open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զուրաբ Պատարիձե

**Զուրաբ Ալեքսանդրի Պատարիձե** (), խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1955 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ծառայողի ընտանիքում։ 1952 թվականին ավարտել է Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, 1971 թվականին՝ ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից հեռակա բարձրագույն կուսակցական դպրոցը։ 1952-1962 թվականներին աշխատել է հանքի հերթափոխի, տեղամասի պետ, հանքի վարիչ, գլխավոր ինժեներ, հանքվարչության տնօրեն, «*Ճիաթուրամարգանեց*» տրեստի գլխավոր ինժեներ։ 1962-1967 թվականներին՝ Վրաստանի կոմկուսի Ճիաթուբայի քաղկոմի առաջին քարտուղար։ 1967-1972 թվականներին աշխատել է ԽՄԿԿ ԿԿ ապարատում։ 1972-1975 թվականներին՝ Վրաստանի կոմկուսի ԿԿ քարտուղար։ 1975 թվականից Վրացական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահն էր։ ԽՄԿԿ ԿԿ անդամության թեկնածու 1976 թվականից։ ԽՍՀՄ 4-5 գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։ Պարգևատրվել էր Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Կատեգորիա:1928 ծնունդներ
Կատեգորիա:1982 մահեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 5 մահեր
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Պարանա (գետ)

**Պարանա** (), (գուարանի հնդկացիների լեզվով՝ *մեծ գետ*), գետ Հարավային Ամերիկայում, Բրազիլիայում և Արգենտինայում, մեծությամբ երկրորդը Ամազոնից հետո։ Երկարությունը 4380 կմ է, ավազանը՝ 4 250 հզ կմ²։ Կազմվում է Ռիու Գրանդի և Պարանաիբա գետերի միախառնումից։ Հոսում է Պարանա սարավանդով ու Լապլատա դաշտավայրով, ստորին հոսանքում միախառնվում Ուրուգվայ գետին, առաջացնում էստուար և թափվում Լա Պլատա ծոցը։ Գլխավոր վտակներն են՝ Տիետեն, Պարանապանեման, Իգուասուն, Ուրուգվայը, Պարագվայը, Ռիո Մալադոն։ Առաջացնում է սահանքներ, ջրվեժներ։ Սնումը անձրևային է, տարեկան միջին ծախսը՝ մոտ 15 հզ․ մ³/վրկ, հոսքը՝ մոտ 480 կմ³ է, տարեկան ջրաբերուկները՝ մոտ 150 մլն տ։ Նավարկելի է մինչև Պոսադաս քաղաքը։ Պարանայի վրա կա ՀԷԿ, ափերին են Պոսադաս, Սանտա Ֆե, Պարանա, Ռոսարիո քաղաքները, Լա Պլատայի ափին՝ Բուենոս Այրեսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի գետեր
Կատեգորիա:Պարագվայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի գետեր
Իվան Պատորժինսկի

**Իվան Սերգեևիչ Պատորժինսկի** (, ), ուկրաինացի խորհրդային երգիչ (բաս) և մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1944)։ ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Եկատերինոսլավի (այժմ՝ Դնեպրոպետրովսկ) կոնսերվատորիան (1922)։ 1925-1935 թվականներին՝ Խարկովի օպերային թատրոնի, 1935 թ.-ից՝ Կիևի օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատար։

Պատորժինսկին ուկրաինացի վոկալ արվեստի ականավոր ներկայացուցիչներից էր, օժտված թավշյա տեմբրով, ուժեղ ձայնով։

Դերերգերից են՝ Սուսանին (Գլինկայի «Իվան Սուսանին»), Բորիս Գոդունով (Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով»), Ջրաղացպան (Դարգոմիժսկու «Ջրահարսը»), Մեֆիստոֆել (Գունոյի «Ֆաուստ»), Դոն Բազիլիո (Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ»), Տարաս (Գուլակ-Արտեմովսկու «Զապորոժցին՝ Դանուբից այն կողմ»), Տարաս Բուլբա (Լիսենկոյի «Տարաս Բուլբա», ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1942), Վալկո (Մեյտուսի «Երիտասարդ գվարդիա»)։

Հանդես է եկել նաև որպես կամերային երգիչ։

1946 թվականից՝ Կիևի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

Պարգևատրվել է Լենինի և 3 այլ շքանշաններով։

Կատեգորիա:Խորհրդային երգիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սաութենդ-օն-Սի

**Սաութենդ-օն-Սի** (), քաղաք և յունիտար միավոր Էսսեքս (Արևելյան Անգլիա շրջան) արարողակարգային կոմսությունում։ Բնակչությունը 159,3 հազար մարդ (2006)։

## Պատմություն
Սկզբում լինելով Պրիտտվել գյուղի հարավային մասում, Սաութենդ-օն-Սին Գեորգի ժամանակներում դարձավ ծովային հանգստավայր։ Լոնդոնի հետ մոտ լինելը և երկաթուղային հասանելիությունը պատճառ դարձավ, որ քաղաքը հիմնվեց զբոսաշրջության վրա։

1892 թվականից Սաութենդը ունի բորո պատվավոր կարգավիճակը։

1933 թվականին Սաութենդ քաղաք-կոմսության սահմանները ներառեցին Շոբերինեսս քաղաքը և հարևան Ռոչֆորդ երկրամասի մաս։

Ծովային հանգստավայրի ժողովրդականության մարելուց, 1960-ական թվականներից քաղաքի կենտրոնի մեծ մասը օգտագործվում է արևտրային նպատակներով։ Տեղական տնտեսությունը բարձրացնելու համար Սաութենդում բացվեց Էսսեքսի համալսարանը (University of Essex)։

Քաղաքի սահմաններում կա ինը երկաթուղային կայարան, ապահովելով Լոնդոնի հետ կապը։

## Աշխարհագրություն
Սաութենդ-օն-Սի յունիտար միավորը զբաղեցնում է 41,76 կմ² տարածք, հարակից է Թեմզա գետի հարավային գետաբերանին, սահմանակից է Էսսեքս կոմսությանը։

## Բնակուչթյուն
Սաութենդ-օն-Սի յունիտար միավորի տարածքում ապրում է 160&nbsp;257 մարդ, բնակչության քանակով 107-րդ երկրամասը Անգլիայում (2010 թվական), բնակչության միջին խտությանը 3&nbsp;838 մարդ/կմ²։

Բացի սեփական Սաութենդ քաղաքից յունիտար միավորի սահմաններում մտնում է Լի-օն-Սի քաղաքը 20&nbsp;000 բնակչությամբ և Ուեստկլիֆֆ-օն-Սի քաղաքը։

## Տնտեսություն
Սաութենդը մտնում է «Thames Gateway» տնտեսական մասում։ Երկրամասի մեջ մտնում է մեծաքանակ չմշաված հող, որոնք նախկինում օգտագործվել են արդյունաբերության և առևտրի համար, և պիտանի է հետագայի օգտագործման համար։

Կատեգորիա:Անգլիա
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Կարապետ Դեմիրճյան (բժիշկ)

**Կարապետ Դեմիրճյան** (Արևմտյան Հայաստան, Սեբաստիայի վիլայեթ, Ազիզիեի գավառակ, Բյունյան - 1915), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Կարապետ Դեմիրճյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիայի վիլայեթի Ազիզիեի գավառակի Բյունյան գյուղաքաղաքում։ Բժշկական կրթություն է ունեցել և Կ. Պոլսում բժիշկ աշխատել։ Եղել է ՍԴՀԿ-ի անդամ։ 1915 թվականին Կ. Պոլսում ձերբակալվել է և բանտարկվել Դեպո բանտում։

Ի թիվս 36 ձերբակալվածների, տարվել է Անկարայի նահանգի Կեսարիայի գավառի Էվերեկ ավանի բանտը, որտեղ ենթարկվել է հարցաքննության։ Ապա խիստ հսկողության տակ տեղափոխվել է Կեսարիայի բերդը՝ դրվելով Պատերազմական ատյանի տրամադրության տակ։

Աքսորի ճանապարհին սպանվել է կամ մահացել ժանտախտից։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Գալֆայեան Կարապետ աւագ քահանայ, Գիրք Ելից հայոց, Պէյրութ, 1955։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:1915 մահեր
Պավղոս

**Պաւղոս**, Պողոս (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ են), 13-րդ դարի հայ քարգործ վարպետ։ Պավղոսի կազմած մեզ հայտնի երեք խաչքարերը գտնվել են Գոշավանքում։ Դրանցից երկու լավագույնները դրված են եղել Ս․ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հարավային մուտքի աջ ու ձախ կողմերում (արևելյանը, որը մեջտեղից երկու կես է եղել, այժմ Հայաստանի պատմության պետական թանգարանում է), իսկ երրորդը՝ Ս․ Հոգու մատուռի մոտ։ 

Պավղոսը խաչքարային արվեստի ամենատաղանդավոր վարպետներից է։ Նրա գործերին բնորոշ են բազմերանգությունը, զարդերի նրբահյուս ոճավորումը, «*գեղանկարչական*» թեթևությունը, կոթողային վեհությունը։ Քարգործ վարպետի անունը հանդիպում է միայն Ս․ Հոգու մատուռի խաչքարի վրա՝ ութթևանի աստղի զարդաքանդակի մեջ հյուսված, «*ՊԱՒՂՈՍ*» ձևով։ Արձանագրության մեջ թվականը եղծված է, սակայն նշված է, որ այն կազմել է Պավղոսը և իր եղբոր՝ Հովհաննեսի հետ կանգնեցրել ծնողների հիշատակին։ Պավղոսի խաչքարերից մեկի վրա է պահպանվել թվականը (1291)։ Պավղոսի և նույն շրջանի վարպետ Մոմիկի խաչքարերի արվեստը ոճական ներքին հարազատություն ունի։

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Արա Կարագյան

**Արա Ալբերտի Կարագյան** (1963, փետրվարի 16, Երևան), հայ դերասան։

## Կենսագրություն
1984 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը (Ալեքսանդր Քոչարյանի արվեստանոցը)։ 1984-1997 թվականներին եղել է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնի, ապա՝ «Թատրոն 13»-ի, «Թատրոն Անիվների Վրա»-ի, Երևանի Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի դերասան։ Աշխատում է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում։ Վարել է «Մուգունինի-Բուա» հեռուստաշոուն։

## Ներկայացումներ
* «Քաջ Նազար»
* «Խեղկատակը»
* «Սիրահարված արքայազն»
* «Չարլեի մորաքույրը»
* «Դեպք մետրոյում»
* «Գազանանոց Մադագասկար»
* «Ռիչարդ Երրորդ»
*«Ալադին»
*«Թռիչք կկվի բնի վրայով»

## Հեռուստասերիալներ
* «Հրեշտակների դպրոցը»
* «Որոգայթ»
* «Մաեստրո»
* «Քաղաքում»
* «Ալաբալանիցա»
* «Ծիրանի պուրակները»
* «Դոմինո»
*«Սահմանին»
*«Վայրենի տատին»
*«Women in black»
*«Ժառանգ80» 
**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 16 ծնունդներ
Զառիվար (լեռ)

**Զառիվար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի և Ադրբեջանի սահմանագլխին, Միափորի լեռներում, Թևգետի ձախափնյակում, Ճամբարակ քաղաքից 4 կմ հյուսիս–արևելք։ Բարձրությունը 2263 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռնագագաթներ
Բարեբեր (գետ)

**Բարեբեր**, *Բարիաբադ*, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Գետիկի ձախակողմյան վտակը։ Սկիզբ է առնում Արեգունի լեռների հյուսիս–արևելյան լանջերի 2270 մ բարձրությունից և Դպրաբակ գյուղում ձախից միախառնվում Գետիկին։ Երկարությունը 14-15 կմ։ Գետի ավազանը մոտ 54 կմ² է։ Սնվում է մթնոլորտային տեղումներով և աղբյուրներով։ Գետը վարարում է մայիս ամսին։ Հոսում է խոր կիրճով, որի երկու կողմերն անտառապատ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Գետիկ գետի վտակներ
Ամատունի

**Ամատունի**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աիդա Ստեփանի Ամատունի (ծնվ․ 1932), նյարդաֆիզիոլոգ։
* Ամատունի Սիմոնի Ամատունի (*[[Վարդապետյան]]*, 1900-1938), ՀԿ(բ)Կ ԿԿ առաջին քարտուղար։
* Անդրեյ Ցոլակի Ամատունի (1928-1999), ֆիզիկոս-տեսաբան։
* Աշոտ Հաբեթի Ամատունի (ծնվ․ 1923), Խորհրդային Միության հերոս։
* Գրիգոր Վլադիմիրի Ամատունի (1956-2017), բժշկական ծառայության պահեստի լեյտենանտ (1978)։ «Սպիտակ» փրկարարական ջոկատի շտաբի պետ, ապա՝ ուսումնական բաժնի և բժշկական խմբի ղեկավար։
* Մեսրոպ Ամատունի, (1857-1940), կրթական գործիչ։
* Նապոլեոն Հովհաննեսի Ամատունի (1835-1899), մշակութային գործիչ, ռեժիսոր։
* Սահակ Գևորգի Ամատունի, (*Բաղդասար [[Բաղդասարյան]]*, 1856-1917), բառարանագիր։ 
* Սուսաննա Բաբկենի Ամատունի (1924-2010), արվեստագետ, երաժշտագետ, Երևանի կոնսերվատորիայի դասախոս։
* Վահան Ամատունի (1957), լրագրող, լուսանկարիչ։
* Վլադիմիր Գրիգորի Ամատունի (1926-1995), թերապևտ։

## Գրական հերոսներ
* *Պարույր Ամատունի*, Լևոն Մանուկյանի «Ցտեսություն, Լիլիկ» վիպակի հերոսներից։

## Տես նաև
* Ամատունիներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ունի վերջածանցով ազգանուններ
Տալկաշ

**Տալկաշ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետի ակունքը գտնվում է  22 կմ Նաչնայա գետի աջ ափից։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։

## Ջրային գրանցման տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերեխնոբոսկոմի ավազային շրջանին, գետային ենթավազանները՝ Բիյն և Կատունն են։ Գետի գետային ավազանը Վերին Օբն է՝ մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝
* Ջրային օբյեկտի կոդը պետական ջրային գրանցման մեջ՝ 13010100312115100003502
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության կոդը՝ 115100350
* Ավազանի կոդը՝ 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության հատորի կոդը՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկման համարը՝ 1։
## Ծանոթագրություներ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Դաշնության բնապահպանության  և բնական պաշարների նախարարություն 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Տիրոջաղբյուր

**Տիրոջաղբյուր**, աղբյուր Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում` Ճարտար լեռնագագաթից հյուսիս-արևելք։ Տեղակայված է համանուն գետակի ակունքում` Ծովասար գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի ջրագրություն
Ճանիկ Գալբագյան

**Ճանիկ Հակոբջանի Գալբագյան ** (), հայ ատամնաբույժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1881 թվականի փետրվարի 2-ին Հալեպի նահանգի Մարաշի գավառի կենտրոն Մարաշ քաղաքում՝ բժիշկ Հակոբջան Ավետիսի Գալբագյանի ընտանիքում։ Այս տոհմում ներկայացուցիչները 300 տարի շարունակ Այնթապում եղել են բժիշկներ։ Մի անգամ Հակոբջանի պապին՝ որպես Այնթապի նշանավոր բժշկի, ներկայացրել են սուլթան Մահմուդ II-ին, երբ նա ճանապարհորդում էր դեպի Բաղդադ։ Սուլթանը նրան պատվագդակ (գալբագ) է նվիրել՝ գրավոր հրամանով (ֆերմանով), որտեղից էլ առաջացել է Գալբագլը օղլու կամ Գալբագյան ազգանունը։ Հակոբջանի հայրը՝ բժիշկ Ավետիսը, նշանակվել է Մարաշի թաղապետական բժիշկ և ընտանիքով տեղափոխվել Մարաշ։

Ճանիկ Գալբագյանը նախնական ու երկրորդական կրթությունն ստացել է Մարաշում։ Ուսանել է ատամնաբուժություն։ Երկար տարիներ ատամնաբույժ է աշխատել Մարաշում։ Ամուսնացել է Մարաշի Տեր-Մեսրոպյան ընտանիքի դստեր հետ և ունեցել երկու դուստր։

1920 թվականի հունվարին՝ Մարաշի կոտորածի ժամանակ, կինն ու դուստրերը սպանվել են, իսկ ինքը բանտարկվել է ու անլուր տառապանքների ենթարկվել։ Բանտից ազատվելուց հետո շարունակել է զբաղվել ատամնաբուժությամբ։ Որոշ ժամանակ անց ամուսնացել է Մարաշի Աղջկանց քոլեջի շրջանավարտ Էլիզա Թոփալյանի հետ և երկու զավակ ունեցել։ Այնուհետև ընտանիքով տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Այնտեղ կինը մահացել է, իսկ ինքը նվիրվել է զավակների կրթության գործին։

1933 թվականի փետրվարի 22-ին հանկարծամահ է եղել 52 տարեկանում։

## Գրականություն
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ
Խաչաղբյուր (գետ, Գեղարքունիքի մարզ)

**Խաչաղբյուր**, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների հյուսիսային լանջերից և ձախից միախառնվում Ակնաջուր գետին։ Երկարությունը 16 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ակնաջուր գետի վտակներ
Հովհաննես Տոնիկյան

**Հովհաննես Տոնիկյան** (մոտ 1890, Ամասիա, Սեբաստիայի նահանգ - 1915, Ամասիա), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտ 1890 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Ամասիայի գավառի Ամասիա քաղաքում։ 1915 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Աշխատել է որպես բժիշկ։

Սպանվել է 1915 թվականին Ամասիայում՝ մոտ 25 տարեկանում։

## Գրականություն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940),Իսթանպուլ, 1940։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Մահվան զանգ

thumb|200px|1641 թվականի Գլազգոյի Մահվան զանգ
** Մահվան զանգը ** ձեռքի սովորական զանգ էր, որը օգտագործվում էր Շոտլանդիայում և հյուսիսային Անգլիայում մինչև 19-րդ դարի վերջը։

## Ծագում
Միջնադարում հասարակությունը հավատում էր գերբնական ուժերի գոյությանը, այնպես որ շատ անգամ պաշտպանական ուժերը վերագրվում էին որոշ առարկաների՝ օրինակ զանգերի։ Եկեղեցին ինքը հաշտվեց չար ոգիների դեմ զանգերի օգտագործման հետ և անգամ խթանեց ավանդույթի զարգացումն ու պահպանումը։ Զանգերը շատ անգամ մկրտված էին։ Մարդիկ հավատում էին, որ մկրտված զանգերը իրենց մեջ յուրահատուկ ուժ են կրում՝ կանխելու չար կախարդանքը և վախեցնելու դրան։ Հիմանկանում զանգը օգտագործում էին հիվանդների միջից չար ուժերին հեռացնելու համար։

Այսպիսով, զանգը օգտագործվում էր երկու նպատակով՝
* Մահացածների հոգիներին քրիստոնյաների աղոթքը հասցնելու համար
* Չար ոգիներին հեռացնելու համար
Զանգի գործածությունը պարզաբանված է Բայո գոբելենում՝ Էդվարդ Խոստովանահոր ճակատագրի նկարագրության մեջ։ Ամենայն հավանականությամբ զանգը տարվել է Անգլիա նորմանդացիների կողմից։

## Գործածությունը
Մինչև բարեփոխումները Գլազգոյի վանականները հնչեցնում էին զանգը փողոցներով քայլելիս՝ մահացած հոգիների հանգստության համար, առավել ևս, երբ մահացածը եկեղեցուն ծառայող անհատ էր։ Հայտնի է, որ Սուրբ Մունգոյի վաղնջական զանգը օգտագործվել է հենց այդ նպատակով։ 1454 թվականից պահպանվել է տեղեկություն, որ զանգը հնչեցվում էր ամեն տարի Ջոն Ստյուարդի հոգու համար, ով Գլազգոյի առաջին ռեկտորն էր և մահից հետո ողջ կարողությունը թողել էր եկեղեցուն։ 1509 թվականից պահպանվել է Քադդերի Արչիբալդ Քրոուֆորդի գրառումները այն մասին, որ մահվան զանգը հնչել է մեկից ավելի անգամներ՝ ոգեշնչելու մարդկանց աղոթել հիվանդների և մահացածների հոգիների, նաև նախնիների համար։ 1594 թվականին Գլազգոյի փորձեց վերականգնել մահվան զանգի օգտագործման իրավունքը՝ պատճառաբանելով դրա եկեղեցական կարևոր նշանակությունը։ 
Ըստ Հյուսիսային Շոտլանդիայից Վիլլի Լիք-Վեյքի բալլադի, զանգը հնչեցնողները ստանում էին բավականին մեծ վարձ։ 
Ավելի աշխարհիկ ժամանակներում զանգը հնչեցնողը անցնում էր գյուղերով, քաղաքներով, հնչեցնում զանգը ու գոռում մահացած կամ հիվանդ մարդու անունը՝ տվյալ մարդու կյանքի մանրամասները պատմելով։ Այդպես նա պետք է քայլեր մինչև հասներ եկեղեցի։
Հայտնի է, որ մահվան զանգը հնչեցնողը Էյրշիրում մի մղոնի համար ստանում էր ընդամենը մի պեննի, որը ժամանակի ընթացքում վերածվեց մի դահեկանի։ Հետագայում եկամուտը փոխանցվում էր եկեղեցիներին, որտեղից էլ՝ շրջանի աղքատներին։
Աղքատ մարդկանց հոգիների համար մահվան զանգը հնչեցվում էր անվճար։
Զանգը հնչեցնողը մեծ պատիվ էր վայելում, և եթե զանգը հնչեցվում էր անպատեհ, ապա հնչեցնողին հեռացնում էին աշխատանքից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մահ
Կատեգորիա:Շոտլանդական մշակույթ
Հունաստանի Հանրապետության օրհներգ

**[[Կիպրոս]]ի Հանրապետության և [[Հունաստան]]ի Հանրապետության պետական օրհներգ, Ազատության հիմն** (), այդ երկրների պաշտոնական պետական խորհրդանիշներից է, դրոշի և օրհներգի հետ մեկտեղ։

## Օրհներգի տեքստը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային օրհներգեր
Կատեգորիա:Կիպրոսի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Հունաստանի պետական խորհրդանիշեր
Արսար (լեռ, Գեղարքունիք)

**Արսար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի և Ադրբեջանի Գետաբեկի շրջանի սահմանագլխին, Միափորի լեռնահամակարգում, Խաչիջուր գետի ակունքի մոտ, Արծվաշեն գյուղից 3,5 կմ հարավ–արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Բարձրությունը 1860 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռնագրություն
Կատեգորիա:Գետաբեկի շրջան
Կիպրոսի երաժշտություն

thumb|300px|Կիպրական ֆլեյտա
Պահպանվել են հնագույն քնարական, ռազմի, ինչպես և օսմանյան ու անգլիական տիրապետության շրջանի ազատագրական պայքարի երգեր։ Լայնորեն տարածված են հույների երգերն ու երաժշտական գործիքները։ XX դարի սկզբին հիմք է դրվել պրոֆեսիոնալ երաժշտությանը։ Առաջին նշանավոր կոմպոզիտորներից են Սոլոն և Յանգոս Միխաիլիդիսները։ Սիմֆոնիկ, կամերային երկերի, «Ոդիսևս» օպերայի, «Նավսիկայա» բալետի հեղինակ Ս. Միխաիլիդիսը հիմնել է Լիմասոլի կոնսերվատորիան 1934 թվականին, առաջին սիմֆոնիկ նվագախումբը 1938 թվականին և Նիկոսիայի համերջային ընկերությունը։ Բազմաթիվ երգերի, սիմֆոնիկ երկերի հեղինակ Յ. Միխաիլիդեսը «Մոցարտ» ընկերության, Կիպրոսի ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախմբի հիմնադիրներից է։ Ժամանակակից կոմպոզիտորներից են՝ Ա. Լիմբուրիդիսը, Գ. Կոցոնիսը, Մ. Վիոլարիսը, Կ. Կոստեասը։ Կիպրոս քիչ կան պրոֆեսիոնալ թատրոններ։ Գործում են կոնսերվատորիաներ Լիմասոլում, Ֆամագուստայում, Լարնակայում, Նիկոսիայում։ Գործում են նաև երաժշտական ուսումնարաններ, սիրողական երգչախմբեր, երգի-պարի անսամբլներ։

Կատեգորիա:Կիպրոսի երաժշտություն
Մարտիրոս Գասելյան

**Մարտիրոս Գասելյան** (Մարտիրոս Աղբայ) (1881, Շար, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 27, 1968, Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Մարտիրոս Գասելյանը ծնվել է 1881 թվականին Շար գյուղում, հաճընցի ծնողների աղքատ ընտանիքում։ Հետագայում նրան կոչել են հաճընցի հերոս տոքթոր Մարտիրոս կամ *Մարտիրոս Աղբայ*։ Մանկուց սկսել է աշխատել՝ հովիվ-խաշնարած, հողագործ։

1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսվելուն պես ծառայության է մտել թուրքական բանակում։ Կոստանդնուպոլսում նկատելով պատանուն՝ ուղարկել են զինվորական հիվանդանոցում աշխատելու։ Հոսպիտալում ծառայելու ընթացքում դարձել է վիրաբույժի օգնականը։ Յուրացնելով հիվանդներին խնամելու և տարրական բժշկական օգնություն ցույց տալու սկզբունքները՝ շուտով դարձել է անվանի հիվանդապահ։ Չանաքալայի ռմբակոծության ժամանակ վիրավորվել է ու զրկվել մի աչքից։ Հոսպիտալում բուժվելուց հետո կրկին վերադարձել է իր ծառայությանը հոսպիտալում։ 1918 թվականի պատերազմն ավարտվելուց հետո ստացել է հավատարիմ ծառայողի վկայական և զորացրվել։

1918 թվականին վերադարձել է Ադանա։ Ադանայում թուրքական ոստիկանության կողմից մի քանի անգամ ձերբակալվել է, սակայն վկայականի շնորհիվ ազատ է արձակվել։ Այնուհետև տեղափոխվել է Հաճըն և գտել հորեղբոր որդի Սիմոնին, որին թուրքերը չէին տեղահանել իրենց գյուղերի միակ կլայագործը լինելու պատճառով։ Աշխատել է Սիմոնի մոտ՝ որպես օգնական։ Գաղթած հաճընցիների և շարցիների վերադառնալուց հետո գնացել է իր ծննդավայր Շար գյուղը, վերականգնել պապենական օջախը և զբաղվել հողագործությամբ։ 1920 թվականին քեմալական հարձակման և Շար գյուղի պաշարման ժամանակ ցերեկները հիվանդներին ու վիրավորներին է բուժել, իսկ գիշերները՝ ճակատը պաշտպանել։

Շար գյուղի անկումից հետո մի խումբ զինվորների հետ բարձրացել է լեռները և թուրքերի դեմ կռվելով հասել Հաճըն։ Հաճընում բժիշկ Տիրան Թերզյանի հրավերով մնացել է հիվանդանոցում և զբաղվել հիվանդ ու վիրավոր մարտիկների բուժմամբ։ Այնուհետև որպես բժիշկ միացել է Ռումլուի հարձակումին կռվող զինվորներին։ Ճակատամարտի ժամանակ ծանր վիրավորվել է Վարդան Ճերեճյանի թևը։ Եվ Մարտիրոսը, հմտորեն անդամահատելով թևը, նրան փրկել է մահից։ Հետագայում Վարդանը ստացել է «*Կուրո*» մականունը, ինչպես եղել էր ֆրանսիացի անվանի զորավար Կուրոն։ Այդ օրվանից էլ Մարտիրոսին կոչել են դոկտոր։ Փոխհրամանատար Արամ Կայծակը նրան տվել է դոկտորի վկայագիր։

1925 թվականին վերստին ամուսնացել է այրի տիկին Կյուլիզար Գույումճյանի հետ, ում երկու զավակներին պահեց ու դաստիարակեց հարազատ հոր պես։ Հետագայում ընտանիքով տեղափոխվել է Ուրուգվայ և հաստատվել Մոնտեվիդեո քաղաքում։ Այստեղ ստեղծել են սեփական տուն և նպարավաճառի խանութ։ Ամուսինները հետագայում ունեցել են ևս երեք աղջիկ ու մեկ տղա՝ Խուանին։ Մշտապես հետաքրքրվել է Խորհրդային Հայաստանի վիճակով։ Մահացել է 1968 թվականի նոյեմբերի 27-ին։ Թաղվել է Մոնտեվիդեոյի Նորթե գերեզմանոցում։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Մխճեան Մ. «Հաճընցի հերոս շարցի տոքթ.», Բուենոս Այրես, «Նոր Հաճըն», 1969, հ. 1-2

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Պաշտպանելով տնօրենին

**Պաշտպանելով տնօրենին** (հանգըլ՝ 보스를 지켜라, կոր. նոր. ռոմ.՝ Boseureul Jikyeora), 2011 թվականի հարավկորեական մելոդրամա և կատակերգություն ժանրի դորամա (հեռուստասերիալ)։ Սցենարիստը Քվոն Կի Յունգն է։

Դորամայում են նկարահանվել Չոի Կանգ Հին, Ջի Սունգը, Կիմ Ջե Ջունգը, Վանգ Ջի Հյեն։ Եթեր է հեռարձակվել 2011 թվականի օգոստոսի 3-ից սեպտեմբերի 29-ը, չորեքշաբթի և հինգշաբթի օրերին, SBS հեռուստաընկերության եթերում։ Բաղկացած է 18 դրվագից։

Հեռուստասերիալի սկզբնական անվանումներն են եղել «Տնօրենը փոխվել է» (հանգըլ։ 보스가 달라졌어요) և «Վերջին քարտուղարուհին» (հանգըլ։ 마지막 여비서)։

## Սյուժե
Նո Ըն Սոլը երիտասարդ աղջիկ է, ով չի կարողանում գտնել իր տեղը կյանքում։ Ներկայիս աշխատանքը նրան լիարժեք չի բավարարում, բանկային հաշիվն է գրեթե զրոյական է։ Չկա գումար, չկա և սեր։

Աշխատանք որոնելիս Սոլը որոշում է ռեզյումեն տեղադրել համացանցում։ Եվ ահա, որոշակի ժամանակ անց զանգահարում են իրեն և հրավիրում հարցազրույցի խոշոր մի ընկերությունում աշխատելու համար։ Հանդիպման ժամանակ աղջկան անմիջապես առաջարկում են բարձր վարձատրվող աշխատանք՝ ընկերության սեփականատիրոջ քարտուղարուհու պաշտոնով։ Այդ մասին Սոլը չէր էլ կարող երազել, այդ իսկ պատճառով առանց վարանելու համաձայնում է։ Իրականում աշխատանքն այդքան էլ հեշտ չէր. տնօրենի տղան երես առած և բարդ բնավորություն ունեցող պատանի էր, իսկ այդ աշխատանքից արդեն ազատվել էին ավելի քան տասնյակ նախկին քարտուղարուհիներ։

## Դերասաններ և կերպարներ

* **Չոի Կանգ Հի** ― Նո Ըն Սոլ
* **Ջի Սունգ** ― Չա Ջի Հոն
* **[[Կիմ Ջե Ջունգ]]** ― Չա Մու Վոն
* **Վանգ Ջի Հյե** ― Սո Նա Յուն
* **Փակ Յոնգ Գյու** ― նախագահ Չա, Ջի Հոնի հայրը
* **Չա Հվա Յոն** ― Շին Սուկ Հի, Մու Վոնի մայրը
* **Կիմ Յունգ Օկ** ― տիկին Սոնգ, Ջի Հոնի և Մու Վոնի տատիկը
* **Հա Ջե Սուկ** ― Լի Մյունգ Րան, Ըն Սոլի լավագույն ընկերուհին
* **Ջունգ Կյու Սու** ― Նո Բոնգ Ման, Ըն Սոլի հայրը
* **Կիմ Հյունգ Բում** ― քարտուղար Կիմ
* **Կիմ Հա Կյուն** ― քարտուղար Ջանգ
* **Կիմ Չունգ** ― Հվանգ Կվան Ջանգ
* **Կիմ Սընգ Վուկ** ― Փակ Սանգ Մու
* **Լի Հի Ջին** ― Յանգ Հա Յունգ
* **Ան Նե Սանգ** ― (կամեո)
* **Օ Հյուն Կյունգ** ― (կամեո)
* **Յուն Գի Վոն** ― (կամեո)

## Սաունդթրեկ
;Երգացանկ
# "우리 그냥 사랑하게 해주세요" (Please let us love) – A Pink
# "잘 알지도 못하면서" – Lyn
# "지켜줄게" (I'll protect you) – Կիմ Ջեջունգ
# "묻는다 – 엠스트리트" - M.Street
# "그대만 보여요" (I can only see you) – Եվոն և Հվանգ Կվանգհի
# "슬픈 노래는" (Sad song) – Հո Յունգ Սենգ
# "너 때문에" – Hyu Woo
# "이제야 알겠어" (Now we know why) – Son Hyun-woo
# "우리 그냥 사랑하게 해주세요" (գործիքային)
# "잘 알지도 못하면서" (գործիքային)
# "지켜줄게" (գործիքային)
# "묻는다" (գործիքային)
# "그대만 보여요" (գործիքային)
# "슬픈 노래는" (գործիքային)
# "너 때문에" (գործիքային)
# "이제야 알겠어" (գործիքային)

## Վարկանիշ

## Հեռարձակում

## Տես նաև

* Պինոկիո
* Ես լսում եմ քո ձայնը
* Խորհրդավոր այգի
* Ժառանգները
* Ավագ դպրոցի արքան
* Լռիր և նվագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Պաշտպանելով տնօրենին» հեռուստասերիալը SBS-ի կայքում 
* «Պաշտպանելով տնօրենին» հեռուստասերիալը iMBD կայքում։ 

Կատեգորիա:2011 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական ռոմանտիկ կատակերգական հեռուստասերիալներ
Կաուչո (ֆիլմ)

**«Կաուչո»** (), «Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի» և Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի աջակցությամբ նկարահանված հայկական ֆիլմ։ 2014 թվականին ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Արտամրցութային ծրագրեր»-ում։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է երեք երիտասարդ արվեստագետների՝ ռեժիսորի, դերասանի և դերասանուհու մասին, որոնք բեմադրում են Վիլյամ Սարոյանի «Պինգ-պոնգ խաղացողները» պիեսը և մինչև պրեմիերան որոշում են խոսել միայն պիեսի ռեպլիկներով։ Խաղը կավարտվի, եթե նրանցից մեկը խախտի կանոնները։

## Դերերում
* Արսեն Գրիգորյան
* Լյուսի Աբդալյան
* Մանվել Խաչատրյան

## Մրցանակներ
* Լավագույն դերասանուհի, Ազգային կինոյի «Հայակ» մրցանակաբաշխություն, Հայաստան, 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Կաուչո»

Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կոշիկներս Պոլիս ձգեցի (ֆիլմ)

**«Կոշիկներս Պոլիս ձգեցի»** (), "Think Positive Films" ընկերության նկարահանած ֆիլմ։ 2012 թվականին ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հայկական համայնապատկեր» ծրագրում։

## Սյուժե
Լիբանանահայ մոդեռնիստ պոետ Սաքո Արյանը մեկ դար հետաձգված ուղևորություն է ձեռնարկում, վերադարձ իր նախնիների քաղաք Ստամբուլ, որտեղ նրա մշակութային և գրական արմատներն են։ Սաքոն շրջում է Ստամբուլի հին փողոցներով, որ ժամանակին հայերով էին բնակեցված, հին գերեզմանատներով, ուր պոետներ են հանգչում, հին եկեղեցիներով և դարից էլ հին միջնակարգ դպրոցով։ Հանդիպում է ահել-ջահելի, հայտնի ու անհայտ մարդկանց, հայ ու թուրքի, լսում սրանց պատմությունները, կարծիքները, ծիծաղում և հաց կիսում նրանց հետ։ Ֆիլմի գլխավոր առաքելություններից է նաև թուրքերին հայկական Պոլիսը ցույց տալը։

## Դերերում
* Սագօ Արեան
* Միհրան Թովմասյան
* Արա Գյուլեր
* Օնդեր Ջեքար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Կոշիկներս Պոլիս ձգեցի» 

Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կիպրոսի լեզուներ

**[[Կիպրոս]]ի Հանրապետության պաշտոնական լեզուները** երկուսն են՝ հունարենը և թուրքերենը։ Բուն Կիպրոսից անջատված Հյուսիսային Կիպրոսը (ՀԿԹՀ) թուրքերենը պաշտոնականացվեց որպես պետական լեզու 1983 թվականի սահմանադրությամբ։ Ամենօրյա լեզու (մայրենի լեզու) է համարվում հունարենը հույն կիպրացիների համար, և թուրքերենը թուրք կիպրացիների համար։

Կիպրոսում կան երեք «կրոնական խմբեր», որոնք ճանաչվել են Սահմանադրությամբ. դրանցից երկուսն ունեն իրենց սեփական լեզուները։ Առաջինը հայերենն է (հայերի լեզուն), երկրորդը կիպրական արաբերենն է (Մարոնիների լեզուն)։ Հաճախ այդ երկու լեզուների կողքին է դասվում Կուրբետչա լեզուն (Կուրբետների լեզուն), սակայն այն լայն կիրառություն չունի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիպրոսի լեզուներ
Պուտաքար

**Պուտաքար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռնաշղթայում, Մարտունի գյուղից 5,9 կմ հարավ։ Հանդիսանում է Արեգունի լեռների ամենաբարձր գագաթը։ Լեռան արևելյան լանջից են սկիզբ առնում Գետկի ձախ՝ Խորաձոր և Ջրտական վտակները, իսկ հարավային լանջից՝ Դրախտիկ գետի ձախ օջանդակ Գոմագետը։ Բարձրությունը 2744 մ է։ Լանջերը ծածկված են քարակույտերով ու մերձալպյան բուսականությամբ և բյուրակն են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Լյուսի Աբդալյան

**Լյուսի Աբդալյան** (, Լիբանան), հայ նկարչուհի, դերասանուհի, երաժիշտ։

## Կենսագրություն
Լյուսի Աբդալյանը ծնվել է Բեյրութում։ Լիբանանյան քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ընտանիքով տեղափոխվել են Մոնրեալ, Կանադա։ Սովորել է հայ-ֆրանսիական Սուրբ Հակոբ վարժարանում, միաժամանակ ստացել է երաժշտական կրթություն McGill համալսարանի «Շուլիչ երաժշտական դպրոցում»։ 3-րդ կուրսում Լյուսիի ուսուցիչ Վիգեն Թուֆենկջյանը նրան է ներկայացնում իսապանացի նկարիչ Գոյայի արվեստը, ինչը լիովին փոխում է Լյուսիի կյանքը, և նրա ամբողջ ուշադրությունը կենտրոնանում է արվեստի վրա։

Լյուսիի աշխատանքները ցուցադրվել են Բրանդ Լայբրի Արտ պատկերասրահում, Իկո ցուցասրահում, Կալիֆոռնիայի ժամանակակից արվեստի պատկերասրահում, Սանտա Աննա քոլեջի հիմնական ցուցասրահում, APW պատկերասրահում և այլն։
մինի|Լյուսի Աբդալյանը «Հայակ» մրցանակաբաշխության ժամանակ
Լյուսիի ստեղծագործության թեման մարդիկ են, որոնց նա հանդիպում է, և որոնք բարդ են բնույթով։ Լյուսին տիպային նկարներ է արել Մարիա Սահակյանի «Հեքիաթ» ֆիլմի հերոսների համար։ Աշխատանքները գտնվում են տարբեր երկրների մասնավոր հավաքածուներում, Լիբանանում, Նյու Յորքում, Շվեյցարիայում, Վատիկանում Հայաստանի դեսպանատանը, Քոֆի Անանի հիմնադրամի գրասենյակում։ Ապրում և ստեղծագործում է Նյու Յորքում և Երևանում։

## Մրցանակներ
* «Հայակ» մրցանակ տարվա լավագույն դերասանուհի անվանակարգում «Կաուչո» ֆիլմում մարմնավորած դերի համար, 2014
* Նորարար փորձառական արվեստի կենտրոնի կողմից ճանաչվել է Տարվա լավագույն նկարիչ, 2014

## Ցուցահանդեսներ
Ցուցահանդեսներ է ունեցել Պիտեր Ալեքսանդրի, Շարլ Առնոլդի, Ժան-Միշել Բասկեթի, Բիլլի Ալ Վենստոնի, Դորա Դելարիոսի, Սթիվ Առնոլդի, Հենրի Հոփկինսի և այլոց հետ։
*2015 «Օդ», ՆՓԱԿ
* 2014 Joan Quinn, Brand Library Art Galleries	
* 2014 Don Bachardy/Helmut Newton, Brand Library Art Galleries		
* 2013 JOAN, JOAN, JOAN - One Subject, Many Artists, Vi Smith Concourse Gallery		
* 2011 61-րդ ամենամյա Նյու Յորքյան ցուցահանդես, Իկո պատկերասրահ	
* 2011 Mysterious Objects։ Portraits of Joan Quinn, Սանտա Աննա քոլեջի հիմնական ցուցասրահ
* 2009 Nerg 2009, Left Coast Galleries
* 2009 60-րդ ամենամյա Նյու Յորքյան ASA ցուցահանդես, Իկո պատկերասրահ
* 2009 Artist Ball,Icosahedron Gallery
* 2009 Art On Vinyl,APW Gallery
* 2009 World of Imagination, Vol. 2,APW Gallery
* 2008 Reflections of the Bay, Կալիֆոռնիայի ժամանակակից արվեստի պատկերասրահ

## Մեջբերումներ Լյուսի Աբդալյանից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lucie Abdalian 
* «Դեպի տուն», Լյուսի Աբդալյան
* Լյուսի Աբդալյան 
* Ես ծաղկեփնջեր չեմ սիրում 
* Lucie Abdalian։ Art as a new start

Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Մանդելո Վիտա

**Մանդելո Վիտա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 261 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 52 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0321։

Նահատակ Լոուրենսը հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր սուրբ։ Տոնակատարությունը օգոստոսի 10-ին է։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:550
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 443
 bar:1871 from:0 till: 507
 bar:1881 from:0 till: 504
 bar:1901 from:0 till: 505
 bar:1911 from:0 till: 509
 bar:1921 from:0 till: 466
 bar:1931 from:0 till: 400
 bar:1936 from:0 till: 434
 bar:1951 from:0 till: 410
 bar:1961 from:0 till: 386
 bar:1971 from:0 till: 330
 bar:1981 from:0 till: 285
 bar:1991 from:0 till: 269
 bar:2001 from:0 till: 262
 bar:2011 from:0 till: 244
PlotData=
 bar:1861 at: 443 fontsize:S text: 443 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 507 fontsize:S text: 507 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 504 fontsize:S text: 504 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 505 fontsize:S text: 505 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 509 fontsize:S text: 509 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 466 fontsize:S text: 466 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 400 fontsize:S text: 400 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 434 fontsize:S text: 434 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 410 fontsize:S text: 410 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 386 fontsize:S text: 386 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 330 fontsize:S text: 330 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 285 fontsize:S text: 285 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 269 fontsize:S text: 269 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 262 fontsize:S text: 262 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 244 fontsize:S text: 244 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0321 835628
* Էլեկտրոնային փոստ։ municipio@comune.mandellovitta.no.it 
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.mandellovitta.no.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աղաքար (գետ)

**Աղաքար**, *Շորժա*, գետ Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Կարմիրի լեռնանցքից հարավարևելյան մասից բխող աղբյուրներից և թափվում Գետիկ գետը։ Երկարությունը 7,5 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Գետիկ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնք
Կենացբլուր

**Կենացբլուր**, *Ջանփաթա*, լեռ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռների հյուսիսարևմտյան ճյուղավորություններում, Կարմիրի լեռներում, Կալավան գյուղից 4 կմ հարավ–արևելք, Դիլիջան քաղաքից 25 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրությունը 2428 մ է։ Կազմված է պորֆիրից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Երգում է Գոհար Գասպարյանը (ֆիլմ, 1963)

**Երգում է Գոհար Գասպարյանը**, 1963 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի նկարահանած ֆիլմ։

## Սյուժե
11 նովելից բաղկացած ֆիլմի հիմքում դասական երաժշտական ստեղծագործություններ են, որոնց կատարումով հանդես է գալիս մեծահամբավ երգչուհի Գոհար Գասպարյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1963 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրիգոր Մելիք-Ավագյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Սևիլյայի Ալկասար

**Սևիլյայի Ալկասարը** (), թագավորական պալատ է Սևիլյա քաղաքում (Անդալուզիա, Իսպանիա)։ Նախնական եղել է Մարրական նավահանգիստ։ Պալատը համարվում է Իսպանիայի ամենագեղեցիկ պալատներից մեկը, ինչը կառուցվել է մադեխար ճարտարապետական ոճով։ Պալատը 1987 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի կողմից ճանաչվել է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։
Սկզբում այն եղել է մավրերի ամրոց, այն մի քանի անգամ վերակառուցվել է։ Առաջին պալատը կառուցվել է Ալմահադների դինաստիայի կողմից։ Ժամանակակից համալիրի մեծ մասը կառուցված է արաբական ամրոցների ավերակների վրա, Կաստիլիաի թագավորի՝ Պետրո I-ի կողմից։ Շինարարության սկիզբը սկսվում է 1364 թվականին։ Պալատը հանդիսանում է ամենալավ պահպանված մուդաեհարների ճարտարապետական օրինակներից։ Հետագայում ավելացվել են գոթական էլեմենտներ, որոնք տարբերվում են գերակշռող իսլամական ոճից։ Սևիլյան Ալկասարը իր չափերով զիջում է Գրենադայի Ալգամբար անսամբլին։ Խճճված հատակները, առաստաղները, պատերը իրենցից ներկայացնում են գեղագիտական ստեղծագործություններ, որոնք իրենց շքեղությամբ և շնորհով հասել են ամենամեծ բարձրության Կարլ V-ի սենյակում և Դեսպանական դահլիճում։ *Աղջկական ներքնագավիթը*(*Patio de las Doncellas*) հայտնի է իր հարթաքանդակներով, քանդակներով։ Ընդհանուր ամառային ապաստարանի տաղավարի էլեգանտ զգացողությունը լրացնում են գեղեցիկ կտրտած այգիները՝ անուշահոտ վարդերով և նարնջի ծառերով։

## Տեսադարան

Seville_alcazar1.jpg
The_Alcazar,_Los_Baños_de_Doña_María_de_Padilla.jpg
Sevilla_Alcazar_03.jpg
Patio_de_Banderas,_primitivo_palacio_califal.jpg
Alcázar_di_Siviglia.jpg
Patio_de_las_doncellas.jpg
Detalle_de_los_Reales_Alcázares_de_Sevilla.JPG
1362261019_AlcazarSevilla.jpg
Seville_alcazar1.jpg
Alcazar_plano_2.jpg
Alcazar_Sevilla-Espana1138.JPG
Fale_-_Spain_-_Sevilla_-_60.jpg
Sevilla-Reales_Alcazares-Patio_de_la_Montería.-20110915.jpg
Virgen_de_los_mareantes_Alcazar_sevilla_002.jpg
Capitel_alcazar_002.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* http://www.visitasevilla.es/es/lugar-interes/real-alcazar 
* Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտները Իսպանիայում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:11-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:14-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:914 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իսպանիայում
Կատեգորիա:Սևիլյայի պալատներ
Ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ

**Ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ**, օրգանական միացությունների մի դաս, որի կազմի մեջ մտնում է նաև ազոտը։ Ազոտ պարունակող միացությունները լայն տարածվածություն ունեն օրգանական քիմիայում և կենսաքիմիայում։

Ազոտն ունի հինգ վալենտային էլեկտրոններ և առաջնային ամիններում եռավալենտ է, բացի այդ էլ ունի մեկ չզույգված էլեկտրոնային զույգ։ Այդ պատճառով հնարավոր է նոր կապի առաջացում ազոտի և ջրածնի ատոմների միջև, որը հանգեցնում է ամոնիումային աղերի առաջացմանը։ Բազմաթիվ ազոտ պարունակով միացություններ իրենց բնույթով հիմնային են, բայց հիմնայնության աստիճանը զգալիորեն կախված է նրանց տարածական կառուցվածքից։ Ամիդներում գտնվող ազոտի ատոմը հիմնային չէ, քանի որ տեղի է ունենում չզույգված էլեկտրոնային զույգի ապատեղայնացում կրկնակի կապի հետ, իսկ պիրոլում էլեկտրոնային զույգը հանդիսանում է արոմատիկ սեքստետի մաս։

Ածխածին-ածխածին քիմիական կապի նման հնարավոր է կրկնակի (իմիններ) և եռակի կապերի (նիտրիլներ) առաջացում։

CN քիմիական կապը բևեռացված է դեպի ազոտի ատոմը (C և N-ի էլեկտրաբացասականությունները համապատասխանաբար կազմում են 2.55 և 3.04), և այդ պատճառով մոլեկուլն ունի մեծ մոլեկուլային դիպոլային մոմենտ։

## Ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ
Գրեյս Բեդել

**Գրեյս Բեդելլ** (, ), ամերիկուհի, ով տասնմեկ տարեկան հասակում նամակ է գրել Միացյալ Նահանգների նախագահ Աբրահամ Լինկոլնին և հանդիպում ունեցել նրա հետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է նոյեմբերի 4-ին 1848 թվականին՝ Նյու Յորքում։ Նա ուներ երկու քույր՝ Էլիս և Հելեն։

## Նամակագրությունը Լինքոլնի հետ
Նա Լինքոլնին ուղղված նամակում խնդրել էր մորուք թողնել, որպեսզի նրա արտաքին տեսքը էլ ավելի տպավորիչ դառնար։ Ի պատասխան նամակին հոկտեմբերի 19-ին 1860 թվականին, Լինքոլնը չի խոստանում ամբողջությամբ կատարել նրա խնդրանքը, բայց չմերժելու համար՝ մեկ ամիս թողնում է։ Շրջագայելով Ամերիկայով մեկ՝ նախագահի ընտրություններից հետո Լինքոլնը այցելում է այն քաղաքը, որտեղ ապրում էր Գրեյսը, գտնում նրան և ասում, որ պարտական է նրան իր ներկայացուցչական մորուքի համար։ Այս մասին փետրվարի 19-ին, 1861 թվականին հայտնում է New York թերթը։ Իսկ 1878 թ.-ին Westfield թերթում Գրեյս Բեդելլ-Բիլլինգսը մի ամերիկացու հուշեց նամակ գրել նախագահին։ Գրեյս Բիդելլի օրիգինալ նամակը պահվում է Burton Historical Collection գրադարանում։ 2007 թվականին հետազոտողների կողմից հայտնաբերվեց ևս մեկ նամակ հասցեագրված Լինքոլնին, որտեղ նամակագիրը խնդրում էր նախագահին օգնել իր ծնողներին՝ ֆինանսական խնդիրները լուծելու համար։

## Անձնական կյանք
Գրեյսը ամուսնացավ Միացյալ Նահանգների քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, սերժանտ Ջորջ Նյուտոն Բիլինգսի () հետ, երբ 17 տարեկան էր, հետո նրանք տեղափոխվեցին Կանզաս նահանգի Դելֆոս քաղաք։ Գրեյսը մահացավ 1936 թվականի նոյեմբերի 2-ին՝ Դելֆոսում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Advice of a Little Girl 
* Plains Folk: President’s Day 
* Елизавета Муромская — «Как стать президентом, или История Грейс Беделл»

Կատեգորիա:1848 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:1936 մահեր
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Աբրահամ Լինքոլն
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Հետմահու դիմակ

[thumb|150px|[Դանթե Ալիգիերի|Դանթեի հետմահու դիմակը]]
[thumb|150px|[Կոմիտասի մահադիմակը Պարույր Սևակի թանգարանում]]
**Հետմահու դիմակ**, **մահադիմակ**, մոմե կամ գիպսե դիմակ, որը պատրաստվում է մահացած անձանց դեմքից։ Հետմահու դիմակները կարող են մահացողի հիշատակ լինել կամ օգտագործվել դիմանկարների պատրաստման համար։ Հաճախ հնարավոր է լինում տարբերակել այն դիմանկարները, որոնք նկարվել են հետմահու դիմակների հիման վրա, որովհետև դիմակի պատրաստման ժամանակ գիպսի վրա առաջանում են զգալի տարբերություններ և շեղումներ։ Որոշ մշակույթներում հետմահու դիմակները կավե կամ այլ նյութից պատրաստված արտեֆակտեր են, որոնք դրվում են մահացածի դեմքին՝ թաղման արարողության ժամանակ։ Սրանցից ամենից տարածվածները հին եգիպտական դիմակներն են, որոնք օգտագործվել են դիակների մումիֆիկացման համար (օրինակ՝ Թութանհամոնի դիմակը)

10-րդ դարում շատ եվրոպական երկրներում, հետմահու դիմակներն օգտագործվել են մահացածի թաղման մեծ դիմանկարներում։ 18-19-րդ դարերում տարածված էր պատրաստել անհայտ մահացած անձանց հետմահու դիմակներ՝ նրանց հետագա նույնականացման նպատակով։ Այս արարողությունը հետագայում փոխարինվել է լուսանկարչությամբ (հետմահու լուսանկարչություն)։

Դեմքերը վնասված անձանց ժամանակ վերցրել են նրանց ձեռքերի գիպսե կաղապարը։ Կենդանի և ապրող մարդկանցից ու կենդանիներից վերցրած դիմակներն անվանում են կյանքի դիմակներ։ Ֆրենոլոգիայում կեղծ գիտական նպատակներով օգտագործվում են դիմակների երկու տեսակներն էլ։

## Պատմություն

### Քանդակներ
thumb|120px|right|Թութենհամոնի մումիայի դիմակը
[thumb|120px|right|''«[Անծանոթը Սենից»'']]
Մահացած մարդկանց դեմքից դիմակներ պատրաստելը ավանդույթ է շատ երկրներում։ Հին Եգիպտոսում հուղարկավորության ամենագլխավոր մասը դիակի մումիֆիկացումն էր, որը աղոթքների ուղեկցությամբ մտցվում էր էմալապատ, ոսկով և թանկագին քարերով զարդարված սարկոֆագի մեջ։ Ծեսի կարևոր մաս էր կազմում նաև հատուկ քանդակված դիմակը, որը դրվում էր մահացածի դեմքի վրա։ Հին եգիպտացիները հավատում էին, որ դիմակը ուժեղացնում է հոգին և պաշտպանում այն մեռյալների աշխարհի ճանապարհին հանդիպող չար հոգիներից։ Ամենահայտնի դիմակներից մեկը Թութենհամոնի դիմակն է, որը պատրաստված է ոսկուց, թանկագին քարերից և ունի փարավոնի դեմքին բնորոշ գծեր։

1876 թվականին հնէաբան Հենրիխ Շլիմանը հայտնաբերեց Միկենայի վեց դամբարանները։ Նա վստահ էր, որ այդ դամբարանները պատկանում են հին հունական թագավորներ և հերոսներ Ագամենոնին, Կասանդրային, Էվրիմդոնին և այլոց։ Բոլոր գանգերը ոսկեզօծ էին։ Այժմ քիչ հավանական է համարվում, որ գանգերը պատկանել են հունական այդ հերոսներին։

### Գիտություն
Հետմահու դիմակները լայնորեն կիրառվել են գիտության մեջ 18-րդ դարի վերջում, մարդու ֆիզիոգնոմիայի բազմազանությունն ուսումնասիրելու համար։ Կյանքի դիմակները նույնպես տարածված էին։ Հնէաբանները այս դիմակներն օգտագործում էին հայտնի անձանց և հանցագործների ֆիզիոգնոմիկ հատկանիշների հետազոտման համար։ Դիմակներ էին հավաքվում նաև ռասայական տարբերությունների ուսումնասիրման նպատակով։ Հետմահու դիմակները մինչև լուսանկարչության բացահայտումը կիրառվել են նաև դատաբժկության մեջ մահացածի նույնականացման նպատակով։

## Տես նաև
* Հետմահու լուսանկար
* Սուգ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մահ
Կարմիրի լեռներ

**Կարմիրի լեռներ**, *Կարմիրի լեռնաշղթա*, լեռներ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռների ճյուղավորությունը Կարմիրի լեռնանցքից դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Գետիկ, Բարեբեր և Դրախտիկ գետերի միջև, Կալավան գյուղից 4 կմ հարավ–արևելք։ Ամենաբարձր գագաթը Կենացբլուր լեռն է՝ 2428 մ բարձրությամբ։

## Տես նաև
* Կարմիրի լեռնանցք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռնաշղթաներ
Գրիգորիս (բժիշկ)

**Գրիգորիս** (Չանղըրը - Աբու Հարարի անապատ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Գրիգորիսը ծնվել է Չանղըրըում։ Աշխատել է կոնիացի բժիշկ Տատիի դեղատանը և բժիշկ Ժամկոչյանի մոտ։ Ձերբակալվել է Չանղըրըում և աքսորվել Դեյր-էլ-Զոր։ Հասել է մինչև Աբու Հարարի անապատը, որտեղ էլ սպանվել է։

1916 թվականին Աբու Հարարի անապատում սև ռետինկոթե ֆրակը և սպիտակ օսլայած վերնաշապիկը հագին, ընկած է եղել մեջքի վրա, գանգը ճակատի կողմից բացված և ուղեղը դուրս եկած։ Կողքին ընկած է եղել սև տետրակը, որը գտնել են անապատում հանգրվանած հայ մանչուկները։ Տետրակում գրի է առել իր հետ կատարվածը, որի վերջին տողերն են. «…Գիշերային լուսնի լոյսով, ետ դէպի Հալէպ զարտուղի ճանապարհով հետիոտն քալելով ինքզինքս մեծ սպանդէն ազատել որոշած եմ»։

## Գրականություն
*Սերոբեան Յակոբ Ա., Եղեռնի յուշերս, Պէյրութ, 2005։
## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Բորգոմաներո

**Բորգոմաներո ** (), քաղաք Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում։

Բնակչությունը 21305 մարդ է (2010 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 658 մարդ/կմ² է։ 32 կմ² է։ Փոստային ինդեքսը՝ 28021։ Հեռախոսային կոդը՝ 0322։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Բարֆոլոմեյը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:22000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 8814
 bar:1871 from:0 till: 9641
 bar:1881 from:0 till: 10307
 bar:1901 from:0 till: 10983
 bar:1911 from:0 till: 12122
 bar:1921 from:0 till: 13243
 bar:1931 from:0 till: 13279
 bar:1936 from:0 till: 13434
 bar:1951 from:0 till: 13944
 bar:1961 from:0 till: 15692
 bar:1971 from:0 till: 18930
 bar:1981 from:0 till: 19457
 bar:1991 from:0 till: 19102
 bar:2001 from:0 till: 19315
 bar:2011 from:0 till: 21166
PlotData=
 bar:1861 at: 8814 fontsize:S text: 8814 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 9641 fontsize:S text: 9641 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 10307 fontsize:S text: 10307 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 10983 fontsize:S text: 10983 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 12122 fontsize:S text: 12122 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 13243 fontsize:S text: 13243 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 13279 fontsize:S text: 13279 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 13434 fontsize:S text: 13434 shift:(-17,5)
 bar:1951 at: 13944 fontsize:S text: 13944 shift:(-14,5)
 bar:1961 at: 15692 fontsize:S text: 15692 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 18930 fontsize:S text: 18930 shift:(-17,5)
 bar:1981 at: 19457 fontsize:S text: 19457 shift:(-14,5)
 bar:1991 at: 19102 fontsize:S text: 19102 shift:(-11,5)
 bar:2001 at: 19315 fontsize:S text: 19315 shift:(-7,5)
 bar:2011 at: 21166 fontsize:S text: 21166 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0322 837711
* Էլեկտրոնային հասցե։ urp@comune.borgomanero.no.it
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.borgomanero.no.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի գլխավոր կայք 
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր