open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անտոն Պան

**Անտոն Պան** (), ռումինացի գրող, բանաստեղծ, կոմպոզիտոր և ֆոլկլորիստ, ռումինական երաժշտական բանահյուսության հիմնադիրներից մեկը, որի գործունեությունը մեծապես նպաստել է ռումինական գրական լեզվի ի հայտ գալուն։ 

## Կենսագրություն
Ճշգրիտ ամսաթիվը և ծննդյան տարին անհայտ են։ Նրա մայրը հույն էր, հայրը՝ բուլղարացի կամ գուցե գնչու։ 1806-1812 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի սկսվելուց հետո Պանի ընտանիքը փախել է Քիշնև, որտեղ Անտոնը սկսել է երգել եկեղեցական երգչախմբում։ 1810 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Բուխարեստ։ Այնտեղ Պանն ապրել է մինչև 1821 թվականը, երբ ստիպված է եղել յոթ տարով փախչել ավստրիական Տրանսիլվանիա։

thumb|слева|219 px|<small>Անտոն Պանը Ռումինիայի նամականիշի վրա (1955)</small>
Իր կյանքի տարբեր ժամանակահատվածներում եղել է երգիչ, երաժիշտ, երգեցողության ուսուցիչ, տպագրիչ (մասնավորապես, 1843 թվականին հորինել է սեփական տպագրական մեքենա), գրահրատարակիչ։ Նա հավաքել է ռումինական բանահյուսության տարբեր նյութեր, այդ թվում՝ պատմվածքներ, անեկդոտ, ռումինական ժողովրդական երգեր, որոնցից մի քանիսը մշակել է։ 1848 թվականին հրատարակել է ռումինական բառերի և արտահայտությունների բառարան։

Մահացել է տիֆից։

Պաշտոնական վարկածի համաձայն՝ Անտոն Պանը Ռումինիայի պաշտոնական օրհներգի երաժշտության հեղինակն է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Ռումինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռումինացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռումինացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Ռումինացի բանահավաքներ
Կատեգորիա:Ռումինացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի բանասերներ
Կատեգորիա:Օրհներգերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Տիֆից մահացածներ
Կատեգորիա:Ռումինացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռումինացի ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Ալկանտարա

**Ալկանտարա** (), բնակավայր և համայնք Իսպանիայի արևմուտքում՝ Էստրեմադուրայի մաս հանդիսացող Կասերես ինքնավար պրովինցիայի նույնանուն շրջանում (կոմարկայում)։ Զբաղեցնում է 552 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 1630։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Կասերես քաղաքից հեռավորությունը 63 կիլոմետր է։ Գտնվում է Տախո գետի ափին՝ Ալագոն վտակի հետ նրա միախառնվելու մերձակայքում, Պորտուգալիայի հետ Իսպանիայի սահմանի մոտ։

## Պատմություն
Այս բնակավայրը մի ժամանակ եղել է Ալկանտարա պատմական երկրամասի մայրաքաղաքը։ Անվանումն արաբական ծագում ունի. արաբերեն القنطرة (*al-Qanṭarah*) նշանակում է *կամուրջ*։ Այդպես են կոչել՝ նկատի առնելով Տրայանոս կայսեր կարգադրությամբ Տախո գետի վրա գցված նշանավոր հին հռոմեական կամուրջը, որ այսօր էլ  համարվում է քաղաքի գլխավոր տեսարժան պատմական հուշարձանը։ Վեստգոթերն այն անվանել են *Օլիբա*։

Բացի կամրջից, ալկանտարացիների հպարտությունն են *Ալկանտարա ֆրանցիսկյան ռազմակրոնական օրդեն*ը (հիմնվել է 12-րդ դարի կեսերին), «*Ալկանտարայի բրոնզ*» անվանումով հայտնի բրոնզե տախտակը՝ մեր թվականության առաջին դարի կեսերի լատինատառ արձանագրությամբ, ինչպես նաև կաթոլիկ եկեղեցու սրբերի շարքին դասված միջնադարյան ֆրանցիսկյան եկեղեցական Պեդրո դե Ալկանտարան, որը եղել է այդ օրդենում ասկետական բարեփոխումներ նախաձեռնողներից մեկը։

## Տեսարժան վայրեր
300px|մինի|ձախից|Ալկանտարայի Սուրբ Բենիտո կուսանոցը /16-րդ դար/
*Ալկանտարայի կամուրջ - վեց սիմետրիկ կամարներով, 194 մետր երկարությամբ, 71 մետր բարձրությամբ կամուրջ. կառուցվել է 103-106 թվականներին, ի պատիվ Տրայանոս կայսեր։ Ունի մակագրություն, որտեղ հիշատակված է կամրջի ճարտարապետի անունը՝ C. Iulius Lacer:
*Սան Բենիտո վանք - (16-րդ դար)
*Ալկոմբարի սուրբ Մոր եկեղեցի (13-րդ դար)
*Մավրերի կառուցած պարսպի ավերակներ
*Սբ. Ֆրենսիսի վանք (15-17-րդ դարեր)
*Սբ. կույսերի վանք *Los Remedios*, որից պահպանվել է միայն բարոկկո ոճով կառուցված մատուռը

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Richard Stillwell, ed. ''Princeton Encyclopedia of Classical Sites'', 1976: "Alcántara, Cáceres, Spain"

## Արտաքին հղումներ
* 
* Պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կասերես պրովինցիայի բնակավայրեր
Կեսգիշերի արև (վեպ)

**Կեսգիշերվա արևը** (), Ստեֆանի Մայերի՝ «Մթնշաղ» գրքի՝ ժամանակին սպասվող զուգընթաց վեպը։ Այն պետք է դառնար «Մթնշաղ» գրքի իրադարձությունների նախապատմություն, բայց պատումը պետք է վարվեր ոչ թե Բելա Սվոնի անունից, ինչպես առաջին գրքում է, այլ Էդվարդ Կալենի անունից։ Ստեֆանի Մայերը նաև հայտարարել է, թե «Մթնշաղը» միակ գիրքն է, որն ինքը ծրագրում է գրել նաև Էդվարդի անունից։ Էդվարդի բնավորությունն ավելի լավ արտահայտելու համար Մայերը «Մթնշաղի» էկրանավորման ռեժիսոր Քեթրին Հարդվիքին և Էդվարդի դերը կատարած դերասան Ռոբերտ Փեթինսոնին թույլ է տվել կարդալ վեպի մի քանի ավարտված գլուխներ այն ժամանակ, երբ նրանք նկարահանում էին կինոֆիլմը։

## Նախնական ցուցադրության պատմություն
2008 թվականի օգոստոսի 28-ին Մայերը դադարեցրել է գրել «Կեսգիշերվա արևը» գիրքը։ Դրա պատճառը եղել է ձեռագրի տասներկու գլուխների անօրինական կերպով համացանցում հայտնվելը։ Նա հայտարարել է.

Դրանից հետո նա ազատ հասանելիությամբ իր կայքում տեղադրել է տասներկու գլուխներ պարունակող սևագիրը, որպեսզի ազնիվ լինի իր ընթերցողների հետ՝ այդպիսով գտնելով փոխզիջումնային տարբերակ, որովհետև վեպը հայտնվել էր վտանգի տակ իր հրատարակության ժամկետից առաջ։ Մայերը նաև հայտարարել է, որ ինքը չի մտածում, թե ձեռագիրը գողացվել է ինչ-որ չար նպատակներով և չի պատրաստում հրապարակել նրանց անունները, ովքեր արել են դա։ 2008 թվականի նոյեմբերին տված հարցազրույցի ժամանակ Ստեֆանի Մայերն ասել է. 

Նա ասել է, թե իր նպատակն է մոտավորապես երկու տարի անկացնել առանց «Կեսգիշերվա արևը» գրքի հիշատակման, և ինքը մտածել է, որ նորից կսկսի աշխատել վեպի վրա այն ժամանակ, երբ վստահ կլինի, որ բոլորը մոռացել են դրա մասին։ Սակայն Ստեֆանի Մայերը հանգել է այն որոշմանը, որ այնուամենայնիվ կհրատարակի իր վեպը։ Մայերն ասել է, որ «Արևածագ» գրքի հրատարակումից հետո ինքը պատրաստվում է կենտրոնանալ «Կեսգիշերվա արևը» գրքի վրա։

## Սյուժե
Գրքի իրադարձությունների ընթացքը նույնն է, ինչ «Մթնշաղ» վեպում, բայց պատմությունը ներկայացվում է Էդվարդի անունից։ 17-ամյա Բելլա Սվոնը, ժամանելով անձրևոտ և ամպամած Ֆորքս քաղաք՝ իր հոր մոտ, նույնիսկ չէր էլ կասկածում, թե ինչ արկածների միջով պիտի անցնի։ Նոր դպրոցում իր առաջին օրը Բելլան հանդիպում է Էդվարդին և հետագայում սիրահարվում է նրան։ Էդվարդը նույնպես անտարբեր չէ Բելլայի նկատմամբ, բայց խնդիրն այն է, որ նա ոչ թե սովորական տղա, աշակերտ և տեղի բնակիչ է, այլ` վամպիր։

Այս մասից հասկացվում է, թե ինչ է զգացել և ինչով է զբաղվել Էդվարդ Կալլենն այն ժամանակ, երբ Բելլան փորձում էր հասկանալ իրեն և նրան։

## Կերպարներ
* Էդվարդ Կալլեն
* Բելլա Սվոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт серии романов «Сумерки»
* Черновик «Солнца полуночи» 

Կատեգորիա:2020 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Մթնշաղ
Աղբերկացիներ

**Աղբերկացիներ** (), հայկական նախարարական տոհմ Մարզպանական Հայաստանում։ Աղբերկացիների նախարարական տոհմը չի հիշատակվում Մեծ Հայքի Գահնամակում և Զորանամակում, սակայն հիշատակվում է Մարզպանական Հայաստանում՝ Վահանանց պատերազմի ժամանակ։ Տոհմից հիշվող նախարարը Առավան Աղբերկացին է, ով 484 թվականին, Վասավուրտ Կարքայինի հետ Վահան Մամիկոնյանի կողմից պատգամավոր էր գնացել Նիխորի մոտ։

## Տես նաև
* Գահնամակ
* Զորանամակ
* Վահանանց պատերազմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբերկացիներ
Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ
Խերոնիմո Արտուրո Ամիոնե Սևալյոս

**Խերոնիմո Արտուրո Ամիոնե Սևալյոս** (, ), մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, «Ալեբրիխես դե Օախակա» ակումբի հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
Ամիոնեն «Անտլանտե» ակումբի սան է։ 2010 թվականի ապրիլի 24-ին «Էստուդիանտես Տեկոս» ակումբի դեմ խաղում իր նորամուտն է նշել Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնությունում։ Հենց այդ խաղի ժամանակ նա խփել է իր առաջին գոլը «Անտլանտեի» կազմում։ 2013 թվականի ամռանը Ամիոնեն տեղափոխվել է «Կռուս Ասուլ»։ Հուլիսի 21-ին «Մոնտերեյի» հետ խաղում իր նորամուտն է նշել նոր թիմում։ Օգոստոսի 11-ին «Գվադալախարայի» դեմ խաղում Խերոնիմոն իր առաջին գնդակն է խփել «Կռուս Ասուլի» դեմ խաղում։

Օգոստոսի 29-ին ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Չեմպիոնների լիգայի ժամանակ հայիթիական «Վալենսիայի» դեմ խաղում գոլ է խփել։ 2014 թվականին Ամիոնեն օգնել է թիմին նվաճել ԿՈՆԿԱԿԱՖԻ գավաթը։

2014 թվականի ամռանը խաղային պրակտիկա ստանալու նպատակով Ամիոնեն տեղափոխվել է «Թոլուկա»։ Հուլիսի 20-ին «Մոնարկաս Մորելիայի» դեմ խաղում իր նորամուտն է նշել նոր թիմում։ Նոյեմբերի 28-ին «Չեպասի» դեմ խաղում Խերոնիմոն իր առաջին գոլն է խփել «Թոլուկո» թիմում։

2016 թվականի սկզբին Ամիոնեն վարձավճարով տեղափոխվել է «Պուեբլա» ակումբ։ Հունվարի 18-ին «Մոնտերեա» թիմի դեմ իր նորամուտն է նշել նոր թիմում։ Նոյեմբերի 6-ին «Նեկակսայի» դեմ խաղում Խերոնիմոն իր առաջին գոլն է խփել «Պուեբլա» ակումբի կազմում։ 2017 թվականի ամռանը «Կռուս Ասուլ» ակումբը գնել է նրա տրանսֆերը։ 2018 թվականի սկզբներին Ամիոնեն վարձավճարով տեղափոխվել է Լոբոս ԲՈՒԱՊ ակումբ։ Հունվարի 8-ին «Սանտոս Լագունա» ակումբի դեմ խաղում նշել է իր նորամուտը։

## Միջազգային կարիերա
2011 թվականին Ամիոնեն հայրենի Գվադալախարայում դարձել է Պանամերիկյան խաղերի հաղթող։ Մրցաշարի ընթացքում մասնակցել է Տրինիդադի և Տոբագոյի, Էկվադորի, Ուրուգվայի, Կոստա Ռիկայի և Արգենտինայի թիմերի դեմ խաղերին։ Ուրուգվայի և Արգենտինայի դեմ խաղերում Խերոմինոն երեք գոլ է խփել։

## Ձեռքբերումներ
**Ակումբային**

 **«Կռուս Ասուլ»**
* 2013/2014 ԿՈՆԿԱԿԱՖ Չեմպիանների լիգայի հաղթող

**Միջազգային**

 **Մեքսիկա (մինչև 23)**
*  Պանամերիկյան խաղեր — 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը soccerway կայքում
* Պրոֆիլը sports.ru կայքում
* Վիճակագրությունը TransferMarkt կայքում

Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆուտբոլիստներ
Լենա Զավարոնի

**Լենա Հիլդա Զավարոնի** (, ), բրիտանացի երգչուհի և հաղորդավար։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ և կարիերա
Լենա Հիլդա Զավարոնին ծնվել է 1963 թվականի նոյեմբերի 4-ին Գրինոքում (Ինվերքլայդ, Շոտլանդիա, Միացյալ Թագավորություն) Վիկտոր Զավարոնիի և Հիլդա Զավարոնիի ընտանիքում (1989 թվականին մահացել է տրանկվիլիզատորների ազդեցության տակ)։ Զավարոնի ազգանունը իտալական է, նրա էմիգրանտ պապը իտալացի էր։

1973 թվականի ամռանը Լենան հայտնաբերվեց պրոդյուսեր Թոմի Սքոթի կողմից, ով հանգստանում էր Ռոտսեյ քաղաքում, այնտեղ ապրում էր Զավարոնին։ Թոմին լսեց Լենայի երգեցողությունը աղջկա հոր և քեռիի խմբում։ Լենայի պրոդյուսերը դարձավ Դորոի Սոլոմոնը։

1974—1982 տարիների ընթացքում Լենան թողարկել է 7 սոլո ալբոմ՝ «Ma! He’s Making Eyes at Me» (1974), «If My Friends Could See Me Now» (1974), «The Lena Zavaroni Collection» (1975), «Presenting Lena Zavaroni» (1978), «Songs Are Such Good Things» (1980), «Lena Zavaroni And Her Music» (1981) և «Hold Tight, It’s Lena» (1982):

Լենան Բոնի Լանգֆորդի մոտ ընկերուհին էր, ում հետ նա մասնակցել է «Lena and Bonnie» հեռուստատեսային շոուին։

### Անձնական կյանք, հիվանդություն և մահ
Սկսած 13 տարեկանից Լենան տառապել է նյարդային անորեքսիայով։ Զավարոնին իր հիվանդությունը բացատրում էր նրանով, որ շոուբիզնեսում շատ են ճնշում ավելորդ քաշի պատճառով, նա անընդհատ նիհարում էր, որպեսզի կարողանա բեմական հագուստ կրել։

1989 թվականին Լենան ամուսնացել է համակարգչային խորհրդատու Փիթեր Ուայլթշիրի հետ, նույն թվականին տրանկվիլիզատորների գերդոզավորումից մահացել է Լենա Հիլդի մայրը։ 1991 թվականին ամուսնու հետ բաժանվելուց հետո Լենան տեղափոխվեց Բրիտանիայի Հոդսոն քաղաք, որպեսզի ապրի հոր և խորթ մորը մոտ։

Այս ամբողջ ընթացքում Լենան հիվանդ էր և անհաջող բուժվում էր նյարդային անորեքսիայից, ինչը, ի վերջո, իր հոգեբանական վիճակն էր։

1999 թվականի սեպտեմբերին Լենան վիրահատվել էր, որը փոքր ինչ թեթևացրել էր նրա վիճակը և նա նույնիսկ սկսել էր մտածել բեմ վերադառնալու մասին։ Չնայած հաջող վիրահատության, դրանից 3 շաբաթ անց Զավարոնիի մոտ սկսել էր զարգանալ կրծքային վարակ։ 1999 թվականի հոկտեմբերի 1-ին 36-րդ տարեդարձից առաջ Լենան մահացել է թոքաբորբից (Արգայլ ընդ Բյուտ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիա)։ Բազմաթիվ խնդիրների և հիվանդության պատճառով երգչուհին մահանալիս կշռվում էր 32 կիլոգրամ։

## Սկավառակագրություն
* 1974` «Ma! He’s Making Eyes at Me»
* 1974` «If My Friends Could See Me Now»
* 1975` «The Lena Zavaroni Collection»
* 1978` «Presenting Lena Zavaroni»
* 1980` «Songs Are Such Good Things»
* 1981` «Lena Zavaroni And Her Music» (1981)
* 1982` «Hold Tight, It’s Lena»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:1999 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 1 մահեր
Կատեգորիա:Մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի երգչուհիներ
Ցիտրամոն

**«Ցիտրամոն»**, անալգետիկ, արյունազեղիչ, ջերմային հեղուկացնող և հակաբորբոքային դեղամիջոց։ Օգտագործում են գլխացավի և մրսածության ժամանակ։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Ներկայումս **ցիտրամոն** անվանումը չի համապատասխանում դեղամիջոցի կոնկրետ բաղադրությանը, այլ ավելի շուտ հիշեցում է հիվանդներին դեղամիջոցի գործողության բնույթի մասին, որը վաղուց դարձել է նախկին ԽՍՀՄ երկրներում սովորական բրենդ։

Ավանդական ցիտրամոնը (Tabulettae «Citramonum») ունեցել է այսպիսի բաղադրություն.
* ացետիլսալիցիլաթթու 0,24 գրամ
* ֆենացետին 0,18 գրամ
* կոֆեին 0,03 գրամ
* կակաո 0,015 գրամ
* կիտրոնաթթու 0,02 գրամ
Դեղը նման բաղադրությամբ այլևս չի արտադրվում։
thumb|right|273px|<center> Ցիտրամոն Պե </center>

Այդ դեղամիջոցների նոր ձևերը, որոնք ունեն Ցիտրամոն անվանումը, արտադրվում են մեծ քանակությամբ դեղագործական ձեռնարկություններում։ Հաճախ դրանք ունենում են այսպիսի բաղադրություն.
* ացետիլսալիցիլաթթու 0,24 գրամ
* պարացետամոլ 0,18 գրամ
* կոֆեին 0,03 գրամ

Ցիտրամոնի կազմում պարացետամոլով ֆենացետինի փոխարինումը պայմանավորված է նրանով, որ նեֆրոպաթիայի զարգացման հետ կապված լուրջ կողմնակի ազդեցությունների առկայության պատճառով ֆենացետինը շատ երկրներում, այդ թվում՝ Ռուսաստանում, հանվել է շրջանառությունից։ Պարացետամոլը ֆենացետինի հիմնական մետաբոլիտն է՝ քիմիապես մոտ հատկություններով։ Երբ ֆենացետինը ներծծվում է օրգանիզմի մեջ, առաջացնում է անալգետիկ ազդեցություն։ Ցավազրկող ակտիվությամբ պարացետամոլը էապես չի տարբերվում ֆենացետինից, այն նույնպես ունի թույլ հակաբորբոքային ակտիվություն։ Պարացետամոլի մեջ տոքսինների փոքր քանակը դեղի առավելությունն է։

Ցիտրամոնի բաղադրությունից կակաոյի և կիտրոնաթթվի հեռացումը պայմանավորված է այդ բաղադրիչների էական ազդեցության բացակայությամբ դեղի ազդեցության բնույթի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ցավազրկող դեղամիջոցներ
Օջակ

**Օջակ** (, , ), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի հյուսիսային հատվածում, որը տեղակայված է Սավա գետի վրա՝ Խորվաթիայի հետ սահմանից 10 կմ հեռավորության վրա։ Մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության Պոսավսկի կանտոնի կազմում։ Համարվում է համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ Քաղաքի միջով անցնում է R201 շրջանային ճանապարհը։

Ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 9.162 մարդ, իսկ համայնքի բնակչությունը՝ 9.162։

## Պատմություն
Օջակը առաջացել է Ադ Բասանտե անվանմամբ հռոմեական մեծ քաղաքի տարածքում, որը տեղակայված է գետի ափին։ Հռոմեացիները 6-9 դարերում այստեղ վարել են պատերազմներ իլլիրիական ցեղերի դեմ։

Այդ շրջանում սլավոնների ամրացումից և ավարների նկատմամբ հաղթանակից հետո, հիմնադրվել է Radunjevac անվանմամբ բնակավայր։ Նրանից ոչ հեռու հիմնադրվել է Դոբոր քաղաքը։ Օջակայի մերձակայքում երկար ժամանակ կայացել են մարտեր հունգարացիների և տեղական բոսնիական ազնվականների միջև։

## Պատկերասրահ

File:Odzak8.jpg
File:Odzak9.jpg



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օջակ քաղաքի պաշտոնական կայէջը

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Դորեմի

**Դորեմի**, խորհրդային տարիներին նկարահանված կարճամետրաժ, երաժշտական մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1986 թվականին՝ ԽՍՀՄի պետական հեռուստառադիոյի պատվերով։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը խաղի միջոցով երեխաներին երաժշտական գրագիտություն է սովորեցնում։

Հովիվն ու ցուլը երգելով գնալիս են լինում և ճանապարհին հանդիպում են նոտաներին, որոնք կենդանանում են ու ընդունում որևէ կենդանու կերպարանք․

## Նկարահանող խումբ

## Վերահրատարակչություն
Մուլտֆիլմը վերահրատարակվել է DVD տեսասկավառակով մուլտֆիլմների ժողովածուներում․ «Կային և չկային», 5-րդ թողարկում, DVD․ «Մեր բարի հեքիաթները», 4-րդ թողարկում (DVD)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1986 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Նեում

**Նեում** (, ), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Համարվում է համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ Մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կազմում։

Ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 1 993 մարդ։

## Աշխարհագրություն
Նեումը Բոսնիա և Հերցեգովինայի միակ բնակավայրն է, որը ելք ունի դեպի Ադրիատիկ ծով։ Այն տեղակայված է պետության հարավային հատվածում՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Հյուսիսում և հարավում սահամանակցում է խորվաթական Դուբրովնիկ Ներետվայի հետ։ Նեումի ձգվածությունը մինչև խորվաթական սահմանները կազմում է 9 կմ։

## Կլիմա
Շնորհիվ նրա ծովափնյա տեղադրությանը, Նեումը համարվում է պետության ամենատաք բնակավայրը՝ մերձարևադարձային միջերկրածովյան կլիմայով։ Տեղումների տարեկան միջին քանակը կազմում է 1000 մմ։ Մաքուր ծովը և շարունակ ամառը Նեումին դարձրել են հայտնի հանգստավայր։

## Պատմություն
մինի|ձախից|Ստեչակը Նեումում
Տարածքը, որի վրա տեղակայված է Նեումը, հին և միջին ժամանակներում հարուստ պատմական իրադարձությունների արդյունքում մեկ հզորագույն միջերկրածովյան տերությունից փոխանցվել է մյուսին։ XIV դարում եղել է Դուբրովնիկի հանրապետության կազմում, բայց 1699 թվականին, Օսմանյան կայսրության համար անհաջող պատերազմից հետո, Կառլովիցի հաշտության պայմանագրի համաձայն, Դալմաթիան անցել է Վենետիկի տիրապետության տակ։ Դուբրովնիկը, որպեսզի հետագայում վենետիկցիներին հնարավորություն չթողնի իր վրա հարձակվել ցամաքից, Նեումը զիջել է Օսմանյան կայսրությանը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Նեումը պատկանել է Խորվաթիային։ 1945 թվականին վերջնականապես Նեումը անցել է Բոսնիա և Հերցեգովինային, երբ Հարավսլավիայի կազմում կազմավորվել էին նոր հանրապետություններ։ 1992 թվականին, Բոսնիա և Հերցեգովինայի Հարավսլավիայի կազմից դուրս գալուց հետո, Նեումի հյուսիսում և հարավում հայտնվեցին սահմանային դիրքեր։

## Մշակույթ
1995 թվականից Նեումում անցկացվող ամենախոշոր մշակութային իրադարձությունը համարվում է խորվաթական երաժշտական «Etnofest Neum» փառատոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նեում քաղաքի պաշտոնական կայքէջը

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Լետիշա Ռայթ

**Լետիշա Միշել Ռայթ** (, ), գայանական արմատներով բրիտանացի դերասանուհի։ Ավելի հայտնի է «Սև հովազ», «Վրիժառուները․ անվերջության պատերազմը» և «Վրիժառուները․ Վերջնախաղը»  ֆիլմերում, Շուրիի դերով՝ նկարահանված  «Marvel» կինոընկերության կողմից։

## Կենսագրություն
Լետիշա Միշել Ռայթը ծնվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 31-ին՝ Գայանայի Ջորջթաուն քաղաքում։ 7 տարեկանում ընտանիքի հետ տեղափոխել է Լոնդոն.

Նրա հետաքրքրությունը դերասանական խաղի հանդեպ առաջացավ, երբ նա դիտեց «Ակիլայի փորձությունները» ֆիլմը, որոշելով, որ  գլխավոր հերոսուհին համարվում է խաղարկային դրական կերպարի մոդել։ Նա նամակներ է գրել տարբեր գործակալների, որտեղ որ պատմում էր իր դերասանական փորձի մասին, մինչև որ նրան սկսեցին տալ փոքր դերեր։

«Իմ եղբայրը հրեշ է» ֆիլմում նրա դերը նկատվել է «Screen International» ամսագրի կողմից, որը 2012 թվականին անվանել է նրան ապագայի աստղ։ Ջեյմի Հարիսոնի դերի համար  «Քաղաքային օրհներգ»  ֆիլմում Ռայթը նոմինացվել է բրիտանական անկախ ֆիլմարտադրության մրցանակի՝ «Լավագույն խոստումնալից նորամուտ»։

Լետիշան նաև նկարահանվել է ֆանտաստիկ սերիաներում որոնց անվանումներն են «Բժիշկ ով» («Ագռավի դեմքը») и «Սև հայելին» («Սև թանգարան»)։Լետիշա Ռայթը խաղացել է Շուրիի դերը «Սև հովազը», «Վրիժառուները․ անվերյության պատերազմը» ֆիլմերում։ Ռայտը, նաև հայտնվեց խռովարարի դերում 2018 թվականին նկարահանված  «Առաջին խաղացողը պատրաստվի» ֆիլմում։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակները և Անվանակարգ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Գայանացի դերասանուհիներ
Կասերի

**Կասերի** (, ), կովի չպաստերիզացված կաթից պատրաստվող պանիր (երբեմն ավելացվում է նաև աննշան քանակությամբ այծի կաթ)։ Պանիրը լինում է բաց դեղնավուն, ունենում է թեթևակի պնդություն։ Կասերին ավանդական պանիր է համարվում Թուրքիայի և Հունաստանի խոհանոցներում։

Կասերի պանիրը փափուկ նյութակազմվածք ունի, փոքր անցքեր, փխրուն չէ, պատկանում է ձգովի (երկաթալար) պանիրների ընտանիքին, ինչպես օրինակ՝ պրովոլոնե կամ մյունսթեր պանիրը։ Օգտագործելով թարմ, չպաստերիզացված կաթ՝ հնարավոր է լինում ստանալ պանրի յուրահատուկ համը և նյութակազմվածքը, հետո պանիրը պահում են չորս ամիս, որպեսզի «հասունանա» և ստանա անհրաժեշտ համային որակներ։ Պանրի հասունացման որոշ փուլերում վերջինիս համը հիշեցնում է պարմեզան կամ ասիագո պանրի համը, բայց ունի մի հատկանշական տարբերություն՝ այդչափ յուղալի և սերուցքային չէ։ Հունական և թուրքական խոհանոցներում կասերիկ օգտագործում են բուտերբրոդներ, սագանակիներ պատրաստելիս։ Այս պանիրը հանդիսանում է կասերոպիտա կարկանդակի հիմնական բաղադրատարրը։

Թուրքա-կիպրական պաստիտսիո պատրաստելիս երբեմն միսը փոխարինվում է պանիրների երկու տեսակների՝ կասերիի և բեյազի օգտագործմամբ։

Հունաստանում պատրաստվող կասերի պանրի անվանումը պաշտպանված է Եվրոպական միության հրամանագրով։

## Տես նաև
* Պաստիտսիո

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* *Babiniotis, Georgios* (2005). Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Lexicon of New Greek). Κέντρο Λεξικολογίας. p.&nbsp;1412. ISBN 960-86190-1-7.

Կատեգորիա:Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Հունական խոհանոց
Կատեգորիա:Պանիրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պինդ պանիրներ
Յուննա Անդերսոն

**Յուննա Անդերսոն** (, ), շվեդ ֆուտբոլիստ, Անգլիայի առաջնության կանանց «Չելսի» ակումբի և Շվեդիայի կանանց ֆուտբոլի հավաքականի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
«Լինչյոպինգ» ակումբի կազմում Յուննան հանդես է եկել  2009-2017 թվականներին՝ առաջին անգամ խաղալով 16 տարեկան հասակում։ Շվեդիայի առաջնությունում դեբյուտային մրցաշրջանում նա ակումբում անցկացրել է երկու խաղ և շահել է Շվեդիայի չեմպիոնի տիտղոսը։ Սկսած 2013 թվականի մրցաշրջանից Անդերսոնը դարձավ ակումբի հիմնական կազմի առանցքային խաղացող (նախկինում նա հաճախ դուրս էր գալիս փոխարինման)։
մինի|Յուննա Անդերսոն, Համմարբի-Յուրգորդեն, 21․08․2022, 3-0

## Կարիերան հավաքականում
19 տարեկանից ոչ բարձրերի Շվեդիայի ազգային հավաքականում Յուննան խաղացել է Թուրքիայում անցկացվող Եվրոպայի 2012 թվականի առաջնությունում և դարձել չեմպիոն, Իսպանիայի հավաքականի դեմ եզրափակիչ խաղի հիմնական ժամանակում հաշիվը չէր բացվել, լրացուցիչ ժամանակում Մալին Դիազի խփած գոլը հաղթանակ բերեց սկանդինավյան հավաքականին։

2016 թվականի հունվարի 20-ին Յուննա Անդերսոնը Շվեդիայի հավաքականի կազմում Շոտլանդիայի հավաքականի դեմ խաղում առաջին անգամ հանդես եկավ ձախ եզրային պաշտպանի դիրքում Պիյա Սունդհագեն Յուննային հրավիրել էր մեջքի վնասվածք ստացած Ամանդա Իլեստեդտի փոխարեն։ «Պրիորիտետ Սերնեկե» մարզադաշտում անցկացված խաղը ավարտվեց շվեդուհիների հաղթանակով 6:0 հաշվով։ Անդերսոնը խաղացել է Ռիո-դե-Ժանեյրոյի օլիմպիադայի որակավորման մրցաշարում։ Օլիմպիական խաղերում նա մասնակցեց ընդամենը մեկ խաղի Բրազիլիայի հավաքականի դեմ, որն ավարտվեց շվեդուհիների պարտությամբ 1:5 հաշվով, սակայն Շվեդիայի հավաքականը հասավ եզրափակիչ, որտեղ պարտվեց Գերմանիային և դարձավ 2016 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր։

Ֆրանսիայում հունիսին անցկացված 2019 թվականի Աշխարհի առաջնությունում Յուննան ԱՄՆ-ի հավաքականի դեմ խաղում գնդակը շեղեց սեփական դարպասը և ընդհանուր արդյունքում Շվեդիան պարտվեց (0:2)։

## Նվաճումներ
* Շվեդիայի չեմպիոն 2009, 2016, 2017
* Էստերգոտլանդի  ֆուտբոլային միության վարկածով 2009 թվականի Լավագույն խաղացող
* 2016 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի արծաթե մրցանակակիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Շվեդ կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Աբերտուրա

**Աբերտուրա** (), բնակավայր և համայնք Իսպանիայի արևմուտքում՝ Էստրեմադուրայի մաս հանդիսացող Կասերես ինքնավար պրովինցիայի Տրուխիլիո շրջանում (կոմարկայում)։ Զբաղեցնում է 62,71 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 441։

## Ժողովրդագրություն
Աբերտուրայի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 1900 թվականից ի վեր եղել են հետևյալը՝


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize  = width:500 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1600
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:white

BarData=
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:1124
  bar:1910 from:0 till:1026
  bar:1920 from:0 till:1245
  bar:1930 from:0 till:1308
  bar:1940 from:0 till:1304
  bar:1950 from:0 till:1436
  bar:1960 from:0 till:1393
  bar:1970 from:0 till:871
  bar:1981 from:0 till:608
  bar:1991 from:0 till:532
  bar:2001 from:0 till:512
  bar:2010 from:0 till:459

PlotData=
  bar:1900 at: 1124 fontsize:S text:1.124 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 1026 fontsize:S text:1.026 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 1245 fontsize:S text:1.245 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 1308 fontsize:S text:1.308 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 1304 fontsize:S text:1.304 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 1436 fontsize:S text:1.436 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 1393 fontsize:S text:1.393 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 871 fontsize:S text:871 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 608 fontsize:S text:608 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 532 fontsize:S text:532 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 512 fontsize:S text:512 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 459 fontsize:S text:459 shift:(-10,5)


## Պատմություն
thumb|200 px|Աբերտուրայում գտնված հին հռոմեական հուշաքար
1594 թվականին Կասերեսը մաս է կազմել Իսպանիայի Տրուխիլիո պրովինցիայի Տրուխիլիո երկրամասի։ Հին վարչակարգի անկումից հետո ընդգրկվել է Էստրեմադուրա երկրամասի սահմանադրական համայնքապետությունում, որը 1834 թվականից ներառվել է *Լոգրոսան* դատական շրջանի կազմում։ 1842 թվականի տվյալներով՝ ունեցել է շուրջ 200 ծուխ և 1096 բնակիչ։

## Պատմության հուշարձաններ
* Մերիդա-Բադախոս կաթոլիկ արքեպիսկոպոսության Սան Խուան Բաուտիստա ծխական եկեղեցի (15-րդ դար)
* Սանտա Աննա մենաստան

## Կրթություն
2001 թվականին Աբերտուրան Կեսարես պրովինցիայում կրթության ամենացածր մակարդակ ունեցող համայնքներից մեկն էր. 10 տարեկանից բարձր տարիքի բնակչության 66,2 տոկոսը ընդհանրապես զուրկ էր կրթական որևէ պատրաստվածությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աբերտուրայի համայնքապետարան 
* Cáceres Turismo 

Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կասերես պրովինցիայի բնակավայրեր
Վիվիան Միդեմա

**Աննա Մարգարիտա Մարինա Աստրիդ «Վիվիան» Միդեմա** (, ), հոլանդացի ֆուտբոլիստ, լոնդոնյան «Արսենալի» հարձակվող։

## Կարիերա
Առաջին անգամ խաղացել է «Հերենվենի» հիմնական կազմում 15 տարեկանում՝ դառնալով ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը Նիդերլանդների առաջնության պատմության մեջ։ 2013/14 մրցաշրջանում դարձել է ԲեՆե Լիգայի լավագույն ռմբարկու՝ խփելով 39 գնդակ։ 
2014 թվականի հունիսին պայմանագիր է կնքել մյունխենյան «Բավարիայի» հետ։ 2014/15  մրցաշրջանում պարբերաբար հանդես է եկել ակումբի հիմնական կազմում՝ մրցաշրջանն անցկացնելով առանց պարտության և 1976 թվականից ի վեր առաջին անգամ նվաճելով չեմպիոնական տիտղոսը։ 2017 թվականի մայիսին պայմանագիր է կնքել լոնդոնյան «Արսենալի» հետ։

մինի|Միեդեման (աջից)՝ Նիդեռլանդների կազմում ՈւԵՖԱ-ի կանանց Եվրո 2017-ի ժամանակ

## Հավաքականի կազմում
2013 թվականի սեպտեմբերին նա առաջին անգամ հանդես է եկել Նիդերլանդների հավաքականի կազմում Ալբանիայի դեմ խաղում։ 2014 թվականին դարձել է մինչև 19 տարեկան աղջիկների Եվրոպայի առաջնության լավագույն խաղացող և ռմբարկու։ 2015 թվականի Աշխարհի առաջնության ընտրական մրցաշարում խփել է 16 գնդակ՝ դառնալով մրցաշարի լավագույն ռմբարկու՝ ընդգրկվելով Նիդերլանդների հավաքականի կազմում։

2017 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում խփել է չորս գնդակ, այդ թվում երկուսը եզրափակիչում Դանիայի դարպասը։ 
Ֆրանսիայում հունիսին կայացած 2019 թվականի աշխարհի առաջնության Նիդերլանդների և Կամերունի հավաքականների միջև կայացած խաղի 41-րդ և 85-րդ  րոպեներին Վիվիաննը երկու գոլ է խփել և օգնել իր թիմին հաղթելու 3:1 հաշվով։ Քառորդ եզրափակիչում Իտալիայի հավաքականին խփած նրա գոլը հնարավորություն տվել թիմին հաղթելու 2:0 հաշվով և դուրս գալու կիսաեզրափակիչ։

## Նվաճումներ
### Ակումբային
**Բավարիա** 
* Գերմանիայի  չեմպիոն,  2014/15, 2015/16

### Հավաքականի կազմում
**Նիդերլանդներ** 
* Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնության հաղթող,   2014
* Եվրոպայի առաջնության հաղթող,  2017

## Անձնական կյանք
Մանուկ հասակում երկրպագում էր «Ֆեյենոորդին» և ձգտում էր ընդօրինակել Ռոբին Վան Պերսիի խաղաոճը։ «Բավարիայում» հանդես գալու ժամանակ ձգտում էր նմանվել Արյեն Ռոբբենին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրաֆայլը soccerway.com կայքում
* Պրաֆայլը uefa.com կայքում

Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ
Լեձաձամե

**Լեձաձամե** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 160 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 23 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 230 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սենակի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Առավենյաններ

**Առավենյաններ** (), հայկական նախարարական տոհմ Մեծ Հայքում և Մարզպանական Հայաստանում։ Տոհմի հիմնադիրն է Հայքի արքա Վահագն Հայկազունու կրտսեր որդի և հաջորդ՝ Առավան Հայկազունին (մ.թ.ա. 493-475):

Գահնամակում` ըստ Մովսես Խորենացու Առավենյանները զբաղեցրել են 32-րդ բարձը, իսկ ըստ Սահակ Պարթևի կողմից կազմվածի՝ 52-րդը։ Ըստ Զորանամակի Առավենյանները ենթարկվում էին Անգեղ տան բդեշխին և նրանց զորքը բաղկացած էր 300 հեծյալից։

## Տես նաև
* Գահնամակ
* Զորանամակ
* Վահանանց պատերազմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առավենյաններ
Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ
Անդրեյ Խաչատուրյան (այլ կիրառումներ)

**Անդրեյ Խաչատուրյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց՝

* Անդրեյ Միքայելի Խաչատուրյան (մարտի 4, 1949, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հոգեբույժ, հոգեթերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1998), պրոֆեսոր (1999)։ Հայկական հոգեթերապևտիկական լիգայի նախագահ (2000)։
* Անդրեյ Խաչատուրյան (սեպտեմբերի 2, 1987, Մինսկ, ԽՍՀՄ), բելառուս ֆուտբոլիստ, «Տորպեդո-ԲելԱԶ» ակումբի կիսապաշտպան։
Գարեգին Արծրունի (այլ կիրառումներ)

**Գարեգին Արծրունի** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

* Գարեգին Արծրունի (?-1897), ազգային գործիչ։
* Գարեգին Արծրունի (19-20-րդ դարեր), թղթակից։

## Ծանոթագրություններ
Անդրեյ Խաչատուրյան (հոգեբույժ)

**Անդրեյ Միքայելի Խաչատուրյան** (), հայ հոգեբույժ, հոգեթերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1998), պրոֆեսոր (1999): Հայկական հոգեթերապևտիկական լիգայի նախագահ (2000):

Գրիգոր Արզումանյանի որդին։

## Կենսագրություն
Անդրեյ Խաչատուրյանը ծնվել է 1949 թվականի մարտի 4-ին, Երևանում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1982 թվականից աշխատում է Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտում, 1992 թվականից՝ Առողջապահության ազգային ինստիտուտում։ 1993 թվականին եղել է հոգեբուժության, հոգեթերապիայի և բժշկական հոգեբանության ամբիոնի ուսումնական մասի ղեկավար։

Աշխատանքները վերաբերում են խանդի զառանցանքի ախտաբանական հատկանիշների, հոգեօրգանական համախտանիշի կառուցվածքային տարբերակների, հետվնասվածքային գերհույզային և հարմարվողական խանգարումների ուսումնասիրմանը։ Հեղինակ է «Ոչ պսիխոտիկ բնույթի խանգարումների համախտանիշային կառուցվածքը գանգուղեղային վնասվածքների հեռավոր շրջանում» (ռուսերեն, 1988) ուսումնական ձեռնարկի։

## Անդամակցություն
* ՀՀ հոգեբույժների ընկերակցության վարչության անդամ (1993)։
* ՀՀ հոգեվերլուծական ընկերակցության անդամ (1994)։
* Հոգեթերապևտների եվրոպական ընկերակցության անդամ (2000)։
* Համաշխարհային առողջապահական կազմակերպության ուսումնական բաժանմունքի անդամ (2000)։
* Հոգեկան առողջության եվրոպական կազմակերպության անդամ (2004)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Հայ հոգեթերապևտներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Նազիկ Խանջյան

**Նազիկ Սարգսի Խանջյան** (), հայ բուսաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1993):

## Կենսագրություն
Նազիկ Խանջյանը ծնվել է 1946 թվականի օգոստոսի 26-ին, Սալոնիկ (Հունաստան) քաղաքում։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1991-1995 թվականներին եղել է ՀՀ բնապահպանության նախարարության հատուկ պահպանվող տարածքների բաժնի պետ։

Աշխատանքները վերաբերում են բարձրակարգ բույսերի կարգաբանության, ձևաբանության, անատոմիայի, էվոլյուցիայի, բնապահպանության, ինչպես նաև ՀՀ պահպանվող տարածքների ու էկոլոգիական կրթության հարցերին։ Հայ իրականության մեջ առաջին անգամ վերծանել է սրբալույս մեռոնի բույսերի ձեռագիր և տպագիր աղբյուրների մեկբառյա բազմալեզու ժողովրդական անունները, դրանք արտահայտել գիտական կրկնակի համարժեքներով՝ կրոնագիտության մեջ սկիզբ դնելով մեռոնագիտության զարգացմանը։

## Երկեր
* Флора Дилижанского заповедника. Н. С. Ханджян, М. И. Шарбатян, Ереван, Амарас, 1999.
* Միավորված ազգերի կազմակերպության անապատացման դեմ պայքարի կոնվենցիա այն երկրներում, որոնք ենթարկվում են լուրջ երաշտի կամ անապատացման, հատկապես Աֆրիկայում։ Թարգմ.՝ Ն. Խանջյան, Պատ. խմբ.՝ Ս. Բալոյան,  ՀՀ բնապահ. նախարարություն, Երևան, Դար, 2000։
* Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքները։ Ն. Խանջյան, Պատ. խմբ.՝ Ս. Բալոյան, ՀՀ բնապահ. նախ., Երևան, Դար, 2001։
* Հայ եկեղեցու սրբալույս մեռոնը։ Ն. Խանջյան, Ս. Գալստյան, Երևան, «Հայաստան», 2001։
* Միավորված ազգերի կազմակերպության «Անապատացման դեմ պայքարի...» կոնվենցիան և դրա իրականացման գործընթացը Հայաստանում։ Ուղեցույց, հեղ.՝ Ն. Խանջյան, Պատ. խմբ.՝ Ս. Բալոյան, ՀՀ բնապահ. նախարարություն, Երևան, Դար, 2001։
* Միավորված ազգերի կազմակերպության անապատացման դեմ պայքարի կոնվենցիա։ Փաստերի շարադրում, թարգմ.՝ Ն. Խանջյան, Երևան, Ա. հ., 2004:
* Specially protected nature areas of Armenia. N. Khanjyan, Editor S. Baloyan, Ministry of nature protection of the Republic of Armenia. Yerevan, Tigran Mets, 2004.
* Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքները։ Ն. Խանջյան, 2-րդ լրամշ. հրատարակչություն, Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2004։
* Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ։ Ն. Խանջյան, Ծրագրի ղեկ.՝ Ա. Համբարձումյան, նկ.՝ Ն. Բաղդասարյան, «Խազեր» էկոլոգա-մշակութային հասարակ. կազմակերպություն, Երևան, Ա. հ., 2005:
* Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ։ Հեղ. դարձերեսին՝ Ն. Խանջյան, խմբ.՝ Ա. Համբարձումյան, նկ.՝ Ն. Բաղդասարյան, «Խազեր» էկոլոգա-մշակութային հասարակ. կազմակերպություն, Երևան, Ա. հ., 2006:
* Խոսրովի անտառ արգելոց։ Կազմ.՝ Ն. Խանջյան, Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղ, Երևան, «Վարդ» հրատարակչություն, 2009։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Զելյոնի Գայ (գյուղ, Մալինի շրջան)

**Զելյոնի Գայ** (), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1615 թվականին։

2001 թվականի տվյալներով Զելյոնի Գայ գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,16 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 118,75 մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua 
* 2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua 
* Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net 

Կատեգորիա:1615 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զելյոնի Գայ (գյուղ, Լոզովայայի շրջան)

**Զելյոնի Գայ** (), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Պոտոշչինա։ Հիմնադրվել է 1901 թվականին։

2001 թվականի տվյալներով Զելյոնի Գայ գյուղում բնակվում էր 104&nbsp;մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,291&nbsp;կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 357,390&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua 
* 2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua 
* Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net 

Կատեգորիա:1901 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Արսենյան

**Արսենյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անդրեաս Արսենյան (19-րդ դար), թղթակից։
* Աշոտ Եղիշեի Արսենյան (1960), գործարար, տեխնիկ-շինարար, քաղաքական գործիչ։
* Աշոտ Արսենյան (1990), հիփ հոփ ոճի երգիչ։
* Ասատուր Արսենյան (1885-1915), բժիշկ։
* Արամ Արագեղեցիկի Արսենյան (1958), արևելագետ, ՀՀ պետական գործիչ։
* Արամ Սամվելի Արսենյան (1952), թարգմանիչ, արձակագիր։
* Արսեն Յուրիի Արսենյան (1964), օդաչու։
* Գուրգեն Բաբկենի Արսենյան (1959), քաղաքական գործիչ։
* Հակոբ Արսենյան (1881-1915), բժիշկ։
* Հակոբ Արսենյան (20-րդ դար, Եգիպտոս), թղթակից։
* Սեթ Մարկոսի Արսենյան (1902-1988), հոգեբան, մանկավարժ։
* Վահան Սամվելի Արսենյան (1963), ազատամարտիկ։
* Վահե Արամի Արսենյան (1978), բանաստեղծ, թարգմանիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Արմենյան

**Արմենյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արմեն Նուրիջանի Արմենյան (*[[Իփեկյան]]*, 1871-1965), դերասան, ռեժիսոր։
* Գևորգ Արտաշեսի Արմենյան (1920-2005), կոմպոզիտոր, երաժիշտ-մանկավարժ։
* Եկատերինա Միխայիլի Դուրյան-Արմենյան (1885-1969), դերասանուհի։
* Ենովք Արմենյան (1883-1968), գրող, լրագրող, մշակութային գործիչ 
* Կարո Արմենյան (ծնվ․ 1936), բանաստեղծ, արձակագիր, հրապարակագիր, տնտեսագետ, քաղաքագետ։
* Հարություն Գրիգորի Արմենյան (1942), բժիշկ։ 
* Ռաֆայել Արմենի Արմենյան (1907-?), դերասան։
* Րաֆֆի Պարույր Արմենյան (1942), կոմպոզիտոր, դիրիժոր, խմբավար։

## Գրական հերոսներ
* **Հրանուշ Արմենյան**, Ստաֆֆիի «Արմեն» պատմվածքի հերոսներից։
* **Հրաչյա Արմենյան**, Ստաֆֆիի «Արմեն» պատմվածքի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Արշակյան

**Արշակյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ազատ Լևոնի (Լևիկի) Արշակյան (1950), քաղաքական, պետական գործիչ։
* Ալբերտ Հայկի Արշակյան (ծնվ․ 1945), տնտեսագետ։
* Աղասի Արամայիսի Արշակյան (1954-2017), տնտեսագետ, քաղաքական գործիչ։
* Անուշ Աշոտի Արշակյան (1980), երգչուհի։
* Գագիկ Արշակյան (1961), պետական ծառայող։
* Գոհար Ժիրայրի Արշակյան (1991), ռեժիսոր, թատերագետ։
* Գևորգ Լիպարիտի Արշակյան (1928-2002), արձակագիր, դրամատուրգ։
* Դավիթ Ռուդոլֆի Արշակյան (1994), ֆուտբոլիստ։
* Դերենիկ Թորգոմի Արշակյան (1936), էներգետիկ, գիտնական։
* Ելենա Ժիրայրի Արշակյան (1984), ռեժիսոր, սցենարիստ, հաղորդավար, պրոդյուսեր։
* Զարեհ Ա. Արշակյան (1898-1972), դերասան, գրող։
* Ինգա Աշոտի Արշակյան (1982), երգչուհի։
* Հակոբ Վրեժի Արշակյան (1985), ճարտարագետ, պետական գործիչ։
* Հապետ Արշակյան (1970-1994), ազատամարտիկ։
* Հարություն Զոհրաբի Արշակյան (1954), ՀՀ պետական գործիչ։
* Հերանուշ (Նարգիզ) Արշակյան (1887–1905), բանաստեղծուհի։
* Մհեր Արշակյան (1972), հրապարակախոս, բանաստեղծ, արձակագիր։
* Նահապետ Մաթևոսի Արշակյան (1994), աճպարար, իլյուզիոնիստ։ 
* Սերյոժա Լիպարիտի Արշակյան (1932), գրող։

## Տես նաև
* Արշակունի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Գազային պարպում

alt=|աջից|242x242փքս
**Գազային պարպում,** գազային վիճակում գտնվող նյութի միջով էլեկտրական հոսանքի անցման դեպքում դիտվող երևույթների  համախումբ։ Հոսանքի անցումը հնարավոր է դառնում գազի բավարար իոնացումից և պլազմայի առաջացումից հետո։ Իոնացումը տեղի է ունենում էլեկտրամագնիսական դաշտում արագացված էլեկտրոնների և գազի ատոմների բախման հետևանքով։ Բախման հետևանքով  իոններից բացի առաջանում են նաև նոր էլեկտրոններ, որը նպաստում է բախումների քանակի ավելացմանը և մեծ քանակով նոր էլեկտրոնների առաջացմանը։ Իոնացման պատճառ կարող է լինել նաև բարձր լարվածության էլեկտրական դաշտը (կայծային պարպում), կամ բարձր ջերմաստիճանը (աղեղային պարպում)։ Գազային պարպման առաջացման և պահպանման համար անհրաժեշտ է էլեկտրական դաշտի առկայություն կամ փոփոխական մագնիսական դաշտ, առանց որոնց պլազման գոյություն ունենալ չի կարող (պլազմայի գոյության համար անհրաժեշտ են մեծ էներգիայով արագ էլեկտրոններ)։

Եթե գազային պարպման համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ արտաքին իոնարար (իոնացնող ճառագայթում, ջերմության աղբյուր և այլն․), ապա գազային պարպումը կոչվում է ոչ ինքնուրույն (այդպիսի պարպումն օգտագործվում է Հեյգերի հաշվիչում)։

Գազային պարպումն իրականացնելու համար անհրաժեշտ են ժամանակի ընթացքում հաստատուն կամ փոփոխական էլեկտրական, ինչպես նաև մագնիսական դաշտեր։

## Գազային պարպման օգտագործում
* Աղեղային պարպում՝ եռակցման և լուսավորման համար։
* Գերբարձր հաճախության պարպում՝ պլազմատրոններում։
* Թարթող պարպում, որպես լույսի աղբյուր լյումինեսցենտային լամպերում և պլազմային էկրաններում։
* Կայծային պարպում՝ ներքին այրման շարժիչներում խառնուրդի այրման համար։
* Պսակաձև պարպում՝ գազերը խառնուրդներից և այլ նյութերից մաքրելու համար։
* Պլազմատրոն՝ կտրելու և եռակցելու համար։
*Լազերի լիցքավորման համար, օրինակ՝ նեոն-հելիումային լազեր, ազոտային լազեր։

Ինչպես նաև․
* Հեյգերի հաշվիչում,
* իոնային վակուումաչափերում,
*տիրատրոններում,
* կրաիտրոններում։

## Լուսարձակող պարպումների գույները տարբեր գազերում
Որոշ գազերում գազային պարպումը առաջացնում է տեսանելի լույսի ճռգայթում,որի գույնը կախված է օգտագործվող գազի տեսակից։


Պատկեր:HeTube.jpg|Հելիում
Պատկեր:NeTube.jpg|Նեոն
Պատկեր:ArTube.jpg|Արգոն
Պատկեր:KrTube.jpg|Կրիպտոն
Պատկեր:XeTube.jpg|Քսենոն


## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* *Мак-Доналд А.* Сверхвысокочастотный пробой в газах. М.: Мир, 1969. 205 с.

Կատեգորիա:Էլեկտրադինամիկա
Կատեգորիա:Էլեկտրական պարպում
Զելյոնի Դոլժոկ (ավան, Տրոստյանեցի շրջան)

**Զելյոնի Դոլժոկ** (), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։

2001 թվականի տվյալներով Զելյոնի Դոլժոկ ավանում բնակվում էր 43&nbsp;մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,16&nbsp;կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 268,75&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ 
* 2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ 
* Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Լուբանայի շրջան

**Լուբանայի շրջան** (), վարչա-տարածքային միավոր Լատվիայի Հանրապետության կենտրոնական մասում՝ Վիդզեմե տարածաշրջանում։ Շրջանը բաղկացած է մեկ վոլոստից (Ինդրանի վոլոստ), և վարչական կենտրոն Լուբանա քաղաքից։ Շրջանը ստեղծվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին Մադոնայի շրջանի մի մասի առանձնացումով։ Տարածքը կազմում է 346,9 կմ²։ Սահմանակից է Մադոնայի, Գուլբենեի, Ռուգայիի և Բալվիի շրջանների հետ։

## Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի բնակչությունը կազմում էր 2537 մարդ։

2011 թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի արդյունքներով ազգային կազմն էր՝

## Տարածքային բաժանում
* Լուբանա ()
* Ինդրանի վոլոստ ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Լուձայի շրջան

**Լուձայի շրջան** (), վարչա-տարածքային միավոր Լատվիայի Հանրապետության կենտրոնական մասում՝ Լատգալիա տարածաշրջանում։ Շրջանը բաղկացած է ինը վոլոստներից և վարչական կենտրոն Լուձա քաղաքից։ Շրջանը ստեղծվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին։ Տարածքը կազմում է 966 կմ²։ Սահմանակից է Լատվիայի Ցիբլայի, Զիլուպեի, Ռեզեկնեի և Դագդայի շրջանների և Ռուսաստանի Պսկովի մարզի հետ։

## Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի բնակչությունը կազմում էր 13 250 մարդ։

2011 թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի արդյունքներով ազգային կազմն էր՝

## Տարածքային բաժանում
* Լուձա ()
* Բրիգուի վոլոստ ()
* Իսնաուդաի վոլոստ ()
* Իստրայի վոլոստ ()
* Նիրզայի վոլոստ ()
* Նուկսույի վոլոստ ()
* Պիլդայի վոլոստ ()
* Պուրենյույի վոլոստ ()
* Ռունդենույի վոլոստ ()
* Ցիրմայի վոլոստ ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Կարսավայի շրջան

**Կարսավայի շրջան** (), վարչա-տարածքային միավոր Լատվիայի Հանրապետության կենտրոնական մասում՝ Լատգալիա տարածաշրջանում։ Շրջանը բաղկացած է հինգ վոլոստներից և վարչական կենտրոն Կարսավա քաղաքից։ Շրջանը ստեղծվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին։ Տարածքը կազմում է 628,4 կմ²։ Սահմանակից է Լատվիայի Բալտինավայի, Բալվիի, Ռեզեկնեի և Ցիբլայի շրջանների և Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Պիտալովսկի և Կրասնոգորոդսկի շրջանների հետ։

## Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի բնակչությունը կազմում էր 5812 մարդ։

2011 թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի արդյունքներով ազգային կազմն էր՝

## Տարածքային բաժանում
* Կարսավա ()
* Գոլիշևայի վոլոստ ()
* Մալնավայի վոլոստ ()
* Մեժվիդույի վոլոստ ()
* Մերդզենեյի վոլոստ ()
* Սալնավայի վոլոստ ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Սուրեն Բոգդասարով

**Սուրեն Պետրոսի Բոգդասարով** (), խորհրդային ծանրամարտիկ և մարզիչ, ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1947)։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1957)։ «Կարմիր աստղի» շքանշանի ասպետ։

## Կենսագրություն
Սուրեն Բոգդասարովը ծնվել է 1920 թվականի մայիսի 13-ին Տաշքենդում։ Ծանրամարտով սկսել է զբաղվել 13 տարեկան հասակում։ 1947 թվականին  դարձել է ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մեդալակիր թեթև քաշային կարգում (մինչև 67,5 կիլոգրամմ)։

1954 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ Բանակի կենտրոնական մարզական ակումբում (ԲԿՄԱ)։ 1956-1966 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ հավաքականի մարզչական շտաբի կազմում։ Սուրեն Բոգդասարովի ամենահայտնի աշակերտը Հռոմի Օլիմպիական խաղերի (1960) չեմպիոն, աշխարհի և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն Յուրի Վլասովն էր։

Հետագայում Սուրեն Բոգդասարովին ճանաչում է բերել նաև հրապարակախոսական և գրական գործունեությունը։ Տարիներ շարունակ նա վարել է հեղինակային սյունակ «Ֆիզկուլտուրա և սպորտ» ամսագրում, որտեղ քարոզել է առողջ ապրելակերպ և խորհուրդ տվել ֆիզիկական ուժի զարգացման համար իր կողմից մշակված վարժանքների համալիրներ։ 2003 թվականին լույս է տեսել նրա «Ծեր մարզչի գրռումները» () ինքնակենսագրական գիրքը։

Մահացել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Սպանություն փակ սենյակում

__NOTOC__
[thumb|[Շերլոկ Հոլմսը փակ սենյակում սպանության բացահայտման համար («Խայտաբղետ ժապավեն» պատմվածք, 1892 թվական]]
**Սպանություն փակ սենյակում** (*սպանություն փակ սենյակում*, *փակ սենյակի հանելուկը*), դետեկտիվ արձակի համար դասական սյուժեի սխեմա, երբ սպանությունը (ավելի քիչ՝ գողությունը) կատարվում է հանցագործության այնպիսի վայրում, որտեղ ոչ ոք չէր կարող գալ և որտեղից ոչ ոք չէր կարող դուրս գալ։ Ընդորում, տպավորություն է ստեղծվում, որ հանցագործությունը չէր կարող կատարվել, քանի որ հանցագործը անէանում է օդում։

Ներսից փակված սենյակում հանցագործությունը (սպանություն) մինչ օրս մնում է դետեկտիվ գրականության հիմնական թեմաներից մեկը։

## Պատմություն
Փակ տարածքում կատարվող անբացատրելի իրադարձությունները համաշխարհային գրականությանը հայտնի են խոր հնությունից։ Նման պատմություններ հանդիպում են Հերոդոտոսի մոտ (պատմություն Ռամպսինիտի մասին «Պատմություններ»-ի 2-րդ գրքում) և Դանիել մարգարեի աստվածաշնչյան գրքում (Պատմություն Վիլի և վիշապի մասին 15-րդ գլխում)։ Այդ սյուժեները ժամանակակից քննադատության համար համարվում են «փակ սենյակի գաղտնիքի» նախատիպեր։

Առաջին դետեկտիվ ստեղծագործությունը, որը հիմնված է «փակ սենյակում սպանություններ» սյուժեի վրա, համարվում է Էդգար Պոյի «Սպանություն Մորգ փողոցում» պատմվածքը (1841), նույն ստեղծագործությունը համարվում է նաև դետեկտիվ ժանրի առաջին ստեղծագործությունը։ Գոյություն ունեն նաև ավելի հին պատմություններ, որոնք հիմնված են «փակ սենյակի գաղտնիքներ» բացահայտման վրա, սակայն դրանք հայտնի չեն դարձել։

«Փակ սենյակում սպանություն» նախատիպի վրա հիմնված դետեկտիվ վեպերից առաջինը դարձավ գրող Իսրայել Զանգվիլի «Բիգ-Բուի գաղտնիքը» վեպը (The Big Bow Mistery), հրատարակված 1891 թվականին։

1907 թվականին Գաստոն Լերը հրատարակում է «Դեղին սենյակի գաղտնիքը» վեպը, որը ֆրանսիական հասարակության մեջ խլացուցիչ հաջողություն է ունեցել և առաջացրել է շատ ընդօրինակություններ։ Ջոն Դիքսոն Կարը (գրող, որը մասնագիտացել է փակ սենյակներում սպանությունների մեջ) Լերայի գիրքը համարում էր էթալոն։ Նրա «Երեք դագաղներ» վեպը (1935) գնահատվել է բարձր դետեկտիվ գրականության փորձագետների կողմից։ Վեպում նկարագրված են մի քանի կատարյալ կառուցված հանցագործություններ փակ տարածքներում, իսկ գլուխներից մեկում դետեկտիվ Գիդեոն Ֆելը կարդում է մի ամբողջ դասախոսություն տեխնիկական ասպեկտների և նման հանցագործությունների դասակարգման վերաբերյալ («Դասախոսություն փակ սենյակի մասին»)։

Փակ սենյակում կատարված հանցագործությունը բազմաթիվ հեղինակների ստեղծագործությունների հիմքն էր, այդ թվում դետեկտիվ ժանրի դասական պատմվածքներից են նաև Քոնան Դոյլի պատմվածքները («Պարող մարդուկներ», «Խայտաբղետ ժապավեն» և այլն), փակ վայրերում բազմաթիվ հանցագործություններ են գրել Ագաթա Քրիստին («Եվ ոչ ոք չմնաց...», Թակարդ, «Սպանություն «Արևելյան ճեպընթացում»» և այլն), Գիլբերտ Կիտ Չեսթերտոնի («Անտեսանելի»), Բուալո Նարսեժակի («Ինժեները շատ էր սիրում թվեր») և այլ հեղինակների։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Лекция о запертой комнате Джон Диксон Карр — по сб.: Как сделать детектив. М.: Радуга, 1990
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Արգելված սենյակ» և այլ անհնարին հանցագործություններ

Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ
Կատեգորիա:Դետեկտիվ
Կատեգորիա:Սպանություններ ըստ ձևի