open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սոնի

, սովորաբար հայտնի որպես **Sony**, Ճապոնական միջազգային խմբային ընկերություն է, որի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Կոնանում՝ Մինատո, Տոկիո, Ճապոնիա։ 2011 թ. տվյալներով այն 73-րդն է համաշխարհային 500 հաջողակ ընկերությունների ցանկում։ Սոնին սպառողական և մասնագիտական շուկաների համար էլեկտրոնիկական ապրանքներ արտադրող արդյունաբերողների առաջատարներից մեկն է։ Սոնին ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների Լիգայի հովանավորն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա արտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:Ճապոնական ապրանքանիշեր
Կատեգորիա:Ճապոնական ընկերություններ
Դերսու Ուզալա

thumb|Արսենևը և Դերսու Ուզալան
**Դերսու Ուզալա** (), նանայացի որսորդ, ողջ կյանքը ապրել է տայգայում։ Կնոջ և երեխաների մահից հետո ապրել է բաց երկնքի տակ և միայն ձմռանը ժամանակավոր յուրտ է սարքել։ Վլադիմիր Արսենևի «Դերսու Ուզալա» և «Ուսուրական երկրամասում» վեպերի հերոսն է։

## Կենսագրություն
Դերսու Ուզալան ծնվել է Ուսուրական երկրամասում։ Նրա ծննդյան ճշգրիտ ամսաթիվն անհայտ է։ Ջրծաղիկի համաճարակի պատճառով կորցրել է ողջ ընտանիքը։ Ուսուրի գետի հովտում թափառելով զբաղվել է մորթատու կենդանիների որսով։

1906 թվականից, որպես ուղեկցող մասնակցել է հայտնի ռուս ճանապարհորդ, գրող, հետախույզ Վլադիմիր Արսենևի գլխավորությամբ արշավախմբերի։

Մահացել է ավազակային հարձակման արդյունքում, 1908 թվականի մարտի 13-ին Կորֆովսկայա երկաթուղային կայարանի մոտակայքում։

## Հիշատակ
Վլադիմիր Արսենևի գրքի հիման վրա երկու ֆիլմ է նկարահանվել։ 1961 թվականինին ռեժիսոր Աղասի Բաբայանը նկարել է Դերսու Ուզալայի մասին առաջին կինոնկարը, որտեղ Կասիմ Ժակիբաևը խաղացել է Ուզալայի դերը։ Երկրորդ ֆիլմը նկարահանել է Ակիրա Կուրոսավան 1975 թվականինին։ Ուզալայի կերպարն էկրանավորել է  Մաքսիմ Մունցուկը։ Ֆիլմը Մոսկվայի 9-րդ միջազգային կինոփառատոնում նվաճել է «Ոսկե մրցանակ» և «FIPRESCI» մրցանակներ,իսկ 1976 թվականին արժանացել է «Օսկար» մրցանակի՝ որպես լավագույն օտարալեզու կինոնկար։

1981 թվականին հայտնաբերված Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբի աստերոիդներից մեկը անվանվել է ի պատիվ Դերսու Ուզալայի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1908 մահեր
Կատեգորիա:1849 ծնունդներ
Կատեգորիա:Որսորդներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանում սպանվածներ
Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ
Դերսու Ուզալա (այլ կիրառումներ)

*Դերսու Ուզալա (1849-1908), նանայացի որսորդ, ողջ կյանքը ապրել է տայգայում։
*Դերսու Ուզալա, Վլադիմիր Արսենևի վեպը։
*Դերսու Ուզալա, Աղասի Բաբայանի Վլադիմիր Արսենևի համանուն ստեղծագործության մոտիվներով, 1961 թվականին նկարահանած գեղարվեստական ֆիլմն է։ 
*Դերսու Ուզալա, Ակիրա Կուրոսավայի կողմից Վ. Կ. Արսենևի ստեղծագործության մոտիվներով նկարահանած կինոնկարն է։
*(4142) Դերսու Ուզալա, աստերոիդ է։
Առաջին ֆրանսա-դագոմեական պատերազմ

**Առաջին ֆրանսա-դագոմեյական պատերազմ** (փետրվարի 21, 1890 - հոկտեմբերի 4, 1890), զինված բախում Ֆրանսիայի և աֆրիկյան ֆոն ագգության Դագոմեյայի պետության միջև, Պորտո Նովո և Կոտոնու բերդերի պատկանելիության համար։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի պատերազմներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի գաղութացում
Դահոմեա

**Դահոմեա** (), աֆրիկյան պետական կազմավորում, որը գոյություն է ունեցել մոտ 260 տարի Աֆրիկայի արևմտյան ափին։
 մինի|1892 թ. ֆրանսիական քարտեզ
## Պատմություն
Դահոմեան հիմնվել է 17-րդ դարում և գոյություն է ունեցել մինչև 19-րդ դարը, մինչև ֆրանսիական գաղութացումը։

## Տես նաև
* Առաջին ֆրանկո-դագոմեյական պատերազմ
* Երկրորդ ֆրանկո-դագոմեյական պատերազմ

## Գրականություն
* Robert Cornevin։ *Histoire du Dahomey*. Editions Berger Levrault, Paris 1962
* Auguste Le Hérissé։ *L’Ancien Royaume du Dahomey*. H. Charles-Lavauzelle, Paris 1911
* Melville J. Herskovits։ *Dahomey, an Ancient West African Kingdom*. J. J. Augustin, New York 1938

## Արտաքին հղումներ
* Հոդված Դահոմեյայի մասին. Բենին

Կատեգորիա:Բենինի պատմություն
Կատեգորիա:Դահոմեա
Կատեգորիա:Նախկին թագավորություններ
Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի հիմնադրումներ Աֆրիկայում
Հայերը Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում

**Հայերը [[Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետություն]]ում** բնակություն են հաստատել 19-րդ դարավերջից։ Ներկայումս Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետությունում բնակվում է 400 հայ, հիմնականում Յոհանեսբուրգում, ինչպես նաև Քեյփթաունում։ Հարևան  Սվազիլենդում  բնակվում է  8 հայ ։ Գործում է Հարավային Աֆրիկայում միակ  հայկական Սուրբ  Հարություն եկեղեցին, որը գտնվում է Սվազիլենդի մայրաքաղաք Մբաբանեյում ։  Տեղաբնակների վկայությամբ՝ Վաալ գետի Արմենիա անվանմամբ ամբարտակի կառուցման վայրի սեփականատերը հայ է եղել։
1970 թ. ստեղծվել է Հարավային Աֆրիկայի հայկական ընկերությունը, որի նպատակն է պահպանել և զարգացնել հայ ազգային մշակութային ավանդույթները։ Ընկերությանը կից գործում են կիրակնօրյա դպրոց (դասավանդվում են հայոց լեզու, պատմություն և երգեցողություն), ազգային պարերի և այլ խմբակներ։ Ընկերությունը կազմակերպում է հայոց պատմության և մշակույթի հիշարժան տարեթվերին նվիրված հանդիպումներ՝ հայ ստեղծագործական մտավորականության ներկայացուցիչների, պետական ու կրոնական գործիչների մասնակցությամբ։

ՀԱՀ-ում գործում է ՀԲԸՄ-ի մասնաճյուղ, որի ղեկավարն է համայնքի նախագահ Ժակ Ադանալյանը։

Հայկական համայնքն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել 1990-ականների սկզբին Յոհաննեսբուրգում անցկացված Հարավային Աֆրիկայում բնակվող ազգությունների փառատոնին, 1992-ին հայկական ցուցափեղկը ճանաչվել է լավագույնը։

հ
Կատեգորիա:Հայեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հայերն Աֆրիկայում
Ֆունտ ստեռլինգ

**Ֆունտ ստեռլինգ** (Սիմվոլ։ £; ISO code։ GBP), սովորաբար գործածվում է **ֆունտ**, Միացյալ Թագավորության և թագի հպատակների պաշտոնական արժույթն է։

## Պատմություն
Անգլիական ֆունտ ստեռլինգը առաջացել է 10-րդ դարում, այդ ժամանակաշրջանում Անգլիայում ապրող դրամափոխ-ոսկերիչների կողմից։ Դրամափոխները իրենց մոտ էին պահում մարդկանց թանկարժեք իրերը՝ դրա փոխարեն ստացականներ տրամադրելով։ Մարդկանց միջև ապրանքափոխանակությունը իրականացվում էր ստացականների միջոցով, և կարելի է համարել, որ առաջին թղթադրամները հենց ստացականներն են եղել։ Ստացականները ավելի հարմար էին, քան ոսկյա և արծաթյա մետաղադրամները, դրա համար ստացականը, հետո նաև թղթադրամը դարձավ ոսկու նյութական արժեքի այլ տարբերակ։ Ֆունտ ստեռլինգը համարվում է ամենադիմացկուն արժույթը, որի տատանումները աննշան են եղել։ Նրա մի կողմում պատկերված է Անգլիայի թագուհի Էլիզաբեթ երկրորդը, իսկ մյուսում կողմում՝ մարդիկ, որոնցով հպարտանում է Բրիտանիան։ Այսօր Անգլիայում շրջանառության մեջ կա 5, 10, 20, և 50 ֆունտ արժեղությամբ դրամներ։

### Վայրէջքներ
Չնայած իր կայունությանը՝ այնուամենայնիվ ֆունտ ստեռլինգը ունեցել է վայրէջքի պահեր։ Առաջին վայրջքը տեղի է ունեցել երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ծանր տնտեսական ճգնաժամի հետևանքով։ Երկրորդը՝1993 թվականին, որի պատճառով Անգլիան կորցրեց մոտ մեկ միլիարդ ԱՄՆ դոլլար։

### Ամենամեծ գործարք
Ֆունտ ստեռլինգով կատարված ամենամեծ գործարքը եղել է ռուս անհայտ գործարարի կողմից, ով 140մլն ֆունտ ստեռլինով գնել է Անգլիայի ամենաթանկ տունը։ Վճարված գինը ռեկորդային է և համարվում է ֆունտ ստեռլինգով կատարված ամենամեծ գործարքը։

XI դարից հատվել են արծաթյա, իսկ XIV դ․ կեսերից՝ նաև ոսկյա դրամներ։ Թղթադրամների թողարկումը սկսվել է 1694 թվականից։ 1816 թվականին երկրում սահմանվել է ոսկյա դրամի ստանդարտ (պահպանվել է մինչև 1914 թվականի օգոստոսը), Ֆունտ ստեռլինգը պաշտոնապես պարունակել է 7,322382 գ զուտ ոսկի։ 1925 թվականի ապրիլից մինչև 1931 թվականի սեպտեմբերը ուժի մեջ Էր ձույլ ոսկու ստանդարտը։ Այն վերացնելուց և բանկային տոմսերը ոսկու հետ փոխանակելը դադարեցնելուց հետո արժեզրկվել Է, մի քանի անգամ դևալվացվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆունտ ստեռլինգ (Թղթադրամներ)  
* Ֆունտ ստեռլինգ - Շոտլանդիա  
* Ֆունտ ստեռլինգ - Հյուսիսային Իռլանդիա  
* Ֆունտ ստեռլինգ - Գերնսի  
* Ֆունտ ստեռլինգ - Ջերսի  

Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Կատեգորիա:Ֆունտ
Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ոգեշնչող ֆիլմեր

«**Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ոգեշնչող ֆիլմեր**», կազմվել է Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից 2006 թվականի հունիսի 14-ին Նախապես թեկնածու ընտրված 300 ֆիլմից 1500 կինոգործիչների շրջանում անցկացված հարցումից հետո կազմվել է լավագույն 100-ը։

Նույն տարում նկարահանվել է նաև փաստավավերագրական ֆիլմ, որը հեռարձակվել է CBS հեռուստաընկերությամբ։

## Ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* թեկնածուների ցանկ (300) 
* հաղթողների ցանկ

Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիական ցուցակներ
Մարկոս Մանիլիոս

**Մարկոս Մանիլիոս** (, ), հին հռոմեացի աստղագուշակ։ Նրա 5 գրքից բաղկացած «Աստրոնոմիկոն» («Astronomicon») չափաձո պոեմը համարվում է աստղագուշակության բնագավառում մեզ հասած հնագույն ստեղծագործություններից մեկը։ Մարկոս Մանիլիոսի պատվին անվանվել է Լուսնի կրատեր։

Կատեգորիա:Հռոմեացի աստղագուշակներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Աստղաբաշխներ
Կատեգորիա:Անտիկ գրականություն
Թագավորություններ Ա և Բ

մինի|Դավիթն ու Սավուղը (նկար՝ Էռնեստ Ջոզեֆսոնի)
**Ա և Բ Թագավորություններ** (), Աստվածաշունչ մատյանի Հին Կտակարանի կանոնի գրքեր։ Դասվում են «պատմական» գրքերի շարքին։ «Թագավորություններ»-ի չորս գրքերը հրեական կանոնում ընդգրկված են երկու գրքերի մեջ։ Առաջինը (սրա մեջ էին մտնում «Ա և Բ Թագավորություններ»-ի գրքերը) կոչվում էին «Շեֆեր Շեմուել», այսինքն՝ «Սամուելի գիրք»։ Հին ռաբունական ավանդության համաձայն «Ա և Բ Թագավորություններ» գրքերի հեղինակը Սամուել մարգարեն է։ «Ա և Բ Թագավորություններ» գրքում պատմվում է Սամուել մարգարեի և իր իսկ կողմից Իսրայելի թագավոր օծված Սավուղի և Դավթի մասին։

## Արտաքին հղումներ
* «Ա Թագավորություններ» գիրքը արևելահայերեն
* «Բ Թագավորություններ» գիրքը արևելահայերեն

Կատեգորիա:Հին Կտակարանի գրքեր
Արմինիոս

**Արմինիոս**, *Արմին* կամ **Հերման** (, )՝ Հերուսկների գերմանական ցեղի առաջնորդ, ով պարտության է մատնել հռոմեացիներին մ.թ. 9 թվականին Տևտոբուրգյան անտառի ճակատամարտում։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Novaesium, alias Neuss — Arminius
* Auszüge aus der Dissertation «Der Römisch-Germanische Krieg 9-16 n. Chr.» von Ralf G. Jahn, Bonn 2001

Կատեգորիա:Գերմանացիների ղեկավարներ
Կատեգորիա:Գերմանական հեթանոսություն
Կատեգորիա:Սպանված քաղաքական գործիչներ
Կուրտիկիոսներ

**Կուրտիկիոսներ**, հայկական ազնվական տոհմ, Բյուզանդիայում Վասիլ I-ի օրոք։

## Նշանավոր ներկայացուցիչներ
* Մանվել Կուրտիկիոս - պատրիկ
* Միքայել Կուրտիկիոս - արքայական նավապետ Անթալիայում, ծովակալ։
* Մխիթար Կուրտիկոիս - իպատոս, ծառայել է Անիի բյուզանդական վարչությունում։
* Միքայել Կուրտիկոս - հենիկոնի լոգոֆետ
* Վասիլ Կուրիտիկիոս

## Տես նաև
* Կուրկուասներ

## Արտաքին հղումներ
* Կուրտիկիոսների տոհմի ներկայացուցիչները Բյուզանդիայում

Կատեգորիա:Կուրտիկիոսներ
2010 թ. NBA դրաֆթ

[thumb|right|150px|'''[Ջոն Վոլ**` առաջին ընտրությունը [[Վաշինգտոն Վիզարդս]]ի կողմից]]
[[Պատկեր:20101025 Evan Turner cropped.jpg|thumb|right|150px|[[Էվան Թըրներ]]` #2 ընտրությունը [[Ֆիլադելֆիա Սեվնթի Սիքսերս]]ի կողմից]]
**2010 թ. NBA-ի դրաֆթը''' տեղի ունեցավ 2010 թ.-ի հունիսի 4-ին՝ տեղի ժամանակով երեկոյան ժամը 7։ 00՝ Նյու Յորքի Մեդիսոն Սքուեր Գարդենի թատրոնային մասում։ Միացյալ նահանգներում դրաֆթը ցուցադրվեց ESPN սպորտային հեռուստաալիքով։ Այս դրաֆթում Բասկետբոլի ազգային ասոցացիայի (NBA) ակումբները, նախապես բաշխված վիճակահանությամբ տրված ընտրության իրավունքներով, ընտրեցին երիտասարդ քոլեջային բասկետբոլիստների կամ բասկետբոլիստների, որոնք հանդես էին գալիս այլ լիգաներում՝ ԱՄՆ-ից և ողջ աշխարհից։

Հինգ բասկետբոլիստներ մուտք են գործում դրաֆթ Կենտուկիի համալսարանից։

2010 թ.-ի մայիսի 18-ին որոշված վիճակահանությամբ «Վաշինգթոն Վիզարդսը» լիազորվում է որպես առաջին ընտրող, և բուն դրաֆթում ընտրվում է Ջոն Վոլը` Քենթակիի համալսարանից։ «Ֆիլադելֆիա Սեվնթի Սիքսերսը», որն ստացել էր երկրորդն ընտրելու իրավունքը, վերցնում է Էվան Թըրներին` Օհայոյի նահանգային համալսարանից։

## Բուն Դրաֆթը

Պատկեր:Wesley Johnson-MN v DET.jpg|Վեսլի Ջոնսոն
Պատկեր:DeMarcus Cousins.jpg|Դեմարկուս Քազընս
Պատկեր:Al-Farouq Aminu.jpg|Ալ Ֆարուք Ամինու
Պատկեր:Xavier Henry Kansas 2009.jpg|Քսավիեր Հենրի
Պատկեր:Eric Bledsoe.jpg|Էրիկ Բլեդսո
Պատկեր:Greg Monroe Player Introductions (cropped).jpg|Գրեգ Մոնրո
Պատկեր:Paul George 2011.jpg|Փոլ Ջորջ
Պատկեր:Xavier Henry Kansas 2009.jpg|Քսավիեր Հենրի
Պատկեր:PatrickPatterson.JPG|Պատրիկ Պատերսոն
Պատկեր:Landry Fields laughing-cropped.jpg|Լենդրի Ֆիլդզ

### Պայմանանշաններ
* Կ - կենտրոնական
* ԾՀ - ծանր հարձակվող
* ԹՀ - թեթև Հարձակվող 
* ՀՊ - ռմբարկու
* Խ - խաղարկող

### Բուն դրաֆթը

## Նշմարելի չդրաֆտացված բասկետբոլիստներ
Դրաֆթում չընտրված մի շարք բասկետբոլիստներ նույնպես կատարեցին իրենց մեկնարկային խաղաշրջանները NBA-ում։ 

## Արտաքին հղումներ
* NBA.com` դրաֆթ 2010
* 2010 NBA դրաֆթ – ESPN

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Համադարման

**Համադարման**, համապարփակ միջոց բոլոր հիվանդությունները բուժելու համար։ Հայերեն «համադարման» բառի լատինական հոմանիշն է «պանացեա» եզրը, որը ծագում է հունական դիցարանի բժշկության աստված Ասկլեպիոսի դուստր Պանակեա աստվածուհու անունից, ով կարող էր բուժել բոլոր հիվանդությունները։ Միջնադարում ալքիմիկոսները կյանքի էլիքսիրի և փիլիսոփայական քարի հետ միասին փորձում էին նաև համադարման գտնել

Այժմ համադարման եզրը հիմնականում օգտագործվում է փոխաբերական իմաստով, նշանակելով մի ենթադրվող միջոց, որը կարող է լուծել (ոչ միայն բժշկան բնույթ ունեցող) բոլոր խնդիրները։

Համաձայն առասպելի, Կալիֆոռնիայի Կոլորադոյի անապատում բնակվող Կահուիլյա հնդկացիական ցեղը օգտագործում էր Փղի ծառի կարմիր հյութը որպես բժշկության համար դարման։

## Տես նաև
* Փիլիսոփայական քար
* Կյանքի էլիքսիր
* Ալքիմիա

Կատեգորիա:Ալքիմիա
Կատեգորիա:Բուժում
Գլելե

**Գլելե** (; ), Դագոմեայի թագավոր (1858 - 1889)։

## Գրականություն
* Leslie Edouard d’Almeida, *Le Dahomey sous le règne de Dada Glèlè (Danxome 1858—1889)*, Université Panthéon-Sorbonne, Paris, 1973, cycle d’Histoire)
* Suzanne Preston Blier, " Le roi Glèlè du Dahomey : les portraits divinatoires d’un roi lion et homme de fer «, in *Magies* (éd. Dapper, Paris), 1996, p.&nbsp;89-143

## Արտաքին հղումներ
* » Glélé (1858—1889) " (Victor-Louis Maire, *Dahomey : Abomey, décembre 1893 — Hyères, décembre 1903*, A. Cariage, Besançon, 1905, p.&nbsp;37, en ligne sur Gallica)

Կատեգորիա:Դահոմեա
Բեհանզին

**Բեհանզին (Գբեհանզին)** (, ), Դագոմեայի թագավոր (1889 - 1894)։

## Վաղ տարիները
Ծնվել է 1844 թ., եղել է Դագոմեայի թագաժառանգ Գլելեի որդին։

Բեհանզինը իշխանության է եկել 1889 թ., հոր մահից հետո, չնայած իրականում կառավարում էր դրանից շատ առաջ՝ ռեգենտի կոչումով։ Հպատակները նրան համարում էին քաջ ու իմաստուն արքա։ Նրա օրոք եվրոպացիները շատ անգամներ են փորձել գաղութացնել Դագոմեան, և Բեհանզինը բազմիցս դիմադրություն է ցույց տվել նրանց, չնայած նրան, որ Դագոմեան դեր չէր խաղում համաշխարհային արտաքին քաղաքականության բեմին։

## Պատերազմները Ֆրանսիայի դեմ
### Առաջին պատերազմը

### Երկրորդ պատերազմը

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը www.quaibranly.fr-ում 

Կատեգորիա:Դահոմեա
Ֆրանսիական Դահոմեա

**Դահոմեա** (), նախկին ֆրանսիական գաղութ Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկայի կազմում։

Գաղութը կազմավորվել է 1904 թ.։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Չորրորդ ֆրանսիական հանրապետությունը սկսեց ընդլայնել իր գաղութների իրավունքները և Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկան մտավ Ֆրանսիական Միության մեջ։ 1958-ին, Հինգերորդ ֆրանսիական հանրապետության ժամանակ Ֆրանսիական Միությունը վերակազմավորվեց Ֆրանսիական Կազմակերպության և Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկան դադարեց գոյություն ունենալ։ 1958 թ. դեկտեմբերի 11-ին հռչակվեց Դահոմեայի հանրապետությունը։

Կատեգորիա:Բենինի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Կատեգորիա:Աֆրիկայի գաղութացում
Կատեգորիա:1904 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Լիբանիոս

**Լիբանիոս** (, 314 - մոտ 393), IV դարի հույն հռետոր, «կրտսեր սոփեստական դպրոցի» ներկայացուցիչ, Հովհան Ոսկեբերանի ուսուցիչ։ Ծնվել է Անտիոքում։ Աշակերտել է Պարույր Հայկազնին։

Սկզբնապես դպրոց է հիմնել Կոստանդնուպոլսում, սակայն 344 թ. տեղափոխվել է Նիկոմիդիա, այնուհետև՝ 354 թ., Անտիոք, որտեղ ապրել և գործել է մինչև վախճանը։ Լիբանիոսը հեթանոս էր, չէր ընդունում քրիստոնեությունը, խորը հուսահատություն էր ապրում, երբ նրա աշակերտներից շատերը քրիստոնյա էին դառնում։ Պատմում են, որ լինելով մահամերձ՝ այն հարցին, թե ում կուզենար փոխանցել իր դպրոցը, պատասխանել է. «Հովհան Ոսկեբերանին, եթե նրան չառևանգեին քրիստոնյաները»։

Թողել է հարուստ գրական ժառանգություն, որը տարածված է եղել դեռևս իր կենդանության օրոք։ Հատկապես հայտնի են նրա ճառերը («Խոսքեր»), որոնցից մեզ են հասել թվով 68-ը։ Դրանք հեղինակի կողմից հաճախ ոչ թե արտասանվում էին, այլ հրատարակվում գրավոր կերպով կամ տարածվում որպես ուղերձներ։ Նրա ճառերից աչքի է ընկնում 348 թ. Նիկոմիդիայում արտասանված Βασιλικός–ը, որը Կոստանդ և Կոստանցիոս կայսրերի ներբող է, Άντιοχικός՝ քովք Անիտոքին և նրա բնակիչներին, 6 ճառ ի պատիվ Հուլիանոս կայսեր, 5 ճառ նվիրված անտիոքացիների ընդվզման և Թեոդոս կայսեր ողորմածությանը (387 թ.), ճառեր բանտերի անմխթար վիճակի, հռետորների ռոճիկի մասին, ի պաշտպանություն մնջախաղի դերասանների, ինչպես նաև հեղինակի թշնամիների դեմ։

Պահպանվել են նաև Լիբանիոսի թվով 1607 նամակ, որոնք կարևոր աղբյուր են IV դարի Հռոմեական կայսրության պատմության ուսումնասիրության համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հույն հռետորներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:Հին հույն գրողներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Ցասման ողկույզները (ֆիլմ)

«**Ցասման ողկույզները**» (), ռեժիսոր Ջոն Ֆորդի նկարահանած ֆիլմ դրամա։ Հիմքում գրող Ջոն Սթեյնբեքի համանուն գրվածքն է, որն արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի։

## Սյուժե
Ֆիլմի հերոսները հասարակ գյուղացիներ են, ովքեր Մեծ ճգնաժամի տարիներին, ինչպես շատերը, տեղափոխվում են իրենց ծննդավայրից աշխատանք գտնելու փնտրումով։ Նրանք Օկլահոմայից մեկնում են Կալիֆորնիա, որտեղ ըստ հայտարարության աշխատողներ էին պահանջվում։ Մի քանի տեղեր տեղափոխվելով նրանք չեն կարողանում գտնել լավ աշխատանք և քիչ թե շատ բարեկեցիկ կյանքի հույսեր։

Գլխավոր հերոսը Թոմ Ջոուդն է, ով վերադարձել է բանտից, և միանում է իր բազմանդամ Ջոուդների ընտանիքն։ Սակայն մեծ դեպրեսիան տարածվելով ամբողջ ԱՄՆ-ում հասնում է նաև նրանց ընտանիքին և չնչին գումարների դիմաց նրանք աշխատում են մեծահարուստների այգիներում ...

## Դերերում

## Մրցանակներ և վարկանիշային ցանկեր
### Մրցանակներ
Ընդհանուր թվով ֆիլմը ստացել է 5 մրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 5-ի, որոնց թվում

Ներկայացվել է 7 Օսկարի, ստացել 2-ը լավագույն ռեժիսոր (Ջոն Ֆորդ) և Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի (Ջեյն Դարվելլ) անվանակարգերում
### Վարկանիշային ցանկեր
200px|մինի|աջից|Հենրի Ֆոնդայի հերոս Թոմ Ջոուդը
Ֆիլմը ընդգրկված է տարբեր կինովարկանիշային ցանկերում հետևյալ տեղերում
* 250 լավագույն ֆիլմեր IMDb-ի վարկածով - 157 (2012 թվականի ապրիլ)
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմեր - 1998 թ. 21, 2007 թ. 23
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ոգեշնչող ֆիլմեր - 7
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսների ցանկում Հենրի Ֆոնդայի մարմնավորած գլխավոր հերոս Թոմ Ջոուդի կերպարը 12-րդն է որպես դրական հերոս։

## Տես նաև
* Ցասման ողկույզները (վեպ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 
* 

Կատեգորիա:1940 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ջոն Ֆորդի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին
Կատեգորիա:1940-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Արիզոնայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Մեքսիկոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Տեխասում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Օկլահոմայում
Դանուբյան իշխանություններ

մինի|Դանուբյան իշխանությունները։

**Դանուբյան իշխանություններ** (, ), եզրույթ, որն օգտագործվում է բնութագրելու Մոլդովիայի և Վալախիայի իշանությունները XIV - XIX դարերում։ Եզրությը բուն իշխանություններում երկար չի օգտագործվել։ Առաջին անգամ օգտագործվել է Ավստրիական կայսրության կողմից այդ իշանությունները բնութագրելու համար 1774 թ-ի Կյուչուկ-Կայնարդժիյան պայմանագրի կնքումից հետո։

1860-ական թթ. այդ իշխանությունները միավորվելով կազմեցին ներկայիս Ռումինիա պետությունը։

Կատեգորիա:Ռումինիա
Կատեգորիա:Մոլդովա
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Ռոզենկրացն ու Գիլդենստեռնը մահացած են (այլ կիրառումներ)

*Ռոզենկրանցը և Գիլդենստեռնը մահացած են, Թոմ Ստոպարդի դեբյուտային և ամենահայտնի պիեսներից մեկը։
*Ռոզենկրանցը և Գիլդենստեռնը մահացած են, համանուն պիեսի հիման վրա Թոմ Ստոպարդի նկարահանած կինոնկարը։
Ռոզենկրանցը և Գիլդենստեռնը մահացած են (ֆիլմ)

**Ռոզենկրանցը և Գիլդենստեռնը մահացած են** (), Թոմ Ստոպարդի դեբյուտային ֆիլմը հիմնված իր իսկ նույնանուն պիեսի հիման վրա։ Պիեսի նմանությամբ ֆիլմը պատմում է Վիլյամ Շեքսպիրի Համլետ պիեսի երկու երկրորդական կերպարների մասին՝ Ռոզենկրանցի և Գիլդենսթերնի, ովքեր գտնվում են էլսինոր դղյակի ճանապարհին Դանիայի թագավորի հրամանը կատարելուց։ Մինչև տեղ հասնելը նրանք հանդիպում են դերասանների խմբի, իսկ դղյակում նրանք հայտնաբերում են, որ պետք է բացահայտեն, թե ինչն է հուզում թագաժառանգ Համլետին։ Ֆիլմը Ոսկե Առյուծ է հաղթել 47-րդ Վենեցիայի Միջազգային Կինո Փառատոնի։

Ֆիլմում նկարահանվել են Թիմ Ռոթը Գուիլդենսթերնի դերում և Գարի Օլդմենը Ռոզենկրանցի դերում։

## Սյուժե
Ֆիլմը, ինչպես և պիեսը, կենտրոնացած է Ռոզենկրանցի և Գիլդենսթերնի և նրանց գործողությունների վրա։ Ֆիլմը սկսվում է այն բանից, որ նրանք ձիերով ուղևորվում են Էլսինոր՝ մտորելով ճակատագրի, հիշողության և լեզի մասին։ Ռոզենկրանցը գտնում է և պարբերաբար վեր գցում մետաղադրամ, որը միշտ վայր է ընկնում ղուշով վեր՝ ստիպելով Գիլդենսթերնին կասկածել, որ իրականության հետ ինչ-որ մի բան այն չէ։

## Կամքի ազատություն և պատճառականություն
Ինչպես և պիեսում, Ռոզենկրանցն ու Գիլդենսթերնը այնպես են վարվում, կարծես չեն վերահսկում հանգամանքները։ Նրանք պարբերաբար տեղափոխվում են տեղից տեղ կամ ընկնում են իրավիճակների մեջ առանց իրենց ցանկության և կամքի, նույնիսկ առանց իմանալու (նավի դրվագը)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բադի մուվի
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Շեքսպիրի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դերասանների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թատրոնի մասին
Կատեգորիա:1990-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Իդեն (գետ)

**Էդեմը** ()  - գետ է Մեծ Բրիտանիայում, Անգլիա երկրամասում։ Գետը գտնվում է Մեծ Բրիտանիայի հյուսիսարևմտյան մասում, 
Կամբրիա կոմսությունում։ Երկարությունը 145 կմ է, և թափվում է Իռլանդական ծովը։

## Արտաքին հղումներ
*  River Eden trust

Կատեգորիա:Իռլանդական ծովի ավազանի գետեր
Գալիպոլի

**Գալիպոլի** (*Գալիպոլիի թերակղզի* , , հնում՝ *Թրակիական Խերսոնես*), թերակղզի ներկայիս Թուրքիայի եվրոպական հատվածում։ Գտնվում է Էգեյան ծովի և Դարդանելի նեղուցի միջև։ Երկարությունը մոտ 90 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 20 կմ, իսկ բարձրությունը՝ 420 մ։ Անվանումը ծագում է հունարեն "Καλλίπολις" (*Կալլիպոլիս*) բառից, որ նշանակում է «գեղեցիկ քաղաք»։ Անտիկ շրջանում հայտնի էր **Թրակյան Խերսոնես** (, ) անվամբ։

Կատեգորիա:Հունաստանի թերակղզիներ
Կատեգորիա:Թրակիա
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգային այգիներ
Կատեգորիա:Չանաքքալեի մարզի ռելիեֆ
Սուդետներ

**Սուդետներ** ( և , , չեխ. *Krkonošsko-jesenická subprovincie* / *Krkonošsko-jesenická soustava*), լեռներ Կենտրոնական Եվրոպայում, որոնք ձգվում են Գերմանիայի, Լեհաստանի և Չեխիայի տարածքում հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք 310 կմ երկարության վրա։ Բարձրությունը մինչև 1602 մ (Սնեժկա լեռը Կրկոնոշ զանգվածում)։ Հարավ-արևմուտքում սահմանակցում են Չեխական զանգվածին։ Բաժանվում են Արևմտյան (գլխավոր լեռնաշղթաները. Կաշավյան և Յիզերյան լեռներ, Կրկոնոշ զանգված), Միջին և Արևելյան Սուդետներ։

Սուդետներից սկիզբ են առնում էլբա (Լաբա), Օդրա, Մորավա գետերը։ Կլիման չափավոր է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը –4°C–ից մինչև –7°C է, հուլիսինը՝ 8–14°C, տարեկան տեղումները՝ 700–1400 մմ։ Լանջերի ստորին մասերը ծածկված են կաղնու–հաճարենու, ավելի բարձր՝ եղևնու–սոճու անտառներով, 1200–1300 մ բարձրությունները՝ թփուտներով, մարգագետիններով։ Սուդետներում են Կրկոնոշեի ժողովրդական պարկը (Չեխիայում և Լեհաստանում) և ջերմուկաբուժական բազմաթիվ առողջարաններ։ Զարգացած է տուրիզմը։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի լեռներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի լեռներ
Կատեգորիա:Չեխիայի լեռներ
Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթ

**«Եվրատեսիլ 2007» երգի մրցույթը** դարձել է Եվրատեսիլի 52-րդ մրցույթը։ Անց է կացվել 2007 թվականի մայիսի 10-ից մինչև 12 Ֆինլանդիայի մայրաքաղաք Հելսինկիի «Հարթվալ Արենա» համալիրում։ Ֆինլանդիան ստացավ իրավունք հյուրընկալելու մրցույթը այն բանից հետո, երբ 2006 թվականի Եվրատեսիլում Ֆինլանդիան ներկայացնող Lordi խումը հաղթանակ բերեց երկրին։ Սա Եվրատեսիլի առաջին մրցույթն է, որն անցկացվել է Ֆինլանդիայում։

2007 թվականի մրցույթում հաղթեց Սերբիան ներկայացնող Մարիա Շերիֆովիչը իր Molitva երգով։

Հայաստանը ներկայացնում էր երգիչ Հայկո "Anytime You need" երգով, եզրափակչում նա հավաքել էր 138 միավոր և գրավել 8-րդ տեղը։

## Արտաքին հղումներ
* Եվրատեսիլի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2007 Ֆինլանդիայում
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթ
Աքվիտանիա (նավ)

200px|մինի|աջից|Աքվիտանիա նավը,<br />
 1914 թ. լուսանկար 
«**Աքվիտանիա»**», RMS Aquitania, բրիտանական «Cunard Steamship Line Shipping Company» ընկերությանը պատկանող մարդատար շոգենավ։ Ջուր է իջեցվել 1913 թվականի ապրիլի 21-ին։

Համարվում է ամենագեղեցիկ քառատուրբին շոգենավերից մեկը։ Այն միակ շոգենավն է, որ օգտագործվել է առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներին, ծառայել է որպես հոսպիտալային նավ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանական նավեր
Դեկան (այլ կիրառումներ)

* Դեկան, զինվորական աստիճան Հին Հռոմում` տասնապետ։
* Դեկան (պաշտոն), Բարձրագույն ուսումնական հաստատության ֆակուլտետի ղեկավար և խորհրդի ղեկավար։ Ղեկավարում է ֆակուլտետի ուսումնա-դաստիարակչական և գիտական աշխատանքները։  
* Դեկան (կաթոլիցիզմ) կապիտուլի ղեկավար, միջնադարում` վանքի կառավարիչ, գործնականում վանահոր օգնական։
* Կարդինալների խորհրդի դեկան, կաթոլիկ եկեղեցու Կարդինալների խորհրդի ղեկավար։ 
* Դեկան (նյութ), օրգանական միացություն՝ С10Н22։
* Դեկանի սարահարթ, գտնվում է Հնդուստան թերակղզու հարավային մասում։ 
* Ալեքսանդր Դեկան (; 1803—1860), ֆրանսիացի գեղանկարիչ և գրաֆիկ, ակադեմիզմի ներկայացուցիչ։
Ագոլի Ագբո

**Ագոլի Ագբո** (, ), Դագոմեայի վերջին թագավոր (1894 - 1900)։

Լինելով Բեհանզին թագավորի կրտսեր եղբայրը Ագոլի Ագբոն թագավոր ընտրվեց նրա պարտությունից հետո Երկրորդ ֆրանսա-դագոմեյական պատերազմում։ Մինչ այդ նա դագոմեական բանակի գլխավոր շտաբի պետն էր։

Ագոլի Ագբոյի իրավունքները շատ փոքր էին։ Նրա օրոք կար ֆրանսիական փոխարքա, որն էլ վերահսկում էր նրա բոլոր քայլերը։ 1900 թ. փետրվարի 12-ին Ֆրանսիան
Դագոմեան միացրեց իր գաղութային տիրույթներին, և Ագոլի Ագբոն գահընկեց լինելով, աքսորվեց Գաբոն։ Միայն 1910 թ. նախկին թագավորին թույլատրվեց վերադառնալ հայրենիք։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Joseph Adrien Djivo, *Le protectorat d’Abomey : Ago-Lí-Agbó, 1894—1900 (la fin de la monarchie du Danxome)*, Université nationale du Bénin, Département d’histoire et d’archéologie, Abomey-Calavi, R.P.B., 1985, 122 p.

## Արտաքին հղումներ
* " Deux visites au roi Agoliagbo à Abomey " (Victor-Louis Maire, *Dahomey : Abomey, décembre 1893 — Hyères, décembre 1903*, A. Cariage, Besançon, 1905, p.&nbsp;69-81, en ligne sur Gallica)

Կատեգորիա:Դահոմեա
Made in Chernobyl

**Made in Chernobyl**՝ հայ-ամերիկյան Վիզա ռոք խմբի երկրորդ ալբոմն է, թողարկվել է 2010 թվականի հուլիսի 23-ին։ Ի տարբերություն նախկին ձայնագրություններին, այս ալբոմում շեշտը դրվել է ռուսական մեղեդիներին։

## Երգացանկ
# Trans-Siberian Standoff - 3։33
# My Mona Lisa - 1։46
# Viktor - 4։38
# It's All Wrong - 3։36
# Dynamite - 3։33
# Napoleon Complex - 2։25
# The Uzbek Brothel - 3։31
# Fork In the Road - 3։40
# Sans Red - 4։39
# What If? - 3։40
# Made In Chernobyl - 4։29

## Արտաքին հղումներ
* Ալբոմը խմբի պաշտոնական կայքում
* Ալբոմը MySpace կայքում

Կատեգորիա:2010 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Շվեդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

**[[Շվեդիա]]ն** մասնակցում է Եվրատեսիլ երգի մրցույթին սկսած 1958 թ, և միայն երեկ անգամ է բացակայել։ 1964, 1970 և 1976 թ. Սկսած 1959 թվականից Շվեդիայի ներկայացուցիչը ընտրվում է հեռուստատեսային հայտնի ամենամյա մրցույթի միջոցով - "Melodifestivalen" (Մելոդիֆեստիվալեն). Սկսած 1977 թվականից, Շվեդիան մասնակցում է Եվրատեսիլում ամեն տարի.

Շվեդիան Եվրատեսիլում առավել հաջողակ պետություններից մեկն է, նա հաղթել է մրցույթում վեց անգամ, ինչպես նաև հասել է լավագույն Թոփ-5 25 անգամ. Շվեդիան հասել է Թոփ-10 շուրջ 41 անգամ. Շվեդիայի առաջին հաղթանակ էր 1974 թվականին, երբ ԱԲԲԱ խումբը հաղթեց «Waterloo» («Վատերլու») երգով. Շվեդիան հյուրընկալել է Եվրատեսիլ երգի մրցույթը վեց անգամ, երեք անգամ Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում, մեկ անգամ Գոթեբորգում և երկու անգամ Մալմյոում.

2005 թվականից մինչև 2010 թվականը, ընդհանուր առմամբ Շվեդիան վաստակել է վատ արդյունքներ։ ավենալավ արդյունքներ 18-րդ տեղը եզրափակչում (Սակայն Շվեդիան 5-րդ տեղումեր 2006 թ.)

Մինչև 2010 թ. Շվեդիան այն մի քանի երկրների թվում էր, որոնք չէին բաց թողել եզրափակչը սկսած 1976 թ. Սակայն այս գրառումը կոտրվել էր 2010 թվականին, երբ Աննա Բերգենդալին չհաջողվեց անցնել եզրափակչ. Ավելի ուշ պարզվել էր, որ Աննա Բերգենդալը 11-րդ տեղում էր կիսաեզրափակիչում և միայն 5 միավոր չբավարարեց նրան եզրափակիչ անցնելու համար. 2011 թ Շվեդիան հասավ լավագույն հնգյակ առաջին անգամ 2006 թվականից, երբ Էրիկ Սաադեն եկավ 3-րդը Եվրատեսիլ 2011-ում իր «Popular» («Հայտնի») երգով. Սա լավագույն արդյունքն էր Շվեդիայի Շարլոթ Նիլսոնի 1999 թվականի հաղթանակից հետո. 2012 թվականին Շվեդիան հաղթեց մրցույթը հինգերորդ անգամ։ 2014 թվականին Շվեդիան ներկայացրեց Սաննա Նիլսենը և զբաղեցրեց 3-րդ տեղը։ 2015 թվականին Շվեդիան 6-րդ անգամ հաղթեց Եվրատեսիլ երգի մրցույթում 28 ամյա Մոնս Զելմերլովի Heroes երգով։

## Մելոդիֆեստիվալեն

**Մելոդիֆեստիվալենը** երաժշտական մրցույթ է, որը տեղի է ունենում Շվեդիայում, Շվեդական հեռուստատեսության (ՇՀՏ) և Շվեդական Ռադիոյի (ՇՌ) կողմից կազմակերպված. Մրցույթը որոշում է թե ով կներկայացնի Շվեդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում.

## Մասնակիցներ
[220px|մինի|աջից|[Լորինը կատարում է "Euphoria" երգը Բաքվում (2012)]]

* XX կիսաեզրափակիչներում նշանակում են ավտո-որակավորում։ Սա կարող է լինել արդյունք հետևյալ երկու պատճառներից։ Եթե երկիրը հաղթել է նախորդ տարվա մրցույթը, հաջորդ տարի նա չի մրցելու որևէ կիսաեզրափակչում։ Մյուս պատճառն այն է, որ Մեծ Քառյակի (Հնգյակի) երկիր-անդամները չեն մասնակցում որևէ կիսաեզրափակիչ փուլում։
* XX եզրափակիչներում նշանակում է, որ երկիրը չի անցել եզրափակիչ փուլ։

## Եվրատեսիլը Շվեդիայում

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Eurovision Song Contest 1958 - Alice Babs.png| Էլիս Բաբսը Հիլվերսում (1958)
Պատկեր:Eurovision Song Contest 1965 - Ingvar Wixell.jpg| Ինգվար Վիքսելը Նեապոլում (1965)
Պատկեր:ESC 2007 Sweden - The Ark - The Worrying Kind.jpg| Արկ խումբը Հելսինկիում (2007)
Պատկեր:ESC_2008_-_Sweden_-_Charlotte_Perrelli,_2nd_semifinal.jpg| Շարլոթ Պերելլին Բելգրադում (2008)
Պատկեր:Sweden at ESC 2011.jpg| Էրիկ Սաադեն Դյուսելդորֆում (2011)
Պատկեր:20150516 ESC 2015 Måns Zelmerlöw 0017.jpg| Մոնս Զելմերլովը Վիեննայում (2015)


## Տես նաև
* Շվեդիան Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

## Արտաքին հղումներ
* Շվեդիայի էջը Eurovision.tv կայքում

Կատեգորիա:Շվեդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկա

մինի
**Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկա** (), Ֆրանսիայի գաղութային տիրույթ Աֆրիկայի հյուսիս-արևմուտքում 1895-1958-ին։ Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկայի կազմի մեջ մտնում էին Փղոսկրի Ափը, Վերին Վոլտան (Բուրկինա Ֆասո), Գվինեան, Դագոմեան (Բենին 1899-ից), Մավրիտանիան (1904-ից), Նիգերը, Սենեգալը, Ֆրանսիական Սուդանը (Մալի)։ Մայրաքաղաքը (նահանգապետի նստավայրը) ՝ Սեն-Լուի, հետո Դակար (երկուսն էլ Սենեգալում)։

Կատեգորիա:Աֆրիկայի գաղութացում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախկին գաղութներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Նիգեր (գաղութ)

[մինի|աջից|[Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկայի 1936 թ. քարտեզ, որտեղ նշված է Նիգեր գաղութը]]
Ֆրանսիական **[[Նիգեր]] գաղութ ** (), Ֆրանսիական գաղութային կայսրության մասը, արևմտյան Աֆրիկայում, այժմյան Նիգերի կազմում։ Գոյություն է ունեցել 1900-ից 1960 թթ.:

## Տես նաև
* Նիգեր

Կատեգորիա:Աֆրիկայի գաղութացում
Կատեգորիա:Նիգերի պատմություն
Լակտանտիոս

**Լուկիոս Կայկիլիոս Ֆիրմիանոս Լակտանտիոս** (, մոտ 250 – 325 թթ.), քրիստոնյա հեղինակ, ճարտասան (հռետոր)։ Կոչվել է «Քրիստոնեության Կիկերոն»։

## Կենսագրություն
Ծնվել է III դարի կեսերին Աֆրիկայում հեթանոս ընտանիքում։ 290 թ. Դիոկղետիանոս կայսեր կողմից հրավիրվել է Նիկոմիդիա` հռետորական դպրոցում դասախոսելու համար։ Ենթադրվում է, որ մոտավորապես այդ ժամանակ դարձել է քրիստոնյա։ 303 թ., երբ Դիկղետիանոսը հրատարակում է քրիստոնյաների հանդեպ հալածանքների իր հրամանը, Լակտանտիոսը թողնում է իր պաշտոնը և սկսում զբաղվել գրական ստեղծագործությամբ` պաշտպանելով քրիստոնեական կրոնը։

Շուրջ 317 թվականին Կոստանդիանոս կայսրը հրավիրում է նրան Գաղիայի Տրևերս (Տրիր) քաղաք՝ իբրև իր որդու՝ Կրիսպոսի ուսուցիչ։ Այդ թվականից հետո Լակտանտիոսի մասին որևէ հիշատակում մեզ հասած աղբյուրներում բացակայում է։

## Գրվածքները

Լակտանտիոսը գրել է բազմաթիվ երկեր, որոնցից մեզ հասել են հետևյալ գործերը. 
* **Աստվածային ուսմունքներ** (7 գիրք, )։ Համարվում է Լակտանտիոսի ամենակարևոր աշխատությունը, գրվել է 304-313 թթ. միջև։ Հանդիսանում է լատիներեն լեզվով գրված քրիստոնեական հավատքի շարադրության առաջին փորձը։ Այն քրիստոնեական ջատագովական բնույթի երկ է և քրիստոնեական վարդապետության հիմնական հարցերի ներածություն։ 
* **Աստծո արարչագործության մասին** ()։ Գրվել է 303-304 թթ.։ Ուղղված է այդ ժամանակ իշխող փիլիսոփայական ուղղությունների՝ մարդու մասին ունեցած տեսությունների դեմ։ Հեղինակը փորձում է ապացուցել, որ մարդկային մարմինն ու հոգին ստեղծված են Աստծո կողմից։ 
* **Աստծո զայրույթի մասին** ()։ Գրվել է 313 թվականից առաջ, ուղղված է էպիկուրյաննների և ստոիկյանների վարդապետության դեմ։ Հեղինակը փորձում է հիմնավորել, որ Աստվածային զայրույթը անհրաժեշտություն է չարիքի պատժման համար, քանի որ Աստված որքան բարի է, նույնքան և արդարադատ։ 
* **Հալածողների մահվան մասին** ()։ Գրվել է 314-317 թթ. միջև։ Լակտանիտիոսը ներկայացնում է քրիստոնեության հալածողների թշվառ վախճանը Ներոնից սկսած մինչև Մաքսիմինոս։ 
* **Փյունիկ թռչունի մասին** ()։ Չափածո բանաստեղծություն, ուր պատմվում է Փյուիկ թռչունի առասպելը, ըստ որի Փյունիկը հազար տարին մեկ անգամ գալիս է հեռավոր Արևելքից Փյունիկե, ուր նստում է արմավենու մի տերևի վրա և մահանում, իսկ նրա անկենդան մարմինը բռնկվում է ու ինքնիրեն այրվում։ Մոխրից ծնվում է նոր Փյունիկ թռչուն, որը թռչում է Եգիպտոս, իսկ այնուհետև նորից Արևելք։ Փյունիկը քրիստոնեական վերածննդի և մեռելների հարության խորհրդանիշն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քրիստոնյա հեղինակներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեության ջատագովներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր
Վիտալի Զաստուխով

**Վիտալի Սերգեևիչ Զաստուխով** (), խորհրդային ժամանակաշրջանի հայ բասկետբոլիստ, Եվրոպայի չեմպիոն (1969 թ.) 1970 թ.-ին աշխարհի առաջնության մրցանակակիր։

Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1969 թ.)։ 1965-68 թթ. խաղացել է Երևանի «Սպարտակ», 1969-71 թթ.-ին Մոսկվայի «Դինամո» և 1972-77 թթ.-ին Երևանի ՍԿԻՖ թիմերում, իսկ 1972 թ.-ին եղել է մարզիչ։ 1969-70 թթ.խաղացել է ԽՍՀՄ բասկետբոլի հավաքականում, որտեղ նա 1969 թ. դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն և 1970 թ.-ին թիմի հետ գրավել բասկետբոլի աշխարհի առաջնության 3-րդ տեղը։ Վիտալի Զաստուխովը ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, եղել է ԽՍՀՄ-ի Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիայի անդամ։ Մահացել է ուղեղի հիվանդությունից։

Հայաստանում անց է կացվում Վիտալի Զաստուխովի հիշատակի պատանեկան մրցաշար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը www.basketpedya.com կայքում

Կատեգորիա:Բասկետբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ բասկետբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Ֆրանսիական Հնդկաստան

մինի|աջից|300px|Ֆրանսիայի տիրույթները Հնդկաստանում Յոթանմյա պատերազմից առաջ
**Ֆրանսիական Հնդկաստան**, Հնդկաստանում ֆրանսիական տիրույթների միասնական անվանումը։ Դրանցից էին Պոնդիշերրին, Կարայկալը, Յանամը Կորոմանդելյան ափին, Մախեն Մալաբարյան ափին և Չանդաննագարը Բենգալիայում։ Նրանց ընդհանուր մակերեսը կազմում էր 526 կմ2, որից 293 կմ2-ին (56 %) ընկնում էր Պոնդիշերրիին։

## Տես նաև

* Ֆրանսիական Հնդկաչին
* Պորտուգալական Հնդկաստան
* Հոլանդական Հնդկաստան

Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախկին գաղութներ
Խաչատուր Օսկանյան

**Խաչատուր Օսկանյան** (), ամերիկահայ գրող, լրագրող, Նյու Յորքի առաջին հայը (տես՝ Հայերը Նյու Յորքում)։

## Կենսագրություն
Խաչատուր Օսկանյանը ծնվել է 1818 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ Նախնական կրթությունը ստացել է մասնավոր ուսուցիչների մոտ, տարբեր լեզուներ է սովորել։
* 1834 թվականին ամերիկացի քարոզիչների օժանդակությամբ մեկնել է ԱՄՆ։ 
* 1834-40 թթ. ուսանել է Նյու Յորքի համալսարանում։ 
* 1840 թվականին Կ.Պոլսում խմբագրել է «Ազգարար բյուզանդական» պարբերականը։ 
* 1854 թվականին հաստատվել է Նյու Յորքում։ Արևելքի մասին հոդվածներով աշխատակցել է «Նյու Յորք հերալդ» և այլ պարբերականների՝ *Օսքան Քրիստափոր* անվամբ։ 
* 1857 թվականին հրատարակել է «Սուլթանը և իր ժողովուրդը» գիրքն Օսմանյան կայսրության մասին։ 
Օսկանյանը եղել է Կոլումբիա քոլեջի իրավաբանական բաժնի գրադարանավար, Նյու Յորքի օսմանյան հյուպատոս, մաքսատան պաշտոնյա, Նյու Յորքի մամուլի նախագահ։

Ծրագրել է հայկական քաղաք ստեղծել Ռիչմոնդում կամ Վիրջինիայում՝ Նոր Անի անվամբ՝ Մուշ, Վան, Զեյթուն, Կարին փողոցներով, որը չի իրականացել։

Մահացել է 1900 թվականին Նյու Յորքում։

## Տես նաև
* Հայերը Նյու Յորքում

## Գրականություն
* Ա. Բախչինյան, «Հայազգի գործիչներ»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1818 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Ռիկի Ռուբիո

**Ռիկարդ (Ռիկի) Ռուբիո ի Վիվես** (իսպ.` *Ricard "Ricky" Rubio i Vives*, ), իսպանացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, խաղարկող։ Հանդես է գալիս Իսպանիայի ACB լիգայի «Բարսելոնա» ակումբում։

Մարզական կարիերան սկսել է 2005 թվականին, ընդամենը 14 տարեկանում, պայմանագիր կնքելով Իսպանիայի ACB լիգայի «Հովենտուտ» ակումբի հետ, իսկ 2006 թվականին կատարել է նորամուտը Եվրալիգայում, դառնալով 1990-ականների սերունդի առաջին ներկայացուցիչը տվյալ առաջնությունում։

2009 թվականի հունիսի 25-ին Ռուբիոն NBA-ի դրաֆթով ընտրվել է «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի» կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական վեբ-կայք  /
* NBA.com էջ
* Euroleague.net էջ 
* Eurobasket.com էջ 
* Իսպանական ACB լիգայի էջ  

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Կատալոնացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Կլիվլենդ Կավալիերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ
Պաու Գասոլ

**Պաու Գասոլ ի Սայեզ** (, ), իսպանացի նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական և ծանր հարձակվող։ Հանդես է եկել Իսպանիայի ACB լիգայում և Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։

Ծնվել և մեծացել է Իսպանիայում՝ Մարիսա Սայեզի և Ագուստի Գասոլի ընտանիքում։ Ընտրվել է NBA-ի 2001 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի 3-րդ ընտրությամբ՝ «Ատլանտա Հոքսի» կողմից՝ ավելի ուշ տեղ գտնելով «Մեմֆիս Գրիզլիսում», որի կազմում էլ ճանաչվում է «Տարվա նորեկ»։ Գրիզլիսի կազմում ունի բազմաթիվ գրանցված ռեկորդներ՝ խաղացած րոպեների, անցկացրած հանդիպումների, նետման արդյունավետության, տուգանային նետումների, բլոկների, միավորների և այլ ցուցանիշների կատեգորիայում։

2008 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է «Լեյքերս»` նախկին ակումբում ացկացնելով 7 խաղաշրջան։ Փոխանակման մեջ ներառված էր նաև կրտսեր եղբայրը` Մարկ Գասոլը։

## Տես նաև
* 1000 և ավելի խաղի մասնակցած NBA բասկետբոլիստների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական վեբ-կայք ** (կատալոներեն)**
* Թվիթերի էջը /
* Ֆեյսբուք-էջ /
* NBA.com պրոֆիլ

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Կատալոնացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի համալսարանի շրջանավարտներ
Սթիվ Մակքուին

**Թերենս Սթիվեն (Սթիվ) Մակքուին** (, ), ամերիկացի կինոդերասան, ավտո- և մոտոմրցարշավորդ։ Հանդես է եկել 1960-ականների և 1970-ականների մի շարք բարձր հաջողություն վայելած հոլիվուդյան ֆիլմերում։ 1974 թվականի դրությամբ համարվել է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող դերասանը։

Մակքուինի մասնակցությամբ առավել նշմարելի ֆիլմերից են «Բուլիտը», «Մեծ փախուստը», «Հրաշալի յոթնյակը», «Թիթեռնիկը» և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Էջը IMDb.com կայքում

Կատեգորիա:1930 ծնունդներ
Կատեգորիա:1980 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Մարտի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 7 մահեր
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Էժեն Դելակրուա

**Ֆերդինանդ Վիկտոր Էժեն Դելակրուա** (, ), ֆրանսիացի աշխարհահռչակ գեղանկարիչ։ Համարվում է ռոմանտիզմի ուղղության հիմնադիրը եվրոպական կերպարվեստում։

## Կենսագրություն
[մինի|ձախից|«Քիոսի կոտորածը» (1823–1824, [Լուվր, Փարիզ]]
1816-1822 թվականներին սովորել է կլասիցիստ Պ․ Ն․ Գերենի մոտ։ Դելակրուան առաջին քայլերից համակվել է ռոմանտիզմի ոգով, դարձել նրա առաջադիմական, որոշ գործերով՝ նաև հեղափոխական միտումների արտահայտիչը։ «Քիոսի կոտորածը» (1823–1824, Լուվր, Փարիզ) և «Հունաստանը Միսսոլունգիի փլատակների վրա» (1827, Գեղեցիկ արվեստների թանգարան, Բորդո) նկարներում պատկերել է հույների տառապանքը թուրքական լծից, նրանց պայքարը ազգային անկախության համար։

Պաշտոնական ակադեմիզմին Դելակրուան հակադրել է հուզախռով, պայքարող արվեստ։ Առնական, վեհանձն, խոր և կրքոտ կերպարներ ստեղծելու նպատակով Դելակրուան դիմել է Շեքսպիրի, Գյոթեի, Բայրոնի, Սքոթի ստեղծագործություններին։ «Ֆաուստի» (1827–1828) և «Համլետի» (1834–1843) վիմագրություններն արժանացել են Գյոթեի գովեստին։

1830 թվականին, Հուլիսյան հեղափոխության անմիջական տպավորության տակ, Դելակրուան ստեղծել է «Ազատությունը բարիկադների վրա» (Լուվր) կտավը։

Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությանն են նվիրված 1831 թվականի նրա երկու նկարները՝ «Բուասսի դ'Անգլան Կոնվենտում» (Գեղեցիկ արվեստների թանգարան, Բորդո) և «Միրաբոն ու Դրյո–Բրեզեն» (Նոր Կարլսբերգյան գլիպտոդարան, Կոպենհագեն)։

1832 թվականին ճանապարհորդել է Ալժիրում և Մարոկկոյում, ստեղծևլ Արևելքը պատկերող կտավներ («Ալժիրի կանայք», 1833–1834, Լուվր, և այլն)։

Դելակրուայի արվեստի ռեալիստական միտումները վառ կերպով արտահայտվել են դիմանկարներում («Ինքնանկար», 1829, «Ֆ․ Շոպեն», 1838, երկուսն էլ՝ Լուվրում), բնանկարներում, նատյուրմորտներում, որմնանկարներում (Բուրբոնյան, 1833–1847, Լյուքսեմբուրգյան, 1845–1847, պալատներում և այլուր)։

Դելակրուայի ստեղծագործությունը XIX դարի համաշխարհային արվեստի բարձունքներից է։ Նա առաջիններից էր․ որ կիրառեց գույնի տարրալուծման սկզբունքը, լրացուցիչ տոների, երանգավորված ստվերների ու արտացոլումների համակարգը՝ մասամբ կանխելով իմպրեսիոնիստների հայտնագործումները։

## Պատկերասրահ

La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|Ժողովրդին առաջնորդող ազատությունը, 1830, Լուվր
Eugène Delacroix - La Mort de Sardanapale.jpg|Սերդանապալի մահը
Delacroix26 big.jpg|Դելակրուայի որմնանկարներից


## Տես նաև
* Էժեն Դելակրուայի թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Երկեր
* Мысли об искусстве, о знаменитых художниках, пер․ с франц․, М․, 1960
*Дневник Делакруа, пер․ с франц․, т․ 1–2, М․, 1961

## Գրականություն
*Гастев А․ А․, Делакруа, М․, 1966․

## Արտաքին հղումներ
* Էժեն Դելակրուա - Միքելանջելո

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռոմանտիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Օրիենտալիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Յարմուք (այլ կիրառումներ)

**Յարմուք** կարող է նշանակել՝

* Յարմուք գետ — գետ Մերձավոր Արևելքում։
* Յարմուք գետի ճակատամարտ — ճակատամարտ արաբների և բյուզանդացիների միջև Յարմուք գետի մոտ։
Յարմուք գետի ճակատամարտ

**Յարմուք գետի ճակատամարտ** (), խոշոր ճակատամարտ մուսուլման արաբների և Բյուզանդական կայսրության միջև։ Ճակատամարտը տևեց վեց օր և տեղի ունեցավ Յարմուք գետի մոտ՝ ներկայիս Հորդանանի և Սիրիայի սահմանի մոտ։ Ճակատամատն ավարտվեց բյուզանդական բանակի գլխովին ջախջախմամբ, որով ավարտվեց բյուզանդական իշխանությունը Սիրիայում։ Յարմուք գետի ճակատամարտը համարվում է ռազմական պատմության ամենաճակատագրական ճակատամարտերից մեկը, քանի որ այս ճակատամարտով սկսվեց իսլամի արագ թափանցումը քրիստոնյա Լևանտ։ Ճակատամարտում բյուզանդական բանակի կազմում կռվում էր նաև հայկական զորամաս Վահանի գլխավորությամբ։

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Բյուզանդա-արաբական պատերազմների ճակատամարտեր
Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոն

**Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոնը** (ադրբ.՝ Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrı) թատրոն է Բաքվում։

## Թատրոնի պատմությունը
1873 թ մարտի 10-ին Հասան Բեկ Զարդաբիի գլխավորությամբ և Բաքվի ռեալական գիմնազիայի ուսանողների մասնակցությամբ ակումբներից մեկում բեմադրվեց Միրզա Ֆաթալի Ախունդովի «Լենկորանսկի խանության վեզիրը» կատակերգությունը։ Այս ներկայացումով սկսվում է ադրբեջանական պրոֆեսիոնալ թատրոնը։ 1919 թ տարբեր թատերախմբեր համախմբվում են և թատրոնը ստանում է պետական կարգավիճակ։ Հիմնադրվել է 1920-ին, Բաքվում, որպես Միացյալ (ադրբ., հայկ. և ռուս.) թատրոնի ադրբեջանական խումբ։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1922-ի նոյեմբ. 17-ին՝ Մ. Ֆ. Ախունդովի «Հաջի Կարա» ներկայացումով։ 1925-ին բեմադրվեց Շեքսպիրի «Համլետ»֊ը։

Մինչև 1929 կոչվել է Ակադեմիական դրամատիկ․ թատրոն, ապա՝ Գեղարվեստական թատրոն, 1935-ից՝ Դրամատիկական թատրոն, իսկ 1950-ից՝ այժմյան անունով։ 1923-1933 թթ թատրոնը կրել է Դադաշ Բունիաթզադեի, իսկ 1933-1991 թթ՝ Մեշադի Ազիզբեկովի անունները։

Թատրոնը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1949-ին)։

1991 թվականից թատրոնը կոչվում է «Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոն»։

## Գործունեությունը
Խորհրդային տարիներին հաջող գործունեության համար թատրոնը ստացել է մի շարք շքանշաններ։ Թատրոնում խաղացել են այնպիսի դերասաններ, ինչպիսիք են Հուսեյն Արաբլինսկին, Մուխտար Դադաշևը, Ջահանգիր Զեյնալովը, Միրզա աղա Ալիևը, Սինգի Ռուխուլլան, Ալեսկեր Ալեքպերովը, Ադիլ Իսկենդերովը, Բարատ Շեկինսկայան, Լեյլա Բադիրբեյլին և շատ այլ հայտնի դերասաններ։ Թատրոնում բեմադրվել են հետևյալ դրամատուրգների ստեղծագործությունները՝ Ջաֆար Ջաբրալ, Միրզա Ֆաթալի Ախունդով, Ալի Բեկ Հուսեյնզադե, Նաջաֆ Բեկ Վեզիրով, Հուսեյն Ջավիդ, Սաբիտ Ռախման, Նարիման Նարիմանով, Իլյաս Էֆենդիև, ինչպես նաև համաշխարհային դասականների ստեղծագործությունները՝ Ուիլյամ Շեքսպիր, Ֆրիդրիխ Շիլլեր, Ժան Բատիստ Մոլիեր, Ալեքսանդր Դյումա (հայր), Վիկտոր Հյուգո, Օնորե դը Բալզակ, Ալեքսանդր Պուշկին, Միխայիլ Լերմոնտով, Լև Տոլստոյ, Նիկոլայ Գոգոլ։ Թատերախումբը հյուրախաղերով հանդես է եկել Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Կազանում, Թբիլիսիում, Տաշքենդում, Աշխաբադում, Թուրքիայում, Գերմանիայում, Կիպրոսում։

Թատրոնի որոշ բեմադրություններ ստացել են ԽՍՀՄ և Ադրբեջանի պետական շքանշաններ։

## Թատերախումբ
; Ժողովրդական դերասաններ

* Սիյավուշ Ասլան
* Յաշար Նուրի
* Նուրեդին Գուլիև
* Բեստի Բեքիրովա
* Ֆիրանգիզ Մուտալիմովա
* Ռաֆայել Դադաշով
* Իլհամ Ալեսկերով
* Զարնիգյար Աղակիշիև
* Թելման Ադիգյոզալով

; Վաստակավոր դերասաններ

* Ասկեր Մամեդօղլի
* Սաբիր Մամեդով
* Ջաֆար Նամիգ Քեմալ
* Սադիգ Իմանով
* Սաիդ Գուլիև
* Պարվիզ Բագիրով
* Սևիլ Խալիլովա

; Գլխավոր ռեժիսոր

* Մերախիմ Ֆերզալիբեկով

## Պատկերասրահ

Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı.1.jpg|Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոն
Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı.7.jpg|Ակադեմիական դրամատիկական թատրոն
Az Drama 4.png|Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոն
Az Drama 9.png|Թատրոն


## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* Театральная Энциклопедия

Կատեգորիա:Բաքվի թատրոններ
Կատեգորիա:Ակադեմիական թատրոններ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Դրամատիկական թատրոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ