Gran Turismo 4

**Gran Turismo 4** (ճապ.グランツーリスモ4, հպվ.**GT4,** հայ.՝ *Գրան Տուրիզմո*), Gran Turismo սերիայի չորրորդ ավտոմոբիլային սիմուլյատոր ժանրի համակարգչային խաղ, որը մշակվել է Polyphony Digital ընկերության կողմից և հրատարակվել է Sony Computer Entertainment-ի կողմից, բացառիկը՝ խաղաբարձակ PlayStation 2-ի համար։ Ճապոնիայում թողարկվել է 2004 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, 2005 թվականի փետրվարի 22-ին՝ Հյուսիսային Ամերիկայում և 2005 թվականի 9-ին՝ Եվրոպայում։ Մտնում է «Greatest Hits» ցանկի մեջ։ Խաղի հատուկ տարբերակը **Gran Turismo 4 Online test version**, թողարկվել է Ճապոնիայում 2006 թվականին, սահմանափակ քանակով։

Ինչպես նախորդ սերիաները, այնպես էլ Gran Turismo 4-ը հիմնված է իրատեսական ավտոարշավների վրա, որտեղ մրցավազքում ներկայացված են հայտնի արտադրողների բազմաթիվ լիցենզավորված մրցարշավային մեքենաներ։ Բացի այդ խաղում ավելացվել է նոր ռեժիմ, այսպես կոչված «B-Spec», որը թույլ է տալիս անմիջականորեն ղեկավարել ողջ մրցույթային գործընթացը։

*Gran Turismo 4*-ը մշակվել է այնպես որպեսզի ավելի իրատեսական արտահայտի մեքենայի վարքագիծը մայրուղու վրա։ Խաղի մշակման աշխատանքները տևել են ավելի քան մեկուկես տարի, առցանց-բաղադրիչը հեռացվել է խաղի եզրափակիչ տարբերակից: Խաղային մամուլում Gran Turismo 4-ը ստացել դրական արձագանքներ։ Տեսաբանները բարձր են գնահատել խաղային ընթացքը, գրաֆիկան և ֆիզիկական շարժիչը, սակայն բացասական կարծիք են հայտնել «B-Spec» ռեժիմի և առցանց խաղի բացակայության վերաբերյալ։ 2009 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ վաճառվել է խաղի ավելի քան 11 միլիոն օրինակ։

## Խաղային ընթացքը
Ինչպես սերիայի նախորդ խաղերում, այնպես էլ Gran Turismo 4 առկա են երկու հիմնական խաղային եղանակներ. արկադային () և սիմուլյատոր (): Արկադային ռեժիմում խաղացողը ազատ կարող է մասնակցել մրցարշավների։

Սիմուլյատոր ռեժիմում գեյմերը հնարավորություն ունի վաստակել խաղային գումար, գնել, վերանորոգել և վաճառել իր ամտոմեքենաները, մրցել տարբեր մրցարշավներում։ Իր կարիերայի սկզբում խաղացողը ունի 10 000 խաղային գումար։ Դա բավարար է, որպեսզի նա ձեք բերի 80-ականների կամ 90-ականների օգտագործված մեքենա։ Խաղացողները, ովքեր ունեն Gran Turismo 3-ի պահպանում, կարող են նրանից միչև 100 000 խաղային գումար ուղարկել իրենց Gran Turismo 4-ի խաղային հաշվին, ինչպես նաև А և В դասի լիցենզիաներ։ Չնայած նրան, որ որոշ մրցարշավներ չունեն լիցենզիոն սահմանափակումներ, իր կարիերան «բարձրացնելու» համար, խաղացողը պետք է թեստեր հանձնի լիցենզիա (իրավունք) ստանալու համար։

### Ռեժիմներ
#### A-Spec և B-Spec
«A-Spec» ռեժիմում խաղացողը վաստակում է հատուկ միավորներ, հաղթելով սովորական մրցույթներում։ Յուրաքանչյուր մրցարշավ առավելագույնը կարող է բերել 200 A-Spec միավոր։ Ընդհանուր առմամբ հաղթանակի համար օգտագործվում են ավելի թույլ մեքենաներ, քան տալիս է խաղային արհեստական բանականությունը։ Միավորներ կարելի է ստանալ ընդամենը մեկ անգամ, ուստի արդեն անցած մրցավազքում ավելի միավորներ վաստակելու համար խաղացողը պետք է օգտագործի ավելի թույլ մեքենա, քան օգտոգործում է արհեստական բանականությունը։ Կան նաև 34 առաքելություններ, որոնցից յուրաքանչյուրի հաղթանակը գեյմերին բերում է 250 միավոր։ Չնայած դրան «A-Spec» ռեժիմում չի կարելի ոչ մի միավոր ծախսել, քանի որ նրանք ծառայում են, որպես վարորդի վարպետության ցուցանիշ։ 
մինի|''Gran Turismo 4-ը'' E3 2003-ին
Նոր «B-Spec» ռեժիմում խաղացողին հնարավորություն է տրվում տեղական թիմում լինել ղեկավար, որը կարող է վարորդին տալ վարորդական տեղեկություններ, նշել թե երբ է պետք վազանց կատարել, շրջանցել, կամ կանգնել փիտ-ստոպում (էկրանի վրա կա անվադողերի մաշվածության, վառելիքի մակարդակի և շարժիչային յուղի մակարդակի ինդիկատոր)։ Այս ռեժիմում կարելի է երկարացնել մրցավազքի տևողությունը երեք անգամ, երկարաժամյա մրցարշավները տվյալ ռեժիմում կարելի է ավարտել շատ ավելի արագ, քան «A-Spec» ռեժիմում։ Խաղացողը պարտավոր է յուրաքանչյուր փիթ-ստոպից հետո միացնել 3х արագացումը։ Խաղային ուղեցույցում ասվում է, որ մրցավազքի ժամանակը կարելի է երկարացնել հինգ անգամ, բայց դա արդեն համարվում է անճշտություն։ «B-Spec» ռեժիմում յուրաքանչյուր հաջողությամբ ավարտած մրցարշավում տրվում են «B-Spec» միավորներ։ Դրանք բարձրացնում են վարորդական մակարդակը և արհեստական բանականության հմտությունները։

#### Առաքելությունները
Մեկ այլ նորամուծություն են վարորդական առաքելությունները, որոնք իրենց սկզբունքներով հավասար են «իրավունքի թեստերին»։ Առաքելությունն անցնելու համար խաղացողը ստանում է 250 A-Spec միավորներ և 1000 (կամ ավելի) վարկ։ Յուրաքանչյուր առաքելություն խաղացողին նախապես տալիս է որոշակի մեքենա։

Խաղում առկա են առաքելության 4 շարք. 
# *The Pass,* որտեղ խաղացողը պետք է անցնի իր մրցակցին որոշակի սահմանված հեռավորության վրա, 
# *Lap Battle,* այստեղ խաղացողը պետք է վազանց կատարի 5 մրցակիցների նկատմամբ նշված ժամանակահատվածում, 
# *Slipstream Battle,* հետևյալ շարքում խաղացողը պետք է անցնի իր հակառակորդին, օգտագործելով slipstream տեխնոլոգիան, 
# *Lap Magic,* այստեղ խաղացողը մրցավազքը սկսում է ժամանակավոր մեժ տուգանքով, ընդդեմ «դանդաղ» մրցակիցների, և պետք է հաղթի առաջին շրջանից։ Յուրաքանչյուր առաքելությունների փաթեթը ավարտելով, խաղացողը ստանում է մրցանակային ավտոմեքենա։ Այդպիսի մեքենաները ընդամենը հինգն են։

### Photo mode
Խաղում ընդգրկված է Photo Mode ռեժիմը, որը հնարավորություն է տալիս խաղացողին ազատ կառավարել վիրտուալ տեսախցիկները, և ավտոմեքենաներին լուսանկարել մայուղիներում կամ հատում տողերում, օրինակ՝ Մեծ Կանիոնի կիրճում։ Հնարավոր է փոփոխել սքրինշոթի որակը *(Normal/Fine/SuperFine)* և թույլատվությունը (ընդհուպ մինչև 1280x960): Ստացված նկարները կարելի է պահպանել կամ տպել USB տպիչի միջոցով։

## Ավտոմեքենաները
Gran Turismo 4-ի շարունակում է իր առաջընթացը իր նախորդների ճանապարհով, ներառելով իր մեջ մեքենաների հսկայական ընտրություն. օրինակ PAL-տարբերակը իր ցուցակում ունի 80 արտադրողների 721 մեքենաներ։ Կախված Gran Turismo 4 տարածաշրջանային տարբերակներից, ավտոմեքենաների ցուցակում մեքենաների անվանումները տարբերվում են, օրինակ՝ JDM Toyota Vitz մեքենան Եվրոպայում և Պուերտո Ռիկոյում հայտնի է որպես Toyota Yaris:

Շատ ավտոմեքենաների մոդելներ ունեն տարբեր մոդիֆիկացիաներ։ Խաղում առկա է 20 տարբեր Subaru Impreza, 25 Mitsubishi Lancer և 48 Nissan Skyline, ներառյալ Nissan GT-R (*Gran Turismo 4* դարձել է առաջին խաղը, որտեղ նա ներկայացվել)։ Վերջինիս կարելի է հաղթել, եթե բոլոր մրցարշավներում  խաղացողը ստանա արծաթ և Միջազգային լիցենցիա «А»: Մրցանակներից մեկն էլ Skyline (անվտանգության մեքենայի տեսքով), ներկայացվում է «Guide Lap» թեստային լիցենզիայում։

Յուրաքանչյուր ավտոմեքենան պարունակում է ավելի քան 4000 պոլիգոն։ Մեքենաների գները սկսվում են 2500 Crt (օգտագործված Ճապոնական ավտոմեքենաների համար), և ավարտվում են 4 500 000 Crt գաղտնի մրցավազքերի մեքենաները)։ Որոշ հատուկ մրցանակային ավտոմեքենաները չեն երևում ցուցադրական սենյակում, իսկ ոմանք ունեն դիլերներ, օրինակ՝ Formula Gran Turismo (Ֆորմուլա 1)։

Gran Turismo 4 շատ մեքենաներ առաջին անգամ ներկայացվել են Gran Turismo սերիայի այլ խաղերում։ Հայտնվել են Փիքափներ, ինչպիսիք են Ford Lightning, Toyota Tacoma, և Dodge Ram: Շարքում առաջին անգամ ներկայացվել է DeLorean DMC-12-ը և ավտոմեքենաներ դիզելային BMW 120d շարժիչով։ Միևնույն ժամանակ Gran Turismo 2-ում առկա է եղել Renault Espace, հագեցած F1 շարժիչով, Gran Turismo 4 առաջին անգամ ներկայացվել է Honda Odyssey (JDM version): Խաղում չկան այնպիսի հայտնի արտադրողների ավտոմեքենաներ, ինչպիսիք են Ֆերրարին, Lamborghini, Maserati և Porsche, սակայն Porsche-ի որոշ մշակված առկա են Ruf Automobile ընկերության կողմից թողարկված խաղում։

Gran Turismo 4-ում ներկայացված են նաև պատմական մեքենաներ, թողարկված 1886 թվականին – ավտոարտադրության լուսաբացի սկզբին։ Այդպիսի մեքենաների համար պետք է գնել տուրբո շարժիչներ և ազոտային օքսիդի համակարգ (NOS), որպեսզի կարողանան մրցել ժամանակակից մեքենաների հետ (որպես օրինակ Daimler Motor-Carriage ստանդարտ չափով ունի 1 ձիաուժ հզորություն, մինչ դեռ Castrol Tom’s Supra ունի 464 ձիաուժ հզորություն)։

Կատակերգու Ջեյ Լենը, ով նաև ունի ավտոմեքենաների մեծ հավաքածու, խաղում հադիսացել է որպես արտադրող. նրա մեքենաներից մեկը Blastolene Special մեքենան խաղում ներկայացված է որպես մրցանակային մեքենա, որը կարելի է ձեռք բերել անցնելով 11-20 առաքելությունները։ Gran Turismo 4-ում նախորդ խաղերից մնացել են մեքենաների ձևավորման (տյունինգ) բոլոր հնարավորությունները, բայց միևնույն ժամանակ ավելացվել է հնարավորություն, որը թույլ է տալիս բարձրացնել մեքենաների քաշը, որն ազդում է մեքենաների կառավարելիության վրա։ Մեկ այլ նորամուծություն է ազոտի օքսիդի համակարգը։

### Մայրուղիները
Խաղում ներկայացված են 50 ճանապարհներ։ Շատերը համարվում են Gran Turismo-ի նախորդ սերիաների բարելաված  տարբերակները։ Նաև ավելացվել են մեր իրականությունում առկա հայտնի ավտոարշավային ճանապարհներ. Նյուրբուռգրինթց, Սուձուկա և Սարտե (Լա Մանա)։ Նաև ներկայացված  են մերօրյա այնպիսի հայտնի տեսարժան վայրերի ճանապարհներ, ինչպիսիք են Նյու Յորքի Թայմս Սքվերը, Հոնկոնգի, Փարիզի և Լաս Վեգաս Սթրիփի ճանապարհները։ Հոնկոնգի ճանապարհը գտնվում է Tsim Sha Tsui հրապարակում։

## Մշակումը և հրատարակումը
### Gran Turismo 4  սիմուլյատորի դերում
Gran Turismo խաղերի շարքը ստեղծվել  է իրական վարորդական փորձի հիման վրա։ 500-ից 700 պարամետրերը սահմանում են ֆիզիկական ավտեմոքենայի մոդելը։ Մշակողների խոսքով՝ նրանք հրավիրել են պրաֆեսիոնալ վարորդի, համեմատման արդյունքերի որոշման համար, օգտագործելով այն նույն մեքենան, որը որ երթևեկել է Նյուբուռգրինգի ճանապարհներով։ Gran Turismo 4-ի արդյունքները իրական կյանքի արդյունքներից տարբերվել  են 2 %-ով։

Top Gear հեռուստաշոուի առաջատարներից մեկը՝ Ջերեմի Քլաքսոնը փորձարկում է անցկացրել իրական ավտոմեքենայի  և  Gran Turismo 4-ի վիրտուալ մեքենայի միջև։ Իրական կյանքում նա երթևեկել է Mazda Raceway Laguna Seca ճանապարհով, օգտագործելով Honda NSX մեքենան, 1մ/վ. արագությամբ։ Gran Turismo 4-ում նրա արդյունքը  եղել է 1մ/41վ.: Քլաքսոնը ասել է, որ իրական կյանքում շրջադարձի պահին արգելակումը կարող է բերել մեքենայի վերահսկողության խափանման, ինչպես նաև նշել է, որ խաղում ավելի ես գնում ռիսկի, քան իրական կյանքում, և որ խաղում ավտոմեքենան չի «տառապում» արգելակների երկար սեղման պատճառով։ Չնայած այս հակասություններին Քլաքսոնը The Sunday Times թերթում Gran Turismo 4-ի մասին գրել է հետևյալը.

Կարլ Բրաուերը, Edmunds.com կայքից կատարել է նույնպիսի փորձարկում ինչ Քլաքսոնը, նույն Mazda Raceway Laguna Seca*-ում:* Նա հրավիրել էր երկու այլ պրոֆեսիոնալ մրցարշավորդների Էյ- Ջեյա Օլմենդինգարին և IGN-ի խաղային խմբագիր Ջասթին Կախլերաին։ Երեքով նրանք ճանապարհորդում էին Gran Turismo 4-ի մեքենաներին համապատասխան մեքենաներով։ Բրաուերի լավագույն ցուցանիշը Ford GT-ով խաղում եղել է 1:38, իսկ իրական կյանքում  1:52: Բոլոր չորս մեքենաներից ոչ մեկը չի կարողացել գերազանցել  իր խաղային ռեկորդը իրական կյանքում։ Բրաուերը ասել է.

### Մարքեթինգը և տարբերակները
Խաղի պաշտոնական հայտարարությունը տեղի է ունեցել 2003 թ. մայիսի 13-ին, Electronic Entertainment Expo, որտեղ ստացել է խաղային քննադատների պարգև՝ Լավագույն մրցարշավային խաղ։ Խաղը ներկայացրել է սերիայի ստեղծող Կաձունորի Յամաուտին։ Նրա խոսքերով՝ Gran Turismo 4-ի ֆիզիկական շարժիչը արմատապես փոխվել է դեպի լավը։ Նա նաև հաստատել է այն, որ խաղում կլինի առցանց ռեժիմ, սակայն 2004 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Tokyo Game Show հայտարարել  է, որ առցանց ռեժիմը խաղում բացակայելու է։ Ընդ որում, Polyphony Digital հայտարարել է, որ առցանց բաղադրիչը կհայտնվի Gran Turismo սերիայի հաջորդ խաղում։ Ցուցահանդեսում TGS2004 մշակողները ներկայացրել են նոր խաղային ռեժիմ, որը կոչվում է «B-spec»:

Տեխնիկական մշակման ժամանակ խաղի մասերը խաղամշակողների կողմից դարձել  են ավելի ռեալ։ Gran Turismo 4 աջակցում է  480p, 576i և 1080i (վերջինը հասանելի է միայն NTSC-տարբերակում) թույլտվություններ, ինչպես նաև լիակատար էկրանի ռեժիմ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ խաղից հեռացվել  է առցանց բաղադրիչը, Gran Turismo 4-ում օգտագործվում է ցանցային ադապտեր PlayStation 2, որի միջոցով կարելի է միավորել միչև 6 մուլտի նվագարկիչ խաղահարթակներ։ Gran Turismo 4-ին ինչպես և իր նախորդներին աջակցում են Logitech Driving Force Pro և GT Force կառավարման ղեկերը։ ԱՀ համատեղելի ղեկը, որը  ոչ պաշտոնապես աշխատել  է  Gran Turismo 3-ում, Gran Turismo 4 հանվել է։ Հայտնվել  են նաև USB-կուտակիչների և տպիչների աջակցություն, որոնք կարելի է օգտագործել «Photo Mode» ռեժիմում։

Gran Turismo 3 հետ համեմատած  Gran Turismo 4 շրջապատը, ճանապարհները դարձել են առավելագույնս նման դրանց, իրական կյանքում։ Փորձագետները տարբեր մեքենաներով իրական կյանքում կատարել են բազմակի փորձեր, նման անձնական փորձը թույլ է տալիս ավելի ճիշտ կառուցել խաղային ֆիզակական շարժիչը։ Ճապոնիայում թողարկվել է 2004 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։ 2006 թվականին լուս է տեսել խաղի հատուկ տարբերակը *Gran Turismo 4 Online test version*, որի նպատակն էր ստուգել առցանց բաղադրիչը։ 2006 թվականին անցել է բետա թեստ։ Լիարժեք առցանց բաղադրիչը հայտնվել է հաջորդ խաղում *Gran Turismo 5*:

## Երաժշտությունը

Gran Turismo 4-ի ասիական տեղեկագրում, ինչպես և նախորդ սերիաների թողարկման ժամանակ հնչում է «Moon Over the Castle», Անդո Մասահիրոյի ստեղծագործությունը։ Հյուսիս Ամերիկյան տարբերակը իր մեջ նեչառում է Անդո Մասահիրոի ստեղծագործություններից, նաև Van Halen-ի «Panama»: Եվրոպական տարբերակում հնչում է Kasabian-ի «Reason is Treason» երաժշտությունը։

Խաղում ներկայացված է ավելի քան 60 երաժշտություն, որոնք ընդգրկված են կառտարողների և ժանրերի լայն շրջանում:Խաղի առավել  հայտնի երաժշտությունները 7 են, որոնց հեղենակներն են Skillz, Apollo 440, Bootsy Collins, Dieselboy, և Mr. Natural: Հատուկ Gran Turismo 4-ի համար Papa Roach, The Crystal Method, The Commodores, Ջեյմս Բրաունը, Earth, Wind & Fire ստեղծել են իրենց հիթերի նոր ռեմիքսներ։

## Գնահատականներ և կարծիքներ

*Gran Turismo 4-ը* քննադատների կողմից արժանացել է բարձր գնահատականների։ Metacritic և GameRankings կայքերում խաղի միջին գնահատականը 89 % է։ Գրեթե բոլոր լրագրողները բարձր են գնահատելխաղային գրաֆիկը, ձայնային էֆեկտներև և ֆիզիկական շարժիչը։ 2009 թվականի դեկտեմբերին Ճապոենիայում արդեն աճառվել էր խաղի 1,27 միլիոն օրինակ, Հյուսիսային Ամերիկայում 3,04 միլիոն իսկ Եվրոպայում 6,50 միլիոն, և 170 000 օրինակ Հյուսիս-արևելյան Ասիայում, որը գումարով կաղմում է 10,98 միլիոն օրինակ:Gran Turismo 4 զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը «Բոլոր ժամանակների 25 PS2 խաղերը» թոպում, որը կազմակերպել էր IGN կայքը։ Խաղը զբաղեցրել է 50-րդ տեղը լավագույն «Բոլոր ժամանակների 100  խաղերը»։ PlayStation Awards 2005-ի կողմից նախագիծը արժանացել է Պլատինե մրցանակի։

Allgame կայքում խաղը ստացել է չորս ու կես աստղեր հնարավոր հինգից։ IGN կայքի մեկնաբանը բառեվ է բնութագրել խաղը. «GT4-ը, GT3-ի բոլոր գաղափարների կատարելագործումն է, որը հնարավոր է PS2-ում»։ GameSpot կայքի քննադատը նշել է, որ «Երբ Gran Turismo 4-ը աշխատում իր ամբողջ ուժ ով, նա քեզ պատճառում է գերագույն հաճույք, այն հնարավոր է համեմատել տվյալ սերնդի կոնսուլների խաղերի հետ»։

1UP.com կայքի մոկնաբանը գրել է, որ նա խաղին շատ ազատ ժամանակ է նվիրել, բայց չի տեսել այն ամենը ինչ առաջարկում է Gran Turismo 4. «Իմ ավտոտնակում կան շատ կրակոտ ավտոմեքենաներ, բայց ես դեռ չունեմ այնպեսի ցանկալի մեքենաներ, ինչպիսիք են Aston Martin DB9 և Cadillac Chen»:

Eurogamer կայքի գրախոսը Gran Turismo 4-ի անվանել է «Ավտոմոբիլային աշխարհի Բրիտանիկա հանրագիտարան», և «ավելի քան 700 հատուկ անիվները, որպես ապացույց»։

## Ծանոթագրություններ
**Մեկնաբանություն**
**Աղբյուրներ**

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт игры  (խաղի պաշտոնական կայք)
* սերիայի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:PlayStation 2 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղերի սերիաներ