Երկրորդ մակարդակի դոմեն

**Երկրորդ մակարդակի դոմեն** (SLD կամ 2LD), դոմենային անունների համակարգի (DNS) աստիճանակարգում անմիջապես վերին մակարդակի դոմենի (TLD) ներքո գտնվող։ Օրինակ՝ «example.com» հասցեում, «example»-ը «.com» վերին մակարդակի դոմենի երկրորդ մակարդակի դոմենն է։

Երկրորդ մակարդակի դոմենները սովորաբար վերաբերում են այն կազմակերպությանը, որը գրանցել է տվյալ դոմենային անունը դոմենների գրանցողի (registrar) միջոցով։ Որոշ դոմենների ռեգիստրեր (registry) ներմուծում են երկրորդ մակարդակի հիերարխիա՝ ըստ վերին մակարդակի դոմենի, որը ցույց է տալիս, թե ինչ տեսակի կազմակերպությունների համար է նախատեսված տվյալ երկրորդ մակարդակի դոմենի գրանցումը։ Օրինակ՝ «.uk» տիրույթում քոլեջները կամ այլ ակադեմիական հաստատությունները գրանցվում են «.ac.uk» ենթադոմենի ներքո, մինչդեռ ընկերությունները՝ «.co.uk»-ի ներքո։ Խիստ ձևակերպմամբ, «.ac.uk» և «.co.uk» դոմենները նույնպես համարվում են երկրորդ մակարդակի դոմեններ, քանի որ դրանք անմիջապես գտնվում են «TLD»-ի ներքո հիերարխիայում։ Ինտերնետի վերին մակարդակի դոմենների (TLD) ցանկը հասանելի է «IANA»-ի կայքում։ Այն դոմենները, որոնց ներքո օգտատերերը կարող են գրանցել իրենց սեփական դոմենային անունները, անվանվում են հանրային վերջավորությամբ դոմեններ (public suffix domain, PSD)։

## Երկրի կոդով երկրորդ մակարդակի դոմեններ

### Ալժիր

### Ավստրալիա

### Ավստրիա

Ավստրիայում հանրության համար հասանելի են երկու երկրորդ մակարդակի դոմեններ`

* **.co.at** — նախատեսված է առևտրային ձեռնարկությունների համար,
* **.or.at** — նախատեսված է կազմակերպությունների համար։

Երկրորդ մակարդակի հետևյալ դոմենները ունեն սահմանափակ մուտք`

* **.priv.at** — հասանելի է միայն Ավստրիայի քաղաքացիներին,
* **.ac.at** և **.gv.at** — համապատասխանաբար պահված են կրթական հաստատությունների և պետական մարմինների համար։

### Բանգլադեշ

*
* **.com.bd**, **.net.bd** և **.org.bd** — բաց են բոլոր Բանգլադեշի քաղաքացիների և ընկերությունների համար։
* **.edu.bd** և **.ac.bd** — հասանելի են Բանգլադեշի բոլոր տեսակի կրթական հաստատությունների համար։
* **.info.bd** — սահմանափակված է անձնական օգտագործման համար։
* **.co.bd** — նախատեսված է ընկերությունների կամ գործակալությունների համար, սակայն ներկայումս գրանցման համար հասանելի չէ։
* **.gov.bd** — սահմանափակված է միայն պետական կառույցների համար։
* **.mil.bd** — նախատեսված է բացառապես զինվորական նպատակներով։
* **.tv.bd** — բաց է հեռարձակման և մեդիա գործակալությունների համար։

### Բրազիլիա

### Ֆրանսիա
Ֆրանսիայում առկա են մի շարք երկրորդ մակարդակի դոմեններ, որոնք նախատեսված են որոշակի ոլորտների համար, այդ թվում՝

* **.avocat.fr** — նախատեսված է փաստաբանների համար,
* **.aeroport.fr** — նախատեսված է օդանավակայանների համար,
* **.veterinaire.fr** — նախատեսված է անասնաբույժների համար։

### Հունգարիա

### Նոր Զելանդիա

### Նիգերիա

*
* **.com.ng** — բաց դոմեն, նախատեսված է առևտրային կազմակերպությունների և բիզնեսների համար։
* **.org.ng** — կիսաբաց դոմեն, նախատեսված ոչ առևտրային կազմակերպությունների համար։
* **.gov.ng** — փակ դոմեն, նախատեսված պետական կառույցների համար։
* **.edu.ng** — փակ դոմեն, նախատեսված բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համար, որոնք շնորհում են գիտական աստիճաններ։
* **.net.ng** — փակ դոմեն, նախատեսված ինտերնետ ծառայություններ մատուցող (ISP) կազմակերպությունների ենթակառուցվածքների համար։
* **.sch.ng** — փակ դոմեն, նախատեսված միջնակարգ դպրոցների համար։
* **.name.ng** — բաց դոմեն, նախատեսված անհատների համար։
* **.mobi.ng** — բաց դոմեն, հարմարեցված է բջջային սարքերի համար նախատեսված կայքերի համար։
* **.mil.ng** — փակ դոմեն, նախատեսված բացառապես Նիգերիայի զինվորական հաստատությունների համար։
* **.i.ng** — բաց դոմեն, կարելի է օգտագործել ցանկացած նպատակի համար։

### Պակիստան

### Հնդկաստան

2005 թվականից ի վեր «.in» դոմենի համար ներդրված ազատականացված քաղաքականությունը թույլ է տալիս անսահմանափակ երկրորդ մակարդակի գրանցումներ «.in» տիրույթի ներքո։ Բացի այդ, թույլատրված են անսահմանափակ գրանցումներ նաև նախկինում կառուցված ենթադոմենային գոտիներում`

* **.in** — հասանելի է բոլորին․ օգտագործվում է Հնդկաստանում գործող ընկերությունների, անհատների և կազմակերպությունների կողմից։
* **.co.in** — նախատեսված է բանկերի, գրանցված ընկերությունների և ապրանքանիշերի համար։
* **.com.in** — հասանելի է բոլորին․ օգտագործվում է ընկերությունների, անհատների և կազմակերպությունների կողմից։
* **.firm.in** — նախատեսված է խանութների, գործընկերությունների, ներկայացուցչական գրասենյակների և անհատ ձեռնարկությունների համար։
* **.net.in** — նախատեսված է ինտերնետ ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների (ISP) համար։
* **.org.in** — նախատեսված է ոչ առևտրային կազմակերպությունների համար։
* **.gen.in** — նախատեսված է ընդհանուր կամ բազմազան օգտագործման համար։
* **.ind.in** — նախատեսված է անհատների համար։

Գոտիներ, որոնք պահպանված են Հնդկաստանի որակավորված հաստատությունների համար`

* **.ernet.in** — հին գոտի՝ նախատեսված ինչպես կրթական, այնպես էլ գիտահետազոտական հաստատությունների համար։
* **.ac.in** — նախատեսված է ակադեմիական հաստատությունների համար։

Մինչև «.in» դոմենի ազատականացված գրանցման քաղաքականության ներդրումը՝ 1992–2004 թվականներին ընթացքում գրանցվել էր ընդամենը մոտ 7000 անուն։

2010 թվականի մարտին գրանցված դոմենների քանակը գերազանցել էր 610,000-ը, որոնցից շուրջ 60%-ը գրանցվել էր Հնդկաստանում, իսկ մնացածը՝ արտասահմանում։ 2011 թվականի հոկտեմբերին այդ թիվը գերազանցել էր 1 միլիոնը, իսկ 2016 թվականի մարտինարդեն կրկնակի աճել՝ հասնելով ավելի քան 2 միլիոն դոմենի։

### Իսրայել

### Ճապոնիա

### Ռուսաստան

### Հարավային Աֆրիկա

### Հարավային Կորեա

### Իսպանիա

### Շրի Լանկա

Գրանցումները կատարվում են ինչպես երկրորդ մակարդակում, այնպես էլ երրորդ մակարդակում՝ տարբեր դասակարգված երկրորդ մակարդակի անունների ներքո։ Երկրորդ մակարդակում գրանցված անունը ավտոմատ կերպով արգելափակում է նույն անվան գրանցումը ցանկացած երրորդ մակարդակի դոմենի ներքո։ Հիմնական երկրորդ մակարդակի դոմեններն են`

* **.com.lk** — առևտրային կազմակերպությունների համար,
* **.org.lk** — ոչ առևտրային կազմակերպությունների համար,
* **.edu.lk** — կրթական կայքերի համար,
* **.ngo.lk** — ոչ կառավարական կազմակերպությունների համար,
* **.soc.lk** — գրանցված հասարակական միությունների համար,
* **.web.lk** — վեբ կայքերի համար,
* **.ltd.lk** — սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների համար,
* **.assn.lk** — ասոցիացիաների համար,
* **.grp.lk** — ընկերությունների խմբերի համար,
* **.hotel.lk** — հյուրանոցների համար։

### Թաիլանդ

### Տրինիդադ և Տոբագո

* **co.tt**
* **com.tt**
* **org.tt**
* **net.tt**
* **travel.tt** 
* **museum.tt** 
* **aero.tt** 
* **tel.tt** 
* **name.tt**
* **charity.tt**
* **mil.tt**
* **edu.tt**
* **gov.tt**

### Թուրքիա

Թուրքիայում դոմենների գրանցումները, ներառյալ երկրորդ մակարդակի դոմենների գրանցումը, կառավարվում են «TRABİS»-ի կողմից։ «.tr» վերին մակարդակի դոմենի ներքո գործում է 22 ակտիվ երկրորդ մակարդակի դոմեն։ Դոմենների գրանցումը սահմանափակ է՝ թույլատրված է միայն թուրք քաղաքացիներին և բիզնեսներին, ինչպես նաև արտասահմանյան այն ընկերություններին, որոնք ունեն տնտեսական գործունեություն Թուրքիայում։ Երկրորդ մակարդակի դոմենների օրինակներ են՝ «.com.tr»՝ առևտրային բիզնեսների համար, «.edu.tr»՝ ակադեմիական հաստատությունների համար, և «.name.tr»՝ անձնական օգտագործման համար։ Թուրքիայի երկրորդ մակարդակի դոմեններն են՝

* **.gov.tr** — նախատեսված է Թուրքիայի կառավարության և պետական մարմինների/կազմակերպությունների համար,
* **.mil.tr** — նախատեսված էր Թուրքիայի Զինված ուժերի համար․ 2010 թ․ դադարեցվել է և փոխարինվել **.tsk.tr**-ով,
* **.tsk.tr** — օգտագործվում է Թուրքիայի Զինված ուժերի կողմից (2010 թ․-ից),
* **.k12.tr** — նախատեսված է Ազգային կրթության նախարարության կողմից հաստատված դպրոցների համար,
* **.edu.tr** — նախատեսված է Բարձրագույն կրթության խորհրդի կողմից հաստատված բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համար,
* **.av.tr** — նախատեսված է փաստաբանների, իրավաբանական գրասենյակների և փաստաբանական գործընկերությունների համար,
* **.dr.tr** — նախատեսված է բժիշկների, բժշկական գործընկերությունների, հիվանդանոցների և առողջապահական ծառայությունների համար,
* **.bel.tr** — նախատեսված է նահանգային, շրջանային և քաղաքային ինքնակառավարման մարմինների համար,
* **.pol.tr** — նախատեսված է Անվտանգության գլխավոր տնօրինության և ոստիկանության համար,
* **.kep.tr** — նախատեսված է Տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների մարմնի կողմից թույլատրված գրանցված էլեկտրոնային փոստի ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների (KEPHS) համար,
* **.com.tr** — նախատեսված է առևտրային կազմակերպությունների համար,
* **.net.tr** — նախատեսված է ցանցային օպերատորների և ինտերնետային մուտքի ծառայություններ մատուցողների (օրինակ՝ պորտալներ, էլ․ փոստ և այլն) համար,
* **.org.tr** — նախատեսված է ոչ առևտրային կազմակերպությունների, հիմնադրամների և հասարակական միությունների համար,
* **.info.tr** — նախատեսված է տեղեկատվական կայքերի համար,
* **.bbs.tr** — նախատեսված է BBS ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների համար,
* **.nom.tr** — նախատեսված է անհատական/անձնական օգտագործման համար,
* **.tv.tr** — նախատեսված է հեռուստատեսային ոլորտի կազմակերպությունների համար,
* **.biz.tr** — նախատեսված է առևտրային կազմակերպությունների համար,
* **.tel.tr** — նախատեսված է թուրքական հեռախոսահամարների հետ կապված ծառայությունների համար,
* **.gen.tr** — նախատեսված է ընդհանուր օգտագործման համար,
* **.web.tr** — նախատեսված է ընդհանուր օգտագործման համար,
* **.name.tr** — նախատեսված է անհատների անձնական օգտագործման համար։

### Ուկրաինա

Ուկրաինայում երկրորդ մակարդակի դոմենները ներառում են`

* **.gov.ua** — նախատեսված է պետական մարմինների և կառավարական գործակալությունների համար,
* **.com.ua** — նախատեսված է առևտրային օգտագործման համար,
* **.in.ua** — նախատեսված է առևտրային օգտագործման համար,
* **.org.ua** — նախատեսված է ոչ առևտրային կազմակերպությունների համար,
* **.net.ua** — նախատեսված է ինտերնետ ծառայություններ մատուցողների (ISP) համար,
* **.edu.ua** — նախատեսված է ակադեմիական հաստատությունների համար։

Բացի այդ, առկա են բազմաթիվ աշխարհագրական անվանումներով դոմեններ, որոնք համապատասխանում են Ուկրաինայի տարբեր քաղաքներին և տարածաշրջաններին։

### Միացյալ Թագավորություն

### Միացյալ Նահանգներ

Երկտառ երկրորդ մակարդակի դոմենը պաշտոնապես պահվում է ԱՄՆ յուրաքանչյուր նահանգի, դաշնային տարածքի և Կոլումբիայի շրջանի համար։

### Զամբիա

## Պատմական երկրորդ մակարդակի դոմեններ
Կան մի քանի երկրորդ մակարդակի դոմեններ, որոնք այլևս հասանելի չեն։

### Ավստրալիա
«.au» վերին մակարդակի տիրույթի ներքո առկա էին մի շարք երկրորդ մակարդակի դոմեններ, որոնք այժմ այլևս հասանելի չեն, օրինակ՝

* **.conf.au** — նախատեսված էր կոնֆերանսների համար,
* **.gw.au** — նախատեսված էր Ավստրալիայի ակադեմիական և գիտահետազոտական ցանցերի համար,
* **.info.au** — նախատեսված էր ընդհանուր տեղեկատվական նպատակների համար,
* **.otc.au** և **.telememo.au** — նախատեսված էին X.400 էլ․ փոստային համակարգերի համար։

### Կանադա
Մինչև 2010 թվականի հոկտեմբերի 12-ը գոյություն ունեին նահանգների վրա հիմնված երկրորդ մակարդակի տիրույթներ․ «.ab.ca» — Ալբերտա, «.bc.ca» — Բրիտանական Կոլումբիա, «.mb.ca» — Մանիտոբա, «.nb.ca» — Նոր Բրունսվիկ, «.nf.ca» — Նյուֆաունդլենդ, «.nl.ca» — Նյուֆաունդլենդ և Լաբրադոր, «.ns.ca» — Նովա Սկոտիա, «.nt.ca» — Հյուսիսարևմտյան Տարածքներ, «.nu.ca» — Նունավուտ, «.on.ca» — Օնտարիո, «.pe.ca» — Փրինս Էդուարդ կղզի, .«qc.ca» — Քվեբեկ, «.sk.ca» — Սասկաչևան, «.yk.ca» — Յուկոն։

2010 թվականից ի վեր դրանցից մի քանիսը փոխարինվել են (օրինակ՝ alberta.ca), մինչդեռ մյուսները պահպանվել են նահանգային երկտառանի երկրորդ մակարդակի տիրույթի ներքո (օրինակ՝ Calgary Board of Education www.cbe.ab.ca), իսկ մի մասն էլ տեղափոխվել է ավելի ավանդական ենթատիրույթների՝ ինչպես «www.transportation.alberta.ca»։

### Ֆրանսիա
Ֆրանսիայի համար պատմական երկրորդ մակարդակի դոմեններն էին` «.tm.fr» (բրենդների համար), «.com.fr» (առևտրային օգտագործման համար) և «.asso.fr»:

### Նիդեռլանդներ
Նիդեռլանդների համար պատմական երկրորդ մակարդակի դոմենները ներառում էին` «.co.nl» (առևտրային օգտագործման համար):

### Հարավսլավիա
2006 թվականին «.yu» երկրի կոդով բարձր մակարդակի տիրույթը (ccTLD) փոխարինվեց «.rs»-ով (Սերբիայի համար) և «.me»-ով (Չեռնոգորիայի համար)։ Երկրորդ մակարդակի տիրույթները «.yu»-ի ներքո ներառում էին՝ «.ac.yu»՝ ակադեմիական հաստատությունների համար, «.co.yu»՝ առևտրային ձեռնարկությունների համար, «.org.yu»՝ կազմակերպությունների համար և «.cg.yu»՝ Չեռնոգորիայի բնակիչների համար։ Միայն իրավաբանական անձինք իրավունք ունեին գրանցելու անուններ «.yu» տիրույթի և դրա երկրորդ մակարդակի տիրույթների ներքո։

### Տուվալու
Տուվալուի պատմական երկրորդ մակարդակի դոմենները ներառված են՝ co.tv

## Իրավական խնդիրներ
«ICANN»-ի ընդհանուր բարձր մակարդակի տիրույթների (gTLD) ընդլայնման արդյունքում տիրույթների կիբերսքվատինգի (domain squatting) ռիսկը զգալիորեն աճել է։ Օրինակ՝ գործող կանոնակարգերի համաձայն, «gTLD»-ներ՝ ինչպես «.olympics» կամ «.redcross», գրանցել չի կարելի, սակայն «olympics.example» կամ «redcross.example» նման կայքերի գրանցումը չի վերահսկվում։ Փորձագետները նշում են, որ լրացուցիչ սահմանափակումներ են անհրաժեշտ նաև նոր «.health» «gTLD»-ի ներքո գտնվող երկրորդ մակարդակի տիրույթների համար։ Օրինակ՝ «.tobacco.health» կամ «.diet.health» տիրույթների ներքո գտնվող ենթատիրույթները կարող են հեշտությամբ չարաշահվել ընկերությունների կողմից և, հետևաբար, համարվում են հնարավոր սպառնալիք ինտերնետ օգտագործողների համար։

## Տես նաև
*DNS
*Վերին մակարդակի դոմեն
*Վերին մակարդակի ազգային դոմեն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանց