Ադմիրալության առաջին լորդ

**Ադմիրալության առաջին լորդ** կամ պաշտոնապես՝ **Ադմիրալության առաջին տիրոջ գրասենյակ** (), Անգլիական, իսկ ավելի ուշ՝ Բրիտանական թագավորական նավատորմի քաղաքական ղեկավարի կոչումը։ Կառավարության ավագ խորհրդականը բոլոր ռազմածովային գործերում, պատասխանատու ծովակալության ղեկավարման և վերահսկողության, ինչպես նաև Անգլիայի թագավորության, Մեծ Բրիտանիայի 18-րդ դարում, ապա՝ Միացյալ Թագավորության, այդ թվում՝ Թագավորական նավատորմի, Թագավորական ծովային հետևակի և այլ ծառայությունների ռազմածովային ծառայության ընդհանուր կառավարման համար։ Ամենավաղ հայտնի մշտական ​​կառավարական պաշտոններից։ Բացի ծովային ծառայության քաղաքական ղեկավար լինելուց, պաշտոնը կրողը միաժամանակ ծովակալության խորհրդի առաջատար անդամն էր։ Ծովակալության առաջին լորդի պաշտոնը գոյություն է ունեցել 1628 թվականից մինչև դրա լուծարումը։ Դրանից հետո ժամանակակից համարժեքը պաշտպանության պետքարտուղարն է:

## Պատմություն
1628 թվականին, Չարլզ I-ի գահակալության ժամանակ, սպանվել է Բուքինգհեմի 1-ին դուքս, Անգլիայի լորդ գերագույն ադմիրալ Ջորջ Վիլյերսը, և պաշտոնը հանձնվել է Հանձնակատարների խորհրդի վերահսկողությանը։

Ծովակալության առաջին լորդը եղել է Պորտլենդի 1-ին կոմս Ռիչարդ Ուեսթոնը, որը նշանակվել էր 1628 թվականին: Առաջին լորդը միշտ չէ, որ խորհրդի մշտական ​​անդամ է եղել, մինչև 1709 թվականին ծովակալության դեպարտամենտի պաշտոնական կառավարական դեպարտամենտի ստեղծումը։ 

Փառահեղ հեղափոխությունից հետո, Ուիլյամի և Մերիի գահակալության ժամանակ, խորհրդարանն ընդունել է 1690 թվականի «Ծովակալության մասին» օրենքը (2 Will. & Mar. Sess. 2. c. 2), որով հանձնակատարներին վերապահվել է Անգլիայի լորդ գերագույն ադմիրալի նախկինում ունեցած լիազորությունները։

Ծովակալության հանձնաժողովը լուծարվել է 1701 թվականին և վերակազմավորվել է 1709 թվականին Դանիայի արքայազն Գեորգիի մահից հետո, ով նշանակվել էր լորդ-բարձր ծովակալ։ Սակայն այդ պաշտոնը զբաղեցրել է այդ ժամանակից ի վեր, բացառությամբ կարճ ժամանակահատվածի (1827-1828 թվականեր)։ Ծովակալության խորհուրդը բաղկացած է եղել մի շարք «լորդ-կոմիսարներից», որոնք գլխավորել է առաջին լորդը։

1800-ականների սկզբից ի վեր պաշտոնը միշտ զբաղեցրել է քաղաքացիական անձ (նախկինում այդ պաշտոնը զբաղեցրել են նաև թագավորական նավատորմի դրոշակակիր սպաները): 1832 թվականին առաջին լորդ սըր Ջեյմս Գրեհեմը բարեփոխումներ է իրականացրել և միավորել է ծովակալության խորհուրդը և ռազմածովային խորհուրդը: 1832 թվականի ծովակալության մասին օրենքի դրույթների համաձայն (2 և 3 Կտակ 4. c. 40), կոմիտեի երկու լորդերը կարող էին օրինականացնել խորհրդի ցանկացած գործողություն։

1868 թվականին վարչապետ Ուիլյամ Գլադստոնը Հյու Չայլդերսին նշանակել է առաջին լորդ, ով պետք է ներդներ նոր համակարգ Ադմիրալտությունում։ Սակայն այս փոփոխությունները սահմանափակել են խորհրդի անդամների միջև հաղորդակցությունը, որոնց վրա ազդել են այս նոր կանոնակարգերը, և խորհրդի նիստերը ընդհանրապես դադարեցվել են։ Նկարագրված այս իրավիճակն ավելի է սրվել 1870 թվականի նավատորմի համար վատ նախագծված նոր նավի աղետի պատճառով։

Ադմիրալության առաջին տիրոջ պատասխանատվությունն ու լիազորությունները սահմանվել են խորհրդի 1869 թվականի հունվարի 14-ի որոշմամբ և ավելի ուշ հրապարակված հրամանագրով (1872 թվականի մարտի 19) առաջին լորդը պատասխանատու է դարձել միապետի և խորհրդարանի առջև՝ ծովակալության բոլոր գործերի համար։ Սակայն, ծովակալության լորդերին առաջին լորդի «օգնականներ» են անվանել և նրանց պարտականությունները հստակ սահմանել՝ սա, ըստ էության, մասամբ անջատել է խորհրդի կոլեկտիվ իշխանությունը։

1931 թվականին, 1709 թվականից ի վեր առաջին անգամ, առաջին լորդը կաբինետի անդամ չի եղել։

1946 թվականին պատերազմի հարցերով պետքարտուղարի, ծովակալության առաջին տիրոջ և ավիացիայի հարցերով պետքարտուղարի երեք պաշտոնները պաշտոնապես ենթարկվել են պաշտպանության նախարարին, որը ստեղծվել էր 1940 թվականին պաշտպանության և անվտանգության հարցերի համակարգման համար։

1964 թվականին ադմիրալության առաջին լորդի պաշտոնը վերացվել է, վերջին պաշտոնը կրողը Ջորջ Ջելիկոն էր՝ 2-րդ կոմս Ջելիկոն, որի հայրը՝ նավատորմի ադմիրալ Ջոն Ջելիկոն՝ 1-ին կոմս Ջելիկոն, գրեթե 50 տարի առաջ ծառայել էր որպես առաջին ծովային լորդ։ Այնուհետև լորդերի հանձնակատարների գործառույթները փոխանցվել են ադմիրալության խորհրդին, որը Միացյալ Թագավորության եռծառայողական պաշտպանության խորհրդի մաս է կազմել։

## Ծովակալության առաջին լորդերի ցանկ
### Անգլիայի ծովակալության առաջին լորդերը (1628-1701 թվականներ)

### Լորդ գերագույն ադմիրալի խորհրդի ավագ անդամներ (1702-1709 թվականներ)

### Մեծ Բրիտանիայի ծովակալության առաջին լորդերը (1709-1801 թվականներ)

### Միացյալ Թագավորության ադմիրալության առաջին լորդերը (1801-1964 թվականներ)

1964 թվականի ապրիլի 1-ից Եղիսաբեթ II-ը ստանձնել է լորդ-գերագույն ծովակալի տիտղոսը։ Թագավորական նավատորմի նախարարական պատասխանատվությունը փոխանցվել է նորաստեղծ պաշտպանության պետքարտուղարին։

## Ֆիկետային առաջին լորդեր

Գիլբերտի և Սալիվանի «H.M.S. Pinafore» (1878 թվական) կատակերգական օպերայում «արմատական» առաջին լորդը և գլխավոր հերոսը սըր Ջոզեֆ Հենրի Փորթերն է։ Վ. Ս. Գիլբերտը գրել է Արթուր Սալիվանին, մտադիր չի եղել մարմնավորել իրական կյանքում ապրող առաջին լորդին՝ գրքավաճառ և թերթերի վաճառող Վ. Հ. Սմիթին, որը պահպանողական էր չնայած հանրության որոշ անդամներ, այդ թվում՝ վարչապետ Բենջամին Դիզրայելին (ով հետագայում Սմիթին անվանել է «Պինաֆոր Սմիթ»), Փորթերին նույնացրին նրա հետ։ Հակառակորդները, ինչպես հայտնի է, չունեին ռազմածովային գիտելիքներ։ Ենթադրվում է, որ կերպարը նկարվել է Սմիթի 1868-1871 թվականների իրական «Ռադիկալ» նախորդի՝ Հյու Չայլդերսի պատկերով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1628 հիմնադրումներ Անգլիայում
Կատեգորիա:Ծովակալներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ռազմածովային ուժեր
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ռազմական պատմություն
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության քաղաքական պատմություն