Պիտա Տաուֆատոֆուա

**Պիտա Տաուֆատոֆուա**, (; ), տոնգացի մարզիկ, որը հանդես է եկել թեկվոնդոյի, դահուկավազքի և կանոեի մարզաձևերում։ Նա նաև ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի դեսպան և մոտիվացիոն խոսնակ է։ Ներկայումս բնակվում է Ավստրալիայի Բրիսբեն քաղաքում։

Նա միջազգային ճանաչում ձեռք բերեց այն բանից հետո, երբ 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ ներկայացավ որպես Տոնգայի դրոշակակիր՝ ավանդական տոնգայական «թաովալա» հագած, մերկ և յուղած կրծքով։ Նա հետագայում կրկնեց իր դերը որպես դրոշակակիր 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերում և 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում։

## Վաղ կյանք
Տաուֆատոֆուան ծնվել է Ավստրալիայում 1983 թվականի նոյեմբերի 5-ին  և մեծացել է Տոնգայում։ Նա հաճախել է Տոնգայի ավագ դպրոցը, իսկ 2000 թվականին ավարտել է Բրիսբենի Սուրբ Պետրոսի լյութերական քոլեջը։ Նրա հայրը՝ բժիշկ Պիտա Ֆաիվա Տաուֆատոֆուան, 2021 թվականին նշանակվել է Հաʻապայի նահանգապետ, իսկ մայրը ավստրալացի է՝ բրիտանական ծագմամբ։ Նա սկսել է զբաղվել թաեքվոնդոյով հինգ տարեկանից։

## Մարզական կարիերա
### Թեկվոնդոյի կարիերա

2016 թվականի փետրվարին Պորտ Մորսբիում (Պապուա Նոր Գվինեա) անցկացված Օվկիանիայի թեկվոնդոյի օլիմպիական ընտրական մրցաշարում նա կիսաեզրափակչում հաղթեց 4–3 հաշվով, ապա եզրափակչում հաղթեց աշխարհի 15-րդ վարկանիշ ունեցող մարզիկին և նվաճեց 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի ուղեգիր։ Նախկինում նա երկու անգամ արդեն փորձել էր որակավորվել Օլիմպիական խաղերին։ Նա դարձավ առաջին տոնգացի մարզիկը, որը մասնակցեց այդ մարզաձևում Օլիմպիական խաղերին։ Նա նաև Տոնգայի դրոշակակիրն էր բացման արարողությանը։

Տաուֆատոֆուան չկարողացավ որակավորվել 2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին ո՛չ թեկվոնդոյում, ո՛չ էլ կայակավարությունում։

### Դահուկավազքի կարիերա
2016 թվականի դեկտեմբերին Տաուֆատոֆուան հրապարակեց տեսանյութ, որով հայտարարեց, որ պատրաստվում է մարզվել և մրցել դահուկավազքում։ Նա սկսեց սովորել տեխնիկան և շարժումների ձևը՝ դիտելով պրոֆեսիոնալ մրցումների YouTube տեսանյութեր։ 2018 թվականի հունվարին Wall Street Journal-ը հաղորդեց, որ նա ընդամենը մեկ մրցավազք հեռու էր Փհենչհանում կայանալիք 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերին որակավորվելուց․ նա արդեն կատարել էր որակավորման պահանջների մեծ մասը ռոլլեր-դահուկների մրցումներում և պետք է միայն ձյան վրա գրանցեր վերջնական որակավորման ժամանակ։ Նա միավորվեց մեքսիկացի դահուկորդ Գերման Մադրասոյի և չիլիացի Յոնաթան Ֆերնանդեսի հետ՝ կազմելով անկախ մարզական խումբ։ Նրանք Ավստրիայում վարձեցին խրճիթ՝ ձյան վրա մարզվելու և միասին մրցումների մասնակցելու համար։ 2018 թվականի հունվարին անցկացված յոթ մրցումներում թույլ արդյունքներ գրանցելուց հետո նրա վերջին հնարավորությունը եղավ հունվարի 20-ին Իսաֆյորդուրում անցկացված մրցավազքը։ Ձնաբքի և ձնահյուսի հետևանքով ճանապարհների փակ լինելու պատճառով Տաուֆատոֆուան, Մադրասոն և Ֆերնանդեսը գրեթե բաց էին թողնում մրցումը, սակայն ի վերջո Տաուֆատոֆուան հաջողությամբ որակավորվեց 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերին՝ որակավորման շրջանի վերջին օրը։ Նա դարձավ Ձմեռային օլիմպիական խաղերին մասնակցած երկրորդ տոնգացին՝ 2014 թվականի սահնորդ Բրունո Բանանիից հետո։

### Կայակավարության կարիերա
2019 թվականի ապրիլին հաղորդվեց, որ Տաուֆատոֆուան կփորձի որակավորվել 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին՝ այս անգամ արագավազք կայակավարությունում։ Նա BBC-ին ասել է․ «Սա մարզաձև է, որը հոգեհարազատ է ինձ, քանի որ հենց այսպես էին իմ նախնիները հազարավոր տարիներ շարունակ բնակեցնում Պոլինեզիայի կղզիները»։ Տաուֆատոֆուան հույս ուներ որակավորվել մեկտեղանի (K-1) 200 մետր կայակ մրցաձևում։

2019 թվականի օգոստոսին Հունգարիայում կայացած Աշխարհի արագավազք կայակավարության առաջնությունում նա իր նախնական փուլում զբաղեցրեց վերջին տեղը։ 2021 թվականի Օլիմպիական խաղերին որակավորվելու համար նա պետք է հաղթեր K-1 200 մետր մրցաձևում Օվկիանիայի մայրցամաքային ընտրական փուլում 2020 թվականի փետրվարին, սակայն այդ փորձը անհաջող էր։

Այնուամենայնիվ, 2020 թվականի փետրվարին նա կրկին որակավորվեց Օլիմպիական խաղերին թաեքվոնդոյում՝ M+80 կգ քաշային կարգում նվաճելով ոսկե մեդալը։ Սա նրա երկրորդ օլիմպիական մասնակցությունն էր այդ մարզաձևում։

### Օլիմպիական ելույթներs
#### 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղեր
thumb|250px|Պիտա Տաուֆատոֆուան սպարինգ է անում Սաջադ Մարդանիի հետ իր առաջին մենամարտում
Տաուֆատոֆուան դարձավ Տոնգայի դրոշակակիրը բացման շքերթի ընթացքում, որը կայացավ 2016 թվականի օգոստոսի 5-ին Ռիո դե Ժանեյրոյում։ Շքերթի ժամանակ նա կրում էր միայն ավանդական տոնգայական թաովալա (գոտկատեղին փաթաթվող խսիր), իսկ նրա դեմքն ու մարմինը նկատելիորեն փայլում էին։ Սկզբում շատերը կարծում էին, թե նա առատորեն քրտնում է, սակայն պարզվեց, որ նա մեծ քանակությամբ յուղ էր քսել իր մարմնին։ Նրա մերկ և յուղոտ կերպարը լայն տարածում գտավ սոցիալական ցանցերում և նրան մեծ ճանաչում բերեց։

Թեկվոնդոյի մրցաշարում նա պարտվեց իր առաջին մենամարտում իրանցի Սաջադ Մարդանիին՝ 16–1 հաշվով։ Նա մասնակցեց նաև խաղերի փակման արարողությանը՝ հայտնվելով նույն հագուստով
։

#### 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղեր
Լինելով Տոնգայի միակ ներկայացուցիչը՝ Տաուֆատոֆուան կրկին դարձավ երկրի դրոշակակիրը 2018 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ։ Չնայած սառնամանիքին և նախապես հայտարարությանը, թե չի քայլելու առանց վերնաշապիկի, նա կրկին ներկայացավ միայն ավանդական թաովալայով՝ մերկ և յուղած կրծքով
։

2018 թվականի փետրվարի 16-ին նա մասնակցեց 15 կմ ազատ ոճի դահուկավազքին՝ զբաղեցնելով 114-րդ տեղը 119 մարզիկների միջև։

#### 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղեր
Տաուֆատոֆուան կրկին առաջնորդեց իր երկիրը 2020 թվականի բացման արարողությանը՝ դարձյալ մերկ կրծքով և յուղած մարմնով։ Այս անգամ նա ուներ համադրոշակակիր՝ Մալիա Պասեկա, որը նույնպես մասնակցում էր թեկվոնդոյին։

Սա երրորդ անգամն էր, երբ տոնգացի օլիմպիական մարզիկը իր երկրի դրոշը կրում էր տապա կտորով (տոնգայական ավանդական հագուստի ձև)։ Բացի այդ, նա կրում էր մարգարիտներից կազմված վզնոց՝ ի հիշատակ վերջերս կյանքից հեռացածների (մասնավորապես COVID-19 համավարակի հետևանքով), ինչպես նաև ի պատիվ իր ծնողների և ընտանիքի։ Վզնոցի սև մարգարիտը հատուկ անձնական նշանակություն ուներ նրա և ընտանիքի համար։ Բացման արարողությունից առաջ նա Instagram-ում հրապարակել էր վզնոցի լուսանկարը՝ գրելով․ «ՆՐԱՆՑ, ՈՒՄ ԿՈՐՑՐԵԼ ԵՆՔ – դուք միշտ կմնաք մեր սրտերում»։

#### 2026 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղեր
2026 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ Պիտա Տաուֆատոֆուան հանդես եկավ որպես օլիմպիական դրոշը կրող ութ անձանցից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*