Նիկոլայ Գրիցենկո

**Նիկոլայ Օլիմպիևիչ Գրիցենկո** (, ), խորհրդային և ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասան։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1964)։ Ստալինյան 1-ին աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1952), Կ. Ստանիսլավսկու անվան ՌԽՖՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1970)։

## Կենսագրություն
Նիկոլայ Գրիցենկոն ծնվել է 1912 թվականի հուլիսի 24-ին Ռուսական կայսրության Եկատերինոսլավ նահանգի Բախմուտսկի գավառի Յասինովատայա կայարանում։

1926 թվականին ավարտել է Յասինովատայայի տարրական դպրոցի յոթ դասարանը, 1927-1931 թվականներին սովորել է Դնեպրոպետրովսկի երկաթուղային տրանսպորտի պոլիտեխնիկում (այժմ՝ Դնեպրի երկաթուղային տրանսպորտի ազգային համալսարան)։ 1931-1932 թվականներին Մուշկետովո երկաթուղային կայարանում աշխատել է որպես ԽՍՀՄ հաղորդակցության ուղիների ժողովրդական կոմիսարիատի 2-րդ ուղեմասի շինությունների տեխնիկ։ 1932-1934 թվականներին սովորել է երաժշտա-դրամատիկական բանվորական ֆակուլտետում և միաժամանակ որպես կոնստրուկտոր աշխատել «Ստալ» մետաղագործական գործարանի (այժմ՝ Մակեևկայի մետաղագործական կոմբինատ) տեխնիկական բաժնում։

1934-1935 թվականներին սովորել է Ն. Լիսենկոյի անվան երաժշտա-դրամատիկական ինստիտուտին կից գործող Կիևի դրամատիկական տեխնիկումում, 1935-1936 թվականներին՝ Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական երկրորդ թատրոնում, 1936-1937 թվականներին՝ Կարմիր բանակի կենտրոնական թատրոնի թատերական դպրոցում, իսկ 1937-1940 թվականներին՝ Ե. Վախթանգովի անվան թատրոնին կից գործող Բ. Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանում։

1937-1941 և 1942-1979 թվականներին աշխատել է Ե. Վախթանգովի անվան թատրոնում, որտեղ դարձել է բեմի առաջատար վարպետներից մեկը։

1941-1942 թվականներին ծառայել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում, հրամանատարական դասընթացների հաճախել Արխանգելսկում, իսկ վիրավորվելուց հետո՝ զորացրվել։

Կյանքի վերջում տառապել է ծերունական թուլամտությունից։ Կնոջ խնդրանքով հոսպիտալացվել է հոգեբուժական կլինիկայում։ Նույն կլինիկայի հիվանդների հետ ունեցած վիճաբանության ժամանակ ծեծի է ենթարկվել, որից հետո մահացել է 1979 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։ Թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (հողակտոր №2)։

### Ընտանիք և անձնական կյանք
Նիկոլայ Գրիցենկոյի քույրը՝ Լիլիա Գրիցենկոն (1917-1989), դերասանուհի էր, օպերային երգչուհի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1957)։

Կինը՝ դերասանուհի Իրինա Բունինան էր։

Երկրորդ կինը՝ Մոսկոնցերտի դերասանուհի Իննա Մալինովսկայան էր։ Ունեցել են դուստր՝ Եկատերինան։

Ունեցել է նաև արտամուսնական որդի` Դենիս Կմիտը (1959-2019), դերասան, լուսանկարիչ, ֆոտոնկարիչ, ֆոտոլրագրող, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ (մայրը՝ Գալինա Կմիտ (1921-2019)։ Խորթ հայրը եղել է դերասան, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Լեոնիդ (Ալեքսեյ) Կմիտը։ Նիկոլայ Գուցենկոն որդու հետ երբեք չի հանդիպել։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1951)
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1957)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1964)
* Ստալինյան 1-ին մրցանակի դափնեկիր (1952, «Ոսկե աստղի ասպետ» (1950) ֆիլմում Ատոմաշովի դերակատարման համար)
* Կ. Ստանիսլավսկու անվան ՌԽՖՍՀ պետական մրցանակ (1970)՝ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Յուրաքանչյուր իմաստունի բավական է պարզություն»
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* Մեդալ «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի նկատմամբ տարած հաղթանակի համար» (1945)
* Մեդալ «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում անձնվեր աշխատանքի համար» (1946)
* Մեդալ «Մոսկվայի 800-ամյա տարելիցի հիշատակին»

## Դերերը թատրոնում

### Հեռուստաներկայացումներ

### Ռադիոներկայացումներ
* «Տրեստ» գործողություն՝ Լև Նիկուլինի «Մեռյալ ծփանք» վեպի հիման վրա
* «Հեծյալ բանակ»՝ Իսահակ Բաբելի ստեղծագործությունների հիման վրա, 1968 թվականի ձայնագրություն

## Ֆիլմագրություն

### Հնչյունավորում

### Արխիվային կադրեր
* 2000 - Նիկոլայ Գրիցենկո (ОРТ հեռուստաընկերության «Որպեսզի հիշեն» հեռուստահաղորդումների շարքից), փաստագրական
* 2005 - Նիկոլայ Գրիցենկո (ДТВ հեռուստաընկերության «Ինչպես են հեռացել կուռքերը» հեռուստահաղորդումների շարքից), փաստագրական
* 2017 - Նիկոյալ և Լիլիա Գրիցենկո։ Մերժված աստղերը (ТВ Центр)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նիկոլայ Գրիցենկոյի մասին «КРУГОСВЕТ» հանրագիտարանում
* Նիկոլայ Գրիցենկոյի մասին Ե. Վախթանգովի անվան թատրոնի կայքում
* Ժամանակակցի հուշերը Նիկոլայ Գրիցենկոյի մասին

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ե․ Վախթանգովի անվան թատրոնի անձինք
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ