Սուրբ Վիկտորի բազիլիկա

**Սուրբ Վիկտորի կոլեգիալ բազիլիկա** (), հռոմեական կաթոլիկ տաճար, որը գտնվում է Լոմբարդիայի Վարեզե քաղաքի կենտրոնում և նվիրված է սուրբ Վիկտոր Մավր Մեդիոլանցուն։

## Պատմություն
Բազիլիկը կառուցվել է 16-17-րդ դարերի առաջին կեսին, հնարավոր է՝ ավելի վաղ՝ 14-րդ դարում կառուցված եկեղեցու տեղում, Սան Ջովաննի մկրտարանի կողքին, որը կառուցվել է 16-րդ դարում։ Շինարարությունը տեղի է ունեցել երեք փուլով։ Սկզբում, 16-րդ դարի առաջին կեսին, ավելի վաղ գոյություն ունեցող միջնադարյան մատուռի տեղում կառուցվել է պրեսբիտերիան և օծվել 1542 թվականին։ Եկեղեցու հիմնական մասը՝ տրանսեպտը և պատվանդանը, նախագծվել է հեղինակավոր ճարտարապետ Պելլեգրինո Տիբալդիի կողմից և կառուցվել 1580-1625 թվականներին Ջուզեպպե Բեռնասկոնեի ղեկավարությամբ, որն էլ դրան տվել է մաներիզմի ճարտարապետության գծեր։ Նեոդասական ոճով երեսպատված ճակատային հատվածը Պիերմարինիի աշակերտ Լեոպոլդո Պոլլակի աշխատանքն է՝ արված 1788-1791 թվականներին։ 20-րդ դարում աննշան լրացումներ կատարել է Լոդովիկո Պոլյագին։ Զանգակատունը, որը կառուցվել է մի քանի փուլով երկար ժամանակահատվածում՝ 17-18-րդ դարերում, ամբողջացնում է համալիրը։

Ինտերիերում համադրվում են բարոկկո ոճի դեկորները, որոնք ստեղծվել են 17-րդ դարի սկզբին հիմնականում Վարեզեից ժամանած նկարիչների կողմից՝ Մորացցոնեի, Սալվատորե Բյանկի դա Վելատեի, Ֆեդերիկո Բյանկիի, Պիետրո Անտոնիո Մագատիի, Ջովաննի Բատիստա Ռոնկելիի և քանդակագործներ Բեռնարդինո Կաստելիի և Էլիա Վինչենցո Բուցցիի կողմից 19-րդ դարում հարդարումն ավարտվել է կամարների և գմբեթի նեոբարոկկո ոճի դեկորով։

1925 թվականի մայիսին Հռոմի Պապ Պիոս XI-ը եկեղեցուն շնորհել է փոքր բազիլիկի աստիճան։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին ունի լատինական խաչի հատակագիծ՝ կենտրոնական և երկու կողային նավերով և մատուռներով։ Սպիտակ մարմարյա ճակատը ցույց է տալիս 18-րդ դարավերջի նեոդասական կանոնների խիստ ազդեցությունը. այն կատարված է խիստ, համաչափ, հոնիական օրդերով՝ չորս զանգվածային սյուներով (միակ կորագիծ տարրերը գլխավոր պատուհանն ու կողային կոնտրֆորսներն են)։ Եռանկյունաձև ճակտոնը և երկու կողային պորտալները ոգեշնչված են հունա-հռոմեական տաճարների ճարտարապետությունից։

Շենքի որոշիչ տարրը լապտերով (լապտերով) ութանկյուն տրիբունան է։ Ճարտարապետ Բեռնասկոնեն հոգացել է, որ կեղծ որմնասյուների զույգերը հավասարակշռված ռիթմ հաղորդեն լապտերի ծավալի յուրաքանչյուր նիստին. յուրաքանչյուր նիստի վրա բացվել է նաև մեկական պատուհան՝ պսակված լուսամուտով և քառանկյուն խորշով։ Սկսած XIX դարի վերջից՝ եկեղեցին զարդարվել է նեոբարոկկո ոճով։ Որմնանկարները, այդ թվում՝ առագաստների վրա չորս մարգարեների և գմբեթում առաքյալների ու ավետարանիչների պատկերները, նկարվել են 1846 թվականին Ջ. Զարիի կողմից։ Գաջե աշխատանքները կատարվել են 1929 թվականին Լոդովիկո Պոլյագիի կողմից։

Գլխավոր խորանը լոմբարդյան ռոկոկոյի օրինակ է, որը ստեղծվել է 1734-1742 թվականներին՝ միլանցի ճարտարապետ Բարտոլոմեո Բոլլայի նախագծով։ Կենտրոնում Հարություն առած Քրիստոսի և կողքերում հրեշտակների մարմարե արձանները ստեղծվել են Պիետրո Անտոնիո Մագատիի և Էլիա Վինչենցո Բուցցիի կողմից։

Կամարի կենդանի և վառ որմնանկարները ներառում են «Սուրբ Վիկտորի փառքը», որը նկարվել է 1675 թվականին Ջովաննի Գիզոլֆիի կողմից, և «Սուրբ Վիկտորի նահատակության տեսարանները» պատերին, որոնք նկարվել են 1692 թվականին Սալվատորե Բյանկի դա Վելատեի կողմից։ Պրեսբիտերիայի կողքերում գտնվում են 1675 թվականի երկու փայտե ամբիոն և երկու երգեհոն՝ երգչախմբերով, որոնք պատրաստվել են 1679-1690 թվականներին։ Բոլոր կահույքը փորագրող Բեռնարդինո Կաստելիի աշխատանքն է։

Եկեղեցում պահվում են լոմբարդյան բարոկկո դպրոցի արժեքավոր գեղանկարչական գործեր, մասնավորապես՝ Կառլո Ֆրանչեսկո Նուվոլոնեի (1609-1662), Ֆրանչեսկո Կաիրոյի (1607-1665) և Ջովաննի Բատիստա Կրեսպիի նկարները, որը հայտնի է որպես «Իլ Չերանո» (1573-1632): Նրա հայտնի «Սուրբ Գրիգորի պատարագը» 1615 թվականին պահվում է Սան Գրեգորիո մատուռում և համարվում է լոմբարդյան դպրոցի գլուխգործոցներից մեկը։

Աջ տրանսեպտում գտնվող Ռոզարիո մատուռի խորանի պատկերը համարվում է տեղացի նկարիչ Պիեռ Ֆրանչեսկո Մացուկելլիի՝ Մորացոնե անունով հայտնի, 1616–1617 թվականներին ստեղծված աշխատանքի գլուխգործոցը։ Խորանի վրա պատկերված XV դարի Մադոննայի պատկերը շրջապատված է Մորացոնեի կողմից արված Ռոզարիոյի խորհուրդների պատկերներով տասնհինգ պղնձե տոնդիներով։ «Տաճար մուտք գործելը» և «Մարիամի նշանադրությունը» որմնանկարները գտնվում են խորանի կողքերին, իսկ «Մարիամի թագադրումը» և «Երաժշտություն նվագող հրեշտակները»՝ կամարի վրա։ Դրանց վերևում գտնվում է Պիետրո Անտոնիո Մագատիի 18-րդ դարի «Սուրբ Դոմինիկը ստանում է Ռոզարիոն» նկարը։ Խորանի փորագրված ճակատը պատկերում է ծովային Լեպանտոյի ծովամարտը, որը արվել է ջենովացի նկարիչ Բեռնարդո Կաստելիի կողմից (1557–1629)։

Մարիամ Մագդաղենացու մատուռը ձախ նավի մուտքի մոտ զարդարող նկարները նույնպես ստեղծվել են Վարեզեից Մորացոնեի կողմից։ Հարևան Սուրբ Եկատերինա Ալեքսանդրիացու մատուռում կա 18-րդ դարի նկար՝ Ջովաննի Բատիստա Ռոնչելլիի կողմից, որը պատկերում է սրբի նահատակությունը։ 2018 թվականից այս մատուռում պահվում են Կառլո Սոնցինիի մասունքները։

Աջ տրանսեպտում գտնվող Սուրբ Մարթայի մատուռում գտնվում է Սիմոնե Պետերցանոյի «Խաչից իջեցումը» նկարի պատճենը, իսկ XVII դարի վերջի որմնանկարները, որոնք պատկերում են Մարթայի և Մարիամի պատմությունները, ստեղծվել են Ֆեդերիկո Բիանկիի և Պիետրո դել Սոլեի կողմից. «Սուրբ Մարթան հաղթում է Տարասկոն վիշապին՝ սրսկելով նրան սուրբ ջրով», «Սուրբ Մարթան հանդիպում է Հիսուս Քրիստոսին Բեթանիայի դարպասների մոտ», «Քրիստոսը Մարթայի և Մարիամի տանը», «Ղազարոսի հարությունը», «Բարեպաշտ կանայք գերեզմանի մոտ», «Հարություն առած Քրիստոսի հայտնությունը բարեպաշտ կանանց», «Սուրբ Մարթան օրհնում է մահացողին»։

## Պատկերասրահ

Varese, Basilica di San Vittore 02.jpg|Գլխավոր ճակատ
Varese - Campanile di San Vittore 01.jpg|Կամպանիլա (զանգակատուն)
Varese, Basilica di San Vittore 03.jpg|Ամբիոն
Basilica di San Vittore, interno 05.jpg|Ինտերիեր
Basilica di San Vittore, interno 08.jpg|Գլխավոր խորան
Basilica di San Vittore, interno 06.jpg|Կամարի նկարազարդում
Basilica di San Vittore, interno 03.jpg|Ամբիոն
Giovanni Battista Crespi - St Gregory Delivers the Soul of a Monk - WGA05752.jpg|Ջ. Կրեսպի - Սուրբ Գրիգորը ազատում է միաբանի հոգին, 1617։ Կտավ, յուղաներկ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բազիլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի բազիլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:1620-ականների ճարտարապետություն