open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Համերֆեստի եկեղեցի

**Համերֆեստի եկեղեցի** (**), գործող լյութերական եկեղեցի Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյի Համերֆեստ կոմունայի համանուն քաղաքում։ Հանդիսանում է Համերֆեստ ձկնորսական քաղաքի այցեքարտ։

Համերֆեստի հին եկեղեցին կառուցվել էր 1620 թվականին և գտնվել է ներկայիս եկեղեցու հարևանությամբ։ Այն ամբողջությամբ այրվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, երբ 1944 թվականին գերմանաֆաշիստական ուժերի նահանջի ժամանակ վերջիններս ամբողջությամբ ավերեցին քաղաքը։ Ներկայումս գործող եկեղեցին կառուցվել է 1961 թվականին։

Տաճարը գտնվում է քաղաքի հարավային մուտքի մոտ՝ ափին և համահունչ է տարածքի ռելիեֆին։ Եկեղեցու աշտարակը և գլխավոր մուտքը կառուցված է դեպի քաղաքի կողմը՝ հյուսիս-արևելք, իսկ ժամատունը նայում է դեպի Հյուսիսային ծով։

Եկեղեցու ճարտարապետ Հանս Մագնուսը հայտնի է նաև որպես Բերլեվոգի եկեղեցու հեղինակ։ Այն կառուցված է քարից և բետոնից ժամանակակից մոդերնիզմի ոճով։ Հեղինակը եկեղեցին կառուցելիս ոգեշնչվել է ձկնորսական ավանդական շինություններից։ Ըստ ճարտարապետի՝ այն լավագույնս ներկայացնում է քաղաքի ձկնորսական ավանդույթները։

Եկեղեցու երկար նավը գրեթե հավասարակողմ եռանկյան տեսք ունի։ Վերին մասում ընդգծված է նաև բետոնե սյուները, որոնց վրա հենվում է տանիքը։

Խորանը զարդարված է վիտրաժով, որի վրա պատկերված է Հիսուս Քրիստոսի խաչելության տեսարանը։ Այն պատրաստելու համար Մագնուսից պահանջվեց երկու տարի։ Վիտրաժով են զարդարված նաև կողային ապակիները։ Եկեղեցու պատերին նկարված են նաև Հիսուսի վերջին ընթրիքը ներկայացնող տեսարաններ։

Եկեղեցին ունի 525 անձի տարողունակություն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:NO-Kammerfest-kirche-museum.jpg|Եկեղեցու համայնապատկերը
Պատկեր:NO-Hammerfest-ev-kirche-aussen-2.jpg|Եկեղեցին հյուսիս-արևմուտքից
Պատկեր:Hammerfest Kierch.jpg|Եկեղեցու խորանը


## Արտաքին հղումներ
* Հյուսիսային Նորվեգիայի և Շպիցբերգի ճարտարապետական ուղեցույթ. Համերֆեստի եկեղեցի:  (նորվեգերեն)
* Նորվեգիայի եկեղեցիների ցանկ՝ Համերֆեստի եկեղեցի: (նորվեգերեն)

Կատեգորիա:Նորվեգիայի լյութերական եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ֆինմարք ֆյուլքեյի շենքեր և կառույցներ
Նորվեգիայի գերագույն դատարան

**Նորվեգիայի գերագույն դատարան** (), բարձրագույն դատարան Նորվեգիայի Թագավորությունում։ Հիմնադրվել է 1815 թվականին Նորվեգիայի Թագավորության Սահմանադրության 88-րդ՝ անկախ դատական համակարգ նախատեսող բաժնի հիման վրա։ Գերագույն դատարանը գտնվում է մայրաքաղաք Օսլոյում։

Գերագույն դատարանը բաղկացած է գլխավոր դատավորից և 19 դատավորների կազմից, որոնց նշանակում է Նորվեգիայի թագավորն արդարադատության նախարարի առաջարկով։ Դատավորները պաշտոնավարում են մինչև 70 տարեկան։ 2002 թվականից գլխավոր դատավորի պաշտոնը զբաղեցնում է Տոր Շեյը։

## Պատմություն
Գերագույն դատարանը հիմնադրվել է 1815 թվականին Նորվեգիայի սահմանադրության ընդունմամբ, երբ Դանիան Քիլի հաշտության պայմանագրով հրաժարվել է Նորվեգիայի հետ միավորումից և այն զիջել Շվեդիային։ Մինչ այդ Նորվեգիայի գերագույն դատարանը եղել է Դանիայի դատարանը։ Համաձայն շվեդ-նորվեգական միության՝ Շվեդիան պարտավորվում էր ճանաչել Նորվեգիայի սահմանադրությունը և Նորվեգիային հնարավորություն է տվել ստեղծելու իր սեփական ազգային իշխանության մարմինները։

Ի սկզբանե դատարանը բաղկացած է եղել գլխավոր դատավորից և վեց դատավորներից, որոնք նշանակվել են թագավորի հրամանագրով։ Ժամանակի ընթացքում դատավորների թիվն ավելացել է։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գերմանիայի օկուպացիայի տարիներին Նորվեգիայի Գերագույն դատարանը հրաժարվել է աշխատել նոր վարչակարգի օրոք, և դատավորները թողել են իրենց լիազորությունները։ Պատերազմից հետո Գերագույն դատարանը վերսկսել է աշխատանքը նույն կազմով։

## Գրականություն
* Полиция, прокуратура и судебная система Норвегии // Советская юстиция. - 1993. - № 2. - С. 11.
* Исаев М.А. Основные формы конституционного контроля в странах Скандинавии // Государство и право. - 2003. - № 12. - С. 76-85.
* Васьков М.Ю. Уголовно-процессуальное законодательство Норвегии, система судопроизводства и судоустройство // Мировой судья. - 2007. - № 11. - С. 27-31.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Նորվեգիայի դատական համակարգ 

Կատեգորիա:Գերագույն դատարաններ
Կատեգորիա:Սահմանադրական դատարաններ
Գարեգին Ասլանյան

**Գարեգին Խաչիկի Ասլանյան** (), հայ խորհրդային կինոօպերատոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1965)։

## Կենսագրություն
Գարեգին Ասլանյանը ծնվել է Վանում 1906 թվականին։ 1935 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի օպերատաորական ֆակուլտետը։

1936-1939 թվականներին եղել է Մոստեխֆիլմի, 1940 թվականից՝ Հայֆիլմի կինոփաստագրական բաժնի, 1959 թվականից՝ Հայաստանի վավերագրական ֆիլմերի ստուդիայի օպերատոր։

## Ֆիլմեր
* «Գեներալ Բաղրամյան» (1945)
* «Թամանյան դիվիզիայի վերադարձը» (1945)
* «Սևանի կասկադը» (1948)
* «Գևորգ Բաշինջաղյան» (1957)
* «Պոեմ Հայաստանի մասին» (1961, համատեղ)
* «Մեսրոպ Մաշտոց» (1962)
* «Թանգարան բաց երկնքի տակ» (1963)
* «Ամբողջ սրտով» (նաև սցենար, ռեժիսոր)
* «Նելսոն Ստեփանյան» (1965)
* «Երևանյան լիճ» (1969)
* «Ղուկաս Ղուկասյան» (1970)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կինոօպերատորներ
Բորիս Ասաֆև

**Բորիս Վլադիմիրովիչ Ասաֆև** (, ), ռուս խորհրդային երաժշտագետ և կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1943)։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1946)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հուլիսի 17(29)-ին, Պետերբուրգում։ Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը (1908) և Պետերբուրգի կոնսերվատորիան (1910)։ Եղել է Լենինգրադի (1925-1943) և Մոսկվայի (1943-1948) կոնսերվատորիաների պրոֆեսոր, ԽՍՀՄ ԳԱ Արվեստի պատմության ինստիտուտի երաժշտության պատմության սեկտորի վարիչ (1945-1949), ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության վարչության նախագահ։ Բ. Վ. Ասաֆև (1948-1949)։ Երաժշտության տեսության ու պատմության մեջ արժեքավոր ներդրում են Ասաֆևի «Երաժշտական ձևը որպես պրոցես» (հ. 1-2, 1930-1947), «Ռուսական երսւժըշտությունը XIX դարի սկզբից» (1930) ուսումնասիրությունները, ռուս ականավոր կոմպոզիտորներին նվիրված աշխատությունները։ ժողովրդականություն են վայելում նրա «Բախչիսարայի շատրվանը» (1934) և «Կովկասի գերին» (1937) բալետները, որոնք բեմադրվել են նաև Երևանում։ Ասաֆևը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայ մշակույթի նկատմամբ. գրել է «Ակնարկներ Հայաստանի մասին» (1958), որտեղ հոդվածներ կան նվիրված Ալեքսանդր Սպենդիարյանին և Արամ Խաչատրյանին։ Նրա հայ աշակերտներից են կոմպոզիտոր Թ. Հովհաննիսյանը և երաժշտագետ Գ. Տիգրանովը։ Ասաֆևը արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1943, 1948)։ Մահացել է հունվարի 27-ին, Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Ռուս դիրիժորներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Բալետի քննադատներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Գուրգեն Ասլանյան

**Գուրգեն Շաքարի Ասլանյան** (), հայ խորհրդային ագրոքիմիկոս։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1956)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է սեպտեմբերի 23-ին, Քարվանսարայում (այժմ՝ Իջևան)։ Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1931)։ Եղել է ՀԽՍՀ Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ (1944-1952, 1955-1960)։ Աշխատությունները նվիրված են ագրոքիմիայի և պարարտացման տարբեր հարցերին, հատկապես կարևոր են բույսերի վրա միկրոտարրերի ֆիզիոլոգիական ազդեցության վերաբերյալ հետազոտությունները։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականին։Մահացել է հոկտեմբերի 8-ին, Երևանում։

## Երկեր
* Հացահատիկային կուլտուրաների պարարտացումը, Երևան, 1951։
* Դաշտային կուլտուրաների պարարտացումը Հայկական ԽՍՌ-ում, Երևան, 1959։
* Закавказское совещание по агрохимии, 1959: т.л. (Редкол.: Г. С. Давтян, Е. М. Мовсисян, Г. Ш. Асланян и др.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ագրոքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Պորսանգեր

աջից|մինի|200px|Պորսանգեր կոմունան Ֆինմարք ֆյուլքեի քարտեզին
**Պորսանգեր** (),  կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում (մարզում)։ Վարչական կենտրոնն է Լակսելվ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 4872.69 կմ² տարածք։ Ունի 3946 բնակիչ (2012թ.): Պաշտոնական լեզուներն են՝ Բուկմոլը, Հյուսիսսաամերենը և Քվեներենը։

## Անվանում
Կոմունայի անվան սկզբնամասը՝ *pors* ամենայն հավանականությամբ առաջացել է տեղանքի ճահիճներում աճող ծաղիկներից մեկի անունից։ Մեկ այլ տեսակետի համաձայն *pors* բառը սաամերեն *borsi* բառի ձևափոխված տարբերակն է, որը նշանակում է ջրվեժ։ Անվան երկրորդ մասը՝ *angr*-ը, նշանակում է ֆյորդ։

## Աշխարհագրություն
Պորսանգերը տարածքի մեծության առումով Նորվեգիայի երրորդ մեծ կոմունան է։ Տեղակայված է ֆյուլքեյի կենտրոնական մասում։ Շրջապատված է Պորսանգեր ֆյորդի ափերով, որը հանդիսանում է Նորվեգիայի չորրորդ ամենաերկար ֆյորդը։ Հյուսիս-արևմուտքից սահմանակից է Կվալսուն և Մոսյո, հյուսիսում՝ Նորդկապ, արևելքում՝ Լեբեսյու, հարավում՝ Կարասիոկ, արևմուտքում՝ Ալտա կոմունաներին։ Վարչականկենտրոնն ու խոշորագույն բնակավայրն է Լակսելվը։ Մնացած բոլոր բնակավայրերը տեղակայված են ֆյորդի երկայնքով, որոնցից են՝ Կիստրանդ, Օլդերֆյորդ, Բյորսելվ։ Կոմունայում, ֆյորդից հարավ-արևմուտք, գտնվում է Ստասբուրսդալեն ազգային պարկը, որտեղ գտնվում է ամենահյուսիսային սոճու անտառը։

Կոմունայի տարածքում կարելի է ականատես լինել նաև սպիտակ գիշերների, որոնք լինում են մայիսի 16-ից հուլիսի 27-ը ընկած ժամանակահատվածում։ Բևեռային գիշերները տևում են նոյեմբերի 25-ից հունվարի 16-ը։ Տարածաշրջանը հայտնի է իր ֆաունայով։ Այստեղ հանդիպում են բազմաթիվ անհետացող կենդանատեսակներ։ Ամռանը ափերին ձվադրում են հազարավոր թռչուններ։

## Բնակչություն
2012 թվականի տվյալներով կոմունայում բնակվում է 3946 մարդ։ Պորսանգերը Նորվեգիայի միակ կոմունան է, որտեղ գործում է միանգամից 3 պաշտոնական լեզու՝ Բուկմոլը, Հյուսիսսաամերենը և Քվեներենը։

## Տնտեսություն
Պորսանգերի տնտեսության մեջ զգալի դեր է կատարում կոմունայում տեղակայված Նորվեգիայի զինված ուժերի ռազմաբազան և օդանավակայանը, որի թռիչքուղին օգտագործվում է նաև քաղաքացիական օդանավերի կողմից։ Այստեղ է գտնվում աշխարհի ամենահյուսիսային գինեգործական գործարանը։ Որպես հումք ծառայում է ակնաթուփի պտուղները։

## Հասարակական կյանք
Կոմունայում գործում է սաամերենով հրապարակվող *Ságat* թերթ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Repvåg.jpg
Պատկեր:Herd of reindeer beneath a waterfall.jpg
Պատկեր:Traditional Samí house.jpg
Պատկեր:Trollholmsund.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Activities & tourism in Porsanger.  (նորվեգերեն)
* Stabbursnes nature house and museum. (նորվեգերեն)
* Angling in Porsanger.  (նորվեգերեն)

Կատեգորիա:Ֆինմարք ֆյուլքեյի կոմունաներ
Հերբերտ Հենրի Ասկվիտ

**Հերբերտ Հենրի Ասկվիտ** (, ), անգլիացի պետական գործիչ, լիբերալ կուսակցության պարագլուխ։ 1908-1916 թվականին՝ Անգլիայի վարչապետ։

## Կենսագրություն
Հենրիի օրոք անգլիական զորքերը դաժանորեն ճնշեցին Դուբլինի ապստամբությունը (1916) Իռլանդիայում։ Ասկվիտի կառավարությունը վարում էր Անգլիայի գլխավոր մրցակից Գերմանիայի դեմ պատերազմի նախապատրաստման քաղաքականություն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Մեծ Բրիտանիայի կրած անհաջողություններն ու ներքաղաքական հակասությունների սրումը Ասկվիտին հարկադրեցին 1916 թվականին հրաժարական տալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչապետներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Հերոնիմո Առնեդո Ալվարես

**Հերոնիմո Առնեդո Ալվարես** (, ), արգենտինացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։

Ծնվել է հոկտեմբերի 10-ին, Սան Նիկոլասում (Արգենտինա)։ Ակտիվ հեղափոխական գործունեության համար բազմիցս բանտարկվել է։ 1933 թվականից դարձել է Արգենտինայի կոմկուսի ԿԿ անդամ։ 1935–1937 թվականներին եղել է Արգենտինայի կոմկուսի Բուենոս Այրեսի գավառային կոմիտեի քարտուղար։ 1938 թվականից՝ ԿԿ գործադիր կոմիտեի անդամ և Արգենտինայի կոմկուսի Կենտկոմի գլխավոր քարտուղար։

ԽՄԿԿ XXI համագումարում (1959) գլխավորել է Արգենտինայի կոմկուսի պատգամավորությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Álvarez, Gerónimo Arnedo // Biographical Dictionary of the Comintern. — 1986. — P. 5 

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի կոմունիստներ
Գարդարիկի

[thumb|350px|Գարդարիկիները պատկերված են մանուշակագույն գույնով, հին Ռուսիայի խոշոր քաղաքները կարմիր գույնով, այլ սլավոնները կանաչ գույնով, [բոլղարները՝ նարնջագույն, խազարները՝ կապույտ]]
**Գարդարիկի** (, ), Ռուսիայի և Կիևյան Ռուսիայի հին սկանդինավյան անվանումը, որը միջնադարում տարածված է եղել Հյուսիսային Եվրոպայում։ Տերմինը թարգմանվում է որպես «Քաղաքների երկիր»։

Վարյագները Գարդարիկի անվանում էին սկզբնական շրջանում Հյուսիսային Ռուսիայի հողերը, որպես ամրոցների շղթա, որոնք տարածվել են Վոլխով գետի ողջ երկայնքով՝ սկսած Լյուբշիից և Հին Լադոգայից (Alðeigja)։ Սկանդինավյան ասքերում Մեծ Նովգորոդը (Holmgarðr) դիտարկվում է որպես Գարդարիկիի մայրաքաղաք։ Հին ռուսական մատենագրության մեջ Մեծ Նովգորոդն է հենց հանդիսանում Ռուսիայի մայրաքաղաքը։ Ժամանակի ընթացքում Գարդարիկի անվամբ վարյագները սկսեցին կոչել ողջ Ռուսիան, ներառյալ նաև Կիևը և Հարավային Ռուսիայի մնացած քաղաքները։

## Անվան ծագումնաբանություն
Բառը ծագել է X+ríki (պետություն, երկիր) մոդելից, որով անվանում են պետությունը։ Բառի հիմքում ընկած է *garð-* արմատը (որը մոտ է հնդեվրոպական *gard-* արմատին), որը ունի հետևյալ նշանակությունները՝ 1) «հողատարածք, ցանկապատ, ամրություն», 2) «բակ, բանջարանոց», 3) «ունեցվածք, հողատարածք (Իսլանդիայում), տուն (Նորվեգիայում)»։ Այստեղ «քաղաք» բառը կիրառվում է «ամրոց, ամրություն, ամրացված կառույց» իմաստներով։ Սկանդինավյան «գարդ» և հին ռուսական «գորոդ (քաղաք), գրադ» բառերի նմանությունը ունեցել է մեծ դերակատարում՝ Գարդարիկի անվան ծագման համար։

## Ժամանակագրություն
**Գարդարիկին** ժամանակագրական առումով առավել ուշ կիրառված անվանում է, որը աստիճանաբար փոխարինել է ձեռագրերում նշված *Garðar* անվանմանը (չպետք է շփոթել *Garðr* անվան հետ, որը Կոստանդնուպոլսի սկանդինավյան անվանումն է կամ *Miklagarðr*), կիրառվել է X դարում։

*Գարդարիկի* անվանումը հանդիպում է XI դարի վերջին աշխարհագրական ձեռագրերում։ Այն հիշատակվում է նաև թագավորական ասքերում, որոնք թվագրվում են XII դարի առաջին կեսին, հատկապես դանիացի թագավորների վերաբերող ասքերում.շ։ Ֆյոդոր Բրաունի կարծիքով *Garðaríki* ձևը ունի իսլանդական ծագում, ովքեր ստեղծել են բազմաթիվ ասքեր։ Մինչ այդ ժամանակը ողջ Սկանդինավիայում Ռուսիան մատնանշելու համար կիրառում էին *Garðar* տարբերակը։ Այսպես է Ռուսիան ներկայացվել 9-11-րդ դարերի սկալդերյան պոեզիայում, ինչպես նաև քարերի վրա առկա գրվածքներում։

14-րդ դարի սկանդինավյան աղբյուրներում *Գարդարիկի* կոմսության կազմում նշվում էին Հոլմգարդը (*Holmgarðr*), Կենուգարդը (*Kœnugarðr*) և Պալտեկսիան (*Pallteskja*), ինչպես նաև Ալդեգյուբորգը (Aldeigjuborg), Սմալեկսիան (Smaleskja), Սուրսդալարը (Súrsdalar), Մորամարը (Móramar) և Ռադոստոֆան (Ráðstofa)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Вернадский Г. В.* Древняя Русь. — Тверь-М.։ ЛЕАН АГРАФ, 1996. — 448 с.
* *Джаксон Т. Н.* О названии Руси Garðar // Scando-Slavica. — 1984. — T. 30. — P. 133—143.
* *Джаксон Т. Н.* Austr í Görđum։ Древнерусские топонимы в древнескандинавских источниках. — М.։ Языки славянских культур, 2001. — 208 с.
* *Kleiber B.* Zu einigen Ortsnamen aus Gardarike // Scando-Slavica. — 1957. — T. 3. — P. 215—223.
* 

Կատեգորիա:Կիևյան Ռուսիա
Սյոր-Վարանգեր

աջից|մինի|200px|Սյոր-Վարանգեր կոմունան Ֆինմարք ֆյուլքեի քարտեզին
**Սյոր-Վարանգեր** (, սամ.՝ Mátta-Várjjaga gielda),  կոմունա Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում։ Վարչական կենտրոնն է Կիրկենես քաղաքը։ Զբաղեցնում է 3967.5 կմ² տարածք։ Ունի 9860 բնակիչ (2012 թ.): Պաշտոնական լեզուն է բուկմոլը։ Կոմունան արևելքից սահմանակից է Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզին։

Սյոր-Վարանգերի Նեյիդեն գյուղում է գտնվում սկոլթ-սաամների մշակույթի թանգարանը (*Østsamisk museum*):

2012 թվականի մայիսի վերջից գործում է Սյոր-Վարանգերի և ռուսական Պեչեգանի շրջանի բնակիչների՝ այդ տարածքներում առանց վիզային տեղաշարժի մասին համաձայնագիրը։

## Անվանում
Կոմունայի *Sør-Varanger* անվանումն առաջացել է համանուն ֆյորդի անունից։ *Ver* հայերեն նշանակում է «ձկնորսական գյուղ», իսկ *angr*՝ «ֆյորդ»։

## Զինանշան
Կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1982 թվականի ապրիլի 16-ին։ Այն պատկերում է կրակի 3 բոց։ Երեք թիվը ցույց է տալիս կոմունայի եկամտի երեք աղբյուրները՝ գյուղատնտեսություն, լեռնահանքային արդյունաբերություն և ձկնորսություն։ Բացի այդ, երեք թիվը նաև խորհրդանշում է կոմունայի երեք գետերը՝ Նեյդեն, Պացոկի և Վորեմա, ինչպես նաև 3 մշակույթները՝ նորվեգական, սաամական և ֆիննական։

## Աշխարհագրություն
Կոմունայի մակերեսը կազմում է 3968 կմ²։ Այն սահմանակից է Ռուսաստանին և Ֆինլանդիային։ Վարչական կենտրոնը Կիրկենես քաղաքն է։ Այն հանդիսանում է *Hurtigruten* նավագնացության երթուղու և Е105 մայրուղու վերջնակետը։ Կիրկենեսի մոտ է գտնվում  համանուն օդանավակայանը, որտեղից իրականացվում է դեպի Օսլո գնացող ուղիղ չվերթներ։ Վարչական կենտրոնում տեղակայված է ռուսական հյուպատոսություն։ Պացոկի գետի երկայնքով տեղակայված են նաև այլ քաղաքներ ու գյուղեր։

Տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են կեչու և սոճու անտառները։ Բարենցի ծովի առափնյա տարածքներում առկա են բազմատեսակ մացառաթփեր։

## Տնտեսություն
2009 թվականին միլիարդատեր Ֆելիքս Չուդին գնեց Կիրկենեսի մոտ գտնվող Սյուդ-Վարանգեր հանքը և վերսկսեց երկաթի հանքաքարի արդյունահանումը։ 2010 թվականին հյուսիսային նավագնացության երթուղով 40.000 տոննա երկաթի հանքաքար է արտահանվել Չինաստան։

## Քույր քաղաքներ
*  Սևերամորսկ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Elvenes, Norway1.JPG
Պատկեր:Neiden panorama.jpg
Պատկեր:Tamrein - panoramio.jpg
Պատկեր:Neiden panorama.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Коммуна Сёр-Варангер  
* Статистика климата Сёр-Варангера от Met.no  

Կատեգորիա:Ֆինմարք ֆյուլքեյի կոմունաներ
Գութուլիա ազգային պարկ

**Գութուլիա ազգային պարկ** (), ոչ մեծ բնության պահպանվող տարածք Նորվեգիայում։ Գտնվում է Հեդմարկ ֆյուլքեի  Րյորուս քաղաքի մոտ։ Փոքր-ինչ դեպի հյուսիս գտնվում է Ֆեմունսմարկա ազգային պարկը, իսկ արևելյան կողմով անցնում է շվեդա-նորվեգական պետական սահմանը։

Ռելիեֆը ծածկված է կուսական անտառներով, որտեղ աճում են եղևնիներ, սոճիներ ու կեչիներ։ Որոշ ծառեր ունեն մի քանի հարյուր տարվա պատմություն։

Ազգային պարկը ունի նաև հարուստ Ֆաունա։ Այստեղ տարածված են հյուսիսային եղջերուն, արջերի տարբեր տեսակներ, ծառերին բնակվող չորքոտանիներ, անտառային թռչնատեսակներ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գութուլիա ազգային պարկի քարտեզ 

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1968 հիմնադրումներ Նորվեգիայում
Կատեգորիա:1968 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Բազմաշերեփ էքսկավատոր

**Բազմաշերեփ էքսկավատոր**, աշխատանքային շերեփով (կովշ) անընդմեջ աշխատող էքսկավատոր։ Բազմաշերեփ էքսկավատորի շերեփները ամրակցված են անվերջանալի շղթային (կամ շղթաներին), ժապավենին կամ ռոտորին։ Փորելու ուժգնությունն առաջանում է մեքենայի կորպուսի հանդեպ շերեփների տեղաշարժի հաշվին։ Միաշերեփ էքսկավատորի հետ համեմատած սա բնութագրվում է մեծ արդյունավետությամբ, բայց ավելի քիչ ունիվերսալությամբ։ Օգտագործվում են ճանապարհային, մելիորատիվ և հիդրոտեխնիկական շինարարության մեջ մեծածավալ հողային աշխատանքներում, խողովակաշարային և մալուխային գծերի տեղադրման նպատակով առվափոսերի ձևավորման, ռազմական գործում՝ խրամատների փորման, օգտակար հանածոների հանքարդյունաբերության, ինչպես նաև ջրամբարների հատակի խորացման աշխատանքների կատարման մեջ։

## Բազմաշերեփ էքսկավատորների դասակարգումը
Մեքենայի շարժման ուղղության համեմատ շերեփի կտրող եզրաշերտի շարժման ուղղությունից կախված էքսկավատորները լինում են երկայնահատ, կողային և ճառագայթային հատման։

### Երկայնահատ էքսկավատորներ
Երկայնահատ էքսկավատորների շերեփի կտրող եզրաշերտի շարժման ուղղությունը համընկնում է մեքենայի շարժման ուղղության հետ։ Օգտագործվում են նեղ առվափոսեր, խրամատներ ձևավորելու նպատակով։

### Կողային հատումով էքսկավատորներ
thumb|Կողային հատումով էքսկավատորներ
Կողային հատումով էքսկավատորների շերեփի կտրող եզրաշերտի շարժման ուղղությունը ուղղահայաց է մեքենայի շարժման ուղղությանը։ Օգտագործվում է փոսորակների, ջրանցքների փորման, օգտակար հանածոների արդյունահանման նպատակով։

### Ճառագայթային հատման էքսկավատորներ
thumb|Ճառագայթային հատման էքսկավատորներ
Մեքենայի աշխատող դետալները (շերեփները) շարժվում են պտտվող փոխագուցավոր սլաքների նման։
Շերեփների ամրացման մեթոդից կախված տարբերվում են շղթայավոր և ռոտորային էքսկավատորներ։

### Շղթայավոր էքսկավատորներ
Շերեփներն ամրացված են անվերջանալի շղթային (կամ՝ շղթաներին)։ Հողի մի կողմ գլորելը կատարվում է անմիջապես շերեփներից։ Ուղղորդող շղթայի ձևով սովորաբար արտացոլվում է փորվածքի պրոֆիլը։

### Ռոտորային էքսկավատորներ
Շերեփներն ամրացված են կոշտ ռոտորին։ Հողի մի կողմ գլորելը կարող է կատարվել ինչպես շերեփներից, այնպես էլ տրանսպորտային միջոցներով։
thumb|Արագընթաց ռոտորային էքսկավատոր
thumb|left|Ռոտորային էքսկավատորներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շինարարական տեխնիկա
Հռիփսիմե Չիլինգարյան

**Հռիփսիմե Հակոբի Չիլինգարյան** (), հայ նյարդաբան, կուրորտաբան, ֆիզիոթերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1969):

## Կենսագրություն
Հռիփսիմե Չիլինգարյանը ծնվել է 1919 թվականին Թիֆլիսում։ 1942 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի բժշկական ինստիտուտը։ Հայրենական պատերազմի տարիներին եղել է Երևանի էվակոհոսպիտալի գանգագլխուղեղային վնասվածքների բաժանմունքի վարիչ, 1951-1990 թվականներին՝ Երևանի կուրորտաբանության և ֆիզիկական բժշկության գիտահետազոտական ինստիտուտի նյարդաբանական բաժնի ղեկավար, 1956-1962 թվականներին, միաժամանակ՝ փոխտնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են նյարդային հիվանդությունների կանխարգելման և ախտածնային բուժման նոր եղանակների մշակմանը։ Բացահայտել է «Ջերմուկ» հանքային ջրի ազդեցության մեխանիզմը՝ ծայրամասային նյարդային համակարգի ախտահարման դեպքում։ Առաջարկել է էլեկտրոֆորեզի օգնությամբ նյարդային հիվանդությունների բուժման եղանակ։

## Երկեր
* Գոտկասրբանային ռադիկուլիտ, Երևան։ Լույս, 1984։
* Նյարդային հիվանդությունների բուժումը ֆիզիկական մեթոդներով, Երևան։ Լույս, 1987։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ կուրորտաբաններ
Կատեգորիա:Հայ նյարդաբաններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոթերապևտներ
Օվրե Պասվիկ ազգային պարկ

**Օվրե Պասվիկ ազգային պարկ** (), բնության պահպանվող տարածք Նորվեգիայում։ Գտնվում է Ֆինմարք ֆյուլքեի Սյոր-Վարանգեր կոմունայում։ Ռուսաստանին ամենամոտ գտնվող նորվեգական ազգային պարկն է։ Պարկի տարածքը հիմնականում պատված է փշատերև անտառներով, ցածրադիր բլուրներով, ինչպես նաև ճահիճներով։ Պարկի հիմնադրվել է 1970 թվականին 63 կմ² մակերեսով։ 2003 թվականին այն ընդլայնվել է մինչև 119 կմ²։

Ազգային պարկը տայգայի տարածքի մեջ է գտնվում, որը տարածվում է նաև հարևան Ռուսաստանում և Ֆինլանդիայում։ 1992 թվականին սահմանի ռուսական կողմում ևս ստեղծվեց Օվրե Պասվիկ ազգային պարկի կրկնօրինակը։ Ֆինլանդիայի հատվածում տայգայի շարունակության հիման վրա 1991 թվականին ձևավորվեց Վյատսյարի արգելոցը։

## Ֆլորա և ֆաունա
Օվրե Պասվիկ ազգային պարկում գերակշռում են սոճու անտառները, որտեղ կան մեծ թվով ընկած և մեռած ծառեր։ Ճահճային լանդշաֆտում աճում են ավելի քանի 190 բուսատեսակ, որոնցից շատերը բնորոշ եյ միայն տվյալ տարածքին։ Պացոկի գետի ավազանում բնակվում է գորշ արջերի մեծ պոպուլյացիա։ Օվրե Պասվիկում կարելի է հանդիպել կուղխ, ջրարջանման շուն, լուսան, ինչպես նաև այնպիսի հազվադեպ կենդանատեսակներ, ինչպիսիք են միջին ատամնափորիկը և լեմինգը։

## Զբոսաշրջություն և հանգիստ
Համաձայն ազգային պարկի կանոնադրության՝ պահպանվող տարածքում որսորդությունը խստիվ արգելվում է։ Սակայն թույլատրվում է ձկնորսությունը, քայլարշավային տուրիզմը և բոլոր տեսակի դահուկային սպորտաձևերը։ Հատկապես գրավիչ է դեպի Գրենսեֆոսի ոլորաններ տանող քայլարշավային երթուղին, որը գտնվում է Սյոր-Վարանգեր կոմունայի հարավ-արևելքում։ Այդտեղով է անցնում նաև նորվեգառուսական պետական սահմանը։

## Պատկերասրահ

Russia-Norway-Finland border.jpg
Norway Finland Russia cairn.jpg
Øvre Pasvik National Park map.svg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Svein Askheim. "Treriksrøysa – Sør-Varanger". Store norske leksikon.  (նորվեգերեն)
* "Øvre Pasvik nasjonalpark utvidet mot Russland og Finland". (նորվեգերեն)
* "Area". Pasvik–Inari Trilateral Park. (նորվեգերեն)
* Øvre Pasvik nasjonalparkstyre. (նորվեգերեն)

## Արտաքին հղումներ
* Օվրե Պասվիկ ազգային պարկ:  
* Օվրե Պասվիկ ազգային պարկի արբանյակային լուսանկարներ:  

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1970 հիմնադրումներ Նորվեգիայում
Կատեգորիա:1970 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Smule

**Smule**-ը բջջային աշխատածրագրեր ստեղծող ամերիկյան ընկերություն է, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Սան Ֆրանցիսկոյում։ Ընկերությունն արտադրում է երաժշտություն ստեղծելու աշխատածրագրեր  iOS -ի, Android -ի և Amazon Kindle Fire -ի համար։ 

Ընկերությունը հիմնվել է 2008 թ.  Ջեֆ Սմիթի և Սթենֆորդի համալսարանի ավագ դասախոս Ջի Վանգի կողմից։ Վանգը մեկնաբանում էր, որ ընկերության աշխատածրագրերի նպատակը այդ ծրագրերից օգտվողներին ներգրավելն էր, և «մինչ նրանք կհասկանան, որ երաժշտություն են ստեղծում, արդեն ուշ կլինի. նրանք արդեն զվարճանալիս կլինեն»։ 2011 թ. դեկտեմբերին Smule-ը գնեց երիտասարդական աշխատածրագրեր ստեղծող Khush ընկերությունը։ Վանգը  2013 թ. հուլիսի 31-ին հրաժարվեց Smule-ում իր դիրքից  Սթենֆորդում լրիվ դրույքով աշխատելու համար։

## Ստեղծված աշխատածրագրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համակարգչային խաղերի արտադրողներ
Ռեիսա ազգային պարկ

**Ռեիսա ազգային պարկ** (), բնության պահպանվող տարածք Նորվեգիայում։ Գտնվում է Թրոմս ֆյուլքեի Նորդռեիսա կոմունայում՝ Ռեիսաէլվա գետի ավազանում և հարակից բարձրավանդակում։ Սահմանակից է Ֆինլանդիային։ Այն հիմնադրվել է 1986 թվականին գրեթե մինչ այդ պահը անձեռնմխելի համարվող գեղեցիկ և բացառիկ ֆլորայով ու ֆաունայով հարուստ բնությունը պահպանելու համար։ Մակերեսը կազմում է 803 կմ²։

## Ֆլորա և ֆաունա
Պարկը առանձնանում է ֆլորայի և ֆաունայի բազմազանությամբ։ Հայտնաբերվել է 525 անօդային բուսատեսակներ, որից 230-ը՝ բույսեր։ Բույսերից 193-ը հանդիպում են բացառապես պարկի տարածքում։

Ռեիսայում են բնակվում մի քանի գիշատիչ թռչունների տեսակներ (թավշաոտ ճուռակ, բերկուտ, բազեատիպ բու, սովորական հողմավար բազե և այլն։ Երբեմն հանդիպում են նաև արծիվներ։ Պարկում բնակվում են ընդհանուր առմամբ 140 տեսակ թռչուն։ Կարելի է հանդիպել նաև աղվեսի, արջի, գայլի և այլն։

## Ջրվեժ
Պարկի տարածքում է գտնվում Նորվեգիայի 1-ին, Եվրոպայի 8-րդ 7 աշխարհի 42-րդ ամենամեծ ջրվեժը Ունի 269 մ բարձրություն, ջրի հզորությունը 6 մ³/վրկ. է։ Ջուրը թափվում է երեք հարկերով, որոնցից ամենաբարձրը 140 մ է։ Ջրվեժը գտնվում է Ռեիսելվա գետի աջ վտակ Մոլեսյոկա (Մոլեսելվա) գետի վրա։ Ջուրը բարձրավանդակից թափվում է դեպի Ռեիլսելվայի հարթավայր։

Ազգային պարկի տարածքում գտնվում են նաև ավելի քիչ հզորությամբ ջրվեժներ, ինչպիսիք են Իմոֆեսենը և Նեդրեֆոսենը։

## Զբոսաշրջություն
Դեպի ազգային պարկ գնացող ավտոմոբիլային ճանապարհներ չկան։ Այնտեղ հնարավոր է հասնել միայն կա՛մ Ռեիսելվա գետն ի վեր մոտորանավակով, կա՛մ քայլելով գետի ավազանով, որտեղ առկա է գծանշված քայլարշավային երթուղի։

## Պատկերասրահ

Reisadalen in the middle section.JPG
Plants in Reisadalen.JPG
Reisadalen lokking downstream.JPG
Surroundings next Immofossen.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Շրջակա միջավայրի պաշտպանության դիրեկտիվը Ռեյիսա ազգային պարկի մասին:  

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1986 հիմնադրումներ Նորվեգիայում
Կատեգորիա:1986 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Պահանջվում է միլիոնատեր

**«Պահանջվում է միլիոնատեր»**, ռեժիսոր Դավիթ Բաբախանյանի 2010 թվականին նկարահանած կատակերգությունը։ Գլխավոր դերակատարներն են Հովհաննես Ազոյանը և Անի Երանյանը։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2010 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Երևանում։ Ֆիլմը նկարահանել է Շարմ Հոլդինգը։

## Սյուժե
Ֆիլմի գլխավոր հերոսը Տիգրանն է։ Նա աշխատում է ծաղիկների առաքման ծառայությունում։ Եվ անընդհատ պարտություններ է կրում անձնական կյանքում։ Նա շատ ամաչկոտ է և կոմպլեքսավորված։ Աղջիկների հետ հարաբերություններ ստեղծելու ցանկացած փորձ պսակվում է անհաջողությամբ։

Տիգրանի զարմիկը՝ Էմիլը, անում է ամեն հնարավոր բան, որպեսզի օգնի Տիգրանին՝ հարթելու անձնական կյանքը։

Միևնույն ժամանակ Երևան, որտեղ տեղի են ունենում ֆիլմի գործողությունները, գալիս է մոսկովյան միլիարդատեր Փառոյանի որդին՝ ում անունը նույնպես Տիգրան է։ Նա պատրաստվում է մեկնել Հայաստան, գտնել իր իրական սերը և ամուսնանալ հայուհու հետ։

Իրադարձությունների բերմամբ երկու Տիգրանները «փոխվում են տեղերով»...

## Ստեղծագործական կազմ
### Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Դավիթ Բաբախանյան
* Սցենարի հեղինակ՝ Դավիթ Բաբախանյան, Աշոտ Աբրահամյան, Ռուբեն Ջաղինյան
* Պրոդյուսերներ՝ Ռուբեն Ջաղինյան, Արմեն Համբարձումյան
* Կոմպոզիտորներ՝ Միշո, DJ Սերժո
* Օպերատոր՝ Վազգեն Մուրադյան

### Դերակատարներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի մասին http://sharmpictures.am կայքում 
* «Պահանջվում է միլիոնատեր» ֆիլմը IMDB կայքում
* «Պահանջվում է միլիոնատեր» ֆիլմը KINOPOISK կայքում
* «Պահանջվում է միլիոնատեր». Ֆիլմ ֆիլմի մասին

Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դավիթ Բաբախանյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Բյորգեֆել ազգային պարկ

**Բյորգեֆել** (), բնության պահպանվող տարածք Նորվեգիայում։ Գտնվում է Նուռլան և Նուր Թրյոնդելագ կոմսություններում։ Ունի 1 447 կմ² տարածք։ Ազգային պարկի մոտով է անցնում շվեդա-նորվեգական պետական սահմանը։

Բյորգեֆել ազգային պարկը հիմնադրվել է 1963 թվականին երկրի կենտրոնական մասում գտնվող լճերով և գետերով հարուստ լեռնային ռելիեֆը պահպանելու նպատակով։ Ռելիեֆը ծածկված է կուսական անտառներով, որտեղ աճում են սոճիներ, եղևնիներ, կեչիներ և այլն։ Առկա են նաև մացառուտներով ծածկված տարածքներ, որտեղ աճում են բուսաբանների համար բացառիկ նշանակություն ունեցող բազմաթիվ հատապտուղներ։

Ազգային պարկը ունի նաև հարուստ ֆաունա։ Այստեղ ապրում են հյուսիսային եղջերու, կուղխ, բևեռաղվես, սպիտակ լոր, գայլ, աղվես, սագ, բու, սպիտակ բու, արջ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բյորգեֆել ազգային պարկի քարտեզ  

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1963 հիմնադրումներ Նորվեգիայում
Կատեգորիա:1963 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Նուռլան
Կատեգորիա:Նուր Թրյոնդելագ
Արթուր Կարապետյան (դերասան)

**Արթուր Ամիրանի Կարապետյան** (), հայ դերասան։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2016)։

Դերասանուհի Սաթիկ Հախնազարյանի ամուսինը։

## Կենսագրություն
Արթուր Կարապետյանը ծնվել է 1965 թվականին Երևանում։ Ավարտել է Երևանի Մովսես Խորենացու անվան թիվ 143 միջնակարգ դպրոցը, 1988 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժինը։ 1987-1992 թվականներին աշխատել է «Անիվների վրա» թատրոն-ստուդիայում, 1995 թվականին՝ Երևանի Պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնում, 1996 թվականից՝ Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում։
1993-2004 թվականներին որպես հաղորդավար աշխատել է Հայաստանի հանրային ռադիոընկերություն։

## Ներկայացումներ
* «Անիվների վրա»
* «Ոտքի դատարանն է գալիս»
* «Սովյալներ»
* «Անտիգոն»
* «Մկան թակարդ, կամ փորձում ենք Համլետ»
* «Ամպեր»
* «Գիշատիչների խնջույքը»
* «Տեր, մի թող մեզ անտեր»
* «Ատամնաբույժն արևելյան»
* «Ամեն տարի՝ նույն օրը»
* «Ինչ այն զինվորը, ինչ այս»
* «Վերջին կանգառ»
* «Թակարդ Ստալինի համար»
* «Մորգանի խնամին»
* «Վերջին ուսուցիչը»

## Ֆիլմեր
* «Սպանված աղավնի»
* «Հովիվը»
* «Հյուսիս-Հարավ»

## Հեռուստասերիալներ
* «Աննա»
*«Ավազե դղյակ»
*«Հարս չկա»

## Պարգևներ, մրցանակներ
* «Տղամարդու լավագույն դերակատարման համար» մրցանակ «Անտիգոնե» ներկայացման համար, Ուկրաինա (2000), Մակոդենիա (2004)
* ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ, 2001
* «Արտիստ» մրցանակ, 2007
* ՀԹԳՄ մրցանակ, 2010,
* «Արտավազդ» մրցանակաբաշխության ոսկե մեդալ, 2015
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ, 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արթուր Կարապետյան - երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոն
* «Երկու տարի հույսս կորցրած ապրել եմ՝ «վայելելով» Սաթիկի մերժումը». Արթուր Կարապետյան
* Մեր մեջ ասած - Արթուր Կարապետյան

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Բարդու

աջից|մինի|200px|Բարդու կոմունան Թրոմս ֆյուլքեի քարտեզին
**Բարդու** (), կոմունա Նորվեգիայի Թրոմս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Սետերմուեն քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 2704.05 կմ² տարածք։

## Բարդուի զինանշանը
Բարդու կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է դեղին գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է սև գույնի արջ։

## Բնակչություն
Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Բարդու կոմունայում բնակվում է 3994 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Heggelia.jpg
Պատկեր:Bardu kirke (2).jpg
Պատկեր:Utsikt innover Altevatnet.jpg
Պատկեր:Lynx lynx-Male+female-Polar Park Norway.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

## Արտաքին հղումներ
* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից:  (նորվեգերեն)

Կատեգորիա:Թրոմս ֆյուլքեի կոմունաներ
Կոլայի նորվեգացիներ

**Կոլայի նորվեգացիներ** (, ), ենթաէթնիկ խումբ, որի ներկայացուցիչները համարվում են այն նորվեգացիների հետնորդները, ովքեր Մուրմանսկի ծոցով գաղթել են Ռուսական կայսրություն և բնակություն հաստատել այնտեղ։

## Պատմություն
### Ռուսաստանի կայսրության կազմում
1860 թվականին ռուսաց Ալեքսանդր II կայսրը հրամանագիր ստորագրեց, որով նորվեգացի գաղթականներին իրավունք ընձեռվեց ապրել Մուրմանի ափին (Մուրմանսկի մարզ)։

Այստեղ նորվեգացիները հիմնականում զբաղվում էին ձկնորսությամբ և որսորդությամբ։

Նրանք հիմնականում ապրում էին Ձկնորսական թերակղզու Ցիպնավոլոկ և Վայդա-Գուբա գյուղերում։ Ըստ 1917 թվականի տվյալների՝ Կոլայի նորվեգացիների թիվը կազմում էր ավելի քան 1000 մարդ։ Կոլայի նորվեգացիները առաջին էթնիկական խմբերից էին, ովքեր բնակություն հաստատեցին Մուրմանի ափին։ 1930 թվականին նրանք հիմնեցին առաջին ձկնորսական կոլտնտեսությունը՝ «Բևեռային աստղ» անվանումով (նորվեգերեն Polarstjernen):

### ԽՍՀՄ բռնաճնշումներ
1930-1938 թվականներին նորվեգացիները ենթարկվեցին քաղաքական բռնաճնշումների։ Այդ թվերին գնդակահարվեց 15 մարդ, իսկ 25 -ը ճամբարներ նետվեցին։ 1940 թվականի հունիսի 23-ին Լավրենտի Բերիան լրացուցիչ հրաման արձակեց, որ Ռուսաստանի ԽՍՀ-ի տարածքում ապրող բոլոր նորվեգացիները պետք է տեղափոխվեն Կարելաֆիննական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն (ներկայումս Կարելիայի հանրապետություն)։ Սկզբնական շրջանում նրանք բնակություն հաստատեցին Օնեգա լճի ավազանում, իսկ 1941 թվականի հունիսին Ֆինլանդիայի հարձակումից հետո նրանց վերաբնակեցրեցին՝ տեղափոխելով ավելի արևելյան մասում գտնվող Արխանգելսկի մարզ։

Հայրենական մեծ պատերազմից հետո ողջ մնացած նորվեգացիներին թույլատրվեց Մուրմանսկի ափ վերադառնալ, սակայն Ռիբաչի և Ցիպնավոլոկ թերակղզիները փակ ռազմական գոտի դարձան։ Նորվեգացիմների մի մասը հիմնավորվեցին Կոլայի ծոցից ավելի արևմուտք գտնվող Պորտ Վլադիմիր ավանում (այժմ՝ լքված)։ Մեծ մասը ձուլվեց ռուսների հետ։

2004 թվականին կոլայի նորվեգացիներից մոտ 200 մարդ Ռուսաստանից գաղթեցին Նորվեգիա՝ օրենքով սահմանված կարգով։ 2007 թվականին Մուրմանսկում բացվել է հուշարձան՝ ի պատիվ կոլայի նորվեգացիների։

2007 թվականին Վայդա-Գուբա գյուղը ամբողջովին դատարկվեց։ Ըստ 2010 թվականի տվյալների՝ այդ ենթաէթնոսի ներկայացուցիչների թիվը կազմում է 298 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգեր
Կատեգորիա:Նորվեգիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Sing! Karaoke

***Sing! ****Karaoke*-ն կարաոկե ծրագիր է՝ արտադրված  Smule ընկերության կողմից ։ Առաջին անգամ թողարկվել է 2012 թ. iOS պլատֆորմի համար , այնուհետև 2013 թ.` Android պլատֆորմի համար։ 2015 թ. հոկտեմբերին Smule-ը հայտարարեց Sing! Karaoke-ի  Apple TV տարբերակի մասին։ 

## Խաղի ընթացք
Ծրագրից օգտվողը ընտրում է երգ և այն երգում սոլո, դուետ կամ խմբային տարբերակով։

## Ընդունում
148Apps-ն ասել է. «Sing! Karaoke-ն կա՛մ հիացնելու, կա՛մ էլ սարսափեցնելու է մարդկանց՝ կախված նրանց՝ ընդհանրապես կարաոկեի մասին ունեցած տեսակետից։ Ճիշտ է, ծրագրից օգտվող  վատ երգողներ շատ կան, բայց խաղի նպատակը զվարճանքն է, իսկ Sing!-ը, միավորելով ողջ աշխարհը մեկ բեմի շուրջ, կարող է իսկապես զվարճալի լինել»։ AppAdvice-ն ասել է.  «Երգերի ընտրության առումով այդ անվճար ծրագիրը  խառնաշփոթ է»։ Appolicious-ը նշել է.  «Սա է Sing!-ի գեղեցկությունը. այն հրաշալի հնարավորություն է տալիս ողջ աշխարհի երգիչներին համախմբվելու և  միասին ուրախ երգելու համար»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Smule's new iPhone app would like to teach the world to Sing'' from The Guardian
* ''Practice for ‘The Voice’ by Using Yours With Mobile Karaoke'' from The New York Times

Կատեգորիա:2012 տեսախաղեր
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Բերգի համայնք

աջից|մինի|200px|Բերգ համայնքը Թրոմս կոմսության քարտեզին
**Բերգ** (), համայնք Նորվեգիայի Թրոմս կոմսությունում։ Արևմտյան ափերը ողողվում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Համայնքի վարչական կենտրոնը Սկալան գյուղն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 294 կմ² տարածք։

Բերգը համայնքի կարգավիճակ է ստացել 1838 թվականի հունվարի 1-ին։ 1902 թվականի հունվարի 1-ին Բերգից առանձնացել է Թորսկեն համայնքը։

Այստեղ են աշխարհում առաջին անգամ աղբը վերամշակել և ստացել էլեկտրաէներգիա։

### Անվանում
Համայնքն իր անվանումը ստացել է *Berg* (լեռ) անունով ֆերմայից։

## Բերգի զինանշան
Բերգ համայնքի զինանշանը իրենից ներկայացնում է սև և դեղին գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր։ Գույները այնպես են դասավորված, որ պատկերում են լեռներ, ինչը խորհրդանշում է համայնքի լեռնային ռելիեֆը։ Ընդունվել է 1987 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։

## Բնակչություն
Համաձայն 2009 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Բերգ համայնքում բնակվում է 942 մարդ։ Համայնքի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում նվազում է գրանցել (-14.3 տոկոս)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Botnhamn.jpg
Պատկեր:Ersfjorden on Senja.jpg
Պատկեր:Bergsbotnen-2011.jpg
Պատկեր:Fv862 road at Bergsbotn, Senja, Troms, Norway, 2015 September.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

## Արտաքին հղումներ
* Համայնքի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից:  (նորվեգերեն)

Կատեգորիա:Թրոմս ֆյուլքեի կոմունաներ
Արթուր Կարապետյան (այլ կիրառումներ)

**Արթուր Կարապետյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Արթուր Կարապետյան (1967-1991), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից։
* Արթուր Կարապետյան (1965), հայ դերասան։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2016)։
Բալսֆյորդ

աջից|մինի|200px|Բալսֆյորդ կոմունան Թրոմս ֆյուլքեի քարտեզին
**Բալսֆյորդ** (), կոմունա Նորվեգիայի Թրոմս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Ստուրսթեինես քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է բուկմոլը։ Զբաղեցնում է 1495.85 կմ² տարածք։

## Բալսֆյորդի զինանշանը
Բալսֆյորդ կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է դեղին գույնի գութան։ Այն խորհրդանշում է կոմունայի տնտեսության առանցքային ճյուղերից մեկը՝ գյուղատնտեսությունը։

## Բնակչություն
Համաձայն 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Բալսֆյորդ կոմունայում բնակվում է 5529 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ չհաշված վերջին տարիների փոքր նվազումը։

## Տեսարժան վայրեր
Բալսֆյորդում հայտնաբերվել է մոտ 60 ժայռապատկերներ, որոնք հայտնի են որպես Տենեսի ժայռապատկերներ։ Ժայռապատկերները թվագրվում են 3 ժամանակաշրջանի՝ մ.թ.ա 4600  մինչև մ.թ.ա 2600 թվականներ։ Հուշարձանի ժայռապատկերները համարվում են Սկանդինավիայում հայտնաբերված ամենահին վավերագրերը, որոնք նկարագրում են որսորդների կենցաղն ու մշակույթը։ Տենեսի ժայռապատկերների մասին վկայությունները թվագրվում են 1799 թվականով, երբ Կոպենհագենի պրոֆեսոր-բուսաբան Մարտին Վալը անդրադարձել է այդ մասին իր օրագրում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:69Nord høst.jpg
Պատկեր:E8 road towards north in Balsfjord, Troms, Norway, 2014 July.jpg
Պատկեր:Troms zwischen Tromsö & Mageröya 06.JPG
Պատկեր:Bukkhammarn tennes.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից:  (նորվեգերեն)

Կատեգորիա:Թրոմս ֆյուլքեի կոմունաներ
Նորվեգա-խորվաթական հարաբերություններ

**Նորվեգա-խորվաթական հարաբերություններ** (, ), դիվանագիտական հարաբերությունները Նորվեգիայի թագավորությանի և Խորվաթիայի միջև։

Նորվեգիայի և Խորվաթիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականիփետրվարի 20-ին։

Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում գործում է Նորվեգիայի դեսպանություն, իսկ Ռիյեկայում՝ պատվո հյուպատոսություն։ Օսլոյում՝ Նորվեգիայի մայրաքաղաքում գործում է Խորվաթիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանություն։

Ե՛վ Նորվեգիան, և՛ Խորվաթիան Եվրոպայի Խորհրդի և Հյուսիսատլանտյան դաշինքի լիիրավ անդամներ են։

## Տես նաև
* Հայ-նորվեգական հարաբերություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորվաթիայի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի արտաքին հարաբերություններ
Մելանի Լորեն

**Մելանի Լորեն** (; ), ֆրանսիացի դերասանուհի, ռեժիսոր և երգչուհի։

## Կենսագրություն
Մելանի Լորենը ծնվել է հրեական ծագում ունեցող դերասանի, ով երկար տարինել ձայնակցել է Սիմփսոնները մուլտսերիալի ֆրանսիական տարբերակի հերոս Նեդ Ֆլանդերսին և բալետի ուսուցչուհու ընտանիքում։ Մանկությունը անց է կացրել Փարիզի 9-րդ շրջանում։ Վաղ տարիքից հետաքրքրվել է կինեմատոգրաֆիայով։ Ֆիլմում իր առաջին դերը Մելանի Լորենը խաղացել է «Երկու ափերի միջև կամուրջը» ֆիլմում՝ ի շնորհիվ ֆրանսիացի հայտնի դերասան և ռեժիսոր Ժերար Դեպարդիե հետ ծանոթության։ Նրանք ծանոթացել էին Աստերիքսն ու Օբելիքսն ընդդեմ Կեսարի ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։

1999- 2009 թվականներին նկարահանվել է ավելի քան 20 ֆիլմերում։ 2008 թվականին հանդես է եկել «A ses pieds» () էրոտիկ կարճամետրաժ ֆիլմի ռեժիսորի և սցենարիստի դերում, որը ցուցադրվել է ֆրանսիական Canal+ հեռուստաընկերությամբ։

### Անձնական կյանք
Մելանին ամուսնացած է, սակայն նա չի հրապարակում իր ամուսնու անունը։ Զույգը ունի որդի՝ Լեոն։

## Ֆիլմագրություն
thumb|right|Լորանը 2008 թվականի դեկտեմբերին
* 1999 — Երկու ափերի միջև կամուրջ
* 2001 — Դա իմ մարմինն է
* 2002 — Համբուրիր ում ցանկանում ես
* 2003 — Մաքսիմալ էքստրիմ
* 2004 — Բրնձե տեղատարափ
* 2004 — Վերջին օրը
* 2004 — Ես այնքան երկար եմ քեզ սպասել
* 2005 — Իմ սիրտը դադարել է զարկել
* 2006 — Մի անհանգստացիր ինձ մոտ ամեն ինչ կարգին է
* 2006 — Հայրենասերները
* 2007 — Մահվան սենյալ
* 2007 — Գաղտնի սեր
* 2008 — Փարիզ
* 2009 — Անփառունակ սրիկաները
* 2009 — Ջեքը և Ջիլը
* 2009 — Համերգ
* 2010 — Սկսնակները
* 2010 — Շրջափակում
* 2011 — Ռեքվիեմ փողոցի վրա
* 2013 — Հիմա դու ինձ տեսնում ես
* 2013 — Թշնամի
* 2013 — Գիշերային գնացք դեպի Լիսաբոն
* 2014 — Օդում
* 2015 — Բումերանգ
* 2015 — Ծովի ափին
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Դյուրյո

աջից|մինի|200px|Դյուրյո կոմունան Թրոմս ֆյուլքեի քարտեզին
**Դյուրյո** (), կոմունա Նորվեգիայի Թրոմս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Բրյուստադբոթն բնակավայրն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է բուկմոլը։ Զբաղեցնում է 288.6 կմ² տարածք։

## Դյուրյոյի զինանշանը
Դյուրյո կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է սպիտակ գույնի գայլ։

## Բնակչություն
Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Դյուրյո կոմունայում բնակվում է 1232 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում նվազում է գրանցել։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Langhamn.jpg
Պատկեր:Spruce-Troms-Norway.JPG
Պատկեր:Dyrøybrua - Seen from east P3.jpg


## Աղբյուրներ
* Store norske leksikon. (նորվեգերեն)

## Արտաքին հղումներ
* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից:  (նորվեգերեն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թրոմս ֆյուլքեի կոմունաներ
Անհրաժեշտ սպանություն

«**Անհրաժեշտ սպանություն**» (), ռեժիսոր Եժի Սկոլիմովսկու ֆիլմը՝ նկարահանված 2010 թվականին։ Ֆիլմը Լեհաստանի, Նորվեգիայի, Իռլանդիայի ու Հունգարիայի համատեղ արտադրություն է։ Սցենարը գրել է Եժի Սկոլիմովսկին Եվա Պյասկովսկայայի հետ համատեղ։

Ֆիլմը հասարակությանը ներկայացվել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 6-ին՝ Վենետիկի 67-րդ կինոփառատոնի ընթացքում։

Կարգախոսն է՝ «Run to live… kill to survive» («Վազի՛ր, որ ապրես․․․ Սպանի՛ր, որ կենդանի մնաս»)։

## Սյյուժե
Ամերիկացի զինվորականները Եվրոպա են բերում Մուհամեդին՝ իսլամական թալիբան շարժման մարտիկին, որ բռնվել էր Աֆղանստանում։ Տեղի է ունենում ավտովթար, և գերուն հաջողվում է փախչել։ Ձեռք բերելով ազատություն՝ Մուհամեդը, ում հետևում էր բանակը, հայտնվում է իրեն անծանոթ միջավայրում և անսովոր կլիմայական պայմաններում։ Սակայն նա պատրաստ է ամեն ինչի, որ կենդանի մնա ու վերադառնա հայրենիք։

## Դերերում
* Վինսենտ Գալո – *Մուհամեդ*
* Էմմանուել Սենյե – *Մարգարետ*
* Դևիդ Լ․ Փրայս – *հարցաքննող սպա*
* Նիկոլայ Կլևե Բրոշ – *ուղղաթիռի օդաչու*
* Սթիգ Ֆրոդե Հենրիկսեն – *ուղղաթիռի օդաչու*
* Ֆիլ Գոս – *զինվորական բժիշկ*
* Զեկ Քոհեն – *զինվորական*
* Իֆտաչ օֆիր – *զինվորական*
* Թրեյսի Սփենսեր Շիպ – *զինվոր*
* Կլաուդիա Կասա – *հեծանվորդ*
* Մարկ Գասպերիչ – *հետապնդող խմբի գլխավոր*

## Մրցանակներ
* **[[Վենետիկի կինոփառատոն|Վենետիկի 67-րդ կինոփառատոն]]
** Ժյուրիի հատուկ մրցանակ
** Վոլպի գավաթ տղամարդու լավագույն դերակատարման համար - Վինսենտ Գալո
** CinemAvvenire Award - մրցույթի լավագույն ֆիլմ (ոչ պաշտոնական երիտասարդական ժյուրիի քվեարկությամբ)
* **Մար դել Պլատայի 25-րդ կինոփառատոն
** Ոսկե Աստոր լավագույն ֆիլմի համար
** Արծաթե Աստոր լավագույն դերասանի համար - Վինսենտ Գալո
** Արգենտինայի կինոտեսաբանների միության մրցանակ - միջազգային մրցույթի լավագույն ֆիլմ
* **Լեհական ֆիլմերի 13-րդ մրցանակաբաշխություն
** Արծիվ լավագույն ֆիլմի համար
** Արծիվ լավագույն ռեժիսորի համար - Երժի Սկոլիմովսկի
** Արծիվ լավագույն երաժշտության համար - Պավել Միկետին
** Արծիվ լավագույն մոնտաժի համար - Ռեկա Լեմխենի/Մաչի Պավլինսկի
* **Լեհական 36-րդ կինոփառատոն
** Ոսկե առյուծ լավագույն ֆիլմի համար
** Լավագույն ռեժիոր - Երժի Սկոլիմովսկի
** Լավագույն կինեմատոգրաֆիա - Ադամ Սիկորա
** Լավագույն երաժշտություն - Պավել Միկետին
** Լավագույն մոնտաժ - Ռեկա Լեմխենի/Մաչի Պավլինսկի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* «Անհրաժեշտ սպանություն» ֆիլմը «Афиша» ամսագրի կայքում
* «Անհրաժեշտ սպանություն» ֆիլմը «Variety» կայքում
* Essential Killing  at culture.pl
* ''Essential Killing'' North American premiere at the 35th Toronto International Film Festival 
* ''Movie City News'' video interview with Jerzy Skolimowski on the making of ''Essential Killing''. 
* ''Film New Europe'' interview with Jerzy Skolimowski and the making of ''Essential Killing''. 

Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արաբերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իռլանդական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իռլանդական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհական ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հունգարական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հունգարական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հունգարական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նորվեգական ֆիլմեր
Վարդյոհյուս

**Վարդոհյուսը** ամենահյուսիսային ամրոցն է աշխարհի և միևնույն ժամանակ ամենաարևելյանըը Նորվեգիայում։
Այն գտնվում է Վարդյո քաղաքում՝նորվեգական Ֆինմարկ պրովինցիայում։ Տեղակայված է Վարդոյա կղզում, Բարենցի ծովի Վարենհեր-Ֆյոդրի ելանցքում՝Ռուսաստանի սահամանի հարևանությամբ։

## Պատմություն
Կառուցվել է Հակոն հինգերորդի նախաձեռնությամբ, այն մշտապես գտնվել է թենորվեգական, թե ռուսական ազդեցության տակ։ Հակոն Հինգերորդի կառուցված ամրոցը գրեթե չի ենթարկվել փոփոխությունների։ Այն կառուցված է եղել ութանկյուն աստղի տեսքով։ Այն թվով երրորդ ամրոցն է Վարդյոում։ 1326 թվականին այստեղով է անցել Ռուսաստանի և Նորվեգիայի սահմանը։ 1340 թվականին նորվեգացի արքեպիսկոպոսները սկսեցին ամրապնդել նորվեգական ազդեցությունը ամրոցի վրա։
1597—1600 թվականներին Բորիս Գոդունովը տարածքային պահանջներ ամրոցի և Լապլանդիայի նկատմամբ։

### Պատերազմի տարիներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին 15-20 նորվեգական զինվորներ են տեղափոխվում Վարդոհյուս։ Դրա հետևում կանգնած էր Նորվեգական կազմակերպությունը։ Այստեղ պահվում էին նաև գերմանացի գերեվարված զինվորները՝ մեծ մասամբ Կրիգսմարին նավի անձնակազմը։ Կրիգսմարին նավը զավթվել էր Նորվեգիայի հարավում տեղի ունեցած պատերազմական գործողությունների ժամանակ։
Վարդոհյուսի վրա գրոհուն են ֆաշիստական օդային ուժերը, նորվեգացին կարողանում են խոցել օդաչուներից մեկին հրետանու միջոցով ։ Այնուամենայնիվ Նորվեգական կազմակերպությունը տանուլ է տալիս մարտը՝ դառնալով ամենավերջին նորվեգական ամրոցը, որ վայր դրեց զենքերը։ Գերմանացիները այն միանգամից չգրավեցին, այնուհետև սկսվում է ՛՞Դրոշների կռիվը՛՛
: Վերմախտի զիվորները կախում էին իրենց դրոշը ։ Երբ նրանք լքում էին ամրոցը, նորվեգացիները այրում էին այն և կախում իրենց՝ Վարդոհյուսյանը։ Մի քանի տարի անընդմեջ շարունակվում է Վարյոյի և ամրոցի շրջափակումը։ Մինչև իրենց նահանջը գերմանական զորքերը այրում են քաղաքը։ Վարդոհյուսը այդքան էլ չի տուժում, այնուամենայնիվ կարիք է ունենեւմ վերանորոգման։

**Հետպատերազմյան շրջան**
1945—1947 թվականներին Վարդոհյուսը վերածվում է բանտի։ Այստեղ պահվում են կոլլաբորացիոնիստները։ Այնուհետև Վարդոհյուսին վերադարձվում է ամրոցի տիտղոսը;
Այժմ Վարդոհյուսը միակ հյուսիսային ամրոցն է, որը պարտավոր է հրավառություն տալ տոնական օրերին։ Բացի այդ այստեղ ողջունում են արևը, երբ արևը ծագում է հորիզոնում երկար հյուսիսային գիշերից հետո։
Վարդոհյուսը Ֆինմարկի ֆյուլկայում գործարարական միավոր՝ Նորվեգիայի ամենահյուսիսային շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ամրոցներ
Թենեսի ժայռապատկերներ

thumb|right|300px|Թենեսի ժայռապատկերներից, որի մասին հիշատակված է Մարտին Վալի օրագրում: Պատկերված է եղջերու
**Թենեսի ժայռապատկերներ**, հուշարձան Նորվեգիայի Թրոմս ֆյուլքեյի Բալսֆյորդ կոմունայում։ Այն իրենից ներկայացնում է մոտ 60 ժայռապատկերներ, որոնք թվագրվում են 3 ժամանակաշրջանի՝ մ.թ.ա 4600  մինչև մ.թ.ա 2600 թվականներ։  Հուշարձանի ժայռապատկերները համարվում են Սկանդինավիայում հայտնաբերված ամենահին վավերագրերը, որոնք նկարագրում են որսորդների կենցաղն ու մշակույթը։

Համաձայն գիտնականների հաշվարկների՝ ժայռապատկերների ստեղծման ժամանակ տվյալ վայրը եղել է ծովի ափը, սակայն ներկայումս այն գտնվում է ծովի մակարդակից 20 մ բարձրության վրա։

Թենեսի ժայռապատկերների մասին վկայությունները թվագրվում են 1799 թվականով, երբ Կոպենհագենի պրոֆեսոր-բուսաբան Մարտին Վալը անդրադարձել է այդ մասին իր օրագրում։ Սակայն Վալի օրագիրը միայն 1913 թվականին է ընթերցվել, և հենց այդ ժամանակ էլ լայն հասարակությունը իմացել է ժայռապատկերների մասին։

Թենեսի ժայռապատկերների ուսումնասիրության գործում մեծ է եղել հնագետ Գուստավ Հալստրյոմի դերը։

Ժայռերին պատկերված են ցամաքային և ծովային կենդանիներ, ինչպես նաև մարդիկ և նավակներ։

## Գրականություն
* Ottar Grepstad and Kirsti Mathilde Thorheim. *Fotefar mot Nord*. Press. 2004. (նորվեգերեն)
* Povl Simonsen. *Fortidsminner nord for polarsirkelen*. Universitetesforlaget, Tromsø-Oslo-Bergen. 1970. (նորվեգերեն)

## Արտաքին հղումներ
* Helleristningsguide - bilder i Berg i Nord.

Կատեգորիա:Նորվեգիայի հնագիտական կոթողներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ժայռապատկերներ
Կատեգորիա:Թրոմս