Ժան-Լուի Գեզ դը Բալզակ

**Ժան-Լուի Գեզ դը Բալզակ** (, ), ֆրանսիացի գրող, ով ժամանակին աչքի է ընկել հատկապես էպիստոլյար (նամականու) ժանրում ստեղծած գրական-գեղարվեստական արժեքներով, միաժամանակ զգալի ավանդ է ներդրել ֆրանսերենի՝ որպես գրական լեզվի մշակման ու զարգացման գործում՝ գեղարվեստական արձակի լեզուն ժողովրդա-խոսակցականին մոտեցնելու գործում կատարելով նույն դերը, ինչ կատարել էր Մալերբը պոեզիայի բնագավառում և նպաստելով ֆրանսիական գեղարվեստական արձակի զարգացմանը։ Ծանոթ-բարեկամներին ու աստիճանավորներին հասցեագրած իր նամակներում, որոնք 1624-1654 թվականներին հրատարակվել են տասը հատորով, դը Բալզակը արտահայտել է իր քաղաքական հայացքները, տարածել ստոիկյան փիլիսոփայությունը,  քննադատել է Սրբազան աթոռը, կաթոլիկ կղերականների վարքուբարքը, աշխարհիկ իշխանավորներին... Նրա խայթող, խարազանող երգիծանքի արվեստը վառ կերպով դրսևորվել է հատկապես *Le Prince*-ում, որ Լուի Տասներեքերորդի կեղծ գովքն է (pseudo-éloge de Louis XIII de France)։

Ժան-Լուի Գեզ դը Բալզակը Ֆրանսիական ակադեմիայի հիմնադիր անդամներից է (ակադեմիկոս է ընտրվել 1634 թվականին).։

## Կենսագրություն
Գեզ դը Բալզակը, որին շնորհվել է «*ֆրանսերենի վերանորոգիչ* - *le restaurateur de la langue française* » պատվանունը, այն գրողներից է, ով առավելագույն ավանդ է ներդրել ֆրանսերենի բարեփոխման գործում։ Նա զավակն էր Անգուլեմի քաղաքապետ Գիյոմ Գեզի, ով ասպետական-ազնվականական տիտղոսի էր արժանացել և իրավունք ստացել իր տոհմանվանը կցելու Շարանտ գետի ափին ընկած իր Բալզակ կալվածքի անվանումը (հենց այդ կալվածքում էր նա կառուցել իր դղյակը՝ *Château de Balzac*-ը)։

Ժան-Լուին սովորել է Անգուլեմի ճիզվիտական դպրոցում, ապա աստվածաբանություն է ուսումնասիրել Պուատիեի համալսարանում։ Հետագայում ուսանել է նաև Լեյդենի համալսարանում, որտեղ մտերմացել է լիբերտինիզմի հետևորդ, գրող Թեոֆիլ դը Վիոյի հետ (Théophile de Viau) (տարիներ անց վերջինիս նույնպես նամակներ է հասցեագրել)։ Եղել է Էպերոնի դուքսի քարտուղարը Մեցում, որից հետո երկու տարի՝ 1621-ից  1623 թթ., անցկացրել է Հռոմում՝ որպես կարդինալ դը Լա Վալետայի գործակալ։ Վերադառնալով Փարիզ՝ հասարակության ազդեցիկ շրջանակներում ներկայացրել է ծանոթներին ու բարձրաստիճան պալատականներին հասցեագրած և նրանցից ստացած մի շարք նամակներ, և դա լայն ճանաչում է բերել նրան, արժանացրել նաև կարդինալ Ռիշելիեի ուշադրությանը։ Վերջինս Ժան-Լուիին շնորհել է պատմագրի պաշտոն, նրան ընդգրկել արքայի խորհրդականների խմբում՝ խոստանալով 2 հազար լիվր ռոճիկ (ըստ որոշ աղբյուրների՝ Ռիշելիեն խոստումը չի կատարել)։

Գեզ դը Բալզակի՝ 1624 թվականին լույս տեսած նամակների ժողովածուի առաջին հատորը միանգամից հռչակավոր է դարձրել նրան, արժանացրել «*Մեծն նամակագիր*» պատվանունի, ինչպես նաև մարկիզուհի մադամ Ռամբույեի համբավավոր գրական սալոնում՝ Ժան Շապլենի, Մալերբի հետ հավասար՝ պարբերաբար հյուրընկալվելու բարձր պատվին։ Սակայն նամակներին բնորոշ ազատամտության պատճառով գիրքը 1626 թվականին ենթարկվել է ճիզվիտ Ֆրանսուա Գառասի կատաղի հարձակումներին։ Դրանից մեկ տարի անց էլ ֆելյանտինցիների վանական օրդենի ղեկավար Ժան Գուլուն գրքի հեղինակին *Lettres de Phyllarque à Ariste* պամֆլետում մեղադրել է անտիկ ու նոր շրջանների գրողներից գրագողություն կատարելու մեջ։

Ժամանակակիցների վկայությամբ՝ Գեզ դը Բալզակը մեծ ձգտումներով, բայց նաև հիվանդագին կասկածամտությամբ աչքի անկնող անձնավորություն է եղել։ Կյանքի վերջին տարիներին նա իր ամբողջ կարողությունը նվիրաբերել է բարեգործության, ապա քաշվել կապուցինների անգուլեմյան վանք, որտեղ էլ 56 տարեկան հասակում կնքել է իր մահկանացուն՝ 12 հազար լիվր կտակելով Անգուլեմի բուժարանին և սրբության սքեմով պարուրված։ Նրա աճյունն ամփոփված է Անգուլեմի հիվանդանոցի մատուռում պատրաստված շիրիմում։

## Երկեր
* *Œuvres diverses* (1644). Paris, Honoré Champion, 1995 
**Le Barbon* (1648), pamphlet fustigeant les pédants
**Les entretiens* (1657), Éd. Bernard Beugnot, Paris, M. Didier, 1972 (2 vol.)
**[[s:Aristippe, ou De la Cour|Aristippe, ou De la cour]]* (1658)
* *Les entretiens de feu monsieur de Balzac* (1657)
* *Les premières lettres de Guez de Balzac, 1618-1627*, Paris, E. Droz, 1933-1934
* *Œuvres* (1665) Genève, Slatkine Reprints, 1971
* *Œuvres choisies*, Paris, Larousse, 1936
* *Le prince,* Éd. Christian Leroy. Paris։ Table ronde, 1997 
* *Épîtres latines* Sous la direction de Jean Jehasse, préface de Bernard Yon, Saint-Étienne, Presses Universitaires de Saint-Étienne, 1982 ASIN 2867240115
* *Socrate chrestien par le Sr De Balzac et autres œuvres du mesme Autheur.* Amsterdam, Pluymer, 1662. In-12, [1 (titre frontispice)], [1 bl.], [22 (avant-propos, table)], 271 (en réalité 281 puisqu’une erreur typographique ajoute dix pages à l’ouvrage։ p.&nbsp;1-192, puis p.&nbsp;183-271), [1 bl.], 126, [22 (table)].

## Գրականություն
* *Jean Louis Guez  de Balzac de l'Académie française*, dans Charles Perrault, *Les Hommes illustres qui ont paru en France pendant ce siècle*, chez Antoine Dezallier, 1697, tome 1,  (''lire en ligne'')
* Bernard Beugnot, *Les débuts littéraires de Guez de Balzac,* Torino, Società editrice internazionale, 1968
* Bernard Beugnot, *Jean-Louis Guez de Balzac : bibliographie générale,* Saint-Étienne, Université de Saint-Étienne, 1967
* Bernard Beugnot, *J.L. Guez de Balzac. Bibliographie générale. Supplément I*, PUM, Montréal, 1973
* Bernard Beugnot, *J.L. Guez de Balzac. Bibliographie générale: Supplément II*, Publications de l'Université de Saint-Etienne, 1979
* Bernard Beugnot, *Fortunes de Guez de Balzac : actes du colloque de Balzac, 16-|19 septembre 1997,* Paris, H. Champion, 1998
* Bernard Beugnot, *Guez de Balzac,* Paris, Memini, 2001
* Mathilde Bombart, *Guez de Balzac et la querelle des Lettres. Ecriture, polémique et critique dans la France du premier XVIIe siècle*, H. Champion, 2007
* Gustave Cohen, *Écrivains français en Hollande dans la première moitié du  1879-1958,* Paris, Champion, 1920
* Joseph Declareuil, *Les idées politiques de Guez de Balzac,* Paris, V. Giard & E. Brière, 1907
* Gaston Guillaumie, *J.L. Guez de Balzac et la prose française ; contribution à l’étude de la langue et du style pendant la première moitié du XVIIe siècle,* Paris, A. Picard, 1927
* C. Hippeau, *Étude sur Jean-Louis Guez de Balzac,* Paris, Académie française, 1850-1859
* Jean Jehasse, *Guez de Balzac et le génie romain : 1597-1654,* Saint-Étienne, Université de Saint-Étienne, 1977
* Ulrike Michalowsky, *L’usage du « je » et la peinture du moi dans les lettres de Guez de Balzac.* Thèse pour le doctorat de l’université de la Sarre, 1994
* Jean-Émile Sabrazès, *Les propos aigres-doux de Guez de Balzac sur Montaigne,* Bordeaux, A. Destout, 1933
* Jean-Baptiste Sabrié, *Les idées religieuses de J.-L. Guez de Balzac,* Paris, F. Alcan, 1913
* Jean Sabrazes, *Les pensées de Guez de Blazac ; notes et remarques,* Bordeaux, A. Destout, 1934
* F. E. Sutcliffe, *Guez de Balzac et son temps ; littérature et politique*, Paris, A.G. Nizet, 1959
* Youssef Zobeidah, *Polémique et littérature chez Guez de Balzac*, Paris, A.G. Nizet 1972
* Roger Zuber, *Les « Belles infidèles » et la formation du goût classique. Perrot d’Ablancourt et Guez de Balzac,* Paris, A. Colin, 1968

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գեզ դը Բալզակի կյանքն ու գործն ուսումնասիրող գրականագետ Բեռնար Բյոնոյի կայքէջը 
*Գեզ դը Բալզակի էջը Ֆրանսիական ակադեմիայի կայքում, mit Bild
*Seite Balzac im Webauftritt des Gymnasiums, das seinen Namen trägt, französisch, mit Bild
* www.britannica.com

Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ