Ուիլյամ Հայնեսեն

**Անդրեաս Ուիլյամ Հայնեսեն** (**', ), [[բանաստեղծ]], գրող, կոմպոզիտոր և նկարիչ [[Ֆարերյան կղզիներ|Ֆարերյան կղզիներից]]:

Ուիլյամ Հայնեսենը թարգմանվել է 19 լեզուներով, և [[Կարեն Բլիկսեն|Կարեն Բլիքսենից]] հետո նա ամենաշատ թարգմանված դանիացի հեղինակն է, ով առաջին անգամ հանդես է եկել 1900-1940 թվականներին։

== Ստեղծագործություն ==
[[Ֆարերյան կղզիներ|Ֆարերյան կղզիների]] մայրաքաղաք [[Տորսհավն|Տորսհավնը]] մշտապես եղել է Հայնեսենի ստեղծագործության կենտրոնում: Նա հայտնի է նրանով, որ մի անգամ Տորսավնն անվանել է «Աշխարհի պորտը»։ Նրա ստեղծագործության կենտրոնում չարի ու բարու, խավարի և լույսի, կործանման և արարման միջև հակադրություններն են: Այնուհետև հաջորդում է մարդու [[Էքզիստենցիալիզմ|էքզիստենցիալ]] պայքարը դրանցից մեկի կողմը լինելու համար: Այնուամենայնիվ, դա միշտ չէ, որ հեշտ է, և' չարի, և' բարու միջև սահմանները միշտ չէ, որ հստակորեն սահմանված են:

Հայնեսենը հմայված է եղել կյանքի առեղծվածային կողմով, թեև ինքն իրեն կրոնապաշտ է անվանել բառի ամենալայն իմաստով։ Նրա կյանքը կարելի է բնութագրել որպես պայքար պարտվողականության դեմ: Ըստ նրա հաճախ մեջբերվող աֆորիզմներից մեկի` «կյանքը հուսահատություն չէ, և մահր չպետք է այն ղեկավարի»։

== Հրապարակումներ ==
[[Պատկեր:Janus_Djurhuus,_Jørgen-Frantz_Jacobsen,_William_Heinesen,_Hans_Andrias_Djurhuus.jpg|մինի|Ուիլյամ Հայնեսենը (աջից երկրորդը) իր ընկերների և ժամանակակիցներ Յանուս Ջուրհյուուսի, Յորգեն-Ֆրանց Յակոբսենի և Հանս Անդրիաս Ջուրհուսի հետ։ [[Ֆարերյան կղզիներ|Ֆարերյան կղզիների]] չորս մեծագույն բանաստեղծներ և գրողներ: Նկարում միաժամանակ երկու սերունդ կա. Ջուրհուս եղբայրները աջ ու ձախ, իսկ երիտասարդ Յակոբսենն ու Հայնսենը՝ կենտրոնում:  1924 թվական]]
Քանի որ Հայնեսենը ծնվել և մեծացել է նախքան դպրոցներում [[ֆարյորերեն|ֆարերերեն]] ուսուցումը, նա հիմնականում գրել է [[Դանիերեն|դանիերեն,]] բայց նրա խոսակցական լեզուն ֆարերերենն էր: Նրա բոլոր գրքերը հետագայում թարգմանվել են [[Մայրենի լեզու|մայրենի  լեզվով]]:

Նա իր առաջին բանաստեղծական ժողովածուն հրապարակել է 21 տարեկանում, որից հետո ունեցել է ևս երեք հրատարակություն մինչև 1934 թվականին իր առաջին` «Քամոտ արշալույս» (**') վեպը գրելը: Անհանգստանալով, որ իր դանիերենը բավականաչափ լավը չէ, հեղինակն իր վեպի յուրաքանչուր գլուխը ներկայացրել է նկարիչ Սամալ Յոենսեն-Միկինեսին:

«Քամոտ արշալույս» վեպին հաջորդել է «Նոատուն» (**', 1938) վեպը: «Նոատունն» ունի խիստ քաղաքական ուղերձ. «համերաշխությունը լավ հասարակության բանալին է»: Նրա հաջորդ «Սև կաթսա» գիրքը (''The Black Cauldron,'' 1949) վերաբերում է [[Անկումային արվեստ|անկումային]] կյանքի հետևանքներին, որոնք զուգորդվում են կրոնական հիստերիայի հետ: «Կորած ջութակահարները» ('',''1950) գրքում Հայնեսենը շեղվել է իր նախկին ստեղծագործությունների սոցիալական ռեալիզմից՝ փոխարենը տրվելով պարզապես պատմություններ հորինելուն: «Մայր [[Բազումք|Պլեյադներ]]» (''Mother Pleiades,'' 1952) նրա երևակայության ձոնն է։ Դրա ենթավերնագիրն է «Մի պատմություն սկզբնական ժամանակներից»:

Հայնեսենը չի բավարարվել միայն վեպեր գրելով։ Հիսունականներին նա սկսել է գրել նաև կարճ պատմվածքներ։ Դրանց մեծ մասը տպագրվել են երեք ժողովածուներում՝ «Կախարդված լույսը», «Գամալիելի կախարդանքը» և «Դարման չար ոգիներից» (''Cure Against Evil Spirits,'' 1969): ''«Բարի հույսը»'' վեպում նրա գլխավոր հերոսը՝ քահանա Պեդեր Բյորեսենը, հիմնված է պատմական կերպարի՝ քահանա Լուկաս Դեբեսի վրա: Երբ Հայնեսենին հարցրել էն, թե որքան ժամանակ է պահանջվել այն գրելու համար, նա պատասխանել է. «Քառասուն տարի։ Բայց այդ ընթացքում այլ բաներով էլ եմ զբաղվել»:

== Ճանաչում ==
1960 թվականին Ուիլյամ Հայնեսենը պարգևատրվել է Դանիայի գրական մրցանակի Հոլբերգի մեդալով։

Ուիլյամ Հայնեսենը ստացել է Սկանդինավյան խորհրդի գրականության մրցանակ 1965 թվականին իր «Բարի հույսը» (**') վեպի համար, որը հրատարակվել է 1964 թվականին: Պատմվածքում Հայնեսենը դժվարին խնդիր ուներ վերարտադրել 17-րդ դարի դանիերենը։ Նրան հաջողվել է, և արժանացել է այդ բարձրագույն մրցանակին։ Այն համընդհանուր համարվում է նրա լավագույն աշխատանքը։

Երբ խոսակցություններ են տարածվել, որ 1981 թվականին Ուիլյամ Հայնեսենը պատրաստվում է Նոբելյան մրցանակ ստանալ գրականության ոլորտում, նա գրել է Շվեդիայի ակադեմիային և հրաժարվել իր թեկնածությունից։ Ավելի ուշ նա բացատրել է, թե ինչու.

* Ուիլյամ Հայնեսենն արժանացել է Ֆարերյան գրականության մրցանակի 1975 թվականին:
* 1980 թվականին ստացել է Դանիայի գրականության քննադատների մրցանակ (**'):
* 1984 թվականին ստացել է ''Տորշավնի քաղաքային խորհրդի մանկական գրականության մրցանակ'' լավագույն գրքի համար (**'):
* 1985 թվականին Դանիայի ակադեմիան պարգևատրել է *Կարեն Բլիքսեն մեդալով*:
* 1987 թվականին արժանացել է *Շվեդիայի ակադեմիայի սկանդինավյան մրցանակի* («փոքրիկ Նոբել»)։

## Մատենագրություն
Ուիլյամ Հայնեսենի մատենագրության տեղեկատվությունը Դանիայի գրականության կենտրոնից.

### Բանաստեղծություններ
* 1921 թվական, «Արկտիկայի էլեգիաներ և այլ բանաստեղծություններ»  (**'), Կոպենհագեն 
* 1924 թվական, «Խոտի պատրաստում ծովի մոտ»  (**'), Կոպենհագեն 
* 1927 թվական, «Երգեր դեպի գարնան խորքերը» (**'), Կոպենհագեն 
* 1930 թվական, «Աստղերն արթնանում են» (**'), Կոպենհագեն 
* 1936 թվական, «Թունդ արևը» (**'), Կոպենհագեն 
* 1955 թվական, «Բանաստեղծությունների ընտրանի» (**'), Կոպենհագեն 
* 1961 թվական, «Հիմներ և վրդովմունքի երգեր» (**'), Կոպենհագեն 
* 1972 թվական, «Ծիածանով համայնապատկեր» (**'), Կոպենհագեն 
* 1983 թվական, «Ձմեռային երազ. 1920-1930 թվականների բանաստեղծությունների ընտրանի» (**'), Կոպենհագեն 
* 1984 թվական, «Բանաստեղծությունների ժողովածու» (**'), Կոպենհագեն 
* 1990 թվական, «Բանաստեղծություններ» (**'), Կոպենհագեն:

=== Պատմվածքների ժողովածուներ ===
* 1957 թվական, «Կախարդված լույսը» (**'), Կոպենհագեն
* 1960 թվական, «Դիվահար Գամալիել» (*)*, Կոպենհագեն  
* 1967 թվական, «Չար ոգիների բուժում» (**'), Կոպենհագեն
* 1970 թվական, «Դոն Ժուանը Կետի յուղի գործարանից» (**'), Կոպենհագեն
* 1973 թվական, «Հեքիաթներ Թորշհավնից» (**'), Կոպենհագեն
* 1978 թվական, «Գրիլեն և այլ վեպեր» (**'), Կոպենհագեն
* 1980 թվական, «Թող լինի պարը» (**'), Կոպենհագեն
* 1985  և 1987 թվականներին, «Կախարդական լապտեր» (**'), Կոպենհագեն:

### Վեպեր
* 1934 թվական, «Գալարապտույտ լուսաբաց» (**'), Կոպենհագեն
** 2009 թվական, «Գալարապտույտ լուսաբաց» (**') Դեդալուս, -
* 1938 թվական, «Նոատուն» (**'), Կոպենհագեն
* 1949 թվական, «Սև կաթսա» ('')'', Կոպենհագեն
** 2000 թվական, «Սև կաթսա» (**'), Դեդալուս,  -
* 1950 թվական, «Կորած ջութակահարները» (*)*, Կոպենհագեն
** 2006 թվական, «Կորած ջութակահարները» (**' ), թարգմանիչ՝ Վ. Գլին Ջոնիս, Դեդալուս,  
* 1952 թվական, «Յոթ աստղերի մայր»  (**'), Կոպենհագեն 
** 2011 թվական, «Երկրի թագավորությունը»  (*անգլ.` The Kingdom of the Earth*), Դեդալուս  -
* 1964 թվական, «Բարի հույսը» (**'), Կոպենհագեն
** 2011 թվական, «Բարի հույսը» (**'), Դեդալուս, -
* 1976 թվական, «Աշխարհի ծայրի աշտարակը» (**'), Կոպենհագեն
** 2018 թվական, «Աշխարհի ծայրի աշտարակը» (**'), Դեդալուս, -

## Պատկերասրահ
Ուիլյամ Հայնեսենի գրած ստեղծագործությունների թեմաներով ֆարերյան նամականիշներ են թողարկվել . մասնավորապես, 1997 թվականին *Սուրբ Անտոնիոսի գայթակղությունները, Փոքրիկ ջրահարսը*, նաև 1988 թվականին նրա դիմանկարով նամականիշը:
Պատկեր:Faroe_stamp_309_the_temptations_of_saint_antony.jpg|Ֆարերյան նամականիշեր 1997: Սուրբ Անտոնիոսի գայթակղությունները
Պատկեր:Faroe_stamp_310_marmennil_-_the_little_merman.jpg|FR 310: FR Marmennil – The Little Merman.
File:Faroe stamp 164 william heinesen.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hedin Brønner (1973) *Three Faroese Novelists: An Appreciation of Jørgen-Frantz Jacobsen, William Heinesen, Heðin Brú* (Ardent Media) 
* Hazzard, Christinna. 2019. "Semi-Peripheral Realism: Nation and Form on the Borders of Europe." PhD Thesis, Liverpool John Moores University.

## Արտաքին հղումներ
* Dansk Litteraturhistorisk Bibliografi
* Website about William Heinesen with bibliography 
* Dedalus Books
* Dedalus Catalogue

Կատեգորիա:20-րդ դարի դանիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Դանիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Դանիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Դանիացի գրողներ
Կատեգորիա:Դանիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Դանիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Դանիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Դանիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ