open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պիկարդիա

**Պիկարդիա** (), երկրամաս Ֆրանսիայի հյուսիսում։ Գլխավոր քաղաքը Ամիենն է։ Բնակչությունը՝ 1 918 155 մարդ (12-րդ տեղը երկրամասերի մեջ)։

## Աշխարհագրություն
Երկրամասի տարածքը 19 399 կմ² է։ Պիկարդիայով են հոսում Էնա, Ուազ և Սոմա գետերը։

## Պատմություն
Միջնադարում Պիկարդիան բաժանված էր Վերմանդուա, Վալուա և Ամյենուա կոմսությունների միջև։ Սուասոնայի և Լանայի շուրջ գտնվող մարզերը ինքնուրույն քաղաքական կյանք էին վարում։ «Պիկարդիա» անվանումն առաջին անգամ նշվել է 13-րդ դարի փաստաթղթերում։ Պիկարդիայի տարածքը ֆրանսիացիներից վիճարկել են անգլիացիները և Բուրգունդյան իշխանները։ Պիկարդիայով էին անցնում գրեթե բոլոր նվաճողները, որոնք ձգտում էին գրավել Փարիզը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Պիկարդիայի շատ հին քաղաքներ՝ ներառյալ Պերոնն ու Սեն Կանտենը, ամբողջովին ավերվեցին։

Պիկարդիան գոթական ճարտարապետության հայրենիքն է․ այստեղ պահպանվել են 6 հայտնի միջնադարյան տաճարներ, որոնցից ամենամեծը գտնվում է Ամյենում։

## Վարչական բաժանում
Երկրամասի կազմի մեջ են մտնում Էնա, Ուազ և Սոմա դեպարտամենտները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երկրամասի խորհրդի կայք
* Պիկարդիան Wikivoyage-ում

*
Պուատու-Շարանտ

**Պուատւ-Շարանտա** (), երկրամաս Ֆրանսիայի արևմուտքում՝ նախկին պատմական Պուատու մարզի տարածքում։ Գլխավոր քաղաքը Պուատիեն է։ Բնակչությունը՝ 1 777 773 մարդ (15-րդ տեղը երկրամասերի շարքում)։ Պուատուն հայտնի է այծի պանրով, կոնյակով և ոստրեների բուծմամբ։

## Աշխարհագրություն
Տարածքի մակերեսը՝ 25 810 կմ²։ Այստեղով են հոսում Շարանտ, Վյեն, Սևր-Նանթեզ և Սևր-Նիորթեզ գետերը։

## Պատմություն
Պուատու-Շարանտ երկրամասի պատմությունն սկսվում է Վիշի վարչակարգի ժամանակ երկրամասի ձևավորումից։ Այս երկրամասը, որը բաժանում է երկրի հարավարևմտյան մասը և կենտրոնական Ֆրանսիայի արևմտյան մասը, երբեք չի ունեցել իր ամբողջական պատմությունը և ստեղծվել է 2 ազդեցիկ կենտրոնների՝ Տուրի և Բորդոյի միջև՝ միավորելով նախկին պատմական պրովինցիաները՝ Պուատու պրովինցիայի մի մասը, Անգումուա, Սենտոնժ և Օնի պրովինցիաները։ Երկրամասի վարչական կենտրոնն է ընտրվել Պուատիե քաղաքը ոչ իր մեծության պատճառով (գրեթե նույն տարածքն ունի, ինչ-որ Լա Ռոշելը), այլ այն պատճառով, որ Պուատիեն ուներ իր սեփական համալսարանը։

## Վարչական բաժանում
Երկրամասի կազմի մեջ են մտնում Շարանտ, Ծովափնյա Շարանտ, Դյու-Սևր և Վյեն դեպարտամենտները։

## Կառավարում
Պետական կառավարումն իրականացնում է Երկրամասի խորհուրդը, որը ձևավորվում է երկրամասային ընտրությունների արդյունքում։ 2010 թվականին երկրորդ անգամ խորհրդի նախագահ է ընտրվել Սեգոլեն Ռուայալը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Site du Conseil regional  
* Site de l’Observatoire Régional de l’Environnement de Poitou-Charentes 
* Site des paysages de Poitou-Charentes  
* AngloINFO Poitou-Charentes — information in English 
* Deux Sèvres, for Brits  

*
Արգենտինայի վարչական բաժանում

աջից|230px|մինի|Արգենտինայի պրովինցիաները
Արգենտինան դաշնային հանրապետություն է և բաժանված է 23 նահանգների () և 1 դաշնային մարզ () Բուենոս Այրես։ Դաշնության ամեն սուբյեկտը ունի սեփական սահմանադրությունը, որի հետ համապատասխան իրականցվում է կառավարումը։

Բացի Բուենոս Այրես, որը բաժանվում է 134 օկրուգների (), բոլոր պրովինցիաները բաժանվում են դեպարտամենտների ()։ Մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսը բաժանվում է 48 թաղամասերի (), որոնք միավորված են 15 կոմունաների մեջ։

## Պրովինցիաներ

Հետևյալ պրովինցիաները նշված են աջ կողմին գտնվող քարտեցին համապատասխան թվերով՝

# Բուենոս Այրես դաշնային մայրաքաղաք
# Բուենոս Այրես պրովինցիա
# Կատամարկա
# Չակո
# Չուբութ
# Կորդովա
# Կորինտես
# Էնտրե Ռիոս
# Ֆորմոսա
# ԽուԽույ
# Լա Պամպա
# Լա Ռիոխա
# Մենդոսա
# Միսյոնես
# Նեուկեն
# Ռիո Նեգրո
# Սալթա
# Սան Խուան
# Սան Լուիս
# Սանտա Կրուս
# Սանտա Ֆե
# Սանտյագո դել Էստերո
# Հրո Երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիներ
# Տուկուման

Հիմնական տեղեկությունները Արգենտինայի պրովինցիանրի և օգրուգների մասին ներկայացված են աղյուսակում՝

## Երկրամասեր

Գիտական գրականությունում բնական և մշակութա-պատմական յուրահատկություններով երկիրը նաև բաժանվում շրջանների։ Ընդհանուր առումով առանձնացվում է 6 կամ 7 շրջան (կախված է նրանից, առանձնացվում է Պամպասները որպես մեկ շրջան, թե բաժանված է երկուսի՝ Պամպասի հարթավայրի և Սյերա Պամպասի)։

Չնայած նրան, որ կան ավելի քան մեկ շրջանին պատկանող պրովինցիներ, այստեղ դրանք ներկայացված են որպես պատկանող մեկ շրջանին, որտեղ մտնում է նրանց մեծամասնությունը։ Տուկումանը, Արգենտինայի ամենափոքր պրովինցիան, մտնում է 3 շրջանների կազմի մեջ՝ Պամպասների հարավում, Գրան Չակոյի հյուսիս-արևելքում և Արգենտինյան Հյուսիս-Արևմուտք պրովինցիայի մեջ մնացած մասում։

## Ծանոթագրություններ
Հրո Երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիներ

**Հրո երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիներ** (), Արգենտինայի ամենահարվային նահանգն է, որի հողերը որողվում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Նահանգի դեպարտամենտներից մեկն Անտարկտիդա մայրցամաքի մասն է։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Tierra del Fuego provincial government homepage 
* Tierra del Fuego tourist information 

Կատեգորիա:Արգենտինայի նահանգներ
Կատեգորիա:1990 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ Արգենտինայում
Նիկոլաս Բլոմբերգեն

**Նիկոլաս Բլոմբերգեն** (, ), հոլանդա-ամերիկյան ֆիզիկոս, Ազգային ակադեմիայի անդամ (1960), Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1981)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Դորդրեխտում (Նիդեռլանդներ)։ Ավարտել է Ուտրեխտի համալսարանը (1943)։ 1947-1949 թվականներին աշխատել է Լեյդենի, 1949 թվականից՝ Հարվարդի համալսարաններում (1957 թվականից՝ պրոֆեսոր)։

Աշխատանքները նվիրված են միջուկային մագնիսկան և էլեկտրոնային պարամագնիսկան ռեզոնանսին, քվանտային էլեկտրոնիկային, ոչ գծային օպտիկային և լազերային սպեկտրադիտմանը։

1956 թվականին առաջարկել է երեք մակարդակների մեթոդն օգտագործել քվանտային ուժեղացուցիչներում (պարամագնիսական, մազեր) և տվել է անընդհատ գործողության պնդամարմին մազերի սխեման։ Խորհուրդ է տվել օգտագործել որպես գործող մարմին մազերի համար գադոլինիումի էթիլսուլֆատի միաբյուրեղները (այն կառուցեց 1957 թվականին)։ 1948 թվականին, Է. Պարսելի և Ռ. Պաունդի հետ մուծել է սպինային ջերմաստիճանի մասին հասկացությունը, հիմք է դրել միկրոօպտիկային։

1949 թվականին մուծել է սպինի դիֆուզիայի հասկացությունը։ Ջ Վեբերից անկախ մշակել է (1959 թվականին) քվանտային հաշվիչները, 1960 թվականին առաջարկել է որպես հաճախության նմուշ օգտագործել մազերը՝ զրոյական դաշտով։

Ս. Պերջունի հետ, Ն. Կրոլից ու Ռ. Խոխլովից անկախ, մշակել է ոչ գծային միջավայրի օպտիկան։ Փորձով դիտել է երկրորդ հարմոնիկան սուտակային լազերում կիսահաղորդչային գալիումի արսենիդից անդրադառնալիս (1963) հարկադրված կոմբինացված ցրումը։ Արթուր Շավլովից անկախ 1974 թվականին դիտել է նեղ երկֆոտոնային ռեզոնանսներիը, դրանով իսկ հիմք դնելով երկֆոտոնային սպերկտրադիտմանը։

Լազերային սպեկտրադիտման բնագավառում կատարած զգալի աշխատանքների համար 1981 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 214-215։

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Լեյդենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ուտրեխտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ֆիլիպ Դորմեր Սթենհոփ Չեսթերֆիլդ

**Ֆիլիպ Դորմեր Սթենհոփ Չեսթերֆիլդ** (, ), անգլիացի պետական գործիչ, դիվանագետ և գրող։ 1728-1732 թթ. զբաղեցրել է Հաագայում Անգլիայի դեսպանի պաշտոնը, եղել է Իռլանդիայի փոխարքա (1745–1746 թթ.), 1746- 1748 թվականներին եղել է պետական քարտուղար։ Այնուհետև հեռանում է պետական կառավարման գործերից հետզհետե ավելացող խլության պատճառով։ Մահացել է 1773 թ. մարտի 24-ին Լոնդոնում։

Չեսթերֆիլդն իր կյանքի ընթացքում հետաքրքրվել է գրականությամբ ու թատրոնով, եղել է մի շարք երևելի գրողների ընկերն ու հովանավորը։ Որպես գրող ճանաչում է ստացել հետմահու, երբ հրատարակվել են ապօրինի զավակ՝ Ֆիլիպ Սթենհոփին ուղղված նրա նամակները (**«Նամակներ որդուս»**, 1774)։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:1694 ծնունդներ
Կատեգորիա:1773 մահեր
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Բոլիվիայի վարչական բաժանում

աջից|300px

Բոլիվիան վարչա-տարածքային առումով բաժանված է 9 դեպարտամենտների (), որոնցից ամենը- իր հերթին, բաժանված է պրովինցիաների ()։ Պրովինցիաների թիվ Բոլիվիայում կազմում է 112, դրանք բաժանվում են կանտոնների ()։
Ժան-Պոլ Բելմոնդո

**Ժան-Պոլ Բելմոնդո** (, ), ֆրանսիացի դերասան։

## Կենսագրական
Ժան-Պոլ Բելմոնդոն ծնվել է Նյոյի սյուր Սենում 1933 թ., քանդակագործ Պոլ Բելմոնդոյի ընտանիքում։ 20 տարեկանում գերադասում է դերասանի մասնագիտությունը, քան սպորտային կարիրերան։ Ընդունվում է Դրամատիկ արվեստի ազգային բարձրագույն կոնսերվատորիա։ Ավարտելուց հետո աշխատում է թատրոնում։ Առաջին կինոդերը 1957 թ. նկարահանված «Ոտքով, ձիով և ավտոմեքենայով» () կինոնկարում էր, սակայն կինոնկարի առաջին ցուցադրումից առաջ նրա խաղացած հատվածը կտրեցին։ Առավել նշանակալի դեր նրան հասավ «Եղիր գեղեցիկ և լռիր» () կինոնկարում։ 26-ամյա դերասանին հռչակ բերեց «Վերջին շնչով» () կինոնկարը։

Ռեժիսոր Մարկ Ալեգրեի «Եղիր գեղեցիկ և լռիր» կինոնկարով (1958) Բելմոնդոն մուտք է գործում  կինոաաշխարհ։ Նրա կինոխաղացանկում նշանակալից տեղ են գրավում ռեժիսորներ Մարսել Կառնեի «Զեղծարարները» (1958), Մարկ Ալեգրեի «Տարօրինակ մի կիրակի» (1960), Ժան Լյուկ Գոդարի «Վերջին շնչում» (1959) և «Թիվ 2 վերջին շնշում» (1975), Ժակ Դյուբոնի «Զվարճանք» (1960), Ալբերտ Լատուադայի «Նորելուկը» (1960), Վիտտորիո Դե Սիկայի «Չոչարա» (1960), Գեզա Ռադվանիի «Օրիորդ հրեշտակ» (1963), Կլոդ Լելուշի «Մարդ, որին հավանում եմ» (1969), Ժիլբեր Պրուտոյի «Աստված ընտրեց Փարիզը» (1969) : Ֆրանսահայ ռեժիսոր Անրի Վերնոյը առաջիններից մեկն էր, որ հնարավորություն ընձեռեց դերասանին լիովին բացահայտելու իր տաղանդը, նրան վստահելով գլխավոր դերեր՝ «Ֆրանսուհին և սերը» (1966), «Կապիկը ձմռանը» (1967), «Դրամարկղը» (1972) և ուրիշ կինոերկերում։ 1972 թվականին Բելմոնդոն նկարահանվեց ռեժիսոր Կլոդ Շաբրոլյի «Բժիշկ Պոպոլ» կինոժապավենում և հաջողությամբ մարմնավորեց գլխավոր հերոսի՝ բժշկի դերը։ Պրեզիդենտ Քենեդիի սպանության փաստին նվիրված ռեժիսոր Ֆիլիպ Լաբրոյի «Ժառանգորդը» կինոնկարում (1973) Բելմոնդոն զորեղ ու գեղեցիկ խաղով կարողացավ իր մարմնավորած բարդ ու հետաքրքիր կերպարը բացահայտել և վերամարմնավորել դիպուկ շտրիխներով։ 1975 թվականին նա նկարահանվեց Վերնոյի «Սարսափ քաղաքում» կինոնկարում, մարմնավորելով ոստիկանին՝ Փարիզի քրեական բաժնի պետին։
1964 թվականին Բելմոնդոն տպագրեց «30 տարի և 25 կինոնկար» ինքնակենսագրական գիրքը։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ
Արգելված սեր (հեռուստասերիալ, 2008)

**Արգելված սեր** ( - *Աշկը Մեմնու*), թուրքական հեռուստասերիալ՝ ստեղծված Եժե Յորենչի և Մելեկ Գենչողլույի կողմից, և սկսել է հեռարձակվել 2008 թվականից։

Հեռուստասերիալի գլխավոր հերոսներն են՝ Բեհլիուլ Հազնեդարը, Բիհտեր Յորեողլու Զիյագիլը, Ֆիդեվս Յորեողլուն, Ադնան Զիյագիլը, Դենիզ դը Կուրտոն և Նիհալ Զիյագիլը։

Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2008 հեռուստասերիալներ
Շվանկ

**Շվանկ** (գերմաներեն՝ *Schwank*, բառացի՝ «կատակ»), 13-17-րդ դարերի գերմանական քաղաքային գրականության փոքր պատմվածք (սկզբում չափածո, հետո՝ արձակ)։

Թեմատիկայով մոտ է ֆրանսիական ֆաբլիոյին և վաղ Վերածննդի արձակ նովելին։ Ծաղրանքով է պատկերում տարբեր դասերի կյանքը, հաճախ՝ սատիրայով (հատկապես կաթոլիկ հոգևորականների, մասամբ՝ ասպետների)։ Սիրված հերոսը ճարպիկ, խելամիտ հասարակ մարդն է։ Շվանկի նշանավոր վարպետը Հանս Սաքսն է։

## Տես նաև՝
* Ֆաստնահտշպիլ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Էպիկական սեռի ժանրեր
Սպիրիդոն Լուիս

**Լուիս Սպիրիդոն** (հունարեն՝ *Σπυρίδων Λούης*, ), հույն մարզիկ, վազորդ։ Առաջին օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (1896)։ Հաղթել է Մարաթոնյան վազքի մրցումներում։

Արժանացել է Հունաստանի ազգային հերոսի կոչման։ Եղել է փոստատար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն վազորդներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Հույն մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ազգային հերոսներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Էկվադորի վարչական բաժանում

260px|մինի|աջից|Էկվադորի պրովինցիաները

Էկվադորը վարչա-տարածքային առումով բաժանված է 24 պրովինցիաների () և 1 մայրաքաղաքային մարզի (Կիտո)։

Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված է պրովինցիաների ցանկը՝

1 Բնակչությունը ներկայացված է ըստ 2001 թվականի նոյեմբերի 25-ի տվյալների։

Կատեգորիա:Էկվադորի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Ֆուտբոլի ԽՍՀՄ առաջնություն (1985)

**Ֆուտբոլի ԽՍՀՄ 48-րդ առաջնությունը** տեղի է ունեցել 1985 թվականի մարտի 1-ից նոյեմբերի 23-ը։

## Բարձրագույն խումբ
### Բարձրագույն խմբի ամփոփիչ աղյուսակ

## Առաջին խումբ

## 33 լավագույն ֆուտբոլիստները

ԽՍՀՄ ֆուտբոլի ֆեդերացիան, մարզչական խորհրդի առաջարկությամբ, հաստատում է մրցաշրջան-85-ի լավագույն խաղացողների կազմը։

**Դարպասապահներ** - 1. Ռինատ Դասաև (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 2. Միխայիլ Միխայլով (Կիևի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Կրակովսկի (Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»)։

**Աջ պաշտպաններ** - 1. Գենադի Մորոզով (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 2. Նիկոլայ Լարիոնով (Լենինգրադի «Զենիթ»), 3. Վլադիմիր Սոչնով (Մոսկվայի «Սպարտակ»)։

**Կենտրոնական պաշտպաններ** - 1. Սերգեյ Բալտաչա (Կիևի «Դինամո»), 2. Ալեքսանդր Չիվաձե (Թբիլիսի «Դինամո»), 3. Ալեքսանդր Բուբնով (Մոսկվայի «Սպարտակ»)։ 1. Բորիս Կուզնեցով (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 2. Օլեգ Կուզնեցով (Կիևի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Պուչկով (Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»)։

**Ձախ պաշտպաններ** - 1. Անատոլի Դեմյանենկո (Կիևի «Դինամո»), 2. Բորիս Պոզդնյակով (Մոսկվայի «Դինամո»), 3. Արվիդաս Յանոնիս (Վիլնյուսի «Ժալգիրիս»)։

**Աջ կիսապաշտպաններ** - 1. Սերգեյ Գոցմանով (Մինսկի «Դինամո»), 2. Գենադի Լիտովչենկո (Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»), 3. Իվան Յարեմչուկ (Կիևի «Դինամո»)։

**Կենտրոնական կիսապաշտպան** - 1. Վլադիմիր Բեսսոնով (Կիևի «Դինամո»), 2. Սերգեյ Ալեյնիկով (Մինսկի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Վոլգին (Ալմա Աթայի «Կայրաթ»)։

**Ձախ կիսապաշտպան** - 1. Ֆյոդոր Չերնիկով (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 2. Վասիլի Ռաց (Կիևի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Զիգմանտովիչ (Մինսկի «Դինամո»)։

**Աջ հարձակվողներ** - Օլեգ Պրոտոսով (Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»), 2. Սերգեյ Դմիտրիև (Լենինգրադի «Զենիթ»), 3. Իգոր Բելանով (Կիևի «Դինամո»)։

**Կենտրոնական հարձակվողներ** - 1. Ալեքսանդր Զավարով (Կիևի «Դինամո»), 2. Յուրի Գավրիլով (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 3. Վիկտոր Պասուլկո (Օդեսայի «Չերնամորեց»)։

**Ձախ հարձակվողներ** - 1. Օլեգ Բլոխին (Կիևի «Դինամո»), 2. Գեորգի Կոնդրատև (Մինսկի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Ռոդիոնով (Մոսկվայի «Սպարտակ»)։

## Աղբյուրներ
* Առաջնության վիճակագրությունը rsssf.com կայքում
* Առաջնության բոլոր խաղերի արձանագրությունները
* 1985 թվականի առաջնությունը թվերով

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ֆուտբոլի առաջնություն
Ուրուգվայի վարչական բաժանում

մինի|300px|աջից|Ուրուգվայի դեպարտամենտրների քարտեզ
Ուրուգվայը վարչա-տարածքային առումով բաժանված է 19 դեպարտամենտրների ()։

Հետևյալ աղյուսակում ներկյցված է Ուրուգվայի դեպարտամենտների ցանկը իսպաներեն լեզվի հերթականությամբ։

Կատեգորիա:Ուրուգվայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Հանգան

**Հանգան** ( — Հանգանգ, թարգմանաբար՝ Հան գետ), գետ Հարավային Կորեայում։ Սկիզբ է առնում Տհեբեկ լեռնաշղթայից և թափվում Դեղին ծովը՝ առաջացնելով էստուրիա։ Երկարությունը 514 կմ է, նավարկելի է 300 կմ։ Հանգանի ափին է գտնվում Սեուլ քաղաքը։

## Կամուրջներ
Ամբողջ գետով ձգվում է ավելի քան 27 կամուրջ, որոնցից մեծ մասը կապում է Սեուլի հարավային և հյուսիսային մասերը։

## Պատկերասրահ

Image:Hangang-se-big.jpg|Հանգանը ձմռանը
Image:Hangang-s-big.jpg|Հանգանի հարավային հոսքը


## Տես նաև
* Հարավային Կորեայի աշխարհագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Դեղին ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Գրիգոր Կեոչեյան

**Գրիգոր Կեոչեյան** (), հայ նկարիչ։

Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նկարչական կրթությունն ստացել է Փարիզում, 1870-ականների սկզբներից նվիրվել նկարչությանը։ Ստեղծել է մի շարք բնանկարներ ու դիմանկարներ, որոնք ցուցադրվել են Կ. Պոլսում։ Լավագույն գործերից են մոր և քրոջ դիմանկարը։ Նրա նկարներից նմուշներ պահվում են Վենետիկի Մխիթարյանների վանքում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Բրահմաններ

**Բրահմանա** (կամ **բրամին**) (ծագում է սանսկրիտական IAST  բառից; Դեվանագարի՝ ), նաև հայտնի որպես **Վիպրա**, **Դվիջա**, **Դվիջոտտամա** (լավագույնը Դվիջաներից), **Բհուսուրա** () (աստված Երկրում), բարձրագույն վարնայի անդամը հինդուիստական հասարակությունում։

Բրահմանները սոցիալական խումբ է, որն այսօր գոյություն ունի Հնդկաստանի բոլոր նահանգներում։ Եվրոպական հոգևորականության համանմանն է։ Պատմականորեն բրահմանները քրմեր են եղել, ինչպես նաև ուսուցիչեր, վանականներ, գիտնականներ, երբեմն եղել են նաև դատավորներ, պաշտոնյաներ։ Բրահմանները համարվում էին և համարվում են բարձրագույն վարնայի անդամներ, չնայած որ հնդկական պետություններում սովորաբար ծագումով նրանք քշատրիաներ են եղել, սակայն կային տոհմեր, որոնք ունեցել են բրահմանական ծագում։ Այսօր բրահմանները կազմում են Հնդկաստանի բնակչության 2-5 %-ը։ 1931 թվականին նրանք կազմում էին ամբողջ Բրիտանական Հնդկաստանի բնակչության 4,32 %-ը։ Հին Հնդկաստանում բրահմանի սպանությունը ծանր հանցագործություն էր, որը դատապարտում էր հանցագործին անվերջ տառապանքների առանց ռեինկարնացիայի իրավունքի։

## Տես նաև
* Վարնա

Կատեգորիա:Կաստաներ
Կատեգորիա:Հինդուիստական տիտղոսներ
Կատեգորիա:Հինդուիզմի հասկացողություններ
Բուրիմե

**Բուրիմե** (ֆրանսերեն՝ *bouts-rimés* «հանգավորված վերջավորություններ»), նախօրոք տրված նույնահանգ, բայց թեմատիկորեն անհամապատասխան բառերով կազմված ոտանավոր։

Բուրիմեի ձևը առաջացել է Ֆրանսիայում (17-րդ դ.)։ Առիթ է հանդիսացել դիպվածը. ոմն պոետ Դյուլո հայտարարում է, որ կորցրել է 300 սոնետների ձեռագիրը։ Թիվը կասկած է հարուցում, և Դյուլոն խոստովանում է որ ոչ թե 300 սոնետ է կորցրել, այլ նախապատրաստել է դրանց համար հանգեր։ Շատ սոնետների հանգերը հայտնի էին, և նրա բարեկամները որոշում են օգնել՝ պատրաստի հանգերով սոնետներ գրել։ Այդպես առաջացավ բուրիմեի ձևը՝ որպես բանաստեղծման խաղ։ Այն ժողովրդականություն էր վայելում 17-18-րդ դարերում «սալոնային թեթև պոեզիայում»։

19-րդ դարում Ալեքսանդր Դյուման կազմակերպեց բուրիմեի մրցույթ, որի արդյունքները՝ 350 մասնակիցների ոտանավորներ, հրատարակվեցին 1864-ին։

Հայտնի է, որ գիտական աշխատանքների կատարման ընդմիջումներին Բուրիմեով էին զբաղվում Ս. Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանության այրերը։ Բուրիմեով ստացված հայտնի նախադասությունն է ընկած սյուրռեալիզմի հիմքում՝ *Էլեգանտ դիակը մաճառ կխմի*։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Տաղաչափություն
Լոպե դե Վեգա

**Լոպե դե Վեգա** (իսկական անունը՝ Ֆելիքս Լոպե դե Վեգա Կարպյո, , ), իսպանացի  դրամատուրգ, բանաստեղծ, արձակագիր։ Հեղինակել է մոտ 3000 սոնետներ և մոտ 2000 պիեսներ, որոնցից պահպանվել է 426-ը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մադրիդում։ Նրա հայրը, որ ծագումով աստուրիական գյուղացիական ընտանիքից էր, Մադրիդում ունենալով ոսկեկարի սեփական արհեստանոց, բավական կարողություն էր ստեղծել։ Նա որդուն տվել է բարձրագույն կրթություն և նույնիսկ պարգևել ազնվականություն, այն ժամանակվա սովորությամբ գնելով ազնվականի տիտղոսի արտոնագիր։

Լոպե դե Վեգան սովորել է համալսարանում, միառժամանակ դասախոսություններ լսել մաթեմատիկական գիտությունների Թագավորական ակադեմիայում։ Գրել սկսել է վաղ հասակից, իր իսկ վկայությամբ՝ 11 տարեկանից։ Լավ իմացել է օտար լեզուներ։

Արդեն ամբողջ երկրով մեկ հռչակված բազմաշնորհ բանաստեղծն ընդամենը քարտուղարի պաշտոնով ծառայել է Իսպանիայի ազնվատոհմ անձանց՝ դուքս Ալբային, դուքս Մեսսին, մարկիզ դե Մալպիկին և այլոց։

Լոպե դե Վեգան մասնակցել է 1588-ի իսպանական նավատորմի («Անհաղթ Արմադայի») դեպի Անգլիայի ափերը կատարած անփառունակ արշավանքին, որի ընթացքում նա ընդօրինակելով Արիոստոյին, գրել է «Անժելիկայի գեղեցկությունը» պոեմը։

Նա գրել է մի քանի չարամիտ էպիգրամներ, ուղղված իր սիրուհուն՝ դերասանուհի Ելենա Օսորյոյին, որն իրեն լքել էր, գտնելով հարուստ սիրեկան։ Բանաստեղծը դատապարտվել է, մեղադրվելով զրպարտության մեջ և ութ տարի աքսորվել Մադրիդից։

1609-ին իսպանական կաթոլիկ եկեղեցին նրան վստահության նշաններ արեց՝ շնորհելով «սրբազան ինկվիզիցիայի մերձեցյալի» կոչում, իսկ ավելի ուշ՝ հոգևորականի աստիճան։

Վախճանվել է 1635-ին։ Հարյուր հիսունհինգ իսպանացի բանաստեղծներ հանգուցյալ հանճարին ձոնեցին հիացական ներբողներ «Ետմահու փառաբանություն» ժողովածուի մեջ, իսկ հարյուր չորս իտալացի բանաստեղծներ արձագանքեցին իրենց ժամանակակցի գույժին («Բանաստեղծական հուղարկավորություն» ժողովածու)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իսպանացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Հանշույ

մինի|250px
**Հանշույ** (չինարեն՝ 漢水), գետ Չինաստանում, Յանցզի գետի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Ցինլին լեռնաշղթայի հարավային լանջերից։ Երկարությունը 1532 կմ է, ստորին հոսանքում նավարկելի է։ Հանշույի գետաբերանում է Ուհան քաղաքը։ Հայտնի է նաև **Հանցզյան**, **Ցզյույհե** անուններով։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Յանցզի գետի վտակներ
Կատեգորիա:Չինաստանի գետեր
Գիլյեն դե Կաստրո

**Գիլյեն դե Կաստրո** (, ), իսպանացի դրամատուրգ, Լոպե դե Վեգայի հետևորդներից։ Գիլյեն դե Կաստրոն Լոպե դե Վեգայի գեղարվեստական համակարգի ոգով օգտագործել է ազգային բանաստեղծական ավանդույթները և փառաբանել ժողովրդական հերոսական ավանդույթները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Ս. Դ. Արտամանով, XVII-XVIII դդ. արտասահմանյան գրականության պատմություն, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1986, էջ 60-62։

Կատեգորիա:Իսպանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ
Հոներ

մինի|աջից|300px|Հոները արշավում են Հռոմ (Ուլպիանո Կեկիի պատկերը)
**Հոներ** (, ), քոչվոր ժողովուրդ, ձևավորվել է 2-4-րդ դարերում մերձուրալյան տարածքներում ուգրական ու սարմատական ցեղերից, որոնց միացել էին Մոնղոլիայի տափաստաններից գաղթած թուրքալեզու հուննու ցեղերը ()։

IV դ. 70-ական թթ. հոները զանգվածաբար գաղթել են Հյուսիսային Կովկաս, ապա՝ Դոնի ավազան և հյուսիս մերձսևծովյան շրջաններ՝ խթանելով ժողովուրդների մեծ գաղթը։ 394-395-ին Կովկասով անցել են Ասորիք և Կապադովկիա, սպառնացել Արևելյան Հռոմեական կայսրությանը։ Ռազմական դեմոկրատիայի պայմաններում ապրող հոների ցեղամիավորումը իր հզորության գագաթնակետին է հասել ռազմառաջնորդ Աթթիլայի օրոք (434-453)։ 451-ին նրանք ներխուժել են Գալլիա, բայց Կատալաունյան դաշտերում ջախջախվել են հռոմեացիների, վեստգոթերի և ֆրանկների միացյալ ուժերից։ Աթթիլայի մահից հետո հոները ցրվել են տարբեր երկրներ (Պաննոնիա, Դակիա, Իրան և այլուր)։ V դարից նրանց անունով Դերբենդի անցքը կոչվել է «Հոնաց պահակ»։ Փավստոս Բուզանդի վկայությամբ, մոտ 335-ին հոները մասնակցել են մազքութների՝ Հայաստան կատարած արշավանքին։ Սասանյան Իրանի դեմ 450-451-ին մղած ազատագրական պատերազմում հայերը օգնություն են խնդրել հոներից։ 450-ին՝ Խաղխաղի ճակատամարտից հետո կնքվել է հայ-հոնական պայմանագիր (տես Հայ-հոնական դաշինք 450), որով հոները պարտավորվել են օգնել հայերին՝ ընդդեմ Իրանի։ Սակայն հոները միայն Ավարայրի ճակատամարտից (451) հետո են հարձակումներ գործել Իրանի վրա, իսկ հետագայում նույնիսկ վարձվել են նրանից՝ Աղվանքում ապստամբությունը ճնշելու համար։ VI դ. սկզբին հոների առանձին ցեղերի Մժեժ Գնունին վտարել է Հայաստանից, որի համար Սասանյաններից ստացել է Հայոց մարզպանի պաշտոնը։ 530-ական թթ. հայ հոգևորականները քրիստոնեություն են տարածել հոների որոշ մասի մեջ։ 680-ական թթ. հոների առաջնորդ Ալփ-Իլիթվերը դիմել է հայ եկեղեցու առաջնորդներին՝ քրիստոնեություն ընդունելու խնդրանքով։ Իսրայել եպիսկոպոսը մեկնել է հոների մոտ և քրիստոնյա դարձրել իշխաններին։ Պատմական գրականության մեջ սպիտակ հոներ անվանել են հեփթաղներին։ VIII դարից հոների մասին հիշատակությունը դադարել է։

Կատեգորիա:Իրանական ազգեր
Կատեգորիա:Հին ազգեր
Կատեգորիա:Հոներ
Էլպիս Կեսարացյան

**Էլպիս Կեսարացյան** (), հայ հրապարակախոս, խմբագիր։

Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը՝ Օրթագյուղի և Պեշիկթաշի հայկական դպրոցներում։ 1872 թվականից որպես ուսուչուհի աշխատել է Մաքրուհյաց վարժարանում։ Աշխատակցել է պոլսահայ մամուլին։ 1861 թվականին հիմնել է «Կիթառ» պարբերականը, որտեղ տպագրած իր հոդվածները ստորագրել է *Ե. Կ. Տ. Հայկուհի*։ Փաստորեն հանդիսանում է հայ առաջին կին խմբագիրը։ «Կիթառ»-ից ընդամենը հրատարակել է երեք համար և դադարեցրել՝ նյութական դժվարությունների պատճառով։ Այնուհետև մոտ 15 տարի քաշվել է գրական հրապարակից։ 1879 թվականին լույս է ընծայել «Նամականի առ ընթերցասեր հայուհիս» գրքույկը, որտեղ զետեղված են նրա խրատական, մանկավարժական հոդվածները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Ավատար

**Ավատար** (սանսկրիտ՝ अवतार, avatāra «վայրընթաց»), եզրույթ հինդուիզմի փիլիսոփայության մեջ, որը սովորաբար գործածվում է, երբ աստվածությունը իջնում է երկիր, նրա վերափոխումը մահկանացուի (հիմնականում վայշնավիզմում Վիշնուի իջնելը Վայկունտհայից)։

Ավելի հաճախ «ավատար» եզրույթը զուգորդվում է Վիշնուի և նրա տասը հիմնական ավատարների հետ։ Դրանցից ամենահայտնիներն են Կրիշնան, Ռաման, Բուդդան։ Վիշնուի տասը ավատարների ցուցակը ներկայացվում է Պուրանների շարքում։ «Բհահավատա պուրանում» նկարագրվում են Վիշնուի 22 ավատարները և համոզմունք հայտնում, որ դրանք անթիվ են։ Ավատարները կենտրոնական դեր են խաղում վայշնավիզմի՝ հինդուիզմի գերակա ուղություններից մեկի ավանդույթներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Սանսկրիտ

**Սանսկրիտ** (դեվանգարի։ संस्कृता वाच्, saṃskṛtā vāk, «գրական լեզու»), Հնդկաստանի հին գրական լեզու՝ իր բարդ սինթետիկ քերականությամբ։ Սանսկրիտ բառը նշանակում է «մշակված, կատարյալ»։ Սանսկրիտով գրված ամենավաղ գրական հուշարձանների տարիքը հասնում է մինչև 3,500 տարեկանի (մ.թ.ա. II հազարամյակ)։

## Տարածվածությունը։ Բարդությունն ու հարստությունը
Տարածված է Հյուսիսային Հնդկաստանում իբրև ժայռագիր լեզուներից մեկը սկսած մ. թ. ա. I դարից մինչ մ. թ.: Սանսկրիտը չպետք է դիտարկել իբրև որևէ ժողովրդի լեզու, այլ որոշակի մշակույթի լեզու, որը բացառապես տարածված է սոցիալական ընտրանու միջավայրում, ամենաքիչը սկսած անտիկ շրջանից։

Այս մշակույթը գլխավորապես ներկայացված է հինդուիստական կրոնական տեքստերում, և, ինչպես լատիներենն ու հունարենը Արևմուտքում, սանսկրիտն էլ Արևելքում հաջորդ դարաշրջաններում դարձավ գիտնականների և կրոնական գործիչների միջմշակութային հաղորդակցության լեզուն։ Ներկայումս Հնդկաստանի պաշտոնական 22 լեզուներից մեկն է։ Սանսկրիտի քերականությունը չափազանց բարդ է և արխայիկ, գտնում են, որ սանսկրիտն աշխարհի թեքական լեզուներից մեկն է։ Սանսկրիտի բառապաշարը հարուստ է և ոճաբանորեն բազմակերպ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sanskrit Lessons (free online from the Linguistics Research Center  at UT Austin)
* Samskrita Bharati, organisation supporting the usage of Sanskrit
* Sanskrit Documents—Documents in ITX format of Upanishads, Stotras etc.
* Sanskrit texts at Sacred Text Archive
* Sanskrit Manuscripts in Cambridge Digital Library
* SanDic — бесплатный онлайн/офлайн словарь санскрита ~200000 слов
* Учебники и статьи о санскрите и других языках
* Санскритско-русский/русско-санскритский словарь онлайн ок 50 000 слов 
* Грамматический очерк санскрита 
* О языке древней Индии Лекция академика Андрея Зализняка на сайте Элементы.ру
* Academic Courses on Sanskrit Around The World
* Sanskrit Alphabet in Devanagari, Gujarati, Bengali, and Thai scripts with an extensive list of Devanagari, Gujarati, and Bengali conjuncts 
* Digital Sanskrit Buddhist Canon 
* Gretil: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages, a cumulative register of the numerous download sites for electronic texts in Indian languages
* Sanskrit Self Study by Chitrapur Math
* An Analytical Cross Referenced Sanskrit Grammar By Lennart Warnemyr

Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Ադամ

[430px|մինի|<center>''«[Ադամի արարումը»,*<br /> Միքելանջելոյի որմնանկարը [[Սիքստինյան կապելլա]]յում</center>]]
*'Ադամ''' (, , ), ըստ Հին Կտակարանի Աստծո կողմից ստեղծված առաջին մարդը։ «Ադամ» անունը ծագում է եբրայերեն «ադամա» («հող») բառից, ինչը երևում է Ծննդոց գրքի հետևյալ տողերից՝ «Տէր Աստուած մարդուն ստեղծեց երկրի հողից» (Ծննդոց, 2։7)։ Որոշ գիտնականներ կապում են Ադամ բառը աքքադերեն «ադամու» («արարել», «ստեղծել») բայի հետ։

Որպես իրական անուն պատմականորեն ավելի վաղ գործածվել է ասորական թագավորաց ցուցակում արձանագրված «Ադամու» տարբերակով։ Եբրայերեն լեզվում որպես միասնական բառի գործածվել է «Ադամը», որը նշանակում է «մարդ»։ Զուգորդված որոշիչ հոդի կիրառմամբ այն դառնում է «սա մարդ է »։
Դրա արմատ ոչ թե սեմական «մարդն» է։ Ըստ երևույթին Ադամը կապ ունի իր եռատառ արմատի אָדָם (ԱԴՄ) հետ, որը նշանակում է «կարմիր», «վայելչակազմ», «առաքինի»։ Որպես գոյական անուն, «adam»-ը նշանակում է «մարդ »,իսկ որպես կանոն, հավաքական համատեքստում « մարդկություն» ։ Գոյականում «Ադամի» առնական ձևը «adamah», բառն է, որը նշանակում է «հող» կամ «երկիր»։ Այն կապված է։ «adom» (կարմիր),« admoni» (կարմիր), և «dam» (արյուն) բառերի հետ
Ծննդոց գրքում, Ադամը, մատուցվում է «մարդկություն» ընդհանրական իմաստով՝ ինչպես քանանացիների լեզվում։ «Մարդկության» օգտագործումը Ծննդոց գրքում, Ադամի արտացոլումն է, որպես բոլոր տղամարդկանց նախնու։

Կաբբալիստական աշխատությունները ցույց են տալիս, որ Ադամը վերցված է հրեական «Adame» բառից,« ես պետք է լինի նման »,որ նշանակում է լինել Ասծու նման՝ կամքի ազատության ասպարեզում։

Կատեգորիա:«Աստվածային կատակերգության» կերպարներ
Կատեգորիա:Դրախտ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին Կտակարանի անձինք
Գևորգ Արշակյան

**Գևորգ Լիպարիտի Արշակյան** (), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1967 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ՌՍՖՍՀ Կրասնոդարի երկրամասի Արմավիր քաղաքում։ Ութ տարեկան հասակում ընտանիքի հետ փոխադրվել է Հայաստան։ Երկու տարի սովորել է Լենինականի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցում։ Հետո փոխադրվել է Երևան, սովորել է Շոթա Ռուսթավելու անվան միջնակարգ դպրոցում։ Աշխատել սկսել է 13 տարեկանից։ Միջնակարգ կրթությունն ստանալուց հետո զորակոչվել է խորհրդային բանակ և ծառայել մինչև 1951 թվականը։ Աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտի Արագածի արշավախմբում՝ ակադեմիկոս Արտեմ Ալիխանյանի փորձարանում։ 1963 թվականին որպես խմբագիր աշխատել է հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեում։ 1966-1978 թթ. եղել է «Սովետական գրող» (մինչև 1976 թվականի կեսերը «Հայաստան») հրատարակչության գլխավոր խմբագրի տեղակալ։ 1979-1981 թթ. եղել է «Սովետական գրող» հրատարակչության մանկապատանեկան գրականության խմբագրության գլխավոր խմբագիր։ 1983 թվականի դեկտեմբերից եղել է Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան տուն-թանգարանի տնօրեն։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից։

Նրա առաջին պատմվածքը՝ «Իմ հարևանուհին», տպագրվել է «Գրական թերթում», 1957 թվականին։ Երևանի դրամատիկական թատրոնը բեմադրել է Գ. Արշակյանի «Այս աշխարհի փոքրերը» պիեսը։ 1974 թվականին գրել է «Բակի վերջին գիշերը» կատակերգությունը։

Ռուսերեն առանձին գրքերով լույս են տեսել Գ. Արշակյանի «Թրաշուշաններ» (Երևան, 1968), «Սև և սպիտակ կարապներ» (Երևան, 1968), «Դաղձի բույրը» (Երևան, 1975), «Գնացքներ» (Երևան, 1980), չեխերեն՝ «Թրաշուշանների հովիտը» (Պրահա, 1966), լիտվերեն՝ «Սև և սպիտակ կարապներ» (Վիլնյուս, 1972), բուլղարերեն՝ «Դաղձի բույրը» (Վառնա, 1980) գործերը։

## Երկերի մատենագրությունը
* Թրաշուշաններ, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 122 էջ։
* Սև և սպիտակ կարապներ, Երևան, «Հայաստան», 1966, 244 էջ։
* Դաղձի բույրի, Երևան, «Հայաստան», 1972, 427 էջ։
* Գնացքներ, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 526 էջ։

## Թարգմանությունները (ռուսերենից)

* Ծաղկուն ճամփա (մոլդովական պատմվածքների ժողովածու, որի մի մասը թարգմանել է Գ. Արշակյանը), Երևան, «Հայաստան», 1971, 202 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Ավլուս Գելլիուս

**Ավլոս Գելլիուս**, (, ), հռոմեական գրող և հնությունների ուսումնասիրող, 20 գրքից բաղկացած «Ատտիկյան գիշերներ» () աշխատասիրության հեղինակ։ Գիրքը, որն իրենից ներկայացնում է լեզվի, գրականության, իրավունքի և սովորույթի ոլորտներին վերաբերող տարբեր տեղեկությունների հավաքածու, պահպանվել է գրեթե ամբողջությամբ։ «Ատտիկյան գիշերներ» երկը արժեքավոր աղբյուր է Հին Հռոմի մշակույթի ուսումնասիրության համար, քանի որ աղբյուրներից շատերը, որոնցից Գելլիուսը մեջբերումներ է կատարում, չեն պահպանվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հռոմեացի պատմագիրներ
Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Կատեգորիա:Հռոմեական պատմիչներ
Մոնսերատ Կաբալյե

**Մարիա դե Մոնսերատ Վիվինա Կոնսեպսիոն Կաբալյե** կամ **Մոնսերատ Կաբալյե** (, ), իսպանացի օպերային երգչուհի, սոպրանո։ Առավել հայտնի է իտալացի կոմպոզիտորների (Ռոսսինի, Բելլինի, Դոնիցետտի, Վերդի) «բել կանտո» ոճի երաժշտության կատարող։ 20-րդ դարի լավագույն սոպրանոներից մեկն է։ 

1974 թվականին ճանաչվել է ՄԱԿ-ի պատվավոր դեսպան, 1991 թվականին՝ Խաղաղության դեսպան։ 1994 թվականից ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Բարի կամքի դեսպան է։

2013 թվականի հունիսի 7-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով։

## Մոնսերատ Կաբալյեն Արցախում
2013 թվականի հունիսի 4ին հայաստանյան հյուրախաղերի շրջանակում Մոնսերատ Կաբալյեն այցելել է Արցախ։ Ստեփանակերտում երգչուհուն ընդունել է Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը։ Երգչուհին նաև այցելել է Գանձասար, որտեղ հանդիպում է ունեցել Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Իսպանացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Հայաստան)
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Աբգար Ե

**Աբգար Ե Ուքքամա** (), Օսրոյենեի թագավոր (մ.թ.ա. 4 - մ.թ. 7, մ.թ. 13-50), Օսրոյենեի Մանու Գ Սափուլ թագավորի որդին, ըստ Մովսես Խորենացու հաջորդել է հորը՝ Արշամ Արշակունուն։ Հայոց թագուհի Ավդե Արշակունու եղբայրը և Հեղինե թագուհու ամուսինը, Աբգար Զ-ի հայրը։ Ըստ ավանդության՝ ընդունել է քրիստոնեություն, դրանով դառնալով 1-ին դարի անդրանիկ քրիստոնյա թագավորը։ Հայ առաքելական եկեղեցու տոնելի սուրբ է։ Ըստ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության», եղել է Հայոց թագավոր։ Աբգար Ե-ն եղել է Հռոմեական կայսրության դաշնակիցը։

## Քրիստոնեության ընդունումը
Մովսես Խորենացին պատմում է, որ Աբգար Ե-ն, «լսելով Փրկչի սքանչելագործությունների համբավը և հավատալով, որ դրանք մարդու զորություններ չեն, այլ Աստծու», իր բանբերների միջոցով թուղթ՝ նամակ-խնդրագիր է ուղարկում Երուսաղեմ՝ Փրկչին, որպեսզի նա գա և բժշկի իրեն, որովհետև նրա մարմինն ապականված էր չարաչար ցավերով՝ բորոտությամբ։ Աբգարը արժանանում է Փրկչի պատասխանին, որտեղ ասվում է, որ Փրկիչը կուղարկի իր աշակերտներից մեկին, որը կգա, «կբժշկի և կյանք կշնորհի քեզ և քեզ հետ եղողներին»։ Փրկչի համբարձվելուց հետո Թովմաս առաքյալը Եդեսիա է ուղարկում Թադեոս առաքյալին, որը բուժում է Աբգարին, քաղաքի բոլոր հիվանդներին ու ախտավորներին, քարոզում Ավետարանը և Եդեսիայի եպիսկոպոս կարգում Ադդե անունով մետաքսագործին, ապա մեկնում, ըստ Մովսես Խորենացու, Աբգարի քեռորդու՝ Հայոց Սանատրուկ թագավորի արքունիք։ Աբգարը դարձի գալով նամակներ (թղթեր) է հղում Հռոմի Տիբերիոս կայսրին, Ասորեստանի Ներսեհ թագավորին, Պարսից Արտաշիր թագավորին, «որպեսզի նրանք ևս ընդունեն Հիսուս Քրիստոսին՝ որպես Աստծո Որդու և Փրկչի»։
աջից|մինի|400px|Աբգար թագավորը հայկական 100.000-ոց թղթադրամի վրա

Աբգարի մասին եղած առասպելի օբյեկտիվ վերլուծությամբ հաստատված է, որ Եդեսիայի նշանավոր տիրակալը, որ քրիստոնեություն ընդունեց, Աբգար Թ-ն է, ով ապրել է 2-րդ դարի վերջերին, իսկ առասպելը՝ պատմական իրական դեպքը ետ է տարել մինչև մեր թվարկության սկիզբը և վերագրել մեկ այլ արքայի՝ Քրիստոսին ժամանակակից Աբգար Ե-ին։

## Տես նաև
* Օսրոյենե

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայ Ժողովրդի Պատմություն», Հ. 1., Խմբ.՝ Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1971., էջ 607

## Արտաքին հղումներ
* Օսրոյենեի արքաները
* Легенда об Авгаре
* Օսրոյենեի թագավորություն

Կատեգորիա:Անձինք թղթադրամների վրա
Կատեգորիա:Օսրոյենեի թագավորներ
Կատեգորիա:Օսրոյենե
Ծիրանավոր եկեղեցի

**Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի**, հայկական առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքում։ Ծիրանավոր եկեղեցին Աշտարակի հնագույն հուշարձանն է։ Ընդգրկված է Աշտարակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Նկարագրություն
Կառուցվել է 5-6-րդ դարերում Ներսես Բ Բագրևանդցի կաթողիկոսի կողմից։ Շինության ներքին տարածությունը բաժանված է երեք մասի՝ գմբեթը պահող սյուներով։ Ծիրանավոր եկեղեցին պահպանվել է կիսավեր վիճակում՝ առանց ծածկի և հարավային պատի։ Եկեղեցու արտաքին պարագիծն ունի 12,6 մ լայնություն և 25,3 մ երկարություն։ Աղոթասրահը (9,5 x 19,5) երեք զույգ մույթերի տեղադրությամբ բաժանված է միջին և կողքի նավերի, որոնց արևելյան կողմում համապատասխանաբար տեղավորված են ավագ խորանի, հատակագծում՝ պայտաձև, աբսիդը և նրա կողմերում՝ քառակուսի ավանդատները։

## Անվան ծագումը
Ըստ ավանդության, Աշտարակում ապրող երեք քույրեր սիրահարվում են Սարգիս անունով մի երիտասարդի։ Ավագ երկու քույրերը որոշում են իրենց զոհաբերել՝ կրտսերին երջանկություն պարգևելու համար և ծիրանագույն ու կարմիր զգեստ հագնելով իրենց նետում են անդնդախոր ձորը։ Այս լուրն իմանալով, փոքր քույրը սպիտակ զգեստ հագնելով, նույնպես իրեն ձորն է նետում, իսկ Սարգիսը այս դառը վշտից դառնում է ճգնավոր։ Հետագայում ձորի եզրին երեք եկեղեցիներ են հայտնվում՝ Կարմրավորը, Ծիրանավորը և Սպիտակավորը։


File:Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի-3.jpg|Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի-3
File:Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի-4.jpg|Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի-4
Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի.jpg
Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի-2.jpg
File:Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի-1.jpg|Աշտարակի Ծիրանավոր եկեղեցի-1


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշտարակի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական չգործող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Կատեգորիա:Արագածոտնի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:6-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ամասիա (Շիրակի մարզ)

**Ամասիա** (նախկին անվանումներ՝ *Համասիա, Ղուկասյան, Ղուկասյան Ներքին*), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոն Գյումրիից 13 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ախուրյան գետի աջ ափին։ Ամասիա համայնքի կենտրոն։

## Անուն
Ըստ ավանդույթի՝ գյուղի անվանումը ծագել է Հայկ նահապետի ծոռան Ամասիայի անունից։ Տարբեր ժամանակներում ունեցել է նաև Համասիա, Ղուկասյան, Ղուկասյան Ներքին անուններ։

## Պատմություն
Տարածքը պատմականորեն Մեծ Հայքի թագավորության Գուգարք նահանգի Աշոցք գավառի մաս է կազմել։ Բնակչության նախնիների մի մասը 1829 թվականին գաղթել է Բասենից, Կարսից և այլ տեղերից։ Մինչև 1920-ականները բուն Ամասիա գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել թյուրքախոս սուննի մուսուլմաններով (ղարափափաղներով)։ Հայ բնակիչների թիվը գերազանցել է մուսուլմանների թիվը 1931 թվականին, իսկ ներկայիս Ամասիայի ազգաբնակչությունը ամբողջությամբ հայ է։

Խորհրդային ժամանակաշրջանում եղել է ՀԽՍՀ նախկին Ամասիայի շրջանի վարչական կենտրոն**'։ 1951–1956 թվականներին գյուղը պաշտոնապես կոչվել է Ղուկասյան**'։

Գյուղը կենտրոնն է Ամասիա համայնքի, որն ընդգրկում է Ամասիա, Արեգնադեմ, Բանդիվան, Բյուրակն, Գտաշեն, Կամխուտ, Հովտուն, Ողջի, Հողմիկ, Մեղրաշատ, Ջրաձոր, Ալվար, Աղվորիկ, Արդենիս, Գառնառիճ, Լորասար, Դարիկ, Եղնաջուր, Արավետ,  Զարիշատ, Ծաղկուտ, Շաղիկ, Զորակերտ, Բերդաշեն, Երիզակ և Պաղակն գյուղերը։

## Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Ամասիայի մշտական բնակչությունը կազմել է 1532, առկա բնակչությունը՝ 1408 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և հողամշակմամբ

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ամասիայից հյուսիս-արևմուտք է գտնվում «Ամրաձոր» ամրոցը։ Գյուղից 2 կմ արևմուտք գտնվում է Խարաբալար կոչված լքված գյուղատեղ, որտեղ, ըստ Ամասիայի բնակիչների, անցյալում բնակվել են հույներ։

## Տես նաև
* Ամասիայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ

Կատեգորիա:Ամասիայի շրջան
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Կորպորատիվ կառավարում

**Կորպորատիվ կառավարում** (), ընկերության բաժնետերերի և ղեկավարության միջև համագործակցության համակարգ է։ Կորպորատիվ կառավարման էությունը կայանում է կառավարման ցիկլի իրականացման մեջ, որ հասնեն կորպորացիայի համար մաքսիմալ էֆեկտիվ աշխատանքի, որը կորպորատիվ կառավարման հիմնական չափանիշն է համարվում։ Կորպորատիվ կառավարման մասնակիցներն ենէ ընկերությունները, բաժնետերերը, ռազմավարական և պորտֆելային ներդրողները, հետաքրքրված անձինք։

Արդյունավետ **կորպորատիվ կառավարման** բնութագրական գծերն են Համաշխարհային բանկի սահմանմամբ՝
* թափանցիկությունը,
* ընկերության գործունեության վերաբերյալ ֆինանսական և այլ տեղեկատվության բացահայտումը,
* կառավարիչների գործունեության հսկման և վերահսկման ներքին գործընթացները,
* բոլոր փայատերերի իրավունքների և շահերի ապահովումն ու պաշտպանությունը,
* խորհրդի անդամների անկախությունը՝
** ընկերության ռազմավարության որոշման,
** գործարար նախագծերի հաստատման,
** կառավարիչների նշանակման,
** նրանց գործունեության հսկման, անհրաժեշտության դեպքում՝ փոխարինման հարցերում։

## Արտաքին հղումներ
* Գրքեր կորպորատիվ կառավարման մասին 

## Գրականություն

* *Becht M., Bolton P., Roell A.* Corporate Governance and Control. - In։ Handbook of the Economics of Finance (eds. G.Constantinides, M.Harris, R.Stulz). - North-Holland, 2002.
* *Berle A., Means G.* The Modern Corporation and Private Property. - New York։ Macmillan, 1932.
* *Cadbury A.* The report of the Committee on the financial aspect of corporate governance. - L.։ Gee and Co., 1992.
* Corporate governance in Central Europe and Russia (eds. R. Frydman, C. W. Gray, A. Rapaczynski). - Budapest։ Central European University Press, 1996.
* *Estrin S., Wright M.* Corporate Governance in Former Soviet Union։ An Overview // *[[Journal of Comparative Economics]]*. - 1999. - Vol. 27. - Pp.&nbsp;398−421.
* *Hart O.* Firms, Contracts, and Financial Structure. - L.։ Oxford University Press, 1995.
* *[[Մայքլ Ջենսեն|Jensen M.]], [[Ուիլյամ Մեքլինգ|Meckling W.]]* Theory of the Firm։ Managerial Behavior, Agency Costs, and Ownership Structure // *[[Journal of Financial Economics]]*. - 1976. Vol. 3. - Pp.&nbsp;305−360.
* OECD Principles of Corporate Governance. - OECD, 1999.
* *[[Անդրեյ Շլեյֆեր|Shleifer A.]], Vishny R.* A Survey of Corporate Governance // *[[Journal of Finance]]*. - 1997. - Vol. 52, No. 2, - Pp.&nbsp;737−783.
* *[[Ժան Տիրոլ|Tirole J.]]* Corporate Governance // *[[Econometrica]]*. - 2001. - Vol. 69, No. 1. - Pp.&nbsp;1−35.

Կատեգորիա:Մենեջմենթ
Կատեգորիա:Կորպորատիվ կառավարում
Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Ընդհանրական նամակներ

**Ընդհանրական նամակներ** կամ Կաթողիկե թղթեր, Նոր Կտակարանի գրքերից յոթը՝ Հակոբոսի, Պետրոսի Ա և Բ, Հովհաննեսի Ա, Բ և Գ, Հուդայի նամակները, կոչվում են Ընդհանրական նամակներ։ Այս անվանումը կապված է այն հանգամանքի հետ, որ սրանց հասցեատերերը կոնկրետ անձինք կամ համայնքներ չեն, ի տարբերություն Պողոսի նամակների, այլ ուղղված են Ընդհանուր եկեղեցուն։ Երկրորդ դարից սկսած Հովհաննեսի երկրորդ նամակն արդեն անվանվել է Ընդհանրական (հուն. καθολική)։ Առաջին անգամ յոթ նամակները միասին Ընդհանրական են կոչվել Եվսեբիոս Կեսարացու կողմից։ Հնագույն ձեռագրերում այս նամակները դրված են Գործք Առաքելոցից հետո և Պողոսի թղթերից առաջ։
Այսօրվա տպագրություններում Ընդհանրական նամակները հաջորդում են Պողոսի թղթերին։

## Գրականության ցանկ
* Նոր Կտակարան, Ս. Էջմիածին, 1986։
* Եզնիկ ծ. վրդ. Պետրոսյան, Ներածություն Նոր Կտակարանի, Էջմիածին, 1996, էջ 118։

## Աղբյուրներ
* Ա. Գայայան, Նոր Կտակարանի ընդհանուր ներածություն, 2003։
* Ուդո Շնելլե, Ներածություն Նոր Կտակարանի, Գյոթինգեն, 2005։

## Արտաքին հղումներ
*Ռադիո Վեմ 

## Տես նաև
* Հակոբոս առաքյալի ընդհանրական նամակը
* Պետրոս առաքյալի առաջին ընդհանրական թուղթը
* Պետրոս առաքյալի երկրորդ ընդհանրական թուղթը
* Հովհաննես առաքյալի առաջին թուղթը
* Հովհաննես առաքյալի երկրորդ թուղթը
* Հովհաննես առաքյալի երրորդ թուղթը
* Հուդայի ընդհանրական թուղթը

Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի գրքեր

Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Լիազորագիր

**Լիազորագիր**, գրավոր լիազորություն, որն անձը տալիս է այլ անձի՝ երրորդ անձանց ներկայացվելու համար։

Լինում է ընդհանուր, հատուկ և մեկ անգամվա։ Մի շարք դեպքերում պահանջվում է լիազորագրի նոտարական վավերացում։ Լիազորագրի տրման առավելագույն ժամկետը 3 տարի է, եթե ժամկետը չի նշված՝ մեկ տարի։ Թվական չունեցող լիազորագիրը անվավեր է։ Նոտարական ձև պահանջող գործարքներ կնքելու համար լիազորագիրը պետք է վավերացնի նոտարը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։ Նոտարի վավերացրած լիազորագրին հավասարեցվում են քաղաքացիական օրենսգրքով նախատեսված պաշտոնատար անձանց կողմից հաստատված լիազորագրերը։ Իրավաբանական անձի անունից լիազորագիրը տրվում է նրա ղեկավարի կամ դրա համար նրա կանոնադրությամբ ստորագրությամբ՝ այդ կազմակերպության կնիքի դրոշմամբ։

Լիազորագրի գործողության ժամկետը չի կարող երեք տարուց ավելի լինել։ Եթե լիազորագրում ժամկետ նշված չէ, ապա այն ուժը պահպանում է տալու օրվանից մեկ տարվա ընթացքում։ Լիազորագիրը, որում նշված չէ դրա կատարման տարին, ամիսը և ամսաթիվը, առոչինչ է։  Արտասահմանում գործողություններ կատարելու համար նախատեսված և գործողության ժամկետի մասին նշում չպարունակող՝ նոտարի վավերացված լիազորագիրը պահպանում է ուժը, մինչև լիազորագիր տված անձի կողմից այն վերացնելը։ Լիազորագիր տված անձը պետք է անձամբ կատարի այն գործողությունները, որոնց համար այն լիազորված է։ Նա կարող է դրանց կատարումը վերալիազորել այլ անձի, եթե դրա համար լիազորված է լիազորագրով կամ հանգամանքների բերումով ստիպված է այդ անել լիազորողի շահերի պահպանման համար։

## Արտաքին հղումներ
* Լիազորագիր — ՀՀ Տնտեսական Մրցակցության Պաշտպանության Պետական Հանձնաժողով

Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Ներկայացուցչություն (ստորաբաժանում)

**Ներկայացուցչություն**, իրավաբանական անձի գտնվելու վայրից դուրս տեղակայված նրա առանձնացված ստորաբաժանումը, որը ներկայացնում է իրավաբանական անձի շահերը և իրականացնում դրանց պաշտպանությունը։

## Տես նաև

* Մասնաճյուղ

## Արտաքին հղումներ
* Ներկայացուցչություն — ՀՀ Տնտեսական Մրցակցության Պաշտպանության Պետական Հանձնաժողով

Կատեգորիա:Կորպորատիվ կառավարում
Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք
Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Ալբինիզմ

մինի|Ալբինոհավ|263x263px
**Ալբինիզմ** կամ **լսնամաշկություն** (, սպիատակ), ի ծնե մաշկի պիգմենտների բացակայություն։ Տարբերակվում են ալբինիզմի լրիվ և մասնակի դեպքեր։

## Ալբինոսների նկարագրություն
Ալբինոսների մաշկը սպիտակավարդագույն է, մազերն սպիտակ են, աչքերը կարմիր։ Նրանց մաշկը արևի տակ ոչ թե մգանում, այլ այրվում է։ Լսնամաշկությամբ (ալբինիզմ) տառապող անձանց մոտ նկատվում է լուսավախություն, քանի որ լույսի ճառագայթները նրանց աչքի մեջ թափանցում են ոչ միայն բբի, այլև գունակազուրկ ծիածանաթաղանթի միջոցով։

Միջնադարում նրանց այրում էին կրակի վրա համարելով սատանայի օգնականներ։ Շատ աֆրիկյան երկրներում նրանց վտանգ է սպառնում։ Տեղի գուշակները համարում են, որ նրանք ունեն մեծ ուժ և նրանց սպանելու համար մեծ գումարներ են վճարում։ Հաճախ մեկ ալբինոսի համար ավելի շատ են վճարում քան մեկ աֆրիկացու ամբողջ տարվա աշխատածը։ Նրանց համար հաճախ կառուցում են տներ որտեղ նրանք ապահովություն և կրթություն են ստանում։ Վիճակագրության համաձայն սևամորթերի մոտ ավելի շատ են ծնվում քան եվրոպացիների շրջանում։ Սպիտակամաշկ երեխաների 3000-ից մեկը ալբինոս է։ Այսպիսի երեխա ծնվում է եթե երկու ծնողներն էլ ունենում են այսպիսի գեն, որը ռեցեսիվ է։ Ալբինիզմը հազվադեպ հանդիպող բնածին դրսևորում է, որն արտահայտվում է գունային լրիվ բացակայությամբ։ Ալբինիզմը ոչ հազվադեպ զուգորդվում է զարգացման այլ արատների հետ՝ խուլ-համրություն, էպիլեպսիա, գաճաճություն և այլն։ Պիգմենտի բացակայության պատճառով ալբինոսները չափազանց զգայուն են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների նկատմամբ։

## Ինչպես է առաջանում ալբինիզմ
Ըստ գիտնականների՝ ալբինիզմն առաջանում է օրգանիզմում տիրոզինազ ֆերմենտների բացակայության արդյունքում։ Այդ ֆերմենտը սինթեզում է նյութ, որը պատասխանատու է մարմնի նորմալ գունավորման համար։ Լսնամաշկություն, լսնամորթություն՝ մարդու և կենդանիների, գունազրկություն, կանաչատություն (բույսերի)՝ մարդկանց և կենդանիների մաշկի, մազերի, աչքի ծիածանաթաղանթի բնական գունավորման (պիգմենտացիայի) բացակայություն։

## Բույսերի ալբինիզմ
Բույսերի մեջ՝ ամբողջ բույսի կամ դրա առանձին մասերի կանաչ գունավորման խիստ սակավություն կամ բացակայություն։
Լուսավախության վերացման համար խորհուրդ է տրվում կրել (անպայման ակնաբույժի ցուցումով) լուսազտիչներով ակնոց։ Ալբինիզմը բավական հազվադեպ երևույթ է բնության մեջ։ Յուրաքանչյուր 20 հազար ծննդաբերությանը բաժին է ընկնում իսկական ալբինոսի մոտավորապես մեկ ծնունդ։

## Առաջին ալբինոսներ
Առաջին անգամ ալբինոսներին մեր թվարկության 1-ին դարում նկարագրել է Պլինիոս Կրտսերը։

## Ալբինոսները Աֆրիկայում
Աֆրիկայում մերժում են սպիտակ սևամորթներին։ Նրանց համարում են սատանայի զավակներ և ատում շատ ավելի, քան սպիտակամորթ եվրոպացիներին ու ամերիկացիներին։ Եղել են դեպքեր, երբ տեղացի ալբինոսներին գանահարել են։ Որոշ երկրներում հակված են ալբինոսների աստվածային ծագմանը։ Հնդկացիներն իրենց սպիտակամորթ ու ճերմակահեր զավակներին անվանում էին «լուսնի որդիներ» և ծննդյան օրվանից մեծարում ցեղի ամենահարգելի մարդկանց համահավասար։

Կատեգորիա:Մուտացիա
Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մետաբոլիկ հիվանդություններ
Կատեգորիա:Կառուցվածքային շեղումներ