open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դատարկ հայելի

**Դատարկ հայելի** (), Բերրի Ջ. Հերշիի առաջին լիամետրաժ ֆիլմը։ Ֆիլմը պատմում է Ադոլֆ Հիտլերի կյանքի վերջին տաս օրվա մասին, որոնք նա անցկացրել է ֆյուրերբունկերում։ Գլխավոր դերակատարներն էին Նորման Ռոուդվեյը, Ջոել Գրեյը և Կամիլա Սյոեբերգը։

## Սյուժե
Ֆիլմը նկարահանվել է գիտակցության հոսքի ոճով։ Սյուժեյի կենտրոնում Ադոլֆ Հիտլերն է, ով իր մեքենավարին թելադրում է իր հիշողությունները, նրա կողքին էին նաև Յոզեֆ Գեբելսը, Եվա Բրաունը և Հերման Գյորինգը։ Նրանք բոլորը թաքնվել էին ֆյուրերբունկերում, նրանց հետ էր նաև հոգեբույժ Զիգմունդ Ֆրոյդը, ով լսելով Հիտլերը խոսքերը, փորձում էր գնահատել միապետի հոգեկան վիճակը։

## Արձագանքներ
*[[Նյու Յորք Թայմս]]* ամսագրի քննադատ Լաուրենս վան Գելդերը բացասական է գնահատել ֆիլմը, այն անվանելով «խառնիխուռն հոգեբուժություն»։ Գելդերը գրել է, որ ֆիլմում «ավելի մեծ ուշադրություն են դարձրել շրջակա միջավայրին, ինչը ծածկում է իմաստը» և «Ադոլֆ Հիտլերը հավանաբար ուներ բնավորության շատ գծեր, բայց չեմ կարծում որ նա այդքան ձանձրալի էր»։ *[[Los Angeles Times]]* թերթում Կևին Թոմասը նկատել էր, որ «ֆիլմում կան շատ հիանալի վիզուալ էֆեկտներ, բայց դրանք ծառայում են նրա համար, որ ընդգծեն ստեղծողների ջանքերի դրամատիկականությունը»։ *[[San Francisco Chronicle]]* թերթի խմբագիր Պիտեր Ստակը շատ դրական է գնահատել ֆիլմը, այն անվանելով  «վախենալու, մի քիչ ծիծաղելի, բայց այնուամենայնիվ հետաքրքիր»։ Թոդ Մաքարտնին *Variety* ամսագրում գրել է, որ ֆիլմը «Ադոլֆ Հիտլերին հնարավորություն է տալիս վերլուծել իր սարսափելի կարիերան»։

## Դերակատարներ
* Նորման Ռոուդվեյ - Ադոլֆ Հիտլեր
* Ջոել Գրեյ - Յոզեֆ Գեբելս
* Կամիլա Սյոեբերգ - Եվա Բրաուն
* Պիտեր Մայքլ Գեց - Զիգմունդ Ֆրեյդ
* Դագ Մակիեն - մեքենավար
* Գլեն Շեդիկս - Հերման Գյորինգ
* Պոլ Կոբրինսկի - բանտապետ
* Ալեն Հոուփ - սև հագուստով կին

## Մրցանակներ և անվանակարգումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
*  
* 
*«Դատարկ հայելի»  Box Office Mojo կայքում

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1996 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1996 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Գանգեսի գավիալ

**Գանգեսի գավիալ** (), կոկորդիլոսակերպերի կարգի գավիալների ցեղին պատկանող կենդանատեսակ։

Համարվում է գավիալների ցեղի միակ ներկայացուցիչ։

## Տարածվածություն
Համարվում է Հարավային Ասիայի բնությանը բնորոշ կենդանատեսակ։ Տարածված է Հնդկաստանում՝ Գանգես գետում։

Որոշ պոպուլյացիաներ բնակվում են նաև Մյանմայում, Պակիստանում, Թաիլանդում և Նեպալում։

## Նկարագրություն
Գանգեսյան գավիալների մարմնի երկարությունը հասնում է 6,5 մետրի։ Մեջքը մուգ է, կանաչավուն, փորը՝ դեղնականաչ։

Սնվում է ձկներով, թռչուններով և մարդկանց դիակներով։ Սովորաբար, Հարավային Ասիայի ժողովուրդները մահացածների դիակները թաղում են գետերում։ Գավիալները մարդկանց վրա երբևէ չեն հարձակվում։

Դունչը երկար է և նեղ, ծայրը՝ լայնացած։ Արուների դնչի ծայրին կա յուրահատուկ հավելված, որը նման է հնդկական կավե կճուճի։

Բաժանասեռ կենդանիներ են, սեռական դիմորֆիզմը արտահայտված է չնչին։ Դնում է մինչև 40 ձու։

## Գանգեսի գավիալը և մարդը
Տեղի բնակիչների և գավիալների ճակատագրերը անքակտելիորեն կապակցված են։ Նրանց երկուսի կյանքի կարևորագույն պայման է գետը։ Այն մարդիկ, ովքեր ապրում են կենդանիների հետ կողք-կողքի (ագարակատերեր, ձկնորսներ) գիտեն, որ գանգեսյան գավիալները մարդկանց վրա երբևիցե չեն հարձակվում։

Գավիալները ուտում են ձուկ և նախընտրում են ապրել հանգիստ վայրերում։ Կենդանիների համար ձկնորսները դիտարկվում են, որպես սննդի համար պայքարի մրցակիցներ։

Նեպալում և Հնդկաստանում գավիալը համարվում է սրբազան կենդանի։ Ժողովուրդը հարգանք է տածում և մեծարում է այս կենդանուն՝ որպես հինավուրդ սրբազան կենդանի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոկորդիլոսներ
Միայնակ մակաբույծ

**Միայնակ մակաբույծ** (), սոցիալական մակաբուծության ձև, ճապոներեն արտահայտություն, որը կիրառվում է 20-30 տարեկանից բարձր այն չամուսնացած երիտասարդների նկատմամբ, որոնք ապրում են ծնողների հետ և նրանց հաշվին վայելում են անհոգ ու հարմարավետ կյանք։ Ըստ պրոֆեսոր Մասահիրո Յամադայի հետազոտությունների՝ ճապոնացի ամուրի տղամարդկանց 60%-ը և կանանց 80%-ն ապրում է ծնողների տանը։ 2002 թվականի տվյալներով՝ երկրի բնակչության մոտ 10 մլն-ը «միայնակ մակաբույծներ են»։

«Միայնակ մակաբույծներին» հաճախ մեղադրում են երկրի տնտեսական և սոցիալական շատ խնդիրների մեջ՝ սկսած ծնելիության նվազումից և բնակչության ծերացումից մինչև հանցագործության աճ և արդյունաբերության զարգացման տեմպերի նվազում։ Ինչպես նշում են ճապոնացի սոցիոլոգները՝ «միայնակ մակաբույծները» առանց երկար մտածելու թողնում են աշխատանն ամենափոքր դժվարության կամ խնդրի ի հայտ գալուն պես, երբ աշխատանքը խանգարում է վայելել իրենց ժամանակն ինչպես իրենք են ցանկանում, որն էլ վնասում է երկրի տնտեսությանը․ նրանց կեցության համար չեն վճարում, կահույք և այլ տնային ապրանքներ չեն գնում։ Փողը ծախսում են իրենց սիրելի զբաղմունքի, զվարճանքների և շքեղ առարկաների վրա։

Այս երևույթը մասամբ բացատրվում է նրանով, որ այս երիտասարդ սերունդը ծնվել է տնտեսապես բարվոք ժամանակաշրջանում, երբ գործազրկության տոսկոսը շատ ցածր էր (մոտ 2%), իսկ գործատուների առաջարկները գերազանցում էին պահանջարկը։ Երկրում կայունությունը ապահովվում էր 1950-ական թվականներին ընդունած աշխատանքային հարաբերությունների համակարգով, որը հիմնված էր ցմահ պարտքի վրա, աստիճանաբար բարձրացող աշխատավարձի վրա՝ ըստ տվյալ կազմակերպությունում աշխատած տարիների։

## Ծագումնաբանություն
«Միայնակ մակաբույծ» արտահայտությունն առաջին անգամ գործածվել է Մասահիրո Յամադայի կողմից «Միայնակ մակաբույծների դարաշրջան» բեստսելլերում (), որը լույս է տեսել 1999 թվականի հոկտեմբերին։ Արտահայտությունն սկսեց արագ տարածվել ԶԼՄ-ում և ներկայումս բավականին հայտնի է Ճապոնիայում։ Պրոֆեսոր Յամադան արդյունքում հնարեց նմանօրինակ մի եզրույթ ևս՝ «մակաբույծ զույգ»՝ այն ամուսնական զույգերի համար, որոնք ապրում են ամուսիններից մեկի ծնողների հետ։

Նման երևույթը հանդիիպում է ոչ միայն ճապոնական հասարակության մեջ, այլև աշխարհի այլ երկրներում, օրինակ՝ Իտալիայում, որտեղ 30-ամյա ամուրիներին, որոնք իրենց հույսը դրել են մայրերի վրա, անվանում են bamboccioni («մեծ երեխա»), Գերմանիայում, Բրազիլիայում։ ԽՍՀՄ-ում տնտեսական հարաբերական բարօրության ժամանակ (Խրուշչյով-վաղբրեժնևյան ժամանակաշրջան) նման անձանց հավասարեցնում էին պորտաբույծներին, քննադատում էին և ծաղրում ԶԼՄ-ում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* In the UK: Adult kids 'fail to leave home'
* Unable or Unwilling to Leave the Nest? - Discussion paper by Mariko Tran in the ''electronic journal of contemporary japanese studies''
* Parasites in Prêt-à-Porter

Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակչություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի հասարակություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տնտեսություն
Անխել Մարիա Վիլյար

**Անխել-Մարիա Վիլյար Լիոնա** (; ), իսպանացի ֆուտբոլիստ և սպորտային պաշտոնյա։

## Կարիերա
1988 թվականին զբաղեցրել է Իսպանիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնը։ ՈՒԵՖԱ-ի (1992) և ՖԻՖԱ-ի (2002) փոխ-նախագահ։ Ներկայացրել է Եվրոպական ֆուտբոլային ասոցիացիայի միությունը։ Եղել է Աշխարհի առաջնություն 2018-ի ժամանակ Իսպանիայի և Պորտուգալիայի հավաքականների հայտը հարուցող։

2015 թվականի հոկտեմբերին ՈՒԵՖԱ-ի նախագահի պաշտոնից Միշել Պլատինիի սկանդալային պաշտոնաթողությունից հետո Վիլյարը դարձավ կազմակերպության ժամանակավոր առաջնորդը։ Սեպտեմբերի 2-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակեց 3 թեկնածուների ցանկը այդ պաշտոնի համար։ Նրանց մեջ էր մտնում նաև Անխել-Մարիա Վիլյարը։ Ընտրությունները նշանակվեցին 2016 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։ Նախընտրական ծրագիրը Վիլյարին չի ընդգրկել կարդինալային փոփոխությունների մեջ։ Նա իր ուժերը կենտրոնացրեց եվրոպական ֆուտբոլի և առաջնորդության վերադարձի հիմնադրման վրա, որը համալսարաններում, այնպիսիք ինչպիսիք են օրինակ ՖԻՖԱ-ն, կորցրել էին ֆինանսական սկանդալների պատճառով։ Վիլյարը ուզում էր ՈՒԵՖԱ-ն անկախացներ քաղաքական գործիչների որոշումներից, ապահովեր էկոնոմիկայի խնայողությունը, այդ թվում նաև նախագահների և ղեկավարության անդամների աշխատավարձերը։ Կատարած որոշումները պետք է երևային հետևյալ կերպ. ՈՒԵՖԱ-ն, ազգային կազմակերպությունը, լիգաները և ակումբները։ Այդ սխեման ապահովեց լիակատար խնայողությունը։ Սեպտեմբերի 14-ին կայացած ընտրություններին չմասնակցեց։ Լքեց պաշտոնը երբ ՈՒԵՖԱ-ի նախագահ նշանակվեց սլովենացի Ալեքսանդր Չեֆերինը։

## Նվաճումներ
### Թիմային նվաճումներ
**Աթլետիկ Բիլբաո**
* Իսպանիայի Գավաթի հաղթող. 1972/73
* Իսպանիայի Գավաթի եզրափակչի մասնակից։ 1976/77
* ՈՒԵՖԱ գավաթ։ 1976/77

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ángel María Villar | EL PAÍS
* Spain stats at Eu-Football
* RFEF profile/achievements  
* FIFA.com profile 

Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բասկ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ-ի պաշտոնյաներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ղեկավարներ
Ֆրանսիայի բաց առաջնության կանանց զուգախաղ 2015

225px|մինի|աջից|Կանանց զուգախաղի մրցաշարի հաղթող Բեթանի Մատեկ Սանդսը
225px|մինի|աջից|Կանանց զուգախաղի մրցաշարի հաղթող Լյուսիա Շաֆարժովան
**Ֆրանսիայի բաց առաջնության կանանց զուգախաղ 2015**, թենիսի կանանց զուգախաղի մրցաշար, թենիսի հիմնական՝ Մեծ Սաղավարտի, մրցաշարերից մեկը։ Անց է կացվել 2015 թվականի մայիսի 24-ից մինչև հունիսի 7-ը, Փարիզի  «Stade Roland Garros» («Ռոլան Գարրոս մարզադաշտ») համալիրում, Ֆրանսիա։

Մրցաշարի գործող չեմպիոններն էին Սե Շուվեյը և Պեն Շուայը, սակայն Պեն Շուայը չէր մասնակցում մրցաշարին և Սե Շուվեյը համագործակցում էր իտալուհի Ֆլավիա Պենետայի հետ։ Քառորդ եզրափակիչում 4-րդ դասակարգված Շուվեյ-Պենետա զույգը զիջել է 2011 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնության կանանց զուգախաղի մրցաշարի հաղթողներ Անդրեա Հլավաչկովա-Լյուսիա Հրադեցկա զույգին։

Մրցաշարի հաղթողներ են դարձել 7-րդ դասակարգված զույգ Բեթանի Մատեկ Սանդսը և Լյուսիա Շաֆարժովան, ովքեր եզրափակիչում 3-6, 6-4, 6-2 հաշվով հաղթանակ են տարել 12-րդ դասկարգված Քեյսի Դելակուա-Յարոսլավա Շվեդովա զույգի նկատմամբ։ Այդպիսով Բեթանի Մատեկ Սանդսը 2015 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում շահել է իր երկրորդ տիտղոսը, քանի որ երեք օր առաջ նա հաղթանակ էր տարել նաև խառը զուգախաղի մրցաշարում (Մայք Բրայանի հետ միասին)։ Այդ տիտղոսը ընդհանուր առմամբ նրա 4-րդ տիտղոսն էր Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում։ Լյուսիա Շաֆարժովայի համար դա երկրորդ տիտղոսն էր Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում։ Առաջինը նա նույնպես շահել էր Մատեկ Սանդսի հետ միասին չորս ամիս առաջ 2015 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնությունում, այդպիսով հաղթանակ տանելով Մեծ Սաղավարտի կանանց զուգախաղի երկու անընդմեջ մրցաշարերում։ Այդպիսով, նրանք դարձել են յոթերորդ զույգը Բաց դարաշրջանում, ում հաջողվել է մրցաշրջանի ընթացքում հաղթանակ տանել Մեծ Սաղավարտի առաջին երկու մրցաշարում։ Այդ հաղթանակի շնորհիվ երկու թենիսիտուհիներն էլ տեղ զբաղեցրեցին կանանց զուգախաղի թենիսիստուհիների վարկանիշի առաջին տասնյակում՝ Շաֆարժովան 5-րդ, իսկ Մատեկ Սանդսը 6-րդ հորիզոնականներում։

## Դասակարգում

## Հատուկ հրավիրվածներ (WC)

## Հիմնական ցանց
* Հապավումներ
**Q - Որակավորված
**WC - Wild card, Ջոկեր
**LL - Երջանիկ անհաջողակ
**PR - Պաշտպանված վարկանիշ


### Վերին ցանց
#### Բաժին 1

#### Բաժին 2

### Ստորին ցանց
#### Բաժին 3

#### Բաժին 4





### Վերին ցանց
#### Բաժին 1

#### Բաժին 2

### Ստորին ցանց
#### Բաժին 3

#### Բաժին 4







### Քառորդ եզրափակիչ

### Կիսաեզրափակիչ

### Եզրափակիչ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Պաշտոնական կայք
* Լուսանկարներ Ռոլան Գարոսից 
* Կանանց զուգախաղի մրցաշարի արդյունքներ
* Մրցաշարի պրոֆիլը ATP կայքում
* Ֆրանսիայի բաց առաջնության կանանց զուգախաղի մրցաշարի հաղթողներն ու եզրափակիչի մասնակիցները

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն
Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր
Կատեգորիա:Թենիսի մրցաշարեր
Կատեգորիա:2015 կանանց թենիսում
Հայկազ Երանոսյան

**Հայկազ Լևոնի Երանոսյան** (), հայ թատերագետ, արվեստաբան։ Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2010)։

## Կենսագրություն
Հայկազ Երանոսյանը ծնվել է 1923 թվականին, Ախուրյանի շրջանի Շիրակ գյուղում։ 1938 թվականից որպես սկսնակ դերասան աշխատել է Լենինականի թատրոնում։ 1941 թվականին ավարտել է Լենինականի № 51 դպրոցը, վեց ամիս սովորել է Թիֆլիսի հրետանային ուսումնարանում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1944-1949 թվականներին սովորել է Երևանի թատերական ինստիտուտի թատերագիտական բաժնում։ 1949-1951 թվականներին Հայաստանի արվեստի գործերի վարչությունում եղել է խաղացանկային բաժնի վարիչ, 1951-1953 թվականներին ղեկավարել է ժողովրդական ստեղծագործության հանրապետական տան աշխատանքները։ 1954-1970 թվականներին եղել է Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան տիկնիկային, Երևանի պատանի հանդիսատեսի, Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնների տնօրենը։ 1970-1980 թվականներին եղել է ՀՀ մշակույթի նախարարության «Կուլտուր-լուսավորական աշխատանք» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, 1980-1988 թվականներին՝ ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության գլխավոր խմբագիր։ 1988-2008 թվականներին եղել է Հայաստանի թատերական գործիչների միության Դերասանի տան տնօրենը, միաժամանակ՝ «Հայ թատրոնի պատմություն» է դասավանդել Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։ Հեղինակ է մենագրությունների, ավելի քան 100 թատերական հոդվածների, ուսումնասիրությունների, անվանի թատերական գործիչներին նվիրված գրքույկների։

## Մենագրություններ
* «Վարդան Աճեմյան», 1977
* «Ալեքսանդր Արաքսմանյանի դրամատուրգիան», 1981
* «Էջմիածնի ժողովրդական թատրոնը» (հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն), 1985
* «Երվանդ Ղազանչյան», 1987
* «Ժենյա Ներսիսյան», 2009
* «Մեր պատանեկության թատրոնը» (2010, նվիրված Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի 80-ամյակին)
* «Սուրեն Սուրենյան», 2012
* «Մհեր Մկրտչյան», 2013

## Պարգևներ
* ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 2010
* ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ, 2013 
* «Հայրենական Մեծ պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան»
* «Կարմիր աստղի» շքանշան
* «Հայրենիքի պաշտպան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ
Կատեգորիա:Շիրակ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Մումիյ Տրոլլ խմբի սկավառակագրություն

**«Մումիյ Տրոլլ»**, ռուսական ռոք խումբ Վլադիվոստոկից։ Ձևավորվել է 1983 թվականին։ Խումբը ստեղծվել է Վլադիվոստոկում անփոխարինելի առաջատար և գաղափարախոս Իլյա Լագուտենկոյի կողմից։

«Утекай» առաջին հիթը «Морская» ձայնասկավառակից ընդգրկվել է «Rolling Stone» ամսագրի ռուսալեզու տարբերակի «40 երգեր,որ փոխել են աշխարհը» ցանկի մեջ։

## Մագնիտոալբոմներ

## Ստուդիական ալբոմներ

## Համերգային ալբոմներ

## Այլ ալբոմներ

## Սինգլներ

## Հավաքածուներ

## Տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Նարկոտին

**Նարկոտին** (հայտնի է ինչպես **նոսկապին**, **նեկտոդոն**, **անարկոտին**, **ափիան**) ափիոնի ալկալիներից մեկը։

## Քիմիական հատկություններ
Այն պարունակում է ափիոնի խաշխաշի հյութի մեջ (Papaver somniferum)՝ ազատ վիճակում։

Առաջին անգամ ստացել և բնութագրվել է ֆրանսիացի քիմիկոս Ժան Պիեր Ռոբիկեի կողմից, 1817 թվականին։

Հալման ջերմաստիճանը 176° է։ Չի լուծվում ջրի, սակայն հեշտությամբ լուծվում է սպիրտի, բենզոլինի, եթերի և քլորոֆորմի մեջ։ Համարվում է թույլ երրորդային հիմք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նարկոտին, «Քիմիկոս» կայքում

Կատեգորիա:Ալկալոիդներ
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լակտոններ
Կատեգորիա:Հակահազային դեղանյութեր
Dandini Dandini Dastana

**Դանդինի Դանդինի Դաստանա** կամ **Դանդինի** (), թուրքական հայտնի օրորոցային երգ։

## Երգի տեքստը
; Թուրքերեն տեքստը
:Dandini dandini dastana
:Danalar girmiş bostana
:Kov bostancı danayı
:Yemesin lahanayı
:Huuu huuu huuu

:Dandini dandini danadan
:Bir ay doğmuş anadan
:Kaçınmamış yaradan
:Mevla korusun nazardan
:Huuu huuu huu hu

:Dandini dandini danaylı
:Kaplarımız kalaylı
:Kızım konak gelini
:Oğlum olsa saraylı
:Huu huu huu hu

:Dandini dandini danaylı
:Benim oğlum onaylık
:On olmasın beş olsun
:Güzellere eş olsun
:Eee eee eee

; Հայերեն տեքստը
:Դան դինի դան դինի դաստանա,
:Այգի մտան հորթերը խենթ,
:Այգեպանը արագ քշեց նրանց մի կողմ,
:Նրանք կուտեին կաղամբները հաստատ,
:Հուուու հուուու հուուու։

:Դան դինի դան դինի,
:Լուսինը ծնվում է մոր արգանդից,
:Աստված ոչինչ չի թաքցնում նրանից,
:Թող Աստված պաշտպանի նրան Սատանայի աչքից,
:Հուուու հուուու հուուու։

:Դան դինի դան դինի,
:Թող մեր ափսեները լինեն արճիճից,
:Թող իմ դուստրը լինի հարս մեծ տանը,
:Եվ իմ որդին բնակվի պալատում,
:Հուուու հուուու։

:Դան դինի դան դինի,
:Իմ որդին տաս ամսական է,
:Այդ երբ անցավ հինգ ամիս,
:Թող նա գտնի գեղեցկուհի հարս,
:Էհ ե, էհ ե, է, էհ ե։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "UKTKlullabies", *Օրօրոցային երգեր*։

Կատեգորիա:Թուրքական մշակույթ
Երեխայի լոգանքը

**«Երեխայի լոգանքը»**, կամ ուղղակի **«Լոգանք»** (), ամերիկացի նկարչուհի Մերի Կեսսետի վրձնին պատկանող ստեղծագործություն, որը ստեղծվել է 1893 թվականին։ Նկարի սյուժեն և վերին հատվածը ճապոնական փայտափորագրության ազդեցության հետևանք են, որով տարվել էր Մերի Կեսսետը։ Ոճով բավականին նման է Էդգար Դեգայի ստեղծագործություններին։ Այս կտավը 1910 թվականին ձեռք բերեց Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտը. այդ ժամանակից սկսյալ, նկարը դարձավ թանգարանի հավաքածուի ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկը։

## Նկարագիր
Կտավը պատկերում է ամենօրյա կենցաղային կյանքից մի դրվագ՝ երեխայի լոգանքը։ Երեխայի լոգանքը հատուկ նշանակություն ունեցող երևույթ է, չնայած «առօրեականության»։ Փոքրիկ աղջնակը սևեռուն կերպով նայում է իր հոլանի ոտքերին, որոնք մայրը լվացնում է փոքրիկ կոնքի մեջ։ Մայրը ձախ ձեռքով ամուր բռնել է դստերը։

Նկարի կոմպոզիցիան դիտողին տեղափոխում է Կեսսետի գունավոր օֆորտների շարքին, որոնք նկարչի կողմից նկարվել են երկու տարի առաջ, մինչ այս ստեղծագործությունը վրձնելը։ Վրձնահարվածները արված են կտրուկ, յուղաներկը հաստ շերտով է քսված, գծերը հաստ են, դրա համար էլ ֆիգուրները առավել ընդգծված են երևում զարդանախշված ֆոնի վրա

## Ազդեցություն
Մերի Կեսսետի ստեղծագործական կյանքի վրա խիստ ազդեցություն են թողել իմպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչները, որոնցից հատուկ դեր ունի Էդգար Դեգան։ 1875 թվականին նա Եվրոպայում ձեռք բերեց Դեգայի նկարը և առաջին անգամ Դեգան «հայտնվեց» Միացյալ Նահանգներում։ 1877 թվականից արդեն Կեսսետը սկսեց ցուցադրել իր աշխատանքները, որոնք իմպրեսիոնիզմի ոճով էին ստեղծված։ 1890 թվականին Մերի Կեսսետը Փարիզի գեղեցիկ արվեստի ակադեմիայում հիանում է ճապոնական արվեստով, հատկապես փայտափորագրություններով։ Նրան գերեցին հատկապես ճապոնական արվեստի պարզությունն ու պայծառությունը, գույների հետաքրքիր օգտագործումը։

Հեղինակը «Երեխայի լոգանքը» ստեղծելիս նույնպես կիրառեց ճապոնական արվեստի պարզությունն ու նրբաճաշակությունը։

## Տես նաև
* Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ
* Մերի Կեսսետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Видео о «Երեխայի լոգանքը»  Քան ակադեմիայում
* «Երեխայի լոգանքը»  Google Art Project կայքում
*The Art Institute of Chicago ''The Bath''

Կատեգորիա:1893 նկարներ
Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստներ
Կատեգորիա:Մերի Կեսսետի նկարներ
Կատեգորիա:Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտի նկարներ
Նոյյան տապան հուշարձան (Վեսպրեմ)

**Նոյյան տապան հուշարձան** կամ **Արարատ հուշարձան**, հուշարձան Հունգարիայի Վեսպրեմ քաղաքի Արարատ պուրակում։

## Պատմություն
Նոյյան տապան Եվրոպայի մոնումենտալ հուշակոթողը գտնվում է Վեսպրեմ քաղաքի Արարատ պուրակում, որն ստեղծվել է 1997 թվականին Հայկական մշակութային հիմնադրամի հովանավորությամբ։ Վեսպրեմ քաղաքը կապված է քրիստոնյա հավատքին և համարվում է Հունգարիայի կրոնական կենտրոններից մեկը։ Վեսպրեմը եղել է հայկական մշակույթով հեղեղված քաղաք։ Հուշարձանը կանգնեցվել է հայ համայնքի ջանքերով՝ ի հիշատակ սրբազան Արարատ լեռան։

## Հեղինակ
* Ճարտարապետ՝ Բենյու Պոգան Գաբոր (Benő Pogány Gábor)

## Պատկերասրահ

Ararat monument by Benő Pogány Gábor in 1997, Veszprém Belváros, 2016 Hungary.jpg
Noah's Ark monument by Benő Pogány Gábor in 1997, relief, Veszprém Belváros, 2016 Hungary.jpg

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Արարատ
Արմեն Սարգսյան (ռեժիսոր, դերասան)

**Արմեն Սարգսյան** (), հայ դերասան, ռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Արմեն Սարգսյանը ծնվել է 1986 թ.-ի մայիսի 8-ին Երևան քաղաքում։ 2003 թ.-ին դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դրամատիկական թատրոնի ռեժիսուրա բաժին։ Ուսմանը զուգահեռ՝ 2006 թ.-ից մինչև 2011 թվականը եղել է Դրամատիկական թատրոնի դերասան։

2006 թ.-ին առաջարկ է ստացել նկարահանվել Ալբերտ Մկրտչյանի «Տխուր փողոցի լուսաբացը» գեղարվեստական ֆիլմում՝ Արմենի դերում։ 2008 թ.-ին համագործակցում է Տաթևիկ Ղափլանյանի հետ և վերջինիս բեմադրած «Իմ անուշ տղա» ներկայացման մեջ մարմնավորում Ճուտոյի դերը։ 2011-2013 թթ.-ին դասավանդում է «Բում-բումիկ» մանկապատանեկան ստուդիայում։ Ստուդիայում աշխատած տարիներին բեմադրում է «Ամանորյա ժպիտ», «Լինում է չի լինում» և «Ձյունանուշի առևանգումը»։ 2011 թ.-ին մեկնում է Նորվեգիա և այնտեղ մասնակցում տեղի «Ստելլա Պոլարիս» թատրոնի «Երբ մահացածները կենդանանում են» ներկայացմանը, այս թատրոնի հետ կրկին համագործակցում է 2015 թ.-ին։ 2012 թ.-ին Արմենը իր ընկերների հետ միասին հիմնադրում է ԷՊՍԻԴՈՆ թատերախումբը՝ դառնալով թատերախմբի գեղարվեստական ղեկավարը։

2017 թ.-ից հանդիսանում է քաղաք Աբովյանի դրամատիկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը։ Այնտեղ բացում է թատերական Ստուդիա, որը կոչվում է «Լապտեր թատերական ստուդիա»։ Այն գործում է 2018 թվականից և աշխատում մինչ օրս։

## Դերեր [[Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոն]]ում
* «Մեծ լռություն» (Վարդան)
* «Անվերջ վերադարձ» (Ա քաղաքացի)
* «Մաքսիմալիստ» (Սաշո)
* «Չեզոք գոտի» (գյուղացի տղա)
* «Ավտոբուս» (սիրահար տղա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Բրիտանական անդրծովյան տարածքներ

**Բրիտանական անդրծովյան տարածքներ** (**ԲԱՏ**), Մեծ Բրիտանիայի վերահսկողության ներքո գտնվող 14 տարածքներ։ Դրանք նախկին Բրիտանական կայսրության այն տարածքներն են, որոնք չեն որոշել անկախանալ, կամ քվեարկել են Բրիտանիայի տարածքում մնալու օգտին։ Բնակեցված տարածքների մեծ մասը ինքնիշխան են, Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության և արտաքին քաղաքականության ենթատեքստում։ Մնացածը կամ անմարդաբնակ են կամ ռազմական, գիտական անձնակազմի համար նախատեսված տարածքներ են։ Նրանք ենթարկվում են Բրիտանիայի միապետին (Եղիսաբեթ II) որպես պետության ղեկավարի։

Բրիտանական անդրծովյան տարածքներ տերմինը փոխարինել է **Բրիտանական կախյալ տարածքներ** տերմինին 2002 թվականին, որին նախորդել է 1981 թվականի Բրիտանական ազգային ակտը։ 1983 թվականի հունվարի 1-ին տարածները պաշտոնապես անվանվել են **[[Արքայական գաղութ|Բրիտանական արքայական գաղութներ]]**։ Բրիտանական անտարկտիդական տարածքներից և Հարավային Ջորջիա և Հարավային Սանդվիչյան կղզիներից (որտեղ միայն պաշտոնական անձնակազմն է ապրում) ու Բրիտանական Հնդկական օվկիանոսի տարածքից (օգտագործվում է ռազմական նկատառումներով) բացի, մնացած տարածքներում ապրում են քաղաքացիական մշտական բնակչություն։ Մոտ 7.000 մշտական քաղաքացիներ են ապրում նաև Կիպրոսի Ակրոտիրի և Դեկելիա ռազմական հենակետում։

Ընդհանուր առմամբ Անդրծովյան տարածքների բնակչությունը կազմում է 250.000 մարդ, իսկ ցամաքային տարածքը մոտ 1.727.570 կմ2։ Դրա մեծ մասը (1.700.000 կմ2) Բրիտանական անտարկտիկական տարածքն է։ Մեծ Բրիտանիան Անտարկտիկայի պայմանագրի մաս է կազմում և որպես համալիր պայմանագրի մաս ճանաչվել է չորս երկրներից մեկը, որը իրավունք է ձեռք բերել Անտարկտիդայի տարածքի նկատմամբ։

Չնայած կախյալ տարածքներ Ջերսին, Գերնսին և Մեն կղզին նույնպես գտնվում է Բրիտանական թագի ենթակայության ներքո, սակայն նրանք ունեն Բրիտանիայից տարբեր սահմանադրական կառավարման ձև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչական բաժանում
Ասնալմարայի ամրոց

**Ասնալմարայի ամրոց** (), գտնվում է Կադիս նահանգում։ Հանդիսանում է մավրիտանական շրջանին պատկանող 13-14-րդ դարերի կառույց, որը գտնվում է բլրի բարձունքին` դեմքով դեպի Թավիզնայի ափերը։ Ստրատեգիական կառույց (Սերրանիա-դե-Կադիս) Վենաօքազ քաղաքապետարանի մոտ։ Այսօր այդ ամրոցը ձևավորված է ճարտարապետական կարևորագույն տարրերով` ամուր պատեր, քառակուսի ատամնավոր աշտարակներ։ Քրիստոնյաների կողմից գրավվել է 1410 թվականին։ Պահպանում է նմանությունը իր սկզբնական տեսքին։

## Տես նաև
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հարաբերություններ

* Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
* Castillo de Aznalmara o de Tavizna

Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Ակբայիր

**Ակբայիր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում։ Գտնվում էր Ճորոխի աջ կողմի Օլթիի ստորին հոսանքի տարածքում, Արդվինին 44-45 կմ հարավ։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալիքների տեսություն (լեզվաբանություն)

thumb|300px|Յոհաննես Շմիդտի կողմից ներկայացված ալիքների տեսությունը պատկերող գծագիր: Էյլերի այս դիագրամում շրջանները պետք է ընդունել ժամանակի ընթացքում անընդհատ չափերը մեծացող, ինչպես ջրի մակերեսին գոյացող ալիքները: Շրջանները ներկայացնում են կայուն բարբառները:
**Ալիքների տեսություն** կամ **ալիքների մոդել** (գերմաներեն՝ *Wellentheorie*), տեսություն, որն առաջ է քաշվել Յոհաննես Շմիդտի կողմից 1872 թվականին՝ ընդդեմ Ավգուստ Շլայխերի ծննդաբանական ծառի։ Ըստ նրա` հնդեվրոպական նախալեզուն հնում սփռված է եղել վիթխարի տարածքի վրա և միասնական այդ լեզվի առանձին հատվածներում ժամանակ առ ժամանակ կարող էին առաջանալ հնչյունական, բառային, քերականական նոր երևույթներ, որոնք անընդհատ կարող էին տարածվել ու թափանցել այլ հատվածներ։ Շմիդտը այդ գործընթացը՝ նոր գոյացած երևույթների տարածումը պատկերավոր ձևով համեմատել է ջրի մակերեսին օղակաձև սփռվող ալիքների հետ, որից և` «ալիքների տեսություն» անվանումը։ Շմիդտի կարծիքով լեզուների ցեղակցական որոշակի ճյուղավորումներ չկան, լեզվական առանձին երևույթների սահմանները չեն համընկնում, և անցումը մի լեզվից մյուսին աստիճանաբար է կատարվում։ Ուրեմն ցեղակցության պատկերումը ծննդաբանական ծառի ձևով հաշվի չի առնում լեզուների փոխհարաբերության բարդությունը։

Տեսությունը ստեղծվել է լեզուների ծառի մոդելը փոխարինելու նպատակով, քանի որ այն չի կարողանում, օրինակ, բացատրել ամենամոտ նախալեզվից գերմանական լեզուներում որոշ տառերի առաջացումը։ 20-րդ դարում ալիքների մոդելը լեզվի փոփոխություններում մեջ շատ քիչ էր ընդունվում, սակայն վերջերս այն ավելի մեծ տարածում է գտել պատմական լեզվաբանության մեջ՝ ծառի մոդելի անբավարարության պատճառով։

## Պատմություն
Ալիքների տեսության հիմնումը և տարածումը կապված է Յոհաննես Շմիդտի և Հուգո Շուխարդի հետ։ 2002-2007 թվականներին Մելքոլմ Ռոսը և նրա աշխատակիցները ենթադրեցին, որ Օկեանիայի լեզուները հնարավոր է ավելի լավ հասկանալ, եթե զարգացումն ուսումնասիրվի ալիքների տեսության օգնությամբ։

## Կիրառում
Չնայած ալիքների տեսության սկզբնական նպատակին՝ այդ տեսության կողմնակիցները չկարողացան ամբողջությամբ կիրառումից հանել ծառի մոդելը։ Դրա փոխարեն, այն ուղղակի սկսեց օգտագործվել որպես ծառի մոդելին օժանդակող մոդել։

Ժամանակակից լեզվաբանության մեջ ալիքների տեսությունը մեծապես օգնել է համեմատական մեթոդի ծառի մոդելը բարելավելու համար.: Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ ալիքների մոդելը չի լրացնում ծառի մոդելը, այն պետք է փոխարինի դրան՝ լեզուների ծագումնաբանությունը ներկայացնելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հանրալեզվաբանություն
Կատեգորիա:Պատմահամեմատական լեզվաբանություն
Օսմանյան կայսրության զինանշան

**[[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] զինանշան** (), Օսմանյան կայսրության պետական խորհրդանիշներից մեկը, որը ստեղծվել է 19-րդ դարի վերջին՝ եվրոպական հերալդիկ ավանդույթների միջոցով։ Իր գոյության ընթացքում պետական խորհրդանշանը ենթարկվել է մի շարք փոփոխությունների։ Զինանշանի վերջնական տարբերակը հաստատվել է 1882 թվականի ապրիլի 17-ին օսմանյան սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի հրամանով։

Զինանշանի վրա պատկերված են կանաչ շրջաններ և կիսալուսին՝ փայլող աստղի վրա։ Շրջանի կենտրոնում գտնվում է Աբդուլ Համիդ սուլթանի տուղրան։ Դրանց ստորին մասում գտնվում են երկու դրոշներ։ Կարմիր դրոշը Անատոլիան և Ասիայի մյուս պետությունները դրոշն է, իսկ կանաչը՝ Ռումելիաի դրոշը։ Աջ և ձախ հատվածներում առկա են տարբեր տեսակների զենքեր, փադիշահի չալմայով վահան, ծաղիկներ, կշեռք և երկու գիրք, ավելի ներքև հինգ մեդալ՝ տարբեր իրադարձությունների համար նախատեսված։

Կենտրոնում առկա աստղը խորհրդանշում է Օսմանյան կայսրության գերիշխանությունը, որը լուսավորում է ամբողջ աշխարհը իր հզորությամբ։ Զենքերը և վահանը խորհրդանշում են կայսրության ռազմական հզորությունը։ Երկու գրքերը Ղուրանը և Սուննան են, իսկ դրանց վրա առկա կշեռքը խորհրդանշում է արդարությունը։ Մեդալների անվանումներն են Şefkat Nişanı, Օսմանիե մեդալ, Իմթիյազ մեդալ, Մեջիդիե մեդալ և İftihar Nişanı: Դրանցով պարգևատրվել են փադիշահները կամ աչքի ընկած պետական գործիչները։

Օսմանյան կայսրության զինանշանի որոշ տարրեր անցել և ներկայումս օգտագործվում են ժամանակակից Թուրքիայի զինանշանում։

## Տես նաև
* Օսմանյան կայսրության դրոշ
* Թուրքիայի զինանշան
* Թուրքիայի դրոշ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության կառավարություն
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքականություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Ֆրանսիայի բաց առաջնության տղամարդկանց զուգախաղ 2015

225px|մինի|աջից|Տղամարդկանց զուգախաղի մրցաշարի հաղթողներ Իվան Դոդիչը և Մարսելո Մելոն
225px|մինի|աջից|Տղամարդկանց զուգախաղի մրցաշարի եզրափակիչի մասնակիցներ Բոբ և Մայք Բրայանները
**Ֆրանսիայի բաց առաջնության տղամարդկանց զուգախաղ 2015**, թենիսի տղամարդկանց զուգախաղի մրցաշար, թենիսի հիմնական՝ Մեծ Սաղավարտի, մրցաշարերից մեկը։ Անց է կացվել 2015 թվականի մայիսի 24-ից մինչև հունիսի 7-ը, Փարիզի  «Stade Roland Garros» («Ռոլան Գարրոս մարզադաշտ») համալիրում, Ֆրանսիա։

Ժյուլիեն Բենետիոն և Էդուարդ Ռոժեր Վասելինը մրցաշարի գործող չեմպիոններն էին, սակայն չէին պաշտպանում տիտղոսը, քանի որ միասին հանդես չէին գալիս։ Բենետիոն հրաժարել էր մրցաշարին մասնակցելուց ոտքի վնասվածքի պատճառով, իսկ Ռոժեր Վասելինը հանդես էր գալիս Գիլիերմո Գարսիա Լոպեսի հետ և երրորդ շրջանում պարտություն են կրել Իվան Դոդիչին և Մարսելո Մելոյին։

Իվան Դոդիչը և Մարսելո Մելոն հասել են մինչև եզրափակիչ և եզրափակիչում համառ պայքարում, 6-7(5-7), 7-6(7-5), 7-5 հաշվով հաղթանակ տանելով Բոբ և Մայք Բրայանների նկատմամբ, նվաճել են մրցաշարի հաղթողի տիտղոսը։

## Դասակարգում

## Հատուկ հրավիրվածներ (WC)

## Հիմնական ցանց
* Հապավումներ
**Q - Որակավորված
**WC - Wild card, Ջոկեր
**LL - Երջանիկ անհաջողակ
**PR - Պաշտպանված վարկանիշ


### Վերին ցանց
#### Բաժին 1

#### Բաժին 2

### Ստորին ցանց
#### Բաժին 3

#### Բաժին 4





### Վերին ցանց
#### Բաժին 1

#### Բաժին 2

### Ստորին ցանց
#### Բաժին 3

#### Բաժին 4







### Քառորդ եզրափակիչ

### Կիսաեզրափակիչ

### Եզրափակիչ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Պաշտոնական կայք
* Լուսանկարներ Ռոլան Գարոսից 
* Տղամարդկանց զուգախաղի մրցաշարի արդյունքներ
* Մրցաշարի պրոֆիլը ATP կայքում
* Ֆրանսիայի բաց առաջնության տղամարդկանց զուգախաղի մրցաշարի հաղթողներն ու եզրափակիչի մասնակիցները

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն
Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր
Կատեգորիա:Թենիսի մրցաշարեր
Ակբաշ

**Բանիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Հալեպի վիլայեթի Իսկենդերունի գավառում։ Գտնվում էր Հռոնոս քաղաքի մատակայքում, լեռան ստորոտում։

## Պատմություն
Ըստ Ալիշանի ֆրանսիական մի ընկերություն 1882 թվականին գնել է ընդարձակ հողատարածություններ` նպատակ ունենալով այստեղ բնակեցնել 60 անապատականների, որոնք պետք է զբաղվեին հողագործությամբ։

## Օգտակար հանածոներ
Գյուղում կար հանքային աղբյուր։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ակբուզկ

**Ակբուզկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բալուի գավառակում։ Գտնվում էր Փերիսու գետի ավազանի գետակներից մեկի ափին, Բալու քաղաքից 70-71 կմ հյուսիս-արևելք, մեղմաթեք լանջի վրա։

## Բնակչություն
Ուներ 60 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։

## Օգտակար հանածոներ
Գյուղից հարավ կան ջերմուկներ։

## Տես նաև
* Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սեբաստիայի գավառ

**Սեբաստիա**, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։ Գտնվում էր վիլայեթի արևելյան և հյուսիսարևելյան կողմում։ Կենտրոնը Սեբաստիա քաղաքն էր։

## Աշխարհագրություն
Գավառը հյուսիսից սահմանակից էր Թոկատին և Շապին Գարահիսարի, արևելքից Երզնկայի գավառներին, հարավ-արևելքից` Խարբերդի, հարավից` Կեսարիայի վիլայեթներին։

## Պատմություն
Տեղի հայերի զգալի մասը ոչնչացվեց 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Կենդանի մնացածները ապաստանեցին տարբեր երկրներում։

## Բնակչություն
Սեբաստիան հանդիսանում էր վիլայեթի ամենախիտ բնակեցված գավառը։ 1914 թվականին հայերի թիվը կազմում էր 55 000։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հացահատիկի մշակություն, անասնապահություն, արհեստներն ու առևտուրն էր։

## Վարչական բաժանում
Սեբաստիայի գավառը բաժանված էր 11 գավառակի՝
* Ազիզիե
* Բյունյան (Պյունյան)
* Դարանդա (Դերենդեի, Տարենտե)
* Ենիխան (Յըլդըզ, Եըլդըգ, Նոր Խան)
* Թոնուս (Թոնոս)
* Կյուրին
* Ղանղալ (Կանգալ, Քանկալ)
* Սեբաստիա
* Տևրիկ (Դիվրիկ)
* Քոչկիր (Կոչգիր)
* Քոչհիսար (Հաֆիգ, Խաֆիք)

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սեբաստիայի գավառն ուներ հայկական 6 վանք և 46 եկեղեցի։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Բյունյանի գավառակ

**Բյունյան**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։ Վարչական կենտրոնը Բյունյան գյուղաքաղաքն է։

## Բնակչություն
XX դարասկզբին Բյունյանն ուներ 23953 բնակիչ, որից հայեր` 11830, թուրքեր` 10848, հույներ` 1275։

## Վարչական բաժանում
XX դարասկզբին Բյունյանը կազմված էր 4 գյուղախմբից և 91 գյուղերից։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Սեբաստիայի գավառակ

**Սեբաստիա**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։ Կենտրոնը Սեբաստիա քաղաքն էր։

## Պատմություն
Բնակչությունը թուրքերի կողմից ենթարկվել է բռնագաղթի 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
Մինչև 1915 թվականը բնակչության զգալի մասը հայեր էին։ 1915 թվականին Սեբաստիան ուներ 24 000 բնակիչ։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Բանիկ (Սուրմալուի գավառ)

**Բանիկ**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում։ Գտնվում էր Սուրմալուի ոստիկանական շրջանի արևելյան մասում, Իգդիր քաղաքից հյուսիս։

## Պատմություն
Հնում մտել է Մեծ Հայքի Ճակատք գավառի մեջ։ 1920 թվականին գյուղի բնակչությունը գաղթել է Սովետական Հայաստան։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 144 հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, այգեգործություն և դաշտավարությունն էր։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Հանթինգթոնի գրադարան

**Հանթինգթոնի գրադարան, գեղարվեստական հավաքածու և բուսաբանական այգիներ** (), գիտակրթական կենտրոն ամերիկացի մեծահարուստ Հենրի Հանթինգթոնի ամառանոցի հիմքի վրա, որը գտնվում է Լոս Անջելեսի շրջանում գտնվող Սան Մարինո քաղաքում։

20-րդ դարի առաջին քառորդում երկաթուղային մագնատ Հենրի Հանթինգթոնը (1850—1927 թթ.) հավաքել էր 18-րդ դարի բրիտանական դիմանկարների մասնավոր խոշոր հավաքածու։ Նրան այդ գործում աջակցում էր նրա կինը` Արաբելլա Հանթինգթոնը (1850—1924 թթ.): Հավաքածուի գլուխգործոցների շարքում էին Թոմաս Գեյնսբորոյի «Տղան երկնագույն զգեստով», Թոմաս Լոուրենսի «Վարդագույն զգեստով աղջիկը», Ռոգիր վան դեր Վայդենի Տիրամոր պատկերներից մեկը։

Հանթինգթոնների գործունեության այլ ուղղություններից էր հազվագյուտ գրքերի և հայտնի մարդկանց ինքնագրերի հավաքումը։ Այս առումով մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում.
* Ջեֆրի Չոսերի «Քենթրբերյան պատմությունների» Էլլեսմերյան ձեռագիրը,
* Գութենբերգի Աստվածաշունչը,
* «Համլետ» ողբերգության առաջին հրատարակությունը (2 օրինակ),
* Ջորջ Վաշինգտոնի, Թոմաս Ջեֆերսոնի, Բենջամին Ֆրանկլինի, Աբրահամ Լինքոլնի նամակներն ու անձնական թղթերը,
* Հենրի Դեյվիդ Թորոյի «Ուոլդեն կամ կյանքն անտառում» հանրահայտ գրքի ձեռագիրը,
* Ջոն Ջեյմս Օդյուբոնի «Ամերիկայի թռչունները» գրքի լիակատար հրատարակությունը։

2006 թվականին հավաքածուն հարստացվել է «Բերնդի» ընկերության գիտական գրականության գրադարանով։ Հանթինգթոն կենտրոնում գործում է գիտական հրատարակչություն և երկու հետազոտական կենտրոն։

Ամառանոցի տարածքի ընդհանուր մակերեսով 120 ակրն զբաղեցնում է Բուսաբանական այգին, որտեղ առկա են հազվագյուտ բույսեր։ Այգու որոշ հատվածներ ձևավորված են չինական, ճապոնական, կորեական ոճերով, կա  Շեքսպիրի ստեղծագործություններին նվիրված թեմատիկ այգի։ Տարածքը ձևավորված է Բեատրիքս Ֆարրանդի նախագծով, ով 20-րդ դարի հայտնի լանդշաֆտակառուցողներից է։

հանթինգթոն ամուսինների մահից հետո նրանց ամառանոցը բաց էր հասարակության համար որպես թանգարան։ Այդ ժամանակ հավաքածուի արժեքը գնահատվել էր 50 միլիոն դոլար։ Ամառանոցում հաճախ նկարահանվում են հոլիվուդյան ֆիլմեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրադարաններ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1919 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի զբոսայգիներ
Կատեգորիա:1928 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1928 հիմնադրված թանգարաններ
Սե Տյան

**Սե Տյան** (, իսկականը անունը՝ **Սե Հունկուն** ), չինացի դերասան և կինոռեժիսոր։ Չինական կինոյի հիմնադիրներից մեկը։

## Կենսագրություն
1979 թվականից Եղել է Չինական ՉԿԿ կուսակցության անդամ։ Սովորել է անգլիական առևտրական դպրոցում, նկարել ազդագրեր, գրել հոդվածներ։ 1933 թվականից սկսել է սցենարիստի գործունեությունը։ 1935 թվականից, Շանհայում, որտեղ 1936 թվականին նշել է նորամուտը դեպի կինո։ 1949 թվականից հետո սովորել է Պեկինի կինոստուդիայում։ 1955-1956 թվականներին սովորել է որպես ռեժիսոր։

## Ընտրված ֆիլմերի ցանկ

### Որպես դերասան
* 1935 թվական՝ Ամանորյա մետաղադրամը
* 1937 թվական՝ Փողոցային հրեշտակներ
* 1947 թվական՝ Հալածում
* 1959 թվական՝ Ուրուր
* 1950 թվական՝ Ժողովրդավարական երիտասարդության երթը / *Min zhu qing nian jin xing qu*
* 1951 թվական՝ Վիպակ նոր հերոսների մասին / *Xin er lu ying xiong zhuan*
* 1952 թվական՝ Թիվ վեց դարպասը / *Liu hao men*
* 1962 թվական՝ Լու Սյանի կյանքը
* 1993 թվական՝ Ծերուկը և իր շունը / *Lao ren he gou*

### Ռեժիսոր
* 1958 թվական՝ Փնտրում է որդուն /
* 1979 թվական՝ Քաղցր մասնագիտություն/
* 1980 թվական՝ / *Dan xin pu*
* 1982 թվական՝ / *Cha guan*
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* [Սե Տյանը [ԿինոՊոիսկ] Կայքում]

Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Ալիքների տեսություն (այլ կիրառումներ)

*Ալիքների տեսություն* տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին.

* Ալիքների տեսություն - կամ ալիքների մոդել, տեսություն պատմական լեզվաբանության մեջ, որն առաջ է քաշվել Յոհաննես Շմիդտի կողմից 1872 թվականին՝ ընդդեմ Ավգուստ Շլայխերի ծննդաբանական ծառի։
* Ալիքների տեսություն - տեսություն ֆիզիկայում, որն զբաղվում է ալիքների ֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրմամբ։
Ճապոնական սղոցաքիթ շնաձուկ

**Ճապոնական սղոցաքիթ շնաձուկ** կամ պարզապես **ճապոնական սղոցաքիթ** (), սղոցաքթավոր շնաձկների կարգի սղոցաքթայինների ընտանիքին պատկանող կռճիկային ձուկ։

Սովորաբար մարդկանց վրա չի հարձակվում և այդ տեսանկյունից վտանգ չի ներկայացնում, սակայն կարող է հարձակվել նավակների վրա։

## Տարածվածություն
Ճապոնական սղոցաքիթ շնաձուկը տարածված է Խաղաղ օվկիանոսի տաք ջրերում և հանդիպում է մինչև 800 մետր խորություններում։

Լինում է Ճապոնիայի, Կորեայի և Հյուսիսային Չինաստանի ափամերձ ջրերում։ Գրանցված է Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր գրքի մեջ՝ որպես ոչնչացող տեսակ։

## Նկարագրություն
Միջին չափերի ձուկ է։ Մարմնի երկարությունը հասնում է 1,5 մետրի։ Դունչը երկար է, սղոցանման։ Ճապոնական շնաձկան դնչի կողքերին կան բազմաթիվ ատամնային ելուններ։

Ելունները կենդանու քիթը դարձնում են երկկողմանի սղոցի նման։ Շնաձկան դնչի վրա կան նաև բեղիկներ։ Շնչառության օրգանները՝ խռիկները, տեղակայված են գլխի կողքերին։

Սնվում է ձկներով։ Ճապոնական սղոցաքիթ շնաձկան միսը հազվադեպ է օգտագործվում մարդու կողմից։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ սղոցաքիթ շնաձուկը ունի բավականին կոշտ միս, որը կարելի է օգտագործել միայն հատուկ մշակումից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սղոցաքթայիններ
Վերատամնային բաղաձայններ

**Վերատամնային բաղաձայններ** կամ **ալվեոլային բաղաձայններ**, բաղաձայններ, որոնց արտասանության ժամանակ լեզուն ծայրով կամ առաջամասով կպչում է ալվեոլներին, լնդերին՝ ատամների արմատից դեպի քիմքն ընկած մասին։

Միջազգային հնչյունային այբուբենը առանձին նշաններ չունի վերատամնային բաղաձայնների համար։ Նույն նշանն օգտագործվում է բոլոր արմատական հնչյունների համար որոնք քմայնացված չեն։

## ՄՀԱ-ի վերատամնային բաղաձայններ
ՄՀԱ-ի վերատամնային բաղաձայններն են՝ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վերատամնային բաղաձայններ
Հայկական լեռնաշխարհի բարձրագույն գագաթների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Հայկական լեռնաշխարհի բարձրագույն գագաթների ցանկը՝

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Դավիդ Լաֆատա

**Դավիդ Լաֆատա** (, ), չեխ ֆուտբոլիստ, «Սպարտա» (Պրահա) ակումբի հարձակվող։

## Կարիերա
### Ակումբային
Դավիդ Լաֆատան իր կարիերիան սկսել է «Օլեշնիկ» ակումբի երիտասարդական թիմի կազմում։ Այնուհետև տեղափոխվել է «Չեսկե Բուդյովիցե» ակումբ. առաջին 7 տարում նա խաղացել է ակումբի երիտասարդական կազմում, այնուհետև 6 տարի հանդես է եկել ակումբի հիմնական կազմում։ «Դինամոյից» հեռանալուց հետո Լաֆատան մեկական տարի անցկացրել է «Կսանտի», «Յաբլոնեց 97» և Վիեննայի «Աուստրիա» ակումբներում։ 2008 թվականին նա վերադարձել է «Բաումիտ»։ 2010/11 և 2011/12 մրցաշրջաններում Լաֆատան ճանաչվել է Գամբրինուս լիգայի լավագույն ռմբարկու 19 և 25 խփած գոլերով համապատասխանաբար։ 2013 թվականի հունվարի 12-ին տեղափոխվել է Չեխական «Սպարտա» ակումբ՝ կնքելով 3,5 տարվա պայմանագիր։

### Հավաքականում
2001 թվականին Լաֆատան մասնակցել է աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը, որ անցկացվել է Արգենտինայում։ Առաջնությունում Լաֆատան մասնակցել է երեք խաղի. Չեխիան դուրս է մնացել քառորդ եզրափակչից։ 2002-2003 թվականներին նա հանդես է եկել մինչև 21 տարեկանների հավաքականում, որի կազմում անցկացրել է 13 խաղ և խփել 3 գոլ։

Չեխիայի ազգային հավաքականի կազմում Լաֆատան առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել 2006 թվականի սեպտեմբերի 2-ին՝ մասնակցելով Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլի շրջանակներում անկացվող Ուելսի հավաքականի դեմ խաղին։ Հավաքականի կազմում անցկացված առաջին իսկ խաղում Լաֆատան դուբլ է ձևակերպել։ Նա մասնակցել է Եվրոպայի 2012 և 2016 թվականների առաջնությունների եզրափակիչներին։

2016 թվականի հուլիսին որոշում է ընդունել այլևս չխաղալ հավաքականի կազմում։

### Ակումբային վիճակագրություն

## Ելույթները հավաքականում

## Ձեռքբերումներ
### Թիմային
;  «Աուստրիա» Վիեննա
* Ավստրիայի գավաթի դափնեկիր - 2006/07

;  «Սպարտա» Պրահա
* Չեխիայի չեմպիոն - 2013/14
* Չեխիայի գավաթի դափնեկիր - 2013/14
* Չեխիայի Սուպերգավաթի դափնեկիր - 2014

### Անձնական
* Չեխիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու (**4**) - 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2015/16
* Չեխիայի առաջնության ռեկորդակիր 1 մրցաշրջանում խփած գոլերի քանակով - 25 գոլ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը «Սպարտայի» պաշտոնական կայքում  
* Վիճակագրությունը Չեխիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կայքում 
* 
* 
* 
* Էջը Սինոտ լիգայի պաշտոնական կայքում 
* Վիճակագրությունը ''eu-football.ru'' կայքում

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեխ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Աուստրիա Վիեննայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեխիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպարտա Պրահայի ֆուտբոլիստներ
Ոզնի-ձուկ

մինի
**Ոզնի-ձուկ** կամ **երկատամ** (), ձուլածնոտայինների կարգի ոզնի-ձկների կամ երկատամայինների ընտանիքին պատկանող օվկիանոսային ձկնատեսակ։

Ունի յուրօրինակ դեֆորմացվող ֆիզիոլոգիական կառուցվածք, որի շնորհիվ էլ Օվկիանիայի և Չինաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետության բնակիչները այս ձուկը փչում են և օգտագործում, որպես յուրօրինակ կրեատիվ փուչիկ։

Օգտագործվում է նաև արդյունաբերության մեջ։ Չինացիները ձկանը չորացնելուց հետո պատրաստում են չինական լապտերներ։

## Տարածվածություն
Օվկիանոսային ձուկ է։ Տարածված է արևադարձային և մերձարևադարձային տաք ջրերում։ Հայտնաբերվել է աշխարհի բոլոր արևադարձային ջրերում, այդ թվում և Միջերկրական ծովում։

Կարող են լողալ մինչև 50 մետր խորություններում։ Առավել շատ են Չինաստանի ափամերձ գոտում։

## Նկարագրություն
Միջին չափերի կլորավուն ձուկ է։ Միջին չափը կազմում է 40 սմ, սակայն կան նաև այնպիսի առանձնյակներ, որոնց երկարությունը հասնում է մինչև 91 սմ։

Ունեն յուրահատուկ ատամնային կառուցվածք։ Ոզնի-ձկան ատամները միաձուլված են և կազմում են վերին և ստորին յուրատեսակ կտրող թիթեղ՝ ատամ։

Մարմինը պատված է փշերով։ Արևադարձային այս ձկան մարմինը սովորաբար ունի երկարավուն ձև, սակայն կարող է փքվել և լողակները ներս քաշելով դառնալ փշապատ գունդ՝ ոզնու նմանությամբ։ Կենդանու փշերը թունավոր չեն։
## Ծանոթագրություններ
Սովորական քամելեոն

**Սովորական քամելեոն** (), մողեսակերպերի կարգի քամելեոնների ընտանիքին պատկանող սողուն։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հյուսիսային Աֆրիկայում, Իսպանիայի հարավում, Միջերկրական ծովի կղզիներում, Թուրքիայի հարավում և Սիրիայում։ Տարածված է նաև Հնդկաստանում և Ցեյլոնի կղզում։

Եղել է դեպք, երբ սովորական քամելեոնը հայտնաբերվել է Սև ծովի ափին՝ Վրաստանի Սուխում քաղաքում, որը հավանաբար նավերով պատահական ներմուծման արդյունք է։

Անտառի թփուտների բնակիչ է։

## Նկարագրություն
Սովորական քամելեոնները 25-30 սմ երկարությամբ խոշոր չափերի սողուն է։ Ունի բավականին երկար կպչուն լեզու՝ որը կարող է գցել մինչև 30 սմ։

Գույնը խիստ փոփոխական է, առավոտյան լինում է դեղին, այնուհետև՝ կարմրավուն։ Փոխվում է նաև մարմնի վրայի բծերի գույնը։

Սովորական քամելեոնի գույնը արևի տակ թխանում է։ Դնում է 40 ձու, որոնք թաքցնում է խոր փոսերի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քամելեոններ
Սիգար

thumb|Կիսահերմետիկ փողակով սիգար և երկակի գիլոտինյան տիպի կտրոց
**Սիգար** (), ծխախոտի տերևներից փաթաթված ծխագլան, որը կարելի է ծխել այն տեսքով, ինչպես որ այն կա։ Սիգար ծխելու հիմնական նպատակն՝ ծխախոտի բուրմունքից հաճույք ստանալը։

Ժամանակակից սիգարի անմիջական նախատեսակները՝ ծխախոտի տերևի առաջին փաթեթները կիրառվում էին Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայի բնակիչների կողմից եվրոպացիների ժամանումից շատ առաջ։ Առաջին սիգարները հանրաճանաչելիություն են սկսել ունենալ դեռ 18-րդ դարում՝ իսպանացի կոնկիստադորներից շրջանակներում, իսկ հարյուր տարի անց հայտնվել են նաև Եվրոպայում։ 1817 թվականին կուբայական ծխախոտի իսպանական մենաշնորհի չեղարկումից հետո կուբայական ծխախոտը տարածվել է ողջ աշխարհով։ Այսօր սիգարների հանրաճանաչ մարկաները արտադրվում են Կուբայում, ինչպես նաև Դոմինիկյան Հանրապետությունում, Հոնդուրասում և Կարիբյան ավազանի այլ երկրներոխմ։ Եվրոպայում սիգարներ են արտադրվում Շվեյցարիայում, Իտալիայում և Իսպանիայի Կանարյան կղզիներում։

## Անվանման ծագումը
«Սիգար» անվանումը ծագում է իսպաներեն *cigarro* բառիցը, որը, հավանաբար, առաջացել է *sik’ar* (կամ *sic’ar*) բառից, որն էլ իր հերթին մայաների յուկատեկերենով նշանակում էր ծխախոտի ծխելու գործընթացը.

## Պատմություն
Տերևներից պատրաստված փաթեթի ծխելու եղանակը Եվրոպա է եկել հնդկացիներից՝ Քրիստափոր Կոլոմբոսի արշավների արդյունքում։ 1492 թվականի հոկտեմբերին Հարավային Ամերիկայում ափ իջած եվրոպացիներ նկատել են, որ ծիսակատարությունների ժամանակ ներշնչելու համար տեղաբնիկները օգտագործում են «cohiba» բույսի տերևների շուրջ փաթաթված մայիսի (եգիպտացորենի) վառած տերևները, որի այրման արդյունքում ստացվում է բուրավետ ծուխ է առաջանում։ Հետագայում այդ բառով Կուբայում անվանել են սիգարի հայտնի ապրանքանիշ։ Իսկ ծխախոտ ծխած առաջին եվրոպացիներ էր Կոլոմբոսի ուղեկից կապիտան Ռոդրիգո դե Խերեսը, ով հետագայում այնքան է հակվել ծխախոտով, որ Իսպանիա վերադառնալուց հետո «ծուխ խմելու» ունակությունների հրապարակային ցուցադրումներից հետո իշխանությունների կողմից բանտ է նետվել, քանի որ նրանք կարծել են, որ դե Խերեսը տարված է սատանայով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիգարներ