Հեմատիդրոզ

**Հեմատիդրոզ**, հայտնի է նաև որպես **հեմատոհիդրոզ, հեմիդրոզ կամ «արյունոտ քրտինք»**, շատ հազվադեպ հանդիպող վիճակ, որի ժամանակ մարդը քրտնում է արյունով։ Տերմինը ծագում է հունարեն *haîma / haímatos* (αἷμα / αἵματος) բառերից, որոնք նշանակում են «արյուն», և *hīdrṓs* (ἱδρώς) բառից, որը նշանակում է «քրտինք»։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Արյունը սովորաբար արտազատվում է ճակատի, եղունգների շրջանի, պորտի և մաշկի այլ հատվածների մակերեսից։ Բացի այդ, հաճախ հանդիպում է արյունահոսություն մաշկալորձաթաղանթային մակերեսներից, որն արտահայտվում է քթային արյունահոսությամբ, արյունախառն արցունքներով և վիկար (փոխարինող) դաշտանով։ Նոպաներին կարող են նախորդել ինտենսիվ գլխացավ և որովայնային ցավ, և դրանք սովորաբար ինքնուրույն վերացող են։ Որոշ դեպքերում արտազատվող հեղուկն ավելի նոսր է և ունի արյունախառն տեսք, մինչդեռ այլ դեպքերում այն կարող է լինել ավելի խիտ, վառ կարմիր գույնի՝ հիշեցնելով մաքուր արյուն։ 

Չնայած արյան կորստի ծավալը, որպես կանոն, նվազագույն է, հեմատիդրոզը նաև հանգեցնում է մաշկի արտահայտված զգայունության և փխրունության։

## Պատճառներ
Հեմատիդրոզը վիճակ է, որի ժամանակ քրտնագեղձերը սնուցող մազանոթները պատռվում են և արտազատում արյուն՝ սովորաբար ծայրահեղ ֆիզիկական կամ հուզական սթրեսի պայմաններում։ Ծանր հոգեկան լարվածությունը ակտիվացնում է սիմպաթիկ նյարդային համակարգը՝ «խփիր կամ փախիր» արձագանքի միջոցով, ինչը կարող է այնպիսի աստիճանի հասնել, որ առաջացնի քրտնագեղձերը մատակարարող անոթների արյունահոսություն։ Այս տեսակետի համաձայն, սուր վախը և ուժեղ սթրեսը կարող են հեմատիդրոզի առաջացման պատճառ լինել։

## Ախտորոշում
Լաբորատոր հետազոտությունները, ներառյալ թրոմբոցիտների քանակը, թրոմբոցիտների ագրեգացիայի (միացքավորման) թեստը, կոագուլոգրաման և մաշկի բիոպսիան, չեն հայտնաբերում որևէ շեղում, իսկ արտազատված հեղուկի ուղիղ լուսային մանրադիտակով հետազոտությունը ցույց է տալիս էրիթրոցիտների նորմալ առկայություն։ Հետազոտությունները նաև չեն բացահայտում որևէ վասկուլիտ կամ մաշկի ածանցյալների (քրտնագեղձեր, ճարպագեղձեր և մազի ֆոլիկուլներ) կառուցվածքային խանգարում 

2015 թվականին հրապարակված դեպքի ուսումնասիրությունը նկարագրել է հեմատիդրոզի դրսևորում էպիլեպսիայով բուժառուի մոտ։

## Բուժում
Ադեցություններն օրգանիզմի վրա ներառում են թուլություն և թեթևից մինչև միջին աստիճանի ջրազրկում, պայմանավորված տագնապի պատճառով առաջացած հաճախաշնչությամբ, ինչպես նաև քրտինքի և արյան կորստով։ 

Թեև հեմատիդրոզը չափազանց հազվադեպ է, բժշկական գրականության մեջ առկա են տվյալներ բետա-բլոկատորների (օրինակ՝ պրոպրանոլոլ 10 մգ) հաջող կիրառման վերաբերյալ, ինչը հանգեցնում է ինքնաբուխ արյունային արտազատումների հաճախականության զգալի նվազման։ Բետա-բլոկատորների արդյունավետությունը աջակցում է այն տեսությանը, որ վիճակը պայմանավորված է սթրեսով և տագնապով։ Սակայն այս էթիոլոգիան դեռևս ամբողջությամբ հաստատված չէ, քանի որ ժամանակակից աշխարհում սթրեսի և տագնապի բարձր տարածվածությունը չի ուղեկցվում այս ծայրահեղ հազվադեպ հիվանդության հաճախականության աճով, ինչը ենթադրում է, որ այլ համակցված գործոններ նույնպես կարևոր դեր են խաղում։ Հաջողությամբ կիրառվել են նաև ատրոպին սուլֆատի ներմաշկային սպեղանիներ։

Հոգեբանական խորհրդատվության միջոցով սթրեսի նվազեցման դեպքում արձանագրված դրական արդյունքները ևս մեկ անգամ ընդգծում են հոգեգեն պատճառների և հեմատիդրոզի միջև կապը։

## Պատմական դեպքեր

Մաշկաբանական ուսումնասիրությունները նշում են հեմատիդրոզի առկայությունը մահապատժի սպասող անձանց մոտ։ Այն նաև առաջարկվել է որպես հնարավոր բացատրություն Հիսուսի տառապանքի համար Գեթսեմանի պարտեզում (Ղուկաս 22:44),  ինչպես նաև ստիգմատի հետ կապված որոշ պնդումների համար։ 

Լեոնարդո դա Վինչին նկարագրել է մի զինվորի, որը մարտից առաջ արյունոտ քրտնել է։ Նման երևույթներ դիտարկվել են նաև կյանքին սպառնացող վտանգի պայմաններում գտնվող անձանց շրջանում, օրինակ՝ Լոնդոնի ռմբակոծությունների ժամանակ, ինչպես նաև նավարկության ընթացքում փոթորկից վախեցած անձանց դեպքերում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արյուն
Կատեգորիա:Արյունաբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Մաշկաբանություն
Կատեգորիա:Մաշկային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Տագնապ