open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կուկշա Մոկսա

**Կուկշա Մոկսա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Արխանգելսկի մարզում։ Թափվում է Պուլ լիճ Սումա։ Գետի երկարությունը 23 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օնեժսկի բայ, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **02020001412102000007075**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **102000707**
* *Ավազանի կոդը* - **02.02.00.014**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **02**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ջրընդունիչ

**Ջրընդունիչ**, չորացվող տարածքից չորացման համակարգի միջոցով հավաքված ջուրն ընդունող հուն, ջրամբար կամ լեռնագոգ։

«Ջրընդունիչ» տերմինն օգտագործվում է նաև հիդրոտեխնիկական ջրառու կառույցների նշանակման համար։

Կատեգորիա:Ջրատեխնիկական կառույցներ
Կատեգորիա:Ջրագրություն
Կուլոյ (Վագայի վտակ)

մինի|աջից

**Կուլոյ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վագա գետին 159 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 206 կմ է։

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Արխանգելսկի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Չերնյագո

**Չերնյագո** () ` կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 764 մարդ(2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 56 մարդ/կմ²։ Տարածքը 14 կմ² է։ Փոստային ինդեքս` 27020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0384։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9) 
 id:darkgrey value:gray(0.7) 
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1) 
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6) 
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1228
 bar:1871 from:0 till: 1320
 bar:1881 from:0 till: 1537
 bar:1901 from:0 till: 1540
 bar:1911 from:0 till: 1648
 bar:1921 from:0 till: 1696
 bar:1931 from:0 till: 1397
 bar:1936 from:0 till: 1319
 bar:1951 from:0 till: 1348
 bar:1961 from:0 till: 1229
 bar:1971 from:0 till: 923
 bar:1981 from:0 till: 749
 bar:1991 from:0 till: 730
 bar:2001 from:0 till: 764
PlotData=
 bar:1861 at: 1228 fontsize:S text: 1.228 shift:(-8, 5) 
 bar:1871 at: 1320 fontsize:S text: 1.320 shift:(-10, 5) 
 bar:1881 at: 1537 fontsize:S text: 1.537 shift:(-10, 5) 
 bar:1901 at: 1540 fontsize:S text: 1.540 shift:(-10, 5) 
 bar:1911 at: 1648 fontsize:S text: 1.648 shift:(-10, 5) 
 bar:1921 at: 1696 fontsize:S text: 1.696 shift:(-10, 5) 
 bar:1931 at: 1397 fontsize:S text: 1.397 shift:(-10, 5) 
 bar:1936 at: 1319 fontsize:S text: 1.319 shift:(-10, 5) 
 bar:1951 at: 1348 fontsize:S text: 1.348 shift:(-10, 5) 
 bar:1961 at: 1229 fontsize:S text: 1.229 shift:(-10, 5) 
 bar:1971 at: 923 fontsize:S text: 923 shift:(-10, 5) 
 bar:1981 at: 749 fontsize:S text: 749 shift:(-10, 5) 
 bar:1991 at: 730 fontsize:S text: 730 shift:(-10, 5) 
 bar:2001 at: 764 fontsize:S text: 764 shift:(-10, 5) 
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20) 
 text:ISTAT-ի տվյալներով


## Կապի տվյալներ
* Հեռախոս՝ 0384 43429

## Արտաքին հղումներ
* http://www.istat.it/en/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պնևմատիկ տրանսպորտ

**Պնևմատիկ տրանսպորտ**, տեղակայանքների և համակարգերի համախումբ, որոնք ծառայում են սորուն և հատիկավոր բեռները խողովակագծերով օդի կամ գազի օգնությամբ տեղափոխելու համար, արդյունաբերական տրանսպորտի տեսակ։ Պնևմատիկ տրանսպորտի տեղակայանքները լինում են ներծծիչ, մղիչ, համակցված։ Տրանսպորտի մյուս տեսակների համեմատությամբ ունի հետնյալ առավելությունները՝ տրանսպորտային համակարգերի հերմետիկություն, տարբեր արտադրական պայմաններին հարմարեցնելու, պնևմատեղակայանքների աշխատանքը ավտոմատացնելու հնարավորություն, պնևմատեղակայանքների օգտագործումը նյութի տեղափոխման ժամանակ չորացման, տաքացման և սառեցման համար, ցանկացած կոնֆիգուրացիայի խողովակաշարերի մոնտաժում։ Պնևմատիկ տրանսպորտի բոլոր տեսակների ընդհանուր թերություններն են էներգիայի համեմատաբար մեծ ծախսը և մետաղատարությունը։ Պնևմատիկ տրանսպորտի տեղակայանքները կիրառվում են բունկերների բեռնման և բունկերներից նյութերի կարգավորված բաց թողման համար, պահեստներից դեպի արտադրամասեր և նյութերի միջարտադրամասային տեղափոխման, վագոնների, նավերի և ավտոմոբիլների բեռնաթափման և բեռնման, արտադրության մնացուկների հեռացման համար են։ Պնևմատրանսպորտային տեղակայանքների արտադրողականությունը ժամում մի քանի կիլոգրամից մինչև հարյուրավոր տոննա է, տեղափոխման հեռավորությունը՝ մի քանի կիլոմետր։ Պնևմատիկ տրանսպորտի համակարգերում կիրառվում են 70—1200 մմ տրամագծով խողովակներ։ Բարձր ճնշման պնևմատիկ տրանսպորտի տեղակայանքներում օդի կամ գազի ճնշումը մինչև 0,8 Մպա/մ² է, էներգիայի տեսակարար ծախսը՝ մինչև 5 կվտ ժամ։ Տարածում են ստանում բեռնարկղերի տեղափոխման պնևմախողովակաշարերը (2 մ տրամագծով խողովակներ են), որոնցով, օդի հավելյալ ճնշման ազդեցությամբ, 20—30 կմ/ժ արագությամբ տեղափոխվում են անիվների վրա դրված բեռնարկղերը։ Մշակվում են պնևմատիկ տրանսպորտի համակարգերի նախագծեր՝ հատուկ խցերով ուղևորներ փոխադրելու համար։ ՀՍՍՀ ԳԱ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում 1963 թ. Ա․ Մ․ Գասպարյանը, Ռ․ Ե․ Հակոբյանը, Ռ․Մ․ Միրզախանյանը, Յա․ Հ․ Ալմասյանը ստեղծել են պնևմատիկ տրանսպորտի սկզբունքորեն նոր՝ նյութի «խիտ շերտով» տեղափոխման եղանակ, որը մեծ չափով նվազեցնում է էներգիայի ծախսերը, խողովակաշարերի մաշումը և շրջապատող օդի աղտոտումը։

Կատեգորիա:Տրանսպորտի տեսակներ
Արաք

**Արաք‎** (, հայտնի է նաև Սոլթանաբադ անունով), քաղաք Իրանի կենտրոնական մասում, Մարքազի (կենտրոնական) օսթանի մայրաքաղաքը։ Հանդիսանում է նաև համանուն Արաք‎ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 554 406 մարդ, որոնք կազմում էին 165 709 տնտեսություն։ 
Քաղաքը բնակչությամբ Մարքազի օսթանի ամենախոշոր և Իրանի տասնութերորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Պատմություն
Արաքը կառուցվել է Դասքար քաղաքի փլատակների վրա, որը ավերվել էր մոնղոլական արշավանքների ժամանակ։

Արաքը համեմատաբար նոր քաղաք է, որն ունի մոտ երկու հարյուր տարվա պատմություն։ Նրա կառուցումը սկսվել է 1795 թվականին և ավարտվել 1852 թվականին։ Քաղաքը կառուցվել է Ղաջարիների դինաստիայի կառավարման ժամանակաշրջանում։ Ապագա քաղաքի տեղանքում սկզբում ռազմական բնակավայր է եղել։ Զինվորականների կողմից կառուցվեց մի կառույց՝ բարձր պատերով։ Արաքը շարունակում էր մնալ ամրոց մինչև 1892 թվականը։ Սոլթան Աբադի ամրոցն ուներ 8 աշտարակ, իսկ ադմինիստրատիվ կառույցները տեղակայված էին հյուսիսային մասում։ 1891 թվականին փոխնահանգապետ Սալթանե Միրզա Հասանը դիմեց շատ քայլերի, վաճառականներին և արհեստավորներին քաղաք բերելու համար։ Քաղաքն իր պատմության ընթացքում մի քանի անվանում փոխեց. Սոլթան Աբադի ամրոց, Սոլթան-Աբադ, Պարսից Իրաք և վերջապես Արաք (1938 թվական)։

## Արդյունաբերություն
Արաքը Իրանի առաջին հիմնական արդյունաբերական կենտրոնն է, այստեղ շատ են գործարանները.
* Sazi Arak (MSA)
*AzarAb
*Wagon Pars 
*IRALCO 
*HEPCO 
*Navard Aluminum
*Iran Combine Manufacturing Company
*НПЗ, NIORDC
*Arak (Shazand) Petrochemical Co. (AR.P.C)

## Կլիմա
Արաքը ունի համեմատաբար սառը և չոր կլիմա։ Եղանակը՝ տաք և չոր է ամռանը, քամոտ և զով աշնանը։ Առավելագույն ջերմաստիճանը ամռանը կարող է հասնել 35&nbsp;°C և ձմռանը կարող է իջնել մինչև −25&nbsp;°C։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 300 մմ է։ Հարաբերական խոնավությունը՝ 50 %։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Markazi Foreign Commercial Centre  
* Iranian e-trading company 
* Armenian Iranian’s web site  
* Arak history in carpet and rug weaving

Կատեգորիա:1808 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Էլագաբալոս

**Մարկոս Աուրելիոս Անտոնինոս Օգոստոս** (), առավել հայտնի է իր **Էլագաբալուս** կամ **Հելիոգաբալոս** անվանմամբ, Հռոմեական կայսր, որը իշխել է 218 թվականից մինչև իր մահը 222 թ.: Նա հանդիսանում էր Սևերոսների դինաստիայի անդամ, ծնվել է Սիրիայում։ Նա Յուլիա Սոաեմիասի և Սքստոս Վարիոս Մարցելլոսի երկրորդ որդին էր։ Էլագաբալուսը սպանվել է ընդամենը 18 տարեկան հասակում և նրան հաջորդել է Ալեքսանդր Սևերոսը։

## Գրականություն
* *Фёдорова Е. В.* Императорский Рим в лицах. — Ростов-на-Дону: Феникс, 1998. — ISBN 5-222-00178-4
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Սպանված կրոնական առաջնորդներ
Մյասնիկյան պողոտա (Երևան)

**Մյասնիկյան պողոտա**, պողոտա Երևանի Կենտրոն և Նոր Նորք վարչական շրջաններում։ Անվանվել է ի պատիվ Խորհրդային Հայաստանի ժողկոմխորհի նախագահ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Հերացու և Աբովյան փողոցների հանգույցից, ձգվում հյուսիսարևելյան ուղղությամբ և հասնում Գայի պողոտայի սկիզբը։ Ավանի նախկին խճուղին է։ Մ-4 միջպետական ավտոճանապարհի մի մասն է։ Երկու կողմից շրջափակված է լանջերով։

## Նշանակալի օբյեկտներ
* Երևանի կենդանաբանական այգի
* Հուշաղբյուր Մայիսյան ապստամբության հերոսների գնդակահարման տեղում
* Էներգետիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտ
* Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի անվան №41 հիմնական դպրոց
* Արտաքին տնտեսական կապերի համալսարան
* Ջրաշխարհ և «Վալենսիա» հյուրանոցային համալիր
* Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամ

## Պատկերասրահ

WaterWorld Yerevan.jpg|Ջրաշխարհ


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Կումիշ (Կիմժայի վտակ)

**Կումիշ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կիմժա գետի աջ ափին՝ 80 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 27 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը*- **03030000212103000050527**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103005052**
* *Ավազանի կոդը* - **03.03.00.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Խորժայի ծոց

**Խորժայի ծոց**, ծոց Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում Փոքր Սևանի հարավարևելյան անկյունում, Արտանիշի թերակղզուց արևմուտք, Շորժա գյուղից հարավ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սևանա լճի ծոցեր
Ծանծաղ (լիճ)

**Ծանծաղ**, լիճ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Գորիս քաղաքից 2 կմ արևմուտք, ծովի մակարդակից 1658 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 5 հա է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լճեր
Պաուլինա Ստանչևա

**Պաուլինա Ստանչևա** (, իսկական անունը՝ Կալիոպա Կոստովա Բալասակիևա, 31 հունվարի, 1907, Բուրգաս - 12 հուլիսի, 1991, Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի մանկական գրող, բանաստեղծուհի։ Բուլղարիայի Գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Պաուլինա Ստանչևան ծնվել է 1907 թվականի հունվարի 31-ին Բուրգաս քաղաքում, մեխանիկի ընտանիքում։

Իր առաջին պատմվածքը Պաուլինա Ստանչևան գրել է գիմնազիայում սովորելու տարիներին։ Ստեղծագործությունները տպագրել սկսել է 1926 թվականին ուսանողական «Копнежи» թերթում։

1942 թվականից ապրել է Սոֆիայում, որտեղ 1945-1950 թվականներին եղել է «Կինն այսօր» («Жената днес») ամսագրի խմբագիր։ 1951 թվականից մինչ 1956 թվականը որպես խմբագիր ու բաժնի վարիչ աշխատել է Բուլղարական ազգային ռադիոյում, համագործակցել է բուլղարական մի շարք թերթերի հետ։

Բուլղարիայի Գրողների միության անդամ է։

## Ստեղծագործություններ
* Дни и нощи (բանաստեղծություններ, 1934)
* Затишие (բանաստեղծություններ, 1937)
* Горско училище (բանաստեղծություններ, 1946)
* Младост (բանաստեղծություններ, 1949)
* Марийкината рокличка (պոեմ, 1953)
* Нови жени (նոթեր, 1953)
* Прозорец с гълъби (բանաստեղծություններ, 1961)
* Умница։ Разкази за малкото Ани (պատմվածքների ժողովածու, 1962)
* Момчето с котвата (պատմվածքների ժողովածու, 1964)
* Денят е дълъг (բանաստեղծություններ, 1965)
* Новата червена шапчица (հեքիաթ, 1965)
* Двете братчета и Суска (պոեմ, 1966)
* Момчето и кучето (պոեմ երեխաների համար, 1966)
* Хора и ветрове (պատմվածքների ժողովածու, 1966)
* Близо половин столетие (նոթեր, 1967)
* Д’Артанян се връща победител. Граничарска повест (1969, 1984)
* Пламъци от големия огън (նոթեր, 1969)
* Слънце за зимата (բանաստեղծություններ, 1970)
* Още съм жива (վավերագրական վիպակ, 1971)
* Снежният човек с доброто сърце (հեքիաթ, 1973)
* Весели пътеки (1976)
* Брегове (բանաստեղծություններ, 1977)
* Златната петорка (1978)
* Да живее зеленият цвят (1980)
* Шарено детство (պատմվածքների ժողովածու, 1981, 1987)
* Приказка за близнаците (հեքիաթ, 1981)
* Приказки за Катеринка" (հեքիաթ, 1982)
* Сезони на душата (նոթեր, 1984)
* Моите безброй приятели (1985)
* Гълъбово небе (բանաստեղծություններ, 1985)
* Немирното облаче (1986)
* Сам между мама и татко (1986)
* Коронясано дърво (բանաստեղծություններ, 1987)
* Изненадите продължават (վիպակներ ու հեքիաթներ, 1987)
* Море и суша (բանաստեղծություններ, 1988)
* Момчето с хубавото име (պատմվածքների ժողովածու)
* Отлитане на лястовиците (չհրատարակված ստեղծագործություններ, հետմահու, 2012)

## Պարգևներ
* Բուրգասի պատվավոր քաղաքացի (1977),
* «Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն» երկրորդ աստիճանի շքանշանի (1977),
* Պետկո Ռ. Սլավեյկովի անվան գրական մրցանակ (Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության լուսավորության նախարարություն, 1986)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաուլինա Ստանչևա

Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Իվան Մարտին Յիրոուս

**Իվան Մարտին Յիրոուս** (, ), չեխ գրող, հրապարակախոս։ Հայտնի է *Մագոր* (չեխերենից թարգմանաբար նշանակում է *խենթ*) կեղծանվամբ։

## Կենսագրություն
Իվան Մարտին Յիրոուսը ծնվել է 1944 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Հումպոլեցում։ Սովորել է Պրահայի Կարլի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ Դիպլոմային աշխատանքը պաշտպանել է Յիրժի Կոլարժի և Անրի Միշոյի տեսողական պոեզիան թեմայով։ Մասնակցել է չեխական ընդհատակի գործունեությանը։ Մտերիմ է եղել Վացլավ Գավելի հետ, ով Իվան Յիրոուսին բազմիցս հիշատակել է իր *Նամակներ Օլգային* ստեղծագործության մեջ։ *[http://en.wikipedia.org/wiki/The_Plastic_People_of_the_Universe The Plastic People of the Universe]* ռոք խմբի գեղարվեստական ղեկավարն է։ Կառավարության կողմից խումբը ենթարկվել է հետապնդումների, ինչի պատճառով տեղի են ունեցել բողոքի ակցիաներ։ Արդյունքում կազմվել է *Խարտիա 77*-ը։ 1970-ական թվականներին երեք անգամ ձերբակալվել է. ընդհանուր առմամբ բանտում անցկացրել է ութուկես տարի։

Իվան Յիրոուսի դուստրը գրող Ֆրանտիշկա Յիրոուսովան է (ծնվել է 1980 թվականին)։

## Գրքեր
* *Magorův ranní zpěv* (1975)
* *Magorova krabička* (1979)
* *Magorovo borágo* (1981)
* *Magorova mystická růže* (1981)
* *Magorovy labutí písně* (1985, Լոնդոն, 1989)
* *Ochranný dohled* (1985)
* *Magorovi ptáci* (1987)
* *Magorova summa* (1998, ընտրյալ երկեր՝ 1975—1997)
* *Magorova vanitas* (1999)
* *Ubíječ labutí* (2001)
* *Rattus norvegicus* (2004)
* *Okuje* (2008)
* *Rok krysy* (2008)

## Ճանաչում
Արժանացել է Թոմ Ստոպարդի (1985), Յարոսլավ Սեյֆերտի (2006) գրական մրցանակների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կյանքը և ստեղծագործությունը 
* Չեխական գրականության կայքում  
* [ Иван Мартин Йироус на ''Радио Свобода'', [2009]] 

Կատեգորիա:Չեխ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Չեխ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ հակակոմունիստներ
Ալեքսանդր Ռուստեմով

**Ալեքսանդր Ռուստեմով** (, ), ռուս շախմատիստ։ Գրոսմայստերի կոչմանն արժանացել է 1998 թ.։ Ռուստեմովը 2 անգամ կարողացել է հաղթել Մոսկվայի առաջնությունում (1995 թ., 1997 թ.)։

## Մրցելույթների աղյուսակ

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալեքսանդր Ռուստեմովի անձնական էջը ratings.fide.com կայքում
* Ալեքսանդր Ռուստեմովի պարտիաները www.chessgames.com կայքում
* Ալեքսանդր Ռուստեմովի անձնական էջը www365chess.com կայքում

Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Էմիլ Անտոնով

**Էմիլ Անտոնով** (, ծնվ.՝ 4 մարտի, 1950, Սոֆիա), բուլղարացի գրող։

## Կենսագրություն
Էմիլ Անտոնովը ծնվել է 1950 թվականի մարտի 4-ին Սոֆիա քաղաքում։ Մասնագիտությամբ բժիշկ է։ Ակտիվ մասնակցություն է ցուցաբերում Բուլղարիայի քաղաքական ու հասարակական կյանքին, մասնավորապես հարել է նրա ծայրահեղ աջ քաղաքական ուժերին։ Լայն ու հիմնականում բացասական համբավ է ձեռք բերել շնորհիվ այն այնպիսի ստեղծագործությունների, որոնցում հանդես է գալիս որպես ֆաշիզմի բացահայտ ջատագով, ժխտում հոլոքոստը, մշակում դավադրության պլաններ։ Լայն արձագանք են ստացել նրա «Ես՝ Բենիտո Մուսոլինին», «Ռասաների, մշակույթների ու հակամշակույթների պատերազմ», «Մի հրեայի օրագիր», «Նրանց պայքարը, կամ ինչպես հրեաները տիրեցին աշխարհին» ստեղծագործությունները։

Պատկանում է ծայրահեղ աջակողմյան քաղաքական խմբավորում հանդիսացող Բուլղարիայի ազգային-ռադիկալ կուսակցության անդամ, ոի կողմից առաջադրվել է որպես Սոֆիայի քաղաքապետի թեկնածու։ Այդ պաշտոնն զբաղեցնելու դեպքում պատրաստվում էր «պայքարել հուդայամասոնական մաֆիայի դեմ, որ 1944 թվականի սեպտեմբերի 9-ից Բուլղարիան պահում է իր թաթերում»։ Ստացել է 463 ձայն կամ ընտրողների ձայների ընդհանուր քանակի 0,18 %-ը։

2011 թվականին Էմիլ Անտոնովի դեմ դատական գործ է հարուցվել ազգամիջյան բախումներ հրահրելու մեղադրանքով, ինչը կապված էր նրա «Նացիոնալ-սոցիալիազմի հիմունքները» գրքի հրատարակության հետ։

## Գրքեր
2009 թվականի նոյեմբերին Էմիլ Անտոնովն արդեն հեղինակ էր 14 գրքերի, այդ թվում
.
* 
* 
* 
* «Как ционистите убиха Сталин» (2001)
* «Краят на света или новият глобален ред на Третия Израел» (1999)
* «Основи на националсоциализма»
* «„Тяхната борба“ или как евреите завладяха света» (2001)
* «Тайните на Юда» (2000)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սոֆիա քաղաքում ծնվածներ
Ծովինար (գետ)

**Ծովինար**, *Սողանլու*, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների հյուսիսային լանջերից և անցնելով Ծովինար գյուղի միջով՝ թափվում Սևանա լիճ հարավային ափում։ Երկարությունը 24 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Վարդենիս գետի վտակներ
Պրակտիկական գրականություն

**Պրագմատիկական** մանկավարժություն, մանկավարժական ուղղություն, տարածված է ԱՄՆ-ում, Անգլիայում և այլ երկրներում։ Հիմքում ընկած են պրագմատիզմի գաղափարները։

Հիմնադիրն է Ջոն Դյուին։ Հայտնի է նաև էքսպերիմենտալիզմ, կոնստրուկտիվիզմ, ինստրումենտալիզմ, պրոգրեսիվիզմ անուններով։ Պրագմատիկական մանկավարժություն ժխտում է դաստիարակության հեռանկարային նպատակը և ընդունում միայն տվյալ իրավիճակից բխող «անմիջական նպատակները», որոնք բավարարելու են երեխայի պահանջները։

Համակարգված կրթությունը փոխարինում է կոմպլեքսային ուսուցմամբ (երեխաների աշխատանքային և խաղային գործունեությամբ)։ Երեխան ինքն է պլանավորում սեփական գործունեությունը, ուսուցիչը հանդես է գալիս իբրե խորհրդատու, օգնական։

Կատեգորիա:Մանկավարժություն
Լազուչայա

** Լազուչայա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված Բերյոզովկա գետի աջ ափին՝ 5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020200212103000025195**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103002519**
* *Ավազանի կոդը* - **03.03.00.001**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Արխանգելսկի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Վալդիդենտրո

**Վալդիդենտրո** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 3908 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 16 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 244 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23038, հեռախոսային կոդ՝ 0342:

## Պատկերասրահ

Torri di Fraele, Valdidentro, Autunno 2005.jpg
Autunno 2005 065.jpg
Diga di Cancano II in costruzione.JPG
Cima piazzi.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ
Բուլիո ին Մոնտե

**Բուլիո ին Մոնտե** (), կոմունա Իտալիայում՝ Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Սահմանակից է Արդեննո, Բերբենո դի Վալտելինա, Կիեզա ին Վալմալենկո, Կոլորինա, Ֆորկոլա, Տոռե դի Սանտա Մարիա, Վալ Մազինո համայնքներին։ Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 2.035, բնակչության խտությունը կազմում է 75 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 27 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 23010, հեռախոսային կոդ՝ 0342:

Կոմունայի հովանավորներն են Սուրբ Կույս Մարիամը և Սուրբ Ֆիդելիուսը։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2017 text:2017
  bar:2018 text:2018

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:893
  bar:1871 from: 0 till:1121
  bar:1881 from: 0 till:1162
  bar:1901 from: 0 till:1312
  bar:1911 from: 0 till:1496
  bar:1921 from: 0 till:1566
  bar:1931 from: 0 till:1574
  bar:1936 from: 0 till:1483
  bar:1951 from: 0 till:1792
  bar:1961 from: 0 till:1822
  bar:1971 from: 0 till:1986
  bar:1981 from: 0 till:2046
  bar:1991 from: 0 till:2094
  bar:2001 from: 0 till:2038
  bar:2017 from: 0 till:2010
  bar:2018 from: 0 till:2012

PlotData=

  bar:1861 at:893 fontsize:XS text: 893 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1121 fontsize:XS text: 1121 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:1162 fontsize:XS text: 1162 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:1312 fontsize:XS text: 1312 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:1496 fontsize:XS text: 1496 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:1566 fontsize:XS text: 1566 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:1574 fontsize:XS text: 1574 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:1483 fontsize:XS text: 1483 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:1792 fontsize:XS text: 1792 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:1822 fontsize:XS text: 1822 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1986 fontsize:XS text: 1986 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:2046 fontsize:XS text: 2046 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:2094 fontsize:XS text: 2094 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:2038 fontsize:XS text: 2038 shift:(-8,5)
  bar:2017 at:2038 fontsize:XS text: 2010 shift:(-8,5)
  bar:2018 at:2038 fontsize:XS text: 2012 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data z ISTATu



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ
Ծործոր (գետ)

**Ծործոր**, *Զորզոր*, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Մեծ Իշխանասար լեռան հարավարևմտյան լանջերից, հորդաբուխ աղբյուրներից և Վաղատին գյուղից 0,5 կմ հարավ ձախից միախառնվում Որոտան գետին։ Երկարությունը 12 կմ է։ Ոռոգում է մասամբ Նորավան, մասամբ Վաղուգի ու Որոտնավան գյուղերի հողատարածությունները։ Ունի սառնորակ ջուր, ափերին աարածված են պտղատու այգիներ։ Անգեղակոթ գյուղից 4 կմ հեռավորության վրա՝ Ծործոր գետի աջ ափին գտնվում են Ծործոր աղբյուրներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Որոտան գետի վտակներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Պրոլեգոմեններ

**Պրոլեգոմեններ** ( - նախաբան, ներածություն), որևէ բանի հետազոտության վերաբերյալ նախնական դիտողություններ։

Հայտնի է, օրինակ, Իմանուիլ Կանտի «Պրոլեգոմեններ․․․» երկը։ «Պրոլետար», քաղաքական, հասարակական և գրական շաբաթաթերթ։ Ամերիկայի բանվորական կուսակցության հայկական հատվածի, 1925 թվականից՝ ամերիկայի բանվորական (կոմունիստական) կուսակցության հայկ․ հատվածի օրգան։

Լույս է տեսել 1924-1926 թվականներին, Նյու Յորքում։

Խմբագիրներ՝ Ա․ Սնարյան, Խ․ Քյոսայան, Պ․ Սելյան, Ս․ Տեր-Բաղդասարյան, Ա․ Զարդարյան, Մ․ Մարաենց։ Շարունակությունն Հ. Բանվոր և «Գործավոր» պարբերականների։

Լուսաբանել է Ամերիկայի կոմունիստական կուսակցության գործունեությունը, գործադուլային շարժումը ԱՄՆ-ում, հրատարակել կոմունիստական ինտերնացիոնալի գործկոմի «կոչերն» ու այլ փաստաթղթեր։ Ամերիկահայ բանվորներին փորձել է համախմբել ԱՄՆ-ի բանվորական (կոմունիստական) կուսակցության շուրջ։ Տպագրել է Խորհրդային Միության և Խորհրդային Հայաստանի կուսակցական, պետական գործիչների հոդվածներն ու ճառերը։ Կարևոր տեղ է հատկացրել ներգաղթի կազմակերպմանը, արտասահմանի առաջադիմական համարվող հայկական կազմակերպությունների գործունեությանը, լայն տեղեկություններ հաջորրդել ԽՍՀՄ-ի և Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքի նորությունների մասին։ Ունեցել է «Դասակարգային պայքար», «Կուսակցական կյանք», «Քաղաքական անցուդարձ», «Կազմակերպական հարցեր» բաժինները, «Սատիրիկոն» գրական-երգիծական էջ։ «Պրոլեգոմեններ»-ին հաջորդել է «Նոր աշխարհ» շաբաթաթերթը։

## Գրականություն
* Пролегомены  // Новейший философский словарь / Сост. А. А. Грицанов, 1998.

Կատեգորիա:Հետազոտություններ
Պրոպիլիտայում

**Պրոպիլիտայում**, մետամորֆիզմի տեսակ՝ դրսևորված հիմնականում անդեզիտային կազմի հրաբխածին ապարներում։ Պրոպիլիտայում արտահայտվում է սկզբնական միներալների՝ քլորիտով, ադուլյարով, էպիդոտով, կարբոնատով, քվարցով և սերիցիտով տեղակալմամբ։ Պրոպիլիտայում կապված է ներփակող ապարների վրա մանր ճեղքերով և ծակոտիներով նրանց մեջ թափանցող ետմագմատիկ (երբեմն՝ հանքաբեր) լուծույթների ազդեցության հետ։ Պրոպիլիտաման ենթարկված ապարների հայտնաբերումը հանքորոնման լավ նշան է։

Կատեգորիա:Միներալներ
Պրոյեկցիոն սարք

մինի|Պրոյեկցիա տնային պայմաններում
**Պրոյեկցիոն սարք**, օպտիկական հարմարանք, որը վերարտադրում է առարկաների օպտիկական պատկերները որպես էկրան ծառայող ցրող մակերևույթի վրա։ Բազմապիսի պրոյեկցիոն սարքեր կան։ Դիապրոյեկտորի օգնությամբ սպիտակ էկրանի վրա կարելի է դիապոզիտիվներ կամ դիաֆիլմեր ցուցադրել։
Սակայն այդպիսի պրոյեկցիոն սարքը վերարտադրում է միայն անշարժ պատկերներ, դրանով կինոնկար չես ցուցադրի։           
Էկրանի պատկերները կենդանացնելու, դրանք շարժուն դարձնելու համար հարկավոր է մեկ այլ պրոյեկցիոն սարք` կինոպրոյեկտոր։ Այդ սարքի մեջ կա մի մեխանիզմ, որը շարունակ շարժման մեջ է դնում ժապավենը` փաթաթելով այն մի գլանափաթեթից մյուսին։
Էկրանի պատկերները փոխվում են շատ արագ` վայրկյանում 24 անգամ, որի շնորհիվ էլ նրանք միաձուլվում են ու դառնում անընդհատ շարժվող մի պատկեր։
Կինոթատրոնում տեղադրված կինոպրոյեկտորը չափազանց բարդ սարք է. նրա մեջ 200 անգամ ավելի հզոր լամպ է վառվում, քան սենյակում:Այդ ապարատը մարդու հասակից էլ բարձր է։ Կան նաև փոքրիկ, սեղանի կինոպրոյեկտորներ, որոնցով կարելի է ֆիլմեր ցուցադրել դպրոցում և տանը:Ըստ առարկայի լուսավորման եղանակի՝ տարբերում են
* դիասկոպային, 
* էպիսկոպային 
* էպիդիասկոպային Պրոյեկցիոն սարքեր։
* Էկրան ի վրա ստեղծվում է թափանցիկց (դիապոզիտիվ, կինոժապավեն) միջով անցնող լուսային ճագայթներով։ Դիասկոպային Պրոյեկցիոն սարքի տարատեսակը կինոպրոյեկցիոն ապարատն է։

Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Ռազմական դրություն

**Ռազմական դրություն**, հատուկ իրավական կանոնակարգ երկրում կամ նրա առանձին մարզերում, որը հաստատում է պետության իշխանության բարձրագույն մարմինն արտակարգ դրության (պատերազմ, ապստամբություն, տարերային աղետ և այլն) դեպքում։

Ռազմական  դրության բնորոշ գծերն են՝ զինվորական իշխանությունների լիազորությունների ընդլայնումը, քաղաքացիական բնակչության լրացուցիչ պարտականությունների (աշխատանքային և այլ պարհակներ) սահմանումը, որոշակի սահմանափակումների (պարետային ժամ, որոշակի վայրից հեռանալու կամ մուտք գործելու արգելքներ) իրականացումը և այլն։

Զինվորական իշխանությունների կարգադրությունները չկատարողները ենթարկվում են քրեական պատասխանատվության՝ պատերազմական ժամանակաշրջանի օրենքներով։

Ռազմական դրություն կարող է նաև կիրառվել ոչ պատերազմական, խաղաղ ժամանակ։

Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք
Կատեգորիա:Ռազմական գործողություն
Ալբոզաջա

**Ալբոզաջա** (), կոմունա Իտալիայում՝ Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Սահմանակից է Կայոլո, Կաստիոնե Անդևենո, Ֆաեդո Վալտելինո, Մոնտանիա ին Վալտելինա, Պիատեդա, Սոնդրինո համայնքներին։ Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 3.128, բնակչության խտությունը կազմում է 91 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 34 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 23100, հեռախոսային կոդ՝00342:

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Եկատերինա Ալեքսանդրացին։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 25-ին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:4000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:1888
  bar:1871 from: 0 till:2023
  bar:1881 from: 0 till:2343
  bar:1901 from: 0 till:2623
  bar:1911 from: 0 till:3030
  bar:1921 from: 0 till:2931
  bar:1931 from: 0 till:2824
  bar:1936 from: 0 till:2891
  bar:1951 from: 0 till:3043
  bar:1961 from: 0 till:3150
  bar:1971 from: 0 till:3104
  bar:1981 from: 0 till:3123
  bar:1991 from: 0 till:3074
  bar:2001 from: 0 till:3084

PlotData=

  bar:1861 at:1888 fontsize:XS text: 1888 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:2023 fontsize:XS text: 2023 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:2343 fontsize:XS text: 2343 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2623 fontsize:XS text: 2623 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:3030 fontsize:XS text: 3030 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2931 fontsize:XS text: 2931 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2824 fontsize:XS text: 2824 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2891 fontsize:XS text: 2891 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:3043 fontsize:XS text: 3043 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:3150 fontsize:XS text: 3150 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:3104 fontsize:XS text: 3104 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:3123 fontsize:XS text: 3123 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:3074 fontsize:XS text: 3074 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:3084 fontsize:XS text: 3084 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT



## Արտաքին հղում
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ
Իրժի Պրոխասկա

**Իրժի Պրոխասկա** (, ), չեխ ֆիզիոլոգ, անատոմ։ Համարվում է Յան Եվանգելիստա Պուրկինյեի նախորդը։

Ավարտել է Վիեննայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1776)։ Եղել է Վիեննայի և Պրահայի համալսարանների պրոֆեսոր։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են նյարդային համակարգի գործունեությանը։ Պրոխասկա ռեֆլեքսային տեսության ստեղծողներից է, նյարդաֆիզիոլոգիայի հիմնադիրներից, ֆիզիոլոգիայի ձեռնարկների հեղինակ։ Անատոմիայի բնագավառում կատարած աշխատանքները վերաբերում են մկանների կազմությանը, նյարդային համակարգին և արյան շրջանառությանը։ Միաժամանակ զբաղվել է գործնական ակնաբուժությամբ։

Հիմնել է անատոմիականթանգարաններ Վիեննայում և Պարհայում, գիտական բժշկական ընկերություն (1784, Պրահայում)։ Եղել է եվրոպական մի շարք ընկերությունների, այդ թվում՝ Պետերբուրգի բժշկավիրաբուժական ակադեմիայի, Վիլնոյի բժշկական ընկերության, Կազանի համալսարանի պատվավոր անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Չեխ բժիշկներ
Կատեգորիա:Ակնաբույժներ
Կատեգորիա:Հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Չեխ գրողներ
Լակա (գետ)

**Լակա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է 157 կմ հեռավորության վրա, ավազանի տարածքը՝ 1390 կմ²։

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 
* Топографическая карта Q-38-87,88. Кареполье
* Топографическая карта Q-38-99,100. Чижгора

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կաստելո դել'Ակվա

**Կաստելո դել'Ակվա** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալերի կազմում է 700 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 54 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23030, հեռախոսային կոդ՝ 0342։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9) 
 id:darkgrey value:gray(0.7) 
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1) 
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6) 
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1031
 bar:1871 from:0 till: 1151
 bar:1881 from:0 till: 1190
 bar:1901 from:0 till: 1244
 bar:1911 from:0 till: 1335
 bar:1921 from:0 till: 1305
 bar:1931 from:0 till: 1245
 bar:1936 from:0 till: 1237
 bar:1951 from:0 till: 1174
 bar:1961 from:0 till: 1041
 bar:1971 from:0 till: 843
 bar:1981 from:0 till: 776
 bar:1991 from:0 till: 740
 bar:2001 from:0 till: 700
PlotData=
 bar:1861 at: 1031 fontsize:S text: 1.031 shift:(-8, 5) 
 bar:1871 at: 1151 fontsize:S text: 1.151 shift:(-10, 5) 
 bar:1881 at: 1190 fontsize:S text: 1.190 shift:(-10, 5) 
 bar:1901 at: 1244 fontsize:S text: 1.244 shift:(-10, 5) 
 bar:1911 at: 1335 fontsize:S text: 1.335 shift:(-10, 5) 
 bar:1921 at: 1305 fontsize:S text: 1.305 shift:(-10, 5) 
 bar:1931 at: 1245 fontsize:S text: 1.245 shift:(-10, 5) 
 bar:1936 at: 1237 fontsize:S text: 1.237 shift:(-10, 5) 
 bar:1951 at: 1174 fontsize:S text: 1.174 shift:(-10, 5) 
 bar:1961 at: 1041 fontsize:S text: 1.041 shift:(-10, 5) 
 bar:1971 at: 843 fontsize:S text: 843 shift:(-10, 5) 
 bar:1981 at: 776 fontsize:S text: 776 shift:(-10, 5) 
 bar:1991 at: 740 fontsize:S text: 740 shift:(-10, 5) 
 bar:2001 at: 700 fontsize:S text: 700 shift:(-10, 5) 
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20) 
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կապի տվյալներ
* Հեռախոսային համար՝ 0342 482206
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.castellodellacqua.so.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.castellodellacqua.so.it

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ապրիկա

**Ապրիկա** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 1583 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 79 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 20 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23031, հեռախոսային կոդ՝ 00342:

Կոմունայի հովանավորներն են սրբեր Պետրոս և Պողոս առաքյալները։ Տոնը նշում են հունիսի 29-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ
Լեմբովա

**Լեմբովա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուսոլկա գետի աջ ափին՝ 10 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 7 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020300412103000033140**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103003314**
* *Ավազանի կոդը* - **03.02.03.004**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Արխանգելսկի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կաստիոնե Անդևենո

**Կաստիոնե Անդևենո** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 1553 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 91 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23012, հեռախոսային կոդ՝ 0342։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:1339
  bar:1871 from: 0 till:1440
  bar:1881 from: 0 till:1660
  bar:1901 from: 0 till:1818
  bar:1911 from: 0 till:1785
  bar:1921 from: 0 till:1731
  bar:1931 from: 0 till:1656
  bar:1936 from: 0 till:1675
  bar:1951 from: 0 till:1617
  bar:1961 from: 0 till:1514
  bar:1971 from: 0 till:1519
  bar:1981 from: 0 till:1571
  bar:1991 from: 0 till:1585
  bar:2001 from: 0 till:1553

PlotData=

  bar:1861 at:1339 fontsize:XS text: 1339 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1440 fontsize:XS text: 1440 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:1660 fontsize:XS text: 1660 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:1818 fontsize:XS text: 1818 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:1785 fontsize:XS text: 1785 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:1731 fontsize:XS text: 1731 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:1656 fontsize:XS text: 1656 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:1675 fontsize:XS text: 1675 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:1617 fontsize:XS text: 1617 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:1514 fontsize:XS text: 1514 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1519 fontsize:XS text: 1519 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1571 fontsize:XS text: 1571 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1585 fontsize:XS text: 1585 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:1553 fontsize:XS text: 1553 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ
Կոզիո Վալտելինո

**Կոզիո Վալտելինո** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 5205 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 223 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 23 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23013, հեռախոսային կոդ՝ 0342։

Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Սուրբ Մարտին Տուրը։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 11-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ
Ծոփագետ

**Ծոփագետ**, *Բանուշ, Բանուշչայ, Բունուշչայ, Ծոբաց գետ, Ծոփա գետ, Ծոփա ջուր, Ջոբաց գետ*, (), գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Լալվար լեռան հյուսիսարևելյան լանջերից, անցնում է Հայաստանի սահմանը և Վրաստանի տարածքում, անցնելով Գուլբաղ գյուղը Սադախլո ե/գ կայարավի մոտ (41°14′43″ հ. լ. 44°48′28″ ա. լ.) միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 20 կմ է։ Սրա վերին հոսանքի ափին, Լալվարի փեշին են գտնվում հին Ծոբ ամրոցի և գյուղի ավերակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Դեբեդ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջան
Ռադիոնավագնացություն

**Ռադիոնավագնացություն**, 
# նավերի և թռչող ապարատների վարման ժամանակ ռադիոտեխնիկական միջոցների և մեթոդների օգնությամբ տարածության մեջ կողմնորոշում։
# Գիտատեխնիկական առարկա է, որն ուսումնասիրում է ռադիոտեխնիկական այն միջոցների ստեղծման սկզբունքներն ու դրանց կիրառման մեթոդները, որոնք օգտագործում են շարժվող օբյեկտների վարման խնդիրներում:

Ռադիոնավագնացության միջոցները ստորաբաժանվում են ըստ դրանցով լուծվող խնդիրների բնույթի՝ ռադոնավագնացության սարքավորումների (ռադիոպելենգատորներ, ռադիոկողմնացույցներ, ռադիոհեռաչափեր, ռադիոփարոսներ, ռադիոսեքստանտներ և այլն), որոնք ապահովում են միայն մասնավոր խնդիրների լուծումը, և բարդ խնդիրների լուծումն ապահովող ռադիոնավագնացության համակարգերի (անկյունաչափ, հեռաչափ և համակցված), ըստ օգտագործվող ռադիոալիքների տիրույթի, ըստ ռադիոազդանշանների պարամետրերի՝ ամպլիտուդային, ֆազային, հաճախային, ժամանակային և համակցված ռադիոնավագնացության միջոցների։ Ռադիոնավագնացության մեթոդների և միջոցների կիրառումը հնարավորություն տվեց մեծացնելու շարժվող օբյեկտների տվյալ երթուղիով ընթանալու ճշգրտությունը, ինչպես նաև զգալիորեն բարձրացնելու նավերի և ինքնաթիռների վարման անվտանգությունը բարդ օդերևութաբանական պայմաններում։

Ռադիոնավագնացության մեջ և լոկացիայում մեծ թափ է ստացել լազերների կիրառումը։ Լազերային նավագնացությանը նվիրված հետազոտություններ են կատարվում նաև Հայաստանի ԳԱ ֆիզիկայի հետազոտությունների ինստիտուտում։

## Տես նաև
* Նավագնացություն
* Օդագնացություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նավագնացություն
Պտղի նախածննդյան պահպանություն

**Պտղի նախածննդյան պահպանություն**, հիգիենային, բուժկանխարգելիչ և կազմակերպչական միջոցառումների ամբողջություն, որի նպատակն է ստեղծել մարդու պտղի բնականոն զարգացման լավագույն պայմաններ, կանխել բնածին հիվանդությունները, զարգացման արատները և ետծննդյան մահացությունը։

Մոր հիվանդությունները (հղիությունից առաջ և հղիության ընթացքում) բացասաբար են անդրադառնում պտղի վրա և հանգեցնում անհասության, զարգացման արատների, պտղի ներարգանդային և հետագա շրջանների հիվանդությունների, երբեմն էլ՝ նույնիսկ մահվան։ Այդ պատճառով էլ մոր առողջական վիճակը կարևոր նշանակություն ունի սաղմի զարգացման համար առաջին օրերին ու շաբաթներին։ Պտղի նախածննդյան պահպանության ընդգրկում է հղիների վաղ հսկողությունը, վարակիչ, սիրտ-անոթային  այլ հիվանդությունների, հղիության թունավորումների վաղ հայտնաբերումը, բուժումն ու կանխարգելումը, ռացիոնալ սննդի ռեժիմի կազմակերպումը, դեղորայքների ընդունման, ռենտգեն ճառագայթման արգելումը՝ առանց բժշկի նշանակման, ալկոհոլի և ծխախոտի օգտագործման արգելումը, մոր օրգանիզմի բավարար հագեցումը թթվածնով (մաքուր օդում զբոսանքներ), հանգստի կազմակերպումը առողջարաններում և հանգստյան տներում, աշխատանքի և հանգստի ռեժիմի կազմակերպումը են։ Մեծ նշանակություն ունի ծննդաբերության ժամանակ որակյալ բուժօգնության կազմակերպումը։

Պտղի նախածննդյան պահպանության իրականացնում է սովետական առողջապահության, մայրության և մանկության պահպանության ամբողջ համակարգը։ Պտղի նախածննդյան պահպանությունը պայմանավորված է կնոջ (հատկապես հղիների) աշխատանքի պահպանության մասին հատուկ օրենսդրությամբ (արձակուրդ, նպաստ)։ Բոլոր միջոցառումների կատարման հսկողությունն ու անմիջական անցկացումը ապահովում են կանանց կոնսուլտացիաները, դրանց կից սոցիալ-իրավական կաբինետները, ծննդատները և բժշկագենետիկական կոնսուլտացիաները։

Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:Սաղմնաբանություն
Կամիշլիի օդանավակայան

**Կամիշլիի օդանավակայան **() (**ԻԿԱՕ**։ KAC) (**ՄՕՏԱԿ**։ OSKL), քաղաքացիական օդանավակայան Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսարևելքում, Ալ-Կամիշլի քաղաքում։

## Ավիաուղիներ
*  Էյր Սիրիա, Դամասկոս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Current weather for OSKL  at NOAA/NWS
* Accident history for KAC at Aviation Safety Network

Կատեգորիա:Սիրիայի օդանավակայաններ
Կատեգորիա:Ալ-Կամիշլիի գավառ
Կաթնաջուր (գետ)

**Կաթնաջուր**, գետակ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակ գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Բազումի լեռներից և մայր գետին միանում Նոր Խաչակապ գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևելք։ Երկարությունը 6 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Փամբակ գետի վտակներ
Պրոկոնսուլ

**Պրոկոնսուլ** (, *pro* - միասին և *consul* - կոնսուլ),  պետական պաշտոն Հին Հռոմում։ Պրոկոնսուլները սկզբում կատարել են զինվորական հանձնարարություններ Հռոմից դուրս՝ Իտալիայի տարածքում։

Պրովինցիաների առաջանալուց հետո պրոկոնսուլները նաև պրոպրետորները նշանակվել են պրովինցիաների կառավարիչ՝ իրավական, վարչական և զինվորական գերագույն իշխանությամբ մեր թվարկությունից առաջ 27-ից պրոկոնսուլները կառավարել են հիմնականում ծերակուտական պրովինցիաները։ Պրոկոնսուալ սովորաբար ընտրվել են մեկ տարով։

Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության պաշտոններ
Լապովա (Ուսոլկայի վտակ)

**Լապովա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուսոկա գետի աջ ափին՝ 48 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020300412103000033126**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103003312**
* *Ավազանի կոդը* - **03.02.03.004**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Արխանգելսկի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բեմա

**Բեմա** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 144 մարդ։ Գտնվում է Հռոմից 530 կմ և 24 կմ Սոնդրիո քաղաքից հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է 18 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23010, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0342:

Քաղաքի հովանավոր պաշտպանը սուրբ Բարդուղիմեոսն է։ Ամեն տարվա օգոստոսի 24-ին այստեղ տեղի է ունենում փառատոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ