open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էնն Բեննոն

**Էնն Բեննոն** (իսկական անունը` Էնն Ուելդի, , ), ամերիկացի գրող և մանկավարժ։

## Կյանք և ստեղծագործություն
Է. Ուելդիի մանկությունը և պատանեկությունը անցել է Հինսդեյլ քաղաքում (Իլինոյս նահանգ), որտեղ նրան դաստիարակել են մայրն ու խորթ հայրը։ Սովորել է Իլինոյսի համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրել է գրականություն։ 1957-1962 թվականներին Է. Ուելդին, Էնն Բեննոն կեղծանվան տակ, գրել է հինգ վեպ, որոնք միավորվել են Բեբո Բրինկլերի ժամանակագրությունը շարքում (The Beebo Brinkler Chronicles), որում գործող անձինք լեսբուհու ակնհայտ կերպարով կանայք են։ 1962 թվականին Է. Բեննոնն ավարտել է գրողի իր գործունեությունը և շարունակել է ուսումը նախ Կալիֆոռնիայի համալսարանում, Սակրամենտոյում, այնուհետև` Սթենֆորդի համալսարանում, որտեղ նրան տրվել լեզվաբանության դոկտորի գիտական աստիճան։ Ավելի ուշ նա սկսել է անգլերեն դասավանդել Կալիֆոռնիայի համալսարանում։

1954 թվականին Է. Բեննոն ամուսնացել է և, 1980-ականների սկզբին, ամուսնական կյանքից 27 տարի հետո, բաժանվել է իր ամուսնուց։

1984 թվականին Ջոն Սկալոտի նկարահանած «Քարե պատի առաջ» (Before Stonewall) վավերագրական ֆիլմում, ինչպես նաև կանադական «Արգելված սերը։ Լեսբիական կյանքի անամոթ պատմությունները» (Forbidden Love: The Unashamed Stories of Lesbian Lives) վավերագրական ֆիլմում օգտագործվում են Է. Բեննոնի աշխատանքները։ Է. Բեննոնի գրքերին բազմիցս շնորհվել են տարբեր գրականության մրցանակներին։ 2001 թվականին նրա ստեղծագործությունների ժողովածուն վերահրատարակվել է։

## Է. Բեննոնի վեպեր
* Odd Girl Out, 1957 թվական
* I Am a Woman, 1959 թվական
* Women in the Shadows, 1959 թվական
* Journey to a Woman, 1960 թվական
* Beboo Brinker, 1962 թվական

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Christopher Nealon, 2001, *Foundlings: Lesbian and Gay Historical Emotion Before Stonewall*, Duke University Press, ISBN 0-8223-8061-7
* Susan Stryker, 2001, *Queer Pulp: Perverted Passions from the Golden Age of the Paperback*, Chronicle Books, ISBN 0-8118-3020-9

## Արտաքին հղումներ
* Канадская ''Forbidden Love: The Unashamed Stories of Lesbian Lives'' imdb.com կայքում
* Обозрение на ''Odd Girl Out'' и ''Beebo Brinker'' от AfterEllen.com, 2006

Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Տրինիդադ (Կուբա)

**Տրինիդադ** (, «Սուրբ Երրորդություն»), քաղաք Սանկտի-Սպիրիտուս նահանգի հարավում, կենտրոնական Կուբա։ Հիմնադրվել է 1514 թվականի հունվարի 4-ին Դիեգո Վելասկեսի կողմից։ 1988 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

2003 թվականին բնակչությունը կազմել է 73000 հազար։

Քաղաքը հարյուր տարի մեկուսացված է եղել կղզու մնացած մասերից, որի շնորհիվ տներն ու փողոցները հիանալի պահպանված են։

## Զբոսաշրջություն
Քաղաքը գտնվում է Կարիբյան ծովի ափին։ Քաղաքից 20 կիլոմետր հեռավորության վրա է գտնվում *Topes de Collantes* արգելոցը՝ Կուբայի էկոտուրիզմի առաջնակարգ կենտրոններից մեկը։ Մոտակայքում գտնվող կղզին ունի հիանալի լողափեր։ Անկոն լողափը 1959 թվականի հեղափոխությունից հետո Կուբայում գործող առաջին առողջարաններից մեկն է։ Լողափը սպիտակ ավազ է։

Անկոն թերակղզու երկայնքով գործում են երեք հյուրանոցներ՝ *Hotel Costa Sur (South Coast Hotel)-ը, Hotel Ancón-ը, and Brisas Trinidad del Mar-ը*։

## Հայտնի բնիկներ
*1849-1911 թվականներին Կատալինա Բերրոան եղել է Կուբայի դաշնակահարը, երաժշտության ուսուցիչը, և կոմպոզիտորը, Կուբայի առաջին դիրիժորը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Trinidad (Kuba) 02.jpg|Քաղաքային տեսարան
Պատկեր:02.Trinidad (59).JPG|Քաղաքի փողոցներից մեկը
Պատկեր:Plaza Mayor Trinidad-1.JPG|Գլխավոր հրապարակ
Պատկեր:Asamblea Municipal de Trinidad.jpg
Պատկեր:Church of the Holy Triniti.JPG|Սուրբ Երրորդության եկեղեցում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Обзор достопримечательностей Тринидада
* Тринидад на CubaWorld 
* Тринидад на CubaWiki

Կատեգորիա:Կուբայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կուբայում
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Քսավյե Ջաննոլի

**Քսավյե Ջաննոլի** (, ), ֆրանսիացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր և օպերատոր։

## Կենսագրություն
Քսավյե Ջաննոլին ծնվել է 1972 թվականի մարտի 7-ին  Նյոյի-սյու-Սենում, Նանտեր շրջան, Օ-դե -Սեն դեպարտամենտ, Ֆրանսիա։ Ավարտել է Փարիզի Սորբոնի բանասիրական ֆակուլտետը։ Նա աշխատել է որպես լրագրող, այնուհետև՝ որպես ռեժիսորի օգնական։

1993 թվականին Քսավյե Ջաննոլին առաջնելույթ է ունեցել «Դատապարտյալ» կարճամետրաժ ֆիլմում, որը ստեղծել է Ֆիլիպ Լեոտարը։ Ռեժիսորների կարճամետրաժ ֆիլմերից մեկը ՝ «Հարցազրույց» -ը, գլխավոր դերում` Մաթիե Ամալրիկը, 1998 թվականի Կաննի կինոփառատոնում արժանացել է «Ոսկե արմավենու» լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ կատեգորիայում և «Սեզար» մրցանակի՝ լավագույն «Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ» կատեգորիայում։

2000-ականների սկզբին Ջաննոլի նկարահանել է տեսահոլովակներ և գովազդային հոլովակներ, որպես պրոդյուսոր հանդես է եկել Օլիվյե Ասայասի երկու ռեժիսորական գործերում` ՝ «Սատանա սիրեկան» (2002) և «Մաքրում» (2004)։

2003 թվականին Քսավյե Ջաննոլին նկարահանել է իր առաջին գեղարվեստական ֆիլմը ՝ «Կրքոտ մարմիններ» (ֆր. ՝ Les Corpat impatients): 2006 թվականի «Երբ ես երգիչ էի» մելոդրաման `Ժերար Դեպարդիեի և Սեսիլ դե Ֆրանսի մասնակցությամբ տարեց երգչուհու և երիտասարդ գրավիչ աղջկա սիրո մասին, դարձել է ռեժիսորի առաջին լիամետրաժ ֆիլմը, որը 2006 թվականին Կաննի կինոփառատոնին պայքարում էր «Ոսկե արմավենու» համար։

2009 թվականին թողարկվել է Ջաննոլիի «Սկզբում» ժապավենը ՝ Ֆրանսուա Կլյուզեն և Էմանուել Դևոն գլխավոր դերերում։ Ֆիլմը պայքարում էր Կաննի 62-րդ կինոփառատոնի «Ոսկե արմավենու» համար և 2010 թվականին առաջադրվել էր «Սեզար» կինոմրցանակին 11 անվանակարգերում ՝ ներառյալ լավագույն կինոնկարի և ռեժիսորական լավագույն աշխատանքների համար։

2012 թվականին «Սուպերսթար» կատակերգական դրաման մասնակցել է Վենետիկի 69-րդ կինոփառատոնին և պայքարել գլխավոր մրցանակի՝ «Ոսկե առյուծ»-ի համար։

2015  թվականին Ջաննոլին Վենետիկի 72-րդ կինոփառատոնի գլխավոր մրցութային ծրագրում ներկայացրել էթ իր նոր կենսագրական ֆիլմը` «Մարգարիտա», ամերիկացի երգչուհի Ֆլորենս Ֆոսթեր Ջենկինսի կյանքի մասին, որը առժանացել է փառատոնի մրցանակին։

Կսավե Ջաննոլին Էդուարդ Ուայլի հետ միասին, անկախ պրոդյուսերական ընկերության հիմնադիր է։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր
* 2003 - Կրքոտ մարմիններ 
* 2005 - Արկածախնդրություն
* 2006 - Երբ ես երգիչ էի
* 2009 - Սկզբում
* 2012 - Սուպերսթար
* 2015 - Մարգարիտա
* 2018 - Հայտնություն

### Սցենարիստ
* 2003 - Կրքոտ մարմիններ 
* 2005 - Արկածախնդրություն
* 2006 - Երբ ես երգիչ էի
* 2009 - Սկզբում
* 2012 - Սուպերսթար
* 2015 - Մարգարիտա 
* 2018 - Հայտնություն

### Պրոդյուսեր
* 2004 - Մաքրում

### Օպերատոր
* 2003 - Կրքոտ մարմիններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Աուքսոմետր

thumb|192px|right|<center>Աուքսոմետր
**Աուքսոմետրը** աստղագիտական գործիք է, որն օգտագործվում է աստղադիտակների մեծացումը որոշելու համար։ Այն հորինել է անգլիացի օպտիզատոր Ադամսը 1783 թվականին Լոնդոնում։

Նկարում ցույց տրված օքսմետրը բաղկացած է երեք պղնձե խողովակից, որոնք իրար են մղվում, 3,5 սանտիմետր երկարությամբ և 2,4 սանտիմետր տրամագծով։

**Abcd**-ի առաջին խողովակը ազատորեն սահում է հաջորդում և ունի հոնքերի մի քանի հեռավորության վրա բիկոնվեքսային ոսպ։ Երկրորդ՝ **fghi** խողովակը, իր հերթին սահեցնելով երրորդը, ծայրամասում ապահովված է թափանցիկ եղջյուրավոր ափսեով, որի վրա բաժանմունքները կիրառվում են միմյանցից հեռավորության վրա 1/30 մմ։ Վերջապես, երրորդ ծայրը, որը բացվում է երկու ծայրերում՝ **klmn**, աշխատում է այնպես անել, որ եղջյուրի ափսեն կարողանա տեղադրվել այնպես, որ դիտարկված մարմնի պատկերը հստակ ընկալվի աստղագիտական խողովակի ոսպնյակի հետևում։ Օգտագործելիս **A-a**-ն, փորձարկման խողովակը ուղղորդում է ցանկացած օբյեկտի, որն ակնհայտորեն երևում է դրա միջով. ապա **abcd** խողովակն առաջ է քաշվում, որպեսզի ափսեի **gh**–ի բաժանումները հստակ տեսանելի լինեն ոսպնյակի միջոցով։ **Աուքսոմետրը** խողովակի վրա դնելուց հետո, **klmn** խողովակը աստիճանաբար երկարացվում է այնպես, որ օբյեկտի պատկերը  մակագրվում է ափսեի վրա` դիտելով այն ոսպնյակի միջոցով, **е** Նկարի տրամագծով ծածկված բաժինների քանակը հաշվարկվում է ափսեի վրա. օգտագործելով զույգ կողմնացույց կամ միկոմետր, չափեք ոսպնյակի բացվածքի տրամագիծը հարյուրավոր դյույմով և վերջինիս բաժանեք ափսեի վրա ծածկված հարյուրերորդների թիվը ըստ տրամագծի ոսպնյակների պատկերի։ Արդյունքում ստացված քանորդը ցույց է տալիս այս խողովակի աճի չափը։ Երկու կիզակետային երկարության հարաբերակցությունը համաչափ է ոսպնյակի բացվածքի տրամագծի հարաբերությանը, ոսպնյակների բացվածքից օպտիկական պատվածքում ընկալվող պատկերների տրամագծի հարաբերակցությունը, որն ուղղակիորեն կցված է աուքսոմետրին։

Բացի Ադամս գործիքից, նույն նպատակին է ծառայում նաև լոնդոնյան մեխանիկական Ռամսդենի կողմից հորինված մեկ այլ գործիք։ XIX դարի վերջին XX դարի սկզբին Ռամսդեն գործիքը աստղագիտական չափիչ ճշգրիտ գործիքներից մեկն էր, և չնայած Ադամսի օժանդակ չափիչի հետ սկզբունքի միասնությանը, վերջինս շուտով փոխարինվեց օպտիկական պրակտիկայով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղագիտական գործիքներ
Էրիկա Յոնգ

**Էրիկա Յոնգ** (*, ծնված՝ *'Մանն**, (), ''), ամերիկացի գրող, [[Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջ|CUNY]] [[Սթաթեն Այլենդ]]ի քոլոջի պատվավոր դոկտոր։

== Կյանք ու գործունեություն ==
Էրիկա Յոնգը ծնվել է [[Հրեաներ|հրեական]] ընտանիքում։ Ավարտել է [[Բառնարդի քոլեջը]]՝ 1963 թվականին ստանալով անգլերենի բակալավրի աստիճան։ Իսկ 1965 թվականին ստացել է 18-րդ դարի անգլերեն գրականության և արվեստի մագիստրոսի կոչում [[Կոլումբիայի համալսարան]]ում։

== Ստեղծագործություններ ==
1973 թվականին լույս տեսած նրա առաջին՝ «Վախ թռիչքից» (**') վեպը  դարձել է լավագույն վաճառվող գիրք և նրան ճանաչում է բերել։ Նրա հետագա երեք ստեղծագործություններն էին՝ «Ինչպե՞ս կյանքդ փրկես», «Պարաշյուտներ և համբույրներ» և «Յուրաքանչյուր կնոջ բլյուզը»։

1987 թվականին հրապարակված «Սերենիսիմա` վեպ Վենետիկի մասին» () գրքում Յոնգը ներկայացրել է Վ.Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» կատակերգության ապաիմաստավորումը։

Էրիկա Յոնգը չորս անգամ ամուսնացել է։ Նրա ներկայիս ազգանունը երկրորդ ամուսնու ազգանունն է։ Երրորդ ամուսնությունից ունի մեկ դուստր՝ Մոլլին, որը ծնվել է 1978 թվականին։ Նա նույնպես գրող է։

Էրիկա Յոնգը  1975 թվականին արժանացել է Զ. Ֆրեյդի անվան Իտալական գրական մրցանակի դափնեկրի կոչմանը։ Իսկ 2009 թվականին Ֆերնանդա Պիվանոյի անվան իտալական մրցանակի առաջին դափնեկրի կոչմանն է արժանացել։ 2006 թվականին *[[Playboy]]* ամսագիրը իր հրապարակած «Մարդկության պատմության մեջ քսանհինգ սեռական վեպերի» շարքում Էրիկա Ջոնգի «Ես չեմ վախենում թռչել» վեպը դասել է 13-րդ տեղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Հանրագիտական մեծ բառարան

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Էլին Կրանցի սպանություն

**Էլին Կրանց** (, ), շվեդուհի, որը սպանվել էր Գյոթեբորգի Բիսկոպսգորդենի շրջանում 2010 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, Եթովպիայից 20-ամյա ներգաղթյալ Եֆրեմ Յոհաննեսի կողմից։ Սպանությունից առաջ նա նաև բռնաբարության փորձ է արել։

Յոհաննեսը մեղավոր է ճանաչվել սպանության մեջ և դատապարտվել 16 տարվա ազատազրկման և արտաքսման ազատ արձակվելուց հետո։

## Նախապատմություն
2010 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Էլին Կրանցը՝ քսանամյա շվեդուհի Ֆալչեպինգից, քնել է տրամվայում՝ վերադառնալով Գյոթեբորգում անցկացրած գիշերից հետո։ Տեսագրությունը ցույց է տվել, որ Կրանցին հետևել է մի տղամարդ, որը այնուհետև փորձել է բռնաբարել նրան և ծեծի ենթարկել մինչև մահ։ Կրանցի մարմինը, որը ծածկված էր հեմատոմիաներով, հայտնաբերվել է հաջորդ օրը Գյոթեբորգի Բիսկոպսգորդենի շրջանում։ Սեպտեմբերի 28-ին Գյոթեբորգի կենտրոնական կայարանում ձեռնարկվել է Եթովպիայի քաղաքացի Եֆրեմ Յոհաննեսի ձերբակալման գործողությունը, որը Շվեդիայում կեցության իրավունք ուներ։ Յոհաննեսի հագուստն ու արտաքինը նման են եղել անվտանգության տեսախցիկներում պատկերված տղամարդու տեսքին։ Բժշկական փորձաքննությունը ցույց է տվել, որ Կրանցի ԴՆԹ-ի նմուշները հայտնաբերվել են Յոհաննեսի հագուստի, իսկ Յոհաննեսի ԴՆԹ-ն՝ նրա մարմնի վրա։

## Դատական գործընթաց
Յոհաննեսը դատապարտվել է սպանության և բռնաբարության փորձի համար։ 2011 թվականի մարտին նա դատապարտվել էր 18 տարվա ազատազրկման և արտաքսման։ Սակայն նրանցից նա բանտարկության մեջ կանցկացնի միայն 16 տարի, քանի որ արտաքսման ենթակա անձանց նկատմամբ նման դեպքերում կիրառվում է ազատազրկման ժամկետը երկու տարով կրճատելու կանոնը։ Այս դատավճիռը բողոքարկվել է թագավորական դատարանում, քանի որ մեղադրյալը հայտարարել է իր անմեղության մասին։ Դատախազ Սթինա Լունդբերգը պնդել է, որ արարքը որակվի որպես ծանրացուցիչ հանգամանքներում բռնաբարություն և որպես պատիժ նշանակվի ցմահ բանտարկություն։ 2011 թվականի աշնանը Վերաքննիչ դատարանը ուժի մեջ է թողել նախնական դատավճիռը։ Թագավորական դատարանում դատավարության ժամանակ լուրեր են հայտնվել այն մասին, որ Յոհաննեսի կինն ու երեխաները լքել են Եվրոպան իրենց կյանքին սպառնացող սպառնալիքների պատճառով։ Էլին Կրանցի ծնողներին, նրա հինգ եղբայրներին ու քույրերին միասին 60 000 եվրոյի չափով բարոյական վնասի փոխհատուցում է շնորհվել։

Յոհաննեսը սկզբնապես բանտարկվել է Նորտելյեի սուպերմաքսիմալ անվտանգության բանտում, սակայն բանտախցիկի վրա հարձակումից հետո նրան տեղափոխել են Սալա քաղաքի Սալբերգաաստալտեն բանտ։ Իր պաշտոնավարման ընթացքում Յոհաննեսը մի քանի նախազգուշացում է ստացել կարգապահությունը խախտելու համար։

Էլին Կրանցը թաղվել է իր հայրենի Ֆալչեպինգ քաղաքի եկեղեցական գերեզմանատանը։ 2010 թվականի հոկտեմբերին ավելի քան հազար մարդ էր հավաքվել այն շրջանում, որտեղ նրա մարմինը գտել էին սպանվածի հիշատակը հարգելու և բռնության դեմ բողոքելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 սպանություններ
Կատեգորիա:Շվեդ կանայք
Օդալիսկա

**Օդալիսկա** կամ որոշ արտասանություններում **ադալիսկա** հայերենում նրանց կոչում են նաև տարփուհի ( / )։ Պալատական անառակ կամ հարեմում կին, որը ծառայում է միայն սեռական հաճույքների բավարարման համար, և չի արժանանում կնոջ կարգավիճակի։ Նրանք արաբական հասարակություններում ապրել են որպես սեռական ստրուկներ։
[thumbnail|300px|[Մարիանո Ֆորտունի (նկարիչ)|Մարիանո Ֆորտունի – *Օդալիսկան*]]

Օդալիսկա բառը ֆրանսիական ծագում ունի, որը փոխակերպվել է թուրքերենի՝ օդա (սենյակ) և լիսկա (աղջիկ կամ կույս)։ Օդալիսկանները հարեմի դասակարգի ամենացածր կանայք էին, որոնք ծառայում էին սուլթանին և հարճերին ո՛չ որպես տնային ծառաներ, այլ սեռական։ Օդալիսկաններին սովորաբար նվիրում էին որպես կենդանի նվեր։

### Պատմություն
Օդալիսկանները պալատներում հագնվում էին որպես տղամարդ ծառայողներ, այնպիսի հագուստով ինչպես պալատական տղամարդ ծառայողները։ Հարեմում ապրելու պայմանները նրանց համար բավական խիստ էին, նրանք չէին ստանում նվերներ, ինչպես մնացյալ կանայք, և չէին արժանանում սիրալիր վերաբերմունքի։ Միայն բացառիկ տաղանդների՝ երգեցողության, գիտելիքների պարագայում սուլթանի կամ տղամարդու կողմից կարող էր բարձրացվել օդալիսկայի կարգավիճակը։ Մեր օրերում արաբական մշակույթում օդալիսկա տերմինը գործածում են որպես վիրավորանք՝ թեթև բարքի տեր կանանց մատնանշելիս։

### Արվեստում
Բավական տարածում գտավ 19-րդ դարում Օսմանյան կայսրության մասին նկարները և դրանց թվում նաև օդալիսկանների պատկերումը։ Նրանց սովորաբար պատկերում էին արևելյան հագուստով, գեղեցիկ ինտերիերով և կիսամերկ, սովորաբար պառկած։ Ավելի հայտնի կտավ է Դոմինիկ Էնգրի  Գլխավոր տարփուհին (նկար)։

[alt=|thumb|[Դոմինիկ Էնգր, Grande Odalisque]]
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սեքս և հասարակություն
Կատեգորիա:Կանանոց
Կատեգորիա:Օսմանյան հասարակություն
Պանդա թեյ

**Պանդա թեյ կամ պանդայի պարարտված թեյ,** թեյի տեսակ է, որը մշակվում է  Յաան, Սիչուան լեռներում և պարարտվում են պանդաների գոմաղբից։ Երբ այն պաշտոնապես հայտնվեց շուկայում 2012 թվականի ապրիլին, հավանաբար ամենաթանկ թեյն էր աշխարհում, և 50 գրամը (մոտավորապես 16 բաժակ թեյ) վաճառվում էր 3500 դոլլարով, կամ 200 դոլարով (130 ֆունտ)։ Տեղական պանդա թեյի ձեռներեց Ան Յանշին պնդում է, որ այս թեյը առողջարար է՝ հաշվի առնելով այն փաստը, որ պանդաները սնվում են միայն վայրի բամբուկով և կլանում են սննդանյութերի ընդամենը 30% -ը, այն խրախուսում է «օրգանական պարարտանյութերի վերամշակման և օգտագործման մշակույթը»։ Գնի ահռելի բարձրացումը, իհարկե, կապված է պանդաների կորստի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինական թեյ
Նրա շուրթերից ներքև

**«Նրա շուրթերից ներքև»** (), կանադական էրոտիկ ռոմանտիկ ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2016 թվականին։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Էյփրիլ Մալենը և սցենարիստը՝ Ստեֆանի Ֆաբրիզին։ Պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Տորոնտոյի 41-րդ կինոփառատոնի ժամանակ։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունը ծավալվում է երեք օրվա ընթացքում և պատմում է բոլորովին տարբեր երկու կանանց մասին, որոնք սիրահարվում են միմյանց։ Ժասմինը Տորոնտոյում իր փեսացուի հետ ապրող նորաձևության ամսագրի խմբագիր է։ Ուրբաթ երեկոյան Ժասմինը, իր լավագույն ընկերուհու՝ Քլերի հետ գտնվելով քաղաքում, հանդիպում է Դալասին, որը վերջերս է ընդհատել իր հարաբերությունները։ Ժասմինը սիրահարվում է խորհրդավոր կնոջ, որն աշխատում է թիմի հետ, Ժասմինի տան հարևանությամբ։ Պատահական հանդիպումը վերածվում է մեծ ցանկության, երբ Ժասմինը Դալասին ավելի լավ է ճանաչում, նրանք զբաղվում են սեքսով։ Անկախ նրանից, որ Ժասմինը պայքարում է իր զգացմունքների հետ մեկ այլ կնոջ հետ սեռական կապի պատճառով, նա վախենում է, որ Դալասի հետ իր հանդիպումը կարող է կործանել իր նշանադրությունը փեսացուի հետ, եթե դա երբևէ նրան հայտնի դառնա։

## Դերերում
* Էրիկա Լինդեր՝ Դալաս  
* Նատալի Կրիլ՝ Ժասմին 
* Թոմի Էմբեր Փիրի՝ Քուին 
* Էլիս Բաուման՝ Բրիջեթ
* Մեյքո Նգուեն՝ Ժոսլին 
* Մելանի Լեյշման՝ Քլեր  
* Սեբաստյան Պիժոտ՝ Ռայլի  
* Դանիելա Բարբոսա՝ Դեզիրե

## Արտադրություն
Ֆիլմը նկարահանվել է Տորոնտոյում 2015 թվականին երեք ու կես շաբաթվա ընթացքում՝ ամբողջությամբ կանանց նկարահանող խմբի հետ, իսկ պրեմիերան կայացել է Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում 2016 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* AfterEllen Interviews «Below Her Mouth» Cast and Director at Los Angeles Premiere

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Տորոնտոյում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Տորոնտոյում
Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների կանադական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական մելոդրամա ֆիլմեր
Ուայքատո (գետ)

**Ուայքատո** (), գետ Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային կղզում։ Այդ երկրի ամենաերկար գետն է. ունի մոտավորապես 425 կիլոմետր երկարություն։ Անվանումը մաորիական ծագում ունի և թարգմանաբար նշանակում է «հոսող ջուր»։ Տեղաբնիկները սրբացրել են գետը և իրենց ցեղային հավաքատեղիներն ու սրբավայրերը կառուցել են նրա ափերին։

## Համառոտ տեղեկատվություն
Ուայքատոյի ակունքն ընկած է Նոր Զելանդիայի ամենաբարձր լեռան՝ Ռուապեհուի արևելյան լանջին, սնվում է գլխավորապես Մանգատոետոենուի (նախկին անվանումը՝ Ուայքատո) սառցադաշտի հալոցքի ջրերով։ Իջնելով սարալանջից՝ գետն ուղղվում է դեպի հյուսիս, անցնում Թուրանգի քաղաքն ու մուտք գործում Նոր Զելանդիայի ամենամեծ լիճը՝ Թաուպոն, որի մերձակայքում ստեղծվել է արհեստական լճերի, թունելների ու ջրանցքների մի ընդարձակ համակարգ՝ դաշտերը ոռոգելու, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիա արտադրելու նպատակով։

Թաուպո լիճը հատելով նրա հյուսիսային մասով՝ Ուայքատոն նույնանուն՝ Թաուպո քաղաքի մոտ դուրս է գալիս լճից և հոսում հյուսիսարևելյան ուղղությամբ։ Շուրջ 40 կիլոմետր ցամաքով հոսելուց հետո հատում-անցնում է Օհակուրի, Աթիամուրի, Ֆակամարու, Մարաեթայի, Ուայփափա, Արափունի, Քարապիրո լճերը՝ իր ճանապարհին ընդունելով մի շարք վտակներ։

Թասմանյան ծովը թափվելուց առաջ՝ գետաբերանի մոտ գտնվող Պորտ Ուայքատո քաղաքի մերձակայքում գետին միանում է նրա վերջին վտակը՝ Արարոան։ Ուայքատո գետի ափին ընկած խոշոր բնակավայրերից է Համիլտոն քաղաքը, որ մեծությամբ չորրորդն է Նոր Զելանդիայում։ Գետը ձկնառատ է (կա շուրջ երեք տասնյակ ձկնատեսակ). տարածված են հատկապես ծիածանագույն կարմրախայտն ու օձաձուկը (օձաձկան և այլ ձկնատեսակների արդյունաբերական որս է մինչև իսկ իրականացվում) : Ի դեպ, օձաձուկը մաորիների սննդակարգի հիմնական բաղադրիչն է եղել ավանդաբար։

## Ուշագրավ փաստեր
*Քարապիրո լճում պարբերաբար անցկացվում են թիավարության և կարթով ձկնորսության մրցումներ։
*Ուայքատո գետի տեսարժան վայրերից է Հուկա Ֆոլս ջրվեժը։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * 

Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի գետեր
Legends Never Die

**Legends Never Die** (), ամերիկացի ռեփեր Juice Wrld-ի երրորդ և նրա մահվանից հետո թողարկված առաջին ստուդիական ալբոմը։ Այն թողարկվել է 2020 թվականի հուլիսի 10-ին՝ Grade A Productions և Interscope Records լեյբլների միջոցով։

## Պատմություն
2020 թվականի հունվարին՝ Juice Wrld-ի մահվանից մեկ ամիս անց, հաղորդվել է, որ ռեփերի մահվանից առաջ ձայնագրվել է առնվազն երկու հազար երգ։ Դրանցից 26-ը թողարկվել են SoundCloud հարթակում՝ «999 WRLD» օգտատիրոջ կողմից։ Ռեփերի լեյբլը (Grade A) և ընտանիքը հայտարարություն են տարածել՝ կապված նրա չթողարկված երաժշտության մասին․

2020 թվականի մայիսի 4-ին Juice-ի ընկերուհին՝ Ալլի Լոթին հայտարարել է «The Outsiders» ալբոմի մասին, որը Juice-ը նախատեսում էր թողարկել որպես իր հաջորդ ալբոմ։ Այնուամենայնիվ, Juice Wrld-ի լեյբլը և սգացող ընտանիքը որոշել են հետաձգել ալբոմի թողարկումը և սկզբնապես թողարկել 15 երգերից բաղկացած «Legends Never Die» ալբոմը, որի մասին հայտարարվել է 2020 թվականի հուլիսի 7-ին։ Ալբոմի մասին հայտարարելուց երկու օր անց ռեփերի մենեջեր Lil Bibby-ն ակնարկել է ալբոմի դելյուքս տարբերակի թողարկման մասին այն բանից հետո, երբ երկրպագուները ավելի շատ երգեր պահանջեցին։

## Առաջխաղացում
«Righteous»-ը թողարկվել է 2020 թվականի ապրիլի 24-ին՝ որպես ալբոմի գլխավոր սինգլ։ Trippie Redd-ի մասնակցությամբ «Tell Me U Luv Me» սինգլը թողարկվել է մայիսի 20-ին։ Հոլզիի մասնակցությամբ «Life's a Mess» սինգլը թողարկվել է հուլիսի 6-ին։ Մարշմելլոյի մասնակցությամբ «Come & Go» սինգլը թողարկվել է հուլիսի 9-ին։ Ալբոմի հինգերորդ՝ «Wishing Well» սինգլը  ժամանակակից ռիթմերի ռադիո է ուղարկվել 2020 թվականի հուլիսի 28-ին։ Կանադացի երգիչ The Weeknd-ի մասնակցությամբ «Smile» երգը թողարկվել է 2020 թվականի օգոստոսի 7-ին, որպես ալբոմի վեցերորդ սինգլ։

## Երգացանկ

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 ալբոմներ
Կատեգորիա:Հետմահու ալբոմներ
Ջեսսի Ռուտերֆորդ

**Ջեսսի Ջեյմս Ռուտերֆորդ** (, ), նաև հայտնի է որպես **Ջեսսի**,, ամերիկացի երգիչ, երգահան, ռեփեր և դերասան։ Հանդիսանում է ամերիկյան The Neighbourhood ռոք խմբի վոկալիստ։ Խմբի գործընկերների հետ միասին Ռուտերֆորդը գրել է Billboard Alternative Songs չարթը գլխավորած «Sweater Weather» հիթը, որը 2014 թվականին ԱՄՆ-ում երկու պլատինե հավաստագիր է ստացել։

## Ֆիլմագրություն

## Սկավառակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչ-երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Չարլզ Դերոու

**Չարլզ Բրեյս Դերոու** (, ), գյուտարար, «Մոնոպոլիա» խաղի ստեղծող և առաջին վաճառող։

## Կենսագրություն
Ջեռուցման սարքավորման վաճառող և տեղադրող Չարլզ Դերոուն ապրում էր Փենսիլվանիա նահանգի Ջերմանթաուն քաղաքում, երբ 1929 թվականին՝ բորսայի փլուզումից հետո, սկսվել է Մեծ ճգնաժամը։ 1933 թվականին նա գյուտ է գրանցել, որի համար նախատիպ է ծառայել Էլիզաբեթ Մեգիի արտոնագրած տնտեսական՝ «Հողատերերի խաղը»()։ Խաղերը տարբերվում էին այն բանով, որ Դերոուն նախատիպից հեռացրել է Մեգիի բոլոր քաղաքական կատակները, որոնց պատճառով խաղը չէր ստացվում հրապարակվել, և նկարել է դաշտում կարմիր՝ Go սլաքը։

Գյուտն անհաջող ներկայացվել է «Փարկեր Բրազերս» () ընկերության ղեկավարությանը՝ որպես «Մոնոպոլիա» խաղի նախագիծ։ Ընկերության կողմից մերժում ստանալուց հետո Դերոուն կատարելագործել, անձամբ արտադրել և մերձակա Ֆիլադելֆիա քաղաքում վաճառել է «Մոնոպոլիա» խաղի առաջին մի քանի հազար կոմպլեկտները։ Խաղի առաջին թեստավորողները Դերոուի գործազուրկ ընկերներն ու նրա կինն էին։

Ըստ համակարգչային խաղերի ծրագրավորող Սիդ Մեյերի՝ «Civilization» խաղի ստեղծման ժամանակ օգտագործվել են Չարլզ Դերոուի էվրիստիկական մոտեցումը և «Մոնոպոլիա» խաղի հիմնական գաղափարները։

Դերոուն մահացել է 1967 թվականի օգոստոսի 28-ին Փենսիլվանիա նահանգի Բաքս շրջանում գտնվող իր տանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 29 մահեր
Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա քաղաքում ծնվածներ
Աստերեոմետր

**Աստերեոմետր** (-ը հունարեն aster բառից աստղ է, իսկ metron-ը՝ չափ) աստղագիտական գործիք, որը գրաֆիկորեն պատկերում է երկնային մարմինների ծագման ու մայրամուտի ժամանակը, եթե հայտնի են դրանց անկումը և երկնոլորտի միջով դրանց անցման պահը(կամ ուղիղ վերելք)։

right|300px

Փարիզի ակադեմիայի գրություններում Է. Ժորան () նկարագրել է իր հորինած գործիքը։ Այն շարժական շրջան է, որը բաժանված է 24 ժամ ու րոպեների, կազմված իր կենտրոնի մոտ. երկու թևերի միջև շարժվող քանոնը ինքն իրեն զուգահեռ է լինում այնպես, որ այն կտրում է աղեղը, որը հավասար է օրվա երկարությանը՝ շրջանի գծի վրա։

Լծակները, որոնց միջև քանոնը շարժվում է, կես օրվա աղեղների աղյուսակի միջոցով բաժանված են անկման աստիճաններ, այնպես որ անկման տակ դրված քանոնը կտրում է օղակի ամենօրյա աղեղը. այնուհետև գործիք է բերվում ժամի տակ, այսինքն՝ անցումը փայլում է երկնոլորտի միջոցով, և քանոնը շրջանի մի կողմում ցույց կտա վերելքը, իսկ մյուս կողմից՝ աստղի մուտքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  J.-M. Faddegon, Boizard de Guise, *L'astéréomètre de Jeaurat*, L'Astronomie, 1936, pp.&nbsp;553–559

Կատեգորիա:Աստղագիտական գործիքներ
Խոսե Օսկար Ֆլորես

**Խոսե Օսկար Ֆլորես** (, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, ֆուտբոլային մարզիչ։

## Ակումբային կարիերա
Խոսե Օսկար Ֆլորեսն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է «Վելես Սարսֆիլդ» ակումբում 1990 թվականին, որտեղ հասել է մեծ հաջողությունների։ Ակումբի կազմում նա նվաճել է յոթ տիտղոս, այդ թվում երեք անգամ հաղթել է ազգային առաջնություններում, 1994 թվականին նվաճել Լիբերտադորեսի գավաթը և Միջմայրցամաքային գավաթը։

1996 թվականին Ֆլորեսը տեղափոխվել է իսպանական «Լաս Պալմաս» ակումբ, որը հանդես էր գալիս Իսպանիայի երկրորդ դիվիզիոնում․ վճարվել է  ակումբի համար ռեկորդային գումար՝ 500 մլն պեսետա։ Երկրորդ մրցաշրջանում Խոսե Օսկարը խփել է 21 գոլ և Կանարյան կղզիների ակումբին օգնել դուրս գալ առաջին դիվիզիոնի փլեյ-օֆֆ, սակայն այնտեղ «Լաս Պալմասը» պարտվել է «Ռեալ Օվիեդո» ակումբին (3-4 երկու հանդիպումների արդյունքում)։

1998 թվականին Խոսե Օսկար Ֆլորեսը Մանուել Պաբլոյի հետ տեղափոխվել է «Դեպորտիվո Լա Կորունյա»։ Այն հանգամանքի շնորհիվ, որ ակումբում ձևավորվել է հարձակողական ուժեղ եռյակ (Ֆլորես, Պեդրու Պաուլետա և Ռոյ Մակայ), 1999/00 մրցաշրջանում ակումբն առաջին անգամ դարձել է Լա Լիգայի չեմպիոն։ Նույն թվականի փետրվարի 6-ին Ֆլորեսը Ֆլորեսը հանդիպման 69-րդ րոպեին փոխարինել է Ջալմինյային «Դեպորտիվոյի»՝ Մադրիդի «Ռեալի» դեմ հաղթական խաղում, որն ավարտվել է 5։2 հաշվով։

Հետագայում Ֆլորեսը խաղացել է «Ռեալ Վալյադոլիդ», «Մալյորկա» և «Սյուդադ դե Մուրսիա» աումբներում, ինչից հետո վերադարձել է արգենտինական «Ինդեպենդենտե» 2004 թվականին։

2006 թվականին Ֆլորեսը, որը հանդես էր գալիս «Ալդոսիվիում», հայտարարել է խաղացողի կարիերան ավարտելու մասին, սակայն հաջորդ տարվա մարտին Մատիաս Ալմեյդայի հետ տեղափոխվել է նորվեգական «Լյուն»։ Այնտեղ Խոսե Օսկարն խաղացել է ընդամենը 45 րոպե Նորվեգիայի գավաթի խաղարկության առաջին փուլում, ինչից հետո ավարտել է կարիերան։

## Մարզչական կարիերա
2009 թվականին Ֆլորեսը դարձել է «Վելես Սարսֆիլդի» գլխավոր մարզչի՝ Ռիկարդո Գարեկայի օգնական։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 26-ին՝ Կարեկայի հեռանալուց հետո, Խոսե Օսկարը զբաղեցրել է արգենտինական ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնը։

## Ձեռքբերումներ
### Որպես խաղացող
 **Վելես Սարսֆիլդ**

* Արգենտինայի չեմպիոն –  Կլ. 1993, Ապ. 1995, Կլ. 1996
* Լիբերտադորեսի գավաթակիր – 1994
* Միջմայրցամաքային գավաթի դափնեկիր – 1994
* Միջամերիկյան գավաթի դափնեկիր – 1996
* Լիբերտադորեսի Սուպերգավաթի դափնեկիր – 1996

 **Դեպորտիվո**
* Իսպանիայի չեմպիոն – 1999/00
* Իսպանիայի Սուպերգավաթի դափնեկիր – 2000

 **Մալյորկա**
* Իսպանիայի գավաթի դափնեկիր – 2002/03

### Որպես մարզիչ
**Վելես Սարսֆիլդ**
* Արգենտինայի Սուպերգավաթի դափնեկիր – 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Vélez official profile 
*Argentine League statistics 
*BDFutbol profile

Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինդեպենդիենտեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լաս Պալմասի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալյորկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վելես Սարսֆիլդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Paenda

**Գաբրիելա Հորն** (), առավել հայտնի որպես **Paenda** (հաճախ ոճավորվում է որպես **Pænda**), ավստրիացի երգչուհի, երգահան և երաժշտական պրոդյուսեր։ Ներկայացրել է Ավստրիան Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթում՝ «Limits» երգով։

## Կյանք և կարիերա
Գաբրիելան ծնվել է 1988 թվականի հունվարին Դիխլանդսբերգում, Շտիրիա (Ավստրիա)։ Սկսել է երգչախմբում երգել իր հայրենի քաղաքում՝ վեց տարեկան հասակում։ Տասնչորս տարեկան հասակում սկսել է գրել երգեր երգել տարբեր փոփ-ռոք խմբերում։ Հաճախել է կիթառի և դաշնամուրի դասերի և  20 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Վիեննա՝ փոփ և ջազ երաժշտություն սովորելու Վիեննայի երաժշտության ինստիտուտում, որտեղ գերազանցությամբ ավարտեց 2013 թվականին։

2016 թվականից պաշտոնապես սկսել է զբաղվել երաժշտությամբ որպես Paenda։ Նրա առաջին սինգլը՝ «Waves», թողարկվել է 2016 թվականի վերջին և մեծ ուշադրություն է գրավել։ Մեկ տարի անց, 2018 թվականի հունվարին, թողարկվել է նրա երկրորդ «Good Girl» սինգլը, կարճ ժամանակ անց՝ 2018 թվականի փետրվարի 2-ին, Wohnzimmer Records-ում թողարկվել է նրա առաջին դեբյուտային «EVOLUTION I» ալբոմը։ Իր առաջին ալբոմի վրա երաժիշտը ծախսել է երկու տարի։ Տասներկու երգեր են ստեղծվել հիմնականում իր սեփական տան ստուդիայում։

### Եվրատեսիլ
2019 թվականին երաժշտական փորձագետների մի խումբ Panda-ին ընտրել են որպես Ավստրիայի ներկայացուցիչ Թել Ավիվում կայացած «Եվրատեսիլ 2019» մրցույթում։ «Limits» (Սահմաններ) երգով երգչուհին կիսաեզրափակչում գրավեց 17-րդ տեղը։

### Սկավառակագրություն
#### Ալբոմներ

* 2018. *Evolution I*
* 2019. *Evolution I* *I*

#### Սինգլներ
* 2017: *Waves*
* 2018: *Good Girl*
* 2018: *Paper-thin*
* 2019: *Limits*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ավստրիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Ավստրիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Արտափրենես (Արտափրենեսի որդի)

**Արտափրենես II** (), Արտափրենեսի որդին, Դարեհ I Մեծի եղբորորդին և Աքեմենյան տերության հրամանատարներից մեկը։ Նա եղել է Լիդիայի սատրապը մ․թ․ա․ 492-մոտ 480 թվականներին։

thumb|Արտափրենես II-ը եղել է Լիդիայի և Հոնիայի սատրապը|ձախից

Նա Դատիսի հետ միասին նշանակվել է Դարեհի կողմից կազմակեպված առաջին ներխուժմանը դեպի Հունաստան, որի նպատակն էր Աթենքի ու Երետրիայի պատժումը, քանի որ նրանք մասնակցություն էին ցուցաբերել Հոնիական ապստամբությանը։ Արտափրենեսը և Դատիսը պաշարում և ավերում են Երետրիան, սակայն մ․թ․ա․ 490 թվականին Մարաթոնի ճակատամարտում պարտություն են կրում աթենացիներից։

Տասը տարի անց Արտափրենեսը հիշատակվում է որպես լիդիացիների և մյուսիացիների առաջնորդ պարսիկների՝ դեպի Հունաստան կազմակերպած երկրորդ արշավանքի ժամանակ։

## Տես նաև

*Արտափրենես
*Դատիս
*Հույն-պարսկական պատերազմներ
*Պարսիկների առաջին ներխուժումը Հունաստան
*Մարաթոնի ճակատամարտ
*Դարեհ I Մեծ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 6-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի մահեր
Կատեգորիա:Աքեմենյաններ
Կատեգորիա:Մարաթոնի ճակատամարտ
Կատեգորիա:Աքեմենյան հրամանատարներ
Կատեգորիա:Լիդիայի աքեմենյան սատրապներ
Եկատերինա Օսադչայա

**Եկատերինա Ալեքսանդրովնա Օսադչայան** (, ), ուկրաինացի լրագրող, հեռուստահաղորդավարուհի և մոդել։ «Աշխարհիկ կյանք» հաղորդաշարի հաղորդավարը։ Դպրոցական տարիներին (13-18 տարեկան) աշխատել է Արևմտյան Եվրոպայում մոդելավորման բիզնեսում, 18 տարեկանում վերադարձել է Ուկրաինա։

## Կենսագրություն
Կատյա Օսադչայան ծնվել է 1983 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Կիևում։ Հայրը՝ Օսադչի Ալեքսանդր Վլադիմիրովիչը, «Կիևպրիբոր» արտադրական պետական ասոցիացիայի գլխավոր տնօրենն է։ Մայրը՝ Աննա Պավլովնան, տնային տնտեսուհի է, մասնագիտությամբ՝ գրադարանավար։ Կատյան ունի կրտսեր եղբայր։

Դպրոցական տարիներին Կատյան զբաղվել է երաժշտությամբ և պարով (պարել է «Սոկոլատա» խորեոգրաֆիկ անսամբլում)։ 13 տարեկան հասակում սկսել է մասնագիտական մոդելավորման գործունեությունը և ավարտել «Բագիրա» մոդելների դպրոցը։ 14 տարեկան հասակում՝ իններորդ դասարանն ավարտելուց հետո, երեք ամիս նկարահանվել է Տոկիոյում։ Ավելի ուշ նկարահանվել է նաև Գերմանիայում, Անգլիայում և Ֆրանսիայում։  

18 տարեկանում Կատյան ավարտել է մոդելային գործունեությունը և վերադարձել Ուկրաինա։ Ամուսնացել է պատգամավոր Օլեգ Պոլիշչուկի հետ և 2002 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Իլյան։ Նույնիսկ հղիության ընթացքում Կատյան որոշել է իրեն նվիրել հեռուստատեսային լրագրությանը։ Ուկրաիներենի վատ իմացության պատճառով երեխայի ծնվելուց չորս ամիս անց հաճախել է դասընթացների՝ խոսքի, առոգանության, ձայնի մշակման հմտություններ մշակելու համար։ Հեռակա ավարտել է Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։

2005 թվականին Կատյան դարձել է «Տոնիս» հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Աշխարհիկ քրոնիկները» նախագծի հաղորդավարը։ 2007 թվականին դարձել է «Աշխարհիկ կյանք» ծրագրի հաղորդավարը։

2009 թվականին մասնակցել է «Ես պարում եմ քեզ համար» ծրագրի երկրորդ եթերաշրջանին։ 2012 թվականին դարձել է «Ուկրաինայի ձայնը» շոուի հաղորդավարը։ 2012 թվականին՝ «Մանուկների ձայնը» շոուի ժամանակ, օգնել է երեխաներին հաղթահարել հուզմունքը բեմ բարձրանալուց առաջ։

## Անձնական կյանք
Կատյա Օսադչայան 2001 թվականին ամուսնացել է գործարար և պատգամավոր Օլեգ Պոլիշչուկի հետ։ 2002 թվականի սեպտեմբերին ծնվել է նրանց որդին՝ Իլյան։ 2004 թվականին զույգը բաժանվել է։

2017 թվականից ամուսնացած է հեռուստահաղորդավար, դերասան Յուրի Գորբունովի հետ։ 2017 թվականի փետրվարի 18-ին զույգն ունեցել է որդի։

## Մրցանակներ և նվաճումներ
2007 թվականին Եկատերինա զբաղեցրել է 96-րդ հորիզոնականը «Ուկրաինայի 100 ամենաազդեցիկ կանանց» վարկանիշում, ըստ Focus ամսագրի վարկածի, իսկ 2013 թվականին եղել է 64-րդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մոդելներ
Ապամեայի պայմանագիր

[thumb|right|250px|Փոքր Ասիայի քարտեզը Ապամեյի պայմանագրի կնքումից հետո, [Պերգամոնի թագավորություն (բաց կապույտ) և Հռոդոսի (բաց կանաչ) տարածքային աճ]]

**Ապամեայի պայմանգիր**, մ․թ․ա․ 188 թվականին Հռոմեական հանրապետության և Անտիոքոս III-ի՝ Սելևկյան տերության տիրակալի միջև կնքված հաշտության պայմանագիր։ Այն կնքվել է Թերմոպիլեի (մ․թ․ա․ 191 թվական), Մագնեսիայի (մ․թ․ա․ 190 թվական) ճակատամարտերում տարած հաղթանակներից հետո, ինչպես նաև այն ժամանակ, երբ հռոմեական ու հռոդոսյան նավատորմը հաղթանակի է հասել սելևկյան նավատորմի նկատմամբ։

Ըստ Ապպիանոսի՝ պայմանագիրը Անտիոքոս III-ին պարտավորեցրել է հրաժարվել եվրոպական տիրույթներից, ինչպես նաև Տավորսի լեռներից արևմուտք ընկած տարածքներից։ Նա նաև պետք է հանձներ իր ունեցած բոլոր մարտական փղերը, ունենար սահմանափակ թվով՝ ընդամենը 12 ռազմանավ, որպեսզի իր հպատակներին պահեր հսկողության տակ, սակայն նրան թույլատրված էր ավելի շատ ռազմանավեր կառուցել, եթե հարձակում իրականացվեր։ Անտիոքոսին արգելվել է նաև հռոմեական տիրապետության տակ գտնվող տարածքներից վարձկաններ հավաքագրել։ Անտիոքոսը պարտավոր էր տալ 20 գերիներ, որոնց պետք է ընտրեին հռոմեական կոնսուլները։ Այդ գերիները պետք է փոփոխվեին յուրաքանչյուր 3 տարին մեկ, բացի Անտիոքոսի որդին։ Ապագայում նա չպետք է ունենար փղեր և պատերազմի համար պետք է վճարեր ռազմատուգանք՝ 500 էվբեական տաղանդ, իսկ երբ հռոմեական սենատը վավերացներ պայմանագիրը, ևս 2500 տաղանդ։ Բացի այդ՝ 12 տարիների ընթացքում Սելևկյան տերույթունը պետք է վճարեր ևս 12 հազար տաղանդ․ յուրաքանչյուր տարեկան վճարը պետք է առաքվեր Հռոմ։ Նա ստիպված էր հանձնել նաև իր թշնամիներից խլված գերիներին և թշնամու դասալիքներին, ինչպես նաև Եվմենոս II-ին՝ Պերգամոնի արքային, պետք է վերադարձվեր այն ամենը, ինչ մնացել է այն ունեցվածքից, որը Անտիոքոսը ձեռք էր բերել Ատտալոս I-ի՝ Եվմենոս II-ի հոր, հետ համաձայնությունից։

Հռոմեացիները Փոքր Ասիայի մեծ մասի վերահսկողությունը հանձնում է Եվմենոս II-ին։ Անտիոքոսը պահպանել է Կիլիկիան, իսկ Լիկիայի ու Կարիայի մեծ մասը դարձել է Հռոդոսի իշխանության տիրույթներ։ Հելլենական արքաները հիմնականում իրենց կյանքի ընթացքում պահպանում էին իրենց ընդունած պայմանագրերի կետերը, քանի որ դա պատվի խնդիր էր։ Այնուամենայնիվ, նրանց ժառանգները իրենց պարտավորված չէին զգում պահպանել իրենց նախնիների ընդունած պայմանագրերի պայմանները։ Այս պայմանագրի ռազմածովային ուժերի մասին կետը չի պահպանվել, սակայն մնացած կետերը պահպանվել են։

Պայմանագիրը կնքվել է Ապամեայում (Փռյուգիա)։ Այն թույլ է տվել հռոմեացիներին ընդարձակել իրենց քաղաքական ազդեցության հեգեմոնիան դեպի Միջերկրական ծովի արևելյան ավազան։

## Աղբյուրներ

*Polybius of Megalopolis, *[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/home.html World History]*, 21.42: text of the treaty
*Appian of Alexandria, *[https://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_syriaca_00.html Syriaca] *, 39 : text of the treaty
*Titus Livy,  *Ab Urbe Condita, 38:*

Կատեգորիա:Հաշտության համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 188
Կատեգորիա:Հռոմեական Ասիա
Կատեգորիա:Հռոմեական հանրապետության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Սելևկյան տերության պայմանագրեր
Բարբարա Բերրի

**Բարբարա Բերրի** (, ), ամերիկացի դերասանուհի և մանկագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բարբարա Էնն Բերման անունով, Չիկագոյում, հրեաների ընտանիքում։

1955 թվականին իր դեբյուտն է նշել թատերական բեմում և հեռուստատեսությունում։

1964 թվականին «Մեկ կարտոֆիլ, երկու կարդոֆիլ» ֆիլմում դերի համար Բերրին արժանացել է Կաննի կինոփառատոնի լավագույն կանացի դեր մրցանակին։ «Հեռանալով» ֆիլմում դերի համար 1979 թվականին դերասանուհին առաջադրվել է Օսկար մրցանակին, իսկ մեկ տարի անց հաջողությամբ կատարել է Հարիեթ Բենջամինի դերը «Շարքային Բենջամին» ֆիլմում։ 1996-2000 թվականներից Բերրին խաղացել է Բրուք Շիլդսի հերոսուհու տատիկի դերը «Անկանխատեսելի Սյուզանը» սիթքոմում։

1964 թվականին դերասանուհին ամուսնացել է Ջեյ Հարնիքի հետ, որից ունեցել է երկու երեխա։ Նրանց ամուսնությունը տևել է մինչև 2007 թվականը, մինչև ամուսնու մահը։ Բերրիի մոտ ախտորոշվել է կոլոռեկտալ քաղցկեղ, որը նա հաջողությամբ բուժել է։ Դերասանուհին դեռահասների համար երկու՝ «Lone Star» (1989) և «Adam Zigzag» (1995) վեպերի հեղինակն է։

Բարբարա Բերրին հիշատակվել է Քրիստին Լավինի «The Moment Slipped Away» երգում։

## Պարգևներ
*  1964 թվական՝ Կաննի կինոփառատոն, լավագույն կանացի դեր («Մեկ կարտոֆիլ, երկու կարտոֆիլ» ֆիլմի համար)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Barbara Barrie papers, 1949–2008, held by the Billy Rose Theatre Division, New York Public Library for the Performing Arts
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Սյուզան Բեռնե

**Սյուզան Բեռնե** (, ), ամերիկացի գրող։ Օրանժ գրական մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ջորջթաունի համալսարանի դասավանդողի ընտանիքում, մայրը հոգեբան էր։ Սովորել է Ջորջթաունի դպրոցում։ Սովորել է Հարվարդի համալսարանում, ավարտել է Ուեսլեյան համալսարանը Կոնեկտիկուտում, այնուհետև Այովայի համալսարանին կից գրողների սեմինար։

Բոստոնի քոլեջի անգլերենի պրոֆեսոր է։

Մի քանի տարի ապրել է Կալիֆորնիայում, որտեղ նա փոխել է տարբեր աշխատատեղեր, սկսած` Hollywood Reporter թերթի սրբագրիչից մինչև Սան Ֆրանցիսկոյի ռեստորանի սեփականատեր, միևնույն ժամանակ գրելով մի քանի թերթերի համար և սկսել է հրատարակել իր պատմվածքները։

1986 թվականին դասախոսություններ է կարդացել Հարվարդի համալսարանում։ Համագործակցում է Նյու Յորք Թայմսի գրական տեսության բաժնի հետ, գրում է էսսեներ և հոդվածներ` «Ճանապարհորդությունների» սյունակի համար։ Հրատարակել է մի շարք էսսեներ տարբեր ամսագրերում, այնպես, ինչպես «Վոգը», «Allure»-ն և այլն։

Ներկայումս ապրում է Բոստոնում, իր իրավաբան ամուսնու և երկու աղջիկների հետ։

## Ստեղծագործություններ
Նրա դեբյուտային «A Crime in the Neighborhood» վեպը հրատարակվել է 1997 թվականին։ 1999 թվականին վեպը հրատարակվել է Մեծ Բրիտանիայում և շահել է «Օրանժ» գրական մրցանակը։

Ժյուրիի անդամները այն անվանել են` «*հազվագյուտ որակի հիանալի վեպ*»։

## Աշխատանքներ
**Ladies, Gentlemen, Friends and Relations*, University of Iowa, 1985
**A Crime in the Neighborhood: A Novel*, Algonquin Books, 1997, 
**The Ghost at the Table*, Algonquin Books, 1997, (reprint 2007, )
**A Perfect Arrangement: A Novel*, Algonquin Books, 2001, 
**Missing Lucile: Memories of the Grandmother I Never Knew*, Algonquin Books of Chapel Hill, 2010, 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Suzanneberne.net

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կարեն Վարդանյան (ՏՏ մասնագետ)

**Կարեն Դերենիկի Վարդանյան** (), տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի գործիչ, 2007 թվականից մինչև մահ Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԻՏՁՄ), այնուհետ՝ Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԱՏՁՄ) գործադիր տնօրեն։

## Կենսագրություն
### Կրթություն
Կարեն Վարդանյանը ծնվել է 1963 թվականին։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտը` որպես հիդրոինժեներ։ 2009 թվականին դասընթաց անցել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Հարվարդի համալսարանի Քենեդու կառավարման դպրոցում։

### Գործունեություն
Կարեն Վարդանյանն Արցախյան շարժման առաջին օրերից զբաղվել է ակտիվ հասարակական, քաղաքական գործունեությամբ։ 1988 թվականի հունիսին համախոհների հետ հիմնադրել է Հայաստանի «ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՄԻՈՒԹՅՈՒՆ» կուսակցությունը։ Մշտապես ընտրվել է կուսակցության ղեկավար խորհրդի կազմում՝ որպես արտաքին կապերի պատասխանատու։

Նրա նախաձեռնությամբ ու գործուն մասնակցությամբ են կազմակերպվել ու իրականացվել Արցախի վերամիավորման մասին որոշման, Հայաստանի անկախության հռչակագրի ու մի շարք այլ պատմական որոշումների ընդունման գործընթացները։

2002-2005 թվականներին Կարեն Վարդանյանը փոխտնօրեն է աշխատել Ձեռնարկությունների ինկուբատոր հիմնադրամում։ Հայաստանի առևտրի ու արդյունաբերության նախարարությունում՝ ղեկավարել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման վարչությունը։ 2007 թվականից եղել է Հայաստանի Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության, իսկ այնուհետև, 2019 թվականից՝ Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԱՏՁՄ) գործադիր տնօրենը։

Կարեն Վարդանյանը միջազգային մասշտաբի միջոցառումների կազմակերպման իր 25-ամյա գործունեության ընթացքում նախաձեռնել և իրագործել է մի շարք ծրագրեր, ինչպիսիք են Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համաշխարհային համաժողովը (WCIT2019), ԴիջիԹեք ամենամյա ցուցահանդեսը, Բիզնես ինովացիոն ֆորումը, Դիջիթեք բիզնես ֆորումը, Robotex Armenia ռոբոտաշինության մրցույթը, Անօդաչու թռչող սարքերի մրցույթը, Open Game խաղերի նախագծման մրցույթը, ապրիլյան պատերազմից հետո մոբիլիզացիայի ծրագիրը, զորացրվածների համար տեխնոլոգիական կրթության դասընթացերը («Բանակից ՏՏ»), Հայաստանում ռոբոտաշինության զարգացման և աջակցման ArmRobotics ծրագիրը և այլն։    

Կարեն Վարդանյանը 7 արտոնագրված գյուտերի հեղինակ է։

Կարեն Վարդանյանը հեղինակել և իրագործել է Արմաթ ինժեներական լաբորատորիաների նախագիծը, ինչպես նաև մեծ ներդրում ունեցել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մի շարք նախագծերի և տեխնոլոգիական ոլորտի զարգացման ռազմավարական ծրագրերի ստեղծման գործում։

Նա ներգրավված էր լայնածավալ նախագծերում, որոնք իրագործվում են գիտական, կրթական հաստատությունների, Ազգային ժողովի, Հայաստանի կառավարության, Համաշխարհային բանկի, UNDP-ի, USAID-ի, OSI-ի, Եվրասիական հանձնաժողովի, տեղական և միջազգային ՀԿ-ների կողմից։ Այդ նախագծերը միտված էին նոր ստարտափերի և էկոհամակարգի ձևավորմանը, ինժեներական ծառայությունների զարգացմանը, բարձր տեխնոլոգիական ծառայությունների և ռազմարդյունաբերության  առաջխաղացմանը։

Մահացել է երկարատև հիվանդությունից 2020 թվականի հուլիսի 10-ին Երևանում։

## Մրցանակներ
* 2019 թվականին արժանացել է Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ծառայությունների համաշխարհային դաշինքի (WITSA) «Նշանավոր անձ» (Eminent Person) մրցանակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Յուրիուս Վեկլենկո

**Յուրիուս Վեկլենկո** (, առավել հայտնի որպես **Jurijus**), լիտվացի երգիչ, ներկայացրել է Լիտվան Թել Ավիվում կայացած «Եվրատեսիլ 2019» երգի մրցույթում՝ «Run with the Lions» երգով։

## Կենսագրություն
Յուրիուս Վեկլենկոն ծնվել և մեծացել է Լիտվայի Կլայպեդա քաղաքում ուկրաինա-լիտվական ընտանիքում։ Սովորել է Կլայպեդայի համալսարանի զբոսաշրջության մասնագիտությամբ։

Յուրիուսն իր երաժշտական կարիերան սկսել է Վիլնյուսում։ 2010 թվականին մասնակցել է «Լիտվայի տաղանդները» շոուին (), որտեղ ընդգրկվել է լավագույն տասնյակում։ 2012 թվականի ձմռանը մասնակցել է Լիտվայի «Եվրատեսիլ»-ի ազգային ընտրությանը`«Tu ne viena» դեբյուտային երգով։ 2013 թվականի մայիսին Յուրիուսը Լիտվայի ներկայացուցիչ Անդրիուս Պոյավիսի բեքվոկալիստն է եղել Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի ժամանակ։ Նույն թվականի սեպտեմբերին մասնակցել է «Լիտվայի ձայնը» շոուի երկրորդ եթերաշրջանին () որտեղ եղել է Կատարժինա Նեմիցկայի թիմից, և հասել է մինչև ուղիղ հեռարձակումների փուլ, իսկ մեկ ամիս անց երկրորդ անգամ մասնակցեց Եվրատեսիլի ազգային ընտրությանը։ 2015 թվականի ձմռանը Յուրիուսը, որպես «Rollikai» բոյ բենդի անդամ, մասնակցել է ազգային ընտրությանը, սակայն Յուրիուսը Վիեննայում կայացած Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի ժամանակ եղել է Մոնիկա Լինկիտեի և Վայդաս Բաումիլայի դուետի բեք-վոկալիստը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լիտվացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Լիտվացի երգիչներ
Լաոկոոնն ու իր որդիները (քանդակ)

**Լաոկոոնն ու իր որդիները** (), քանդակախումբ Վատիկանի Պիո-Կլեմենտինո թանգարանում։ Պատկերում է Լաոկոոնի ու նրա որդիների կենաց-մահու պայքարը օձերի դեմ։ Արձանը հեղինակել են հռոդոսցի հույն քանդակագործներ Աղեքսանդրը, Պոլիդորն ու Աթինոդորը, պահպանված արձանը մ. թ. ա. 1-ին դարի երկրորդ կեսի մարմարյա կրկնօրինակն է։ Բնօրինակը եղել է բրոնզից և պատրաստվել մ. թ. ա. 200 թվականին Պերգամոնում. այն չի պահպանվել։

## Գտածոյի պատմություն
Հռոմեական կրկնօրինակը հայտնաբերվել է 1506 թվականի հունվարի 14-ին Ֆելիս դե Ֆրեդիսի կողմից Էսկվիլինի խաղողի այգիներից մեկում։ Այն հայտնաբերվել է հողի տակ՝ Ներոնի Ոսկե տան տեղում։ Հուլիոս II պապը, իմանալով գտածոյի մասին, այնտեղ է ուղարկել ճարտարապետ Ջուլիանո դա Սանգալոյին և քանդակագործ Միքելանջելո Բուոնարոտտիին։ Սանգալոն պնդել է իրադարձության իսկությունը հետևյալ բառերով. «Սա Լաոկոոնն է, որին հիշատակել է Պլինիոս Ավագը»։ Միքելանջելոն հավաստել է, որ քանդակը պատրաստված է մարմարի երկու կտորներից, չնայած Պլինիոսը պնդել է, որ այն պատրաստված է միասնական մեծաբեկորից։

## Հետագա ճակատագիր և ազդեցություն արվեստի վրա
280px|մինի|ձախից|Քանդակի եռաչափ մոդել
Արդեն 1506 թվականի մարտին քանդակախումբը փոխանցել են Հռոմի պապին։ Նա այն տեղադրել է Վատիկանի Բելվեդերում՝ պատվիրելով քանդակի համար ձևավորել առանձին սրահ (ճարտարապետ՝ Ջուլիանո դա Սանգալո)։ Բարդ կոմպոզիցիան հիացմունքի առարկա է դարձել մաներիզմի ժամանակաշրջանի նկարիչների համար՝ ձևավորելով մարդկային մարմնի՝ բարդ, շրջապտույտներով պատկերման նորաձևություն (figura serpentinata):

1798 թվականի հուլիսին Վատիկանի «Լաոկոոնը» Տոլենտինոյի պայմանագրով (կնքվել է Նապոլեոնի և Հռոմի պապի միջև, 1797) տեղափոխվել է Փարիզ՝ Նապոլեոնի թանգարան (Լուվր)։ 1800 թվականի նոյեմբերի 9-ին այն բացվել է համընդհանուր այցելությունների համար։ Միայն 1816 թվականին՝ Նապոլեոնի անկումից հետո, անգլիացիների ջանքերով քանդակը վերադարձվել է Վատիկան։

«Լաոկոոնը» Գոտհոլդ Լեսսինգի «Լաոկոոն կամ գեղանկարչության և պոեզիայի սահմանների մասին» տրակտատի հիմք է հանդիսացել։

## Կրկնօրինակներ
250px|մինի|Օդեսայի կրկնօրինակ
Հայտնի են քանդակի մի քանի կրկնօրինակներ, այդ թվում՝ հեղինակների հայրենի իտալական Հռոդոս քաղաքում գտնվող կրկնօրինակը, որը պահվում է Մեծ մագիստրոսների ամրոցում։ Քանդակախմբի կրկնօրինակները կան Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում, Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ)։

Քանդակախմբի կրկնօրնակներ ի հայտ են եկել 19-րդ դարում Օդեսայում։ Օդեսայի Լաոկոոնը պատրաստված է Կարարայի մարմարից և ներկայումս գտնվում է Օդեսայի հնագիտական թանգարանի առաջ։ Օդեսայի տարբերակում կերպարն ունի ձեռքեր, որոնք առկա չեն բնօրինակում։

Քանդակախմբի կրկնօրինակը ներկայացված է Ֆլորենցիայի Ուֆֆիցի թանգարանում։

Քանդակախմբի՝ Լենինգրադում եղած կրկնօրինակի մասին Միխայիլ Վելլերը գրել է «Լաոկոոն» պատմվածքը, իսկ Օդեսայի կրկնօրինակի մասին Գրիգորի Դիկշտեյնը գրել է երգ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պոլակ, «Լաոկոոնի աջ ձեռքը»
* Վ. Ամելունգ, «Լաոկոոնն ու իր որդիները» քանդակախումբ
* Ռ. Լաունհարդտ, «Լաոկոոնի» ռեստավրացիա
* Բ. Ֆրիշեր, «Լաոկոոն» քանդակախմբի ժամանակագրություն
* 

Կատեգորիա:Իտալիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հելլենիզմ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի արվեստ
Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:1-ին դարի քանդակներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 1-ին դարի քանդակներ