Պիեռ Լուի

**Պիեռ Ֆելիքս Լուի** (), ֆրանսիացի բանաստեղծ և վիպասան:

Նա հայտնի է նաև «Քրիզիս», «Պիթեր Լյուիս» և «Պիբրակ» անուններով:

## Կենսագրություն
### Ընտանիք
Պիեռ Լուիի հայրը Պիեռ Ֆիլիպ Լուին էր (1812-1889), մայրը՝ նրա երկրորդ կինն՝ Քլեր Սելին Մալդանը (1832-1879), որը Լուիզ Ժյունոյի թոռնուհին էր և Աբրանտեսի քույրը, ինչպես նաև Նապոլեոնի բժիշկ Սաբատյեի խորթ զավակը։ Սակայն ենթադրվում է, որ իրականում նա կարող էր լինել Ժորժ Լուիի (1847-1917) որդին, որը նրա հոր առաջին ամուսնությունից էր,Ժորժը դիվանագետ էր Եգիպտոսում՝ Ֆրանսիան ներկայացնող հանձնաժողովում (1893-1903), ապա Ֆրանսիայի դեսպան Ռուսաստանում (1909-1913), և 1913-ին արժանացավ Լեգիոնի պատվո խաչի մեծ աստիճանի։ Նրանց միջև գրեթե ամենօրյա նամակագրություն է եղել մինչև կյանքի ավարտը։

### Կրթություն
Լուին Փարիզում է սովորել, որտեղ ընկերացել է իր դասընկերների՝ Անդրե Ժիդի և Մարսել Դրուենի հետ։ Երիտասարդ հասակում սկսել է գրել իր առաջին ստեղծագործությունները և պահել օրագիր։ Նա հետաքրքրվել է պառնասիստական գրական շարժումով և հաճախել հայտնի բանաստեղծների շրջապատում, ինչպիսիք են Լեկոնտ դե Լիսլին և Ժոզե-Մարի դե Հերեդիան, որի հետ 1899-ին ամուսնանում է նրա ամենափոքրը՝ Լուիզը։Նա ներգրավված էր նաև սիմբոլիստական շրջանակներում, սակայն իր ընկեր Անդրե Ժիդը 1892 թվականին նշել է․ «Լուին սիմբոլիստ չէ»։ 

### Գրական ակունքներ
1891 թվականին Լուին հիմնում է գրական ամսագիր «Ճրագը», որտեղ հրապարակվում էին թե՛ պառնասիստ և սիմբոլիստ հեղինակների գործեր՝ օրինակ Մալարմե, Մորեա, Լեկոնտ դե Լիսլի և Վեռլեն, և թե՛ դեռևս անծանոթ երիտասարդ բանաստեղծների՝ Վալերիի, Անդրե Ժիդի և Լուիի ստեղծագործությունները:

Նրա առաջին բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ «Աստարտե»-ն, լույս է տեսնում 1891-ին, ապա «Քրիզիս կամ Առավոտյան արարողությունը» (1893), «Մելեագրոսի բանաստեղծությունները» (1893), «Լեդա կամ Մութ ուրախությունների օրհնանքը» (1893), «Տունն Անիտում կամ Հասարակության Վարկաբեկումները» (1894), «Դիվանուհիների կյանքի տեսարանները» Լուցիեն Սամոսատից (թարգմանում, 1894), և նույն թվականին՝ «Բիլիտի երգերը», որը մնում է նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը և գրական խաբկանքի օրինակ։ Լուին այս պոեմները ներկայացրել է որպես հունական ժամանակակից բանաստեղծուհու թարգմանություն, որը իրականում գոյություն չի ունեցել։

Այս կարճ պոեմների ժողովածուն ենթարկվում էր պառնասիստական և սիմբոլիստական ազդեցությունների, ընդգծում էր զգայականությունը, գյուղական կյանքն ու նրբագեղ էրոտիզմը։ Բնության պատկերները համակցված էին էրոտիկ տեսարանների հետ։ Այս պոեմներից ոգեշնչվել են նաև որոշ երաժիշտներ, օրինակ՝ Կլոդ Դեբյուսին, ով ստեղծեց երեք կոմպոզիցիա Լուիի հետ բարեկամական համագործակցությամբ։

### Վեպեր
Նրա առաջին վեպը՝ «Աֆրոդիտե (հնագույն բարքեր)», տպագրվում է 1896-ին՝ «Ֆրանսիայի Մերկուրիում»։Մեծ հմայքով, զգայական նկարագրություններով և դեկադենտիզմով լի այս վեպը ներկայացնում է «մեղմելիք չունեցող դահիճը, որը անցել է իրական սիրո որոնման»:Վեպը մեծ հաջողություն է վայելել և՛ գրական շրջանակներում, և՛ լայն ընթերցողների շրջանում՝ Ֆրանսուա Կոպեի գովասանքով։ Նրա հաջորդ վեպը՝ «Կինը և Պենտինը» (1898), ոգեշնչված է Կասանովայի հուշերով և ժամանակակից դարաշրջանում է զարգանում։ Վեպը ընդգծում է զգայականության դրամատիկ կողմերը և համարվում է Լուիի գլուխգործոցը, ինչպես նաև «Նրանց մոր երեք դուստրերը»-ը։ Վեպը վերածվել է ներկայացման՝ «Կինը և Պենտինը» (1910), երաժշտական դրամայի՝ «Կոնչիտա» (1911), և բազմաթիվ ֆիլմերի՝ 1929-ից մինչև 1977 թվականը, ներառյալ «Դևը կին է» և «Մութ ցանկության առարկան»։

Լուին նաև անդամ էր «Ֆրանսիական հայրենիքի լիգա»-ի՝ Կոպեի, Ժոզե-Մարի դե Հերեդիայի, Ժյուլ Վեռն, Էդգար Դեգաի, Օգյուստ Ռենուարի, Վինսենտ դ’Ինդի և այլոց հետ։ 1901-ին նա գրում է «Թագավոր Փաուզոլի արկածները»-ը՝ հումորային և պիկանտ կատակներով։ XX դարի սկզբին՝ ֆինանսական դժվարություններից ծանրաբեռնված, նա դժվարությամբ էր գրում և հրապարակում, հիմնականում՝ հոդվածներ և նորություններ թերթերում։ Նրա որոշ պատմվածքներ ունեն ֆանտաստիկ բնույթ, օրինակ՝ «Արյունոտներ» (1903), որտեղ երևում է Բալզակի և նրա կերպարի երկխոսությունը՝ Էստեր Գոբսեկ։

### Այլ գործունեություններ
Պիեռ Լուիի դիմանկարը՝ Ֆելիքս Վալոտտոնի կողմից, տպագրվել է «Մասքերի գիրքը» Ռեմի դե Գուրմոնի կողմից (1898)։ 1906 թվականից նա գրեթե չի գրում, բայց 1917-ին հրատարակում է «Իստի», «Գրականություն» և իր լիրիկական գլուխգործոցը՝ «Մահվան մաղթանք»։ 1919-ին գրական ամսագրում հրապարակում է «Մոլիերը Կոռնեյի գլուխգործոց է» հոդվածը, բացահայտելով գրական խաբկանք՝ կապված Մոլիերի ստեղծագործությունների հեղինակության հետ:

Ողջ կյանքի ընթացքում Լուին գրել է մեծ թվով ստեղծագործություներ՝ նրբագեղ կամ էրոտիկ բնույթի։ Նա կրկնօրինակել է իր լուրջ գործերը պիկանտ ձևով, օրինակ՝ Պիբրակի քառյակները կամ «Մանուել դե քաղաքավարություն փոքրիկ աղջիկների համար»։ Նա մանրամասն պատմել է իր բարդ հարաբերությունները Հերեդիա քույրերի հետ՝ «Նրանց մոր երեք դուստրերը»-ում։ Նա մեծ գիտելիքներ ուներ հնագույն գրականության մեջ, բիբլիոֆիլ էր՝ իր գրադարանով՝ ավելի քան 20,000 հատորներ։ Հրատարակել է նաև գրախոսական հոդվածներ և հազարավոր քարտեր, որոնք փոխանցել է Ֆրեդերիկ Լաշևրին՝ որպես հղում գրականության համար։ Լուին նաև լուսանկարիչ և նկարիչ էր, օրինակ՝ 1938-ին Ժորժ Բրֆոն հրատարակում է «Կինը», լուսանկարներով:

### Անձնական կյանք
1899-ին ամուսնանում է Ժոզե-Մարի դե Հերեդիայի՝ Լուիզի հետ, նախկինում եղել է նրա երկրորդ դստեր՝ Մարիի սիրելին։

1917-ից ապրում է Ալին Սթինեքերսի (1895-1979) հետ, ում հետ ամուսնանում է 1923-ին։ Նրանք ունեն երեք երեխաներ՝ Ջիլս (1920-1993), Սյուզան (1923) և Կլոդին (1925-2020)։

Նրանց բնակարաններից մեկը՝ Մալեշեբրի բուլվար 147, Փարիզ 17-րդ, պահպանվել է 1897-1902 թվականներին։

### Վերջին տարիները
Լուիի կյանքի վերջին տարիները դժվար էին, մասամբ կույր և միայնակ է ապրել։ Մահացել է էմֆիզեմայի պատճառով, թաղվել Փարիզի Մոնտպարնաս գերեզմանատանը (26-րդ հատված)։

Նրա ստեղծագործությունները հանրային դարձան 2000 թվականին։

### Պարգևներ
Պիեռ Լուիին շնորհվել է Լեգիոնի պատվո խաչի 1-ին աստիճանը՝ 1909-ին, իսկ 1922-ին բարձրացվել է սպայի աստիճանի։

## Ստեղծագործություններ
### Բանաստեղծություններ

** Աստարտե (1891)
* *Քրիզիս կամ առավոտյան արարողություն* (1893)
* Լեդա կամ երանելի խավարի գովքը (1894)
* Արիանե կամ հավերժական խաղաղության ճանապարհը (1894)
* Տունը Նեղոսի վրա կամ առաքինության երևույթները (1894)
* Բիլիտիսի երգերը (1894)
* Դանաե կամ դժբախտություն (1895)
* Բիբլիսը՝ աղբյուր դարձած (1898), նկարազարդված է Ժակ Վագրեզի կողմից (Փարիզ, Բորել)
* Լուկիանոսի կուրտիզանների միմերը (1899)
* Իստի (1916)
* Մահվան գիշերահսկություն (1917)
* Պոետիկա (1917)
* Պիբրակ (1927, վերահրատարակություն՝ Ալիա, 2005)
* Տասներկու երկխոսությունների կամ փոքր սիրային տեսարաններ (1927, վերահրատարակություն՝ Ալիա, 1995)

### Վեպեր
* Աֆրոդիտե․ հին բարքեր (1896), «Նիմֆե» շարք (Էդուար Գիյոմ), նկարազարդումներ՝ Ա. Կալբե (Փարիզ, Բորել)
* Կինը և խամաճիկը (1898), նկարազարդված է Ժոն Կարդոնայի կողմից, Փարիզ
* Թագավոր Պոզոլի արկածները (1901)
* Երեք աղջիկ իրենց մորից (1926), վերահրատարակություններ՝ նկարազարդումներ՝ Ժորժ Պիշար, Էլերիարք, 1979; Ժան Անտուան հրատարակիչ, 1983; Ալիա, 2019
* Թագավոր Գոնզալվի և տասներկու արքայադուստրերի պատմությունը (1927)
* Տիկնանց կղզի (երոտիկ վեպի նախագիծ, 1988)

### Պատումներ և պատմվածքների ժողովածուներ
* Կարմիրները (1903), ներառում է հետևյալ պատմվածքները․ Պուրդպի մարդը Ընդհանուր զրույց մայրամուտի արեգակի տակ Նոր հաճույք Կարճ կանգառ Նեմուրի լճում Սուտ Էստեր Գաղտնի խոստովանություն տիկին Իքսի Տիկին Էսկոլյեի անհավանական արկածը Գագաթընթաց Վեներայի լեռան վրա Պերսիանյան վահանը Փիանինո
* Արխիպելագ (1906)՝ Գարնանային գիշեր; Գաղտնի կղզի; Արժեթղթերի որոնողները; Անգլադրի տոն; Հին մարզաձևեր; Լեսբոսը այսօր; Կինն արաբական պոեզիայում; Մահապարտը; Սիրո և ամուսնության համար ազատություն; Վտանգավոր բարեփոխում; Քաղաքը ավելի գեղեցիկ քան հուշարձանը; Արդարության արձանը; Վերահսկում; Բուլվար; Կապիտանը ուղեցույցներով; Անհամեմատական իրավական դեպք

### Էսսեներ
* Տարածքային ուղեցույց երիտասարդ լեսբուհիների համար
* Գոմորայի ձեռնարկ  (1991)

### Թատրոն
* Կինը և մարիոnետը, 4 գործողությամբ պիես Պիեր Լուի և Պիեր Ֆրոնդայի կողմից, Փարիզ, Թատրե Անտուան, 1910
* Ընտանեկան զգացումն ու կեցվածքը, Աստարտե հրատարակչություն

### Հետմահու տարբեր հրապարակումներ
* Սիկե, 1927, «Սիկեի ավարտը» Կլոդ Ֆարրիեի կողմից
* Նոր բանաստեղծություններ ,1928, Մոնտեյն հրատարակչություն
* Դատավորների ժամանակներում, 1933
* Աղեղնափողը, Պիեր Լուիի ընկերները, առանց ամսաթվի
* Նրա օրագիրը տպագրվել է մահվանից հետո և լրացվել 2003-ին Իմ օրագիրը Ալբան Սերիսյե հրատարակչություն Լե Կաեյե  232 էջ
* Պիեր Լուիսը հեղինակ է նամակցությունների, որոնց մի մասը արդեն տպագրվել է Կլոդ Դեբյուսիի, Փոլ Վալերիի և Անդրե Ժիդեի հետ, իր եղբայր Ժորժ Լուիին (Հազար նամակ Պիեր Լուիսից Ժորժ Լուիին 1890-1917, Ժան-Պոլ Գուժոն հրատարակչություն, Ֆայարդ, 1320 էջ
* Լավագույն հավաքածուների Սանգվիանե և Արկիպել համադրությունը ըստ հեղինակի տպագրվում է Լարման դե պուրպր անվան ներքո
* Նրա էրոտիկ երկերը, հարուստ բազմաթիվ անտպագիր բանաստեղծություններով, վերաբացվել է 2012-ին Ժան-Պոլ Գուժոնի կողմից (Բուքին հավաքածու, Ռոբերտ Լաֆոնդ հրատարակչություն, 2-221-12747-1) - Ընտրված Մավե ժանրը 2012

## Ֆիլմային ադապտացիաներ
* :  (*The Woman and the Puppet*) de Reginald Barker, avec Geraldine Farrar
* : *[[:fr:La_Femme_et_le_Pantin_(film,_1929)|La Femme et le Pantin]]* de Jacques de Baroncelli, avec Conchita Montenegro
* : *[[:fr:Les_Aventures_du_roi_Pausole_(film)|Les Aventures du roi Pausole]]* d'Alexis Granowsky, avec André Berley et Edwige Feuillère ; le film a simultanément été tourné en version anglaise (*[[:fr:The_Merry_Monarch|The Merry Monarch]]*) et allemande (*[[:fr:Die_Abenteuer_des_Königs_Pausole|Die Abenteuer des Königs Pausole]]*), toutes deux avec Emil Jannings et Sidney Fox
* : *[[:fr:La_Femme_et_le_Pantin_(film,_1935)|La Femme et le Pantin]] (The Devil is a Woman)* de Joseph von Sternberg, avec Marlene Dietrich
* :  (*Laabet el sitt*), film égyptien de , avec Tahia Carioca
* 1947: *[[:fr:Du_sang,_de_la_volupté_et_de_la_mort|Du sang, de la volupté et de la mort]]* (partie 1 : « *Psyché* »), de ,
* : *[[:fr:La_Femme_et_le_Pantin_(film,_1959)|La Femme et le Pantin]]* de Julien Duvivier, avec Brigitte Bardot
* 1966: *[[:fr:Take_Me_Naked|Take Me Naked]]*, de et avec Roberta Findlay
* : *[[:fr:Bilitis_(film)|Bilitis]]* de David Hamilton, d'après *[[:fr:Les_Chansons_de_Bilitis|Les Chansons de Bilitis]]*, avec Patti D'Arbanville
* : *[[:fr:Cet_obscur_objet_du_désir|Cet obscur objet du désir]]* de Luis Buñuel, d'après *[[:fr:La_Femme_et_le_Pantin_(roman)|La Femme et le Pantin]]*, avec Carole Bouquet et Angela Molina
* : *[[:fr:Aphrodite_(film)|Aphrodite]]* de Robert Fuest, avec Valérie Kaprisky
* 1985: *[[:fr:Les_Filles_de_leur_mère|Les Filles de leur mère]]*, d'après *[[:fr:Trois_filles_de_leur_mère|Trois filles de leur mère]]* de José Bénazéraf
* 1990: *[[:fr:La_Femme_et_le_Pantin_(téléfilm,_1990)|La Femme et le Pantin]]*, téléfilm de Mario Camus avec Maribel Verdú et Pierre Arditi
* 2006: *[[:fr:La_Femme_et_le_Pantin_(téléfilm,_2006)|La Femme et le Pantin]]*, téléfilm d'Alain Schwarzstein avec Roger Hanin et Mélissa Djaouzi
* : *[[:fr:Curiosa|Curiosa]]* de Lou Jeunet et Raphaëlle Desplechin

## Ծանոթագրություններ


*

Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ