Ֆորմելլո

**Ֆորմելլո** (), քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։ Հռչակվել է տուֆի հարուստ պաշարներով, որն ինտենսիվորեն արդյունահանվում է:

Բնակչության թվաքանակը՝ 10&nbsp;871 (2004 թվականի տվյալներով), խտությունը՝ 298 մարդ/քառ. կմ։ Համայնքն զբաղեցնում է 31 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 060, հեռախոսային կոդը՝ 06։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Լավրենտիոս Հռոմեացին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։

## Պատմություն
Բնակավայրի ներկայիս տարածքն ու շրջական բնակեցված են եղել նախապատմական ժամանակներից։ Այն ներառում է էտրուսկյան նախկին հզոր Վեյի քաղաքին առնչվող որոշ հնագիտական վայրեր, քաղաք, որը որոշ ժամանակ մրցակցել է Հռոմի հետ։ Մ.թ.ա. 396 թվականին Վեյիի ավերումից հետո տարածաշրջանն անկում է ապրել։

Խաղաղության վերականգնմամբ պայմանավորված՝ այս տարածքում մոտ 780 թվականին Հռոմի պապ Ադրիանոս I-ը կազմավորեց մեծ կալվածք, սակայն իններորդ դարում այն ավերվեց սարակինոսների հարձակումների ժամանակ: Կալվածքի հիմքը հանդիսացած Ֆորմելլումում որոշ ժամանակ անց զարգացավ մի բնակավայր, որի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է 1027 թվականին:

11-րդ դարում այն Սան Պաոլո ֆուորի լե Մուրա հռոմեական բազիլիկի սեփականությունն էր և, հավանաբար, այդ նույն ժամանակահատվածում ամրացվել է։ 1279 թվականին դարձել է Օրսինի տոհմի ֆեոդը, 1661 թվականին վաճառվել է Կիջի իշխանական տոհմին։

## Գլխավոր տեսարժան վայրեր
****Սան Լորենցո եկեղեցի*** (10-11-րդ դարեր): Տասնհինգերորդ դարում շարք է մտել կից կառուցված զանգակատունը: 1574 թվականին եկեղեցին վերակառուցվել է, ավելացվել են երկու նավեր, որոնցից ձախակողմյանում պահպանվել են Դոնատո Պալմիերիի որմնանկարները: Այն գտնվում է Պալացցո Կիջիի հարևանությամբ:
****Պալացցո Կիջի*** (մոտ 11-րդ դար): Կառուցվել է Օրսինիների կողմից, հավանաբար 11-րդ դարում, նախկինում գոյություն ունեցած կաստրումի վրա: Ներկայումս պալացոյում տեղակայված է Վեյիի գյուղական վայրերի հնագիտական թանգարանը:
****Սուրբ [[Միքայել Հրեշտակապետ]]ի եկեղեցի*** (մոտ 12-րդ դար): Ռոմանական ոճի միանավ եկեղեցի է՝ բարձր զանգակատանով: Բացվում է միայն հատուկ առիթներով:
*Կարդինալ Ֆլավիո Կիջիի կողմից 17-րդ դարում կառուցված ***Վիլլա Կիջի-Վերսալիայի ավերակները***։

## Սպորտ
Ֆորմելլոյում է տեղակայված Իտալիայի ֆուտբոլի բարձրագույն խմբի՝ Ա սերիայի առաջնությունում հանդես եկող ուժեղագույն թիմերից մեկի՝ «Լացիո»-ի մարզաբազան՝ պարապմունքների համար նախատեսված մարզական համալիրը (Centro sportivo di Formello):

## Պատկերասրահ

Image:ItaliaLazioFormelloCentro.jpg|Տեսարան պատմական կենտրոնից
Image:ItaliaLazioFormelloSLorenzoInterno.jpg|Սան Լորենցո եկեղեցին
ItaliaLazioFormelloSLorenzoCampanile.jpg|Սան Լորենցո եկեղեցու զանգակատունը
Image:ItaliaLazioFormelloSLorenzoInternoAffresco.jpg|Դոմենիկո Պալմիերիի որմնանկարներից (մոտ. 1570 թ.)
Image:ItaliaLazioFormelloSMicheleArcangeloCampanile1.jpg|Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետի եկեղեցին
Image:ItaliaLazioFormelloSMicheleArcangeloCampanile2.jpg|Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետի եկեղեցին
Image:ItaliaLazioFormelloVillaChigiVersagliaTorreColombaia.jpg|Վիլլա Քիջի-Վերսալիայից պահպանած կառույցը՝ "Torre Colombaia"-ն
Image:ItaliaLazioFormelloPalazzoChigi.jpg| Պալացցո Քիջիի ճակտոնը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Fabio La Ragione: *Profili storici di Formello*. Formello 1986
* Iefke Van Kampen (Hrsg.): *I Chigi a Formello. il feudo, la storia e l’arte*. Formello 2009
* Iefke Van Kampen (Hrsg.): *Il nuovo Museo dell’Agro Veientano a Palazzo Chigi di Formello*. Rom 2012, ISBN 978-88-7140-481-3
* Gino Polidori: *Quel mulino sul Crèmera. mugnai, briganti, carmelitani e maceratori lungo le rive tra il Convento di Santa Maria del Sorbo e la mola ad acqua di Formello sul Crèmera: storie di secoli*. Rom 2015, ISBN 978-88-6558-160-5

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comunediformello.it/ 
* Ֆորմելլոյի համայնք (իտալերեն)
* Ֆորմելլո comuni-italiani.it կայքում (իտալերեն)

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ