Խոսե Դոնոսո

**Խոսե Դոնոսո** ( . ), չիլիացի գրող և լրագրող, 20-րդ դարի երկրորդ կեսի լատինաամերիկյան գրականության մեծագույն վարպետներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Չիլիի համալսարանը Սանտյագոյում և պրակտիկա անցել Փրինսթոնում: Նրա վրա ամերիկյան գրականությունը խոր ազդեցություն է թողել։ Գեղարվեստական գրականություն մուտք է գործել որպես պատմվածքագիր և նորավեպերի հեղինակ (1955): 1957 թվականին, ապրելով ձկնորսների մեջ, գրել ու հրատարակել է իր առաջին վեպը՝ «Թագադրում»-ը։ Խոսե Դոնոսոն պատկանում էր «1950-ականների սերնդին», որը ձևավորեց լատինաամերիկյան վեպի համաշխարհային «բումի» միջուկը. այդ մասին նա հետագայում  հուշեր է գրել (1972):

1958-1960 թվականներին  ապրել է Արգենտինայի մայրաքաղաքում՝ Բուենոս Այրեսում, որտեղ հանդիպել է իր ապագա կնոջը՝ Մարիա դել Պիլար Սերանոյին (ամուսնացել են 1961 թվականին), այնուհետև ճանապարհորդել է Եվրոպայով և գրել լատինաամերիկյան տարբեր պարբերականների համար։ 1965 թվականին մեկնել է Մեքսիկա, ապա՝ ԱՄՆ, որտեղ բնակություն է հաստատել Այովայի համալսարանի տարածքում գտնվող գրողական կեցավայրում։ 1967-1981 թվականներին կնոջ հետ ապրել է Իսպանիայում, որտեղ որդեգրել են երեք տարեկան մի աղջկա։ Դոնոսոն հայրենիք չի վերադարձել՝ ի նշան բողոքի Պինոչետի իրականացրած հեղաշրջման և նրա հաստատած  բռնապետության։

## Ստեղծագործություն
Դոնոսոյի սուր երգիծական, գրոտեսկին սահմանակցող «Թագադրում» ( 1957 ), «Տեղ առանց սահմանների» ( 1965 ), «Անպարկեշտ գիշերային թռչուն» (1970) վեպերը պատվավոր տեղ են զբաղեցնում լատինաամերիկյան արձակի պատմության մեջ։

## Երկեր

* *Verano y otros cuentos* ( 1955, նորավեպեր)
* Թագադրում / *Coronación* ( 1957 թ., վեպ, էկրանավորվել է 1976 թ ., 2000 թ. )
* *El charleston* ( 1960, նորավեպեր)
* Տեղ առանց սահմանների / *El lugar sin límites* ( 1965, վեպ, էկրանավորվել է Արտուրո Ռիպշտեյնի կողմից, 1978 )
* *Este domingo / Սա դոմինգոն է* ( 1966, վեպ)
* Գիշերային անպարկեշտ թռչունը / *El obsceno pájaro de la noche* ( 1970, վեպ)
* *Historia personal del boom / Բումի անձնական պատմություն* ( 1972, հիշողություններ)
* *Tres novelitas burguesas* ( 1973, վեպ)
* *Casa de campo* ( 1978, վեպ)
* *La misteriosa desaparición de la marquesita de Loria* ( 1980, վեպ)
* *El jardín de al lado* ( 1981, վեպ)
* *Poemas de un novelista / Վիպասանի բանաստեղծություններ* ( 1981, բանաստեղծությունների ժողովածու)
* *Cuatro para Delfina* ( 1982, վեպ)
* *La desesperanza / Հուսահատությունը* ( 1986, վեպ)
* *Taratura y naturaleza muerta con cachimba* ( 1989 թ., վեպ, էկրանավորվել է 2004 թ .)
* *Donde van a morir los elefantes* ( 1995, վեպ)
* *Conjeturas sobre la memoria de mi tribu* ( 1996 թ., հիշողություններ)
* *Nueve novelas breves / Նոր կարճ վեպեր* ( 1997, վեպ)
* *El mocho* ( 1997, վեպ)
* *Lagartija sin cola* ( 2007, վաղ տարիների վեպ)

## Մեծարում
Դոնոսոյի գրքերը թարգմանվել են եվրոպական հիմնական լեզուներով։ Նա արժանացել է իսպանական քննադատության մրցանակի ( 1978 ), Մոնդելոյի մրցանակի ( Իտալիա ), Ռոժե Կայուայի մրցանակի ( Ֆրանսիա ), Չիլիի գրականության ազգային մրցանակի ( 1990 ) և այլ պարգևների. Չիլիի լեզվի ակադեմիայի անդամ էր։

2001 թվականից ի վեր Չիլիում  շնորհվում է Խոսե Դոնոսոյի անվան միջազգային մրցանակ, որի դափնեկիրներ են դարձել Իսաբել Ալիենդեն (2003), Ռիկարդո Պիլյան (2005), Անտոնիո Լոբո Անտունեշը (2006 թ.), Խավիեր Մարիասը (2008 թ.):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Promis Ojeda J. e.a. José Donoso: la destrucción de un mundo. Buenos Aires: F. García Cambeiro, 1975..
* McMurray G.R. José Donoso. Boston: Twayne Publishers, 1979 / ՄակՄյուրեյ Գ. Ռ. Խոսե Դոնոսո. Բոստոն: Twayne Publishers, 1979 թ
* Studies on the works of José Donoso: an anthology of critical essays/ Miriam Adelstein, ed. Lewiston: E. Mellen Press, 1990 / Խոսե Դոնոսոյի ստեղծագործությունների ուսումնասիրություններ. քննադատական էսսեների անթոլոգիա/ Միրիամ Ադելշտեյն, խմբ. Լյուիսթոն՝ Է. Mellen Press, 1990 թ
* Colvin M. Las últimas obras de José Donoso: juegos, roles y rituales en la subversión del poder. Madrid: Editorial Pliegos, 2001 / Քոլվին Մ. Խոսե Դոնոսոյի վերջնական կերպարները. խաղեր, դերեր և ծեսեր իշխանության տապալման գործում: Մադրիդ: Pliegos հրատարակչություն, 2001 թ
* Friedman M.L. The self in the narratives of José Donoso. Lewiston: E. Mellen Press, 2004 / Ֆրիդման Մ. Լ. «Ես»-ը Խոսե Դոնոսոյի պատմվածքներում. Լյուիսթոն՝ Է. Mellen Press, 2004 թ
* Náter M.A. José Donoso: entre la esfinge y la quimera. Santiago de Chile: Editorial Cuarto Propio, 2007

## Արտաքին հղումներ

* Մարիո Վարգաս Լյոսայի զրույցը Խոսե Դոնոսոյի հետ 
* Խոսե Դոնոսոն IMDB-ում Архивная копия   ում

Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Չիլիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Չիլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիդատայի հայերեն չթարգմանված տարրեր պարունակող հոդվածներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Կատեգորիա:1996 մահեր
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 7 մահեր
Կատեգորիա:Սանտյագո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1924 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իսպանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Մոգական ռեալիզմ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Չիլիացի լրագրողներ