Սպիրամիցին

**Սպիրամիցին** (***Spiramycin***, քիմիայում նաև հայտնի է որպես Ֆորմացիդին, Formacidine) բնական հակաբիոտիկ է, ստացվում է  ճառագայթասնկից, որը 16 անդամ ունեցող մակրոլիդների առաջին ներկայացուցիչն է։ Սպիրամիցինի առուցվածքային հիմքը հանդիսանում է լակտոնի օղակը, որը բաղկացած է 16 ածխածնի ատոմներից, որին միացած են երեք ածխաջրածնային մնացորդներ՝ ֆոռոզամին, միկամինոզա և միկարոզա։ Դեղը երեք քիմիական ձևերի (սպիրամիցին I, II, III) բնականից ստացված համակցություն է։ Տարածված է Եվրոպայում, Լատինական Ամերիկայում, Կանադայում։ ԱՄՆ-ում այն գրանցված չէ սննդի և դեղերի վարչության կողմից, սակայն կարող է օգտագործվել հղի կանանց տոքսոպլազմոզի բուժման համար՝ էթիկական հանձնաժողովների իմացությամբ։

## Առևտրային անվանումներ

## Բաց թողնման ձև
Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ հաբեր 1,5 (500 մգ) և 3 միլիոն ՄՄ (1000 մգ), ներարկման լուծույթ 1,5 միլիոն ՄՄ (500 մգ)։ Արտասահմանում այն արտադրվում է նաև ուղիղ աղիքային մոմիկների, բերանացի ընդունման կախույթների տեսքով։

## Պատմություն
Սպիրամիցինը անջատվել է 1951 թվականին և պաշտոնապես նկարագրվել1954 թվականին S. Pinnert-Sindico-ի կողմից՝ որպես գրամ դրական բակտերիաների դեմ ակտիվ նյութ։ Այն արտադրող միկրոօրգանիզմը՝ *Streptomyces ambofaciens,* անջատվել է Ֆրանսիայի հարավում գտնվող հողից։ Դեղամիջոցի բերանացի ձևի թողարկումը «Ռովամիցին» անունով մեկնարկել է Ֆրանսիայում Rhône-Poulenc Rorer-ի կողմից 1955 թվականից։ 1958 թվականին բացահայտվեց նրա ակտիվությունը *Toxoplasma gondii-ի* դեմ*։* 1968 թվականից այն օգտագործվում է հղի կանանց մոտ տոքսոպլազմոզի բուժման մեջ։ 1987 թ.-ին սկսվեց սպիրամիցինի արտադրությունը՝ պարենտերալ կիրառման համար։

## Ֆարմակոկինետիկա
### Ներծծում
Բերանացի կլանումը թերի է, կենսամատչելիությունը միջինում կազմում է 33% - 39% (10 - 69% սահմաններում)։ Նրա ներծծումը ավելի երկար է, քան էրիթրոմիցինինը, ինչը կարող է պայմանավորված լինել ստամոքսի թթվային միջավայրում դեղամիջոցի իոնացմամբ։ Սննդի հետ ընդունումը նվազեցնում է դեղամիջոցի կենսամատչելիությունը 50%-ով և դանդաղեցնում պլազմայում դրա կոնցենտրացիայի աճը։

### Տարածում
Սպիրամիցինը բարձր կոնցենտրացիաների է հասնում թոքերի, բրոնխների, նշագեղձերի, հարքթային ծոցերի և կանանց կոնքի օրգանների հյուսվածքներում, և դրանցում բարձր կոնցենտրացիաները պահպանվում են շիճուկի կոնցենտրացիայի նվազումից հետո։ Թքի մեջ կոնցենտրացիան 1.3-4.8 անգամ ավելի բարձր է, քան շիճուկում։ Դեղը անցնում է ընկերքային պատնեշը և անցնում նաև կաթի մեջ։ Այնուամենայնիվ, պտղի արյան մեջ կոնցենտրացիան մոր արյան կոնցենտրացիայի 50%-ն է։ Բարձր կոնցենտրացիան հայտնաբերվել է նաև լեղու, պոլիմորֆոնուկլեար նեյտրոֆիլների և մակրոֆագների մոտ։ Դեղը չի հաղթահարում հեմատոէնցեֆալիկ պատնեշը։ Բաշխման ծավալը 383-660 լիտր է։

### Արտազատում
Ի տարբերություն այլ մակրոլիդների, նյութափոխանակությունը գործնականում կապված չէ ցիտոքրոմ P450 համակարգի հետ։ Լեղիով արտազատվում է չափաբաժնի մինչև 80%-ը, երիկամներով՝ 4-14%-ը։

### Այլ հատկություններ
**Շփումը սպիտակուցների հետ․** մակրոլիդների մեջ ամենացածրը՝ 10-25%։

**Կենսատրանսֆորմացիա․** սպիրամիցինի մետաբոլիտները լիովին պարզված չեն, նյութափոխանակությունը տեղի է ունենում լյարդում

**Կիսատրոհման պարբերություն․**

* ներերակային ընդունում՝ երիտասարդների մոտ (18 - 32 տարեկան) 4,5 - 6,2 ժամ։ Տարեցների մոտ (73 - 85 տարեկան) մոտ 9,8 - 13,5 ժամ։
* բերանացի ընդունում՝ 5,5 - 8 ժամ
* ուղիղ աղիքային ընդունում՝ մոտ 8 ժամ

**Առավելագույն կոնցենտրացիայի հասնելու ժամանակը․**

* ներերակային ընդունում՝ ներարկման վերջում
* բերանացի ընդունում՝ 3-4 ժամ
* ուղիղ աղիքային ընդունում (երեխաների մոտ) 1,5 - 3 ժամ

**Շիճուկային առավելագույն կոնցենտրացիան․**

* ներերակային ընդունում՝ 2,3 մգ / մլ, երբ կիրառվում է 500 մգ
* բերանացի ընդունման դեպքում՝ մոտ 1 մգ / մլ, երբ ընդունվում է 1 մգ, 1,6 - 3,1 մգ / մլ, երբ ընդունվում է 2 մգ
* ուղիղ աղիքային ընդունում (երեխաների մոտ)՝ մոտ 1,6 մգ / մլ՝ 1,3 միլիոն ՄՄ-ի չափաբաժնով

## Ֆարմակոդինամիկա
### Գործողության մեխանիզմ

* Բնական հակաբիոտիկ է մակրոլիդների խմբից, որը գործում է բակտերիասպան կերպով (երբ օգտագործվում է բարձր չափաբաժիններով, այն կարող է գործել ավելի զգայուն շտամների նկատմամբ). այն արգելակում է սպիտակուցի սինթեզը մանրէի բջիջում՝ դարձելի կապվելու շնորհիվ ռիբոսոմների 50S ենթամիավորի հետ, ինչը հանգեցնում է տրանսպեպտիդացման և տեղափոխման ռեակցիաների շրջափակման։ Ի տարբերություն 14 անդամանոց մակրոլիդների, այն ի վիճակի է կապվել ոչ թե մեկ, այլ ենթամիավորի երեք (I-III) տիրույթների հետ, ինչը, ապահովում է ավելի կայուն կապ ռիբոսոմի հետ և, հետևաբար, ավելի երկար հակաբակտերիալ ազդեցություն։
* Սպիրամիցինն օժտված է իմունոմոդուլյատոր հատկությամբ, որը բնութագրվում է քեմոտաքսիսի ավելացմամբ, նեյտրոֆիլների կպչունությամբ և ֆագոցիտային ակտիվությամբ, լիմֆոցիտների փոխակերպման նվազմամբ և ինտերլեյկին-6-ի արտադրության ավելացմամբ։
* Հետհակաբիոտիկային ազդեցություն. սպիրամիցինը բնութագրվում է երկար հետհակաբիոտիկ ազդեցությամբ, որն ավելի ցայտուն է, քան 14-անդամանոց մակրոլիդները։ Հետհակաբիոտիկ ազդեցությունը բնութագրվում է բակտերիաների աճի շարունակական ճնշմամբ, երբ հակաբիոտիկը հեռացվում է միջավայրից և կարևոր է հակաբիոտիկների հակամանրէային գործողության մեջ։ Սպիրամիցինի հետհակաբիոտիկ ազդեցության տևողությունը ստրեպտոկոկերի և պնևմոկոկերի նկատմամբ 4-ից 9 ժամ է, ոսկեգույն ստաֆիլակոկի դեմ՝ մոտ 9 ժամ։
* պրոհակաբիոտիկային ազդեցություն. նշվեց, որ ենթաինհիբիտորական կոնցենտրացիաների դեպքում սպիրամիցինը չունի բակտերիալ կամ բակտերիոստատիկ ազդեցություն, բայց կարող է փոխել մորֆոլոգիան և նվազեցնել բակտերիալ բջջի ֆունկցիոնալ ակտիվությունը, ինչը հանգեցնում է միկրոօրգանիզմների վիրուլենտության նվազմանը և նեյտրոֆիլների և մակրոֆագների ֆագոցիտային և բակտերիասպան ունակության բարձրացմանը։

Ցույց է տրվել, որ արյան շիճուկի առկայության դեպքում սպիրամիցինի հակաբակտերիալ ակտիվությունը մեծանում է 2-4 անգամ։

### Հակամանրէային գործունեության շրջանակը

Սպիրամիցինի և էրիթրոմիցինի միջև առկա է խաչաձև դիմադրություն։ Ներկայումս այն սովորաբար նշանակվում է հղիության տոքսոպլազմոզի և բնածին տոքսոպլազմոզի բուժման համար (այլընտրանքային, պիրիմետամինի համադրությունը սուլֆադիազինի հետ ավելի արդյունավետ է, բայց սպիրամիցինը ավելի անվտանգ է. տերատոգեն ազդեցություն չի հայտնաբերվել)։

### Սպիրամիցինի պարադոքս
Առանց բջջային նյութափոխանակության ենթարկվելու՝ սպիրամիցինը բջիջներում գտնվում է ակտիվ վիճակում։ Արդյունքում, սպիրամիցինի բարձր կլինիկական արդյունավետությունը նկատվում է նույնիսկ այն վարակների դեպքում, որոնք առաջանում են միկրոօրգանիզմների կողմից, որոնք թույլ զգայուն են դրա նկատմամբ in vitro։ Այս երևույթն անվանվել է «սպիրամիցինի պարադոքս»

### Դեղերի փոխազդեցություններ
Ի տարբերություն էրիթրոմիցինի՝ սպիրամիցինը լյարդում չի նյութափոխանակվում ցիտոքրոմ P450 համակարգի միջոցով, ինչի պատճառով փոխազդեցություն չկա ցիկլոսպորինի և թեոֆիլինի հետ։ Կարբիդոպայի և լևոդոպայի համակցությունը, երբ միաժամանակ ընդունվում է սպիրամիցինի հետ, հանգեցրել է լևոդոպայի հեռացման միջին ժամանակի երկարացմանը, որը, ինչպես ենթադրվում է, կապված է կարբիդոպայի կլանման արգելակման հետ՝ աղիքային շարժունակության փոփոխության պատճառով։ Սպիրամիցին ընդունելու ֆոնի վրա հնարավոր ԱԼՏ-ի և ալկալային ֆոսֆատազի արժեքների բարձրացում։

## Ցուցումներ
* Տոքսոպլազմոզ հղիության ընթացքում (որպես այլընտրանքային միջոց)։
* Բակտերիալ վարակներ (երկրորդ գծի դեղամիջոց)՝ առաջացած զգայուն միկրոօրգանիզմների կողմից. սուր թոքաբորբ (ներառյալ ատիպիկ թոքաբորբ, որը առաջացել է -ով, -ով, -ով), քրոնիկ բրոնխիտի սրացում, սուր բրոնխիտ; սինուսիտ, տոնզիլիտ, օտիտ, օստեոմիելիտ, արթրիտ; էքստրագենիտալ քլամիդիոզ, պրոստատիտ, տարբեր ծագման միզուկաբորբեր, սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններ (ներառյալ սեռական օրգանների քլամիդիոզ, սիֆիլիս, սուսանակ և դրանց համակցությունը)։
* Մաշկի վարակներ․ կարմիր քամի, դերմատոզներ, թարախակույտ, ֆլեգմոնա (ներառյալ ատամնաբուժության մեջ)։
* Տոքսոպլազմոզ։
* Սուր հոդային ռևմատիզմի կանխարգելում։
* Կապույտ հազի և դիֆթերիայի հարուցիչների բուժում

## Հակացուցումներ
Գերզգայունություն սպիրամիցինի և դեղամիջոցի այլ բաղադրիչների նկատմամբ, լակտացիայի շրջան, գլյուկոզ-6-ֆոսֆատ դեհիդրոգենազ ֆերմենտի անբավարարություն (սուր հեմոլիզի վտանգ), մանկական տարիք (մինչև 6 տարեկան՝ 1,5 մլն ՄՄ հաբերի համար, մինչև 18 տարեկան՝ հաբեր 3, 0 միլիոն ՄՄ, ներերակային ընդունման համար)։

Օգտագործել զգուշությամբ լեղուղիների խցանման կամ լյարդի անբավարարության դեպքում։

## Կողմնակի ազդեցություն
Սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, ալերգիկ ռեակցիաներ (մաշկի ցան, քոր), ցավ ներարկման տեղում; հազվադեպ՝ ALT-ի և ալկալային ֆոսֆատազի ակտիվության բարձրացում։ Եզակի դեպքերում՝ թրոմբոցիտոպենիա, ԷՍԳ-ի վրա QT միջակայքի երկարացում, խոլեստատիկ հեպատիտ, սուր կոլիտ, խոցային էզոֆագիտ, աղիների լորձաթաղանթի վնասում։

## Դեղաքանակ և ընդունման եղանակ
Սպիրամիցինի տարբեր պատրաստուկները կարող են տարբերություններ ունենալ գրանցված դեղաչափերի ռեժիմներում, ուստի խորհուրդ է տրվում միշտ ստուգել բժշկական օգտագործման ընթացիկ հրահանգները։ Երիկամների ֆունկցիայի խանգարման դեպքում դեղաչափի ճշգրտում չի պահանջվում։

### Ներքին օգտագործում
Դեղահաբերը ընդունվում են բերանացի՝ բավարար քանակությամբ ջրի հետ։

*Մեծահասակներ։* Օրական չափաբաժինը սովորաբար կազմում է 6-9 մլն ՄՄ՝ բաժանված 2-3 ընդունման։ Առավելագույն օրական չափաբաժինը 9 մլն ՄՄ։

*Երեխաներ։* 20 կգ և ավել քաշի դեպքում դեղաչափը կազմում է 150-300 հազար ՄՄ / կգ / օր, բաժանված 2-3 ընդունման։ Առավելագույն օրական չափաբաժինը 300 հազար ՄՄ/կգ/օր։

*Մենինգոկոկային մենինգիտի կանխարգելում։* Մեծահասակների համար՝ 3 միլիոն ՄՄ օրական երկու անգամ, 5 օր; երեխաների համար 75 հազար ՄՄ / կգ օրական երկու անգամ, 5 օր։

Արտերկրում ծանր վարակների դեպքում թույլատրվում է սպիրամիցինի օրական չափաբաժնի ավելացում մինչև 12-15 մլն ՄՄ։

### Ներերակային
*Միայն մեծահասակների համար:* 1,5 միլիոն ՄՄ ն/ե յուրաքանչյուր 8 ժամը մեկ (4,5 միլիոն ՄՄ օրական)՝ դանդաղ ներարկում։ Ծանր վարակների դեպքում չափաբաժինը կարող է կրկնապատկվել։ Սրվակի պարունակությունը լուծվում է 4 մլ ներարկման ջրի մեջ, ավելացվում է 100 մլ 5% դեքստրոզի լուծույթին։ Հիվանդի վիճակը թույլ տալու դեպքում՝ բուժումը պետք է շարունակվի բերանացի եղանակով։

## Հատուկ հրահանգներ
Նույնիսկ երիկամների ծանր անբավարության առկայության դեպքում դեղաչափի ռեժիմը կարգավորելու կարիք չկա։ ԿԿ կանանց ընդունելիս անհրաժեշտ է դադարեցնել կերակրումը, քանի որ հնարավոր է ներթափանցել կրծքի կաթ։ Սպիրամիցինը տերատոգեն չէ, ուստի այն կարող է անվտանգ օգտագործվել հղի կանանց մոտ։ Հղիության ընթացքում տոքսոպլազմոզի պտղին փոխանցման ռիսկի նվազում է նկատվում 25-8%, երբ օգտագործվում է առաջին եռամսյակում, 54-19% երկրորդում և 65-44% երրորդ եռամսյակում։ Լյարդի հիվանդությամբ հիվանդների դեպքում բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է պարբերաբար վերահսկել լյարդի գործառույթը։

## Արդյունաբերության մեջ
Գրանցված է սննդի արդյունաբերության մեջ՝ որպես սննդային հավելում **E710**։

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
* Ռովամիցին դեղամիջոցի նկարագրությունը webapteka կայքում
* Ռովամիցին դեղամիջոցի բժշկական օգտագործման ցուցումներ Sanofi կայքում (անհասանելի հղում)
* Գլուխներ «Սպիրամիցին» մենագրությունից. 
* Ռովամիցինի փոխազդեցության առանձնահատկությունները այլ դեղամիջոցների հետ (անհասանելի հղում)
* Դեղամիջոցի մասին գիտական հոդվածներ «Հակամանրէային միջոցներ և քիմիաթերապիա» բաժնում

Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ
Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ