XIX լեգեոն

**XIX լեգեոն** (), հռոմեական լեգեոն հանրապետության և կայսրության ժամանակաշրջանում։ Հիմնադրվել է, հավանաբար, մ.թ.ա. 41/40 թվականին։ Ենթադրաբար, ստորաբաժանումը մասնակցել է հանրապետության վերջին տարիների քաղաքացիական պատերազմներին, արշավանքներին դեպի Գերմանիա։ Լեգեոնը ջախջախվել է Տևտոբուրգյան անտառում մ.թ. 9 թվականին։ Հնարավոր է, որ ունեցել է «Գերմանական» կամ «Գալլական» մականունը: Լեգեոնի խորհրդանիշը հայտնի չէ:

## Լեգեոնի պատմություն
XIX լեգեոնի պատմությունը հայտնի է հատվածական վկայություններով, և այդ պատճառով այն թերի է։ Մ.թ.ա. 49-45 թվականների քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Գայոս Հուլիոս Կեսարի և Գնեոս Պոմպեոս Մեծի կողմից կռվել են XIX համարներով լեգեոններ, բայց դրանց հետագա ճակատագիրը հնարավոր չէ հետևել: Կա կարծիք, որ Կեսարի լեգեոնները, որոնց հրամանատարն է եղել է Գայ Սկրիբոնիուս Կուրիոնը, ոչնչացվել են Աֆրիկայում, սակայն դա կրկին միայն վարկած է: Բայց ավելի հավանական է, որ XIX լեգեոնը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 41 կամ 40 թվականներին:Ֆիլիպպոսի ճակատամարտից հետո, որի ժամանակ ջախջախվեցին Կեսարի մարդասպաններ Բրուտոսը և Կասիոսը։ Դրա հիմնադիրը, ըստ երևույթին, Կեսարի ժառանգորդ Օկտավիանոսն էր, որը զորքի համալրման կարիք ուներ, որպեսզի վերջ դներ Սեքստոս Պոմպեոսի տիրապետությանը Սիցիլիայում, որը սպառնում էր դադարեցնել հացահատիկի մատակարարումը Հռոմ: Նոր լեգեոնը, հնարավոր է, կազմված է եղել Կասիուսի և Բրուտուսի բանակի վետերաններից, որոնք ընդգրկվել էին իրենց նախկին հակառակորդների բանակներում։ Մյուս զինվորները, ըստ երևույթին, հավաքագրվել էին Էտրուրիայում, որտեղ մ.թ.ա. 30 թվականին տասնիններորդի վետերանները բնակություն էին հաստատել Պիզայի շրջակայքում: Թեև Օկտավիանոսն այս լեգեոնի ամենահավանական ստեղծողն է, բայց չի բացառվում, որ այն հիմնադրվել է Մարկոս Անտոնիոսի կողմից, ով դրամներ է հատել՝ հիշատակելով XIX Ծովային լեգեոնը (): Ենթադրություն կա, որ XIX լեգեոնը գտնվել է Աքվիտանիայում մ.թ.ա. 31 թվականին Ակցիումի ճակատամարտից հետո: Կատապուլտի երկաթե բեկոր՝ լեգեոնի դրոշմով,Դոտենբիխլում (Բավարիայի Օբերամերգաուի մոտ) գտնվածը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ ստորաբաժանումը մտել է Հռոմեական բանակի կազմի մեջ, որը մասնակցել է Ալպիական արշավանքներին: Այն ժամանակ, ինչպես վկայում է անվադողի վրա գրված արձանագրությունը, որը գտնվել է Դանգստետենում, Վերին Ռեյնում, լեգեոնի լեգատն եղել է Պուբլիոս Կվինտիլիուս Վարը: 20-րդ դարի 60-ականների վերջում երեք սայլ հայտնաբերվել են Դանգշտետենում, որտեղ, ըստ երևույթին, լեգեոնը տեղակայված է եղել մ.թ.ա. 15-ից մ.թ. 8 թվականներին:

Գերմանիայում XIX լեգեոնը կարող էր մասնակցել Տիբերիոսի արշավանքներին։ Սկզբում այն տեղակայված է եղել Ուբիևի զոհասեղանում և Նովեզիայում, իսկ հետո տեղափոխվել է Օբերադեն և Հալտերն: Հալտերնում 1971 թվականին կատարված պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են լեգեոնի նախկին գլխավոր ճամբարի արևմտյան դարպասները, իսկ Via Principalis-ի փոսում՝ 64 կիլոգրամանոց կապարե ձուլակտոր՝ LXIX (= Legio XIX) մակագրությամբ: Հալտերնում 1971 թվականին կատարված պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են լեգեոնի նախկին գլխավոր ճամբարի արևմտյան դարպասները, իսկ Via Principalis-ի փոսում՝ 64 կիլոգրամանոց կապարե ձուլակտոր՝ LXIX (= Legio XIX) մակագրությամբ:

Երեք տարի անց, XIX լեգեոնը ոչնչացվեց XVII և XVIII լեգեոնների հետ միասին Տևտոբուրգյան անտառում՝ ապստամբ գերմանացիների դեմ մարտի ժամանակ, որոնց գլխավորում էր Արմինիուսը։ Մարտում զոհվեց նաև Գերմանիայի կառավարիչ Պուբլիուս Կվինտիլիուս Վարը: Լեգեոնի արծիվը վերադարձվել է Լուցիուս Ստերտինիուսի կողմից 15 թվականին՝ բրուկտերների դեմ արշավի ժամանակ: Ի հիշատակ XIX լեգեոնին պատահած դժբախտության, նրա համարն այլևս չի շնորհվել այլ լեգեոններին:

XIX լեգեոնում ծառայած մի քանի մարդիկ հայտնի են իրենց անուններով՝ ռազմական տրիբուն Գնեյ Լերիուս Ֆլակուսը Ումբրիայի Ֆուլգինիա քաղաքից, ցենտուրիոն Սեքստ Աբուլենիուսը ծագումով Ումբրիական Ուրբին Մատավրիական քաղաքից է,երկու լեգեոնական՝ Մարկ Վիրցիուսը էտրուսկյան Լունա քաղաքից և Լուցիոս Արտորիուսը Ռավեննայից: Հայտնի չէ, թե ինչ կոչում է ունեցել Սեքստոս Անկվիրինիոսը, որի տապանաքարը տեղադրվել է Պորտե Պիզանում:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
# 
# 
# 

## Արտաքին հղումներ
# 
# 
# 

Կատեգորիա:Հին Հռոմի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Հին Հռոմի լեգեոններ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 41