Մենախեմ Մենդել Շներսոն

**Մենախեմ Մենդել Շներսոն** (, )**,** որը հայտնի է Չաբաթ-Լուբավիչ շարժման հետևորդներին որպես **Լուբավիչ Ռեբբե** կամ պարզապես **Ռեբբե**, եղել է ամենավերջին օրթոդոքս ռաբբին և Լուբավիչ-Հասիդիկ դինաստիայի ամենավերջին ռաբբին։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ հրեա առաջնորդներից մեկը։

Որպես Չաբաթ-Լուբավիչ շարժման առաջնորդ՝ նա վերցրեց առանձնացած Հասիդական խումբը, որը գրեթե ավարտվեց Հոլոքոստով և այն վերածեց կրոնական հրեականության ամենաազդեցիկ շարժումներից մեկի՝ ավելի քան 5000 կրթական և սոցիալական կենտրոններից բաղկացած միջազգային ցանցով։ Նրա հիմնած հաստատությունները ներառում են՝ մանկապարտեզներ, դպրոցներ, թմրամոլության դեմ վերականգնողական կենտրոններ, հաշմանդամների խնամքի կենտրոններ և սինագոգներ։

Շներսոնի հրատարակված ուսմունքները հասնում են ավելի քան 400 հատորի, և նա հայտնի է հրեականության շարունակականության և կրոնական մտքի մեջ ունեցած իր ներդրումով,ինչպես նաև ավանդական Թորայի կրթաթոշակին իր լայնածավալ ներդրումներով։ Նա ճանաչվում է որպես հրեականության տարածման ռահվիրա։ Իր կյանքի ընթացքում նրա հետևորդներից շատերը հավատում էին, որ նա Մեսիան էր: Նրա սեփական կարծիքը այս թեմայի վերաբերյալ, և արդյոք նա բացահայտորեն խրախուսում էր դա, թե ոչ, բուռն քննարկվում է գիտնականների կողմից: Շներսոնի կենդանության օրոք մեսիական վեճը և այլ հարցեր առաջ բերեցին կատաղի քննադատություն ուղղափառ աշխարհի շատ կողմերից, հատկապես նրան պատճառելով ռաբբի Էլազար Շախի թշնամությունը:

1978 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսը նախագահ Ջիմի Քարթերին խնդրեց Շներսոնի ծննդյան օրը նշանակել որպես ԱՄՆ կրթության ազգային օր։ Այդ օրվանից այն նշվում է որպես Կրթության և փոխանակման օր։ 1994 թվականին Շներսոնը հետմահու պարգևատրվել է Կոնգրեսի ոսկե մեդալով՝ «համաշխարհային կրթության, բարոյականության և բարեգործական գործողությունների բարելավման գործում ունեցած ակնառու և տևական ավանդի համար»: Շներսոնի հանգստավայրը հրեաներին գրավում է, որպես աղոթք անելու վայր:

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ և կրթություն
Մենախեմ Մենդել Շներսոնը ծնվել է 1902 թվականի ապրիլի 5-ին, Ռուսական կայսրության Նիկոլաևի սև ծովի նավահանգստում (այժմ՝ Ուկրաինայում՝ Նիկոլաև)։ Նրա հայրը ռաբբի Լևի Յիցչակ Շներսոնն էր, որը հայտնի թալմուդական գիտնական և Կաբալայի և հրեական իրավունքի վերաբերյալ հեղինակություն էր։ Նրա մայրը եղել է Ռեբեցին Չաննա Շներսոնը։ Նրա անունը ստացել է Չաբադի երրորդ ռաբբ Մենախեմ Մենդել Շներսոնի՝ *Ցեմախ Ցեդեկի* պատվին, որից նա եղել է տոհմական անմիջական ժառանգորդ։

1907 թվականին, երբ Շնեերսոնը հինգ տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվեց Եկատրինոսլավ (այսօր՝ Դնեպր), որտեղ Լևի Յիցչակը նշանակվեց քաղաքի գլխավոր ռաբբի։ Ծառայել է մինչև 1939 թվականը, երբ Խորհրդային Միության կողմից աքսորվել է Ղազախստան։ Շներսոնն ուներ երկու կրտսեր եղբայրներ՝ Դով Բեր Շներսոնը, որը սպանվեց 1944 թվականին նացիստների կողմից, և Յիսրոել Արյե Լեյբ Շներսոնը, ով մահացավ 1952 թվականին Լիվերպուլի համալսարանում դոկտորական կրթությունն ավարտելիս։

Իր պատանեկության տարիներին նա մասնավոր կրթություն է ստացել և 1909-1913 թվականներին դասավանդվել է Զալման Վիլենկինի կողմից: Երբ Շներսոնը 11 տարեկան էր, Վիլենկինը տեղեկացրեց հորը, որ այլևս ոչինչ չունի որդուն սովորեցնելու։ Այդ ժամանակ Լևի Յիցչակը սկսեց սովորեցնել իր որդուն Թալմուդ և ռաբինական գրականություն, ինչպես նաև Կաբալա։ Շներսոնը տաղանդավոր էր ինչպես թալմուդական, այնպես էլ կաբալիստական ​​ուսումնասիրություններում, ինչպես նաև քննություններ հանձնեց որպես տեղի խորհրդային դպրոցի արտաքին աշակերտ։ Նա համարվում էր իլլույի և հանճար, և 17 տարեկանում նա տիրապետել էր ամբողջ Թալմուդին՝ մոտ 5422 էջ, ինչպես նաև նրա բոլոր վաղ մեկնաբանությունները։

Իր մանուկ հասակում Շներսոնը ներգրավված է եղել հոր գրասենյակի գործերով։ Ասում էին նաև, որ նա մի քանի անգամ հանդես է եկել որպես թարգմանիչ հրեական համայնքի և Ռուսաստանի իշխանությունների միջև։ Լևի Յիցչակի խիզախությունն ու սկզբունքները առաջնորդեցին որդուն մինչև կյանքի վերջ: Շատ տարիներ անց, երբ նա մի անգամ հիշեց իր երիտասարդության մասին, Շներսոնն ասաց. «Ես Եկատերինոսլավի ռաբբիի առաջնեկ որդու կրթությունն ունեմ: Երբ խոսքը վերաբերում է կյանքեր փրկելուն, ես բարձրաձայնում եմ այն, ինչ էլ որ ասեն ուրիշները»։

Շներսոնը շարունակեց առանձին ռաբբիյական ձեռնադրություններ ստանալ Ռոգաչովեր Գաոնից, Ջոզեֆ Ռոզենից և Եչիել Յակով Վայնբերգից՝ *Սրիդեի Աիշի* հեղինակից։

### Ամուսնական կյանք
1923 թվականին Շներսոնն առաջին անգամ այցելեց Չաբադ-Լյուբավիչ Ռեբեի վեցերորդ Յոսեֆ Յիցչակ Շներսոնին։ Նա հանդիպեց ռաբբիի միջնեկ դստերը՝ Չայա Մուշկային, նրանք հեռավոր զարմիկներ էին: Որոշ ժամանակ անց նրանք նշանվել են, բայց ամուսնացել են միայն 1928 թվականին Վարշավայում, Լեհաստանում։ Հպարտանալով իր փեսայի ակնառու կրթաթոշակով, Յոսեֆ Յիցչակը խնդրեց նրան սովորել զրույց վարել մեծ Թորայի գիտնականների հետ, որոնք ներկա էին հարսանիքին, ինչպիսիք են Մեիր Շապիրոն և Մենախեմ Զիեմբան։ Մենախեմ Մենդելը և Չայա Մուշկան 60 տարի ամուսնացած են եղել և չեն ունեցել երեխա։

Մենախեմ Մենդելը և Յոսեֆ Յիցչակը Մենախեմ Մենդել Շներսոնի հետնորդներն են եղել, հայտնի որպես Թզեմախ Թզեդեք, որպես Չաբաթի երրորդ Ռեբբե։ Ավելի ուշ Շներսոնը մեկնաբանեց, որ իր ամուսնության օրը համայնքը կապեց իրեն, իսկ իրեն՝ համայնքին։

1947 թվականին Շներսոնը մեկնեց Փարիզ՝ իր մորը՝ Չանա Շներսոնին իր հետ Նյու Յորք տանելու համար։ Շներսոնը այցելում էր նրան ամեն օր, և երկու անգամ ամեն ուրբաթ և պատրաստում նրա համար թեյ։ 1964 թվականին Չանա Շներսոնը մահացավ։

1988 թվականի փետրվարի 10-ին մահացավ Շներսոնի կինը՝ Չայան։ Իր կնոջ մահից մեկ տարի անց, երբ լրացավ հրեական սգո ավանդական տարին, Շներսոնը տեղափոխվեց իր աշխատասենյակ, որը գտնվում էր Լուբավիչի կենտրոնական սինագոգի վերևի հատվածում՝ Արևելյան Պարկվեյում։

### Բեռլին
alt=|մինի|403x403փքս|Շներսոնի հուշարձանը Բեռլինում
1928 թվականին Չայա Մուշկայի հետ իր հարսանիքից հետո, Շներսոնը կնոջ հետ տեղափոխվում է Բեռլին՝ Վայմարի hանրապետություն (այժմ՝ Գերմանիայի մաս), որտեղ սկեսրայրը նրան հանձնարարել է հատուկ համայնական առաջադրանքներ, ով նաև խնդրել է, որ նա գիտական ​​ծանոթագրություններ գրի ավելի վաղ Չաբաթ-Լուբավիչի պատասխաններին և Հասիդական դատողություններին: Շներսոնը մաթեմատիկա, ֆիզիկա և փիլիսոփայություն է սովորել Բեռլինի համալսարանում։

Հետագայում նա հիշում է, որ իրեն դուր է եկել Էրվին Շրյոդինգերի դասախոսությունները։ Նրա սկեսրայրը մեծ հպարտությամբ էր վերաբերվում իր փեսայի գիտական ​​նվաճումներին և վճարում ուսման բոլոր ծախսերը և օգնում դյուրին դարձնել նրա ուսումը ողջ ընթացքում։

Բեռլինում գտնվելու ընթացքում սկեսրայրը խրախուսում էր նրան դառնալ ավելի շատ հասարակական գործիչ, սակայն Շներսոնն իրեն բնութագրում էր ինքն իրեն որպես ինտրովերտ, և հայտնի էր, որ աղաչում էր ծանոթներին աղմուկ չբարձրացնել այն փաստի շուրջ, որ նա Յոսեֆ Յիցչակի փեսան է։

Բեռլինում Շներսոնը հանդիպեց Ջոզեֆ Բ. Սոլովեյչիկին և նրանք ընկերություն էին անում, որը ձգվեց տարիներով, երբ նրանք արտագաղթեցին Ամերիկա։ Նա գրել է հարյուրավոր էջեր իր բնօրինակ Թորայի ճառերից, և *հալախական* նամակագրության լուրջ փոխանակում է իրականացրել Արևելյան Եվրոպայի առաջատար ռաբբինական գործիչների, այդ թվում՝ Ռոգաչովեր Գաոնի հետ։ 1933 թվականին նա հանդիպել է նաև Խայմ Էլազար Շապիրոյի, ինչպես նաև թալմուդիստ Շիմոն Շկոպի հետ։ Այդ ընթացքում նա օրագիր էր պահում, որտեղ ուշադրությամբ գրի էր առնում իր անձնական զրույցները սկեսրայրի հետ, ինչպես նաև կաբալիստական ​​նամակագրությունը հոր՝ Լևի Յիցչակի հետ։

### Փարիզ
1933 թվականին, երբ նացիստները գրավեցին Գերմանիան, Շներսոնները լքեցին Բեռլինը և տեղափոխվեցին Փարիզ, որտեղ Մենախեմ Մենդելը (հայտնի էր որպես «Ռամաշ» մինչև Չաբադի ղեկավարությունն ընդունելը) շարունակեց իր կրոնական և համայնքային գործունեությունը իր սկեսրոջ անունից։

Փարիզում գտնվելիս նա արհեստագործական քոլեջում երկու տարվա ճարտարագիտության դասընթաց է անցնում։

Այդ ընթացքում Յոսեֆ Յիցչակը խորհուրդ տվեց, որ պրոֆեսոր Ալեքսանդր Վասիլևիչ Բարչենկոն խորհրդակցի Շներսոնի հետ կրոնական և առեղծվածային տարբեր հարցերի շուրջ, իսկ նշանավոր ռաբբիները, ինչպիսիք են Երախմիել Բինյամինսոնը և Էլիյաու Էլիեզեր Դեսլերը, դիմեցին Շներսոնին իրենց ռաբինական և կաբալիստական հարցումներով։

1940 թվականի հունիսի 11-ին, Փարիզի՝ նացիստների ձեռքն ընկնելուց երեք օր առաջ, Շներսոնները փախան Վիշի, իսկ ավելի ուշ՝ Նիս, որտեղ մնացին մինչև 1941 թվականին Եվրոպայից իրենց վերջնական հեռանալը։

### Նյու Յորք
մինի|237x237փքս|Մենախեմ Մենդել Շներսոնը՝ հարսանեկան արարողության ժամանակ
1941 թվականին Շներսոնը լքեց Եվրոպան Լիսաբոնի միջով (Պորտուգալիա): Իր հեռանալու նախօրեին Շներսոնը գրեց մի տրակտատ, որտեղ նա բացահայտեց իր տեսլականը համաշխարհային հրեականության և մարդկության ապագայի վերաբերյալ: Նա և իր կինը՝ Չայա Մուշկան, ժամանում են Նյու Յորք 1941 թվականի հունիսի 23-ին:

Նրա ժամանումից կարճ ժամանակ անց նրա սկեսրայրը նրան նշանակեց Չաբադի երեք կենտրոնական կազմակերպությունների՝ «Մերկոս Լինիոնեյի Չինուչ», «Մախնեհ Իսրայել» և «Քեհոթ» հրատարակչական միության տնօրեն և նախագահ՝ նրան տալով շարժման հրեական կրթական, սոցիալական ծառայությունների և հրատարակչական ցանցերի ղեկը: Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում Յոսեֆ Յիցչակը իր փեսային փոխանցել է իրեն տրված բազմաթիվ գիտական ​​հարցերը: Նա ավելի ու ավելի հայտնի դարձավ որպես Յոսեֆ Յիցչակի անձնական ներկայացուցիչ։

1940-ականների ընթացքում Շներսոնը դարձավ ԱՄՆ քաղաքացի, և ձգտելով նպաստել պատերազմին, նա կամավոր ծառայեց Բրուքլինի նավատորմում, օգտագործելով իր էլեկտրոտեխնիկայի իմացությունը՝ գծելու USS Missouri (BB-63) ռազմանավի (BB-63),  և այլ դասակարգված ռազմական աշխատանքների միացման դիագրամներ։

1942 թվականին Շներսոնը մեկնարկեց «Մերկոս Շլիխուս» ծրագիրը, որտեղ նա ամառային արձակուրդների ընթացքում նա կուղարկեր յեշիվա զույգերի հեռավոր վայրեր ողջ երկրի տարածքով՝ մեկուսացված համայնքներում հրեաներին ուսուցանելու իրենց ժառանգության մասին և կրթություն առաջարկելու իրենց երեխաներին։
[մինի|262x262փքս|1943 թվականին Թոմխեյ Թմիմիմ Յեշիվայի ցանցի ճաշկերույթ, աջից ձախ՝ ռաբբի Մենախեմ Մենդել Շներսոն, նրա սկեսրայրը՝ ռաբբի [Յոսեֆ Իցխակ Շներսոն և նրա եղբայր՝ Շեմարյահու Գուրարի]]
Որպես «Քեհոթ» հրատարակչական միության նախագահ և գլխավոր խմբագիր, Շներսոնը հրապարակել է ավելի վաղ Շաբադի Ռեբբների ստեղծագործությունները։ Նա նաև հրատարակել է իր ստեղծագործությունները, այդ թվում՝ «Հայոմ Յոմը» 1943 թվականին և «Հագադան» 1946 թվականին։

1947-ին Փարիզ կատարած այցի ժամանակ նա հիմնեց աղջիկների դպրոց և աշխատեց տեղական կազմակերպությունների հետ՝ օգնելու փախստականներին և տեղահանվածներին բնակարանով ապահովման հարցում։ Շներսոնը հաճախ բացատրում էր, որ իր նպատակն է․ «աշխարհն ավելի լավը դարձնել» և անել այն, ինչ կարող էր՝ վերացնելու բոլոր տառապանքները։ Իսրայելի նախագահ Յիցչակ Բեն Ցվիին ուղղված նամակում Շներսոնը գրել է, որ երբ ինքը երեխա էր, ապագա փրկագնի տեսլականը սկսեց ձևավորվել իր երևակայության մեջ․ «այնպիսի մեծության և վեհության փրկագինը, որի միջոցով կհասկանան տառապանքի նպատակը, դաժան հրամանագրերը և աքսորի ոչնչացումը…։

1991թ.-ին Շներսոնի ավտոշարասյունով մեքենան պատահաբար վրաերթի է ենթարկել Գույանայի ամերիկացի երկու երեխաների՝ կարմիր լույսի տակ անցնելիս: Երեխաներից մեկը սպանվել է. Միջադեպը առաջացրել է «Քրաուն Հայթսի» խռովությունը։

### Յոթերրորդ Չաբաթ Ռեբբե
[մինի|244x244փքս|Իսրայելի աշկենազյան գլխավոր ռաբբիներ՝ ռաբբի [Ավրահամ Էլկանա Քահանա Շափիրան և ռաբբի Մորդեխայ Էլիյահուն Լուբավիչի ռեբեի մոտ 5749 թվականի Իյարի 11-ին (մայիսի 16, 1989)]]
1950 թվականին Յոսեֆ Յիցչակ Շներսոնի մահից հետո Չաբաթի հետևորդները սկսեցին համոզել Շներսոնին փոխարինել իր սկեսրայրին որպես Ռեբբ՝ հիմնվելով նրա կրթաթոշակի, բարեպաշտության և հարստության վրա։ Շներսոնը դժկամ էր և ակտիվորեն հրաժարվում էր ընդունել շարժման ղեկավարությունը: Նա շարունակեց, սակայն, նախկինում ղեկավարած բոլոր կոմունալ գործունեությունը։ Ամբողջ տարի կպահանջվեր, մինչև որ մեծերը նրան համոզեին շարժման մեջ ընդունել այդ պաշտոնը։

Իր սկեսրայրի մահվան առաջին տարելիցին, 1951-ի 10-ին Շևաթում, մի արարողության ժամանակ, որին մասնակցում էին մի քանի հարյուր ռաբբիներ և հրեա առաջնորդներ Միացյալ Նահանգների և Կանադայի բոլոր մասերից, Շներսոնը հանդես եկավ հասիդական ելույթով (*Մաամար*), որը հավասարազոր էր նորընտիր նախագահին, որը երդում էր տալիս և դառնում է պաշտոնապես Ռեբբ։ Նրա պաշտոնի ընդունման գիշերը Իսրայելի կաբինետի անդամները և Իսրայելի գլխավոր ռաբբի Յիցհակ Հերցոգը նրան շնորհավորական ուղերձներ էր հղել։

Իր անդրանիկ ելույթում կրկնելով Չաբադի վաղեմի հիմնական սկզբունքը, նա պահանջեց, որ յուրաքանչյուր անհատ ջանք գործադրի հոգևոր առաջընթացի համար և հույսը չդնի Ռեբբիի վրա, որը դա կանի իրենց փոխարեն՝ ասելով․ «Հիմա լսեք, հրեաներ: Ընդհանրապես, Չաբադում պահանջվում է, որ յուրաքանչյուրը աշխատի իր վրա և չվստահի Ռեբբներին: Մարդը պետք է ինքնուրույն փոխի նյութապաշտության հիմարությունը և «կենդանական հոգի»-ն փոխել սրբության»։ Նույն ելույթում Շներսոնն ասաց. «Մարդը պետք է գնա մի տեղ, որտեղ ոչինչ հայտնի չէ աստվածապաշտության մասին, ոչինչ հայտնի չէ հուդայականության մասին, ոչինչ հայտնի չէ նույնիսկ եբրայերեն այբուբենի մասին, և մինչ այնտեղ, ինքդ քեզ հանգիստ թողնել և համոզվել,որ մյուսը Աստծուն է դիմում»։ Երբ նա խոսեց «Ֆորվարդ»-ի լրագրող Աշեր Փենի հետ այդ տարի, նա ասաց. «...մենք պետք է դադարենք պնդել, որ հուդայականությունը վտանգի տակ է, մի պնդում, որը քիչ բան է անում, բայց հրեաներին պաշտպանական  դիրքում է դնում: Մենք պետք է անցնենք հարձակման»։
[մինի|246x246փքս|[Ռաբբի Ահարոն Դաումը (կենտրոնում) խոսում է ռեբեի (աջում) հետ բարի գործերի համար դոլարների բաժանման ժամանակ]]
Որպես Ռեբբ, Շներսոնը այցելուներին մասնավոր հանդիպումների համար, որոնք հայտնի են որպես *յեչիդուս*, կիրակի և հինգշաբթի երեկոյան: Այդ հանդիպումները սկսվում էին երեկոյան ժամը 8-ին և հաճախ շարունակվում էին մինչև առավոտյան ժամը 5-6-ը և բաց էին բոլորի համար։ Շներսոնը, ով խոսում էր մի քանի լեզուներով, այդ թվում՝ անգլերեն, իդդիական, եբրայերեն, արամեերեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն, գերմաներեն և իտալերեն, զրուցում էր մարդկանց հետ բոլոր հարցերի շուրջ և իր խորհուրդներն էր տալիս ինչպես հոգևոր, այնպես էլ առօրյա հարցերի վերաբերյալ։ Նրան դիմավորելու էին եկել քաղաքական գործիչներ և առաջնորդներ աշխարհի տարբեր ծայրերից, սակայն Շներսոնը նախապատվություն չտվեց մեկ մարդուն մյուսի նկատմամբ: Նրա քարտուղարը մի անգամ նույնիսկ հրաժարվեց ընդունել Ջոն Քենեդիին, քանի որ Շներսոնն արդեն հանդիպում էր «սովորական» մարդկանց, ովքեր ամիսներ առաջ տեսակցություն էին խնդրել։ Այդ հանդիպումները դադարեցվեցին 1982 թվականին, երբ անհնարին դարձավ շատ մարդկանց տեղավորել։ Այնուհետև հանդիպումներ էին անցկացվում միայն նրանց համար, ովքեր հատուկ առիթ ունեին, օրինակ՝ հարսն ու փեսան իրենց հարսանիքին կամ տղան ու նրա ընտանիքը բարի միցվայի առիթով:

Ռեբբի պաշտոնավարման չորս տասնամյակների ընթացքում Շներսոնը պարբերաբար ելույթներ էր ունենում՝ կենտրոնացած շաբաթական Թորայի հատվածի և Թալմուդի տարբեր գիտական շարադրությունների վրա: Այս խոսակցությունները, որոնք մատուցվում էին առանց տեքստի կամ նշումների, տևում էին մի քանի ժամ,և երբեմն տևում էին ութ կամ ինը ժամ առանց ընդմիջման: Զրույցների ընթացքում Շներսոնը ցույց տվեց յուրահատուկ մոտեցում․ թվացյալ տարբեր հասկացությունները բացատրելով ամբողջ գիտական շարադրությունների համար՝ ընդհանուր հիմնարար սկզբունքի վերլուծությամբ, և վկայակոչեց ինչպես դասական, այնպես էլ էզոթերիկ աղբյուրները բոլոր ժամանակաշրջաններից՝ անգիր մեջբերելով ամբողջ բաժինները։

### Իրազեկում, հոգևոր և քաղաքական արշավներ
#### Կանայք և աղջիկներ
1951 թվականին Շներսոնը Իսրայելում հիմնեց Չաբադի կանանց և աղջիկների կազմակերպությունը և երիտասարդական կազմակերպությունը: Նրանց առաքելությունն էր իրականացնել իրազեկման աշխատանքներ՝ բացառապես ուղղված կանանց և դեռահասներին: 1953 թվականին նա բացեց կազմակերպությունների մասնաճյուղերը Նյու Յորքում, Լոնդոնում և Տորոնտոյում։ Շնեերսոնը հավասարապես ուղղում էր իր ուսմունքները երկու սեռերին՝ խախտելով արմատավորված միտումը, ըստ որի՝ բարձր մակարդակի Թորայի կրթությունը սահմանափակվում էր միայն տղամարդկանց և տղաների համար։ Նա հանդիպումներ էր կազմակերպում և վարում էր բացառապես կանանց համար նախատեսված հավաքներ։ Շներսոնը կանանց կողմից Թորայի ուսումնառության աճը նկարագրում էր որպես՝ «վերջին սերունդների դրական նորարարություններից մեկը»։

#### Միջազգային իրազեկում
Նույն տարում Շներսոնը իր առաջին պատգամաբերին ուղարկեց Մարոկկո և հիմք դրեց դպրոցների ու սինագոգի Մարոկկոյի հրեական համայնքին։ 1958 թվականին նա հիմնեց դպրոցներ և սինագոգներ Դետրոյթում (Միչիգան), Միլանում (Իտալիա) և Լոնդոնում (Անգլիա)։ 1960-ականներից Շներսոնը նախաձեռնում է «միծվայի արշավները»՝ խրախուսելու տասը հիմնական հրեական ավանդույթների պահպանմանը, ինչպիսիք են թեֆիլինը տղամարդկանց համար,Շաբաթի մոմավառումը կանանց համար և մերձավորի նկատմամբ սերը։
[աջից|մինի|215x215փքս|Տեղական [Չաբադյան տների երթուղիները Փարիզի շրջակայքում, Ֆրանսիայում խթանում է հետաքրքրությունը Հանուկայի ծառայությունների նկատմամբ]]
Շներսոնի այս նախաձեռնությունը թեֆիլինի գաղափարը տարածեց ամբողջ հրեական համայնքով մեկ, և նրան հաճախ անվանում էին «թեֆիլինի ժամանակակից մեծագույն տարածող»։ Մինչ այդ արշավը, թեֆիլինի գործածումը հիմնականում սահմանափակված էր խիստ դավանանք ունեցողների շրջանակներում։

1964 թվականին իր մոր՝ Չանա Շներսոնի մահից հետո, Շներսոնը սկսեց ամեն շաբաթ լրացուցիչ քարոզներ ընթերցել նրա հիշատակին։ Այս քարոզները ներառում էին ինքնատիպ մեկնաբանություններ և աննախադեպ վերլուծություններ Ռաշիի Թորայի մեկնաբանության վերաբերյալ, որոնք ներկայացվում էին կանոնավոր հանրային հավաքների ժամանակ։ Շներսոնը այս քարոզները շարունակում էր անել ամեն շաբաթ մինչև 1992 թվականը։

#### Չանուկա քարոզարշավ
մինի|216x216փքս|Հանրային մենորայի վառում Դուբայում
1973 թվականին Շներսոնը մեկնարկեց Չանուկայի արշավ՝ խրախուսելու բոլոր հրեաներին ամբողջ աշխարհում վառել իրենց անձնական մենորան։ Այդ տարում բաժանվեցին բոլորանվեր մետաղյա մենորաներ, և հետագայում ռազմական արտադրողին հանձնարարեցին բաժանել ևս տաս հազար մենորաներ։ 1974 թվականին Ֆիլադելֆիայի «Ազատության զանգ»-ի մոտ անցկացվեց առաջին հանրային մենորայի վառումը, իսկ հետագա տարիներին նման արարողություններ սկսեցին կազմակերպվել աշխարհի տարբեր քաղաքներում։ Հանրային վայրերում մենորայի վառման օրինականության հարցը հասավ ԱՄՆ-ի Գերագույն դատարան, որը որոշում կայացրեղ, որ դա չի հակասում Սահմանադրությանը։ Այսօր հանրային մենորայի վառման արարողություններ անցկացվում են հազարավոր քաղաքներում։

#### Լագ Բաոմեր շքերթ
[մինի|225x225փքս|Ռեբբեն ձեռքով բարևում է երեխաներին [Լագ ԲաՕմեռի շքերթին]]
Չաբաթը նաև հիմնեց ամենամյա Լագ ԲաՕմերի շքերթ «770»-ում, որը դարձավ իր տեսակի մեջ ամենամեծ տոնակատարություններից մեկը, որտեղ հազարավոր հրեաներ միասին նշում են այս տոնը։

#### Իրանի երիտասարդների ներգաղթ
1979 թվականին, Իրանի հեղափոխության և իրանական պատանդների ճգնաժամի ընթացքում, Շներսոնը ձեռնարկեց միջոցառումներ՝ փրկելու հրեա երիտասարդներին ու դեռահասներին Իրանից և տեղափոխելու ապահով ԱՄՆ։ Նա Իրանի կառավարության թշնամական վերաբերմունքը ԱՄՆ-ի նկատմամբ դիտարկում էր որպես սպառնալիք երկրի «անխոցելի» գերտերության կարգավիճակին, ինչը կարող էր ստիպել նրան փորձել հաճոյանալ արաբական երկրներին՝ դրանով «վտանգի ենթարկելով Իսրայելի անվտանգությունը»։ Շներսոնի ջանքերի շնորհիվ հազարավոր իրանցի հրեա երեխաներ օդանավերով տեղափոխվեցին Նյու Յորքի ապահով տարածք։

#### Նոյադիզմը և հրեական տարածումը
[մինի|Չաբադի հետևորդները փողոցում փաթաթում են [Թեֆիլինին հրեա անծանոթ մարդկանց հետ]]
1983 թվականին Շներսոնը մեկնարկեց համաշխարհային արշավ՝ խթանելու Գերագույն Էակի գիտակցումն ու բոլոր մարդկանց շրջանում Նոյյան օրենքների պահպանումը՝ պնդելով, որ սա մարդկային իրավունքների հիմքն է ամբողջ քաղաքակրթության համար։ Տարվա ընթացքում մի քանի անգամ նրա ելույթները հեռարձակվում էին ազգային հեռուստատեսությամբ, որտեղ նա անդրադառնում էր հասարակական ու գլոբալ հարցերին, ներառյալ համաշխարհային խաղաղությունը, ԱՄՆ-ի հանրային դպրոցներում լռության րոպեի ներդրումը, արևային էներգիայի հետազոտությունների պետական ֆինանսավորումը, զարգացող երկրներին ԱՄՆ-ի արտաքին օգնությունը և միջուկային զինաթափումը։

1983 թվականին Շներսոնը մեկնարկեց համաշխարհային արշավ՝ խթանելու Գերագույն Էակի գիտակցումն ու բոլոր մարդկանց շրջանում Նոյյան օրենքների պահպանումը՝ պնդելով, որ սա մարդկային իրավունքների հիմքն է ամբողջ քաղաքակրթության համար։ Տարվա ընթացքում մի քանի անգամ նրա ելույթները հեռարձակվում էին ազգային հեռուստատեսությամբ, որտեղ նա անդրադառնում էր հասարակական ու գլոբալ հարցերին, ներառյալ համաշխարհային խաղաղությունը, ԱՄՆ-ի հանրային դպրոցներում լռության րոպեի ներդրումը, արևային էներգիայի հետազոտությունների պետական ֆինանսավորումը, զարգացող երկրներին ԱՄՆ-ի արտաքին օգնությունը և միջուկային զինաթափումը։

1984 թվականին Շներսոնը նախաձեռնում է Մայմոնիդեսի «Միշնե Թորայի» ամենօրյա ուսումնասիրման արշավ։ Ամեն տարի, ուսումնառության ցիկլի ավարտից հետո, տեղի է ունենում Սիյում տոնակատարությունը, որը նշում է հին շրջանի ավարտը և նոր շրջանի սկիզբը։ Բազմաթիվ հրեա առաջնորդներ մասնակցել են այս միջոցառումներին։

#### Կիրակնորյա աշխատանքային ժամերը բարեգործական նպատակով
1986 թվականին Շներսոնը սկսեց մի ավանդույթ, երբ ամեն կիրակի կանգնում էր իր գրասենյակի դիմաց, ողջունում մարդկանց, տալիս մեկական դոլլար և խրախուսում նրանց նվիրաբերել այն իրենց ընտրած բարեգործական նպատակին։ Բացատրելով այս նախաձեռնության իմաստը՝ նա մեջբերում էր իր աներոջ խոսքերը. «Երբ երկու մարդ հանդիպում են, դա պետք է օգուտ բերի երրորդին»։ Մարդիկ հաճախ օգտվում էին այս հնարավորությունից՝ Շներսոնից խորհրդատվություն կամ օրհնություն ստանալու համար։ Ամեն կիրակի այս հանդիպմանը հազարավոր մարդիկ էին մասնակցում, և այն տևում էր մինչև վեց ժամ։ Այս ավանդույթը հայտնի դարձավ որպես «Կիրակնօրյա դոլլարներ»։

1986 թվականին Շներսոնը սկսեց մի ավանդույթ, երբ ամեն կիրակի կանգնում էր իր գրասենյակի դիմաց, ողջունում մարդկանց, տալիս մեկական դոլլար և խրախուսում նրանց նվիրաբերել այն իրենց ընտրած բարեգործական նպատակին։ Բացատրելով այս նախաձեռնության իմաստը՝ նա մեջբերում էր իր աներոջ խոսքերը. «Երբ երկու մարդ հանդիպում են, դա պետք է օգուտ բերի երրորդին»։ Մարդիկ հաճախ օգտվում էին այս հնարավորությունից՝ Շներսոնից խորհրդատվություն կամ օրհնություն ստանալու համար։ Ամեն կիրակի այս հանդիպմանը հազարավոր մարդիկ էին մասնակցում, և այն տևում էր մինչև վեց ժամ։ Այս ավանդույթը հայտնի դարձավ որպես «Կիրակնօրյա դոլլարներ»։

1988 թվականին մահացավ Շներսոնի կինը՝ Չայա Մուշկա Շներսոնը։ Շիվայի շաբաթվա ընթացքում Շներսոնը կազմեց իր կտակը, որտեղ իր ամբողջ գույքը կտակեց «Ագուդաս Խասիդեյ Խաբադ» կազմակերպությանը։

1991 թվականի մի ելույթի ժամանակ Շներսոնը ոգևորված խոսեց Մեշիախի (Մեսիայի) մասին և իր հետևորդներին ասաց, որ ինքը արել է ամեն բան՝ աշխարհին խաղաղություն և փրկություն բերելու համար, և հիմա այդ առաքելությունը նրանց ուսերին է. «Ես կատարել եմ իմ մասը, այժմ դուք արեք ամեն բան, ինչ կարող եք»։ Մի քանի ամիս անց, երբ CNN-ի լրագրողը նրան հանդիպեց «Կիրակնօրյա դոլլարների» միջոցառման ժամանակ, Շներսոնը հայտարարեց. «Մեշիախը պատրաստ է գալ հիմա, պարզապես մեր կողմից պետք է ավելացնել բարի գործերն ու բարություն ցուցաբերել»։

#### Ուղերձ` դառնալ արդար
1992 թվականի մարտի 1-ին, կիրակի օրը, «Լայֆսթայլ» օրաթերթի խմբագիր Գաբրիել Էրեմն Շնեերսոնին ասաց, որ իր իննսունամյակի կապակցությամբ նրանք պատրաստվում են հրապարակել հատուկ թողարկում և ցանկանում են իմանալ նրա ուղերձը աշխարհին։

Շնեերսոնը պատասխանեց. «Իննսուն» թիվը եբրայերենում «ցադիկ» է, ինչը նշանակում է «արդար»։ Եվ սա ուղղակի ուղերձ է յուրաքանչյուր մարդու՝ դառնալու իսկական *ցադիկ*՝ արդար մարդ, և այդպիսին մնալու շատ տարիներ՝ մինչև 120։ Նա հավելեց, որ այս ուղերձը վերաբերում է թե՛ հրեաներին, թե՛ ոչ հրեաներին։

### Աշխատանքային սովորություններ
Իր ղեկավարության տասնամյակների ընթացքում Շներսոնը աշխատում էր ավելի քան 18 ժամ օրական և երբեք արձակուրդ չէր վերցնում։ Նա հազվադեպ էր լքում Բրուքլինը, բացառությամբ այցերի իր աներոջ գերեզմանին Քուինսում, Նյու Յորքում։ Շներսոնը դեմ էր թոշակի անցնելուն՝ այն համարելով թանկարժեք տարիների անիմաստ կորուստ։ 1972 թվականին, իր 70-ամյակի առթիվ, թոշակի անցնելու մասին հայտարարելու փոխարեն, Շներսոնը առաջարկեց ստեղծել 71 նոր հաստատություն՝ նշելով իր կյանքի 71-րդ տարվա սկիզբը։ Բրուքլինը լքելու նրա միակ բացակայությունը 1956, 1957 և 1960 թվականներին «*Քեմփ Գան Իսրայել»-*ում, Նյու Յորքում, այցերն էին։

### Հիվանդություն և մահ
1977 թվականին, *Շեմինի Աթզերեթ* տոնի *հակաֆոթ* արարողության ընթացքում, Շներսոնը սրտի կաթված ստացավ։ Իր խնդրանքով, նրան հիվանդանոց տեղափոխելու փոխարեն, բժիշկները ստեղծեցին փոքր հիվանդանոց իր գրասենյակում, որտեղ հաջորդ չորս շաբաթների ընթացքում բուժում ստացավ բժիշկներ Բերնարդ Լաունի, Իրա Վեյսի և Լարի Ռեզնիկի կողմից։

Նա ամբողջովին վերականգնվեց սրտի կաթվածից, առանց նկատելի երկարաժամկետ հետևանքների կամ աշխատանքային սովորությունների փոփոխության։ Տասնհինգ տարի անց, Շներսոնը ծանր ինսուլտ ունեցավ, երբ աղոթում էր իր աներոջ գերեզմանի մոտ։ Ինսուլտի հետևանքով նա այլևս չէր կարողանում խոսել և մարմնի աջ կողմը ամբողջովին կաթվածահար է արել։ Այս ժամանակաշրջանում սպասելիքները, որ Շներսոնը կարող է հայտնվել որպես Մեշիախ (Մեսիա), ավելի լայն տարածում ստացան։

1994 թվականի հունիսի 12-ին (5754 թվական) Շներսոնը մահացավ *Բեթ Իսրայելյան* բժշկական կենտրոնում և թաղվեց Օհելում՝ իր աներոջ, Յոսեֆ Իցհակ Շներսոնի կողքին, Մոնտեֆիորեի գերեզմանատանը՝ Քուինսում, Նյու Յորքում։ Շներսոնի մահից քիչ անց, նրա կտակի կատարողները հայտնաբերեցին մի քանի նոթատետր իր գրասենյակի դարակում, որոնցում նա գրել էր իր գիտական մտքերն ու կրոնական մտորումները վաղ տարիքից։ Այս գրառումների մեծամասնությունը առձանագրվել են 1928-ից 1950 թվականների միջև և հետագայում հրատարակվել են։
[մինի|Ռեբեի գերեզմանը. Շնեերսոնի թաղման վայրը իր սկեսրայրի և նախահոր կողքին [Քուինսում, Նյու Յորք]]
Ըստ հազարամյակների հրեական ավանդույթի, տզադիկի հանգրվանը սրբավայր է համարվում և Շներսոնի գերեզմանին այցելելը շատերը համարում են սուրբ վայր։ ''Յեդիոթ Ահրոնոթի'' կողմից այն նկարագրվել է որպես «Ամերիկյան Արևմտյան պատ», որտեղ հազարավոր մարդիկ, հրեաներ և ոչ հրեաներ, ամեն շաբաթ գնում են աղոթելու։ Բազմաթիվ մարդիկ ևս ֆաքսերով և էլ-փոստերով ուղարկում են աղոթքների խնդրանքներ, որպեսզի կարդացվեն գերեզմանի մոտ։

Ըստ հազարամյակների հրեական ավանդույթի, տզադիկի հանգրվանը սրբավայր է համարվում և Շներսոնի գերեզմանին այցելելը շատերը համարում են սուրբ վայր։ ''Յեդիոթ Ահրոնոթի'' կողմից այն նկարագրվել է որպես «Ամերիկյան Արևմտյան պատ», որտեղ հազարավոր մարդիկ, հրեաներ և ոչ հրեաներ, ամեն շաբաթ գնում են աղոթելու։ Բազմաթիվ մարդիկ ևս ֆաքսերով և էլ-փոստերով ուղարկում են աղոթքների խնդրանքներ, որպեսզի կարդացվեն գերեզմանի մոտ։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը այցելել է Ռաբբիի Օհելը։

#### Կտակներ
Շներսոնը մահացավ՝ առանց նշանակելու հաջորդ առաջնորդին Չաբադ-Լյուբավիչ դինաստիայի համար, ինչը բուռն քննարկումների առիթ դարձավ Չաբաթ համայնքում՝ կապված նրա կտակի հետ։ Այնուամենայնիվ, նա մեկ օրինական կտակ էր գրել, որը վկայակոչվել էր վկաների կողմից, և որի համաձայն՝ Չաբաթի բոլոր հիմնական հաստատությունների ղեկավարումը, ինչպես նաև իր բոլոր ունեցվածքը փոխանցվում էր *Ագուդաս Չասիդեյի Չաբաթ* կազմակերպությանը։

Մեկ այլ կտակ, որի պաշտոնական պատճենները հայտնի չեն, ըստ որոշ աղբյուրների, երեք ավագ Չաբադյան ռաբբիներ էր նշանակում *Ագուդաս Չասիդեյի Չաբաթ*ի տնօրեններ։

Ըստ մեկ այլ կտակ, որի պաշտոնական պատճենները հայտնի չեն, ըստ որոշ աղբյուրների, երեք ավագ Չաբաթի ռաբբիների էր նշանակել որպես *Ագուդաս Չասիդեյի Չաբաթի տնօրեններ*։

#### Մեսիանիզմ
Շներսոնը ոգևորում և մեծ ցանկություն ուներ բարձրացնել Մեսիայի գալստյան իրազեկվածությունը։ Նրա բազմաթիվ հետևորդներ հույս ունեին, որ նա կարող է Մեսիան լինել։ Նրանք հղում էին անում ավանդական հրեական թեոլոգիային, որն ասում է, որ յուրաքանչյուր սերնդում կա մեկը, ով արժանի է Մեսիա լինելու, և եթե Աստված ճիշտ ժամանակը համարի, նա կհայտնվի որպես այդպիսին։ Շներսոնի աջակիցները պնդում էին, որ եթե իսկապես լիներ մեկը, ով այդ մեծությանն արժանի է, ապա դա հենց նա էր։

Չնայած Շներսոնը մշտապես առարկում էր իրեն Մեսիա համարելու ցանկացած քննարկումը, այդ գաղափարը վիճաբանությունների պատճառ դարձավ, հատկապես նրանց համար, ովքեր անծանոթ էին այդ ավանդական ուսմունքներին։ Քննադատները առարկում էին մի մանկական երգի դեմ, որի բառերն էին՝ *«Մենք ուզում ենք Մեշիախին հիմա / Մենք չենք ուզում սպասել»*, որին Շնեերսոնը հավանություն էր տվել։

Չնայած Շներսոնը մշտապես առարկում էր իրեն Մեսիա համարելու ցանկացած քննարկումը, այդ գաղափարը վիճաբանությունների պատճառ դարձավ, հատկապես նրանց համար, ովքեր անծանոթ էին այդ ավանդական ուսմունքներին։ Քննադատները առարկում էին մի մանկական երգի դեմ, որի բառերն էին՝ *«Մենք ուզում ենք Մեսիային հիմա, մենք չենք ուզում սպասել»*, որին Շներսոնը հավանություն էր տվել։

Շներսոնի մահից հետո մեսիական շարժումը զգալիորեն նվազել է, սակայն որոշ հետևորդներ դեռևս հավատում են, որ նա Մեսիան է։ Չաբաթի գլխավոր կազմակերպությունը՝ Ագուդաս Չասիդեյի Չաբաթը, դատապարտել է մեսիական վարքագիծը՝ հայտարարելով, որ այն հակասում է Շներսոնի հստակ կամքին։

## Համաշխարհային դիրքեր
### Ամերիկայի Միացյալ նահանգներ
Շներսոնը խոսել է Միացյալ Նահանգների դիրքի մասին որպես համաշխարհային գերտերություն և գնահատել է այն հիմնարար արժեքները, որոնք նա համարում էր՝ «E pluribus unum՝ բազմիցս մեկը» և «Մենք հավատում ենք Աստծուն»։ Նա կոչ արեց կառավարությանը զարգացնել անկախության ուժը և չհենվել տոտալիտար ռեժիմների վրա, որոնց երկրների ազգային շահերը շատ տարբեր էին ԱՄՆ-ի շահերից։ Շներսոնը նույնպես կոչ արեց ԱՄՆ-ի կառավարությանը օգտագործել իր ազդեցությունը այն երկրների վրա, որոնք ստանում էին ԱՄՆ-ի օտար օգնություն, որպեսզի նրանք ավելի շատ գործադրեն իրենց աղքատ քաղաքացիների կրթական և մշակութային կարիքների համար։

Շնեերսոնը մեծ կարևորություն տվեց կրթությանը և հաճախ խոսում էր բոլոր մարդկանց համար բարոյական կրթական համակարգի անհրաժեշտության մասին: Նա պաշտպանում էր կրթության բաժինը որպես առանձին նախարարություն Առողջապահության, Կրթության և Բարօրության նախարարությունից: Շներսոնը 1977-ը հայտարարեց «Կրթության տարի» և կոչ արեց Կոնգրեսին անել նույնը։ Նա նշեց, որ կրթությունը «պետք է ընդունի «լավագույն կյանք» հասկացությունը ոչ միայն անհատի, այլև հասարակության համար։ Այդ պատճառով կրթական համակարգը պետք է ավելի շատ ուշադրություն դարձնի բնավորության ձևավորմանը, կենտրոնանալով բարոյական և էթիկական արժեքների վրա։ Կրթությունը պետք է ավելի մեծ շեշտադրություն դնի հիմնական մարդու իրավունքների և արդարության ու բարոյականության պարտավորությունների առաջացմանը, որոնք ցանկացած մարդկային հասարակության հիմքն են»։
[աջից|մինի|259x259փքս|Ամերիկայի Լուբավիչի բարեկամները մենորա են նվիրում նախագահ [Ռոնալդ Ռեյգանին, Բերլին, 1984]]
Միացյալ Նահանգների 95-րդ կոնգրեսը ընդունեց համատեղ որոշում, որում 1978-ը հայտարարեց կրթության տարի և ապրիլի 18-ը սահմանեց որպես «Կրթության օր, ԱՄՆ-ում»։ Յուրաքանչյուր տարի դրանից հետո, Միացյալ Նահանգների նախագահը հայտարարել է Schneerson-ի ծննդյան օրը որպես «Կրթության օր, ԱՄՆ»՝ ի պատիվ նրա։

Իր կյանքի ընթացքում Շներսոնը մեծ ազդեցություն էր ունեցել բազմաթիվ քաղաքական ղեկավարների վրա, ովքեր, տարբեր կուսակցություններից լինելով, հաճախ դիմում էին նրանից խորհրդատվություն ստանալու: Նրան այցելել էին նախագահներ, վարչապետեր, նահանգապետեր, սենատորներ, կոնգրեսականներ և քաղաքապետեր: Նրանցից նշանավորներից էին Ջոն Ֆ. Քենեդին, Ռոբերտ Քենեդին, Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտ կրտսերը, Ռոնալդ Ռեյգանը, Ջիմի Քարթերը, Ջեյկոբ Ջավիթսը, Էդ Քոքը, Ռուդի Ջուլիանին, Դևիդ Դինկինսը և Ջո Լիբերմանը։

Հովարդ Մորթմանի «Երբ ռաբբիները օրհնում են Կոնգրեսը» գրքում նշում է, որ Շներսոնը եղել է Կոնգրեսում ամենաշատ հիշվող ռաբիններից մեկը։

### Իսրայել
Շներսոնը շատ մեծ հետաքրքրություն է ունեցել Իսրայելի պետական գործերի նկատմամբ և արել է հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի աջակցի երկրի ենթակառուցվածքին և առաջ մղի դրա հաջողությունները։ Նա մտահոգված էր երկրի գյուղատնտեսական,արդյունաբերական և ընդհանուր տնտեսական բարեկեցությամբ, ինչպես նաև ջանացել է խթանել գիտական ձեռքբերումները և բարձրացնել Իսրայելի հեղինակությունը միջազգային համայնքում։ Շներսոնն անընդհատ ճանաչել է Իսրայելի պաշտպանության բանակի դերը և ասել, որ այն մարդիկ, ովքեր ծառայում են իսրայելական բանակում, կատարում են մեծ մի *միթզվա* (պատվիրան)։

1950 թվականին Շներսոնը խրախուսել է Իսրայելի առաջին ավտոմոբիլային ընկերության՝ Autocars Co. (եբրայերեն: אוטוקרס), հիմնադրումը, որը գտնվում էր Հայֆայում: 1956 թվականին ընկերությունը պատասխանատու էր Իսրայելի արտահանումների 28%-ի համար: Շներսոնը ստեղծել է առևտրային դպրոցների ցանց Իսրայելում, որպեսզի ուսուցանի իսրայելական երիտասարդությանը, նոր ներգաղթյալներին և Հոլոքոսթի վերապրածներին: 1954 թվականին նա հիմնադրել է փայտի և փայտեգործության դպրոց: 1955 թվականին նա հիմնադրել է գյուղատնտեսության դպրոց: 1956 թվականին նա հիմնադրել է տպագրության և հրատարակչության դպրոց, իսկ 1957 թվականին՝ տեքստիլի դպրոց։ Չնայած նա երբեք չի այցելել Իսրայել, երկրի բարձրագույն ղեկավարության շատ ներկայացուցիչներ կարևորում էին նրա մոտ այցելությունը։ Իսրայելի նախագահ Զալման Շազարը Շներսոնին այցելում էր ամեն անգամ Նյու Յորք գալու ժամանակ և շատ կապեր հաստատում նրա հետ, ինչպես նաև վարչապետ Մենաչեմ Բեգինը, որը մի քանի անգամ այցելել է Շներսոնին, այդ թվում՝ հայտնի այցը, նախքան Վաշինգտոն գնալը նախագահ Քարտերի հետ հանդիպելու համար։ Արիել Շարոնը, որը Շներսոնի հետ մտերիմ հարաբերություններ ուներ, հաճախ վերագրում էր նրա ռազմավարական հարցերի վերաբերյալ և խորհրդատվություն խնդրում, երբ մտածում էր բանակից իր թոշակի անցնելու մասին: Շներսոնը խորհրդակցել է գեներալի հետ, խորհուրդ տալով որպեսզի մնա իր պաշտոնում։ Յիտզհակ Ռաբին, Շիմոն Պերեսը և Բենյամին Նեթանյահուն ևս այցելել են և Շներսոնի խորհրդատվությանն էին ձգտում: Իսրայելի քաղաքական գործիչներն ու ռազմական մասնագետները, որոնք այցելել են նրան խորհրդակցելու, զարմացած էին նրա երկրի տեղական գործերի և միջազգային իրավիճակի մանրամասների տեղեկացված լինելուց: Չնայած ամերիկացի և իսրայելական քաղաքական հայտնի անձանց հետ խորհրդակցություններին, Շներսոնը բազմիցս հայտարարեց իր ոչ կուսակցական քաղաքականությունը, զգուշացնելով իր՝ քաղաքականությանը չհամագործակցելու մասին։

Շներսոնը հանրային կերպով արտահայտել է իր կարծիքը, որ Իսրայելի անվտանգությունն ու կայունությունը լավագույն շահերն են Միացյալ Նահանգների համար, անվանելով Իսրայելն ընդդիմադիրների դեմ պայքարի առաջին գիծ, ովքեր ցանկանում են հակա-Արևմտյան երկրների հաջողությունը։ Նա դեմ էր տարածքի փոխարեն խաղաղությանը, որը անվանել էր «խաղաղության մոլորություն», ասելով, որ դա կյանքեր չի փրկի, այլ վնաս կհասցնի։ Շներսոնը նշել է, որ այս դիրքորոշումը հիմնված չէ ազգային կամ այլ կրոնական պատճառների վրա, այլ զուտ մարդկային կյանքի մտահոգությունից ելնելով: Բենյամին Նեթանյահուն ասել է, որ 1984 թվականին, երբ ծառայել է Իսրայելի ներկայացուցիչը ՄԱԿ-ում, Շներսոնը նրան ասել է. «Դուք ծառայելու եք մթության տանը, բայց հիշեք, որ նույնիսկ ամենա մութ վայրում, մեկ մոմի լույսը կարելի է հստակ տեսնել հեռվից»: Նեթանյահուն հետագայում կրկնել է այս դրվագը Դաշնային ժողովում՝ 2011 թվականի սեպտեմբերի 23-ին։

Որպեսզի Վեցօրյա պատերազմի բռնկման նախօրեին, Շներսոնը կոչ արեց գլոբալ Թեֆիլին արշավի, որպեսզի համոզվի, որ հրեաները կատարում են Թեֆիլին կրելու միթզվան՝ իբրև միջոց, որը կարտացոլի Աստվածային պաշտպանություն նրանց թշնամիներից։ 1967 թվականի մայիսի 28-ին, պատերազմից մի քանի օր առաջ, նա վստահեցրեց աշխարհին, որ Իսրայելը կհաղթի։ Նա ասաց, որ Իսրայելը ոչինչ չունի վախենալու, քանի որ Աստված նրանց հետ է, մեջբերելով «Իսրայելի պահապանը քուն չի մտնում և ոչ էլ նիրհում» տողը։ Հարեդի համայնքում, 1968 թվականին Ագուդաթ Իսրայելի համագումարում արշավի քննադատությունն է հնչել: Սակայն, այս միջադեպից հետո, Յիտզհոկ Հուտները, նշանավոր օրթոդոքս ռաբբի, որը նախկինում կապի մեջ էր եղել Շներսոնի հետ, գրեց Շներսոնին անձամբ, հեռու գտնվելով համագումարից: Հուտները գրել է, որ ինքն այնտեղ չի եղել և խնդրել է ներել իր նախորդ նամակների համար (հրապարակային արշավի վերաբերյալ իկ հարցերով քննարկելով), որոնք կարող էին ցավ պատճառել։

Զինվորական «Էնթեբե» փրկության գործողությունից հետո, 1976 թվականի օգոստոսի 16-ին հանրային ելույթում, Շմերսոնը գնահատեց ԻԴՖ-ի քաջությունը և ինքնազոհությունը՝ «որոնք հազարավոր մղոններ են թռչել, վտանգելով իրենց կյանքը՝ միակ նպատակով՝ հնարավորինս փրկել մի քանի հրեաների կյանքեր»։ Նա ասել է. «Նրանց ապագան երաշխավորված է»։ Նա հետագայում անմեղացվել է սուպեր-հարեդի ռաբբիների կողմից, որ նա հրապարակային կերպով սատարեց ԻԴՖ-ի քաջությանը և առաջարկեց, որ Աստված նրանց ընտրեց որպես միջոց, որով նա կուղարկի ազատում հրեաների համար։ Շներսոնը բուռն կերպով տապալեց ուլտրա-հարեդի հասարակության մեջ գտնվող մարդկանց, ովքեր փորձեցին թերագնահատել զինվորների մոտեցումները և գործողությունները։

### Խորհրդային հրեականություն
[մինի|223x223փքս|Ռուսաստանի գլխավոր ռաբբի [Բերել Լազար (ձախից), խոսում է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, 28 Դեկտեմբերի 2016]]
Շներսոնը մեծապես խրախուսում էր կոմունիստական երկրներում ապրող հրեաներին։ Նա բազմաթիվ ուղարկյալներ էր ուղարկում գաղտնի առաքելությունների՝ կոմունիստական ռեժիմների ներքո դավանանքի պահպանման և նրանց կրոնական ու նյութական պահանջները բավարարելու համար։ Իրանից երկաթե վարագույրի հետևում գտնվող շատ հրեաներ Շներսոնի հետ correspondence էին անում, ուղարկելով իրենց նամակները գաղտնի առաքիչների միջոցով և Շներսոնին դիմելով կոդային անունով՝ «Պապ»։
[մինի|212x212փքս|Ուկրաինայի նախագահ [Վոլոդիմիր Զելենսկի|Վոլոդիմիր Զելենսկու հանդիպումը Ուկրաինայի ռաբբիների հետ 2019 թվականի մայիսի 6-ին]]
Շներսոնը դեմ էր խորհրդային հրեաների անունից ցույցերին՝ հայտարարելով, որ ապացույցներ ունի, որ դրանք վնասում են Ռուսաստանի հրեաներին։ Փոխարենը նա հանդես էր գալիս խաղաղ դիվանագիտական ձևով, որն, ըստ նրա, ավելի արդյունավետ կլիներ։  Շներսոնը ամեն ինչ արեց նախկին Խորհրդային Միությունից հրեաների ազատման համար, ստեղծելով դպրոցներ, համայնքներ և այլ մարդասիրական ռեսուրսներ՝ նրանց դեպի Իսրայել գրավելու համար։ Մի հայտնի դեպքում նա հանձնարարեց սենատոր Չիկ Հեքթին՝ հաղորդել նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանին այն մարդկանց կոնտակտային տվյալները, ովքեր ցանկանում էին հեռանալ, որպեսզի նա կարողանար խթանել նրանց ազատումը:

1986 թվականին Չեռնոբիլի աղետի հետևանքով Շներսոնը կոչ արեց ջանքեր գործադրել ուկրաինացի հրեաների երեխաներին Չեռնոբիլից փրկելու համար և հիմնեց հատուկ կազմակերպություն այս նպատակով։ Առաջին փրկիչ թռիչքը տեղի ունեցավ 1990 թվականի օգոստոսի 3-ին, երբ 196 հրեա երեխաներ տեղափոխվեցին Իսրայել և այնտեղի ապաստարան։ Այդ ժամանակից ի վեր, հազարավոր երեխաներ փրկվել են և տեղափոխվել Իսրայել, որտեղ նրանք ստանում էին բնակարան, կրթություն և բժշկական սպասարկում աջակցող միջավայրում։

Նատան Շարանսկին, Իսրայելյան գործակալության նախագահը, ասաց, որ Շներսոնը ԿՀԲ Լուբավիչը սովետական հրեաների հետ կապող էական միջնորդ էր Խորհրդային Միության շրջանում, Շիմոն Պերեսն ասել է, որ դա Շներսոնի շնորհքն է, որ «հրեականությունը Խորհրդային Միությունում պահպանվել է։

## Ժառանգություն
### Ազդեցություն
Շներսոնը նախաձեռնել է հրեական առաքելական աշխատանք Հոլոքոստից հետո։ Նա հավատում էր, որ աշխարհասփյուռ հրեաները ձգտում են ավելին իմանալ իրենց ժառանգության մասին, և փորձում էր հրեականությունը հասցնել յուրաքանչյուր հրեայի, որտեղ էլ որ նա գտնվեր։ Բրիտանիայի գլխավոր ռաբբի Ջոնաթան Սաքսն ասել է Շներսոնի մասին. *«Եթե նացիստները փնտրում էին յուրաքանչյուր հրեայի ատելությամբ, ապա Ռեբեն ցանկանում էր փնտրել յուրաքանչյուր հրեայի սիրով»*։

Շներսոնը նախաձեռնել է հրեական առաքելական աշխատանք Հոլոքոստից հետո։ Նա հավատում էր, որ աշխարհասփյուռ հրեաները ձգտում են ավելին իմանալ իրենց ժառանգության մասին, և փորձում էր հրեականությունը հասցնել յուրաքանչյուր հրեայի, որտեղ էլ որ նա գտնվեր։ Բրիտանիայի գլխավոր ռաբբի Ջոնաթան Սաքսն ասել է Շներսոնի մասին. *«Եթե նացիստները փնտրում էին յուրաքանչյուր հրեայի ատելությամբ* *լցված, ապա Ռեբեն ցանկանում էր գտնել յուրաքանչյուր հրեայի սիրով»*։ Նրա ղեկավարությամբ կառուցվեցին դպրոցներ, համայնքային կենտրոններ և երիտասարդական ճամբարներ, ինչպես նաև ստեղծվեց գլոբալ առաքելական ցանց՝ *շլուչիմ*։
մինի|264x264փքս|Հազարավոր ''շլուխիմներ'' հավաքվել են 770 Eastern Parkway-ի դիմաց 2022 թվականի նոյեմբերի 20-ին
Այսօր *շլումչիները* գործում են ԱՄՆ-ի բոլոր 50 նահանգներում, ավելի քան 100 երկրում և 1,000 քաղաքում՝ ավելի քան 3,600 հաստատություններով, որոնցից 300-ը՝ Իսրայելում են։ Շատ վայրերում Չաբաթը հաճախ հանդիսանում է միակ հրեական ներկայացուցիչը՝ դառնալով հրեական ուղղափառության դեմքը թե՛ հրեական, թե՛ ոչ հրեական աշխարհի համար։

Շներսոնի հրեական առաքելական մոդելն ընդօրինակվել է բոլոր հրեական շարժումների կողմից, ներառյալ ռեֆորմիստների, կոնսերվատորների, ուղղափառների ու խասիդների կողմից։ Նրա հրատարակած աշխատանքները կազմում են ավելի քան 200 հատոր և հաճախ օգտագործվում են որպես աղբյուր թե՛ Չաբաթյան, թե՛ ոչ Չաբաթյան ռաբբիների քարոզներում։ Հրեական աշխարհի սահմաններից դուրս Պեգի Նունանը գրել է, որ բարոյական հարցերը ավելի լավ կլուծվեին այնպիսի առաջնորդների կողմից, ինչպիսին Շներսոնն էր, քան քաղաքական գործիչների։ Նրա մահից հետո շատերը նրան անվանել են «Բոլոր մարդկանց Ռեբբե»։

Այսօր *շլումչիները* գործում են ԱՄՆ-ի բոլոր 50 նահանգներում, ավելի քան 100 երկրում և 1,000 քաղաքում՝ ավելի քան 3,600 հաստատություններով, որոնցից 300-ը՝ Իսրայելում են։ Շատ վայրերում Չաբաթը հաճախ հանդիսանում է միակ հրեական ներկայացուցիչը՝ դառնալով հրեական ուղղափառության դեմքը թե՛ հրեական, թե՛ ոչ հրեական աշխարհի համար։

Շատ վայրերում Չաբաթը հաճախ հանդիսանում է միակ հրեական ներկայացուցիչը՝ դառնալով հրեական ուղղափառության դեմքը թե՛ հրեական, թե՛ ոչ հրեական աշխարհի համար։ HՆրա հրատարակած աշխատանքները կազմում են ավելի քան 200 հատոր և հաճախ օգտագործվում են որպես աղբյուր թե՛ Չաբաթյան, թե՛ ոչ Չաբաթյան ռաբբիների քարոզներում։ Հրեական աշխարհի սահմաններից դուրս Պեգի Նունանը գրել է, որ բարոյական հարցերը ավելի լավ կլուծվեին այնպիսի առաջնորդների կողմից, ինչպիսին Շներսոնն էր, քան քաղաքական գործիչների, և նրա մահից հետո շատերը նրան անվանել են «Բոլոր մարդկանց Ռեբբե»։

### Ճանաչում
Շներսոնի աշխատանքը ճանաչվել է ԱՄՆ բոլոր նախագահների կողմից՝ սկսած Ռիչարդ Նիքսոնից մինչև Ջո Բայդեն: 1978 թվականին նա դարձավ առաջին ռաբբին, ում պատվին ԱՄՆ-ում ազգային օր հռչակվեց, երբ Կոնգրեսը և նախագահ Ջիմի Քարթերը նրա ծննդյան օրը հայտարարեցին «Կրթության օր ԱՄՆ-ում»։ Այդ ժամանակից ի վեր ամեն տարի ԱՄՆ նախագահը կոչ է անում բոլոր ամերիկացիներին կենտրոնանալ կրթության վրա՝ ի պատիվ Շներսոնի։ 1982 թվականին Ռոնալդ Ռեյգանը Շներսոնի ծննդյան օրը հայտարարեց «Ազգային խորհրդածության օր», ինչպես նաև նրան հանձնեց «Ազգային պատվո գրությունը», որը ստորագրված էր նախագահի, փոխնախագահի և Կոնգրեսի բոլոր անդամների կողմից:

Շնեերսոնի թաղմանը ներկա էին բազմաթիվ պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ Նյու Յորքի քաղաքապետ Ռուդոլֆ Ջուլիանին, Բենիամին Նեթանյահուն և Վաշինգտոնում Իսրայելի դեսպանատան ողջ անձնակազմը:

Շուտով Շնեերսոնը հետմահու պարգևատրվեց Կոնգրեսի Ոսկե մեդալով, որով նրան պատվել են «աշխարհի կրթության, բարոյականության և բարեգործական գործերի հանդեպ ունեցած բացառիկ և մնայուն ավանդի համար»։

ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնը ցավակցական նամակ ուղարկեց Չաբաթ-Լուբավիչ համայնքին և ողջ հրեական աշխարհին՝ Շներսոնին անվանելով՝ «մի հսկայական մարդ, ով վերջին կես դարի ընթացքում որքան շատերը, նույնքան էլ նա պատասխանատու էր երիտասարդների էթիկայի և բարոյականության ուսուցման առաջխաղացման համար»։ Իսրայելի վարչապետ Իցհակ Ռաբինը ընդգծեց Շներսոնի մեծ գիտելիքներն ու ավանդը ողջ հրեական ժողովրդի համար՝ հայտարարելով. «Ռեբբեի կորուստը ողջ հրեական ժողովրդի կորուստն է»։ Արտգործնախարար Շիմոն Պերեսը մեջբերեց Մաղաքի մարգարեի խոսքերը՝ համեմատելով դրանք Շներսոնի հետ. «Նա շատերին ետ բերեց մեղքերից։ Քահանայի շուրթերը պետք է պահեն գիտությունը, և մարդիկ նրա բերանից պետք է խնդրեն ուսուցումը, որովհետև նա Տիրոջ պատգամաբերն է»։

Կարճ ժամանակ անց իր մահից հետո, Շնեյերսոնը հետմահու պարգևատրվեց Կոնգրեսի Ոսկե մեդալով՝ նրան մեծարելով «համաշխարհային կրթությանը, բարոյականությանը և բարեգործությանը նրա բացառիկ և մշտական ներդրման համար»: Նախագահ Բիլ Քլինթոնը այս խոսքերն ասաց Կոնգրեսի Ոսկե մեդալի հանձնման արարողությանը.2009 թվականին Ամերիկյան հրեական պատմության ազգային թանգարանը Շնեյերսոնին ընտրեց որպես տասնութ ամերիկացի հրեաներից մեկը, որոնց ընդգրկեցին «Միայն Ամերիկայում» Փառքի սրահում։

Շներսոնի ներդրումը մարդկային զգացմունքների ընկալման առումով շատերի կողմից համարվում է անզուգական. ինչպես Էլլի Վիսելը ասաց Ռեբբեի մասին. «Երբ Ռեբբեն մնում էր միայնակ որևէ մեկի հետ, դա մի բացահայտում էր։ Նա դռներ էր բացում իր այցելուի, ուսանողի կամ Չասիդի համար՝ գաղտնի մասերում, որոնք բոլորս ունենք։ Դա ներխուժում չէր, պարզապես հրավեր էր։ Եվ դա իսկապես Ռեբբեի փառահեղությունն էր։ Կարծում եմ՝ Ռեբբեն ուներ մեծ տաղանդ այդ հարցում՝ ամենամեծերից և լավագույններից մեկը, որ երբևէ տեսել է հուդայականությունը»։ Շներսոնը հաճախ համարվում է 20-րդ դարի, եթե ոչ ամենա, բայց ազդեցիկ ռաբբիներից մեկը։

## Քննադատություն
1970-ականներից սկսած Բնեյ Բրակի Պոնևեժի եշիվայի ռաբբի Էլազար Շախը հրապարակայնորեն քննադատում էր Շներսոնին՝ մեղադրելով, որ նա իրեն շրջապատել է կրիպտո-մեսիանիզմի պաշտամունքով։ Նա դեմ էր, որ նա կոչվեր Մեսիային և, ի վերջո, Չաբաթի և նրա հաստատությունների դեմ բոյկոտ հայտարարեց։ Չնայած որ Շներսոնը երբեք հրապարակային կերպով չի պատասխանել Շախի հարձակումներին, նա ծաղրել է նրանց, ովքեր նվաստացնում էին (դավանական և ոչ դավանական) հրեաներին և բաժանում են նրանց, ինչը, երևի, ի պատասխան էր Շախին՝ բացատրելով, որ «ամեն մի հրեա, անկախ տարբերություններից և արարողությունների մակարդակից, հանդիսանում է *Ամ Էխադ*»՝ միավորված հրեական ժողովրդի մաս։

## Կրթաթոշակ և աշխատանքներ
մինի|Տորատ Մենահեմի հավաքածու
Շներսոնը ճանաչված է իր գիտելիքների և ներդրումների համար Թալմուդի, Հալախիկ, Կաբալիստական և Խասիդական ուսմունքներում։ Իոսեֆ Բ. Սոլովեյչիկը, ով ճանաչում էր Շներսոնին իրենց Բեռլինի օրերից և կապ էր պահպանում, երբ երկուսը եկել էին Ամերիկա, իր աշակերտներին ասել է, որ « Շներսոնը ունի մի gewaldiger (հրաշալի) հասկացողություն Թորայի մասին», «Նա *գաոն (մեծ գիտելիքով և իմացությամբ անձ)* է, նա վեհ մարդ է, նա Իսրայելի առաջնորդ է»:

Մորդեխայ Էլիյահուի համաձայն, որը Իսրայելի նախկին գլխավոր ռաբբի էր, նրա հանդիպումը Շներսոնի հետ «խորհրդակցել էր բոլոր Թորայի հատվածները»: Էլիյահուն ասել է. «Ռեբեն առանց դժվարությամբ անցնում էր մեկ Տալմուդյան կտորից մյուսին, այնուհետև Կաբալային և հետո հրեական օրենքին... Սա, կարծես, նա հենց նոր ավարտել էր ուսումնասիրել թեմաները սուրբ գրքերից: Ողջ Թորան բաց գրքի նման էր նրա առջև»:

Շներսոնի դասախոսությունները հրատարակվել են ավելի քան երկու հարյուր հատորներով։ Նա նաև գրել է տասնյակ հազարավոր նամակներ՝ ի պատասխան օրհնությունների և խորհուրդների։ Այս մանրամասն և անձնական նամակները տրամադրում են խորհուրդներ և բացատրություններ տարբեր թեմաների շուրջ, ներառյալ հոգևոր հարցերը, ինչպես նաև կյանքի բոլոր տեսակետները։

### Գրքեր Եբրայերեն և Իդիշ լեզուներով
* 1943: *[[Hayom Yom]]* – Չաբաթի աֆորիզմների և սովորույթների անթոլոգիա՝ դասավորված ըստ տարվա օրերի (аn anthology of Chabad aphorisms and customs arranged according to the days of the year)
* 1944: *Sefer HaToldot – Admor Moharash* – Չորրորդ Լյուբավիչեր Ռեբի կենսագրությունը (Biography of the fourth Lubavitcher Rebbe, Shmuel Schneersohn)
* 1946: *Haggadah Im Likkutei Ta'amim U'minhagim* – Հագադան՝ գրված մեկնաբանությամբ (The Haggadah with a commentary written by Schneerson)
* 1951–1992: *Sefer HaMa'amarim Melukot* – շասիդային դիսկուրսներ (chassidic discourses (6 volumes)
* 1951–2014: *Sefer HaMa'amarim* Hasidic դիսկուրսներ, ներառյալ 1951–1962, 1969–1977, մնացածն ավարտելու պլաններով (discourses including 1951–1962, 1969–1977 with plans to complete the rest (29 volumes)
* 1962–1992: *[[Likkutei Sichot]]* – Շներսոնի ելույթները շաբաթական Թորայի հատվածների, հրեական տոների և այլ հարցերի վերաբերյալ (Schneerson's discourses on the weekly Torah portions, Jewish Holidays, and other issues (40 volumes)
* 1981–1992: *Torat Menachem Hitvaduyot* – զրույցների սղագրությունները եբրայերենով (transcripts of talks in Hebrew, 1982–1992 (63 volumes)
* 1985: *Chidushim UBiurim B'Shas* – կարճ պատմություններ Թալմուդի մասին (novellae on the Talmud (3 volumes)
* 1985–1987: *Sichot Kodesh* – 1950-ից 1981 թվականներին իդիշ լեզվով զրույցների սղագրություններ (transcripts of talks in Yiddish from 1950 to 1981 (50 volumes)
* 1985–2010: *[[Igrot Kodesh]]* – Շներսոնի եբրայերեն և իդիշ տառերը (Schneerson's Hebrew and Yiddish letters (33 volumes)
* 1987–1992: *Sefer HaSichot* – Շնեերսոնի խմբագրած զրույցները 1987 to 1992 (12 volumes)
* 1988: *Hilchot Beit Habechira LeHaRambam Im Chiddushim U'Beurim* – Զրույցներ Միշնե Թորայի սուրբ տաճարի օրենքների մասին (Talks on the Laws of the Holy Temple of the Mishneh Torah)
* 1989: *Biurim LePirkei Avot* – զրույցներ «Հայրերի էթիկայի» Միշնայական տրակտատի մասին (talks on the Mishnaic tractate of "Ethics of the Fathers" (2 volumes)
* 1990–2010: *Heichal Menachem – Shaarei* – զրույցներ՝ ըստ թեմայի և տոնի (talks arranged by topic and holiday (34 volumes)
* 1991: *Biurim LePeirush Rashi* – խոսակցություններ Ռաշիի մեկնաբանության վերաբերյալ Թորային (talks on the commentary of Rashi to Torah (5 volume)
* 1991: *Yein Malchut* – խոսակցություններ Միշնե Թորայի մասին talks (on the Mishneh Torah (2 volumes).
* 1992: *Torat Menachem – Tiferet Levi Yitzchok* – Խոսակցություններ Զոհարի վրա իր հոր՝ Լևի Յիցչակ Շնեերսոնի ստեղծագործությունների մասին (talks on the works of his father, Levi Yitzchak Schneerson on the Zohar (3 volumes)
* 1993–2022: *Torat Menachem* զրույցների սղագրությունները եբրայերենով (transcripts of talks in Hebrew, 1950–1973. Planned to encompass 1950–1992 (76 volumes)
* 1994–2001: *Reshimot* – Շնեերսոնի անձնական օրագիրը հայտնաբերվել է նրա մահից հետո: Ներառում է մինչև 1950 թվականը նրա հանրային ելույթների գրառումները, նամակներ հրեա գիտնականներին, նշումներ Տանյայի մասին և մտքեր հրեական թեմաների լայն շրջանակի մասին, որոնք գրվել են 1928-1950 թվականներին (Schneerson's personal journal discovered after his death. Includes notes for his public talks before 1950, letters to Jewish scholars, notes on the Tanya, and thoughts on a wide range of Jewish subjects penned between 1928 and 1950 (10 volumes)

### Անգլերեն գրքեր (բնօրինակ և թարգմանված)
* *The Teachings of The Rebbe* - Ռեբբեյի Կլասսիկ դիսկուրսներ անգլերենով (The Chassidic Discourses of The Rebbe in English)
* *Letters from the Rebbe* – Շնեերսոնի անգլերեն տառերի ութ հատոր հավաքածու (eight volume set of Schneerson's English letters)
* *Path to Selflessness* – աշխատանք՝ քննարկելով անհատի հոգու և Աստծո կապը (work discussing the bond between the individual soul and God)
* *Garments of the Soul* – քննարկելով առօրյա գործունեության վեհ կարևորությունը և դրանց ազդեցությունը հոգու վրա (discussing the sublime importance of mundane activities, and their effect on the soul)
* *The Letter and the Spirit* – մինչ այժմ հրատարակված վեց հատոր Ռեբբեի անգլերեն նամակներից (six volumes so far published of the Rebbe's English letters)
* *Sichos in English* – Հիսունմեկ հատոր հրատարակվել է Ռեբեի ելույթներից, անգլերենով (fifty-one volumes published of the Rebbe's talks in English)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Եհրլիչ, Ավրում Մ․ *Բրուքլինի Մեսիան. հասկանալով Լյուբավիչյան Հասիդիզմի անցյալը և ներկան.* Ջերսի Սիթի, ՔԹէՎ հրատարակչություն, 2004. .
* Ֆիշկոֆֆ, Սյու․ *Ռեբեի բանակը. Չաբադ-Լյուբավիչ աշխարհի ներսում.* Շոքեն, 2005. 
* Հեյլման, Սամուել Ք. Ֆրիդման, *Մենախեմ Մենդել Շներսոնի կյանքը և հետագա կյանքը. Փրինսթոն և Օքսֆորդ:* Փրինսթոնի համալսարանի հրատարակչություն, 2010. 
* Հոֆման, Էդվարդ. *Չնայած բոլոր տարաձայնություններին. Լյուբավիչի պատմությունը*. Նյու Յորք: Սայմոն և Շուստեր, 1991. 
* Ռապոպորտ, Չայմ. *Կրթաթոշակի հետմահու կյանքը. Օպորտո հրատարկչություն*, 2011. 
* Շտայնսալց, Ադին. *Իմ Ռեբբե. Մագիդյան գրքեր*, 2014. 
* Թելուշկին, Ջոզեֆ. Ռեբբե․ *Մենախեմ Մենդել Շներոսնի կյանքը և ուսմունքները՝ ժամանակակից պատմության ամենաազդեցիկ ռաբբի*. HarperWave, 2014. 

## Հավելյալ գրականություն
* 
* Deutsch, Shaul Shimon. *Larger than Life: The life and times of the Lubavitcher Rebbe Rabbi Menachem Mendel Schneerson. Volumes 1-2* Chasidic Historical Productions, Volume 1- 1995, Volume 2- 1997.  (Volume 1),  (Volume 2).
* Elior, Rachel. "The Lubavitch Messianic Resurgence: The Historical and Mystical Background 1939–1996", in: *Toward the Millennium – Messianic Expectations from the Bible to Waco* (eds. P. Schafer and M. Cohen), Leiden: Brill 1998: 383–408. .
* Miller, Chaim. *Turning Judaism Outwards: A Biography of the Rebbe, Menachem Mendel Schneerson.* Kol Menachem, 2014. .
* Wolfson, Elliot R. *Open Secret: Postmessianic Messianism and the Mystical Revision of Menahem Mendel Schneerson*. New York: Columbia University Press, 2009. .
* Telushkin, Joseph "Rebbe: The Life and Teachings of Menachem M. Schneerson, The Most Influential Rabbi in Modern History." HarperCollins, 2014
* Eliezrie, David. *The Secret of Chabad: Inside the World's Most Successful Jewish Movement.* Toby Press LLC, 2015, 
* 

### Հասանելի  աշխատանքներ
* The Teachings of The Rebbe - Chassidic Discourses (English)
* Chabad.org – Literature
* Sichos B'Laha"k – The Rebbe's unedited talks (Hebrew)
* ''Sichos'' in English
* ''Igros Kodesh'' (Hebrew)
* ''Toras Menachem'' (Hebrew)
* ''Hayom Yom'' (Hebrew)
* The Rebbe's 10-point Mitzvah campaign
* Audio recordings of the Rebbe's addresses (Yiddish)
* The Rebbe's weekday Farbrengen's (video)
* The official archive of all the Rebbe's weekday talks (Yiddish)
* Who Was Rabbi Schneerson?/Lecture by Henry Abramson/June 2013

### Նյութեր iTunes-ում
* AskTheRebbe! - Answers from the Rebbe's Letters. (English)

### Կենսագրություն
* Biography of Menachem Mendel Schneerson
* The Rebbe's life (in Hebrew)
* The Rebbe's life (English)
* Video Lecture on Rabbi Menachem Mendel Schneerson of Chabad by Henry Abramson of Touro College South
* Early Years: The Formative Years of The Rebbe. 

### Պատմական վայրեր
* The Ohel, about Schneersons burial site
* Videos of the rebbe
* Proclamation of ''Education and Sharing Day'' 2002 by President George W. Bush also honoring the 100th birthdate of Rabbi Schneerson
* Education and Sharing Day, U.S.A., 2007
* Numerous proclamations by President Reagan citing work of Rabbi Schneerson and promotion of the ''Seven Noahide Laws''
* Congressional Gold Medal Recipient Rabbi Menachem Mendel Schneerson 
* Tributes to the Lubavitcher Rebbe by Menachem Begin, Bill Clinton, Newt Gingrich, Israel Meir Lau, John Lewis, Joseph Lieberman, Yitzhak Rabin, Aviezer Ravitzky, Jonathan Sacks, Lawrence Schiffman, Adin Steinsaltz, Margaret Thatcher, Elie Wiesel and Elliot Wolfson.
* Family Tree
* Commemorative remarks  upon the occasion of the 10th Yahrzeit of the Lubavitcher Rebbe Rabbi Tzvi Hersh Weinreb of the Orthodox Union
* Timeline of Menachem Mendel Schneerson 1928–1938
* My Encounter with the Rebbe, an oral history project undertaken by Jewish Educational Media, JEM to record the history of Rabbi Schneerson

 
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի րաբբիներ
Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի հրեաներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ