open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Յուրի Նիկուլինի հուշարձան (Մոսկվա)

**Յուրի Նիկուլինի հուշարձան** (), հուշարձան Մոսկվայում, 2000 թվականին տեղադրվել է Ցվետնոյ բուլվարում՝ Նիկուլինի անվան կրկեսի դիմաց։

## Պատմություն
Յուրի Նիկուլինի հուշարձանը բացվել է 2000 թվականի սեպտեմբերի 3-ին այն կրկեսի շենքի առջև, որում ավելի քան կես դար աշխատել է դերասանն ու ծաղրածուն։ Հուշարձանը պատկերում է բրոնզաձույլ Նիկուլինին, որն իջնում է կայանված Adler Trumpf կաբրիոլետից։ Մեքենան հայտնի է «Կովկասի գերուհին» կինոկատակերգությունից (ֆիլմում նկարահանված ավտոմեքենան պատկանել է անձամբ Նիկուլինին)։ Նիկուլինի հագին ծաղրածուի բաճկոն է, փողկապ ու գլխարկ։ Ե՛վ դերասանը, և՛ նրա մեքենան բրոնզաձույլ են, ընդ որում՝ կաբրիոլետը քիչ փոքր չափերի է, քան բնօրինակն է։ Համարանիշի փոխարեն ավտոմեքենային փակցված է «Յուրի Նիկուլին» գրությամբ ցուցանակ։ Քանդակը ստեղծելու համար օգտագործվել են կաբրիոլետի լուսանկարները, քանի որ մեքենան այժմ գտնվում է մասնավոր հավաքածուում։

Հուշարձանի հեղինակը քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովն է։ Սկզբում ենթադրվում էին այլ կոմպոզիցիոն լուծումներ, օրինակ, կրկեսային ճոճաձողերով կամ տխուր Նիկուլինով ու իջնող վարագույրով, բայց, ի վերջո, հաղթել է կրկեսն ու կինոն միավորելու գաղափարը։

Հուշարձանը ստեղծվել է երկու տարվա ընթացքում։ Կաբրիոլետը ձուլվել է Մինսկում, իսկ դերասանի ավելի բարդ պատկերաքանդակը ստիպված էին ձուլել Իտալիայում։ Քանդակային հորինվածքի ընդհանուր քաշը 3,5 տոննա է։ Հուշարձանի պատրաստումն արժեցել է 350 հազար ԱՄՆ դոլար, այն ֆինանսավորվել է «Յուրի Նիկուլինի կրկես» ՓԲԸ-ի կողմից, որը միջոցներ հավաքագրելու և նվիրատվությունների համար հիմնադրամ էր բացել, իսկ բացման արարողության ժամանակ հուշարձանը պաշտոնապես հանձնվել է Մոսկվային որպես նվեր։ Նախքան հուշարձանի բացումը, այն ոչ ոք չէր պահպանում, ուստի արվեստանոցի տնօրենը ստիպված էր գիշերել նրա կողքին։

Սկզբում հուշարձանը ցանկանում էին տեղադրել հենց երթևեկելի մասում, որտեղ կայանում են սովորական ավտոմեքենաները, բայց այդ գաղափարին հավանություն չտվեց Մոսկվայի պետավտոտեսչությունը, և արձանը տեղադրվեց մայթին։

## Հուշարձանն այսօր
Անցորդները երջանկության համար իրենց պարտքն են համարում տրորելու ուշագրավ հուշարձանը, ինչի հետևանքով Նիկուլինի քիթը, հագուստի որոշ մասեր և մեքենայի նստատեղերը փայլում են։ 2013 թվականին տեղի ունեցավ միջոցառում, որի ընթացքում հուշարձանը մաքրվեց կեղտից և փոշուց։
մինի|Յուրի Նիկուլինի հուշարձանի պատկերը 2011 թվականի փոստային նամականիշի վրա

## Հուշարձանը ֆիլատելիայում
2011 թվականին Ռուսաստանի փոստը թողարկել է «Ռուսաստանի ժամանակակից արվեստ» շարքի 14 ռուբլի անվանական արժեքով փոստային նամականիշ, որի վրա պատկերված է Յուրի Նիկուլինի հուշարձանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* Памятник Юрию Никулину в Москве на Wikimapia

Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Հարսի ու փեսի քար

**Հարս ու փեսի քար**, գտնվում է Գողթն գավառի Ցղնա գյուղի արևելյան լեռնալանջին։ Ըստ ավանդության` սիրահար աղջիկն ու տղան ծնողներից գաղտնի փախչում են և արժանանալով ծնողների անեծքին՝ գյուղից ոչ հեռու գտնվող լեռնալանջով բարձրանալիս քարանում են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քար
Նախիջևանի կենդանական աշխարհ

**Նախիջևանի կենդանական աշխարհ**, Նախիջևանի բուսական ու կենդանական աշխարհ։ Այստեղ կենդանական աշխարհը հարուստ է ու բազմազան։ Հարթավայրային հատվածներում ապրում են երկկենցաղ կենդանիներ՝ գորտեր, օձերի տեսակներ՝ գյուրզա, իժ, լորտու, մողեսներ, բազում թռչնատեսակներ` արտույտներ, ծղրիդ, լոր, բու, արագիլ, տարատեսակ ճնճղուկներ։ Մեծ տարածում ունեն աղվեսը, դաշտամուկը, մի շարք բզեզներ ու միջատներ։ Նախալեռնային և լեռնային գոտիներում տարածված են վայրի ոչխարն ու նապաստակը, գայլն ու հովազը, սև անգղը, եղջերուն և այլ կենդանիներ։ Անտառապատ վայրերում ապրում են վարազ, արջ, բորենի, սկյուռ, իսկ հարթավայրային մասերում՝ վայրի խոզ, ոզնի, մկներ և այլ կենդանիներ։ Գետերում կան գետային կարմրախայտ, ծածան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենդանական աշխարհ
Ռուբիկի գունդ

250px|մինի|Ռուբիկի գունդ
**Ռուբիկի գունդ** (Ռուբիկ 360, Ռուբիկի գնդակ, Ռուբիկի ոլորտ), մեխանիկական գլուխկոտրուկ, որը հորինվել է 2009 թվականին ու արտոնագրվել հունգարացի քանդակագործ և ճարտարապետության դասախոս Էռնյո Ռուբիկի կողմից։ Ներկայացվել է 2009 թվականի փետրվարի 5-ին խաղալիքների Նյուրնբերգյան միջազգային տոնավաճառում։ Մեծ Բրիտանիայում գլուխկոտրուկը սկսել է վաճառվել 2009 թվականի հուլիսի 13-ից։
 
Գլուխկոտրուկն իրենից ներկայացնում է մեկը մյուսի մեջ մտնող, առանցքների վրա պտտվող երեք թափանցիկ ոլորտ։ Կենտրոնական ոլորտի ներսում 6 գունավոր գնդիկներ են։ Ամբողջ նպատակն այն է, որ արտաքին ոլորտում հերթականությամբ դասավորվեն միևնույն գույնի գնդակները։

Ինքը Էռնյո Ռուբիկը հայտարարել է, որ չնայած հանձնարարությունը առաջին հայացքից թվում է հեշտ, լուծումը շատ ու շատ դժվար է, քանի որ խաղի մեջ խառնվում է ձգողության ուժը։

Լոնդոնում կայացած շնորհանդեսի ժամանակ նոր գլուխկոտրուկը իր սրամիտ լուծումներով զարմացրեց մասնագետներին։ Այդ դեպքում, ի տարբերություն խորանարդիկի, գլուխկոտրուկի լուծման համար պահանջվում էին ձեռքի առավել դժվար շարժումներ։

Որպեսզի հավաքվի գլուխկոտրուկը, պահանջվում է դասավորել տարբեր գույնի 6 գնդերը կենտրոնական ոլորտից դեպի արտաքին ոլորտ։ Դրա համար պետք է գնդերը անցնեն միջին ոլորտի միջով, որն ունի երկու անցք։

## Տես նաև
* Ռուբիկի խորանարդ
* Ռուբիկի օձ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուբիկի պաշտոնական կայք  
* Ռուբիկի երկրպագուների կայք 
* Ռուբիկ 360 տեսաժապավեն

Կատեգորիա:2009 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ
Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Էլսա Բորգ

**Էլսա Բորգ** (, ), շվեդ մանկավարժ, սոցիալական աշխատող։

## Կենսագրություն
Էլիզաբեթ «Էլսա» Դիոնիսիա Բորգը ծնվել է 1826 թվականի հուլիսի 19-ին Ռիտերնում, Վեստմանլանդում՝ ծխական քահանա Դենիս Բորգի (1837) և Հեդվիգ Էլիզաբեթ Բորգի (1830) ընտանիքում։ Նրա մայրը եղել է շվեդ մանկավարժ Պեր Արոն Բորգի զարմուհին։ Բորգը սովորել է Սալայի, այնուհետև՝ Ստոկհոլմի աղջիկների դպրոցում և Սեսիլիա Ֆրիքսելի դպրոցում։

## Գործունեություն
Ուսումն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես տնային դաստիարակչուհի։ 1859-1874 թվականներին Էլսա Բորգը զբաղեցրել է Եվլեի (Gävle) Աղջիկների քրիստոնեական դպրոցի տնօրենի պաշտոնը, որը համարվում էր այդ քաղաքում կանանց տեղական կրթության առաջին հաստատությունը։
[մինի|Էլսա Բորգ (բրոնզ, 1972) հուշարձանը, քանդակագործ՝ [Աստրի Տոբ, Ստոկհոլմ]]
Էլսա Բորգը Շվեդիայում Մեծ Զարթոնքի առաջատար ներկայացուցիչներից է։ 1876 և 1878 թվականներին Մեծ Բրիտանիա այցելելուց հետո նա ծանոթացել է Ուիլյամ Բորդմանի և Գրենվիլ Ռեդստոկի հետ, և Շվեդիա վերադառնալով, իրեն նվիրել է միսիոներական աշխատանքին, միաժամանակ կատարելով քրիստոնեական սոցիալական աշխատանք։ 1875 թվականին Էլսա Բորգը տեղափոխվեց Ստոկհոլմ, որտեղ թագուհի Սոֆիայի աջակցությամբ կանանց համար հիմնադրել է աստվածաշնչյան տուն։ Հաստատությունը գտնվում էր Ստոկհոլմի Vita Bergen (Սպիտակ լեռներ) խուլ ետնախորշում։ Կառույցի նպատակն էր կրթել քրիստոնյա կին սոցիալական աշխատողներին։ 1877 թվականին այն ընդլայնվեց՝ ապաստան տրամադրելով նախկին մարմնավաճառների համար, 1881 թվականին բացվեց մանկատուն, 1883 թվականին՝ հիվանդանոց, 1885 թվականին՝ միսիոներների կրթության համար տուն, մասնաճյուղեր բացվեց երկրի մյուս մասերում։

1885 թվականից Բորգը նաև հրատարակել է միսիոներական գրություններ՝ Տրոնս Հվիլա։

Էլսա Բորգը մահացել է 1909 թվականի փետրվարի 24-ին, Ստոկհոլմում, Վիտա Բերգենում (Սպիտակ լեռներ)։

## Օրհներգեր
* Din Gud är när (1920)
* Sjung, Guds folk, på pilgrimsvägen
* Sjungen, syskon, under vägen (1920)

## Աղբյուրներ
* Trons Hvila - Fridhälsning från Hvita Bergen 1885-1940
* Borg, Elsa, 1891: Återblick öfver Femton års Missionarbete vid Hvita Bergen i Stockholm
* Wadström, Bernhard, 1899: Elsa Borg och hennes många hem i B Wadström: Ur Minnet och Dagboken - Anteckningar från åren 1848-1898, del 2 sid 43-47
* Borg, Elsa, 1902: Några av Elsa Borgs ungdomsminnen i B Wadström: Ur Minnet och Dagboken - Anteckningar från åren 1848-1902, del 3 sid 1-22
* Ekman, E. J., 1900: Den inre missionens historia, del III sid 1655-1663, 1777 f
* Ekenstierna, Fanny, 1909: En kvinnogärning i
* Hedengren, Johannes & Beskow, Emma, 1910: Elsa Borg - Lefnadsminnen
* Jansson, E. Alfr., 1950: Missionen vid Vita Bergen - Elsa Borgs och Louise Ulffs livsgärning i barmhärtighetens tjänst
* Lövgren, Oscar, 1964: Borg, Elsa Dionysia i Psalm- och Sånglexikon, sid 98 f
* Eriksson, Monica, 1993: I Vita Bergen med Elsa Borg
* Stävare, Nils-Eije, 2009: Elsa Borg - "Vita Bergens ängel" i Tro & Liv Nr 5/2009, sid4-15
* E Elsa D Borg, urn:sbl:17978, Svenskt biografiskt lexikon (art av S. Westman.), hämtad 2014-11-30.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդ մանկավարժներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի շվեդ կին գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ սոցիալական աշխատողներ
Կատեգորիա:Շվեդ բարեգործներ
Մենաստան (վեպ)

**Մենաստան**(), Վալտեր Սքոթի պատմական վեպ, որը լույս է տեսել 1820 թվականին։ Վեպի մեծ մասը գրվել է նույն թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին։ Սառը ընդունելության է արժանացել հասարակության ու քննադատների կողմից, թեև կային դրական կարծիքներ, մասնավորապես, *Gentleman’s Magazine*-ում։ Այնուամենայնիվ, Սքոթի հայտնիությունը «Այվենհո»-ի դուրս գալուց հետո կանխորոշեց «Մենաստան»-ի առևտրային հաջողությունները։ Մենաստանը, որի անունը տրվել է վեպին, Մելրոզի աբբայությունն է, որի ընդարձակ ունեցվածքը ընդգրկել է Սքոթ Էբբասֆորդի գույքը, իսկ ավերակները կարելի էր տեսնել Սքոթի ամրոցի շրջակայքում գտնվող բլուրներից։ 
 
«Մենաստան»-ը «Աբբատ» վեպի հետ մտնում է «Պատմություններ բենեդիկտյան աղբյուրներից» (Tales from Benedictine Sources) շարքի մեջ։ Այս աշխատանքները կապված են պատմական մի քանի դեմքերով և միասնական թեմայով։ Նրանք նկարագրում են Շոտլանդիայի բողոքականության զարգացումը և հաղթանակը։

## Նախապատմություն
1819 թվականի օգոստոսի 2-ին Սքոթը գրական գործակալ Ջոն Բալանտայնին նամակ էր գրել նոր գիրք գրելու իր մտադրությունների մասին, մինչդեռ նա աշխատում էր «Այվենհո»-ի երկրորդ հատորի վրա։ Չնայած այն բանից հետո, երբ «Ռոբ Ռոյ» վեպը գրողը որոշեց հրատարակել շոտլանդացի հրատարակիչ Արչիբալդ Կոնստեբլի մոտ, այս անգամ նա մեկ այլ հրատարակչության տվեց գովազդի, վաճառքի և տարածելու իրավունքը տարածաշրջանում։ Սքոթը հանձնարարեց Բալանտայնին կապվել լոնդոնյան *Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown* ընկերության հետ։ Սա արվում էր ֆինանսական պատճառներով, մասնավորապես` շոտլանդական բանկերի վարկային պայմանների խստացման և Կոնստեբլի հրատարակչության ցածր վարկանիշի պատճառով։ Լոնդոնյան ընկերությունը կարող էր երաշխավորել, որ Սքոթը կանխավճար կստանա, որը անհրաժեշտ էր իր որդու ծախսերը բանակում հոգալու, ինչպես նաև Էբբոտֆորդի կալվածքը ընդլայնելու համար։ Սկզբում Սքոթը հաշվի էր առել «Այվենհո»-ից շահույթը, սակայն օգոստոսին պարզ դարձավ, որ Ջեյմս Բալանտայնի հրատարակչությունում թղթի բացակայությունը լրջորեն կդանդաղեցնի վեպի հրատարակման գործընթացը։ Այս գործոնները ստիպեցին հեղինակին դիմել *Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown-ին* հրատարակչությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Մենաստան» վեպը «Գուտենբերգ» նախագծում

Կատեգորիա:1820 վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Պատմական վեպեր
Կատեգորիա:Վալտեր Սքոթի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Վալտեր Սքոթի վեպեր
Լեսյա Ուկրաինկայի հուշարձան (Մոսկվա)

**Լեսյա Ուկրաինկայի հուշարձան** (, ), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ուկրաինացի բանաստեղծ, թարգմանիչ և մշակութային գործիչ Լեսյա Ուկրաինկային։

Տեղադրվել է 2006 թվականին Ուկրաինական բուլվարում Քաղաքի օրվան նվիրված հանդիսավոր միջոցառումների ժամանակ։

## Նկարագրություն
Ուկրաինացի բանաստեղծուհու հուշարձանը պատկերում է նրա բարձր բրոնզաձույլ քանդակը։ Լեսյա Ուկրաինկան, որի հագին պարզ զգեստ է, կանգնած է ծառի ստվերում։ Ձախ ձեռքում նա բռնել է բանաստեղծություններով փոքրիկ հատորը, իսկ աջ ձեռքը մեկնել է առաջ և ոգեշնչված կարդում է քնարական բանաստեղծություններ։ Ծառին նստած է մի թռչուն, որն ուշադիր լսում է քաղցրալուր ձայնը։ Հուշարձանը կանգնած է կարմիր գրանիտից պատրաստված ոչ բարձր պատվանդանին, որի վրա ոսկեգույն տառերով գրված է. *«Լեսյա Ուկրաինկա»*։

Հուշարձանը դարձել է Ուկրաինական բուլվարի զարդը, որը միացնում է Մոսկվայի գեղեցկագույն բարձրահարկ շենքերից մեկի՝ «Ուկրաինա» հյուրանոցի առջևի տարածքը և Կիևսկի կայարանի առջևի հրապարակը։ 

Ճարտարապետական-քանդակային հորինվածքի հեղինակներն են Ե. Գ. Ռոզանովը, Ա. Ն. Բուրգանովը, Ի. Ա. Բուրգանովը, Ի. Ա. Գոլուբևան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2006 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Թաթուլյան

**Թաթուլյան**, հայկական ազգանուն, նաև՝ Թաթլյան տարբերակով։

## Ազգանունը կրողներ
* Արամ Գևորգի Թաթուլյան (1915-1974), դաշնակահար։
* Ժան Հարությունի Թաթլյան (ծնվ․ 1943), երգիչ։

## Գրական հերոսներ
* **Թաթուլյան**, Արազու «Մենավոր լապտերը» պատմվածքի հերոսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Վոլգոգրադի Ի. Ի. Մաշկովի անվան կերպարվեստի թանգարան

**Վոլգոգրադի Ի. Ի. Մաշկովի անվան կերպարվեստի թանգարան** (), հիմնադրվել է 1960 թվականին (1963 թվականի հունիսի 22-ին բացվել է այցելուների համար) և համարվում է Վոլգոգրադի միակ գեղարվեստի թանգարանը։ Թանգարանի ցուցադրության հիմքն են կազմում XVIII-XX դդ. ստեղծագործություններ։ Թանգարանում լավ է ներկայացված ռուսական բնանկարների պատմությունը։

Վոլգոգրադի կերպարվեստի թանգարանը Իլյա Մաշկովի անունով է կոչվել 2010 թվականի հոկտեմբերի 25-ից։

Սկզբում թանգարանի հավաքածուն ստեղծվել է այլ թանգարանների հավաքածուների աշխատանքների հիման վրա, մասնավորապես, Էրմիտաժի, Տրետյակովյան պատկերասրահի, Պատմության պետական թանգարանի և մի քանի այլ թանգարանների։ Հետագայում համալրումը կատարվել է ձեռքբերումների և նվիրատվությունների միջոցով։ Թանգարանում մշտապես ներկայացվում է ժամանակակից արվեստագետների, այդ թվում վոլգոգրադցի նկարիչների աշխատանքները։

Ներկայումս թանգարանն ունի ավելի քան 7000 գեղանկար և քանդակ։ Հատկապես առանձնանում է վոլգոգրադցի նկարիչ Իլյա Մաշկովի նկարների ժողովածուն։ 20-րդ դարի գեղանկարչության հավաքածուներից նկատելի են նաև Ա. Պլաստովի, Դ. Դ. Ժիլինսկու, Վ. Ֆ. Ստոժարովի, Գ. Մ. Կորժևի, Վ. Ե. Պոպկովի, Ն. Ի. Անդրոնովի, Ն. Ի. Նեստերովի աշխատանքները։

## Պատկերասրահ

Логотип Музея Машкова.gif|Լոգոտիպ
Волгоградский музей изобразительных искусств (внутри) (1).jpg
Колхозница с тыквами. 1930 г..jpg|Ի. Ի. Մաշկով, Կոլտնտեսուհին դդումների հետ. 1930 թ.


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1960 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Վոլգոգրադի թանգարաններ
Չա Թե Ջուն

**Չա Թե Ջուն** (հանգըլ՝ 최태준, ), հարավկորեացի դերասան։ Նրա նշանավոր դերերից են օտարազգի որդու գլխավոր կերպարը «Պադամ Պադամ»(2011), և 20 ամյա կռվարար դպրոցական՝ «Դեռահասության տարիք»(2013) ֆիլմերում։

## Կարիերա
Չան սեպտեմբերին դարձավ Կորեայի  բազմատեսակ  *Hello Counselor* բարեգործական ցուցահանդեսի մշտական հյուրը, երբ նա հյուրընկալեց երկու շաբաթվա ընթացքում, 2016 թվականի օգոստոսի վերջին։

Նա 2017 թվականի հուլիսին նոր պայմանագիր ստորագրեց  Հուայի Եղբայրներ ղեկավարման գործակալության հետ։

## Անձնական կյանք
2018 թվականի մարտի 7–ին Հուայի Եղբայրներ հաստատեցին, որ Չան 2017 թվականի վերջից հանդիպում է դերասանուհի Փակ Շին Հյեի հետ։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստասերիալներ

### Վեբ շարք

### Տարբեր ցուցադրություններ

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Մրցանակներ և անվանակոչումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Չունգ Անգի համալսարանի շրջանավարտներ
Երջանկության միջազգային օր

**Երջանկության միջազգային օր**, 2012 թվականի մարտի 20-ին ՄԱԿ-ը հայտարարել է Երջանկության միջազգային օր՝ նպատակ ունենալով պաշտպանել այն գաղափարը, որ երջանկության ձգտումը համամարդկային զգացում է և այն մարդկության հիմնական նպատակներից մեկն է։ Այդ կապակցությամբ երկրներին կոչ է ուղղված`  ջանքեր  գործադրել յուրաքանչյուր մարդու բարեկեցության ու բարելավման ուղղությամբ։

Երջանկության միջազգային օրը հիմնադրված է Միավորված ազգերի կազմակերպության խորհրդական Ճեյմի Իլլիընի առաջարկով՝  Հունիս 28-ին, 2012 թվական։ Այն հաստատվել է, երբ ՄԱԿ-ի անդամ 193 պետություների ներկայացուցիչները միաձայն ընդունեցին   66/281 բանաձևով որոշումը։ Երջանկության միջազգային օրվա բազմամյա արշավը հաստատվել է 2011 թվականին՝ «Illien Global Public Benefit Corporation»ի կողմից։

ՄԱԿ-ը՝ անդամ երկրներին, միջազգային և տարածաշրջանային կազմակերպություններին և քաղաքացիական հասարակություններին առաջարկում է տոնը նշել կրթական, քարոզչական և նման այլ ծրագրերով, ինչպես նաև այլ լուսավորչական միջոցառումներ կազմակերպելով։ 
մինի|Երջանկության փուչիկներ
«Նոր տնտեսագիտական հիմնադրամ»­ի վերլուծության տվյալներով՝ աշխարհի 140 երջանիկ երկրների ցուցակում, Հայաստանը գրավում է 73-­րդ տեղը։ «*The Happy Planet Index (HPI)*» ծրագրի շրջանակներում իրականացված հետազոտության արդյունքներով Հայաստանի երջանկության ցուցանիշը կազմում է 25.7։

HPI­-ն, հանդիսանալով կայուն բարեկեցության չափման աշխարհի առաջատար ծրագիր, ցույց է տալիս, թե՝ աշխարհի երկրները որքանո՛վ կարող են երկար, երջանիկ և կայուն կյանք ապահովել իրենց բնակիչների համար։ Երկրների դասակարգման ցուցանիշը կազմվում է՝ հիմնվելով երեք չափանիշերի վրա. 
* բնակիչների կյանքի սպասվելիք միջին տևողություն
* բարեկեցություն  
* էկոլոգիական «հետք»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երջանկության միջազգային օր 
* Մարտի 20-ը երջանկության միջազգային օր
* ՄԱԿ-ը Երջանկության միջազգային օր է սահմանել

Կատեգորիա:Երջանկություն
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Մարտ ամսվա տոներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Tears

**Tears**, անգլիական էլեկտրոնիկ ոճի Clean Bandit խմբի երգը անգլիացի երգչուհի Լուիզա Ջոնսոնի մասնակցությամբ։ Թողարկվել է 2016 թվականի մայիսի 27-ին։ Եղել է վերջին սինգլը ջութակահար Նեյլ Էմին Սմիթի մասնակցությամբ։ Clean Bandit խումբը և Ջոնսոնը ներկայացրել են երգը 5 After Midnight խմբի հետ *[[The X Factor (UK series 13)|The X Factor]]* շոուի եզրափակչում 2016 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ Այն նաև եղել է թողարկվելիք երկրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլը։

## Տեսահոլովակ
Երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Ջոնսոնի և Clean Bandit խմբի մասնակցությամբ, որոնք գտնվում են մի սենյակում, ուր կան այրվող գործիքներ, իսկ հատակին ջուր է։ Տեսահոլովակում հանդես է գալիս նաև սպիտակ բու, որն այն մի քանի բուերից մեկն է, որ կատարել են Հեդվիգի դերը Հարի Փոթերի մասին ֆիլմերում։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ
«Հին Սարեպտա» պատմա-ազգագրական և ճարտարապետական արգելոց-թանգարան

**«Հին Սարեպտա» պատմա-ազգագրական և ճարտարապետական արգելոց-թանգարան** (), Վոլգոգրադի խոշոր մշակութային, զբոսաշրջային, հետազոտական և մեթոդաբանական կենտրոն։ «Հին Սարեպտա» ցուցահանդեսային համալիրը զբաղեցում է 7,1 հեկտար տարածք, ընդգրկում է 27 շենք, որոնցից 23-ը XVIII-XIX դդ. դաշնային նշանակության հուշարձաններ, մշտական պատմական և ազգագրական ցուցադրություններ, արվեստագետների, լուսանկարիչների, դեկորատիվ և կիրառական արվեստի վարպետների փոփոխվող ցուցահանդեսներ։

## Ստեղծման պատմություն
մինի|396x396пкс|Հայրենական մեծ պատերազմի զինվորների հուշարձանը և հավերժական կրակը, Հին_Սարեպտա
Հին Սարեպտա արգելոց-թանգարանը հիմնադրվել է 1989 թվականին Սարեպտա գերնգուտերների կրոնական եղբայրության համայնքի պահպանված պատմական և ճարտարապետական համալիրի հիման վրա։ Սարեպտան Ռուսաստանի տարածքում գերնգուտերների եղբայրական միության առաջին և միակ գաղութն էր։ Սարեպտացիները զգալի ներդրում են ունեցել Ներքին Վոլգայի շրջանի տնտեսության և մշակույթի զարգացման գործում։ Նրանց թվում էին պատմաբաններ, հնագետներ, ազգագրագետներ, բուսաբաններ։

## Գերմանական փորձարարական գրադարան
Գտնվում է 1779 թվականին գերնգուտերների կողմից կառուցված հնագույն շենքի երկրորդ հարկում։ Ռուսաստանի հարավում գերմանական գրականության ամենամեծ հավաքածուն ներառող գրադարանն է։ Գրադարանի հավաքածուն ներառում է ավելի քան 15 հազար գիրք գերմաներեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով։ 1992 թվականին թանգարանում գրադարանի ստեղծման նախաձեռնողը եղել է Արնսբերգի (Գերմանիա) կառավարության շրջկոմի գրադարանային բաժնի ղեկավար Յոհան Տրաուբը։

## Մշակույթի կենտրոններ
Արգելոց-թանգարանում գործում են 4 մշակույթի կենտրոններ`ռուսերեն, կալմիկերեն, թաթարերեն և գերմաներեն։ Լանգերֆելդ եղբայրների անվան գերմանական մշակույթի կենտրոնը տարածաշրջանային գերմանական մշակութային ինքնավարության մաս է կազմում և գործում է Հին Սարեպտայի արգելոց-թանգարանում 1990 թվականից։ Թանգարանի ռուսական կենտրոնը ներառում է պատմական վերակառուցման ակումբը և «Ալատիր» դերային մոդելավորման ակումբը։

## Գծագիր

## Պատկերասրահ

Staraya Sarepta.jpg
Tzerkovnaya ploshad 1.jpg
Zal sovremennoi Sareptskoi kirhi.jpg|Սարեպտական կիրխայի ժամանակակից սրահ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Страница   Музея-заповедника на сайте городской администрации
* culture.volganet.ru  - Сарептской кирхе - 240
* culture.volganet.ru - Найден вход в подземелья Сарепты

Կատեգորիա:Վոլգոգրադի թանգարաններ
Կատեգորիա:1989 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:1989 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճարտարապետության թանգարաններ
Something Big

"**Something Big**", կանադացի երգիչ Շոն Մենդեսի երգը նրա *[[Handwritten (ալբոմ, Շոն Մենդես)|Handwritten]]* (2015) առաջին ստուդիական ալբոմից։ Թողարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 6-ին որպես ալբոմի երկրորդ պաշտոնական սինգլ։ Երգը հասել է ամերիկյան ''Billboard'' Hot 100 հիթ-շքերթի 80-րդ հորիզոնականին։

## Տեսահոլովակ
«Something Big» երգի տեսահոլովակը թողարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 11-ին Vevo-ում և  YouTube-ում։

## Հիթ-շքերթներ
Երգն իր նորամուտը կատարել է ''Billboard'' Hot 100  հիթ-շքերթում 2014 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ զբաղեցնելով 92-րդ հորիզոնականը։ Երգը հիթ-շքերթ վերադարձել է 2015 թվականի հունվարի 10-ին՝ կրկին զբաղեցնելով 92-րդ հորիզոնականը, իսկ 2015 թվականի հունվարի 17-ին հասել է 80-րդ հորիզոնականին։

## Հիթ-շքերթ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:Շոն Մենդեսի երգեր
Վոլգոգրադ (հյուրանոց)

**«Վոլգոգրադ»** (), հյուրանոց Վոլգոգրադում, գտնվում է «Ընկած մարտիկների հրապարակում»՝ Միրա փողոցի 12 հասցեում։ Հյուրանոցի շենքը համարվում է տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետական հուշարձան (№ 3410031000):

## Պատմություն
1890 թվականին առևտրական Վասիլի Վորոնինը Ցարիցինի գլխավոր հրապարակում կառուցել է քաղաքի առաջին հյուրանոցը, որը կոչվում էր «Ստոլիչնիե նոմերա»։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ շենքում տեղակայվել է ՌԽՖՍՀ Սննդամթերքի Ժողովրդական Կոմիսարարտադրության ենթակայության տակ գտնվող Սննդամթերքի և մատակարարման արտակարգ շրջանային հանձնաժողովը։ Նույն շենքում է գտնվել նաև «Հեղափոխության զինվոր» թերթի խմբագրությունը։ 1918 թվականի հունիսին այս շենքում են ապրել և աշխատել Ստալինը և Սերգո Օրջոնիկիձեն։

Քաղաքացիական պատերազմից հետո հյուրանոցը վերանվանվել է, 1934 թվականին ավելացվել է չորրորդ հարկը։ Շենքում տեղակայվել է Օդաչուների տունը։ Շինությունն ավերվել է Ստալինգրադի ճակատամարտի ժամանակ։

Սկզբում նախատեսվում էր վերակառուցել շենքը, սակայն արդյունքում հին շենքը քանդվեց և 1954-1955 թվականներին հին շենքի հիմքի վրա կառուցվեց նոր հինգհարկանի «Ստալինգրադ» հյուրանոցը նույն չափերով (ճարտարապետ՝ Ալեքսանդր Կուրովսկի)։ 1961 թվականին քաղաքի անվանափոխման հետ մեկտեղ հյուրանոցը կոչվեց «Վոլգոգրադ»։

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հյուրանոցի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Վոլգոգրադի շենքեր և կառույցներ
Եղեգնալիճ

**Եղեգնալիճ**, արհեստական լճակ Վայոց ձորի մարզի Ռինդ գյուղի տարածքում, բնակավայրից 2 կմ հյուսիս-արևելք՝ ծովի մակարդակից 1458 մետր բարձրության վրա։ Լճի հայելու մակերեսը 2,12 հեկտար է, երկարությունը՝ 294 մետր, առավելագույն լայնությունը՝ 141 մետր։

Լճի ջուրն օգտագործվում է ոռոգման և ձկնորսական նպատակներով։

## Պատկերասրահ

Yegheknalich, Rind 01.jpg|Լիճը Գոմադրունքի լանջից
Եղեգնալիճ, Ռինդ 3.jpg|Լիճը մայրամուտին
Եղեգնալիճ, Ռինդ 5.jpg
Yegheknalich, Rind 003.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռինդ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լճեր
Ռաուլ Լիսոաին

**Ռաուլ Լիսոաին Կրուսը**, (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ, որն այժմ խաղում է Իսպանիայի Լաս Պալմաս ակումբում։  
Ռաուլ Լիսոաինը Լաս Պալմասի ֆուտբոլային ակումբի սան է։ 2010-2011 թվականի  մրցաշրջանում նա մի քանի խաղ է անցկացրել Տերսերայում հանդես եկող պահուստային թիմում։

## Ակումբային կարեիերա
2011-2012 թվականի մրցաշրջանի մեկնարկից առաջ Լիսոաինը ընդգրկված էր Լաս Պալմասի գլխավոր թիմում։ 2011 թվականի նոյեմբերի 26-ին Սեգունդայում հյուրընկալվելով «Ուեսկային», 34-րդ րոպեին զբաղեցրեց դարպասապահ Մարիանո Բարբոսայի դիրքը` նրան հեռացնելուց հետո։ «Լաս Պալմաս» ֆուտբոլային ակումբի սան Ռաուլ Լիսոաին 2010-2011 ֆուտբոլային մրցաշրջանում անցկացրել է մի քանի խաղ Տերսերայում հանդես եկող պահեստային ակումբում։

Մինչև 2011-2012 մրցաշրջանի սկսվելը նա ամրագրվել էր հիմնական «Լաս Պալմաս» ակումբային թիմում։ 2011 թվականի նոյեմբերի 26-ին  նա առաջին անգամ փոխարինեց դարպասապահին հյուրընկալվելով «Ուեսկա» ֆուտբոլային ակումբին, քանի որ նրանց դարպասապահ Մարիանո Բարբոսան խաղի 34-րդ րոպեին հեռացվեց դաշտից։ Լիսոաինը խաղաց որպես պահեստային դարպասապահ մինչև Բարբոսայի անցնելը «Սևիլյա» 2014 թվականին։ Հետո նա մրցման մեջ մտավ նորակոչիկ Կաստոյի հետ հիմնական կազմում խաղալու համար, արդյունքում զիջեց նրան, բայց 2015 թվականին Կաստոն վնասվածք ստացավ և Լիսոաին վերջին խաղերում պաշտպանեց «Լաս Պալմասի» դարպասը Սեկունդայում ակումբի կազմում խաղալիս` 2014-2015 թվականին երեք խաղերում բարձրագույն խումբ դուրս գալու համար։ «Սարագոսա» ակումբի հետ վճռական հանդիպման ժամանակ  հիմնական կազմում տեղը զբաղեցրեց Կաստոն, որի արդյունքում «Լաս Պալմասը» վերադարձավ բարձրագույն խումբ։

2015 թվականի օգոստոս 22 Ռաուլ Լիսոյինը առաջին անգամ դուրս եկավ  մեկնարկային կազմ՝ հյուրընկալվելով Մադրիդի «Ատլետիկո» ակումբին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Մուգարների ընտանիք

**Մուգարների ընտանիք** (), հայ-ամերիկյան ծագմամբ հայտնի ընտանիք, ովքեր բնակվում են ԱՄՆ Մասսաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքում։ Ընտանիքը բացի բիզնես գործունեությունից, զբաղվում է նաև բարերարությամբ՝ ոչ միայն Միացյալ Նահանգներում, այլև Հայաստանում։ Ընտանիքի ամենահայտնի անդամը եղել է Ստեփան Մուգարը (1901-1982), ով հիմնադրել է Star Market սուպերմարկետների ցանցը։ Ընտանիքի հիմնական միջոցները ձևավորվում են հենց սուպերմարկետների բիզնեսից։ 2004 թվականի մայիսին Boston Magazine ամսագիրը Մուգարների ընտանիքը դասակարգել է Բոստոնի 50 ամենաազդեցիկ ընտանիքների ցանկում, որտեղ նրանք զբաղեցրել են 6-րդ հորիզոնականը։

## Ընտանիքի ծագումը
Մուգար ընտանիքի առաջին անդամները, ովքեր ժամանել են Բոստոն, եղել են Չարլզ և Մարտին Մուգար եղբայրները (*Մկրտ(ի)չյան* կամ *Մուկրտիչյան* ազգանվան կարճ տարբերակ)։ Նրանք Բոստոն էին տեղափոխվել 1904 թվականին Օսմանյան կայսրության Խարբերդ (ներկայումս Էլյազիգ) քաղաքից։ 1906 թվականին Բոստոն են ժամանում նաև նրանց եղբայրները՝ Արթուրը, Գրիգորը և Սարգիսը, ինչպես նաև Սարգիսի կինը և երեք երեխաները, որոնցից մեկը եղել է Ստեփան Մուգարը։

## Ընտանիքի հայտնի անդամներ
*Ստեփան Մուգար (1901-1982) Star Market սուպերմարկետների ցանցի հիմնադիր,
*Ջոն Մուգար, (1914-2007), Մարտինի որդին, Star Market սուպերմարկետների ցանցի նախագահ,
*Դավիթ Մուգար, Ստեփանի որդին, եղել է սուպերմարկետների ցանցի գործադիր ղեկավարը։ Ներկայումս հաջողակ գործարար և բարերար է։
*Քերոլայն Մուգար Ստեփանի դուստրը, ակտիվիստ, Հայաստան ծառատունկ ծրագրի հիմնադիր, Farm Aid-ի գործադիր տնօրեն և Ամերիկայի հայկական համագումարի նախագահ։

## Բարերարություն
Մուգար ընտանիքի խոշոր բարեգործական նախաձեռնություններից են՝
*Մեծ Բոստոնի կրթական հաստատությունների, հատկապես արվարձանային քոլեջների և համալսարանների ֆինանսավորումը, քանի որ նրանք առաջինն էին, որ ընդունեցին սուղ միջոցներ և սոցիալական կարգավիճակ չունեցող երիտասարդ ամերիկահայերին։ Վերջիններս չունեին Հարվարդի համալսարանի դպրոցների պես հեղինակություն։
*Հիվանդանոցների, հատկապես Cape Cod Hospital-ի ֆինանսավորում,
*ԱՄՆ տարածքում գործող հայկական միավորումների ֆինանսավորում, ինչպես նաև բարեգործական նախաձեռնությունների իրականացում Հայաստանում և Լիբանանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Armenia Tree Project
*Armenian Assembly of America

Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակություն
Մելանյան

**Մելանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանվան ստուգաբանություն
Կա Մելանյան ազգանվան առաջացման երկու ստուգաբանություն․

* Մելանիա (Մելանյա) իգական անունից (հունարեն՝ «մարմնի խալ»)՝ վերջավորության կրճատումով և *-յան* վերջածանցի հավելումով։
* Մելինե իգական անունից (հունարեն՝ «հացի»)՝ վերջավորության հնչյունափոխմամբ և *-յան* վերջածանցի հավելումով։

## Գրական հերոսներ
* **Մելանյան**, Արազու «Վանդակներում» պատմվածքի հերոսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Ամառային երեկո Սկագենում. նկարչի կինն ու շունը ծովափին

**«Ամառային երեկո Սկագենում. նկարչի կինն ու շունը ծովափին»** (), դանիացի գեղանկարիչ և քանդակագործ, իմպրեսիոնիստ Պեդեր Սևերին Կրոյերի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1892 թվականին՝ Սկագենում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 206 × 123 սմ։ «Ամառային երեկո Սկագենում. նկարչի կինն ու շունը ծովափին» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Սկագենի թանգարանում (Սկագեն, Դանիա)։

## Կտավի ստեղծման նախաբան
Պեդեր Սևերին Կրոյերը ծնվել է 1851 թվականին Ստավանգերում (Նորվեգիա), սակայն մանկությունն անցկացրել է հարազատների մոտ Կոպենհագենում (Դանիա)։ Ստանալով նկարչական կրթություն, 1877-ից 1881 թվականներին հովանավոր Հենրիխ Հիրշպրունգի մեկենասությամբ Կրոյերը եղավ Նիդերլանդներում, Բելգիայում, Ֆրանսիայում, Իսպանիայում և Իտալիայում, որտեղ ծանոթացավ հին նկարիչների արվեստի հետ։ Նկարիչը առաջին անգամ Սկագեն եկավ 1882 թվականին։ Նրա հայտնվելը այստեղ չվրիպեց «Սկագենյան նկարիչներ» խմբի անդամների աչքից։ Արդյունքում նկարիչը դարձավ այդ խմբի անդամներից մեկը։ 1883 թվականին Պեդերը մեկնում է Ֆրանսիա, որտեղ ծանոթանում և հմայվում է իմպրեսիոնիզմով։ Ստեղծում է իր ուրույն ոճը և վերադառնում Դանիա։ Այստեղ հռչակվում է որպես ռեալիստ-նկարիչ՝ շնորհիվ նկարաշարի, որտեղ լողափին պատկերաված են նկարիչների կենդանացած հանդիպումները, ձկնորսները։ Հիանալով Սկագենով, նրա տեսարաններով և Ժողովրդի կյանքով, նկարիչը ամեն ամառ գալիս է այստեղ և նկարում։ Կրոյերի արվեստի ամենահաջողված նկարներից մեկը կրկին նկարված է այդտեղ՝ Սկագենում և կոչվում է «Ամառային երեկոն Սկագենի հարավային լողափին». այն նկարվել է 1893 թվականին։

## Նկարագիր
«Ամառային երեկո Սկագենում. նկարչի կինն ու շունը ծովափին» ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է յուղաներկով՝ կտավի վրա։ Նկարում պատկերված է Մարիա Կրոյերը՝ ամբողջ հասակով՝ ավազների վրա կանգնած։ Նրա հագին սպիտակ հանդերձանք է։ Տխուր դեմքը և վառ հանդերձանքը փայլում են մայր մտնող արեգակի լույսից։ Կրոյերը սա և այս շարքի բոլոր նկարները նկարել է այսպես կոչված «կապույտ ժամի»։ Վերջինս մթնշաղի կարճ ժամանակահատված է, հընթացս որի ծովափի լույսը պատվում է կապույտ երանգավորումով։ Լուսնի արտացոլանքը ծովի խորություն է հաղորդում։ Չնայած որ Մարիան պատկերված է ողջ հասակով, հորիզոնի գիծը գտնվում է նրա գլխավերևում։ Կնոջ կողքին պատկերված է նրանց տան շունը։

## Նկարի ճակատագիր
Առաջին անգամ «Ամառային երեկո Սկագենում. նկարչի կինն ու շունը ծովափին» ստեղծագործությունը հանրությանը ցուցադրության է ներկայացվել 1893 թվականին՝ Ազատ ցուցահանդեսին՝ 1893 թվականին։ Նույն թվականի ամռանը այն ցուցադրվեց Մյունխենում։ Այստեղ միանգամից այն վաճառվում է. գնորդը ոմն գերմանացի էր՝ արվեստի սիրահարի։ 1937 թվականին նկարը փոխանցում են Սկագենի թանգարանին, որտեղ պահպանվում և ցուցադրվում է ցայսօր էլ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1892 նկարներ
Կատեգորիա:Դանիական արվեստ
Կատեգորիա:Պեդեր Սևերին Կրոյերի նկարներ
Սելմա Ռըզա

**Սելմա Ռըզա** (, ), թուրք առաջին կին լրագրողը։ Նա համարվում է նաև Թուրքիայի առաջին կին վիպասաններից մեկը։ Նրա մահից հետո, ազգականները վերականգնել են լրագրողի Ֆերաջելի ազգանունը, այդ իսկ պատճառով նա հայտնի է նաև **Սելմա Ռըզա Ֆերաջելի** անունով։

## Կենսագրություն
Սելման ծնվել է 1872 թվականի փետրվարի 5-ին։ Նրա հայրը եղել է Ալի Ռըզան, ով հանդիսացել է Ավստրո-Հունգարական կայսրությունում Օսմանյան կայսրության դեսպանատան աշխատակից։ Նրա մայրը՝ Նաիլեն եղել է ավստրիական հպատակ։

Կոստանդնուպոլսում մասնավոր ուսուցիչների մոտ ուսանելուց հետո, 1898 թվականին նա ճանապարհորդել է Փարիզ, հանդիպելու իր ավագ եղբորը՝ Ահմեդ Ռըզային, ով եղել է Երիտթուրքական շարժման անդամ։ Նա սովորել է Սորբոնի համալսարանում և անդամակցել «Միություն և առաջադիմություն» () կուսակցությանը։ Նա եղել է կոմիտեի միակ կին անդամը։ Փարիզում նա գրել է երկու թերթերի համար, որոնք հրատարակվում էին երիտթուրքերի կողմից։ Թերթերից մեկը լույս է տեսել ֆրանսերեն՝ *Mechveret Supplément Français* անվամբ, իսկ մյուսը՝ թուրքերեն՝ in *Şura'i Himmet* անվամբ։ 1908 թվականին նա վերադարձել է Ստամբուլ, որտեղ աշխատել է երկու թերթերում՝ *Hanımlara Mahsus Gazete* () և *Kadınlar Dünyası* (): 1908-1913 թվականներին նա եղել է Թուրքական Կարմիր կիսալուսնի գլխավոր քարտուղարը։ Օսմանյան կայսրության վերջին տարիներին, նա փորձել է Ստամբուլի սուլթանական պալատներից մեկը՝ Ադիլե սուլթանի պալատը վերածել աղջիկների դպրոցի։ Եղբոր օգնությամբ նախագիծը ստացվել է և պալատում, ընդհուպ մինչև 1986 թվականը, գործել է Քանդիլիի աղջիկների ավագ դպրոցը։ 1986 թվականին, երբ պալատը մասնակիորեն տուժել էր հրդեհից, դպրոցը տեղափոխվել է մեկ այլ մասնաշենք։

Սելմա Ռըզան մահացել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։

1892 թվականին, երբ նա միայն 20 տարեկան էր, գրել է «Ընկերություն» վերնագրով իր անտիպ վեպը (): Վեպը տպագրվել է միայն 1999 թվականին՝ մահվանից 68 տարի անց Թուրքիայի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երիտթուրքեր
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:Թուրք կին գրողներ
Կատեգորիա:Թուրք վիպասաններ
Կատեգորիա:Միություն և առաջադիմություն կուսակցության քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված գրողներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության գրողներ
Վահան Գալստյան (այլ կիրառումներ)

**Վահան Գալստյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

** Վահան Գևորգի Գալստյան (1884-1959), հայ դերասան, ռեժիսոր։
** Վահան Վարդանի Գալստյան (ծնվ. 1987), հայ քանդակագործ, նկարիչ։
Գեորգի Եֆրեմով

**Գեորգի Դ․ Եֆրեմով** (, ), մակեդոնացի կենսաբան-գիտնական, բժշկության գենետիկական ճարտարագիտության մասնագետ՝ բժշկության, անասնաբուժության և կենդանիների կենսատեխնոլոգիայի ասպարեզում։ Մակեդոնիայի հանրապետությունում նախկին դեսպան և գիտության նախարար։ 2000-2001 թվականներին եղել է Մակեդոնիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի նախագահ։

## Կենսագրություն
Գեորգի Եֆրեմովը ծնվել է 1932 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Կրատովոյում։ Նրա հայրը մինչև 1945 թվականը քաղաքի ամենահարուստ անձն էր, մինչև որ ունեցվածքը համարյա լրիվ չի ազգայնացվել։ Հայրը միշտ պնդել է, թե ուսումը կյանքը բարելավելու միակ միջոցն է։ Եֆրեմովը ընդունվել է Զագրեբի համալսարանի անասնաբուժական ֆակուլտետ և ավարտել է այն 1956 թվականին։ Շարունակել է ուսումը Սկոպյեի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։

1960 թվականին Գեորգի Եֆրեմովը Բելգրադի համալսարանում, պրոֆեսոր Բոժիդար Նիկոլիչի ղեկավարությամբ պաշտպանել է հոգեբանության և կենսաբանության գծով մագիստրատուրայի թեզը, իսկ հետոէ 1963 թվականի սեպտեմբերին։պաշտպանել է դոկտորական՝ «Կենդանիների եսաղմնային և չափահաս հեմոգլոբինները» թեզը։ Հետո աշխատել է Օսլոյի Անասնաբուժական քոլեջի, պրոֆեսոր Միկայել Բրեդի ղեկավարած, ներքին բժշկության ամբիոնում։ Երկու տարի անց պրոֆեսոր Տիտուս Հայսմանը Եֆրեմովին հրավիրել է Օգաստայի բժշկական քոլեջ (ԱՄՆ, Ջորջիա նահանգ) երկամյա վերապատրաստման, որտեղ ուսումնասիրում էին մարդկային օրգանիզմի նորմալ և աննորմալ հեմոգլոբինի կառուցվածքը, ֆունկցիաները, սինթեզը և արտահայությունները։

Ամերիկայից վերադառալուց հետո Եֆրեմովին ընդունում են Մակեդոնիայի գիտության և արվեստի ակադեմիա, որտեղ նա գլխավորում է գենետիկական ճարտարագիտության և կենսաբանական հետազոտատական աշխատանքները։ 2000-2001 թվականներին գլխավորել է Մակեդոնիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիան։

Մահացել է 2001 թվականի մայիսի 6-ին Սկոպյեում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Մակեդոնիայի դեսպաններ
Կատեգորիա:Մակեդոնիայի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Սկոպիեի համալսարանի շրջանավարտներ
Օսման Բայդեմիր

**Օսման Բայդեմիր** (, ), քրդական ծագմամբ թուրք քաղաքական գործիչ, փաստաբան և իրավապաշտպան։ 2004- 2014 թվականներին եղել է Դիարբեքիրի քաղաքապետ։ Մինչև 2014 թվականը եղել է «Խաղաղություն և ժողովրդավարություն» կուսակցության անդամ։ Ներկայումս անդամակցում է Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությանը։

## Կենսագրություն
Օսման Բայդեմիրը ծնվել է 1971 թվականին Դիարբեքիրում։ Ավարտել է Դիջլեի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ 1995 թվականին ընտրվել է Թուրքիայի մարդու իրավունքների ասոցիացիայի Դիարբեքիրի ներկայացուցչության նախագահ։ 1995- 2002 թվականներին եղել է Մարդու իրավունքների ասոցիացիայի կառավարման խորհրդի անդամ և փոխնախագահ։ 1999 թվականի փետրվարին Բայդեմիրն առաջիններից մեկն էր, ով դատարանում պաշտպանեց Աբդուլլահ Օջալանին։ 2002 թվականին DEHAP կուսակցության ցուցակով մասնակցել է 2002 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին, սակայն կուսկացությունը չի կարողացել հավաքել խորհրդարան մտնելու համար անհրաժեշտ 10 %-ը։ 2003 թվականին վեց ամիս ապրել է Միացյալ Նահանգներում՝ բարելավելով անգլերենի իմացությունը։ 2004 թվականին ընտրվել է Դիարբեքիրի քաղաքապետի պաշտոնում։

### Հետապնդում
Իր իրավապաշտպան և քաղաքական գործունեության համար, Օսման Բայդեմիրը բազմիցս ենթարկվել է հետապնդումների և ստացել սպառնալիքներ։ Համաձայն Amnesty International-ի 2004 թվականի փետրվարի 12-ի փոխանցման, Բայդեմիրին, ավելի քան 200 անգամ, դատարան են կանչել՝ իր իրավապաշտպան գործունեության համար։ 2006 թվականի հուլիսի 11-ին Radikal թերթը հրապարակել է հոդված, որի համաձայն նախորդ երկու տարիներին Օսման Բայդեմիրի նկատմամբ հարուցվել է 129 քրեական գործ։

Մի անգամ Բայդեմիրի նկատմամբ հարուցվել է գործ՝ ամանորյա բացիկ ուղարկելու համար, որի տեքստը գրված է եղել քրդերենով։ Նա մեղադրվել է օրենքի խախտման մեջ, համաձայն որի արգելվում էր օգտագործել այնպիսի տառեր, որոնք չկային թուրքերենի այբուբենի մեջ։ Բացիկի տեքստում օգտագործվել էր «W» տառը։

### Անձնական կյանք
2005 թվականի մայիսին Բայդեմիրը ամուսնացել է Ռեյհան Յալչընդաղի հետ։ 2006 թվականի ապրիլի 23-ին նրանք ունեցել են որդի, որին անվանել են Միրզանյար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ի՞նչ են ուզում քրդերը (Դեկտեմբեր, 2004) ստորագրված նաև Օսման Բայդեմիրի կողմից։

Կատեգորիա:Անձինք Դիարբեքիրից
Կատեգորիա:Թուրք իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 25-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 26-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների թուրք ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Քուրդ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քրդական ծագմամբ թուրքեր
Սերգեյ Կրիվցով

**Սերգեյ Կրիվցով** (, ), ուկրաինացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Շախտյոր Դոնեցկի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Մետալուրգ Զապորոժիե
Կրիվցովը Մետալուրգ Զապորոժիեի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է 2008 թվականի մայիսի 3-ին՝ Չեռնոմորեց Օդեսայի դեմ խաղում։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը խփեց 2010 թվականի փետրվարի 27-ին՝ Մարիուպոլի դեմ խաղում։

### Շախտյոր Դոնեցկ
2010 թվականի մայիսի 11-ին Կրիվցովը Տարաս Ստեպանենկոյի հետ տեղափոխվեց Շախտյոր Դոնեցկ՝ կնքելով 5 տարվա պայմանագիր։ Իր դեբյուտը նոր ակումբում նշեց 2010 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ Մետալուրգ Զապորոժիեի դեմ խաղում։ Իր առաջին մրցաշրջանում Կրիվցովը ևս 2 հանդիպում անցկացրեց առաջնությունում, իսկ Շախտյորը տրեբլ նվաճեց՝ հաղթելով Ուկրաինայի առաջնությունը, Ուկրաինայի գավաթը և Ուկրաինայի սուպերգավաթը։ Իր առաջին գոլը Շախտյորի կազմում Կրիվցովը խփեց 2013 թվականի ապրիլի 13-ին՝ Զարյա Լուգանսկի դեմ խաղում։

2017 թվականի ապրիլի 27-ին Կրիվցովը 4 տարով երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ։

## Միջազգային կարիերա
Կրիվցովը ներկայացրել է Ուկրաինան բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ Մինչև 19 տարեկանների երիտասարդական հավաքականի կազմում Կրիվցովը 2009 թվականին հաղթեց Եվրոպայի առաջնությունը։

Իր դեբյուտը Ուկրաինայի ազգային հավաքականում Կրիվցովը նշեց 2011 թվականի սեպտեմբերի 6-ին՝ Չեխիայի դեմ խաղում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի մարտի 20-ի դրությամբ*

### Միջազգային վիճակագրություն
*2018 թվականի մարտի 20-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Ակումբային
**Շախտյոր Դոնեցկ**
* Ուկրաինայի առաջնություն․ 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2013–14, 2016–17
* Ուկրաինայի գավաթ․ 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2015–16, 2016–17
* Ուկրաինայի սուպերգավաթ․ 2012, 2013, 2014, 2015, 2017

### Միջազգային
**Ուկրաինա Մ19**
* Եվրոպայի Մ19 առաջնություն․ 2009

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կրիվցովի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Կրիվցովը transfermarkt-ում
* Կրիվցովը WhoScored.com կայքում
* Կրիվցովը Շախտյորի պաշտոնական կայքում
* Կրիվցովը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Մետալուրգ Զապորոժիեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շախտյոր Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ռագնա Նիելսեն

**Ռագնա Նիելսեն** (, ), նորվեգացի մանկավարժ, դպրոցի տնօրեն, հրապարակախոս, կազմակերպիչ, քաղաքական գործիչ և ֆեմինիստ։

## Անձնական կյանք
Ռագնա Նիելսենը ծնվել է Քրիստիանայում։ Ջորգեն Աքսել Նիկոլայ Ուլմաննի և մանկավարժ, հրապարակախոս, գրական քննադատ և ֆեմինիստ Քաթրին Յոհաննե Ֆրեդրիկկե Վիլհելմինե Դունկերի դուստրը։ 1879 թվականին ամուսնացել է Լյուդվիգ Նիելսենի հետ և բնակություն հաստատել Տրոմսոյում։ Զույգը բաժանվել է 1884 թվականին՝ երբ նա վերադարձել է Քրիստիանիա։ Նա քաղաքական գործիչ Վիգգո Ուլլմաննի քույրն էր։

## Կարիերա
Փոքր հասակում Ռագնան հաճախել է իր մայրիկի դպրոցը՝ աղջիկների համար, այնուհետև, մինչև 1860 թվականը սովորել է Հարթվիգ Նիսսենի՝ աղջիկների համար մասնավոր դպրոցում։ 1862 թվականից նա Նիսսենի դպրոցում անցել է աշխատանքի, որտեղ ուսուցանել է մինչև 1879 թվականը։ Մինչև 1884 թվականը Տրոմսոյում աշխատում էր որպես ուսուցիչ։ 1885 թվականին, Քրիստիանիայում հիմնադրել է *Fru Nielsens Latin- og Realskole* դպրոցը։ Այն սկզբում եղել է միայն աղջիկների դպրոց, սակայն շուտով դարձել է սովորական դպրոց՝ և՛ աղջիկների և՛ տղաների համար։ Նա դարձել է Նորվեգիայում միջնակարգ դպրոցի () առաջին տնօրենը։ Երկու ժամանակաշրջան ղեկավարել է Նորվեգիայի կանանց իրավունքների ասոցիացիան՝ 1886-1888 թվականներին և 1889-1895 թվականներին։ Նա հիմնադրել կամ համահիմնադիր է եղել մի շարք կազմակերպությունների, այդ թվում, 1885 թվականին՝ *Kvindestemmeretsforeningen*, 1890 թվականին՝ *Norske kvindelige Handelsstands Forening*, 1891 թվականին՝ *Norsk Fredsforening* և 1898 թվականին՝ *Hjemmenes Vel*-ը։ 1901 - 1904 թվականներին ընտրվել է Քրիստիանիայի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 1907 թվականին համահիմնադիր է եղել *Riksmålsforeningen* լեզվական կրթության կազմակերպությանը, որը ղեկավարել է 1909 - 1910 թվականներին։ Նա մասնակցել է սպիրիտուալիզմ կրոնական շարժմանը և 1917 թվականին համահիմնադիր է եղել *Norsk Selskap for Psykisk Forskning* -ին։

## Գրականություն
* Akvarellen av Observatoriet i Oslo er malt av Ragna Ullmann. Akvarellen bærer påskriften R.U. - 1871. Bildet tilhører Oslo Museum.
* Nielsen, Ragna (1892). Hedda Gabler og Thea Elvsted: foredrag : holdt i N.K.F. onsdag 13. januar. Kristiania: Dagbladets bogtrykkeri.
* Nielsen, Ragna (1895). Norsk Kvindesagsforenings Andragende til Justisdepartementet: et Ord til Kvinder i By og Bygd. Kristiania: Aschehoug.
* Nielsen, Ragna (1904). Norske Kvinder i det 19de Aarhundrede. Kristiania: Det norske Aktieforlag.
* Nielsen, Ragna (1915). "Bare en liten hjertefeil" og andre historier. Kristiania: Aschehoug.
* Mari Jonassen *Livet er et pust Ragna Nielsen en biografi* 2011 ISBN 978-82-03-29320-7
* Astrid Lorenz *Fra de frimodiges leir: Ragna Nielsen, født Ullmann skolearkitekt og kvinnereformator*, 2014 ISBN 978-82-03-22271-9

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Arkiv etter Ragna Nielsen hos Nasjonalbiblioteket  
* Politiske taler av Ragna Nielsen, virksommeord.uib.no 

Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ
Վոլժսկիի պատմա-գավառագիտական թանգարան

**Վոլժսկիի պատմա-գավառագիտական թանգարան** (),  հնագույն թանգարան Վոլժսկի քաղաքում։ 2014 թվականից (քաղաքի թանգարանային և ցուցահանդեսային տարածքների միավորումից հետո) հանդիսանում է Վոլժսկիի թանգարան-ցուցահանդեսային համալիրի մասնաճյուղը։

## Պատմություն
Վոլժսկիի պատմա-գավառագիտական թանգարանը բացվել է 1970 թվականի ապրիլի 4-ին որպես Վոլգոգրադի պատմա-գավառագիտական թանգարանի մասնաճյուղ։ Թանգարանի առաջին ղեկավարն է եղել Կ. Վ. Միտեևան։ Բացման ժամանակ թանգարանն ունեցել է ավելի քան 4000 նմուշներ, որոնցից շատերը Վոլժսկիի հիդրոէլեկտրակայանի, արդյունաբերական ձեռնարկությունների, մշակութային և հասարակական կյանքի պատմության հետ կապված փաստաթղթեր ու առարկաներ են։ Թանգարանի աշխատակիցները զբաղվում են Զավոլժե  տարածքի ուսումնասիրությամբ։

1994 թվականի օգոստոսից թանգարանը սկսում է իր «նոր» պատմությունը՝ մասնաճյուղից դառնալով լիարժեք պատմական-գավառագիտական թանգարան։ Ավելի քան 20 տարի թանգարանը հաջողությամբ ղեկավարել է Ա. Ի. Խորիշևան։ Հավաքվել է ազգային տարազների, ինքնաեռների, ամանեղենի եզակի նմուշներ։

2012 թվականից Վոլժսկիի թանգարան-ցուցահանդեսային համալիրը, որի կազմում է ընդգրկվել նաև պատմա-գավառագիտական թանգարանը, ղեկավարում է Ս. Ա. Անիսինը։

2017 թվականի հունվարից «Վոլժսկիի թանգարան-ցուցահանդեսային համալիրի»  տնօրեն է դարձել Ռուսաստանի դիզայներների միության անդամ Միխայիլ Սայֆուտդինովը։

## Նկարագրություն
Թանգարանում պահում է շուրջ 70000 ցուցանմուշ։ Հիմնական մասը կազմում են թեմատիկ հավաքածուները, կան նաև տիպաբանական հավաքածուներ`գեղանկարներ, գրաֆիկա, դրամագիտություն, ֆալերիստիկա, ինչպես նաև ժամացույցների, հագուստի, կահույքի, ամանեղենի հավաքածուներ։

Թանգարանն ունի հետևյալ մշտական ցուցադրությունները՝ «Վոլժսկիի ՀԷԿ-ի կառուցման պատմությունը», «Քոչվորների աշխարհը», «Վերին Ախտուբա գյուղի պատմությունը», «Կազակական կեցաղային սենյակ», ինչպես նաև Վոլժսկիի նկարիչների աշխատանքները։

Պատմա-գավառագիտական թանգարանը հանդիսանում է մշակութային աշխատանքների հիմնական քաղաքային կենտրոններից մեկը։ Թանգարանում անցկացվում են ստեղծագործական երեկոներ և  հանդիպումներ նվիրված համառուսական և տեղական հիշարժան օրերին, կազմակերպվում են քաղաքային արվեստագետների դասախոսություններ և վարպետության դասեր, կլոր սեղաններ և սեմինարներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Историко-краеведческий музей 
* Историко-краеведческий музей 
* https://www.youtube.com/watch?v=5HGdvGNHwTI

Կատեգորիա:1970 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1970 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Վոլգոգրադի մարզի թանգարաններ
Սուդան (ռնգեղջյուր)

**Սուդան** (), մահացած սպիտակ ռնգեղջյուր, որն իր ենթատեսակի վերջին արուն է եղել։

## Կենսագրություն
Սուդանը ծնվել է 1973 թվականին Սուդանում (ներկայումս այդ տարածքը գտնվում է Հարավային Սուդանի տարածքում)։

Սուդանը բնակվել է *«Օլ Պաջետա»* արգելանոցում, որը գտնվել է Քենիայի Նանյուկի քաղաքից ոչ շատ հեռու։ Որպեսզի պաշտպանեն նրան որսագողերից, Քենիայի իշխանությունները կենդանու նկատմամբ սահմանել էին շուրջօրյա հսկողություն, իսկ Սուդանի մարմնի վրա տեղադրել էին ռադիոհաղորդիչ սարքավորում։ Բացի այդ, մասնագետները հեռացրել էին ռնգեղջյուրի եղջյուրը, քանի որ որսագողերի համար մեծ արժեք էր հանդիսանում հենց եղջյուրը։

Սուդանը եղել է իր ենթատեսակի վերջին արու ներկայացուցիչը, ինչը նշանակում էր, որ սպիտակ ռնգեղջյուրը համաշխարհային բնապահպանական ժառանգության յուրահատուկ արժեք էր։

Սուդանը դարձել է հյուսիսային սպիտակ ռնգեղջյուրների վերջին ներկայացուցիչը՝ Անգալիֆու ռնգեղջյուրի մահվանից հետո։ Վերջինս մահացել է 2014 թվականի դեկտեմբերին Սան Դիեգոյի կենդանաբանական այգում։ Արգելանոցի տնօրենի խոսքերով.

2017 թվականի ապրիլին Tinder հավելվածի հեղինակները՝ Քենիայի բնապահպանների հետ միասին Սուդանի համար ստեղծել են հատուկ հաշիվ։ Ընդորում, հաշիվը օգտագործվել է՝ Սուդանին զուգընկերուհի գտնելու նպատակով, քանի որ արգելանոցում, որտեղ բնակվում էր ռնգեղջյուրը, կային ևս երկու արու ռնգեղջյուրներ։ Նպատակը սպիտակ ռնգեղջյուրների պոպուլյացիայի վերականգնումն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Последнему самцу северного белого носорога дали круглосуточную охрану
Դոնեցկի դելֆինարիում

thumb|250пкс|Դոնեցկի դելֆինարիում

**Դոնեցկի «Նեմո» քաղաքային դելֆինարիում**, գտնվում է Դոնեցկի Շերբակով զբոսայգում։ Բացվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, գործում է ամբողջ տարին։ Դելֆինարիումը գտնվում է «Նեմո» մշակութա-առողջարանային համալիրների ազգային ցանցի կազմում, որը ներառում է 5 դելֆինարիում Բերդյանսկում, Դոնեցկում, Կիևում, Օդեսսայում և Խարկովում։ Դելֆինարիումից բացի Դոնեցկի քաղաքային դելֆինարիումը ներառում է նաև օվկիանարիում և դելֆինոթերապիայի կենտրոն։

Դելֆինարիումի հիմնական նպատակներից է բնապահպանության վերաբերյալ գաղափարների պրոպագանդան և ջրային կաթնասունների մասին գիտելիքների և տեղեկությունների հանրայնացումը։ Ամեն օր՝ օրական 3 անգամ, անցկացվում են շոուներ սևծովյան Աֆալինա դելֆինների, հարավամերիկյան ծովափոկերի և հարավային ծովառյուծների մասնակցությամբ։ Շոու ներկայացումներից բացի Դոնեցկի «Նեմո» դելֆինարիումում կա նաև դելֆինների հետ լողալու և դայվինգի հնարավորություն։ Նաև անցկացվում են դելֆինոթերապիայի սեանսներ, որը ֆունկցիոնալ խանգարումներ ունեցող երեխաների համար ոչ դեղորայքային բուժման և վերականգնման ամենաէֆեկտիվ միջոցներից է։

Ուկրաինայի արևելյան հատվածում զինված հակամարտության բռնկման պատճառով 2014 թվականի օգոստոսին
Դոնեցկի «Նեմո» քաղաքային դելֆինարիումը դադարեցրեց այցելուների ընդունելությունը, իսկ երկու դելֆինները և երկու ծովափոկերը տեղափոխվեցին Խարկովի դելֆինարիում։

2016 թվականի նոյեմբերի 24-ի գիշերը դելֆինարիումում բռնկվեց հրդեհ, ինչը Դոնեցկի ժողովրդական հանրապետության կառավարության պնդմամբ առաջացել էր կարճ միացման հետևանքով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դելֆինարիումի պաշտոնական կայք 
* 

Կատեգորիա:Դելֆինարիումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի կենդանաբանական այգիներ