Անզավակություն

**Անզավակություն,** երեխաներ չունենալու վիճակ։ Անզավակությունը կարող է ունենալ անձնական, սոցիալական և քաղաքական նշանակություն։

Անզավակությունը, որը կարող է լինել ընտրությամբ կամ հանգամանքներով, տարբերվում է կամավոր անզավակությունից, նաև կոչվում է «childfree», որը կամավոր երեխա չունենալն է, և անտինատալիզմից, որը անզավակությունը խթանում է։

## Տեսակներ
Անզավակության տեսակները կարող են դասակարգվել մի քանի կատեգորիաների․
* *Բնական անպտղությունը* պատահականորեն ազդում է անհատների վրա։ Դա կարելի է համարել որպես մշտական անզավակության նվազագույն մակարդակ, որը մենք կարող ենք դիտարկել ցանկացած հասարակության մեջ, և այն 2% է, որը համահունչ է Հութերիտների տվյալներին,որը 1950-ականներին հաստատված ժողովրդագրական չափանիշ է։
* *Սոցիալական անպտղություն*, որը կարելի է անվանել նաև աղքատությունից բխող անզավակություն կամ էնդոգեն անպտղություն, որը նկարագրում է աղքատ կանանց վիճակը, որոնց պտղաբերության վրա ազդել են վատ կենսապայմանները։
* Մարդիկ, ովքեր անզավակ են հանգամանքների պատճառով։ Այս մարդիկ կարող են լինելլ անզավակ, քանի որ նրանք չեն հանդիպել զուգընկերոջ, ում հետ կցանկանային երեխաներ ունենալ, կամ որովհետև նրանք անհաջող փորձել են հղիանալ մայրության համար մեծ տարիքում, կամ որովհետև նրանք տառապում են որոշակի առողջական խնդիրներից, ինչպիսիք են էնդոմետրիոզը կամ  ձվարանների պոլիկիստոզային համախտանիշը, որոնք դժվարացնում են նրանց հղիանալը։
* Մարդիկ, ովքեր անզավակ են իրենց ընտրությամբ։
Առաջին երեք կատեգորիաները հաճախ խմբավորվում են որպես «ակամա անզավակություն»։ Վերջին կատեգորիան հաճախ կոչվում է "childfree", որը տեղի է ունենում, երբ որևէ մեկը որոշում է չվերարտադրվել.

## Վիճակագրություն Միացյալ Նահանգներում
Վերևում շարադրված անզավակության երեք լայն կատեգորիաների (բնական անպտղություն, սոցիալական անպտղություն, կամավոր անզավակություն) վերլուծությունը օգնում է հասկանալ, թե ինչպես է այն փոխվել վերջին հարյուրամյակի ընթացքում Միացյալ Նահանգներում։ 19-րդ դարի վերջին եկամուտների և կրթության մակարդակը ցածր էր։ Սա շատ բարձրացրեց անպտղության մակարդակը։ Ի լրումն վերը նշված պատճառների, իսպանական գրիպի համաճարակները նշանակում էին, որ վարակված հղի կանայք հատկապես խոցելի էին վիժումների նկատմամբ: Մեծ ճգնաժամը աղքատացրեց նաև այս սերունդներին, որոնց համար կամավոր անզավակությունը գրեթե բացակայում էր։ Ընդհանուր առմամբ, 1871-1915 թվականներին ծնված ամուսնացած կանանց անզավակության մակարդակը տատանվել է 15-20%-ի միջև: Ե՛վ կրթության, և՛ ընդհանուր եկամտի աճը թույլ տվեց հետագա սերունդներին փախչել այն իրավիճակներից, երբ զույգերը «կաշկանդված էին» երեխաներ ունենալուց, և անզավակության մակարդակը սկսեց նվազել: Ժամանակի ընթացքում անզավակության բնույթը փոխվեց՝ դառնալով որոշ կրթված կանանց ընտրության արդյունքը։ Բեյբի բումի սերունդը ձեռք է բերել անզավակության ցածր մակարդակ՝ 7%: Այն նորից սկսեց աճել հետագա սերունդների համար, երբ 1964-68 թվականներին ծնված կանանց 12%-ը մնաց անզավակ: Անզավակության սոցիալական պատճառներն այժմ ամբողջովին անհետացել են միության մեջ գտնվող կանանց համար։ Այնուամենայնիվ, դա ճիշտ չէ միայնակ կանանց համար, որոնք սովորաբար ավելի աղքատ են, որոնց համար դեռևս գոյություն ունի սոցիալական անպտղություն: 2007-ից 2011 թվականներին ծնելիության մակարդակը ԱՄՆ-ում նվազել է 9%-ով, Pew Research Center-ը հայտնել է, որ 2010 թվականին ծնելիության մակարդակը ամենացածրն է եղել ԱՄՆ-ի պատմության մեջ, և որ անզավակությունն աճել է բոլոր ռասայական և էթնիկ խմբերում մինչև 1-ը 5-ից 1970-ականների 1-ը 10-ի դիմաց։ CDC-ն հրապարակել է վիճակագրություն 2016 թվականի առաջին եռամսյակում, հաստատելով, որ ԱՄՆ-ում ծնելիության մակարդակն ընկել է իր ամենացածր կետին՝ սկսած 1909 թվականից սկսած՝ 59,8 ծնունդ 1000 կնոջ հաշվով, ինչը 1957 թվականի 122,9-ի կեսն է։ Նույնիսկ հաշվի առնելով ծնելիության մակարդակի անկումը, ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրոն դեռևս կանխատեսում էր, որ մինչև 2051 թվականը ԱՄՆ բնակչությունը 319 միլիոնից (2014) կհասնի 400 միլիոնի։

## Վիճակագրություն Եվրոպայում
Ժողովրդագրական կանխատեսումների վերաբերյալ ՄԱԿ-ի Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի 2013թ.-ին ներկայացված աշխատության մեջ շվեդ վիճակագիրները հայտնել են, որ 2000-ականներից ի վեր Շվեդիայում անզավակությունը նվազել է, իսկ ամուսնությունները՝ աճել:Զույգերի համար նաև ավելի տարածված էր երրորդ երեխա ունենալը, ինչը ենթադրում էր, որ միջուկային ընտանիքն այլևս անկում չի ապրում Շվեդիայում:
մինի|Երեսուն տարվա համեմատաբար կայուն ծնելիությունից հետո 15-ից 44 տարեկան 100 կնոջ հաշվով կենդանի ծնունդների թիվը վերսկսեց անկումը 2008 թվականից սկսած՝ գրանցելով ցածր ցուցանիշներ:
մինի|ԱՄՆ-ում ծնելիության մակարդակը նվազման միտում է ունեցել և այժմ ցածր է 2,1 ծնունդների փոխարինման մակարդակից:

2023 թվականին Մեծ Բրիտանիայում 50-ից բարձր մարդկանց թիվը, որոնք մեծահասակ երեխաներ չունեին, կազմել է 20%:

## Պատճառներ
Անզավակության պատճառները ներառում են, բայց չեն սահմանափակվում հետևյալով.

### Կամավորություն
Անձնական ընտրություն, այսինքն՝ երեխաներ ունենալու ֆիզիկական, մտավոր և ֆինանսական հնարավորություններ ունենալը, բայց չընտրելը (այսինքն՝ կամավոր երեխա չունենալը), կոչվում է նաև «childfree»:

### Ակամայից
Անպտղություն, անձի կամ անձանց բեղմնավորման անկարողություն՝ կապված որևէ կնոջ կամ տղամարդու առողջական բարդությունների հետ: Սա համարվում է ակամա երեխա չունենալու ամենաակնառու պատճառը: Անպտղության կենսաբանական պատճառները տարբեր են, քանի որ երկու սեռերի շատ օրգաններ պետք է ճիշտ գործեն, որպեսզի հղիությունը տեղի ունենա: Անպտղությունը ազդում է նաև այն մարդկանց վրա, ովքեր չեն կարողանում հղիանալ երկրորդ կամ հետագա հղիության ժամանակ: Սա կոչվում է երկրորդական անպտղություն:

Մանկաբարձական կամ գինեկոլոգիական խնդիրներ, ներառյալ նախորդ հղիության հետևանքով առաջացած ֆիզիկական վնասվածքները։

Հոգեկան առողջության դժվարություններ, ինչպիսիք են գործադիր գործունեության խանգարումը, որոնք թույլ չեն տալիս ապագա ծնողին ճիշտ դաստիարակել երեխային:

Քրոնիկ հիվանդություն/հաշմանդամություն. Շատ լուրջ քրոնիկական առողջական պայմաններ անհարկի վտանգի տակ են դնում մոր և երեխայի առողջությունը, եթե նա հղիանա: Այս կանանց խորհուրդ է տրվում չհղիանալ։ Որոշ քրոնիկ առողջական խնդիրներ/հաշմանդամություն թույլ չեն տալիս ծնողին խնամել երեխային:

Գործնական դժվարություններ՝ կապված մարդու միջավայրի առանձնահատկությունների հետ.

Սոցիալական, մշակութային կամ իրավական նորմերի ազդեցությունները (երբեմն կոչվում է «սոցիալական անպտղություն»):
* Համադրություն
** Զուգընկերոջ նույն կենսաբանական սեռի բացակայությունը, ինչ տվյալ անձի հետ
** Ոչ կենսաբանական միջոցներով ընտանիքի ձևավորման սոցիալական կամ իրավական խոչընդոտները (որդեգրում կամ ընտանիքի «խառնուրդ»), օրինակ՝ միայնակ անձանց կողմից որդեգրման արգելք, միասեռ զույգերի որդեգրում, ամուսնություն նույն սեռի զուգընկերոջ հետ, որն արդեն երեխաներ ունի, և այլն։
** Տնտեսական կամ սոցիալական ճնշում՝ նախքան երեխաներ ունենալը կարիերան շարունակելու համար՝ մեծացնելով մայրական տարիքի պատճառով վերջնական անպտղության հավանականությունը
** Բավարար ռեսուրսների բացակայություն՝ երեխայի կրելը կամ դաստիարակելը գործնականում կենսունակ տարբերակ դարձնելու համար
** Ֆինանսական ռեսուրսների անբավարարություն ընտանիքի և համայնքային այլ աջակցության մակարդակի նկատմամբ
** Բժշկական օգնության հասանելիության անբավարարություն (հաճախ համընկնում է ֆինանսական ռեսուրսների անբավարարության հետ)
** Աջակցող խնամքի հասանելիության անբավարարություն, որն անհրաժեշտ է աշխատանքային պարտավորությունների կամ հոգեկան առողջության խանգարումների առօրյա գործունեության համար (տես վերևում)

Զուգընկերոջ՝ հղիանալու կամ երեխաներին մեծացնելու ցանկություն չունենալը (ներառյալ զուգընկերները, ովքեր չեն ցանկանում երեխա որդեգրել՝ չնայած կենսաբանորեն անպտղությանը, նույն կենսաբանական սեռին կամ ֆիզիկապես բացակայելուն):

Մարդու արդեն բեղմնավորված բոլոր երեխաների մահը կամ մինչև ծնունդը (ինչպես վիժումը և մահացած ծնունդը) կամ ծնվելուց հետո (ինչպես մանկական մահացության դեպքում)՝ զուգորդված ֆիզիկական կամ էմոցիոնալ հյուծվածությունից սկսած այլ երեխաներ չունենալու հետ վերարտադրողական տարիքի անցած լինելու հետևանքով։ Նորածնի և մանկան մահը կարող է տեղի ունենալ տարբեր պատճառներով, սովորաբար բժշկական կամ բնապահպանական, ինչպիսիք են կենսաբանական արատները, մայրական բարդությունները, դժբախտ պատահարները կամ այլ վնասվածքները և հիվանդությունները: Թե՛ այս պատճառներից շատերի առկայությունը, թե՛ դրանց վնասի ծանրությունը, երբ առկա են, կարող են մեղմվել՝ ապահովելով, որ նորածնի կամ երեխայի միջավայրը պարունակում է ռեսուրսներ՝ սկսած ծնողական և անվտանգության մասին տեղեկատվությունից մինչև մոր և երեխայի նախածննդյան, հետծննդյան և հետծննդյան բժշկական օգնությունը: .

## Լուծումներ ակամա անզավակության համար
Բժշկական միջամտությունները կարող են հասանելի լինել որոշ անհատների կամ զույգերի՝ ակամա անզավակությունը բուժելու համար: Որոշ տարբերակներ ներառում են արհեստական ​​բեղմնավորում, ներցիտոպլազմիկ սերմի ներարկում (ICSI) և արտամարմնային բեղմնավորում:

Սոցիալական անպտղության (օրինակ՝ միայնակ անհատների կամ միասեռ զույգերի), ինչպես նաև բժշկական անպտղություն ունեցող հետերոսեքսուալ զույգերի համար այլ տարբերակներ ներառում են փոխնակ մայրությունը և որդեգրումը: Փոխնակ մայրությունը, այս դեպքում փոխնակ մայրը, այն գործընթացն է, երբ կինը հղիանում է (սովորաբար արհեստական ​​բեղմնավորման կամ բեղմնավորված ձվի վիրաբուժական իմպլանտացիայի միջոցով)՝ պտուղը մեկ այլ անհատի կամ զույգի համար մինչև վերջ տանելու նպատակով: Մեկ այլ տարբերակ կարող է լինել որդեգրումը. որդեգրել նշանակում է կամովին (այլ ծնողների զավակին) որպես սեփական երեխա վերցնել։

## Հակաբեղմնավորում
Հակաբեղմնավորման բոլոր ձևերը ժամանակի ընթացքում դեր են խաղացել կամավոր անզավակության մեջ, սակայն հուսալի բանավոր հակաբեղմնավորման գյուտը խորապես նպաստել է հասարակական գաղափարների և նորմերի փոփոխությանը: Հակաբեղմնավորման արդյունքում առաջացած կամավոր անզավակությունը ազդել է կանանց առողջության, օրենքների և քաղաքականության, միջանձնային հարաբերությունների, ֆեմինիստական ​​խնդիրների և սեռական պրակտիկայի վրա մեծահասակների և դեռահասների շրջանում։

1900-ականների վերջին բանավոր հակաբեղմնավորիչների առկայությունը ուղղակիորեն կապված էր կանանց իրավունքների շարժման հետ՝ առաջին անգամ հաստատելով պտղաբերությունը վերահսկելու միջոցի զանգվածային բաշխում: Այսպես կոչված «հաբը» կանանց հնարավորություն է տվել կատարել կյանքի տարբեր ընտրություններ, որոնք նախկինում չէին կարողացել անել, օրինակ՝ իրենց կարիերան շարունակելը: Սա հանգեցրեց մոնումենտալ փոփոխությունների ներկայիս գենդերային և ընտանեկան դերերում։

Մարգարեթ Սենգերը, 1914-ի ակտիվիստ, վերարտադրողական իրավունքների շարժման կարևոր գործիչ էր: Նա հորինեց «ծնելիության հսկողություն» տերմինը և բացեց ծննդյան վերահսկման առաջին կլինիկան ԱՄՆ-ում: Սանգերը համագործակցեց շատ ուրիշների հետ՝ առաջին բանավոր հակաբեղմնավորումը հնարավոր դարձնելու համար, որոնց թվում են՝ Գրեգորի Պինկուսը, Ջոն Ռոքը, Ֆրենկ Քոլթոնը և Քեթրին ՄակՔորմիկը: Հաբը հաստատվել է FDA-ի կողմից (Food and Drug Administration) հակաբեղմնավորիչների օգտագործման համար 1960 թվականին, և թեև այն հակասական էր, այն մնաց ԱՄՆ-ում ծնելիության վերահսկման ամենատարածված ձևը մինչև 1967 թվականը, երբ հրապարակայնությունը բարձրացավ դեղահաբի հետ կապված հնարավոր առողջական ռիսկերի մասին, հետևաբար վաճառքները նվազեցին 24%-ով։ 1988 թվականին սկզբնական բարձր դոզայի հաբը հանվեց շուկայից և փոխարինվեց ցածր չափաբաժինով հաբով, որը համարվում էր ավելի քիչ ռիսկեր և որոշ օգուտներ առողջության համար։

## Ազդեցություն
### Անձնական
Անհատների մեծամասնության համար, պատմության մեծ մասի համար, անզավակությունը դիտվել է որպես մեծ անձնական ողբերգություն, որը ներառում է շատ հուզական ցավ և վիշտ, հատկապես, երբ այն առաջացել է երեխայի չբեղմնավորման կամ մահվան հետևանքով: Մինչ բեղմնավորումը լավ հասկանալը, անզավակությունը սովորաբար մեղսագրվում էր կնոջը, և դա ինքնին ավելացնում էր անզավակության բացասական հուզական և սոցիալական հետևանքների բարձր մակարդակը: «Որոշ հարուստ ընտանիքներ նաև երեխաներ են որդեգրում՝ որպես ժառանգներ ապահովելու միջոց՝ անզավակության կամ որդի չծնվելու դեպքում»։ Երեխաների նկատմամբ արևմտյան երկրների ցանկությամբ առաջարկվող դրամական խթաններն այնքան ուժեղ են, որ գոյություն ունի երեխաների լվացման առևտրային շուկա:

### Հոգեբանական
Մարդիկ, ովքեր փորձում են հաղթահարել ակամա անզավակությունը, կարող են զգալ անհանգստության ախտանիշներ, որոնք նման են սգյալների զգացողություններին, ինչպիսիք են առողջական խնդիրները, անհանգստությունը և դեպրեսիան։

### Քաղաքական
Անզավակության կոնկրետ դեպքերը, հատկապես թագավորական իրավահաջորդության դեպքերում, բայց ավելի ընդհանուր առմամբ՝ իշխանության կամ ազդեցության տակ գտնվող մարդկանց համար, հսկայական ազդեցություն են ունեցել քաղաքականության, մշակույթի և հասարակության վրա: Շատ դեպքերում արու զավակի բացակայությունը նույնպես համարվում էր անզավակության տեսակ, քանի որ արական սեռի երեխաներն անհրաժեշտ էին որպես սեփականության և տիտղոսների ժառանգորդներ։ Փաստացի կամ պոտենցիալ անզավակության պատմական ազդեցությունների օրինակները ներառում են.

* Անգլիայի Էլիզաբեթ I-ը երեխա չուներ, որոշեց չամուսնանալ՝ մասամբ թագավորությունում քաղաքական անկայունությունը կանխելու համար, որը նրա մահը փոխանցեց Թյուդորների տնից Ստյուարտի տուն:
* Անգլիացի Հենրի VIII-ը բաժանվեց իր առաջին կնոջից՝ Եկատերինա Արագոնացուց, ում հետ ամուսնացած էր ավելի քան 20 տարի, քանի որ նա արու թագաժառանգ չէր տվել։ Այս որոշումը հանգեցրեց ընդմիջմանը անգլիական և հռոմեական եկեղեցիների միջև, որը դարեր շարունակ արձագանքում էր ամբողջ Եվրոպայում:
* Թագուհի Աննան ունեցել է տասնյոթ հղիություն, բայց նրա երեխաներից ոչ մեկը չի փրկվել, ուստի գահը Ստյուարտի տնից անցել է Հանովերի տուն:
* Նապոլեոնի առաջին կինը՝ Ժոզեֆին դը Բոհարնեյը, նրանից երեխաներ չծնեց, ուստի նա բաժանվեց նրանից և ամուսնացավ մեկ ուրիշի հետ՝ ժառանգ ունենալու համար։
* Ճապոնիայում Քրիզանթեմ գահի տղամարդ ժառանգորդի բացակայությունը երկիրը հասցրեց սահմանադրական ճգնաժամի շեմին:
### Սոցիալական
Սոցիալապես, երեխա չունենալը նաև հանգեցրել է ֆինանսական սթրեսի և երբեմն կործանման այն հասարակություններում, որոնք կախված են իրենց սերունդներից՝ տնտեսապես նպաստելու և ընտանիքի կամ ցեղի այլ անդամներին աջակցելու համար: «Գյուղատնտեսական հասարակություններում բոլոր զույգերի մոտ 20%-ը երեխա չի ունենա զուգընկերներից առնվազն մեկի խնդիրների պատճառով: Ծնելիության ցանկալի մակարդակի ապահովման մասին անհանգստությունը կարող է դառնալ ընտանեկան կյանքի կարևոր մաս… նույնիսկ առաջին երեխայի ծնվելուց հետո: … Գյուղատնտեսական հասարակություններում բոլոր ծնված երեխաների կեսը կմահանա երկու տարվա ընթացքում… (Ավելորդ կենդանի մնացած երեխաները, ի թիվս այլ բաների, կարող են ուղարկվել անզավակ ընտանիքներ՝ այնտեղ աշխատուժ ապահովելու համար՝ նվազեցնելով տանը պահպանման պահանջները:) Երբ տեղի է ունենում բնակչության աղետ, օրինակ՝ պատերազմ կամ խոշոր հիվանդություն, ծնելիության ավելի բարձր ցուցանիշները կարող են հակիրճ կերպով հնարավոր լինել համալրելու համայնքների շարքերը»։

20-րդ և 21-րդ դարերում, երբ որոշ երկրներում բեղմնավորման նկատմամբ վերահսկողությունը հուսալի դարձավ, անզավակ լինելը հսկայական ազդեցություն է թողնում ազգային պլանավորման և ֆինանսական պլանավորման վրա։ Այն հասարակություններում, որտեղ երեխա ունենալը բարձր լիբիդոյի նշան է, երեխա չունենալը կարող է դիտվել որպես ցածր լիբիդոյի նշան։ Նրանք կարող են նաև արհամարհվել այնպիսի տերմիններով, ինչպիսիք են գենետիկական փակուղին։

Որոշ երկրներում, նույնիսկ նրանք, ովքեր ունեն պետական ​​առողջապահական և սոցիալական խնամքի ծառայություններ, երեխաները հաճախ աջակցում են ընտանիքի տարեց անդամներին՝ դառնալով նրանց լրիվ կամ կես դրույքով խնամող, կամ, օրինակ, նրանց ուղեկցելով բժշկական տեսակցություններին, օգնելով մաքրության և գնումների հարցում, հոգ տանել անձնական խնամքի ինտիմ առաջադրանքների կամ նրանց ֆինանսների մասին հոգալու միջոցով: Եթե ​​ազգային առողջապահական և խնամքի ծառայությունները նվազեն ֆինանսավորման նվազման կամ անձնակազմի պակասի պատճառով, և եթե մոտակայքում երեխա չունեցող մարդկանց թիվն ավելանա, տարիքի հետ առանց օգնության և աջակցության մնացածների վիճակագրությունը կբարձրանա։

### Խարան
Մի հասարակությունում, որը խրախուսում և խթանում է ծնողությունը, իր ներկայիս սոցիալական նորմերով և մշակույթով, անզավակությունը կարող է խարան լինել: Պրոնատալիզմը, այն գաղափարը, որ զույգերը պետք է վերարտադրվեն և ցանկանում են վերարտադրվել, շարունակում է տարածված մնալ Հյուսիսային Ամերիկայում՝ ի տարբերություն եվրոպական մշակույթների մեծ մասի։ Կանայք Ավստրալիայում, և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք Մեծ Բրիտանիայում հայտնել են, որ իրենց անզավակության պատճառով բախվել են խարանի և սոցիալական բացառման։

Անզավակությունը կարող է համարվել շեղված վարքագիծ ամուսնության մեջ, և դա կարող է հանգեցնել բացասական հետևանքների զույգերի հարաբերությունների, ինչպես նաև նրանց անհատական ​​ինքնության վրա՝ կապված երեխաների ակամա բացակայության հետ: Այն մարդկանց համար, ովքեր համարում են, որ ծնող դառնալը իրենց չափահաս ընտանեկան կյանքի կարևոր գործընթացն է, Ռոսսիի կարծիքով պետք է տեղի ունենա «անցում»: Այս անցումը տեղի է ունենում ակնկալվող ծնողությունից դեպի ոչ ծնող լինելու անցանկալի կարգավիճակ: Նման անցումը կարող է պահանջել, որ անհատը վերակարգավորի իր տեսակետը կամ փոխհարաբերությունների դերը մյուսի հետ։

## Հնարավոր դրական ազդեցություններ
*Ֆինանսներ. իրենց բարձրագույն կրթության, ավելի բարձր վարձատրվող աշխատանքի և երկակի եկամտի արդյունքում երեխա չունեցող զույգերը ավելի մեծ ֆինանսական կայունություն ունեն՝ համեմատած երեխաներ ունեցողների հետ: Միջին հաշվով, երեխա չունեցող զույգը 60%-ով ավելի շատ է ծախսում զվարճությունների վրա, 79%-ով ավելի շատ սննդի վրա և 101%-ով ավելի շատ՝ ընթրիքի վրա։ Երեխա չունեցող զույգերը նույնպես ավելի հավանական է, որ ընտանի կենդանիներ ունենան, իսկ նրանք, ովքեր ունեն, հակված են շատ ավելի շատ գումար ծախսել նրանց վրա։
*Կյանքի որակ. երեխա չունեցող մարդիկ սովորաբար ավելի առողջ են սնվում, քան երեխաներ ունեցողները՝ ավելի շատ միս, մրգեր և բանջարեղեն օգտագործելով: Երջանկությունը կարող է նաև առանձնահատուկ դեր խաղալ երեխա ունեցող և առանց երեխաների համեմատության մեջ: Տարբեր ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ ամուսնական երջանկությունը կտրուկ նվազում է երեխայի ծնվելուց հետո և չի վերականգնվում մինչև վերջին երեխայի տնից դուրս գալը: Վիսկոնսին-Մեդիսոնի համալսարանում անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ տնից դուրս աշխատելը և մեծ ընտանիքից ավելի քիչ աջակցություն ստանալը, ինչպես նաև այլ գործոններ, մեծացրել են երեխաների դաստիարակության հետ կապված սթրեսի մակարդակը և արդյունքում նվազել է ընդհանուր ամուսնական բավարարվածությունը: Երեխա չունեցող զույգերն ավելի հաճախ են արձակուրդ գնացել, մարզվել և ընդհանուր առմամբ ապրել ավելի առողջ ապրելակերպով, քան երեխաներ ունեցողները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երեխաներ
Կատեգորիա:Ընտանիք
Կատեգորիա:Մարդու վերարտադրողականություն