open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նիկոլայ Գրինկո

**Նիկոլայ Գրիգորևիչ Գրինկո** կամ **Միկոլա Հրիհորովիչ Հրինկո** (, , ), խորհրդային և ուկրաինացի դերասան:

## Կենսագրություն
Նիկոլայ Գրինկոն ծնվել է 1920 թվականի մայիսի 22-ին՝ Խերսոնում, այն ժամանակվա Ուկրաինական ԽՍՀ-ում (այժմ՝ Ուկրաինա): Նա մահացել է 1989 թվականի ապրիլի 10-ին՝ Կիևում, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ (այժմ՝ Ուկրաինա):

Նրա կինը՝ Այշե Ռաֆեթովնա Չուլակ-օղլին (ծնված 1932թ.), Ուկրաինական ԽՍՀ պետական ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախմբի, ինչպես նաև «Դնեպր» ջազ-սիմֆոնիկ համույթի ջութակահարն էր:

## Կարիերա
1961 թվականին Նիկոլայ Գրինկոն անցավ կինոյի ասպարեզ: Սակայն իր «հարազատ» Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում նա չէր համարվում «հարազատ» դերասան, նա շատ քիչ էր նկարահանվում, և նրան չէին առաջարկում գլխավոր դերեր: Իվան Ֆրանկոյի «Գողացված երջանկություն» ստեղծագործության նրա սցենարը 6 տարի դրված էր ստուդիայի գրասենյակներում՝ դարակի մեջ:

Գրինկոն հայտնի է իր դերերով Անդրեյ Տարկովսկու ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Իվանի մանկությունը», «Անդրեյ Ռուբլյով», «Սոլարիս», «Հայելի» և «Ստալկեր»:

Նա նաև նկարահանվել է 1981 թվականին նկարահանված «Թեհրան-43» ֆիլմում։

## Ընտրված ֆիլմագրություն
* «Խաղաղություն ներս եկողին» (1961) - Ամերիկացի վարորդ
* «Իվանի մանկությունը»(1962) − Գրյազնով
* «Մոռացված նախնիների ստվերները» (1965) − Վատագ
* «Պատերազմ և խաղաղություն» (1966−1967, մասեր 1, 3)
* «Անդրեյ Ռուբլյով» (1966) – Դանիիլ Չերնի
* «Սյուժե ոչ մեծ պատմվածքի համար» (1969) - Անտոն Պավլովիչ Չեխով
* «Վտանգավոր շրջագայություններ» (1969) – Անդրեյ Մաքսիմովիչ
* «Սոլարիս» (1972) – Նիք Քելվին, Քրիս Քելվինի հայրը
* «Սիրահարների սիրավեպ» (1974) – Փոխծովակալ
* «Արկածները քաղաքում, որը գոյություն չունի» (1974) - Դոն Կիխոտ
* «Հայելի» (1975) − Տպարանի տնօրեն
* «Աֆոնյա» (1975) - Նրա հորեղբայրը
* «Փայտփորիկի գլխուխը չի ցավում» (1975) - Մուխինի հայրը
* «Բուրատինոյի արկածները» (1976, հեռուստաֆիլմ) - Պապա Կառլո
* «Մեկ-երկու, զինվորները գալիս էին...» (1977) - գնդապետ, Կոնստանտինի հրամանատար
* «Քսան օր առանց պատերազմի» (1977) - գնդապետ Ալեքսանդրով
* «Պրահայի ազատագրում» (1977) - գեներալ Օմար Բրեդլի
* «Ստալկեր» (1979) − Պրոֆեսոր
* «Էլեկտրոնիկի արկածները» (1979, մինի-սերիալ) - պրոֆեսոր Գրոմով
* «Թիկնապահը» (1979)
* «Պետրոսի պատանեկությունը» (1980) - Նեկտարի
* «Փառավոր գործերի սկզբում» (1980)
* «Թեհրան-43» (1981) - Գերմոլին
* «Եղիր իմ ամուսինը» (1981) − Հանգստացող, թատերասերի ամուսին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասաններ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Ադիս Աբեբա)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Ադիս Աբեբա** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Եթովպիայի հոգևոր հովվությանը (Եգիպտոսի հայոց թեմ), հանդիսանում է նրա առաջնորդանիստ և միակ գործող եկեղեցին։ Համակարգում է եթովպաբնակ առաքելական հայության (վերջին տվյալներով շուրջ 100 անձ) հոգևոր կյանքը։

Եկեղեցու բակում 2005 թվականին կանգնեցվել է հուշարձան-խաչքար՝ հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։

## Պատմություն
Եթովպիայի մայրաքաղաք Ադիս Աբեբայում հայ համայնքը կազմավորվել էր դեռ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ քաղաքի հիմնադրման առաջին տարիներին (Ադիս Աբեբան հիմնադրել է Մենելիք II կայսրը, 1887 թվականին): Այստեղ է գործում ամբողջ եթովպահայության ղեկավար մարմինը՝ Եթովպահայ գաղութային ժողովը:

1923 թվականին Ադիս-Աբեբայում կառուցվել էր հայկական մատուռ, իսկ 1935 թվականից հետո նույն տեղում հիմնվեց սուրբ Գևորգ եկեղեցին: Վերջինիս կառուցումն իրականացել է Միհրան Մուրադյան ազգանունով բարերար՝ իր հոր՝ Գևորգի հիշատակին: Սուրբ Գևորգի բացման ժամանակ ներկա էր նաև Եթովպիայի կայսրուհի Մենեն Ասֆան: Եկեղեցին պատկանում է Եթովպիայի հոգևոր հովվությանը, որը Սուդանի հովվության հետ միասին ընդգրկված է Եգիպտոսի հայոց թեմի կազմում։

## Գործունեություն
Եկեղեցուց ոչ հեռու տեղակայված է հայկական Ազգային «Գևորգով» վարժարանը։ Եթովպիայի համայնքը ստվարացել է 20-րդ դարի սկզբին, երկրորդ աշխարհամարտից հետո հասնելով շուրջ երեք հազարի, և սուրբ Գևորգից բացի եղել են նաև ուրիշ գործող եկեղեցիներ տարբեր քաղաքներում։ Ադիս Աբեբայում կա հայկական երկու գերեզմանատուն (հին և նոր):

## Տես նաև
* Սուրբ Գևորգ տաճար (Ադիս Աբեբա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ադիս Աբեբայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայերը Եթովպիայում
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Սուրբ Ուրբաթ եկեղեցի

**Սուրբ Ուրբաթ եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի, ընդգրկված է Ղրիմի մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում՝ Ուկրաինական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի 09/06/1979 թիվ 442 որոշումով։ Հիմնադրման տարեթիվը՝ XIV-XV դարեր։

## Պատմություն
Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանի Տոպոլևկա (նախկինում՝ Թոփթի, Թոփլի, Թոփլու) գյուղում պահպանվել են 14-րդ դարով թվագրվող երկու հայկական եկեղեցիների մնացորդներ։

Դրանցից մեկը՝ Սուրբ Ուրբաթը գտնվում է Տոպոլևկա գյուղի հարավ-արևելյան ծայրամասում։ Այս հնագույն շինությունը Ղրիմում միջնադարյան քրիստոնեական ճարտարապետության հետաքրքիր օրինակ է և վկայում է այս տարածքի երբեմնի մեծաքանակ հայ բնակչության մասին։ Այս եզրակացությունը համահունչ է միջնադարյան հայկական աղբյուրների վկայություններին։

Սուրբ Ուրբաթ եկեղեցին գտնվում է ցածր բլրի վրա։ Եկեղեցու հիմնադրման ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ, թեև եկեղեցու արևմտյան պատի հայերեն արձանագրությունը վկայում է նրա վերականգնման մասին 1702 թվականին։

1702 թվականին եկեղեցու վերականգնումը թույլ է տալիս մոտավորապես թվագրել նրա հիմնադրման շրջանը՝ 14-15-րդ դարերով, այսինքն՝ այն ժամանակաշրջանով, երբ Ղրիմի հայկական գաղութը ապրեց իր ամենամեծ բարգավաճումը։ Այս ենթադրությունը հաստատվում է նաև այն փաստով, որ Տոպոլևկա գյուղի տարածքում դեռևս պահպանվում են 14-16-րդ դարերի հայերեն արձանագրություններով խաչքարեր, ինչն իր հերթին վկայում է գյուղում մեծաթիվ հայ բնակչության առկայության մասին:

Սուրբ Ուրբաթ եկեղեցում ծառայությունները դադարեցվել են 18-րդ դարի վերջին՝ թերակղզուց քրիստոնյաներին վտարելուց հետո։ Ըստ Օ.Վ. Սուվորովի վկայության՝ 1778 թվականին Թոփլի գյուղից վտարվել է 212 հայ։ 19-րդ դարի հենց սկզբին գյուղը բնակեցված էր հույներով՝ Փոքր Ասիայից ներգաղթածներով։
## Ներկա վիճակ

Այսօր եկեղեցին անմխիթար վիճակում է։ Շենքը շտապ և արագ վերականգնման կարիք ունի։ 1999-2000 թվականներին փլուզվել են թաղի արևմտյան հատվածները և տանիքը։ Հյուսիսային պատին խորը ճեղք է առաջացել։ Մյուս պատերին կան նաև տարբեր չափերի ճաքեր։

## Պատկերասրահ

## Արտաքին հղումներ
* Հայազգ հանրագիտարան, ռուսերեն տարբերակ
* Հայազգ հանրագիտարան, հայերեն տարբերակ
* «Прошлое Тавриды: Краткий исторический очерк» (Киев, 1906; 2-е изд., доп. — Киев, 1914), разд. XVII.

Կատեգորիա:Ղրիմի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:14-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Նյարդահումորալ կարգավորում

**Նյարդահումորալ կարգավորում**, նյարդային համակարգի և հումորալ գործոնների (հորմոններ) համատեղ կարգավորող, կոորդինացնող և ամբողջականացնող ազդեցությունը մարդու և կենդանիների օրգանների, հյուսվածքների ու ֆիզիոլոգիական պրոցեսների վրա։ Նյարդահումորալ կարգավորումը կարևոր դեր է կատարում օրգանիզմի ներքին միջավայրի հարաբերական հաստատուն վիճակի՝ հոմեոստազի պահպանման և միջավայրի փոփոխվող պայմաններին հարմարվելու պրոցեսում։ Ցածրակարգ օրգանիզմների առանձին բջիջների և օրգանների միջև կապն իրականացվում է դրանց կենսագործունեության պրոցեսում արտադրվող քիմիական նյութերի միջոցով։ Էվոլյուցիայի ընթացքում, օրգանների բարդացման և տարբերակմանը զուգընթաց, այդ նյութերը ձեռք են բերում առանձնահատուկ ֆիզիոլոգիական ակտիվություն և մեդիատորների նյարդահորմոնների ու հորմոնների ֆունկցիաներ, որոնց միջոցով և կարգավորվում է օրգան–համակարգերի գործունեությունը։ Սակայն քիմիական ճանապարհով իրականացվող կարգավորումը չի կարող ապահովել արագ և տարբերակված ռեակցիա ներքին ու արտաքին միջավայրից եկող մեծ քանակությամբ տարբեր տիպի ազդակների նկատմամբ։ Աստիճանաբար օրգանիզմի գլխավոր կարգավորիչ ֆունկցիան անցնում է նյարդային համակարգին։ Նյարդային կարգավորման և հումորալ կարգավորման (իր տարատեսակի՝ հորմոնային կարգավորման հետ) մեխանիզմները գտնվում են փոխադարձ կապի և պայմանավորվածության մեջ և հանդես են գալիս սերտ համագործակցված։ Օրինակ, ածխաթթու գազը դրդում է շնչառական կենտրոնի բջիջներին, որը հանգեցնում է սինապսներում մեդիատորների (ացետիլխոլին, նորադրենալին, սերոտոնին ևն) արտազատմանը։ Անցնելով արյուն՝ այդ նյութերը մասնակցում են ֆունկցիաների հումորալ կարգավորմանը և կարող են դիտվել որպես նյարդահորմոններ։ 

Նյարդահումորալ կարգավորման բարձրագույն բաժինները գտնվում են հիպոթալամուսում։ 

## Տես նաև
* Սիմպաթոադրենալային համակարգ

## Արտաքին հղումներ

*Neurohumoral regulation of arterial pressure in hemorrhage and heart failure

Կատեգորիա:Նեյրոֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Ներզատական համակարգ
Գենադի Խվատով

**Գենադի Ալեքսանդրովիչ Խվատով** (), սովետական և ռուս ռազմական առաջնորդ: Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի հրամանատար (1986 թվականի դեկտեմբերի 27-ից, 1993 թվականի մարտի 11): Ծովակալ (1987)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Յարոսլավլի մարզի Միշկինսկի շրջանի Միշկինո (այժմ՝ Միշկին) քաղաքում։

1952-1956 թվականներին եղել է Լենինգրադի առաջին Բալթյան բարձրագույն ռազմածովային ուսումնարանի նավիգացիայի ֆակուլտետի կուրսանտ (սնորքելինգի բարձրագույն ռազմածովային ուսումնարան): Ուսումնարանն ավարտելուց հետո ծառայել է որպես ղեկային խմբի հրամանատար, ԲՉ-1 հրամանատար (1956-1961), սուզանավի հրամանատարի օգնական (09-12.1962)։ 1961-1962 թվականներին վերապատրաստվել է ռազմածովային ուժերի բարձրագույն հատուկ սպայական դասարաններում։ Ծառայել է որպես սուզանավի հրամանատարի ավագ օգնական (12.1962-01.1969), «Կ-7» սուզանավի հրամանատար (01.1969-1971)։

1971-1973 թվականներին վերապատրաստվել է ռազմածովային ակադեմիայում։ 1974-1976 թվականերին եղել է Վորոշիլովի անվան ԽՍՀՄ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայի ունկնդիր: Եղել է 26-րդ Սուզանավային դիվիզիայի շտաբի պետ (07.1973-24.07.1974), ղեկավարել է այդ դիվիզիան (26.06.1976-25.11.1978), ծառայել է որպես 4-րդ սուզանավային նավատորմի շտաբի պետ (25.11.1978-19.06.1980)։

1980-1983 թվականներին եղել է՝ Կամչատկայի տարասեռ ուժերի նավատորմի հրամանատար, 1983-1986 թվականներին՝ Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի շտաբի պետ, Փոխծովակալ (1981 թվականի հոկտեմբերի 30)։

1986 թվականի դեկտեմբերի 27-ից մինչև 1993 թվականի մարտի 11-ը եղել է Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի հրամանատար։ 1987 թվականի մայիսի 7-ին շնորհվել է ծովակալ զինվորական կոչում: Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմում ծառայել է 37 տարի։

1990-ականների սկզբին նա ակտիվորեն հանդես եկավ մամուլում Հարավային Կուրիլյան կղզիների պատկանելիության հիմնախնդիր վերաբերյալ՝ պաշտպանելով նրանց նկատմամբ Ռուսաստանի ինքնիշխանությունը։

ԽՄԿԿ (1958-1991) և ԽՄԿԿ Կենտկոմի անդամ (1990-1991):

Պաշտոնանկ է արվել Ռուսկի կղզում տեղի ունեցած ողբերգական իրադարձություններից հետո, որոնք ուղեկցվել են դիստրոֆիայով և նավաստիների մահով։

Թոշակի անցնելուց հետո մասնակցել է Վլադիվոստոկի հասարակական կյանքին, աշխատել Ծովային պետական ​​համալսարանի ռեկտորի օգնական։

Մահացել է 2020 թվականի նոյեմբերի 11-ին Վլադիվոստոկում՝ երկարատև ծանր հիվանդությունից հետո։ Նա թաղված է նոյեմբերի 13-ին Վլադիվոստոկի Անտառային գերեզմանատանը:

2022 թվականի հուլիսին Վլադիվոստոկի Ստանյուկովիչ փողոցի թիվ 52 տան պատին, որտեղ բնակվում էր ծովակալ Գենադի Խվատովը, հանդիսավորությամբ բացվեց հուշատախտակ։

## Պարգևներ
* Կարմիր Դրոշի Շքանշան,
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերում Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» II աստիճանի և III աստիճանի շքանշան,
* Արիության Շքանշան,
* ԽՍՀՄ մեդալներ,
* ՌԴ մեդալներ,
* Արտասահմանյան շքանշան,
* Վլադիվոստոկ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի (27.05.2009)։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Некролог // «Красная звезда»

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուսներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4
Ռեժինալ Գոռո

**Ռեժինալ Գոռո** (,), հայիթցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան: Հանդես է եկել Հայիթիի հավաքականում։ Պատմության մեջ միակ հայիթցին, որը խաղացել է Ռուսաստանի ֆուտբոլի առաջնությունում։

## Ակումբային կարիերա
thumb|190px|left|Գոռոն «Կռիլյա Սովետովի» կազմում
thumb|190px|left|Գոռոն Լիեժի «Ստանդարտ»-ի կազմում
### Մանկություն
Ծնվել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Հայիթիի Սենթ Միշել քաղաքում։ Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել իր հայրենիքում, որտեղ հանդես է եկել «Բերլոզ» թիմում, իսկ շարունակել է Բելգիայում։ 13 տարեկանից սովորել է Լիեժի «Ստանդարտ» ֆուտբոլային դպրոցում։
### «Ստանդարտ» Լիեժ
2008 թվականին նորամուտն է նշել գլխավոր թիմում և անմիջապես գոլի հեղինակ է դարձել Բելգիայի գավաթի խաղարկությունում՝ թույլ տալով իր թիմին դուրս գալ հաջորդ փուլ: «Ստանդարտի» առաջին մրցաշրջանը հաջող էր նրա համար, արագորեն տեղ է գրավել հիմնական կազմում: 2009 թվականի մարտի 1-ին «Սերկլ Բրյուգեի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը թիմի կազմում։ Առաջին իսկ մրցաշրջանում օգնել է ակումբին հաղթել Բելգիայի առաջնությունում։ 2009 թվականի աշնանը նորամուտն է նշել Չեմպիոնների լիգայում։ Մասնակցել է հունական «Օլիմպիակոսի» և Լոնդոնի «Արսենալի» դեմ հանդիպումներին: 2009/10 մրցաշրջանը նրա համար հաջող էր: Նա նվաճել է Բելգիայի գավաթի երկու տիտղոս և Բելգիայի Սուպերգավաթը։

### «Կռիլյա Սովետով»
2013 թվականի ձմռանը ընդունել է Սամարայի «Կռիլյա Սովետով» ակումբի հրավերը։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 500 հազար եվրո, իսկ պայմանագիրը նախատեսված է եղել երկուսուկես տարի ժամկետով: Մարտի 9-ին Մոսկվայի ԲԿՄԱ-ի դեմ խաղում նորամուտն է նշել ՌՖՊԼ-ում։ Ապրիլի 13-ին «Կրասնոդարի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Կռիլյայի» կազմում։

### «Ռոստով»
2014 թվականի օգոստոսին ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է «Ռոստով»՝ պայմանագիր ստորագրելով մինչև 2016 թվականի հունիսի 30-ը։ 2015 թվականի փետրվարի 26-ին խզել է պայմանագիրը «Ռոստովի» հետ։

## Միջազգային կարիերա
2011 թվականին Տրինիդադ և Տոբագոյի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում նորամուտն է նշել Հայիթիի հավաքականի կազմում։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Վիրջինյան կղզիների դեմ աշխարհի 2014 թվականի առաջնության ընտրական փուլի խաղում խփել է երկու գոլ: 2015 թվականին հավաքականի կազմում մասնակցել է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի խաղարկությանը։ Մրցաշարում մասնակցել է ԱՄՆ-ի և Պանամայի թիմերի դեմ խաղերին։ 2016 թվականին ընդգրկվել է ԱՄՆ-ում կայանալիք Ամերիկայի գավաթի խաղարկության հայտացուցակում։ Մրցաշարի ընթացքում մասնակցել է Պերուի և Բրազիլիայի թիմերի դեմ խաղերին։

### Գոլեր Հայիթիի հավաքականի կազմում

## Ձեռքբերումներ
; «Ստանդարտ» (Լիեժ)
* Բելգիայի չեմպիոն՝ 2009
* Բելգիայի գավաթակիր՝ 2010/11
* Բելգիայի սուպերգավաթակիր՝ 2009

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте ФК «Крылья Советов» 
* 
* 
* 

 
Կատեգորիա:Բելգիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կռիլյա Սովետովի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայիթցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոստովի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Դոմինգուշ Դուարտե

**Դոմինգուշ Սոուզա Կոուտինյո Մենեզեշ Դուարտե** (, ), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, «Խետաֆե» ակումբի պաշտպան:

## Ակումբային կարիերա
«Էշտորիլ Պրայա» և մայրաքաղաքային «Սպորտինգ» ակումբների սան է։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 5-ին «Տրոֆենսեի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Պորտուգալիայի ֆուտբոլի առաջնությունում վերջիններիս պահեստայինների կազմում։ 2016 թվականի ամռանը խաղային պրակտիկա ստանալու համար նրան վարձակալել է «Բելենենսեշ» ակումբը։ Օգոստոսի 14-ին «Վիտորիա Սետուբալի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Սանգրիշ լիգայում։ Հոկտեմբերի 1-ին «Շավեշի» դեմ խաղում առաջին գոլն է խփել «Բելենենսեշի» կազմում։ 2017 թվականի ամռանը վարձավճարով տեղափոխվել է «Շավեշ»։ Օգոստոսի 10-ին «Վիտորիա Գիմարյեսի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր ակումբում։

2018 թվականի ամռանը ֆուտբոլիստին վարձակալել էր իսպանական «Դեպորտիվո Լա Կորունյայը»։ Օգոստոսի 17-ին «Ալբասետեի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել  Սեգունդա Դիվիզիոնում։ Նույն խաղում առաջին գոլն է խփել «Դեպորտիվո Լա Կորունյայի» կազմում:

2019 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Գրանադա»՝ կնքելով քառամյա պայմանագիր։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 3 մլն եվրո։ Օգոստոսի 17-ին «Վիլյառեալի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Լա Լիգայում։ Հոկտեմբերի 5-ին Մադրիդի «Ռեալի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Գրանադայի» կազմում։ ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպա լիգայի 2020/21 մրցաշրջանում մասնակցել է 11 հանդիպման, իսկ նրա թիմը դուրս է եկել քառորդ եզրափակիչ։ 2021 թվականի սեպտեմբերի 20-ին «Բարսելոնայի» դեմ խաղի առաջին կեսում մեկնել է տուն։

## Միջազգային կարիերա
2014 թվականին Պորտուգալիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում դարձել է Հունգարիայի մինչև 19 տարեկանների Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր: Մրցաշարի ընթացքում մասնակցել է Իսրայելի, Հունգարիայի, Ավստրիայի, Սերբիայի և Գերմանիայի թիմերի դեմ խաղերին։

2015 թվականին Պորտուգալիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է Նոր Զելանդիայում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը: Մրցաշարում մասնակցել է Կատարի, Սենեգալի, Նոր Զելանդիայի, Կոլումբիայի և Բրազիլիայի թիմերի դեմ խաղերին։

2020 թվականի նոյեմբերի 11-ին Անդորրայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում նորամուտն է նշել Պորտուգալիայի հավաքականում։

## Ձեռքբերումներ
**Միջազգային**

 **Պորտուգալիա (մինչև 19)**

* Եվրոպայի պատանեկան առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статистика на soccerway

Կատեգորիա:Բելենենսիշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գրանադայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էշտորիլ Պրայայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խետաֆեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շավիշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Վահիդ Համբո

**Վահիդ Համբո** (, ), ֆինն ֆուտբոլիստ, «Մարիեհամն» ակումբի հարձակվող:

## Կարիերա
Ծնվել է Ֆինլանդիայի Հելսինկի քաղաքում։ Հանդես է եկել տեղի ՀԻԿ թիմում, այդ ժամանակ նրան նկատել են «Սամպդորիայի» սկաուտները։ 2012 թվականին տեղափոխվել է «Սամպդորիա», սակայն իտալական ակումբի կազմում խաղը ստվերվել է վնասվածքներով, իսկ թիմի կազմում երկու տարի հանդես գալուց հետո պայմանագիրը խզվել է փոխադարձ համաձայնությամբ՝ 23 խաղում խփելով ընդամենը 1 գոլ։

«Սամպդորիայում» անհաջող խաղից հետո վերադարձել է հայրենիք՝ վերադարձել է հայրենիք՝ «Իլվես» ակումբ, որը հանդես էր գալիս Ֆինլանդիայի երկրորդ դիվիզիոնի «Յկյոնեն» ակումբում։ Նրա խաղը զարմացրել է Տուրկու «Ինտեր» ակումբի սկաուտներին և նրանք գնել են ֆուտբոլիստին: Նրա լավ խաղը շարունակվել է «Ինտերում», սակայն վնասվածքների մեծ քանակը թույլ չի տվել շատ խաղալ․ անցկացրել է ընդամենը 6 հանդիպում: Չնայած դրան, ճանաչվել է «Ինտերի» լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկը։

Ծնկի վնասվածքից դեռ չապաքինված՝ պայմանագիր է կնքել Չեմպիոնշիփի «Բրայթոն» ակումբի հետ, որտեղ խաղում էր ֆին դարպասապահ Նիկի Մյաենպյան: Ակումբի ղեկավարությունը հայտարարել է, որ կսկսի խաղալ պահեստային կազմում, որպեսզի զգա անգլիական ֆուտբոլն ու ապաքինվի վնասվածքից։

2017 թվականի հուլիսի 19-ին 1,5 տարվա պայմանագիր է կնքել «Սիկ» ակումբի հետ։

### Միջազգային
Համբոն Ֆինլանդիայի երիտասարդական հավաքականի խաղացող էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profile at veikkausliiga.com 

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սամպդորիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆինն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Քոնոր Հուրիհան

**Քոնոր Հուրիհան** (, ), իռլանդացի ֆուտբոլիստ, Իռլանդիայի հավաքականի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Հուրիհանը անգլիական «Սանդերլենդ» ակումբի սան է։ 2009 թվականին մրցաշրջանի համար ընդգրկվել է թիմի հայտացուցակում, սակայն այդպես էլ նորամուտը չի նշել հիմնական կազմում։ 2010 թվականին խաղային պրակտիկա փնտրելով տեղափոխվել է «Իփսվիչ Թաուն», բայց այնտեղ էլ չի կարողացել նորամուտը նշել հիմնական կազմում։ 2011 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Պլիմուտ Արգայլ»։ Օգոստոսի 6-ին «Շրուսբերի Թաունի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Անգլիայի երկրորդ լիգայում: Հոկտեմբերի 15-ին «Դագենեմ ընդ Ռեդբրիջի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Պլիմութ Արգայլի» կազմում:

2014 թվականի ամռանը միացել է «Բարնսլիին»։ Օգոստոսի 9-ին «Քրոլի Թաունի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Անգլիայի առաջին լիգայում: «Քովենթրի Սիթիի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Բարնսլիի» կազմում: 2016 թվականին օգնել ակումբին դուրս գալ ավելի բարձր դիվիզիոն: Օգոստոսի 6-ին «Իփսվիչ Թաունի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Չեմպիոնշիփում:

2017 թվականի սկզբին 3,5 տարվա պայմանագիր էր կնքել «Աստոն Վիլլա» ակումբի հետ: Հունվարի 31-ին «Բրենտֆորդի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում: Փետրվարի 28-ին «Բրիստոլ Սիթի>ի» դեմ խաղում  խփել է առաջին գոլը «Աստոն Վիլլայի» կազմում: 2019 թվականին օգնել է թիմին մտնել էլիտա։ Օգոստոսի 10-ին «Տոտտենհեմ Հոտսպուրի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում:

## Միջազգային կարիերա
2017 թվականի մարտի 28-ին Իսլանդիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում նորամուտն է նշել Իռլանդիայի հավաքականի կազմում: 2019 թվականի մարտի 26-ին Վրաստանի հավաքականի դեմ Եվրոպայի 2020 թվականի առաջնության ընտրական խաղում խփել է իր առաջին գոլը ազգային թիմի կազմում:

### Իռլանդիայի հավաքականի գոլեր

## Ծանոթագրությո,ւններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль футболиста на официальном сайте ФК «Астон Вилла»
* Профиль футболиста на официальном сайте Премьер-лиги

 
Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարնսլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դերբի Կաունտիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իպսվիչ Թաունի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իռլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շեֆիլդ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պլիմուտ Արգայլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սանդերլենդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Օռլանդու Սա

**Օռլանդու Կառլուշ Բրագա դի Սա** (, ), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող:

## Ակումբային կարիերա
Օռլանդուն կարիերան սկսել է պորտուգալական երրորդ դիվիզիոնի «Էշպոզենդեի» ակումբի համակարգում։ 2002 թվականին համալրել է ավելի հայտնի «Բրագան»։ 2009 թվականի հունվարի 5-ին նորամուտմ է նշել բարձրագույն դիվիզիոնում «Բելենենսիշ» ակումբի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը խփել է նույն թվականի մարտի 7-ին «Էստրելայի» հետ խաղում:

2009 թվականին հարձակվողը տեղափոխվել է «Պորտու»։ 2009/10 մրցաշրջանում մասնակցել է առաջնության ընդամենը երկու հանդիպման, բայց նաև դարձել է Պորտուգալիայի գավաթակիր։ Հաջորդ մրցաշրջանը վարձավճարով անցկացրել է «Նասիոնալում», իսկ հետո հեռացել թիմից:

2011 թվականի ամառային տրանսֆերային պատուհանի վերջին օրը ազատ գործակալի կարգավիճակով միացել է անգլիական «Ֆուլհեմին»: Նա երկրում հարմարվելու խնդիրներ է ունեցել, հազվադեպ է խաղացել: 2011 թվականի դեկտեմբերի 31-ին «Նորվիչ Սիթիի» հետ խաղում խփել է միակ գոլը: Մրցաշրջանի ավարտին խզել է պայմանագիրը Ֆուլհեմի հետ»:

2012 թվականի հուլիսի 30-ին  միացել է Կիպրոսի «ԱԵԼ»  ակումբին։ Նոր ակումբի կազմում մեկնարկային մրցաշրջանում քսան խաղում դարձել է 5 գոլի հեղինակ: 2013/14 մրցաշրջանում բարելավել է իր արդյունավետությունը և երկար ժամանակ մասնակցել Կիպրոսի լիգայի ռմբարկուների մրցավազքին:

2015 թվականի հունիսի 29-ին պայմանագիր է կնքել «Ռեալի» հետ:

2018 թվականի փետրվարի 28-ին տեղափոխվել է «Հենան Ցզյանյե»: Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 8 միլիոն եվրո:

## Կարիրեա հավաքականում
Հանդես է եկել իր երկրի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում: 2009 թվականի փետրվարի 11-ին Ֆինլանդիայի ազգային հավաքականի դեմ խաղում նորամուտն է նշել Պորտուգալիայի հավաքականի կազմում:

### Մրցաշարեր և գոլեր Պորտուգալիայի հավաքականի կազմում

**Ընդհանուր՝ 1 խաղ / 0 գոլ՝ 1 հաղթանակ, 0 ոչ-ոքի, 0 պարտություն:**

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է պորտուգալացի երգչուհի Սաբրինայի հետ:

## Ձեռքբերումներ
* Պորտուգալիայի գավաթի գավաթակիր՝ 2009/10

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте 90minut.pl 
* Профиль на сайте Zerozero
* 
* 

 
Կատեգորիա:Բրագայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեգիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալագայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մակկաբի Թել Ավիվի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեդինգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուլհեմի ֆուտբոլիստներ
Վիկտոր Մարդուսին

**Վիկտոր Նիկոլաևիչ Մարդուսին** (), խորհրդային և ռուս զինվորական առաջնորդ, Բալթյան նավատորմի հրամանատար (2007-2009 թվականներ): Փոխծովակալ (06/11/2002)։

## Կրթություն
Ռազմածովային ուժերում է 1970 թվականից։ Ավարտել է Նախիմովի անվան Սևծովյան բարձրագույն ռազմածովային ուսումնարանը (1975-1980 թվականներ), ստացել է ազմածովային նավատորմի Բարձրագույն հատուկ սպայական դասեր (1985-1986 թվականներ), սովորել է Խորհրդային Միության նավատորմի ծովակալ Ն. Գ. Կուզնեցովի անվան ռազմածովային ակադեմիան (1989-1991 թվականներ), գերազանցությամբ ՝ Ռուսաստանի Դաշնության Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիան (1998-2000 թվականներ)։

## Ծառայություն
Ծառայել է որպես զենիթահրթիռային մարտկոցի հրամանատար, «Գրադ» փոքր հրթիռային նավի հրամանատար, «Կայծակ» փոքր հրթիռային նավի հրամանատարի օգնական (1985-1985 թվականներ), «Պրեզորլիվիե» մեծ հրթիռային նավի հրամանատարի ավագ օգնական (1986-1988 թվականներ), «Սպեշնի» ջոկատային ականակրի հրամանատար (1988-1989 թվականներ)։

Եղել է փոքր հրթիռային նավերի 106-րդ դիվիզիայի հրամանատար, հրթիռային նավերի բրիգադի շտաբի պետ, հրթիռային նավակների 36-րդ բրիգադի հրամանատար (1991-1996 թվականներ), Բալթյան ռազմածովային բազայի շտաբի պետ ( 1996-1998 թվականներ), Բալթյան նավատորմի շտաբի պետի տեղակալ (07.2000-05.2001 թվականներ), Բալթյան ռազմածովային բազայի հրամանատար (05.2001-08.2003 թվականներ), Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի հրամանատարի տեղակալ (07.21.2003- 03․ 2005 թվականներ), Սևծովյան նավատորմի շտապի պետ (03.09.2005 -05.2006 թվականներ), Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի գլխավոր շտաբ (05.2006-12.2007 թվականներ)։

Նշանակվել է Բալթյան նավատորմի հրամանատար (12/06/2007 -09/08/2009 թվականներ), Ռուսաստանի Դաշնության Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայի ղեկավարի տեղակալ կրթական և գիտական աշխատանքների գծով (09.2009 -10.2013 թվականներ): 2013 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է Արևմտյան ռազմական շրջանի հրամանատարի տեղակալ։ Թոշակի է անցել 2015 թվականին։

Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարի 2015 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ 797 հրամանով նշանակվել է ռազմածովային ուժերի գլխավոր հրամանատարի առաջատար խորհրդական։ 2017 թվականից աշխատում է Ռուսաստանի Դաշնության Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում (ռազմական պատմություն)։

## Պարգևներ
* Մարտական վաստակի շքանշան (03/1/1996 թվական)
* «Ծովային արժանիքների համար» շքանշան (05/14/2007 թվական)
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին ծառայելու համար» III աստիճանի շքանշան
* ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի Դաշնության մեդալներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ծովակալներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4
Իգոր Մուխամետշին

**Իգոր Թիմերբուլատովիչ Մուխամետշին** (, ), ռուս զինվորական առաջնորդ։ Նավաշինության, սպառազինության և սպառազինության գործառնության պետ, 2019 թվականի մարտից Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի սպառազինության գծով գլխավոր հրամանատարի տեղակալ, փոխծովակալ:

## Կարիերա
Ավարտել է Ս.Օ. Մակարովի անվան Խաղաղօվկիանոսյան բարձրագույն ռազմածովային դպրոցը (1981-1986 թվականներ), ստացել է նավատորմի բարձրագույն հատուկ սպայական դասարաններ (1993-1994 թվականներ), ավարտել է Խորհրդային միության նավատորմի ծովակալ Ն. Գ. Կուզնեցովի անվան ռազմածովային ակադեմիան (1999-2001 թվականներ), ավարտել է Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիան գերազանցությամբ (2004-2006 թվականներ):

Եղել են Ինժեներ, ռադիոտեխնիկական մարտական մասի հիդրոակուստիկ խմբի հրամանատար, սուզանավի հրամանատարի օգնական (1986-1993 թվականներ), հրամանատարի ավագ օգնական, սուզանավի հրամանատար (1994-1996 թվականներ), սուզանավի անձնակազմի հրամանատար (1996-1999 թվականներ), հրամանատարի տեղակալ (2001-2004 թվականներ), ԽՍՀՄ Հյուսիսային նավատորմի 60-ամյակի անվան սուզանավերի 11-րդ դիվիզիայի հրամանատար (2006-2008 թվականներ), շտաբի պետ (2008-2009 թվականներ), խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի 16-րդ Սուզանավային էսկադրիլիայի հրամանատար (2009-2010 թվականներ), Հյուսիսային նավատորմի սուզանավային ուժերի հրամանատար (2010-2012 թվականներ), Խորհրդային Միության նավատորմի ծովակալ Ն. Գ.Կուզնեցովի անվան ռազմածովային ակադեմիայի պետի տեղակալ (2012-2013 թվականներ), Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի ստորջրյա ուժերի հրամանատար (2013-2016 թվականներ), Բալթյան նավատորմի շտաբի պետ (2016-2019 թվականներ)։

2019 թվականի մարտից՝ նավաշինության, սպառազինության և սպառազինության օպերացիայի պետ՝ Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի սպառազինության գծով գլխավոր հրամանատարի տեղակալ։

Կոնտրադմիրալ (2008 թվականներ), Փոխծովակալ (2014 թվական)։

Սիրում է հոկեյ խաղալ:

## Պարգևներ

* Մարտական վաստակի շքանշան,
* «Ծովային արժանիքների համար» շքանշան:

## Օդանավակայանի անվանափոխություն
Մուխամետշինը գրավել է դաշնային լրատվամիջոցների ուշադրությունը 2018 թվականի դեկտեմբերին, երբ ռուսական օդանավակայանների անվանափոխության վերաբերյալ քվեարկության ժամանակ հայտնվել է մի տեսանյութ, որում փոխծովակալը քննադատել է Իմանուել Կանտին (որի անունը առաջարվել է Կալինինգրադի օդանավակայանի անվան քվեարկության ժամանակ) և իր ենթականերին հորդորել է քվեարկել փիլիսոփայի դեմ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության կայքում
* Բալթյան նավատորմի շտաբի պետ է նշանակվել փոխծովակալ Իգոր Մուխամետշինը: Կոմերսանտ
* Բալթյան նավատորմի շտաբի պետ է նշանակվել փոխծովակալ Իգոր Մուխամետշինը: ՌԻԱ Նովոստի
* Հատված հարցազրույցից

Կատեգորիա:Զինվորականներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս ծովակալներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4
Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցի (Աստրախան)

**Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցի (Աստրախան)՝** Ռուսական կայսրության ամենամեծ հայկական եկեղեցիներից մեկը, որը հիմնադրվել է 1771 թվականին Աստրախանում։ Այն ավերվել է ԽՍՀՄ «Անաստվածության հնգամյակ» ժամանակ՝ 1936 թվականին։

## Պատմություն
1763 թվականին Աստրախանի իշխանությունները,ազգությամբ հայ Ասատուրովի դիմումից հետո, թույլտվություն են տվել կառուցել Պետրոս և Պողոս հայկական եկեղեցին։ Եկեղեցու կառուցումը տևել է 8 տարի և բացվել է 1771 թվականին։ 1936 թվականին իշխանությունների որոշմամբ ավերվել է։

## Եկեղեցու կառուցվածքը
Եկեղեցին գտնվում էր Աստրախանի Մեչնիկով փողոցի ներկայիս թիվ 19 տան տեղում։ Իր մասսայականությամբ այն ակնառու ճարտարապետական ​​աշխատանք էր։ Ճակատները կառուցվել են կլասիցիզմի ոճով՝ սյուների վրա հենված սյունասրահներով։ Կային երկու ութանկյուն երկաստիճան զանգակատուն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Армянская церковь в Астрахани.jpg
Պատկեր:Армянская церковь АСТРАХАНЬ.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Васильева А. А. Армяно-Григорианская церковь Петра и Павла как яркий пример классической архитектуры Астрахани

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Աստրախանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Ալեքսանդր Ֆեդոտենկով

**Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Ֆեդոտենկով** (, ), ռուս զինվորական առաջնորդ։ Ռազմածովային նավատորմի գլխավոր հրամանատարի տեղակալ (2013-2018 թվականներ), Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի Սևծովյան նավատորմի հրամանատար (2011թվականի հունիս - 2013 թվականի ապրիլ), վիցե-ծովակալ (2012թվական):

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1959 թվականի հունվարի 7 -ին Բրյանսկի շրջանի Բրյանսկի շրջանի Սելցո քաղաքում։

1981 թվականին ավարտել է Պ․Ս. Նախիմովի անվան Սևծովյան բարձրագույն ռազմածովային դպրոցը և մեկնել է Հյուսիսային նավատորմի հետագա ծառայության, որտեղ հաջորդաբար անցել է պաշտոններ՝ զենքի բազայի լաբորատորիայի ինժեներից մինչև սուզանավի հրամանատարի ավագ օգնական:

1992 թվականին ավարտել է ռազմածովային նավատորմի բարձրագույն հատուկ սպայական դասարանները։

1993 թվականին նշանակվել է «Բ-524» սուզանավի հրամանատար, 1997 թվականին՝ Հյուսիսային նավատորմի 33-րդ սուզանավային դիվիզիայի հրամանատարի տեղակալ։

2000 թվականին ավարտել է Խորհրդային Միության նավատորմի ծովակալ Ն.Գ.Կուզնեցովի անվան ռազմածովային ակադեմիան։

2000-2002 թվականներին եղել է 7-րդ սուզանավային դիվիզիայի շտաբի պետ։

2002 թվականից մինչև 2005 թվականը՝ Հյուսիսային նավատորմի 7-րդ սուզանավային դիվիզիայի հրամանատար, փոխ-ծովակալ (12.12.2003 թվական)։

2007 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի Դաշնության Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիան:

2007-2009 թվականներին եղել է Հյուսիսային նավատորմի ուժերի հրամանատարի տեղակալ:

Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի 2009 թվականի սեպտեմբերի 8-ի հրամանագրով նշանակվել է Բալթյան նավատորմի Լենինգրադի ռազմածովային բազայի հրամանատար։

Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի 2011 թվականի հունիսի 23-ի հրամանագրով նշանակվել է Սեւծովյան նավատորմի հրամանատար։

Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի 2012 թվականի դեկտեմբերի 13-ի հրամանագրով Սևծովյան նավատորմի հրամանատար, կոնտր-ծովակալ Ալեքսանդր Ֆեդոտենկովին շնորհվել է «վիցե-ծովակալի» զինվորական կոչում։

Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի 2013 թվականի ապրիլին հրամանագրով փոխծովակալ Ալեքսանդր Ֆեդոտենկովը նշանակվել է ՌԴ ռազմածովային ուժերի գլխավոր հրամանատարի տեղակալ։ 2018 թվականին ազատվել է ծառայությունից և զորացրվել զինված ուժերից տարիքային շեմը լրանալուն պես։

2018 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգի ծովային ինժեներական բյուրոյի գլխավոր տնօրենի խորհրդական ռազմական նավաշինության գծով։

Ալեքսանդր Ֆեդոտենկովն ամուսնացած է, կինը՝ Իրինա Գնուսինան է։ Ունի մեկ որդի։

## Պարգևներ
* Արիության շքանշան
* Մարտական վաստակի շքանշան (02/12/2016 թվական)
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին ծառայելու համար» շքանշան.
* ԽՍՀՄ մեդալներ
* Ռուսաստանի Դաշնության մեդալներ
* «Ղրիմի և Սևաստոպոլի ազատագրման համար» մեդալ (03/17/2014)՝ *Ղրիմը Ռուսաստանին վերադարձնելու գործում անձնական ներդրման համար*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Փոխծովակալ Ա.Ն.Ֆեդոտենկովը ՌԴ ՊՆ կայքում

Կատեգորիա:Ռուս ծովակալներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4
Կանճրակի տերևակեր

**Կանճակի տերևակեր** *(Entomoscelis adonidis)*, տերևակերների ընտանիքի բզեզ, կաղամբազգիների ընտանիքի բույսերի վնասատու։ 

## Նկարագրություն
Մարմնի երկարը՝ 7-10 մմ, վերնաթևերը և առաջնամեջքը՝ շիկավուն կարմիր՝ սև երկայնակի շերտերով ու բծերով։ [Թրթուր]]ների երկարությունը՝ մինչև 14 մմ, մուգ դարչնագույն՝ դեղին փորիկով՝ ծածկված մուգ գորտնուկների լայնակի շարքերով։ Տարեկան զարգանում է 1 սերունդ։ Ձմեռում են սովորաբար ձվերը՝ հողի մակերևութին կամ վերին շերտերում։ Թրթուրները ձվից դուրս են գալիս վաղ գարնանը, վնասում են կաղամբազգիների (կաղամբ, կանճրակ) տերևները։ Բզեզներն ի հայտ են գալիս մայիսի վերջ հունիսի սկզբին, տերևներից բացի, ուտում են բույսերի ծաղիկներն ու պատիճները։ Շոգ եղանակներին անցնում են հողի մեջ, որտեղ օգոստոս-սեպտեմբերին գտնվում են կենսադադարի (դիապաուզա) մեջ, այնուհետև կրկին դուրս են գալիս հողի մակերևույթ։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում, Կովկասում, Սիբիրում և Միջին Ասիայում։ 

## Պայքարի միջոցառումներ
Աշնանավար և մոլախոտերի ոչնչացում, բույսերի սրսկում՝ միջատասպաններով:

Կատեգորիա:Վնասատուներ
Կատեգորիա:Բզեզներ
Պոլսո թեմ

**Պոլսո թեմ**, նաև՝ **Ստամբուլի հայ կաթողիկե արքեպիսկոպոսություն**, Հայ կաթողիկե եկեղեցու՝ Մերձավոր Արևելքի տարածքում գտնվող, Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցուն պատկանող թեմերից մեկը, որը ներկայացնում է կաթողիկե թուրքահայության հոգևոր կյանքը։ Առաջնորդանիստը՝ Ստամբուլ քաղաքի Բեյօղլու թաղամասի սուրբ Աստվածածին տաճար։ Նույն քաղաքում է գտնվում նաև հայ առաքելական եկեղեցու նվիրապետական չորս աթոռներից մեկը՝ Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքությունը, որի աթոռանիստն է Գում Գափու թաղամասի սուրբ Աստվածածին մայր տաճարը։

## Պատմություն
Թեմը հիմնադրել է Պիոս VIII պապը 1830 թվականի հուլիսի 6-ին։ Հռոմի պապ Գրիգոր XVI-ը այն անվանել է «նոր աթոռ» դրա առաջին արքեպիսկոպոս Անտոնիո Նուրիգյանին ուղղված նամակում, որն ուղարկել է 1832 թվականի փետրվարի 3-ին։

1866-1928 թվականներին թեմը միավորվել է Կիլիկիո Հայ Կաթողիկե Պատրիարքությանը և եղել է պատրիարքի աթոռը՝ հիմնված Ստամբուլում։ Երբ պատրիարքական աթոռը տեղափոխվել է Բեյրութ, Լիբանան, 1928 թվականի հոկտեմբերի 15-ին կանգնեցվել է ներկայիս արքեպիսկոպոսությունը։

2015 թվականի մարտի 21-ին հայտնի է դարձել, որ Կիլիկիո Հայոց Պատրիարքը, Պատրիարքական Եկեղեցու Եպիսկոպոսաց Սինոդի համաձայնությամբ և Սուրբ Աթոռին հայտնելուց հետո ընդունել է Հովհաննես արքեպիսկոպոս Չոլաքյանի պաշտոնաթողությունը։

Հետո Հայաստանի Պատրիարքական Եկեղեցու Եպիսկոպոսաց Սինոդը Պօղոս Լևոն Զեքիյանին ընտրել է Ստամբուլի արքեպիսկոպոս։

2008 թվականին 3650 հայ կաթոլիկներ թեմի անդամ էին։
Պատկեր:Cathédrale_arménienne_catholique_(interieur).JPG|Մայր տաճարը ներսից


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official site

Կատեգորիա:Պոլսո թեմ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սերգեյ Էլիսեև

**Սերգեյ Ստանիսլավովիչ Էլիսեև** (, ), ուկրաինացի և ռուս ռազմական գործիչ, փոխծովակալ։ 2014 թվականի հուլիսից Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի Բալթյան նավատորմի հրամանատարի տեղակալ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Մոսկվայի մարզի Նոգինսկ քաղաքում: 1983 թվականին ավարտել է Կալինինգրադի բարձրագույն ռազմածովային ուսումնարանի հրետանային և զենիթահրթիռային սպառազինության ֆակուլտետը՝ «նավերի սպառազինություն» մասնագիտությամբ: 1983-1993 թվականներին տարբեր պաշտոններում ծառայել է Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի նավերում:

1993 թվականին անցել է Ուկրաինայի ռազմածովային ուժեր ծառայության: 1999-2001 թվականներին որպես առաջին կարգի կապիտան եղել է «Կոնստանտին Օլշանսկի» դեսանտային նավի հրամանատարը: Ծառայել է Ուկրաինայի ՌԾՈւ նավերում և շտաբներում: 2004 թվականին ավարտել է Ազգային պաշտպանության ակադեմիան: 2010 թվականի օգոստոսին նշանակվել է Ուկրաինայի ՌԾՈւ հրամանատարի առաջին տեղակալ, իսկ նույն թվականի նոյեմբերին՝ Սևաստոպոլի կայազորի պետ: 2011 թվականին ղեկավարել է Ուկրաինայի Պ. Ս. Նախիմովի անվան ՌԾՈւ ակադեմիայի պետական քննական հանձնաժողովը:

2011 թվականին եղել է «Խաղաղության նավուղի» ռուս-ուկրաինական համատեղ զորավարժությունների առաջին տեղակալը, իսկ հաջորդ զորավարժություններում Ելիսեևն արդեն դրանց ղեկավարն էր: 2013 թվականին նա կրկին առաջին տեղակալն էր այդ զորավարժություններում: 2011-2013 թվականներին Սերգեյ Էլիսեևը Սևաստոպոլում Հաղթանակի օրվան և Նավատորմի օրվան նվիրված հանդիսություններին ուկրաինական կողմից շքերթի հրամանատարն էր:

2014 թվականին՝ Ղրիմի ռուսական բռնակցման ժամանակ, Էլիսեևը զեկուցագիր է գրել ռազմաբժշկական հանձնաժողովին՝ հետագայում նավատորմից ազատվելու համար:

Ղրիմի բռնակցումից հետո անցել է Ռուսաստանի ՌԾՈւ ծառայության, որտեղ 2014 թվականի հուլիսին նշանակվել է Բալթյան նավատորմի հրամանատարի տեղակալ: Վերահսկում է անձնակազմի մարտական պատրաստությունը: 2014 թվականի օգոստոսին Ուկրաինայի ռազմական դատախազությունը Էլիսեևին մեղադրել է պետական դավաճանության և դասալքության մեջ:

Նա Բալթյան նավատորմի հրամանատարության միակ բարձրաստիճան սպան է, որը պահպանել է իր պաշտոնը 2016 թվականին նավատորմի հրամանատար Վիկտոր Կրավչուկի բացասական հիմքերով ազատվելուց և նավատորմի շտաբի սպաների հետագա ազատումից հետո:

## Պարգևներ
#### ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի Դաշնության պարգևներ

* Հայրենիքի առջև ծառայությունների համար» շքանշանի II աստիճանի մեդալ
* «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 70 տարին» մեդալ
* «Անբասիր ծառայության համար» II և III աստիճանի մեդալներ
* «Հաղթանակի օրվա զորահանդեսին մասնակցության համար» մեդալ
* «Գլխավոր ռազմածովային շքերթին մասնակցության համար» մեդալ
* «Ռուսաստանի Դաշնության Սևծովյան նավատորմի 230-ամյակ» հուշանշան (Ռուսաստանի ՌԾՈւ Սևծովյան նավատորմ, 2013 թվական)

#### Ուկրաինայի պարգևներ
***(զրկվել է 2021 թվականին)***

* Բոգդան Խմելնիցկու II և III աստիճանի շքանշաններ
* Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության «Քաջություն և պատիվ», «Ուկրաինայի ԶՈւ 10 տարին», «Ուկրաինայի ԶՈւ 15 տարին», «Զինվորական ծառայության վետերան» մեդալներ
* Ուկրաինայի Գլխավոր շտաբի «Փառք և պատիվ» նշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4
Ռասուլ Չունաև

**Ռասուլ Աբաքար օկլի Չունաև** (, ), Ադրբեջանը ներկայացնող հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, 2016 թվականին Ռասուլ Չունաևը Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում անցկացված XXXI ամառային օլիմպիական խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

## Կենսագրություն
Ռասուլ Աբաքար օղլու Չունաևը ծնվել է 1991 թվականի հունվարի 7-ին Բալաքեն շրջանի Ենի Շարիֆ գյուղում։ 1999-2010 թվականներին Ռասուլ Չունաևը սովորել է Ենի Շարիֆ գյուղի միջնակարգ դպրոցում, իսկ 2010-2014 թվականներին բարձրագույն կրթություն է ստացել Ադրբեջանի պետական ​​ֆիզիկական դաստիարակության և սպորտի ակադեմիայում:

Ռասուլ Չունաևը հաղթել է նաև 2015 թվականին ԱՄՆ-ի Լաս Վեգաս քաղաքում կայացած աշխարհի առաջնությունում։ 2013 թվականին նա հաղթել է Կազանի ունիվերսիադայում։

Ռասուլ Չունաևը 2015 թվականին նվաճել է Ադրբեջանում 1-ին Եվրոպական խաղերի ոսկե մեդալ: Նա 2014 և 2018 թվականներին նվաճել է նաև Եվրոպայի առաջնությունների արծաթե մեդալներ։

Ռասուլ Չունաևը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի 2015 թվականի հունիսի 29-ի հրամանագրով պարգևատրվել է Փառքի շքանշանով, իսկ Իլհամ Ալիևի 2016 թվականի օգոստոսի 22-ի հրամանագրով՝ Ադրբեջանի նախագահի Պատվո շքանշանով։

Իր կարիերայի ընթացքում Ռասուլ Չունաևը մասնակցել է 37 միջազգային մրցումների և նվաճել 13 ոսկե, 6 արծաթե և 12 բրոնզե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ադրբեջան)
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Հայերը Սոչիում

**Հայերը Սոչիում** սկսել են հաստատվել 19-րդ դարի վերջից: 21-րդ դարի սկզբին Սոչիում բնակվում է շուրջ 100 հազար հայ, ոչ պաշտոնական տվյալներով՝ շուրջ 150 հազար: Նրանց շրջանում, ինչպես նաև Կրասնոդարի երկրամասի հայերի շրջանում ընդհանրապես, կան ինչպես համշենահայեր, այնպես էլ Հայաստանից, Վրաստանից վերաբնակված և Խորհրդային Ադրբեջանից տեղահանված հայեր։

## Պատմություն
1897 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ այստեղ բնակվել է 180 հայ: Առաջին համաշխարհային և քաղաքացիական պատերազմների տարիներին տեղի հայ բնակչությունը նկատելիորեն ավելացել է ի հաշիվ Արևմտյան Հայաստանից և Անդրկովկասից եկած փախստականների, ինչն արդյունք էր հայոց ցեղասպանության և նորաստեղծ հայկական պետության անկայուն քաղաքական վիճակի:

Սոչիի շրջանի վարչական տարածքի մեջ մտնում են նաև Ադլերը, Խոստան, Լազարևսկոյեն, որտեղ նույնպես հայկական համայնքներ կան: 1955 թվականին կառուցված Սոչիի նավահանգստի նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Կարո Հալաբյանը:

1980-ական թվականների վերջին և 1990-ական թվականների սկզբին Սոչիում հայ ազգային կյանքը սկսել է աշխուժանալ: Համայնքը ստվարացել է Աբխազիայի հակամարտության գոտուց, Ջավախքից, Ախալցխայի և Ծալկայի շրջաններից և Սպիտակի երկրաշարժից տուժած Հայաստանի շրջաններից արտագաղթածների հաշվին:

## Մշակույթ
Ստեղծվել է «Սևան» հայկական մշակութային կենտրոնը, որը կազմակերպել է շաբաթօրյա և կիրակնօրյա հայկական դպրոցներ: 1990-1991 ուսումնական տարում քաղաքի վեց դպրոցներում բացվել են հայկական դասարաններ (ընդամենը՝ 1500 աշակերտ), 19 ռուսական դպրոցներում ուսուցանվում է հայոց լեզու, իսկ մանկավարժական ուսումնարանին կից՝ հայկական դպրոցների տարրական դասարանների համար՝ ուսուցիչների պատրասաման խումբ: Սոչիի համալսարանում բացվել է հայագիտական ֆակուլտետ:

Լույս են տեսնում «Սևան», «Լույս Համշենի» (հայերեն, ռուսերեն), «Արմյանսկիե վեստի» ռուսերեն պարբերականները:

Սոչիի քաղաքային դումայում կան հինգ հայազգի պատգամավորներ:

## Կրոն
1992 թվականից գործում է սուրբ Խաչ մատուռը: Հետագայում կառուցվել են սուրբ Սարգիս եկեղեցին, սուրբ Սարգիս տաճարը, սուրբ Հովհաննես եկեղեցինկազմակերպվել է նաև հայ կաթոլիկների համայնքը։

## Տես նաև
* Հայերն Աստրախանում

Կատեգորիա:Հայերը Սոչիում
Կենդանիների պահվածք

**Կենդանիների պահվածք**, կենդանիների խնամքի միջոցառումների համալիր, որը ներառում է տեղաբաշխումը, կերակրումը, հիգիենայի լավագույն պայմանների ստեղծումը, օրվա ռեժիմի պահպանումը։ Նպատակն է անասնապահական մթերքների արտադրության շահավետ կազմակերպումը, արտադրության ծավալի ավելացումը, կենդանիների մթերատվության բարձրացումը, նրանց անկորուստ վերարտադրությունը։ Կենդանիների պահվածքի համակարգը և եղանակը կախված են տվյալ վայրի բնատնտեսական պայմաններից, արտադրության տեխնոլոգիայից, բուծվող կենդանիների կենսաբանական առանձնահատկություններից, արտադրության ինտենսիվացման մակարդակից։ 

## Կիրառվող համակարգեր
**Արոտային՝** կենդանիները (հիմնականում՝ որոճողները) ամբողջ տարվա ընթացքում կերակրվում են արոտավայրերում։ 

**Մսուրաարոտային**՝ կենդանիներին (խեկներ, ոչխար, եղջերու , ձի և այլն) ձմռանը պահում են անասնապահական շենքերում, ամռանը՝ արոտավայրերում։ Տարածված է առավելապես բարեխառն կլիմայական և սահմանափակ արոտավայրեր ունեցող շրջաններում։ 

**Մսուրաճամբարային**՝ ձմռանը կենդանիները (խեկներ, խոզեր ) գտնվում են շենքերում, ամռանը՝ ճամբարներում, որտեղ կանաչ կերը տրվում է հնձած վիճակում, մեծ մասամբ կիրառվում է բնական արոտավայրեր չունեցող շրջաններում։ 

**Մսուրային**՝ կենդանիներն ամբողջ տարվա ընթացքում գտնվում են շենքերում։ Բնորոշ է խոշոր ֆերմաներին և արդիական տեխնոլոգիայով անասնապահական մթերքների արտադրական համալիրներին։ Շենքերում կենդանիների պահվածքի հիմնական ձևերը կապված և ազատ (խմբակային և անհատական ) են։ 

Թռչնաբուծության մեջ ընդունված են հատակային կամ վանդակային պահվածքի ձևերը՝ միա կամ բազմահարկ վանդակներում։ Անասնապահության առանձին ճյուղեր (խոզաբուծություն , թռչնաբուծություն) գրեթե ամբողջովին փոխադրվել են արդիական հիմքերի վրա, և այդ ճյուղերում արդեն մերժվում է արոտավայրային պահվածքի անհրաժեշտությունը։ Կենդանիների պահվածքի ռեժիմը պահպանելու համար սահմանված են հատուկ նորմեր, անասնապահական շենքերի ու սարքավորումների հիգիենային պայմանների ստեղծում, աշխատատար գործընթացների մեքենայացում, կերերի հերթականություն, զբոսանք, էլեկտրաէներգիայի, ջրի, ջեռուցման մատակարարում և այլն։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կենդանիների բարեկեցություն
Կատեգորիա:Անասնապահություն
Կատեգորիա:Անասնաբուծություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Աստրախան)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Աստրախան** քաղաքում գոյություն ունեցած կրոնական կառույց։ Պատկանել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Աստրախանի թեմին, եղել նրա առաջնորդանիստը։ Համակարգել է աստրախանաբնակ առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը։

## Պատմություն
Աստրախան քաղաքի առաջին եկեղեցին կառուցվել էր դեռ 1640 թվականին։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին հիմնադրվել է 1706 թվականին։ Հյուսիսային պատերազմի ընթացքում՝ 1717 թվականին, երբ հիմնադրվել է ռուսահայության առաջին հոգևոր կառույցը՝ Աստրախանի թեմը, եկեղեցին դարձել է դրա առաջնորդանիստը։ Այդ պատճառով երբեմն կոչվել է Աստվածամոր ավագ եկեղեցի, ինչպես նաև Աստվածամոր Վերափոխման եկեղեցի։ 18-րդ դարում քաղաքում կառուցվել է ևս երեք եկեղեցի՝ սուրբ Պողոս-Պետրոս, սուրբ Կատարինե և սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, իսկ 19-րդ դարում՝ ևս երկուսը։

Եկեղեցին եղել է թեմակենտրոն մինչև 1920 թվականը, երբ առաջնորդարանը տեղափոխվել է Արմավիր։ Քանդվել է 1929 թվականին՝ Անաստվածության հնգամյակի ժամանակ՝ հունիսի 26-ի որոշումով։ 2008 թվականին՝ Աստրախանի հիմնադրման 450-ամյակի օրերին, դրա տեղում կանգնեցվել է խաչքար։

## Ավետարան
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում տասնամյակներ շարունակ պահպանվել է համանուն ավետարանը, որը գրվել է Դավիթ Ե Էնեգեթցի կաթողիկոսի օրոք (1801-1807) Նոր Ջուղա քաղաքի սուրբ Ստեփանոս վանքում։ 2003 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ բռնագանձումից շուրջ 80 տարի անց, ավետարանը հանձնվել է Աստրախանի Դոգադինի անվան պետական պատկերասրահին (№ АГКГ Г-2063)։

## Տես նաև
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մոսկվա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Աստրախանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կենդանիների ֆիզիոլոգիա

**Կենդանիների ֆիզիոլոգիա** ( – բնություն և  – ուսմունք), գիտությունը ուսումնասիրում է կենդանի օրգանիզմի ֆունկցիաները՝ կենսագործունեության շարժընթացները և դրա կարգավորման մեխանիզմները, նաև արտաքին միջավայրի պայմաններին օրգանիզմի հարմարվողականության ուղիները։ 

## Ձևավորում
Որպես ինքնուրույն գիտություն, կենդանիների ֆիզիոլոգիան ձևավորվել է XIX դարում գործնական գիտությունների՝ առաջին հերթին՝ անասնապահության և անասնաբուժության կարիքներին համապատասխան։ Կենդանիների և մարդու գիտության ֆիզիոլոգիայի հիմնադիրներն են ռուս գիտնականներ Իվան Սեչենովն ու Իվան Պավլովը:

## Բաժիններ
Տարբերում են կենդանիների ֆիզիոլոգիաի ընդհանուր և մասնավոր, համեմատական և տարիքային բաժիններ։ Մասնավոր ֆիզիոլոգիայի բաժիններից՝ գյուղատնտեսական կենդանիների ֆիզիոլոգիան ուսումնասիրում է կենդանիների ֆիզիոլոգիական ֆունկցիաները՝ մթերատվության (կաթնատու, մսատու, բրդատու, ձվատու ուղղություններ), պտղատվության բարձրացման, տնտեսական օգտագործման ժամկետների երկարացման, ֆիզիկական բավարար վիճակի պահպանման նպատակով։ Կենսաքիմիայի, բջջաբանության, գենետիկայի հետ կենդանիների ֆիզիոլոգիան կազմում է նպատակադիր անասնապահության կենսաբանական հիմքը։ Կենդանիների ֆիզիոլոգիան կարևոր նշանակություն ունի անասնաբուժության համար, քանի որ հիվանդությունների բուժման և կանխարգելման ժամանակ անհրաժեշտ է գիտենալ առողջ կենդանու օրգանիզմում ֆիզիոլոգիական նորմերի ցուցանիշները և ֆիզիոլոգիական կենսընթացների շարժը։ 

## Օգտագործում
Ժամանակակից կենդանաբուծությունը և անասնաբուժությունը գործնական նպատակներով լայնորեն օգտագործում են կենդանիների ֆիզիոլոգիաի նվաճումները։ Ֆիզիոլոգիական տվյալների հիման վրա հաշվում են սննդանյութերի և էներգիայի նկատմամբ գյուղատնտեսական կենդանիների պահանջները, կազմում են օրակերերը, մշակում մատղաշի աճեցման համակարգեր, կանխարգելման և բուժման նպատակով օգտագործում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր (վիտամիններ, հակաբիոտիկներ, միկրոտարրեր, արտածին հորմոններ), իրականացնում էգերի արհեստական սերմնավորում և սաղմի փոխպատվաստում, անցկացնում սպորտային ձիավարժություն, շների վարժեցում, նախագծում կովերի մեքենայացված կթի ավտոմատացման միջոցներ և կթի ագրեգատներ։

## Գրականություն

* Մինասյան Ս., Ադամյան Ծ., Սարգսյան Ն., Մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիա, Երևան, 2007։ 
* Թադևոսյան Լ., Վարդանյան Լ., Ներզատական համակարգի ֆիզիոլոգիա, Երևան, 2010:

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Անասնապահություն
Կատեգորիա:Անասնաբուծություն
Կատեգորիա:Կենդանաբանություն