Էդիթ Նեսբիթ

**Էդիթ Նեսբիթ** (Էդիթ Բլենդ;. ), անգլիացի արձակագիր և բանաստեղծուհի։ Հեղինակ (համահեղինակ) ավելի քան 60 մանկական գեղարվեստական ստեղծագործությունների, որոնցից մի քանիսը էկրանավորվել են: Նա նաև քաղաքական ակտիվիստ էր, *Ֆաբիան* ընկերության հիմնադիրներից մեկը, ընկերություն, որ դարձել է ժամանակակից Լեյբորիստական կուսակցության նախակարապետը:

## Կենսագրություն
Էդիթ Նեսբիթը ծնվել է 1858 թվականին՝ գյուղատնտես-քիմիկոս Ջոն Քոլիզ Նեսբիթի ընտանիքում: Հայրը մահացել է, երբ Էդիթը եղել է 4 տարեկան: Քրոջ՝ Մարիայի վատառողջության պատճառով ընտանիքը մի քանի տարի շարունակ անընդհատ տեղից տեղ է  փոխվել՝ ապրելով Բրայթոնում, Բուքինգհեմշիրում, Ֆրանսիայում (Դիեպ, Ռուան, Փարիզ, Տուր, Պուատիե, Անգուլեմ, Բորդո, Արկաշոն, Պաու, Բագներ-դը-Բիգոր), Իսպանիայում, Գերմանիայում, ապա երեք տարի բնակություն է հաստատել Քենթ կոմսության հյուսիս-արևմուտքում՝ Հալստեդ Հոլլում, մի վայր, որը հետագայում նկարագրվել է նրա «Երկաթուղու երեխաները» երկում:

Երբ Էդիթը 17 տարեկան էր, ընտանիքը նորից տեղափոխվեց, այս անգամ՝ Լոնդոն:

1877 թվականին 19-ամյա Նեսբիթը հանդիպեց բանկի ծառայող Հյուբերտ Բլենդին, ում հետ ամուսնացավ 1880 թվականի ապրիլի 22-ին, երբ արդեն հղի էր: Նրանք վարում էին ամուսնական բաց հարաբերություններ. Բլենդը շարունակեց իր հարաբերությունները Էլիս Հոթսոնի հետ, ումից ուներ երկու երեխա (Ռոզամունդ (ծնվ. 1886) և Ջոն (ծնվ. 1899), որոնց որդեգրեց Նեսբիթը։ Բլենդի հետ ամուսնությունից Նեսբիթն ունեցավ երեք երեխա՝ որդի՝ Փոլ Բլենդը (1880–1940), որին նվիրված էր «Երկաթուղու երեխաները». դուստր՝ Այրիս Բլենդը (1881-1950) և որդի՝ Ֆաբիան Բլենդը (1885-1900), ով մահացել է 15 տարեկանում նշագեղձերի վիրահատությունից հետո, և ում մայրը նվիրել է իր հեղինակած «Հինգ երեխաներն ու հրեշը», «Գանձեր որոնողները» գրքերը։

Նեսբիթն ու Բլենդը 1884 թվականին դարձան *Ֆաբիան* ընկերության ( Լեյբորիստական կուսակցության նախորդը) հիմնադիրներից։ Իրենց որդիներից մեկին այդ ընկերության անունով կոչել են Ֆաբիան։ Նրանք նաև աշխատակցել են  այդ ընկերության ամսագրի խմբագրությանը։ Կարճ ժամանակով անդամակցել են սոցիալ-դեմոկրատական ֆեդերացիային, բայց այն համարելով չափազանց արմատական՝ հեռացել են: Նեսբիթը 1880-ական թվականներին սոցիալիզմի մասին ակտիվորեն դասախոսություններ է կարդացել և հոդվածներ գրել: Ընդ որում՝ գրել է նաև ամուսնու հետ՝ Ֆաբիան Բլենդ կեղծանվամբ, սակայն այդ գործունեությունն աստիճանաբար իր տեղը զիջել է մանկական գրականությանը, ասպարեզ, որտեղ Նեսբիթի   հաջողություններն ակնհայտ էին։

Էդիթը 1899-1920 թվականներին ապրել է Քենթ կոմսությունում՝ Ուել Հոլ Հաուսում: 1917 թվականի փետրվարի 20-ին՝ Բլենդի մահից երեք տարի անց, նա ամուսնացել է նավաշինության ինժեներ Թոմաս «Սքիփեր» Թաքերի հետ։

Նա մինչև իր կյանքի վերջն ապրել է Արևելյան Սասեքս նահանգի Ֆրինստոն քաղաքում՝,  Քրոուլինք քոթեջում: Մահացել է 1924 թվականին թոքերի քաղցկեղից,  թաղվել Մարշի Սուրբ Մարիամ եկեղեցու գերեզմանատանը :

## Ստեղծագործություն
Էդիթ Նեսբիթը գրականության հանդեպ նոր մոտեցում է բերել. Նրա ստեղծագործությունների հերոսները, որ  հեղինակի երիտասարդ ժամանակակիցներն են ու բացարձակ ռեալիստներ, սովորական աշխարհում հանդիպում են կախարդական առարկաների ու արարածների, երբեմն էլ ճանապարհորդում են դեպի ֆանտաստիկ աշխարհներ: Այս մեթոդը ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ազդել է այնպիսի գրողների վրա, ինչպիսիք են Պամելա Լինդոն Թրավերսը ( Մերի Փոփինսի մասին պատմությունների հեղինակը), Դիանա Ուայն Ջոնսը և Ջ.Կ. Ռոուլինգը:

Էդիթ Նեսբիթի ստեղծագործությունների ազդեցությամբ է Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսը գրել իր «Նարնիայի քրոնիկները» շարքը։ Բացի այդ, նա հիշատակում է Նեսբիթի հերոսներին իր « Կախարդի եղբորորդին» վեպում։

Մայքլ Մուրքոկը վեպերի շարք է գրել մեծահասակ Օսվալդ Բասթեյբլի ներգրավմամբ (վերջինս հանդես է եկել Նեսբիթի «Գանձ որոնողները» վեպում)՝ որպես այդ վիպաշարի գլխավոր հերոս։

Ժակլին Ուիլսոնն էլ գրել է Psammead եռերգության շարունակությունը՝ վերնագրելով *Four Children and It*։

Մանկական ստեղծագործությունների հետ մեկտեղ՝ Էդիթ Նեսբիթը մեծահասակների համար տասնմեկ վեպ, պատմվածքներ և «սարսափ-պատմությունների» չորս ժողովածու է գրել:

### Վեպեր երեխաների համար

#### Բասթեյբլների մասին շարքը

* 1899 *Գանձ փնտրողների պատմությունը / (The Story of the Treasure Seekers).*
* 1901 *The Wouldbegoods* Society *.*
* 1904 *Նոր գանձ փնտրողները / The New Treasure Seekers*
* 1928 *Complete History of the Bastable Family /* *Բասթեյբլ ընտանիքի ամբողջական պատմությունը* (Բասթեյբլների մասին եռերգության հետմահու հրատարակություն)

Բասթեյբլների մասին մի քանի պատմվածք ներառված են Օսվալդ Բասթեյբլը և մյուսները պատմվածքների ժողովածուում (*Oswald Bastable and Others*, 1905): Բացի այդ, Բասթեյբլները հանդես են գալիս մեծահասակների համար գրված *«Կարմիր տունը»* ( 1902) վեպում:

#### Փսամիադ

* 1902 Five Children and It 
* 1904 Փյունիկն ու *գորգը / (The Phoenix and the Carpet)*
* 1906 Թալիսման*ի* պատմությունը / (*The Story of the Amulet*)

#### Արդենի տունը

* 1908 *Արդենի տունը / [[:ru:Дом Ардена|The House of Arden]]*
* 1909 *Հարդինգի բախտը / Harding’s Luck*

#### Շարքերից դուրս մանկական վեպեր

* 1906 *Երկաթուղու* երեխաները / (*The Railway Children*)
* 1907 Կախարդված *ամրոցը / The Enchanted Castle*
* 1910 *The Magic City*
* 1911 *Հրաշալի այգին / The Wonderful Garden*
* *1913* Թաց կախարդանք / (*Wet Magic*)
* 1925 *Five of Us and Madeline* (հրատարակվել է հետմահու)

### Վեպեր մեծահասակների համար

* 1885 *Մարգարեի թիկնոցը / The Prophet’s Mantle*
* 1896 *The Marden Mystery /* *Մարդենի առեղծվածը* (առաջին հրատարակությունը մատենագիտական հազվագյուտություն է, քանի որ պահպանվել են ընդամենը մի քանի օրինակ)
* 1899 *The Secret of the Kyriels /* *Կիրիելների գաղտնիքը*
* 1902 *The Red House /* *Կարմիր տունը*
* 1906 *Man and Maid / Տղամարդ և աղախին*
* 1906 *The Incomplete Amorist /* *Թերի սիրահարը*
* 1909 *The House With No Address* (*Salome and the Head*) / *Անհասցե տունը* ( *Սալոմեն և գլուխը* )
* 1909 *Daphne in Fitzroy Street /* *Դաֆնեն Ֆիցռոյ փողոցում*
* 1911 *Dormant* aka *Rose Royal*
* 1921 *The Incredible Honeymoon /* *Անհավանական մեղրամիս*
* 1922 *The Lark*

### Պատմվածքներ և ժողովածուներ երեխաների համար

* 1894 *Miss Mischief*
* 1895 *Tick Tock, Tales of the Clock /* *Թիկ Թակ, Ժամացույցի հեքիաթները*
* 1895 *Pussy Tales*
* 1895 *Doggy Tales*
* 1897 *The Children’s Shakespeare /* *Մանուկների* *Շեքսպիրը*
* 1897 *Royal Children of English History /* *Անգլիայի պատմության թագավորական երեխաները*
* 1898 *The Book of Dogs /* *Շների գիրքը*
* 1899 *Pussy and Doggy Tales*
* 1900 *The Book of Dragons /* *Վիշապների գիրքը*
* 1901 *Nine Unlikely Tales /* *Ինը անհավանական հեքիաթներ*
* 1902 *The Revolt of the Toys /* *Խաղալիքների ապստամբությունը*
* 1903 *The Rainbow Queen and Other Stories /* *Ծիածանի թագուհին և այլ պատմություններ*
* 1903 *Playtime Stories*
* 1904 *The Story of Five Rebellious Dolls /* *Հինգ ապստամբ տիկնիկների պատմությունը*
* 1904 *Cat Tales /* *Կատուների հեքիաթներ*
* 1905 *Oswald Bastable And Others /* *Օսվալդ Բասթեյբլը և* *մյուսները*
* 1905 *Pug Peter, King of Mouseland / Մկնաշխարհի արքա  Փուգ Փիթերը*
* 1907 Շեքսպիրյան գեղեցիկ պատմություններ (*Beautiful Stories from Shakespeare*)
* 1908 *The Old Nursery Stories /* Մանկական հ*ին  պատմություններ*
* 1912 *The Magic World / Մոգական աշխարհ*

## Էկրանավորումներ

* Երկաթուղու երեխխաները *(The Railway Children)*, (Լայոնել Ջեֆրիս), 1970 թ.
* *Երկաթուղու երեխաները (The Railway Children),  (* Քեթրին Մորսհեդ), 2000 թ
* Փյունիկն ու կախարդական գորգը / The Phoenix And The Magic Carpet (1994, Մեծ Բրիտանիա)
* Փյունիկն ու կախարդական *գորգը*, *(The Phoenix and the Magic Carpet),* (Մայքլ Քերիգան), 1997 թ
* Հինգ երեխաները *և* այն / *(Five Children and It)*,, (Մերիլին Ֆոքս), 1991 թ
* Հինգ *երեխաները և այն / (Five Children and It), (* Ջոն Սթիվենսոն), Անգլիա - Ֆրանսիա, 2004 թ
* Onegai! Samia Don (Five Children and It) - 1985 թվականի անիմե-սերիալ, Ճապոնիա
* Ճաղատ արքայադստեր մասին (Սոֆյա Կրավցովա) անիմացիոն ֆիլմ, Ռուսաստան, 2005 թ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* [lib.ru/TALES/NESBIT/ Edith Nesbit] Lib գրադարանում: Ռու.
* Էդիթ Նեսբիթի աշխատանքները օնլայն խանութներում.
* Էդիթ Նեսբիթը Գուտենբերգի նախագծում

Կատեգորիա:Վիկտորյական դարաշրջանի կանայք
Կատեգորիա:Բրիտանացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:1924 մահեր
Կատեգորիա:Մայիսի 4 մահեր
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Կատեգորիա:1858 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ