Ջոն Պոլանի

**Ջոն Չարլզ Պոլանիի** () գերմանաական ծագումով կանադացի քիմիկոս: Նա 1986 թվականին արժանացել է քիմիայի Նոբելյան մրցանակի՝ քիմիական կինետիկայի ոլորտում իր հետազոտությունների համար: 

Պոլանյին ծնվել է Բեռլինում, Գերմանիա, հայտնի հունգարացի Պոլանյիի (Պոլլաչեկ) ընտանիքում։ 1933 թվականին նրա ընտանիքը Միացյալ Թագավորություն գաղթեց։ Բա այնտեղ կրթություն է ստացել Մանչեստրի համալսարանում և 1952 թվականին ստացել դոկտորական աստիճան։ Պոլանին հետդոկտորական հետազոտություններ է կատարել Կանադայի Ազգային հետազոտական ​​խորհրդում (1952-1954) և Նյու Ջերսիի Փրինսթոնի համալսարանում (1954-1956): Պոլանիի առաջին ակադեմիական նշանակումը եղել է 1956 թվականին Տորոնտոյի համալսարանում, և նա այնտեղ է մնում մինչև 2025 թվականը, որպես պրոֆեսոր։ 
[thumb|[Ջոն Պոլանիի անվան քոլեջի ինստիտուտ, Տորոնտո]]
Նոբելյան մրցանակից բացի, Պոլանյին ստացել է բազմաթիվ այլ մրցանակներ, այդ թվում՝ 33 պատվավոր կոչումներ, քիմիայի Վոլֆի մրցանակը և Գերհարդ Հերցբերգի անվան Կանադայի ոսկե մեդալը գիտության և ճարտարագիտության ոլորտում: Իր գիտական ​​​​հետապնդումներից բացի, Պոլանյին ակտիվորեն մասնակցում է հանրային քաղաքականության քննարկումներին, մասնավորապես՝ գիտության և միջուկային զենքի վերաբերյալ: Նրա հայրը՝ Միհալին (Մայքլ), հայտնի քիմիկոս և փիլիսոփա էր: Նրա հորեղբայր Կարոլին (Կարլ) հայտնի քաղաքական տնտեսագետ էր, որն առավել հայտնի էր իր «Մեծ փոխակերպումը» հիմնարար աշխատությամբ։

## Վաղ տարիներ
Պոլանիի հայրը՝ Մայքլը, ծնվել է հրեա և կաթոլիկություն է ընդունել։ 1933 թվականին Պոլանիի ընտանիքը Գերմանիայից տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա, մասամբ Ադոլֆ Հիտլերի օրոք հրեաների հետապնդումների պատճառով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում  երբ նա 11 տարեկան էր, Պոլանիի հայրը նրան երեք տարով ուղարկեց Կանադա՝ գերմանական ռմբակոծություններից պաշտպանված լինելու։ Տորոնտոյում ապրելիս նա հաճախել է Տորոնտոյի համալսարանի դպրոցներ: Մեծ Բրիտանիա վերադառնալուց հետո Պոլանյին ավարտել է ավագ դպրոցը և ընդունվել Մանչեստրի համալսարան, որտեղ 1949 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ 1952 թվականին՝ դոկտորի աստիճան։ Դոկտորական աստիճան ստանալուց հետո Պոլանյին 1952-ից 1954 թվականներին հետդոկտորական հետազոտություններ է կատարել Օտտավայի Ազգային հետազոտական ​​խորհրդում, որտեղ աշխատել է Էդգար Ուիլյամ Ռիչարդ Սթիսիի հետ։. 1954-ից 1956 թվականներին նա եղել է Փրինսթոնի համալսարանի գիտաշխատող։

## Ակադեմիական հաստիքներ
1956 թվականին Ջոն Պոլանյին սկսել է իր գործունեությունը Տորոնտոյի համալսարանում որպես դասախոս: Նա արագորեն առաջադիմել է համալսարանում՝ 1957 թվականին դառնալով պրոֆեսորի օգնական, 1960 թվականին՝ դոցենտ, իսկ 1962 թվականին՝ պրոֆեսոր։

## Անձնական կյանք
Պոլանյին ծնվել է 1929 թվականին Գերմանիայի Բեռլին քաղաքում՝ Միխայել և Մագդա Էլիզաբեթ Քեմենի Պոլանյիների ընտանիքում։ Նրա հայրը ծնվել է Հունգարիայում։ Նրա պապը՝ Միհալի Պոլաչեկ Մագյարը ընտանիքի ազգանունը դարձրել է Պոլանյի, բայց չի փոխել իր ազգանունը։ Mihaly Pollacsek Magyarised the family's name to Polanyi, but did not change his own name. Պոլանյիները ոչ կրոնական հրեաներ էին, չնայած Միխայել Պոլանյին դարձել է քրիստոնյա։

1958 թվականին Պոլանյին ամուսնացել է Աննա Ֆերար Դևիդսոնի (1929–2013) հետ։ Նա ունի երկու երեխա՝ դուստր՝ Մարգարետը, ծնված 1961 թվականին, և որդի՝ Մայքլը, ծնված 1963 թվականին։. Նրա դուստրը լրագրող է, իսկ որդին քաղաքագետ, ով իր կարիերան սկսել է որպես ֆիզիկոս։ Պոլանյին ներկայումս ամուսնացած է դիմանկարիչ Բրենդա Բերիի հետ։ Գիտական ​​և քաղաքական գործունեությունից բացի, Պոլանիի հետաքրքրությունների մեջ են մտնում արվեստը, գրականությունը և պոեզիան։ Երիտասարդ տարիներին նա եռանդուն կանոեիստ էր, բայց դա փոխարինել է քայլքով և դահուկավազքով։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Կանադացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Կանադացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Կանադացի ֆիզիկոսներ