Արկադի Կարախանյան

**Արկադի Ստեփանի Կարախանյան** (; ), հայ երկրաբան և սեյսմոլոգ։ 1995 թվականին ստացել է երկրաբանամիներալոգիական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ 1998 թվականին հիմնել և ղեկավարել է «ԳԵՈՌԻՍԿ» գիտական ընկերությունը։ 2006- 2017 թվականներին եղել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի տնօրեն։

Համարվում է ակտիվ տեկտոնիկայի, պալեո և արխեոսեյսմոլոգիայի հայկական դպրոցի հիմնադիրը։ Նրա ղեկավարությամբ ստեղծվել է սեյսմոտեկտոնական նոր մոդել, որը ներառում էր ակտիվ բեկվածքների սեգմենտների ռիսկերի գնահատականները։ Մոդելը հանդիսացել է քարտեզ՝ Հայաստանի Հանրապետությունում նոր շենքերի կառուցման սեյսմիկ հավասարակշռության ապահովման համար։

## Կենսագրություն
Արկադի Կարախանյանը ծնվել է 1951 թվականի մարտի 19-ին Երևանում, զինվորականի ընտանիքում։

1973 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետը։

Գիտական գործունեությունը սկսել է ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում։

1983 թվականին Մոսկվայի պետական համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետում պաշտպանել է ատենախոսություն և ստացել երկրաբանամիներալոգիական գիտությունների թեկնածուի կոչում։ Ատենախոսության թեման եղել է «Անատոլիա-կովկասա-իրանական շրջանի կառուցվածքի շերտային համակարգի վերլուծությունը»։

Ուսումնասիրել է 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժը և դրա հետևանքները։

1994 թվականից ղեկավարել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի գեոդինամիկայի և երկրաբանական վտանգավոր երևույթների դեպարտամենտը։

1995 թվականին Մոսկվայում պաշտպանել է ատենախոսություն՝ երկրաբանամիներալոգիական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի համար։ Ատենախոսության թեման եղել է «Անատոլիա-փոքրասիական օրեգոնի ակտիվ բեկվածքները և ուժեղ երկրաշարժները»։

1998 թվականին հիմնել է և ղեկավարել է «ԳԵՈՌԻՍԿ» գիտական ընկերությունը, որը զբաղվում է սեյսմիկ ռիսկերի ուսումնասիրություններով և գնահատումներով։ Աշխատել է Հայաստանում, Իրանում, Վրաստանում, Սիրիայում, Ռուսաստանում, Կիպրոսում, Թուրքիայում, Եգիպտոսում և Ղազախստանում։

2006- 2017 թվականներին եղել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի տնօրեն։

Եղել է Երևանում «ԻՆԻԳԵՈ»-ի հոբելյանական 42-րդ միջազգային սիմպոզիումի կազմակերպիչներից մեկը։ 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Սպիտակի շրջանում գիտական էքսկուրսիա է կազմակերպել սիմպոզիումի մասնակիցների համար։

Արկադի Կարախանյանը մահացել է 2017 թվականի նոյեմբերի 13-ին Երևանում։ Թաղված է Երևանի կենտրոնական գերեզմանատանը։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (Հայաստան, 2014 թվականի մայիսի 26)՝ *Հայաստանի Հանրապետության օրվա կապակցությամբ՝ գիտության զարգացման մեջ ունեցած մեծ ավանդի համար*։

## Կազմակերպությունների և կոմիտեների անդամություն
* 2010 — Երկրաբանական գիտությունների պատմության միջազգային կոմիտեի (INHIGEO) անդամ։
* ՄԱԳԱՏԷ-ի ատոմային էլեկտրակայանների սեյսմիկ գնահատման գծով փորձագետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Գիտական մենագրություններ՝
* *Трифонов В. Г., Караханян А. С.* Геодинамика и история цивилизаций. М.: Наука, 2004. 665 с. (Труды ГИН РАН; Выпуск 553).
* *Трифонов В. Г., Караханян А. С.* Динамика Земли и развитие общества. М.: ОГИ, 2008. 440 с. (Труды ГИН РАН; Выпуск 585).

Հիմնական գիտական հոդվածներ՝

* *Лукина Н. В., Караханян А. С., Сенин Б. В. и др.* Линеаменты и кольцевые структуры Крымско-Кавказской области // Космическая информация в геологии. Ч. 3. М.: Наука, 1983. С. 195—206.
* *Трифонов В. Г., Караханян А. С., Кожурин А. И.* Активные разломы и сейсмичность  // Природа. 1989. № 12. С. 32-38.
* *Трифонов В. Г., Караханян А. С., Кожурин А. И.* Спитакское землетрясение как проявление современной тектонической активности // Геотектоника. 1990. № 6. С. 46-60.
* *Караханян А. С., Трифонов В. Г.* Параметризация и сейсмотектонический анализ активных разломов как основа детальной оценки сейсмической опасности в районах трубопроводов Закавказья и Каспия // Влияние сейсмической опасности на трубопроводные системы в Закавказском и Каспийском регионах: Междунардный симпозиум: [Москва. 30-31 мая 2000 г.] М.: МЧС России, 2000. С. 168—171.
* *Корженков А. М., Аванесян М. А., Вирджино А., Караханян А. С.* Сейсмогенные конволюции в четвертичных отложениях озера Севан (Армения) // Геология и геофизика. 2014. № 1. С. 56-65.
* *Karakhanian A., Djrbashian R., Trifonov V. et al.* Holocene-historical volcanism and active faults as natural risk factors for Armenia and adjacent countries // J. Volcanol. Geotherm. Res. 2002. Vol. 113. P. 319—344.
* *Karakhanian A., Abgaryan Ye.* Evidence of historical seismicity and volcanism in the Armenian Highland (from Armenian and other sources) // Ann. Geophys., 2004. N 2/3. P. 793—810.

Статьи в журнале Известия АН Арм. ССР / НАН РА. Серия Науки о Земле:
* *Багдасарян А. Р., Караханян А. С.* Новые данные о кинематике подвижек в зоне Ахурянского разлома (РА). 2016. № 1. С. 3-11.
* *Караханян А. С., Баласанян В. С.* Активная динамика зоны Спитакского землетрясения 1988 г. 1992. № 2. С. 12-21.
* *Караханян А. С.* Некоторые особенности активной тектоники зоны Спитакского землетрясения 1988 г. 1992. 1. С. 3-11.
* *Караханян А. С., Харазян Э. Х., Аветисян С. А.* Хоранасар-Цхукская региональная зона активных сдвигов дислокаций. 1989. № 4. С. 45-49.
* *Григорян С. В., Джрбашян Р. Т., Карапетян А. И., Караханян А. С. и др.* Геологическое строение и сейсмотектонические особенности области Спитакского землетрясения. 1989. № 3. С. 3-12.
* *Караханян А. С.* Результаты наземного и аэрокосмического изучения активных разломов и сейсмогенных деформаций Спитакского землетрясения 1988 года. 1989. № 3. С. 20-24.
* *Караханян А. С.* Системы линеаментов Анатолийско-Кавказско-Иранского региона и их геодинамическая интерптетация. 198. № 6. С. 11-22.
* *Асланян А. Т., Караханян А. С., Микаелян А. О. и др.* Некоторые особенности глубинного строения Тавро-Кавказского региона по данным дистанционного зондирования и сейсмологических исследований. 1986. № 3. С. 11-19.
* *Караханян А. С., Гаспарян Г. С.* Палеосейсмогеологический метод и предпосылки его применения на территории Армянской ССР. 37 (6). С. 61-67.
* *Асланян А. Т., Закарян К. А., Акопян С. Ц., Караханян А. С. и др.* (1982) О глубинной структуре Тавро-Кавказского региона по данным сейсмологических исследований и космического зондирования. 1984. № 4. С. 3-11.
* *Саркисян Г. А., Ананян Э. В., Танашян М. Е., Караханян А. С.* О рудоконтролирующей роли Памбак-Саринарского разлома (Севанский хребет). 1982. № 3. С. 13-19.
* *Асланян А. Т., Дебабов А. С., Караханян А. С. и др.* О возможности применения результатов дистанционного зондирования из космоса для интерпретации пространственного распределения сейсмичности (на примере Анатолийско-Армяно-Иранского региона). 1981. № 6. С. 3-11.


## Արտաքին հղումներ
* A. Karakhanian — Публикации на Researchgate.
* Площадка Армянской АЭС является самым безопасным местом в Армении  — Интервью А. С. Караханяна. ArmInfo, 2016.

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Թոխմախի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ
Կատեգորիա:Հայ սեյսմոլոգներ