Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կրթություն

**Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կրթական համակարգ,**  կառավարվում է Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության կրթական աշխատանքների կենտրոնական առաջատար խմբի և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կրթության նախարարության կողմից: Յուրաքանչյուր նահանգային մակարդակի ժողովրդական կառավարություն ստեղծում է կրթության վարչություն կամ կրթական հանձնաժողով, իսկ դրա ենթակա մարմինները՝ կրթական բյուրոներ՝ տեղական կրթական գործերը կառավարելու համար: 2023 թվականին մայրցամաքային Չինաստանում կար ընդհանուր առմամբ 143,500 տարրական, 52,300 միջնակարգ, 15,400 ավագ, 7,085 միջնակարգ մասնագիտական դպրոց, 1,275 սովորական տիպի  բակալավրիական կրթություն առաջարկող համալսարան և 1,547 բարձրագույն մասնագիտական հաստատություն: 2010 թվականի դրությամբ 15 տարեկան և ավելի բարձր տարիքի բնակչության 94%-ը կրթություն էր ստացել և գրագետ էր . այնինչ, 1950 թվականին բնակչության միայն 20%-ն էր կրթություն ստացել:Մայրցամաքային Չինաստանում ներկայումս հիմնականում կիրառվում է քննությունների վրա հիմնված կրթություն: Կրթական ռեսուրսներ չունեցող շրջանների մեծ մասում գործում է քննություններով կողմնորոշված կրթություն, մինչդեռ միայն մի քանի զարգացած շրջաններ են առաջնորդվում են ազատական(լիբերալ) կրթության համակարգով:Մեկ աշակերտի հաշվով կրթության ծախսերը տարբերվում են ըստ տարածաշրջանի: 2010 թվականին Պեկինը կրթության մեջ ներդրել է մեկ շնչի հաշվով 20,023 յուան, մինչդեռ Գույչժոու նահանգը, որը համեմատաբար ցածր կրթական ներդրումներ ունեցող նահանգ է, ներդրել է ընդամենը 3,204 յուան: Մայրցամաքային Չինաստանի պետական տարրական և միջնակարգ դպրոցները իրականացնում են տնային տնտեսությունների գրանցման և դպրոցական շրջանի վրա հիմնված ընդունելության քաղաքականություն, ինչը հանգեցնում է որոշ բարձրորակ դպրոցների մոտակայքում բնակարանների գների կտրուկ աճի: Ներկայումս մայրցամաքային Չինաստանի շատ համալսարաններ անցնում են միջազգայնացման, որոնց թվում են հայտնի հաստատությունները, այդ թվում՝ Պեկինի,  Ցինհուայի, Ռենմինի համալսարանները,  գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարանը, Ֆուդանի համալսարանը, Շանհայի Ցզյաո Տունի, Նանկինի, Չժեցզյանի և այլ համալսարաններ:

## Կրթության պատմություն
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրումից հետո կրթական մոդելը մշակվեց՝ հիմնվելով Խորհրդային Միության կրթական մոդելի վրա։ Տարրական և միջնակարգ կրթության մեջ տարածվեցին Կայրովի և այլոց մարքսիստական ​​կրթական տեսությունները, իսկ բարձրագույն կրթության մեջ սկզբնական համալիր համալսարանները բաժանվեցին։ Երկրի հիմնադրման սկզբում արդյունաբերական և տեխնիկական մեծ թվով անձնակազմի անհրաժեշտության պատճառով ստեղծվեցին մեծ թվով գիտական ​​և ճարտարագիտական ​​քոլեջներ։ 1950-ականների սկզբին մայրցամաքային Չինաստանում մեկնարկեց գրագիտության լայնածավալ արշավ, և գրագիտության արշավը տևեց մինչև 1950-ականների վերջը: Քոլեջների ընդունելության քննությունների համակարգը պաշտոնապես հաստատվեց 1955 թվականին։ Բարեփոխումներից և բացումից առաջ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում կրթությունը հաճախակիորեն տուժում էր քաղաքական իրավիճակից։ 1958 թվականին՝ «Մեծ ցատկի» ազդեցության տակ, կրթության ոլորտը գերզարգացում ապրեց։ Նախորդ տարվա համեմատ ընդունված ուսանողների թիվը 1.9 անգամ ավելացավ, մինչդեռ նորաստեղծ դպրոցների որակը հիմնականում անընդունելի էր, այնքան, որ անհրաժեշտ էր բարելավում: 1966 թվականին Մշակութային հեղափոխության բռնկումը հանգեցրեց երկրի բոլոր դպրոցներում դասերի դադարեցմանը և համալսարանական ընդունելության քննությունների չեղարկմանը: Մտավորականներին չէին հարգում, և նրանց մեծ մասը ուղարկվում էր ֆիզիկական աշխատանքի: Ոմանց հետ դաժանորեն էին վարվում, նրանց ունեցվածքը բռնագրավվում էր, և նրանց պիտակավորում  էին որպես «գարշահոտներ»: Շատերը ստիպված էին դադարեցնել կրթությունը, իսկ նրանք, ովքեր կրթություն չէին ստանում, կորցրեցին իրենց հնարավորությունները, ինչը լուրջ վնաս հասցրեց բնակչությանը և կրթության որակին մայրցամաքային Չինաստանում: 1960-ական և 1970-ական թվականներին Մաո Ցզեդունի կողմից սկսվեց «Գյուղ իջնելու» շարժումը, որը հորդորեց քաղաքային «կրթված երիտասարդության» մեծ մասին լքել քաղաքները, աշխատել և բնակություն հաստատել գյուղական վայրերում: Սկսած 1970-ականների վերջերից, կրթված երիտասարդության մեծ մասը մեկը մյուսի հետևից վերադառնում էր քաղաքներ: Դեն Սյաոպինը կարծում էր, որ Մշակութային հեղափոխությունը ստիպել է ուսանողների մեծ մասին սովորել Մշակութային հեղափոխության քաոսային սովորույթներին. անարխիզմը տարածված էր, բոլորը անտեսում էին կարգապահությունը և կարծում էին, որ ոչ ավանդական լինելը և ամեն ինչ իրենց ձևով  անելը իրենց հերոսներ է դարձնում, և ոչ ոք չէր կարող նրանց հետ արևէ բան անել:

Քոլեջի ընդունելության քննությունները վերականգնվել են 1977 թվականին, և թեկնածուների միջին տարիքը ամենաբարձրն էր, իսկ ընդունելության մակարդակը՝ ամենացածրը: 1990-ականների վերջից ի վեր Չինաստանը իրականացրել է համալսարաններում ընդունելության ընդլայնման քաղաքականություն։ Չնայած ավելի շատ մարդիկ հնարավորություն ունեն սովորելու համալսարաններում, համալսարանների շրջանավարտների զբաղվածության իրավիճակը աստիճանաբար վատթարացել է. շատերը նախընտրում են սովորել մագիստրատուրայում և ասպիրանտուրայում, մինչդեռ  էլ ավելի շատ մարդիկ նախընտրում են  ընտրել աշխատանք, որը կապված չէ իրենց մասնագիտության հետ, կամ նույնիսկ չեն կարողանում աշխատանք գտնել:Իրենց ապագա հնարավորությունները բարելավելու համար շատ ուսանողներ ձգտում են ընդունվել ավելի լավ համալսարաններ կամ նույնիսկ սովորել արտասահմանում։1986 թվականից սկսած Չինաստանը ներդրեց ինը տարվա պարտադիր կրթություն, որը ներառում էր վեց տարվա տարրական դպրոց և երեք տարվա միջնակարգ դպրոց (որոշ շրջաններում հինգ տարվա տարրական դպրոց և չորս տարվա միջնակարգ դպրոց), վեցից տասնհինգ տարեկան աշակերտների համար:2010 թվականին աշակերտների մոտ 82.5%-ը որոշեց շարունակել իրենց եռամյա միջնակարգ կրթությունը:Ազգային քոլեջի ընդունելության քննությունը  նախապայման է բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների մեծ մասում ընդունվելու համար։ 2010 թվականին ավագ դպրոցի շրջանավարտների 27%-ը շարունակեց իր բակալավրիատի կրթությունը: Հասանելի է նաև ասպիրանտական կրթությունը։ Բացի այդ, կառավարությունը ստեղծել է միջնակարգ և բարձրագույն մասնագիտական ​​ուսումնական հաստատություններ՝ ուսանողներին մասնագիտական ​​կրթություն տրամադրելու համար:21-րդ դարում Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարությունը սկսեց խթանել որակյալ կրթությունը։ 2013 թվականին տեղի ունեցավ Չինաստանի կոմունիստական ​​կուսակցության 18-րդ կենտրոնական կոմիտեի երրորդ լիագումար նիստը, որտեղ առաջարկվեց խթանել քննությունների և ընդունելության համակարգի բարեփոխումը՝ հույս ունենալով հիմնարար կերպով լուծել «մեկ քննությունը որոշում է մարդու ճակատագիրը» համակարգի թերությունները Հետագայում մեկնարկեցին NCEE-ի և միջնակարգ դպրոցի ընդունելության քննությունների բարեփոխումները: Սակայն բարեփոխումները դեռևս զգալի արդյունքներ չեն տվել, և ներկայիս համակարգը դեռևս գերակշռում է քննություններին կողմնորոշված ​​կրթությունը:2012 թվականի դրությամբ, մայրցամաքային Չինաստանի բնակչության մոտ 93%-ը ստացել էր միջնակարգ կրթություն:2005 թվականին մայրցամաքային Չինաստանի բոլոր մակարդակների կառավարությունները սկսեցին միջոցներ հատկացնել գյուղական վայրերում երեխաների ուսման վարձը և այլ վճարները կրճատելու կամ չեղարկելու համար:2006 թվականին կառավարությունը պարտավորվեց ինը տարվա պարտադիր կրթությունը դարձնել լիովին անվճար և սուբսիդիաներ տրամադրել դասագրքերի և ուսման վարձերի համար տարրական և միջնակարգ դպրոցների համար: Սա կառավարության տարեկան կրթության բյուջեն 2003 թվականի 50 միլիարդ ԱՄՆ դոլարից պակասից մեծացրեց մինչև 659.07 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի իրական ծախսեր 2018 թվականին:2018 թվականի միջազգային ուսանողների գնահատման ծրագրում Պեկինի, Շանհայի, Ցզյանսուի և Չժեցզյանի աշակերտները ընդհանուր առմամբ առաջին տեղերն են գրավել ընթերցանության, մաթեմատիկայի և գիտության ոլորտներում (սակայն գրեթե բոլոր մյուս տարածաշրջաններում, բացի մայրցամաքային Չինաստանից, գնահատմանը մասնակցել են ազգային կամ քաղաքական կազմակերպություններ):Զարգացած տարածաշրջանների աշակերտները շատ բարձր միավորներ են ստացել ուսումնական արդյունքների գնահատման մեջ: 2021 թվականի մայիսին Չինաստանի կոմունիստական ​​կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի գլխավոր քարտուղար Սի Ծինփինը նախագահել է Համապարփակ խորացման բարեփոխումների կենտրոնական հանձնաժողովի 19-րդ նիստը, որը վերանայել և հաստատել է «Պարտադիր կրթության փուլում ուսանողների տնային աշխատանքների և արտադասարանական ուսուցման բեռի հետագա նվազեցման վերաբերյալ կարծիքները» փաստաթուղթը ՝ իրականացնելով «Կրկնակի նվազեցման քաղաքականությունը»:Սի Ծինփինի հրահանգներին հետևելով՝ Կրթության նախարարությունը նոր սահմանափակումներ է սահմանել ուսանողների համար արտադասարանական դասավանդման վրա և պահանջել, որ բոլոր մասնավոր դասավանդման ընկերությունները վերափոխվեն և գրանցվեն որպես ոչ առևտրային կազմակերպություններ:

Քանի որ Սի Ծինփինի «Կրկնակի կրճատման քաղաքականությունը» լրջորեն ազդել է Չինաստանի մասնավոր կրթության ոլորտի և տնտեսական զարգացման վրա, Չինաստանի կառավարությունը 2024 թվականին աստիճանաբար մեղմացրել է մասնավոր կրկնուսուցման հաստատությունների կանոնակարգերը՝ զբաղվածության հնարավորությունները մեծացնելու և գործազրկությունը նվազեցնելու համար:

### Կրթությունը բոլոր մակարդակներում
#### Նախադպրոցական կրթություն
Մայրցամաքային Չինաստանում նախադպրոցական կրթությունը սովորաբար սկսվում է 3 տարեկանից, երբ երեխաները մտնում են մանկապարտեզ: Այն սովորաբար բաժանված է երեք փուլի՝ փոքր դասարան (3-4 տարեկան), միջին դասարան (4-5 տարեկան) և մեծ դասարան (5-6 տարեկան): Որոշ մանկապարտեզներ և տարրական դպրոցներ ունեն նաև «նախադպրոցական դասարաններ»՝ 6 տարեկանից փոքր երեխաներին դպրոցական կյանքին հարմարվելու համար: Մանկապարտեզի կյանքը ներառում է օրական երեք անգամ սնունդ և հիմնականում բաղկացած է խաղերից. նախադպրոցական դասարանները նման են դպրոցական դասարաններին, բայց ավելի կարճ են և ներառում են բազմաթիվ բացօթյա գործունեություններ:

2021 թվականի մայիսին հրապարակվեց մանկապարտեզի և տարրական դպրոցի միջև կապի վերաբերյալ  «Մանկապարտեզի և տարրական դպրոցի միջև գիտական ​​կապի ակտիվ խթանման վերաբերյալ ուղեցույցը»՝:

### Պարտադիր կրթություն
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում գործում է ինը տարվա պարտադիր կրթության համակարգ։ Այս համակարգի համաձայն՝ բոլոր դպրոցական տարիքի երեխաները պետք է ստանան ինը տարվա պարտադիր կրթություն, և ծնողները պարտավոր են ապահովել իրենց երեխաների համար այս կրթությունը։ 2017 թվականից ի վեր պարտադիր կրթություն ստացող բոլոր աշակերտները (ներառյալ մասնավոր դպրոցների աշակերտները) ազատված են ուսման վարձից, տարբեր վճարներից և դասագրքերի վճարներից, և ստանում են սուբսիդիաներ տնտեսապես անապահով ընտանիքների գիշերօթիկ աշակերտների կենսապահովման ծախսերի համար, որը հայտնի է որպես «ազատում վճարներից և աջակցություն»:Այնուամենայնիվ, առանձին դպրոցներ կարող են վճարներ գանձել աշխատանքային տետրերի, դպրոցական համազգեստի, զինվորական պատրաստության, սննդի և գիշերօթիկ դպրոցում տեղավորման համար՝ կախված հանգամանքներից:Պարտադիր կրթության բաժանման վերաբերյալ կրթական մոդելը կարելի է սկզբում բաժանել երեք փուլի. առաջինից երրորդ դասարանները հանդիսանում են տարրական դպրոցի հիմքը, չորրորդից վեցերորդ դասարանները՝ տարրական դպրոցի լրացուցիչ փուլը, իսկ յոթերորդից իններորդ դասարանները՝ միջնակարգ ավագ դպրոցի փուլը։ Տարբեր փուլերի աշակերտներն ունեն ֆիզիկական և հոգեբանական զարգացման տարբեր մակարդակներ և պահանջում են տարբերակված վերաբերմունք և կրթություն։ Դպրոցական համակարգի առումով, շրջանների մեծ մասն իրականացնում է «վեց-երեք համակարգը», այսինքն՝ վեց տարվա տարրական դպրոց և երեք տարվա միջնակարգ դպրոց։ Որոշ շրջաններում կիրառվում է «հինգ-չորս համակարգը», իսկ որոշ այլ շրջաններում սկսել են խթանել «ինը տարվա  համակարգը»: Ստորև ներկայացված է մայրցամաքային Չինաստանում «6-3 համակարգը» կիրառող պարտադիր կրթության համառոտ նկարագրությունը։

2022 թվականի աշնանային կիսամյակից սկսած ուժի մեջ են մտել պարտադիր կրթության նոր ուսումնական պլանը և ուսումնական չափորոշիչները՝ «Պարտադիր կրթության ուսումնական պլանը և ուսումնական պլանի չափորոշիչները (2022 թվականի հրատարակություն)»: ​​Դրանց թվում են «Բարոյագիտություն և հասարակագիտություն» նախնական ուսումնական դասընթացները, ինչպես նաև միջնակարգ դպրոցի նախնական «Գաղափարախոսական և բարոյական կրթություն» դասընթացները, որոնք բոլորը ինտեգրվել են «Բարոյագիտության և իրավագիտության» դասընթացում. աշխատանքը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները և դրանց համապատասխան դասաժամերը առանձնացվել են «Համալիր գործնական աշխատանքի» դասընթացից: Աշխատանքի դասընթացի բովանդակությունը բաժանված է տասը աշխատանքային խմբերի, այդ թվում՝ «Մաքրություն և հիգիենա», «Կազմակերպում և պահեստավորում» և «Խոհարարություն» աշխատանքային խմբերի:

Վերջին տարիներին շատերը առաջարկել են ներդնել պարտադիր կրթության 12 կամ ավելի տարի՝ տարրական դպրոցից մինչև ավագ դպրոց:



#### Նախադպրոցական կրթություն
alt=|265x265փքս|Գուիլինի տարրական դպրոցի աշակերտներ|մինի
Տարրական դպրոցում աշակերտները սովորաբար սովորում են հետևյալ առարկաները՝ բարոյականություն և իրավունք, չինարեն, մաթեմատիկա, անգլերեն, ֆիզիկական պատրաստություն և առողջություն, գիտություն, երաժշտություն, արվեստ և տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ։

Նախակրթարանի աշակերտների մեծամասնությունը միանում է Չինաստանի երիտասարդ պիոներներին տարրական դպրոց ընդունվելուն պես՝ կրելով կարմիր շարֆեր։ Երիտասարդ պիոներներին միանալու տարիքը նույնն է, ինչ տարրական դպրոց ընդունվելու տարիքը (14 տարեկան դառնալուց հետո նրանք միասին լքում են Երիտասարդ պիոներներին, սակայն որոշները միանում են Չինաստանի կոմունիստական ​​երիտասարդական լիգային՝ կրելով լիգայի կրծքանշանը)։ Մինչև 2005 թվականը Երիտասարդ պիոներներին միանալու և տարրական դպրոց ընդունվելու տարիքը նույնը չէին (մեկ տարվա տարբերություն), ինչի հետևանքով առաջացավ կանաչ շարֆը։

#### Տարրական դպրոցից մինչև միջնակարգ դպրոց։
Տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո աշակերտները պետք է ընդունվեն միջնակարգ դպրոց։ Սկզբնական շրջանում դպրոց ընտրելու համակարգը ընդունվում էր տարրական դպրոցից միջնակարգ դպրոց։ Այժմ դպրոցի ընտրության համակարգը գործնականում վերացվել է և փոխարինվել «շրջանային բաժանմամբ», այսինքն՝ միջնակարգ դպրոցը նշանակվում է աշակերտի տնային գրանցման համաձայն։ Այլ կերպ ասած, եթե աշակերտի տնային  գրանցումը համապատասխան միջնակարգ դպրոցի շրջանում է, նա կգրանցվի այդ դպրոցում։ Այնուամենայնիվ, կրթական ռեսուրսների անհավասար բաշխումը դեռևս գոյություն ունի։ Եթե տնային  գրանցման շրջանում միջնակարգ դպրոցի որակը լավը չէ, շատ ծնողներ հույս ունեն գնել բարձրորակ դպրոցի շրջանում գտնվող անշարժ գույք, այսինքն՝ դպրոցական շրջանի տուն:Որոշ տարածքներում նույն տարածքում տնային գրանցում ունեցող տարրական դպրոցի շրջանավարտները նշանակվում են մի քանի միջնակարգ դպրոցներում։ Կամ, եթե որոշակի տարածքում տարրական դպրոցի շրջանավարտների մեծ թիվը չի կարողանում ընդունվել այդ տարածքի մի քանի բարձրորակ միջնակարգ դպրոցներ, համակարգչային վիճակախաղը հաճախ օգտագործվում է աշակերտներին պատահական վիճակախաղի միջոցով այլ դպրոցներ տեղավորելու համար:

#### Միջնակարգ  կրթություն
մինի|Չինական միջնակարգ դպրոցի աշակերտների խումբ՝ դպրոցական համազգեստով|252x252փքս
252x252փքս|Միջնակարգ դպրոցի առավոտյան հավաք|alt=Միջնակարգ դպրոցի առավոտյան հավաք|մինի
Միջնակարգ դպրոցում աշակերտները պարտավոր են ուսումնասիրել հետևյալ դասընթացները՝ բարոյագիտություն և իրավագիտություն, չինարեն, մաթեմատիկա, անգլերեն, ֆիզիկա, քիմիա, պատմություն, աշխարհագրություն, կենսաբանություն, ֆիզիկական պատրաստություն և առողջություն, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, երաժշտություն և արվեստ: Որոշ դպրոցներ կարող են առաջարկել ճապոներենի կամ ռուսերենի դասընթացներ, որոնցում կարող են օգտագործվել այլ օտար լեզուներ՝ անգլերենի դասընթացները փոխարինելու համար։

1990-ական թվականներից սկսած միջնակարգ դպրոցի ավարտական ​​քննությունները վերացվեցին: Աշակերտները կարող են ավարտել դպրոցը, եթե նրանց նկատմամբ կարգապահական տույժ չի կիրառվել կամ բոլոր կարգապահական տույժերը չեղյալ են հայտարարվել միջնակարգ դպրոցի երեք տարվա ընթացքում (ավարտական ​​կարգը կարող է տարբեր լինել՝ կախված տարածաշրջանից):

Մասնագիտական ​​միջնակարգ դպրոցները, որոնք նպատակ ունեն ապահովել մասնագիտական ​​կրթություն, նույնպես հիմնադրվել են միջնակարգ դպրոցի փուլում: Այնուամենայնիվ, պարտադիր կրթության միատարրությունը պահպանելու համար կրթության այս մակարդակը մեծ մասամբ դադարեցրել է իր գործունեությունը, և 2019 թվականի դրությամբ մնացել է ընդամենը չորս մասնագիտական ​​միջնակարգ դպրոց:

#### Միջնակարգից մինչև ավագ դպրոց (Միջնակարգ դպրոցի ընդունելության քննություն)
Իններորդ դասարանի (միջնակարգ դպրոցի երրորդ դասարանի) աշակերտները պետք է հանձնեն ավագ դպրոցի ընդունելության քննություն, որը հայտնի է որպես «Միջնակարգ դպրոցի ընդունելության քննություն»։

1980-ականներին միջնակարգ դպրոցի ավարտական ​​քննությունը և միջնակարգ դպրոցի ընդունելության քննությունը միավորվեցին։ Սա նշանակում էր, որ եթե աշակերտը չհանձներ միջնակարգ դպրոցի ընդունելության քննությունը, նա չէր կարողանա ավարտել այն։ Նույնիսկ եթե նա ընդունվեր ավագ դպրոց, նա կմերժվեր «միջնակարգ դպրոցը թողնելու» պատճառով, և նրա ակադեմիական ցուցանիշները կվերադարձվեին գործընթացի։

Միջնակարգ դպրոցի ընդունելության քննության արդյունքները որոշում են, թե արդյոք աշակերտը հաճախում է միջնակարգ մասնագիտական ​​դպրոց,  ավագ դպրոց  կամ մտնում է աշխատանքի։ Թեկնածուները կարող են դիմել իրենց նահանգի միջնակարգ տեխնիկական դպրոցներ։ Սովորական ավագ դպրոցների համար դիմումի գործընթացը տարբեր է. Թեկնածուները կարող են դիմել միայն իրենց գրանցման շրջանի  ավագ դպրոցներ, կամ քաղաքային գրանցման լիազորություն ունեցող ավագ դպրոցներ: Որոշ նահանգներում  ի հայտ են եկել «գերազանց ավագ դպրոցներ», որոնք կարող են ներգրավել գերազանց աշակերտների նահանգի այլ քաղաքներից, մի պրակտիկա, որը հայտնի է որպես «սահմանային տաղանդների որսորդություն»: (Ընդունելության մեթոդները տարբերվում են ըստ տարբեր շրջանների):

Մարզային և քաղաքային հիմնական ավագ դպրոցներ ընդունվելու համար մրցակցությունը չափազանց բարձր է: Այս դպրոցները հաճախ կենտրոնացնում են տարածաշրջանի լավագույն կրթական ռեսուրսները՝ ուսուցողական հարմարություններով և դասախոսական կազմով, որոնք շատ ավելի լավն են, քան սովորական ավագ դպրոցները, ինչը հանգեցնում է ուսանողների բակալավրիատի ծրագրեր ընդունվելու շատ բարձր հավանականության: Երբ ուսանողը ընդունվում է հիմնական ավագ դպրոց, նա, ըստ էության, երաշխավորում է չորսամյա համալսարան ընդունվելու իրավունքը: Ներկայումս ավագ դպրոցի ընդունելության քննությունների առարկաները ստանդարտացված չեն տարբեր տարածաշրջաններում և որոշվում են տեղական պայմաններին համապատասխան:

### Ավագ դպրոցների կրթություն
### Ավագ դպրոց
alt=|229x229փքս|մինի|Աջ կողմում գտնվող պատկերը թեստային աշխատանք է, որը լրացրել է մայրցամաքային Չինաստանում ավագ դպրոցի առաջին դասարանի աշակերտը իր առաջին դասարանի երկրորդ կիսամյակում: Այն ակնհայտորեն ավելի հաստ է, քան «Commercial Press»-ի կողմից հրատարակված «Ժամանակակից չինարեն բառարանը»:
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ավագ դպրոցների համակարգը եռամյա է։ Ուսանողները պարտավոր են ուսումնասիրել հետևյալ առարկաները՝ չինարեն  (փոքրամասնությունների ավագ դպրոցները պահանջում են, որ աշակերտները ուսումնասիրեն իրենց փոքրամասնության լեզուն), մաթեմատիկա, օտար լեզու (անգլերեն, ռուսերեն, ճապոներեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն և այլն՝ ըստ ցանկության), գաղափարախոսական և քաղաքական կրթություն, պատմություն, աշխարհագրություն, ֆիզիկա, քիմիա, կենսաբանություն, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, ընդհանուր տեխնոլոգիաներ, արվեստ (կամ երաժշտություն, կերպարվեստ), ֆիզիկական պատրաստություն և առողջապահություն, ինտեգրված գործնական գործունեություն և աշխատանք։

Մայրցամաքային Չինաստանի ընդհանուր ավագ դպրոցները լրիվ դրույքով ուսումնական հաստատություններ են։ Դպրոցները սովորաբար դասերը սկսում են առավոտյան ժամը 8:00-ին և ավարտվում երեկոյան ժամը 5:00-ին։ Այնուամենայնիվ, տարածված են վաղ առավոտյան և երեկոյան ինքնուսուցման դասընթացները, որոնք պահանջում են, որ աշակերտները դպրոց գան ավելի վաղ և տուն վերադառնան ավելի ուշ։ Շատ դպրոցներ պարտադրում են երեկոյան ինքնուսուցման դասընթացներ, ինչպես նաև ուսուցում համալսարանական վայրերում շաբաթ օրերին, հանգստյան օրերին կամ ձմեռային և ամառային արձակուրդների ժամանակ։

Ավագ դպրոցի աշակերտների մեծ մասը ապրում է ուսումնական հաստատության տարածքում։ Որոշ ծայրահեղ դեպքերում, վաղ առավոտյան ինքնուսուցման դասընթացները սկսվում են ժամը 5:00-ին և ավարտվում են ժամը 23:00-ին, որի ընթացքում այս ուսանողները օրական 15-16 ժամ տրամադրում են դասերին: Որոշ ուսանողներ տառապում են հոգեկան հիվանդությունից կամ նույնիսկ ինքնասպանության են դիմում՝ չափազանց լարվածության պատճառով:

Ընդհանուր ավագ դպրոցի ակադեմիական որակավորման քննություններում բոլոր առարկաները հանձնած ուսանողներին տրվում է ընդհանուր ավագ դպրոցի ավարտական ​​վկայական. որևէ առարկայից չհանձնածներին (կա հնարավորություն վերահանձնելու չհանձնված առարկան) կտրվի ավարտական ​​վկայական. երեք տարվա ուսումը չավարտածներին կտրվի մասնակցության վկայական:(Կանոնակարգերը տարբերվում են ըստ տարածաշրջանի):







##### Միասնական քննություններ
աջից|350x350փքս|2013 թվականի Չունցին Նանկայի միջնակարգ դպրոցի ընդունելության քննությունների պաստառ
Ազգային քոլեջի ընդունելության քննությունը, որը պաշտոնապես հայտնի է որպես «Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ ընդունվելու ազգային միասնական քննություն», ավագ դպրոցից մինչև բարձրագույն կրթություն ստացող ուսանողների համար նախատեսված ընտրական քննություն է, այսինքն՝ ավագ դպրոցի աշակերտների համար համալսարան ընդունվելու  քննություն: Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ ընդունվելու ազգային միասնական քննությունը համարվում է ամբողջ կրթական համակարգի ամենակարևոր քննությունը: 1977 թվականից մինչև 2003 թվականը բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ ընդունվելու ազգային միասնական քննությունը միշտ անցկացվում էր հուլիսին: 2003 թվականից սկսած՝ այն փոխվեց մինչև հունիսի սկիզբ, սովորաբար հունիսի 7-ից մինչև հունիսի 9-ը, բայց այն կարող է հետաձգվել ամբողջ երկրում կամ փոքր տարածքում՝ անհաղթահարելի ուժի ազդեցության դեպքում:

##### Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ ընդունվելու ազգային միասնական քննության առարկաներ
Տարբեր տարածաշրջաններում տարբեր առարկաների քննական թերթիկները պատրաստվում են տարբեր հաստատությունների կողմից: Կրթության նախարարության Ազգային քննությունների կենտրոնը պատրաստում է  բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ ընդունվելու ազգային միասնական քննությունները, որոնք ներառում են չինարեն, մաթեմատիկա և անգլերեն։ Միասնական քննությունները բաժանված են նաև A քննության,  B քննության, նոր  I քննության և նոր  II քննության:Մյուս քննական առարկաները պատրաստվում են նահանգային քննական հաստատությունների կողմից: Օրինակ՝ Ֆուցզյան նահանգում ֆիզիկա, պատմություն, քաղաքագիտություն, աշխարհագրություն, քիմիա և կենսաբանություն առարկաները պատրաստվում են Ֆուցզյան նահանգի կրթական քննական ինստիտուտի կողմից՝ «Ֆուցզյան նահանգի ընդհանուր ավագ դպրոցի ակադեմիական մակարդակի ընտրովի քննություն» անվամբ: Իսկ Պեկինը, Շանհայը և այլ շրջաններ չեն օգտագործում քոլեջի ընդունելության միասնական քննությունը (Գաոկաո). բոլոր առարկաները սահմանվում են իրենց համապատասխան նահանգային քննական մարմինների կողմից:

Գաոկաոյի բարեփոխումից հետո նահանգներն ընդունեցին «3+3» կամ «3+1+2» մոդելը: Քննությունը բաղկացած է չինարենի թեստից (150 միավոր), մաթեմատիկայի թեստից (150 միավոր), օտար լեզվի թեստից (150 միավոր, այդ թվում՝ 30 միավոր լսողական ըմբռնման և 120 միավոր գրավոր քննության համար. Գուանդունը և Շանդունգը չեն ստուգում ունկնդրման ըմբռնումը, այլ ստուգում են խոսքի և լսողական հմտությունները) և երեք ընտրովի առարկաներից (յուրաքանչյուրը 100 միավոր): «3+3» մոդելն օգտագործող նահանգներն ու մունիցիպալիտետները ընտրում են վեց առարկաներից երեքը (ֆիզիկա, քիմիա, կենսաբանություն, պատմություն, քաղաքագիտություն և աշխարհագրություն. Չժեցզյան նահանգը ավելացրեց տեխնոլոգիա, դարձնելով այն յոթ առարկա): «3+1+2» մոդելն օգտագործող մարզերն ու համայնքները ընտրում են մեկ առարկա ֆիզիկայից և պատմությունից, և երկու առարկա՝ քիմիա, կենսաբանություն, քաղաքագիտություն և աշխարհագրություն: «Վեցից երեքը» և «չորսից երկուսը» տարբերակներից ընտրված առարկաներին միավորներ են տրվում ընդհանուր միավորին. մյուս առարկաները գնահատվում են իրենց նախնական միավորներով։

#### Հակասություններ
Որոշ թեկնածուներ կարող են ստանալ քաղաքականության վրա հիմնված բոնուսային միավորներ (Gaokao բոնուսային միավորներ), որոնք տատանվում են 20-ից 60 միավորի սահմաններում: Առաջին հայացքից, այս բոնուսային միավորները կարող են խրախուսել համալսարաններին ընդունել որոշակի ոլորտներում բացառիկ տաղանդ ունեցող ուսանողների, բայց գործնականում հակառակն է ճիշտ: Բոնուսային միավորները չեն սահմանափակում այն ​​մասնագիտությունները, որոնց համար թեկնածուն կարող է դիմել (օրինակ՝ սպորտային բոնուսային միավորներ ունեցող ուսանողը կարող է դիմել ֆինանսների համար), և այդ բոնուսային միավորների խարդախ օգտագործումը տարածված է: Gaokao բոնուսային միավորների պատճառով համալսարաններն ունեն տարբեր սահմանային միավորներ ընդունելության և որոշակի մասնագիտությունների համար:  Երբ թեկնածուն ընդունվում է, նրա ֆայլը կփոխանցվի կամ կվերցվի ընդունող համալսարան, ուստի ընդունելությունը, ըստ էության, նշանակում է ֆայլերի փոխանցում, իսկ ֆայլերի փոխանցումը, ըստ էության, երաշխավորում է ընդունելությունը) տվյալ նահանգի որոշակի համալսարան ընդունված ուսանողների շրջանում ամենացածր միավորն է (ներառյալ Gaokao բոնուսային միավորները)։ Մասնագիտական ​​ընդունելության կոնկրետ գիծը տվյալ նահանգի տվյալ համալսարանում տվյալ մասնագիտությամբ ընդունված ուսանողների շրջանում ամենացածր միավորն է (բացառությամբ Gaokao բոնուսային միավորների, միայն նախնական միավորի)։ Համալսարանի սահմանային միավորին չհամապատասխանող թեկնածուները բացարձակապես չեն ընդունվի։ Սահմանային միավորը որոշում է, թե ուսանողը որ համալսարանում է սովորում, մինչդեռ մասնագիտության ընդունելության միավորը որոշում է, թե այդ համալսարանի որ մասնագիտությամբ է նա սովորում։

Քանի որ այս երկու միավորների հաշվարկման մեթոդները հակադարձ են, հարցական է, թե արդյոք քոլեջի ընդունելության քննության (Gaokao) բոնուսային միավորները կարող են իսկապես խթանել համալսարաններին ընդունել ամենաակնառու ուսանողներին, հատկապես հայտնի մասնագիտությունների համար։ Օրինակ՝ 2013 թվականին Պեկինի համալսարաններից մեկը Գուանդունում ուներ 655 միավորի սահմանային միավոր և որոշակի մասնագիտության համար ընդունել էր միայն մեկ ուսանողի։ Ուսանող Ա-ն Գաոկաոյում ստացել էր 635 միավոր՝ առանց բոնուսային միավորների։ Այս ուսանողը ավագ դպրոցի երկրորդ տարում ստացել էր 20 բոնուսային միավոր ազգային առարկայական մրցույթում (երեք առարկաներից մեկը՝ մաթեմատիկա, ֆիզիկա, կենսաբանություն, քիմիա, համակարգչային գիտություն, մոդելավորում կամ էլեկտրոնիկա, կամ ֆիզիկական դաստիարակություն), որի արդյունքում նրա ընդհանուր միավորը հասցվել էր 655-ի։ Այս ուսանողը հաջողությամբ ընդունվել էր։ Ուսանող Բ-ն Գաոկաոյում ստացել էր 654 միավոր՝ առանց բոնուսային միավորների, և չի ընդունվել։ Բարձր մրցակցային Գաոկաոյի միջավայրում բոնուսային միավորները կարող են բարձրացնել ուսանողի վարկանիշը նահանգում առնվազն չորս միավորային միջակայքով (յուրաքանչյուր միջակայքում 5 միավոր)։ Նահանգի լավագույն 250-ի մեջ ընդգրկված ուսանողի համար 20 բոնուսային միավորը կարող է բարձրացնել նրա վարկանիշը 200 կամ ավելի հորիզոնականով, ինչը կարող է հանգեցնել Պեկինի համալսարան կամ Ցինհուա համալսարան ընդունվելու, և նույնիսկ որոշ ուսանողների դարձնել լավագույն միավորներ ստացածներ։ Հետևաբար, հասարակության մեջ բանավեճ է առաջացել լավագույն միավորներ ստացողների՝ բոնուսային միավորներ ունեցողների և միայն նախնական միավորներ ստացողների վերաբերյալ: Քոլեջի ընդունելության քննությունների բոնուսային միավորները որոշ ակնառու ուսանողների զրկում են առաջատար համալսարաններ հաճախելու հնարավորությունից, միաժամանակ խթանելով Միջազգային մաթեմատիկական օլիմպիադայի  նման վերապատրաստման դասընթացների տարածումը: Ներկայումս բոնուսային միավորներ ստացող ուսանողների մեծ մասը մարզային մայրաքաղաքների հիմնական ավագ դպրոցներից են կամ նույնիսկ էլիտար ավագ դպրոցներից: Դա պայմանավորված է նրանով, որ կրթական ռեսուրսների բաշխումը անհավասար է ամբողջ երկրում, և ավելի քիչ զարգացած տարածքների ուսանողները չեն ստանում  վերապատրաստման հնարավորություն: Բոնուսային միավորների քաղաքականությունը հիմնականում օգուտ է բերում խոշոր քաղաքների ուսանողներին:

Համալսարանների համար միասնական ընդունելության քվոտաների բաշխումը անարդար է: Նույն համալսարանը չի հետևում միասնական սկզբունքներին և չափանիշներին տարբեր մարզերին ընդունելության քվոտաներ բաշխելիս: Բազմաթիվ նահանգների ուսանողները հաճախ տուժում են այս առումով, քանի որ համալսարանները ճշգրիտ չեն ավելացնում մարզին հատկացված ընդունելության քվոտաների քանակը պարզապես այն պատճառով, որ այն ունի համեմատաբար մեծ թվով քննություն հանձնողներ: Այս խնդիրը հանգեցրել է «միասնական քննությունների միգրացիայի» երևույթին: Օրինակ՝ Պեկինի և Շանհայի համալսարանները հաճախ տեղացի ուսանողներին մեկ ուսանողի համար ավելի շատ ընդունելության քվոտաներ են հատկացնում, քան այլ նահանգների ուսանողներին, ինչի արդյունքում մեծ ուսանողական բնակչություն ունեցող նահանգների (օրինակ՝ Գուանդունի) ուսանողները Պեկինի և Շանհայի համալսարաններ ընդունվելու ավելի ցածր հնարավորություն ունեն, քան տեղացի ուսանողները։ Քվոտաների բաշխման պաշտոնական բացատրությունն այն է, որ Պեկինում և Շանհայում թեկնածուների որակը բարձր է, ուստի տվյալ շրջաններում հատկացվող քվոտաները ավելի շատ են։

Այլ վայրերում քոլեջների ընդունելության քննությունների,  միգրացիայի,  բոնուսային միավորների անկանոնությունների և քոլեջների ընդունելության կոռուպցիայի հետ կապված խնդիրների վերաբերյալ 2016 թվականի փետրվարին Չինաստանի կրթության և հանրային անվտանգության նախարարությունները համատեղ հայտարարեցին, որ կլուծեն այլ վայրերում քոլեջների ընդունելության քննությունների և քոլեջների ընդունելության քննությունների միգրացիայի հետ կապված խնդիրները՝ պահանջելով, որ բոլոր մակարդակների կրթության և ընդունելության բաժինները խստորեն վերանայեն քոլեջի ընդունելության քննությունների թեկնածուների տնային գրանցման և ավագ դպրոցի գրանցման տեղեկատվությունը։ Սակայն, իրականում, տարբեր վայրերում «միգրացիայի» վարքագծի սահմանման մեջ կան տարբերություններ. օրինակ՝ հաստատվելուց քանի տարի անց է համարվում «միասնական քննության միգրացիա», քանի տարի է պահանջվում, մինչև անձը կարողանա մասնակցել տեղական քոլեջի ընդունելության քննությանը և այլն:2015 թվականին մայրցամաքային Չինաստանը սկսեց վերացնել քոլեջի ընդունելության քննությունների բոնուսային միավորների համակարգը՝ չեղարկելով բոնուսային միավորների հինգ կետեր, այդ թվում՝ Օլիմպիադան: Այժմ անկանոն բոնուսային միավորների երևույթների մեծ մասը վերացվել է, բայց էթնիկ փոքրամասնությունների համար արտոնյալ քաղաքականությունը դեռևս պահպանվում է: Էթնիկ բոնուսային միավորները դեռևս հանգեցնում են էթնիկ պատկանելության փոփոխության տարբեր երևույթների: Օլիմպիադայի տարբեր բոնուսային միավորների չեղարկումից հետո մայրցամաքային Չինաստանի կրթության նախարարությունը մեկնարկեց «Հզոր հիմնադրամի ծրագիրը» և 2020 թվականին սկսեց  առաջին գրանցումը:

2020 թվականի սեպտեմբերից սկսած՝ մայրցամաքային Չինաստանը ներդրեց մասնագիտական ​​կրթության մուտքի մակարդակի համակարգ։ Սա նշանակում է, որ մասնագիտության մեկնարկային կետը որոշվում է դրա մասնագիտացման մակարդակով. բարձրագույն միջնակարգ կրթությունը մուտքի կետ է ավելի մասնագիտացված մասնագիտությունների համար, մինչդեռ բարձրագույն կրթությունը, որպես կանոն, մուտքի կետ է ավելի քիչ մասնագիտացված մասնագիտությունների համար։ Միևնույն ժամանակ, միջնակարգ մասնագիտական ​​կրթության մակարդակի բոլոր անվճար կրթական քաղաքականությունները վերացվեցին՝ փոխարինվելով աղքատ ուսանողների համար անվճար կրթությամբ։ 2018 և 2019 թվականների կուրսերի ուսանողների համար արտոնությունները մնում են անփոփոխ, և նրանք շարունակում են ստանալ անվճար կրթություն։

### Բարձրագույն կրթություն
Չինաստանում բարձրագույն կրթությունը բաժանված է կանոնավոր բարձրագույն կրթության և մեծահասակների բարձրագույն կրթության (շարունակական կրթության): Ազգային քոլեջի ընդունելության քննություններ ընդունած դպրոցները բոլորը կանոնավոր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ են (որոշ կանոնավոր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ առաջարկում են նաև մեծահասակների բարձրագույն կրթություն): Հետևյալը ներկայացնում է միայն կանոնավոր բարձրագույն կրթությունը։

Բարձրագույն կրթությունը ներառում է ճուանքը (բարձրագույն մասնագիտական ​​կրթություն) (2-3 տարվա ուսումնառություն) և բակալավրիատի ծրագրեր: 2019 թվականից հետո բակալավրի ծրագրերը հետագայում բաժանվեցին կանոնավոր բակալավրի ծրագրերի և մասնագիտական ​​բակալավրի ծրագրերի: Կրտսեր քոլեջները հաճախ կոչվում են մասնագիտական ​​քոլեջների, տեխնիկական քոլեջների կամ բարձրագույն մասնագիտական ​​դպրոցների անուններով. բակալավրի ծրագրերը հաճախ անվանակոչվում են համալսարանների կամ քոլեջների անուններով: Բակալավրի ծրագրեր առաջարկող որոշ համալսարաններ առաջարկում են նաև կրտսեր քոլեջի ծրագրեր։

Բակալավրիատի շրջանավարտները ստանում են ավարտական ​​վկայական, իսկ ուսումնական հաստատության աստիճանաշնորհման պահանջները բավարարողները՝ բակալավրի աստիճանի վկայական: Բարձրագույն մասնագիտական ​​քոլեջների կամ կրտսեր քոլեջների շրջանավարտները ստանում են միայն կրտսեր քոլեջի ավարտական ​​վկայական, այլ ոչ թե աստիճան: Այնուամենայնիվ, ուսման ընթացքում նրանք կարող են հանձնել կանոնավոր «կրտսեր քոլեջից համալսարան» քննություն, որը կազմակերպվում է այն նահանգի կողմից, որտեղ գտնվում է կրտսեր քոլեջը: Քննությունը հանձնած և ընդունված ուսանողները կարող են նաև ստանալ ավարտական վկայական և բակալավրի աստիճանի վկայական՝ ընդունված համալսարանում երկու կամ երեք տարվա ուսումնառությունն ավարտելուց հետո: Բակալավրի աստիճան կամ մեծահասակների բարձրագույն կրթություն ստանալուց հետո կարելի է շարունակել ուսումը՝ հանձնելով պետական ասպիրանտուրայի ընդունելության քննությունը: Քննությունը կարող են հանձնել նաև կրտսեր քոլեջի դիպլոմ ունեցողները, ովքեր համապատասխանում են «բակալավրի աստիճանին համարժեք ակադեմիական մակարդակի» պահանջին, սակայն կարող են լինել սահմանափակումներ ուսումնական հաստատությունների և մասնագիտությունների վերաբերյալ, և կարող են պահանջվել լրացուցիչ թեստեր: Թեկնածուները կարող են ընտրել դիմել մագիստրոսի աստիճան շնորհող բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ասպիրանտուրա կամ ասպիրանտուրայի ծրագրեր, որոնք սովորաբար առաջարկում են ինչպես լրիվ, այնպես էլ կես դրույքով ուսման տարբերակներ:

Թեկնածուները նախ պետք է առցանց գրանցվեն պետական ասպիրանտուրայի ընդունելության քննությանը, ապա գրանցվեն իրենց հաստատության համաձայն: Գրանցման ընթացքում թեկնածուները կարող են լրացնել միայն մեկ նախընտրելի, մեկ մասնագիտություն և մեկ հետազոտական ​​ուղղություն: Մուտքի քննությունը բաղկացած է երկու փուլից՝ նախնական քննություն և եզրափակիչ քննություն:

Նախնական քննությունը ներառում է հետևյալ առարկաները՝ քաղաքագիտություն (100 միավոր), օտար լեզու (100 միավոր, սովորաբար անգլերեն), մաթեմատիկա (150 միավոր, որը բաժանված է երեք մակարդակի՝ կախված հետազոտական ​​ուղղությունից) և մասնագիտական ​​դասընթաց (150 միավոր, որը որոշվում է թեկնածուի նախասիրություններով): Որոշ գիտական ​​մասնագիտություններ (օրինակ՝ քիմիա, ֆիզիկա և այլն), պատմություն և իրավագիտության մագիստրոսական ծրագրեր կարող են ազատել թեկնածուներին մաթեմատիկայից, սակայն նրանք պետք է ընտրեն երկու տարբեր մասնագիտական ​​դասընթացներ՝ մասնագիտական ​​դասընթաց 1 և մասնագիտական ​​դասընթաց 2: Քաղաքագիտությունը, օտար լեզուն և մաթեմատիկան սահմանվում են Ազգային ասպիրանտուրայի ընդունելության քննությունների հանձնաժողովի կողմից, սակայն մասնագիտական ​​դասընթացը սահմանվում է այն համալսարանի կողմից, որտեղ դիմում է թեկնածուն: Նախնական քննության միավորի պահանջը բավարարող թեկնածուները կարող են մասնակցել ամփոփիչ քննությանը: Համալսարանի նախնական քննությունը չհանձնած թեկնածուները կարող են մասնակցել ամփոփիչ քննությանը տեղափոխման դիմումի գործընթացի միջոցով:

Վերաքննության փուլը ներառում է թեկնածուների հարցազրույցը իրենց ընտրած հետազոտական ​​ոլորտում մասնագիտացած պրոֆեսորների հետ: Դասախոսները թեկնածուներին ընտրում են ինքնուրույն, և ընտրվածները դասակարգվում են նախնական քննության միավորների հիման վրա՝ հաջորդականությամբ: Նախնական և վերաքննությունները հանձնելուց հետո թեկնածուները կարող են գրանցվել և ընդունվել համալսարան:

Մագիստրոսական կրթության տևողությունը սովորաբար 2-3 տարի է, որին հաջորդում է դոկտորական աստիճանը։ Այն պահանջում է դոկտորական ծրագրերի ընդունելության քննություն հանձնել ընտրված համալսարանում։ Ուսումնառությունը դոկտորանտուրայում սովորաբար տևում է 3-4 տարի։

Որոշ համալսարաններ բարձր առաջադիմություն ունեցող բակալավրիատի ուսանողներին հնարավորություն են տալիս անմիջապես ընդունվել մագիստրոսական ծրագրեր ավարտելուց հետո։ Այս հաստատություններից շատերը նաև առաջարկում են ուղիղ դոկտորական ծրագրեր, ինչը նշանակում է, որ ուսանողներին ընդամենը հինգ տարի է պետք բակալավրի աստիճան ստանալուց հետո դոկտորական ուսումն ավարտելու համար։ Այնուամենայնիվ, եթե ուսանողը դուրս է մնում ուսումից կամ ցանկանում է կիսով չափ դուրս գալ ուսումից և չի համապատասխանում դոկտորական աստիճանի ավարտական ​​պահանջներին, նա չի ստանա ո՛չ դոկտորական, ո՛չ էլ մագիստրոսական աստիճանի վկայական։

Չինաստանի ասպիրանտուրայի կրթական համակարգում յուրաքանչյուր մագիստրոսական ուսանող տարեկան ստանում է 6000 յուանի ազգային կրթաթոշակ։ Բացի այդ, կան գրեթե 100% ծածկույթով ֆակուլտետային կրթաթոշակներ, որոնք սովորաբար կազմում են մոտ 3000 յուան ​​մեկ ուսանողի համար տարեկան։ Հասանելի են նաև բազմաթիվ սոցիալական կրթաթոշակներ, որոնք սովորաբար տատանվում են 3000-ից մինչև 10000 յուան, բայց դրանք պահանջում են դիմում։ Չինաստանի կառավարությունը դոկտորանտների համար սահմանում է ամսական նվազագույն 2500 յուանի կրթաթոշակ, ինչպես նաև տարբեր կրթաթոշակներ, ինչը նրանց ամսական նվազագույն եկամուտը հասցնում է մոտ 3000 յուանի: Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի ինստիտուտներում աշխատողները կարող են ստանալ ավելի մեծ կրթաթոշակներ։

Չինական քաղաքներում փոքրաթիվ ընտանիքներ, որոնք ունեն միջոցներ, իրենց երեխաներին ուղարկում են այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Ավստրալիան և Միացյալ Նահանգները՝ բարձրագույն կրթություն ստանալու համար, և այս «արտասահմանում սովորելու տենդը» նաև հակված է միջնակարգ դպրոցների աշակերտներին:

2022 թվականի մայիսի 17-ին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կրթության նախարարությունը հայտարարեց, որ Չինաստանում բարձրագույն կրթություն ստացողների թիվը հասել է 240 միլիոնի, իսկ ընդհանուր ընդունելության մակարդակը կազմել է 57.8%: 1949 թվականին բարձրագույն կրթության ընդհանուր ընդունելության մակարդակը կազմել է 0.26%, իսկ քոլեջներում և համալսարաններում ընդունված ուսանողների թիվը՝ 117,000:

2023 թվականից սկսած՝ «Բակալավրիատի և ավագ դպրոցի շրջանավարտների համար աշխատանքային գրանցման ազգային վկայականը» և «Ասպիրանտների համար աշխատանքային գրանցման ազգային վկայականը» այլևս չեն տրամադրվի, և աշխատանքային գրանցման վկայականների վերաձևակերպման կամ վերաբաշխման ընթացակարգերը կվերացվեն:

## Նշումներ


## Արտաքին հղում
* 有關中國教育的紀錄片（采風電影紀錄片 DVD 發行）

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Կրթություն
Կատեգորիա:Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն