Հայոց ցեղասպանության ճանաչում

**Հայոց ցեղասպանության ճանաչում**, ճանաչման գործընթացը սկսվել է 1915 թվականի մայիսի 24-ի ֆրանս-բրիտանա-ռուսական համատեղ Հռչակագրի հրապարակմամբ և մինչ օրս չի ավարտվել և վերսկսվել 1965 թվականից, երբ Ուրուգվայը պետականորեն առաջինը պաշտոնապես ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը։

Սկսած 1915 թվականից տարբեր պետություններ ընդունել են բանաձևեր, որոնք դատապարտում են հայերի կոտորածը։

ԱՄՆ-ն երեք անգամ (1916, 1919, 1920) ընդունել է նմանատիպ բանաձևեր, սակայն դրանք չեն կարողացել կանգնեցնել Օսմանյան կայսրության գործողությունները։ 1915 թվականին մայիսի 24-ին Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Ռուսական կայսրությունը հանդես են եկել համատեղ հռչակագրով, որը նույնպես քննադատում էր այդ կոտորածները։

Հայկական սփյուռքը գրեթե ամբողջությամբ ներկայացված է ցեղասպանության զոհերի ուղղակի ժառանգներով և ունի բավարար նյութական միջոցներ, որպեսզի դիմադրի Թուրքիայի ճնշումներին։ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցի ամերիկյան ուսումնասիրող Հիթըր Գրեգի կարծիքով՝ ԱՄՆ-ում գործող հայ լոբբիստական ընկերությունների գլխավոր նպատակն է Թուրքիայի կողմից հայոց ցեղասպանության ճանաչումը և տարածքների վերադարձը։ Ըստ Գրեգի՝ ամերիկահայ լոբբիստներն, իրենց նպատակին հասնելու համար, իրենց կողմն են գրավում զանազան քաղաքական գործիչների, ճնշում գործադրում տարբեր պետությունների կառավարությունների վրա, զբաղվում Հայոց ցեղասպանության հարցի լայնամասշտաբ լուսաբանմամբ, հիմնադրում այդ ցեղասպանության հարցերով զբաղվող կառույցներ։

Սակայն Թուրքիան պաշտոնապես չճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը։

#### Պետություններ
center|thumb|upright=3|
Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել են շատ պետություններ և միջազգային կազմակերպություններ։ Պաշտոնապես առաջինն ընդունել է Ուրուգվայը 1965 թվականին։ Իսկ 2021 թվականի Ապրիլի 24 ԱՄՆ-ի նախագահ Ջո Բայդենը ևս պաշտոնապես ընդունեց Հայոց ցեղասպանությունը։ Առաջին անգամ օգտագործելով «Հայոց ցեղասպանություն» եզրույթը։ Նրա ելույթում նշվում է։

«Ամեն տարի այս օրը մենք հիշում ենք բոլոր նրանց կյանքը, ովքեր զոհվել են Օսմանյան դարաշրջանի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ և հանձն ենք առնում կանխել նման վայրագության կրկնությունը»։

ժողովրդի կոտորածը պաշտոնապես դատապարտել և ճանաչել են որպես ցեղասպանություն (34 երկիր` 2019թ. նոյեմբերի դրությամբ) ըստ միջազգային իրավունքի հետևյալ երկրները՝

#### Կազմակերպություններ
Հայոց ցեղասպանությունն ընդունել են այնպիսի կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Եվրոպայի Խորհուրդը (1998, 2001), Եվրախորհրդարանը (1987, 2000, 2002, 2015, 2016), ՄԱԿ-ի մի քանի հանձնաժողովներ, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը և այլն։

2016 թվականի ապրիլի 15-ին Եվրախորհրդարանը 554 կողմ ձայնով բանաձև ընդունեց, որով կոչ էր անում Թուրքիային ընդունել Հայոց ցեղասպանությունը և վերահաստատեց 1987 թվականի ընդունած բանաձևը, որով 1915-1917 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում հայերի հանդեպ իրականացվածը ճանաչվել էր ցեղասպանություն՝ ՄԱԿ-ի՝ ցեղասպանության մասին 1948 թվականի կոնվենցիայի դրույթների համապատասխան։

#### Տարածքային ինքնակառավարման մարմիններ
[մինի|աջից|[Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը 2015 թվականի ապրիլի 12-ին Վատիկանի Սուրբ Պետրոսի տաճարում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված պատարագի ժամանակ օգտագործեց «ցեղասպանություն» եզրույթը]]

# Նոր Հարավային Ուելս նահանգ
# Հարավային Ավստրալիա

# Կորդոբայի նահանգ
# Բուենոս Այրեսի նահանգ

# Բրիտանական Կոլումբիա
# Օնտարիո (ներառյալ Տորոնտո քաղաքը)
# Քվեբեկ (ներառյալ Մոնրեալ քաղաքը)

# Ժնևյան կանտոն
# Վոդ կանտոն

# Ուելս
# Շոտլանդիա
# Հյուսիսային Իռլանդիա

# Բերտիոլոլի քաղաքային խորհուրդ
# Ուդինեի քաղաքային խորհուրդ
# Սեստո Սան Ջիովանիի քաղաքային խորհուրդ
# Սալգարեդայի քաղաքային խորհուրդ
# Բելլունոյի քաղաքային խորհուրդ
# Հռոմի քաղաքային խորհուրդ
# Մասսա Լոմբարդայի քաղաքային խորհուրդ
# Մոնտանա Ֆելտրինայի քաղաքային խորհուրդ
# Ջենովայի քաղաքային խորհուրդ
# Թիենեի քաղաքային խորհուրդ
# Կաստելսիլանոյի քաղաքային խորհուրդ
# Ֆիրենցեի քաղաքային խորհուրդ
# Ռավեննայի քաղաքային խորհուրդ
# Ֆելտրեի քաղաքային խորհուրդ
# Վենետիկի քաղաքային խորհուրդ
# Իմոլայի քաղաքային խորհուրդ
# Ֆաենցայի քաղաքային խորհուրդ
# Պարմայի քաղաքային խորհուրդ
# Սոլառոլոյի քաղաքային խորհուրդ
# Վիլլաֆրանկա Պադովանայի քաղաքային խորհուրդ
# Միլանի քաղաքային խորհուրդ
# Պոնտե դի Պիավեի քաղաքային խորհուրդ
# Կոնսելիչեի քաղաքային խորհուրդ
# Լուջոյի քաղաքային խորհուրդ
# Ս. Ստինո Լիվենցայի քաղաքային խորհուրդ
# Կոտինյոլայի քաղաքային խորհուրդ
# Ասիաոյի քաղաքային խորհուրդ
# Ագաթա Սուլ Սանտեռնոյի քաղաքային
# Մոնտեռֆոռտե ԴըԱլպոնեի քաղաքային
# Պադովայի քաղաքային խորհուրդ
# Մոնտորսո Վիչենտինոյի քաղաքային խորհուրդ
# Ֆուսինյանոյի քաղաքային խորհուրդ
# Բանյակավալլոյի քաղաքային խորհուրդ
# Ռոսսիի քաղաքային խորհուրդ, 17 հուլիսի, 1997 թվական
# Սանգուինետտոյի քաղաքային խորհուրդ
# Կամպոնոգարայի քաղաքային խորհուրդ

# Ալաբամա
# Ալյասկա
# Այովա
# Արիզոնա
# Արկանզաս
# Արևմտյան Վիրջինիա
# Կալիֆոռնիա
# Կոլորադո
# Կոնեկտիկուտ
# Դելավեր
# Ֆլորիդա
# Ջորջիա
# Այդահո
# Ինդիանա
# Իլինոյս
# Կանզաս
# Կենտուկի
# Լուիզիանա
# Մեն
# Մերիլենդ
# Մոնտանա
# Մասաչուսեթս
# Միչիգան
# Մինեսոտա
# Միսսուրի
# Նեբրասկա
# Նևադա
# Նյու Հեմփշիր
# Նյու Ջերսի
# Նյու Մեքսիկո
# Նյու Յորք
# Հյուսիսային Կարոլինա
# Հյուսիսային Դակոտա
# Օհայո
# Օկլահոմա
# Օրեգոն
# Փենսիլվանիա
# Ռոդ Այլենդ
# Հարավային Կարոլինա
# Հավայի
# Թենեսի
# Տեխաս
# Յուտա
# Վերմոնտ
# Վիրջինիա
# Վաշինգտոն
# Վայոմինգ
# Վիսկոնսին
# Հարավային Դակոտա

# Ռիո դե Ժանեյրոյի նահանգային խորհրդարան

Հայերի ցեղասպանության ընդունումը պաշտոնապես պարտադիր պայման չէ Թուրքիայի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու համար, բայց որոշ հեղինակներ կարծում են, որ Թուրքիան պետք է կատարի այդ քայլը ԵՄ-ին անդամակցելու ճանապարհին։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն