ԵԿԲ-ի միջամտությունը եվրագոտու ճգնաժամին

**ԵԿԲ-ի միջամտությունը Եվրագոտու ճգնաժամին**, Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) 2009-2010 թվականներին եվրոպական պարտքային ճգնաժամի ընթացքում ձեռնարկված միջամտությունները։ 2009–2010 թվականներին, պետական և մասնավոր հատվածի զգալի պարտքի և «պետական-բանկային սերտ կապերի» պատճառով, եվրոգոտու ճգնաժամը ազդել է Եվրոպայի ծայրամասային երկրների վրա։ Սա հանգեցրել է Եվրոպայում ֆինանսական հատվածի զգալի անկայունության, բանկերի վճարունակության ռիսկերը աճին, ինչը անմիջական հետևանքներ է ունեցել նրանց ֆինանսավորման իրացվելիության վրա։

Եվրոպական կենտրոնական բանկը, որպես արժութային միության կենտրոնական բանկ, արձագանքել է պետական պարտքի ճգնաժամին՝ ձեռնարկելով մի շարք ավանդական և ոչ ավանդական միջոցառումներ, այդ թվում՝ հիմնական տոկոսադրույքի իջեցմամբ, 2011 թվականի դեկտեմբերին և 2012 թվականի փետրվարին երեք տարվա երկարաժամկետ վերաֆինանսավորման գործողությունների (LTRO) իրացվելիության ներարկումներով, ինչպես նաև 2012 թվականի ամռանը ուղիղ դրամական գործարքների (OMT) ծրագրի հայտարարմամբ։ ԵԿԲ-ն եվրոգոտու բանկային համակարգի համար փաստացի գործել է որպես վերջին ատյանի վարկատու (LOLR), բանկերին ապահովելով դրամական հոսք գրավի դիմաց, ինչպես նաև որպես վերջին ատյանի գնորդ (BOLR) (օրինակ՝ OMT-ում), գնելով եվրոգոտու պետական պարտատոմսեր։ Այնուամենայնիվ, ԵԿԲ-ի քաղաքականությունը քննադատության է ենթարկվել ինչպես տնտեսական հետևանքների, այնպես էլ քաղաքական օրակարգի համար։ 

Չնայած 2007-2009 թվականներին կենտրոնական բանկերի, ֆինանսական կարգավորող մարմինների և գանձապետարանների կողմից իրականացված միջկառավարական փրկարարական ծրագրին, ինչպես նաև խնայողության միջոցառումների իրականացմանը, Հունաստանի կառավարությունը ստիպված է եղել դիմել արտաքին ֆինանսական օգնության։ Սակայն նման օգնությունը արագ չի տրամադրվել, քանի որ եվրոպացի առաջնորդները քննարկել են, թե արդյոք և ինչպես օգնել երկրին։ Հունաստանի նորընտիր կառավարությունը 2009 թվականի վերջին խոստովանել է, որ երկրի բյուջեի դեֆիցիտը զգալիորեն ավելի բարձր է, քան նախկինում հայտարարվում էր, և շատ ավելի մեծ, քան թույլատրվում էր եվրագոտու կայունության և աճի համաձայնագրի ուղեցույցներով։ Եվրոյի ճգնաժամը սկսվել է, երբ առաջատար վարկանիշային գործակալությունները 2009 թվականի դեկտեմբերին իջերել են Հունաստանի վարկային վարկանիշները, ինչը հանգեցրել է հունական պարտատոմսերի զգալի աճի։ Եվրամիության սուվերեն պարտքի ճգնաժամի աղետալի հետևանքները բանկային ոլորտի և ընդհանուր տնտեսության վրա խստորեն պահանջել են ԵԿԲ-ից պատասխանատու կերպով ապահովել ֆինանսական կայունությունը, ինչը հանգեցրել է հանկարծակի, աննախադեպ և հակասական քաղաքականության։ Այդ միջոցառումների հիմնական նպատակն է եղել բարձրացնել այն բանկերի իրացվելիությունը, որոնք զգալիորեն տուժել են ճգնաժամի մեջ գտնվող Եվրամիություն անդամ պետությունների կողմից թողարկված պետական պարտատոմսերի խոշոր ծավալներից՝ իրենց ակտիվների պորտֆելներում։

Փաստորեն, ԵԿԲ-ն օգտագործել է ինչպես ավանդական, այնպես էլ ոչ ավանդական դրամավարկային քաղաքականության գործիքներ և միջոցառումներ։ ԵԿԲ-ն 2010 թվականի ապրիլին 1%-ից իջեցրել է հիմնական տոկոսադրույքը մինչև 2012 թվականի հուլիսին՝ զարմանալիորեն ցածր՝ 0.75%, իսկ 2011 թվականի դեկտեմբերին նվազագույն պահուստային պահանջները 2%-ից իջեցրել է 1%-ի։ Բացի այդ, իր ստանդարտ հետգնման համաձայնագրերի աճուրդների միջոցով ԵԿԲ-ն շուկայի մասնակիցներին տրամադրել է լրացուցիչ իրացվելիություն։ Այնուհետև այն ավելացրել է որոշ ռեպո գործարքների պայմանագրային ժամկետը և իրականացրել է լրիվ բաշխում։

## Միջամտությունների առաջին փուլ
ԵԿԲ-ն սկսել է իրականացնել ուղղակի գնումներ՝ սկսած 2009 թվականից, շուկայի մասնակիցներին ապահովելով զգալի ֆինանսավորում։ 2009 թվականի հունիսին ուժի մեջ է մտել առաջին ծածկված պարտատոմսերի գնման ծրագիրը (ԾՊԳԾ), երբ քաղաքականության տոկոսադրույքի ճշգրտումների շուկայական տոկոսադրույքներին փոխանցումը, կարծես, խաթարվել էր, ԵԿԲ-ն սկզբում գնել է ծածկված պարտատոմսերը։ Սակայն, պետական պարտքի ճգնաժամի վաղ փուլերում ԵԿԲ-ն որոշել է կիրառել լրացուցիչ ոչ ավանդական դրամավարկային քաղաքականության միջոցառումներ։ Բաց շուկայի գործառնությունները, որոնք ներառել են խոշոր վերաֆինանսավորման գործառնություններ, MRO-ներ (մոտավոր վարկային ռոճիկ) և երկարաժամկետ վերաֆինանսավորման գործառնություններ, մեկնարկել են երկարաժամկետ վարկային գործառնություններ (LTRO): Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ) այս վարկային ապրանքներն օգտագործել է Եվրագոտու բանկերին չափազանց ցածր տոկոսադրույքներով վարկեր տրամադրելու համար։

2010 թվականի մայիսի 2-ին ԵԿԲ-ն հայտարարել է, որ կառավարող խորհուրդը, որը ԵԿԲ-ի հիմնական որոշում կայացնող մարմինն է, որոշել է կասեցնել Հունաստանի կառավարության պարտքի համար նվազագույն վարկային վարկանիշի շեմերը, որոնք օգտագործվում են որպես գրավ Եվրոհամակարգի վերաֆինանսավորման գործողություններում։ Մեկ շաբաթ անց եվրագոտու առաջնորդները հայտարարել են, որ եվրոգոտու բոլոր հաստատությունները, այդ թվում՝ ԵԿԲ-ն, որոշել են վերանայել եվրոպական մակրոտնտեսական վերահսկողության շրջանակը և օգտագործել առկա գործիքների ամբողջ շարքը՝ եվրագոտու կայունությունն ապահովելու համար։ Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի (EFSF) ստեղծման հետ մեկտեղ, որն ուներ մինչև 500 միլիարդ եվրո ընդհանուր ֆինանսավորման կարողություն։ ԵԿԲ-ն պետական պարտատոմսեր է գնել մասնավոր պարտքի հետ մեկտեղ՝ արժեթղթերի շուկայի SMP ծրագրի շրջանակներում։ SMP-ի նպատակն է եղել ապահովել, որ եվրագոտու բանկերն ունենան բավարար իրացվելիություն և կարողանան իրականացնել միջնաժամկետ գների կայունության հասնելու դրամավարկային քաղաքականության միջոցառումներ։ Այնուամենայնիվ, ծրագիրը լայնորեն համարվում էր կենտրոնական բանկի կողմից երբևէ նախաձեռնված ամենավիճահարույց պետական պարտատոմսերի գնումներից մեկը։ SMP-ն հայտարարվել է 2010 թվականի մայիսի 9-ին, և մեկնարկել է մեկ օր անց։ Սկզբնական գնումները հիմնականում կենտրոնանում են Հունաստանի պետական պարտատոմսերի վրա։ Ծրագրի ներդրումը տեղի է ունեցել եվրոգոտու ծայրամասում եկամտաբերության սփրեդների ընդլայնումից հետո, որը հանգեցրել է ճգնաժամի սրմանը։ 2010 թվականի մայիսի 10-ին ԵԿԲ-ն սկսել է պետական պարտք գնել երկրորդային ֆինանսական շուկաներում։ 2010 թվականի դեկտեմբերին Եվրոպական խորհուրդը որոշել է ստեղծել եվրագոտու երկրների համար ճգնաժամերի լուծման մշտական մեխանիզմ՝ անվանելով այն Եվրոպական կայունության մեխանիզմ (ESM), որը սկսել է գործել 2012 թվականի սեպտեմբերին և փոխարինել է ԵՄ ժամանակավոր ֆինանսավորման ծրագրերին, ինչպիսին է Եվրոպական կայունության ֆոնդը (EFSF):

Այս ջանքերին չնայած, ճգնաժամը սրվել է հաջորդող ամիսներին։ Վարկային ծախսերը կտրուկ աճել են եվրագոտու ծայրամասային հատվածում, մասնավորապես՝ Իռլանդիայում և Պորտուգալիայում, որտեղ վարկային զանգվածային աճը վերածվեց անկումների համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի ընթացքում։ Դրանից հետո ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիր՝ պայման, որը ստորագրվել է ԵՄ մնացած երկրների բոլոր կառավարական կուսակցությունների կողմից՝ ապահովելու համար, որ վարկ փնտրող երկիրը տարիներ շարունակ պարտավորվի կատարել կառուցվածքային և խնայողության բարեփոխումներ, նույնիսկ եթե կառավարությունները փոխվեն, և 2011 թվականից մինչև 2014 թվականի կեսերը ընդգրկող վարկային պայմանագիր՝ Իռլանդիային և Պորտուգալիային Եվրոպական կայուն զարգացման ծրագրի (EFSM) վարկերի մարման ժամկետները երկարաձգելու համար, որը ներառում էր ԵՄ-Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) համատեղ ֆինանսավորման փաթեթ։ Եռյակի՝ Եվրոպական հանձնաժողովի, Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) կազմի մեջ մտնող եռակողմ մարմնի՝ Եռյակի վերահսկողության ներքո երկու եվրոպական պետություններն էլ ստացան ֆինանսական օգնություն՝ 85 միլիարդ եվրո Իռլանդիային 2010 թվականի նոյեմբերին և 78 միլիարդ եվրո Պորտուգալիային 2011 թվականի մայիսին։

## Միջամտությունների երկրորդ փուլ
Իսպանիայի և Իտալիայի պետական պարտատոմսերի սփրեդների աճի նախատեսվող պայմաններում, փոխառության ծախսերը կրճատելու նպատակով, ԵԿԲ-ն հայտարարել է պետական պարտատոմսերի գնումների վերսկսման մասին։ 2011 թվականի նոյեմբերին Եվրոպական կենտրոնական բանկը մեկնարկել է իր ծածկված պարտատոմսերի գնման ծրագրի (CBPP2) երկրորդ մասը՝ վարկային հաստատությունների ֆինանսավորումը խթանելու և վարկավորումը հեշտացնելու համար։ Ծրագիրը ավարտվել է 2012 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, քանի որ այն զգալիորեն պակաս է եղել նախատեսված 40 միլիարդ եվրոյի գնումներից։ 2012 թվականի հունիսին եվրոգոտու առաջնորդները ընդունել են հանձնաժողովի առաջարկը՝ բանկային միության մասին, որի շրջանակներում եվրոգոտու բանկերը կանցնեին Եվրոպական բանկային վերահսկողության միասնական վերահսկողական մարմնի ներքո։ Համաձայնագրով նախատեսված լրացուցիչ խնայողության միջոցառումների շուրջ լարվածության աճից հետո սկսվել են լայնածավալ քննարկումներ, և 2012 թվականի մարտին Հունաստանը, ի վերջո, ստացել է 130 միլիարդ եվրոյի երկրորդ ֆինանսական փրկարարական փաթեթը՝ երկրորդ փոխըմբռնման հուշագրով։ Նույն թվականին Իսպանիան, իսկ ավելի ուշ՝ Կիպրոսը, միացել են մյուս վարկավորված երկրներին՝ ֆինանսական օգնություն խնդրելու և տրամադրելու համար։ Իսպանիան ստացել է մինչև 100 միլիարդ եվրո ֆինանսական օգնություն՝ իր բանկային ոլորտը վերակապիտալացնելու համար։ Կիպրոսը նույն ամսին օգնություն է խնդրել, որը ստացել է 2013 թվականի մարտին երկարատև քննարկումներից հետո։ 2012 թվականի հուլիսին ԵԿԲ նախագահ Մարիո Դրագին վստահեցրել է շուկաներին, որ ԵԿԲ-ն կանի «ամեն ինչ, ինչ անհրաժեշտ է եվրոն պահպանելու համար» իր մանդատի շրջանակներում։ «Հավատացեք ինձ, դա բավարար կլինի», - ավելացրել է նա՝ առաջացնելով շուկայի աճ։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ԵԿԲ-ն հանգստացրեց ֆինանսական շուկաները՝ հայտարարելով Եվրոպական կայուն զարգացման հիմնադրամի/ESM-ի կողմից սուվերեն պետական փրկարարական/կանխարգելիչ ծրագրին մասնակցող բոլոր եվրոգոտու երկրներին անվճար և անսահմանափակ ֆինանսական օգնություն տրամադրելու մասին։ 2012 թվականի սեպտեմբերին ԵԿԲ-ն հրապարակեց իր նոր պարտատոմսերի գնման ծրագրի մանրամասները, որը կոչվել է «ուղղակի դրամական գործարքներ (OMT)», որը փոխարինել է SMP-ին։

## Միջամտությունների երրորդ փուլ
Այս զարգացումներից հետո եվրսգոտին վերականգնել է որոշակի կայունություն և համախմբվածություն, և շուկայական լարվածությունը մեղմացել է։ Երկրները սկսել են դուրս գալ եվրագոտու օգնության ծրագրերից (Իռլանդիա՝ 2013 թվականի դեկտեմբերին, Իսպանիա՝ 2014 թվականի հունվարին, Պորտուգալիա՝ 2014 թվականի մայիսին): Այս բարելավումներին չնայած, ճգնաժամը վերսկսվեց 2015 թվականի հունվարին, երբ Հունաստանում ընտրվել են Ալեքսիս Ցիպրասը և ձախակողմյան Սիրիզա կուսակցությունը՝ խոստանալով վերջ դնել խնայողության քաղաքականությանը՝ միաժամանակ մնալով եվրոգոտում։ Հունաստանի և եռյակի միջև երկարատև և կոշտ քննարկումները հաջորդող ամիսներին փակուղի մտան։ Քանի որ իրացվելիության խնդիրները վատթարանում էին, Հունաստանի փրկարարական ծրագրի ժամկետը լրանում էր, և վարկատուների կողմից սեղանին դրված էր «վերցրու կամ չընդունիր» առաջարկը, Ցիպրասը հանրաքվե նշանակեց առաջարկի վերաբերյալ՝ առաջարկելով ընտրողներին մերժել այն՝ Հունաստանի բանակցային դիրքը ամրապնդելու համար։ ԵԿԲ-ն դատապարտել է Ցիպրասի գործողությունները, հետևաբար, հանելով հունական պարտատոմսերը գրավի շրջանակից, առաջացնելով կապիտալի փախուստ և Հունաստանը մղելով մեկ այլ ճգնաժամի եզրին։ Հունաստանին հանձնարարվել էր փակել իր բանկերը և կիրառել կապիտալի սահմանափակումներ՝ դառնալով առաջին արդյունաբերական երկիրը, որը չվճարեց Արժույթի միջազգային հիմնադրամի վարկը։ Հունաստանին անհրաժեշտ էր երրորդ վարկը։ Եվրոգոտու ավարտից հետո Հունաստանը, ի վերջո, ընդունեց երրորդ փրկարարական գործարքը՝ ավելի կոշտ պայմաններով, քան հույն ժողովրդի կողմից հանրաքվեի ժամանակ մերժվածները։ Այնուամենայնիվ, 2015 թվականի հունվարին Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ) որոշել է ընդունել և իրականացնել քանակական մեղմացում (ՔՄ)՝ դեֆլյացիոն ուժերի դեմ պայքարելու և եվրոպական տնտեսության վերականգնմանը նպաստելու համար։ 2016 թվականի հունիսին ԵԿԲ-ն մեկնարկեց կորպորատիվ հատվածի պարտատոմսերի գնման ծրագիրը՝ ակտիվների գնումները կորպորատիվ հատվածի պարտատոմսերի միջոցով ընդլայնելու համար։

## Հակասություններ ԵԿԲ-ի միջամտությունների շուրջ
ԵԿԲ-ի ռազմավարությունը կասկածի տակ է դրվել։ Կենտրոնական բանկի միջոցառումներն ու որոշումները տարիների ընթացքում քննադատության են ենթարկվել։ ԵԿԲ-ն պարբերաբար ձախողվում էր լիովին չեզոքացնել իր պետական պարտքի գնումների գնաճային հետևանքները, չնայած այն իր դրամավարկային քաղաքականությունը կառուցում էր այն ենթադրությամբ, որ իր հիմնական նպատակը ցածր գնաճի հասնելն է։ 2010 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2011 թվականի մայիսը ԵԿԲ-ն հինգ անգամ չկարողացավ բավարար չափով փոխհատուցել իր պարտքային գնումների գնաճի ազդեցությունըԼ ԵԿԲ-ի իրացվելիության խթանման միջոցառումները (CBPP1, CBPP2 և SMP), հիմնականում՝ եվրոգոտու անդամ երկրների երկրորդային շուկաներում պետական պարտքի գնումը, գնաճային ազդեցություն ունեցան։ Ավելին, պնդվում է, որ պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը չի կայունացել՝ չնայած երկարաժամկետ վերաֆինանսավորման գործառնությունների (LTRO) իրացվելիության ներարկումներին։ Չնայած LTRO իրացվելիության ներարկումներին, պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը չի կայունացել։ Փաստորեն, LTRO իրացվելիության ներարկումները քիչ ազդեցություն ունեցան այդ երկրների սուվերեն ռիսկի վրա։ Օրինակ, երկրորդ LTRO-ից հետո, 2012 թվականի փետրվարից մինչև հուլիս ամիսները, Իտալիայում և Իսպանիայում պետական վարկային դեֆոլտի սվոփերի միջին սփրեդները միջինում աճել են 48%-ով։

Նաև պնդվում է, որ ԵԿԲ-ն լիարժեքորեն օգտվել է ճգնաժամից՝ իր քաղաքական իշխանությունը ընդլայնելու և տնտեսական կառավարումը ընտրությունների արդյունքներից էլ ավելի մեկուսացնելու համար։ Ճգնաժամից ի վեր ԵԿԲ-ն դարձել է ավելի ինքնավար, նրա լիազորությունները ընդլայնվել են՝ դրամավարկային ոլորտում նախաձեռնողական առաջադրանքից (գների կայունություն) մինչև եվրոգոտու անդամ պետությունների տնտեսությունների նկատմամբ գրեթե հարկադրական վերահսկողություն՝ «իր անկախությունը պաշտպանելու» պատրվակով, այդ անկախության երկու երեսներով, «որպեսզի ցույց տա իր շուկայական քաղաքականության նախասիրությունների արմատները»: ԵԿԲ-ն նաև օգտագործել է այլ գործոններ՝ որոշումների կայացման ընթացակարգերի բացության բացակայությունը, եվրագոտու կողմից շուկայական տնտեսությանը նպաստող փոփոխություններին աջակցությունը իր ստեղծման օրվանից, և թե ինչպես օգտագործեց իր հաստատված հեղինակությունն ու «փորձագիտությունը»՝ ճգնաժամը որպես հարկաբյուջետային ներկայացնելու համար։ ԵԿԲ-ն նաև մեղադրվել է ֆինանսական շահերը իր ֆինանսական վերահսկողության պարտավորություններից վեր դասելու մեջ։ Բացի այդ, ճգնաժամի ընթացքում ԵԿԲ-ն աստիճանաբար ընդլայնեց իր ազդեցությունը քաղաքական ասպարեզում։ ԵԿԲ-ն կարողացավ իր քաղաքականության նախապատվությունները պարտադրել կառավարություններին և ֆինանսական հաստատություններին՝ դառնալով վերջին միջոցի վարկատու (LOLR) և՛ եվրոգոտու բանկային հատվածի, և՛ եվրոգոտու պետությունների դրամավարկային աջակցության համար։ ԵԿԲ-ն կարողացել է ընդլայնել իր ազդեցությունը՝ հենվելով հարկադրական ալիքի վրա (Հունաստանի հետ Քանակական մեղմացման ծրագիրը հարկադրական գործիքներից մեկն է, որն այն օգտագործել էր իր դրամավարկային միջամտությունների ԵԿԲ պայմանականությունը ընդգծելու համար) և ճանաչողական ալիքի վրա (ազդեցություն եվրոգոտու քաղաքականության շրջանակներում), և ֆինանսական հատվածի բարեփոխումները ձևավորելու փոխարեն շարունակեց իր ֆինանսականացման գործընթացը։

Ավելին, ԵԿԲ-ն որոշ երկրներում իր ազդեցությունը ընդլայնելու և բարեփոխումները մանիպուլյացիայի ենթարկելու համար հիմնվել է երկու հիմնական գործիքի վրա։

## Պարտատոմսերի գնման ծրագրեր
### Պաշտոնական պայմանականություն
Որպեսզի ԵԿԲ-ն կարողանա գնել որևէ ԵՄ երկրի պարտատոմսեր, այդ երկիրը պետք է ակտիվացնի ԵՄ պաշտոնական օգնությունը, այսինքն՝ երկիրը պետք է ստորագրի փոխըմբռնման հուշագիր, ստանա վարկեր ԵՄ այլ երկրներից, ինչպես նաև ունենա եռյակ փորձագիտական խմբեր, որոնք այնուհետև կգնեն ԵԿԲ-ն։

### Ոչ պաշտոնական պայմանականություն
Երբեմն, նախքան երկրի կողմից Փոխըմբռնման հուշագրի ստորագրումը, ԵԿԲ-ն արդեն գնում էր երկրի սուվերեն պարտատոմսերը և շարունակականություն էր խնդրում՝ վարչապետին նամակ ուղարկելով, որում մանրամասն նկարագրվում էին այն բարեփոխումները, որոնք այս երկիրը պետք է ձեռնարկի, որպեսզի ԵԿԲ-ն կարողանա գնել նրանց պարտատոմսերը։

## Գրավի շրջանակ
Երբ ԵԿԲ-ն շուկայի օպերատորներին տրամադրում է իրացվելիություն, դա միշտ արվում է որոշակի տեսակի գրավի դիմաց։ Երբ ներառված պարտատոմսն ընդունվում է ԵԿԲ գրավի շրջանակներում, այն շատ ավելի արժեքավոր է։ ԵԿԲ-ն գիտակցում է այն փաստը, որ տվյալ պետական պարտքը և դրա գրավի շրջանակը ներառելը կամ չներառելը կփոխի այդ պարտքի արժեքը, և որ շուկայի օպերատորները կորոշեն՝ արդյոք այն ներառելը կամ չներառելը։ Օրինակ՝ այն օգտագործվել է մասնավոր հատվածի ներգրավման տարբերակի դեմ պայքարելու համար (2011–2012 թվականներ)։ 2011 թվականին բոլոր անդամ պետությունների միջև միաձայն համաձայնություն է ձեռք բերվել իրենց պարտքի մի մասը չեղյալ համարելու վերաբերյալ, սակայն ԵԿԲ-ն պայքարել է դրա դեմ։ ԵԿԲ-ն ստիպել է ԵՄ երկրներին վերակառուցել իրենց պարտքերը՝ այլևս չընդունելով այդ պարտքերը իրենց գրավի շրջանակներում, ինչը կնշանակեր, որ այդ սուվերեն պարտքի արժեքը կնվազեր։ ԵԿԲ-ի կողմից դա անելու մտավախությունը ստիպել է ԵՄ երկրներին հրաժարվել «իրենց վարկային ծրագրի չեղարկման մասից»։ Մեկ այլ օրինակ է Հունաստանի նոր կառավարությանը, որն ընտրվել էր հակախնայողական քաղաքականության հիման վրա (2015 թվական), զսպելու համար ԵԿԲ-ն դադարեցրել է իր գրավի շրջանակներում հունական պարտատոմսերի ընդունումը, քանի որ Սիրիզա կառավարությունը պայքարել է խնայողական քաղաքականության դեմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրագոտի