Սանգաչալի տերմինալ

**Սանգաչալի տերմինալ,** արդյունաբերական համալիր Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվից 45 կիլոմետր (28 մղոն) հարավ՝ Կասպից ծովի ափին: Այն ներառում է բնական գազի վերամշակման և նավթի արտադրության գործարաններ։

## Պատմություն
Տերմինալի շինարարությունը սկսվել է 1996 թվականին՝ «Early Oil Project»-ի (Նախնական նավթային նախագծի) շրջանակում, որը նախատեսում էր խողովակաշարերի կառուցում դեպի Սուպսա և Նովոռոսիյսկ։ Նավթի արտահանումն առաջին անգամ կատարվել է 1997 թվականի հոկտեմբերին։ Այդ ժամանակից ի վեր տերմինալը ընդլայնվել է և այժմ ներառում է ACG-ի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ փուլերի նավթային հոսքերը, Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղի հիմնական պոմպակայանը և «Շահ Դենիզ» գազային գործարանը։ Նավթի արդյունահանման գործարանի սարքավորումները ներառում են տարանջատիչներ, կոալեսցերներ, նավթահումքի երեք նոր ռեզերվուարներ, կենտրոնախույս պոմպեր, գազատուրբինային էլեկտրակայաններ և կենտրոնական կառավարման սենյակ։

### Սանգաչալի տերմինալի ծրագրային ընլայնումը
Սանգաչալի տերմինալի ընդլայնման ծրագիրը մեկնարկել է 2001 թվականի նոյեմբերին։ Շինարարական աշխատանքները ներառել են 15․000 խորանարդ մետր բետոն, 1600 միավոր մետաղական կառուցվածք, 25․000 մետր խողովակաշար, 450․000 մետր մալուխ։ Տեխնոլոգիական աշխատանքներից բացի շինարարության ընթացքում կառուցվել են նաև 550 անձի համար նախատեսված կացարաններ, ճաշարան, կինոթատրոն, ֆուտբոլի դաշտ և այլ օբյեկտներ։ Ընդլայնման ծրագրի շրջանակներում իրականացված նախագծերի վրա ծախսվել է 1․2–2 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։

Սանգաչալի տերմինալից դուրս եկող չորս նավթագազատար խողովակաշարերը հում նավթ և բնական գազ են մատակարարում Սև ծով, Թուրքիա և Միջերկրական ծով։

Տերմինալի ընդլայնման պայմանագիրը հանձնվել է Tekfen-Azfen ձեռնարկությանը, որը ծրագրի իրականացման ընթացքում ներգրավել է մոտ 4000 աշխատակից, որոնց 75 %-ը եղել են Ադրբեջանի քաղաքացիներ։ Նախագծի հիմնական մասի ավարտից հետո աշխատակիցների թիվը կրճատվել է մինչև 1720։
աջից|մինի|315x315փքս|Սանգաչալի տերմինալից դուրս եկող չորս նավթագազատար խողովակաշարեր հում նավթ և բնական գազ են տեղափոխում դեպի Սև ծով, Թուրքիա և Միջերկրական ծով։

## Տեխնիկական հնարավորություններ
Սանգաչալի տերմինալը ունի օրական 1.2 միլիոն բարել (190×10³ մ³/օր) նավթի և օրական 1.25 միլիարդ խորանարդ ֆուտ (35×10⁶ մ³) գազի մշակման հզորություն։ STEP ծրագրի ընթացքում ավելացված երեք նոր ռեզերվուարներից յուրաքանչյուրի տարողությունը կազմում է 880 հազար բարել (140×10³ մ³)։ Տերմինալի ընդհանուր պահեստավորման հզորությունը կազմում է 3 միլիոն բարել (480×10³ մ³)։ 2009 թվականի նոյեմբերի դրությամբ՝ տերմինալից արտահանվել է օրական 941.4 հազար բարել (149.67×10³ մ³/օր)։

Տերմինալը շահագործվում է BP-ի ղեկավարած կոնսորցիումի կողմից և համարվում է աշխարհի ամենամեծ նավթագազային օբյեկտներից մեկը։ Այլ գործընկերների թվում են AIOC-ը, Բաքու–Թբիլիսի–Ջեյհան նավթամուղի, «Շահ Դենիզ» և Հարավկովկասյան գազատարի նախագծերի մասնակիցները։ Տերմինալն ընդունում է նավթ՝ Ազերի–Չիրագ–Գյունեշլի հանքավայրից, իսկ բնական գազ՝ Շահ Դենիզ գազի հանքավայրից։

Նավթը արտահանվում է Բաքու–Թբիլիսի–Ջեյհան նավթամուղով՝ դեպի Թուրքիայի Միջերկրածովյան ափ, ինչպես նաև Բաքու–Սուպսա և Բաքու–Նովոռոսիսկ նավթամուղերով՝ դեպի Սև ծով։ Սանգաչալի տերմինալը հիշատակվել է նաև ԱՄՆ դիվանագիտական փաստաթղթերի արտահոսքում՝ որպես ԱՄՆ-ի «կարևորագույն արտասահմանյան կախվածություններից» մեկը։

## Տես նաև
* Ազերի-Չիրագ-Գյունեշլի
* Ադրբեջանի նավթարդյունաբերություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sangachal Terminal, Caspian Energy Centre 

Կատեգորիա:Ադրբեջանի նավթարդյունաբերություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Բնական գազ
Կատեգորիա:Էներգիա Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Կասպից ծով
Կատեգորիա:Նավթ
Կատեգորիա:Նավթարդյունաբերություն