Անդյան առևտրի խթանման և թմրանյութերի վերացման մասին օրենք

մինի|ATPDEA-ի կազմի մեջ մտնող երկրների քարտեզ
**Անդյան առևտրի խթանման և թմրանյութերի վերացման մասին օրենք** (ATPDEA), առևտրային արտոնությունների համակարգ, որի միջոցով Միացյալ Նահանգները անմաքս մուտք է տրամադրում Անդյան չորս երկրներից՝ Բոլիվիայից, Կոլումբիայից, Էկվադորից և Պերուից արտահանման լայն տեսականիի։ Այն ընդունվել է 2002 թվականի հոկտեմբերի 31-ին՝ որպես նմանատիպ Անդյան առևտրային արտոնությունների մասին օրենքի (ATPA) փոխարինող։ Այս արտոնյալ համակարգի նպատակն է խթանել Անդյան երկրներում տնտեսական զարգացումը՝ կոկայի արտադրությանը այլընտրանքներ առաջարկելու համար։ Բոլիվիան ունի կոկայի և դրա ածանցյալների արտադրությունը արդյունաբերականացնելու հզորություն, քանի որ կոկան թմրամիջոցային ազդեցություն չունի, բայց Միացյալ Նահանգները որևէ տարբերություն չի դնում կոկայի և կոկաինի միջև։ Այսպիսով, ԱՄՆ կառավարությունը վերացրել է այս «նախընտրությունը»։

## Պատմություն
1991 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Ջորջ Բուշ ավագի վարչակազմի օրոք, Միացյալ Նահանգները ընդունել է Անդյան առևտրային արտոնությունների մասին օրենքը (ATPA), որը վերացրել է Բոլիվիայից, Կոլումբիայից, Էկվադորից և Պերուից ներմուծվող մի շարք ապրանքների վրա սահմանված մաքսատուրքերը։ Դրա նպատակն եղել է ամրապնդել օրինական արդյունաբերությունները այս երկրներում՝ որպես թմրանյութերի արտադրության և ապօրինի շրջանառության այլընտրանք։ Ծրագիրը երկարաձգվե լ է2002 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ջորջ Բուշ կրտսերի վարչակազմի կողմից՝ որպես Անդյան առևտրի խթանման և թմրանյութերի վերացման մասին օրենք (ATPDEA)։ Վերանորոգված օրենքի համաձայն՝ Անդյան ապրանքների մաքսատուրքերից ազատված քանակը մոտ 5600-ից աճել է մինչև մոտ 6300։ ATPDEA-ի ժամկետը նախատեսված էր 2006 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, սակայն Կոնգրեսը այն երկարաձգեց վեց ամսով՝ մինչև 2007 թվականի հունիսի 30-ը։ Երկարաձգում տրվեց 2007 թվականի հունիսի 28-ին, այս անգամ ութ ամսով՝ մինչև 2008 թվականի փետրվարի 29-ը։ ԱՄՆ Կոնգրեսը 2008 թվականի փետրվարի 28-ին ընդունել է երրորդ երկարաձգումը տասը ամսով՝ մինչև 2008 թվականի դեկտեմբերի 31-ը։ 2008 թվականի նոյեմբերին ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշ կրտսերը խնդրել է Կոնգրեսին հանել Բոլիվիան համաձայնագրից՝ թմրանյութերի դեմ պայքարի ջանքերում համագործակցության ձախողման պատճառով։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատը հաստատե նլ էման ծրագրի մեկ տարով երկարաձգումը։ Համաձայնագրի վերջնական տարբերակը, որը վերաբերում էր միայն էկվադորյան արտադրանքին, ուժը կորցրեց 2013 թվականի հուլիսի 31-ին, այն բանից հետո, երբ Էկվադորը դարձավ անհամապատասխան։

## Ազդեցություն
Անդյան առևտրի խթանման և թմրանյութերի վերացման մասին օրենքը խթանել է Միացյալ Նահանգների և Անդյան չորս երկրների միջև առևտրի արագ աճը, ԱՄՆ-ի արտահանումը տարածաշրջան 2002 թվականի 6.46 միլիարդ դոլարից աճել է մինչև 11.64 միլիարդ դոլար 2006 թվականին, մինչդեռ ներմուծումը նույն ժամանակահատվածում աճել է 9.61 միլիարդ դոլարից մինչև 22.51 միլիարդ դոլար։ 2006 թվականի դրությամբ ATPDEA-ի շրջանակներում Անդյան ավազանից Միացյալ Նահանգներ արտահանվող հիմնական ապրանքներն էին նավթը, հագուստը, պղնձե կատոդները, կտրած ծաղիկները, ոսկե զարդերը, սպարժը և շաքարը։ 2006 թվականին ATPDEA-ի շրջանակներում ԱՄՆ ներմուծման ընդհանուր ծավալից Էկվադորը կազմել է 39%-ը, Կոլումբիան՝ 36%-ը, Պերուն՝ 24%-ը, իսկ Բոլիվիան՝ 1%-ը: Համաձայն ԱՄՆ Միջազգային առևտրի հանձնաժողովի 2006 թվականի սեպտեմբերի զեկույցի՝ ATPDEA-ն բացասական ազդեցություն է ունեցել ԱՄՆ տնտեսության և սպառողների վրա, ինչպես նաև փոքր դրական ազդեցություն է ունեցել թմրանյութերի բերքի կրճատման և Անդյան տարածաշրջանում արտահանման հետ կապված աշխատատեղերի ստեղծման վրա: ԱՄՆ Աշխատանքի նախարարության 2006 թվականի զեկույցում նշվում էր, որ ATPDEA-ն, կարծես թե, բացասական ազդեցություն չի ունեցել ԱՄՆ զբաղվածության վրա, հնարավոր բացառությամբ կտրված ծաղիկների արդյունաբերության որոշ ոլորտների:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Միացյալ Նահանգների առևտրային ներկայացուցչի գրասենյակ։ *[https://web.archive.org/web/20080117234244/http://www.ustr.gov/Document_Library/Fact_Sheets/2002/New_Andean_Trade_Benefts.html Անդյան նոր առևտրային առավելություններ]*։ 2002 թվականի սեպտեմբերի 25-ին։
* Միացյալ Նահանգների առևտրային ներկայացուցչի գրասենյակ։« ''Անդյան առևտրային արտոնությունների մասին օրենքի գործողության վերաբերյալ Կոնգրեսին ուղղված երրորդ զեկույցը'' » (PDF): Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2008-06-05-ին։, 2001 թվականի հունվարի 31։
* Միացյալ Նահանգների առևտրային ներկայացուցչի գրասենյակ։ (PDF): Արխիվացված է օրիգինալից  (PDF) 2008-09-20-ին։ 2007 թվականի ապրիլի 30-ին։
* Ռոյթերս։ Կոնգրեսը 10 ամսով երկարաձգեց Անդյան կղզիների առևտրային արտոնությունները։ 2008 թվականի փետրվարի 28-ին։
* Ռոյթերս։ ԱՄՆ Սենատը հավանություն է տվել Անդյան առևտրային համաձայնագրի 8 ամսով երկարաձգմանը 2007 թվականի հունիսի 28-ին։
* Սպիտակ տունը։ *[https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/10/20021031-9.html Անդյան առևտրի խթանման և թմրանյութերի վերացման մասին օրենք]*։ 2002 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Կոլումբիայի առևտրի նախարարության կայքը ATPDEA-ում
* Պերուի Առևտրի նախարարության կայքը ATPDEA-ում
* Միացյալ Նահանգների առևտրային ներկայացուցչի կայքը ATPDEA-ում

Կատեգորիա:Էկվադորի տնտեսություն