Կլինիկական վամպիրիզմ

**Կլինիկական վամպիրիզմ** (), որն առավել հայտնի է որպես **Ռենֆիլդի համախտանիշ** (), արյուն խմելու մոլուցք։ Հոգեբուժական գրականության մեջ կլինիկական վամպիրիզմի ամենավաղ ներկայացումը երկու դեպքերի հոգեվերլուծական մեկնաբանություն է եղել, որը ներկայացրել են Ռիչարդ Վանդեն Բերգը և Ջոն Քելլին: Ինչպես նշում են հեղինակները՝ սեռական հաճույքի հետ կապված արյուն խմելու վարքագծի մասին կարճ և պարբերաբար հաղորդագրություններ են հայտնվել հոգեբուժական գրականության մեջ դեռևես 1892 թվականից ի վեր՝ ավստրիացի դատաբժշկական հոգեբույժ Ռիխարդ ֆոն Կրաֆտ-Էբինգի աշխատանքի շնորհիվ։ Դատական հոգեբուժության գրականության մեջ կարելի է գտնել կլինիկական վամպիրիզմի վերաբերյալ բազմաթիվ բժշկական հրապարակումներ, որտեղ վարքագիծը ներկայացված է որպես անսովոր բռնի հանցագործությունների ասպեկտ։

## Պատմություն
### Ռենֆիլդի համախտանիշի ծագում
մինի|Ռենֆիլդի կերպարը 1931 թվականի «Դրակուլա» ֆիլմում
Ռիչարդ Նոլը ստեղծել է «Ռենֆիլդի համախտանիշ» տերմինը՝ մտադրվելով ծաղրել այն երևույթը, ինչը նա համարել է 1980-ականների հոգեբանական անհեթեթություն, սակայն կատակը լուրջ է ընդունվել զանգվածային մշակույթում։ «Կլինիկական վամպիրիզմ» սկզբնական տերմինը համարվում է հումորի համար հարմար թեմա՝ դրա կասկածելի օգտակարության պատճառով և այժմ այն ամբողջությամբ փոխարինվել է։

Համախտանիշն անվանակոչվել է Բրեմ Սթոքերի 1897 թվականի վեպում Դրակուլայի մարդկային զոոֆագ հետևորդի՝ Ռենֆիլդի անունով։ Հոգեբանության պրոֆեսոր Քեթրին Ռամսլենդի հետ առցանց հարցազրույցում Նոլը բացատրել է, թե ինչպես է հորինել տերմինը և դրա ենթադրյալ ախտորոշիչ չափանիշները՝ որպես 1980-ականների հոգեբուժության և «ԱՎՁ-ում նորահայտ տերմինի» ծաղրանք։ Փենսիլվանիայի պետական համալսարանի արվեստի և հումանիտար գիտությունների ինստիտուտի կողմից 2013 թվականի հոկտեմբերին 7-ին կազմակերպված հանրային դասախոսության ժամանակ Նոլը հետևել է իր կողմից պատահաբար ստեղծված «հրեշի» 20-ամյա հետագծին՝ սկսած ստեղծման պահից մինչև այժմյան մշակութային ժողովրդականությունը։ Այնուամենայնիվ որոշ գրողներ նշել են, որ դա իսկապես ծառայել է որպես օգտակար ցուցադրություն այն բանի, թե ինչպես կարող է հոգեբանական հիվանդությունների համար անհիմն անվանումներ ստեղծելը բացասական հետևանքներ ունենալ։

### Կլինիկական վամպիրիզմ Ռենֆիլդի համախտանիշից առաջ
Կլինիկական վամպիրիզմի նախորդ ախտորոշումը որոշ չափով տարբերվում է Ռենֆիլդի համախտանիշից։ Կլինիկական վամպիրիզմը սովորաբար ենթադրում է արյան հանդեպ էրոտիկ մոլուցք։ Ռենֆիլդի համախտանիշն ավելի շատ նման է արյան և/կամ կենդանիների օգտագործմանը՝ կապված սննդային խանգարման հետ։ Կլինիկական վամպիրիզմը և Ռենֆիլդի համախտանիշը երբեք չեն նշվել որպես վավեր ախտորոշում Ախտորոշման և վիճակագրության ձեռնարկում (DSM):

Հին հոգեբուժական գրականության մեջ առկա դեպքերի անամնեզների համաձայն՝ վիճակը սկսվում է մանկության շրջանում տեղի ունեցած կարևոր իրադարձությունից, որը արյան վնասվածքի կամ արյան կուլ տալու փորձառությունը դարձնում է հուզիչ: Սեռական հասունացումից հետո գրգռվածությունը զգացվում է որպես սեռական գրգռվածություն։ Պատանեկության և չափահասության ընթացքում արյունը, դրա առկայությունը և օգտագործումը կարող են նաև խթանել ուժի և վերահսկողության զգացումը։ Նոլը ենթադրել է, որ իր Ռենֆիլդի համախտանիշը սկսվել է աուտովամպիրիզմով, ապա զարգացել է մինչև այլ արարածների արյան օգտագործում։

Սինդրոմի շատ քիչ դեպքեր են նկարագրվել։ Հրապարակված զեկույցները, որոնք առաջարկվել են որպես կլինիկական վամպիրիզմի կամ Ռենֆիլդի համախտանիշի օրինակներ, նկարագրում են դեպքը՝ օգտագործելով DSM-ում թվարկված պաշտոնական հոգեբուժական ախտորոշիչ կատեգորիաները։

### Հետադարձ տարածում ակադեմիական գրականության մեջ
Կլինիկական վամպիրիզմը ակադեմիական գրականության մեջ անվանվել է Ռենֆիլդի համախտանիշ, քանի որ այն ընդունվել է զանգվածային մշակույթում։ 3 էջանոց գրքի բաժնի 20-ամյա զարգացումը, որը տարածվել է զանգվածային լրատվամիջոցներով, ապա՝ գրախոսվող գիտական ամսագրի էջերում պետք է ծառայի որպես նախազգուշացնող պատմություն նմանատիպ համախտանիշների ենթադրյալ վավերականության մասին։

Գիտության փիլիսոփա Իան Հեքինգը այս գործընթացը անվանում է «մարդկանց արարում» և քննադատում է բժշկական և հոգեբուժական էլիտային՝ անհատական կյանքի վրա նրանց «դինամիկ նոմինալիզմի» անբարենպաստ ազդեցության համար։ Նման կամայական կատեգորիաները ստեղծում են մարդկանց նոր բնական «տեսակներ» (օրինակ՝ այլասերվածներ, բազմակի անհատականություններ և այլն), որոնք ծառայում են ավելի լայն քաղաքական, մշակութային և բարոյական նպատակների և փոխվում են պատմական պատահականությունների հետ մեկտեղ։

## Մեդիա
### Հեռուստատեսություն
Հելոուինից առաջ թողարկված NBC-ի հատուկ էպիզոդում, որը վարել է դերասան Փիթեր Գրեյվսը՝ «Անբացատրելի։ Կախարդներ, մարդագայլեր և վամպիրներ» թողարկվել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 23-ինմ որի ժամանակ Նոլի գրքից էջեր են ցուցադրվել տեսախցիկի առջև, երբ կանադացի հոգեբան Լեոնարդ Ջորջը ամփոփել է Ռենֆիլդի համախտանիշը։

Ռենֆիլդի համախտանիշով կերպարներ են հայտնվել հեռուստատեսությամբ՝

* Առաջին անգամ հայտնվել է CSI-ի 2005 թվականի «Ձերբակալվածը» (5-րդ եթերաշրջան, 21-րդ սերիա) դրվագում։
* Հիշատակվել է «Քրեական մտքերի» 2009 թվականի «Կատարողը» (5-րդ եթերաշրջան, 7-րդ սերիա) վերնագրով թողարկման մեջ։
* 2010 թվականին Բրիտանական Կոլումբիայի Վանկուվեր քաղաքում նկարահանվել է «Ռենֆիլդի համախտանիշ» վերնագրով 11 սերիայից բաղկացած կանադական հեռուստասերիալ, որն այդպես էլ չի հեռարձակվել։
* 2012 թվականի օգոստոսի 15-ին Ռենֆիլդի համախտանիշը դարձել է «The Huffington Post»-ում Կարա Սանտա Մարիայի կողմից հրապարակված տեսանյութի թեմա, որը մեծապես հիմնված է եղել Նոլի աշխատանքի և (կեղծ) համախտանիշի վերաբերյալ վերջին շրջանում հրապարակված գիտական հոդվածի վրա, որը հրապարակվել է «Նյարդաբանության պատմության հանդեսում»։

### Գրքեր
Բացի հոգեբուժական գրականության և զանգվածային լրատվամիջոցների մեջ Ռենֆիլդի համախտանիշի մասին հղումներից՝ այն հայտնվել է նաև հանրամատչելի գրականության մեջ։

* Սարսափ ժանրի գրող Չելսի Քուին Յարբրոն 2002 թվականի հուլիսին հրատարակել է *«Ռենֆիլդի համախտանիշ»* վերնագրով պատմվածք, որը հետագայում վերահրատարակվել է հաջորդ տարի լույս տեսած անթոլոգիայում։
* Յու Նեսբոյի «Ծարավը» նույնպես անդրադառնում է Ռենֆիլդի համախտանիշին։
* Ջունջի Իտոյի «Արյունոտ պղպջակների թփերը» պատմվածքի սյուժեն պատմում է խորհրդավոր «արյունոտ մրգի» մասին, որը սպառողին վարակում է Ռենֆիլդի համախտանիշով։
* Այն հիշատակվում է Մայքլ Օմերի «Արյունից խիտ» գրքում։
* Հելեն Ֆիլդսի «K պրոֆիլ» քրեական վեպը պատմում է մի մարդասպանի մասին, որի մասին ենթադրվում է, որ նա տառապում է Ռենֆիլդի համախտանիշով։

## Հոգեբուժական և դատաբժշկական համատեքստեր
Համախտանիշի շատ քիչ դեպքեր են նկատվել և հրապարակված զեկույցներում կլինիկական վամպիրիզմը նկարագրվել է որպես վարքագծեր, որոնք դասակարգվում են ավելի ավանդական հոգեբուժական ախտորոշիչ կատեգորիաների, ինչպիսիք են շիզոֆրենիան կամ պարաֆիլիան։ 2012 թվականին Թուրքիայում արձանագրված վամպիրիզմի դեպքը դիտարկվել է որպես դիսոցիատիվ ինքնության խանգարմամբ և հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարմամբ ախտորոշված հիվանդի վարքագիծ: Չհղվելով Ռենֆիլդի համախտանիշի վերաբերյալ գրականությանը՝ երկու իռլանդացի հոգեբույժներ ուսումնասիրել են վամպիրիզմի վերաբերյալ հոգեբուժական գրականությունը որպես ապացույց հոգեբուժության մեջ փոփոխվող դիսկուրսի՝ դեպքերի ուսումնասիրությունների պատմությունից մինչև ստուգաթերթիկների ախտորոշիչ չափանիշների անձնավորված դիսկուրս։

Մի շարք մարդասպաններ իրենց զոհերի վրա կատարել են թվացյալ վամպիրային ծեսեր։ Սերիական մարդասպաններ Փիթեր Կյուրտենը և Ռիչարդ Թրենթոն Չեյզը դեղին մամուլում կոչվել են «վամպիրներ», երբ պարզվել է, որ նրանք խմել են իրենց սպանած մարդկանց արյունը։ 1932 թվականին Շվեդիայի Ստոկհոլմ քաղաքում տեղի ունեցած չբացահայտված սպանության գործը բնութագրվել է որպես «Վամպիրային սպանություն»՝ զոհի մահվան հանգամանքների պատճառով։ Կլինիկական վամպիրիզմը բռնության հանցավոր գործողությունների համատեքստում, ինչպես նաև «համաձայնեցված» վամպիրիզմը որպես սոցիալական ծես՝ լայնորեն փաստաթղթավորված են Քեթրին Ռամսլենդի բազմաթիվ աշխատանքներում։ Մյուսները մեկնաբանել են դեռահասների շրջանում «վամպիրային պաշտամունքների» հոգեբուժական հետևանքները։

## Տես նաև
* Կլինիկական լիկանթրոպիա
* Էներգետիկ վամպիրներ
* Պորֆիրիա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* Yarbro, Chelsea Quinn. *Apprehensions and Other Delusions.* (Waterville, Maine: Five Star, 2003)
* Richard Noll: *Vampires, Werewolves and Demons: Twentieth century reports in the psychiatric literature.* Brunner/ Mazel, New York 1992, .

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Համախտանիշներ
Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
Կատեգորիա:Սեռական ֆետիշիզմ
Կատեգորիա:Սեքսուալ դևիացիաներ
Կատեգորիա:Սնահավատություններ
Կատեգորիա:Վամպիրներ