Համառանցք մալուխ

մինի|աջից|Կոաքսիալ մալուխ
**Համառանցք մալուխ** հայտնի է նաև **Կոաքսիալ մալուխ** անվամբ ( - համատեղ և  — առանցք), մեկ կամ մի քանի (մինչև 20) կոաքսիալ զույգերից կազմված մալուխ, որոնցում երկու հաղորդալարերը (ներքին ու արտաքին) օդային-պոլիէթիլենային մեկուսացումով անջատված համառանցք գլաններ են։ Ծառայում է ռադիոտեխնիկական ապարատուրայի հանգույցներն ու բլոկները միմյանց միացնելու, կապի բազմականալ համակարգում հեռուստատեսային ծրագրերի և հեռախոսային խոսակցությունների (միաժամանակ մինչև 3600 խոսակցություն, երկու կոաքսիալ զույգով) միջքաղաքային հաղորդումների համար։

## Կառուցվածք
մինի|222x222px|Կոաքսիալ մալուխի կառուցվածքը
1—ներքին հաղորդալար

2—մեկուսիչ

3—արտաքին հաղորդալար(էկրան)

4—արտաքին շերտ
Համառանցք կաբելը բաղկացած է.
* 4 (A) - արտաքին շերտը (ծառայում է արտաքին գործոններից պաշտպանման համար) պատրաստվում է պոլիէթիլենային, պոլիվինիլքլորիդային, ֆտորոպլաստիկ շերտով ժապավենից կամ մի ուրիշ մեկուսացնող նյութից,
* 3 (B) - արտաքին հաղորդալարը (էկրանը) տեսքով նման է հյուսվածքի, փայլեթղթի, պատված է ալյումինե ստվարաթղթով և դրանց համակցություններով, նաև ակոսավոր խողովակից, մետաղական, պղինձ, փողային կամ ալյումինե խառնուրդ պարունակող շերտերով։
* 2 (C) - մեկուսացումը պատրաստված է (պոլիէթիլենային, պոլիէթիլենային փրփուր, պինդ Teflon, PTFE ժապավեն, և այլն) միատար կամ կիսադիոդային դելեկտրիկ նյութից, որը ապահովում է հավասարեցում ներքին և արտաքին հաղորդալարին։ 
* 1 (D) - Ներքին հաղորդալարը նման է մեկ ուղիղ գծի (ինչպես պատկերված է նկարում)։ Պատրաստվում է պղնձի, պղինձ-ալյումինե սկավառակներ, ալյումինե խառնուրդ, պողպատ omednёnnoy, omednёnnogo ալյումինե, արծաթագույն-plated պղնձի, և այլն։

Շնորhիվ երկու հաղորդալարերի առանցքների համապատասխանեցման իդեալական համառանցք մալուխների մոտ մագնիսական դաշտը կենտրոնացված է ներսում և կորուստներ տեղի չեն ունենում, նաև պաշպանում է մալուխը արտաքին էլեկտրամագնիսական միջամտությունից։ Իրական համառանցք մալուխներում սահմանափակումը դուրս եկող ճառագայթների և զգայնությունը շեղվում է իդեալական լինելուց երկրաչափական չափերով։

## Բարձրագույն տիպի ալիքները կոաքսիալ մալուխում
Դիտարկենք դաշտը համառանցք կաբելում։ Հելմհոլցի հավասարման՝

:{\partial^2 E_Z \over\partial r^2} + \frac{1}{r}{\partial E_Z \over\partial r} 
+\frac{1}{r^2} {\partial^2 E_Z \over\partial \varphi^2} + g^2E_Z=0 

արմատներն ունեն հետևյալ տեսքը.

:E_Z={C_1 J_m (gr)+C_2 N_m (gr)} \cos(m\varphi) \quad \quad  (1)

Կլոր ալիքատարի վերլուծության ժամանակ ընդունել էինք C_2=0, քանի որ r=0 կետում Նեյմանի ֆունկցիան ձգտում է -\infty։
Կոաքսիալ կաբելում էլեկտրամագնիսական դաշտը տարածվում է a և b շառավիղներով գլանների միջև։ Այդ տարածությունում  J և N վերջնական ֆունկցիաներ են և պետք է պահպանվեն։ Սա է կլոր ալիքատարի և համառանցք կաբելների միջև եղած սկզբունքային տարբերությունը։ E տիպի ալիքների համար սահմանային պայմանները կգրվեն.

:E_Z=0 \Big/   \begin{matrix}
 r=a  \\
r=b 
\end{matrix}  \quad \quad  (2)

Կիրառելով (2) սահմանային պայմանը (1) հավասարման համար՝ կստանանք.

:
\begin{cases}
    C_{1}J_m \left(g a\right) + C_{2}N_m \left(g a\right) = 0 \\
   
    C_{1}J_m \left(g b\right) + C_{2}N_m \left(g b\right) = 0 \\\end{cases}


Որոշումը հետևյալն է՝
:
\begin{vmatrix}
J_m(ga) & N_m(ga) \\
J_m(gb) & N_m(gb)
\end{vmatrix} = 0 

կամ

:  J_m(ga)N_m(gb) - J_m(gb)N_m(ga)=0 \quad \quad   (3) 

Հատուկ ֆունկցիաների ամեն մի  կարգի արժեքի համար կգտնվի *g* ' (n-ալիքային թվի համարն է) լայնակի ալիքային թվերի դիսկրետ արժեքների անվերջ քանակ։ Հավասարում (3)-ը, փաստորեն, ենթադրում է **E** տիպի ալիքների անվերջ մեծ հանրության առկայություն։

Նշանակենք՝
: g_{mn} a=k_{mn}, \frac{b}{a} =p։

Ալիքի կրիտիկական երկարությունն է.

: \lambda_{kr}=\frac{2\pi}{g_{mn}},   
կամ 
: \lambda_{kr}=\frac{2\pi(b-a)}{(p-1)k_{mn}} 

Ամենաերկար կրիտիկական ալիքը համապատասխանում է (p-1)k փոքրագույն արժեքին, որն է  2,405։

Հետևաբար,

: \lambda_{kr.max}=\frac{6,28}{2,405}(b-a)=2,61(b-a):  

thumb|Նկար 1. E տիպի ալիքի դաշտը

Աղյուսակում բերված են  k_{mn}(p-1)  -ի որոշ արժեքներ E-տիպի ալիքների համար։

Եթե ալիքի երկարությունը **λ**-ից ավելի է, ապա էլեկտրական տիպի ալիքների տարածումը համառանցք կաբելում անհնար է։

Նկարում պատկերված է **E** տիպի ալիքի դաշտը։
                                       
Մագնիսական տիպի **H** ալիքները համառանցք կաբելում դիտարկվում են նույն ձևով։ Ուսումնասիրման արդյունքում կհանգենք այն հաստատման, որ առավելագույն երկար կրիտիկական ալիք ունի **H** տիպի ալիքը (նույնը, ինչ կլոր ալիքատարում)։
: \lambda_{kr.H_{11}}=\frac{2\pi(a+b)}{2}:  

Եվ էլեկտրական, և մագնիսական տիպի ալիքների բաղադրիչները կարելի է ստանալ անցման բանաձևերից։ Ներկայումս E և H տիպի ալիքները համառանցք կաբելներում չեն կիրառվում, քանի որ դրանց կիրառումը համառանցք կաբելում էներգիայի ավելի մեծ կորուստներ է ստեղծում, քան երբ դրանք կիրառվում են կլոր ալիքատարում։ Ըստ այդմ, համառանցք գծում օգտագործվում է հիմնական տիպի՝ **TEM** ալիքը։

## Օգտագործում
Համառանցք մալուխների հիմնական նպատակն է բարձր հաճախային ալիքների տեղափոխումը տարբեր տեխնոլոգիաներում.
* կապի համակարգ,
* հեռարձակման ցանցեր,
* ցանցերի ստեղծում,
* ալեհավաք-սնուցող համակարգ,
* Ավտոմատացում և այլ արդյունաբերական և հետազոտական տեխնիկական համակարգեր,
* Հեռակառավարման համակարգեր, չափման և հսկման,
* ազդանշանային համակարգեր և ավտոմատացում
* օբյեկտիվ հսկողության և ինժեներական համակարգը,
* հղումներ տարբեր էլեկտրոնային սարքերի բջջային օբյեկտների,
* ներհամակարգային և միջբլոկային հաղորդակցությունները որպես ռադիոէլեկտրոնային սարքավորումների մաս,
* կենցաղային և սիրողական տեխնիկայի տեխնոլոգիաներում,
* ռազմական տեխնիկա և այլ ոլորտները հատուկ կիրառման

Մալուխների կտրվացքները նաև կարելի է օգտագործել այլ նպատակների համար.
* մալուխներ ուշացումը գիծը,
* քառորդ ալիքային տրանսֆորմատորներ,
* հավասարեցման և համապատասխանեցման սարքեր,
* մաքրման և համապատասխանեցման իմպուլսներ,
Գոյություն ունեն նաև համառանցք մալուխներ ցածր հաճախային ալիքների և հաստատուն բարձր հոսանքների փոխանցման համար։ Այդպիսի մալուխի բնորոշ դիմադրությունը ստանդարտացված չէ։

## Գրականություն
* Ա. Սարգսյան, Էլեկտրադինամիկա և ռադիոալիքների տարածում։ Ուսումնական ձեռնարկ։ Հայաստանի Պետական Ճարտարագիտական Համալսարան։ Երևան, 2004, {139-141} էջ։

Կատեգորիա:Ալիքներ
Կատեգորիա:Մալուխներ
Կատեգորիա:Ռադիոտեխնիկա