Նեֆրոսկլերոզ

**Նեֆրոսկլերոզ** (հոմանիշ՝ *«կնճռոտված երիկամ»*), պաթոլոգիոն վիճակ, որի ժամանակ երիկամի հյուսվածքը փոխարինվում է շարակցական հյուսվածքով, իսկ ինքը՝ երիկամը փոքրանում է չափսերով («կնճռոտվում է»), այդ ժամանակ երիկամի ֆունկցիաները խանգարվում են մինչև ամբողջովին երիկամների լրիվ աշխատանքի խաթարվելը։

## Դասակարգում
Ընդունված է տվյալ հիվանդությունը դասակարգել երկու տիպի՝
* երիկամների առաջնային կնճռոտում,
* երիկամների երկրոդային կնճռոտում։

## Առաջացման պատճառներ
Երիկամների առաջնային կնճռոտումը առաջանում է երիկամների անոթների վնասման ժամանակ, որը կարող է դիտվել այնպիսի հիվանդությունների ժամանակ, ինչպիսիք են արտերիալ հիպերտենզիան, ատերոսկլերոզը, երիկամների ինֆարկտը։
Երիկամների երկրորդային կնճոռոտումը առաջանում է այն հիվանդությունների ժամանակ, որոնք առաջ են բերում երիկամների ֆունկցիայի խանգարման, օրինակ՝ գլոմերուլոնեֆրիտ, երիկամների տուբերկուլյոզ, շաքարային դիաբետ։

## Նեֆրոսկլերոզի ախտանիշներ
Կնճռոտված երիկամներով հիվանդ պացիենտի մոտ նշմարվում է հետևյալ ախտանիշները․
* մեզի արտազատման խանգարում, որը ներառում է պոլիուրիան (ուռուցքների առաջացում և մեզի արտազատում), նիկտուրիա (շատամիզություն գիշերային ժամերին), հեմատուրիա (արյունոտ մեզ),
* գոտկատեղի շրջանում երկարատև ցավերի առկայություն,
* արտերիալ հիպերտենզիա։

Նեֆրոսկլերոզով հիվանդ պացիենտների մոտ հետազոտության ժամանակ նկատվում է մեզի այնպիսի փոփոխություներ, ինչպիսիք են հիպոիզոստենուրիա (մեզի քաշի ծանրացում) և պրոտեինուրիա (մեզում սպիտակուցի առկայություն)։

## Նեֆրոսկլերոզի ախտորոշում
Տվյալ պաթոլոգիական վիճակի ախտորոշումը ներառում է պացիենտի վիճակի գնահատում, նրա կյանքի, ընտանեկան և հիվանդության անամնեզի ախտորոշում, ֆիզիկական բուժզննում, լաբորատոր հետազոտությունների կատարում (մեզի ընդհանուր և արյան բիոքիմիական հետազոտում)։ Ինչպես նաև անպայման կատարում են երիկամների ուլտրաձայնային հետազոտություն։ Բացի այդ, կատարվում է որովայնային շրջանի օրգանների հետազոտում, երիկամների անոթների անգիոգրաֆիա, մագնիսա-ռեզոնանսային տոմոգրաֆիա և համակարգչային տոմոգրաֆիա՝ ցայտերանգով։

Երիկամների առաջնային կնճռոտումը զարգանում է երիկամների անոթների վնասման ժամանակ։ Երիկամների երկրոդային կնճռոտումը զարգանում է տարբեր հիվանդւթյունների հետևանքով երիկամային հյուսվածքի վնասման դեպքում (պարենխիմա)։

## Պացիենտի գործողություններ
Միզային համակարգում տարբեր բողոքների առկայության դեպքում պետք է անհապաղ դիմել բժշկի (նեֆրոլոգ)։

## Նեֆրոսկլերոզի բուժում
Երիկամի կնճռոտման ախտորոշման հաստատման դեպքում, կատարվում է վիրահատություն, որի ժամանակ մեծամասնությամբ կատարվում է վնասված երիկամի հեռացում (նեֆրեկտոմիա)։ Տվյալ վիրահատությունը կարող է կատարվել մի քանի եղանակով։ Հիմնականում կատարում են խոռոչային և լապարասկոպիկ վիրահատություններ, ինչպես նաև էնդոսկոպիկ միջամտություններ։

## Բարդություններ
Երիկամների կնճռոտումը կարող է բերել հետևյալ բարդույթների՝
* նեֆրոգեն արտերիալ հիպերտենզիա,
* քրոնիկ երիկամային անբավարարություն։

## Պրոֆիլակտիկ նեֆրոսկլերոզ
Պրոֆիլակտիկ միջոցառումները ուղղված են կնճռոտված երիկամների վաղաժամ բուժման, նախատեսում են․
# ժամանակին երիկամների բուժում (հիմնականում բորբոքային բնույթ են կրում),
# ժամանակին այլ բորբոքային պաթոլոգիաների լիարժեք բուժում (օրինակ քրոնիկ տոնզիլիտ, ցիստիտ),
# կանխել մարմնի սառեցումը;
# աշխատանքի և կյանքի հարմարավետ պայմանների ստեղծում (հիմնականում աշխատանքային և տան պայմաններում համապատասխան խոնավության և ջերմաստիճանի ապահովում)։

## Արտաքին հղումներ
«Կնճռոտված երիկամ»

Կատեգորիա:Ուրոլոգիական հիվանդություններ