Օֆելլաս

**Օֆել,** նաև **Օֆելլաս** (, , ), Կիրենաիկայի կառավարիչ մ.թ.ա. 322-ից մինչև 308 թվականը։

Նա մասնակցել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներին: Արիանոսը հիշատակել է Օֆելլասի անունը գետային նավատորմի եռահավերի հրամանատարների շարքում Ալեքսանդրի հնդկական արշավանքի ժամանակ մ.թ.ա. 327 թվականին: Մակեդոնիայի թագավորի մահից հետո նա միացել է դիադոքոսներից մեկին՝ Պտղոմեոսին, որը իշխել է Եգիպտոսում: Մ.թ.ա. 322 թվականին Ալեքսանդրի նախկին հրամանատարը Օֆելլասին ուղարկել է բանակի գլխավորությամբ՝ նվաճելու Եգիպտոսից արևմուտք գտնվող Կիրենաիկան: Այս շրջանը նվաճելուց հետո նա նշանակվել է Պտղոմեոսի կառավարիչ այնտեղ: Տասը տարի անց Օֆելլասը ապստամբել է թագավորի դեմ: Պտղոմեոսը չի կարողացել բանակ ուղարկել ապստամբ տարածաշրջան, քանի որ այլ պատերազմներ է մղել: Հետագայում նրանց միջև խաղաղություն է կնքվել: Օֆելլասը ճանաչել է Պտղոմեոսի իշխանությունը, խոստացել է ռազմական գործողություններ չսկսել նրա դեմ և դրա դիմաց ստացել է այնպիսի լայն ինքնավարություն, որ դարձել է Կիրենաիկայի գործնականում անկախ կառավարիչ:

Մ.թ.ա. 308 թվականին նա միացել է Սիրակուսայի բռնակալ Ագաթոկլեսի բանակին, որը կռվել է Կարթագենի դեմ Աֆրիկայում: Կարճ ժամանակ անց Օֆելը և նրա զինվորները անապատով երկամսյա դժվարին արշավանք են կատարել, Ագաթոկլեսը սպանել է նրա դաշնակցին: Հետագայում Սիրակուսայի բռնակալը համոզել է Կիրենաիկայի կառավարչի բանակին զենքերը վայր դնել՝ առատաձեռն խոստումներով: Զինվորները ստիպված եղան միանալ Ագաթոկլեսի բանակին:

## Ծագում։ Վաղ տարիներ։ Կիրենաիկայի կառավարիչ
thumb|Ոսկե Կյուրենական ստատեր մ.թ.ա. 322-313
Սիլենոսի որդի Օֆելլասը ծնվել է Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Պելլայում: Երիտասարդ տարիներին նա մասնակցել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու Ասիայի արշավանքին: Արիանոսը Օֆելլասին հիշատակում է մ.թ.ա. 327 թվականի Հնդկական արշավանքի ժամանակ գետային նավատորմի տրիրեմների հրամանատարների շարքում։ Ալեքսանդրի մահից հետո՝ մ.թ.ա. 323 թվականին, Օֆելլասը միացավ Պտղոմեոսի հաջորդին՝ Դիադոքոսին, որը իշխանություն է ձեռք բերել Եգիպտոսում: Մ.թ.ա. 322 թվականին Եգիպտոսի արևմուտքում գտնվող Կիրենաիկայում պատերազմ է բռնկվել, երբ Սպարտայից իր վարձկաններով ժամանել է Թիբրոնը: Նա չկարողացավ արագ գրավել Կիրենաիկան: Կյուրենեից, որը սննդի պակաս ուներ, հարուստ քաղաքացիները վտարվեցին, իսկ նրանց ունեցվածքը բռնագրավվել են: Արիստոկրատները փախան կամ Թիբրոն, կամ Պտղոմեոսի արքունիք: Փախստական ​​օլիգարխները խնդրեցին Պտղոմեոսին օգնել իրենց վերադառնալ հայրենիք: Եգիպտոսի կառավարչի համար Կյուրենեի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձությունները հիանալի հնարավորություն էին հարուստ ափամերձ քաղաքը իր տիրապետությանը միացնելու համար: Կյուրենեում կողմերի բախումը և Թիբրոնի հետ պատերազմը սպառեցին քաղաքի ուժերը: Հավանաբար, մ.թ.ա. 322 թվականի ամռանը Պտղոմեոսը Կյուրենե ուղարկել է ուժեղ բանակ և նավատորմ՝ Օֆելլասի գլխավորությամբ: Կյուրենայի քաղաքացիները գիտակցեցին Պտղոմեոսի կողմից նվաճվելու վտանգը և առաջարկեցին դաշինք կնքել Թիբրոնի հետ՝ իրենց համատեղ ուժերով եգիպտացիներին հաղթելու համար։ Սակայն այս դաշինքն այլևս չի կարող փրկել ո՛չ Թիբրոնին պարտությունից, ո՛չ էլ Կյուրենեին նվաճումից։ Օֆելլասը նախ իր զորքերի մի մասը ուղարկել է Տևքիրա՝ Օլինթոսի Էպիկիդեսի հրամանատարությամբ, և ինքը մարտի է մտել Թիբրոնի և կյուրենացիների համատեղ ուժերի դեմ։ Պարտությունից հետո Թիբրոնը փախել է Տևքիրա շրջան, որտեղ հույս ուներ պաշտպանություն գտնել, բայց փոխարենը գերի ընկել է Էպիկիդեսի զորքերի կողմից։ Պաշտոնապես տարածաշրջանը դարձել է հելլենիստական ​​Եգիպտոսի մաս, սակայն իրական իշխանությունը պատկանել է Օֆելլասին, որը կառավարել է որպես Պտղոմեոսի վասալ։

Օֆելեսի գահակալության մանրամասների մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ։ Մ.թ.ա. 313 թվականին Կյուրենայում ապստամբություն է բռնկվել։ Զինվորները ստիպված եղան փակվել բերդում, որտեղ մնացել են մինչև Ագիսի գլխավորությամբ եգիպտական ​​զորքերի ժամանումը, որոնք հանդարտեցրել են ապստամբներին։ Ապստամբության ճնշումից հետո իշխանությունը կրկին անցել է Օֆելեսին։ Հաջորդ՝ մ.թ.ա. 312 թվականին, Օֆելլասը ապստամբել է Եգիպտոսի կառավարչի դեմ։ Պտղոմեոսը, որը ստիպված է եղել մի քանի պատերազմներ մղել, չի կարողացել բավարար զորքեր ուղարկել Կիրենաիկա։ Հնարավոր է՝ Օֆելլասին համոզել են դավաճանել դիադոք Անտիգոնոսի դեսպանները, որոնք պատերազմել են, Պտղոմեոսի դեմ։ Մ.թ.ա. 311 թվականի պայմանագրի համաձայն՝ Եգիպտոսի և Կիրենաիկայի կառավարիչների միջև կնքվել է խաղաղություն։ Օֆելլասը ճանաչել է Պտղոմեոսի իշխանությունը, խոստացել ռազմական գործողություններ չսկսել նրա դեմ և դրա դիմաց ստացել է այնպիսի լայն ինքնավարություն, որ դարձել է Կիրենաիկայի գործնականում անկախ կառավարիչ։ Այսպիսով, Պտղոմեոսի իշխանությունը տարածաշրջանի վրա դարձել է խորհրդանշական, իսկ Օֆելլասինը՝ իրական։

Օֆելլասի հավակնությունների մասին վկայել է այն, որ նա ամուսնացել է ազնվական աթենացի Էվրիդիկեի հետ, որը սերել է Մարաթոնում պարսիկների նկատմամբ հաղթանակ տարած Միլտիադեսից։ Նա նաև բարեկամական հարաբերություններ է պահպանել Աթենքի հետ։

## Դաշինք Ագաթոկլեսի հետ։ Մահ
Մ.թ.ա. 310 թվականին Սիրակուզայի բռնակալ Ագաթոկլեսի հրամանատարությամբ հունական բանակը ափ է իջել Աֆրիկայում՝ Կարթագենից ոչ հեռու։ Կարթագենացիները պարտություն են կրել Սպիտակ Թունիսի ճակատամարտում։ Չնայած թշնամու մայրաքաղաքին մոտ տարած հաղթանակին՝ Ագաթոկլեսը բավարար ուժեր չուներ քաղաքը գրոհով գրավելու համար։ Նավատորմի բացակայությունը ենթադրել է ափին գտնվող քաղաքի լիարժեք պաշարման անհնարինություն։ Հույն հրամանատարին դաշնակիցներ էին պետք։ Դեսպան Օրֆոնը ուղարկվել է Օֆելլոսի մոտ։ Նա համոզել է Կյուրենեի առաջնորդին միանալ կարթագենացիների դեմ պատերազմին։ Օֆելլոսին խոստացան Աֆրիկայում գրավված բոլոր քաղաքները։ Օրֆոնը շեշտել է, որ Սիցիլիան բավարար կլինի Ագաթոկլեսի համար, և նույնիսկ իր ողջ ցանկությամբ նա չի կարող կառավարել արտասահմանյան տիրույթները։

Արշավանքին նախապատրաստվելիս Օֆելլոսը Աթենք է ուղարկել հավաքագրողներ։ Քաղաքի բնակիչներից շատերը հետևել են նրա կոչին, քանի որ նրանք ոչ միայն հույսը դրել են հարուստ ռազմական ավարի վրա, այլև ցանկացել են գաղթել իրենց հայրենի քաղաքից, որը դժվար ժամանակներ է ապրել։ Օֆելլոսը հավաքել է տասը հազար հետևակային, վեց հազար հեծյալ և հարյուր կառք և գնացել է Ագաթոկլեսին օգնելու։ Արշավանքը տևել է մոտ երկու ամիս։ Այն չափազանց դժվար է ստացվել է։ Զինվորները քայլել են անապատով՝ ջրի և սննդի պակասի, շոգի, գիշատիչ կենդանիների սպառնալիքի, որոնք հարձակվել են հետ մնացողների վրա, ինչպես նաև ճանապարհին բազմաթիվ թունավոր օձերի պայմաններում։ Այս ամենից բացի, բանակում տենդ բռնկվել է։ Երբ Ագաթոկլեսը տեսել է, որ բանակը հյուծված է դաժան արշավանքի արդյունքում, նա հրամայել է իր զինվորներին հարձակվել կյուրենացիների վրա և սպանել Օֆելլոսին։ Հետագայում սիրակուսացի բռնակալը առատաձեռն խոստումներով համոզել է բանակի մնացած մասին վայր դնել զենքերը և միանալ իր զորքերին։

Օֆելլոսի մահից հետո Կիրենաիկան մնացել է առանց կառավարչի։ Պտղոմեոսը օգտվել է իրավիճակից և գրավել է տարածաշրջանը։ Օֆելլոսի կինը՝ Եվրիդիկեն, վերադարձել է Աթենք, որտեղ մեկ կամ երկու տարի անց ամուսնացել է Մակեդոնիայի ապագա թագավորի՝ դիադոք Դեմետրիոսի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Աֆրիկացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Դիադոքոսներ
Կատեգորիա:Հին հույներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 309 մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 322 մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարի ծնունդներ