Ստամբուլի տեխնիկական համալսարան

**Ստամբուլի տեխնիկական համալսարան** ( İstanbul Teknik Üniversitesi), թուրքական բուհ, աշխարհի երրորդ ամենամեծ համալսարանն է՝ ըստ ինժեներական գիտությունների։

Համալսարանում գործում է բակալավրի 39, իսկ մագիստրատուրայի 144 ծրագրեր, աշխատում է 13 քոլեջներ (ֆակուլտետներ), 346 լաբորատորիաներ և 12 հետազոտական կենտրոններ։

## Պատմություն
Համալսարանը հիմնադրվել է 1773 թվականին, երբ Օսմանյան կայսրությունը կառավարում էր Մուստաֆա III սուլթանը։ Այն ժամանակ կոչվում էր ռազմածովային տեխնիկայի Թագավորական դպրոց (Muhendishane-i Bahr-i Humayun), որը պատրաստում էր ինժեներների և նավաշինարարների։ 1975 թվականին վերափոխվել է ռազմական տեխնիկայի թագավորական դպրոց անվան (Muhendishane-i Berr-i Humayun) և ամբողջ բանակի համար պատրաստում էր տեխնիկական անձնակազմ։

1847 թվականին սկսել են պատրաստել ճարտարապետության ոլորտի մասնագետներ։ 1883 թվականին բուհը կոչվել է քաղաքացիական շինարարության Դպրոց, իսկ հետագայում՝ Ինժեներական ակադեմիա, որի գլխավոր նպատակը այնպիսի մասնագետների պատրաստումն էր, ովքեր կկարողանան պլանավորել և իրականացնել ազգային ինֆրոկառուցվածքային նախագծեր։

1928 թվականին՝ կայսրության անկումից և հանրապետության հիմնումից հետո Ինժեներական ակադեմիան ստացել է համալսարանի կարգավիճակ։ Իսկ 1944 թվականին կոչվել է Ստամբուլի տեխնիկական համալսարան։

## Կառուցվածք
thumb|250px|right|Տաշկշլի գլխավոր կամպուսը
thumb|250px|right|Սուլեյման Դեմիրել մշակութային կենտրոնը
thumb|250px|ՍՏՀ–ի թիմն արևային ավտոմեքենաների մրցարշավում|alt=
thumb|250px|right|Համալսարանական ստադիոն

### Քոլեջներ
* Շինարարական ճարտարագիտություն
* Ճարտարապետություն
*Մեքենաշինություն
* Էլեկտրոտեխնիկա և էլեկտրոնիկա 
* Լեռնային գործ
*Քիմիա և մետաղագործություն
* Մենեջմենթ
* Նավաշինարարություն և օվկիանոսատեխնիկա 
* Հանրագիտական
* Օդաչվություն և տիեզերագնացություն
* Թուրքական դասական երաժշտության պետական կոնսերվատորիա
* Ծովային գործ
* Տեքստիլ տեխնոլոգիաներ և դիզայն
* Համակարգչային գիտություններ և ինֆորմատիկա
* Բակալավրի երկաստիճան ծրագրեր
* Հյուսիսային Կիպրոսի ՍՏՀ–ի մասնաճյուղ

### Ինստիտուտներ և հետազոտական կենտրոններ
* Էներգետիկայի ինստիտուտ
* Գիտատեխնոլոգիական ինստիտուտ
* Սոցիալական գիտությունների ինստիտուտ
* Ինֆորմատիկայի ինստիտուտ
* Երկրի մասին Եվրասիական գիտությունների ինստիտուտ
* Մոլեկուլային կենսաբանության, բիոտեխնոլոգիական և գենետիկական հետազոտությունների կենտրոն
* ARI տեխնոպոլիս
* Արբանյակային կապի և դիստանցիոն զոնդումի կենտրոն
* Բարձր արտադրողականության հաշվարկման ազգային կենտրոն 
* Ռոտորային տեխնիկայի որակավորման բարձրացման կենտրոն
*Մեխատրոնիկայի կրթական և հետազոտական կենտրոն
* Տարերային աղետների դեմ պայքարի որակավորման բարձրացման կենտրոն 
* Պրոֆեսոր Ադնան Տեկինի նյութագիտության և տեխնոլոգիական արտադրության կիրառական հետազոտության կենտրոն
* Բնակարանային շինարարության հետազոտական և կրթական կենտրոն
* Գիտության, տեխնիկայի և տեխնոլոգիայի հետազոտական կանացի կենտրոնՔոլեջներից բացի գործում են նաև հետևյալ դեպարտամենտները․
* Արտասահմանյան լեզուների դպրոց
* Նրբագեղ արվեստների դպրոց
* Սպորտային կրթության դպրոց
* Թուրքական դասական երաժշտության պետական կոնսերվատորիա
* Երաժշտական գիտությունների հետազոտական ինստիտուտ

### Կամպուսներ
* Մասլաք՝ ռեկտորատ, որտեղ գտնվում են քոլեջների մեծ մասը, կենտրոնական գրադարան, մարզադաշտ, լողավազան, հանրակացարան։ Գտնվում է Ստամբուլի արվարձանում և ունի 2,64 կմ² մակերես։ Էներգետիկայի ինստիտուտն ունի Triga Mark-2 միջուկային ռեակտոր։
* Տուզլա՝ ծովային գործի քոլեջ, գտնվում է Ստամբուլի համանուն շրջանում՝ նավաշինարանի կողքին։ 
* Տաշկշլա՝ Ստամբուլի ամենահայտնի պատմական կառույցներից մեկը, օսմանական ժամանակաշրջանում ծառայում էր որպես ռազմական բարաքներ։ 
* Գյումուշսույու՝ Թաքսիմ հրապարակից ոչ հեռու մեքենաշինության քոլեջ։
* Մաչկա՝ Թաքսիմ հրապարակից ոչ հեռու կառավարման քոլեջ։

## Հայտնի շրջանավարտներ և ուսուցիչներ
Համալսարանում դասավանդողների թվում են Կարլ Տերցագը (գրունտների մեխանիկայի հիմնադիր), Ջահիթ Արֆը (մաթեմատիկոս), Ռուդոլֆ Բելինգը (գերմանացի քանդակագործ), Այկութ Բարկան (երկրաշարժագետ), Մուստաֆա Ինանը (ինժեներ) և ուրիշներ։

Ստամբուլի տեխնիկական համալսարանի տարբեր տարիների շրջանավարտներից են Թուրքիայի ութերորդ և իններորդ նախագահներ Թուրգութ Օզալը և Սուլեյման Դեմիրելը, վարչապետ Նեջմեթին Էրբականը, Turkish Airlines–ի տնօրեն Թեմել Կոտիլը և ուրիշներ։

Գյուլսյուն Սահլամերը 1996–2004 թվականներին համալսարանի ռեկտորն էր՝ դառնալով Թուրքիայի առաջին կին ռեկտորը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիշլի