Աբրահամ Զապրուդեր

**Աբրահամ Զապրուդեր** (, ), ամերիկացի գործարար, կանացի հագուստի արտադրող, որը 1963 թվականի նոյեմբերի 22-ին նկարահանել է 26 վայրկյան տևողությամբ սիրողական վավերագրական կինոնկար, որտեղ արձանագրված է ԱՄՆ նախագահ Ջոն Քենեդիի սպանությունը։

## Կենսագրություն
Զապրուդերը ծնվել է 1905 թվականին, Ռուսական կայսրության Կովել քաղաքում (այժմ՝ Ուկրաինա), հրեական ընտանիքում։ 1920 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1906 թվականին) նրա ծնողները՝ Իսրայել Մովսեսի Զապրուդերը (1875֊1960) և Աննա Զապրուդերը (1883֊1936), քույրերը՝ Իդան (ամուսնությամբ՝ Ֆելդ, 1898֊1984) և Ֆանյան, արտագաղթել են ԱՄՆ և բնակություն հաստատել Բրուքլինում, Նյու Յորք։

Աբրահամը ցերեկները որպես դերձակ աշխատել Մանհեթենի կարի արտադրամասում, իսկ երեկոյան հերթափոխ սովորել է անգլերեն։ Ամուսնացել է 1933 թվականին, 1941 թվականին տեղափոխվել է Դալաս և աշխատանքի անցել տեղի «Nardis» սպորտային հագուստի ընկերությունում։ 1949 թվականին նա դարձել է «Jennifer Juniors, Inc.» հագուստի արտադրությամբ զբաղվող ընկերության համահիմնադիրը, որի գրասենյակը գտնվել է Էլմ սթրի 501 հասցեում, որտեղից, պաշտոնական վարկածով, կրակել է մարդասպանը Ջոն Քենեդիի վրա։

1963 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ մոտ 12:00-ի սահմաններում Աբրահամ Զապրուդերը իր «Bell&Howell 414PD Director Series» սիրողական տեսախցիկով  դուրս է եկել ընկերության գրասենյակից, բարձրացել է Հյուսթոն սթրիթի և Էլմ սթրիթի խաչմերուկի մոտ գտնվող խոտածածկ բլուրը, որպեսզի տեսնի և նկարահանի նախագահական ավտոշարասյան անցումը Դալասով։ Դրանից հետո Զապրուդերը վերադարձել է իր գրասենյակ և «Դալաս Մորնինգ Նյուզ» թերթի լրագրող ՄաքՔորմիկին պատմել տեսագրության մասին։ Վերջինս Զապրուդերի գրասենյակ է հրավիրել իր ծանոթին՝ Դալասի շրջանի ԱՄՆ Գաղտնի ծառայության հատուկ գործակալ Ֆորեսթ Սորելսին, որը եղել է նախագահական ավտոշարասյան առաջին մեքենայում՝ հենց Քենեդիի մեքենայի առաջ։ Զապրուդերը համաձայնել է փոխանցել ֆիլմը Սորելսին, պայմանով, որ այն կօգտագործվի միայն հետաքննության նպատակներով։ Նույն օրը, «Կոդակ» ընկերության Դալասի մասնաճյուղում ֆիլմը մշակվել է, իսկ «Jamieson Film Company» ընկերությունում պատճենահանվել է երեք օրինակ։ Բնօրինակն ու պատճեններից մեկը մնացել են Զապրուդերի մոտ, իսկ երկուսը փոխանցվել է Դալասի Գաղտնի ծառայության գրասենյակ։ Մի քանի օր անց «Լայֆ» շաբաթաթերթը գնել է բնօրինակ ֆիլմը 150․000 դոլարով։ Առաջին վճարումը՝ 25․000 ԱՄՆ դոլարը Զապրուդերը փոխանցել է Քենեդիի սպանության օրը Լի Հարվի Օսվալդի կողմից սպանված ոստիկան Ջ.Ռոջերսի այրուն և երեխաներին։

Զապրուդերի ֆիլմը  դարձել է դեպքի ամենահստակ նկարահանված վկայությունն ու գործի ամենակարևոր նյութական ապացույցը։

Աբրահամ Զապրուդերը մահացել է 1970 թվականին՝ ստամոքսի քաղցկեղից, Դալասի Փարկլենդ հիվանդանոցում՝ նույն հիվանդանոցում, որտեղ մահացել են Ջոն Քենեդին, Լի Հարվի Օսվալդը, ավելի ուշ՝ Ջեկ Ռուբին։

1994 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանը Զապրուդերի ֆիլմը ներառել է Ֆիլմերի ազգային ռեգիստրում, որտեղ ներառվում են մշակութային, պատմական կամ գեղարվեստական նշանակություն ունեցող ֆիլմերը։

Ամուսնացել է 1933 թվականին՝ Լիլիան Շապովնիկի (1913֊1993, ) հետ։ Կինը մահացել է 1993 թվականին։ Ունեցել են  երկու զավակ։

## Հիշատակում
2007 թվականին նկարահանվել է «Կադր 313» անունով ֆիլմը, որը պատմում է Զապրուդերի կյանքի պատմությունը։ 2013 թվականի «Փարկլենդ» կինոդրամայում Զապրուդերի դերը մարմնավորել է Փոլ Ջամատին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Warren Commission Hearings, Testimony of Abraham Zapruder , vol. 7, p. 569.
*  Zapruder’s testimony during the Clay Shaw trial
* The Zapruder Camera — Bell & Howell 414PD Director Series — Overview and User’s Manual
* Zapruder Film
* Abraham Zapruder(1905-1970)

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Դերձակներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայում ծնվածներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ