Կայուն ֆինանսներ

**Կայուն ֆինանսներ**, հասկացություն, որը ներառում է այն գործելակերպերը, ստանդարտները, նորմերը, կարգավորումները և ֆինանսական արտադրանքները, որոնք միաժամանակ հետապնդում են ինչպես ֆինանսական շահույթ, այնպես էլ շրջակա միջավայրային և/կամ սոցիալական նպատակներ։ Այդ տերմինը երբեմն օգտագործվում է որպես համարժեք Շրջակա միջավայր, Սոցիալական պատասխանատվություն և Կառավարում (ՇՄԿ**)** ներդրումների հասկացությանը։ Այնուամենայնիվ, շատերը տարբերակում են ՇՄԿ ինտեգրացիան՝ ավելի լավ ռիսկի հաշվին ճշգրտված եկամտաբերության համար, և կայուն ֆինանսների ավելի լայն ոլորտը, որը ներառում է նաև ազդեցության վրա հիմնված ներդրումներ, սոցիալական ֆինանսներ և էթիկական ներդրումներ։

Հիմնական գաղափարն այն է, որ կայուն ֆինանսները թույլ են տալիս ֆինանսական համակարգին կապվել տնտեսության և դրա բնակչության հետ՝ ֆինանսավորելով իր գործակալներին՝ աճի նպատակ հետապնդելով։ Երկարատև գաղափարը խթանվել է Փարիզի կլիմայական համաձայնագրի ընդունմամբ, որը սահմանում է, որ կողմերը պետք է ապահովեն «ֆինանսական հոսքերի համապատասխանեցումը ցածր ջերմոցային գազերի արտանետումներով և կլիմայական դիմադրողականությամբ զարգացման ուղուն»։ Բացի այդ, կայուն ֆինանսավորումը կարևոր դեր ունի Եվրոպական կանաչ համաձայնագրում և ԵՄ այլ միջազգային համաձայնագրերում, և դրա ժողովրդականությունը շարունակում է աճել ֆինանսական շուկաներում։

2015 թվականին Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունն ընդունել է 2030 թվականի օրակարգը՝ կայուն և ներառական տնտեսության անցումը խթանելու համար։ Այս պարտավորությունը ներառում է 193 անդամ պետություն և ներառում է 17 նպատակ և 169 թիրախ։ Կայուն զարգացման նպատակները նպատակ ունեն լուծելու ներկայիս համաշխարհային մարտահրավերները, այդ թվում՝ մոլորակի պաշտպանությունը։ Կայուն ֆինանսները դարձել են այս նպատակներին հասնելու հիմնական անկյունաքարը։

Կանաչ և կայուն նախաձեռնություններին աջակցում են տարբեր պետական ծրագրեր և խթաններ։ Օրինակ, ԱՄՆ շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալությունը իր «Մաքուր ջրի պետական շրջանառու հիմնադրամի» միջոցով տրամադրում է դրամաշնորհներ և ցածր տոկոսադրույքով վարկեր՝ ջրի որակը բարելավող կամ ջրային ենթակառուցվածքների կարիքները բավարարող նախագծերի համար։ Փոքր բիզնեսի վարչությունը նաև վարկեր և դրամաշնորհներ է տրամադրում կանաչ բիզնեսների համար։

## Տերմինաբանություն
Տերմինաբանությունը կարևոր է՝ կայուն ֆինանսների շուրջ տարբեր հասկացությունները և դրանց տարբերությունները հասկանալու համար։ ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիրը (UNEP) սահմանում է երեք տարբեր, բայց հաճախ որպես հոմանիշներ օգտագործվող հասկացություններ՝ կլիմա, կանաչ և կայուն ֆինանսներ։ Նախ, կլիմայական ֆինանսավորումը շրջակա միջավայրի ֆինանսավորման ենթաբազմություն է, այն հիմնականում վերաբերում է կլիմայի փոփոխության հարմարվողականության և մեղմացմանն ուղղված միջոցներին։ Այնուհետև, կանաչ ֆինանսավորումն ունի ավելի լայն շրջանակ, քանի որ այն ներառում է նաև այլ բնապահպանական հարցեր, ինչպիսիք են կենսաբազմազանության պաշտպանությունը։ Վերջապես, կայուն ֆինանսները իր գործունեության մեջ ներառում են շրջակա միջավայրի, սոցիալական և կորպորատիվ կառավարման (ESG) գործոններ։ Կայուն ֆինանսները ընդլայնում են իրենց տիրույթը՝ ներառելով ESG-ի երեք բաղադրիչները, հետևաբար, այն ամենալայն եզրույթն է, որը ներառում է կայուն զարգացմանը նպաստող բոլոր ֆինանսավորման գործողությունները։

## Միջազգային նախաձեռնություն
Փարիզի համաձայնագիրը ստորագրելով՝ ավելի քան 190 երկիր պարտավորվել է պայքարել կլիմայի փոփոխության դեմ և նվազեցնել շրջակա միջավայրի քայքայումը։ Երկու աստիճան Ցելսիուսից առավել ջերմաստիճանի աճի սահմանափակման նպատակի հասնելու համար անհրաժեշտ են տարեկան միլիարդավոր «կանաչ» ներդրումներ՝ գլոբալ տնտեսության հիմնական ոլորտներում։ Հանրային ֆինանսավորումը կշարունակի ունենալ առանցքային դեր, սակայն ֆինանսավորման զգալի մասը պետք է ապահովի մասնավոր հատվածը։ Քանի որ ֆինանսական շուկաներն ունեն գլոբալ բնույթ, դրանք առաջարկում են մեծ հնարավորություններ, սակայն այդ ներուժը հիմնականում մնում է չօգտագործված։ Միջազգային ներդրողներին ներգրավելու համար անհրաժեշտ է խթանել շրջակա միջավայրի կայունության վրա հիմնված համընդհանուր ֆինանսական շուկաների ինտեգրումը։ ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության մասին կոնվենցիայի և Փարիզի համաձայնագրի համատեղ նպատակը՝ մինչև 2020 թվականը տարեկան 100 միլիարդ ԱՄՆ դոլար մոբիլիզացնել՝ էական մեղմացման գործողությունների և իրականացման թափանցիկության համատեքստում, 2018 թվականին չիրականացավ։ Հետևաբար, սա պահանջում է բարձր աստիճանի համահունչություն տարբեր կապիտալի շուկայի շրջանակների և գործիքների միջև, որոնք անհրաժեշտ են ներդրողների համար՝ կանաչ ներդրումային հնարավորությունները բացահայտելու և օգտագործելու համար։ Սա նշանակում է համատեղ աշխատել ֆինանսական շուկաների ներուժն ապահովելու համար, և հենց այս համատեքստում է ստեղծվել Կայուն ֆինանսավորման միջազգային հարթակը։

### Կայուն ֆինանսների միջազգային հարթակ (IPSF)
Կայուն ֆինանսների միջազգային հարթակը (IPSF) մեկնարկել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Եվրոպական Միության կողմից։ Հարթակը բազմակողմանի ֆորում է քաղաքականության մշակողների միջև երկխոսության համար, որոնց հանձնարարված է մշակել կայուն ֆինանսավորման կարգավորիչ միջոցառումներ՝ ներդրողներին օգնելու համար բացահայտել և օգտագործել կայուն ներդրումային հնարավորությունները, որոնք իսկապես նպաստում են կլիմայական և բնապահպանական նպատակներին։

IPSF-ի հիմնադիր անդամները Եվրոպական Միությունից են, բայց նաև կան Արգենտինայի, Կանադայի, Չիլիի, Չինաստանի, Հնդկաստանի, Քենիայի և Մարոկկոյի իրավասու մարմինները։ Սակայն, հիմնադրումից ի վեր, IPSF-ին միացել են նաև Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Հոնկոնգի հատուկ վարչական շրջանը, Ինդոնեզիան, Ճապոնիան, Մալայզիան, Նոր Զելանդիան, Նորվեգիան, Սենեգալը, Սինգապուրը, Շվեյցարիան և Միացյալ Թագավորությունը։ Միասին, IPSF-ի 18 անդամները ներկայացնում են աշխարհի ջերմոցային գազերի արտանետումների 50%-ը, աշխարհի բնակչության 50%-ը և աշխարհի ՀՆԱ-ի 45%-ը։

## Կայուն ֆինանսներ և Չինաստան
### Կայուն ֆինանսների կատալիզատոր Չինաստանում

#### Կանաչ պարտատոմսերի շուկան Չինաստանում
Չինաստանի կայուն ֆինանսների ճանապարհին կարևորագույն պահ էր կանաչ պարտատոմսերի ի հայտ գալը։ 2015 թվականին Չինաստանի Ժողովրդական բանկը և Ազգային զարգացման և բարեփոխումների հանձնաժողովը հրապարակել են կանաչ պարտատոմսերի թողարկման ուղեցույցներ։ Այս ուղեցույցները սահմանել են կանաչ պարտատոմսերի հավաստագրման և կարգավորման շրջանակը՝ երկրում մեկնարկելով կանաչ ներդրումների նոր դարաշրջան։ Ուղեցույցները նպատակ ունեին օգնել դասակարգել նախագծերը և սահմանել համապատասխանության չափանիշներ վեց բնապահպանական ոլորտներում։ 2022 թվականի վերջին Չինաստանն ուներ 489 միլիարդ ԱՄՆ դոլար (3.3 տրիլիոն յուան) պիտակավորված կանաչ պարտատոմսերի կուտակային ծավալ։ 2020 թվականի հունիսին Չինաստանի Ժողովրդական բանկը (PBoC), Չինաստանի կենտրոնական բանկը, Չինաստանի արժեթղթերի և կարգավորման հանձնաժողովը (CSRC) և Ազգային զարգացման և բարեփոխումների հանձնաժողովը հրապարակել են «Կանաչ պարտատոմսերի հաստատված նախագծերի ծրագիր» նախագիծը, որը նպատակ ուներ մշակել Չինաստանում կանաչ պարտատոմսերի համար ընդհանուր ուղեցույց։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Չինաստանը դարձել է կանաչ պարտատոմսերի աշխարհի ամենամեծ թողարկողը, որտեղ թե՛ ներքին, թե՛ միջազգային թողարկողները ձգտում են ֆինանսավորել էկոլոգիապես մաքուր նախագծեր։ Էմիտենտի նշանակալի օրինակներից է Չինաստանի արդյունաբերական և առևտրային բանկը (ICBC), որը 40 կանաչ կունգ ֆու պարտատոմսերի թողարկողների շարքում զբաղեցնում էր ամենամեծ տեղը՝ մոտ 6.75 միլիարդ ԱՄՆ դոլարով։

#### Կանաչ ֆինանսների քաղաքականության խթանումը Չինաստանում
Չինաստանի կայուն ֆինանսների նկատմամբ հանձնառությունը ամրապնդվում է նրա ռազմավարական քաղաքականության որոշումներով։ 2016 թվականին Չինաստանի Ժողովրդական բանկը հինգ նահանգներում մեկնարկել է կանաչ ֆինանսավորման փորձնական ծրագիր, որին հաջորդել են կանաչ վարկերի տրամադրման ուղեցույցները՝ խրախուսելով ֆինանսական հաստատություններին աջակցել կանաչ նախագծերին և ESG չափանիշները ներառել իրենց վարկային պրակտիկայում։ 2022 թվականի հունիսին Չինաստանի ազգային զարգացման և բարեփոխումների հանձնաժողովը հրապարակել է վերականգնվող էներգիայի զարգացման իր 14-րդ 5-ամյա ծրագիրը (2021-2025), որը նպատակ ունի արագացնել վերականգնվող էներգիայի ընդլայնումը։ Ծրագիրը նախատեսում է վերականգնվող էներգիայի արտադրությունը 50%-ով ավելացնել և նպատակադրել 3.3 տրիլիոն կՎտժ՝ 2020 թվականի 2.2 տրիլիոն կՎտժ-ի համեմատ, ինչպես նաև հույս ունի տարեկան կրճատել արտանետումները 2.6 գիգատոնով։ Չինաստանի Ազգային էներգետիկայի վարչությունը նույնպես նպաստել է այս նպատակին՝ ներդնելով վերականգնվող էներգիայի զարգացմանը նպաստող քաղաքականություն, նպաստելով քամու, արևային և հիդրոէլեկտրակայանների ոլորտում ներդրումներին։

Չինաստանի Ազգային էներգետիկայի վարչությունը հանձնառու է աջակցել վերականգնվող էներգիայի զարգացմանը մի շարք քաղաքականությունների միջոցով, ներառյալ՝ սննդային սակագները, վերականգնվող էներգիայի պորտֆելի ստանդարտները, ներդրումային սուբսիդիաները և ցանցին հասանելիությունը։ Այս քաղաքականությունը նպաստել է Չինաստանին վերականգնվող էներգիայի զարգացման ոլորտում համաշխարհային առաջատար դառնալուն և ներգրավում է զգալի ներդրումներ վերականգնվող էներգիայի նախագծերում։ Չինաստանի զարգացման բանկը թողարկել է 10 միլիարդ յուանի արժողությամբ կանաչ պարտատոմսեր՝ Դեղին գետի շրջակա միջավայրի պաշտպանության ջանքերը բարելավելու և տարածաշրջանների սոցիալական զարգացումը խթանելու համար։ Այս ջանքերը արտացոլում են Չինաստանի նպատակը՝ համապատասխանեցնել իր ֆինանսական համակարգը կանաչ զարգացման նպատակներին և անցնել ցածր ածխածնային տնտեսության։

### Կայուն ֆինանսները Հոնկոնգում
Հոնկոնգի ֆինանսական նախարար Փոլ Չանը 2023 թվականի փետրվարի 22-ին ներկայացրել է 2023-24 թվականների բյուջեն՝ առաջնային պլանում կենտրոնանալով կանաչ տնտեսության, կայուն զարգացման և Չինաստանի «3060 կրկնակի ածխածնային թիրախների» վրա։

## Կայուն ֆինանսներ և Եվրոպական Միություն
### Եվրոպական կանաչ գործարք
Եվրոպական կանաչ գործարքը Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից 2020 թվականին հաստատված առաջարկ է,  նպատակն է մինչև 2050 թվականը Եվրոպան կլիմայական առումով չեզոք դարձնելու և մինչև 2030 թվականը CO2 արտանետումների առնվազն կեսը կրճատելու մի շարք քաղաքականություններ ներդնելը։ Դրա շրջանակներում հանձնաժողովը խոստացել է հավաքագրել ոչ պակաս, քան 1 տրիլիոն եվրո՝ Եվրոպական կանաչ գործարքի նպատակներին հասնելու համար՝ կայուն ներդրումներ կատարելով։ Այս գումարի մի մասը հավաքագրվել է «Հաջորդ սերունդ ԵՄ»-ն ֆինանսավորելու համար։ Հետևաբար, կայուն ֆինանսավորումը այն հիմնասյուներից մեկն է, որի վրա կենտրոնանում է ԵՄ կանաչ գործարքը և բացի սեփական ներդրումներից։

ԵՄ կայուն ֆինանսների օրակարգում կարևորագույն հանգրվան է ԵՄ տաքսոնոմիայի կարգավորման ընդունումը։

### Հաջորդ սերնդի ԵՄ
Վերջերս Եվրոպական հանձնաժողովը, իր 27 անդամ պետությունների անունից, ավելի շատ է օգտագործում կանաչ ֆինանսավորումը, մասնավորապես կանաչ պարտատոմսերը՝ NextGenerationEU-ի մի մասը ֆինանսավորելու համար։ Այս նախաձեռնության նպատակն է վերագործարկել տնտեսությունը COVID-19 համավարակից հետո և նպատակ ունի բարելավել Եվրոպական Միությունը մի քանի մակարդակներում, այդ թվում՝ այն ավելի կանաչ դարձնելը, թվայնացման արագացումը, առողջապահական համակարգի բարելավումը և ապագա մարտահրավերներին նախապատրաստելը կամ երիտասարդներին աջակցելը և Եվրոպան ավելի ներառական դարձնելը։ Այս նախաձեռնության շրջանակներում հիմնական նախագիծը Վերականգնման և Դիմադրողականության Հաստատությունն է (RRF), որը ԵՄ անդամ պետություններին տրամադրում է դրամաշնորհներ և վարկային ֆինանսավորում՝ բարեփոխումներն ու ներդրումները աջակցելու համար։ Այս միջոցներից օգտվելու համար ԵՄ յուրաքանչյուր անդամ պետություն պետք է առաջարկի ծրագիր, որը պետք է հաստատվի Եվրոպական հանձնաժողովի, ապա՝ Խորհրդի կողմից։ Այս ծրագրի ամենակարևոր չափանիշներից մեկն այն է, որ առնվազն 37%-ը հատկացվի կանաչ ասպեկտին, իսկ 20%-ը՝ թվայնացմանը։ Վճարումը կատարվում է աստիճանաբար, 13%-ը ստացվում է պայմանագրի ստորագրումից հետո, իսկ մնացածը՝ ներկայացված հաշվետվության և վճարման հայտի հիման վրա երկամյա գնահատման հիման վրա։

## Գործիքներ և չափորոշիչներ
### Կանաչ պարտատոմսեր
Կանաչ պարտատոմսերը շուկայում տրամադրվող վարկեր են պետական կամ մասնավոր կազմակերպության կողմից՝ շրջակա միջավայրի համար անվտանգ գործունեությունը ֆինանսավորելու համար։ Դրանց թողարկումը կայուն աճում է՝ վերջին հինգ տարիների ընթացքում տարեկան միջինում ավելի քան 50% աճով։ Դրանք 2018 թվականին հասել են 170 միլիարդ դոլարի, իսկ 2021 թվականին՝ 523 միլիարդ դոլարի։ Այս տեսակի պարտատոմսերի (ֆինանսավորման) նպատակն է խրախուսել կանաչ նախագծերի ֆինանսավորումը՝ ներգրավելով ներդրողներին և, հետևաբար, նվազեցնելով վարկավորման արժեքը։ Էմպիրիկ ուսումնասիրությունների համաձայն, այս տեսակի պարտատոմսերի նկատմամբ բարձր պահանջարկը ապահովում է դրա ավելի ցածր եկամտաբերությունը, քան ստանդարտ համարժեքը։ Գիտնականները խորհուրդ են տալիս այս կլիմայական գործոնը ներառել պարտատոմսերի ռիսկի գնահատման մեջ։ Մի կողմից, նպատակն է բարձրացնել շագանակագույն պարտատոմսերի վարկային արժեքը, որոնք կարող են ֆինանսավորել ածխածնային ինտենսիվ նախագծեր, և նվազեցնել դրանց ներդրումների խթանումը՝ մեծացնելով կլիմայական ռիսկի ծանրությունը։ Մյուս կողմից, նպատակն է նվազեցնել կանաչ պարտատոմսերի ռիսկի կշիռը՝ ներդրումները խթանելու և հնարավոր է՝ բանկերին խրախուսելու այդ պարտատոմսերի տոկոսադրույքը նվազեցնելու համար։

Իրավական տեսանկյունից, կանաչ պարտատոմսերը իրականում չեն տարբերվում ավանդական պարտատոմսերից։ Ներդրողներին տրված խոստումները միշտ չէ, որ ներառված են պայմանագրում և հաճախ ոչ պարտադիր ձևով։ Կանաչ պարտատոմսերի թողարկողները սովորաբար հետևում են մասնավոր կազմակերպությունների կողմից սահմանված չափանիշներին և սկզբունքներին, ինչպիսիք են Միջազգային կապիտալի շուկայի ասոցիացիայի (ICMA) Կանաչ պարտատոմսերի սկզբունքները: Կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ Փարիզի համաձայնագիրը ընդգծել է կանաչ պարտատոմսերի հետ կապված հաշվետվությունների պրակտիկան ստանդարտացնելու ցանկությունը՝ «կանաչ լվացումից» խուսափելու համար։ Մինչ օրս չկան կանոնակարգեր, որոնք պարտադրում են վարկառուին գրավոր նշել իր «կանաչ» մտադրությունները, սակայն ԵՄ-ն ներկայումս մշակում է կանաչ պարտատոմսերի ստանդարտ, որը կստիպի թողարկողներին ֆինանսավորել կայուն գործունեության համար ԵՄ տաքսոնոմիային համապատասխանող գործունեություն։ Այս չափորոշիչը նախատեսվում է լինել կամավոր չափորոշիչ, որը կգործի այլ կամավոր չափորոշիչների հետ մեկտեղ, և գիտնականներն ու մասնագետները կբարձրացնեն քաղաքականության մշակողների իրազեկվածությունը այն պարտադիր չափորոշիչ դարձնելու վտանգների վերաբերյալ։

Եվրամիությունն արդեն ստեղծել է իր սեփական «Հաջորդ սերնդի ԵՄ կանաչ պարտատոմսերի շրջանակը»՝ կանաչ պարտատոմսերն օգտագործելու «Հաջորդ սերնդի ԵՄ» նախագծի համար միջոցների մի մասը հայթայթելու համար։ Այս նախագիծը խոստանում է Եվրահանձնաժողովի կողմից 750 միլիարդ եվրոյի ներդրում դրամաշնորհների և վարկերի տեսքով (2018 թվականի գներով)՝ նպատակ ունենալով վերականգնել ԵՄ 27 անդամ երկրներում COVID-19-ից հետո տնտեսությունը։ Բյուջեի մինչև 30%-ը կհավաքագրվի կանաչ պարտատոմսերի թողարկմամբ, ինչը կհանգեցնի մինչև 250 միլիոնի, իսկ 2022 թվականի հունվարի դրությամբ ընդհանուր առմամբ արդեն հավաքագրվել էր 14.5 միլիոն։ Սա Եվրոպական հանձնաժողովը կդարձնի կանաչ պարտատոմսերի ամենամեծ թողարկողը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ուժի մեջ է մտել Եվրոպական Միության կանաչ պարտատոմսերի կանոնակարգը, որը թույլ է տալիս ընկերությունների, տարածաշրջանային կամ տեղական իշխանությունների և ԵՏՄ գերազգային մարմինների կողմից թողարկել «Եվրոպական կանաչ պարտատոմսեր» (կամ «ԵԿՊ»)։

Էմպիրիկ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ կանաչ լվացման ռիսկը առկա է և կարող է սխալմամբ ներդրողներին դրդել ընդունել ավելի ցածր եկամտաբերության մակարդակներ, քան շագանակագույն ներդրումների դեպքում։ Այս տաքսոնոմիայի ստանդարտացումը կնվազեցնի այս տեսակի պարտավորությանը վերագրվող «կանաչ լվացման» քննադատությունը և կբարձրացնի դրանց օգտագործման պարզությունն ու թափանցիկությունը։ Վարկանիշային գործակալությունները պետք է ավելի շատ կենտրոնանան այս տեսակի ռիսկի վրա՝ այն ավելի լավ նույնականացնելու և քանակականացնելու համար։

### Կայուն գործունեության տաքսոնոմիա
Քանի որ էներգետիկ անցումը լայնածավալ հասկացություն է, և «կայուն» կամ «կանաչ» որակումը կարող է վերաբերել բազմաթիվ ծրագրերի՝ վերականգնվող էներգիա, էներգախնայողություն, թափոնների կառավարում, ջրային ռեսուրսների կառավարում, հանրային տրանսպորտ, անտառվերականգնում և այլն, տարբեր տեսակակարգեր (տաքսոնոմիաներ) են մշակվում՝ «կանաչ» ներդրումները գնահատելու և հավաստագրելու նպատակով (այսինքն՝ ներդրումներ, որոնք կամ չեն ունենում, կամ ունենում են չնչին ազդեցություն շրջակա միջավայրի վրա)։

2018 թվականին Եվրոպական հանձնաժողովը ստեղծել է կայուն ֆինանսների տեխնիկական փորձագետների աշխատանքային խումբ՝ տնտեսական գործունեության դասակարգում («տաքսոնոմիա») սահմանելու և որոշակի գործունեության կամ ընկերության կայունության վերաբերյալ հստակ մեթոդաբանություն ունենալու համար։ Տաքսոնոմիայի նպատակն է կանխել «կանաչ լվացումը» և օգնել ներդրողներին կատարել ավելի «կանաչ» ընտրություններ։ Ներդրումները գնահատվում են վեց նպատակներով՝ կլիմայի փոփոխության մեղմացում, կլիմայի փոփոխությանը հարմարվողականություն, շրջանաձև տնտեսություն, աղտոտում, ջրի վրա ազդեցություն և կենսաբազմազանություն։

Տաքսոնոմիան ուժի մեջ է մտել 2020 թվականի հուլիսին: Տաքսոնոմիան համարվում է իր տեսակի մեջ ամենաընդգրկուն և բարդ նախաձեռնությունը։ Այն կարող է ոգեշնչել այլ երկրների մշակել իրենց սեփական տաքսոնոմիաները կամ իսկապես դառնալ աշխարհի «ոսկե ստանդարտը»։

Բնական գազի և միջուկային էներգիայի դասակարգումները վիճելի են։ Եվրոպական հանձնաժողովը խնդրել է իր Համատեղ հետազոտական կենտրոնին գնահատել ատոմային էներգիայի շրջակա միջավայրի կայունությունը։ Արդյունքները ուսումնասիրվելու են երեք ամսվա ընթացքում երկու փորձագիտական խմբերի կողմից, նախքան հանձնաժողովը որոշում կկայացնի դասակարգման վերաբերյալ։ Բնական գազը որոշ երկրների կողմից դիտվում է որպես կամուրջ ածխի և վերականգնվող էներգիայի միջև, և այդ երկրները պնդում են, որ բնական գազը կայուն համարվի որոշակի պայմանների դեպքում։ Ի պատասխան, Եվրոպական հանձնաժողովին խորհրդատվություն տրամադրող փորձագիտական խմբի տարբեր անդամներ սպառնացել են հրաժարական տալ։ Նրանք նշել են, որ գազի ներառումը համարում են կլիմայի գիտության հակասություն, քանի որ բնական գազի տեսքով մեթանի արտանետումները զգալի ջերմոցային գազ են։

Մեծ Բրիտանիան աշխատում է իր սեփական առանձին տաքսոնոմիայի վրա։

### Կանաչապատմանն աջակցող գործոն կապիտալի պահանջների վրա
Բանկերին «կանաչ» վարկավորումը մեծացնելուն խրախուսելու համար առևտրային բանկերը առաջարկում են բանկերի կապիտալի պահանջների վրա ներդնել «կանաչին աջակցող գործոն»։ Այս առաջարկը ներկայումս քննարկվում է Եվրոպական հանձնաժողովի և Եվրոպական բանկային մարմնի կողմից։ Սակայն այս մոտեցմանը, որպես կանոն, դեմ են կենտրոնական բանկիրները և ոչ առևտրային կազմակերպությունները, որոնք փոխարենը առաջարկում են ավելի բարձր կապիտալի պահանջներ սահմանել բրածո վառելիքի հետ կապված ակտիվների համար («Բրաունի տույժային գործոն»):

### Պարտադիր և կամավոր բացահայտում
Բացի այդ, հաշվետվությունների և թափանցիկության մեջ կա մեկ այլ գործիք և որոշ չափանիշներ։ 2015 թվականին Ֆինանսական կայունության խորհուրդը (ՖԿԽ) ստեղծել է Կլիմայի հետ կապված ֆինանսական բացահայտումների հարցերով աշխատանքային խումբը (ՖԲՀԱԽ), որը գլխավորում է Մայքլ Բլումբերգը։ Խմբի առաջարկությունները նպատակ ունեն խրախուսել ընկերություններին ավելի լավ բացահայտել իրենց բիզնեսում կլիմայական ռիսկերը, ինչպես նաև ներքին կառավարումը, որը հնարավորություն կտա կառավարել այդ ռիսկերը։ Միացյալ Թագավորությունում Անգլիայի բանկի կառավարիչ Մարկ Քարնին ակտիվորեն աջակցել է այդ խմբի առաջարկություններին և մի քանի անգամ կոչ է արել ֆինանսական ոլորտի ընկերությունների համար պարտավորությունների կատարումը թափանցիկ դարձնել և դրանց կառավարման մեջ հաշվի առնել ֆինանսական ռիսկերը, մասնավորապես՝ կլիմայական սթրես-թեստերի միջոցով։

Ֆրանսիայում 2015 թվականի էներգետիկ անցման մասին օրենքը պահանջում է, որ ինստիտուցիոնալ ներդրողները թափանցիկ լինեն իրենց ներդրումային ռազմավարության մեջ շրջակա միջավայրի, սոցիալական և կառավարման չափանիշների ինտեգրման հարցում։

Այնուամենայնիվ, փորձարարական հետազոտությունները ցույց են տվել բացահայտման քաղաքականության սահմանափակ ազդեցությունը, եթե դրանք մնում են կամավոր։

Բացի այդ, 2022 թվականի հոկտեմբերին ընդունվել է Կորպորատիվ կայունության հաշվետվությունների վերաբերյալ հրահանգը։ Այս նոր հաշվետվողականության կանոնը կկիրառվի բոլոր խոշոր ընկերությունների համար, անկախ նրանից՝ դրանք գրանցված են ֆոնդային շուկաներում, թե ոչ։ Հետևաբար, նոր կանոնները կընդգրկեն մոտ 50,000 ընկերություն, նախկին կանոնների դեպքում՝ մոտ 11,700։ Ավելի ճշգրիտ, այս ՀԿՌՀ-ում կներկայացվի կազմակերպության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի, մարդու իրավունքների և սոցիալական չափորոշիչների վրա։ Հաշվետվությունների վերաբերյալ հրահանգը պահանջում է ավելի մանրամասն հաշվետվությունների պահանջներ՝ շնորհիվ ընդհանուր չափանիշների, որոնք համապատասխանում են ԵՄ կլիմայական նպատակներին։ Հանձնաժողովը ստանդարտների առաջին փաթեթը ընդունվել է մինչև 2023 թվականի հունիսը, որից հետո հանձնաժողովի նպատակն է ավելի ու ավելի շատ ընկերություններ ընդգրկել այս ստանդարտների փաթեթում։ 2026 թվականի հունվարի 1-ից կանոնները կկիրառվեն ցուցակված ՓՄՁ-ների և այլ ձեռնարկությունների նկատմամբ, իսկ հաշվետվությունները պետք է ներկայացվեն 2027 թվականին։ Այնուամենայնիվ, ՓՄՁ-ները կարող են հրաժարվել մինչև 2028 թվականը։ Այս նոր կանոնների շնորհիվ ԵՄ-ն դարձել է գլոբալ կայունության հաշվետվությունների ստանդարտների առաջատարը։

## Կանաչ դրամավարկային քաղաքականություն
Քաղաքականության մշակողները, իրենց կանաչ դրամավարկային քաղաքականության միջոցով, նպաստում են կայուն ֆինանսների ներդրման արագացմանը՝ աջակցելով ներդրումային գործիքների և ֆոնդային կառուցվածքների զարգացմանը, որոնք հատուկ հարմարեցված են կայուն ֆինանսներին, ստեղծելով խթաններ ներդրողների համար և սահմանելով կարգավորող օրակարգ՝ ՇՄԿ կատարողականի չափանիշները ստանդարտացնելու համար։

### Կանաչ կենտրոնական բանկային գործունեություն
«Կանաչ կենտրոնական բանկային գործունեություն» տերմինը վերաբերում է այն կարևոր դերին, որը կենտրոնական բանկերը պետք է ունենան զրոյական զուտ արտանետումների նպատակների իրականացման և կլիմայական փոփոխությունների մեղմման գործում։ Փոխելով իրենց դրամավարկային քաղաքականությունը՝ վերածելով այն «կանաչ դրամավարկային քաղաքականության», ինչպես նաև վերանայելով կապիտալային պահանջները, կենտրոնական բանկերը կարող են ուղղորդել ներդրումները դեպի կանաչ ֆինանսավորում։

### Ֆինանսական համակարգի կանաչացման ցանց (ՖՀԿՑ)
2018 թվականին Մարկ Քարնիի, Ֆրենկ Էլդերսոնի և Ֆրանսիայի բանկի կառավարիչ Վիլլերուա դը Գալյոյի ղեկավարությամբ ութ կենտրոնական բանկեր ստեղծել են Ֆինանսական համակարգի կանաչացման ցանցը (NGFS), որը կենտրոնական բանկերի և ֆինանսական վերահսկիչների ցանց է, որը ցանկանում է ուսումնասիրել կենտրոնական բանկերի հնարավոր դերը էներգետիկ անցման գործընթացին ուղեկցելու գործում։ Այս ցանցն ունի մոտ 116 կենտրոնական բանկ և վերահսկող մարմին, ինչպես նաև 19 դիտորդ, այդ թվում՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) և Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ): ՖՀԿՑ-ի առաջնահերթություններից են լավագույն փորձի փոխանակումը, ֆինանսական ոլորտում կլիմայական և բնապահպանական ռիսկերի կառավարման առաջխաղացումը և հիմնական ֆինանսավորման մոբիլիզացումը։

Ցանցը ուսումնասիրել է դրամավարկային քաղաքականության գործիքների կանաչացման մի քանի քաղաքականության տարբերակներ՝

* **Կանաչ վերաֆինանսավորման գործողություններ,** կենտրոնական բանկերը կարող են ընդունել կանաչ պայմաններ, երբ բանկերը վերաֆինանսավորվում են կենտրոնական բանկերից, օրինակ՝ տրամադրելով ավելի ցածր տոկոսադրույք, եթե բանկերը որոշակի ծավալի վարկեր են տրամադրում կանաչ նախագծերի համար։
* **Կանաչ գրավի շրջանակներ,** կենտրոնական բանկերը կարող են սահմանափակել գրավի իրավասության կանոնները՝ բացառելով աղտոտող ակտիվները կամ պահանջելով, որ բանկերը մոբիլիզացնեն ակտիվների այնպիսի համախումբ, որը համապատասխանում է զրոյական զուտ հետագծերին։
* **Կանաչ քանակական մեղմացում,** կենտրոնական բանկերը կարող են սահմանափակել իրենց ակտիվների գնման ծրագրերը կանաչ պարտատոմսերով։

Ազգային ֆինանսական կայունության ծառայությունը (ԱՖԿԾ) իր «Աշխատանքային հոսք 2» աշխատանքային խմբի միջոցով 2022 թվականի սեպտեմբերին հրապարակել է կենտրոնական բանկերի և վերահսկիչների համար նախատեսված նոր սցենարներ՝ համագործակցելով ակադեմիական կոնսորցիումի հետ։ Կլիմայի փոփոխության գլոբալ տնտեսության և ֆինանսական շուկաների վրա ազդեցությունը գնահատելու համար մշակվել են NGFS սցենարները։ Չնայած դրանք մշակվել են հիմնականում կենտրոնական բանկերի և վերահսկիչների կողմից օգտագործելու համար, դրանք կարող են արժեքավոր լինել նաև ավելի լայն բիզնես ոլորտի, կառավարության և գիտնականների համար։

### Եվրոպական կենտրոնական բանկի ֆինանսական հանձնառությունը կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարին
2021 թվականի հուլիսին՝ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Կլիմայի փոփոխության համաժողովի (COP 26) ընթացքում, Քրիստին Լագարդի ղեկավարությամբ և ՀԿ-ների ճնշումից հետո, ԵԿԲ-ն պարտավորվել է նպաստել Փարիզի համաձայնագրի՝ «ֆինանսական հոսքերը համապատասխանեցնելու ցածր ջերմոցային գազերի արտանետումների և կլիմայի նկատմամբ դիմացկուն զարգացման ուղուն» նպատակի իրականացմանը (2015 թվականի Փարիզի համաձայնագրի 2.1. (գ) հոդված)։ ԵԿԲ-ն նաև հայտարարել է կլիմայի փոփոխությունը իր դրամավարկային քաղաքականության շրջանակներում ներառելու մանրամասն ճանապարհային քարտեզի մասին։ Գործողությունների ծրագիրը ներառում է կլիմայական ռիսկերի չափանիշները ԵԿԲ-ի գրավի շրջանակներում և կորպորատիվ հատվածի գնման ծրագրում (CSPP)՝ պարտատոմսերի վերաբերյալ, ինտեգրելու միջոցառումներ։ Քրիստին Լագարդն ասել է, որ ինքը նույնպես կողմ է «կանաչ վարկավորման մեխանիզմների» զարգացմանը, ինչպիսիք են Ճապոնիայի բանկը և Չինաստանի ժողովրդական բանկը։

### ԵԿԲ-ի գործողությունների ծրագիրը կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ
Համաձայն իր վերջին որոշումների՝ ԵԿԲ-ն պարտավորվում է իր մանդատի շրջանակներում նպաստել Փարիզի համաձայնագրի նպատակներին և Ազգային անվտանգության ապահովման նախաձեռնություններին` ձեռնարկելով հետևյալ կոնկրետ գործողությունները՝

# Կլիմայի հետ կապված ռիսկերի ինտեգրումը բանկերի ֆինանսական կայունության մոնիթորինգի և զգուշավոր վերահսկողության մեջ
# Կայունության գործոնների ինտեգրումը սեփական պորտֆելի կառավարման մեջ
# Մեր մանդատի շրջանակներում կլիմայական ռիսկերի ազդեցության ուսումնասիրությունը Եվրոհամակարգի դրամավարկային քաղաքականության շրջանակի վրա
# Կլիմայի հետ կապված տվյալների բացերի կամուրջ կազմելը
# Աշխատելով ավելի բարձր իրազեկվածության և մտավոր կարողությունների ուղղությամբ, այդ թվում՝ տեխնիկական օգնության և գիտելիքների փոխանակման միջոցով։

## Բանավեճ
Կան մի քանի մտահոգություններ և սահմանափակումներ, որոնք կարող են վերագրվել կայուն ֆինանսավորմանը։

### Ստանդարտների կարևոր քանակ
Կայուն ֆինանսների հայեցակարգը ուղղակիորեն կապված է ՇՄԿ-ի հետ։ Այնուամենայնիվ, դեռևս չկան համընդհանուր ընդունված չափորոշիչներ այն մասին, թե ինչպես կարող են ընկերություններն ու կազմակերպությունները չափել և հաշվետվություններ ներկայացնել իրենց կայուն զարգացմն ցուցանիշների վերաբերյալ։ Փոխարենը, կան մեծ թվով ՀԿ-ներ, որոնք անկախ աշխատում են կայունության հաշվետվությունների ստանդարտներ մշակելու ուղղությամբ՝ զուգահեռաբար շատ շուկաներում նոր կարգավորումների, ինչը պատմականորեն բարդություն և շփոթություն է ստեղծել ընկերությունների և ներդրողների համար։ Կայուն ֆինանսների ոլորտում բարեփոխումների նախաձեռնողները կարող են շատ տարբեր լինել։ Կան նախաձեռնություններ ոչ կառավարական կազմակերպություններից, ինչպիսիք են՝ «Գլոբալ հաշվետվությունների նախաձեռնությունը» (GRI), «IFRS հիմնադրամը», «Միջազգային ինտեգրված հաշվետվությունների խորհուրդը» (IIRC) և «Ածխածնի բացահայտման նախագիծը»։ Սակայն, վերջերս, կարծես, IFRS հիմնադրամը առաջատար դեր է ստանձնում ֆոնդային բորսաների համար համաշխարհային ստանդարտների մշակման գործում։ Սա հնարավոր է, քանի որ կազմակերպությունն ունի ստանդարտների սահմանման գործընթացի խորը փորձագիտություն, այն նաև լեգիտիմություն ունի կորպորատիվ և ներդրողների համայնքում, իսկ կարգավորող մարմինները միջազգային աջակցություն են ցուցաբերում դրան։

Քանի որ կայուն ֆինանսները բավականին նոր են և անընդհատ զարգացող թեմա՝ բազմաթիվ տարբեր մասնակիցների և տարբեր կարիքների հետ, շրջանակները, հավանաբար, ժամանակի ընթացքում կշարունակեն զարգանալ։ Օրինակ, կայուն ֆինանսների նոր շրջանակը՝ ISO 32210-ը, հրապարակվել է 2022 թվականի հոկտեմբերին։ Այս գործիքը ուղեցույց է տրամադրում ֆինանսական ոլորտում գործող բոլոր կազմակերպություններին, ներառյալ, բայց չսահմանափակվելով դրանով, ուղղակի վարկատուներին և ներդրողներին, ակտիվների կառավարիչներին և ծառայություն մատուցողներին՝ ֆինանսավորման գործունեության կայունության սկզբունքների, պրակտիկայի և տերմինաբանության իրականացման վերաբերյալ։

Այս չափորոշիչների համախմբի և անընդհատ զարգացման շնորհիվ, անսովոր չէ հայտնաբերել, որ որոշ ֆոնդեր կամ ընկերություններ այնքան էլ «կանաչ» չեն, որքան պնդում են։ Որոշ ՇՄԿ ֆոնդեր դեռևս բաժնետոմսեր ունեն նավթի և ածխի արդյունաբերության ընկերություններում, ինչը կարող է զարմացնել որոշ ներդրողների։ Սակայն, քանի որ համընդհանուր ընդունված չափորոշիչներ չկան, այս պրակտիկան դեռևս շարունակվում է։

Գործարարները կարող են նաև օգտագործել ՇՄԿ վարկանիշների մեթոդաբանությունների անթափանցիկությունն ու բազմազանությունը՝ այդպիսով կասկածի տակ դնելով վարկանիշների հուսալիությունը, կանաչ լվացման սպառնալիքները և ներդրողներին ինքնահաշվետվության միջոցով սխալ և մասնատված տեղեկատվության փոխանցումը։ Սա համարվում է բարոյապես վտանգավոր, քանի որ կախված է ընկերությունների կողմից տրամադրված ինքնուրույն հաղորդված տվյալներից, որոնք հիմնված են ընկերությունների ազատ կամքի վրա՝ բացահայտելու տեղեկատվությունը, որը հաճախ չի աուդիտվում և թերի է։

Եվրոպական արժեթղթերի և շուկաների վարչություն խորհրդատվական ընկերության տվյալներով՝ 34 հարցվածներից, որոնք բացահայտել են իրենց կողմից վստահվող ՇՄԿ վարկանիշային գործակալությունների քանակը, 77%-ը ՇՄԿ վարկանիշների համար օգտագործում է մեկից ավելի մատակարար, մինչդեռ 23%-ը՝ միայն մեկ մատակարար։

Եթե «կանաչ լվացման» խթանները բավականին բարձր են, դա մասամբ կապված է այն փաստի հետ, որ վարկանիշավորված ՇՄԿ ընկերությունները վայելում են ավելի ցածր կապիտալի և պարտքի ծախսեր դա անելու համար։ Այս խնդիրը հիմնականում կապված է ընկերության կորպորատիվ և սոցիալական պատասխանատվության հասունության հետ և նրա դիրքի հետ կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության բուրգում, որը տարբերակում է պատասխանատվության չորս տարբեր մակարդակներ՝ տնտեսական, իրավական, բարոյական և վերջապես բարեգործական:

Մեծ ուշադրություն է դարձվել Եվրամիությանը, միջազգային մակարդակով կայուն ֆինանսների նորմերի և չափորոշիչների վերաբերյալ միատարրության պակասն ավելի մեծ է։ Այնուամենայնիվ, այնպիսի նախաձեռնություններ, ինչպիսին է Կայուն ֆինանսավորման միջազգային հարթակը, բացում են քննարկումների և լավագույն փորձի փոխանակման հնարավորություններ՝ ավելի շատ միջազգային նորմեր և ստանդարտներ ունենալու համար։

### Օրենսդրական խառնաշփոթ
Գլոբալ կարգավորիչ շրջանակը զարգանում է կայուն ֆինանսների կարգավորումներին ուղղված համաշխարհային տեղաշարժի համատեքստում։ Այժմ աշխարհում 29 երկիր ունի պարտադիր ՇՄԿ (Շրջակա միջավայր, Սոցիալական պատասխանատվություն և Կառավարում) բացահայտման կարգավորման նշանակալի մակարդակ։ Ներդրողները և ֆինանսավորողները հաճախ նախընտրում են այն ընկերություններին, որոնք ունեն ուժեղ ՇՄԿ ցուցանիշներ, ինչը կարող է ազդել նաև նրանց միջազգային առևտրի մասնակցելու կարողության վրա։ Նրանք, ովքեր դա անում են, բախվում են աշխարհում տարբերակվող և բազմազան կարգավորման շրջանակների՝ հատուկ շուկայի մուտքի պահանջների, բացահայտման չափանիշների, համապատասխանության հսկողության, իշխանությունների և այլնի։

Այսպես, ՇՄԿ շուկան հաճախ անվանվում է «խառնաշփոթ»՝ համեմատելով այն գլոբալ առևտրային համաձայնագրերի առատության «սպագետի կաթսայի» էֆեկտի հետ։ Ինչպես գլոբալ մատակարարման շղթաները ընդլայնվում են, ավելի դժվար է գտնել ընդհանուր ուղղեցույց ՇՄԿ գործոնների համար և հաղթահարել այն հետևողական «կարմիր ժապավենը» ու ծախսերը, հատկապես փոքր և միջին ձեռնարկությունների համար։

Ամբողջ աշխարհում կանաչ կարգավորող շրջանակը կարծրացնում, բարդացնում և ստեղծում է անվերջ փոխկախվածություններ։ Ջերմոցային գազերի արտանետումների մասին հաշվետվությունների պահանջները այս «սպագետիի ամանի» փորձարկող օրինակ են։ Դա հանգեցնում է անարդյունավետության և թափանցիկության պակասի, որը կարող է մեղմվել միայն առաջադեմ գործընթացների միջոցով։

### Համեմատելիության բացակայություն
Բացի այդ, նույն դերակատարները նաև բախվում են համեմատելիության բացակայության։ Իհարկե, շատ դժվար է համեմատել ընկերություններին և ներդրումները՝ նրանց ՇՄԿ գործունեության հիման վրա։ Վերադառնալով նավթային և գազային արդյունաբերության օրինակին՝ կայունության մասին հաշվետվությունը ներկայացվում է տարբեր կերպերով։ Պերուջայի համալսարանի էկոնոմիկայի բաժնի հետազոտողների կողմից իրականացված ուսումնասիրության համաձայն՝ 51 համապատասխան GRI (Գլոբալ զեկուցման ինդիկատորներ) ցուցանիշներից միայն չորսը առկա են ավելի քան 75%-ի ընկերությունների GRI հաշվետվություններում։

Բացի այդ, մեկ հոդվածում նշվում է, որ ՇՄԿ վարկանիշների միայն 60%-ն է համընկնում, համեմատած խոշորագույն վարկանիշային գործակալությունների կողմից տրված վարկային վարկանիշների 99%-ի հետ: Մեթոդաբանությունների այս անհամապատասխանությունների բացատրությունը երեք սյուների, հիմնականում ավելի բարդ սոցիալական ասպեկտի վրա միավորների ամփոփման մարտահրավերն է։ Այս երևույթը ակադեմիական գրականության մեջ կարելի է անվանել **«**ՇՄԿ գնահատականների բաց» և ընդգծում է, թե ինչպես են ՇՄԿ մատակարարների կողմից տրամադրված գնահատականները հաճախ զգալիորեն տարբերվում, ինչը հանգեցնում է այսպես կոչված «համախառն շփոթության»:

Մեթոդաբանությունների հետ կապված մեկ այլ խնդիրն այն է, որ դրանք չունեն որևէ հիմք և կարող են զարգանալ ժամանակի ընթացքում, ինչը համեմատության փորձերը դարձնում է անիմաստ։ Օրինակ՝ MSCI-ն ունի գնահատման համակարգ, որը հիմնված է AAA-ից (գծի վերին մաս) մինչև CCC (գծի ստորին մաս) սանդղակի վրա, որին կից է զեկույց, որը բացատրում է, թե ինչու է ընկերության գնահատականը բարձրացել կամ նվազել ժամանակի ընթացքում։ MSCI-ի վարկանիշային ցանկում ընդգրկված 150 ընկերություններից 50%-ի միավորը բարձրացել է՝ առանց որևէ փոփոխության։ ՇՄԿ գնահատողը ավելի ուշ բացատրել է, որ իրենք բարելավել են այդ ընկերությունները, քանի որ թարմացրել են իրենց մեթոդաբանությունները, այդպիսով բարձրացել են միավորները։ Այսպիսով, ընկերությունների մեծ մասը բարձրացրել է այն մակարդակը, որը MSCI-ն անվանում է «կորպորատիվ վարքագիծ և տվյալների պաշտպանություն», մինչդեռ միայն մեկ ընկերություն էր բարձրացվել արտանետումների կրճատման մակարդակի համար։ MSCI-ն աշխատել է S&P 500 խոշոր կորպորացիաների շահերից ելնելով՝ ՇՄԿ վարկանիշի ավելի բարձր գնահատական ստանալու համար, որը կօգնի նրանց նվազեցնել կապիտալի արժեքը և ներգրավել ավելի շատ ներդրողներ։

Այս տեսակի *հետհեղափոխական* ճշգրտումները մանրակրկիտ դիտարկվել են և կապված են տվյալների մանիպուլյացիայի բարդ հարցի հետ՝ ՇՄԿ գնահատողներին ավելի ճշգրիտ տեսք հաղորդելու համար։ ՇՄԿ վարկանիշային դաշտը լի է անհամապատասխանություններով և շատ ավելի դժվար է դարձնում վերջնական ներդրողների համար խորը և մանրակրկիտ ներդրումային վերլուծություն կատարելը։

### Կանաչ կենտրոնական բանկերի լեգիտիմության հիմնավորում
Կայուն ֆինանսների ոլորտում քննարկման արժանի մեկ այլ մտահոգություն է կանաչ կենտրոնական բանկային համակարգի օրինականությունը։

Վերջին գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամին ի պատասխան, որը սկսվել է համավարակի բռնկումով, զգալիորեն աճել է կենտրոնական բանկերի նկատմամբ վստահությունը՝ միջամտելու ոչ միայն իրենց ավանդական զգուշավոր գործառույթներով՝ գների և ֆինանսական կայունության ապահովման նպատակով, այլ նաև ավելի խթանիչ դերակատարությամբ՝ որպես այլ քաղաքական նպատակների, օրինակ՝ ցածր ածխածնային տնտեսության խթանման աջակցության միջոց։ Սակայն, ըստ շատ հետազոտողների, դրամավարկային քաղաքականության որոշումներում նման խթանող նպատակների հետապնդումը լուրջ հարցեր է առաջացնում անկախ կենտրոնական բանկերի լեգիտիմության վերաբերյալ։ Որպես օրինակ՝ 2021 թվականի մարտին Greenpeace կազմակերպության ակտիվիստները հայտարարել են, որ Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) դրամավարկային քաղաքականությունները սուբսիդավորում են հանածո վառելիք արտադրող ընկերություններին։

Կենտրոնական բանկի անկախության (CBI) շրջանակը նախատեսում է, որ կենտրոնական բանկերին պետք է թույլատրվի գործել ինքնուրույն՝ սահմանափակ մանդատի շրջանակներում, թեև որոշ հեղինակներ գտնում են, որ կենտրոնական բանկի մանդատի փոփոխությունը ինքնին բավարար չէ։

Կենտրոնական բանկերին հազվադեպ է հանձնարարվում առաջ մղել շրջակա միջավայրի կամ կլիմայի փոփոխության մեղմացման նպատակները։ Երբ խոսքը վերաբերում է այս բնապահպանական քաղաքականությանը, կենտրոնական բանկերը պետք է զբաղվեն կամայական հարցերով, և համաձայնություն չկա այն մասին, թե ով պետք է կրի այդ բեռը։ Այս դիլեման չեն պաշտպանում ո՛չ պահպանողական, ո՛չ էլ առաջադեմ կենտրոնական բանկիրները։ Արդյունքում, շատերի կարծիքով, նրանց կողմից կանաչ դրամավարկային քաղաքականության հետապնդումը կենտրոնական բանկերին դնում է դժվարին իրավիճակում՝ կասկածի տակ դնելով նրանց լեգիտիմությունը։

Կենտրոնական բանկերը կարող են լուծել իրենց լեգիտիմության հետ կապված խնդիրներ՝ համագործակցելով ընտրված պաշտոնյաների հետ։ Այլ կերպ ասած, կենտրոնական բանկերի գործողությունների մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը պահանջում է կենտրոնական բանկի մանդատը ձևավորող կառավարությունների և խորհրդարանների գործողությունների մանրակրկիտ ուսումնասիրություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կայունություն
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ