open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շումերներ

**Շումերներ** (սումերներ), հնագույն ժողովուրդ Հարավային Միջագետքում, որն այդտեղ բնակվել է դեռևս մ. թ. ա. 5-րդ հազարամյակում։ Մարդաբանորեն պատկանել են եվրոպեոիդ ռասայի արմենոիդ խմբին։ Շումերների լեզվաբանական պատկանելությունն անհայտ է։ Ենթադրվում է, որ շումերները նախապես տարածված են եղել նաև Հյուսիսային Միջագետքում և մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակի սկզբին սեմական ծագում ունեցող աքքադացիների ճնշման տակ շարժվել են հարավ։ Մ. թ. ա. 4-րդ հազարամյակի վերջին շումերներն ստեղծել են պատկերագիրը, իսկ մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակի կեսին՝ սեպագիրը, որը նախ որդեգրվել է աքքադացիների կողմից, ապա տարածվել Արևմտյան Ասիայի շատ երկրներում, այդ թվում` Արարատյան թագավորությունում (Ուրարտու), շումերներն ունեցել են իրենց ուրույն դիցաբանությունը, բանահյուսությունը, գրականությունը, մշակույթը։ Մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակի կեսին սկսվել է աքքադացիների հետ շումերների լեզվական ձուլման ընթացքը, որն ավարտվել է մ. թ. ա. 2-րդ հազարամյակի 1-ին կեսին, որից հետո շումերները վերացել են պատմության ասպարեզից։ Շումերների լեզուն՝ շումերերենը` որպես գրոց լեզու, մինչև մ. թ. ա. 2-րդ դարը շարունակել են գործածել աքքադացիները և այլ ժողովուրդներ։ Շումերների մշակույթը փոխանցվել է աքքադացիներին և հարևան մյուս ժողովուրդներին։

Կատեգորիա:Հին Միջագետքի ազգեր
Կատեգորիա:Շումեր
Ինվենցիա

thumb|300px|right|Ի. Ս. Բախի 4-րդ ինվենցիայի սկիզբը (BWV 775)
**Ինվենցիա** ( *հնարանք, գյուտ* բառերից, ուշ լատ. նշանակությունը՝ [օրիգինալ] հնարանք), իմիտացիոն ոճի երկձայն կամ եռաձայն պոլիֆոնիկ գործիքային ստեղծագործություն, որ գրվում են պոլիֆոնիկ տեխնիկայի տարբեր ձևերով՝ իմիտացիայի, կանոնի, պարզ կամ բարդ ձայնակարգության ձևով։ Յոհան Սեբաստիան Բախն «ինվենցիա» է անվանել իր հայտնի 15 երկձայն (BWV 772–786) և 15 եռաձայն (BWV 787–801, «սիմֆոնիաներ») գործերը (), որոնք գրել է իրենց ուսանողների համար՝ որպես ֆուգայի առջև նախապատրաստական վարժություններ՝ մատների ամբողջական անկախության հասնելու և կլավեսինի վրա բարդ պոլիֆոնիկ երաժշտություն կատարելու ունակության զարգացման համար։ Կոմպոզիտորը ճշգրիտ է ընտրել իր պիեսների անունը, քանի որ նրա ինվենցիաներն իսկապես լի են հնարանքներով, սրամիտ համադրություններով և ձայների փոփոխությամբ։ Տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Կլեման Ժանեկենը 16-րդ դարում, ապա այն գործածել են նաև ուրիշ կոմպոզիտորներ, այդ թվում՝ Չեզարե Նեգրին] (1604), Բյաջո Մարինին (1629), Ֆրանչեսկո Անտոնիո Բոնպորտին (1712)։

Ինքնուրույն գեղարվեստական արժեք ունեցող բոլոր ինվենցիաները գրվել են որպես ֆուգաներ՝ տեխնիկական նախապատրաստական վարժություններ կատարելու համար։ 20-րդ դարի կոմպոզիտորները լայնորեն կիրառել են պոլիֆոնիկ երաժշտության ժանրերը, մասնավորապես՝ Վերածննդի ինվենցիան, որը մեկնաբանվում է առավել ազատ։

Ինվենցիաների հեղինակ են Ա. Բերգը («Վոցցեկ» օպերայի 3-րդ գործողությունը), Բոգուսլավ Մարտինուն (Ինվենցիա նվագախմբի համար), Ա. Ժոլիվեն (12 ինվենցիա՝ հոգևոր և լարային հնգյակի, շեփորի և տրոմբոնի համար), Ռ. Կ. Շչեդրինը («Պոլիֆոնիկ տետր»), Բ. Ի. Տիշչենկոն (12 Ի.՝ երգեհոնի համար), Ս. Ա. Գուբայդուլինան (դաշնամուրի համար), Ա. Խաչատրյանը («Ինվենցիա»՝ ադաջո «Գայանե» բալետից, 1947), Գ. Հովունցը (շարք՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, №1 op. 3, 1968, №2 op. 5, 1970, №3 op. 6, 1971, 10 ինվենցիոն պիես՝ փայտե փողային գործիքների և դաշնամուրի համար, op. 4, 1969, 10 Ինվենցիոն պիես՝ լարային գործիքների և դաշնամուրի համար, op. 7, 1972, կոնցերտ. ինվենցիաներ՝ դաշնամուրի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, op. 8, 1974, 10 ինվենցիոն պիես՝ պղնձե փողային գործիքների և դաշնամուրի համար, op. 9, 1975, «Հնչյունի հարմոնիա» կոնցերտ. ինվենցիաներ՝ թավջութակի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, op. 10, 1976) և ուրիշներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ն. Վ. Դերոյան, Երաժշտական ստեղծագործության վերլուծություն, Երևան, 1985։
* *Протопопов В. В.* История полифонии в её важнейших явлениях. Часть 2. Москва, 1965
* *Komorowski H.-P.* Die «Invention» in der Musik des 20. Jahrhunderts. Regensburg, 1971.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Ավետարանացույց

**Ավետարանացույց**, արարողության ընթացքում Ավետարանների ընթերցման կարգը սահմանող ուղեցույց ծիսամատյան, որը, Տոնացույցի մաս կազմելով, հաճախ ձեռագրերում հանդիպում է իբրև Ավետարաններին կից առանձին միավոր (Մատենադարան, ձեռագրեր համար 7734, 7534, 3722)։ Ավետարանացույցը Տոնացույցի զարգացման նախնական փուլն մատնանշում է օրվա համար սահմանված Ավետարանի ընթերցումների հերթագայությունն ու բուն ընթերցումը։ Հեղինակի անուն կրող միակ ավետարանացույցը հայտնի է Ներսես Շնորհալու անունով՝ «Շաբաթականք աւետարանք, ըստ խորհրդոյ արարչութեան շարականաց, զոր տէր Ներսես է շինեալ», որն Ավետարանի ընթերցումներ է նշում համաձայն օրերի և զանազան առիթների՝ «Վասն կանանց», «Վասն ննջեցելոց», «Վասն պատերազմի» և այլն։

Կատեգորիա:Եկեղեցական պարագաներ
Safe and Sound

«**Safe and Sound**», ամերիկյան Capital Cities ինդի փոփ դուետի երգն է։ Այն որպես սինգլ թողարկվել է 2011 թվականի հունվարի 6-ին և ընդգրկվել է դուետի դեբյուտային՝ «Capital Cities» (2011) մինի ալբոմում, իսկ ավելի ուշ նաև որպես գլխավոր սինգլ ընդգրկվել է նրանց «In a Tidal Wave of Mystery» (2013) կոչվող դեբյուտային ստուդիական ալբոմում։ Երգի հեղինակները և պրոդյուսերներն են դուետի անդամներ Ռայան Մերչանտի և Սեպուհ Սիմոնյանի կողմից։

## Նախապատմություն
«Safe and Sound»-ը սինտփոփ և դանս փոփ ժանրերի երգ է, որը գրվել է դուետի անդամներ Ռայան Մերչանտի և Սեպուհ Սիմոնյանի կողմից։ Երգի պրոդյուսերը նույնպես նրանք են։ Երգը ձայնագրվել է 2010 թվականին և որպես սինգլ թողարկվել է 2011 թվականի հունվարի 6-ին։ Երգը ընդգրկվել դուետի դեբյուտային՝ «Capital Cities» մինի ալբոմում, որը թողարկվել է 2011 թվականի հունիսին։ Որոշ ժամանակ անց դուետը սկսում է աշխատել իր «In a Tidal Wave of Mystery» անվանումը կրող դեբյուտային ստուդիական ալբոմի վրա, և այնուհետև որոշում է «Safe and Sound» երգը ընտրել որպես ալբոմի գլխավոր սինգլ։ «In a Tidal Wave of Mystery» ալբոմը թողարկվում է 2013 թվականի հունիսի 4-ին։

## Տեսահոլովակ
thumb|140px|right|Պաշտոնական տեսահոլովակը նկարահանվել է «Լոս Անջելես» թատրոնում
Երգը երեք տեսահոլովակ։ Առաջին երկու տեսահոլովակները թողարկվել են 2011 թվականի փետրվարի 24-ին և հոկտեմբերի 31-ին։ Երրորդ տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Գրեյդի Հոլը, նկարահանվել է «Լոս Անջելես» թատրոնում և թողարկվել է 2013 թվականի ապրիլի 25-ին։ Այն ռետրո և ժամանակակից ոճի մեջ է։ Տեսահոլովակը 2013 թվականի օգոստոսին ստացել է «Լավագույն վիզուալ էֆեկտներ» մրցանակը MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխություն 2013-ում, իսկ հաջորդ տարվա հունվարին նաև առաջադրվել է Գրեմմիի 56-րդ ամենամյա մրցանակաբաշխության «Լավագույն երաժշտական տեսահոլովակ» անվանակարգում։

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի պաշտոնական տեսահոլովակը ՅուԹյուբում

Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:2011 սինգլներ
Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցություն

**Ազգային-սոցիալիստական գերմանական աշխատավորական կուսակցություն** (), Գերմանիայի ծայրահեղ աջական կուսակցություն 1920—1945 թվականներին։

Հիմնվել է Մյունխենում (կուսակցության անվան առաջին բառի կարճ՝ «նացի» ձևից են առաջացել «նացիզմ» և «նացիստներ» տերմինները)։ 1921 թվականից կուսակցության ֆյուրեր (առաջնորդ) է դարձել Ադոլֆ Հիտլերը (ղեկավարության մեջ էին նաև Հերման Գյորինգը, Յոզեֆ Գեբելսը, Ռուդոլֆ Հեսսը և ուրիշներ)։

Ազգային-սոցիալիստական կուսակցությանը բնորոշ էին հակադեմոկրատիզմը, ծայրահեղ հակակոմունիզմը, շովինիզմը և նացիոնալիզմը, անզուսպ ամբոխավարությունը։ Տիրող խավերին հաջողվեց իշխանության գլուխ դնել ֆաշիստներին, և 1933 թվականին հաստատվեց ֆաշիստական դիկտատուրա, որի համակարգում Նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցությունը դարձավ գլխավոր օղակը, Հիտլերը նշանակվեց ռայխսկանցլեր։1939—1945 թվականների Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում գերմանական ֆաշիզմի ջախջախումից հետո նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցությունը վերացվեց։
Կատեգորիա:1919 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:Ֆաշիզմ
Կատեգորիա:Գերմանիայի արգելված կուսակցություններ
Կատեգորիա:Ադոլֆ Հիտլեր
Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կուսակցություններ
Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կազմակերպություններ
Իեն Բրայս

**Իեն Բրայս** (, )՝ անգլիացի կինոպրոդյուսեր։

Իր կարիերան սկսել է որպես պրոդյուսերի օգնական «Աստղային պատերազմներ. Էպիզոդ VI. Ջեդայի վերադարձը» ֆիլմում։ Ժամանակի ընթացքում կատարելագործվելով և հմտանալով իր մասնագիտության մեջ, Բրայսը սկսեց աշխատել հոլիվուդյան ամենահայտնի կինոռեժիսորների հետ՝ նրանց հետ ստեղծելով բլոկբաստերներ։ Այժմ Իեն Բրայսն ապրում է իր կնոջ՝ Թեյլորի և երկու որդիների՝ Ալեքսի և Մակի հետ։

## Կարիերա
Բրայսը ունի բազմաթիվ մրցանակներ, նաև շատ հեղինակավոր մրցանակաբաշխություններում եղել է նոմինանտի դերում։ Դրանց թվում են Օսկարը և BAFTA-ն։ 1998 թ․ էկրան բարձրացած Սթիվեն Սփիլբերգի Փրկել Շարքային Ռայանին ֆիլմը նրանց բերեց բազմաթիվ մրցանակներ, դրանց թվում նաև Ոսկե Գլոբուսի «լավագույն ֆիլմ» մրցանակը, ֆիլմը բազմաթիվ անվանակարգերում նոմինացվեց նաև Օսկարի, բայց «լավագույն ֆիլմ»-ը զիջեց Սիրահարված Շեքսպիր ֆիլմին։ Բրայսը առավել հայտնի դարձավ՝ համագործակցելով բլոկբաստերներ ստեղծելու մեծ վարպետ՝ Մայքլ Բեյի հետ՝ ստեղծելով «Տրանսֆորմերներ» սիքվելը։

## Ֆիլմագրություն
* Աստղային պատերազմներ. Էպիզոդ VI. Ջեդայի վերադարձը (1983) (պրոդյուսերի օգնական)
* Ինդիանա Ջոնսը և ճակատագրի տաճարը (1984) (ռեժիսորի երկրորդ օգնական)
* Ինդիանա Ջոնսը և խաչակրաց վերջին արշավանքը (1989) (ասոցացնող պրոդյուսեր)
* Բեթմենի վերադարձը (1992) (գործադիր պրոդյուսեր)
* Ծագող արև (1993) (գործադիր պրոդյուսեր)
* Գյուղացին Բեվերլի Հիլզից (1993) (գործադիր պրոդյուսեր)
* Արագություն (1994) (գործադիր պրոդյուսեր)
* Մրկասյուն (1996) (պրոդյուսեր)
* Տեղառարափ անձրև (1997) (պրոդյուսեր)
* Փրկել Շարքայնի Ռայանին (1998) (պրոդյուսեր)
* Բնության հզորությունը (1999) (պրոդյուսեր)
* Գրեթե հայտնի (2000) (պրոդյուսեր)
* Սարդ Մարդը (2002) (պրոդյուսեր)
* Արևի արցունքներ (2003) (պրոդյուսեր)
* Կղզին (2005) (պրոդյուսեր)
* Տրանսֆորմերներ (2007) (պրոդյուսեր)
* Հենքոկ (2008) (գործադիր պրոդյուսեր)
* Տրանսֆորմերներ։ Ֆոլլենների Վրեժը (2009) (պրոդյուսեր)
* Տրանսֆորմերներ։ Լուսնի Մութ Կողմը (2011) (պրոդյուսեր)
* Pain & Gain (2013) (պրոդյուսեր)
* Աշխարհների պատերազմ Z (2013) (պրոդյուսեր)
* Տրանսֆորմերներ։ Բնաջնջման Դարաշրջանը (2014) (պրոդյուսեր)
* Նինձիա Կրիաները (2014) (պրոդյուսեր)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ
Նաֆաա

**Նաֆաա** (էն Նաֆաա, ան-Նաֆաա, գրականության մեջ երբեմն՝ էն նաֆաա Մուհամմադ, ), Թունիսի բանվորական և կոմունիստական շարժման գործիչ։ Մասնագիտությամբ՝ ուսուցիչ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945 թթ.) տարիներին մասնակցել է Դիմադրության շարժմանը։ 1943 թվականից՝ Թունիսի կոմունիստական կուսակցության (ԹԿԿ) անդամ։ 1946 թվականից՝ ԹԿԿ և ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ։ 1947 թվականին եղել է ԹԿԿ կենտրոնական օրգան «Աթ Թալիա» («Ավանգարդ») թերթի խմբագիրը։ ԹԿԿ 3-րդ համագումարում (1948) ընտրվել է ԹԿԿ ԿԿ առաջին քարտուղար։ Թունիսի ժողովրդի ազատագրական շարժմանը նվիրված մի շարք աշխատությունների հեղինակ է։

Կատեգորիա:1917 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թունիսի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Թունիսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Նարնջենի

thumb|նարնջենի
**Նարնջենի, Չնախնձոր** (*Citrus sinensis*), սատապազգիների ընտանիքի մշտադալար պտղատու ծառ։ Բարձրությունը մինչև 12 մ է, թզուկներինը՝ 4—6 մ։ Տերևները՝ հարթ, ձվաձև, սրածայր։ Ծաղիկները՝ երկսեռ, սպիտակ, հոտավետ։ Պտուղը կաշենման կեղևով պատած բազմաբուն հատապտուղ է, առանձին սորտերինը՝ տարբեր ձևի, մեծության և գույնի (բաց դեղնավունից կարմրանարնջագույն)։ Պտղամիսը հյութալի է, քաղցրաթթվաշ, հաճելի համով, ունի սննդարար, բուժիչ նշանակություն։ Հարուստ է վիտամիններով (А, В, С, P),հանքային նյութերով։

Օգտագործվում է թարմ և վերամշակված (հյութ, մուրաբա, ջեմ և այլն) վիճակում։ Կեղևից ստացվում է եթերայուղ, որն օգտագործվում է հրուշակեղենի և օծանելիքի արտադրության մեջ։ Կարող է ապրել և պտղաբերել ավելի քան 75 տարի։ Պատվաստված ծառերը բերք են տալիս տնկելուց 3—4 տարի հետո։ Ցրտադիմացկուն չի(—8&nbsp;°C-ից մինչև — 9,5&nbsp;°C-ում վերերկրյա մասերը ոչնչանում են)։ Բերքատվությունը՝ 20—25 տ/հա (1 ծառից՝ 100—150կգ)։ Հայրենիքը Հարավային Չինաստանն ու Հնդկաչինն են։ Մշակվում է աշխարհի շատ երկրների արևադարձային ու մերձարևադարձային շրջաններում։

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մշտադալար բույսեր
Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Կատեգորիա:Սատապազգիներ
Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր
Կատեգորիա:Ցիտրուսային մշակաբույսեր
Կառլ Շվարցշիլդ

**Կարլ Շվարցշիլդ** (, ), գերմանացի աստղագետ, Բեռլինի ԳԱ անդամ (1912)։

## Գործունեություն
1901 թվականից՝ Գյոթինգենի համալսարանի պրոֆեսոր և այդ համալսարանի աստղադիտարանի տնօրեն, 1909 թվականից՝ Պոտսդամի աստղաֆիզիկական աստղադիտարանի տնօրեն, 1912 թվականից՝ Բեռլինի համալսարանի տնօրեն։ Շվարցշիլդը ստացել է Այնշտայնի դաշտի հավասարումների առաջին ճշգրիտ լուծումը։ Մշակել է լուսանկարչական աստղային լուսաչափության մեթոդը, ստեղծել 3500 աստղի փայլերի լուսանկարչական բնորոշումը պարունակող աստղացուցակ։ Որոշել է աստղերի արագությունների էլիպսոիդային բաշխումը, տվել աստղային վիճակագրության ինտեգրալ հավասարումների ընդհանուր լուծումը։ Շվարցշիլդը ստեղծել է աստղերի մթնոլորտների ճառագայթային հավասարակշռության տեսությունը, զբաղվել կրկնակի ու փոփոխական աստղերի, գիսավորների ուսումնասիրությամբ, քվանտային մեխանիկայի և հարաբերականության տեսության աստղագիտական կիրառման հարցերով։

Հայտնի է նաև օպտիկայի բնագավառում կատարած աշխատանքներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստղաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Շվարցվալդ

**Շվարցվալդ** ( - բառացի՝ սև անտառ), լեռնազանգված Գերմանիայի հարավ-արևմուտքում։

Երկարությունը 160 կմ է, լայնությունը՝ 35-60 կմ, բարձրությունը՝ մինչև 1493 մ (Ֆելդբերգ լեռ)։ Կազմված է գնեյսներից, գրանիտներից, ավազաքարերից։ Զառիթափ իջնում է դեպի Վերինհռենոսյան դաշտավայրը։ Գագաթները հարթ են և գմբեթաձև, լանջերը՝ խորը կտրտված գետերով։ Մինչև 800 մ բարձրությունները ծածկված են կաղնու և հաճարենու, ավելի բարձր՝ եղևնու անտառներով։

Կան ուրանի հանքավայրեր (Վիտիխեն), հանքային աղբյուրներ, առողջարաններ (Բադեն-Բադեն, Բադենվայլեր)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնազանգվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանիայի լեռներ
Կատեգորիա:Բադեն-Վյուրթեմբերգ
Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Մոտեյուս Շումաուսկաս

**Մոտեյուս Յուոզովիչ Շումաուսկաս** (, ), լիտվացի խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1975 թվական)։ ԽՄԿԿ անդամ (1924)։

## Կենսագրություն
1928-1929 թվականներին եղել է Լիտվայի կոմկուսի (ԼԿԿ) Պանեվեժիսի ընդհատակյա շրջկոմի անդամ, 1930-1931 թվականներին՝ Լիտվայի կոմունիստական երիտասարդական միության ԿԿ-ի քարտուղար, 1930 թվականից՝ ԼԿԿ ԿԿ-ի անդամ։ 1931 թվականին դատապարտվել է 6 տարվա տաժանակրության, 1939 թվականին նետվել համակենտրոնացման ճամբար։ Լիտվայում սովետական իշխանության վերականգնումից (1940 թվական, հուլիս) հետո եղել է Լիտվայի ԽՍՀ արհմիությունների կենտրոնական բյուրոյի նախագահ, Լիտվայի ԽՍՀ տեղական արդյունաբերության ժողկոմ, 1941-1946 թվականներին՝ ԺԿԽ-ի նախագահի տեղակալ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին (1941-1945 թվականներին), ղեկավարել Լիտվայի պարտիզանական շարժման և ԼԿԿ Կենտկոմի շտաբի օպերատիվ խմբերը, եղել ԼԿԿ Հյուսիսային ընդհատկյա մարզկոմի քարտուղար։ 1944 թվականի հուլիսից՝ Վիլնյուսի քաղգործկոմի, 1944-1950 թվականներին՝ պետպլանի նախագահ, միաժամանակ 1946-1947 թվականներին՝ Լիտվայի․ ՍԱՀ մինիստրների խորհրդի նախագահի տեղակալ։ 1950-1953 թվականներին ԼԿԿ Շյաուլյայի մարզկոմի առաջին քարտուղար, 1954-1956 թվականներին ԼԿԿ ԿԿ-ի 2-րդ քարտուղար։ 1953-1954 թվականներին Լիտվայի ՍՍՀ մինիստրների խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ, 1956-1967 թվականներին՝ նախագահ, 1967-1975 թվականներին՝ Լիտվայի ՄՍՀ Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահ, ԽՍՀՄ գերագույն սովետի նախագահության նախագահի տեղակալ։ ԽՄԿԿ ԿԿ-ի անդամության թեկնածու 1956-1976 թվականներին։ ԽՍՀՄ 2-4 գումարումների գերագույն սովետի դեպուտատ։

Մահացել է 1982 թ. մայիսի 28-ին, թաղված է Վիլնյուսում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիտվացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 21-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 20-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 19-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզաններ
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ
Շվեդիայի և Նորվեգիայի միացյալ թագավորություն

**Շվեդ-նորվեգական միություն** ((; )), Շվեդիայի և Նորվեգիայի պետական-իրավական միավորումը իրական միության (ունիայի) հիման վրա։ Պարտադրվել է զենքի ուժով Շվեդիայի կողմից, 1814 թվականի շվեդա-նորվեգական պատերազմից հետո։ Ուժի մեջ է մտել 1814 թվականի նոյեմբերի 4-ից՝ շվեդ թագավոր Կարլ XIII-ին Նորվեգիայի թագավոր ընտրելով։ Շվեդիան և Նորվեգիան ունեին ընդհանուր դիվանագիտական գերատեսչություն, յուրաքանչյուրը պահպանում էր իր օրենքները, կառավարումը, դատարանը, եկեղեցին։ Նորվեգական բանակը (սպաները միայն նորվեգացիներ էին) գտնվում էր թագավորի հրամանատարության ներքո, բայց բանակի օգտագործումը Նորվեգիայի սահմաններից դուրս հնարավոր էր միայն նորվեգական պառլամենտի (ստորտինգ) հատուկ հրահանգով։ Ունիայի, որն արգելակում էր Նորվեգիայի տնտեսական և քաղաքական զարգացումը, գոյության ամբողջ ընթացքում նորվեգացիները պայքարել են նրա խզման համար, և ստորտինգը եղել է այդ պայքարի կենտրոնը։ 1905 թվականի հունիսի 7-ին ստորտինգը որոշում ընդունեց ունիան խզելու մասին։ Խզումը ձևակերպվեց Կարլստադի շվեդա-նորվեգական համաձայնագրով (1905)։

Կատեգորիա:Նորվեգիան նոր շրջանում
Կատեգորիա:Շվեդիան նոր շրջանում
Կատեգորիա:Սկանդինավիայի պատմական պետություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի պատմություն
Կատեգորիա:Սկանդինավիայի պատմություն
Շվեդական թատրոն

Թատրոնը 15-16-րդ դարերում Շվեդիայում տարածվել են դպրոցական թատրոնները։ 16-րդ դարի վերջից թագավորական դղյակներում կազմակերպվել են ներկայացումներ։ Առաջին պալատական թատրոնը բացվել է 1649 թվականին, Ստոկհոլմում։ Մինչև 19-րդ դարում սկիզբը այնտեղ խաղացել են կոմեդիա դել արտեի, գերմանական և մի քանի ֆրանսիական թատերախմբեր։ Առաջին մշտական ազգային բեմը եղել է ուփասլայի Ուսանողական թատրոնը (1682—1691)։ 1737 թվականին երիտասարդ ազնվականներից և չինովնիկներից կազմված սիրողական թատերախումբը անվանվել է «Թագավորական շվեդ, բեմեր»։ 1753 թվականին այդ թատրոնը իր տեղը զիջել է ֆրանսիյական և իտալական թատերախմբերին։ Գյոթեբորգում (1779), Ստոկհոլմում (1788, Շվեդ, թագավորական դրամատիկ թատրոն) Գուստավ 3-րդ-ի օրոք ստեղծվել են առաջին հանրամատչելի շվեդ, թատրոնները։19-րդ դարում 70-ական թթ․ կապված հասարակական, տնտեսական և կուլտուրական վերելքի հետ մասնավոր և պետական թատրոնների խաղացանկ է թափանցել «նոր դրաման» (այդ թվում՝ Հ․ Իբսենի և Բ․ Բյոռնսոնի գործերը)։ Ռեալիզմի հաստատումը անքակտելիորեն կապված է խոշոր դրամատուրգ և թատրոնի տեսաբան Ա․ Ստրինդբերգի գործունեությանը։ Շվեդիայի թատերական գործիչների վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել գերմ․ Կամերային թատրոնի, ՄԳԹ-ի (1921—1922) հյուրախաղերը։ 19-րդ դարի 1-ին քառորդում դերասաններ Ն․ Պերսոնեն, Վ․ Շյոստրյոմը, է․ Հիլբերգը, Ի․ Հեդկվիստը, Ա․ դե Վալը և ուրիշներ Շվեդիայի բեմում հաստատել են հոգեբանական ռեալիզմի սկզբունքները։ Բեմ․ վերամարմնավորման վարպետ էր Ցո․ էկմանը։ ժամանակակից ազգային թատերարվեստի առաջատար ռեժիսորներ են դարձել Ու․ Մուլանդերը (20-րդ դարի 1-ին կես), Ա․ Շյոբերգը (30-ական թթ․), Ի․ Բերգմանը (40-ական թթ․)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Գյոթեբորգի քաղաքային թատրոնը Տ․ Համմարենի ղեկավարությամբ բացահայտ հանդես է եկել նացիզմի դեմ, բեմադրել հակապատերազմյան ներկայացումներ՝ Ալստրյոմի «Պատրաստականություն» (1941), Մունկի «Նիլս էբբեսեն» (1944) ևն։ Ամենավառ հակաֆաշիստական ներկայացումը Ա․ Քամյուի «Կալիգուլա»-ն էր (1946, ռեժ․ Ի․ Բերգման)։ 1950-ական թվականներին պետական թատրոններում գերապատվությունը տրվել է դասականներին։ Բեմադրվել են նաև ժ․ Մարտրի, ժ․ Անույի, Ա․ Միլլերի, Ա․ Չեխովի, Լ․ Տոլստոյի, Ն․ Գոգոլի, Մ․ Գորկու և այլոց գործերը։ 1960-ական թվականներին խաղացանկերում գերիշխել են Բ․ Բրեխտի գործերը։ Թատրոնների ներսում ստեղծվել են թատրոն-թատերախըմբեր (քաղ․ և գեղարվեստական ընդհանուր հայացքներով միավորված դերասանների, ռեժիսորների, դրամատուրգների համագործակցություն), որոնք երբեմն անջատվել են և դարձել առանձին կոլեկտիվներ, այսպես կոչված, «ազատ թատրոններ», տարածվելով հատկապես 70-ական թվականներին։ Դրանց ներկայացումները հաճախ վառ քաղաքական բնույթի են, ունեն ռևյու ձևը՝ հագեցված երաժշտությամբ, երգով, մընջախաղով։ Սցենարը հորինում է ողջ խումբը։ Հայտնի է Ստոկհոլմի ագատ պրոֆեսիոնալ թատրոնը՝ հանդես գալով բանվոր դասակարգի տնտ․ և քաղ․ պահանջներով։ ժամանակակից շվեդ, թատրոնի խոշորագույն դերասաններից են՝ Ի․ Տիդբլադը (մահ․ 1975), է․ Ցուսեֆսոնը, Ա․ էկը, է․ Դելբեկը, է․ Ադոլֆսոնը, Տ․ Պավլոն, Ցա․ Կուլլեն, Կ․ Կավլին և ուրիշներ։ Բացի Թագավորական դրամատիկական և քաղաքային թատրոններից, Ստոկհոլմում գործում են նաև մի քանի մասնավոր թատրոններ։ Գյոթեբորգում, Մալմյոյում և այլուր կան դրամատիկական թատրոններ։ Փոքր քաղաքներին սպասարկում է պետ․ հյուրախաղային «Ռիքս թատրոնը» (տարեկան 700 ներկայացում՝ 100 բնակավայրերում)։

Կատեգորիա:Շվեդիայի մշակույթ
Ցախակեռաս

**Ցախակեռաս** (), այծատերևազգիների ընտանիքի փաթաթվող կամ կանգուն ցողուններով թուփ։ Հայտնի է մոտ 200՝ տարածված հիմնականում Հյուսիսային կիսագնդում, Անդերում։

## Հայաստանում
Հայաստանում՝ 5(6) տեսակ՝
* բուրավետ ցախակեռաս (*Lonicera caprifolum*), 
*կովկասյան ցախակեռաս (Lonicera caucasica),
* վրացական ցախակեռաս (*Lonicera iberica*) և այլն։
thumb|ձախից|''L. tatarica''
;Տարածում
Աճում է Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարզերի կաղնու-բոխու անտառներում, նոսրանտառներում, անտառի բացատներում, խոնավ վայրերում, գետերի և առուների երկայնքով, իսկ վրացական ցախակեռասը՝ հիմնականում չորային, արիդային նոսրանտառների կազմում՝ հարավային չոր, ժայռոտ լանջերին (800-1800 մ բարձրություններում)։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունի բարձրությունը 2,5-3,5 մ է։ Տերևները հակադիր են, պարզ, ամբողջաեզր, ձվաձև կամ օվալաձև։ Ծաղիկները տերևանութային են, խոշոր, վարդագույն, սպիտակ, դեղին, բուրավետ։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը կարմիր, նարնջագույն, դեղին, հյութալի հատապտուղ է։

Բազմանում է սերմերով, կտրոններով, անդալիսով։

## Քիմիական կազմ
Տերևները պարունակում են վիտամին E, կարոտին (A-նախավիտամին), պտուղները՝ ներկանյութ։

## Կիրառություն
Տերևների և ծաղիկների եփուկն օգտագործում են ողողումների համար՝ խուզող որքինի (մկնատամ) բուժման նպատակով, որպես վերքամոքիչ միջոց ևն։ Փայտանյութն ամուր է, կիրառվում է մանր իրեր պատրաստելու համար։

Գեղազարդիչ է։

## Տեսակներ
thumb|right|''L. japonica'' fruit
thumb|right|''L. hispidula''
thumb|right|''L. sempervirens''
thumb|right|''L.caprifolium'', Chèvrefeuille
Հայտնի է մոտ 200 տեսակ, նրանցից մի քանիսը.
}
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
|
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
|}

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
*Род 8. Жимолость - Lonicera L. // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов. - М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1962. - Т. VI. Покрытосеменные. Семейства Логаниевые - Сложноцветные. - С. 211-299. - 380 с. - 2400 экз.
*Род 1401. Жимолость - Lonicera L. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин. - М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1958. - Т. XXIII. - С. 467-573. - 776 с. - 2300 экз.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Flora of China: ''Lonicera'' species list

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր
Կատեգորիա:Հայաստանի բույսեր
Ուբեդա (քաղաք)

**Ուբեդա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Խաեն պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Լա-Լոմա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 397.1 կմ2։ Բնակչությունը՝ 36025 (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 56 կմ։

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր
Իվան Շիշկին

**Իվան Իվանովիչ Շիշկին** (, ), ռուս նկարիչ, ռեալիստական բնանկարի վարպետ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում (1852-1856) և Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1856-1865, 1862-1865 թվականներին՝ կրթաթոշակառու Մյունխենում, Պրահայում, Դյուսելդորֆում), 1865 թվականից՝ ակադեմիկոս, 1873 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1894-1895 թվականներին՝ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայի բնանկարի արվեստանոցի ղեկավար։ Շրջիկ գեղարվեստական ցուցահանդեսների ընկերության հիմնադիր անդամ։

Սկզբնական շրջանում հետևել է 19-րդ դարի կեսի ռոմանտիկական բնանկարի ավանդույթներին։ 1860-ական թվականներին, հաղթահարելով կոլորիտի և լույսի Էֆեկտների պայմանականությունը, ստեղծել է ռուսական բնության առավել հավաստի պատկերներ («Անտառահատում», 1867, «Տարեկանի արտ», 1878, «Անտառային հեռաստաններ», 1884), բացահայտել ռուսական լանդշաֆտի տիպական-արտահայտչական և բանաստեղծական ձևերը՝ բնանկարի մեջ մտցնելով ժանրային-պատմողական տարրեր («Առավոտը սոճիների անտառում», 1899, արջերը պատկերել է Կ․ Ա․ Սավիցկին, բոլորը՝ Տրետյակովյան պատկերասրահում, Մոսկվա, «Կաղնու պուրակ», 1887, Կիևի ռուսական արվեստի թանգարան)։ Շիշկինը ստեղծել է նաև գծանկարներ․ նրա օֆորտները նպաստել են գրաֆիկայի այդ ժանրի վերածնմանը Ռուսաստանում։ Շիշկինի աշխատանքներից հինգը պահվում են Հայաստանի պետական պատկերասրահում։
[մինի|ձախից|Շիշկինի հայտնի «[Առավոտը սոճիների անտառում» կտավը Տրետյակովյան պատկերասրահում]]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պերեդվիժնիկներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս փորագրիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Շինն Ֆեյն

**Շին ֆեյն** (իռլ․՝ *Sinn Féin*, թարգ․՝ «մենք ինքերս»), իռլանդական հանրապետական և ժողովրդավարա-սոցիալիստական քաղաքական կուսակցություն, որը գործում է ինչպես Իռլանդիայի Հանրապետությունում, այնպես էլ Հյուսիսային Իռլանդիայում։

Հանդես է եկել հանուն բրիտանական տիրապետությունից Իռլանդիայի դուրս գալուն։ Հաջողության հասնելով 1919 թվականի բրիտանական պառլամենտի ընտրություններում (իռլանդացիներին պատկանող 105 տեղից՝ 73-ը)՝ շիննֆեյները Դուբլինում հրավիրեցին իռլանդական պառլամենտ և հռչակեցին Իռլանդիայի անկախությունը։ Այնուամենայնիվ հետագայում (1921) շիննֆեյներների աջ ղեկավարները կնքեցին անգլո-իռլանդական համաձայնողական պայմանագիր, որով իռլանդական ազգային-ազատագրական շարժումը պառակտվեց, և 1922—1923 թվականներին սկսվեց քաղաքացիական պատերազմ։ Պատերազմում պարտվելուց հետո, շինֆեյներների մի մասը, չընդունելով պայմանագիրը, անցավ ընդհատակ։ 1950-ական թվականներին վերստին քաղաքական ասպարեզ գալով՝ շինֆեյներներ (որ վերստեղծեցին կուսակցությունը) առաջադրեցին Իռլանդիայի միավորման հակաիմպերիալիստական ծրագիր։ 1970-ական թվականների սկզբին շինֆեյներներ պառակտվեցին երկու թևի՝ «պաշտոնական» (հանդես Էին գալիս քաղաքական միջոցներով Իռլանդիայի միավորման համար) և «ժամանակավոր» (կողմ Էին զինված տեռորիստական պայքարին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության կուսակցություններ
Կատեգորիա:Իռլանդիայի կուսակցություններ
Շրջակայք

**Շրջակայք** մետրիկական տարածության, այն a կետերի, բազմությունը, որոնց հեռավորությունը տրված a կետից փոքր է տրված r դրական թվից (a կետի r շառավղով շրջակայք)։ Ավելի ընդհանուր՝ տոպոլոգիական տարածության տրված կետը պարունակող յուրաքանչյուր բաց բազմություն անվանում են (տրված կետի) շրջակայք։ Իրական ուղղի [d(x,y)=|x-y|, x, y \in R մետրիկայով] a կետի շրջակայքը (a-r, a+r) միջակայքն է․ էվկլիդեսյան հարթության [d(x,y)= \sqrt{(x_1-y_1)^2+(x_2-y_2)^2}, \qquad x=(x_1,x_2), y=(y_1, y_2) մետրիկայով] a=(a_1, a_2) կետերի r շրջակայքը a կենտրոնով և r շառավղով բաց շրջանն է։

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական առարկաներ
Շուշիի պատմություն

մինի|Շուշի բերդ,

**Շուշի**, քաղաք Արցախում։ Գտնվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության լեռնաշղթայի նախալեռներում, Գորիս-Ստեփանակերտ խճուղու վրա, Ստեփանակերտից 11 կմ հարավ, Աղդամ երկաթուղային կայարանից 37 կմ հարավարևմտյան․։ Կան արտադրական կոմբինատ, կաշվի գործարան, արլ․ երաժշտ․ գործիքների պատրաստման ֆաբրիկա։ Գորգագործության կենտրոն է։ Շուշիում է Ղարաբաղի մետաքսի կոմբինատի գործվածքային արտադրամասը։ Ունի գյուղատնտեսական տեխնիկում, մանկավարժական և երաժշտական համալսարաններ, երաժշտական դպրոց, պատմության թանգարան, մշակույթի տուն, գրադարաններ և կինոթատրոններ։ Շուշին կլիմայական առողջարան է։ Ամառը տաք է (հուլիսի միջին ջերմաստիճանը՝ 19&nbsp;°C), ձմեռը՝ մեղմ (հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ —2&nbsp;°C)։ Տարեկան տեղումները 645 մմ են։ Կան առողջարաններ, հանգստյան տներ, պիոներական ճամբար, տուրիստական հանգրվան։ Շուշին հիմնադրվել է 1752 թվականին, քաղաք է 1840 թվականից։ Պատմական տեղեկանք։ Բնական անմատչելի դիրքի շնորհիվ Շուշին հնագույն ժամանակներում Վարանդա գավառի հայ բնակիչների համար ծառայել է իբրև պաշտպանական ամրություն, որը հետագայում պարսպապատվելով, դարձել է բերդ։ Բերդապարսպի մեծ մասն այժմ էլ կանգուն է։ 18-րդ դարի 2-րդ կեսից բերդաքաղաք էր, իսկ 19-րդ դարում առևտրական, արհեստագործական ու մշակութային խոշոր կենտրոն։ Վաղ միջնադարում բերդը կոչվել է Շիկաքար։ Այստեղ իշխան Մահլ Սմբատյանը 9-րդ դարի կեսին հաղթել է արաբ, ասպատակիչ զորքին և ազատագրել գերեվարված հայ բնակչությանը։ Ուշ միջնադարյան աղբյուրները բերդը հիշում են տարբեր անուններով՝ Քարագլուխ, Քարագլխի բերդ, Քար, Քարագլխի սղնախ, հաճախ նաև՝ Շոշի բերդ, Շոշի սղնախ (որովհետև թշնամի ուժերի հարձակումների ժամանակ այնտեղ պատսպարվել է հարևան Շոշ ավանի և գավառի բնակչությունը)։ 18-րդ դարի սկզբին Շոշի բերդը եղել է թվով գերակշիռ` թուրք զորքերի դեմ հայոց ազատագրական մարտերի կենտրոն։ Բերդը հավանաբար այդ ժամանակ վերակառուցել ու ամրացրել են ազատագրական պայքարի հրամանատարները (Ավան հարյուրապետը և այլք), որոնք հիշվում են իբրև բերդի տերեր։ 1750-ական թվականներին Վարանդայի մելիքությանն ուխտադրժորեն տիրացած Շահնազար Բ, իր դեմ միավորված Ղարաբաղի մյուս չորս մելիքություններին դիմադրելու համար, դաշնակցել է «սարըջալու» կոչվող վաչկատուն ցեղի առաջնորդ Փանահ խանի հետ և նրան տրամադրել Շոշի բերդը։ Փանահ խանը Շահնազարի օգնությամբ այժմյան Շուշիի տեղում կառուցել է իր ամրոց նստավայրը (Փանահաբադ)։
               

Կատեգորիա:Շուշի
Վեզուվիան

**Վեզուվիան** (Վեզուվ հրաբխի անունով), իդոկրազ, միներալ, բարդ բնական սիլիկատ։ Ստրուկտուրայի մեջ պարունակում է SiO4-ի մեկուսացված աեարաէդրեր և Տi207-ի կրկնակված խմբեր։ Առանձնացվում են հետևյալ տարբերակները՝

* քրոմային (մինչև 4,3% Cr2O3), 
* բերիլիումային (մինչև 9,20% BeO), 
* ցերիումային (մինչև 16,7% Се203), 
* բորային (մինչև 4,14% B203)

Բյուրեղագիտական համակարգը տետրագոնային է։ Առաջացնում է պրիզմատիկ կամ դիպիրամիդային բյուրեղներ և հոծ հատիկավոր զանգվածներ։ Գույնը՝ կանաչ, գորշ, դեղին։ Կարծրությունը՝ 6—7, խտությունը՝ 3400 կգ/մ³։ Հանդիպում է սկառներում՝ նռնաքարերի և էպիդոտի հետ։ Առաջանում է խորքային մագմատիկ ապարների կոնտակտում՝ կրաքարերի և դոլոմիտների հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ
Կատեգորիա:Կալցիումի միներալներ
Կատեգորիա:Մանգանի միներալներ
Կատեգորիա:Երկաթի միներալներ
Օգյուստ Շուազի

**Օգյուստ Շուազի** (, ), ֆրանսիացի ինժեներ, ճարտարապետության պատմաբան և տեսաբան։

Շուազին ճարտարապետություն է սովորել Փարիզի Պոլիտեխնիկական դպրոցում 1861-1863 թվականներին եւ Կամուրջների եւ Ճանապարհների ազգային դպրոցում (1863-1866)։ Ուսման ընթացքում, ճանապարհորդել է Հռոմ եւ Աթենք։ Ճարտարապետության դասախոս է եղել Կամուրջների եւ սալահատակների ազգային դպրոցում (1877-1901 թթ.)։

1904 թվականին արժանացել է Թագավորական ոսկե մեդալի։

Աշխատություններ է գրել Հին Հռոմի (1873), Բյուզանդիայի (1883), Եգիպտոսի (1904) շինարարական արվեստի մասին։ Հիմնական գործը «Ճարտարապետության պատմություն» երկհատորյակն է (1899), ուր զգալի տեղ է հատկացված հայկական ճարտարապետությանը, նրա զարգացման ու ազդեցությունների հարցերին։ Ըստ Շուազիի, հայ ճարտարապետության զարգացման բարձրագույն շրջանը եղել է 11-12-րդ դարերում։ Հետագայում այդ արվեստը տարածվել է դեպի հյուսիս՝ Վրաստան, Ռուսաստան, սկանդինավյան երկրներ և Իռլանդիա, այդտեղից դեպի հարավ՝ Նորմանդիա և Ֆրանսիա, իսկ Սև ծովի ափերով՝ Ռումինիա, Բուլղարիա, Սերբիա, Դալմաթիա, Իտալիա և նպաստել Եվրոպայում ռոմանական արվեստի ստեղծմանը։ Հայկական ճարտարապետության ներգործությունը շարունակվել է նաև 13-14-րդ դարերում, Փոքր Ասիայի ուղղությամբ և նկատելի դարձել Կ․ Պոլսի մոնումենտալ շինությունների մեջ՝ Կոմնենոսների և Պալեոլոգոսների տիրապետության ժամանակաշրջանում։ Շուազին առաջ է քաշել այն տեսակետը, որ արաբ (մավրիտանական) և գոթական ճարտարապետության մեջ կիրառված փոխհատվող կամարների համակարգը և ընդհանրապես` ջլաղեղների համակարգը նախապես առկա են եղել հայ ճարտարապետության մեջ։ Շուազիի տեսակետները տեղ են գտել Յո․ Ստրժիգովսկու, Շ. Դիլի, Պ․ Տոեսկայի աշխատություններում, կարևոր ազդեցություն ունեցել 20-րդ դարասկզբի ճարտարապետության տեսության ձևավորման վրա։

## Աշխատություններ
* Հին Հռոմ
* Բյուզանդիա 
* Եգիպտոս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1841 ծնունդներ
Կատեգորիա:1909 մահեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Նաջափ-բեկ Վեզիրով

**Նաջափ-բեկ Ֆաթալի-բեկ օղլի Վեզիրով** (; փետրվարի 17, 1854, Շուշի - հուլիսի 9, 1926, Բաքու), ադրբեջանցի դրամատուրգ, թատերական գործիչ։ Ադրբեջանական թատրոնի հիմնադիրներից։

## Գործունեություն
Առաջինը Բաքվում Դ․ Մելիքովի (Զարդաբի) հետ բեմադրել է Մ․ Ֆ․ Ախունդովի կատակերգությունները (1873)։ Դրամատիկական գործերում ռեալիստորեն պատկերել է ադրբեջանցի գյուղացիների, կալվածատերերի, բուրժուական գործամոլների կյանքն ու բարքերը։ «Միսը քեզ, ոսկորն ինձ» (1873) և «Տնային դաստիարակության պատկեր» (1875) կատակերգություններում քննադատել է հին դպրոցի ուսուցման սկզբունքները, նահապետական դաստիարակությունը։ «Ջրից ելնել՝ ջրհեղեղն ընկնել» (1895) կոմեդիայում ներկայացրել է ինքնահաճ վաճառականի։ «Ֆահրեդդինի վիշտը» (1896) ադրբեջանական առաջին ողբերգությունում ստեղծել է ֆեոդոլական կարգերի դեմ բողոքող երիտասարդ ազնվական-լիբերալի կերպարը։ «Նոր դարի սկիզբը» (1924) պիեսով ողջունել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակը։

Վեզիրովի պիեսները մտել են ադրբեջանական թատրոնների խաղացանկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tarixdə iz buraxanlar: Nəcəf bəy Vəzirov
* Nəcəf bəy Vəzirov - "Müsibəti - Fəxrəddin" ( 1-ci hissə)
* Nəcəf bəy Vəzirov. Əsərləri. Bakı, “Şərq-Qərb”
* Azərbaycanın görkəmli maarifpərvər yazıçılarından biri Nəcəf bəy Vəzirov
* Nəcəf bəy Vəzirov

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:1854 ծնունդներ
Կատեգորիա:1926 մահեր
Կատեգորիա:Փետրվարի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 9 մահեր
Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ
Գեղեցկուհին ու հրեշը (ֆիլմ, 2014)

**Գեղեցկուհին ու հրեշը** (), 2014 թվականի ֆանտաստիկ ֆիլմ՝ նկարահանված Ժաննա-Մարի Լեպրենս Դե Բեմոնտի համանուն հեքիաթի մոտիվներով։ Ֆիլմում գլխավոր դերերը կատարում են Վենսան Կասելն ու Լեա Սեյդուն։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել Ֆրանսիայում 2014 թվականի փետրվարի 12-ին։ Այն ցուցադրվել է Բեռլինի 64-րդ կինոփառատոնի ժամանակ (մրցույթից դուրս)։

## Սյուժե
Սնանկացած արևտրականը գտնում է մի ամրոց, որտեղ, նրա կարծիքով, ոչ ոք չի բնակվում։ Իրականում ամրոցը պատկանում է հրեշին, որը որոշում է գերի վերցնել առևտրականին՝ վերջինիս հատկացնելով միայն մեկ օր, որպեսզի նա ընտանիքին հրաժեշտ տա։ Հաջորդ օրը հոր փոխարեն հրեշի մոտ՝ ամրոց է գնում առևտրականի կրտսեր դուստրը՝ Բելը։ Հրեշն առաջին հայացքից սիրահարվում է գեղեցկուհուն։ Ամեն գիշեր Բելը երազ է տեսնում ամրոցի անցյալի մասին. այդպես նա իմանում է, որ ամրոցի տերը կախարդված տղամարդ է, որ մարդկային արտաքին կստանա միայն փոխադարձ սիրո արժանանալու դեպքում։

## Դերերում
* Լեա Սեյդու - *Բել*
* Վենսան Կասել - *հրեշ*
* Անդրե Դյուսոլե - *Բելի հայրը*
* Էդուարդո Նորեգա - *Պերդյուկաս*
* Օդրի Լամի - *Ան*
* Ջոնաթան Դեմուրժե - *Ժան-Բատիստ*
* Իվոն Կատերֆիլդ - *արքայադուստր*
* Դեյան Բուչին - *Լուի*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը  (ֆրանս.)

Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Էսկալիվադա

**Էսկալիվադա**, կատալոնական խոհանոցի ուտեստ։

## Անվանում
Էսկալիվադա անվանումը ծագել է կատալոներեն (escalivar) բառից, որը նշանակում է ածուխի վրա տապակած։

## Պատրաստման եղանակ
Պատրաստվում է տապակած սմբուկից, քաղցր պղպեղից, սոխից և լոլիկից։

Ըստ էության այն տապակած բանջարեղեն է՝ համեմված սխտորով, քացախով և ձիթապտղի ձեթով, որը մատուցվում է որպես գարնիր կամ սառը նախուտեստ։ Այն պատրաստվում է խորոված կամ ջեռոցում 200ºС ջերմաստիճանում։ Անհրաժեշտ է 30-40 րոպե տևողությամբ խորովել ամբողջական, կեղևով բանջարեղենը մինչև այն պատրաստ լինի։ Խորովելուց հետո հեռացնել կեղևը և պղպեղի սերմերը, երկարությամբ շերտատել և դասավորել սկուտեղի մեջ։ Այնուհետև ավելացվում է ծեծած սխտոր, քացախ, ձիթապտղի ձեթ։ Այս ուտեստը կարելի է պահել սառնարանում և օգտագործել հաջորդ օրը։

Խորոված բանջարեղենից կարելի է պատրաստել խյուս և սոուս այլ ուտեստների հետ օգտագործելու համար։

Կատեգորիա:Նախուտեստներ
Կատեգորիա:Կատալոնական խոհանոց
Կատեգորիա:Խավարտներ
Կատեգորիա:Բանջարեղենով ուտեստներ
Վեթեռն

**Վեթեռն** լիճ Շվեդիայի հարավում, 88,5 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 1900 կմ² է, երկարությունը՝ 129 կմ, լայնությունը՝ մինչև 28 կմ, ավազանը՝ մոտ 6000 կմ², առավելագույն խորությունը՝ 119 մ։

Գտնվում է տեկտոնական իջվածքում։ Հատակը և ափերը ժայռոտ են։ Սնվում է աղբյուրներից, ջուրը պարզ է, սառը (հուլիսին 6-7 °C)։ Վեթեռնի վրա նկատվում են կանգուն ալիքներ և ուժեղ ալեբախություններ, որոնց հետևանքով լիճը սառցակալում է ուշ, փետրվարին։ Մուտալա գետով և Գոթա ջրանցքով միանում է Բալթիկ ծովին, Գոթա ջրանցքով, Վենեռն լճով և Գյոթա Էլվ գետով՝ Հյուսիսային ծովին։ Վեթեռնի հարավային մասում է Վիսինգսյո կղզին։ Ափերին են Յոնչյոպինգ, Մուտալա, Յու քաղաքները։

Կատեգորիա:Շվեդիայի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Սերգեյ Նարովչատով

**Սերգեյ Սերգեևիչ Նարովչատով** (, ), ռուս խորհրդային գրող։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1979 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի փիլիսոփայության, գրականության ու պատմության և Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտները (երկուսն էլ՝ 1941 թվականին)։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից է։

Նարովչատովի «Խարույկ» (1948), «Ազատության զինվորներ» (1952), «Խստապահանջ ճանապարհորդը» (1963) ժողովածուներում գերիշխում է պատերազմի թեման։ Ավելի ուշ հրատարակված «Քառորդ դար» (1965), «Կեսօր» (1969), «Մարտական ջահելություն» (1975), «Ժամանակի ափերը» (1976), «Լայնարձակություն» (1979) ժողովածուներում, «Վասիլի Բուսլաև» (1967) պոեմում հնչում են հեղափոխական ու մարտական ավանդույթների մոտիվներ, ապրածի ու տեսածի հետ կապված փիլիսոփայական խորհրդածություններ։ Նարովչատովի քնարերգությունը հույժ քաղաքացիական է։ Նա ակտիվորեն հանդես է եկել նաև որպես գրաքննադատ։ «Լերմոնտովի լիրիկան» (1964), «Արտասովոր գրականագիտություն» (1970), «Մեծ բանաստեղծն ու քաղաքացին» (1970), Հովհաննես Թումանյանի մասին), «Ատլանտիդան կողքիդ է։ Քննադատություն, բանավեճ, խորհրդածություններ» (1972), «Մենք կյանք ենք մտնում» (1978) գրքերն արծարծում են դասական և սովետական պոեզիայի հարցեր։

Եղել է ԽՍՀՄ ԳՄ քարտուղար, ՌԽՖՍՀ ԳՄ Մոսկվայի բաժանմունքի առաջին քարտուղար (1971-1981 թթ.)։

Պարգևատրվել է Լենինի և այլ շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Նգանասաններ

մինի|Նգանասանների ընտանիք (1927)
**Նգանասաններ** (նգանասայերեն՝ «նգանասանի»` *մարդիկ*, ինքնանվանումը՝ «նյա»՝ *ընկեր*), ազգություն։

Բնակվում են ՌԴ Կրասնոյարսկի երկրամասի Թայմիրի (Դոլգանո-Նենեցական) ազգային օկրուգում։ Թիվը՝ մոտ 900 (2010 թ.)։ Լեզուն նգանասայերենն է։ Կրոնով անցյալում եղել են ոգեպաշտներ։ Այժմյան նգանսանները զբաղվում են եղջերվաբուծությամբ, որսորդությամբ և ձկնորսությամբ։

## Տես նաև
* Սամոդիական լեզուներ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Սամոդիական ազգեր
Գուստավ Ադոլֆ Շրումպֆ

**Գուստավ Ադոլֆ Շրումպֆ** (Schrumpf) (), անգլիական բանասեր, հայագետ։ Ծագումով գերմանացի։ Ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն է դասավանդել Անգլիայի քոլեջներից մեկում։ Զբաղվել է նաև հայերենի քերականությամբ, բարբառագիտությամբ, բանահյուսությամբ, հեթանոսական կրոնով։ 1890 թվականին հրատարակել է «Հայագիտությունը Եվրոպայում» հոդվածաշարը՝ ներկայացնելով 16-19-րդ դարերում եվրոպացի հայագետների համառոտ կենսագրությունները, քննության ենթարկել նրանց գործերը։ Այս աշխատությունն իր տեսակի մեջ առաջինն է հայագիտության բնագավառում։

Կատեգորիա:Անգլիացի բանասերներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հայագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լեզվաբաններ
Սերմնաբուծություն

220px|մինի|Սերմերի վաճառատեղի
**Սերմնաբուծություն**, բուսաբուծության ճյուղ, զբաղվում է գյուղատնտեսական բույսերի շրջանացված սորտերի սերմերի զանգվածային արտադրությամբ և բարելավմամբ։ Խնդիրն է ցանքանյութի սորտային մաքրության պահպանումը, բերքատու հատկությունների անընդմեջ բարելավումը, ոչ սորտային սերմերի փոխարինումը սորտային բարձրորակ սերմերով։ Սերմնաբուծությունը սերտորեն կապված է սելեկցիայի հետ։ Տեսական հիմքը սերմնաբանությունն է։ Սերտորեն կապված է

Առաջնային սերմնաբուծությունը, այսինքն սուպեր-էլիտային և էլիտային սերմերի արտադրությունը իրականացնում են գիտահետազոտական հիմնարկությունները, կիրառելով անհատական ընտանիքային ընտրության մեթոդ հետևյալ սխեմայով՝ լավագույն բույսերի ընտրություն, դրանց սերնդի փորձարկում ընտրության տնկարանում լավագույն ընտանիքների հայտնաբերման համար, սերնդի կրկնակի փորձարկում սերմնաբուծական տնկարանում, բազմացման բուծարան, սուպերէլիտայի և էլիտայի ստացում։

* Բազմամյա խոտաբույսերի համար․ 1․ մայրական բույսերի տնկարան, 2․ սորտի պահպանման տնկարան, 3․ սուպերէլիտա, 4․ էլիտա։ Որոշ կուլտուրաների սերմերի արտադրությունն ունի իր առանձնահատկությունները։ Օր․՝ սելեկցիոն կայանները տալիս են շաքարի ճակնդեղի կայանային էլիտա, որի լավագույն համարները ցանվում են սերնդի վերարտադրության համար առանձնացված հողամասերում։ Այս ցանքերից արմատապտուղների ստացված սերմերը կոչվում են սերմնային էլիտա, որոնք բազմացվում են մայրական ցանքերում։ Արմատապտուղներն օգտագործում են ֆաբրիկային տնկման համար՝ «ֆաբրիկային սերմեր» ստանալու նպատակով, որոնցով ապահովում են բոլոր արտադրական ցանքերը։
* Բամբակի էլիտային սերմերն աճեցնում են էլիտային տնտեսություններում, որտեղ կատարում են անհատական ընտրություն։ Էլիտային սերմերը բազմացնում են սերմնաբուծական տնտեսություններում, որտեղ աճեցնում են առաջին, երկրորդ և երրորդ վերարտադրության սերմեր։ Վերջիններս ցանվում են արտադրական ցանքերում։ Բանջարաբոստանային կուլտուրաների և կերային արմատապտուղների էլիտային սերմերը բազմացվում են սերմնաբուծական տնտեսություններում։ Սերմնաբուծական աշխատանքների ղեկավարությունն իրականացնում են տվյալ երկրի գյուղատնտեսության նախարարությունը և նրա մարմինները։ Սերմերի սորտային որակն ստուգվում է ցանքերի դաշտային ապրոբացիայի և գրանցման միջոցով։

## Արտաքին հղումներ
* Սելեկցիա և սերմնաբուծություն - ՀԱԱՀ առցանց գրադարն

Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկել

**Շինկել Կարլ** Ֆրիդրիխ (, ), գերմանացի ճարտարապետ, նկարիչ։ Համարվում է գերմանական ճարտարապետության «ռոմանտիկ պատմականության» առաջնորդը։

## Կենսագրություն
Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկելը ծնվել է լյութերական եկեղեցու ավագ սարկավագի ընտանիքում։ 1795 թվականին՝ հոր մահից հետո, տեղափոխվել է Բեռլին, որտեղ սովորել է ճարտարապետություն Գիլլի եղբայրների ղեկավարությամբ նրանց կողմից հիմնադրված Ճարտարապետության ակադեմիայում (1798-1800), միաժամանակ ճենապակու գործարանում աշխատել է որպես նկարիչ։ 1803-1805 թվականներին այցելել է Իտալիա և Ֆրանսիա, ավելի ուշ՝ 1826 թվականին եղել է Անգլիայում։

Սկզբնական շրջանում Շինկելն զբաղվել է գեղանկարչությամբ․ նկարել է բնանկարներ, պատմական տեսարաններ, ստեղծել լանդշաֆտների բազմաթիվ տրամանկարներ և համայնապատկերներ։ 1811 թվականին դարձել է գերմանացի առաջին վիմագրողը։

XIX դարի գերմանական ճարտարապետության ուշ կլասիցիզմի նշանավոր ներկայացուցիչ Շինկելը ձգտել է կոմպոզիցիաների լակոնիկ մոնումենտալության, Դրամատիկական թատրոն (1819-1921), Հին թանգարան (1824-1828), բոլորը՝ Բեռլինում։ Կյանքի վերջին տարիներին հրաժարվելով կլասիցիզմի և գոթիկայի ձևերից՝ կանխագուշակել և կիրառել է ռացիոնալիզմի որոշ սկզբունքներ (Շինարարական ակադեմիայի շենքը Բեռլինում, 1831-1835)։ Հանդես է եկել նաև որպես ճարտարապետության տեսաբան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Шинкель, Карл Фридрих // Европейское искусство: Живопись. Скульптура. Графика: Энциклопедия: В 3 т. — М.: Белый город, 2006.
* Կենսագրություն
* Շինկելը կրթական պորտալում 

Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռոմանտիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Հանս Շպեման

**Հանս Շպեման** (, ), գերմանացի սաղմնաբան։

## Կենսագրություն
Ուսանել է Հայդելբերգի, Մյունխենի, Վյուրցբուրգի համալսարաններում։ Եղել է Ռոստոկի (1908-1914 թվականներ), Ֆրայբուրգի (1919-1937 թվականներ) համալսարանների պրոֆեսոր, Բեռլինի կենսաբանության ինստիտուտի տնօրեն (1914-1919 թվականներ)։

## Աշխատանք
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են երկկենցաղների փորձառական սաղմնաբանությանը։ Մշակել է երկկենցաղների սաղմերի միկրովիրահատման մեթոդներ, առաջարկել մի շարք միկրոգործիքներ։

Ստեղծել է ուսմունք սաղմի ուշ տարբերակվող մասերի զարգացմանը նպաստող «կազմակերպական կենտրոնների» մասին։ Նոբելյան մրցանակ (1935 թվական)։

## Տես նաև
* Զարգացման կենսաբանություն
* Մորֆոգենեզ
* Թեոդոր Բովեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография Ханса Шпемана на сайте Нобелевского комитета.
* Нобелевская лекция Ханса Шпемана.
* Explanation of the Spemann-Mangold experiment from a ''Nature'' Reviews article

Կատեգորիա:Գերմանացի սաղմնաբաններ
Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
We Dem Boyz

«**We Dem Boyz**», ամերիկացի ռեփեր Վիզ Խալիֆայի երգն է։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի փետրվարի 11-ին որպես նրա «Blacc Hollywood» կոչվող հինգերորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը գրվել է Վիզ Խալիֆայի և Detail-ի կողմից, վերջինս նաև երգի պրոդյուսերն է։

## Նախապատմություն
2014 թվականի փետրվարի 6-ին Վիզ Խալիֆան համացանցում տեղադրում է երգից 15 վայրկյան և նշում է, որ այն ամբողջովին կթողարկվի մի քանի օրից։ Փետրվարի 10-ին կայանում է երգի պրեմիերան, իսկ հաջորդ օրը այն թողարկվում է որպես Վիզի «Blacc Hollywood» կոչվող հինգերորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Վիզ Խալիֆան մեկնաբանելով այն մասին, թե ինչու է երգը թողարկել որպես սինգլ, նշում է․ «We Dem Boyz»-ը որպես առաջին սինգլ ինձ դուր է գալիս իր էներգիայի պատճառով։ Այն հասնում է շատ այլ լսարանների քան պարզապես ռեփ լսարանին»։ Երգում ռեփերը մոտավորապես 70 անգամ կրկնում է «hol' up» բառը։

Երգի պաշտոնական ռեմիքս տարբերակը թողարկվել է 2014 թվականի հուլիսի 3-ին։ Ռեմիքսում իրենց մասնակցությունն են ունեցել ամերիկացի ռեփերներ Ռիք Ռոսը, Սքուլբոյ Քյուն և Նեսը։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է 2014 թվականի մարտի 11-ին Ատլանտայում, Ջորջիա։ Այն թողարկվել է մեկ ամսին անց՝ ապրիլի 14-ին, 2014։ Տեսահոլովակի մի քանի կադրում երևում են ռեփերներ B.o.B-ը, Ty Dolla Sign-ը, Յանգ Թագը, Չևի Վուդսը, Big K.R.I.T.-ը և Rich Homie Quan-ը։ Երգի տեսահոլովակը առաջադրվել է «Լավագույն հիփ հոփ տեսահոլովակ» մրցանակին MTV Video Music Awards 2014-ում, սակայն չի հաղթել։

## Երգացանկ
;Թվային ներբեռնում

## Հիթ շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:Վիզ Խալիֆայի երգեր