Ելենա Վլադիմիրովնա

**Ելենա Վլադիմիրովնա** (, ), մեծ իշխանուհի, մեծ իշխան Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչի և Մեկլենբուրգ-Շվերինի դքսուհի Մարիա Պավլովնայի դուստրը, կայսր Ալեքսանդր II-ի թոռնուհին, հույն իշխան Նիկոլայի կինը, Հունաստանի թագավոր Գեորգիոս I-ի և նրա կնոջ՝ Օլգա Կոնստանտինովնայի դուստրը։

## Կենսագրություն
left|thumb|200px|Ելենան իր ընտանիքի հետ, ձախից աջ՝ Անդրեյ, Կիրիլ, Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ, Մարիա Պավլովնա, Ելենա և Բորիս
### Վաղ կյանք
Ելենան մեծ իշխան Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչի և Մարիա Պավլովնայի (ծննդյան տիտղոսը՝ Մեկլենբուրգ-Շվերինի դքսուհի) միակ դուստրն էր։ Մինչև աղջկա ընտանիքում հայտնվելը, Մարիա Պավլովնան ունեցել է չորս որդի, որոնցից մեկը մահացել է մանկության տարիներին։ Հոր կողմից նա կայսր Ալեքսանդր II-ի թոռնուհին էր, Ալեքսանդր III-ի զարմուհին և Նիկոլայ II-ի զարմուհին։

Ընտանիքն ապրել է Ցարսկոյե Սելոյում: Նրանք Սուրբ Ծնունդն անցկացրել են Գատչինայի պալատում՝ կայսր Ալեքսանդր III-ի ընտանիքի հետ: Նոր տարուց հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ ապրել է մինչև ապրիլի վերջ: Այնտեղ ընտանիքի հայրն ուներ իր սեփական նստավայրը՝ շքեղ Վլադիմիրի պալատը (այժմ՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Գորկու անվան գիտնականների տունը), որն այցելում էին քաղաքական գործիչներ, եվրոպական թագավորական ընտանիքների անդամներ, դերասաններ, գրողներ և արվեստագետներ: Գարնան գալուստով Վլադիմիրովիչները, ինչպես կոչվում էր Ռոմանովների տոհմի այս ճյուղը, կրկին տեղափոխվել են Ցարսկոյե Սելո: Երկու-երեք տարին մեկ ամբողջ ընտանիքը գնում էր այցելելու Մարիա Պավլովնայի հարազատներին Մեկլենբուրգ-Շվերինում: Ելենայի և նրա եղբայրների խոսած առաջին լեզուն անգլերենն էր՝ շնորհիվ իրենց դայակի՝ տիկին Միլիսենտ Քրոֆթսի: Երեխաները գործնականում չգիտեին ռուսերեն: Ծնողների հետ միասին երեխաները ճանապարհորդում էին Եվրոպայով մեկ՝ Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա և մնում է Կոբուրգում, Բեռլինում և Փարիզում: Բոլոր երեխաները մեծացել էին տանը՝ դաստիարակների հսկողության ներքո: Մանկության տարիներին Ելենան դյուրագրգիռ և նյարդային երեխա էր: Մի անգամ, երբ աղջիկը չորս տարեկանում լուսանկարվում էր մի նկարչի համար, նա վերցրել էր դանակը և սկսել է սպառնալ իր դաստիարակչուհուն: «Փոքրիկ տիկինը ուշադրությունը դարձրեց ինձ վրա, նրա աչքերը բոցավառվում էին զայրույթից», - հիշում է նկարչուհին այս դեպքի մասին: Նրա մորաքույրը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնան, գրել է, որ «Ելենան շատ անպարկեշտ և ամբարտավան տոն ունի, որը վանում է մարդկանց»:

Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչը գործնականում չէր զբաղվում իր երեխաների դաստիարակությամբ։ Նրանց մայրն էր ստանձնել այս հոգսերը։ Մարիա Պավլովնան իր երեխաների համար ամուսնություններ էր պլանավորում միայն «առաջին շրջանի» եվրոպացի արքայազների և արքայադուստրերի հետ։ Իր միակ դստեր համար նա ամուսին էր ընտրում Բադենի արքայազն Մաքսիմիլիանին, սակայն նշանադրությունը տեղի չի ունեցել թեկնածուի՝ արքայադստեր հետ ամուսնանալու ցանկության բացակայության պատճառով։ Ավելի ուշ Մաքսիմիլիանն ամուսնացել է Հանովերի Մարիա Լուիզայի հետ։

### Ամուսնություն
right|thumb|250px|Նիկոլայը, Ելենան և նրանց երեք դուստրերը, 1908 թվական
Ելենա Վլադիմիրովնայի ապագա ամուսինը՝ հույն իշխան Նիկոլայը, որին ընտանիքում բոլորն անվանել են «Նիկի Հույն», հաճախ է այցելել Ռուսաստանում գտնվող իր մորական կողմի ազգականներին։ Նա հույն թագավոր Գեորգի I-ի և Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչի զարմուհու՝ մեծ իշխանուհի Օլգա Կոնստանտինովնայի դուստրն էր։ Նիկոլայը մեծ իշխանուհի Ելենային առաջին անգամ հանդիպել է 1894 թվականին՝ Լիվադիայում հանգստանալիս։ Երկու տարի անց նրանք կրկին հանդիպել են կայսր Նիկոլայ II-ի թագադրման տոնակատարությունների ժամանակ։ Երիտասարդները համակրանք են զգացել միմյանց նկատմամբ։ Մեծ իշխանուհի Մարիա Պավլովնան բացասաբար է արձագանքել Նիկոլայի հետ հնարավոր ամուսնությանը։ Մեծ իշխան Կոնստանտին Կոնստանտինովիչը 1900 թվականի օգոստոսի 7-ին իր օրագրում գրել է. «Նիկին երկար ժամանակ ձիավարեց Ելենայի հետ, որին նա շատ էր սիրում, քանի որ նա էլ էր սիրում նրան, բայց Մարիա Պավլովնան նկատողություն արեց դստերը դրա համար և ասաց Գեորգիին՝ Գեորգի I-ի երկրորդ որդուն, որ Նիկին, քանի որ ապագա թագավոր չէր և չուներ որևէ կարողություն, չէր կարող ակնկալել Ելենայի հետ ամուսնանալ: Նա և Նիկին երկուսն էլ քայլում են այնպես, կարծես ջրի մեջ են ընկղմվել»:

Այնուամենայնիվ, Մարիա Պավլովնան համաձայնություն է տվել իր միակ դստեր ամուսնությանը հույն արքայազն Նիկոլայի հետ՝ այլ թեկնածուների բացակայության պատճառով: Հարսանիքը տեղի է ունեցել 1902 թվականի օգոստոսի 16-ին (29) Ցարսկոյե Սելոյում՝ կայսերական ընտանիքի անդամների և այլ հյուրերի ներկայությամբ: Իր դստեր համար Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչը Cartier ոսկերչական ընկերությունից պատվիրել է ադամանդե կոշնիկ, ինչպես նաև ադամանդե կորսաժի զարդարանք՝ աղեղի տեսքով, որը Ելենան հետագայում նվիրել է իր դստերը՝ Մարինային:

### Հաջորդ տարիները
մինի|Ելենա Վլադիմիրովնայի դիմանկարը, նկարիչ՝ Ֆիլիպ Դե Լասլոյ, 1914 թվական
Հարսանիքից հետո Նիկոլայը և Ելենան ապրել են Հունաստանում՝ հազվադեպ այցելելով Ռուսաստան: Ամուսնության առաջին չորս տարիների ընթացքում նրանց ընտանիքում ծնվել են երեք դուստրեր, որոնք հայտնի են եղել հազվադեպ գեղեցկությամբ: Մեծ իշխանուհին իր դուստրերին ռուսերեն չի սովորեցրել: 1917 թվականին՝ Կոստանդին I թագավորի գահից հրաժարվելուց հետո, արքայազն Նիկոլայի ընտանիքը մեկնել է արտասահման: Նրանք սկզբում բնակություն են հաստատել Շվեյցարիայում, ապա տեղափոխվել են Ֆրանսիա: Մեծ իշխանուհի Մարիա Պավլովնան ևս տեղափոխվել է այնտեղ երկու տարի անց: Ելենայի մայրը կյանքի վերջին ամիսներն անցկացրել է ֆրանսիական Կոնտրեքսևիլ քաղաքում, որտեղ մահացել է 1920 թվականի սեպտեմբերին: Մոր օժիտի մեծ մասը բաժին է հասել Ելենային, այդ թվում՝ ադամանդե թագ՝ կախազարդ մարգարիտներով, որը նա մի քանի տարի անց վաճառել է Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Մարիա Թեքցուն: Այժմ այդ թագը, որը կոչվում է «Վլադիմիր» թագ, գտնվում է բրիտանական միապետի անձնական հավաքածուում:

Աքսորում արքայազն Նիկոլայը սկսել է նկարչությամբ զբաղվել՝ ընտանիքը պահելու համար: 1923 թվականին Ելենայի և Նիկոլայի ավագ դուստրն ամուսնացել է հարավսլավացի արքայազն Պավել Կարագեոգիևիչի հետ: Երբ կրտսեր դուստր Մարինան ամուսնացել է Քենթի դուքս արքայազն Գեորգի հետ, Ելենան հաճախ է այցելել նրան Լոնդոնում: 1936 թվականին զույգը վերադարձել է Հունաստան: Երկու տարի անց արքայազն Նիկոլայը մահացել է սրտի կաթվածից: Ժամանակակիցների վկայությամբ՝ նրանց ամուսնությունը երջանիկ էր: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ելենա Վլադիմիրովնան մնացել է Հունաստանում: 1957 թվականի մարտին նա մահացել է՝ ապրելով իր բոլոր եղբայրներից ավելի երկար: Մահվանից երկու տարի առաջ Ելենան կորցրել էր իր դստերը՝ Եղիսաբեթին, որը մահացել էր քաղցկեղից 50 տարեկանում: Մեծ դքսուհին թաղվել է ամուսնու կողքին՝ Տատոյի թագավորական գերեզմանատանը: ​​Ելենա Վլադիմիրովնայի թոռներն են Քենթի ներկայիս դուքս Էդվարդը, արքայադուստր Ալեքսանդրան և Քենթի արքայազն Մայքլը: Ամերիկացի դերասանուհի Քեթրին Օքսենբերգը Ելենա Վլադիմիրովնայի ծոռնուհին է:

### Երեխաներ
Հունաստանի և Դանիայի արքայազն Նիկոլայի հետ ամուսնության ընթացքում Ելենա Վլադիմիրովնան ունեցել է երեք դուստր՝

* **Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր Օլգա** (11.06.1903-16.10.1997), 1923 թվականին ամուսնացել է արքայազն **[[Պավել Կարագեորգիևիչ|Պավել Կարաջորջևիչի]]** հետ, որը Հարավսլավիայի ռեգենտ էր 1934-1941 թվականներին։ Զույգն ունեցել է երկու որդի և մեկ դուստր։
* **Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր Եղիսաբեթը** (24.05.1904-11.01.1955), ամուսնացել է կոմս **Կարլ Թեոդոր ֆոն Թյորինգ-Ջետենբախի** հետ։ Զույգն ունեցել է որդի և դուստր։
* **Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր Մարինա** (13.12.1906-27.08.1968), 1934 թվականին նա ամուսնացել է Մեծ Բրիտանիայի թագավոր Գեորգ V-ի և Մերի Թեքցու որդու՝ **Քենթի դուքս արքայազն Ջորջի** հետ։ Զույգն ունեցել է երկու որդի և մեկ դուստր։

## Ծանոթագրություններ