Մատեյա Կեժման

**Մատեյա Կեժման** (, ), հարավսլավացի և սերբ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

Հայրենիքում անցկացրած խաղից հետո Կեժմանը շարունակել է պրոֆեսիոնալ մակարդակով խաղալ Նիդերլանդներում, Անգլիայում, Իսպանիայում, Թուրքիայում, Ֆրանսիայում, Ռուսաստանում, Հոնկոնգում և Բելառուսում։ Առավել հայտնի է հոլանդական ՊՍՎ ակումբում իր ելույթներով, որտեղ նա վաստակել է բազմաթիվ մրցանակներ և համաշխարհային ճանաչում՝ որպես իր սերնդի պոտենցիալ մեծագույն հարձակվող, իսկ 2003 թվականին ճանաչվել Է Նիդեռլանդների տարվա ֆուտբոլիստ։ «Չելսիում» նրա հետ մեծ հույսեր էին կապում, բայց անգլիական ակումբում սերբը չկարողացավ խաղալ։ Իր կարիերայի ավարտին նա հավաքեց ռեկորդային թվով չեմպիոնական մեդալներ հինգ տարբեր երկրների բարձրագույն մրցումներում։ Միջազգային մակարդակով Կեժմանը ներկայացրել է Հարավսլավիան/Սերբիան և Չեռնոգորիան Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում։

Իր պրոֆեսիոնալ խաղային կարիերան ավարտելուց հետո Կեժմանը դարձավ սպորտային գործակալ՝ ներկայումս ներկայացնելով Սերգեյ Միլինկովիչ-Սավիչին և այլ խաղացողների։ 2013 թվականին նա «Վոյևոդինա» ակումբում զբաղեցրել է նաև ֆուտբոլային տնօրենի պաշտոնը։

## Ակումբային կարիերա
### «Պարտիզան»
19 տարեկանում Կեժմանը տեղափոխվել է Բելգրադի «Պարտիզան»։ Մայրաքաղաքային ակումբում երկու մրցաշրջանների ընթացքում Կեժմանը հայտնի դարձավ որպես արդյունավետ հարձակվող և դարձավ ֆավորիտ ակումբի երկրպագուների շրջանում։ 54 խաղում նա խփել է 33 գոլ և դարձել ազգային առաջնության լավագույն ռմբարկուն 1999/2000 մրցաշրջանում։

### ՊՍՎ
2000 թվականի ամռանը Կեժմանը տեղափոխվեց հոլանդական ՊՍՎ ակումբ։ Իր նորամուտի մրցաշրջանում նա դարձավ ազգային առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 33 խաղում խփելով 24 գոլ, իսկ ակումբը գրավեց առաջին տեղը։ Նա նաև ստացել է «Բեթմեն» մականունը, քանի որ հայտնի թեմատիկ երգը նվագում էր «Ֆիլիպս» մարզադաշտում ամեն անգամ, երբ նա գոլ էր խփում։ Նա հաջող համագործակցություն է հաստատել Արիեն Ռոբենի հետ, և նրանց տանդեմը ստացել է «Բեթմեն և Ռոբեն» անվանումը, որը վերաբերում է Բեթմենին և Ռոբինին։

Կեժմանը ՊՍՎ-ում հաջորդ երեք մրցաշրջաններում խփել է 81 գոլ։ Գոլերի և հանդիպումների քանակով նրա լավագույն մրցաշրջանը եղել է 2002/03-ը, երբ նա մասնակցել է ՊՍՎ-ի 34 հանդիպումներից 33-ին և խփել 35 գոլ, ինչը թիմին օգնել է հաղթել ազգային առաջնությունում։

### «Չելսի»
2004 թվականի հուլիսի 13-ին 5.3 միլիոն Ֆունտ ստեռլինգի դիմաց Կեժմանը պայմանագիր կնքեց Լոնդոնի «Չելսիի» հետ։ Նա վերցրեց 9 համարը, որն ազատվեց Ջիմի Ֆլոյդ Հասելբայնկի «Միդլսբրո» տեղափոխվելուց հետո։

Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում Կեժմանը մասնակցել է 24 հանդիպման և դարձել 4 գոլի հեղինակ։ Դեբյուտային գոլը կայացել է 2004 թվականի դեկտեմբերի 4-ին «Նյուքասլ Յունայթեդի» դեմ տնային խաղում (4:0)՝ խաղի լրացուցիչ ժամանակում իրացնելով 11 մետրանոցը։ Կեժմանը գոլ չի խփել մինչև 2005 թվականի մարտի 11-ը, երբ մայրաքաղաքային ակումբը հյուրընկալվելիս հաղթել է «Նորվիչ Սիթիին», որը մրցաշրջանի արդյունքներով դուրս է եկել Չեմպիոնշիփ։ Ութ օր անց Մատեան երկու գոլով աչքի ընկավ «Քրիսթալ Փելասի» դեմ տնային հաղթական խաղում (4:1)։ Արդյունքում «Չելսին» 1954/55 մրցաշրջանից ի վեր առաջին անգամ դարձավ ազգային չեմպիոն։

2004 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Կեժմանը գոլ է խփել լիգայի գավաթի երրորդ փուլում «Վեստ Հեմ Յունայթեդի» դեմ խաղում։ Սա խաղի միակ գոլն էր։ Նա նաև հաղթական գոլը խփեց լրացուցիչ ժամանակում (112-րդ րոպե) 2005 թվականի լիգայի գավաթի եզրափակչում «Լիվերպուլի» դեմ խաղում (3:2)։

Անգլիայի գավաթի 3-րդ փուլում Կեժմանն աչքի է ընկել «Սկանտորպ Յունայթեդի» դարպասը խփած գոլով (3:1)։ «Բարսելոնայի» դեմ Չեմպիոնների Լիգայի 1/8 եզրափակչի առաջին խաղում աջ եզրից գոլային փոխանցում է կատարել Էյդուր Գուդյոնսենին, ով բացել է խաղի հաշիվը, իսկ խաղն ավարտվել է անգլիական ակումբի հաղթանակով՝ 4:2 հաշվով։

### «Ատլետիկո Մադրիդ»
2005 թվականի հունիսի 29-ին Կեժմանը «Չելսիից» տեղափոխվել է «Ատլետիկո Մադրիդ» 5.3 միլիոն ֆունտով։ Շուտով նա ծնկի վնասվածք ստացավ, որից նա ապաքինվեց մինչև 2006 թվականի Նոր տարին։ Սկզբում Խոսե Մուրսիայի նշանակումը որպես մարզիչ, իբր, բարձրացրեց Կեժմանի վստահությունը, բայց մադրիդյան ակումբում գտնվելու ավարտին Կեժմանը ավելի շատ գոլեր (վեց) խփեց Կառլոս Բիանկիի գլխավորությամբ, քան Մուրսիայի հետ (որի հետ նա ընդհանուր առմամբ երկու գոլ խփեց մրցաշրջանի վերջում)։ «Ատլետիկոն» մրցաշրջանն ավարտեց 10-րդ հորիզոնականում և Իսպանիայի Գավաթի 1/8 եզրափակչում դուրս մնաց «Ռեալ Սարագոսայից»։ Ընդհանուր առմամբ, Կեժմանը ութ գոլ է խփել ազգային առաջնության 30 խաղերում, հաճախ՝ Ֆեռնանդո Տոռեսի հետ համագործակցությամբ։

### «Ֆեներբահչե»
[thumb|left|200px|Կեժմանը «[Ֆեներբահչե ՖԱ|Ֆեներբահչեում» 2008 թվականին]]
2006 թվականի ամռանը Կեժմանը չորս տարվա պայմանագիր է կնքել «Ֆեներբահչեի» հետ։ Նա կենտրոնական դեր խաղաց 2006/07 Սուպերլիգայում «Ֆեներբահչեի» հաղթանակի մեջ՝ ակումբի հարյուրամյակի տարում։ 2007/08 Չեմպիոնների լիգայում նա խմբային փուլում թուրքական ակումբի հանդիպումների կեսից ավելին անցկացրել է իր նախկին ակումբի՝ «ՊՍՎ»-ի, «Ինտերնացիոնալի» և Մոսկվայի ԲԿՄԱ-ի դեմ։ Ճակատագրի հեգնանքով, նա նույնիսկ խաղաց «Չելսիի» դեմ այդ մրցաշրջանի քառորդ եզրափակչի երկու խաղերում։ Առաջին խաղում «Ֆեներբահչեն» հաղթել է 2:1 հաշվով, իսկ Կեժմանը ցուցադրել է բիսիկլետին, որին Կառլո Կուդիչինին անդրադարձել է մոտակա դարպասաձողի վրա։ Պատասխան խաղում նա փոխարինվեց վերջին րոպեներին, իսկ թուրքական ակումբը 2:0 հաշվով պարտություն կրեց «Սթեմֆորդ Բրիջում»։ «Ֆեներբահչեի» համար այս փուլ դուրս գալը ռեկորդային էր թիմի պատմության մեջ։ Այս և նախորդ կանոնավոր մրցաշրջանների արդյունքում, որոնց միջին վիճակագրական տվյալների համաձայն, Կեժմանը գրեթե մեկական գոլ էր խփում յուրաքանչյուր երկրորդ խաղում, հարգանք ուներ «Ֆեներբահչեի» երկրպագուների շրջանում նույնիսկ Ստամբուլը լքելուց հետո։

### «Պարի Սեն Ժերմեն»
2008 թվականի օգոստոսի 19-ին Կեժմանը «Պարի Սեն Ժերմեն»-ում մեկ տարվա վարձակալության է տրվել գնման իրավունքով։ Նա մասնակցել է 21 հանդիպման, հիմնականում դուրս է եկել փոխարինման և դարձել 3 գոլի հեղինակ։

2009 թվականի օգոստոսի 30-ին հայտարարվեց, որ Կեժմանը տարեկան վարձավճարով հետգնման իրավունքով կհանձնվի Սանկտ Պետերբուրգի «Զենիթին»։ Հաջորդ օրը, երբ ֆուտբոլիստը բուժզննում է անցել, տրանսֆերը պաշտոնապես հաստատվել է։ Նա երկու գոլ խփեց «Զենիթի» կազմում, ինչը օգնեց թիմին Ռուսաստանի առաջնությունում գրավել երրորդ տեղը, սակայն ռուսական կողմը որոշեց չերկարաձգել նրա ծառայությունները, և 2010 թվականի հունվարին նա վերադարձավ Փարիզ։

2010 թվականի նոյեմբերի 3-ին Կեժմանի պայմանագիրը ՊՍԺ-ի հետ խզվել է փոխադարձ համաձայնությամբ։

### «Սաութ Չայնա»
2011 թվականի հունվարի 20-ին հայտարարվեց, որ Կեժմանը պայմանագիր է կնքել «Սաութ Չայնա» ակումբի հետ մինչև 2010/11 մրցաշրջանի ավարտը։ Նույն թվականի հունվարի 29-ին Կեժմանը նորամուտը նշեց «Վուֆու Տայպուի» դեմ խաղում, որում 64-րդ րոպեին փոխարինվեց Լեն Չուն Պոնայով։

2011 թվականի փետրվարի 13-ին Հոնկոնգի լիգայի գավաթի կիսաեզրափակչում «Կիտչիի» դեմ խաղում 32-րդ րոպեին խփեց իր առաջին գոլը Հոնկոնգյան ակումբի կազմում, իսկ հանդիպման ավարտից յոթ րոպե առաջ խփեց ևս մեկը։ «Սաութ Չայնան» հաղթեց 4:2 հաշվով և դուրս եկավ մրցաշարի եզրափակիչ։

2011 թվականի ապրիլի 13-ին ԱՖԿ Գավաթի խմբային փուլի «Իսթ բենգալի» դեմ խաղում Կեժմանը 69-րդ րոպեին խփեց իր առաջին գոլը տվյալ մրցաշարում՝ հարվածելով գլխին՝ Աու Յունգ Յու Չունգի փոխանցումից հետո։ Նրա գոլը օգնեց «Սաութ Չայնային» հաղթանակ տանել և խմբում բարձրանալ 3-րդ հորիզոնական, սակայն Մատեյան նաև դեղին քարտ ստացավ խաղում, մրցաշարում իր երկրորդ դեղին քարտը և բաց թողեց «Իսթ Բենգալ» արտագնա խաղը։

2011 թվականի մայիսի 29-ին Հոնկոնգի գավաթի 2010/11 եզրափակիչ խաղում Կեժմանը կարողացավ օգտվել մրցակցի պաշտպանությունում թույլ տված սխալից և լրացուցիչ ժամանակում գոլ խփել, որը թույլ տվեց իր թիմին հաղթել «Վուֆու Տայպուին» 2:1 հաշվով։ Հաջորդ օրը Կեժմանը հեռացավ ակումբից՝ իր չորս ամսվա պայմանագրի ավարտից հետո։

### ԲԱՏԷ
2011 թվականի օգոստոսի 31-ին ազատ գործակալի կարգավիճակով Կեժմանը մինչև տարեվերջ տեղափոխվել է բելառուսական ԲԱՏԷ։ ԲԱՏԷ-ում Կեժմանն ընտրել է 99 համարը՝ պատճառաբանելով, որ իր ավանդական 9 համարը զբաղեցրել է մեկ այլ խաղացող (Ալեքս)։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո հեռացել է թիմից։ Նա դիտարկվում էր որպես Չեմպիոնների լիգայի խմբային փուլի առաջիկա խաղերի ուժեղացում և լուրջ վնասվածք ստացած հարձակվող Վիտալի Ռոդիոնովի հավանական փոխարինում։ Արդյունքում Կեժմանը ազգային առաջնությունում անցկացրել է 6 հանդիպում և Չեմպիոնների լիգայում 5 խաղ՝ չխփելով ոչ մի գոլ։ Նա բորիսովյան ակումբից բաժանվել է Չեմպիոնների լիգայի վերջին՝ «Բարսելոնայի» հետ խաղից հետո։

### Վերադառնալ Հոնկոնգ և ավարտել կարիերան
2012 թվականի հունվարին Կեժմանը վերադարձավ «Սաութ Չայնա»՝ խաղալու ԱՖԿ-ում։ 2012 թվականի հունվարի 26-ին 3-րդ տեղի համար չինական «Գուանչժոու  R&F»-ի դեմ հանդիպումը Մաթեյի համար վերջին պրոֆեսիոնալ խաղն էր, որում նա կարողացավ իրացնել իր հարվածը 11 մետրանոց հարվածաշարում, իսկ հոնկոնգյան ակումբը մրցաշարում զբաղեցրեց 4-րդ հորիզոնականը։

## Միջազգային կարիերա
Կեժմանի նորամուտը Հարավսլավիայի հավաքականի կազմում տեղի է ունեցել 2000 թվականի մայիսի 25-ին Չինաստանի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում։ Գլխավոր մարզիչ Վույադին Բոշկովը նրան ընդգրկել է 23 հոգուց բաղկացած կազմում Բելգիայում և Նիդեռլանդներում կայանալիք 2000 թվականի Եվրոպայի առաջնության համար։ Չնայած Պրեդրագ Միատովիչից, Սավո Միլոշևիչից և Դարկո Կովաչևիչից հետո Կեժմանը դարձավ չորրորդ հարձակվողը, նա հնարավորություն ստացավ փոխարինման դուրս գալ Նորվեգիայի դեմ խմբային խաղի ավարտին։ Այնուամենայնիվ, խաղադաշտում մոտ 90 վայրկյան մնալուց հետո նա հեռացվեց Էրիկ Մայքլենդի վրա անխոհեմ գլորման պատճառով։

2003 թվականի փետրվարին, 2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլում հավաքականի անհաջող ելույթից հետո, Կեժմանը հայտարարեց, որ ավարտում է կարիերան հավաքականում։ Սակայն, նա թիմ վերադարձավ մի քանի ամիս անց, երբ Իլյա Պետկովիչը նշանակվեց նոր մարզիչ։

Կեժմանը 2006-ի աշխարհի գավաթի ընտրական փուլում Սերբիայի և Չեռնոգորիայի հավաքականի առաջատարն էր՝ հինգ խփած գոլերով, այդ թվում՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի դեմ վերջին տուրում միակ և հաղթական գոլը, որը թույլ տվեց «կապույտներին» ուղղակիորեն մտնել եզրափակիչ փուլ։ Բուն մրցաշարում Կեժմանը ուղիղ կարմիր քարտ ստացավ Արգենտինայի հավաքականի դեմ խմբային փուլի 2-րդ տուրի հանդիպման 65-րդ րոպեին։

2006 թվականի աշխարհի առաջնությունում հեռանալուց հետո Կեժմանն այլևս ոչ մի զանգ չի ստացել իր երկրի ազգային հավաքական։

Հավաքականում իր 6-ամյա կարիերայի ընթացքում Կեժմանը 49 խաղում խփել է 17 գոլ.

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։ Կինը՝ Էմիլիան, որդիները՝ Ղազարոսը և Հակոբոսը, դուստրը՝ Ալեքսանդրան։ Կեժմանը ձեռքերի վրա դաջվածքներ ունի՝ ի պատիվ իր երեխաների։

## Վիճակագրություն
### Ակումբային

### Միջազգային

### Գոլեր հավաքականում

## Ձեռքբերումներ
**Թիմային**

«**Պարտիզան**»
* Հարավսլավիայի չեմպիոն՝ 1998/99

**ՊՍՎ**
* Նիդերլանդների չեմպիոն (**2**)՝ 2000/01, 2002/03
* Ֆուտբոլի Նիդերլանդների սուպերգավաթ (**3**)՝ 2000, 2001, 2003

«**Չելսի**»
* Պրեմիեր լիգայի չեմպիոն՝ 2004/05
* Ֆուտբոլային լիգայի գավաթակիր՝ 2005

«**Ֆեներբահչե**»
* Թուրքիայի չեմպիոն՝ 2006/07
* Թուրքիայի սուպերգավաթակիր՝ 2007

«**Պարի Սեն Ժերմեն**»
* Ֆրանսիայի գավաթակիր՝ 2010

«**Սաութ Չայնա**»
* Հոնկոնգի գավաթակիր՝ 2011
* Հոնկոնգի լիգայի գավաթակիր՝ 2011

**ԲԱՏԵ**
* Բելառուսի չեմպիոն՝ 2011

**Անձնական**

* 2003 թվականի Եվրոպայի ազգային առաջնությունների լավագույն ռմբարկուների շարքում «Արծաթե խաղակոշիկի» հաղթող։ (35 գոլ-52,5 միավոր) («ԷՍՄ» մրցանակ)
* 2001 թվականի Եվրոպայի ազգային առաջնությունների լավագույն ռմբարկուների բրոնզե խաղակոշիկի հաղթող։ (24 գոլ-48 միավոր) («ԷՍՄ» մրցանակ)
* Հարավսլավիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 1999/00
* Հարավսլավիայի տարվա ֆուտբոլիստ՝ 2000
* Նիդերլանդների առաջնության լավագույն ռմբարկու (**3**)՝ 2000/01, 2002/03, 2003/04
* Նիդերլանդների տարվա ֆուտբոլիստ՝ 2002/03
* «Կապարե գնդակի» սեփականատեր՝ 2009

## Փաստեր
* Կեժմանը մարմնի վրա ունի բազմաթիվ դաջվածքներ, որոնք նա համարում է իր կիրքը և պայքարում է դրա դեմ, քանի որ «ցանկացած կիրք լավ չէ»։
* Եվրո-2000-ում անցկացրել է 44 վայրկյան՝ վաստակելով ռեկորդային արագ հեռացում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография на soccerland.ru
* Профиль на сайте сборной Сербии
* Профиль на сайте ФК БАТЭ
* Статистика на сайте zenit-history.ru

Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱՏԷ-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հարավսլավացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարտիզան Բելգրադի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆեներբահչեի ֆուտբոլիստներ