Բուլղարիայի հարկային համակարգ

Բուլղարիայում հարկերը գանձվում են ինչպես պետական, այնպես էլ տեղական մակարդակներում։ Առավել կարևոր հարկերը գանձվում են պետական մակարդակով, այդ հարկերի մեջ են մտնում եկամտային հարկը, սոցիալական ապահովագրությունը, կորպորատիվ հարկերը և ավելացված արժեքի հարկը։ Տեղական մակարդակում գանձվում են գույքահարկը, ինչպես նաև տարբեր վճարներ։ Բուլղարիայում ստացված բոլոր եկամուտները հարկվում են 10% ֆիքսված դրույքաչափով: Բուլղարիայում աշխատանքային եկամուտը նույնպես ենթակա է տարբեր սոցիալական ապահովագրության վճարների: Ընդհանուր առմամբ, աշխատողը վճարում է 13.78%, իսկ գործատուն՝ 18.92%-ից մինչև 19.62%: Կորպորատիվ եկամտային հարկը նույնպես 10% է։ Ավելացված արժեքի հարկը կիրառվում է գրեթե բոլոր ապրանքների և ծառայությունների համար՝ 20% ֆիքսված դրույքաչափով։ Ավելի ցածր՝ 9% դրույքաչափը կիրառվում է միայն հյուրանոցային ծառայությունների համար։

Բուլղարիայի պետական հարկերը կառավարվում են Ազգային եկամուտների գործակալության կողմից։ Ազգային ժողովն ունի հարկեր, տուրքեր, տուրքեր և ակցիզային հարկեր սահմանելու և գանձելու լիազորություններ։ Համայնքային խորհուրդը որոշում է տեղական հարկերի դրույքաչափը։

## Պատմություն
Բուլղարիայում հարկումը փոխվել է կախված նրանից, թե որ կառավարությունն էր ղեկավարում այն։ Առաջին Բուլղարական կայսրության օրոք հարկերը վճարվում էին բնեղենով, մինչդեռ Երկրորդ Բուլղարական կայսրության օրոք հարկումը դրամական էր։ Բուլղարիայի օսմանյան տիրապետության ներքո քրիստոնյա քաղաքացիները ենթարկվել են զիմմի կոչվող հարկի, որը գանձվում էր օսմանյան կառավարության կողմից։ Պլանային տնտեսության սոցիալիստական շրջանում հարկումը նման է Խորհրդային Միության մնացած մասի հարկմանը, հաճախ շրջանառության հարկով և պետական կառավարվող բիզնեսներից գանձվող հարկերով։ Խորհրդային դարաշրջանի ավարտից հետո տեղի է ունեցել խոշոր մասնավորեցում, և շրջանառության հարկը փոխարինվեց սովորական ավելացված արժեքի հարկով։

2007 թվականին Եվրամիությանը միանալուց հետո Բուլղարիան նախաձեռնել է բարեփոխումներ, որոնք ուղղված են հարկային համակարգից դուրս տնտեսական գործունեության մասնաբաժնի կրճատմանը։ Դրանց թվում են 2007 թվականից սկսած 10% կորպորատիվ հարկի հարթ դրույքաչափը, 2008 թվականից՝ 10% անձնական եկամտահարկի հարթ դրույքաչափը, ինչպես նաև սոցիալական ապահովագրության վճարների և դիվիդենտների հարկերի կրճատումները։

## Եկամտային հարկ
Բուլղարիայում եկամտային հարկը գանձվում է «Ֆիզիկական անձանց եկամտային հարկի մասին» օրենքի համաձայն։ 2008 թվականից սկսած՝ սա հարկային համակարգում ներմուծեց լայնածավալ փոփոխություններ, այդ թվում՝ նախկին պրոգրեսիվ հարկման դրույքաչափերի վերացումը և դրանց փոխարինումը հարթ հարկով՝ առանց հարկերից ազատման շեմի։ Սա կիրառում է 10% հարկ ինչպես աշխատողների, այնպես էլ անհատ ձեռնարկատերերի հարկվող եկամտի վրա։

Անհատները կարող են ստանալ մի շարք զեղչեր իրենց հարկվող եկամտից, այդ թվում՝ երեխաների դաստիարակության, բարեգործական նվիրատվությունների, ինչպես նաև սոցիալական ապահովագրության պարտադիր կամ կենսաթոշակային, առողջության և կյանքի ապահովագրության ծրագրերին կամավոր վճարումների համար։ Անհատների բիզնես եկամուտը նույնպես ստանում է նվազեցումներ՝ հիմնվելով տարբեր ոլորտների համար նախապես գնահատված ծախսերի դրույքաչափերի վրա, օրինակ՝ գյուղացիները իրենց հարկային բազայից հանում են այս մասնագիտությունից ստացված իրենց եկամտի 60%-ը, իսկ փաստաբանները՝ 40%-ը:

## Սոցիալական ապահովագրության վճարներ
Բուլղարիայում գործատուները պարտավոր են իրենց աշխատողների աշխատավարձից պահել պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարներ, ինչպես նաև վճարել գործատուի կողմից պահանջվող վճարները։ Սա վերաբերում է Բուլղարիայի սոցիալական ապահովագրության համակարգի բոլոր աշխատողներին, ովքեր վաստակում են նվազագույն աշխատավարձ կամ ավելի, սակայն միայն մինչև սոցիալական ապահովագրության առավելագույն եկամտի չափը (ամսական 3,750 լև 2024 թվականին):

Գործատուները պետք է պահեն աշխատողի համախառն աշխատավարձից 13.78%-ը և անմիջապես վճարեն լրացուցիչ 18.92-19.62%, որի ճշգրիտ գումարը կախված է գործատուի տնտեսական գործունեության տեսակից։ Ընդհանուր 32.70-33.40% գումարը բաշխվում է հետևյալ կերպ՝

* 19.8%-ը վճարվում է Կենսաթոշակային հիմնադրամին կամ կենսաթոշակային ապահովագրության համար։
* 3.5%-ը վճարվում է Հիվանդությունների և մայրության ընդհանուր հիմնադրամին։
* 1%-ը վճարվում է գործազրկության հիմնադրամին։
* 0.4-1.1%-ը վճարվում է Աշխատանքային դժբախտ պատահարների և մասնագիտական հիվանդությունների հիմնադրամին,
* 8%-ը վճարվում է առողջության ապահովագրությանը։

## Կորպորատիվ եկամտային հարկ
Բուլղարիայում կորպորատիվ եկամտահարկի դրույքաչափերը աստիճանաբար նվազել են 1996 թվականի 40%-ից, մինչև փոքր և խոշոր բիզնեսների միջև դրույքաչափերի տարբերությունների վերացումը և 2007 թվականին 10% հաստատուն դրույքաչափի ներդրումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բուլղարիայի ազգային եկամուտների գործակալության կայքէջ

Կատեգորիա:Բուլղարիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Հարկումը ըստ երկրի