Երևանի կոնյակի գործարան

[մինի|300px|[Ներսես Թաիրյան]]
Երևանի կոնյակի գործարանը Հայաստանում ալկոհոլային խմիչքների արտադրությամբ զբաղվող առաջատար ձեռնարկություններից է։ Կոնյակի գործարանի արտադրանքը թողարկվում է ARARAT ապրանքանիշի ներքո և ներկայացված է աշխարհի ավելի քան 52 երկրում։

## Պատմություն
### Հիմնադրում և նախահեղափոխական շրջան

* **1887 թ**. - Հայաստանում կոնյակի արտադրությունը հիմնադրում է առաջին գիլդիայի վաճառական Ներսես Թաիրյանը՝ ոգեշնչվելով եղբորից՝ Վասիլի Թաիրովից, որը «Գինեգործության տեղեկագիր» («Вестник виноделия») հանդեսի գլխավոր խմբագիրն ու հիմնադիրն էր։ Թաիրով եղբայրները կատարելագործում են կոնյակի արտադրության տեխնոլոգիան և հարմարեցնում այն Հայաստանի բնական պայմաններին։
* **19-րդ դարի վերջ - 20-րդ** դարի սկիզբ - ձեռնարկությունն ընդգրկվում է «Շուստով և որդիներ» ընկերության կազմում։
* **1900 թ**. - գործարան են գալիս Մկրտիչ Մուսինյանցը (ինժեներ, Ֆրանսիայում ուսանած կուպաժի վարպետ) և գինեգործ Կիրիլ Սիլչենկոն։ Մուսինյանցը ստեղծում է հայկական առաջին կուպաժավորված կոնյակը՝ ARARAT Fine-Champagne Otborny («Ֆին-Շամպայն Ընտիր»), որը **1902** թվականին բարձր գնահատականի է արժանանում Բորդոյի ցուցահանդեսում։ Ֆրանսիացի գինեգործները հաստատում են դրա համապատասխանությունը կոնյակի խիստ չափանիշներին։
* Համաշխարհային ցուցահանդես, Փարիզ, **1900 թ**. - Շուստովների կոնյակների նշանակալի մասնակցությունը ցուցահանդեսին։

### 1920-ական թվականներ
* **1920** թվականին Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո երկրի կոնյակի արդյունաբերությունը ազգայնացվեց։։ 
* Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Երևանի կոնյակի գործարանը վերափոխվում է գինեգործական-կոնյակագործական տրեստի՝ միավորելով երկրի գինեգործական արդյունաբերությունը։

### 1930-ական թվականներ
* Գործարան է գալիս Երևանի գյուղատնտեսական համալսարանի շրջանավարտ Մարգար Սեդրակյանը և ստեղծում իր առաջին կոնյակը՝ «Հոբելյանական»-ը (ԽՍՀՄ-ում առաջին բարձրագույն որակի կոնյակը)։

### 1940-1950-ական թվականներ
* Արտադրությունն ընդլայնվում է։ **1940**-ականների վերջին Հրազդան գետի ափին գտնվող բլրի վրա սկսվում է Երևանի կոնյակի գործարանի նոր՝ մոնումենտալ շենքի կառուցումը։ Նախագծի հեղինակն էր ճանաչված ճարտարապետ Հովհաննես Մարգարյանը։
* **1940**-ականներին ստեղծվում է ARARAT «Դվին» կոնյակը՝ բարձր թնդությամբ, որն, ըստ լեգենդի, առանձնահատուկ սիրվել է Միացյալ Թագավորության վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլի կողմից:  
* **1953** **թ**. - ավարտվում է նոր շենքի կառուցումը և սկսվում է Երևանի կոնյակի գործարանի ինքնուրույն պատմությունը։ 
* Ստեղծվում են հայտնի կուպաժները, որոնք առ այսօր պահպանում են իրենց համն ու բաղադրատոմսերը. ARARAT «Տոնական», «Ախթամար», «Նաիրի», «Անի»։ 
* ARARAT «Երևան»՝ անվանակոչված Հայաստանի ժամանակակից մայրաքաղաքի պատվին։

### Այսօր
* ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանն անկախանում է, իսկ ոլորտն անցնում է արդիականացման և վերածննդի փուլ։
* **1998 թ**. - Երևանի կոնյակի գործարանը միանում է միջազգային «Պեռնո Ռիկար» ընկերությունների խմբին։
* **1999 թ**. ապրիլ - Երևանի կոնյակի գործարանի նախաձեռնությամբ ներդրվում է «հայկական կոնյակ» պետական չափորոշիչը, ըստ որի՝ կոնյակը պետք է արտադրվի բացառապես Հայաստանում և միայն Հայաստանում աճեցված խաղողից։
* **2010 թ**. - ներկայացվում է ARARAT-ի նորացված տարբերանշանը՝ փյունիկի պատկերով, որը դառնում է հայկական կոնյակի որակի խորհրդանիշ։ ARARAT-ը պրեմիում կոնյակի համաշխարհային ապրանքանիշ է՝ ներկայացված և ճանաչելի աշխարհի ավելի քան 50 երկրում։
* **2011 թ**. - ARARAT-ի կոնյակների շարքում վերածնվում է նաև լեգենդար «Դվին»-ը։
* Այսօր Երևանի կոնյակի գործարանը Հայաստանի խոշորագույն հարկատուներից է և առաջատար՝ խաղողի գնման ծավալներով։
* ARARAT-ը ժամանակակից ապրանքանիշ է՝ Հայաստանի մշակույթի և միջազգային կերպարի անբաժանելի մասը։ Այն հետևում է համաշխարհային միտումներին՝ զարգացնելով տեսականին և համային ուղղությունները՝ միաժամանակ հարգելով ավանդույթներն ու հարյուրամյակների ընթացքում հղկված վարպետությունը։ 
* **2021 թ**. - ARARAT-ը շարունակում է զարգացնել կոնյակի արտադրությունը՝ հաշվի առնելով համաշխարհային միտումները և սպառողների նոր համային նախընտրությունները։ ARARAT կոնյակների շարքում հայտնվում են նոր, նրբաճաշակ կուպաժներ:
* Կոնյակի հիմքով ալկոհոլային խմիչքներ տարբեր բույրերով՝ ARARAT Apricot (Ծիրան), ARARAT Cherry (Բալ), ARARAT Coffee (Սուրճ), ARARAT Honey (Մեղր)։
* ARARAT Charles Aznavour Signature Blend - էլիտար կոնյակ՝ ստեղծված մեծ շանսոնյե Շառլ Ազնավուրի հետ համատեղ։ Այս կուպաժը ստեղծվել է Մաեստրոյի անմիջական մասնակցությամբ։ 
* Ուլտրապրեմիում դասի ARARAT «Էրեբունի» շարքը՝ 30, 50 և 70 տարվա հնացմամբ կոնյակներ։

## Արտադրանք

### Դասական շարք
* ARARAT 3 Աստղ – 3 տարվա հնացմամբ
* ARARAT 5 Աստղ – 5 տարվա հնացմամբ
* ARARAT «Անի» - 7 տարվա հնացմամբ 
* ARARAT «Ախթամար» - 10 տարվա հնացմամբ
* ARARAT «Վասպուրական» - 15 տարվա հնացմամբ
* ARARAT «Նաիրի» - 20 տարվա հնացմամբ
* ARARAT «Դվին» - կոլեկցիոն

### Վինտաժային շարք
* ARARAT «Ընտիր»
* ARARAT «Հայաստան»
* ARARAT «Երևան» 

### Համային հավաքածու և ժամանակակից սահմանափակ թողարկումներ
* ARARAT Apricot (Ծիրան)
* ARARAT Cherry (Բալ)
* ARARAT Coffee (Սուրճ)
* ARARAT Honey (Մեղր)
* ARARAT Bourbon Cask

Բոլոր համերը ստեղծվում են հնացված սպիրտների եզակի հավաքածուի և վարպետության դարավոր ավանդույթների շնորհիվ՝ պահպանելով ARARAT-ի փիլիսոփայությունը և բաղադրատոմսերը։

## ARARAT թանգարան
Երևանի կոնյակի գործարանի տարածքում է գտնվում ARARAT թանգարանը, որտեղ ներկայացված է ձեռնարկության պատմությունը և կոնյակների հավաքածուն։ ARARAT թանգարանը կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի մշակութային կյանքում և ներառված է երկրի ամենահայտնի զբոսաշրջային երթուղիների շարքում։

Թանգարանում ներկայացված են ARARAT ապրանքանիշի ավելի քան մեկդարյա պատմությունը և հայկական կոնյակի ստեղծման ողջ գործընթացը։ Այցելության ընթացքում հյուրերն անցնում են գործող հնացման մառանով, իսկ վերջում մասնակցում համտեսի ավանդական արարողությանը: 

ARARAT թանգարանում ներկայացված են հետաքրքիր արխիվային նյութեր, հին տակառներ և կոնյակի հազվագյուտ կոլեկցիոն շշեր։ Այստեղ կարելի է տեսնել նաև ARARAT կոնյակների ամբողջական տեսականին՝ պատմական համերից մինչև ժամանակակից թողարկումներ։ Թանգարանի ինտերակտիվ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետևել հայկական կոնյակի ստեղծման ողջ գործընթացին՝ արտադրությունից մինչև ձեր բաժակ: 

ARARAT թանգարանը Թանգարանների միջազգային խորհրդի (ICOM) անդամ է և ակտիվ մասնակցում է Երևանի թանգարանային կյանքին։ Այստեղ պարբերաբար իրականացվում են ժամանակավոր ցուցադրություններ՝ Հայաստանի պետական թանգարանների և մասնավոր հավաքածուների հետ համատեղ: 

Գործունեության տարիների ընթացքում թանգարանը հյուրընկալել է մշակույթի և արվեստի բազմաթիվ նշանավոր գործիչների։ Այստեղ եղել են Շառլ Ազնավուրը, Ջորջ Քլունին, Քևին Սփեյսին, Ջոն Մալկովիչը, Քշիշտոֆ Պենդերեցկին, Տակեշի Կիտանոն, Վլադիմիր Սպիվակովը, Վալերի Գերգիևը և այլ հյուրեր։

## Մրցանակներ և արտահանում
* ARARAT կոնյակն արտահանվում է 52 երկիր։
* Այն արժանացել է ավելի քան 115 ոսկե, 48 արծաթե և 8 բրոնզե մեդալի։

## Պատկերասրահ

File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 011 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 010 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 09 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 08 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 07 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 06 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 05 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 04 (Gor Navoyan).jpg|thumb|Արարատ կոնյակի գործարանի թանգարանը
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 03 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 01 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը 02 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Արարատի կոնյակի գործարանի թանգարանը (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:«Արարատ» արդյունաբերական միավորման կոնյակի գործարանի գլխավոր մասնաշենքը (Gor Navoyan.jpg|thumb|Արարատ արդյունաբերական միավորման կոնյակի գործարանի գլխավոր մասնաշենքը


## Հետաքրքիր փաստեր
* Հայկական կոնյակի սիրահարներից են բազմաթիվ ճանաչված մարդիկ, որոնց թվում էր Ուինսթոն Չերչիլը։ Ստալինը անձանբ էր վերահսկում բրիտանական վարչապետի համար «Դվին» կոնյակի առաքման գործընթացը։ Երբ արդեն ծերունի Չերչիլին հարցրին, թե որն է նրա երկարակեցության գաղտնիքը, նա առանց մտածելու պատասխանեց՝ «Երբեք մի՛ ուշացեք ճաշին, ծխե՛ք հավայան սիգարներ և խմե՛ք հայկական կոնյակ»։
* 1900-ականներին Երևանում մեկ դույլ կոնյակի գինը 87 կոպեկ էր։ 
* Կոնյակը վաճառվում էր ոստիկանության թույլտվությամբ։
* Կոնյակի գործարանի պահանջները բավարարելու համար Հրազդան գետի վրա կառուցվեց Երևանի առաջին էլեկտրակայանը։ 
* 1900 թ. դեկտեմբերի 12-ին «Շուստով և որդիներ» ընկերությունը գնեց «Ղևոնդ Կազարովի ժառանգներին պատկանող հողամասի և բերդի տարածքի միջև գտնվող հողատարածքը, որը գտնվում էր դեպի Էջմիածին տանող մայրուղում»։

## Արտաքին հղումներ
* Երևանի կոնյակի գործարան
* Արարատի կոնյակի գործարանն այս տարի մթերել է 8 հազար 277 տոննա խաղող
* Հայկական կոնյակը միջազգային շուկայում մեծ պահանջարկ ունի. արտահանումն ավելանում է
* ՄԿՐՏԻՉ ԹԱԴԵՎՈՍԻ ՄՈՒՍԻՆՅԱՆՑ

## Գրականություն
* Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր երրորդ, Երևան, 1977 թ.

Կատեգորիա:1887 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ արտադրողներ
Կատեգորիա:Երևանի գործարաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:Հայկական ապրանքանիշեր