Դեյվիդ Բեյքեր (կենսաքիմիկոս)

**Դեյվիդ Բեյքեր** (), ամերիկացի կենսաքիմիկոս և հաշվողական կենսաբան, որն ստեղծել է սպիտակուցներ նախագծելու և դրանց եռաչափ կառուցվածքը կանխատեսելու մեթոդներ: Նա Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտի կենսաքիմիայի պատվավոր պրոֆեսոր է, հետազոտող և Վաշինգտոնի համալսարանի գենոմի գիտությունների, բիոինժեներիայի, քիմիական ճարտարագիտության, համակարգչային գիտության և ֆիզիկայի դոցենտ։ Նա արժանացել է քիմիայի 2024 թվականի Նոբելյան մրցանակի հաշվողական սպիտակուցների նախագծման վրա կատարած աշխատանքի համար։

Բեյքերը Միացյալ Նահանգների Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է և Վաշինգտոնի համալսարանի Սպիտակուցների ձևավորման ինստիտուտի տնօրենը։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք և կրթություն
Բեյքերը ծնվել է հրեական ընտանիքում Սիեթլում, Վաշինգտոն, 1962 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, ֆիզիկոս Մարշալ Բեյքերի և երկրաֆիզիկոս Մարսիա (ծնվ. Բուրգին) Բեյքերի որդին։ Նա ավարտել է Սիեթլի Գարֆիլդի միջնակարգ դպրոցը:

Բեյքերը 1984 թվականին Հարվարդի համալսարանից բակալավրի աստիճան է ստացել կենսաբանություն մասնագիտությամբ: Այնուհետ նա ընդունվել է Ռենդի Շեկմանի լաբորատորիա։ 1989 թվականին Բերքլիի համալսարանից նա ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում կենսաքիմիայի ոլորտում: 1993 թվականին նա ավարտեց իր  հետդոկտորական վերապատրաստումը կենսաֆիզիկայի ոլորտում Դեյվիդ Ագարդի հետ Կալիֆորնիայի համալսարանում, Սան Ֆրանցիսկո։
### Կարիերա
1993 թվականին Բեյքերը միացել է Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական դպրոցի կենսաքիմիայի ամբիոնին որպես պրոֆեսորադասախոսական կազմի անդամ: Նա դարձել է Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտի հետազոտող 2000 թվականին։ Բեյքերը 2009 թվականին ընտրվել է Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։
### Անձնական կյանք
Բեքերն ամուսնացած է Վաշինգտոնի համալսարանի կենսաքիմիկոս Հաննելե Ռուոհոլա-Բեյքերի հետ: Նրանք ունեն երեք երեխաներ։

## Հետազոտություն
Թեև Բեյքերը առաջին հերթին հայտնի է սպիտակուցների կառուցվածքների և գործառույթների կանխատեսման և նախագծման կենսաբանական հաշվարկային մեթոդների մշակմամբ, նա պահում է ակտիվ փորձարարական կենսաքիմիական խումբ։ Նա հեղինակել է ավելի քան 600 գիտական ​​աշխատություններ։

Բեյքերի խումբը մշակել է Rosetta-ի ալգորիթմը ի սկզբանե սպիտակուցի կառուցվածքի կանխատեսման համար, որը ընդլայնվել է որպես սպիտակուցների նախագծման գործիք՝ Rosetta@home կոչվող բաշխված հաշվողական նախագիծ, և Foldit համակարգչային խաղը։ Բեյքերը Rosetta Commons-ի՝ լաբորատորիաների և հետազոտողների կոնսորցիումի տնօրենն էր, որը մշակում է կենսամոլեկուլային կառուցվածքի կանխատեսման և նախագծման ծրագրակազմ: Բեյքերի խումբը կանոնավոր կերպով մասնակցել է CASP կառուցվածքի կանխատեսման մրցույթին՝ մասնագիտանալով *ab initio* մեթոդներում, ներառյալ Rosetta արձանագրության և՛ ձեռքով, և՛ ավտոմատացված տարբերակները։ Արհեստական ​​ինտելեկտն օգտագործելով, հետագայում նրա խումբը մշակեց ծրագրի ավելի նոր տարբերակը, որը հայտնի է որպես RoseTTAFold։

Բեյքերի խումբը նույնպես զբաղվում է նաև սպիտակուցների դիզայնով, նրանք հայտնի են Top7-ի նախագծմամբ՝ առաջին արհեստական ​​սպիտակուցը՝ նոր ծալքերով։

2017 թվականին Բեյքերի Սպիտակուցների դիզայնի ինստիտուտը Open Philanthropy-ից ստացավ ավելի քան 11 միլիոն դոլար, որին հաջորդեց լրացուցիչ 3 միլիոն դոլար նվիրատվություն 2021 թվականին։

2019 թվականի ապրիլին Բեյքերը TED2019-ին Վանկուվերում, Կանադա, «5 մարտահրավերներ, որոնք մենք կարող էինք լուծել նոր սպիտակուցներ նախագծելով» վերնագրով TED ելույթ ունեցավ։

Բեյքերը մի քանի կենսատեխնոլոգիական ընկերություններ է համահիմնել, այդ թվում՝ Prospect Genomics-ը, որը 2001 թվականին ձեռք էր բերվել Eli Lilly դուստր ձեռնարկության կողմից,, Icosavax-ը, որը ձեռք է բերվել AstraZeneca-ի կողմից 2023 թվականին, Sana Biotechnology, Lyell Immunotherapeutics և Xaira Therapeutics։

## Ծանոթագրություններ