Աշնան վերջին ամիսը

**«Աշնան վերջին ամիսը»** (), ռեժիսոր Վադիմ Դերբենյովի գեղարվեստական ֆիլմը, որը նկարահանվել է «Մոլդովա-ֆիլմ» կինոստոիդիայում 1965 թվականին։ Խորհրդային և միջազգային կինոփառատոների մրցանակակիր։

## Սյուժե
Երկու ծեր ամուսիններ՝ հայրը (Եվգենի Լեբեդև) և մայրը (Վալենտինա Սպերանտովա), երկար տարիներ սպասում են իրենց արդեն հասուն և երկրի տարբեր վայրերում ապրող երեք որդիներին։ Հայրը գնում է և մեկը մյուսի հետևից այցելում նրանցից յուրաքանչյուրին՝ Անտոնին (Ֆադեև), որն անտառապահ է, կամավորաբար ընտրել է մենակյացի կյանք, Անդրեյին (Տիմոֆեև), որը տրակտորիստ-մեխանիկ է, սրտաբաց և ուրախ, ունի արդեն մեծ հյուրընկալ ընտանիք, ինչպես նաև Սերաֆիմին (Սմիրնիտսկի)՝ սիրահարված ուսանողին, որը սկսնակ բանաստեղծ է և մարզիկ։ Հանդիպումներից յուրաքանչյուրն առանձին նովել է, սակայն նրանցից յուրաքանչյուրն հորը համոզում է, որ իր որդիներն արժանի են իրենց համեստ ու ազնիվ ընտանիքին։ Մաքուր խղճով նա վերադառնում է կնոջ մոտ և իր ամենօրյա աշխատանքին։

## Դերերում
* Եվգենի Լեբեդև – *հայր
* Վալենտինա Սպերանտովա – *մայր
* Մարիա Կրեմնյովա – *Մարիա, դուստր
* Նիկոլայ Տիմոֆեև – *Անդրեյ, ավագ որդին
* Մայա Բուլգակովա – *Գալյա, Անդրեյի կինը
* Վիտալի Ֆադեև – *Անտոն, միջնեկ որդին
* Վալենտին Սմիրնիտսկի – *Սերաֆիմ, կրտսեր որդին
* [[Ինոկենտի Սմոկտունովսկի]] – *հեղինակի տեքստ
* Ելենա Պոնսովա – ''պառավ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Իոն Դրուցե
* Ռեժիսոր՝ Վադիմ Դերբենյով
* Երկրորդ ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Մատվեև
* Օպերատորներ՝ Վադիմ Դերբենյով, Դմիտրի Մոտորնի
* Բեմադրող նկարիչ՝ Անտոն Մատեր
* Կոմպոզիտոր՝ Էդուարդ Լազարև

## Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
ԽՍՀՄ-ում կինեմատոգրաֆիական լուսավորության հիմնական աղբյուրը՝ «Սովետսկի էկրան» (№ 1, 1966 թվական) հանդեսը, ռեժիսոր Վադիմ Դերբենյովի ստեղծագործական ձեռագիրը գնահատել է որպես հավասարակշռված, խոհուն, չափավոր ռիթմիկ։ Նա հրավիրում է անձամբ մասնակցել դրվագների և տեսարանների՝ առանց իր բացատրությունները պարտադրելու տեղի ունեցող գործողությանը։ Ընդհանուր առմամբ, ֆիլմը բնութագրվում է հետևյալ կերպ․
«Աշնան վերջին ամիսը» չի հավակնում լինել իմաստության դասագիրք, և, իհարկե, այն «կտավ» չէ։ Նրա հեղինակները չեն փորձել բարդ իրավիճակներից քամել «մեծ խնդիրներ»։ Այն հետաքրքրություն չի առաջացնում սյուժեով, և հազիվ թե նրանով կարելի է «զվարճանալ»։ Նրանում առկա է պարզ ճշմարտությունների պոեզիա  և դերասանական բարձր արվեստը։

## Մրցանակներ
* Երկրորդ համամիութենական կինոփառատոնի հատուկ մրցանակ (1966 թվական, Կիև) «ժամանակակից թեմայի մշակման համար»  ռեժիսոր Վ. Դերբենյովին,
* Մար դել Պլատայի VIII-րդ միջազգային կինոփառատոնում (1966 թվական) Ե. Լեբեդևին շնորհվել է մրցանակ տղամարդու դերի լավագույն կատարման համար, ինչպես նաև Արգենտինայի դերասանական ասոցիացիայի «Սիմփաթիա-մրցանակ» հատուկ մրցանակ,
* Կաննի մանկական և պատանեկան ֆիլմերի միջազգային դիտումների Գրան պրի (1967 թվական)։

## Քննադատություն
Ֆիլմն արժանացել է բազմաթիվ  դրական արձագանքների։ «Օգոնյոկ» ամսագիրը (թիվ 13, 1966 թվական) առաջին հերթին նշում է Ե. Լեբեդևի և Վ. Սպերանտովայի դերասանական վարպետությունը, որոնք հստակ արտահայտում են «հոգու ազնվությունը, աշխատավոր մարդկանց զգացմունքների լիությունը»։ Մի փոքր ավելի ուշ նույն հրատարակությունը գնահատել է է հեղինակներից յուրաքանչյուրի ներդրումը և պնդել, որ ֆիլմը «ոչ միայն պահպանել է այնպիսի կերպարների միտքն ու պոեզիան, որոնք այդքան լուսավոր ու մաքուր  առաջին անգամ ծնվել են դեռ գրական մտահղացման մեջ, այլև ստացել են իրենց նոր՝ ռեժիսորական ծնունդը»։

Ֆիլմի գեղարվեստական բարձր նշանակությունը և Ե. Լեբեդևի կերպարի մարմնավորումը նշում են նաև կինոգիտական աղբյուրները՝ «Խորհրդային կինոյի պատմություն» հանրագիտարան, «Խորհրդային կինոյի դերասաններ» և այլ աղբյուրներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1965 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր