Լյուդվիգ Հևեշի

**Լյուդվիգ Հևեիշ** (, ի ծնե  **Լայոս Լևի**  կամ  **Լյուդվիք Հիրշ** , ), ավստրո-հունգարացի գրող և լրագրող։

## Կենսագրություն
Լյուդվիգ (Լայոս) Հևեշին ծնվել է հրեա բժիշկ Մոր Լևիի և նրա կնոջ՝ Ադելի ընտանիքում, 1854-1862 թվականներին սովորել է գիմնազիայում, այնուհետև 1862-1865 թվականներին սովորել է դասական բանասիրություն և բժշկություն Բուդապեշտի և Վիեննայի համալսարաններում, բայց չի ավարտել իր կրթությունը, քանի որ զբաղվել է լրագրությամբ և գրական ստեղծագործությամբ: 1872 թվականին նա վերցրել է «Լյուդվիգ Հևեիշ» կեղծանունը իր հայրենի քաղաքի անունով։ Սկզբում աշխատել է Բուդապեշտի հրատարակություններում և զբաղեցրել գլխավոր ֆելիետոնիստի պաշտոնը։ 1875 թվականին տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ շարունակել է գրել ֆելիետոններ։ Իր կյանքի ընթացքում Հևեիշն համագործակցել է Ավստրո-Հունգարիայում հրատարակվող երկու տասնյակից ավելի թերթերի և ամսագրերի հետ, իսկ ինքը երիտասարդական թերթի հիմնադիրն է եղել։ Հևեիշն մասնագիտացել է թատերական ակնարկների, հիմնականում Բուրգթատրոնի բեմադրությունների, ինչպես նաև արվեստի քննադատության և գրական էսսեների մեջ: Հևեիշն նաև հրատարակեց ուղեցույցներ դեպի Գերմանիա, Անգլիա, Հունաստան և Իտալիա, հորինեց հումորներ և հայտնի դարձավ որպես ուտոպիստական վեպերի խոշոր հավաքորդ։

Լյուդվիգ Հևեիշն եղել է ավստրիական արվեստի ճանաչված քննադատ Ֆրանց Յոզեֆ Iի օրոք։ Իր լրագրությամբ ակտիվորեն աջակցել է Վիեննայի անջատման գործունեությանը և նպաստել դրա հաջողությանը։ Ի տարբերություն «մակարտյան ոճի», որը գերիշխում էր ավստրիական գեղանկարչության մեջ 19-րդ դարում, Հևեիշն պաշտպանում էր առաջին անջատողականներին՝ բնանկարիչ Թեոդոր ֆոն Հորմանին և հետագայում, Սցեսիոնում պառակտումից հետո, այսպես կոչված «Կլիմտյան խմբին»։ Հևեիշն իր «Հին արվեստ - նոր արվեստ» աշխատանքում առաջին անգամ օգտագործել է «նոր արվեստ» տերմինը, որը հաստատվլ էց ֆրանսերենում որպես «Art Nouveau», իսկ գերմաներենում՝ «Jugendstil»: Նրան է պատկանում Վիեննայի իր տան մուտքի կարգախոսի հեղինակությունը. «Յուրաքանչյուր ժամանակ ունի իր արվեստը, յուրաքանչյուր արվեստ ունի իր ազատությունը»:

Հևեիշն ընտանիք չի կազմել, ինքնասպան է եղել 66 տարեկանում՝ իր սեփական բնակարանում՝ Վալֆիշգասե 8 հասցեում: Նրա ինքնասպանության հանգամանքները, մասնավորապես Իգնազ Շնիցերին ուղղված մահվան օրը գրված նամակը վկայում էր այն մասին, որ նա այդ որոշումը կայացրել է ինքնաբուխ։ Լյուդվիգ Հևեիշն թաղված է Վիեննայի կենտրոնական գերեզմանատանը: Վիեննայի Հիեցինգ թաղամասում գտնվող ծառուղին կրում է Լյուդվիգ Հևեիշ անունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
thumb|Լյուդվիգ Հևեշիի գերեզմանը Վիեննայի կենտրոնական գերեզմանատանը։

* Ursula Meißl-Novopacky: *Der Kunstkritiker Ludwig Hevesi, 1843—1910. Sein Einfluß auf das Kunstverständnis in Österreich-Ungarn um die Jahrhundertwende*. Dissertation. Universität Wien, Wien 1989, OBV.
* Friedrich von Kleinwächter: *Katalog einer merkwürdigen Sammlung (…) utopistischen Inhalts 16.-20. Jh. aus dem Nachlasse des Schriftstellers Ludwig Hevesi. Mit einer Einl(eitung) von (…) Friedrich von Kleinwächter. Zu den beigesetzten Preisen zu beziehen von Gilhofer und Ranschburg (…) Wien (etc.)*. Alkalay und Sohn, Pressburg 1911, OBV. (Reprint Kraus, München 1980, ISBN 3-601-00127-6, OBV).
* *Kunstbibliothek Ludwig Hevesi — Kunstgeschichte, Malerei, Architektur, Plastik*. (3237 Nrn.). Wien: Gilhofer & Ranschburg (ca. 1912).
* Ilona Sármány-Parsons: *Ludwig Hevesi — mehr als ein österreichisch-ungarischer Kunstkritiker, Chronist und Wegbereiter.*  In: Kurt Rossacher et al. (Hrsg.): *Alte und Moderne Kunst.* Heft 203 (1985), . AMK-Verlag, Innsbruck 1985, S. 30 f. — Online.
* Ilona Sármány-Parsons: *Ludwig Hevesi und die Rolle der Kunstkritik zwischen 1889 und 1997.* In: *Acta Historica Artium.* Budapest 1990/92, S. 3-28.
* Ilona Sármány-Parsons: *Ludwig Hevesi 1842—1910 — Die Schaffung eines Kanons der österreichischen Kunst.* (3 Teile) 1. Teil: *Frühe Jahre und Wegbereiter.* In: *Österreich in Geschichte und Literatur.* 47. Jg. 2003, Heft 6,, S. 342—358; 2. Teil: *Frühe Kritiken und Feuilletons.* In: *Österreich in Geschichte und Literatur.* 48. Jg. 2004, Heft 6, ZDB-ID 123374-9, S. 338—355; 3. Teil. In: *Österreich in Geschichte und Literatur.* 50. Jg. 2005, Nr. 1-2, ZDB-ID 123374-9, S. 16-30.
* Endre Hárs: *Der mediale Fußabdruck. Zum Werk des Wiener Feuilletonisten Ludwig Hevesi (1843—1910)*. Königshausen & Neumann, Würzburg 2020, ISBN 978-3-8260-7135-5.

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ավստրիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի մանկագիրներ