Օրերի փրփուրը

**«Օրերի փրփուրը»** (), ֆրանսիացի գրող Բորիս Վիանի վեպը։ Գրվել է 1946 թվականի մարտից մինչև մայիս, առաջին անգամ հրատարակվել է 1947 թվականի ապրիլին։

## Սյուժե
Սյուրռեալիստական աշխարհում, որտեղ կենդանիներն ու անշունչ առարկաները արտացոլում են մարդկանց հույզերը, Կոլենը հարուստ երիտասարդ է. նա ապրում է  շքեղ տան մեջ, որտեղ աշխատում է հնարամիտ և ոճային խոհարար Նիկոլասը։ Չնայած իր զգալի կարողությանը և շքեղ ապրելակերպին՝ Կոլենը միայնակ է, իսկ ընկերոջը՝ Շիկին և նրա ընկերուհուն՝ Ալիզին միասին տեսնելուց հետո որոշում է, որ ինքը նույնպես պետք է սիրահարվի։ Արդյունքում այդ անդիմադրելի ցանկությունը ստիպում է Կոլենին ակնթարթորեն սիրահարվել Քլոեին, որին նա հանդիպում է ընկերների կազմակերպած երեկույթի ժամանակ։ Բուռն սիրավեպից հետո Կոլենն ամուսնանում է Քլոեի հետ՝ կազմակերպելով հարսանեկան շքեղ արարողություն։ Կոլենն իր կարողության մեկ քառորդը մեծահոգաբար հատկացնում է Շիկին և Ալիզին, որպեսզի նրանք նույնպես կարողանան ամուսնանալ, որովհետև Շիկը ոչինչ չուներ և կարծում էր, որ իր հետ Ալիզը երբեք չի կարող ապահով կյանք ունենալ։

Մեղրամսի ընթացքում Քլոեն ձեռք է բերում խորհրդավոր հիվանդություն, որը հիմնականում արտահայտվում է հազով և կրծքավանդակի ցավով, և նա ու Կոլենն ստիպված են լինում ժամանակից շուտ ավարտել իրենց ճանապարհորդությունը։ Տուն վերադառնալուց հետո Քլոեն սկսում է իրեն ավելի լավ զգալ։ Այնուամենայնիվ, նրա ապաքինումը կարճ է տևում, և գնումներ կատարելիս նա ուշաթափվում է, իսկ հազի նոպաները վերսկսվում են։ Բժիշկն ախտորոշում է, որ նրա թոքերում ջրաշուշան կա, ինչը ցավոտ և հազվագյուտ հիվանդություն է, որը կարելի է բուժել միայն հիվանդին մշտապես ծաղիկներով շրջապատելով։ Բուժման ծախսերը մեծ են, և Կոլենը շուտով սպառում է իր միջոցները, ինչից հետո ստիպված է լինում աշխատանք փնտրել. մի քանի անգամ տեղավորվում է տարբեր աշխատավայրերում՝ փորձելով իր ստացած ցածր աշխատավարձով ապահովել Քլոեի բուժումը՝ նրա համար մշտապես թարմ ծաղիկներ գնելով։ Քլոեի հիվանդության զարգացմանը զուգահեռ Կոլենի բնակարանն սկսում է փոքրանալ, զրկվել իր թանկարժեք կահույքից ու տեխնիկայից, իսկ Նիկոլասը հանկարծ մեկ շաբաթվա ընթացքում տարիներով ծերանում է։

Միևնույն ժամանակ, փիլիսոփա Ժան-Պոլ Սարտրի գրքերը ձեռք բերելու համար Շիկը ծախսում է Կոլենի տված ամբողջ գումարը։ Ալիզը, վրդովված այն հանգամանքից, որ Շիկը անտեսում է իրեն՝ ամբողջ ուշադրությունը սևեռելով միայն Պարտրի հերթական գիրքը և նրան պատկանած իրերը ձեռք բերելու վրա, նրան փրկելու համար փորձում է Պարտրին համոզել դադարեցնել կամ գոնե հետաձգել հերթական գրքի հրատարակումը, իսկ երբ գրողը հրաժարվում է, աղջիկն սպանում է նրան։ Այնուհետև նա փորձում է վրեժ լուծել Պարտրի գրքերն ու իբր նրան պատկանած իրերը Շիկին վաճառող գրավաճառներից՝ սպանելով նրանց և հրդեհելով նրանց խանութները։ Միևնույն ժամանակ, Շիկին անսպասելիորեն այցելում է ոստիկանությունը՝ հարկերը ժամանակին մուծած չլինելու պատճառով։ Ոստիկանությունը փորձում է բռնագրավել Շիկի գրքերը, վերջին փորձում է դիմադրել և սպանվում է ոստիկաններից մեկի կողմից արձակված կրակոցից։

Ի վերջո, Կոլենին չի հաջողվում փրկել Քլոեին, և նրա մահվան վիշտը այնքան ուժեղ է, որ իր սիրելի մկնիկը ինքնասպանություն է գործում՝ չկարողանալով այլևս տեսնել Կոլենի տառապանքը։

## Էքզիստենցիալիզմի ծաղրանմանակում
Վեպում հայտնվում է երկրորդական երգիծական կերպար Ժան-Սոլ Պարտրը, որը փիլիսոփա Ժան-Պոլ Սարտրի ծաղրանմանակումն է։ Կերպարը կոչվում է նախատիպի անվան հետ համահունչ անունով։ Հղումներ կան նաև Սարտրի տարբեր երկերին՝ նույնպես փոփոխված անուններով, օրինակ՝ «Սրտխառնոցը» վերածվել է «Փսխումի»։

Վիանի ծաղրը վերաբերում է «էքզիստենցիալիզմի նորաձև լինելու» հանգամանքին, որը ծագել է Ֆրանսիայում 1940-ականներին, և որի շնորհիվ Սարտրը վերածվել է մի տեսակ կենդանի կուռքի։ Պարոդիայի առարկան ոչ թե Սարտրի անձնավորությունն է (Վիանն այն ժամանակ շատ մտերիմ է եղել նրա հետ և անկեղծորեն հիացել է նրանով), այլ նրա մասին «առասպելը», որն ստեղծվել է բազմաթիվ երկրպագուների կողմից։ Սկզբում, որպես այդպիսի կերպար-կուռք հեղինակը նախատեսել է ներկայացնել իր երկու գրող ընկերներից մեկին՝ Ռայմոն Քենոյին կամ Պիեռ Մակ-Օռլանին։ Սարտրն իր հերթին ջերմորեն հավանության է արժանացրել «Օրերի փրփուրը» և 1946 թվականի հոկտեմբերին՝ նախքան վեպի հրատարակումը, դրանից հատվածներ է տպագրել իր «Les Temps Modernes» ամսագրում։

## Էկրանավորումներ
* 1968 թվականին վեպը էկրանավորել է ֆրանսիացի ռեժիսոր Շառլ Բելմոնը։ Կոլենի դերում նկարահանվել է դերասան Ժակ Պերինը։
* 2001 թվականին վեպի հիման վրա ճապոնացի ռեժիսոր Գո Ռիձյուն նկարահանել է «Քլոե» ֆիլմը, որի գլխավոր դերերում հանդես են եկել Նագասե Մասատոսին (永瀨正敏) և Սինոդա Նոբորուն (篠田昇): Ֆիլմը ներկայացվել է Բեռլինի կինոփառատոնի մրցույթին  2001 թվականին։
* «Օրերի փրփուրը» (2013) վեպն էկրանավորել է նաև ռեժիսոր Միշել Գոնդրին։ Քլոեի դերը կատարել է Օդրի Տոտուն, իսկ Կոլենի դերը՝ Ռոմեն Դյուրիսը։ Եվրոպայում ֆիլմը թողարկվել է 2013 թվականի ապրիլի 24-ին It was released on April 24, 2013.։

## Փաստեր
* «Օրերի փրփուրը» վեպը 10-րդ տեղն է զբաղեցնում «Դարի 100 գրքերն ըստ Լը Մոնդ օրաթերթի» ցանկում։
* 1981 թվականին կոմպոզիտոր Էդիսոն Դենիսովը «Օրերի փրփուրը» վեպի թեմայով (լիբրետոն՝ է. Դենիսովի) գրել է համանուն օպերան՝ քնարական դրաման 3 գործողությամբ և 14 տեսարանով։
* 1996 թվականին Մոսկվայի պատանի հանդիսատես թատրոնում ռեժիսոր Սերգեյ Վինոգրադովը բեմադրել է «Օրերի փրփուրը» ներկայացումը (դա դարձել է վեպի առաջին բեմադրությունը ռուսական բեմում)։ 2000 թվականին Սերգեյ Վինոգրադովը բեմադրել է ներկայացման երկրորդ տարբերակը «Սերգեյ Վինոգրադովի թատերական ընկերությունում»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1947 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:1947 վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր, որոնց հիման վրա ստեղծվել են օպերաներ