Մահապատիժներ Պովոնզկիում

250px|մինի
**Մահապատիժներ Պովոնզկիում**, Լեհաստանի մայրաքաղաք Վարշավայի Պովոնզկի շրջանի 22 խաղաղ բնակիչների զանգվածային սպանությունը, որ 1944 թվականի օգոստոսի 1-ին իրականացրել են գերմանացի նացիստները Վարշավայի ապստամբությունը արյան մեջ խեղդելուց հետո՝ որպես պատժիչ գործողություն և բնակչությանն ահաբեկելու միջոց:

## Պատմություն

1944 թվականի օգոստոսի 1-ին ինչպես ամբողջ Վարշավան, այնպես էլ նրա Պովոնզկի շրջանը ապստամբական թոհուբոհի մեջ էր: «Արմիա Կրայովա»-ի «Ժիրաֆ» ջոկատը (մոտավորապես 120 մարտիկներով) փորձում էր գրոհով գրավել գերմանացիների վորահսկողության տակ գտնվող Բեմա բերդը՝ Ֆորտ Բեման: Ռազմգործողությունը անհաջողության մատնվեց. հարևանությամբ գտնվող գերեզմանատանը գերադասելի դիրքեր գրաված գերմանացի գնդացրորդները կարողացան ճնշել ապստամբների ձեռնարկած բոլոր փորձերը: Ջոկատի խմբերից մեկը, կապիտան «Սլավոմիր»-ի հրամանատարությամբ, հարկադրված՝ թաքնվեց Պովոնզկիում:

Ապստամբությունը ճնշելուց հետո գերմանացիներն անցան պատժիչ գործողությունների իրականացմանը: Երեկոյան մոտավորապես ժամը 18-ին Բեմա բերդի կայազորի զինվորները շրջապատեցին Պովոնզկովի փողոցի 41-րդ շենքը, որտեղից ապստամբները մի քանի ժամ առաջ կրակ էին բացել դիմացի շենքում դիրքավորված գերմանացիների վրա, և արդյունքում մեկական նացիստական սպա ու զինվոր զոհվել էին: 41-րդ շենքի բնակիչները չէին մասնակցել ապստամբական ռազմգործողությանը, դեռ ավելին՝ բռնկված ապստամբությունը միանգամայն անսպասելի էր նրանց համար: Գերմանացի զինվորները շենքից դուրս քշեցին բոլոր բնակիչներին, տարան բերդի կողմը, երեխաներին ու կանանց առանձնացրին մի խմբում, տղամարդկանց՝ երկրորդում: 

Դրանից մի քանի ժամ անց գերմանացի մի սպա դիմելով ձերբակալվածներին, հայտնեց, որ նրանց շենքից կրակել ու սպանել են իրենց զինվորականներից երկուսի, ևս մեկին վիրավորել: Ապա, դառնալով կանանց ու երեխաներին, հայտարարեց. «Ձեր հայրերն ու եղբայրները բանդիտներ են, երկու գերմանացի են սպանել և դրա համար կգնդակահարվեն»: Վերջում նա տեղեկացրեց, որ կանայք ու երեխաները պետք է մնան տեղում՝ որպես պատանդ, և եթե տղամարդիկ փորձեն դիմադրել կամ փախչել, ապա իրենք՝ գերմանացիները, կգնդակահարեն նաև կանանց ու երեխաներին:

Ժամը մոտավորապես 22:30-ին գերմանացի զինվորները լեհ տղամարդկանց տարան Բեմա բերդի անմիջական հարևանությամբ գտնվող Սուրբ Իոսաֆաթի եկեղեցու մոտ: Այստեղ գերմանացի երկու զինվոր հերթով, մեկ-մեկ  առանձնացրին ձերբակալվածներին, մի քանի քայլ հեռացրին խմբից և ծոծրակին կրակելով սպանեցին: Դեռևս կենդանության նշաններ ցույց տվողներին սպանեցին լրացուցիչ կրակոցներով: Միայն երկու լեհ տղամարդու՝ Վլադիսլավ Բոմբելին և Ստեֆան Մելչարկին հաջողվեց ողջ մնալ (երկուսն էլ վիրավորվեցին).

Աղբյուրների տեղեկացմամբ՝ այդ երեկո սպանվեցին Պովոնզկովի փողոցի 41-րդ շենքի 21 բնակիչ (18-ից 65 տարեկան):

## Հիշատակ
1960 թվականին գնդակահարության վայրում տեղադրվեց մետաղյա խաչ, որին փակցվեց սպանվածների անուններով հուշատախտակ:

2011 թվականին այդտեղ կանգնեցվեց մի նոր հուշարձան, որի գլխավոր տարրը սև քարից կերտված հուշասյունն է՝ սպանվածների անուններով:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Maria Bielech. *Odnowione miejsce pamięci narodowej*. „Nasze Bielany”. 11 (151), 2011-11.
* Adam Borkiewicz: *Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej*. Warszawa: Instytut wydawniczy PAX, 1969.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): *Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach)*. Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: *Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni*. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
Կատեգորիա:Լեհաստանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն