open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հելեն Հեյս

**Հելեն Հեյս** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, որն իր ընկերուհու՝ դերասանուհի Քեթրին Կոռնելի հետ կիսել է «Ամերիկյան թատրոնի առաջին տիկնոջ» կոչումը։ Նա «Օսկարի» 38–ամյա հաղթանակների միջև ռեկորդակիր է, ինչպես նաև ամերիկյան շոու-բիզնեսի 16 գործիչներից մեկն է, որն իր կարիերայի ընթացքում ստացել է բոլոր ամենահեղինակավոր մրցանակները՝ «Օսկար», «Էմմի», «Թոնի» և «Գրեմմի»։ 1986 թվականին Հեյսն արժանացել է ԱՄՆ–ի բարձրագույն քաղաքացիական պարգևի՝ Ազատության նախագահական մեդալի, իսկ 1988 թվականին ստացել է ԱՄՆ-ի ազգային մեդալ՝ արվեստի բնագավառում ունեցած ակնառու վաստակի համար։

## Կենսագրություն
Հելեն Հեյս Բրաունը () ծնվել է Վաշինգտոնում։ Նրա մայրական գծով տատիկն ու պապիկը ներգաղթյալներ էին Իռլանդիայից և Անգլիայից։

Հեյսը դերասանական կարիերան սկսել է վաղ տարիքում։ 1909 թվականին նա առաջին անգամ հայտնվել է Բրոդվեյում, իսկ մեկ տարի անց դեբյուտել է մեծ էկրանի համր ֆիլմերից մեկում։ Հելեն Հեյսի հոլիվուդյան կարիերան սկսվել է մի փոքր ավելի ուշ, երբ նրա ամուսինը՝ դրամատուրգ Չարլզ Մաքարտուրը, կինոստուդիաներից մեկի հետ պայմանագիր է կնքել։

Դերասանուհու մասնակցությամբ «Մադլոն Կլոդեի մեղքն» առաջին ձայնային ֆիլմն է, որի համար ստացել է «Օսկար» մրցանակ լավագույն դերասանուհի անվանակարգում։ Հաջորդել են դերերը «Հրաժեշտ, զենք» (1932), «Սպիտակ միանձնուհի» (1933) և «Այլ լեզու» (1933) ֆիլմերում։ 1935 թվականին դերասանուհին լքել է Հոլիվուդը՝ իր բոլոր ուժերը կենտրոնացնելով թատրոնի կարիերայի վրա։ Հաջորդ տասնամյակներում նա մնում է Նյու Յորքի ամենապահանջված դերասանուհիներից մեկը։

1953 թվականին Հելեն Հեյսը դարձել է «Սառա Սիդդոնսի մրցանակի» առաջին դափնեկիրը Չիկագոյի թատրոններում աշխատանքի համար։ Նրա հաջորդ հաջողված դերը դարձաել է կայսրուհի այրի Մարիա Ֆեոդորովնան։ 1971 թվականին դերասանուհին ստացել է իր երկրորդ «Օսկարը»։

Տարիներ շարունակ Հելեն Հեյսը պայքարել է ասթմայի դեմ, որը դերասանուհու մի քանի հոսպիտալացումների պատճառ է դարձել, և որի պատճառով 1971 թվականին նա ստիպված է եղել ավարտել իր դերասանական կարիերան, որը տևել է 60 տարի։ 1983 թվականին Նյու Յորքի թատրոններից մեկը Արևմտյան 45-րդ փողոցը սկսել է անվանակոչվել դերասանուհի Հելեն Հեյսի անունով։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Օմար Նաբեր

**Օմար Քրիմ Նաբեր** (; ), սլովեն երգիչ։ 2005 և 2017 թվականների «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթում Սլովենիայի ներկայացուցիչն է եղել։

## Կենսագրություն
Օմար Նաբերը լայնածավալ հայտնիթյուն է ստացել  2004 թվականի դեկտեմբերի 5-ին հաղթելով *«Bitka talentov»* երիտասարդ տաղանդերի շոուին։ Նույն տարվա վերջում կայացել է իր առաջին երգի՝ *«Vse, kar si želiš»*, ներկայացումը։ 2005 թվականին ընդունել է «EMA» ազգային մրցույթի  մասնակցությունը։ *«Stop»* սլովեներեն երգը իրեն հաղթանակ է բերել և հնարավորություն է տվել ներկայանալ «Եվրատեսիլ 2005 երգի մրցույթին»։ Մրցույթի կիսաեզրափակչում Օմարը ստացել է 69 բալ, և զբաղեցրել է 12-րդ տեղը, եզրափակիչ չի անցել։ 2005 թվականի փետրվարին ձայնագրել է իր առաջին ալբոմը՝ *«Omar»*։ 2011 թվականին նա նորից պայքարել է «Եվրատեսիլի»  ուղեգրի համար։ «EMA» ազգային կոնկուրսի համար նա պատրաստել է *«Bistvo skrito je očem»* երգը, բայց եզրափակչի մասնակիցների շարքում չի հայտնվել։ 2012 թվականի մայիսին Օմարը մտել է ազգային ժյուրիի կազմի մեջ, որոնք գնահատել են «Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ»-ի մասնակիցների ելույթները։ Սեպտեմբերին նա ընդունել է *«Slovenska popevka»* մրցույթի 50-ամյակի մասնակցությանը։ *«Sedem dni»* երգի երաժշտությունը Օմարը ինքն է գրել, տեքստը՝ Թինա Մուցը *(Tina Muc)*, իսկ գործիքավորումը՝ Լոիզե Քրաինչանը *(Lojze Krajnčan)*։ Վիճակագրության արդյունքով երգիչին 10-րդ տեղն է բաժին ընկել՝ ելույթ ունենալու համար։ Հեռուստադիտողի քվեների ավարտից հետո հայատարարել են հաղթողներին, նրանք էին Նուշա Դերենդան և Մարկո Վոզելը *(Marko Vozelj)՝* *«Naj nama sodi le nebo»* երգով, Օմարը զբաղեցրել է նախավերջին 13 տեղը։

## Դիսկագրություն
### Ալբոմներ

* 2005 թվականի փետրվար՝ *«Omar»*
*2005 թվականի մայիս՝  *«Omar MC»*

### Սինգլներ

### Видеоклипы

## Մրցանականեր և նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2005 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Երգահաններ
Կատեգորիա:Երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Մուհիդին Յասին

**Մուհիդին Յասին** (, ), Մալայզիայի պետական և քաղաքական գործիչ։ 2020 թվականի փետրվարի 29-ից զբաղեցնում Է Մալայզիայի վարչապետի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Մալայի համալսարանը։ 1978 թվականից խորհրդարանի անդամ է։ Աշխատել է տարբեր պաշտոններում Ջոհոր նահանգի կառավարության և դաշնային կառավարության աշխատակազմում (1981 թվականին՝ արտաքին գործերի խորհրդարանական քարտուղար, 1982 թվականին՝ դաշնային տարածքների գործերի նախարարի տեղակալ)։ 1982 թվականին դարձել է Ջոհոր նահանգի գլխավոր նախարար, 1995 թվականին՝ երիտասարդության և սպորտի նախարար, 1999 թվականին՝ ներքին առևտրի նախարար, 2004 թվականին՝ գյուղատնտեսության նախարար։ 2009 թվականին դարձել է փոխվարչապետ, համատեղության կարգով՝ կրթության նախարար։ Եղել է Միացյալ մալայական ազգային կազմակերպության նախագահի տեղակալ։ Նրա անվան հետ կապված է Մահաթհիր Մոհամադի վարչապետության վերջին տարում ընդունված անգլերեն լեզվով տարրական դպրոցում գիտությունների և մաթեմատիկայի հիմունքների դասավանդման մասին ոչ պոպուլյար որոշման չեղարկումը։ 2014-2015 թվականներին եղել է Մալայական լեզվի միջազգային խորհրդի հովանավոր։

2015 թվականի հուլիսի 27-ին հեռացվել է պաշտոնից՝ վարչապետի քաղաքականությանը չհամաձայնելու համար և անցել է ընդդիմության շարքերը։ 2018 թվականի մայիսի 9-ին կայացած համընդհանուր ընտրություններում «Հույս» ընդդիմադիր դաշինքի հաղթանակից հետո զբաղեցրել է ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ 2020 թվականի փետրվարի վերջին գործող վարչապետը հրաժարական է տվել, և փետրվարի 29-ին Մուհիդին Յասինը գլխավորել է երկրի կառավարությունը։

## Անձնական կյանք
Հայրը՝ Մուհամեդ Յասինը ծագումով բուգիացի է, հայտնի իսլամական աստվածաբան, մայրը՝ Հադիջահ Կասիմն է։ Կինը՝ Նուրանի Աբդուլ Ռահմանն է, ունեն չորս երեխա։

## Մրցանակներ
* Սուլթան Իբրահիմի մեդալ (1974)
* Սուլթան Իբրահիմի շքանշան (1979)
* «Հանուն Ջոհորի թագի հավատարմության» շքանշան (1980)
* «Թագի հավատարիմ ասպետ» շքանշանը և Տան սրի տիտղոս (1988)
* «Կոմոդոր Ջոհորի թագի պաշտպան» շքանշան և Դաթոյի տիտղոս (1991)
* «Կոմոդոր Պերլիսի թագի պաշտպան» շքանշան և Դաթո սրի տիտղոս (2007)
* Չինաստանի համաշխարհային տնտեսական ֆորումի հատուկ մրցանակ (2012)
* Մալայզիայի հակահրդեհային և փրկարարական ծառայության պատվավոր մեդալ (2014)4

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Deputy Prime Minister of Malaysia  Official Website

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Песня без слов (երգ)

**Песня без слов**, «Կինո» ռոք խմբի երգը 1989 թվականին թողարկված «Звезда по имени Солнце» ալբոմից։ Այն ալբոմի առաջին երգն է։

## Երգի վերլուծություն
[thumb|300px|աջից|«Песня без слов» երգը<br>[Յուրի Կասպարյանի կատարմամբ]]

Ն․ Նեժդանովայի խոսքերով՝ Վիկտոր Ցոյն ակտիվերոն օգտագործել է ռուսերենի դարձվածաբանական պաշարները, սակայն իդիոմաները նրա մոտ վերաիմաստավորված են զուգակցություններով հիման վրա, որոնք կապված են շրջապատող աշխարհի իրողությունների հետ։ «Առանց բառերի երգում» «աստղային» մի քանի իմաստավորումներով ուղեկցվող կերպարները ձեռք են բերել հավելյալ իմաստային բեռ։ Որպես օրինակ Նեժդանովան առաջ է քաշում երգի՝ «*Ամեն աստղին երկնքի իր կտորը*» տողերը։

Գրականագետ Սվետլանա Պետրովան նշել է, որ երգի տեքստը գտնվում է շեշտադրական դիրքում՝ զբաղեցնելով մագիստրալի տեղը, որն իրենում ներառել է «*Звезда по имени солнце*» ալբոմի բոլոր թեմաները և առանցքային պահերը։

Տեքստի առաջին իսկ տողը հակադրվում է իրեն հաջորդող տողերին․

Այստեղ, ըստ Պետրովայի, արտացոլվում է կարգավիճակի աններդաշնակությունը, որը համապատասխանում է նրան, ինչը լիրիկական սուբյեկտի տեսանկյունից պետք է լինի ավանդույթի սահմաններում։ Այնպես, ինչպես գիշերը չի կարող լինել առանց քուն, այնպես էլ երգը չի կարող լինել առանց բառերի։ Նման կարգավիճակը չի համապատասխանում առօրյա կյանքի շրջանակներին, որտեղ ամեն ինչ կանոնակարգված է։

Հաջորդող տողերում նկատելի է, թե հերոսի տեսանկյունից ինչպիսին պիտի լինի աշխարհի պատկերը․

Պետրովան մատնանշում է այն, որ այս տողերում հեղինակը փորձում է ասել, որ աշխարհում ամեն օբյեկտի համար նախատեսված է որոշակի ատրիբուտ, որը չի կարելի փոփոխել։ Օրինակի համար՝ ծովը մարդու նման ջուր խմելու՝ «անձրևի մի կումի», կարիք ունի։ Իսկ եթե գող ես, նշանակում է պիտի գողանաս։

Պետրովայի խոսքերով՝ աշխարհի ագրեսիվության թեման ամրանում է կրկներգով, առաջ է քաշվում հերոսի հակամարտության մոտիվը։

}}

Կրկներգի առաջին տողում ցուցադրվում է աններդաշնակությունը, որը զարգանում է աշխարհի նկատմամբ հերոսի ներքին դիրքորոշմամբ։ Այստեղ լիրիկական սուբյեկտը խախտում է կարգի առօրեական դասավորությունը և իր նկատմամբ հարուցում է շրջապատող աշխարհի ագրեսիան։ Եվ չնայած հերոսի և շրջապատող աշխարհի կերպարները երգում ի սկզբանե հակադիր են, ագրեսիան, այնուամենայնիվ, սկիզբ է առնում կարգի առօրեական դասավորության խախտումից։

Աշխարհի նման կառուցվածքի պատճառով հերոսի մոտ հարց է ծագում այն մասին, թե ինչպես է պետք վերաբերվել վերջինիս։ Կարող է արդյոք նա գնալ մինչև վերջ իր հակամարտությամբ՝ կործանելով երկրի առօրեական տափակությունը։ Մի կողմից հերոսը կարող է կորցնել ամեն ինչ, դառնալ հանցագործ և ենթարկվել մահապատժի, իսկ մյուս կողմից՝ ձեռք բերել որոշակի իշխանություն, ինչը, Պետրովայի խոսքերով, ցուցադրված է երգի հաջորդող բառերում։

}}

Երգում կա գործողության կամ անգործության ընտրություն։

## Հեռուստատեսություն
* Երգը 1989 թվականին կատարվել է «Կինո» խմբի կողմից «Հայացք» հեռուստանախագծի եթերում, որտեղ ներկայացվել է «Белый день» անվամբ։

## Այլ երաժիշտների կատարումներ
* Երգը կատարում է նաև «Ալիսա» խումբը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Песня без слов» YouTube-ում

Կատեգորիա:1989 երգեր
Կատեգորիա:Խորհրդային երգեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր
Կատեգորիա:Ռոք երգեր
Հալիվորի կամուրջ

**Հալիվորի կամուրջ,** Իշխանագետն ու իր վտակները ներառում են չորս քարաշեն կամուրջ (Տողի կամ Թաղլարի, Հալիվորի, Հայկազնի, Հաթամի), որոնցից է Հալիվորի միաթռիչք կամուրջը, որը պահպանվում և գործում է։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Կամուրջը Թաղլարի տարածքը գետի վրայով կապում է Տումի գյուղի տարածության հետ։ Այն ունի 20 մետր երկարություն, 3 մետր լայնություն, 9 մետր բարձրություն։ Կամարային բացվածքի լայնությունը 9 մետր է։ Կամրջի թռիչքի երկարությունը 11 մետր է, լայնութունը` 3, իսկ բարձրույթունը` 5։ Կամրջի հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ։ Ամենայն հավանականությամբ այն կառուցվել է մելիք Եգանի օրոք` 18-րդ դարում։

Տեղանքից ելնելով՝ նոր կամուրջը կառուցվել է այնպես, որ Մեծ Թաղլարի կողմից կամրջի խելը մոտ երկու մետր ներքև է հանդիպակաց կողմի խելից։ Հին կամրջից մնացել է աջակողմյան խելի զանգվածը, որը գտնվում էր մոտ 50 մետր վերև` համեմատաբար ավելի հարմար դիրքում։ Թաղլար կամուրջը ձորակի նշանավոր հուշարձաններից է։ Այն կառուցված է անտաշ քարի բեկորներով, ամուր կրաշաղախով, մեկ լայն կամարով, որի խելերը հենվում են գետի ափերի ժայռերին։

### Մատուռ
Կառույցը 10-րդ դարի է և գտնվում է Կաքավավանքից 1,5-2 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Իշխանագետի ձախ ափին՝ այժմյան ադրբեջանական Գյումշաթլու գյուղին կից բլրակի գագաթին։ Մատուռը ուղղանկյուն հատակագծով միանավ բազիլիկ է, որի թաղը ամբողջությամբ փլված է, իսկ կողային պատերն ամբողջությամբ պահպանվում են։ Մատուռին հարակից բլրագագաթին երևում են վատ պահպանված արձանագրություններով գերեզմանաքարեր, ջարդված խաչքարերի բեկորներ, սրբատաշ որմերի մասնիկներ։

### Արզումանի մատուռ
Արզումանի մատուռը չնայած ուշ շրջանի կառույց է, բայց ամբողջությամբ պահպանվել է։ Սրբատաշ քարերով պատերում կան վեց որմնաշարեր, պատուհաններ։ Քիվերը, դուռը, լուսամուտները զարդաքանդակված են։ Մատուռի մոտ կա քարաշեն աղբյուր և արտադրական բնույթի կառույցներ։

### Գրիգոր Լուսավորչի կացարան
Գրիգոր Լուսավորչի կացարանը նաև հայտնի է որպես *ճգնավորի կացարան*։ Ժայռի մեջ գտնվող կացարանը գտնվում է Թաղլարի արևելյան մասում, քերծի տակ։ Ավանդությունը պատմում է, որ Գրիգոր Լուսավորիչը հայոց արևելից նահանգներում շրջագայելիս իջևանել է այստեղ, իսկ երբ նա մեկնել է, երկնքից լույս է ծորացել նրա գիշերած տեղում, և այդ օրվանից տեղանքը կոչվել է Գրիգոր Լուսավորիչ, դարեր շարունակ տեղացիների կողմից ընկալվել է որպես ուխտատեղի, սրբավայր։

## Արձանագրություն
Շինարարական կիսավեր արձանագրությունը գտնվում է հյուսիսարևմտյան խելի պատին ագուցած 60x50 սմ մեծությամբ սպիտակ թերթաքարի վրա։

*...յիշատակ... 
...կամուրջըս Յարութիւ 
նի։ Մդ։ Գեվ 
...Շինեցի։ Իմ 
ծնողաց։ Օվ ա(ն) ցն- 
ի ա(ստուա)ծ ողորմա ասի 
Թ(վին) ՌՄԶԴ (1835)*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի կամուրջներ
Կատեգորիա:Հադրութի շրջանի շենքեր և կառույցներ
Ֆանտա Ռեգինա Նակրո

**Ֆանտա Ռեգինա Նակրո** (, ), բուրկինացի ժամանակակից կինոռեժիսոր։ Համարվում է գեղարվեստական ֆիլմ նկարահանած առաջին կին ռեժիսորը Բուրկինա Ֆասոյում։ Ռեժիսորների ու պրոդյուսերների աֆրիկյան գիլդիայի (*Guilde Africaine des Realisateurs et Producteurs*) հիմնադիր անդամներից մեկն է։ Նա մի արվեստագետ է, ով իր ստեղծագործություններում արծարծում է հասարակությանը հուզող սուր թեմաներ, ինչպես, օրինակ, ՁԻԱՀ-ի, աղջիկ երեխաների կրթության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ֆանտա Ռեգինա Նակրոն «*Աֆրիկյան նոր ալիքի*» ներկայացուցիչներից է, որի ստեղծած կինոնկարներում արտացոլված է պայքարն ավանդականի ու արդիականի միջև ժամանակակից աշխարհում։

## Կենսագրություն
Ծնվել ու հասակ է առել գյուղական շրջապատում։ Պատանեկան երազանքն էր՝ դառնալ մանկաբարձուհի։ Ֆիլմ նկարահանելու ցանկությունը նրա մեջ ծնունդ է առել Բուրկինա Ֆասոյի պատմության ուշագրավ դրվագների մասին ավանդազրույցների ազդեցության տակ։ Հարևաններից տեղեկանալով Բուրկինա Ֆասոյում կինոդպրոցի գոյության մասին՝ նպատակադրվել է միջնակարգն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել այնտեղ։ Ընդունվել է մայրաքաղաք Ուագադուգուում գործող կինեմատոգրաֆիական կրթության ինստիտուտ (*Institut d'Education Cinématographique de Ouagadougou*, *INAFEC*): Այստեղ ուսանելու տարիներին հանդիպել է բուրկինացի անվանի կինոռեժիսոր Իդրիսա Ուեդրաոգոյին, ում հետագայում աշխատակցել է որպես նրա ֆիլմերի խմբագիր։ INAFEC-ն ավարտել է 1986 թվականին՝ ստանալով տեսաձայնային գիտությունների ու տեխնիկայի մասնագետի որակավորում։ Ֆանտա Ռեգինա Նակրոն հետագայում ավարտել է նաև Սորբոնի հեղինակավոր համալսարանը (կինոյի և տեսաձայնային ուսմունքների մագիստրոսի աստիճանով)։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ
* 1992 թվականին՝ Կարթագենի կինոփառատոնի *Tanit d'Or* մրցանակ՝ *Un Certain Matin* կարճամետրաժ ֆիլմի համար
* 1992 թվականին՝ Ամյենի կինոփառատոնի *Licorne d'Or* մրցանակ՝ *Un Certain Matin* կարճամետրաժ ֆիլմի համար
* 1993 թվականին՝ Միլանի *Air Afrique* կինոփառատոնի առաջին մրցանակ՝ *Un Certain Matin* կարճամետրաժ ֆիլմի համար
* 1997 թվականին՝ Ուագադուգուի համաաֆրիկյան կինո և հեռուստատեսային փառատոնի (FESPACO-ի) մրցանակի առաջադրում *Puk Nini* ֆիլմի համար
* 2002 թվականին՝ Համբուրգի կարճամետրաժ ֆիլմերի փառատոնի *François Ode* մրցանակ *Bintou* կինոնկարի համար
* 2002 թվականին՝ Տամպերեի (Ֆինլանդիա) միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակ *Bintou* կարճամետրաժ կինոնկարի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*Audio del programa de radio ''El séptimo vicio Fanta Régina Nacro, la reina del cine africano -'' 02/10/19
*Entrevista realizada en el ámbito del Festival de Cine Africano de Barcelona 2019

Կատեգորիա:Կին կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կին սցենարիստներ
Սուրբ Ամենափրկիչ վանք (Պողոսագոմեր)

**Սուրբ Ամենափրկիչ վանք**, գտնվում է Արցախի Խաչեն գավառում, Տրտու (այժմ՝ Թարթառ) գետի աջ ափին, հինավուրց Դրմբոն, Կճողուտ, Ղաղարահող և Պողոսագոմեր գյուղերի արանքում տարածվող տափարակի, որը հյուսիսային և արևմտյան կողմերից ավարտվում է ժայռերով, հյուսիսային ծայրին։

## Կառուցվածք

Սուրբ Ամենափրկիչ եղեղեցին կառուցված է կոփածո և սրբատաշ քարերով հիմնարկված միակտոր քարաժայռի վրա։ Եկեղեցու արտաքին բոլոր անկյունաքարերը իրականացված են սրբատաշ, իսկ բոլորաձև գմբեթը և մնացած մասերը՝ անտաշ կամ կոփածո քարերով։ Եկեղեցու ներսը ամբողջապես ծեփված է, որը մասամբ քայքայված է։ Եկեղեցին արևմուտքից ունի մեկ մուտք և մեկական ոչ մեծ լուսամուտներ (բացի հյուսիսային ճակատից)։ Բոլորաձև թմբուկը, որի վեղարը լրիվ քանդված է ու թափված, ունի չորս լուսամուտ, որոնցից արևելյանը, որն ամենից լավ պահպանվածն է, ավելի նեղ է և ստեղծված է միակտոր քարից։

Ամենափրկիչ վանքում պահպանվել են արձանագրություններ, իսկ շրջակայքում, եկեղեցուց արևելք, եղել է հնագույն գերեզմանոց, ուր կան մի քանի խաչքարեր և դրանց պատվանդանները։ Այդ խաչքարերը կարելի է թվագրել մեկը (մեկը՝ 200x78) ստորին մասում ունի երեքտողանի արձանագրություն։ Հինգտողանոց մեկ այլ արձանագրության պատառիկ կա եկեղեցու ներսում ընկած ջարդված բեկորի վրա (չափերը՝ 32x18)։ Վանքի ամենաարժեքավոր արձանագրությունը արևմտյան ճակատին, դռան ճակատակալ սրբատաշ կիսակլոր քարի վրա փորագրված ութտողանոց արձանագրությունն է։ Վերջինս չի քայքայվել և ընթեռնելի է գրեթե ամբողջությամբ, միայն գրության վերջին տողի վերջնամասը փշրված է, որտեղ հավանաբար եղել է թվականը։ Այնուամենայնիվ, եկեղեցու կառուցման ժամանակաշրջանի վերաբերյալ ստույգ եզրակացություններ անելու համար կան բազմաթիվ տվյալներ ինչպես, օրինակ, արձանագրության երկրորդ և երրորդ տողերում հիշատակված Հասանի որդի Վախթանգի անունը, որը մահացել է 1214 թվականին։ Եկեղեցու արևմտյան ճակատի հարավային կողմի պատի մեջ ագուցված է մի փոքր խաչքար, որը ևս անվրեպ XII-XIII դարերի գործ է և կերտվել է հենց եկեղեցու պատի մեջ տեղադրելու նպատակով։ Այս բոլոր հանգամանքները ուսումնասիրելով՝ Ամենափրկիչ վանքի կառուցման ժամանակաշրջանը պետք է համարել XII դարի վերջերից մինչև 1214 թվականն ընկած ժամանակահատվածը, թեև եկեղեցու ճարտարապետությունն իր մեջ ունի ավելի հնաոճ տարրեր։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* http://hpj.asj-oa.am/3794/ 

Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կոնտակտո

**Կոնտակտո** (էսպերանտո՝|«Kontakto»|+=, թարգմանաբար՝ «կոնտակտ»), Էսպերանտո համաշխարհային ասոցիացիայի կողմից հրատարակված էսպերանտո լեզվով միջազգային ամսագիր (UEA): Ամսագիրը հիմնադրվել է 1963 թվականին և ներկայումս տարածվել և ընթերցվում է աշխարհի շուրջ 90 երկրներում։ Ամսագիրը հիմնականում հրապարակում է հասարակական-քաղաքական և մշակութային թեմաներով նյութեր, հատուկ ուշադրություն է դարձվում էսպերանտո «պարզ» նյութերի հրապարակմանը, որոնք կարող են օգտագործվել էսպերանտո սովորելու համար։

## Հրատարակություն և տարածում
Պարբերականը պաշտոնապես համարվում է Էսպանդիստների համաշխարհային երիտասարդական կազմակերպության (TEJO) տպագիր երկու մարմիններից մեկը, սակայն փաստացի հրատարակվում է Էսպերանտոյի Միջազգային Ասոցիացիայի կողմից։ Ամսագրի խմբագիրն ընտրվում և հաստատվում է TEJO կոմիտեի կողմից՝ համաձայնեցնելով UEA-ի գլխավոր տնօրենի հետ, տարբեր ժամանակներում նրա խմբագիրները եղել են շատ նշանավոր էսպանդիստներ, օրինակ՝ Համֆրի Տոնկինը (ԱՄՆ, նույն ինքը ամսագրի առաջին խմբագիրն էր), Շտեֆան Մաուլը (Գերմանիա), Ռոման Դոբժինսկին (Լեհաստան), Ուլրիխ Լինսը (Գերմանիա), Իշտվան Էրթլը (Հունգարիա) և այլք։ 2002-2007 թվականներին ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր Եվգենի Զվերևա-Ամիսը (Ուկրաինա, ավելի ուշ նա արտագաղթել է ԱՄՆ), 2007 թվականից մինչև 2010 թվականի աշուն ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր Պավել Մոժաևը (Ուկրաինա)։ 2010 թվականի աշնանից ամսագրի գլխավոր խմբագիրն է բրազիլացի Ռոժեներ Պավինսկին։

Ամսագիրը տպագրվում է Լեհաստանում, այնտեղից էլ ուղարկվում է ամբողջ աշխարհին։ Հոդվածների հեղինակներն են աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանած էսպանդիստները։ Թարգմանական նյութերը հրապարակվում են շատ ավելի քիչ, քան նրանք, որոնք բնօրինակով գրված են էսպերանտոյով։ Ամսագիրը կարող է գրվել աշխարհի ցանկացած վայրի՝ Էսպերանտո Համաշխարհային Ասոցիացիայի միջնորդների միջոցով։ Տարեկան լույս է տեսնում 6 համար, տարեկան բաժանորդագրության արժեքը տատանվում է՝ կախված երկրից 10-35 եվրոյի սահմաններում։ Էսպանդիստների համաշխարհային երիտասարդական կազմակերպության անհատական անդամները ամսագիրն ստանում են ավտոմատ կերպով։ Բացի այդ, UEA-ի պաշտոնական կայքում պարբերաբար հայտնվում են թարմ համարների PDF տարբերակները։ Թույլ տեսողություն ունեցողները կարող են ստանալ ամսագրի աուդիո տարբերակը։

## Թեմատիկա
Ամսագրի ընդհանուր ուղղվածությունը սահմանվում է որպես հասարակական-մշակութային, պարբերաբար հրապարակվում են հոդվածներ, որոնք հետաքրքրում են երիտասարդներին՝ հոբբիներ, ինտերնետ, ճանապարհորդություն և այլն։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ամսագիրը հրապարակվում է էսպերանտոյով, էսպերանտո բովանդակության մասին (նորություններ էսպերանտո միջոցառումների մասին, էսպերանտո համայնքի զարգացման խնդրահարույց հոդվածներ և այլն), հաճախ չեն հրապարակվում։ Այնուամենայնիվ, էսպերանտո-մշակույթին (էսպերանտո-գրականությանը, էսպերանտո տիրապետման երեւույթին ծնունդից և այլն) նվիրված նյութերը քիչ չեն, գրեթե յուրաքանչյուր համարում հրապարակվում են նոր էսպերանտո-գրքերի և ձայնասկավառակների մասին գրախոսություններ։

Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «պարզ էսպերանտո» (այսպես կոչված «պարզ» և «շատ պարզ» բառային ցուցակների օգտագործմամբ) նյութերի հրապարակմանը, որոնք կարող են օգտագործվել էսպերանտոյի տիրապետման սկզբնական փուլերում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Մշակութային ամսագրեր
Կարլ Գրոսման

**Կարլ Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Գրոսման** (, ), գերմանացի սերիական մարդասպան։ Չհաստատված տվյալներով՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ վաճառել է իր զոհերի միսը։ Դատապարտվել է մահապատժի, սակայն դատավճիռն այդպես էլ գործողության մեջ չի դրվել այն պատճառով, որ մոլագարը կախվել է իր խցում։

## Կենսագրություն
Կարլը ծնվել է գերմանացի հնավաճառի ընտանիքում և ութ երեխաներից մեկն էր։ 13 տարեկանում նա աշխատել է որպես օգնական մսի խանութում։ Կարլ Գրոսմանի հետագա կյանքի մասին քիչ բան է հայտնի. հետաքննությունը կարողացել է հստակ պարզել միայն այն, որ նա հակված էր սադիզմի և բազմիցս ձերբակալվել է փոքրահասակներին անբարոյականացնելու համար։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գրոսմանը սև շուկայում ակտիվորեն միս է վաճառել։ Բացի այդ, նա ունեցել է նույնիսկ փոքր, կայարանամերձ կրպակ՝ հոթ դոգերի վաճառքի համար։ Չնայած, որ ոստիկանության կողմից ոչ մի ապացույց չի հայտնաբերվել, ենթադրվել է, որ Կարլը վաճառել է հենց իր զոհերի միսը։ Ենթադրվում է, որ Գրոսմանի սպանվածների մարմինների ոսկորները և այլ անուտելի մասերը նետել է գետը։

## Ձերբակալություն
1921 թվականի օգոստոսի 21-ին, երբ Գրոսմանի հարևանները ոստիկանությանը հայտնել էին Բեռլինում իր բնակարանից հնչող բղավոցների մասին, որոնք հարել էին հարվածների ձայներին, նա ձերբակալվել է։ Շինության խուզարկության ժամանակ աղջկա թարմ դիակ է հայտնաբերվել, և Գրոսմանը ձերբակալվել է սպանության մեղադրանքով։ Ըստ հարևանների ցուցմունքների՝ Կարլն ունեցել է շատ երիտասարդ հյուրեր, որոնցից յուրաքանչյուրը չէ, որ դուրս է եկել իր բնակարանից։

Թե հատկապես քանի մարդ է սպանել Գրոսսմանը, հայտնի չէ՝ խուզարկուները գտել են միայն մեկ մարմին։ Փորձագետները արյան բծերի հիման վրա պարզել են, որ ձերբակալությունից քիչ առաջ նա խոշտանգել է իր սենյակում առնվազն երեք աղջկա։ Որոշ աղբյուրներ պնդել են, որ Կարլն ընդհանուր առմամբ սպանել, մասնատել և վաճառել է ոչ կասկածելի քաղաքացիների, այդ թվում՝ ավելի քան 50 կին։ Ոստիկանները որևէ ճշգրիտ տվյալներ չեն հրապարակել, ընդունված է համարել, որ Գրոսմանի խղճի վրա առնվազն 26 սպանություն կա։

Արդյունքում, Գրոսմանը, որն այդպես էլ չի խոստովանել իր արարքը, դատապարտվել է մահապատժի, սակայն դատավճիռը գործողության մեջ դնելուց քիչ առաջ ինքնասպան է եղել իր խցում կախվելու միջոցով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազատազրկման վայրերում մահացածներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Մահապատժի դատապարտվածներ
Կատեգորիա:Մարդակերներ
Գլխատուն (կառույց)

**Գլխատուն** կամ Ղարադամ, ճարտարապետական կառույց, գտնվում է Դիզափայտի արևմտյան գոգավորություններից մեկում փռված Քարինգ-Արփագյադուկ լեռնային փոքրիկ գյուղի վերին մասում՝ երկու նեղ կածանների միջև։

## Նկարագրություն
Համակառույցի հիմնական շենքը՝ գլխատուն-ղարադամը կառուցվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Հատակագիծը քառանկյունաձև է՝ 7.8x7.5: Ամբողջ ծածկը քառակուսի հիմքերով հորիզոնական գերաններից կազմված յուրօրինակ գմբեթի տեսք ունի։ Ղարադամի համար հատկանշական է կիսագետնափոր ծավալը և ամբողջական բաց ճակատը, որի ենթամասերը գրեթե ամբողջությամբ խորացված են գետնի մեջ։ Ճակատային պատի արևմտյան անկյունի մոտ գտնվում է դուռը, որը շարված է կոպտատաշ քարից։ Համակառույցի առաջ դուրս փորված հողը կազմում է հարթակ։ Առջևի պատի վրայից ցած իջնելով երևում են կտուրի ծայրերը, որոնք գլխատան շուրջ ստեղծում են հովնոց։ Տաք եղանակներին այն ծառայել է որպես ցերեկային կացարան և խոհանոց։

Գլխատան ներսի 4 անկյուններից մոտ երկու մետր հեռավորության վրա կաղնու փայտից հզոր սյուներ են բարձրանում, որոնց տրամագիծը մեկ մետրից ավել է։

Վերին մասում բրգաձև և նեղացնող սյուները հորիզոնական դիրքով կրում են երեք հարկով շարված կաղնի գերաններ՝ «հրհորումներ»։ Երդիկը գտնվում է բուրգի կենտրոնում՝ սենյակի հատակից վեց մետր բարձրության վրա, որի չափը մոտավորապես մեկ քառակուսի մետր է։ Ուղիղ երդիկի տակ տեղադրված է գլխաքարից կառուցված քառակող օջախը։ Եռաշերտ գերանների վրա կաղնու կոճղեր են շարված կամ ինչպես տեղացիներն են անվանում՝ «լոփաներ», որոնց վրա չփտող մախի կամ ցախավելի մատղաշ սյուներ են շարված, որոնք էլ ծածկված են գարու ծղոտի հաստ շերտերով։ Որից հետո կավի շերտն է։ Որպեսզի ջուրը ներս չհոսի, դրա համար հողաշերտը կտուրթակիներով խտացվել և ամրացվել է։ Ժամանակի ընթացքում առաջացած ճեղքերը կավե նոր շերտով են ամրացվել, որից հետո տանիքի հաստությունը հասել է մինչև 1,5 մետրի։ Գյուղի համարյա բոլոր բնակարանները գրեթե նման են ղարադամին, բայց մի տարբերությամբ, որ սենյակները համեմատաբար փոքր են, իսկ կտուրները՝ հարթ։ Դրա հետևանքով հորիզոնական գերանները պատերի վրա են հենվում, երթիկների փոխարեն ճակատային պատում բացված են երկուական լայն պատուհաններ, ջեռուցումը կատարվում է թիթեղից պատրաստված վառարանի միջոցով, իսկ սրահում՝ բուխարիկի միջոցով։ Կան լայն բացվածքով սյունաշար սրահներ։

Բնակարանների հատակն ու ետնապատն ամբողջությամբ, կողքի պատերը մասամբ ղարադամի են նման, իսկ ճակատային լուսամուտները, առաստաղն ու սենյակների հարդարանքը, ընդարձակ պատշգամբը ոչնչով չեն տարբերովում նորատիպ բնակարաններից։

Փոքրիկ գյուղի բնակարանները պատկանում են ժողովրդական բնակարանների այն հազվագյուտ տեսակներին, որոնց բնորոշ է ղարադամից նորատիպ բնակարաններին անցնելու միջանցիկ շրջանը։

## Ծանոթագրություններ
Ֆարիդ Շաֆիև

**Ֆարիդ Շաֆիև** (, ), Ադրբեջանի Միջազգային Հարաբերությունների Վերլուծության Կենտրոնի խորհրդի նախագահ, Ադրբեջանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Կենսագրություն
Ֆարիդ Շաֆիևը ծնվել է 1969 թվականին Բաքու քաղաքում։ 1989-1994 թվականներին սովորել է Բաքվի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։ 2002-2003 թվականներին ստացել է մագիստրոսի կոչում Հարվարդի համալսարանի Քենեդիի անվան պետական դպրոցում ՛ պետական կառավարման։

2009-2015 թվականներին սովորել է Կարլթոնի համալսարանում և ստացել պատմության դոկտորի կոչում։

## Կարիերա
1996 թվականից աշխատել է Ադրբեջանի Հանրապետության Արտաքին գործերի նախարարության համակարգում։

1998-2001 թվականներին աշխատել է ՄԱԿ-ում Ադրբեջանի առաքելությունում։

2009 թվականի մայիսի 22-ից նա Ադրբեջանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանն է։ 2009-2014 թվականներին նա եղել է Ադրբեջանի արտակարգ և լիազոր դեսպանը Կանադայում։

2011 թվականի մայիսի 26-ից մինչև 2014 թվականի հուլիսի 9-ը նա եղել է Ադրբեջանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցիչը Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպությունում։

2014-2019 թվականներին նա եղել է Ադրբեջանի դեսպանը Չեխիայում։

2019 թվականի փետրվարի 19-ին նա նշանակվել է Միջազգային հարաբերությունների վերլուծության կենտրոնի նախագահ։

Ֆարիդ Շաֆիևը դասավանդում է Ադրբեջանի դիվանագիտական ակադեմիայում։ Ֆարիդ Շաֆիևը հեղինակ է բազմաթիվ հոդվածների և մի շարք ակադեմիական հրատարակությունների, այդ թվում ՝ «Կարգավորման քաղաքականությունը և էթնիկական հակամարտությունը Հարավային Կովկասում» գրքի, որը լույս է տեսել 2018 թվականին *McGill-Queen's University Press*-ի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ադրբեջանցիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Հադրութի ձորակի հուշարձաններ

**Հադրութի ձորակի հուշարձաններ,** հեթանոսական, վաղ քրիստոնեական և միջնադարյան շրջաններում կառուցված եկեղեցիների խումբ։

## Ստուգաբանություն
Հադրութ անվանումը մնացել է հին արշավանքների ժամանակից, այն պարսկերեն բառ է և նշանակում է միջագետ (բառացիորեն՝ երկու գետերի միջև)։ Հին Հադրութի երկու կողմերով գետակներ են հոսել։ Այժմյան Հադրութը ընդարձակվել է արևելյան և արևմտյան մասերից։

## Պատմություն
Հադրութի հիմնադրման ժամանակը հայտնի չէ, սակայն նախկին շրջկենտրոնի արևելյան մասում կա հին գերեզմանատուն՝ ավերակ եկեղեցիով։ Գերեզմանաքարերի մեծ մասի վրա արձանագրություններ և քանդակներ չկան, սակայն երկուսի վրա կան խաչանշաններ։ Բնակիչներն այդ գերեզմանատունը անվանում են «*Հին հանգստարան*» կամ «*Կռապաշտի հանգստարան*»։ Այդ տեղանքը կոչվում է «Ղալին բանդ» (Բերդի մուտք), իսկ դրանից 1.5 կմ հարավ գտնվում են «Ծծախաչ ղալայ» անունով բերդի ավերակները։

*Խոր աղբյուրի* մոտ՝ Հադրութի կենտրոնում, մի չինարի կա, որն ունի 23 մ շրջանագիծ և 800 տարվա պատմություն։ Գտնվում է բնակիչների ուշադրության կենտրոնում, քանի որ այդ ծառը նախկինում նաև սրբավայր է եղել։

Վանք գյուղի հյուսիսարևելյան շրջանում՝ բլրի վրա, գտնվում է Սպիտակ Խաչ վանքը։

Հադրութից հարավ գտնվում է Մինա֊Խորեն սրբավայրը։ Մինան և Խորենը եղբայրներ են եղել, և նրանց նահատակության տեղում սրբավայր է կառուցվել, որն այժմ կիսավեր վիճակում է։

Հադրութի պատմական տարածքի կենտրոնում գտնվում է 1621 թվականին կառուցված Շախկախի վանք եկեղեցին։ Եկեղեցու միակ դուռը բացվում է արևմուտքից, ունի չորս պատուհան։ Եկեղեցին ունի մի շարք արձանագրություններ․

«*Երկիր Դիզակալ եւ զեաւղս Հադրութի յանապատս որ կոչի Շախկախ է ընդ հովանեաւ սուրբ Աստուածածնիս ի հայրապետութիւն Տափթ կաթողիկոսին եւ ի սուրբ անապատիս առաջնորդութիւն Հովհաննէս էպիսկոպոսէս եւ իշխանությիւնս Խոտայպանդին դառն եւ դժուարին ժամանակիս»։ Ապա « Աւետարան գրեալ ի թվ․ ՈՃԻԲ յերկիրն Դիզակոյ ի գիւղս Դաք ընդ հովանեաւ սուրբ եւ նշանաւոր տեղւոջ, որ կոչի Շախկախ եւ այն միաբանիցս Յակոբ եպիսկոպոսին եւ տէր Մկրտչին, տէր Բարսըղին գրոց աշակերտ Սաղաթին*»։

Արցախցիները հոգացել են իրենց երկրի հարավային, ռազմավարական նշանակություն ունեցող սահմանները ամուր պահելու մասին։ Դրանք կարևոր նշանակություն են ունեցել թշնամիներին դիմագրավելու գործում։ Սակայն 15-16-րդ դարերում պարսիկները և օսմանյան թուրքերը ավերել են միջնադարյան հուշարձանները և շեն գյուղերը։

Ներկայիս հուշարձանները մելիքների տիրապետության տակ գտնված ժամանակվա համեմատ շատ չնչին մաս են կազմում։

19-րդ դարում կազմավորվել է Հադրութի ներկայիս տարածքի հատակագիծը, որի շնորհիվ հստակ տեսանելի է ավանի հին հատվածը։ Այդ շրջանում Հադրութն ունեցել է 2795 բնակիչ, 6 արվեստանոց, 2 գործարան, շուրջ 300 արհեստավոր։

Հադրութի մետաքսը ներկայացվել է համաշխարհային մի շարք ցուցահանդեսներում։ 1882 թվականին Մոսկվայում կազմակերպված տոնավաճառում մետաքսն արժանացել է բրոնզե մեդալի, իսկ 1883 թվականին՝ ԱՄՆի Ֆիլադելֆիա քաղաքում՝ ոսկե մեդալի։ Հադրութի մետաքսից են պատրաստվել Փարիզի Ելիսեյան պալատների վարագույրները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հադրութի շրջանի հուշարձաններ
Նինա Արիանդա

**Նինա Արիանդա Մացյո** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, 2012 թվականի «Թոնի» մրցանակի դափնեկիր։

## Կյանքը և գործունեությունը
Նինա Արիանդան ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Մանհեթեն քաղաքում՝ ուկրաինացի գաղթականներ Պետրոս և Օլեսյա Մացյոների ընտանիքում։ 2009 թվականին ավարտել է Նյու Յորքի համալսարանը մագիստրոսի աստիճանով և նորամուտը նշել է 2011 թվականի ապրիլին բրոդվեյյան բեմում՝ Ջեյմս Բելուշիի և Ռոբերտ Շոն Լեոնարդի մասնակցությամբ «Երեկ ծնված» պիեսում։ Իր դերի համար դրական արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից և առաջադրվել է «Թոնի», «Դրամա Դեսկ», «Drama League» մրցանակներին, ինչպես նաև արժանացել է «Outer Critics Circle Award» մրցանակին։ Ավելի վաղ հանդես է եկել «Վեներան մորթիների մեջ» օֆֆ-բրոդվեյյան բեմադրությունում, որը նրան արժանացրել է «Theatre World Award» և «Clarence Derwent Awards» մրցանակների։

2012 թվականին Արիանդան արժանացել է «Թոնի» մրցանակի՝ «Վեներան մորթիների մեջ» պիեսի բրոդվեյյան տարբերակում հանդես գալու համար։

Թատրոնում աշխատելուց բացի, Նինա Արիանդան հայտնվել է մի քանի ֆիլմերում, որոնց թվում են «Հաղթի՛ր» (2011), «Երկինքն ու երկիրը» (2011), «Կեսգիշերը Փարիզում» (2011) և «Ինչպես գողանալ երկնաքերը» (2011) ֆիլմերը։ Հայտարարվել է, որ Արիանդան Ջենիս Ջոպլինի դերը կխաղա «Ջենիս» կենսագրական ֆիլմում։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
*; «Թոնի»
** 2011 - «Թոնի» մրցանակ պիեսի լավագույն դերասանուհու համար - «Երեկ ծնված» (առաջադրված)
** 2012 - «Թոնի» մրցանակ պիեսի լավագույն դերասանուհու համար - «Վեներան մորթիների մեջ»
*; «Դրամա Դեսկ»
** 2011 - «Դրամա Դեսկ» մրցանակ պիեսում կնոջ լավագույն դերի համար - «Երեխ ծնված» (առաջագրված)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նինա Արիադնան Internet Broadway Database կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Դրամա Դեսկ» մրցանակի դափնեկիրներ
Դի Բի Սի Պիեր

**Փիթեր Ուորեն Ֆինլեյ** (,), հայտնի է որպես **Դի Բի ՍԻ Պիեր** (), ավստրալիացի գրող, 2003 թվականին դարձել է Բուքերյան մրցանակի դափնեկիր ։ Նրա կեղծանունի առաջին մասը (DBC-ի սկզբնատառերը) նշանակում է dirty but clean՝ «կեղտոտ, բայց մաքուր», երկրորդ մասը՝ մանկական մականունն է։

## Կենսագրություն
Փիթեր Ուորեն Ֆինլեյը ծնվել է 1961 թվականին Ավստրալիայում։ Փիթերի մանկությունն անցել է Մեքսիկայում, որտեղ նրա ընտանիքը զբաղվել է բանկային բիզնեսով։ Տասնինը տարեկանում Ֆինլեյը կորցրել է հորը։ Դրանից կարճ ժամանակ անց Մեքսիկայում ազգայնացման աշխատանքներ են իրականացվել, և նրա ընտանիքի ֆինանսական վիճակը կտրուկ վատացել է։ Ֆինլեյը կախվածություն է ձեռք բերել թմրանյութերից, զբաղվել է գողությամբ։ Գրողը պնդում է, որ իր կյանքի հետագա մի քանի տարիները անցել են թմրադեղերի մառախուղով, որպեսզի հերթական դեղաչափի համար գումար վաստակի, նա անընդհատ խարդախություն է արել, իսկ մի օր նույնիսկ վաճառել է իրեն ապաստանած ընկերոջ տունը։

1990-ական թվականներին Փիթեր Ֆինլեյը ճգնավորի կյանքով՝ բուժվել է 10-ամյա թմրամոլությունից հետո։ Նա գտել է նկարիչ-ձևավորողի աշխատանք և 2000 թվականին տեղափոխվել է Իռլանդիա։ Այստեղ նա տպագրության է պատրաստել իր «Վերնոն Տեր Լիթլ» նորամուտային վեպը։ 2003 թվականի հոկտեմբերի 14-ին այս գիրքը, որը նվիրված է ամերիկյան դպրոցներում հրազենի օգտագործմամբ զանգվածային սպանությունների արդի խնդրին, արժանացել Է Բուքերյան մրցանակի։ Ժյուրիի որոշումը հակասական էր, շատ դիտորդներ այն ընկալում էին որպես հասարակության նախասիրություններ, քանի որ հաղթող վեպի հիմնական թեմաներն էին սեքսը և բռնությունը, որոնք ներգրավված էին հակաամերիկյանիզմի մեջ։ Մրցանակը ստանալուն պես Փիթեր Ֆինլեյը հայտարարել է, որ 50000 ֆունտ ստերլինգ մրցանակի մեծ մասը կօգտագործվի մարելու բազմաթիվ պարտքերը, որոնք գրողը կուտակել էր մինչև 2003 թվականը՝ մոտ 200000դոլար։ 2007 թվականին բրիտանացիների շրջանում անցկացված սոցիոլոգիական հարցման արդյունքներով «Վերնոն Տեր Լիթլ» վեպը գլխավորել է գեղարվեստական գրքերի ցանկը, որոնք մարդիկ մինչև վերջ չեն կարդում։

2006 թվականի մարտին լույս է տեսել Փիթեր Ֆինլեյի երկրորդ վեպը՝ «Լյուսկին կոտրված անգլերեն»։

## Մատենագրություն
* Վերնոն Տեր Լիթլ / *Vernon God Little* (2003)
* Լյուսկին կոտրված անգլերեն / *Ludmila’s Broken English* (2006)
* Հանկարծ, դոկտոր Քոքս / *Suddenly Doctor Cox* (2009)
* Լույսեր հրաշքների աշխարհում / *Lights Out in Wonderland* (2010)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
* 

Կատեգորիա:Ավստրալիայի գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Էթել Թրնըր

**Էթել Մերի Թրնըր**, ի ծնե **Բյորվել** (; ), անգլիական ծագումով ավստրալիացի գրող։

## Կենսագրություն և ստեղծագործություն
Էթել Բյորվելը ծնվել է 1870 թվականի Անգլիայի Դոնկաստեր քաղաքում։ Նրա ծնողներն են Բենեթ Ջորջ Բյորվելը՝ վաճառող, և Սառա Ջեյնը։ Էթելի հայրը մահացել է, երբ նա բավականին փոքր էր, և մայրը կրկին ամուսնացել է Հենրի Թյորների հետ, որը ուներ վեց երեխա։ Նրա ազգանունը հետագայում կրում էին Էթելը և նրա ավագ քույրը՝ Լիլիանը։

1878 թվականին մահացել է Հենրի Թյորները, և Սառա Թյորները դուստրերի հետ գաղթել է Ավստրալիա՝ Սիդնեյ։ Այնտեղ նրա երրորդ ամուսինը դարձել է Չարլզ Քոուփը։ Էթելը և Լիլիանը սովորել են Սիդնեյի աղջիկների դպրոցում, իսկ 1889 թվականին համատեղ սկսել են հրատարակել «Parthenon» ամսագիրը, որը լույս է տեսել ամսական 1500 օրինակ տպաքանակով, երեք տարի շարունակ։ Էթելը դրանում մանկական բաժին է վարել և գրել է վեպեր մեծահասակների համար շարունակության հետ։ Հետագայում, երբ ամսագիրը դադարել է գոյություն ունենալ, Էթելը երեխաների համար խորագրեր է գրել մի շարք այլ պարբերականներում։

1894 թվականի հրատարակվել է Էթել Թրնըրի առաջին գիրքը՝ «Յոթ փոքր ավստրալիացիներ» (Seven Little Australians)։ Առաջին հրատարակությունն ակնթարթորեն սպառվել է, և հետագայում հենց այս գիրքն էր, որ Թյորներն առավել մեծ ժողովրդականություն է բերել։ Նա ոչ միայն դարձել է Ավստրալիայի մանկական գրականության դասականը, այլ նաև բազմիցս թարգմանվել է այլ լեզուներով։ Վիպակի ռուսական տարբերակը՝  Ն․ Շիշկովի վերամշակմամբ, հրատարակվել է 1904 թվականին՝ «Պատանի ավստրալիացիներ» անունով։ 1939 թվականին գրքի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ․ երկու անգամ (1953 թվականին և 1973 թվականին) ստեղծվել են նրա հեռուստաէկրանիզացիաները, իսկ 1978 թվականին դրա հիման վրա ստեղծվել է Մյուզիքլ։

1896 թվականին Էթել Թրնըրը ամուսնացել է փաստաբան Գերբերտ Կերլյուսի հետ։ 1898 թվականին ունեցել որդի, 1901 թվականի՝ դուստր։ Էթելը շարունակել է գրել, իսկ այն բանից հետո, երբ հայտնվեց իր այգին, հրատարակել է այգեգործի մասին վիպակը՝ «The Ungardeners»-ը (1925)։ Սակայն առաջին հերթին նա մնացել է մանկական գրքերի հեղինակ և ստիպված է եղել համապատասխանել ժանրի կանոններին. նրա հրատարակիչները հավանություն չեն տվել փորձարկումներին։ Ընդհանուր առմամբ, նա գրել է շուրջ 30 վեպ և պատմվածքներ, որոնք հիմնականում ուղղված են եղել աղջիկներին ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Թրնըրը մասնակցել է առաջին օգնության դասընթացների կազմակերպմանը։ Նա նաև գրել է ռազմական եռագրություն՝ «The Cub» (1915), «Captain Cub» (1917) և «Brigid and the Cub» (1919)։ Նրա վերջին վեպը՝ «Judy and Punch»-ը, լույս է տեսել 1928 թվականին։ 1930 թվականին տուբերկուլյոզից մահացել է նրա դուստրը՝ Էթել Ջին Սոֆիան, որը նույնպես օժտված էր գրական տաղանդով։ 1956 թվականին մահացել է նրա քույրը՝ Լիլիան, որը նույնպես գրքեր է գրել և տպագրել շուրջ քսան սիրային վեպ։ Ինքը՝ Էթել Թյորները, մահացել է 1858 թվականի ապրիլի 8-ին։ Օրագրերը, որոնք նա պահում էր դեռահաս պատանեկությունից, լույս են տեսել հետմահու։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մանկագիրներ
Խաչենի հովտի հուշարձաններ

**Խաչենի հովտի հուշարձաններ,** Լեռնային Ղարաբաղի Խաչենի ձորակում, Խաչենագետի մոտակայքում գտնվող մի շարք հուշարձաններ։ Այնտեղ են գտնվում մի շարք պատմամշակութային վայրեր՝ եկեղեցիներ, վանքեր, կամուրջներ, բերդեր, աղբյուրներ, ջրաղացներ, խաչքարեր, գերեզմաններ և հին դամբանաբլուրներ։

## Հին արձանագրություններ
Խաչենի հովտի հուշարձաններ են այցելում բազմաթիվ հետազոտողներ, քանի որ Խաչենում են գտնվում շատ հին արձանագրություններ։ Խաչենի վիմական արձանագրությունների առաջին հավաքողը եղել է Գանձասարի կաթողիկոս Եսայի Հասան-Ջալալյանը, որը 1718 թվականին կազմել է իր վիմագրական տետրակը՝ ընդգրկելով Խաչենի հովտի շուրջ հարյուր վիմագրեր։ Խաչենի արձանագրությունների հավաքմամբ է զբաղվել նաև Սարգիս եպիսկոպոս Ջալալյանցը։ Նրա հրատարակած վիմագրերը միշտ ծառայել են, որպես հնագիտության տարբեր հարցերի կարևոր աղբյուրներ։

Խաչենի արձանագրություններով են զբաղվել նաև՝ Մակար Բարխուտարյանցն ու Խաչիկ վարդապետ Դադյանը։ Մակար Բարխումյանցը հրատարակել է «Արցախ» վիմագրական գիրքը, որը նա հավաքել էր պատմական Արցախից և Ուտիքից։ Իսկ Խաչիկ Դադյանը հրատարակել է մի շարք արձանագրություններ և հնագիտական նյութեր։ Եթե չհաշվենք ուսումնարանի ուսուցիչ Էմիլ Ռյոսլերի սիրողական փորձերը, ապա Խաչիկ Դադյանը եղել է Խաչենի հնագիտական նյութերի առաջին ուսումնասիրողը։ Խաչիկ Դադյանի հրատարակած Սբ․ Հակոբա վանքի արձանագրությունները մինչև այդ նույն վանքից հավաքված ամենահարուստ փունջն է։

Արևելագետ Հ․ Ա․ Օրբելին 1909 թվականի օգոստոսին ակադեմիկոս Ն․ Յա․ Մառի հանձնարարությամբ գործուղվել է Խաչեն։ Այնտեղ անցկացրած տասնյոթ օրվա ընթացքում գիտնականը գրի է առել շուրջ 270 արձանագրություն․ 84–ը՝ Գանձասարի վանքից, 21-ը՝ Վաճառից, Խաչխութից ու Ծմակահող գյուղից, 13-ը՝ Հավապտուկից, 26-ը՝ Կոշիկ անապատից, 37-ը Մեծառատի Ս․ Հակոբավանքից, 11-ը՝ Ջուխտ խաչ ու Խաչախաչ սրբավայրերից, 35-ը՝ Խաթրավանքից և 33-ը՝ Դադի վանքից։

## Հիշատակում
Հ․ Ա․ Օրբելին Գանձասարի և Հավապտուկի արձանագրությունները առանձնացրել ու հանձնել է տպագրության։ Այդ գրքույկը բաղկացած է 42 էջից, որը գտնվում է ՍԱՀՄ ԳԱ արևելագիտական ինստիտուտի լենինգրադյան բաժանմունքի արխիվում։

Այդ արխիվում են պահվում նաև Խաչենին վերաբերող մյուս արձանագրությունները։ Դրանք խնամքով, տառաձևերի, կցագրերի և վիմագրական այլ արձանագրությունների պահպանմամբ արտագրված են փոքր չափսի մեկ ընդհանուր տետրում։

Հ․ Ա․ Օրբելու ներդրումը Խաչենի պատմության ուսումնասիրման գործում անվիճելի է։ Նրա հրատարակած երեք ծավալուն հոդվածները Խաչենի պատմության և մշակույթի հետազոտության հետաքրքիր փորձեր են։

Հետագայում Խաչենի վիմագրերի ուսումնասիրությամբ են զբաղվել նաև Ս․ Բարխուդարյանը՝ 60-ական թվականներին և Բ․ Ուլուբաբյանը՝ 70-ական թվականներին։

## Ծանոթագրություններ
Յուհա Սիպիլյա

**Յուհա Պետրի Սիպիլյա** (, ), Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչ, Ֆինլանդիայի կենտրոնի կուսակցության նախագահ (2012-2019), գործարար, Ֆինլանդիայի վարչապետ (2015-2019):

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականի ապրիլի 25-ին Ֆինլանդիայում։ 1980-1986 թվականներին սովորել է Օուլուի համալսարանում, որտեղ ստացել է ինժեների դիպլոմ։ 1998 թվականին սկսել է իր սեփական բիզնեսը Fortel Invest Oy-ում, սակայն ավելի ուշ վաճառել է այն։

2011 թվականին Օուլուի ընտրատարածքով ընտրվել է Ֆինլանդիայի խորհրդարան (ստացել է 543 ձայն)։

2012 թվականի ապրիլին հայտարարեց Ռովանիեմիում կայացած համագումարում իր թեկնածությունը առաջադրելու Ֆինլանդիայի կենտրոն կուսակցության նախագահի պաշտոնում։ Վերջին՝ 2012 թվականի հունիսի 8-ից 9-ը կուսակցական համաժողովը քվեարկության երկրորդ փուլում ստացել է 1251 ձայն և, առաջ անցնելով Տուոմո Պուումալից (որը հավաքել է 872 ձայն), ընտրվել է կուսակցության նոր առաջնորդ։ Նրա կուսակցությունը հաղթել է 2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում, որից հետո նա գլխավորել Է Ֆինլանդիայի կառավարությունը (այսպես կոչված Սիպիլի կաբինետը)։

2019 թվականի ապրիլի 16-ին հայտարարել Է «Կենտրոն» կուսակցության նախագահի պաշտոնից հեռանալու մասին։

2019 թվականի հունիսի 6-ին Ֆինլանդիայի նախագահն ընդունել է Սիպիլի կառավարության հրաժարականը և հաստատել կառավարության նոր կազմը՝ Անտի Ռինեի գլխավորությամբ։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է։ Ունի հինգ երեխա, չորս թոռ։
* Որդին` Տուոմոն (18 փետրվարի 2015 թվական), մահացավ հետվիրահատական բարդությունների արդյունքում։

Սիպիլյան իրեն նկարագրում է որպես «չափավոր պահպանողական», «քրիստոնեական աշխարհայացք» ունեցող մարդ։ Նա *Rauhan sana* լյութերական կրոնական համայնքի անդամ է, որը մոտ է Հին ստադիական շարժմանը։ Տառապում է թոքային թրոմբոզից։ Բազմիցս անձամբ ղեկավարել է ինքնաթիռը գործուղումների ընթացքում, որոնք իրականացվել են նաև անձնական հաշվին։

Չնայած նրան, որ 2015 թվականի սեպտեմբերին քաղաքական գործիչն ինքն է առաջարկել իր դատարկ տունը տրամադրել Քեմփելում՝ փախստականներին տեղավորելու համար, 2016 թվականի մարտի 21-ին տունը վաճառվել է 570 հազար եվրոյով։ Ինքը՝ Սիպիլյան, իր ընտանիքի հետ ներկայումս ապրում է այսպես կոչված Սիպուում գտնվող Մեծ Հելսինկիում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Страница Юхи Сипиля на сайте Парламента Финляндии
* Личный сайт Юхи Сипиля

Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն գործարարներ
Կատեգորիա:Ֆինն ճարտարագետներ
Դանյա Ռամիրես

**Դանյա Ռամիրես** (, ), դոմինիկյան ծագմամբ ամերիկացի դերասանուհի։

## Վաղ կյանք
Ռամիրեսը ծնվել է Դոմինիկյան Հանրապետության մայրաքաղաք Սանտո Դոմինգոյում։ 15 տարեկան հասակում, երբ աշխատել է Լոս Անջելեսի խանութներից մեկում, նրան բացահայտել է մոդելավորման գործակալության մի սկաուտ և նկարահանել է փոքրիկ գովազդում։ Ավելի ուշ Դանիան որոշել է զբաղվել դերասանական կարիերայով և մասնակցել է Նյու Յորքի Ֆլո Գրինբերգի դերասանական վարպետության դասընթացներին։ 1999 թվականին Ռամիրեսը ավարտել է Մոնթքլերի պետական համալսարանը, որտեղ իրեն դրսևորել է որպես վոլեյբոլիստ։ Իսկ հետո տեղափոխվել է Լոս Անջելես դերասանական կարիերան զարգացնելու համար։

## Կարիերա
Ռամիրեսը հայտնվել է այնպիսի տեսահոլովակներում, ինչպիսիք են *[[Jay-Z]]*-ի «Streets Is Watching»-ը (1998), *[[LL Cool J]]*-ի «Hush»-ը (արտադրված է 2005 թվականին՝ նրա փեսացու Ջեսի Թերերոյի կողմից), և Կառլոս Սանտանայի «Into the Night»-ը (2007)։

Ռամիրեսը փոքր դերով առաջնաելույթ է կատարել 2002 թվականի «25-րդ ժամ» ֆիլմում, իսկ հետո հայտնվել է «Բաֆֆի, վամպիրների բնաջնջողը» հեռուստասերիալի մի քանի էպիզոդներում։ Մեծ էկրանին հայտնվել է «Գեր Ալբերտը» (2004) կատակերգությունում, իսկ 2006 թվականին «Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը» ֆիլմում խաղացել է Կալիստո դերը։ Միաժամանակ նկարահանվել է «Սոպրանոյի կլան» սերիալի վեցերորդ եթերաշրջանի մի քանի էպիզոդներում Բլանկի Սելգադոյի՝ Թոնի Սոպրանոյի չափահաս որդու դոմինիկացի ընկերուհու դերով։ 2007-2008 թվականներին միացել է «Հերոսները» հեռուստասերիալի դերասանական կազմին, որտեղ խաղացել է Մայու Էրերու դերը, մի աղջիկ, որը կարող է լաց լինել սև արցունքներով։ Նաև երկրորդական դեր է ունեցել «Անտուրաժ» սերիալի յոթերորդ եթերաշրջանում։

2012 թվականին Ռամիրեսը Ջոզեֆ Գորդոն-Լևիթի հետ նկարահանվել է «Շտապ առաքում» կինոֆիլմում, ինչպես նաև հայտնվել է «Ամերիկյան վերամիավորում» կատակերգությունում։ 2012 թվականին Ռամիրեսը ստացել է «Նենգ սպասուհին» սերիալի կենտրոնական դերերից մեկը, որտեղ խաղացել է սպասուհիներից մեկի դերը։ Շոուն սկսվել է 2013 թվականի հունիսին *[[Lifetime]]* հեռուստաալիքով։

## Անձնական կյանք
2013 թվականի փետրվարի 16-ից Ռամիրեսը ամուսնացած է եղել ռեժիսոր Բև Լենդի հետ։ Ամուսինները ունեն երկվորյակներ՝ Ջոն Էյտեր Ռամիրես-Լենդ որդին և Գայա Ժիզել Ռամիրես-Լենդ դուստրը։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1979 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Ռոզաննա (հեռուստասերիալ)

**Ռոզաննա** (), ամերիկյան կատակերգական հեռուստասերիալ Ռոզաննա Բարի գլխավոր դերակատարմամբ, որը եթեր է դուրս եկել ABC հեռուստաալիքով 1988 թվականի հոկտեմբերի 18-ից մինչև 1997 թվականի մայիսի 21-ը։

Սերիալը հեռուստատեսության ամենահաջողված ծրագիրն էր և 1989-1990 թվականներին գտնվել է վարկանշային բարձունքում, ինչպես նաև ընդգրկվել է վեցից ինը եթերաշրջանների ընթացքում հանրաճանաչ շոուների լավագույն քառյակում։

2002 թվականին «Ռոզաննա» սիթքոմը «Բոլոր ժամանակների հիսուն մեծագույն հեռուստաշոուներ»-ի ցուցակում զբաղեցրել է 35-րդ տեղը։

Սերիալը ցուցադրության ընթացքում ստացել է «Էմմի» հեռուստամրցանակի քսանհինգ գլխավոր անվանակարգ, ներառյալ չորս հաղթանակները։ 1993 թվականին Ռոզաննա Բարը ստացել է «Էմմի» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակներ, իսկ Լորի Մետքալֆը պատմության մեջ է մտել՝ 1993-1994 թվականներին նվաճելով երեք հաջորդական «Էմմի» մրցանակներ։ 1993 թվականին սերիալը արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի՝ «Լավագույն հեռուստատեսային սերիալ՝ կատակերգություն կամ մյուզիքլ» կատեգորիայում։ 1992 թվականին շոուն ստացել է «Փիբոդ» հեղինակավոր մրցանակ։

2017 թվականի մայիսին հայտնի է դարձել, որ ABC-ն պատվիրել է սերիալի տասներորդ եթերաշրջանը (9 էպիզոդներ)՝ 2018 թվականի մարտի 27-ի պրեմիերայով, օրգինալ սերիալի մեկնարկից 30 տարի անց։ Սերիալի հիմնական դերասանական կազմը վերադարձել է։ 2018 թվականի մարտի 30-ին՝ «Ռոզաննա»-ի հաջող պրեմիերայից հետո, այն երկարաձգվել է տասներեք էպիզոդից բաղկացած տասնմեկերորդ եթերաշրջանով։ Այնուամենայնիվ, 2018 թվականի մայիսի 29-ին ենթադրվում է, որ Բարի Twitter-ում Վալերի Ջարեթի նկատմամբ ռասիստական և իսլամաֆոբական դիտողությունների պատճառով ABC-ն մեկ եթերաշրջանից հետո փակել է վերածնված հեռուստասերիալը՝ այն փոխարինելով «Քոններ» սփին-օֆֆով, նույն դերասանների հետ (բացի Բարիից), որոնք շարունակել են խաղալ օրգինալ նախագծի կերպարները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Roseanne World Roseanne Barr’s official web site
* Encyclopedia of Television 
* Nick At Nite’s Roseanne 
* Roseanne on DVD
* Roseanne Conner Clan Today  at EW.com
* սյուժեն դ/ֆ-ում «90s: The Decade That Connected Us, The»  (National Geographic)

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիթքոմներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Ավանի Գրեգ

**Ավանի Էմիլիա Գրեգ** (, ), ամերիկացի ինտերնետային աստղ, դերասանուհի և դիմահարդար։ Առաջին անգամ նա հայտնի է դարձել Tik Tok սոցիալական հավելվածում։ 2020 թվականի օգոստոսի դրությամբ Գրեգը Tik Tok-ում ունեցել է ավելի քան 27 միլիոն հետորդ և 14 միլիոն՝ ինստագրամում։

## Կենսագրություն
Ավանի Գրեգը ծնվել է Ինդիանայում 2002 թվականի նոյեմբերի 23-ին։ Նրա մայրը հնդկուհի է, իսկ հայրը կիսով չափ աֆրոամերիկացի է, կիսով չափ՝ մոնղոլ։ Գրեգը երկու քույր ունի՝ Շանթի Գրեգը և Պրիա Գրեգը։ Նրա ավագ քույրը՝ Շանթին նույնպես օգտվում է սոցիալական լրատվամիջոցներից։ Մանուկ հասակում Գրեգը եղել է սպորտային մարմնամարզուհի մինչև մեջքի կոտրվածք ստանալը։

Գրեգը հրապարակում է գեղեցկության և դիմահարդարման հետ կապված տեսահոլովակներ։ 2019 թվականին Գրեգի առաջին վիրուսային տեսահոլովակը TikTok-ում եղել է Հարլի Քուինի ոճով ծաղրածուի կերպարը, այդ տեսահոլովակից հետո նրան սկսել են անվանել «ծաղրածու աղջիկ»։ Դեկտեմբերին նա Լոս Անջելեսի The Hype House կոլեկտիվին միացել էր Չարլի Դ'Ամելիոյի և Էդիսոն Ռեյի հետ միասին։ 2020 թվականի մարտին նա հաստատել է իր հարաբերությունները Sway House-ի անդամ Էնթոնի Ռիվզի հետ՝ նրանց միջև մի քանի ամիս տևած հարաբերություններից հետո։

Ավանին նկարահանվում է «Chicken Girls» վեբ սերիալում՝ մարմնավորելով Ջեմմայի դերը։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմահարդարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ինտերնետային աստղեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տիկտոկերներ