Յոհան Յոախիմ Շրյոդեր

**Յոհան Յոախիմ Շրյոդեր** (), գերմանացի արևելագետ-հայագետ։ Տիրապետել է հայերենին, եբրայերենին, ամհարերենին (հաբեշերեն)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Մարբուրգի և Ֆրանկֆուրտի համալսարաններում։ 1707 թվականին մեկնել է Ուտրեիսո, որտեղ հայ եպիսկոպոս Թովմա Գողթանցու Uուրբ տպագրիչ Ղուկաս Նուրիջանի օգնությամբ կատարելագործել է հայերենի իր գիտելիքները։ Երկար ժամանակ (1712—1756) վարել է Մարբուրգի համալսարանի արևելյան լեզուների ամբիոնի հայագիտության բաժինը։ Հրատարակել է «Արամեան լեզուի գանձ» (1711, Ամստերդամ) աշխատությունը, որտեղ տեղեկություններ է հաղորդել հայերի և հայերենի մասին։ Ըստ Շրյոդերի՝ հայերենը աշխարհի հնագույն լեզուներից է եղել, գուցե, զիջում է միայն եբրայերենին, ուստի, այն ինքնուրույն լեզու է և չի սերել որևէ այլ լեզվից։ Շրյոդերը տվել է գրաբարի և աշխարհաբարի («քաղաքացիական հայերենի») քերականությունը (ձևաբանություն, շարահյուսություն), հնչյունաբանությունը, ուղղագրությունը, կատարել ստուգաբանություններ, անդրադարձել հայերենի բարբառների առաջացման, հայ երաժշտության ու տաղաչափության հարցերին։ Հետևելով Մովսես Խորենացու, Շրյոդեր Հայկ նահապետին համարել է հայերի նախահայրը և անվանադիր նախնին։ Հայկ․, եբրայական և հունա-լատ. սկզբնաղբյուրների քննական վերլուծությամբ նա ընդհանուր գծերով ներկայացրել է հայոց պատմության հիմնական անցուդարձերը։ Ունի նաև հայերեն-լատիներեն բառարան, որն անտիպ է (Քասսելի մատենադարան)։ Շրյոդերի հայագիտական հայացքների մի մասը հաստատվել է ժամանակակից գիտության կողմից։

## Աշխատություններ
thumb|«Արամեան լեզուին գանձ» հայերէն քերականութեան գիրքը լատիներէնով, որ ունի 40-էջնոց բառացանկ (1711, Ամստերդամ)
* *Trauercypressen, oder letztes Ehrengedächtniß Th. H. Neuberts Predigers zu Hülse.* Marburg 1702
* *Diss. inauguralis de Abrahami risu.* Marburg 1703
* *Thesaurus linguae Armenicae, antiquae et hodiernae.* Amsterdam 1711
* *Progr. de Patriarcharum, et separatim Josephi, laudibus, ad aud. sub ejus praesidio orationem hebraicam J. W. Schoenfeld, Neukirch. Hass. da vita et rebus gestis Jacobi Patriarchae.* Marburg 1713
* Progr. de veritatis studio etc. Marburg 1714
* *Diss. de rebus Armenicis ad J. Chamberlaynium.* Marburg 1714
* *Diss. de ruto ardente et non comburente (ad Exod. 3, 1 sqq).* Marburg 1714
* *Diss. historica de cereorum diurnorum in ecclesiis christianis origine et usu.* Marburg 1715
* *Diss. de annis Achasiae, Judaeorum Regis, ad concilienda loca 2 Reg. 7, 26 et 2 Chron. 12, 2.* Marburg 1715
* *Diss. philol. critica de primaeva lingua Ebraica.* Marburg 1716
* *Diss. I et II de natura linguae Ebraicae.* Marburg 1716 — 1717
* *Diss. Historia de haeresi Audianorum.* Marburg 1716
* *Theses philosophicae miscellaneae.* Marburg 1716
* *Diss. de precibus Hebraeorum.* Marburg 1717
* *Diss. de haeresi Apollinaristica.* Marburg 1717
* *Diss. de Nebuchadnetsare, Chaldaeorum Rege.* Marburg 1719
* *Diss. hist. eccles. de Nethinaeis.* Marburg 1719
* *Diss. I et II de Pseudoprophetis.* Marburg 1720
* *Diss. ad locum difficillimum Genes. 4, 23. 24. de Lemecho homicida ejusque vindicta.* Marburg 1721
* *Theses selectae ex antiquitalibus ebraicis.* Marburg 1722
* *Diss. philol. de hortis veterum Ebraeorum.* Marburg 1722
* *Diss. ad locum Judic. 15, 4. 5. de vulpibut Simsonis b, l. vonSimson’s Füchsen.* Marburg 1723
* *Diss. de Azazelis hirco ejusque ritibus ac mysterio.* Marburg 1725
* *Progr. quo publicatum est festum saeculare secundum Acad. Marb.* Marburg 1727
* *Progr. in obitum Catharinae Christianae, J. S. Kirchmeieri Theologiae D. et Prof. coni.* Marburg 1727
* *Veterum Poëtarum Graecorum poëmata aut poëmatum . . . selecta, eo consilio nuno denuo digesta, ut juveatuis non unum, sed plerosque omnes Poëtas Graecos, quorum quidem scripta supersunt, mature cognoscere possit.* Marburg 1733
* *Orationes veterum Oratorum Graecorum selectae.* Marburg 1734
* *Hypomnemata historiae ecclesiasticae a Christo nato secundum saeculorum ordinem digesta, et in usum auditorii sui edita.* Marburg 1737
* *Diss. da veterum Ebraeorum primogenitis et eorum praerogativis maxime sacerdotio.* Marburg 1741
* *Diss. theologico - philologica de Urim et Tymmim in Pontificis Ebraeorum pectorali positis, in qua errores veterum et recentiorum indicantur et refutantur, vera sententia exponitur et de-monstratur, varia Sacrae Scripturae loca, inprimis Exod. 28, 30. 39, 8 sqq. Levit. 8. 8. Numer. 27, 21. Deut. 83, 8. 1 Sam. 28, 6. 30, 7. Hos. 3, 4 etc. solide vindicantur et explicantur, totumque argumentum in clara luce collocatur.* Marburg 1744
* *Theses selectae ex antiquitalibus Ebraicis.* Marburg 1745
* *Progr. ad audiend. orationem inauguralem J. G. Kraft.* Marburg 1745
* *Progr. in funere Jo. Borelli, Med. D.* Marburg 1747
* *Progr. ad eligendum novum Prorectorem acad.* Marburg 1748
* *Positionas miscellaneae ex antiquitatibus ebraiois depromtae.* Marburg 1748

## Գրականություն
* Շրումպֆ Գ․ Ա․, Ուսումնասիրութիւնք հայ լեզուի և մաաենագրութեան յարեմուտս (ԺԴ֊ԺԹ դար) Վնտ․, 1895։
* Աղայան է․ Բ․
* Հայ լեզվաբանության պատմություն, հ․ 1* Ե․, 1958
* Ջահուկյան Գ․ Բ․, Գրաբարի քերականության պատմություն (XVII-XIX դդ․)․ Ե․, 1974

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հայագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գրադարանավարներ
Կատեգորիա:Եկեղեցական պատմիչներ