Երվանդ Թերզյան

**Երվանդ Թերզյան** (), աստղաֆիզիկոս, Հայկական ազգային գիտակրթական հիմնադրամի գիտխորհրդի նախագահ (ANSEF), Կոռնելի համալսարանի պրոֆեսոր (ԱՄՆ), Հայաստանի ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Երվանդ Թերզյանը ծնվել է 1939 թվականի փետրվարի 9-ին Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում։  Հայրը հայ էր, մայրը՝ հույն։ Սովորել է  Ալեքսանդրիայի դպրոցում  և Կահիրեի ամերիկյան համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետում, ստանալով 1960 թվականին բակալավրի դիպլոմ։ Տեղափոխվել է ԱՄՆ, ուր Ինդիանայի համալսարանում 1963 թվականին ստացել է աստղագիտության մագիստրոսի, և 1965 թվականին՝ գիտությունների դոկտորի աստիճան։

1965 թվականից Թերզյանի գիտական և մանկավարժական գործունեությունը կապված է Կոռնելի համալսարանի հետ։ 1965-1967 թվականներին Երվանդ Թերզյանն աշխատել է Արեսիբոյի աստղադիտարանում (Պուերտո Ռիկո) որպես գիտական աշխատակից, իսկ 1967-1972 թվականներին արդեն աստղագիտության պրոֆեսորի օգնական էր։ 1968-1974 թվականներին՝ նույն համալսարանի ռադիոֆիզիկայի և տիեզերական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրենի օգնական, 1972-1977 թվականներին՝ աստղագիտության դոցենտ։ 

1977 թվականին ստացել է Կոռնելի համալսարանի աստղագիտության պրոֆեսորի կոչում։ 1968 թվականին Թերզյանը նշանակվել է Կոռնելի համալսարանի աստղագիտության բաժանմունքի փոխտնօրեն, իսկ 1979 թվականին՝ տնօրեն և գլխավորել այն շուրջ 20 տարի։ 1979-1980 և 1992-1993 թվականներին եղել է Կոռնելի համալսարանի Արեսիբոյի ռադիոֆիզիկայի և տիեզերական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրենի պաշտոնակատար։ 1996 թվականից Կոռնելի համալսարանի գիտության և կրթության զարգացման ՆԱՍԱ-ի (NASA) տիեզերական դրամաշնորհների ծրագրի տնօրենն էր։

Թերզյանը 1990-ականներից մասնակցել է Մեկ քառակուսի կիլոմետր ծածկույթով (SKA) անտենային ցանցով հսկա ռադիոաստղադիտակի նախագծմանը և 2002 թվականին ընտրվել է Միացյալ Նահանգների SKA կոնսորցիումի նախագահ։ 

Պրոֆեսոր Թերզյանի գիտական բնագավառները բազմաթիվ են. մոլորակաձև միգամածություններից և բաբախիչներից (պուլսարներ) մինչև գալակտիկաների զույգեր ու քվազարներ։ Նրա ուսումնասիրությունները հիմնականում կատարվել են ռադիոալիքներում, այնուհանդերձ շատ հոդվածներ նվիրված են ենթակարմիր, օպտիկական և գերմանուշակագույն տիրույթներում հետազոտություններին։

1965-2012 թվականներ ընթացքում Թերզյանը հրատարակել է ավելի քան 232 գիտական հոդված և 6 գրքի խմբագիր է։ Գիտական հոդվածներ տպագրվել են նաև Nature ամսագրում։

Թերզյանի գործունեության ժամանակակից երկու կարևորագույն ուղղությունները մեծապես նպաստում են Հայաստանում աստղագիտության և ընդհանրապես գիտության զարգացմանը. նրա դերը մեծ է ANSEF-ի և Հայկական աստղագիտիկան ընկերության` ArAS-ի ստեղծման և գործունեության մեջ։

2001 թվականից նա Հայկական ազգային գիտակրթական հիմնադրամի գիտական խորհրդի նախագահ է եղել։

Հայկական ազգային գիտակրթական հիմնադրամը (ANSEF) հիմնադրվել է 1999 թվականին Նյու Յորքում՝ մի խումբ հայ գիտնականների և այլ մտավորականների կողմից, որոնց թվում է նաև Երվանդ Թերզյանը։ Հիմնադրման օրվանից Թերզյանը ANSEF-ի գիտական խորհրդի նախագահն էր։ ANSEF-ի տրամադրած հետազոտական դրամաշնորհների են արժանացել 2001-2008 թվականների ընթացքում մոտ 200 նախագիծ, յուրաքանչյուրը‘ 5000-ական ԱՄՆ դոլար։ Ընդհանուր առմամբ ավելի քան 500 գիտնականներ օգտվել են այս աջակցությունից։ 2002 թվականից մինչև մահը Թերզյանը Հայկական աստղագիտական ընկերության համանախագահն է եղել։ 2004 թվականին Թերզյանը երիտասարդ աստղագետների համար հիմնադրել է ArAS-ի տարեկան մրցանակ և հովանավորել է այդ մրցանակները։ Ութ երիտասարդ աստղագետներ են արժանացել այդ մրցանակին։

1990 թվականին ընտրվել է ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

2012 թվականին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Անանիա Շիրակացու մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ աստղագետներ