Բհասկարա

250px|մինի|Բհասկարայի նկարագրած ամիլյար գնդի աստղագիտական մոդելը
**Բհասկարա** (, առավել ճշգրտված՝ անվանվում է **Բհասկարա Առաջին**, որպեսզի խույս տրվի 12-րդ դարի հնդիկ մաթեմատիկոս Բհասկարա Երկրորդի հետ շփոթումից, մոտավորապես 600-680 թթ., ), 7-րդ դարի մաթեմատիկոս, ով առաջինն է թվանշանները գրել հնդկա-արաբական տասնյակային համարողական համակարգով (*Hindu–Arabic numeral decimal system*)՝ որպես **0**-ի նիշ կիրառելով շրջանաձև նշան, միաժամանակ տվել է իր հազվագյուտ ու ակնառու ռացիոնալ մոտեցումը սինուսի ֆունկցիայի վերաբերյալ՝ Արիաբհատայի աշխատության մասին իր պատրաստած մեկնաբանություններում։ Մեր թվականության 629 թվականին գրված մեկնաբանությունների այդ ժողովածուն՝ *Āryabhaṭīyabhāṣya*-ն, հիշատակվում է մաթեմատիկայի և աստղագիտության վերաբերյալ սանսկրիտով շարադրված հնագույն աշխատությունների շարքում։ Բհասկարա Առաջինը, լինելով Արիաբհատայի աստղագիտական դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, գրել է նաև աստղագիտական երկու նշանակալից աշխատություն՝ դրանք վերնագրելով համապատասխանաբար *Mahābhāskarīya* և *Laghubhāskarīya*:

1979 թվականի հունիսի 7-ին տիեզերական հետազոտությունների հնդկական կազմակերպությունն արձակել է արհեստական մի արբանյակ, որը նշանավոր մաթեմատիկոսի ու աստղագետի պատվին անվանվել է «Բհասկարա»։

## Կենսագրություն
Քիչ բան է հայտնի Բհասկարայի, նրա կյանքի կարևոր իրադարձությունների մասին։ Ենթադրվում է, որ նա ծնվել ու մեծացել է աստղագետի ընտանիքում, և հենց իր հայրն է նրան աստղագիտության դասեր տվել։ Մեր թվականության 7-րդ դարում Հնդկաստանում ապրած ու գործած այդ գիտնականը հետագայում, Բրահմագուպտայի հետ միասին, դարձել է Արիաբհատայի աստղագիտական դպրոցի առավել կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նա և Բրահմագուպտան համարվում են միջնադարի առավել նշանավոր հնդիկ մաթեմատիկոսները, ովքեր նկատելի ավանդ են ներդրել կոտորակների ուսումնասիրության ասպարեզում։

## Աշխատությունների հրատարակություններ
* Bhaskara I. *Mahabhaskariya*, English transl. by K. S. Shukla. Lucknow, 1960.
* Bhaskara I. *Laghubhaskariya*. English transl. by K. S. Shukla. Lucknow, 1963.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Д. Я. Стройк. Краткий очерк истории математики. М. «Наука», 1984.
* M. C. Apaṭe. *The Laghubhāskarīya, with the commentary of Parameśvara*. Anandāśrama, Sanskrit series no. 128, Poona, 1946.
* v.harish *Mahābhāskarīya of Bhāskarācārya with the Bhāṣya of Govindasvāmin and Supercommentary Siddhāntadīpikā of Parameśvara*. Madras Govt. Oriental series, no. cxxx, 1957.
* K. S. Shukla. *Mahābhāskarīya, Edited and Translated into English, with Explanatory and Critical Notes, and Comments, etc.* Department of mathematics, Lucknow University, 1960.
* K. S. Shukla. *Laghubhāskarīya, Edited and Translated into English, with Explanatory and Critical Notes, and Comments, etc.,* Department of mathematics and astronomy, Lucknow University, 2012.
* K. S. Shukla. *Āryabhaṭīya of Āryabhaṭa, with the commentary of Bhāskara I and Someśvara*. Indian National Science Academy (INSA), New- Delhi, 1999.
* H.-W. Alten, A. Djafari Naini, M. Folkerts, H. Schlosser, K.-H. Schlote, H. Wußing: *4000 Jahre Algebra.* Springer-Verlag Berlin Heidelberg 2003 , §3.2.1
* S. Gottwald, H.-J. Ilgauds, K.-H. Schlote (Hrsg.): *Lexikon bedeutender Mathematiker*. Verlag Harri Thun, Frankfurt a. M. 1990 
* G. Ifrah: *The Universal History of Numbers*. John Wiley & Sons, New York 2000 
*.
*.

Կատեգորիա:Հնդիկ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով