Ֆրունզե Դովլաթյան

**Ֆրունզե Վաղինակի Դովլաթյան** (), հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ և դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1983)։

## Կենսագրություն
Հայրը և հորաքույրը սիրողական ներկայացումներ էին բեմադրում Գավառի թատրոնում։ Երբ Դովլաթյանների ընտանիքը տեղափոխվեց Երևան, Դովլաթյանն ընդունվեց Մաքսիմ Գորկու անվան դպրոց։ 1941-1952 թվականներին հանդես է եկել Հայաստանի շրջանային թատրոններում և Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնում որպես դերասան։

1947 թվականին ավարտել է Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնի ստուդիան։ 1943 թվականին սկսել է նկարահանվել ֆիլմերում։ 1959 թվականին ավարտել է Համամիութենական կինոինստիտուտի (ՎԳԻԿ) ռեժիսորական ֆակուլտետը (Սերգեյ Գերասիմովի արվեստանոցը)։

1959-1964 թվականներին աշխատել է որպես ռեժիսոր Վավերագրական ֆիլմերի կենտրոնական ստուդիայում (ՑՍԴՖ), Գորկու անվան ստուդիայում, «Մոսֆիլմում»։ Այդ մոսկովյան ստուդիաներում նկարահանել է՝ «Ով է մեղավոր» (ՎԳԻԿ-ի ստուդիա, 1958), «Դիմա Գորինի կարիերան» (Լ. Միրսկու հետ, Գորկու անվան ստուդիա, 1961), «Առավոտյան գնացքներ» (Լ. Միրսկու հետ, «Մոսֆիլմ», 1963)։

1967-1969 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Կինեմատոգրաֆիստների միության առաջին քարտուղար։ 1986 թվականից՝ Հայֆիլմի գեղարվեստական ղեկավար։

Դովլաթյանը 1994-1997 թվականներին եղել է Հայաստանի «Թեքեյան մշակութային միության» նախագահը։

Թաղված է Երևանի Թոխմախի գերեզմանոցում։

Ունի երկու զավակ ՝ Միքայել Դովլաթյան, Դավիթ Դովլաթյան։

## Մեջբերումներ Դովլաթյանի մասին
270px|մինի|հուշատախտակը Երևանում
Դովլաթյանը այն կինոբեմադրիչներից է, որոնց ստեղծագործությունը դպրոց է դառնում։ Նա իր ֆիլմերում միատեսակ ուժով ներկայացնում է և՛ պատմական, և՛ ժամանակակից թեման, կարողանում խոսել մարդկային բարդ փոխհարաբերությունների, մարդուն հուզող խնդիրների շուրջ։ Ես ուրախ եմ, որ կինոդերասանի իմ կարիերան սկսվել է մեծ ճանաչման արժանացած «Բարև, ես եմ» ֆիլմից։ − Արմեն Ջիգարխանյան

...Հետաքրքիր, իմաստուն ու բովանդակալից ստեղծագործությունների հեղինակ է, արդեն բոլորովին ոչ պատանի, բայց միշտ գեղեցկատես, արտիստիկ փայլով ու միշտ ռոմանտիկական ներշնչանքով։ − Հենրիկ Մալյան

«Բարև, ես եմ» ֆիլմը իրենով նշանավորում է ավանդական ազգային թեմատիկայի սահմաններից դուրս գալու իրողությունը և մեզ համար մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում։ − Չինգիզ Այթմատով

## Ֆիլմագրություն
* 1943 - Դավիթ Բեկ - *մելիք Մանսուր*
* 1947 - Անահիտ - *Վաչագան*
* 1958 - Ո՞վ է մեղավոր - ռեժիսոր
* 1958 - Ինչու է աղմկում գետը - *Մանուկյան*
* 1960 - Յաշա Տոպորկով - *Միրզոյան*
* 1961 - Դիմա Գորինի կարիերան - ռեժիսոր Լ. Միրսկու հետ
* 1963 - Առավոտյան գնացքներ - ռեժիսոր
* 1965 - Բարև, ես եմ - *Զարյան* և ռեժիսոր
* 1968 - Սարոյան եղբայրներ - *Հայկ Սարոյան* և գեղարվեստական ղեկավար
* 1972 - Երևանյան օրերի խրոնիկա - սցենարիստ Պ. Զեյթունցյանի հետ, ռեժիսոր
* 1976 - Երկունք - ռեժիսոր
* 1976 - Խոնարհվիր գալիք օրվան - դեր
* 1979 - Ապրեցեք երկար - սցենարիստ Շ. Թաթիկյանի հետ, ռեժիսոր
* 1982 - Սիրամարգի ճիչը - սցենարիստ Ա. Աղաբաբովի հետ
* 1982 - Վենետիկի միջազգային գիտաժողովը - վավերագրական, սցենարիստ, ռեժիսոր
* 1982 - Մխիթարյանները - վավերագրական, սցենարիստ, ռեժիսոր
* 1985 - Մշակույթների կամուրջ - վավերագրական, սցենարիստ, ռեժիսոր
* 1986 - Մենավոր ընկուզենի - *Կամսարյան*, սցենարիստ Ա. Աղաբաբովի հետ, ռեժիսոր
* 1986 - Օտար խաղեր - *Ասլանյան*
* 1989 - Աղբաման - Կարճամետրաժ, սցենարիստ
* 1990 - Կարոտ - ռեժիսոր
* 1995 - Լաբիրինթոս - *Աբել*

## Պարգևներ և կոչումներ
* 1950 - Ստալինյան մրցանակ II աստիճանի Գ. Տեր-Գրիգորյանի և Լ.Կարագյոզյանի «Այս աստղերը մերն են» ներկայացման համար
* 1966 - ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
* 1967 - ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ «Բարև, ես եմ» ֆիլմի համար
* 1971 - ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ «Սարոյան եղբայրներ» ֆիլմում դերակատարության համար
* 1983 - ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
* Պատվավոր մրցանակի դիպլոմակիր «Կինոարվեստի մեջ ներդրման համար» - ռուսական կինոփառատոն «Պատուհան դեպի Եվրոպա» (Վիբորգ - 97).

## Գրականություն Դովլաթյանի մասին
* «Գարուն» ամսագրին պատասխանում է կինոռեժիսոր, Հայաստանի կինեմատոգրաֆիայի միության առաջին քարտուղար Ֆրունզե Դովլաթյանը։ «Գարուն», 1967, № 1։
* *Գալստյան Ս.*, Անուններ էկրանի վրա (նաև Ֆ.Դովլաթյանի մասին), Երևան, 1984
* *Թահմիզյան Հ.*, Կինոռեժիսորներ, դերասաններ, Երևան, Մաս 1, 1978, էջ 147-148
* *Ադամյան Ա.*, «Եթե սեր չլինի, կլինի ջրհեղեղ» կամ հարցազրույց Ֆրունզե Դովլաթյանի հետ - Հայաստանի Հանրապետություն, 11 սեպտեմբերի 1996
* *Գալստյան Մ.*, Ֆիլմն սկսվում է գրական նյութից, (հարցազրույց Ֆ.Դովլաթյանի հետ) - Գրական թերթ, 30 նոյեմբերի 1984
* *Գյոդակյան Ս.*, Ֆրունզե Դովլաթյան - Կանչ, 6 ապրիլի 1994
* *Գրիգորյան Ա.*, Բարև, ես եմ - Էկրան, 1989, N 4, էջ 1
* *Զաքարյան Ռ.*, Իմ ֆիլմերն իմ ապրած կյանքն են - Արվեստ, 1983, N 6, էջ 10-14
* *Մաթևոսյան Ռ.*, Ճշմարիտ արվեստը սահմաններ չի ճանաչում - Սովետական Հայաստան, 10 նոյեմբերի 1987
* *Մուրադյան Հ.*, Տագնապներ ու հույսեր («Մենավոր ընկուզենին» կինոնկարի մասին) - Գարուն, 1988, N 10, էջ 31-32

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ Պետական կրկնակի մրցանակակիրներ‏‎
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ