open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռոբ Շնայդեր

**Ռոբերտ Մայքլ Շնայդեր** (, ) , ամերիկացի կատակերգակ դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր և ռեժիսոր։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Կանչով տղամարդը», «Ճուտիկը», «Կենդանին», «Պայթեցնողը» և «Առաջին 50 համբույր» ֆիլմերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 31 ծնունդներ
Ադրբեջանական սփյուռք

**Ադրբեջանական սփյուռք** (), ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության տարածքից դուրս բնակվող ադրբեջանցիների ամբողջություն, ինչպես նաև էթնիկապես ոչ ադրբեջանցիներ, որորնք ազգային, լեզվային, մշակութային կամ պատմական ընդհանրության տեսակետից իրենց կապում են այդ երկրի հետ։

## Տես նաև
* ASAIF

## Արտաքին հղումներ
* Համառուսաստանյան ադրբեջանական կոնգրես 
* Ադրբեջանցիները Ռուսաստանում 

Կատեգորիա:Ադրբեջանական սփյուռք
Սեմյոն Դեժնյով

**Սեմյոն Իվանի Դեժնյով** (), ականավոր ռուս ծովագնաց, ճանապարհորդ, ուսումնասիրել է հյուսիսային և արևելյան Սիբիրը։ Առաջին հայտնի մարդը, ով անցել է Բերինգի նեղուցը 1648 թ-ին՝ Վիտուս Բերինգից ավելի քան 80 տարի առաջ։

Հետաքրքիր է, որ Բերինգն այդպես էլ չկարողացավ անցնել ողջ նեղուցը՝ այլ միայն դրա հարավային հատվածը, իսկ Դեժնյովին հաջողվեց անցնել ողջ նեղուցը՝ հյուսիսից հարավ։

17-րդ դարի 40-ական թվականներին Ստադուխինի և այլոց հետ մասնակցել է Սիբիրի ծայր հյուսիսում կազմակերպված արշավներին, 1643 թվականին՝ ծովով հասել Սեմյոն Իվանովիչ Դեժնև Կոլիմա գետը։ 1648 թվականին Պոպովի հետ Կոլիմայից Չուկոտյան թերակղզու մոտով առաջին անգամ նավարկել է Բերինգի նեղուցով՝ փաստորեն հայտնաբերելով Բերինգի նեղուցը։ Հետագա տարիներին շարունակել է ծառայությունը Սիբիրի հյուսիսում։ Կազմել է Անադիր գետի և Անյույի մի մասի գծագիրը։ 1664-1665 թվականներին և 1672 թվականից ապրել է Մոսկվայում։ Նրա անունով են կոչվել Ասիայի ծայր հյուսիսարևելյան հրվանդանը և Բերինգի ծովի արևելյան ափի ծովախորշը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ռուս ծովագնացներ
Կատեգորիա:Ռուս աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Նեղուց

[մինի|աջից|260px|[Կորեական նեղուց]]

**Նեղուց**, ջրային համեմատաբար նեղ տարածություն, անջատում է ցամաքի տարբեր մասեր և միացնում ջրային ավազաններ կամ դրանց մասերը։

## Նեղուցների բնութագիր
Նեղուցները բնութագրվում են երկարությամբ, ամենամեծ ու ամենափոքր լայնությամբ ու խորությամբ։ Նշվում են նաև Օվկիանոսային հոսանքների ուղղությունը և արագությունը։ Նավարկելի ջրանցքների համար կազմվել են նավարկության ձեռնարկներ։
Աշխարհի ամենաերկար նեղուցը Մոզամբիկի նեղուցն է՝ 1670 կմ, ամենալայն (950 կմ) և ամենախոր նեղուցը (5840 մ) Դրեյկի նեղուցն է։

## Նեղուցների դասակարգում
### Նեղուցներն ըստ օվկիանոսների ավազանների
* Նեղուցներ, որոնք գտնվում են մեկ օվկիանոսի ավազանում (օրինակ, Դարդանելի, Ցուգարու նեղուց)
* Նեղուցներ, որոնք միացնում են երկու օվկիանոսային ավազաններ (Բերինգի նեղուց, Դրեյկի նեղուց, Տոռեսի նեղուց)

### Նեղուցներն ըստ մայրցամաքների
* Նեղուցներ, որոնք բաժանում են մայրցամաքների երկու մասերը միմյանցից (Սկագերակ նեղուց, Հորմուզի նեղուց)
* Նեղուցներ, որոնք բաժանում են մայրցամաքը սահմանակցող կղզուց (Պա դը Կալեի նեղուց, Ցուսիմայի նեղուց, Կորեական նեղուց, Մագելանի նեղուց)
* Նեղուցներ, որոնք բաժանում են երկու կղզիներ (Բոնիֆաչոյի նեղուց, Զոնդյան նեղուց)
* Նեղուցներ, որոնք բաժանում են երկու մայրցամաքներ (Ջիբրալթարի նեղուց, Բերինգի նեղուց, Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուց)

### Համաձայն միջազգային իրավական կարգավիճակի
* Նեղուցներ, որոնք օգտագործվում են միջազգային նավագնացության համար, միացնում են բաց ծովերը կամ բացառապես տնտեսական գոտիներ։ Բոլոր պետությունների նավերը ու օդանավերը օգտվում են տարանցիկ ուղու միջազգային նավագնացության իրավունքից (Սինգապուրի նեղուց, Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուց)։
* Նեղուցներ, որոնք օգտագործվում են միջազգային նավագնացության համար, միացնում են բաց ծովերը կամ բացառապես տնտեսական գոտիները և պետությունների ծովային տարածքները (Խուան դե Ֆուկա, Կանադա և ԱՄՆ)։ Նման նեղուցներում օտարերկրյա նավերը օգտվում են խաղաղ անցման իրավունքից։
* Նեղուցներ, որոնք օգտագործվում են միջազգային նավագնացության համար և որոնց անցումը ամբողջությամբ և մասնակի կարգավորվում է ընդունված հին պայմանագրերի համաձայն (Բոսֆոր, Թուրքիա, նեղուցների կարգավիճակի մասին Մոնտրյոյի պայմանագիր)։

## Ծանոթագրություններ

*
Կատեգորիա:Ռելիեֆի տեսակներ
Հոգեվերլուծություն

**Հոգեվերլուծություն** (), ավստրիացի նյարդաբան Զիգմունդ Ֆրոյդի կողմից 19-րդ դարավերջում – 20-րդ դարասկզբում մշակված հոգեբանական տեսություն, ինչպես նաև այդ տեսության վրա հիմնված հոգեկան խանգարումների բուժման ազդեցիկ մեթոդ։ Հետագայում Հոգեվերլուծությունը լայնացել է, քննադատվել և զարգացել տարբեր ուղղություններով, հիմնականում Ֆրոյդի նախկին կոլեգաների կողմից, որոնց թվում են Ալֆրեդ Ադլերը, Կարլ Գուստավ Յունգը, իսկ հետագայում նոր ֆրոյդականների կողմից՝ Էրիխ Ֆրոմմի, Կարեն Հորնիի, Հարի Սթեք Սալիվանի և Ժակ Լականի։

Հոգևերլուծության հիմնական դրույթները հետևյալն են.
* մարդու վարքը, փորձը և իմացությունը շատ բաներով կանխորոշված են ներքին և իռացիոնալ (անհամաչափելի) ձգտումներով,
* այդ ձգտումները մեծ մասամբ անգիտակցական են,
* այդ ձգտումների հասկանալու փորձերը պատճառ են դառնում պաշտպանողական մեխանիզմների տեսքով հոգեբանական դիմադրությանը,
* բացի անձի կառուցվածքից, անհատական զարգացումն կանխորոշվում է վաղ մանկության ժամանակների իրադարձություններով,
* իրականության գիտակցված ընկալման և անգիտակցական (դուրս մղված) նյութի միջև կոնֆլիկտները կարող են հիմք հանդիսանալ հոգե-հուզական խանգարումների (ինչպիսիք են նևրոզները, բնավորության նևրոտիկ գծերը, վախը, դեպրեսիան և այլն) առաջացմանը,
* անգիտակցական նյութի ազդեցությունից ազատմանը կարելի է հասնել այն գիտակցելու միջոցով (օրինակ, համապատասխան մասնագիտական աջակցության դեպքում)։

Ժամանակակից Հոգեվերլուծությունը բառի լայն իմաստով ընդգրկում է մարդու հոգեկան զարգացման ավելի քան 20 կոնցեպցիա։ Հոգեվերլուծական թերապևտիկ բուժման միջոցները այնքան են տարբերվում, ինչքան որ տեսությունները։ Տերմինը նաև նշանակում է մանկական զարգացման հետազոտության մեթոդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Psychoanalysis and the unconscious by D. H. Lawrence
* The Truth About Freud's Technique: The Encounter With the Real by Michael Guy Thompson

*
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Համբուրգի աստղադիտարան

**Համբուրգի աստղադիտարան** (, կոդերը` «029» և «516»), աստղադիտարան է Գերմանիայում, պատկանում է Համբուրգի համալսարանին։ Աստղադիտարանը տեղակայված է Բերգդորֆ քաղաքում։

## Աստղադիտարանի պատմությունը
Ի սկզբանե աստղադիտարանը տեղաբաշխված էր Միլլենտորում։ Շինարարությունը ավարտվել էր 1802 թ.։ 1825 թ. աստղադիտարանը տեղափոխեցին քաղաքի պարսպի վրա գտնվող շինություն։ 1830 թ. աստղադիտարանի ղեկավար դարձավ Կարլ Ռյումկերը։ Ավելի ու ավելի շատացող փոշու աղտոտման և դիտարկման պայմանների վատթարացման պատճառով, 1906 թ. ընդունվեց որոշում տեղափոխել աստղադիտարանը Բերգդորֆ։ 1909 թ. առաջին աստղագիտական գործիքները տեղափոխվեցին այնտեղ, և 1912 թ. նոր աստղադիտարանը պաշտոնապես բացվեց։

## Տես նաև
* Աստղագիտական գործիքների ցանկ
* Աստղադիտարանների կոդերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համբուրգի աստղադիտարան

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Գերմանիայում
Կատեգորիա:1909 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Հայդելբերգ-Քյոնիգշտուլի աստղադիտարան

**Հայդելբերգ-Քյոնիգշտուլի պետական աստղադիտարան** (), աստղադիտարան Գերմանիայի Հայդելբերգ քաղաքում՝ Քյոնիգշտուլ բլուրի մոտ։ Այս աստղադիտարանի նախորդը, սկզբից բացվել էր 1774 թ. Մանհայմ քաղաքում, սակայն դիտարկումների պայմանների վատթարացումը ստիպեցին այն տեղափոխել Կյոնիգշտուլի մոտ 1898 թ.։ Աստղադիտարանը Հայդելբերգի համալսարանի Աստղագիտության կենտրոնի մասն է։ Մաքս Պլանկի աստղագիտության ինստիտուտը բացվեց աստղադիտարանից ոչ հեռու 1967 թ.։ 2006 թ. տվյալներով աստղադիտարանի տնօրենն է Անդրեաս Քյուրենբախը ()։

## Պատմություն
Աստղադիտարանի գործիքները սկզբում օգտագործվում էին Մանգեյմի աստղադիտարանում։ Դիտարկման պայմանների վատթարացման պատճառով աստղադիտարանը ժամանակավորապես տեղափոխվեց Կառլսռուե 1880 թ.։ Հետագայում, 1898 թ. հունիսի 20-ին նոր աստղադիտարանը բացվեց Կյոնիգսթուլում։ Աստղագիտական ինստիտուտը ներառում էր երկու բաժին, աստղաֆիզիկայի, որը ղեկավարում էր Մաքս Վոլֆը և աստղաչափական, Կառլ Վալենտայնի ղեկավարությամբ։ Վալենտայնը Մանգեյմի և Կարլսռուեի աստղադիտարանների տնօրենն էր։

Աստղադիտարանի հիմնական հետազոտությունների ուղղությունները եղել են՝ միգամածությունների հետազոտությունները և աստերոիդների որոնումը։ Վոլֆը, նրա աշխատակիցները և հետնորդները հայտնաբերել են ավելին քան 800 աստերոիդներ, ներառյալ առաջին հայտնաբերված Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդը (588) Աքիլլեսը 1906 թ.։ Աստղադիտարանը դադարեց լինել գերմանական ֆեդերացիայի ինստիտուտ 2005 թ., երբ այլ երկու հաստատությունների հետ, Տեսական աստղաֆիզիկայի ինստիտուտի (Institute of Theoretical Astrophysics) և Աստղագիտական հաշվողական ինստիտուտի (Astronomical Calculation Institute), միավորվեց այժմյան Հայդելբերգի համալսարանի մեջ։

## Արտաքին հղումներ
Աստղադիտարանի պաշտոնական կայք 

## Տես նաև
* Կառլսռուեի աստղադիտարան

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Գերմանիայում
Կառլ Ռայնմուտ

**Կառլ Վիլհելմ Ռայնմուտ** (, ), գերմանացի աստղագետ։

Հայտնաբերել է մոտ 400 աստերոիդ և 2 գիսաստղ։ Նրա պատվին է անվանվել (1111) Ռայնմուտիա աստերոիդը, որը հենց ինքն էլ հայտնաբերել է 1912 թվականին՝ Հայդելբերգի աստղադիտարանում աշխատելու ժամանակ։

1912-ից 1957 թվականներին Ռայնմուտն աշխատել է որպես աստղագետ Հայդելբերգի աստղադիտարանում (գերմաներեն՝ Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl)։ 1947-ից 1950 թվականներին եղել է Astronomischesrechner-Institut-ի փոքր մոլորակների ուսումնասիրությունների խմբի անդամ, իսկ ավելի ուշ դարձել է Հայդելբերգի աստղադիտարանի «օբերոդիտար» կամ գլխավոր դիտորդ: 1957 թվականին թոշակի է անցել։ Ռայնմուտը լուսանկարչական թիթեղների վրա ստացել է փոքր մոլորակների դիրքերի ավելի քան 12.500 ճշգրիտ աստղաչափական չափումներ, ինչը հսկայական նվաճում էր համակարգչային աջակցության բացակայության պայմաններում։

## Աշխատություններ
* The Herschel nebulas, De Gruyter, Berlin 1926 
* Catalog of 6.500 exact photographic positions of small planets, brown, Karlsruhe 1953

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* MPBu '''7''' (1979) 10
* MitAG '''50''' (1980) 7 

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կուսաթաղանթ

**Կուսաթաղանթ** կամ **հիմեն** (), շարակցական հյուսվածք է, որը փակում է հեշտոցամուտքը։ Արտաքինից և հեշտոցի կողմից ծածկված է տափակ էպիթելով։ Հաստության մեջ կան մկանաթելեր, ներվաթելեր, արյան անոթներ։ Կուսաթաղանթի վրա կան  անցքեր, տարբեր ձևերի և մեծության, երբեմն լինում են ոչ թե մեկ,  այլ մի  քանի անցքեր։ Անցքերից դուրս է գալիս դաշտանային արյունը։ Կուսաթաղանթը կարող է լինել օղակաձև, կիսալուսնաձև,  ատամնավոր, խողովակաձև։ Հազվադեպ, կուսաթաղանթը կարող է լինել լրիվ փակ և դաշտանային արյունը դուրս գալ չի կարողանում,  կուտակվում է հեշտոցում, արգանդում, փողերում և լինում են ուժեղ ցավեր։ Եթե կուսաթաղանթը լրիվ փակ է հավաքված դաշտանային արյանը ճանապարհ տալու համար կատարվում է կուսաթաղանթի խաչաձև կտրվածք և տրվում է համապատասխան բժշկական փաստաթուղթ կատարված միջամտության վերաբերյալ։ Առաջին սեռական հարաբերությունից հետո կուսաթաղանթը պատռվում է և արյան անոթների վնասման պատճառով լինում է արյունահոսություն,  որից հետո կուսաթաղանթի մնացորդներեը մնում են պտկիկների ձևով։ Երբեմն կուսաթաղանթը կարող է լինել այնքան առաձգական,  որ սեռական հարաբերությունների ժամանակ չի խախտվում։  Վերարտադրողական համակարգի հոմոլոգիկ զարգացման պատճառով կուսաթաղանթ ունեն հետևյալ կաթնասունները. շիմպանզեները, մարդը, ձիերը, լամանտինները,  փղերը և կետերը։ Կուսաթաղանթի ձևը, հաստությունը և առաձգականությունը խիստ անհատական են։ Կուսաթաղանթի պատռման պրոցեսը կոչվում է դեֆլորացիա (կուսազրկում)։

## Տես նաև
* Կուսություն
* Հիմենոպլաստիկա
* Հեշտոցի պլաստիկա
* Լրիվ փակ կուսաթաղանթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թյուր պատկերացումներ կուսաթաղանթի վերաբերյալ
* Հիմենապլաստիկա (կուսաթաղանթի վերականգնում)

Կատեգորիա:Կանացի սեռական օրգաններ
Նիկիտա (ֆիլմ)

**«Նիկիտա» **(), ռեժիսոր Լյուկ Բեսոնի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Անն Պարիոն, Ժան-Յուգ Անգլադը, Չեկի Կարիոն, Ժաննա Մորոն և Ժան Ռենոն։

## Սյուժե
Նիկիտան երիտասարդ աղջիկ է, որը թմրանյութերի ազդեցության տակ իր ընկերների հետ կատարում է գողություն և սպանություն։ Դատից հետո դատավճիռն ի կատար չեն ածում, իսկ Նիկիտային ուղարկում են հատուկ գործակալների դպրոց։ Նա այլևս գոյություն չունի, այլ դառնում է գաղտնի գործակալ առանց անցյալի և ապագայի։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների իտալերեն ֆիլմեր
Մատտիա Դեստրո

**Մատտիա Դեստրո** (, ), իտալացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Իտալիայի հավաքականի և հռոմեական Ռոմայի ֆուտբոլիստ։ Վարձավճարով հանդես է գալիս Միլան ակումբում։

## Կարիերա
### Ակումբային
Մատտիա Դեստրոն հանդիսանում է Ինտերի սան, 2009/2010 մրցաշրջանում հանդես է եկել միլանյան ակումբի երիտասարդական կազմում, որտեղ 16 գնդակով դարձավ առաջնության լավագույն ռմբարկու։ Դեստրոն մարզվել է նաև թիմի հիմնական կազմի հետ, անգամ հայտավորվել է 2010 թվականի մարտի 24-ին կայացած Լիվորնոյի հետ հանդիպմանը, սակայն այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չեկավ։ 2010 թվականի հուլիսին երիտասարդ հարձակվողը վարձավճարի հիմունքներով տեղափոխվեց Ջենոա, իսկ ահա նույն թվականի սեպտեմբերի 12-ին Դեստրոն իր առաջին հանդիպումը անցկացրեց ակումբի կազմում, մրցակիցը Վերոնայի Կիևոն էր, հանդիպումը ավարտվեց Կիևոյի հաղթանակով 1։ 3 հաշվով։ 2011/12 մրցաշրջանը Դեստրոն վարձավճարով անցկացրեց Սիենայում։ 2012 թվականի հուլիսի 30-ին ֆուտբոլիստը տեղափոխվեց հռոմեական Ռոմա՝ մեկամյա վարձավճարի հիմունքներով, հռոմեացիները իրավունք ունեն նաև գնել ֆուտբոլիստի իրավունքները ամբողջությամբ։

## Վիճակագրություն
: *Ըստ 2012 թվ. սեպտեմբերի 3-ի տվյալների*

## Արտաքին հղումներ
* [Անհատական պրոֆիլը [Ռոմա ՖԱ|Ռոմայի] պաշտոնական կայքում]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ջենոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ասկոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էմպոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սիենայի ֆուտբոլիստներ
Մայքլ Քլարք Դունքան

**Մայքլ Քլարք Դունքան** (, ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Կանաչ մղոն», «Արմագեդոն», «Կարիճների արքան», «Ինը յարդ» և «Մեղքերի քաղաքը» ֆիլմերից։

## Ֆիլմագրություն
### Պրոդյուսեր

### Դերակատարումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Պիկոլո

thumb|Պիկոլո նվագող զինվորական
**Պիկոլո** ( կամ *ottavino*, , ), փողային երաժշտական գործիք։ Այն պատկանում է փայտափողայինների ֆլեյտայի դասին։ Չափսով սովորական ֆլեյտայից ավելի փոքր է (ֆլեյտայի երկարության կեսը)։ Պիկոլոյի նվագած երաժշտությունը գրված երաժշտությունից լսվում է մեկ օկտավա ավելի բարձր։

## Օգտագործում
Պիկոլոն հայտնի է արդեն մոտ 200 տարի։ Այն հիմնականում պատրաստվում է էբենոսափայտից։ Լինում է նաև մետաղից կամ մեկ մասը փայտից, իսկ մյուս մասը մետաղից։ Այն հիմնականում օգտագործվում է սիմֆոնիկ նվագախմբում՝ կատարելով կամ սոլո պարտիա, կամ էլ կրկնապատկելով ֆլեյտաների կամ ջութակների պարտիան՝ այն ավելի վառ և հնչեղ դարձնելու նպատակով։ Նվագախմբում օգտագործվում է մեկ պիկոլո։

Պիկոլոն նվագախմբի ամենաբարձր հնչողություն ունեցող գործիքն է։ Առաջին անգամ այն նվագախմբում օգտագործել է Լյուդվիգ վան Բեթհովենը իր հինգերորդ սիմֆոնիայում։ Պիկոլոն դարձել է անկախ գործիք Բեթհովենի վեցերորդ սիմֆոնիայից սկսած։ Չնայած նրան, որ Բեթհովենը առաջին կոմպոզիտորն է, որ այն օգտագործել է նվագախմբում, իր ժամանակակիցներ Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը և Յոզեֆ Հայդնը այս գործիքին չեն տվել որևէ կարևորություն, բայց կան այլ ժամանակակիցներ, որոնք գրել են որոշ ստեղծագործություններ պիկոլոյի համար (Միշել Հայդն, Ֆրանց Հոֆֆմայստեր և այլք)։

Ապագա կոմպոզիտորները (Սամուել Ադլեր, Դեյվիդ Լոեբ, Վինսենթ Պերսիքեթթի) պիկոլոյի համար գրել են նաև սոլո ստեղծագործություններ (առանց նվագակցության)։ Շատերը պիկոլոն կարող են շփոթել թութակի հետ, բայց այս գործիքները տարբեր են։

Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Յոհան Պալիսա

**Յոհան Պալիսա** (, ), ավստրիացի աստղագետ։

1866 թվականից 1870 թվականը ուսումնասիրել է մաթեմատիկան և աստղագիտությունը Վիեննայի համալսարանում, սակայն ավարտել է այն միայն 1884 թվականին։ Արդեն 1870 թվականին նա աշխատում էր համալսարանի աստղադիտարանում որպես օգնական, իսկ հաջորդ տարվանից Ժնևի աստղադիտարանում։ 1872 թվականին դարձել է Պուլայի Ավստրո-Հունգարական ծովային աստղադիտարանի տնօրեն (այժմ Պուլա քաղաք Խորվաթիայում)։ Աշխատելով այնտեղ՝ 1874 թվականի մարտի 18-ից նա հայտնաբերել է իր առաջին աստերոիդը (136) Ավստրիան։ 1880-1919 թվականներին աշխատել է նոր Վիեննայի աստղադիտարանում։ 1899, 1902, 1908 թվականներին հրապարակել է իր աստղային կատալոգները։

Պալիսան ընդամենը հայտնաբերել է 122 աստերոիդ 1874 թվականից 1923 թվականը ընկած ժամանակահատվածում։ Նրա պատվին են անվանվել (914) Պալիսենա աստերոիդը և խառնարան Լուսնի վրա։

(320) Կատարինա աստերոիդը, որը Պալիսան հայտնաբերել է 1891 թվականի հոկտեմբերի 11-ին անվանվել է հայտնաբերողի մոր պատվին։ Իսկ (321) Ֆլորենտինա աստերոիդը՝ Պալիսայի դստեր պատվին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.astrometrica.at/Papers/Palisa.pdf 

Կատեգորիա:Ավստրիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Հենրիխ Օլբերս

**Հենրիխ Վիլհելմ Մատեուս Օլբերս** (, ), գերմանացի աստղագետ, բժիշկ և ֆիզիկոս։

Սովորել է բժշկություն Գյոթինգենում։ Համալսարանի ավարտելուց հետո 1780 թվականից սկսել է բժշկական գործունեությունը Բրեմենում։ Իսկ գիշերները նվիրում էր աստղագիտական դիտարկումներին։

1802 թվականին Օլբերսը հայտնաբերեց (և անվանեց) Պալաս աստերոիդը, իսկ 1807-ին Վեստան, որի անունը տվել է Գաուսը Օլբերսի թույլտվությամբ։

1815 թվականի մարտի 6-ին Օլբերսը հայտնաբերեց նաև պարբերական գիսաստղ, որը նրա պատվին անվանվել է 13P/Օլբերսի։

Հենրիխ Օլբերսի պատվին են անվանվել Օլբերսի պարադոքսը։

Իր կողմից մշակված մաթեմատիկական մոդելի հաշվարկման արդյունքներով գտավ, որ Արեգակնային համակարգում պետք է լինի ևս մեկ մոլորակ` Ֆաետոնը։

*Հետևյալ երկնային մարմինները անվանվել են նրա պատվին`*
* (1002) Օլբերսիա աստերոիդը։ 
* Օլբերսի խառնարանները Լուսնի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* A. D. Watson, Olbers: the Greatest of Amateur Astronomers

Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կառլ Հարդինգ

**Կառլ Լյուդվիգ Հարդինգ** (, ), գերմանացի աստղագետ, ով հայտնաբերել է Ջունո աստերոիդը։

1804 թ. Յոհան Շրյոտերը վարձեց Հարդինգին, որպեսզի նա սովորեցնի իր որդուն։ Այդ նույն տարի Հարդինգը հայտնաբերեց Ջունոն Շրյոտերի աստղադիտարանում։ Ավելի ուշ Հարդինգը աշխատել է Գյոթինգենում որպես Կառլ Գաուսի օգնական։

Բացի Ջունոյից Հարդինգը հայտնաբերել է երեք գիսաստղ և հրատարակել է *Atlas novus coelestis*, աստղերի կատալոգ 120 000 աստղերով։ Նա համարվում է նաև *NGC 7293* մոլորակային միգամածության հայտնաբերողը (այդ միգամածությունը հաճախ անվանվում է Խխունջի միգամածություն. լատիներեն՝ *Helix Nebula*): Ենթադրվում է, որ այդ հայտնագործությունը կատարել է մինչև 1824 թվականը:

Նրա պատվին են անվանվել Հարդինգի խառնարանը Լուսնի վրա և (2003) Հարդինգ աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կառլ Հենկե

**Կառլ Լյուդվիգ Հենկե** (, 1793 ապրիլի 8, Դրիզենկո - 1866 սեպտեմբերի 21, Մարիենվերդեր), գերմանացի սիրող-աստղագետ։

Հենկեն հայտնաբերել է երկու աստերոիդ` առաջինը, (5) Աստրեան, ուշագրավ է նրանով, որ դա առաջին աստերոիդն էր, որը հայտնաբերվել էր (4) Վեստայից հետո (1807)։ Մյուս աստղագետները դադարեցրել էին որոնումները, համոզված լինելով, որ աստերոիդները ընդամենը չորսն են։ Սակայն 1830 թ. Հենկեն սկսեց որոնումները և հինգ տարի անց հաջողության հասավ։

Նրա պատվին է անվանվել (2005) Հենկե աստերոիդը։
## Արտաքին հղումներ
* Կառլ Լյուդվիգ Հենկե 

Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Ալտֆլեյտա

**Ալտ-ֆլեյտա** (; ; ) փողային երաժշտական գործիք է, որը պատկանում է ֆլեյտաների ընտանիքին։ Այն սովորական ֆլեյտայից ավելի երկար է, խողովակը՝ ավելի հաստ, որոշ դեպքերում՝ ոլորապտույտ։

Ի տարբերություն սովորական ֆլեյտայի, ալտ-ֆլեյտան տրանսպոզիցիոն գործիք է, Սոլ լարվածքով, այսինքն՝ հնչում է նոտագրված նոտաներից կվարտայով ցածր։ Հետևաբար՝ Դո լարվածքով ֆլեյտայի հետ համեմատ, այն ներքևի դիապազոնում ևս հինգ նոտայի հնարավորություն ունի (ըստ հնչողության՝ Սի, Սի բեմոլ, Լյա, Լյա բեմոլ և Սոլ)։ Ալտ-ֆլեյտան շատ ավելի հազվադեպ է օգտագործվում, քան սովորական կլասիկ ֆլեյտան. հիմնականում 20-րդ դարի նվագախմբային ստեղծագործություններում։ Ունի ավելի թավ, փափուկ և տաք հնչողություն։ Նրա տարբերվող տեմբրը հիանալի կերպով օգտագործել են Մորիս Ռավելը՝ "Դափնիս և Քլոե" բալետում, Իգոր Ստրավինսկին՝ "Սրբազան Գարուն" բալետում, Գուստավ Հոլսթը "Մոլորակներ" սյուիտում։ Մեր օրերում այն օգտագործել է նաև Ջոն Վիլլիամսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Անիբալե դե Գասպարիս

**Անիբալե դե Գասպարիս** (, ), իտալացի աստղագետ, ով 1864 - 1889 թթ. հանդիսանում էր Կապոդիմոնտե աստղադիտարանի տնօրենը Նեապոլում։

1851 թվականին նա ստացել է Թագավորական աստղագիտական միության ոսկե մեդալ։

Նրա պատվին են անվանվել (4279) Դե Գասպարիս աստերոիդը, լուսնային խառնարան Գասպարիսը 30 կմ տրամագծով, ինչպես նաև մոտ 93 կմ երկարությամբ ճեղքվածքը խառնարանի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Իտալացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ժան Շակորնակ

**Ժան Շակորնակ** (, ), ֆրանսիացի աստղագետ։

## Կենսագրություն
Աշխատել է Մարսելում և Փարիզում, կատարել է մոլորակների և փոփոխական աստղերի դիտարկումներ, հետազոտել է արևի բծերը։ Առաջարկել է Լուսնի խառնարանների առաջացման սեփական վարկածը։ Ստեղծել է խավարածրային աստղային քարտեզը, որը շատ հեշտացրել է աստերոիդների որոնումները։ Հայտնաբերել է վեց աստերոիդ։

Նրա պատվին են անվանվել (1622) Շակորնակ աստերոիդը և լուսնային խառնարան։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ
Թութակ (երաժշտական գործիք)

աջից|մինի|Թութակ

**Թութակ** (, , ), փողային երաժշտական գործիք է, որն իր կառուցվածքով և հնչողությամբ շատ նման է պիկոլոյին։ Այն օգտագործվում է հիմնականում քայլերգերում։

## Պատմությունը և օգտագործումը
Թութակը հիմնականում պատրաստվում է էբենոսափայտից։ Այն սովորականում ունի վեց կամ յոթ անցք։ Թութակը լարված է մի բեմոլում, ռեում կամ սի բեմոլում։ Քանի որ գործիքը փոքր է, այն պարունակում է երկուս ու կես օկտավա։ Հմուտ նվագողները կարող են կատարել որոշ տոնայնական փոփոխություններ։

Գործիքը օգտագործվել է բավական հին դարաշրջաններից։ 14-րդ և 15-րդ դարերում այն օգտագործել են տարբեր թագավորների զորաբանակներում։ Զինվորերը բանակում թութակ նվագելուց հետո ետ էին վերադառնում իրենց գյուղերը և այնտեղ նույնպես նվագում էին իրենց սովորած ռազմական քայլերգերի եղանակները։ Այս երաժշտական բանավոր փոխանակումից առաջացել է մի անսմաբլ, որը պարունակում է թութակ և մեծ և փոքր թմբուկներ։

Տարբեր գյուղերում և քաղաքներում օգտագործվել են թութակներ այլ գործիքների նվագակցությամբ։ Այժմ այս գործիքը օգտագործվում է ռազմական նվագախմբերում և տարբեր ազգերի տոնական երաժշտություններում։

Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Առնոլդ Շվասման

**Ֆրիդրիխ Կառլ Առնոլդ Շվասման** (, ), գերմանացի աստղագետ։

Շվասմանն իր դոկտորի կոչումն ստացել է Գյոթինգենում սովորելուց հետո՝ 1890 թվականին։ 1897 թվականից աշխատել է Հայդելբերգ քաղաքի Հայդելբերգ-Կյոնիգշտուլի լանդային աստղադիտարանում և մնացել է այնտեղ մինչև կենսաթոշակի անցնելը 1934 թ.։

Առնո Վախմանի հետ համատեղ հայտնաբերել է կարճ պարբերականությամբ գիսաստղեր՝ 29P, 31P և 73P։

Հայտնաբերել է 22 աստերոիդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Անգլիական եղջրափող

**Անգլիական եղջրափող** (, , , ), փողային երաժշտական գործիք է, որը պատկանում է հոբոյի ընտանիքին։ Այն իր չափսով հոբոյից ավելի մեծ է և հնչողությամբ ավելի ցածր և տաք։

## Կառուցվածք և օգտագործում
Համեմատելով հոբոյի հետ անգլիական եղջրափողը ավելի երկար է։ Նրա վեջնամասը ավելի լայն է և ունի օվալաձև տեսք։ Անգլիական եղջրափողը համարվում է հոբոյի ընտանիքի ալտային հնչողություն ունեցող գործիքը։
 
Նրա անունը (անգլիական) ծագել է ֆրանսերեն լեզվի սխալ թարգմանությունից։ Ֆրանսերենում այն պետք է լիներ anglé (կեռ), բայց կատարվել է լսողական սխալ՝ anglé և anglais (անգլիական) բառերի միջև և քանի որ երկու բառերն էլ ունեն նույն հնչողությունը, գործիքի անունը մնացել է «անգլիական»։

Անգլիական բառը թարգմանվել է բոլոր լեզուներում։ Չնայած նրան, որ գործիքի անունը ունի սխալ արմատներ, այնուամենայնիվ այս գործիքը, և դրա տիպի այլ գործիքներ, լայն օգտագործում են ունեցել Անգլիայում։ Այն ունի նմանություններ որսորդական հոբոյի հետ։

Անգլիական եղջրափողը գործածության մեջ է մտել 17-րդ դարից։ Սկզբում այն պատրաստվում էր ինչպես սովորական հոբոյը, միայն ավելի երկար։ Այնուհետև նրան տվել են որսորդական հոբոյի տեսք։ Եղել են նաև անգլիական եղջրափողեր, որոնք ունեցել են անհետացող գործիք կոռնետի տեսքը։

Վերջնական տեսք ունեցող անգլիական եղջրափողերը սկսել են օգտագործել 19-րդ դարից սկսած։ Առաջին կոմպոզիտորները, որոնք սկսել են օգտագործել այս գործիքը նվագախմբում Յոզեֆ Հայդնն ու Քրիստոֆ Գլյուկն են եղել։ Այնուհետև Յոհանն Հումմելը այս գործիքի համար գրել է վիրտուոզ մի կոնցերտ։ Հետագա կոմպոզիտորներից Հեկտոր Բեռլիոզն է, որը այն օգտագործել է իր "Ֆանտաստիկ Սիմֆոնիա"-յում։ Բացի իրենից անգլիական եղջրափող օգտագործել են նաև Ջուզեպպե Վերդին, Ռիխարդ Վագները, Ջոակինո Ռոսսինին, Մորիս Ռավելը, Յան Սիբելիուսը և այլք։ Անգլիական եղջրափողի ամենավառ և ամենահայտնի նվագախմբային պարտիան Անտոնին Դվորժակի 9-րդ սիմֆոնիայի երկրորդ մասում հնչող սոլոն է։

մինի|480px|Անտոնին Դվորժակի "Նոր Աշխարհից" սիմֆոնիայի երկրորդ մասի անգլիական եղջրափողի սոլոն

Նվագախմբում անգլիական եղջրափողը հիմնականում նվագում է սոլոներ այն ժամանակ, երբ լռություն է։

Կատեգորիա:Լեզվակավոր փայտյա փողային գործիքներ
Կատեգորիա:Փայտյա փողային գործիքներ
Լուի Բոյեր

**Լուի Բոյեր** (, ), ֆրանսիացի աստղագետ։ Աշխատել է Ալժիրի աստղադիտարանում, որը գտնվում է Ալժիրի արվարձանում։

Հայտնաբերել է 40 աստերոիդ։

Նրա պատվին է անվանվել (1215) Բոյեր աստերոիդը։

## Տես նաև
* Հենրիկ վան Գենտ
* Լյուբոշ Կոհոուտեկ
* Լուբոշ Պերեկ
* Խիսասի Կիմուրա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լուի Բոյեր
* (1215) Բոյեր 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Բասֆլեյտա

**Բասֆլեյտա** (, , ), փողային երաժշտական գործիք, որը պատկանում է ֆլեյտաների ընտանիքին։ Այն իր կառուցվածքով ավելի մեծ է և հնչողությամբ ավելի ցածր։ Սովորական ֆլեյտայից այն մեկ օկտավա ավելի ցածր է։

## Ընդհանուր բնութագիր
Բասֆլեյտան սովորական ֆլեյտայից և ալտֆլեյտայից ավելի հաստ է և ավելի երկար։ Նրա երկարությունը 146 սանտիմետր է։ Այն սովորաբար ունի կեռ ձև ունեցող խողովակ։ Նվագողը գործիքը դնում է գետնին։ Բասֆլեյտան նվագախմբում շատ քիչ է օգտագործվում և նրա հիմնական օգտագործումը ֆլեյտաների նվագախմբում է։ Իր ձայնային տեմբրով այն նման է կլառնետին։
Քսաներորդ դարի կոմպոզիտորներից Գուստավ Հոլսթն է, որ այն օգտագործել է նվագախմբում իր «Մոլորակներ» ստեղծագործության մեջ։
Կան նաև այլ կոմպոզիտորներ, որոնք բասֆլեյտայի համար գրել են որոշ ստեղծագործություններ։ Դրանք են՝
* Էննիո Մարիկոնե՝ «Սահարայի գաղտնիքը»
* Մարիո Լավիստա՝ «Lamento a la muerte de Raúl Lavista»
* Բիլլ Դուգլաս՝ «Կարունա»
* Գարի Շոքեր՝ «Փոքր սոնատա մեծ ֆլեյտայի համար»
* Մաիք Մովեր՝ «Օստինատո և Սկարեզո»։

Բասֆլեյտան օգտագործվում է նաև Մեծ Բրիտանիայի ազգային երաժշտության մեջ (հաճախ փոխարինում է ալտֆլեյտային)։

Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Նիսի աստղադիտարան

**Նիսի աստղադիտարան** (, կոդը` "020"), գտնվում է Նիցցայում, Ֆրանսիա Մոնտ Գրոս բլուրի գագաթին։ Աստղադիտարանի շինարարությունը սկսվել է 1879 թ. բանկիր Ռաֆաել Բիշոֆայմի () միջոցներով։ Ճարտարապետներն էին Շարլ Գարնյեն և Գյուստավ Էյֆելը, ով նախագծել էր գլխավոր գմբեթը։ 76-սանտիմետրանոց ռեֆրակտոր աստղադիտակը տեղադրվել է աստղադիտարանում 1888 թ., և այն ժամանակ հանդիսանում էր աշխարհի ամենամեծ աստղադիտակը։ Այս նվաճումը գերազանցվեց մեկ տարի անց Լիկի աստղադիտարանում () տեղակայված 36-դյույմանոց (91 սանտիմետր) աստղադիտակի տեղադրումով։

[մինի|250px|76-սանտիմետրանոց [ռեֆրակտորը]]
Որպես գիտական հաստատություն աստղադիտարանը երկար չի գոյություն ունեցել, և միավորվել է CERGA () Գեոդինամիկայի և աստղաչափության հետազոտական կենտրոնի հետ 1988 թվականին, և կազմեցին Փիրուզագույն ափի աստղադիտարանը ()։

## Տես նաև
* OCA-DLR աստերոիդային դիտարկումների ծրագիր
* Աստղադիտարաններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աստղադիտարանի պաշտոնական կայք 
* աստղադիտարանի պատմությունը

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Ֆրանսիայում
Հենրիկ վան Գենտ

**Հենրիկ վան Գենտ** (, ), նիդերլանդացի աստղագետ։

Ծնվել է Նիդերլանդներում։ 1928 թվականին մեկնել է Հարավային Աֆրիկա բնակվելու, որտեղ աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանի Լեյդենյան հարավային կայանում։ Վան Գենտը հետազոտել է փոփոխական աստղերը, ինչպես նաև հայտնաբերել է 39 աստերոիդ և 3 գիսաստղ։

Նրա պատվին են անվանվել (1666) վան Գենտ աստերոիդը և Վան Գենտ խառնարանը Լուսնի հակադարձ կողմում։

## Տես նաև
* Լյուբոշ Կոհոուտեկ
* Լուբոշ Պերեկ
* Լուի Բոյեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հենրիկ վան Գենտի մասին տեղեկություն 

Կատեգորիա:Հոլանդացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Լեյդենի համալսարանի շրջանավարտներ
Ակրոֆոբիա

[մինի|աջից|Տեսարան Տորոնտոյի [Սի-Էն Թաուերի ապակե հատակի միջով]]
**Ակրոֆոբիա**, կպչուն վախ բարձրությունից։ Անվանումը ծագել է  («վերին») и  («վախ») բառերից։

Բարձրության վրա գտնվելու ժամանակ ակրոֆոբիայով տառապողի մոտ նկատվում է սրտխառնություն և գլխապտույտ։

Գլխապտույտը մեծ բարձրության վրա հանդիսանում է նորմալ ֆիզիոլոգիական ռեակցիա։ Ակրոֆոբների մոտ այն վերածվում է ֆոբիայի և առաջանում է վախ անգամ ոչ փոքր բարձրությունների և ընկնելու հավանականության բացակայության ժամանակ։

Ակրոֆոբիան դասվում է ֆոբիաների այն կատեգորիային, որոնք կապված են տարածության ու շարժման դիսկոմֆորտի հետ։ Այն ունի տվյալ կատեգորիայի հետ բուժման ընդհանուր մեթոդներ։

Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Էնդրյու Գրեհեմ

**Էնդրյու Գրեհեմ** (), իռլանդացի աստղագետ։ Ծնվել է Ֆերմանա դքսությունում Իռլանդիայում։

Աշխատելով Մարկրիի աստղադիտարանում (Սլայգոում), 1848 թվականին Գրեհեմը հայտնաբերել է (9) Մետիս աստերոիդը։ Ավելի ուշ, աշխատել է *Մարկրիի կատալոգի* () վրա, որը ներառում էր վաթսուն հազար աստղ խավարածրի երկայնքով։ Կատալոգի կազմման աշխատանքները շարունակվել են 1848 թվականի օգոստոսի 8-ից մինչև 1856 մարտի 27-ը, այն հրատարակվել է չորս հատորով 1851, 1853, 1854, 1856 թվականներին համապատասխանաբար։

1864 թվականից 1903 թ. Գրեհեմը աշխատել է առաջին օգնականի պաշտոնում Քեմբրիջի աստղադիտարանում, որտեղ մասնակցել է *Քեմբրիջյան կատալոգի* () կազմման աշխատանքներին, հրատարակվել է 1897 թ.։

(3541) Գրեհեմ աստերոիդը անվանվել է ի պատիվ *Լլոյդ Վիլսոն Գրեհեմի*, այլ ոչ Էնդրյու Գրեհեմի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իռլանդացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Ռոբերտ Լյութեր

**Կառլ Թեոդոր Ռոբերտ Լյութեր** (, ), գերմանացի աստղագետ։ Հայտնի է աստերոիդների հայտնաբերմամբ, ուսումնասիրել է մոլորակները, գիսաստղեր, փոփոխական աստղեր։

1841 թ. Լյութերը սովորել է Բրեսլաույում և Բեռլինում փիլիսոփայություն, մաթեմատիկա և աստղագիտություն։ 1848 թ. ստացել է աշխատանք Բեռլինի աստղադիտարանում, իսկ 1851 թ. նշանակվել է Դյուսելդորֆի աստղադիտարանի տնօրեն։

1852 թվականից 1873 թ. Ռոբերտ Լյութերը հայտնաբերել է 24 աստերոիդներ, այդ թվում (90) Անտիոպեն, որը հայտնի է այսօր որպես կրկնակի աստերոիդ, և չափազանց դանդաղ պտտվող (288) Գլավկեն։

Ի պատիվ նրա անվանվել է (1303) Լյութերա աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Ջեյմս Ֆերգյուսոն

**Ջեյմս Ֆերգյուսոն** (, ), ամերիկացի աստղագետ և ճարտարագետ (օգնել է Էրի ջրանցքի կառուցմանը)։ Ծնվել է Շոտլանդիայում։ Հայտնաբերել է իր առաջին աստերոիդը Հյուսիսային Ամերիկաի տարածքից ((31) Էուֆրոսինե)։ Սկսած 1847 թվականից աշխատել է Միացյալ Նահանգների ծովային աստղադիտարանում Վաշինգտոնում։

Այս աստղադիտարանում հայտնաբերված (1745) Ֆերգյուսոն աստերոիդը հետագայում անվանվել է նրա պատվին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Միգել Իցիգսոն

**Միգել Իցիգսոն** (, ), արգենտինացի աստղագետ և աստերոիդների հայտնաբերող, աշխատել է Լա Պլատայի աստղադիտարանում։ 1948 թվականից 1954 թվականները ընկած ժամանակահատվածում հայտնաբերել է 15 աստերոիդ։ Մասնագիտացված է երկնային մեխանիկայում և աստղաչափության մեջ։

Նրա պատվին է անվանվել (1596) Իցիգսոն աստերոիդը։

## Տես նաև
* Վոլֆ Բիկել
* Ստիվեն Լարսոն
* Թոմ Ստեֆորդ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* NOMBRES CITADOS EN ESTE SITIO WEB  

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի աստղագետներ
Էռնեստ Ջոնսոն

**Էռնեստ Լեոնարդ Ջոնսոն** (, ), հարավ-աֆրիկացի աստղագետ է, գիսաստղերի և աստերոիդների հայտնաբերող, որը աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանում։ 1946 թվականից 1951 թվականը ընկած ժամանակահատվածում նա հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 18 աստերոիդ։ Բացի այդ, նա հանդիսանում է երեք երկար պարբերությամբ գիսաստղերի հայտնաբերողը (C/1935 A1, C/1948 R1, C/1949 K1) և մեկ կարճ պարբերությամբ գիսաստղի (Ջոնսոնի գիսաստղ)։

## Տես նաև
* Գրեմ Բելլ
* Զդենկա Վավրովա
* Քենեթ Լոուրենս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Biographical Index to MNASSA and JASSA  
* A history of comet discovery from South Africa  

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի աստղագետներ
Օտտո Լասսեր

**Օտտո Լեբերեխտ Լասսեր** (; 16 հոկտեմբերի 1830, Բրոտերոդե - 12 օգոստոսի 1887, Հաննովեր, Գերմանիա), գերմանացի աստղագետ։

1860 թ. սեպտեմբերի 14-ին համատեղ մեկ այլ գերմանացի աստղագետի Վիլհելմ Ֆորեստերի հետ Բեռլինի աստղադիտարանում հայտնաբերեց (62) էրատո աստերոիդը։ Սա առաջին դեպքն էր երբ աստերոիդը հայտնաբերվել էր համատեղ։

## Գրականություն
* Wilhelm Brüggenthies, Wolfgang R. Dick։ Biographischer Index der Astronomie · Biographical Index of Astronomy. Acta Historica Astronomiae Vol. 26, 1. Auflage, Verlag Harry Deutsch, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-8171-1769-8, S. 282.

Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Սուրբ Թորոս եկեղեցի (Երուսաղեմ)

**Սուրբ Թորոս եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի է Իսրայելի Երուսաղեմ քաղաքի Հայկական թաղամասում։ Այն գտնվում է Սուրբ Հակոբյանց եկեղեցու հարևանությամբ։ Եկեղեցում պահվում են ավելի քան 4.000 ձեռագիր մատյաններ

## Ծանոթագրություններ

հ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երուսաղեմի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Պաղեստինահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Թոմի Լի Ջոնս

**Թոմի Լի Ջոնս** (, ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Փախստականը», «Հալածվածը», «Սևազգեստ մարդիկ», «Սևազգեստ մարդիկ 2» և «Սևազգեստ մարդիկ 3» ֆիլմերից։

### Ֆիլմագրություն
#### Դերակատարումներ

#### Ռեժիսոր

#### Պրոդյուսեր

#### Սցենարիստ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1946 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 15 ծնունդներ
Սուրբ Սարգիս մայր տաճար

**Սուրբ Սարգիս մայր տաճար**, հայ առաքելական տաճար Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Թեհրանի թեմին։ Գտնվում է Քարիմ Խան Զանդ փողոցում՝ Նեջաթոլլահի փողոցի սկզբնամասում։ Հանդիսանում է Թեհրանի թեմի առաջնորդանիստը։

## Պատմություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1944 թվականին, Թեհրանում հայ բնակչության ստվարանալու հետ մեկտեղ, Ատրպատականի ու Սպահանի թեմերի կողքին առանձնանում է Իրանի երրորդ՝ Թեհրանի թեմը։ Հաջորդ տարի քաղաքում բացվում է առաջնորդանիստ հայկական եկեղեցի՝ սուրբ Աստվածածինը։

Քանի որ Թեհրանի քաղաքապետարանը գտնվում էր այդ եկեղեցու տարածքում, 1960-ական թվականների սկզբին որոշվեց փոխել թեմի առաջնորդանիստը։ Թեհրանահայ հոգևորականները դիմել են հայ բարերար Մարգար Սարգսյանին՝ նոր եկեղեցու կառուցումը հովանավորելու համար։ Նրա մահից հետո որդիները՝ Գուրգենը և Վազգենը, հովանավորեցին եկեղեցու կառուցումը՝ ի հիշատակ նրանց ծնողների։ Սուրբ Սարգիս եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 1964 թվականին և ավարտվել է 1970 թվականին։ Սուրբ Սարգիս եկեղեցին օծվել է 1973 թվականի ապրիլի 29-ին՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Խորեն Ա-ի ձեռամբ։ Դրանից 5 օր առաջ՝ ապրիլի 24-ին, այստեղ բացվել է հայոց ցեղասպանության հիշատակը հավերժացնող հուշարձան։ Եկեղեցին վերանորոգվել է 2000 թվականին։

2006 թվականին Հրայր Հակոբյանը վերանորոգեց մկրտության ավազանը և եկեղեցին՝ իր սիրելի կնոջ` Վարդուհի Դավիդյանի հիշատակին։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Սարգսի տաճարը խոշորագույնն է Թեհրանում. ունի 36,5 մետր երկարություն և 17,8 մ լայնություն։ Մուտքը մեկ կողմից է, կառուցվել է բետոնից, իսկ արտաքին և ներքին պատերը, ինչպես նաև հատակը, ծածկված են սպիտակ մարմարով։ Ի սկզբանե կառուցվել էր առանց ներքին սյունների, իր պարիսպներով վեցանկյուն գմբեթով, բայց երբ գմբեթի ընկնելու վտանգը առաջացավ, ներսում ավելացվեցին չորս կրող սյուներ։ Գլխավոր մուտքի վերևում կառուցված է պատշգամբ՝ երգչախմբի համար։ Եկեղեցին ունի երկու գմբեթավոր գագաթներ՝ արևմտյան կողմի մուտքի դահլիճի աջ ու ձախ կողմում։ Զանգերն աշխատում են էլեկտրաէներգիայի միջոցով։ Բոլոր երեք գմբեթները զարդարված են ութանկյուն ձողերով։

Ինչպես ավանդական հայկական եկեղեցիներում, կիսաշրջանաձև զոհասեղանը գտնվում է շենքի արևելյան կողմում։ Զոհասեղանի երկու կողմերում էլ կողմնակի մուտքերի գոտիներ կան։ Խորանի և նրա երկու կողմերից վերև գտնվող պատերը ծածկված են Աստվածաշնչի թեմաներով նկարագրությամբ՝ Մարիամ Աստվածածին, Հիսուս Քրիստոսի Համբարձում, Հովհաննես Մկրտիչ։

Առաջնորդարանի շենքը գտնվում է բակի հարավային կողմում։ Առաջնորդարանը տնօրինում է հայ համայնքի բոլոր գործերը՝ Թեհրանի թեմական խորհրդի վերահսկողութեան ներքո։

## Տես նաև
* Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, Թավրիզ
* Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, Նոր Ջուղա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թեհրանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թեհրանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական քրիստոնեական տաճարներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Կապոդիմոնտե աստղադիտարան

**Կապոդիմոնտեի աստղադիտարան** (, կոդը` "044"), աստղադիտարան է Իտալիայում, հիմնվել է 1812 թ. Նեապոլում։ Մտնում է Ազգային աստղաֆիզիկական ինստիտուտի կազմի մեջ։

## Աստղադիտարանի ղեկավարները
* 1791 - 1808 Ջուզեպպե Կասելլա
* 1809 - 1810 Ֆերդինանդ Մեսիա դե Պրադո
* 1811 - 1817 Ֆեդերիգո Ցուկարի
* 1817 - 1833 Կարլո Բրիոսկի
* 1833 - 1850՝ Էրնեստո Կապոչի դի Բելմոնտե
* 1850 - 1855՝ Լեոպոլդ թագավորի (միջանկյալ)
* 1855 - 1860 Լեոպոլդ թագավորի
* 1860 - 1864 Էրնեստո Կապոչի դի Բելմոնտե
* 1864 - 1889՝ Անիբալե դե Գասպարիս
* 1889 - 1909 Էմանուելե Ֆերգոլա
* 1910 - 1912 Ֆրանչեսկո Կոնտարինո
* 1912 - 1932՝ Ացելիո Բեմպորադ
* 1932 - 1948՝ Լուիջի Կարներա
* 1948 - 1953 Ատիլիո Կոլաչևիչ
* 1953 - 1955 Տիտո Նիկոլինի (միջանկյալ)
* 1955 - 1957 Մասիմո Չիմինո
* 1957 - 1969 Տիտո Նիկոլինի
* 1969 - 1992 Մարիո Ռիգուտտի
* 1993 - 2005 Մասիմո Կապաչիոլի
* 2005 - 2010 Լուիջի Կոլանգելի
* 2010 - 2017 Մասիմո Դելլա Վալլե
* 2018 - 2023 Մարսելա Մարկոնի
* 2024 -      Պիետրո Սկիպանի

## Աստղադիտարանի պատմությունը
Աստղադիտարանը հիմնվել է 1812 թ. Յոախիմ Մյուրատի հրամանով։ Ծրագիրը ավարտվել է 1819 թ., երբ Նեապոլում գահն արդեն վերադարձվել էր Ֆերդինանդ I-ին, ով և հաստատեց Իտալիայում առաջին հատուկ աստղադիտարանի համար նախատեսված շենքի կառուցման նախագիծը։

## Աստղադիտարանի գործիքները
* 40-սմ Ռիչի-Կրետյեն
* Երկայնական շրջան

## Աստղադիտարանի բաժինները
* Արևի ֆիզիկայի լաբորատորիա
* Տիեզերական ֆիզիկայի և մոլորակագիտության լաբորատորիա
* Աստղերի ֆիզիկայի լաբորատորիա
* Գալակտիկաների ֆիզիկայի և տիեզերագիտության լաբորատորիա
* Երկրի մակերևույթից կատարվող դիտարոկւմների տեխնոլոգիաների լաբորատորիա
* Տիեզերքում կատարվող դիտարկումների տեխնոլոգիաների լաբորատորիա
* Աստղագիտական գործիքների թանգարան
* Պլնետարիում

## Հոտազոտությունների ուղղությունները
* Արեգակ
* Արեգակնային համակարգի փոքր մարմիններ
* Աստղեր
* Միջաստղային տարածություն
* Գալակտիկաներ
* Տիեզերագիտություն

## Հիմնական նվաճումները
* (10) Հիգեայի և ևս 8 աստերոիդների հայտնաբերումը Անիբալե դե Գասպարիսի կողմից։
* V391 Պեգասի b էկզոմոլորակի հայտնաբերումը

## Հայտնի աշխատակիցներ
* Քրիստիան Պետերս
* Սիմոնե Զաջիա
* Էմանուելե Ֆերգոլա
* Սալվատորե Աուրինո

## Հետաքրքիր փաստեր
* Կապոդիմոնտե աստղադիտարանն Իտալիայում աստղադիտարան դառնալու նպատակով հատուկ կառուցված առաջին շենքն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
**Փոքր մոլորակների կենտրոնում հրատարակումներ՝**
* Փոքր մոլորակների աստղաչափական դիտարկումներ
* Փոքր մոլորակների աստղաչափական դիտարկումներ

**NASA ADS տվյալների բազայում հրատարակումներ՝**
* Որոնել «Capodimonte Observatory» բառակապակցությամբ

**1870 թվականից հետո կատարված գիսաստղերի և մոլորակների արբանյակների դիտարկումները՝**
* Դիտարկումների արխիվ, ՓՄԿ

## Տես նաև
* Աստղագիտական գործիքների ցանկ

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Իտալիայում
Փարիզի աստղադիտարան

**Փարիզյան աստղադիտարան** (), աստղադիտարան Փարիզում, Ֆրանսիա։ Հիմնական աստղադիտակի տրամագիծը կազմում է 38 սանտիմետր։ Հիմնվել է 1667 թ. Լյուդովիկոս XIV-ի հրամանով (նորացված շենքը հանդիսավոր բացվել է նրա կողմից 1682 մայիսի 1-ին), հանդիսանում է աշխարհում այսօր գործող աստղադիտարաններից ամենահինը։

Աստղադիտարանի խոշորագույն գործիքն է կրկնակի ֆոտոտեսային ռեֆրակտորը (տեսային ռեֆրակտորի օբյեկտիվի տրամագիծը 83 սմ է, աստղագրաֆինը՝ 63 սմ, երկուսի կիզակետային հեռավորությունն է 17 մետր)։ Գործիքը, որը ստացել է Grand Lunette անվանումը, տեղադրվել է աստղադիտարանի մասնաճյուղում Մյոդոնում 1895 թ.։

Այժմ դիտարկումներ են կատարվում Մյոդոն (կոդը` «005») և Նանսեյ մասնաճյուղերում, իսկ Փարիզում տեղադրված են երեք գործիքներ, որոնք գործարկվել են XIX դարում, այժմ օգտագործվում են այցելուների համար դիտարկումների կազմակերպման ժամանակ։

## Հայտնի աշխատակիցները
* Էժեն Միշել Անտոնիադի
* Ֆրանսուա Արագո
* Վենիամին Ժեխովսկի
* Բրենդոն Կարտեր
* Ջովանի Դոմենիկո Կասինի
* Ժակ Կասինի
* Ցեզար Ֆրանսուա Կասինի
* Անդրե Կուդեր
* Ուրբեն Լե Վերյե
* Ժակ Ֆիլիպ Մարալդի
* Պյեր Մեշեն
* Ժան Պիկար
* Էդուարդ Ռոշ
* Ֆրանսուա Տիսսերան
* Պյեր Ֆատու
* Կամիլ Ֆլամարիոն
* Ժան Բերնար Լեոն Ֆուկո
* Հուգո ֆոն Ցեյպել

## Տնօրենները
Աստղադիտարանի պաշտոնական ղեկավարի պաշտոնը, «աստղադիտարանի կառավարող տնօրեն», ներդրվել է Լյուդովիկոս XV թագավորի հրամանով (Թագավորական հրաման 1771 թ. նոյեմբերի 12-ի), և փաստորեն պաշտոնապես առաջին մարդը, որ ստանձնել է այս պաշտոնը եղել է Ցեզար Ֆրանսուա Կասինին, այս հայտնի աստղագետների տոհմի երրորդ ներկայացուցիչը։ Նրանից առաջ փաստացի տնօրեններ են եղել նրա հայրն ու պապը, այդ պատճառով ցանկը սկսվում է նրանցից։
* Ջովանի Դոմենիկո Կասինի (1671 - 1712)
* Ժակ Կասինի (1712 - 1756)
* Ցեզար Ֆրանսուա Կասինի (1756 - 1784)
* Ժան Դոմենիկ Կասինի (1784 - 1793)
* Ջոն Պեմի Վիլնյով, տնօրենի պաշտոնակատար (սեպտեմբեր 1793 - 1794)
* Նիկոլա-Անտուան Նուե, տնօրենի պաշտոնակատար (մոտ 1794 - 1795)
* Ժոզեֆ Ժերոմ Լալանդ (1795 - 1800)
* Պյեր Մեշեն (1800 - 1804)
* Ժան Բատիստ Ժոզեֆ Դալամբր (1804 - 1822)
* Ալեքսիս Բուվար (1822 - 1843)
* Ֆրանսուա Արագո (1843 - 1853)
* Ուրբեն Լե Վերյե (1854 - 1870)
* Շարլ Էժեն Դելոնե (1870 - 1872)
* Ուրբեն Լե Վերյե (1873 - 1877)
* Ամադեյ Մուշե (1878 - 1892)
* Ֆելիկս Տիսերան (1892 - 1896)
* Մորիս Լևի (1896 - 1907)
* Բենիամին Բայո (1908 - 1926)
* Անրի Դելանդր (1926 - 1929)
* Էռնեստ Էկլանգոն (1929 - 1944)
* Անդրե Դանժոն (1945 - 1963)
* Ժան Ֆրանսուա Դենիս (1963 - 1967)
* Ժան Դելյե (1967 - 1971)
* Ռայմոն Միշար (1971 - 1976)
* Ժակ Բոլտ (1976 - 1981)
* Պյեր Շարվեն (1981 - 1991)
* ՄԻշել Կոմբ (1991 - 1999)
* Պյեր Կուտյուրյե (1999 - 2003)
* Դանիել Էգրե (2003 - 2011)
* Կլոդ Կատալա (2011 -)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Աստղադիտարանի Երկրի պտույտի ծառայությունը

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Գիտություն Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Կրթություն Փարիզում
Անգլո-զանզիբարյան պատերազմ

**Անգլո-զանզիբարյան պատերազմ**, տեղի է ունեցել 1896 թվականի օգոստոսի 27-ին Բրիտանիայի և Զանզիբարի սուլթանության միջև։ Տևել է 38 րոպե և համաձայն Գինեսի ռեկորդների գրքի համարվում է պատմության մեջ ամենակարճ պատերազմը։

## Նախադրյալներ
19-րդ դարի վերջին Զանզիբարը Մեծ Բրիտանիայի վերահսկողության տակ էր։ Պատերազմն սկսվեց Բրիտանիայի ղեկավարության հետ համագործակցող Զանզիբարի սուլթան Համադ իբն Տուվայնիի մահվանից հետո։ Նրա զարմիկ Հալիդ իբն Բարգաշը գերմանացիների օգնությամբ պետական հեղաշրջում իրականացրեց և գրավեց գահը։ Բրիտանացիները Հալիդ իբն Բարգաշից պահանջեցին հրաժարվել գահից՝ հօգուտ իրենց աջակցող թեկնածու Համուդ բին Մուհամեդի։ Հալիդ իբն Բարգաշը հրաժարվեց և կարճ ժամանակում 2800 հոգանոց զորք հավաքեց, պալատի նկուղներից հանեց բրոնզե, 200 տարի չկրակած թնդանոթը։

## Մարտական գործողությունները
ձախից|մինի|Ռազմածովային ուժերի դիրքը ժամը 9:00-ին։
ձախից|մինի|Բրիտանացի զինվորները սուլթանական պալատի ավերակների և ռազմավար թնդանոթի մոտ։
1896 թվականի օգոստոսի 27-ին Մեծ Բրիտանիան վերջնագիր հայտարարեց, որը ավարտվում էր ժամը 9։00-ին և համաձայն որի զանզիբարցիները պետք է զենքը վայր դնեին և իջեցնեին դրոշը։

Զանզիբարցիները իրենց միակ թնդանոթով զինված «Գլազգո» առագաստանավը դուրս բերեցին մարտի բրիտանական հինգ նավերի դեմ։ Նշված ժամին բրիտանական զինուժը սկսեց հրաձգությունը։ Հինգ րոպե անց «Գլազգոն» պատասխանեց և նույն րոպեին ջրասույզ արվեց։ Մինչև խորտակվելը զանզիբարյան նավը անընդհատ կրակում էր։ Կես ժամվա գնդակոծությունից հետո ափամերձ կառույցները հիմնահատակ ավերվել էին և դադարել էր պատասխան կրակը, բայց քանի որ դրոշակը չէր իջեցված բրիտանացիները շարունակեցին գնդակոծությունը։ 15 րոպե անց դրոշակաձողը ջարդվեց և դրոշը այլևս չէր երևում։ Ադմիրալ Ռոուլինգսը դա համարեց հանձնվելու նշան և հրամայեց դադարեցնել կրակոցները։ Սուլթանը հրամայեց իր զորքին լքել մարտի դաշտը, իսկ ինքը պաշտպանություն խնդրեց գերմանական դեսպանատանը։

Պատերազմից հետո նախկին սուլթանը մինչև 1916 թվականը ապրում էր Դար-էս-Սալամում, մինչև նրան ձերբակալեցին անգլիացիները։ Մահացել է 1927 թվականին Մոմբասայում (Քենիա);

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Հակոբ Ակիսկալ

**Հակոբ Սուրեն Ակիսկալ** (), ամերիկահայ հոգեբույժ, հայտնի է խառնվածքի և երկբևեռ խանգարման վերաբերյալ հետազոտություններով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լիբանանում, հայկական ընտանիքում։ Բժշկի աստիճան է ստացել 1969 թվականին Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում։ Վիսկոնսին-Մեդիսոն համալսարանում անցել է ռեզիդենտուրա և ստացել հոգեբույժի որակավորում։ Այնուհետև մի քանի տարի աշխատել է որպես կլինիցիստ և տրամադրության խանգարումների հետազոտող Թենեսիի համալսարանում։ 1990-1994 թվականներին ԱՄՆ-ի Հոգեկան առողջության ազգային ինստիտուտում աշխատել է որպես ավագ գիտական խորհրդատու։ Այնուհետև տեղափոխվել է Կալիֆոռնիայի համալսարան (Սան Դիեգո), որտեղ հոգեբուժության պրոֆեսոր էր մինչև մահ։ Մահացել է 2021 թվականի հունվարի 20-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Լյուկ Ուիլսոն

**Լյուկ Կանինգեմ Ուիլսոն** (, ), ամերիկացի դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր, ռեժիսոր։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Ադամանդե ոստիկանը», «Գնացք դեպի Յումա», «Տենենբաում ընտանիքը», «Ռաշմոր ակադեմիան» և «Օրենքով շիկահերը» ֆիլմերից։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Ռեժիսուրա, Սցենարիստ և Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1971 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ