Շապուհ Միհրան

**Շապուհ Միհրան** 482 թվականին կարճ ժամանակով ծառայել է Պարսկական Հայաստանի մարզպան։

## Կենսագրություն
Շապուհը պատկանում էր Միհրանյանների տոհմին, յոթ պարթևական տոհմերից մեկին։ Նա ոմն Միհրանի որդին էր։ Նա Սասանյան շահ Պերոզ I-ի խորթ եղբայրն էր, որն ինքն էլ ամուսնացած էր Միհրանյան տոհմի արքայադստեր հետ։ Պերոզի գահակալության տարիներին Միհրանների ընտանիքը վայելում էր բարձր կարգավիճակ և կարևոր դեր էր խաղում Սասանյան քաղաքականության մեջ։ Շապուհը, երիտասարդության տարիներին, մեծացել է Հայաստանում, ինչը նրան, ի տարբերություն մյուս Սասանյան ազնվականների, ստիպել է ավելի հանդուրժող լինել քրիստոնեության նկատմամբ։ 475 թվականին Մամիկոնյան արքայադուստր Շուշանիկը սպանվեց իր ամուսին՝ Վազգեն արքայազնի կողմից, որը զրադաշտականություն էր ընդունել և ազգակցական կապ ուներ Միհրան ընտանիքի հետ:

Սպանության պատճառն այն էր, որ նա հրաժարվել էր զրադաշտականություն ընդունել և ցանկանում էր քրիստոնյա մնալ։ Վազգենը, իր գործողությունների պատճառով, 482 թվականին մահապատժի ենթարկվեց Իբերիայի թագավոր Վախթանգ I-ի կողմից։ Պերոզ I-ը բանակ ուղարկեց՝ Վախթանգին միջամտելու համար պատժելու համար։ Սակայն Վախթանգին միացան հայերը, և Հայաստանում ապստամբություն բռնկվեց Վահան I Մամիկոնյանի գլխավորությամբ։ Պերոզ I-ը, ցանկանալով վրեժ լուծել Վազգենի համար, իր զորավար Շապուհ-Միհրանին ուղարկեց Իբերիա։ Իրեն պաշտպանելու համար Վախթանգը դիմեց հոներին և հայ ազնվականներին՝ վկայակոչելով քրիստոնյաների միջև համերաշխությունը։ Որոշումը ուշադիր կշռադատելուց հետո Վահան Մամիկոնյանը համաձայնվեց ապստամբել Սասանյանների դեմ։ Նա հաղթեց մարզպան Ադուր Գուշնասպին և Սահակ II Բագրատունուն հռչակեց նոր մարզպան։ Նա նաև շարունակեց հաղթել Սասանյանների մի քանի հակագրոհներին։
մինի|Մետաղադրամ․ Պերոզ I

482 թվականին Շապուհ Միհրանը սկսեց մեծ սպառնալիք դառնալ Իբերիայի անվտանգության համար, ինչը Վախթանգին ստիպեց դիմել հայերի օգնությանը։ Վահանն ու Սահակը շուտով հասան Իբերիա՝ մեծ բանակի գլխավորությամբ, բայց պարտվեցին Ակեսգայում, որտեղ Սահակը սպանվեց։ Վահանը հայկական բանակի մնացորդների հետ փախավ լեռներ, որտեղ նա ղեկավարեց պարտիզանական գործողություններ Սասանյանների դեմ, մինչդեռ Շապուհը կարողացավ վերականգնել Հայաստանի վերահսկողությունը։ Սակայն Շապուհը շուտով հրամայվեց վերադառնալ Սասանյանների մայրաքաղաք Կտեսիֆոն։ Վահանը արագ օգտագործեց հնարավորությունը վերականգնելու Հայաստանի վերահսկողությունը։

Սակայն 484 թվականի գարնանը Շապուհ Միհրանը վերադարձավ որպես նոր բանակի ղեկավար և ստիպեց Վահանին փախչել՝ ապաստան գտնելով Բյուզանդիայի սահմանի մոտ՝ Տաոյում և Տարոնում: Նույն ժամանակահատվածում Կարենյան տոհմից Սասանյան ազնվական Զարմիհր Կարենը նույնպես հաջողության հասավ հայերի դեմ արշավանքում և կարողացավ գերի վերցնել նրանցից մի քանիսին, այդ թվում՝ Կամսարական տոհմի ազնվականներին: Զարմիհրը շուտով հայ գերիներին հանձնեց Շապուհին, ով նրանց հանձնեց Իզադ Գուշնասպին և խոստացավ հայ գերիներին ստիպել Պերոզին խնայել նրանց:
մինի|Պարսկական Հայաստանի քարտեզ

Նույն ժամանակահատվածում Շապուհի մի քանի ազգականներ, այդ թվում՝ նրա հայրը՝ Միհրանը, կանչվեցին Պերոզի կողմից՝ օգնելու նրան Կենտրոնական Ասիայում Հեփթաղների դեմ իր արշավանքներում: Սակայն արշավանքն ավարտվեց աղետալիորեն, և Սասանյանների ամբողջ բանակը, այդ թվում՝ Պերոզը և Միհրանը, ոչնչացվեցին:

Պերոզ I-ի մահվան մասին լսելուց հետո Շապուհը լքեց Կովկասը և վերադարձավ Կտեսիփոն՝ Սասանյան կայսրությունը Հեփթալիտներից պաշտպանելու և նոր թագավոր ընտրելու համար: Պերոզ I-ի եղբայր Բալաշը թագադրվեց որպես Սասանյան կայսրության նոր թագավոր: Սակայն իրականում Զարմիհր Կարենի հայրը՝ Սուխրան էր, որ իրական իշխանությունն իրականացնում էր Սասանյան կայսրության վրա:Այս իրադարձությունից հետո Շապուհը այլևս չի հիշատակվում որևէ աղբյուրում:

## Ծանոթագրություններ


## Աղբյուրներ

* 
*
* 

Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ