open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դաչա (Աբխազիա)

**Դաչա** (վրացերեն՝ დაჩა), հայաբնակ գյուղ Աբխազիայի Օչամչիրայի շրջանում, Օչամչիրայից 27 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 80 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, թեյի և եգիպտացորենի մշակությամբ, պտղաբուծությամբ, անասնապահությամբ և շերամապահությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական տարրական դպրոց, ինչպես նաև անասնաբուժարան։

Դաչա գյուղը հիմնադրել են Օրդուից եկած հայերը` 1914 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Աթայան

**Աթայան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արմեն Արշակի Աթայան (ծ. 1922), նկարիչ։
* Արշակ Գևորգի Աթայան (1877-1938), բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ։
* Էդվարդ Ռաֆայելի Աթայան (1932-2002), փիլիսոփա, լեզվաբան։
* Իվան Հայրապետի Աթայան (1931-1998), մանկավարժ, Արցախյան պատերազմի գործիչ։
* Լիդիա Աթայան (ծ. 1914), դերասանուհի։
* Նունե Յուրիի Աթայան (ծ. 1973), ազատամարտիկ, բուժքույր։
* Ռաֆայել Արշակի Աթայան (1907-1990), արձակագիր, գրականագետ, մանկավարժ, թարգմանիչ։
* Ռոբերտ Արշակի Աթայան (1915-1994), երաժշտագետ, կոմպոզիտոր։
* Ռուբեն Աթայան (ծ. 1893), դերասան, քանդակագործ։
* Սարգիս Հարությունի Աթայան (1895-1969), բանաստեղծ, ինժեներ։
* Սևան Օհաննեսի Աթայան (ծ. 1969), լրագրող։
* Լևոն Աթայան (ծ. 1983), երաժիշտ, պրոդյուսեր։
* Տիգրան Աթայան, լրագրող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Ազոյան

**Ազոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ստուգաբանություն
# *Ազատ, Ազարիա, Ազիզ, Ազիզբեկ* և այլ անձնանունների կրճատված *Ազո* ձևից և *-յան* վերջածանցից։
# *[[Ասոյան]]* ազգանվան հնչյունափոխված ձևը։

## Ազգանունը կրողներ
* Բաղդասար Մարտիրոսի Ազոյան (1905-1972), կոլտնտեսային շարժման ակտիվ գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։
* Բասենցի Բաղդասարի Ազոյան (1947-2006), դիվանագետ, ՀՀ բանակի գեներալ-մայոր։
* Հովիկ Բաղդասարի Ազոյան (1944-2008), ազտամարտիկ, ՀՀ բանակի գնդապետ։
* Հովհաննես Ազոյան, (ծ. 1982), դերասան, հաղորդավար։
* Սարգիս Ազոյան (1855-1915), բժիշկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Շուամթա (Գուդաութայի շրջան)

**Շուամթա** (Չիրյուտա, նախկինում՝ Մծարա, վրացերեն՝ ჭირუთა - Ճիրութա), գյուղ Աբխազիայի Գուդաութայի շրջանում, Գուդաութայից 12 կմ արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 360 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 741 բնակիչ, հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականի հաշվառումներով` 395 բնակիչ, կրկին հայեր։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի և եգիպտացորենի մշակությամբ, պտղաբուծությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ և մեղվաբուծությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական միջնակարգ դպրոց, գրադարան, ակումբ և բուժկայան։

Գյուղը հիմնադրել են Չարշամբայից եկած հայերը` 1879 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Կարեն Բալայան

**Կարեն Բալայան** (), «Կիլիկիա» նավի նավապետ, «Այաս» ծովային հետազոտությունների ակումբի նախագահ։

## Կենսագրություն
Կարեն Բալայանը ծնվել է 1956 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։ 1973 թվականին դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի ռադիոէլեկտրոնիկայի բաժինը։ 1978-1985 թվականներին աշխատել է ռադիոֆիզիկական չափումների համամիութենական ինստիտուտում, իսկ 1985-1992 թվականներին որպես առաջատար ինժեներ աշխատել է Ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտում։

1985 թվականին ընկերների հետ միասին հիմնադրել է «Այաս» ծովային հետազոտությունների կենտրոնը։ 1990 թվականին ստացել է առագաստանավի նավապետի դիպլոմ, որն իրավունք է տվել առագաստանավ կառավարել՝ առանց տարողության սահմանափակման։

Ակումբի հիմնադրման օրվանից նրա նախագահն է։ Հանդիսանում է «Նավարկություն 7 ծովերով» նախագծի ղեկավարը։ 1991-2002 թվականներին ընկերների հետ կառուցել է լեգենդար «Կիլիկիա» առագաստանավը, որի փորձարկումը եղել է Սևանա լճում (2002-2003)։

2004 թվականից 2006 թվականներին ղեկավարել է Եվրոպայի շուրջ նավարշավը։ 2007-2008 թվականներին արշավախմբով ուղևորվել է Կարիբյան ծով՝ 1698 թվականին Հնդկական օվկիանոսում ծովահեն
Ուիլիամ Կիդդի կողմից գրաված հայկական նավի մնացորդները  գտնելու նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Կարեն Բալայան, Շողակաթ
* …Իսկ հայրենիքը սկսվում է այն սիրելուց
Շուամթա (այլ կիրառումներ)

**Շուամթա**, կարող է վերաբերել՝
* Շուամթա - գյուղ Աբխազիայի Գուդաութայի շրջանում
* Շուամթա - գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում
Վնասակար օրգանիզմ

[մինի|[Բվիկներ|Բվիկի թրթուրը խորդենու վրա]]
**Վնասակար օրգանիզմ** — օրգանիզմ, որը վնասում է մարդուն կամ նրա շահերին (հիմնականում գյուղատնտեսությունում)։
Բնական էկոհամակարգերում **վնասակար օրգանիզմ** բնորոշում գոյություն չունի, քանի որ յուրաքանչյուր օրգանիզմ բնական հավասարակշռության գործում ունի իր նշանակությունը, և այս տերմինը կիրառելի է միայն մարդու կողմից վերափոխված համակարգերում՝ ագրոէկոհամակարգերում,  քաղաքային (ուրբան) և անթրոպոգեն այլ միջավայրերում։ Մարդու կամքից անկախ ցանկացած օրգանիզմի առկայությունը անթրոպոգեն համակարգերում անցանկալի է։
Այս համակարգերում վնասակար օրգանիզմների դեմ պայքարի միջոցառումների բացակայության դեպքում վերջիններս կարող են զգալի վնաս պատճառել, քանի որ անթրոպոգեն որևէ համակարգում առկա է որոշ օրգանիզմների գոյության կայուն պայմաններ և հաճախ վնասակար օրգանիզմների վնասը պայմանավորվում է մարդու կողմից բուծվող օրգանիզմների կամ ռեսուրսների առկայությամբ։

**Վնասակար օրգանիզմ** (բույսերի պաշտպանությունում) — ըստ Կարանտինի եւ բույսերի պաշտպանության մասին Միջազգային կոնվենցիայի, դա կենդանիների կամ հիվանդածին մանրէների ցանկացած տեսակի, ցեղի կամ բույսերի կենսատիպ է, որը կարող է վնասել մշակաբույսերը կամ դրա արտադրանքը։

Բույսերի պաշտպանությունում վնասակար օրգանիզմները սովորաբար բաժանվում են բույսերի վնասատուների  (ողնաշարավորներ և անողնաշարավորներ), հիվանդությունների հարուցիչների և մոլախոտերի։
Գյուղատնտեսությանը ամենից շատ վնասում են մոլախոտերը, այնուհետև վնասատուները (միջատներ, տզեր) և միկրոօրգանիզմները (սնկեր, բակտերիաներ, վիրուսներ)։

Վնասակար օրգանիզմների դեմ պայքարը ներառում է **նախազգուշական (պրոֆիլակտիկ)** և **ոչնչացնող՝** ֆիզիկական (և/կամ ագրո­տեխնի­կական), կենսաբանական և քիմիական միջոցառումներ։

**Պրոֆիլակտիկ միջոցառումները** ենթադրում են պայքար վնասակար օրգանիզմների դեմ՝ նախքան դրանց ի հայտ գալը, որը ներառում է ագրոտեխնիկական, մեխանիկական և մի շարք այլ միջոցառումներ։ Դրանցից է օրինակ՝ սերմերի զտումը և ախտահանումը, ոռոգող ջրի վարակազերծումը և ֆիլտրումը, օգտագործումից առաջ գոմաղբի և օրգանական այլ զանգվածի հասունացումը կամ ամբողջական կոմպոստացումը, կարանտին միջոցառումների և հնարավոր վարակների կանխատեսման պատշաճ համակարգումը, ցանքատարածություններից դուրս գտնվող մոլախոտերի և վնասակար այլ օբյեկտների պարբերաբար ոչնչացումը՝ հետագա տարածումը կանխելու համար և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Վնասատու

մինի|Գյուղատնտեսական վնասատու — մորեխ ''Locusta migratoria''
**Վնասատու**, կենդանատեսակ, որը վնաս է հասցնում մարդու առողջությանը կամ նրա տնտեսությանը. Վնասատուները նվազեցնում են մշակաբույսերի բերքատվությունը և դրա որակը՝ դրանով իսկ պատճառելով հսկայական տնտեսական վնաս։ Հայտնի են ավելի քան 60 հազար վնասատուների տեսակներ, որոնք առավելապես միջատներ են, տզեր, խխունջներ, թռչուններ և կաթնասուններ։ Առավելագույն թվով վնասատուները հանդիպում են միջատների շրջանում՝ մոտ 10%։

## Դասակարգվում են ըստ հասցրած վնասի
### Գիշատիչներ

Սրանք այն կենդանիներն են, որոնք վնաս են հասցնում գյուղատնտեսական կենդանիներին, հազվադեպ նաև մարդուն։

### Գյուղատնտեսական բույսերի վնասատուներ

Կենդանիներ, որոնք վնասում են մշակաբույսերին, դրանց բերքին։ Այս կենդանիների թվին առաջին հերթին դասվում են միջատները, քանի որ ամենաշատ վնասն են պատճառում, ինչը պայմանավորված է նրանց կենսաբանական առանձնահատկություններով, բազմազանությամբ, բարձր պտղաբերությամբ և արագ բազմացմամբ։ Մշակաբույսերին վնասում են նաև տզերը, կակղամորթերը, որոշ կլոր որդեր, և մի շարք ողնաշարավոր կենդանիներ, հատկապես որոշ կրծողներ և թռչուններ.:
Վնասատուները դասակարգվում են իրենց կողմից վնասվող բույսերի անվանումներով, օրինակ՝ հացահատիկային մշակաբույսերի վնասատուներ, պտղատու ծառերի վնասատուներ, անտառի վնասատուներ, ինչպես նաև պահեստի վնասատուներ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մակաբույծեր
Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Ազխիփշ

**Ազխիփշ** ( աբխազերեն՝ Адзхапш (ակունք), վրացերեն՝ აძღაფშა - Աձղափշա), գյուղ Աբխազիայի Գուդաութայի շրջանում, Գուդաութայից 5 կմ արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 40 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Գյուղը մտնում է Արսաուլի (Պրիմորսկոյե) գյուղական խորհրդի կազմի մեջ։ 1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 288 բնակիչ, հիմնականում հայեր, իսկ 1968 թվականին՝ 572 բնակիչ, կրկին հայեր։ 1989 թվականի հաշվառումներով, գյուղում ապրում էր 572 մարդ։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, ցիտրուսային կուլտուրաների մշակությամբ, այգեգործությամբ և այլն։ Գյուղն ուներ հայկական միջնակարգ դպրոց, ակումբ և բուժկայան։

Հայերը եկել են 1953 թվականին, շրջակա գյուղերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Ագրոէկոհամակարգ

**Ագրոէկոհամակարգեր**, մարդու կողմից փոխակերպված կենսաերկրացենոզներ, որոնց հիմքը կազմում են բուծված օրգանիզմներով միավորված համակեցությունները, որոնք կարգավորվում են մարդու կողմից՝ գյուղատնտեսական արտադրանք ստանալու համար։ Ագրոէկոհամակարգերը ունեն բարձր կենսաբանական արտադրողականություն։
Ի տարբերություն բնական էկոհամակարգերի, այստեղ կատարվում է բուծվող բույսերի և կենդանիների արհեստական ընտրություն։ Ագրոէկոհամակարգերը անկայուն են, քանի որ ինքնավերականգնման ունակությունը թույլ է՝ պայմանավորված օրգանիզմների բազմազանության խիստ սահմանափակ թվով։ Այն պահպանվում ու կարգավորվում է մարդու կողմից։

## Ագրոէկոհամակարգերի տիպեր
Տարբեր գիտնականներ առաջարկում են ագրոէկոհամակարգերի հետևյալ տիպերը՝
**Ագրոոլորտ**, որն իրենից ներկայացնում է գլոբալ էկոհամակարգ, և միավորում է այն ամբողջ տարածքը, որը վերափոխել է մարդը։
**Ագրարային լանդշաֆտ**, որը ձևավորվել է գյուղատնտեսական վերափոխման հետևանքով։
**Գյուղատնտեսական էկոլոգիական համակարգ**, կամ **տնտեսական էկոհամակարգ**, այսինքն տնտեսության մակարդակի էկոհամակարգ։
**Ագրոբիոգեոցենոզ**, որը ներառում է դաշտերը, այգիները, բանջարանոցները, ջերմոցները, ջերմատները։
**Արոտային բիոգեոցենոզ**, որը ներառում է բնական արոտներն ու արհեստական ստեղծված մարգագետինները։
**Ֆերմային բիոգեոցենոզ**, սա ներառում է գոմերը, թռչնանոցները, ձկնաբուծարանները, անասնապահական համալիրները։

## Աղբյուրներ
* Ագրոէկոլոգիա Հայրապետյան Է.Մ., Շիրինյան Ա.Վ. Երևան, 2003, 407 էջ (հայերեն)

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Էկոհամակարգեր
Յոնգին

**Յոնգին** (), քաղաք Գյոնգի նահանգում, Հարավային Կորեա, մոտավորապես 40 կիլոմետր հարավ երկրի մայրաքաղաքից՝ Սեուլից։ Յոնգինը համարվում է պետության տուրիստական կենտրոններից մեկը, քանի որ այստեղ են գտնվում ամենախոշոր թանգարաննեից և խաղային զբոսայգիներից մի քանիսը։

## Պատմություն
Յոնգինը գրեթե այնքան մեծ քաղաք է, որքան Սեուլը, կազմված բարձր քաղաքակենտրոնացված Suji-gu և Giheung-gu մարզերից և կիսաքաղաքակենտրոնացված Cheoin-gu շրջանից։ Քաղաքակենտրոնացված մարզերը մոտ են գտնվում մայրաքաղաքից, և շատերը Սեուլի կենտրոնից այնտեղ են հասնում 30-40 րոպեում, օգտագործելով ավտոմայրուղիներ կամ էլ Bundang Line և Shinbundang Line մետրոները։ 2011 թվականի հունվարին The Shinbundang մայրուղին 110 կմ/ժ առավելագույն արագությամբ ընդարձակել են մինչև Suji-gu: The Bundang երկաթուղին ձգվում է մինչև հարավ ՝ Giheung կայարան, սկսած 2011 թվականի դեկտեմբերից, միանալով EverLine երկաթուղուն, որը տարածվում է մինչև Everland կայարան։ 2013 թվականին Bundang մայրուղին տարածվեց մինչև Սեուլի կայարան։ 

Կան վկայություններ, որ այստեղ բնակվել են դեռ հինգերորդ դարից։ Յոնգինը քաղաքի կարգավիճակ ստացավ միայն 1996 թվականի մարտին։

## Դպրոցներ
Յոնգինը հայտնի է մի շարք համալսարաններով ինչպիսիք են ՝ Yong-In University, Hankuk University of Foreign Studies, Yongin Campus, the Police University, Kangnam University, Yong-in Songdam College, և Dankook University: Աչքի է ընկնում սպորտային դասընթացներով։ Gyeonggi Suwon International և IB World դպրոցները ունենալով հատուկ կրթական ծրագիր օտարերկրյա ուսանողների համար, գտնվում է Յոնգինի և Սուվոնի սահմանին։

## Վարչական շրջաններ
Քաղաքը բաժանվում է երեք շրջանների՝
* Cheoin շրջան
* Giheung շրջան
* Suji շրջան

## Տրանսպորտ
Յոնգինը իր գնացքներով սպասարկում է Seoul Metropolitan կայարանին։ Bundang Line երկաթգիծը ձգվում է մինչև Յոնգին անցնելով Jukjeon, Bojeong, Guseong, Singal, Giheung և Sanggal կայարաններով։ Սկսած 2013 թվականի մայիսից բացվեց մի նոր երկաթգիծ EverLine Rapid Transit System անունով, որը գործում է և կապված է Giheung կայարանում գտնվող Bundang երկաթգծին, որտեղ կարելի է անցնել երկաթգծերի միջև առանց դուրս գնալու։ 2016 թվականից վերադարձված Սուջի գոտին նույնպես կսպասարկվի Shinbundang Line-ի չորս նոր կայարաններով, որը թույլ կտա Սուջիի բնակիչներին հասնել Գանգնամի կայարան ոչ ավելի քան 30 րոպեում։

Քաղաքի կենտրոնում գտնվում է միջքաղաքային ավտոբուսային տերմինալ, չնայած հյուսիսային շրջանների խիտ բնակչությունը ավելի լավ սպասարկվում է Yatap-dong, Seongnam տերմինալներով։

## Քույր քաղաքներ

## Տեսարժան վայրեր
* Everland զբոսայգի
* Կորեական ազգային գյուղ
* Munhwa Broadcasting Corporation (MBC) Dramia գտնվում է Cheoin-gu-ում, պատմական դրամաներ նկարահանման հիմնական հարթակն է, որտեղ նկարահանվել են մի շարք դրամաներ ինչպիսիք են *Moon Embracing the Sun*, *Jumong*, *Queen Seondeok* և *Dong Yi*: Հասանելի են նաև ընդհանրացնող խաղաշրջաններ, որոնց մեջ մտնում են ազգային ավանդական խաղեր, պատմական պալատական հագուստ և նետաձգություն։

## Պատկերասրահ

Gugaldong yongin.JPG|Gugal-dong Yongin
Tancheon - 06 - An artificial island in Jukjeon.JPG|Tancheon
용인시청.JPG|Overall տեսարան Յոնգին քաղաքի դահիճից


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքներ
Լիբանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Լիբանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Լիբանանը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Լիբանանի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։

Լիբանանի հավաքականը ոչ մի անգամ չի մասնակցել Աշխարհի առաջնություններին։ Մասնակցել է 2000 թվականի Ասիայի գավաթին, սակայն դուրս է մնացել խմբային փուլից։

ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 115-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ի դրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լիբանանի ֆուտբոլի ասոցիացիայի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Լիբանանի հավաքականը FIFA.com-ում 
* Լիբանանի հավաքականը soccerway.com կայքում
Ադրամելեք (այլ կիրառումներ)

**Ադրամելեք**, կարող է վերաբերել՝

* Ադրամելեք - Ասորեստանի Սենեքերիմ (մ.թ.ա 705-մ.թ.ա. 680) թագավորի որդին (մ.թ.ա. 7-րդ դար)
* Ադրամելեք - Արծրունյաց իշխան մ.թ.ա. 5-րդ դարում
Բամբորա

**Բամբորա** (նաև` Բամբորի, վրացերեն՝ ბამბორა), գյուղ Աբխազիայի Գուդաութայի շրջանում, Գուդաութայից 2 կմ հյուսիս։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 50 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 776 մարդ, հիմնականում հայեր, ռուսներ և վրացիներ։ 1989 թվականի հաշվառումների համաձայն, գյուղն ուներ 3284 բնակիչ։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի ու բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, ինչպես նաև անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ ակումբ և բուժկայան։

Հայերը եկել են շրջակա գյուղերից` 1948 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Կատարը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Կատարի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։

Կատարի հավաքականը ոչ մի անգամ չի մասնակցել Աշխարհի առաջնություններին, սակայն կմասնակցի 2022 թվականի Աշխարհի առաջնությանը որպես հյուրընկալող երկրի հավաքական։ Կատարի հավաքականը նաև 9 անգամ մասնակցել է Ասիայի գավաթի խաղարկություններին (1980, 1984, 1988, 1992, 2000, 2004, 2007, 2011, 2015), իսկ 2000 և 2011 թվականի գավաթներին հասել է քառորդ եզրափակիչ։

ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 88-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կատարի ֆուտբոլի ասոցիացիայի պաշտոնական կայքը
* Կատարի հավաքականը FIFA.com-ում 
* Կատարի հավաքականը soccerway.com կայքում
Տիգրան Արծրունի

**Տիգրան Արծրունի** (), հայ նախարար Մեծ Հայքում, Վասպուրական աշխարհի Մեծ Աղբակ գավառի տանուտերը։

Արշեզ Արծրունու որդին, Ադրամելեք Արծրունու հայրը, Արծրունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Տիգրան Արծրունին Աքեմենյան տերության Դարեհ Ա թագավորի (մ.թ.ա. 522-485) ժամանակակիցն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի հայ նախարարներ
Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 6-րդ դարի հայ նախարարներ
Ինկերի ճանապարհներ

**Ինկերի ճանապարհներ** (« «թագավորական ճանապարհ»), բազմաթիվ սալարկված ճանապարհների ցանց, որը կառուցվել է հնդկացիական քաղաքակրթությունների կողմից մի քանի հազարամյակների ընթացքում Հարավային Ամերիկայում, Անդյան տարածաշրջանում` Կոլումբիայում, Էկվադորում, Պերուում,  Բոլիվիայում, Չիլիում, Արգենտինայում, ինչպես մերձափնյա դաշտավայրերում, անապատներում, այնպես էլ լեռներում, ժայռերի և կիրճերի միջով, կախովի կամուրջների և աստիճանների միջոցով։

Հիմնական մայրուղիների գլխավոր շինարարները համարվում էին ինկերը,  դրանց շինարարությունը դադարեցվեց 16-րդ դարում զավթիչ-իսպանացիների գալով, որոնք չէին տիրապետում տեղական տեխնոլոգիաներին և այլևս ի վիճակի չէին պահպանելու այդ ճանապարհները պատշաճ վիճակում։ Գլխավոր էին համարվում ինկերի կայսրության տարածքով խաչաձև հատվող չորս ճանապարհները (կենտրոնը`  Կուսկո քաղաքում)։ Ամենաերկար ճանապարհի երկարությունը կազմում է 6600 կիլոմետրից ոչ պակաս (1200 լիգ)։ Ճանապարհները միացնում էին բոլոր գավառների մայրաքաղաքները, որոնցից յուրաքանչյուրից դուրս էր գալիս մի քանի ուղի։ Յուրաքանչյուր ճանապարհի վրա, որոշակի հաստատուն տարածությունների վրա կային իջևանատներ, տարածությունները նշված էին սահմանագծման սյուներով և կոչվում էին *տոպո* կամ *տիպու*։ Ճանապարհային ցանցի ընդհանուր երկարությունը գնահատվում էր 30 000 կմ։ Մյուսներից լավ պահպանված տեղամասերը 6000 կմ երկարությամբ  գտնվում են վերը թվարկված վեց երկրների տարածքներում և 2014 թվականից ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Moseley, Michael 1992. The Incas and their Ancestors: The archaeology of Peru. Thames and Hudson, New York.
* Hyslop, John, 1984. Inka Road System. Academic Press, New York.
* Inca: Lords of Gold and Glory. Virginia: Time-Life Books, 1992.
* Andean World: Indigenous History: Culture and Consciousness by Kenneth Adrien.
* Footprints Cusco and The Inca Trail Handbook by Peter Frost and Ben Box
* Jenkins, David "A Network Analysis of Inka Roads, Administrative Centers and Storage Facilities." Ethnohistory, 48:655–685 (Fall, 2001).

մինի|Q'eswachaca կախովի կամուրջ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Geographic database of the inca road system from a French university 
*Article: "Reinventing the Inca roads: Representations and construction of memory in Peru (2001 – 2011)"
*UNESCO World Heritage Centre – Main Inca Road – Qhapaq Ñan

Կատեգորիա:Բոլիվիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բոլիվիայի պատմություն
Կատեգորիա:Էկվադորի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Էկվադորի պատմություն
Կատեգորիա:Կոլումբիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Կոլումբիայի պատմություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Արգենտինայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բոլիվիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Էկվադորում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կոլումբիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Չիլիում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Պերուում
Կատեգորիա:Հին աշխարհ
Կատեգորիա:Չիլիի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Չիլիի պատմություն
Կատեգորիա:Պատմական ճանապարհներ և ուղիներ
Կատեգորիա:Պերուի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Պերուի պատմություն
Կատեգորիա:Տնտեսական պատմություն
Մակաոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Մակաոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Մակաոն ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Մակաոյի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։

Մակաոյի հավաքականը ոչ մի անգամ չի մասնակցել Աշխարհի առաջնություններին և Ասիայի գավաթներին։

ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 184-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մակաոյի ֆուտբոլի ասոցիացիայի պաշտոնական կայքը 
* Մակաոյի հավաքականը FIFA.com-ում 
* Մակաոյի հավաքականը soccerway.com կայքում
Ապագայի վայրի աշխարհը (մուլտսերիալ)

«Ապագայի վայրի աշխարհը» ( «Ապագայի վայրի աշխարհը» հեռուստաֆիլմի հիման վրա մուլտսերիալ՝ նկարահանված 2007 թ. ԱՄՆ-ում, 4 դեռահասների ճանապարհորդությունների մասին այն իրադարձությունների ժամանակ, որոնք նկարագրված են ֆիլմում։ Համաձայն մուլտսերիալի՝ 10.000 տարի անց կտիրի սառցի դարաշրջանը՝ մարդկությանը մահվամբ սպառնացող։ Գաղթելու վայրի հետախուզման համար Սի Ջին ռոբոտների խմբի հետ ժամանակի մեքենայով տեղափոխվում է 200 մլն տարի ապագա։ Ընկնելով նավակող` Սկվիբբին ռոբոտների խմբից դուրս է գալիս և աշխատեցնում ժամանակի մեքենան դեպի 21-րդ դար, ուր նրան են հանդիպում Իտանը, Լուիսը և Էմիլին։

#### Սյուժե
Էմիլին, Իտանը և Լուիսը ծանոթանում են ապագայից եկած մի աղջկա հետ` Սի Ջիի։ Նրանք իմանում են, որ 10.000 տարի անց մոլորակը կհայտնվի ոչնչացման եզրին և մարդկանց անհրաժեշտ կլինի գտնել նոր տուն հեռավոր ապագայում։ Խիզախ Սի Ջին մեկնում է վտանգավոր ճամփորդության, որպեսզի օգնի մարդկությանը։ Ընկերները որոշում են մեկնել նրա հետ` երազելով հասկանալ ապագայի աշխարհի բոլոր գաղտնիքները։

#### Սերիաների ցուցակ
Որոշ դիպվածներում ցուցադրված է տեղի կենդանիների տեսակետները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հետապոկալիպտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Ֆանտազիա (մուլտֆիլմ, 1940)

**«Ֆանտազիա»** (), դասական լիամետրաժ, երաժշտական, մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը ստեղծվել է Ուոլտ Դիսնեյ ընկերության կողմից 1940 թվականին։ Նկարը, բաղկացած է ինը համարներից, երաժշտությունը, որը կատարվել է Ֆիլադելֆիայի նվագախմբի կողմից Լեոպալդ Ստոկովսկու ղեկավարությամբ։
«Ֆանտազիա» մուլտֆիլմը դարձավ առաջին համարձակ փորձերից մեկը Ուոլտ Դիսնեյի համար։ Մուլտֆիլմում օգտագործվել է ստերեո ձայն «Ֆանտասաունդ» (անգլ.Fantasound ), իսկ նկարների ոճը հակված է վերացական ավանգարդի։
1999 թվականին դուրս է եկել մուլտֆիլմ «Ֆանտազիա-2000» ժամանակակից տեխնոլոգիայի կիրառմամբ, նաև ընդգրկված է «Չարագործի աշակերտը» նյութից։
Ֆիլմը բաղկացած է յոթ դրվագներից, ֆոնային երաժշտությունը, որը բաղկացած է ութ ստեղծագործություններից։ Յուրաքանչյուր ինը ֆիլմի մասերում կատարվում է իրենց սեփական ոճը, ինչպես նաև նրանց կապը Ֆիլադելֆիայի նվագախմբի կողմից Լեոպալդ Ստոկովսկու ղեկավարությամբ։
Յուրաքանչյուր դրվագ սկսվում է նվագախմբի մասնակցությամբ։ Ֆիլմը սկսվում է որպես ներկայացում. ստվերից բացվում է վարագույրը, կապույտ ֆոնի վրա հայտնվում է երաժիշտների ստվերանկարը, աղմուկին ուղեկցում էր լարային գործիքները։ Պատմողը ողջունում է այցելուներին։ Մինչ նա պատմում է հանդիսատեսին երաժշտության երեք տեսակների մասին, աստիճանաբար լսվում է գործիքների ձայնը և նրանց ձայնը լցվում է ներդաշնակությամբ։ Երեք տեսակի երաժշտություն. պատմություն պատմող, պատկերազարդ և ընդհանուր, ամեն մեկն իր համար գոյություն ունեցող։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքինն հղումներ
* 
* Fantasia на сайте TCM
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1940-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր դինոզավրերի մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դևերի մասին
Կատեգորիա:1940 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրաքննված ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940 մուլտֆիլմեր
Ումար իբն ալ-Խաթաբի մզկիթ

**Ումար իբն ալ-Խաթաբի մզկիթ** (), մզկիթ Կոլումբիայի Մայկաո քաղաքում։ Լատինական Ամերիկայի ամենամեծ մզկիթներից մեկը։ Քաղաքում Ումարա մզկիթն այլ անվանում ունի «Լա-Մեսկիտա» ( մզկիթ), քանի որ այդ մզկիթը համարվում է միակը տարածաշրջանում։ Դար ալ-արկան դպրոցի հետ միասին նրանք համարվում են իսլամական մշակույթի կենտրոններ տարածաշրջանում։ Մզկիթը բացվել է 1997 թվականի սեպտեմբերի 17-ին և կոչվել երկրորդ Բարեպաշտ խալիֆ Ումար իբն ալ-Խաթաբի պատվին։

## Ճարտարապետություն
Մզկիթը կառուցվել է իրանցի ճարտարապետ Ալի Նամազիի նախագծով։ Մզկիթն ունի մեկ մինարեթ, որի բարձրությունը կազմում է 31 մետր։ Մզկիթի շինարարության ժամանակ օգտագործվել է իտալական մարմար։ Մզկիթում միաժամանակ կարող են աղոթել մինչև 1000 մարդ։

## Այցելություն
Բացի մուսուլմաններից, մզկիթ են այցելում նաև տեղացի դպրոցականներն ու տուրիստները։ Այցելուները պարտավոր են հանել կոշիկները, իսկ կանանց տրվում է գլուխները ծածկող սպիտակ գլխաշորեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* La mezquita de Maicao (Colombia) cumple diez años, 16 September 2007
* Cumple Diez Años de Fundada la Mezquite de Maicao, Corazón de los Musulmanes Guajiros , Sep. 19, 2007
* Foto Panoramio 

Կատեգորիա:Կոլումբիայի մզկիթներ
Քսերեքսես Արծրունի

**Քերեքսես Արծրունի** (), հայ իշխան Երվանդունիների թագավորությունում, Արշեզ Արծրունու հայրը, Արծրունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Քսերեքսես Արծրունին Մեծ Հայքի արքա Տիգրան Երվանդյանի (մ.թ.ա. 560-535) ժամանակակիցն է։ Մ.թ.ա. 550 թվականին Քսերեքսես Արծրունին գործակցել է Տիգրան Երվանդյանին Մարաստանի Աժդահակ թագավորի դեմ պատերազմում։ Տիգրան Երվանդյանը այդ հաղթական մարտում սպանում է Աժդահակին։ Մ.թ.ա. 546 թվակականին, որդու՝ Արշեզի հետ մասնակցել է Կյուրոս Մեծի՝ Լիդիայի Կրեսոս արքայի դեմ մղած պատերազմին և պարտված Կրեսոսին գերի բռնել և հանձնել Կյուրոսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 6-րդ դարի հայեր
Հյուսիսային Մարիանյան կղզիների ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Հյուսիսային Մարիանյան կղզիների ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Հյուսիսային Մարիանյան կղզիները ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Հյուսիսային Մարիանյան կղզիների ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։ Այն ԱՖԿ-ի անդամ է, սակայն չի մտնում ՖԻՖԱ-ի կազմի մեջ և չի կարող մասնակցել Աշխարհի առաջնություններին և Կոնֆեդերացիաների գավաթի խաղարկություններին։ Հյուսիսային Մարիանյան կղզիների հավաքականը ոչ մի անգամ չի մասնակցել Ասիայի գավաթներին։

## Արտաքին հղումներ
* Հյուսիսային Մարիանյան կղզիների ֆուտբոլի ասոցիացիայի պաշտոնական կայքը
* Հյուսիսային Մարիանյան կղզիների հավաքականը RSSSF-ի արխիվում
* Հյուսիսային Մարիանյան կղզիների հավաքականը soccerway.com կայքում
Արշեզ Արծրունի

**Արշեզ Արծրունի** (), հայ իշխան Երվանդունիների թագավորությունում, Քսերեքսես Արծրունու որդին և հաջորդը, Տիգրան Արծրունու հայրը, Արծրունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Արշեզ Արծրունին Աքեմենյան տերության Կյուրոս Բ Մեծ (մ.թ.ա. 559-530) արքայի ժամանակակիցն է։ Մ.թ.ա. 546 թվակականին, հոր՝ Քսերեքսեսի հետ աջակցել է Կյուրոս Մեծին՝ Լիդիայի Կրեսոս արքայի դեմ մղած պատերազմում, որտեղ Կրեսոսը պարտություն է կրել և գերեվարվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 6-րդ դարի հայեր
Կեբրադա դե Ումաուակա

**Ումաուակա կիրճ** կամ **Կեբրադա դե Ումաուակա հովիտ** (), գեղատեսիլ հովիտ Արգենտինայի հյուսիս-արևմուտքում, ՅՈԻՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

## Նկարագրություն
Ումաուակայի հովիտը հյուսիսից հարավ ձգվում է 155 կմ և տեղաբաշխված է ծովի մակարդակից 2 կմ-ից ավել բարձրության վրա, որը դեպի հյուսիս ավելանում է։ Գտնվում է Ժուժույ գավառի տարածքում, Բուենոս Այրես քաղաքից մոտավորապես 1649 կմ հեռավորության վրա։ Իր անվանումը ստացել է Ումաուակա ոչ մեծ քաղաքից (): Հովտի միջով հոսում է Ռիո Գրանդե գետը, որն ամռանը ավելի ջրառատ է, քան ձմռանը, ինչը կապված է տեղական կլիմայի առանձնահատկությունների հետ։ Հովիտը համարվում է տարածաշրջանի տնտեսական և մշակութային կապերի խաչմերուկ, այն բնակեցված է եղել հնագույն ժամանակներից, ավելի քան 10 000 տարի առաջ, բնիկ ամերիկյան ժողովուրդներով։ Միջնադարում հովտով են անցել Ինկերի կայսրության քարավանային ուղիները, հետագայում Ռիո-դե-Լա-Պլատայի փոխարքայության ուղիները։ Հովտի տարածքում են տեղի ունեցել արգենտինական ազատագրական պատերազմի կարևորագույն մարտերը։ 2003 թվականի հուլիսի 2-ից ընդգրկված է մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

## Պատկերասրահ

Panorama Maimará Cementery and Painter's Palette.jpg
Quebrada de Humahuaca Andes Argentina Luca Galuzzi 2005.JPG
Cerro de los siete colores.jpg
Jujuy-Purmamarca-P3120100.JPG
Huma1.JPG
Huma3.JPG
Quebrada de Humahuaca (Argentine).JPG
Quebrada de Humahuaca.JPG
QuebradadeHumahuaca02.jpg
Huma4.JPG
Purmamarca01.jpg
Purmamarca04.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* UNESCO World Heritage Centre - Description of the site.
* Municipal Affairs Federal Institute (IFAM), Municipal Affairs Secretariat, Ministry of Interior, Argentina (in Spanish)
* Pictures from Humahuaca

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Արգենտինայում
Աթանասյան

**Աթանասյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աշոտ Նահապետի Աթանասյան (1870-1941), գյուղատնտես, խմբագիր-հրատարակիչ, երգիծաբան։
* Գրիգոր Աթանասյան (1845-1892), դերասան։
* Կարապետ Աթանասյան (վ. 1927), բժիշկ։
* Հարություն Աթանասյան (1884-?), հրապարակախոս, խմբագիր, մանկավարժ։
* Հովհաննես Գրիգորի Աթանասյան (1853-?), մտավորական, լրագրող։
* Նահապետ Գրիգորի Աթանասյան (1839-1919), կրթական, թատերական գործիչ։
* Միքայել Գրիգորի Աթանասյան, մտավորական։
* Վերգինե Աթանասյան, խմբագիր, հրատարակիչ։
* Պարույր Նահապետի Աթանասյան (1884-1972), տնտեսագետ։

## Տես նաև
* Աթանաս
* Ալեքսանդր Աշոտի Աթանեսյան (ծնվ. 1953), ռուսական պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ։
* Զարիկ Մկրտիչի Աթանեսյան (ծնվ․ 1916), մանկավարժ։
* Վահրամ Սերգեյի Աթանեսյան (ծնվ. 1959), խմբագիր, հասարակական-քաղաքական գործիչ։
* Վարսիկ Գրիգորի Աթանեսյան (1899-1978), պետական, կուսակցական աշխատող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Աթանյան

**Աթանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արմեն Վլադիմիրի Աթանյան (ծ. 1960), քանդակագործ, նկարիչ։
* Վլադիմիր Գուրգենի Աթանյան (ծ. 1940), խեցեգործ, ձևավորող, նկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Աթաջանյան

**Աթաջանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գերասիմ Աթաջանյան (1889-1929), մտավորական։
* Վալերի Աբգարի Աթաջանյան (ծ. 1947), խմբագիր, հրատարակիչ։
* Վասիլի Աբգարի Աթաջանյան (ծ. 1950), պետական, քաղաքական գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ձվի միջազգային օր

thumb|200 px|Հավի ձու` ամենատարածվածը խոհարարության մեջ
**Ձվի միջազգային օր**, ոչ պաշտոնական տոն խոհարարության մեջ այն ուտեստների սիրահարների համար, որոնց հիմնական բաղադրիչը հանդիսանում է ձուն` օմլետներ, թխվածքաճաշեր, ակնիկ կամ մխլու, պանրիկ և այլն։ Նշվում է հոկտեմբերի երկրորդ հինգշաբթի օրը։

## Պատմություն և տոնակատարություն
1996 թվականին Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում տեղի ունեցավ «Միջազգային ձվային հանձնաժողովի»  (International Egg Commission) հերթական կոնֆերանսը։ Կոնֆերանսի պատվիրակները անհրաժեշտություն համարեցին ձվի և նրա խոհարարական արտադրանքների համար ստեղծել սեփական տոն։ Այդ ժամանակ էլ ընտրվեց տոնակատարության օրը` հոկտեմբերի 12-ը։

«Միջազգային ձվային հանձնաժողովը» հավաստում էր, որ տասնյակ պատճառներ կան «Ձվի օրվա» տոնակատարության համար։ Այդ ժամանակվանից էլ նոր տոնը դարձավ «միջազգային»։

## Տես նաև
* Շոկոլադի համաշխարհային օր
* Խնձորի օր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Кулинарные рецепты из яиц 
* Дни гигантского омлета в США

Կատեգորիա:Ոչ պաշտոնական տոներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
0 եվրո

**0 եվրո**, Եվրոպայի կենտրոնական բանկի թույլտվությամբ տպվող, նվազագույն՝ 0 արժեքով թղթադրամներ։ Տպվում են եվրո տարադրամի թղթի վրա, ունեն պաշտպանության բոլոր աստիճանները՝ ջրանիշ հոլոգրամներ։ Օգտագործվում են որպես հուշանվեր։

## Պատմություն
1996 թվականից ֆրանսիացի գործարար Ռիշար Ֆեյլը մշակել է հուշարձանների և պատմական շենքերի պատկերներով մեդալների կոնցեպցիա։ 1500-ից ավելի պատկերներով ավելի քան 60000 միավոր մեդալ է մինչ այժմ վաճառվել։ Որպես հետագա զարգացում Ֆրանսիայում 2015 թվականից Եվրոպական կենտրոնական բանկի թողարկած եվրոյի 0 արժեքով թղթադրամներ են վաճառվում երկրի բազմաթիվ հուշանվերների խանութներում և տուրիստական կենտրոններում։

Իրական թղթադրամների հետ բացառիկ նմանության պատճառով, ոչ մեծ սերիաներով թողարկված թղթադրամները մեծ ժողովրդականություն են վայելում՝ որպես հուշանվեր և որպես հավաքածուների նյութ։ 2016 թվականից թղթադրամի տպագրության աշխարհագրությունը տարածվել է Գերմանիայում, Ավստրիայում, Բելգիայում, Իսպանիայում և Նիդերլանդներում և հուշանվեր-թղթադրամի ետևի երեսին տպագրվում են եվրոպական տարբեր երկրների հուշարձաններ և պատմական շենքեր։

## Նկարագիր
0 եվրոյի թղթադրամը մանուշակագույն երանգի է, տպված է եվրո թղթադրամի թղթի վրա, չափերը 135 մմ X 74 մմ են։ Մի փոքր մեծ է 20 եվրո թղթադրամից։ Որպես պաշտպանական միջոցներ առկա են՝ ջրանիշեր, մետաղական շերտեր, հոլոգրամմա, ապահովության տպագրական ֆոն, լուսածորող անտեսանելի թանաքով նշաններ և անձնական սերիական համար։

## Անհատականացում և սերիական համար
Թղթադրամի առաջին երեսի կենտրոնական հատվածում հուշարձանի պատկերն է, վերևի ձախ անկյունում վերնագիրը։ Եվրոպական դրոշից աջ տպագրության տարին է։ Սերիական համարը ներքևի աջ անկյունում է՝ այն եզակի է տվյալ թողարկման համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Կատեգորիա:Հուշանվերներ
Պաղեստինի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Պաղեստինի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Պաղեստինը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Պաղեստինի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։ ՖԻՖԱ-ի անդամ է 1998 թվականից։ Անվտանգության նկատառումներից ելնելով մինչև 2008 թվականի հոկտեմբերի 26-ի Հորդանանի դեմ խաղը հավաքականը իր հանդիպումները չէր անցկացնում Պաղեստինի տարածքում։

Պաղեստինի հավաքականը ոչ մի անգամ չի մասնակցել Աշխարհի առաջնություններին և Ասիայի գավաթներին։

ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 172-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաղեստինի ֆուտբոլի ասոցիացիայի պաշտոնական կայքը 
* Պաղեստինի հավաքականի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Պաղեստինի հավաքականի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Պաղեստինի հավաքականը FIFA.com-ում 
* Պաղեստինի հավաքականը soccerway.com կայքում
Անատոլի Սոբինոյի անվան զբոսայգի

մինի|Անատոլի Սոբինոն
մինի|Անատոլի Սոբինոյի գերեզմանը զբոսայգում
մինի|Անատոլի Սոբինոյի պատվանդանի գրությունը
**Անատոլի Սոբինոյի անվան զբոսայգի** (), մշակույթի և հանգստի զբոսայգի, որը գտնվում է Դոնի Ռոստովի Երկաթուղային շրջանում։ Զբոսայգին իր անվանումը ստացել է ի պատիվ հեղափոխական Անատոլի Սոբինոյի։ Հաճախ քաղաքացիները այս վայրն անվանում են գարշելի պուրակ։ Զբոսայգու տարածքում պահպանվել է Անատոլի Սոբինոյի (Վիտալի Սաբինին) գերեզմանը, ինչով էլ պայմանավորված է կանաչ զանգվածի անվանումը։

## Պատմություն
Ժամանակին Անատոլի Սոբինոյի անվան զբոսայգու տեղում գոյություն է ունեցել Լենգորոդյան զբոսայգին, որը համարվում էր Անդրտեմեռնիկյան բնակատեղիի գլխավոր զբոսայգին։

Խորհրդային Միության տարիներին պուրակը մի փոքրիկ կանաչապատ տարածք էր։ Զբոսայգու տարածքում գտնվում էին դիտանիվ, մանկական ատրակցիոններ, ամառային էստրադա, բացօթյա կինոթատրոն և պլանետարիում։ XXI դարում զբոսայգու տարածքի շատ կառույցներ գտնվում են վթարային վիճակում և վերականգնման կարիք ունեն։ Ողջ տարածքում գտնվում են հին շինությունների բեկորներ, որոնց թվում են բեմական հարթակի մնացորդները, որոնք շրջապատում են աղյուսներ և շինարարական բլոկներ, ինչպես նաև աղյուսե պատ։ Ժամանակին տեղադրված նստարանները հիմնականում ոչնչացված են և կոտրված, մայթերն ավերված են։

2006 թվականին զբոսայգին ստացավ պուրակի կարգավիճակ և հայտնվեց համայնքային գույքի և բարեկարգման շրջանային վարչության հաշվեկշռում։ Տարածքում տեղի են ունեցել որոշ փոփոխություններ. վթարային ծառերը էտվել են, իրականացվել է քանդված օբյեկտների մասնակի ապամոնտաժում։ 2013 թվականի մայիսին նախաձեռնող խմբի մասնակիցները սկսել են իրականացնել ծաղկաթմբերի բարեկարգման աշխատանքներ։ Կենտրոնական ճեմուղին մարզահրապարակին միացնող աստիճանները պետք է վերանորոգվեն, նաև պետք է իրականացվեն անհրաժեշտ աշխատանքներ Անատոլի Սոբինոյի հուշակոթողը վերականգնելու ուղղությամբ։

Զբոսայգու մասնակի վերականգնումը սկսել է տեղի ունենալ 2014 թվականին։ Սկսվել է տերևների մաքրման աշխատանքը։ Հայտնվել է փոքր մանկական խաղահրապարակ։ 2015 թվականի վերջին հայտարարվեց, որ Անատոլի Սոբինոյի անվան զբոսայգու տարածքը կարգի է բերվելու։ Ներկայացվել են տարածքը բարեկարգելու տարբերակներ, սակայն այդ ժամանակ դեռ չէին ընտրվել վերջնական տարբերակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի զբոսայգիներ
Ջեմմա Մուրադխանյան

**Ջեմմա Մուրադխանյան** (), իրանահայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ջեմմա Մուրադխանյանը ծնվել է 1926 թվականին Թավրիզում։ Սովորել է Թավրիզի Հայկազյան -Թամարյան դպրոցում, այնուհետև՝ Փարվին դպրոցներում, որից հետո սովորել է Թավրիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում և ստացել դոկտորի աստիճան։ Մուրադխանյանը եղել է Թավրիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի առաջին կին շրջանավարտը։ 1953 թվականից Շահնազ հիվանդանոցում աշխատել է որպես բժիշկ, այնուհետև աշխատել է Միանդուաբ և Աբհար քաղաքներում։ 1957 թվականին տեղափոխվել է Թավրիզ և աշխատել Ֆարահ հիվանդանոցում, այնուհետև դարձել նույն հիվանդանոցի տնօրենը։ 1982 թվականին, թոշակի անցնելուց հետո, տեղափոխվել է Թեհրան։ Ջեմմա Մուրադխանյանը Թավրիզում և Թեհրանում հիմնել է սեփական կլինիկաներ։

## Հասարակական գործունեություն
Ջեմմա Մուրադխանյանը զբաղվել է նաև հասարակական գործունեությամբ, եղել է արևելյան Ատրպատականի Հայ օգնության միության գրասենյակի հաշվապահը։ 2001 թվականին մասնակցել է Տորոնտոյում կայացած հայ բժիշկների միջազգային կոնգրեսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Իրանահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Թավրիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Անդրանիկ Օվասափյան

**Անդրանիկ Օվասափյան** (, ), հայ բժիշկ, հեղինակ, մանկավարժ, անեսթեզիոլոգիայի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Անդրանիկ Օվասափյանը ծնվել է 1935 թվականին Իրանի Արաք քաղաքում։ Սովորել է տեղի հայկական դպրոցում, այնուհետև՝ Արաքի Փահլավի դպրոցում։ 1961 թվականին ավարտել է Շիրազի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և ստացել դոկտորի աստիճան։ Որպես անեսթեզիոլոգ աշխատել է Շիրազի Նամազի հիվանդանոցում, 1963 թվականին տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ և իր հետազոտական աշխատանքը շարունակել Փենսիլվանիայի համալսարանի հիվանդանոցի հետազոտական վերապատրաստման բարձրագույն ծրագրում։ Փենսիլվանիայի համալսարանում դասավանդել է 18 ամիս, 1968 թվականին վերադարձել է Փահլավի համալսարանի բժշկական դպրոց որպես անեսթեզիոլոգիայի ասպիրանտ, այնուհետև՝ անեսթեզիոլոգիայի բաժանմունքի վարիչ և պաշտոնավարել շուրջ վեց տարի։ 1974 թվականին վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ։ 1974 թվականին դարձել է Հյուսիսարևմտյան համալսարանի անեսթեզոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 1983 թվականից՝ նույն համալսարանի պրոֆեսոր։ 1998 թվականին տեղափոխվել է Չիկագոյի համալսարանի Անեսթեզիոլոգիայի և կրիտիկական խնամքի ամբիոն, որտեղ հիմնադրել է Airway Study և ուսուցման կենտրոն։

Օվասափյանը հրապարակել է 44 գիտական հոդվածներ, 51 ակնարկներ, երեք գրքեր։
Դասավանդել և դասախոսություններով հանդես է եկել աշխարհի տարբեր բուհերում, բժշկական կենտրոններում։

## Մահ
Անդրանիկ Օվասափյանը մահացել է 2010 թվականի հունիսի 17-ին Հելսինկիի (Ֆինլանդիա) հիվանդանոցում կաթվածից։ Նա Հելսինկի էր մեկնել մասնակցելու Անեսթեզիոլոգիայի եվրոպական ընկերության ամենամյա հանդիպմանը։

## Երկեր
* Fiberoptic Airway Endoscopy in Anesthesia and Critical Care in 1990;
* Fiberoptic Endoscopy and the Difficult Airway in 1996;
* New Developments in Airway Management in 2009 (withDennis Coalson).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Իրանահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ անեսթեզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Միայնություն

[left|thumb|200px|''Առանձնություն'', [Ժան Ժագ Հենր]]
**Միայնություն**, սոցիալ-հոգեբանական երևույթ, մարդու զգացմունքային բարդ և անհաճո վիճակը, կապված մարդու մոտ դրական, էմոցիոնալ կապերի բացակայության և/կամ նրանց կորցնելու վախի հետ։ Այս հայեցակարգի շրջանակներում առանձնացնում են երկու տարբեր եզրույթներ՝ դրական մենակություն և բացասական մենակություն, բայց ավելի հաճախ միայնություն հասկացությունը բացասական նշանակություն ունի։

Միայնություն անձը կարող է զգալ նույնիսկ այլ մարդկանցով շրջապատված լինելով հանդերձ։ Մենակության պատճառները տարբեր են և ներառում են ընկերական, մտավոր, հոգեբանական և նույնիսկ ֆիզիկական նախադրյալներ։

Վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ մենակության ցուցիչները ամենից շատ նրանց մոտ են, ովքեր ամուսնացած են, ունեն հարաբերություններ, ընտանիքի մշտական անդամ են, վետերան են կամ հաջողված են իրենց ասպարեզում։ Մենակությունը հին ժամանակներից հետազոտված նյութ է, որը միշտ ներառված է եղել գրականության տարբեր ժանրերում։ Մենակությունը նաև բացատրվում է որպես «ընկերական ցավ». ունի հոգեբանական վիճակ, որը մղում է տառապող անձին, որ ընկերական հարաբերությունները վերացնի։

## Հետևանքներ
### Մտավոր առողջություն
[thumb|''Մենակություն'', [Հանս Թոմա]]
Մենակությունը միշտ կապված է ընկճման և վհատման հետ, ինչը կարող է տանել դեպի ինքնասպանություն։ Էմիլ Դյուրկհեյմը բացատրում է, որ մենակությունը, հատկապես այն տեսակը, որը տառապող անձին դրդում է վերջ տալ ընկերական հարաբերություններին, եսասիրական ինքնասպանության գլխավոր պատճառներից է։ Չափահասների մոտ մենակության համար մեծ դեր են խաղում ընկճումը և ալկոհոլիզմը։ Մենակությամբ տառապողները տառապում են նաև անքնությամբ, ինչը պատճառ է դառնում աշխատանքի մակարդակը ձախողելուն և վատթարացնելուն։ Փոքրերի մոտ ընկերական հարաբերությունների պակասը ամբողջովին տանում է դեպի հակաընկերական կեցվածքի և ինքնակործանիչ վարվելակերպի։ Թե' չափահասների, թե' փոքրերի մոտ մենակությունը բացասական է ազդում սովորելու և հիշողության կարողությունների վրա։ Մենակությունը անքնության կողմից ունի ամենաբացասական հետևանքները։

## Տես նաև
* Աուտոֆոբիա
* Սոցիալականացում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* How Loneliness Reshapes the Brain - Quanta Magazine
* Одиночество: год спустя 
* Belyaev, Igor A. and Lyashchenko, Maksim N. (2020) “Socio-cultural determinacy of human loneliness”, Journal of Siberian Federal University. Humanities and Social Sciences, vol. 13, no. 8, pp.&nbsp;1264–1274, DOI: 10.17516/1997-1370-0640.

Կատեգորիա:Անձ
Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն
Նաղշե Ռոսթամ

**Նաղշե Ռոսթամ ( ֆարսի՝ نقش رستم‎‎ )**, հնագույն գերեզմանատուն կամ մեռյալների քաղաք է Պերսեպոլիսից 12 կմ. դեպի հյուսիս-արեւմուտք՝ Իրանի Ֆարսի նահանգում։ Բաղկացած է ժայռի մեջ հատած ցայտաքանդակներից, որոնք վերաբերում են Աքեմենյանների ու Սասանյանների ժամանակաշրջանին։ Նաղշե Ռոսթամն Աքեմենյան արքայատոհմի ( Ք.ա. 500–330 թթ.), գերեզմանատունն է չորս մեծ շիրիմներով, որոնց վրա պատկերված են «Աստծո կողմից կարգված» թագավորների դիմանկարները։ Ավելի ներքեւում՝ ժայռային ռելիեֆի տարածքում են գտնվում Սասանյանների գերդաստանի արքաների շիրիմները տարբեր իրադարձությունների տեսարաններով։
կենտրոն|մինի|695x695փքս|Նաղշե Ռոսթամի համայնապատկեր

## Հուշարձաններ
մինի|Աքեմենյան թագավոր Քսերքսես Առաջինի շիրիմի վերին մասի գրանցամատյան
Նաղշե Ռոսթամի հնագույն ռելիեֆը թվագրվում է Ք.ա. 1000 թվականով։ Չնայած վերջինիս վատ վիճակին՝ այունամենայնիվ երևում է անսովոր գլխաշորով մարդու պատկեր, որը ենթադրաբար էլամական (նախաիրանական քաղաքակրթության) ծագում ունի։ Նրա պատկերն ավելի երկար ժայռի մի մասն է կազմում, որը քանդվել է Բահրամ 2-րդի հրամանով։ Այս պատկերը հանդիսանում է այս վայրի անվանակոչման պատճառը՝ Նաղշե Ռոսթամ կամ «Ռոսթամի ցայտաքանդակ» անվանումից, քանի որ համարում են, որ այն առասպելական հերոս Ռոսթամին է ներկայացնում։
## Աքեմենյանների շիրիմներ
Աքեմենյան արքաներին պատկանող չորս շիրիմները փորագրվել են ժայռային մասերով՝ գետնից հարաբերական բարձրության վրա։ Վերջիններս հայտնի են նաև «Պարսկական խաչեր» անվամբ՝ ճակատամասերի սրության պատճառով։ Յուրաքանչյուր շիրիմի մուտքն ամեն խաչի կենտրոնն է, որը տանում է դեպի մի փոքր սենյակ, ուր սարկոֆագում թագավորի մարմինն է։ Ամեն մի շիրիմի ճակատամասի հորիզոնական ճառագայթը համարում են Պերսեպոլիսյան մուտքի պատճենը։
Շիրիմներից մեկի վրա հստակ գրված է, որ այն Դարեհ առաջինի շիրիմն է (Ք.ա. 522-486 թթ.), իսկ մյուս երեքը ենթադրում են, որ Քսերքսես առաջինի, Ատարքսերքսես առաջինի ու Դարեհ երկրորդի շիրիմներն են։ Հինգերորդ անավարտ շիրիմը ենթադրաբար Արտարքսերքսես երրորդի կամ Դարեհ երրորդի համար էր, ով Աքեմենյան արքայատոհմի վերջին թագավորն էր։ Գերեզմանները թալանվել են Ալեքսանդր Մեծի՝ Աքեմենյան Պարսկաստան արշավանքի ժամանակ։
 
## Քաբայե Զարթոշթ
ձախից|մինի|135x135փքս|Քաբայե Զարթոշթ
մինի|205x205փքս|Առաջին պլանում՝ Քաբայե Զարթոշթը, ետեւում՝ Դարեհ Երկրորդի շիրիմով, իսկ ավելի բարձր՝ Սասանյան արքայատոհմի արքա Բահրամ Երկրորդի՝ հեծյալի պատկերով ցայտաքանդակը
Քաբայե Զարթոշթ (Զրադաշտի խորանարդ), Ք.ա. 5-րդ դարի Աքեմենյան քառակուսի աշտարակ է, որը Փասարգադաեի «Սուլեյմանի բանտ»-ի (Զենդան-է Սոլայման) կառույցի պատճենն է։ Քաբայե Զարթոշթը կառուցել են կամ Դարեհի առաջինի օրոք, ով այնուհետև տեղափոխվեց Պերսեպոլիս, կամ էլ Արտարքսերքսես երկրորդի կամ երրորդի օրոք։ Աշտարակը գոտևորող պատը կառուցել են Սասանյանների ժամանակահատվածում։
1923 թ. գերմանացի հնէաբան Էրնսթ Հերցֆելդը Դարեհ Առաջինի շիրիմի գրություններից պատճեններ է անում, որոնք 1946 թվականից ի վեր պահվում են Ֆրիրի արվեստի պատկերասրահում և Արթուր Մ. Սաքլերի պատկերասրահում, որը գտնվում է Վաշինգտոնի Սմիթսոնյան ինստիտուտում։ Նաղշե Ռոսթամը պեղվել է 1936-39 թթ. ընթացքում՝ Չիկագոյի համալսարանի Արևելյան ինստիտուտի մասնագետ Էրիկ Շմիթի ղեկավարած խմբի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի հնագիտական վայրեր
Վենեսուելայի անկախության հռչակագիր

մինի|Մարտին Տովար ի Տովարի կտավը (1876), որտեղ պատկերված է կռչակագրի ստորագրումը
**Վենեսուելայի անկախության հռչակագիր** (), ընդունվել է Վենեսուելայի կոնգրեսի կողմից 1811 թվականի հուլիսի 5-ին, որի համաձայն վենեսուելացիները որոշում կայացրեցին հեռանալ իսպանական թագի իշխանությունից նոր անկախ պետություն ստեղծելու նպատակով։ Նոր հանրապետությունը պետք է հիմնվեր քաղաքացիների հավասարության, գրաքննությունից հրաժարման և խոսքի ու մտքի ազատության սկզբունքների վրա։ Այդ սկզբունքներն ամրագրված էին երկրի առաջին Սահմանադրությամբ։

Հռչակագրի տակ ստորագրեցին տաս նահանգներից յոթի ներկայացուցիչները։ Երեք նահանգներ (Մարակայբո, Կորո և Գուայանա) հրաժարվեցին մասնակցելու Հռչակագրին և մնացին Իսպանիայի իշխանության տակ։

Վենեսուելայի անկախության հռչակագրի գլխավոր հեղինակներն էին Կրիստոբալ Մենդոսան և Խուան Էրման Ռոսկիոն։ Այն վավերացվել է Կոնգրեսի կողմից 1811 թվականի հուլիսի 7-ին։ Հռչակագրի ստորագրման օրը Վենեսուելայում նշվում է որպես Անկախության օր։ Վենեսուելայի առաջին Կոնգրեսի արձանագրության բնօրինակը պահպանվում է Կարակասում` խորհրդարանի Պալատում։ Նախագահ Ուգո Չավեսի ստորագրությունը 2013 թվականի մայիսի 31-ին Մադուրոյի վարչակազմի կողմից որպես հարգանիքի նշան նախկին նախագահին ավելացվել է փաստաթղթի ցուցադրվող օրինակի վրա, ինչն առաջ է բերել ընդդիմադիր վարչակազմի վրդովմունքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Facsímil del texto manuscrito original del Acta Solemne de Independencia existente en el Congreso de la República 1990

Կատեգորիա:Անկախության հռչակագրեր
Կատեգորիա:Վենեսուելայի պատմություն
Ագրոկենսաբազմազանություն

**Ագրոկենսաբազմազանությունը** ներառում է բոլոր այն օրգանիզմները, որոնք ունեն դրական կամ բացասական ազդեցություն ագրոէկոհամակարգերի կենսաբանական արտադրողականության վրա և կիրառվում են սննդամթերքի արտադրությունում։
Ագրոկենսաբազմազանությունը հանդիսանում է կայուն գյուղատնտեսության հիմքը։
Ագրոկենսաբազմազանությունը պարենի և գյուղատնտեսության համար կենսաբանական բազմազանության կարևոր բաղադրիչ է։ Համաձայն կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի սահմանման՝ «գյուղատնտեսական կենսաբազմազանությունը լայն հասկացություն է, որը ներառում է կենսաբազմազանության՝ սննդին և գյուղատնտեսությանն առնչվող և ագրոէկոհամակարգերի կենսաբազմազանությունը կազմող բոլոր բաղադրիչները. կենդանիների, բույսերի, սնկերի և մանրէների բազմազանություն ու փոփոխականություն՝ գենետիկական, տեսակային և էկոհամակարգային մակարդակներում, որոնք անհրաժեշտ են ագրոէկոհամակարգերի կառուցվածքի, հիմնական ֆունկցիաների և դրանցում ընթացող գործընթացների կայունությունն ապահովելու համար»։

Ագրոկենսաբազմազանությունը դիտարկվում է որպես գենետիկական ռեսուրսների, շրջակա միջավայրի և գյուղատնտեսության միջև փոխազդեցությունների հետևանք։ Այն հազարամյակներ շարունակ համատեղ ընթացող բնական և արհեստական ընտրության արդյունք է։ Ագրոկենսաբազմազանության ձևավորման, դրա պահպանման, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարողականության հիմնական սկզբունքները հասկանալու համար անհրաժեշտ է իմանալ կենսաբազմազանության վրա ազդող ինչպես բնական, այնպես էլ մարդածին գործոնները։

Ագրոկենսաբազմազանությունը և նրա ռեսուրսները համարվում են ցանկացած երկրի տնտեսության և մարդու բնակության միջավայրի հիմնական հենքը։

2016 թվականի մայիսի 26-ին ՀՀ կառավարությունը համաձայնություն է տվել «Ագրոկենսաբազմազանության պահպանման մասին» կոնվենցիայի կնքման առաջարկությանը, իսկ նույն թվականի հունիսի 7-ին Բիշքեկում այն ստորագրվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Արշակ Զաքարյան

**Արշակ Զաքարյան** (), հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, հասարակական գործիչ, Շանթ հեռուստաընկերության «Դիրքերում» հաղորդաշարի հեղինակ և վարող, «Հայոց ազգային գվարդիա» հասարակական կազմակերպության ղեկավար։

## Կենսագրություն
Արշակ Զաքարյանը ծնվել է 1968 թվականի օգոստոսի 8-ին, Երևանում։ Սովորել է Խաչիկ Դաշտենցի անվան թիվ 114 ավագ դպրոցում։ 1978-1984 թվականներին սովորել է Երևանի մանկական թատրոնում։ 1985-1991 թվականներին սովորել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի լեռնամետալուրգիական ֆակուլտետում։

2015 թվականին նախաձեռնել է «Օժանդակ օգնություն բանակին» համացանցային ակցիան։

## Ֆիլմեր
* «Անպետքը»,
* «Բոյկոտ»`քարոզչական կարճրամետրաժ ֆիլմ,
* «Կինը»,
* «Շունչը»։

## Մրցանակներ
* «Նոֆի» փառատոնի շրջանակներում Ա.Զաքարյանի «Կինը» (2012թ.) ֆիլմը արժանացել է «Լավագույն հայրենասիրական ֆիլմ» մրցանակի։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա՝ երկու աղջիկ, մեկ տղա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արշակ Զաքարյան. «Ինչքա՞ն ժամանակ կարող են անիմաստ սերիալներով մարդկանց խաբել»
* Արշակ Զաքարյանի մասին հրապարակումներ www.aravot.am կայքում

Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Ամզարա

**Ամզարա** ( աբխազերեն՝ Амзара, վրացերեն՝ ამზარა), գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում։ Գտնվում է Սև ծովից 24 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 280 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 32 բնակիչ, հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականին, գյուղում ապրում էր ընդամենը 2 մարդ, կրկին հայեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր