Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչ

**Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչ** (**PB&J** կամ **PBJ**), սենդվիչ, որը պատրաստվում է սենդվիչի հացի վրա քսված գետնանուշի կարագից և մրգային  ջեմից։ Այն հայտնի է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում երեխաների շրջանում և համարվում է «սիրելի ուտելիք»։ Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչի մասին ամենավաղ գրավոր հիշատակումը հայտնվել է 1901 թվականին, որտեղ այն առաջարկվում էր որպես թեյի սենդվիչ։ Այն լայնորեն տարածվեց Միացյալ Նահանգներում այն բանից հետո, երբ գետնանուշի կարագի արտադրությունը դարձավ հասանելի։ Իր սննդարար արժեքի և երկար պահպանման ժամկետի շնորհիվ այն Մեծ ճգնաժամի ժամանակ դարձավ աղքատների սնունդ, իսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում այն ուտում էին նաև ամերիկացի զինվորները։ 1950-60-ական թվականներին սենդվիչը ինտեգրվեց ամերիկյան մշակույթում։ Սակայն 21-րդ դարում գետնանուշի ալերգիաների վերաբերյալ մտահոգությունները նվազեցրել են դրա տարածվածությունը որպես դպրոցական սնունդ։

## Պատրաստման եղանակը և սննդարարությունը
Գետնանուշի կարագով և ժելեով սենդվիչները բաղկացած են գետնանուշի կարագի և ջեմի կամ մուրաբայի շերտերից, որոնք քսվում են սենդվիչի հացի վրա։ Հիմնականում օգտագործում են խաղողի ջեմ և սպիտակ հաց։ Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները պարունակում են զգալի չափով,  օսլա, սպիտակուց, ճարպ և շաքար։ Երբ սենդվիչը ստեղծվել է, ճարպի և շաքարի պարունակությունը համարվել է օգտակար, դրանք անցանկալի դարձան 20-րդ դարի վերջին։ Սննդի մասնագետները հաճախ ուշադրություն են դարձնում այն բաղադրիչներին, ինչպիսիք են սպիտակ հացը, հիդրոգենացված գետնանուշի կարագը և եգիպտացորենի օշարակից պատրաստված ջեմը, որոնք սովորաբար օգտագործվում են սենդվիչ պատրաստելու համար։

Գետնանուշի կարագը կարող է փոխարինվել այլ ընկույզի կարագով կամ Նուտելայով, մինչդեռ ջեմը կարող է փոխարինվել այլ մուրաբայով կամ մրգային կաթնաշոռով։ Բաղադրիչները կարող են դրվել այլ հացերի վրա, այդ թվում՝ բեյգլների վրա։ Մեկը կրեմ-պանիրով և ջեմով սենդվիչն է, որը կոչվում է CJ կամ գետնանուշի և մարշմելոյի կրեմով սենդվիչ, որը կոչվում է fluffernutter։ «Հիմարի ոսկե հացը» գետնանուշի կարագով, ջեմով և բեկոնով սենդվիչ է, որը պատրաստվում է կորզված հացի մեջ,«Կոլորադո ոսկու հանքում», Դենվեր։ Այն հանրաճանաչ դարձավ, երբ Էլվիս Փրեսլին ծախսեց 16,000 դոլար՝ իր ընկերներին Դենվեր տեղափոխելու և 22 սենդվիչ գնելու համար։ Ամանդա Հեսերը 2003 թվականի խոհարարական գրքում ներկայացրեց «pbjs»(գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչներ) սենդվիչները՝ թթու հատապտղի մուրաբայով և մուսով, պատրաստված սպիտակ հացի վրա պատրաստված ֆուա գրայով։

## Պատմություն
մինի|Անկրաստաբլս սենդվիչ
Ինչպես շատ սենդվիչների դեպքում, գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչի ծագումը վիճելի է,  չնայած այն համարվում է ամերիկացիների կողմից հորինված ուտեստ։ Այն առաջին անգամ պատրաստվել է 1900-ականների տասնամյակում՝ որպես թեյարանում հարուստ ամերիկացիների համար նախատեսված ուտեստ։ Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչի մասին առաջին հրապարակված հիշատակումը հայտնվել է Բոստոնի խոհարարական դպրոցի ամսագրում (*Boston Cooking School Magazine*), Ջուլիա Դեյվիս Չանդլերի հոդվածում։ Հոդվածում խորհուրդ էր տրվում թեյի սենդվիչներ պատրաստել գետնանուշի կարագով, որը կոչվում է «գետնանուշի մածուկ», և հաղարջի կամ խնձորի ջեմով։ Նա հոդվածում ասում է, որ բաղադրատոմսը համարում է օրիգինալ։ Սա տեղի ունեցավ հինգ տարի անց այն հոդվածից, որտեղ առաջին անգամ հրապարակվել էր, որ գետնանուշի կարագը կարելի է տարածել հացի կտորների վրա։ Այդ տասնամյակում գետնանուշի կարագը համարվում էր նրբաճաշակություն։ Այդ տասնամյակի ընթացքում գետնանուշի կարագը համարվում էր նրբահամ ուտեստ։ 1913 թվականին *[[Նյու Յորք Թայմս]]ի* հոդվածում հավանություն էր տրվում գետնանուշի և ջեմով մածուկի օգտագործմանը դպրոցում՝ երեխաների ճաշերի համար նախատեսված սենդվիչների մեջ։

Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները ավելի լայն տարածում ստացան 1930-ականներին, երբ դրանց բոլոր երեք բաղադրիչները դարձան ավելի հասանելի արդյունաբերացման և պահպանման շնորհիվ։ 1928 թվականի զարգացումները հատկապես նշանակալի էին՝ այդ տարիներին հայտնագործվեց կտրտած հացը և բարելավվեց գետնանուշի կարագի արտադրությունը։ Մեծ ճգնաժամի ընթացքում Միացյալ Նահանգներում գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները հաճախ էին տրամադրվում կարիքավոր ընտանիքներին՝ իրենց սննդարար արժեքի և էժան բաղադրիչների շնորհիվ։ Դրանք հաճախ առաջարկվում էին որպես ճաշի տարբերակ կուտակման ժամանակ, բայց հաճախ նաև համակցվում էին ջեմից բացի այլ բաղադրիչների հետ։ Ամերիկացի զինվորները երբեմն ուտում էին գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչներ՝ բաղադրիչների երկար պահպանման ժամկետի պատճառով, ինչը ստեղծեց հանրաճանաչ պատկեր, որ սենդվիչը տարածվեց այն ժամանակվանից, երբ վետերանները վերադարձան տուն։

Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները դարձան ամերիկյան խոհանոցի կարևոր ճաշատեսակ 1950–60-ական թվականներից սկսած։ Դրանք մշակութային արժեք ունեին թե գլխավոր հոսքում, և թե նոր սոցիալական շարժումների շրջանակում, ներառյալ քաղաքացիական իրավունքների շարժումը և 1960-ականների հակակուլտուրան, որտեղ դրանք երբեմն ուտում էին ցույցերի կամ երաժշտական փառատոնների ժամանակ։ Դա ներառում էր նաև բուսակերներին, ովքեր գետնանուշի կարագը օգտագործում էին որպես սպիտակուցի աղբյուր։ 1960-ականների վերջում գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները վերադարձան իրենց ասոցացմանը աշխատավոր խավի հետ և հաճախ առաջարկվում էին որպես էժան սնունդ 1970-ականների ճգնաժամի ժամանակ։

Սմաքերս ընկերությունը 1968 թվականին ներկայացրեց գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչների պատրաստի կոմբինացված տարա։ Այն ԱՄՆ-ում 1999 թվականի դեկտեմբերի 21-ին արտոնագրեց փակ սենդվիչը, և հաջորդ տարի սկսեց վաճառել Անկրաստաբլզ սառեցված փակ սենդվիչների շարքը։ Արտոնագիրը առանձնացնում էր Սմաքերս արտադրանքը այլ սենդվիչներից՝ իր ծալքավոր եզրերով, որոնք փակվում են շփման միջոցով՝ հիդրոլիզացված կաղնանյութի փոխարեն, և այն մեթոդով, որով միջին շերտը տեղադրվում է առաջին և երրորդ շերտերի միջև։ Արտոնագրի կիրառումը հաջորդ տարիներին հասարակական քննարկում առաջացրեց՝ արդյոք գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչի նման սննդատեսակները հնարավոր է արտոնագրել։ Անկրաստաբլզ-ի հաջողությունը թույլ տվեց Սմաքերս ընկերությանը ձեռք բերել Ջիֆ գետնանուշի կարագի ապրանքանիշը Պրոկթեր և Գեմբլ-ից, դարձնելով այն աշխարհի ամենամեծ գետնանուշի կարագի և ջեմի ապրանքանիշի սեփականատերը։ Ընկերությունը նախկինում փորձել էր ձեռք բերել Ջիֆ 1970-ականներին։

21-րդ դարի սկզբին, երբ աճեց գետնանուշի ալերգիաների վերաբերյալ իրազեկությունը, գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչների տարածվածությունը դպրոցներում նվազեց։ Շատ դեպքերում դրանք ազդվել են դպրոցներում գետնանուշի կարագի արտադրանքի արգելափակումներից։

Աշխարհի ռեկորդը ամենամեծ գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչի համար սահմանվել է 2010 թվականի նոյեմբերի 13-ին, երբ 1,342 ֆունտանոց սենդվիչ պատրաստվեց Գրեյթ Ամերիկան Փինաթ Բթեր Ֆեստիվալ փառատոնին, Սալայն, Տեխաս։

## Մշակութային նշանակություն
մինի|Գետնանուշի կարագով և ժելեով սենդվիչ, որը պատրաստվում է Jif գետնանուշի կարագով և Welch's Concord խաղողի ջեմով
Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչը ամերիկյան մշակույթում 20-րդ դարի երկրորդ կեսին ունեցել է ակնառու մշակութային նշանակություն, հատկապես երեխաների շրջանում։ Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները համարվում են սիրելի ուտելիք, որը լայնորեն ճանաչված է Ամերիկայի մշակույթում։ Այն սառնարանում պահելու կարիք չկա, ինչը դարձել տարածված ճաշատեսակ տանից դուրս։ Սենդվիչը սովորաբար ասոցացվում է դպրոցների, աշխատավայրերի, ճամբարների և պիկնիկների հետ, և պատմականորեն այն եղել է նաև Անկախության օրվա տոնակատարությունների պատկերների մաս։

Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները Միացյալ Նահանգներում հաճախ դիտարկվում են որպես երեխաների համար հարմար սնունդ, հատկապես այն սենդվիչների համեմատ, որոնց բաղադրիչները կարող են ներառել բանջարեղեն։ Սովորաբար դրանք ասոցացվում են նոստալգիայի կամ մայրական/հայրական սիրո հետ։ Մյուս կողմից, սենդվիչները ընկալվում են նաև որպես նվազագույն խնամքի պատկեր կամ տնային կյանքում առկա ձանձրալի կողմերի պատկերավորում։ Գետնանուշի կարագի և ջեմի ասոցիացիան երեխաների հետ կարող է բացասաբար ազդել այն խմբերի նկատմամբ, ովքեր նույնպես ուտում են դրանք, օրինակ՝ աղքատների վրա։ Սա դիտավորյալ կիրառվել է 1960-ականների հակակուլտուրայի քննադատների կողմից, ովքեր ցույց էին տալիս ցուցարարներին որպես երեխաների, որոնք ուտում էին գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչներ։ Նրանք նույնպես պատկերագրվել են որպես աշխատավոր խավի սնունդ, քանի որ ապահովում էին սննդարար ուտելիք էժան բաղադրիչներով, չնայած պատմականորեն սենդվիչը հայտնի է եղել տարբեր սոցիալական խավերի շրջանում։ Գաստրոնոմիայի փորձագետները հաճախ դիտարկում են գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները որպես բացասական օրինակ ցածրորակ սննդի, օգտագործելով դրանք ի ցույց տեղ տալու համար, թե որն է համարվում ցածրորակ սնունդ։

Գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչները ամերիկյան մշակույթում նշանավոր տեղ զբաղեցրեցին 1950-ականներից սկսած, այդ թվում՝ 1960-ականների Թե Անդի Գրիֆիթ Շոու հեռուստասերիալի բազմակի հղումներով։ Գրագրված են երեխաների երգեր գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչ պատրաստելու մասին, իսկ «Իթս Փինաթ Բթեր Ջելի Թայմ» երգը՝ Բաքվիիթ Բոյզ-ի կողմից, 2000-ականների սկզբին դարձավ հայտնի համացանցային մեմ։ Սենդվիչները դարձան նաև 2004 թվականի Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրությունների մաս, երբ երկու հիմնական թեկնածուները՝ Ջորջ Վ. Բուշ և Ջոն Քերի, խոսեցին ուտեստի հանդեպ իրենց սիրո մասին՝ հարազատ կերպար ստեղծելու համար: Բուշը նմանատիպ մարտավարություն էր օգտագործել 2000 թվականի ընտրություններում, իբր նա ամեն օր Սպիտակ տանը գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչներ էր ուտում, երբ նախագահ էր: Երբ Միացյալ Նահանգներում սկսվեց ''«Մեծ եղբայր»'' ռեալիթի շոուն, *«Մեծ եղբոր* տանը» ապրող մասնակիցները, որպես պատիժ, պարտվելիս, սահմանափակվում էին գետնանուշի կարագով և ջեմով սենդվիչներով, ինչը ցույց է տալիս սենդվիչի կարգավիճակը՝ որպես «կիցչ» խոհանոց, կապված աշխատավոր խավի հետ։ Ազգային Գետնանուշի Կարագով և Ջեմով Սենդվիչի Օրը ամերիկայում նշվում է ամեն տարի՝ ապրիլի 2-ին, որպես ոչ պաշտոնական սննդի օր։

## Տես նաև
* Գետնանուշի կարագով, բանանով և բեկոնով սենդվիչ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1901 հայտնություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Արագ սնունդ
Կատեգորիա:Բուսակերական խոհանոց
Կատեգորիա:Կանադական խոհանոց
Կատեգորիա:Մրգերով ուտեստներ