Արժեթղթերի շուկայի մասնակիցներ (ԱՄՆ)

մինի|300x300փքս|Էլեկտրոնային տիքերային մոնիտորի էկրան, որը ցույց է տալիս արժեթղթերի առաջարկի և գնման կարգավիճակը։
Միացյալ Նահանգների **արժեթղթերի շուկայի մասնակիցներն** են արժեթղթեր թողարկող կորպորացիաներն ու կառավարությունները, արժեթղթեր գնող և վաճառող անձինք ու կորպորացիաները, նման առևտուրը խթանող բրոքեր-դիլերներն ու բորսաները, ակտիվները պահպանող բանկերը և շուկաների գործունեությունը վերահսկող կարգավորող մարմինները։ Ներդրողները գնում և վաճառում են բրոքեր-դիլերների միջոցով և իրենց ակտիվները պահում են կամ իրենց կատարող բրոքեր-դիլերին, պահառու բանկին կամ գլխավոր բրոքերին։ Այս գործարքները տեղի են ունենում ԱՄՆ Արժեթղթերի և Բորսաների Հանձնաժողովի (SEC) կողմից կարգավորվող բաժնետոմսերի և բաժնետոմսերի օպցիոնների բորսաների կամ Ապրանքային Ֆյուչերսների Առևտրի Հանձնաժողովի (CFTC) կողմից կարգավորվող ածանցյալ բորսաների միջավայրում։ Բաժնետոմսերի և պարտատոմսերի հետ կապված գործարքների դեպքում փոխանցման գործակալները ապահովում են, որ յուրաքանչյուր գործարքի սեփականության իրավունքը պատշաճ կերպով վերապահված է և պահվում է յուրաքանչյուր ներդրողի անունից։

Այս գործարքները աջակցող գործում են երեք կենտրոնական արժեթղթերի դեպոզիտարիաներ և չորս կլիրինգային կազմակերպություններ, որոնք ապահովում են մեծ ծավալի գործարքների կարգավորումը։ Շուկայական տվյալների համախմբողները ներդրողներին և կարգավորող մարմիններին իրական ժամանակում տեղեկացնում են յուրաքանչյուր արժեթղթի առաջարկի և գնման գների մասին՝ արժեթղթերի տեղեկատվության մշակման երկու համակարգերից մեկի միջոցով։ Այս գործարքների հիմքը վերահսկվում է ինչպես ինքնակարգավորվող կազմակերպությունների, այնպես էլ երկու արժեթղթերի հանձնաժողովների՝ ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի (SEC) և բորսայի արժեթղթերի բորսայի (CFTC) միջոցով։

Արժեթղթերը ներառում են բաժնետոմսեր (բաժնետոմսեր), պարտատոմսեր (ԱՄՆ կառավարության, կորպորատիվ և մունիցիպալ) և դրանց օպցիոններ: Ածանցյալ գործիքները ներառում են ֆյուչերսներ և դրանց օպցիոններ, ինչպես նաև սվոփեր: ԱՄՆ-ում տարբերությունը կապված է երկու կարգավորող մարմինների առկայության հետ։ Այլ երկրների շուկաներն ունեն արժեթղթերի նմանատիպ կատեգորիաներ և մասնակիցների տեսակներ, չնայած որ չկան երկու կարգավորող մարմիններ։

## Գործարքների կողմեր
Ներդրումային գործարքների կողմերն են կորպորացիաները և կառավարությունները, որոնք կապիտալ են ներգրավում՝ բաժնետոմսեր և պարտքեր թողարկելով, վաճառող և գնող ներդրողները, բրոքեր-դիլերները և ֆոնդային բորսաները, որոնք ունեն այդ գործարքները կնքելու միջոցներ։

### Թողարկողներ
Թողարկողը կորպորացիա է կամ կառավարություն, որը կապիտալ է ներգրավում՝ պարտքային կամ բաժնետոմսային պարտավորություններ թողարկելով: Պարտքը և բաժնետոմսերը կարող են թողարկվել տարբեր ձևերով, ինչպիսիք են պարտատոմսերը, մուրհակները և պարտատոմսերը պարտքի դիմաց, իսկ սովորական կամ արտոնյալ բաժնետոմսերը՝ սեփական կապիտալի դիմաց։ Թողարկումները կարող են վաճառվել մասնավոր կերպով ներդրողներին կամ վաճառվել հանրությանը ստորև նկարագրված տարբեր շուկաների միջոցով։

### Ներդրող
Ներդրողը անձ կամ կորպորատիվ կազմակերպություն է, որը ներդրում է կատարում արժեթղթեր գնելով և վաճառելով։ Կան երկու ենթակարգեր՝ *մանրածախ* (անձինք) և *ինստիտուցիոնալ* ( ներդրումային կառավարիչներ և հեջ ֆոնդեր)։ Ներդրումային կառավարիչները կամ *ներդրումային ընկերություններ* են, ինչպիսիք են փոխադարձ ֆոնդերը, կամ *ներդրումային խորհրդատուներ*, որոնք ներդրումներ են կատարում հաճախորդների համար:

Ներդրողները չեն կարող լինել ֆոնդային բորսաների անդամներ։ Փոխարենը, նրանք պետք է արժեթղթեր գնեն և վաճառեն բրոքեր-դիլերների միջոցով, որոնք այդ նպատակով գրանցված են համապատասխան կարգավորող մարմնում։ Ներդրողներին որպես հաճախորդներ ընդունելով՝ բրոքեր-դիլերները ստանձնում են այն ռիսկը, որ իրենց հաճախորդները չկարողանան կատարել իրենց ֆինանսական պարտավորությունները։ Հետևաբար, մանրածախ (անհատ) ներդրողները, որպես կանոն, պարտավոր են իրենց ներդրումային ակտիվները պահել բրոքեր-դիլերի մոտ, որի միջոցով նրանք գնում և վաճառում են արժեթղթեր։ Բրոքեր-դիլերը սովորաբար չի ընդունի մանրածախ հաճախորդից գնման պատվեր, եթե բրոքեր-դիլերի մոտ բավարար կանխիկ գումար չկա պատվերի արժեքը ծածկելու համար, և չի վաճառի, եթե հաճախորդն արդեն իսկ արժեթղթերը չունի բրոքեր-դիլերի մոտ։

Ինստիտուցիոնալ ներդրողները գնում և վաճառում են իրենց անհատական հաճախորդների անունից, լինեն դրանք կենսաթոշակային ֆոնդեր, նվիրատվությունների ֆոնդեր և այլն, թե համատեղ ֆոնդեր, ինչպիսիք են փոխադարձ ֆոնդերը, միավորային տրաստները կամ հեջ ֆոնդերը: Հետևաբար, նրանց հաճախորդների ակտիվները անվտանգ պահվում են կամ պահառու բանկերի, կամ բրոքեր-դիլերների (Prime brokerage) մոտ։ Ավելին, ինստիտուցիոնալ ներդրողները կարող են գնել և վաճառել ցանկացած թվով բրոքեր-դիլերների միջոցով, որոնք իրենց հերթին կարգավորում են նման գործարքները նշանակված պահառուների և գլխավոր բրոքերների մոտ։ Ներդրումային կառավարիչները, որպես կանոն, տարբերվում են հեջ ֆոնդերից նրանով, թե յուրաքանչյուրը որքան ռիսկի է հետապնդում իր ներդրումային ռազմավարություններում։ Օրինակ, ներդրումային կառավարիչները սովորաբար կարճաժամկետ վաճառք չեն իրականացնում, սակայն հեջ ֆոնդերը դա անում են։

Գնումն ու վաճառքը կարող են լինել կամ երկար, կամ կարճաժամկետ՝

Մանրածախ հաճախորդները կարող են կարճաժամկետ գնումներ կատարել կամ վաճառել միայն իրենց բրոքեր-դիլերների հետ կնքված մարժային հաշվի շրջանակներում հատուկ համաձայնագրի դեպքում, որի դեպքում բրոքեր-դիլերները կամ ֆինանսավորում են գնումը, կամ փոխառում են վաճառքի համար նախատեսված արժեթուղթը։

Ինստիտուցիոնալ ներդրողները պետք է տեղեկացնեն իրենց կատարող բրոքեր-դիլերներին՝ պատվերները երկար են, թե կարճ, քանի որ այդ բրոքերները ոչ մի կերպ չեն կարող իմանալ, թե իրենց հաճախորդները ինչ դիրքեր ունեն յուրաքանչյուր արժեթղթում։

Եթե ներդրողները կարողանային կամ գնել կարճաժամկետ մերկ բաժնետոմսեր (առանց վճարելու համար գումար փոխառելու), կամ վաճառել կարճաժամկետ մերկ բաժնետոմսեր (առանց արժեթղթեր փոխառելու՝ առաքելու համար), նման գործելակերպը կարող էր հեշտությամբ հանգեցնել բաժնետոմսերի գների շուկայական մանիպուլյացիայի, քանի որ գնորդները կամ վաճառողները չէին ունենա կանխիկ կամ արժեթղթեր տրամադրելու սահմանափակում, նրանք կարող էին անսահմանափակ գնումներ կամ վաճառքներ ունենալ, ինչը կբարձրացներ կամ կնվազեցներ գները։ Մերկ կարճաժամկետ գնումը խնդիր չէ, քանի որ պահառուներն ու պրիմ բրոքերներն ունեն իրենց սեփական ֆինանսները, որոնցից կարող են իրենց հաճախորդներին գումար տրամադրել՝ գործարքները կարգավորելու համար։ Մերկ կարճ վաճառքը կարող է խնդիր լինել։ Դա տեղի է ունենում, երբ գլխավոր բրոքերը չի կարողանում փոխառել բաժնետոմսը պարզապես այն պատճառով, որ այդ նպատակի համար հասանելի բաժնետոմս չկա։ Ակնկալվում է, որ հեջ ֆոնդերը կգտնեն բաժնետոմսերի աղբյուրներ, որոնք կարելի է փոխառել՝ նախքան կարճ վաճառքի պատվերներ կատարելը։ Եթե նրանք դա չկատարեն, և իրենց գլխավոր բրոքերը չկարողանա փոխառություն վերցնել նրանց համար, ապա նման գործարքների կարգավորումը չի կարող տեղի ունենալ կարգավորման օրը։ Անհնար է որոշել, թե արդյոք նման «ձախողումը» պայմանավորված է տարբեր կողմերի (հեջ ֆոնդ, վարկատու կազմակերպություն և գլխավոր բրոքեր) միջև վատ համակարգմամբ, թե՞ մերկ կարճաժամկետ վաճառքով։ ԱՄՆ-ում SEC-ը արդյունավետորեն դադարեցրեց նման դեպքերը՝ անհաջող կարճ վաճառքի արժեքը չափազանց թանկ դարձնելով հեջ ֆոնդի համար ռիսկի դիմելու համար։ Եթե առավոտյան կարճ վաճառքը նախատեսված է կարգավորման համար, գլխավոր բրոքերը չի կարող արժեթղթերը մատակարարել կատարող բրոքերին, ապա վերջինս պարտավոր է գնել բաժնետոմսերը (փաստորեն՝ կատարել մատակարարումը): Գնումը տեղի է ունենում այդ պահին գերիշխող շուկայական գնով։ Սա կարող է շատ ավելի բարձր լինել, քան այն գինը, որով հեջ ֆոնդը սկզբում վաճառել է արժեթղթերը, ինչը կարող է հանգեցնել հեջ ֆոնդի համար զգալի վնասի։

### Բրոքեր-դիլերներ
ԱՄՆ-ի հազարավոր բրոքեր-դիլերները պետք է գրանցված լինեն FINRA- ում կամ ազգային արժեթղթերի բորսայում, կամ երկուսում էլ։ Ապրանքային բրոքերների թվում են Ֆյուչերսների հանձնաժողովի վաճառականները, Ապրանքային առևտրի խորհրդատուները և Ապրանքային միավորների օպերատորները, որոնք գրանցված են Ազգային Ֆյուչերսների Ասոցիացիայում։ Ընկերությունները կարող են գրանցվել և՛ որպես բրոքեր-դիլեր, և՛ որպես ապրանքային բրոքեր։ Բացի այդ, այս ընկերություններում աշխատող յուրաքանչյուր անձ, որը գործ ունի հանրության հետ, պետք է հանձնի ոլորտային քննություններ, ինչպիսիք են՝ 3-րդ սերիան ֆյուչերսների համար, 4-րդ սերիան օպցիոնների համար և 7-րդ սերիան բաժնետոմսերի և պարտատոմսերի համար։ Ներդրողները կարող են տեղեկանալ անհատ բրոքերների և բրոքեր-դիլերների մասին FINRA BrokerCheck կայքում։

### Ֆոնդային բորսաներ
մինի|Նյու Յորքի ֆոնդային բորսան (NYSE)։Ֆոնդային բորսան ֆիզիկական կամ թվային վայր է, որտեղ բրոքերներն ու դիլերները ուղարկում են բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և այլ արժեթղթերի գնման և վաճառքի պատվերներ։ Գնի հայտնաբերումը օպտիմալացվում է՝ ժամանակի մեկ պահի միավորելով և տեղադրելով որոշակի արժեթղթի բոլոր գնման և վաճառքի պատվերները։

Բորսայում առևտրով զբաղվող արժեթղթերը ներառում են ցուցակված ընկերությունների կողմից թողարկված բաժնետոմսեր, միավորային տրաստներ, ածանցյալ գործիքներ, համատեղ ներդրումային ապրանքներ և պարտատոմսեր: Ֆոնդային բորսաները հաճախ գործում են որպես «շարունակական աճուրդի» շուկաներ, որտեղ գնորդներն ու վաճառողները գործարքներ են կնքում կենտրոնական վայրում, ինչպիսին է բորսայի հատակը։

Բորսայում առևտրին որակավորվելու համար արժեթուղթը նախ պետք է ցուցակված լինի՝ համապատասխանելով ցուցակագրման բորսայի պահանջներին։ Բորսայում առևտուրը սահմանափակվում է միայն այն բրոքերներով, որոնք բորսայի անդամներ են։ Վերջին տարիներին տարբեր այլ առևտրային վայրեր, ինչպիսիք են էլեկտրոնային հաղորդակցության ցանցերը, այլընտրանքային առևտրային համակարգերը և «մութ լողավազանները», առևտրային գործունեության մեծ մասը խլել են ավանդական ֆոնդային բորսաներից։

Բաժնետոմսերի, օպցիոնների, ֆյուչերսների և ածանցյալների բորսաները ներառում են՝

* Բաժնետոմսեր՝ բազմաթիվ բորսաներ (NYSE, Nasdaq, BATS Global Markets և այլն) մրցում են տարբեր ապրանքներով և գներով բրոքերներից պատվերների հոսքի համար
* Բաժնետոմսերի օպցիոններ՝ նման են բաժնետոմսերին, բայց ներառում են Չիկագոյի Board Options Exchange-ը և Միջազգային արժեթղթերի բորսան
* Ֆյուչերսներ և ածանցյալներ. Չիկագոյի ապրանքային բորսան, ներառյալ նմանատիպ բորսաների ձեռքբերումները, բազմաթիվ ածանցյալ պայմանագրերի միակ վայրն է, որոնք պետք է քլիրինգ կատարվեն նույն բորսաներում
* Էներգիայի հետ կապված ածանցյալ գործիքներ, Միջմայրցամաքային բորսան (որն այժմ մի շարք ձեռքբերումների շարքում տիրապետում է Նյու Յորքի ֆոնդային բորսային) գերիշխում է էներգիայի հետ կապված ածանցյալ գործիքների առևտրում՝ կրկին իր սեփական կլիրինգային կարգավորումներով։

ԱՄՆ կառավարության պարտքը չի վաճառվում բորսաներում։ Փոխարենը, կան մի շարք առաջնային դիլերներ, որոնք գնում են անմիջապես կառավարությունից և վերավաճառում այլ բրոքեր-դիլերներին և ինստիտուցիոնալ ներդրողներին։

## Հետառևտրային միջավայր
[մինի|[JPMorgan Chase|JPMorgan Chase-ի գլխավոր գրասենյակը Նյու Յորքում՝ ամենամեծ պահառու բանկերից մեկը։]]
Պահառու բանկերը, գլխավոր բրոքերները, փոխանցման գործակալները և կենտրոնական արժեթղթերի դեպոզիտարիաները միջոց են հանդիսանում գործարքներ կատարելու և արժեթղթերի անվտանգ պահպանումն ապահովելու համար։

### Պահառու բանկեր
Պահառու բանկերը առաջարկում են հաճախորդների արժեթղթերի պորտֆելների ակտիվ պահպանում և կառավարում։ Բանկերը նաև առաջարկում են պասիվ պահպանում՝ անվտանգության արկղերի միջոցով, սակայն այս ծառայությունը սահմանափակվում է հաճախորդների կողմից վարձակալված պահեստային արկղերին մուտք գործելով։ Ակտիվ պահպանումը (խնամակալությունը) ներառում է՝

* Արժեթղթերի ստացում վճարի կամ անվճար առաքման դիմաց՝ հաճախորդի հրահանգների հիման վրա
* Արժեթղթերի տրամադրում վճարի դիմաց կամ անվճար առաքմամբ՝ հաճախորդի հրահանգների հիման վրա
* Հաճախորդներին տրամադրելով բոլոր ակտիվների ամսական հաշվետվություններ
* Հաճախորդների հաշիվներին դիվիդենտների, տոկոսների և այլ տեսակի եկամուտների վարկավորում
* Հաճախորդներին տեղեկացնել կորպորատիվ սպասվող գործողությունների մասին և գործել հաճախորդի հրահանգների համաձայն
* Տարեկան հարկային տեղեկատվության տրամադրում

Պահառուների հաճախորդները, որպես կանոն, ինստիտուցիոնալ ներդրողներ են։

### Հիմնական բրոքերներ (Prime brokers)
Հիմնական բրոքերները բրոքեր-դիլերներ են, որոնք հեջ ֆոնդերին առաջարկում են պահառության և այլ ծառայություններ: Պրայմ բրոքերային գործունեությունը, որպես կանոն, համարվում է ավելի ռիսկային, քան ավանդական պահառությունը, հիմնականում այն պատճառով, որ հեջ ֆոնդերը համարվում են ավելի ռիսկային, քան ինստիտուցիոնալ ներդրողները։ Ավելին, ԱՄՆ-ում հեջ ֆոնդը կարող է գործարքներ կատարել ցանկացած թվով բրոքեր-դիլերների միջոցով։ Սակայն հաշվարկային գործընթացում այդ գործարքները դառնում են գլխավոր բրոքերի գործարքներ, կարծես հեջ ֆոնդը գործարքները կատարել է միայն այդ բրոքերի միջոցով։ Հեջ ֆոնդի կողմից այդ գործարքները կարգավորելու անկարողության ռիսկը դառնում է գլխավոր բրոքերի ռիսկը։

Տերմինում «prime» բառը սկզբնապես վերաբերում էր այնպիսի հեջ ֆոնդի, որն ուներ մեկ բրոքեր-դիլեր՝ իր պահառության և փոխառության նպատակներով։ 2008 թվականի իրադարձությունների հետ մեկտեղ, խոշոր հեջ ֆոնդերի մեծ մասը դիվերսիֆիկացրել է իրենց ակտիվները մի քանի պրայմ բրոքերների միջև՝ փորձելով սահմանափակել պրայմ բրոքերի սնանկացման ռիսկերը, ինչպես օրինակ՝ Lehman Brothers Europe-ի դեպքում 2008 թվականին։

### Փոխանցման գործակալ
Փոխանցման գործակալները թողարկող ընկերություններին մատուցում են բազմազան ծառայություններ, այդ թվում՝ բոլոր բաժնետերերի գրանցամատյանի վարում, դիվիդենտների վճարում և լիազորագրային արշավների անցկացում: ԱՄՆ բաժնետոմսերում, կորպորատիվ պարտատոմսերում և մունիցիպալ պարտատոմսերում ներդրումների մեծ մասն այժմ պահվում է գրքային գրանցման ձևով, այլ ոչ թե վկայականների, ինչպես դա տեղի էր ունենում դեռևս 1970-ականների սկզբին, երբ սկսել է գործել Դեպոզիտարիայի Թրաստի և Քլիրինգի Կորպորացիան (DTCC): Այսպիսով, կենտրոնական դեպոզիտարիայում բաժնետոմսերի անշարժացման ընդհանուր ընդունման հետ մեկտեղ, գրանցամատյանի գործառույթի մեծ մասը տեղափոխվել է օրական անշարժացված դիրքերի համաձայնեցման DTCC-ի անվանակարգված Cede & Co ընկերության հետ: Օրինակ, մի ընկերություն թողարկել է 10 միլիոն բաժնետոմս: 100,000 բաժնետոմսեր թողարկվել են վկայականի տեսքով՝ տարբեր ներդրողների համար։ Փոխանցման գործակալը վարում է դրանց մանրամասն գրառումներ և ստուգում է իրեն ներկայացված ցանկացած վկայականի օրինականությունը։ Մյուս 9,900,000-ը գնել են ներդրողները, ովքեր դրանք պահում են գրքային գրանցման տեսքով՝ բրոքեր-դիլերների (մանրածախ), պահառուների և պրայմ բրոքերների (ինստիտուցիոնալ) մոտ հաշիվների միջոցով։ Փոխանցման գործակալի գրանցամատյանում գտնվող այդ 9,900,000 բաժնետոմսերի «սեփականատերը» կլինի Cede & Co.-ն՝ DTCC-ի անվանակարգված ընկերությունը։

### Կենտրոնական արժեթղթերի դեպոզիտարիա
ԱՄՆ-ում գործում են երեք կենտրոնական արժեթղթերի դեպոզիտարիա և չորս կլիրինգային կազմակերպություն՝

#### Կենտրոնական արժեթղթերի պահոցներ
* Հիմնական արժեթղթերի պահոցը «Դեպոզիտարի Թրաստ» ընկերությունն է, որը «Դեպոզիտարի Թրաստ և Քլիրինգ Քորփորեյշն» -ի (DTCC) դուստր ձեռնարկություն է
* ԱՄՆ բոլոր պետական պարտատոմսերի և պարտատոմսերի Դաշնային պահուստային համակարգը
* Չիկագոյի ապրանքային բորսայի CME ֆյուչերսների և այլ ածանցյալ պայմանագրերի համար

#### Մաքրող կազմակերպություններ
* Ազգային արժեթղթերի մաքրման կորպորացիան, DTCC-ի դուստր ձեռնարկություն, շուկայում շրջանառվող բաժնետոմսերի և կորպորատիվ պարտատոմսերի համար
* «Fixed Income Clearing Corporation», որը նույնպես DTCC-ի դուստր ձեռնարկություն է, զբաղվում է պետական պարտատոմսերի և հիփոթեքային արժեթղթերի վաճառքով
* Options Clearing Corporation OCC՝ բոլոր բաժնետոմսերի հետ կապված options-ների համար
* Էներգետիկ ածանցյալ պայմանագրերի համար ICE միջմայրցամաքային բորսա

ԱՄՆ բաժնետոմսերը, կորպորատիվ և մունիցիպալ պարտատոմսերը կարող են թողարկվել վկայագրված տեսքով, չնայած այս պրակտիկան մեծապես փոխարինվել է դրանք պահելու ծախսերի և անարդյունավետության պատճառով։ Փոխարենը, ակտիվները պահվում են որպես «անշարժ» կամ «փողոցի անվան տակ», իսկ իրական սեփականատերերը դրանք պահում են բրոքեր-դիլերների և բանկերի հաշիվներում, ինչպես դա անում են արժույթների դեպքում։ DTCC-ն օգտվում է Cede & Co. անվանատիրոջ անունից գործող ընկերությունից, որի անունով բաժնետոմսերի վկայականը պահվում է DTCC-ի պահոցներում: Ամեն օր DTCC-ն համապատասխան փոխանցման գործակալի հետ համաձայնեցնում է իր անդամ բանկերի և բրոքեր-դիլերների հաշիվներում պահվող բաժնետոմսերի քանակը։ Իրենց հերթին, այլ բանկեր և բրոքեր-դիլերներ հաշիվներ ունեն DTCC անդամ ընկերություններում՝ ստեղծելով սեփականության շղթա մինչև իրական սեփականատերը։

Այս մոտեցման մեծ առավելությունը մեծ ծավալի գործարքների կարգավորման արդյունավետությունն ու ցածր գինն է։ Անհարմարությունն այն է, որ թողարկող կորպորացիան այլևս չգիտի, թե ովքեր են իր սեփականատերերը, քանի որ իր փոխանցման գործակալը բոլոր անշարժացված բաժնետոմսերը գրանցված է որպես սեփականատեր՝ Cede & Co.: Օգտակար սեփականատերերի հետ լիազորագրերի ծանուցումներ և այլ հաղորդակցություններ ուղարկելու նպատակով, փոխանցման գործակալը, գործելով թողարկող կորպորացիայի խնդրանքով, հարցում է ուղարկում DTCC-ին, որն էլ իր հերթին հարցումներ է ուղարկում իր անդամներին և այլն շղթայի ներքևում։

Օպցիոնները, ֆյուչերսները և այլ ածանցյալ գործիքները առևտուրը կատարվում է պայմանագրերի, այլ ոչ թե վկայականների հիման վրա։ OCC-ն, CME-ն և ICE-ն գործում են որպես կլիրինգային գործակալներ և պահոցներ՝ հետևելով տարբեր կլիրինգային բրոքերների միջև գրանցամատյանային դիրքերին։

ԱՄՆ պետական պարտատոմսերն ու պարտատոմսերը չհավաստագրված են (ապանյութականացված), ինչը նշանակում է, որ վկայականներ երբեք չեն տրամադրվում։ Փոխարենը, կլիրինգային բրոքերները իրենց տարբեր հաճախորդների անունից պահում են Դաշնային պահուստային համակարգում գրքային մուտքագրման դիրքերը։

Ֆինանսական կայունության վերահսկողության խորհուրդը այս հաստատություններից յուրաքանչյուրը, բացառությամբ Դաշնային պահուստային համակարգի, նշանակել է որպես համակարգային կարևորության ֆինանսական շուկայի օգտակար կազմակերպություն։

## Շուկայական տվյալների համախմբողներ
Շուկայական տվյալների համախմբողները լուծում են այն ներդրողների և կարգավորող մարմինների կարիքները, ովքեր ցանկանում են առևտրային օրվա ցանկացած պահի իմանալ, թե որն է ցանկացած արժեթղթի ազգային լավագույն գնանշումը և առաջարկը, վերջին վաճառքի գինը և արժեթղթի առևտրին վերաբերող այլ համապատասխան տեղեկատվություն։ Քանի որ և՛ բաժնետոմսերի, և՛ բաժնետոմսերի օպցիոնների շուկաներն ունեն բազմաթիվ բորսաներ, բոլորի գնանշումների և վերջին գործարքների տվյալները պետք է համախմբվեն իրական ժամանակում՝ շուկայի պատկերացում կազմելու համար, այլ ոչ թե առանձին բորսայի պատկերացում կազմելու համար։

Երկու անվտանգության տեղեկատվության մշակողներ (SIP) իրական ժամանակում համախմբում են այս տվյալները՝ Intercontinental Exchange-ի (NYSE-ի դուստր ձեռնարկություն) կողմից գործարկվող համախմբված գնանշման համակարգը և OTC/UTP պլանը: Յուրաքանչյուրը մշակում է նման արժեթղթերի կեսի տվյալները՝ հիմնվելով յուրաքանչյուրի տիքերային խորհրդանիշի վրա։ Բոլոր բաժնետոմսերի և բաժնետոմսերի օպցիոնների բորսաները իրական ժամանակում հեռարձակում են իրենց գնանշումները, վերջին գործարքը և այլ տվյալներ այդ կազմակերպություններին, որոնք էլ իրենց հերթին հաշվարկում են լավագույն գնանշումը և առաջարկը և վերաբաշխում տվյալները շուկայի մասնակիցներին։

Այս կազմակերպությունների անվանումները ծագել են մի քանի տասնամյակ առաջ, երբ Նյու Յորքի ֆոնդային բորսան և Ամերիկյան ֆոնդային բորսան երկու հարթակներ էին, որոնց միջոցով կորպորացիաները ցուցակագրում էին իրենց բաժնետոմսերը։ Այս ցուցակներից ստացված տվյալները հայտնի են որպես Tape A (NYSE ցուցակված) և Tape B (AMEX): Այդ ժամանակ Nasdaq-ը գնանշման համակարգ էր, այլ ոչ թե բորսա։ Սա բացատրում է դեռևս օգտագործվող անվանումը՝ տվյալների համար Over the Counter/Unlisted Trading Privilege, որը հայտնի է որպես Tape C (Nasdaq)։

Շուկայական տվյալներից ստացված եկամուտները տարեկան կազմում են կես միլիարդ դոլար, որը բաշխվում է յուրաքանչյուր բորսայի միջև՝ հիմնվելով յուրաքանչյուրի կողմից հեռարձակված գնանշման և այլ տվյալների ծավալի վրա։ NetCoalition անվան տակ գործող ընկերությունների խումբը՝ Արժեթղթերի արդյունաբերության և ֆինանսական շուկաների (SIFMA) հետ միասին, փորձել է ստիպել բորսաներին շուկայական տվյալները գնահատել՝ հիմնվելով դրանց արտադրության ծախսերի վրա, սակայն, ի վերջո, 2016 թվականին պարտվեց ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի (SEC) առջև վեճում։

## Վերահսկողություն
[մինի|ԱՄՆ Արժեթղթերի և Բորսաների Հանձնաժողովի (SEC) գլխավոր գրասենյակը գտնվում է [Վաշինգտոն ԿՇ|Վաշինգտոնում, Կոլումբիայի շրջան։ SEC-ը վերահսկողություն է իրականացնում արժեթղթերով գործարքների բազմաթիվ տեսակների նկատմամբ։]]
Արժեթղթերի շուկաները վերահսկվում են ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի (SEC), «կապույտ երկնքի օրենքներով» ստեղծված առանձին պետական արժեթղթերի հանձնաժողովների և ինքնակարգավորվող կազմակերպությունների կողմից, որոնք վերահսկվում են SEC-ի կողմից։ CFTC-ն և NFA-ն նույնպես դեր ունեն արժեթղթերի ֆյուչերսների և արժեթղթերի վրա հիմնված սվոփերի առումով։ Իր հերթին, CFTC-ն և NFA-ն վերահսկում են ածանցյալների շուկաները:

### Ինքնակարգավորվող կազմակերպություններ
Բորսաները և կլիրինգային կազմակերպությունները ինքնակարգավորվող կազմակերպություններ են (SRO), ինչպես նաև երեք ոլորտային գործակալությունները՝

* Ֆինանսական արդյունաբերության կարգավորման մարմին (FINRA)
* Ազգային ֆյուչերսների ասոցիացիա (NFA)
* Քաղաքային արժեթղթերի կանոնակարգման խորհուրդ (MSRB)

### Արժեթղթերի հանձնաժողովներ
Արժեթղթերի առևտուրը կարգավորող երկու հանձնաժողով կա՝ ԱՄՆ Արժեթղթերի և Բորսաների Հանձնաժողովը (SEC), որը կառավարում է բաժնետոմսերը, բաժնետոմսերի օպցիոնները, կորպորատիվ պարտատոմսերը և մունիցիպալ պարտատոմսերը, և Ապրանքային Ֆյուչերսների Առևտրի Հանձնաժողովը (CFTC), որը ընդհանուր առմամբ կարգավորում է ածանցյալների շուկաներում գործունեությունը:

ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը (SEC) Միացյալ Նահանգների դաշնային կառավարության անկախ գործակալություն է։ Այն հիմնական պատասխանատվությունն է կրում դաշնային արժեթղթերի մասին օրենքների կիրառման, արժեթղթերի կանոնների առաջարկման և արժեթղթերի արդյունաբերության, երկրի ֆոնդային և օպցիոնային բորսաների, ինչպես նաև այլ գործունեության ու կազմակերպությունների կարգավորման համար, ներառյալ Միացյալ Նահանգների էլեկտրոնային արժեթղթերի շուկաները" ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը (SEC) գտնվում է ԱՄՆ Սենատի բանկային հարցերով հանձնաժողովի պատասխանատվության ներքո։

CFTC-ն վերահսկում է *նշանակված պայմանագրային շուկաները* (DCM) կամ բորսաները, *սվոփերի կատարման կենտրոնները* (SEF), ածանցյալ գործիքների կլիրինգային կազմակերպությունները, սվոփ տվյալների պահոցը, սվոփ դիլերները, ֆյուչերսների միջնորդավճարային առևտրականները, ապրանքային միավորների օպերատորները և այլ միջնորդներ։ CFTC-ն գտնվում է Սենատի գյուղատնտեսական հանձնաժողովի վերահսկողության ներքո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
### Առևտրային ասոցիացիաներ
* Ֆյուչերսների արդյունաբերության ասոցիացիա
* Հեջ ֆոնդերի ասոցիացիա
* Կառավարվող ֆոնդերի ասոցիացիա
* Արժեթղթերի արդյունաբերության և ֆինանսական շուկաների ասոցիացիա
* Արժեթղթերի առևտրականների ասոցիացիա

### Կենտրոնական արժեթղթերի պահոցներ
* Դեպոզիտարիայի տրաստի և կլիրինգային կորպորացիա
* Օպցիոնների մաքրման կորպորացիա
* Չիկագոյի ապրանքային բորսա
* Միջմայրցամաքային բորսա
* Դաշնային պահուստային համակարգ

Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ