Կազիմիրա Պրունսկենե

**Կազիմիրա Դանուտե Պրունսկենե** (, ), լիտվացի տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ, Լիտվայի Հանրապետության առաջին վարչապետը Լիտվայի անկախության վերականգնման ակտի հռչակումից հետո (1990 թվականի մարտի 17-1991 թվականի հունվարի 10)։

## Վաղ տարիներ
Կազիմիրա Պրունսկենեն ծնվել է Շվենչենի շրջանի Վասյուլիշկես գյուղում՝ Գերմանիայի կողմից Լիտվայի ԽՍՀ-ի օկուպացիայի ժամանակ։ Նրա հայրը՝ Պրանաս Ստանկևիչուսը, աշխատում էր որպես անտառապահ և ուներ մի քանի հեկտար հողատարածք։ Հայտնի է եղել որպես կենսուրախ երաժիշտ, որը գյուղական հարսանիքների ժամանակ նվագել է բազմաթիվ գործիքներ, այդ թվում՝ կիթառ, ֆիդլ, կոնցերտին և իր իսկ պատրաստած ֆլեյտան։ Ստանկևիչուսը սպանվել է ՆԿՎԴ-ի աշխատակիցների կողմից Լաբանորաս անտառում, երբ Կազիմիրան ընդամենը մեկ տարեկան է եղել։

1949-1956 թվականներին սովորել է Կալտանենի յոթնամյա դպրոցում, 1956-1960 թվականներին` Վիլնյուսի միջնակարգ դպրոցում։ 1960-1965 թվականներին սովորել է Վիլնյուսի համալսարանի արդյունաբերության տնտեսագիտության ֆակուլտետում։

Նույն ֆակուլտետում ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո (1970-1971 թվականներ) Կազիմիրան Լատվիայի ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի Տնտեսագիտության ինստիտուտում պաշտպանել է իր դիսերտացիան քաղաքական տնտեսության վերաբերյալ, որտեղ գործում էր Բալթյան երկրների միակ գիտական ​​խորհուրդն այս առարկայից և ստացել է տնտեսական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան (1971 թվական)։ Նրա գիտական ղեկավարն էր Ալգիրդաս Բրազաուսկասը։

1965-1986 թվականներին աշխատել է Վիլնյուսի համալսարանի արդյունաբերական տնտեսագիտության ֆակուլտետում` որպես դասախոս, ավագ դասախոս, 1978 թվականից՝ դոցենտ։ 1986 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։

## Խորհրդային կարիերա
1981-1986 թվականներին գիտական գործուղումներ է կատարել Հունգարիայի համալսարաններ, 1982-1983 թվականներին, 1986 թվականին և 1988 թվականին՝ ԳԴՀ համալսարաններ։ 1986-1988 թվականներին եղել է Գյուղատնտեսության ինստիտուտի գիտական ​​գծով փոխտնօրեն, 1988-1989 թվականներին՝ Կառավարիչների և ժողովրդական տնտեսության մասնագետների բարձրագույն պատրաստման ինստիտուտի ռեկտոր։ 1988 թվականին դարձել է Լիտվայի ԽՍՀ-ի տնտեսական անկախության հայեցակարգի հիմնական մշակողներից մեկը և վերակազմավորման համար Սայուդիս լիտվական շարժման հիմնադիրներից մեկը, նրա նախաձեռնող խմբի և Սեյմի խորհրդի անդամ։ Դարձել է Լիտվայի ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահի տեղակալ (1989-1990 թվականներ)։ Շյաուլյայսկի ընտրատարածքից ընտրվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր (1989 թվական) և մասնակցել ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի և ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավորների համագումարի աշխատանքներին (1989-1990 թվականներ)։

## Լիտվայի Հանրապետություն
1990 թվականի փետրվարին ընտրվել է Լիտվայի ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր, որը 1990 թվականի մարտի 11-ին հռչակել է Լիտվայի անկախության վերականգնումը և հետագայում վերանվանվել վերականգնողական Սեյմ։ Նա առաջին կառավարության վարչապետ է դարձել 1990 թվականի մարտի 17-ին։ 1990 թվականին նրա հանդիպումները արևմտյան երկրների՝ ԱՄՆ-ի (Ջորջ Բուշ), Մեծ Բրիտանիայի (Մարգարետ Թետչեր), Ֆրանսիայի (Ֆրանսուա Միտտերան), Գերմանիայի (Հելմուտ Կոլ) առաջնորդների հետ նրան մեծ համբավ եմ բերել որպես «Սաթե տիկին» (Մարգարետ Թետչերի «Երկաթե տիկին»-ի նմանողությամբ) և ստիպել են Մ. Ս. Գորբաչովին բանակցություններ սկսել։ Տնտեսական շրջափակման ֆոնին Խորհրդային Միության ղեկավարության հետ անհաջող բանակցությունների մեղադրանքները և գների աճի հետևանքով առաջացած բնակչության դժգոհությունը ստիպել են նրան հրաժարական տալ 1991 թվականի հունվարի 13-ի իրադարձություններից քիչ առաջ, որոնք Լիտվայում պաշտոնապես որակվել են որպես Խորհրդային Միության ագրեսիա։

Հրաժարական տալուց հետո ակտիվորեն ընդդիմացել է Լիտվայի աջակողմյան քաղաքականությանը, որը գլխավորում էր Գերագույն խորհրդի նախագահ Վիտաուտաս Լանդսբերգիսը։ Արդյունքում նրան մեղադրել են ՊԱԿ-ի հետ կապեր ունենալու մեջ։ Հետագայում նա դատարանում բազմիցս հերքել է այդ տեղեկությունը։

Նա Բալթյան կանանց բասկետբոլի լիգայի հիմնադիրներից մեկն է, որը գլխավորել է ավելի քան 15 տարի, 2013 թվականի փետրվարից դարձել է նրա պատվավոր նախագահը։

Լիտվայի կանանց կուսակցության (, 1995 թվական) հիմնադիրներից մեկն է, 1995 թվականի փետրվարի 25-ից մինչև 1998 թվականը կուսակցության նախագահ, 1998 թվականից՝ բարեփոխված Նոր ժողովրդավարություն/Կանանց կուսակցության () նախագահ, 2000 թվականից՝ 2000 թվականից՝ Նոր դեմոկրատիա նորացված անվանմամբ կուսակցության նախագահ ()։ Սեյմի անդամ է ընտրվել Լիտվայի Կանանց կուսակցությունից (1996-2000 թվականներ), իսկ 2000 թվականից՝ Նոր ժողովրդավարություն կուսակցությունից։

2001 թվականին դարձել է Գյուղացիական և Նոր ժողովրդավարություն կուսակցությունների միության նախագահ()։

2004 թվականին մասնակցել է Լիտվայի Հանրապետության նախագահական ընտրություններին։ Նույն թվականի հունիսի 27-ին կայացած արտահերթ նախագահական ընտրություններում երկրորդ փուլի քվեարկության ժամանակ նա հավաքել է ընտրողների ձայների 47,8%-ը՝ փոքր-ինչ զիջելով Վալդաս Ադամկուսին։

2004 թվականի Սեյմի ընտրություններից հետո, երբ Սոցիալ-դեմոկրատական ​​կուսակցության, Նոր միության, Լեյբորիստական ​​կուսակցության և Գյուղացիական կուսակցությունների միության և Նոր ժողովրդավարության կոալիցիան բաշխել են նախարարական պորտֆելները 2004 թվականի նոյեմբերին, նա դարձել է գյուղատնտեսության նախարար։

2009 թվականի նախագահական ընտրություններում զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը։

2009 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Լիտվայի ժողովրդական միություն կուսակցության համագումարում ընտրվել է կուսակցության նախագահ։

Ղեկավարում է «ՈւկրաԼիտա» հասարակական կազմակերպությունը, որը նպաստում է Լիտվայի և Ուկրաինայի միջև տնտեսական փոխանակմանը։

2012 թվականի փետրվարի 26-ին ինսուլտ է տարել, ենթարկվել երկու վիրահատության (վերականգնվել են գանգի ոսկորները, որոնք հեռացել էին գլխուղեղի այտուցի պատճառով), որից հետո ընկել է կոմայի մեջ։ Կաթվածը վնասել է գլխուղեղի ձախ կիսագունդը՝ թողնելով Պրունսկենեին պարալիզված։ Վերականգնումը տեղի է ունեցել Մոսկվայի նյարդաբանության գիտական ​​կենտրոնում։

Մոսկվայում վերականգնվելուց հետո՝ 2013 թվականի ապրիլի սկզբին, վերադարձել է Լիտվա, ապրում է Շվյանչենսկի շրջանում՝ որդու կալվածքում, Ժվիրբլիշկես գյուղում (նրա ձախ ձեռքը պարալիզված է և․ հետևաբար, կարիք ունի մտերիմների մշտական օգնության)։ Պրունսկենեի վիճակը կայուն է։

## Ընտանիք
Նախքան իր առաջին բարձրագույն կրթությունն ավարտելը Պրունսկենեն ամուսնացել է Պովիլաս Պրունսկուսի հետ։ 1963-1971 թվականների ընթացքում ունեցել է երեք երեխա՝ 1 որդի և երկու դուստր` Ռասան և Դայվիտան։ Ավելի ուշ նա բաժանվել է իր առաջին ամուսնուց և 1989 թվականին ամուսնացել է Ալգիմանտաս Թարվիդասի հետ։

Որդին` Վայդոտաս Պրունսկուսը, գյուղացիական կուսակցությունների և Նոր դեմոկրատիայի միության ակտիվիստ է, Շվենչենսկի շրջանի ինքնակառավարման խորհրդի անդամ։

## Մրցանակներ և կոչումներ
* Լիտվայի Մեծ իշխան Գյադիմինասի II աստիճանի շքանշան
* Լիտվայի անկախության մեդալ
* Հուշանշան Լիտվայի անդրատլանտյան հարաբերությունների զարգացման գործում անձնական ներդրման համար և Լիտվայի Հանրապետությանը ՆԱՏՕ հրավիրելու կապակցությամբ (2003 թվական)
* Լիտվայի անկախության վերականգնման քսաներորդ տարեդարձի առթիվ մեդալ (2010 թվական)
* «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» Մեծ Խաչի շքանշան (Գերմանիա)
* Դոստիկի 2-րդ աստիճանի շքանշան (հունվարի 14, 2015 թվական, Ղազախստան)
* Շվենչենսկի շրջանի պատվավոր քաղաքացի (Շվենչենսկի շրջանի ինքնակառավարման 2003 թվականի հունիսի 3-ի որոշում)։

## Գրքեր
* Gintarinės ledi išpažintis. Vilnius: Politika, 1991.
* Leben für Litauen. Frankfurt/Main, Berlin, Ullstein, 1992
* Užkulisiai. Vilnius: Politika, 1992.
* Iššūkis drakonui. Kaunas: Europa,1992.
* Išsivadavimo kaina. Vilnius: Politika, 1993.
* Laisvėjimo ir permainų metai. Vilnius: Viltis, 1995.
* Markt Baltikum: Geshäfts- und Investionsratgeber für die Praxis. Freiburg, Berlin: Rudolf Haufe Verlag, 1995.
* Apie dabartį ir ateitį. Vilnius, 2002.
* Lietuvos moterys (альбом «Женщины Литвы», составитель и автор текста). Vilnius: Lietuvos Europos institutas, 2002

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kazimiera Danutė Prunskienė
* Ministrė Kazimira Danutė Prunskienė
* Կազիմիրա Պրունսկենեն ru.delfi.lt-ում

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիտվացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Լիտվացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Լիտվացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ՊԱԿ սպաներ
Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Կին վարչապետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ