open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ֆարկին (գետ)

**Ֆարկին** (*Նիգիֆորիոս, Նիկեփորին, Նիկեփորիս, Նիկեֆորիս, Նիկիփորիս, Ֆարքին, Նիկեփորիոն*), գետ Թուրքիայում Տիգրիսի ձախակողմյան Բաթման վտակի աջ օժանդակը։ Մայր գետին է միանում Ֆարկին քաղաքի մոտ։ Յոզեֆ Մարկվարտը հնարավոր է համարում Փավստոս Բուզանդի հիշատակած Մեծ Ծոփքի Մամուշեղ գետը նույնացնել վերջինիս հետ։ Ֆարկինի տարբերակները ոմանք նույնացնում են Բաթման գետին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Բաթման գետի վտակներ
Կատեգորիա:Դիարբեքիրի նահանգ
Մառլենա վան Նիկերկ

**Մառլենա վան Նիկերկ** (, ), հարավաֆրիկացի բանաստեղծ, դրամատուրգ, արձակագիր, որը հայտնի է իր «Triomf» վեպով։ Յոհաննեսբուրգում ապրող աղքատ աֆրիկաներ ընտանիքի գրաֆիկական և հակասական նկարագիրը Մառլենային բերեցին հետ-ապարտհեյդյան հասարակության առաջնագիծ, Հարավային Աֆրիկայում դեռևս տեղի ունեցող բոլոր փոփոխությունների հետ մեկտեղ։

Վեպում սեռերի բաժանումը Մառլենան նկարագրում է որպես  «հիմնական արենայից դուրս» լինելու արդյունք՝ որպես աֆրիկաներ լեսբուհի։

## Կենսագրություն
Մառլենա վան Նիկերկը ծնվել է 1954 թվականի նոյեմբերի 10-ին Հարավային Աֆրիկայի Արևմտյան Կապ նահանգի Տայգերհուկ ագարակի մոտ գտնվող Կալեդոն քաղաքում։ Հաճախել է Ռիվիերսոնդերենդի և Սթելենբոսի դպրոցներ, այնուհետև՝ Hoërskool Bloemhof ավագ դպրոց։ Սովորել է Սթելենբոսի համալսարանի լեզուների և փիլիսոփայության ֆակուլտետում, 1978 թվականին պաշտպանել է մագիստրական թեզ Ֆրիդրիխ Նիցշեի փիլիսոփայության գրական աղբյուրների վերաբերյալ (Die aard en belang van die literêre vormgewing, *[[Այսպես խոսեց Զրադաշտը]]*)։ Համալսարանում գրել է երեք պիես։ 1979 թվականին տեղափոխվել է Գերմանիա՝ միանալու Շտուտգարտում և Մայնցում գտնվող թատրոններին՝ ուսանելու ռեժիսուրա։ 1980-1985 թվականներինՆիդերլանդներում շարունակել է ուսումնասիրել փիլիսոփայություն, պաշտպանել ատենախոսություն առասպելի մեկնաբանման ստրուկտուրալիզմի և հերմենևտիկայի վերաբերյալ (Կլոդ Լյուի-Շտրաուսի և Պոլ Ռիկյորի ստեղծագործությունների վերաբերյալ"Taal en mythe: een structuralistische en een hermeneutische benadering"):

Վերադառնալով Հարավային Աֆրիկա՝ փիլիսոփայություն է դասավանդել Զուլուլենդի համալսարանում, ավելի ուշ` Յունիսայում։ Այնուհետև աֆրիկաանսի և հոլանդերեն է դասավանդել Վիտվատերսրանդի համալսարանում։ Սթելենբոսի համալսարանի աֆրիկաանսի և հոլանդերենի ամբիոնի պրոֆեսոր է։

## Մատենագիտություն
**Sprokkelster* (բանաստեղծություններ), 1977 
**Groenstaar* (բանաստեղծություններ), 1983 
**Die vrou wat haar verkyker vergeet het* (կարճ պատմվածքներ)
**Triomf* (վեպ), 1994 թվական, թարգմանվել է՝ *Տրիումֆ* Լոն դե Կոկի կողմից, 2000 
**Agaat* (վեպ), 2004 թվական, Մայլք Հենսը թարգմանել է՝ *Կնոջ ուղին*, 2007 թվական, ընդգրկվել է Անկախ արտասահմանյան գեղարվեստական մրցանակ կարճ ցանկում, 2008 թվականին։ Հյուսիսային Ամերիկայում տպագրվել է Tin House Books- կողմից (as Agaat) 2010 թվականին
**Memorandum: 'n Verhaal met Prente* (վեպ), 2006 թվական, Ադրիաան վան Զիլի նկարազարդումներով, թարգմանվել է՝ *Հուշագիր. նկարներով պատմություն* Միշել Հեյնսի կողմից, 2006 
**Die Sneeuslaper* (կարճ պատմվածքներ), 2010 
**Kaar* (բանաստեղծություններ), 2013

## Մրցանակներ
* Agaat վեպն արժանացել է Հերցոգ մրցանակի, 2007 թվականին, Միշել Հեյնսի թարգմանությունը՝ Sol Plaatje թարգմանչական մրցանակի, 2007 
* Sprokkelster արժանացել է Ինգրիդ Յոնկերի մրցանակի, 1978
* Kaar արժանացել է Հերցոգ մրցանակի, 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Stellenbosch Writers

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գրողներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ գրողներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:Լեսբուհի գրողներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի դրամատուրգներ
Ֆենք (գետ)

**Ֆենք**, *Վանքի գետ*, գետակ Թուրքիայի Քահրամանմարաշի մարզում Կիլիկիայում, Մարաշի շրջանում, Ջահան (Պիռամոս) գետի ավագանում։ Սկիզբ է սանում Ֆենք կամ Վանք վանքի ավերակների մոտից։ Այս ձևով հիշատակում է Ղ. Ալիշանը («Մարաշ», էջ 45)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Ֆելեքե

**Ֆելեքե՝** ամրոց Թուրքիայում, Բիթլիսի նահանգի Սղերդի գավառում, Սասունի Հազզո֊-Խաբլջոզ գավառակում։ Հիշատակված է վենետիկցի մի վաճառականի 1500-ական թթ. հուշագրություններում (Վ. Տոմաշեկ, «Սասան և Տիգրիսի աղբերաց սահմանները, պատմական և տեղագրական հետագոտաթիւն», մաս 1-ին, Վիեննա, 1896 թ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Ֆընդըջաք (գետ)

**Ֆընդըջաք**, գետակ Կիլիկիայում, Ջահան գետի ավազանում։ Հոսում է Մարաշ քաղաքի հարավ-արևմտյան կողմով, Ֆընդըջաք գյուղով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Կատեգորիա:Ջահան գետի վտակներ
Ֆընդըջաք (այլ կիրառումներ)

**Ֆընդըջաք**, աշխարհագրական անվանում Կիլիկիայի լեռնային հատվածում գտնվող հետևյալ օբյեկտների վերաբերյալ՝

* Ֆընդըջաք - գետակ
* Ֆընդըջաք - լեռ
* Ֆընդըջաք - անտառ
Ֆընդըջաք (լեռ)

**Ֆընդըջաք** - լեռ Կիլիկիայում, Ամանոսի լեռների հյուսիսային ծայրամասում, Մարաշ քաղաքից հարավ-արևմուտք, Ֆընդըջաք գետի մոտ։ Սրա ստորոտներում կային կապարի և արծաթի հանքեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռներ
Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Բրիդա (վեպ)

«**Բրիդա**» (), վեպ գրված բրազիլիացի գրող Պաուլո Կոելիոյի կողմից։ Աշխարհի ճանաչման մասին վեպը  շարունակվում է կնոջ թեմայով, որը բազմիցս բարձրաձայնվել է հեղինակի բազում վեպերում։

## Սյուժե
Բրիդան հետաքրքիր պատմություն է սիրո, կրքի, գաղտնիքի ու հոգևոր որոնման մասին, որտեղ  կախարդանքը խոսում է մարդկային սրտերի բոլոր լեզուներով։ Գլխավոր հերոսուհին երիտասարդ գեղեցիկ իռլանդուհի է, ով ձգտում է հասկանալ աշխարհը։ Կյանքի ունեցած գաղափարի մասին ազդեցություն են թողնում երկու մարդ, որոնց նա հանդիպում է իր կյանքի ճանապարհին. իմաստունը՝ ով սովորեցնում է նրան հաղթահարել վախը, և կինը՝ ով նրան պատմում է ինչպես շարժվել աշխարհում թաքնված երաժշտության տակ։ Երկու ուսիցիչներն էլ տեսնում են Բրիդայի մեջ հատուկ շնորհ, սակայն այն իր մեջ բացահայտելը և իր ուղղին շարունակելը նա պետք է կատարի առանց նրանց միջնորդության։ Մինչդեռ Բրիդան գտնվում էր իր ճակատագրի որոնման մեջ, իր հարաբերությունները մարդկանց հետ հակասում են իրեն փոխելու ցանկության հետ։ «Անանուն գրառման մեջ ասվում է, որ ամեն մարդ իր կյանքի ընթացքում կարող է ընտրություն կատարել․ դառնալ շինարար կամ այգեպան։ Շինարարները կարող են տարիներ ծախսել, որպեսզի ավարտեն իրենց աշխատանքը, բայց մի օր նրանք իսկապես ավարտում են այն և պարզվում է շրջապատված են իրենց սեփական պատերով։ Կյանքը կորցնում է իր իմաստը, հենց որ շենքը ավարտում են կառուցել։ Նրանք, ովքեր մշակում են պարտեզը, կարող են դիմակայել փոթորիկներին, նրանք հազվադեպ են հանգստանում, բայց պարտեզը երբեք չի դադարում աճել։ Թեև այն միշտ պահանջում է այգեպանի ուշադրությունը, այն թույլ է տալիս կյանքին վերածվել մի հսկայական արկածի։ Ամեն մի պարտեզի պատմության մեջ ամբողջ աշխարհի պատմությունն է»։ Պաուլո Կոելիո. «Որ թվականին է հեղինակը գրել գիրքը, անհայտ է...»:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաուլո Կոելիոյի պաշտոնական բլոգը
* Պաուլո Կոելիոյի պաշտոնական ռուսական բլոգը

Կատեգորիա:1990 գրքեր
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած վեպեր
Կատեգորիա:Պաուլո Կոելիոյի ստեղծագործություններ
Էնոտուրիզմ

thumb|Գինու համտեսի դասական սրահ
**Գինու տուրիզմ** կամ **էնոտուրիզմ** (), զբոսաշրջության տեսակ, որի նպատակն է համտեսել, օգտագործել կամ գնել գինի անմիջականորեն գինեգործական շրջաններից։ Գինու տուրիզմը ենթադրում է այցելություններ գինեգործարաններ, խաղողի այգիներ, հայտնի ռեստորաններ, գինու փառատոներ և հատուկ միջոցառումներ։

## Պատմություն
Էնոտուրիզմը համարվում է տուրիզմի ժամանակակից ուղղություններից մեկը։ Այն ակտիվ հանգստի տարատեսակ է համարվում, քանի որ զբոսաշրջիկը կարող է ակտիվորեն տեղափոխվել գինու մեկ տարածաշրջանից դեպի մյուսը։ Օրինակ, Կալիֆոռնիայում գտնվող Նապայի հովտում այսպիսի տուրիզմը հայտնի դարձավ մարքետինգի ջանքերով, որն անցկացվեց 1975 թվականին։ 1976 թվականին էնոտուրզմին հզոր զարկ տվեց Փարիզում անցկացվող գինու փառատոնը։

Կատալոնիայում և Իսպանիայում գինու տուրիզմը հայտնի դարձավ սկսած 2000 թվականի կեսերից։

Անգլախոս տուրիստների շրջանում գինու տուրիզմը հայտնի դարձավ հատկապես «Ճամփեզրին» ֆիլմի ցուցադրությունից հետո, որում գլխավոր դերակատարներն այցելում են Հարավային Կալիֆոռնիայի Սանտա Բարբարա շրջանի գինու մառաններ։

## Էնոտուրիզմն այսօր
Էնոտուրիզմը զգալիորեն աճ է արձանագրել 21-րդ դարի առաջին տասնամյակին։ Միացյալ Նահանգները ամեն տարի 27 միլիոն տուրիստ է հյուրընկալում իր երկիր, որոնք այցելում են այստեղ՝ մասնակցելու գինու կամ խոհարարական փառատոներին։ Իտալիայում այս թիվը հասնում է 5 միլիոնի. ամեն տարի Իտալիան 2,5 միլիարդ եվրո է ստանում էնոտուրիզմի շնորհիվ։
մինի|Հեծանվային երթ խաղողի այգիներում
«*Recevin»-ը* ամեն տարի կազմակերպում է մի նախաձեռնություն, այսպես կոչված «էնոտուրիզմի օր», որը տեղի է ունենում նոյեմբերի երկրորդ կիրակի օրը Գերմանիայում, Ավստրիայում, Սլովենիայում, Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Հունաստանում, Հունգարիայում, Իտալիայում, Պորտուգալիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Գինու տուրիզմի առաջին պաշտոնական օրը հայտարարվել է 2013 թվականի մայիսի 11-ին։

## Ակտիվություն
Տուրիստները հիմնականում այցելում են գինու արտադրության շրջաններ։ Այցելուները ծանոթանում են գինեգործության պատմության, պատրաստման եղանակի հետ, իսկ հետո նաև համտես (դեգուստացիա) են անում։ Որոշ գինեգործական շրջաններում տուրիստներն այցելում են գիշերակացով։ Շատերը գինի գնում են հենց գործարաններից։ Այն կազմում է գործարանի տարեկան վաճառքի մոտավորապես 33%։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* J Carlsen, S Charters, Edith Cowan University (editors), *Global Wine Tourism*, Cabi Publishing (2006) 
* C Michael Hall, Brock Cambourne, Liz Sharples, Niki Macionis, *Wine Tourism Around the World: Development, Management and Markets*, Elsevier 2000 
Valduga, V. (2014). El Enoturismo em Brasil: un análisis territorial en el Estado de Rio Grande do Sul (Brasil) desde 1870 hasta 1970. Estudios y Perspetivas en Turismo, v. 23 (2), 278-304.

## Արտաքին հղումներ
*Գինու տուրիզմ Հայաստանում

Կատեգորիա:Գինեգործություն
Կատեգորիա:Գինիներ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջության տեսակներ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջություն
Կատեգորիա:Էնոլոգիա
Մանդամադոս

**Մանդամադոս** (), գյուղ Հունաստանի Հանրապետության Հյուսիսային Եգեյան մարզում՝ Լեսբոս կղզում։

Գտնվում է Լեսբոսի գլրավոր բնակավայրը համարվող Միտիլինի քաղաքից 35 կիլոմետր դեպի հյուսիս։ Բնակչության թվաքանակը 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով եղել է 1156, 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ 941 մարդ:.

Մանդամադոսի մերձակայքում է գտնվում Միքայել հրեշտակապետի՝ հունական փառաբանված վանքը (*Ο Ταξιάρχης του Μανταμάδου*), որը համբավվել է հատկապես Միքայել հրեշտակապետի հրաշագործ սրբապատկերի շնորհիվ։

Մանդամադոսի կենտրոնական հրապարակում է գտնվում Սուրբ Բասիլիոսի (Սուրբ Վասիլի) վանքը, որը կառուցվել է 1750 թվականին։
մինի|ձախից|Մանդամադոս գյուղի մերձակայքում գտնվող Միքայել հրեշտակապետի վանքը
մինի|կենտրոն|Միքայել հրեշտակապետի հրաշագործ սրբապատկերը

## Նշանավոր մանդամադոսցիներ
Պորփյուրոս (Ֆոտիադիս) (1800—1852 թթ.) - Կրետեի մետրոպոլիտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Μανταμάδος — Στην αχλύ του θρύλου.  

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Սարդոստային արվեստ

**Սարդոստայնային  արվեստ**, սարդոստայնից տարբեր պատկերներ ստեղծելու արվեստ։ Աշխատանքների հիմնական նյութը հանդիսանում է սարդոստայնը, որը հեղինակը հավաքում և մշակում է հատուկ կերպով։ 

## Պատմություն
Շատ ակադեմիական գրվածքներ վկայում են, որ դեռևս 16-րդ դարում Արևելակենտրոնական Ալպերի հեռավոր հովիտներում վանականները ստեղծում էին նկարներ  սարդոստայնից պատրաստված կտորների կտավների վրա։ 100-ից քիչ հայտնի սարդոսայնային կտավներ են մնացել, որոնց մեծ մասը պահպանվում են անձնական հավաքածուներում։
Դրանցից մեկում պատկերված է Ֆիլիպ Ուելսերը (1527-1580)՝ հայտնի գեղեցկուհի, ով ամսունացել է Տիրոլի Արքիդուքս Ֆերդինանդ II (Արագոնի թագավոր) հետ և հաստատվել Ինսբրուքի Ամբրաս ամրոցում։
Այլ կտավներում անհայտ տիրոլյան գյուղացիներ են պատկերված։

Ժամանակակից բազմազանության վակումը աստիճանաբար լցվում է նոր հայտնություններով ու հետքրքրություններով։ 500 տարի անց 21-րդ դարում նկարիչ Անդրանիկ Ավետիսյանը աշխարհում առաջինը ստեղծում է ոչ թե սարդոստայնից ստացված կտորներ, որի վրա կարելի է նկարել, այլ աշխարհում առաջինը պատկերներ է ստեղծում անմիջապես սարդոստայնից։

2009 թվականին Անդրանիկը արվեստանոցի պատուհանի անկյունում նկատում է սարդոստայն ու միտք է առաջանում սարդոստայնից նկարներ ստեղծել։ Սկսում է ուսումնասիրել սարդերի կյանքը ու սարդոստայնի կառուցվածքը։ Սկսում է սարդեր պահել։ Սարդոստայններով սկսում է ստանալ նկարներ, որոնք էլ շատ արագ ճանաչում են բերում նկարչին։ 
Անդրանիկ Ավետիսյանը 2017 թվականին մասնակցել է Կաննի «Աշխարհի նկարիչները» Ժամանակակից արվեստի միջազգային ցուցահանդեսին՝ որտեղ էլ արժանացել է «Նոր տաղանդ և ամենաստեղծագործական միտք» մրցանակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղանկարչական տեխնիկաներ
Ֆընդըք (ամրոց)

**Ֆընդըք**, *Ֆընտըգ, Ֆնտըգ, Ֆնտըք*, ամրոց Թուրքիայում, Կորդվաց աշխարհի Գզիրայի գավառակում, Ֆընդըք շրջանում, Գզիրսւ (Ջեզիրե) քաղաքից հյուսիս։ Հավանաբար ռուսական 10-վերստանոց քարտեզում՝ Ջեգիբե քաղաքից 25 կճ հյուսիս նշանակված Կունդուխ քաղաքն է։ Հիշատակում են Ղ. Ալիշանը («Տեղագիր Հայոց մեծաց», էջ 55) և Ն. Ճիվանեանը («Առ ճեռն բառարան պատմական, աշխարհագրական եւ դիցաբանական յատակ անուանց. հայկական յատուկ անուանք», Կ. Պոլիս, 1879 թ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Ֆընդըջաք (անտառ)

**Ֆընդըջաք**, *Ֆընտըճագ*, անտառ Թուրքիայում, Մարաշի գավառում, Ամանոսի լեռների հյուսիսում, Ֆընդըջաք գյուղի և Ֆընդըջաք շրջակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտառներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կիլիկիայի անտառներ
Թալիշստան

thumb|right|300px|Թալիշ ժողովրդի բնակեցման ժամանակակից տարածքները, որոնք մոտավորապես համընկնում են պատմական Թալիշստանի հետ
**Թալիշստան** (), պատմական տարածաշրջան Կասպից ծովի արևմտյան ափին՝ Հարավային Կովկասի հարավ-արևելյան հատվածում։ Այսօր Թալիշստանի հյուսիսային հատվածը մտնում է Ադրբեջանական Հանրապետության (Լենքորանի, Լերիկի, Աստարայի, Մասալլիի և Յարըմլիի շրջաններ) կազմի մեջ, իսկ հարավայինը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության (Գիլանի օսթան)։ Թալիշստանի մայրաքաղաքն է համարվում Լենքորան քաղաքը, որն այսօր գտնվում է Ադրբեջանական Հանրապետության հարավում։

## Պատմություն
Թալիշստան տեղանունը հանդիպվում է արդեն միջնադարյան հեղինակների մոտ Գիլան տարածաշրջանի վերաբերյալ։ Այդպես, քարտեզագիր Մուհամմեդ Սադիք իբն Մուհամմեդ Սալեք Սադիք Սպահանը օգտագործում էր Թալիշստան եզրն արդեն 1609 թվականին՝ նույնպես կիրառելով Գիլանի վերաբերյալ։ Եզրը օգտագործում է նաև Աբդ Ալ Ֆաթթահ Ֆումենին իր «Գիլանի պատմություն» աշխատության մեջ.

## Քարտեզներ

Պատկեր:Azerbaijan districts Talysh-Mughan.png|Թալիշստանը հյուսիսային հատվածը՝ ժամանակակից Ադրբեջանի հարավային շրջանները
Պատկեր:Flag of the Talysh National Movement.svg|Թալիշստանի դրոշ
Պատկեր:Талышский герб.png|Թալիշստանի զինանշան


## Տես նաև
* Թալիշստանի ձայն
* Թալիշ-Մուղանական Ինքնավար Հանրապետություն
* Լեզգիստան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թալիշստան
Կատեգորիա:Անջատողականությունը Ադրբեջանում
Լիլավատի մրցանակ

**«Լիլավատի» մրցանակ** (), միջազգային մրցանակ, որը տրվում է մաթեմատիկայի հանրայնացման գործում ունեցած ներդրման համար։ Մրցանակն  անվանվել է նույնանուն մաթեմատիկական տրակտատի պատվին, որը գրել է 12-րդ դարի հնդիկ մաթեմատիկոս Բհասկարան։ Մրցանակը կազմում է մեկ միլիոն հնդկական ռուփի, հովանավորն է *Infosys ՏՏ* ընկերությունը։

## Պատմություն
«Լիլավատի» մրցանակն առաջին անգամ հանձնվել է 2010 թվականին Հնդկաստանի Հայդարաբադ քաղաքում  տեղի ունեցած «Մաթեմատիկոսների միջազգային կոնգրեսի» փակման արարողության ժամանակ։ Այդ մրցանակը սկզբում դիտարկվեց որպես միանգամյա պարգևատրում, սակայն մրցանակը համագումարի և զանգվածային լրատվամիջոցների մասնակիցների համընդհանուր հավանությանն արժանացավ և որոշվեց «Լիլավատի» մրցանակաբաշխությունն ընդգրկել համագումարի մշտական մրցանակների շարքում։ Ի տարբերություն մյուս մրցանակների՝ «Լիլավատի» մրցանակը հանձնվում է համագումարի ոչ թե բացման, այլ փակման ժամանակ։

## Մրցանակակիրներ
* Սայմոն Սինգխ (2010)
* Ադրիան Պաենսա (2014)
* Ալի Նեսին (2018)


Simon Singh at the Merseyside Skpetics Society.jpg|Սայմոն Սինգխ
Adrián Paenza.jpg|Ադրիան Պաէնսա


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Leelavati Prize - IMU website

Կատեգորիա:Գիտական մրցանակներ
Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով
Alien (Ջոնաս Բլու և Սաբրինա Քարփենթեր)

**"Alien"** () երգը ձայնագրվել է ամերիկացի երգչուհի՝ Սաբրինա Քարփենթերի և բրիտանացի երաժիշտ և համագործակցող Ջոնաս Բլուի  հետ։ Երգի տեքստը գրվել է Քարփենթերի, Ջանի Բենեթի և պրոդյուսեր Բլուի կողմից։ Երգը թողարկվել է Hollywood Records֊ի կողմից 2018 թվականի մարտի 16֊ին։ "Alien"֊ը EDM-ի ուղեկցությամբ, բարձր տեմպի, պարային փոփ երգ է։ Երգը նկարագրում է մարդու կորչելն, ինչ֊որ մեկի զգացմունքների մեջ, և ինչքան այլմոլորակային զգացմունք է դա։ Երգը զբաղեցնում էր 1֊ին հորիզոնականը Billboard's Dance Club Songs չարտում։ Այն ուղեկցվում է Քարլի Քուսսոնի ղեկավարած տեսահոլովակով, որը թողարկվել է 2018 թվականի մարտի 29֊ին նրա Vevo ալիքում։

## Կադրից դուրս և ձայնագրություն
Երգի մտահղացումը ծագել է, երբ երկու երգիչները հանդիպում են Լոնդոնում։ Սաբրինայի պատմածով, երգի անվանումը նկարագրում է մարդու կորչելն, ինչ֊որ մեկի զգացմունքների մեջ, և ինչքան այլմոլորակային զգացմունք է դա։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը առաջին անգամ թողարկվել է Spotify֊ում 2018 թվականի մարտի 16֊ին ուղղահայաց տարբերակով, որը տնօրինում էր Ալեքսանդրա Գավիլլետը։ Ավելի ուշ՝ 2018 թվականի մարտի 29֊ին թողարկվել է Vevo-ում և YouTube֊ում։

## Երգերի ցուցակ

## Չարտեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 երգեր
Ջեյմս Մեդիսոն (այլ կիրառումներ)

**Ջեյմս Մեդիսոն** անուն-ազգանունով հայտնի են հետևյալ անձինք.

*Ջեյմս Մեդիսոն Ջունիոր, ԱՄՆ 4-րդ նախագահ, 1809-1817
*Ջեյմս Դենիել Մեդիսոն, անգլիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։
Սանտորինիի հնագիտական թանգարան

**Սանտորինիի հնագիտական թանգարան** (անվանվում է նաև *Թիրայի, Ֆիրայի, Թերայի հնագիտական թանգարան*, ), թանգարան Հունաստանի Հանրապետության՝ Եգեյան ծովում գտնվող Սանտորինի կղզեխմբի Օյա քաղաքում։
 
Թանգարանն իր գործունեությունն սկսել է դեռևս 1902 թվականից, բայց նրա շենքը Ամորգոսի երկրաշարժից 1956 թ. ավերվել է, և դրա փոխարեն կառուցվել է թանգարանի նոր շենք, որտեղ էլ մինչև օրս զետեղված են ցուցանմուշները։
 
Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է արվեստի հնագույն գործեր՝ սկսած մեր թվականությունից առաջ երրորդ հազարամյակի ցիկլիդյան ոճի մարմարե աշխատանքներից մինչև դասական՝ հելլենիստական և հռոմեական ժամանակաշրջանի արվեստի նմուշներ՝ քանդակներ, արձանիկներ, փորագրություններ, տապանաքարեր, խեցեղեն։ Հիշարժան են հատկապես նախապատմական ժամանակների (մ.թ.ա. 20-17-րդ դարերի) սկիհները (վազերը), որոնք հայտնաբերվել են Ակրոտիրի քաղաքում ու նրա մերձակայքում իրականացված պեղումների արդյունքում, ինչպես նաև գեոմետրիկական և արխայիկ ժամանակաշրջանների խեցեղենը, ամֆորաները։ Գտածոներից շատերը հայտնաբերվել են Թերայի հին գերեզմանատանը կատարված պեղումների շնորհիվ։ Դրանցից առանձնապես ուշագրավ է թիվ 1 գերեզմանից դուրս բերված, մեծ չափեր ունեցող մի անոթ՝ կրատեր, որի վրա ատտիկյան սև կերպարանքներ և չորս նավեր են պատկերված։

## Տես նաև
* Նախապատմական Սանտորինիի թանգարան

## Պատկերասրահ

Fira-Thira, Archäologisches Museum (02).jpg
Archäologisches Museum Thira Amphoren 02.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Archaeological Museum of Thera. Hellenic Ministry of Culture and Tourism.

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ Հունաստանում
Կատեգորիա:1960 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Հունաստանի թանգարաններ
Զակինթոս ազգային պարկ

**Զակինթոսի ծովային ազգային պարկ** (), Հունաստանի Հանրապետությունում՝ Լագանաս ծովածոցի Զակինթոս կղզում 1999 թվականին հիմնադրված ազգային պարկ, որը «Բնություն-2000» բնապահպանական նախագծի մաս է կազմում։ Զբաղեցնում է 135 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Ստեղծվել է մասնավորապես մեծագլուխ ծովային կրիաների (Caretta caretta) պահպանության նպատակով և այս առումով առաջինն ու առայժմ միակն է Միջերկրական ծովում։

Ազգային պարկը զբաղեցնում է Զակինթոս կղզու հարավային ափի ու Լագանես ծովածոցի մի մասը, որ Միջերկրական ծովում մեծագլուխ ծովային կրիայի բնադրման կարևորագույն վայր է համարվում։ Բացի այդ, պարկն ներառում է նաև Կերի լճի ջրա-ճահճային տարածքները և երկու փոքր կղզի (Ստրոֆադեսները), որոնք ընկած են Զակինթոսից 50 կիլոմետր դեպի հարավ։

Ազգային պարկը, ի հավելումն կրիաների բնադրման՝ խստագույնս պահպանվող վայրերի, բաղկացած է ծովային երեք՝ A, B, C գոտիներից, որոնք տեղավորված են Լագանես ծովածոցում։ Այդ գոտիներում արդյունաբերական գործունեությունը, ձկնորսությունը խստիվ արգելված է։

Թեև ազգային պարկը հիմնադրվել է գլխավորապես Երկրի հնագույն կենդանի օրգանիզմների շարքին դասվող մեծագլուխ ծովային կրիաների պահպանության նպատակով, այդուհանդերձ կարևոր դեր է խաղում նաև ծայրահեղ վտանգված ծովային նարգիզների և փոկերի *Monachus monachus  տեսակի գլխաքանակի պահպանման ու ավելացման գործում:*
250px|մինի|ձախից|Մեծագլուխ ծովային կրիա

## Տես նաև
* National Marine Park of Zakynthos 
* Զբոսաշրջությունը Հունաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1999 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:Հունաստանի ազգային պարկեր
Հռոդոսի ամրոց

**Հռոդոսի ասպետների մեծ վարպետի պալատ** կամ պարզապես՝ **Հռոդոսի ամրոց** (), միջնադարյան Հռոդոս քաղաքի գլխավոր պաշտպանական ամրությունը, որտեղ հանգրվանել է Հիվանդախնամների հոգևոր ասպետական միաբանության մեծ մագիստրը։ Ներկայումս այն ներառված է Հունաստանում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում որպես միջնադարյան ամրոց, բացօթյա սրճարան և Հռոդոս կղզու զբոսաշրջային գլխավոր այցեքարտ։

Ամրոցը կառուցվել է միջնադարյան ժամանակահատվածում՝ կղզի մուտք գործած Հիվանդախնամների միաբանության ասպետների կողմից։ Իսլամադավան արաբների կողմից Երուսաղեմի վերստին գրավումից հետո Հիվանդախնամները հաստատվում են ամրոցում և ապա տեղափոխվում Մալթա։ Այդ շրջանի պատմիչների հավաստմամբ՝ Հռոդոսի ամրոցը եղել է ժամանակի ամենաանառիկ և վեհաշուք քրիստոնեական շինություններից մեկը տարածաշրջանում։ Ասպետական միաբանություններն ամրոցի անառիկությունը մուսուլմանների հարձակումներից կարողանում են պահպանել ոչ ավելի քան 213 տարի։

## Պատմություն
Հարկ է նշել, որ ամրոցը 1444 և 1480 թվականներին հերոսական դիմադրություն է ցույց տվել և կղզու տարածքից դուրս մղել քոչվոր եգիպտաբերբերական ցեղերին։ Պատմական փաստերը վկայում են, որ Հռոդոսի ամրոցը պաշարվել է Կոստանդնուպոլսի անկումից 70 տարի անց։ Ամրոցն ունեցել է լավ զարգացած ներքին պաշտպանական ենթակառուցվածքներ, ինչպես նաև դժվարանցանելի տեղագրություն։

Ամրոցը գրավելու հերթական փորձը կատարում են 1480 թվականին Հռոդոս ներխուժած և կղզին պաշարած թուրքերը, որոնք խոշոր պարտություն կրելով կարճ ժամանակ անց լքում են կղզին։ Ըստ ավանդության՝ թուրքերի փախուստի պատճառներից մեկն ամրոցի պատերից կախված Քրիստոսի պատկերով դրոշներներն էր։ Իսլամն արգելում էր պատկերել մարդուն, և դա շատ զավեշտալի տեսարան էր թուրքերի համար։

1520 թվականին Հռոդոսը վերստին հայտնվում է թուրքական ներխուժման վտանգի տակ։ Դրանից առաջ դեպի Հռոդոս թուրքական արշավանքը հետաձգվել էր Օսմանյան կայսրության սուլթան Մեհմեդ II-ի մահվան պատճառով։ Գիտակցելով այս ամենը՝ կղզում իրենց իշխանությունը վայելող հիվանդախնամները Իտալիայից Հռոդոս են հրավիրում հայտնի մագիստր Ֆաբրիցիո դել Կարետտոյին, ով իր խմբով գրեթե ամբողջությամբ վերանորոգում է ամրոցի վնասված ենթակառուցվածքները։ Այնուամենայնիվ, անգամ այս հանգամանքը կղզաբնակներին չի ազատում թուրքական արշավանքից։ Օսմանյան թուրքերը կղզի ներխուժում են 1522 թվականին և սկսվում է Սուլեյման I-ի հարյուրհազարանոց բանակի վեցնամյա պաշարումը։

Արդյունքում՝ ամրոցն ընկնում է, իսկ շուտով ամբողջ կղզին գրավվում է թուրքերի կողմից։ Հռոդոսը Օսմանյան կայսրության կազմում մնացել է մինչև 1912 թվականը, այնուհետև անցել Իտալիային։ 1856 թվականին ամրոցը վնասվել է աղետալի պայթյունի հետևանքով։ Իտալական վարչակարգի օրոք այն 1930 թվականին վերակառուցվել է՝ Բենիտո Մուսոլինիի հրամանագրով։ 1948 թվականին Հռոդոսն անցել է Հունաստանին։

## Տես նաև
* Կուլես ամրոց
* Հռոդոսի պաշարում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ծովային ամրոցներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հունաստանում
Կատեգորիա:Հունաստանի ամրոցներ
Կատեգորիա:Սուլեյման I
Պիրեյոսի համայնքային թատրոն

300px|մինի|Թատրոնի վերնաճակատը
**Պիրեյոսի համայնքային թատրոն** (), Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքի տարածքում ընդգրկված Պիրեյոս նավահանգստային քաղաքի թատրոնը։

Թատրոնի նոր դասական (նեոկլասիկական) ոճի շենքը կառուցվել է տասնիններորդ դարի վերջերին, Պիրեյոս քաղաքի կենտրոնական հատվածում՝ Կորայիս հրապարակում, տեղացի ճարտարապետ, պոլիտեխնիկի պրոֆեսոր  Իոաննիս Լազարիմոսի նախագծերի հիման վրա։ Կառույցի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 1895 թվականի ապրիլի 9-ին։

Պայտաձև դահլիճն ունի 600 նստատեղ, որն այն ժամանակների համար արդարացված թվաքանակ է համարվում, մանավանդ եթե հաշվի առնվի, որ 1883 թվականին, երբ ընդունվել է թատրոնի կառուցման որոշումը, Պիրեյոսում ապրում էր ընդամենը քսանյոթ հազար մարդ (2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ շուրջ 164 հազար), և  կրթվածների թիվը նրանց մեջ հազիվ երկու հարյուրի էր հասնում, միայն գրել-կարդալ կարողացողների քանակը նույնպես այնքան էլ մեծ չէր։
 
Կառույցի ճարտարապետության վրա նկատելի է գերմանական նոր դասականության, մասնավորապես՝ ճարտարապետ Էռնեստ Ցիլլերի ազդեցությունը։ Շինությունը 34մx45մ չափսերով ուղղանկյան տեսք ունի և համեմատաբար պահպանողական բնույթի գեղագիտություն, որի խորապատկերի վրա աչքի է զարնում գլխավոր մուտքը՝ կորնթական ոճի չորս սյուներով և գողտրիկ վերնաճակատով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Inside the Piraeus Municipal Theatre

## Աղբյուրներ
*Αξαρλής, Νίκος, *Δημοτικό θέατρο Πειραιά. Θέατρο και πόλη*, Εκδόσεις Οδός Πανός, Αθήνα 2001, ISBN 9789607716620
* Αξαρλής, Νίκος- Μπρεντάνου, Κατερίνα (επιμέλεια).  Σταϊνχάουερ Γ., Τσοκόπουλος Β., Ντόριζας Ν., Ταμπάκη Α., Μπρεντάνου Κ., Σταματοπούλου - Βασιλάκου Χρ., Δωρής Μ., Φεσσά - Εμμανουήλ Ε., Μπελαβίλας Ν., Τιμαγένης Θ., Κουρουπός Γ., Τζαμαργιάς Τ., Αξαρλής Ν. (εισηγητές), *Ο Πειραιάς και το Δημοτικό Θέατρο* (Πρακτικά Διεθνούς Επιστημονικής Συνάντησης) Πανεπιστήμιο Πειραιά 13 Απριλίου 2003, Εκδόσεις Τσαμαντάκη, Πειραιάς 2008, ISBN 978-960-89222-1-1
*Φεσσά- Εμανουήλ, Ελένη, *Η Αρχιτεκτονική του νεοελληνικού θεάτρου 1720-1940*, Αθήνα 1994
*Υπουργείο Πολιτισμού-Δημοτικό Θέατρο Πειραιά 
*"Ο αντίζηλος του Τσίλλερ είναι Πειραιώτης", άρθρο στην Ελευθεροτυπία, 21-11-2009
*Μπίρης Μάνος, Καρδαμίτση-Αδάμη Μάρω (2001). *Νεοκλασική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα*, Εκδοτικός οίκος Μέλισσα. ISBN 9602042303
*"Δημοτικό Θέατρο Πειραιά: παρελθόν και μέλλον", άρθρο στην Καθημερινή, 4-1-2008
*Παπαστάμος, Δημήτρης,  *Ερνέστος Τσίλλερ. Προσπάθεια. Μονογραφίας,* Εθνική Πινακοθήκη, Μουσείο. Αλέξανδρου Σούτζου, Αθήνα 1973

Կատեգորիա:1895 կառուցումն ավարտված թատրոններ
Կատեգորիա:Հունաստանի թատրոններ
Հանրապետական այլընտրանք

**Հանրապետական այլընտրանք**, կամ ուղղակի **ՌԵԱԼ** (; , ReAl), չգրանցված ընդդիմադիր քաղաքական կուսակցություն Ադրբեջանական Հանրապետությունում։ Շարժման առաջնորդ Իլգար Մամեդովը 2013 թվականից ազատազրկված է զանգվածային անկարգությունների կազմակերպման մեղադրանքով։

## Պատմություն
Հանրապետական այլընտրանք շարժումը հիմնադրվել է 2009 թվականի հունվարին երիտասարդ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների կողմից։ Կազմակերպության ստեղծման նպատակն է հռչակվել Ադրբեջանում ժողովրդավարական և սոցիալական փոփոխություններին հասնելը։ 2018 թվականին գարնան դրությամբ կուսակցությունը ընդգրկում է ավելի քան 2000 անդամ, որոնց մեծամասնությունն են կազմում երիտասարդներ, հայտնի ընդդիմադիր քաղաքական գործիչներ և ակտիվիստներ։ Իր թեկնածությունը առաջադրած շարժման և կուսակցության առաջնորդ Իլգար Մամեդովը 2013 թվականի նախագահական ընտրություններից առաջ ձերբակալվել է և առ այսօր ազատազրկված է։

Համաձայն կազմակերպության պաշտոնական էջի, ստեղծման հիմնական պատճառն էր Ադրբեջանի նախագահի սահմանափակման քանակի չեղարկումը, որն ընդունվել է 2009 թվականի մարտի 18-ից տեղի ունեցած սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվեի արդյունքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Կատեգորիա:2018 հիմնադրված կուսակցություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի ազատական կուասկցություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի ժողովրդավարական շարժումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի կուսակցություններ
Կատեգորիա:Ազգային ազատական կուսակցություններ
Կատեգորիա:Հանրապետական կուսակցություններ
Հունաստանի Գերագույն հատուկ դատարան

**Հունաստանի Հանրապետության գերագույն հատուկ դատարան** (), արտակարգ բարձրագույն դատական մարմին, որի իրավասության շրջանակներն ու ձևավորման հիմքերը սահմանվում է Հունաստանի սահմանադրության «հոդված 100»-ով։ Գերագույն հատուկ դատարանը մշտապես գործող մարմին չէ և ձևավորվում է միայն բացառիկ դեպքերում, երբ առաջանում են սահմանադրությամբ սահմանված և այս դատարանի իրավասության շրջանակներին պատկանող վարույթներ։

Ըստ Հանրապետության մայր օրենք սահմանադրության՝ ՀԳՀԴ-ն համարվում է Հունաստանի Հանրապետության բարձրագույն «սահմանադրական» և «ընտրովի» դատարանը։ Այսուհանդերձ, գերագույն հատուկ դատարանը հիերարխիկ որևէ կապ չունի Հունաստանի երեք մշտական գերագույն դատարանների՝ վճռաբեկ դատարանի, պետական խորհրդի և հաշվառնական պալատի հետ։

Ըստ իր լիազորությունների շրջանակի՝ այն գտնվում է ավելի բարձր աստիճանասանդղակին, քան վերոնշյալ երեք դատարանները։ Հարկ է նաև նշել, որ իր բնույթով գերագույն հատուկ դատարանը չի պատկանում արդարադատության համակարգի որևէ ճյուղին (քաղաքացիական, քրեական, վարչական)։

## Սահմանադրական հիշատակումներ
Հունաստանի հատուկ գերագույն դատարանը ստեղծվել է 1975 թվականին՝ նոր ընդունված սահմանադրության համաձայն։ Դրա կազմակերպումն ու գործառույթները կարգավորվում են «սահմանադրություն» մայր օրենքի 100-րդ հոդվածով և «գերագույն հատուկ դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի թիվ 345 հատուկ կետով։ Նմանատիպ դատարանի ստեղծման համար որոշակի նախադրայլներ գոյություն են ունեցել 1952 թվականի համահունական սահմանադրությունում ևս։ Այն ներկայացված էր 73-րդ հոդվածում, որը նախատեսում էր հատուկ արտակարգ և ընտրովի դատարանի ստեղծում։

Դատարանի ձևավորման հիմքն ամփոփված է եղել նաև «սև գնդապետների» ռազմական վարչակարգի օրոք գործող սահմանադրությունում։ Այն իր հերթին նախատեսում էր Հունաստանի բարձրագույն դատարանների միջև ծագած վեճերի լուծում այլ դատական ատյանում։

## Դատարանի կազմ
Հունաստանի Հանրապետության մայր օրենք «սահմանադրության» 100-րդ հոդվածը, ինչպես նաև «գերագույն հատուկ դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքը սահմանում է գերագույն հատուկ դատարանի իրավասությունները,  լիազորությունները, կազմավորման ու գործունեության կարգը, ինչպես նաև վերջինիս կազմը։ Ըստ դրա՝ Հունաստանի գերագույն հատուկ դատարանը կազմված է տասնմեկ անդամներից․

* գերագույն դատարանների նախագահներ․
* վճռաբեկ դատարանի չորս անդամներ, որոնք ընտրվում են երկու տարի ժամկետով․
* պետական խորհրդի չորս անդամներ, որոնք ընտրվում են երկու տարի ժամկետով։

Դատարանը նախագահում է վճռաբեկ դատարանի կամ պետական խորհրդի նախագահը։ Դատարանի կազմը կարող է լուծարվել ներքին հակասությունների և հակասահմանադրական գործունեության պայմաններում կամ հատուկ կառավարական որոշմամբ։

## Տես նաև
* Հունաստանի սահմանադրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հունաստանի դատական համակարգ և մարմիններ 
* Աշխարհի պետությունների արդարադատության մարմիններ 

Կատեգորիա:1976 հիմնադրումներ Հունաստանում
Կատեգորիա:1976 հիմնադրված պետական մարմիններ
Կատեգորիա:Հունաստանի դատարաններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Սահմանադրական դատարաններ
Հերովդես Ատտիկացու օդեոն

**Հերովդես Ատտիկացու օդեոն**, հայտնի է նաև կրճատ՝ **Հրոդեոն** անվանումով (), քարակերտ հին հունական թատրոն, որը գտնվում է Աթենական Ակրոպոլիսի հնագիտական համալիրում և վերջինիս կազմում ներառված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Հերովդես Ատտիկացու օդեոնը դասական ժամանակաշրջանի շինություն է։ Ըստ հնագիտական ուսումնասիրությունների և պատմական հիշատակումների՝ այն կառուցվել է դեռևս մ․թ․ա․ 161 թվականին։ Նորագույն շրջանի աշխարհաքաղաքական զարգացումների և շարունակական պատերազմների արդյունքում պատմամշակութային շինությունը վնասվել է և վերակառուցվել միայն 1950 թվականին։

## Պատմություն
Անտիկ այս շինությունը կառուցվել է դասական ժամանակաշրջանի Հունաստանում՝ մ․թ․ա․ 165 թվականին։ Հեղինակը եղել է հին հույն ճարտասան, պետական և մշակութային գործիչ, փիլիսոփա, «երկրորդ սոփեստության» ուղղության հայտնի ներկայացուցիչ, դասական Հին Հունաստանի մշակույթի ջատագով Հերովդես Ատտիկացին, ով այն կառուցել է մահացած կնոջ՝ Ասպասիայի հիշատակին։

Օդեոնն ունի հնագույն թատրոնի դասական տեսք, որը միաժամանակ կարողացել է տեղավորել 5000 հանդիսականի։ Մինչ օրս բավականին լավ պահպանվել է օդեոնի ամֆիթատրոնը, իսկ շատ ու շատ այլ ենթակառուցվածքներ վերակառուցվել են։ Անհետացել են միայն վերնահարկի մարմարե արձանները։

Հնագույն պատմիչները վկայում են այն մասին, որ Հերովդես Ատտիկացու օդեոնը ժամանակին ծառայել է թատերական ներկայացումների, համերգների և այլ հանդիսությունների համար։

## Մերօրյա նշանակություն
Հունաստանի իշխանությունների կողմից օդեոնը վերակառուցվել է 1950 թվականին։ Շինարարական աշխատանքների շրջանակներում վերականգնվել է ավերված հանդիսատեսի նստարաններն ու մարմարե պատերը։ Ներկայումս օդեոնը համարվում է Աթենքի այցեքարտը համարվող Ակրոպոլիսի համալիրի մարգարիտներից մեկը։

Հերովդես Ատտիկացու օդեոնը հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին հյուրընկալում է ամենամյա Աթենքի փառատոնը, որը քաղաքի ամենահայտնի ժամանցային միջոցառումներից է։

## Տես նաև
* Աթենքի Ակրոպոլիս
* Դիոնիսոսի թատրոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Φεστιβάλ Αθηνών - Ιστορία του Ωδείου Ηρώδου Αττικού  *greekfestival.gr*
* 360° Virtual tour Ηρώδειο *360orasis.gr*

Կատեգորիա:Աթենքի Ակրոպոլիս
Կատեգորիա:Աթենքի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հունաստանում
Կատեգորիա:Հունաստանի թատրոններ
Կատեգորիա:2-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Ավլիս

**Ավլիս** (), հին հունական նավահանգստային քաղաք՝ Կենտրոնական Հունաստանում՝ Բեովտիայում, Էվրիպուս նեղուցի և Նոտիոս-Էվոիկոսի ծովածոցի ափին, Էվբեա կղզու դիմաց, հանրահայտ Թեբե քաղաքից 32 կիլոմետր դեպի արևելք։ Նույնականացվում է ժամանակակից Ավլիդայի հետ։

Ավլիսը երբևէ չի հասել անկախ պոլիսի կարգավիճակի, այլ պատկանել է կամ Թեբեին, կամ Թանագրային

Հնագույն ժամանակներում Ավլիսը որսորդության աստվածուհի Արտեմիսի պաշտամունքի նշանավոր վայրերից է եղել։ Այստեղ դեռևս մեր թվականությունից առաջ հինգերորդ դարում կառուցվել է նրան նվիրված տաճար, որը կանգուն է մնացել մինչև մեր թվականության մոտավորապես 400 թվականը։

Ավլիսը հիշատակվում է Հոմերոսի «Իլիական»-ում՝ «Նավերի ցուցակ» հատվածում։ Ըստ այդտեղ մեջբերված առասպելի՝ Ավլիսի մերձակա ծովածոցում է հավաքվել Տրոյայի վրա արշավանքի նախապատրաստվող հունական նավատորմը, որի մեկնումը երկար ժամանակ ձգձգվում էր քամու բացակայության պատճառով։ Այդ կերպ Արտեմիս աստվածուհին պատժում էր հույների առաջնորդներից Ագամեմնոնին, որը հանդգնել էր աստվածուհուն նվիրված սրբազան անտառում մի եղնիկ որսալ և պարծենալ, թե իբր ինքն ամենալավ որսորդն է։ Աստվածուհու սիրտը փափկացնելու և համընթաց քամի ապահովելու համար Ագամեմնոնը ստիպված է լինում զոհաբերել իր ավագ դստերը՝ Իֆիգենիային։ Այս թեման հետագայում օգտագործել է հին հույն նշանավոր թատերգակ Եվրիպիդեսը իր «Իֆիգենիան Ավլիսում» թատերգությունում։ Այդ թեման է ընկած նաև գերմանացի մեծ բանաստեղծ Իոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի «Տավրիկյան Իֆիգենիա» ստեղծագործության հիմքում։

Մ. թ. ա. 396 թվականին Սպարտայի թագավոր Ագեսիլայոս Երկրորդը, նմանակելով Ագամեմնոնին, Ավլիսն է ընտրել որպես իր նավատորմը համախմբելու և դեպի Ասիա ռազմարշավ սկսելու մեկնակետ։ Բայց արշավանքի նախօրյակին թեբեացիները անակնկալ հարձակում են գործել և Ագեսիլայոսին քշել Բեովտիայից։ Այս իրադարձությունը դիտվում է որպես թեբեացիների նկատմամբ Ագեսիլայոսի անձնական խոր ատելության պատճառ, ատելություն, որը հետագա 25 տարիների ընթացքում մեծապես ազդել է Սպարտայի և Թեբեի հարաբերությունների վրա, մինչև որ տեղի է ունեցել Լեուկտրայի վճռորոշ ճակատամարտը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Ռոբերտ Ֆուլգհում

**Ռոբերտ լի Ֆուլգհում** (), ամերիկացի գրող և Ունիվերսալիստական Միաբանության քահանա։

## Կենսագրություն
Նա մեծացել է Տեխաս նահանգի Ուակո քաղաքում, իսկ 1958 թվականին ստացել է Բանասիրության Բակալավրի աստիճան Բայլոր Համալսարանում։ Նա ստացել է իր Աստվածաբանության Բակալավրի աստիճանը ստացել է Սթար Քինգ ճեմարանում 1961 թվականին և նույն թվականին ձեռնադրվեց որպես ունիտար ունիվերսալիստական քահանա։

Ֆուլգհումը ծառայել է Բելինգհամի միաբանական եղբայրությունում Վաշինգթոն նահանգի Բելինգհամ քաղաքում 1960-1964 թվականներին և Էդմոնդս միաբանության ունիվերսալիստական եկեղեցում, որտեղ նա ներկայումս պատվակալ քահանա է։

## Ստեղծագործություն
Ֆուլգհումը Միացյալ նահանգներում հանդես եկավ իր առաջին ժողովածուով «Այն ինչ իրոք պիտի իմանամ, սովորել եմ մանկապարտեզում» (1988), մնաց Նյու Յորք Թայմսի բեսթսելերների ցանկում մոտ 2 տարի։ 
Էսեյների ժողովածուն «Հասարակ բաների մասին արտասովոր մտքերը» "

25-րդ ամյակի հրատարակությունը տպագրվել է՝ թարմացվելով և կրկնելով բնօրինակը, որին ավելացվել է ևս 25 նոր պատմվածք։
Ներկայումս իր գրքի տպագրված ավելի քան 17 միլիոն՝ հրատարկված 27 լեզուներով 103 երկրներում։ 
Նրա գրական ոճը շատ պարզ է և ուղիղ և գտնում է կյանքից վերցված խոսքեր աշխարհիկ այնպիսի իրավիճակներում, ինչպիսիք են կենդանաբանական այգի այցելելն ու թերևներ փոցխելը և փոշի մաքրելը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճար

**Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճար** (), հին հունական Աթենաս աստվածուհուն նվիրված հեթանոսական տաճար, որը գտնվում է Աթենքի Ակրոպոլիսում։ Համարվում է Ակրոպոլիսում գտնվող ամենահին տաճարը, որը կառուցված է հոնիական օրդերով։ Որպես Աթենական Ակրոպոլիսի մաս կազմող շինություն՝ Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճարը ներառվել է Հունաստանի Հանրապետությունում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Տաճարը նվիրված է հին հունական դիցարանի դպրության աստվածուհի Աթենասին։ Կցագրված «Նիկե»-ն հունարեն բառ է, որը թարգմանաբար նշանակում է «հաղթանակած»։ Այս կերպ հեթանոս հույները փորձել են փառաբանել քաղաքի հովանավոր աստվածուհուն՝ վերջինիս համարելով Պելոպոնեսյան պատերազմում սպարտացիներին նկատմամբ տարած հաղթանակի գրավական։

## Պատմություն
Աթենաս աստվածուհու պաշտամունքը Հին Հունաստանում տարածվել է մ․թ․ա․ 6-րդ դարում։ Սկզբնական շրջանում Աթենասի պատվին պոլիսում կառուցվել է փոքրիկ տաճար, որը սակայն ավերվում է հույն-պարսկական պատերազմների հետևանքով։ Հունաստանից պարսիկների դուրս մղումից հետո մնացորդների տեղում կառուցվում է Աթենաս Նիկե աստվածուհու՝ «հաղթանակած Աթենաս»-ի տաճարը։ Շինարարական աշխատանքները սկսվում են մ․թ․ա․ 427 թվականին և ավարտվում երեք տարի անց՝ 424-ին։

Տաճարի ճարտարապետական նախագծի հեղինակը Կալիկրատեսն է, ով համարվում է ժամանակաշրջանի լավագույն արվեստագետներից մեկը։ Այն կառուցված է հոնիական օրդերով՝ դասական շրջանի ճարտարապետական ոճով։ Տաճարի ֆրիզները պատկերազարդ են։ Այստեղ պատկերված են տեսարաններ Հերակլեսի սխրագործություններից, հույն-պարսկական արյունարբու պատերազմներից, ինչպես նաև աթենացիների աշխատավորական գործունեությունից։ Բացի այդ, պատկերված են նաև մի շարք աստվածների դիմաքանդակներ՝ ի դեմս Զևսի, Պոսեյդոնի և քաղաքի հովանավոր Աթենասի։

Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճարը երկար տարիներ եղել է անառիկ։ 1686 թվականին այն ավերվել է Հունաստան ներխուժած վայրագ թուրքերի կողմից, իսկ վերջինիս քարերն օգտագործվել է պաշտպանական նկատառումներով։ Հունաստանի անկախացումից հետո՝ 1834 թվականին, տաճարը վերակառուցվում է։ 1998 թվականին այն ապամոնտաժվում և վերանորոգվում է, իսկ ֆրիզերի մի մասը տեղափոխվում է Ակրոպոլիսի թանգարան, որը բացվում է 2009 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աթենաս
Կատեգորիա:Աթենքի Ակրոպոլիս
Կատեգորիա:Աթենքի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հունաստանում
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի ճարտարապետություն
Դիֆուզիայի գործակից

thumb|Ներկանյութի դիֆուզիան ջրում
**Դիֆուզիայի գործակից**, դիֆուզիայի արագության քանակական բնութագիր։ Դիֆուզիայի գործակիցը որոշվում է միջավայրի հատկություններով և դիֆուզվող մասնիկների տեսակով։

Գործակցի կախվածությունը ջերմաստիճանից պարզ դեպքերում որոշվում է Արենիուսի օրենքով.

:D = D_0 \exp \left ( - \frac{E_a}{RT} \right ),

որտեղ D — դիֆուզիայի գործակիցն է [մ²/վ], E_a —ակտիվացման էներգիա [Ջ], R — ունիվերսալ գազային հաստատուն [Ջ/Կ]; T — ջերմաստիճան [Կ]։

### Հեղուկներում
Հեղուկներում դիֆուզիայի գործակցի մոտավոր կախվածությունը ջերմաստիճանից հաճախ կարելի է հաշվել Ստոկս-Էյնշտեյնի հավասարումից.

:\frac {D_{T_1}} {D_{T_2}} = \frac {T_1} {T_2} \frac {\mu_{T_2}} {\mu_{T_1}},

որտեղ

:*D* — դիֆուզիայի գործակիցն է,
:*T*1 և *T*2 -բացարձակ ջերմաստիճանները,
:*μ*— լուծիչի դինամիկ մածուցիկություննն է։

### Գազերում
Գազերի դեպքում կախվածությունը որոշվում է Չեմպեն-Էնցկոհի տեսությամբ (ճշտությունը 8%)․

:D = \frac{1.858 \cdot 10^{-3}T^{3/2}\sqrt{1/M_1+1/M_2}}{p\sigma_{12}^{2}\Omega},

որտեղ

:*D* — դիֆուզիայի գործակիցն է.
:1 և 2 — գազային համակարգ կազմող մոլեկուլների ինդեքսներն են,
:*T* -բացարձակ ջերմաստիճանն է (Կ),
:*M* -գազի մեջ մտնող նյութերի մոլյար զանգվածն է(գ/մոլ),
:*p* -ճնշումն է (Պա),
:\sigma_{12}=\frac{1}{2}(\sigma_1+\sigma_2) բախվող մոլեկուլների տրամագիծն է (Å),
:Ω -բախումների կախվածության ինտեգրալը ջերմաստիճանը։

## [[Գործակիցներ]]ի աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Դիֆուզիա
* Ջերմահաղորդման գործակից
* Ֆիկի օրենք

Կատեգորիա:Դիֆուզիա
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Սկիրոս (քաղաք)

300px|մինի|Սկիրոս քաղաքի համայնապատկերը
**Սկիրոս** (), փոքր քաղաք Հունաստանում՝ նույնանուն կղզու արևելյան ափին, Կենտրոնական Հունաստանի Էվբեա պերիֆերիայի Սկիրոս համայնքի վարչական կենտրոնը։ Բնակչության թվաքանակը ըստ 2011 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալների եղել է 1657 մարդ։

Քաղաքը գտնվում է թեք լանջին Բերդասարի, որի կատարին հին ակրոպոլիս և բյուզանդական ամրոց կա։

Սկիրոսն առաջին անգամ հիշատակվել է ֆրանսիացի ճանապարհորդ Ժոզեֆ Պիտտոն դը Տուրնեֆորի կողմից, 1702 թվականին։ 
300px|մինի|ձախից|Տեսարան սկիրոսյան կառնավալից
Քաղաքում գործում են հնագիտական  և Մանոսի ու Անաստասիա Ֆալտայցի՝ պատմության և բանահյուսության թանգարանները (Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Μάνου και Αναστασίας Φαλτάϊτς):

Քաղաքի տեսարժան վայրերից են նաև Սուրբ Երրորդության ու Սուրբ Աթենասոսի եկեղեցիները, 962 թվականին կառուցված Սուրբ Գեորգիոսի վանքը, կենտրոնական հրապարակում վեր խոյացող «Անմահ քնարերգություն» քանդակը, որ բարձրացվել է ի պատիվ բանաստեղծ Ռոբերտ Բրուքի։ Հազարավոր զբոսաշրջիկների են այստեղ հրապուրում-բերում նաև սկիրոսյան ամենամյա կառնավալները։

Սկիրոսից 17 կիլոմետր դեպի հյուսիս գտնվում է քաղաքի օդանավակայանը։

## Բնակչությունը
1991 թ. -	1892 մարդ

2001 թ. - 	1890 մարդ

2011 թ. - ↘ 1657 մարդ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* Ιστοσελίδα Δήμου Σκύρου
* Χώρα 

Կատեգորիա:Հունաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Արա Խաչադուրյան

**Արա Խաչադուրյան** (), Լիբանանում ծնված մարսելաբնակ հայազգի մարզիկ, լեռնագնաց, վազորդ, «Հիշատակի Համար Վազել» (CPLM) միության անդամ։ 2016 թվականին բարձրացել է Էվերեստի գագաթը, 2018 թվականին Մարսելից վազելով հասել է Հայաստան։ Մասնագիտությամբ ոսկերիչ է։

## Կենսագրություն
Արա Խաչադուրյանը ծնվել է 1964 թվականին Լիբանանում։ Պատանի տարիներին  ՀԲԸՄ-ՀԵԸ Ալեք Մանուկյանի շարքերում զբաղվել է սկաուտությամբ և բասկետբոլով։ 1975-1990 թվականների Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառուվ ընտանիքը հեռանում է Լիբանանից և հաստատվում Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում։ 24 տարեկան հասակում  Արան բացել է իր սեփական առաջին խանութը, չորս տարի անց՝ երկրորդը։ 40 տարեկանից զբաղվել է սպորտով՝ վազքով ու լեռնագնացությամբ։ Մասնակցել է Մարոկկոյում, Փարիզում անցկացվող մարաթոններին։ Բարձրացել է Արարատի, Մոնբլանի, Կիլիմանջարոյի և Էվերեստի գագաթները։

2018 թվականի ապրիլին Արա Խաչադուրյանը Մարսելից վազելով  հասնել Հայաստան՝ հաղթահարելով մոտ 5000 կմ տարածություն։ Մարսելից մեկնարկած վազքով Արան   Եվրոպայով  հասել է Թուրքիա, եղել է Արևմտյան Հայաստանում, որտեղ նախատեսում էր նամակ փոխանցել Թուրքիայի նախագահ  Էրդողանին, բայց   Թուրքիայում տեղի ունեցած ընտրությունների պատճառով նա նամակը չի հանձնում հասցեատիրոջը։

Արա Խաչադուրյան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Խաղաղության վազք» -ն Արա Խաչադուրյանին Մարսելից Երևան է հասցրել
* Մարսել — Երեւան։ Արա Խաչադուրյանի նոր մարտահրավերը
* «Ես դա արեցի աշխարհի բոլոր հայերի և իմ համար». հայ լեռնագնացը նվաճել է աշխարհի ամենաբարձր գագաթը

Կատեգորիա:Լիբանանահայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Հայ թեթևատլետներ
Կատեգորիա:Հայ լեռնագնացներ
Սալոնիկի ռազմական թանգարան

**Սալոնիկի ռազմական թանգարան** (), ռազմական թանգարան  Հունաստանում՝ Կենտրոնական Մակեդոնիայի Սալոնիկ քաղաքում։

## Թանգարան
Սալոնիկի ռազմական թանգարանը բացվել է 2000 թվականի հոկտեմբերին։ Տեղակայված է քաղաքի Մարսյան դաշտում գտնվող շենքում, որը կառուցվել է 1900-1902 թվականներին ճարտարապետ Վիտալինո Պոզելիի նախագծով։ Թանգարանի առաքելությունը Աթենքի ռազմական թանգարանի՝ Հյուսիսային Հունաստանում գործունեության աջակցությունը և երկրի հյուսիսում նրա միջոցառումներին օգնելն է՝ Հյուսիսիային Հունաստանի մասին պատմական հիշողությունը և հույների մարտական ժառանգությունը պահպանելու նպատակով։ Մշտական էքսպոզիցիաների և տարատեսակ ընծայագիր ցուցադրությունների միջոցով թանգարանն ընդգծում է հույն ժողովրդի շարունակականությունը ողջ պատմության ընթացքում և միաժամանակ իր ներդրումն է ունենում Հունաստանի՝ պատերազմներում ունեցած մասնակցության փաստագրական ապահովման գործում։ Մշտական հավաքածուները լուսաբանում են այն իրադարձությունները, որոնք կրկնվող պահեր են դարձել Հունաստանի ժամանակակից պատմության մեջ՝ սկսած XX դարի սկզբից մինչ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը՝ գերմանա-իտալա-բուլղարական զավթիչների կողմից ազատագրումը։ Դրանք իրենց մեջ ներառում են լուսանկարներ, հունական բանակի, ռազմաօդային ուժերի և ռազմածովային նավատորմի համազգեստներ, հրանոթների և նավերի մակետներ, արվեստի ստեղծագործություններ, քարտեզներ, փոստային բացիկներ և բալկանյան այլ երկրների բանակների ցուցադրանմուշների նման ցուցադրաիրեր։ Այս ցուցադրանմուշները լուսաբանում են հունական հեղափոխությունը, Մակեդոնիայի համար պայքարը, Բալկանյան պատերազմները, Առաջին համաշխարհային պատերազմը, հույն-թուրքական պատերազմը, հույն-իտալական պատերազմը, Արևելյան Մակեդոնիայում՝ Մետաքսի ճանապարհի վրա, 1941 թվականին հունական բանակի Հունական պաշտպանությունը, Կրետեի ռազմագործողությունը, Հունաստանի՝ գերմանա-իտալա-բուլղարական եռակի օկուպացումը և Հունական դիմադրությունը, հունական բանակի մասնակցությունը  միութենական ռազմագործողություններին Հյուսիսային Աֆրիկայում, Իտալիայում, Նորմանդիայում, երկրի ազատագրումը զավթիչներից։ Բացի ցուցադրության սրահներից՝ Ռազմական թանգարանն իր տրամադրության տակ ունի նաև ամֆիթատրոն, բազմաֆունկցիոնալ սրահ և պատմական ու ռազմական հարուստ գրադարան։ Պաշտպանության նախարարության, Ռազմական պատմության դեպարտամենտի և Ռազմական թանգարանի բոլոր հրատարակությունները վաճառվում են թանգարանի գրախանութում։ Բաց երկնքի տակ՝ թանգարանի շենքի առջև, տեղակայված են զրահատեխնիկայի, ինքնաթիռների և տորպեդների ցուցադրանմուշներ։

## Պատկերասրահ

Macedonian Museums-99-Polemiko Thessalonikhs-447.jpg|Արտեֆակտներ Նիկոլաոս Նիկոլտսոսի հավաքածուից
Macedonian Museums-99-Polemiko Thessalonikhs-448.jpg|Արտեֆակտներ Վասիլիս Նիկոլտսոսի հավաքածուից
Macedonian Museums-99-Polemiko Thessalonikhs-449.jpg|Նկարների ցուցադրություն


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մակեդոնիայի թանգարաններ, Ռազմական թանգարան

Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Հունաստանում
Կատեգորիա:2000 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Հունաստանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սալոնիկի թանգարաններ
Ապարտհեյդի թանգարան

**Ապարտհեյդի  թանգարան**  (), թանգարան Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Յոհաննեսբուրգ քաղաքում։ Բացվել է 2001 թվականի նոյեմբերին և պատմում է 20-րդ դարում ՀԱՀ-ում տիրապետող ապարտհեյդի ռեժիմի մասին։

## Ապարտհեյդ

1948 թվականից մինչև 1994 թվականը Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում գոյություն ունեցած Ապարտհեյդի համակարգը հիմնված էր ռասայական սեգրեգացիայի վրա, քանի դեռ երկրում իշխանությունը պատկանում էր Ազգային  կուսակցությանը։ Ամբողջ բնակչությունն օրենքով բաժանված էր չորս խմբի՝ սևամորթ աֆրիկացիների, սպիտակների, ասիացիների (հիմնականում հնդիկների) և «գունամորթներ»։ Ապարտհեյդի համակարգի ներդրման ընթացքում ՀԱՀ սևամորթ բնակչությունը զրկվել էր գրեթե բոլոր քաղաքացիական իրավունքներից։ Այս համակարգի դեմ դիմադրությունները հանգեցնում էին ՀԱՀ սևամորթ բնակչության ապստամբություններին, որոնք միշտ դաժանորեն ճնշվում էին։ Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում գոյություն ունեցող Ապարտհեյդի պատճառով երկիրը մշտապես ենթարկվել է միջազգային ճնշումների, կիրառվել են տնտեսական պատժամիջոցներ։ 1990-ական թվականների սկզբներից երկրի կառավարող էլիտան սկսեց փոփոխությունների գնալ, Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ Ֆրեդերիկ դե Կլերկը հայտարարեց համընդհանուր ժողովրդավարական ընտրություններ, որոնք կայացան 1994 թվականի ապրիլի 26-ից 29-ը։ Ընտրություններում հաղթեց ԱԱԿ-ն՝ ստանալով ընտրողների ձայների մեծամասնությունը՝ 63-%, իսկ Ազգային կուսակցությունը հավաքեց 21-%։ 1994 թվականի մայիսի 9-ին Ազգային ասսամբլեան ՀԱՀ նախագահ ընտրեց Նելսոն Մանդելային։ ՀԱՀ-ում մոտ 45 տարի տևած Ապարտհեյդի ժամանակաշրջանն ավարտվեց։

## Պատմություն
Թանգարանը կառուցվել է «Գոլդ Ռիֆ  Սիթի» ընկերության կողմից  2001 թվականին զբոսաշրջիկների ներգրավման ծրագրի շրջանակներում։  Մինչև 1994 թվականը ՀԱՀ-ում խաղատների գործունեությունն արգելված էր և բոլոր խաղատները գտնվում էին  բանտուստանների տարածքում։ Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի իշխանության գալուց հետո բանտուստանների համակարգը վերացվեց։ Կառավարությունը համաձայնվեց «Գոլդ  Ռիֆ Սիթի» ընկերությանը տրամադրել արտոնագիր, եթե վերջինս պարտավորվի կառուցել թանգարան։ Ապարտհեյդի թանգարանի շինարարության ծախսերը կազմեցին շուրջ 80 միլիոն հարավաֆրիկյան ռենդ։

## Նկարագրություն
Մշտական ցուցադրությունն էքսկուրսիա  է իրականացնում Ապարտհեյդի քառասունվեցամյա պատմության վերաբերյալ, սկսած դրա հաստատման օրվանից՝ 1948 թվականից մինչև վերացումը՝ 1994 թվականը։ Ցուցադրվում է, թե ինչպիսին է եղել սպիտակ փոքրամասնության իշխանությունը, «սև համայնքի» զարգացումը և նրա դիմադրությունը ռեժիմի դեմ։ Ցուցահանդեսից բացի թանգարանն իր արխիվում ունի տարբեր փաստաթղթեր, լուսանկարներ, պլակատներ և ֆիլմեր։

## Պատկերասրահ

Apartheidmuseumlogo.jpg
Apartheid Museum Entrance, Johannesburg.JPG
MandelaRIP.JPG
Apartheid Museum Reflections2.JPG
Persoonskaart5.JPG
Apartheid Museum Sculpture.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ապարտհեյդի թանգարանի ուղեցույց

Կատեգորիա:2001 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ապարտհեյդ
Կատեգորիա:Յոհաննեսբուրգի թանգարաններ