Ինդոս

**Ինդոս** ( Sênggê Zangbo,  Yìndù Hé, ,  Sindh,  Abāsin,  Sindhu, ), գետ Հարավային Ասիայում՝ Չինաստանում, Հնդկաստանում և Պակիստանում։ Սկիզբ է առնում Կալյաս լեռնաշղթայի (Տիբեթի բարձրավանդակ) լանջերից, շուրջ 5300 մ բարձրությունից․ միջին և ստորին հոսանքներում հոսում է Ինդոս-Գանգեսյան հարթավայրով, Պակիստանի խոշոր նավահանգստային քաղաք Կարաչիի մոտ թափվում Արաբական ծովը՝ առաջացնելով դելտա (տարածությունը շուրջ 8 հազար կմ2)։ Պակիստանի ամենաերկար գետն է և համարվում է պակիստանցիների ազգային՝ մայր գետը։ Ընդհանուր երկարությունը 3180 կմ է։ Կա ոչ կանոնավոր նավագնացություն մինչև Քաբուլ վտակի գետաբերանը։

## Հակիրճ տեղեկատվություն
Ինդոսի ջրահավաք ավազանը ընդգրկում է մոտավորապես 1,165,000 քառակուսի կիլոմետր տարածք, ջրի տարեկան ծախսը (հոսքը), ըստ կատարված հաշվարկների, կազմում է շուրջ 243 խորանարդ կիլոմետր. ջրառատությամբ կրկնակի գերազանցում է Նեղոսին և եռակի՝ Եփրատին ու Տիգրիսին՝ միասին վերցված։ Այդ ցուցանիշով Ինդոսը աշխարհի գետերի ցանկում զբաղեցնում է քսանմեկերորդ տեղը։ Նրա ձախակողմյան խոշոր վտակներն են Զանսկարը և Փենջաբը (վերջինս իր հերթին ունի հինգ խոշոր վտակ՝ Չենաբը, Ռավին, Ջելումը, Բեասը, Սութլեջը)։ Աջակողմյան խոշոր վտակներն են Շյոկը, Գիլգիթը, Գոմալը, Քաբուլը, Կուրամը։ Սկիզբ առնելով լեռնային աղբյուրից և սնուցվելով սառցադաշտերի հալոցքաջրերով՝ Ինդոսն իր առատահոս ջրերով սատար է դառնում բարեխառն գոտու անտառների, ոռոգվող սարավանդների ու հարթավայրերի էկոհամակարգերի։

Ինդոսի գետահովտի հյուսիսային հատվածը՝ նրա վտակների գետահովիտների հետ մեկտեղ, կազմավորում է Փենջաբի տարածաշրջանը, իսկ ստորին հոսանքի շուրջբոլորը տարածվում է Սինդհի տարածաշրջանը։ Գետը պատմականորեն կարևոր դեր է խաղացել տարածաշրջանի ցեղերի ու ժողովուրդների կյանքում. նրա ափերին ձևավորվել են բազում մշակույթներ։ Մեր թվականությունից առաջ երրորդ հազարամյակում այստեղ ի հայտ է ելել բրոնզեդարյան քաղաքային նշանավոր քաղաքակրթություններից մեկը, մ. թ. ա. երկրորդ հազարամյակում Փենջաբը հիշատակվել է Ռիգվեդայի օրհներգերում (որպես Սապտա Սինդհու) և զրադաշտական Ավեստայում ու գրական այլ երկերում (որպես Հապտա Հինդու). այս երկու եզրույթներն էլ նշանակում են *Յոթ գետեր*։ Ինդոսի հովտում հիմնված վաղ պատմական թագավորություններից են Գանդհարան և Սաուվիրան։

Ինդոսը Արևմուտքին հայտնի է դարձել դեռևս դասական ժամանակներում, երբ պարսից Դարեհ արքան իր հույն հպատակ Սկիլաքսես Կարիանդացուն ուղարկել է հետազոտելու գետն ու նրա մերձակա տարածքները (ca. 515&nbsp;BC):

Ինդոսի վրա կառուցվել են մի շարք ամբարտակներ ու պատվարներ։ Ափին են Հայդարաբադ, Սուկկուր քաղաքները, իսկ դելտայի մոտ՝ Կարաչի ծովային նավահանգիստը։

## Անվանում
Անվանումներն են՝  ();  (*Սինդհ*);  (*Սինդհու*);  (**); ;  (*Աբբա-Սին* «գետերի հայր»);  («Հինդ»);  («Lion River»); ;  (Ինդոս)։

Սանսկրիտ լեզվով կոչվել *Սինդհու* (բառացի՝ «գետ»), որը հին պարսիկներին է անցնել *Հինդ*, իսկ հին հույներին և հռոմեացիներին Ինդոս (Ինդ) ձևով։ Փուշթու լեզվով կոչվում է Աբբա֊Սինդ (բառացի՝ «գետերի հայր»)։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

River Indus at Kotri Barrage Jamshoro.webm|Ինդոսը պակիստանյան Քոթրի Բարաջ բնակավայրի մերձակայքում /տեսանկարահանում/V
File:Frozen Indus, Near Nyoma.jpg|Սառցակալած Ինդոսը Նյոմայի մերձակայքում
File:Indus at Skardu (1).jpg|Ինդոսը Սկարդուի մերձակայքում


## Արտաքին հղումներ
*Blankonthemap The Northern Kashmir Website
*Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
*Northern Areas Development Gateway
*The Mountain Areas Conservancy Project
*Indus River watershed map (World Resources Institute) 
*Indus Treaty
*Baglihar Dam issue 
*Indus
*
*First raft and kayak descents of the Indus headwaters in Tibet 
*Pulitzer Center on Crisis Reporting's project on water issues in South Asia

## Աղբյուրներ

* 
* Albinia, Alice. (2008) *Empires of the Indus: The Story of a River*. First American Edition (20101) W. W. Norton & Company, New York. .
* World Atlas, Millennium Edition, p.&nbsp;265.
* Jean Fairley, "The Lion River", Karachi, 1978.

Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Արաբական ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի գետեր
Կատեգորիա:Չինաստանի գետեր
Կատեգորիա:Պակիստանի գետեր
Կատեգորիա:Սուրբ գետեր
Կատեգորիա:Տիբեթի գետեր