Բորիս Գրաչևսկի

**Բորիս Յուրևիչ Գրաչևսկի** (, ), ռուս կինոռեժիսոր և սցենարիստ, կինոարտադրության կազմակերպիչ, «Երալաշ» մանկական կինոամսագրի գեղարվեստական ղեկավար (2002-2021)։ Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների «Նիկա» ակադեմիայի անդամ, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2000), ՌԴ կառավարության մրցանակի դափնեկիր (2010)։

## Կենսագրություն
Բորիս Գրաչևսկին ծնվել է 1949 թվականի մարտի 18-ին Մոսկվայի մարզի Ռամենսկի շրջանում՝ «Պոլուշկինո» հանգստյան տանը, հրեական ընտանիքում։ Հայրը՝ Յուրի Մաքսիմովիչ Գրաչևսկին (1924-1998), ծնունդով եղել է Վիտեբսկից, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, լեյտենանտ, 1942-1946 թվականներին ծառայել է հակաօդային պաշտպանության զորքերում, զորացրվելուց հետո աշխատել է որպես կոնֆերանսիե և կուլտաշխատող։ Մայրը՝ Օլգա Լազարևնա Գրաչևսկայան (օրիորդական ազգանունը՝ Ժարկովսկայա), եղել է գրադարանավար։

Բորիս Գրաչևսկին վեց տարեկանում հոր հետ բեմ է դուրս եկել, տասը տարեկանում բեմադրել է առաջին պարը, 11 տարեկանում՝ ամանորյա ցերեկույթը։

Ավարտել է Ս. Պ. Կորոլյովի գործարանին առընթեր Կալինինգրադի մեխանիկական տեխնիկումը, որտեղ ստացել է խառատի մասնագիտություն։ Աշխատել է որպես խառատ, ապա տեխնիկ-կոնստրուկտոր Կորոլյովի գործարանում։

1968 թվականին ծառայել է բանակում։ Գրաչևսկու խոսքով՝ գլխի վնասվածքից հետո գտնվելով կլինիկական մահվան վիճակում՝ նա վերապրել է հանդերձյալ աշխարհում լինելու փորձը՝ «լուսավոր թունելում» թռիչքի տեսքով։

Բանակային ծառայությունից հետո աշխատանքի է ընդունվել Գորկու անվան կինոստուդիայում։ Աշխատել է որպես ադմինիստրատոր Ալեքսանդր Ռոուի, Մարկ Դոնսկոյի, Վասիլի Շուկշինի կինոնկարներում։ Կինոստուդիայում եղել է ավագ ադմինիստրատոր, նկարահանող խմբի փոխտնօրեն։

1969 թվականին ընդունվել է ՎԳԻԿ հեռակա բաժնի «կինոարտադրության կազմակերպում» ֆակուլտետ, սակայն ուսումը ավարտել է միայն 23 տարի անց։

1974 թվականին Բորիս Գրաչևսկին իր նախաձեռնությամբ  դրամատուրգ Ալեքսանդր Խմելիկի հետ համատեղ հիմնադրել է «Երալաշ» մանկական հումորային կինոամսագիրը, որտեղ աշխատել է մինչև իր կյանքի վերջը։ Գրել է 11 սցենար կինոամսագրի համար, բեմադրել է մի շարք սյուժեներ որպես բեմադրող ռեժիսոր, ինչպես նաև մի շարք դերեր է խաղացել որպես դերասան, որոշ սյուժեներում հնչյունավորել է հեղինակի տեքստը։

1995 թվականին Գորկու անվան կինոստուդիայի հիման վրա հիմնադրել է «Երալաշ-Լենդ» կինոստուդիան, իսկ 2005 թվականին կինոստուդիայի հիման վրա հիմնադրել է «Երալաշ» կինոստուդիան։

Հանդես է եկել որպես վավերագրական ֆիլմերի հեղինակ, «Սոցիալական գովազդ» նախագծի հեղինակ։

2008-2009 թվականներին նկարահանել է իր առաջին լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմը՝ «Տանիք» (), որն էկրան է բարձրացել 2009 թվականի սեպտեմբերին։

2009-2010 թվականներին բազմիցս եղել է ՍՏՍ-ի «Видеобитва» հաղորդման ժյուրիի նախագահը։ 2013 թվականից մասնակցել է Մարգարիռա Մայսկայայի «Արտ Իզո կենտրոն» արվեստի միջազգային կենտրոնի՝ հաշմանդամ երեխաների համար իրականացվող բարեգործական ծրագրերին։

2014 թվականի հուլիսին Գրաչևսկին՝ որպես ռեժիսոր, ձեռնամուխ է եղել «Նոտաների միջև կամ տանտրիկ սիմֆոնիա» դրամատիկ ֆիլմի արտադրությանը, որը պատմում է համաշխարհային ճանաչում ունեցող կոմպոզիտորի և գավառական ծագում ունեցող երիտասարդ աղջկա սիրո մասին, իսկ գլխավոր դերերը խաղացել են Անդրեյ Իլյինը և Յանինա Մելեխովան։

Հեղինակել է «Идиотизмы» հումորային ասույթների ժողովածուն։

2017 թվականին եղել է «Կարուսել» հեռուստաալիքի մանկական ՈՒՀԱ ժյուրիի անդամ։

### Հիվանդություն և մահ
2018 թվականին «Մարդու ճակատագիրը» () հեռուստահաղորդման ժամանակ Գրաչևսկին պատմել է, որ ավելի վաղ իր մոտ ախտորոշել են մաշկի քաղցկեղ, որի պատճառը եղել է խալը, դրա հետ կապված ինքը տարել է մի քանի վիրահատություններ, ճառագայթում և քիմիաթերապիա։

2020 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Բորիս Գրաչևսկու մոտ ախտորոշվել է կորոնավիրուսային վարակ են ախտորոշել։ Վեց օր անց նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, իսկ երկու օր անց տեղափոխել են վերակենդանացման բաժանմունք։ Հունվարի 7-ին ռեժիսորին միացրել են ԻՎԼ-ի ապարատին և մտցրել են դեղորայքային քնի վիճակի մեջ։ 2021 թվականի հունվարի 14-ին Բորիս Գրաչևսկին մահացել է կորոնավիրուսային վարակի հետևանքով առաջացած բարդությունների պատճառով։

Հրաժեշտի արարողությունը տեղի է ունեցել 2021 թվականի հունվարի 17-ին Մոսկվայում՝ Կինոյի կենտրոնական տանը։ Թաղվել է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը։

2022 թվականի հունվարի 14-ին՝ Բորիս Գրաչևսկու մահվան տարելիցի օրը, Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը տեղի է ունեցել նրա գերեզմանի հուշարձանի բացումը։

## Անձնական կյանք
* Առաջին կինը՝ Գալինա Յակովլևնա Գրաչևսկայա (ծնվ.՝ հունվարի 1, 1948 թվական, ամուսնացած են եղել գրեթե 35 տարի, 1970 թվականից),
** Որդին՝ Մաքսիմ Բորիսովիչ Գրաչևսկի (ծնվ.՝ դեկտեմբերի 9, 1972 թվականի), գործարար, «Աշխատանքային ռեզերվներ» () ԲԲԸ գլխավոր տնօրեն,
** Դուստրը՝ Քսենյա Բորիսովնա Ալեևա-Գրաչևսկայա (ծնվ.՝ հունիսի 20, 1979 թվական), աշխատել է Երալաշում, «Ֆարենհեյթ Ակումբ» ՍՊԸ տուրիստական գործակալության ղեկավար,
* Երկրորդ կինը (2010 թվականի մայիսից մինչև 2014 թվականի փետրվար)՝ Աննա Եվգենևնա Գրաչևսկայա (օրիորդական ազգանունը՝ Պանասենկո, ծնվ․՝ սեպտեմբերի 6, 1986 թվական), 2012 թվականին ամուսնու հետ նկարահանվել է «Երալաշի» № 268 «Ճիչ» () դրվագում, որտեղ Բորիս Գրաչևսկին խաղացել է գլխավոր, իսկ Աննա Գրաչևսկայան՝ բուժքրոջ էպիզոդիկ դեր,
** Դուստրը՝ Վասիլիսա Բորիսովնա Գրաչևսկայան (ծնվ.՝ 19 սեպտեմբերի, 2012 թվական),
* Երրորդ կինը (2016 թվականի փետրվարից)՝ Եկատերինա Բելոցերկովսկայա (ծնվ․՝ 25 դեկտեմբերի, 1984 թվական), դերասանուհի և երգչուհի,
** Որդին՝ Ֆիլիպ Բորիսովիչ Գրաչևսկի (ծնվ.՝ 8 ապրիլի, 2020 թվական)

Բորիս Գրաչևսկին իրեն հավատացյալ մարդ չի համարել, սակայն պատանեկան տարիքում ընթերցելով Միխայիլ Բուլգակովի «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպը, հետաքրքրվել է կրոնական հարցերով և այցելել տաճարներ, ներառյալ Երուսաղեմի Տիրոջ Գերեզմանի տաճարը։ Իր իսկ խոսքերով՝ մանուկ հասակում հաճախ է հանդիպել Պատրիարք Ալեքսի Առաջինին, որն ապրում էր իր պապի տան կողքին գտնվող տանը, ով, վերադառնալով Ելոխովի Բոգոյավլենսկի տաճարում մատուցած պատարագից, երեխաներին կոնֆետ էր հյուրասիրում։

## Հասարական դիրքորոշում
2014 թվականի մարտի 11-ին ստորագրել է Ռուսաստանի մշակույթի գործիչների դիմումը՝ ի պաշտպանություն ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի քաղաքականության Ուկրաինայում և Ղրիմում։

Բազմիցս եղել է ինքնահռչակ Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետությունում, այնտեղ ներկայացրել է իր «Նոտաների միջև կամ Տանտրիկ սիմֆոնիա» ֆիլմը և ելույթ է ունեցել տեղական հեռուստաալիքներով։

## Ֆիլմագրություն
**Ռեժիսոր**
*  – «Տանիք» ()
*  – «Նոտաների միջև, կամ Տանտրիկ սիմֆոնիա»» ()

**Դերասան**
*  – «Ստեպանիչի մեքսիկական ճանապարհորդությունը» () – *Ռոմերո Սանչես*
*  – «Կարճ ալիքներ» (),  *կավատ*

## Պարգևներ
* Պատվո շքանշան (20 մարտի, 2009 թվական),  *հայրենական կինեմատոգրաֆիական արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի և երկարամյա ստեղծագործական գործունեության համար*
* Բարեկամության շքանշան (23 օգոստոսի, 2019 թվական),  *հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի, բազմամյա բեղմնավոր գործունեության համար*
* «Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչում (26 հուլիսի, 2000 թվական) — *արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2010 թվականի մրցանակ մշակույթի բնագավառում (17 դեկտեմբերի, 2010 թվական) – *«Երալաշ» մանկական հումորային կինոամսագրի ստեղծման համար*
* «Ոսկե Խոյ» մրցանակի դափնեկիր, «Ոսկե Օստապ» մրցանակի կրկնակի դափնեկիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Безрук М.* Борис Грачевский: Нам нужен Буратино // газета «Труд». № 40 за 09.03.2006
* *Кудряц Е.* Юбилейное интервью Бориса Грачевского // Кино-Театр.ру, 11.03.2009
* *Мотаева Т.* Борис Грачевский: Во мне сидит пацан! // газета «Крестьянин», 18.03.2009
* *Романова Г.* Борис Грачевский: Я ужасно ленивый трудоголик // Российская газета — Неделя № 0 (3432). 19.03.2004
* Директор безобразия. Борис Грачевский: «звёздную» болезнь я лечу радикальным способом // Российская газета — Неделя № 0 (4595). 21.02.2008
* 
* 
*  // Телеканал «Спас», 09.03.2019

Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս աթեիստներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստատեսության դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ
Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ