open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շարտաշյան քարե վրաններ

**Շարտաշյան քարե վրաններ**  (), գրանիտե ժայռերի մնացորդներ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Եկատերինբուրգ քաղաքի մոտ գտնվող Շարտաշ լճի մերձակայքում։ Համարվում է բնության գեոմորֆոլոգիական և պատմամշակութային հուշարձան։ Քաղաքի բնակչության համար հայտնի հանգստավայր է։

## Նկարագրություն
մինի|Շարտաշյան քարե վրաններ
Գեղատեսիլ բնության հուշարձան է Եկատերինբուրգ քաղաքի մերձակայքում, քամու, ջրի և ջերմաստիճանի ազդեցությունների շնորհիվ այն ստացել է ներքնակաձև տեսք։ Ժայռերի բարձրությունը հասնում է 12 մետրի, իսկ հողաբլրի հետ, որի վրա տեղակայված են, հասնում է մինչև 25 մետր բարձրության։

Քարե Վրանները գտնվել են քաղաքից դուրս անտառներում, բայց Եկատերինբուրգի ընդլայնումից հետո 1980 թվականից  մտել են նրա տարածքի մեջ և գտնվում են Կիրովսկի շրջանում` համարվելով քաղաքացիների ամենասիրած վայրերից մեկը` հետիոտների, հեծանվային և դահուկային զբոսանքների, զբոսախնջույքների, թարմ օդում երեխաների հանգստի կազմակերպման համար։ Հյուսիսից Քարե Վրանների ստորոտում կառուցված է գրանիտե ամֆիթատրոն։

Քաղաքի կողմից ժայռերի մատույցներում տեղադրվել էր հուշատախտակ  (ներկայումս գոյություն չունի), որը հիշեցնում է, որ մինչև Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխությունը այստեղ 1905-1917 թվականներին անցկացվել են անլեգալ բանվորական ժողովներ, մայովկաներ, բոլշևիկների հավաքներ, որտեղ բազմիցս ելույթ է ունեցել ուրալյան բոլշևիկների ղեկավար Յակով Միխայլովիչ Սվերդլովը։

Ժամանակակից հնագիտական տվյալների համաձայն` Շարտաշ լճի ափերին տեղակայված են 10 բնակավայրեր, հնագույն մարդու կեցավայրեր, որոնցից ամենահինը վերաբերում է  մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակին և նույնիսկ ավելի վաղ ժամանակաշրջաններին։ Այդ կեցավայրերը պարունակում են հնագույն կրոնական պաշտամունքի և ապրանքային արտադրության տարրեր։

Հնագույն բնակավայրերի պայմանական կենտրոն, զոհաբերությունների վայրեր և «մետալուրգիական բազա»  էին ծառայում  խոշոր գրանիտե գլաքարերը, որոնք այսօր կրում են **Շարտաշյան քարե վրաններ** անվանումը։

## Տեղադրություն
Եկատերինբուրգում Քարե վրաններին կարելի է հասնել  8, 13, 15, 23, 32 տրամվայներով և «Ա» երթուղով, ինչպես նաև  04, 15, 25, 27, 059, 61, 077, 082 ավտոբուսներով մինչև «Քարե վրաններ» կանգառ։ Ավտոմեքենայով երթուղին շարունակվում է Մալիշևի և Վիսոցկու փողոցներով։

## Պատկերասրահ

Каменные палатки - panoramio (10).jpg
Каменные палатки - panoramio (8).jpg
Каменные палатки, конец апреля 2013 - panoramio (6).jpg
Каменные палатки, конец апреля 2013 - panoramio (7).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Археология и краеведение Урала 

Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի լեռներ
Կատեգորիա:Սվերդլովսկի մարզի ժայռեր
Բորչանինովի-Պերվուշինի ջրաղաց

**Բորչանինովի-Պերվուշինի ջրաղաց** (), ճարտարապետական հուշարձան Եկատերինբուրգում (տեղական նշանակության, № 6600173000):

Ջրաղացի շենքը գտնվում է Չելյուսկինցիների փողոցում  (նախկինում՝ Հյուսիսային), Սվերդլովի  (նախկինում՝ Արսենտևսկի  պողոտա), Ավեյդի (նախկինում՝ 2-րդ Արևելյան) և  Ազինի (նախկինում՝ 4-րդ Մելկովսկու) փողոցներով սահմանափակված տարածքում։

Կառուցվել է  « Ս. Ի. Գրաչով և  Ա. Ե. Բորչանինով ընկերության միջոցներով»։ Բորչանինովի-Պերվուշինի ջրաղացը համարվում է 20-րդ դարի սկզբի արդյունաբերական ճարտարապետության նմուշ էկլեկտիկայի ոճով և «նշանակալի քաղաքաշինական դեր է խաղում»։ Կառուցվել է 1906-1908 թվականներին անհայտ ճարտարապետի կողմից։   
 
Ջրաղացի շինարարության նախաձեռնողը եղել է եկատերիբուրգյան գործարար և հասարակական գործիչ Ալեքսանդր Եֆրեմովիչ Բորչանինովը  (1859 թվականի հոկտեմբեր-1907 թվականի հուլիսի 30)։ Ջրաղացի համար ձեռք բերվեցին նորագույն սարքավորումներ, բայց շինարարության ընթացքում դժբախտ պատահարի հետևանքով Բորչանինովը մահացավ։ 
 
## Ճարտարապետություն
Քարե հինգհարկանի մասնաշենքը ուղղված է դեպի Պրիվոկզալնայա հրապարակ։ Լայնածավալ շենքը ճակատային հատվածի ողջ բարձրությամբ բաժանված է որմնասյուներով և պատուհանների շարքով, որոնք զարդարված են բարձրաքանդակներով։  Հիմնական ճակատի անկյունները զարդարում են փոքրիկ աշտարակները, իսկ կիսաշրջանաձև ճակտոնները և շրջանաձև բարոկկո ոճի գմբեթները ձևավորում են ճակատի պսակաձև հատվածը։ Ճակատի զարդարանքը լրացնում են ձևավոր շարվածքը և երկրաչափական զարդաքանդակները։ Շենքը կառուցված է էկլեկտիկայի ոճային ձևերով և «աղյուսային» ոճի տարրերով։

Ջրաղացը բաղկացած էր`   
* Հինգհարկանի քարե շինությունից   
* Ուժային արտադրամասից
* Քարե ատաղծագործական արհեստանոցից  
* Անցակետից

Սվերդլովսկի մարզային խորհրդի գործադիր կոմիտեի 1980 թվականի հունվարի 11-ի  (№ 16) և 1991 թվականի մայիսի 15-ի  (№ 75) որոշումներով ջրաղացը ճանաչվել է որպես մարզային նշանակության ճարտարապետական հուշարձան։

Ջրաղացը կանխամտածված կառուցվել է հինգ հարկանի շենքի տեսքով։ Այդպիսով, Բորչանինովը ցանկացել է թաքցնել, որ այդ տարածքում ջրաղաց կա և որոշել է այն քողարկել բնակելի շենքի կամ հյուրանոցի անվան տակ։ Հնարավոր է արգելված է եղել երկաթգծի կայարանի մոտակայքում ջրաղացի կառուցումը, կամ էլ նա այդ ձևով ցանկացել է խուսափել հարկերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի ջրաղացներ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ
Յուոզաս Նաույալիս

**Յուոզաս Նաույալիս** ( )), լիտվացի կոմպոզիտոր և օրգանիստ, երգչախմբի դիրիժոր, երաժշտության մանկավարժ, լիտվական պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմնադիրներից մեկն է։

## Կենսագրություն
Ավարտել է  Վարշավայի երաժշտական ինստիտուտի երգեհոնի դասարանը (1884-1889), այնուհետև մեկ տարվա ընթացքում սովորել է Զիգմունտ Նոսկովսկու կոմպոզիցիոն դասարանում (1889-1890): 1890 թվականին Լիտվայի տարբեր վայրերում աշխատել է որպես երգեհոն նվագող, 1892-1934-ական թվականներին՝ Կավնոյում։ Մոտ 1892 թվականին Կավնոում օրգանիստների և երգչախմբի դիրիժորների համար բացել է անհատական դասընթաց և դասավանդել այնտեղ։ Կովնոյում կազմակերպել է լիտվական գաղտնի «Դայնա» երգչախումբը (1899): 1905 թվականին դարձել է առաջին լիտվական օրինական գրախանութի և երեժշտական հրատարակության հիմնադիրը։ Հրատարակել է լիտվական առաջին երաժշտական ամսագիրը՝ «Վարգոնինինկաս» («Органист», 1909-1910):  Օրգանիսնտերի դպրոցի և հասարակության հիմնադիրն էր (1911):

1919 թվականին Կաունասում բացել է երաժշտական դպրոց, որը 1920 թվականին դարձել է պետական, իսկ 1933 թվականին վերաձևավորվել է կոնսերվատորիայի։ Դասավանդել է այնտեղ (1920-1927-ական թվականներին տնօրեն, 1933 թվականին պրոֆեսոր։ Կաունասի հոգևոր ճեմարանում երգչախմբի վարվեցողություն էր դասավանդում։

1922 թվականին Լիտվայում և ԱՄՆ-ում համերգներով հանդես է եկել որպես երգեհոն նվագող, դաշնակահար և երգչախմբի դիրիժոր։

1924, 1928 և 1930-ական թվականներին Լիտվայում առաջին երգի տոնի կազմակերպիչ և դիրիժոր։

Նաույալիսի աշակերտներից են՝ Ստասիս Շիմկուսը, Ալեքսանդրաս Կաչանաուսկասը, Յուլյուս Շտարկան։

Թաղված է Կաունասի Պյատրաշյունսկի գերեզմաոցում։

## Արվեստ
Գործիքային պիեսների, նաերգերի, կանտատների, մոտետների և եկեղեցական երաժշտության այլ ստեղծագործությունների,  սոլո և երգչախմբային երգերի, երգեհոնի համար 12 եռերգերի և այլ ստեղծագործությունների հեղինակ։ Երգչախմբի կատարման համար մշակել է լիտվական ազգային երգեր։ Հիմնական ստեղծագործություններին են պատկանում երգեր երգչախմբի համար,  «Աշուն» ( 1930) սիմֆոնիկ պոեմը  «Երազանք» լարային քարյակի համար։ Նաույալիսի կողմից ստեղծված հոգևոր երգերը հրատարակվում էին  Լեհաստանում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում։

## Պարգևներ և ճանաչում
Պարգևատրվել է 3-րդ կարգի իտալական Թագի շքանշանով (1928, հոգևոր երաժշտության ստեղծման մեջ ունեցած ավանդի համար), Գյադիմինասի  3-րդ կարգի (1930) և 2-րդ կարգի շքանշաններով (1931)։ Նրա անուն է կրում Կաունասի երաժշտական գիմնազիան՝ ):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Juozas Naujalis 

Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Լիտվացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Լիտվացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լիտվացի մանկավարժներ
Իրինա Դանիելյան

**Իրինա Լեոնիդի Դանիելյան** (), հայ դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Իրինա Դանիելյանը ծնվել է 1965 թվականին, Երևանում։ 1981 թվականին ավարտել է Երևանի Շևչենկոյի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1981-1985 թվականներին սովորել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, միաժամանակ՝ Երևանի Կամերային թատրոնի ստուդիայի դպրոցում։ 1987 թվականից Երևանի պետական Կամերային թատրոնի դերասանուհի, 1995-1998 թվականներին Հայաստանի Երգի պետական թատրոնում եղել է երգչուհի և հանդիսավար։ 1996 թվականին մասնակցել է «Խաթաբալադա» ներկայացման բեմադրության աշխատանքներին և ֆիլմի նկարահանումներին։

## Դերեր
### Ներկայացումներ
* «Հայկ»
* «Կաբարե»
* «Հասարակ համերգ»
* «Նազար»
* «Մեա Կուլպա»
* «Ջին ջան», 2012
* «Խաթաբալադա»

### Ֆիլմեր
* «Մեր բակը 2»
* «Պահանջվում է գումար» (հեռուստասերիալ, Արմենիա հեռուստաընկերություն)
* «Ջեմիկը» (հեռուստաֆիլմ, Շանթ հեռուստաընկերություն)
* «Վերվարածները ընտանիքում 4» (հեռուստասերիալ, Շանթ հեռուստաընկերություն)
* «Ընտանյոք հանդերձ» (հեռուստասերիալ), 2015 
* «Կարմիր խնձորներ», 2016

## Նախագծեր
* «Մեր այբբենարանը» (մասնակցել է նախագծի 9 մասերի ստեղծմանը)
* «Աստղային պատերազմներ» («Արմենիա» հեռուստաընկերություն)
* «10 պակաս» և «Դանիելյան + Դանիելյան» («Հայ TV» հեռուստաընկերություն) 
* «Մեր մեջ ասած» (Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերություն)

## Ընտանիք
Եղել է Հրանտ Թոխատյանի կինը։ Ունի մեկ որդի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ամուսնությունից չեմ խուսափի». Իրինա Դանիելյան

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Յակաբ-հեգ

**Յակաբ-հեգ** (), Մեչեկ լեռնաշղթայի արևմտյան մասի ամենբարձր լեռն է։ Գտնվում է Հարավային Հունգարիայում։ 602 մ բարձրություն ունի։ Լեռը հայտնի է իր տարբեր աշխարհաբանական կազմավորումներով և պատմական վայրերով։

## Աշխարհագրություն
Լեռը գտնվում է Պեչից հուսիս-արևմուտք։ Այն  վեր է խոյանումմիջինդանուբյան դաշտավայրի վրա։ Լավ եղանակին լեռան վրայից կարելի է տեսնել Արևելյան Մեչեկի 682 մ բարձրությամբ Զենգյոն լեռը։

Լեռը առաջացել է պալեոզոյան դարաշրջանում և կազմված է պերմյան դարաշրջանի ավազաքարից։ Էրոզիայի գործունեության արդյունքում ձևավորվել է մի քանի ժայռային ձևավորումներ, մասնավորապես «Բաբաշ Սերկյովեկ» («Մարդանման քարերի շարք») և «Ժոնգորկյո» («Ժոնգորա քար»)։

Յակաբ-հեգում է գտնվում երկրի միակ ուրանի խոշոր հանքավայրը։ Արդյունահանումը սկսվել է 1950-ական թվականներին խորհրդային աջակցությամբ։ 1982 թվականից վերամշակված ուրանը սկսվել է օգտագործվել Պակշայի ատոմակայանի շահագործման համար։ Արդյունահանման բարձր գնի պատճառով, ինչպես նաև Սառը պատերազմի ավարտից հետո գների անկումը հանգեցրեց 1990-ական թվականներին հանքավայրի փակմանը։

## Պատմություն
Հին ժամանակներից սկսած լեռան վրա բնակություն են հաստատել մարդիկ։ Երկաթե դարում լեռան վրա կառուցվել է խոշոր ամրոց, որը դարձավ հալշտատյան մշակույթի և կելտերի կարևոր քաղաքական կենտրոններից մեկը։ Հռոմեկան նվաճումներից հետո ամրոցը լքվեց, բայց ամրոցի պատնեշները դեռևս տեսանելի են։

Միջնադարում լքված ամրոցի կենտրոնում ձևավորվեց գյուղ։ Նրա հովանավորն էր Սուրբ Հակոբոսը և այստեղից էլ գալիս է լեռան անունը։ 1225 թվականին լեռան վրա կառուցվել է Պաուլինյան միության վանք, որը գործել է մինչև Հունգարիան օկուպացվել է թուրքերի կողմից։ 1736 թվականին այն կրկին վերակառուցվեց, բայց 1828 թվականին այն լքվեց և դրանից հետո այն լքված է մնացել։ Մեր օրերում պահպանվել են միայն ավերակները։


Jakab-hegy_Babbás_szerkövek_3.JPG|Բաբաշ Սերկյովեկ
Jakab-hey_Pálos_kolostor_2.JPG|Պաուլինյան վանքի ավերակները
Zsongor_kő.jpg|Ժոնգորկյո


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարիայի լեռներ
Նիկոս Կունդուրոս

**Նիկոս Կունդուրոս** (, ), հույն կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, նկարիչ և մոնտաժոր։

## Կենսագրություն
Նիկոս Կունդուրոսը ծնվել է 1926 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Կրետեում։ Միջնակարգ կրթությունն ավարտելուց հետո ընդունվել է Աթենքի գեղարվեստի դպրոց, որտեղ սովորել է կերպարվեստ և քանդակագործություն։ Հունաստանի ազատագրական պատերազմի տարիներին անդամակցել է ազգային ազատագրական բանակի «ԷԼԱՍ» զինվորական կազմակերպությանը։ Իր ձախակողմյան դիրքորոշման պատճառով Նիկոսը նորընտիր դիկտատուրային կառավարության կողմից աքսորվում է Մակրոնիսոս կղզի։

Աքսորից վերադառնալուց որոշ ժամանակ անց՝ 28 տարեկան հասակում, Նիկոսն իր առաջին քայլերն է անուն կինոմատոգրաֆիայի ասպարեզում։ Այս ոլորտում նա իր նորամուտը նշում է «Մաղիկի պոլիս» ֆիլմով, որտեղ նա միավորում է նեոնեալիզմ ազդեցությունն իր գեղարվեստական տեսակետի հետ։

Նիկոս Կունդուրոսն առավել հայտնի է որպես «Օ դրակոս» բարդ, նորարարական ֆիլմի հեղինակ։ Այդ ֆիլմը մեծ հեղինակություն է բերել հեղինակին Հունաստանում և Եվրոպայում՝ արժանանալով հունական և միջազգային բազմաթիվ կինոփառատոնների կարևոր մրցանակների։ Նրա 1963 թվականին լույս տեսած «Երիտասարդ Ափրոդիտեները» ֆիլմը Բեռլինի միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է արծաթե մրցանակի՝ լավագույն ռեժիսորական աշխատանքի համար։ Նիկոս Կունդուրոսը եղել է Մոսկվայի 14-րդ միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի անդամ։

## Տես նաև
* Յորղոս Լանտիմոս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հույն նկարիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Մարիթ Միքելսփլաս

**Մարիթ Միքելսփլաս** (, ), նորվեգացի դահուկորդուհի, օլիմպիական խաղերի բազմակի չեմպիոնուհի։

Աշխարհի գավաթում  Մարիթը առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1985 թվականին, իսկ արդեն 1997 թվականի հունվարին տարել է իր առաջին հաղթանակը աշխարհի գավաթում։ Աշխարհի գավաթում ունի ընդամենը 2 հաղթանակ։ Մարիթի լավագույն ձեռքբերումը աշխարհի գավաթում եղել է 1997 թվականից 1998 թվականների մրցաշրջանում գրավելով 5-րդ տեղը։

1988  թվականի Կալգարիում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում նվաճել է արծաթ, էստեֆատ ձևում, բացի այդ մասնակցություն է ունցել նաև երկու այլ մրցավազքերում՝ 10 կմ դասականա մրցավազքում գրավել է 15-րդ տեղը, 20 կմ մրցավազքում գրավել է 2-րդ տեղը։

1994 թվականին Լիլեհամերում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում կրկին նվաճել է արծաթե մեդալ 30 կմ դասական մրցավազքում, ինչպես նաև 15 կմ մրցավազքում զբաղեցրել է 14-րդ տեղը։

1998 թվականին Նագանոյում տեղի ունեցած օլիմպիական խաղերում  նվաճել է իր երրորդ օլիմպիական արծաթը, էստեֆատ ոճում, բացի այդ 15 կմ դասական մրցավազքում զբաղեցրել է 5-րդ տեղը, 30 կմ մրցավազքում 14-րդ և 9-րդ տեղը։

Իր կարիերայի ընթացքում մասնակցել է չորս օլիմպիական խաղերի, որոնցում նվաճել է երկու արծաթե և մեկ բրոնզե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարիթ Միքելսփլաս

Կատեգորիա:Նորվեգացի դահուկավազորդուհիներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի մարզուհիներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Մաժա Եզերցա

**Մաժա Եզերցա** (), լեռ է Դինարյան բարձրավանդակում, Ալբանիայի երկրորդ և Բալկանների յոթերորդ բարձր լեռն է։ Բարձրությունը կազմում է 2694 մ։ Այն Եվրոպական մայրցամաքի 28-րդ ամենաբարձր լեռնային գագաթն է։

Մաժա Եզերցան գտնվում է Ալբանական Ալպերում։ Գագաթից հյուսիս, որոշ շրջաններից բացի, կրաքարային լեռնազանգվածը մտնում է Թեթ և Վալբոնայի հովիտ ազգային պարկերի կազմի մեջ։ Այն կարելի է բարձրանալ հյուսիսային հատվածից, և ալպինիստներից շատերը գալիս են Չեռնոգորիայի Գուսինջի քաղաքից, ինչպես նաև Թեթի կողմից։

Լեռը գտնվում է 5 կմ հեռավորության վրա Չեռնոգորիայի սահմանից, Վալբոնայի հովիտից արևելք և Շալա հովտից արևմուտք։ Գագաթից հյուսիս տեղակայված են մի քանի լեռնային լճեր։

## Անվանում
Մաժա Եզերցան (*Maja Jezercë*) ալբաներեն անվանումն է, որը ծագում է սլավոնական բառից, ավելի ստույգ Սերբախորվաթերեն  ("լիճ") և ալբաներեն *maja* ("լեռնագագաթ") բառերից։ Սլավոնական լեզուներում, այդ թվում Սերբախորվաթերենում և Բուլղարերենում Եզերցա նշանակում է *լճի գագաթնակետ*։

## Տեղագրություն
[200px|thumb||''[Բունի Եզերցա մեծ լիճը'']]
Եզերցան մեծածավալ ժայռոտ գագաթնակետ է դոլոմիտյան կրաքարից կազմված։ Այնտեղ գրեթե չկա բուսականություն:Հյուսիսից, երևելքի և արևմուտքի լեռան գագաթը զառիթափ է և շրջապատված է սառցադաշտերով, որոնք նախկինում ավելի ընդարձակ էին, քան այսօր։ Այսօր հյուսիսային զառիթափը կոչվում է Բունի Եզերեց, որի բարձրությունը կազմում է 1980 մ։

## Պատկերասրահ

Jezerski_Vrh_(2694)_sa_Karanfila_(2480).jpg|Լեռան գագաթը Քարանֆիլի 2480 մ բարձրությունից
Jezercës.JPG|Լեռնագագաթը հյուսիսից
WK402_WikipediaWeekendTirana2015_Jezerca-Karanfil_074-2.jpg|Առջևում Եզերեցան, Ռունիջա հովիտը և Քարանֆիլը 
Zla_Kolata_summit_view_with_Jezerca_and_Rosni_Vrh_(cropped).jpg|Տեսարան լեռնագագաթին Զլա Քոլաթից 
WK402_WikipediaWeekendTirana2015_Jezerca-Karanfil_075.JPG|Տեսարան ինքնաթիռից Ալբանական Ալպերին 
Albanian_Alps_from_Air.jpg|Եզերեցա լեռնազանգվածը վերևից 


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Ալբանիայի լեռներ
Կարա-Կում (կոնֆետ)

thumb|300px|Կարա-Կում
**Կարա-Կում**, շոկոլադե կոնֆետների ապրանքանիշ, որը արտադրվում է «Կրասնի Օկտյաբր» հրուշակեղենի գործարանի, «Միավորված հրուշակագործներ» կոնցեռնի և նախկինում արտադրվել է նաև ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի այլ հրուշակեղենի գործարանների կողմից։

## Նկարագրություն
Կոնֆետները պատրաստվում են ընկույզի պրալինից, որին ավելացնում են կակաո  և մանրացված վաֆլիներ։ Բաղադրության մեջ մտնում է շոկոլադե ջնարակ, շաքարավազ, շաքարի փոշի, կակաո կարագ, կաթնաշոռային կակաո, կարագ, աղացած նուշի միջուկ, սննդային ֆոսֆատիդի կոնցենտրատ, շերտային վաֆլի և վանիլին։ 100 գրամ կոնֆետը պարունակում է 511-522 կիլոկալորիա։

## Կարա-Կում ապրանքանիշ
Սկզբում «Կարա-Կում»-ը եղել է Տագանրոգի հրուշակեղենի ապրանքանիշներից։

Մինչև 2007 թվականը գործարանները և ֆաբրիկաները կարող էին այն արտադրել ազատ լիցենզիայի հիման վրա։ Սակայն «Ռուսաստանի Դաշնության Քաղաքացիական օրենսգրքի չորրորդ մասի ներդրման մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելուց հետո արտադրողները զրկվեցին այդ իրավունքից։ Միևնույն ժամանակ խորհրդային հրուշակեղենի արտադրանքի մեծամասնությունը գրանցվել է «Միավորված հրուշակագործների» կողմից, որն մի շարք դատական հայցեր է ներկայացրել այլ ընկերությունների դեմ, որոնք արտադրում էին ապրանքներ այս կամ նմանատիպ ապրանքնիշների տակ։ 2012 թվականին «Կարա-Կում» ապրանքանիշի իրավունքի պատճառով հակամարտություն է առաջացել Նորվեգիայի «Ռուսաստանի Օրկլա Բրենդ» կոնցեռնի հետ, որի կազմի մեջ մտնում էր «Կրուպսկոյի անվան գործարանը»։ Մի քանի տարվա դատավարությունից հետո ընկերությունները հաշտվեցին։ «Ռուսաստանի Օրկլա Բրենդ »-ը «Միավորված հրուշակագործներին» որպես փոխհատուցում վճարել է 70 միլիոն ռուբլի և «Կարա-Կում» կոնֆետների արտադրության համար երկու ամիս ժամկետով ստացել է լիցենզիա մինչև 2014 թվականի փետրվարի 15-ը։
Բրենդի իրավունքի հետ կապված կոնֆլիկտներ առաջացան նաև «Կիրովյան հրուշակեղենի և մակարոնեղենի կոմբինատի», «Պրիմորսկի կոնֆետ» և «Պերմսկայա» հրուշակեղենի գործարանների հետ։ 
Հակամարտությունների արդյունքում որոշ արտադրողներ դադարեցրել են «Կարա-Կում» ապրանքանիշի տակ կոնֆետներ արտադրելը, «Պերմսկայա» հրուշակեղենի գործարանն աշխարհում ստացել է բրենդային ապրանքանիշի իրավունք, իսկ «Ռուսաստանի Օրկլա Բրենդ» ընկերությունը արտոնագրային վեճերի գրանցման թույլտվություն է տվել «Արևային Կիզիլ-Կում» ապրանքային նշանին, որի անվան տակ արտադրվում են «Կիզիլ-Կում» կոնֆետները։ Միևնույն ժամանակ բրենդի օրինական սեփականատերը մնացել է «Միավորված հրուշակագործներ» ընկերությունում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կոնֆետ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ապրանքանիշեր
Մագնհիլդ Մելթվեյթ Քլեպպա

**Մագնհիլդ Մելթվեյթ Քլեպպա** (, ), նորվեգացի քաղաքական գործիչ, Նորվեգիայի Կենտրոնամետ կուսակցության անդամ։

1970 թվականին ուսանելով Ագդերի համալսարանում Մագնհիլդ Քլեպպան ստացել է ուսուցչի որակավորում։ 1967 թվականից մինչև 1992 թվականն աշխատել է որպես ուսուցիչ և ներկայումս, 2013 թվականից, հանդիսանում է որպես Ռուգլանի ֆյուլքեի նահանգապետ։

## Քաղաքական կարիերա
1997 թվականից մինչև 2000 թվականը եղել է Նորվեգիայի Աշխատանքի և սոցիալական ներգրավվածության նախարար, 2007 թվականի սեպտեմբերի 21-ին նշանակվել է Նորվեգիայի տեղական ինքնակառավարման և տարածաշրջանային զարգացման նախարար։

2009 թվականի հոկտեմբերի 20-ին նա փոխել է դեպարտամենտը և դարձել Նորվեգիայի տրանսպորտի և հաղորդակցուղիների նախարար։ Մագնհիլդ Մելթվեյթ Քլեպպայի քաղաքական խորհրդականն է Կենտրոնամետ կուսակցության անդամ Սիգրիդ Բրատտաբոյ Հենեգարդը։

Քլեպպան Նորվեգիայի խորհրդարանում առաջին անգամ ընտրվել է 1993 թվականին և հետագայում վերընտրվել է չորս անգամ, վերջինը՝ 2009 թվականին։ 2005 թվականի ընտրություններից հետո, մինչև կառավարություն տեղափոխվելը, եղել է խորհրդարանական Կենտրոնամետ կուսակցության նախագահ։ 2013 թվականի Նորվեգիայի խորհրդարանական ընտրություններում չի վերընտրվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Stortinget.no – Կենսագրություն

Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ
Լիվ Սիգնե Նավարշեթե

**Լիվ Սիգնե Նավարշեթե** (, ), նորվեգացի քաղաքական գործիչ, 2008 թվականից Նորվեգիայի Կենտրոնամետ կուսակցության նախագահ։ 2009 թվականից մինչև 2013 թվականը Նորվեգիայի տեղական ինքնակառավարման և տարածաշրջանային զարգացման նախարար։ Առաջին անգամ պաշտոնավարել է 2005 թվականին՝ Սթոլթենբերգի երկրորդ կառավարությունում։ Փետրվարի 11-ին նա հայտարարել է, որ 2014 թվականի ապրիլին կդադարեցնի կուսակցության առաջնորդի պարտականությունը։ Նրան հաջորդել է Թրիգվե Սլագսվոլդ Վեդումը։

1999 թվականից մինչև 2000 թվականը եղել է Առողջապահության և սոցիալական հարցերի նախարարի (հասարակական գործերի) քաղաքական խորհրդական։ 2008 թվականի սեպտեմբերին Լիվ Նավարշեթեն նշանակվել է Կենտրոնամետ կուսակցության առաջնորդ, մինչ այդ եղել է կուսակցության փոխնախագահ։

## ԶԼՄ-ներ
Լիվ Սիգնե Նավարշեթեն իր բնավորության պատճառով, պաշտոնավարման ընթացքում հայտնվել է լրատվամիջոցների գլխագրերում։ Առաջին անգամ նրա մասին գրել են, երբ 2011 թվականի ապրիլին նա բղավել է մի կնոջ վրա՝ Նորվեգիայի շրջանների դավաճանության մեջ մեղադրվելուց հետո։ 2012 թվականի սեպտեմբերին նա բղավել է իր կուսակցության երիտասարդական կազմակերպության ղեկավար Սանդրա Բորչի վրա, ենթադրաբար, այն բանի համար, որ Բորչը աջակցել է Կենտրոնամետ կուսակցության պատգամավոր Օլա Բորթեն Մոեին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* norwegisches Verkehrsministerium  über Liv Signe Navarsete 
* Stortinget.no Կենսագրություն 
* Լիվ Սիգնե Նավարշեթե

Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի նախարարներ
Մորդովիայի Ս․ Դ․ Էրզյայի անվան կերպարվեստի հանրապետական թանգարան

**Մորդովիայի Ս. Դ. Էրզյայի անվան կերպարվեստի հանրապետական թանգարան** (), թանգարան Մորդովիայի Հանրապետության Սարանսկ քաղաքում, Պովոլժիեի գիտահետազոտական, գիտա-լուսավորչական հաստատություն։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Մորդովիայի կերպարվեստի հանրապետական թանգարանը ներառում է XX դարի ականավոր քանդակագործ Ստեփան Դմիտրիևիչ Էրզյայի ստեղծագործությունների ամենամեծ հավաքածուն (ավելի քան 200 աշխատանք)։

Թանգարանը ներառում է նաև Մորդովիայի ժողովրդական արտիստի, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ  Ֆեդոտ Վասիլևիչ Սիչկովի և դիմանկարչության ակադեմիկոս Իվան Կուզմիչ Մակարովի ստեղծագործությունների հավաքածուն։ Երկուսն էլ, ինչպես Էրզյան, ծնվել են Մորդովիայում։

Թանգարանը ներկայացնում և կրկնապատկում է արվեստի բոլոր տեսակի ստեղծագործությունների հավաքածուները` նկարներ, գրաֆիկա, քանդակներ։ Ցուցադրվում է նաև XVIII-XIX դդ. ռուսական արվեստի ստեղծագործությունների հավաքածուներ, մորդվաների ժամանակակից հայրենական, ժողովրդական և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի հավաքածուներ։

2002 թվականին Ս. Դ. Էրզյայի անվան կերպարվեստի թանգարանը Մորդովիայի Հանրապետության կառավարության կողմից ներառվել է Մորդովյան ժողովրդի մշակութային ժառանգության արժեքավոր օբյեկտների շարքում։

## Թանգարանի պատմություն
1960 թվականի հունվարի 10-ին Սարանսկի Սովետսկի փողոցում գտնվող շենքում բացվել է Մորդովիայի Ֆ. Վ. Սիչկովի անվան հանրապետական պատկերասրահը, որտեղ այժմ գտնվում է թանգարանի ցուցահանդեսային կենտրոնը։ 1978 թվականին  պատկերասրահը կազմավորվել է որպես կերպարվեստի թանգարան, 1995 թվականին անվանվել է Ս. Դ. Էրզյայի անունով։

### Թանգարանի գլխավոր շենք
Թանգարանի շենքը (Կոմունիստական փողոց, 61) բաղկացած է երկու հարակից կորպուսներից։ Ավելի հին՝ արևմտյան կորպուսը (ճարտարապետ Վ. Ի. Սոլոգուբ, ինժեներներ՝ Վ. Ի. Բորիսով, Ե. Ա. Սուխով) կառուցվել է 1976 թվականին Էրզյայի 100-ամյակի առթիվ։ 1985 թվականին մոտակայքում կառուցվել է մեկ այլ շինություն, որը կապված է առաջին շենքի հետ 2-ր հարկի անցումով։  2001 թվականի աշնանը, Էրզյայի ծննդյան 125-ամյակի նախօրեին, թանգարանի շենքերը վերակառուցվել են։

### Ցուցասրահ
thumb|Թանգարանի ցուցասրահը
Թանգարանի ցուցասրահ (Սովետսկայա փողոց 29) 1950-ականների կեսերին կառուցել է  ճարտարապետ Ս. Օ. Լևկովը։  Գտնվում է Մորդովիայի ազգային պետական դրամատիկական թատրոնի շենքի կողքին և կապված է նրան մեկահարկ միացմամբ։

## Թանգարանի մասնաճյուղեր
* Մորդովիայի ժողովրդական մշակույթի թանգարան
* Արդատովսկի շրջանի Բաևո գյուղի Ս. Դ. Էրզյայի տուն-թանգարան
* Կովիլկինսկի շրջանի Կոչելաևո գյուղի Ֆ. Վ. Սիչկովի անվան տուն-թանգարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մորդովիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:1958 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարան

**1941-1945  թթ. ռազմական և աշխատանքային սխրանքի հիշատակի թանգարան** (), թանգարան Մորդովիայի հանրապետության Սարանսկ քաղաքում։ Այն Հաղթանակի հրապարակում գտնվող ռազմական փառքի հուշահամալիրի մի մասն է։

## Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 1995 թվականի մայիսի 6-ին, հիմնադիր-տնօրենն է եղել Ալեքսեյ Միխայլովիչ Մամաևը։ Թանգարանի շենքը ստեղծվել է ճարտարապետներ Ա. Կոստինի և Ռ. Կանանինի նախագծով։ Թանգարանի ուրվագիծը հիշեցնում է Մորդովիայի սահմանները։ Կտուրի ծածկը նմանեցվել է կոկոշնիկի։ Արտաքին ձևավորման համար օգտագործվել են գրանիտե սալեր՝ սև և նարնջագույն գույների շերտերով `(Գեորգևյան ժապավենի գույներ)։

2009 թվականին թանգարանի ֆոնդը կազմել է  39 986 միավոր։ Դրանք եզակի փաստաթղթեր և լուսանկարներ են, մարտիկների անձնական իրեր, զենքեր, ռազմաճակատային նամակներ, մարտերում Մորդովիայի բնիկների ստացած պարգևներ, հռչակավոր զորահրամանատարների արխիվներ։ Բացի այդ, թանգարանի ցուցադրությունը ներառում է ռազմական թեմաներով նկարներ և քանդակներ, ինչպես նաև Հայրենական մեծ պատերազմի վերաբերյալ գրքերի մեծ ֆոնդ (ավելի քան 4000 գիրք)։

Թանգարանն ունի չորս սրահ՝
* **Փառքի սրահ**՝ արարողակարգի սրահ, որտեղ կա խճանկարային պաննո՝ նվիրված Հայրենական պատերազմի ճակատում կռվողներին և թիկունքում աշխատողներին։
* **«Կրակե ռազմաճակատային ճանապարհներ» սրահ**՝ այստեղ է գտնվում թանգարանի հիմնական ցուցադրությունը։
* **Զորահրամանատարների սրահ**՝ գտնվում է նկուղային հարկում։ Այստեղ կարելի է տեսնել Ռուսաստանի վաստակավոր նկարիչ Ի. Վ. Սիդելնիկովի ստեղծած Ռուսաստանի մեծ գեներալների դիմանկարները, ինչպես նաև Հայրենական մեծ պատերազմի հրաձգային զենքերի պանորամային ցուցադրություն։
* **«Սերունդների հաջորդականություն» սրահ**՝ նվիրված է հետպատերազմյան շրջանի ռազմական ղեկավարներին, Ռուսաստանում և այլ երկրներում զինված հակամարտությունների և տեղական պատերազմների զոհերի հիշատակին (այդ թվում `Աֆղանստանի ռազմա-ինտերնացիոնալիստներին և Չեչնիայում պատերազմի մասնակիցներին), ինչպես նաև վետերանների և երիտասարդական հայրենասիրական կազմակերպությունների գործունեությանը։

Թանգարանի հարևանությամբ բացվել է ռազմական տեխնիկայի ցուցադրություն բաց երկնքի տակ՝ T-54 տանկ, հետևակազորի մարտական մեքենաներ, թնդանոթներ, հաուբից և M-1 զենիթային հրետանի։

## Ա. Ի. Պոլեժաևի թանգարան- մասնաճյուղ
2001 թվականի հունիսի 5-ին Սարանսկում բացվել է Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարանի Ալեքսանդր Պոլեժաևի անվան մասնաճյուղը։ Այն գտնվում է Սարանսկի փողոցի թիվ 51 շենքի վերականգնված փայտե տան մեջ, որը 19-րդ դարում պատկանել է վաճառական Միշկինին։


Guns - Saransk War Museum.JPG|Թանգարանի հարևանությամբ ռազմական ցուցադրություն
Музей Полежаева.jpg|Ա. Ի. Պոլեժաևի թանգարան՝ Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարանի մասնաճյուղ


## Գրականություն
* Мемориальный музей военного и трудового подвига 1941-1945 годов: путеводитель / авт.-сост. Л. С. Сандина; под ред. А. А. Мамаева. - Саранск: Изд-во Мордов. ун-та, 2006.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1995 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Մորդովիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի թանգարաններ
Լուցկի կենդանաբանական այգի

**Լուցկի կենդանաբանական այգի** (), կենդանաբանական այգի և գիտահետազոտական կենտրոն, որը գտնվում է Ուկրաինայի Լուցկ քաղաքում։

## Կենդանատեսակներ
Ի տարբերություն Ուկրաինայի մյուս առաջատար կենդանաբանական այգիների՝ Լուցկի քաղաքային գազանանոցի կենդանատեսակներն այդքան էլ բազմազան չեն։ Գիտահետազոտական կենտրոնում ներկայացված են Ուկրաինայի և արտասահմանյան ֆաունայի 42 տեսակներ, ընդհանուր առմամբ՝ 88 կենդանի (կաթնասուն, սողուն, երկկենցաղ) և 35 թռչուն։

Այգում ներկայացված են նաև արևադարձային ֆաունայի այնպիսի ներկայացուցիչներ, ինչպիսիք են օրինակ առյուծները, արջերը, ազնիվ եղջերուները, բիզոնները, այծքաղներ, ուղտայծներ, բազմապիսի պրիմատներ, սիրամարգներ, սև կարապներ և այլն։

Լուցկի կենդանաբանական այգին համագործակցում է Լեհաստանի բնապահպանական ասոցացիայի հետ։ Այդ համագործակցության շրջանակներում նախատեսվում է Լուցկի կենդանաբանական այգում կառուցել առյուծների, արջերի և շնագայլների անասնաբուժական կլինիկաներ՝ կենդանիների սննդառության և տրանսպորտային փոխադրման համակարգերի բարելավման նկատառումներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լուցկի կենդանաբանական այգու կենսաբազմազանությունը  
* Լուցկի կենդանաբանական այգում ներկայացված ֆաունան 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի կենդանաբանական այգիներ
Կատեգորիա:Լուցկ
Սուլեյման I-ի մզկիթ

**Մարիուպոլի** կամ **Սուլեյման I-ի մզկիթ** (), սուննի իսլամական կառույց և համանուն մուսուլմանական մշակութային կենտրոն, որը գտնվում է Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարիուպոլ քաղաքում։ Մզկիթի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2005 թվականին և ավարտվել ընդամենը երկու տարի անց՝ 2007-ին։ Նույն տարվա հոկտեմբերի 15-ին տեղի է ունեցել մզկիթի պաշտոնական բացումը, որի ժամանակ էլ այն անվանվել է ի պատիվ Օսմանյան կայսրության Օսմանի հարստության մեծագույն սուլթան Սուլեյման I-ի։ Բացման արարողությանը ներկա են գտնվել ազգությամբ թուրք բազմաթիվ պաշտոնյաներ՝ ի դեմս Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքաշինության և ճարտարապետության նախարար Ֆարուք Նաֆիզ Օզաքի։ Արարողությանը մասնակցել են նաև թուրք և ուկրաինացի պատգամավորներ և քաղաքագլուխներ։

Մզկիթի շինարարական աշխատանքները ֆինանսավորվել է Մարիուպոլի կենտրոնական շուկայի տնօրեն Սալիմ Ջիհանի և քաղաքի ադրբեջանական համայնքի կողմից։ Շինությունը կառուցվել է Ստամբուլի Սուլեյմանիե հեղինակավոր մզկիթի նմանությամբ։ Մզկիթը և հարակից մինարեթը ներկայումս վերածվել են հարսանեկան լուսանկարների նշանավոր վայրեր։

## Տես նաև
* Սուլեյմանիե մզկիթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինայի մզկիթներ
Պոբիտի Կամանի

**Պոբիտի Կամանի** (,  («Դիլիքթաշ» ), "կանգուն քարեր են"), որը նաև հայտնի է որպես Քարերի Անտառ անվամբ, անապատի նման ժայռային երևույթ է, որը գտնվում է  Բուլղարիայի Վառնա մարզի հյուսիս-արևմուտքում։ Այն Բուլղարիայի միակ անապատն է։ Անապատը բաղկացած է ավազաթմբերից և մի քանի բնական ժայռային կազմավորումների խմբերից, որոնց ընդհանուր տարածքը կազմում է 13 կմ²։ Ձևավորումները հիմնականում 5-ից 7 մ բարձրություն ունեն և ներկայացնում են իրենցից  0,3-ից մինչև 3 մ հաստությամբ քարե սյուներ։ Սյուները  չունեն ամուր հիմքեր, բայց փոխարենը ծածկված են ավազով և այնպիսի տեսք ունեն, կարծես թե թաղվել են ավազի մեջ։ Բուլղարիայի այս շրջանում կարելի է տեսնել ավազային փոթորիկները։ Քարե անապատը ոչ միայն Եվրոպայի հայտնի դիտարժան վայրերից է, այլև այն վայրերից մեկն է, որտեղ աճում է անապատային բուսականություն, մասնավորապես կակտուս։ Այն նաև Եվրոպայի միակ անապատն է, որտեղ ապրում են անապատային սողուններ և այլ անապատի կենդանատեսակներ։ Քարե անապատը Իսպանիայի Տաբերնաս անապատի հետ միասին հանդիսանում է Եվրոպայի երկու բնական անապատներից մեկը և միակ հայտնի բնական անապատն է Արևելյան Եվրոպայում։

Գոյություն ունի քարե սյուների առաջացման մի քանի հիպոթեզ, որոնք կարելի է միավորել երկու հիմնական խմբերում՝ օրգանական և ոչ օրգանական։ Առաջինը բացատրում է սյունների առաջացումը մարջանների և ջրիմուռների կուտակմամբ, իսկ երկրորդի համաձայն սյուների պրիզմաձևությունը քամու գործունեության արդյունքն է, որը հավասարեցրել է լեռնային ապարները, ինչպես Հսկաների սալարկուղին Հյուսիսային Իռլանդիայում։ Որպեսզի յուրահատուկ օբյեկտը պահպանվի, այն 1937 թվականին հայտարարվեց որպես բնության հուշարձան։

## Պատկեասրահ

Image:Bosque de Piedra, provincia de Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 101.jpg
Image:Bosque de Piedra, provincia de Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 72.jpg
Image:Bosque de Piedra, provincia de Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 77.jpg
Image:Bosque de Piedra, provincia de Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 79.jpg
Image:Bosque de Piedra, provincia de Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 80.jpg
Image:Bosque de Piedra, provincia de Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 82.jpg
Image:Bosque de Piedra, provincia de Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 84.jpg
Image:Bosque de Piedra, provincia de Varna, Bulgaria, 2016-05-27, DD 76.jpg


## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* de Boever E., Birgel D., Thiel V., Muchez P., Peckmann J., Dimitrov L., Swennen R. 2009. The formation of giant tubular concretions triggered by anaerobic oxidation of methane as revealed by archaeal molecular fossils (Lower Eocene, Varna, Bulgaria. *Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology* 280, 23-36.
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Pobiti Kamani - Photo gallery

Կատեգորիա:Բուլղարիայի ժայռեր
Կատեգորիա:Բուլղարիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Անապատներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի տեսարժան վայրեր
Ագուլիսի Արասխանյանների մետաքսի գործարան

**Ագուլիսի Արասխանյանների մետաքսի գործարան**, մետաքսի գործարան Ագուլիսում։ Գործել է 1917 թվականից սկսած մինչև 1919 թվականները։ Գործարանը հիմնվել է Արասխանյանների տոհմի կողմից, որը մեծ հռչակ էր վայելում Ագուլիսում։ Տարեկան արտադրվել է 70.000 տուփ շերամի հունդ և բոժոժ՝ 25-ից 27 փութ։ Այս գործարանի, Որդուարի և Հանդամեջի, Ցղնայի գործարանների ընդհանուր արտադրանքը կազմել է 20.000-ից միչև 50.000 փութ բոժոժ մինչև հեղափոխությունը։ Արտադրանքի մեծ մասն արտահանվել է տարբեր երկրներ։ 1898 թվականին արժանացել է ցուցահանդեսային արծաթյա մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախիջևանի գործարաններ
Աուկշտայտի ազգային պարկ

**Աուկշտայտի ազգային պարկ** (), ազգային պարկ Լիտվայի հյուսիս-արևելքում` Վիլնյուսից 100 կմ հյուսիս։ Այն ամենից հինն է լիտվական ազգային պարկերից, հիմնադրվել է 1974 թվականին։ Սկզբնական շրջանում կոչվել է Լիտվական ԽՍՀ-ի Ազգային պարկ, որպեսզի ընդգծվի, որ հանրապետությունում այն նմանատիպ առաջին կառույցն է։ 1991 թվականին առանձնացվել են ևս 4 պարկեր, որոնք բոլորն էլ անվանվել են Լիտվայի ազգագրական շրջանների անուններով։ Այդ ժամանակ էլ պարկը ստացել է *Աուկշտայտի ազգային պարկ* անվանումը։

Պարկի տարածքը կազմում է 405.7 կմ²։ Նրա մակերեսի մոտ 50 %-ը բաժին է ընկնում Իգնալինի շրջանին։ Ուտենայի և Շվենչյոնսի շրջաններին բաժին է հասնում 25-ական %։ Տարածքի մոտ 2.1 % կազմում է պահպանվող հատվածը։ Այս հատված մուտքը հնարավոր է միայն պարկի ծառայության ուղեկցությամբ։ Պարկում հանդիպում են 64 տեսակ բույսեր, 8 տեսակ սունկ, 48 տեսակ թռչուններ, որոնք ներառված են Լիտվայի Կարմիր գրքում։ Պարկը հռչակված է իր կենսաբազմազանությամբ. Լիտվայի տարածքում հանդիպող բոլոր բուսատեսակների 59 %-ը կարելի է գտնել պարկում, որը կազմում է երկրի տարածքի 1 %-ից էլ քիչ մասը։

## Բնություն
Պարկի անտառների, բլուրների մեջ սփռված են 126 լճեր, որոնց մեծ մասը կապված է առվակներով և փոքր գետակներով։ Նրանք մեծ ճանաչում են վայելում կայակներով ջրային զբոսաշրջության ոլորտում։ Չնայած պարկն ունի մոտ 30 տարվա պատմություն, սակայն ջրային զբոսաշրջության ենթակառուցվածքները բավական զարգացած են։ Կան բազմաթիվ տեղեր, որտեղ կարելի է վարձել կայակներ կամ մակույկներ, ինչպես նաև գիշերել։ Լճերը կազմում են 59.30 կմ² կամ պարկի տարածքի 15.5 %-ը։ Այստեղ է գտնվում Լիտվայի ամենախոշոր լիճը` Կրետուոնասը (8.29 կմ²), և ամենախոր լիճը` Տաուրագնասը (60.5 մ)։ 14 լճեր ունեն 1 կմ²-ից մեծ տարածք, 6 լճերի մակերեսը 0.5-1 կմ² է։ 35 լճեր ունեն 50-5 հա մակերես։ Մնացած լճերն ունեն 5 հեկտարից պակաս մակերես, դրանցից մի քանիսը վերածվում են ճահիճների։

250px|մինի|ձախից|Փեթակների թանգարան Ստիպեյկյայում
Բալուոշաս լճում կա 7 կղզի, որոնցից մեկն ունի սեփական լիճ։ Ոչ մեծ առվակ հոսում է այդ լճակից դեպի Բալուոշաս. դա Լիտվայում միակ լիճն է լճի մեջ։

Պարկի ամենախոշոր գետը Ժեյմյանան է, որի երկարության 22 կմ-ը հոսում պարկի տարածով, իսկ ընդհանուր երկարությունը 114 կմ է։ Գետը թափվում է Վիլիա գետի մեջ։ Պարկի բոլոր գետերն ու լճերը պատկանում են Ժեյմլանայի ավազանին։

Պարկի ամենագեղեցիկ տեսարաններից մեկը բացվում է Լադակալնիս բլրից, որտեղից երևում են 6 լճեր։ Բլուրը բնության հուշարձանի կարգավիճակ ունի։

## Գյուղեր
Պարկի տարածքում հաշվվում է 116 գյուղ, որտեղ մշտական բնակություն է հաստատել 2.300 մարդ։ Առաջին գյուղերը հիշատակվում են 14-րդ դարից (Լիտվայի մայրաքաղաք Վիլնյուսն առաջին անգամ գրավոր աղբյուրներում հիշատակվել է 1323 թվականից)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Պալուշե գյուղի կայք 

Կատեգորիա:Լիտվայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1974 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Ս․ Դ․ Էրզյայի տուն-թանգարան

**Ս․ Դ․ Էրզյայի տուն-թանգարան** () Մորդովիայի Արդատովսկի շրջանի Բաևո գյուղում գտնվող թանգարան։ Համարվում է  Մորդովիայի Ս․ Դ․ Էրզյայի անվան կերպարվեստի հանրապետական թանգարանի մասնճյուղը։

## Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 1976 թվականին՝ քանդակագործ Ստեփան Դմիտրիևիչ Էրզյայի (Նեֆյոդովա) ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ։ Շենքը մորդովիական գյուղերին բնորոշ փայտե տնակ է՝ քառալանջ տանիքով՝ բաղկացած բնակելի հատվածից և նախասրահից։  Թանգարանը կառուցվել է Նեֆյոդովների նախկին տնակից ոչ հեռու։

Թանգարանի առջև տեղադրվել է Էրզյայի հուշարձանը (քանդակագործ՝ Ալդոնա Նենաշևա)։

## Ցուցադրություն
Տուն-թանգարանի ցուցադրությունը ներառում է Էրզյայի կյանքի տարբեր ժամանակահատվածներին նվիրված փաստաթղթեր և լուսանկարներ, որոշ գործերի վերարտադրություն, քանդակագործի անձնական իրերը, նրա աշակերտների աշխատանքները։

Ներկայացված են Էրզյայի սև ու սպիտակ և գունավոր մեծացրած լուսանկարները՝ վարպետի հայտնի ստեղծագործությունների հետ միասին։ Ցուցադրությունը համալրում են Էրզյայի աշակերտներ Է. Մրոզի, Ա. Սակսի և  քանդակագործի եղբորորդու` Մ. Նեֆեդովի ստեղծագործությունները։

Առանձին ցուցափեղկերում ներկայացված են Էրզյայի անձնական իրերը՝ նյութերի նմուշներ, որոնցով վարպետն աշխատել է, քանդակագործի կենսագրությանն ու աշխատանքին վերաբերող գրքեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1976 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1976 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Մորդովիայի թանգարաններ
Թուլլա Բլոմբերգ Ռանսլեթ

**Թուլլա Բլոմբերգ Ռանսլեթ** (, ), նորվեգացի գեղանկարիչ։ Ամուսնու հետ ճանաչվել է Բորնհոլմի միջազգայնորեն ճանաչված արվեստագետներից մեկը։

## Կենսագրություն
1946 թվականին Ռանսլեթը (աղջկական ազգանուն՝ Բլոմբերգ) հաճախել է Ստոքհոլմի Իսահակ Գրյունևալդի անվան դպրոց և հետագայում սովորել է Նորվեգիայի գեղարվեստի ազգային ակադեմիայում՝ պրոֆեսոր Պեր Քրողի մոտ։ Նրա առաջին գեղարվեստական նկարագիրը 1950 թվականի Ուգգե Քյունստերես Սամֆունդի (*Unge Kunstneres Samfund* (U.K.S)) շրջիկ ցուցահանդեսում մասնակցությունն էր։ Հաջորդ տարի ընդունվել է Դանիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա, որտեղ հանդիպել է խեցեգործ և քանդակագործ Արնե Ռանսլետի հետ։ Նրանք ամուսնացել են 1955 թվականին և տեղափոխվել Բորնհոլմ, որտեղ ունեցել են երեք երեխա՝ նկարիչ Պիա Ռանսլեթը, քանդակագործ Պոլ Ռանսլեթը և օդաչու Շարլոտե Պեդերսենը։

Ռանսլեթն առաջին անգամ կղզու վրա հանդես է եկել 1965 թվականին, երբ նրա ռելիեֆը այլ արվեստագետների աշխատանքների հետ ցուցադրվել է տեղական թանգարանում։ Գտածոն անմիջապես աչքի է ընկնում և շուտով վաճառվում է Շվեդիայում։ Դրան հետևում են բազմաթիվ ցուցահանդեսներ Նորվեգիայում և Շվեդիայում, ինչպես նաև Օլսոյի քաղաքապետարանի կողմից նախաձեռնած մի քանի մրցույթների հաղթանակներ, որոնց արդյունքում նրան են վստահվում Օսլոյի հանրային գրադարանի մանկական նոր բաժնի և Նորվեգիայի երկու դպրոցի ձևավորումը։

Նրա ստեղծագործությունները ընտրվել են նաև Դանիայում, Շվեդիայում և Գերմանիայում դպրոցների և հիվանդանոցների, ինչպես նաև հյուսիսային Գերմանիայում ավետարանական եկեղեցու ձևավորման համար։ Թուլլան շուտով սկսել է ներկայացնել Skanska շվեդական շինարարական առաջատար ընկերությունը, կոնկրետ ռելիեֆներով, որոնք օգտագործվում են ամբողջ Եվրոպայի շինարարական ծրագրերում։

Նա վերսկսել է գեղանկարչությունը 80-ական թվականների ընթացքում՝ համատեղելով միջավայրի ներշնչող շարժառիթները` երեխաներ, կենդանիներ և գյուղական կյանք՝ ստեղծելով շատ մեծ կտավներ։ Ռանսլեթն իր մի քանի ռելիեֆների և նկարների համար ոգեշնչում է գտել կրկեսի աշխարհում։ Հաջորդող տարիներին մի քանի անգամ ցուցադրություններ է ունեցել հիմնականում ամուսնու հետ և 1991 թվականին Նորվեգիայի կառավարության կողմից ստացել է G.I. (Երաշխիքային եկամուտ)։ Զույգն այսօր բնակվում է Իսպանիայում, որտեղ Թուլլան ունի նկարչական արվեստանոց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tulla Ranslet’s homepage
* Tulla Ranslet, Weilbach Art Lexicon

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Դանիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի քանդակագործներ
Անտոշկա

**Անտոշկա** (), խորհրդային  կարճամետրաժ նկարված մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է ռեժիսոր Լեոնիդ Նոսրևի կողմից, Վլադիմիր Շաինսկու և Յուրի Էնտենի մանկական երգի հիման վրա։

Չորս սյուժեից բաղկացած «Զվարճալի կարուսել» № 1 մուլտիտիկացիոն ալմանախի երկրորդ սյուժեն է։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը Անտոշկա անունով ծույլ տղայի մասին է, ով չէր ցանկանում գնալ կարտոֆիլ հանելու։
 
**Երգից մի հատված.**
 
Антошка, Антошка!
Пойдем копать картошку!
Антошка, Антошка!
Пойдем копать картошку!
Тили-тили, трали-вали,
Это мы не проходили,
Это нам не задавали.
Парам-пам-пам! Парам-пам-пам!


Երաժշտությունը՝ Վլադիմիր Շանսկի, բառեր՝ Յուրի Էնտին։ Երգը կատարում է մանկական «Սպուտնիկ» ստուդիան։

## Նկարահանող խումբ

## Ստեղծում
*Անտոշկան տվյալ մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսն է, հանդիսանում է ռեժիսոր Լեոնիդ Նոսրևի այցեքարտը։ Նա այս կերպարը օգտագործել է նաև այլ մուլտֆիլմերում՝ «Շիկակարմիր, շիկակարմիր պեպենոտ», «Երկու զվարթ սագ» և «Ուգոր գյուղի երևակայողները»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* «ԱՆտոշկան» youtube.com-ում
* https://books.google.am/books?ei=Ju94Ua7ZK-

Կատեգորիա:1969 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կարճամետրաժ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Ստրատոնավորդների հուշարձան (Սարանսկ)

**Ստրատոնավորդների հուշարձան** (), ստրատոնավորդներ Պավել Ֆեդոսեենկոյի, Անդրեյ Վասենկոյի և Իլյա Ուսիսկինի հուշարձանը, որը տեղադրվել է Սարանսկի  երկաթուղային կայարանի դիմացի հրապարակում 1963 թվականի հունվարի 30-ին։

## Պատմություն
մինի|150 px|Ստրատոնավորդների՝ Պ. Ֆեդոսեենկոյի, Ի. Ուսիսկինի, Ա. Վասենկոյի (ձախից աջ) դիմանկարները հուշարձանի վրա
1934 թվականի հունվարին Պավել Ֆեդոսեենկոն, Անդրեյ Վասենկոն և Իլյա Ուսիսկինը «Օսոավիախիմ -1» ստրատոստատով բարձրացել են 22 կմ բարձրության վրա։ Ստրատոստատը մշակվել է թռիչքի մասնակիցներից մեկի`Անդրեյ Վասենկոյի կողմից։ Ստրատոստատը վայրէջքի ժամանակ վթարի է ենթարկվել, այն կործանվել է Մորդովիայի հարավում գտնվող Պոտիժ-Օստրոգի գյուղի մոտակայքում, և թռիչքի մասնակիցները մահացել են։

Սկզբում հուշարձանը նախատեսվում էր տեղադրել ստրատոստատի անկման վայրում, այնուհետև որոշվել է այն տեղադրել Մորդովիայի մայրաքաղաք Սարանսկում։ Հուշարձանի առաջին նախագծի իրականացմանը խոչընդոտել է Հայրենական մեծ պատերազմը։ Հուշարձանի կառուցման համար համամիութենական մրցույթ հայտարարվել է միայն 1957 թվականին։

Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է ավիացիոն սաղավարտով, ծածանվող բաճկոնով, սվիտերով և ավիատորի կոշիկներով երիտասարդ տղամարդու ֆիգուր՝ տեղադրված  բարձր գլանաձև պատվանդանի վրա՝ պատված լաբրադորիտով։ Պատվանդանի վրա քանդակված են երեք ստրատոնավորդների դիմանկարներ և մակագրություն՝ «Հերոս ստրատոնավորդներին»։

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Ա. Ա. Պիսմենին և ճարտարապետ Ալեքսեյ Դուշկինը։

Հուշարձանի բացմանը ներկա են գտնվել  ստրատոնավորդների հարազատները, որոնք այցելել են գավառագիտական թանգարան, կիսվել իրենց հիշողություններով և թանգարանին հանձնել ստրատոնավորդների անձնական իրեր, լուսանկարներ ու փաստաթղթեր։

## Գրականություն
* *Зараева Н.* Прорыв в стратосферу. - Саранск: Известия Мордовии, № 14, 30 января 2004.
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սարանսկի հուշարձաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հուշարձաններ
Կատեգորիա:Գիտնականների հուշարձաններ
Վիննիցայի կենդանաբանական այգի

**Վիննիցայի կենդանաբանական այգի** (), կենդանաբանական այգի, որը գտնվում է Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի համանուն քաղաքում։ Հիմնադրվել է 2005 թվականին։ Առաջին կենդանիներն այստեղ տեղափոխվել են Կիևի, իսկ ապա նաև Չերկեսկի կենդանաբանական այգիներից։

Կենդանաբանական այգում ցուցադրվող կենդանիների տեսակային բազամազանությունն ընդարձակ չէ։ Այստեղ բնակվում են 6 տեսակի փասիաններ (այդ թվում՝ անդրկովկասյան փասիան), 2 տեսակի սիրամարգեր, բիզոններ, զուբրեր, եղջերուներ, մուֆլոններ (հայկական լեռնային ոչխար), ուղտայծեր և այլն։ Կենդանաբանական այգու հասանելիությունը կրում է սեզոնային բնույթ։  Ձմեռային ամիսներին խոշոր կատուներն ու ջայլամները տեղափոխվում են մի սենյակ, որտեղ այցելությունը թույլատրվում է։

Կենդանաբանական այգու բնակիչներից ամենադյուրին կերպով ձմռան շունչը նկատում են արջերը։ Նրանց ձմեռելու համար հատկացվում է հատուկ տարածք, որտեղ էլ կենդանիներն ապահովվում են սննդով։ Նախատեսվում է Ուկրաինայի Հանրապետության կառավարության ֆինանսավորմամբ ավարտել կենդանիների ձմեռային խցերի շինարարական աշխատանքները։

Այնուամենայնիվ, կենդանաբանական այգու որոշ ցրտադիմացկուն բնակիչներ, օրինակ՝ բիզոնները, գայլերը և աղվեսները, ձմեռն անցկացնում են բաց երկնքի տակ։

## Տես նաև
* Կիևի կենդանաբանական այգի
* Լուցկի կենդանաբանական այգի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լուսանկարներ Վիննիցայի կենդանաբանական այգու կենդանիներից
* Վիննիցայի կենդանաբանական այգու կենդանիները պատրաստ են ձմեռելու
* Կենդանաբանական այգու պաշտոնական վեբկայքը

Կատեգորիա:Ուկրաինայի կենդանաբանական այգիներ
Ահադ Ջամի մզկիթ (Դոնեցկ)

**Ախատ Ջամի** (), մզկիթ Դոնեցկի Կույբիշևսկայա շրջանում։ Առաջին մզկիթն է Դոնբասի շրջանում։

## Պատմություն
1993 թվականին Դոնեցկում ստեղծվեց «Մարգարեի աստղ» մուսուլմանական համայնքը։ 1994 թվականին համայնքը հիմնեց շրջանում առաջին մզկիթը՝ Իբն Ֆադլանը։ Որպես նախագծման հիմք ծառայել է Ստամբուլի մզկիթներից մեկը.

Մզկիթի շինարարության գլխավոր հովանավորն էր բիզնեսմեն Ազատ Բրագինը։ 1995 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Բրագինի մահից հետո մզկիթը անվանակոչվեց նրա պատվին։

Սկզբնական նախագծով նախատեսվում էր կառուցել մեկ մինարեթ, սակայն Ռինատ Ահմետովի պահանջով և հովանավորությամբ կառուցվեցին երկուսը, ինչի շնորհիվ էլ մզկիթի մինարեթներից մեկը այժմ կրում է նրա անունը։

Ախատ Ջամի մզկիթի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1999 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։

Մզկիթը առաջինն էր, որ կառուցվեց Դոնբասի շրջան, դրանից հետո մզկիթներ կառուցվեցին Տորեզում, (2000), Շախտյորսկում, (2001), Սվերդլովսկում, (2002), Ալչևսկում, (2003), Գորլովկայում, Ստախանովում, Մարիուպոլում, (2007), Անտրացիտում, Բրյանկայում, Լուգանսկում, (2010)։

Դոնեցկի մուսուլմանները մզկիթում զանգվածային նշում են Կուրբան Բայրամի տոնը։

2014 թվականի օգոստոսի 16-ին Ուկրաինայի հարավարևելյան մասում զինված բախումների արդյունքում մզկիթի գմբեթը վնասվեց հրետանային ռմբակոծությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի մզկիթներ
ՄԱԿ-ի կամավորներ

thumbnail|ՄԱԿ-ի կամավորների պաշտոնական լոգոն թեգլայնով
**ՄԱԿ-ի կամավորներ (ՄԱԿԿ)** (, UNV) Միավորված ազգերի կազմակերպության համակարգի կամավորական ծրագիր, որը խրախուսում է խաղաղություն, մարդասիրական օգնություն ու զարգացմանն ուղղված նախաձեռնություններ ավելի քան 130 երկրներում։ Հիմնադրվել է Բոննում, Գերմանիա։

Կամավորությունը մարդկանց զարգացման մարտահրավերներին ներգրավելու հզոր միջոց է, և դա կարող է փոխակերպել զարգացման տեմպն ու բնույթը։ Կամավորությունը ձեռնտու է ինչպես հասարակությանը, այնպես էլ կամավոր անհատներին՝ իրենց մեջ վստահությունը, համերաշխությունը և քաղաքացիների միջև երկուստեքությունը ամրապնդելու համար։ Այն նաև նպատակաուղղված է մասնակցության համար հնարավորություններ ստեղծելուն։

Ծրագիրը հիմնադրվել է 1970 թվականին Ընդհանուր վեհաժողովի կողմից՝ նախնական մանդատով՝ Միավորված ազգերի կազմակերպության համակարգի համար որակյալ և մոտիվացված կամավորներ տրամադրելու համար, ինչպես նաև գործնական երկրներում խաղաղության և զարգացում ապահովելու համար։ Այն ղեկավարում է ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի կողմից և հաշվետու է ՄԱԶԾ-ին, ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի (ՄԱԲՆ) գործադիր խորհրդին և իր աշխատանքներն իրականացնում է ՄԱԶԾ-ի գրասենյակների միջոցով։

Մոտ հինգ տասնամյակների ընթացքում ՄԱԿԿ-ի մանդատի մասշտաբները ընդլայնվել են, ինչը պայմանավորված է անընդհատ փոփոխվող գլոբալ միջավայրի և կամավորության արժեքի ավելի լայն ճանաչմամբ։

## Պատմություն
1962 թվականին ԱՄՆ-ի Խաղաղության կորպուսը Պուերտո Ռիկոյում միջազգային համաժողով է գումարում, որտեղ առաջ է քաշվել միջազգային կամավորների դերը երկրների զարգացման գործում։ Արդյունքում Խաղաղության կորխուսի միջազգային քարտուղարությունը (ավելի ուշ՝ Կամավորական ծառայության միջազգային քարտուղարությունը (ISVS)) ստեղծեց մի գլոբալ կազմակերպություն, որը նպատակաուղղված էր ամբողջ աշխարհի համար կամավորական ծառայությունների զարգացմանը։ «ՄԱԿ-ի կամավորների» նախաձեռնությունը առաջարկվել էր 1968 թվականի հունիսի 13-ին Հարվարդի համալսարանում Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի կողմից, և ՄԱԿԿ-ը հիմնադրվեց 1970 թվականին Ընդհանուր վեհաժողովի ժամանակ։ Կամավորական ծառայության միջազգային քարտուղարությունը (ISVS) հսկայական ներդրում է ունեցել ՄԱԿԿ-ի ստեղծման գործում, և այն լուծարվել է 1976 թվականին։

## Կամավորություն
Ծրագիրը համախմբում է ավելի քան 7500 կամավորների՝ աջակցելու համայնքի զարգացման նախագծերին, մարդասիրական օգնության աշխատանքներին, փախստականների պաշտպանությանը, մարդու իրավունքների և ժողովրդավարության տարածմանը։ Ծրագրի կամավորների մոտ 80 տոկոսը գալիս է զարգացող երկրներից, և ավելի քան 30 տոկոսը կամավորական գործունեություն է ծավալում սեփական երկրում։

Ծրագիրը ֆինանսավորվում է ՄԱԶԾ-ի, ՄԱԿ-ի գործընկեր գործակալությունների և ՄԱԿԿ Հատուկ կամավորների հիմնադրամի կատարած նվիրատվության միջոցով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Online Volunteering Service 
*Volunteer Action Counts
*World Volunteer Web

Կատեգորիա:ՄԱԿ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի ծրագրեր
Թովե Մոհր

**Թովե Մոհր** (, ), նորվեգացի բժիշկ, կանանց իրավունքների պաշտպանության կողմնակից։

## Կենսագրություն
Թովե Մոհրը ծնվել է Օսթֆոլում գտնվող Դորսյո ֆերմայում, Նորվեգիա։ Նա Քեթի Անկեր Մյոլլերի և Կաի Մյոլլերի երեք զավակներից ավագն էր։ Նրա հայրը Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ էր, իսկ մայրը կանանց իրավունքների պաշտպանության դատապաշտպան էր։ Նա մեծացել է ընտանեկան Դորսյո Մանոր (*Thorsø herregård*) կալվածքում, որը գտնվում էր Թորսնեսում։ Հաճախել է Ռագնա Նիելսենի պիկեսկոլը Քրիստիանայում (ներկայումս Օսլոյ)։ 1910 թվականին սկսել է ուսումնասիրել բժշկագիտություն և 1917 թվականին ավարտել է Ռիկշոսպիթալեթի բժշկական ֆակուլտետը։

1922 թվականին Թովե Մոհրը սկսել է մասնավոր պրակտիկան։ 1928 թվականից մինչև 1931 թվականը աշխատել է Ստաբեկկի պետական դպրոցում որպես ֆիզիոլոգիայի և առողջության ուսուցիչ։ Բացի իր՝ բժշկի պրոֆեսիոնալ աշխատանքից Մոհրը նաև քաղաքականապես էր ակտիվ։ Նա մի շարք հասարակական պաշտոններ է զբաղեցրել։ Մոհրը եղել է օրենքների վերանայման նախապատրաստման համար մի շարք կառավարական հանձնաժողովների անդամ.:

1914 թվականին ամուսնացել է պրոֆեսոր Օթթո Լոուս Մոհրի հետ, ունեցել է երեք երեխա։ Մոհրը նաև գրել է մոր՝ Քեթի Անկեր Մյոլլերի կենսագրականը (*Katti Anker Møller: en banebryter*):

## Գրականություն
* Mohr, Tove (1976) *Katti Anker Møller: en banebryter* (Tiden Norsk Forlag) 
* Grande, Odd  (1961)  ''Kai Møller : Herren til Thorsø''  (Oslo : Gyldendal)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ