Վիշու

**Վիշու** (մալայալամ ՝ വിഷു), հինդուական փառատոն, որը նվիրված է Մալայալի Նոր տարվան հնդկական Կերալա, Տուլու-Նադու և Մահե Նահանգներում։ Վիշուն ընկնում է Medam ամսվա առաջին օրը՝ ըստ Մալայալամ օրացույցի (ապրիլի 14-ին կամ 15-ին՝ ըստ Գրիգորյան օրացույցի)։ Սա ավանդական Նոր տարի է, մինչդեռ Նոր տարին ըստ Կոլամի դարաշրջանի օրացույցի համընկնում է Չինգամի 1-ին օրվա հետ:

Վիշուն ընկնում է կամ նույն օրը կամ ապրիլի 14/15-ի սահմաններում, ինչպես Ամանորի մյուս տոները Հնդկաստանի այն մասերում, որտեղ արևի ուղին է նկատվում օրինակ՝ այնպիսի նահանգներում, ինչպիսիք են Թամիլ Նադուն, Օդիշան, Բենգալիան, Հյուսիսարևելյան Հնդկաստանը, Փանջաբը, Հարյանան, Ութարախանդը և Ջամուն։ Բացի այդ Հարավարևելյան Ասիայի Songkran փառատոնը նույնպես համընկնում է Վիշուի հետ և Կանիկոննայի նշանակությունը որպես Լաոսական Նոր տարվա մաս նույնն է, ինչ Կերալայում Վիշուի տոնակատարությունը: Սինհալական Նոր տարին Շրի Լանկայում նույնպես համընկնում է Վիշուի օրվա հետ՝ կիսելով նմանատիպ ավանդույթներ, ինչպիսիք են Վիշու Կանին, ծաղիկների ծաղկումը, ավանդական ուտելիքները և հրավառությունը:

Փառատոնը նշանավորվում է ընտանեկան զվարճանքով, գունագող իրեր պատրաստելով և առաջին հերթին դրանք են ցուցադրում Վիշայի օրը: Մասնավորապես մալաըալացիները ցանկանում են տեսնել հնդկական լաբումումի ոսկո ծաղիկները, փողը կամ արծաթյա առարկաները, կտորը, հայելին բրինձը, կոկոսը,վարունգը, մրգերը և բերքի այլ ապրանքներ: Վիշուից 121 օր առաջ մարդիկ սկսում են հրավառություն վառել իրենց տներում և այն վաարտվում է բազմաթիվ հրավառությամբ Վիշուի օրը: Մարդիկ հագնում են նոր հագուստ և ուտում ուտելիք, որը կոչվում է Սադհյա:

## Ստուգաբանություն և ծագում
*Վիշու Սանսկրիտ Visuvam-ից, բառացիորեն նշանակում է «հավասար» և նախկինում անունը կապված էր գարնանային գիշերահավասարի տոնակատարության հետ։ Այնուամենայնիվ գարնանային գիշերահավասարը տեղի է ունենում Վիշուից 24 օր առաջ՝ մարտի 21/Meenam 7, գիշերահավասարի նախապատվության պատճառով:*

## Կրոնական նշանակություն
Վիշուն աստղագիտական տարվա առաջին օրն է: Վիշնուն և նրա մարմնացումը՝ Կրիշնան, երկրպագվում են Վիշուի օրը և այս աստվածության կուռքը պահվում է վիշուկանիում ՝ որպես բարենպաստության նշան: Գուրուվայուր տաճարի վիշուկկանին հայտնի է ամբողջ նահանգում:

Վիշուի ընթացիկ տարին 01-01-5124 Վիշու Վարշամ է (նույն տարին, ինչ Կալի Յուգան 2022 թվականի ապրիլի 15-ի դրությամբ): Արձանագրությունները, որ Վիշուն տոնվել է Կերալայում եղել են Ստանու Ռավիի օրոք սկսած մ.թ. 844 թվականից, երբ սկսվեց նոր դարաշրջանի օրացույցը (Կոլլա Վարշամ), որը փոխարինեց հին օրացույցը մեկ տարվա ընթացքում 13 ամսով։

## Պրակտիկա
### Վիշուկկանի
Մալայալամերեն «կանի» բառը բառացիորեն նշանակում է այն, «ինչ առաջինը երևում է», ուստի «Վիշուկկանի» նշանակում է այն, «ինչ առաջինը երևում է Վիշուի վրա»: Ավանդական համոզմունքն այն է, որ մարդու ապագան կախված է նրանից, թե ինչ է նա զգում, որ Նոր տարին ավելի լավ կլինի, եթե նա առաջին հերթին ընկալի Վիշուի օրվա բարենպաստ և ուրախ իրադարձությունները: Հետևաբար մալայալիները մեկ օր են անցկացնում սկուտեղի պատրաստման համար: Սա առաջին բանն է, որ նրանք տեսնում են, երբ արթնանում են Վիշուի օրը։

Վիշուկկանիի սկուտեղը բաղկացած է այնպիսի իրերից, ինչպիսիք են բրինձը, ոսկեգույն կիտրոնը, ոսկե վարունգը, կոկոսը, մրգերը, Կանմաշին, բեթելի տերևները, արականուտը, Արանմուլա կանադի (Վալկաննադի), ոսկեգույն Կոնայի ծաղիկները (Կասիա ֆիստուլա), որոնք ծաղկում են սեզոնին նիլավիլակուն, Վիշնուի կուռքը կամ նրա Կրիշնայի մարմնավորումները և այլ առարկաներ: Վիշուկանիի հայելին խորհրդանիշ է այն բանի, որ դուք ինքներդ ձեզ տեսնում եք որպես Պանիի տեսքով առատության մի մաս:

Ավանդույթն այն է, որ մեծերը արթնանալուց հետո լուսավորում են լամպերը, իսկ հետո արթնացնում ընտանիքի փոքրերին: Հենց արթնանում են, քայլում են դեպի Կանի՝ աչքերը փակ և տեսնում են Կանին որպես տարվա առաջին տեսարան։ Նույն ավանդույթը պահպանվում է Կոնգու Նադու շրջանում Պուտհանդու օրը։

### Վիշու Սադհյա
ձախից|մինի|Վիշու Սադհյան 2013 թվականին
Սադհյան (տոն) Կերալայի բոլոր փառատոների հիմնական մասն է, պատրաստվում են նաև հատուկ ուտեստներ, որոնք կոչվում են Vishu Kanji, Thoran և Vishu katta: Կանջին պատրաստվում է բրնձով, կոկոսի կաթով և համեմունքներով։ Vishu katta-ն դելիկատես է, որը պատրաստվում է բրնձի փոշուց և կոկոսի կաթից և մատուցվում է նեխուրով։ Thoran-ի՝ կողմնակի ճաշատեսակի համար կան նաև պարտադիր բաղադրիչներ։ Վիշուի այլ կարևոր դելիկատեսներից են Veppampoorasam-ը (Neem-ի դառը պատրաստում) և Mampazhappulissery (թթու կամ հասած մանգոյի ապուր)։ Նույնիսկ տաճարային ընծաները, որոնք կոչվում են bewu bella ներառում են քաղցր ջգերի, դառը նեեմի և այլ համերի խառնուրդ:

Նոր տարվա Վիշու ճաշի համար քաղցր, աղի, թթու, դառը և տտիպ համերի խառնուրդը նման է Նոր տարվա օրը պատրաստվող պաչադի սննդին, ինչպիսին է նաև ուգադին, որոնք պատրաստվում են Նոր տարվա համար Հնդկաստանի թերակղզու Կառնատակա, Թիլանգանա և Անդրա Պրադեշ նահանգներում: Այս ավանդական տոնական բաղադրատոմսերը, որոնք համատեղում են տարբեր համային տեսականեր խորհրդանշական հիշեցում են այն մասին, որ գալիք Նոր տարում պետք է ակնկալել յուրաքանչյուր տեսակի տպավորություններ, որ ոչ մի իրադարձություն կամ դրվագ ամբողջովին քաղցր կամ դառը չէ, տպավորությունները անցողիկ են և դրանցից պետք է առավելագույն օգուտ քաղել։

### Պադակկամ
մինի|Վիշու Պադակկամ
«Պադակկամ» բառը մալայալամերեն նշանակում է հրավառություն։ Հրավառությունը պայթում է Վիշուի ժամանակ, ճիշտ այնպես, ինչպես հյուսիսային հնդիկները հրավառություն են պայթեցնում Դիվալիի ժամանակ։

### Կոննա
ձախից|մինի|Cassia fistula, ոսկե անձրևի ծառ
Կոննան (Cassia fistula), որը սովորաբար հայտնի է որպես ոսկե ցնցուղ, Վիշուի փառատոնի ծաղիկն է:

### Այլ սովորույթներ
աջից|մինի|Վիշուի ժամանակ հրավառությամբ խաղացող երեխա
ձախից|մինի|Ծաղկազարդ Ուրուլիում Վիշուի ժամանակ
Վիշնուի առիթով նոր հագուստ գնելու ավանդույթը կոչվում է **Պութուկուդի** կամ Վիշու Կոդի։ Տարածված ավանդույթ կա նաև, որ ավագները գումար են տալիս փոքրերին կամ ընտանիքի խնամակալներին: Սա կոչվում է Vishukaineetam։ Մեկ այլ ավանդույթ է ողորմություն տալը և համայնքային բարեգործությանը նպաստելը։ Երեխաները հաճույքով հրավառություն են անում։

### Պատմուդայամ
Պատամուդայամը նշվում է Մալայալամի դարաշրջանում Medam ամսվա 10-րդ օրը և Վիշուից 10 օր հետո: Ավանդույթի համաձայն՝ «Պատամուդայամը» այն օրն է, երբ արևն ամենաուժեղն է և աստղագուշակությունը պահպանում է այդ հավատը: Վիշուում տասը արևածագերը խորհրդանշելու համար յուրաքանչյուր տանը վառվում են ավանդական 10 ֆիտիլ յուղային լամպեր:

## Հարակից տոներ
Վիշուի տոնակատարության ամսաթիվը համընկնում է Հնդկաստանի այլ մասերում փառատոների անցկացման ամսաթվի հետ: Վայսախին, որը նշվում է հյուսիսային և կենտրոնական Հնդկաստանում հինդուների և սիկհերի կողմից, նշում է արևային Նոր տարին, ինչպես նաև թամիլական Ամանորը, որը կոչվում է Պուտհանդու: Նույն կերպ Բիհուն նշվում է Ասսամում։ Նոր տարին նշվում է ամեն տարի ապրիլի 14-ին կամ դրան հաջորդող օրը, ինչպես նաև Նոր տարի է Հարավարևելյան Ասիայի որոշ բուդդայական համայնքների համար, ինչպիսիք են Մյանմարը և Կամբոջան, ինչը հավանաբար մ.թ. 1-ին հազարամյակում նրանց ընդհանուր մշակույթի ազդեցությունն է։

Բիշուն՝ նեպալական փառատոնը, նշվում է Նեպալի Baisakh-ի 1-ին NP օրացույցում Նեպալի Ֆարվեստ նահանգում: Դա այդ տարածաշրջանի ամենակարևոր փառատոնն է։

Այնուամենայնիվ սա համընդհանուր Նոր Տարի չէ բոլոր հնդիկների համար։ Ոմանց համար օրինակ Գուջարաթում և նրա շրջակայքում Ամանորի տոնակատարությունը համընկնում է Դիվալիի հնգօրյա փառատոնի հետ։ Շատերի համար Նոր տարին համընկնում է Ուգադիի և Գուդի Պադվայի հետ, որը մի քանի շաբաթ առաջ է ընկնում։

## Տես նաև
* Բենգալական նոր տարի
* Թամիլական Ամանոր
* Ուգադի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամանոր
Կատեգորիա:Ապրիլի տոներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի տոներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի փառատոներ