open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
On the Floor

**On the Floor**, ամերիկացի երգիչ Ջենիֆեր Լոպեսի երգը, իր և ռեփեր Pitbull-ի յոթերորդ ալբոմի՝ «Love?» երգերից։ Երգը գրել են Bilal Hajji, Kinda Hamid, Gonzalo G. Hermosa, Gonzalo U. Hermosa, Achraf Janussi, Armando Perez, Geraldo Sandell և պրոդյուսեր RedOne: Երգը ձայնագրվել է Դենց-փոփում։

## Երգ
«On the Floor» Լոպեսը այս երգը թողարկել է Island Def Jam Music-ի հետ, լրացնելով իր և Epic Records-ի աշխատանքային տասը տարին։ Սինգլը դարձավ Love? ալբոմի առաջին պաշտոնական երգը, Լոպեսի և Pitbull-ի համատեղ երկրորդ աշխատանքը (Fresh Out the Oven սինգլից հետո)։ Սինգլի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2011 թվականի հունվարի 18-ին «On Air with Ryan Seacrest»-ով։ 2011 թվականի Փետրվարի 11-ին սինգլն արդեն հնչում էր հեռուստաալիքներով։

## Երգացանկ
*; Թվային բաշխում
# «On the Floor» (featuring Pitbull) - 3:51

*; Թվային բաշխում - Spanish Remix
# «Ven a Bailar (On the Floor)» (featuring Pitbull) - 4:52

*; Թվային սինգլ
# «On the Floor» (Radio Edit) - 3:51
# «On the Floor» (CCW Club Mix) - 6:26
# «On the Floor» (Ralphi’s Jurty Club Vox) - 8:43
# «On the Floor» (Music video) - 4:27

*; CD single
# «On the Floor» - 3:51
# «On the Floor» (Low Sunday Club Remix) - 6:22

*; Digital Remixes EP
# «On the Floor» (CCW Radio Mix) - 3:44
# «On the Floor» (Low Sunday Radio Edit) - 3:51
# «On the Floor» (Ralphi’s Jurty Radio Edit) - 3:57
# «On the Floor» (Mixin Marc & Tony Svejda La to Ibiza Radio Edit) - 3:16
# «On the Floor» (CCW Club Mix) - 6:26
# «On the Floor» (Low Sunday Club) - 6:22
# «On the Floor» (Ralphi’s Jurty Club Vox) - 8:43
# «On the Floor» (Mixin Marc & Tony Svejda La to Ibiza Mix) - 6:40
# «On the Floor» (CCW Dub Mix) - 6:07
# «On the Floor» (Low Sunday Dub) - 6:37
# «On the Floor» (Ralphi’s Jurty Dub) - 8:43
# «On the Floor» (Mixin Marc & Tony Svejda La to Ibiza Dub) - 5:36

## Կազմակերպող
### Ձայնագրություն
* Ձայնագրվել է՝ «Cove Studios» Նյու Յորք և «Henson Recording» Լոս Անջելես
* Երգը կազմված է՝ «Llorando Se Fue» գրել են Gonzales Hermosa և Ulises Hermosa

### Երգեր
* Alessandro Giulini - ակկորդեոն
* Josh Gudwin - վոկալի ձայնագրում
* Bilal Hajji - հեղինակ
* Kinda Hamid - հեղինակ
* Kuk Harrell - ձայնային օպերատոր
* Gonzalo Hermosa - հեղինակ
* Ulises Hermosa - հեղինակ
* Achraf Janussi - հեղինակ
* Trevor Muzzy - ձայնային ինժեներ
* Nadir «RedOne» Khayat - պրոդյուսեր, կոմպոզիտոր, ձայնային պնդիրներ, ձայնային պրոդյուսեր
* Jennifer Lopez - գլխավոր երգիչ
* Chris «TEK» O’Ryan - ձայնային ինժեներ
* Armando «Pitbull» Perez -ռեփ երգիչ, հեղինակ
* Geraldo «Teddy Sky» Sandell - հեղինակ
* Low Sunday (Bart Schoudel & Ron Haney) - ռեմիքսի հեղինակ

## Չարթեր և հավաստագրեր
### Չարթեր

### Տարեկան չարթեր

## Հավաստագրեր

!scope="col" colspan="3"| Streaming
|-

## Պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 ալբոմներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Հրո երկիր (կղզեխումբ)

**Հրո երկիր** **կղզեխումբ** ( ), Հարավային Ամերիկայի ամենահարավային կղզեխումբ, որի կազմի մեջ է ներառվում ավելի քան 40 հազար կղզիներ։ Կղզեխմբի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 73 753 կմ², որից 47 992 կմ²-ը զբաղեցնում է կղզեխմբի գլխավոր կղզին՝ համանուն կղզին՝ Հրո երկիրը։

Կղզեխմբի մեծ մասն ընկած է Չիլիի և մտնում է Մագալյանես ի լա Անտարկտիկա Չիլենա շրջանի կազմի մեջ։ Իսլա Գրանդե կղզին բաժանված է Չիլիի և Արգենտինայի միջև, որտեղ այն մտնում է Հրո երկիր, Հրո Երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիներ նահանգի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Կղզեխումբը մայրցամաքից բաժանված է Մագելանի նեղուցով, իսկ Անտարկտիդայից՝ Դրեյքի նեղուցով։

մինի|աջ|Արբանյակային լուսանկար

Կղզեխմբի ամենաբարձր կետը Դարվին լեռն է 2488 մ բարձրությամբ, ավելի վաղ ամենաբարձր կետ համարվում էր Շիպտոն լեռը 2469 մ բարձրությամբ։ Կղզեխմբի կղզիների ափերը խիստ կտրատված են, հատկապես հարավ-արևմուտքում։ Հարավային մասերում գտնվում է Հարավային Ամերիկայի ամենացածր կետը՝ Դիեգո Ռամիրես կղզին։

## Պատմություն
Հրո երկիր աշխիպելագն հայտնաբերող Ֆեռնան Մագելանը կղզեխումբը համարել է Terra Australis Incognita-ի հյուսիսային մաս։ Իր անվանումն ստացել է Մագելանի նավարկություններից հետո։ Տեղաբնիկները՝ հնդկացիները, գիշերվա ժամերին կրակ էին վառում, իսկ Մագելանին թվացել է, թե հրաբխային կրակ է և կղզեխումբն անվանում է Հրո երկիր։

## Բնակչություն
Հրո երկիր կղզում գտնվում է աշխարհի ամենահարավային քաղաքը՝ Ուշուայան, որը գտնվում է Արգենտինայում, իսկ Նավարինո կղզում գտնվում է ամենահարավային բնակավայրը Երկիր մոլորակի վրա՝ Պուերտո Տորոն, որը գտնվում է Չիլիում։ Բնակչության մեծամասնությունն ապրում է Հրո երկիր կղզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի տարածաշրջաններ
Անանուն Զրուցագիր

**Անանուն Զրուցագիր**, անսկիզբ ու անավարտ մի պատմության հեղինակի պայմանական անունը։ Ապրել է X դարում։ Անանուն Զրուցագրի Պատմությունը գտնվել է 1921 թվականին, էջմիածնի ձեռագրերում (այժմ՝ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի թիվ 5974 ձեռ.)։ Ընդգրկում է արաբական տիրապետության և Բագրատունիների թագավորության շրջանի բանահյուսական պատումների շարք՝ գրված ժողովրդական կենսախինդ աշխարհընկալմամբ և գեղջկական լեզվով։ Գրիգոր-Դերեն Արծրունի իշխանի մասին զրույցներում ծաղրված է կուսակրոնությունը։ Պատումներում որոշակի զգացվում է աշխարհականացման զվարթ շունչը։ Անանուն Զրուցագրի պատմությունը վերագրվել է նաև Հովհաննես Դրասխանակերտցու պատմության մեջ հիշատակված Շապուհ Բագրատունուն, հրատարակվել նրա անունով («Պատմութիւն Շապուհ Բագրատունւոյ», ի լույս ածին Գ. Տեր-Մկրտչյան և Մեսրոպ եպիսկոպոս, էջմիածին, 1921)։ Այդ տեսակետը հերքվել է։

## Գրականություն
* Աբեղյան Մ., Հայոց հին գրականության պատմություն, գիրք 1, Ե., 1944, էջ 463–73։
* Ավդալբեգյան Թ., Հայագիտական հետազոտություններ, Ե., 1969, էջ 178–92։
* История Анонимного повествователя псевдошапух Багратугни, 1971 (ռուս. և հայ. բնագիրը)։

Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Փիքադիլի (փողոց)

**Փիքադիլի** (), Լոնդոնի Վեստմինստերի ամենալայն և մարդաշատ փողոցներից է։ Անցնում է Փիքադիլիի հրապարակից (արևելքում) մինչև Հայդ-զբոսայգին (արևմուտքում)։ Լավագույն տեղական տեսարժան վայրը Գեղարվեստական թագավորական ակադեմիայի շենքն է։

## Պատմություն
Մինչև XVII դարը փողոցի հատվածներից մեկը հայտնի էր Պորտուգալիա անունով, ավելի ուշ փողոցն էլ կոչվեց Պորտուգալական։ 
«Պիքադիլի» անվանումը ստացել է Ռոբերտ Բեյկերի առանձնատան անվանումից՝ piccadill։

## Արտաքին հղումներ
* The Early History of Piccadilly  – from the *[[Survey of London]]*
* An article from the International Herald Tribune about the closing of Simpsons, its history and place on Piccadilly 

Անգլիայի փողոցներ
Ռեպլոնժ

**Ռեպլոնժ** () կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Բաժե լե Շատել կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01320։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 3500 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օուշենի տասներեք ընկերները

**Օուշենի տասներեք ընկերները** (), ռեժիսոր Սթիվեն Սոդերբերգի ամերիկյան քրեական կատակերգություն` թողարկված 2007 թվականին։ «Օուշենի տասնմեկ ընկերները» և «Օուշենի տասներկու ընկերները» ֆիլմերի շարունակությունը։

## Սյուժե
Դեննի Օուշենը (Ջորջ Քլունի) վերամիավորում է իր խումբը` այս անգամ վրեժխնդրության համար։ Ուիլլի Բենքը (Ալ Պաչինո), ով Լաս-Վեգասի ամենամեծ խաղատներից մեկի տերն էր, խաբեց իր ընկեր Ռուբենին (Էլլիոթ Գուլդ), նրան թողնելով կոլապսային վիճակում։ Որպես վրեժխնդրություն, Օուշենը և նրա ընկերները պատրաստվում են կողոպտել «Բանկը»` Բենքի նոր կազինոն։ Դրա համար պահանջվում էր, որ երեկոյան խաղատունը կորցներ իր ամբողջ կարողությունը։ Բենքի նոր խաղատան համար այն ահռելի մեծ գումար էր, որը կազմում է կես միլիարդ դոլլար։ Անհրաժեշտ էր անել մի շատ նենգություններ խաղատան ավտոմատների հետ։ Սակայն շուտով պարզվում է, որ նրանց միջոցները բավարար չեն պլանը իրագործելու համար։ Նրանք ստիպված են լինում կապվել իրենց հին թշնամու` Թերրի Բենեդիկտի (Էնդի Գարսիա) հետ։

## Դերակատարներ
Ֆիլմը կրկնօրինակվել է «Մոսֆիլմ-մասթեր»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2000-ականների ֆիլմեր
Կատեգորիա:2007 թվականի ԱՄՆ ֆիլմեր
Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ավստրալիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մանդարին լեզվով ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Սթիվեն Սոդերբերգի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին
Ռելվան

**Ռելվան** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Սեն Տրիվե սյուր Մուանյան կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01319։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 370 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 38 կմ է և 25 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի տարածքում հոսում են շատ լճեր։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Պատմություն
Կոմունան ձևավորվել է 1846 թվականի հուլիսի 3-ին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 466 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 295 մարդկանցից 232-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 63-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 78,6% է, 1999 թվականին՝ 76,5%)։ 232 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 220-ը (120 տղամարդ, 100 կին), գործազուրկ է եղել 12 մարդ (6 տղամարդ և 6 կին)։ 63 պասիվներից 16 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 35-ը՝ թոշակառու, 12 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ստրենդ (փողոց)

**Ստրենդ** (), Լոնդոնի կենտրոնական փողոցը, որը միացնում է իրար Վեստմինստեր և (քաղաքական կյանքի կենտրոն) և Լոնդոնյան Սիթի (գործնական ակտիվ կենտրոն) Տրաֆալգարյան հրապարակից և շարունակվում է հասնելով մինչև Ֆլիտ Ստրիտ։

Կատեգորիա:Լոնդոնի փողոցներ
Ռերյո

**Ռերյո** () կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր շրջանի կազմի մեջ։ Մտնում է Ռերյո կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01322։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 380 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 20 կմ է և 45 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի արևմտյան մասում հոսում է Սոնա գետը։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 4093 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 2581 մարդկանցից 1876-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 705-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 72,7% է, 1999 թվականին՝ 69,9%)։ 1876 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 1793-ը (952 տղամարդ, 841 կին), գործազուրկ է եղել 83 մարդ (39 տղամարդ և 44 կին)։ 705 պասիվներից 324 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 236-ը՝ թոշակառու, 145 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պիցո

**Պիցո ** () կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Վիբո Վալենտիա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 8608 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 391 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 22 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89812։ Հեռախոսային կոդը՝ 0963։

## Արտաքին հղումներ
*   Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կաստել Ումբերտո

**Կաստել Ումբերտո** (), համայնք Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Մեսինա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 3499 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 306 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 11 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98070։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0941։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2219
 bar:1871 from:0 till: 2513
 bar:1881 from:0 till: 2556
 bar:1901 from:0 till: 3071
 bar:1911 from:0 till: 3369
 bar:1921 from:0 till: 3578
 bar:1931 from:0 till: 3995
 bar:1936 from:0 till: 3927
 bar:1951 from:0 till: 4195
 bar:1961 from:0 till: 4045
 bar:1971 from:0 till: 4037
 bar:1981 from:0 till: 3960
 bar:1991 from:0 till: 3915
 bar:2001 from:0 till: 3564
PlotData=
 bar:1861 at: 2219 fontsize:S text: 2.219 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2513 fontsize:S text: 2.513 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2556 fontsize:S text: 2.556 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 3071 fontsize:S text: 3.071 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 3369 fontsize:S text: 3.369 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 3578 fontsize:S text: 3.578 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 3995 fontsize:S text: 3.995 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 3927 fontsize:S text: 3.927 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 4195 fontsize:S text: 4.195 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 4045 fontsize:S text: 4.045 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4037 fontsize:S text: 4.037 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3960 fontsize:S text: 3.960 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3915 fontsize:S text: 3.915 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3564 fontsize:S text: 3.564 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի 


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0941 438350
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.castellumberto.me.it
* Գլխավոր կայք՝ http://www.comune.castellumberto.me.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Գրուա (կղզի)

**Գրուա** (), փոքրիկ կղզի Մարիբյան ծոցում։ Պատկանում է Ֆրանսիային։ Վարչական տեսանկյունից ունի համայնքի կարգավիճակ։ Կղզու տարածքը կազմում է 14,82 կմ²։ 2009 թվականի դրությամբ այստեղ բնակվում է 2364 մարդ, որոնք համարվում են ֆրանսիացի։ Ունի ծովի մակարդակից 35-48 մետր բարձրություն։ Բուսական և կենդանական աշխարհը բազմազան է։ Այստեղ ապրում են ճագարներ, կատուներ, դոդոշներ։ Թռչուններից տարածվածը Անդրկովկասյան փասիանէ։

## Պատկերասրահ

Groix-le-port.jpg
Gands sables 2.jpg
Locmaria.jpg
Le ciel gronde.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կղզիներ
Օքսիդացում և վերականգնում

[մինի|350px|աջից|[Նատրիումի ֆտորիդ։ Նատրիումը կորցնելով իր արտաքին շերտի կենտ էլեկտրոնը դառնում է դրական, իսկ ֆտորը բացասական, դրանք իրար ձգելով միանում ու կազմում են նատրիումի ֆտորիդ։ 2Na+F2→2NaF]]
thumb|right|280px
**Օքսիդացում և վերականգնում**, օքսիդացման–վերականգնման ռեակցիաներ, օքսիդավերականգնման ռեակցիաներ, քիմիական ռեակցիաներ։

## Բնութագրում
[մինի|աջից|200px|Օքսիդներ, ինչպիսիք են՝ [երկաթի եռօքսիդը, կամ ժանգը, որոնք առաջանում են խոնավ պայմաններում Fe2O3·nH2O և երկաթի օքսիդ-հիդրոքսիդ (FeO(OH), Fe(OH)3), դա առաջանում է, երբ թթվածինը փոխազդում է այլ տարրերի հետ]]
Ուղեկցվում են ռեակցող նյութերի մեջ մտնող ատոմների օքսիդացման աստիճանների փոփոխությամբ՝ ռեագենտներից մեկի ատոմից (վերականգնիչ) մյուսի ատոմին (օքսիդիչ) էլեկտրոնների անցման շնորհիվ։ Օրինակ, 
*2H2S−2+3Օ2° = 2H2Օ−2+2Տ+4Օ
(աջից՝ վերևում նշված թվերը ցույց են տալիս ատոմների օքսիդացման աստիճանները)։ Որպես օքսիդիչներ լայնորեն կիրառվում են 02, H202, հալոգեններ, HN03,KMnՕ4 K2Cr2Օ7 և այլն, վերականգնիչներ՝ С, Н2, H2S, Տ02, Տռ2+-ի և Fe+2-ի միացություններ և այլն։ Տարբերում են օքսիդավերականգնման ռեակցիաների հետևյալ տեսակները, միջմոլեկուլային (վերևում բերված օրինակը), ներմոլեկուլային, երբ օքսիդացող և վերականգնվող ատոմները գտնվում են միևնույն նյութի մեջ․ 
*(N−3H4)2Cr2+6Օ7 = N2Օ+Cr2+3Օ3+4H2Օ
ինքնաօքսիդացում–ինքնավերականգնում (կոչվում է նաև ապահամամասնացում՝ դիսպրոպորցիոնացում)՝ արդյունքում առաջացող նյութերը պարունակում են միևնույն քիմիական տարրի ատոմներ՝ տարբեր օքսիդացման աստիճաններով․ 
*4КСl+5Օ3 = 3KCl+7Օ4+KCl−1
ինքնաօքսիդացում (աուտոօքսիդայում)՝ օդի թթվածնով օրգանական նյութերի ռադիկալաշղթայական օքսիդացում, որպես միջանկյալ նյութ հիդրոպերօքսիդների առաջացմամբ։ Այն նյութը կամ տարը,որը վերցնում է էլեկտրոն վերականգնվում է, կոչվում է օքսիդիչ կամ օքսիդացնող։



	Reduction
	Oxidant + e&ndash; &xrarr; Product
	(Electrons **gained**; oxidation number **decreases**)
	
	Oxidation
	Reductant &xrarr; Product + e&ndash;
	(Electrons **lost**; oxidation number **increases**)

Օքսիդացում և վերականգնում

## Պատկերասրահ

Redox reaction.png|Օքսիդավերականգման ռեակցիա
Ascorbic acid structure.png|Վիտամին C-ի սխեմա
PyOx.JPG|Երկաթաժանգ՝ պիրիտի խորանարդի վրա
Galvanic cell with no cation flow.svg| 
PotentielOxydoReduction2.png|
Rust.jpg|Երկաթի օքսիդ (ժանգ)


## Տես նաև
*Արժեքականություն
:*Անոթային օքսիդացում
::*Մղտագունում

## Գրականություն
*Хомченко Г․ П․, Севастьянова К․ И․, Окислительно-восстановительные реакции, М․, 1980 год.

## Արտաքին հղումներ
*տեսահոլովակ 
*օքսիդավերականգնման ռեակցիաների հաշվիչ
*օքսիդավերականգնման ռեակցիաների սահմանում

Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Կատեգորիա:Քիմիականա տարրեր
Արևմտյան Ալպեր

**Արևմտյան Ալպեր** (, ), Ալպեր լեռնահամակարգի մաս։ Արևելյան Ալպերում է գտնվում Ալպերի և Արևմտյան Եվրոպայի ամենաբարձր կետը՝ Մոնբլանը՝ 4810 մ բարձրությամբ։

Արևմտյան Ալպերին բնորոշ են ասիմետրիկ լանջերով աղեղնաձև լեռնաշղթաները, առանձնանում են միջօրեականի ուղղությամբ ձգվող Ծովամերձ, Քոթյան, Գրայան, Սավոյան Ալպերները և զուգահեռականի ուղղությամբ տարածվող Շվեյցարական Ալպերը, որոնք Ռոն և Հռենոս գետերի վերնագավառների հովիտներով բաժանվում են հյուսիսում՝ Բեռնյան, Գլառնյան և հարավում՝ Փենինյան, Լեպոնտինյան Ալպերների։ Շվեյցարական Ալպերը ձյունաշատ, սառցադաշտերով հարուստ, տիպիկ ալպյան ռելիեֆ ունեցող, բազմաթիվ սրածայր գագաթներով (Դյուֆուր, Ալեչհոռն, Յունգֆրաու և այլն) լեռնաշղթաներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալպեր
Roadhouse Blues

**Roadhouse Blues** The Doorsի երգն է որը գրվել է Ջիմ Մորիսոնի կողմից։ Երգը թողարկվել է երկկողմանի սինգլի Բ կողմում, իսկ Ա կողմում թողարկվել է «You Make Me Real» երգը, երգը դարձել է «Morrison Hotel» ալբոմի առաջին սինգլը, և զբաղեցրել է 50-րդ հորիզոնականը Ամերիկայի «Billboard Hot 100» չարթում։ Երգը շատ արագ դարձավ խմբի համերգային երգերից մեկը, և երգի համերգային կատարումներից մեկը որը հետագայում համարվել է բոլոր ժամանակների լավագույն համերգային կատարումը, ընդգրկվել է «An American Prayer» ալբոմում 1978 թվականին։

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:The Doors
Ավտոմատ գիծ

**Ավտոմատ գիծ** մեքենաների համակարգ, հիմնական և օժանդակ սարքավորման կոմպլեքս, որն արտադրանքի պատրաստման կամ մշակման ողջ պրոցեսը կատարում է ավտոմատորեն, տեխնոլոգիական որոշակի հաջորդականությամբ և տրված ռիթմով։ Այն գծերը, որոնց դեպքում տեխնոլոգիական օպերացիաների մի մասի կատարման համար (օրինակ՝ առանձին ագրեգատների գործարկումն ու կանգնեցումը, նախապատրաստվածքի ամրացումն ու տեղափոխումը) պահանջվում է մարդու անմիջական մասնակցությունը, կոչվում են կիսաավտոմատ գծեր։
 
## Ավտոմատ գծերի կազմվածքը
Ավտոմատ գծերը կազմված են աշխատանքային մեքենաներից, փոխադրման ու վերահսկման սարքերից և կառավարման համակարգի մեխանիզմներից։ Ավտոմատ գծի ստեղծումն արտադրության ավտոմատացման կարևորագույն փուլերից է։ Ավտոմատ գծի կիրառումը բարձրացնում է աշխատանքի արտադրողականությունը, կրճատում արտադրական տարածությունները, փոխադրամիջոցները, ապահովում արտադրության ռիթմիկությունը, իջեցնում արտադրանքի ինքնարժեքը։ Ավտոմատ գծերը լայնորեն կիրառվում են մեքենաշինության, թեթև ու սննդի, էլեկտրատեխնիկական, ռադիոտեխնիկական, քիմիական արդյունաբերության, կենցաղային իրերի, կահույքի արտադրությունում։ Խիստ որոշակի ձևի ու չափի շինվածքներ մշակող Ավտոմատ գծերը կոչվում են հատուկ. շինվածքի տեսակը փոխելիս այս ավտոմատ գծերը փոխարինվում են նորերով կամ վերակառուցվում են։ Միատիպ և որոշակի սահմաններում փոփոխվող չափեր ունեցող շինվածքների մշակման համար կիրառվում են մասնագիտացված ավտոմատ գծեր, որոնք շահագործական ավելի լայն հնարավորություններ ունեն։ Արտադրության օբյեկտը նորով փոխարինելիս այս ավտոմատ գծերի առանձին ագրեգատներ միայն վերահարմարաբերում են և փոխում դրանց աշխատանքի ռեժիմը, իսկ մնացած հիմնական սարքավորումը նույնությամբ օգտագործում են նոր արտադրանքը թողարկելու համար։

## Վերահարմարաբերվող ավտոմատ գծեր
Գոյություն ունեն և արագ վերահարմարաբերվող ունիվերսալ ավտոմատ գծեր, որոնք կազմված են բազմանպատակ, ծրագրային կառավարման ավտոմատ հաստոցներից ու մեխանիզմներից և կիրառվում են հատային ու մանր սերիական արտադրություններում։ Ավտոմատ գծերը լինում են զուգահեռ, հաջորդական և համակցված (զուգահեռ հաջորդական) գործողության, միահոսք, բազմահոսք և խառը հոսքային։ Հաջորդական կամ զուգահեռ գործողության մի քանի ավտոմատ գծեր կարող են միավորվել մի միասնական համակարգի մեջ և կազմել ավտոմատ տեղամասեր, արտադրամասեր կամ արտադրություններ։ Ավտոմատ գծերը ղեկավարվում են ավտոմատ կառավարման համակարգերի օգնությամբ, որոնք ստորաբաժանվում են ներքին և արտաքին համակարգերի։ Առաջինները կառավարում են ավտոմատ գծի առանձին ագրեգատի կամ մեխանիզմի աշխատանքը, իսկ արտաքին համակարգերն ապահովում են ավտոմատ գծի բոլոր ագրեգատների ու տեղամասերի համաձայնեցված գործողությունը։

## Կոմպլեքսային ավտոմատ գծեր
Կոմպլեքսային ավտոմատ գծերը սարքավորվում են էլեկտրոնային ծրագրային կառավարման համակարգերով և հաշվողական տեխնիկայի այլ միջոցներով։ 

Կատեգորիա:Արդյունաբերական ավտոմատացում
1903 թվականը գրականության մեջ

## Մրցանակներ
* Նոբելյան մրցանակ — Բյոռնստեռնե Բյոռնսոն՝ «Բարձրարվեստ ազնիվ պոեզիայի համար, որ առանձնանում է ներշնչման թարմությամբ ու հոգու հազվադեպ մաքրությամբ, ինչպես նաև էպիկական ու դրամատիկական տաղանդի համար»
* Գոնկուրյան մրցանակ — Ջոն Անտուան Նո, «Թշնամական ուժ»

## Գրքեր
* «Բեթհովենի կյանքը» – Ռոմեն Ռոլանի գիրքը,
* «Ժողովրդական թատրոն» — Ռոմեն Ռոլանի գիրքը,
* «Մարդը» — Մաքսիմ Գորկու արձակ պոեմը։

### Վեպեր
* «Թոշակառուների ճանապարհորդությունը» — Ժյուլ Վեռնի վեպը

### Վիպակներ
* «Վասիլի Ֆիվեյսկու կյանքը» — Լեոնիդ Անդրեևի վիպակը

### Փոքր արձակ
* «Հարսնացուն» — Անտոն Չեխովի պատմվածքը

### Պիեսներ
* «Բալենու այգին» — Անտոն Չեխովի պիեսը,
* «Փողի իշխանություն» — Օկտավ Միրբոյի պիեսը,
* «Կգա ժամանակը» — Ռոմեն Ռոլանի պիեսը,
* «Սուրբ Անտոնիոսի հրաշքը» — Մորիս Մետերլինկի պիեսը։

### Պոեզիա
* «Լինենք ինչպես արև։ Սիմվոլների գիրք» — Կոնստանտին Բալմոնտի բանաստեղծությունների գիրքը

## Ծնվել են
* փետրվարի 13 — Ժորժ Սիմենոն, ֆրանսիացի գրող, կոմիսար Մեգրեի մասին վեպերի հեղինակը (մահացել է 1989 թվականին),
* ապրիլի 29 — Պյատրաս Բաբիցկաս (), լիտվացի բանաստեղծ, լիտվական ռադիոյի առաջին հաղորդավարը (մահացել է 1991 թվականին),
* հունիսի 10 — Յոնաս Գրայչյունաս (), լիտվացի խորհրդային բանաստեղծ և թարգմանիչ (մահացել է 1994 թվականին),
* հունիսի 17 — Միխայիլ Սվետլով, խորհրդային բանաստեղծ (մահացել է 1964 թվականին),
* հուլիսի 10 — Ջոն Ուինդեմ, անգլիացի ֆանտաստ գրող (մահացել է 1969 թվականին)։

## Մահացել են
* մայիսի 20 — Կոնստանտին Ստանյուկովիչ, ռուս գրող (ծնվել է 1843 թվականին)։

## Ծանոթագրություններ
Միշա Քոլինզ

մինի|Միշա Քոլինզ
**Միշա Քոլինզ** (անգլ.` Misha Collins, իրական անուն-ազգանուն` **Դմիտրի Տիպենս Կրաշնիկ** (անգլ.` Dmitri Tippens Krushnic), օգոստոսի 20, 1974, (Բոստոն, Մասաչուսեթս)), ամերիկացի դերասան և ռեժիսոր։ Ավելի հայտնի է դարձել Գերբնականը հեռուստասերիալի Կաստիել դերի շնորհիվ։

## Անձնական կյանք
2001 թվականի հոկտեմբերին Միշան ամուսնանում է Վիկտորիա Վանտոչի հետ։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ծնվում է նրանց առաջնեկը` Ուեսթ Անաքսիմանդր Քոլինզը։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ծնվում է նրանց դուստրը՝ Մեսոն Մարի Քոլինզը։ Միշան ունի 2 կրիա, որոնց անվանում է՝ Drydraluxlaloud և Բոնի Բրայ 2-րդ։

Քոլինզը համարվում է Random Acts բարեգործական հիմնադրամի տնօրենը։ Random Acts-ը ֆինանսավորում է ամբողջ աշխարհի այն անհատներին կամ կազմակերպություններին, որոնք ուզում են բարի և պիտանի գործ կատարել։ Միշան նաև հիմնադրել է «Greatest International Scavenger Hunt the World Has Ever Seen»-ը (GISHWHES) 2011 թվականին։ Այստեղից ստացված հասույթը գնում է դեպի Random Acts: «GISHWHES»-ը գրանցված է Գինեսի ռեկորդների գրքում։

## Ֆիլմագրություն

### Որպես պրոդյուսեր
* 2008 - Loot
* 2011 - Divine: The Series
* 2014 - TSA America: Level Orange

### Որպես ռեժիսոր
* 2010 - Danger stranger
* 2013 - TSA America: Level Orange
* 2014 - Behind the Scenes of Supernatural: A Fan’s Perspective

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Հարություն Հովնաթան

**Հարություն Հովնաթան** (1937, սեպտեմբերի 18, Սուֆլիս, Ախալցխայի շրջան, Վրաստան), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, հրապարակախոս։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1974)։ ԽՄԿԿ անդամ 1964 թվականից։

## Կենսագրություն
Հարություն Հովնաթանը ծնվել է 1937 թվականին, Ախալցխայի շրջանի Սու‎ֆլիս (Սուրբ Լույս) գյուղում (Վրաստան)։ Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ‎ֆակուլտետը։ Աշխատել է «Հայրենիքի ձայն» շաբաթաթերթում, Հայաստանի գրողների միությունում։ Եղել է Մասիսի «Նոր ուղի» շրջանային երկլեզվյան՝ հայերեն և ադրբեջաներեն թերթի գլխավոր խմբագիրը։

Մեծ է Հովնաթանի դերը հայ-վրացական գրական կապերի կայունացման և զարգացման գործում։ Ունի զրույցներ ու հարցազրույցներ Իոսեբ Նոնեշվիլու, Նոդար Դումբաձեի, Մորիս Փոցխիշվիլու, Ջանսուղ Չարկվիանու, ինչպես նաև Հովհաննես Շիրազի, Համո Սահյանի, Տիգրան Մանսուրյանի և ժամանակակից գրական մյուս անհատականությունների հետ։ նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են հանրապետական գրական մամուլում։ Հեղինակ է շուրջ 30 գրքի (6-ը՝ թարգմանական)։

## Երկեր
* Ծիածանվող հոգիներ, Երևան, 2014։
* Հոգին հոգու հետ, Երևան, 2013։
* Օքրո Օքրոյան. գիրք վերադարձի (վկայություններ բանաստեղծի մասին), Երևան, 2004։
* Վարեց Հարություն Հովնաթանը, ցանեց Հովհաննես Շիրազը (զրույցներ), Երևան, 1992։
* Ճամփեզրի ծառը, Երևան, 1977։

## Թարգամանություններ (վրացերենից և ռուսերենից)

* Ջեմալ Ջամելի, Աստղային կանչ (բանաստեղծություններ), Երևան, 2002։
* Թեյմուրազ Կոմախիձե, Բարեկամության ուղիներով (ակնարկներ), Երևան, 2000։
* Օսիկո Գվարիշվիլի, Ստալինը և տխրահռչակ 1937 թվականը (վավերագրական արձակ), Երևան, 2000։
* Իմ Դաղստան (բանաստեղծություններ, արձակ էջեր, թարգմանական համահեղինակությամբ), Երևան, 1980։
* Մորիս Փոցխիշվիլի, Բացվի՛ր, երկինք (ժողովածու), Երևան, 1980։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հարություն Հովնաթան, Աստվածհայտնություն 

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Վրացերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Հասբայա

**Հասբայա** (), քաղաք Լիբանանի հարավում, Հերմոն լեռների ստորոտում։ Գտնվում է Նաբատիայի մարզում։ Հանդիսանում է Հասբայայի շրջանի վարչկենտրոնը։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 750 մետր։

Քաղաքում ծնվել է Ֆարիս ալ-Խուրին՝ Սիրիայի կրկնակի վարչապետը (հոկտեմբերի 14, 1944 թվական-հոկտեմբերի 1, 1945 թվական և նոյեմբերի 3, 1954 թվական-փետրվարի 13, 1955 թվական)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նաբատիայի մարզ
Միհրան Ջաբուրյան

**Միհրան Ջաբուրյան** (), հայ ազատ ոճի ըմբիշ, ով հանդես է գալիս մինչև 55 կգ քաշային կարգում։ Հայաստանի բազմակի չեմպիոն է, 2012 թվականի Օլիմպիական խաղերի մասնակից, միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։

## Կենսագրություն
Միհրան Ջաբուրյանը ծնվել է 1984 թվականի նոյեմբերի 6-ին Հայաստանում։ Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել վաղ մանկուց։ Բազմաթիվ անգամներ իր քաշային կարգում դարձել է Հայաստանի չեմպիոն։ Մասնակցել է Եվրոպայի առաջնություններին, որտեղ 2009-2012 թվականներին անընդմեջ զբաղեցրել է 5-րդ տեղը։ Միհրան Ջաբուրյանը, 2011 թվականին Ստամբուլում տեղի ունեցած աշխարհի առաջնությունում նորից զբաղեցնելով 5-րդ տեղը, ստացավ 2012 թվականի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի ուղեգիր։

## Նվաճումներ
* 2010 թվական — Հայաստանի առաջնության չեմպիոն
* 2011 թվական — Հայաստանի առաջնության չեմպիոն։

## Հիմնական մրցելույթներն ու զբաղեցրած տեղերը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 6 ծնունդներ
Սամվել Սարգսյան (դերասան)

**Սամվել Սարգսյան** (), հայ դերասան։

## Կենսագրություն
Սամվել Սարգսյանը ծնվել է 1955 թվականին, Երևանում: 1961-1971 թվականներին սովորել է Երևանի Գայի անվան թիվ 129 միջնակարգ դպրոցում, 1971-1975 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժնում` Հրաչյա Ղափլանյանի արվեստանոցում։ 

1976-1988 թվականներին աշխատել է Գյումրիի Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում, 1990-ական թվականներին շուրջ 8 տարի՝ Երևանի Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում որպես դերասան։

2005-2008 թվականներին բնակվել է ԱՄՆ-ում։

## Գործունեություն
Կերտել է մի շարք դերեր բազմաթիվ ներկայացումներում՝ Կորրադո  («Ոճրագործի ընտանիքը», Պ. Ջակոմետտի), Քին («Քին» Ա.Դյումա),  Մաուգլի («Մաուգլի», Ռ. Քիփլինգ), Ա. Աղասարյանի «Փրկեք մեր հոգիները» և այլն: Նկարահանվել է «Մեր մանկության տանգոն» (1984), «Մարիամ» (2005), «Փեսացուն կրկեսից» (2011) և այլ ֆիլմերում: 

2008-2011 թվականներին աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում, որտեղ խաղացել է «Կյանքի գինը» (2009), «Վերադարձ» (2010) հեռուստասերիալներում: 

2005-2008 թվականներին բնակվել է ԱՄՆ-ում, որտեղ բեմադրել է ներկայացումներ հայ հանդիսատեսի համար: Եղել է Երևանի Խորեոգրաֆիայի պետական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր ռեժիսորը: 2014 թվականին արժանացել է ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալի: 

Սամվել Սարգսյանը մահացել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, Երևանում:

## Ֆիլմեր
* «Մեր մանկության տանգոն», 1984 
* «Մարիամ», 2005 
* «Փեսացուն կրկեսից», 2011 
* «Սուպեր մամա», 2014

## Հեռուստասերիալներ
* «Կյանքի գինը»
* «Վերադարձ»
* «Խաչվող հետքեր»
* «Վենդետտա»
* «Կարմիր բլուր»
* «Շիրազի Վարդը»

## Պարգևներ
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի Գայի անվան թիվ 129 դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Խաչասարդ սովորական

**Խաչասարդ սովորական** (), սարդերի կարգի կենդանի։

## Նկարագիր
Էգի մարմնի երկարությունը 20-25 մմ է, իսկ արուինը՝ 10-11 մմ։ Արունները մարմնի չափերով զիջում են էգերին։ Մարմնի գունավորումը փոփոխական է՝ կախված շրջակա միջավայրից, որտեղ նրանք ապրում են։ Մեջքի վրա ունեն խաչի նման պատկեր, որտեղից էլ առաջացել է անվանումը։ Մարմինը պատված է մոմանման շերտով, որը պաշտպանում է մարմինը թրջվելուց։ Գլուխն ու կուրծքը պատված են հաստ և ամուր թավամազիկներով, որի առջևի հատվածում գտնվում են 8 սովորական աչքերը։

Այս տեսակի սարդերը տարածված են ողջ Եվրոպայով և Հյուսիսային Ամերիկայի որոշ շրջաններում։ Բնակվում է եղևնու և սոճու անտառներում, անտառների եզրերին և բնական ցանկապատերում, հազվադեպ՝ մարգագետիններում, այգիներում և վարելահողերում։

Այս սարդերը սնվում են բոլորթրթուրներով, որոնք ընկնում են նրանց սարդոստայնը։ Այդպիսին կարող են լինել կրետները, *Bombus*, մեղուները, ճանճերը, թիթեռները։

Կատեգորիա:Խաչասարդեր
Գիրեֆտադաղ

**Գիրեֆտադաղ**, լեռնաշղթա Թուրքիայում, Հայկական Տավրոսի արևելյան հովտում, Վանա լճից հարավ-արևելք, Աղբակի լեռնաշղթայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Գոյին Դաղ

**Գոյին Դաղ**, լեռնագագաթ Ախալքալաքի սարահարթում, Ջավախքի լեռնահամակարգում, Փարվանա լճակի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզ
Խասեյու

**Խասեյու** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լայա գետի ձախ ափով 148 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 52 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000073850
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007385
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Գայլ (գետ, Վանա լճի ավազան)

**Գայլ**, գետ Վանա լճի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Վարագա լեռան լանջից և լճի մեջ է թափվում Վան քաղաքի մոտ։ Ըստ ավանդության առաջներում այս գետի ջրով ծածկված է եղել Վան քաղաքի շրջակայքը՝ լճից սկսած մինչև Վարագա լեռը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Վանա լճի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Վանի նահանգ
Գեղադիր (ժամանակավոր գետակ)

**Գեղադիր**, ժամանակավոր գետակ Արաքսի ավազանում, Ազատի վտակ Չորսելավ գետակի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Ողջաբերդի լեռնաշղթայի հարավային լանջերից։ Երկարությունը 12 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Չորսելավ գետի վտակներ
Բաղրսըխ (լեռ, Արցախ)

**Բաղրսըխ**, լեռնագագաթ Ղարաբաղի լեռներում, Թարթառ և Կարախաչի ջրբաժանում, Մեծ Ալագյոլ լճից մոտ 25 կմ հեռավորության վրա՝ դեպի արևելք։ Հյուսիսում գտնվում է Կույուկայասի ամրոցը, իսկ հյուսիս-արևելքում՝ Ջեբիլ ավեակ գյուղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության լեռներ
Կատեգորիա:Սյունիքի բարձրավանդակ
Լճաքարի

**Լճաքարի**, *Գլագոլ*, հրվանդան Սևանա լճում, Արտանիշի թերակղզու արևելյան մասում։ Լճի հյուսիսային կողմում, Շողակաթ բնակավայրի մոտ, Մեծ և Փոքր Սևանները բաժանող Լճաքարի հրվանդանի և ամբողջ թերակղզու (մոտ 30 կմ² տարածքով) հարավային լանջերը զառիթափ են։ Հրվանդանի շուրջընախատեսվում է կազմակերպել տուրիստական մի երթուղի` վրանային գիշերատեղիով։ Հրվանդանում նախկինում գտնվում եր Լճաքարի բնակավայրը։ Դաշտալեռ կիկլոպյան ամրոց-շենը տեղադրված է մի ընդարձակ հրվանդանի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սևանա լճի հրվանդաններ
Գոյուն Դաղ

**Գոյուն Դաղ**, կղզյակ Ուրմիա լճում, անմարդաբնակ ու անմշակ է։ Հարուստ է թռչուններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի աշխարհագրություն
Գյոքսու (Ջահանի վտակ)

**Գյոքսու**, գետակ Կիլիկիայում, Ջահան գետը կազմով երեք ճյուղերից մեկը, որն անցնելով Կոկիսոնի դաշտով, կոչվում է նաև *Կոկիսոն*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Կատեգորիա:Ջահան գետի վտակներ
Գայլակալի ջուր

**Գայլակալի ջուր**, գետակ Ադրբեջանում Շահբուզի շրջանում։ Պատկանում է Նախիջևանի գետի ավազանին։ Գայլակալի ջուր գետակի ափին գտնվում է համանուն գյուղը՝ Գայլակալի ջուրը, որը հայտնի է Գայլակալ անվանումով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի գետեր
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջան
Բաբերդի լեռներ

**Բաբերդի լեռներ**, լեռներ Հայկական լեռնաշխարհում, նրա հյուսիս-արևմտյան մասում, Պարխարյան լեռնաշղթայից հարավ տարածված է Էրզրումի նահանգի Բաբերդի գավառում, զգալի մասով անտառապատ է։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բայբուրթի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Պոնտոսի լեռնային համակարգ
Գոշմ

**Գոշմ**, լեռ Թուրքիայում։ Գտնվում է Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Խութում։ Բարձրությունը 2200 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Տավրոս
Կատեգորիա:Սասունի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Բաթմանի մարզի լեռներ
Գյուդեկ Սելբի

**Գյուդեկ Սելբի**, լեռներ Վրաստանի Դմանիսի շրջանում, Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Վիրահայոց լեռներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Դմանիսի շրջան
Գլաձորի սարավանդ

**Գլաձորի սարավանդ**, սարավանդ Հայաստանում, Վայքում։ Բարձրությունը 1200-1500 մ է։ Ծածկված է վերին չորրորդական և ժամանակակից գոյացումների խոր շերտով՝ կազմված կավավազային, տեղ-տեղ գլաքարային ոսպնյակաձև կուտակումներով։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սարավանդներ
Գեղարդ (գետակ)

**Գեղարդ**, *Գեղարդաձոր, Քել, Քեզ, Քեղա ձոր, Քեղայո ձոր, Քեղվա ձոր*, գետակ և ձոր Արաքսի ավազանում։ Նրա աջակողմյան Ազատ գետի ակունքներից մեկը։ Սկիզբ է առնում Գեղամա լեռնաշղթայի հարավային փեշերից՝ Գեղարդի վանքի մոտից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ազատ գետի վտակներ
Մեմետիկա

[250px|right|thumb|Մեմետիկայի հիմնադիր [Ռիչարդ Դոքինզը]]
**Մեմետիկա** (), մեմերի կոնցեպցիայի վրա հիմնվող տեղեկության փոխանցման էվոլյուցիոն մոդելների մոտեցում, որը գաղափարները դիտարկում է որպես մարդկանց մեջ նմանակման, սովորեցման և այլ միջոցներով տարածվող մշակութային տեղեկության միավորներ։ Այժմ մեմետիկան համարվում է կեղծ գիտություն, սակայն Ռիչարդ Դոքինզի հեղինակության շնորհիվ մինչև օրս կան մեմետիկայի բազմաթիվ կողմնակիցներ։

## Արտաքին հղումներ
* Memetics publications on the web 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էվոլյուցիա
Կատեգորիա:Հասարակագիտության եզրեր

Կատեգորիա:Մշակութային մարդաբանություն
Կատեգորիա:Մոդայիկ բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Նախագիտություն
Բաբուլ (լեռ)

**Բաբուլ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Ջավախքի լեռնաշղթայում, վրացական ՍՍՀ Ախալքալաքի շրջանում։ Բարձրությունը մոտավորապես 3300 մետր է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզ
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Բամբակի լեռ

**Բամբակի լեռ**, լեռ Արարատյան դաշտի արևմտյան եզրին, Ախուրյանի և Արաքսի միացման վայրում, Բայազետ տանող ճանապարհի արևմտյան կողմում, Բարդող լեռներից դեպի հարավ-արևելք։ Լեռան վրա կա մի լճակ։ Ըստ ավանդության այսպես է անվանվել, քանի որ տեղացիները բամբակ էին ցանում լեռան վրա քանի դեռ ձյուն կար, իսկ եթե ձյունն արդեն հալվել էր, ուրեմն նրա ստորոտին ցանված բամբակը չէր հասցնի հասունանար և կցրտահարվեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Իլյա

**Իլյա** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Մտնում է Տուասսեյի կազմի մեջ։ Բուրկ ան Բրեսի կոմունա։

INSEE կոդը՝ 01118։

## Աշխարհագրություն
thumb|200px|left|Կոմունայի քարտեզը
Համայնքը գտնվում է մոտ 680 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 50 կմ հյուսիս Լիոնից, 27 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից.

## Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։

## Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 570 մարդ

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 371 աշխատունակ բնակիչներից 289-ը (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 82-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 77,9%, 1999 թվականին 69,0% էր)։ 289 ակտիվ բնակիչներից 273-ը (151 տղամարդ և 122 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 16-ը (9 տղամարդ և 7 կին)։ 82 պասիվներից 33-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 29-ը՝ թոշակառուներ, 30-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով.

## Տեսարշան վայրեր
* Սբ. Սիմֆորիանա եկեղեցին (XII դար)։ 2008 թվականի ֆրանսիայի պատմական հուշարձաններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բեգուրդաղ

** Բեգուրդաղ**, լեռներ Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում, Քղիից մոտ 30 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ձգվում են արևելյան մասում արևելքից արևմուտք, իսկ արևմտյան հատվածում՝ հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք։ Նրա լանջերից սկիզբ են առնում Արևմտյան Եփրատի մի շարք վտակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բյուրակն լեռնավահան
Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզի լեռներ
Բիզանդաղ

**Բիզանդաղ**, լեռնաշղթա Պարսկահայաստանում, Զագրոս լեռնահամակարգում։ Տեղակայված է Ուրմիա քաղաքի շրջանում, Ուրմիա լճի արևմտյան ափին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Զագրոս լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի լեռներ
Արտաշես Ազնաուրյան

**Արտաշես Վարդանի Ազնաուրյան** (), հայ բժիշկ, ախտաբան-հյուսվածաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1977)։ ՀՀ ԲԳԱ ակադեմիկոս (1997)։ ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2007)։

## Կենսագրություն
1958-1964 թվականներին սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում։ 1975-1977 թվականներին եղել է ԵԲԻ պրոռեկտոր, 1977-1989 թվականներին և 1990 թվականից՝ հյուսվածաբանության ամբիոնի վարիչ, 1989-1990 թվականներին՝ ՀԽՍՀ առողջապահության նախարար։ ՀՀ ԲԳԱ ստեղծման նախաձեռնողներից է նախագահության անդամ, ՀՀ հյուսվածաբանների գիտական ընկերության նախագահ, ԱՊՀ ձևաբանների միջազգային ընկերակցության համակարգող խորհրդի անդամ։

## Ստեղծագործություններ և ճանաչում
Աշխատանքները վերաբերում են իմունային խախտումներով շարակցական հյուսվածքի հիվանդությունների, ձևաբանության, իմունախտաբանության խնդիրների մշակման մարդու իմունային համակարգի օրգանների հետազոտմանը, երկարատև գերճնշման պայմաններում կենսական կարևոր օրգանների և իմունային համակարգերի ձևաբանաֆունկցիոնալ փոփոխությունների, 1988 թվականի երկրաշարժից հետո՝ երկարատև ճնշման համախտանիշ (փորձառական կրաշ-սինդրոմ) ախտածնության հիմունքների մշակմանը, դրա վերացման հնարավոր ուղիներին։

Համահեղինակ է «Հյուսվածաբանական միջազգային անվանակարգ (1990) լատիներեն-ռուսերեն-հայերեն բառարանի։

## Մրցանակներ
* Հայաստանի Լենինյան կոմերիտմիության դափնեկիր
* «Հերոսական աշխատանքի համար» մեդալ
* «Մխիթար Հերացի» մեդալ
* ՀՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ, 2007
* ԼՂՀ նախագահի հրամանով ԼՂՀ առողջապահության ոլորտի զարգացմանն աջակցելու համար «Երախտագիտության» մեդալ, 2011

## Ընտանիք
* Կինը՝ Ալլա Ազնաուրյան, բժիշկ-ախտաբան, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ
* Եղբայրները՝ Զախար և Հովնան Ազնաուրյաններ, բժիշկներ
* Քույրը՝ Թամարա Ազնաուրյան, մանկաբույժ
* Որդի՝ Վարդան Ազնաուրյան, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
* Վարդանի կինը՝ Ելենա Աղաջանովա, բժշկական գիտությունների թեկնածու, էնդոկրինոլոգ
* Որդի՝ Սմբատ Ազնաուրյան, բժշկական գիտությունների դոկտոր

## Մեջբերումներ Արտաշես Ազնաուրյանից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ ախտաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ հյուսվածաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Բորջիմասուր (գետակ)

** Բորջիմասուր **, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Եփրատի ավազանում, նրա ձախակողմյան վտակ Արածանիի ձախ օժանդակը։ Հոսում է Բայազետի գավառի Խամուրի շրջանով։ Գետակի ափին գտնվում էր Խամուր գյուղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արածանի գետի վտակներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Աղրըի մարզ
Անագի համաձուլվածքներ

**Անագի համաձուլվածքներ**, համաճուլվածքներ, որտեղ գերակշռող տարրը անագն է։ Անագը համաձուլվածքին տալիս է արժեքավոր, տեխնիկական հատկություններ. բարձր պլաստիկություն, շփման փոքր գործակից և այլն։ Անագը մտնում է բազմաթիվ բրոնզների, դյուրահալ համաձուլվածքների, բարիտների, զոդանյութերի, առանցքակալային նյութերի և այլ համաձուլվածքների բաղադրության մեջ։

Կատեգորիա:Անագի համաձուլվածքներ
977 (ֆիլմ)

**977**, ռուսական ֆիլմ, որը էկրանին է հայտնվել է 2006 թվականին։

## Սյուժե
Իվան (Ֆյոդոր Լավրովը), մի երիտասարդ ուսանող, ով ընկնում է մի փակ տարածությամբ ինստիտուտ։ Ինստիտուտը հորինել է մի սարք, որը չափում է մարդու ինդեքսը, որի արժեքը ունենալու է թվային արտահայտություն։ Ի՞նչ է ցույց տալիս այդ մեծությունը, չգիտի ոչ մեկ։ 
Իվանը անկեղծ մարդ էր, միշտ սիրում էր իմանալ ճշմարտությունը։ Բայց գիտնականները չէին ուզում ճանաչել իր տաղանդը և փառասիրությունը։ 
Մարդկանց մի խումբ ուսումնասիրություն է կատարում ինստիտուտի տարածքում, առանց իրավունքի հետևում դուրս ու ներս անողին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն Իվանի համար ներկայացնում է՝ Ռիտան (Կլաուդիա Կորշինովա)։ Նրա եկամուտի թիվը հասնում է 977-ի։ 
Իվանը զգում է, որ մոտ է բնության երևույթներին, բայց պայմանավորված է անկանխատեսելի հետևանքների հետ, որը հետևանքով տեղի է ունենում աշխատանքի ընթացքում, հետազոտությունները ապարդյուն են։ 
Դա պետք է որոշել և փորձարկել...

## Դերերում

## Մրցանակներ
*Գրան Պրի փառատոնի «Պատուհան դեպի Եվրոպա»
* Ֆիլմերի ֆեդերացիան, հասարակությունների ժյուրիի մրցանակ Մոսկվայի փառատոնի «Մոսկվա պրեմիերան»

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ֆիլմերի կուսակցության ծրագիրը «Հատուկ հայացք» Կաննի կինոփառատոնի 2006 թվական։
* Մեկը դերերից երկրորդ պլան (ոչ մոդելային) ֆիլմի, ֆրանսիացի կինոռեժիսոր Լեոս Կարակսը, որոնց հետ Նիկոլաս Խոմերիկինը հանդիպել և պրակտիկա է անցկացրել Փարիզում
* Ֆիլմում նաև խաղում է Լեո Կարակսը, դերասանուհի Եկատերինա Գոլուբեվան, ով նկարահանվել է Կարակսի ֆիլմերից մեկում «Pola X» (1999 թվական)։
* Ֆիլմը ցույց է տալիս ազդեցությունը ստեղծագործությունների Անդրեյ Տարկովսկու, հիմնականում օրինաչափություն «Solaris», դա ինքնին ժամանումը օտար տեղը փորձի, և շատ ծրագրերի համար երկար միջանցքներում, իսկ թեման, «մարմնավորում» է սիրելի հերոս Ռիտան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայք 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Սուրեն Գալստյան

**Սուրեն Մկրտչի Գալստյան** (), հայ բժիշկ, վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1961), պրոֆեսոր (1961)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1961)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965)։

## Կենսագրություն
1931 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1960-1962, 1969-1971 թվականներին եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ռեկտոր, 1963-1976 թվականներին՝ ԵԲԻ ընդհանուր վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են անոթաբանության, հատկապես երակաբանության (ֆլեբոլոգիա) հարցերին։ Համաշխարհային պրակտիկայում առաջինն է փորձարարական ճանապարհով վերարտադրել սրտապարկի ալերգային բորբոքումը և մշակել դրա կանխարգելման եղանակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊԲՀ ռեկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Ադամ Ֆերգյուսոն

**Ադամ Ֆերգյուսոն** (, ), շոտլանդացի փիլիսոփա և պատմաբան։ Դասավանդել է Էդինբուրգի պետական համալսարանում։ Ադամ Սմիթի ընկերը։ Ադամ Ֆերգյուսոն ծնվել է 1732 թվականի հուլիսի 20-ին Շոտլանդիայում։ Նրա հիմնական աշխատությունը, որը կոչվում է *«Essay on the history of the civil society»* նա գրել է 1766 թվականին։

## Աշխատանքներ
* An Essay on the History of Civil Society (1767)
* The History of the Progress and Termination of the Roman Republic (1783)
* Principles of Moral and Political Science; being chiefly a retrospect of lectures delivered in the College of Edinburgh (1792)
* Institutes of Moral Philosophy (1769)
* Reflections Previous to the Establishment of a Militia (1756)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hill, Lisa. "Adam Ferguson and the Paradox of Progress and Decline," *History of Political Thought* 1997 18(4)։ 677-706
* Kettler, David *Adam Ferguson: His Social and Political Thought.* New Brunswick: Transaction, 2005.
* McDaniel, Iain. *Adam Ferguson in the Scottish Enlightenment: The Roman Past and Europe's Future* (Harvard University Press; 2013) 276 pages
* McCosh, James, *The Scottish philosophy, biographical, expository, critical, from Hutcheson to Hamilton* (1875)
* Oz-Salzberger, Fania. "Introduction" in *Adam Ferguson, An Essay on the History of Civil Society,* edited by F. Oz-Salzberger, Cambridge: Cambridge University Press, 1995
* Oz-Salzberger, Fania. *Translating the Enlightenment: Scottish Civic Discourse in Eighteenth-Century Germany,* (Oxford: Clarendon Press, 1995)
* Vileisis, Danga: *Der unbekannte Beitrag Adam Fergusons zum materialistischen Geschichtsverständnis von Karl Marx*. In: *Beiträge zur Marx-Engels-Forschung. Neue Folge 2009*. Argument Verlag, Hamburg 2010, S. 7-60 ISBN 978-3-88619-669-2
* "Adam Ferguson" *[[Routledge Encyclopedia of Philosophy]]* 1998
* Broadie, Alexander, ed. *The Scottish Enlightenment: An Anthology* (2001) excerpt and text search
* Ferguson, Adam. *Ferguson: An Essay on the History of Civil Society* (Cambridge Texts in the History of Political Thought) ed. by Fania Oz-Salzberger (1996) excerpt and text search
* Ferguson, Adam. '' An Essay on the History of Civil Society'' (1767) 

## Արտաքին հղումներ

* ''An Essay on the History of Civil Society'' 
* Adam Ferguson  at ''The Online Library of Liberty'' 
* Notes on Ferguson's Moral Philosophy Lectures + various publications http://www.bard.edu/contestedlegacies/kettler/works.shtml 

Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Վաղարշակ Բելուբեկյան

**Վաղարշակ Արշակի Բելուբեկյան** (), ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1960)։

Ճարտարագետ Էռնեստ Բելուբեկյանի հայրը։

## Կենսագրություն
1937 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1955-1959 թվականներին եղել է ՀՃՄ պատասխանատու քարտուղար, 
1955-1965 թվականներին՝ Հայպետնախագիծ ինստիտուտի ճարտարապետական արվեստանոցի ղեկավար։

1950-1960-ական թվականներին Վաղարշակ Բելուբեկյանի նախագծերով իրականացվել են 
* Երևանում՝ Կրկեսի շենքի վերակառուցումը
* Տիգրան Մեծի պողոտայի և Խանջյան փողոցի, Իսահակյաև և Նալբանդյան փողոցների անկյունադիր, ԵՖԻ-ի շենքերը
* Վանաձորում՝ Շահումյանի անվան հրապարակի կառուցապատումը և 12-հարկանի շենքը

## Մրցանակներ
Երիտասարդ ճարտարապետների ստեղծագործության համամիութենական ստուգատեսի դափնեկիր (1951 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարարներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ