Չափուլինգ

**Չափուլինգ** (), Գեզի այգու բողոքի ցույցերից ծագած նորաբանություն, որն առաջացել է Թուրքիայի այն ժամանակվա վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից, ցուցարարներին նկարագրելու համար, «çapulcu» (թուրքերենից թարգմանաբար՝ «սադրիչ») տերմինի օգտագործումից: «Çapulcu»-ն արագորեն վերաօգտագործվել է ցուցարարների կողմից՝ թե՛ իր սկզբնական ձևով, թե՛ որպես անգլերենացված «chapuller» և լրացուցիչ բայականացված «chapulling»՝ «պայքարելով քո իրավունքների համար» իմաստով: «Chapulling»-ը թուրքերենում օգտագործվել է թե՛ իր անգլերենացված ձևով, թե՛ «çapuling» հիբրիդային բառաձևով:

Այս բառն արագ է տարածվել, ընդունվել ցուցարարների և առցանց ակտիվիստների կողմից ու դարձել է վիրուսային տեսանյութ։ Շատերն այս հասկացության իմաստը ավելի են զարգացրել՝ ցուցադրելով ցույցերի եզակի բնույթը և այն սահմանել որպես «գործել ազգի ժողովրդավարությունը հաջորդ քայլին տանելու ուղղությամբ՝ կառավարություններին խաղաղ և հումորային ձևով հիշեցնելով իրենց գոյության նպատակի մասին»։ Չափուլինգի տարբերակներ են մշակվել նաև այլ լեզուների համար։

## Նախապատմություն
Վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը 2013 թվականի հունիսի 2-ին իր ելույթում, անդրադառնալով ցուցարարներին, ասել է.

## Վերայուրացում
Ցուցարարները արագ որոշել են վերաօգտագործել տերմինը և սկսել իրենց անվանել «չափուլջու» (çapulcu)։ Մի քանի օրվա ընթացքում սովորաբար բացասական տերմինը սկսել է օգտագործվել որպես ինքնանույնականացման դրական տերմին։ Գեզի այգու ցույցերի միջազգային կողմնակիցները սոցիալական ցանցերում հրապարակել են իրենց լուսանկարները՝ իրենց լեզուներով՝ ձեռքերում պահելով «Ես նույնպես չապուլջու եմ» գրությունները։ Շարժմանը աջակցել է լեզվաբան և քաղաքական քննադատ Նոամ Չոմսկին, որը իրեն անվանել է «չափուլջու»՝ արձանագրելով հետևյալ ուղերձը. «Ամենուր Թաքսիմ է, ամենուր դիմադրություն է»։ Boyner Holding-ի նախագահ Ջեմ Բոյները նույնպես աջակցել է շարժմանը՝ ձեռքում պահելով պաստառ՝ «Ես ո՛չ աջակողմյան եմ, ո՛չ էլ ձախակողմյան, ես չափուլջու եմ» գրությամբ։ Բառը լայնորեն կիրառվել է սոցիալական ցանցերում, Facebook-ի օգտատերերը թարմացրել են իրենց կարգավիճակները՝ ասելով, որ «չափուլջու» են, և պատրաստել են շապիկներ և պաստառներ՝ չափուլջու կարգախոսներով, իսկ Ustream-ով գործարկվել է Գեզի այգուց ուղիղ հեռարձակում՝ Çapul TV անվամբ։

Հաղորդվել էր, որ Թուրքերենի ասոցիացիան (թուրքերենը կարգավորող մարմինը) իրադարձություններին ի պատասխան փոխել է «çapulcu» բառի նկարագրությունը իրենց առցանց բառարանում՝ այն դարձնելով «ապստամբ»՝ ավանդական «թալանչի» իմաստի փոխարեն, սակայն ասոցիացիան հայտարարել է, որ դա այդպես չէ։ Թուրք-անգլերեն առցանց բառարաններից մեկը՝ «Zargan»-ը, ընդունել է նոր «chapulling» բառը՝ «Ֆրանսպրես» գործակալության նկարագրած «ցուցարարների հետ համերաշխության ժեստ» անվանմամբ։ Բառը նաև ավելացվել է Tureng բառարանում և Urban բառարանում։

Մինչև հունիսի 8-ը Թուրքիայի արտոնագրային ինստիտուտը ստացել էր չափուլջուի հետ կապված ապրանքանիշերի 16 հայտ, որոնք վերաբերում էին այնպիսի ապրանքների, ինչպիսիք են զուգարանի թուղթը, ըմպելիքները և թերթը։

Թուրքիայում տեղի ունեցած բողոքի ցույցերից հետո Ստամբուլում գործող InEnArt հարթակը ներկայացնրել է «Քաղաքային ձայներ» աշխատությունը, որը քննադատական հայացք է նետել մշակութային պրակտիկաների և երևույթների վրա, որոնք արտահայտում են որոշակի բնակչության էթոսը, ձգտումներն ու երազանքները որոշակի դարաշրջանում և որոնք հանգեցրել են դրամատիկ մշակութային փոփոխությունների: «Քաղաքային ձայներ»-ի մի բաժին կենտրոնացել է Թուրքիայում բողոքի մշակույթի վրա, որը նկարագրվել է «չափուլինգ» նորաբանությամբ: Այն նկարագել և արտացոլել է խաղաղ ցուցարարների (չափուլջու) տեսողական մշակույթը, հումորը և իրոնիան օրինակ բերելով Թուրքիան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականներին կազմված բառեր
Կատեգորիա:2013 Թուրքիայում
Կատեգորիա:2013 քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Ակտիվիզմ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական պատմություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Կատեգորիա:Նորաբանություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական կարգախոսներ
Կատեգորիա:Քաղաքական նորաբանություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն