Ջրաղացը ձայն չունի

«**Ջրաղացը ձայն չունի»**, հայ գրող, հրապարակախոս, Հայաստանի գրողների միության անդամ Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից, որը զետեղված է «Կորած արահետներ» շարքում։ Գրվել է 1977 թվականին։

## Գնահատական
«Կորած արահետներում» Խանզադյանը ի հայտ բերեց իր հարուստ կենսագիտությունն ու ժողովրդագիտությունը, պատկերավոր ու կենդանի խոսքի շռայլությունը, բանահյուսական ակունքների նախասիրությունը։ Նաև բարոյախոսության ուրույն հայեցակետը։  60-ական թվականները Սերո Խանզադյանի ստեղծագործության մեջ նշանավորվում են նոր հայտնություններով։ Նա ձեռնամուխ է լինում հասարակությանը հուզող հարցերի՝ գերազանցորեն բարոյական պրոբլեմների արծածումներին։ Այդպիսին են «Կորած արահետներ» (1964) և «Անձրևից հետո» (1969) պատմվածքների ու վիպակների ժողովածուները։ Այս հավաքածուներում քիչ չեն այնպիսի գործերը, որոնք, իրավամբ կարելի է համարել հայրենական արձակի փոքր ձևի իսկական փայլատակումներ։ Հին գյուղի դարավոր էպոսի, բանահյուսական պատառիկների շնչավորման հետ մեկտեղ Խանզադյանը ճշմարտապատում գործերով վերակենդանացրել է Զանգեզուրի ներկան, սեղմ ու խիտ ձևի մեջ ի ցույց հանելով սոցիալ-պատմական մեծ հեղաբեկումների շրջանում մարդկանց կեցության ու հոգեբանության շարժումները։ 

## Սյուժե
Պատմվածքն սկսվում է մի գյուղի նկարագրությամբ: Գյուղը գտնվում էր ձորի լանջին, իսկ գյուղի միակ ջրաղացը՝ ձորում: Ջրաղացում մեն-մենակ ապրոմ էր Թուրունց Արաշակը: Գյուղից ջրաղաց մարդիկ հասնում էին արահետով: Թուրունց Արշակը պատմում է, որ այդ տարածքում ո՛չ թուրաջ հավքին քնած կտեսնես, ո՛չ էլ ջրաղաց տանող արահետը: Այդ արահետի շնորհիվ է, որ պատերազմի տարիներին ամբողջ գյուղը սնունդ էր ստանում՝ ձորի ջրաղացի աղացած աղունով: Մարդիկ աղուն էին տանում ջրաղաց և Թուրունց Արշակն աղում էր դա և ուղարկում գյուղ: Սակայն կային մարդիկ, ովքեր գալիս էին առանց աղուն՝ հաց խնդրելու, այդպես էր անում մի տղա և Արշակ քեռին նրան տալիս էր ալյուր: Անցնում են տարիներ: Պատերազմը դադարում է, իսկ գյուղը սնունդն արարում է քաղաքից ու ոչ-ոք այլևս ջրաղացի կարիքը չուներ: Թուրունց Արշակն էլ ծերացել է, սակայն նա  ափսոսանքով էր ասում, որ ջրաղաց բերող արահետը քնած է և՛ ցերեկը, և՛ գիշերը: Նա ասում էր, որ ջրաղացը այլևս ձայն չունի, այն ջրաղացը, որ միշտ օգնել է գյուղացիներին: Արշակ քեռին պատմում էր, որ նույնիսկ այն երեխան, ով առանց աղունի գալիս էր ջրաղաց և աղուն էր տալիս, այսօր դարձել է գյուղապետ և եկել է ձոր ու ասում է, որ իրենց գյուղին ջրաղաց պետք չէ: Իր լսածը ոչ մի կերպ մտքով չէր անցնում, ինչպես կարող են քանդել ջրաղացը, իսկ գյուղապետը ասում է, որ դա կատակ չէ: Թուրունց Արշակը գոռում էր՝ վա՜խ-վա՜խ… Արշակ քեռին չի հանգստանում, մտածում է գնալ գյուղապետի մոտ, խնդրի որ ջրաղացը չքանդի, այլ օգնեն, որ նորից աշխատի: Գյուղապետը դարձյալ մերժում է, Արշակ քեռին մնում է տան շեմին կանգնած, հանկարծ ներսից լսվում է գյուղապետի մոր ձայնը, ով Արշակին ներս է կանչում: Նա շրջվում է ետ և գնում նորից ջրաղաց, այն արահետով, որը կանաչել է: Արշակ քեռին մեծ դժվարությամբ վերանորոգում է ջրաղացը և կատարվում է Արշակի երազանքը: Ջրաղացն սկսում է աշխատել, նա դուրս է վազում, գոռում բարձր, որ ջրաղացս նորից բանում է, բանո՜ւմ: Ցավոք, նրա ձայնը չի հասնում գյուղ և ոչ մեկ չի արձագանքում: Ոչինչ այլևս կարևոր չէր: Կարևորն այն է, որ Արշակ քեռին ուրախ է, հպարտ և ծիծաղելով ասում է, որ ջրաղացս նորից ձայն ունի…

## Կերպարներ

* Թուրունց Արշակ
* Գյուղապետ
* Գյուղապետի մայրը

## Տես նաև
* Աշխարհը նոր է ստեղծվում
* Խրտնած գառներ
* Ի սկզբանե
* Ուրախ պատմվածք
* Կապույտ աչքեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ