open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օդերևութաբանական գործիքներ

**Օդերևութաբանական գործիքներ**, օդերևութաբանական տարրերի արժեքները չափող ու գրանցող սարքեր։

Օդերևութաբանական գործիքները լինում են ակնաչափական, ինքնագիր և հեռաչափական (դիստանցիոն)։ Տարբեր օդերևութաբանական կայաններում կատարվող դիտարկումների արդյունքների համեմատելիություն ապահովելու համար օդերևութաբանական գործիքները պատրաստվում են միատիպ և տեղադրվում են այնպես, որ դրանց ցուցմունքներն անկախ լինեն տեղական պայմանների ազդեցությունից։

Կատեգորիա:Օդերևութաբանական սարքեր
Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն
Օրանժ (գետ)

**Օրանժ** (, ), գետ Աֆրիկայի հարավում, Լեսոթոյում, ՀԱՀ-ում, Նամիբիայում։ Երկարությունը 1860 կմ Է, ավազանը՝ 1020 հզ․ կմ2։

## Պատմություն
Մկիզբ է առնում Մոնտ Սուրս զանգվածից, թափվում Ատլանտյան օվկիանոս։ Վերին և միջին հոսանքներում կան սահանքներ և ջրվեժներ։ Գլխավոր վտակներն են Կալեդոնը և Վաալը։ Ստորին հոսանքը սահմանային է Նամիբայի հետ։ Խոշոր քաղաքները՝ Ալիվալ-Նորթ, Պրիսկա, Ապինգթոն (ՀԱՀ)։

## Ստուգաբանություն
Գետը 1777-1779 թվականներին հետազոտել և քարտեզագրել է Ռոբերտ Գորդոնը և, ի պատիվ Հոլանդիայում իշխող Օրանյան հարստության, անվանել է Orangeriver կամ Orange river, անգլ.՝ «Օրանյան գետ»։ Ե՛վ հոլանդ. orange, և՛ անգլ. orange ունեն «նարնջային»  իմաստը, ինչի համար էլ ռուս. Օրանյան հարստության փոխարեն անվանումը պատճենվել է ոչ թե Оранская, այլ՝ Оранжевая:

Կատեգորիա:Լեսոթոյի գետեր
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Նամիբիայի գետեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Գիա Լոպիս դա Լագունա

**Գիա Լոպիս դա Լագունա** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 12 555 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 210,472 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 10,4 մարդ/կմ2։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1938 թվականի մարտի 19-ին։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 53.641.534,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 4.509,59 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,755 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:1938 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի բնակավայրեր
Կլեպեչիխա (գետ)

**Կլեպեչիխա**, գետ Ռուսաստանում, հոսուն է Պոսպելիխինսկի և Շիպունովսկի շրջաններով՝ Ալթայի երկրամասով։

Գետը հոսում է երաշտոտ Ալեական տափաստանով (Պրիոբական սարահարթով)։ Գետի ակունքը տեղակայված է Պոսպելիխինսկի շրջանում նույնանուն բնակավայրի՝ Կլեպեչիխայի մոտ, որտեղ գետը բաժանվում է մի քանի լճակների։ Գետի գետաբերանը գտնվում է Ալեյ գետի ձախ ափից 283 կմ հեռավորության վրա՝ Բառչիխ Շիպունովսկի ավանի մոտ, որի մոտ տեղակայված է ջրամբար։ Ինչպես նաև ջրամբարը տեղակայված է Բատալով Շիպունովսկի շրջանի բնակավայրի մոտ։ Բոլոր ջրամբարները օգտագործվում են ոռոգման համար։

Գետի երկարությունը կազմում է 62 կմ։ Ջրահավաքը բաց է։ Կլեպեչիխան ավելի շատ սնվում է ձյունով քան անձրևներով, բնորոշ է գարնանային վարարումներով։ Ամռանը, սովորաբար երաշտային ամիսներին գետը ցամաքում է։ Գետը տիպիկ հարթավայրային է։ Գետը ունի 3 վտակ՝ գետ Պորոժնյայա (Զագանիխա), (երկարությունը՝ 15 կմ) Լոբանիխա (երկարությունը՝ 11 կմ) Սոլոնովկա (գետակ) (երկարությունը՝ 5 կմ) և մի քանի ցամաքած գետեր։

Գետի հոսանքի մեջտեղում գտնվում է Բառնուալ֊Ռուբցովսկի ավտոճանապարհային մայրուղին (A349)։

մինի

## Ջրային ռեեստրի տվյալներ
Ռուսաստանի պետական ջրայի ռեեստրի տվյալներով այն պատկանում է Վերխնեոբսկիի ավազանային շրջանին, գետի ջրային մասը՝ Ալեյից մինչև Խամուտինկա և մինչև գետաբերան, գետի գետային ավազանը կազմում է Օբը մինչ Իրտիշին միանալը։

Ըստ Ռուսաստանի ջրատնտեսական շրջանայնության աշխարհատեղեկատվական համակարգի տվյալների․

* Կոդ ֊ 13010200212115200000676
* Ավազանի կոդ ֊ 13.01.02.002
* Կոդ ՀՈւ ֊ 115200067
* Տոմ ՀՈւ ֊ 15
* Թողարկում ՀՈւ ֊ 2

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Պուբլիոս Ռուտիլիոս Ռուֆոս

**Պուբլիոս Ռուտիլիոս Ռուֆոսը** (մ.թ.ա. 158 - մ.թ.ա. 78 թթ.-ից հետո) հռոմեացի քաղաքական գործիչ, հռետոր և պատմաբան էր։ Նա եղել է Հուլիոս Կեսարի մեծ քեռին։ Ռուֆոսը եղել է Պուբլիոս Ռուտիլիոսի երրորդ երեխան, մյասունսերն էին Լուցիոսը և Ռուտիլիան (Կայոս Կոտայի մայրը)։ Ռուֆոսը սկսել է իր ռազմական կարիերան մ.թ.ա. 134 թ. որպես Սկիպիոն Աֆրիկացի կրտսերի անձնակազմի մեջ Նումանտինի պատերազմի ժամանակ։ Ռուգոսը ունեցել է հարուստ գիտելիքներ օրենքներից, և նույնիսկ աշխատություններ է գրել դրանց վերաբերյալ որոնցից որոշ պատառիկներ հասել են մինչև մեր ժամանակնները։ Նա նաև շատ լավ ծանոթ է եղել հունական գրականությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեական հանրապետության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Հռոմեական պատմիչներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի հռետորներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զորավարներ
Դամեն

**Դամեն** (), ֆրաանսիական ազգանուն։ Հայտնի կրողներն են՝
* Դամեն, Ռոբեր Ֆրանսուա (1715-1757), ֆրանսիացի, հայտնի է իր անհաջող փորձերով։ 
* Դամեն Ֆրանսուա (ծնվել է 1973), բելգիացի կատակերգ։

Կատեգորիա:Ֆրանսիական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Գոլֆո Արանչի

**Գոլֆո Արանչի** ()՝ համայնք Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Օլբիա-Տեմպիո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է *2206* մարդ (2008 թ.), բնակչության խտությունը՝ *5465* մարդ/կմ², զբաղեցրած տարածքը՝ *3797* կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ *7020*, հեռախոսային կոդը՝ *0789*։

Հովանավոր սուրբը համարվում է Հովսեփը։ Տոնն ամեն տարի տոնվում է մարտի 19-ին։

## Արտաքին հղումներ
http://www.comunedigolfoaranci.it/ 

Կատեգորիա:1979 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1979 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ֆինլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Ֆինլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական**, ֆուտբոլի ազգային հավաքական, որը ներկայացնում է Ֆինլանդիան միջազգային խաղերում։ Վերահսկվում է Ֆինլանդիայի ֆուտբոլային միության կողմից։ Գլխավոր մարզիչն է Միկսու Պատելայնենը։

## Արտաքին հղումներ
* Ֆինլանդիայի ֆուտբոլային միության պաշտոնական կայք
* Ֆինլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացողները Ֆինլանդիայի ֆուտբոլային միության կայքում 
* Ֆինլանդիայի ֆուտբոլի հավաքականի խաղերի արձանագրությունը EU-football.info կայքում 

Կատեգորիա:Եվրոպայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականներ
Դամմետ (այլ կիրառումներ)

**Դամմետ** (), անուն, տարածված է ազգանուններում։
* Դամմետ Մայքլ Էնտոնի Էրդլի (1925-2011), բրիտանացի փիլիսոփա, վերլուծական դպրոցի ներկայացուցիչ։
* Դամմետ Փոլ (1991), անգլիացի ֆուտբոլիստ, խաղում է «Նյուկասլ Յունայթեդ» թիմում։
Սեդ Վոժ (Պարչի վտակ)

**Սեդ Վոժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պարչ գետի աջ ափին՝ 16 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000015081
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001508
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բոպոն

**Բոպոն,** () համայնք (կոմունա) Ֆրանսիայում։ Գտնվում է Ֆրանսիայի Ռոն Ալպեր մարզում և Էն գավառի կազմում։ Համարվում է Բոպոն շրջանի մաս։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան գտնվում է 350 կմ հեռավորության վրա մայրաքաղաք Փարիզից և 80 կմ հյուսիս-արևելք Լիոնից։

Կոմունայի տարածքում հոսում են Սոլնան և Սևրոն գետերը։

## Կլիմա
Կլիման բարեխառն է՝ նկարագրվում է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հազվադեպ՝ հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով համայնքի բնակչությունը կազմում է 624 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռաուլ Ասլան

**Ռաուլ Ասլան** (**Տիգրան Ասլանյան**, ), ավստրիական թատրոնի հայազգի դերասան և ռեժիսոր։ Վիեննայի երաժշտության և թատրոնի ակադեմիայի պատվավոր անդամ (1954)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հոկտեմբերի 16-ին Սալոնիկում։ Հայրը հայ էր, մայրը՝ իտալուհի։ Նախնական կրթությունն ստացել է հայերեն, ապա սովորել Վիեննայի համալսարանում։

Դերասանական վարպետության դասեր է առել Ա. Զոնենթալից։ 1906 թվականից եղել է Համբուրգի, Բեռլինի, Գրացի, Շտուտգարտի և այլ թատրոնների, 1920 թվականից՝ Վիեննայի «Բուրգթեատրի» (1945-1948 թվականներին՝ տնօրեն) դերասան և ռեժիսոր։ Ստեղծել է խորամիտ, ողբերգական կերպարներ՝Համլետ, Անտոնիոս, Կորիոլան, Օթելլո, Ֆիլիպ II, Ֆրանց Մոոր, Օկտավիո, Նաթան, Էդիպ։ Խաղացել է նաև կատակերգություններում։ 1926 թվականից եղել է նաև ռեժիսոր, բեմադրել անտիկ դրամատուրգերի թատերգություներ, Լեսսինգի, Գյոթեի, Իբսենի, Շեքսպիրի և այլոց պիեսներից։ 1954 թվականից եղել է Վիեննայի Երաժշտության և թատրոնի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

## Դերեր թատրոնում

## Ընտրյալ ֆիլմեր

## Պատկերասրահ

Grinzinger Friedhof - Raoul Aslan.jpg|Ռաուլ Ասլանի գերեզմանը
Raoul Aslan-Büste, Wiener Burgtheater.jpg|Ռաուլ Ասլանի կիսանդրին Բուրգ թատրոնում, քանդակագործ՝ Անդրե Ռոդե
Plaque Raoul Aslan, Strudlhofgasse 13, Alsergrund.jpg|հուշատախտակը Վիեննայի *Strudlhofgasse 13* հասցեում


## Գրականություն
* Minna von Alth, Gertrude Olzyna e Rudolf Holaubek, Burgtheater 1776-1976. Aufführungen und Besetzungen von zweihundert Jahren, Vienna, Carl Ueberreuter, 1992.
* Didier Aslan, Ein Lebensbericht über Raoul Aslan, Vienna, Wilhelm Frick Verlag, 1953.
* Aslan D., Nichts Menschliches ist mir Frend, Lebensbericht uber R.A., Wien, 1953.
* Andreas Brunner e Hannes Sulzenbacher, Schwules Wien - Reiseführer durch die Donaumetropole, Promedia, 1998.
* Erhard Buschbeck, Raoul Aslan und das Burgtheater, Vienna, Müller, 1946.
* Felix Czeike, Historisches Lexikon Wien, I, Vienna, Kremayr & Scheriau, 1992.
* Herta David, Aslans Direktionszeit am Burgtheater, Vienna, 1966.
* Margarethe Gruber, Raoul Aslan Begegnung im Licht – Briefwechsel mit Tonio Riedl, Vienna, Wilhelm Braumüller Verlag, 1978.
* Lucian O. Meysels, Die Welt der Lotte Tobisch, Vienna, Edition Va Bene, 2002.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրիահայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ
Դեոդապոլիս

**Դեոդապոլիս** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է *9603* մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է *831,263* կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ *11,6* մարդ/կմ2։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1976 թվականի մայիսի 13-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ *67.163.207,00* ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ *6.455,52* ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ *0,739* (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի բնակավայրեր
Բենդերն

**Բենդերն** (), գյուղական բնակավայր է Լիխտենշտայնում` ընդգրկված Գամպրին համայնքի սահմաններում։ Բնակչության թիվը` 1356 մարդ, տարածքը՝ 6.14 կմ²։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9487։

Միջին բացարձակ բարձրությունը կազմում է 460 մ։

Բենդերնում գտնվող եկեղեցին ունի պատմական մեծ նշանակություն Լիխտենշտայնի համար․ 1699 թ․ մարտի 16-ին այստեղ անց է կացվել Լիխտենշտայնի առաջին իշխանի երդման արարողությունը։

1932 թ․ անգլիացի արքունական Մորիս Առնոլդ դե Ֆորեսթին Լիխտենշտայնի իշխան Ֆրանց I-ի կողմից շնորհվեց Բենդերնի կոմսի կոչում․ բացի այդ, նա նշանակվեց իշխանության դիվանագիտական խորհրդատու։

Այստեղ է տեղակայված Փիլիսոփայության միջազգային ակադեմիան, ինչպես նաև՝ Լիխտենշտայնի ինստիտուտը։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* Johann Baptist Büchel: *Die Geschichte der Pfarrei Bendern*, in: *Jahrbuch des Historischen Vereins für das Fürstentum Liechtenstein*,Bd. 23, 1923, S. 1–180. (Digitalisat)
* Harald Derschka: *Fundmünzen vom Kirchhügel Bendern*, in: *Jahrbuch des Historischen Vereins für das Fürstentum Liechtenstein*, Bd. 102, 2003, S. 89–188. (Digitalisat)

## Հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Բենդերն
* Լիխտենշտայնի ինստիտուտ

Կատեգորիա:Լիխտենշտայնի գյուղեր
Արմեն Պողոսյան

**Արմեն Պողոսյան** (, հայտնի է նաև **Պարխաչ** մականունով), հայազգի նկարիչ, բանաստեղծ և քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շիրակի մարզի Արևշատ գյուղում։ Սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանում, կրթությամբ նկարիչ-քանդակագործ է։ Մանսակցել է Արցախյան շարժմանը և պատերազմին։ 1999 թվականին տեղափոխվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, մինչ օրս բնակվում է այնտեղ։ Հեղինակն է մի շարք կտավների, 33 կոթողների և գրքերի։

## Գրքեր
* «Քարե դուռ», (2005)
* «Քարե թռչուն», (2006)
* «Այբբենական ընթերցարան», մանկական պատկերագիրք, (2011)
* «Կարոտի նկանակ», (2013)
* «Արյան առասպել», (2013)
* «Զորավար Անդրանիկ», (2014)
* «Վանքի հրաշքը», (2016)
* «Լույս ստվերի առեղծվածը» (Նեմրութ), (2016)

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Փիլիսոփայության միջազգային ակադեմիա

**Փիլիսոփայության միջազգային ակադեմիան** (, հապավում՝ IAP) մասնավոր ակադեմիա է՝ տեղակայված Լիխտենշտայնի իշխանության Բենդերն բնակավայրում։

Հիմնադրվել է 1986 թ. որպես «Փիլիսոփայության ինստիտուտ» (Hochschulinstitut für Philosophie). Բակալավրի, մագիստրի կրթական ծրագրով ուսանելուց և դոցենտի կոչում ստանալուց բացի, ակադեմիան հնարավորություն է տալիս ստանալ PhD աստիճան փիլիսոփայության ոլորտում։

Ակադեմիայի լարգախոսն է՝ *diligere veritatem omnem et в omnibus* (Սիրել ողջ ճշմարտությունը և սիրել այլ ամեն ինչի մեջ)։ Ակադեմիայի կողմից տրվող սերտիֆիկատները համապատասխանում են լիխտենշտայնյան օրենքին բարձրագույն կրթության մասին և բավարարում են Եվրամիության պահանջներին փոխադարձ ճանաչման վերաբերյալ։

Կուրատորիայի նախագահ հանդիսանում է Նիկոլաուս ֆոն ունդ ցու Լիխտենշտայնը։ Ակադեմիայի ռեկտորն է Յոզեֆ Զայֆերտը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Համալսարաններ այբբենական կարգով
Դուվր (Էն)

**Դուվր** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Էնի գավառ։ Մտնում է Ամբերյո ան Բյուժե կանտոնայի կազմի մեջ։ Բելլե շրջանի կոմունա։

INSEE կոդը՝ 01149.

## Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 962 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի կոմունաների ցանկ
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ամբողջագլուխներ

**Ամբողջագլուխներ** կամ **քիմերայիններ** (), կռճիկային ձկների ենթադաս։

## Արտաքին նկարագիր
մինի|ձախից|Sarcoprion edax †
Մարմնի երկար, մինչև 1,5 մ է։ Կմախքը կրճիկային է, գանգը՝ աուտոստիլիկ (քմաքառակուսային կռճիկը ձուլված է գանգատուփին)։

Թիկնալարը լավ զարգացած է, թեփուկներ չունի։

Ամբողջագլուխներ ծովային, հիմնականում խորջրյա ձկներ են։

## Դասա Դաս ում
Ենթադասը բաժանվում է հետևյալ դասերի.

* **Ենթադաս [[Paraselachimorpha]]**:
:* Դաս Desmiodontiformes
:* Դաս Orodontiformes
:* Դաս Iniopterygiformes
:* Դաս Eugeneodontiformes.
:* Դաս Petalodontiformes
* **Ենթադաս [[Holocephalimorpha]]**:
:* Դաս Chondrenchelyiformes
:* Դաս Psammodontiformes
:* Դաս Cochliodontiformes
:* Դաս Menaspiformes
:* Դաս Copodontiformes
:* Դաս Քիմերանմաններ (Chimaeriformes)

## Ներկայացուցիչներ
Բնորոշ ներկայացուցիչը եվրոպական քիմերան է ()։

## Նշանակություն
Արդյունագործական նշանակություն չունեն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Կռճիկային ձկներ
Աճման խթանիչներ

**Աճման խթանիչներ** ներծին կամ ատածին ծագում ունեցող քիմիական նյութեր, որոնց թույլ կոնցենտրացիաներն արագացնում են բույսերի աճը։ Աճման խթանիչներ ազդելով բջջի ընդհանուր կենսագործունեության վրա, բարձրացնում են բջջապլազմայի թափանցելիությունը ջրի նկատմամբ, ակտիվացնում՛ շնչառական
պրոցեսները, բջիջների բաժանումը և բույսերի պաշտպանողական ռեակցիան։

Աճման խթանիչներից լայնորեն կիրառվում են աուքսինները և գիբերեչինը։ Աճման խթանիչներ օգտագործվում են բույսերը հանգստի վիճակից հանելու, պատվաստման ժամանակ կտրոնների արմատակալման արագացման, լոլիկի. խաղողի խոշոր. անսերմ պտուղ ստանալու համար են։ Աճման խթանիչների բարձր դոզաներն արգելակում են բույսերի աճը, առավել մեծ քանակությունը ստանում էհերբիցիդային հատկություն։

## Տես նաև
Հերբիցիդներ

Կատեգորիա:Ագրոքիմիա
Սեդ Մես

**Սեդ Մես** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սեբիս գետի աջ ափին՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 78 կմ։ Գետաբերանից 28 կմ հեռավորության վրա, ձախ ափին թափվում է գետ՝ Ռասվոժ։ Գետաբերանից 4 կմ հեռավորության վրա, ձախ ափին թափվում է գետ՝ Դինվոժ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000077902
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007790
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ֆինեաս Թեյլոր Բարնում

**Ֆինեաս Թեյլոր Բարնում** *(, , [[Կոնեկտիկուտ]], [[ԱՄՆ]])*, ամերիկյան շոումեն, XIX դարի ամերիկյան շոու-բիզնեսի խոշորագույն դեմքը։ Լայն ճանաչման է արժանացել իր մոլորեցումներով, կազմակերպել է իր անունով կրկես։

## Շոումեն
Ֆինեասը ծնվել է Բեթել քաղաքում (Bethel, Կոննեկտիկուտ նահանգ, ԱՄՆ ), որտեղ նրա հայրն ուներ հյուրանոց և խանութ։ Բարնումի առաջին գործը եղավ ոչ մեծ կրպակի ձեռքբերումը, այնուհետև նա զբաղվեց վիճակախաղով, որն այն ժամանակ լայնորեն տարածված էր Միացյալ Նահանգներում։ Այս զբաղմունքում անհաջողության մատնվելով՝ նա 1829 թ. Կոննեկտիկուտ նահանգի Դանբերի քաղաքում հիմնեց ամենշաբաթյա «The Herald of Freedom» թերթը։ Թերթին ներկայացված զրպարտությունների վերաբերյալ մի քանի հայցերից և Բարնումի բանտարկությամբ ավարտված դատաքննությունից հետո նա տեղափոխվեց Նյու Յորք (1834)։

### Վաշինգտոնի դայակը
1835 թ. ամռանը Բարնումին այցելեց Կ. Բարտրամը (Coley Bartram)` նեգրուհի ստրկուհի Ջոյս Հետի նախկին տերը։ Բարտրամը պատմեց, որ այս կնոջը ցուցադրելով որպես արտասովոր, կարելի է եկամուտ ստանալ, քանի որ հայտնաբերված թղթերի համաձայն, նա արդեն 161 տարեկան է, և որ նա եղել է Ջորջ Վաշինգտոնի դայակը։ Ստրկուհու այժմյան տերը` միստր Լինդսեյը (R. W. Lindsay), գնորդ էր փնտրում։ Կույր, գրեթե հաշմանդամ կնոջ համար Բարնումը վճարեց 1000 դոլլար (դա պատկառելի գին էր նույնիսկ առողջ ստրուկի համար)։ Դրա համար նա ստիպված եղավ վաճառել նպարեղենի բիզնեսի իր բաժնեմասը։ Այդ կնոջ և փոքր խմբի հետ նա մի քանի ամիս ելույթներ ունեցավ Միացյալ Նահանգների քաղաքներում։ Հաջորդ տարվա փետրվարին նեգրուհին մահացավ ծերունական մահով։

### Ամերիկյան թանգարան
մինի|Թզուկներ Չարլզ Ստրատտոնի և Լուվինի Ուոռենի հարսանիքը Բարնումի կողմից կազմակերպված շքեղ շոու էր
մինի|Բարնումի կրկեսում ելույթ ունեցող Բանկեր երկվորյակները
1841 թ. անհաջողություններից հետո նա ձեռք է բերում Սկուդդերի Ամերիկյան թանգարանը, որը գտնվում էր Նյու Յորքում, Բրոդվեյի և Էննստրիտի խաչմերուկում։ Էքսպոզիցիայի զգալի ընդարձակումից հետո, վերանվանվելով Բարնումի Ամերիկյան թանգարան, այդ վայրը դառնում է Միացյալ Նահանգներում հանրաճանաչ ցուցահանդեսային համալիրներից մեկը։ Առանձնահտուկ հաջողության Բարնումը հասնում է 1842 թվականին հանրահայտ թզուկ Չարլզ Ստրատտոնի (*Charles Stratton*) ներկայացմամբ, որը ելույթ էր ունենում Գեներալ Թոմ-Թամ (*General Tom Thumb*) բեմական կեղծանվամբ, ինչպես նաև «Ֆիջի կղզու ջրահարսի» (*Fiji mermaid*), որին նա ներկայացնում էր իր բոստոնյան գործընկեր Մոզես Քիմբոլի համագործակցությամբ։ Մասնակիցներից էին նաև եզակի սիամյան երկվորյակները՝ Չանգ և Էնգ Բանկերները։ 1843 թ. Բարնումը վարձում է հնդկուհի պարուհի Դու-Համ-Մի-ին։

## Տես նաև
* Բարնումի ազդեցություն
* Բարնումի Ամերիկյան թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* The Barnum Museum
* Բարնումի շիրմաքարը
* Barnum’s American Museum 
* The Lost Museum
* A Unique Story of a Marvellous Career: Life of Hon. Phineas T. Barnum by Benton
* P.T. Barnum, the Shakespeare of Advertising
* Բարնումը standardebooks.org֊ում

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Վիլբուա

**Վիլբուա** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Մտնում է Լանյո կանտոնայի կազմի մեջ։ Բելլեի կոմունա։

INSEE կոդը՝ 01444

## Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է մոտ 440 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 50 կմ հյուսիս Լիոնից, 45 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսայից։

Համայնքի արևմտյան մասում հոսում է Ռոնա գետը, իսկ արևելյան շրջանը՝ պատված է անտառներով։

## Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 1153 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 773 մարդկանցից 593-ը (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 180-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 76,7 %, 1999 թվականին 70,1 % էր)։ 593 ակտիվ բնակիչներից 544-ը (312 տղամարդ և 232 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 49-ը (18 տղամարդ և 31 կին)։ 180 պասիվներից 41-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 72-ը՝ թոշակառուներ, 67-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Villebois.jpg|Վիլբուա
Պատկեր:Villebois depuis Souclin.JPG|Վիլբուա
Պատկեր:France Sault-Brénaz Barrage.jpg|Սո Բրենայի պատնեշը
Պատկեր:Sault-Brénaz.JPG|Ռոնա գետը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սելինա Օզուզուն Դողան

**Սելինա Օզուզուն Դողան** (, , ի ծնե՝ Selina Özuzun, հայտնի է նաև որպես **Սելինա Դողան**), հայկական ծագմամբ կին պատգամավոր։ Նա վերջին 60 տարիներին առաջին անգամ Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողով մտած առաջին հայերից է։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է 1977 թվականին Ստամբուլում։ Ստամբուլի ֆրանսիական Lycée Notre Dame de Sion ավագ դպրոցում միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո նա Գալաթասարայի համալսարանում սովորել է իրավաբանություն։ Այնուհետև Ստամբուլի Բիլգի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան։

Իր մասնագիտական կարիերան սկսել է որպես իրավաբան իրավաբանական կազմակերպությունում։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գալաթասարայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրք իրավաբաններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 25-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 26-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի Ժողովրդահանրապետական կուսակցության քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ թուրքեր
Կատեգորիա:Ստամբուլի պատգամավորներ
Վերսոնե (Էն)

**Վերսոնե** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Մտնում է Ժեկսի կազմի մեջ։ Ժեկս (շրջան)ի կոմունա։

INSEE կոդը՝ 01435։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է մոտ 400 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 115 կմ հյուսիս Լիոնից, 70 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսայից։

Կոմունայի տարածքով հոսում է Ուդար () գետը, որը Վերսուա գետի վտակն է։

## Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։

## Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 2144 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 1422 մարդկանցից 1103 (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 319-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 77,6 %, 1999 թվականին 70,8 % էր)։ 1103 ակտիվ բնակիչներից 1025-ը (539 տղամարդ և 468 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 78-ը (33 տղամարդ և 45 կին)։ 319 պասիվներից 125-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 82-ը՝ թոշակառուներ, 112-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Versonnex (01) - Eglise St-Martin.JPG|Սբ. Մարտինի եկեղեցին
Պատկեր:Map commune FR insee code 01435.png|Համայնքի քարտեզը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Դանյո

**Դանյո** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Մտնում է Մոնլյուել (կանտոն)ի կազմի մեջ։ Բուրկ ան Բրեսայի կոմունա։

INSEE կոդը՝ 01142։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է մոտ 400 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 21 կմ հյուսիս արևելք Լիոնից, 45 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսայից։

## Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։

## Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 4099 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 2707 մարդկանցից 2076 (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 631-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 76,7 %, 1999 թվականին 72,4 % էր)։ 2076 ակտիվ բնակիչներից 1884-ը (988 տղամարդ և 896 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 192-ը (90 տղամարդ և 102 կին)։ 631 պասիվներից 227-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 236-ը՝ թոշակառուներ, 168-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Church of Dagneux.JPG|Սեն Նիզե եկեղեցին
Պատկեր:Church of Dagneux - 2.JPG|Սեն Նիզե եկեղեցին
Պատկեր:Town hall of Dagneux.JPG|Քաղաքապետարանը
Պատկեր:Mémorial des 21 fusillés de 1944 de Dagneux.JPG|Ռազմական հուշարձանը
Պատկեր:Cimetière allemand de Dagneux, vue de l'ossuaire.JPG|Ռազմական գերեզմանը
Պատկեր:Lac Neyton - 2.JPG|Նետոն լիճը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ
Արմենակ Դարբինյան

**Արմենակ Վաղարշակի Դարբինյան** (ծնվ. 25 հուլիսի 1961 թ., գ. Սարուխան, Կամոյի շրջան), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի անդամ։

## Կրթություն
* 1966-1972 թթ. - սովորել և ավարտել է Կամոյի շրջանի Սարուխան գյուղի ութամյա դպրոցը։
* 1972-1976 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի թիվ 5 միջնակարգ դպրոցը։
* 1976-1980 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի պլանատնտեսագիտական ֆակուլտետը։
* 1982-1989 թթ. - սովորել և ավարտել է ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Տնտեսագիտության թեկնածու։
* 1995 թ. Վաշինգտոնում վերապատրաստվել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի մեկամսյա կուրսերում։
* 1995 թ. Վիեննայում և Ժնևում վերապատրաստվել է ԱՀԿ առևտրային քաղաքականության կուրսերում։
* 1998-2001 թթ. - սովորել և ավարտել է ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության Տնտեսագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի դոկտորանտուրան։ Տնտեսագիտության դոկտոր է, պրոֆեսոր։
 
## Գիտամանկավարժական գործունեությունը
* 1984-1989 թթ. - Երևանի պետական համալսարան և Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի դասախոս։
* 1997-2006 թթ. - ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայի դասախոս։
* 1999 թ. - հետազոտական աշխատանքներ է կատարել Վաշինգտոնի Ջորջ Մեյսոնի համալսարանում։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1982-1991 թթ. - աշխատել է ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտում որպես տնտեսագետ, ավագ տնտեսագետ, ապա՝ գիտաշխատող։
* 1991 թ. - ՀՀ Արտաքին տնտեսական կապերի նախարարության ֆինանսավարկային քաղաքականության վարչության պետ։
* 1991-1992 թթ. - ՀՀ Արտաքին տնտեսական կապերի նախարարի առաջին տեղակալ։
* 1992-1997 թթ. - ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ։
* 1997-1998 թթ. - Հայկական գործարար կորպորացիայի գործադիր տնօրեն։
* 1999 թ. - ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի խորհրդատու։
* 1998-2000 թթ. - ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության տնտեսագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, ապա թեմատիկ խմբի ղեկավար։
* 2000-2007 թթ. - ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության տնտեսագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն։
* 2005-2011 թթ. - ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի ծրագրերի համակարգող։
* 2003-2008 թթ. - Մեծ Բրիտանիայի զարգացման նախարարության հանրային կառավարման հարցերի գծով խորհրդատու։
* 2007-2010 թթ. - Տնտեսագիտության և կառավարման ինստիտուտի տնօրեն։
* 2010 թ. դեկտեմբերի 24-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի անդամ՝ հինգ տարի ժամկետով։
* 2015 թ. դեկտեմբերի 24-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի անդամ՝ հինգ տարի ժամկետով։

Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ բանկիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԿԲ խորհրդի անդամներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Աբարիս

**Աբարիս** (**Աբարիդ**, ), հին հունական դիցաբանությունում Հիպերբորեի բնակիչ, բախտագուշակ և Ապոլլոնի քուրմ։ Գոյատևում էր առանց սննդի և թռչում էր կախարդական նետի վրա, որը նրան նվիրել էր Ապոլլոնը։ Պիֆագորցիներն Աբարիսին անվանում էին «Օդաքայլող»։ Տվյալ դիցաբանական հերոսի հիշատակումը կա Հերոդոտի, Պլատոնի, Դիոդորոս Սիկիլիացու մոտ։

Շրջել է ամբողջ Հունաստանով, մեկ խոսքով բժշկում էր բոլոր հիվանդությունները, կազմում էր ամեն տեսակի սրբագործական և մաքրող հմայություններ, ապրում էր առանց սնունդ ընդունելու, կանխել է Սպարտայում մոլեգնող ժանտախտը և կառուցել է Սոտիրա Կորե () տաճարը։

## Մշակույթում
* Շվեդական «Therion» խումբն Աբարիսին է նվիրել «Lemuria» (2004 թվական) ալբոմի «An Arrow From the Sun» երգը, «Gothic Kabbalah» (2007 թվական) ալբոմի «The Wand of Abaris» և «The Falling Stone» երգերը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելների հերոսներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Արմեն Խաչատուրյան

**Արմեն Մովսեսի Խաչատուրյան** ()

## Կրթություն
* 1983 թ. գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1987-1990 թթ. - ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի իրավաբանական բաժնի ավագ ռեֆերենտ, ապա՝ ավագ հրահանգիչ։
* 1990-1991 թթ. - ՀՀ Կառավարության տնտեսական բարեփոխումների և սեփականաշնորհման պետական հանձնաժողովի տնտեսական բարեփոխումների իրավական ապահովման բաժնի պետ։
* 1991-1996 թթ. - ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի իրավաբանական բաժնի պետ։
* 1996-2006 թթ. - Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազի տեղակալ։
* 2006 թ. հունվարի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազի տեղակալի պաշտոնից։
* 2006 թ. հունվարի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ զինվորական դատախազ, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ։
* 2011 թ. հունվարի 12-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է ՀՀ զինվորական դատախազ, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի պաշտոնից։

## Պարգևները և աստիճանները
* Արդարադատության առաջին դասի պետական խորհրդական։
* Մխիթար Գոշի մեդալ (2008)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Սյոդ Յու (Մեծ Պատոկի վտակ)

**Սյոդ Յու** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Մեծ Պատոկ գետի աջ ափին՝ 55 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 46 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000062743
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006274
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ավզոն

**Ավզոն**, **Ավսոն** (), հին հունական դիցաբանությունում Իթակեի արքա Ոդիսևսի և Կալիպսոի հավերժահարսի (կամ կախարդուհի Կիրկեի) որդին։ Արքա, Լիպարայի հայրը։

Համարվում է ավզոնների՝ Իտալիայի հնագույն ցեղերի նախահայրը, որոնց հնում անվանում էին Ավզոններ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Անտիկ դիցաբանության բառարան»

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելների հերոսներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Ավտեսիոն

**Ավտեսիոն** (), հին հունական դիցաբանությունում Ֆիվայի արքա։ Թիսամենի որդին, Պոլինիկի ծոռը։ Արգիայի հայրը, Արիստոդեմի և Ֆերայի՝ Սպարտայի գահապահի ամուսինը։ Էրինիա Լայան և Էդիպան նրան են ուղղել իրենց զայրույթը և նա, ըստ աստվածային գուշակության, պետք է վերաբնակվեր դորյանների մոտ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
http://www.theoi.com/Text/Apollodorus1.html

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելների հերոսներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Անխ

alt=Ankh|thumb|Անխ
**Անխ**, (եգիպտերեն՝ IPA:&nbsp;[ʕaːnax]; U+2625 ☥ կամ U+132F9 𓋹) նաև **կյանքի շունչ**,** Նեղոսի բանալի** կամ ***crux ansata*** (լատիներեն՝ «բռնակով խաչ»), հին եգիպտական հիերոգլիֆ, որը կարդացվում էր «կյանք» և ꜥ-ն-հ բաղաձայնների եռահնչյուն նշանն էր։

Անխը խորհրդանշում է հավերժական կյանքը։ Եգիպտական աստվածները հաճախ պատկերվել են անխը շրջանից բռնած, կամ երկու ձեռքերում մեկական անխ բռնած՝ ձեռքերը խաչած կրծքին։ Անխ հանդիպում է համարյա բոլոր եգիպտական սրբերի՝ այդ թվում փարավոնների ձեռքին։ Այս պատճառով այն համարվում է վաղ կրոնական պրուլարիզմի խորհրդանիշ։ Բոլոր կրոնական ուղղությունները հավատում են հավերժական կյանքին։ Սա մեծ ազդեցություն է գործել 60-ական թվականների միստիցիզմի վրա, վերօգտագործվել որպես կրոնական հանդուրժողականության և բազմազանության նշան։

## Ծագում
thumb|Մերենպտահը անխը, ջեդը և ուասը հանձնում է Պտահին
S34-n:Aa1 -.- կամ -.- S34
Եգիպտագետների համար այս խորհրդանիշի ծագումը դեռ առեղծված է և ոչ մի վարկած ընդհանուր համաձայնություն չի գտնում։ Ամենավաղ վարկածներից մեկը Թոմաս Ինմանի արկածն է՝ տպագրված 1869 թվականին։

Եգիպտագետներն անվանում են այդ կյանքի խորհրդանիշ։ Այն անվանվում է նաև բռնակով խաչ կամ *crux ansata*. Այն ներկայացնում է արական երրորդությունը և իգական միավորը։ Շատ քիչ այսպիսի լայնորեն կիրառվող սիմվոլներ կան եգիպտական մշակույթում։

Էռնեստ Ալֆրեդ Ուոլլիս Բաջը գտնում է, որ անխը սկզբում եղել է մայր աստվածուհի Իսիսի գոտու ճարմանդը անխը և Իսիսի կապը լայնորեն օգտագործվել են եգիպտական ծեսերում։ Սըր Ալան Գարդիները ենթադրում է, որ անխը նման է սանդալի կապիչի, որը էլի գրվել է անխի հիերոգլիֆով։
Իր «Կենդանին և մահը» գրքում Էնդրյու Հանտ Գորդոնը և Քելվին Վ. Շվաբեն ենթադրում են, որ անխը, ջեդը և ուասը խոշոր եղջերավոր անասունների հետ կապված հնագույն մշակույթից ծագած խորհրդանիշներ են։
* Անխը, կյանքի սիմվոլը ցուլի կրծքային ողն է
* Ջեդը, կայունության խորհրդանիշը ցուլի սրբոսկրն է
* ուասը, դոմինանտության և իշխանության խորհրդանիշը, Սեթ աստծո գլուխն է և պոչը
աջից|thumb|Անխ, Հատշեպսուտի թագավորության ժամանակնվա պատկեր (մ.թ.ա. 1508–1458), Օնտարիոյի թագավորական թանգարան

## Պատմություն
Անխը հաճախ է հանդիպում եգիպտական դամբարանների պատկերներում և արվեստի այլ տեսակներում, աստվածությունների մատնահետքի վրա. սրանով աստվածները մեռածի մումիային պարգևում են հավերժական կյանք։ Եգիպտացիները հաճախ են կրել անխը որպես ամուլետ առանձին կամ երկու այլ՝ ուժ և առողջություն խորհրդանշող հիերոգլիֆների հետ։ Անխի ձևով են ստեղծվել նաև հայելիներ։
right|thumb|''Crux ansata-ն Կոդեքս Գլազիերում''
Անխը հաճախ է հանդիպում նաև Կիպրոսի և Փոքր Ասիայի մետաղադրամների վրա (հատկապես Կիլիկիայի Մալուս քաղաքում)։ Մինչ օրս անխը Վեներա մոլորակի և պղնձի նշանն է

Դեյվիդ Պ. Սիլվերմանը նշում է, թե ինչպես է ղպտիների՝ ղպտական խաչի ներկայացման մեջ պահպանվել հին եգիպտական անխը։

## Ծանոթագրություններ
### Նշումներ

### Գրականություն
* Collier, Mark and Manley, Bill. *How to Read Egyptian Hieroglyphs: Revised Edition*. Berkeley: University of California Press, 1998.
* 
* 

Կատեգորիա:Խաչեր
Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ
Բերքլիի համալսարան

**Կալիֆոռնիայի համալսարան Բերքլի քաղաքում** (Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարան, ), հետազոտական համալսարան, որը գտնվում է Կալիֆոռնիա նահանգի Բերքլի շրջանում։ Համալսարանը հիմնադրվել է 1868 թվականին դառնալով Կալիֆոռնիայի Համալսարանի Համակարգի առաջին համալսարանը և Ամերիկյան Համալսարանների Ասոցիացիայի հիմնադիր անդամ։ Համալսարանը աշակերտներին հնարավորություն է տալիս դիմել ավելի քան 350 աստիճանի կրթական ծրագրերի համար և ընդգրկում է 31,000 բակալավրիատի և 12,000 ասպիրանտների։ Ընդունելության չափանիշներով՝ Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանը համարվում է մրցունակ համալսարան, քանի որ 90,000 դիմորդներից ընդամենը 14,000 են ընդունվել 2019 թվականին։ Համալսարանը երրորդն է ըստ «U.S. News»-ի 2021 թվականի լավագույն համաշխարհային համալսարանների վարկանշային աղյուսակում, որը ներառում է մի շարք համալսարաններ ԱՄՆ-ից և այլ 50 երկրներից, սակայն պետական համալսարանների մեջ զբաղեցնում է առաջին տեղը ողջ աշխարհում։

Համալսարանի դասախոսական կազմը, շրջանավարտները և հետազոտողները նվաճել են 110 Նոբելյան մրցանակ, 207 Օլիմպիական մեդալ որից 117-ը ոսկի են, 28 Ուոլֆի մրցանակ, 7 Ֆիլդի մեդալ, 25 Թյուրինգի մրցանակ, 103 ՄակԱրթուրի կրթաթոշակ, ավելի քան 20 Օսկար, 30 Պուլիտցերյան մրցանակ։ Մինչ օրս Բերքլիի լաբորատորիայի հետ համատեղ Բերքլիի համալսարանի գիտահետազոտողները հայտնաբերել են պարբերական համակարգի 16 քիմիական տարր (կալիֆոռնիում, սիբորգիում, բերկլիում, էյնշտեյնիում, ֆերմիում, լաուրենցիում, և այլն), ավելի քան այլ համալսարան աշխարհում։ Բերքլիի ֆիզիկոս Ջ․ Ռոբերտ Օփենհեյմերը Մանհեթենյան նախագծի գիտական տնօրենն էր, ով զարգացրեց առաջին ատոմային ռումբը աշխարհում, որի կենտրոնակայանը նա անձամբ նշանակեց Լոս Ալամոսը, Նյու Մեքսիկոն երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Դասախոսական կազմի անդամ Էդուարդ Թելլերը (Ստանիսլավ Ուլամի հետ միասին) ջրածնային ռումբի հայրն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* California Bears Athletics website
* 
* 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
Ավտոլիկոս

**Ավտոլիկոս** (, «միայնակ գայլ»), հունական դիցաբանությունում ճարպիկ ավազակ, որը բնակվում էր Պառնասում, «մարդկանցից ամենագողը», Հերմեսի և Հիոնի որդին (նույն ինքը Ֆիլոնիդա), կամ Դեդալիոնի իրական որդին, կամ, ըստ այլ մեկ վարկածի, Էրիխթոնիուսի որդին, կամ Հերմեսի և Ստիլբայի որդին։

## Դիցաբանությունում
Հերմեսի տոհմից, որպես գողերի հովանավոր և նախատիպ։ Հոր կողմից նա ստացել էր բոլոր իրերը այլ տեսքի վերափոխելու շնորհ, այդ պատճառով էլ համարվում էր գողերի մեջի լավագույնը։ Հերմեսից որպես ժառանգություն ստացել էր վերամարմնավորվելու և ցանկացած հեսք ստանալու ունակություն, առարկաները անտեսանելի դարձնելու կամ նրանց մինչև անճանաչելի դարձնելու շնորհ (Ավոլիկոսը կարողանում էր փոխել ձիերի գույնը)։ Այդ հատկությունների համար անվանվում էր «հելլեններից խորամանկը»։ Ականավոր ըմբիշ և բռնցքամարտիկ։

Հայրը նրան թույլատրել էր կեղծ երդվել իր անունով։ Ավտոլիկոսը երդվում էր այնքան ճարպկորեն, որ հետագայում կարող էր չկատարել իր երդումը՝ փաստացի չխախտելով այն։

Նրա կինն էր Նեերան (Պերեյի դուստրը)։ Անտիկլեի հայրը և (ըստ վարկածներից մեկի) Պոլիմեդի՝ Յասոնի մոր։ Արգոնավորդ։ Հերակլեսին սովորեցրել է մենամերտի արվեստը։

Ըստ Հոմերոսի, որը չի հիշատակում Հերմեսից նրա ծագման մասին, նա եղել է ամենախորամանկ և ճարպիկ գողը և ավազակը։ Իր դուստր Անտիկլեյի միջոցով նա հանդիսանում էր Ոդիսևսի պապը։ Նա թոռանը նվիրել էր գալյի պատկերով մատանի։

Ավտոլիկոսը Էլեոնից գողացել էր Ամինտորի սաղավարտը, Էվբեի կղզում Էվրիտից գողացել էր նրա կովերը։ Երգ նա գողանում էր Սիսիֆի անասունը, Սիսիֆը կճղակների վրայի նշանների հետքերով բռնացնում է նրան և զուգակցվում է նրա դուստր Անտիկլեյի հետ։

Որդիների հետ ապրել է Պառնաս լեռան վրա, նրան այցելության է եկեկլ Ոդիսևսը։

## Ուշ մշակույթում
Եվրիպիդեսի «Ավտոլիկոս» ծաղրական դրամայի գործող անձանցից մեկը։

Հանդիսանում է Գ. Լ. Օլդիի «Հերոսը պետք է միայնակ լինի» վեպի գործող անձանցից մեկը։

Ավտոլիկոսը - կատակերգական հակահերոս, խորամանկ, ինքնավստահ և անհաջող «գողերի արքա» «Հերակլեսի տարօրինակ թափառաշրջությունները» և «Զենա - ռազմիկների թագուհի» սերիալներում, որոնց կերպարանավորել է Բրյուս Քեմփբելը։

Ավտոլիկոսը հանդիսանում էր գրող Օլդոս Հաքսլիի կեղծանուններից մեկը՝ «Աթենեում» ամսագրում աշխատելու ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Мифологический словарь. М.,1990. С.16.
* См. о наречении имени: *Цымбурский В. Л.* Hetto-Homerica: (Наречение Одиссея и наречение злого брата в хеттской «Сказке об Аппу и его сыновьях» // Вестник древней истории. 2005. № 2. С.14-26.

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելների հերոսներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Ոդիսևս
Կատեգորիա:Արգոնավորդներ
Ավտոմեդոն

**Ավտոմեդոն** (), հին հունական դիցաբանությունում Դիորի որդին, Աքիլեսի ուղեկիցը և կառապանը։ Աքիլեսի մահվանից հետո նույն պարտականություններն է կատարել նրա որդու՝ Նեոպտոլեմի մոտ։

Հռոմեական դարաշրջանում Ավտոմեդոն անունը ածական է դառնում արհեստավարժ կառապաններին նշելու համար։

## Մանրամասնություններ
Տրոյայի գրավման մասնակից։ Ըստ վարկածի, Տրոյայի մոտ է բերել 10 նավ։

Ավտոմեդոնը հիշատակվում է Հոմերոսի «Իլիական»-ում, որպես Աքիլեսի մարտակառքի կառապան, որը կառավարում էր նրա Բալիեմ և Քսանֆոմ ձիերին, որը մարտի դաշտ է տանում Պատրոկլեսը՝ զգեստավորված Աքիլեսի զրահներով։ Պատրոկլեսի մահից հետո մարտակառքը դուրս է հանում ռազմադաշտից, որպեսզի հանգստացնի ձիերին։ Միայն Զևսի միջամտությունն է թույլ տալիս Ավտոմեդոսին նորից զսպել ձիերին, սակայն մինչ այն պահ, երբ Ալքիմեդը համաձայնվում է վարել նրա մարտակառքը։ Ավտոմեդոնը չի կարողանում օգնել աքեմեյցիներին։ Նա դիմագրավում է Հեկտորի, Էնեայի, Քրոմիոյի և Արետի հարձակումներին, սպանելով վերջինիս և տիրանալով նրա սպառազինությանը։ «Իլիական»-ում սպանում է մեկ տրոյացու։

Աքիլեսի մահվանից հետո ծառայության է անցնում նրա որդի Նեոպտոլեմոսի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հոմերոս «Իլիական», XVI, 145; XVII, 429; XIX; XXIII; XIV.

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելներ
Կատեգորիա:Տրոյական պատերազմ
Կատեգորիա:Աքիլես
Սուրբ Հակոբ Մծբնա

**Սուրբ Հակոբ Մծբնա**, եկեղեցի Հայաստանի Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում։ Կառուցվել է 2002 թ.-ին Անի թաղամասում։ Եկեղեցու ճարտարապետը Բաղդասար Արզումանյանն է։

Եկեղեցու աշխարհագրական կոորդինատներն են. 40°49'46"N 43°49'44"E:

Եկեղեցին կրում է IV դարի եկեղեցական գործիչ Սուրբ Հակոբ Մծբնացի հայրապետի անունը։ Հակոբ Մծբնան դասվել է սրբերի շարքը։

Եկեղեցու շինարարական աշխատանքները ղեկավարել է Մկրտիչ Լամբարյանը։ Եկեղեցին իր շրջակայքով զբաղեցնում 2.5 հեկտար մակերես։ Եկեղեցու ունի 2 մուտք՝ արևմտյան՝գլխավոր, և կողային՝ հարավային դուռ։

Սուրբ Հակոբ եկեղեցին օծվել է 2002 թ. օգոստոսի 29-ին։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցու ընդարձակ աղոթասրահը անգամ գերազանցում է Գյումրիի առաջնորդանիստ Սուրբ Յոթ Վերք եկեղեցուն։ Սուրբ Հակոբ Մծբնա եկեղեցին ուն խաչաձև հորինվածք։ Առաջին հարկում խաչթևերն ու անկյունային չորս ավանդատներն են, իսկ երկրորդ հարկում՝ խաչթևերը միացնող անկյունային սենյակները, որոնք ծառայում են նաև որպես վերնատուն։ Երրորդ հարկում գմբեթածածկ կենտրոնական շրջանաձև աղոթասրահն է։ Եկեղեցու արտաքին չափերն են՝ 33.6x25.85 մ։ Ընդհանուր բարձրությունը գրեթե 30 մ է։ Կենտրոնական շրջանաձև տարածության տրամագիծը 18 մ է, մինչդեռ գմբեթի բացվածքի տրամագիծը ներքուստ 9 մ է։ Թմբուկի բարձրությունը 5.5 մ է։ Վեղարն ու թմբուկը 16 նիստանի են։

Թմբուկի ամեն մի նիստը ունի մեկական լուսամուտ, որոնք համապատասխանում են կենտրոնական շրջանագծի արտաքին ճակտոնավոր նիստերի քանակությանը։ Մկրտարանը գտնվում է հյուսիսային կողմում։

Եկեղեցու խորանը ձգված կողերով կիսաշրջան է, շառավիղը՝ 3 մ, խորությունը՝ 5.5 մ։ Խորանի ներսում կան սիմետրիկ զույգ որմնախորշեր։ Խորանային հաղթակամարի բարձրությունը մոտավորապես 13 մ է։ Եկեղեցին ունի 4 ավանդատուն, որից երկուսը գտնվում են արևմտյան կողմում են՝ գլխավոր մուտքի աջ և ձախ անկյուններում (4.03x4.02; 3.98x4.08), իսկ մյուս երկուսը՝ միասին գտնվում են 7.22x5.8 չափերի փոքրիկ նախասրահում և շրջապատում են ավագ խորանը (3.98x3.90; 3.92x3.93)։

## Պատկերասրահ

Surb Hakob Mcbna 2012 pic 03.jpg|
Surb Hakob Mcbna 2012 pic 15.jpg|
Surb Hakob Mcbna 2012 pic 19.jpg|
Surb Hakob Mcbna 2012 pic 24.jpg|
Surb Hakob Mcbna 2012 pic 26.jpg|
Surb Hakob Mcbna 2012 pic 30.jpg|
Surb Hakob Mcbna 2012 pic 28.jpg|
Surb Hakob Mcbna 2012 pic 39.jpg|


## Օժանդակ կառույցներ ու քանդակներ
200px|մինի|աջից|1988 թ.-ի Սպիտակի երկրաշարժին նվիրված հուշակոթող
Եկեղեցու հարևանությամբ 2010 թվականին դրվել է երկրաշարժի զոհերին նվիրված հուշակոթող, որի քանդակագործն է Զավեն Կոշտոյանը։

## Ծանոթագրություններ

հ
հ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շիրակի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Ագամեդես

**Ագամեդես** (), հին հունական դիցաբանությունում բեոտացի, Օրքոմենի արքա Էրգինի որդին (կամ, ըստ Էվմելի, Ապոլոնի և Էպիկաստի որդին)։

Դիցաբանությունում - հանրահայտ ճարտարապետ և շինարար (իր եղբոր՝ Տրոֆոնիեմի հետ միասին)։ Կառուցել է Դելփյան Ապոլոնի տաճարը, Մանտինեի Պոսեյդոնի տաճարը, Ֆիվայի Ամփիտրիոնի պալատը (Ալկմենայի հասանեկան հարկաբաժնով), թագուհիներ Գիրիեայի և Ավգիայի գանձարաններ։

Գոյություն ունի Ագամեդեսի մահվան մի քանի տարբերակ։

Ըստ Պավսանիուսի, Գիրիեայի գանձարանի կառուցման ժամանակ, եղբայրները պատի վրա չամրացված քար էին թողել, որպեսզի այն հնարավոր լինի հանել դրսից։ Գիրիեյը, նկատելով, նրա գանձարանը կողոպտվում է առանց կողպեքները և կնիքները վնասելու, գանձարանում թակարդ է տեղադրում։ Ագամեդեսը, մտնելով գանձարան, թակարդն է ընկնում և Տրոֆոնիեմը, որպեսզի թույլ չտա տաժանակիր մահապատիժ, որը սպասվում էր եղբորը, ինչպես նաև վախենալով ճանաչվելուց, գլխատում է Ագամեդեսին։

Ըստ Պինդարի և Պլուտարքոսի, կառուցելով Դելփյան տաճարը, եղբայրները Ապոլոնից պարգև են խնդրում։ Վերջինս պատասխանում է, որ նրանք կպարգևատրվեն յոթերորդ օրը և յոթերորդ օրը եղբայրները մահանում են քնի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* http://mythology.sgu.ru/mythology/linc_personag/agamed.htm 
* http://dic.academic.ru/dic.nsf/hist_dic/8894

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելների հերոսներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կաննեի ճակատամարտ

**Կաննեի ճակատամարտ**, Երկրորդ պունիկյան պատերազմի կարևորագույն ճակատամարտերից է, որ տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 216 թվականի օգոստոսի 2-ին Ապուլիայում, հարավարևելյան Իտալիա։ Կարթագենյան բանակը Հաննիբալի ղեկավարությամբ վճռական հաղթանակ տարավ ավելի մեծաքանակ հռոմեական բանակի նկատմամբ։ Համարվում է ինչպես պատմության մեջ մեծագույն մարտավարական հնարքներից մեկը, այնպես էլ ծանրագույն հռոմեական պարտություններից մեկը։

Վերականգնվելով Տրեբիայի և (մ.թ.ա. 218 թվական) և Տրազիմենյան լճի (մ.թ.ա. 217 թվական) ճակատամարտերում կրած պարտություններից, հռոմեացիները 86,000 զորքով որոշեցին կանգնեցնել Հաննիբալին Կաննեի մոտ։ Հռոմեացիները դասավորեցին իրենց ծանր հետևակը ավելի խորը, քան սովորաբար, իսկ Հաննիբալը օգտագործեց կրկնակի ծածկոցի մարտավարությունը։ Վերջինիս էֆֆեկտիվության միջոցով հռոմեացիները, որպես մարտունակ ուժ, ոչնչացվեցին։ Հաղթանակից հետո, Կապուան և մի շարք իտալական քաղաք-պետություններ դուրս եկան Հռոմի Հանրապետության դաշինքից և միացան Կարթագենին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարթագենի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Հռոմի հանրապետության ճակատամարտեր
Ագապենոր

**Ագապենոր** (), հին հունական դիցաբանության կերպար։ Անկեյի և Իոտիդի որդին։ Արքադացիների առաջնորդ։ Թեգեի արքա։ Հեղինեի փեսացուն։ Նրան Ֆեգեյի որդիները ստրկության են հանձնում Արսինոյին։ Նրա տանը Ալկմեոնի որդիները սպանում են Ֆեգեյի որդիներին։

Տրոյայի մոտ է բերել 60 նավ (կամ 7)։ «Իլիական»-ում հիշատակվում է միայն մեկ անգամ։ Մասնակցել է Աքիլեսի պատվին կազմակերպված ցատկի մրցումներին։ Եղել է Տրոյական ձիու մեջ։

Մինչ նա Տրոյայում էր, Արկադիայում եղնիկ են բռնում։ Տրոյաից վերադառնալուց հետո բնակություն է հաստատում Կիպրոսում։ Վերադառնալու ժամանակ արկադացիների նավերը քշվում են Կիպրոս, այնտեղ Ագապենորը կառուցում է Պաֆոսը և Հին Պաֆոսում կանգնեցնում է Աֆրոդիտեի տաճարը։ Տուն չի վերադառնում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Այս կերպարի պատվին է անվանակոչվել 1985 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Կարոլին Շումեյկերի և Յուջին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված (5023) Ագապենոր աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Фриц Граф : . Agapenor В: Новый Поли (ДНП). Том 1, Metzler, Штутгарт 1996 года, ISBN 3-476-01471-1, Sp. 231-м
* Георг Кнаак : Agapenor . В: Поли Realencyclopädie классической археологии (RE). Том I, 1, Штутгарт 1893, Sp. 733 ф.

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելների հերոսներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Տրոյական պատերազմ