Սլիվիցեի ճակատամարտ

**Սլիվիցեի ճակատամարտ**, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին խոշոր մարտերից մեկը նախկին Չեխոսլովակիայի տարածքում։ 1945 թվականի մայիսին Վերմախտի և ՍՍ-ի գերմանական զորամասերի աճող թիվը ճանապարհ ընկավ դեպի արևմուտք՝ հանձնվելու անգլո-ամերիկյան զորքերին։ Սակայն Պրիբրամ քաղաքի տարածքում նրանց կանխել են չեխ պարտիզանները, որոնք անսպասելիորեն հարձակվել են գերմանական դիրքերի վրա։ Դիմադրության մի քանի մարտիկներ պարտություն կրեցին, սակայն նրանց օգնության հասան Կարմիր բանակի ստորաբաժանումները։ Այնուհետև մարտին միացան ամերիկյան զորքերի ստորաբաժանումները։ Այս մարտում երկու կողմերի զոհերի ստույգ թիվը դեռևս հայտնի չէ։

= Նախադրյալներ =
1945 թվականի մայիսի 7-ին նացիստական Գերմանիայի ներկայացուցիչները ստորագրեցին ամբողջական և անվերապահ հանձնման ակտ, որը գերմանական բոլոր զորքերին հրամայեց մնալ իրենց տեղերում և հանձնվել հակահիտլերյան կոալիցիայի զորքերի հանդիպման ժամանակ։ Չնայած դրան, ֆելդմարշալ Ֆերդինանդ Շերները՝ «կենտրոնական» բանակային խմբի հրամանատարը, անտեսեց հանձնվելու հրամանը և հրամայեց իր ստորաբաժանումներին կռվել դեպի արևմուտք՝ հանձնվելու ամերիկյան զորքերին։

Քանի որ խորհրդային բանակը դեռ հեռու էր օկուպացիոն գոտիների սահմանազատման գծից, տեղի չեխ պարտիզանները փորձեցին կանգնեցնել գերմանացիներին։ Իհարկե, պարտություն կրեցին անփորձ և վատ զինված անկանոն պարտիզանական ստորաբաժանումները։

Մայիսի 9-ին գերմանական զորքերի մեծ կազմավորումը, որը ճանապարհ էր ընկնում դեպի արեւմուտք, կանգ առավ չեխական Միլին, Սլիվիցե և Չիմելիցե գյուղերի սահմանազատման գծի մոտ (Պշիբրամի մոտ)։ Դրանց թվում էին «Վալենշտեյն» խմբի մասերը։ Ցրված ստորաբաժանումների հրամանատարությունն իրականացնում էր Բոհեմիայի և Մորավիայի ՍՍ տնօրինության ղեկավար, գրուպենֆյուրեր Կարլ Ֆրիդրիխ ֆոն Պյուկլեր-Բուրգհաուսը։ Զորքերի հետ նահանջեց նաև գերմանացի խաղաղ բնակչությունը։ Քանի որ պարտիզանական դիմադրության ստորաբաժանումները փակում էին ճանապարհը դեպի ամերիկյան գոտի, Պյուքլեր-Բուրգհաուսը հրամայեց իր վերահսկողության տակ գտնվող զորքերին փորել և գրավել պաշտպանական դիրքեր։

## Ճակատամարտ
Մայիսի 11-ին չեխական պարտիզանական ջոկատները՝ խորհրդային սպա Եվգենի Անտոնովիչ Օլեսենսկու գլխավորությամբ, փորձեցին հարձակվել գերմանացիների վրա, սակայն նրանց հարձակումները հետ մղվեցին։ Սակայն նույն օրը խորհրդային զորքերը մոտեցան գերմանական դիրքերին, նրանց հարձակումը սկսվեց թշնամու խրամատների ծանր հրետանու գնդակոծմամբ։ Խորհրդային հրետանային պատրաստությանն աջակցել է նաեւ ԱՄՆ 3-րդ բանակի XII կորպուսի 4-րդ զրահատանկային դիվիզիան։ Հետագայում 1-ին, 2-րդ և 4-րդ ուկրաինական ճակատների զորքերը միասին հարձակվեցին թշնամու վրա։

Գիշերը գերմանական պաշտպանությունը ճեղքվեց, և մայիսի 12-ին մոտավորապես ժամը 03։00-ին Ռակովիցա ջրաղացում Պյուկլեր-Բուրգհաուսը ստորագրեց հանձնման արձանագրություն։ Խորհրդային կողմից փաստաթուղթը ստորագրել է 104-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, գեներալ-մայոր Իվան Ֆեդոտովիչ Սերեգինը, իսկ ամերիկյանից՝ 4-րդ տանկային դիվիզիայի շտաբի պետը։ Հանձնվելուց հետո գեներալ Պյուքլեր-Բուրգհաուսը վերադարձել է իր վիլլա, որտեղ նա՝ իր օգնականն ու թարգմանիչը, ինքնասպան են եղել։ Մոտ 6000 գերմանացի զինվոր գերևարվեց։

Ճակատամարտից հետո բազմաթիվ գերմանացի զինվորներ և գերմանացի խաղաղ բնակիչներ փորձել են թաքնվել Կամվալդ զորավարժարանի անտառներում։ 1945 թվականի մայիսի ողջ ընթացքում չեխ պարտիզանները արշավանքներ են իրականացրել տարածքը մաքրելու համար՝ թաքնվածներին հայտնաբերելու համար։ Գրեթե բոլոր հայտնաբերվածները մահապատժի են ենթարկվել։ Այս մարտում երկու կողմերի զոհերի ստույգ թիվը դեռևս հայտնի:

## Հիշատակի հավերժացում
1970 թվականին Սլիվիցեում ճակատամարտի վայրում բացվեց ճարտարապետ Վացլավ Չիլսկու նախագծած հուշարձանը։ Ամեն տարի էնտուզիաստները կազմակերպում են ճակատամարտի վերակառուցում, 2011 թվականին դրան մասնակցել են Չեխիայի ռազմական պատմության ակումբի անդամները, Պրիբրամի թանգարանը և չեխական բանակի զինվորները։

Չիմելիցայում գտնվող վիլլայի կողքին հուշարձան է կանգնեցվել, որի վրա գրված է։ «Այս վայրում 1945 թվականի մայիսի 9-ին ամերիկյան բանակը դադարեցրեց գերմանական զորքերի նահանջը։ Ամերիկացի, խորհրդային և գերմանական ռազմական ներկայացուցիչների մասնակցությամբ 1945 թվականի մայիսի 12-ին այստեղ ստորագրվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին հանձնումը Եվրոպայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արևելյան ռազմաճակատի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ
Կատեգորիա:Չեխոսլովակիայի ճակատամարտեր