Խաչակիրներ (վեպ)

«**Խաչակիրներ**», որոշ թարգմանություններում «Թրակիրներ» ( ), Հենրիկ Սենկևիչի պատմավեպը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է «Tygodnik Ilustrowany» ամսագրում 1897-1900 թվականներին, գրքի տեսքով՝ 1900 թվականին։ Գործողությունները ընդգրկում են 1399(թագուհի Յադվիգաի մահվան տարին)-1410(Գրյունվալդյան ճակատամարտ) թվականները։

Վեպի հրատարակման ժամանակ ընթանում էին բողոքի ակցիաներ ընդդեմ գերմանականացման, որը կազմակերպվել էր պրուսական կառավարության կողմից։ Սենկևիչը վեպը գրել է լեհերին ոգեշնչելու և խիզախություն հաղորդելու նպատակով։ Նա ցանկանում էր ցույց տալ Լեհաստանը իր վերելքի ժամանակաշրջանում։

Անդրադառնալով լեհ ժողովրդի 15-րդ դարի կյանքին՝ Սենկևիչը ցայտուն կերպով ցույց է տալիս խաչակիրների Օրդենի քաղաքականության ագրեսիվ բնույթը Լեհաստանի և Լիտվիայի վերաբերմամբ, պատմում, թե Օրդենն ինչպես էր կեղեքում իր ժողովրդին և իրեն ենթակա տարածքներում ապրող ժողովուրդներին։ Օրդենին հպտակ գյուղացիները մասսաներով փախչում են Պրուսիայից, իսկ Լեհաստանին սահմանակից մի քանի գյուղ բոլորովին ամայացել են։

Սենկևիչը վեպում ստեղծում է մի շարք ցայտուն պատկերներ, որոնք ցույց են տալիս Օրդենի ասպետների անողոք դաժանությունը, նրանց ագահությունը փողի նկատմամբ։ Նրանք հարձակվում էին լեհական գյուղերի վրա, կոտորում էին գյուղացիներին, կանանց անարգում էին ամուսինների և եղբայրների աչքի առաջ, իսկ դիմադրողներին կախաղան էին հանում։ Սենկևիչը համոզիչ կերպով ցույց է տալիս, որ խաչակիրները կրոնական լոզունգներն օգտագործում էին ուրիշի տարածքները զավթելու համար։

Վեպն ավարտվում է Գրյունվալդի ճակատամարտով (1410), երբ տևտոնական Օրդենը ջախջախվեց սլավոնների միացյալ զորքերի ուժերով։

«Խաչակիրներ» վեպում Սենկևիչն նկարագրում է մանր շլյախտայի կյանքը գյուղերում, ցույց է տալիս նրա ձգտումը՝ ընդարձակելու իր տիրապետությանները։ Այսպես, ասպետ Մացկո Բոգդանցին, որը «հող և աշխատող գյուղացինր ձեռք բերելոււ մեծ ագահություն ուներ», երազում է նոր ճորտ գյուղացիներ ձեռք բերել, ամրոց կառուցել իր եղբորորդի Զբիշկոյի համար։

Ժամանակաշրջանը հիանալի պատկերում են՝ ահեղ վրիժառու ասպետ Յուրանդ Սպիխովցին, որի հենց միայն անունը խուճապային սարսափ է հաղորդում թշնամիներին, չունևոր շլախտայական ընտանիքից սերված պատանի Զբիշկոն, որի մեջ ցույց են տրված ատելություն թշնամիների նկատմամբ, երիտասարդական դյուրաբորբոքություն և մենամարտի սեր, Յագենկան, մի խիզախ և ուժեղ աղջիկ, որը որսի մեջ տղամարդկանց չի զիջում, նրա երկրպագուները՝ հարևան գյուղերի շլյախտիչ Չտանն ու Վիլկը, որոնց հրապուրում է ոչ միայն աղջկա գեղեցկությունը, այլև նրա ստանալիք ժառանգությունը։ 
## Հերոսներ

#### Գլխավոր
* Բոգդանայից Զբիշկոն ()
* Բոգդանայից Մացկոն ()
* Զգոժելեցից Յագենկան ()
* Դանուսյա Յուրանդովա ()
* Սպիխովայից Յուրանդը ()
#### Վեպի պատմական կերպարներ
* Իշխանուհի Աննա Դանուտա ()
* Հայտնի մագիստրոս Ուլրիխ ֆոն Յունգինգեն ()
* Թագավոր Վլադիսլավ II Յագայլո ()
* Թագուհի Յադվիգա Անժույսկայա ()
* Զավիշա Չյոռնի ()
* Տաչևայից Պավալան ()
* Թագավոր Զեմովիտ IV ()
* Հայտնի թագավոր Վիտովիտ ()
* Մաշկովիցի Զինդրամը ()
* Հայտնի մագիստրոս Կոնդրադ ֆոն Յունգինգեն ()
* Վրոչիմովիցի Մարցինը ()
## Էկրանավորում
1960 թվականին Գրյունվալդյան ճակատամարտի 550-րդ տարեդարձին նվիրված նկարահանվել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Ֆորդոմի վեպի արկածային ֆիլմ, որը կոչվում է «Խաչակիրներ»։

1971 թվականին թողարկվել է ռեժիսոր Մարիա Կանևսկայի «Իշխանուհի Աննայի մատանին» (Pierscien ksieznej Anny»)մանկական ֆիլմը, որը պատմում էր երեք տղաների ֆանտաստիկ արկածների մասին, որոնք ամառային արձակուրդների ժամանակ որոշել էին ուսումնասիրել հին դղյակի ավերակները։
## Արտաքին հղումներ
* Роман в пер.  Е. Егоровой

Կատեգորիա:Լեհերեն վեպեր