Անրի Դելոնեի գավաթ

**Անրի Դելոնեի գավաթ** (), գլխավոր մրցանակ, որը շնորհվում է ՈՒԵՖԱ-ի հովանու ներքո անցկացվող Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնությունների հաղթողներին չորս տարին մեկ։ Կոչվել է Անրի Դելոնեի անունով, որն ՈՒԵՖԱ-ի առաջին գլխավոր քարտուղարն էր և առաջարկել է Եվրոպայի առաջնության գաղափարը։

Անրի Դելոնեի մրցանակը պատրաստված է արծաթից և  ամֆորայի նմանվող մեծ գավաթ է։ Այս գավաթը օգտագործվել է Եվրոպայի առաջին ֆուտբոլի առաջնությունից ի վեր, և առաջին թիմը, որն ստացել է այն, եղել է հաղթանակած ԽՍՀՄ հավաքականը։ Եվրո 2008-ից առաջ Անրի Դելոնեի գավաթը փոփոխվել է. ՈՒԵՖԱ-ն որոշել է մեծացնել դրա չափը, այդ ժամանակվանից ի վեր մրցանակի բարձրությունը 60 սանտիմետր էր, իսկ քաշը՝ ութ կիլոգրամ։ Թարմացված գավաթի առաջին հաղթողը եղել է Իսպանիայի ազգային հավաքականը, որը հաղթել է 2008 թվականի մրցաշարում: Ընդհանուր առմամբ, գավաթը նվաճել են տասը երկրների թիմեր, որոնցից երկուսը ներկայումս գոյություն չունեն: Ամենաշատ տիտղոսակիր թիմը Իսպանիայի ազգային հավաքականն է, որը գավաթը նվաճել է չորս անգամ:

Անրի Դելոնեի գավաթը ՈՒԵՖԱ-ի սեփականությունն է։ Մրցաշարի կանոնակարգի համաձայն՝ չեմպիոնին տրվում է գավաթը, որը թիմը պահում է մինչև հաջորդ Եվրոպայի առաջնության ընտրական մրցաշարի վիճակահանությունը։ Գավաթի կրկնօրինակը մշտական ​​պահպանման կհանձնվի այն ֆեդերացիային, որի թիմը մրցաշարը կհաղթի ընդհանուր առմամբ հինգ անգամ կամ անընդմեջ երեք անգամ, սակայն, մինչ այժմ ոչ մի թիմ չի կարողացել անել դա։

## Պատմություն
1950-ականների կեսերին որոշում կայացվեց ստեղծել նոր ֆուտբոլային մրցաշար՝ Եվրոպական ազգերի գավաթ անվամբ։ 1958 թվականի հունիսին՝ առաջին մրցույթից երկու տարի առաջ, ներկայացվեց նոր մրցույթի գավաթը՝ հին ամֆորայի տեսքով արծաթե գավաթ։ Այն ՈՒԵՖԱ-ին նվիրաբերել է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ Պիեր Պոշոնը, իսկ մրցանակի հեղինակը ֆրանսիացի ոսկերիչ Միշել Շոբիլյոնն էր։ ՈՒԵՖԱ-ի այն ժամանակվա նախագահ Էբբե Շվարցի նախաձեռնությամբ գավաթը անվանակոչվել է ֆուտբոլային գործիչ և ՈՒԵՖԱ-ի առաջին գլխավոր քարտուղար Անրի Դելոնեի անունով, ով նախաձեռնել էր Եվրոպայի առաջնությունը։ Անրի Դելոնեի գավաթի առաջին հաղթողը ԽՍՀՄ հավաքականն էր, որը 1960 թվականի հուլիսի 10-ին Փարիզի «Պարկ դը Պրենս» մարզադաշտում կայացած առաջին Եվրոպայի առաջնության եզրափակչում հաղթեց Հարավսլավիայի հավաքականին։ Եվրո 1968 թվականի որակավորման մրցաշարի մեկնարկին Եվրոպայի Ազգերի գավաթը վերանվանվել է Եվրոպայի առաջնություն, սակայն մրցաշարում հաղթելու համար նախատեսված գավաթը մնացել է նույնը։ 1960-1980 թվականներին, չհաշված ԽՍՀՄ հավաքականը, գավաթը նվաճել են Իսպանիայի, Իտալիայի, Չեխոսլովակիայի և Արևմտյան Գերմանիայի թիմերը։ 1980 թվականին Արևմտյան Գերմանիայի հավաքականը դարձավ առաջինը, որը երկու անգամ նվաճել է Անրի Դելոնեի գավաթը։ 1980-ական և 1990-ական թվականներին հաղթող թիմերին են միացել Ֆրանսիան, Նիդեռլանդները և Դանիան։ 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնությունը արդեն միավորված Գերմանիայի երրորդ հաղթանակն էր։ Եվրո 2000-ում ֆրանսիացիները նվաճել են իրենց երկրորդ Անրի Դելոնեի գավաթը, իսկ 2004 թվականին գավաթի հաղթող է դարձել նոր թիմ՝ Հունաստանի ազգային հավաքականը։

մինի|Իսպանիայի հավաքականի խաղացողները՝ Անրի Դելոնեի գավաթի հետ, 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության եզրափակչում հաղթելուց հետո

2008 թվականի մրցաշարից առաջ ՈՒԵՖԱ-ն որոշել է փոխել Անրի Դելոնեի գավաթի դիզայնը՝ մեծացնելով դրա չափը, միևնույն ժամանակ, մրցանակը պահպանել է հին գավաթի անվանումը և ընդհանուր ոճը։ Նոր գավաթը պատրաստվել է բրիտանական Asprey London ընկերության կողմից։ Առաջինը թարմացված գավաթը բարձրացրել են իսպանացի ֆուտբոլիստները, որոնք 2008 թվականի առաջնության եզրափակչում հաղթել են գերմանական թիմին։ 2012 թվականի մայիսին, երբ գավաթը ցուցադրվում էր Կիևում՝ առաջիկա Եվրոպայի առաջնությանը ընդառաջ, երկու տղամարդ փորձել են գողանալ այն, սակայն չեն կարողացել։ Նույն ամսին Femen-ի ակտիվիստները մի քանի անգամ հարձակվել են Անրի Դելոնեի գավաթի վրա, չնայած նրանց հաջողվել է գավաթը պատվանդանից գցել, գավաթն ինքնին չի վնասվել։ Եվրո 2012-ում Իսպանիայի հավաքականը կրկին դարձել է մրցաշարի հաղթող և Անրի Դելոնեի գավաթի տիտղոսակիր։ Իսպանացիները դարձել են գավաթի երկրորդ եռակի հաղթողը և առաջին թիմը, որը երկու անգամ անընդմեջ նվաճել է այս գավաթը։ 2016 թվականի մրցաշարը նոր մրցանակակիր է ունեցել՝ Պորտուգալիայի հավաքականը, իսկ Եվրո-2020-ում երկրորդ անգամ հաղթել է Իտալիայի հավաքականը։

## Դիզայն
մինի|Անրի Դելոնեի գավաթի բնօրինակը, որը շնորհվել է Նիդեռլանդներին Եվրո 1988-ում հաղթելուց հետո

Անրի Դելոնեի գավաթի բնօրինակը ստեղծվել է 1958 թվականին ֆրանսիացի ոսկերիչ Միշել Շոբիլյոնի կողմից։ Դա ոճավորված արծաթե ամֆորա էր՝ խորաքանդակով, որը պատկերում էր գնդակով մարդ։ Գավաթի ներքևի մասում կար մարմարե պատվանդան, որի վրա փորագրված էին հաղթող թիմերի անունները։ Գավաթի բարձրությունը 40 սմ էր (հենարանով՝ 50 սմ), քաշը՝ 2.56 կգ (հենարանով՝ 8 կգ)։ Առաջին գավաթի դիզայնը նման էր Եվրոպայի Չեմպիոնների գավաթի բնօրինակ գավաթի դիզայնին, որը ֆրանսիական L’Équipe թերթը նվիրաբերել էր ՈՒԵՖԱ-ին՝ 1955 թվականին ստեղծված եվրոպական ակումբային ֆուտբոլի գլխավոր մրցաշարի հաղթողներին հանձնելու համար։ Այն բանից հետո, երբ 1967 թվականին «Ռեալ Մադրիդը» վերջնականապես նվաճեց այն առաջին 11 խաղարկություններից վեցում հաղթելու համար, ՈՒԵՖԱ-ն սկսել է Չեմպիոնների լիգայում հաղթելու համար տարբեր գավաթ շնորհել։

2008 թվականի մրցաշարից առաջ Եվրոպայի առաջնության գավաթը փոփոխվել է. այն փոքր-ինչ մեծացել է չափսերով, իսկ գավաթի վրա կատարվել են աննշան կոսմետիկ փոփոխություններ։ Անրի Դելոնեի գավաթը դարձել է ավելի բարձր և ծանր՝ այդ ժամանակվանից կշռելով ութ կիլոգրամ, իսկ մրցանակի երկարությունը հասել է 60 սանտիմետրի: Գավաթի հակառակ կողմում հանվել է մարդու և գնդակի պատկերով բարձրաքանդակը, ինչպես նաև մարմարե պատվանդանը: Բաժակի կայունությունը բարելավելու համար դրա արծաթե հիմքը մեծացվել է։ Հաղթող երկրների անունները, որոնք գտնվում էին պատվանդանի վրա, տեղափոխվել են գավաթի հետևի մասը, որտեղ էլ տեղադրվում են մինչ օրս։ Նոր գավաթը պատրաստվել է բրիտանական Asprey London ընկերության կողմից, դրա արժեքը կազմել է ավելի քան 30,000 եվրո:

## Գավաթակիրներ
Անրի Դելոնեի գավաթը նվաճել են տասը երկրների թիմեր, որոնցից երկուսն այլևս գոյություն չունեն։ Ամենաշատ պարգևատրված թիմը Իսպանիայի ազգային հավաքականն է, որը չորս անգամ նվաճել է գավաթը։ Գերմանացի ֆուտբոլիստները գավաթը նվաճել են երեք անգամ։ Ֆրանսիացի և իտալացի ֆուտբոլիստները՝ երկուական անգամ, իսկ Խորհրդային Միության, Չեխոսլովակիայի, Հոլանդիայի, Դանիայի, Հունաստանի և Պորտուգալիայի ֆուտբոլի հավաքականները՝ մեկական անգամ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Անրի Դելոնեի գավաթը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություններ