Քուն աշխատանքի ժամանակ

thumb|296x296px|Անվտանգության աշխատակից, որը քնել է աշխատավայրում**Քուն աշխատանքային պարտականությունները կատարելու ժամանակ** (*քուն աշխատանքի ժամանակ*), որոշ մասնագիտություններում խստիվ ապօրինի վարքագիծ, որը կարող է հանգեցնել կարգապահական պատասխանատվության՝ ընդհուպ մինչև աշխատանքից ազատում։ Այլ մասնագիտություններում, ինչպիսիք են հրշեջները կամ փրկարարները, հերթափոխի որոշ հատվածում քնելը կարող է լինել վճարովի աշխատանքային ժամերի մի մասը։ Աշխատավայրում քնելը կարող է լինել պատահական կամ դիտավորյալ։

Աշխատանքի ժամանակ քունը կարևոր խնդիր է, այդ իսկ պատճառով այն հաճախ նշվում է ընկերության կանոնակարգի մեջ։ Արտադրողականության անկումը, աշխատողների արտաքին տեսքի վատթարացումը և վտանգավոր իրավիճակի հավանականությունը բացառելու համար կանխվում է աշխատողների հսկողությունը։

Վերջին շրջանում նկատվում է շարժում աշխատավայրում քնելու կամ ցերեկային քնի օգտին, գիտական հետազոտությունները ընդգծում են առողջության և արտադրողականության օգուտները, և որոշ երկրներում ավելի քան 6% գործատուներ ապահովում են դրա համար պայմաններ։

## Պարբերականություն
Աշխատավայրում քնի պարբերականությունը փոխվում է՝ կախված օրվա ժամից։ Օրվա ընթացքում աշխատողներն ավելի հակված են կարճատև քնելու, մինչդեռ գիշերային հերթափոխի ժամանակ աշխատողը հաճախ երկար է քնում, երբեմն` դիտավորյալ։

Երեկոյան հերթապահության ընթացքում քունը այնքան կարևոր հարց է, որ որոշ ընկերություններում այն նույնիսկ ներառված է աշխատակիցների ձեռնարկում։

Քնի ազգային հիմնադրամի անցկացրած հարցման արդյունքում հարցվածների 30%-ը խոստովանել է, որ քնել է աշխատավայրում։ Ամերիկացիների ավելի քան 90%-ը երբևէ ունեցել է աշխատանքի խնդիր` քնի պակասի պատճառով։ Յուրաքանչյուր չորրորդ անձ ինչ-ինչ պատճառներով կամայականորեն կրճատել է աշխատանքային օրը, այդ թվում` քնի պակասի պատճառով։

Որոշ մշակույթներում, օրինակ՝ տաք տարածաշրջաններում, ցերեկային քունը կամ սիեստան ծագից է։

## Տեսակետներ
Գործատուները մի քանի հեռանկար ունեն աշխատավայրում քնելու վերաբերյալ։ Որոշ ձեռնարկություններ կազմակերպում են, որ իրենց աշխատողները քնեն աշխատանքային օրվա ընթացքում` արտադրողականությունը բարձրացնելու համար, իսկ մյուսները ցանկացած հնարավորություն չեզոքացնում են` օգտագործելով բարձր տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են` տեսահսկումը։ Այդ կերպ քնած աշխատողներին հեռացնում են պաշտոնից կամ ազատում աշխատանքից։

Որոշ աշխատողներ ընդմիջման ժամանակն օգտագործում են քնելու համար։ Դա կարող է արգելվել կամ թույլատրվել՝ կախված ձեռնարկության քաղաքականությունից։ Որոշ գործատուներ կարող են արգելել ընդմիջման նմանատիպ օգտագործումը տարբեր պատճառներով, ինչպիսիք են քնած աշխատողի ոչ պատշաճ տեսքը, արտակարգ իրավիճակներում աշխատողի կարիքը կամ կանոնակարգերով արգելված լինելը։ Այն աշխատողները, որոնք քնելով աշխատավայրում, կարող են վտանգել մյուսներին, ենթարկվում են ավելի խիստ պատժի։ Օրինակ՝ օդաչուները վտանգում են իրենց արտոնագիրը։

Ռազմական հերթապահը, որը քնել է հերթապահության ժամանակ, կարող է մահապատժի ենթարկվել։ Կորեական պատերազմի ընթացքում զինվորը դատապարտվել է 10 տարվա ծանր աշխատանքի հերթապահության ժամանակ քնելու համար, բայց հետո երդվյալ ատենակալների դատարանն ազատ է արձակել։

Ճապոնիայում հանրային վայրում ցերեկային քնի պրակտիկան, որը կոչվում է ինեմուրի (居眠り; բառացի՝ «երեկոյան ներկայություն քնած») կարող է հանդիպել աշխատանքային ժողովներում կամ դասընթացների ժամանակ։ Բրիգիտտա Շտեգերը, ճապոնական մշակույթի հետազոտող, գրում է, որ աշխատավայրում քունը համարվում է նվիրվածության նշան, երբ մարդը երկար աշխատել է կամ աշխատել է մինչև ամբողջական հյուծում, ուստի կարող է արդարացված լինել։

## Նշանակալից միջադեպեր
### Ավիաընկերության օդաչուներ
* 2008 թվականի փետրվար՝ հետաքննությունը պարզել է, որ go! ավիաընկերության օդաչուները  քուն են մտել Հոնոլուլուից Հիլո թռիչքի ժամանակ, որի արդյունքում ավելացել է 24 կմ։
* 2009 թվականի փետրվար՝ Colgan Air-ի երկրորդ օդաչուի անբավարար քունը հանգեցրել է ավիավթարի։

### Օդային երթևեկության կարգավարներ
* 2007 թվականի հոկտեմբեր՝ իտալական օդային երթևեկության չորս կարգավարի հեռացրել են պաշտոնից աշխատանքի ժամանակ քնելու պատճառով։
* 2011 թվականի մարտ՝ գիշերային հերթափոխով աշխատելիս Վաշինգտոնի Ռոնալդ Ռեյգանի անվան ազգային օդանավակայանի () օդային երթևեկի վերահսկիչը քնել է աշխատավայրում։ Այդ ընթացքում ինքնաթիռներից երկուսը ստիպված էին ինքնուրույն վայրէջք կատարել։ Կարգավարն այս միջադեպը մեկնաբանել է այն հանգամանքով, որ աշխատել է չորրորդ անընդմեջ գիշերային հերթափոխով։ Հաջորդ մի քանի շաբաթվա ընթացքում նմանատիպ դեպքեր են տեղի ունեցել այլ աշխատակիցների հետ։ Դրանից հետո աշխատանքից հեռացվել է թռիչքային ծառայության ղեկավարը, և որոշվել է միաժամանակ հերթապահության նշանակել երկու կարգավարի։

### Ոստիկանություն և անվտանգության աշխատակիցներ
* 1947 թվականի դեկտեմբեր՝ Վաշինգտոնից ժամանած մի ոստիկան տուգանվել է $75՝ աշխատանքային ժամին քնելու համար։
* 2007 թվականի հոկտեմբեր՝ տեսախցիկը ֆիքսել է ատոմակայանի անվտանգության շուրջ մեկ տասնյակ աշխատակիցների, որոնք քնել էին հերթապահության ժամանակ։
* 2009 թվականի դեկտեմբեր՝ New York Post-ում հրապարակվել է բանտի պահակի լուսանկարը, որը քնած է բանտարկյալի կողքին։ Լուսանկարն արվել է բջջային հեռախոսի տեսախցիկով՝ մեկ այլ պահակի կողմից։ Երկու անվտանգության աշխատակիցներն էլ պատժվել են իրենց արարքների համար․ քնած աշխատակիցը՝ աշխատելու ընթացքում քնելու համար, իսկ լուսանկարողը՝ բանտի կանոնները խախտելու համար, ըստ որի՝ արգելվում էր բջջային հեռախոսի օգտագործումն աշխատավայրում։ Կալանավորն այդպես էլ անհայտ է մնացել։

### Ավտոբուսի վարորդներ
* 2011 թվականի մարտ՝ Կոնեկտիկուտում զբոսաշրջային ավտոբուսը խաղատնից վերադառնալիս վթարի է ենթարկվել։ 15 մարդ զոհվել է, իսկ շատերը վիրավորվել են։ Կենդանի մնացածներից մեկը պատմել է, որ վարորդը քնել էր մեծ արագությամբ վարելու ընթացքում։

### Այլ
* 1987 թվականի մարտ՝  Peach Bottom ատոմակայանը (Փենսիլվանիա, ԱՄՆ) փակվել է Ատոմային կարգավորող հանձնաժողովի կողմից, երբ աշխատանքի ժամանակ չորս օպերատոր հայտնաբերվել է քնած։

## Տես նաև
* Ինեմուրի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քուն