open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աբասի

մինի|Աբբաս I-ի աբասին, 5,4գ, Երևան, 1131 թվական
**Աբասի** (*abbāsi*), պարսկական արծաթյա դրամ։ Շրջանառության մեջ է մտել 17-րդ դարում, Աբբաս I Մեծի օրոք։ Ռուսական ռուբլու արժեքով հավասար էր 5,3 կոպեկի։ Պարսկական տիրապետության ժամանակ, ինչպես նաև վրաց թագավորների իշխանության վերջին շրջանում կտրվում էր նաև Անդրկովկասում։ Վրաստանը Ռուսաստանին միացվելուց հետո, մինչև 1827 թվականը, Թիֆլիսում շարունակում էին Աբասի կտրել։ Աբասին հավասար էր չորս շահիի։ Անդրկովկասը Ռուսաստանին միանալուց հետո պարսկական և վրացական դրամները վերացվեցին, սակայն, տեղացիներն սկսեցին Աբասի անվանել ռուսական 20 կոպեկանոց դրամը։ 18-րդ դարի ավարտին աբասիի արտադրությունը հետզհետե դադարում է։ 1 աբասի = 200 դինար = 4 շահի = 1/50 պարսկական թուման։

Վրաստանում դրամը հայտնի է «աբազ» անունով, որը կիրառության մեջ է եղել մինչև 1833 թվականը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Իրանի դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Արծաթե դրամներ
Կատեգորիա:Սեֆյան Պարսկաստան
Կատեգորիա:Վրաստանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Իրանի տնտեսություն
Ռոգի

**Ռոգի**, ռուսական երաժշտական խումբ, նվագում են Հայկական ռոք։ Երգերի տեքստերը հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով են։

## Կազմը
*Իրինա Մարչուկ, *վոկալ*
*Արթուր Մելքոնյան, *վոկալ*
*Իգոր Կալաչ *կիթառ, վոկալ*
*Անդրեյ Ցելիշև, *կիթառ*
*Անդրեյ Դավիդով, *բաս*
*Պաուլ Հաուսմայսթեռ, *հարվածային*
*Էդուարդ Նարանյան, *պերկուսսիա*
*Ֆյոդր Շևչենկո, **ձայն**

### Պարուհիներ
* Սվետլանա Շեպելևա
* Տատյանա Աբատուրովա

## Սկավառակագրություն
*2010 «**От Армении до Америки**»
# Զուլալ ջուր
# Телефон доверия
# Your body like chocolate
# Тело твое шоколад

*2010 «**Грязные танцы**»
# Грязные города
# Африка
# Эмигрант-города

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Խմբի էջը MySpace ցանցում
* Վիդեոալիքը ՅուԹյուբ կայքում

Կատեգորիա:Ռուսական ռոք խմբեր
Խճուղի

մինի|աջից|250px|Խճուղի Լեհաստանում
[մինի|Խճուղի [Ավստրալիայում]]
**Խճուղի** ( chaussée), ամուր ծածկ (խճաքարե, երկաթբետոնե, ասֆալտե, ասֆալտբետոնե և այլն) ունեցող ճանապարհ՝ անռելս տրանսպորտի շարժման համար, բնահողային հիմքով, ջրի անցկացման համար հարմարանքով։ Հեծանվային ճանապարհների բացակայության դեպքում խճուղիով կարող են անցնել նաև հեծանիվներն ու մոտոցիկլետները։ Խճուղուն զուգահեռ կարող է լինի ռելսային (երկաթուղային) ճանապարհ։ Հատկապես Ռուսաստանում և աշխարհի մի շարք այլ պետություններում այդպես է կոչվում քաղաքի ծայրամասում գտնվող ճանապարհը, որը տանում է դեպի քաղաք։ Շատ հաճախ «խճուղի» անվանումը պատմական նշանակություն ունի և միացվում է որևէ փողոցի անվան հետ, օրինակ՝ Թբիլիսյան խճուղին քաղաք Երևանում։

## Անվան պատմությունը
Հասկացությունը լայնորեն կիրառվում էր 19-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի կեսերը «բոլոր եղանակների ճանապարհ» հասկացության փոխարեն։ Սկսած 20-րդ դարի 50-ական թվականներից խճուղու տակ հասկացվում է բնակեցված վայրերի միջև գտնվող ավտոտրանսպորտային ճանապարհ։

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ճանապարհաշինություն
Կատեգորիա:Ճանապարհների տիպեր
Խմբագրություն

**Խմբագրություն**, խմբագրում։

Զանազանում են հետևյալ տիպի խմբագրումները.
* խմբագրի կողմից հեղինակային ստեղծագործության մշակման պրոցես՝ մամուլում, ռադիոյով, հեռուստատեսությամբ այն հրապարակելու համար։ Պայմանականորեն տարբերում են քաղաքական, գիտական և գրական խմբագրումներ։ 
* հեղինակի կամ այլ անձի մշակումից ստացված տեքստի տարբերակը։ Փոփոխությունները սովորաբար արդյունք են հեղինակի ստեղծագործական որոնումների։ 
* որպես վարչական միավոր՝ մասսայական ինֆորմացիայի միջոցների (մամուլ, ռադիո, հեռուստատեսություն, կինո) համակարգում՝ մասնագիտացված ճյուղային, թեմատիկ, տարածքային կամ լեզվական սկզբունքներով։

Նոր երկի խմբագրումը միասնական ստեղծագործական գործընթաց է, որը ձգտում է ստեղծագործության ձևի ու բովանդակության կատարելագործման՝ պահպանելով հեղինակի անհատականությունը։ Կանոնարկված տեքստեր հրատարակելիս գեղարվեստական կամ գիտական ստեղծագործության խմբագրումը հանգում է տեքստը ի մի բերելու աշխատանքին, ճշգրտմանը, տեղեկատու մասի պատրաստմանը։

Կատեգորիա:Խմբագրություն
Խմբամուսնություն

մինի|աջից|200px|Խմբամուսնություն
**Խմբամուսնություն**, ամուսնության հնագույն ձև, երբ մի ֆրատրիայի, տոհմի կամ ներտոհմային խմբի բոլոր տղամարդիկ ամուսնական կապեր են ունեցել համանման խմբի կանանց հետ։ Առաջացել է խառնամուսնությունից և զարգանալով՝ փոխարինվել զուգամուսնությամբ։

Կատեգորիա:Ամուսնության տեսակներ
Կատեգորիա:Ազատ սեր
I Don't Like You

**«I Don't Like You»** (հայերեն` *Ես չեմ հավանում քեզ*), հոլանդացի երգչուհի Եվա Սիմոնսի երգն է որը թողարկվել է 2012 թվականի մարտի 26-ին Interscope Records լեյբլի կողմից։ Երգը ընդգրկվել է Եվա Սիմոնսի «EVA-LUTION» ալբոմում։

## Երգի տարբերակները
* **Digital Download**
# «I Don't Like You» - 4։ 13

* **I Don't Like You (Ռեմիքսներ) - EP**
# «I Don't Like You» (Նիկի Ռոմերոի ռեմիքսը) - 5։ 39
# «I Don't Like You» (Ֆրեդ Ֆեյլկի ռեմիքսը) - 7։ 09
# «I Don't Like You» (R3hab-ի ռեմիքսը) - 5։ 23
# «I Don't Like You» (Նիկ Թայերի ռեմիքսը) - 4։ 25

## Չարթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը Յութուբում

Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:2012 սինգլներ
Կատեգորիա:Եվա Սիմոնսի երգեր
Խմբային արագություն

[շրջափակել|Ջրային ալիքների [դիսպերսիան]]

**Խմբային արագություն**, ոչ մոնոքրոմատիկ ալիքների խմբի տարածման արագությունը միջավայրում։ Կլանման բացակայության պարագայում խմբային արագությունը համընկնում է ալիքների այդ խմբի էներգիայի տեղափոխման արագությանը։ Ալիքների խումբը կարելի է ներկայացնել որպես առանձին մոնոքրոմատիկ ալիքների գումար (համախումբ)։ Դիսպերսիայի առկայության դեպքում առանձին մոնոքրոմատիկ ալիքները նյութի մեջ տարածվում են տարբեր փուլային արագություններով, իսկ դիսպերսիայի բացակայության ժամանակ այդ արագությունները համընկնում են։ Նորմալ դիսպերսիայի դեպքում (ալիքի երկարությունը մեծանալիս մեծանում է նաև փուլային արագությունը) խմբային արագությունը փոքր է փուլայինից. հակառակ պարագայում (անոմալ դիսպերսիա) փուլային արագությունն է փոքր խմբային արագությունից։

Փուլային արագությունը որոշվում է  \omega/k, իսկ խմբային արագությունը՝ v_{gr} = d\omega/dk\, առնչությամբ (\omega-ն ալիքի շրջանային հաճախությունն է, k-ն՝ ալիքային թիվը)։ Լույսի արագության անմիջական որոշման բոլոր փորձերում չափվում է լույսի խմբային արագությունը։

Կատեգորիա:Ալիքային տեսություն
Կատեգորիա:Արագություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական ֆիզիկա
Խմբային ռեակտիվ

**Խմբային ռեակտիվ**, քիմիական միացություն, որը բազմաթիվ անօրգանական իոնների կամ օրգանական որոշակի դասի միացությունների հետ առաջացնում է բնորոշ նյութեր (նստվածք, գազ, լուծելի գունավոր միացություն)։

Օրինակ՝ ամոնիումի սուլֆիդը՝ (NH_4)_2S խմբային ռեակտիվ է Al, Cr, Fe, Mn, Zn, Ni, Co, U իոնների նստեցման համար։ Խմբային ռեակտիվը կիրառվում է իոնների որոշակի խումբը խառնուրդից անջատելու, բաղադրիչները միմյանցից բաժանելու համար։

Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Խճաքար

մինի|աջից|250px|20 մմ-անոց խճաքար

**Խճաքար**, փխրուն, խոշորաբեկոր (պսեֆիտային) ապար՝ կազմված տարբեր ապարների 10-100 մմ տրամաչափի չհղկված, սուրանկյուն բեկորներից։

Ըստ բեկորների մեծության խճաքարերը լինում են՝ 
* խոշորահատիկ (50-100 մմ), 
* միջահատիկ (25-50 մմ), 
* մանրահատիկ (10-25 մմ)։

Բնական և արհեստական խճաքարերը լայնորեն կիրառվում են շինարարության և շինանյութերի արտադրության մեջ։
### Բաղադրություն
**Ստանդարտ**

**Ոչ ստանդարտային**

Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր‏‎
Խմբավար

մինի|200px|Երգչախումբը խմբավարի հետ (առջևում)
**Խմբավար**, **խորմայստեր** ( երգչախումբ և  վարպետ, ղեկավար), երգչախմբի ղեկավարը, որ սեփական գեղարվեստական ըմբռնումով երգչախմբին սովորեցնում և նրա կատարման միջոցով մեկնաբանում է խմբերգային ստեղծագործությունները՝ ապահովելով դրանց հնչման անսամբլային ներդաշնակությունը և տեխնիկական կատարելությունը։ Խմբավարից պահանջվում է երաժշտական տեսական և կատարողական հմտություն և կոլեկտիվ կազմակերպելու ունակություն։

Կատեգորիա:Երաժշտության մասնագիտություններ
Խմբերգ

մինի|աջից|228px|Եկեղեցական երգչախումբ
**Խմբերգ** (՝ ամբոխ), երգչախմբի համար գրված միաձայն, առավելապես բազմաձայն ստեղծագործություն։ Օգտագործելով տարբեր կազմեր ունեցող երգչախմբերի կատարողական հարուստ միջոցները՝ կոմպոզիտորները խմբերգերում հասնում են խոր արտահայտչության։ Հայ երաժշտության մեջ խմբերգի ժանրը խիստ զարգացավ Կոմիտասի երգերում։

Կատեգորիա:Երգեր ըստ ժանրի
Աբաղա (բերդաքաղաք)

**Աբաղա**, բերդաքաղաք Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Առբերանի գավառում, Վանա լճից հյուսիս-արևելք։

## Անվան ստուգաբանություն
Քաղաքի անվան ստուգաբանության համար կա հետևյալ վարկածները.
* Այն կապված է Աբեղյան նախարարական տոհմի հետ
* Կապ ունի մոնղոլ տիրակալ Աբաղայի անվան հետ

## Բնակչություն
20-րդ դարի սկզբին Աբաղայի 3000 բնակչից 1000-ը հայ էր, մնացածը՝ թուրք և քուրդ։ Բերդաքաղաքում կար եկեղեցի և հայկական ուսումնարան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին թուրքական ցեղասպաններն ավերեցին և ամայացրին Աբաղայի հայկական թաղերը, hայ բնակիչների մեծ մասը զոհվեցին, իսկ սակավաթիվ փրկվածները՝ գաղթեցին տարբեր երկրներ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Բերդաքաղաքն ուներ 4 ամուր բերդ, որոնցից մեկն ավերվել է 1788 թվականին՝ Վանի փաշայի կողմից։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վասպուրականի բնակավայրեր
Բոհդան Խմելնիցկի

**Բոգդան Զինովի Միխայլովիչ Խմելնիցկի ** (, ), ուկրաինական պետական գործիչ, զորավար, Ուկրաինայի հետման (1648-1657)։ 1640-ական թթ. կեսերին նախապատրաստել, 1648 թվականին գլխավորել է լեհական տիրապետության դեմ ուկրաինական ժողովրդի ազատագրական պայքարը։ Խմելնիցկին հաղթանակներ է տարել լեհական զորքերի դեմ Ժոլտիյե Վոդիի, Կորսունի, Պիլյավցիի (1648), Բատոգի (1652) մարտերում։

Գիտակցելով պանական Լեհաստանի լծից սեփական ուժերով Ուկրաինան ազատագրելու անհնարինությունը և արտահայտելով Ռուսաստանի հետ վերամիավորվելու ուկրաինական ժողովրդի կամքը՝ Խմելնիցկին ձգտել է իրականացնել այդ միավորումը։ 1654 թվականի հունվարի 8-ին Պերեյասլավում ժողովրդական ռադան հռչակեց Ուկրաինայի վերամիավորումը Ռուսաստանի հետ։ Ուկրաինական զորքերը Խմելնիցկու գլխավորությամբ ակտիվորեն մասնակցեցին Ուկրաինայի համար ռուս-լեհական պատերազմին։ Ազատագրական պատերազմի ընթացքում Խմելնիցկին հանդես եկավ միաժամանակ որպես զորավար, դիվանագետ և ուկրաինական պետականության կազմակերպիչ։ Նրա օրոք ստեղծված պետական ապարատը, թեկուզև կազակային վերնախավի և ուկրաինական շլյախտայի դասակարգային գործիքն էր, այնուամենայնիվ, մեծ դեր խաղաց Լեհաստանի տիրապետությունից ուկրաինական ժողովրդի ազատագրության գործում։

1888 թվականին Կիևում կանգնեցվել է Խմելնիցկու արձանը։ 1943 թվականին խորհրդային կառավարությունը սահմանեց Խմելնիցկու երեք աստիճանի շքանշաններ։ 1943 թվականին Պերեյասլավը վերանվանվեց Պերեյասլավ-Խմելնիցկի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի զինվորականներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Նիկոլայ Խմելյով

**Խմելյով Նիկոլայ Պավլովիչ** (հուլիսի 28, (օգոստոսի 10), 1901 - նոյեմբերի 1, 1945), ռուս խորհրդային դերասան և ռեժիսոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1937)։

## Կենսագրություն
Նիկոլայ Խմելյովը 1919 թվականին ընդունվել է ՄԳԹ-ի 2-րդ ստուդիա։ 1924 թվականից՝ ՄԳԱԹ-ր դերասան։ 1932 թվականին ստեղծել է թատրոն-ստուդիա (1937 թվականին վերակազմավորվել է Մոսկվայի Երմոլովայի անվան թատրոնի, որի գեղարվեստական ղեկավարն էր 1937-1945 թվականներին)։ Նկարահանվել է կինոյում։ Արժանացել է պետական մրցանակների (1941, 1942, 1946)։

## Դերեր
* Պեկլևանով՝ Վ. Իվանովի «Զրահագնացք 14—69»
* Նիկոլայ Սկրոբոտով՝ Մաքսիմ Գորկու «Թշնամիներ»
* Կարենին՝ Լև Տոլստոյի «Աննա Կարենինա»
* Ֆիրս՝ Անատոլի Չեխովի «Բալենու այգին»
* Տուզենբախ՝ Անատոլի Չեխովի «Երեք քույր»
* Ալեքսեյ Տուրբին՝ Միխայիլ Բուլգակովի «Տուրբինների օրերը»
* Ֆեոդոր արքա՝ Ալեքսեյ Կոնստանտինի Տոլստոյի «Ֆեոդոր Իոհանովիչ արքան»
* Մտորոժև՝ Նիկոլայ Վիրտայի «Հող»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Խիկար (այլ կիրառումներ)

**Խիկար**, կարող է վերաբերել՝
*Խիկար - հայկական իգական անուն
*Խիկար - երգիծական ամսագիր, որը լույս է տեսել 1884-1885, 1886-1888 թթ Կոստանդնուպոլսում և Ադրիանուպոլսում։ 
*Խիկար - Ասորեստանի Սենեքերիմ թագավորի ատենադպիրը։
139 (թիվ)

**139** (**հարյուր երեսունինը**), բնական թիվ, որը գտնվում է 138-ի և 140-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 139-ը պարզ թիվ է
* 139-ի թվանշանների գումարը հավասար է 13-ի
* 139-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 27-ի
* 139-ը կենտ եռանիշ թիվ է
* 139-ի քառակուսին հավասար է 19 321-ի

## Այլ ոլորտներում
* 139 թ., Մ.թ.ա. 139 թ.
* Տարվա 139-րդ օրը մայիսի 19-ն է (նահանջ տարիներին՝ մայիսի 18-ը)
* 139 պորտն օգտագործվում է NetBIOS պրոտոկոլի համար
* NGC 139 - գալակտիկա Ձկան համաստեղությունում
* (139) Ժույխուա - գլխավոր գոտու խմբի շատ մեծ և մութ աստերոիդ

Կատեգորիա:Պարզ թվեր
Խորվաթերեն Վիքիպեդիա

**Խորվաթերեն Վիքիպեդիա** (), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի Խորվաթերեն տարբերակն է։

## Վիճակագրություն

Այսօր՝   -ին Վիքիպեդիայի Խորվաթերեն բաժինը ունի  ։ Գրանցված են  , նրանցից  կատարել են գոնե մեկ խմբագրում անցած 30 օրվա ընթացքում, իսկ   ունեն ադմինիստրատորի կարգավիճակ։ Ընդհանուր խմբագրումների թիվը հատում է -ը։

## Արտաքին հղումներ
* Խորվաթերեն Վիքիպեդիա 

Խորվաթերեն
Աբակ (այլ կիրառումներ)

= Աբակ =
* Աբակ - հաշվիչ տախտակ Հին Հունաստանում և Հռոմում, ապա Արևմտյան Եվրոպայում՝ մինչև XVIII դ.: Իր նշանակությունը կորցրեց համրիչի երևան գալուց հետո։
* Աբակ - ճարտարապետական դասական օրդերներում՝ սյունագլխի կամ խոյակի վերնասալը։ Դորիական, հոնիական և տոսկանական օրդերներում Ա. քառակուսի է, իսկ կորնթական և ավելի բարդ օրդերներում կողմերը փոքր-ինչ ներս են ընկած, անկյունները կտրված։ Հայկական ճարտարապետության մեջ Ա. անվանում են թակաղակ։
* Աբակ - թվային նշումներով գծագիր՝ նոմոգրաֆ, տես Նոմոգրաֆիա։
133 (թիվ)

**133** (**հարյուր երեսուներեք**), բնական թիվ, որը գտնվում է 132-ի և 134-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 133-ի թվանշանների գումարը հավասար է 7-ի
* 133-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 9-ի
* 133-ը կենտ եռանիշ թիվ է
* 133-ի քառակուսին հավասար է 17 689-ի
* 44-րդ կիսապարզ թիվն է

## Այլ ոլորտներում
* 133 թ., Մ.թ.ա. 133 թ.
* Տարվա 133-րդ օրը մայիսի 13-ն է (նահանջ տարիներին՝ մայիսի 12-ը)
* 133–ը Չիլիի փրկարարների ծառայության հեռախոսահամարն է
* Intel, Ata և այլ ընկերությունների պրոցեսորների հին մոդելները ունեին 133 ՄՀց հաճախականություն
* ԶԻԼ-133 - խորհրդային բեռնատար ավտոմեքենա

## Ծանոթագրություններ
Աբակ (ճարտարապետություն)

մինի|250px|աջից|Աբակ
**Աբակ** կամ **Աբակա** (-ից՝ «տախտակ»), ճարտարապետական դասական օրդերներում՝ սյունագլխի կամ խոյակի վերնասալը։

## Նկարագրություն
Դորիական, հոնիական և տոսկանական օրդերներում աբակը քառակուսի է, իսկ կորնթական և բարդ օրդերներում կողմերը փոքր-ինչ ներս են ընկած, անկյունները՝ կտրված։ Հայկական ճարտարապետության մեջ աբակն անվանում են **թակաղակ**։

Կատեգորիա:Ճարտարապետական տարրեր
Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
BC (այլ կիրառումներ)

**BC** կարող է նշանակել՝

* **[[Borland C++|Borland C]]** - C ծրագրավորման լեզվի Borland ընկերության կողմից արտադրված կոմպիլյատոր
* **[[bc]]** - C-անման ծրագրավորման լեզվի ինտերակտիվ ինտերպրետատոր, որն թույլ է տալիս կատարել հաշվարկներ ցանկացած ճշտությամբ։ Հաճախ Unix-անման օպերացիոն համակարգերի հրամանի տողերում օգտագործվում է որպես հաշվիչ
* **BC** (Before Christ, Քրիստոսից առաջ) - անգլերենում հաճախ օգտագործվող հապավում, որն ցույց է տալիս մեր թվարկությունից առաջ եղած ժամանակը (տարիները, դարերը)
* **BC** - British Columbia (Բրիտանական Կոլումբիա)
Թամար Աբակելիա

**Թամար Գրիգորիի Աբակելիա** (, , ), վրացի քանդակագործ և նկարիչ, ՎԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1942 թ.), ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։

## Կենսագրություն
Թամար Աբակելիան ծնվել է օգոստոսի 19 (սեպտեմբերի 1) ին, Ծուլուկիձեում (այժմ՝ Խոնի)։ Նրա հատկանշական գործերից են՝ Մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի վրացական մասնաճյուղի շենքի բարձրաքանդակները (1936-1937 թթ., Թբիլիսի), «Վրեժ կլուծենք» խմբաքանդակը (1944 թ.), Լեսյա Ուկրաինկայի հուշարձանը (1952 թ., Սուրամ), Ռուսթավելու «Վագրենավոր»-ի (1936-1937 թթ.) և Փշավելայի երկերի (1947 թ.) պատկերազարդումները։ Մի շարք կինոնկարների («Արսեն», «Գեորգի Սահակաձե» և այլն) և թատերական ներկայացումների ձևավորումների հեղինակ է։ Պատկերազարդել է «Սասունցի Դավիթ»-ի վրացերեն հրատարակությունը (1939 թ.), ձևավորել «Խատիջե» ներկայացումը Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում։ 1955 թվականին Երևանում կազմակերպվել է Աբակելիայի ստեղծագործությունների հետմահու ցուցահանդես։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թամարա Աբակելիայի մասին IMDb բազայում 
* Թամարա Աբակելիայի կենսագրությունը 

Կատեգորիա:Վրացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Վրացի բեմանկարիչներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արվեստագետներ
Bc

**bc** (**b**asic **c**alculator), C-անման ծրագրավորման լեզվի ինտերակտիվ ինտերպրետատոր, որը թույլ է տալիս հաշվարկներ կատարել ցանկացած ճշտությամբ։ Այն հաճախ UNIX-անման օպերացիոն համակարգերի հրամանի տողերում օգտագործվում է որպես հաշվիչ։

## Հրամանի շարայուսությունը

```winbatch
bc [ -hlwsqv ] [long-options] [  file … ]

 -l : կանչում է մաթեմատիկական ֆունկցիաների ստանդարտ գրադարանը
 -w : արտածում է bc-ի Posix ընդլայնումների վերաբերյալ նախազգուշացումներ
 -s : օգտագործում է Posix bc լեզուն
 -q : չի արտածում bc-ի սովորական ողջույնի տեքստը
 -v : արտածում է պրոցեսորի տարբերակի համարը և ավարտում է ծրագիրը
 -h : կանչում է bc-ի տեղեկանքը
```


## Օպերատորներն ու բանալի բառերը
`bc`–ի օպերատորների մեծամասնությունը (բացի `^`–ից) կատարում են նույն գործողությունները, ինչ C լեզվում։

 +,-,*,/ ։ հումարում, հանում, բազմապատկում, բաժանում
 % ։ մնացորդի որոշում
 ^ ։ աստիճանի բարձրացում
 sqrt(i) ։ քառակուսի արմատ `i` թվից
 `<`, `>`, `<=`, `>=`, `!=`, `==` ։ համեմատություն
 = ։ վերագրում
 ++, -- ։ ինկերմենտ, դիսկրեմենտ
 +=, -=, *=, /=, ^=, %= ։ գումարմամբ, հանմամբ, բազմապատկմամբ, բաժանմամբ, աստիճանի բարձրացմամն, մացորդի որոշմամբ վերագրում
 scale = i ։ հաշվարկների ճշտության կարգավորում, i–ն ստորակետից հետո գրառվող թվանշանների քանակն է
 ibase = i ։ հաշվարկման համակարգի հիմքի կարգավորում, որտեղ i-ն հանդիսանում է բազիս (2  ։ արտածում

## Մաթեմատիկական գրադարանի ֆունկցիաները
Անհրաժեշտության դեպքում հաշվիչին կարելի է միացնել մաթեմատիկական գրադարանը։ Դրա համար հրամանի տողում պետք է նշել `-l` բանալին։

* s(i) ։ i անկյան սինուս, որտեղ i-ն արտահայտվում է ռադիաններով
* c(i) ։ i անկյանկոսինուս, որտեղ i-ն արտահայտվում է ռադիաններով
* a(i) ։ i թվի արքտանգենս, վերադարձնում է անկյունը ռադիաններով
* e(i) ։ էքսպոնենտա
* l(i) ։ i-ի բնական լոգարիթմ
* j(n, x) ։ Բեսելի ֆունկցիա

## Օգտագործման օրինակներ

```winbatch
$ bc -lq
 for(i=0;i<5;i++) e(i) 
 1.00000000000000000000
 2.71828182845904523536
 7.38905609893065022723
 20.08553692318766774092
 54.59815003314423907811
```



```winbatch
$ bc -lq
 scale = 10
 for(i=5;i<10;i++) j(i,1)
 .0002497577
 .0000209383
 .0000015023
 .0000000942
 .0000000052
```



```winbatch
$ bc -lq
 if ((2+2)==4)print "2+2 = 4" else " 2+2 !=4 "
 2+2 = 4
 if ((2+2)==5)print "2+2 = 5" else "2+2 != 5 "
 2+2 != 5
```



```winbatch
$ echo 75*125 | bc
 9375
```


Պի թվի որոշումը՝

```winbatch
$ bc -lq
 scale=100
 4*a(1)
 3.141592653589793238462643383279502884197169399375105820974944592307\
 8164062862089986280348253421170676
```


## Արտաքին հղումներ
* The Open Group կայքում bc-ի մասնագիրը UNIX-ի միասնական մասնագրերում
* GNU bc-ի համար man-ի տեղեկանքի էջը

Կատեգորիա:POSIX
Կատեգորիա:Ծրագրավորման լեզուներ
Յոհան Գոթլիբ Ֆիխտե

**Յոհան Գոթլիբ Ֆիխտե** (, ), գերմանացի փիլիսոփա և հասարակական գործիչ, գերմանական դասական իդեալիզմի ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Սովորել է Ենայի և Լայպցիգի համալսարաններում։ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ազդեցությամբ աշխատություն է գրել ի պաշտպանություն մտքի ազատության։ 1794-1799 թվականներին եղել է Ենայի համալսարանի պրոֆեսոր, սակայն աթեիզմ քարոզելու մեղադրանքի պատճառով, ստիպված հեռացել է Ենայից, տեղափոխվել Բեռլին, 1810 թվականից՝ Բեռլինի համալսարանի պրոֆեսոր, 1810-1812 թվականներին՝ առաջին ընտրովի ռեկտորը։ Ֆիխտեի դասախոսական գործունեության գագաթնակետը եղավ հռչակավոր «Խոսք ուղղված գերմանական ազգին» ճառը (1808)։

Նա մահացավ 1814 թվականի հունվարի 29-ին Բեռլինում՝ վարակվելով տենդով կնոջից, ով անձնվիրաբար իրեն նվիրել էր զինվորական հոսպիտալներում վիրավորներին խնամելուն։

## Ֆիխտեի փիլիսոփայական հայացքները
Ֆիխտեի հիմնական գաղափարները արտահայտված են մի շարք աշխատություններում՝ «Գիտաուսմունք» ընդհանուր վերնագրով (1794)։ Ֆիխտեն ելնում է «տեսական բանականության» (գիտության) նկատմամբ «գործնական բանականության» (բարոյականության) առաջնայնության կանտյան դրույթից։ Սակայն, որպեսզի բարոյականությունը մարդկային կյանքի իրական հիմքը հանդիսանա, այն պետք է կանխադրվի տեսականորեն՝ գիտակցության ակտիվության պայմանների համակարգային բացահայտման մեջ։ Այս խնդիրը դրված է փիլիսոփայության առջև։

Փիլիսոփայության սկիզբը Ֆիխտեն տեսնում է «Ես»-ի անմիջականորեն տրված փաստի մեջ, որը «արգասաբեր երևակայության» (սուբյեկտի անգիտակցական գործունեության) միջոցով ենթադրում է «ոչ-Ես»-ը՝ ճանաչողության օբյեկտը։ Այդպիսով հաստատվում են «գիտաուսմունքի» առաջին երկու հիմնադրույթները՝ ինքն իրեն որպես թեզիս ենթադրող «Ես»-ը և որպես հակաթեզիս նրան հակադրված «ոչ-Ես»-ը։ Այս հակաթեզիսը Ֆիխտեն հաղթահարում է երրորդ հիմնադրույթում, որը հաստատում է «Ես»-ի և «ոչ-Ես»-ի համադրությանը, որովհետև սուբյեկտի և օբյեկտի հակադրումը նա հասկանում է էմպիրիկորեն, այնինչ այս հակադրման բուն պայմանը թաքնված է բացարձակ «Ես»-ի մեջ։

«Գիտաուսմունքի» հետագա վերամշակումներում Ֆիխտեն հատկապես պնդում է այս դրույթը՝ խուսափելու համար այն կարծիքից, թե իբր մարդկային «Ես»-ն է ստեղծում իրեն շրջապատող էմպիրիկական աշխարհը։ Տեսական փիլիսոփայության իմաստն այն է, որ մարդկային «Ես»-ը, ինչպես և նրան շրջապատող աշխարհը, բացարձակ (աստվածային) «Ես»-ի արդյունքներն են։

Ֆիխտեի գործնական փիլիսոփայության (ընդգրկում է բարոյագիտությունը, իրավունքի ու պետության մասին ուսմունքը և մանկավարժությունը) կենտրոնում ստոիցիզմի ոգով ըմբոնված ազատության գաղափարն է։ Քանի որ աշխարհը ենթարկվում է անհրաժեշտության սկզբունքին, ազատությունը ոչ թե անհրաժեշտ օրենքների շրջանակից դուրս գալու անիմաստ փորձն է, այլ բարոյական նորմաներին ինքնակամ նվիրվածությունը։

Ֆիխտեի փիլիսոփայությունը մեծապես ազդել է գերմանական դասական իդեալիզմի (Շելինգ և մասամբ Հեգել) և ռոմանտիզմի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իդեալիստներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ազգայնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իրավունքի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Տիֆից մահացածներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Շումերերեն

մինի|աջից|Լագաշ քաղաքի թագավորի նամակը շումերերեն (մոտավորապես մ.թ.ա. 2600 թ.)

**Շումերերեն** կամ **սումերերեն**, շումերների լեզուն։ Գիտությանը ծանոթ լեզուներից որևէ մեկի հետ շումերերենը ազգակից չէ։ Խոսվել է Միջագետքում, գլխավորապես հարավային շրջաններում առնվազն մ.թ.ա. V հազարամյակից մինչև մ.թ.ա. II հազարամյակի կեսերը, այնուհետև, որպես մեռած լեզու գործածվել է աքքադացիների և այլ ժողովուրդների կողմից՝ թագավորական արձանագրությունների մեջ կրոնական և գիտական բնագրերում մինչև մ.թ.ա. II դարը։

Տարբերում են շումերերենի հետևյալ շրջանները, մ.թ.ա. 2900 - 2500 թթ. շումերերեն հուշարձաններ՝ հնագույն շրջան, մ.թ.ա. 2500 - 2300 թթ. հուշարձաններ՝ հին շրջան, մ.թ.ա. 2300 - 2200 թթ.՝ անցման շրջան, մ.թ.ա. 2200 - 2000 թթ.՝ նոր շրջան և մ.թ.ա. 2000 - 1700-ական թթ.՝ ուշ շումերական շրջան։ Սրանց հաջորդում է ետշումերյան շրջանը, երբ շումերերենը դադարել էր խոսակցական լեզու լինելուց։

Շումերերենին բնորոշ է միևնույն արտասանությունն ունեցող տարբեր բառերի մեծաքանակ առկայությունը։ Տարբերակված են անցողական և անանցողական բայերը, անանցողականները երևան են գալիս որպես անուն-ստորոգյալ՝ միայն I և II դեմքերի արտահայտությամբ, որոշիչները լինում են նախադաս, չհոլովված, նախադասություններում հանդիպում են էրգատիվ կառուցվածքներ։ Գոյականն ունի շուրջ 10 հոլովաձև, որոնք կազմվում են բառերին հոլովական մասնիկների կցումով։

Շումերերենից բառային փոխառություններ են կատարել շրջակա լեզուները, ամենից ավելի աքքադերենը, ինչպես նաև հնդեվրոպական նախալեզուն։ Հայերենում կան մի շարք շումերական բառեր, այդ թվում՝ արագիլ (arakgilim - բարձրասրունք թռչուն), գագաթ (gaggud - գլուխ), ագարակ (agar) և այլն։

Կատեգորիա:Մեռած լեզուներ
Կատեգորիա:Շումեր
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Դենի Տրեհո

**Դեն (Դեննի) Տրեհո** (, ), մեքսիկական արմատներով ամերիկացի կինոդերասան, ով հանդես է եկել բազմաթիվ հոլիվուդյան ֆիլմերում՝ հիմնականում մարմնավորելով բացասական կերպարների։

Տրեհոյի մասնակցությամբ առավել հայտնի ֆիլմերից են «Հրդեհ» (1995), «Մաչետե» (2010), «Հանդուգնը» (1995), «Օդային բանտ» (1997) և այլն։ Նկարահանվել է նաև հայազգի կինոռեժիսոր Գոռ Կիրակոսյանի «Տոմս դեպի Վեգաս» կատակերգությունում։

Բացի դերասանական կարիերայից, Տրեհոն կատարել է նաև բազմաթիվ հնչյունավորումներ համակարգչային խաղերի և մուլտֆիլմների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դեննի Տրեհո - IMDb էջ
* Բազմազան դերեր. Դենի Տրեհո 

Կատեգորիա:1944 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մայիսի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:Չիկանո
Էդուարդ Աբրահամյան (ռոք երաժիշտ)

**Էդուարդ Աբրահամյան** (), հայ ռոք երաժիշտ, հայտնի էր որպես «Manic Depressive Psychosis» մետալ-խմբի վոկալիստ և դաշնակահար։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, և ուսանողական տարիներին միացել է MDP խմբին, որը մեծ հաջողություն ունեցավ։ Խմբի լուծարումից հետո զբաղվում է ծրագրավորմամբ, և այդ բնագավառում շահել մի շարք միցանակներ։ Էդուարդը «Վան Գոգ» արտ-սրճարանի համահիմնադիր և համասեփականատեր էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* MDP խմբի կայք

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ռոք երաժիշտներ
Աբաշևյան մշակույթ

**Աբաշևյան մշակույթ**, ուշ բրոնզի դարի (մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակի 2-րդ կես) ցեղերի մշակույթ Միջին Պովոլժիեում և Հարավային Մերձուրալում։ Աբաշևյան մշակույթի դամբարանաբլուրներն առաջին անգամ պեղվել են 1925-ին, Աբաշևո գյուղի (Չուվաշիա) մոտ։ Հայտնաբերվել են երկրաչափական զարդանախշերով կավամաններ, պղնձե և արծաթե զարդեր, զանազան գործիքներ, որոնք զարգացած որսորդության, ձկնորսության և անասնապահության ակնառու վկայություններն են։ Աբաշևյան մշակույթի բնակավայրեր պահպանվել են միայն Մերձուրալում։

Կատեգորիա:Հնդեվրոպացիներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ասիայի հնագիտական մշակույթներ
Կատեգորիա:Բրոնզի դարի Եվրոպա
Կատեգորիա:Բրոնզի դարի Ասիա
Կատեգորիա:Նախնադարյան Ռուսաստան
Կատեգորիա:Չուվաշիայի պատմություն
Unaesthetic

**Unaesthetic**, հայկական երաժշտական խումբ, կազմավորվել է 2012 թվականին Երևանում։ Խումբը հանդես է գալիս Ինդաստրիալ մետալ և Գոթիկ մետալ ոճերում։ Խումբը ունի չորս մասնակից՝ Վլադիմիր (վոկալ, կիթառ, երաժշտություն, խոսք), Ռուբեն (կիթառ), Վարդան (բաս կիթառ) և Հարութ (հարվածային)

## Սկավառակագրություն
* 2013 «Without Skin» (սինգլ)
* 2013 «Beauty and the Beast» (սինգլ)

## Արտաքին հղումներ
* Unaesthetic - Հայաստանը ռոքի մեջ
* Խմբի վիդեոալիքը ՅուԹյուբ կայքում

Կատեգորիա:Հայկական մետալ խմբեր
Ալք (երաժշտական խումբ)

**«Ալք»** խումբը (ոճ՝ heavy metal) կազմավորվել է 1995 թ.-ին Վանաձոր քաղաքում։ Խմբի ակունքներում կանգնած է առաջին հերթին կիթառահար Արթուր Բարսեղյանը, որն 1990-ակա թթ.-ից հանդես է եկել մի շարք վանաձորյան ռոք-խմբերի կազմում։ Խումբն այլ անվանումով սկսեց փորձերը հետևյալ կազմով՝ Արթուր Բարսեղյան (կիթառ), Դավիթ Գրիգորյան (հարվածայիններ) և Վահե Տերտերյան (բաս)։ 1995 թ. ամռանը խմբին վոկալիստի դերում միացավ Անդրեյ Ափոյանը, և այն ստացավ իր «Ալք» անվանումը (ալք՝ ալեր, դևեր)։ Ոճային առումով խումբն ընտրեց իր համար միակ ընդունելի տարբերակը՝ Black Sabbath խմբի կողմից սկիզբ դրաց դանդաղ և մռայլ heavy metal-ը, որն ավելի դիպուկ կլիներ դասել որպես doom metal։ Խումբը շարունակեց իր փորձերը Վանաձորի «Սպայի տան» տարածքում, իսկ աշնանը իր օրիգինալ երաժշտական նյութով առաջին անգամ ելույթ ունեցավ քաղաքի զորամասերից մեկում։ Ապա կայացան երլույթներ քաղաքային հրապարակում և համարեգներ տիկնիկային թատրոնի դահլիճում։
Ապա խումբը տեղափոխվեց Վանաձորի «Ինտերկապ» հեռուստահնկերության տարածք, որտեղ շարունակեց փորձերն ու նոր նյութի պատրաստումն ու մշակումը։ 1996 թ. հուլիսին խումբն սկսեց ձայնագրվել Էդուարդ Բաբաջանյանի «Ունիվերսալ» ստուդիայում։ Երկու շաբաթվա աշխատանքի արդյունքն էր (ի դեպ, ձայնագրության արժեքը կազմեց 100 ԱՄՆ դոլար) 7 գործերից բաղկացած ալբոմը։
1996 թ. աշնանը Վահե Տերտերյանը միացավ ՀՀ ԶՈՒ շարքերին և խումբը, փաստորեն, կազմալուծվեց։
1998 թ. ամռանը Երևանում սկսվեց ռոքի հերթական վերածնունդը՝ «Rock’N’PAK» փառատոնի տեսքով։ Փառատոնին նախապատրաստվելու առիթով Անդրեյ Ափոյանը որոշեց իր երևանցի ընկերների օգնությամբ վերականգնել խումբը, որն արդեն պիտի հանդես գար փոքր-ինչ փոփոխված ոճով՝ death-doom metal։ Խմբում բացի Անդրեյից ընդգրկվեցին հին երևանյան մեթալիստներ Էդվարդ «Thrash» Այվազյանը (ռիթմ-կիթառ), Էդ «Top» Թոփչյանը (սոլո-կիթառ), Արշակ «Կլապ» Լեպյանը և Կարեն «Դագաղ» Գրիգորյանը։ Հետաքրքիր և սկանդալային ելույթին հաջորդեց ելույթը նույն թվականի աշնանը «Նաիրի» կինոթատրոնի տարածքում կազմակերպված «Helloween» փառատոնին։
Դրան հաջորդեց շուրջ 15 տարի տևած լռությունը։ Սակայն, 2013 թ. մարտին Անդրեյ Ափոյանը կրկին որոշեց վերականգնել խումբը՝ ստանձնելով նաև ռիթմ-կիթառահարի դերը։ Խումբն ստացած հետևյալ պատկերը՝ Անդրեյ Ափոյան (վոկալ, ռիթմ-կիթառ), Հովհաննես Կուլողլյան (սոլո-կիթառ), Արսեն «Pinhead» Հակոբյան (բաս-կիթառ), Հարություն Քեշիշյան (հարվածայիններ) և Արմեն Միրզաբեկյան (ստեղնայիններ)։ 3 ամիս փորձերից հետո 2013 թ. մայիսին խումբն իր ելույթվ բացեց Արսեն Հակոբյանի կողմից կազմակերպված Metal Attack փառատոնը։
Ամռանը խմբին միացավ հին հարվածային Էդգար Պետրոսյանը, խումբը տարածք վարձեց և մինչ այժմ շարունակում է փորձերը։

## Արտաքին հղումներ
* Խումբը MySpace կայքում
* Խումբը Last.FM կայքում

Կատեգորիա:Հայկական հևի մետալ խմբեր
Աֆրիկանս Վիքիպեդիա

**Աֆրիկանս Վիքիպեդիա** (), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի Աֆրիկանս լեզվով տարբերակն է։

## Վիճակագրություն

Այսօր՝   -ին Վիքիպեդիայի Աֆրիկանս բաժինը ունի  ։ Գրանցված են  , նրանցից -ը կատարել են գոնե մեկ խմբագրում անցած 30 օրվա ընթացքում, իսկ   ունեն ադմինիստրատորի կարգավիճակ։ Ընդհանուր խմբագրումների թիվը հատում է -ը։

## Արտաքին հղումներ
* Աֆրիկանս Վիքիպեդիա 

Աֆրիկանս
NBA-ի պատմության 50 մեծագույն բասկետբոլիստներ

**Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի պատմության 50 մեծագույն խաղացողների** ցուցակը կազմվել է 1996 թվականին՝ նշանավորելու Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) հիմնադրման հիսուներորդ տարելիցը։ Ցուցակում տեղ են գտել 50 բասկետբոլային գործիչներ, որվքեր իրենց մասնագիտական կարիերան ծավալել են լիգայի գոյության 50 տարում։ Ցուցակավորումը կատարվել է հաշվի առնելով զանգվածային լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների, գործող և նախկին մարզիչների, նախկին բասկետբոլիստների, ինչպես նաև ակումբների գլխավոր մենեջերների և նախագահների կարծիքները հաշվի առնելով։

Ցուցակը հրապարակվել է կոմիսիոներ Դեյվիդ Սթեռնի կողմից՝ 1996 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։ Ցուցակում տեղ գտած 11 բասկետբոլիստ 1996–97 մրցաշրջանի դրությամբ դեռ չէր հեռացել կարիերայից։ Շաքիլ Օ'Նիլը եղել է վերջին ակտիվ բասկետբոլիստը ցուցակում, ով ի վերջո հեռացավ պրոֆեսիոնալ կարիերայից 2010 թվականին։

## Ընտրյալները

## Արտաքին հղումներ
* Ցուցակը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի ցանկեր
Lousnelius

**Lousnelius**, հայկական ալտերնատիվ ռոք խումբ, կազմավորվել է 2006 թվականին Վանաձոր քաղաքում։ Մասնակցել է բազմաթիվ համերգների և փառատոնների Երևանում և Վանաձորում։

## Կազմը
* Արմեն Պապյան, սոլո կիթառ, վոկալ
* Հայկ Գալստյան, հարվածային
* Միշել Ալեքյան, բաս կիթառ
* Ռոմա Օհանյան, խմբի մենեջեր

## Վաղ ժամանակները
thumb|Photo taken from concert
Խումբը կազմավերվել է 2006 թվականին՝ Արմեն Պապյանի և Միքայել Մխիթարյանի կողմից։ Վերջինս այն ժամանակ խմբում հարվածային գործիքներ էր նվագում։

Այնուհետև խումբ եկավ Պայքար Չախոյանը, ով խմբի վոկալիստն էր։ Խումբը այդ կազմով գործեց մի քանի ամիս։ Երբ Միքայելը գնաց ծառայության հայկական բանակ (2006-2008 թթ.), Պայքարը ստանձնեց նաև հարվածային գործիքները, որը հետագայում դարձավ իր մասնագիտությունը։ Այնուհետև խումբ ներգրավվեց Միշել Ալեքյանը՝ որպես բաս կիթառահար։ Այս կազմով խումբը ստեղծագործեց մոտ 3.5 տարի, ոիրց երկուսը (2008-2010 թթ.) միշելը ծառայում էր հայկական բանակում։

thumb|Photo taken from concert
Միշելի վերադարձից հետո խումբը ստեղծագործեց նույն կազմով ևս 1.5 տարի, որից հետո Պայքարը տեղափոխվեց Վանաձորյան մեկ այլ ռոք խումբ։
Խումբը մատնվեց անգործության մոտ 5 ամիս, որից հետո խումբ ներգրավվեց Հայկ Գալստյանը (2012 թ.), որը ստանձնեց հարվածային գործիքները։
Պայքարի հեռանալուց հետո առաջացավ վոկալիստի խնդիր։ Խումբը չկարողանալով գտնել համապատասխան վոկալիստ Վանաձոր քաղաքում՝ այդ դերը ժամանակավորապես ստանձնեց խմբի սոլո կիթառահար՝ Արմեն Պապյանը։ 
Հայկ Գալստյանի ներգրավվումից հետո խումբն առաջին անգամ բեմ դուրս եկավ 2012 թ-ի Հունիսին, որից հետո մինչև հիմա խումբն ակտիվորեն ստեղծագործում է և պատրաստվում է թողարկել իր առաջին՝ «Haralez» ձայներիզը։

## Արտաքին հղումներ
* Խմբի վիդեոալիքը ՅուԹյուբ կայքում
* Lousnelius խմբի մասին Առավոտ թերթի կայքէջում

Կատեգորիա:Հայկական ռոք խմբեր
Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք խմբեր
Ռոսգոսստրախ

**Ռոսգոսստրախ** (), Ռուսաստանի ամենամեծ ապահովագրական ընկերություններից մեկն է։  
Ռոսգոսստրախը (RGS) ավելի քան 88 տարվա ընկերություն է։ Այն Ռուսաստանյան շուկայի հիմնական ապահովագրական խաղացողն է։ Այն երկրով մեկ սպասարկում է  25 միլիոն անհատ և  250,000 կորպորատիվ հաճախորդների, 3,000 մարզային գրասենյակների և  400 գովազդային կենտրոնների միջոցով։

## Տես նաև
* Ապահովագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռոսգոսստրախի պաշտոնական կայք (ռուսերեն) 
* ՌՈՍԳՈՍՍՏՐԱԽ ԱՐՄԵՆԻԱ պաշտոնական կայք  (հայերեն)

Կատեգորիա:Մոսկվայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ապահովագրական ընկերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ընկերություններ
Գրիգոլ Աբաշիձե

**Գրիգոլ Գրիգորիի Աբաշիձե** (, ), վրացի խորհրդային բանաստեղծ։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից, Վրաստանի սովետական գրողների միության վարչության առաջին քարտուղար 1967 թվականից։

Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն հրատարակել է 1938 թվականին։ Պատկերել է սովետական մարդկանց մարտական սխրագործությունները («Թշնամիներ», 1941, «Տանկերի մենամարտ», 1941, «Անպարտելի Կովկաս», 1943)։ «Հարավային սահմանի վրա» (1949) և «Լենինը Սամգորիում» (1950) բանաստեղծությունների շարքերում (ՍՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951) գովերգել է ժողովուրդների բարեկամությունը, հայրենասիրությունը։ «Լեգենդ առաջին թբիլիսցիների մասին» (1959) պոեմը նվիրված է վրաց մայրաքաղաքի հիմնադրման պատմությանը։ Արձակ գործերից հայտնի է «Լաշարելա» (1957) պատմավեպը։ Մահացել է 1994 թվականի հուլիսի 29-ին Թբիլիսիում։

## Գրիգոլ Աբաշիձեն հայերեն
### Մամուլ
* Բանաստեղծություններ։ «Գարուն», 1978, թիվ 11, էջ 4։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Վրաց գրականության ընտիր էջեր, Ե., 1961, էջ 508–600

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Վրացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Իրակլի Աբաշիձե

**Իրակլի Վիսարիոնի Աբաշիձե** (, ), վրացի խորհրդային բանաստեղծ, գրականագետ, քաղաքական գործիչ, ՎԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1960), ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է նոյեմբերի 10 (23)-ին, Քութայիսի նահանգի Խոնի գյուղում։ Եղել է Վրաստանի գրողների միության վարչության նախագահ (1953-1967), Վրացական սովետական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագիր, որը տպագրվել է 1928 թվականից։ «Նոր բանաստեղծություններ» (1938) ժողովածուն, «Ծաղկում է Գուրիան», «Որսորդների գիշերը», «Հնձի երգը» (1950-1951) բանաստեղծությունների շարքերը տոգորված են հայրենասիրությամբ, աշխարհը վերափոխող մարդու հույզերով։ Աբաշիձեի գրականագիտական քննադատական աշխատություններում արծարծվում են վրաց ժամանակակից գրականության զարգացման խնդիրները։ «Պաղեստին, Պաղեստին. Ռուսթավելու հետքերով» շարքի համար արժանացել է Ռուսթավելու անվան մրցանակի (1966)։ «Գանգեսի ափին» բանաստեղծությունների ժողովածուի և հնդկական թեմաներով ստեղծած այլ երկերի համար արժանացել է Ջավահարլալ Ներուի անվան մրցանակի 1970-1971թվականների դափնեկրի կոչման։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 և 3 այլ շքանշաններով։ Եղել է նաև ՍՍՀՄ IV-VII գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։

Մահացել է 1992 թվականի հունվարի 14-ին Թբիլիսիում։

## Իրակլի Աբաշիձեն հայերեն
* Բանաստեղծություն, Ե., Հայպետհրատ, 1958, 152 էջ։ Բովանդակությունը՝ Ընկեր Ջու Դե-ին; Մորիս Թերեզը ամբիոնի վրա; Դոլորես Իբարուրի; Խաղաղություն; Դարիալգեսի մոտ; Այսօր դեպի Սամգորի; Ինչ օտար տեղ էլ գնար վրացին; Ստալիգրադ; Երգ բերքին; Երգ մեծ բերքի մասին; Գրեմին հնձի ժամանակ։ Ռուս. թարգմ.՝ Պարույր Սևակ, Վաղարշակ Նորենց։
* Պաղեստին, Պաղեստին; Ռուսթավելու հետքերով (բանաստեղծություններ), Ե., Հայաստան, 1966, 39 էջ։ Բովանդակությունը՝ Այստեղ ես դու; Ո՞վ գիտե, ինչպես Վարձիան հիմա սպասում է ինձ; Ձայն խաչի վանքի պատի մոտ; Ձայն Խաչի վանքում; Ձայն Ձիթենու վանքում; Ձայն զանգակատան մոտ; Ձայն սպիտակ խցում; Ձայն խորանի մոտ; Ձայն Խաչի վանքի կիսամութի մեջ; Անծանոթ մակագրություն Պաղեստինի վրացական մագաղաթի վրա։ Վրացերենից թարգմ.՝ Հովհաննես Կարայան։

Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 20-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Վրացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Վասիլի Աբաշիձե

**Վասիլի (Վասո) Ալեքսիի Աբաշիձե** (; , ), վրացի դերասան, ՎՍՍՀ ժողովրդական արտիստ (1922)։

Հայ դերասանուհի Մակո (Մարիամ) Սափարովա-Աբաշիձեի ամուսինը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է , Դուշեթում։ Վրացական դերասանական արվեստի ռեալիստական դպրոցի հիմնադիրներից։ Կերտել է սոցիալական սրությամբ, ազգային կոլորիտով բնութագրային, կատակերգական և վոդևիլային կերպարներ. Կարապետ (Գ. Էրիսթավիի «Ժլատ»), Գեուրք, Մկրտում (Անտոնովի «Արևի խավարումը Վրաստանում»), Ավետիք (Ցագարելու «Այլ են հիմա ժամանակները»), Զիմզիմով (Սունդուկյանի «Պեպո»), Ֆամուսով (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»), Խլեստակով (Գոգոլի «Ռևիզոր») և այլն։ Գրել և թարգմանել է պիեսներ, հիմնադրել (1885) և խմբագրել է «Թեատրի» վրացերեն առաջին թատերական ամսագիրը։ Աբաշիձեի հայ-վրացական թատերական կապերի ջատագովն էր, Գաբրիել Սունդուկյանի, Շիրվանզադեի, Հովհաննես Աբելյանի մտերիմը։ Տիրապետել է հայերենին (կինը՝ Մարիամ Սափարովա-Աբաշիձեն, և հոր մայրը հայ էին), խաղացել հայկական ներկայացումներում (Թիֆլիսի հայկական թատրոնի 35-ամյակին, 1893-ի, հունվարի 28-ին, «Դալալ Ղաղո» վոդևիլում՝ հայերեն)։ Հովհաննես Աբելյանի հետ ստորագրել է հայ-վրացական միացյալ թատերական շենք կառուցելու կոչը, 1908-ին ընտրվել է «Հայոց դրամատիկական ընկերության» պատվավոր անդամ։ Աբաշիձեի անունով է կոչվում Թբիլիսիի երաժշտական կոմեդիայի վրացական թատրոնը։

Մահացել է հոկտեմբերի 9-ին, Թբիլիսիում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատրոնի վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրաստանի ժողովրդական արտիստներ
Վրացական ազգային աստղաֆիզիկական աստղադիտարան

**Վրացական ազգային աստղաֆիզիկական դիտարան** կամ **Աբասթումանի աստղադիտարան** (), դիտարան Աբասթուման ավանի մոտ, Կանոբիլի լեռան վրա, Վրաստան։ Բարձրությունը՝ 1650 մ։ Հիմնադրվել է 1932 թվականին։ Դիտարանում հետազոտվում են լույսի միջաստղային կլանմանը, փոփոխական աստղերին, Արեգակի ծառայությանը և Երկրի մթնոլորտին վերաբերող հարցեր, դասակարգվել են մոտ 35 հազար աստղերի սպեկտրներ։ Խոշորագույն գործիքը Մաքսուտովի տիպի 70 սմ-անոց աստղադիտակն է, իր տեսակի մեջ աշխարհում ամենամեծերից մեկը։

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Վրաստանում
Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1932 հիմնադրումներ
Աբարա

**Աբարա**, ամրոց Փոքր Հայքում, Տևրիկ քաղաքից ոչ հեռու, բարձրադիր ու դժվարամատույց վայրում։ IX դարում Աբարան պավլիկյանների ամրոցներից էր։ XI դարից հիշատակվում է որպես քաղաք։ 1021-80-ին մտնում էր Սեբաստիայի Արծրունիների իշխանության մեջ։ Ենթադրվում է, որ ավերվել է մոնղոլական տիրապետության ժամանակ (XIII–XIV դդ.)։

Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սիվասի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Պավլիկյան շարժում
Արվեստի ոսկե եռանկյունի

**Արվեստի ոսկե եռանկյունի** կոչվում են Մադրիդի կենտրոնում գտնվող երեք կարևոր թանգարանները։

Այդ երեք թանգարաններն են.
* Պրադո թանգարանը, (*իսպաներեն "Museo del Prado"*), ազգային թանգարան, որտեղ ներկայացված են 20-րդ դարի սկզբի արվեստի գործեր,
* Ռեյնա Սոֆիա թանգարանը, (*իսպաներեն "Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía"*), ազգային թանգարան, որտեղ ներկայացված են 20-րդ դարի ժամանակակից արվեստը
* Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանը, ստեղծվել է խառը մասնավոր հավաքածուներից

## Պատկերասրահ

Madrid-prado.jpg|Պրադո թանգարան
Madrid - Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía (MNCARS) 03.JPG|Ռեյնա Սոֆիա թանգարան
Museo Thyssen-Bornemisza (Madrid) 02.jpg|Տիսեն-Բորնեմիսա թանգարան


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Մադրիդի թանգարաններ
Կատեգորիա:Մադրիդի տեսարժան վայրեր
Դերբենդ

**Դերբենդ** (, , , ` «Դարբանդ»-ից&nbsp;-&nbsp;«նեղ դարպասներ»), հին հայկական անվանումը՝ **Աղվանից դուռ**, քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Դաղստանի Հանրապետությունում։ Դաշնության ամենահարավային քաղաքն է։

Քաղաքը համարվում է աշխարհի ներկայումս բնակեցված հնագույն քաղաքներից մեկը և Ռուսաստանի Դաշնության հնագույն քաղաքը։ Առաջին բնակավայրերն ի հայտ են եկել բրոնզի դարում` մ. թ. ա. 4-րդ հազարամյակի վերջում։ Դերբենդի հին` Կասպիական դարպասներ անվանումն առաջին անգամ հիշատակվում է մ. թ. ա. 6-րդ դարում։ Հիմնադրվել է Աքեմենյան Իրանի կողմից որպես պատնեշ ընդդեմ հյուսիսային ցեղերի հարձակումների։ Հայկական պատմագրության մեջ քաղաքը հաճախ կոչվել է Ճորա պահակ։

## Հայերը Դերբենդում
Միջնադարյան Դերբենդում եղել է հայկական համայնք, որը համալրվել է Արևելյան Անդրկովկասից հայ բնակչության ներհոսքի հետևանքով։ Որոշ արաբական աղբյուրներում Դերբենդը անվանվում է «Հայկական քաղաք»։ Սակայն 18-րդ դարի սկզբին Պետրոս I-ի Կասպիական արշավանքի և 18-րդ դարի վերջին գեներալ Զուբովի արշավանքից հետո Դերբենդի և մերձակա գյուղերի հայերը նահանջող ռուսական զորքերի հետ հեռացել են՝ չցանկանալով մնալ Սեֆյանների լծի տակ։

19-րդ դարի սկզբին (Դաղստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո) Դերբենդում սկսել է վերականգնվել հայկական համայնքը։ Բացի նախկին Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցուց, 1870-ին կառուցվել է Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցին։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսին բացվել են հայկական ծխական և Մարիամյան իգական դպրոցները։ 1913-ին Դերբենդում ապրում էր մոտ 3 հազար հայ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:438 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Դատարան (այլ կիրառումներ)

* Վերաքննիչ քաղաքացիական դատարան
* Հայաստանի Հանրապետության Վճռաբեկ դատարան
* Արդարադատության միջազգային դատարան
* ՀՀ Սահմանադրական դատարան
Սիբիլ Բեքթորոսօղլու

**Սիբիլ Գարբիսի Բեքթորոսօղլու** (, արևմտահայերեն` Սիպիլ Գարբիսի Բեքթորոսօղլու, ), թուրքահայ երգչուհի։

## Կենսագրություն

Ծնվել և ապրում է Ստամբուլում։ Մասնագիտությամբ ֆինանսիստ է, աշխատում է Ստամբուլի բանկերից մեկում։ Սկսել է երգել փոքր հասակից եկեղեցական «Սուրբ Վարդանանց» երգչախմբում։ 2010 թ. նոյեմբերին թողարկել է հայալեզու «Սիբիլ» ալբոմը, որտեղ տեղ գտան «Տեր Ողորմեա», «Կիլիկիա», «Տեսնեմ Անին և նոր մեռնիմ», «Նամակ» և այլ երգերը։ Վերջինս մեծ հաջողություն ունեցավ Թուրքիայում։ «Նամակ»-ի հիման վրա նկարահանված տեսահոլովակը նկարահանվել է Օզքան Աքսուլառի՝ Թուրքիայի ամենահայտնի պրոդյուսերներից մեկի աջակցությամբ, և առաջինն հայալեզու տեսահոլովակն էր, որը ցուցադրվեց թուրքական պետական հեռուստատեսությամբ։ 2012 թ. ապրիլին մրցանակի է արժանացել Մոսկվայում կայացած «Արմենիա» մրցանակաբաշխությանը, մեկ ամից անց, Երևանում երգչուհուն շնորհվեց Ազգային երաժշտական մրցանակ։

## Սկավառակագրություն
* 2010 «Սիպիլ»

## Տեսահոլովակներ
* 2007 «Յիսուս» https://www.youtube.com/watch?v=IBFsTQghTos
* 2011 «Նամակ» https://www.youtube.com/watch?v=wbm0QVmxYls

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծագումով հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Խնածախ (գյուղ, Սյունիքի մարզ)

**Խնածախ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Տեղ համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Խնածախ է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Խանազատ անունով։

## Աշխարհագրություն
Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից կազմում է մոտ 109 կմ, իսկ Գորիս քաղաքից հեռու է մոտ 9 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1380-1460 մ։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային կառույցներ

Գյուղում կան երբեմնի բնակելի եղած քարանձավներ։ Գյուղի տարածքում կան 1610 թվականի կառուցված եկեղեցի, Քարայր եկեղեցի և երկու մատուռ։ Գյուղից քիչ հեռու Խաչին հող կամ Ցիցքար կոչվող վայրում կան VII-X դարերի գյուղատեղիներ («Մյուլքոն», «Պլաճա», «Ջալալ Հասանի») հին գերեզմանոցեր, շրջապատի բարձրությունների վրա կան խաչքարեր։

Հնում Խնածախը եղել է մելիքանիստ գյուղ՝ իշխան Մելիք-Հայկազյանների նստավյարը. գյուղում պահպանվել է իշխանանիստ դարպասների (ապարանքի) մի մասը, որն ունի երկու մատուռ։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Խնածախի մշտական բնակչությունը կազմել է 998, առկա բնակչությունը՝ 780 մարդ։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում մինչև 1918 թվականը գյուղում ապրել են նաև փոքրամասնություն կազմող ադրբեջանցիներ։ Ստորև ներկայացված է Խնածախ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, երկրագործությամբ և մեղվաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Տեղ համայնքի բնակավայրեր
Խյուս (խառնուրդ)

**Խյուս**, ջրի և մանրացված (1-0, 5 մմ-ից փոքր մասնիկներ) օգտակար հանածոյի խառնուրդ։ Խյուսն առաջանում է, երբ հանքաքարը մանրացվում է հարստացնելու, արդյունահանելու և այլ նպատակներով։ Հողային աշխատանքներում խյուսը ջրի և գրունտի խառնուրդն է։ Խյուսի խտության (պինդ և հեղուկ զանգվածների հարաբերություն) և մանր մասնիկների քանակի մեծացմանը զուգընթաց խյուսի մածուցիկությունը մեծանում է, իսկ պինդ մասնիկների նստվածք տալու արագությունը՝ նվազում։

Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Օլգերդ

**Օլգերդ** (Ալգիրդաս, Algirdas, ), Լիտվայի մեծ իշխան 1345 - 1377 թվականներին։

Գեդիմինի որդին։

Եղբոր՝ Կեյստուտի հետ համառ և հաջող պայքար է մղել Լիտվական Մեծ իշխանության տարածքը ընդլայնելու համար։ Մասնակցել է Տևտոնական օրդենի զորքերի ջախջախմանը (1348, 1370)։ 1363 թվականին Սինիյե վոդիի մոտ ջարդել է թաթարական զորքերին։ Գրավել է նախկին Չեռնիգովյան իշխանության մի շարք խոշոր կալվածները, Կիևյան, Պոդոլյան, Վոլինյան երկրները, Լիտվային ենթարկել Սմոլենսկի իշխանությունը։ Ձգտել է իր ազդեցությունը տարածել նաև Պսկովի և Նովգորոդի վրա։ 1349 թվականին Ջանիբեկ խանի հետ հակամոսկովյան միություն կնքելու անհաջող փորձ է արել։ 1368-1372 թվականներին Օլգերդը աջակցել է Տվերին՝ ընդդեմ Մոսկվայի և երեք (1368, 1370, 1372) անհաջող արշավանք կատարել Մոսկվայի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիտվայի մեծ իշխաններ
Խոջա Ահմադ Աբբաս

**Խոջա Ահմադ Աբբաս** (, , , ), հնդիկ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, գրող։

Ծնվել է 1914 թվականի հունիսի 7-ին։ Գրական գործունեությունն սկսել է 1935 թվականից։ Գրել է անգլերեն և ուրդու լեզուներով։ Բեմադրել է «Ուղևոր» (1953, խորհրդային շրջանի թարգմանությամբ՝ «Գանգա»), «Մուննա» (1954), «Ճանապարհորդություն երեք ծովերից այն կողմ» (1958, խորհրդային կինեմատոգրաֆիստների հետ), «11 հազար աղջիկ» (1963) և այլ կինոնկարներ։ Գրել է «Թափառաշրջիկ» (1951), «Պարոն 420» (1955) և այլ ֆիլմերի սցենարներ, «Հեղափոխություն» (1954), «Չորս սիրտ, չորս ճանապարհ» (1959) վեպերը և այլն։ Աբբասը խաղաղության համաշխարհային խորհրդի անդամ է (1958)։ Մահացել է 1987 թ-ի մայիսի 31-ին Բոմբեյ քաղաքում, Հնդկաստան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հնդիկ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Հնդիկ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հնդիկ լրագրողներ
Կատեգորիա:Սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հնդիկ վիպասաններ
Posle mene

**«Posle mene»** (սերբերենից թարգմանած՝ նշանակում է «*Ինձանից հետո*»), սերբ երգչուհի Էմինա Յահովիչի երգը, որը թողարկվել է 2011 թվականին *City Records* լեյբլի կողմից։ Երգի խոսքերի և երաժշտության հեղինակն է Էմինա Յահովիչը, իսկ պրոդյուսերն է Բոյան Դուգիչը։

Երգի տեսահոլովակի նկարահանումները տեղի են ունեցել 2011 թվականի ամռանը Թուրքիայում, ռեժիսոր Միլոշ Նադաժդինի գլխավորությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը Յութուբում

Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:2011 սինգլներ