Ատում եմ

«**Ատում եմ**», Հայ մեծանուն գրող Պարույր Սևակի բանաստեղծություններից, որը զետեղված է «Մարդը ափի մեջ» ժողովածուի մեջ: Ժողովածուն հրատարակվել է 1963 թվականին:

## Գնահատական
«Մարդը ափի մեջ» շարքը ուրույն արժեք ունի Սևակի գեղագիտական սիստեմում։ Այդ շարքի մտահաղացումը արդեն տասնամյակի պատմություն ուներ, և նրա բանաստեղծական նմուշները լույս են տեսել «Նորից քեզ հետ» գրքում։ Հետագա տարիներին Սևակը լրացնում է այն, տալով նրան թեմատիկ ավարտվածություն և գեղարվեստական ամբողջություն, այստեղ իսկ լուծելով պոեզիայի առարկայի, իրականի ու բանաստեղծականի իր նոր ըմբռնումը։ Չափազանց զգայուն և նույնքան դյուրաբորբոք, որ արդեն իր հատկություններից ամենավանողն էր։ Հաճույքներից մեծագույնը չէր իր բարկության առարկան լինելը՝ մեղավոր թե անմեղ։ Իհարկե, ո՞վ է բարկացած պահին գրավիչ լինում։ Բայց Պարույրի բարկությունն ուրիշ էր․ բռնկվում էր իսկույն, վառոդի պես միանգամից, անսպասելի, երբեմն իրեն միայն հայտնի պատճառով և ասում ինչ միտքը գալիս էր։ Իդեալ–մարդու և մարդ–իդեալի տեսակետից Սևակը և՛ դրժվում է, և՛ հրաժարվում, և՛ ցասկոտ է, և՛ անողոք, և՛ ատում է, և՛ արհամարհում, ամենուրեք մարդու էությունը չափում ճշմարտության գաղափարով։ «Ատում եմ», «Չեմ հարգում», «Վիճում եմ», «Ողբում եմ», «Խուսափում եմ» և նման քերթվածներում Սևակը հանդես է գալիս որպես պատգամախոս–բանաստեղծ։ Սևակը համարձակորեն փոխակերպում է պոեզիայի գեղարվեստական պեյզաժը։ Խախտելով կառուցվածքային համաչափության սովորական օրենքները, բանաստեղծը նոր ստուգության է ենթարկում աշխարհի իմանալիության ու անիմանալիության բանաձևերը, երևույթների օբյեկտիվ կառուցվածքի մեջ նոր նշանակություններ հայտնաբերում։ Բանաստեղծական մտորումների ոլորտն են առնվում հասկացություններ, որոնք ենթակա չեն չափման, կասկածող հարցումի են ենթարկվում առարկայական աշխարհի մշտապես սահմանված իմաստները։

## Գաղափար
Այս բանաստեղծության հիմնական գաղափարը հետևյալն է․մարդը պետք է մերժի, ատելի համարի անարդարությունը, կեղծիքը, եսասիրությունը և այն ամենը, ինչ վնասում է մարդկանց ու հասարակությանը։ Բանաստեղծը «ատում եմ» բառը օգտագործում է ոչ թե պարզապես զայրույթ ցույց տալու համար, այլ որպեսզի ընդգծի, թե որքան անընդունելի են որոշ երևույթներ։ Նա քննադատում է․ ուրիշի հաշվին ապրող մարդկանց, կեղծ խոնարհությունը, մարդկանց վնասող գաղափարները և գործերը, հոգևոր դատարկությունն ու անարդարությունը։  Հիմնական միտքն այն է, որ մարդը պետք է լինի ազնիվ, արդար և չհանդուրժի վատը։ Միայն այդպես կարելի է պահպանել մարդկային արժանապատվությունը և ճիշտ հասարակություն կառուցել։ Այսինքն՝ բանաստեղծությունը կոչ է անում տեսնել կյանքում եղած վատը և պայքարել դրա դեմ։ Այս բանաստեղծությունը մարդու ազնվության, արդարության և մարդկային արժեքների պաշտպանություն է։ Սևակը «ատում է» ոչ թե մարդկանց, այլ կեղծությունը, անարդարությունը։

### Անբնական ու անարդար երևույթների «ատելություն»
Բանաստեղծության սկզբում նա ասում է․«Ատում եմ ձյունը՝ թե նա տեղում է ամառվա կեսին» ։ Սա խորհրդանշական է․ բանաստեղծը ատում է այն բաները, որոնք իրենց տեղում չեն, որոնք հակասում են բնական կարգին։ Նույնը նաև մահվան մասին տողերում է․ նա ցավում է, երբ մահը գալիս է երիտասարդների մոտ։

### Եսասիրության ու ագահության քննադատություն
Սևակը խիստ քննադատում է այն մարդկանց, ովքեր ուրիշի հաշվին են ապրում, ուրիշի տունն են քանդում իրենց պետք եկած գերանի համար, ուրիշի ծառերն են ջարդում մի բուռ ծիրանի համար։ Սա ցույց է տալիս փոքր շահի համար ուրիշներին վնասող մարդկանց։

### Կեղծ խոնարհության քննադատություն
«Խելոք սուսիկ–փուսիկությունը» և «հարկադիր կուզիկությունը» մատնանշում են մարդկանց, որոնք ձևանում են համեստ կամ խոնարհ, բայց իրականում դա վախից կամ շահից են անում։

### Մարդուն վնասող գաղափարների քննադատություն
Բանաստեղծը նաև ասում է, որ ատում է գործը, որը իրականում հանցանք է, փորձը, որը մարդկանց համար փորձանք է, դավանանքը, որը դառնում է դավ։ Այսինքն՝ նա քննադատում է կեղծ գաղափարները և սխալ արժեքները։

### Լույսի և խավարի խոր իմաստը
Շատ հետաքրքիր տող կա․ «Խավարն եմ ատում… եթե ոչ միտք է ծնվում և ոչ էլ զավակ», «Եվ լույս եմ ատում… թե չի հանդուրժում մինչև իսկ շվաք»։ Այսինքն՝ խավարը վատ է, եթե այնտեղ կյանք կամ միտք չկա, բայց նույնիսկ լույսըն էլ վատ է, եթե այն չի հանդուրժում ուրիշների գոյությունը։ Սա շատ խոր գաղափար է՝ ծայրահեղությունները նույնպես վտանգավոր են։

### Ցավը
Վերջում նա ասում է. «Թո՜ւհ, ինչքա՜ն բան կա կյանքում ատելի,-

Ես չգիտեի…»։ Սա նշանակում է, որ կյանքում այնքան անարդարություններ կան, որ մարդը երբեմն նոր է սկսում դրանք նկատել։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* '''ՀՈՎԻԿ ՉԱՐԽՉՅԱՆ | Սեւակ և Ստալին'''
* Պարույր Սևակ

Կատեգորիա:Պարույր Սևակի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1957 գրքեր