open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Յորգոս Գեորգիադիս

**Յորգոս Գեորգիադիս** (, ), հույն ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
Գորգիադիսը ՊԱՕԿ ակումբի սան է։ 2005/2006 մրցաշրջանում սկսել է հանդես գալ պրոֆեսիոնալ մակարդակում՝ միանալով Բետա Էթնիկի «Պանսերաիկոս» ակումբին։ 2008/2009 և 2010/2011 մրցաշրջաններում հանդես է եկել Հունաստանի գլխավոր լիգայում, բայց երկու անգամն էլ թիմը դուրս է մնացել։ 2011/2012 մրցաշրջանում  տեղափոխվել է ՊԱՕԿ. տրանսֆերի գինը կազմել է 270 000 եվրո։

2014 թվականի օգոստոսի 19-ին պայմանագիր է կնքել«Վերիա» ակումբի հետ, որի կազմում հանդես է եկել մինչև 2016 թվականը։

2018 թվականի հունվարի 31-ին պայմանագիր է կնքել Ֆուտբոլային լիգայի «Դոքսա Դրամա» ակումբի հետ։

### Հավաքականում
2010 թվականի նոյեմբերի 17-ին Յորգոս Գեորգիադիսը կատարել է իր նորամուտը Հունաստանի հավաքականում՝ Ավստրիայի հետ ընկերական հանդիպման 84-րդ րոպեին փոխարինելով Լազարոս Խրիստոդուլոպուլոսին։ 2011 թվականին ևս երկու անգամ դուրս է եկել փոխարինման հավաքականի խաղերում՝ մասնակցելով Կանադայի դեմ ընկերական խաղին և 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլի՝ Լատվիայի դեմ խաղում։

## Ձեռքբերումներ
Որպես «Պանսերաիկոսի» խաղացող.
* Բետա Էթնիկի.
** Չեմպիոն – 2007/08 *(անցել է [[Հունաստանի Սուպերլիգա|Ալֆա Էթնիկի]])*
** Փլեյ-օֆֆի հաղթող – 2009/10 *(անցել է Ալֆա Էթնիկի)*
Որպես ՊԱՕԿ-ի խաղացող.
* Հունաստանի առաջնություն.
** Երկրորդ տեղ – 2012/13

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հույն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ամարխուու Բարխուու

**Ամարխուու Բարխուու** (, ), մոնղոլական ծագումով ռուսաստանաբնակ փոփ երգիչ և դերասան, «Премьер-министр» խմբի մենակատար։

## Կենսագրություն
Ամարխուու Բարխուուն ծնվել է 1987 թվականի հուլիսի 1-ին Բուլգան այմակում (Մոնղոլիա)։ Մանկության տարիներին ծնողների հետ Մոնղոլիայից տեղափոխվել է Ուլան Ուդե (Բուրյաթիա)։ Ռուսաստանում ժողովրդական ճանաչման է արժանացել «Ժողովրդական արտիստ 3» մրցույթում տարած հաղթանակի շնորհիվ (2006)՝ քվերակության արդյունքում ստանալով հանդիսատեսի ձայների 61,7 %-ը և ստանալով Բուրյաթիայի վաստակավոր արտիստի կոչում։ Դրանից հետո բնակություն է հաստատել Մոսկվայում, դարձել «Премьер-министр» խմբի մենակատար։

2010 թվականինին նկարահանվել է «Գործողություն «Թաթար» () ռուս-մոնղելական ֆիլմի գլխավոր դերում և համաձայնել է նկարահանվել Սերգեյ Բոդրովի՝ Չինգիզ խանի մասին պատմող եռագրության երկրորդ մասում՝ «Մեծ խանը» ():

2013 թվականին հունիսին «Премьер-министр» խումբն սկսել է ելույթ ունենալ առանց Ամարխուու Բորխուուի, որ շարունակում է մենակատարի իր կարիերան, սակայն խմբից նրա հեռանալու մասին պաշտոնական հայտարարություն չի եղել։

## Ծանութագրություներ

## Արտաքին հղումներ
* Երկրպագուների կայք
* «Премьер-министр» խմբի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոնղոլ դերասաններ
Կատեգորիա:Մոնղոլ երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Փոփ երգիչներ
Սադոկ Բարոնչ

**Սադոկ Բարոնչ** (Վիկենտի-Ֆերրեի Պարոնյան, , ), լեհահայ պատմաբան, բանասեր, աստվածաբանության պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Սադոկ Բարոնչը ծնվել է 1814 թվականի ապրիլի 24-ին Ստանիսլավ քաղաքում (ներկայում՝ Իվանո-Ֆրանկովսկ)։ 1831-1833 թվականներին սովորել է Լվովի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ 1835 թվականին դարձել է դոմինիկյան միաբանության անդամ և ընդունել անունը։ Պաշտոնավարել է նույն օրդենի վանքերում, եղել է աստվածաբանության պրոֆեսոր Լվովում։ 1855 թվականին մշտապես հաստատվել է Լվովի մոտ՝ Պոդկամենե վանքում։ Հրապարակել է մոտ 30 գիրք և բազմաթիվ հոդվածներ։ Կարևոր աշխատություններից են «Լեհաստանի նշանավոր հայերի կենսագրությունը» (1856) և «Հայոց պատմության ակնարկ»-ը (1869)։ Առաջինը բառարանի ձևով պարունակում է 300 նշանավոր լեհահայերի կենսագրությունները, երկրորդը՝ Լեհաստանի և Արևմտյան Ուկրաինայի 40 հայկական գաղթավայրերի համառոտ պատմությունը։ Արժեքավոր են նաև Սադոկ Բարոնչի հետազոտությունները՝ նվիրված Լեհաստանի և Ուկրաինայի մի շարք քաղաքների պատմությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Ծագումով հայ են», Արծվի Բախչինյան, Երևան, 1993, էջ 5

Կատեգորիա:Լեհահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Լեհահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լեհահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ
Կատեգորիա:Հայերը Լվովում
Պիկ Սեգեդ (ընկերություն)

**Պիկ Սեգեդ** (), հունգարական ընկերություն, որն արտադրում է տարատեսակ մսամթերք, այդ թվում՝ երշիկի ձմեռային սալյամի հայտնի տեսակը (): Ընկերությունը հիմնադրվել է 1869 թվականին և գտնվում է Սեգեդ քաղաքում։ Հունգարիայի *Պիկ Սեգեդ ձեռքի գնդակի ակումբի* հովանավորն է։

## Պատմություն
Հունգարիայում սալյամիի արտադրությունը կազմակերպել է հրեա մսագործ Մարկ Պիկը, որը 1869 թվականին Սեգեդում հիմնել է սալյամիի գործարանը և այնուհետև սկսել է զարգացնել երշիկեղենի արտադրությունն ամբողջ երկրում։ 1883 թվականին նա հրավիրել է իտալացի աշխատողների, իսկ 1885 թվականից սկսել է երշիկի զանգվածային արտադրությունը։ 1892 թվականին Պիկի մահից հետո նրա այրին և նրա եղբայրը ստանձնեցին ղեկավարման պարտականությունները։ Ավագ որդին՝ Ենյոն, սկսել է գործարանում աշխատել 1906 թվականին և ձեռք է բերել ավերված *Տիան* գործարանը, թույլ տալով ընտանիքին տիրել մի մեծ հողակտորի։ Ենյո Պիկը ինքը կատարել է արտադրության տեխնոլոգիաների փոփոխություններ, սկսելով արտադրվող արտադրանքի ակտիվ գովազդ և դարձնելով սալյամին առաջատար արտադրանք։ Ենյո Պիկը գործարանը ղեկավարել է 1934 թվականից մինչև նրա ազգայնացումը։

## Արտադրանք
Սեզեգի շրջակայքը հարմար է գյուղատնտեսության և մասնավորապես անասնապահության համար. աշխարհագրական դիրքը և համապատասխան փորձերը ցույց են տալիս, որ այստեղ հնարավոր է խոշոր խոզեր բուծել, որոնց մսից և պատրաստվում է սալյամին։ Սպիտակ սալյամին պատրաստվում է անճարպ խոզի մսից և խոզի փորի ճարպից, համեմունքներով ըստ գաղտնի բաղադրատոմսի։ Խառնուրդը լցվում է թաղանթի մեջ, այնուհետև ենթարկվում է սառը ծխահարման, չորացման և հասունացման։ Վերջում սալյամին ծածկվում է ազնիվ բորբոսով։ Սկզբում ձմեռային սալյամին պատրաստվում էր ոչ թե խոզի, այլ էշի մսից, բայց այն պատճառով, որ Հունգարայում գրեթե բոլոր էշերը օգտագործվել էին երշիկի պատրաստման համար, սկսել են երշիկը պատրաստել խոզի մսից, որի համը ոչնչով չէր զիջում էշի մսից պատրաստված սալյամիին։

Պիկի սալամիի հիմնական առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ չորացման և հասունացման ժամանակ հայտնվում է բորբոսի շերտ։ Բորբոսը պահանջում է սառը ջերմաստիճան և բավականաչափ խոնավություն հանգստանալու համար, այդ պատճառով երշիկ արտադրող գործարանները կառուցվել են գետերի ափին (օրինակ, Տիսայի ափին)։ 1950-ականների վերջերին ներկայացված սառեցման տեխնոլոգիան թույլ է տվել ապահովել պահպանման երկարատև ժամկետ, ուստի ձմեռային սալյամին «սեզոնային» բնույից պահպանել է միայն անունը։ Ներկայումս Սեգեդի սալյամին հայտնի է դարձել յուրօրինակ նյութերի, ավանդական տեխնոլոգիայի և պահպանված գիտելիքների շնորհիվ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Pick Szeged ընկերության թանգարանի պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Հունգարիայի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հունգարիայի պատմություն
Կատեգորիա:1869 հիմնադրումներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:19-րդ դարի հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:Մսամթերք
Կատեգորիա:Երշիկեղեն
Կատեգորիա:Հունգարիայի տնտեսություն
Աննա Կարիմա

**Աննա Կարիմա** (, , ծննդյան անունը՝ Տոդորա Վելկովա), բուլղարացի գրող, թարգմանիչ, խմբագիր, լրագրող, սուֆրաժիստ, կանանց իրավունքների պաշտպան։ Բուլղարիայի կանանց միության համահիմնադիր։ 1901-1906 թվականներին Եղել է միության նախագահը։

## Կենսագրություն
մինի|Աննա Կարիման երեխաների` Էվելինի, Նադեժդայի և Իվանի հետ, 1917
Աննա Կարիման ծնվել է 1871 թվականին Բերդյանսկում ցորենի վաճառական, հեղափոխական Տոդոր Վելկովի ընտանիքում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Սոֆիայում։ 1888 թվականին ամուսնացել է Յանկո Սակազովի հետ։ Միասին ունեցել են երեք երեխա։ Հետագայում ամուսնալուծվել են։

Պատանի տարիքից տարվել է գրականությամբ։ Գրել է պատմվածքներ, վեպեր։ Նրա առաջին վեպը՝ «Սովորական պատմություն» հրատարակվել է 1891 թվականին «*День*» ամսագրում։ 1892-1895 թվականներին խմբագրել է «*Праздник*» ամսագիրը։ 1894 թվականին Աննա Կարիմայի ընտանիքը տեղափոխվել է Սոֆիա, որտեղ նա ակտիվորեն զբաղվել է սոցիալական բարեփոխումներով։ 1897 թվականին հիմնադրել է *Suznanie* («Գիտակցություն») միությունը և քարոզարշավ սկսել հանուն կանանց կրթության, այդ թվում կանանց ընդունելության հնարավորություն Սոֆիայի համալսարան։ 1899 թվականից Յուլիա Մալինովայի հետ խմբագրել են *Zhenski glas* («Կանաց ձայն») թերթը, իսկ 1901 թվականին միասին հիմնադրել են Բուլղարիայի կանանց միությունը։ Կազմակերպությունը 1878 թվականից ի վեր եղել է Բուլղարիայում տեղակայված 27 տեղական կանանց հարցերով զբաղվող կազմակերպությունների հովանավոր կազմակերպությունը։ Այն հիմնադրվել է որպես պատասխան 1890-ական թվականներին կանանց կրթության և համալսարանական կրթության մատչելիության սահմանափակումներին` նպատակ ունենալով հետագայում նպաստել կանանց ինտելեկտուալ զարգացմանը, մասնակցությանը, կազմակերպել ազգային կոնգրեսներ և *Zhenski glas* թերթն օգտագործել որպես օրգան։ 1906 թվականին հեռացել է Բուլղարիայի կանանց միությունից և հիմնադրել կանանց մրցակից կազմակերպությունը՝ *Ravnopravie* («Հավասար իրավունքներ», 1908-1921 թվականներ), շրջագայել երկրում՝ հանդես գալով կանանց իրավունքների բարեփոխման վերաբերյալ դասախոսություններով։ 1918 թվականին բացել է Բուլղարիայում աշխատող մայրերի առաջին առօրյա խնամքի կենտրոնը։ 1921-1928 թվականներին քաղաքական պատճառներով աքսորվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* "Енциклопедия България", том 3, Издателство на БАН, София, 1982, стр. 352.
* Francisca de Haan, Krasimira Daskalova & Anna Loutfi: Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Easterna and South Eastern Europe, 19th and 20th centuries Central European University Press, 2006
* Blanca Rodriguez Ruiz & Ruth Rubio-Marín: The Struggle for Female Suffrage in Europe: Voting to Become Citizens 2012

## Արտաքին հղումներ
* Ана Карима в Литературен свят
* Катя Кузмова-Зографова, «Жена без място», в. «Литературен форум», бр. 24 (508), 18 юни 2002.

Կատեգորիա:Բուլղարացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Հեռախոս (մուլտֆիլմ)

250px|մինի|Կադր մուլտֆիլմից

**Հեռախոս**, (), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է ըստ Կոռնեյ Չուկովսկու համանուն բանաստեղծական հեքիաթի։

## Սյուժե
Կոռնեյ Չուկովսկին կարդում է «Հեռախոս» հեքիաթի հեղինակի տեքստը, իսկ նրան հեռախոսով դիմում են նկարված կենդանիներ։

## Հեղինակներ

## Ստեղծման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1944 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կոռնեյ Չուկովսկու ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Մալբորո դքսուհու ժամացույց-ձու

**«Մալբորո դքսուհու ժամացույց-ձու»** (), ոսկերչական ձու, որը պատրաստել է վարպետ-ոսկերիչ  Միխայիլ Պերխինը Կարլ Ֆաբերժեի ղեկավարությամբ 1902 թվականին։ Այն պատրաստվել է դքսուհի Կոնսուելո Մալբորոյի (Վանդերբիլտ) համար։

Այսօր «Մալբորո դքսուհու ժամացույց-ձու» ոսկերչական ձուն պատկանում է Վիկտոր Վեկսելբերգի ֆոնդին։ Պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆաբերժեի թանգարանում (Նարիշկինների և Շուվալովների պալատ, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

## Դիզայն
«Մալբորո դքսուհու ժամացույց-ձու» ոսկերչական ձուն պատրաստված է նեոդասական ոճով։ Այն պատված է վարդագույն թափանցիկ էմալով։ Ձվի վրա տեղադրված է հորիզոնական պտտվող թվացույցը, որը պատված է սպիտակ էմալով, իսկ վերևից և ներքևից երիզված է մարգարտաշարով։ Հռոմեական թվերը ադամանդակուռ են։ Ժամացույցի անշարժ սլաքն իրենից ներկայացնում է ադամանդապատ օձ, որը փաթաթված է ձվին և սողացել է դեպի վերև։ Ոսկերչական ձվի վերին հատվածը զարդարված է ոսկե շղթաներով՝ ժապավենների տեսքով, որոնք պատված են ադամանդներով։ Ձվի գագաթը պսակված է ոսկե կաղինով, որի վրա ադամանդներ են ամրացված։ Երկու կողմից ոսկե բռնակներ են ագուցված։

Ոսկերչական ձուն տեղադրված է եռաթև պատվանդանին, որը պատված է թափանցիկ սադափագույն էմալով։ Որմնասյուները, գետնախարիսխները և եզրազարդերը պատված են վարդագույն էմալով և զարդարված են բուսական ոսկե նախշերով։ Պատվանդանի մի կողմում դքսուհի Մալբորոյի միացագիրն է, մյուսում՝ գունավոր ոսկով պատրաստած առատության եղջյուրը, իսկ երրորդ կողմում՝ սիրո այլաբանության ոսկյա խորհրդանիշը։

Այս ձուն 1895 թվականին ստեղծված «Կապույտ ձու-ժամացույց օձով» կայսերական ձվի նմանությամբ է ստեղծվել։

## Անակնկալ
Անակնկալը ոսկերչական ձվի մեջ գտնվող ժամացույցի մեխանիզմն է։

## Պատմություն
ձախից|մինի|241x241փքս|Կոնսուելո Մալբորո
Կոսնուելո Վանդերբիլտը ամերիկացի միլիոնատեր Կոռնելիուս Վանդերբիլտի դուստրն է։ Աղջկա կամքին հակառակ հայրը նրան 1895 թվականին կնության է տվել Չարլզ Սփենսեր-Չերչիլին՝ Մալբորոյի 9-րդ դուքսին։ 1902 թվականին ամուսիններն այցելում են Ռուսաստան և պատվիրում ոսկերչական ձուն։

## Սեփականատերեր
1926 թվականին, ամուսնալուծվելուց հետո, Կոնսուելոն «Մալբորո դքսուհու ժամացույց-ձու» ոսկերչական ձուն բարեգործական աճուրդ-վաճառքի է հանում։ Այն գնում է լեհ երգչուհի Աննա Վալսկան՝ «International Harvester» ընկերության սեփականատիրոջ կինը։ 1965 թվականին նյույորքյան *Parke-Bernet* աճուրդում ձուն ձեռք է բերում Մալկոմ Ֆորբսը։ 2004 թվականին այն գնում և հայրենի Ռուսաստան է բերում Վիկտոր Վեկսելբերգը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Details about the Duchess of Marlborough egg - The Link of Times foundation

Կատեգորիա:1902 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Վեկսելբերգի հավաքածու
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Հունգարիայի վերականգնվող էներգիան

**Հունգարիան**, որպես Եվրամիության անդամ, մասնակցում է վերականգնվող էներգիայի իր մասնաբաժնի ավելացման ռազմավարությանը։ 2009 թվականին ընդունվել է վերականգնվող էներգիայի վերաբերյալ Եվրամիության հրահանգը, որը ներառում էր 2020 թվականին Եվրամիությունում 20% մասնաբաժնի նվաճումը. К 2030 году ветряные электростанции должны вырабатывать от 26 до 35% всей электроэнергии в ЕС и сэкономить 56 млрд. евро: 2030 թվականին հողմաէլեկտրակայանները պետք է արտադրեն ԵՄ-ի էլեկտրաէներգիայի 26-35%-ը և խնայվի 56 մլրդ եվրո։ Մինչև 2020 թվականը Հունգարիան նախատեսում է հասնել այլընտրանքային աղբյուրների արտադրած էլեկտրաէներգիայի 14.7% -ին (ինչը 13% -ով բարձր է նաղնական նպատակից)։ Ներկայումս Հունգարիան ԵՄ-ում վերականգնվող էներգիայի ամենաբարձր մասնաբաժնով երկիրն է (11%, այդ թվում՝ 6%` կենսազանգվածն օգտագործելով որպես աղբյուր և 3%՝ օգտագործելով քամու էներգիան)։ 2015 թվականին վերականգնվող էներգիայի տեսակարար կշիռը 10.5% էր. վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների 52% -ը կազմել է կենսազանգվածը, 22%-ը՝ քամին, 7% -ը՝ ջուրը, 3%-ը՝ արևային էներգիան։
[thumb|150px|Հողմաէլեկտրակայան [Մոշոնսոլնոկի մոտ]]

## Հողմաէլեկտրակայաններ

Ըստ կանխատեսումների, 2010-ից մինչև 2020 թվականը Հունգարիայի հողմակայանների կողմից արտադրվող էլեկտրաէներգիաը պետք է աճել 400 ՄՎտ-ով։ 2009 թվականին *EWEA* -ն կանխատեսել էր, որ Հունգարիան մինչև 2020 թվականը կհասնի 1,2 ԳՎտ-ի։ 2010 թվականին հզորությունը կազմում էր ընդամենը 295 ՄՎտ և ոչ մի առաջարկ չի ներկայացվել։ 2016 թվականին Հունգարիայի կառավարությունն արգելել է քամու էներգիայի նոր գեներատորների տեղադրումը։ Հողմակայանների ներկայիս հզորությունը երկրում ընդհանուր առմամբ կազմում է 329 ՄՎտ։

## Արևային էլեկտրակայաններ

Երկրում արևային էներգիայի զարգացումը ավելի արագ քայլերով է առաջ գնում, բայց ավելի փոքր հիմքի վրա։ 2015 թվականին տեղադրվել է 110 ՄՎտ հզորությամբ արևային մարտկոցներ, 2016 թվականին նախատեսվում է կրկնապատկել երկրում դրա հզորությունը այս պլանում.

## Երկրաջերմային աղբյուրներ
Հունգարիայում երկրաջերմային էներգիան օգտագործվում է տների և արդյունաբերական տարածքների տաքացման համար։ Տուրայում շահագործման է հանձնվել 2.6 ՄՎտ հզորությամբ առաջին երկրաջերմային էլեկտրակայանը, որը շահագործման է հանձնվել 2017 թվականին։

## Տես նաև
* Հունգարիայի արևային էներգիան
* Հունգարիայի քամու էներգիան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* European Commission National Renewable Energy Action Plans
* European Commission renewable energy Progress Reports
* European Commission National Energy Efficiency Energy Action Plans

Կատեգորիա:Հունգարիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա
Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 2018

**Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 2018**, անցկացվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 20-ից 28-ը Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում։

## Առաջնության օրացույց




## Մեդալակիրներ

### Ազատ ոճ (տղամարդիկ)

### Հունահռոմեական

### Ազատ ոճ (կանայք)

## Մեդալներ

## Աղբյուր
* Առաջնության պաշտոնական էջը

Կատեգորիա:2018 ըմբշամարտում
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություններ
Կատեգորիա:2018 հոկտեմբերի իրադարձություններ
Ռոտշիլդյան (Ֆաբերժեի ձու)

**«Ռոտշիլդյան»** (), ոսկերչական ձու, որը պատրաստել է վարպետ-ոսկերիչ Միխայիլ Պերխինը Կարլ Ֆաբերժեի ղեկավարությամբ 1902 թվականին։ 1905 թվականին Բեատրիսա Էֆրուսին (1864-1934) ձուն նվիրում է կրտսեր եղբորը՝ բարոն Էդուարդ Ռիտշիլդին (1868-1949)՝ որպես նշանադրության ընծա. Էդուարդը պսակվել էր Ժերմենա Հալֆենի հետ։ Երկար ժամանակ ձվի մասին պատմությունը լռում էր. այն չէր ցուցադրվում, չէր վաճառվում և համարվում էր Ռոտշիլդների ընտանեկան սեփականությունը։ 2007 թվականին Լոնդոնի Քրիստիս աճուրդի տանից ձուն գնում է Ալեքսանդր Իվանովը 18,5 միլիոն ամերիկյան դոլարով։ Պահվել է «Ռուսական ազգային թանգարան» մասնավոր թանգարանում (տնօրեն՝ Ալեքսանդր Իվանով)։ Հետո ցուցադրվել է Բադեն-Բադենի Ֆաբերժեի թանգարանում։ 2014 թվականին այս ձուն ընծայել են Էրմիտաժին։

Այսօր «Ռոտշիլդյան» ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

## Դիզայն
«Ռոտշիլդյան» ոսկերչական ձուն գրեթե ամբողջությամբ կրկնօրինակում է 1900 թվականին ստեղծված  կայսերական «Աքաղաղ» ձու-ժամացույցը։

Ձու-ժամացույցը պատրաստված է ոսկուց։ Զարդարված է ադամանդներով, թափանցիկ բաց վարդագույն և սպիտակ էմալով, պլատինով, եզրազարդերը՝ մարգարտապատ են։ Թվացույցը երիզված է մարգարտե օղակով։ Ձվի գագաթը պատրաստված է գունավոր ոսկուց։

## Անակնկալ
«Ռոտշիլդյան» ոսկերչական ձվի գագաթը զարդանախշերով է ծածկված, որի տակ թաքցված է ձվի անակնկալը՝ մեխանիկական էմալապատ ադամանդակուռ ոսկե աքաղաղը։ Յուրաքանչյուր նոր ժամին ձվի գագաթի կափարիչը բացվում է և դուրս է գալիս աքաղաղը, որը չորս անգամ թափահարում է թևերը, երեք անգամ գլուխն է բարձրացնում ու իջեցնում, բացում է կտուցն ու երգում։ Այս «համերգը» տևում է 15 վայրկյան, որից հետո հնչում է զանգը՝ ըստ տվյալ ժամի թվաքանակի։

## Պատմություն
Ձուն պատրաստվել է 1902 թվականին։ Այն Բեաթրիս Էֆրուսիան նվիրել է եղբորը 1905 թվականին։ Մինչև 2007 թվականը այն Ռոտշիլդների ընտանիքին է պատկանել։

2007 թվականին «Ռոտշիլդյան» ոսկերչական ձու-ժամացույցը Լոնդոնի Քրիստիս աճուրդի տանը հանվում է վաճառքի։ Այն ձեռք է բերում Ալեքսանդր Իվանովը, որը 2014 թվականին նվիրում է հայրենիքին։ Այժմ ցուցադրության է ներկայացված Էրմիտաժում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ոսկերչական ձուն Էրմիտաժի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1902 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Ջասթին Ռոյլանդ

**Մարկ Ջասթին Ռոյլանդ** (, ), ամերիկացի դերասան, նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, պրոդյուսեր, ռեժիսորական արվեստ։ Ինչպես նաև հնչյունավորում է մի քանի մուլտսերալների հերոսներին։ Հայտնի է դարձել «Ռիկ և Մորտի» մուլտսերիալի շնորհիվ։

## Կենսագրություն
Ջասթին Ռոյլանդը ծնվել է Ստոկթոն քաղաքում,  Կալիֆորնիա նահանգում, նուշ աճեցնողի ընտանիքում։ 1998 թվականին ավարտել է դպրոցը նույն քաղաքում։ 2004 թվականի սկզբներին տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ էլ հանդիպել է *Channel* 101, այնտեղ էլ զբաղվում էր տարբեր կարճամետրաժ ֆիլմերի մշակումով։ Բացի այդ, *VH*1 ալիքում զբաղվում էր հեռուստաշհոուների ստեղծմամբ։ Նաև պարբերաբար հայտնվել է *Comedy Central* հումորային շոուում։

Հնչյունավորում է «Ռիկ և Մորտի» մուլտսերիալի հերոսներին, նա նաև այդ մուլտֆիլմի համահեղինակ և գործադիրն է։ 2014 թվականին ներկայացրել է «Ռիկ և Մորտի»-ն *San Diego Comic-Con International-*ում, որտեղ խոստովանել է , որ մուլտսերիալն նկարելիս ոգևորվել է Պենդլթոն Ուորդի աշխատանքներով, նաև «Ռենի և Ստիմպի շոու»-ով։

## Ընտրված Ֆիլմագրություն
### Դերասան
* 2006 - Դոկի և Մարտիի իրական անիմացիոն արկածները / *The Real Animated Adventures of Doc and Mharti* - Դոկ / Մարտի
* 2007 - 2010 - Սառա Սիլվերմանի շոու / *The Sarah Silverman Program* - Blonde Craig
* 2007 - Իմ ընկեր Մայքը / *My Friend Mike* - Ռոբոտ/ Մայք / Դիրք Պիտերս
* 2010 - 2018 - Արկածային ժամանակ / *Adventure Time with Finn & Jake* - Կոմս Լիմոնոխվատ
* 2012 - 2016 - Գրավիտի Ֆոլս / *Gravity Falls* - Բլենդին Բլենդին
* 2013 - Որևէ տեղ․․․ / *Out There* - Քրիս
* 2013 - Ներկա ժամանակ - Ռիկ և Մորտի / *Rick and Morty* - Ռիկ և Մորտի
* 
### Սցենարիստ
* 2006 - Դոկի և Մարտիի իրական անիմացիոն արկածները / The Real Animated Adventures of Doc and Mharti
* 2013 - Ներկա ժամանակ - Ռիկ և Մորտի  / *Rick and Morty*

### Պրոդյուսեր
* 2013 - Ներկա ժամանակ - Ռիկ և Մորտի  / *Rick and Morty*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջասթին Ռոյլանդ Թվիթթերում
* Ջասթին Ռոյլանդի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատկերազարդողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Ակրի (նահանգ)

**Ակրի** (), նահանգ Բրազիլիայի հյուսիս-արևմուտքում, մտնում է Հյուսիսային տարածաշրջանի մեջ։ Սահմանակից է Բրազիլիայի Ամազոնաս նահանգի հետ հյուսիսում, Ռոդոնիա նահանգի հետ արևելքում, ինչպես նաև հարավ-արևելքում Բոլիվիայի և հարավ-արևմուտքում Պերուի հետ։ Վարչական կենտրոնն է Ռիու-Բրանկու քաղաքը։

Նահանգի անվանումը առաջացել է Ակրի գետից, որը Պուրուսի վտակն է։ Անվանումը տեղացի հնդկացիների լեզվից թարգմանվում է որպես «կայմանների գետ»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նահանգի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1962 հիմնադրումներ Բրազիլիայում
Կատեգորիա:1962 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի նահանգներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Ռոնդոնիա

**Ռոնդոնիա** (), նահանգ Բրազիլիայի արևմուտքում, մտնում է Հյուսիսային տարածաշրջանի մեջ։ Սահմանակից է Բրազիլիայի Ամազոնաս նահանգի հետ հյուսիսում, Ակրի նահանգի հետ արևմուտքում և Մատու Գրոսու նահանգի հետ արևելքում, ինչպես նաև հարավում Բոլիվիայի հետ (Աբունա և Գուապորե գետերով):Վարչական կենտրոնն է Պորտու Վելյու քաղաքը։

Նահանգի անվանվել է հայտնի բրազիլացի հետազոտող, մարշալ Կանդիդու Ռոդոնի պատվին, ով 20-րդ դարի սկզբին կազմակերպել է մի քանի արշավախմբեր Բրազիլիայի սահմանային տարածքներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նահանգի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Բրազիլիայի նահանգներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Գուրգեն Տարախչյան

**Գուրգեն Մարտիրոսի  Տարախչյան** (**Մաշտի Գուրգեն**, ), հայ ոսկերիչ։

## Կենսագրություն
Գուրգեն Տարախչյանը ծնվել է 1897 թվականին, Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գյումրի) քաղաքում, Տարախչոնց գերդաստանում, որը տվել է ոսկերիչ վարպետների չորս սերունդ։ Աշակերտել է հորը՝ Տարախչոնց տոհմապետ Մարտիրոսին, որի պատրաստած ոսկեզօծ արծաթե գավը Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում 1889 թվականին Ոսկե մեծ մեդալի է արժանացել։ Տարախչյանը 1915-1916 թվականներին Հայկական 6-րդ կամավորական գումարտակի շարքերում մասնակցել է Վանի և այլ կռիվների։ Եղիշե Չարենցն իր «Հիշողություններ Երևանի ուղղիչ տնից» (1927) երկում հիշատակել է Գուրգենին, համարել է նրան «առաջնակարգ վարպետ-ոսկերիչ»։ Գուրգեն Տարախչյանը ստեղծագործել է Գյումրիի ոսկերիչ վարպետների ավանդույթներով. նրա ստեղծած զարդերը, արծաթե գավաթները, ծխախոտատուփերը, ծխամորճերը և այլն աչքի են ընկնում կատարման բարձր վարպետությամբ։ Առանձնապես ուշագրավ է դրսից՝ Նոյ նահապետի, Վարդան Մամիկոնյանի և ուրիշ մեծերի դիմաքանդակներով զարդարված, ունկը՝ օձի պատկերով, ներսից՝ ոսկեջրած, կենտրոնում՝ ձկնիկով արծաթե թասը։ 1920-ական թվականներին Տարախչյանը քանդակել-փորագրել է ՀԽՍՀ Աշխատանքի հերոսի շքանշանի, Խորհրդային Հայաստանի առաջին շքանշաններն ու կրծքանշանները, որոնցից մի քանիսի բնօրինակները, մեծարվեստ հոր գործիքների, կաղապարների և առանձին կերտվածքների հետ, պահվում են իրենց տան՝ թանգարանի վերածված մի սենյակում։

Գուրգեն Տարախչյանի կրտսեր որդին՝ Օնիկ (Հովհաննես) Տարախչյանը, ոսկերիչ վարպետ է։

## Մահ
Գուրգեն Տարախչյանը մահացել է 1943 թվականին, Սարատով քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ոսկերիչներ
Ռորայմա

**Ռորայմա** (), նահանգ Բրազիլիայի հյուսիսում, մտնում է Հյուսիսային տարածաշրջանի մեջ։ Սահմանակից է Բրազիլիայի Ամազոնաս նահանգի հետ հարավում և Պարա նահանգի հետ արևելքում, ինչպես նաև հյուսիսում Վենեսուելայի և արևելքում Գայանայի հետ։ Վարչական կենտրոնն է Բոա Վիստա քաղաքը։ Բրազիլիայի ամենահյուսիային նահանքն է։

Նահանգի անվանումը առաջացել է Ռորայմա լեռան անունից, որը տեղացի հնդկացիների լեզվից թարգմանվում է որպես «կանաչ լեռ»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նահանգի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի նահանգներ
Ինչ գեղեցիկ է փայլում այսօր լուսինը

**«Ինչ գեղեցիկ է փայլում այսօր լուսինը»** (), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որ ստեղծվել է 1988 թվականին ռեժիսոր Վիկտոր Դուդկինի կողմից «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում և պատմում է գեղեցկության ուժի մասին։

## Սյուժե
Լիալուսնի ժամանակ կենդանիները հիանում են նրանո, թե ինչքան գեղեցիկ է փայլում լուսինը։ Միայն արջն է դժգոհ և ամեն կորպ փորձում է խանգարել այդ տեսարանով հիանալուն, բայց ոչ ոք ուշադրություն չի դարձնում նրա վրա։ Հոգնելով սենտիմենտալությունից՝ արջը գնում է թավուտ՝ գայլերի մոտ, բայց պարզվում է, որ չնայած իրենց արտաքին վայրագությանը՝ նրանք նույնպես հոգու խորքում ենթակա են գեղեցկության զգացումին։

## Ստեղծողներ
* Սցենարի հեղինակ՝ *Ռ. Խուստունդինովա*
* Կինոռեժիսոր՝ *Վիկտոր Դուդկին*
* Կինոօպերատոր՝ *Ի. Դիանով*
* Կոմպոզիտոր՝ *Շանդոր Կալոշ*
* Հնչյունային օպերատոր՝ *[[Բորիս Ֆիլչիկով]]*
* Մոնտաժող՝ *Գ. Ֆիլատովա*
* Բեմադրող նկարիչ՝ *Վիկտոր Դուդկին*
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝ *Լ. Մայատնիկովա*, *Օ. Պանոկինա*, *Իրինա Սոբինովա-Կասիլ*
* Խմբագիր՝ *Ա. Վյատկին*
* Գեղարվեստական ղեկավար՝ *Ս. Սոկոլով*
* Տեքստը կարդում է՝ *Վյաչեսլավ Բոգաչյով*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ինչ գեղեցիկ է փայլում այսօր լուսինը»

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1988 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր արջերի մասին
Եվ մայրիկն ինձ կների

**«Եվ մայրիկը ինձ կների»** (), խորհրդային կարճամետրաժ նկարված մուլտֆիլմ, որ նկարահանվել է 1975 թվականին ռեժիսոր Անատոլի Պետրովի կողմից Էմմա Մոլոշկովսկայայի «Վիրավորանք» () բանաստեղծության հիման վրա։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմն Էմմա Մոշկովսկայայի «Վիրավորանք» բանաստեղծության էկրանավորումն է և պատմում է փոքրիկ տղայի մասին, որը վիրավորում է մորն ու որոշում գնալ տայգա։ Նա մտածում է, որ կգործի բազմաթիվ սխրանքներ, կհասնի բազմաթիվ հաջողությունների, այնտեղ կդառնա ղեկավար, և շատ տարիներ հետո մայրը ծննդյան օրն ինքնաթիռով կթռչի իր մոտ և կների իրեն։

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Գենրիխ Սապգիր
* Ռեժիսոր՝ Անատոլի Պետրով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Վ. Գիլյարովա
* Օպերատոր՝ Միխայիլ Դրույան
* Հնչյունային օպերատոր՝ Վլադիմիր Կուտուզով
* Մոնտաժող՝ Լյուբով Գեորգիևա
* Օգնականներ՝ Օլգա Բոգոլյուբովա, Ի. Պետերսոն, Ռ. Մակարովա
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝ Անատոլի Պետրով, Վլադիմիր Զարուբին, Ելենա Մալաշենկովա, Գալինա Զեբրովա, Ալեքսանդր Մազաև, Յուրի Մեշչերյակով, Ալեքսանդր Դավիդով
* Խմբագիր՝ Արկադի Սնեսարև
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Լյուբով Բուտիրինա
* Տեքստը կարդում է *(տիտրերում նշված չէ)*՝ Մարիա Վինոգրադովա

## Մրցանակներ
* 1977 – Տամպերեի կարճամետրաժ ֆիլմերի VII միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ (Ֆինլանդիա)

## Երաժշտություն
Մուլտֆիլմում օգտագործվել են 1970-ական թվականների խորհրդային էստրադայի սուպերհիթեր.
* «Надежда» (Ալեքսանդրա Պախմուտովա / Նիկոլայ Դոբրոնրավով), կատարում է Աննա Գերմանը,
* «Manchester et Liverpool» (Ա. Պոպ), կատարում է Ֆրանկ Պուրսելի նվագախումբը,
* «Мой адрес — Советский Союз» (Դավիթ Թուխմանով / Վլադիմիր Խարիտոնով), կատարում է «Самоцветы» խումբը,
* «ЛЭП-500» (Ալեքսանդրա Պախմուտովա / Նիկոլայ Դոբրոնրավով) (միայն մեղեդի),
* «Товарищ» (Օլեգ Իվանով / Ալեքսանդր Պրոկոֆև), կատարում է Աիդա Վեդիշչևան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1975 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Սեարա

**Սեարա** (), նահանգ Բրազիլիայի հյուսիս-արևելքում, մտնում է Հյուսիսարևելյան տարածաշրջան տարածաշրջանի մեջ։ Սահմանակից է Բրազիլիայի Պիաուի, Պերնամբուկու, Պարաիբա, Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգների հետ, ինչպես նաև հյուսիսում և արևելքում շրջապատված է Ատլանտյան օվկիանոսով։ Վարչական կենտրոնն է Ֆորտալեզա քաղաքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նահանգի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի նահանգներ
Պերնամբուկու

**Պերնամբուկու** (), նահանգ Բրազիլիայի հյուսիս-արևմուտքում, մտնում է Հյուսիսային տարածաշրջանի մեջ։ Սահմանակից է Բրազիլիայի Սեարա և Պարաիբա նահանգների հետ հյուսիսում, Պիաուի նահանգի հետ արևմուտքում, Ալագոաս և Բահիա նահանգների հետ հարավում, ինչպես նաև արևելքից շրջապատված է Ատլանտյան օվկիանոսով։ Վարչական կենտրոնն է Ռեսիֆի քաղաքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նահանգի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի նահանգներ
Դաշնային շրջան (Բրազիլիա)

**Դաշնային շրջան** (), հատուկ վարչա-տարածքային միավոր Բրազիլիայում, որը ներառում է երկրի մայրաքաղաք Բրազիլիան։

Ստեղծվել է 1960 թվականին, երբ մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Ռիո դե Ժանեյրոից Բրազիլիա։ Տարածքը ստեղծվել է Գոյաս և Մինաս Ժերայս նահանգների հողերի վրա։ Մինչ այդ անվանվող Դաշնային շրջան Ռիո դե Ժանեյրոն վերակազմավորվեց դառնալով Գունաբարա, որը և 1975 թվականին միավորվեց Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի հետ։

2017 թվականի տվյալներով շրջանում ապրում են 3 013 144 մարդ, նրանց մեծ մասը կազմում են պետական աշխատողները և քաղաքի շինարարների հետնորդները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Բրազիլիայի նահանգներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Իոսիֆ Տեր-Ազարև

**Իոսիֆ Ալեքսանդրի Տեր-Ազարև** (**Տեր-Ազարյան**, ), հայ ճարտարագետ-մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1967), պրոֆեսոր (1970): ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետ (1966): ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2004):

Գրիգորի Տեր-Ազարյանի հայրը։

## Կենսագրություն
Իոսիֆ Տեր-Ազարևը ծնվել է 1921 թվականի ապրիլի 20-ին Գանձակ քաղաքում։ 1942 թվականին ավարտել է Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1961-1975 թվականներին եղել է Երևանի քարի և սիլիկատների գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի վարիչ և փոխտնօրեն, 1976-1992 թվականներին՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի ավտոմոբիլների և շինարարական մեքենաների ամբիոնի վարիչ, 1992 թվականից՝ ամբիոնի պրոֆեսոր։

Աշխատանքները վերաբերում են բնական քարի մշակմանը և հանույթին։ Զբաղվել է քարկտրիչ մեքենաների աշխատանքային հանգույցների հաշվարկի եղանակների և նոր կառուցվածքների, բնական քարերի, մետաղական և ոչ մետաղական նյութերի մշակման, ալմաստե գործիքների ստեղծման հարցերով։
[մինի|Իոսիֆ Տեր-Ազարևի հուշատախտակը Երևանի [Մարշալ Բաղրամյան պողոտա (Երևան)|Մարշալ Բաղրամյան պողոտայի 56 շենքի պատին]]

## Հիշատակ
Իոսիֆ Տեր-Ազարևի հիշատակը հավերժացնող հուշատախտակը փակցված է Երևանի Մարշալ Բաղրամյան պողոտայի 56 շենքի պատին, որտեղ ճարտարագետն ապրել է 1960-2007 թվականներին։

## Երկեր
* Շինարարական կարապիկների հիմնական պարամետրերի հաշվարկը։ «Շինարարական մեքենաներ ներառյալ մեքենաների մանրակներ» դասընթացի լաբորատոր աշխատանքների կատարման ցուցումներ։ Տեր-Ազարև Իոսիֆ Ալեքսանդրի, Բուռնուսուզյան Սլավիկ Արտավազդի, Ժողովրդական կրթության մինիստրություն, ՀԽՍՀ, Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտ, Ավտոմոբիլների և շինարարական մեքենաների ամբիոն, Երևան, Ա. հ., 1990:
* Պնևմատրանսպորտի հիմնական պարամետրերի հաշվարկը։ Մեթոդական ցուցումներ «Շինարարական մեքենաներ» դասընթացի գործնական պարապմունքների։ Տեր-Ազարև Իոսիֆ Ալեքսանդրի, Բուռնուսուզյան Սլավիկ Արտավազդի, Ժողովրդական կրթության մինիստրություն, ՀԽՍՀ, Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտ, Ավտոմոբիլների և շինարարական մեքենաների ամբիոն, Երևան, Ա. հ., 1990:
* Շինարարական մեքենաներ։ Դասագիրք բուհերի շինարարական ֆակուլտետների ուսանողների համար։ Տեր-Ազարև Իոսիֆ Ալեքսանդրի, Բուռնուսուզյան Սլավիկ Արտավազդի, Երևան,  «Լույս», 1989։
* Խառատի համառոտ տեղեկագիրք։ Մնջոյան Կոնստանտին Աղասիի, Տեր-Ազարև Իոսիֆ Ալեքսանդրի, 2-րդ. վերամշակված և լրացված հրատարակչություն, Երևան, «Հայաստան», 1973։
* Մետաղների կտրման հիմունքները։ Կասյան Մարտին Վահանի, Տեր-Ազարև Իոսիֆ Ալեքսանդրի, Երևան, Հայպետհրատ, 1961։
* Խառատի համառոտ տեղեկագիրք։ Տեր-Ազարև Իոսիֆ Ալեքսանդրի, Մնջոյան Կոնստանտին Աղասիի, Երևան, Հայպետհրատ, 1960։
* Փականագործի համառոտ տեղեկագիրք։ Մնջոյան Կ. Ա, Տեր-Ազարև Իոսիֆ Ալեքսանդրի, Երևան, Հայպետհրատ, 1958։
* Մետաղների կտրման հիմունքները։ Կասյան Մարտին Վահանի, Տեր-Ազարև Իոսիֆ Ալեքսանդրի, Երևան, Հայպետհրատ, 1957։

## Տես նաև
* Շինարարական գիտությունը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետներ
Կարսի պաշարում (1828)

**Կարսի պաշարում**, 1828-1829 թվականների Ռուս-թուրքական պատերազմի ճակատամարտերից մեկը, որը տեղի է ունեցել 1828 թվականի հունիսի 20-ից (հուլիսի 2) - հունիսի 23-ը (հուլիսի 5) Կարսում։ Ճակատամարտը 19-րդ դարում Կարսի բերդի առաջին գրավումն է ռուսական զորքերի կողմից։ Այս ճակատամարտից հետո ռուսական զորքերը երկու անգամ ևս պաշարել են Կարսի բերդը։

Օսմանյան կայսրությանը պատերազմ էր հայտարարել ռուս կայսր Նիկոլայ I-ը։ Պատճառը Սև ծովի նեղուցներում նավարկության պայմանների խախտումն էր Բարձր դռան կողմից, ինչպես նաև պրովոկացիոն գործողությունները, որոնք նախաձեռնել էին օսմանյան թուրքերը։ Կարսի գրավման հիմնական նպատակը թուրքական ուժերի ուշադրության շեղումն էր պատերազմի հիմնական թատերաբեմից՝ Բալկանյան թերակղզուց։

Կոմս Պասկևիչ-Էրիվանսկին անձամբ ղեկավարելով զորքերը՝ 1828 թվականի հունիսի 14-ին (26-ին) Կումայրիից շարժվել է Կարս, պարտության մատնել թուրքական հեծելազորին և ստիպել հունիսի 23-ին (հուլիսի 5-ին) հանձնվել։ Ընդ որում, թուրքական բանակը բերդում ուներ զենքի և վառոդի հարուստ պաշարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829)
Կատեգորիա:Կարսի պաշարումներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պաշարումներ
Կարմիր տերևներ

**«Կարմիր տերևներ»** (), ռեժիսոր Վլադիմիր Կորշ-Սաբլինի գեղարվեստական ֆիլմը, որ նկարահանվել է «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայում 1958 թվականին։ Պրեմիերան կայացել է 1958 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են Արևմտյան Բելառուսում, 20-րդ դարի երեսնական թվականների կեսերին։ Վոևոդություններից մեկում բռնկվում է ապստամբություն, որ ճնշվում է ոստիկանության կողմից։ Ինքնապաշտպանության ջոկատների փրկված դրուժիննիկներն ապաստան են գտնում մոտակա անտառներում։

Ընկերների մոտ է գնում կապավորը, որը վիրավորվելուց հետո ստիպված է թաքնվել խուտորներից մեկում։ Հիվանդությունից զառանցելով՝ նա բացահայտում է գաղտնի գրության բովանդակությունը։ Վարձված սադրիչը նրա անունից խոստովանական ցուցմունք է տալիս դատարանում։ Թշնամիներն Անդրեյ Մետելսկուն (նախատիպը՝ Սերգեյ Պրիտիցկի) համարում են յուրային, իսկ յուրայինները՝ թշնամի։

Հագնելով բանակային սպայի համազգեստ՝ Անդրեյը մտնում է դատարանի սրահ և կրակում զրպարտիչի վրա։ Հանդուգն մահափորձի համար նրան դատապարտում են մահապատժի։ Հազարավոր բանվորներ դուրս են գալիս բողոքի ցույցի՝ պահանջելով չեղարկել անարդար դատավճիռը։ Վախեցած իշխանությունները որոշում են փոխել պատիժը։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Արկադի Կուլեշով, Այզիկ Կուչար
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Կորշ-Սաբլին
* Բեմադրող օպերատոր՝ Յուլի Ֆոգելման
* Կոմպոզիտոր՝ Նիկոլայ Կրյուկով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Վլադիմիր Բելոուսով, Արմեն Գրիգորյանց
* Հնչյունային օպերատոր՝ Կ. Բակ
* Ռեժիսոր՝ Ն. Բրիլիանտշչիկովա
* Լենինգրադի Ս. Կիրովի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի նվագախումբ
* Դիրիժոր՝ Յուրի Բելզացկի
* Հագուստների նկարիչ՝ Մ. Բերկովիչ
* Նկարիչ-գրիմարար՝ Վ. Անտիպով
* Խմբագիր՝ Մ. Ֆրայման
* Խորհրդատուներ՝ Ս. Անիսիմով, Ա. Լոզիցկի
* Երգերի կատարղ՝ Էդիտա Պիեխա
* Երգերի տեքստերի հեղինակ՝ Յակով Խելեմսկի
* Տնօրեն՝ Ս. Տուլման

## Փաստեր
* Ցույցի ճնշման տեսարանում նախապատերազմյան զրահապատ ավտոմեքենայի դերը կատարում է БА-64 մեքենան, որն այդ ժամանակ դեռ չէր թողարկվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Բելառուսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Ֆրանտիշեկ (մուլտֆիլմ)

**«Ֆրանտիշեկ»** (), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որ ստեղծվել է ռեժիսոր Վադիմ Կուրչևսկու կողմից 1967 թվականին Միլոշ Մացոուրեկի հեքիաթի հիման վրա։ Փոքրիկ փիլիսոփայական դրամա է, որ պատմում է տաղանդի նորարարական բնույթի, ինչպես նաև Մորոզի կերպարի բոլորովին նոր մեկնաբանություն։

## Սյուժե
Քաղաքում ուշ աշուն է, ծառերից թափվում են վերջին տերևները։ Ուսուցիչ Մորոզն իր աշակերտներին՝ փոքրիկ Մորոզիկներին տանում է գործնական պարապմունքների քաղաքում։ Աշակերտները սովորում են ստեղծել ջինջառ և սառցալեզվակներ, պատուհաններին նկարել սառցե սպիտակ նախշեր։ Մորոզիկ Ֆրանտիշեկն այգում ծանոթանում է մի աղջկա՝ Վլաստայի հետ, և նրանք երկուսն էլ սիրում են նկարել։ Վլաստան Ֆրանտիշեկին նվիրում է ներկերի տուփ և տանում Բուսաբանական այգի, որտեղ Ֆրանտիշեկն առաջին անգամ տեսնում է իսկական ծաղիկներ։ Երախտապարտ Ֆրանտիշեկը գիշերն աղջկա պատուհանին նկարում է ծաղկանախշեր ու ծաղիկներ։ Առավոտյան աղջիկը տեսնում է և ասում. «Ֆրանտիշե՛կ, դու իսկական նկարիչ ես»։ Իսկ ուսուցիչ Մորոզն ասում է, որ թեև գեղեցիկ է, բայց կարգը թույլ չի տալիս, և այդպես նկարել ընդունված չէ։ Նա վերցնում է ներկերը, իսկ հետո ինքն է փորձում նկարել դրանցով։

## Նկարահանող խումբ

## Հնչյունավորում
*Կլարա Ռումյանովա – Ֆրանտիշեկ
*Մարիա Վինոգրադովա – Վլաստա, Վլաստայի մայրը, ուսուցչուհի
*Անատոլի Պապանով – Մորոզ

Հնչյունավորողների անունները տիտրերում նշված չեն։

## Մրցանակներ
* 1968 – Անիմացիոն ֆիլմերի II միջազգային փառատոն Մամայայում (Ռումինիա) — «Արծաթե հավալուսն» մրցանակ

## Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի հավաքածուներում.
* **«Фантазёры»**, «Սոյուզմուլտֆիլմ», տեղայնացնող՝ «Союз», սկավառակում ընդգրկված մուլտֆիլմեր՝
«Ֆրանտիշեկ» (1967), «Բարոն Մյունհաուզենի արկածները» (1967), «Միստր Թվիստր» (1963), «Մենք Շերլոկ Հոլմսի հետ» (1985), «Богатырская каша» (1987), «Фантазёры из деревни Угоры» (1994)։

## Արձագանքներ

Վադիմ Կուրչևսկին մեր տիկնիկային մուլտիպլիկացիայում աշխատող առանձնահատուկ վարպետներից մեկն է։ Չեխոսլովակ հայտնի գրող Միլոշ Մացոուրեկի հեքիաթի հիման վրա նրա կողմից բեմադրված «Ֆրանտիշեկ» մուլտֆիլմը (1967) համարձակորեն կարող է վերագրվել վերջին տարիներին հետաքրքիր տիկնիկային ֆիլմերի շարքին։ Այդ հեքիաթի զարմանալիորեն ամբողջական, պարզ ու միևնույն ժամանակ խորը մտքով դրամատուրգիան, որ նվիրված է արվեստում կեղծի ու շինծուի մասին մտորումներին, տաղանդի նորարարական բնույթին ու էպիգոնի ստեղծագործական կուրությանը, ստույգ համապատասխանություն է գտնում պարզ և տոնական ձևավորման ու ստեղծագործական լուծման, տիկնիկների ժլատ ու լակոնիկ-արտահայտիչ «խաղի» մեջ։ Ըստ էության, դա փոքրիկ փիլիսոփայական դրամա է, վառ օրինակ այն բանի, թե ինչքան շատ բան կարող է անել ռեժիսորը, երբ նա որպես հիմք ունենում է ժամանակակից, ժողովրդական լավագույն ավանդույթներով ստեղծված հեքիաթի գերազաց դրամատուրգիայի վրա։

## Տես նաև
* Ձմեռ պապը և ամառը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Журнал «Советский экран»  № 6 март 1985.

Կատեգորիա:1967 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Նկարչի հետ պատահած դեպք

**«Նկարչի հետ պատահած դեպք»** (), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ մեծահասակների համար։ Ստեղծվել է 1962 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

## Սյուժե
Եվրոպայի քաղաքներից մեկում նկարիչը երկար օրեր նկարում էր նկարներ ու վաճառում դրանք փողոցում։ Մի անգամ անձրև է տեղում, նկարի ներկերը ծորում են։ Նկարների կողքով անցնող հարուստը կանգ է առնում ու գնում ծորած ներկերով նկարը։ Նկարիչն ստանում է գումարն ու սկսում նկարել աբստրակտ կտավներ։ Շուտով հարուստը կազմակերպում է նրա աշխատանքների ցուցահանդես, որտեղ նկարիը ցուցադրում է, թե ինչպես է նկարում ներկերը կտավի վրա լցնելով։ Քննադատները գովաբանում են նրան, հանրությունը ծափահարում է։ Հարուստը հանդիսավոր կերպով միացնում է նկարչի ու իր դստեր ձեռքերը։ Երբ հարսը հանում է հագուստն  ու մաքրում դեմքի գրիմը, նկարիչը սարսափահար փախչում է և նետվում իր նկարի մեջ։ Այնտեղ նրան շրջապատում են իր նկարների հերոսները, որ աղավաղվել էին նրա երևակայության արդյունքում, և հարձակվում են նրա վրա։ Նկարիչը վախից փախչում է, ներս նետվում պատուհանից և ձգտում դեպի այն աղջիկը, որին նկարում էր նախկինում։ Իսկ փողոցում նրա մեթոդի նմանակողը ներկի շիշը նետում է նկարի վրա։

## Ստեղծողներ
* Սցենարի հեղինակ՝ Յու. Ելիսեև
* Ռեժիսոր և բեմադրող նկարիչ՝ Գրիգորի Կոզլով
* Կոմպոզիտոր՝ Միխայիլ Մեերովիչ
* Նկարիչներ՝ Գելի Արկադև, Վերա Վալերյանովա, Վլադիմիր Կապնինսկի
* Ռեժիսորի օգնականներ՝ Վ. Շիլինա, Ելենա Բելյավսկայա
* Օպերատոր՝ Եկատերինա Ռիզո
* Հնչյունային օպերատոր՝ Գեորգի Մարտինյուկ
* Նկարիչներ՝ Վլադիմիր Արբեկով, Ֆաինա Եպիֆանովա, Վլադիմիր Կրումին, Իգոր Պոդգորսկի, Ելիզավետա Կոմովա, Վիկտոր Արսենտև, Վադիմ Դոլգիխ, Անատոլի Աբարենով, Իվան Դավիդով, Հովսեփ Կուրոյան, Բորիս Բուտակով, Անատոլի Սորին
* Խմբագիր՝ Նատալյա Աբրամովա
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Ֆեոդոր Իվանով

Ստեղծողների ցանկը կազմվել է ըստ մուլտֆիլմի տիտրերի։

## Արձագանքներ

Սյուժեն դիտարժան արտահայտիչ, կինեմատոգրաֆիայի տեսանկյունից լարված ու հետաքրքրաշարժ դարձնելը ստեղծագործական բարդ խնդիր է։ Այդ տեսակետից հետաքրքիր է «Նկարչի հետ պատահած դեպք» ֆիլմ-ծաղրանմանակումը (1962, ռեժիսոր՝ Գ. Կոզլով)։ Հաջողության ու փողի հետևից ընկնելով՝ նկարիչը դառնում է աբստրակցիոնիստ։Հեղինակները կարողացել են գտնել կոմպոզիցիոն շրջադարձ, որն անմիջապես սյուժեին հաղորդում է որոշակի մուլտիպլիկացիոն բնույթ։ Նկարիչը մնում է մենակ, իր խղճի հետ դեմ դիմաց։ Նրան այցելում են տեսիքլներ, որ իջել են իր կտավներից։ Փախչելով նրանցից՝ նա «անցնում» է շրջանակի վրայով, և մենք ներկա ենք լինում ֆանտաստիկական արկածի. աբստրակցիոնիստ նկարիչն ստիպված է ճանապարհորդել իր սեփական այլանդակ մտահղացումների աշխարհում։ Թերևս դժվար է եղել նրա համար մտածել ավելի խիստ պատիժ։ Գաղափարն այնքան պարզ է արտահայտված դինամիկ լուծմամբ, որ ֆիլմը մեկնաբանող տեքստի կարիք բոլորովին չունի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1962 մուլտֆիլմեր
Շանդոր Կիշֆալուդի

**Շանդոր Կիշֆալուդի** (, ), հունգարացի բանաստեղծ և թատերագիր։ Համարվում է հունգար առաջին ռոմանտիկ բանաստեղծը։

Թատերագիր և նկարիչ Քարոյ Կիշֆալուդիի ավագ եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հունգարական Շյումեգ ոչ մեծ քաղաքում, ազնվականի ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Պրեսբուրգի (ներկայումս՝ Բրատիսլավա) համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրել է իրավունք և փիլիսոփայություն։ 1792 թվականին հրաժեշտ է տվել համալսարանին և միացել Վիեննայում կանգ առած հունգարական բանակին։ Զինվորական ծառայության ընթացքում հաճախակի շփվել է հունգար գրողների հետ, ովքեր այդ ժամանակ Վիեննայում էին ապրում։

Որոշ ժամանակ ծառայել է Միլանում։ 1796 թվականին, երբ քաղաքը հանձնվել է Նապոլեոնին, Շանդորը գերի է ընկել ֆրանսիացիներին, տարվել Պրովանս, բայց կարճ ժամանակ անց ազատ է արձակվել գերիների փոխանակության արդյունքում։ Ծառայությունը շարունակելու է ուղարկվել Վյուրտեմբուրգում կայանած ավստրիական գնդում, որտեղ ոչ մի հունգարացի չկար։
1799 թվականին՝ Շվեյցարիայում ֆրանսիացիների դեմ ավստրա-ռուսական զորքերի մի քանի հաջողված արշավանքներից հետո, զորացրվել է, վերադարձել Հունգարիա, ամուսնացել սիրած աղջկա հետ։

1802 թվականին մասնակցել է հունգարական ազնվականության ապստամբությանը։ 1830 թվականին ընտրվել է հունգարական ակադեմիայի անդամ, հինգ տարի անց նրան շնորհվել է ակադեմիայի պատվավոր անդամի կոչում։

Կյանքի վերջին տարիները Շանդոր Կիշֆալուդին անցկացրել է իր ծննդավայրում, որտեղ ներկայումս գտնվում է նրա տուն-թանգարանը։

## Ստեղծագործություններ
Շանդոր Կիշֆալուդին իրավամբ համարվում է հունգարերենի վերածնունդն ապահոված բանաստեղծներից մեկը. նա բացառապես մայրենի լեզվով է ստեղծագործել մի ժամանակաշրջանում, երբ Հունգարիայում պաշտոնական լեզուն գերմաներենն էր, եկեղեցում էլ լատիներենն էր գործածվում։

Հունգար ընթերցողներն առանձնակի ջերմությամբ են ընդունել նրա «*Himfy Szerelmei*» («*Հիմֆիի սիրերգերը*») բանաստեղծական ժողովածուն, որ նվիրված էր սիրած աղջկան։ Այդ գրքում տեղ գտած չափածո ստեղծագործություններն աչքի են ընկնում վառ ու հարուստ երևակայության դրսևորումներով, արտահայտչաձևերի թարմությամբ, երաժշտականությամբ (ի դեպ, հեղինակը երկու հարյուրից ավելի այդ երգերը գրել էր ֆրանսիական գերության մեջ գտնված ժամանակամիջոցում. որոշ քննադատներ մատնացույց էին անում իտալական Վերածննդի մեծ քնարերգու Պետրարկայի հսկայական ազդեցությունը Կիշֆալուդիի բանաստեղծությունների վրա): Նրա հաջողված երկերից են համարվում «*Regék a magyar előidőből*» («*Հունգարական վաղ անցյալի ավանդազրույցներ*») շարքի էպիկական պոեմները, որոնք ռոմանտիկ պատմություններ ու կենցաղային տեսարաններ են և գովերգում, փառաբանում են ազնվականների քաջագործությունները։ 

Ռոմանտիկ հեղինակի սիրային շատ բանաստեղծություններ սիրված երգերի են վերածվել, որոնց երաժշտության հեղինակը կոմպոզիտոր Զոլտան Կոդայն է։

Շանդոր Կիշֆալուդին իր ուժերը փորձել է նաև թատերագրության ասպարեզում, բայց առանձնապես մեծ հաջողության չի հասել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Հյուսիսային տարածաշրջան (Բրազիլիա)

**Հյուսիսային տարածաշրջան** (), վարչա-վիճակագրական տարածաշրջան Բրազիլիայում։

Բնակչությունը տարածաշրջանում կազմում է 18 182 253 մարդ (2018 թվականի դրությամբ)։ Զբաղեցնում է 3 853 676.95 կմ² տարածք, դա կազմում է երկրի տարածքի մոտ 45,25%։ Բնակչության խտությունը կազմում է 3,77&nbsp;մարդ/կմ²։

## Տարածաշրջանի կազմ
Տարածաշրջանի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ նահանգները՝
# Ակրի
# Ամազոնաս
# Ամապա
# Պարա
# Ռոդոնիա
# Ռորայմա
# Տոկանտինս

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Amazonia-moradia.jpg|
Պատկեր:Palácio do Governo de Rondônia.jpg|
Պատկեր:Manaus, Brazil (ASTER).jpg|
Պատկեր:Amazon Manaus forest.jpg|
Պատկեր:Amazon 57.53278W 2.71207S.jpg|
Պատկեր:Face_painting_at_the_1st_National_Conference_for_indigenous_peoples_in_Brazil.jpg|
Պատկեր:manaus_downtown_teatro.JPG|
Պատկեր:BR-174 Sul.jpg|
Պատկեր:Ver-oPeso-Belem.jpg|
Պատկեր:teatro_amazonas.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի տարածաշրջաններ
Հյուսիսարևելյան տարածաշրջան (Բրազիլիա)

**Հյուսիսարևելյան տարածաշրջան** (), վարչա-վիճակագրական տարածաշրջան Բրազիլիայում։

Բնակչությունը տարածաշրջանում կազմում է 56 560 081 մարդ (2015 թվականի դրությամբ)։ Զբաղեցնում է 1 554 291.74 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է 32&nbsp;մարդ/կմ²։

## Տարածաշրջանի կազմ
Տարածաշրջանի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ նահանգները՝
# Ալագոաս
# Բաիա
# Մարանյան
# Պարաիբա
# Պերնամբուկու
# Պիաուի
# Ռիու Գրանդի դու Նորտի
# Սեարա
# Սերժիպի

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Salvador-CCBY10.jpg|
Պատկեր:Caraubasdopiaui10122006-2.jpg|
Պատկեր:Chapada diamantina.jpg|
Պատկեր:Boa viagem.jpg|
Պատկեր:Carnauba ce.jpg|
Պատկեր:Acaatinga.jpg|
Պատկեր:Rio São Francisco.jpg|
Պատկեր:SalvadorDaBahiaBahianDress.jpg|
Պատկեր:Cacao.jpeg|
Պատկեր:DistritoInd ios.jpg|
Պատկեր:IINN.jpg|
Պատկեր:Porto de galinhas.jpg|
Պատկեր:Genipabu-Natal.jpg|
Պատկեր:Cedro_e_galinha_choca_quixada_ce.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի տարածաշրջաններ
Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջան (Բրազիլիա)

**Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջան** (), վարչա-վիճակագրական տարածաշրջան Բրազիլիայում։

Բնակչությունը տարածաշրջանում կազմում է 16 085 885 մարդ (2016 թվականի դրությամբ)։ Զբաղեցնում է 1 606 403.51 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է 8,26&nbsp;մարդ/կմ²։

## Տարածաշրջանի կազմ
Տարածաշրջանի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ նահանգները՝
# Գոյաս
# Մատու Գրոսու
# Մատու Գրոսու դու Սուլ
# Դաշնային շրջան

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Boamorte.jpg|
Պատկեր:Pirenópolis -Arquitetura do Brasil Colônia ao redor das minas de ouro.jpg|Собор
Պատկեր:Pantanal.jpg|
Պատկեր:Rio Paraguay.jpg|
Պատկեր:Cerrado.jpg|
Պատկեր:Por do sol.jpg|
Պատկեր:Cathedral Brasilia Niemeyer.JPG|
Պատկեր:Congresso brasilia.jpg|
Պատկեր:VacaBravaian.jpg|
Պատկեր:GoldNuggetUSGOV.jpg|
Պատկեր:Latex dripping.JPG|
Պատկեր:Alligator.jpg|
Պատկեր:Roasted coffee beans.jpg|
Պատկեր:Touro_Nelore_REFON.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի տարածաշրջաններ
Հարավարևելյան տարածաշրջան (Բրազիլիա)

**Հարավարևելյան տարածաշրջան** (), վարչա-վիճակագրական տարածաշրջան Բրազիլիայում։

Բնակչությունը տարածաշրջանում կազմում է 87 711 946 մարդ (2018 թվականի դրությամբ)։ Զբաղեցնում է 924 620.68 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է 84,21&nbsp;մարդ/կմ²։

## Տարածաշրջանի կազմ
Տարածաշրջանի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ նահանգները՝
# Էսպիրիտու Սանտու
# Մինաս Ժերայս
# Ռիո դե Ժանեյրո
# Սան Պաուլու

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Paraty.JPG|
Պատկեր:Igrejasmariana2006.jpg|Собор
Պատկեր:Sao.Paulo.coast.jpg|
Պատկեր:Camposdojordao-view.jpg|
Պատկեր:Rio_Tietê_Barra_Bonita_150606_REFON.jpg|
Պատկեր:São Paulo3.jpg|
Պատկեր:Orla_de_Vitoria2.JPG|
Պատկեր:Niterói bay and contemporary musem.jpg|
Պատկեր:Vista de Santos.jpg|
Պատկեր:AvenidaNorteSulCampinas.jpg|
Պատկեր:Street in Liberdade, São Paulo.jpg|
Պատկեր:Culltura_cana-de-açucar_REFON.jpg|
Պատկեր:Coffee Plantation.jpg|
Պատկեր:Paulínia 0014 replan.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի տարածաշրջաններ
Հարավային տարածաշրջան (Բրազիլիա)

**Հարավային տարածաշրջան** (), վարչա-վիճակագրական տարածաշրջան Բրազիլիայում։

Բնակչությունը տարածաշրջանում կազմում է 29 016 114 մարդ (2014 թվականի դրությամբ)։ Զբաղեցնում է 576 774.31 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է 46,37&nbsp;մարդ/կմ²։

## Տարածաշրջանի կազմ
Տարածաշրջանի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ նահանգները՝
# Պարանա
# Ռիու Գրանդի դու Սուլ
# Սանտա Կատարինա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի տարածաշրջաններ