Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024

**2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր** (), պաշտոնապես **XXXIII օլիմպիադայի խաղեր** () կամ **Փարիզ 2024**, շարունակական միջազգային բազմասպորտային իրադարձություն է, որը տեղի է ունեցել 2024 թվականի հուլիսի 24-ից մինչև օգոստոսի11-ը Ֆրանսիայում, բացման արարողությունը տեղի է ունեցել հուլիսի 26-ին։ Փարիզը հիմնական հյուրընկալող քաղաքն է, իսկ միջոցառումները կատարվել են ինչպես Մետրոպոլյան Ֆրանսիայի 16 քաղաքներում, այնպես էլ Ֆրանսիական Պոլինեզիայի Տահիթի քաղաքում։

Խաղերի անցկացման վայր դառնալու իրավունքին Փարիզը արժանացել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Պերուի Լիմա քաղաքում կայացած ՄՕԿ-ի 131-րդ նստաշրջանում: Բազմաթիվ մերժումներից հետո, մնացել են իրավունքը վիճարկող Փարիզն ու Լոս Անջելեսը: Փարիզը նախկինում հյուրընկալել է Օլիմպիական խաղերը 1900 և 1924 թվականներին։ Այժմ այն կդառնա ամառային օլիմպիական խաղերը երբևէ երեք անգամ հյուրընկալող երկրորդ քաղաքը (Լոնդոնից հետո, որն ընդունել է 1908, 1948 և 2012 թվականների խաղերը)։ «Փարիզ 2024»-ը կնշի Փարիզի 1924 թվականի և Ձմեռային Օլիմպիական՝ Շամոնի 1924 թվականի հարյուրամյակները, այսպիսով սա կլինի վեցերորդ Օլիմպիական խաղերը, որոնք հյուրընկալում են Ֆրանսիան (երեք ամառային և երեք ձմեռային օլիմպիական խաղեր) և առաջին ֆրանսիական օլիմպիական խաղերը՝ 1992 թվականի Ալբերվիլի  ձմեռային խաղերից հետո։ Ամառային խաղերը կվերադառնան ավանդական քառամյա օլիմպիադայի ցիկլին այն բանից հետո, երբ 2020 թվականի Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերը հետաձգվել են մինչև 2021 թվականը՝ COVID-19 համաճարակի պատճառով:

«Փարիզ 2024»-ը կներկայացնի բրեյքդանսի դեբյուտը որպես օլիմպիական իրադարձություն և կլինի վերջին օլիմպիական խաղերը, որոնք անցկացվում են ՄՕԿ-ի նախագահ Թոմաս Բախի օրոք։ Ակնկալվում է, որ 2024 թվականի խաղերը կարժենան 9 մլրդ եվրո։

## Հայտեր
Վեց քաղաքներ՝ Փարիզը, Համբուրգը, Բոստոնը, Բուդապեշտը, Հռոմը և Լոս Անջելեսը հավակնել են Օլիմպիական խաղերի անցկացման կազմակերպիչ քաղաք դառնալ: Թեկնածության հայտերի մի մասը չեղարկվել է քաղաքական անորոշ վիճակի և ծախսերի մեծության պատճառով: ԱՄՆ-ի պաշտոնական մրցույթում Բոստոնը գերազանցել է Լոս Անջելեսին, Սան Ֆրանցիսկոյին և Վաշինգտոնին: 2015 թվականի հուլիսի 27-ին Բոստոնն ու USOC-ը փոխադարձ համաձայնության են եկել Բոստոնի խաղերի հյուրընկալման առաջարկը դադարեցնելու վերաբերյալ: Համբուրգը՝ 2015 թվականի նոյեմբերի 29-ին հանրաքվե անցկացնելուց հետո, հետաձգել է իր առաջարկը։ Հռոմը՝ ելնելով ֆինանսական դժվարություններից, հրաժարվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։ Բուդապեշտը դուրս է եկել 2017 թվականի փետրվարի 22-ին, այն բանից հետո, երբ առաջարկի դեմ հայցը ավելի շատ ստորագրություններ է հավաքել, քան անհրաժեշտ է հանրաքվեի համար&nbsp;։

Այս հրաժարականներից հետո ՄՕԿ-ի գործադիր խորհուրդը հավաքել է 2017 թվականի հունիսի 9-ին Լոզանում՝ քննարկելու 2024 և 2028 թվականների հայտերի գործընթացը։ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն պաշտոնապես առաջարկել է 2017 թվականին միաժամանակ ընտրել 2024 և 2028 թվականների օլիմպիական խաղերի ընդունող քաղաքները, առաջարկ, որը ՄՕԿ-ի արտահերթ նստաշրջանը հաստատել էր 2017 թվականի հուլիսի 11-ին Լոզանում։ ՄՕԿ-ը նախաձեռնել է մի գործընթաց, որով «Լոս Անջելես 2024»-ի և «Փարիզի 2024»-ի հայտային հանձնաժողովները հանդիպել են ՄՕԿ-ի հետ՝ քննարկելու, թե որ քաղաքն է ընդունելու խաղերը 2024 և 2028 թվականներին, և արդյոք հնարավոր է ընտրել երկուսի համար ընդունող քաղաքները միաժամանակ։

Երկու խաղերի ընդունող քաղաքները միաժամանակ շնորհելու որոշումից հետո Փարիզը համարվել է 2024 թվականի նախընտրելի հյուրընկալող քաղաքը: 2017 թվականի հուլիսի 31-ին ՄՕԿ-ը հայտարարել է Լոս Անջելեսը՝ որպես 2028 թվականի ընդունող քաղաքի միակ թեկնածու, ինչը հնարավորություն տվեց Փարիզին հաստատել որպես 2024 թվականի հյուրընկալող երկիր։ Երկու որոշումներն էլ վավերացվել են ՄՕԿ-ի 131-րդ նստաշրջանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։

## Հյուրընկալող քաղաքի ընտրություններ

Փարիզն ընտրվել է որպես ընդունող քաղաք 2017 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Պերուի Լիմայում ՄՕԿ-ի 131-րդ նստաշրջանում: ՄՕԿ-ի երկու ֆրանսիացի անդամները՝ Գի Դրուտը և Թոնի Էստանգեն, Օլիմպիական կանոնադրության կանոններով քվեարկելու իրավունք չեն ունեցել:

## Նախապատրաստում
### Վայրեր

Օլիմպիական միջոցառումների մեծ մասը կանցկացվի Փարիզ քաղաքում և Մետրոպոլյան Ֆրանսիայում, ներառյալ Փարիզի հարևան՝ Սեն-Դենի, Լե Բուրժե, Նանտեր, Վերսալ և Վայր-սյուր-Մարն քաղաքները։

Բասկետբոլի նախնական և հանդբոլի եզրափակիչները կանցկացվեն Լիլում, որը 225 կմ է հեռու ընդունող քաղաքից; ծովագնացությունը և որոշ ֆուտբոլային խաղեր կանցկացվեն Միջերկրական ծովի Մարսել քաղաքում, որը 777 կմ է հեռու ընդունող քաղաքից; Միևնույն ժամանակ, սպասվում է, որ սերֆինգի միջոցառումները կանցկացվեն Ֆրանսիական Պոլինեզիայի անդրծովյան տարածքում գտնվող Թեահուպո գյուղում, որը 15․716 կմ է: հեռու հյուրընկալող քաղաքից՝ Փարիզից։ Ֆուտբոլը կհյուրընկալվի նաև ևս հինգ քաղաքներում, որոնք են՝ Բորդոն, Դեսին-Շարպիեն ( Լիոն ), Նանտը, Նիցան և Սենտ Էթյենը, որոնցից մի քանիսը Լիգա 1-ի ակումբների տունն են:

#### Մեծ Փարիզ

#### «Փարիզի կենտրոն» գոտի

#### Վերսալ

#### Օբեկտներ Փարիզից դուրս
* Վեր սյուռ Մառն (22 000) - թիավարում, թիավարում բայդարկաներով և կանոեներով,թիավարման սլալոմ
* Տեահուպոո (Ֆրանսիական Պոլինեզիա) - սյորֆինգ
* Մարսել - առագաստավարում

#### Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
* Վելոդրոմ (Մարսել)

## Օրացույց



## Բացման արարողություն
Բացման արարողությունը սկսել է 2024 թվականի հուլիսի 26-ին ժամը 19:30-ին (CEST, GMT+2)։ Պատմության մեջ երկրորդ դեպքն է, երբ Օլիմպիական խաղերի բացումը տեղի է ունեցել մարզադաշտից դուրս, առաջինը 2018 թվականի ամառային պատանեկան օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունն է։ Ազգերի շքերթը կայացել է Սենի երկայնքով նավային շքերթի ժամանակ՝ Պոնտ դ'Աուստերլիցից մինչև Պոնտ դ'Իենա, իսկ պաշտոնական արարողակարգը տեղի է ունեցել Place du Trocadéro-ում՝ ժամանակավոր «մինի մարզադաշտում»: Մասնակցել է մոտ 320,000 հանդիսական Սեն գետի ափից,նրանք ականատես են եղել 80 նավակների անցմանը, որոնք տեղափոխել են հայտնի մարզիկների։ 6 կմ շքերթի երթուղին ներկայացրել է արարողության մշակութային տարրերը և Փարիզի տեսարժան վայրերը։ 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի և պարալիմպիկ խաղերի արարողությունները ղեկավարել է Թոմաս Ջոլին։

Ըստ կազմակերպիչների բացումը եղել է «Օլիմպիական պատմության ամենադիտարժան և հասանելի բացման արարողությունը», իսկ COJOP2024-ի նախագահ Թոնի Էստանգուեն հայտարարել է, որ ներկա լինելն անվճար կլինի՝ գնահատելով, որ այն կարող է գրավել մինչև 600,000 հանդիսատես, ինչը ցույց է տալիս Փարիզի ընդհանուր նպատակը, որ խաղերը լինեն «ժողովրդական օլիմպիադա»։ Եղել են 100,000 տոմսերով հանդիսատես Սենի ստորին ափերի դիտակետերում, և մոտավորապես 200,000 հանդիսականներ՝ վերին ափերի անվճար դիտակետերում (ի լրումն այլ հասարակական վայրերից և շենքերից տեսանելի լինելուց): 2024 թվականի մարտին, անվտանգության նկատառումներից ելնելով, Ֆրանսիայի կառավարությունը հայտարարել է, որ մուտքը դեպի վերին ափի վայրեր կլինի միայն հրավերով, իսկ 2024 թվականի ապրիլին նախագահ Մակրոնը հայտարարել է, որ արարողությունը կարող է կրճատվել կամ անցկացվել անհրաժեշտության դեպքում Ստադ դե Ֆրանսում սովորական ձևով։

## Սպորտաձևեր
2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ծրագիրը ներառում է 329 իրադարձություն 32 մարզաձևերում, ներառյալ 28 «հիմնական» օլիմպիական մարզաձևերը, որոնք վիճարկվել են 2016 և 2020 թվականներին, և չորս ընտրովի մարզաձևեր, որոնք առաջարկվել են Փարիզի կազմկոմիտեի կողմից.  որպես ընտրովի սպորտ, մինչդեռ սքեյթբորդինգը, սպորտային մագլցումը և սերֆինգը վերադարձել են 2020 թվականից։ Ծանրամարտից հանվել է 4 իրադարձություն. կանոեում երկու սպրինտ մրցումները փոխարինվել են սլալոմի երկու մրցումներով՝ ընդհանուր թիվը պահելով 16։ Սպորտային ժայռամագլցման ժամանակ նախորդ «համակցված» միջոցառումը բաժանվել է առանձին արագության մագլցման և ժայռամագլցման և առաջատար առարկաների յուրաքանչյուր սեռի համար: 

2023 թվականի փետրվարին ԱՄՆ-ն հայտարարել 2023 թվականի աշխարհի առաջնությունը (կազմակերպված բռնցքամարտի միջազգային ասոցիացիայի կողմից) բոյկոտելու իր որոշման մասին, որտեղ ռուս և բելառուս մարզիկները մրցելու էին առանց սահմանափակումների։ 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում Լեհաստանը, Շվեյցարիան, Նիդեռլանդները, Մեծ Բրիտանիան, Իռլանդիան, Չեխիան, Շվեդիան և Կանադան հետագայում միացան ԱՄՆ-ին։

* Ջրային սպորտ
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
** Բասկետբոլ (2)
** 3×3 բասկետբոլ (2)
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
** Գեղարվեստական (14)
** Ռիթմիկ (2)
** Բատուտի (2)
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
** Սլալոմ (6)
** Սպրինտ (10)
* 
** BMX ազատ ոճ (2)
** BMX մրցարշավ (2)
** Լեռնային հեծանվավազք (2)
** Խճուղային հեծանվավազք (4)
** Հետապնդում (12)
* 
** Դրեսաժ (2)
** Ձիաքայլք (2)
** Ցատկումներ (2)
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** Վոլեյբոլ (2)
** Լողափնյա վոլեյբոլ (2)
* 
* 
** Ազատ ոճ (12)
** Հունահռոմեական (6)
|-

## Մասնակից ազգային օլիմպիական կոմիտեներ
Ստորև ներկայացված է Ազգային օլիմպիական կոմիտեների ցանկը, որոնք առնվազն մեկ մարզիկի որակավորում են ստացել 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար: Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժումից հետո ՄՕԿ-ը կասեցրել է Ռուսաստանի և Բելառուսի օլիմպիական կոմիտեների աշխատանքը՝ օլիմպիական զինադադարը խախտելու համար: Փոխարենը ռուս և բելառուս մարզիկները կմրցեն որպես « Անհատ չեզոք մարզիկներ» (AIN) առանց ազգային նույնականացման, քանի դեռ նրանք «ակտիվորեն» չեն աջակցել պատերազմին։ Անհատ չեզոք մարզիկները պետք է հաստատվեն յուրաքանչյուր մարզաձևի միջազգային ֆեդերացիայի, այնուհետև ՄՕԿ-ի հանձնաժողովի կողմից։ Որպես առանձին մարզիկներ, AIN-ը չի համարվի պատվիրակություն բացման արարողության ժամանակ կամ մեդալների աղյուսակներում։ Այսպիսով, 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին ներկայացվել են ընդհանուր 206 օլիմպիական հավաքականներ՝ 54-ը՝ Աֆրիկայից, 48-ը՝ Եվրոպայից, 44-ը՝ Ասիայից, 41-ը՝ Ամերիկայից, 17-ը՝ Օվկիանիայից, անհատ չեզոք մարզիկներից և փախստականների օլիմպիական թիմից։

## Մեդալներ
«Փարիզ 2024»-ի նախագահ Թոնի Էստանգեն 2024 թվականի փետրվարին ներկայացրել է խաղերի օլիմպիական և պարալիմպիկ մեդալները, որոնց դիմերեսին վեցանկյուն երկաթի կտորներ են, որոնք վերցված են Էյֆելյան աշտարակի սկզբնական շինարարությունից, իսկ դրանց վրա փորագրված է օլիմպիական խաղերի պատկերանշանը։ Մոտավորապես 5084 մեդալ նախագծել է Chaumet ոսկերչական ընկերությունը, իսկ արտադրել է Փարիզի դրամահատարանը: 

Մեդալների դարձերեսին պատկերված է Նիկան ՝ հունական հաղթանակի աստվածուհին, Պանաթինակոս մարզադաշտում, որը հյուրընկալել է առաջին ժամանակակից Օլիմպիական խաղերը 1896 թվականին: Շքանշանի երկու կողմերում տեսանելի են նաև Պարթենոնն ու Էյֆելյան աշտարակը: Յուրաքանչյուր մեդալ կշռում է 455-529 գ, ունի 85 մմ տրամագիծ և 932 մմ հաստություն։ Ոսկե մեդալները պարունակում են 98,8% արծաթ և 1,13% ոսկի, իսկ բրոնզե մեդալները՝ պղնձից, ցինկից և անագից են։

## Հեռարձակում

* Ասիա - Dentsu
*  Բրազիլիա - Grupo Globo
*  Կանադա - CBC/Radio-Canada, TSN, RDS
*  Չինաստան - CCTV
*  ЕС - Discovery Communications, Eurosport
*  Մեծ Բրիտանիա - BBC
*  Հունգարիա - MTVA
*  Ճապոնիա - Japan Consortium
* MENA - beIN Sports
*  Նոր Զելանդիա - Sky Television
*  ԿԺԴՀ - SBS
* Օվկիանիա - Sky Television
*  Կորեայի Հանրապետություն - SBS
*  ԱՄՆ - NBCUniversal

## Նշումներ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2020-ականներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:2024 Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղեր
Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024
Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղեր ըստ տարեթվի
Կատեգորիա:Սպորտային մրցություններ Փարիզում
Կատեգորիա:Սպորտը Փարիզում
Կատեգորիա:Փարիզի պատմություն
Կատեգորիա:Փարիզում անցկացվող սպորտի միջազգային մրցություններ