open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ապարանի զինվորական պանթեոն

**Ապարանի զինվորական պանթեոն** (նաև՝ **Արցախյան պատերազմի հուշահամալիր**), 1991-1994 թվականներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտի, հետագա տարիներին հայ-ադրբեջանական շփման գծում տեղի ունեցած սահմանային բախումների և 2020 թվականին տեղի ունեցած հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ զոհված հայ ազատամարտիկներին, զինծառայողներին նվիրված զինվորական հուշահամալիր Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքում։ Հուշահամալիրում են գտնվում Ապարան քաղաքից և հարակից գյուղերից զինվորական ծառայության կամ պատերազմի մեկնած զոհված զինծառայողների և ազատամարտիկների գերեզմանները։

Պանթեոնը հիմնադրվել է 1994 թվականին։ Այն ընդգրկված է Հայաստանի կողմից պահպանվող հուշարձանների ցանկում և ունի հանրապետական նշանակության հուշարձանի կարգավիճակ։

## Տեղադրություն և կառուցվածք
Հուշահամալիրը գտնվում է Ապարան քաղաքի կենտրոնական Մարշալ Բաղրամյան փողոցին հարակից Վերածնունդ հուշահամալիրի սկզբնամասում՝ անտառի մեջ։ Հուշահամալիրի արևելյան կողմում՝ մուտքի մոտ, տեղադրված է տուֆակերտ երկու խաչքար, որոնցից մեկը նվիրված է 1991-1994 թվականներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտին, մյուսը՝ Արցախյան բոլոր պատերազմներում զոհված հայ զինծառայողներին ու ազատամարտիկներին։ Հուշահամալիրում է գտնվում 34 զինծառայողի և ազատամարտիկի գերեզմանաքար, ինչպես նաև նրանցից մեկի 5 տարեկան որդու գերեզմանը։ Հյուսիսային կենտրոնական մասում տեղադրված է մեծ քարից կերտված ցայտաղբյուրը։

Պանթեոնից դեպի հյուսիս՝ բլրի վրա է գտնվում նաև Դրաստամատ Կանայանի բուրգատիպ գերեզմանը։

## Հուշահամալիրում տեղադրված հուշաքարեր
աջից|մինի|230px|Պանթեոնի տեսքը վերակառուցումից հետո, 2021 թվական
[աջից|մինի|230px|[Արցախյան ազատամարտին նվիրված խաչքար-հուշակոթող]]
աջից|մինի|230px|Աղբյուր-հուշակոթող տեղադրված պանթեոնի տարածքում
աջից|մինի|230px|Արցախյան պատերազմում զոհվածներին նվիրված խաչքար
աջից|մինի|230px|Պանթեոնի տեսքը նախքան վերակառուցումը, 2015 թվական
Հուշահամալիրում տեղադրված են հետևյալ ազատամարտիկների ու զինծառայողների հուշաքարերը.

## Տես նաև
* Արցախյան ազատամարտ, 1991-1994
* Հայ-ադրբեջանական պատերազմ, 2020
* Վերածնունդ հուշահամալիր
* Դրաստամատ Կանայանի գերեզման

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ապարանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձաններ
Աննա Գրիգորյան (դերասան)

**Աննա Հրաչյայի Գրիգորյան** (), հայ դերասանուհի, մոդել, հաղորդավարուհի։

## Կենսագրություն
Աննա Հրաչյայի Գրիգորյանը ծնվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, Երևանում։ 2008 թվականին ավարտել է Երևանի Սմբատ Բյուրատի անվան թիվ 125 դպրոցը՝ ընդունվելով Երևանի Վ․ Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանի օտար լեզուների ֆակուլտետ։ 2010-2015 թվականներին աշխատել է «ATV» հեռուստաընկերությունում, վարելով «Բրենդ թայմ», «Հրաշալի յոթնյակ» հաղորդումները և «Եկ այս գիշեր» հեռուստաշոուն։ 2010 թվականից նկարահանվել է մի շարք գովազդային հոլովակներում, ամսագրերում, որոնցից է Տոնի Շերվինոյի հետ համագործակցությունը։ 2013 թվականին դարձել է «Միսս Էլիտ Մոդել Լուք Հայաստան», իսկ 2014 թվականին` «Miss Asia Pacific World Supertalant» մրցույթների հաղթող։ Հաղթել է նաև «Miss Grand Vocal» անվանակարգում։ 2014 թվականին դարձել է «Luxury Տարվա մարդիկ» մրցույթի «Տարվա մոդել»։

## Ֆիլմագրություն
* Մամա-2013 թվական
* Դոմինո-2015 թվական
* Որոգայթ-2015 թվական
* Քարտ բլանշ-2016 թվական
* Առաջին դեմք-2016 թվական
* Ռեստարտ 2020-2016 թվական։
* Ոսկե դպրոց-2017-2018 թվականներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հայ մոդելներ
Konfuz

**Միքայել Արմանի Մարգարյան** (), ավելի հայտնի **KONFUZ** ստեղծագործական կեղծանունով, հայկական և ռուսական փոփ և ռեփ կատարող, երգերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Միքայել Մարգարյանը ծնվել է 2003 թվականի հունիսի 29-ին Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում։ Մեկ տարեկանում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։

Մինչև 15 տարեկանը զբաղվել է ֆուտբոլով։ Այնուհետև տեղափոխվել է Իսպանիա, որտեղ ապրել է 2 ամիս և խաղացել Բարսելոնայի պատանեկան թիմում։

Մանուկ հասակում սովորել է նվագել երաժշտական գործիքներ։ Այդ ժամանակ էլ սկսել է գրել առաջին երգերը։

2019 թվականի հունվարին՝ 16 տարեկանում, թողարկել է առաջին սինգլը՝ «Ути путишка» անվանումով, որը միանգամից երկու պլատին է ստացել՝ հավաքելով ավելի քան 30 միլիոն լսում։ Այն հասել է 25-րդ հորիզոնականին «ՎԿ» և «Boom» հիթ-շքերթներում։ Ավելի ուշ թողարկվել են «Милая малая», «Ламбо», «Ранила меня» երգերը։

2020 թվականի մարտին Konfuz-ը թողարկել է «Кайф ты поймала» երգը։ Այն հավաքել է ավելի քան 150 միլիոն լսում, արժանացել է 10 պլատինե մրցանակի, YouTube-ում ունեցել ավելի քան 40 միլիոն դիտում։ Երգի ներքո TikTok-ում նկարահանվել է ավելի քան 1,1 միլիոն տեսանյութ։ 2021 թվականին ՎԿ-ում երգը ստացել է «Ինքնամեկուսացման Սաունդթրեք» մրցանակը։ Կարանտինի ժամանակ երգը համացանցում լսումներով առաջատար է դարձել։

Նույն թվականի հոկտեմբերին թողարկվել է «Ламбо» երգը, որը հավաքել է 17 միլիոն լսում և արժանացել մեկ պլատինի։

2020 թվականի դեկտեմբերին թողարկվել է «Ранила меня» երգը, որը հավաքել է ավելի քան 105 միլիոն լսում և գրեթե 4,5 միլիոն դիտում YouTube-ում։

2020 թվականից սովորում է ՌԴ կառավարությանն առընթեր Ֆինանսական համալսարանում։

2021 թվականին թողարկվել է «Ратата» երգի տեսահոլովակը, որի դիտումների թիվը YouTube-ում գերազանցել են 45 միլիոնը։ TikTok-ում այս երգի հիման վրա տեղադրվել է ավելի քան 8 միլիոն հոլովակ։

2023 թվականի ապրիլի 14-ին նա թողարկեց իր դեբյուտային «Диктофон и заметки» ալբոմը, որը ներառում էր 8 երգ։

2023 թվականի սեպտեմբերի 1-ին The Limba-ի հետ միասին թողարկեց «Ты и Я» սինգլը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* Диктофон и заметки (2023)

### EP-ներ
* Love Airlines (2024)

### Սինգլներ
* Ути путишка (2020)
* Милая малая (2020)
* Кайф ты поймала (2020)
* Няшка (2020)
* LOVA LOVA (RIPSI-ի հետ) (2020)
* Море волнуется раз (2020)
* Ламбо (2020)
* Ранила меня (2020)
* Ратата (2021)
* Война (2021)
* Не поверю (2021)
* Касаюсь (2021)
* Очень-очень (2021)
* Капкан (Волшебная Ариэль) (Mia Boyka-ի հետ) (2021)
* Миллионы причин (2021)
* Пропал интерес (2021)
* Сказка (2022)
* Кома (2022)
* Автопилот (2022)
* Извини (2022)
* Вайб ты поймала (2022)
* Скучаю (2022)
* Выше (2023)
* Чувства (2023)
* Երևանի սիրուն աղջիկ (2023)
* Ты и я (2023)
* Ой ой (2023)
* Отпускаю (2023)
* Спонсор твоей улыбки (2024)
* Она искусство (2024)
* Италия (2024)
* Манера (Wallem-ի հետ) (2024)
* Грация (2024)
* НА МИЛЛИОН (Акулич-ի հետ) (2024)
* Холода (2025)
* BINGO (2025)
* Ракурс (2025)
* Тост (2025)
* Танцуй со мной (2025)
* Как звучит любовь (2025)
* Party (2025)
* ZA (2025)
* Miss (2025)
* Сеньорита (2025)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* KONFUZ-ը Apple Music-ում
* KONFUZ-ը Spotify-ում

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Վալենտին Ռոնժե

**Վալենտին Ռոնժե** (ֆր․՝ Valentin Rongier, դեկտեմբերի 7, 1994, Մակոն, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս ֆրանսիական Լիգա 1-ը ներկայացնող «Օլիմպիկ Մարսելի» կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Նանտ ՖԱ»
Վալենտինը ծնվել է Մակոն քաղաքում, 2001 թվականին միացել «Նանտ ՖԱ»-ի մանկապատանեկան ակադեմիային։ Հանդես է եկել ակումբի բոլոր տարիքային խմբերում և հասել մինչև հիմնական թիմ։ Հիմնական թիմի կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ին՝ Լիգա 1-ի շրջանակներում կայացած «Ռեյմսի» դեմ կայացած խաղում, որն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 1-1 հաշվով։ Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստը դաշտ է մտել 78-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Լուկաս Դեաքսին։

2018-19 մրցաշրջանի սկզբում Վալենտին Ռոնժեն նշանակվել է թիմի ավագ։

### «Օլիմպիկ Մարսել»
2019 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ռոնժեն տեղափոխվել է «Օլիմպիկ Մարսել»։ Նա թիմի հետ կնքել է 5 տարվա պայմանագիր, իսկ տրանսֆերն արժեցել է 13 միլիոն եվրո+4միլիոն եվրո բոնուսներ։ Պայմանագրի համաձայն «Մարսելը» պարտավորվում է «Նանտին» վճարել Վալենտինի տրանսֆերի վաճառքի 50%-ը, բայվ ոչ ավել քան 8 միլիոն եվրո։

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ցուցանիշները whoscored.com կայքում

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
I Trust

«**I Trust**», հարավկորեական (G)I-DLE գըրլ բենդի երրորդ մինի ալբոմը։ Ալբոմի թվային տարբերակը թողարկվել է 2020 թվականի ապրիլի 6-ին, իսկ ֆիզիկական տարբերակը ապրիլի 7-ին՝ CUBE Entertainment լեյբլի միջոցով։ Ալբոմը բաղկացած է 5 երգերից, ներառյալ նախապես թողարկված՝ «Lion» ու գլխավոր՝ «Oh My God» սինգլները, որի պրոդյուսերներն ու հեղինակներն են Չոն Սոյոնն ու Big Sancho-ն։ Ալբոմն ունի երկու ֆիզիկական տարբերակ՝ «True» (Ճիշտ) և «Lie» (Սուտ)։ «I Trust» ալբոմն հանդիսանում է նրանց նախորդ թողարկված մինի ալբոմի՝ «I Made»-ի (2019) շարունակությունը։

Մինի ալբոմը դեբյուտ է կատարել Gaon Album Chart չարթի առաջին հորիզոնականում և դարձել է խմբի լավագույն վաճառք ունեցող ալբոմը՝ առաջին շաբաթում վաճառվելով 112,075 օրինակ։ Այս ալբոմով խումբը դարձել է չորրորդ գըրլ բենդը, որի ալբոմի թողարկման առաջին շաբաթում վաճառքները գերազանցել են 100,000 օրինակը։ Ալբոմը գլխավորել է նաև 62 երկրների iTunes-ի թոփ ալբոմների չարթը, որը լավագույն ցուցանիշն է հարավկորեական գըրլ բենդերի շրջանում։

## Նախապատմություն և թողարկում

2020 թվականի փետրվարի 18-ին հայտնի դարձավ, որ (G)I-dle-ը պատրաստվում է մարտի կեսերին քամբեք կատարել իրենց «I-Land: Who Am I» համաշխարհային շրջագայությանն ընդառաջ։ Նույն օրը նաև հայտնի դարձավ, որ խումբը աշխատում է տեսահոլովակի նկարահանումների վրա։ Այնուամենայնիվ, թողարկումը հետաձգվում է COVID-19 համավարակի արդյունքում։

Մարտի 19-ին Cube Entertainment-ը հայտարարում է, որ խումբը մինի ալբոմով քամբեք է կատարելու ապրիլի սկզբին։ Նրանք արդեն կատարել էին ալբոմի և տեսահոլովակի համար նկարահանումներն ու գտնվում էին քամբեքի եզրափակիչ աշխատանքների կատարման փուլում։ Ավելի ուշ, նույն ամսին լեյբլը պաշտոնապես հաստատեց խմբի քամբեքի մասին՝ թողարկելով մի թիզեր լուսանկար, որում ներկայացված էր ալբոմի անվանումն ու թողարկման ամսաթիվը։

«I Trust»-ը (G)I-dle-ի «I» շարքում երրորդն է, որին նախորդում են «I Am» և «I Made» մինի ալբոմները։ Ալբոմի թեմատիկան է՝ «i trust (ես վստահում եմ) = I trust myself (ես վստահում եմ ինքս ինձ)» և սրա միջոցով (G)I-dle-ը ցուցադրում է իր յուրահատուկ ինքնավստահությունը։ Սոյոնը նշել է, որ ալբոմի ամբողջ կոնցեպտը ստեղծելիս ոգեշնչվել է, դիտելով «KonoSuba: God's Blessing on this Wonderful World! Legend of Crimson» անիմե ֆիլմը։

## Երգացանկ

## Ձայնագրման անձնակազմ
**(G)I-dle**
* Միյոն
* Միննի
* Սուջին
* Սոյոն
* Յուքի
* Շուհուա

**Լրացուցիչ մասնակիցներ**
*Սայմոն Հոնգ&nbsp;՝ արտադրություն
*Լորեն Կաորի&nbsp;՝ «Oh My God» երգի անգլերեն թարգմանություն

## Մրցանակներ

## Չարթեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*

Կատեգորիա:2020 մինիալբոմներ
Կատեգորիա:Կորեերեն մինիալբոմներ
Վիկտոր Լազնիչկա

**Վիկտոր Լազնիչկա** (չեխ․ Viktor Láznička; ), չեխ շախմատիստ, գրոսմայստեր։

## Կենսագրություն
Վիկտոր Լազնիչկան շախմատ սկսել է խաղալ 6 տարեկանից։ Չեխիայի առաջնությունների կրկնակի հաղթող և տարբեր տարբեր տարիքի պատանիների շրջանում մեդալակիր է։

Ոսկի՝ 1997 (մինչև 10 տարեկան), 1998, 1999 (մինչև 12 տարեկան) թվականների արժաննացել է ոսկու։ Շախմատի Եվրոպայի պատանիների առաջնության բրոնզե մեդալակիր (Հերցեգ Նովի, 2005, մինչև 18 տարեկան կատեգորիա) է։

2006  թվականին դարձել է Չեխիայի չեմպիոն։ Չեխիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է 5 օլիմպիադայի (2006-2014) և Եվրոպայի 6 թիմային առաջնությունան (2007-2017)։
Դրպոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Պրահայի Կարլի համալսարանում։

Լազնիչկան իր շախմատային կարիերայի ընթացքում մի քանի մարզիչ է ունեցել, սակայն վերջին շրջանում նրա մարզիչը եղել է Չեխիայի առաջնությունում իր թիմակից, հայազգի Սերգեյ Մովսիսյանը։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Մարզական նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում 
*Պարտիաները Chessgames.com կայքում
*Անձնական քարտը  365chess.com կայքում
*Մասնակցությունը շախմատի օլիմպիադաներին
*Մասնակցությունը Եվրոպայի թիմային խաղերին

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Չեխ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Ադրբեջանա-ֆինլանդական հարաբերություններ

**Ադրբեջանա-ֆիննական հարաբերություններ** (), պաշտոնական հարաբերություններ Ադրբեջանի և Ֆինլանդիայի Հանրապետություների միջև։

## Պատմություն
### ԱԺՀ ժամանակաշրջան
Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության օրոք Ֆինլանդիայի ներկայացուցչությունը գտնվել է Բաքվի Բալախանի շրջանում Նոբել եղբայրների գրասենյակում։ Ներկայացուցչությունը գլխավորել է հյուպատոսական գործակալ Վեգելիուսը։

## Դիվանագիտական հարաբերություններ
Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի մարտի 24-ին։

Ֆինլանդիան հանդիսանում է Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության Մինսկի խմբի անդամ, որը ստեղծված է հայ-ադրբեջանական, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորման համար՝ ԵԱՀԿ սկզբունքների հիման վրա։ Մինսկի գործընթացի համանախագահող ինստիտուտն ի սկզբանե, Ռուսաստանի հետ նաև գլխավորել էր Ֆինլանդիան։

## Միջխորհրդարանական հարաբերություններ
Ադրբեջանի Հանրապետության Ազգային Ժողովում գործում է Ադրբեջան-Ֆինլանդիա միջխորհրդարանական հարաբերությունների աշխատանքային խումբ։ Այս աշխատանքային խումբը ստեղծվել է 2000 թվականի դեկտեմբերի 5-ին և ղեկավարել է Վագիֆ Վաքիլովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի երկկողմ հարաբերություններ
Անդրեա Գվարների

**Անդրեա Գվարների** (իտալերեն՝ **Andrea Guarneri**, ), իտալացի ջութակագործ վարպետ, երաժիշտ, աղեղնավոր երաժշտական գործիքներ պատրաստելու ասպարեզում հռչակված Գվարների տոհմի հիմնադիր։ Եղել է մեծահամբավ ջութակագործ վարպետ Նիկոլո Ամատիի լավագույն աշակերտը և մեծագույն ջութակագործ վարպետներից մեկը համարվող Բարտոլոմեո Ջուզեպե Գվարներիի (Bartolomeo Giuseppe Guarneri, del Gesù) պապը, ում փոխանցել է իր արհեստի նրբություններն ու գաղտնիքները։ Նրա պատրաստած գործիքներով են նվագել բազմաթիվ անվանի ջութակահարներ, այդ թվում՝ Էմմի Վերհեյը, Քեննեթ Ռոուզը, Դաիսին Կասիմոտոն, Ուիլյամ Հագենը, Դևիդ Սոյերը, Ամիթ Փելեդը...

Անդրեա Գվարներիի պատրաստած գործիքները ներկայումս նույնքան բարձր են գնահատվում, որքան Անտոնիո Ստրադիվարիինն ու Նիկոլո Ամատիինը։ Ընդհանուր առմամբ այսօր աշխարհում հաշվվում են 250 ջութակ և 14 թավջութակ, որոնք Անդրեա Գվարներին պատրաստել է 1641 - 1664 թվականների միջակայքում։

## Կենսագրություն
Անդրեա Գվարներիի ընտանիքի, տոհմի, ծագման մասին չափազանց քիչ բան է հայտնի։ Ստույգ հայտնի է, որ նա ծնվել է 1626 թվականին, Կրեմոնայում։ Հայտնաբերվել են այդ ժամանակներում փայտի վրա կատարված փորագրություններ, որոնցում հանդիպում է Նիկոլո Ամատիի հարևանությամբ ապրած ոմն *Giovanni Battista Guerine*-ի անունը։ Ենթադրվում է, որ դա կարող է լինել *Գվարնիրի* անվան տարբերակներից։ 1641 թվականից Պատանի Անդրեան ապրել է Նիկոլո Ամատիի մոտ և աշակերտել է նրան։ Հավանաբար այդ ընթացքում նրան ընկերակցել են Ֆրանչեսկո Ռուջերին և Անտոնիո Ստրադիվարին, ովքեր մոտավորապես այդ նույն ժամանակաշրջնում նույնպես աշակերտել են Ամատիին։

## Տես նաև
* Նիկոլո Ամատի (1596—1684) — Իտալիա
* Անտոնիո Ստրադիվարի (1644—1737) — Իտալիա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* William Henley, *The Universal Dictionary of Violin and Bow Makers*, Brighton, Amati, 1973

Կատեգորիա:Երաժշտական գործիքների վարպետներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Սուվորով (ֆիլմ)

**«Սուվորով»** (), գեղարվեստական պատմա-կենսագրական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1940 թվականին (պրեմիերան կայացել է 1941 թվականի հունվարի 23-ին) ռեժիսորներ Վսեվոլոդ Պուդովկինի և Միխայիլ Դոլլերի կողմից։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ռուս մեծ զորավար, գեներալ-ֆելդմարշալ Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովի մասին։ Ֆիլմը սկսվում է լեհական արշավից (Սոկուլկայի մարտից հետո), որը շատ արդիական էր 1939 թվականին Լեհաստանի ջախջախումից հետո։ Այնուհետև հաջորդում են Պավել I-ի հետ դիմակայությունը, աքսորից վերադարձը ծառայությունից Կոնչանսկոեի մոտ և շվեյցարական արշավը, որի ժամանակ Սուվորովի շտաբում լրտես է հայտնվում, նրան բացահայտում են և գնդակահարում առանց դատարանի։ Ֆիլմը վերջանում է Սատանայի կամրջի գրոհի տեսարանով։

## Դերերում
* Նիկոլայ Չերկասով (Չերկասով-Սերգեև) – *[[Ալեքսանդր Սուվորով|Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորով]]
* Ապոլլոն Յաչնիցկի – *Պավել I
* Միխայիլ Աստանգով – *կոմս [[Ալեքսեյ Արակչեև|Ալեքսեյ Անդրեևիչ Արակչեև]]
* Սերգեյ Կիլիգին – *իշխան Պյոտր Իվանովիչ Բագրատիոն
* Վսևոլոդ Ակսյոնով – *Մեշչերսկի
* Ալեքսանդր Խանով – *Պլատոնով
* Գեորգի Կովրով – *Պրոխոր Իվանովիչ Դուբասով, զորավար Ա. Վ. Սուվորովի բանբերը
* Ալեքսանդր Անտոնով – *գնդապետ Տյուրին

### Լուսագրերում նշված չեն
* Յուրի Դոմոգարով – *գեներալ Մատվեյ Իվանովիչ Պլատով
* Ալեքսանդր Սմիրնով – *իշխան Ալեքսեյ Իվանովիչ Գորչակով
* Գալինա Ֆրոլովա – *գեղջկուհի
* Անատոլի Սոլովյով – *Իվան Սինիցա 
* Գալինա Կրավչենկո – *Լոպուխինա
*  Ալեքսանդր Պելևին – *գնդապետ Տուր
* Եվգենի Գուրով – *Ֆրանց ֆոն Վեյրոտեր
* Վլադիմիր Մարուտա – *գեներալ-մայոր Տոլբուխին
* Վլադիմիր Դորոֆեև – *Ավդեիչ
* Ալեքսանդրա Դանիլովա – *գեղջկուհի
* Ելիզավետա Կուզյուրինա – *կին երեխաների հետ 
* Ֆեոդոր Իվանով – *Եգորկա
* Նիկոլայ Արսկի – *Միխայիլ Անդրեևիչ Միլորադովիչ
* [[Անատոլի Պապանով]] – *զինվոր

## Մրցանակներ
* Ստալինյան մրցանակ (1941) - ռեժիսորներ Պուդովկինին և Դոլլերին, գլխավոր դերակատար Նիկոլայ Պ. Չերկասով-Սերգեևին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1941 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Դրախտի բանալիները

«**Դրախտի բանալիները**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը Վլադիմիր Կուզնեցովի և Սերգեյ Ալեքսանդրովի սցենարով նկարահանել է ռեժիսոր Ալոիզ Բրենչը 1975 թվականին Ռիգայի կինոստուդիայում։

Կինոդիլոգիայի երկրորդ ֆիլմն է, որը միավորված է նույն կերպարներով (ոստիկաններ Յանիս Կրաստինշ, Լաուկս, Յազեպ Կարլովիչ, հանցագործներ Էվալդ Ապսե, Պավել Նասոնով)։ Առաջին ֆիլմը կոչվում է «Լույս թունելի վերջում» (1974)։

## Սյուժե
Պարզվում է, որ ատամնաբույժ Յակով Բելսկու մահը սպանության արդյունք է։ Կասկածվում է մոդելավորող Ռեգինա Դեմբովսկայն, որի հետ հանգուցյալը մտերիմ էր։

Ոստիկանության կապիտան Յանիս Կրաստինշը, որը մասնակցում է հետաքննությանը, կապ է գտնում սպանության և արժույթների մեքենայություններով զբաղվողների միջև, որոնք արտասահմանից ներկրվող ադամանդները փոխանակում են ոսկու հետ։ Քաջությունը, հնարամտությունը և հոգեբանության իմացությունը թույլ են տալիս նրան ճիշտ եզրակացություններ անել։

## Դերերում

* Ուլդիս Պուցիտիս – *Յանիս Կրաստինշ (հնչյունավորել է Ալեքսանդր Բելյավսկին)
* Ուլդիս Դումպիս – *Լաուկս
* Վլադիմիր Օսենև -Պավել Նասնով
* Ելենա Կոզելկովա – *Ռեգինա Դեմբովսկայա
* Բրոնուս Բաբկաուսկաս – *Արվիդ Վիտոլս
* Կառլիս Տրենցիս – *Յազեպ Կարլովիչ
* Լեոնարդաս Զելչյուս (լուսագրերում՝ Լ. Զելչուս) – *Յակով Անտոնովիչ Բելսկի (հնչյունավորել է Ռոստիսլավ Պլյատը)
* Յանիս Մելդերիս – *Հարոլդ
* Վոլդեմար Լոբինշ – *Պավլովսկի
* Վոլդեմար Զանդբերգ – *Գինտարս
* Հարի Լիեպինշ – *Էվալդ Ապսե
* Հելգա Դանցբերգա – *Մարիա Անտոնովնա
* Ջիդրա Ռիտենբերգա – *Նասոնովի կինը
* Օսվալդ Կուբլանով – *Հուսեյնով
* Յանիս Ցելմս – *Գրոուտ
* Ս. Աունա – ''Մայգա

### Էպիզոդներում

* Մարա Զվայգզնե
* Այվարս Լինիս
* Ա. Ռոնե
* Վ. Եվտեևա
* Ի. Յուդասե
* Դ. Վեյտս
* Վ. Ֆրեյդենֆելդ
* Ի. Լեբեդև
* Ի. Սինդրուն
* Վ. Միկալյունաս

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Վլադիմիր Կուզնեցով, Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալոիզ Բրենչ
* Բեմադրող օպերատոր՝ Ռիխարդ Պիկս
* Կոմպոզիտոր՝ Իվարս Վիգներս
* Բեմադրող նկարիչ՝ Գունարս Բալոդիս
* Հնչյունային օպերատոր՝ Վ. Միլնիկով
* Ռեժիսոր՝ Ի. Էսենբերգ
* Օպերատոր՝ Ու. Էգլե
* Կոստյումների նկարիչ՝ Վ. Վարսլավանե
* Նկարիչ-գրիմարար՝ Յա․ Ռիբա, Ռ. Ուբարե
* Մոնտաժող՝ Տ․ Մաս
* Խմբագիր՝ Յա․ Ռոկպելնիս
* Խորհրդատուներ՝ Ա. Կավալիերիս, Ա. Բլոնսկի
* Տնօրեն՝ Վ. Ռիեպշա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր
Լուցա (Ատտիկա)

**Լուցա**, Արտեմի ( ), քաղաք Հունաստանում։ Գտնվում է Էգեյան ծովի Պետալիա ծոցի Արտեմիդի ծովախորշի ափին՝ Աթենքի «Էլեֆտերիոս Վենիզելոս» միջազգային օդանավակայանից 7 կմ հյուսիս-արևելք՝ Ռաֆինա նավահանգստից 6 կմ դեպի հարավ՝ Սպարտա քաղաքից 9 կմ դեպի արևելք և Աթենքի կենտրոնից 25 կմ դեպի արևելք։ Ծովի մակարդակից ունի 2 մետր բացարձակ բարձրություն։ Մտնում է Ատտիկայի ծայրամասում գտնվող Արևելյան Ատտիկե ծայրամասային միավոր Սպատա Արտեմի համայնքի կազմի մեջ։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝  բնակչությունը կազմել է 21 488 մարդ։ Տարածքը 18, 653 կմ² է։

Բնակավայրը հիմնադրվել է 1940 թվականին։ Լուցա համայնքը ստեղծվել է 1974 թվականին։ 1977 թվականին քաղաքի անունը *Լուցայից* () փոխվել է *Արտեմիս* ()։

Քաղաքը հատում է Ռաֆինա-Լավրիոն ազգային ճանապարհը։

## Պատմություն
Հին Աթենքի դեմերից մեկը Արաֆենն էր, որը առնչվում էր Էգեիդա ֆիլին։ Լուցայի տարածքում՝ Էրասինոսի գետաբերանից հարավ, եղել է Հալա Արաֆենիդեսը՝ Արաֆեն դեմի նավահանգիստը, որը հայտնի է եղել թավրիդյան Արտեմիսի պաշտամունքով և Աթենքին ձուկ է մատակարարել։ Ըստ լեգենդի՝ պաշտամունքը հաստատվել է Օրեսթեսի և Իֆիգենիայի կողմից, երբ նրանք Թավրիդից վերադարձել են փայտե արձանիկով, որը տեղադրել են Հալի Արաֆենիդեսում։ Ստրաբոնը հայտնել է, որ Կարիստայից (Կարիստոս) Եվբեա գոյություն է ունեցել անցում դեպի Հալի Արաֆենիդես։

Թավրիդից Արտեմիսի սրբավայրում՝ ծովի մոտ, եղել է դորիական սյունաշարով ծայրամաս՝ 6×12 չափսի, ինչպես Բրավրոնում (այժմ՝ Վրավրոնա)։ Աստվածուհու պատվին կազմակերպվել են տոնակատարություններ՝ Տավրոպոլիաներ (), որոնց մասնակցել են հարևան դեմերից ժամանած աղջիկները։ Տոնախմբություներ են կազմակերպվել նաև Դիոնիսոսի պատվին։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Չետումալ

**Չետումալ** (իսպ. *Chetumal*), քաղաք Մեքսիկայի հարավ-արևելքում, Կինտանա-Ռոոն նահանգի մայրաքաղաքը և Օտոն-Բլանկոյի քաղաքային վարչական կենտրոնը։ Ըստ 2005 թվականի  մարդահամարի, քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 136.825 մարդ։

Անվանումն առաջացել է մայաների լեզվով *Ch’aak Temal* բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է  վայր, որտեղ աճում են  կարմիր ծառեր։
ձախից|մինի|250x250փքս|Չետումալի նավահանգիստը
Տեղանքը, որտեղ գտնվում է ներկայիս քաղաքը, բնակեցված է եղել մայա ցեղի հնդկացիներով։ Այստեղ գտնվում էր Chactemal ցեղախումբը, որը վերահսկում էր շրջակա տարածքը։ Իսպանացիների ժամանումից առաջ վերջին ցեղապետը եղել է Նաչան Կանը (Nachán Can), ով որպես ստրուկ վերցրեց նավաբեկությունից փրկված երկու իսպանացիների` Գ. Գերերոյին  և Հ. դե Ագիլարային։ Ի տարբերություն Ագիլարի, Գերերոն ամբողջովին ձուլվեց մայաների հասարակությանը, որեղ էլ  նա ապրոց։ Նա սովորեց  մայաների լեզուն, Նաչան Կանային սովորեցրեց զինվորական մարտարվեստ։ Ի պատասխան ՝ առաջնորդը Գերերոյին դարձրեց իր բանակի հրամանատար, և  դստերը` Զազիլ Հային ամուսնացրեց նրա հետ։ Նրանք ունեցան մի քանի երեխա` Մեքսիկայի առաջին մետիսներին։ Մեքսիկա նահանգը հենց այդպես էլ կոչվում է` «Մետիսների օրրան»։ Սրան են նվիրված նահանգի հիմնի մի քանի տողեր։ Տարածաշրջանի հեռավորության պատճառով այն չի դարձել իսպանացիների գաղութը։ Այստեղ ապրում էին միայն մայաները։ Պ. Դիասի  կառավարությունը որոշեց վերջ դնել այս իրավիծակին, և որոշեց պայքարել ապստամբների և հնդկացիների դեմ, որպեսզի  վերջապես բրիտանական Հոնդուրասի սահմանին հաստատի անցակետ։ Քաղաքը հիմննադրվել է 1898 թվականի մայիսի 5-ին  Մեքսիկայի ռազմական ծովային ուժերի փոխգնդապետ Օտոն Պոմպեյո Բլանկո Նունես դե Կասերեսի կողմից, ինչպես Պայո-Օնդոն էր, բայց 1937 թվականին վերանվանվեց որպես Չետումալ։ 1955 թվականի  սեպտեմբերի 19-ին  ուժեղ Ժանեթ փոթորիկից հետո  քաղաքը բնականորեն եղել է ավերված:Քաղաքը վերակառուցվեց ափից մի փոքր հեռու:1974 թվականի  հոկտեմբերի 8-ին Չետումալ քաղաքը դարձավ Կինտանա-Ռոո նահանգի մայրաքաղաքը։

Չետումալը տեղակայված է Յուկատան թերակղզու արևելքում՝ Կարիբյան ծովի ափին, Ռիո Օնդոյի և Չետումալ ծոցի միախառնման վայրում։
ձախից|մինի|250x250փքս|Նահանգապետի բնակավայրը

## Տնտեսություն
Քաղաքի տնտեսությունը հիմնականում կենտրոնացված է ծառայությունների մատուցման ոլորտի վրա՝ առևտուր, զբոսաշրջություն, կապի, պետական և հանրային ծառայություններ։ Գործում են նաև տեքստիլ արդյունաբերության մի քանի ձեռնարկություններ, ինչպես նաև հումքի շահագործմամբ զբաղվող փոքր և միջին ձեռնարկություններ։ Ձկնորսության և շինարարության ոլորտը լավ զարգացած է։

Քաղաքը սպասարկում է Չետումալ միջազգային օդանավակայանը։ Կա նաև նավահանգիստ, որը սպասարկում է տուրիստական և առևտրային նավեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1898 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շարլոտա Բուֆ

**Շարլոտա Սոֆիա Հենրիետա Բուֆ** (), Լոտայի նախատիպը Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի «Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» վեպում։

## Կենսագրություն
1772 թվականի հունիսի 9-ին գրող Գյոթեի ոչ հարազատ տատիկը Վեցելարում կազամակերպել է պարային երեկո, որտեղ էլ գրողը հանդիպում է Շարլոտային։ Շարլոտան Գյոթեին գերել է իր գեղեցկությամբ։ Ինչպես նկարագրված է «Երիտասարդ Վերտերի տառապանքները» վեպում, Գյոթեն և Շարտոլտան պարել են ամբողջ երեկո։
1773 թվականին Շարլոտան ամուսնացել է իրավաբան Քրիստիան Յոգան Կեստների հետ և տեղափոխվել է Գանովեր։ Լույս աշխարհ է բերել ութ տղա և չորս աղջիկ։ Շարոտան ամուսնությունից հետո դեռ պահպանում էր նամակագրությունը Գյոթեի հետ, ինչպես նաև աջակցություն էր խնդրել իր տղայի՝ դիվանագետ Կեստներ Ավգուստի համար։

1816 թվականին Շարլոտա Կեստները մի քանի շաբաթով տեղափոխվել է Վեյմար, որտեղ ապրում էր իր փոքր քույրը, և հանդիպել է Գյոթեին։ Հանդիպումը վերջինն էր և սառը։ Այս դրվագը Թոմաս Մանի վեպում ներկայացված է, որպես «Լոտան Վեյմարում», որի հիման վրա 1974  թվականին նկարահանվել է գեղարվեստական ֆիլմ, Լիլի Պալմերի մասնակցությամբ։

Շառլոտտա Բուֆը թաղվել է Հանովերի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Գրական հերոսների նախատիպեր
Հարություն Հակոբյան (գեղանկարիչ)

**Հարություն Հակոբյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Հարություն Հակոբյանը ծնվել է 1962 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Լենինական քաղաքում։ 1972 թվականին ավարտել է Լենինականի թիվ 25 միջնակարգ դպրոցը։ 1979-1983 թվականներին ուսումը շարունակել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջի կերպարվեստի բաժնում, որից հետո՝1983-1991 թվականներին՝ Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի գրաֆիկայի բաժնում։ Ուսանողական պրակտիկան անցկացրել է Մոսկվայի և Լենինգրադի պատկերասրահներում (1982) և  Վիլնյուսի Արվեստների ակադեմիայում (1988)։ 1992 թվականից եղել է «Ծիծեռնակ» մանկական ամսագրի գեղարվեստական խմբագիրը։

1992 թվականից անդամակցել է «Մոմիկ» մշակութային միությանը։ 1998 թվականին դարձել է Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։ 1982 թվականինից խմբակային ցուցահանդեսների է մասնակցել Հայաստանում և արտերկրում։ 1993 թվականին անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Փարիզում, 1995 թվականին՝ Վարշավայում, 2001, 2009 թվականներին՝ Բեյրութում, 2006 թվականին՝ Երևանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*«ԳԱԼԱ ԱՐՏ» ՑՈՒՑԱՍՐԱՀ («ՍԻԵՍՏԱ ԱՐՏ») 

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Պուերտո Կառենյո

**Պուերտո Կառենյո** (իսպ. *Puerto Carreño*), Կոլումբիայի արևելքում գտնվող ինքնավար քաղաք, Վիչադայի վարչական կենտրոնը։

## Պատմություն
Ժամանակակից քաղաքավայրում եվրոպացի քրիստոնեական ժողովուրդների առաջին բնակեցումը 1666 թվականին հիմնված էր Հիսուսի միաբանության վանական Ալոնսո դե Նեյրոնի կողմից։ 1991 թվականի հուլիսի 5-ին քաղաքը հռչակվել է որպես Վիչադայի վարչական կենտրոն։

## Աշխարհագրական դիրքը
Քաղաքը տեղակայված է դեպարտամենտի հյուսիսարևելյան մասում, Օրինոկո գետի ձախ ափին, Մետա գետի միախառնման մոտ, 280x280փքս|Муниципалитет Пуэрто-Карреньо Բոգոտա մայրաքաղաքից մոտավորապես 740 կիլոմետր հյուսիս-արևելք հեռավորության վրա։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը 36 մետր է։

Քաղաքապետարանի հրապարակի մակերեսը կազմում է 12410 կմ²։

## Կլիմա


## Բնակչություն
Ըստ Կոլումբիայի ազգային վարչության վիճակագրության 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների` բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում էր 15 012 մարդ։ Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների։

2005 թվականի տվյալների համաձայն տղամարդիկ կազմել են քաղաքի բնակչության 50,5%-ը, կանայք կազմել են 49,5%։ Ռասայական հարաբերությամբ քաղաքի բնակչության սպիտակները և մետիսներ կազմել են 70,7%; հնդկացիները՝ 23,8%; սևամորթները՝ 5,5%: Բնակչության գրագիտության մակարդակը 15 տարեկանից մեծերի մոտ կազմում է 85,8%։

## Տնտեսություն և տրանսպորտ
Քաղաքի տնտեսության հիմնական մասը կազմում է գյուղատնտեսությունը, օգտակար հանածոները, ինչպես նաև ձկնորսությունը։ Քաղաքային և տեղական ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 52,5%-ը կազմում են առևտրային ձեռնարկությունները, 43,9%-ը` սպասարկման ոլորտի ձեռնարկությունները, արդյունաբերական ձեռնարկությունները կազմում են  3,1%-ը, տնտեսության այլ ոլորտի ձեռնարկությունները կազմում են 0,5%։ Դեպի արևմուտք մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում է օդանավակայանը  (ICAO: SKPC, IATA: PCR):


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքներ
Ցուկեմեն

**Ցուկեմեն** (ճապ. つけ麺, «ընկղմված արիշտա») ճապոնական ուտեստ, ռամենի նման ուտեստ, իրենից ներկայացնում է արիշտա, որն ուտում են առանձին տարայի մեջ լցված ապուրի կամ արգանակի մեջ թաթախելուց հետո։ *Ցուկեմենը* հայտնագործվել է 1961 թվականին Տոկիոյի Կադզուո Յամագիսի ռեստորանի կողմից, որից հետո ուտեստը շատ հայտնի է դարձել Տոկիյում և ամբողջ Ճապոնիայում։ ԱՄՆ-ում *ցուկեմենը* հայտնի է դարձել Լոս Անջելեսում, այդ ժամանակ մնացած երկրներում այն համեմատաբար քիչ ճանաչվեց։

## Նկարագրություն
*Ցուկեմենը* ռամենի նման ճապոնական ուտեստ է և կազմված է արիշտայից և ապուրից կամ արգանակից, որոնք մատուցվում են առանձին։ Արիշտան ուտելուց առաջ թաթախում են ապուրի մեջ։ Պատրաստման համար կարող են օգտագործվել սոբա, ուդոն և արիշտայի մի քանի այլ տեսակներ։ Արիշտան հիմնականում մատուցվում է սառը վիճակում, իսկ ապուրը մատուցվում է տաք վիճակում կծվության և արիշտան ապուրի մեջ թաթախելու համար։ Բացի այդ, արիշտան նաև կարող է մատուցվել սենյակային ջերմաստիճանում։ Ուտեստի լրացուցիչ բաղադրիչները հիմնականում ավելացվում են կամ արիշտայի վրա, կամ նրա կողքին։ Այդպիսի բաղադրիչներից են օրինակ նորի (ճապոնական կարմիր ջրիմուռներ) ջրիմուռները, տյասուն (խոզի միս), մենման (խմորված եղեգ), տամոգոյակի ձվածեղը և խաշած ձուն։

Ապուրը թաթախման համար ծառայում է սոուսի տեսքով և հիմնականում ունենում է ավելի ուժեղ և կծու համ, քան սովորական արգանակը՝ ռամենի համար։ Որպես սոուս կարելի է մատուցել դասի ապուրը, որը պատրաստում են արգանակից, որի անունը նույնպես դասի է։ Կան ռեստորաններ, որոնք ավելացնում են եռացրած ջուր արգանակը ճաշի վերջում նոսրացնելու և եռման աստիճանը թուլացնելու համար, այդ կերպ ապուրը դառնում է էլ ավելի համեղ։

## Պատմություն
*Ցուկեմենը* հայտնագործվել է 1961 թվականին Կադզուո Յամագիսիի կողմից, ով Տոկիոյում ունեցել է հայտնի ռեստորան, որի անունը «Տաիսյոկեն» է։ Սկզբում, Յամագիսին ուտեստը ավելացնում էր իր «ծովամթերքներով հատուկ սոբան» ռեստորանի մենյուի մեջ, որը նման էր «արիշտայով մականիյա սառը ապուրին»։ Այդ ժամանակ, ցուկեմենի արժեքը 40 իեն էր, և այն շատ արագ հայտնի դարձավ Տաիսյոկեն ռեստորաններում։ 2015 թվականին Տաիսյոկենի ցանցը ամբողջ Ճապոնիայի տարածքում ուներ ավելի քան 100 հաստատություն։

2000-ական թվականներին, ցուկեմենն այնքան հայտնի էր Տոկիոյում և Ճապոնիայում, որ մի քանի ռեստորաններ մատուցում են միայն այդ ուտեստը։

Ցուկեմենը ճանաչում գտավ նաև ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում։ 2013 թվականին, ցուկեմենը հայտնի դարձավ Լոս Անջելեսի մի քանի ռեստորաններում, որոնք  միայն մատուցում էին ռամեն, սակայն երկրի մյուս մասերում, ինչպես, օրինակ Չիկագոյում, ուտեստը ունի ավելի քիչ հայտնիություն և հազվադեպ է առաջարկվում ռեստորաններում։

## Ծանոթագրություններ
Ալեքսանդր Դոնչենկո

**Ալեքսանդր Դոնչենկո** (, , ), ռուսական արմատներով գերմանացի շախմատիստ, գրոսմայստեր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մոսկվայում՝ շախմատի միջազգային վարպետ Անատոլի Դոնչենկոյի ընտանիքում։ Փոքր տարիքում ընտանիքը տեղափոխվել է Գերմանիա։ Շախմատ սկսել է խաղալ չորս տարեկանից, ութ տարեկանում մասնակցել է իր առաջին շախմատային մրցաշարին։ 2010 թվականին մինչև 12 տարեկանների շախմատի Գերմանիայի առաջնությունում Դոնչենկոն հաղթող է ճանաչվել։ Ներկայացրել է Գերմանիան տարբեր տարիքային խմբերի պատանիների Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում։

Հաղթող է ճանաչվել մի շարք շախմատի միջազգային մրցաշարերում, այդ թվում՝ Բալատոնբոգլարի Բալատոն շախմատի փառատոնում (2014թ.), Գրոնինգենի շախմատի փառատոնի «Ա» մրցաշարում (2014թ.), Գրոսմայստերների մրցաշարը Օրհուսում (2015թ.), «Purtichju Open» մրցաշարում  (Ֆրանսիա, 2018թ.): ), Չեսկե Բուդեյովիցեի գրոսմայստերների մրցաշարում,  (2020 թ.), «Tegernsee Masters» բաց մրցաշարում (Գերմանիա, 2020 թ.)։

2021 թվականի օգոստոսին Դոնչենկոն հաղթող է ճանաչվել Ռիգայի տեխնիկական համալսարանի «A» բաց մրցաշարում]։

Մրցաշարերում հաջողության հասնելու համար Շախմատի միջազգային ֆեդերացիան (ՖԻԴԵ) 2012 թվականին Դոնչենկոյին շնորհել է  միջազգային վարպետի կոչում, իսկ երեք տարի անց՝ միջազգային գրոսմայստերի կոչում։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները Chessgames.com կայքում
*Անձնական քարտը 365chess.com կայքում

Կատեգորիա:Գերմանացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Տետիշերի

**Տետիշերի** (), եգիպտական տասնյոթերորդ արքայատոհմի վերջի և տասնութերորդ արքայատոհմի սկզբի թագավորական ընտանիքի մայրապետ։

## Ընտանիք
Տետիշերին եղել է Տջեննայի ու Նեֆերուի դուստրը։ Նրա ծնողների անունները հայտնի են TT320 արքայական գաղտնարանում հայտնաբերված մումիաների փաթաթաններից։ Չնայած իր ոչ թագավորական ծագմանը՝ Սենախտենրեն նրան ընտրել է դառնալու իր կինն ու մեծ թագուհին։ Հանդիսացել է Սեկենենրե Տաայի, թագուհի Ահհոտեպ I-ի ու հավանաբար նաև փարավոն Կամոսի մայրը։

Փարավոն Ահմոս I-ն Աբիդոսում ստելա է կանգնեցրել, որում հայտարարվել է Տետիշերիի համար բուրգի և «տան» կառուցման մասին։ Ահմոսը թագուհու մասին խոսել է որպես «Իմ մոր մայր և իմ հոր մայր, մեծ թագավորի կին և թագավորի մայր Տետիշերի»(Ջեյմս Հենրի Բրեստեդ)։

## Հուղարկավորություն, հուշադամբարան և բուրգ
Տետիշերին հավանաբար հուղարկավորվել է Թեբեում ու հետագայում վերահուղարկավորվել TT320 արքայական գաղտնարանում։ Թեբեում ոչ մի դամբարան դեռևս վերջնականապես բացահայտված չէ որպես Տետիշերիինը, թեև նրանը համարվող «Անհայտ կին B» անվանված մումիան ընդգրկվել է արքայական գաղտնարանում վերահուղարկավորված արքայական ընտանիքին պատկանող այլ մումիաների թվում։

Փարավոն Ահմոսն Աբիդոսում իր իսկ ընդարձակ դամբարանի կենտրոնում նրա պատվին հուշադամբարան կամ կենոտաֆ է կանգնեցրել։ Ցեխախորանարդիկներից պատրաստված այս կառույցը հայտնաբերվել է 1902 թվականին Եգիպտոսի ուսումնասիրման միության կողմից և պարունակել է ստելա, որտեղ մանրամասն ներկայացվել է Ահմոս I-ի ու վերջինիս քույր-կնոջ՝ Ահմոս-Նեֆերտարիի կողմից Տետիշերիին նվիրված բուրգի ու սրբավայրի կառուցման մասին։

[thumb|left|upright|[Բրիտանական թանգարանում գտնվող Տետիշերիի նախկին խորհրդանշական արձանիկը, որն այժմ կեղծիք է համարվում]]
Այժմ Բրիտանական թանգարանում գտնվող Տետիշերի թագուհու արձանիկը Վ․ Դեյվիսը կեղծված է համարել՝ ելնելով թագուհու նմանատիպ արձանի ստորին հատվածի մակագրության ստրկական նմանակման վրա։ Սակայն որոշ գիտնականներ կասկածի տակ են դրել այս վերագրումը և հարցեր են բարձրացրել բուն արձանի, այլ ոչ թե մակագրության հնարավոր իսկության վերաբերյալ։

## Տես նաև
*Թագուհի Տետիշերիի ստելա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ
Կատեգորիա:Փարավոններ
Լուի Աբադի

**Լուի Աբադի** (, ), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Լուի Աբադին ծնվել է 1814 թվականին։ Երաժիշտը ճանաչվել է իր բազմաթիվ երգերով՝ շանսոն, ռոմանսներ և բալլադներ, որոնք մեծ տարածում են գտել 19-րդ դարի փարիզյան արիստոկրատների հավաքույթում։ Նա իր հաջողության գագաթնակետին հասել է 1840-ականների վերջին և 1850-ականների սկզբին։ Ունեցել է մեծ երևակայություն՝ նա մի քանի տարի ալբոմների տեսքով լույս է ընծայել երաժշտական թեթև ստեղծագործություններ, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելել հանրության կողմից։ Չնայած իր երաժշտական գործերի հաջողությանը, նա ապարդյուն փորձեր է կատարել ինչ-որ բան բեմադրել թատրոնի համար։

Երաժիշտն առավել հայտնի է իր «Mademoiselle Pimbes» կատակերգական օպերայով և «Les Danseurs de corde» (1867) օպերետով։

Կյանքի վերջին տարիերին Լուի Աբադին ապրել է աղքատության մեջ։ Նա մահացել է կաթվածից 1858 թվականի դեկտեմբերի 1-ին,  Փարիզի l'hôpital de La Riboisière հիվանդանոցում։

## Ընտրված երաժշտական ստեղծագործություններ
* André Vésale
* L’amoureuse de Guerét
* Ange du Ciel, Text: E. Tréfeu
* L’Archer du Roi
* Chansonette
* Bachelette
* Le bandit de Castille
* La Barquette
* Le bon temps
* Le Caoutchouc
* La Catalane
* Ce que disent les Roses
* La chanson du capitaine
* Le Chasseur furtif
* Le Château-rouge
* Le Cheval arabe
* Le Corsaire
* D’où viens tu, beau nuage ?
* Les Feuilles mortes
* Jeanne, Jeannette et Jeanneton
* Kepler mourant oder Dernière heure de Kepler
* Mademoiselle Pimbêche
* Ma Senyora
* Le Pacte
* La Plainte du Musée
* La Reprouve
* Le Sereno
* Les vieilles habitudes

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Abadie, Louis
* Работы Абади

Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կոնրադ դե լա Ֆուենտե

**Կոնրադ դե լա Ֆուենտե** (, ), ամերիկացի ֆուտբոլիստ, վինգեր։ Հանդես է գալիս ֆրանսիական «Օլիմպիկ Մարսելի» և Միացյալ Նահանգների ազգային հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Բարսելոնա Բ»
2013 թվականին Կոնրադ դե լա Ֆուենտեն միացել է «Բարսելոնայի» մանկապատանեկան ակադեմիային։ Ակումբի երիտասարդական թիմի կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 1-ին՝ Սեգունդա B դիվիզիոնի շրջանակներում կայացած «Վալենսիա Մեստալիա ՖԱ»-ի դեմ կայացած խաղում, որի ընթացքում նա խաղադաշտում գտնվել է 12 րոպե։ Թիմի կազմում առաջին րոպեներից Կոնրադը անցկացրել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 15-ին «*Լա Նուսիա*»-ի դեմ խաղի ժամանակ, որն ավարտվել է 3-1 հաշվով։ Նա խաղադաշտում անցկացրել է հանդիպման առաջին 70 րոպեները, որից հետո նրան փոխարինել է Դանի Մորերը։ 2020 թվականի փետրվարի 2-ին ֆուտբոլիստը խփել է իր առաջին գոլը «*Պրատ ՖԱ*»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 2-1 հաշվով՝ կատալոնական թիմի հաղթանակով։

### «Բարսելոնա»
2020 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Կոնրադը իր առաջին հանդիպումն է անցկացրել «Բարսելոնայի» հիմնական կազմում՝ մասնակցելով մինչմրցաշրջանային խաղերի շրջանակներում կայացած «Խիմնաստիկ Տառագոնա»-ի դեմ խաղին։ Այսպիսով, նա դարձավ առաջին ամերիկացի ֆուտբոլիստը, որը հանդիպում անցկացրեց «Բարսելոնայի» հիմնական թիմի կազմում։ իսպանական թիմի կազմում ֆուտբոլիստը իր առաջին պաշտոնական հանդիպումը անցկացրել է 2020 թվականի նոյմեբերի 24-ին՝ Չեմպիոնների լիգայի շրջանակներում կայացած «Դինամո Կիև»-ի դեմ խաղում։ Նա փոխարինել է Ֆրանցիսկո Տրինկանին, իսկ հանդիպումը ավարտվել է 4-0 հաշվով՝ իսպանական թիմի հաղթանակով։ 2021 թվականի հունվար ամսին ամերիկացի ֆուտբոլիստը իր առաջին հանդիպումն է անցկացրել Կոպա դել Ռեյի շրջանակներում՝ մասնակցելով «*Կորնելա ՖԱ*»-ի դեմ խաղին։

### «Օլիմպիկ Մարսել»
2021 թվականի հունիսի 29-ին Կոնրադ դե լա Ֆուենտեն տեղափոխվել է Լիգա 1-ը ներկայացնող «Օլիմպիկ Մարսել»։ Ըստ պայմանագրի՝ ֆրանսիական ակումբը պարտավորվում է ֆուտբոլիստի հետագա վաճառքից ստացված գումերի 50%-ը փոխանցել «Բարսելոնային»։ Նա իր առաջին հանդիպումը անցկացրել է օգոստոսի 8-ին «Մոնպելյե»-ի դեմ խաղում, որի ընթացքում նաև կատարել է իր առաջին գոլային փոխանցումը ֆրանսիական թիմի կազմում։ Այդ հանդիպումը ավարտվել է 3-2 հաշվով՝ «Օլիմպիկ»-ի հաղթանակով։

## Միջազգային կարիերա
Կոնրադը հանդես է եկել Միացյալ Նահանգների Մ16, Մ18, Մ20 հավաքականների կազմում։ Մ20 հավաքական ֆուտբոլիստը առաջին անգամ հրավիրվել է 2019 թվականի հուլիսին՝ մասնակցելու Լեհաստանում տեղի ունեցող Աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը։

Միացյալ Նահանգների ազգային հավաքականի կազմում Կոնրադ դե լա Ֆուենտեն իր առաջին հանդիպումը անցկացրել է 2020 թվականի նոյեմբերի 12-ին՝ մասնակցելով Ուելսի հավաքականի դեմ կայացած ընկերական խաղին։ Նա 71-րդ րոպեին փոխարինել է Ուլիսես Լյանեսին։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
* Կոպա դել Ռեյի խաղարկության չեմպիոն - 2020-21

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2001 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էյբարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիակոս Պիրեյոսի ֆուտբոլիստներ
Կողանցիկ վերցնելը

մինի|Սպիտակ զինվորը կողանցիկ վերցնում է սև զինվորը
**Կողանցիկ վերցնելը** (ֆրանսերեն` en passant՝ *անցնելու պահին*), շախմատում զինվորի հատուկ քայլ, որով այն վերցնում է հակառակորդի զինվորը, որը սկզբնական դիրքից տեղաշարժվում է միանգամից երկու դաշտ։ Բայց հարձակման տակ է հայտնվում ոչ թե այն դաշտը, որտեղ կանգնում է երկրորդ զինվորը, այլ այն, որով անցել է այդ զինվորը։ Առաջին զինվորն ավարտում է վերցնելը հենց այդ՝ անցման դաշտում, ճիշտ այնպես, եթե մրցակցի զինվորը տեղաշարժված լիներ ընդամենը մեկ դաշտ։

Նմանատիպ իրավիճակը հնարավոր է միայն այն դեպքերում, երբ զինվորը գտնվում է հինգերորդ (սպիտակ զինվորների համար) կամ չորրորդ (սև զինվորների համար) հորիզոնականում, իսկ այն դաշտը, որով անցնում է մրցակցի զինվորը, գտնվում է նրա հարվածի տակ։ Մրցակցի զինվորը կարելի է հարվածել միայն երկու դաշտ տեղաշարժվելուց անմիջապես հետո՝ պատասխան քայլով, հակառակ դեպքում այդ իրավունքը կորչում է։

Կողանցիկ կարող է վերցնել միայն զինվորը, բայց ոչ մրցակցի այլ խաղաքարը։ Զինվորը վերցնում է զինվորին։

## Պատմություն
Կողանցիկ վերցնելու կանոնը շախմատում մտցվել է 15-րդ դարում գրեթե միաժամանակ մեկ այլ կանոնի հետ, որը թույլ տվեց զինվորի առաջին քայլը կատարել միանգամից երկու դաշտ առաջ։ Այս կանոնի հիմնավորւմը պարզ է. զինվորը չի կարող տեղաշարժվել առանց վերցվելու ռիսկի, երբ անցման դաշտը գտնվում է մրցակցի հարվածի տակ։

## Կիրառումը սկզբնախաղում
Ռուսական պարտիա.

* **1.e4 e5**
* **2. Ձf3 Ձf6**
* **3.d4 ed**
* **4.e5 Ձe4**
* **5. Թ×d4 d5** (տես տրամագիրը)
* **6. ed**

Մեկ այլ օրինակ հայտնվում է ֆրանսիական պաշտպանությունում. 1.e4 e6 2.e5… Եթե սևերը պատասխանում են 2… d5, ապա սպիտակները կարող են մրցակցի զինվորը վերցնել կողանցիկ՝ 3.ed, եթե՝ 2… f5, ապա՝ 3.ef։

## Գունդերսեն - Ֆոլ պարտիա

1928 թվականին Ավստրալիայում տեղի է ունեցել ուշագրավ պարտիա Գունար Գունդերսենի և Ալբերտ Ֆոլի միջև։ Շախմատի վարպետ Գունդերսենը ինքնատիպ է օգտագործել կողանցիկ վերցնելու հնարքը՝ 14…g7-g5 քայլից հետո 15-րդ քայլում հայտարարելով մատ.

* **13.h5+ Աh6**
* **14.Ձ×e6+ g5**
* **15.hg#**

## Շախմատային կոմպոզիցիայում
Շախմատային կոմպոզիցիայում (խնդիրներում և էտյուդներում) լուծումը կարող է սկսվել կողանցիկ վերցնելով միայն և միայն այն դեպքում, երբ հետադարձ վերլուծության միջոցով կարելի է ճշգրիտ որոշել, որ հենց այն զինվորը, որը ենթադրվում է կողանցիկ վերցնել, հենց նոր է սկզբնական դիրքից տեղաշարժվել երկու դաշտ։

Սևերի վերջին քայլը կարող էր լինել միայն 0… g7-g5, քանի որ 0… g6-g5 անհնար է սպիտակ արքայի դիրքի պատճառով։ 0… Աg7-h6 և 0… Աg6-h6 նախորդ քայլերը ևս անհնար են։

Լուծում.**1.hg (կողանցիկ) Աh5 2.Ն×h7#**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատային եզրույթներ
32 դեկտեմբերի

**«Դեկտեմբերի 32»** (), ռուսական կինոկատակերգությունը ֆանտաստիկ տարրերով։ Պրեմիերան կայացել է 2004 թվականին։

## Սյուժե
Երեք տարեց ընկերներ, այդ թվում՝ նախկին հիպնոսացնող և ոչ երիտասարդ, բայց հմայքը չկորցրած Մարգարիտա Նիկոլաևնան բնակվում են ծերանոցում։ Պատրաստվելով Ամանորին՝ նրանք գրավոր դիմում են Սանտա Կլաուսին։ Արդյունքում հիպնոսացնողը վերստանում է իր կարողությունները։ Իսկ Ամանորի գիշերը կատարվում է բոլոր երեքի ամենանվիրական ցանկությունը՝ գոնե մեկ գիշեր կրկին երիտասարդանալ։

## Դերերում
* Անդրեյ Մյագկով – *Սերգեյ Պետրովիչ
* [[Արմեն Ջիգարխանյան]] – *Կարեն Զավենովիչ
* Ադա Ռոգովցևա – *Մարգարիտա Նիկոլաևնա
* [[Ալեքսեյ Չադով]] – *Անտոն / Սերգեյը երիտասարդ տարիքում
* Վասիլի Սլյուսարենկո – *Կարենը երիտասարդ տարիքում
* Ալլա Յուգանովա – *Մարգարիտան երիտասարդ տարիքում
* Նիկոլայ Կարաչենցով – *դռնապան
* Յուրի Բելյաև — «Ջոկեր»
* Ֆեոդոր Դոբրոնրավով – *«Գյոկ»
* Սերգեյ Աստախով – *«Չուկ»
* Օլգա Սուտուլովա – *Նիկա, Անտոնի հարսնացուն
* Լարիսա Կուզնեցովա – *Վերա, Անտոնի մայրը
* Վիկտոր Ռակով – *Վադիմ, Անտոնի հայրը
* Եվգենյա Դոբրովոլսկայա – *Մաշա
* Սերգեյ Ուգրյումով  – *Պաշա
* Վլադիմիր Մենշով – *Յուրի Իվանովիչ
* Եգոր Պազենկո – *երրորդ ավազակ
* Անդրեյ Շարկով – ''միկրոավտոբուսի վարորդ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Ալեքսեյ Կոլմոգորով, Վլադիմիր Երյոմին
* Ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Մուրատով
* Օպերատոր՝ Վալերի Մարտինով
* Երգեր (հեղինակային կատարմամբ)՝ Վերոնիկա Դոլինայի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «32 դեկտեմբերի» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

Կատեգորիա:2000-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2004 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Անորսալի Յանը

**«Անորսալի Յանը»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմը հիտլերյան զավթիչների դեմ Չեխոսլովակիայի հայրենասերների պայքարի մասին ֆաշիստական օկուպացիայի դեմ։

## Սյուժե
Իրեն կեղծ փաստաթղթերով ապահովելով՝ Պրահայի համալսարանի նախկին ուսանող Յան Սմուդեկը, որը եղել է համակենտրոնացման ճամբարում, Չեխիայի ճանապարհներով շրջում է հարմարավետ ավտոմեքենայով։ Յուրաքանչյուր մեկուսի վայր Յանն օգտագործում է ռադիոհաղորդումներ վարելու համար, որոնք ժողովրդին կոչ են անում ակտիվ պայքարել ֆաշիզմի դեմ։ Ամեն օր ուղիղ ժամը 12-ին ռադիոն եթեր է հաղորդում ճշմարտությունը Խորհրդային Միության մասին։ Հիտլերականները որոնում են անորսալի հայրենասերին, բայց ամեն անգամ, երբ նրան սպառնում է  անխուսափելի մահ, օգնության են գալիս հասարակ մարդիկ։

## Դերերում
* Եվգենի Սամոյլով – *Յան Սմուդեկ
* Եվգենի Գարկուշա – *Միլչա
* Յուրի Ալեքսեև-Մեսխիև – *Յարոսլավ
* Գեորգի Դավիթաշվիլի – *պրոֆեսոր
* Կոնստանտին Դոբժինսկի – *Դրաբեկի
* [[Կոտե Դաուշվիլի]] – *գեստապոյի գործակալ (լուսագրերում նշված չէ)
* Սերգեյ Եվլախիշվիլի – *ուսանող (լուսագրերում նշված չէ)
* Անատոլի Սմիրանին – *գերմանացի սպա (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարիստներ՝ Ալեքսանդր Ստոլպեր, Օլգա Զիվ
* Ռեժիսորներ՝ Իսիդոր Անենսկի, Վլադիմիր Պետրով
* Օպերատորներ՝ Անատոլի Գոլովնյա, Թամարա Լոբովա
* Կոմպոզիտոր՝ Անդրեյ Բալանչիվաձե

## Տեխնիկական տվյալներ
* Սև և սպիտակ, հնչուն

## Ստեղծման պատմություն
Ֆիլմը նկարահանվել է Թբիլիսիում՝ Մոսկվայից և Լենինգրադից կինոյի բոլոր ստեղծագործական աշխատողների տարհանման ժամանակաշրջանում։ Տարհանման մեջ գտնվող հնարավորինս առավելագույն թվով կինոգործիչների համար աշխատանք ապահովելով է պատճառաբանվում ֆիլմի ստեղծմանը միաժամանակ կամ հերթով մի քանի հայտնի կինոգործիչների մասնակցությունը։

Ֆիլմի սյուժեն հիմնված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած իրական իրադարձությունների վրա։

Ֆիլմը վերաթողարկվել է 1965 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Обзор DVD и Информация о фильме на vObzor.com
* КИНО-ТЕАТР.ru
*  Киноканал «Классика кино»
*  «Важнейшее из искусств».Телепередача гл.искусствоведа Госфильмофонда РФ

Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1943 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1943 ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Փրկության ափը

«**Փրկության ափը**» (), ԽՍՀՄ և ԿԺԴՀ համատեղ արտադրության գեղարվեստական ֆիլմ։ Նկարահանվել է 1990 թվականին և բաղկացած է երկու սերիայից։ Ֆիլմը նկարագրում է ռուս-ճապոնական պատերազմի իրադարձությունները, սյուժեի հիմքում վերցված է այս պատերազմի իրական փաստը։

Ֆիլմում կան ռազմական և ձեռնամարտերի մեծ թվով տեսարաններ, որոնց մասնակցում են արևելյան մարտարվեստների կորեացի վարպետները։

## Սյուժե
Մայիսի կեսեր, 1905 թվական։ Ցուսիմայի ճակատամարտում խորտակված ռուսական «Սվետլանա» հածանավի անձնակազմից հինգ նավաստիներ ափ են դուրս գալիս Կորեայում... Մինչդեռ ճապոնացի գանձ որոնողները փնտրում են Գոգուրեո դարաշրջանի Կորեայի տիրակալի հնագույն դամբարանը։ Տեսնելով, թե ինչպես են ճապոնացի կողոպտիչները նեղացնում ծեր կնոջը, ռուսները նետվում են կռվի։ Նրանց օգնության է գալիս խիզախ ձկնորս Բարամեն՝ հնագույն կուրգանների պահապանը։ Ճապոնացիները հրկիզում են անտառային տնակը, որտեղ կանգ են առել ճանապարհորդները, որպեսզի ռուսներին մեղադրեն կորեական պետության դեմ հանցագործության մեջ։ Սակայն տեղացի գյուղացիներն իրենք են հարձակվում անկոչ հյուրերի վրա՝ տեսնելով, որ նրանք ձգտում են վագրի կիրճում գտնել սուրբ տաճարը։ Ճապոնական ջոկատը կոտորվում է, բայց զոհվում է նաև երիտասարդ նավաստի Դոբրիշը։ Ստանալով ձիեր՝ ռուս նավաստիները շարունակում են իրենց ճանապարհը դեպի հյուսիս։

## Դերերում
* Դմիտրի Մատվեև – *լեյտենանտ Դյակոնով, ավագ շտուրման
* Բորիս Նևզորով – *Սեմյոն Նիկուլին, գլխավոր ավագ
* Վիկտոր Ստեպանով – *հայր Ֆեոդոր, նավի քահանա
* Ալեքսանդր Սլաստին – *Իվան Մյակոտա, ավագ նավաստի
* Վիտալի Սերով – *Օլես Դոբրիշ, երիտասարդ նավաստի
* Լի Սոլ Հի – *Բարամե, ձկնորս
* Լի Են Հո – *Յու Չխուն, գյուղացի
* Չո Ջե Են – *կորեական գյուղի ավագ
* Չժու Սոկ Բոն – *Իամ, բուդդայական հոգևորական
* Կվակ Մեն Սո – *Հարատա, ճապոնացի արկածախնդիր
* Յուն Չխան – ''Կաձիո, գերեզմանների կողոպտիչ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Արյա Դաշիև, Ալեքսեյ Տիմոֆեև, Լի Չժին Ու
* Ռեժիսորներ՝ Արյա Դաշիև, Ռյու Հո Սոն
* Պրոդյուսերներ՝ Գերի Էդելսոն, Քրեյգ Բաումգարտեն
* Օպերատորներ՝ Ալեքսանդր Ղարիբյան, Օ Թե Են
* Կոմպոզիտորներ՝ Եվգենի Պտիչկին, Ռա Գուկ
* Նկարիչներ՝ Սերգեյ Բոչարով, Պակ Սան Սու
* Հնչյունային օպերատորներ՝ Վիկտոր Նապոլսկիխ, Ռյան Թե Հո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Փրկության ափը» ֆիլմը «Наше кино» կայքում  

Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր