Ավագ արկաններ (տարո)

**Ավագ արկաններ**, քարտոմանտիկ տարո անվանված խաղաքարտեր։ Սովորաբար 78 քարտանոց կապոցում կա 22 ավագ քարտ, որոնք համարակալված են 0-ից 21 (կամ 1-ից 21՝ «Հիմար» խաղաքարտը թողնելով չհամարակալված)։ Թեև քարտերը համապատասխանում են տարո խաղաքարտային խաղի հաղթաթուղթ քարտերին, «Ավագ արկաններ» տերմինը հազվադեպ է օգտագործվում խաղացողների կողմից և սովորաբար բացառապես կապված է օկուլտիստների կողմից գուշակության համար օգտագործման հետ։

Ավագ արկաններին լրացնում են կրտսեր արկանները՝ տարո կապոցի 56 չանվանված քարտերը, որոնք ավելի ուղղակիորեն համապատասխանում են ժամանակակից ստանդարտ 52-քարտանոց կապոցին։

## Պատմություն
Մինչև 17-րդ դարը տարո քարտերն օգտագործվում էին միայն խաղեր խաղալու համար, իսկ «Հիմար» և «21»-րդ հաղթաթղթերն ունեին պարզ այլաբանական կամ էզոթերիկ իմաստ, հիմնականում ծագած 15-րդ դարի իտալական արքունիքների էլիտար գաղափարախոսությունից, երբ այն հնարվեց։ Օկուլտ նշանակությունը սկսեց ի հայտ գալ 18-րդ դարում, երբ Անտուան Կուր դը Ժեբելենը՝ շվեյցարացի հոգևորական և մասոն, հրապարակեց տարոյի մասին երկու էսսե իր «Le Monde Primitif» (Նախնական աշխարհ) անավարտ հանրագիտարանում։ Առաջին էսսեում՝ «Du Jeu des Tarots» (Տարոների խաղը), Կուր դը Ժեբելենը տարո հաղթաթղթերին վերագրեց եգիպտական, կաբալիստական և աստվածային նշանակություն։

Էտեիլլան ստեղծեց տարոյով գուշակության մեթոդ։ Էլիֆաս Լևին աշխատեց հեռանալ գուշակության տարոյի եգիպտական բնույթից՝ այն վերադարձնելով Մարսելի Տարոյին, ստեղծելով «ոլորապտույտ» կաբալիստական համապատասխանություն, և նույնիսկ առաջարկեց, որ Ավագ արկանները ներկայացնում են կյանքի փուլերը։ Մարկիզ Ստանիսլաս դը Գուայտան հաստատեց Ավագ Արկանները, որպես նախաձեռնողական հաջորդականություն՝ հոգևոր վերելքի և էվոլյուցիայի ուղի հաստատելու համար։ 1980 թվականին Սալլի Նիքոլսը՝ յունգյան հոգեբան, գրեց տարոյի մասին, որպես խորը հոգեբանական և արքետիպային նշանակություն ունեցող երևույթ, նույնիսկ կոդավորելով Յունգյան անհատականացման ողջ գործընթացը տարո-հաղթաթղթերում։

Ավագ արկանների այս տարբեր մեկնաբանությունները զարգացել են փուլերով և շարունակում են զգալի ազդեցություն ունենալ պրակտիկների վրա։

## Ավագ արկանների ցուցակ
Ինչպես վաղ իտալական մաստերով կապոցները, որոնց վրա դրանք սկզբնապես հիմնված էին, քարտոմանտիկ կապոցում յուրաքանչյուր Ավագ аրկանին պատկերում են տեսարան, հիմնականում ներկայացնելով մեկ կամ մի քանի մարդու, բազմաթիվ խորհրդանշական տարրերով։ Շատ կապոցներում յուրաքանչյուրն ունի համար (սովորաբար հռոմեական թվանշաններով) և անուն, թեև ոչ բոլոր կապոցներն ունեն երկուսն էլ, իսկ որոշները ունեն միայն նկար։

Յուրաքանչյուր տարո կապոց տարբեր է և կրում է տարբեր իմաստ արվեստի մեջ, սակայն խորհրդանշանների մեծ մասը մնում է նույնը։ Ամենավաղ, նախա-քարտոմանտիկ կապոցները կրում էին անանուն և չհամարակալված նկարներ իրենց հաղթաքարտերի վրա (հավանաբար որովհետև այն ժամանակ դրանք օգտագործող մարդկանց մեծ մասը անգրագետ էր), և քարտերի հերթականությունը ստանդարտացված չէր։

Ուժը ավանդաբար տասնմեկերորդ քարտն է, իսկ Արդարությունը՝ ութերորդը, բայց ազդեցիկ Ռայդեր-Ուեյթ Տարոն փոխեց այս երկու քարտերի դիրքը՝ դրանք ավելի լավ համապատասխանեցնելու համար Ոսկե Արշալույսի Հերմետիկ Օրդենի կողմից մշակված աստղագիտական համապատասխանություններին, որոնց համաձայն ութերորդ քարտը կապված է Առյուծի հետ, իսկ տասնմեկերորդը՝ Կշեռքի հետ։ Այսօր շատ կապոցներ օգտագործում են այս համարակալումը, հատկապես անգլախոս աշխարհում։

## Էզոթերիզմ
Մինչև 19-րդ դարը, Տարոն սկսեց համարվել «Աստվածաշնչերի Աստվածաշունչ»՝ արարման բոլոր նշանակալի ճշմարտությունների էզոթերիկ պահոց։ Այս միտումը սկսեց հայտնի մասոն և բողոքական հոգևորական Անտուան Կուր դը Ժեբելենը, ով առաջարկեց, որ տարոն ունի հին եգիպտական ծագում և միստիկ աստվածային ու կաբալիստական նշանակություն։ Նրա ժամանակակից Լուի-Ռաֆայել-Լուկրես դը Ֆայոլը՝ Մելեի կոմսը, ավելացրեց Կուր դը Ժեբելենի պնդումներին՝ առաջարկելով (որը քննադատվեց որպես սխալ), որ տարոն կապված է գնչուների հետ և իրականում Հերմես Եռամեծի տպագրված գիրքն է։

Այս պնդումները շարունակվեցին Էտեիլլայի կողմից։ Էտեիլլան հիմնականում ճանաչվում է որպես գուշակության տարոյի հիմնադիր և տարածող, բայց նա նաև մասնակցեց օկուլտ տարոյի տարածմանը՝ պնդելով, որ տարոն ունի հին եգիպտական ծագում և աշխարհի արարման պատմություն է ու հավերժական բժշկության գիրք։ Էլիֆաս Լևին վերակենդանացրեց օկուլտ տարոն՝ այն կապելով միստիկ Կաբալայի հետ և դարձնելով այն «մոգական իմաստության հիմնական բաղադրիչը»։ Ինչպես նշում են Դեքերը, Դեպոլիսը և Դամմիթը, «հենց նրան (Լևիին) ենք մենք պարտական դրա (Տարոյի) լայն ընդունման համար որպես թաքնված ճշմարտություններ բացահայտելու միջոց և օկուլտ փաստաթուղթ։ Լևիի գրվածքները դարձան այն ուղին, որով մոգության արևմտյան ավանդույթը հոսեց մինչև ժամանակակից ժամանակներ»։

Ինչպես ցույց է տալիս հետևյալ մեջբերումը Պ․ Ուսպենսկուց (Պյոտր Դեմիանովիչ Ուսպենսկի, 1878-1947), տարոյի կապը հերմետիկ, կաբալիստական, մոգական առեղծվածների հետ շարունակվեց առնվազն մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։Վաղ Ֆրիմասոնների կողմից նախաձեռնած այսպիսի պնդումներն այսօր իրենց ճանապարհը գտան դեպի ակադեմիական դիսկուրս։ Սեմետսկին, օրինակ, բացատրեց, որ տարոն հնարավոր է դարձնում միջնորդել մարդկության և աստվածության միջև, կամ աստծո/հոգու/գիտակցության և պրոֆան մարդկային գոյության միջև։ Քրիստինա Նիքոլսոնը օգտագործեց տարոն՝ ցուցադրելու ֆեմինիստական աստվածաբանության խորը իմաստությունը։ Սանտարկանջելին գրեց հիմարի իմաստության մասին, իսկ Սալլի Նիքոլսը խոսեց անհատականացման արքետիպային ուժի մասին, որը եռում է տարո արքետիպերի հզոր մակերեսի տակ։

## Ճակատագրի կանխատեսում
Այժմ անգլախոս երկրներում հիմնականում կապվում է գուշակության, ճակատագրի կանխատեսման կամ քարտոմանտիայի հետ, Տարոն ստեղծվել էր ոչ թե որպես գուշակության միստիկ կամ մոգական գործիք, այլ որպես քարտային խաղերի գործիք՝ մշտական հաղթաթղթերի շարքով։ Մարդիկ, ովքեր հրապարակեցին տարոյի էզոթերիկ մեկնաբանություններ (օրինակ՝ Անտուան Կուր դը Ժեբելենը և Մելեի կոմսը), նաև հրապարակեցին գուշակության տարոյի մեկնաբանություններ։ Գոյություն ունի քարտոմանտիկ տարոյի զարգացման գիծ, որը տեղի է ունեցել զուգահեռ հերմետիկ առեղծվածների պարտադրմանը նախկինում սովորական քարտերի կապոցի վրա, որը կարելի է օգտակարորեն տարբերակել։ Հենց Մելեի կոմսն էր, ով նախաձեռնեց այս զարգացումը՝ առաջարկելով, ամբողջովին սխալ, որ հին եգիպտացիները օգտագործել են տարոն ճակատագրի գուշակության համար և տրամադրել է իբր հին Եգիպտոսում օգտագործված մեթոդ։

Մելեի կոմսին հետևելով, Էտեիլլան հնարեց քարտոմանտիայի մեթոդ՝ յուրաքանչյուր քարտին վերագրելով գուշակության իմաստ (թե՛ ուղիղ, թե՛ շրջված), հրապարակելով «La Cartonomancie française» (մեթոդը մանրամասնող գիրք) և ստեղծելով առաջին տարո կապոցները, որոնք բացառապես նախատեսված էին քարտոմանտիկ պրակտիկայի համար։ Էտեիլլայի սկզբնական մեթոդը նախագծված էր աշխատելու քարտերի սովորական կապոցի հետ, որը հայտնի էր որպես Պիկե կապոց, քանի որ Պիկեն ամենահայտնի խաղն էր, որը խաղում էին 32 քարտերով։ 1783 թվականին, Անտուան Կուր դը Ժեբելենի «Le Monde Primitif»-ի հրապարակումից երկու տարի անց, նա անցավ քարտոմանտիկ մեթոդի մշակմանը՝ օգտագործելով ստանդարտ (այսինքն՝ Մարսելի) տարո կապուկը։ Նրա աշխատանքը հրապարակվեց «Manière de se récréer avec le jeu de cartes nommées tarots» գրքում և տարո քարտոմանտիայի ընկերության՝ «Société littéraire des associés libres des interprètes du livre de Thot»-ի ստեղծմամբ։ Ընկերությունը հետագայում հրապարակեց «Dictionnaire synonimique du livre de Thot» գիրք, որը «համակարգված կերպով աղյուսակավորեց բոլոր հնարավոր իմաստները, որոնք յուրաքանչյուր քարտ կարող էր կրել, թե՛ ուղիղ և թե՛ շրջված վիճակում»։

Էտեիլլային հետևելով, տարո քարտոմանտիան առաջ տարան Մարի-Աննա Ադելաիդ Լենորմանը (1768-1830) և ուրիշները։ Լենորմանը առաջին հայտնի քարտոմանտն էր և պնդում էր, որ կայսրուհի Ժոզեֆինի և այլ տեղական երևելիների վստահելի անձն է։ Նա այնքան հայտնի էր, և տարոյով քարտոմանտիան այնքան լավ հաստատված էր Ֆրանսիայում նրա աշխատանքից հետո, որ նրա մահից երկու տարի անց նրա անունով թողարկվեց հատուկ կապոց՝ «Grand Jeu de Mlle Lenormand» վերնագրով։ Սրան հետևեցին շատ այլ հատուկ նախագծված քարտոմանտիկ տարո կապոցներ, հիմնականում հիմնված Էտեիլլայի եգիպտական խորհրդանիշների վրա, բայց որոշները տրամադրում էին նաև այլ (օրինակ՝ աստվածաշնչյան կամ միջնադարյան) երանգներ։ Տարոն որպես քարտոմանտիկ և գուշակության գործիք լավ հաստատված է, և քարտոմանտիկ տարոյի միստիկ օգտակարությունը բացատրող նոր գրքեր շարունակ հրապարակվում են։

### Միստիցիզմ
Մինչև 19-րդ դարի սկիզբը մասոնական գրողները և բողոքական հոգևորականները հաստատել էին պնդումներ, որ տարո հաղթաթղթերը հին հերմետիկ իմաստության, քրիստոնեական գնոսիսի և աստվածային քարտոմանտիկ ներշնչման հայտնության գործիքների հեղինակավոր աղբյուրներ են։ 1870 թվականին Ժան-Բատիստ Պիտուան (ավելի հայտնի որպես Պոլ Քրիստիան) գրեց մի գիրք՝ «Histoire de la magie, du monde surnaturel et de la fatalité à travers les temps et les peuples» վերնագրով։ Այդ գրքում Քրիստիանը նույնականացնում է տարո հաղթաթղթերը որպես հին եգիպտական նախաձեռնողական «փորձությունների» «հիմնական տեսարանների» ներկայացուցիչներ։ Քրիստիանը տրամադրում է հին եգիպտական նախաձեռնման ծեսերի ընդարձակ վերլուծություն, որը ներառում է Բուրգեր, 78 աստիճան և գաղտնիքների նախաձեռնողական բացահայտում։ Դեքերը, Դեպոլիսը և Դամմետը գրում են՝Քրիստիանը փորձեց հեղինակություն տալ իր վերլուծությանը՝ սխալ կերպով վերագրելով հին եգիպտական նախաձեռնման ծեսերի նկարագրությունը Յամբլիքոսին, բայց պարզ է, որ Քրիստիանն էր տարո հաղթաթղթերի ցանկացած նախաձեռնողական նշանակության աղբյուրը։ Այնուամենայնիվ, Քրիստիանի հորինված տարո նախաձեռնման պատմությունը արագորեն ամրապնդվեց 1889 թվականին «L'Initiation» վերնագրով օկուլտ ամսագրի ստեղծմամբ, Օսվալդ Վիրթի (Ժոզեֆ Պոլ Օսվալդ Վիրթ, 1860-1943) էսսեի հրապարակմամբ Պապուսի (Ժերար Անակլե Վինսենթ Էնկոս, 1865-1916) «Le Tarot des Bohémiens»-ում, որը նշում էր, որ տարոն ոչ ավել, ոչ պակաս է, քան օկուլտ նախաձեռնման սրբազան գիրքը, Ֆրանսուա-Շարլ Բարլեի (Ալբեր Ֆոշե, 1838-1921) գրքի հրապարակմամբ, որը, զարմանալի չէ, վերնագրված էր «L'Initiation», և Պապուսի «Le Tarot des Bohémians»-ի հրապարակմամբ։ Այս գործունեությանը հաջորդեց տարոյի նախաձեռնողական նշանակության հաստատուն արմատավորումը օկուլտ պրակտիկների մտքերում։

Տարոյի՝ որպես նախաձեռնողական գործիքի ի հայտ գալը համընկավ 19-րդ դարի կեսերին նախաձեռնողական էզոթերիկ կարգերի և գաղտնի եղբայրությունների ծաղկման հետ։ Օրինակ, մարկիզ Ստանիսլաս դը Գուայտան 1888 թվականին հիմնեց Վարդե Խաչի Կաբալիստական Կարգը՝ նախաձեռնողական տարոյի մի քանի հիմնական մեկնաբանների հետ միասին, օրինակ՝ Պապուս, Ֆրանսուա-Շարլ Բարլե և Ժոզեֆին Պելադան (1858-1918)։ Այս կարգերը մեծ ուշադրություն էին դարձնում գաղտնիքներին, աստիճաններով առաջխաղացմանը և նախաձեռնողական փորձություններին, և այդպիսով զարմանալի չէ, որ արդեն ունենալով տարոն ձեռքի տակ, նրանք տարոյի մեջ նախաձեռնողական նշանակություն էին կարդում։

Այդպես վարվելը աստվածային, միստիկ և հին հեղինակության շունչ էր հաղորդում նրանց պրակտիկաներին և թույլ էր տալիս նրանց շարունակել խոսել ենթադրաբար հին և հերմետիկ տարոյի մոգական և միստիկ նշանակության մասին։ Լինի դա ինչպես որ է, այս գործունեությունը հաստատեց տարոյի նշանակությունը որպես նախաձեռնման սարք և գիրք ոչ միայն օկուլտ պրակտիկների մտքերում, այլ նաև նյու էյջ պրակտիկների, յունգյան հոգեբանների և ընդհանուր ակադեմիկոսների մտքերում։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

### Մեջբերված աշխատանքներ

* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Էզոթերիզմ
Կատեգորիա:Տարոյի քարտեր
Կատեգորիա:Օկուլտականություն