Էպիդերմոիդ կիստա

**Էպիդերմոիդ կիստա** կամ **էպիդերմալ ինկլյուզիոն կիստա**  (կիստա -  -  պղպջակ, հյուսվածքներում կամ  օրգաններում առաջացող ախտաբանական խորշ),  բարորակ նորագոյացություն, որը առաջանում է մազի ֆոլիկուլի շուրջ և բաղկացած է էպիթելային բջիջներից։ Հիմնականում տեղակայվում է մարմնի մազածածկ հատվածներում` գլխամաշկ, դեմքի ստորին հատված, պարանոց: Վերջնական ախտորոշում կատարվում է հյուսվածքաբանական հետազոտությունից հետո:

## Նշաններ և ախտանիշներ
Էպիդերմոիդ կիստան երկար ժամանակ կարող է մնալ անախտանիշ, կարող է լինել անցավ, սակայն գոյացության չափերի մեծացման, ինչպես նաև դրա ախտահարման դեպքում  առաջանում է բորբոքում և ցավ, որոնց տարբերակում են մի քանի տեսակներ: Դասակարգումն իրականացվում է ըստ ծագման, կառուցվածքի, ախտանիշների և բարդությունների առկայության։ Ամենատարածված ախտորոշումը` աթերոմա: Այս գոյացությունը տեղակայվում է դեմքի, պարանոցի, ձեռքերի և սեռական օրգանների շրջաններում: Մաշկի վրա կարող է հայտնվել մեկ կամ միանգամից մի քանի աթերոմա։ Էպիդերմալ կիստաների այս տեսակը, որը հայտնի է որպես աթերոմա, ունի կլոր ձև և փափուկ կոնսիստեցիա: Աթերոման չի անհանգստացնում մարդուն, այն կարող է մնալ նույն չափի կամ մի փոքր բարձրանալ մաշկից:

Թեև դրանք չարորակ չեն, սակայն հազվադեպ  լինում են բարորակ գոյացությունների չարորակացման (մալիգնիզացիա) դեպքեր, որոնք առաջանում են էպիդերմոիդ կիստայից:  Էպիդերմիսից ծագած կիստաները կազմում են բոլոր հեռացված կիստաների մոտավորապես 85-95%-ը, որոնց չարորակացումը չափազանց հազվադեպ է: Ենթադրվում է, որ էպիդերմիսի  կիստաներից զարգացող տափակ բջջային քաղցկեղի հաճախականությունը տատանվում է 0,011-ից մինչև 0,045%:

## Ախտորոշում
Էպիդերմոիդ կիստաները սովորաբար ախտորոշվում են, երբ հիվանդը մաշկի վրա նկատում է գոյացություն և դիմում բժշկի: Վերջնական ախտորոշումը կատարվում է պաթոլոգի կողմից գոյացության հեռացումից հետո՝ հիմնվելով կիստոզային ախտահարման մանրադիտակային տեսքի վրա՝ պատված եղջերաթաղանթային էպիթելով, որը պարունակում է շերտավորված կերատին առանց կալցիֆիկացիաների: Դրանք կարող են դիտվել նաև որպես իզոինտենսիվ վնասվածքներ ՄՌՏ-ում:

## Բուժում
էպիդերմոիդ կիստաները  կարելի է հեռացնել  կտրվածքի միջոցով: Ճակատա-էթմոիդալ էպիդերմոիդ կիստաների դեպքում բուժման հիմնական սկզբունքը վիրահատական ​​մասնահատումն է: Այնուամենայնիվ, ռեզեկցիայի չափը թելադրվում է ուռուցքային պարկուճի հարումը շրջակա կենսական կառույցներին:

Ջրածնի պերօքսիդը (H2O2) նախկինում առաջարկվել է գոյացությունների բուժման համար, մասնավորապես՝ մարմնի փիրսինգի ժամանակ: Այնուամենայնիվ, ջրածնի պերօքսիդը չի ​​կարող պատշաճ կերպով ներթափանցել կիստոզ խոռոչ և հետևաբար անարդյունավետ է:  Ջրածնի պերօքսիդն այլևս չի կիրառվում բժիշկների կողմից վերքերի խնամքի համար, քանի որ այն կարող է խանգարել հյուսվածքների լավացմանը: Մարմնի փիրսինգների դեպքում ինքնուրույն բուժման ժամանակ սովորաբար խորհուրդ է տրվում օգտագործել տաք ֆիզիոլոգիական լուծույթ, որն օգնում է ցամաքեցնել էպիդերմոիդ կիստան, և հակաբակտերիալ կամ բուժիչ ցանափոշու  կիրառում՝ բշտիկները չորացնելու և բակտերիաների աճը նվազեցնելու համար, նախքան բժշկական խորհրդատվություն ստանալը (բուժիչ ցանափոշու կիրառումը այլևս չի առաջարկվում քաղցկեղի բազմաթիվ տեսակների հետ վերջերս հայտնաբերված կապերի պատճառով):  Այնուամենայնիվ, փիրսինգը, ավելի հավանական է հիպերտրոֆիկ սպիների զոհ դառնալ, քան նորագոյացություն: Այտերի փիրսինգները, թվում է, ամենից շատն է հակված կիստաների առաջացմանը՝ թքարտադրության հնարավոր ընդհատման պատճառով:

## Տերմինաբանություն
Էպիդերմոիդ կիստաների համար գոյություն ունեն մի քանի հոմանիշներ, այդ թվում՝ **էպիդերմալ կիստա, ինֆունդիբուլյար կիստա, կերատինային կիստա և էպիդերմալ ինկլյուզիոն կիստա**: *էպիդերմալ ինկլյուզիոն կիստա* տերմինը ավելի կոնկրետ վերաբերում է էպիդերմիսի տարրերի իմպլանտացիային դերմիսում: *Ինֆունդիբուլյար կիստա* տերմինը վերաբերում է գոյացության ծագման տեղին`մազի ֆոլիկուլի ինֆունդիբուլյար հատվածին: Էպիդերմալ ինկլյուզիոն կիստաների մեծամասնությունը առաջանում է մազի ֆոլիկուլի ինֆունդիբուլյար հատվածից՝ այսպիսով բացատրելով այս երկու տերմինների փոխարինելի, սակայն ոչ ճշգրիտ կիրառումը։

Էպիդերմոիդ կիստան  կարող է դասակարգվել որպես ճարպային կիստա, չնայած տեխնիկապես, այն ճարպային չէ: «Իրական» ճարպային կիստաները, համարվււմ են այն կիստաները որոնք ծագում են ճարպագեղձերից և որոնք պարունակում են ճարպ, համեմատաբար հազվադեպ են հանդիպում և հայտնի են որպես steatocystoma simplex կամ, եթե բազմակի, որպես steatocystoma multiplex անվանումներւվ: Բժշկության մեջ մասնագետներն առաջարկել են խուսափել ճարպային կիստա տերմինից, քանի որ այն կարող է ապակողմնորոշիչ լինել: Այնուամենայնիվ գործնականում, վերոհիշյալ տերմինը դեռ հաճախ օգտագործվում է,  որպես էպիդերմոիդ  կամ էպիդերմալ ինկլյուզիոն կիստաների համար:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:CT scan of epidermoid cyst.jpg|ՀՇ սքանավորում, որը ցույց է տալիս միատարր հոմոգեն  խոռոչ (անհայտ ծագման կիստա)
Պատկեր:Epidermoid cyst testicle.jpg|Էպիդերմոիդ կիստա ամորձիում ուլտրաձայնային հետազոտության  շերտավոր («սոխի կեղև») տեսքով
Պատկեր:Epidermoid cyst macro.jpg|Հատած (վիրահատական ​​հեռացված) ներգանգային կիստայի մակրոսկոպիկ պատկեր՝ մարգարտյա տեսքով
Պատկեր:Surgery of suprasternal epidermoid cyst.jpg|Հարթ մակերեսով վերկրծոսկրային շրջանում  էպիդերմոիդ կիստայի վիրահատություն
Պատկեր:Histopathology of epidermoid cyst.jpg|Հյուսվածքաբանական պատկեր` կերատինացվող  շերտավոր էպիթել և կերատինային թիթեղներ
Պատկեր:Dermoid cyst intracranial.jpg|Հյուսվքածաբանական պատկեր` էպիթել և կերատինային թիթեղներ (ձախից)
Պատկեր:Epidermal Inclusion Cyst.jpg|Էպիդերմոիդ ինկլյուզիվ կիստա մարդու պարանոցին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ախտորոշագիտություն
Կատեգորիա:Բժշկագիտությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:Բժշկական ախտորոշում
Կատեգորիա:Բժշկական եզրեր
Կատեգորիա:Կլինիկական բժշկություն
Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մաշկային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նորագոյացություններ
Կատեգորիա:Նորագոյացությունների տեսակներ
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կատեգորիա:Ուռուցքային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ուռուցքների տեսակներ