Սուսուհունան

աջից|մինի|281x281փքս|Սուրակարտայի սուսուհունյան դինաստիայի ժամանակակից զինանշանը
**Սուսուհունան** (), ճավայական պետությունների կառավարիչների միապետական կոչում, Մատարամա (ուշ շրջանում) և Սուրակարտա (ի սկզբանե, 1950 թվականից այն զուտ արարողակարգային բնույթ էր կրում):

Երբեմն տիտղոսը օգտագործել են Ինդոնեզիայի տարածքում գոյություն ունեցող որոշ այլ պետական կազմավորումների կառավարիչները։ Սուրակարտայի բոլոր սուսուհունաները, մինչև մեր օրերը, կրում են Պակուբուվոնո գահանունը՝ համապատասխան հերթական համարով։

## Ծագում և իմաստ
Հայտնի է, որ ուշ միջնադարում «սուսուհունան» բառը, բառացիորեն նշանակել է «մեկը, ում հարգում են»՝ ճավայերեն «սուհուն» բայից ( -երկրպագել, զոհաբերել), օգտագործվել է Ճավայում որպես խոշոր իսլամական աստվածաբանների պատվավոր կոչում****։ Առաջին անգամ որպես միապետական տիտղոսը ընդունել է 1624 թվականին Մատարամի կառավարիչ Ագունգիը (1593-1645 թվականներ), որը մինչ այդ, ինչպես տվյալ ժամանակաշրջանի շատ ճավայական միապետներ, կրել է սուլթանի տիտղոս։ Տիտղոսի փոփոխության անհրաժեշտությունն առաջացել է Ագունգի ունեցվածքի զգալի ընդլայնումից հետո, մասնավորապես 1624 թվականին Մադուրա կղզու նվաճման հաշվին: Նոր տիտղոսը պետք է ցույց տար Ագունգի գերակայությունը տարածաշրջանային մյուս տիրակալ-սուլթանների նկատմամբ։

Տիտղոսը ձեռք է բերել ժառանգական բնույթ, այն ընդունել է Ագունգի որդին՝ Ամանգկուրատ I-ը, որը գահը զբաղեցրել է հոր մահից հետո՝ 1645 թվականին, և այն կրել են Մատարամի բոլոր հետագա կառավարիչները։ Մատարամայի բաժանումից հետո՝ ըստ 1755 թվականի Գիյանտսկի համաձայնագրի, որոշվել է, որ տիտղոսը պետք է շնորհվի այն տարածքի ղեկավարին, որը կազմավորվել է Մատարամայում՝ մի քանի միապետություններ կազմավորումով։ Հատկանշական է, որ Սուրակարտայի բոլոր սուսուհունաները գահը ժառանգելիս ընդունել են գահական Պակուբուվոնո անունը (, բառացիորեն՝ «աշխարհի առանցք»)։

Սուրակարտայի սուսուհունանները պահպանել են պաշտոնական ինքնիշխանությունը մինչև Ինդոնեզիայում Նիդեռլանդական գաղութային տիրապետության ավարտը, չնայած նրանց իրական ուժը աստիճանաբար սահմանափակվել և, ի վերջո, նվազագույնի է հասցվել: Պաշտոնական ինքնիշխանությունը նրանց կողմից պահպանվել է նաև երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ճավայի ճապոնական օկուպացիայի ժամանակ։

Երբեմն սուսուհունանի տիտղոսը ստանցել են Ինդոնեզիայի այլ շրջանների որոշ պետական կազմավորումների կառավարիչներ։ Այսպիսով, օրինակ, 1772 թվականին նրան ընդունեց Սուլթան Բանջարմասինա Թահմիդուլլահ II-ը ()։ Այնուամենայնիվ, ոչ մի տեղ, բացի Մատարամաից և Սուրակարտայից, տիտղոսը ժառանգական չի դարձել և համակարգված չի օգտագործվել։

Մեծ տարածում է գտել տիտղոսի կրճատ տարբերակը՝ *[[սունան]]։* Իրականում, Սուրակարտան իր գոյության սկզբից ի վեր որպես ինքնիշխան միապետություն ձեռք է բերել պաշտոնական անվանում՝ «սունանաթ» (ճավ. kasunanan), չնայած արտասահմանյան աղբյուրների մեծ մասում դրա հետ կապված ավանդաբար օգտագործվում է «սուլթանություն» տերմինը, ինչպես ճավայի նոր ժամանակաշրջանի մյուս պատմական պետությունների դեպքում։

## Ժամանակակից օգտագործում
1950 թվականին Ինդոնեզիայի Հանրապետության կազմում Սուրակարտայի մտնելուց հետո այն կորցրել է նույնիսկ պաշտոնական ինքնիշխանությունը։ Այնուամենայնիվ, նախկին իշխող դինաստիայի ներկայացուցիչներին օրենսդրորեն ամրագրված էր սուսուհունանի տիտղոսը որպես արարողակարգային ժառանգելու իրավունքը։ Բացի այդ, տիտղոսի ժառանգին և նրա ընտանիքին վերապահվել է սուրակարտյան պալատում բնակվելու իրավունք, ինչպես նաև որոշ արարողակարգային իրավասություններ։

## Մատառամի սուսուհունաններ
* Ագունգ, 1624-1645 թվականներ
* Ամանգկուռատ I,  1645-1677 թվականներ
* Ամանգկուռատ II, 1677-1703 թվականներ
* Ամանգկուռատ III, 1703-1705 թվականներ
* Պակուբուվոնո I, 1705-1719 թվականներ
* Ամանգկուռատ IV, 1719-1727 թվականներ

## Սուսուխունան Սուրակարտա
* Պակուբուվոնո II,  1727-1749 թվականներ
* Պակուբուվոնո III, 1749-1788 թվականներ
* Պակուբուվոնո IV, 1788-1820 թվականներ
* Պակուբուվոնո V, 1820-1823 թվականներ
* Պակուբուվոնո VI, 1823-1830 թվականներ
* Պակուբուվոնո VII, 1830-1858 թվականներ
* Պակուբուվոնո VIII, 1859-1861 թվականներ
* Պակուբուվոնո IX, 1861-1893 թվականներ
* Պակուբուվոնո X, 1893-1939 թվականներ
* Պակուբուվոնո XI, 1939-1944 թվականներ
* Պակուբուվոնո XII, 1944-2004 թվականներ
* Պակուբուվոնո XIII 2005-ներկա։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Pakoe_Boewono_VI_van_Soerakarta_portret.jpg|Պակուբուվոնո VI
Պատկեր:Pakoe_Boewono_VII_van_Soerakarta.jpg|Պակուբուվոնո VII
Պատկեր:Pakoe_Boewono_VIII_van_Soerakarta.jpg|Պակուբուվոնո VIII
Պատկեր:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Portret_van_de_Soesoehoenan_'Pakoe_Boewono_IX'._TMnr_60005145.jpg|Պակուբուվոնո IX
Պատկեր:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Portret_van_de_Soesoehoenan_van_Soerakarta_TMnr_10001903.jpg|Պակուբուվոնո X
Պատկեր:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Pakoe_Boewono_XII_de_Susuhunan_van_Solo_in_de_kraton_TMnr_60052129.jpg|Պակուբուվոնո XII


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ազնվական տիտղոսներ
Կատեգորիա:Միապետներ