Միխայլո Բոյչուկ

**Միխայլո Լվովիչ Բոյչուկ** (, գիտական տառադարձություն **'. ), [[ուկրաինա]]ցի մոնումենտալիստ և մոդեռնիստ նկարիչ, «[[Գնդակահարված վերածնունդ|գնդակահարված վերածննդի]]» ներկայացուցիչ։ Համարվում է ուկրաինական կերպարվեստում 1920-1930-ական թվականներին ձևավորված [[բոյչուկիզմ]]ի հիմնադիրը։

== Կենսագրություն ==
1898 թվականին Բոյչուկը [[Լվով|Լեմբերգում]] աշակերտել է [[Julian Pankewytsch|Յուլիան Պանկևիչին]] ( , 1863–1933), 1899 թվականից ուսումնառությունը շարունակել [[Վիեննա]]յի արվեստի դպրոցում, ապա [[Կրակով]]ի արվեստի ակադեմիայում։ Այնուհետև սովորել է [[Մյունխեն]]ի և [[Վիեննա]]յի արվեստի ակադեմիաներում։ Իր աշխատանքները 1905 թվականին ցուցադրել է [[Լվով]]ում, 1905 և 1907 թվականներին՝ Մյունխենում։ 1907-1910 թվականներին ապրել է [[Փարիզ]]ում։

1909 թվականին Բոյչուկը [[Փարիզ]]ում հիմնել է նոր[[Բյուզանդական կայսրություն|բյուզանդ]]ական ուղղության արվեստանոց, որը դարձել է նրա սեփական ոճի ու դպրոցի զարգացման ելակետը։ Այդ նոր ոճը, որը զարգացել է 1910-1930-ական թվականներին և ստացել բոյչուկիզմ անվանումը, միավորում էր [[բյուզանդական արվեստ]]ի, [[Պրոտոռենեսանս|նախավերածննդյան]] իտալական [[Ֆրեսկո|որմնանկարների]] և ուկրաինական ժողովրդական արվեստի  տարրերը։

1910-1911 թվականներին Իտալիա կատարած ուղևորությունից հետո, որտեղ ուսումնասիրել է մոնումենտալ արվեստի գործերը, Բոյչուկն աշխատել է Լվովի ազգային թանգարանում՝ որպես սրբապատկերների վերականգնող, բացի այդ՝ կատարել է եկեղեցիների պատկերազարդման պատվերներ։ 1911 թվականին այցելել է Կիև, [[Սանկտ Պետերբուրգ]], [[Մոսկվա]] և [[Մեծ Նովգորոդ|Նովգորոդ]]։
[[Պատկեր:Founders_of_the_Ukrainian_academy_of_arts.jpg|մինի| [[Գեղարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիա (Կիև)|Ուկրաինայի արվեստի պետական ակադեմիայի]] հիմնադիրները. 1917 թ.: Նստած են՝ [[Աբրամ Մանևիչ]]ը, [[Ալեքսանդր Մուրաշկո]]ն, Ֆեդիր Կրիչևսկին, [[Միխայլո Հրուշևսկի|Միխայլո Հրուշևսկի]]ն, Իվան Ստեշենկոն, Նիկոլա Բուրաչեկը,  կանգնած՝ Հեորհի Նարբուտը, Վասիլ Կրիչևսկին, Միխայլո Բոյչուկը:]]
[[Հոկտեմբերյան հեղափոխություն]]ից հետո Բոյչուկն ապրել է Կիևում, դարձել [[Գեղարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիա (Կիև)|Ուկրաինայի արվեստի պետական ակադեմիայի]] հիմնադիր պրոֆեսոր, այդտեղ դասավանդել է մոնումենտալ արվեստ, կարճ ժամանակով եղել  է նաև դրա ռեկտորը։ 1920-ական թվականների նրա ստեղծագործություններին բնորոշ մոնումենտալ ոճը ներշնչված էր բյուզանդական սրբապատկերային արվեստից և վաղ իտալական Վերածննդի որմնանկարներից։

Միխայլո Բոյչուկը [[ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ|NKVD-]] ի՝ ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողկոմիսարիատի կողմից 1936 թվականի նոյեմբերի 25-ին ձերբակալվել է, հարցաքննվել, խոշտանգվել և 1937 թվականի հուլիսի 13-ին գնդակահարվել Կիևում։ Չորս ամիս անց նրա ճակատագիրը կիսել է նրա կինը ՝ Սոֆյա Նալեպինսկա-Բոյչուկը։

== Ստեղծագործական ժառանգություն ==
* Ուկրաինայի ազգային գեղարվեստական թանգարանում տեղ գտած գեղանկարչական աշխատանքներ
* Լուցկ քաղաքի զորանոցների որմնանկարները (1919);
* Կիևի կոոպերատիվ ինստիտուտի որմնանկարները (1922—1923);
* Օդեսայի «Հաջիբեևսկի լիման» սանատորիայի որմնանկարները (1927—1929);
* Խարկովի Կրասնոզավոդսկ թաղամասի թատրոնի ճեմասրահի որմնանկարները (1933—1935).

== Աշակերտներ ==
* [[Իվան Պադալկա]] (1894—1937)
* [[Վասիլի Սեդլյար]] (1899—1937)
* [[Օքսանա Պավլենկո]] (1895/1896—1991)
* [[Սոֆյա Նելեպինսկա-Բոյչուկ]] (Միխայլո Բոյչուկի առաջին կինը. 1884—1937)
* [[Տիմոֆեյ Բոյչուկ]] (Միխայլո Բոյչուկի կրտսեր ղբայրը. 1896—1922)
* [[Նիկոլայ Նիկոլենկո]] (1912—1975)
* [[Մանուիլ Շեխտման]] (1900—1941)

**«Երիտբոյչուկիստներ»'''։
* Եվգենի Սագայդաչնի (1886—1961)
* Օխրիմ Կրավչենկո (1903—1985)

## Գործերի ընտրանի

Պատկեր:Boychuk-Woman.jpg|link=Datei:Boychuk-Woman.jpg|alt=Frau, 1909|Կին, 1909 թ
Պատկեր:Mychajło_Bojczuk_-_Płacz_Jarosławny.jpg|link=Datei:Mychajło_Bojczuk_-_Płacz_Jarosławny.jpg|alt=Weinen Jaroslawnas (aus Igorlied), 1910|Յարոսլավնայի երգից), 1910 թ
Պատկեր:Boychuk-Elijah.jpg|link=Datei:Boychuk-Elijah.jpg|alt=Elijah, 1913|Եղիա, 1913 թ
Պատկեր:Boychuk-Girl.jpg|link=Datei:Boychuk-Girl.jpg|alt=Mädchen, 1915|Աղջիկ. 1915 թ.


Бойчук Урожай 1910.jpg|Բերքահավաք. 1910-ական թվականներ
Бойчук Св Іоан 1910.jpg|Սուրբ Հովհաննես. խճանկար, 1910
Бойчук Українка 1910s.jpg|Ուկրաինուհի, 1910-ական թվականներ
Бойчук Шевченківське свято 1920.jpg| 1920
|Фрагмент фрески
Бойчук Карикатура.jpg|Պրոֆեսոր Մ. Բոյչուկի ծաղրանկարը


## Հիշատակ
* 1992 թվականին նկարչի հայրենի Ռոմանովկա գյուղում կանգնեցվել է նրա և եղբոր հուշարձանը (քանդակագործ՝ Բ. Ռուդի)։
* Բոյչուկ եղբայրների պատվին փողոցներ են անվանակոչվել Տերնոպոլում, Լվովում, Տերեբովլյայում։
* 2000 թվականին Կիևի դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և դիզայնի ինստիտուտին շնորհվել է Միխայլո Բոյչուկի անունը։ 
* 2007 թվականին Կիևում կազմակերպվել է միջազգային գիտագործնական կոնֆերանս՝ «Միխայլո Բոյչուկը ուկրաինական և համաշխարհային արվեստում» թեմայով։
* 2016 թվականին Կիևի փողոցներից մեկը կոչվել է Միխայլո Բոյչուկի անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Iсторія українського мистецтва. Т. 5. — Київ, 1967. — С. 17—19, 43—44, 110—120, 286—290.
* Белоконь С. Из-под лжи// Украина. — 1988. — № 9 (1621).
* Белоконь С. Коллективизм — пафос творчества Михаила Бойчука// Образование. — 1988. — № 1.
* Белоконь С. Михаил Бойчук в переписке// Социалистическая культура. — 1989. — № 7 (799).
* Юрчишин А. Жизнь, отданная искусству: Переписка М. Бойчука. — , 1990.
* Рипко О. Бойчук і бойчукісти, бойчукізм: Монументальне мистецтво. — Львів, 1991.
* 
* 
* Ковальчук О. Митець, педагог-новатор (До 120-річчя від дня народження М. Л. Бойчука) // Українська академія мистецтва: Дослідницькі та науково-методичні праці: Зб. наук. пр. Національної академії образотворчого мистецтва і архітектури. — К. — 2002. — Вип. 9. — С. 250—263.
* Ковальчук О. Михаил Бойчук и его школа // «Великие художники» Eaglemoss International Ltd. 2005.
* Земляная Т. Н. Монументальная живопись М. Л. Бойчука и его школа: Автореф. дис. … канд. искусствовед. наук. — , 2009.
* Соколюк Л. Д. Михайло Бойчук та його концепція розвитку українського мистецтва (перша третина ХХ ст.)
* Соколюк Л. Д. Графіка Бойчукістів. — Х.: Видання часопису «Березіль»; Нью-Йорк: Видавництво М. П. Коць, 2002. — 224 с.
* Міщенко Г. Іще раз — бойчукісти і наш час // Образотв. мистец.- 1997.- No 1.- С. 43-45.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Михайло Бойчук та його школа монументального мистецтва. Альбом. (на украинском языке).

Կատեգորիա:1882 ծնունդներ
Կատեգորիա:1937 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ