Լեոն-Գոնտրան Դամաս

**Լեոն-Գոնտրան Դամաս** (. ), ֆրանսիացի բանաստեղծ և արձակագիր, *նեգրիտյուդ* գրական շարժման սկզբնավորողներից մեկը, Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պատվիրակ Աֆրիկյան մշակույթի ամերիկյան ընկերությունում, Հովարդի համալսարանի պրոֆեսոր:

Հանդես է եկել նաև **Լիոնել Ժորժ Անդրե Կաբասու / Lionel Georges André Cabassou** գրական կեղծանունով:

## Կենսագրություն
Լեոն-Գոնտրան Դամասը ծնվել է 1912 թվականի մարտի 28-ին Ֆրանսիական Գվիանայի Կայեննա քաղաքում, մուլատ Էռնես Դամասի և սամբո Մարի Ալենի ընտանիքում։ Նա հինգ երեխաներից կրտսերն էր։ Փոքր է եղել, երբ մայրը մահացել է, և նրա ու իր քույր-եղբայրների դաստիարակությամբ զբաղվել է հորաքույրը՝ Գաբրիելա Դամասը: 1924 թվականին Լեոն-Գոնտրանը Ֆրանսիական Գվիանայից տեղափոխվել է Մարտինիկա՝ մոր բնօրրանը, սովորել Վիկտոր Շոլցերի անվան լիցեյում։ Այստեղ հանդիպել ու մտերմացել է Էմե Սեզարի հետ։

Կրթությունը շարունակելու նպատակով 1929 թվականին եկել է Փարիզ, որտեղ Պոլետ Նարդալի գրական սալոնում հանդիպել է Լեոպոլդ Սեդար Սենգորին։ 1935 թվականին Լեոն-Գոնտրան Դամասը, Էմե Սեզարը և Լեոպոլդ Սեդար Սենգորը հրատարակել են *«L'Étudiant Noir»* (*Սևամորթ ուսանողը*) գրական ամսագրի առաջին համարը, որում դրել են «նեգրիտուդի»՝ ֆրանսիացի սևամորթ մտավորականների գրական և գաղափարախոսական շարժման հիմքերը. նրանք մերժում էին եվրոպական ավանդույթի գերիշխանությունը քաղաքական, սոցիալական և բարոյական ոլորտներում։

1937 թվականին Լեոն-Գոնտրանը հրատարակել է իր առաջին բանաստեղծական ժողովածուն՝ «Գունանյութեր» () վերնագրով։ Գիրքն առանձնացել է թե՛ ձևով և թե՛ բովանդակությամբ: Բանաստեղծություններում գործածված է ֆրանսիական գաղութների խոսվածքը, կիրառված են տաղաչափական նորամուծություններ, ինքնատիպ արտահայտչաձևեր: Զգալի տեղ են գրավում ռասիզմի դեմ պայքարին, գաղութային մշակույթին առնչվող թեմաները: Չնայած «Pigments»-ը ի վերջո արգելվեց Ֆրանսիայի կառավարության կողմից՝ որպես «պետության անվտանգությանն ուղղված սպառնալիք», բայց նախքան արգելումը  այն թարգմանվեց և տարածվեց մի շարք երկրներում և մայրցամաքներում։ 1939 թվականին Լեոն-Գոնտրանը կամավորագրվել է ֆրանսիական բանակին և մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1948-ից 1951 թվականներին եղել է ֆրանսիական խորհրդարանի անդամ՝ ներկայացնելով Գայանան Ազգային ժողովում։ 1950 թվականին ղեկավարել է խորհրդարանական հանձնաժողովը, որի առջև խնդիր էր դրված հետաքննել Կոտ դ'Իվուարում տեղի ունեցած միջադեպերը և գաղութներում արձանագրված բռնաճնշումները։

Հաջորդած տարիներին նա ճանապարհորդել է, դասախոսություններով հանդես եկել Աֆրիկայում և Ամերիկայում: Լեոն-Գոնտրանը *«Աֆրիկյան ներկայություն»* (ֆրանսերեն՝ *Présence Africaine*) պարբերականի խմբագիրներից մեկն էր և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պատվիրակը Աֆրիկյան մշակույթի ամերիկյան ընկերությունում։

1970 թվականին նա տեղափոխվել է Վաշինգտոն, դասավանդել է Ջորջթաունի համալսարանում, իսկ ավելի ուշ՝ Հովարդի համալսարանում։

Լեոն-Գոնտրան Դամասը մահացել է 1978 թվականի հունվարի 22-ին Վաշինգտոնում: Թաղվել է Ֆրանսիական Գվիանայում՝ Կայեննայում։

Թեև 20-րդ դարի վերջին տարիներին նրա պոեզիայի քաղաքական կողմը նվազ գրավիչ էր, Դամասի հեղինակությունը շարունակում էր աճել։ Նրա բանաստեղծությունները զարմանալիորեն համահունչ էին նոր ժամանակներին և, կարծես, նախանշում էին շատ ավելի ուշ շրջանի սևամորթների պոեզիան՝ թե՛ անգլալեզու, թե՛ ֆրանսալեզու։

## Երկեր
### Պոեզիա
**Pigments*. Paris: Guy Lévis Mano (1937). Paris: Présence Africaine (1962).
**Poèmes nègres sur des airs Africains*. Paris: Guy Lévis Mano (1948).
**Graffiti*. Paris: Seghers (1952).
**Black-Label*. Paris: Gallimard (1956).
**Névralgies*. Paris: Présence Africaine (1966).
**Mine de Rien*. Collection of 36 poems. Washington, DC (1977), quoted in Christian Filostrat, *Negritude Agonistes*, Africana Homestead Legacy Publishers, 2008, 
* La Poésie de Léon G. Damas.

### Էսսեներ
**Retour de Guyane*. Paris: José Corti (1938).
**Poètes d'expression française*. Paris: Seuil (1947).
**Poèmes Nègres sur des airs africains*. Paris: G.L.M. Éditeurs (1948).

### Գեղարվեստական արձակ
**Veillées noires, Contes Nègres de Guyane*. Paris: Stock, 1943. Montréal: Leméac (1972).

### Ձայնագրություններ
**Poésie de la Negritude: Léon Damas Reads Selected Poems from Pigments, Graffiti, Black Label, and Nevralgies* (Folkways Records, 1967)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Herdeck, Donald, ed., *Caribbean Writers: A Bio-Bibliographical-Critical Encyclopedia*, Three Continents Press, 1979.
* Racine, Daniel L., ed., *Léon-Gontran Damas, 1912–1978: founder of Negritude, A Memorial Casebook*, University Press of America, 1979.
* Tucker, Martin, ed., *Literary Exile in the Twentieth Century*, Greenwood Press, 1991.
* Warner, Keith Q., comp. and ed., *Critical Perspectives on Léon-Gontran Damas*, Three Continents Press, 1988.
* Wordworks, Manitou, ed., *Modern Black Writers*, St. James, 2000.

## Արտաքին հղումներ
*Biography, by Rochelle M. Smith, Postcolonial Studies website, English Department, Emory University. 2001.
*''Poésie de la Negritude'' – Album Details on Folkways Records.
*Mine de Rien, unpublished poems by Leon Damas.
*NOIR, JOURNAL MENSUEL DE L'ASSOCIATION DES ETUDIANTS MARTINIQUAIS EN FRANCE, Premiere Annee N.3 May–June 1935. 
*Leon Gontran-Damas recorded at the Library of Congress for the Hispanic Division’s audio literary archive on November 3, 1972
*Miller, E. Ethelbert. "In Memoriam: Dr. Leon Gontran Damas (1912-1978)". *Callaloo*, no. 2, 1978, pp.&nbsp;61–61.

Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ջորջթաունի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տղամարդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական Գվիանա
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ