Նիկոս Պուլանզաս

**Նիկոս Պուլանզաս** (, , ), Հունա-ֆրանսիացի մարքսիստ սոցիոլոգ և քաղաքագետ։

Լուի Ալտյուսերի հետ նա ստրուկտուալիստական ​​մարքսիզմի առանցքային ներկայացուցիչներից է, որն իր հայացքների համակարգում զուգակցում է ուղղափառ լենինիզմը գրամսցիականության և եվրոկոմունիզմի հետ։ Գրել է ֆրանսերեն. Նա լայն ճանաչում է ձեռք բերել պետության, սոցիալական դասերի, ֆաշիզմի և Իսպանիայում, Պորտուգալիայում և Հունաստանում բռնատիրական ռեժիմների տապալման վերաբերյալ իր ուսումնասիրությունների շնորհիվ։ Մասնակցել է Սև գնդապետների հունական խունտայի դեմ պայքարին (1967-1974), եղել է Հունաստանի կոմունիստական ​​կուսակցության հակաստալինյան թևի անդամ, նրա գաղափարներն ազդել են նրա իրավահաջորդների՝ «Սինասպիսմոս» և «Սիրիզա» կուսակցությունների վրա։

## Կենսագրություն
Պուլանցասը ծնվել է հարուստ ընտանիքում։ Սովորել է Աթենքի համալսարանում իրավաբանությունում, որից հետո տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որտեղ պաշտպանել է իրավունքի փիլիսոփայության դոկտորի կոչումը։ Դեռևս Հունաստանում Պուլանզասը միացավ Միացյալ դեմոկրատական ​​ձախ կուսակցությանը, որը Կոմունիստական ​​կուսակցության քաղաքական ծածկույթն էր, որն արգելվել էր քաղաքացիական պատերազմից հետո: Ֆրանսիայում նա հետաքրքրվեց Ժան-Պոլ Սարտրի և Սիմոն դը Բովուարի էկզիստենցիալ մարքսիզմով և գրեց նրանց Les Temps Modernes ամսագրի համար[1]։

1964-ին այս ամսագրում նրա գրառումներից մեկը գրավեց Լուի Ալտյուսերի (1918-1990) ուշադրությունը, իսկ 1960-ականների կեսերից Պուլանցասը մտերմացավ «Ալտյուսերյան շրջանակի» հետ (Էթյեն Բալիբար, Ռեժիս Դեբրայ, Պիեռ Մաքրեյ, Ժակ Ռան): 1968-ին նա հրատարակեց «Կապիտալիստական ​​պետության քաղաքական իշխանությունը և սոցիալական դասերը» գիրքը, որը նրան լայն հռչակ բերեց և թարգմանվեց աշխարհի բազմաթիվ լեզուներով։ Հարկ է նշել, որ Պուլանզասի աշխատանքը նպաստել է քաղաքականության վերլուծության կառուցվածքային մոտեցման զարգացմանը։

1968 թվականից մինչև իր մահը Պուլանզասը սոցիոլոգիա է դասավանդել Փարիզի VIII համալսարանում։ Նա ամուսնացած էր ֆրանսիացի գրող Անն Լեկլերի հետ և ուներ դուստր։

1979 թվականի հոկտեմբերի 3-ի ուշ երեկոյան (այլ տվյալներով՝ հոկտեմբերի 4-ի գիշերը), սուր դեպրեսիայի վիճակում նա ինքնասպան է եղել՝ նետվելով Փարիզի հյուրանոցի իր սենյակի պատուհանից։ Նա 43 տարեկան էր։

## Գաղափարական ժառանգություն
1969 թվականին բրիտանական New Left Review ամսագիրը հրապարակեց Պուլանզասի քննադատական ​​ակնարկը անգլիացի մարքսիստ Ռալֆ Միլիբենդի «Պետությունը կապիտալիստական ​​հասարակության մեջ» գրքի վերաբերյալ։ Այս ստուգատեսը դարձավ «Միլիբանդ-Պուլանցաս բանավեճի» առաջին փուլը[1]։ Քննարկումը ծավալվեց պետության՝ որպես դասակարգային իշխանության մեխանիզմի հարցի շուրջ. Միլիբենդը դա համարում էր պետական ​​կառույցներում ղեկավար պաշտոններ զբաղեցրած մարդկանց դասակարգային ծագման և պատկանելության հետևանք. Պուլանզասը գտնում էր, որ դա պայմանավորված է հենց պետության կառուցվածքով և գործառույթներով:

Այս թեմայով Պուլանզասի ամենակարևոր աշխատությունը «Քաղաքական իշխանությունը և սոցիալական դասերը կապիտալիստական ​​պետությունում» էր (1968): Հենց այս գրքում նա մշակեց իր տեսական նորամուծություններից մեկը՝ «պետության հարաբերական ինքնավարության» հայեցակարգը, որը «իշխանության կիրառման տեղն ու կենտրոնն է, բայց ինքն իրեն ոչ մի ուժ չունի»։ Ըստ Պուլանզասի՝ կապիտալիստական ​​պետությունը, որպես կապիտալիստական ​​պետություն գործելու համար, պետք է գործի ընդդեմ առանձին կապիտալիստների շահերի, բայց ի պաշտպանություն նրանց ընդհանուր դասակարգային շահերի. պետությունը պետք է պահպանի «հարաբերական ինքնավարություն» շահերից և պահանջներից։ անհատ կապիտալիստներ. Սա նաև նշանակում է, որ պետությունը չի կարող վերածվել միայն տնտեսական հարաբերությունների և շահերի արտացոլման, ինչպես դա անում են մարքսիստ դոգմատիկները: Պուլանզասը պնդում էր, որ կապիտալիստները, որպես տնտեսական դերակատարներ, հակված են մրցակցելու միմյանց հետ, իսկ պետությունը ծառայում է որպես ֆորում, որտեղ կապիտալիստական ​​դասի տարբեր խմբավորումներ, ինչպես նաև այլ իշխող դասակարգեր, կարող են երկարաժամկետ ռազմավարություններ ձևավորել և երկարաժամկետ ձևավորել։ դաշինքներ։ Միաժամանակ պետությունը կազմալուծում է բանվոր դասակարգը՝ բաժանելով նրան առանձին անհատների (քաղաքացիների)՝ մեկուսացնելով բանվոր դասակարգի անդամներին միմյանցից։

«Ֆաշիզմը և դիկտատուրան» (1970 թ.) տեսական աշխատանքի վրա հիմնված էմպիրիկ ուսումնասիրություն էր։ Պուլանզասը ուսումնասիրեց ֆաշիզմի դասակարգային էությունը և եկավ այն եզրակացության, որ ֆաշիստական ​​պետությունը կապիտալիստական ​​պետության բացառիկ ձևն է։ Նրա կարծիքով, թեև ֆաշիզմը կապիտալիզմի զարգացման անխուսափելի կամ «բնական» փուլ չէ, այն քաղաքական ճգնաժամի արձագանքներից մեկն է, և քանի որ նման ճգնաժամերը կրկնվում են, ֆաշիզմը նույնպես կարող է կրկնվել։ Նմանատիպ գաղափարներ կարելի է գտնել «Բռնապետությունների ճգնաժամը. Պորտուգալիա, Հունաստան, Իսպանիա» (1975 թ.), առաջին մարքսիստական ​​աշխատություններից մեկը, որը նվիրված է ժողովրդավարացման գործընթացին: Պուլանզասը պնդում էր, որ ծայրահեղ աջ դիկտատուրայով բոլոր երեք երկրներում ժողովրդավարության հաղթանակը հնարավոր է դարձել կապիտալիստական ​​դասի երկու մրցակից խմբակցությունների՝ ազգային և կոմպրադորական բուրժուազիայի միջև քաղաքական պայքարի շնորհիվ:

Իր հետագա տեսական աշխատության մեջ Պուլանզասը կարևոր ներդրում ունեցավ դասերի տեսության մեջ՝ քննադատելով «դաս ինքնին» և «դաս ինքնիրեն» լայնորեն ընդունված հասկացությունները՝ փոխարենը պաշտպանելով այն տեսակետը, որ դասակարգերը գոյություն չունեն դասակարգային հակամարտությունից դուրս։, այդ դասը հարաբերությունների և պրակտիկայի մի շարք է: Ժամանակակից կապիտալիզմի սոցիալական դասերը (1974) աշխատության մեջ նա նաև ուսումնասիրել է կապիտալի աճող անդրազգայնացման (գլոբալացման) և «նոր մանր բուրժուազիայի» առաջացման քաղաքական նշանակությունը։

Նրա վերջին գիրքը՝ «Պետություն, իշխանություն, սոցիալիզմ» (1978), պարունակում էր մարքսիզմին և ստրուկտուալիզմին մոտ կանգնած այլ տեսաբանների, մասնավորապես Միշել Ֆուկոյի և Ժիլ Դելեզի կառուցումների քննադատությունը։ Մասնավորապես, Պուլանզասն առաջարկեց պետության սահմանումը որպես սոցիալական հարաբերություն և հայտարարեց, որ նրա հարաբերական ինքնավարության հարցը դասակարգային պայքարի գործառույթ է։ Քանի որ պետությունը դասակարգային պայքարի կենտրոնն է, այն միշտ շարժման մեջ է։ Ոչ մի դասակարգ պետության վրա ամբողջական իշխանություն չունի, բայց պետությունը միշտ նախապատվությունը տալիս է իշխող դասակարգի շահերին։ Այսպիսով, նրա հարաբերական ինքնավարության աստիճանը մշտապես փոփոխվում է և որոշվում է քաղաքական պայքարի բովանդակությամբ և ինտենսիվությամբ։

Քաղաքական առումով Պուլանզասի նպատակը, որը նա առաջարկեց Հունաստանի կոմունիստական ​​կուսակցությանը (Ներքին), ժողովրդավարական և հեղափոխական սոցիալիզմի համադրությունն էր, որը կխուսափեր բյուրոկրատացումից, ցամաքային նախաձեռնությունների ճնշումից և էտատիզմից, որոնք բնորոշ էին ինչպես ռեֆորմիստական ​​սոցիալ-դեմոկրատիայի, այնպես էլ սոց. Խորհրդային Միության «իրական սոցիալիզմ» կոչվող նմուշը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Հույն սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հույն գիտնականներ