Միջուկային բժշկություն

**Միջուկային բժշկություն**՝ կլինիկական բժշկության ճյուղ, որը զբաղվում է ռադիոնուկլիդային դեղամիջոցների կիրառմամբ ախտորոշմամբ և բուժմամբ։ Երբեմն միջուկային բժշկությունը ներառում է նաև մեթոդներ։ B-ն օգտագործում է հիմնականում մեկ ֆոտոնային արտանետման համակարգչային տոմոգրաֆների (SPECT, գրավում է գամմա ճառագայթումը) և պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆները (ՊԵՏ սքաներներ), բուժման մեջ գերակշռում է ռադիոյոդի թերապիան։
մինի|աջից
մինի|աջից|Ամբողջ մարմնի սկանավորումը յոդ-123-ով՝ վահանաձև գեղձի քաղցկեղը գնահատելու համար: Վերոնշյալ հետազոտությունն իրականացվել է վահանաձև գեղձի տոտալ էկտոմիայից և TSH-ի խթանումից հետո՝ վահանաձև գեղձի հորմոնային պատրաստուկների դուրսբերմամբ: Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ վահանաձև գեղձի փոքր մնացորդային հյուսվածք կա պարանոցի և միջաստինային մասում, որը համապատասխանում է վահանաձև գեղձի մետաստատիկ քաղցկեղին: Ստամոքսի և միզապարկի մեջ դիտվող կլանումը նորմալ ֆիզիոլոգիական երևույթ է:

Գիտության ծածկագիրը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի քառանիշ դասակարգման - 3204.01 (բաժին-բժշկություն)։

Որպես բժշկության ճյուղ, այն ստացել է պաշտոնական կարգավիճակ 1970-1980 թվականներին։ Այն օգտագործվում է հիմնականում սրտաբանական և ուռուցքաբանական հիվանդությունների համար, այն սպառում է արդյունաբերության ռադիոակտիվ իզոտոպների կեսից ավելին։ ԱՄՆ-ը, Ճապոնիան և որոշ եվրոպական երկրներ առաջատար են։ Արդյունաբերության զարգացումը Ռուսաստանը բժշկական իզոտոպների արտադրության առաջատար երկրներից է, սակայն միջուկային բժշկության զարգացման ծրագրի ընդունումը դեռևս օրակարգում է։

## Օգտագործման ոլորտները
Միջուկային բժշկությունը կիրառվում է հետևյալ ոլորտներում (ԱՄՆ-ի օրինակով) սրտաբանություն՝ ախտորոշիչ հետազոտությունների ընդհանուր թվի 46%, ուռուցքաբանություն ՝34 %, նյարդաբանություն՝10 %։ Մասնավորապես, ուռուցքաբանության մեջ (ուռուցքների ռադիոկենսաբանություն) միջուկային բժշկությունը լուծում է այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են ուռուցքների, մետաստազների և ռեցիդիվների հայտնաբերումը, ուռուցքի ծավալի որոշումը, դիֆերենցիալ ախտորոշումը, ուռուցքային գոյացությունների բուժումը և հակաուռուցքային թերապիայի արդյունավետության գնահատումը։

## Պատմություն
մինի|աջից|Բուժքույրերը տիրապետում են ճառագայթման չափման գործիքին: Ռիչմոնդ, 1958 թվական

### Ախտորոշում
Ռադիոիզոտոպային ախտորոշման հայրը հունգարացի Դ.Հևեշին է, ով 1913 թվականին առաջարկել է կենսաբանական հետազոտություններում օգտագործել պիտակավորված ատոմների մեթոդը, որի համար 1943 թվականին արժանացել է քիմիայի Նոբելյան մրցանակի։ 1951 թվականին Բենեդիկտ Կասինը և գործընկերները ստեղծեցին Cassin Scanner-ը ավելի քան երկու տասնամյակ և դարձավ միջուկային բժշկության հիմնական գործիքը երկար ժամանակ։ 1953 թվականին Գորդոն Բրաունելը ստեղծեց Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում PET սկաների առաջին մոդելը։ 1958 թվականին նա կատարելագործեց իր առաջին գամմա տեսախցիկը ստեղծելով «ցինտիլային տեսախցիկ» (Anger camera), որը հնարավորություն տվեց միաժամանակ ախտորոշել առարկան՝ առանց սկաների շարժման։ 1959 թվականին Փենսիլվանիայի համալսարանում ստեղծում է համակարգչային տոմոգրաֆիայի սկաների մեկ ֆոտոն արտանետման նախատիպը։ 1960 թվականինին Ռոզալին Սուսման Յալոն և Սոլոմոն Բուրսոնը տեղեկատվություն հրապարակեցին իրենց հայտնաբերած ռադիոիմունային հետազոտության մեթոդի մասին, որը ճանապարհ բացեց in vitro ախտորոշման համար։ 1961 թվականին Ջեյմս Ռոբերթսոնը Բրուքհեյվենի ազգային լաբորատորիայում ստեղծում է ժամանակակից PET տոմոգրաֆ։

### Բուժում
1901 թվականին ֆրանսիացի ֆիզիկոսներն առաջին անգամ օգտագործեցին ռադիումը մաշկի տուբերկուլյոզի բուժման համար։ Ամերիկացի գյուտարար Ալեքսանդր Բելը 1903 թվականին առաջարկել է ռադիում օգտագործել ուռուցքների բուժման համար։ 1923 թվականին ԽՍՀՄ Առողջապահության Ժողովրդական Կոմիսարիատը հրաման է արձակել 224Ra-ի օգտագործման մասին՝ հոդացավերը թեթևացնելու համար։ 1936 թվականին Ջոն Լոուրենսը՝ ցիկլոտրոնի գյուտարարի եղբայրը, բուժում է լեյկոզը Բերքլիի ճառագայթային լաբորատորիայում 32P-ով։ 1941 թվականի հունվարին նա պատրաստեց առաջին թերապևտիկ դեղամիջոցը՝ հիմնված 131I-ի վրա, Մասաչուսեթսի հիվանդանոցի հիվանդի համար, որը տառապում էր ցրված թունավոր խպիպով։ 1952 թվականին նույն Ջոն Լոուրենսը Կոռնելիուս Տոբիասի հետ միասին օգտագործում է ալֆա մասնիկների ճառագայթ՝ հիպոֆիզի ուռուցքը բուժելու համար։

### Դեղեր
մինի|աջից|Գեներատոր 99tcm. 1958 թվական
1929 թվականին Էռնեստ Լոուրենսը հայտնագործեց ցիկլոտրոնը, որը դարձավ ռադիոնուկլիդների ստացման հիմնական գործիքը։ 1938 թվականին Գլեն Սիբորգը Էմիլիո Սեգրեի հետ միասին Լոուրենս ցիկլոտրոնում ստացավ 99TC։ 1940 թվականի նոյեմբերի 26-ին ղեկավար փորձարարական բժշկության համամիութենական ինստիտուտի կենսաֆիզիկական բաժինի Գ. Մ. Ֆրանկը, ելույթ ունեցավ ատոմային միջուկի վերաբերյալ v համամիութենական հանդիպմանը՝ կենսաբանության մեջ ռադիոակտիվ իզոտոպների օգտագործման վերաբերյալ զեկույցով։ 1946 թվականի օգոստոսին ստեղծվել է հատուկ բժշկական նպատակներով իզոտոպ՝14c, և դրա առաջին նմուշները փոխանցվել են Barnard Free Skin&Cancer Hospital-ին և Mallinckrodt Radiology Institute-ին (Երկուսն էլ՝ Սենթ Լուիս)։ 1946 թվականին ԽՍՀՄ-ում Գ. Մ. Ֆրանկի ղեկավարությամբ ստեղծվել է թիվ 8 ճառագայթային լաբորատորիան, որը 2 տարի անց վերածվել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ Կենսաբանության ֆիզիկայի ինստիտուտի (2007 թվականից՝ Դաշնային բժշկական կենսաֆիզիկական. Ա.Ի.Բուռնազյանի անվան կենտրոն)։ СԻր ստեղծման օրվանից ինստիտուտը եղել է ռադիոդեղագործական արտադրանքի առաջատար մշակողներից։ 1951 թվականին ԱՄՆ Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը պաշտոնապես հաստատեց 131I-ը մարդկանց մեջ օգտագործելու համար։

### Կազմակերպչական միջոցառումներ
1954 թվականին Ռեստոնում (Վիրջինիա նահանգ) ստեղծվում է ոչ կառավարական կազմակերպություն՝ սկսած 1964 թվականից։ 1971 թվականին ընկերությունը հիմնադիրներից մեկն էր։ Որպես անդամ պալատը իրավունք է ստացել պաշտոնապես հավաստագրել միջուկային բժշկության ոլորտի մասնագետներին։

1980 թվականին Միլանում ստեղծվել է Թերապևտիկ ճառագայթաբանության և ուռուցքաբանության եվրոպական միությունը (ESTRO), իսկ 1985 թվականին Լոնդոնում։

## Տեխնոլոգիա
մինի|աջից|Pet տոմոգրաֆի նկարներ,առողջ ուղեղ և հիվանդ,2013 թվական

### Ախտորոշում
Մարդու մարմնի հետ կապված ՝ in vitro (փորձանոթում) և in vivo (մարմնում) ախտորոշումը տարբերվում է։ Առաջին դեպքում հյուսվածքների նմուշները վերցվում են մարդուց և տեղադրվում փորձանոթի մեջ, որտեղ դրանք փոխազդում են ռադիոակտիվ իզոտոպների հետ, մեթոդը կոչվում է ռադիոիմունային վերլուծություն։

In vivo ախտորոշման դեպքում մարդու օրգանիզմ են ներարկվում ռադիոդեղամիջոցներ, և չափիչ սարքերը գրանցում են ճառագայթումը (էմիսիոն տոմոգրաֆիա)։ Որպես իզոտոպներ՝ օգտագործվում են գամմա ճառագայթներ՝ ամենից հաճախ 99Tcm, 123I և 201Tl, ինչպես նաև պոզիտրոնային ճառագայթներ՝ հիմնականում 18F։ Իզոտոպները արտադրվում են միջուկային ռեակտորներում և ցիկլոտրոններում, այնուհետև կենսաբանական սարքերով սինթեզվում են պատրաստի ռադիոդեղագործական նյութերի մեջ։

Գամմա ճառագայթումը in vivo ախտորոշման մեջ ֆիքսվում է գամմա տեսախցիկներով, մեթոդը կոչվում է ցինտիգրաֆիա։ Սկզբում կիրառվել է հարթ սցինտիգրաֆիա տալով հարթ պրոեկցիա, այժմ լայն տարածում է գտնում մեկ ֆոտոնային էմիսիոն համակարգչային տոմոգրաֆիան (SPECT), որն արդեն աշխատում է եռաչափ մոդելներով։

Պոզիտրոնային ճառագայթումը հայտնաբերվում է պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆների միջոցով (PET սկաներներ)։

### Թերապիա
մինի|աջից|Բրախիթերապիայի կիրառման ոլորտները

#### Բրախիթերապիա
Միջուկային բժշկության մեջ առաջին բուժումը բրախիթերապիան էր (ֆրանսիացիները նախընտրում են կուրիթերապիա տերմինը) ։ Այն ենթադրում է մարդու մարմնի ներսում գտնվող ախտահարված օրգանին հասցնել ռադիոֆարմատ՝ ճառագայթման միկրոաղբյուր, որը ոչնչացնում կամ մեկուսացնում է հիվանդ բջիջները։ Բուժման համար առաջին լայնորեն օգտագործվող ռադիոակտիվ իզոտոպը եղել է 32P։ Այնուամենայնիվ, հիվանդների մեծ մասի ոսկրածուծի վրա վնասակար ազդեցություն է հայտնաբերվել, ուստի ֆոսֆոր-32-ի օգտագործումը սահմանափակվել է հեմոֆիլիայի, պոլիցիտեմիայի և հոդերի հիվանդությունների բուժմամբ։ Բուժման համար օգտագործվող հիմնական իզոտոպը այժմ 131i է (ռադիոիդային թերապիա), գամմա ճառագայթների և էլեկտրոնների աղբյուր։ Էլեկտրոնային արտանետիչները, ինչպիսիք են 153sm, 89Sr և 90Y, նույնպես դառնում են խթանիչ։

Այսօր թերանոստիկան համարվում է բրախիթերապիայի էվոլյուցիայի հավանական ուղղություն, որը համատեղում է և ախտորոշումը, և բուժումը մեկ ընթացքում։

#### Ճառագայթային թերապիա
Հակասական է արտաքին ճառագայթային թերապիան մի շարք թերապիաների հետ որոնք են՝ (նեյտրոնային ճառագայթման թերապիա, պրոտոնային թերապիա, գամմա )։ Տեսաբանները ձգտում են առանձնացնել արտաքին ճառագայթային թերապիան միջուկային բժշկությունից սահմանափակելով թերապևտիկ մեթոդները ռադիոակտիվ դեղամիջոցների օգտագործմամբ։ Մասնավորապես, Ռուսաստանի բժշկական ֆիզիկոսների ասոցիացիան հավատարիմ է նույն դիրքորոշմանը «Բժշկական ֆիզիկա» ամսագրի ռուբիկատորում, ինչպես նաև Ռուսաստանի միջուկային բժշկության ընկերությունը > միջուկային բժշկություն մասին։ > և>թերթի անվանումը։

Միևնույն ժամանակ, գործնականում միջուկային բժշկության և արտաքին ճառագայթային թերապիայի տարանջատումը միշտ չէ, որ նկատվում է։ Այսպիսով, այն համատեղում է միջուկային բժշկությունը և ճառագայթային թերապիան ռադիոլոգիայի և միջուկային բժշկության ինստիտուտի հետ (Institut für Radiologie und Nuklearmedizin), MEPhI միջուկային բժշկության կենտրոնը պատրաստում է ինչպես միջուկային բժիշկներ, այնպես էլ ճառագայթային թերապիայի մասնագետներ։ Ռուսաստանի մարզերում բացված միջուկային բժշկության կենտրոնները հաճախ ներառում են նաև ճառագայթային թերապիա՝ որպես տրամադրվող բժշկական օգնության մի մաս (օրինակ՝ Կազանի կենտրոնը, Տոմսկում և Վլադիվոստոկում)։

#### Կիբեր դանակ
Կիբեր դանակը Accuray-ի կողմից արտադրված ռադիովիրաբուժական սարք է, որը բաղկացած է 2 տարրից։

1) փոքր գծային արագացուցիչ, որը ստեղծում է ճառագայթում։

2) ռոբոտաշինության սարք, որը թույլ է տալիս էներգիան ուղղել մարմնի ցանկացած մաս ցանկացած ուղղությամբ։

Համակարգի ազդած մեթոդը հիմնված է ճառագայթային թերապիայի վրա նպատակ ունենալով ավելի ճշգրիտ ազդեցություն ունենալ, քան սովորական ճառագայթային թերապիան։

2001-ի օգոստոսից սանիտարական հսկողության վարչությունը (ԱՄՆ) թույլատրել է CyberKnife համակարգը օգտագործել մարդու մարմնի ցանկացած մասում ուռուցքների բուժման համար։ Համակարգը օգտագործվում է ենթաստամոքսային գեղձի, լյարդի, շագանակագեղձի, ողնաշարի, կոկորդի և ուղեղի քաղցկեղի և բարորակ ուռուցքների բուժման համար։

## Արդյունաբերության ներկա վիճակը
Աշխարհում ռադիոակտիվ իզոտոպների 50% - ից բարձր մասը ծախսվում է միջուկային բժշկության կարիքների վրա։ Ռադիոֆարմանյութերի և բուժտեխնիկայի համաշխարհային շուկան վերահսկում են գլխավորապես 5 ընկերություններ։

(Մեծ բրիտանիա), ներառված է 
* (Իտալիա)
* Bristol Myers Squibb (ԱՄՆ)
* (ԱՄՆ), նախկին Healthcare
* Schering (Գերմանիա), նախկին CIS Bio international։

Ըստ միջուկային բժշկության ապահովման աստիճանի՝ կարելի է առանձնացնել պետությունների հետևյալ խմբերը (2005 թվականի դրությամբ)։
# Բարձր եկամուտներ - ԱՄՆ, Ճապոնիա, Գերմանիա, Բելգիա, Հյուսիսային Իտալիա
# Արագ զարգացող - Ֆրանսիա, Իսպանիա, Թուրքիա
# Պարզապես սկսնակներ - Կանադա, Բրազիլիա, Պորտուգալիա, Լեհաստան, Հունգարիա, Մարոկկո, Սլովակիա, Մեծ Բրիտանիա, Չինաստան, Հնդկաստան
# Որոշում կայացնողներն են - Ալժիր, Թունիս, ԱՊՀ երկրներ, Հարավային Ամերիկա և այլն։

Ըստ Ազգային հետազոտական միջուկային համալսարանի MEPhI-ի վերլուծաբանների, միջուկային բժշկության համաշխարհային շուկան 2014-ից 2020 թվականներին աճել է 1,5 անգամ՝ 16,3 միլիարդ դոլարից հասնելով 24 միլիարդ դոլարի։ Ակնկալվում է, որ 2030 թվականին այն կհասնի 43 միլիարդ դոլարի։

### Ռուսաստան
Միջուկային բժշկությամբ երկրի անվտանգությամ բդեռ բավական ցածր է։ 2007 թվականի դրությամբ գամմա տեսախցիկների մակերևույթը կազմում էր 1 միլիոն բնակչի համար (համեմատության համար Հյուսիսային Ամերիկա՝ 33, Արևելյան Եվրոպա՝ 2.2, Լատինական Ամերիկա ՝ 2.1)։ Ըստ փորձագետների, նկատելի տնտեսական և սոցիալական էֆեկտի հասնելու համար անհրաժեշտ է 1 Pet տոմոգրաֆ 1 միլիոն բնակչության համար, մինչդեռ 2012-ին Ռուսաստանում գործում էր ընդամենը 24 pet տոմոգրաֆ (143 նորմայով)։ 2021 թվականին Ռուսաստանն ուներ 0,52, 1 մլն մարդու հաշվով։ Ռադիոնուկլիդային թերապիայի ոլորտում գործում էր մահճակալների պահանջվող քանակի միայն 4%-ը։ Ըստ Առողջապահության նախկին նախարար Տ. Ա. Գոլիկովայի, ռադիոֆարմատների նկատմամբ բնակչության պահանջները բավարարվել են 1-3 տոկոսով %։

2009 թվականին Ռուսաստանում «Առողջություն» ազգային նախագծի շրջանակներում մեկնարկել է քաղցկեղի դեմ պայքարի ազգային ծրագիրը։ Ծրագիրը նախատեսում էր ուռուցքաբանական հիվանդությունների հաշվառման բարելավում, բուժաշխատողների խորացված վերապատրաստում, մարզային ուռուցքաբանական դիսպանսերների սարքավորումների արդիականացում։ Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2011 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ 91 որոշմամբ հաստատվել է «Ռուսաստանի Դաշնության դեղագործական և բժշկական արդյունաբերության զարգացում մինչև 2020 թվականը և դրանից հետո» դաշնային նպատակային ծրագիրը։ Դրանից հետո սպասվում էր «Ռուսաստանի Դաշնությունում միջուկային բժշկության զարգացում» Դաշնային թիրախային ծրագրի ընդունումը, սակայն ծրագիրը դեռ չի ընդունվել։

Ըստ Ազգային հետազոտական միջուկային համալսարանի MEPH-ի վերլուծաբանների՝ միջուկային բժշկական տեխնոլոգիաների ռուսական շուկան տարեկան աճում է միջինը 5%-ով։ 2020 թվականին այն կազմել է մոտ 1,2 միլիարդ դոլար, 2030 թվականին այն պետք է հասնի 3,5-4 միլիարդ դոլարի։ Մասնագետները ռուսական շուկայի համեստ դինամիկան բացատրում են բժշկական ենթակառուցվածքների բացակայությամբ և նախագծերի մեծ կապիտալի ինտենսիվությամբ։

#### Գիտություն և կրթություն
Միջուկային բժշկության մեթոդների ոլորտում հիմնական հետազոտական կենտրոններն են Կուրչատովի ինստիտուտի NBIK կենտրոնը և տեսական և փորձարարական ֆիզիկայի ինստիտուտը (երկուսն էլ Մոսկվայում), Բարձր էներգիայի ֆիզիկայի ինստիտուտը (IHEP, Պրոտվինո), Սանկտ Պետերբուրգը։ Միջուկային ֆիզիկայի ինստիտուտ (PNPI, Գատչինա), MRNC իմ. Ա.Ֆ. Ցիբա, Օբնինսկ։ Ռադիոդեղագործության տեխնոլոգիաների, դրանց վերահսկման և փորձարկման մեթոդների մշակման համար պատասխանատու առաջատար գիտական կենտրոնը Ա.Ի. Բուռնազյանի անվան Դաշնային բժշկական կենսաֆիզիկական կենտրոնն է։

1993 թվականին ստեղծվել է Ռուսաստանի բժշկական ֆիզիկոսների ասոցիացիան, 1995 թվականից հրատարակվում է > ամսագիրը, որն ունի միջուկային բժշկության բաժին։ 1996 թվականին ստեղծվել է Միջուկային բժշկության Ռուսաստանի միությունը։ 2000 թվականի մարտի 2-ին Ռուսաստանում պաշտոնապես բացվեց «Բժշկական ֆիզիկա» մասնագիտություն բաժինը։ Այժմ տարեկան ավարտում է մինչև 100 բժիշկ ֆիզիկոս տարեկան 400 մասնագետի անհրաժեշտություն է նկատվում։

#### Արտադրություն
Միջուկային բժշկության զարգացման դաշնային ծրագրի ընդունումից հետո պահանջարկի աճ ակնկալելով՝ Ռոսատոմը համաձայնագիր է ստորագրել Philips-ի հետ, որը նախատեսում է տեղակայել միաֆոտոնային և պոզիտրոնային արտանետումների տոմոգրաֆների արտադրության առնվազն 51%-ը։ Պետական կորպորացիան նպատակ ունի նաև արտադրել ցիկլոտրոններ։ Ավտոմատացված բրախիթերապիայի կենցաղային սարքավորումների շարքում նշված է «Ագաթ» սարքը, որը արտադրվել է ԲԲԸ Տեխնիկական ֆիզիկայի և ավտոմատացման ԳՀԻ-ի կողմից (ԲԸ Գիտություն և նորարարություններ) մաս։

Ռուսաստանն աշխարհում հումքային բժշկական իզոտոպների 5 խոշորագույն արտադրողների թվում է։ Իզոտոպները արտադրվում են միջուկային ռեակտորներում >Պո-ում և GNC-NIIAR-ում (Դիմիտրովգրադ, Ուլյանովսկի շրջան) ցիկլոտրոնների վրա ․ՓԲԸ-ում (Օբնինսկ, Կալուգայի շրջան), Կուրչատովի ինստիտուտ (Մոսկվա), Ռադիումի ինստիտուտ. Վ. Գ. Խլոպինը և Ռադիոլոգիայի և վիրաբուժական տեխնոլոգիաների ռուսական գիտական կենտրոնը (երկուսն էլ Սանկտ Պետերբուրգից), TPU-ի միջուկային ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտը (Տոմսկ)։ Ճիշտ է, չմշակված բժշկական իզոտոպների 90%-ից ավելին հանրապետությունում չի օգտագործվում և արտահանվում է։ Այժմ «Ռոսատոմը» Դիմիտրովգրադում իրականացնում է «Մոլիբդեն-99» նախագիծը (օգտագործվում է 99 տրլ. սմ-ի արտադրության համար), որով ակնկալում է գրավել համաշխարհային շուկայի 20%-ը։

Հանրապետությունում in vitro ախտորոշման ռադիոդեղամիջոցներ չեն արտադրվում։ Ռուսաստանում մնացած ռադիոդեղամիջոցներից 200-ից արտադրվում է 20 հատ, ենթադրվում է, որ դրանք հիմնականում ներքին շուկայում են գտնվում։
* Մոսկվայում - «Ֆարմ-Սինթեզ» ԲԲԸ, Ռուսաստանի Դաշնային բժշկական և կենսաբանական գործակալության «Մեդրադիոպրեպարատ» գործարան (Մոսկվա), «Դիամեդ» ՍՊԸ, Ա.Ն.։
* Օբնինսկում - Լ.Յա Կարպովի անվան ֆիզիկայի և քիմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի Օբնինսկի մասնաճյուղ և Ռուսաստանի Դաշնության Պետական Գիտական Կենտրոն - Ա. Ի. Լեյպունսկու ֆիզիկա-էներգետիկ ինստիտուտ 
* Սանկտ Պետերբուրգում՝ Ռադիումի ինստիտուտ։
* Տոմսկում Միջուկային ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտ TPU-ում։

2013-ին Սվերդլովսկի մարզը սկսեց իրականացնել Եկատերինբուրգում միջուկային բժշկության ցիկլոտրոն կենտրոնի ստեղծման ծրագիր՝ Ուրալի դաշնային համալսարանի փորձարարական ֆիզիկայի ամբիոնի արագացուցիչի ցիկլոտրոնային լաբորատորիայի տեղում։ Ենթադրվում է, որ ապագայում կենտրոնը իզոտոպներ և ռադիոդեղամիջոցներ կմատակարարի Ուրալի դաշնային շրջանի PET կենտրոններին։

#### Կլինիկաներ
Այժմ Ռուսաստանում կա ռադիոնուկլիդային ախտորոշման ավելի քան 200 կենտրոններ, որոնք անցկացնում են in vivo հետազոտություններ (նույնքանն էլ զբաղվում է in vitro վերլուծություններով)։ Միևնույն ժամանակ, 2012 թվականին կար ընդամենը 8 կենտրոն (հագեցած սեփական ցիկլոտրոններով և ռադիոդեղամիջոցների սինթեզի լաբորատորիաներով) և պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի 4 բաժանմունք (Մոսկվա, Սանկտ Պետերբուրգ, Չելյաբինսկ և Մագնիտոգորսկ)։ Այս հաստատությունները հնարավորություն են տվել միասին ախտորոշել և բուժել տարեկան 5,000 հիվանդ ՝40,000- ի անհրաժեշտության դեպքում։ Եվս մոտ 40 կենտրոններ գտնվում էին նախապատրաստման և գործարկման տարբեր փուլերում։

2010 թվականին Առողջապահության նախարարությունը, Դաշնային բժշկական և կենսաբանական ինստիտուտը և «Ռոսատոմը» նախատեսում էին ստեղծել միջուկային բժշկության երեք ազգային կլաստերներ՝ հիմնված առկա օբյեկտների վրա. Ուրալի և Օբնինսկի տարածքը կառուցել Ռուսաստանի տարածքում։ Արդյունքում 2013 թվականի վերջին պետք է գործարկվի Դիմիտրովգրադի բժշկական ռադիոլոգիայի կենտրոնը՝ 400 մահճակալ, որը նախատեսված է տարեկան 40000 հիվանդի սպասարկման համար։ Տոմսկն ու Օբնինսկը ծրագրեր են կազմում։

Ծրագրեր են կազմվել նաև այլ մարզերի համար։ Այսպիսով, նախատեսվում է ստեղծել Հեռավոր Արևելքի դաշնային համալսարանում (Վլադիվոստոկ) միջուկային բժշկության կենտրոն,Ռոսնանոն հայտարարել է Ուֆայում, Լիպեցկում, Օրելում, Տամբովում և Բրյանսկում PET կենտրոնների բացման մասին մինչև 2013թվականը։ 2012 թվականի փետրվարին բացվել է Տյումենի տարածաշրջանային ուռուցքաբանական կենտրոնի ճառագայթաբանական կենտրոնը, որը նախատեսված է տարեկան 4000 միաֆոտոնային և 3000 պրոտոնային արտանետումների ախտորոշման ընթացակարգերի համար, ինչպես նաև տարեկան 300 հիվանդի համար ռադիոնուկլիդային թերապիայի ուղղությամբ։ 2013 թվականին Կազանում բացվել է Միջուկային բժշկության կենտրոնը, որը նախատեսված է տարեկան 6000 հիվանդի համար։

2021 թվականի հոկտեմբերին Մոսկվայի շրջանի Խիմկի քաղաքում բացվել է Ռուսաստանի ամենամեծ միջուկային բժշկության ինստիտուտը, որն առաջարկում է միջուկային բժշկության ոլորտում ծառայությունների ողջ շրջանակը (ախտորոշում, ռադիոնուկլիդային թերապիա) և նախատեսված է տարեկան 26000 հիվանդի ընդունելու համար։ Ինստիտուտն ունի ռադիոդեղամիջոցների արտադրության սեփական ցիկլոտրոն-ռադիոքիմիական համալիր։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Nl bone scan2.jpg|Միջուկային բժշկության միջոցով ամբողջ մարմնի ոսկորների սկանավորում: Միջուկային բժշկության մեջ ամբողջ մարմնի ոսկորների սկանավորումը սովորաբար օգտագործվում է ոսկորների հետ կապված տարբեր պաթոլոգիաների գնահատման համար, ինչպիսիք են ոսկրային ցավը, կոտրվածքները, ոսկրային վնասվածքները, ոսկրային վարակները կամ քաղցկեղի տարածումը ոսկորին:
Պատկեր:Nl mpi2.jpg|Սրտամկանի պերֆուզիայի սկանավորում միջուկային բժշկության միջոցով tallium-201-ով հանգստի պատկերների համար (ստորին շարքեր) և TC-Sestamibi սթրեսի պատկերների համար (վերին շարքեր): Միջուկային բժշկության միջոցով սրտամկանի պերֆուզիայի սկանավորումը առանցքային դեր է խաղում սրտանոթային հիվանդության ոչ ինվազիվ գնահատման մեջ: Ուսումնասիրությունը ոչ միայն նույնացնում է սրտանոթային հիվանդություն ունեցող հիվանդներին,այն նաև տրամադրում է ընդհանուր կանխատեսող տեղեկատվություն կամ հիվանդի համար սրտի անբարենպաստ  ընդհանուր ռիսկ:
Պատկեր:Parathyroid subtraction.jpg|Միջուկային բժշկության պարաթիրոիդ սկանավորումը ցույց է տալիս վահանաձև գեղձի ձախ ստորին բևեռին հարող պարաթիրոիդ ադենոմա: Վերոնշյալ հետազոտությունը կատարվել է տեխնեցիում-սեստամիբիի (1-ին սյունակ) և յոդ-123-ի (2-րդ սյունակ) միաժամանակյա պատկերագրմամբ և հանման մեթոդով (3-րդ սյունակ):
Պատկեր:HIDA.jpg|Լյարդային համակարգի նորմալ սկանավորում (HIDA սկանավորում): Միջուկային բժշկության հեպատոբիլիարային համակարգի սկանավորումը կլինիկորեն օգտակար է լեղապարկի հիվանդությունների հայտնաբերման համար:
Պատկեր:Ventperf.jpg|Նորմալ թոքային օդափոխություն և պերֆուզիա (V/Q): Միջուկային բժշկության մեջ V/Q սկանավորումն օգտակար է թոքային էմբոլիայի գնահատման համար:
Պատկեր:Thyroid scan.jpg|Վահանաձև գեղձի սկանավորում յոդ-123-ով՝ հիպերթիրեոզը գնահատելու համար:


Պատկեր:Hemangioma scan.jpg|Միջուկային բժշկության լյարդի SPECT սկանավորում տեխնեցիում-99մ պիտակավորված ավտոլոգային էրիթրոցիտներով: Լյարդում բարձր կլանման (սլաքի) կիզակետը համապատասխանում է հեմանգիոմային:
Պատկեր:PET-MIPS-anim.gif|Ամբողջ մարմնի պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիա (PET) 79 կգ քաշ ունեցող կնոջ առավելագույն ինտենսիվության պրոյեկցիա (MIP) 371 ՄԲք 18F-FDG ներերակային ներարկումից հետո (չափումից մեկ ժամ առաջ):


Պատկեր:Nl petct.jpg|Նորմալ ամբողջ մարմնի PET/CT սկան FDG-18-ով: Ամբողջ մարմնի PET / CT սկանավորումը սովորաբար օգտագործվում է քաղցկեղի տարբեր տեսակների հայտնաբերման, համար:
Պատկեր:Abnl petct.jpg|Ամբողջ մարմնի PET/CT բազմաթիվ քաղցկեղի մետաստազներով: Ամբողջ մարմնի PET/CT-ը դարձել է քաղցկեղի գնահատման կարևոր գործիք:


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* выпуск «Атомная медицина» в проекте НТВ «Мы и наука. Наука и мы», 26 мая 2020

Կատեգորիա:Առողջապահական մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Առողջություն
Կատեգորիա:Բժշկական ախտորոշում
Կատեգորիա:Բժշկական մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Բժշկական սարքավորումներ
Կատեգորիա:Բժշկական տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Թերապիա
Կատեգորիա:Միջուկային տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Ռադիոկենսաբանություն
Կատեգորիա:Ռադիոքիմիա