Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններ Չեխիայում (2024)

**Չեխիայում [[Եվրոպական խորհրդարան]]ի ընտրությունները** տեղի են ունեցել 2024 թվականի հունիսի 7-ին և 8-ին։ Նշենք, որ ընտրություններին մասնակցել է 21 պատգամավորից բաղկացած չեխական պատվիրակությունը: Ընտրություններում հաղթող է ճանաչվել ANO 2011 ընդդիմադիր շարժումը։ Ընտրողների մասնակցությունը կազմել է 36,45 տոկոս և դարձել է ամենաբարձրը Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններում Չեխիայում՝ երկրի անդամակցությունից ի վեր:

## Ընտրական համակարգ
Եվրոպական խորհրդարանի 21 պատգամավոր ընտրվում է միասնական բազմամանդատ ընտրատարածքում՝ բաց ցուցակի համամասնական ներկայացուցչությամբ, որտեղ ընտրողները կարող են արտոնյալ ձայներ տալ ընտրված ցուցակի երկու թեկնածուների համար: Մանդատները բաշխվում են Դոնթի մեթոդով 5 տոկոս ընտրական շեմով։ Ընտրական ցուցակը կարող է ձևավորել ցանկացած քաղաքական կուսակցություն, քաղաքական շարժում կամ նրանց կոալիցիա: Ընտրական գրավը կազմում է 19 000 Չեխական կրոն ընտրական ցուցակի համար։ Այն կուսակցությունները, որոնք հավաքել են ձայների առնվազն 1% - ը, իրավունք ունեն պետական ֆինանսավորման՝ ընտրական ծախսերը հոգալու համար (մեկ ձայնի դիմաց 30 չեխական կրոնի չափով)։ 
մինի|Ընտրատեղամաս Լոուններում
Քվեարկել կարող են Չեխիայի բոլոր քաղաքացիները, ում 18 տարին նոր է լրացել (քվեարկության երկրորդ օրը), ինչպես նաև ԵՄ երկրների այն քաղաքացիները, ովքեր Չեխիայի Հանրապետությունում ունեն  կացության կամ մշտական բնակության իրավունք։ Պատգամավոր կարող է ընտրվել Չեխիայի քաղաքացի, ով հասել է 21 տարի երկրորդ օրը քվեարկության, ինչպես նաեւ քաղաքացիները ԵՄ երկրների հետ կացության կամ մշտական բնակության իրավունք Չեխիայի Հանրապետության տարածքում։

## Քաղաքական սուբյեկտներ
Ապրիլի 19-ին ներքին գործերի նախարարությունը գրանցել է 30 քաղաքական սուբյեկտների ընտրական ցուցակները։ Երեքշաբթի՝ 2024 թվականի ապրիլի 23-ին, Պետական ընտրական հանձնաժողովը բաշխեց այն թվերը, որոնցով նշվելու են քվեաթերթիկները։Իրժի Պարուբեկ

## Հասարակական կարծիքի հարցումներ

Չեխ ընտրողները եվրոպական ընտրություններում ամենակարևոր թեմաները համարում են պաշտպանությունը, միգրացիան և էներգետիկ անկախությունը, ասվում է Եվրոբարոմետրի 2024 թվականի ապրիլին անցկացված հարցման մեջ: Նրանք նաև դասել են կլիմայի փոփոխությունը և հանրային առողջությունը որպես պակաս կարևոր թեմաներ։ 2024 թվականի մայիսին հրապարակվել է քաղաքական դերակատարների ընտրական ներուժի վերաբերյալ հարցումը։ ANO շարժումը, SPOLU կոալիցիան և STAN շարժումը սուբյեկտներ էին, որոնք կարող էին մոբիլիզացնել ընտրողների մոտ 25% - ը։ Նույն ամսին հրապարակվել է ընտրացուցակների ղեկավարների հայտնիության հարցումը։ Հարցվածների շրջանում ամենահայտնի առաջատարներն են Դանուշե Ներուդովան (87%), Լյուբոմիր Զաորալեկը (84%) և Ալեքսանդր Վոնդրան (68%)։ 

### «Ուսանողական ընտրություններ»
Չեխական շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունը «Մարդը դժվարության մեջ է» և նրա կրթական ծրագիրը «Միասնական աշխարհը դպրոցներում» (Jeden svět na školách, JSNS), մայիսի վերջին կազմակերպել է «ընտրություններ» ապագա երիտասարդ ընտրողների համար, որոնք սովորում են միջնակարգ հանրակրթական դպրոցներում, վարժարաններում, ուսումնարաններում և քոլեջներում: Այս ընտրություններին մասնակցել են ավելի քան 22 հազար աշակերտներ և ուսանողներ երկրի 297 ուսումնական հաստատություններում։

Ավելի վաղ հայտնի էին դարձել հարցման արդյունքները, որը պատրաստվել էր «GTS Alive» գործակալության կողմից «Տնտեսական թերթ» ամսագրի պատվերով (Hospodářské noviny), միջնակարգ դպրոցների աշակերտների և համալսարանների ուսանողների շրջանում, ISIC քարտապանների շրջանում։

## Արդյունքներ
Ընտրությունների արդյունքները Չեխիայի վիճակագրական վարչության կողմից հայտարարվել են կիրակի՝ հունիսի 9-ին, ժամը 23:00-ին:
մինի|Գրաֆիտի՝ նվիրված ընտրություններին

Ընտրություններից առաջ և հետո մի շարք կուսակցությունների մոտ հարց էր առաջանում, թե որ խմբակցությունում են ընդգրկվելու իրենց ընտրած պատգամավորները։ STAN շարժումը ենթադրում էր, որ կմնա EPP խմբակցությունում, սակայն բանակցություններ էր վարում նաև Renew-ի հետ։  Սակայն այն պատճառով, որ ANO 2011-ի ներկայացուցիչները մտադիր չէին լքել Renew-ը, STAN շարժումը որոշեց կրկին դառնալ EPP-ի մաս։ PŘÍSAHA-ի և MOTORISTÉ SOBĚ-ի կոալիցիան քննարկում էր ECR-ին միանալու հնարավորությունը, սակայն ODS-ի ներկայացուցիչները դեմ էին դրան։ Ուրբաթ հունիսի 21-ին, Անդրեյ Բաբիշը հայտարարել է, որ ANO 2011-ը լքում է Renew խմբակցությունը և Լիբերալների ու դեմոկրատների դաշինք եվրոպական կուսակցությունը` Հանուն Եվրոպայի, քանի որ խմբակցությունը ցանկանում է > շարունալությունը։

։ Այս որոշումից հետո, ծովահենների կուսակցությունը կրկին սկսել է բանակցությունները հնարավորության միանալու Renew-ին։ Սակայն բանակցություններից հետո ծովահենների կուսակցությունը որոշել է մնալ Greens/EFA խմբակցության անդամ և ուժեղացնել համագործակցությունը Վոլտ Եվրոպայի հետ։ Հունիսի 30-ին Վիեննայում, ANO 2011-ի, FPÖ-ի և Fidesz-ի ներկայացուցիչները պաշտոնապես հայտարարեցին Եվրոպական խորհրդարանում նոր խմբակցություն ստեղծելու մտադրության մասին Հայրենասերներ հանուն Եվրոպայի։ Հուլիսի 8-ին խմբակցությանը միացել են «Երդման» եվրապատգամավորները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сайт с предвыборными программами субъектов