Վակուումային ասպիրացիա

**Վակուումային** **ասպիրացիա,** դա ընթացակարգ է, որն օգտագործում է վակուումային սարք՝ սաղմը կամ պտուղը արգանդի վզիկի միջով հեռացնելու համար։ Պրոցեդուրան իրականացվում է աբորտ առաջացնելու համար՝ որպես թերի ինքնաբուխ աբորտի (այլապես հայտնի է որպես վիժում ) կամ պահպանված պտղի և պլացենցայի հյուսվածքի հեռացման կամ արգանդի լորձաթաղանթի նմուշ ստանալու համար (էնդոմետրիումի բիոպսիա)։ Այն ընդհանուր առմամբ անվտանգ է, և լուրջ բարդություններ հազվադեպ են լինում։

Որոշ աղբյուրներ կարող են օգտագործել ընդլայնում և էվակուացիա կամ «ներծծող» ընդլայնում և կյուրետաժ տերմինները վակուումային ասպիրացիայի համար, թեև այդ տերմինները սովորաբար օգտագործվում են հստակորեն տարբեր ընթացակարգերի համար։

## Պատմություն
Վակուումը որպես արգանդի պարունակությունը հեռացնելու միջոց, այլ ոչ թե նախկինում կոշտ մետաղական կյուրետի օգտագործումը, ստեղծվել է 1958 թվականին բժիշկներ Ու Յուանթայի և Վու Սյանչժենի կողմից Չինաստանում, սակայն նրանց աշխատությունը թարգմանվել է անգլերեն միայն հիսուն տարի անց, որը, ճանապարհ հարթեց այս ընթացակարգի չափազանց տարածված դառնալու համար։ Այժմ այն հայտնի է որպես ամենաանվտանգ մանկաբարձական պրոցեդուրաներից մեկը և փրկել է բազմաթիվ կանանց կյանքեր։

Կանադայում մեթոդը ստեղծվել և կատարելագործվել է Հենրի Մորգենտալերի կողմից՝ հասնելով 0,48% բարդությունների և 5000-ից ավելի դեպքերում ոչ մի մահ։ Նա Հյուսիսային Ամերիկայում առաջին բժիշկն էր, ով կիրառեց այդ տեխնիկան, որը հետո սովորեցրեց այլ բժիշկների օգտագործել։

Դորոթեա Քերսլեյքը մեթոդը ներմուծեց Միացյալ Թագավորություն 1967 թվականին և ԱՄՆ-ում հրապարակեց հետազոտություն, որն էլ ավելի տարածեց այդ տեխնիկան։

Հարվի Կարմանը Միացյալ Նահանգներում կատարելագործեց տեխնիկան 1970-ականների սկզբին` ստեղծելով Karman cannula, փափուկ, ճկուն կանուլա, որը խուսափում էր արգանդի վզիկի սկզբնական լայնացման անհրաժեշտությունից և այդպիսով նվազեցնում արգանդի պատռվածքի ռիսկերը։

## Կլինիկական օգտագործում
Վակուումային ասպիրացիան կարող է օգտագործվել որպես հղիության արհեստական ընդհատման մեթոդ, ինչպես նաև ինքնաբուխ վիժումից հետո բուժական պրոցեդուրա։ Գործընթացը կարող է նաև օգնել դաշտանային ցիկլի կարգավորմանը և էնդոմետրիումի բիոպսիայի համար նմուշ ստանալուն։ Ուսումնասիրությունը պարզել է, որ Կարմանի վակուումային ասպիրացիայի օգտագործումը էնդոմետրիումի բիոպսիայի համար ավելի անվտանգ տարբերակ է՝ համեմատած այլընտրանքների հետ, ինչպիսիք են սովորական էնդոմետրիալ կուրտաժը։ Այն նաև օգտագործվում է դադարեցնելու համար այն հղիությունները, որոնց կարող են բերել մեռալածնության։

Երբ օգտագործվում է որպես աբորտի ինքնաբուխ բուժում կամ որպես աբորտի բուժական մեթոդ, վակուումային ասպիրացիան կարող է օգտագործվել միայնակ կամ արգանդի վզիկի լայնացումով առաջին եռամսյակում (մինչև 12 շաբաթական հղիության տարիք )։ Ավելի զարգացած հղիությունների դեպքում վակուումային ասպիրացիան կարող է օգտագործվել որպես լայնացման և դուրս բերման ընթացակարգի մեկ քայլ։ Վակուումային ասպիրացիան վիրաբուժական միջամտությունն է, որն օգտագործվում է շատ երկրներում առաջին եռամսյակի գրեթե բոլոր աբորտների համար, եթե դեղորայքային աբորտը հարմար տարբերակ չէ։

## Ընթացակարգը

Վակուումային ասպիրացիան ամբուլատոր պրոցեդուրա է, որը սովորաբար ներառում է մի քանի ժամանոց կլինիկական գործընթաց։ Գործընթացը ինքնին սովորաբար տևում է 15 րոպեից պակաս։ Կախված բնակության վիճակից և տեղական օրենքներից, կարող են պահանջվել երկու հանդիպում և տարբեր այլ ընթացակարգեր, եթե վակուումային ասպիրացիան օգտագործվում է բուժական աբորտի համար։ Այս պրոցեդուրաների օգտագործման մեջ առկա է ասպիրացիայի աղբյուրի երկու տարբերակ ասպիրացիան կարող է ստեղծվել կամ էլեկտրական պոմպով (էլեկտրական վակուումային ասպիրացիա կամ EVA) կամ ձեռքով պոմպով (ձեռքով վակուումային ասպիրացիա կամ MVA): Ձեռքի 25cc կամ 50cc ներարկիչը կարող է գործել որպես ձեռքով պոմպ։ Այս երկու մեթոդներն էլ կարող են ստեղծել ասպիրացիայի նույն մակարդակը և, հետևաբար, համարվում են համարժեք բուժման արդյունավետության և անվտանգության տեսանկյունից։  Օգտագործման տարբերությունը հիմնականում կապված է մատակարարի նախապատվության հետ։

Բժիշկը գինեկոլոգիական հաելի է դնում հեշտոցում՝ արգանդի վզիկը պատկերացնելու համար։ Արգանդի վզիկը մաքրվում է, այնուհետև արգանդի վզիկի մեջ ներարկվում է տեղային անզգայացնող միջոց (սովորաբար լիդոկաին) պարացերվիկալ բլոկի կամ ներարգանդային ներարկման տեսքով։ Բժիշկը կարող է օգտագործել գործիքներ, որոնք կոչվում են «դիլատորներ» աստիճանաբար ավելի մեծ չափերով, որպեսզի նրբորեն բացեն արգանդի վզիկը, կամ բժշկական կերպով հրահրեն արգանդի վզիկի լայնացումը դեղորայքով կամ օսմոտիկ ընդլայնիչներով, որոնք կիրառում են մինչև պրոցեդուրան։ Վերջում արգանդի մեջ տեղադրվում է ստերիլ կանուլա։ Կանուլան կարող է կցվել խողովակի միջոցով պոմպին, եթե օգտագործվում է էլեկտրական վակուում, կամ ուղղակիորեն կցվում է ներարկիչին, եթե օգտագործվում է ձեռքով վակուումային ասպիրատոր։ Պոմպը ստեղծում է վակուում և ներծծում, որը դատարկում է արգանդի պարունակությունը, որը կամ մտնում է տարա կամ ներարկիչ։

Աբորտի կամ վիժման բուժման պրոցեդուրայից հետո արգանդից հեռացված հյուսվածքը հետազոտվում է ամբողջականության համար՝ համոզվելու համար, որ բեղմնավորման արգասիքը չի մնացել։ Սպասվող պարունակությունը ներառում է սաղմը կամ պտուղը, ինչպես նաև դեցիդուան, քորիոնիկ թավիկները, ամնիոտիկ հեղուկը, ամնիոտիկ թաղանթը և այլ հյուսվածքներ։ Սրանք բոլոր հյուսվածքներն են, որոնք հայտնաբերվում են նորմալ հղիության ժամանակ։

Բուժումից հետո խնամքը ներառում է կարճ դիտարկումը վերականգնման տարածքում և հետագա այցը մոտավորապես երկու շաբաթ անց։ Այս այցելությունների ընթացքում հնարավոր է, որ մատակարարը կարող է թեստեր կատարել վարակի առկայությունը ստուգելու համար, քանի որ արգանդի մեջ պահպանված հյուսվածքը կարող է վարակի աղբյուր լինել։

Վակուումային ասպիրացիայի ժամանակ օգտագործվող լրացուցիչ դեղամիջոցները ներառում են ՈՍՀԲ ցավազրկողները, որոնք կարող են սկսվել պրոցեդուրայից մեկ օր առաջ, ինչպես նաև միզոպրոստոլը արգանդի վզիկի հասունացման համար, ինչը հեշտացնում է արգանդի վզիկի լայնացումը։ Անհանգստությունից խուսափելու համար հիվանդին կարող են առաջարկվել ընթացակարգային հանգստացնող և ցավազրկում։

## Առավելությունները կտրուկ լայնացման և կուրտաժի նկատմամբ
Կտրուկ լայնացում և կյուրտաժ (D&C), որը նաև հայտնի է որպես *սուր կուրտաժ*, ժամանակին բուժման ստանդարտ էր արգանդի էվակուացիա պահանջող իրավիճակներում։ Այնուամենայնիվ, վակուումային ասպիրացիան մի շարք առավելություններ ունի կտրուկ D&C-ի նկատմամբ և շատ պարամետրերում հիմնականում փոխարինել է D&C-ին։  Պարզվել է, որ ձեռքով վակուումային ասպիրացիան ունի թերի էվակուացիայի և արգանդում պահպանված բեղմնավորման արտադրանքի ավելի ցածր տեմպեր։ Սուր կուրտաժը նույնպես կապված է Աշերմանի համախտանիշի հետ, մինչդեռ վակուումային ասպիրացիայի դեպքում, որ ունենա այս երկարաժամկետ բարդությունը։  Ընդհանուր առմամբ, պարզվել է, որ վակուումային ասպիրացիան ունի բարդությունների ավելի ցածր մակարդակ՝ համեմատած D&C-ի հետ։

Վակուումային ասպիրացիան կարող է օգտագործվել ավելի վաղ հղիության ընթացքում, երբ համեմատվում է սուր D&C-ի հետ։ Ձեռքով վակուումային ասպիրացիան միակ վիրահատական աբորտն է, որը հասանելի է հղիության վեցերորդ շաբաթից շուտ։

Վակուումային ասպիրացիան, հատկապես ձեռքով վակուումային ասպիրացիան, զգալիորեն ավելի էժան է, քան սուր D&C-ը։ Վակուումային ասպիրացիայի համար անհրաժեշտ սարքավորումներն արժեն ավելի քիչ, քան վիրաբուժական կյուրետների հավաքածուն։ Բացի այդ, կտրուկ D&C-ը սովորաբար տրամադրվում է միայն բժիշկների կողմից, վակուումային ասպիրացիա կարող է իրականացվել առաջադեմ պրակտիկայի կլինիկների կողմից, ինչպիսիք են բժիշկ օգնականները և մանկաբարձները, ինչը մեծապես մեծացնում է այս ծառայությունների հասանելիությունը։

Ձեռքով վակուումային ասպիրացիա չի պահանջում էլեկտրաէներգիա և, հետևաբար, այն կարող է տրամադրվել այնպիսի վայրերում, որոնք ունեն անվստահելի էլեկտրական սպասարկում կամ ընդհանրապես չկան։ Ձեռքով վակուումային ասպիրացիան ունի նաև անաղմուկ լինելու առավելությունը, առանց էլեկտրական վակուումային պոմպի ավելի բարձր աղմուկի, որը կարող է սթրեսային կամ անհանգստացնել հիվանդներին։

## Բարդություններ
Երբ օգտագործվում է հղիության տարհանման համար, վակուումային ասպիրացիան 98%-ով արդյունավետ է արգանդի ամբողջ պարունակությունը հեռացնելու համար։  Հիմնական բարդություններից մեկը հղիության պահպանված արտադրանքն է, որը սովորաբար պահանջում է երկրորդ ասպիրացիոն պրոցեդուրա։ Սա ավելի տարածված է, երբ պրոցեդուրան կատարվում է հղիության շատ վաղ՝ մինչև 6 շաբաթական հղիության տարիքը։

Մեկ այլ բարդություն է վարակը, որը սովորաբար առաջանում է բեղմնավորման չպահպանված արտադրանքի կամ հեշտոցային ֆլորայի (այլ կերպ հայտնի է որպես բակտերիաների) արգանդի ներմուծմամբ։ Վարակման մակարդակը 0,5% է։

Այլ բարդություններ առաջանում են 100 պրոցեդուրաներից 1-ից պակաս հաճախականությամբ և ներառում են արյան մեծ կորուստ, արգանդի վզիկի կամ արգանդի միջով խուղակի ստեղծում (պերֆորացիա), որը կարող է վնասել այլ ներքին օրգաններին։ Արյան թրոմբները կարող են ձևավորվել արգանդի ներսում և արգելափակել արգանդից արյունահոսության արտահոսքը, ինչը կարող է հանգեցնել արգանդի մեծացման և զգայունության։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Վակուում
Կատեգորիա:Վիժեցում