open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ամորֆա

**Ամորֆա** (), բակլազգիների ընտանիքի թիթեռնածաղկավորների ենթաընտանիքին պատկանող, մինչև 4-6 մ բարձրությամբ տերևաթափ թուփ է։ Հայրենիքը Հյուսիսային Ամերիկան է։

Գիտական անվանումը ծագել է  - *տգեղ, այլանդակ* բառից։

## Տարածում և էկոլոգիա
Բնական պայմաններում աճում է հարավային Կանադայում, ընդհանուր առմամբ ընդգրկում է ողջ ԱՄՆ-ի տարածքը, Մեքսիկայի հյուսիսային շրջանները։ Ժամանակի ընթացքում ադապտացվել է Եվրոպայի և Ասիայի կլիմային և պայմաններին։

Կարող է հարմարվել ցանկացած հողի մեջ։ Բավականին չորադիմացկուն է։

## Կենսաբանական նկարագիր
Տերևները բարդ փետրաձև են, մինչև 45 սմ երկարությամբ։ Կոթունները կարճ են։

Ծաղիկները մուգ մանուշակագույնից մինչև սպիտակ, հավաքված հուրաններում։

## Դասակարգում
### Տեսակներ
Ամորֆա դասը ընդգրկում է մոտ 15 տեսակ, նրանցից մի քանիսը։
250px|մինի
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Տաքսոնոմիա
Դասը մտնում է  ցեղի  ենթաընտանիքի  ընտանիքի  կարգի մեջ։

## Պատկերասրահ

Amorpha fruticosa4.JPG|
Amorpha canescens2.jpg|
Amorpha fruticosa-flowers.jpg|
Amorphacalifornica.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Аморфа // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Соколов С. Я., Шинчинский Н. В. Род 34. Аморфа — Amorpha L. // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1958. — Т. IV. Покрытосеменные. Семейства Бобовые — Гранатовые. — С. 135—140. — 976 с. — 2500 экз.
* Горшкова С. Г. Род. Аморфа — Amorpha L. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1945. — Т. XI. — С. 302. — 432 с. — 4000 экз.

Կատեգորիա:Բակլազգիներ
Պեռլիտաբետոն

**Պեռլիտաբետոն**, թեթև բետոնի տարատեսակ, որտեղ որպես լցանյութ օգտագործված են փքված պեռլիտը կամ նման հրաբխային ապարները (օբսիդիան, վիտրոֆիր և այլն)։ Պեռլիտաբետոնի համար որպես կապակցանյութ ծառայում են ցեմենտը (հիմնականում), կիրը, շինարարական գիպսը, սինթետիկ խեժերը ևն։ Տարբերում են ջերմամեկուսիչ (ծավալային զանգվածը՝ 250—500 կգ/մ³, ջերմահաղորդականության գործակիցը՝ 0,07—0,13 վտ/(մK)) և կոնստրուկտիվ-ջերմամեկուսիչ պեռլիտաբետոն, ծավալային զանգվածը, 600— կգ/մ³, ամրությունը՝ 3,5-10 Մն/մ³, ջերմահաղորդականության գործակիցը՝ 0,15—0,33 վտ/(մK)։ Վերջինս օգտագործվում է հիմնականում շենքերի հավաքովի, պատող կոնստրուկցիաների պատրաստման համար։ Առավեք թեթև պեռլիտաբետոնները ստանում են սինթետիկ խեժերի օգտագործմամբ։

Կատեգորիա:Բետոն
Զաքաթ

**Զաքաթ** (), հարկահավաքություն իսլամում, իսլամի հիմնասյուներից մեկը։ Համարվում է կարիքավոր մուսուլմաններին տրվող հարկ։ Մուսուլման իրավագետներն այս տերմինը բացատրում են որպես «մաքրում» (վճարելը «մաքրում է», հարստությունն օգտագործելը անմեղ գործ է)։

## Անվանում
Եվրոպացի հետազոտողները գտնում են, որ այդ տերմինը փոխառնված է հին հրեերենից՝ զաքութ բառից (բարեգործ), բառի ուղղագրությունը նրա փոխառնման մասին, բայց բացառված չէ նաև արաբ-քրիստոնյաների միջոցով սիրիական լեզվից ներթափանցումը։ Գենետիկորեն զաքաթը կապված է նախաիսլամական ցեղային ավանդույթի հետ, թե ինչպես էր բաժանվում ձեռք բերված ավարը ստեղծվում ցեղի ինքնատիպ մի փոխօգնության «ֆոնդ»։ Մեքքայական սուրաներում զաքաթը նշանակում էր բարեգործություն, նյութական օգնություն, ողորմություն կարիքավոր մարդկանց համար։

## Պատմություն
Կանոնավոր կերպով հարկահավաքությունը, սկսվել է անմիջապես Հիջրայից հետո (622)։ Սակայն դատելով այն բանից, որ օգնության իրավունք ունեցողների ցուցակը ի հայտ եկավ միայն ժամանակի առումով Ղուրանի նախավերջին սուրայում, նշանակալի գումարներ տրվեցին միայն բեդվինների հետ համաձայնագիր կնքելուց հետո (630 թվական, Մեքքա մտնելուց հետո)։ Զաքաթի որոշվում էր ամեն անգամ տարբեր ձևով, այլ ոչ թե մեկ սկզբունքով։ Զաքաթ վճարել չցանկանալը Մուհամմադի մահվանից հետո առ-ռիդի պատճառներից մեկն էր համարվում։ Զաքաթի կարգավորումը վերաբերում է Օմարի կառավարման շրջանի (634-644) սկզբներին։ Զաքաթ վճարում էին միայն աշխատունակ չափահաս մարդիկ.
# ցանքատարածություններից
# խաղողի և արմավենու այգիներից
# անասնապահությունից 
# ոսկուց և արծաթից
# այլ ապրանքներից

Հողագործությունից գանձվող մինիմումը (նիսաբ) 5 վասկ է (975 կգ), անասնապահությունից՝ 5 ուղտ, 20 կով կամ 40 ոչխար (ձիերը և ստրուկները հարկվում էին միայն վաճառքի ժամանակ), ոսկուց և արծաթից՝ 20 դինար կամ 200 դիրհամ, ապրանքներից՝ ըստ դրա գնի։ Ցածրակարգ մետաղադրամներն ընդունվում էին ըստ դրանց մեջ թանկարժեք մետաղի պարունակության։ Կանացի զարդերը, զենքերի ոսկյա և արծաթե մասերը հաշվի չէին առնվում։

Հավաքված գումարները տնօրինվում էին կադիների կողմից և պետք է ծախսվեին 1 տարվա ընթացքում և միայն այն շրջանում, որտեղից հավաքվել էին. բացառություն էին կազմում այն միջոցները, որոնք նախատեսված էին գազիների համար։ Զաքաթից օգնություն ստանալու իրավունք ունեին չունևորները, թշվառները, զաքաթ հավաքողները, մարդիկ, ովքեր հատուկ խրախուսման էին արժանի (շատ անորոշ կատեգորիա), մուքաթաբները, անվճարունակ պարտապանները, եկվորները, որոնք միջոցներ չունեին տուն վերադառնալու համար։ Ընդհանուր առմամբ զաքաթ հասկացության տակ հասկացվում էր հարկ անասնապահությունից, ապրանքներից և դրամից։

## Տես նաև
* Իսլամի հիմնասյուներ
* Հավատի հիմքեր

## Աղբյուրներ
* Ислам, энциклопедический словарь; Москва, 1991

Կատեգորիա:Իսլամ
Կատեգորիա:Բարեգործություն
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Իսլամական մշակույթ
Պանքրոմային լուսանկարչական նյութեր

**Պանքրոմային լուսանկարչական նյութեր**, սև-սպիտակ լուսանկարչության համար օգտագործվող լուսազգայուն նյութեր, որոնց զգայնությունը կարմիր, դեղին և կանաչ լույսի ճառագայթների (7000-5000 Å անգստերկարության ալիքներ) նկատմամբ ուժեղացված է։ Արծաթի հալոգենիդներ պարունակող լուսազգայուն էմուլսիաներն այդ ճառագայթների նկատմամբ ունեն չափազանց ցածր լուսազգայնություն։ Նրանց սեփական լուսազգայնությունը ընկած է տեսանելի լույսի կապտամանուշակագույն տիրույթում (4000-5000 Ά )։ Տեսանելի լույսի երկարալիք տիրույթում լրացուցիչ զգայնություն հաղորդելու նպատակով էմուլսիային ավելացնում են պոլիմեթինային ներկանյութեր (տես Սենսիբիչացոնմ)։ պանքրոմային լուսանկարչական նյութերի լրացուցիչ լուսազգայնությունը ցերեկային լույսի տակ կազմում է ընդհանուրի 50-60%, շիկացման լամպի լույսի տակ՝ 60-70%։ Թողարկվում են երկու տեսակ պանքրոմային լուսանկարչական նյութեր.
# Բուն պանքրոմային լուսանկարչական նյութեր, որոնք ունեն համեմատաբար ցածր զգայնություն կանաչ լույսի նկատմամբ։ Ցածր զգայնություն ունեցողները կարելի է հայտածել մուգ կանաչ լույսի տակ։
# Իզոպանքրոմային լուսանկարչական նյութեր, որոնք հավասարաչափ լուսազգայուն են տեսանելի լույսի ողջ սպեկտրի նկատմամբ (հայտածում են մթության մեջ)։ 

Արտադրվող նեգատիվային ժապավենները և թիթեղները իզոպանքրոմային են, ունեն մասամբ իջեցված զգայնություն կարմիր լույսի (660-700 Å) նկատմամբ և այդ պատճառով տեսանելի տիրույթում ունեն մարդու աչքին համապատասխանող միջին լուսազգայնություն։ Պանքրոմային լուսանկարչական նյութեր օգտագործում էին աերոլուսանկարչության, գունազատող վերանկարման համար և այլ նպատակներով (տես նաև Լուսանկարչական լուսազգայուն նյութեր)։
Ալբրեխտ Պենկ

**Ալբրեխտ Պենկ** (), գերմանացի երկրաձևաբան և աշխարհագրագետ։ Վիեննայի համալսարանի պրոֆեսոր (1885-1906)։ Բեռլինի համալսարանի աշխարհագրության և օվկիանոսագիտության ինստիտուտի տնօրեն և պրոֆեսոր։

Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր երկրաձևաբանության տեսությանը և չորրորդական ժամանակաշրջանի հետազոտություններին։ Հետազոտել է Ալպերի, Պիրենեյների, Կանադայի, Ավստրալիայի և այլ շրջանների երկրաձևաբանությունը։ Մշակել է կլիմաների երկրաձևաբանական դասակարգումը և Է․ Բրյուկների հետ հին սառցապատման կոնցեպցիան (1909), առաջարկելով սառցադաշտային ժամանակաշրջանի բաժանումը գյունցի, մինդելի, ռիսի ու վյուրմի էպոխաների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Սոֆյա Պարնոկ

**Սոֆիա Յակովլևնա Պարնոկ** (, իսկական ազգանունը՝ Պարնոխ, , ), ռուս խորհրդային բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի։

## Կենսագրություն
Սոֆիա Պարնոկը ծնվել է 1885 թվականի -ին (օգոստոսի 11) Տագանրոգում` ռուսացած մեծահարուստ հրեայի ընտանիքում։ Հայտնի երաժշտական գործիչ, բանաստեղծ ու թարգմանիչ Վալենտին Պարնախի և բանաստեղծուհի Ելիզավետա Տարախովսկայայի քույրն է։

Հայրը՝ Յակով Սոլոմոնովիչ Պարնոխը (1853-1913 թթ.), դեղագործ էր և դեղատների սեփականատեր, Տագանրոգ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի։ Մայրը՝ Ալեքսանդրա Աբրամովնա Պարնոխը (ծննդյան ազգանունը՝ Իդելսոն, 1853-1895 թթ.), բժիշկ էր։

Մոր անժամանակ մահը (նա մահացել է երկվորյակների՝ Վալենտինի և Ելիզավետայի ծնունդից շատ չանցած) և հոր երկրորդ ամուսնությունը տնային դաստիարակչուհու հետ Սոֆիայի կյանքը Տագանրոգի տանը դարձրին անտանելի, իսկ հոր հետ հարաբերությունները՝ օտարացած։

Տագանրոգի Մարիինյան գիմնազիան ոսկե մեդալով ավարտելուց հետո (1894-1903 թթ.) մի տարի ապրել է Շվեյցարիայում, որտեղ սովորել է Ժենևի կոնսերվատորիայում։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո հաճախել է Բեստուժևի կուրսեր։

Բանաստեղծություններ տպագրել սկսկել է 1906 թվականից։ Որոշ ժամանակ ամուսնացած է եղել գրող Վլադիմիր Վոլկենշտեյնի հետ (ամուսնությունը կատարվել է հուդայականության ծիսակարգով)։

1916 թվականին հրատարակել է «Բանաստեղծություններ» գիրքը։ Հարել է կլասիցիզմին հակված, բանաստեղծության պարզությունն ու ներդաշնակությունը հավաստող «Քնարական շրջանակ» խմբին։ Պարնոկի պոեզիայում մեծ տեղ են գրավում անտիկ դիցաբանության, աստվածաշնչի կերպարները, արվեստի, սիրո, մահվան թեմաները, միայնության մոտիվները։

## Ընտանիք
* Յակով Պարնոխ (1853-1912 թթ.) — հայրը, դեղագործ, դեղատների սեփականատեր, Տագանրոգի քաղաքային Դումայի անդամ, Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի։
* Վալենտին Պարնախ - եղբայրը, ռուս պոետ, թարգմանիչ, երաժիշտ, պարող, խորեոգրաֆ, ռուսական ջազի հիմնադիր։
* Ելիզավետա Տարախովսկայա - քույրը, ռուս բանաստեղծուհի, թարգմանիչ։
* Ալեքսանդր Պարնախ - զարմիկը, գրող։
* Մաքսիմ Պարնախ - եղբոր թոռը, նկարիչ, մանկավարժ։

## Ժողովածուներ
«Պիերիայի վարդերը» անթոլոգիական ժողովածուի (1922 թ.), «Որթ» (1923 թ.), «Երաժշտություն» (1926 թ.), «Կես ձայնով» (1928 թ.) ժողովածուների հեղինակ է։ Հանդես է եկել նաև որպես քննադատ (Անդրեյ Պոլյանին կեղծանունով), Շ․ Բոդլերի, Ռ․ Ռուանի, Մ․ Պրուստի, Ժ․ Ժիրոդուի, Ա․ Բարբյուսի, Ժ․ Ռենարի և այլոց գործերի թարգմանիչ։ Հ․ Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմի հիման վրա գրել է «Ալմաստ» օպերայի լիբրետոն (ռուսական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լեսբուհի գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հրեա բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Լաս Լախաս

**Լաս Լախաս **(), վարչական կենտրոն Պիկունչես դեպարտամենտի Նեուկեն պրովինցիայում, Արգենտինայի հարավ-արևմուտքում։

## Պատմություն
Լաս Լախասը հիմնադրվել է 1895 թվականի փետրվարի 8-ին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Ագրիո գետի ձախ ափին։

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Պիեդրա դել Ագիլա

**Պիեդրա դել Ագիլա** (), քաղաք Արգենտինայի հարավ-արևմուտքում. Նեուկեն պրովինցիայի Կոլյոն Կուրա դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1897 թվականի ապրիլի 18-ին։

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Պանո Ակուրդալիա

**Պանո Ակուրդալիա**, () գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Տեղակայված է Միլիու գյուղից 2 կմ դեպի արևմուտք և 3 կմ դեպի հյուսիս Կատիկաս գյուղից։ Գյուղում կան 2 փոքր եկեղեցիներ։

## Բնակչություն
1960-ական թվականներին գյուղն ուներ 180-200 բնակչություն։ Այժմ ըստ 2001 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 30 մարդ՝ հույներ, որոնք ներգաղթել են Իռլանդիայից և Մեծ Բրիտանիայից։

## Ժողովրդագրություն

## Գյուղում ծնված հայտնի մարդիկ
* Կիպրացի քաղաքական գործիչ և Կիպրոսի աշխատավոր ժողովրդի առաջադիմական կուսակցության անդամ Տակիս Խաձիեորիուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Սաում

**Սաում**, ծոմ (), պահք իսլամում, իսլամի հիմնասյուներից մեկը։

## Պատմություն

Հաստատվել է Մուհամմադ մարգարեի կողմից 624 թվականին։ Սկիզբ է առնում նախաիսլամական պրակտիկայում գոյություն ունեցող բարեպաշտական մեկուսացումից (` ալ-իթիքաֆ)։ Աս-սաումն իրենից ամբողջական ժուժկալություն է ներկայացնում օրվա լուսավոր ժամերին ուտելիքի, խմիչքի, ծխախոտի, թմրանյութի, ամուսնական պարտականությունների կատարման և այլնի հանդեպ, այսինքն այն ամենից, ինչը շեղում է բարեպաշտ ուղուց։ Մութն ընկնելուն պես արգելքները հանվում են, սակայն խորհուրդ է տրվում տուրք չտալ ավելորդություններին, այլ ժամանակը անցկացնել մտորումների, զրույցների, ընթերցումների մեջ, իրականացնել աստվածահաճո գործեր, հարթել վեճերը, ողորմություն տալ և այլն։

## Կանոններ

Սաումը պարտադիր է բոլոր մեծահասակ մուսուլմանների համար ռամադանի ընթացքում։ Սաումից ազատվում են միայն նրանք, ովքեր չեն կարող ճշտությամբ կատարել այն որոշակի հանգամանքների պատճառով (հեռավոր ուղևորություն, կացություն ուրիշ երկրնե-րում, պատերազմ, գերության մեջ գտնվել, հիվանդություն և այլն), ով չի կարող պատասխանատվություն կրել իր արարքների համար (անմեղսունակներ և ընկնավորներ), ինչպես նաև ծեր մարդիկ, հղի և կերակրող կանայք և բոլոր նրանք, ում սաումը կարող է վնասել։

Սաումը չի թույլատրվում այն մարդկանց, ովքեր գտնվում են ծիսական անմաքրության վիճակում (ան-նաջաս), կանանց` դաշտանի ժամանակ, հանցագործներին, ովքեր պատիժ չեն կրել, պղծվածներին, ովքեր չեն անցել մաքրման ուղին (՝ ալ-թախար) պրոցեսը։ Սաումից ժամանակավորապես ազատվածները պետք է պահեն այն հետո՝ իրենց հարմար ժամանակ։ Այն պատահաբար խախտածները պետք է փոխհատուցեն կորցրած օրերը ռամադանի ավարտից հետո։

Սաումը միտումնավոր կերպով խախտածները բացի այդ օրերի փոխհատուցումից պետք է նաև մեղա գան (՝ ալ-տաուբա) և քավիչ գործողություններ անեն (՝ ալ-քաֆֆարա)։ Ընդհանուր սաումից բացի կա նաև անհատական սաում, որը պահվում է որևէ մի ուխտի համար, քավության համար կամ էլ բարեպաշտությունից ելնելով։ Հաճախ այդպիսի թչ պարտադիր պահքերի համար ընտրվում են կիսալուսնի օրերը, երկուշաբթին, հինգշաբթին։ Խորհուրդ է տրվում պահք պահել արևային և լուսնային խավարումների օրերին, ինչպես նաև համաճարակների, տարե-րային աղետների և ռազմական վտանգի ժամանակ։

## Անհրաժեշտություն

Սաումը ճշտությամբ կատարմանը հետևելու պարտականությունը դրված էր կադիների, կառավարիչների, ոստիկանության և բոլոր մուսուլմանների վրա։ Սակայն այդպիսի վերա-հըսկողությունը չէր կարող արդյունավետ լինել, այդ պատճառով սաումի ճիշտ կատարումը անձնական բարեպաշտության հարց է։ Սաումի հանդեպ բացահայտ քամահրանքը և ցուցադրական խախտումը գնահատվում է որպես սրբապիղծ հանցագործություն և կանխամտածված իրավախախտում և պատժվում է յուրաքանչյուրը առանձին մուսուլմանական երկրի օրենքներին համապատասխան։

## Տես նաև

* Իսլամի հիմնասյուներ
* Հավատի հիմքեր

## Աղբյուրներ

* Ислам, энциклопедический словарь; Москва, 1991

Կատեգորիա:Իսլամ
Կատեգորիա:Պահք
Դրինիա

**Դրինիա** () կամ **Տրինիա** (), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Տեղակայված է Այիոս Դիմիտրիանոս գյուղից 3 կմ դեպի հյուսիս։

## Բնակրություն
Ըստ 2001 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 50-60 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունը կազմում են հույները։

## Ժողովրդագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Պարսունա

**Պարսունա **(«պերսոնա» բառի աղավաղված ձևը,  - անձնավորություն, դեմք), 17-րդ դարում ռուսական դիմանկարային գեղանկարչության ստեղծագործություն։ Յակով Տուրգենևի պարսունան (17-րդ դարի 90-ական թվականներին) Առաջին Պարսունաները ոչ իրենց կատարման տեխնիկայով և ոչ էլ կերպարային կառուցվածքով չեն տարբերվել սրբանկարից (Ֆեոդոր Իվանովիչ թագավորի Պարսուանա17-րդ դարի 1-ին կես, Պատմության թանգարան, Մոսկվա)։ 17-րդ դարում 2-րդ կեսին Պարսունաի զարգացումն ընթացել է երկու ուղղությամբ,

* առաջինում՝ սրբանկարչության սկզբունքների,
* երկրորդում՝ արևմտաեվրոպական գեղանկարչության հնարանքների յուրացմամբ՝ պատկերվողի անհատականության դրսևորման ու ձևերի ծավալայնությունը հաղորդելու ձգտումով (Գ․ Պ․ Գոդունովի Պ․)։


File:Mikhail fjodorovich2.jpg|Միխայիլ Ռոմանով
File:Alexis I of Russia (1670-1680s, GIM).jpg|Ալեքսեյ Միխայլովիչ
File:Sophia Alekseyevna of Russia.jpg|Սոֆյա Ալեքսեևնա
File:Young Peter the Great parsuna.jpg|Պետրոս I
File:Portrait of Tsaritsa Natalya Kirillovna Naryshkina - Google Cultural Institute.jpg|Portrait of Tsaritsa Natalya Kirillovna Naryshkina - Google Cultural Institute]]|Նատալյա Նարիշկինա
File:Boris Sheremetyev 111.PNG|Բորիս Շերեմետև


Կատեգորիա:Դիմապատկեր
Պարտեզ (ամսագիր, Ստամբուլ)

**Պարտեզ**, մանկապատանեկան պատկերազարդ ամսաթերթ։ Լույս է տեսել 1946–1967 թվականներին, Ստամբուլում։ Խմբագիրներ՝ Ա․ Տատրյան, Ա․ Էոզեր։ Հայ գրողների (Ա․ Խնկոյան, Հ․ Հայրապետյան, Ս․ Զորյան, Ա․ Դարբնի և ուրիշներ) մանկական ստեղծագործությունների հետ մեկտեղ տպագրել է նաև ռուս, թուրք, արևմտաեվրոպացի հեղինակների գործերը։ «Մեծ մարդիկ», «Նշանավոր մարդիկ» խորագրերով պատմել է անվանի երգահանների, նկարիչների, գիտնականների ու մանկավարժների մասին։ Լուսաբանել է խորհրդահայ արվեստն ու մշակույթը։

Կատեգորիա:Հայկական մանկական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական ամսագրեր
Էլ Ուեկու

**Էլ Ուեկու** (), Քաղաք Արգենտինայում.  Նեռւկեն պրովինցիայի Նյորկին դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է  Արգենտինական Պատագոնիայում։

## Պատմություն
Էլ Ուեկուն հիմնադրվել է 1933 թվականի փետրվարի 1-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Туристическая информация

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Պեզազյան վարժարան

**Պեզազյան Վարժարան**, հիմնադրվել է 1908 թվականին Կոստանդու Պոլսում, Պ․ Պեզազյանի ջանքերով։ Սկզբում կոչվել է հայկական կրթարան, իսկ 1910 թվականից Պեզազյան Վարժարան՝ ։ Գործել է միջնակարգ դպրոցի ծրագրով։ Ունեցել է գիշերօթիկ, ցերեկօթիկ բաժիններ և մանկապարտեզ։ Սովորել են մեծ մասամբ որբեր, աղքատ ընտանիքի երկսեռ երեխաներ։ Ավանդվել են հայերեն, ֆրանսական, գերմանական, թուրքական, ընդհանուր և հայ ժողովրդի պատմություն, աշխարհագրություն, բնական գիտություններ ևն։ Լեզուներից բացի բոլոր առարկաները դասավանդվել են ֆրանսերենով։ 1926 թվականին դասվել է լիցեյների շարքը։ 1942 թվականին բարձր դասարանները փակվել են, պահպանվել են մանկապարտեզը և նախակրթարանը։ 1955 թվականին դպրոցն իր գույքով նվիրվել է հայկական համայնքին։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Անտոֆագաստա դե լա Սիեռա (դեպարտամենտ)

**Անտոֆագաստա դե լա Սիեռա** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Կատամարկա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 28097 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 1436 մարդ՝ 2001 թվականի 1282-ի փոխարեն, որը կազմում է 12,0% աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 0,05 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը Անտոֆագաստա դե լա Սիեռան է։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Կատամարկա պրովինցիայի հյուսիսում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիսում և արևելքում` Սալտա պրովինցիային,
* հարավ-արևելքում` Բելեն դեպարտամենտին,
* հարավում` Տինոգաստա դեպարտամենտին,
* արևմուտքում` Չիլիին։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Մաքս Պետենկոֆեր

**Մաքս Պետենկոֆեր** (), գերմանացի հիգիենիստ, փորձառական հիգիենայի հիմնադիրը։ Բավարական ԳԱ իսկական անդամ (1847) և պրեզիդենտ (1890 թվականից)։

1843 թվականին ավարտել է Մյունխենի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1879 թվականին Մյունխենում հիմնել է հիգիենայի առաջին ինստիտուտը Եվրոպայում և այն ղեկավարել մինչև կյանքի վերջը։ Պետենկոֆերի աշխատանքները հիմք հանդիսացան օդի, ջրի, սննդի, հողի, հագուստի հիգիենիկ հետազոտությունների զարգացմանը։ Մշակել է օդում ածխաթթու գազի բաղադրության որոշման մեթոդ և առաջարկել այն օգտագործել որպես բնակավայրերի և աշխատավայրերի օդի մաքրության ինդիկատոր։ 1865 թվականին(Կ․ Ֆոյտի հետ միասին) հրատարակել է «Leitschrift fur Biologies, 1883 թվականից՝ «Аг-chiv fur Hygiene» ամսագրերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի հիգիենիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Անրի Ֆիլիպ Պետեն

**Անրի Ֆիլիպ Պետեն** (), ֆրանսիացի ռազմական և պետական գործիչ, մարշալ (1918)։ 1917-1918 թվականներին (առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ)՝ ֆրանսիական զորքերի գլխավոր հրամանատար։ 1925-1926 թվականներին գլխավորել է Մարոկկոյում ազգային-ազատագրական ապստամբությունը ճնշող ֆրանսիական զորքերը։ 1920-1931 թվականներին՝ Բարձրագույն ռազմական խորհրդի փոխնախագահ, 1934 թվականին՝ ռազմական մինիստր։ 1930-ական թվականներին Պետենը սերտորեն կապված էր ֆրանսիական  կագոլլյարների հետ (Ուլտրա֊Ազգայնական)։ 1939-1940 թվականներին Ֆրանսիայի դեսպանն էր ֆրանկոյական Իսպանիայում։ 1940 թվականի մայիսից՝ փոխպրեմիեր, հունիսից՝ պրեշմիեր մինիստր։ Վարել է պրոֆաշիստական պարտվողական գիծ, ստորագրել է զինադադար ֆաշիստական Գերմանիայի հետ։ 1940 թվականի հուլիսից մինչև 1944 թվականի օգոստոսին գլխավորել է «Վիշիի» պրոհիտլերյան վարչակարգը։ Ֆրանսիայի ազատագրումից հետո դատապարտվել է մահվան, որը փոխարինվել է ցմահ բանտարկությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆաշիստ առաջնորդներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարշալներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կազանիգիր

**Կազանիգիր** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Տարխատա գետի աջ ափից 64 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 27 կմ է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կատունի ավազանային շրջանին, Բիա գետի ջրօգտագործման մասն է, Բիա և Կատուն գետերի գետային ենթաավազանը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝
* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100312115100005384
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115100538
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Իստոկ (Չարիշի վտակ)

**Իստոկ (Չարիշի վտակ), ** գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Չարիշ գետի աջ ափից 17 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կիլոմետր է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության՝
* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010200312115100010323
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115101032
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.02.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Դավիթ Պետրոսյան (շախմատիստ)

**Դավիթ Գևորգի Պետրոսյան** (), հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2009):

## Մասնակցությունը մրցաշարերին
2006 թվականին հաղթել է Մոսկվայում կայացած «Աերոֆլոտ օփենի» «Բ» մրցաշարի հաղթող։

2008 թվականին հաղթել է Ալուշտայում կայացած «Ալուշտայի աշուն»-1 մրցաշարում և Հայաստանի առաջնության առաջին խմբի մրցաշարում։

2012 թվականին 5-րդ տեղն է զբաղեցրել Անդրանիկ Մարգարյանի հուշամրցաշարում։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Լավագույն պարտիաներ
*Դավիթ Պետրոսյան - Մատեուշ Բարտել, Եվրոպայի առաջնություն 2010, Չորս ձիերի սկզբնախաղ (C47), 1-0
*Դավիթ Պետրոսյան -  Արտաշես Մինասյան, Եվրոպայի առաջնություն 2010, Կարո-Կանի պաշտպանություն (B12), 1-0

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դավիթ Պետրոսյանի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում 
* Դավիթ Պետրոսյանի պարտիաները 
* Դավիթ Պետրոսյանի անձնական քարտը 365chess.com կայքում

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 20 ծնունդներ
Բարակաղբյուր

**Բարակաղբյուր**, *Ղոթուրբուլաղ*, գետ Հայաստանի Արարատի մարզում։ Սկիզբ է առնում Երանոսի լեռներից և Արարատ քաղաքից վերև աջից միախառնվում Վեդի գետին։ Երկարությունը 20 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Վեդի գետի վտակներ
Պոման (դեպարտամենտ)

**Պոման (դեպարտամենտ)**(), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Կատամարկա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 4859 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 10776 մարդ՝ 2001 թվականի 9543-ի փոխարեն, որը կազմում է 12,9% աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 2,2 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնն է Սաուխիլը։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Կատամարկա պրովինցիայի կենտրոնում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիսում` Անդալգալա դեպարտամենտին,
* արևելքում` Ամբատո դեպարտամենտին,
* հարավ-արևելքում` Կապայան դեպարտամենտին,
* հարավ-արևմուտքում` Լա Ռիոխա պրովինցիային,
* արևմուտքում` Տինոգաստա դեպարտամենտին,
* հյուսիս-արևմուտքում` Բելեն դեպարտամենտին։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Տրենել

**Տրենել** (), քաղաք Արգենտինայում, Լա Պամա պրովինցիայում ադմինիատրատիվ կենտրոնը համանուն դեպարտամենտում։ Քաղաքը պրովինցիայի կենտրոնից գտնվում է 123 կմ հեռավորության վրա։

## Արտաքին հղումներ
* Coordonnées géographiques
* Carte détaillée de la province de La Pampa 

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Վալյե Գրանդե (դեպարտամենտ)

**Վալյե Գրանդե** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Ժուժույ պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 962 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 2451 մարդ՝ 2001 թվականի 2386-ի փոխարեն, որը կազմում է 2,7% աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 2,55 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնն է Վալյե Գրանդեն։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Ժուժույ պրովինցիայի արևելքում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիսում` Ումաուակա դեպարտամենտին,
* արևելքում` Սալտա պրովինցիային,
* հարավում` Լեդեսմա դեպարտամենտին,
* արևմուտքում` Տիլկարա դեպարտամենտին։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Պարտիդո դե Կամպանա

**Պարտիդո դե Կամպանա** քաղաք Արգենտինայում Բունս Արիեսի վարչական պրովինցիայից գտնվում է 75 կմ հեռավորության վրա Պարաա գետի ափի։ Բնակչությունը 86 հազ. մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Խոշոր նավթամշակման կենտրոն «ESSO» ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1885 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Բելեն (դեպարտամենտ)

**Բելեն** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Կատամարկա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 12945 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 27843 մարդ՝ 2001 թվականի 25475-ի փոխարեն, որը կազմում է 9,3% աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 2,15 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը Բելենն է։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Կատամարկա պրովինցիայի հյուսիսում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիս-արևելքում՝ Սալտա պրովինցիային,
* արևելքում՝ Սանտա Մարիա դեպարտամենտին,
* հարավ-արևելքում՝ Անդալգալա դեպարտամենտին,
* հարավում` Պոման դեպարտամենտին,
* արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում՝ Տինոգաստա դեպարտամենտին։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Կոլերետո Կաստելնուովո

**Կոլերետո Կաստելնուովո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 316 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 53 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։

Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Անտոն Մեծը։
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 947
 bar:1871 from:0 till: 1069
 bar:1881 from:0 till: 1006
 bar:1901 from:0 till: 850
 bar:1911 from:0 till: 864
 bar:1921 from:0 till: 691
 bar:1931 from:0 till: 654
 bar:1936 from:0 till: 610
 bar:1951 from:0 till: 511
 bar:1961 from:0 till: 464
 bar:1971 from:0 till: 427
 bar:1981 from:0 till: 396
 bar:1991 from:0 till: 311
 bar:2001 from:0 till: 316
PlotData=
 bar:1861 at: 947 fontsize:S text: 947 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1069 fontsize:S text: 1.069 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1006 fontsize:S text: 1.006 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 850 fontsize:S text: 850 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 864 fontsize:S text: 864 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 691 fontsize:S text: 691 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 654 fontsize:S text: 654 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 610 fontsize:S text: 610 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 511 fontsize:S text: 511 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 464 fontsize:S text: 464 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 427 fontsize:S text: 427 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 396 fontsize:S text: 396 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 311 fontsize:S text: 311 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 316 fontsize:S text: 316 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Վերին Կոտանդա

**Վերին Կոտանդա,** գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Կատուն գետի ձախ ափից 444 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 31 կմ է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կատունի ավազանային շրջանին, Բիա գետի ջրօգտագործման մասն է, Բիա և Կատուն գետերի գետային ենթաավազանը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝
* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100312115100004042
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115100404
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կոնդովե

**Կոնդովե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 4.259 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 60 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 71 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10055։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Պետրոս առաքյալը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 5187
 bar:1871 from:0 till: 5620
 bar:1881 from:0 till: 5745
 bar:1901 from:0 till: 5606
 bar:1911 from:0 till: 6700
 bar:1921 from:0 till: 6542
 bar:1931 from:0 till: 5664
 bar:1936 from:0 till: 5486
 bar:1951 from:0 till: 5302
 bar:1961 from:0 till: 4597
 bar:1971 from:0 till: 4464
 bar:1981 from:0 till: 4444
 bar:1991 from:0 till: 4258
 bar:2001 from:0 till: 4380
PlotData=
 bar:1861 at: 5187 fontsize:S text: 5.187 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 5620 fontsize:S text: 5.620 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 5745 fontsize:S text: 5.745 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 5606 fontsize:S text: 5.606 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 6700 fontsize:S text: 6.700 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 6542 fontsize:S text: 6.542 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 5664 fontsize:S text: 5.664 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 5486 fontsize:S text: 5.486 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 5302 fontsize:S text: 5.302 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 4597 fontsize:S text: 4.597 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4464 fontsize:S text: 4.464 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 4444 fontsize:S text: 4.444 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 4258 fontsize:S text: 4.258 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 4380 fontsize:S text: 4.380 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս. 011 9643102
* Էլեկտրոնային փոստ՝ protocollo@comune.condove.to.it
* Պաշտոնական կայք. http://www.cune.condove.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Անդալգալա (դեպարտամենտ)

**Անդալգալա** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Կատամարկա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 4497 կմ²։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 18132 մարդ՝ 2001 թվականի 17102-ի փոխարեն, որը կազմում է 6,0% աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 2,48 մարդ/կմ²։ Վարչական կենտրոնը Անդալգալան է։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Կատամարկա պրովինցիայի հյուսիս-արևելքում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիսում` Սանտա-Մարիա դեպարտամենտին
* արևելքում՝ Տուկուման պրովիղիաին
* հարավ-արևելքում՝ Ամբատո դեպարտամենտին
* հարավում՝ Պոման դեպարտամենտին
* արևմուտքում՝ Բելեն դեպարտամենտին

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Կատեգորիա:1822 հիմնադրումներ Արգենտինայում
Արամ Վրույր

**Արամ Վրույր** (**Արամ Մաքաշչյան**, , թաղված է Խոջիվանքի պանթեոնում), հայ դերասան, բեմադրիչ։

Արա և Արտաշես Վրույրների հայրը։

## Կենսագրություն
[250px|մինի|աջից|Արամ Վրույրը [Ջուղայի գերեզմանատուն|Ջուղայի գերեզմանատանը գտնվող խաչքարի կողքին, 1915 թվական]]
Արամ Վրույրը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1882 թվականին, Թիֆլիսում։ Աշխատել է Թիֆլիսի, Բաքվի թատերախմբերում, հանդես եկել նաև Ռուսաստանի, Անդրկովկասի հայաշատ վայրերում։ Լինելով կատակերգակ դերասան, անձնավորել է նաև դրամատիկական և բնութագրական կերպարներ։ 1890 թվականին Կ. Պոլսում տեղի ռամկական բարբառի է փոխադրել և բեմադրել Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո»-ն՝ անձնավորելով գլխավոր դերը։ 1895 թվականին Թիֆլիսում առաջին անգամ բեմադրել է Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար»-ը, «Մեծապատիվ մուրացկաններ»-ը՝ անձնավորելով գլխավոր հերոսներին։ Արևելահայ թատրոնում նրա թարգմանությամբ բեմադրվել են Մոլիերի «Տարտյուֆ», «Ագահը», «Ժորժ Դանդեն», «Դոն Ժուան» պիեսները։ Խաղացել է մոլիերյան մի շարք դերեր՝ Օրգոն՝ «Տարտյուֆ», Հարպագոն՝ «Ագահը», Սգանարել՝ «Դոն Ժուան», Արգան՝ «Երևակայական հիվանդը» և այլն։

Հեղինակել է մի շարք այլ բեմականացումներ, թարգմանություններ, պիեսներ՝ «Մտերմական ծեծ», «Վարժապետը», «Տերտերը շկափում» և այլն։ 1891 թվականին Թիֆլիսում հրատարակվել են Պետրոս Ադամյանին և Դ. Թրյանցին նվիրված նրա ուսումնասիրությունները, 1916 թվականին՝ Ու. Հաջիբեկովի «Արշին մալ-ալան»։ 1891-1900 թվականներին աշխատակցել է «Մուրճ» ամսագրին, եղել «Կայծեր» թերթի (1910-1911), «Կարմիր աքլոր» երգիծական շաբաթաթերթի (1921) պատասխանատու քարտուղարը։ 1907-1913 թվականներին խմբագրել և հրատարակել է «Հուշարար» հանդեսը։ 1912 թվականին ընտրվել է Հայ գրողների կովկասյան ընկերության անդամ։ Բեմական ու գրական գործունեությանը զուգընթաց, շուրջ երեք տասնամյակ զբաղվել է հնագիտական լուսանկարչությամբ։

1904-1917 թվականներին մասնակցել է Նիկողայոս Մառի գլխավորած գիտարշավներին (Անի, Գառնի, Վան և այլն)։ Ունի մի շարք հնագիտական ուսումնասիրություններ («Ջուղա», «ՊԲՀ», 1967 թվական)։ Նրա անմիջական մասնակցությամբ հայտնաբերվել են Անիի Գրիգոր Լուսավորչի տաճարի (Գագկաշեն) ավերակները (1905)։

Մահացել է Թիֆլիս քաղաքում, մարմինն ամփոփվել է Խոջիվանքի գերեզմանատանը։ 1938 թվականին գերեզմանը Խոջիվանքի գերեզմանատան հետ միասին ոչնչացվել է Խորհրդային Վրաստանի իշխանությունների հրահանգով։

## Դերեր
* Սուլեյման՝ Յուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն»
* Քավոր Պետրոս՝ Րաֆֆու «Խաչագողի հիշատակարանը»
* Դոն Գրիգորիո՝ Դոլդոնիի «Դոն Գրիգորիո»
* Միլլեր՝ Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* Լյապկին-Տյապկին՝ Գոգոլի «Ռևիզոր»
* Բեն Ակիբա՝ Գուցկովի «Ուրիել Ակոստա»
* Զաքարիա՝ Լևոն Շանթի «Հին ասավածներ»
* Պաղտասար աղբար՝ Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար»
* Աբիսողոմ աղա՝ Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ»
* Գրիգոր աղա՝ Վահրամ Փափազյանի «Ժայռ», բեմադրությունը՝ Գ. Բուրջալովի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Арам Вруйр - между двух берегов армянской культуры

Կատեգորիա:1863 ծնունդներ
Կատեգորիա:1924 մահեր
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Մարտի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 5 մահեր
Թադևոս Աստվածատրյան

**Թադևոս Աստվածատրյան** (), հայ բառարանագիր, Երուսաղեմի միաբան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արաբկիրում։ 1860 թվականին սկսել և 1867]թվականին ավարտել է «Համաբարբառ Հին և Նոր կտակարանաց» ստվարածավալ աշխատությունը (1895)։ Գլխաբառ–վերնագրի տակ բերել է Աստվածաշնչի գրեթե բոլոր բառերն իրենց նախադասություններով, նշել գործածության տեղը։ «Գալ» բառի համար բերված 1270 նախադասությունից երևում է, թե բառն ինչ իմաստներով ու ձևերով է կիրառված։ Վախճանվել է ապրիլի 1-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Բարակձոր

**Բարակձոր**, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Չիչկան գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Ճոճնասար լեռան հյուսիսարևմտյան լանջերից և Սարալանջ գյուղից 4,5 կմ հյուսիս–արևմուտք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 2 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Չիչխան գետի վտակներ
Վալյե Վիեխո (դեպարտամենտ)

**Վալյե Վիեխո** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Կատամարկա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 540 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 27242 մարդ՝ 2001 թվականի 23707-ի փոխարեն, որը կազմում է 14,9% աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 50,45 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը Սան-Իսիդրոն է։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Կատամարկա պրովինցիայի հյուսիսում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիսում` Պակլին դեպարտամենտին,
* արևելքում` Էլ Ալտո դեպարտամենտին,
* հարավ-արևելքում՝ Անկաստի դեպարտամենտին,
* արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում՝ Կապաիան դեպարտամենտին,
* հյուսիս-արևմուտքում՝ Ֆրայ-Մամերտո-Էսկույու դեպարտամենտին։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Պակլին (դեպարտամենտ)

**Պակլին (դեպարտամենտ)** (իսպ.՝ **Departamento de Paclin**), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Կատամարկա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 985 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 4185 մարդ՝ 2001 թվականի 4290-ի փոխարեն, որը կազմում է 2,4% անկում։ Բնակչության խտությունը՝ 4,2 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը Լա Մերսեդն է։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Կատամարկա պրովինցիայի արևելքում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիսում` Տուկուման պրովինցիային,
* արևելքում` Սանտա Ռոսա դեպարտամենտին,
* հարավ-արևելքում՝ Էլ Ալտո դեպարտամենտին,
* հարվում՝ Վալյե Վիեխո դեպարտամենտին,
* հարավ-արևմուտքում` Կատամարկա դեպարտամենտին,
* արևմուտքում` Ֆրայ Մամեռտո Էսկույու և Ամբատո դեպարտամենտներին։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Վալտեր Պենկ

**Վալտեր Պենկ** (, ), գերմանացի երկրաբան և երկրաձևաբան, գերմանական երկրաձևաբանական դպրոցի հիմնադիրներից։

Ա․ Պենկի որդին։

## Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է Բեռլինի և Հայդելբերգի համալսարաններում։ 1914 թվականին Լայպցիգի, 1915-1918 թվականներին եղել է Ստամբուլի համալսարանների պրոֆեսոր։

Ուսումնասիրել է Անդերի, Հավայան կղզիների, Ապենինների, Սիցիլիայի, Փոքր Ասիայի, Միջին Եվրոպայի և այլ շրջանների երկրաձևաբանությունը և երկրաբանությունը։ Զարգացրել է ռելիեֆի ձևավորման տեսությունը։ Երկրակեղևի մեծ ծալքերը դիտել է որպես լեռնային ռելիեֆի տեկտոնապես պայմանավորված ձևերից մեկը։ Պենկը մեծ ազդեցություն է գործել երկրաձևաբանության զարգացման վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Աթենական ծովային միություն

աջից|300px|մինի|Աթենական ծովային միության տարածքների ընդլայնումը Էգեյան ծովի առափնյա շրջաններում
**Աթենական ծովային միություն,** ծովային միություն է, որը կազմավորվել է Ք.ա. 378 թվականին հույն-պարսկական պատերազմներում կրած հաղթանակից հետո և անկում ապրել Ք.ա. 338 թվականին։ Միության կազմավորման նպաստավոր նախադրյալներից մեկը հույն-պարսկական պատերազմից հետո Աթենքի հզորացումն էր։ Թերմոպիլեի ճակատամարտից հետո Հունաստանի ծովային գանձանակը տեղափոխվեց Աթենք։ Ք.ա. IV դարում Աթենական ծովային միությունը դարձավ հզոր ուժ և միավորեց հունական մի շարք մերձծովյան պոլիսների։
Թե Աթենքը և թե միության անդամ պոլիսները շահում էին այս միավորումից։ Նրանք կարող էին ազատ առևտուր կատարել միմյանց տարածքում և գաղութներում, համատեղ գործել թշնամու դեմ։

## Առևտրական կապեր
Պոլիսների միավորումից հիմնականում շահում էր Աթենքը։ Նրա նավատորմը գերիշխում էր Էգեյան և Սև ծովերում։ Աթենական ապրանքները վաճառքի էին տարվում հեռավոր երկրներ։ Աթենական նավահանգիստներից Պիրևում կարելի էր հանդիպել տարբեր երկրներից եկած նավերի և առևտրականների։ Առևտրական ամուր կապեր ստեղծվեցին Եգիպտոսի, Փոքր Ասիայի, Կիպրոսի և այլ երկրների հետ։

## Աղբյուրներ
* Աթենական ծովային միություն
* Հին աշխարհի պատմություն 6-րդ դասարան

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ռազմաքաղաքական դաշինքներ
Միխայիլ Յասնով

**Յասնով Միխայիլ Ալեքսեևիչ** (), խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1976)։ ՍՄԿԿ անդամ 1925 թվականից։

## Կենսագրություն
1925 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանին կից բանֆակը։ 1928-1930 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակում։ 1930 թվականից ղեկավար աշխատանք է վարել Մոսկվայի շինարարական կազմակերպություններում։ 1938-1949 թվականներին՝ Մոսկվայի քաղսովետի գործկոմի նախագահի, 1949 թվականին՝ ՍՍՀՄ քաղաքային շինարարության մինիստրի տեղակալ։ 1950-1956 թվականներին՝ Մոսկվայի քաղսովետի գործկոմի նախագահ, 1956-1957 թվականներին՝ ՌՍՖՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահ, 1957-1966 թվականներին՝ նախագահի առաջին տեղակալ։1966 թվականից՝ ՌՍՖՍՀ Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահ, 1967 թվականից՝ ՍՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահի տեղակալ։ ՍՄԿԿ ԿԿ անդամ 1952 թվականից, 1956-1966 թվականներին՝ ՍՄԿԿ ԿԿ բյուրոյի անդամ ՌՍՖՍՀ-ի գծով։ ԽՍՀՄ III-X գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ 1950-1954 թվականներին՝ ՍՍՀՄ Գերագույն սովետի Միության սովետի նախագահ։

Պարգևատրվել է Լենինի 7 և այլ շքանշաններով։

Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ(բ) 18-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 19-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 20-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 21-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Խորհրդարանի նախագահներ
Բաբկեն Աստվածատրյան

**Բաբկեն Աշոտի Աստվածատրյան** (), խորհրդային պետական աշխատող։

Ծնվել է 1905 թվականին, Քանաքեռ գյուղում (այժմ՝ Երևան քաղաքի շրջագծի մեջ)։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, ապա աշխատել որպես բժիշկ։ 1937 թվականին նշանակվել է ՀԽՍՀ առողջապահության ժողկոմ։ Հետագայում աշխատել է որպես ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի, ապա Մինիստրների խորհրդի նախագահի տեղակալ (1940-1943, 1948-1951), Արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության և կուլտուրական կապերի հայկական ընկերության նախագահ (1951-1953, 1955-1956), Աշխատավորների դեպուտատների Երևանի քաղաքային խորհրդի գործկոմի նախագահ (1954-1955)։

Եղել է ՀԽՍՀ 4-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի դեպուտատ, ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ։ Պարգևատրվել է Լենինի և այլ շքանշաններով։ Աստվածատրյանի անունը շնորհված է ՀԽՍՀ Աբովյանի շրջանային հիվանդանոցին։ ԽՄԿԿ անդամ 1937-ից։

Մահացել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Յարոսլավյան տավար

մինի

**Յարոսլավյան տավար**, տավարի կաթնատու ցեղ։ Ստեղծվել է 19-րդ դարում, Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի տեղական տավարի բարելավման և «իր մեջ» բուծման ուղիով։ Մարմնակազմվածքը լավ արտահայտված կաթնային տիպի Է, ոսկրակազմը՝ նուրբ, իրանը՝ երկար և լայն, կուրծը՝ մեծ, գեղձավոր։ Թույրը հիմնականում սև է, գլուխը, որովայնը և վերջավորությունները՝ սպիտակ։ Հանդիպում են նաև սպիտակ գլխով կարմիր կենդանիներ։ Ցուլերի կենդանիզանգվածը 800—900 կիլոգրամ է (երբեմն՝ մինչև 1200 կիլոգրամ), կովերինը՝ 450—550 կգ։ Սպանդային ելքը՝ 60—62%։ Տարեկան միջինկաթնատվությունը 2700—3300 կիլոգրամ է, իսկ տոհմային տնտեսություններում՝ 3500—4900 կիլոգրամ (ռեկորդայինը՝ 9267 կիլոգրամ)։ Կաթի յուղայնությունը՝ 4—4,2%։

Կատեգորիա:Անասնաբուծություն
Կատեգորիա:Տավարի ցեղեր
Պետերբուրգի պայմանագիր (1723)

**Պետերբուրգի պայմանագիր**, 1723 թ. ռուս-պարսկական պայմանագիր, ստորագրել են սեպտեմբերի 12(23)-ին, Պետերբուրգում Պետրոս I-ի և Թահմագ II-րդ շահի անունից՝ պարսկական դեսպան Իսմայիլ-բեկ։ Պայմանագրի կնքում պայմանավորված էր 1723 թ. գարնան Անդրկովկասի և Պարսկաստանի դեմ Թուրքիայի սկսած ագրեսիայով։ Պայմանագիր նախատեսում էր Ռուսաստանի զինված օգնություն Պարսկաստանին՝ իր տարածք ներխուժած թուրքերի, ինչպես և ապստամբ աֆղանների դեմ։ Օգնության դիմաց պարսկական կառավարություն պարտավորվում էր ճանաչել Դերբենտ և Բաքու քաղաքների ու հարակից շրջանների պատկանելություն Ռուսաստանին, ինչպես նաև վերջինիս էր զիջելու Գիլան, Մազանդարան և Աստաբադ նահանգները։ Պայմանագիրը հռչակում էր մշտնջենական բարեկամություն երկու երկրների միջև, երկու կողմերի հպատակներին տրամադրվում էր առևտրի և երթևեկության ազատություն։ Սակայն Թահմազ II-րդ շահը հրաժարվեց վավերացնել պայմանագիրը։ 1724 թվականին Ռուսաստան պայմանագիր կնքեց Թուրքիայի հետ։ Միաժամանակ ռուսական կառավարություն հորդորեց Արցախի և Սյունիքի հայ ապստամբներին համաձայնության գալ Պարսկաստանի հետ և համատեղ դիմագրավել թուրքական ագրեսիային, ինչը և իրագործվեց։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի միջազգային համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Իրանի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության պայմանագրեր
Կատեգորիա:1723 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խաղաղության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Դաղստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ռուս-պարսկական պատերազմներ
Կատեգորիա:1723 Եվրոպայում
Արևելյան խնձորենի

**Արևելյան խնձորենի ** (), որպես ուղեկցող ծառատեսակ (վայրի պտղատու) հանդիպում է Հայաստանի գրեթե բոլոր անտառաճման շրջաններում։

## Տարածվածություն
Բնականորեն աճում է Կովկասում, Ղրիմում, Իրանում և Փոքր Ասիայում։

## Նշանակություն
Ցրտադիմացկուն է, հանդիպում է անտառի բոլոր գոտիներում, վերին գոտում՝ մինչև 20000-2200 մ բարձրությունները։ Գնահատվում է որպես արժեքավոր և դիմացկուն պատվասակալ բարձրոորակ (երաժշտադիմացկուն և հիվանդությունների, վնասատուների հանդեպ դիմացկուն) սորտերի ստացման համար։ Օժտված է նաև բարձր գեղազարդությամբ, պիտանի է հանրապետության կանաչապատման մեջ օգտագործելու համար։

## Տեսակներ
* *[[Malus angustifolia]]*
* *[[Malus asiatica]]*
* *[[Malus baccata]]*
* *[[Malus bracteata]]*
* *[[Malus brevipes]]*
* *[[Malus coronaria]]*
* *[[Apple|Malus domestica]]*
* *[[Malus florentina]]*
* *[[Malus floribunda]]*
* *[[Malus formosana]]*
* *[[Malus fusca]]*
* *[[Malus glabrata]]*
* *[[Malus glaucescens]]*
* *[[Malus halliana]]*
* *[[Malus honanensis]]*
* *[[Malus hopa]]*
* *[[Malus hupehensis]]*
* *[[Malus ioensis]]*
* *[[Malus kansuensis]]*
* *[[Malus lancifolia]]*
* *[[Malus × micromalus]]*
* *[[Malus prattii]]*
* *[[Malus prunifolia]]*
* *[[Malus pumila]]*
* *[[Malus rockii]]*
* *[[Malus sargentii]]*
* *[[Malus sieboldii]]*
* *[[Malus sieversii]]*
* *[[Malus sikkimensis]]*
* *[[Malus spectabilis]]*
* *[[Malus sublobata]]*
* *[[Malus sylvestris]]*
* *[[Malus toringoides]]*
* *[[Malus transitoria]]*
* *[[Malus trilobata]]*
* *[[Malus tschonoskii]]*
* *[[Malus yunnanensis]]*
## Պատկերասրահ

Flowering crabapple in Washington DC.jpg
Crabapples.jpg
Malus fruit.jpg
20071103Tradkrafta1.JPG
Crab apples by the roadside - geograph.org.uk - 978786.jpg

## Գրականություն
* Ծառագիտություն, Ժ. Հ. Վարդանյան

Կատեգորիա:Խնձորենի