Իգոր Յուխնովսկի

**Իգոր Ռաֆայլովիչ Յուխնովսկի** (, ), խորհրդային և ուկրաինացի քաղաքական և հասարակական գործիչ, ֆիզիկոս, Ուկրաինայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ, Խորհրդային Ուկրաինայի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վետերանների համաուկրաինական ասոցիացիայի ղեկավար, Ուկրաինայի հերոս (2005)։ Իգոր Յուխնովսկին 1992-1993 թվականներին Լեոնիդ Կուչմայի կառավարությունում եղել է առաջին փոխվարչապետ։

## Կենսագրություն
Իգոր Յուխնովսկին ծնվել է 1925 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Լեհաստանի Վոլինյան վոյևոդության Կնյագինին գյուղում (այժմ՝ Ուկրաինայի Ռովնոյի մարզ), Ռաֆայել Ավտոնոմովիչի (1898-1982) և Աննա Ֆորտունատովնայի (1905-1982) ընտանիքում։

1944-1945 թվականներին մասնակցել է Հայրենական Մեծ պատերազմին, եղել է սակրավոր և հանքափոր։ Պատերազմի ավարտին գտնվել է Ավստրիայում։ Զորացրվելուց հետո ընդունվել է Լվովի համալսարան, որն էլ ավարտել է 1951 թվականին և ստացել ֆիզիկոսի որակավորում։ 1951-1954 թվականներին եղել է Լվովի համալսարանի ասպիրանտ, 1954 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ։

Իգոր Յուխնովսկին դոկտորական թեզը («Լիցքավորված մասնիկների հավասարակշռության համակարգերի վիճակագրական տեսություն») պաշտպանել է Կիևի Շևչենկոյի անվան համալսարանում՝ 1965 թվականին։

Իգոր Յուխնովսկին հանդիսանում է մոտ 500 գիտական աշխատության, այդ թվում 7 մենագրության հեղինակ։ Նրա աշխատությունները հրատարակվել են Ուկրաինայում և արտերկրում։

1969 թվականից եղել է Խորհրդային Ուկրաինայի Գիտությունների ակադեմիայի տեսական ֆիզիկայի ինստիտուտի Լվովի մասնաճյուղի ղեկավարը։

1980-ականների կեսերին նա զբաղվել է հասարակական և քաղաքական գործունեությամբ և մեծ դեր ունեցել ստալինյան և բրեժնևյան բռնաճնշումների զոհերի ռեաբիլիտացիայի, ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի հանցագործությունները բացահայտման և հանրայնացնելու գործում։

1990 թվականին Իգոր Յուխնովսկին նշանակվել է Խորհրդային Ուկրաինայի կոնդենսացված համակարգերի ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն։ Նույն թվականի մարտի 30-ին ձայների 59,07%-ով նա ընտրվել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի պատգամավոր։ Պատգամավոր դառնալուց հետո սկսվել է նրա պետական-քաղաքական գործունեության նոր փուլը։ Նա մեծ ջանքեր է գործադրել, որպեսզի մշակվի և ընդունվի Ուկրաինայի պետական ինքնիշխանության մասին հռչակագիրը և Ուկրաինայի անկախության մասին ակտը։

1990 թվականի մայիսի 15-ին նա գլխավորել է Ուկրաինայի պատմության մեջ առաջին ընդդիմադիր խմբակցությունը՝ «ժողովրդական ռադան»։ Նույն թվականի հունիսի 4-ին Գերագույն Ռադայի ղեկավարի ընտրություններում Իգոր Յուխնովսկին պարտվել է Վլադիմիր Իվաշկոյին։ 1991 թվականի դեկտեմբերի 1-ին նա մասնակցել է նախագահական ընտրություններին։ Նրա օգտին քվեարկել է 554 719 մարդ (1,74%)։ 1992 թվականի մարտի 6-ին Ուկրաինայի նախագահ Լեոնիդ Կրավչուկը ստեղծել է ժամանակակից նախագահական քարտուղարության նախակարապետը՝ Ուկրաինայի Պետական դուման։ Այդ ինստիտուտը, որը գոյություն է ունեցել մինչև 1992 թվականի հոկտեմբերի 27-ը, ղեկավարել է Իգոր Յուխնովսկին։

1992 թվականին Յուխնովսկին դարձել է գիտության և տեխնիկայի գծով պետական ​​խորհրդական, որից հետո նշանակվել է փոխվարչապետ (մինչև 1993 թվականը)։

1994 թվականի մարտի 27-ին նա ձայների 60,41%-ով կրկին ընտրվել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի պատգամավոր։ Հետագայում Իգոր Յուխնովսկին միացել է «Ուկրաինայի ժողովրդական շարժում» կուսակցությանը և 1998 թվականի մարտի 29-ի խորհրդարանական ընտրություններում եղել այդ կուսակցության 15-րդ համարը։

2002 թվականի մարտի 31-ի խորհրդարանական ընտրություններում նա հանդես է եկել «Մեր Ուկրաինան» դաշինքի ցուցակի 69-րդ համարի ներքո և չորրորդ անգամ դարձել Գերագույն ռադայի պատգամավոր։ 2004 թվականի նոյեմբերի 23-ին Գերագույն ռադայի դահլիճում նա նախաձեռնել է Վիկտոր Յուշչենկոյի երդումը։

2005 թվականի օգոստոսի 23-ին Իգոր Յուխնովսկուն շնորհվել է Ուկրաինայի հերոսի կոչում։

Չորրորդ գումարման Գերագույն ռադայում նա թողել է «Ուկրաինայի ժողովրդական շարժում» կուսակցության շարքերը և միացել «Ուկրաինայի արդյունաբերողների և ձեռնարկատերերի միություն» կուսակցությանը։ 2006 թվականի մարտի 26-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով նա խորհրդարան չի անցել։

2006 թվականի մայիսից մինչև 2010 թվականի հունիսը Իգոր Յուխնովսկին զբաղեցրել է 2006 թվականի մայիսի 31-ին ստեղծված «Ուկրաինայի ազգային հիշողության ինստիտուտի» ղեկավարի պաշտոնը։ 2007 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին նա Ուկրաինայի նախագահի կողմից նշանակվել է աշխատանքային խմբի անդամ՝ գործող սահմանադրության մեջ փոփոխություններ մշակելու համար։

Իգոր Յուխնովսկին մահացել է Լվովում, 2024 թվականի մարտի 26-ին, 98 տարեկան հասակում։

## Ընտանիք
* Կինը՝ Նինա Վասիլևնա (1927-2018)
* Երեխաներ՝ դուստր՝ Նատալյա (1952) և որդի Պավել (1957)
* Թոռներ

## Պարգևներ
* Ուկրաինայի հերոս (2005, ազգային վերածննդի և Ուկրաինայի անկախ պետության կառուցման գործում ակնառու անձնական ներդրման, երկար տարիների բեղմնավոր հասարակական և քաղաքական գործունեության, նշանակալի գիտական ​​նվաճումների համար)
* Ազատության շքանշան (2016)
* «Իշխան Յարոսլավ Իմաստունի 5-րդ աստիճանի շքանշան» (2001)
* «Իշխան Յարոսլավ Իմաստունի 4-րդ աստիճանի շքանշան» (2009)
* «Իշխան Յարոսլավ Իմաստունի 3-րդ աստիճանի շքանշան» (2020)
* Լվովի պատվավոր քաղաքացի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Во Львове будут прощаться с Героем Украины Игорем Юхновским: где похоронят академика
* Юхновський Iгор Рафаїлович, фізик-теоретик, академік НАН України (Львів) — наукова біографія
*Умер академик Игорь Юхновский

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ