Պոզիտիվ տնտեսագիտություն

**Պոզիտիվ տնտեսագիտություն** (հակադրվում է նորմատիվ տնտեսագիտությանը), տնտեսագիտության ճյուղ, որը զբաղվում է տնտեսական երևույթների սահմանմամբ և բացատրությամբ։ Այն կենտրոնանում է փաստերի և պատճառահետևանքային փոխհարաբերությունների վրա և ներառում է տնտեսագիտական տեսությունների զարգացումն ու փորձարկումը։ Վաղ շրջանի տերմինը եղել է «առանց արժեքի» տնտեսագիտություն (գերմաներեն՝ *wertfrei*)։ Պոզիտիվ տնտեսագիտության խնդիրն է վերլուծության միջոցով տալ գիտելիք կամ եզրակացություն որոշակի իրավիճակի փոփոխության հետևանքների վերաբերյալ։

Պոզիտիվ տնտեսագիտությունը, որպես գիտություն, զբաղվում է տնտեսական վարքի վերլուծությամբ։ Պոզիտիվ տնտեսագիտության ստանդարտ տեսական պնդումները, որպես գործնականում իմաստալից թեորեմներ, ամփոփված են Պոլ Սամուելսոնի «Տնտեսական վերլուծության հիմքերը» աշխատությունում (1947)։ Պոզիտիվ տնտեսագիտությունը, որպես այդպիսին, խուսափում է տնտեսական դատողություններից։ Այսպես օրինակ, պոզիտիվ տնտեսագիտությունը կարող է նկարագրել, թե ինչպես է փողի առաջարկի աճը ազդում գնաճի վրա, բայց չի տալիս որևէ ցուցում, թե որ քաղաքականությունը պետք է կիրառել։

Պոզիտիվ տնտեսագիտությունը ընդհանուր առմամբ համարվում է անհրաժեշտ՝ տնտեսական քաղաքականությունների դասակարգման և ընդունելի արդյունքների որոշման համար, որն էլ իր հերթին ներկայացնում է նորմատիվ տնտեսագիտությունը։ Պոզիտիվ տնտեսագիտությունը պատասխանում է այն հարցին, թե «ի՞նչ կա», իսկ նորմատիվ տնտեսագիտությունը՝ թե «ի՞նչ պետք է լինի»։ Այս տարբերակումը առաջարկվել է Ջոն Նեվիլ Քեյնսի կողմից (1891) և մշակվել է Միլթոն Ֆրիդմենի կողմից՝ 1953 թվականի իր հայտնի աշխատությունում։

Պոզիտիվ/նորմատիվ տարբերակման մեթոդոլոգիական հիմքը փիլիսոփայության մեջ տարածված փաստ-արժեք տարբերակումն է (fact-value distinction)․ այսպիսի տարբերակման գլխավոր կողմնակիցներն էին Դեյվիդ Հյումը և Ջորջ Էդուարդ Մուրը։ Այսպիսի երկակիության տրամաբանական հիմքը քննարկվում է փիլիսոփայական գրականության մեջ։ Նման բանավեճերը արտացոլվում են պոզիտիվ գիտության, հատկապես տնտեսագիտության քննարկման մեջ, որտեղ քննադատները, ինչպիսիք են Գուննար Մյուրդալը (1954), Ֆեմինիստական տնտեսագիտության կողմնակիցներ Ջուլի Նելսոնը, Ջեֆֆ Շնայդերը և Ժան Շակելֆորդը, ինչպես նաև Դիանա Ստրասմանը վիճարկում են այն գաղափարը, որ տնտեսագիտությունը կարող է լինել ամբողջովին չեզոք և օրակարգից զուրկ։

Ինչպես արդեն նշվեց, պոզիտիվ տնտեսագիտությունը մտահոգվում է, թե ինչ կա։ Դա կարելի է ցույց տալ պոզիտիվ տնտեսագիտության հետևյալ պնդմամբ՝ «Ֆրանսիայում գործազրկության մակարդակը ավելի բարձր է, քան ԱՄՆ-ում»։ Մեկ այլ նմանատիպ պնդում է՝«Պետական ծախսումների ավելացումը կհանգեցնի գործազրկության մակարդակի կրճատմանը»։ Այս պնդումները պոտենցիալ հերքելի են։ Ի հակադրություն դրա՝ նորմատիվ պնդումը կլինի, օրինակի համար՝ «Պետական ծախսումները պետք է ավելացվեն»։

## Տես նաև
*Սպառողական ընտրության տեսություն
*Տնտեսագիտության մեթոդաբանություն
*Արտադրական հնարավորությունների կոր
*Առաջարկի և պահանջարկի օրենք

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Andrew Caplin and Andrew Schotte, ed. (2008). *The Foundations of Positive and Normative Economics: A Handbook*,  Oxford. Description and preview.
* Milton Friedman (1953). "The Methodology of Positive Economics," *Essays in Positive Economics*.
* Daniel M. Hausman and Michael S. McPherson (1996). *Economic Analysis and Moral Philosophy*, "Appendix: How could ethics matter to economics?", pp.&nbsp;211–20։
*A.2։  Objection 2։ Positive economics is value-free
*A.3։ How positive economics involves morality
* John Neville Keynes (1891). ''The Scope and Method of Political Economy'' 
* Richard G. Lipsey (2008). "positive economics." The New Palgrave Dictionary of Economics*. Second Edition. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_P000130&q=positive%20economics&topicid=&result_number=1 Abstract.]
*  [[Gunnar Myrdal]] (1954 [1929]). *The Political Element in the Development of Economic Theory*, trans. Paul Streeten (Cambridge, MA: Harvard University Press).
* [[Lionel Robbins]] (1932). *An Essay on the Nature and Significance of Economic Science*.
* [[Paul A. Samuelson]] (1947, Enlarged ed. 1983). *Foundations of Economic Analysis''
* Stanley Wong (1987). “positive economics," The New Palgrave: A Dictionary of Economics, v. 3, pp.&nbsp;920–21.
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Essays in Positive Economics by Milton Friedman
* Milton Friedman ([1953] 1966). "The Methodology of Positive Economics,"  excerpts from Friedman's essay

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական մեթոդաբանություն