մոդելի հարվածային գործիքներ։

2006 թվականի ամռանը Ջոն Դոլմայանը մի քանի հարցազրույցների ընթացքում նշել է, որ ուզում է հիմնել Torpedocomics օնլայն կազմակերպություն, որը կզբաղվի կոմիքսների վաճառքով։

## Ձեռքբերումներ
2006 թվականին ըստ DRUM! ամսագրի Ջոն Դոլմայանը ճանաչվում է տարվա լավագույն թմբկահար։

## Աղբյուրներ
* Ջոն Դոլմայանի կենսագրություն 
* System of a Down խմբի կենսագրություն 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:System of a Down մասնակիցներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ թմբկահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ծագումով հայ երաժիշտներ
Թթուջուր (Գեղարքունիքի մարզ)

**Թթուջուր**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ համայնքում։

Գտնվում է Գետիկի աջ ափին, մարզկենտրոն Գավառից 79կմ հյուսիս-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1740մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Թթուջուրի մշտական բնակչությունը կազմել է 942, առկա բնակչությունը՝ 905 մարդ։ Բնակիչերը հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը եկել է Բերդի տարածաշրջանի գյուղերից։
Թթուջուրի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է կարտոֆիլի և ծխախոտի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կոթող
Գյուղում կա ավերված եկեղեցի՝ “Կոտրած Եղցի” անունով (10-12դդ.), մոտակայքում՝ Սարուկապ գյուղատեղի (17-18դդ.), մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակի դամբարանադաշտ։ Գյուղից արևմուտք գտնվում է 19-րդ դարի կամուրջ։

## Տես նաև
* Գեղարքունիքի մարզ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնքի բնակավայրեր
Լիճք (այլ կիրառումներ)

**Լիճք** եզրը կարող է վերաբերել՝

* Լիճք, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։
* Լիճք, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։
* Լիճք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։
* Լիճք (գետակ), գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։
* Լիճք (հանքային ջուր), ածխաթթվական, հիդրոկարբոնատ-քլորիդային, նատրիում-մագնեզիում-կալցիումական, ցածր ջերմաստիճանի հանքային ջուր։
* Լիճք - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում։
Լանջաղբյուր

**Լանջաղբյուր**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ համայնքում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 2050 մ բարձրության վրա։ Բնակչությունը` 2115 մարդ (2011 թ.), հայեր։

Գյուղը հիմնադրել են 1829-1830 թվականներին Բայազետի գավառի գյուղերից ներգաղթածները։ *Քյուզաջըղ* անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Նոր Բայազետի գավառի, 1930 թվականից` Նոր Բայազետի շրջանի։ Վերանվանվել է **Լանջաղբյուր** 1950 թ. ապրիլի 19-ին։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի մեջ։

Գյուղի հյուսիս-արևելյան կողմում` բլրի վրա գտնվում է 7-րդ դարում կառուցված **Իլիկավանքը** կամ **Պառավի վանքը**, իսկ արևմտյան կողմում վեր է խոյանում Սպիտակասարը։

1905 թվականին գյուղում կառուցվել է եկեղեցի, որը խորհրդային տարիներին վերածվել է պահեստի և այժմ գտնվում է կիսաքանդ վիճակում։ Լանջաղբյուր գյուղը հարակից է Սարուխան, Գեղարքունիք և Կարմիրգյուղ բնակավայրերին։ Գյուղի ընդհանուր տարածքը կազմում է 2412 հա։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Լանջաղբյուրի մշտական բնակչությունը կազմել է 2115, առկա բնակչությունը՝ 1738 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց մի մասի նախնիները ներգաղթել են 1828-1829 թթ. Բայազետի գյուղերից։ Լանջաղբյուրի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Հայտնի մարդիկ
Գյուղում է ծնվել ֆիզիոլոգ, բժշկական գիտությունների դոկտոր Վաղինակ Զալիբեկի Գրիգորյանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Գավառ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Լճափ

**Լճափ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ համայնքում։

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1930 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Լճափի մշտական բնակչությունը կազմել է 982, առկա բնակչությունը՝ 863 մարդ։
Բնակչության մի մասը այստեղ է տեղափոխվել Վերին և Ներքին Գետաշեն գյուղերից։

Լճափի ազգաբնակչության փոփոխությունը։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, կերային մշակաբույսերի և կարտոֆիլի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կոթող
Սևան-Գավառ խճուղուց աջ տեղադրված 3 բլուրների վրա գտնվում է մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակների և վաղ միջնադարյան ամրոցների համալիր։ Գյուղից արևելք գտնվում է մատուռ, իսկ շուրջը՝ 16-18 դդ. «Խաչեր» գերեզմանոց։

## Տես նաև
* Գեղարքունիքի մարզ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գավառ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Լճաշեն (Գեղարքունիքի մարզ)

**Լճաշեն**, Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Սևան համայնքում։

## Պատմություն
Ուրարտական ժամանակաշրջանում բնակավայրը Իշտիկունի է կոչվել, ավելի ուշ 16-րդ դարում` Պորտակ, մի ժամանակահատված Բոդրոս են անվանել։

Թեև Լճաշենի առաջին անվանումը ուրարտական ժամանակաշրջանին է պատկանում, բայց այստեղ բնակավայր եղել է դեռ նախաուրարտական ժամանակաշրջանում, այդ են վկայում գյուղում պահպանված Կիկլոպյան ամրոցի ավերակները, որոնք մոտ 6000 տարվա պատմություն ունեն||| Լճաշենի «ծննդյան վկայականը» Արգիշտիի թողած սեպագիր արձանագրությունն է։

Ամայի գյուղը աստիճանաբար մեծացել և 19-րդ դարի վերջից դարձել է Սևանի ավազանի ամենամեծ գյուղը։ Պատմաբանների կարծիքով այն բազմիցս ենթարկվել է ասպատակությունների, Հայաստանի տարածքով անցնող գրեթե բոլոր նվաճողները այստեղ էլ են եղել։ Ամենամեծ հարվածը գյուղին հասցրել է Շահ Աբասը։ Բնակատեղին դարձել է ամայի, այստեղ հաստատվել են իսլամադավան տարբեր ցեղեր։ Սևանա լճի տարածքը, լինելով Երևանի խանության մաս, Ռուսական կայսրությանն է միացվել 1826-28 թվականների ռուս֊պարսկական պատերազմից արդյունքում, և հայերով վերաբնակեցվել այդ և 1828-29 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմներից հետո՝ Արևմտյան Հայաստանից և Արևելյան Հայաստանի պարսկահպատակ գավառներից։ Եկվորները հիմնականում եղել են Մակուից, Բազրգյան գյուղից, ինչպես նաև Դիադինից։

Բնակատեղին իր այժմյան Լճաշեն անվանումն է ստացել 1946 թվականին։

## Բնակչություն
Լճաշենի ազգաբնակչության փոփոխությունը

## Տես նաև
* Գեղարքունիքի մարզ

## Արտաքին հղումներ
* World Gazeteer: Armenia &ndash World-Gazetteer.com
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:1828 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևան համայնքի բնակավայրեր
Խաչաղբյուր (Գեղարքունիքի մարզ)

**Խաչաղբյուր**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։

Գտնվում է մարզկենտրոն Գավառից 76 կմ հարավ-արևելք։ Նախկին Սովետակերտը վերանվանվել է Խաչաղբյուր 1991 թ. ապրիլի 3ին։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1950 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Խաչաղբյուրի մշտական բնակչությունը կազմել է 1064, առկա բնակչությունը՝ 1008 մարդ
Բնակչության մի մասի նախնիները 1915-1918 թթ. գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Մուշի, Վանի, Բասենի գյուղերից։
Խաչաղբյուրի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և ծխախոտի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կոթող
Մոտակայքում են գտնվում Քռեր բնակատեղին (մ.թ.ա. 1-ին հզմ.-10-18դդ.) և Մուրադ խաչ ամրոցը (մ.թ.ա. 4-րդ-մ.թ. 5 դդ.) իսկ հարավային մասում՝ Սուրբ Բեթղեհեմ եկեղեցին (վերականգնված՝ 9դ.)։

## Հայտնի անձինք
* Աշոտ Հայրունի (ծնվ. 1961 թ.)

## Տես նաև
* Գեղարքունիքի մարզ
* Խաչաղբյուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

## Արտաքին հղումներ
*
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Սոթք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարդենիս համայնքի բնակավայրեր
Ծակքար

**Ծակքար** (նախկին **Կոռքար**), գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Մարտունու տարածաշրջանում, Սևանա լճից հարավ-արևմուտք, Ծակքար գետի ստորին հոսանքի շրջանում, մարզկենտրոնից 25 կմ հարավ-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2000 մետր միջին բարձրության վրա։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1831 թվականին Ալաշկերտի Քարաձոր, Հասան-փաշա, Մացկերտ և այլ գյուղերից գաղթածների կողմից։ 1831 թվականին գյուղն ունեցել է 17 գերդաստան (ոչ ընտանիք), 127 բնակիչ։
1878 թվականին դարձյալ Արևմտյան Հայաստանի Մուշի գավառից գյուղ են ներգաղթել ևս 4 գերդաստան, և գյուղն ունեցել է 21 գերդաստան։ 1878-1884 թվականներին գյուղում կառուցվել է Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (ժամ)։ Բնակչությունը զբաղվում է թռչնաբուծությամբ, հացահատիկի և բանջարաբոստանային մշակաբույսերի մշակությամբ։ Կարևոր տեղ է գրավում նաև արտագնա աշխատանքը։ Ծակքարի մեջ կա գերեզմանոց և խաչքարեր (9-20 դդ.), Ծակքարի բնական կամուրջ, Ձիթհան (14-15 դդ.), «Թուխ Մանուկ» մատուռ (16-17 դդ.), գետի աջ և ձախ ափերին՝ ջրաղացների համալիր։ Ժամանակին գյուղում կար Սբ. Պողոս անունով հին կիսավեր եկեղեցի։
thumb|ձախից|280px|Ծակքարի բնական կամուրջ
Գյուղում թեպետ հնություններ չեն պահպանվել, սակայն հայտնի է, որ բավական հին է եղել և կոչվել է Կռակածն կամ Կռակիծ։ Աշոտ Ա-ն նախքան թագավորելը Ծակքար գետում ձուկ բռնելու արտոնությունը շնորհել է Սևանի վանքի միաբանությանը։
thumb|ձախից|280px|Ծակքարի Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (ժամ)
Ծակքարից հյուսիս-արևմուտք՝ Բախտակ գետակի ափին, հայտնաբերվել է հելլենիստական ժամանակաշրջանի բնակատեղի, որի մոտակայքում բացվել են կարասային թաղումներով քարարկղային դամբարաններ։ Գյուղի հյուսիսային մասի գերեզմանոցում գտնված միջնադարյան նյութերը թույլ են տալիս ենթադրելու, որ VII - VIII դդ այդ տարածքում եղել է խոշոր բնակավայր։ 1957 թվականին Ծակքարում գտնվել է Արտաշես Ա-ի սահմանաքարերից մեկը։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Ծակքարի մշտական բնակչությունը կազմել է 2692, առկա բնակչությունը՝ 2366 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիները գաղթել են 1828 թ. Մուշից և Ալաշկերտի գյուղերից։ Ծակքարի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տես նաև
* Գեղարքունիքի մարզ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1828 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Մարտունի համայնքի բնակավայրեր
Ծաղկաշեն (Գեղարքունիքի մարզ)

**Ծաղկաշեն**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ համայնքում։

Գտնվում է Գեղամա լեռների արևելյան լանջին, Գելոյիձոր գետի ափին, մարզկենտրոն Գավառից մոտ 6 կմ հարավ-արևմուտք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակարդակից 2120-2180 մ բարձրության վրա։ Բնակչությունը՝ 470 մարդ (2011 թ.), հայեր։

*Քյարիմքենդ* անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Նոր Բայազետի գավառի, 1930 թվականից՝ Նոր Բայազետի շրջանի։ Վերանվանվել է **Ծաղկաշեն** 1942 թ. մարտի 2-ին։ 1995 թվականից մտնում է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի մեջ։

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։ Ծաղկաշենի արևմտյան մասում կա Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (9-10 րդ դդ.), 9-16-րդ դդ. խաչքարերով գերեզմանոց։ Գյուղից 3 կմ հարավ-արևմուտք գտնվում են «Ուխտավեր» գյուղատեղին (13-17-րդ դդ.) և համանուն մատուռը (13-14 րդ դդ.)։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Ծաղկաշենի մշտական բնակչությունը կազմել է 470, առկա բնակչությունը՝ 414 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մեծ մասը գաղթել է Ալաշկերտի Արծափ գյուղից, մնացածները՝ Գանձակից։ Ծաղկաշենի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տես նաև
* Գեղարքունիքի մարզ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գավառ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր