Հինգ տնտեսական թեստ

**Հինգ տնտեսական թեստեր**, Գորդոն Բրաունի ղեկավարությամբ սահմանված չափանիշներ, որոնք պետք է օգտագործվեին Մեծ Բրիտանիայի՝ Եվրոպական Միության Տնտեսական և Արժութային Միությանը միանալու և այդպիսով եվրոն որպես պաշտոնական արժույթ ընդունելու պատրաստակամությունը գնահատելու համար։ Սկզբունքորեն, այս թեստերը տարբերվում էին միանալու ցանկացած քաղաքական որոշումից։

Հինգ թեստերը հետևյալն էին՝

# Արդյո՞ք բիզնես ցիկլերը և տնտեսական կառուցվածքները համատեղելի են, որպեսզի մենք և մյուսները կարողանանք հարմարավետ ապրել եվրոյի տոկոսադրույքներով՝ մշտական հիմունքներով։
# Եթե խնդիրներ են առաջանում, արդյո՞ք կա բավարար ճկունություն դրանք լուծելու համար։
# Արդյո՞ք Եվրասիական միությանը միանալը կստեղծի ավելի լավ պայմաններ Մեծ Բրիտանիայում ներդրումներ կատարելու երկարաժամկետ որոշումներ կայացնող ընկերությունների համար։
# Ի՞նչ ազդեցություն կունենա Եվրամիություն մուտքը Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսական ծառայությունների ոլորտի մրցակցային դիրքի, մասնավորապես՝ Սիթիի մեծածախ շուկաների վրա։
# Ամփոփելով՝ արդյո՞ք Եվրասիական միությանը միանալը կնպաստի ավելի բարձր աճի, կայունության և աշխատատեղերի երկարատև աճի։
Այս ինքնասահմանված չափանիշներից բացի, Մեծ Բրիտանիան պետք է նաև համապատասխաներ Եվրամիության տնտեսական կոնվերգենցիայի չափանիշներին («Մաաստրիխտի չափանիշներ»), նախքան եվրոն ընդունելու թույլտվություն ստանալը։ Մեկ չափանիշը Եվրոպական փոխարժեքի մեխանիզմին երկու տարվա անդամակցությունն է, որի անդամ Մեծ Բրիտանիան երբեք չի եղել։ Մաաստրիխտի պայմանագրով Մեծ Բրիտանիան պարտավոր չի եղել ընդունել եվրոն։

Երբ Բրաունի կառավարությունը 2010 թվականի ընդհանուր ընտրություններում պարտություն էկ րել, թեստերը դադարել են լինել կառավարության քաղաքականություն։

## Պատմություն
Հինգ թեստերը մշակել է 1997 թվականին՝ Լեյբորիստական կուսակցությանը կառավարության մեջ պահպանողականներին փոխարինելուց կարճ ժամանակ անց, նախկին կանցլեր Գորդոն Բրաունի և նրա այն ժամանակվա հատուկ խորհրդական Էդ Բոլսի կողմից։ Բրաունի և Բոլսի կողմից թեստերի մշակման հանգամանքների մասին տարածված պատմություններից մեկը, որը հետագայում հերքվել է, այն է, որ դա տեղի է ունեցել տաքսիի հետևի մասում, երբ Բրաունը գտնվել է Միացյալ Նահանգներում։ Այս անորոշ ծագումնաբանությանը չնայած, Արժույթի միջազգային հիմնադրամը դրանք համարել է «ընդհանուր առմամբ համապատասխան այն տնտեսական նկատառումներին, որոնք կարևոր են դրամավարկային միություն մտնելու գնահատման համար»։

Թեստերի գնահատման համար պատասխանատու է Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսների նախարարությունը։ Այն առաջին անգամ դա արել է 1997 թվականի հոկտեմբերին, երբ որոշվել է, որ Մեծ Բրիտանիայի տնտեսությունը ո՛չ բավարար չափով համընկնում է ԵՄ մնացած մասի տնտեսությունների հետ, ո՛չ էլ բավականաչափ ճկուն է՝ այդ ժամանակ անդամակցության առաջարկություն անելու համար։ Կառավարությունը խոստացել է վերագնահատել թեստերը հաջորդ խորհրդարանի սկզբում (որը սկսվել է 2001 թվականի հունիսին) և հրապարակել է հինգ թեստերի վերանայված գնահատականը 2003 թվականի հունիսին։ Այս գնահատումը կազմել է մոտ 250 էջ և հիմնավորվել է տասնութ օժանդակ ուսումնասիրություններով, որոնք վերաբերում են բնակարանային պայմաններին, աշխատաշուկայի ճկունությանը և եվրոգոտու դրամավարկային և հարկաբյուջետային շրջանակներին։

Եզրակացությունները ընդհանուր առմամբ նման էին, ֆինանսների նախարարությունը պնդել է, որ՝

# 1997 թվականից ի վեր կոնվերգենցիայի հարցում զգալի առաջընթաց է գրանցվել, սակայն մնացել են որոշ էական կառուցվածքային տարբերություններ, օրինակ՝ բնակարանային շուկայում։
# Թեև Մեծ Բրիտանիայի ճկունությունը բարելավվել է, նրանք վստահ չեն եղել, որ այն բավարար է։
# Եվրոյին անդամակցությունը կմեծացներ ներդրումները, բայց միայն այն դեպքում, եթե կոնվերգենցիան և ճկունությունը բավարար լինեին։
# Լոնդոնյան Սիթին՝ Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսական կենտրոնը, կշահի Եվրագոտուն անդամակցությունից։
# Եվրոյի անդամակցության արդյունքում աճը, կայունությունը և զբաղվածությունը կաճեին, բայց միայն այն դեպքում, եթե կոնվերգենցիան և ճկունությունը բավարար լինեին։
Այս գնահատման հիման վրա, 2003 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին կառավարությունը բացառել է Մեծ Բրիտանիայի անդամակցությունը եվրոյին՝ խորհրդարանի գործունեության ժամկետի ընթացքում։ 2005 թվականին Լեյբորիստական կառավարության վերընտրվելուց ի վեր, Եվրոպական Սահմանադրության և հետագա Լիսաբոնի պայմանագրի շուրջ քննարկումները գերակշռեցին եվրոյի վերաբերյալ քննարկումներին։ Գորդոն Բրաունը, 2007 թվականին Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի պաշտոնում Թոնի Բլերին հաջորդելուց հետո իր առաջին մամուլի ասուլիսում, բացառել է անդամակցությունը մոտ ապագայում՝ ասելով, որ չմիանալու որոշումը ճիշտ է Մեծ Բրիտանիայի և Եվրոպայի համար։ Սակայն, 2008 թվականի վերջին Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժոզե Մանուել Բարրոզոն հայտարարել է, որ Մեծ Բրիտանիայի առաջնորդները լրջորեն քննարկում են անցումը ֆինանսական ճգնաժամի պայմաններում։ Բրաունը հետագայում հերքել է սա։

Արժութային միության ճանապարհին կանգնած հիմնական խնդիրներից մեկը Մեծ Բրիտանիայի բնակարանային շուկայի և մայրցամաքային Եվրոպայի շատ երկրների բնակարանային շուկայի միջև կառուցվածքային տարբերությունն է։ Չնայած Մեծ Բրիտանիայում տան սեփականությունը մոտ է եվրոպական միջինին, փոփոխական տոկոսադրույքով հիփոթեքային վարկերը ավելի տարածված են, ինչը Մեծ Բրիտանիայում մանրածախ գների ինդեքսը դարձնում է ավելի ազդեցիկ տոկոսադրույքների փոփոխություններից։

## Տես նաև
* Միացյալ Թագավորության տնտեսություն
* Եվրոպական Միության տնտեսություն
* Եվրոսկեպտիցիզմ
* Եվրագոտի
* Եվրապամետություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Բրիտանիայի գանձարան՝ Մեծ Բրիտանիայի գանձարանի պաշտոնական եվրո կայք
* Եվրոպական կենտրոնական բանկ՝ Եվրո-ֆունտ ստերլինգ փոխարժեքը 1999 թվականից մինչև այսօր ցուցադրող գրաֆիկ
* BBC News՝ Մեծ Բրիտանիայի հինգ թեստերը
* The Guardian՝ Հատուկ ռեպորտաժներ. բրիտանական բիզնես, որն ընդունում է որևէ մեկի կողմը
* The Independent - Մեծ Բրիտանիան հաջողությամբ հանձնել է միասնական արժույթին միանալու հինգ տնտեսական թեստ, ասվում է զեկույցում

Կատեգորիա:Եվրագոտի
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պետական կառուցվածք
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության տնտեսություն
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորություն