2023

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 1
** 1952-ին մահացած բոլոր հեղինակների գործերը Հայաստանում կդառնան հանրային սեփականություն։
** Խորվաթիան ընդունում է եվրոն և միանում Շենգեն գոտուն՝ դառնալով Եվրագոտու 20-րդ անդամ երկիրը և Շենգենյան գոտու 27-րդ անդամը։
** Ուզբեկստանը ավարտեց լատինական այբուբենին անցումը։
** Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվան ստանձնում է Բրազիլիայի նախագահ։
** Ըստ Ֆրանսիայի ներքին գործերի նախարարության հաշվետվության՝ Ֆրանսիայի տարածքում Ամանորի գիիշերը այրվել է 690 մեքենա։
* Հունվարի 10 - Մայքրոսոֆթը դադարեց Windows 8.1 օպերացիոն համակարգի աջակցությունը։
* Հունվարի 15 - ապրիլի 15 - Բուենոս Արյեսում կայացել է Expo 2023-ը։

### Փետրվար
* Փետրվարի 2-4 - Չինական աերոստատի միջադեպ։
* Փետրվարի 6 - Հզոր երկրաշարժ Թուրքիայում, Սիրիայում, Լիբանանում, ուժեղ ու թույլ երկրաշարժեր աշխարհի տարբեր ծայրերում գտնվող այլ երկրներում։ Ավելի քան 7200 մարդ մահացել է, ավելի քան 32000 մարդ տարբեր ծանրության վնասվածքներ է ստացել։

### Մարտ
* Մարտի 5 - Էստոնիայում խորհրդարանական ընտրություններ, Հաղթեց իշխող լիբերալ Բարեփոխումների կուսակցությունը։
* Մարտի 7 - Թբիլիսիում և ողջ Վրաստանում բողոքի ցույցեր են անցկացվել օտարերկրյա գործակալների մասին օրենքի դեմ։

### Ապրիլ
* Վոյաջեր 2-ը կանցնի Պիոներ 10-ին՝ դառնալով Երկրից երկրորդ ամենահեռու տիեզերանավը։
* Ապրիլի 2 - Ֆինլանդիայի պառլամենտական ընտրություններ։
* Ապրիլի 4 - Ֆինլանդիան միացավ ՆԱՏՕ-ին։
* Ապրիլի 14 - Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը գործարկել է JUICE-ը, որը հետազոտելու է Յուպիտերի արբանյակները։
* Ապրիլի 30 - Պարագվայի գլխավոր ընտրություններ։

### Մայիս
* Մայիսի 3 - Անօդաչու թռչող սարքի հարձակում Մոսկվայի Կրեմլի վրա։
* Մայիսի 5 - ԱՀԿ-ն հայտարարում է COVID-19 համաճարակի ավարտի և հանրային առողջության արտակարգ դրության վերացման մասին։
* Մայիսի 6 - Լոնդոնում տեղի է ունեցել Չարլզ III-ի թագադրումը։
* Մայիսի 9-13 - Մեծ Բրիտանիայում անցկացվել է 67-րդ Եվրատեսիլ մրցույթը։
* Մայիսի 12-28 - անցկացվել է տափօղակով հոկեյի միջազգային առաջնությունը։
* Մայիսի 14 - Թուրքիայում խորհրդարանական և առաջին փուլի նախագահական ընտրությունների անցկացում։
* Մայիսի 28 - Թուրքիայում նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը։

### Հունիս
* Հունիսի 18 - «Տիտան» բաթիսկաֆի վթար։
* Հունիսի 23-24 - ՄՌԿ «Վագներ» կազմակերպած ապստամբությունը։
* Հունիսի 23 - հուլիսի 2 - Կրակովում կայացան Եվրոպական խաղերը։
* Հունիսի 25 - Գվատեմալայի գլխավոր ընտրություններ։
* Հունիսի 20 - օգոստոսի 20 - ՖԻՖԱ կանանց առաջնությունը տեղի ունեցավ Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում։
* Հունիսի 27 - Նանտերում արաբ դեռահասի սպանությունը Ֆրանսիայում 2005 թվականից ի վեր ամենամեծ անկարգությունների պատճառ դարձավ։

### Հուլիս
* Հուլիսի 23 - գլխավոր ընտրությունները Կամբոջայում։
* Հուլիսի 26 - ռազմական հեղաշրջում Նիգերում, նախագահ Մոհամեդ Բազումի նստավայրը գրավել են։ Հաջորդ օրը նա հեռացվում է իշխանությունից։

### Օգոստոս
* Անցկացվեցին Աֆրիկայի Սուպեր Լիգայի խաղերը։
* Օգոստոսի 23
** Հնդկաստանի Chandrayaan-3-ը դառնում է առաջին տիեզերանավը, որը վայրէջք է կատարում Լուսնի հարավային բևեռի մոտ՝ կրելով Վիկրամ անունով լուսնային վայրէջք և Պրագյան անունով լուսնագնաց։
** Վագների խումբի ղեկավար Եվգենի Պրիգոժինը, հիմնադիր Դմիտրի Ուտկինը և ևս ութ մարդ զոհվում են Ռուսաստանում իրենց ինքնաթիռի կործանման հետևանքով։
* Օգոստոսի 25 - սեպտեմբերի 10 -  ՖԻԲԱ բասկետբոլի աշխարհի գավաթի առաջնությունը Ֆիլիպիններում, Ճապոնիայում և Ինդոնեզիայում

### Սեպտեմբեր
* Սեպտեմբերի 8 - Երկրաշարժ Մարոկկոյում։ Մահացել է ավելի քան 2000 մարդ։
* Սեպտեմբերի 19 
** Ադրբեջանը ռազմական ներխուժում է իրականացնում Արցախի Հանրապետության դեմ։
** Հայաստանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով բողոքի ցույցերի մեկնարկ։
* Սեպտեմբերի 20 - Ադրբեջանը կոչ է անում Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ հայկական ուժերի «լիովին հանձնվել» և կարգադրում է Արցախի Հանրապետության կառավարությանը ցրվել՝ ասելով, որ իր ռազմական հարձակումը կշարունակվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ տարածաշրջանը չի անցել իր լիակատար վերահսկողության տակ։
* Սեպտեմբերի 24 - Արցախի կառավարությունն ասում է, որ իր բնակչության մեծ մասը կհեռանա Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի տարածքը գրավելուց հետո՝ հաստատելով, որ Արցախից 1050 փախստական է ժամանել երկիր։
* Սեպտեմբերի 29 - Արցախի նախագահ Սամվել Շահրամանյանը հրամանագիր է ստորագրել 2024 թվականի սկզբից Արցախի պետական բոլոր կառույցները լուծարելու մասին։

### Հոկտեմբեր
* Հոկտեմբերի 7 - ՀԱՄԱՍ-ի ներխուժումը Իսրայել։

### Նոյեմբեր
* Նոյեմբերի 11 - Լեհաստանի պառլամենտական ընտրություններ։

### Դեկտեմբեր
* Դեկտեմբերի 15 - Իսպանիայում տեղի կունենան գլխավոր կորտեսների ընտրությունները։ 
* Դեկտեմբերի 31 - Եմենցի հութիների կողմից վերահսկվող շրջաններից չորս նավակներ գնդակոծում են բեռնարկղեր տեղափոխող «Maersk Hangzhou» նավը, որը պատկանում է դանիական «Maersk Line» նավագնացային ընկերութանը։ ԱՄՆ ռազմական ուղղաթիռները պատասխան կրակ են բացել և խորտակել են նրանց երեք նավերը, իսկ զինված նավակների մի քանի անձնակազմեր սպանվել են։

## Տես նաև
* 2022

## Ծանոթագրություններ