Նատրիումի ֆտորիդ

**Նատրիումի ֆտորիդ**, անօրգանական երկտարր միացություն, քիմիական բանաձևն է՝ NaF: Սպիտակ բյուրեղային նյութ։

## Ֆիզիկական հատկություններ
Նատրիումի ֆտորիդը անգույն, խորանարդաձև բյուրեղավանդակով միացություն է, (*a* = 0,46344 նմ, տարածական խումբ, Fm3m, Z=4): Լուծվում է ջրում, անջուր ֆտորաջրածնում (HF): Բյուրեղահիդրատներ չի առաջացնում։

## Ստացում
Բնության մեջ հանդես է գալիս հազվադեպ հանդիպող վիլլիոմիտ հանքանյութի տեսքով։ Մուգ կարմիր, մուգ վարդագույն, հազվադեպ հանդիպող անգույն բյուրեղներում պարունակվում է քիչ քանակությամբ NaF, որոնք հանդիպում են Հյուսիսային Ամերիկայում, Աֆրիկայում և Կոլսկի թերակղզում։ NaF հանդիպում է նաև հրաբխային մագմայում և պարունակվում է նեֆելինային սիենիտների բաղադրության մեջ։ Արդյունաբերության մեջ նատրիումի ֆտորիդ ստանում են հեկսաֆտորսիլիկատի հիմնային հիդրոլիզից։

* ~\mathsf{Na_2SiF_6+4NaOH \longrightarrow 6NaF+SiO_2+2H_2O}
ալկալու ավելցուկի դեպքում.

* ~\mathsf{Na_2SiF_6+8NaOH \longrightarrow 6NaF+Na_4SiO_4+4H_2O}
Նատրիումի ֆտորիդի համաշխարհային արտադրությունը տարեկան կազմում է մոտավորապես 10000 տոննա։ Ալկալու և թթվի անմիջական փոխազդեցությունից.

* ~\mathsf{NaOH+HF \longrightarrow NaF+H_2O}
Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում նատրիումի ֆտորիդի ստացումը պարզ նյութերից.

* ~\mathsf{2Na+F_2 \longrightarrow 2NaF}
ռեակցիան ընթանում է բուռն կերպով։
Պլավիկյան թթուն քայքայում է առավել թույլ թթուների առաջացրած աղերը.

* ~\mathsf{Na_2CO_3+2HF \longrightarrow 2NaF+CO_2\uparrow+H_2O}
Նատրիումի հիդրօքսիդը կարող է քայքայել առավել թույլ հիմքերի առաջացրած աղերը.

* ~\mathsf{NaOH+NH_4F \longrightarrow NaF+NH_3\uparrow+H_2O}
Նատրիումի դիֆտորհիդրատի քայքայումից 350&nbsp;°C ջերմաստիճանի դեպքում.

* ~\mathsf{Na(HF_2) \xrightarrow{270-400^oC} NaF+HF}
Կալիումի հեպտաֆտորոնեոբատի և նատրիումի մինչև 1100&nbsp;°C շիկացումից ստացվում է մաքուր նեոբիտ, կալիումի ֆտորիդ և նատրիումի ֆտորիդ.

* ~\mathsf{K_2[NbF_7]+5Na \xrightarrow{1100^oC} Nb+2KF+5NaF}

## Քիմիական հատկություն
Լուծույթներում նատրիումի ֆտորիդը հիդրոլիզվում է ըստ անիոնի.

* ~\mathsf{NaF+4H_2O \xrightarrow{} [Na(H_2O)_4]^++F^-}
* ~\mathsf{F^-+H_2O \rightleftarrows HF+OH^-}
Հիդրոլիզի աստիճանը մեծ չէ, այնպես ինչպես վերջին ռեակցիայում՝ pK = 10,8:
Նատրիումի ֆտորիդը փոխազդում է ֆտորաջրածնական թթվի հետ (HF), առաջացնելով՝ նատրիումի երկֆտորհիդրատ.

* ~\mathsf{NaF+HF \xrightarrow{} Na(HF_2)}
HF-ի ավելցուկի դեպքում առաջանում են նատրիումի բարձրագույն հիդրոֆտորիդներ։

* ~\mathsf{NaF+nHF \xrightarrow{} Na[F(HF)_n]\downarrow}
առավել շատ են հանդիպում n = 1÷4 միացությունները :
Ուժեղ չցնդող թթուները քայքայում են նատրիումի ֆտորիդը.

* ~\mathsf{2NaF + H_2SO_4 \xrightarrow{>100^oC} Na_2SO_4 + 2HF\uparrow}
Պինդ լիթիումի հիդրօքսիդը՝ լիթիումի ֆտորիդի վատ լուծելիության շնորհիվ քայքայում է նատրիումի ֆտորիդը։

* ~\mathsf{NaF + LiOH \xrightarrow{} NaOH + LiF\downarrow}

Առաջացնում է հեքսաֆտորսիլկատներ և հեքսաֆտորալյումինատներ.

* ~\mathsf{2NaF + H_2[SiF_6] \xrightarrow{} Na_2[SiF_6]\downarrow + 2HF}
* ~\mathsf{3NaF + AlF_3 \xrightarrow{} Na_3[AlF_6]\downarrow}

Նատրիումի ֆտորիդի հալույթը հանդիսանում է էեկտրոլիտ, այն կարելի է էլեկտրոլիզել՝ ստանալով պարզ նյութեր.

* ~\mathsf{2NaF \xrightarrow{\ e^- } 2Na\downarrow + F_2\uparrow}

## Կիրառություն
Նատրիումի ֆտորիդը և ֆտորապատիտը, որը ևս պարունակում է նատրիումի ֆտորիդ, կիրառվում են ատամի էմալի ամրացման նպատակով, որի մեջ պարունակվում է նույն ֆտորապատիտը։ Բացի ատամի մածուկների մեջ ֆտորի ավելացումից, ստեղծվում են նաև ֆտորացված խմելու ջուր։ Ատամի մածուկը հաճախ պարունակում է նատրիումի ֆտորիդ, որն անհրաժեշտ է կարիեսի կանխարգելմանը։ Բացի դրանից նատրիումի ֆտորիդը կիրառվում է որպես մաքրող միջոց։ Օգտագործվում է նաև քիմիական արդյունաբերության տարբեր ոլորտներում՝ մետալուրգիայի սինթեզման ժամանակ։ Նատրիումի ֆտորիդը ֆրեոնի սինթեզի համար հանդիսանում է ազդանյութ։ Նատրիումի ֆտորիդը կիրառվում է դեղորայքային արտադրության մեջ և բիոքիմիայում։ Ֆտորիդ իոնները կանգնեցնում են գլիկոլիզը։ Նատրիումի ֆտորիդը հաճախ օգտագործում են յոդաքացախաթթվի հետ։ Նատրիումի ֆտորիդը կիրառվում է՝ որպես մետաղների մշակման և ալյումինապատման համար օգտագործվող բաղադրիչ նյութ, նյութ զոդման համար, ապակիների, էմալի, կերամիկայի ամրացման մեջ, հատուկ տեսակի թղթերի բաղադրության մեջ մտնող որոշակի բաղադրիչ, որպես հակահրդեհային բաղադրիչ։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Ֆտորիդներ