Հանս Ռուդի Գիգեր

**Հանս Ռուդի Գիգեր** (}, ), շվեցարացի նկարիչ, որն առավել հայտնի է *աերոգրաֆով* արված իր նկարներով,  որոնցում միաձուլվում են մարդու մարմնակազմության և մեխանիզմների հատկանիշները։ Արվեստի այս ոճը հայտնի է *«բիոմեխանիկա»* անվանմամբ։ Գիգերը հետագայում փոխարինեց աերոգրաֆը յուղամատիտներով, մարկերներով և թանաքով։ Նա հատուկ էֆեկտներով աշխատող թիմի անդամ էր, որը Ռիդլի Սքոթի՝ 1979 թվականի *«Այլմոլորակայինը»* () ֆիլմի վիզուալ դիզայնի համար արժանացավ Օսկար մրցանակի։ Նրա աշխատանքները մշտապես ցուցադրվում են Շվեյցարիայի Գրույեր քաղաքի *"H.R. Giger Museum"* թանգարանում։ Նրա ոճն արտացոլվել է տարբեր ձևերով՝ օգտագործվելով ալբոմների շապիկների, կահույքի, դաջվածքների և տեսախաղերի համար։

## Կենսագրություն
Գիգերը ծնվել է 1940 թվականին Գրաուբյունդենի վարչկենտրոն Քուրում, որը ամենամեծ և ամենաարևելյան շվեյցարական կանտոնն է։ Նրա հայրը, ով դեղագործ էր, արվեստը համարում էր ոչ շահութաբեր մասնագիտություն և շատ էր ցանկանում, որ որդին զբաղվի դեղագործությամբ։ 1962 թվականին Գիգերը տեղափոխվել է Ցյուրիխ, որտեղ մինչև 1970 թվականը սովորել է ճարտարապետություն և արդյունաբերական դիզայն Կիրառական արվեստի դպրոցում։

## Կարիերա

Գիգերի առաջին հաջողությունը սկսեց 1969 թվականից, երբ Շվեյցարիայում առաջին պոստերների հրատարակման ընկերության համասեփականատեր Հ. Հ. Կունցը տպեց և տարածեց Գիգերի պոստերները։

Գիգերի ոճը և թեմատիկ ներկայացումը ազդեցիկ էին։ Նա, աշխատելով հատուկ էֆեկտների թիմի հետ, արժանացավ Օսկար մրցանակի՝ վիզուալ էֆեկտների ոլորտում լավագույն ձեռքբերումների համար, որն արտացոլվում էր *«Այլմոլորակայինը»* ֆիլմի վրա  կատարած իրենց դիզայներական աշխատանքում։ *«Այլմոլորակայինը»* ֆիլմի համար նրա դիզայնը ոգեշնչված էր իր *«Նեկրոնոմ IV»* նկարով, որի շնորհիվ էլ 1980 թվականին պարգևատրվեց Օսկարով։ Նրա նկարների գրքերը, մասնավորապես *«Նեկրոնոմիկոն»* և *«Նեկրոնոմիկոն II»* (1985 թ.) և *«Օմնի»* ամսագրում իր արվեստի հաճախակի հայտնվելը նպաստեցին Գիգերի միջազգային հայտնիության բարձրացմանը։ Գիգերը 2013 թվականին ընդունվել է *Գիտաֆանտաստիկայի և ֆանտաստիկայի փառքի սրահ* (*Science Fiction and Fantasy Hall of Fame)*։ Նա նաև հայտնի է երաժշտական ձայնագրությունների ալբոմների վրա արված իր արվեստի գործերով, այդ թվում՝ *Danzig III: How The Gods Kill* by Danzig, *Brain Salad Surgery* by Emerson, Lake & Palmer, *Attahk* by Magma, *Heartwork* by Carcass, *To Mega Therion* by Celtic Frost, *Eparistera Daimones* and *Melana Chasmata* by Triptykon, Deborah Harry's *KooKoo,* "Atomic Playboys" by Steve Stevens and *Frankenchrist*, by the Dead Kennedys.

1998 թվականին Գիգերը ձեռք բերեց Շվեյցարիայի Գրույեր (Gruyères) քաղաքում գտնվող Սեն-Ժերմեն ամրոցը (Saint-Germain Castle), որտեղ այժմ գտնվում է "**H.R. Giger**" թանգարանը, որը նրա աշխատանքների մշտական պահոցն է։

## Անձնական կյանք
Գիգերը կապված է եղել շվեյցարացի դերասանուհի Լի Թոբլերի հետ՝ մինչ 1975 թվականին նրա ինքնասպան լինելը։ Թոբլերին կարող ենք տեսնել նրա նկարներից շատերում։ Նա ամուսնացել է Միա Բոնզանիգոյի հետ 1979 թվականին, սակայն մեկուկես տարի անց ամուսնալուծվել են։

Գիգերն ապրել և աշխատել է Ցյուրիխում իր երկրորդ կնոջ՝ Կարմեն Մարիա Շեյֆել Գիգերի հետ, ով *"H.R. Giger"* թանգարանի տնօրենն է։

Գիգերը մահացել է 2014 թվականի մայիսի 12-ին Ցյուրիխի հիվանդանոցում՝ ընկնելու հետևանքով ստացած վնասվածքների հետևանքով։

## Արվեստի ոճը
Մինչ կանցներ յուղանկարներին, Գիգերը սկզբում նկարում էր թանաքով փոքրիկ նկարներ։ Իր գործունեության ընթացքում նա աշխատել է հիմնականում *աերոգրաֆով*՝ ստեղծելով *մոնոխրոմատիկ* (միագույն) կտավներ, որոնք պատկերում էին սյուրռեալիստական, մղձավանջային երազային տեսարաններ։ Աշխատել է նաև յուղամատիտներով, մարկերներով և թանաքով։

Գիգերի ոճական ամենացայտուն նորարարությունը մարդու մարմնակազմության և մեխանիզմների հատկանիշների միահյուսված ներկայացումն էր սառը, փոխկապակցված հարաբերություններում, որը նա բնութագրում էր «բիոմեխանիկական» տերմինով։ Նա իր հիմանական ոգեշնչումը ստացել է նկարիչներ Դադոից, Էռնստ Ֆուկսից և Սալվադոր Դալիից։ Նրան Դալիի հետ ծանոթացրել է Ռոբերտ Վենոսան։ Գիգերի վրա իրենց ազդեցությունն են թողել նաև լեհ քանդակագործ Ստանիսլավ Շուկալսկուն և նկարիչներ Օսթին Օսման Սփեյրն ու Մատի Կլարվեյնը, եղել է Թիմոթի Լիրիի մոտ ընկերը։ Նա սովորել է ինտերիերի և արդյունաբերական դիզայն Ցյուրիխի կոմերցիոն արվեստի դպրոցում 1962-1965 թվականներին և կատարել է իր առաջին նկարները արտ-թերապիայի ոլորտում։

## Այլ գործեր

thumb|"Ibanez H. R. Giger" ֆիրմային բաս կիթառներ և կիթառներ
Գիգերը նկարահանել է մի շարք ֆիլմեր, այդ թվում՝ *Swiss Made* (1968), *Tagtraum* (1973), *Giger's Necronomicon* (1975) և *Giger's Alien* (1979):

Գիգերը ստեղծել է կահույքի դիզայններ, մասնավորապես *"Harkonnen Capo Chair"*-ը «Դյուն» վեպի հիման վրա ապագա ֆիլմի համար, որը պետք է նկարահանվեր Ալեխանդրո Ջոդորովսկու կողմից։ Շատ տարիներ անց Դեյվիդ Լինչը նկարահանեց ֆիլմը՝ օգտագործելով միայն Գիգերի նախնական գաղափարները։ Գիգերը ցանկացել էր աշխատել Լինչի հետ, ինչպես և նշել էր իր գրքերից մեկում, որ Լինչի *"Eraserhead"*  ֆիլմն ավելի մոտ էր իր տեսլականի իրականացմանը, քան իր իսկ սեփական ֆիլմերը։

Գիգերն իր *բիոմեխանիկական* ոճը կիրառել է նաև ինտերիերի ձևավորման մեջ։ Տոկիոյում հայտնվեց *"Giger Bar"*, բայց իր նախագծերի իրականացումը մեծ հիասթափություն առիթ դարձավ, քանի որ նախաձեռնության հետևում կանգնած ճապոնական կազմակերպությունը չսպասեց նրա վերջնական նախագծերին՝ փոխարենը օգտագործելով Գիգերի նախնական անավարտ (սևագիր) էսքիզները։ Այդ պատճառով Գիգերը հրաժարվեց Տոկիոյի բարից։ Հայրենի Շվեյցարիայում գտնվող երկու *"Giger Bar"-*երը՝ Գրույերում և Քուրում, կառուցվել են Գիգերի անմիջական վերահսկողության ներքո և դրանք ճշգրտորեն արտացոլում են նրա սկզբնական գաղափարները։ Մանհեթենի *The Limelight*-ում Գիգերը թույտվություն ստացավ զարդարելու VIP սրահը՝ նշանավոր եկեղեցու ամենավերին աղոթարանը, բայց նախատեսված չէր մշտական տեղակայման համար և որևէ նմանություն չուներ Շվեյցարիայի բարերի հետ։ Պայմանավորվածությունը դադարեցվեց երկու տարի անց, երբ *Limelight*-ը փակվեց։

Գիգերի արվեստը մեծ ազդեցություն է թողել դաջվածքներով զբաղվողների և ֆետիշիստների վրա ամբողջ աշխարհում։ Լիցենզավորման համաձայնագրի համաձայն, Ibanez կիթառի բրենդը թողարկեց *H. R. Giger*-ի ֆիրմային շարք. Ibanez ICHRG2-ը՝ Ibanez Iceman, պատկերված է "NY City VI"-ով, Ibanez RGTHRG1-ի վրա տպված է "NY City XI", S Series SHRG1Z-ի վրա կա "Biomechanical Matrix"-ի մետաղապատ փորագրությունը և 4- լարային SRX բասը՝ SRXHRG1, "N.Y. City X" նկարազարդմամբ է։

Գիգերին հաճախ հիշատակում են մասսայական մշակույթում, հատկապես գիտաֆանտաստիկայի և կիբերփանկի ժանրերում։ Նրանով հատկապես հետաքրքրված է թվում Ուիլյամ Գիբսոնը (գրել է *Alien 3*-ի վաղ սցենարը), ով իր "*Virtual Light "* գիտաֆանտաստիկ վեպի երրորդական կերպար Լոուելին ներկայացնում է *New York XXIV-ի* պատկերով մեջքի դաջվածքով, իսկ "*Idoru"* վեպի երկրորդական կերպար Յամազակին նկարագրում է նանոտեխնոլոգիական Ճապոնիայի շենքերը որպես «Գիգերական» ոճ ունեցող:

### Ֆիլմեր
* *Dune* (designs for Alejandro Jodorowsky's unproduced adaptation of Frank Herbert's novel; the separate movie *Dune* was later made in an adaptation by David Lynch)
* *Alien* (designed, among other things, the Alien creature, "The Derelict" and the "Space Jockey")
* *Aliens* (credited for the creation of the creature only)
* *Alien 3* (designed the dog-like Alien bodyshape, plus a number of unused concepts, many mentioned on the special features disc of *Alien 3*, despite not being credited in the movie theater version)
* *Alien Resurrection* (credited for the creation of the creature only)
* *Alien vs. Predator* (credited for the creation of the creature only)
* *Aliens vs. Predator: Requiem* (credited for the creation of the creature only)
* *Poltergeist II: The Other Side*
* *Killer Condom* (creative consultant, set design)
* *Species* (designed Sil, and the Ghost Train in a dream sequence)
* *Species II* (the film includes Eve, based on creature Sil from the first *Species* film)
* *Batman Forever* (unused design of a radically different Batmobile)
* *Future-Kill* (designed artwork for the movie poster)
* *Tokyo: The Last Megalopolis* (creature designs)
* *Prometheus* (The film includes "The Derelict" spacecraft and the "Space Jockey" designs from the first *Alien* film, as well as a "Temple" design from the failed Jodorowsky *Dune* project and original extraterrestrial murals created exclusively for *Prometheus*, based in conceptual art from *Alien*. Unlike *Alien Resurrection*, the *Prometheus* film credited H. R. Giger with the original designs.)
* *Alien: Covenant* (the film includes the Alien creature,  "The Derelict" spacecraft and the "Space Jockey" designs from the first *Alien* film)

### Աշխատանքներ երաժշտական ձայնագրման ոլորտում

* Celtic Frost: *To Mega Therion*
* Magma: *Attahk*
* Emerson, Lake & Palmer: *Brain Salad Surgery*
* Floh de Cologne: *Mumien* 
* Steve Stevens' *Atomic Playboys*
* Deborah Harry, portraits for *KooKoo* album cover and videos "Backfired" and "Now I Know You Know" 
* hide: *Hide Your Face*
* Carcass: *Heartwork*
* Danzig: *Danzig III: How the Gods Kill*
* Dead Kennedys' album *Frankenchrist*, Poster insert of Landscape XX (which led to an obscenity trial)
* Atrocity – *Hallucinations*
* Korn's Jonathan Davis commissioned Giger to design and sculpt a microphone stand, with the requirement that it be biomechanical, erotic, and movable. The contract allowed for five aluminium microphone stands to be made, but Davis purchased only two of the three to which he was entitled. The design of the microphone stand was later adapted to Giger's *Nubian Queen*, transforming it into a fine art sculpture.
* Helped to design the first professional video clip of "Böhse Onkelz" called "Dunkler Ort" (dark location) from their album *Ein böses Märchen&nbsp;... aus tausend finsteren Nächten*, which was released in 2000.
* Ibanez Guitars released a series of H. R. Giger Signature Models with artwork on the body.
* Triptykon: *Eparistera Daimones*
* Triptykon: *Melana Chasmata*

### Ինտերիերի ձևավորում
* Giger Bars in Switzerland's Chur and Gruyères
* Maison d'Ailleurs (House of Elsewhere) in Yverdon-les-Bains

### Տեսախաղեր
* *Dark Seed* and its sequel, *Dark Seed II*, both adventure games for the Amiga, Macintosh, and PC, were developed by Cyberdreams and directly based on Giger's input.
* The dark fantasy games *Tormentum: Dark Sorrow* and its sequel *Tormentum II* are both based heavily on the works of Giger and Zdzisław Beksiński.
* *Scorn*, the sci-fi horror video game draws heavy inspiration from Giger's (and Zdzisław Beksiński's) work, frequently being compared with Giger's films *Alien* and *Prometheus*.

## Ճանաչում
thumb|Փողոցի անվանման նշան Շվեյցարիայի Քուր քաղաքում
1979 թվականին Գիգերն արժանացել է *"Inkpot Award"* մրցանակին։

Բացի այն, որ Գիգերը արժանացել է մի շարք մրցանակների, նա նաև ճանաչում է գտել տարբեր փառատոներում և հաստատություններում։ Նրա մահվան տարելիցին *Նյու Յորքի արվեստի և դիզայնի թանգարանը* 2015 թվականի մայիսին բեմադրեց "*The Unseen Cinema of HR Giger"* կինոշարը։

*"Dark Star: H. R. Giger's World"* Բելինդա Սալինի հեղինակած կենսավավերագրական ֆիլմը էկրաններին հայտնվեց 2014 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ցյուրիխում։

2018 թվականի հուլիսին աստերոիդ է անվանակոչվել ի հիշատակ Գիգերի՝ *109712 Giger*.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Museum HR Giger
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Շվեյցարացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացիներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայներներ