Վթար

**Վթար** (), անկանխամտածված, անցանկալի իրադարձություն։

*Վթար* տերմինը ենթադրում է, որ ոչ ոք չպետք է մեղադրվի, բայց իրադարձությունը կարող է առաջանալ չճանաչված կամ չհասցեագրված ռիսկերի պատճառով: Շատ հետազոտողներ, որոնք ուսումնասիրում են ակամա վնասվածքը, խուսափում են վթար տերմինի օգտագործումից և կենտրոնանում են այն գործոնների վրա, որոնք մեծացնում են ծանր վնասվածքների վտանգը և նվազեցնում վնասվածքների հաճախականությունն ու ծանրությունը: Օրինակ, երբ ծառը ընկնում է փոթորիկի ժամանակ, դրա անկումը մարդու կողմից առաջացած չէ, կարող է լինել ոչ մարդկանց կողմից, բայց ծառի տեսակը, չափը, գտնվելու վայրը կամ ոչ պատշաճ սպասարկումը կարող են նպաստել պատճառված վնասների աճին:

Ավտովթարների մեծ մասը իրական վթարներ չեն․ այնուամենայնիվ, անգլիախոսները սկսեցին օգտագործել այդ բառը 20-րդ դարի կեսերին ԱՄՆ-ի ավտոմոբիլային արդյունաբերության կողմից ԶԼՄ-ների մանիպուլյացիայի արդյունքում:

## Տեսակներ

### Ֆիզիկական և ոչ ֆիզիկական
Դժբախտ պատահարների ֆիզիկական օրինակներ են ավտոմեքենայի չնախատեսված բախումը, էլեկտրական ցնցումը մերկ էլեկտրական լարին պատահաբար դիպչելու հետևանքով, խեղդվելը, ընկնելը, սուր կամ տաք բանի դիպչելուց կամ քայլելիս ինչ-որ բանի բախվելուց վիրավորվելը:

Ոչ ֆիզիկական օրինակներից են տվյալների պատահական ջնջումը կամ հանդիպման գնալը մոռանալը:

### Պատահարներ ըստ գործունեության
* Աշխատանքի կատարման ընթացքում կամ դրանից բխող դժբախտ պատահարները կոչվում են աշխատանքային պատահարներ: Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության տվյալներով՝ տարեկան ավելի քան 337 միլիոն դժբախտ պատահար է տեղի ունենում աշխատավայրում, ինչի հետևանքով, մասնագիտական ​​հիվանդությունների հետ մեկտեղ, տարեկան ավելի քան 2,3 միլիոն մահ է գրանցվում:
* Ի հակադրություն, հանգստի հետ կապված պատահարները հիմնականում սպորտային վնասվածքներ են:

## Ընդհանուր պատճառներ

Թույները, տրանսպորտային միջոցների բախումները և վայրէջքները մահացու վնասվածքների ամենատարածված պատճառներն են: Համաձայն 2005 թվականին տնային պայմաններում ստացված վնասվածքների հետազոտության, որտեղ օգտագործվել է Միացյալ Նահանգների Առողջապահության վիճակագրության ազգային կենտրոնի ազգային կենսական վիճակագրության համակարգի տվյալները, ընկնելը, թունավորումը և հրդեհից/այրվածքները պատահական մահվան ամենատարածված պատճառներն են։

Միացյալ Նահանգները նաև վիճակագրորեն վավերական տվյալներ է հավաքում վնասվածքների վերաբերյալ (նմուշներ վերցրած 100 հիվանդանոցից) Վնասվածքների վերահսկման ազգային էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, որը կառավարվում է Արտադրանքի Անվտանգության Հանձնաժողովի կողմից: Արտակարգ իրավիճակների բաժանմունք այցելությունների վերաբերյալ տվյալները հավաքագրվում են նաև Առողջապահության ազգային հարցազրույցի հետազոտության միջոցով: ԱՄՆ-ում Աշխատանքի վիճակագրության բյուրոն իր կայքում հասանելի է աշխատավայրում դժբախտ պատահարների վերաբերյալ ընդարձակ վիճակագրություն:

## Վթարի մոդելներ
Առաջարկվել են դժբախտ պատահարները բնութագրելու և վերլուծելու բազմաթիվ մոդելներ, որոնք կարելի է դասակարգել ըստ տեսակի։ Ոչ մի մոդել միակ ճիշտ մոտեցումը չէ: Նշանավոր տեսակներն ու մոդելները ներառում են՝
* Հաջորդական մոդելներ
** Դոմինոյի տեսություն
** Կորուստների պատճառահետևանքային մոդել
* Բարդ գծային մոդելներ
** Էներգիայի վնասման մոդել
** Ժամանակի հաջորդականության մոդելներ
** Համաճարակաբանական մոդելներ
* Գործընթացային մոդել
* Համակարգային մոդելներ
* Ոչ գծային մոդելներ
** Համակարգային վթար
** Համակարգային-տեսական վթարի մոդել և գործընթաց
** Ֆունկցիոնալ ռեզոնանսային վերլուծության մեթոդ

Իշիկավայի դիագրամները երբեմն օգտագործվում են արմատական ​​պատճառների վերլուծության համար։

## Տես նաև
* Անհատական պաշտպանության միջոցներ
* Անտանգության տեխնիկա
* Պաշտպանություն հիմարից
* Վնասվածք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Աղետներ
Կատեգորիա:Անվտանգություն
Կատեգորիա:Ապահովագրություն
Կատեգորիա:Ապահովություն
Կատեգորիա:Առողջություն
Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Իրադարձություններ
Կատեգորիա:Կյանք
Կատեգորիա:Հրդեհային անվտանգություն
Կատեգորիա:Մարդ
Կատեգորիա:Մարդու միջամտությամբ աղետներ
Կատեգորիա:Ռիսկեր
Կատեգորիա:Տեխնոգեն աղետներ
Կատեգորիա:Տրանսպորտ