Առաքելական Աթոռի ժառանգության վարչություն

**Առաքելական Աթոռի ժառանգության վարչություն** (**ԱԱԺՎ**) Հռոմեական կուրիայի գրասենյակն է, որը զբաղվում է «Սուրբ Աթոռի սեփականության տակ գտնվող միջոցներով՝ Հռոմեական կուրիայի գործունեության համար անհրաժեշտ միջոցները ապահովելու համար»։ Այն հիմնադրվել է Հռոմի պապ Պողոս VI-ի կողմից 1967 թվականի օգոստոսի 15-ին և վերակազմակերպվել 2014 թվականի հուլիսի 8-ին։ APSA-ն գործում է որպես Վատիկանի և Սուրբ Աթոռի գանձարան և կենտրոնական բանկ։

Ինչպես 2014 թվականին իր գործառույթների վերակազմակերպումից առաջ, այնպես էլ դրանից հետո APSA-ն առանձնացված է եղել Սուրբ Աթոռի տնտեսական գործերի պրեֆեկտուրայից։

## Ակտիվներ
Վարչությանը վստահված ակտիվները (նախկինում գտնվում էին նրա Արտակարգ բաժնի խնամքի տակ) սկզբնապես կազմում էին 750 միլիոն իտալական լիրա (այդ ժամանակ համարժեք էր 8,152,000 ֆունտ ստեռլինգի) կանխիկ և 1 միլիարդ իտալական լիրա (այդ ժամանակ համարժեք էր 10,869,000 ֆունտ ստեռլինգի) իտալական պետական պարտատոմսեր, ինչը պակաս է այն գումարից, որը Իտալիան կվճարեր 1871 թվականի «Երաշխիքների մասին» օրենքով, եթե Սուրբ Աթոռը ընդուներ սա։ Եվրոպայի խորհրդի 2012 թվականի զեկույցում Վատիկանի գույքային ակտիվների մի մասի արժեքը սահմանվել է ավելի քան 680 միլիոն եվրո (570 միլիոն ֆունտ ստերլինգ)։ 2013 թվականի հունվարի դրությամբ Հռոմում գտնվող պապական պաշտոնյա Պաոլո Մեննինի անունով կառավարում է Սուրբ Աթոռի ակտիվների այս մասը, որը բաղկացած է բրիտանական ներդրումներից, այլ եվրոպական ակտիվներից և արժույթի առևտրի ստորաբաժանումից։ *«Գարդիան»-ը* Մեննինիին նկարագրել է որպես «փաստորեն պապի առևտրական բանկիր, ղեկավարում է Վատիկանի ներսում գործող հատուկ ստորաբաժանում, որը կոչվում է APSA-ի արտակարգ ստորաբաժանում՝ *Amministrazione del Patrimonio della Sede Apostolica*, որը զբաղվում է այսպես կոչված «Սուրբ Աթոռի ժառանգությամբ»»։ Ընդհանուր առմամբ, APSA-ն 2023 թվականին Վատիկանի կողմից կառավարվող ընդհանուր ժառանգությունը գնահատել է ավելի քան 2.9 միլիարդ դոլար (2.7 միլիարդ եվրո):

## Պատմություն
Հռոմի պապ Պողոս VI-ը հիմնադրեց APSA-ն Հռոմի կուրիայի իր ավելի լայն բարեփոխման շրջանակներում՝ 1967 թվականի օգոստոսի 15-ին ընդունված *Regimini Ecclesiae universae* առաքելական սահմանադրության մեջ։Այն 1878 թվականին ստեղծված և անվանման ու լիազորությունների պարբերական փոփոխությունների ենթակա մարմինների շարքի վերջինն է։

APSA-ն սկզբնապես բաղկացած էր երկու բաժնից՝

* Սովորական բաժինը շարունակեց Սուրբ Աթոռի ունեցվածքի կառավարման աշխատանքը, մի հանձնաժողով, որը Հռոմի պապ Լևոն XIII-ը ստեղծեց 1880 թվականին՝ սկզբում որպես խորհրդատվական մարմին, և որին 1891 թվականին նա անմիջական պատասխանատվություն տվեց 1870 թվականին Պապական նահանգների լիակատար կորստից հետո Սուրբ Աթոռին մնացած ունեցվածքի կառավարման համար։
* Արտակարգ բաժինը կառավարում է Իտալիայի կառավարության կողմից 1929 թվականի Լաթերանի պայմանագրին կից Ֆինանսական կոնվենցիան իրականացնելու համար տրամադրված միջոցները։ Մինչև APSA-ի ստեղծումը, այս վերջին միջոցները կառավարվում էին Սուրբ Աթոռի հատուկ վարչության կողմից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Արժույթի միջազգային հիմնադրամը Սուրբ Աթոռի ունեցվածքի կառավարումը ճանաչեց որպես Վատիկան քաղաքի կենտրոնական բանկ։

2014 թվականի հուլիսի 9-ին APSA-ի սովորական բաժինը փոխանցվեց Տնտեսության քարտուղարությանը։ APSA-ի իրավասության ներքո մնաց միայն Արտակարգ բաժինը։ Այդ ժամանակվանից ի վեր APSA-ն կենտրոնանում է բացառապես Սուրբ Աթոռի և Վատիկան քաղաք-պետության գանձապետարանի իր դերի վրա։

Չնայած Հովհաննես Պողոս II պապի առաքելական կանոնադրությունը՝ *Pastor bonus-ը*, նշում էր, որ APSA-ն գլխավորում է կարդինալի կոչում ունեցող պրելատը, APSA-ի նախագահին «Նախագահի պրո» ժամանակավոր տիտղոսը տալու սովորույթը մինչև նրա կարդինալ դառնալը դուրս է եկել գործածությունից. Հովհաննես Պողոս II պապը և նրա հաջորդները նախագահի տիտղոսը տվել են այն պրելատներին, ովքեր դեռ կարդինալներ չէին։

2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Գուստավո Օսկար Զանչետան նշանակվել է խորհրդական () APSA-ի, պաշտոն, որը գոյություն չուներ մինչև նրա նշանակումը։ Նա մի քանի տարի մնաց APSA-ում։

2021 թվականին պարզվեց, որ առաջին գլխավոր աուդիտոր Լիբերո Միլոնեն հարցազրույցի ժամանակ հաստատել է, որ Սուրբ Աթոռը միջոցներ է ներդրել դեղագործական ընկերությունում, որը արտադրում է «հաջորդ օրվա առավոտյան հաբ» արտակարգ հակաբեղմնավորիչ դեղամիջոցներ, սակայն վաճառել է ընկերության իր բաժնեմասը, երբ Վատիկանի աուդիտորը ներդրման մասին զեկուցել է եկեղեցու բարձրաստիճան պաշտոնյաներին։

2022 թվականի հունիսին ուժի մեջ մտնող առաքելական կանոնադրությունը *՝ Praedicate evangelium-* ը, APSA-ի ղեկավարին սահմանում է որպես նախագահ՝ առանց հոգևորականի կարգավիճակի որևէ պահանջի։ Երբ այն ուժի մեջ մտավ, նախագահը եպիսկոպոս էր, որին չէր տրվում արքեպիսկոպոսի անձնական տիտղոսը, ինչը նախկինում սովորություն էր և՛ նախագահի, և՛ մինչև 2002 թվականը գործակալության քարտուղարի համար։ 2011 թվականից ի վեր քարտուղարը քահանա է, այլ ոչ թե եպիսկոպոս։

## Նախագահների ցանկ
* Համլետ Ջովաննի Չիկոնիանի (7 Մայիս 1968 – 30 Ապրիլ 1969)
* Ժան-Մարի Վիլո (2 Մայիս 1969 – 9 Մարտ 1979)
* Ջոզեֆ Կապրիո (28 Ապրիլ 1979 – 30 Հունվար 1981)
** ի սկզբանե կոչվել է նախագահամետ, նախագահ, երբ 1979 թվականի հուլիսին նշանակվեց կարդինալ
* Ավգուստին Կասարոլի (30 Հունվար 1981 – 8 Ապրիլ 1984)
* Անյելո Ռոսսի (8 Ապրիլ 1984 – 6 Դեկտեմբեր 1989)
* Ռոզալիո Խոսե Կաստիլյո Լարա (6 Դեկտեմբեր 1989 – 24 June 1995)
* Լորենցո Անտոնետտի (24 Հունիս 1995 – 5 Նոյեմբեր 1998)
** ի սկզբանե կոչվել է նախագահամետ,նախագահ, երբ 1998 թվականի փետրվարին նշանակվեց կարդինալ
* Ավգուստին Կակչիավիլան (5 Նոյեմբեր 1998 – 1 Հոկտեմբեր 2002)
** արքեպիսկոպոս, որը նշանակվել է նախագահ, թեև կարդինալ չի եղել մինչև 2001 թվականի փետրվարը
* Ատիլիո Նիկորա (1 Հոկտեմբեր 2002 – 7 Հուլիս 2011)
** հաշվի առնելով արքեպիսկոպոսի անձնական կոչումը և նշանակվել նախագահ, թեև ոչ կարդինալ մինչև 2003 թվականի հոկտեմբերը
* Դոմինիկ Կալկանյո (7 Հուլիս 2011 - 26 Հունիս 2018)
** տրվել է արքեպիսկոպոսի անձնական կոչում, երբ 2007 թվականին նշանակվել է APSA-ի քարտուղար
** նշանակվել է նախագահ, թեև կարդինալ չի եղել մինչև 2012 թվականի փետրվարը
* Նունցիո Գալանտինո (26 Հունիս 2018 – 2 Հոկտեմբեր 2023)
** եպիսկոպոս անունով նախագահ, թեև ոչ կարդինալ
* Ջորդանո Պիչինոտի, Ս.Դ.Բ. (2 Հոկտեմբեր 2023 – present)
** քահանա, որը կոչվեց նախագահ, այնուհետև կոչվեց տիտղոսավոր արքեպիսկոպոս 2024 թվականի հունվարի 31-ին

## Ծանոթագրություններ

; Լրացուցիչ աղբյուրներ

* Փոլարդ, Ջոն Ֆ. (2005)։ *Փողը և ժամանակակից պապականության վերելքը. Վատիկանի ֆինանսավորումը, 1850–1950թթ* . Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն։

; Հետագա ընթերցանություն

* Malachi Martin - *Rich Church, Poor Church* (Putnam, New York, 1984) 
* 

## Արտաքին հղումներ
* APSA official site, in Italian
* APSA Uffici, in Italian
* APSA Regolamento, in Italian

Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալիայի բանկեր
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Սուրբ Աթոռ
Կատեգորիա:Վատիկանի տնտեսություն