open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տեսարան Օրանիենբաումի մերձակայքում

**«Տեսարան Օրանիենբաումի մերձակայքում»** (), ռուս նկարիչ Ալեքսեյ Սավրասովի (1830-1897) նկարը, որ ստեղծվել է 1854 թվականին։ Ներկայում պահվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում ( 824)։ Նկարի չափերը՝ 78 × 118 սմ։

## Պատմություն
1854 թվականին Ալեքսեյ Սավրասովի նկարը ցուցադրվել է Մոսկվայի նկարչության և քանդակագործության ուսումնարանում անցկացված ցուցահանդեսում։ Ցուցահանդեսին ներկա է եղել մեծ իշխանուհի Մարիա Նիկոլաևնան, որն այդ ժամանակ եղել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի նախագահը։ Մարիա Նիկոլաևնան հավանել է Սավրասովի աշխատանքները (որոնցից մեկը՝ «Չումակները», նա գնել է) և նրան հրավիրել է քաղաքից դուրս գտնվող իր նստավայր, որը գտնվել է Պետերգոֆի ու Օրանիենբաումի միջև՝ Ֆիննական ծոցի ափից ոչ հեռու։

Մարիա Նիկոլաևնայի ամառանոցի մոտ էլ Ալեքսեյ Սավրասովը նկարել է «Տեսարան Օրանիենբաումի մերձակայքում» և մի շարք այլ նկարներ, որոնք 1854 թվականի աշնանը ցուցադրվել են Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում։ Այդ շարքի երկու նկարների՝ «Տեսարան Օրանիենբաումի մերձակայքում» և «Ծովափ Օրանիենբաումի մերձակայքում» () աշխատանքների համար 24-ամյա նկարչին շնորհվել է ակադեմիկոսի կոչում։

«Տեսարան Օրանիենբաումի մերձակայքում» նկարը 1858 թվականին գնել է Պավել Տրետյակովը։ Այն եղել է Սավրասովի առաջին նկարը, որ գնվել է Տրետյակովի կողմից և պատկանում է նրա ամենավաղ ձեռքբերումների թվին։

## Նկարագրություն
Նկարի կենտրոնում պատկերված է արևի պայծառ լույսով լուսավորված դաշտ։ Նրանից աջ գտնվում են ծառեր ու գլաքարեր, որ ծածկված են մամուռով ու խոտով։ Առջևի պլանում՝ երկու խոշոր գլաքարերի հետևում, կաղնի է, որի տերևները լուսավորված են արևի լույսով։ Դաշտի հեռավոր ծայրում երևում է նստած կնոջ կերպարանք։ Հեռվում՝ կտավի ձախ ծայրում, ամպերով ծածկված երկնքից ներքև երևում է ծովի ոչ մեծ հատված։

## Արձագանքներ
Արվեստագետ Նիկոլայ Նովոուսպենսկին նկարի մասին գրել է.

Արվեստագետ Ֆաինա Մալցևան ուշադրություն է դարձրել Սավրասովի այդ նկարի և Միխայիլ Լեբեդևի՝ իտալական ծառուղիների նկարների շարքի միջև եղած նմանությանը՝ նշելով, որ «Սավրասովի նկարի զգացմունքային կառուցվածքն ազատ է ռոմանտիկ խանդավառությունից։ Նա գրել է, թե «ժամանակակիցները «Տեսարան Օրանիենբաումի մերձակայքում» ընկալել են որպես էտապային աշխատանք հիսունական թվականների առաջին կեսի ամբողջ բնանկարային գեղանկարչության մեջ»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1854 նկարներ
Կատեգորիա:Ալեքսեյ Սավրասովի նկարներ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Նադեժդա Լուկյանչենկո

**Նադեժդա Կոնստանտինովնա Լուկյանչենկո** (), խորհրդային ղազախ անասնաբույծ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1982): Ղազախական ԽՍՀ Հյուսիս-Ղազախստանյան մարզի Լենինյան (այժմ` Եսիլսկու) շրջանի «Զարեչնի» խորհրդային տնտեսությունում աշխատել է որպես կթվորուհի։

## Կենսագրություն
Նադեժդա Լուկյանչենկոն ծնվել է 1939 թվականի մայիսի 30-ին Ղազախական  ԽՍՀ Հյուսիս ղազախական մարզի Լենինյան շրջանի Գուրյանովկա  գյուղում, ուկրաինական ընտանիքում։ Դեռևս անչափահաս տարիքից աշխատել է Պետրոպավլովսկի կոշիկի ֆաբրիկայում որպես կշռավար։ Հետագայում որպես բանվոր աշխատել է սպիրտի գործարանում  և բեռնակիր` յուղի գործարանում։ 1954 թվականին որոշ ժամանակ աշխատել  է Գուրյանովկա գյուղի «Կանաչ պուրակ» կոլտնտեսությունում` որպես կցող բանվոր։

1954 թվականից աշխատել է Հյուսիս ղազախական մարզի Լենինյան շրջանի «Զարեչնի» խորհրդային տնտեսությունում` որպես կթվորուհի։ Շուտով դարձել է առաջատար խորհրդային տնտեսությունում աշխատող կթվորուհիների մեջ։ Մի քանի տարի նա մեկ ֆուրաժային կովից ստացել է տարեկան ավելի քան 3200 լիտր կաթ։ 1975 թվականին որոշ ժամանակ աշխատել է անասնապահական ֆերմայի բրիգադիր, սակայն շուտով վերադարձել է կթվորուհու գործին։ Աշխատելով  խորհրդային տնտեսությունում` Լուկյանչենկոն ուսումնասիրել է անասնապահության և անասնաբուժության հիմունքները։

1981 թվականին աշխատել է մի խումբ կովերի հետ, որոնք  6-7 ամիս չէին կթվել։ Լուկյանչենկոն հետևել է, որ դրանք բոլորը սերմնավորվեն և ստացել է 36 հորթ։ Այնուհետև նա հայտնաբերել է, որ մեխանիկական կթի ժամանակ այդ խմբի որոշ կովերի ամբողջ կաթը չի կթվում։ Նա սկսել է դրանց ձեռքով կթել և ստացել լրացուցիչ 3-4 լիտր կաթ։ Լուկյանչենկոյի ջանքերի շնորհիվ № 3 բրիգադի կոլեկտիվը 1981 թվականին հաղթող է ճանաչվել շրջանային սոցիալիստական մրցությունում և լավագույն արդյունքներ ապահովել կաթի ու մսի արտադրության բնագավառում։ 1982 թվականի փետրվարի 22-ին ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության հրամանագրով Նադեժդա Կոնստանտինովնա Լուկյանչենկոյին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում։

Նադեժդա Լուկյանչենկոն ընտրվել է Ղազախական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 8-րդ գումարման (1971-1974) պատգամավոր, 1978 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը, 1981 թվականին եղել է Ղազախստանի Կոմկուսի XV համագումարի, 1986 թվականին՝ ԽՄԿԿ XXVII համագումարի  պատվիրակ։

Մինչև 1989 թվականը աշխատել է «Զարեչնի» խորհրդային տնտեսությունում և եղել է երիտասարդության դաստիարակ։ 1989 թվականին թոշակի անցնելուց հետո բնակվել է  Հյուսիս ղազախական մարզի Լենինյան շրջանի Չիրիկովկա գյուղում։

Մահացել է 2004 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Թաղված է Չիրիկովկա գյուղի գերեզմանոցում։

## Ընտանիք
Ամուսնու՝ Կիրիլ Միֆոդևիչի հետ միասին ունեցել են վեց երեխաներ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (22.02.1982)
* Լենինի շքանշան (06.09.1973)
* Լենինի շքանշան (22.02.1982)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (08.04.1971)
* Անասնապահության 1-ին դասի վարպետ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Герои Труда — североказахстанцы. — Петропавловск, 2012.
* Имена в истории. Северный Казахстан: Сб. ист.-биографич. очерков. — Петропавловск, 2014.

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կթվորուհիներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ղազախ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ
Ռամզես X

**Ռամզես X**, Հին Եգիպտոսի XX դինաստիայի փարավոն (Ռամեսիդա), մոտավորապես կառավարել է մ.թ.ա. 1108-1105 թվականներին։
## Կենսագրություն
Հնարավոր է Ռամզես X-ը եղել է Ռամզես IX-ի որդին կամ նրա փեսան, ինչպես նաև թագուհի Թիթիի ամուսինը, բայց դա առանց ապացույցի է։ Ամեն դեպքում, Թիթին, որը հայտնի է որպես «փարավոնի դուստր, փարավոնի կին և փարավոնի մայր», ավելի քան համապատասխանում է Ռամզես X-ի կնոջ դերին։ Եթե Ռամզես X-ը ճանաչեր Ռամզես IX-ին՝ որպես հայր, ապա նրա մայրը կլիներ թագուհի Բակենվերելը։

Այս փարավոնի մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ, բացառությամբ այն բանի, որ նրա կառավարման ժամանակ երկրում խառնաշփոթ էր տիրում և շարունակվում էր դամբարանների թալանը։ Թալանվել են Սեթի I-ի կանանցից մեկի գերեզմանը, Ամենհոտեպա III-ինը և այլն։ Նույնիսկ նրա կառավարաման տևողությունը հստակ հայտնի չէ։ Նրա կառավարման առաջին և երկրորդ տարվա վկայությունները հայտնաբերվել են Թուրինյան պապիրուսի վրա 1932-1939 թվականներին։ Կառավարման երրորդ տարվա մասին պահպանվել է արքայական բնակավայրի աշխատողների գյուղում հայտնաբերված Դեյր ալ-Մեդինա գերեզմանատան գրառումները։

Գրառումները ցույց են տալիս, որ Ռամզես X-ի կառավարման 3-րդ տարում Պերետի սեզոնի (այսինքն, «Կրակոցներ») 3-րդ ամսվա 6-րդ, 9-րդ, 11-րդ, 12-րդ, 18-րդ, 21-րդ և 24-րդ օրերը աշխատողները ստիպված էին ոչինչ չանել և չեն գնացել աշխատանքի «անապատի բնակիչներից» (այսինքն, լիբիացիներից) վախի պատճառով։ Սա ակնհայտորեն ցույց է տալիս, որ լիբիական հրոսակախմբերի վայրագությունները ընդգրկել էր ամբողջ երկիրը և նրանց հարձակումները հասնում էին մինչև Թեբե։

Ռամսես X-ը Նոր Թագավորության վերջին փարավոնն էր, որի անունը վավերացված է Նուբիայում, նրա թագավորական անունը պահպանվել է Անիբա տաճարի սյան վրա։ Ինչպես նաև պահպանվել է փոքրիկ քարակոթող և գրություն Կառնակ տաճարում։

Արքաների հովտում (KV18) գտնվող Ռամզես X-ի գերեզմանը անավարտ է և կասկածելի է, որ նա այնտեղ երբևէ թաղված է եղել։ Այս գերեզմանից հայտնաբերված թաղման պարագաների մասին տվյալներ չկան։ Մինչև վերջերս, այն ծածկված էր կեղտով. միայն առաջին միջանցքն էր մատչելի։ 1998-2000 թվականներին կատարված աշխատանքի ընթացքում այն ամբողջովին և մանրակրկիտ կերպով փաստաթղթավորվեց։ Ռամզես X-ի մումիան չի հայտնաբերվել և չի նույնականացվել։ Թագուհի Թիթին թաղվել է արքաների հովտում, որտեղ հայտնաբերվել է նրա գերեզմանը (QV52):
մինի|աջից|Արքաների հովիտը պատկերված տիեզերքից
Ըստ երևույթին, Ռամզես X-ը կառավարել է 3 կամ առավելագույնը 4 տարի, և ոչ թե 9-10։
Պատկեր:Ramesse10ScarabBologna.png
Պատկեր:RamsesXCrop.jpg
## Գրականություն

*История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 2. Передняя Азия. Египет / Под редакцией Г. М. Бонгард-Левина. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1988. — 623 с. — 25 000 экз.
* Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1.
Կառլո Ձենո

**Կառլո Ձենո** (կամ **Ձեն**, ), իտալացի ծովակալ Վենետիկից։ Հերոսացել է Չիոգիայի ճակատամարտի ժամանակ, որտեղ Իտալիան մարտնչում էր Ջենովայի հանրապետության դեմ։

## Գործունեություն
Ձենոն սովորել է Պադուայում։ Նվիրված է եղել հոգևորականի իր գործին՝ թողնելով կանանց և հաճելի կյանքը։ Չորսից հինգ տարի անց նա բավարար գումար չունենալու պատճառով վերադառնում է իր ծննդավայր՝ Վենետիկ, որտեղ միանում է վարձկանների խմբի։

Այդ ժամանակ Պատրասը ենթարկվել էր հարձակման թուրքերի կողմից։ Ձենոն կռվում էր թուրքերի դեմ, սակայն նա սպանում է քրիստոնյա ասպետի, որի հետ նա վեճ էր ունեցել։ Այս ամենից հետո նա հեռանում է Կոնստանդնուպոլիս, որտեղ նա ամուսնանում է, և ապրում որպես վաճառական։ Երբ Գենոական պետության հարձակման ժամանակ Ձենոն գտնվում էր Թենեդոսում։ Որպես ծովակալ նա գլխավորում է 18 մակույկ ունեցող նավը։

Ձենոյից երկար ժամանակ է պահանջվում Վենետիկ վերադառնալու համար, քանի որ 14-րդ դարի պայմանները հետաձգում էին նրա վերադարձը։ Նա վերադառնում է Վենետիկ ճիշտ ժամանակին՝ 1380 թվականի հունվարի 1-ին, երբ արդեն սկսվել էր Չիոգիայի ճակատամարտը։ Այն վերջանում է 1380 թվականի հունիսին, Վենետիկի հաղթանակով։

1400 թվականին նա առաջադրվել էր որպես դքսության պաշտոնակատար, սակայն նրա փոխարեն ընտրվում է Միքայել Ստենոն։ 1403 թվականի հոկտեմբերին նա կրկին հաղթում է գենոացիներին Մոդոյի ճակատամարտում, այս անգամ արդեն որպես ծովի գլխավոր գեներալ։ 1405 թվականին Ձենոյի մասնակցությամբ վենետիկցիները տապալում են իշխող Քարարա ընտանիքին։ Այս հարձակման ժամանակ 72-ամյա Ձենոն հերոսաբար լողալով անցնում է գետը, որը մինչև պարանոց էր հասնում։ Բայց Վենետիկ վերադառնալուց հետո նա ապշած էր, քանի որ վենետիկյան բյուրոկրատիան պարզում է հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթեր, որոնք ապացուցում էին Ձենոյի հաշվին գրանցված գումարների առկայությունը։ Դավաճանության մեջ մեղադրվելով Ձենոն դատապարտվում է ազատազրկման։ Մեկ տարի բանտում անցկացնելուց հետո նա հեռանում է դեպի Միջագետք, որտեղ կրկին ամուսնանում է։ Վենետիկ նա վերադառնում է ծերացած և տկարացած, և մահանում այնտեղ 1418 թվականին, երբ արդեն 85 տարեկան էր։ Նրա թաղումը կատարվել է շատ մեծ շուքով, բազմաթիվ նվիրված մարդկանց մասնակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի ծովակալներ
Swan Song

«**Swan Song**» (Կարապի երգ), բրիտանացի փոփ երգչուհի Դուա Լիպայի երգը։ Թողարկվել է 2019 թվականի հունվարի 24-ին որպես սինգլ Warner Bros. Records լեյբլով։ Երգը Յուկիտո Կիսիրոյի «Երազանքի զենքը» մանգայի հիման վրա նկարահանված «Ալիտա։ Մարտական հրեշտակը» ֆիլմի սաունդթրեքի մաս է։ Երգը գրվել է Դուա Լիպայի, Ջասթին Թրենտերի, Մաթիաս Լարսոնի, Ռոբին Ֆրեդրիկսոնի, Թոմաս Հոլքենբորգի կողմից։ Երաժշտական տեսահոլովակը, որ նկարահանվել է Ֆլորիա Սիգիզմոնդիի կողմից, թողարկվել է 2019 թվականի հունվարի 24-ին։ Սինգլն Իռլանդիայի և Մեծ Բրիտանիայի հիթ-շքերթներում հասել է 24-րդ հորիզոնականին։

## Պատմություն
Երգի մասին հայտարարվել է 2018 թվականի վերջին, ինչից հետո՝ 2019 թվականի հունվարի 3-ին, Դուա Լիպան Ինստագրամի իր էջում ներկայացրել է տեսահոլովակից մի հատված։ Սկզբում նախատեսվել է երգը թողարկել հունվարի 25-ին, բայց հունվարի 17-ին Դուա Լիպան հայտնել է, որ երգը թողարկվելու է նախատեսվածից մեկ օր շուտ։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
2019 թվականի հունվարի 24-ին Դուա Լիպայի յութուբյան ալիքում թողարկվել է երգի հիման վրա նկարահանված տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Ֆլորիա Սիգիզմոնդին։ Տեսահոլովակում ցուցադրվում է ֆուտուրիստական ապագան։ Երկաթե քաղաքը, որ նման է մեծ աղբանոցի, լի է ծխով։ Երգչուհին, որի վզին ոսկե ու արծաթե շղթաներ են, հագել է սև կաշվե հագուստ, շրջում է այդ քաղաքի փողոցներում։ Տեսահոլովակի կեսում Դուա Լիպան մոտենում է մի հայելու, որը նրան արտացոլում է որպես Ալիտա (ֆիլմի հերոսուհին)։ Տեսահոլովակի ավարտին Դուա Լիպան վերածվում է Ալիտայի։

## Կոմերցիոն հաջողություն
«Swan Song» սինգլն զբաղեցրել է 24-րդ հորիզոնականն Իռլանդիայի և Մեծ Բրիտանիայի հիթ-շքերթներում։ Երգն զբաղեցրել է 27-րդ և 31-րդ հորիզոնականները Շոտլանդիայի և Չեխիայի հիթ-շքերթներում համապատասխանաբար։

## Հիթ-շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 երգեր
Կատեգորիա:2019 սինգլներ
Կատեգորիա:Դուա Լիպայի երգեր
Պետրոս Տեր-Պետրոսյան

**Պետրոս Հակոբի Տեր-Պետրոսյան** (), հայ ճարտարագետ, Հայաստանում խոշորապանելային տնաշինության հիմնադիրներից։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2000), պրոֆեսոր (2001): ՀՃԱ թղթակից անդամ (2003), Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի շինարարական իրերի և կոնստրուկցիաների արտադրության ամբիոնի վարիչ (2002): ԱՊՀ շինարարական բուհերի ընկերակցության պատվավոր պրոֆեսոր (2002):

ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Պետրոս Տեր-Պետրոսյանը ծնվել է 1941 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Հալեպում, Հակոբ Տեր-Պետրոսյանի (1908-1994) և Ազատուհի Տեր-Պետրոսյանի (օրիորդական ազգանունը՝ Ղարիբյան, 1915-2003) ընտանիքում։ 1946 թվականին ծնողների հետ հայրենադարձել է։ 1963 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1963-1972 թվականներին և 1979-1993 թվականներին աշխատել է շինարարական ձեռնարկություններում (արտադրամասի, արտադրության վարչության պետ, գլխավոր տեխնոլոգ-ճարտարագետ), 1972-1978 թվականներին՝ Երևանի շինարարական տեխնիկումում (փեխտնօրեն, տնօրեն), 1978-1991 թվականներին՝ ՀԽՍՀ շինարարության նախարարության վարչությունների պետ, 1993-1998 թվականներին՝ «Շինինդուստրիա» պետական ձեռնարկության գլխավոր տնօրեն, 1995-2000 թվականներին՝ ՀՀ Շինարարների ընկերակցության նախագահ, «Հայաստանի շինարարների տեղեկագիր» ամսագրի գլխավոր խմբագիր, 1985 թվականից միաժամանակ դասախոսում է ԵՊՃՇՀ-ում. 2002 թվականից՝ շինարարական իրերի և կառուցվածքների ամբիոնի վարիչ։

Մասնակցել է Չեռնոբիլի ատոմակայանի աշխատակիցների համար կառուցվող Սլավուտիչ քաղաքի շինարարական աշխատանքներին, որի համար պարգևատրվել է Ուկրաինայի «Ծառայության համար» շքանշանով (1997)։

Աշխատանքները վերաբերում են բետոնի և երկաթբետոնի արտադրությունում հրաբխային ապարների կիրառմանը։ Հեղինակ է բուհական դասագրքերի, գիտական հրատարակությունների, այդ թվում` 7 գրքերի, 6 գյուտերի։

## Պարգևներ
* Ուկրաինայի «Ծառայության համար» շքանշան (1997)

## Երկեր
* Անվտանգության տեխնիկա շինարարական նյութերի, իրերի և կառուցվածքների արտադրությունում։ Պետրոս Հակոբի Տեր-Պետրոսյան, Երևան, 2001։
* Նյութագիտություն շինարարների համար։ Ուսումնական ձեռնարկ շինարարական մասնագիտությունների ուսանողների համար, Պետրոս Հակոբի Տեր-Պետրոսյան, Նաիրի, 2005, 614 էջ։
* Կոնստրուկտիվ բետոնների կազմերի նախագծում, Երևան, 1998 (համահեղինակ)։
* Երկրաշարժ. ինչպես պատրաստ լինել դրան, Երևան, 1998 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լևոն Տեր-Պետրոսյան
Հակոբ Տերտերյան

**Հակոբ Եփրեմի Տերտերյան** (), հայ կենդանաբան-միջատաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1989):

Եվա Տերտերյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Հակոբ Տերտերյանը ծնվել է 1924 թվականի փետրվարի 23-ին, Սիմֆերոպոլ (Ղրիմ) քաղաքում։ 1946 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1946 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության ինստիտուտում, 1961 թվականից՝ անողնաշարավոր կենդանիների բաժնի, 1976-1996 թվականներին՝ միջատաբանության լաբորատորիայի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են արյունածուծ երկթևանիների որոշ խմբերի (մլակներ, մժղուկներ մոծակներ և այլն) կարգաբանության, ձևաբանության, էկոլոգիայի,  կենսաբանության և այլ հարցերի։

## Անդամակցություն
* Համամիութենական միջատաբանական ընկերության հայկական բաժանմունքի նախագահ (1980-1989):

## Երկեր
* Насекомые двукрылые: Мошки (Simuliidae), 1968.
*Определитель личинок слепней: Տերտերյան Հակոբ Եփրեմի, Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1979, 82 с.
* Հայկական ԽՍՀ վնասակար երկրաչափ թիթեռների որոշիչ։ Վարդիկյան Սեդա Ավագի, Առաքելան Ա. Հ, Տերտերյան Հ. Ե, Հարությունյան Գ. Ա., Կենդանաբանության ինստիտուտ Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1980։
* Արյունածուծ երկթևանիները որպես գյուղատնտեսական կենդանիների վնասատուներ։ Տերտերյան Հակոբ Եփրեմի, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1958, 79 էջ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Editorial, Board (1996) Памяти Акопа Ефремовича Тертеряна. Հայաստանի կենսաբանական հանդես Biological Journal of Armenia Биологический журнал Армении, 49 (3-4). p. 199. ISSN 0366-5119 

Կատեգորիա:Հայ կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Հայ միջատաբաններ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Ադամը և շունը

**«Ադամը և շունը»** (), ամերիկյան անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմ, որ ստեղծվել է ռեժիսոր Մինքյու Լիի կողմից 2011 թվականին։ Մուլտֆիլմն ստեղծվել է Ծննդոց գրքից Ադամի և Եվայի մասին լեգենդի հիման վրա։

2013 թվականին մուլտֆիլմն առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «Լավագույն կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ» անվանակարգում և արժանացել «Էննի» մրցանակի որպես *Լավագույն կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ*։

«Օսկարի» ներկայացվելուց հետո մուլտֆիլմը նույն մրցանակի առաջադրված մյուս 15 մուլտֆիլմերի հետ միասին թողարկվել է թատրոններում ShortsHD-ի կողմից։

## Սյուժե
Շունը քայլում է Եդեմի պարտեզում, և մի օր նա հանդիպում է մի տարօրինակ արարածի՝ Ադամին։ Նրանք իրենց օրերն անցկացնում են ծաղկած այգում և դառնում անբաժան ընկերներ։ Բայց շուտով Ադամը հանդիպում է Եվային։ Եվան դառնում է Ադամի նոր ընկերը, և Ադամն սկսում է մոռանալ շանը։ Բայց երբ մեղսագործությունից հետո Ադամն ու Եվան պետք է հեռանան Եդեմից, շունը մարդկանց հետ գնում է դժվարություններին ընդառաջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2001 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Չարլզ Մելթոն

**Չարլզ Մելթոն** (, ), ամերիկացի դերասան և մոդել։ Առավել հայտնի է «Ռիվերդեյլ» հեռուստասերիալում՝ Ռեջի Մանթլի դերով։

## Կյանք և կարիերա
Չարլզ Մելթոնը ծնվել է 1991 թվականին Այլասկա նահանգի Ջունո ոչ մեծ քաղաքում։ Իր ծնունդից շատ չանցած Չարլզը և իր ծնողները տեղափոխվել են Կանզասի նահանգ, որտեղ նա մեծացել է։ Դպրոցից հետո Չարլզը ընդունվել է Կանզասի համալսարան, սակայն երկու տարի անց կիսատ թողել այն` դերասան դառնալու համար։ Չարլզը նկարահանվել է «Անհաջողակներ» (2009-2015) և «Ամերիկյան սարսափ պատմություն։ Հյուրանոց» (2011) հեռուստասերիալներում։ Նաև հայտնի է որպես մոդել, մասնակցել է «Armani», «Azalea», «Dolche Gabbana», «Hollister» և «Old Navy» բռենդների ֆոտոսեսիաներին։

Չարլզը հայտնի է դարձել «Ռիվերդեյլ» հեռուստասերիալում իր դերի շնորհիվ։ Նկարահանվել է 1940-ականներիցի վեր թողարկված կոմիքսում, որի սերիալը նույնպես արճանացել է բարձր գնահատականի։ Չարլզ Մելթոնին բաժին հասավ կոմիքսի մշտական դերերից մեկի՝ Ռեջի Մենթլիինը։ Այս որակներով նա արագ գրավել է պրոդյուսերների ուշադրությունը։ Արդեն 2019 թվականին էկրաններին բարձրացել է «Արևը նույնպես աստղ է» ֆիլմը, որտեղ Չարլզ Մելթոնը ստացել է գլխավոր դեր։ Այնուհետև նա նկարահանվել է Արիանա Գրանդեի «Break Up With Your Girlfriend, I’m Bored» երգի տեսահոլովակում։

Հանդիպում է Ռիվերդեյլ սերիալի իր կոլեգայի՝ Կամիլա Մենդեսի հետ։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Model of the Week: Charles Melton». Models.com. August 4, 2011. 
* Flasher, Steph (May 14, 2017). «Meet Charles Melton! Five Things You Didn't Know About Riverdale's New Cast Member» . Riverdale Fans Online.  
* Nemetz, Dave (May 12, 2017). «Meet Riverdale's New Reggie — Plus: Ross Butler Endorses Recast». TVLine.  
* Swift, Andy (May 2, 2018). «Riverdale Promotes Vanessa Morgan, Charles Melton to Series Regulars» . TVLine.  
* Galuppo, Mia; Sun, Rebecca (May 31, 2018). ««Riverdale» Star Charles Melton Joins Yara Shahidi in  «The Sun Is Also a Star»  (Exclusive)». The Hollywood Reporter.

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Ինիյա Տրինկունիենե

**Ինիյա Տրինկունիենե** (, ), լիտվիացի  ազգաբան, սոցիոլոգ, հոգեբան, բանահավաք։ 2014 թվականից լիտվիական նեո-հեթանոսական «Ռոմուվա»  համայնքի առաջնորդ։ Համայնքի հիմնադիր` Յոնաս Տրինկունասի կինն է։

## Կենսագրություն
1969 թվականին ավարտել է Կելմեի միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1974 թվականին՝ Վիլնյուսի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը` «Հեգեբանություն» մասնագիտությամբ։ Լիտվայի մշակութային հետազոտությունների ինստիտուտում աշխատել է որպես սոցիոլոգ։ 1990 թվականին ամուսնու` Յոնաս Տրինկունասի հետ («Ռոմուվա» կրոնական հեթանոսական համայնքի ղեկավարը` 1988-2014-ական թվականներին) հիմնել են ազգային երգի լիտվիական անսամբլը և «Kūlgrinda» երգչախումբը։ Դաստիարակել է չորս երեխաների` Ռիմգայլե, Վետրա,. Ուգնե, Ինդրե։

Իր գիտական կարիերայի ամբողջ ընթացքում Տրինկունիենեն զբաղվել է` հետազոտություններով` ազգային մշակույթի տարածման ասպարեզում։ Հրատարակել է ավելի քան 60 գիտական հոդված, մասնակցել է տարբեր գիտական կոնֆերանսների Լիտվայում և արտասահմանում։ 2004-2013- ական թվականներին Լիտվայի Հանրապետության Սեյմին կից` Ազգային մշակույթի պաշտպանության խորհրդի անդամ է։ Ամուսնու մահից հետո գլխավորել է «Ռոմուվա» համայնքը, ինչպես նաև դարձել է Էթնիկ կրոնների եվրոպական կոնգրեսի նախագահը։ 2016 թվականից բացառապես զբաղվում է համայնքի աշխատանքներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիտվացի երաժիշտներ
Լևենս

**Լևենս** (), համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ Պրովանս-Ալպեր-Լազուրե ափ երկրամասի Ծովափնյա Ալպեր դեպարտամենտում։ Մինչև 2015 թվականի մարտը կոմունան վարչականորեն հանդիսանում էր Լևենս լուծարված կանտոնի վարչական կենտրոն (Նիսի շրջան)։

Կոմունայի տարածքը կազմում է 29,85 կմ², 2006 թվականին բնակչությունը կազմել է 4427 մարդ բացահայտ աճի միտումով, 2012 թվականին՝ 4761 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 159,5 մարդ/կմ²։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը  2011 թվականին կազմել է 4709 մարդ, 2012 թվականին՝ 4761 մարդ։

Բնակչության թվաքանակի դինամիկան։


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:5000
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:250 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:1223 width:15 text:1223 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:1299 width:15 text:1299 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:1422 width:15 text:1422 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:1800 width:15 text:1800 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:2686 width:15  text:2686 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:3700 width:15  text:3700 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:4427 width:15  text:4427 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:4761 width:15  text:4761 textcolor:black  fontsize:8px


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լևենս կոմունայի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դինա Յոֆե

**Դինա Յոֆֆե** (լատիշերեն՝ *Dina Joffe*, ), լատվիացի դաշնակահարուհի, միջազգային բազմաթիվ մրցույթների հաղթող, մանկավարժ

## Կենսագրություն
Դաշնամուր սկսել է նվագել հինգ տարեկանից։ Սովորել է Ռիգայի տաղանդավոր պատանի երաժիշտների Էմիլ Դարզինի անվան հատուկ դպրոցում, ապա ուսումը շարունակել Մոսկվայի կենտրոնական երաժշտական դպրոցում և Պյոտր Չայկովսկու անվան կոնսերվատորիայում։

Վերադառնալով Ռիգա՝ 1978 թվականից սկսել է աշխատել երիտասարդ դաշնակահարների հետ։ 1989–1996 թվականներին պրոֆեսորի կոչումով դասախոսել է Երուսաղեմի երաժշտական ակադեմիայում, 1995–2000 թվականներին՝ ճապոնական Նագակուտե քաղաքի արվեստի համալսարանում, այնուհետև՝ Բրեշիայի երաժշտական ակադեմիայում։ Վարպետության դասեր է տվել Եվրոպայի և Ամերիկայի մի շարք երկրներում՝ Ֆրանսիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Ուկրաինայում, ԱՄՆ-ում... Լեհաստանում հյուրընկալվել է և՛ որպես Կրակովի երաժշտական ակադեմիայի պրոֆեսոր, և՛ որպես դաշնակահարների միջազգային ֆորումի մասնակից, որն անց է կացվել Սանոկում։
### Դաշնակահարուհին
Մի շարք միջազգային մրցույթներում ներկայացրել է ԽՍՀՄ-ը և արժանացել մրցանակների։
* Երիտասարդ երաժիշտների միջազգային մրցույթ՝ "*Concertino Praha*", Պրահայում (1967) – II մրցանակ
* Դաշնակահարների և երգիչների Ռոբերտ Շումանի անվան միջազգային մրցույթ Ցվիկաուում (1974) – II մրցանակ 
* Դաշնակահարների Ֆրեդերիկ Շոպենի անվան միջազգային մրցույթ. (1975) – II մրցանակ

Մասնակցել է նաև տարբեր երկրներում անցկացված միջազգային երաժշտական փառատոների, այդ թվում՝ «Շոպենը և նրա Եվրոպան» փառատոնին Լեհաստանում։

Ընդգրկվել է դաշնակահարների միջազգային մի շարք մրցույթների ժյուրիի կազմում, այդ թվում՝ Քլիվլենդի, Տակամացուի, Բարսելոնի, Վայմարի, իսկ 2015-ին եղել է Շոպենի անվան միջազգային XVII մրցույթի ժյուրիի նախագահը։

## Գրականություն
*  Dybowski Stanisław - Laureaci Konkursów Chopinowskich w Warszawie,  Selene, Warszawa, 2005,  isbn = 83-910515-1-X 
*  Wysocki  Stefan - Wokół Konkursów Chopinowskich| wydawca,  Wydawnictwa Radia i Telewizji, Warszawa, 1987, isbn = 83-212-0443-0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ
Կատեգորիա:Լատվիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Հրեա դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Լատիշ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լատիշ կոմպոզիտորներ
Յանիս Կրումինշ

**Յանիս Կրումինշ** (, ' , Լատվիա), խորհրդային լատիշ բասկետբոլիստ, կենտրոնական (բասկետբոլ), Եվրոպայի եռակի չեմպիոն և ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում օլիմպիական խաղերի եռակի փոխչեմպիոն, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1959)։ Հասակըը` 218 սմ, խաղային քաշը` 140 կգ։

## Կենսագրություն
Լատվիայի Ցեսիսի շրջանից Յանիս Կրումինշն առանձնահատուկ է նրանով, որ նա բասկետբոլով սկսել է զբաղվել միայն 23 տարեկանում, մինչ նա փորձել էր զբաղվել տարբեր մարզաձևերով` բռնցքամարտից մինչև նիզակի նետում։ Մարզիչ Ալեքսանդր Գոմելսկուն հաջողվել է համոզել Կրումինշին, որը երիտասարդ տարիքից աշխատել է անտառային տնտեսությունում խեժի հավաքմամբ, լրջորեն զբաղվել սպորտով։ Գոմելսկին նշել է, որ Յանիսին տեխնիկական աշխատանքը գնդակով հեշտ չէր տրվել, բայց լատվիացու ջանասիրությունը և կարգապահությունը նրա առաջընթացը դարձրեցրին անընդհատ։ Արդեն երկու տարի անց այն բանից հետո, ինչ Կրումինշն իր ձեռքում առաջին անգամ վերցրել է բասկետբոլի գնդակը, նա դարձավ ԽՍՀՄ չեմպիոն, իսկ մեկ տարի անց նվաճեց Մելբուռնի 1956 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալը։

Ռիգայի բասկետբոլի մարզական ակումբի կազմում Կրումինշը, Գոմելսկու ղեկավարությամբ, երեք անգամ անընդմեջ (1958-60) նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթը և չորս անգամ անընդմեջ ԽՍՀՄ բասկետբոլի առաջնությունում (1955-58)։

2006 թվականին ռուսական «Սպորտ-Էքսպրես» թերթի կողմից անցկացված հարցման արդյունքներով, 20-րդ դարի լավագույն խորհրդային կենտրոնական խաղացողին որոշելու համար Կրումինշը երրորդ տեղն է զբաղեցրել Արվիդաս Սաբոնիսից և Վլադիմիր Տկաչենկոյից հետո։

Իր կարիերայի ավարտից հետո Կրումինշը դարձել է հայտնի նկարիչ-դրոշմահատ, և նրա աշխատանքների մի մասը նա կատարում էր իր կնոջ` կրթությամբ քանդակագործ Ինեսայի էսքիզներով։ Յանիսը և Ինեսան ունեցել են երեք երեխա` երկու որդի և դուստր։

Կրումինշը հիշվում է տուգանքի կատարման անսովոր ձևով. նա գնդակը նետում էր ներքևի դիրքից, այսպես կոչված «կիսաշրջազգեստի տակիցից»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Книга:Баскетбол: Справочник, 1983

## Արտաքին հղումներ
* Александр Гомельский о Янисе Круминьше
* 

Կատեգորիա:Բասկետբոլային դիրքեր
Կատեգորիա:Բասկետբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Լատիշ բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բասկետբոլիստներ
Դինարա

**Դինարա** (), լեռ Խորվաթիայում և Բոսնիա և Հերցեգովինայում 1913 մ բարձրությամբ (գագաթ՝ Տրոգլավ), Դինարյան բարձրավանդակի մասը։ 1831 մետր բարձրության Սինյալ գագաթը խորվաթական ամենաբարձր գագաթն է։ Տեղակայված է Դալմաթիայում Խորվաթիայի և Բոսնիա և Հերցեգովինայի սահմանին, Կնին քաղաքի հարևանությամբ։ Լեռան ստորոտում տեղակայված է Կիևո բնակավայրը, որից տպավորիչ տեսարան է բացվում դեպի լեռը։ Դինարան համարվում է Դինարյան բարձրավանդակի բազմաթիվ գագաթներից մեկը, սակայն նկատելիորեն տարբերվում է շրջապատող լանդշաֆտից։ Բուսականությունը լեռան վրա աղքատ է, ծառեր չկան։

## Անվան ծագումնաբանություն
Նրա լատինական Ադրիան Օրոս անվանումը վերցված է հնագույն իլլիրիական ցեղի անունից, որոնք ապրել են լեռան հյուսիսային լանջերին։

## Պատկերասրահ

File:Dinara Cetina.JPG|Դինարան Ցետինա բնակավայրից
File:Dinara central.jpg|Դինարայի կենտրոնը անգվածը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Լուսանկարներ և տեղեկություն։

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի լեռներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի լեռներ
Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր
Մարի (Ֆրանսիա)

**Մարի** (), համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ Պրովանս-Ալպեր-Լազուրե ափ երկրամասի Ծովափնյա Ալպեր դեպարտամենտի Նիցցայի շրջանի Տուրետ-Լևանս կանտոնում։ Մինչև 2015 թվականի մարտը կոմունան մտնում էր Սեն Սովեր սյուր Տինե լուծարված կանտոնի մեջ (Նիսի շրջան)։

Կոմունայի տարածքը կազմում է 14,77 կմ², 2006 թվականին բնակչությունը կազմել է 83 մարդ աճի միտումով, 2012 թվականին՝ 91 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 6,2 մարդ/կմ²։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը  2011 թվականին կազմել է 83 մարդ, 2012 թվականին՝ 91 մարդ։

Բնակչության թվաքանակի դինամիկան՝

ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:100
ScaleMajor = unit:year increment:20 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:5 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:75 width:15 text:75 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:50 width:15 text:50 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:44 width:15 text:44 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:50 width:15 text:50 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:64 width:15  text:64 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:50 width:15  text:50 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:83 width:15  text:83 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:91 width:15  text:91 textcolor:black  fontsize:8px


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարի համայնքի քաղաքային վարչության պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ
Արեգ Սիմոնյան

**Արեգ Միքայելի Սիմոնյան** (), հայ մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1988):

Միքայել Զաքարի Սիմոնովի որդին։

## Կենսագրություն
Արեգ Սիմոնյանը ծնվել է 1939 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, Թբիլիսիում։ 1961 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1980-1989 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ բաղադրյալ նյութերի կոնստրուկտորատեխնոլոգիական բյուրոյի փոխտնօրեն, 1989 թվականից՝ Մեխանիկայի ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։

Աշխատանքները վերաբերում են մետաղների, բաղադրյալ նյութերի սողքի տեսությանը, կառուցվածքներում դրանց կիրառմանը։ Մշակել է միաբյուրեղային կառուցվածքների բյուրեղային առանցքների լավարկային ուղղվածության ընտրության մեթոդ։

## Անդամակցություն
* Հայկական տեխնոլոգիական ակադեմիայի անդամ (2000)։

## Երկեր
* Некоторые вопросы ползучести, Е., 1999.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Լեռնային վին

300px|մինի
***Լեռնային վին*** (, բնագրի լեզվով՝ գհեգ ալբաներեն՝ ), ալբանական ազգային դյուցազներգություն (էպոս), որ կազմել ու հրատարակել է ալբանացի վանական և բանաստեղծ Գյերգ Ֆիշտան 1937 թվականին։ Գրված է գհեգ ալբաներենով, բովանդակում է 30 երգ (գլուխ), ավելի քան 17 հազար տող.:

Ֆիշտան Ավստրո-Հունգարիայում եղած տարիներին գտնվել է խորվաթ ֆրանցիսկյան վանականների ազդեցության տակ, և այդ ազդեցությունը իր հետքն է թողել նրա գլխավոր գործի՝ *Lahuta e Malcís*-ի վրա. այդտեղ զգացվում է խորվաթական ու սերբական էպոսների և գրականությունների ազդեցությունը։ Այդուհանդերձ, օսմանյան լծի դեմ պայքարը Ֆիշտայի երկի մեջ մղվել է երկրորդ պլան և որպես կենտրոնական թեմա հանդես է եկել սլավոնների՝ սերբերի ու չեռնոգորցիների (մոնտենեգրոցիների) դեմ պայքարը. հեղինակը վերջիններիս ավելի վտանգավոր ու վնասակար է համարել Բալկանյան պատերազմի ժամանակ նրանց իրագործած ալբանական կոտորածներից և 1877–1878 թվականներին նրանց դեմ ալբանացիների ընդվզումից հետո։ Ստեղծագործությունը կոմունիստական Ալբանիայում և Հարավսլավիայում արգելված է եղել հակասլավոնական հռետորաբանության պատճառով։ Խորհրդային մեծ հանրագիտարանում (1950 թ.) երկը բնորոշվել է իբրև շովինիստական ու հակասլավոնական, իսկ Ֆիշտան բնութագրվել է որպես լրտես, որը սլավոնների դեմ պայքարի կոչ է անում։

## Գրականություն
* Robert Elsie - Albanian Literature: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=ox3Wx1Nl_2MC&pg=PA236|consulté le=31 août 2015|année=2005|éditeur=I.B.Tauris|isbn=978-1-84511-031-4|page=236
* Gjergj Fishta - The Highland Lute|titre original=Lahuta e Malcís|traduction titre=La lahute des hauts-plateaux traducteur - Robert Elsie et Janice Mathie-Heck|isbn=978-1845111182, 2005

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանական գրականություն
Մարտինս Դուկուրս

**Մարտինս Դուկուրս** (, ), լատիշ սկելետոնիստ, օլիմպիական խաղերի կրկնակի արծաթե մեդալակիր (2010 և 2014), աշխարհի վեցակի չեմպիոն, Եվրոպայի տասնակի չեմպիոն և աշխարհի գավաթի ութակի գավաթակիր (տղամարդկանց և կանանց ռեկորդ)։ Երեք աստղ շքանշանի ասպետ։ Հինգ անգամ ճանաչվել է տարվա լավագույն մարզիկը Լատվիայում (2010, 2011, 2013-2015):

## Կենսագրություն
Մարտինս Դուկուրսը սկելետոնով զբաղվում է 1998 թվականից ի վեր։ Այժմ ապրում է Սիգուլդայում։ Մարտինսի ավագ եղբայրը՝ Թոմաս Դուկուրսը, (ծնվ. 1981 թվականին) նույնպես պրոֆեսիոնալ զբաղվում է սկելետոնով։ Եղբայրների մարզիչը հանդիսանում է նրանց հայրը՝ Դայնիս Դուկուրսը, Սիգուլդայում գտնվող սահնակի-բոբսլեյի վազքուղու նախկին տնօրենը։ Վանկուվերի օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ նա Լատվիայի հավաքականի դրոշակակիրն էր։

2006 թվականին Թուրինի ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ Մարտինսը զբաղեցրել է 7-րդ տեղը։ Վանկուվերում կայացած օլիմպիական խաղերում Մարտինսը գլխավորում էր երեք հատվածներից հետո՝ առաջ անցնելով կանադացի Ջոն Մոնտգոմերիից 0.18 վայրկյանով, սակայն վերջին մրցավազքում Մոնտգոմերին կարողացավ հաղթել Դուկուրսին 25 հարուրերորդական վայրկյանով և նվաճել ոսկե մրցանակը։ Թոմաս Դուկուրսը 4-րդ տեղն է զբաղեցրել։ Մարտինս Դուկուրսի նվաճած արծաթը ձմեռային օլիմպիական խաղերում դարձավ Լատվիայի երրորդ մրցանակը՝ 2006 թվականին մեկ տեղանոց սահնակներով Մարտինշ Ռուբենիսի բրոնզե մեդալից և 2010 թվականին երկու տեղանոց սահնակներով Շիցս եղբայրների արծաթե մեդալից հետո։

2014 թվականին Սոչիում կրկին համարվել է որպես հիմնական ֆավորիտներից մեկը։ Ոսկու համար պայքարն ընթացել է Մարտինս Դուկուրսի և ռուս Ալեքսանդր Տրետյակովի դիմակայության մեջ։ Նրանք երկուսն էլ չորս հատվածներում ցույց տվեցին երկու լավագույն արդյունք։ Տրետյակովը հաղթել է դրանցից երեքում, իսկ Դուկուրսը լավագույնն էր միայն երրորդում։ Չորս մրցավազքի հանրագումարով Դուկուրսը 0,81 վայրկյանով զիջեց Տրետյակովին, իսկ բրոնզե մեդալակիր Մեթյու Անտուանը զիջեց Մարտինսին ավելի քան երկու վայրկյանով։ Այսպիսով, ինչպես Վանկուվերում, այնպես էլ Սոչիում, Մարտինսը ոսկու համար պայքարում զիջել է վազքուղու տերերին։ Թոմաս Դուկուրսը նորից զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։

2016 թվականի փետրվարին Սուրբ Մորիցի եվրոպական առաջնությունում Դուկուրս եղբայրները կարողացան հասնել հազվագյուտ նվաճման՝ նրանք ունեցան բացարձակ նույն արդյունքը երկու հատվածների վրա (2:18,33) և իրար մեջ բաժանեցին ոսկե մեդալը։ Միևնույն ժամանակ, առաջին հատվածում Մարտինսը հաղթել է Թոմասին 0.01 վայրկյանով, իսկ երկրորդում Թոմասում հաղթել էր մեկ հարյուրերորդական վայրկյանով։

## Նվաճումներ
* Օլիմպիական խաղերի կրկնակի արծաթե մեդալակիր (2010 և 2014)
* Աշխարհի հնգակի չեմպիոն (2011, 2012, 2015, 2016, 2017)
* Եվրոպայի իննակի չեմպիոն (2010—2018)
* Աշխարհի գավաթի ութակի չեմպիոն ընդհանուր հաշվարկներով (2009/10—2016/17)
* Լատվիայի տարվա լավագույն մարզիկ՝ 5 անգամ (2010, 2011, 2013—2015)
* Երեք աստղ 5-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետ (2010)
* Երեք աստղ 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետ (2014)։

## Տես նաև
* Լատվիան ձմեռային օլիմպիական խաղերում 2010
* Լատվիան ձմեռային օլիմպիական խաղերում 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* և սկելետոնի միջազգային ֆեդերացիա|FIBT
* 
* Братья Дукурсы: Скелетон — это командная работа

Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Լատիշ մարզիկներ
Կատեգորիա:Լատվիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Հասան Ալիև

**Հասան Ալիրզա օղլու Ալիև** (, ), Ադրբեջանի գիտնական, հասարակական և քաղաքական գործիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974), Համամիութենական Հողագիտության ընկերության անդամ, Համամիութենական աշխարհագրական ընկերության անդամ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ԳԱ կուսակցության կոմիտեի քարտուղար (1950), Ադրբեջանի կենտրոնական կոմիտեի քարտուղար (1952), Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս-քարտուղար (1952–1957), Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Աշխարհագրության ինստիտուտի տնօրեն (1968-1987): Նա ադրբեջանցի քաղաքական գործիչ Հեյդար Ալիևի եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Հասան Ալիևը ծնվել է 1907 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Սիսիանի շրջանում։ 1917 թվականին Հասան Ալիևի ընտանիքը տեղափոխվել է Նախիջևան։ Նախիջևան գալուց հետո 1917-1924 թվականներին աշխատել է տարբեր աշխատատեղերում։ 1930 թվականին ավարտել է Նախիջևանի գյուղատնտեսական տեխնիկումը։ 1927 թվականին աշխատել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հողային կոմիսարիատում։ 1930 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի գյուղատնտեսական ինստիտուտ և ավարտել 1932 թվականին։ 1932 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրան և ավարտել 1934 թվականին։ 1936 թվականին աշխատել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ադրբեջանական մասնաճյուղի հողագիտության բաժնի գիտաշխատող։ Միևնույն ժամանակ աշխատել է որպես այդ բաժնի գիտական քարտուղար (1935-1941թթ.): 1935 թվականին նա դարձել է Համամիութենական Հողագիտության ընկերության անդամ։ Նա նաև սկսեց դասավանդել բարձրագույն դպրոցներում։ 1937 թվականին սկսել է աշխատել Ադրբեջանի պետական մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրության ֆակուլտետում։ 1945-1949 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի Գիտությունների ակադեմիայի աշխարհագրության ինստիտուտի փոխտնօրեն։ 1946-1962 թվականներին եղել է Համամիութենական Հողագիտության ընկերության Ադրբեջանական մասնաճյուղի նախագահ։ 1952 թվականին նա նշանակվել է Ադրբեջանի գյուղատնտեսության նախարարի առաջին տեղակալը։ 1952 թվականին ընտրվել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի լիիրավ անդամ։

Ադրբեջանական ԽՍՀ 10-րդ և 11-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, Լենինի շքանշանի, Հոկտեմբերյան հեղափոխության օրդենի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի, կարմիր աստղի, Հայրենական պատերազմի և Պատվո շքանշանների դափնեկիր է։

Հասան Ալիևը մահացել է 1993 թվականի փետրվարի 2-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Ալբանական ժողովրդական պոեզիա

**Ալբանական ժողովրդական պոեզիա**, ալբան ժողովրդի ստեղծած բանաստեղծական երկերը, որոնք ալբանական ժողովրդական երգերի հետ մեկտեղ մաս են կազմում ալբանական գրականության

## Պատմություն
1830 թվականին Վուկ Կարաջիչը ներկայումս Կոսովոյի տարածքում գտնվող Պեչ քաղաքին մերձակա Ջուրակովաց գյուղի բնակիչ Դովիցա Օբադովիչի  խոսքերից առաջին անգամ գրի է առել ալբանական ժողովրդական պոեզիայի նմուշներ՝ տասներկու երգ և մեկ հանելուկ։

Ալբանական ազգային շարժման ժամանակաշրջանում ալբանական բանավոր գրական ստեղծագործությունը զարթոնք է ապրել՝ մասնակից դառնալով ալբանացիների ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը: Ալբանական ժողովրդական գրական ստեղծագործությունների առաջին հավաքածուն լույս է տեսել Յոն Հանի «Albanische Studien» գրքում, իսկ հանրահայտ էպիկական պոեմներից մեկը դարձել է «Լեռնային վին»-ը, որի կազմողն ու հեղինակը ֆրանցիսկյան վանական Գյերգ Ֆիշտն է։  1905—1908 թվականներին Նիկոլա Իվանայը հրատարակել է ժողովրդական հերոսական երգերի ժողովածու՝ «Shpnesa e Shqypnisë» խորագրով՝ դառնալով նմանատիպ ժողովածուներ լույս ընծայած առաջին հեղինակներից մեկը։

## Երգեր
Հյուսիսային Ալբանիայում գրի առնված ժողովրդական գրական ստեղծագործությունները, երգերի տեքստերը ալբաներենի գեգյան բարբառով են, որում մեծ թիվ են կազմում սերբական բառերը։ Հարավային Ալբանիայում դրանք տոսկյան բարբառով են, որտեղ սլավոնական բառերին ալբանացված տեսք, ձև է տրված։ Ամենատարածված ժողովրդական երգերի օրինակներ են՝
* Առաջնագծի զինվորների ալբանական երգեր, այդ թվում՝ Մուջոյի ու Խալիլի մասին երգաշարը, ինչպես նաև՝ «Գյերգ Էլեզ Ալիա»-ն
* «Էֆրոզինիան Յանինայից»
* «Կոնստանտինն ու Դորունտինան», («Բալլադ Կոնստանտինի ու Ջոկինայի մասին»)
* «Բունայի վրա ծանր մուժ է կախվել»
* «Ախ, իմ չքնաղ Մորեա»
* «Մաշկուլորա ծառի մոտ»
* Չամի ժողովրդական երգեր (օրինակ՝ Չելո Մեզանիի մասին երգը)
* Երգեր Կոսովոյի դաշտի ճակատամարտի մասին

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:Ալբանական գրականություն
Իրազեկիչ

մինի|300px|աջից|ԱՄՆ գերագույն դաշնային իշխանության իրազեկիչի տեղեկատվական թռուցիկ
**Իրազեկիչ**, **ինֆորմատոր** կամ **ուիսլբլոուեր** ( - «սուլող»,   «սուլիչ փչող»), ակտիվ քաղաքացի, որը հրապարակել է պետական մարմնում, հասարակական, մասնավոր կամ առևտրային կազմակերպությունում իրականացվող կամ ենթադրվող խարդախության կամ անօրինական գործունեության մասին։

Իրազեկիչը տեղեկացնում են խախտումների մասին կամ կազմակերպության ներսում՝ կազմակերպության մյուս աշխատակիցներին կամ դրսում՝ տեսուչների, իրավապահ մարմինների, ԶԼՄ-ների կամ որևէ  շահառուների խմբի։ Իրազեկիչը կարող է անձամբ նախաձեռնել հետաքննությունը կամ տեղեկատվությունը հանձնել միջնորդների, որոնք տեղեկատվությունը հանրայնացնելու հնարավորություն ունեն։

Որոշ երկրներում, ինչպես նաև ԱՄՆ-ում ընդհանուր իրավունքի qui tam հայեցակարգի շրջանակում, իրազեկիչը պետական միջոցները ոչ նպատակային օգտագործելու համար կարող է կազմակերպությանը դատի տալ, և հաջողության դեպքում հավակնել բռնագանձված գումարի մի մասին։

Իրազեկումը բավականին տարածված է այնպիսի կարևոր ոլորտներում, ինչպիսիք են միջուկային էներգիան և առողջապահությունը։

Իրազեկիչին պետք չէ շփոթել լրտուի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Այլախոհություն
Կատեգորիա:Քաղաքական եզրեր
Ինեսե Յաունզեմե

**Ինեսե Յաունզեմե** (, ), խորհրդային Լատվիայի նիզակ նետող, վիրաբույժ-օրթոպեդ և պլաստիկ վիրաբուժության մասնագետ։ 1956 թվականին Մելբուռնի օլիմպիական խաղերում առաջին լատվիացի օլիմպիական չեմպիոնը։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1957): Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետ։

## Կենսագրություն
Աշխարհի երիտասարդական երրորդ առաջնության չեմպիոնուհի։ Լատվիայի քառակի չեմպիոն (1952, 1956, 1958 և 1960): Նա հինգ անգամ բարելավվել է Լատվիայի ռեկորդը (վերջին անգամ 1960 թվականին՝ 55,73 մետր)։ Նիզակ նետելուց բացի, նա նաև զբաղվել է բասկետբոլով, Լատվիայի ազգային հավաքականի անդամ էր։ 1956 և 1957 թվականներին ճանաչվել է Լատվիայի լավագույն մարզիկ։

Ավարտել է Ռիգայի բժշկական ինստիտուտը՝ օրթոպեդի մասնագիտությամբ (1960)։ Վաստակավոր վիրաբույժ է, բժշկական գիտությունների դոկտոր։  Լատվիայի ԽՍՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր։ Օլիմպիականների համաշխարհային ասոցացիայի նախագահ (ՕՀԱ)։ Լատվիայի օլիմպիական ակումբի նախագահ։ 2000 թվականին Սիդնեյում կայացած օլիմպիական խաղերում «Լատվիական տան» տիրուհին էր։

Ունեցել է երեք դուստր՝ Անդրա, Ինգունա, Վիտա։

Ինեսե Յաունզեմեն մահացել է 2011 թվականի փետրվարի 13-ին Ռիգայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Inese Jaunzeme – Olympedia
* Чемпионка станет хозяйкой «Латышского дома»
* 

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Լատիշ բժիշկներ
Կատեգորիա:Սպորտի ղեկավարներ և կառավարիչներ
Մարսին Պատցալեկ

**Մարսին Պատցալեկ** (, ), լեհ ֆինգերսթայլ կիթառահար, կոմպոզիտոր և պրոդյուսեր։ Նա հայտնի է ֆինգերսթայլ և հարվածային կիթառի տեխնիկաների միավորումով։ Նա ճանաչում է ձեռք բերել 2015 թվականին՝ հաղթող ճանաչվելով Լեհաստանի տաղանդների իններորդ Must Be The Music նախագծում, որի մրցանակը 100,000 լեհական զլոտի էր և հավելյալ 100,000 զլոտի՝ իր երաժշտությունը RMF FM ռադիոկայանում հեռարձակելու համար։ Տարածաշրջանում հաջողության հասնելուց հետո նա թողարկեց իր դեբյուտային HUSH ձայնագրությունը։ Այստեղ հնչում է նաև Իսաակ Ալբենիսի «Asturias» ստեղծագործության Պատցալեկի հարվածային կիթառի տարբերակը, ստեղծագործության տեսանյութը թողարկվել է CandyRat Records լեյբլի միջոցով։

Հետագայում իր առցանց տեսանյութերի շնորհիվ Պատցալեկի ճանաչվածությունը դուրս եկավ լեհական սահմաններից։ Նրա տեսանյութերը հրապարակում էին նաև նշանակալի հրատարակիչները, որոնցից են Metal Hammer-ն ու Classic FM-ը։ Նրա կատարումներից ամենահայտնիներն են Բեթհովենի հինգերորդ սիմֆոնիան, System of a Down-ի «Toxicity»-ն և Պագանինիի «Caprice no. 24»-ը։

2018 թվականից Պատցալեկը հանդիսանում է Ibanez ակուստիկ կիթառների պաշտոնական հավաստագրողը։ Նույն տարվա վերջում հաղթել է իտալական Tu Si Que Vales շոուի հինգերորդ եթերաշրջանը, որը հեռարձակում էր Canale 5 հեռուստաալիքը։ Հաղթողին տրվել է €100,000 մրցանակ։

## Կարիերա
Պատցալեկը կիթառ սկսել է նվագել 10 տարեկանից` ուսուցիչ Յերժի Պիկորի մոտ։ Երկու տարի անց նա սկսեց նվագել ֆլամենկո տեխնիկա` իսպանացի կիթառահար Կարլոս Պինանայի մոտ։ 13 տարեկանում Պատցալեկը սկսեց ակուստիկ կիթառով ֆինգերսթայլ նվագել։ Շուտով դա դարձավ Պատցալեկի հիմնական գործիքը և մեկ տարի ինքնակրթությամբ զբաղվելուց հետո նա հաղթեց լեհական *Must Be The Music* տաղանդների շոուն։ Այս ընթացքում նա սկսեց ստեղծել էլեկտրոնային երաժշտություն, որը համադրում էր կիթառի հետ։ Նա նվագում է Ibanez ակուստիկ կիթառների AE900-NT և AVD80-NT մոդելներով։

2016 թվականին հոկտեմբերի 7-ին Պատցալեկը լեհական My Music լեյբլի միջոցով թողարկում է իր դեբյուտային *HUSH* ալբոմը։ Վերջինս կազմված է տաս մասից․ վեց օրիգինալ երաժշտություն (ակուստիկ կիթառ՝ էլեկտրոնային և նվագախմբային տարրերով), երկու վերարտադրում և երկու ռեմիքս։ Նույն տարվա ընթացքում Պատցալեկը դառնում է International Fingerstyle Competition Guitar Masters-ի ֆինալիստ, իսկ հաջորդ տարի գրավում է առաջին հորիզոնականը International Classical Guitar Joaquin Rodrigo մրցույթում։

2018 թվականին Մարսին Պատցալեկը երկրորդ անգամ է դարձել տաղանդների շոուի հաղթողը։ Հաղթել է նաև Իտալիայի *Tu Si Que Vales* շոուի հինգերորդ եթերաշրջանը։ Լսումների ժամանակ նա նվագել է Բեթհովենի 5-րդ սիմֆոնիան և ժյուրիի կողմից ստացել չորս դրական քվե (100%)։ Ժյուրին սեղմել է «ոսկե կոճակը», որի արդյունքում նա միանգամից հայտնվել է եզրափակիչ փուլում։ Այնտեղ նա կատարել է «Asturias»-ի և Queen-ի «Innuendo» երգերի համադրումը։ Պատցալեկը եզրափակչում մրցել է երեք այլ մասնակիցների հետ և հաղթել` վաստակելով հեռուստադիտողի քվեների 50 տոկոսը։

2018 թվականի նոյեմբերի 12-ին Պատցալեկը թողարկել է իր առաջին մինի ալբոմը՝ *revAMP* անվանմամբ, որտեղ ներառել է իր ամենահայտնի վերարտադրումները։ 2018 թվականի սկզբին թողարկել է իր "Baba Yaga" սինգլը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:Լեհ կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ֆլամենկո ժանրի երաժիշտներ
Նևենա Գեորգիևա

**Նևենա Նիկոլովա «Դունյա» Գեորգիևա** (, ), հարավսլավացի-մակեդոնացի հեղափոխական, երիտասարդական, արհմիութենական և բանվորական շարժման գործիչ Հյուսիսային Մակեդոնիայում։ Հարավսլավիայի Ժողովրդական ազատագրական պատերազմի տարիներին եղել է Առաջին Սկոպիական պարտիզանական ջոկատի պարտիզանուհի (ջոկատ է ընդունվել 16 տարեկան հասակում) և առաջին կինը մակեդոնական պարտիզանական շարժման մեջ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի հուլիսի 25-ին Սկոպիեում։ Հարավսլավական հակաֆաշիստական պարտիզանական շարժման մեջ է եղել 1941 թվականի օգոստոսի 22-ից, երբ ընդգրկվեց Սկոպիեի պարտիզանական ջոկատի կազմում։ 1941 թվականի նոյեմբերին ջոկատի լուծարումից հետո տեղափոխվեց Վելես, այնտեղից էլ՝ Ստրումիցա։ 1942 թվականի ամռանը նա օգնեց Ստրումիցայի պարտիզանական ջոկատի կազմավորման գործում։ 1942 թվականի մայիսին հեռակա կարգով օկուպացիոն իշխանությունների կողմից հակապետական գործունեության համար դատապարտվեց 7 տարվա ազատազրկման։ 1942 թվականի սեպտեմբերին դարձավ Վելեսի Դիմիտրի Վլախովի անվան պարտիզանական ջոկատի անդամ։

1942 թվականի դեկտեմբերի 16-ին բուլղարական ոստիկանությունը և բուլղարական հակաչետնիցկյան ջոկատները Նեժիլովո բնակավայրում բռնեցին մարտում ծանր վիրավորված Նևենա Գեորգիևային և գլխատեցին։ Կտրված գլուխը տեղադրեցին ցցի վրա և շրջեցին գյուղերով՝ ժողովրդի մեջ ահ ու սարսափ տարածելու նպատակով, իսկ ավելի մեծ ազդեցություն գործելու համար այն տեղադրեցին Վելեսի կենտրոնում գտնվող շենքերից մեկի վրա։

## Հիշատակ
* Նևենա Գեորգիևնան դարձավ մի շարք երգերի հերոսուհի, այդ թվում՝ «*По поле одат аргати*» և «*Пуста останала таја контра чета*»:
* Նևենա Գեորգիևնայի անունով են կոչվում Կիսելա-Վոդա և Նեժիլովո բնակավայրերի տարրական դպրոցները, ինչպես նաև Սկոպիեի հանրակացարանը։   
* Կանանց պուրակում տեղադրված է հուշատախտակ։     
* Նևենա Գեորգիևնայի կիսանդրին 1969 թվականին տեղադրվեց Կիսելա-Վոդայի դպրոցի բակում և 1978 թվականին Սկոպիեի հանրակացարանի մոտ։ 2014 թվականին անհայտ անձանց կողմից ջարդվեց  Նևենայի հանրակացարանի մոտ գտնվող հուշարձանը, իսկ  2016 թվականին գողացան Կիսելա-Վոդայի ուսումնարանի բակում գտնվող հուշարձանը։
*2013 թվականին  Նեժիլովոյում բացվեց հուշատախտակ։

## Պատկերասրահ

Спомен обележја за Невена Георгиева-Дуња во Жена Парк.jpg|Հուշարձան Սկոպիեի «Կանանց պուրակում»
Спомен-плоча за Невена Георгиева-Дуња во Нежилово.jpg|Հուշատախտակ Նեժիլովո գյուղում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Стоилко Иваноски-Планински, „Невена Георгиева Дуња“, Скопје, 1998.

Կատեգորիա:Հարավսլավացի պարտիզաններ