open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մթնշաղային կապտաթիթեռ

**Մթնշաղային կապտաթիթեռ** (), կապտաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
13-16 մմ (արուներ) և 12-15 մմ (էգեր) առջևի թևի երկարությամբ, ոչ խոշոր չափի թիթեռներ են։ Արուի թևերը, որոնք ունեն խիտ մգացված արտաքին եզր, վերևից մուգ կապույտ են՝ լավ արտահայտված են դիսկալ և հետդիսկալ պտերի շարքերով։ Թույլ արտահայտված դիսկալ պուտով էգը վերևից միատարր մուգ շագանակագույն է։ Դիսկալ և հետդիսկալ սև պտերի լավ արտահայտված նախշով թևերի ստորին մակերեսը միատարր մուգ շագանակագույն է։

## Տարածվածություն
Հանդիպում են Եվրոպայում, դեպի արևելք` մինչև Կենտրոնական Սիբիր, Փոքր Ասիայում, Կովկասում, Անդրկովկասում։ Հայաստանում հայտնի է ոչ շատ տեղերից՝ Ստեփանավան քաղաքի շրջակայքից (Լոռու մարզ), Սեմյոնովկա և Շորժա գյուղերից (Գեղարքունիքի մարզ) և Ծաղկաձորից (Կոտայքի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում են մարգագետիններում, անտառի վերին եզրերի տափաստանացած հատվածներում՝ 2000-2300 մ ծովի մակարդակից բարձր։ Հուլիսի կեսից մինչև օգոստոսի կեսը տալիս են մեկ սերունդ։ Երկրորդ-երրորդ հասակի թրթուրները մրջյունների միջոցով տեղափոխվում են մրջնանոց, որտեղ էլ ձմեռում են։ Ուտելով մրջյունների թրթուրներին և հարսնյակներին՝ ձմեռումից հետո ավարտում են սնվելը։ Հարսնյակավորվում են մրջնանոցում։

## Պահպանություն
Ընդհատված արեալով, ոչ բարձր թվաքանակով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։ Տեսակը ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում համեմատաբար բարվոք վիճակում գտնվող, սակայն կարող է հայտնվել վտանգված տեսակների թվում կարգավիճակով և Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված երկուսում։

Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գուծոններն են հանդիսանում հողերի հերկումը, կերաբույսի ծաղկման շրջանում իրականացվող խոտհունձը, անասունների գերարածեցումը, ինքնաթիռներով անտառային տարածքների թունաքիմիկատներով մշակումը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Ալեքսանդր Դարչիև

**Ալեքսանդր Դարչիև** (, ), ռուսական դիվանագետ։

## Կենսադրություն
Ավարտել է Մոսկվայի Մ․Վ․ Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը (1983)։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։ Տիրապետում է անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։

Դիանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1992 թվականից։
*1983-1992 թվականներին՝ ասպիրանտ, կրտսեր գիտաշխատող, ԽՍՀՄ ԳԱ ԱՄՆ-ի և Կանադայի ինստիտուտի գիտաշխատող։
*1997-2002 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում Ռուսաստանի դեսպանատան խորհրդական
*2003-2005 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Հյուսիսային Ամերիկայի դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
*2005-2010 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում Ռուսաստանի դեսպանատան դեսպանորդ խորհրդական։ 
* 2010 թվականի փետրվարից-2014 թվականի հոկտեմբերը՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Հյուսիսային Ամերիկայի դեպարտամենտի տնօրեն։

2014 թվականի հոկտոմբորի 24-ից՝ Կանադայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Ամուսնացած է։ Ունի դուստր։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2007 թվականի հունվարի 29)
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2009 թվականի հուլիս 14)
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2016 թվականի փետրվարի 10)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում

Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Արիոն կապտաթիթեռ

**Արիոն կապտաթիթեռ** (), կապտաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
16-18 մմ (արուներ) և 15-20 մմ (էգեր) առջևի թևի երկարությամբ ոչ խոշոր չափի թիթեռներ են։ Վերևից մուգ կապույտ գույնի Արուն, որը վերևից մուգ կապույտ գույնի է, ունի արտաքին խիստ մգացած եզր և լավ արտահայտված դիսկալ և հետդիսկալ պտերի շարք։ Էգի նախշը նույնն է, սակայն ավելի լավ է արտահայտված։ Դիսկալ և հետդիսկալ սև պտերի լավ արտահայտված նախշով թևերի ստորին մակերեսը մոխրագույն է։ Բազալտային փոշեծածկը նույնպես լավ է արտահայտված։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Եվրոպայում, Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Միջին Ասիայում, Ղազախստանում` մինչև Արևմտյան Սիբիր։ Լայն տարածում ունի նաև Հայաստանում։ Հայտնի է նաև Շիրակի (Աշոցքի շրջակայք), Գեղարքունիքի (Սևան քաղաքի շրջակայք, Շորժա), Տավուշի (Սարիգյուղ, Ջուջևան գյուղերի շրջակայք), Կոտայքի (Արզական, Մեղրաձոր, Գողթ, Գառնի գյուղերի շրջակայք), Վայոց ձորի (Գնիշիկ գյուղի շրջակայք, Արտավան), Սյունիքի (Քաջարան քաղաքի շրջակայք, Կուրիս, Շվանիձոր գյուղեր, Փխրուտ լքված գյուղ) մարզերից և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցից։

## Էկոլոգիա
Ապրում են չոր մարգագետիններում, անտառների բացատներում, անտառի վերին եզրերի տափաստանացած հատվածներում։ Էգը ձվադրում  է Խնկածաղիկ սովորականի ծաղիկների վրա։ Երկրորդ, երրորդ հասակի թրթուրները մրջյունների միջոցով տեղափոխվում են մրջնանոց, որտեղ էլ ձմեռում են։ Ուտելով մրջյունների թրթուրներին և հարսնյակներին՝ ձմեռումից հետո ավարտում են սնվելը։ Հարսնյակավորվում են մրջնանոցում։

## Պահպանություն
Տեսակը գտնվում է արեալի սահմանաեզրին։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ, ընդգրկված է ԲՊՄՄ համեմատաբար բարվոք վիճակում գտնվող, սակայն կարող է հայտնվել վտանգված տեսակների թվում կարգավիճակով և Բեռնի կոնվենցիայի Հավելած երկրորդում։ Թվաքանակը բավականաչափ բարձր է, իսկ թվաքանակի փոփոխության միտումները՝ բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գուրծոններ են հանդիսանում հողերի հերկումը, կերաբույսի ծաղկման շրջանում իրականացվող խոտհունձը, անասունների գերարածեցումը, ինքնաթիռներով անտառային տարածքների թունաքիմիկատներով մշակումը։

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում և «Արևիկ» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Արաքսյան տերևակեր

**Արաքսյան տերևակեր** (), տերևակերների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ուռուցիկ և փայլուն մարմնով, 2,2-2,6 մմ երկարությամբ մանր չափի բզեզ է։ Գունավորումը դեղնավուն է, առաջնամեջքի վրա մեծ լղոզված սահմաններով սևադարչնագույն բծով վերնաթևերի՝ գագաթնային 1/3 հատվածում թույլ արտահայտված տրամակապով կարը ու հիմքը մգացած են։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է միայն Ջրվեժ ավանի շրջակայքից (Կոտայքի մարզ) և «Խորովի անտառ» պետական արգելոցից։

## Էկոլոգիա
Ապրում են տարբեր տեսակի կիսաանապատներում և ֆրիգանաներում, հանդիպում՝ ամառվա կեսին՝ հունիսի վերջին և հուլիսին, իսկ թրթուրները հավանաբար զարգանում են փշամանդիկ փշավոր տեսակի թփերի վրա։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Եզակի առանձնյակներով հանդիպում են հազվադեպ։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Սպառնացող վտանգներից է հողերի գյուղատնտեսական յուրացումը։

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Ռիխտերի փղիկ

**Ռիխտերի փղիկ** (), փղիկների կամ երկարակնճիթների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Թույլ փայլով, բարակ բաց գույնի մազիկներով և կարմրագորշագույն մարմնով, 5-7 մմ երկարությամբ միջին չափի բզեզ է։ Կնճիթը կարճ է և լայն, իսկ վերնաթևերը՝ լայն ձվաձև։

## Տարածվածություն
Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ միջատ։ Հայտնի է միայն Նուբարաշեն ավանի շրջակայքից (Երևան քաղաքի հարավարևելյան ծայրամաս)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է կարմիր ավազներով անապատներում, հանդիպում՝ վաղ գարնանը՝ մարտին և ապրիլի սկզբին քարերի տակ։

Կենսաբանական առանձնահատկություններն անհայտ են։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Հանդիպում են ծայրահեղ հազվադեպ և հայտնի են եզակի առանձնյակներ։

Սպառնացող վտանգներից են քաղաքակենտրոնացումը և հողերի գյուղատնտեսական յուրացումը։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Ֆյոլկա Բեզզուբովա

**Ֆյոլկա Իգնատևնա Բեզզուբովա** (), էրզիացի ժողովրդական հեքիաթասաց։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1938):

## Կենսագրություն
Ֆյոլկա Բեզզուբովան ծնվել է 1880 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Օդ Մուրզա գյուղում (այժմ՝ Մորդովիայի  Կոչկուրովսկի շրջանի Նովիե Տուրդակի գյուղում)։ Մեծացել է բազմանդամ գյուղացու ընտանիքում։ Դպրոցական կրթություն չի ստացել, քանի որ փոքր հասակից օգնում է ծնողներին տան և դաշտի գործերում։ Երգելու սերը փոխանցվել է տատիկից՝ Եվդոկիա Իվանովնա Զվերկովայից։

1901 թվականին Ֆյոլկան ամուսնացել է հարևան Սեմիլեյ գյուղից Իլյա Կոնստանտինովիչ Բեզզուբովի հետ։ 1902 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Գրիգորը, որը վեց շաբաթ անց մահացել է։ 1905 թվականին ծնվել է նրանց երկրորդ որդին՝ Գերոգին, 1914 թվականին՝ երրորդ որդին՝ Վասիլին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆյոլկա Բեզզուբովայի ամուսինը մեկնել է ռազմաճակատ։ 1918 թվականին նրա զորացրվելուց հետո երեխաների հետ միասին մեկնել են Սիբիր, սակայն շուտով վերադարձել են Սեմիլեյ։

1923 թվականին Բեզզուբովները դուստր են ունեցել՝ Լյուբովը։ 1930 թվականից Ֆյոլկա Բեզզուբովան սկսել է աշխատել Ն. Կրուպսկայայի անվան կոլտնտեսությունում։

Բեզզուբովայի բանաստեղծական տաղանդը 1936 թվականին նկատել և գնահատել են Մորդովի մշակույթի հետազոտական ինստիտուտի ժողովրդական արշավախմբի մասնակիցները։ Արշավախմբի անդամները գրի են առել Բեզզուբովայի բազմաթիվ բանաստեղծություններ, ներառյալ նրա սեփական հեքիաթները։ Այդ ժամանակից ի վեր նրա ստեղծագործությունները սկսել են տպագրվել թերթերում և ամսագրերում։ 1939 թվականին Բեզզուբովան տեղափոխվեց Սարանսկ։ Նույն թվականին լույս է տեսել նրա ստեղծագործությունների ժողովածուն «Ժողովրդական երգեր» (): Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Բեզզուբովան ստեղծել է հայրենասիրական հեքիաթներ, չաստուշկաներ, երգեր։ Ստեղծագործական թիմի հետ մեկնել է ռազմաճակատ և հանդես եկել զինվորների համար։ 1947 թվականին Ռիբկինսկի ընտրատարածքից ընտրվել է Մորդովյան ԻԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Ռուսերեն և մորդովյան լեզուներով լույս են տեսել Բեզզուբովայի ստեղծագործությունների 10 հավաքածու, որոնցից վերջինը լույս է տեսել 1958 թվականին «Հեքիաթներ և երգեր» () անվանումով։

Մահացել է 1966 թվականի մայիսի 12-ին, Սարանսկում։

## Պարգևներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (31.01.1939)
* «Պատվո նշան» շքանշան (1950)
* «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ (1947)
* 1940 թվականին՝ ծննդյան 60-ամյակի կապակցությամբ Բեզզուբովային շնորհվել է Մորդովյան ԻԽՍՀ ժողովրդական երգչուհու կոչում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հեքիաթասացներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Էրզիացի գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Անաստրոզոլ

**Անաստրոզոլ**․ վաճառվում է **Արմիդեքս** բրենդային անվան տակ, բժշկության մեջ օգտագործվում է այլ դեղորայքների հետ կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման նպատակով։ Մասնավորապես, օգտագործվում է կրծքագեղձի քաղցկեղի ժամանակ՝ հորմոնի դրական ռեցեպտորի վրա ազդելու համար։ Այն օգտագործվում է նաև կրծքագեղձի քաղցկեղի կանխարգելման համար, եթե կա մեծ ռիսկ քաղցկեղով հիվանդանլու։ Այս դեղամիջողը ներքին ընդունման է։

Կողմնակի ազդցություններից ավելի տարածված է այրոցները, տրամադրության փոփոխությունը, հոդացավերը և սրտխառնոց։ Ավելի լուրջ կողմնակի ազդեցություն կարող է լինել սիրտանոթային հիվանդություն և օստեոպորոզը։ Հղիության ժամանակ օգտագործումը ինչպես հայտնի է վնասում է երեխային։ Անաստրոզոլը պատկանում է դեղերի արոմատաս-ինհիբիտոր ընտանիքին։ Այն արգելակում է էստրոգենի ստեղծումը։

Անաստրոզոլը պատենտավորվել է 1987 թվականին և սկսվել է օգտագործվել բժշկության մեջ 1955 թվականին։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցուցակում, որպես արդյունավետ և ապահով դեղամիջոց՝ առողջապահական համակարգում։ Անաստրոզոլը հասանելի է որպես ունիվերսալ բուժում։ Զարգացող երկրներում դեղորայքի արժեքը տատանվում է 1.92–30.60 ԱՄՆ դոլար ամսական։ Միացյալ նահանգներում արժեքը ամսական կազմում է 3.81 ԱՄՆ դոլար։ 2016 թվականին Միացյալ նահանգներում 2 միլիոն դուրս գրված դեղատոմսերից 224-ում առկա էր անաստրոզոլ։

## Ազդեցության մեխանիզմ
Անաստրոզոլն աշխատում է դարձելի ձևով՝ արոմոտազ ֆերմենտին կապվելով և ձևավորում է մրցակցային ինհիբիտոր ծայրամասային հյուսվածքներում՝ անդրոգենից էստրոգենի առաջացման ժամանակ։

## Հետազոտություն
ATAC հետազոտության ժամանակ, որը կատարվել է հիվանդներին հետևելու 5 տարիների ընթացքում, ցույց է տրվել, որ անաստրոզոլի, տամօքսիֆենի կամ երկուսի օգտագործումը միաժամանակ 5 տարվա ընթացքում, կանանց մոտ սահմանափակել է կրծքագեղձի քաղցկեղի տարածումը։ Ավելի քան 5 տարվա հետազոտության ընթացքում, այն խումբը, որը ստացել է անաստրոզոլ՝ ավելի լավ արդյունքներ են գրանցել, քան տամօքսիֆեն ստացող խումբը։ Հետազոտության արդյունքների հիման ենթադրելի է, որ անաստրոզոլը համարվում է կանանց համար նախընտրելի բժշկական թերապիա դաշտանադադարից հետո՝ տեղայնացված էստրոգեն ռեցեպտորի դրական կրծքագեղձի քաղցկեղի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Զարմանահրաշ փղիկ

**Զարմանահրաշ փղիկ** (), փղիկների կամ երկարակնճիթների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
3 մմ երկարությամբ փոքր չափի բզեզ է։ Բավականին նեղ և զուգահեռակող մարմինը ծածկված է խիտ թեփուկներով, որոնք լրիվ թաքցնում են ծածկույթները և ստեղծում սևադարչնագույն, կարմրադարչնագույն և սպիտակ բծերից կազմված լավ արտահայտված նախշ։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ տեսակ է։ Հայտնի է միայն Նուբարաշեն ավանի շրջակայքից (Երևան քաղաքի հարավարևելյան ծայրամաս)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է կարմիր ավազներով անապատներում, հանդիպում՝ մայիսին և հունիսի սկզբին։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը մեծաքանակ չէ, հանդիպում է եզակի առանձնյակներով։

Սպառնացող վտանգներից են քաղաքակենտրոնացումը և հողերի գյուղատնտեսական յուրացումը։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Երկգիծ երկարաբեղիկ

**Երկգիծ երկարաբեղիկ** (), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-15 մմ երկարությամբ, բավականին ձգված սև մարմնով ոչ մեծ բզեզ է։ Վերնաթևերն առաջնամեջքից փոքր-ինչ լայն են, նեղ ձվաձև, էգինը՝ ավելի լայն, քան արուինը։ Վերնաթևերն ունեն գրեթե հավասարաչափ խիտ թավշյա ծածույթ, հիմնականում բաց մոխրագույն կամ արծաթագույն, սպիտակ մերձ կարային զոլ, որը հիմնական ծածկույթից առանձնանում է սև զոլով, վերնաթևերի կողքերը ևս սև զոլով են։

## Տարածվածություն
Տարածված է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Հայաստանում հայտնի է Դարալագյազի լեռնաշղթայից (Բարձրունի գյուղի մոտ) և Զանգեզուրի լեռնաշղթայից ծայրհյուսիսային հատվածից (Ուղեձորի լեռնանցք), Ղարաբաղի բարձրավանդակից (Սև լճի մոտ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է ծովի մակարդակից 2200-2700 մ բարձրությունների վրա՝ լեռնատափաստաններում, ալպյան և ենթալպյան գոտիների հարավային լանջերին։

Բզեզները գետնին սողում են ցերեկը` ապրիլի վերջից մինչև հուլիսի կեսերը։ Զարգացումը ընթանում է հավանաբար հողում։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը բավականին բարձր է, իսկ փոփոխության միտումները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են անասունների չկարգավորված արածեցումը, կլիմայի կանխատեսվող փոփոխությունների հետևանքով դրա սահմանների լանջն ի վեր տեղաշարժմամբ պայմանավորված տեսակի տարածման շրջանների կրճատում։

Տեսակի տարածման վայրերում գտնվող «Սև լիճ» արգելավայրը գործնականապես չի ընդգրկում տեսակի բիոտոպերը։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկարաբեղիկներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կիսափայլ երկարաբեղիկ

**Կիսափայլ երկարաբեղիկ** (), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10,5-16,5 մմ մարմնի երկարությամբ, բավականին ձգված, սև մարմնով, գրեթե հավասարաչափ, խիտ թավշյա ծածկույթ ունեցող վերնաթևերով՝ ծածկույթի հիմնական գունավորումը գորշագույնից կամ բաց դարչնագույնից մինչև կեղտոտ սպիտակ, կարի երկայնքով և կողքերով ձգվում են բավականին լայն սպիտակ զոլեր։ Վերնաթևերն առաջնամեջքից փոքր-ինչ լայն են, նեղ ձվաձև, էգինը՝ ավելի լայն, քան արուինը։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հյուսիսային Ադրբեջանում, Հայաստանում հայտնի է Սևանի լեռնաշղթայի արևմտյան և կենտրոնական հատվածներում։ Հայտնաբերված է Ճամբարակի և Ջիլի մոտ։

## Էկոլոգիա
Կիսափայլ երկարաբեղիկն ապրում է ծովի մակարդակից 2100-2800 մ բարձրությունների վրա՝ ալպյան և ենթալպյան գոտիներում։

Բզեզները սողում են ցերեկը` մայիսի սկզբից մինչև օգոստոսի կեսերը։ Զարգացումը ընթանում է հողում։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը բարձր չէ։ Փոփոխության միտումները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են անասունների չկարգավորված արածեցումը, կլիմայի կանխատեսվող փոփոխությունների հետևանքով դրա սահմանների լանջն ի վեր տեղաշարժմամբ պայմանավորված տեսակի տարածման շրջանների կրճատում։

Հանդիպում են «Սևան» ազգային պարկի բուֆերային գոտում, որը չունի սահմանափակ բնօգտագործման իրական ռեժիմ։

Պահպանության իրականացվող միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկարաբեղիկներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Անդրեյ Բուդնիկ

**Անդրեյ Բուդնիկ** (, ), խորհրդային, ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1975)։ Տիրապետում է անգլերեն և հինդի լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1978 թվականից։

*1978-1984 թվականներին՝ Հնդկաստանում ԽՍՀՄ դեսպանատան երրորդ քարտուղար։
*1990-1992 թվականներին՝ Հնդկաստանում ԽՍՀՄ դեսպանատան խորհրդական (1991 թվականից՝ Ռուսաստան)։ 
*1995-1999 թվականներին՝ Ռուսաստանի գլխավոր հյուպատոս Մումբայում (Հնդկաստան)։
* 2001 թվականի ապրիլից-2004 թվականի օգոստոսը՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Ասիայի երրորդ դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
* 2004 թվականի օգոստոսից-2008 թվականի հոկտեմբերը՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Ասիայի երկրորդ դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
* 2008 թվականի սեպտեմբերի 30-ից-2013 թվականի դեկտեմբերի 14-ը՝ Պակիստանում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
*2013-2015 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Ասիայի երկրորդ դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
* 2015 թվականի սեպտեմբերի 14-ից-2018 թվականի օգոստոսի 10-ը՝ Նեպալում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Ամուսնացած է։ Ունի որդի և դուստր։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2000 թվականի հոկտեմբերի 21)
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2018 թվականի հունիսի 13)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությւոնը՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում
* Կենսագրությունը Սինգապուրում Ռուսաստանի դեսպանատան կայքում
* Ռուսաստանի ԱԳՆ հաղորդագրությունը Բուդնիկի մահվան մասին

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Օբերեկ

thumb|upright|''Օբերեկ'', Անտոնի Կուրցավա, 1881
**Օբերեկ**, անվանում են նաև *օբերտաս* կամ *օբեր*, աշխույժ լեհական պար է։ «Օբերեկ» անունը սկիզբ է առնում *obracać się* -ից, որը լեհերենով նշանակում է «պտտել»։ Այն բաղկացած է բազմաթիվ պարային զույգի շարժումներից և ցատկերից։ Այն իրականացվում է ավելի արագ տեմպերով, քան լեհական վալսը և Լեհաստանի ազգային պարերից մեկն է։ Սա լեհ-ամերիկյան երաժշտությամբ երկրորդ ամենահայտնի պարն է պոլկայից հետո։

## Լեհական օբերեկ (ազգային)
Օբերեկը, իր սկզբնական ձևով, լեհական ազգային պար է և Լեհաստանի հինգ ազգային պարերից ամենաարագը։ Հինգ ազգային պարերը՝ պոլոնեզը (*Polonaise*), մազուրկան (*Mazurka*), կույավյակը (*Kujawiak*), կրակովյակը (*Krakowiak*) և օբերեկը։ Օբերեկը բաղկացած է արագ քայլերից և հաստատուն պտույտներից։ Օբերեկի գեղեցկությունը կախված է օբերեկի արագ տեմպի մեջ յուրաքանչյուր անհատի պտտվելու տաղանդից, այն որոշ քայլեր կիսում է մազուրկայի հետ։

## Լեհ-ամերիկյան օբերեկ (սոցիալական)
Լեհ-ամերիկյան օբերեկը սոցիալական պար է, որը 1800-ականների վերջին և 1900-ականների սկզբին լեհական ներգաղթյալների կողմից բերվել է Ամերիկա։ Այս սոցիալական պարը սկիզբ է առնում օբերեկ ազգային պարից։ Սակայն քայլերը մի փոքր փոխվել են, Իսկ երաժշտությունը մի փոքր տարբեր է։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում օբերեկ նվագում են լեհական խմբերը։

## Տես նաև
*Մազուրկա (պար)
*Պոլոնեզ
*Կրակովյակ
*Կույավյակ
*Վարսովիեննե
*Ռեյդովակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Լեհական պարեր
Տեյչի

**Տեյչի** (), բնության հատուկ պահպանվող տարածք Լատվիայի արևելքում։ Գտնվում է Մադոնա, Վարակյանի, Կրուստպիլսի շրջանների տարածքում։ Տեյչիի տարածքի մեջ է ընդգրկված երկրի խոշորագույն ճահիճը` Տեյչուն (): Ճահիճն ընդգրկված է նաև բնության պահպանվող տարածքների` «Նատուրա-2000» կազմում։ Լիելայս-Պելեչարես () ճահճի հետ համարվում է ջրային-ճահճային միջազգային նշանակության տարածք, որ պահպանվում է Ռամսարի կոնվենցիայով։

## Պատմություն
Արգելավայրը ստեղծվել է 1982 թվականի մայիսի 26-ին Տեյչու ճահճի պահպանության նպատակով։ Այն զբաղեցնում է 19.779 հա տարածք, որից 13.681 հեկտարը բաժին է ընկնում ճահճին։ Ճահճային տարածքից առանձնանում են ջրային մաքուր 18 տարածքներ` լճեր։ Կան նաև բարձրադիր հատվածներ` ամուր հողով։

Արգելավայրի 3.729 հա տարածքը զբաղեցնում են անտառները։ Տեյչին իր տեսակի մեջ խոշորագույն էկոհամակարգերից է Բալկաններում, իսկ ճահիճը` ամենախոշորներից մեկը Լատվիայում և Մերձբալթիկայում (Մադոնայի շրջանի վարչական տվյալներով` խոշորագույնը)։

Արգելավայրի տարածքը կուսական է։ 20-րդ դարի սկզբին փորձեր են եղել չորացնելու տարածքը, սակայն ներկայումս դրենաժային հատվածները ծածկվում են ինչպես մարդկանց, այնպես էլ կենդանիների կողմից։

Արգելավայրի կղզիներից մեկում` Սիքսալայում (Siksala), ապրում են հնադավաններ։ Նրանք էթնիկ ռուսներ են, որ այստեղ հայտնվել են 17-րդ դարում` փրկվելով կրոնական հետապնդումներից։

## Աշխարհագրություն
Բնության այս տարածքը առանձնանում է պաշտպանության բարձր աստիճանով։ Այսպիսի տարածքնեը Լատվիայում չորսն են 683 պահպանվող տարածքներից։ Կարգավիճակով պայմանավորված` արգելանոցում արգելված է տնտեսական ամեն գործունեություն, իսկ այնտեղ այցելությունները սահմանափակված են։ Սկսած 2004 թվականից` Տեյչի արգելանոցը մտնում է Եվրոպայի հատուկ պահպանվող տարածքների «Նատուրա-2000» ցանցի մեջ։

Արգելավայրում առանձնացված են երկու շրջաններ` կանոնակարգվող հասանելությամբ ու սահմանափակ մուտքով։ Վերջինը կարելի է այցելել միայն գիտական նպատակով` ունենալով կազմակերպության համապատասխան հիմնավորումը։ Արգելավայրի մնացած տարածքը կարելի է այցելել տարվա մեջ սահմանափակ ժամանակահատվածում` հույիսի 1-ից հոկտեմբերի 31-ը։ Կրուստպիլսի շրջանում արգելավայրի տարածքում կառուցվել է դիտաշտարակ, որի մուտքը ազատ հասանելի է. В Крустпилсском крае на территории заповедника построена смотровая башня, доступ к которой свободный:

## Բուսական ու կենդանական աշխարհ
Արգելավայրի տարածքում հաշվվել են 688 տեսակ բույսեր, որոնցից 37-ը ընդգրկված են Լատվիայի Կարմիր գրքում, իսկ 6-ը էնդեմիկ են։ Դրանք են` Agrimonia pilosa, Cinna latifolia, Cypripedium calceolus, Liparis loeselii, Pulsatilla patens, Thesium ebracteatum: Մամուռները ներկայանում են 212 տեսակով, որոնցից 16-ը ընդգրկված են Կարմիր գրքում (շատ հազվագյուտ են համարվում Sphagnum molle, Splachnum sphaericum և Andreaea rupestris տեսակները)ref name="rsis"/>:

Արգելավայրը կենդանիների կարևոր կենսամիջավայր է` ներառյալ անողնաշարավորները, և ունի միջազգային նշանակություն ինչպես չվող, այնպես էլ ձմեռող թռչունների համար։ Այստեղ կարելի է հանդիպել մեծ թվով գիշատիչ թռչունների, որոնք բնակեցրել են լատվիական ճահիճները։ Դրանցից որոշ տեսակներ, օրինակ` կռունկներն ու սագերը, հանդիպում են մեծ քանակությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1982 հիմնադրումներ Լատվիայում
Կատեգորիա:Լատվիայի աշխարհագրություն
Մագդա Ումեր

**Մագդա Ումեր** (, ամբողջական անունը՝ *Małgorzata Magda Umer Przeradzka*, ), լեհ երգչուհի, դերասանուհի, սցենարիստ, ռեժիսոր, դաշնակահարուհի։

## Կենսագրություն
Մագդա Ումերը ծնվել է 1949 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Վարշավայում։ Նրա հայրը՝ Էդվարդ Հումերը, հրեա էր։ Ավարտել է *XIV Liceum Ogólnokształcące im. Klementa Gottwalda w Warszawie*-ը։ Որոշել է դառնալ ուսուցչուհի։

60-ական թվականների վերջերին հանդես է եկել ուսանողական երեկույթներում։ Այդտեղ նրան նկատել է Անջեյ Վոյցեխովսկին, որը դրանից կարճ ժամանակ առաջ հիմնադրել էր «Stodoła» կաբարեն։ «Ես նկատեցի, որ Մագդայի ելույթները միշտ արտասավոր բնույթ ունեին, նրա դյութիչ ձայնը, որով հիմնականում ռուսական ռոմանսներ էր երգում, գրավում էր ունկնդիրներին։ Մագդան հրաժարվում էր ելույթ ունենալ անծանոթ մարդկանց առաջ, և այդ ժամանակ մենք ասացինք նրան, որ նրա ելույթներին ներկա կլինեն միայն մեր ընկերները, իսկ օտարներին մենք հեռացնում էինք»։ 1969 թվականին Վոյցեխովսկին Ումերի համար գրել է «Już szumią kasztany» և «Koncert jesienny» երգերը, որոնք դարձել են հիթեր։ 1969 թվականին Մագդային հրավիրել են Օպոլեի երաժշտական խոշոր փառատոնի, որտեղ նա «O niebieskim, pachnącym groszku» երգով արժանացել է գլխավոր մրցանակին։ Ումերի համար երգեր են գրել Վիսլավա Շիմբորսկայան, Խալինա Պոսվյատովսկայան, Բոլեսլավ Լեսմյանը, Երեմի Պշիբորան և Ագնեշկա Օսեցկան, որոնց մտերիմ ընկերուհին էր։

1970-ական թվականներին Մագդան աշխատել է հեռուստատեսությունում։

Խաղացել է Ռաքելի դերը Ադամ Հանուշկևիչի «Ամուսնություն» ներկայացման մեջ։

Բեմադրել է Քրիստինա Յանդայի հետ «Biała bluzka» և «Kobieta zawiedziona», Իերեմիա Պշիբորայի հետ «Zimy żal» և Զբիգնև Զամախովսկու հետ «Zbig Big Show» ներկայացումները։

1997 թվականին Օպոլեի լեհական երգերի փառատոնում հանրությանն է ներկայացրել «Zielono mi» համերգ-ներկայացումը, որը բեմադրված էր Ագնեշկա Օսեցկայի երգերով։ Ներկայացմանը մասնակցել է լեհական էստրադայի աստղաբույլը։

2000 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Լեհաստանի նախագահի հրամանով Մագդա Ումերը պարգևատրվել է Լեհաստանի Վերածնունդի շքանշանով։

2009 թվականի ապրիլի 28-ին Մշակույթի և ազգային ժառանգության նախարար Բոգդան Զդրոևսկուց ստացել է «Մշակույթում ավանդի համար Gloria Artis» մեդալը։

## Սկավառակագրություն
* 1973 *Magda Umer*
* 1977 *Dedykacja*
* 1991 *Koncert*
* 1995 *Gdzie ty jesteś*
* 1995 *Koncert jesienny*
* 1995 *Wszystko skończone*
* 1999 *O niebieskim, pachnącym groszku*
* 2003 *Kołysanki utulanki*
* 2008 *Koncert sprzed lat*

## Ֆիլմագրություն
* 1969 *Piąta rano*
* 1980 *Pałac*
* 1987 *Weryfikacja*

## Հետաքրքիր փաստեր
Մագդա Ումերի հորեղբայրը՝ Ադամ Հումերը, 1944-1945 թվականներին եղել է կոմունիստական պետանվտանգության սպա, աչքի է ընկել իր առանձնահատուկ դաժանությամբ և 1994 թվականին դատապարտվել է տանջաքննություն իրականացնելու համար։ Այդ փաստը պարբերաբար հասարակական քննարկման է ենթարկվել, ընդ որում Հումերին անվանում էին Մագդայի հայր, ինչն առաջ էր բերում նրա դժգոհությունը.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Official website
*Discography on poezja-spiewana.pl

Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Կատեգորիա:Լեհ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Լեհ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Լեհ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Լեհ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Վարշավայի համալսարանի շրջանավարտներ
Սիմոն Պապոյան

**Սիմոն Ավետիքի Պապոյան** (), հայ ճառագայթաբան-ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1961), պրոֆեսոր (1962): ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1968): ՌԴ ԲԳԱ ակադեմիկոս (1999):

## Կենսագրություն
Սիմոն Պապոյանը ծնվել է 1925 թվականի հունվարի 6-ին, Աշտարակ քաղաքում։ 1946 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1961-1970 թվականներին եղել է Երևանի բժշկական ճառագայթաբանության ինստիտուտի տնօրեն, 1970-1995 թվականներին՝ ճառագայթային անվտանգության լաբորատորիայի վարիչ, 1997 թվականից՝ ճառագայթային ախտորոշման մեթոդական կենտրոնի խորհրդական։ Զբաղվել է ճառագայթաակտիվ և անդրամանուշակագույն ճառագայթների ուռուցքածին հատկությունների, ուռուցքների դեղաբուժության հարցերով։

## Անդամակցություն
* Համաշխարհային ուռուցքաբանության գիտական ընկերության անդամ (1963-1995)
* ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ճառագայթաբան (1965-1995)
* ՀՀ ԳԱԱ ճառագայթակենսաբանական գիտության խորհրդի նախագահ (1970-1995)
* ԽՍՀՄ ԳԱ ճառագայթաբանների գիտական ընկերության վարչության անդամ (1970-1995)

## Երկեր
* Կյանքը երկաթյա վարագույրից այն կողմ, Երևան, 2002։
* Химиотерапия опухолевых заболеваний у детей / Л. А. Дурнов, С. А. Папоян, Всесоюз. онколог. науч. центр АМН СССР, Ин-т рентгенологии и онкологии им. В. А. Фанарджяна. Ереван, Изд-во АН Арм ССР, 1983.
* Химиотерапия злокачественных опухолей / Л. Ф. Ларионов, С. А. Папоян. Ереван, Айастан, 1976.
* Роль системы гиалуронидаза-гиалуроновая кислота в инфекционной патологии и в развитии инфекционных осложнений лучевой болезни / М. И. Алавердян, С. А. Папоян. Ереван, Изд-во АН Арм ССР, 1968.
* Биологическая система гиалуронидаза-гиалуроновая кислота и ее роль в патогенезе лучевой болезни / С. А. Папоян, М. И. Алавердян. Ереван, Изд-во АН Арм ССР, 1965.
* Фторалкиламины и перспективы их применения в терапии опухолей / С. А. Папоян, АН АрмССР, Ин-т рентген. и онкологии. Ереван, Изд-во АН Арм ССР, 1961.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ ճառագայթաբաններ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հրետանային բլուր

**Հրետանային բլուր** (), հուշահամալիր Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի Մեծ Սալա գյուղից 2 կմ հեռավորության վրա, Դոնի Ռոստով քաղաքի մոտակայքում գտնվող նույնանուն բլրի վրա, որտեղ 1941 թվականի նոյեմբերին սխրանք են գործել Խորհրդային Միության հերոսներ Սերգեյ Անդրեյի (Մամբրեի) Օհանյանի և Սերգեյ Վասիլևիչ Վավիլովի հրամանատարությամբ գործած հրետանավորները։ Համալիրը երկաթբետոնե պատվանդան է, որի վրա տեղադրված է 76 մմ տրամաչափի հակատանկային թնդանոթ։ Պատվանդանի դիմաց տեղադրված են չորս մույթեր, որոնց վրա թվարկված են Դոնի Ռոստովի համար մարտերին մասնակցած զորամիավորումներն ու ստորաբաժանումները։ Հուշարձանը բացվել է 1972 թվականի մայիսի 8-ին։ Հուշարձանի հեղինակը և ճարտարապետը Էդվարդ Քալայջյանն է։ 1975 թվականի մայիսի 8-ին հուշահամալիրն ընդլայնվել է. հուշարձանին ավելացրել է Լեոնիդ Բրեժնևի ողջույնի նամակի խոսքերով քարե խորանարդ, իսկ ամբողջ համալիրը սկսել է կոչվել «Ռոստովի ճակատամարտի հերոսներին»։

## Սխրագործություն
1941 թվականի աշնանը գերմանական զորքերը գրոհում էին Հյուսիսային Կովկասը։ Տանկային հարձակումը սկսվել էր նոյեմբերի 17-ին, Դոնի տափաստաններում սկսվել էին արյունոտ պաշտպանական մարտերը։ 56-րդ բանակի հրետանային ստորաբաժանումները և միավորները հատուկ դեր են խաղացել թշնամու հարձակումները հետ մղելու գործում։ Նոյեմբերի 17-19-ին աչքի է ընկել լեյտենանտ Սերգեյ Անդրեյի Օհանյանի մարտկոցը։ Դիրքավորվելով Բերբեր-Օբա բարձունքում, որն այժմ վերանվանվել է Հրետանային բլուր, Մեծ Սալա գյուղից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա, երեք օրվա ընթացքում հրետանավորները հետ են մղել թշնամու տանկերի հարձակումները` փոխելով դիրքը, հրանոթները հարմարեցնելով ուղիղ նշանառությամբ կրակելու համար, օգտագործելով նռնակներ ու հրկիզող խառնուրդով շշեր։ Ընդհանուր առմամբ ոչնչացվել է ավելի քան 20 գերմանական մեքենա։ Մարտկոցի հրամանատար Սերգեյ Օհանյանը և կոմիսար Սերգեյ Վավիլովը հետմահու արժանացել են Խորհրդային Միության հերոսի կոչման։ Հերոսները և նրանց մարտական ընկերները թաղված են Մեծ Սալա գյուղի եղբայրական գերեզմանում։

## Նամակ
Հուշարձանի վրա փորագրված նամակը.

## Պատկերասրահ

File:Памятник на артиллерийском кургане в честь героев битвы за Ростов-на-Дону в 1941 г-3.jpg|
File:Памятник на артилерийском кургане в честь героев битвы за Ростов-на-Дону в 1941 г-6.JPG|
File:Памятник на артилерийском кургане в честь героев битвы за Ростов-на-Дону в 1941 г-5.JPG|
File:Памятник на артилерийском кургане в честь героев битвы за Ростов-на-Дону в 1941 г.JPG|
File:Памятник на артиллерийском кургане в честь героев битвы за Ростов-на-Дону в 1941 г-2.jpg|
Памятник на артилерийском кургане в честь героев битвы за Ростов-на-Дону в 1941 г-4.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Памятник на Артиллерийском кургане»
* Памятники боевой славы Мясниковский район Ростовской области

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջան
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կալիննիկովի փողոց (Յալթա)

**Կալիննիկովի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս կոմպոզիտոր, Պյոտր Չայկովսկու և «Հզոր խմբակի» կոմպոզիտորների ավանդույթների շարունակող  Վասիլի Սերգեևիչ Կալիննիկովի (1866-1901) պատվին։ Սկիզբ է առնում Մոսկովյան փողոցից և ավարտվում Ձերժինսկու փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 400 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Կալիննիկովի փողոցը սկսվում է Մոսկովյան փողոցից և ավարտվում Ձերժինսկու փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 400 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 17 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 5 շենք, աջ կողմում (զույգ համարներ)` 12։ Կալիննիկովի փողոցի թիվ 14 շենքում է գործում Յալթայի թիվ 10 միջնակարգ դպրոցը։

Կալիննիկովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է ռուս կոմպոզիտոր, Պյոտր Չայկովսկու և «Հզոր խմբակի» կոմպոզիտորների ավանդույթների շարունակող  Վասիլի Սերգեևիչ Կալիննիկովի (1866-1901) պատվին։ Նա գրել է երկու սիմֆոնիա, «Մայրին և արմավենին» սիմֆոնիկ պոեմը, երաժշտություն Ալեքսեյ Կոնստանտինովիչ Տոլստոյի «Բորիս արքա» ողբերգության համար, դաշնամուրային պիեսներ, ռոմանսներ։ 1893 թվականի աշնանը կոմպոզիտորի օրգանիզմում հայտնաբերվել են տուբերկուլոզի նշաններ, և նա մեկնել է Ղրիմ, որտեղ անցկացրել է կյանքի մնացած տարիները` շարունակելով ստեղծագործել։ Մահացել է Յալթայում և թաղվել Պոլիկուրովյան գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Калинникова в Ялте
*Подробная карта Улица Калинникова, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты 

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс улица Калинникова, г. Ялта

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Իրավաբանական տեխնոլոգիաներ

**Իրավաբանական տեխնոլոգիաներ** (), կամ **Իրտեխ** (), իրավաբանական ծառայությունների մատուցման ոլորտում տեխնոլոգիաների և ծրագրային ապահովման կիրառում։ Իրտեխ ընկերությունները, որպես կանոն, ավանդականորեն պահպանողական իրավաբանական շուկան վերակառուցելու նպատակով հիմնադրված ստարտափեր են։

## Իրավաբանական արդյունաբերության համատեքստում
Իրավաբանական արդյունաբերությունը հայտնի է որպես պահպանաողական և ավանդապաշտ ոլորտ։ Այդ կապակցությամբ Law Technology Today Law Technology Today հանդեսը նշում է, որ «վերջին 50 տարիների ընթացքում իրավաբանական ընկերությունների մեծամասնությունում հաճախորդների հետ աշխատանքի փորձը փոփոխության գրեթե չի ենթարկվել»։ Դրա պատճառներից է այն, որ իրավաբանական ընկերությունները ծախսերի կրճատման ավելի քիչ խթան ունեն, քան այլ ոլորտները, քանի որ այդ ընկերությունները նման ծախսերը վերահասցեագրում են իրենց հաճախորդներին։ Բացի այդ ընդունված է համարել, որ այդպես իրավաբանական ընկերությունները խուսափում են ավելորդ ռիսկերից, քանի որ նույնիսկ չնչին տեխնոլոգիականա սխալը կարող է հաճախորդի համար ունենալ զգալի ֆինանսական հետևանքներ։

## Իրտեխը Հայաստանում
Հայաստանում տեղի է ունենում ամենամյա Irava-Tech Law & Tech Conference կոնֆերանսը։

## Հայտնի իրտեխ ընկերություններ
### Հայաստանում
Իրավական հետազոտությունների ոլորտում.
* ԻՐՏԵԿ

### Ռուսաստանում
Իրավական հետազոտությունների ոլորտում.
* Consultant Plus
* Garant

### Միացյալ Թագավորություն
* Lexoo
* Practical Law Company

### ԱՄՆ

* Legal.io
* LegalEase

* Lex Machina
* Ravel Law
* Rocket Lawyer
* UpCounsel
* Wevorce

Այլ իրտեխ ընկերություններ.
* Bloomberg Law
* Legalzoom
* LexisNexis
* Recommind
* TransPerfect
* Westlaw

## Արտաքին հղումներ
* Ինովացիաները իրավաբանությունում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրավաբանական պրակտիկա
Տեխնոլոգիաներ
Կատեգորիա:Իրավունք
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիաները հասարակությունում
Խոլանգիոկարցինոմա

**Խոլանգիոկարցինոմա**, հայտնի է նաև որպես **լեղածորանի քաղցկեղ**, առաջանում է լեղուղիներում։
Ախտանշաններն են՝ որովայնի ցավ, դեղնավուն մաշկ, քաշի կորուստ, քոր և տենդ։ Բնորոշ է նաև կղանքի բաց գունավորումը  կամ մեզի մգեցումը։ Լեղուղիներում կարող են առաջանալ նաև լեղապարկի քաղցկեղ և Ֆատերյան պտկիկի քաղցկեղ։

Խոլանգիոկարցինոմայի ռիսկի գործոններն են՝ առաջնային սկլերոզացնող խոլանգիտը, խոցային կոլիտը, ցիռոզը, հեպատիտ C-ն, հեպատիտ B-ն, լյարդի ծծանը և լյարդի որոշ բնածին անոմալիաներ։ Չնայած հիմնականում ռիսկի գործոններն անհայտ են։ Ախտորոշումը հիմնված է արյան թեստերի, բժշկական շերտանկարների, էնդոսկոպիայի և որոշ վիրաբուժական հետազոտությունների վրա։ Հիվանդությունը հաստատվում է ուռուցքի մանրադիտակային հետազոտությամբ։ Բնորոշ է ադենոկարցինոման, որը ձևավորում է գեղձեր և արտազատում լորձ։

Խոլանգիոկարցինոմայի դեպքում որպես պալիատիվ բուժում կիրառելի են վիրահատական մասնահատումը, քիմիոթերապիան, ճառագայթային թերապիան և ստենտավորող միջամտությունները։
Ընդհանուր լեղածորանի և այլ տեղակայման քաղցկեղների մոտ 1/3 դեպքերում ուռուցքը կարող է լիարժեք հեռացվել վիրահատության միջոցով։ Որոշ դեպքերում կիրառվում է նաև լյարդի փոխպատվաստում։
5- ամյա ապրելիությունը 50%-ից ցածր է։

Խոլանգիոկարցինոման հազվադեպ է հանդիպում Արևմտյան երկրներում ՝ տարեկան 0,5-2 դեպք յուրաքանչյուր 100000-ին։ Հանդիպման հաճախականությունը բարձր է Հարավարևելյան Ասիայում , որտեղ տարածված է լյարդի ծծանը։ Թաիլանդի մի մասում տարեկան դիտվում է 60 դեպք յուրաքանչյուր 10000-ին։ Խոլանգիոկարցինոման հիմնականում առաջանում 70 տարեկանում, իսկ առաջնային սկլերոզացնող խոլանգիտով մարդկանց մոտ՝ 40 տարեկանում։

## Նշաններ և ախտանիշներ
[300px|մինի|Մաշկի և աչքերի դեղնություն ([դեղնուկ)]]
Խոլանգիոկարցինոմային բնորոշ են լյարդի ֆունկցիոնալ թեստերի շեղումները, դեղնությունը (աչքերի և մաշկի դեղնություն, երբ  լեղուղիները փակված են ուռուցքով), որովայնի ցավը (30-50% ), քորը (66%), քաշի կորուստը (30-50%), տենդը (մինչև 20% ) և մեզի ու կղանքի գույնի փոփոխությունները։ Ախտանշանները կախված են նաև ուռուցքի տեղակայումից. արտալյարդային լեղուղիներում տեղակայման դեպքում բնորոշ է դեղնություն, իսկ ներլյարդայինի դեպքում՝ ցավ առանց դեղնության։

Խոլանգիոկարցինոմայով հիվանդների մոտ դիտվում է «օբստրուկտիվ պատկեր»՝ բիլիռուբինի, հիմնային ֆոսֆատազի, գամմա գլուտամիլ տրանսֆերազի մակարդակի բարձրացում արյան մեջ։ Այդպիսի լաբորատոր տվյալներն առավել բնորոշ են լեղուղիների խցանմանը, քան լյարդի պարենքիմայի բորբոքմանը կամ ինֆեկցիային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեպատոլոգիա
Մոհամմադ-Ջավադ Ազարի Ջահրոմի

**Մոհամմադ-Ջավադ Ազարի Ջահրոմի** (, ), իրանցի ինժեներ, Իրանի հաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար։ Նա երկրի խորհրդարանից վստահության քվե է ստացել 2017 թվականի օգոստոսի 20-ին 152 կողմ, 120 դեմ, 7 ձեռնպահ և 9 անվավեր քվեներով։

Ջահրոմին այժմ Իրանի կառավարության ամենաերիտասարդ անդամն է, ինչպես նաև Իրանի առաջին նախարարը, որը ծնվել է Իրանի իսլամական հեղափոխությունից հետո։

## Կարիերա
Ազարի Ջահրոմին Իրանի տեղեկատվության և ազգային անվտանգության նախարարությունում ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել 2002-2009 թվականներին։ 2009-2014 թվականներին նա կապի կարգավորող մարմնում զբաղեցրել է կապի համակարգերի անվտանգության դեպարտամենտի գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։ Այնուհետև նա դարձել է հաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների փոխնախարար՝ զբաղեցնելով երկրի հեռահաղորդակցության ենթակառուցվածքների ընկերության տնօրենի պաշտոնը։ Ջահրոմին 2014-2016 թվականներին եղել է նաև RighTel-ի տնօրենների խորհրդի ոչ գործադիր անդամ։

2019 թվականի փետրվարին երկրի դատախազությունը «Համացանցային լրտեսության» մեղադրանք է առաջադրել Մոհամմադ-Ջավադ Ազարի Ջահրոմիին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի ճարտարագետներ
Գեորգի Պապովյան

**Գեորգի Սարգսի Պապովյան** (), հայ հիգիենիստ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ։

## Կենսագրություն
Գեորգի Պապովյանը ծնվել է 1895 թվականին, Թիֆլիսում։ 1920 թվականին ավարտել է Խարկովի համալսարանը։ 1940-1942 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առժողկոմի տեղակալ և գլխավոր սանիտարական հսկիչ, 1942-1952 թվականներին աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի առողջապահության կազմակերպման և սոցիալական հիգիենայի ամբիոնում, 1953-1956 թվականներին եղել է Համաճարակաբանության և հիգիենայի ինստիտուտի տնօրեն։

30 գիտական աշխատանքնարի հեղինակ է։ Աշխատանքները վերաբերում են վարակիչ հիվանդությունների հիգիենային, համաճարակաբանությանն ու կանխարգելմանը։ Ամփոփել է Հայաստանի նախապատերազմյան և պատերազմի տարիների սանիտարահամաճարակաբանական վիճակը։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ
* Լենինի շքանշան (2)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Առողջապահության գերազանցիկ» նշան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Айриян А. П. Армянские учёные-медики. - Ер., 1998 - 276 с. ISBN 99930-1-001-7.

Կատեգորիա:Հայ հիգիենիստներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խարկովի ազգային համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆուձիիդերա

, Ճապոնիայի Օսակա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 8,89 կմ², բնակչությունը՝ 65 851 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 7407,31 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Ֆուձիիդերա քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Օսակա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Յաո, Կաշիվարա, Հաբիկինո, Մացուբարա քաղաքները։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 65 851 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 7407,31 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Ֆուձիիդերա քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում ճապոնական ծիրանենին, ծաղիկ՝ քրիզանթեմը։

## Տես նաև
* Կաշիվարա
* Կաշիհարա
* Յամատոտակադա
* Կոկա
* Յասու
* Ռիտտո
* Մորիյամա
* Սուձուկա
* Օմիհատիման
* Կոնան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Ճապոնական Ֆուձիիդերա քաղաքի պաշտոնական վեբկայք 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Տանգո (պիես)

**«Տանգո»**, դրամա, գրված լեհ գրող և դրամատուրգ Սլավոմիր Մրոժեկի (1930-2013) կողմից։ Այն առաջին անգամ տպագրվել է 1964 թվականին «*Dialog*» գրական ամսագրում և բեմադրվել է 1965 թվականին Բիդգոշչ քաղաքում։ Պիեսը թարգմանվել է անգլերեն, իտալերեն, ճապոներեն, ֆրանսերեն, դանիերեն, եբրայերեն, չեխերեն, սլովեներեն, հոլանդերեն, էստոներեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով։

## Սյուժե
Ներկայացումը տեղի է ունենում անորոշ ժամանակ Արթուրի ծնողների՝ Ստոմիլի և Էլեոնորայի տանը, ովքեր բժշկություն են ուսումնասիրում։ Տանը խառնաշփոթ է տիրում, ինչպես իրադրության մեջ, այնպես էլ ինչ-որ կանոնների և բոլորի կողմից ընդունված արժեքների բացակայության պայմաններում։ Մի կողմից, ցանկացած մարդ կարող է անել այն, ինչ ուզում է։ Մյուս կողմից, այստեղ կան բազմաթիվ ավելորդ առարկաներ, ինչպիսիք են երեխայի սայլակը, հին հարսանեկան զգեստը կամ Արթուրի պապի մահվանից հետո մնացած դիապատվանդանը։ Այստեղ կյանքը կարող է նկարագրվել «շփոթվածություն» բառով։ Արթուրը փորձում է կանոններ ստեղծել և առարկաներին իմաստ հաղորդել, սակայն նրա փորձերը դատապարտված են ձախողման։ Արթուրը փորձում է իր տատիկին համոզել, որ դիապատվանդանն օգտագործի, ընդվզում է հոր թափթփվածության և մոր կրկնակի բարոյական չափանիշների դեմ։ Նա իր համար երազում է ավանդական հարսանիքի մասին, բայց անհաջողության է դատապարտվում։ Ընդունելության կազմակերպման ժամանակ Արթուրը մոռանում է իր զգացմունքները արտահայտելու հարսնացուին, որի պատճառով նա անտարբեր է համարում Արթուրին և արդյունքում հայտարարում է Էդեկի հետ սիրավեպի մասին։ Այնուհետև մահանում է Արթուրի տատիկը, իսկ նրան էլ սպանում է Էդեքը։ Ներկայացումն ավարտվում է տանգոյի պարով, որը խորհրդանշում է հասարակ և պարզունակ զանգվածային մշակույթի հաղթանակը։ Էդեկը հայտարարում է տան վերահսկողությունն իր ձեռքը վերցնելու մասին և ստիպում է բոլորին հետևել իր կանոններին։

«Տանգոն» պատմում է ժամանակակից հասարակության մեջ սերունդների կոնֆլիկտի պատմության մասին և նրա վրա այնպիսի հայեցակետերի ազդեցությունը, ինչպիսիք են կոնֆորմիզմը, անարխիան, էնտրոպիան, Ֆորմալիզմը։ Ներկայացումը փորձում է պատասխան գտնել այն հարցին, թե արդյոք նման հասարակության մեջ տեղ կա մտավորականության համար։

## Գործող անձիք
* Արթուր () — Ստոմիլի և Էլեոնորայի որդին
* Ալյա () — Արթուրի զարմուհին և հարսնացուն
* Էդեկ () —  «տղամարդ բեղերով», Էլեոնորայի սիրեկանը, Ստոմիլի ընտանիքի տան կանոնավոր այցելուն
* Էուգենիուշ () — Արթուրի քեռին, Էուգենյայի եղբայրը
* Էուգենյա () — Արթուրի տատիկը
* Էլեոնորա () — Արթուրի մայրը
* Ստոմիլ () — Արթուրի հայրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամա
Կատեգորիա:Թատրոն
Կատեգորիա:Պիեսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պիեսներ ըստ գրողի
Կատեգորիա:Պիեսներ ըստ երկրի
Տայսի

, Ճապոնիայի Օսակա պրեֆեկտուրայում Միանմիկավատի գավառում գտնվող ավան։ Ավանի մակերեսը կազմում է 14,17 կմ², բնակչությունը՝ 13 948 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 984,33 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Տայսի ավանը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Օսակա պրեֆեկտուրայում։ Այս ավանի հետ սահմանակցում են Հաբիկինո, Տոնդաբայասի, Կաշիբա, Կացուրագի քաղաքները և Կանան ավանը։

## Բնակչություն
Ավանի բնակչությունը կազմում է 13 948 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 984,33 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Տայսի ավանը խորհրդանշող ծառ է համարվում կամֆորայի ծառը, ծաղիկ՝ *[[Rhododendron indicum]]*-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Ճապոնական Տայսի ավանի պաշտոնական վեբկայք

Կատեգորիա:Օսակա պրեֆեկտուրայի ավաններ
Մալիշևի փողոց (Յալթա)

**Մալիշևի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային զորահրամանատար, Թեոդոսիայի տանկային գնդի հրամանատար փոխգնդապետ Միխայիլ Գեորգիևիչ Մալիշևի (1913-1944) պատվին։ Սկիզբ է առնում Ձերժինսկու և Վեսեննյայա փողոցների հանգույցից, կատարում շրջադարձ և ավարտվում Ձերժինսկու փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 400 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Մալիշևի փողոցը սկսվում է Ձերժինսկու և Վեսեննյայա փողոցների հանգույցից, կատարում շրջադարձ և ավարտվում Ձերժինսկու փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 400 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 12 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 10 շենք, աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 2։

Մալիշևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային զորահրամանատար, Ալեքսանդր Նևսկու շքանշանակիր Թեոդոսիայի 244-րդ առանձին գծային տանկային գնդի հրամանատար փոխգնդապետ Միխայիլ Գեորգիևիչ Մալիշևի (1913-1944) պատվին։ Միխայիլ Մալիշևը ծնվել է Գորկու մարզի Յակշանգա քաղաքում, 1935 թվականից եղել է Կարմիր բանակի շարքերում, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին նա կռվել է Բրյանսկի, Արևմտյան և Հարավային ճակատներում։ Նրա հրամանատարությամբ գործած գունդը Պրիմորսկի առանձին բանակի կազմում ազատագրել է Ղրիմը։ 1944 թվականի ապրիլին Ալուշտա-Յալթա մայրուղում, Նիկիտա գյուղից 500 մետր հեռավորության վրա, Մալիշևի տանկը պայթել է ականառումբի վրա։ Մ. Գ. Մալիշևը թաղվել է Յալթայում, կոմունարների գերեզմանոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Малышева в Ялте
*Подробная карта Улица Малышева, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс улица Малышева, г. Ялта

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Յուզեֆ Բարտոլոմեյ Զիմորովիչ

**Յուզեֆ Բարտոլոմեյ Զիմորովիչ** (, ), գալիցեյան բանաստեղծ, պատմաբան, Լվովի բուրգոմիստր (քաղաքագլուխ)։

Բանաստեղծ Շիմոն Զիմորովիչի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Բարտոլոմեյ Զիմորովիչը ծնվել է Լվովի արվարձաններից մեկում ապրող հայ ընտանիքում։ Քսաներեք տարեկանում նա գրում է իր սատիրական բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն և «Լեսովյան կազակների կյանքը» քնարական երկը։ Միևնույն ժամանակ նա սկսում է աշխատել Լվովի քաղաքապետարանում, այստեղ ժամանակի ընթացքում ընտրվում է ռայցեյ (այսինքն՝ ռադայի անդամ)։ 1623 թվականին նա գրում է իր առաջին պոեմը՝ «Հուշեր թուրքական պատերազմից», որտեղ պատկերված է Խոտինյան ճակատամարտում կոզակների հաղթանակը թուրքերի նկատմամբ։

Չորս տասնամյակ Զիմորովիչը ուսումնասիրել է Լվովի վերաբերյալ աղբյուրները, որը ամփոփել է «Եռաստիճան Լվովը» () լատիներեն աշխատության մեջ։ Սա Լվովի 1202 թվականից մինչև 1633 թվականներին պատմությանը վերաբերող առաջին ուսումնասիրությունն էր։

1648 թվականին Զիմորովիչը ընտրվում է Լվովի բուրգմիստր (քաղաքապետ), այնուհետև մի քանի անգամ հաղթում է քաղաքի ռադայի ղեկավարի ընտրություններում։ 1655 թվականին, երբ կոզակա-ռուսական միասնական բանակը պաշարում է Լվովը, նա ղեկավարում է քաղաքի պաշտպանությունը։ Բանաստեղծը նկարագրել է Խմելինցկյան ապստամբությունը «Նորռուսական հովվերգություններ» բանաստեղծական ժողովածուում, որը լույս է տեսել նույն տարում եղբոր անունով։ 1672 թվականին ղեկավարում է քաղաքի պաշտպանությունը թուրքերից ու թաթարներից։

Մինչև 1939 թվականը Լվովի փողոցներից մեկը եղել է Զիմորովիչի անունով, 1944 թվականին այդ փողոցը վերանվանվել է Մ. Լերմոնտովի, իսկ 1996 թվականին՝ Դ. Դուդաևի անունով։

## Գրականություն
* Бартоломей Зіморович; «Потрійний Львів. Leopolis Triplex», Пер. з латин. Н. Царьової; Наук. комент. І.Мицька; Відп. ред. О. Шишка. — Львів, «Центр Європи», 2002. — 224 с ISBN 966-7022-30-7
* Mikroskop pana Jurka — Львівський «Край світу»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լեհահայ պատմաբաններ