Թրամփի երկրորդ նախագահության վարչակազմի սահմանած մաքսատուրքեր

**Թրամփի երկրորդ նախագահության վարչակազմի սահմանած մաքսատուրքեր,** ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարած ներմուծման բարձր մաքսատուրքերի մի շարք, որոնք արտացոլում են ԱՄՆ-ում պրոտեկցիոնիստական առևտրային քաղաքականության սրումը, և ազդելու են բոլոր առևտրային գործընկերների վրա։ Մինչ Դոնալդ Թրամփի առաջին վարչակազմը մաքսատուրքեր էր սահմանել մոտավորապես 380 միլիարդ դոլարի ներմուծման համար, նրա երկրորդ վարչակազմի օրոք ընդհանուր գումարը, ըստ կանխատեսումների, կգերազանցի 1,4 տրիլիոն դոլարը մինչև 2025 թվականի ապրիլ։

Թրամփը վերսկսել է առևտրային պատերազմը Չինաստանի հետ՝ ապրիլի 9-ից հետո երկրի վրա մաքսատուրքերը բարձրացնելով մինչև 54%։ Նա երկրորդ առևտրային պատերազմ է սկսել Կանադայի և Մեքսիկայի հետ՝ 25% մաքսատուրք սահմանելով կանադական և մեքսիկական ապրանքների մեծ մասի վրա, բայց հետագայում անորոշ ժամանակով ազատել է USMCA-ին համապատասխանող բոլոր ապրանքները։ Թրամփն այդ գործողությունները սահմանել է որպես միջոց՝ այս երկրներին պատասխանատվության ենթարկելու մաքսանենգ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության և անօրինական ներգաղթի համար՝ միաժամանակ աջակցելով ներքին արտադրությանը։ 2025 թվականի մարտի 12-ից ուժի մեջ է մտել պողպատի և ալյումինի արտադրանքի 25% համաշխարհային մաքսատուրքը։

Ապրիլի 2-ին, այն օրը, երբ Թրամփը «Ազատագրման օր» է կոչել, Թրամփը հայտարարել է 10% համընդհանուր ներմուծման մաքսատուրք ԱՄՆ ներմուծվող բոլոր ապրանքների համար և նույնիսկ ավելի բարձր դրույքաչափեր 60 երկրների համար։ 10% բազային սակագինը ուժի մեջ է մտնում ապրիլի 5-ից, իսկ լրացուցիչ դրույքաչափերը՝ ապրիլի 9-ից։ Ապրիլի 3-ին ուժի մեջ է մտել բոլոր ներմուծվող ավտոմեքենաների 25% սակագինը, որին հետևելու են նաև ավտոպահեստամասերը։ Կանադան, Չինաստանը և Եվրամիությունը հայտարարել են հակամաքսատուրքերի մասին, մինչդեռ այլ երկրներ սկսել են ակտիվ բանակցություններ՝ լրացուցիչ առևտրային վեճերը կանխելու համար։

## Նախապատմություն
1980-ականներից Թրամփը հանդես է եկել ներմուծման մաքսատուրքերի օգտին՝ որպես առևտուրը կարգավորելու և վրեժ լուծելու  գործիք օտարերկրյա պետություններից, որոնք, նրա կարծիքով, «հոշոտել են» ամերիկացիներին։  ԱՄՆ-ի նախագահության իր քարոզարշավում Թրամփը խոստացել է օգտագործել մաքսատուրքերը՝ հասնելու նպատակների լայն շրջանակի՝ ներառյալ պատերազմը կանխելը, առևտրային դեֆիցիտի կրճատումը, սահմանային անվտանգության բարելավումը և երեխաների խնամքի սուբսիդավորումը։ Չնայած Թրամփն ասել է, որ արտասահմանյան երկրները վճարում են իր մաքսատուրքերը, ԱՄՆ մաքսատուրքերը վճարներ են, որոնք վճարում են ԱՄՆ սպառողները և բիզնեսները ուղղակիորեն կամ բարձրացված գների տեսքով։ Երկրորդ ժամկետում վերընտրվելուց կարճ ժամանակ անց Թրամփը խոստովանել է, որ մաքսատուրքերը կարող են «որոշ ցավ» պատճառել ամերիկացիներին, բայց պնդեց, որ «այդ ամենը արժե այն գինը, որը պետք է վճարվի»։

Թրամփն իր առաջին պաշտոնավարման ընթացքում մաքսատուրքեր է սահմանել պողպատի և ալյումինի ներկրման վրա, ինչի արդյունքում ամերիկացիների համար գները բարձրացվել են։ 2021 թվականի դեկտեմբերին տաք գլանվածքով պողպատի մեկ մետրային տոննան ԱՄՆ-ում կազմել է 1855 դոլար՝ Չինաստանում՝ 646 դոլարի և Եվրոպայում՝ 1031 դոլարի դիմաց։ Ավելի ուշ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունը որոշել է, որ դրա իրականացումը խախտում է համաշխարհային առևտրի կանոնները։ Մինչ նա և նրա առաջին իրավահաջորդը՝ Ջո Բայդենը, հետ դարձրեցին այս մաքսատուրքերը, դրանց մեծ մասը մնաց իր տեղում Թրամփի երկրորդ ժամկետի սկզբում։ Թրամփը նաև առևտրային պատերազմ է սկսել Չինաստանի հետ, որը ԱՄՆ-Չինաստան առևտրի 60%-ը ենթարկել է 20% մաքսատուրքերի և լայնորեն բնութագրվել է որպես Միացյալ Նահանգների ձախողում։

2019 թվականի մայիսին Թրամփը օգտագործել է մինչև 25% մաքսատուրքի սպառնալիքներ Մեքսիկայի նկատմամբ, որ հասնի  իր «Մնա Մեքսիկայում» քաղաքականությանը և մեքսիկացի զինվորները օգնեն վերահսկել անօրինական ներգաղթը։ Մեքսիկան մոտ 15․000 զինվոր է տեղակայել ԱՄՆ-ի հետ սահմանին և 6․500 զինվորական՝ Գվատեմալայի հետ սահմանին։ 2020 թվականին ԱՄՆ-ը, Մեքսիկան և Կանադան վերակնքել են NAFTA-ն որպես Միացյալ Նահանգներ-Մեքսիկա-Կանադա համաձայնագիր (USMCA) և վերստին պարտավորվել են 0% մաքսատուրքեր սահմանել իրենց միջև վաճառվող ապրանքների մեծ մասի համար։ USMCA-ի ուժի մեջ մտնելուց հինգ շաբաթ անց Թրամփը ազգային անվտանգության նկատառումներից ելնելով կիրառել է բացառություն կանադական ալյումինի համար՝ 10% մաքսատուրք՝ այն բանից հետո, երբ պնդել է, որ այն հեղեղում է ԱՄՆ շուկան։ Նա մաքսատուրքը հետ է կանչել մեկ ամիս անց՝ Կանադան պատասխան քայլեր ձեռնարկելու պլանից երեք ժամ առաջ։

## Պլանավորում
ԱՄՆ նախագահի պաշտոնում իր երկրորդ ժամկետի քարոզարշավի ընթացքում Թրամփը խոստացել է նույնիսկ ավելի մեծ մաքսատուրքեր, քան իր առաջին ժամկետի ժամանակ, ներառյալ 60% Չինաստանի, 100% Մեքսիկայի և 20% բոլոր մյուս երկրների համար։ Նա նաև առաջարկել է մաքսատուրքեր սահմանել՝ տուգանելու ամերիկյան ընկերությունները, որոնք արտասահման են տեղափոխել իրենց  արտադրությունը, օրինակ՝ 200% մաքսատուրք John Deere-ի համար։ Բացի այդ, Թրամփն առաջարկել է եկամտահարկը փոխարինել մաքսատութքերից առաջացող եկամուտներով, մի գաղափար, որը Հարկային հիմնադրամի տնտեսագետները համարել են «մաթեմատիկորեն անհնար»։

Թրամփը մերձավոր տնտեսական խորհրդական Պիտեր Նավարոյին նշանակել է Առևտրի և արտադրության հարցերով իր ավագ խորհրդական։ Նավարոն վերջերս բանտարկվել էր 2020 թվականի ընտրությունները տապալելու փորձերում իր դերակատարության, ներառյալ իր « Գրին Բեյը մաքրելու» ռազմավարության հետ կապված Կոնգրեսի կանչերը մերժելու համար։ Նավարոն գրել է գրքեր՝ քննադատելով կորպորացիաներին՝ շահույթն ամերիկյան աշխատատեղերի փոխարեն գերակայելու համար և պնդելով, որ ավանդական տնտեսական վերլուծությունը անտեսում է ազատ առևտուրը մարդկանց կյանքին պատճառած վնասը։ Նա հանդես է գալիս առևտրային խոչընդոտների մշտական ռեժիմի օգտին՝ առևտրային դեֆիցիտի հավասարակշռման համար։ Նավարոն Թրամփի առաջին ժամկետի ընթացքում աշխատել է բարձրաստիճան առևտրային պաշտոններում, սակայն հաճախ մերժվել է ազատ շուկայավարող Թրամփի վարչակազմի պաշտոնյաների կողմից, ինչպիսին Գարի Կոնն է, որ հրաժարական է տվել՝ ի նշան Թրամփի 2018 թվականի պողպատի և ալյումինի մաքսատուրքերի դեմ բողոքի։  Financial Times-ը հաղորդել է, որ Նավարոն ավելի մեծ ազդեցություն և ավելի քիչ ընդդիմություն կստանա Թրամփի երկրորդ վարչակազմում։ Նավարոն սկսեց սերտորեն համագործակցել կաբինետի թեկնածուներ Հովարդ Լութնիկի և Ջեյմիսոն Գրերի հետ։

2025 թվականի հունվարի 20-ին իր երդմնակալության ժամանակ Թրամփը խոստացել է «անհապաղ սկսել մեր առևտրային համակարգի հիմնանորոգումը` պաշտպանելու ամերիկացի աշխատողներին և ընտանիքներին։ Այլ երկրների հարստացման համար մեր քաղաքացիներին հարկելու փոխարեն, մենք մաքսատուրքեր կսահմանենք և կհարկենք օտար երկրներին` մեր քաղաքացիներին հարստացնելու համար»։

2025 թվականի մարտի 4-ին ԱՄՆ-ը ծանուցել է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը, որ անորոշ ժամանակով կդադարեցնի ծրագրված ներդրումները։ ԱՄՆ-ը պետք է տրամադրեր ԱՀԿ-ի 232 միլիոն դոլար 2024 թվականի բյուջեի մոտ 11%-ը, որը հիմնված է համաշխարհային առևտրում երկրի մասնաբաժնի վրա։  United Parcel Service-ը գործարկել է մի գործիք, որը առցանց գնորդներին թույլ է տալիս դիտել մաքսատութքերի հավելյալ արժեքը վճարման պահին, երբ իրենց ծանրոցը ժամանել է։

## Օրինականություն
Թեև ԱՄՆ Սահմանադրությունը Կոնգրեսին տալիս է հարկեր գանձելու իրավասություն, ներառյալ մաքսատուրքերը, բայց Կոնգրեսն ընդունել է օրենքներ, որոնք թույլ են տալիս ԱՄՆ նախագահին միակողմանիորեն մաքսատուրքեր սահմանել ազգային անվտանգության նկատառումներով։ Իր երկրորդ ժամկետում Թրամփը մաքսատուրքեր է ավելացրել պողպատի, ալյումինի և ավտոմեքենաների ներկրման համար՝ համաձայն Առևտրի ընդլայնման ակտի 232-րդ բաժնի, որը նախագահին թույլ է տալիս փոփոխել ներմուծումը, եթե առևտրի նախարարը հետաքննություն անցկացնի, հանրային լսումներ անցկացնի և որոշի, որ ներմուծումը սպառնում է ազգային անվտանգությանը։ Թրամփը հանձնարարել է USTR-ին նմանատիպ հետաքննություններ սկսել 1974 թվականի Առևտրային ակտի 301-րդ բաժնի համաձայն մաքսատուրքեր սահմանելու համար։

Թրամփը նաև վկայակոչել է նախկինում չօգտագործված լիազորությունները՝ համաձայն Արտակարգ իրավիճակների ազգային օրենքի (NEA) և Միջազգային արտակարգ տնտեսական լիազորությունների ակտի (IEEPA)՝ հայտարարելով բազմաթիվ «ազգային արտակարգ իրավիճակներ»՝ կապված սահմանային անվտանգության, անօրինական ներգաղթի և էներգետիկայի հետ։  Այս արտակարգ իրավիճակների հայտարարումը Թրամփին թույլ է տվել արագորեն սահմանել նոր մաքսատուրքեր՝ չհետևելով TEA-ի կամ այլ առևտրային կանոնադրությամբ պահանջվող բարդ ընթացակարգերի։ Թեև IEEPA-ն օգտագործվել է պատժամիջոցների համար, այն նախկինում երբեք չի օգտագործվել մաքսատութքերի համար։ Հրամանները ստորագրելիս Թրամփը հայտարարել է, որ արտակարգ դրություն հայտարարելը «նշանակում է, որ կարող ես անել այն, ինչ պետք է անես այդ խնդրից դուրս գալու համար»։

NEA-ի ներքո ազգային արտակարգ դրությունը դադարեցնելու համար Կոնգրեսի անդամը կարող է ներկայացնել արտոնյալ բանաձև՝ պահանջելով իրենց պալատից քվեարկել այդ թեմայի շուրջ 15 օրվա ընթացքում։ 2025 թվականի փետրվարին դեմոկրատ սենատորներ Թիմ Քեյնը և Մարկ Ուորները բանաձև են ներկայացրել Թրամփի կողմից էներգետիկայի վերաբերյալ ազգային արտակարգ դրությունը դադարեցնելու մասին, սակայն այն տապալվել է Սենատի հանրապետական մեծամասնության կողմից։ Սենատը նեղ որոշում է կայացրել Կանադայի հանդեպ ազգային արտակարգ դրությունը դադարեցնելու մասին, որը հիմնավորում էր մաքսատուրքերը. Այնուամենայնիվ, օրինագիծը դժվար թե հետագա առաջխաղացում ունենա։  2025 թվականի մարտի բյուջեի օրինագծում ավելացվել է դրույթ՝ գործընթացը արգելափակելու համար՝ հայտարարելով, որ տարվա մնացած մասը «Արտակարգ իրավիճակների ազգային օրենքի 202-րդ բաժնի համար օրացուցային օր չի լինի»։

## Տարբեր մաքսատուրքեր
### Պողպատի և ալյումինի մաքսատուրքեր
2025 թվականի մարտի 12-ին ԱՄՆ-ը 25% մաքսատուրքեր է սահմանել պողպատի և ալյումինի բոլոր ներմուծումների համար՝ նպատակ ունենալով ուժեղացնել ներքին արտադրությունը։ Առևտրի նախարար Հովարդ Լուտնիկն ասել է, որ Թրամփը շուտով կավելացնի նաև պղնձի մաքսատուրքը։ ԵՄ-ն և Կանադան հայտարարել են հակամաքսատուրքեր սահմանելու մասին, մինչդեռ Ավստրալիան, Մեծ Բրիտանիան, Ճապոնիան և Բրազիլիան քննադատել են այդ քայլը, բայց պատասխան քայլեր չեն ձեռնարկել։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին ալյումինի մաքսատուրքերը ընդլայնվել են՝ ներառելով ալյումինե դատարկ տուփեր և պահածոյացված գարեջուր։

Միջոցառումները ընդլայնել են Թրամփի առաջին  նախագահության պողպատի և ալյումինի մաքսատուրքերը՝ վերացնելով բոլոր բացառությունները և բարձրացնելով ալյումինի սակագինը 10%-ից մինչև 25%։ Վարչակազմը պնդել է, որ նախորդ բացառությունները «ակամա ստեղծեցին բացեր, որոնք շահագործվեցին Չինաստանի և այլոց կողմից՝ պողպատի և ալյումինի ավելցուկային հզորությամբ»։  Թրամփը նաև հանձնարարել է, որ պողպատը և ալյումինը «հալեցվեն և ձուլվեն» ԱՄՆ-ում,, որպեսզի արժանանան մաքսատուրքի կարգավիճակի՝ մաքսատուրքերի շրջանցումը կանխելու համար։

2023 թվականին ԱՄՆ-ն ներմուծել է իր ալյումինի 44%-ը և պողպատի 26%-ը։ Կանադան երկուսի էլ ամենամեծ մատակարարն է եղել, ինչը կազմել է ալյումինի կեսից ավելին և առաջնային ալյումինի ներմուծման երկու երրորդը։  Թեև ԱՄՆ-ն աշխարհում ալյումինի ամենամեծ արտադրողն է եղել մինչև 2000 թվականը, բայց մինչև 2021 թվականը նրան բաժին է ընկել համաշխարհային մատակարարման 2%-ից պակասը, ինչը հիմնականում պայմանավորված է եղել էլեկտրաէներգիայի բարձր գնով, ինչը նրան ավելի քիչ մրցունակ է դարձրել համաշխարհային շուկայում։ 2021 թվականին առաջնային ալյումինի ձուլարանները  ԱՄՆ-ում աշխատել են 55% հզորությամբ՝ Կանադայի 95%-ի և ամբողջ աշխարհի 88%-ի համեմատ։ ԱՄՆ-ը մնաց ավելի քիչ էներգատար երկրորդական ալյումինի հիմնական արտադրողը, սակայն երկրորդական ալյումինը պակաս պահանջված է պաշտպանության կամ էլեկտրոնիկայի կարիքների համար։

### Ավտոմեքենաների և ավտոպահեստամասերի մաքսատուրքեր
2025 թվականի հունվարին Նախագահ Թրամփը հայտարարել է Կանադայի և Մեքսիկայի վրա լայնածավալ մաքսատուրքերի մասին՝ սպառնալով Հյուսիսային Ամերիկայի ավտոմեքենաների մատակարարման բարձր ինտեգրված շղթային։  Տասնամյակների ազատ առևտրի համաձայնագրերի շնորհիվ, ներառյալ USMCA-ն, ԱՄՆ-ի, Կանադայի և Մեքսիկայի գործարանները սովորել են արտադրության գործընթացում մի քանի անգամ մեքենաների մասեր ետ և առաջ առաքել։  Ամերիկյան երեք խոշորագույն ավտոարտադրողները՝ Ֆորդը, Ջեներալ Մոթորսը և Stellantis-ը, լոբբինգ են արել՝ զգուշացնելով, որ մաքսատուրքերը ավելի շատ կվնասեն ամերիկյան ընկերություններին, քան օտարերկրյա մրցակիցներին։  Ֆորդի գործադիր տնօրեն Ջիմ Ֆարլին նախազգուշացրել է ներդրողներին. «Երկարաժամկետ 25% մաքսատուրքը Մեքսիկայի և Կանադայի սահմանների վրա ԱՄՆ արդյունաբերության մեջ խոռոչ կստեղծի, որը մենք երբեք չենք տեսել»։  Թրամփը հետաձգել է USMCA-ին համապատասխանող մեքենաների մաքսատուրքերը և հաջորդ օրը տարածել է բացառությունը USMCA-ին համապատասխանող բոլոր ապրանքների վրա։ Չնայած Թրամփն ասել է, որ այս բացառության ժամկետը կավարտվի ապրիլի 2-ին, Սպիտակ տունը այդ օրը հայտարարել է, որ այն կշարունակվի անորոշ ժամանակով։

Այնուամենայնիվ, USMCA-ին չհամապատասխանող ապրանքանիշերը, որոնք արտադրվում են Կանադայում կամ Մեքսիկայում, ինչպիսին է BMW-ն, տուժել են 2025 թվականի մարտի 4-ից սկսած։  BMW-ն որոշել է ծածկել այս մաքսատուրքերը մինչև 2025 թվականի մայիսի 1-ը։ Մարտի 26-ին Թրամփը հայտարարել է 25% մաքսատուրք բոլոր ներմուծվող մեքենաների համար՝ սկսած ապրիլի 3-ից և ոչ ԱՄՆ-ի արտադրած մասեր ունեցող տեղական արտադրության մեքենաներում «ոչ ուշ, քան մայիսի 3-ը».  Սպիտակ տունը պնդել է, որ այդ քայլը կխթանի ներքին արտադրությունը և կստեղծի 100 միլիարդ դոլարի հարկային եկամուտ՝ նշելով, որ 2024 թվականին ամերիկացիների կողմից գնված 16 միլիոն մեքենաների մոտ 50%-ը ներմուծվել է։

### Փոխադարձ մաքսատուրքեր
մինի|«Ազատագրման օրվա» մաքսատուրքերը պատկերող գծապատկեր
2025 թվականի փետրվարի 13-ին Թրամփը հանձնարարել է իր աշխատակազմին ուսումնասիրել մաքսային «փոխադարձ մաքսատուրքերը» յուրաքանչյուր երկրի համար՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են գոյություն ունեցող մաքսատուրքերը, առևտրային մնացորդները և ավելացված արժեքի հարկերը, որոնք նա դիտարկել է որպես առևտրային խոչընդոտներ։ Լուտնիկն ասել է, որ իր թիմի պլանը պատրաստ կլինի մինչև 2025 թվականի ապրիլի 1-ը։ Թրամփը հայտարարել է, որ փոխադարձ մաքսատուրքերը կհրապարակի 2025 թվականի ապրիլի 2-ին, այն օրը, որը նա անվանել է «Ազատագրման օր»:

2025 թվականի ապրիլի 2-ին Թրամփը հայտարարել է ազգային արտակարգ դրություն՝ լուծելու այն, ինչ նա նկարագրում էր որպես «ԱՄՆ-ի մեծ և մշտական առևտրային դեֆիցիտը», ինչը նրան հնարավորություն է տվել դիմելու IEEPA-ին՝ 10% մաքսատուրք սահմանելու ԱՄՆ բոլոր ներմուծումների վրա, որն ուժի մեջ կմտնի 2025 թվականի ապրիլի 5-ից։ Նա նաև հայտարարել է ավելի բարձր մաքսատուրքերի մասին մոտ 60 երկրների և տարածքների համար, որոնք կսկսվեն ապրիլի 9-ից։ Սպիտակ տունը հաստատել է, որ այս մաքսատուրքերը կկիրառվեն ի լրումն չինական ներմուծման գործող միջոցների, ինչը կհանգեցնի 2025 թվականի ապրիլի 9-ից հետո չինական ապրանքների համար 54% արդյունավետ մաքսատուրքերի դրույքաչափին։ *Politico-ն* այդ միջոցները նկարագրել է որպես «ամենակարևոր ԱՄՆ-ի պրոտեկցիոնիստական առևտրային գործողությունը 1930-ականներից ի վեր», երբ Կոնգրեսն ընդունել է Սմութ-Հոուլիի սակագնային ակտը։

Ռոյթերսը հաղորդել է, որ Թրամփի վարչակազմը դժվարացել է փոխադարձ մաքսատուրքեր մշակել, քանի որ Համաշխարհային մաքսային կազմակերպության 186 անդամներից յուրաքանչյուրը կիրառել է տարբեր մաքսատուրքեր։ Վարչակազմն ի սկզբանե մտածել է բոլոր երկրները բաժանելու երեք մակարդակների՝ ըստ բարձր, միջին և ցածր առևտրային խոչընդոտների։ Ավելի ուշ պաշտոնյաներ Սքոթ Բեսենթն ու Քևին Հասեթը Fox Business-ին ասել են, որ վարչակազմը կենտրոնանալու է Միացյալ Նահանգների խոշորագույն առևտրային գործընկերների վրա և յուրաքանչյուրի համար սահմանելու է անհատական սակագնային դրույքաչափ։ Հասեթը հայտարարել է, որ «ավելի քան 100 երկրներ իրականում մեզ վրա ոչ մի մաքսատուրք չունեն և չունեն ոչ մաքսատուրքային խոչընդոտներ», և որ միայն «10-ից 15 երկրներ» են մտահոգիչ։ Այնուամենայնիվ, մարտի 30-ին Թրամփը լրագրողներին ասել է. «Ես չգիտեմ, թե ով է ձեզ ասել 10 կամ 15»՝ հերքելով այդ գաղափարը որպես «բամբասանք» և ասելով, որ մաքսատուրքեր կսահմանի «բոլոր երկրների» համար։ Չնայած ապրիլի 2-ին նախորդող շաբաթների ընթացքում շատ երկրներ փորձել են գործարքներ կնքել, բայց բացառություններ չեն արվել։ Հստակության բացակայությունը նպաստել է տնտեսական անկայունությանը և արժեթղթերի շուկայի անկմանը։  2025 թվականի մարտը դարձել է ամենավատ ամիսը ԱՄՆ ֆոնդային շուկայի համար 2022 թվականի դեկտեմբերից ի վեր, երբ S&P 500-ը անկում է ապրել ավելի քան 5%-ով, իսկ NASDAQ-ը եռամսյակում իջել է ավելի քան 10%-ով։ ING Group-ը նշել է, որ քաղաքականության պլանները, ըստ երևույթին, համընկնում են Նավարոյի «Project 2025» բաժնի հետ, որը կոչվում է «Արդար առևտրի գործը»։

Ապրիլի 2-ին լրագրողները  հաղորդել են, որ վերջնական «փոխադարձ մաքսատուրքերի» քաղաքականությունը, ըստ երևույթին, հաշվարկում է երկրի առևտրային խոչընդոտները՝ հաշվի առնելով այդ երկրի հետ ԱՄՆ-ի առևտրի դեֆիցիտը և այն բաժանելով դեպի Միացյալ Նահանգներ երկրի արտահանման արժեքի վրա։ Այնուհետև հաշվարկվել է Թրամփի կողմից սահմանված «փոխադարձ» մաքսատուրքը՝ այդ արժեքը կիսով չափ բաժանելով։ Սպիտակ տան հրապարակած թիրախային երկրների ցանկը ներառել է անմարդաբնակ Հերդ և Մաքդոնալդ կղզիները։ Տնտեսագետներն ու առևտրի փորձագետները նշել են, որ Թրամփը բազմիցս կեղծ և չափազանցված պնդումներ է արել առևտրի և մաքսատուրքերի վերաբերյալ իր «Ազատագրման օրվա» ելույթում։ 

### Լրացուցիչ առաջարկներ
#### Թվային վաճառքի հարկի հետաքննություն
2025 թվականի փետրվարի 21-ին Թրամփը նախագահական հուշագիր է թողարկել՝ հանձնարարելով Միացյալ Նահանգների առևտրային ներկայացուցչի գրասենյակին (USTR), ինչպես նաև այլ պաշտոնյաների, այդ թվում՝ Պիտեր Նավարոյին, հետաքննել թվային ծառայությունների հարկերը (DSTs) և որոշել, թե արդյոք պետք է պատասխան քայլեր ձեռնարկել։ Հուշագրին ուղեկցող փաստաթերթում նշվում է, որ Եվրոպական միության թվային շուկաների մասին օրենքը (DMA) և թվային ծառայությունների ակտը (DSA) ենթարկվելու են քննության։

DST-ները թվային ծառայություններից եկամտի հարկերն են, ինչպիսիք են առցանց գովազդը և օգտատերերի տվյալների վաճառքը։ Այս հարկերը թույլ են տալիս երկրներին եկամուտներ հավաքել բազմազգ ընկերություններից, որոնք իրենց իրավասության ներքո թվային ծառայություններ են մատուցում։  USTR-ի հետաքննությունները, որոնք սկսվել են Թրամփի առաջին ժամկետի ընթացքում, հանգեցրել են մաքսատուրքերի սպառնալիքների մի քանի երկրների հանդեպ, որոնք լիազորված են 1974 թվականի Առևտրի ակտի 301-րդ բաժնում։  2021 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ՏՀԶԿ-ի բանակցություններին մասնակցող ավելի քան 135 երկրներ համաձայնության են եկել բարեփոխումների և DST-ների դուրսբերման երկու սյունների մոտեցման շուրջ, որը կոչվում է «Հարկերի համաշխարհային գործարք»։ Առաջին սյան վերջնաժամկետը 2023 թվականի դեկտեմբերի 31-ն էր, սակայն հետագայում երկարաձգվել է մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 31-ը։ 2025 թվականի հունվարից Թրամփը դուրս է եկել համաձայնագրի Երկրորդ սյունից, և շատ երկրների DST-ները մնում են ուժի մեջ։

#### Երկրորդական մաքսատուրքեր
«Երկրորդային մաքսատուրքերը» Թրամփի երկրորդ վարչակազմի կողմից ներդրված նոր առևտրային քաղաքականություն է, որը նման է երկրորդական պատժամիջոցներին։ Ի տարբերություն առաջնային մաքսատուրքերի, որոնք ուղղակիորեն ուղղված են կոնկրետ երկրին, երկրորդական մաքսատուրքերը պատժում են երրորդ կողմի երկրներին կամ կազմակերպություններին, որոնք առևտուր են անում թիրախային երկրի հետ։

Մարտին24-ին, այնպիսի գործողություններից հետո, ինչպիսիք են 2025 թվականի մարտին վենեսուելացիների ԱՄՆ-ից արտաքսումները, Թրամփը գործադիր հրաման է ստորագրել, որով պետքարտուղարի հայեցողությամբ 25% մաքսատուրք է սահմանվում այն երկրների վրա, որոնք նավթ են գնում Վենեսուելայից։ Այնուհետև նա սպառնացել է երկրորդական մաքսատուրքեր սահմանել ռուսական նավթ գնող երկրների համար, եթե Ռուսաստանը չհամաձայնի Ուկրաինայի հետ խաղաղության պայմանագրին և այն երկրների համար, որոնք առևտուր են անում Իրանի հետ։

### Մինիմալ բացառություն
Թրամփի 2025 թվականի փետրվարի գործադիր հրամանները, որոնք մաքսատուրքեր են հայտարարել Չինաստանից, Մեքսիկայից և Կանադայից ներմուծվող ապրանքների վրա, ի սկզբանե կասեցրել են ԱՄՆ-ի *դե* մինիմալ բացառությունը (): Մինիմալ բացառությունը հրաժարվում է ցածրարժեք փաթեթների ստանդարտ մաքսային ընթացակարգերից՝ վարչական բեռը նվազեցնելու համար։ ԱՄՆ Կոնգրեսը 2016 թվականին քառապատկել է մինիմալ բացառության շեմը՝ $200-ից մինչև $800, ինչի արդյունքում մինչև 2023 թվականը բացառություն պահանջող առաքումները ավելացել են ավելի քան 1000%-ով։ ԱՄՆ-ում մաքսատուրքից ազատումը աշխարհում ամենաբարձրերից մեկն էր՝ հինգից ավելի, քան Եվրոպական միության չափը, և օգտագործվում էր բազմաթիվ ընկերությունների կողմից՝ ապրանքներ ԱՄՆ ուղարկելու համար՝ առանց մանրակրկիտ ստուգման կամ հարկերի։ Ամենամեծ շահառուները էլեկտրոնային առևտրի չինական ընկերություններն էին, ինչպիսիք են Shein-ը և AliExpress-ը ։ Որոշ բեռներ կապված են եղել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ։ Այնուամենայնիվ, մինչև 2025 թվականի փետրվարի 7-ը, Թրամփը անժամկետ վերականգնեց բոլոր երեք թիրախային երկրների համար մինիմալ բացառությունը, որ խուսափի ԱՄՆ մաքսային պաշտոնյաների ճնշումներից։

2025 թվականի ապրիլի 2-ին Թրամփը ստորագրել է նոր հրաման՝ 2025 թվականի մայիսի 2-ից սկսած Չինաստանի և Հոնկոնգի մինիմալ բացառությունը փակելու մասին։ Սպասվում է, որ Առևտրի քարտուղարը 90 օրվա ընթացքում զեկույց կներկայացնի՝ գնահատելու ազդեցությունը և քննարկելու, թե արդյոք փակել բացառությունը Մակաոյի համար։

## Հատուկ սակագներ ըստ երկրների
### Չինաստան
մինի|278x278փքս|Չինաստանը, Հարավային Կորեան և Ճապոնիան պայմանավորվել են ուժեղացնել ազատ առևտուրը՝ ի դեմս Թրամփի մաքսատուրքերի, 2025 թվականի մարտի 30-ին
2025 թվականի փետրվարի 1-ին Թրամփը ստորագրել է համար 14195 գործադիր հրամանը, որը սահմանում է նոր 10% մաքսատուրք բոլոր չինական ապրանքների համար։ Փետրվարի 4-ից ուժի մեջ մտած հրամանն ընդունվել է Ազգային անվտանգության խորհրդի թելադրանքով։ Փետրվարի 10-ին Չինաստանը հակադարձել է՝ ածուխի և հեղուկ բնական գազի 15%-ով և նավթի և գյուղատնտեսական մեքենաների 10%-ով մաքսատուրքերով։ Չինաստանը նաև ավելացրել է PVH Corp.-ն և Illumina-ն անվստահելի կազմակերպությունների ցանկում, հակամենաշնորհային հետաքննություն է սկսել Գուգլի նկատմամբ և ավելացրել որոշ մետաղների արտահանման հսկողությունը, ներառյալ վոլֆրամինը։

Մեծ Բրիտանիայում գործող մակրոտնտեսական հետազոտությունների խորհրդատվական Capital Economics ընկերությունը գնահատել է, որ թեև ԱՄՆ-ը նոր մաքսատուրքեր է սահմանել մոտ 450 միլիարդ դոլար արժողությամբ չինական ապրանքների վրա, Չինաստանի լրացուցիչ մաքսատուրքերը ուղղված են միայն 20 միլիարդ դոլարի ամերիկյան ապրանքների վրա։ Չինաստանի Էկոնոմիկայի ընկերության ղեկավար Ջուլիան Էվանս-Պրիթչարդը հայտարարել է, որ «Միջոցառումները բավականին համեստ են, համենայն դեպս՝ ԱՄՆ-ի քայլերի համեմատ»։ Ռոյթերսը նշել է է, որ Չինաստանի «սահմանափակ» պատասխանը «ընդգծում է չինացի քաղաքական գործիչների փորձը՝ ներգրավել Թրամփին բանակցություններում՝ բացառապես առևտրային պատերազմը կանխելու համար»։

2025 թվականի մարտի 4-ին Թրամփը կրկին բարձրացրել է չինական ապրանքների մաքսատուրքերը 10%-ից մինչև 20%։ Ի պատասխան՝ Չինաստանը նույն օրը հայտարարել է, որ 15% մաքսատուրք կսահմանի ԱՄՆ-ից ներկրվող հավի, ցորենի, եգիպտացորենի և բամբակի վրա, ինչպես նաև 10% մաքսատուրք ԱՄՆ-ից ներկրվող սորգոի, սոյայի, խոզի մսի, տավարի մսի, ջրային մթերքների, մրգերի, բանջարեղենի և կաթնամթերքի համար, որն ուժի մեջ կմտնի 2025 թվականի մարտի 10-ից։ Բացի այդ, Չինաստանը հակաշրջանցման հետաքննություն է սկսել ԱՄՆ-ից ներմուծվող օպտիկամանրաթելային արտադրանքի նկատմամբ։  Չինաստանի մաքսային գլխավոր վարչությունը կասեցրել է ԱՄՆ փայտանյութի ներմուծումը և չեղյալ է համարել սոյայի ներմուծման լիցենզիաները երեք ամերիկյան ընկերությունների համար։  2025 թվականի մարտի 30-ին Չինաստանը, Հարավային Կորեան և Ճապոնիան առևտրի բարձրաստիճան պաշտոնյաների հանդիպման ժամանակ համաձայնություն են ձեռք բերել ամրապնդելու իրենց ազատ առևտրի կապերը, ներառյալ մատակարարման շղթայի համագործակցությունը՝ ի պատասխան Թրամփի մաքսատուրքերի։

Walmart մանրածախ վաճառողը չինացի որոշ մատակարարներից խնդրել էր իջեցնել գները մաքսատուրքերի պատճառով։ 2025 թվականի մարտի 12-ին Չինաստանի Առևտրի նախարարությունը բանակցություններ է վարել Walmart-ի հետ, ըստ պետական լրատվամիջոցների։  Քոսթքոն՝  ակումբային եղանակով մեծածախ վաճառքի ինքնասպասարկման խանութների անդրազգային ցանցը, նույնպես ձեռնարկել է նույն միջոցները չինացի մատակարարների նկատմամբ։

2025 թվականի մարտի 26-ին Թրամփը առաջարկել է, որ կարող է նվազեցնել Չինաստանի մաքսատուրքերը՝ TikTok-ի վաճառքի գործարքն իրականացնելու համար։

### Կանադա և Մեքսիկա
[մինի|250x250փքս|[Օնտարիո (նահանգ)|Օնտարիոյում խմիչքների խանութը, որտեղ ամերիկյան բոլոր ապրանքները հանվել են՝ ի պատասխան Թրամփի մաքսատուրքերի 2025 թվականի մարտին։]]
2024 թվականի նոյեմբերի 25-ին, վերընտրվելուց հետո, Թրամփը հայտարարել է 25% մաքսատուրք Կանադայից և Մեքսիկայից ներմուծվող բոլոր ապրանքների վրա, եթե նրանք քայլեր չձեռնարկեին անօրինական ներգաղթի և թմրամիջոցների, մասնավորապես ֆենտանիլի դեմ։ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շայնբաումը և Կանադայի վարչապետ Ջասթին Թրյուդոն ձգտել են թուլացնել լարվածությունը։ Թրյուդոն բացահայտել է 1,3 միլիարդ դոլար արժողությամբ անվտանգության ծրագիր Կանադա-ԱՄՆ սահմանի համար։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին և նշել է, որ սահմանի ապօրինի հատումների 1%-ից և ԱՄՆ-ում ֆենտանիլի 1%-ից պակասն է գալիս է Կանադայից։ Չնայած այս ջանքերին, 2025 թվականի հունվարի 31-ին ԱՄՆ-ը հաստատել է, որ մաքսատուրքերը ուժի մեջ կմտնեն փետրվարի 4-ից՝ Կանադայի էներգետիկ արտադրանքի համար 10% իջեցված դրույքաչափով։ Bloomberg News-ը հայտնել է, որ Թրամփի խորհրդականներ Փիթեր Նավարոն և Սթիվեն Միլլերը ղեկավարել են մաքսատուրքերի վերաբերյալ տնտեսական քննարկումները։

Թրյուդոն և Շեյնբաումը դատապարտեցին Թրամփի գործողությունները և սպառնացին անհապաղ տնտեսական հաշվեհարդար տեսնել, սակայն փետրվարի 3-ին երեք առաջնորդները բանակցեցին մաքսատուրքերը մեկ ամսով հետաձգելու շուրջ։ Որպես համաձայնագրի մաս՝ Մեքսիկան պարտավորվել է 10000 զինվոր տեղակայել Միացյալ Նահանգների հետ իր սահմանին, մինչդեռ Կանադան պարտավորվել է նշանակել «fentanyl czar» և շարունակել իրականացնել 2024 թվականին հայտարարված սահմանային անվտանգության պլանը։ Դրա դիմաց Թրամփը խոստացել է միջոցներ ձեռնարկել Մեքսիկա զենքի թրաֆիկինգը զսպելու և Կանադայի հետ համատեղ հակահանցագործական «հարվածային ուժի» ստեղծման համար։ Այնուամենայնիվ, փետրվարի 27-ին Թրամփը պնդել է, որ «Թմրանյութերը դեռ լցվում են մեր երկիր Մեքսիկայից և Կանադայից» և վերահաստատել է իր ծրագրած մաքսատուրքերը, ինչը հանգեցրել է դրանց կիրառմանը 2025 թվականի մարտի 4-ին։ Կանադան հակադարձել է 25% մաքսատուրքերով 20 մլրդ դոլարի ( CA$30 billion ) ամերիկյան ապրանքների վրա, պլաններ ունենալով ընդլայնել մինչև $85 մլրդ ( CA$125 billion ),  մինչդեռ Մեքսիկան պատրաստել է իր պատասխանը մարտի 9-ի համար։ The Wall Street Journal-ը նախազգուշացրել է, որ մաքսատուրքերը «ներուժ ունեն խորապես վերափոխելու ԱՄՆ-ի և նրա երկու խոշորագույն առևտրային գործընկերների միջև հարաբերությունները՝ կտրուկ շրջելով իր դաշնակիցների հետ ազատ առևտրի ընդլայնման Ամերիկայի տասնամյակներ շարունակվող նախագիծը»։

Առևտրային պատերազմի սկիզբը առաջացրել է ֆոնդային շուկայի անկում և տնտեսական մտահոգություններ, հատկապես մանրածախ առևտրի և ավտոարտադրողների համար։  Lutnick-ն արագորեն ազդարարել է մաքստուրքերի նվազեցման մասին։ «Նախագահը լսում է Մեքսիկայի և Կանադայի առաջարկները։ Նա մտածում է ինչ-որ բան անել», - ասել է նա մարտի 5-ին։ Նույն օրը Թրամփը հետաձգել է մաքսատուրքերը USMCA-ին համապատասխանող ավտոարտադրողների համար։  Հաջորդ օրը նա երկարաձգել է հետաձգումը USMCA-ին համապատասխանող բոլոր ապրանքների վրա, որոնք ծածկում էին Մեքսիկայի ներմուծման 50%-ը և Կանադայի 38%-ը, մինչև ապրիլի 2-ը։ Մեքսիկայի կառավարությունը ակնկալել է, որ համապատասխան ապրանքների թիվը շաբաթների ընթացքում կավելանա մինչև 85-90%։ Կանադան ասել է, որ կպահպանի իր սկզբնական մաքսատուրքերը, բայց կդադարեցնի պլանավորված բարձրացումները։ Տասնյակ հազարավոր մեքսիկացիներ Շեյնբաումի հետ տոնել են Մեխիկոյի կենտրոնական հրապարակում։

Կանադան՝ ԱՄՆ-ի պողպատի և ալյումինի ամենախոշոր մատակարարը, էականորեն տուժել է մետաղների վրա ԱՄՆ մաքսատուրքերից, որոնք ուժի մեջ են մտել մարտի 12-ից։ Հաջորդ օրը Կանադան հակադարձեց 25% մաքսատուրքերով ԱՄՆ-ի լրացուցիչ 20,6 միլիարդ դոլարի ( CA$29.8 billion ) ապրանքների վրա։  Մարտի 26-ին Թրյուդոյի իրավահաջորդը՝ վարչապետ Մարկ Քարնին, Թրամփի ավտոմեքենաների մաքսատուրքերը անվանել է «ուղիղ հարձակում» և ասել, որ հաջորդ օրը կհրավիրի կառավարության նիստ՝ պատասխան պլանավորելու համար։

### Եվրոպա
#### Եվրամիություն
Իր երկրորդ երդմնակալությունից առաջ Թրամփը սպառնացել է մաքսատուրքեր սահմանել Եվրոպայի վրա, եթե այն չնվազեցնի ԱՄՆ-ի հետ իր առևտրային հավելուրդը՝ ավելացնելով ամերիկյան մեքենաների, գյուղատնտեսական ապրանքների և նավթի ու գազի ներմուծումը։ ԱՄՆ-ի և Եվրամիության առևտուրը 2023 թվականին ռեկորդային՝ 1,6 տրիլիոն դոլար է։ Եվրահանձնաժողովը նշել է, որ թեև ԱՄՆ-ն ապրանքների առևտրային դեֆիցիտ է ունեցել ԵՄ-ի հետ, այն փոխհատուցվել է ծառայությունների առևտրային ավելցուկով։ 2025 թվականի փետրվարի 2-ին Թրամփը լրագրողներին ասել է, որ մտադիր է «շատ շուտով» մաքսատուրքեր սահմանել Եվրամիության համար։ Նա նաև ասել է, որ մաքսատուրքեր Մեծ Բրիտանիայի համար «կլինեն», բայց կարծում է, որ դրանք «կարելի է մշակել»։

ԵՄ որոշ առաջնորդներ սպառնացել են անհապաղ հաշվեհարդարով, իսկ մյուսները մտահոգություն են հայտնել համաշխարհային գնաճի վերսկսման կապակցությամբ։ «Մենք պետք է ամեն ինչ անենք, որպեսզի խուսափենք այս բոլորովին անհարկի և հիմար սակագնային պատերազմից»,- ասել է Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը։ 2025 թվականի փետրվարի 4-ին ԵՄ առևտրի նախարարները հանդիպել են Վարշավայում՝ քննարկելու ԱՄՆ նախագահի սպառնալիքները։ 2025 թվականի փետրվարի 7-ին ԵՄ-ն առաջարկել է նվազեցնել ավտոմեքենաների ներկրման մաքսատուրքերը 10%-ից մինչև ԱՄՆ-ի 2,5% դրույքաչափը և ավելացնել ամերիկյան հեղուկացված բնական գազի և ռազմական տեխնիկայի գնումները։  Փետրվարի 25-ին Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը Սպիտակ տանը հանդիպել է Թրամփին և նպատակ է ունեցել համոզել նրան ձեռնպահ մնալ Եվրոպայի հետ առևտրային պատերազմ սկսելուց և փոխարենը կենտրոնանալ Չինաստանի վրա։

Մարտի 12-ին Թրամփի կողմից պողպատի և ալյումինի համաշխարհային մաքսատուրքերի ուժի մեջ մտնելուց հետո Եվրամիությունը հայտարարեց երկփուլ պատասխան պլանի մասին։ Ի սկզբանե նախատեսված էր սկսել ապրիլի 1-ին, երկու փուլերն էլ հետաձգվել են մինչև ապրիլի կես։ Առաջին փուլը վերականգնում է մաքսատուրքերը, որոնք սահմանվել էին 2018 և 2020 թվականներին՝ ի պատասխան Թրամփի առաջին ժամկետով մետաղի մաքսատուրքերի։ Այս միջոցառումները, որոնք 2018 թվականին գնահատվել են 6,3 միլիարդ եվրո, բայց 2025 թվականին կրճատվել են մինչև 4,5 միլիարդ եվրո՝ Բրեքսիթի և ԱՄՆ-ԵՄ առևտրի անկման պատճառով, կասեցվել են 2023 թվականին՝ այն ժամանակվա նախագահ Ջո Բայդենի հետ բանակցություններից հետո։ Երկրորդ փուլը սահմանել է 18 միլիարդ եվրո արժողությամբ ԱՄՆ արդյունաբերական և գյուղատնտեսական ապրանքների, այդ թվում՝ պողպատի, ալյումինի, կենցաղային տեխնիկայի, փայտանյութի, թռչնի, տավարի և այլ սննդամթերքի ներմուծման մաքսատուրքեր։ Թրամփը դատապարտել է ԵՄ-ի կողմից ծրագրված 50% մաքսատուրքը ամերիկյան վիսկիի համար և սպառնացել ի պատասխան 200% մաքսատուրքեր սահմանել եվրոպական ալկոհոլի համար։

Թրամփի փոխադարձ մաքսատուրքերի սահմանմանը ընդառաջ՝ INTA-ի նախագահ Բերնդ Լանգեն առաջարկել է հակադարձել «թվային ծառայությունների սակագներով, որոնց վրա ԱՄՆ-ն ունի հսկայական ավելցուկ»։

#### Միացյալ Թագավորություն
Միացյալ Թագավորությունը նախընտրել է չպատասխանել նախագահ Թրամփի մետաղի մաքսատուրքերին։  Լեյբորիստական կուսակցության կանցլեր Ռեյչել Ռիվզը հայտարարել է, որ քննարկումները «շարունակվում են» Միացյալ Նահանգների հետ հետագա առևտրային վեճերը կանխելու համար Մեծ Բրիտանիայի թվային ծառայությունների հարկի (DST) հնարավոր նվազեցման վերաբերյալ։ Ներդրված 2020 թվականին, Մեծ Բրիտանիայի DST-ը 2% տուրք է սահմանել խոշոր թվային ընկերությունների վրա՝ տարեկան մոտավորապես 800 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ արտադրանքի վրա։ Հարկը նվազեցնելու առաջարկը բախվել է Լիբերալ-դեմոկրատների քննադատությանը, որոնք դատապարտել են այն որպես «հարկերի տրամադրում Իլոն Մասկին, Ցուկերբերգին և ԱՄՆ այլ տեխնոլոգիական բարոններին» և փոխարենը հանդես են եկել 6% ավելացման համար։

### Հնդկաստան
Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին փետրվարին այցելել է Սպիտակ տուն՝ բանակցելու մաքսատուրքերի շուրջ և առաջ մղելու գործարք, որի նպատակն է կրկնապատկել երկկողմ առևտուրը մինչև 500 միլիարդ դոլար մինչև 2030 թվականը։ Հնդկաստանի առևտրային կախյալ միջին մաքսատուրքը կազմել է 12%, ԱՄՆ-ի 2,2%-ի համեմատ, ինչը հանգեցրել է նրան, որ Թրամփը բազմիցս Հնդկաստանն անվանել «մաքսատուրքերի արքա», «մաքսատուրք չարաշահող» և առևտրային կապերի «մեծ չարաշահող»։ Նախատեսվող փոխադարձ մաքսատուրքերի վերլուծությունները զգալի տնտեսական ազդեցություն կունենան Հնդկաստանի վրա։ Citi Research-ը գնահատել է, որ Հնդկաստանը կարող է տարեկան 7 միլիարդ դոլար կորցնել։ Ներքին հնդկական վերլուծությունը գնահատել է, որ փոխադարձ մաքսատուրքերը կազդեն ԱՄՆ արտահանման ընդհանուր ծավալի 87%-ի վրա, որը գնահատվում է 66 միլիարդ դոլար։ Հնդկաստանը գնահատում էր 6%-ից 10% մաքսատուրքերի բարձրացում այնպիսի ապրանքների, ինչպիսիք են մարգարիտները, հանքային վառելանյութերը և մեքենաները, իսկ 11 մլրդ դոլար արժողությամբ դեղագործական և ավտոմոբիլային արտահանումը կունենա ամենաբարձր ազդեցությունը։

Հնդկաստանը մի քանի քայլ է ձեռնարկել առևտրի հետ կապված խնդիրները լուծելու համար։ Փետրվարին նա նվազեցրել է մոտոցիկլետների և վիսկիի մաքսատուրքերը, խոստացել վերանայել լրացուցիչ մաքսատուրքերը և առաջարկել ավելացնել ԱՄՆ-ի էներգիայի և պաշտպանական սարքավորումների ներմուծումը։  Հաջորդ ամիս Ռոյթերսը հայտնել է, որ Հնդկաստանը բանակցություններ է վարում ԱՄՆ-ի հետ առևտրային համաձայնագրի շուրջ և պատրաստ է իջեցնել կամ վերացնել մաքսատուրքերը ԱՄՆ-ից իր ներմուծման 55%-ի վրա՝ 23 մլրդ դոլար արժողությամբ, որոնք ներկայումս ենթակա են 5%-ից մինչև 30% մաքսատուրքերի։ Հնդկաստանը նախազգուշացրել է, որ առաջարկը պայմանավորված է փոխադարձ մաքսատուրքերից ազատվելով և ասաց, որ որոշումները վերջնական չեն։

### Այլ երկրներ
2025 թվականի հունվարի 26-ին Կոլումբիայի և ԱՄՆ-ի միջև վեճ է ծագել այն բանից հետո, երբ Կոլումբիայի նախագահ Գուստավո Պետրոն հրաժարվել է թույլ տալ վայրէջք կատարել ԱՄՆ-ի երկու ռազմական ինքնաթիռներ, որոնք տեղափոխել են արտաքսված Կոլումբիայի քաղաքացիներ։ Պետրոն ռազմական թռիչքների ժամանակ տեղահանվածների նկատմամբ վերաբերմունքն անարժանապատիվ է անվանել և ասել, որ կընդունի քաղաքացիական ինքնաթիռներով արտաքսման թռիչքները։ Ի պատասխան՝ Թրամփը հրամայել է հաշվեհարդար տեսնել Կոլումբիայի և նրա պաշտոնյաների դեմ, ներառյալ 25 տոկոս մաքսատուրքերը, որոնք մեկ շաբաթվա ընթացքում կբարձրանան մինչև 50 տոկոս, եթե Պետրոն չփոխի իր դիրքորոշումը։  Պետրոն պատասխանել է՝ պատվիրելով 25 տոկոս մաքսատուրք ԱՄՆ-ի համար, որը նույնպես կբարձրանա մինչև 50 տոկոս։ Ժամեր անց ԱՄՆ-ն ասել է, որ Կոլումբիան համաձայնել է «անսահմանափակ ընդունել» տեղահանվածներին, այդ թվում՝ ռազմական ինքնաթիռներով։  Կոլումբիան հայտարարել է, որ «կշարունակի ընդունել» արտաքսված կոլումբիացիներին և երաշխավորելու է նրանց «արժանապատիվ պայմաններ»։

2024 թվականի նոյեմբերին և կրկին 2025 թվականի հունվարին Թրամփը փորձել է սպառնալ ԲՐԻԿՍ երկրներին՝ ասելով, որ նրանք կկանգնեն 100% մաքսատուրքերի առաջ, եթե փորձեն փոխարինել ԱՄՆ դոլարը որպես պահուստային արժույթ։ 2025 թվականի մարտի 24-ին Թրամփը սպառնացել է 25% մաքսատուրքեր սահմանել այն երկրներից ներկրվող ապրանքների վրա, որոնք նավթ և գազ են գնում Վենեսուելայից։

## Ազդեցության գնահատումներ
### Միացյալ Նահանգներ
Ի հակադրություն Թրամփի նախագահական առաջին ժամկետի տնտեսական քաղաքականությոանը, երբ  մաքսատուրքերը ավելի ցածր էին և նպատակային՝ բազմաթիվ բացառություններով, օրինակ՝ բացառություն Apple-ի արտադրանքի համար, Թրամփը երկրորդ նախագահական ընտրություններից առաջ խոստացել է ավելի բարձր դրույքաչափեր, ավելի լայն ազդեցություն և քիչ բացառություններ իր երկրորդ ժամկետում։ Հարկային հիմնադրամի տվյալներով՝ Թրամփի առաջին վարչակազմը նոր մաքսատուրքեր է սահմանել մոտավորապես 380 միլիարդ դոլարի ներմուծման համար։ Համեմատաբար, Թրամփի երկրորդ վարչակազմը ակնկալվում էր, որ մինչև 2025 թվականի ապրիլը կազդի ավելի քան 1,4 տրիլիոն դոլարի ներմուծման վրա։

Նրա երկրորդ ժամկետի սկզբում արագ տատանվող մաքսատուրքերի մակարդակի և այլ տնտեսական քաղաքականության հետ կապված շփոթությունը զգալի անորոշություն է ստեղծել բիզնեսների և տնտեսագետների համար։ 2024 թվականին՝ Թրամփի երդմնակալությունից մեկ տարի առաջ ԱՄՆ ՀՆԱ-ն աճել է 2,8%-ով։  2025 թվականի մարտին Դաշնային պահուստը նվազեցրել է իր 2025 թվականի աճի կանխատեսումը 2,1%-ից մինչև 1,7%,  մինչդեռ ՏՀԶԿ-ն կանխատեսել է անկում մինչև 2,2% 2025 թվականին և 1,6% 2026 թվականին։ Դաշնային պահուստային համակարգը նաև բարձրացրել է միջին գնաճի սպասելիքները 2,5%-ից մինչև 2,7%։

Մեքսիկական և կանադական ապրանքների վրա սպառնացող 25% մաքսատուրքերի ակնկալվող ազդեցությունը մեծ է։ Սպասվում էր, որ մթերքների գները կբարձրանան, քանի որ ԱՄՆ բանջարեղենի ներմուծման երկու երրորդը գալիս էր Մեքսիկայից։  PIIE-ի գնահատմամբ, մինչև 2029 թվականը պահպանվող նման մաքսատուրքը կնվազեցնի Միացյալ Նահանգների համախառն ներքին արդյունքը US$200։ Համաձայն Եյլի համալսարանի բյուջետային լաբորատորիայի՝ ամերիկյան տնային տնտեսությունները կկորցնեն մոտավորապես US$1,200 գնողունակությամբ։

Արտաքին հարաբերությունների խորհուրդը նշում է, որ ամերիկյան տնտեսության էներգետիկ ոլորտը, ակնկալվում է, որ ամենաշատը կազդվի մաքսատուրքերից։ Ակնկալվում է, որ կանադական էներգակիրների ներմուծման 10% մաքսատուրքը կբարձրացնի էներգակիրների գները ամերիկացի սպառողների համար, մասամբ, քանի որ Կանադան Միացյալ Նահանգներին էներգիայի ամենամեծ մատակարարն է, ներառյալ 2021 թվականին հում նավթի ներմուծման 61 տոկոսը։ Ամերիկյան նավթավերամշակման գործարանները, հատկապես Միջին Արևմուտքում, հենվում են հում նավթի վրա՝ բենզինի վերածելու համար, և կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ գազի գները տարածաշրջանում կարող են աճել մինչև 50 ցենտ մեկ գալոնի դիմաց մաքսատուրքերի պատճառով։ 2025 թվականի փետրվարի 2-ին կանադական Irving Oil ընկերությունը հայտարարություն է տարածել՝ նշելով. «Մեր Saint John նավթավերամշակման գործարանում արտադրված արտադրանքի մեծ մասը նախատեսված է ԱՄՆ շուկայի համար… Այս մաքսատուրքը կհանգեցնի ԱՄՆ-ի մեր հաճախորդների համար գների բարձրացմանը և ազդեցություն կունենա էներգետիկ անվտանգության և ավելի լայն տնտեսության վրա:։ Իր նախընտրական արշավի ընթացքում Թրամփը ընտրողներին խոստացել է, որ իր պաշտոնավարման առաջին տարվա ընթացքում կիսով չափ կնվազեցնի էներգիայի գները։

Տնտեսագետ Մայքլ Հադսոնը պնդել է, որ մաքսատուրքերը կարող են խաթարել համաշխարհային տնտեսությունը՝ խաթարելով ԱՄՆ-ի և նրա արտաքին պարտապանների միջև վճարային հաշվեկշիռը։ Նվազեցնելով արտահանման առևտուրը Միացյալ Նահանգների և մաքսատուրքերի թիրախում գտնվող երկրների միջև և բարձրացնելով դոլարով արտահայտված ապրանքների արժեքը՝ ԱՄՆ-ն այդ երկրների համար դժվարացնում է իրենց դոլարային պարտքերի վճարումը։ Հադսոնը կարծում է, որ դա կարող է առաջացնել պարտքային ճգնաժամ, և այն համեմատում է Լատինական Ամերիկայի պարտքային ճգնաժամի և համաշխարհային պատերազմների ժամանակ փոխադարձ դաշնակցային վարկերի մարման պատմական օրինակների հետ։

### Չինաստան
Nomura Holdings-ը գնահատել է, որ չինական ապրանքների համար ԱՄՆ նվազագույն բացառության վերացումը «կդանդաղեցնի չինական արտահանման աճը 1,3 տոկոսային կետով, իսկ ՀՆԱ-ի աճը՝ 0,2 կետով»։ Երբ 2016 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսը բարձրացրել է նվազագույն սահմանաչափը $200-ից մինչև $800, դա առաջացրել է էժան չինական ապրանքների ԱՄՆ ներմուծման աճ։  2023 թվականի ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի ընտրության հանձնաժողովի զեկույցում գնահատվել է, որ բոլոր de նվազագույն բացառությամբ առաքումների «մոտ կեսը»  Չինաստանից և էլեկտրոնային առևտրի չինական ընկերություններից է։ Թեմուն և Շեյնը, որոնք, ըստ գնահատումների, կազմում են ԱՄՆ-ի ամենօրյա նվազագույն արտոնությունների ավելի քան 30%-ը, մտցրել են ավելի շատ վաճառողների, ովքեր ֆիզիկական ներկայություն ունեն ԱՄՆ-ում և ընդլայնել են իրենց բաշխման օբյեկտները Չինաստանից դուրս՝ մեղմելու ԱՄՆնվազագույն բացառության կորստի ազդեցությունը։

2025 թվականի փետրվարի 7-ին Թրամփը կասեցրել է Չինաստանի համար բացառության փակումը, քանի դեռ առևտրի նախարարը նրան չի տեղեկացրել, որ գործում են մաքսատուրքայինին եկամուտների մշակման և հավաքագրման համարժեք համակարգեր։ Ակնկալվում է, որ բացառությունը կրկին կփակվի 2025 թվականի մայիսի 3-ին։

### Այլ երկրներ
Օնտարիոյի վարչապետ Դագ Ֆորդը հայտարարել է, որ մաքսատուրքերը, հավանաբար, կազդեն մարզի ավտոմոբիլային արդյունաբերության մոտ կես միլիոն աշխատատեղերի վրա։ Պետերսոնի ինստիտուտի հետազոտությունների տնօրեն Մարկուս Նոլանդսը կարծում է, որ մաքսատուրքերը կառաջացնեն ապաարդյունաբերականացում Մեքսիկայում։

## Ամփոփ աղյուսակ

## Տե՛ս նաև
* Սակագները Թրամփի առաջին վարչակազմում
* Չինաստան-ԱՄՆ առևտրային պատերազմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 Չինաստանում
Կատեգորիա:2025 միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տնտեսական պատմություն
Կատեգորիա:Մաքսային իրավունք