Հարավային Ռուսաստան

[thumb|300px|Ռուսաստանի ընդհանուր քարտեզն առանց [ուկրաինական բռնազավթված տարարծքների, որտեղ գունավորված է Հարավային Ռուսաստանը (կապույտ գույնով պատկերված է Հարավային դաշնային, իսկ կարմիրով՝ Հյուսիսկովկասյան դաշնային շրջանը)։]]**Հարավային Ռուսաստան** կամ **Ռուսաստանի հարավ** ( կամ ), խոսակցական լեզվում կիրառվող եզրույթ, որն օգտագործվում է Ռուսաստանի եվրոպական մասի ծայր հարավային հատվածը բնորոշելու համար։ Այս եզրույթը սովորաբար տարածվում է Ռուսաստանի երկու՝ Հարավային դաշնային և Հյուսիսկովկասյան դաշնային շրջանների վրա։

Եզրույթը ոչ պաշտոնական է և չի համապատասխանում Ռուսաստանի Դաշնության որևէ պաշտոնական տարածքի, որը նշված է Սուբյեկտների վարչատարածքային բաժանման համառուսաստանյան դասակարգչի մեջ։

## Պատմություն
Կովկասի ժամանակակից տարածքը բնակեցված է եղել հազարամյակներ շարունակ։ Արևելյան սլավոնական ցեղերը, ինչպես օրինակ՝ անտերը, Հարավային Ռուսաստանի տարածքում բնակվել են առնվազն 3-րդ դարից սկսած։ Հարավային Ռուսաստանը կարևոր ազդեցություն է ունեցել Ռուսաստանի վրա բյուզանդական մշակույթի ազդեցության հարցում։ Պարսկական մշակույթը ևս իր հետքն է թողել Հարավային Ռուսաստանի վրա։ Երկրորդ հազարամյակի սկզբին՝ 11-րդ դարում Վոլգա և Դոն գետերի միջև, թուրքական ցեղերը Հարավային Ռուսաստանում սկսեցին հիմնադրել թաթարական պետությունները։ Պատմական աղբյուրների համաձայն՝ Հարավային Ռուսաստանի բնակչության մի մեծ հատվածը, մոնղոլական արշավանքներից հետո, դարձել է իսլամադավան։   
[մինի|[Կազակություն|Կոզակների բնակեցման շրջանները Ռուսաստանում։]]Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ (1917-1922 թվականներ)՝ այս հատվածում ստեղծվել էր Ռուսաստանի Հարավ անունը կրող երկիրը։ Այն գոյություն է ունեցել 1919-1920 թվականներին։ Այն զբաղեցնում էր Ռուսական կայսրության հարավային հատվածները, ներառյալ՝ Ուկրաինայի առանձին հատվածներ։ Խորհրդային պատմագրության մեջ այդ երկիրը կոչվել է նաև «Սպիտակ Հարավ»։ Անվանումը հղում է կատարում Սպիտակ բանակին, որը կռվում էր բոլշևիկների դեմ՝ Ռուսաստանի Հարավի զինված ուժերի և Կամավորական բանակի հետ միասին։

## Ընդհանուր տարածք
1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հարավային Ռուսաստանի տարածքում ձևավորվել է Ռուսաստանի դաշնային 9 շրջաններից 2-ը, որոնք ներառում են 19 դաշնային սուբյեկտ։ Դրանցից 6-ը ուկրաինական բռնազավթված տարածքներ են։

*Հարավային դաշնային շրջան:
**23px|border Ադիգեայի Հանրապետություն
**23px|border Աստրախանի մարզ
**23px|border Ղրիմի Հանրապետություն
**23px|border Կալմիկիայի Հանրապետություն
**23px|border Կրասնոդարի երկրամաս
**23px|border Ռոստովի մարզ
**23px|border Սևաստոպոլ դաշնային քաղաք 
**23px|border Վոլգոգրադի մարզ

*2022 թվականից ի վեր Ուկրաինայի՝ Ռուսաստանի կողմից բռնազավթված տարածքներ.
**23px|border Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետություն
**23px|border Խերսոնի մարզ
**23px|border Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետություն
**23px|border Զապորոժիեի մարզ

*Հյուսիսկովկասյան դաշնային շրջան
** Դաղստանի Հանրապետություն
** Ինգուշեթիայի Հանրապետություն
** Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետություն
** Կարաչայ-Չերքեզիայի Հանրապետություն
** Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետություն
** Ստավրոպոլի երկրամաս
** Չեչնիայի Հանրապետություն

Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանի տնտեսական շրջաններին, ապա Հարավային Ռուսաստանի մեծ մասը, բացառությամբ Աստրախանի մարզի, Կալմիկիայի Հանրապետության և Վոլգոգրադի մարզի, որոնք հանդիսանում են Վոլգայի տնտեսական շրջանի մասին, մյուսները ներառված են Հյուսիսկովկասյան տնտեսական շրջանի մեջ։ Հարավային Ռուսաստան եզրույթին հղումներ կարելի է գտնել ինչպես ռուսական դաշնային, այնպես էլ տեղական լրատվամիջոցներում։ Մի շարք լրատվամիջոցներ և վեբ կայքեր, ինչպես օրինակ՝ Российская газета-ն և Ведомости-ն, աշխարհագրական այս տեղանքի անվանումով թեգեր ունեն։

## Տես նաև
* Ռուսաստանի դաշնային շրջաններ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''ЯСНО'' (''Clearly''), news portal
* Southru.ino, news portal

Կատեգորիա:Եվրոպայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հարավային Ռուսաստան
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տարածաշրջաններ