Բելառուս-Եվրոպական միություն հարաբերություններ

Բելառուսի և Եվրամիության հարաբերությունները ստեղծվել են այն բանից հետո, երբ Եվրամիությունը 1991 թվականին ճանաչել է հանրապետության անկախությունը։ 1994 թվականին Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի իշխանության գալուց հետո Մինսկի և Բրյուսելի միջև հարաբերությունները վատացել են, և միայն 2008 թվականի հոկտեմբերից հարաբերությունները սկսել են բարելավվել։

## Իրավական շրջանակներ
Չնայած Եվրոպական միությունը և Բելառուսը գործընկերության և համագործակցության համաձայնագիր են ստորագրել 1995 թվականին, որը նախատեսված էր քաղաքական և տնտեսական փոխադարձ հարաբերությունների կառավարման համար, այդ համաձայնագիրը չի վավերացվել ԵՄ-ի կողմից։ Բացի այդ, Եվրոպական Միությունը Բելառուսին հանել է իր եվրոպական հարևանության քաղաքականությունից, որն ի սկզբանե մշակվել էր Միության աշխարհագրական մոտիկության մեջ «ընկերների շրջանակի» ստեղծման համար։ Բրյուսելը պնդում է, որ այս բացառությունը ուղղակի պատասխան է նախագահ Լուկաշենկոյի գլխավորությամբ ավտորիտար ռեժիմի ստեղծմանը։ Այնուամենայնիվ, ԵՄ-ի հետ Բելառուսի առևտրային հարաբերությունները նախկինի պես ծածկված են միության արտոնությունների ընդհանուր համակարգով և 1989 թվականին ԵՄ-ի և Խորհրդային Միության միջև համաձայնագրի դրույթների առավել բարենպաստությամբ։ Բելառուսը Եվրոպայի այն սակավաթիվ պետություններից է, որը չի խնդրել անդամակցել Եվրամիությանը։ Բացի այդ, ԵՄ-ն Մինսկին բարեկամություն չի առաջարկել։ Բելառուսում մշտապես փնտրում են իրենց նպատակներին հասնել Ռուսաստանի հետ տնտեսական և քաղաքական կապերի միջոցով, որի հետ միասին նրանք Միութենական պետության հիմնադիր անդամներ են։

2020 թվականի մայիսի 27-ին ԵՄ Խորհուրդը հաստատել է Բելառուսի հետ վիզային ռեժիմի պարզեցման մասին համաձայնագիրը։ Ավելի վաղ փաստաթուղթը վավերացրել էր Բելառուսը։ Նոր կանոնները ուժի մեջ են մտել 2020 թվականի հուլիսի 1-ից։ «Վիզային վիճակագրությունը վկայում է ԵՄ-ի և Բելառուսի միջև հարաբերությունների աճող նշանակության մասին։ 2019 թվականին Բելառուսում շենգենյան վիզաներ ստանալու հայտերի թիվը կազմել է շուրջ 650 հազար։ Համաձայնագրի կնքումը, որն ուղղված է վիզաների տրամադրմանը, կարևոր քայլ է մեր ժողովուրդների միջև հարաբերություններում և կնպաստի մեր տնտեսական, մշակութային և գիտական կապերի ամրապնդմանը»,-ասված է ԵՄ խորհրդի հաղորդագրության մեջ։

**Համաձայնագիրը նախատեսում է.**

* Նվազեցնել վիզային վճարը բելառուսների համար մինչև €35։
* Տասը օրվա ընթացքում վիզայի փաստաթղթերի քննարկման ժամկետը կրճատել։
* Ոչ առևտրային նպատակներով անվճար վիզաների տրամադրման հիմքերի ընդլայնում։
* Բելառուսում օտարերկրացիների գտնվելու ժամկետի ավելացում՝ տարեկան 90-ից 180 օր։

Եվրոպայի Խորհուրդը հաստատել է նաև Բելառուսի հետ ռեադմիսիայի մասին համաձայնագիրը։ Բելառուսը և ԵՄ-ն պետք է հակառակ ընդունելություն իրականացնեն իրենց քաղաքացիների, երրորդ պետությունների քաղաքացիների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց նկատմամբ, որոնք «չեն համապատասխանում կամ դադարել են համապատասխանել միմյանց տարածքներում օրինականության չափանիշներին»։

## Տնտեսական համագործակցություն
ԵՄ-ն Բելառուսում մի շարք ծրագրեր է իրականացնում։ Օրինակ՝ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի Բելառուսի միկրովարկավորման ծրագիրը, որը ֆինանսավորվում է ԵՄ-ի կողմից, 2001-2013 թվականներին 837 միլիոն դոլար ընդհանուր գումարի չափով վարկ է տրամադրել։

## Պատժամիջոցներ
Եվրամիությունը պատժամիջոցներ է կիրառել մի շարք բելառուսական ձեռնարկությունների և ֆիզիկական անձանց նկատմամբ։ 2015 թվականի վերջին պատժամիջոցների նկատմամբ մեծամասնության օբյեկտների կասեցվել են։ 2016 թվականի փետրվարի 28-ին ուժի մեջ է մտել Եվրամիության Խորհրդի որոշումը՝ Բելառուսի նկատմամբ պատժամիջոցները չեղարկելու մասին։

2020 թվականի օգոստոսի 14-ին ԵՄ-ի երկրների ԱԳ նախարարները որոշում են ընդունել Բելառուսի իշխանությունների դեմ պատժամիջոցներ սահմանելու մասին՝ երկրում բռնության կիրառման և մարդու իրավունքների խախտման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական միության արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության ընդլայնում
Կատեգորիա:Եվրոպական միության հարաբերություններ երրորդ երկրների հետ