Ջոզեֆ Ջեյմս ԴեԱնջելո

**Ջոզեֆ Ջեյմս ԴեԱնջելո** (, ), նաև հայտնի է որպես՝ «**Original Night Stalker**» (*Իրական գիշերային որսորդ*),  ամերիկացի սերիական մարդասպան, բռնաբարող և կողոպտիչ, որը 1979-1986 թվականներին սպանել է առնվազն 13 մարդու, 1976 թվականի հունիսից մինչև 1979 թվականի հուլիսը՝ Հյուսիսային Կալիֆորնիայում սեռական բռնության է ենթարկել մոտ հիսուն մարդու՝ ինչպես նաև կատարել է ավելի քան հարյուր կողոպուտ։ Հյուսիսային Կալիֆոռնիայում բռնաբարության դեպքերի հետ սպանությունների հետաքննության միավորումը տեղի է ունեցել միայն 2001 թվականին, մինչ այդ ոստիկանությունը վստահ է եղել, որ տարբեր մարդիկ են մեղավոր այդ հանցագործությունների համար։ Ենթադրվում է, որ նախքան Սակրամենտո տեղափոխվելը, ԴեԱնջելոն իր հանցավոր գործունեությունը սկսել է կողոպուտներով։

Երկար տարիների հետաքննության ընթացքում ԴՆԹ-ի ապացույցների և այլ մեթոդների օգնությամբ հետաքննությունը դուրս է եկել մի քանի կասկածյալների վրա։ 2001 թվականին ԴՆԹ-ի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ «Արևելյան շրջանի բռնաբարողը» և «Իրական գիշերային որսորդը» նույն մարդն է եղել։ Սա ազդել է Կալիֆորնիայի ԴՆԹ տվյալների բազայի ստեղծման վրա, որը հավաքում է բոլոր մեղադրվող և դատապարտված հանցագործների ԴՆԹ-ն։ Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն (ՀԴԲ) և տեղական իրավապահ մարմինները 2016 թվականի հունիսի 15-ին մամուլի ասուլիս են անցկացրել՝ հայտարարելու համազգային հետաքննության վերսկսման մասին՝ հանցագործին բռնելու համար առաջարկելով 50,000 ԱՄՆ դոլարի պարգև։

2018 թվականի ապրիլի 24-ին սերիական մարդասպանը ձերբակալվել է գենետիկ ծագումնաբանության հրապարակային կայքերի միջոցով, մարդասպանը եղել է 72-ամյա նախկին ոստիկան և ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի վետերան Ջոզեֆ Ջեյմս Դեանժելը։ 2018 թվականի օգոստոսին նրան մեղադրանք է առաջադրվել 13 մարդկային առևանգումների։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
ԴեԱնջելոն ծնվել է 1945 թվականի նոյեմբերի 8-ին ԱՄՆ բանակի սերժանտ Ջոզեֆ Ջեյմս ԴեԱնջելոյի և Քեթլին Լուիզա Դեգրոատի ընտանիքում և նրանց չորս երեխաներից մեկն էր (նա ուներ երկու քույր և կրտսեր եղբայր)։ Դատավարության ժամանակ ԴեԱնջելոյի ոմն ազգական պատմել է, որ մանկության տարիներին մեկ անգամ ականատես է եղել, թե ինչպես են իր յոթամյա քրոջը բռնաբարել երկու օդաչուներ ԳԴՀ-ի պահեստում, որտեղ այդ ժամանակ ապրել է ընտանիքը։ Այնուհետև քույրերից մեկը պատմել է, որ Ջոզեֆը մանկության տարիներին հաճախ է ծեծի ենթարկվել և ճնշվել հոր կողմից։

1959-1960 թվականներին ԴեԱնջելոն հաճախել է Միլսի միջնակարգ դպրոցը, որից հետո հաճախել է Ֆոլսոմի Ավագ դպրոց, որն ավարտելուց հետո 1964 թվականին ստացել է GED-վկայական։  Դպրոցում խաղացել է բեյսբոլի պատանեկան թիմում։ Դատավարության ընթացքում դատախազները հայտնել են, որ հենց դեռահաս տարիքում է ԴեԱնջելոյի մոտ սկսվել հոգեկան շեղումներ՝ գողություն է կատարել և խոշտանգել, ինչպես նաև սպանել կենդանիներին։

### Ռազմական և ոստիկանական կարիերա
1964 թվականի սեպտեմբերին ԴեԱնջելոն ծառայության է անցել ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում և Վիետնամի պատերազմի ժամանակ 22 ամիս ծառայել է որպես վնասի վերահսկիչ «USS Canberra» հածանավի և «USS Piedmont» կործանիչի վրա։ Պարգևատրվել է մի քանի մեդալներով և տուն վերադարձել 1967 թվականի հունիսի 1-ին։ 1968 թվականի օգոստոսին ԴեԱնջելոն ընդունվել է Ռոքլինի Սիերա քոլեջ, որն ավարտել է գերազանցությամբ՝ ստանալով ոստիկանական գիտությունների դոցենտի կոչում։ 1971 թվականին ընդունվել է Սակրամենտոյի նահանգային համալսարան, որտեղ ստացել է քրեական արդարադատության բակալավրի աստիճան։ Ավելի ուշ ԴեԱնջելոն ավարտել է ասպիրանտուրան և ոստիկանական ուսուցումը Վիսելիայի Սեկվոյ քոլեջում, իսկ հետո ացել է 32- շաբաթյա ոստիկանական պրակտիկա Ռոզվիլի ոստիկանության բաժանմունքում։

1973 թվականի մայիսից մինչև 1976 թվականի օգոստոսը ԴեԱնջելոն եղել է Էքսետերի հակահրթիռային պաշտպանության բաժնի աշխատակից։ Այնուհետև ծառայել է Օբերնում 1976 թվականի օգոստոսից մինչև 1979 թվականի հուլիսը, որից հետո ձերբակալվել է խանութից մուրճ և շան ապրանքներ գողանալու համար, հոկտեմբերին դատապարտվել է վեց ամսվա պայմանական ազատազրկման և ազատվել աշխատանքից։ Դրանից հետո ավարտվել է նրա կարիերան ոստիկանությունում և բանակում։

Տարիներ անց պարզվել է, որ աշխատանքից ազատման գործընթացի ընթացքում ԴեԱնջելոն սպառնացել է սպանել իր ոստիկանապետին և, իբր, նրան հաճախ տեսել են նույնիսկ իր տան մոտ։

Այդ պահից մինչև 1989 թվականը ԴեԱնջելոյի աշխատավայրերի մասին տեղեկություններ չկան։ 1989 թվականին աշխատանքի է անցել որպես բեռնատարի մեխանիկ Ռոսվիլում գտնվող Սեյվ-Մարտ մթերային խանութների ցանցի բաշխման կենտրոնում, որտեղ աշխատել է մինչև թոշակի անցնելը՝ 2017 թվականը։ 1996 թվականին կարճ ժամանակով ձերբակալվել է բենզինի համար չվճարելու համար, բայց մեղադրանքն ի վերջո հանվել է։ Հարևանները պատմել են, որ ԴեԱնջելոն սպառնալից հեռախոսազանգեր է կատարել այն հարևաններին, որոնց շունը՝ ըստ նրա, բարձր է հաչել։ Ձերբակալման պահին ապրել է դստեր և թոռնուհու հետ։

### Անձնական կյանք
1970 թվականի մայիսին ԴեԱնջելոն նշանվել է Սիերե Բոննի Ջին Քոլվելի հետ, որը այդ ժամանակ սովորելիս է եղել բժշկություն։ 1971 թվականին խզվել է նրանց կապը այն բանից հետո, երբ կինը վիրավորվել է Ջոզեֆի կողմից։ Բաժանվելուց հետո ԴեԱնջելոն մի քանի անգամ սպառնացել է նրան ատրճանակով, որպեսզի ստիպի նրան ամուսնանալ իր հետ։ 1973 թվականի նոյեմբերին ԴեԱնջելոն ամուսնացել է Շերոն Մարի Հադլի հետ։ 1980 թվականին նրանք տուն են գնել Citrus Heights-ում, որտեղ տասնամյակներ անց ԴեԱնջելոն ձերբակալվել է։ 1982 թվականին Հադլը սկսել է աշխատել որպես ամուսնալուծության փաստաբան։ Ամուսնության ընդացքում ունեցել են երեք դուստր (երկուսը ծնվել են Սակրամենտոյում, մեկը՝ Լոս Անջելեսում)։ Ջոզեֆն ու Շերոնը բաժանվել են 1991 թվականին, բայց ամուսնալուծությունը չի հայտարարվել․ միայն 2018 թվականի հուլիսին՝ ԴեԱնջելոյի ձերբակալությունից մի քանի ամիս անց, Հադլը ամուսնալուծության հայց ներկայացրեց, որը վերջնականապես հաստատվել է հաջորդ տարի։

## Հանցագործություններ
Մինչ օրս ԴՆԹ անալիզը ԴեԱնջելոյին կապել է ութ սպանությունների հետ Կալիֆոռնիա, Վենտուրա, Դեյն Փոյնթ և Իրվայն քաղաքներում։ Գալետայում տեղի են ունեցել ևս երկու սպանություններ, որոնցում ԴՆԹ-ի ապացույցներ չեն հայտնաբերվել սակայն կապված են ԴեԱնջելոյի հետ՝ հանցագործությունների նմանատիպ օրինակի պատճառով։ Նաև հետաքննության ընթացքում ԴեԱնջելոն խոստովանել է ևս երեք սպանություն՝ երկուսը Ռանչո Կորդովայում և մեկը՝ Վեսելիայում։ Ներգրավված է եղել բռնաբարության ավելի քան 50 դեպքի մեջ Կալիֆորնիայի՝ Ալամեդա, Քոնտրա Քոստա, Ստանիսլաուս, Սան Խոակին, Ալամեդա, Սանտա Կլարա և Յոլո վարչական միավորներում ինչպես նաև կատարել է հարյուրավոր գողություններ և հետապնդման դեպքեր։

Հիմնականում որպես զոհ ընտրել է միջին դասի միայնակ կանանց։ Սովորաբար դը Սնջելոն աննկատ մտել է զոհերի տները և ատրճանակի սպառնալիքով կապում զոհերին։ Եթե տանը, բացի կնոջից, տղամարդ է եղել, ԴեԱնջելոն ծեծել է նրան և գնդակահարել ատրճանակով։ Շատ դեպքերում շատ ավելի շատ ժամանակ է հատկացրել բռնության գործընթացին, քան ուղղակիորեն թալանին, իսկ սեռական այլասերումներից հետո կամ զոհին մահվան է հասցրել, կամ հրազեն է օգտագործել։

### Վիզալիայի կողոպտիչ (1974–1976)
Պաշտոնապես որոշվել է, որ ԴեԱնջելոյի հանցավոր գործունեությունը սկսվել է Վիզալիայում։ Թեև առաջին հանցագործությունը, որը պաշտոնապես վերագրվել է Վիզալիայի կողոպտիչին, գրանցվել է 1974 թվականին, այսօր ԴեԱնջելոն նույնպես կասկածվում է ավելի վաղ հանցագործությունների մեջ, որոնք տեղի են ունեցել Վիզալիայում՝ սկսած 1973 թվականի մայիսից։ Չնայած այդ ժամանակահատվածի հանցագործությունների բոլոր վաղեմության ժամկետները լրացել էին ԴեԱնջելոյի ձերբակալության ժամանակ, մարդասպանը պաշտոնապես մեղադրվել է 1975 թվականին Կլոդ Սնելինգի սպանության մեջ։

#### Գողությունններ
Պաշտոնապես համարվում է, որ որպես «Վիզալիայի կողոպտիչ», առաջին գրանցված կողոպուտը ԴեԱնջելոն կատարել է 1974 թվականի մարտի 19-ին, երբ բանկից գողացել է 50 դոլար արժողությամբ մետաղադրամներ։ ԴեԱնջելոյի գործողությունների մեծ մասը տներ ներխուժելն էր, տարբեր իրեր վնասելը։ Շատ հաճախ անտեսել է ուղղակի տեսադաշտում գտնվող թղթադրամները (փողը գողացել է հիմնականում միայն բանկերից) գեղացել է ավելի շատ արժեքավոր իրեր (զարդերի դեպքում վերցրել է միայն ճարմանդներ, մատանիներ կամ մեդալիոններ)։

### Ձերբակալում և դատավարություն
2018 թվականի ապրիլի 25-ին Սակրամենտոյի ոստիկանությունը հայտարարել է 72-ամյա նախկին ոստիկան Ջոզեֆ ԴեԱնջելոյի սպանության և բռնաբարության կասկածանքով ձերբակալության մասին։ Հանցագործին հաջողվել է հայտնաբերել հանցագործությունների վայրում թողած ԴՆԹ նմուշների ծագումնաբանական ծառայությունների բազաներով ստուգման շնորհիվ։

Ձերբակալությունից հետո ԴեԱնջելոն վկայակոչել է իր ներքին անձին՝ «Ջերիին», որը նրան ստիպել է հանցագործություններ կատարել մինչև իր հանկարծակի անհետացումը 1986 թվականին։ Սակրամենտոյի շրջանի դատախազ Թհին Հոյի խոսքով՝ 2018 թվականի ապրիլին ձերբակալվելուց հետո կասկածյալը, գտնվելով քննչական մեկուսարանում, ինքն իրեն ասել է. «Ես ուժ չունեի նրան վտարելու։ Նա ստեղծեց ինձ։ Նա հետևեց ինձ։ Նա կարծես իմ գլխում էր, այսինքն՝ իմ մի մասն էր։ Ես չէի ուզում զբաղվել այս բոլոր բաներով։ Ես կործանեցի մարդկանց կյանքը։ Հիմա ես վճարել եմ հաշիվները»։

ԴեԱնջելոյի դեմ այս պահին չի կարող բռնաբարության կամ կողոպուտի մեղադրանքներ ներկայացվել, քանի որ այդ գործերով վաղեմության ժամկետներն ավարտվել են, սակայն նրան մեղադրանք է առաջադրվել 13 սպանության և մարդկանց առևանգման 13 դեպքի համար։ Կասկածյալն առաջին անգամ դատարանի առաջ է կանգնել 2018 թվականի օգոստոսի 23-ին։ 2018 թվականի նոյեմբերին վեց շրջանների դատախազները հաշվարկել են, որ այս գործի հետաքննության համար ծախսվել է շուրջ 20 միլիոն դոլար։ 2019 թվականի ապրիլի 10-ի դատավարության ժամանակ դատախազները հայտարարել են, որ իրենք մահապատիժ են պահանջում։

2020 թվականի մարտի 4-ին ԴեԱնջելոն առաջարկել է ընդունել իր մեղքը, եթե իրեն մահապատժի չդատապարտեն, թեև այդ ժամանակ նման գործարքներ հնարավոր չէին։ Հունիսի 29-ին ԴեԱնջելոն, մահապատժից խուսափելու համար, իրեն մեղավոր է ճանաչել առաջին աստիճանի սպանության և հատուկ հանգամանքների 13 մեղադրանքներով (ներառյալ գողության և կողոպուտի ժամանակ կատարված սպանությունը), ինչպես նաև առևանգման 13 մեղադրանքներով։ 2020 թվականի օգոստոսի 21-ին 74-ամյա Ջոզեֆ ԴեԱնջելոն դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման՝ առանց պայմանական վաղաժամկետ ազատման հնարավորության։

## Ժողովրդական մշակույթում
* 2020 թվականին HBO-ն թողարկել է 6 մասից բաղկացած սերիալ ԴեԱնջելոյի հետաքննության մասին, որը կոչվում է «Ես կվերանամ մթության մեջ» (հիմնված Միշել Մաքնամարայի գրքի վրա)։

## Գրականություն
* *Макнамара М.* Я исчезну во тьме. Дело об «Убийце из Золотого штата» / пер. с англ. У. Сапцина. — М.: АСТ, 2019. — 416 с. — ISBN 978-5-17-113141-8.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Website devoted to East Area Rapist-Original Night Stalker’s capture
* Arts & Entertainment Channel’s COLD CASE FILES program #46 about Original Night Stalker
* A website devoted to this and related cases debuted in 2006 and features maps and documents related to the cases 
* Michelle McNamara. In the Footsteps of a Killer. Los Angeles Magazine, 27.02.2003

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հանցագործներ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հանցագործներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ոստիկաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սերիական մարդասպաններ
Կատեգորիա:Չբացահայտված սպանություններ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Սերիական մարդասպաններ
Կատեգորիա:Վիետնամի պատերազմի մասնակիցներ