Մադամ Տյուսոյի թանգարան

**Մադամ Տյուսոյի թանգարան**, մոմե արձանների թանգարան Լոնդոն քաղաքի Մերիլեբոն թաղամասում, որն ունի մասնաճյուղեր 14 քաղաքներում (2013 թվականի տվյալներով)՝ Ամստերդամ, Լաս Վեգաս, Նյու Յորք, Լոս Անջելես, Հոնկոնգ, Շանհայ, Վաշինգտոն, Վիեննա և Բեռլին։ Այն հիմնել է քանդակագործ Մարի Տյուսոն։

## Պատմություն
Մարի Տյուսոն (1761-1850), օրիորդական ազգանունը՝ Գրոսհոլց (Grosholts), ծնվել է Ստրասբուրգ քաղաքում, նրա մայրը աշխատել է  դոկտոր Ֆիլիպ Կյորտիսի մոտ, որպես սպասուհի։ Կյորտիսը մոմե մոդելների քանդակագործ էր։ Նա սովորեցնում է Մարի Տյուսոյին մոմե քանդակագործության արվեստը։ 1765 թվականին Մարին քանդակում է Լյուդովիկոս XV-ի սիրուհու՝ Մարի Ժաննա Դյուբարիի արձանը։

Ֆիլիպ Կյորտիսի մոմե արձանների առաջին ցուցահանդեսը տեղի ունեցավ 1770 թվականին և մեծ հաջողության արժանացավ։ 1776 թվականին ցուցահանդես է տեղի ունենում Փարիզում, Պալե Ռոյալում։ Հաջորդ ցուցահանդեսը կայանում է 1782 թվականին Դյու Տամպլ բուլվարում, որը դարձավ *Սարսափների սենյակի* նախատիպը։

1777 թվականին Մարիա Տյուսոն ստեղծում է իր առաջին մոմե արձանը (Վոլտեր), այնուհետև հաջորդում են Ժան-Ժակ Ռուսոն և Բենջամին Ֆրանկլինը։ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ նա ստեղծում է թագավորական ընտանիքի մահվան դիմակները։ 1794 թվականին, Ֆիլիպ Կյորտիսի մահից հետո, նրա հավաքածուն անցնում է Մարի Տյուսոյին։

1802 թվականին Մարի Տյուսոն տեղափոխվում է Լոնդոն։ Անգլո-ֆրանսիական պատերազմի պատճառով Մարի Տյուսոն իր հավաքածուի հետ մեկտեղ չի կարողանում վերադառնալ Ֆրանսիա և ստիպված է լինում մեկնել Մեծ Բրիտանիա և Իռլանդիա։ 1835 թվականին նա հիմնադրում է իր առաջին մշտական ցուցահանդեսը Լոնդոնի Բեյքեր-սթրիթ փողոցում։ Նրա թանգարանի կորիզը *Սարսափների սենյակն* էր։ Ցուցադրության մի մասում ֆրանսիական հեղափոխության զոհերի, մարդասպանների և այլ հանցագործների քանդակներն էին։

Ժամանակի ընթացքում հավաքածուն համալրվել է բազմաթիվ անվանի մարդկանց մոմե արձաններով, որոնցից են ծովակալ Նելսոնը և Վալտեր Սքոթը։

1884 թվականին հավաքածուն տեղափոխվում է Մերիլեբոն-ռոուդ։ 1925 թվականի հրդեհի պատճառով բազմաթիվ արձաններ ոչնչացան։ Բայց արձանների կաղապարները չէին վնասվել, և հնարավոր եղավ վերականգնել արձանները։

## Մադամ Տյուսոյի թանգարանների գտնվելու վայրերը
մինի|Մադամ Տյուսոի թանգարանը Ամստերդամում
### [[Ամերիկա (այլ կիրառումներ)|Ամերիկա]]
* Լոս Անջելես
* Լաս Վեգաս
* Վաշինգտոն
[մինի|Մադամ Տյուսոյի թանգարանը [Վաշինգտոնում]]
* Նյու Յորք
* Կանադա

### [[Եվրոպա]]
* Ամստերդամ 
* Բեռլին
[մինի|Մադամ Տյուսոյի թանգարանը [Բեռլինում]]

* Վիեննա
* Լոնդոն
### [[Ասիա]]
* Բանգկոկ
* Հոնկոնգ
* Շանհայ
* Տոկիո

### [[Ավստրալիա (մայրցամաք)|Ավստրալիա]]
* Սիդնեյ

## Պատկերասրահ
### Թանգարանի նմուշներից

Sleepingbeautytussauds.jpg|Քնած գեղեցկուհին
%27Madame_Tussaud%27_herself_at_%27Madame_tussauds_waxworks_in_London..jpg|Մադամ Տյուսո
Adolf_Hitler_Wax_Statue_in_Madame_Tussauds_London.jpg|Ադոլֆ Հիտլեր
Alfred_Hitchcock_(Madame_Tussauds).JPG|Ալֆրեդ Հիչքոք
The Beatles wax dummies.jpg|The Beatles
CharlesandCamila.jpg|Արքայազն Չարլզ
Charlie_Chaplin_in_Madame_Tussauds_London.jpg|Չարլի Չապլին
Princess_Diana_at_Madame_Tussaud%27s_London_-_Flickr_-_skinnylawyer.jpg|Դիանա արքայադուստր Ուելսի
John_Wayne_(Madame_Tussauds).JPG|Ջոն Ուեյն
Jack_Sparrow_-_Johnny_Depp_(Madame_Tussauds).JPG|Ջոնի Դեփ
Madame_Tussauds_London_-_Keira_Knightley.jpg|Քիրա Նայթլի
Kylie_Minogue-Wax.jpg|Քայլի Մինոուգ
Lady Gaga wax figure at Madame Tussauds in London.jpg|Լեդի Գագա
Marilyn_Monroe_Wax_Statue_in_Madame_Tussauds_London.jpg|Մերիլին Մոնրո
Marlon_Brando_-_The_Wild_One_(Madame_Tussaud).JPG|Մառլոն Բրանդո
Nelson_Mandela_Wax_Statue_in_Madame_Tussauds_London.jpg|Նելսոն Մանդելա
Pierce_Brosnan_(Madame_Tussauds).jpg|Փիրս Բրոսնան

Spiderman.JPG|Սարդ մարդը
Angelina_Jolie_Madame_Tussauds_London.jpg|Անջելինա Ջոլի
Benny_Hill_(Madame_Tussauds).JPG|Բեննի Հիլլ
Wax figures of Queen Elizabeth II and Prince Philip at Madame Tussauds London, 2008.jpg|Եղիսաբեթ II


## Արտաքին հղումներ
* Madame Tussauds - Պաշտոնական կայքը
* Կյանքի պատմությունը Մարի Տյուսոյի 
* Վիրտուալ շրջագայություն Մադամ Տյուսոյի թանգարանում 

Կատեգորիա:Լոնդոնի թանգարաններ
Կատեգորիա:1835 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Մեդիաթանգարաններ
Կատեգորիա:Մոմանյութեր