Զուևի հանրապետություն

«**Զուևի հանրապետություն**», «**հնադավանների հանրապետություն**» — Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Բելառուսի Պոլոցկի շրջանի Զասկորկի գյուղում և դարձյալ հիմնականում հնադավաններով բնակեցված շրջակա մի քանի բնակավայրերում ստեղծված ինքնավար վարչատարածքային միավոր: Կոչվել է գյուղի ավագի (староста-ի)՝ Միխայիլ Եվսեևիչ Զուևի (մոտավորապես 1890 — 1945 թվականից հետո) անունով:

## Պատմություն
Զուևի ընտանիքի անդամները, համագյուղացի շատ ու շատ հնադավանների պես, նախքան պատերազմը բռնաճնշումների էր ենթարկվել խորհրդային մարմինների կողմից: 

Ահա թե ինչու 1941 թվականի ուշ աշնան-վաղ ձմռան ժամանակաշրջանում Կարմիր բանակի նահանջելուց հետո Զուևը, օգտվելով ընձեռված հնարավորությունից, գյուղում ինքնավարություն հիմնեց: Գյուղի բնակիչների պաշտպանությունը կազմակերպելու նպատակով ստեղծվեցին ինքնապաշտպանական ջոկատներ, որոնց կազմում ընդգրկվեցին զենք կրելու ունակ շուրջ 300 տղամարդ ու կին: Ընդ որում՝ մշտապես գործող կորիզը բաղկացած էր 100 մարդուց: 

Գերմանական օկուպացիոն վարչակազմը բնամթերքով որոշարկված հարկավճարի և խորհրդային պարտիզանների մուտքը գյուղի տարածք թույլ չտալու դիմաց փաստացի ճանաչեց ինքնավարությունը, որի վարչական կենտրոնը գտնվում էր Զասկորկի գյուղում: Ինքնահռչակ «հանրապետությունում» վերականգնվեց մասնավոր սեփականությունը, բացվեցին հնադավան պաշտամունքային կառույցներ: Օկուպացիոն իշխանությունները «հանրապետության» գործերին փաստացի չէին միջամտում, հնադավաններն էլ սկզբնական շրջանում ձգտում էին չմասնակցել մարտական գործողությունների, չեզոքություն պահպանել:

«Զուևի հանրապետության» ղեկավարները բարեկամական հարաբերություններ հաստատեցին սպիտակվտարանդիական Ժողովրդական աշխատանքային միության հետ։ Հետագայում, գերմանացիների աչքում շարժումը պաշտոնապես օրինականացնելու համար, «հանրապետության» ղեկավարներից շատերն իրենց հայտարարեցին որպես Բ.Կամինսկու ղեկավարած Ռուսաստանի նացիոնալ-սոցիալիստական ​​կուսակցության տեղական մասնաճյուղի անդամներ, բայց իրականում իրենց հեռու էին պահում այդ կուսակցությունից։

1941 թվականին զուևցիները հաշվեհարդար տեսան խորհրդային պարտիզանների մի խմբի հետ, ովքեր նրանցից օգնություն էին խնդրել: Զուևը մեկ այլ խմբի պարեն տվեց, բայց թույլ չտվեց գյուղում մնալ։ Սկսվեց պայքարը պարտիզանների դեմ. 1941 թվականի աշնանը և ձմռան սկզբին Զուևի ջոկատները հետ մղեցին մոտ տասնհինգ հարձակում: Սկզբում կռիվ մղում էին սեփական ուժերով, բայց տարեվերջին Զուևը դիմեց գերմանացի հրամանատարին և ստացավ մի քանի տասնյակ հրացան ու զինամթերք։ 1942 թվականին «հանրապետությունը» անցավ հարձակման և մի քանի գյուղ միացրեց իր տարածքին։

Երբ գերմանական բանակը նահանջեց, Զուևն ու նրա մարդկանց մի մասը շարժվեցին դեպի Արևմուտք: Մյուս հնադավանները մնացին և պարտիզանական կռիվներ մղեցին Կարմիր բանակի դեմ: Այդ նպատակով գերմանացիները նրանց մոտ զենք ու պարեն էին թողել։ Պարտիզանական այդ խմբերը Պոլոցկի մերձակայքում գտնվող անտառներում մնացին մինչև 1947 թվականը։

Զուևը և նրա ընկերակիցներից մի քանիսը ընդգրկվել են կոլաբորացիոնիստական կազմակերպության՝ Ռուսաստանի ժողովուրդների ազատագրման կոմիտեի Գերագույն խորհրդի կազմում: 1945 թվականին նա փորձել է վերադառնալ խորհրդային տարածք՝ ընդհատակյա շարժում կազմակերպելու համար և անհետացել է։

Զուևի գործունեության հետ կապված որոշ փաստաթղթեր պահվում են Վաշինգտոնում գտնվող ԱՄՆ ազգային արխիվում (օրինակ՝ ոմն Վ. Վոլժանինի «Zuyev’s Republic» ձեռագիրը  (1951), NA RG 338, P-124)։ 

Բացի Զուևի «հանրապետությունից», Բելառուսի վերոնշյալ և հարևան շրջաններում կային նաև այլ գրեթե անկախ սուբյեկտներ, ինչպիսիք են Ռոսոնոյի հանրապետությունը Ռոսոնսկի շրջանում և Պետուխովի Հանրապետությունը Վիտեբսկի մերձակայքում:

## Տես նաև
* Միխայիլ Վիտուշկո

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Каров Д.* Партизанское движение в СССР 1941—1944 гг. Мюнхен, 1954.
* Под немцами. Воспоминания, свидетельства, документы. Сост. К. М. Александров. Санкт-Петербург: Скрипториум, 2011.
* Wladimir W. Posdnjakoff. Zuyev’s Republic. Historical Division, European Command, Foreign Military Studies Branch (1947).

## Արտաքին հղումներ
* *Батшев, В.* Партизанщина: мифы и реалии. — «Лебедь», № 519, — 18 марта 2007 года.

Կատեգորիա:1941 հիմնադրումներ Բելառուսում
Կատեգորիա:1947 կազմալուծված պետություններ և տարածքներ