Հարուստները ավելի են հարստանում, իսկ աղքատները՝ ավելի են աղքատանում

**«Հարուստները ավելի են հարստանում, իսկ աղքատները՝ ավելի են աղքատանում»,** աֆորիզմ, որը վերագրվում է Փերսի Բիշի Շելլիին։ Իր «Պոեզիայի պաշտպանությունը» աշխատությունում (գրված՝ 1821 թվականին, հրատարակված՝ 1840 թվականին) Շելլին նշում է, որ ուտիլիտար գաղափարի հովանավորները փաստորեն ընդունել են հետևյալ միտքը. «Ունեցողին ավելի շատ կտրվի, իսկ չունեցողից կվերցվի անգամ այդ քիչը, որն ունի։ Հարուստները դարձել են ավելի հարուստ, աղքատները՝ ավելի աղքատ, և պետության նավը լողում է անարխիայի ու բռնապետության՝ Սկիլլա և Քարիբդիս հրեշների արանքով»։
 
«Ունեցողին...» արտահայտությունը հղում է Մատթեոս 25:29 հատվածին (տաղանդների առակը, հայտնի նաև որպես «Մատթեոսի ազդեցություն»)։ Այս արտահայտությունը հաճախ է կիրառվում՝ տարբեր ձևակերպումներով, որպես ազատ շուկայական կապիտալիզմի հետևանքով առաջացած չափազանց մեծ անհավասարության համառոտ նկարագիր։

## Նախորդ կիրառումներ
ԱՄՆ-ի 7-րդ նախագահ Էնդրյու Ջեքսոնը (1829-1837) 1832 թվականին բանկային վետոյի իր ուղերձում նշել է, որ «երբ օրենքները նպատակ ունեն... հարուստներին դարձնել ավելի հարուստ, իսկ ազդեցիկներին՝ ավելի հզոր, հասարակության համեստ անդամներն.... իրավունք ունեն բողոքելու իրենց կառավարության անարդարությունից»։

Արտահայտությունն ինչ-որ չափով նաև հանդիպում է հռոմեացի բանաստեղծ Վալերիուս Մարցիալիսի էպիգրամներում։ Նրա էպիգրամներից մեկում ասվում է. **«Դու միշտ աղքատ կմնաս, եթե աղքատ ես, Էմիլիեանուս։ Մեր օրերում հարստությունը տրվում է միայն հարուստներին»**։

Արտահայտությունը բովանդակային առնչություն ունի Մատթեոսի Ավետարանի երկու հատվածների հետ.

## «Ain't We Got Fun»
Արտահայտությունը լայն տարածում է ստացել 1921 թվականին մեծ հաջողություն ունեցած «Ain’t We Got Fun?» երգի շնորհիվ և երբեմն վերագրվում է հենց երգի խոսքերի հեղինակներ Գաս Քանին և Ռեյմոնդ Բ. Իգանին։ Թեև սկզբնական տարբերակը հնչում էր «the rich get rich» («հարուստները հարստանում են»), երգի ավելի ուշ կատարումներում, օրինակ՝ Փեգի Լիի տարբերակում, այն փոխվեց «the rich get richer» («հարուստները **ավելի** են հարստանում») ձևակերպմամբ։

Տողը երբեմն սխալմամբ վերագրվում է նաև Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդին։ Այն հանդիպում է նրա «Մեծն Գեթսբի» վեպում՝ հետևյալ ձևակերպմամբ. «հարուստները հարստանում են, իսկ աղքատները.... երեխաներ են ունենում» («the rich get richer and the poor get—children!»)։ Վեպում Գեթսբին, դաշնամուրի մոտ նստած Քլիպսպրինգերին դիմելով, ասում է. «Շատ մի խոսիր, հին ընկեր... Նվագիր»։ Եվ Քլիպսպրինգերը սկսում է կատարել Ուայթինգի, Քանի և Իգանի երգը։

## Տնտեսագիտության մեջ

Տոմա Պիկետիի «Կապիտալը XXI դարում» (2014) աշխատությունը ներկայացնում է մի քանի հարյուր տարվա ընդգրկմամբ հավաքագրված էմպիրիկ տվյալներ, որոնք հիմնավորում են նրա հիմնական թեզը․ **կապիտալի սեփականատերերը հարստություն կուտակում են ավելի արագ, քան նրանք, ովքեր աշխատում են։** Այս երևույթը լայնորեն բնութագրվում է «հարուստները ավելի են հարստանում» ձևակերպմամբ։

«Հարստությամբ ձեռք բերված առավելություն» (Wealth Acquired Advantage, WAA) կամ «հարստությամբ պայմանավորված առավելություն» հասկացությունը էկոնոֆիզիկայի մաթեմատիկական մոդել է, որը նկարագրում է, թե ինչպես են ավելի հարուստ տնտեսական սուբյեկտները գործարքների ընթացքում ստանում անհամաչափ առավելություն՝ այդպիսով մեծացնելով արդեն գոյություն ունեցող տարբերությունները։

## Ժամանակակից քաղաքականության մեջ
ԱՄՆ-ում այս արտահայտությունը հաճախ օգտագործվել է՝ նկարագրելու սոցիա-տնտեսական միտումները Ռոնալդ Ռեյգանի և Ջորջ Հ. Ու. Բուշի նախագահության տարիներին, իսկ Մեծ Բրիտանիայում՝ Մարգարետ Թեթչերի դարաշրջանի համար։

1990 թվականին լիբերալ-դեմոկրատ պատգամավոր Սայմոն Հյուզի հարցին Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանում՝ Թետչերը պատասխանել է. «Նա կուզեր, որ աղքատները ավելի աղքատ լինեին, եթե հարուստները ավելի քիչ հարուստ լինեին։ ... Ինչպիսի՜ քաղաքականություն։ Այո, նա կուզեր, որ աղքատները ավելի աղքատ լինեին, եթե հարուստները ավելի քիչ հարուստ լինեին։ Դա է լիբերալների քաղաքականությունը»։

## Ծանոթագրություններ