Կանբերրայի խորհրդարանի շենք

**Կանբերրայի խորհրդարանի շենք** (), Ավստրալիայի խորհրդարանի՝ երկրի դաշնային համակարգի օրենսդիր իշխանության նիստերի վայր։ Շենքում տեղակայված է նաև գործադիր իշխանության կենտոնը, ներառյալ կառավարության նիստերի սենյակը, ինչպես նաև վարչապետի և մյուս դաշնային նախարարների գրասենյակները։

Խորհրդարանի շենքը գտնվում է Կանբերրայում, Ազգային եռանկյան հարավային գագաթին՝ Քեփիթըլ Հիլլում (),՝ Քոմոնուելթ, Ադելաիդա, Կանբերրա և Քինգս պողոտաների հատման կետում, շրջապատված Սթեյթ Սըրքլ () անվամբ շրջանաձև փողոցով։

Շենքը նախագծել է «Mitchell/Giurgola & Thorp Architects» ճարտարապետական ընկերությունը, իսկ շինարարությունը իրականացվել է «Concrete Constructions» և «John Holland» ընկերությունների համատեղ ջանքերով։ Շենքը փոխարինել է Հին խորհրդարանի շենքին (), որտեղ Ավստրալիայի դաշնային խորհրդարանի նիստերը գումարվել են 1927 թվականից մինչև 1988 թվականը։ 1988 թվականին անդամներն ու նրանց աշխատակազմը բարձրացել է «բլուրով վեր» և տեղափոխվել այսպես կոչված Նոր խորհրդարանի շենք։

Ներկայիս Խորհրդարանի շենքը պաշտոնապես բացել է  Ավստրալիայի թագուհի Եղիսաբեթ II-ը 1988 թվականի մայիսի 9-ին։ Շենքի կառուցումը արժեցել է ավելի քան 1.1 միլիարդ ավստրալական դոլար, ինչը համարժեք է մոտավորապես 4.9 միլիարդ դոլարի 2022 թվականի հաշվարկով։

## Պատմություն
### Նախքան Կանբերրայի հիմնադրումը

1901 թվականին, երբ Ավստրալիայի վեց բրիտանական գաղութները միավորվեցին՝ ձևավորելով Ավստրալիայի համադաշնությունը, Մելբուռնը և Սիդնեյը երկրի երկու ամենամեծ քաղաքներն էին։ Սակայն նրանց միջև գոյություն ունեցող երկարամյա մրցակցությունը հանգեցրել է նրան, որ  քաղաքներից և ոչ մեկը համաձայն չի եղել մյուսի մայրաքաղաք դառնալուն։

Այնուամենայնիվ քաղաքները գնացել են փոխզիջման, որը ամրապնդվել է Ավստրալիայի սահմանադրության 125-րդ հոդվածով։ Համաձայն դրա՝ մայրաքաղաքը պետք է գտնվեր Նոր Հարավային Ուելսի (ՆՀՎ) տարածքում՝ դաշնային կարգավիճակ ունեցող տարածքում, սակայն պայմանով, որ այն գտնվեր առնվազն 100 մետր հեռու Սիդնեյից։ Մինչ նոր մայրաքաղաքի կառուցման ավարտը, խորհրդարանը պետք է նիստերը գումարեր Մելբուռնում։

1909 թվականին, երկար քննարկումներից և բանավեճերից հետո, Ավստրալիայի խորհրդարանը որոշում է կայացրել, որ նոր մայրաքաղաքը գտնվի Նոր Հարավային Ուելսի հարավային հատվածում՝ այն վայրում, որտեղ այժմ կառուցված է Կանբերրան։

1911 թվականին, համադաշնությունը ստացել է այդ հողերի վերահսկողությունը, սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումը խանգարել է քաղաքի շինարարությանը, և մի քանի տարի որևէ շինարարական աշխատանք չի իրականացվել։ Դաշնային խորհրդարանը մնացել է Մելբուռնում մինչև 1927 թվականը։

Ավստրալիայի խորհրդարանը նիստերը գումարել է 19-րդ դարի Մելբուռնի խորհրդարանի շենքում, մինչդեռ Վիկտորիայի նահանգային խորհրդարանը նիստերը գումարել է մոտակա Թագավորական ցուցահանդեսային շենքում 26 տարի շարունակ։

### Հին խորհրդարանի շենք

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ստեղծվել է «Դաշնային գլխավոր խորհրդատվական հանձնաժողովը» (Federal Capital Advisory Committee), որի նպատակը Կանբերրան որպես մայրաքաղաք ձևավորելն էր, ներառյալ նաև խորհրդարանի շենքի կառուցումը։ Հանձնաժողովը որոշել է, որ ամենահարմար լուծումը կլինի ժամանակավոր շենքի կառուցումը, որը պետք է ծառայեր մոտ 50 տարի, մինչև հնարավոր կլիներ կառուցել մշտական նոր շենք։

Ի վերջո, այս շենքը, որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես Հին խորհրդարանի շենք, ծառայել է որպես խորհրդարանի նստավայր 61 տարի շարունակ։ Նրա օգտագործման վերջին տասնամյակում շենքը տարածքային լուրջ պակասի խնդիրներ է ունեցել, ինչը խանգարում էր խորհրդարանի բնականոն աշխատանքին։

### Նախագծում և շինարարություն
Ըստ Ուոլտեր Բըրլի Գրիֆինի Կանբերրայի նախնական նախագծի՝ խորհրդարանի շենքը պետք է տեղակայված լիներ Քեմփ Հիլում՝ Հին խորհրդարանի շենքի և Քեփիթալ Հիլլի միջև։ Դրա փոխարեն Քեփիթալ Հիլլի վրա պետք է տեղադրվեր «Քեփիթալ» շենք, որտեղ կպահվեին ազգային արխիվները և կգործեր որպես հանրային ժողովարան։ Խորհրդարանը Կապիտոլիումի շենքի տակ տեղադրելը կխորհրդանշեր ժողովրդին, որը կանգնած կլիներ իրենց ներկայացուցիչներից վեր։ Տեղանքի վերաբերյալ բանավեճը ձգվել է տարիներ, և 1958 թվականին Մենզիսն աջակցել է լճի ափին տեղանքի կառուցմանը։ Այնուամենայնիվ, Քեփիթալ Հիլլի տեղանքի հետ կապված աջակցությունը շարունակվել է, որն ավարտվել է 1974 թվականի խորհրդարանի օրենքի ընդունմամբ՝ ազատ քվեարկությամբ, որը որոշեց, որ Քեփիթալ Հիլլի տեղանքը պետք է օգտագործվի:

1978 թվականին Ֆրեյզերի կառավարությունը որոշեց շարունակել նոր շենքի կառուցումը Քեփիթալ Հիլլում, և ստեղծվեց խորհրդարանի շենքի շինարարության հանձնաժոողովը։ Հայտարարվեց երկփուլ մրցույթ, որի համար վարչությունը խորհրդակցեց Ավստրալիայի թագավորական ճարտարապետների ինստիտուտի հետ և, ազգային զարգացման հանձնաժողովի հետ համատեղ, մրցակիցներին տրամադրեց համառոտագիր և մրցույթի փաստաթղթեր։ Նախագծային մրցույթին մասնակցեց 29 երկրից 329 մասնակից։

Մրցույթի հաղթողը Ֆիլադելֆիայում գործող «Միտչել/Ջուրգոլա» ճարտարապետական ընկերությունն էր, որի տեղում աշխատանքները ղեկավարում էր իտալացի ծագումով ճարտարապետ Ռոմալդո Ջուրգոլան։ Նախագծի համաձայն՝ շենքի մեծ մասը պետք է լիներ Քեփիթալ Հիլլի տակ, տանիքին՝ հսկայական սրաձող, որի գագաթին ծածանվում էր ավստրալական դրոշը։ Դրոշի ձողը պահող սրածայրերը ուրվագծում են Գրիֆինի պատկերացրած եռանկյունաձև մայրաքաղաքային շենքի ուրվագիծը։ Ճակատները ներառում էին Հին խորհրդարանի շենքի որոշ նախշերի միտումնավոր ընդօրինակում, այնպես որ, չնայած մասշտաբի հսկայական տարբերությանը, կա մի փոքր նմանություն։

Ջուրգոլան շեշտը դրեց շենքի տեսողական գեղագիտության վրա՝ քաղաքացիական ինժեներներին ուղղորդելու համար օգտագործելով  լանդշաֆտային ճարտարապետ Պիտեր Գ. Ռոլանդին, ինչը հակադարձում էր Ավստրալիայում ավանդական դերերին։ Ռոլանդը կարևոր դեր է խաղացել բոլոր մակերեսային տարրերի նախագծման, մշակման և համակարգման գործում, ներառյալ ջրավազանների դիզայնը, սալահատակի կառուցվածքը, կոնցեպտուալ լուսավորությունը և արվեստի գործերի տեղադրման վայրերը։ Բույսերի ընտրության հարցում խորհրդակցել են Ավստրալիայի ազգային բուսաբանական այգիների և կառավարության տնկարանի այգեգործության փորձագետների հետ։ Մշտական ոռոգումը սահմանափակվել է հիմնականում այդ տարածքներով։ «Irwinconsult» ընկերությանը հանձնարարվել էր իրականացնել կառուցվածքային նախագծում, ներառյալ բոլոր կառուցվածքային տարրերի որակի վերահսկողությունը, 200 տարի նախագծային ժամկետով շենքի կառուցման համար։

Խորհրդարանի շենքի շինարարությունը սկսվել է 1981 թվականին, և այն նախատեսված էր ավարտին հասցնել մինչև Ավստրալիայի օրը՝ 1988 թվականի հունվարի 26-ը, որը նշանավորում էր եվրոպական բնակեցման 200-ամյակը Ավստրալիայում։ Նախագծի նախնական բյուջեն կազմում էր 220 միլիոն ավստրալիական դոլար, սակայն ո՛չ նախատեսված ժամկետը, ո՛չ էլ բյուջեն չպահպանվեցին։

Նոր խորհրդարանի շենքը պաշտոնապես բացել է թագուհի Եղիսաբեթ Երկրորդը, 1988 թվականի մայիսի 9-ին։ Այդ ամսաթիվն խորհրդանշական էր, որովհետև համընկնում է Ավստրալիայի առաջին դաշնային խորհրդարանի բացման հետ Մելբուռնում (1901 թվական, Կոռնուոլի և Յորքի դուքսի՝ ապագա թագավոր Ջորջ V-ի կողմից) և ժամանակավոր խորհրդարանի բացման հետ Կանբերրայում (1927 թվականին Յորքի դուքսի՝ ապագա թագավոր Ջորջ VI-ի կողմից)։

Խորհրդարանի շենքի գագաթին տեղադրված 81 մետրանոց (266 ֆուտ) դրոշաձողին ծածանվող դրոշն ունի 12.8 x 6.4 մետր չափեր (մոտավորապես կես թենիսի դաշտի չափ)։ Դրոշը՝ չափսերով 12.8 մետր x 6.4 մետր (մոտավորապես կես թենիսի դաշտի չափ), պատրաստված է բարձրորակ նյութերից և կշռում է շուրջ 15 կգ։ Դրոշաձողը պատրաստված է Նյուքասլի չժանգոտվող պողպատից, ունի 250 տոննա զանգված,  իսկ դրա գագաթին տեղադրված պողպատե գունդը պատրաստել է «Leussink Engineering Pty Ltd» ընկերությունը։ Դրոշն իր դիրքով ու գեղագիտական լուծումներով շեշտում է կառույցի ինստիտուցիոնալ գերակայությունն ու ազգային նշանակությունը։ Այն տեսանելի է ինչպես շենքի ներսից, այնպես էլ դրսից, իսկ գիշերային ժամերին հատուկ լուսավորված է։

Հողատարածքի մակերեսը կազմում է 80 ակր (32 հա)։ Շենքը նախագծվել է այնպես, որ հեռվից դիտելիս գտնվի Հին Խորհրդարանի շենքից վերև՝ ընդգծելով ինստիտուցիոնալ շարունակականությունը։ Ճարտարապետական կոմպոզիցիան տեղակայվել է բլրի գագաթին՝  ռելիեֆից շուրջ չորս մետր (13 ֆուտ) ավելի բարձր։ Շինարարության ընթացքում տարածքից հեռացվել է շուրջ 1 միլիոն խորանարդ մետր (35 միլիոն խորանարդ ֆուտ) ժայռաբեկոր։ Վերջիններս օգտագործվել են քաղաքային ցածրադիր տարածքների լանդշաֆտային մոդելավորման և հողային մակարդակների հավասարեցման համար։ Օգտագործված գրանիտի մեծ մասը բերվել է Ավստրալիայից։ Անհրաժեշտ քանակից կրկնակի է արդյունահանվել, քանի որ պահանջվել է շատ բարձր որակի, միատեսակ և դիմացկուն բնական քար, մասնավորապես կորաձև պատերի համար։

Սկզբնապես առաջարկվել էր քանդել Հին խորհրդարանի շենքը, որպեսզի Նոր խորհրդարանի շենքից դեպի Բերլի Գրիֆֆին լիճը և Ավստրալիայի պատերազմական հուշահամալիրը բաց տեսադաշտ ապահովվեր՝ առանց տեսողական խոչընդոտների։ Սակայն հաջողությամբ իրականացվեցին պատմական շենքի պահպանմանն ուղղված աշխատանքներ, որոնց արդյունքում պատմական նշանակություն ունեցող այդ շինությունը պահպանվել է և ներկայումս ծառայում է որպես խորհրդարանական թանգարան։ Սկզբնական գաղափարն այն էր, որ խորհրդարանի շենքը լինի հանրության համար բաց հասանելի տարածք, իսկ շենքի մուտքերին ձգվող լայնածավալ կանաչ տարածքները (մարգագետինները) խորհրդանշում էին այդ բաց դռների գաղափարը։

## Արտաքին հատկանիշներ
Խորհրդարանի շենքի նախագիծը հիմնված է երկու մեծ թեք պատերի վրա, որոնք բաժանում են կառույցը չորս հատվածների։ Դրանք տեղադրված են ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ են՝ պաշտոնական մուտքը և միջոցառումների տարածքը, Ներկայացուցիչների պալատը, գործադիր թևը և Սենատը։ Այս պատերը թեքված են բլրի մեջ այնպես, որ շենքը կարծես դուրս է գալիս հողից։ Այն հանգամանքը, որ քաղաքացիները կարող են քայլել շենքի խոտածածկ տանիքների վրա, խորհրդանշում է ժողովրդի գերակայությունը կառավարության նկատմամբ։ Ամբողջ կառույցի գագաթին տեղադրված է 81 մետրանոց (266 ֆուտ) դրոշակաձող, որի վրա ծածանվում է Ավստրալիայի դրոշը։ Դրոշն ամենամեծն է երկրում՝ չափերով 6.4 մետր (21 ֆուտ) լայնությամբ և 12.8 մետր (42 ֆուտ) երկարությամբ, ինչը մոտավոր համարժեք է երկհարկանի ավտոբուսի չափերին։

## Դասավորվածություն
### Դասավորվածություն
Խորհրդարանի շենքն ունի 4700 սենյակ, որոնցից շատերը հասանելի են հանրության համար։ Գլխավոր նախասրահում կա մարմարե աստիճան, որը տանում է դեպի Մեծ դահլիճ, որտեղ ցուցադրվում է Արթուր Բոյդի «Անվերնագիր» (Շոլհեյվենի բնապատկեր) նկարի հիման վրա ստեղծված մեծ գոբելեն։ Ներկայացուցիչների պալատի դահլիճը զարդարված է կանաչ գույնով, մինչդեռ Սենատի դահլիճը՝ կարմիր գունային սխեմայով: Շենքի կենտրոնում՝ երկու դահլիճների միջև, գտնվում է Պատգամավորների դահլիճը (Members' Hall), որն ունի ջրային օբյեկտ՝ անմիջապես ապակե տանիքի և մեծ կենտրոնական դրոշի տակ: Հանրությունը չի կարող մուտք գործել դահլիճ, բայց կարող է այն դիտել վերևից՝ պատշգամբից: Գործադիր թևում են գտնվում կաբինետի սենյակը, վարչապետի գրասենյակը և այլ նախարարական գրասենյակներ:

### Առջևի բակ
Այցելուները մտնում են խորհրդարանի շենք՝ ճարտարապետ Ռոբերտ Վուդվարդի նախագծած նախասրահով, որը շրջապատված է երկու կողմերից դանդաղ բարձրացող պատով և մոտենում է մուտքին, որը արտացոլում է Հին խորհրդարանի շենքի պատը, չնայած մասշտաբի զգալի աճին:  Հողակարմիր գույնի խճաքարը և կանաչ շատրվանը խորհրդանշում են Ավստրալիայի բնաշխարհը՝ անտառը, անապատը և ցամաքուրդային հորը։ Սա և մեծ խճանկարը՝ «Պարկամկան և վալլաբիի երազը», ընդգծում են բնիկների երկարատև կապը հողի հետ: Խճանկարը զբաղեցնում է 196 քառակուսի մետր տարածք։ Այն նախագծել է բնիկ ավստրալացի նկարիչ Մայքլ Նելսոն Ջագամառան (Michael Nelson Jagamara)։ Մոզաիկան պատկերում է մի քանի տեղական կենդանիների (սպիտակ գույնով) հետքեր, որոնք շարժվում են դեպի կենտրոնական շրջան, ինչը խորհրդանշում է, որ Կանբերրան հավաքատեղի է։ Ոճը հիշեցնում է Պապունյայի մոտակայքում գտնվող նկարիչների ցեղի ավանդական ավազե նկարները: Երեք քարհատներ 18 ամիսից մինչև 2 տարի ձեռքով կտրել են շուրջ 90,000 գրանիտե քար, որոնք օգտագործվել են 196 քառակուսի մետր (2,110 քառակուսի ոտնաչափ) մակերեսով գեղարվեստական ​​ստեղծագործության մեջ։ Խճանկարը թվայնացվել է 2019 թվականի ապրիլին՝ արվեստի գործից հինգ մետր բարձրությունից արված լուսանկարների շարքից։

### Նախասրահ
Գլխավոր մուտքը բացվում է նախասրահ, որը շենքի ամենամոնումենտալ և շքեղ ձևավորված տարածքն է։ Քանի որ սա շենքի առավել կարևոր հանրային տարածքն է, այն ևս մեկ անգամ խորհրդանշում է ժողովրդի ավելի մեծ կարևորությունը՝ համեմատած նրանց ներկայացուցիչների հետ: Հատակը պատրաստված է սև և սպիտակ հղկված մարմարից, որի մեկ աստիճանի վրա կարելի է տեսնել հին ծովախեցգետնի բրածո տեսք ունեցող կենդանական աշխարհ:

Նախասրահը լի է մոխրագույն-կանաչ սյուներով՝ խեժափայտերի գույնի: Սյուները ոգեշնչված են սյունային համակարգով ձևավորված հնագույն տաճարներից, օրինակ՝ Կառնակի Ամոնի տաճարի հիպոստիլ դահլիճը և Պերսեպոլիսի պալատի հարյուր սյուների դահլիճը: Սյուները ծառայում են նաև որպես այցելուների համար մարդու չափի բնական հավաքման կետեր։ Ձախ և աջ կողմերում կան իրար հանդիպակաց երկու հսկայական աստիճաններ, որոնք կառուցված են Վենետիկի Դոժերի պալատի սանդուղքների նմանությամբ։ Այս հին եվրոպական ոճերը միասին ներկայացնում են Ավստրալիայում եվրոպական մշակույթի և մասնավորապես ժողովրդավարության հին հունական ու հռոմեական պատկերացումների ազդեցությունը: Սենյակի շուրջը կան 20 փայտե վահանակներ, որոնք ներկայացնում են Ավստրալիայի բուսական և կենդանական աշխարհը, ինչը ևս մեկ անգամ ապացուցում է կապը երկրամասի հետ: Վահանակներից վեցը պատկերում են յուրաքանչյուր նահանգի կենդանիների, ծաղիկների և թռչունների խորհրդանիշները, մի հայեցակարգ, որը զարգացել է նահանգների զինանշանները պատկերելու նախորդ առաջարկից: Այլ վահանակներ ցույց են տալիս բնիկների կողմից օգտագործվող բույսերը և վաղ շրջանի բնակիչների համար կարևոր բույսերը:

### Մեծ դահլիճ
Հանրային մուտքը դեպի խորհրդարանի շենքը բացվում է գլխավոր նախասրահով, որը տանում է դեպի Մեծ դահլիճ՝ խորհրդանշելով վաղ եվրոպական գաղութացման ժամանակաշրջանը։ Նախասրահի հարուստ մարմարը փոխարինվում են փափուկ փայտերով, իսկ խիտ սյուները վերածվում են լուսավոր և բաց տարածքի։ Դահլիճի ծայրում տեղադրված է Արթուր Բոյդի նկարի հիման վրա ստեղծված գոբելեն, որի բնօրինակը նույնպես ցուցադրվում է շենքում: Այս գոբելենը կրկին չի պատկերում որևէ մարդու, այլ ընդգծում է հողի և վայրի կարևորությունը

Մեծ դահլիճի պատկերասրահի արևելյան պատին տեղադրված է Քեյ Լոուրենսի կողմից նախագծված ասեղնագործություն՝ 15 մ երկարությամբ և 65 սմ բարձրությամբ: Սա նման է Բայո գոբելենի չափսերին, որը, չնայած իր անվանը, նույնպես ասեղնագործություն է: Այն պատկերում է վաղ Ավստրալիայի պատմությունը՝ նորաբնակների ժամանման հետ կապված լանդշաֆտի փոփոխությունների միջոցով: Այն ստեղծվել է հազարավոր սովորական ասեղնագործների կողմից, որոնցից յուրաքանչյուրն աշխատել է աշխատանքի փոքր հատվածների վրա, որոնք հետագայում ստեղծվել են որպես մեկ ամբողջություն։

Այստեղ հաճախ տեղի են ունենում խորհրդարանական և դաշնային նշանակություն ունեցող միջոցառումներ, սակայն Մեծ դահլիճը բաց է նաև լայն հանրության համար նախատեսված միջոցառումների, ինչպիսիք են հարսանիքները, իսկ մոտակա Կանբերրայի համալսարանը այստեղ է անցկացնում ավարտական ​​արարողություններ։

### Անդամների դահլիճ
Մեծ դահլիճը զարդարող գոբելենի տակ կա շարժական բաժանմունք, որը տանում է դեպի Անդամների դահլիճ, որի կենտրոնում ջրային տարր կա։ Այս տարածքը նախատեսված է միայն այն անձանց համար, ովքեր ունեն թույլտվություն գաղտնի տեղեկատվության և հատուկ հյուրերի համար։ Անդամների դահլիճի առջևում գտնվում է նախարարական թևը, որտեղ տեղակայված են վարչապետի և կառավարության նախարարների գրասենյակները: Անդամների դահլիճը մուտք ունի Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի շենքեր, որոնք գտնվում են համապատասխանաբար գլխավոր մուտքի ձախ և աջ կողմերում: Այցելուների պատկերասրահներ և գլխավոր կոմիտեի սենյակ հանրության մուտքը վերին հարկով է, որին կարելի է հասնել մուտքի նախասրահից բարձրացող մարմարե աստիճաններով: Կան նաև 19 կոմիտեի սենյակներ, որոնք հասանելի են հանրության համար, և առաջին հարկում գտնվում է բարձր անվտանգության սենյակը։

### Ներկայացուցիչների պալատ

Մեծ Բրիտանիայի համայնքների պալատի գունային սխեմային համապատասխան՝ ներկայացուցիչների պալատը զարդարված է կանաչ գույնով: Սակայն գույնը մեղմացված է՝ էվկալիպտի տերևների կամ ավստրալական թփի գույնը հիշեցնելու համար։

Սրահը նախատեսված է մինչև 172 անդամի համար, իսկ ժամանակավոր նստատեղերով՝ ընդհանուր առմամբ 240 անդամի համար։ Պատկերի տեսանկյունից՝ մամուլի սրահը առջևում է, իսկ հանրային սրահները՝ 388 նստատեղով՝ ձախ և աջ կողմերում։ Դպրոցական խմբերի համար նախատեսված ձայնամեկուսացված սրահները գտնվում են անմիջապես դրանց վերևում, քանի որ պալատի անդամների ներկայության ժամանակ խոսելն արգելվում է։

Առջևի նստարանի (կաբինետի) անդամները մոտենում են սեղանին՝ ելույթ ունենալու համար զարդարուն արկղով (նկարում), որը հայտնի է որպես ուղարկման արկղ: Ուղարկման արկղերը Մեծ Բրիտանիայի համայնքների պալատի կողմից օգտագործվող նույն արկղերի կրկնօրինակներն են և նվիրաբերել է Գեորգ V թագավորը 1927 թվականին՝ ժամանակավոր խորհրդարանի շենքի բացման առթիվ: Դրանք պարունակում են կրոնական տեքստեր, որոնք օգտագործվում են նոր անդամներին երդմնակալելու համար։ Կառավարության անդամները սեղանի վրա ունեն խոսափող և ելույթ են ունենում միայն կանգնած (բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նրանք չեն կարող կանգնել), կանոնակարգի 60-րդ կետի համաձայն՝ կառավարության անդամներին  նշանակվում է այն տեղը, որտեղ նրանք նստում են խորհրդարանի յուրաքանչյուր նիստի սկզբում, և նրանք կարող են հայտարարություններ անել միայն իրենց տեղից:

Սեղանին կան օրենքների գրքեր, որոնք ընդունվել են խորհրդարանի կողմից։ Սեղանին նաև կան մշտական կանոնակարգի, բառարանների, Ներկայացուցիչների պալատի պրակտիկայի և Հանսարդի պատճեններ։ Գրագիրն ու տեղակալը նստում են խոսնակի առջև և պատասխանատու են քվեարկության ժամանակ զանգերը հնչեցնելու համար: Քարտուղարի առջև ավազի ժամացույց է։  Եզրային ապակու վրա չափվում է չորս րոպե, իսկ միջին ապակու վրա՝ մեկ րոպե: Գրագիրն ու տեղակալը նստում են խոսնակի առջև և պատասխանատու են քվեարկության ժամանակ զանգերը հնչեցնելու համար: Շենքի գրեթե 2600 ժամացույցները կանաչ լույս կվառեն Ներկայացուցիչների պալատում քվեարկության համար և կարմիր լույս կվառեն Սենատում քվեարկության համար՝ չորս րոպե հնչեցնելով, որպեսզի շենքի բոլոր անդամներին ժամանակ տրվի դահլիճ հասնելու համար։ Ավազի ժամացույցի կանգ առնելուց հետո Ներկայացուցիչների պալատի անդամները կփակեն դռները, և պատգամավորները կհաշվեն ձայները: Պալատի անդամները քվեարկում են կամ կառավարության կողմ՝ օրինագծին կողմ քվեարկելու համար, կամ ընդդիմության կողմ՝ օրինագծին դեմ քվեարկելու համար։

Եթե բաժանումները հաջորդում են միմյանց, և առաջին բաժանումից հետո բանավեճեր չեն ընթանում, ապա միջին մեկ րոպեանոց ավազի ժամացույցը շրջվում է և զանգերը հնչում են մեկ րոպեով:

Ինչպես ընդունված է Վեսթմինսթերյան խորհրդարանում, իշխող կուսակցության անդամները նստած են խոսնակի աջ կողմում, իսկ ընդդիմությունը՝ նրա ձախ կողմում: Անկախ պատգամավորներն ու փոքրամասնություն կազմող կուսակցությունների ներկայացուցիչները նստում են նրանց միջև: Ամբիոնին ամենամոտ երկար նստարանները (առջևի նստարանները) նախատեսված են կառավարության կողմից կաբինետի և ընդդիմության կողմից ստվերային կաբինետի համար։ Վեստմինստերյան համակարգի մյուս ազգային խորհրդարանների մեջ եզակի է, որ վարչապետը և ընդդիմության առաջնորդը (կամ համապատասխանաբար ներկայիս կառավարության և ընդդիմության ամենաբարձրաստիճան անդամները) նստում են առանձին սեղանի շուրջ՝ դեմ առ դեմ։ Գլխավոր սեղանը նվեր էր Կանադայի Համայնքների պալատից, իսկ Հանսարդի սեղանը՝ նվեր Հարավային Ավստրալիա նահանգից։

### Սենատ

Սենատի դահլիճը համապատասխանում է Լորդերի պալատի գունային սխեմային՝ զարդարված կարմիր գույնով, բայց մեղմացված է օխրայի երանգներով, ինչը հուշում է հողի և անապատի գույների մասին։

Ներկայումս կա 76 սենատոր, սակայն դահլիճը նախատեսված էր 120 սենատորի համար։ Դահլիճի դասավորությունը գրեթե նույնն է Ներկայացուցիչների պալատի գահասրահին։ Ի տարբերություն Ներկայացուցիչների պալատի՝ Սենատում ամբիոնին մոտենում է միայն կառավարության կամ ընդդիմության առաջնորդը, մյուս առջևի նստարանին նստած սենատորները և բոլոր հետին նստարանին նստած սենատորներն ունեն սեղանի միկրոֆոն։

Ինչպես երևում է պատկերներից, Ներկայացուցիչների պալատի, Սենատի դահլիճում առջևի և հետևի նստարանների միջև տարբերություն չկա։ Սենատի նախարարներն ու նրանց ընդդիմադիր գործընկերներն ունեն նույն երկտեղանոց նստարանները, ինչ մյուս բոլոր սենատորները։ Մամուլի սրահը գտնվում է Սենատի դահլիճի վերևում։

Սենատի նիստը վարում է Սենատի նախագահը՝ զբաղեցնելով նույն դիրքը, ինչպիսին ունի Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակը։ Սենատի նախագահի աթոռի հետևում տեղադրված են երկու մեծ աթոռներ, որոնք օգտագործվում են խորհրդարանի բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ։ Ավելի մեծը փոխարքայի աթոռն է (Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի նվերը), որն օգտագործում է գլխավոր նահանգապետը խորհրդարանի բացման ժամանակ, իսկ փոքր աթոռը (Նոր Զելանդիայի խորհրդարանի նվերը) նախատեսված է պատվավոր հյուրերի՝ օրինակ՝ օտարերկրյա ղեկավարների համար։

Խորհրդարանի շենքի արվեստի հավաքածուն, որը բաղկացած է ավելի քան 6000 ստեղծագործություններից, ներառում է յուրաքանչյուր վարչապետի, գեներալ-նահանգապետի, Սենատի նախագահի և Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակի պատվիրված (և գնված) դիմանկարներ, ինչպես նաև Ավստրալիայի համար նշանակալից այլ արվեստի գործեր։

### Ստորգետնյա հատված
Խորհրդարանի շենքի ներքևում ձգվում է ստորգետնյա միջանցքների և գրասենյակների բարդ համակարգը։ Սկզբնական նախագծում նախատեսված էր նաև ապաստարան ռումբերից, սակայն այն չի կառուցվել՝ բյուջետային պատճառներով։ Նախատեսվում էր, որ ստորգետնյա մեծ սենյակներից մեկը կվերածվի ռումբերից պաշտպանության համար նախատեսված ապաստարանի, սակայն այդ նախագիծն այդպես էլ չի իրագործվել։

## Ընդունելություն
Նոր Խորհրդարանի շենքը ջերմորեն ընդունվել է ՝ իր գեղեցկության և ժողովրդավարական խորհրդանիշ լինելու համար։ Հատկապես բարձր է գնահատվում շենքի խոտածածկ տանիքը, որն այցելուներին հնարավորություն է տալիս քայլել շենքի վերևով։ Ֆենների կողմից ընտրված անդամ Էնդրյու Լեյը գովաբանել է այն ձևը, որով «շենքը կառուցվել է Կապիտոլիումի բլուրից դուրս գալու համար, այլ ոչ թե դրա վրա որպես տպավորիչ կառույց»։ Նոր Խորհրդարանի շենքը համարվել է ավելի ընդարձակ, լուսավոր և հարմարավետ, համեմատած Հին խորհրդարանի շենքի հետ, որը հաճախ համարվում էր սեղմ ու փակ տարածք։

Չնայած գեղագիտական և գործնական դրական գնահատականներին, շենքը քննադատության է ենթարկվել՝ իր կառուցվածքով խոչընդոտելու համար պատգամավորների միջանձնային շփումներին։ Շենքի նախագիծը մշակվել է 1970-ականների վերջին՝ Սիդնեյի Հիլթոն հյուրանոցի ռումբի պայթյունից հետո, և Ուիթլամի կառավարության պաշտոնանկության (Dismissal) հետևանքով առաջացած լարված քաղաքական մթնոլորտում։ Դրա արդյունքում, նախագծման գլխավոր պահանջներից մեկը դարձել էր գործադիր թևի անվտանգության ապահովումը։ Գործնականում սա նշանակում էր, որ խորհրդարանի անդամները այլևս չէին հանդիպի նախարարների հետ խորհրդարանի միջանցքներով անցնելիս՝ ինչը մեծացնում էր երկու խմբերի միջև անտարբերության զգացումը։ Հին խորհրդարանի շենքի «սիրտը» Թագավորական դահլիճն էր՝ մուտքի դահլիճ, որը բաց էր հանրության համար և կապում էր Ներկայացուցիչների պալատը և Սենատը խորհրդարանական գրադարանի և ճաշարանների հետ քանի որ սրահը բաց էր հանրության համար, այն վերածվել էր ակտիվ կենտրոնի, որտեղ հանդիպում էին պատգամավորները, շփվում էին լրագրողների և հասարակ քաղաքացիների հետ։

Ի տարբերություն Հին խորհրդարանի, նոր շենքում գրադարանը և ճաշարանները տեղադրում է երկու պալատներից մեծ հեռավորության վրա։ Բացի այդ, Պատգամավորների դահլիճը (Member's Hall), որը կապում է Ներկայացուցիչների պալատը և Սենատը, փակ է հանրության համար։ Արդյունքում՝ Պատգամավորների դահլիճը հիմնականում մնում է դատարկ, քանի որ պատգամավորներն այնտեղ գտնվելու որևէ պատճառ չունեն։

Նմանապես, մինչ Հին խորհրդարանի շենքում տարբեր քաղաքական կուսակցությունների անդամներ զբաղեցնում էին գրասենյակներ, որոնք տեղակայված էին նույն միջանցքներում, նոր խորհրդարանի շենքում ընդդիմադիր կուսակցությունները տեղակայված էին շենքի տարբեր անկյուններում, ինչը նվազեցնում է խորհրդարանի անդամների միջև փոխգործակցության մակարդակը: Խորհրդարանի անդամները հաճախ հանդիպում էին իրենց հակառակորդների հետ միայն բանավեճի պալատում մրցակցային միջավայրում, և շատ նախկին խորհրդարանականներ կարծում են, որ դա ուժեղացրել է Ավստրալիայում խորհրդարանական քաղաքականության տարանջատվածությունը։

Նախկին վարչապետ Փոլ Քիթինգի խոսնակ Դոն Ուոթսոնը գրում է.

«Փոլ Քիթինգը ափսոսում էր, որ խորհրդարանի նոր շենքի միջանցքներով քայլելիս «չես  զգում, որ ինչ–որ բանի մաս ես կազմում»։ Մեկ այլ նախկին վարչապետ ՝ Մալքոլմ Թրոնբուլը, մտահոգություն է հայտնել, որ «վատ մշակված» կառույցում բացակայում է «բախման տարածքը, որը մարդկանց կմիավորի»։ Նա ասաց․ «Պետք է փոխզիջման գնալ, համաձայնել և քննարկել: Կարծում եմ, որ շենքի դիզայնը միանշանակ նպաստում է նրան, որ այստեղ ավելի քիչ միջկուսակցական բարեկամություն կա, քան հին խորհրդարանում էր»։ Այս մտահոգություններին աջակցել են բազմաթիվ նախկին խորհրդարանականներ, այդ թվում՝ Մալքոլմ Ֆրեյզերը, Թոմ Ուրենը, Փիթեր Ուոլշը, Բարի Ջոնսը and Բոբ Քարրը։ Ուոլշը, Հոքի կառավարության ֆինանսների նախկին նախարարը, ասել է, որ շենքը «հակասեպտիկ, մեկուսացված և անանձնական վայր է՝ համեմատած իր նախորդի հետ»։

## Ֆունկցիոնալ իրադարձություններ
Խորհրդարանի նոր շենքը Կանբերրայում անցկացվող միջոցառումների կենտրոնն է, որտեղ անցկացվում են երկրի ամենամեծ և ամենակարևոր պաշտոնական միջոցառումներից շատերը: Խորհրդարանի շենքը հանդիպումների, համաժողովների (կառավարական և մասնավոր), տոնակատարությունների և այլ տարբեր միջոցառումների անցկացման վայր է: Խորհրդարանի շենքը աշխարհում խորհրդարանի այն սակավաթիվ շենքերից է, որտեղ թույլատրվում են մասնավոր միջոցառումներ։ Խորհրդարանի շենքն ունի 14 կոնֆերանս դահլիճ, որոնք կարող են օգտագործվել հատուկ միջոցառումներ անցկացնելու համար:

## Արևային էներգիայի օգտագործման ծրագիր
2011 թվականին խորհրդարանական ծառայությունների վարչությունը Կանբերրայում խորհրդարանի շենքի տանիքում գործարկեց 43,3 կՎտ հզորությամբ փորձնական  ֆոտովոլտային համակարգ: 192 վահանակ տեղադրված է Սենատի թևում, իսկ մնացած 42 վահանակները տեղադրված են «Այգեպանների համալիրի» տանիքում։ Կառուցման պահին համակարգը Ավստրալիայում ամենամեծերից մեկն էր, որը նախատեսված էր արևային էներգիայի օգտագործման համար:

Խորհրդարանական ծառայությունների վարչության տվյալներով՝ համակարգը գործարկվել է 2011 թվականի հունիսին և աշխատել է ինչպես հարկն է՝ ապահովելով բավարար հզորություն ինչպես Ներկայացուցիչների պալատում, այնպես էլ Սենատում լուսավորության համար։ Սա համարժեք է մոտավորապես 9,000 դոլարի մոտավոր խնայողություն, որը, կանխատեսումների համաձայն, տարեկան կհասնի 17000 դոլարի։

Համակարգը 2012 թվականին Մաքուր էներգիայի խորհրդի կողմից արժանացել է «10 կՎտ-ից ավելի հզորությամբ ցանցին միացված էներգահամակարգի լավագույն նախագծման և տեղադրման» մրցանակին։

## Ճարտարագիտական ժառանգության մրցանակ
Ճարտարագիտական ժառանգության ճանաչման ծրագրի շրջանակում «Engineers Australia» կազմակերպության կողմից ազգային նշանակության ճանաչում ստացան ինչպես Հին, այնպես էլ Նոր խորհրդարանի շենքերը։

## Հանցավոր գործողություններ
Ավստրալիայի խորհրդարանում կատարված հանցավոր գործողությունների վերաբերյալ բազմիցս մեղադրանքներ են հնչել, որոնց թվում են 2021 թվականին Ավստրալիայի խորհրդարանում Բրիթանի Հիգինսի, Բրյուս Լերմանի և Քրիստիան Փորթերի հետ կապված սեռական ոտնձգությունների մեղադրանքները: 1992 թվականին մի մեքենա ապակե մուտքի դռներով ներխուժեց Մեծ դահլիճ։ 2024 թվականին Ավստրալիայի դաշնային ոստիկանությունը թույլ տվեց մարդկանց բարձրանալ շենք և բողոքի ակցիա անցկացնել։

## Տես նաև
* Վեստմինսթերյան պալատ, ՄԹ խորհրդարանի նստավայր (Լոնդոն)

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

### Ընդհանուր հղումներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Watson, Don (2002). *Recollections of a Bleeding Heart: A Portrait of Paul Keating.* Random House Australia. 
* Jones, Barry (2006). *A Thinking Reed*. Allen & Unwin. 
* Boyd, Penleigh (2018), ''After 30 years, does Parliament House serve politicians and people?'' The Canberra Times.
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Parliament of Australia
* Old Parliament House
* Open House (1988)—Documentary on the construction of New Parliament House by Film Australia, produced by the Parliament House Construction Authority. Via YouTube.

Կատեգորիա:1980-ականների ճարտարապետություն
Կատեգորիա:1988 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Կատեգորիա:Ավստրալիա
Կատեգորիա:Ավստրալիայի կառավարություն
Կատեգորիա:Ավստրալիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Խորհրդարան
Կատեգորիա:Խորհրդարանների շենքեր
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետություն