open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լորուտ

**Լորուտ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Թումանյան համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Մարց գետի աջափնյա լանջին, Ալավերդի քաղաքից մոտ 20 կմ հարավ-արևելք, բլուրների վրա անտառապատ գեղատեսիլ վայրում։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1500 մ։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից 57 կմ, մայրաքաղաքից 177 կմ է, Ալավերդի քաղաքից՝ 38 կմ, համայնքի կենտրոնից՝ 21 կմ։ Գյուղի բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1500 մետր է։

Գյուղի մոտ կան միջնադարյան պատմա-ճարտարապետական հուշարձաններ՝ խաչքարեր, գյուղատեղի «Մոտկոր», Մարց գետի վրա կան միջնադարյան երկու կամուրջներ։ Գյուղում է գտնվում 1898 թվականին կառուցված  «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցին։ Լորուտի մոտ է գտնվում 13-րդ դարի գիտնական վանական Վարդապետի քարայր ապաստարանը, որտեղ նա ուսուցանում էր իր սաներին։

## Պատմություն
Լորուտ գյուղը հիմնադրվել է 1843 թվականին, առաջնաբնակները եկել են նախկին Նոյեմբերյանի շրջանի ներկայիս Բերդավան, այն ժամանակվա Ղալաչա գյուղից, մի քանի ընտանիքներ եկել են նախկին Ալավերդու շրջանի գյուղերից։

1225 թվականին Խորեզմի սուլթան Ջալալէդդինը ասպատակում է նաև Տավուշը, որտեղ էլ որ գտնվում էր Խորնաշատ վանքը։ Դրանից հետո կրթական գործունեությունն արդե կասեցվում է։ Հովհաննես Վանականը իր աշակերտների հետ տեղափոխվում է Լորուտ գյուղի մոտ  փորել  տված քարայրը  և շարունակում է ուսուցանել։ Սակայն 1236 թվականին  մոնղոլ Մոլար Նուինի հրոսակաները հասնում են մինչև Տավուշ, գրավում այն և կողոպտում  քարայր-դպրոցն ու այնտեղ  ապաստանած  ժողովրդին։ Նրանք գերեվարում են ուսուցչապետ  Հովհաննես Վանականին և նրա աշակերտներից  մի քանիսին, այդ թվում և Կիրակոս Գանձակեցուն։ Մի քանի ամիս անց Հովհաննեսը Վանականը  փրկագնով ազատվում է, իսկ Գանձակեցին անմիջապես  դիմում է փախուստի։

## Բնակչություն
1897 թվականին գյուղն ուներ 621, 1926 թվականին՝ 1330, 1959 թվականներին՝ 1367, 1970 թվականին՝ 1333, 1979 թվականին՝ 1076, 2001 թվականին՝ 1126, 2011 թվականին՝ 843 բնակիչ, որոնց  մի  մասին նախնիները 1850 թվականին եկել են Նոյեմբերանի  շրջանի Բերդավան  գյուղից։ Ունի միջնակարգ  դպրոց, ակումբ, գրադարան, հիվանդանոց,  մանկապարտեզ  կենցաղսպասարկման   տաղավար։ Կլիման համեմատաբարբ մեղմ է, տները բարեկարգ ու գեղեցիկ են։ Ունի արգավանդ հողեր և մրգատու այգիներ։ Տնտեսությունը կաթնաանասնաբանական է։

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է  անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, կարտոֆիլի և պտուղ-բանջարեղենի մշակությամբ, նաև  կարտոֆիլի, ծխախոտի  և  պտուղ-բանջարեղինի  մշակությամբ։

Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Լորուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 843, առկա բնակչությունը՝ 782 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տես նաև
* Լոռու մարզ
* Լորուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թումանյան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կայմաններ

**Կայմաններ** (), ալիգատորների ընտանիքի սողունների 3 սեռի (Caiman, Melanosuchus, Paleosuchus) ընդհանուր անվանումը։ Ամենախոշորը սև կայմաններն (Melanosuchus niger) են, որոնց մարմնի երկարությունը 4-5 մ է։ Սնվում են հիմնականում ձկներով, ջրային և ճահճային թռչուններով, մանր կաթնասուններով։

## Հատկանիշներ
Իսկական ալիգատորներից տարբերվում են փորի ոսկրային զրահի առկայությամբ և հոտառական խոռոչի ոսկրային միջնապատի բացակայությամբ։

## Տարածվածություն
Հայտնի է 5 տեսակ՝ տարածված Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի ջրամբարներում։

## Բազմացում
Էգերը դնում են 30-40 ձու (երկարությունը՝ մինչև 9 սմ)։ Օգտագործվում են առանձին տեսակների միսը և կաշին։

## Արտաքին հղումներ
*Կոկորդիլոսակերպ կայման - Երևանի կենդանաբանական այգի

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոկորդիլոսներ
Ալիշեր

**Ալիշեր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գուգարք (գյուղ)

**Գուգարք**,  գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Վանաձոր համայնքում։

Մարզկենտրոն Վանաձորից  հեռու է մոտ 1 կմ արևելք։ Գյուղը տեղակայված է Փամբակ գետի աջ ափին՝ ծովի մակարդակից 1325 մ բարձրության վրա։

Գուգարք գյուղը հիմնադրվել է մոտավորապես 1801-1810 թվականներին։ Վերանվանվել է *Մեղրուտ* 1945 թվական ապրիլի 1-ին, *Գուգարք*` 1983 թվականի մայիսի 25-ին։

## Աշխարհագրություն
Գուգարք գյուղը գտնվում է Բազումի և Հալաբի լեռնաշղթաների միջլեռնային գոգավորությունում, Փամբակ գետի աջ ափին, ծովի մակերևույթից 1320-1350 մ բարձրության վրա։ Հարավ-արևմուտքում սահմանակից է Վանաձոր քաղաքին, հյուսիս-արևելքում՝ Քարաբերդ և Փամբակ, արևելքում՝ Լերմոնտովո, հարավ-արևելքում՝ Շահումյան գյուղին։ Գյուղի տարածքը ընդգրկում է 1686.66 հա տարածություն։ Գյուղի հյուսիսարևմտյան մասով հոսում է Փամբակ գետը, որին զուգահեռ ձգվում են երկաթուղին և Նոյեմբերյան գնացող ավտոմայրուղին։

## Կլիմա
Գյուղի կլիման ձմռանը ցրտաշունչ է, ամռանը՝ զով։ Հաճախակի են չորային, երաշտի տարիները։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գուգարքի մշտական բնակչությունը կազմել է 4278, առկա բնակչությունը՝ 3918 մարդ։
Գյուղի բնակիչները հիմնականում այստեղ են տեղափոխվել Արցախի տարբեր մելիքություններից ու Իջևանի գյուղերից։

Գուգարքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև

## Տնտեսություն
Գուգարքի ընդհանուր տարածքը կազմում է 2158 հա, որից 195 հա-ն օգտագործում են որպես վարելահող, 240 հա՝ խոտհարքերի համար, 700 հա՝ արոտավայրերի, իսկ 20 հա-ը՝ պտղատու այգիների համար։

Բնակչությունը զբաղվում են ցորենի, գարու, կարտոֆիլի, կաղամբի և այլ բանջարա-բոստանային կուլտուրաների արտադրությամբ։ Անասնապահությամբ զբաղվողներն արտադրում են կաթ, միս, բուրդ, ձու, մեղր։

## Պատմամշակութային կառույցներ

Գյուղում է գտնվում Սբ. Սարգիս եկեղեցին (XIX դար)։ Գյուղի շրջակայքում պահպանվել են հին գյուղատեղիներ։

## Հասարակական կառույցներ
2013 թ.-ի դրությամբ գյուղում գործում է 1 նախադպրոցական հիմնարկ՝ 2 խմբով, որտեղ հաճախում են 35 երեխա, 2 միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 842 աշակերտ և աշխատում են 130 անձ։

Գուգարքն ունի կիսավթարային մշակույթի տուն, որտեղ գործում են սպորտդպրոցը և երաժշտական դպրոցը։ Գյուղում կա մեկ գրադարան, որն ունի 23 անուն գիրք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Վանաձոր համայնքի բնակավայրեր
Ֆընտըճագ

**Ֆընտըճագ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում, Մարաշից մոտ 23 կմ հարավ-արևմուտք, Ֆընտըճագ գետակի զույգ ափերին, անտառապատ լեռների միջև։ Անառիկ դիրքի պատճառով կոչվել է նաև Փոքրիկ Զեյթուն Ֆընտըճագը հիմնել են Հաճնից եկած հայերը, XVIII դ․ 2-րդ կեսին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ուներ մոտ 3 հզ․ (500 տուն) հայ բնակիչ։ Զբաղվում Էին այգեգործությամբ ու պարտիզպանությամբ (խաղող, նուշ, թուզ, պիստակ, խնձոր և այլն), արհեստներով (որմնադիրություն, կոշկակարություն, դարբնություն, ջուլհակություն, ատաղձագործություն)։

Գյուղում կար երկու եկեղեցի (Ա․ Աստվածածին և բողոքականների) և երեք դպրոց։ Ս․ Աստվածածին եկեղեցուն կից արական երկհարկանի դպրոցում (մոտ 300 աշակերտ) սովորում Էին նաև հարևան հայաբնակ գյուղերի երեխաներ։ 200 աշակերտուհի ուներ օրիորդաց դպրոցը և մոտ 40 երեխաներ կային բողոքականների դպրոցում։ Ֆընտըճագի բնակիչները 1909 թվականին՝ հայկական կոտորածների և 1915 թվականին՝ Մեծ եղեռնի ժամանակ, դիմել են ինքնապաշտպանության։

Գյուղն ավերվել Է, բնակչությունը՝ սրատվել։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։ Հետագայում նրանց մի մասը ներգաղթել է Հայաստան։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Գրականություն
* Ֆընտըճագ, Մոնտեվիդեո, 1949։ 
* Նորաշխարհյան Լ․, Զեյթունը 1914-1921 թթ․, Ե․, 1984, Էջ 61-67։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էլեկտրական կայունարար

260px|մինի|աջից|Էլեկտրական կայունարարներ
**Էլեկտրական կայունարար**, ստաբիլիզատոր ( - կայուն, հաստատուն), էլեկտրական էներգիայի ընդունիչի մուտքում լարման արժեքը (լարման կայունարար) կամ էլեկտրական շղթայում հոսանքի ուժը (հոսանքի կայանարար) ավտոմատորեն հաստատուն պահող սարք՝ անկախ սնող ցանցում լարման տատանումներից և բեռնվածքի մեծությունից։

Կայունարարի արդյունավետությունը բնութագրվում է կայունացման գործակցով, իդեալական կայունացման դեպքում այն ձգտում է զրոյի։ Փոփոխական լարման կայունացման համար օգտագործվում են ֆեռոմագնիսական կայունարարներ, որոնցում լարման փոփոխությունը հավասարակշռվում է մագնիսական հագեցմամբ ֆեռոմագնիսական միջուկ ունեցող տրանսֆորմատորով, ինչպես նաև տիրիստորային կայունարարներ, որոնցում կարգավորող տարրերը կառավարվող վենետիղներն են ՝ տիրիստորները։

Հաստատուն հոսանքի (լարման) կայունարարները հիմնականում բաժանվում են 2 խմբի։

Պարամետրական կայունարարում կայունացումն իրագործվում է ոչ գծային տարրի (օրինակ, կտրուկ արտահայտված հագեցման հոսանքով դիոդ), ոչ գծային դիմադրության (բարետտեր) կամ փոքր թեքության անոդային բնութագծով պենտոդի կիրառմամբ։ Տվյալ տարրը հաջորդաբար միացնելով RF բեռին և ընտրելով սնման լարումն այնպես, որ աշխատանքային կետը գտնվի կայունացման տիրույթի մեջտեղում, կարելի է հոսանքը կայունաց նել։ Լարման կայունացման համար նույն ձևով կարելի է կիրառել կիսահաղորդչային դիոդ՝ ստաբիլիտրոն, որը փոքր չափերի, մեծ հզորությունների և կայունացվող լարման լայն տիրույթի (3, 5-180 վ) շնորհիվ ավելի մեծ կիրառություն է գտել, քան գազապարպումային ստաբիլիտրոնը։

Ավելի մեծ կարգի ճշտության կայունացում է ստացվում բացասական հետադարձ կապով կայունարարներում, որոնցում ելքի լարման փոփոխությունն ուժեղացվում է հաստատուն լարման ուժեղացուցիչով և հակառակ փուլով տրվում տվյալ փոփոխությունը շտկող կառավարող տարրին։ Այդպիսի կայունարարներում սնման լարման արժեքի ±10% տատանումների դեպքում փաիոխությունը կազմում է ընդամենը 0, 001%։

## Գրականություն
* Вересов Г.П. Электропитание бытовой радиоэлектронной аппаратуры. — М.։ Радио и связь, 1983. — 128 с.
* В.В. Китаев и др Электропитание устройств связи. — М.։ Связь, 1975. — 328 с. — 24 000 экз.
* Костиков В.Г. Парфенов Е.М. Шахнов В.А. Источники электропитания электронных средств. Схемотехника и конструирование։ Учебник для ВУЗов. — 2. — М.։ Горячая линия — Телеком, 2001. — 344 с. — 3000 экз. — ISBN 5-93517-052-3
* Штильман В. И. Микроэлектронные стабилизаторы напряжения. — Киев։ Технiка, 1976.

Կատեգորիա:Փոխակերպիչներ
Կատեգորիա:Էլեկտրատեխնիկա
Կամերային երաժշտություն

**Կամերային երաժշտություն** (ուշ լատիներեն` camera - սենյակ), երաժշտական արվեստի տարատեսակ, գործիքային կամ վոկալ ստեղծագործություն՝ գրված կատարողների ոչ մեծ կազմի համար (մենակատար, դուետ, տրիո, կվարտետ, կամերային անսամբլ և այլն)։

Նախապես սահմանված էր ունկնդիրների նեղ շրջանի համար (կատարվում էր սենյակում, այստեղից էլ՝ անունը)։ Մինչև XVI դ. վերջը վերաբերում էր միայն վոկալ ժանրերին, սկսած XVII դարից՝ նաև գործիքային երաժշտությանը։ XVI—XVIII դդ. «Կամերային երաժշտություն» տերմինը օգտագործվում էր վոկալ աշխարհիկ երաժշտության առնչությամբ՝ եկեղեցականից առանձնացնելու համար։ Կամերային երաժշտության ձևավորմանը նպաստել է նրա սերտ կապը կենցաղային պարային երաժշտությանը և ժողովրդական երաժշտական ստեղծագործությանը։ Կամերային գործիքային անսամբլների դասական ձևերը (սոնատ, տրիո, կվարտետ, կվինտետ և այլն) երևան են եկել ու բարձր զարգացման հասել Յո. Հայդնի, Վ. Մոցարտի, Լ. Բեթհովենի ստեղծագործություններում։ Ռոմանտիկ կոմպոզիտորներին (Ֆ. Շուբերտ, Ֆ. Մենդելսոն, Ռ. Շուման) հատկանշական են դաշնամուրային մանրանվագները, պիեսների շարքը, նոր գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներով օժտված երգի ժանրը, նաև գործիքային ու վոկալ անսամբլները։ Դաշնամուրի համար կամերային երաժշտության ընտիր երկեր են ստեղծել Ֆ. Շոպենը, Ֆ. Լիստը։ Վոկալ և գործիքային կամերային երաժշտության զարգացման ասպարեզում նշանակալից ներդրում ունեն ռուս կոմպոզիտորներ Մ. Գլինկան, Ա. Դարգոմիժսկին, Ա. Բորոդինը, Պ. Չայկովսկին, Մ. Մուսորգսկին, Ն. Ռիմսկի-Կորսակովը, Ս. Տանեևը, Ս. Ռախմանինովը։ Բարձրարժեք նմուշներ են ստեղծել Յո. Բրամսը, է. Գրիգը, Ա. Դվորժակը, Կ. Դեբյուսին, Մ. Ռավելը, Ա. Շյոնբերգը, Ա. Բերգը, Ա. Վեբեռնը և ուրիշներ։ Կամերային երաժշտությանը բնորոշ է արտահայտչամիջոցների նուրբ մանրամասնումը, այն տիրապետում է քնարական հույզեր, հոգեկան վիճակների նրբին փոփոխություններ հաղորդելու մեծ հնարավորությունների։ Գեղարվեստական բարձր արժեքով առանձնանում են Ս. Ս. Պրոկոֆևի, Դ. Դ. Շոստակովիչի կամերային երկերը։

Հայաստանում դաշնամուրի և լարային գործիքների համար երկեր են ստեղծվել դեռևս նախասովետական շրջանում։ Կամերային երաժշտության ձևավորման համար մեծ ավանդ ներդրեցին Կոմիտասը, Ա. Սպենդիարյանը, Ն. Տիգրանյանը։ 1920-ական թթ. սկսած երևան եկան կամերային երաժշտության բոլոր ժանրերը։ Վոկալ երաժշտության զարգացմանը առանձնապես նպաստեցին Ռ. Մելիքյանի, Հ. Ստեփանյանի, Կ. Զաքարյանի ստեղծագործությունները։ Նշանավոր են Ա. Խաչատրյանի դաշնամուրային և ջութակի պիեսները։ Տարբեր շրջաններում տարբեր գործիքների համար մանրանվագներ են գրել Ս. Բարխուդարյանը, Գ. Եղիազարյանը, Ա. Բաբաջանյանը, Ա. Հարությունյանը, է. Աբրահամյանը, է. Բաղդասարյանը, Գ. Չեբոտարյանը և ուրիշներ։ Հայկական գործիքային կամերային երաժշտության առավել հարուստ բնագավառներն են սոնատը և կվարտետը։

Կատեգորիա:Երաժշտություն
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կամ (գործիք)

**Կամ**, հացահատիկ (գարի, ցորեն) կալսելու (ծղոտը հատիկից զատելու և հարդի վերածելու) երկրագործական գործիք։ Լայնորեն տարածված էր Առաջավոր Ասիայի երկրներում։ Հայկական լեռնաշխարհում հայտնի էր դեռևս բրոնզի դարում (գտնվել է Լճաշենի դամբարաններից)։ 
Կամը պատրաստել են ամուր, առջևի մասը գոգավոր, դեպի վեր թեքված մեկ-երկու տախտակից, որոնց հակառակ երեսին՝ փոսիկների մեջ, ծղոտը կտրելու համար, ամրացվել են սուր եզրերով կայծքարե կտրիչներ։ Կամին լծել են քաշող անասուններ (եզ, գոմեշ, ձի, էշ), անասուններին քշելու և ծանրության համար՝ վրան կանգնել մարդիկ։ Կամը եզների լծին ամրացվել է շղթայով, իսկ ձիերին՝ փոկով։ 1940—1950-ական թթ. կոլտնտեսային կալերում աշխատում էին տրակտորով քարշվող մեծ, հաճախ՝ մի քանի շարքով միմյանց կցված սովորական Կամեր։ Գյուղատնտեսության մեքենայացման հետևանքով Կամը դուրս է եկել գործածությունից։

Կատեգորիա:Երկրագործական գործիքներ
Կակաո

մինի
**Կակաո** (), (), ստերկուլայինների ընտանիքի թեոբրոմին ցեղի բույս։ Կակաոյի ունդերի սերմերն ունեն դառը, տտիպ համ, որը պայմանավորված է դաբաղանյութերի և թեոբրոմինի առկայությամբ։ Ունդերն ունեն մանուշակագույնից մինչև մոխրագույն և սպիտակ գունավորում։

Համային հատկությունները լավացնելու համար նոր հավաքած, փափուկ մասերից ազատված սերմերը 2-7 օր ֆերմենտացնում են։ Կենսաքիմիական բարդ պրոցեսների շնորհիվ ունդերը դառնում են շագանակագույն (տարբեր երանգների), ձեռք են բերում դուրեկան բույր և համ։ Այնուհետև ունդերը պլանտացիաներում չորացնում են արևի տակ կամ տաքացված օդով։

Կակաոն արժեքավոր սննդային հումք է։ Միջուկը պարունակում է ջուր՝ 4-6 %, ճարպ, կակաոյի յուղ՝ 51-54 %, օսլա՝ 7-10 %, գլյուկոզ, ֆրուկտոզ՝ 1-2 %, սպիտակուց՝ 10-12 %, թեոբրոմին, կոֆեին՝ 1-1,5 %, դաբաղանյութեր՝ 4-7 %, թթուներ՝ 1-2 %, հանքային նյութեր՝ 2-3 %։ Կակաոյի մաքրված, տեսակավորված և ջերմամշակված ունդերից ստանում են կակաոյի յուղ և շոկոլադ, իսկ մնացած քուսպից՝ կակաոյի փոշի։

## Կակաոյի ծառ
Աճում է արևադարձային շրջաններում՝ Աֆրիկայում, Ամերիկայում, ինչպես նաև Ճավա, Ցեյլոն կղզիներում։

### Աճ
1 հեկտարի վրա աճում է 600-700 ծառ, որոնցից յուրաքանչյուրը տարվա ընթացքում տալիս է 3 կգ կակաո։

### Չոկոլատլ
Տեղացիներն այդ ծառի բույսից՝ կակաոյից պատրաստում են մի խմիչք, որին անվանում են չոկոլատլ, այդտեղից էլ առաջացել է շոկոլադ անվանումը։

## Գրականություն
* Ալբերտ Փարսադանյան, «Գիտելիքների շտեմարան», 3-րդ հատոր, էջ 296

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1888/1889

**1888/1889 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** վեցերորդն էր։ Հինգերորդ անգամ հաղթող դարձավ յի հավաքականը՝ անգլիացիներին շրջանցելով մեկ միավորով։ Ուելսցիները երրորդն էին, իսկ յի հավաքականը կրկին հայտնվեց վերջին տեղում։

Մրցաշարը մեկնարկեց փետրվարին յի հավաքականի մասնակցությամբ երկու տնային հանդիպումներով։ Անգլիացիները 10։2 ընդհանուր հաշվով ջախջախեցին ուելսցիներին և իռլանդացիներին։ յի հավաքականը, հաղթելով իռլանդացիներին 7։0 հաշվով, ևս միացավ հաղթանակի համար պայքարին։ Մրցաշարի ելքը վճռվեց Լոնդոնում կայացած - խաղում, որն ընթացավ արագ տեմպով և շոտլանդացիները դժվարին հաղթանակ տարան 3։2 հաշվով՝ հաղթական գոլը խփելով վերջին րոպեին։ Ուելսիների հետ խաղում գրաբցվեց զրոյական ոչ-ոքի և շոտլանդացիները հինգերորդ անգամ նվաճեցին տիտղոսը։
ի հավաքականը Ռիչարդ Ջարեթի հեթ-թրիկի շնորհիվ 3։1 հաշվով հաղթեց յի հավաքականին և ճանաչվեց երրորդը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 10 || 2 || +8 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 12 || 5 || +7 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 5 || -1 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 16 || -14 || **0**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ

### 3 գոլ
*  Բիլլի Բասեթ
*  Ջեք Եյթս
*  Վիլլի Գրոուվզ
*  Ռիչարդ Ջարեթ

### 2 գոլ
*  Ֆրենսիս Ուոթ

### 1 գոլ

*  Ջոն Բրոուդի
*  Ջոն Գուդոլ
*  Ֆրեդ Դյուհերսթ
*  Ջո Լոֆթհաուս
*  Ալֆ Շելթոն
*  Ջեք Սաութվորտ
*  Ջոն Լեմոն
*  Ջեյմս Ուիլթոն
*  Դևիդ Բլեք
*  Նիլ Մանրո
*  Թոմ ՄաքԻննես
*  Ջեյմս ՄաքԼարեն
*  Ջեյմս Օսվալդ
*  Ուիլյամ Օուեն


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
ՀՀ Հանրային ծառայության տեսակների կոչումների և դասային աստիճանների համապատասխանությունը

Կատեգորիա:ՀՀ պետական կառավարման մարմիններ
Կատեգորիա:Հանրային ծառայությունը Հայաստանի Հանրապետությունում
Գոգավան

**Գոգավան,** գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզում։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը տեղակայված է Տաշիր քաղաքից մոտ 8 կմ դեպի հյուսիս-արևելք՝ հայ-վրացական հսկիչ անցագրային կետի մոտ։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1500 մ։

## Պատմություն
1995 թվականից գյուղն ընդգրկված էր Ձորամուտ գյուղական համայնքի, իսկ 2017 թվականից՝ Սարչապետ համայնքում։

1991 թվականի ապրիլի 3-ին վերանվանվել է Գոգավան։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած մարդահամարի արդյունքների՝ Գոգավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 51, առկա բնակչությունը՝ 65 մարդ։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում՝ մինչև 1989 թվականը այն բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով և կոչվել է Դեմուրչիլար թուրքական անունով։

Ստորև ներկայացված է Գոգավանի բնակչության վիճակագրական տվյալներն ըստ տարիների.
}
 | 84
 | 51
 |-
 |}

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և հացահատիկի մշակությամբ։

## Տես նաև
* Լոռու մարզ
* Գոգավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Աշխարհի հիշողություն

մինի|աջից|150px|«Աշխարհի հիշողություն» ծրագրի խորհրդանշանը
«**Աշխարհի հիշողություն**» (), Միավորված Ազգերի Կրթության, Գիտության և Մշակույթի Կազմակերպության (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) ծրագիր, որի նպատակն է համաշխարհային փաստագրական ժառանգության պահպանումը։ Մեկնարկել է 1992 թվականին։ Ծրագրի առաքելությունն է.
* Հեշտացնել համաշխարհային փաստագրական ժառանգության պահպանումը առավել պատշաճ տեխնիկական մեթոդներով։
* Ապահովել համաշխարհային փաստագրական ժառանգության համընդհանուր մատչելիությունը։
* Բարձրացնել փաստագրական ժառանգության առկայության և նշանակության վերաբերյալ համընդհանուր իրազեկվածությունը։

Ծրագրի շրջանակներում 1997 թվականից` 2 տարին մեկ, կատարվում է համաշխարհային փաստագրական ժառանգության միջազգային ցուցակագրում։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Աշխարհի հիշողություն» Միջազգային ցուցակը () կազմվում է Միջազգային խորհրդատվական կոմիտեի եզրակացության հիման վրա և հաստատվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր տնօրենի որոշմամբ։ Այն ընդգրկում է համաշխարհային բացառիկ արժեք և միջազգային նշանակություն ունեցող փաստագրական ու վավերագրական հարուստ ժառանգություն՝ ձեռագրեր, փաստաթղթեր, գրադարանային հավաքածուներ, արխիվներ, տեսա-հնչյունային նյութեր և այլն։ Միջազգային ցուցակում 2013 թվականի դրությամբ առկա են տարբեր երկրների շուրջ 200 նյութեր։

## Հայաստանը «Աշխարհի հիշողություն» ծրագրում
2013 թ. դրությամբ Միջազգային ցուցակում Հայաստանից ընդգրկված են (ըստ ընդգրկման տարեթվերի).
* Մաշտոցի անվան Մատենադարանի հին ձեռագրերի հավաքածուն (1997)
* Բյուրականյան Առաջին շրջահայությունը (Բ. Մարգարյանի իրականացրած՝ աստղային երկնքի սպեկտրային Առաջին շրջահայությունը) (2011)
* Արամ Խաչատրյանի ձեռագիր նոտաները և կինոերաժշտությունը (2013)

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Մարց (Լոռու մարզ)

**Մարց**, գյուղ  Հայաստանի Լոռու մարզի Թումանյան համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մարց գետի ափին։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է մոտ 1050 մ։ Ալավերդի քաղաքից մոտ 15 կմ դեպի հարավ-արևելք, մարզկենտրոն Վանաձորից քաղաքից՝ 33 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղի շրջակայքում կան քսանից ավելի ավերակ գյուղատեղիներ (Մոտկոր, Ագադակ, Դեղձուտ, Զազի տներ և այլն)։ Գյուղի կենտրոնական մասում գտնվում է «Սուրբ Նշան» կիսավեր եկեղեցին, իսկ գյուղից 5 կմ հարավ-արևելք` Իգատակի վանքը, որից մնացել է միայն անմշակ քարերով պատված եկեղեցին (1255 թ.):  Մարցում և շրջակայքում պահպանվել են նաև միջնադարյան մատուռներ (XIII-XIV դդ.), խաչարձաններ (XIII դդ.) և խաչքարերով (XIII-XVII դդ.) հարուստ գերեզմանոցներ։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Մարցի մշտական բնակչությունը կազմել է 496, առկա բնակչությունը՝ 472 մարդ։ Բնակիչերը հայեր են, որոնց նախնիները հիմնականում եկել են Լեռնային Ղարաբաղի Ջրաբերդի գավառից և նախկին Շամշադինի շրջանից։

Մարցի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.
}
 | 652
 | 496
 |-
 |}
Մարցում են ծնվել Խորհրդային Միության հերոս Աշխարհբեկ Ղազարյանը (1918-1986) և Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Արշակ Ղազարյանը (1913-1995)։

ԳՅՈՒՂԱՏԵՂԻ, Մարց.JPG|


## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, կերային կուլտուրաների մշակությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Մարցի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
* Մոտկոր (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թումանյան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1889/1890

**1889/1890 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** յոթերորդն էր։ Երկրորդ անգամ հաղթողի տիտղոսը նվաճեցին երկու թիմեր, և կրկին դրանք յի և յի հավաքականներն էին։ Առաջնությունը նշանավորվեց նաև այն հանգամանքով, որ ի և յի հավաքականների դեմ իր խաղերը յի հավաքականն անցկացրեց նույն օրը՝ 1890 թ. մարտի 15-ին, երկու տարբեր կազմերով, ինչը պայմանավորված էր հագեցած ներքին օրացույցով։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում ուելսցիները հեշտությամբ հաղթեցին 5։2 հաշվով։ Ապա այս թիմերի հետ պետք է խաղար յի հավաքականը, սակայն ներքին մրցաշարերի հագեցած օրացույցի պայմաններում դժվար էր գտնել հարմար օր։ Ի վերջո, Անգլիայի ֆուտբոլային ասոցիացիան վճռեց երկու հանդիպումներն էլ անցկացնել նույն օրը՝ կազմավորելով երկու տարբեր հավաքական։ Երկրի հյուսիսի ակումբների խաղացողներից կազմված արհեստավարժ խաղացողների հավաքականը խաղում էր իռլանդացիների, իսկ արհեստավարժ և սիրողական ֆուտբոլիստներից կազմված խառը հավաքականը՝ ուելսցիների դեմ։ Երկու հավաքականներն էլ վստահորեն հաղթեցին 12։2 ընդհանուր հաշվով։ յի հավաքականը ևս վստահորեն հաղթեց ուելսցիներին և իռլանդացիներին և միավորներով հասավ անգլիացիներին։

Ավանդույթի համաձայն, մրցաշարի ելքը վճռվեց - խաղում որտեղ արձանագրվեց հաճախելիության նոր համաշխարհային ռեկորդ՝ խաղին ներկա էր 26379 հանդիսական։ Լարված պայքարում արձանագրվեց 1։1 հաշիվը և երկու հավաքականներն էլ նվաճեցին չեմպիոնի տիտղոսը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 13 || 3 || +10 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 10 || 2 || +8 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 6 || 10 || -4 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 4 || 18 || -14 || **0**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ


### 4 գոլ
*  Ուիլյամ Պոլ
### 3 գոլ
*  Ֆրեդ Գիրի

### 2 գոլ
*  Քեննի Դևենփորթ
*  Ուիլյամ Թաունլի
*  Էդմունդ Քերի 
*  Ուիլյամ Դալթոն
*  Ջոն ՄաքՖերսոն
*  Գիլբերտ Ռենկին
*  Ուիլյամ Փրայս-Ջոնս
### 1 գոլ
*  Ջոն Բարթոն
*  Թինսլի Լինդլի
*  Ջո Լոֆթհաուս
*  Հարրի Վուդ
*  Ջեք Պեդեն 
*  Ջեք Ռեյնոլդս
*  Թոմաս Ուայլի
*  Հյուի Ուիլսոն
*  Դևիդ Լյուիս
*  Ուիլյամ Լյուիս
*  Դիկ Ուիլքոք
*  Ուիլյամ Օուեն


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Ձղկի

**Ձղկի** () հրանունկազգիների ընտանիքին պատկանող բույսերի ցեղ։ Բազմամյա խոտաբույսեր են, ծաղկապատը անորոշ թվով, վառ գունավորված թերթերով, նրանցից հետո դասավորված են գծային նեկտարանոցները՝ հիմքում մեղրափոսիկներով, առէջները և վարսանդները բազմաթիվ են։ Պտուղը բազմապարկուկ է։ Ծաղկի բոլոր անդամները պարուրաձև են դասավորված։ Ենթալպյան և ալպիական բույսեր են կամ աճում են մարգագետիններում։

## Պատկերասրահ

Image:Globeflower Trollius laxus Flower 2400px.jpg|*Trollius laxus*
Image:Iceland_Plants_4898.JPG|Trollius sp.


## Գրականություն
*Ботанический словарь (Анненков), Trollius

Կատեգորիա:Հրանունկազգիներ
Մեդովկա (Հայաստան)

**Մեդովկա**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Տաշիր քաղաքից մոտ 2 կմ արևելք։ 

### Կլիմա
Կլիման բարեխառն է, ձմեռը երկարատև ու ցրտաշունչ, ամառը՝ զով։

## Պատմություն
Մեդովկա  գյուղը հիմնադրվել է 1828 թվականին Ցարական Ռուսաստանի կայսրուհի Եկատերինայի կողմից արտաքսված ռուս մոլոկանների կողմից։ Ներկայումս գյուղում բնակություն են հաստատել նաև Խորհրդային Ադրբեջանից բռնագաղթված հայեր։

## Բնակչություն
Մեդովկայի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը՝ 1213 հա, որից՝ 766,5 հա վարելահող, 125,9 հա խոտհարք, 258,2 հա արոտ։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1550 մ։ Տարածքը՝ 14.623 կմ2։ Հիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։ Հողերը անջրդի են։ Ցանվում է գարի, ցորեն և կարտոֆիլ։ Համայնքն ունի միջնակարգ դպրոց, բուժկետ, փոստի բաժանմունք։ Հարևան Կրուգլայա շիշկա գյուղի մոտ կա կապարի հանք։

## Տես նաև
* Մեդովկայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1828 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տաշիր համայնքի բնակավայրեր
Կուժկոտրուկ

**Կուժկոտրուկ** (պուտուկկոտրուկ) (՝ Ադոնիս) հրանունկազգիների ընտանիքին պատկանող բույսերի ցեղ է։ Հայտնի է մոտ 20-40 տեսակ։ Ծաղկապատի թերթիկների, առէջների և ապոկարպային վարսանդների թիվը մեծ է և անորոշ։ Ծաղկի բոլոր տարրերը դասավորված են պարուրաձև, պտուղը բազմակտիկ է։ Տափաստանային և կիսաանապատային բազմամյա, հազվադեպ միամյա խոտաբույսեր են։ Դեղաբույսեր են։

Հայաստանում հանդիպում է կուժկոտրուկի 4 տեսակ՝
* ***Կուժկոտրուկ ամառային*** 
* ***Կուժկոտրուկ մանրածաղիկ***
* ***Կուժկոտրուկ Վոլգայի ***
* ***Կուժկոտրուկ բոցավառ***

## Բուժիչ նշանակություն
Բուժման մեջ օգտագործում են այս դեղաբույսի վերգետնյա մասը։ Ժողովրդական բժշկության մեջ այն գործածում են սրտային, երիկամային, նյարդային և ուրիշ հիվանդությունների ժամանակ։

Այս բույսից ստացված դեղամիջոցները կանոնավորում և խթանում են սրտի աշխատանքը։ Ունեն միզամուղ ազդեցություն և հատկապես արդյունավետ են սրտային այտուցների ժամանակ։

Որպես հանգստացնող և հակակծկանքային միջոց՝ սրտանոթային անբավարարության ժամանակ նշանակում են այս բույսից պատրաստաված դեղամիջոցները։

Դրա դեղամզվածքները Բեխտերևի հեղուկի հիմնական բաղադրիչն են, որը հանգստացնում է նյարդային համակարգը։ Ադոնիսի գլիկոզիդները այդքան կայուն չեն և չեն կուտակվում օրգանիզմում, որի համար այն ցուցված է արյան շրջանառության քրոնիկ անբավարարության բուժման համար։
## Պատկերասրահ

File:Adonis aestivalis 150504.jpg|*[[Adonis aestivalis]]*, 
File:Adonis amurensis.JPG|*Adonis amurensis*, 
File:Adonis annua flor.jpg|*[[Adonis annua]]*, 
File:Adonis_annua.jpg|*Adonis flammea*
File:Adonis microcarpa flor.JPG|*Adonis microcarpa*
File:Adonis pyrenaica Brekkugoði.jpg|*[[Adonis pyrenaica]]*
File:Adonis ramosa3.jpg|*Adonis ramosa*
File:Adonis vernalis, Ponidzie, spring 2007.jpg|*[[Adonis vernalis]]*, spring pheasant's-eye


## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրանունկազգիներ
Ցինգ

**Ոսկեծաղիկ, ցինգ, ձղկի, բեժանգ, առյուծատունկ** (), գորտնուկազգիների (հրանունկագգիներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 40 (այլ տվյալներով՝ 90) տեսակ։

## Կենսաբանական նկարագիր
մինի|ձախից
Ցողունն ուղիղ է, պարզ կամ վերին մասում ճյուղավորվող, սնամեջ, բարձրությունը՝ 30-50 սմ։ Տերևները խոշոր են, փայլուն, ատամնաեզր, ստորինները՝ կոթունավոր, սրտաձև, վերինները՝ նըստադիր, երիկամաձև, սրտաերիկամաձև։
Ծաղիկները բազմաթիվ են, մեկական, ոսկեդեղին։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։

Պտուղը բազմատերևապտուղ է, սերմերը՝ սև կամ կարմրաշագանակագույն, բազմաթիվ։ 
Բազմամյա խոտաբույսեր են, տերևները ամբողջական են։

Որոշ տեսակներ ունեն ծաղկապատ՝ անորոշ թվով թերթիկներով, մյուսներն արդեն՝ հնգանդամ ծաղկապատ են։ Առէջները դեռևս շատ են, նեկտարանոցներ չկան, պտուղը կազմված է 5-10 պարկուկից։ Հայտնի է 10 տեսակ։

## Հայաստանում
Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝
* Ոսկեծաղիկ ճահճային (*C. palustris*) 
* Ոսկեծաղիկ բազմապսակաթերթ (*C. polypetala*)։ 
Տարածված է Շիրակի, Արագածոտնի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի և այլ մարզերում։ Աճում է գետերի, գետակների, լճերի ափերին, ճահճուտներում, ալպյան և ենթալպյան գոտիների խոնավ մարգագետիններում։

## Կիրառական նշանակություն
Բույսն ամբողջությամբ թունավոր է, ունի շատ սուր և դառը համ։ Վտանգավոր է ձիերի և խոշոր եղջյուրավոր անասունների համար։ Թունավորվելիս առաջանում են ուժեղ ցավեր, լուծ, հաճախամիզություն (մեզը դառնում է մուգ կարմիր) և այլն։ Ժողովրդական բժշկության մեջ ոսկեծաղիկի տերևներն օգտագործում են այրվածքների դեպքում։ Գեղազարդիչ է։

## Տեսակներ
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*Шипчинский Н.В. Род 508. Калужница — Caltha // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1937. — Т. VII. — С. 35—42. — 792 + XXVI с. — 5200 экз.
*Алексеев Ю. Е. и др. Калужница — Caltha // Травянистые растения СССР. В 2 т / Отв. ред. доктор биол. наук Работнов Т. А. — М.։ Мысль, 1971. — Т. 1. — С. 379. — 487 с. — 60 000 экз.

## Արտաքին հղումներ
* Калужница на сайте Энциклопедия декоративных садовых растений
* Описание растения։ Калужница болотная, дудчатая, многолепестковая, перепончатая.

Կատեգորիա:Գորտնուկազգիներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Հայաստանի դրոշների ցանկ

Սա Հայաստանի և Հայոց պատմության հետ զուգորդվող դրոշների ցանկն է։

## Պատմական

## Ժամանակակից

## Տեղային

## Ոչ պաշտոնական / առաջարկված

## Տես նաև
* Հայաստանի դրոշ

Կատեգորիա:Հայաստանի խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Միավոր (բասկետբոլ)

**Միավոր**, բասկետբոլ սպորտաձևում անցկացվող հանդիպման արդյունքը որոշելու ցուցանիշ։ Հանդիպման ժամանակ միավորները կուտակվում են մարզիկների կողմից հաջող իրացրած խաղային նետումներից (2 կամ 3 միավոր) և տուգանային նետումներից (1 միավոր)։ Եթե բասկետբոլիստը հաջող նետում է կատարում 3-միավորանոց գծից դուրս (6,75 մ ՖԻԲԱ-ում և 7,24 մ NBA-ում), ապա թիմը վաստակում է 3 միավոր, իսկ եթե հաջող նետումը կատարվում է գծից ներս, ապա 2 միավոր։

Ավելի շատ միավոր կուտակած թիմը հանդիպման ավարտին ճանաչվում է հաղթող։

## NBA-ի ռեկորդներ
* Կարիերայի ամենաշատ միավորներ՝ Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար (38 387 միավոր)
* Կարիերայի բարձրագույն միջին միավորներ՝ Մայքլ Ջորդան (30,12 մ/խ)
* Ամենաշատ միավորներ մեկ մրցաշրջանի ընթացքում՝ Ուիլթ Չեմբեռլեն (4029 միավոր, 1961–62 մրցաշրջան)
* Մրցաշրջանի բարձրագույն միջին միավորներ՝ Ուիլթ Չեմբեռլեն (50,4 մ/խ, 1961–62)
* Ամենաշատ միավորներ մեկ խաղում՝ **100** միավոր Ուիլթ Չեմբեռլենի կողմից (3/2/62 ընդդեմ «Նյու Յորք Նիքսի»)
* Ամենաշատ միավորներ մեկ խաղակեսում՝ 59 միավոր Ուիլթ Չեմբեռլենի կողմից
* Ամենաշատ միավորներ մեկ քառորդում՝ 33 միավոր Ջորջ Գերվինի և Կարմելո Էնթոնիի կողմից
* Ամենաշատ միավորներ 1 օվերթայմի ժամանակ՝ 16 միավոր Գիլբերթ Արինասի կողմից
* Ամենաշատ միավորներ փլեյ-օֆֆերի ժամանակ՝ Մայքլ Ջորդան (5987)
* Կարիերայի ընթացքում ամենաշատ միջին միավորներ փլեյ-օֆֆերի ժամանակ՝ Մայքլ Ջորդան (33,4)
* Ամենաշատ միավորներ մեկ փլեյ-օֆֆ հանդիպման ժամանակ՝ Մայքլ Ջորդան (63 միավոր, 4/20/1986 ընդդեմ «Բոստոն Սելտիքսի»)
* Ամենաշատ միավորներ մեկ փլեյ-օֆֆ խաղակեսում՝ Սլիփի Ֆլոյդ (39 միավոր, «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս» - «Լոս Անջելես Լեյքերս»)
* Ամենաշատ միավորներ մեկ փլեյ-օֆֆ քառորդում Սլիփի Ֆլոյդ (29, «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս» - «Լոս Անջելես Լեյքերս»)
* Ամենաշատ միավորներ մեկ գերեզրափակիչ խաղում՝ Էլջին Բեյլոր (61 միավոր, 4/14/62 ընդդեմ «Բոստոն Սելտիքսի»)
* Ամենաշատ միավորներ մեկ գերեզրափակիչ խաղակեսում՝ Մայքլ Ջորդան (35, 6/3/1992 ընդդեմ «Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսի»)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բասկետբոլային եզրույթներ
Կանադական անտիցիկլոն

**Կանադական անտիցիկլոն**, հյուսիս-ամերիկական անտիցիկլոն, մթնոլորտի բարձր ճնշման մարզ Հյուսիսային Ամերիկայի վրա։ Մթնոլորտի սեզոնային գործունեության կենտրոններից մեկը, դրսևորվում է ձմեռային ամիսների բազմամյա միջին կլիմայական քարտեզներում։

Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն
Կանադացիներ

**Կանադացիներ** (, ), Կանադայի այժմյան բնակչությունը։ Ընդհանուր թիվը՝ 41,456,000։ Կանադացիների կազմի մեջ մտնում են երկու ազգ (ֆրանս-կանադական և անգլո-կանադական), մի շարք ազգային խմբեր, հնդկացիների ու էսկիմոսների ազգային փոքրամասնություններ։

Ֆրանս-կանադացիները կազմում են երկրի բնակչության 29%֊ը և Քվեբեկ նահանգի բնակչության 80% ֊ից ավելին։ 18-րդ դարի վերջին - 19-րդ դարի սկզբին ձևավորված ֆրանս-կանադական ազգի միջուկը կազմել են Եվրոպայից Կանադա վերաբնակեցված ֆրանսիացիներն ու բրետոնացիները, որոնք 17-րդ դարի առաջին կեսին հիմնեցին Նոր Ֆրանսիա գաղութը (1763 թվականին նրան տիրեց Մեծ Բրիտանիան)։

Ֆրանս-կանադացիները բրիտանական գաղութարարության պայմաններում պահպանեցին իրենց լեզուն՝ ֆրանսերենը, որը 1968 թվականին դարձավ երկրի պետական երկու պաշտոնական լեզուներից մեկը։ Ֆրանս-կանադացիների մեծ մասը կաթոլիկներ են։

Մեծ Բրիտանիայի գաղութը դառնալուց հետո Կանադայում արագորեն սկսեցին բնակություն հաստատել Բրիտանիայից և նրա ամերիկյան գաղութներից գաղթածները, որի հետևանքով սկսեց գերակշռել անգլախոս բնակչությունը։ Անգլո-կանադացիները, որոնց հիմնական էթնիկական տարրերն են անգլիացիները, շոտլանդացիները, իռլանդացիները, Եվրոպայի այլ երկրների ձուլված վերաբնակիչները, 19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին ձևավորվեցին որպես ազգ և գերիշխող դիրք գրավեցին երկրում։

Անգլո-կանադացիները կազմում են Կանադայի բնակչության 44%-ը։ Լեզուն անգլերենն է, որոշ առանձնահատկություններով։ Հավատացյալների մեծ մասը զանազան հոսանքների բողոքականներ են և կաթոլիկներ (գլխավորապես՝ իռլանդացիները)։ Կանադացիների 25%֊ը կազմում են 20-րդ դարի վերաբնակեցվածների չձուլված խմբերը (գերմանացիներ, ուկրաինացիներ, իտալացիներ, հրեաներ, լեհեր, հոլանդացիներ, հայեր և այլք)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Կանադայի ազգեր
Կատեգորիա:Կանադացիներ
Հայկ Կանայան

**Հայկ Մկրտչի Կանայան** (), հայ ակնաբան-վիրաբույժ, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1947), դոցենտ (1929)։

## Կենսագրություն
Ինը տարեկանում ընդունվել է Երևանի ռուսական գիմինազիան և միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո՝ 1893 թվականին, ընդունվել Սանկտ Պետերբուրգի ռազմաբժշկական ակադեմիա։ Հիվանդության պատճառով վերադարձել է հայրենիք և մանկավարժական աշխատանքի անցել Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Այնուհետև ընդունվել է Օդեսայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1904 թվականին և երկու տարի եղել ականավոր ակնաբույժ Վլադիմիր Ֆիլատովի կլինիկայի ավագ օրդինատոր։ Երկար տարիներ աշխատել է Քիշնևում, Վլադիկավկազում և Բաքվում, այնուհետև տեղափոխվել է Երևան, աշխատել Երևանի քաղաքային բուժարանում։ 1925 թվականից սկսած դասախոսել է Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, կազմակերպել աչքի հիվանդությունների ամբիոն և կլինիկա։ 1929 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի կոչում։

Նա բարձր հմտությամն կատարել է աչքի վիրահատություններ։ 1920-1930-ական թվականներին մշակել է միջոցառումներ Հայաստանում աչքի հիվանդություններով (հատկապես՝ տրախոմա) տառապողներին ժամանակին հայտնաբերելու և բուժելու համար։

Ակնաբույժ մասնագետների պատրաստման գործում էական նշանակություն է ունեցել ռուսերենից նրա թարգմանած Ա. Ա. Կրյուկովի և Վիկտոր Օդինցովի «Աչքի հիվանդությունների մասին» գիրքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ ակնաբաններ
Թեղուտ (Լոռու մարզ)

**Թեղուտ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Մարզկենտրոն Վանաձորից 70 կմ հյուսիս-արևելք։ Տեղակայված է Դեբեդի վտակ Շնող գետի աջ ափին, Ալավերդի քաղաքից 14 կմ արևելք՝ լեռնային անտառոտ վայրում։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է հարևան Շնող գյուղի բնակիչների կողմից XX դարի սկզբին։ Բնակիչների նախնիները մասամբ բնիկ լոռեցի են, մասամբ տեղափոխվել են տարածաշրջան Արցախից, Ջավախքից, Սյունիքից, Սևանի ավազանից XVII- XVIII դարերում։ Գյուղի անունը կապված է ներկայիս գյուղի կենտրոնական մասում գտնվող հին Թեղուտ գյուղի հետ, որը թալանվել է լեզգինների կողմից, իսկ բնիկ բնակչությունը ոչնչացվել է և գերեվարվել։ Շնող գետի ավազանում գտնվող մի շարք այլ հայկական գյուղեր (Ձորիգեղ, Գիլիգեղ, Մանստև, Ախեթք, Դուքանաձոր) նույնպես ոչնչացվել են XVIII դարի լեզգիական ավերիչ արշավանքների հետևանքով։

## Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Թեղուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 1478, առկա բնակչությունը՝ 1320 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.
}
 | 746
 | 684
 |-
 |}

## Տնտեսություն
Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, պտղաբուծությամբ և բանջարաբուծությամբ։ Բնակչության մեծ մասը աշխատում է Թեղուտի պղինձ-մոլիբդենային հանքավայրում։

## Օգտակար հանածոներ
Թեղուտում կան երկնագույն փիրուզի, պղնձի և մոլիբդենի պաշարներ։

## Պատմամշակութային կոթողներ

Գյուղի շրջակայքում կան միջնադարյան պատմաճարտարապետական կոթողներ՝ Մանստևի վանքը (13 դ.), Վարդան զորավարի կոթողը (13-14 դդ.), 10-17 դդ. եկեղեցիներ՝ «Բայրձրել» (10-13 դդ.), «Ձորի գյուղ» (14 դ.) և «Ագեղցի» մատուռները։

## Հասարակական կառույցներ
Թեղուտն ունի միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, մանկապարտեզ, գրադարան, բուժկայան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալավերդի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Գաղտնիքները կարող են սպանել

"**Գաղտնիքները կարող են սպանել**" խաղը (Secrets Can Kill) Նենսի Դրյուի բազմաթիվ համակարգչային խաղերից առաջինն է, որը դուրս է եկել 1998 թվականի դեկտեմբերի 23-ին։ Խաղը ծրագրավորված է Her Interactive կազմակերպության կողմից և նախատեսված է Microsoft Windows համակարգի համար։ Խաղացող կերպարը միայն գլխավոր հերոս Նենսի Դրյուն է։
Ինչպես Նենսիի Դրյուի մյուս խաղերում այս խաղում նույնպես գործում է "ավագ դետեկտիվ" և "կրտսեր դետեկտիվ" ձևը։ Այս երկու ձևերի տարբերությունը խաղում հանդիպող դժվարությունների բարդությունն է և հուշումների բացակայությունը։
Խաղը հետախուզային և արկածային բնույթի է։

## Սյուժե

Նենսի Դրյուն հանգստանալու նպատակով որոշ ժամանակով գալիս է իր մորաքույր Լուիզայի տունը՝ Ֆլորիդա։ Մորաքույրը գրադարանավարուհի է աշխատում տեղի ավագ դպրոցում և հենց այդ դպրոցում էլ տեղի է ունեցել սպանություն։ Սպանվել է աշակեր Ջեյք Րոջերսը։ Նենսիի մորաքույրը խնդրում է իր զարմուհուն բացահայտել սպանության գաղտնիքները։

## Հանդիպող կերպարները

* Նենսի Դրյու- տասնութամյա երիտասարդ դետեկտիվ ով աշխատում է պարզաբանել սպանության պատճառը։ Նա խոսում է խաղում հանդիպուղ բոլոր կերպարների հետ։
* Դարիլ Գրեյ- Դարիլը գտել է սպանվածի մարմինը։ Նա սովորում է նույն ավագ դպրուցում և այդ դպրոցի խորհրդականն է։ Նա հայտնի է որպես գեղեցիկ և բարետես տղա, ով ունի հարուստ հայրիկ և թանկարժեք մեքենա։ Նենսին ցանկանում է հասկանալ, թե արդյո՞ք այս տղայի բարի կերպարի տակ կարող է թաքնված լինել ավելի չար կերպար։
* Քոննի Ուոթսոն- Քոննին ուժեղ բնավորությամբ աշակերտուհի է, որը թաքցնում է մութ գաղտնիք։
* Հալ Տանակա- Հալը ճապոնացի աշակերտ է։ Նա շատ գրագետ է և ցանկանում է դառնալ բժիշկ։ Արդյո՞ք սպանված աշակերտի մահը կարող էր նրան ինչ-որ բանով օգնել։
* Հեկտոր Սանշեզ- Հեկտորը աշակերտներից մեկն է ում համար միակ երազանքը "Մայամի Դոլֆինզ" ֆուտբոլային ակումբում խաղալն է որի համար նրան պակասում է սպորտային հովանավորություն։ Նենսին սպանության մեջ կասկածում է նաև նրան։
* Միչ Դիլլոն- Նա դպրոցի աշխարողներից մեկն է։ Նենսին կասկածում է նրա և սպանված աշակերտի միջև առաջացած միջադեպի մեջ։
### Հեռախոսային կերպարներ

* Նեդ Նիկերսոն- Նենսիի ընկերը, ով նրան հեռախոսով խորհուրդներ է տալիս։
* Բեսս Մարվին- Նեսիի մոտ ընկերուհին, ով նրան օգնում է խորհուրդներով
* Ջեսսի Ֆեյն- Նենսիի մոտ ընկերուհին և Բեսսի զարմուհին, որը նույնպես խորհուրդներ է տալիս։

Խաղացողը կարող է խաղի ընթացքում գործել սխալներ, որի արդյունքում խաղը կարող է ընդհատվել։ Կա սխալը ուղղելու հնարավորություն։

Կատեգորիա:Նենսի Դրյու
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Արջուտ կայարանին կից

**Արջուտ կայարանին կից**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Գուգարքի տարածաշրջանում՝ Արջուտ գյուղից 1 կմ հարավ։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1400 մ բարձրության վրա։

Գյուղը ստեղծվել է որպես երկաթուղային կայանին կից ավան։ Նախկինում ունեցել է Արչուտ, Արջիտի անվանումները։

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։

## Բնակչություն
Բնակավայրի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Ձորամուտ

**Ձորամուտ**,  Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում։

Գտնվում է Տաշիր քաղաքից մոտ 6-7 կմ հյուսիս, Վրաստանի հետ պետական սահմանից 1-2 կմ հարավ։ 1995 թվականից հարևան Գոգավան գյուղի հետ կազմել է Ձորամուտ համայնքը, 2017 թվականից մտնում է Սարչապետ համայնքի կազմի մեջ։ **Ձորամուտ** է վերանվանվել 1991 թ. ապրիլի 3-ին։

Բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 1590 մետր։ Կլիման բարեխառն է, ձմեռը երկարատև ու ցրտաշունչ, ամառը՝ զով։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը՝ 594,4 հա, որից՝ 248,8 հա վարելահող, 157,7 հեկտար խոտհարք, 155,2 հա արոտ։ Հիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։ Համայնքն ունի դպրոց, մշակույթի տուն, բուժկետ, կապի հանգույց։

## Տնտեսություն
Հայաստան համահայկական հիմնադրամն իր Ֆրանսիայի տեղական մարմնի ֆինանսավորմամբ 2009 թ.-ին Ձորամուտ համայնքում կառուցել է ջրատար։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Ձորամուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 281, առկա բնակչությունը՝ 277 մարդ։
Ձորամուտ գյուղը հիմնադրվել է 1896 թվականին և մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիների կողմից։ 1989 թվականից վերաբնակեցվել է Ադրբեջանից բռնագաղթված փախստականների և Ջավախքից տեղափոխված հայերով։

Ձորամուտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ-վրացական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Տաշիր համայնքի բնակավայրեր
Կաճաճկուտ

**Կաճաճկուտ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Կաճաճկուտ գյուղը համանքային կենտրոն Ալավերդի քաղաքից հեռու է մոտ 5 կմ դեպի արևմուտք, իսկ մարզկենտրոն Վանաձորից՝ 58 կմ հյուսիս-արևելք։ Ծովի մակերևույթից բարձր է 1425 մ և տեղակայված է Լալվար լեռան հարավ-արևելյան ստորոտին։

### Կլիմա
Կաճաճկուտն ունի բարեխառն լեռնային կլիմա։ Ձմեռները ցուրտ են և տևական, ամեն տարի հաստատվում է կայուն ձնածածկույթ։ Ամառները տաք են և համեմատաբար խոնավ, այդ իսկ պատճառով գյուղը սողանքային է։ Տարեկան մթնոլորտային տեղումների քանակը կազմում է 700-800 մմ։

## Պատմություն
Նախկինում գյուղը ունեցել է *Սեդվի* անվանումը։

Գյուղը հիմնադրվել է 1890-ական թվականներին։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ
մինի|Սուրբ Նշան վանական համալիր (Սեդվի)
Այստեղ են գտնվում պատմամշակութային բազմաթիվ հուշարձաններ։ Շրջակայքում պահպանվել են Սեդվի գյուղատեղին (10-13-րդ դդ.), ամրոցի մնացորդները (13-14-րդ դդ.),  Սեդվու Սուրբ Նշան վանքը (13-14-րդ դդ.), 13-14-րդ դարերով թվագրվող մատուռ և այլն։

## Բնակչություն
Կաճաճկուտի բնակչության ազգային կազմը հիմնադրման պահից մինչ օրս հայեր են։ Ստորև ներկայացված է գյուղի բնակչության մասին տեղեկություններ ըստ տարիների.

## Գյուղատնտեսություն
Բնակիչները հիմնականում զբաղվում են այգեգործությամբ, դաշտավարությամբ, պտղաբուծությամբ (աճեցնում են ազնվամորի, կեռաս, մասուր և այլն), զբաղվում են նաև խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ, մեղվաբուծությամբ և թռչնաբուծությամբ։

## Կրթություն
2019 թվականի դրությամբ գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց և բուժկետ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sedvu vanq.jpg|Սուրբ Նշան եկեղեցի
Պատկեր:Sedvu amroc.jpg|Սուրբ Նշան եկեղեցուն կից մատուռ
Պատկեր:Վանական համալիր Սեդվու Սբ. Նշան 02.jpg|Վանական համալիր


## Տես նաև
* Լոռու մարզ
* Կաճաճկուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալավերդի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կամերտոն

աջից|150 px
**Կամերտոն** (գերմ. Kammerton), երկմատնյակ, ձայնի աղբյուր։

Ս-աձև մետաղե ձող է, ամրացվում է այնպես, որ ծայրերը (ոտնակները) կարողանան ազատ տատանվել։ Կամերտոնի առավել ինտենսիվ տատանումները տեղի են ունենում ոտնակներով անցնող հարթության մեջ։ Ձայնի ճառագայթումն ուժեղացնելու նպատակով ոտնակին երբեմն դիաֆրագմա են ամրացնում կամ կամերտոնը զուգակցում ռեզոնանսային արկղիկի (մի կողմից բաց, հիմնականում փայտե ուղղանկյուն արկղիկ, որի վրա տեղավորում են կամերտոնը) հետ։ Վերջինիս չափերն այնպես են ընտրում, որ նրանում պարփակված օդի ծավալի սեփական տատանումների հաճախականությունը համընկնի կամերտոնի տատանումների հաճախականությանը (տես Ռեզոնանս)։ Երաժշտության մեջ կամերտոնը ծառայում է ձայնի բարձրության չափօրինակ՝ երաժշտական գործիքները լարելիս և երգեցողության համար։ Տեխնիկայում կամերտոնը կիրառվում է տառատպիչ հեռագրական ապարատների աշխատանքը համաժամանակ դարձնող ցածրահաճախային գեներատորներում, իբրև կայուն հաճախականության աղբյուր ժամանակը չափող սարքերում և այլուր։ Կամերտոններն առավել հաճախ պատրաստում են էլինվարից, որի առաձգականությունը ջերմաստիճանի փոփոխության դեպքում համարյա չի փոխվում։

## Պատմություն
1711 թ․-ին Անգլիայի թագուհու պալատական շեփորահար Ջոն Շորը ստեղծեց բոլոր երաժիշտների համար անհրաժեշտ և պարզ գործիք, որը նման է երկաթե պատառաքաղի երկու ատամիկներով։ Այդ «պատառաքաղը» անվանեցին կամերտոն։ Եթե հպվեն կամերտոնին նրա ծայրերը կսկսեն արձակել հնչյուն, որը ծառայում է որպես հիմք երաժշտական գործիքները լարելու համար։ Կամերտոնը 1 վայրկյանում տալիս է 419 տատանում։ Հնչյունը, որը տալիս է կամերտոնը, որոշեցին համապատասխանեցնել «լա» նոտային, որից և լարում են բոլոր երաժշտական գործիքները։ Հաճախ լարային գործիքները, հատկապես ջութակը կախված ջերմաստիճանից փոխում է լարվածությունը, այդ իսկ պատճառով նրանք պիտի լարեն լարերը և այդտեղ կամերտոնը անփոխարինելի է։ Ժամանակակից կամերտոնը տալիս է 440 Հց 1 օկտավա հաճախականությամբ։

Մեր օրերում սիմֆոնիկ նվագախմբերը հազվադեպ են օգտագործում կամերտոն։ Նրանց փոխարինում է հոբոյը, որի կառուցվածքում ջերմաստիճանը չի ազդում լարերի կառուցվածքի վրա և նրա լա նոտան միշտ կայուն է։ Բայց եթե դաշնամուրը նվագում է նվագախմբի հետ, ապա բոլոր գործիքները լարում են արդեն հիմնվելով դաշնամուրի հնչյունների վրա, իսկ դաշնամուրը իր հերթին լարում են կամերտոնով, մինչև համերգի սկիզբը։

## Ռեզոնատորով կամերտոն
Կամերտոնի հնչյողությունը ուժեղացնում են ռեզոնատորով, որի փայտե վանդակի մի կողմը բաց է։ Նրա երկարությունը հավասար է 1/4 կամերտոնի ձայնային ալիքի։ Կամերտոնի ձողերի հաճախականությամբ ձողը ուղղահայաց ճնշում է գործադրում փայտե վանդակի վրա, որը տուփի երկարության հաճախականությամբ  համընկնում է հիմնական օդի հաճախականությանը վանդակում։ Տեղի է ունենում ռեզոնանսային հնչյունի ուժեղացում, որը դուրս է գալիս վանդակից։ Այդ պարագայում կարևոր դեր է խաղում այն փաստը, որ վանդակի չափերը ավելի մոտ են կամերտոնի հնչյունային ալիքների երկարությանը, քան կամերտոնի ձողերի լայնությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ландсберг Г.С. Элементарный учебник физики. — 13-е изд. — М.։ Физматлит, 2003. — Т. 3. Колебания и волны. Оптика. Атомная и ядерная физика. — С. 132-135. — 656 с. — ISBN 5922103512

Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Լոռի Բերդ (գյուղ)

**Լոռի Բերդ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Լոռի Բերդ համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Ստեփանավան քաղաքից մոտ 1 կմ արևելք։ Գյուղը տեղակայված է Ձորագետի ձախ ափին՝ ծովի մակերևույթից 1375 մ բարձրության վրա։ Վարչական տարածքը կազմում է 408.4 հա, որից գյուղի բնակատեղը 36 հա։ Հեռավորությունը Ստեփանավան քաղաքից 2 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Լոռի Բերդի մշտական բնակչությունը կազմել է 405, առկա բնակչությունը՝ 386 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Կլիմա
Գյուղի աշխարհագրական դիրքը նախալեռնային է, կլիմայական պայմանները անբարենպաստ։ Տարվա եղանակներից անհամեմատ լավ է աշունը, ձմռանը երբեմն ձյուն չի գալիս, գարունը սովորաբար ուշացած է գալիս, հաճախակի քամիներով, իսկ ամառը տաք է, լինում են նաև կարկտահարություններ։

Գյուղն ունի առողջարար կլիմա։

## Տնտեսություն
Գյուղում տնային տնտեսությունների թիվը կազմում է մոտ 135։ Հիմնականում զբաղվում են ցորենի, գարու, կարտոֆիլի և բանջարաբոստանային կուլտուրաների արտադրությամբ, անասնապահությամբ։ Գործում է քարարդյունահանող ձեռնարկություն։

## Պատմամշակութային կառույցներ
thumb|Լոռի բերդ քաղաքատեղին
մինի|Պատի հատված

Գյուղը շատ հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով։ Գյուղում կա 26 խաչքար, գործում է 6 եկեղեցի, կա 17 դամբարան, 2 գերեզմանոց։ Գյուղի տարածքում կա Ք. ա. 2-րդ հազարամյակի բնակատեղի և դամբարանադաշտ։ Լոռի բերդ քաղաքատեղիում և շրջակայքում կան շատ արվարձաններ, ճանապարհներ, խանդակներ, պարիսպներ, քարայրներ, կացարաններ, կամուրջներ, աշտարակներ, ջրաղացներ, ջրատարներ, գաղտնուղիներ, մթերանոցներ, բաղնիքներ, մուտքեր, մատուռներ, բնակելի տուն և այլն։

Միջնաբերդի հարավային եզրին կա 11-րդ դարի մի պալատ։

## Պատկերադարան

Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 56.jpg
Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 57.jpg
Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 58.jpg
Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 59-61 HDR.jpg
Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 62.jpg
Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 66-68 HDR.jpg
Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 69.jpg
Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 70.jpg
Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 71.jpg
Lori Berd Municipality.jpg|Լոռի բերդ գյուղի համայնքապետարան
Soviet Armenia 40 Spring, Lori Berd (2).jpg|Խորհրդային Հայաստան-40 հուշաղբյուրը Լոռի բերդում


## Տես նաև
* Լոռու մարզ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռի Բերդ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր