Եվրոպական գրադարան

**Եվրոպական գրադարան**, 49 եվրոպական ազգային գրադարանների ռեսուրսների և աճող թվով հետազոտական գրադարանների մուտքի հնարավորություն ընձեռող ինտերնետ ծառայություն։ Որոնումը, մետատվյալների մատուցումը, ինչպես նաև թվային օբյեկտներ, հիմնականում անվճար են։ Նյութերը ստացվում են Եվրախորհրդի անդամ երկրներում տեղակայված հաստատություններից և դասակարգվում են կատալոգային գրառումներից մինչև ամբողջական տեքստային գրքեր, ամսագրեր, աուդիո ձայնագրություններ։ Որոնման համարկարգով կարելի է գտնել ավելի քան 200 միլիոն գրառում, այդ թվում 24 միլիոն լրիվ տեքստային բովանդակություն և ավելի քան 7 միլիոն թվային օբյեկտներ։ Որոնվող առարկաների մեջ ներկայացված են երեսունհինգ տարբեր լեզուներ։

Եվրոպական գրադարանի բովանդակությունը սառեցվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ից, որից հետո նոր թարմացումներ չեն իրականացվել։

## Պատմություն և հայեցակարգ
Ներկայիս եվրոպական գրադարանը կազմավորվել է մի շարք ավելի վաղ ծրագրերից։

Մեկնարկը եղել է 1997 թվականին, երբ GABRIEL (Եվրոպայի ազգային գրադարանների դարպաս և կամուրջ) ծրագիրն սկսեց ստեղծել եվրոպական ազգային գրադարանների համատեղ վեբ-պորտալ։ Հիմնական մակարդակում, պորտալը տեղեկատվություն էր տրամադրում յուրաքանչյուր գրադարանի հավաքածուների և դրանց առցանց հանրային մատչելիության կատալոգների (OPACs) մուտք գործելու մասին։

GABRIEL-ին հաջորդեց TEL (Եվրոպական գրադարան) նախագիծը, որը գործել է 2001-2004 թվականներին և հիմք է ստեղծել Եվրոպայում հիմնական ազգային և ավանդային հավաքածուների հասանելիության համար։ Ծրագիրը մասնակիորեն ֆինանսավորվել է Եվրոպական հանձնաժողովի 5-րդ ծրագրի շրջանակներում։ TEL նախագծում ներգրավված ազգային գրադարաններն էին՝ Ֆինլանդիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի (Ֆլորենցիա), Իտալիայի (Հռոմի), Նիդերլանդների, Պորտուգալիայի, Սլովենիայի, Շվեյցարիայի և Միացյալ Թագավորության գրադարանները։

Սա հանգեցրել է 2005 թվականի մարտի 17-ին TheEuropeanLibrary.org պորտալի մեկնարկին։

2005-2007 թվականներին TEL-ME-MOR նախագիծը նպաստել է Եվրոպական գրադարանի լիիրավ գործընկերների շարքում ներգրավվել Եվրամիության նոր անդամ երկրների ավելի քան 10 ազգային գրադարանների։ 2008 թվականի սկզբին ծառայությանն են միացել Եվրոմիության և Եվրոպական ազատ առևտրի միության հետագա 9 ազգային գրադարան։

Եվրոպական գրադարանը քայլեր է ձեռնարկել EDL ծրագրի հետ ընդլայնելու ուղղությամբ, որի ընթացքում ազգային գրադարանները շարունակում էին միանալ Եվրոպական գրադարանին։ Ծրագիրը նաև կենտրոնացել է բազմալեզվության վրա, ձեռնարկել է Եվրոպական մետատվյալների ռեեստրի  առաջին քայլերը և պոտենցիալ քարտեզագրման համար ստեղծել թվայնացման հնարավորություն։

## Եվրոպական գրադարան և Europeana
Եվրոպական գրադարանը ապահովեց Europeana-ի (Եվրոպական հանձնաժողովի նախաձեռնություն, որը Europeana կայքէջի միջոցով հանրությանը հասանելի է դարձնում գրադարաններից, թանգարաններից և արխիվներից միլիոնավոր թվային օբյեկտներ), ստեղծման համար անհրաժեշտ աջակցությունը։

Երբ Եվրոպական խորհրդարանը կոչ արեց ստեղծելու Europeana, Եվրոպական ազգային գրադարանների կոնֆերանսը (ԵԱԳԿ), Նիդերլանդների ազգային գրադարանի  և ԵԱԳԿ-ի եվրոպական գրադարանի հովանու ներքո, խնդրեցին այն ընդգրկել «Contentplus» ծրագրի շրջանակներում։ 2007 թվականին սկսվեց նախատիպը, և Europeana-ն գործարկվեց 2008 թվականի նոյեմբերին։

Europeana այժմ գործում է ինքնուրույն, բայց Եվրոպական գրադարանը շարունակում է սերտորեն համագործակցել Europeana-ի հետ։ Եվրոպական գրադարանը Europeana-ի համար հանդիսանում է ազգային գրադարանների թվային բովանդակության ագրեգատորը և ամսական կտրվածքով Europeana-ին թվային բովանդակություն է տրամադրում ազգային գրադարաններից։

2012 թվականի հուլիսի դրությամբ Եվրոպական գրադարանը դարձավ Europeana-ի համար երկրորդ ամենամեծ բովանդակության մատակարարը Europeana-ի տվյալների շտեմարանում ավելացված 3,45 միլիոն նյութերով։

Europeana-ն և Եվրոպական գրադարանը կիսում են որոշակի մարդկային և տեխնիկական ռեսուրսներ։

## Ֆինանսավորում և սեփականություն
Եվրոպական գրադարանը ֆինանսավորվում է սեփականատերերի կողմից։ Պորտալը վարում է Եվրոպական գրադարանային գրասենյակը, որը գտնվում է Նիդերլանդների ազգային գրադարան (Հաագա) շենքում։ Ծրագրի տնօրենն է Ջիլ Քուզինսը։

## Գործընկեր գրադարաններ
Եվրոպական գրադարանին մասնակցող 48 ազգային գրադարանները՝

*Ալբանիա՝ Ալբանիայի ազգային գրադարան
*Հայաստան՝ Հայաստանի ազգային գրադարան
*Ավստրիա՝ Ավստրիայի ազգային գրադարան
*Ադրբեջան՝ Ադրբեջանի ազգային գրադարան 
*Բելգիա՝ Բելգիայի թագավորական գրադարան
*Բոսնիա և Հերցոգովինա՝ Vijećnica
*Բուլղարիա՝ Կյուրեղի և Մեթոդիոսի անվան Բուլղարիայի ազգային գրադարան 
*Խորվաթիա՝ Զագրեբի ազգային և համալսարանական գրադարան 
*Կիպրոս՝ Կիպրոսի ազգային գրադարան 
*Չեխիա՝ Չեխիայի ազգային գրադարան
*Դանիա՝ Դանիական թագավորական գրադարան
*Էստոնիա՝ Էստոնիայի ազգային գրադարան 
*Ֆինլանդիա՝ Ֆինլանդիայի ազգային գրադարան 
*Ֆրանսիա՝ Ֆրանսիայի ազգային գրադարան 
*Վրաստան՝ Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան 
*Գերմանիա՝ Գերմանիայի ազգային գրադարան
*Հունաստան՝ Հունաստանի ազգային գրադարան 
*Հունգարիա՝ Հունգարիայի ազգային գրադարան 
*Իսլանդիա՝ Իսլանդիայի ազգային և համալսարանական գրադարան 
*Իռլանդիա Իռլանդիայի ազգային գրադարան 
*Իտալիա-Ֆլորենցիա՝ Ազգային կենտրոնական գրադարան (Ֆլորենցիա) 
*Իտալիա-Հռոմ՝ Ազգային կենտրոնական գրադարան (Հռոմ) 
*Լատվիա՝ Լատվիայի ազգային գրադարան 
*Լիխտենշտեյն՝ Լիխտենշտեյնի պետական գրադարան 

*Լիտվա՝ Մարտինաս Մաժվիդասի անվան Լիտվայի ազգային գրադարան
*Լյուքսեմբուրգ՝ Լյուքսեմբուրգի ազգային գրադարան
*Մակեդոնիա՝ Կլեմենտ Օրխիդսկու ազգային և համալսարանական գրադարան (*Nacionalna i univerzitetska biblioteka Sv. Kliment Ohridski*)
*Մալթա՝ Մալթայի ազգային գրադարան
*Մոլդովա՝Մոլդովայի ազգային գրադարան 
*Մոնտենեգրո՝ Մոնտենեգրոյի ազգային գրադարան
*Նիդերլանդներ՝ Նիդերլանդների ազգային գրադարան
*Նորվեգիա՝ Նորվեգիայի ազգային գրադարան
*Լեհաստան՝ Լեհաստանի ազգային գրադարան
*Պորտուգալիա՝ Պորտուգալիայի ազգային գրադարան
*Ռումինիա՝ Ռումինիայի ազգային գրադարան
*Ռուսաստան-Մոսկվա՝ Ռուսաստանի պետական գրադարան
*Ռուսաստան-Սանկտ Պետերբուրգ՝ Ռուսաստանի ազգային գրադարան
*Սան Մարինո՝ Biblioteca di Stato e Beni Librari
*Սերբիա՝ Սերբիայի ազգային գրադարան
*Սլովակիա՝ Սլովակիայի ազգային գրադարան
*Սլովենիա՝ Սլովենիայի ազգային և համալսարանական գրադարան
*Իսպանիա՝ Իսպանիայի ազգային գրադարան
*Շվեդիա՝ Շվեդիայի ազգային գրադարան
*Շվեյցարիա՝ Շվեյցարիայի ազգային գրադարան
*Թուրքիա՝ Թուրքիայի ազգային գրադարան
*Ուկրաինա՝ Ուկրաինայի Վ. Վերնադսկու անվան ազգային գրադարան
*ՄԻացյալ Թագավորություն՝ Բրիտանական գրադարան
*Վատիկան՝ Վատիկանի գրադարան

Հետազոտական գրադարաններ, որոնք «Europeana Libraries» նախագծի արդյունքում Եվրոպական գրադարանին բովանդակություն են տրամադրել՝ 

*Բավարիական պետական գրադարան
*Բելգրադի համալսարանի գրադարան
*Հունգարիայի Հանրապետության Ազգային ժողովի գրադարան
*Ուելսի ազգային գրադարան
*Ռումինական ակադեմիայի գրադարան
*Թրինիթի քոլեջ
*Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարան
*Բեռնի համալսարան
*Լոնդոնի համալսարանական քոլեջ
*Գենտի համալսարան

*Լյովենյան կաթոլիկ համալսարան
*Լունդի համալսարան
*Օքսֆորդի համալսարան
*Սիբիուի համալսարան
*Տարտուի համալսարանի գրադարան
*Ուփսալայի համալսարան
*Վիեննայի համալսարան
*Ուելքոմ հիմնադրամի գրադարան
*Ցյուրիխի կենտրոնական գրադարան

## Տես նաև
* Europeana

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The European Library
* Conference of European National Librarians (CENL)
* Europeana Libraries 

Կատեգորիա:Ազգային գրադարաններ
Կատեգորիա:Եվրոպական մշակույթ