Սերժանտ Կարոն

**«Սերժանտ Կարոն»**, Մկրտիչ Սարգսյանի վիպակներից։ Գրվել է 1969 թվականին և անդրադառնում է Հայրենական պատերազմի օրերին։

## Գնահատական
Մկրտիչ Սարգսյանը հայ արձակի կարևորագույն դեմքերից է: Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն պատերազմական իրադարձությունները, որտեղ էլ կարողանում է հմուտ գրչով ստեղծել հայրենիքի նվիրյալ կերպարներ: Նա կարողանում է ճշգրիտ կերպով ներկայացնել իր հերոսների ներքին ապրումները, հոգեվիճակը: Մ. Սարգսյանը ընթերցողի հետ խոսում է պատկերներով, և դրա հիման վրա էլ նրա արձակ երկերն աչքի են ընկնում պատկերավորման միջոցների ինքնատիպ համակարգով: Նրա վիպագրության միջավայրը տարածվում է հայրենիքից խրամատ, հաճախ հայտնվում թշնամու թիկունքում: Մկրտիչ Սարգսյանն իր ստեղծագործություններով գրական աշխարհ բերեց հայրենի բնաշխարհի ուրույն պատկերը, որի մասին անկեղծորեն ու մեծ սիրով վիպում է արվեստագետը: Նրա յուրաքանչյուր ստեղծագործություն յուրատեսակ մենախոսություն է, զրույց աշխարհի հետ: Խոսքարվեստի հիմնական հատկանիշներն են՝ պատմելու անմիջականությունը, պարզ լեզվամտածողությունը գեղարվեստական պատկերի նուրբ զգացողությունը, էպիկական և քնարական լեզվատարրերի ներդաշնակ համադրումը: Կերպարի և միջավայրի ներդաշնակումը, արտաքին գործոնների շնչավորումը ստեղծում են իրականի ու երևակայականի վավերական տպավորությունները: Հեղինակի գեղարվեստական խոսքը առանձնանում է բովանդակային խորությամբ և արտահայտման ձևերի ներդաշնակ կիրառությամբ: Ջավախեցի հողագործ Կարոյի բանակային առօրյան է պատկերված «Սերժանտ Կարո» վիպակում։ Վիպակը գրված է հերոսական շնչով, բայց, ի տարբերություն «Ճակատագրով դատապարտվածների», այստեղ հերոսականը զուգորդվել է ոչ թե ողբերգությամբ, այլ երգիծանքով, որին յուրահատուկ երանգ է տալիս Կարոյի բարբառը։ Սերժանտ Կարոյի կերպարը ընդհանրական է: Մկրտիչ Սարգսյանը ցույց է տալիս հայ ռամիկի, զինվորի ոգին: Կարոն և՛ ընտանիքի լավ հայր է, և՛ գյուղի հողի մարդ է, և՛ կռվի դաշտում է օրինակելի թեև նրա նմանը չկար, և՛ հմուտ որմնադիր է: Քաղաքացիական կյանքում էլ Կարոն օրինակելի գործեր է կատարում և ոչ միայն ինքը, այլև իր ընտանիքը: Իսկ Մարուսյան, սիրուց դրդված, դառնում է երեխաների մայրը, ընտանիքի կինը: Իրապես Կարոյի նման հերոսները մեծ տեղ ունեն և շատ են պետք թե՛ կյանքում, թե՛ կռվի դաշտում:

## Սյուժե
«Սերժանտ Կարոն» վիպակում ներկայացվում են Հայրենական Մեծ պատերազմի օրերից դրվագներ, որտեղ էլ գերմանացիների դեմ կռվում են և  մեր հայ մարտիկներից: Վիպակում գլխավոր հերոսն էր Սերժանտ Կարոն, ով իր ազնվությամբ ու համեստությամբ միանգամից գրավում է ընթերցողին: Վիպակը գրված է առաջին դեմքով: Հեղինակը պատմում է դեպքերը բոլոր մանրամասնություններով: Կարոն Ջավախքից էր, հեղինակի հայրենակիցը: Նա գյուղի, հողի մարդ էր՝ նվիրված իր ընտանիքին, կնոջը՝ Նազիկին: Վիպակը սկսվում է հեղինակի և Կարոյի ծանոթությամբ: Մինչ այդ Կարոն ծիծաղաշարժ պատմություններ էր պատմում Մարուսյային: Մարուսյան խոհարարուհին էր, սիրահարված էր Կարոյին, բայց Կարոն նրան ընդունում էր քրոջ պես: Կարոն փրկել էր Մարուսյայի պատիվը: Նա սիրել էր կապիտանին, ով սիրո խոստումներով կենակցել էր,  շլացրել էր անփորձ, միամիտ աղջկան: Իսկ հետո անհետացել է՝ տանելով գաղտնագրված փաստաթղթեր ու քարտեզներ: Կարոն, տեսնելով Մարուսյայի աղի արտասուքները, երդվում է կապիտանին գտնել, բերել աղջկա մոտ և դրա դատաստանը տեսնել: Ու այդպես էլ անում է: Նա սպանում է կապիտանին, թեև հրաման չուներ: Գեներալի հարցին, թե ինչու է այդպիսի բան արել, Կարոն պատճառաբանում է թե դա իր խղճի առաջադրանքն էր: Նույնիսկ «Կարմիր աստղի» շքանշան են տալիս: Կարոյի կարծիքով մահի դեմ կռվել նշանակում է ապրել: Վիպակի ողջ ընթացքում Կարոն մեր ուշադրության կենտրոնում է: Թեև կան դրվագներ, որ նա մասնակից չէ, բայց, այնուամենայնիվ, Կարոյի կերպարը ամբողջական է դառնում: Նա շատ էր սիրում «լեզու» բերել: Առանց հրամանի գիշերները կտեսնեին Կարոն չկա: Հետաքրքրական է և այն դրվագը, երբ նա մտնում է գերմանացիների խոհանոց, տղաների համար բերում սնունդ: Կարոն գերիների հետ խոսում է ամեն լեզվով՝ հայերեն, գերմաներեն, ռուսերեն, նույնիսկ իր բարբառով է խոսում: Ասես հեղինակը փորձում է ցույց տալ, որ նա հմուտ է ամեն հարցում: Նա չափազանց համեստ է: Բոլորը խոսում են իր քաջագործություններից, իսկ ինքը մտածում է, որ իրեն շատ են պանծացնում: Ասում էր, թե՝ «հիմի որ հրաման տան, կերթամ աստծուն, որպես լեզու, կբերեմ դիվիզիայի շտաբ: Չբերեմ, շանորդի լինեմ»: Կարոն շատ էր սիրում կնոջը՝ Նազիկին, երեխաներին: Նրան շատ է կոտրում կնոջ մահվան լուրը: Լսելուն պես արձակուրդ են տալիս մեկ ամսով, բայց անպայման վերադարձի պայմանով: Մեկ ամիս անց վերադառնում է: Կարոյի կնոջ մահվան լուրը իմանալով Ջավախք է գնում Մարուսյան՝ Կարոյի երեխաներին պահելու, խնամելու: Մի օր էլ գողանում է գերմանական խոհանոցը և տղաները մի լավ սնվում են: Իսկ Օլգա Սմիրնովան բժշկուհին էր: Պատերազմի դաշտում նա էլ բազմաթիվ կյանքեր է փրկում, ինչպես և հեղինակինը: Մի օր էլ Կարոն  պատմում է հեղինակին, թե ինչպիսի օրեր անցկացրեց գյուղում: Երեխաները մեղադրում էին Կարոյին, թե ինչու չի բերել իրենց մորը, ապա հարևան Ռուբենի մայրն է մեղադրում, թե որ Ռուբոն չի եկել, ինքը ինչու՞ է եկել: Առավել սարսափելի էր գյուղի կյանքը, քան կյանքը պատերազմում: Բայց դեպքերը փոխվում են: Վիրավորվում է հեղինակը, և նրան ինքնաթիռով տեղափոխում են: Ապա ներկայացնում է 1965 թվականի մայիսի 9-ը: Երևանում գարուն էր, հաղթանակի տոնախմբություն: Հեղինակը հանդիպում է Կարոյին և Մարուսյային: Արդեն 15 տարի էր, որ նրանք գյուղից տեղափոխվել էին քաղաք: Կարոն դարձել էր որմնադիր, պատդիր: Երեխաներն էլ ավարտել են ճարտարապետականը ու քաղաք են կառուցում: Բայց Կարոն հոգով ու մտքով գյուղում է: Կարոյի ու Մարուսյայի հետ գնում են ռեստորանում, ճաշում, պարզվում է, որ հաջորդող կռիվներում Կարոն արյունաքամ է եղել, տարել են հոսպիտալ: Ու մտածել են, թե մահացել է, ետմահու հերոսի կոչում են տվել: Նույնիսկ կա  իր գերեզմանը, որտեղ գրված է. «Սովետական Միության հերոս Կարո Զարգարյան»: Ըստ նրա՝ ետմահու կյանքը շատ հետաքրքիր է, նա միակ մարդն է, որ վայելել է ետմահու կյանքը:

## Տես նաև

* Քեռի Սիմոնը
* Ահեղ օրեր
* Ճակատագրով դատապարտվածները
* Պատերազմից հետո
* Կյանքը կրակի տակ
## Կերպարներ
* Սերժանտ Կարո
* Նազիկ
* Մարուսյա
* Օլգա Սմիրնովա
* հեղինակ
* Սերգեյ
* Զարո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մկրտիչ Սարգսյան-100
* '''Մեր մեծերը․ ՄԿՐՏԻՉ ՍԱՐԳՍՅԱՆ'''

Կատեգորիա:Մկրտիչ Սարգսյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1977 գրքեր