open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հազազ անատոլիական

**Հազազ անատոլիական** (), մորմազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
1 մ բարձրությամբ, փշոտ՝ կարճացած տերևակալած փշոտ ընձյուղներով և սակավաթիվ չտերևակալած փշերով թուփ է։ Տերևները նեղ էլիպսաձև են։ Պսակի խողովակը ներսում մերկ է, գլանաձև և զգալիորեն բաժակը գերազանցող։ Առէջաթելերը ծածկված են հազվադեպ մազերով։ Պտուղները մուգ գորշակարմիր են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի (Գորիսի շրջակայք) և Մեղրու (Ագարակ, Վահրավար) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տեսակն աճում է նաև Նախիջևանում և Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-1400 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև չոր քարքարոտ լանջերին, ճանապարհների երկարությամբ և ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է 2 պոպուլյացիա։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Մեղրու շրջանի Ագարակ ավանի շրջակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թփեր
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մորմազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
A Legendary Christmas

**A Legendary Christmas**, ամերիկացի երգիչ Ջոն Լեջենդի վեցերորդ ստուդիական և առաջին Սուրբծննդյան ալբոմը։ Թողարկվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։ 2018 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին Էսպերանսա Սփոլդինգը և Սթիվի Ուանդերը աջակցել են ալբոմի ներկայացմանը` համանուն շրջագայության ժամանակ։ Սա Լեջենդի առաջին ալբոմն է, որը չի թողարկվել «GOOD Music»-ի հետ։

## Պատմություն
Այս ալբոմը Լեջենդի առաջին տոնական ալբոմն է, որի մասին նա հայտարարեց 2018 թվականի հոկտեմբերի 1-ին սոցիալական մեդիայի միջոցով։ Նրա թվիթերում գրվել է․ «Այս ձմռանը պատրաստվեք «A Legendary Christmas»-ի համար։ Ես ունեմ Սուրբծննդյան նոր ալբոմ, որն ուղեկցվելու #ALegendaryChristmas շրջագայությամբ։  Նախքան ալբոմի թողարկումը Լեջենդը դարձել էր առաջին աֆրո-ամերիկացի տղամարդը, որը հաղթել է EGOT-ում՝ Էմմի, Գրեմմի, Օսկար և Թոնի։ Ավելի վաղ Լեջենդը հայտնել էր Սուրբծննդյան ալբոմ ստեղծելու իր մտադրության մասին՝ ասելով․ «Ես ստեղծել եմ Սուրբծննդյան նոր ալբոմ։ Ես վաղուց էի ուզում անդել դա»։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Լեջենդը VEVO-ի միջոցով միաժամանակ ներկայացրեց ալբոմի առաջատար երկու սինգլները՝ «Bring Me Love» և «Have Yourself a Merry Little Christmas»։

## Կառուցվածք
Առաջին՝ «What Christmas Means to Me» երգում Լեջենդը նվագում է շրթնահարմոն, մինչդեռ Սփալդինգը երգում է «Have Yourself a Merry Little Christmas»։ Ալբոմում ընդգրկված է տասնչորս երգ, որոնցից ութը Սուրբծննդյան դասական երգեր են, իսկ վեցը՝ Լեջենդի բնօրինակ երգեր։ Ալբոմը գործնականորեն թողարկվել է երգիչ-պրոդյուսեր Ռաֆայել Սաադիգի կողմից։

## Առևտրային ցուցանիշ
Ջոն Լեջենդի ծննդավայր ԱՄՆ-ում «A Legendary Christmas» ալբոմը Billboard 200 շքերթում զբաղեցրել է 26-րդ հորիզոնականը՝ 20,000 ալբոմի համարժեքային միավորով և 19,000 ալբոմի մաքուր վաճառքով։

## Երգացանկ
Կրեդիտները հարմարացվել են Vulture-ի կողմից։ Բոլոր երգերը արտադրվել են Ռաֆայել Սաադիգի կողմից։

## Շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջոն Լեջենդի երգեր
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան և ամանորյա երգեր
Ձվազարդ

[thumb|left|Հին հռոմեական [Օստիա Անտիկա|Օստիա քաղաքում]]
thumb
Ձ̩վազարդ, ձվաձև զարդապատկեր ճարտարապետության մեջ, սովորաբար միմյանցից բաժանվում են սուր սլաքներով կամ ջրային բույսերից վերցված երկարավուն տերևանման նախշերով։

Տվյալ զարդապատկերն իրենից ներկայացնում է քառորդ գլան (կատարված շրջանագծի քառորդով) և սովորաբար կիրառվում է սյուների խոյակներին և հոնիական օրդերների քիվերին ու կորնթոսյան օրդերներին։ Ձ̩վազարդերն հիմնականում օգտագործվում են քիվերը զարդարելու համար։ Հին հունական և հռոմեական ճարտարապետության մեջ սրանք կիրառվում էին առանձին անտաբլեմենտներն իրար միացնելու համար։ Ձվազարդն օգտագործվում էր նաև Վերածննդի ոճում և նեոկլասիցիստական ճարտարապետությունում։

Եզրավորված կամ տերևներով պատված ձվազարդերն անվանում են ծաղկազարդ ()

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Egg-and-dart ornament.jpg|Զարդանախշն օգտագործվում է շինության արտաքին տեսքը զարդարելու համար
Պատկեր:Egg molding.jpg|Ձվազարդ շինության քիվի վրա
Պատկեր:Ostia antica 84.JPG|Հնագիտական պեղումներ Օստիա Անտիկայում
Պատկեր:Perge - Architekturfragment 1 Eierstab.jpg|Ճարտարապետական բեկոր զարդարված ձվազարդով, Անաթլիա
Պատկեր:Détail de la cheminée de la grande salle - orbes et dards.JPG|Ձուլվածք Ֆրանսիայի Լուար և Շեր դեպարտամենտի Բլոիս քաղաքի հյուրանոցի քիվին
Պատկեր:Detall de les columnes - Gran Mesquita de Kairuan.jpg|Կայրուանի մեծ մզկիթ
Պատկեր:Orna100-Blatt-Eierstab.png


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ճարտարապետական տարրեր
Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Սերգեյ Ֆեդորչուկ

**Սերգեյ Ֆեդորչուկ** (, ), ուկրաինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2002):

Մինչև 14 տարեկան տղաների խմբում 1995 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։ Ուկրաինայի տարբեր տարիքային խմբերում և տարբեր կատեգորիաներում բազմակի չեմպիոն է դարձել։

Բազմաթիվ միջազգային մրցաշարերի հաղթող է, այդ թվում՝ 2011 թվականին Իսպանիայի Ռոկետաս դե Մարե, в 2014 году в Юрмале (Латвия) քաղաքում կայացած, 2015 թվականին Ֆրանսիայի Վանդյովր քաղաքում կայացած, 2017 թվականին Իսպանիայի Մալյորկ քաղաքում կայացած։ 2012 թվականին դարձել է Փարիզի բաց մրցաշարի հաղթող։

Ուկրաինայի հավաքականի կազմում մասնակցել է տարատեսակ մրցաշարերի, այդ թվում՝ Խանտի-Մանսիյսկում կայացած Աշխարհի գավաթի (2009) մրցաշարին, լեհական Լեգնիցեում կայացած Եվրոպայի (2013) և Մինսկում (2017) կայացած մրցաշարերին։

Ներկայացնում է Վիննիցա քաղաքը, վերջին տարիներին փաստացի բնակվում է Ֆրանսիայում։

## Անձնական կյանք
Կինը՝ Կամիլլան, ֆրանսուհի է, ուեն մեկ դուստր։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://artkvadrat.com/actor/fedorchuk
* Շախմատի միջոցով ապրուստի միջոց եմ հայթայթում և կերակրում ընտանիքիս 

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Մարտի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի շախմատիստներ
Կելվին Ամիան

**Կելվին Ամիան** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Թուլուզի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Թուլուզ
Ամիանը Թուլուզի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2016 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Օլիմպիկ Մարսելի դեմ խաղում։ 2017 թվականի օգոստոսի 20-ին Ամիանը գոլային փոխանցում տվեց Մաքս Գրադելին Պարի Սեն-Ժերմենի դեմ խաղում, սակայն Թուլուզը պարտվեց 6-2 հաշվով։ Նոյեմբերի 29-ին ֆրանսիացին հեռացվեց խաղադաշտից Նիսի դեմ խաղում՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման 79-րդ րոպեին։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց 2018 թվականի մարտի 3-ին՝ Մեցի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Ամիանը իրավասու է ներկայացնել Ֆրանսիան և Կոտ դ'Իվուարը միջազգային ասպարեզում։ Նա հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի հունվարի 7-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ամիանի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Ամիանը transfermarkt-ում
* Ամիանը soccerbase.com-ում
* Ամիանը WhoScored.com կայքում
* Ամիանը Թուլուզի պաշտոնական կայքում 
* Ամիանը Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 
* Ամիանը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Ամիանը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպեցիայի ֆուտբոլիստներ
Քսենյա Լարինա

**Քսենյա Լարինա** (, ), ռուս լրագրող, «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանի լրագրող (1991 թվականից)։

## Կենսագրություն
Ռադիոհաղորդավար և թարգմանիչ Անդրեյ Բարշևի (1935-2006 թվականներ) և Վնեշտորգի աշխատակցուհի Լյուդմիլա Բարշևայի (Օվչիննիկովա) (1938-2008 թվականներ) դուստրը։

Ավարտել է Մոսկվայի Ուսաչյով փողոցի թիվ 45 դպրոցը։ Երկրորդից մինչև երրորդ դասարանները ապրել է Ալժիրում, որտեղ այդ ժամանակ աշխատել է նրա հայրը։

1985 թվականին կարմիր դիպլոմով ավարտել է Անատոլի Լունաչարսկու անվան Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանը։

Նրա համակուրսեցիներն են եղել Դմիտրի Պեվցովը, Նիկոլայ Դոբրինինը և Վլադիմիր Վինոգրադովը։ Քսենյա Լարինան աշխատել է Ալեքսանդրինսկի և «Սատիրիկոն» թատրոններում որպես դերասանուհի, 1991 թվականի օգոստոսից հետո նա հեռացավ թատրոնից։ 1990 թվականից տպագրվել է թերթերում և ամսագրերում, «Քսենյա Լարինա» կեղծանունով «Նոստալգիա» ռադիոյում երաժշտական հաղորդումներ է վարել։ Որոշ ժամանակ հեռուստատեսությունում ֆիլմին նվիրված հաղորդում է վարել։

«Էխո Մոսկվի» ռադիոյի ծրագրերի հաղորդավար՝ «4 րոպե թատրոնի հետ», «25-րդ կադրը», «Բոլորը դուրս», «Գրքային խաղատունը», «Դիֆիրամբ», «Կրեմլի պալատները», «Կադրերի բաժին», «Ծնողական ժողովը», «Թատերական հրապարակը», «Մարդ հեռուստատեսությունից», «Խաղահրապարակ», «Փոխանցումատուփ», «Ինչպես ֆիլմում», «Խոսենք ռուսերեն», «Տրետյակովյան հավաք», «Սմեշարիկներ», «Առասպելներ Ռուսաստանի մասին», «Հաջողություն», «Թանգարանային պալատներ», «Մշակութային շոկ», «Մեր սիրելի Նիկիտա Սերգեևիչը»։

2010 թվականի մարտին նա ստորագրեց «Պուտինը պետք է հեռանա» ռուսաստանյան ընդդիմության կոչը։

2017 թվականի հոկտեմբերին նա հեռացել է Ռուսաստանից, Վլադիմիր Սոլովյովի հետապնդման պատճառով, որին «Էխո Մոսկվի» թերթի գլխավոր խմբագիր Ալեքսեյ Վենեդիկտովը համարում էր լրագրողության ֆիզիկական վերացման շարժառիթ։ 2018 թվականի նոյեմբերին նա վերադարձավ երկիր։

## Անձնական կյանք
* Առաջին ամուսինը՝ դերասան Նիկոլայ Դոբրինին
* Երկրորդ ամուսինը՝ Ռինատ Վալիուլին (ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 23-ին), «Էխո Մոսկվի» թերթի գլխավոր խմբագրի տեղակալը, ունի դուստր նախորդ ամուսնությունից։
* Որդին՝ Օլեգ Վալիուլին (ծնվել է 1994 թվականին), կարմիր դիպլոմով ավարտել է Շոպենի երաժշտական դպրոցը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քսենյա Լարինան Էխո Մոսկվի կայքում
* Աշխատակիցներ «Էխա»։ Քսենյա Լարինա
* Տեսանյութ, «Բոլորը դուրս»
* Տեսանյութ, «Խաղահրապարակ»
* Տեսանյութ, «Խոսենք ռուսերեն»
* Հարցազրույց Քսենյա Լարինայի հետ (1999 թվական)
* Տեսանյութ, Քսենյա Լարինան «Грани-ТВ»-ում

Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Փոքր Օլիմպոս

**Ուլուդաղ** ( թարգմանաբար «Բարձր լեռ»), հնագույն ժամանակներում՝ **Փոքր [[Օլիմպոս]]**, Միզիական կամ Վիֆիական Օլիմպոս, (), Ուլուդաղ լեռնաշղթայի ամենանշանավոր լեռնագագաթը, ինչպես նաև Փոքր Ասիա թերակղզու արևմտյան մասի ամենաբարձր գագաթը։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է 2542 մետր։ Գտնվում է Ստամբուլից 150 կմ, իսկ Բուրսայից 35 կմ հարավ հեռավորության վրա։

## Պատմություն
Հերոդոտոսը վկայում է սարսափելի վարազի մասին, որին տեսել է Միսիական Օլիմպոսում։ Վարազի որսի ժամանակ մահացել է իր որդի Լիդիայի արքա Կրեսոսը։

Միջին դարերում հայտնի էր որպես մենաստան ուղղափառ բյուզանդական վանականների համար, որի պատճառով 1317 թվականին թուրքերի կողմից նվաճվելուց հետո էլ երկար ժամանակ լեռը կոչվել է «Кешиш-даг» (բառացի «վանականների լեռ»)։ Առաջին ճգնավորները լեռան քարանձավներում հաստատվել են Դիոկղետիանոսի ժամանակներից։ Հայտնի էր «Պոլհարմոնիկ վանքը», որի հոգևոր որդիներից 9-րդ դարում եղել է Մեֆորդի Մորավացին։ Փոքր Օլիմպոսի մյուս հայտնի ճգնավորը եղել է Պլատոն Ստուդիտը (VIII դար), որի անունը կապված է մենաստանի հետ կամ էլ հոգևորականների ապրելու վայրի հետ «Символех» («Символов») և «Сакудион» ()։

Պլատոն վանականը իր սխրագործություններով լեռան շուրջն է գրավել իր հարազատներին, որը պատմության մեջ մտել է որպես Ֆեդորա Ստուդիտ։ Մենաստաններից մեկի վանահայրը 10-րդ դարի առաջին կեսին եղել է մանկավարժ ալան Եֆրիմին։ Փոքր Օլիմպոս լեռան հետ կապվում է նաև Հովհաննես Մեծի գործունեությունը։

## Ժամանակակից
1933 թվականին այստեղ հյուրանոց է կառուցվել և անցկացվել մայրուղի։ Ներկայում հայտնի է որպես խոշորագույն լեռնադահուկային հանգստյան գոտի Թուրքիայի արևմտյան մասում։ 1961 թվականին Ուլուդաղը հայտարարվել է Ազգային Պարկ։
## Գրականություն
* Улудаг (Кешидаг, Мизийский или Вифинский, Олимп), Ужи — Фидель. — М, Սովետական մեծ հանրագիտարան, 1956 թ․։ Բորիս Վվեդենսկի, 1949—1958, գլուխ 44, էջ 192։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուրսայի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգային այգիներ
Գորտնուկ երկարատերև

**Գորտնուկ երկարատերև** (), գորտնուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
50-150 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Սրացած, երկարավուն նշտարաձև ցողունային տերևները ունեն մինչև 20 սմ երկարություն։ Ծաղիկները դեղին են, իսկ պսակաթերթերը` 15-18 մմ երկարությամբ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է միայն Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում (Տաշիր քաղաքի, Սարատովկա, Նովոսելցովո, Կիզ-Կալա գյուղերի շրջակայք)։ Աճում է նաև Կովկասում (ցրված), Եվրոպայում, Սիբիրում, Հյուսիսային Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրանում, Միջին և Կենտրոնական Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1400-1500 մ բարձրությունների վրա, ճահիճներում, լճերի ափերին։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում` հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության  շրջանների մակերեսը՝ 10 կմ²-ից պակաս է։ Աճելավայրերի փոփոխության պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Տեսակի հիմնական տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս, այդ պատճառով էլ սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Գորտնուկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գետնաստղ ցեղակից

**Գետնաստղ ցեղակից** (), տորոնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
7-10 սմ բարձրությամբ, խիտ ճիմեր առաջացնող մոխրականաչ կիսաթփիկ է։ Ծաղկակիր ցողունները վեր բարձրացող են։ 1 մմ լայնությամբ տերևները գծային են և  ցողունի վրա դասավորված են 4-ական միմյանցից քիչ հեռացած օղակներով։ Ծաղկակիրները համարյա նստադիր են, վարդագույն, խմբված՝ 3-7-ական ցողունների գագաթին։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է Վերին Ախուրյանի (Ամասիայի շրջակայք) և Շիրակի (Ջաջուռի լեռնանցք, Արթիկի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է Վրաստանում (Աջարիա) և Արևելյան Անատոլիայում (Էրզրում)։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1700-1900 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, տափաստանային թփերի մացառուտներում, քարքարոտ լանջերին, քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում` հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճելավայրերի փոփոխության պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների նվազում։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Տորոնազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Այրք (քարանձավ)

**Այրք**, քարանձավ Հայաստանում, Երևանի Արաբկիր համայնքում, Հրազդան գետի ձախափնյակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քարանձավներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի քարանձավներ
Կատեգորիա:Երևանի աշխարհագրություն
Ռախել Կոհեն-Կագան

**Ռախել Կոհեն-Կագան** (, ծննդյամբ` Ռախիլ Յակովլևնա Լյուբարսկայա, ), իսրայելցի քաղաքական գործիչ և սիոնիստական շարժման ակտիվիստ, Իսրայելի անկախության հռչակագիրը ստորագրած երկու կանանցից մեկը։

## Կենսագրություն
Ռախիլ Յակովլևնա Լյուբարսկայան ծնվել է Օդեսայում, քաղաքում հայտնի փաստաբան Յակով (Յանկել  Իոսիֆովիչ) Լյուբարսկու և Միրիամ (Մարիա Մոիսեևնա) Բերնշտեյնի ընտանիքում, որոնք բնակվում էին Պուշկինսկայա փողոցի վրա գտնվող Շլյայնայի տանը։ Ավարտել է գիմնազիան, սովորել է Օդեսայի կանանց Բարձրագույն դասընթացներում, այնուհետև Սանկտ Պետերբուրգում մասնագիտացել է մաթեմատիկայի բնագավառում։ 1913 թվականին  ամուսնանում է բժիշկ Նոա Մոիսեևիչ Կագանի հետ (ծնված Ռիգայում, 1885—?), Բրեսլավսկու համալսարանի շրջանավարտ, որը հաջորդ տարի քրոջ և մոր հետ մեկնում է Պաղեստին։  Ռախիլը մնում է Օդեսայում մինչև 1919 թվականը։ 1919 թվականին «Ռուսլան» նավով գալիս է Հայֆա։ Նա դառնում է Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպության (WIZO)  առաջնորդներից մեկը Էրեց-Իսրայելում, 1938 թվականին ընտրվում է Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպության ղեկավար։

1932 թվականին  նշանակվում է Հայֆայի քաղաքապետարանի սոցիալական աջակցության կոմիտեի նախագահ և այդ պաշտոնում աշխատում մինչև 1946 թվականը։ 1946 թվականին  նշանակվում է Հրեական ազգային խորհրդի  սոցիալական  բաժնի պետ։ Նա հանդիսանում է Մոէցետ Հա-Ամի անդամ Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպությունից, 1948 թվականին ստորագրել է Իսրայելի անկախության հռչակագիրը, դառնալով` ստորագրողների մեջ երկրորդ կինը (հռչակագիրը ստորագրել է նաև Գոլդա Մեիրը)։

Քնեսեթի առաջին ընտրություններում Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպությունը ստացավ 1,2 % ձայն և մեկ տեղ, որը զբաղեցրեց Կոհեն-Կագանը։ Հետագայում նա միանում է Լիբերալ կուսակցությանը և 1961 թվականին պատգամավոր դառնում այդ կուսակցությունից։ Կոհեն-Կագանը ուներ երկու երեխա։

Ամուսնու քույրը` իսրայելցի մանկաբույժ, առողջապահության կազմակերպիչ Հելենա Մոիսեևնա Կագանը (1889, Տաշքենդ  — 1978, Երուսաղեմ), Իսրայելի մրցանակի դափնեկիր է (1975), հունգարացի և իսրայելցի ջութակահար Էմիլ Հաուզերի կինը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ռախել Կոհեն-Կագան 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Իսրայելի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հրեական ազգային խորհրդի անդամներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ջոն Բրաուն

**Ջոն Յանգ Բրաուն** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է թեթև հարձակվողի և ծանր հարձակվողի դիրքերում։ Սովորել է Միսսուրիի համալսարանում։ 1973 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Ատլանտա Հոքս» ակումբի կողմից՝ 10-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Չիկագո Բուլս», «Յութա Ջազ», «Ռեյեր Վենեցիա Մեստրե» և «Պերուջա» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 7 մրցաշրջան։ Ընդգրկվել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի մեջ (1974)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 486 խաղ, որոնցում հավաքել է 3614 միավոր (7,4 մ/խ), կատարել է 2126 անդրադարձ, 703 փոխանցում, 250 խլում և 76 բլոկշոտ։

1972 թվականին Բրաունը ընտրվել էր Մյունխենում անցկացվող Ամառային օլիմպիական խաղերի ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմի մեջ, բայց վնասվածքի պատճառով ստիպված եղավ չմասնակցել խաղերին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Գերմանիայում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Միսսուրիի համալսարանի շրջանավարտներ
Եկատերինա Վիլկովա

**Եկատերինա Նիկոլաևնա Վիլկովա** (, ), կինոյի և թատրոնի ռուս դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Եկատերինա Վիլկովան ծնվել է 1984 թվականի հուլիսի 11-ին Գորկիում։

2003 թվականին ավարտել է Նիժնի Նովգորոդի թատերական ուսումնարանը (Վ. Բոգոմազովի արվեստանոց)։

2006 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիան (Իգոր Զոլոտովիցկու և Սերգեյ Զեմցովի կուրս)։

Գեղարվեստական մարմնամարզության սպորտի վարպետի թեկնածու է։

2010-2011 եթերաշրջանում մասնակցել է Ռուսաստանի Առաջին ալիքի «Սառույց և կրակ» () հեռուստանախագծին։

## Անձնական կյանք
Եկատերինա Վիլկովան ամուսնացած է Իլյա Լյուբիմովի հետ։ Հարսանիքը կայացել է 2011 թվականի մայիսի 1-ին։ Նրանք ունեն մեկ դուստր՝ Պավլա (ծնվել է 2012 թվականի փետրվարի 11-ին) և մեկ որդի՝ Պյոտր (ծնվել է 2014 թվականի ապրիլի 6-ին)։

## Արվեստ
### Դերեր թատրոնում
* «Սիրելիներից մի բաժանվեք» (), Ալեքսանդր Վոլոդին, ռեժիսոր՝ Վիկտոր Ռիժակով — *Կատյա, Կոզլովա, Նա*

## Դերեր տեսահոովակներում
* 2010 թվականին նկարահանվել է Ալեքսանդր Լոմինսկու «Ты знала» երգի տեսահոլովակում,
* 2012 թվականին նկարահանվել է Դան Բալանի «Люби» երգի տեսահոլովակում։

## Ֆիլմագրություն
right|thumb|250px|«Ստիլյագաներ» ֆիլմի նկարահանման հրապարակում (կապույտ զգեստով)
[250px|right|thumb|[Գրիգորի Դոբրիգինն ու Եկատերինա Վոլկովան «Октябрь» կինոկենտրոնում «Սև կայծակ» ֆիլմի պրեմիերայի ժամանակ՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 21-ին]]

## Մրցանակներ
* 2011 թվական — RU.TV մրցանակ «Տարվա լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում

## Հեռուստատեսություն
2010-2011 թվականներին Եկատերինա Վիլկովան մասնակցել է Ռուսաստանի Առաջին ալիքի «Սառույց և կրակ» () հեռուստանախագծին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Եկատերինա Վիլկովան Рускино կայքում 
* Հարցազրույց
* Катю Вилкову не догонишь – Հարցազրույց «Российская газета» թերթին

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Անասնասար

**Անասնասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Թեքսարի լեռների հարավ-արևմտյան ճյուղավորություններում, Մալիշկա գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրություն 1601 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Կարարայի մարմար

200px|մինի|Կարարայի մարմար
**Կարարայի մարմար** (), մարմար, որ արդյունահանվում է Ապուանի Ալպերում` Կարարայի տարածքում։ Մարմարի ամենաարժեքավոր տեսակներից մեկն է համարվում։

## Պատմություն
Կարարայի քարաբեկորները կիրառվել են դեռևս էնեոլիթի դարաշրջանում։ Հռոմեական դարաշրջանում մարմարի կիրառումը մեծ մասշտաբներ է ընդունել։ Սկսած Հուլիոս Կեսարի տիրապետության շրջանից` Կարարայի սպիտակ մարմարը կիրառվել է հասարակական շինությունների և պատրիկների տների կառուցման համար։ Մարմարի` Հռոմ տեղափոխությունը իրականացվել է Լունի քաղաքի տարածքով, ինչն էլ արտացոլվել է նրա լատինական անվանման մեջ` «marmor lunensis»: Կարարայի մարմարից պատրաստված և այդ ժամանակներից մեզ հասած օբյեկտներից են Տրայանոսի սյունը, Պանթեոնը։

5-րդ դարից մարմարի արդյունահանումը գործնականում դադարեցվել է բարբարոսների արշավանքների պատճառով։ Մոտ 1000 թվականին հիմնադրվել է Կարարա գյուղը, իսկ 1250 թվականին վերսկսվել է մարմարի արդյունահանումը, որն օգտագործվել է Կարարայի եկեղեցու շինարարության համար։ Նիկոլո Պիզանոյի պատվերով մարմար է արդյունահանվել Պիզայի մկրտարանի կառուցման համար, ինչից հետո այն կրկին մեծ պահանջարկ է վայելել Եվրոպայում։ Հետագայում Կարարայի սպիտակ մարմարը մեծ քանակությամբ կիրառվել է հոգևոր շինությունների և ինտերիերի ձևավորման համար։ Կարարայի մարմարով են աշխատել իտալացի շատ քանդակագործներ ու ճարտարապետներ, մասնավորապես Նիկոլո Պիզանոն, Ջիովանի Պիզանոն, Միքելանջելոն անձամբ են ընտրել մարմարի բեկորներն իրենց ստեղծագործությունների համար։ Միքելանջելոյի Դավիթը քանդակված է Կարարայի մարմարից։ Դրանով են կառուցվել Սիենայի տաճարի ճակատամասը և Լոնդոնի Մարմարե կամարը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Michelangelo%27s_Pieta_5450_cropncleaned_edit.jpg|Պիետա, Միքելանջելո, Սուրբ Պետրոսի տաճար, Վատիկան
Պատկեր:Glasgow_City_Chambers_-_Carrara_Marble_Staircase_-_8.jpg|Քաղաքային պալատի հանդիսավոր աստիճանը, Գլազգո
Պատկեր:George_Washington_Greenough_statue.jpg|Ջորջ Վաշինգտոնի արձանը, Հորացիո Գրինոու, Ամերիկյան արվեստի սմիթսոնյան թանգարան

Պատկեր:Laocoön_and_His_Sons.jpg|Լաոկոոնն ու իր որդիները, Պիո-Կլեմենտինո թանգարան, Վատիկան
Պատկեր:Cattedrale_di_Santa_Maria_del_Fiore_-_panoramio.jpg|Սանտա Մարիա դել Ֆիորե, Ֆլորենցիա. սպիտակ սալիկային մարմարը Կարարայի մարմար է:
Պատկեր:Բարեկամության ձեռքեր 1.JPG|Բարեկամության ձեռքեր: Քանդակը հանդիսանում է ՀՀ մայրաքաղաք Երևանի և Իտալիայի Կարարա քաղաքի եղբայրության խորհրդանիշը: 


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Aldus Casa di Edizioni in Carrara (Hrsg.):* Carta Tematica delle Cave di Carrara, 1:8000*. italienisch, englisch, deutsch, französisch, o.A.
* Karlfried Fuchs: *Natursteine aus aller Welt, entdecken, bestimmen, anwenden*. Callwey, München 1997.
* Luciana und Tiziano Mannoni: *Marmor, Material und Kultur.* Callwey, München 1980, ISBN 3-766-70505-9.
* Mario Pinzari: *Methods, techniques and technologies for quarrying ornamental stones.* In: Marble in the world, hrsg. v. Società Editrice Apuana S.r.l., Carrara 1990.
* Dietmar Reinsch: *Natursteinkunde. Eine Einführung für Bauingenieure, Architekten, Denkmalpfleger und Steinmetze*. Enke, Stuttgart 1991, ISBN 3-432-99461-3.

## Արտաքին հղումներ
* Կարարայի կարիերա
* Ծննդյան տեղը` Կարարա «http://www.mining-enc.ru/k/karrara/», «Լեռնային հանրագիտարան» կայք

Կատեգորիա:Մարմար
Լեռնադահուկային հանգիստ

thumb|Լեռնադահուկային հանգստավայրերի բաշխումը ըստ երկրնի

[thumb|Հայտնի[ֆրանսիական լեռնադահուկային հանգստավայր «Կուրշեվել»]]
**Լեռնադահուկային հանգիստ**, տարածք լեռնային շրջանում հարմարեցված ակտիվ հանգստի և սպորտի համար, ինչպես կանոն, լեռնային, ձմեռային սպորտաձև՝  լեռնադահուկային սպորտ, սնոուբորդ, լեռնագնացություն, լեռնային տուրիզմ և այլն, ինչպես նաև իրակացվում են բուժական պրոցեդուրաներ։

## Ենթակառուցվածք
[thumb|[Սանտո Ստեֆանո ին Ասպրոմոնտե|Գամբարիե գտնվում է Մեսիանայի նեղուցի վրա]]
Լեռնադահուկային հանգստի ենթակառուցվածքը իր մեջ ներառում է՝ հյուրանոցներ, այցելուների համար այլ հարմարություններ, լեռնադահուկային սպորտի և սնոուբորդի համար նախատեսված ու հարմարեցված ուղեգծեր, լեռնադահուկային վերհան մեքենաներ,  սպորտային գույքի վարձակալման կետեր, հասարակական սննդի կետեր, կանգառներ,  բուժա-կանխարգելիչ հաստատություններ (բուժական ցեխeր, ջրային բուժում,  սպա սրահներ), շինություններ անիմացիոն ժամանցի (կինոթատրոններ, պարասրահներ, բոուլինգ, խաղասրահներ)։ Որպես կանոն, ձմեռային հանգիստը բաժանվում է երկու տիպի, մեկը դա լեռնադահուկային հանգիստն  է, մյուսը Սուրբ Ծնունդը Եվրոպայում կամ էլ լողափային հանգիստը։
[thumb|Լեռնադահուկային հանգստավայր [Էտնա հրաբուխի վրա]]

## Խոշորագույն լեռնադահուկային հանգստավայրերը
* **Ռուսաստան**
** Աբզակովո
** Շերեգեշ
** Սոչի
** Դոմբայ
* **Ղազախստան**
** Չիմբուլակ (Ալմաթի քաղաքի մոտակայքում)
** Տաբագան (Ալմաթի քաղաքի մոտակայքում)
* **Ուկրաինա**
** Բուկովել (2012 թվականին ճանաչվել է աշխարհում ամենաարագ աճող լեռնադահուկային հանգստավայրը)
* **Ավստրիա**
** Ինսբրուկ
* **ԱՄՆ**
** Սկվո-Վելլի

## Պատկերասրահ

Vista de Valle Nevado.jpg|Վալլե Նևադո, (Չիլի
Male Ciche.jpg|Մալե Ցիչէ, Լեհաստան
Perisher valley snow fields.jpg |Փերիշեր Սկի Ռեզորտ, Ավստրալիա
Sierra Nevada España (Spain) 10.JPG|Սիերրա Նևադա Սկի Սթեյշոն, Իսպանիա


## Գրականություն
* *Ветитнев А. М., Журавлева Л. Б.* Курортное дело М.: Кнорус, 2006 ISBN 5-85971-124-7

Կատեգորիա:Հանգիստ
Կատեգորիա:Լեռնադահուկային հանգիստ
Համաշխարհային սիոնիստական կոնգրես

**Համաշխարհային սիոնիստական կոնգրես**, սիոնիստական շարժման ներկայացուցիչների համաժողով, որն առաջին անգամ անցկացվել է 1897 թվականին Բազելում Թեոդոր Հերցլի ղեկավարությամբ։

## Կոնգրեսների պատմություն
Առաջին սիոնիստական կոնգրեսը (1897 թվականի օգոստոսի 29-ից 31-ը) նպատակ ուներ հրեա ժովրդի համար Պաղեստինում ստեղծել հայրենիք, որը պետք է ճանաչվեր միջազգային իրավունքով։ Կոնգրեսի նպատակների իրականացման համար ընդունվեց «Բազելյան  ծրագիրը» և ստեղծվեց  Համաշխարհային սիոնիստական կազմակերպությունը (ՀՍԿ)։

Առաջին Կոնգրեսին մասնակցում էին  204 պատվիրակներ 17 երկրների հրեական համայնքներից, որտեղ 1921 թվականից գործում են կուսակցական կազմակերպություններ։ 1897 թվականից մինչև 1946 թվականը կոնգրեսը անցկացվում էր երկու տարին մեկ եվրոպական տարբեր խոշոր քաղաքներում։ Սակայն Իսրայել պետության ստեղծումից հետո սկսեցին անցկացնել 4 տարին մեկ՝ Երուսաղեմում։ 2010 թվականի հունիսին կայացել է 36-րդ կոնգրեսը։

Սկզբում կոնգրեսը անցկացվում էր գերմաներեն լեզվով, բայց 1933 թվականից` անգլերենով։

Հատկանշական է, որ առաջին կոնգրեսը նախատեսված էր անցկացնել Մյունխենում, սակայն քաղաքի ուղղափառ համայնքի և «բողոքականների» (1890 թվականին  Գերմանիայի բարեփոխված համայնքների 3 առաջնորդների կողմից  ստորագրված հակասիոնիստական հռչակագրի կողմնակիցներ, տես «Ռեֆորմիստական  հուդաիզմ»)  դիմադրության պատճառով ստիպված տեղափոխեցին Բազել։

Կոնգրեսի անցկացման տարում 18 տարեկանը լրացած և սիոնիստական կազմակերպության անդամ ցանկացած հրեա իրավունք ունի մասնակցելու պատվիրակների ընտրությանը։  
   

Սիոնիստական կոնգրեսը հետագայում դարձավ Համաշխարհային սիոնիստական կոնգրես, որն անցկացվում էր 1 տարի ընդմիջումով (1897-1901), այնուհետև՝ 2 տարի (1903-1939 թթ.) մինչև Երկրորդ աշխարհամարտի սկիզբ, ութ տարի ընդմիջումով (1913 -1921) Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1897 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:Սիոնիզմ
Տիկին պետքարտուղար

**«Տիկին պետքարտուղար»** (), ամերիկյան հեռուստասերիալ է, որի գլխավոր դերակատարներն են Բարբարա Հոլը և Թեա Լեոնին։ Սերիալը մեկնարկել է CBS-ի եթերում 2014-2015 եթերաշրջանում։

2019 թվականի հունվարի 7-ից նախագիծը ցուցադրվում է Առաջին ալիքի եթերում։

2014 թվականի մայիսի 9-ին CBS-ը 2014-2015 թվականների եթերաշրջանում ցուցադրելու համար պատվիրեց հեռուստասերիալի առաջին եթերաշրջանի նկարահանումը։ Փորձնական դրվագը քննադատներից ստացել էր խառը վերանայումներ։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ալիքը հաստատեց հեռուստասերիալը և պատվիրեց առաջին եթերաշրջանի արտադրությունը։ 2015 թվականի հունվարի 12-ին ալիքը պատվիրեց երկրորդ եթերաշրջանը։ 2016 թվականի մարտի 25-ին CBS-ը պատվիրեց երրորդ եթերաշրջանի արտադրությունը։ 2017 թվականի մարտի 23-ին սերիալը երկարաձգվեց չորրորդ եթերաշրջանի համար։ 2018 թվականի ապրիլի 18-ին պատվիրվեց հինգերորդ եթերաշրջանի արտադրությունը։

## Սյուժե
Գործող պետքարտուղարը զոհվում է ավիավթարի հետևանքով ու նրա պաշտոնը նախագահ Կոնրադ Դալտոնը վստահում է ԿՀՎ-ի նախկին վերլուծաբան Էլիզաբեթ Մըքքորդին։  Վերջինիս՝ կարծրատիպերը կոտրելու ունակությունն ու արդյունավետ մտածողությունը կարևորագույն հատկանիշներն են, որոնք անհրաժեշտ են համաշխարհային քաղաքականության բարդությունները հաղթահարելու ու արդյունավետ որոշումներ կայացնելու համար։

## Դրվագներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով
Բիժուտերիա

300px|thumb
**Բիժուտերիան** (ֆրանսերեն bijouterie) ոչ թանկարժեք նյութերից պատրաստված զարդ,արտադրության մեջ օգտագործվում են տարբեր մետաղներ և ձուլվածքներ, թափանցիկ և գունավոր ապակու տարբեր տեսակներ, պլաստմաս, կերամիկա և այլն։ Արտաքինից բիժուտերիան կարող է շատ նման լինել «իսկական» ոսկերչական գործի, սակայն նրա արժեքն էականորեն ցածր է։

XX դարի կեսերից սկսած՝ բարձր նորաձևության վարպետների կամ նկարիչների  կողմից ստեղծված բիժուտերիան սկսվել է բարձր գնահատվել։

## Նյութեր
Սկզբնական շրջանում նորաձև զարդերը պատրաստվել են  ոչ թանկ քարերից, որոնք նման էին թանկարժեք քարերի, ինչպիսիք էին արհեստական քարերը կամ օրգանիկ ապակին։ Ժամանակակից բիժուտերիայում օգտագործվում են նյութերի լայն տեսականի։ Բարձրորակ բյուրեղները, ֆիանիտը նմանակում են ադամանդին, մի շարք կիսաթանկարժեք քարեր օգտագործվում են թանկարժեք քարերի փոխարեն։ Ոսկեջրման և արծաթաջրման օգնությամբ նմանակվում են թանկարժեք մետաղներին։ Էժանագին զարդերը կարող են պարունակել արճիճ, նիկել և այլ ձուլվածքներ։

Բիժուտերիան կարող է բաղկացած լինել պլաստիկից, կաշվից  կամ փայտից։ Իրերի մեջ կարող են կիրառվել տարբեր  ուլունքներ և  մարգարիտներ։

## Տես նաև
* Հարդարանք

## Գրականություն
* Յուրովա Ե․Ս․ Բիժուտերիայի փայլն ու աղքատությունը։ Ռուսաստանի և ԽՍՀՄ–ի ամենօրյա զարդարանքները, 1880-1980 թվականներ Մ․ Էտերնա 2016 թվական էջ 208 | isbn=978-5-480-00218-8

Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Կատեգորիա:Մետաղներ
Էվան Ն'Դիկա

**Էվան Ն'Դիկա** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի դեմ խաղում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Օսեր
Ն'Դիկան Օսերի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2017 թվականի հունվարի 27-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Կլերմոն Ֆուտի դեմ խաղում։ Փետրվարի 5-ին ֆրանսիացին կնքեց իր առաջին պայմանագիրը։ Օգոստոսի 8-ին նա գոլային փոխանցում տվեց Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի Ռեդ Ստարի դեմ խաղում։ Օսերի կազմում Ն'Դիկան անցկացրեց 16 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլային փոխանցման հեղինակ։

### Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտ
2018 թվականի հուլիսի 5-ին Ն'Դիկան 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի հետ։ Իր դեբյուտը Բունդեսլիգայում նշեց օգոստոսի 25-ին՝ Ֆրայբուրգի դեմ խաղում։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց սեպտեմբերի 20-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Օլիմպիկ Մարսելի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը Այնտրախտի կազմում խփեց սեպտեմբերի 30-ին՝ Հանովերի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Ն'Դիկան իրավասու է ներկայացնել Ֆրանսիան և Կամերունը միջազգային ասպարեզում։ Նա հանդես է եկել Ֆրանսիայի բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի հունվարի 7-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ն'Դիկան transfermarkt-ում
* Ն'Դիկան soccerbase.com-ում
* Ն'Դիկան WhoScored.com կայքում
* Ն'Դիկան Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի պաշտոնական կայքում
* Ն'Դիկան Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 
* Ն'Դիկան ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Ն'Դիկան Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Օսերի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Google Play Music

**Google Play Music**, երաժշտության և ձայնարկության հոսքային հաղորդման ծառայություն և երաժշտության առցանց պահոց, որը ղեկավարվում է Google-ի կողմից։ Ծառայությունը ներկայացվել է 2011 թվականի մայիսի 10-ին և հրավերների վրա հիմնված վեցամսյա բետա-ժամանակահատվածից հետո հասանելի դարձել հանրության համար նոյեմբերի 16-ից։

Ստանդարտ հաշիվ ունեցող օգտատերերը կարող են իրենց անձնական գրադարաններից անվճար բեռնել և լսել մինչև 50 000 երգ։ YouTube Red-ի հետ համատեղ վաճառվող «Ամեն ինչ ներառված է» բաժանորդագրությունը թույլ է տալիս օգտատերերին լսել Google Play Music-ի ցանկի ցանկացած երգ։ Օգտագործողները կարող են իրենց գրադարանի համար ձեռք բերել լրացուցիչ երգեր Google Play-ի երաժշտական խանութի միջոցով։ Համացանցին միացված սարքերի համար երաժշտություն լսելուց բացի Google Play Music բջջային հավելվածները թույլ են տալիս պահպանել և լսել երաժշտությունը ավտոնոմ ռեժիմում։

## Առանձնահատկություններ
### Ստանդարտ հաշիվ
Google Play Music-ը բոլոր օգտատերերին անվճար տրամադրում է մինչև 100 000 ֆայլ պահպանելու հնարավորություն։ Օգտատերերը կարող են լսել երգեր վեբ նվագարկիչի ծառայության և բջջային հավելվածի միջոցով։ Ծառայությունը ստուգում է օգտագործողի հավաքածուն և համադրում ֆայլեր Google-ի ցուցակում, որոնք կարող են փոխանցվել կամ բեռնվել մինչև 320 Կբիթ/վայրկյան արագությամբ։ Ցանկացած ֆայլ, որը չի համադրվում, վերբեռնվում է Google-ի ծառայություն հոսքային փոխանցման կամ կրկնակի բեռնման համար։ Google Play Store-ի միջոցով ձեռք բերված երգերը չեն ենթարկվում 50 000 երգի սահմանափակմանը։

Ներբեռնելու համար աջակցվող ֆայլի ձևաչափերն են՝ MP3, AAC, WMA, FLAC, Ogg կամ ALAC։ Փոխարկումից հետո ֆայլերը կարող են ունենալ մինչև 300 ՄԲ ծավալ։

Օֆլայն լսելու համար երգերը կարելի է ներբեռնել բջջային հավելվածում։

### Պրեմիում օգտատերեր
Google Play Music-ի վճարովի բաժանորդագրության շնորհիվ ստանդարտ առաջարկվող ծառայություններից բացի օգտատերերը հնարավորություն են ստանում առանց գովազդի լսելու մինչև 40 միլիոն երգ։ Նոր օգտատերերին առաջարկվում է մեկանգամյա օգտագործման 30-օրյա անվճար փորձնական տարբերակ Google Play Music-ին բաժանորդագրվելու համար։

### Հենահարթակներ
Համակարգչով կարելի է երաժշտություն լսել Google Play-ի կայքի Google Play Music-ի հատուկ բաժնում։

Սմարթֆոններով և պլանշետներով կարելի է երաժշտություն լսել Android և iOS օպերացիոն համակարգերի համար նախատեսված Google Play Music-ի բջջային հավելվածի միջոցով։ Google Play Music-ի գրադարանից կարող է օգտվել մինչև հինգ սմարթֆոն և մինչև տասը սարքավորում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:Android համակարգ
Կատեգորիա:IOS-ի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսների ծրագրային ապահովում
Ժան-Կլեր Տոդիբո

**Ժան-Կլեր Տոդիբո** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Բարսելոնայի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Թուլուզ
Տոդիբոն Թուլուզի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2018 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Բորդոյի դեմ խաղում։ Օգոստոսի 25-ին նա գոլային փոխանցում տվեց Մաքս Գրադելին Նիմ Օլիմպիկի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 1-0 հաշվով։ Սեպտեմբերի 1-ին Տոդիբոն հեռացվեց խաղադաշտից Գենգանի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 26-րդ րոպեին։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց սեպտեմբերի 30-ին՝ Ռենի դեմ խաղում։ Թուլուզի կազմում Տոդիբոն անցկացրեց 10 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի և 1 գոլային փոխանցման հեղինակ։

### Բարսելոնա
2019 թվականի հունվարի 8-ին 4 տարվա պայմանագիր կնքեց Բարսելոնայի հետ, որը պետք է ուժի մեջ մտներ հուլիսի 1-ին, երբ նրա պայմանագրի ժամկետը Թուլուզի հետ ավարտվում էր։ Այնուամենայնիվ, նրա տրանսֆերը առաջ բերվեց, և ֆրանսիացին Բարսելոնային միացավ հունվարի 31-ին՝ ստանալով 6 համարի մարզաշապիկը։ Իր դեբյուտը Լա Լիգայում նշեց ապրիլի 13-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Հուեսկայի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Տոդիբոն ներկայացրել է Ֆրանսիան մինչև 20 տարեկանների երիտասարդական հավաքականում։ 2019 թվականին նա Մ20 հավաքականի կազմում մասնակցեց աշխարհի առաջնությանը՝ խաղադաշտ դուրս գալով միայն Մալիի դեմ խաղում։ Ֆրանսիան դուրս մնաց մրցաշարի 1/8 եզրափակչից՝ 2-3 հաշվով պարտվելով Միացյալ Նահանգներին։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի հուլիսի 28-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տոդիբոյի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Տոդիբոյի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Տոդիբոն transfermarkt-ում
* Տոդիբոն soccerbase.com-ում
* Տոդիբոն WhoScored.com կայքում
* Տոդիբոն Բարսելոնայի պաշտոնական կայքում
* Տոդիբոն Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում
* Տոդիբոն Լա Լիգայի պաշտոնական կայքում
* Տոդիբոն Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Գայոս Մուսոնիոս Ռուֆոս

**Գայոս Մուսոնիոս Ռուֆոս** (, ), հռոմեացի փիլիսոփա. ստոիկյան դպրոցի ներկայացուցիչ։ Ուսուցանել է Հռոմում Ներոն կայսեր օրոք, մ.թ. 65 թվականին արտաքսվել է, վերադարձել է քաղաք Ներոնի գահընկեցությունից հետո։ Նորից արտաքսվել է Հռոմից Վեսպասիանոս կայսեր օրոք, վերադարձել է Հռոմ կայսեր մահից հետո։ Նրա երկերից և դասախոսություններից պահպանվել են միայն ծաղկաքաղ հատվածներ մ.թ. V դարի հույն հեղինակ Ստոբեոսի մոտ։ Մուսոնիոս Ռուֆոսի փիլիսոփայությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել ուշ անտիկ և քրիստոնյա հեղինակների վրա։ Էպիկտետոսի ուսուցիչն է։

Մուսոնիոս Ռուֆուսը ավելի շատ ուշադրություն է դարձրել բարոյագիտության և ոչ բնափիլիսոփայության ու տրամաբանության վրա։ Նրա փիլիսոփայական հայացքները մոտ են Էպիկտետոսին, սակայն առավել իրապաշտ և սոցիալական ուղղվածության է` բաղկացած է կոնկրետ կենցաղային առօրյա իրավիճակներում վարվեցողության կանոններից։ Նրա կենտրոնական համոզմունքն է, որ բոլոր մարդիկ ունեն առաքինի կյանք վարելու նախադրյալներ։

## Երկեր
* Cora Lutz, (1947), Musonius Rufus: The Roman Socrates. Printed in: Yale Classical Studies, Volume X. Edited by A. R. Bellinger. Yale University Press (անգլերեն թարգմանությամբ և ծանոթագրություններով)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Античная философия: Энциклопедический словарь. М., 2008. С.496-498. 
* J. T. Dillon, (2004), Musonius Rufus and Education in the Good Life: A Model of Teaching and Living Virtue. University Press of America. ISBN 0-7618-2902-4
* Pieter Willem Van Der Horst: Musonius Rufus and the New Testament. A Contribution to the Corpus Hellenisticum. In: Novum Testamentum Nr. 16 (1974), S. 306—315.

Կատեգորիա:1-ին դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հռոմեացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բուսակերներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ստոյիկականություն
Կատեգորիա:Տղամարդ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իրավունքի փիլիսոփաներ
Հակոբ Սիմիդյան

**Հակոբ Կարապետի Սիմիդյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, երկրաբան, Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության վարչության անդամ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։ ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության քարտուղար։ 2021 թվականի օգոստոս-դեկտեմբեր ամիսներին ՀՀ վարչապետի գլխավոր խորհրդական։ 2021 թվականի դեկտեմբերի 10-ից ՀՀ շրջակա միջավայրի նախկին նախարար (2021-2025)։

## Կրթություն
2000 թվականին ավարտել է Երևանի Նիկոլայ Գոգոլի անվան թիվ 35 դպրոցը։ 2004 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանական ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեություն
2009-2012 թվականներին որպես էլեկտրոնային կայքի համակարգողի օգնական աշխատել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթում։ 2012-2018 թվականներին եղել է ԱԺ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանի օգնական։

2015 թվականիի մայիսի 30-ին ընտրվել է Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության Վարչության անդամ։

2018 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ Տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարի տեղակալ։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի ընտրություններում պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» դաշինքի համապետական ցուցակով։

2019 թվականի հունիսի 16-ին տեղի ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրվել է ՔՊ վարչության անդամ։

2021 թվականի օգոստոսի 2-ից մինչև դեկտեմբերի 10 ՀՀ վարչապետի գլխավոր խորհրդական։

2021 թվականի դեկտեմբերի 10-ին նշանակվել է ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարար։

2025 թվականի հուլիսի 16-ին ազատվել է ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարի պաշտոնից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Սիփան Փաշինյան

**Սիփան Արտակի Փաշինյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության վարչության անդամ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Սիփան Փաշինյանը ծնվել է 1991 թվականի ապրիլի 28-ին Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքում։ 2008 թվականին ընդունվել է ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղ՝ «Ինֆորմատիկա և կիրառական մաթեմատիկա» ֆակուլտետ։

2009-2011 թվականներին մեկնել է ժամկետային զինվորական ծառայության՝ ՀՀ ԶՈՒ հատուկ նշանակության բրիգադ։

2015-ին վերականգնել է ուսումը ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղում՝  «Ինֆորմատիկա և կիրառական մաթեմատիկա» ֆակուլտետ։

2011-2013 թվականներին աշխատել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի տնօրենի օգնական, 2013-2014 թվականներին՝ «Մեր Տպարան» ՍՊԸ  տպագրիչ,  2014-2015 թվականներին՝ «Մեր Տպարան» ՍՊԸ նյութա-տեխնիկական ապահովող,  2015-2018 թվականներին՝ «Մեր Տպարան»  ՍՊԸ փոխտնօրեն,

2018 թվականի մայիս-դեկտեմբեր ամիսներին՝ ՀՀ տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարությունում՝  վարչական վերահսկողության և համայնքային ծառայության վարչության խորհրդական։

2015 թվականից՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հիմնադիր անդամ։ 
2015 թվականից՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վերահսկող հանձաժողովի անդամ։ 2016 թվականից՝  «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վերահսկող հանձաժողովի նախագահ։

Հասարակական-քաղաքացիական շարժումներին ակտիվ ներգրավված է եղել 2011 թվականից։

2017 թվականի Խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ առաջադրվել է  «ԵԼՔ» դաշինքի պատգամավորության թեկնածու թիվ 13-րդ ընտրատարածքում։

2018 թվականի սեպտեմբերին ղեկավարել է   «Իմ քայլը»  դաշինքի նախընտրական շտաբը՝ Երևանի ավագանու ընտրություններում։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի թիվ 13 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով։  

2019 թվականի հունիսի 16-ին տեղի ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրվել է ՔՊ վարչության անդամ։

Պարգևատրվել է ՀՀ ՊՆ պատվոգրով (2016 թվական)։

## Կրթություն
2008 թվականին ընդունվել է ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղ՝ «Ինֆորմատիկա և կիրառական մաթեմատիկա» ֆակուլտետ։

2009-2011 թվականներին մեկնել է ժամկետային զինվորական ծառայության՝ ՀՀ ԶՈՒ հատուկ նշանակության բրիգադ։

2015 թվականին վերականգնել է ուսումը ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղում՝ «Ինֆորմատիկա և կիրառական մաթեմատիկա» ֆակուլտետ։

## Աշխատանքային գործունեություն
2016 թվականի հոկտեմբերի 30-ին ընտրվել է Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության վարչության անդամ։

2018 թվականի Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրությունների ժամանակ եղել է «Իմ քայլը» դաշինքի քաղաքապետի թեկնածու Հայկ Մարությանի նախընտրական շտաբի ղեկավարը։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի ընտրություններում պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» դաշինքի համապետական ցուցակով։

## Ընտանիք
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի եղբորորդին է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Պիկ մկնիկը

**Պիկ մկնիկը** (), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է ըստ Վիտալի Բիանկիի համանուն հեքիաթի, 1978 թվականին՝ ռեժիսոր Գենադի Սոկոլսկու կողմից։

Մուլտֆիլմում որևէ բառ չի արտասանվում, հնչում է միայն երաժշտություն։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը միայնակ փոքրիկ մկնիկի մասին է, որը փորձում է գոյատևել վտանգավոր անտառում։ Սակայն մի անգամ ընկնելով բարի մարդկանց տուն` ընկերանում է բարի երեխաների հետ, ովքեր նրան ապաստարան են տալիս ու կերակրում։

## Նկարահանող խումբ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Энциклопедия отечественной мультипликации (авт. Сергей Капков, «Алгоритм», 2006)

Կատեգորիա:1978 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Ոջլախոտ գարշահոտ

**Ոջլախոտ գարշահոտ** (), գորտնուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Անդուր հոտով 15-50 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է, որը խիտ ծածկված է գեղձային մազիկներով։ Կոթունավոր տերևները երկար են, կլորավուն ուրվագծով, եռաբաժան և կտրտված են ռոմբաձև–կլորավուն մասերի։ Ողկույզները սակավածաղիկ են։ Ծաղիկները զիգոմորֆ են, ունեն խթան։ 25 մմ երկարությամբ ծաղկապատի մասերը կապույտ են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Արագածի (լեռնագագաթ՝ Արագած) և Զանգեզուրի (լեռնագագաթներ՝ Մեծ Իշխանասար, Կապուտջուղ, Ֆառական, Յաղլու) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Ղարաբաղում։

## Էկոլոգիա
Բույսը աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2700-3600 մ բարձրությունների վրա, չինգիլների, քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է հուլիս–օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Կովկասի էնդեմիկ է։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման շրջանների մակերեսը 20000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանների մակերեսը՝ 2000 կմ²-ից պակաս։ Տեսակին աճելավայրերի  պայմանների փոփոխության և ներքին գործոնների պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արագածի ալպյան» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Գորտնուկազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Իշուկը (մուլտֆիլմ)

**Իշուկը** (), 1978 թվականի ամերիկյան սուրբծնունդյան նկարված մուլտֆիլմ, որը  նկարահանվել է ռեժիսոր Դոն Բլուտոմի կողմից՝  Walt Disney Productions ստուդիայում։ Համաշխարհային պրեմերիան կայացել է 1978 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ԱՄՆ-ում՝ «Պինոկիո» մուլտֆիլմի երկրորդ ցուցադրման հետ միասին։ Մուլտֆիլմը հիմնված է Չարլզ Տեյզվելայի համանուն վեպի վրա, որը գրվել է 1947 թվականին։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է փոքրիկ տղայի և Փոքրիկ մականունով իշուկի ընկերության մասին։ Իշուկը արդեն ծերացել է և չի կարողանում օգնել տնտեսությունում, դրա համար էր հայրն ասում է տղային, որ պետք է նրան վաճառել։ Տղան տխրությամբ համաձայնվում է, բայց խոստանում է գտնել լավ տիրոջ։ Բոլորը զվարճանում են իշուկի վրա՝ ասելով, որ նա թույլ է ու կեղտոտ, և ոչ ոք չի ուզում գնել նրան։ Սակայն տղայի մոտ է գալիս մի մարդ և ասում, որ իրեն ավանակ է պետք, որպեսզի իրեն կնոջ հետ հասցնի Բեթղեհեմ։ Տղան համաձայնվում է և հրաժեշտ է տալիս ընկերոջը։ Երբ մարդը հեռանում է իշուկի հետ, երկնքում վառվում էր պայծառ աստղը։

## Դերերը հնչյունավորեցին
* Շոն Մարշալ - տղա
* Օլան Սոուլ -  տղայի հայրը
* Ուիլյամ Վուդսոն - կաշեվաճառ
* Հել Սմիթ - առևտրական
* Ջո Հիգինս  - պահակ
* Գորդոն Ջամպ - Հովսեփ
* Տուրլ Ռավենսկրոֆտ (նշված չէ տիտրերում)  - կավագործ
* Կեն Սենսոմ (նշված չէ տիտրերում)  - հացթուխ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:1970-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1978 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դիսնեյի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան մուլտֆիլմեր
Սարգիս Ալեքսանյան (այլ կիրառումներ)

**Սարգիս Ալեքսանյան** կարող է վերաբերվել.

* Սարգիս Ալեքսանյան, հայ նկարիչ։
* Սարգիս Ալեքսանյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։
Կարեն Սիմոնյան (այլ կիրառումներ)

**Կարեն Սիմոնյան** կարող է վերաբերվել.

* Կարեն Սիմոնյան, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։
* Կարեն Սիմոնյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։
Արմեն Եղիազարյան (այլ կիրառումներ)

**Արմեն Եղիազարյան** կարող է վերաբերվել.

* Արմեն Եղիազարյան (ծնվ.՝ 1951), հայ քաղաքական գործիչ։
* Արմեն Եղիազարյան (ծնվ.՝ 1980), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր (ԼՀԿ)։
Վլադիմիր Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Վլադիմիր Վարդանյան** կարող է վերաբերել.

* Վլադիմիր Վարդանյան (ծնվ.՝ 1930), հայ գեղանկարիչ
* Վլադիմիր Վարդանյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր («Իմ քայլը» դաշինք)։