Իրան-Պակիստան սահմանային բախումներ (2024)

2024 թվականի հունվարի 16-ին Իրանը Պակիստանում մի շարք հրթիռային հարձակումներ է իրականացրել՝ պնդելով, որ թիրախները Պակիստանի Բելուջիստան նահանգում գտնվող Ջեյշ ալ-Ադլ խմբավորման անդամներ են։ Այս հարձակումն տեղի է ունեցել այն դեպքից հետո, երբ Իրանը նմանատիպ հրթիռային հարձակումներ է իրականացրել Իրաք և Սիրիա դրանք անվանելով որպես պատասխան հունվարի 3-ին Քերմանում տեղի ունեցած ռմբակոծություններին, որոնց պատասխանատվությունը կրել է Իսլամական պետությունը։ Պակիստանի կառավարությունը դատապարտել է հարձակումը՝ այն անվանելով Պակիստանյան օդային տարածքի,չպատճառաբանված խախտում  և հայտարարել, որ երկու երեխա է մահացել։

Երկու օր անց՝ հունվարի 18-ին, Պակիստանը պատասխան հրթիռային հարվածներ է հասցրել Իրանին՝ նշելով, որ թիրախներն էին Բելուջիստանի ազատագրման բանակը և Բելուջիստանի ազատագրման ճակատը, որոնք գտնվում են Իրանի Սիստան և Բելուջիստան նահանգում։

## Նախապատմություն
### Իրան-Պակիստան սահման
Իրան-Պակիստան սահմանը, որն ընդգրկում է Իրանի Սիստան և Բելուջիստան և Պակիստանի Բելուջիստանը, զգալի մարտահրավերների է բախվում իր բարձր ծակոտկենության պատճառով, ինչը այն դարձնում է ենթակա լայնածավալ մաքսանենգության և ահաբեկչական գործողությունների, որոնք հիմնականում կազմակերպում են բելուջի ապստամբները։  Չնայած ընդհանուր առմամբ դրական հարաբերությունների պահպանմանը, երկու երկրներն էլ մշտապես մեղադրում են միմյանց ահաբեկիչներին ապաստան տալու և սահմանի իրենց համապատասխան կողմերում անվտանգության ապահովման հարցում թերանալու մեջ։ Այս մտահոգությունները դրդել են Իրան-Պակիստան սահմանային պատնեշի ստեղծմանը, 2011 թվականին սկսվել է իրանական ամրությունների շինարարությունը, իսկ 2019 թվականին՝ Պակիստանի ամրությունների շինարարությունը։

### Իրանի հրթիռային հարվածներ Իրաքում և Սիրիայում
2024 թվականի հունվարի 15-ին Իրանը 15 հրթիռներ է արձակել Իրաքի և Սիրիայի ուղղությամբ։ Հարձակումից ամենաշատը տուժել է Քրդստանի տարածաշրջանի մայրաքաղաք Էրբիլը, բացառությամբ չորս հրթիռների, բոլորը խոցել են քաղաքը։ Մնացած չորսը հարվածներ են հասցրել սիրիական Իդլիբի նահանգին՝ հատկապես թիրախավորելով սիրիական ընդդիմության վերահսկողության տակ գտնվող տարածքները։

Իրանի կառավարությունը պնդել է, որ նպատակ ուներ հարված հասցնել Իսրայելին Իրաքում` հարվածելով Մոսադի տարածաշրջանային շտաբին։ Սակայն և՛ Իրաքի կառավարությունը, և՛ քրդական ինքնավար կառավարությունը հերքել են այս պնդումը և դատապարտել հարձակումը։ Հատկանշական է, որ Իրանի հրթիռային հարձակումը տեղի է ունեցել Քերմանի ռմբակոծություններից գրեթե երկու շաբաթ անց, որի պատասխանատվությունը ստանձնել է «Իսլամական պետությունը»։

### Իրանի հրթիռային հարվածներ Պակիստանում
Իրաքում և Սիրիայում ավիահարվածներ հասցնելուց հետո Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) թիրախավորել է Քոհ-է-Սաբզը, որը գտնվում է Պակիստանի Բելուջիստան նահանգի Փանջգուր շրջանում։ Պակիստանն արագ դատապարտել է հարձակումը՝ դիվանագիտական միջոցներ ձեռնարկելով՝ արտաքսելով Իրանի դեսպանին Իսլամաբադից, հետ կանչելով իր դեսպանին Թեհրանից և խիստ նախազգուշացում տալով Իրանին հնարավոր պատասխան գործողությունների վերաբերյալ։

Իրանը հիմնավորել է իր գործողությունները՝ պնդելով, որ նպատակ է ունեցել հարվածել Սիստանի և Բելուջեստանի ապստամբության մեջ ներգրավված բելուչ ապստամբների Ջեյշ ուլ-Ադլը խմբավորմանը։ Այս խմբավորումը նախկինում ստանձնել էր 2019 թվականին Խաշ-Զահեդանի մահապարտ ահաբեկչական պայթյունի պատասխանատվությունը, որի թիրախը Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսն էր։

### Պակիստանի հրթիռային հարվածներ Իրանում
Հունվարի 18-ին Պակիստանը պատասխան հարված է հասցրել Իրանի Սիստան և Բելուջիստան նահանգում Բելուջիստանի ազատագրման բանակի և Բելուջիստանի ազատագրման ճակատի զինյալների յոթ թիրախների ուղղությամբ։  Իրանցի պաշտոնյաները պնդել են, որ ինը օտարերկրյա քաղաքացիներ են սպանվել, այդ թվում՝ երեք կին և չորս երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2024 Իրանում
Կատեգորիա:Պակիստանի պատերազմներ
Կատեգորիա:2024 հակամարտություններ