open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Երեմ Ստեփանյան

**Երեմ Ավանեսի Ստեփանյան** (), Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ, Համո Բեկնազարյանի անվան «*Հայֆիլմ*» կինոստուդիայի տնօրեն։

## Կենսագրություն
Երեմ Ստեփանյանը ծնվել է 1927 թվականին։ Իր աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 14 տարեկանում որպես կինոմեխանիկ և մինչև կյանքի վերջ աշխատել է կինոյի համակարգում։ Ավարտել է Սովետական Միության Կոմկուսի Կենտկոմին կից բարձրագույն կուսակցական դպրոցը։

Ստեփանյանն աշխատել է Երևանի քաղսովետի կինոֆիկացիայի վարչության պետ, Հայաստանի Պետկինոյի կինոֆիկացիայի և կինոպրոկատի վարչության պետ, Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի տնօրեն։ Եղել է Խորհրդային Միության կինեմատոգրաֆիստների և Ժուռնալիստների միությունների անդամ։

Երեմ Ստեփանայնը հեղինակ է ավելի քան 400 հոդվածների և հրապարակումների Համամիութենական և Հանրապետական մամուլում, հեղինակ է էկրանավորված վավերագրական ֆիլմերի՝ «Ճանապարհորդություն դեպի Արզրում», «Էկրանին նվիրված կյանք», «Պատմական համագումարին»։

Երեմ Ստեփանյանն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Մոսկվայում միջազգային կինոփառատոնների կազմակերպմանն ու անցկացմանը, մասնակցել է Սան Ֆրանցիսկոյի (1967), Կաննի (1969), Օբերհաուզենի (1972) միջազգային կինոփառատոներին, Իտալիայում կայացած «Կինոյի և հեռուստատեսության հիմնախնդիրները» համաժողովին (1981)։ Եղել է Բռնոյի կինոֆորումի ժյուրիի նախագահ (1972)։ Երեմ Ստեփանյանը ընտրվել է Երևանի քաղսովետի և պատգամավորների շրջանային խորհուրդների պատգամավոր, Կոմկուսի շրջանային կոմիտեների անդամ։

Պարգևատրվել է «Պատվո Նշան» շքանշանով, ԽՍՀՄ մեդալներով, Հայաստանի Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգրերով։
1967 թվականին արժանացել է «Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչման։

Երեմ Ստեփանայնը մահացել է 1986 թվականին 58 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ կինոգետներ
Արա Մարկոսյան

**Արա Նորայրի Մարկոսյան** (), հայ դիրիժոր։

## Կենսագրություն
Արա Մարկոսյանը ծնվել է 1949 թվականի օգոստոսի 19-ին Երևանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիյաի օպեր-սիմֆոնիկ դիրիժորության բաժինը (Մ. Մալունցյանի, Դ. Խանջյանի դասարաններ)։ 1975 թվականին սկսել է աշխատանքը Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում։ Հանդես է եկել նաև Մոսկվայի, Դոնի Ռոստովի, Սարատովի, Խարկովի, Դնեպրոպետրովսկի, Տաշքենդի, Կազանի և այլ քաղաքների ֆիլհարմոնիաների սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ։ 1982 թվականին դարձել է Երևանի պետական կոնսերվատորիային կից օպերային ստուդիայի, ապա՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի դիրիժոր, 1995-1996 թվականնեին՝ Բուրյաթիայի օպերային թատրոնի գլխավոր դիրիժոր (Վ. Բելլինիի «Նորմա», Գ. Դոնիցետտիի «Սիրո ըմպելիք», Ջ. Վերդիի «Աիդա», «Տրուբադուր», «Ռիգոլետտո», Պ. Ի. Չայկովսկու «Իոլանտա», Ս. Վ. Ռախմանինովի «Ալեկո», Տ. Չուխաճյանի «Լեբլեբիջի» և այլն)։

1999 թվականին Մոսկվայի Կամերային երաժշտության թատրոնում (Բ. Ա. Պոկրովսկու հետ ռեժիսոր, գեղարվեստական ղեկավար) որպես բեմադրող-դիրիժոր իրականացրել է Վ. Ա. Մոցարտի «Ֆիգարոյի ամուսնությունը», Օ. Նիկոլաիի «Վինձորի զվարճասեր կանայք» և այլ օպերաների բեմադրություններ, ղեկավարել է Մ. Պ. Մուսորգսկու «Սորոչինյան տոնավաճառ» և Գ. Հենդելի «Հուլիոս Կեսար» օպերաների առաջին ներկայացումները և այլն։

Հյուրախաղերով շրջագայել է Գերմանիայում, Ավստրիայում, Շվեդիայում, Հոլանդիայում, Ֆրանսիայում, Դանիայում, Լեհաստանում, Իսպանիայում և այլուր։

1991 թվականին Ֆրանսիայի կինեմատոգրաֆի պատվերով հատվածաբար ձայնագրել է Կոմիտասի «Պատարագը»։ 2010 թվականին սկսել է համագործակցել Ճապոնիայի միջազգային «Օչի» բալետի կենտրոնի հետ (Նագոյա), որտեղ իրականացրել է Պ. Ի. Չայկովսկու «Քնած գեղեցկուհին» և «Կարապի լիճ» բալետների բեմադրությունները։ Մոսկվայի «Ամառային բալետային թատերաշրջաններ» փառատոնում (2014) ղեկավարել է Պ. Ի. Չայկովսկու «Շչելկունչիկ», Ս. Ս. Պրոկոֆևի «Մոխրոտը» և Ա. Ադանի «Ժիզել» բալետները։ Մոսկվայում ստեղծել է «Նավակատիք» կամերային նվագախումբը (2014). երկացանկում՝ նաև հայ դասական, ժամանակակից կոմպոզիտորների գործերից։

Կազմել է «Արևիկ Ավդալբեկյան. Հուշագրական նոթեր, հոդվածներ» (2012) և այլ ժողովածուներ։

## Մատենագիտություն
* Կոմիտաս քառյակ։ Չորս դիմանկար, Ե., 2007:

Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Մարաթուկ (համույթ)

«**Մարաթուկ**», ժողովրդական երգի-պարի անսամբլ։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1983 թվականին Երևանում՝ Հովհաննես Մկրտիչ (Մգրո) Սարգսյանի (1945–1989) նախաձեռնությամբ (1993 թվականից՝ Մ. Սարգսյանի անվան)։ Անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարներ են եղել նաև Ալքեսանդր Կարապետյանը (նաև խմբավար), Երվանդ Թորոսյանը (1993 թվականից), պարուսույց՝ Արտյուշա Կարապետյանը (ՀՀ ժողովրդական արտիստ, 2007), խմբավար՝ Արա Ավագյան։

Տարբեր տարիների անսամբլի կազմում երգել են Սահակ Սահակյանը, Սուսաննա Սիրադեղյանը, Ալեքսանդր Քոչարյանը, Ռադիկ Ալավերդյանը, Վարյա Մայլյանը, Մարգարիտա Մելքոնյանը և ուրիշներ։ Երգացանկում եղել են հետևյալ ստեղագործությունները՝ «Հանինա», «Բոբիկ ջուր մի երա», «Խորոտ յար», «Համբարձման երկուշաբթին», «Սուրբ Կարապետ վանքին մոտիկ», «Գևորգ Չաուշի հիշատակին», «Քաջ Նժդեհ», «Ի զեն հայեր», «Բիթլիս քաղաք շատ լեռնային», «Ձայն տուր ով ֆեդա» և այլ երգեր։

Համերգներով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Սիրիայում, Լիբանանում, Բուլղարիայում, Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Հոլանդիայում և այլուր։

2014 թվականին «Մարաթուկ»-ից առանձնացել է «Մարաթուկցիներ» անսամբլը (խմբավար՝ Արա Ավագյան, հիմնադիր-անդամներ՝ Գառնիկ Մելքոնյան, Ռաֆիկ Հակոբյան, Լևոն Մկրտչյան, Համբարձում Ղազանչյան, Արամայիս Դավթյան) և գործում է ինքնուրույն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 30-ամյա «Մարաթուկ» համույթը կրկին համախմբվել է. «Մենք պարտավոր ենք լինել ժողովրդի մեջ ու հաստատ կլինենք»
* Մարաթուկ անսամբլ - Թող լինին ազատ
* «Մարաթուկ» անսամբլ - Հանինա

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտական խմբեր
Հայկ Մարտիրոսյան (երգիչ)

**Հայկ Արմանի Մարտիրոսյան** (), հայ երգիչ (բաս)։ Տիգրան Մարտիրոսյանի եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Հայկ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1972 թվականի ապրիլի 18-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, որ ավարտել է 1993 թվականին։ 1996 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ակադեմիան։ 1994-1996 թվականներին եղել է Մոսկվայի «Նոր օպերա» թատրոնի, 1996 թվականից՝ Մեծ թատրոնի մեներգիչ։ Գլխավոր դերերգերով հանդես է գալիս Ջ. Վերդիի «Տրուբադուր», «Սիմոն Բոկկանեգրա», «Մակբեթ», Ջ. Պուչչինիի «Նորմա», «Տուրանդոտ», Գ. Դոնիցետտիի «Մարի Ստյուարտ», Պ. Ի. Չայկովսկու «Իոլանտա», «Եվգենի Օնեգին», Մ. Պ. Մուսոգորսկու «Բորիս Գոդունով», «Խովանշչինա», Ա. Պ. Բորոդինի «Իշխան Իգոր», Ն. Ա. Ռիմսկի-Կորսակովի «Ձյունանուշիկը», Տ. Չուխաճյանի «Արշակ Երկրորդ» և այլ օպերաներում։

Հյուրախաղերով շրջագայել է բազմաթիվ երկրներում։

## Մրցանակներ
* 1995 – Իսպանիայի միջազգային մրցույթի 2-րդ և հատուկ մրցանակներ (Բարսելոն), 
* 2000 – Ե. Օբրազցովայի անվան միջազգային մրցույթի 1-ին մրցանակ,
* 2000 – Վ. Գերգիևի միջազգային մրցույթի հատուկ մրցանակ (Ս. Պետերբուրգ),
* 2000 – Սոնյա թագուհու անվան միջազգային մրցույթի 3-րդ մրցանակ (Օսլո)։

## Արտաքին հղումներ
* Айк Мартиросян: «Мне хотелось бы петь снова и снова»

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Գրիգոր Սաֆարյան

**Գրիգոր Ռուբենի Սաֆարյան** (), հայ երգիչ-մանկավարժ։ Երևանի պատվավոր մանկավարժ (2017)։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Սաֆարյանը ծնվել է 1952 թվականի մայիսի 20-ին Ախալցխայում։ 1968 թվականին աավարտել է Ախալցխայի երաժշտական դպրոցը, 1973 թվականին՝ ԵՊՄԻ-ն։ 1971-1975 թվականներին եղել է Հայկական երգի-պարի անսամբլում (անսամբլի կազմում մասնակցել է Կարթագենի միջազգային մրցույթին), 1975-1994 թվականներին՝ Ե. Սահառունու անվան երգի-պարի անսամբլի (1990, 1993, 1994 թվականներին մասնակցել է միջազգային մրցույթների Ֆրանսիայում, Բելգիայում), 1992-2007 թվականներին՝ «Սայաթ-Նովա» աշուղական անսամբլում, 2005 թվականին սկսել է համագործակցել Հայաստանի ժողովրդական նվագարանների պետական նվագախմբի հետ։ 2017 թվականին դարձել է Ժողովրդական երաժշտության ազգային կենտրոնի աշխատակից;

1992 թվականին Երևանի Պ. Յավորովի անվան դպրոցում, որի տնօրենն է եղել 1982–2017 թվականներին, հիմնադրել է «Էդգար Հովհաննիսյան» երգչախումբը։

Երկացանկում ընդգրկված են եղել «Կիլիկիա», «Ձախորդ օրեր», «Մաճկալ ես» և այլ ստեղծագործություններ։ Թողարկել է ձայնասկավառակներ։

2008 թվականին արժանացել է «Մովսես Խորենացի» մեդալի։

2012 թվականին Գրիգոր Սաֆարյանը մշակութային ակտիվ գործունեության և ծննդյան 60-ամյակի առթիվ պարգևատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Եփրատյան կազակներ

thumb|right|300px|Կազակների արշավախումբ
**Եփրատյան կազակներ** (, ), Հայկական բարձրավանդակում ստեղծվելիք ռուսական կազակության նախագիծ։

## Պատմություն

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ռուսական բանակը հայկական կամավորական ջոկատների օգնությամբ գրավել է Արևմտյան Հայաստանը։ 1916 թվականին Ռուսաստանի կառավարությունը լուծարել է հայկական կամավորական ջոկատները։ Գեներալ Նիկոլայ Յուդենիչը, որը Կովկասյան արշավանքի ժամանակ գլխավորում էր ռուսական բանակի ռազմագործողությունները Օսմանյան կայսրության հայաբնակ շրջաններում, առաջարկել է Արևմտյան Հայաստանում մնացած հայերին իրենց տներից արտաքսելու ծրագիր։ Այդ ժամանակից սկսած, ինչպես վկայում է Ռուբեն Տեր-Մինասյանը, ռուսական կառավարությունը լրջորեն դիտարկում էր ռուս գյուղացիների և կազակների կողմից հայկական հողերը բնակեցնելու հնարավորությունը և, այսպես կոչված, Եփրատյան կազակության հիմնումը։

Ռուբեն Տեր-Մինասյանը զուգահեռներ է տանում է Եփրատյան և Կուբանյան կազակությունների միջև. վերջինը հնարավոր եղավ իրագործել միայն չերքեզների ցեղասպանությունից արդյունքում, մաքրելով Չերքեզիայի տարածքը տեղացի ժողովրդից։ Տեր-Մինասյանը գրում է, որ *«հայկական կոտորածները պետական անհրաժեշտություն էին Ռուսաստանի համար, ի վնաս թուրքերի և հայերի։ Այս պատճառով է, որ դեռ անթաղ հայ, թուրք և քուրդ դիակների վրա Եփրատյան կազակության ծրագրեր էին որոճվում, հար և նման այն կազակության, որ հիմնվեցին աբխազ, լեզգի և չերքեզ ժողովուրդների դիակների վրա՝ Տերեկում, Կուբանում և Սևծովյան նահանգում»*։ Հենց այդ պատճառով, գրում է Տեր-Մինասյանը, 1916 թվականին, երբ Ռուսաստանը իրեն առավել ուժեղ և հաստատուն էր զգում հարավային ճակատում, նա ձգտում էր իրագործել Հայկական հարցի լուծման իր տարբերակը, Առաջին համաշխարհային պատերազմն ավարտին *«նա ցրեց հայկական կամավորական գնդերը, որ այդ շրջանին իրենցից շոշափելի ուժ էին ներկայացնում։ Այս՝ պետական անհրաժեշտություն էր, իսկ այսպիսի անհրաժեշտության առջև անարժեք էին ամեն տեսակի բարոյական հասկացողություններ և պարտավորություններ։ Եփրատյան կազակության ծրագիրը հապճեպորեն առաջ էր քշվում նաև այն պատճառով, որ թե՛ Դաշնակցությունը և թե՛ հայ ժողովուրդը այդ օրերին դեմ էին հայկական հողամասերի կցման Ռուսաստանին, մի հանգամանք, որի դեմ Ռուսաստանը փորձում էր օր առաջ զինվել»*":

Տեր-Մինասյանի պնդմամբ, *«Եփրատյան կազակության ծրագիրը պիտի գար ամբողջացնելու Ռուսիայի դարավոր երազները, կլանելով Արևելքն ու Արևմուտքը մինչև Էնկյուրի, ուր թուրք ցնորատեսների մեկ ամբողջ խումբ, ռուսական ցանցի մեջ առնված, համաթուրանականության երազներն էր որոճում»*։

## Տես նաև
* Հայաստանն առանց հայերի
* Հայոց ցեղասպանություն

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Հակահայկականությունը Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսները Հայաստանում
Տիգրան Մարտիրոսյան (երգիչ)

**Տիգրան Արմանի Մարտիրոսյան** (), հայ երգիչ (բաս)։ Երգիչ Հայկ Մարտիրոսյանի եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Տիգրան Մարտիրոսյանը ծնվել է 1970 թվականի հունիսի 2-ին Երևանում։ Սովորել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ակադեմիայում, որն ավարտել է 1995 թվականին։ Սովորելու տարիներին եղել է Մոսկվայի «Նոր օպերա» թատրոնի, 1995 թվականից՝ Մեծ թատրոնի մեներգիչ. դերերգերից են՝ Ռամֆիս (Ջ. Վերդիի «Աիդա»), Ռենե թագավոր (Պ. Ի. Չայկովսկու «Իոլանտա»), Ռայմոնդո (Գ. Դոնիցետտիի «Լյուչիա դի Լամերմուր»), Պիմեն (Մ. Պ. Մուսոգորսկու «Բորիս Գոդունով»), Իշխան Գալիցկի (Ա. Պ. Բորոդինի «Իշխան Իգոր») և այլն։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել Միլանի «Լա Սկալա», Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա», Հյուսթոնի «Մեծ օպերա», Լոնդոնի «Քովենտ Գարդեն» և այլ թատրոններում։

## Մրցանակներ
* 1993 – Ռուսական երաժշտության 1-ին մրցանակ (Մոսկվա),
* 1994 – Պ. Ի. Չայկովսկու անվան միջազգային մրցույթի 10-րդ մրցանակ և հատուկ դիպլոմ (Մոսկվա), 
* 1996 – Բ. Խրիստովի անվան միջազգային մրցույթի 2-րդ մրցանակ (Սոֆիա),
* 1999 – Մ. Անդերսոնի անվան միջազգային մրցույթի 2-րդ մրցանակ (Շիզուոկա, Ճապոնիա),
* 2000 – Պ. Դոմինգոյի «Օպերալիա» միջազգային մրցույթի եզրափակիչ մասի մասնակից (Լոս Անջելես)։

## Արտաքին հղումներ
* Տիգրան Մարտիրոսյան 

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Բասեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Գնեսինների անվան երաժշտության ակադեմիայի շրջանավարտներ
Մարգարիտա Ալավերդյան

**Մարգարիտա Լևի Ալավերդյան** (), երգչուհի, սոպրանո։ Մարիա Կալլասի միջազգային վոկալ մրցույթի մրցանակակիր (1989)։ Գեորգ Օթսի երիտասարդ օպերային երգիչների համամիութենական մրցույթի դափնեկիր (1988)։ Մարիինյան թատրոնի մենակատար (1994)։

## Կենսագրություն
Մարգարիտա Ալավերդյանը ծնվել է 1961 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլին քաղաքում։

1986 թվականին ավարտել է Օդեսայի պետական կոնսերվատորիան, 1986 թվականից՝ Օդեսայի օպերայի և բալետի թատրոնի երգչուհի, 1994 թվականից՝ մեներգչուհի։

## Ստեղծագործական կյանք
Դերերգերից են՝ Լաուրետտա, Նելլա, Չիո-Չիո սան, Մյուզետտա (Ջակոմո Պուչինիի «Ջանի Սկիկի», «Չիո-Չիո սան», «Բոհեմ»), Եվրիդիկե (Քրիստոֆ Վիլիբալդ Գլյուկի «Օրփեոս և Էվրիդիկե»), Ռոզինա, Կոմսուհի (Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Ֆիգարոյի ամուսնությունը»), Տատյանա (Պյոտր Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին»), Վիոլետտա, Լեոնորա (Ջուզեպպե Վերդիի «Տրավիատա», «Տրուբադուր»), Միքայելա (Ժորժ Բիզեի «Կարմեն»), Մարգարիտ (Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ») և այլն։

Համերգային երգացանկում ներառված են Միխայիլ Գլինկայի, Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի, Սերգեյ Ռախմանինովի, Կլոդ Դեբյուսիի, Մորիս Ռավելի, Յոհան Շտրաուսի, Ռիխարդ Վագների և այլ կամերային գործերից։

Հյուրախաղերով շրջագայել է Գերմանիայում, Ճապոնիայում, Ֆինլանդիայում, Ավստրիալիայում, ԱՄՆ-ում և այլուր։

## Մրցանակներ և պարգևներ
Հանդիսանում է 1988 թվականին Տալլինում կայացած «Գեորգ Օթս» համամիութենական փառատոնի 1-ին և 1988 թվականին Աթենքում կայացած «Մարիա Կալլաս» միջազգային փառատոնի 2-րդ մրցանակակիր։

Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Լյուդվիգ Բազիլ

**Լյուդվիգ Բազիլ** (**Լյուդվիգ Գասպարի Բարսեղյան**, ), հայ խմբավար, ջութակահար, կոմպոզիտոր։

Գրող, ճառագիր, հրապարակախոս Վազրիկ Բազիլի հայրը։
 
## Կենսագրություն
Լյուդվիգ Բազիլը (Բարսեղյանը) սերում է ազնվական և հոգևորական տոհմից, որն Իրանում հաստատվել է XVII դարի սկզբի հայերի բռնագաղթի ժամանակ։ Ծնվել է Համադանում, կրթություն ստացել է Թեհրանում՝ ավարտելով Թեհրանի պետական երաժշտանոցը։ Բարձրագույն կրթությունը կատարելագործելու նպատակով մեկնել է Հռոմ, 1954 թվականին ավարտել Հռոմի «Սանտա Չեչիլիա» կոնսերվատորիայի ջութակի և 1956 թվականին՝ կամերային երաժշտության բաժինները, հաճախել կոմպոզիցիայի դասընթացների։ 1959–1961 թվականներին՝ Թեհրանի «Արարատ» միության երգչախմբի, ապա՝ «Հայ երգ» հաստատության հիմնադիրներից, 1961–1965 թվականներին՝ երգչախմբի ղեկավար։

1965 թվականից ապրել է Մյունխենում։

Գրել է երգեր և խմբերգեր (Դանիել Վարուժանի, Գրիգոր Նարեկացու, Սիամանթոյի խոսքերով), լարային կվարտետներ («Անիի լքված եկեղեցիները», «Վարդավառին»), պիեսներ՝ ֆլեյտայի, լարային նվագախմբի, երկեր՝ ջութակի, թավջութակի, երաժշտական պատկեր (Սիամանթոյի «Աղոթքի» խոսքերով)՝ մեներգչուհու, կանանց երգչախմբի և նվագախմբի համար։

Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամայի համար գրած երաժշտության մեջ յուրովի է օգտագործել հայ ժողովրդական և միջնադարյան հոգևոր երաժշտության ելևէջները ու ռիթմական հատկանիշները։

Մշակել է ժողովրդական և աշուղական երգեր։ Ստեղծագործությունները տպագրվել են Իտալիայում («Արդի հայ երաժշտություն» մատենաշարով) և Թեհրանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստ. Լյուդվիգ Բազիլ (1931-1990)։ Շուշան Այվազյան։
* Բրուտյան Ց., Իրանահայ երաժշտական մշակույթը, Գիտական աշխատությունների միջբուհական ժողովածու։ Արվեստագիտություն 2, Երևան, 1975, էջ 43։
* «Րաֆֆի» օրացույց, Թեհրան, 2012 («Րաֆֆի» օրացույցը տպագրվում է շուրջ 75 տարի և իր էջերում գիտալուսավորչական նպատակով զետեղում է պարսկահայ տարբեր արվեստագետների կյանքին ու գործունեությանը նվիրված ամփոփ հոդվածներ)։
* Այվազյան Շ., Հայ երաժիշտների դերը Իրանի երաժշտական մշակույթի ձևավորման գործում, Երաժշտական Հայաստան, 1 (48), 2015, էջ 70։

## Աղբյուրներ
* Հայկական համառոտ հանրագիտարան։ Ա-Դաջում։ Վիկտոր Ամազասպովիչ Համբարձումյան։ Հայկական հանրագրատարանի գլխավոր խմբագրություն, 1990 - 766 էջ։
* Սփյուռքահայ գրականություն։ Տարեգիրք Տ։ Խորհրդ. գրող, 1989 - 383 էջ։

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Իզաբելլա Այդինյան

**Իզաբելլա Պողոսի** (**Պավլովնա**) **Այդինյան** (), հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո), ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Իզաբելլա Այդինյանը ծնվել է 1928 թվականի փետրվարի 4-ին՝ Կրասնոդարում։ 1947 թվականին ավարտել է Կրասնոդարի երաժշտական դպրոցը, իսկ 1951 թվականին՝ երաժշտական ուսումնարանը։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի Պետական Կոնսերվատորիան, իսկ 1951-1952 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժնում։ 1955 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։

Որպես Հայֆիլհարմոնիայի մեներգչուհի, Իզաբելլա Այդինյանը Հայաստանի պետական երգչախմբի հետ հանդես է եկել ԽՍՀՄ քաղաքներում, մասնակցել կամերային համերգների Ֆրանսիայում, Չեխոսլովակիայում, Բուլղարիայում և այլուր։ Երգչուհու երկացանկում են եղել Վալֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Ջուզեպպե Վերդիի, Գաբրիել Ֆորեի, Ջոակինո Ռոսսինիի ռեքվիեմների, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիայի, Ֆրանց Շուբերտի կանտատի սոպրանոյի երգամասերը, Ջակոմո Պուչինիի, Կլոդ Դեբյուսիի, Յան Սիբելիուսի, Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի, Էդվարդ Միրզոյանի, Էդգար Հովհաննիսյանի, Առնո Բաբաջանյանի երկերից։ Նրա սաներից են եղել Ա. Կալուստովը, Կ. Կարապետյանը, Վ. Նիկսալյանը, որոնք դարձել են այսրկովկասյան մրցույթի դափնեկիր։

1965 թվականին Իզաբելլա Այդինյանը արժանացել է Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստի կոչման։ Նա զբաղվել է նաև գիտական և մեթոդական աշխատանքներով։

Մահացել է 1996 թվականին Երևան քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Իզաբելլա Այդինյանի գերեզմանաքարը Թոխմախ կենտրոնական գերեզմանատանը

Կատեգորիա:Թոխմախի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Անտոնիո դե լա Տոռե

thumb|270px|Անտոնիո դե լա Տոռեն իր ստացած «Գոյա» կինոմրցանակով. 2019 թ.
**Անտոնիո դե լա Տոռե Մարտին** (. ), կինոյի և հեռուստատեսության իսպանացի դերասան։

Անտոնիոն «Գոյա» կինոմրցանակների առավել շատ առաջադրված դերասանն է։ Նա նվաճել է այդ մրցանակը նախ՝ «Երկրորդ պլանի դերի լավագույն կատարում», այնուհետև՝ «Լավագույն դերասան» անվանակարգում՝ համապատասխանաբար *Մուգ կապույտ, համարյա սև* (2007) և *Թագավորություն* (2019) ֆիլմերում իր դերակատարումների համար։ Դե լա Տոռեն գլխավոր դերերի կատարմամբ հանդես է եկել կինոռեժիսոր Դանիել Սանչես Արևալոյի նկարահանած բազմաթիվ ֆիլմերում (նրանք առաջին անգամ համագործակցել են *Profilaxis* (2003) կարճամետրաժ կինոնկարի նկարահանման ժամանակ)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1968 թվականի հունվարի 18-ին Մալագայում։ Լրագրության բնագավառում լիցենցիատի (մագիստրական) որակավորում ստանալով՝ որոշ ժամանակ աշխատել է որպես Անդալուզիայի հեռահաղորդակցության Canal Sur ալիքի մարզական լրագրող։ Այնուհետև դերասանական իր ձիրքը զարգացրել, մշակել է Մադրիդում Քրիստինա Ռոտայի վարած դերասանական վարպետության դպրոցում։ Դերասանական իր կարիերան սկսել է՝ խաղալով հեռուստասերիալներում, մասնավորաբար՝ *Lleno, por favor*-ում, *Los ladrones van a la oficina*-ում, այնուհետև ոչ մեծ դերակատարումներով հանդես է եկել *Մեր կյանքի վատթարագույն տարիները* (1994, նրա առաջնելույթն է գեղարվեստական կինոյում), *Մեռնելու ես Չաֆարինասում*, *Գազանի օրը*, *Hola, ¿estás sola?*, *Սեր չէ, այլ՝ խելահեղություն* ֆիլմերում։ Դրան հաջորդել է Անտոնիո դե լա Տոռեի տևական ու բեղմնավոր կարիերան կինոյում։

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն

## Ձեռքբերումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Եկատերինա Ավետիսյան

**Եկատերինա Արամի Ավետիսյան** (), խմբավար, կոմպոզիտոր, մանկավարժ, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Եկատերինան ծնվել է 1956 թվականին Մոսկվայում։

Ավարտել է Մոսկվայի Միխայիլ Իպոլիտով-Իվանովի անվան երաժշտական ուսումնարանը, այնուհետև՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի խմբավարության բաժինը (Հովհաննես Չեքիջյանի դասարան)։

1999 թվականից հանդիսանում է Համառուսական երաժշտական ընկերության պատվավոր, երգչախմբի մրցույթների միջազգային հանձնախմբի անդամ։ Մոսկվայում յուրացրել է ուղղափառ եկեղեցու երգացանկը և եկեղեցու օրենսգիրքը (ղեկավար՝ քահանա Ա. Ստանկո)։ Երկար տարիներ երգել է Մոսկվայի տաճարներում, ղեկավարել երգչախմբեր։

2001 թվականիից՝ Սբ Միխայիլի տաճարի եկեղեցու երգչախմբի ղեկավար։

1991 թվականին ամուսնու՝ երաժիշտ, Սբ Աստվածամոր տաճարի վանահայր Սիմեոնի հետ Մոսկվայի Գնեսինների անվան մանկավարժական երաժշտական դպրոցում ստեղծել է «Մոսկովյան զանգակներ» երգչախումբը (տեղի և միջազգային փառատոներում արժանացել է բարձր պարգևների)։ Նա նաև հանդիսանում է «Բարի լուր» անսամբլի, «Մոսկովյան զանգեր» երիտասարդական երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավար։

Եկատերինան գրել է մի շարք ստեղծագործություններ, կատարել մշակումներ երգչախմբի համար։ Հեղինակել է խմբերգական ստեղծագործությունների 3 ժողովածու, թողարկել է 3 
ձայնասկավառակ։ Երկացանկում ներառված է 400-ից ավելի աշխատանք։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո պատրիարք Ալեքսի II-ի պատվոգիր (2004)
* «Գարմոնիա Միրա» շքանշան (2006)
* Եկատերինա Մեծի II աստիճանի շքանշան (2007)
* Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության պատվավոր դիպլոմ (2011) 
* Պետական մրցանակ՝ «Ծնողական փառքի շքանշան» (2012) 
* «Կրթության մեծավոր» մեդալ՝ ի հիշատակ Մ. Վ. Լոմոնոսովի 300-ամյակի - Համառուսաստանյան հասարակական կազմակերպության՝ Ռուսաստանի «Գիտելիք» ընկերության պատվավոր մրցանակ (2012)
* Մոսկվայի կառավարության մրցանակ «Մշակույթի զարգացման գործում ներդրման համար» (2014) 
* Մոսկվայի հարավ-արևելյան վարչական շրջանի պրեֆեկտուրայի մեդալ «Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 65-ամյակի տոնակատարության նախապատրաստման գործում ներդրած ավանդի համար» (2014) 
* Մոսկվայի երաժշտական ընկերության վաստակավոր գործչի կոչում (2016)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Վահե Հովհաննիսյան (քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ)

**Վահե Միշայի Հովհաննիսյան** (մարտի 19, 1980, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների միություն), հայ տնտեսագետ, քաղաքական գործիչ, ՀՀ ֆինանսների նախարար։

## Կենսագրություն
2000 թվականի ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետի ընդհանուր տնտեսագիտության ծրագիրը, և ստացել` տնտեսագետի որակավորում։

1999-2000 և 2002-2003 թվականներին աշխատել է որպես կառավարչական հաշվապահության վարչության մասնագետ ` «Հայներարտբանկ» ՓԲԸ-ում։

2003-2004 թվականներին Հովհաննիսյանը աշխատել է «Լուսակաթ ԹՖ» ՓԲԸ-ում որպես Ֆինանսական բաժնի ղեկավար։

2004-2007 թվականներին աշխատել է որպես ծրագրի ղեկավար` «Ալֆա Փլաս» խորհրդատվական ընկերությունում։

2008 թվականին աշխատել է Աջակցություն Հայաստանում ծրագրային բյուջետավորման ներդրման ծրագրում ՄԶՄԿ փորձագետ։

2009-2015 թվականներին աշխատել է որպես մեծածախ վաճառքների գծով ղեկավար և բիզնես համայնքի հետ կապերի պատասխանատու` «Օրանժ Արմենիա» ՓԲԸ-ում։

2015-2020 թվականներին աշխատել է Ասիական զարգացման բանկում, որպես հանրային ֆինանսների և ծրագրերի համակարգման անկախ փորձագետ։

2018-2019 թվականներին եղել է վարչապետի խորհրդական` հասարակական հիմունքներով։

2020-2021 թվականներ` Ասիական զարգացման բանկ, Ֆիլիպիններ, տնօրենների խորհուրդ, տնօրենի խորհրդական։

2021-2022 թվականներին զբաղեցրել է ՀՀ ֆինանսների նախարարի տեղակալի պաշտոնը։

2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին նշանակվել է ՀՀ ֆինանսների նախարար։

## Այլ տվյալներ
2015 թվականից հանդիսանում է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ, իսկ 2016 թվականից` կուսակցության վերահսկող հանձնաժողովի փոխնախագահ։

2000-2002 թվականներին ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում։

Ամուսնացած է, ունի հինգ երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ գործող նախարարներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Ubisoft Quebec

**Ubisoft Quebec**, ընկերություն, որը զբաղվում է համաարգչային խաղերի մշակմամբ, համարվում է ֆրանսիական Ubisoft ընկերության դուստր ընկերությունը։ Հիմնադրվել է 2005 թվականին և տեղակայված է Քվեբեկ քաղաքում (Կանադա)։ 2009 թվականի տվյալներով ընկերությունն ունի ավելի քան 210 աշխատակից։

Ընկերությունը հիմնականում զբաղվում է դյուրակիր խաղային համակարգերի համար խաղերի մշակամբ։ Ընկերության կողմից մշակված ամենահայտնի խաղը համարվում է Prince of Persia: The Forgotten Sands խաղը, որը նախատեսված էր Wii և PlayStation Portable-ի համար։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2005 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Արամ Համբարյան

**Արամ Համբարյանը** (արևմտահայերեն՝ Արամ Համբարեան, ապրիլի 18, 1966) ամերիկահայ հասարակական-քաղաքական գործիչ է, Հայ հեղափոխական դաշնակցության անդամ. Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախմբի (անգլ ՝ Armenian National Committee of America) գործադիր տնօրեննը։

Հանձնախմբի անունից Համբարյանը ազգային մակարդակով հանդես է գալիս որպես վերջինիս գլխավոր ներկայացուցիչը ԱՄՆ վարչակազմում, Կոնգրեսում, լրատվամիջոցներում և Վաշինգտոն ԿՇ արտաքին քաղաքական համայնքում։ Արևմտյան և Արևելյան տարածաշրջանային ներկայացուցչությունների, տեղական մակարդակով ներկայացված ավելի քան 60 օղակների, տասնյակ կոալիցիոն գործընկերների, հարյուրավոր համայնքային մասնաճյուղերի և հազարավոր երիտասարդ ակտիվիստների հետ համատեղ նա աշխատանք է տանում մեծ ծավալի օրենսդրական, քաղաքականության մշակման, հետազոտական, քաղաքական քարոզարշավների, լրատվամիջոցների, կոալիցիոն համագործակցության և համայնքային այլ խնդիրների ուղղությամբ։ Համբարյանը ելույթով հանդես է եկել Կոնգրեսում, դասախոսել է Պաշտպանության ազգային համալսարանում, Օտարերկրյա ծառայության ինստիտուտում և ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալությունում (ՄԶԳ)։ Նրա անունը հիշատակվել է *[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]*, ''The Wall Street Journal'', *[[Վաշինգտոն Փոստ|The Washington Post]]* պարբերականների, ինչպես նաև Associated Press և Reuters գործակալությունների կողմից. հանդես է եկել նաև CNN-ի եթերում։

## Տես նաև
* Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախումբ
* Ճչացողներ (ֆիլմ, 2006)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Մարգարիտ Սարգսյան

**Մարգարիտ Ալֆրեդի Սարգսյան** (), հայ դաշնակահարուհի, պրոֆեսոր (2011)։

## Կենսագրություն
Մարգարիտ Սարգսյանը ծնվել է 1969 թվականի փետրվարի 22-ին Երևանում։ 1987 թվականին ավարտել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը, 1992 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը։ 1995 թվականին ավարտել է ասպիրանտուրայի նվագակցության բաժինը (Ա. Հակոբյանի դասարան)։ Կոմպոզիցիայի դասեր է առել Էդվարդ Միրզոյանից (1987-1988), 1997-1999 թվականներին կատարելագործվել է Պրետորիայի «Մոցարտ» ակադեմիայում (ղեկավարներ՝ Ի. Թոման, Ա. Զաց), նվագակցել Ք. Մայերի, Է. Բլահովայի, Մ. Լետիեկի և ուրիշների դասարաններում։

1992 թվականից հանդես է եկել որպես կոնցերտմայստեր, դասավանդել է նաև Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (նվագակցություն)։ Համերգներով շրջագայել է Ռուսաստանում, Լեհաստանում, Հունգարիայում, Չեխիայում, Իտալիայում, Կանադայում, Իսրայելում, Պարսկաստանում, Կիպրոսում, Ստամբուլում և այլուր։

Ունի ֆոնդային ձայնագրություններ (Վ. Հարությունովի, Աննա Մայիլյանի, Դիանա Հարությունյանի, Նարինե Անանիկյանի և ուրիշների հետ)։ Մշակել է Նիկոլ Գալանդերյանի շուրջ 30 մեղեդի (2015)։

Հեղինակել է «Տասը վոկալիզներ» (2005, երգիչների համար), «Տասնհինգ վոկալիզներ» (2008) ժողովածուները։

## Պարգևներ
2017 թվականին արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալի։

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Մագդալինա Սիմոնյան-Գալուստովա

**Մագդալինա Ալեքսեյի Սիմոնյան-Գալուստովա** (), հայ երգչուհի (դրամատիկական սոպրանո), ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964), պրոֆեսոր (1984)։

## Կենսագրություն
Մագդալինա Սիմոնյան-Գալուստովան ծնվել է 1925 թվականի օգոստոսի 14-ին Դոնի Ռոստովում (Ռուսաստան)։ 1949 թվականին ավարտել է Դոնի Ռոստովի Ա. Վ. Լունաչարսկու անվան երաժշտական ուսումնարանի մեներգեցողության բաժինը (դասատու՝ Գորբանևսկայա), 1955 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի մեներգեցողության բաժինը։ Կատարելագործվել Թամար Շահնազարյանի, Նադեժդա Կարդյանի ղեկավարությամբ։ 1959 թվականին փորձաշրջան է անցել Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնումում։

1960 թվականիվ դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ Համերգներով շրջագայել է Դոնի Ռոստովում, Վոլգոգրադում, Աստրախանում, Թբիլիսիում, Ալմա Աթայում և այլուր։

Հեղինակել է «Վոկալ մեթոդիկայի հիմունքները» (1964, գիրք I) ձեռնարկը, եռահատոր դասագիրք (2-րդը և 3-րդը՝ ձեռագիր)։

Մագդալինա Սիմոնյան-Գալուստովան մահացել է 2002 թվականի ապրիլի 21-ին Երևանում։

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Սերժ Սյունի

**Սերժ Լևի Սյունի** (, ), հայ դաշնակահար, կոմպոզիտոր։

Լև Տեր-Օգանովի որդին է, կոմպոզիտոր, խմբավար Գրիգոր Սյունու թոռը։

## Կենսագրություն
Սերժ Սյունին ծնվել է 1930 թվականի օգոստոսի 14-ին Նյու Յորքում, երաժիշտ-մանկավարժ Լև Տեր-Օգանովի և Սեդա Սյունու ընտանիքում։ Որպես դաշնակահար՝ մենահամերգով հանդես է եկել 17 տարեկանում Նյու Յորքում, ապա՝ ԱՄՆ-ի այլ քաղաքներում։ 1954-1960 թվականներին սովորել է Ջուլիարդի երաժշտական բարձրագույն դպրոցում։ 1960 թվականին վարել է Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայի ներկայացումը (Նյու Յորք, տեղի հայ առաջնորդարանի նախաձեռնությամբ)։

Համերգային ծրագրում ընդգրկված են եղել Յոհան Սեբաստիան Բախի մի մինոր տոկկատը, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի սոլ մաժոր, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի 21-րդ դո մաժոր, Սերգեյ Պրոկոֆևի 3-րդ, Պաուլ Հինդեմիթի սոնատները, Ֆերենց Լիստի «Պետրարկայի սոնետները», «Մեֆիստո վալսը», Կլոդ Դեբյուսիի պրելյուդներից, Ֆրեդերիկ Շոպենի պոլոնեզներից, վալսերից և այլ գործեր։

Հեղինակել է դաշնամուրային պիեսներ, երգեր, խմբերգեր։ Նրա դաշնամուրի տոկկատն ատոնալ երաժշտության նմուշ է՝ այդ ժանրին համապատասխան ռիթմական հստակ և զորեղ կառուցվածքով, որտեղ նկատելի է հայկական շունչը։

Դասավանդել է Նյու Յորքի երաժշտական քոլեջում։ Եղել է Լոնգ Այլենդի կոմպոզիտորների միության անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Ալեքսանդր Սիրանոսյան

**Ալեքսանդր Սարգսի Սիրանոսյան** (), հայ դաշնակահար, դիրիժոր։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Սիրանոսյանը ծնվել է 1939 թվականի հունիսի 24-ին Լիոնում։ Ավարտել է Լիոնի (Ֆրանսիա) և Ժնևի (Շվեյցարիա) ազգային կոնսերվատորիաները։ 1968-2007 թվականներին եղել է Ռոմանի (Ֆրանսիա) երաժշտության ազգային կոնսերվատորիայի ղեկավար (դուդուկի դասարանի հիմնադիր), 1973-2007 թվականներին՝ Դրոմի նվագախմբի և գործիքային անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։ Շվեյցարիայում սովորելու տարիներին գտել է կոմպոզիտոր Ստեփան Էլմասի մոռացված արխիվը, շարադրել նրա կենսագրությունը։ Ռոմանի մշակութային կյանքի զարգացմանը իրենց այցելություններով նպաստել են Առնո Բաբաջանյանը, Էդվարդ Միրզոյանը, ջութակահար Թ. Վարգան, թավջութակահար Ա. Նավարան և ուրիշներ։

Թավջութակահար Ա. Պուլեի հետ համերգներով շրջագայել է Եվրոպայում և Վենեսուելայում։ Հայտնաբերել է և տարածել Պ. Բյուսոյի, Գ. Ժունիոնի, Ս. Էլմասի, Տ. Մանսուրյանի, Դավիթ Հալաջյանի, Կ. Միկուլիի, Ա. Մեսումենցի և ուրիշների ստեղծագործության քիչ հայտնի և անհայտ երկերը։ 2005 թվականին Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ ներկայացրել է Վ. դ՚Էնդիի «Իտալական սիմֆոնիայի» (1972) համաշխարհային պրեմիերան։

Կատարողական գործունեությանը զուգահեռ զբաղվել է նաև հետազոտական աշխատանքներով։ Հեղինակել է մի շարք հոդվածներ և ցուցահանդեսի կատալոգներ։ Թողարկել է Ս. Էլմասի դաշնամուրի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կոնցերտների (Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ, մենակատար՝ Արմեն Բաբախանյան), Ասլամազյան-Կոմիտասի «Հայկական մանրանկարների», Խ. Ռոդրիգոյի «Արանխուես» կոնցերտի (վերջին երկուսը՝ «Սերենադ» նվագախումբ, Հայաստան), Դ. Միյոյի «Րոպե» օպերայի («Արս-Նովա» նվագախումբ, Փարիզ) խտասալիկները։

## Ընտանիք
* Դուստրը՝ Շուշան Սիրանոսյան (ծնվ.՝ 1976), ջութակահարուհի, Շվեյցարիայի «Սենտ Գալլա» նվագախմբի կազմում, 2 անգամ հանդես է եկել Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ։ 
* Դուստրը՝ Աստղիկ Սիրանոսյան (ծնվ.՝ 1978), թավջութակահարուհի։

## Պարգևներ
* Հայաստանի «Մովսես Խորենացի» մեդալ, 
* Հայաստանի մշակույթի նախարարության «Կոմիտաս» մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ծագումով հայեր։ Ալեքսանդր եւ Մարո Սիրանոսյան Alexander and Maro Siranosyan
* Ալեքսանդր Սիրանոսյանը և Ստեփան Էլմասի ստեղծագործական ժառանգության վերածնունդը

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Մերի Սեդրակյան

**Մերի Ռոբերտի Սեդրակյան** (, ), հայ երգչուհի, դերասանուհի, երգուսույց։

## Կենսագրություն
Մերի Սեդրակյանը ծնվել է 1958 թվականի նոյեմբերի 19-ին Սան Ֆրանցիսկոյում։ Երգեցողություն սովորել է Սթենֆորդի համալսարանի երաժշտության բաժնում, ապա կատարելագործվել Բոստոնի կոնսերվատորիայում, մասնավոր դասեր է առել մանկավարժներ Ֆ. Կյորտեյնից և Ջ. Հելլերից։ Ապրում և ստեղծագործում է Նյու Յորքում (վերջին 20 տարիների ամերիկյան մյուզիքլի աստղ)։ Բրոդվեյի և Մանհեթենի թատրոններում խաղացել է 20-ից ավելի ներկայացումներում («Ողջույն, սիրունիկ», «Օպերայի ուրվականը», «Դորիան Գրեյ», «Էվիտա», «Իոլանտա» և այլն)։ Առավել ճանաչվել է «Նյույորքյան սիրավեպ» և «Հելլո, Դոլի» մյուզիքլներում (1997)։

Հյուրախաղերով շրջագայել է ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Լատինական Ամերիկայի, Եվրոպայի երկրներում, Ավստրալիայում, Ճապոնիայում։ Երգեցողություն է դասավանդել Ս. Բեթսոնի դերասանական ստուդիայում. նրա սաներից են դերասաններ Նիկոլ Քիդմանը, Ժուլիետ Բինոշը, Դեմի Մուրը, Միլա Յովովիչը, Մենդի Մուրը և ուրիշներ։ Երգեցողության դասընթացներ է բացել Հռոմում և Միլանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մերի Սեդրակյանի պաշտոնական կայքը
* Մերի Սեդրակյանի ալիքը Յութուբում

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Սեդրակ Սեդրակյան (կոմպոզիտոր)

**Սեդրակ Արշավիրի Սեդրակյան** (), հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար։

## Կենսագրություն
Սեդրակ Սեդրակյանը ծնվել է 1938 թվականի նոյեմբերի 11-ին Հալեպում։ 1960 թվականին ավարտել է Հալեպի երաժշտական դպրոցը, 1962 թվականին՝ Լիբանանի կոնսերվատորիան, 1964 թվականին՝ Դամասկոսի ազգային կոնսերվատորիան։ 1971-1972 թվականներին վերապատրաստվել Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ 1966-1970 թվականներին դասավանդել է Սիրիայի, 1974-1999 թվականներին՝ Լիբանանի քոլեջներում, Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Աստվածաբանության ճեմարանում, Բեյրութի Բ. Կանաչյանի անվան երաժշտական վարժարանում (պրոֆեսոր), որի տնօրենն է եղել 1987-1999 թվականներին։

Երկացանկում ընդգրկված են եղել Կոմիտասի, Արամ Խաչատրյանի, Սերգեյ Պրոկոֆևի, Մ. Ռավելի, Ռոբերտ Շումանի և ուրիշների գործերից։ Համերգներով հանդես է եկել Բեյրութում, Աթենքում, Մոսկվայում և այլուր։

Սեդրակ Սեդրակյանի սիմֆոնիկ երկերը (400-ից ավելի) առանձնանում են քնարականությամբ, մեղեդայնությամբ։ Հեղինակել է օրատորիաներ, սիմֆոնիաներ (այդ թվում՝ լարային նվագախմբի համար), ռապսոդիաներ, սոնատներ («Ֆանտաստիկ սոնատ»), ֆուգաներ՝ կիթառի, երգչախմբի, երգեհոնի («Ուրախ լեր») համար, ջազային ու դասական երկերի մշակումներ և այլ գործերի։ Թողարկել է 13 լազերային սկավառակներ։

1994 թվականին արժանացել է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանի։

Սեդրակ Սեդրակյանը մահացել է 2013 թվականի նոյեմբերի 27-ին Բեյրութում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Էմմա Սարգսյան

**Էմմա Տիգրանի Սարգսյան** (), հայ երգչուհի (մեցցո սոպրանո)։ ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2001), Ռուսաստանի թատերարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Էմմա Սարգսյանը ծնվել է 1935 թվականի մայիսի 23-ին Վորոնեժում, երաժիշտների ընտանիքում։ Սովորել է Վորոնեժի երաժշտական ուսումնարանում, ապա Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայում, որն ավարել է 1960 թվականին (Ա. Լ. Դոլիվոյի դասարան)։

1960-1991 թվականներին հանդես է եկել Մոսկվայի Կ. Ս. Ստանիսլավսկու և Վ. Ի. Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի անվան երաժշտական թատրոնում (Օլգա՝ Պ. Ի. Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին», Ռոզինա՝ Ջ. Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ», Կարմեն՝ Ժ. Բիզեի «Կարմեն»), 1991 թվականից՝ «Նոր օպերա» թատրոնում (Լյուչիա՝ Պ. Մասկանիի «Գեղջկական պատիվ», Ջիովաննա՝ Ջ. Վերդիի «Ռիգոլետտո», Կլոտիլդա՝ Վ. Բելլինիի «Կլոտիլդա», Դայակ՝ Մ. Պ. Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով», Նաինա՝ Մ. Ի. Գլինկայի «Ռուսլան և Լյուդմիլա» և այլն)։

Մենահամերգներով շրջագայել է Ռուսաստանում և արտերկրում։

2007 թվականին մասնակցել է Զալցբուրգի փառատոնին, 2008 թվականին ելույթ է ունեցել Մանհայմի Ազգային թատրոնում։

## Մրցանակներ
* 1970 – ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ
* Ռուսաստանի թատերական արվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր
* 2001 – Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ
* 1959 – «Պրահայի գարուն» միջազգային փառատոնի 1-ին կարգի դիպլոմ, 
* 1961 – Ջ. Էնեսկուի անվան միջազգային մրցույթի 1-ին մրցանակ և ոսկե մեդալ (Բուխարեստ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Գագիկ Սմբատյան

**Գագիկ Ցոլակի Սմբատյան** (), հայ ջութակահար։ Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2015)։

## Կենսագրություն
Գագիկ Սմբատյանը ծնվել է 1949 թվականի փետրվարի 18-ին Երևանում։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցը (դասատու՝ Գ. Հարությունյան), 1968 թվականին՝ Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտ. ուսումնարանը։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, որն ավարտել է 1974 թվականին (ղեկավար՝ Հ․ Սմբատյան)։ 1978 թվականին ավարել է ԵՊԿ ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Հ. Սմբատյան)։

1974-1976 թվականներին դասավանդել է Ա. Սպենդիարյանի երաժշտական դպրոցում և Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1976-1980 թվականներինին՝ Սենեգալի ազգային կոնսերվատորիայում, 1980 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (1994 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1997 թվականից՝ ամբիոնի վարիչ) և Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։

Համերգներով շրջագայել է Ուկրաինայում, Վրաստանում, Հունաստանում, Սենեգալում, Գամբիայում և այլուր։ Ա. Սաթյանի, Ռ. Սարգսյանի, Վ. Բաբայանի, Հ. Մելիքյանի, Ա. Յոլչյանի, Հարություն Դելլալյանի և ուրիշների ջութակի համար գրված բազմաթիվ ստեղծագործությունների առաջին կատարողն է։

## Մրցանակներ
* 1972 – Երիտասարդ կատարողների IV Հարավային Կովկաս. մրցույթի 1-ին մրցանակ (Բաքու),
* 1972 – Երիտասարդ ջութակահարների համամիութենական մրցույթի Հատուկ պատվոգիր (Երևան)։

Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Ռաուսու (հրաբուխ)

, ակտիվ ստրատոհրաբուխ է Շիրետոկո թերակղզում՝ Հոկայդո, Ճապոնիա։   Այն գտնվում է Շարի և Ռաուսու քաղաքների միջև։ Ռաուսուն հյուսիսային հոլոցեն հրաբուխն է։

Ռաուսու լեռան բացման փառատոնն անցկացվում է ամեն տարի հուլիսի 3-ին։ Այս օրը պաշտոնապես բացվում է լեռնագնացության սեզոնը։

Անցած 2200 տարում ենթադրվում է, որ Ռաուսու լեռը ժայթքել է երեք անգամ՝ մոտավորապես 1400 տարի առաջ՝ Պլինինյան ժայթքումով և մոտ 500 տարի առաջ պիրոկլաստիկ հոսքով։

## Պատմություն
* 1964 թվականի հունիսի 1՝ Ռաուսու լեռան շրջակայքը հռչակվեց Շիրետոկո ազգային այգի։
* 2005 թվականի հուլիս՝ Շիրետոկոն գրանցվել է որպես բնական համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

Պատկեր:Rausu-Shiretoko Io Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg|Ռոաուսու-Շիրեկոտո Իո հրաբխային խումբ։                  Ռաուսու (ներքևի ձախ կողմում)։
Պատկեր:Rausu-dake 02.JPG|Դիտված է SSW-ից:
Պատկեր:Shiretoko01.JPG|Շիրետոկո թերակղզու լեռների տեսարանը Ռաուսու լեռից (հուլիս, 2007 թ.): Առաջին պլանում Միցումինեն է, միջին դաշտում՝ Սաշիռուի լեռը, իսկ հետին պլանում՝ Իո լեռը:


## Տես նաև
* Համաշխարհային ժառանգության կայք
* Շիրետոկո ազգային այգի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռաուսուդակե - Ճապոնիայի օդերևութաբանական գործակալություն (in Japanese)
* - Ճապոնիայի օդերեւութաբանական գործակալություն
* Rausu-Shiretoko Io հրաբխային խումբ - Ճապոնիայի երկրաբանական ծառայություն

Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճապոնիա
Կատեգորիա:Ճապոնիայի հրաբուխներ
Դորա Սերվիարյան-Կյուն

**Դորա Ալբերի Սերվիարյան-Կյուն** (), հայ դաշնակահարուհի։

## Կենսագրություն
Դորա Սերվիարյան-Կյունը ծնվել է 1936 թվականի օգոստոսի 10-ին Բեյրութում։ Տասներեք տարեկանում արժանացել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի երաժշտության բաժնի մրցանակն։ Աշակերտել է Ա. Կուգելին։ Տասնվեց տարեկանում արժանացել է կրթաթոշակի և կատարելագործվել է ԱՄՆ-ում (ղեկ.՝ Խ. Էզանիս)։ 1962 թվականին բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում։

Համերգներով հանդես է եկել աշխարհի լավագույն բեմահարթակներում. երկացանկում ընդգրկված են եղել Ֆ. Շոպենի բոլոր երկերը, Լ. Վան Բեթհովենի գրեթե բոլոր սոնատները, նաև Վ. Ա. Մոցարտի, Ֆ. Լիստի, Յ. Բրամսի, Կ. Դեբյուսիի, Մ. Ռավելի, Արամ Խաչատրյանի, Սարգիս Բարխուդարյանի և ուրիշների երկերից։

1992 թվականին Երևանում կատարել է Արամ Խաչատրյանի դաշնամուրի կոնցերտը, որն առանձնացել է գեղագիտական իմաստի և հնչյունի մարմնավորման բացառիկ խորությամբ ու հմայքով։ Արամ Խաչատրյանի երաժշտությամբ կոմպոզիտորի մասին նկարահանել է վավերագրական ֆիլմ, որը Հոլիվուդի 2003 թվականի փառատոնում արժանացել է լավագույն վավերագրական ֆիլմի մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Սարգսյան Սվետլանա։ Ամերիկահայ դաշնակահարուհի Դորա Սերվիարյան-Կյունը՝ խաչատրյանական երաժշտության նվիրյալ / Սվետլանա Սարգսյան // Դե ֆակտո. – 2014. – Թիվ 5. – Էջ 88-90։ 

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Էմիլի Մորտիմեր

270px|մինի|Էմիլի Մորտիմեր, 2007 թ.
270px|մինի|Էմիլի Մորտիմեր, 2011 թ.
**Էմիլի Մորտիմեր** (, ), կինոյի և հեռուստատեսության անգլիացի դերասանուհի, ով տպավորիչ դերակատարումներով աչքի է ընկել հատկապես «Նոթինգ Հիլ», «Գրախանութ», «Մատչ Փոյնթ», «Նզովյալների կղզին», «Մերի Փոփինսը վերադառնում է», «Վարդագույն հովազը», «Սիրելի Ֆրենկի», «Ոսկի երիտասարդություն», «Երիտասարդ Ադամը» կինոնկարներում, «Ռոքֆելեր Պլազա 30» և «Նյուզրում» սերիալներում։

## Կենսագրություն
Էմիլին «Դատավոր Ռամփոլը» սերիալի հեղինակ, թատերագիր Ջոն Մորտիմերի և նրա երկրորդ կնոջ՝ Պենելոպե Գոլլոպի դուստրն է։ Ծնվել է 1971 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Անգլիայի Համերսմիթ քաղաքում; Սովորել է Լոնդոնի բարձրահամբավ ուսումնական հաստատություններից մեկում՝ Սուրբ Պողոսի անվան իգական դպրոցում, ապա ուսումը շարունակել Օքսֆորդի համալսարանում, որտեղ 1990-1994 թվականներին խորացել է անգլիագիտության և ռուսագիտության ուսումնասիրության մեջ և, բացի այդ, խաղացել է Լինքոլն քոլեջի սիրողական թատերախմբի ներկայացումներում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո որոշ ժամանակ աշխատակցել է The Daily Telegraph պարբերականին՝ որպես սյունակագիր, միաժամանակ օգնել է Լոռնա Սեյջին՝ տպագրության պատրաստելու կյանքի վաղ շրջանի մասին հուշերի գիրքը՝ *Bad Blood* («Վատ արյուն») վերնագրով։

2002 թվականին ամուսնացել է ամերիկացի դերասան Ալեսանդրո Նիվոլայի հետ. 2003 թվականին ծնվել է նրանց առաջնեկը, 2010 թվականին՝ երկրորդ զավակը։

Էմիլին երկուական քույր ու եղբայր ունի, ընդ որում՝ եղբայրներից Ռոս Բենթլին ծնվել է դերասանուհի Ուենդի Քրեյգի հետ Ջոն Մորտիմերի ունեցած արտաամուսնական կապից։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը rottentomatoes.com կայքում (անգլերեն).
* Պրոֆիլը tv.com կայքում  (անգլերեն).

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Թեոդոր Բուրադա

**Թեոդոր Բուրադա** (, ), ռումինահայ ազգագրագետ, երաժշտագետ, բանահավաք, ջութակահար։ Ռումինիայի ակադեմիայի անդամ (1877 թվականից)։

## Կենսագրություն
ձախից|170px|thumb|Թեոդոր Բուրադա՝ ռումինական ժողովրդի սովորույթները հուղարկավորության ժամանակ
Իրավաբանական և երաժշտական կրթություն ստացել է Փարիզում։ 1862–1909 թվականներին համերգներով հանդես է եկել Ռումինիայում, Ռուսաստանում։ Յաշում հրատարակել է «Երաժշտական ալմանախ» (1875–1877 թվականներ), 1877–1901 թվականներին դասավանդել տեղի կոնսերվատորիայում։ Ռումինական պատմական երաժշտագիտության և բառարանագրության հիմնադիր, ռումինական ազգային էթնոերաժշտագիտության սկզբնավորողներից։ Հավաքել է ռումինական երաժշտական բանահյուսության գործեր, հայտնաբերել հայկական երգ ու պարի հետքեր Ռումինիայում («Արմենյասկ» պարը)։

Գրել է երկեր՝ ջութակի, դաշնամուրի, ջութակի և դաշնամուրի համար։ «Եղերերգեր» (1878), «Հարսանեկան սովորույթներ» (1889) աշխատութնունների հեղինակ։ Ռումինիայում առաջին «Երաժշտական բառարանի» (1875) և «Թատրոնի պատմությունը Մոլդովայում» գրքի հեղինակ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Cosma, Viorel (2001). "Burada, Teodor T.". In Sadie, Stanley; Tyrrell, John (eds.). The New Grove Dictionary of Music and Musicians (2nd ed.). London: Macmillan. ISBN 978-1-56159-239-5.
* Cucuteni-Trypillya: una grande civiltà dell'antica Europa 

Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Ռումինացի բանահավաքներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ ջութակահարներ
Կիոշի Յամաշիտա

**Կիոշի Յամաշիտա** (, ) ճապոնացի նկարիչ, որը հայտնի է իր թափառումներով ամբողջ Ճապոնիայում, որի ժամանակ հաճախ կրել է անթև ներքնաշապիկ, և ստացել է «Մերկ գեներալ» մականունը։

## Վաղ կյանք
Յամաշիտան ծնվել է Տոկիոյի Ասակուսա շրջանում։ Երեք տարեկանում նա ունեցել է սուր աբդոմինալ խանգարում, որը թեև կյանքին վտանգ չի սպառնացել, բայց խոսքի և որոշակի նյարդային խանգարում է առաջացրել։

Տարրական դպրոցում Յամաշիտային ծաղրել են և նա մի անգամ դանակով վիրավորել է դասընկերոջը։ Այդ պատճառով նրա ծնողները որոշել են Կիոշիին տեղափոխել Չիբա նահանգի Իչիկավա քաղաքի մտավոր հաշմանդամների Յահատա հաստատություն։ Նրա ինտելեկտի գործակից հավասար է եղել 68-ի։ Հենց այստեղ նա փորձել է պատառոտված թղթի կտորներով նկարներ ստեղծել։ Յամաշիտայի տաղանդը գնահատել է հոգեկան առողջության փորձագետ Ռյուզաբուրո Շիկիբանը, որը Օսակայում կազմակերպել է Յամաշիտայի աշխատանքների ցուցահանդես, ինչը արժանացել է մեծ գովասանքի։

Հաստատությունում ապրելուց հոգնած և Կայսերական ճապոնական բանակում հավաքագրման պարտադիր ֆիզիկական զննումից խուսափելու համար 1940 թվականին Յամաշիտան փախել է և սկսե է իր թափառումները Ճապոնիայում, ինչը տևել է մինչև 1954 թվականը։

21 տարեկանում Յիշոտոյին գտել են նրան ռեստորանում օգնելիս և ստիպել են հանձնել զինվորական հավաքագրման քննությունը։ Արդյունքում նրան համարել են ծառայությանը ոչ պիտանի։ Այս ժամանակաշրջանի իրադարձությունները արձանագրվել են նրա 1956 թվականին գրած «Թափառումների օրագրում», և հենց այս ժամանակաշրջանից է Յամաշիտայի ամենահայտնի լուսանկարը, որտեղ նա պատկերված է ուսապարկով՝ միայնակ ճանապարհորդելիս:.

## Աշխատանքներ
Իր ճանապարհորդությունների ժամանակ տեսածը պատկերելու համար Յամաշիտան օգտագործել է գունավոր թղթի պատառոտված կտորները միմյանց կպցնելով նկարելու՝ չիգիրի-ե () մեթոդը։ Նրա ամենահայտնի գործերից մի քանիսը կատարվել են այս տեխնիկայով։ Ունենալով տեսողական էյդետիկ հիշողություն՝ Յամաշիտան սովորաբար նկարել է հիշողությամբ։ Այդ պատճառով Յամաշիտային հաճախ համարում են սավանտի համախտանիշ կրող։

Հետպատերազմյան շրջանում նա հայտնի է դարձել որպես «ճապոնացի Վան Գոգ» կամ «Մերկ գեներալ», քանի որ ճամփորդությունների ժամանակ անթև ներքնաշապիկ է կրել, ինչը ճապոնացիների տեսակետից հավասար է մերկությանը և սովորություն է ունեցել մեծ քաղաքները գեներալ անվանել։ 1956 թվականին Կիոշի Յամաշիտայի ցուցահանդեսը բացվել է Տոկիոյի Դայմարու խանութում, իսկ հետո ցուցադրվել է Ճապոնիայի 130 բնակավայրերում։ Նրա նկարները դիտել են ավելի քան 500,000 այցելու։ 1961 թվականի հունիսից Յամաշիտան և Շիկիբան 40-օրյա շրջագայություն են կատարել Եվրոպայում։ Այնտեղ նա նկարել է իր տեսած բազմաթիվ հայտնի վայրեր ու հուշարձաններ։

## Մահ
Յամաշիտան մահացել է 49 տարեկանում ներուղեղային արյունազեղումից։

## Հիշատակ
Նրա աշխատանքները մինչ օրս բարձր գնահատականի են արժանանում ողջ Ճապոնիայում և հաճախակի ցուցահանդեսների առարկա են։ Նրա կյանքը պատկերված է 17 տարի տևող ճապոնական հեռուստատեսային՝ «Մերկ գեներալի ճամփորդական տարեգրություն» () դրամայում, որը ցուցադրվել է 1980-1997 թվականներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Հաշմանդամություն ունեցող անձինք
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Տոկիո քաղաքում ծնվածներ
Ջեննի Ասատրյան

**Ջեննի Գեղամի Ասատրյան** (), հայ կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Ջեննի Ասատրյանը ծնվել է 1949 թվականին, Երևան քաղաքում։ 1969 թվականին ավարտել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջը (Էդուարդ Բաղդասարյան)ի դասարան), իսկ 1975 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան (Գրիգոր Եղիազարյանի դասարան)։ 1976-1989 թվականներին դասավանդել է Երևանի № 1 արվեստի դպրոցում, 1989 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։

«Քաջ Նազար» (1975) բալետի, լարային կվարտետների (1969-1971), «Կոմիտասյան մեղեդիներ» ֆանտազիայի՝ ֆլեյտայի և դաշնամուրի, կամերային «Արևածագ» (2007) երաժշտության պատկերի՝ նվագախմբի և դաշնամուրի, պոեմի (2008)՝ ջութակի և դաշնամուրի համար, «Ապրենք խաղաղ կամ Մկների ժողովը» (2010) մյուզիքլի, մադրիգալների, ձայնի և գործիքավորման անսամբլի համար երկերի (Նահապետ Քուչակի խոսքերով), «Մշեցոց Բինգյոլ» պաստորալի (երկուսն էլ՝ 2002, խառը երգչախմբի համար), «Տարվա եղանակներ» (Կոմիտասի խոսքերով, 2004), «Տէր, լուր ձայն իմում» (2012) կանտատների, «Մտորումներ» (2005), «Հայաստան» (2006) օրատորիայի, դաշնամուր. մանրանվագների, «Վահագնի ծնունդը», «Աղերս» խմբերգ. շարքերի, ջութակի մենանվագի, վոկալ գործիքների պատկերների, խմբերգերի, մանկական երգերի, դաշնամուրի, ժողովրդական գործիքների պիեսների, փոխադրությունների և այլ գործերի հեղինակ է։

2013 թվականինին Սանկտ-Պետերբուրգում տեղի ունեցած կոմպոզիտորական միջազգային մրցույթում արժանացել է Երկրորդ մրցանակի

2022 թվականի հոկտեմբերին պարգևատրվել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության ոսկե մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*«Սպեղանի» երգչախմբի հիմնադրման 20–ամյակին նվիրված համերգ 
*Երաժշտական և արվեստի դպրոցների համար նախորդ տարի հրատարակվել է 7 ուսումնամեթոդական ձեռնարկ
*Կին կոմպոզիտորների համերգն Ա. Խաչատրյանի տուն-թանգարանում 

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Զեմֆիրա Դանիելյան

**Զեմֆիրա Ալեքսանդրի Դանիելյան** (), երգչուհի (սոպրանո)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի Առնո Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսումնարանի, Երևանի պետական կոնսերվատորիայի (Տաթևիկ Սազանդարյանի դասարան) երգեցողության բաժինները, ասպիրանտուրան (1994)։

Որպես մեներգչուհի՝ հանդես է եկել Հայաստանի պետական, 1993 թվականից՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի երգչախմբերում, Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, 1997–1999 թվականներին՝ Երևանի օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում։

Դասավանդում է ԵՊԿ-ում (դոցենտ՝ 2002 թվականից)։ Համերգներով շրջագայել է Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Անգլիայում, Իռլանդիայում, Հունաստանում, Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, ԱՊՀ այլ քաղաքներում։

Երգացանկում՝ Ջուզեպե Վերդիի («Ռեքվիեմ»), Անտոնիո Վիվալդիի («Գլորիա»), Ջոակինո Ռոսսինիի («Ստաբատ Մատեր»), Սայաթ-Նովայի, Ալեքսանդր Հարությունյանի, Գրիգոր Հախինյանի և ուրիշների գործերից։

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ