Ջոաննա Հոֆման

**Ջոաննա Կարինե Հոֆման** (, ), հայկական արմատներով լեհաամերիկյան մարքեթինգային ղեկավար, Էփլ Մակինտոշ և NeXT թիմերի առաջին անդամներից։ Apple-ի մարքեթինգային փորձագետ, ում անվանել են «արտադրանքի առաջմղման հանճար», Սթիվ Ջոբսի «պահապան հրեշտակ» և նրա աջ ձեռք, NeXT-ի վետերան և «հաշվարկումների հերոսուհի», որ կանգնած է եղել Macintosh-ի ակունքներում: Տասնամյակներ շարունակ եղել է Սթիվ Ջոբսի ամենահավատարիմ և ամենավստահելի անձանցից մեկը:  Այն ժամանակ, երբ նա սկսել է աշխատել Apple Computer-ում, *Mac*-ը «դեռ հետազոտական ծրագիր էր»։ Նրա պաշտոնը «Մակինտոշի նախագծի առաջին մեկուկես տարվա ողջ մարքեթինգային թիմն էր», որը ներառում էր արտադրանքի մարքեթինգային համագործակցությունը հենց *Mac*-ի արտադրանքի դիզայնի ուղղությամբ։ Նա նաև գրել է «Մակինտոշի օգտատիրոջ միջերեսի ուղեցույցի առաջին նախագիծը»։ Ի վերջո Հոֆմանը ղեկավարել է *Mac*-ը Եվրոպայում և Ասիայում ներկայացրած միջազգային մարքեթինգային թիմը։

## Վաղ կյանք
Հոֆմանը ծնվել է Լեհաստանում։ Կինոռեժիսոր Եժի Հոֆմանի և նրա հայ նախկին կնոջ՝ Մառլենա Նազարյանի դուստրն է։ Նա  մինչև 10 տարեկանը մոր հետ ապրել է Հայկական ԽՍՀ-ում, այնուհետև հոր հետ մեկնել է Լեհաստան՝ Վարշավա։ 1967 թվականին նրա մայրն ամուսնացել է ամերիկացու հետ և տեղափոխվել Բուֆֆալո (Նյու Յորք)։ Հոֆմանը միացել է նրանց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում 1968 թվականին։ Հոֆմանն արագորեն յուրացրել է անգլերենը և գերազանց առաջադիմությամբ սովորել դպրոցում։

Նա ունի մարդաբանության, ֆիզիկայի և լեզվաբանության բնագավառներում աշխատանքի փորձ, Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտից (MIT) ստացել է հումանիտար և բնական գիտությունների բակալավրի աստիճան, իսկ Չիկագոյի համալսարանի Արևելյան ինստիտուտից՝ հնագիտության ոլորտի դոկտորի կոչում (որը չի պաշտպանել)։ 1979 թվականին նա պետք է մեկներ Իրան՝ հնագիտական պեղումների։ Տատիկին տեսակցելու նպատակով նա կանգ է առել Լեհաստանում։ Շուտով Իրանից լուր է ստացվել Իրանի իսլամական հեղափոխության մասին, և այդ պատճառով նա ստիպված վերադարձել է ԱՄՆ։
[մինի|Մակինտոշ համակարգչի նախատիպը, [Համակարգչային պատմության թանգարան, Կալիֆոռնիա]]

## Կարիերա
Հոֆմանն արձակուրդում էր Չիկագոյի համալսարանից, երբ ընկերները խորհուրդ տվեցին մասնակցել դասախոսության Կալիֆոռնիայի *Xerox PARC* գիտահետազոտական ընկերությունում։ Այնտեղ գտնվելու ժամանակ նա «դասախոսությունից հետո թեժ քննարկում ունեցավ» Ջեֆ Ռասկինի հետ։ Քննարկման հիմնական թեման էր՝ «ինչպիսին պետք է լինեն համակարգիչները և ինչպես դրանք պետք է բարելավեն մարդկանց կյանքը»։ Ռասկինն այնքան տպավորված էր Հոֆմանով, որ նրան խնդրեց հարցազրույց անցնել *Apple*-ում պաշտոն ստանալու համար։ Հոֆմանը *Macintosh* նախագծում սկսեց աշխատել 1980 թվականի հոկտեմբերին՝ Ռասկինի սկզբնական թիմում, որի կազմում էին նաև Բարել Սմիթը, Բադ Թրիբլը և Բրայան Հովարդը։ Այդ ժամանակ *Mac*-ը «դեռևս հետազոտական ծրագիր էր»։ Նրա պաշտոնը «Մակինտոշի նախագծի առաջին մեկուկես տարվա ողջ մարքեթինգային թիմն էր», որը ներառում էր արտադրանքի մարքեթինգային համագործակցությունը հենց *Mac*-ի արտադրանքի դիզայնի ուղղությամբ։ Նա նաև գրել է «Մակինտոշի օգտատիրոջ միջերեսի ուղեցույցի առաջին նախագիծը»։ Ի վերջո Հոֆմանը ղեկավարել է *Mac*-ը Եվրոպայում և Ասիայում ներկայացրած միջազգային մարքեթինգային թիմը։ Հետագայում նա Սթիվ Ջոբսի հետ գնացել է NeXT, որպես նրա սկզբնական անդամներից մեկը։

Հոֆմանը և՛ Apple-ում, և՛ NeXT-ում այն քչերից մեկն էր, ով վայելում էր Սթիվ Ջոբսի հետ հաջողությամբ համագործակցելու համբավ։ Ե՛վ 1981, և՛ 1982 թվականներին նա արժանացել է Apple-ի երգիծական մրցանակին, որը տրվել է «այն մարդուն, ով լավագույնս հակազդել է Ջոբսին» (Ջոբսը տեղյակ է եղել և հավանել է այդ մրցանակը)։

1990-ական թվականների սկզբին Ջոաննա Հոֆմանը եղել է *[[General Magic]]*-ի մարքեթինգի փոխնախագահը։ 1995 թվականին, ընտանիքի հետ ավելի շատ ժամանակ անցկացնելու համար, նա անցել է թոշակի։ Երբեմն նա հրապարակային դասախոսություններ է կարդացել՝ քննարկելով իր վաղ կյանքը *Apple*-ում և աշխատանքը Սթիվ Ջոբսի հետ։

2020 թվականին նա աշխատանքի է ընդունվել արհեստական բանականության իսպանական *[[Sherpa]]* ընկերությունում որպես նրա հիմնադիր և գործադիր տնօրեն Չաբի Ուրիբե Էչեբարիայի խորհրդատու և աջ ձեռք։

Հոֆմանը շատ բացասական վերաբերմունք ունի Facebook-ի նկատմամբ։ Հարցազրույցում նա ասել է, որ *Facebook*-ը «քանդում է ժողովրդավարության կառուցվածքը, ոչնչացնում է մարդկային հարաբերությունների կառուցվածքը և վաճառում է կախվածություն առաջացնող թմրանյութ, որը կոչվում է զայրույթ»։

## Անձնական կյանք
Հոֆմանն ամուսնացած է ծագումով ֆրանսիացի Ալեն Ռոսմանի հետ, որը նույնպես աշխատել է *[[Apple]]*-ի *Mac* թիմում։ Նրանք ունեն երկու որդի։

## Կերպարը կինոյում
Էբիգեյլ Մաքքոնելը մարմնավորել է Ջոաննա Հոֆմանին 2013 թվականի «Ջոբս։ Գայթակղության կայսրություն» ֆիլմում։

Անգլիացի դերասանուհի Քեյթ Ուինսլեթը մարմնավորել է Հոֆմանին 2015 թվականի «Սթիվ Ջոբս» ֆիլմում։ Այդ դերի համար Ուինսլեթն արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի և «BAFTA» մրցանակի՝ երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհու համար, ինչպես նաև առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի և «Screen Actors Guild» մրցանակի նույն անվանակարգում։

Ինչ վերաբերում է Հոֆմանի և Ջոբսի հարաբերությունների բնույթին, Ուինսլեթը նրան նկարագրել է որպես Ջոբսի «աշխատանքային կին», և որ «նա արտասովոր, հանդուգն արևելաեվրոպական անձնավորություն էր, որը գրեթե միակ մարդն էր, ով կարող էր իրականում խելքի բերել Սթիվին»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hertzfeld, Andy. *Revolution in the Valley: The Insanely Great Story of How the Mac Was Made.* Sebastopol: O'Reilly Media, 2005.
* Isaacson, Walter. *[[Սթիվ Ջոբս (գիրք)|Steve Jobs]].* New York: Simon & Schuster, 2011.

## Արտաքին հղումներ
* Joanna Hoffman @ Andy Hertzfeld's *The Original Macintosh* (folklore.org)
* Rosen, Adam. "How Xerox PARC Helped Produce the Macintosh Business Plan." Cultofmac.com, January 20, 2014.

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին համակարգչային գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Լեհ ֆիզիկոսներ