Էտիեն Բալյուզ

Էտիեն Բալյուզը (24 նոյեմբերի 1630 - 28 հուլիսի 1718), հայտնի նաև որպես Ստեֆանուս Բալուզիուս, ֆրանսիացի գիտնական և պատմաբան է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Տյուլում, նա կրթություն է ստացել հայրենի քաղաքում՝ ճիզվիտական ​​քոլեջում, որտեղ սովորել է արվեստ: Այնուհետև, 1641 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, տեղափոխվել Թուլուզի համալսարան, որտեղ տասնհինգ տարեկան հասակում դարձել է Քոլեջ դե Սենտ Մարսիալի անդամ։ Ընդունելության վկայականում նա ստացել է աննշան պատվերներ՝ կոչվելով «հոգևորական»: Որպես Թուլուզի արքեպիսկոպոս և Պիեռ դե Մարկայի քարտուղար, նա արժանացավ վերջինիս գնահատանքին, և նրա մահից հետո Մարկան թողեց նրան իր բոլոր փաստաթղթերը: Բալյուզեն պատրաստեց Marca-ի De libertatibus Ecclesiae Gallicanae (1663) տրակտատի առաջին ամբողջական հրատարակությունը և թողարկեց իր Marca hispanica (1688):

1667 թվականին Բալուզը ծառայության է անցել Ժան-Բատիստ Կոլբերի մոտ և մինչև 1700 թվականը ղեկավարել է այդ նախարարին և նրա որդուն՝ Մարկիզ դը Սեյնլեին պատկանող անգնահատելի գրադարանը։ Կոլբերը նրան պարգևատրեց իր աշխատանքի համար՝ ստանալով զանազան նպաստներ նրա և թագավորի օգնականի պաշտոնի համար (1679 թ.): Այնուհետև Բալուզը 1689 թվականի դեկտեմբերի 31-ին նշանակվեց Կանոնական իրավունքի պրոֆեսոր Collège de France-ում և ղեկավարեց այն 1707-1710 թվականներին։

Նրա բախտը չբերեց Օվերնի տան պատմությունը սկսելու համար հենց այն ժամանակ, երբ կարդինալ դը Բուլյոնը՝իրավունքների ժառանգորդը, փորձում էր ապացուցել Լա Տուր ընտանիքի ծագումը` հնագույն ժառանգական հաշվիչների ուղիղ գծով 9-րդ դարի Օվերն քաղաքում։

Քանի որ այդ պնդումները հաստատող վավերական փաստաթղթեր չեն հայտնաբերվել, կեղծ փաստաթղթեր են սարքվել: Կեղծ ծագումնաբանությունների արտադրությունն արդեն սկսվել էր Քրիստոֆ Ժուստելի կողմից 1645 թվականին հրատարակված Histoire de la maison d'Auvergne-ում. և Շորիեն՝ Դոֆինիի պատմաբանը, իր պատմության երկրորդ հատորում (1672) ներառել էր մի կեղծ ակտ, որը կապում էր Լա Տուր Դոֆինիի Լա Տուր Օվերնի հետ։ Կեղծ փաստաթղթերի հաջորդ պատրաստումը կազմակերպել է կարդինալի մտերիմ ընկեր Ժան դե Բարը: Այս փաստաթղթերը կարողացան խաբել ամենանշանավոր գիտնականներին. Դոմ Ժան Մաբիլյոնը, դիվանագիտության հիմնադիրը, Դոմ Թիերի Ռուինարտը և ինքը՝ Բալյուզը, որպես փորձագետներ, 1695թ. հուլիսի 23-ին միաձայն դրական զեկույց արեցին: Բայց կարդինալ դը Բուլյոնը շատ թշնամիներ ուներ, և սկսվեց բրոշյուրների պատերազմը:

1698 թվականի մարտին Բալյուզեն ի պատասխան նամակ գրեց, որը ոչինչ չէր ապացուցում։ Երկու տարի անց՝ 1700 թվականին, Ժան դե Բարը և նրա հանցակիցները ձերբակալվեցին, և երկար հետախուզումներից հետո 1704 թվականին մեղավոր ճանաչվեցին։ Բալյուզը, այնուամենայնիվ, նրա համառում էր իր կարծիքում։ Նա համոզված էր, որ մեղադրվող փաստաթղթերը իսկական են և առաջարկեց Ջուստելի աշխատանքը նորովի անել։ Կարդինալ դը Բուլյոնի կողմից քաջալերված և նյութապես աջակցված՝ նա հրատարակեց երկու աշխատություն «Ապացույցներ», որոնց մեջ, ցավոք, մենք գտնում ենք բոլոր այն գործերը, որոնք կեղծ էին համարվում։ Հաջորդ տարում նա անսպասելիորեն պատվել է խայտառակության մեջ և Փարիզից աքսորվել Տուր, որտեղ նա ապրել է մինչև 1713 թվականի նոյեմբերը։
մինի|Ill. 1 - 2. Պատկերազարդում է քննադատության Histoire genealogique de la maison d'Auvergne հրատարակված Acta Eruditorum, 1710 թ.
Նա շարունակեց աշխատել և 1717 թվականին հրատարակեց իր հայրենի քաղաքի պատմությունը՝ Historiae Tutelensis libri tres։ 1713 թվականի նոյեմբերին նրան հաջողվում է վերադառնալ Փարիզ, որտեղ մահացել է 1718 թվականի հուլիսի 28-ին։

## Ստեղծագործություններ
Նրա ամենահայտնի գործերն են

* *Capitularia Regum Francorum* (1677)
* *Nova Collectio Conciliorum* (1683)
* *Miscellanea* (1678—1715)
* *Epistolae Innocentii Papae III* (1682), Հռոմի Իննոկենտիոս III պապի նամակների մասնակի հավաքածու։ Հավաքածուն թերի է, քանի որ Բալյուզին թույլ չեն տվել մուտք գործել Վատիկանի նամակները
* *Vitae Paparum Avenionensium* (1693)
* *Histoire généalogique de la maison d'Auvergne* (1708)
* *Historia Tutelensis* (1716)

## Վերջին իրադարձություններ
Ժամանակակից քանդակագործ Նասերա Կաինուի ստեղծագործությունը Բալուզեի կիսանդրին տեղադրվել է նրա հայրենի քաղաքում՝ Տուլում, 2006 թվականի հոկտեմբերին։

Վերջերս (2007թ. ամառ) Տյուլի «Société des Amis du musée du cloître» ֆրանսիացի պատմաբան Ժան Բուտյեի առաջարկով ստեղծվել է Էտիեն Բալյուզեի Եվրոպական տեղական պատմության մրցանակը։ Միջազգային ժյուրին, որը նախագահում էր պրոֆեսոր Դանիել Ռոշը (Collège de France, Փարիզ) և կազմված պրոֆեսորներ Ժան Բուտյեի և Ալեն Դևերպեի (Ֆրանսիա), Պիտեր Ջոնսի (Մեծ Բրիտանիա), Մարչելլո Վերգայի (Իտալիա) և Բարտոլոմե Յուն Կազալիլայի (Իսպանիա) կողմից. առաջին մրցանակը՝ իտալացի պատմաբան Բեատրիս Պալմերոյին։ Ֆրանսիայի Հանրապետության նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը 2008 թվականի փետրվարի 29-ին Տուլում շնորհեց առաջին մրցանակը։ Երկրորդ Բալուզեի մրցանակը տրվել է 2010 թվականի մայիսի 12-ին անգլիացի պատմաբան Էլիսոն Քերոլին (Էքսեթերի համալսարան, Բիրբեկ քոլեջ):

## Հղումներ


## Աղբյուրներ
*Gustave Clément-Simon, « La Gaîté de Baluze. Documents biographiques et littéraires », *Bulletin de la Société scientifique, historique et archéologique de la Corrèze*, XI, 1888, p.&nbsp;589-676.

* 
* 
*René Fage, « La jeunesse de Baluze », *Bulletin de la Société des Lettres, Sciences et Arts de la Corrèze*, XXXV, 1913, p.&nbsp;321-346.
*Guillaume Mollat, article "Baluze, Étienne" in *Dictionnaire d'histoire et de géographie ecclésiastique*, VI, Letouzey et Ané, Paris, 1932, col. 439–452.
*Robert Somerville, « Baluziana », *Annuarium Historiae Conciliorum*, V, 2, 1973, p.&nbsp;408-423.
*Pierre Gasnault, « Baluze et les manuscrits du concile d'Ephèse » Revue de la Bibliothèque nationale, I (2), 1976, p.&nbsp;71-77.
*Pierre Petitmengin, « Un monument controversé : le « Saint Cyprien » de Baluze et Dom Maran », *Revue d’Histoire des Textes*, V, 1975, p.&nbsp;97-136.
*Heribert Müller, « L’érudition gallicane et le concile de Bâle (Baluze, Mabillon, Daguesseau, Iselin, Bignon) », *Francia*, IX, 1981, p.&nbsp;531-555.
*Jean Boutier, *Stephanus Baluzius tutelensis. Etienne Baluze (1630–1718). Un savant tullois dans la France de Louis XIV*, Tulle, Editions de la Rue Mémoire, 2007 (with bibliography)
*Jean Boutier (ed.), *Etienne Baluze (1630–1718). Erudition et pouvoir dans l'Europe classique*, Limoges, PULIM, 2008 (with a very extended bibliography)
*Jean Boutier, « L’exil: une pratique ordinaire de l’absolutisme? Étienne Baluze à Tours (1710-1713) », in Fabio Di Giannatale (éd.), *Escludere per governare. L’esilio politico fra Medioevo e Risorgimento*, Florence, Le Monnier Università, 2011, p.&nbsp;114-138.
*Jean Boutier, « Gottfried Wilhelm Leibniz et Étienne Baluze : l’impossible « République des Lettres » ? (1672-1716) », in Pierre-Yves Beaurepaire & Héloise Harmand (éd.), *Entrer en communication de l’âge classique aux Lumières. Etudes réunies par…*, Paris, Classiques Garnier (Les Méditerranées, 6), 2013, p.&nbsp;283-306.
*Paolo Cherubini, « Il Chronicon Casauriense, Étienne Baluze e la cultura francese alla fine del secolo XVII », *Bullettino dell'Istituto storico italiano per il Medio Evo*, 116, 2014, p.&nbsp;335-364
*Jean Boutier, Andrea Bruschi, « Dans les “armoires” de Baluze. Constitution, organisation et pratiques des archives épistolaires d’un savant du Grand Siècle », *Bibliothèque de l’École des Chartes*, CLXXI, 2013 [2017], p.&nbsp;65-108

Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եկեղեցական պատմիչներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրադարանավարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ