Mullvad

**Mullvad**, Շվեդիայում գործող առևտրային VPN ծառայություն: «Mullvad» անվանումը շվեդերենում նշանակում է «մոլ»: Mullvad-ը գործում է WireGuard և OpenVPN արձանագրությունների միջոցով: Այն նաև աջակցում է Shadowsocks-ին որպես կամուրջ արձանագրություն՝ գրաքննությունը շրջանցելու համար: Mullvad-ի VPN հաճախորդի ծրագիրը հանրությանը հասանելի է GPLv3 լիցենզիայի ներքո, որը անվճար և բաց կոդով ծրագրային ապահովման լիցենզիա է։

## Պատմություն
Mullvad-ը գործարկվել է 2009 թվականի մարտին Amagicom AB-ի կողմից Գյոթեբորգում։ Mullvad-ը WireGuard արձանագրության վաղ ներդրողներից և կողմնակիցներից է եղել՝ հայտարարելով նոր VPN արձանագրության հասանելիության մասին 2017 թվականի մարտին և կատարելով «առատաձեռն նվիրատվություն»՝ աջակցելով WireGuard-ի մշակմանը 2017 թվականի հուլիսից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։

2018 թվականի սեպտեմբերին կիբերանվտանգության Cure53 ընկերությունը ներթափանցման թեստ է անցկացրել Mullvad-ի macOS, Windows և Linux հավելվածների վրա։ Հայտնաբերվել է յոթ խնդիր, որոնք լուծվել են Mullvad-ի կողմից։ Cure53-ը փորձարկել է միայն ծրագրերը և օժանդակ գործառույթները: Mullvad-ի սերվերային և ներքին կողմային համակարգերի վրա որևէ գնահատական ​​չի արվել։

2019 թվականի հոկտեմբերին Mullvad-ը համագործակցել է Mozilla-ի հետ՝ Mozilla VPN-ի Mullvad-ի WireGuard սերվերներն օգտագործելու համար։

2020 թվականի ապրիլին Mullvad-ը համագործակցել է Malwarebytes-ի հետ և տրամադրել WireGuard սերվերներ նրանց VPN ծառայության՝ Malwarebytes Privacy-ի համար։

2023 թվականի ապրիլի 18-ին  Mullvad-ի գլխավոր գրասենյակ Գյոթեբորգում այցելել են Շվեդիայի ոստիկանության ազգային գործառնությունների վարչության աշխատակիցները, որոնք խուզարկության թուլտվություն ունեին  Mullvad-ի կողմից օգտագործվող համակարգիչները, որոնք պարունակում էին հաճախորդների տվյալներ, առգրավելու համար:  Mullvad-ը ցույց է տվել, որ իրենց քաղաքականության համաձայն՝ իրենց համակարգերում նման տվյալներ գոյություն չունեն: Դատախազի հետ խորհրդակցելուց հետո աշխատակիցները հեռացել են՝ առանց որևէ սարքավորում առգրավելու կամ հաճախորդների մասին տեղեկություններ ստանալու: Երկու օր անց  Mullvad-ը հրապարակային հայտարարություն է տարածել այս տեղեկատվության վերաբերյալ իր կայքում տեղադրված բլոգում՝ նշելով նաև, որ սա իրենց առաջին դեպքն է, երբ իրենց գրասենյակները խուզարկվում են իշխանությունների կողմից։ Խուզարկությունից ինը օր անց Mullvad-ին ուղարկված նամակում Շվեդիայի ոստիկանությունը նշել է, որ խուզարկությունն իրականացրել են Գերմանիայի խնդրանքով՝ շարունակական հետաքննության համար: Հետաքննությունը ներառում է շանտաժի հարձակում, որը թիրախավորել է Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիա երկրամասի մի քանի հաստատություններ, որը բացահայտել է Mullvad-ի VPN ծառայությանը հետևող IP հասցեներ։

2023 թվականի մայիսի 29-ին Mullvad-ը հայտարարել է, որ 2023 թվականի հուլիսի 1-ից կդադարեցնի պորտերի վերահասցեավորման աջակցությունը։ Սա արվել է պորտերի վերահասցեավորումն անօրինական գործունեության համար օգտագործելու պատճառով, ինչը հանգեցրել է իրավապահ մարմինների միջամտությանը։

## Ծառայություն
2019 թվականին TechRadar-ի ակնարկը նշել է, որ «Mullvad-ի հիմնական ծառայությունը հզոր է, արդիական և լիովին լի է բարձրակարգ տեխնոլոգիաներով»։ Բաց կոդով OpenVPN և WireGuard արձանագրությունների օգտագործումը լրացնելով՝ Mullvad-ը ներառում է «արդյունաբերական հզորության» կոդավորում (օգտագործելով AES-256 GCM մեթոդաբանություն), 4096-բիթանոց RSA վկայականներ SHA-512-ով՝ սերվերի նույնականացման համար, կատարյալ առաջխաղացման գաղտնիություն, DNS արտահոսքի պաշտպանության բազմաշերտ շերտեր, IPv6 արտահոսքի պաշտպանություն և բազմաթիվ «գաղտագողի տարբերակներ»՝ կառավարության կամ կորպորատիվ VPN արգելափակումը շրջանցելու համար։

Mullvad-ը տրամադրում է VPN հաճախորդների ծրագրեր Windows, macOS և Linux օպերացիոն համակարգերով աշխատող համակարգիչների համար: 2020 թվականի ապրիլից սկսած՝ հասանելի են WireGuard արձանագրությունն օգտագործող iOS և Android Mullvad VPN հաճախորդներ: iOS և Android բջջային օպերացիոն համակարգերի օգտատերերը կարող են նաև կարգավորել և օգտագործել ներկառուցված VPN հաճախորդները OpenVPN կամ WireGuard հավելվածները՝ Mullvad-ի ծառայությանը մուտք գործելու համար։

## Գաղտնիություն
Mullvad-ի գրանցման գործընթացում օգտատերերին նույնականացնելու համար օգտագործվող անձնական տեղեկությունների, ինչպիսիք են էլեկտրոնային փոստի հասցեները և հեռախոսահամարները, տրամադրումը պարտադիր չէ: Դրա փոխարեն, յուրաքանչյուր նոր գրանցված օգտատիրոջ համար անանուն կերպով ստեղծվում է եզակի 16-անիշ հաշվի համար, և այս հաշվի համարն օգտագործվում է Mullvad մուտք գործելու համար այլ սարքերից։

Անանունության նպատակով, Mullvad-ը ընդունում է կանխիկի և Monero-ի անանուն վճարման մեթոդները: Ծառայության համար վճարումը կարող է կատարվել նաև բանկային փոխանցման, վարկային քարտի, Bitcoin-ի, Bitcoin Cash-ի, PayPal-ի, Swish-ի, EPS Transfer-ի, Bancontact-ի, iDEAL-ի, Przelewy24-ի և բազմաթիվ վերավաճառողների կողմից վաճառված վաուչերների միջոցով։ Կրիպտոարժույթով կատարված վճարումները ունեն 10% զեղչ։ 2022 թվականի հունիսին ծառայությունը հայտարարել է, որ այլևս չի առաջարկի նոր կրկնվող բաժանորդագրություններ, քանի որ դա էլ ավելի է նվազեցնում պահվող անձնական տեղեկատվության քանակը։

Mullvad-ը չի գրանցում VPN օգտատերերի IP հասցեները, օգտագործված VPN IP հասցեն, զննարկման ակտիվությունը, թողունակությունը, կապերը, նստաշրջանի տևողությունը, ժամանակային նշագրերը և DNS հարցումները։

Mullvad-ը իր VPN-ն ունի բազմաթիվ գաղտնիության վրա կենտրոնացած գործառույթներ: Օրինակներից է բազմակի անցումը, որը ամբողջ երթևեկությունն ուղղորդում է լրացուցիչ Mullvad սերվերի միջով, նախքան այն կհասնի իր նպատակակետին, կոդավորման գործընթացին քվանտային դիմացկուն բանալիների փոխանակում ավելացնելու հնարավորություն, որը բոլոր կոդավորված տվյալները կդարձնի քվանտային համակարգչի հետ կապված հարձակումներին դիմացկուն։

Mullvad-ը ակտիվորեն քարոզարշավ է ծավալել ԵՄ-ի կողմից Երեխաների սեռական բռնության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի կանոնակարգի (հայտնի է նաև որպես «Չաթի վերահսկում») դեմ։

## Mullvad-ի մասին նշումներ
Մինչդեռ Mullvad-ը հայտնի է «գաղտնիության նկատմամբ ուժեղ մոտեցում ցուցաբերելու և լավ կապի արագություն պահպանելու» համար, VPN հաճախորդի կարգավորումը և ինտերֆեյսը նշվել են որպես ավելի ծանրաբեռնված և տեխնիկական, քան մյուս VPN մատակարարների մեծ մասը, հատկապես որոշ հաճախորդային հարթակներում։ Այնուամենայնիվ, նույն աղբյուրի կողմից 2018 թվականի հոկտեմբերին հրապարակված հետագա ակնարկում նշվել է. «Mullvad-ն ունի շատ ավելի բարելավված, ժամանակակից Windows հաճախորդ (և մեկը նաև Mac-ի համար)»: PC World-ի ակնարկը, նույնպես 2018 թվականի հոկտեմբերին, նշվել է. «Գաղտնիության, անանունության (առցանց հնարավորինս մոտ լինելու) և արդյունավետության նկատմամբ իր հանձնառությամբ՝ Mullvad-ը մնում է մեր գլխավոր առաջարկությունը VPN ծառայության համար»։

2018 թվականի նոյեմբերին TechRadar-ը Mullvad VPN-ը նշել է որպես հինգ VPN մատակարարներից մեկը, որը պատասխանել է Ժողովրդավարության և տեխնոլոգիաների կենտրոնի կողմից տրված վստահելիության ստուգման հարցերի շարքին։ 2019 թվականի մարտին TechRadar-ի ակնարկում նշվել է մի փոքր ցածր ստանդարտ արագություն։ Սակայն, նույն տարվա վերջում TechRadar-ի կողմից հրապարակված 2019 թվականի հունիսի 11-ին հրապարակված ակնարկում նշվել է, որ Mullvad VPN-ի «արագությունները գերազանց են»։ Սա նաև հաստատվել է 2024 թվականի CNET-ի կողմից անցկացված ակնարկով, որը ցույց է տվել 13.5% արագության կորուստ 2024 թվականի մարտի թեստերում։ Մինչդեռ վերջին ակնարկում նշվել է բջջային օգտատերերի համար թերություն, այն է, որ Mullvad-ը չէր տրամադրել բջջային VPN հաճախորդի հավելվածներ, Mullvad-ի հավելվածները Android-ի և iOS-ի համար այժմ հասանելի են։

«Մամուլի ազատության հիմնադրամ» ոչ առևտրային կազմակերպությունը իր «VPN ընտրելը» ուղեցույցում Mullvad-ը ներառում է այն հինգ VPN-ների շարքում, որոնք համապատասխանում են VPN-ի օգտագործման իրենց առաջարկած կարգավորումներին և հնարավորություններին՝ որպես առցանց գործունեության անանունացման գործիք։

## Այլ ապրանքներ
### Զննարկիչ
2023 թվականի ապրիլի 3-ին թողարկվել է Mullvad Browser-ը, որը մշակվել էր Tor Project թիմի կողմից և տարածվել Mullvad-ի կողմից։ Այն ունի Tor Browser-ի նման գաղտնիության և անվտանգության կարգավորումներ, բացառությամբ այն բանի, որ այն գործում է Tor ցանցից անկախ և նախատեսված է VPN ծառայության հետ օգտագործելու համար՝ կա՛մ Mullvad VPN-ի, կա՛մ այլ վստահելի մատակարարի։ Mullvad Browser-ը ծրագրավորվել է օգտատերերի հետևման և մատնահետքերի վերցման ռիսկը նվազագույնի հասցնելու համար։ Այն փորձել է հասնել դրան մի քանի միջոցառումների միջոցով.
* Մասնավոր ռեժիմը միացված է լռելյայնորեն։ Սա նշանակում է, որ cookie-ները երբեք չեն պահվում սեսիաների միջև։
* Այն օգտագործում է Firefox-ի «մատնահետքերին դիմակայելու» գործառույթը։
* Տեղի է ունենում առաջին կողմի մեկուսացում, որի դեպքում թխուկները տեղադրվում են առանձին թխուկների տարաների մեջ, որպեսզի հետևորդները չկարողանան միանալ միմյանց՝ իրենց օգտատիրոջ պրոֆիլը կազմելու համար։
* Հեռաչափման տվյալների հավաքագրում չկա։

### Որոնողական համակարգ
2023 թվականի հունիսի 20-ին Mullvad-ը հայտարարել է Mullvad Leta որոնողական համակարգի մասին: Mullvad Leta-ն օգտագործել է Google Search և Brave Search API-ները որպես պրոքսի սերվեր և յուրաքանչյուր որոնումը պահում է քեշում 30 օրվա ընթացքում: Երբ օգտատերը մուտքագրում է վեբ հարցում, ծառայությունը ստուգում է, թե արդյոք այն ունի որոնման քեշ, նախքան Google Search կամ Brave Search API-ին զանգահարելը։ Ծառայությունը սկզբում հասանելի էր միայն այն սարքերի համար, որոնցում միացված էր Mullvad VPN-ը, մինչև 2025 թվականի մարտի 4-ին լայն հանրության համար բացվելը։ Mullvad VPN-ը 2025 թվականի նոյեմբերի 6-ին հայտարարել է, որ Mullvad Leta-ն կփակվի 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին։

### Հանրային [[DNS]]
Mullvad-ը նաև առաջարկում է հանրային DNS սերվերներ, որոնք առաջարկում են DNS HTTPS-ի, DNS TLS-ի և տարբեր բովանդակության արգելափակող ֆիլտրեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Mullvad repositories on GitHub

Կատեգորիա:2009 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:2009 մշակված ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Շվեդիայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական անվտանգություն