ՆԱՏՕ-ի հնչյունական այբուբեն

**ՆԱՏՕ-ի հնչյունական այբուբեն**, **Միջազգային ռադիոհեռախոսային հնչյունական այբուբեն**, հայտնի նաև որպես՝ **[[Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպություն|ԻԿԱՕ]] հնչյունական այբուբեն**, **[[Հեռահաղորդակցության միջազգային միություն|ՀՄՄ]] հնչյունական այբուբեն**, աշխարհում առավել լայնորեն կիրառվող հնչյունական այբուբեն։ Այս «հնչյունական այբուբենը», ըստ էության, այբուբենների ուղղագրությունն է սպասարկում և որևէ առնչություն չունի հնչյունագրության (տրանսկրիպտ) համակարգերի հետ, օրինակ, «Միջազգային հնչյունական այբուբեն»-ի հետ։

Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպությունում (ICAO) օգտագործվող անգլերեն այբուբենի տառերին ամրացվում են կոդային բառեր, օրինակ, «Ալֆա» A տառի համար, «Բրավո» B տառի համար և այլն։ Դա արվում է, որպեսզի տառերի և թվերի զուգորդումները կարելի լինի արտասանել և հասկանալ տեքսը ստանալուց և փոխանցելուց ռադիոյով կամ հեռախոսով ձայնային հաղորդագրությունների ժամանակ՝ անկախ խոսացողների մայրենի լեզվի։ Դա հատկապես կարևոր է երթևեկության կառավարման, որտեղ կարող է վտանգվել մարդկային կյանքը աղավաղված տեղեկատվության պատճառով։

Թեև գրության այբբենարանները սովորաբար կոչվում են «ֆոնետիկ այբբենարաններ», դրանք ֆոնետիկ չեն այն իմաստով, ինչպիսին են Միջազգային ֆոնետիկ այբբենարանի նման ֆոնետիկ տառադարձման համակարգերը։ 

Ֆոնետիկ այբբենարանը, որը նաև անվանում է ֆոնետիկ կոդ կամ ուղղագրական այբբենարան, ստեղծվել է ռադիոյով կամ հեռախոսով տառերի փոխանցման ժամանակ շփոթությունից խուսափելու համար, հատկապես այնպիսի հակամարտությունների ժամանակ, ինչպիսին է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ Այն շարունակում է լայնորեն օգտագործվել զինվորական և արտակարգ ծառայություններում կարևոր բառերի և կոդերի հստակ գրության համար։

Կոդ ստեղծելու համար մի քանի միջազգային գործակալություններ 26 կոդավորված բառերին (նվազագույնս ճանաչված որպես «ֆոնետիկ բառեր») հայերենից դուրս չեն հանձնել նրանց ծրագրային նշանակությունները, որոնք համապատասխանում են լատինական այբբենարանի տառերին, որպեսզի տառերը և թվերի հեշտ տարբերակումը իրականացվեն ռադիոյով և հեռախոսով։ Բառերը ընտրվել են այնպես, որ դրանք հասկանալի լինեն անգլերեն, ֆրանսերեն և իսպաներեն լեզուների կրողներին։ Որոշ կոդային բառեր ժամանակի ընթացքում փոխվել են, քանի որ պարզվել է, որ դրանք ոչ բավարար ազդակ են իրական պայմաններում։ 1956 թվականին ՆԱՏՕ կատալիզացրեց հավաքատեղի փոփոխություններ, որոնք այդ ժամանակ օգտագործում էր Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի կազմակերպությունը (ԻԿԱՕ); այս փոփոխությունը դարձավ միջազգային ստանդարտ, երբ այն ընդունվեց ԻԿԱՕ-ի կողմից նույն տարում և Միջազգային տելեկոմունիկացիիրի միության (ԻՏՈՒ) կողմից մի քանի տարի անց։

## Միջազգային կարգավիճակ
Երբ 1956 թվականին Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպությունը (*ICAO*) մշակեց մի հնչյունական այբուբեն, այն միանգամից ընդունվեց բազմաթիվ այլ միջազգային և ազգային կազմակերպությունների կողմից, այդ թվում` Հյուսիսատլանտյան դաշնագրի կազմակերպության (*ՆԱՏՕ*), Հեռահաղորդակցության միջազգային միության (*ITU*), Ծովագնացության միջազգային կազմակերպության (*IMO*), ԱՄՆ Ավիացիոն դաշնային վարչության (*FAA*), Ստանդարտների ամերիկյան ազգային ինստիտուտի (*ANSI*) և Ամերիկյան ռադիոռելեային լիգայի (*ARRL*) կողմից։

## Թվերը, այբուբենը և արտասանությունը
### Տառերը

### Թվերը

## Գործածություն
Հնչյունական այբուբենը օգտագործվում է որպեսզի արտասանվի հաղորդագրության այն տառերն ու թվերը, որոնց հաղորդման ժամանակ կարող է փոթություն առաջանալ, քանի որ ձայները շատ նման են միմյանց, օրինակ, "Ն" ու "Մ", "Բ» ու «Դ» և այլն։

## Տարբերակներ
1956 թվականին «Նեկտար» փոխումից հետո «Նոյեմբեր»-ով, կոդը հիմնականում մնացել է կայուն։ Բայց տարածաշրջանային կարգավորումներով երբեմն փոփոխություններ են կատարվում կոդային բառերին, օրինակ դրանց ավելի հին տարբերակների փոխարինումը, որպեսզի խուսափեն տեղական տերմինների հետ սցենարացնելուց։
*ԱՄՆ-ի օդանավակայաններում «Foxtrot» բառը կարող է կրճատվել մինչև «Fox»:
*Բրիտանական ոստիկանությունը օգտագործում է «ինդիգո» բառը «Ինդիա»-ի փոխարեն։
*Ինդոնեզիայում «Լիմա»-ի փոխարեն օգտագործում են «Լոնդոն», որովհետև մալայերենում lima նշանակում է «հինգ»։
*Նշված է, որ Ֆիլիպիններում երբեմն օգտագործվում է «Hawk» բառը «Hotel»-ի փոխարեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Այբուբեններ
Կատեգորիա:Ավիացիա
Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն
Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Կատեգորիա:Հնչյունական այբուբեններ
Կատեգորիա:ՆԱՏՕ