Շառլոթ Չարկ

**Շառլոթ Չարկ** (ծնունդով **Սիբեր,** նաև **Շառլոթ Սեչևերեյ**, հայտնի նաև որպես **Չարլզ Բրաուն**, ), անգլիացի դերասանուհի, թատերագիր, վիպասան և ինքնակենսագիր: Նա սկսել էր իր դերասանական գործունեությունը 17 տարեկանում՝ կատարելով արական հագուստով դերեր (տաբատի դեր) և սկսել էր նաև բեմից դուրս կրել արական հագուստ՝ 1741 թվականից հանրության շրջանում հայտնի դառնալով որպես «Չարլզ Բրաուն»: Իր հետագա գործունեությունը և ստեղծագործություններն իրականացվել էին իր իսկ անունով՝ «տիկին Շառլոթ Չարկ» և ներկայացնում էին նրան որպես Կոլի Սիբերի դուստր: Լինելով անհաջող տղամարդկանց բնորոշ տարբեր աշխատանքներում՝ ինչպիսիք են մեքենա կայանողը, երշիկագործը, գյուղատնտեսը և գինետան սեփականատերը, նա հաջողություն ունեցավ գրական ասպարեզում և շարունակեց աշխատել որպես վիպասան և հուշագիր մինչև իր մահը՝ 1760 թվական:

## Վաղ կյանք
Չարկը ծնվել է 1713 թվականի հունվարի 13-ին Անգլիայի Լոնդոն քաղաքում՝ որպես տասներկու երեխաներից ամենափոքրը: Նրա հայրը դերասան, թատերագիր և դափնեկիր բանաստեղծ Կոլի Սիբերն էր, իսկ մայրը՝ երաժիշտ և դերասանուհի Քեթրին Շորը: Քեթրինի եղբայրների ու քույրերի մեծ մասը մահացել էին մինչև մեկ տարեկանը, իսկ Շորը, ով 45 տարեկան էր Չարկին ծնելիս, նրան համարում էր «անկոչ հյուր ընտանիքում»: Չարկի եղբայրներն ու քույրերը վիրավորում էին նրան երիտասարդ հասակում, և շատերը հեռու մնացին նրանից իր ողջ կյանքի ընթացքում:

Իր եղբայրների ու քույրերի նման՝ նա հետաքրքրություն ցուցաբերեց թատրոնի նկատմամբ և հաճախ ժամանակ էր անցկացնում Դրյուրի Լեյն դրամատիկ թատրոնում, որը ղեկավարում էր իր հայրը:

Ընտանիքի անդամները և ընկերներն ասում էին, որ Չարկը դեռ մանկության տարիներին էր սկսել «կախվածություն» ցուցաբերել տղամարդկանց բնորոշ զբաղմունքներից: Քանի որ նրա հայրը հաճախ բացակայում էր բիզնեսի հոգսերի պատճառով, իսկ մայրը հաճախ հիվանդանում էր, Չարկը վաղ տարիքում դարձավ ինքնուրույն:

1719-1721 թվականներին նա հաճախել է աղջիկների համար նախատեսված տիկին Դրեյփերի դպրոցը՝ Վեսթմինսթերի Փարք փողոցում, որտեղ ուսումնասիրել է ազատ արվեստներ, լատիներեն, իտալերենը և աշխարհագրություն: Դրանից հետո նա ապրում էր մոր հետ Միդլսեքսում և շարունակում էր ուսումը տանը՝ ներառյալ պարը՝ «հռչակավոր պարուսույց Գրոսկոնեի» մոտ: Նա իր կրթությունը նկարագրում էր որպես «բարեկիրթ» և երբեք հետաքրքրված չէր ասեղնագործությամբ կամ սեղանի զարդարմամբ՝ փոխարենը նախընտրելով սովորել գիտություն և լեզուներ: Նա նշել է, որ իրեն արական սեռի հետ նույնականացնելը սկսել է վաղ հասակում, և հիշում էր, որ փոքր հասակում կրկնօրինակում էր իր հորը: Երբ տեղափոխվել էր մոր մոտ, ինքնուրույն սովորել էր տղամարդկանց բնորոշ զբաղմունքներ՝ ինչպիսիք են որսորդությունը, այգեգործությունը և ձիարշավը: 1724 թվականին Չարկը և նրա մայրը տեղափոխվել են Հարթֆորդշիր, որտեղ նա շարունակել է զբաղվել տղամարդկանց բնորոշ թեմաներով և հոբբիներով: Իր անեկդոտների համաձայն, նա այնտեղ բժշկություն էր ուսումնասիրում և 1726 թվականին, 13 տարեկանում, փորձել էր դառնալ բժիշկ: Նա հաջողություն չի ունեցել և 1729 թվականին վերադարձել է Լոնդոն՝ ապրելու իր հոր հետ:

## Վաղ դերասանական գործունեություն
Լոնդոն վերադառնալուց հետո նրան սիրահետում էր կոմպոզիտոր և ջութակահար Ռիչարդ Չարկը, և հանդիպելուց վեց ամիս անց՝ 1730 թվականի փետրվարի 4-ին, նրանք ամուսնանում են: Ամուսնությունը կարճատև էր, քանի որ Չարկը համարում էր, որ իր ամուսինը շարժվել է սեփական աղքատ ֆինանսական խնդիրներից ելնելով և իր հոր հարստությունից օգտվելու մտադրությամբ: Ամուսնանալուց հետո, Չարկը, ծնողների խնամքից դուրս գալով, սկսեց ելույթ ունենալ բեմում:

Իր հուշագրերում նա խոսում է իր հիացմունքի մասին «կատարյալ» Էննի Օլդֆիլդի նկատմամբ, ով քաջալերել էր նրա «հաջողության հույսերը»: 1730 թվականի ապրիլի 8-ին, 17 տարեկանում, Դրուրի Լեյն թատրոնում՝ Ջոն Վանբրուի «*Զայրացած կինը*» ներկայացման մեջ, Չարկը կատարեց իր բեմական դեբյուտը՝ խաղալով օրիորդի ավանդական գերզգայուն կերպարը: Սակայն նա դադարեցրեց ելույթը՝ իր հղի լինելու մասին իմանալուց հետո: 1730 թվականի դեկտեմբերին ծնվեց նրա դուստրը՝ Եկատերինան (նաև հայտնի որպես Քիթի): 1731 թվականի հունիսին Չարկը վերադարձավ բեմ և հանդես եկավ Ջորջ Լիլոյի *«Լոնդոնյան վաճառականը»* պիեսում՝ խաղալով Լյուսիի դերում: Հաջորդ ամիս նա առաջին անգամ հանդես եկավ տաբատների դերում՝ նույն պիեսում խաղալով Տրագեդոյի դերը, և այնուհետև 1732 թվականին հանդես եկավ որպես Ռոդերիգո՝ Օթելլոյում: Չարկը հետաքրքրված էր տրավեստիի դերերով կամ տղամարդկանց կերպարներով, որոնք խաղում էին կանայք: Նա հետագայում հանդես եկավ տիկին Սլամմերկինի դերում՝ մուրացկանի օպերայում և թոմբոյ Հոյդենի դերում՝ «Վերադարձ» կատակերգությունում: Այդ ժամանակաշրջանում Չարկը սկսեց ժամանակ առ ժամանակ տղամարդկանց հագուստ կրել բեմից դուրս:

1733 թվականին Սիբերը Ջոն Հայմորին վաճառեց Դրուրի Լեյն թատրոնի իր վերահսկիչ բաժնեմասը, ինչը անհանգստացրեց Չարկին, ով կարծում էր, որ այն պետք է փոխանցվեր իրեն և իր եղբորը՝ Ֆեոֆիլ Սիբերին: Հավանաբար, վաճառքը Սիբերի սխեման էր՝ ուղղված իր պարտքերի թեթևացմանը՝ բաժնեմասը վաճառելով անհամեմատելի բարձր գնով՝ շահույթ ստանալու համար: Ֆեոֆիլը, ով հավանաբար տեղյակ էր այդ ծրագրի մասին, օգտվել էր  առանց հոր նոր ղեկավարությունից՝ թատրոնին ավելի մեծ պահանջներ ներկայացնելու համար և կազմակերպել էր դերասանների ապստամբություն: Ապստամբությունը հանգեցրեց Չարլզ Ֆլիտվուդի խռովահույզ ղեկավարությանը։ Դրյուրի Լեյնում մի քանի հավատարիմ տարիներից հետո, Չարկն ազատվեց ընկերությունից՝ Ֆլիտվուդի հետ վեճի և աղմկոտ վարքագծի պատճառով, որը նաև նկարագրվել է որպես «անձնական վատ վարքագիծ»:

Չնայած հոր խնդրանքին՝ վերականգնել նրա դիրքը, Չարկը որոշեց հետապնդել այլ ձեռնարկումներ: Նրան արգելվեց մուտք գործել շատ թատրոններ՝ Դրյուրի Լեյնը լքելուց հետո: 1735 թվականին նա ստեղծեց իր ընկերությունը՝ գտնվելով Լինկոլն-Ինն դաշտերում, որտեղ գրեց և ներկայացրեց իր առաջին պիեսը՝ «Կառավարման արվեստը»: Պիեսը ուղիղ հարձակում էր Ֆլիտվուդի վրա, ով փորձեց գնել պիեսի բոլոր տպագիր օրինակները՝ կանխելու դրա շրջանառությունը:

1736 թվականին նա միացավ Հենրի Ֆիլդինգի խմբին՝ Հայմարկետ թատրոնում: Այնտեղ նա հանդես եկավ Լորդ Պլեյսի դերում՝ իր հոր պարոդիան անելով Ֆիլդինգի «*Pasquin*»-ում: Պիեսը ուժեղ հարձակում էր Ռոբերտ ՈՒոլփոլի և նրա կառավարության վրա: Կոլի Սիբերը ծաղրվել էր ՈՒոլփոլի հետ իր կապվածության և անարժան դափնեկիր բանաստեղծ կոչման համար: Որպես պատասխան պիեսին, ՈՒոլփոլը ստիպեց Պառլամենտին ընդունել 1737 թվականի արտոնագրման մասին օրենքը, որը փակեց բոլոր ոչ պատենտավորված թատրոնները և արգելեց ցանկացած պիեսի ներկայացումը, որը չէր անցել պաշտոնական գրաքննությունը: Չարկի թշնամական հարաբերությունները Լոնդոնի երկու կառավարությունների կողմից ճանաչված պատենտային թատրոնների հետ նշանակում էր, որ նրան շատ դժվար կլինի օրինական աշխատանք գտնել որպես դերասանուհի:

Չարկն օտարացել էր իր ամուսնուց՝ Ռիչարդից, ով մնացել էր Դրյուրի Լեյնի դերասանական խմբում՝ վշտացած նրա թանկարժեք խաղային սովորություններից և հաճախակի դավաճանություններից: 1737 թվականին նա փախավ Ճամայկա՝ իր պարտքերից խուսափելու համար, և կարճ ժամանակ անց մահացավ՝ թողնելով Չարկին միայնակ մայր՝ առանց եկամտի և լարված հարաբերություններով իր հզոր հոր հետ: Այդ ժամանակ Չարկը հաճախ կրում էր տղամարդկանց հագուստ՝ նույնիսկ բեմից դուրս:

## Աղքատություն, տարասեռահագուկապ, հետագա դերասանական կարիերա
1738 թվականին Չարկին տրվեց հազվագյուտ արտոնություն՝ սբ․ Ջեյմս Պանչ թատրոնի կառավարման լիցենզիա: Այն տիկնիկային թատրոն էր, և Չարկն օգտագործում էր փայտե տիկնիկներ՝ մի քանի երգիծական պիեսներ ներկայացնելու համար: Մի շարք լարային ֆիգուրներ նմանակում էին ժամանակի քաղաքական գործիչներին և դերասաններին, այդ թվում՝ նրա հորը: Նրա տիկնիկային ներկայացումները հայտնի էին և դուրս էին կառավարության գրաքննության օրենքներից, քանի որ բեմում մարդկային դերասաններ չկային: Պլանավորվել էր նրա ներկայացումների ազգային շրջագայություն, սակայն չեղարկվել էր Չարկի լուրջ հիվանդության պատճառով: Իր ինքնակենսագրության համաձայն, բժշկական ծախսերը ստիպել էին նրան վաճառել թատրոնը ինչպես նաև իր տիկնիկները՝ զգալի կորստով: Նա երիտասարդ Քեթրինի միջոցով ուղարկել է խնդրագրեր իր ընկերներին և հարազատներին, բայց նրա ընտանիքի անդամներից ոչ ոք չէր կարող կամ չէր ուզում ֆինանսապես օգնել նրան: Նրա հայրը դեռևս բարկացած էր նրա վրա Դրյուրի Լեյնի դերասանների ապստամբության համար, ինչպես նաև նրա՝ իրեն ոչ հաճելի պահվածքի համար «Pasquin»-ում, որը ստեղծել էր նրա հին թշնամի Ֆիլդինգը:

Չարկը որոշ ֆինանսական աջակցություն ստացավ գործընկեր դերասաններից, և երբ վերջնականապես ձերբակալվեց և իր պարտքերի պատճառով հայտնվեց բանտում, Քովենթ Գարդենի շրջանի սրճարանի պահակները և պոռնիկները միավորվեցին՝ նրա գրավը վճարելու համար:

Այդ ժամանակ Չարկը գրեթե բացառապես հանրության մեջ հայտնվում էր որպես տղամարդ: 1741 թվականին նա միացավ Ջոկ Ադամսի շրջիկ խմբին Լոնդոնից դուրս՝ ներկայանալով որպես պարոն Չարլզ Բրաուն: Նա այնքան համոզիչ էր ներկայացնում տղամարդու կերպար, որ ռոմանտիկ ուշադրություն էր ստացել անանուն մի որբ ժառանգուհուց, ենթադրաբար՝ Մերի Հարլոուից: Ժառանգուհու կողմից թեյի հրավիրվելուց հետո, Չարկը բացահայտեց իր իրական սեռը, որի հետևանքով սիրահարը «մի որոշ ժամանակ մնաց քարացած և լուռ»: Պետական թատրոններում աշխատելու անկարողությունից, Չարկը սկսեց կատարել ցանկացած աշխատանք՝ իրեն և Քեթրինին պահելու համար: Նա շարունակեց աշխատել որպես տղամարդ և ծառայեց որպես երշիկ պատրաստող, ինչպես նաև ծառա՝ վեցերորդ կոմս Ռիչարդ Էնեսլի Անգլսեցու մոտ: Էնեսլին հայտնի էր որպես բազմակին և ազատ վարքի կողմնակից, ով ապրում էր իր սիրեցյալի հետ՝ Չարկի աշխատանքի ժամանակ: Չարկը պնդում էր, որ երբ Էնեսլին հյուրեր չուներ, երեքով ընկերական հավասարության մեջ ճաշում էին: Քանի որ ծառայի աշխատանքը իրոք անձնական էր՝ սովորաբար ներառելով տիրոջ հագուստը փոխելը օրվա համար, ամբողջ կանոնակարգը բավականին անսովոր էր: (Շուտով Էնեսլին հայտնվեց խայտառակ մի սկանդալի կենտրոնում․դատարանը հայտնաբերեց, որ նա վաճառել է Ջեյմս Անեսլիին, ժառանգության հզոր հավակնորդին, որպես ստրուկ: Նա զրկվեց իր հողերից, բայց թույլատրվեց պահել իր տիտղոսը):

1742 թվականին Չարկը միացել էր նոր դերասանական խմբին սբ․ Ջեյմսի Նոր Թատրոնում և բեմադրել էր իր երկրորդ պիեսը՝ *«Ատելություն ատելության դիմաց, կամ Կատակ և Տրագեդիա պատերազմում»*: Վաղ հաջողության ալիքի ժամանակ նա փող էր վերցրել իր հորեղբորից և Դրուրի Լեյնում բացել էր Շառլոթ Չարկ գինետունը: Այն ձախողվել էր իր հաճախորդների գողությունների և իր առատաձեռնության պատճառով, և նա վերջնականապես վաճառել էր այն՝ վնաս կրելով: Այդ ամռանը նա հանդես էր եկել տղամարդկանց դերերում և ամեն օր հանրության մեջ ներկայացել էր որպես Չարլզ Բրաուն: 1744 թվականին նա միացել էր իր եղբորը՝ Ֆեոֆիլին, Հեյմարկետում՝ մինչև Ուիլյամ Հալլամի խմբին միանալը: 1746 թվականին նա ամուսնացել էր Ջոն Սաչևերելի հետ, չնայած նրանց հարաբերությունների մասին քիչ բան է հայտնի: Նրանք ամուսնացած էին մնացել մինչև նրա մահը:

Չարկը շարունակել էր ապրել ծայրահեղ աղքատության մեջ թատրոնի բացումից և փակումից հետո։ Նրան առաջարկել էին Փանչ նոր տիկնիկային թատրոնի գլխավոր տղամարդու դերը, որը ֆինանսական և դերասանական հաջողություն բերեց Չարկին։ Շոուն կազմակերպել էր Ջոն Ռասելը, ով գնահատում էր Չարկի կատակերգական և մարիոնետների կառավարման հմտություննները։ Սակայն մեկ կարճ սեզոնից հետո թատրոնի հիմնադիրը ձերբակալվել էր պարտքերի համար և ուղարկվել էր Նյուգեյթի բանտ, որտեղ խելագարվել էր և մահացել։ Չարկը փորձել էր գնել թատրոնի տիկնիկները Ռասելի տանտիրոջից, բայց չէր կարողացել բավարարել նրա պահանջած գինը, և փոքրիկ թատրոնը դադարել էր գոյություն ունենալ։ Պարտատերերը նաև պահել էին Ռասելի չցուցադրված սցենարը՝ որպես գրավ, ինչը խանգարել էր Չարկին այն բեմադրել ինչպես պլանավորել էր։

1747 թվականին Չարկը երբեմն իր դստեր՝ Քեթրինի հետ ճամփորդում էր դեպի Ուեսթ Քաունթրի(բառ․ Արևմտյան երկրամաս)՝ հանդես գալով որպես շրջիկ դերասան։ 1750 թվականին Քեթրինը ամուսնացել էր դերասան Ջոն Հարմանի հետ՝ չնայած մոր դժգոհությանը։

Այս շրջիկ տարիների ընթացքում Չարկը մեկ անգամ բանտարկվել է տղամարդկանց հետ՝ որպես թափառական դերասան, աշխատել է որպես տղամարդ հրուշակագործ և որպես ֆերմեր։ Նա նաև կարճ ժամանակով մթերային խանութ է բացել։ Նրա աշխատանքներն ու բիզնեսները հաճախ ավարտվում էին ձախողմամբ։ 1752-1753 թվականներին նա հոդվածներ էր գրում *Bristol Weekly Intelligencer*-ի համար, իսկ 1754 թվականին Բաթում աշխատում էր որպես թատրոնի հուշարար՝ իր իսկ անունով, բայց տղամարդու հագուստով։ Նա դերասաններին համարում էր անտաղանդ և բարդ՝ համեմատելով իր երիտասարդության շրջանի դերասանների հետ։ Տարվա վերջում նա վերադարձավ Լոնդոն՝ ապրելու իր կյանքը որպես գրող։

1758 թվականին Չարկը կրկին մնաց միայնակ, երբ իր դուստր Քեթրինն ու նրա ամուսինը տեղափոխվեցին Ամերիկա։ 1759 թվականին նա փորձեց վերադառնալ բեմ՝ հանդես գալով Սյուզաննա Ցենտլիվրի *The Busybody* (բառ․ զբաղվածը) պիեսում՝ Մարփլոտի տաբատային դերում։

1760 թվականի ապրիլին, 47 տարեկան հասակում, Չարկը հիվանդացավ «ձմեռային հիվանդությամբ» և չկարողացավ վերականգնվել։ Նա մահացավ նույն թվականին՝ Լոնդոնի Հեյմարքեթում գտնվող իր խրճիթում։ Նրա մասին հիշատակվել է որպես «հռչակավոր տիկին Շառլոթ Չարկ, հանգուցյալ բանաստեղծ-դափնեկիր Կոլի Սիբերի դուստր; լեդի՝ հայտնի իր արկածներով և դժբախտություններով»:

## Ստեղծագործություններ
Շառլոթ Չարկի կյանքի վերջին գլուխը բնութագրվում էր իր գրական գործունեությամբ, որում նա տեսնում էր որպես իր հոր հետ հարաբերությունները վերականգնելու ուղի։ 1754 թվականին Չարկը գրել էր իր առաջին վեպը՝ «*Պարոն Հենրի Դյումոնի և* *տիկին Շառլոթ Էվելինի պատմությունը*» (անգլ․՝ The History of Mr. Henry Dumont, Esq; and Miss Charlotte Evelyn) և այն վաճառել ընդամենը տասը գինեյով (անգլիական ոսկի)։ Գիրքը հրատարակվել է 1755 թվականին, սակայն քիչ է վաճառվել։ Այնուամենայնիվ, Չարկը հանրահայտ անձնավորություն էր՝ շնորհիվ իր հոր հեղինակության և իր սեփական կարիերայի։ Նա սկսել է գրել իր ինքնակենսագրությունը՝ «*Տիկին Շառլոթ Չարկի կյանքի պատմությունը*» (A Narrative of the Life of Mrs. Charlotte Charke), որը հրատարակվել է լավ արձագանք ստացած մասերով, ապա երկու ամբողջական հրատարակությամբ։ Սահմանափակ քանակով հայտնվել է *Gentleman's Magazine*-ում։ Սա կնոջ կողմից երբևէ գրված առաջին ինքնակենսագրություններից մեկն է։

Չարկը նման էր իր հորը՝ շատախոս, սրամիտ, հանգիստ և մտերմիկ։ Նրա ձևը միավորում էր անկեղծությունը և ինքնաքովասանքը, սակայն զերծ էր հոր ոճին բնորոշ ուրիշների հաշվին հարստանալուց բնավորությունից։ Ինքնակենսագրությունը նա գրել է, ինչպես ինքն էր ասում, հոր հետ հաշտվելու նպատակով, բայց դա հաջողություն չունեցավ։ Նրա հայրը հրաժարվում էր կապ հաստատել նրա հետ՝ վերադարձնելով նամակները՝ չբացած։ Երբ նա մահացավ 1757 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, Չարկին թողեց ընդամենը 5 ֆունտ՝ չնայած իր մեծ հարստությանը։ Ի պատասխան՝ Չարկը գրեց *Սիրահարների վեճը, կամ, Անբնական ատելություն* *(The Lover's Treat, or, Unnatural Hatred)* վեպը, որը պատմում է ընտանիքների ներքին հակամարտությունների մասին։ Նա 1757 թվականին հրատարակել է նաև *«Առևտրականը» (The Mercer)* և 1759 թվականին *«Չարլիի և Փեթիի պատմությունը» (The History of Charley and Patty)* կարճ պատմվածքները։

## Ընկալում
Շառլոթ Չարկի արձագանքը հաճախ կախված է եղել իր ստեղծագործությունների լսարանից։ Նա ստացել էր հակասական գնահատականներ՝ ժամանակակից գրական հեղինակներից ու քննադատներից, ժամանակակից գիտնականներից և անգամ իր ընտանիքից։

Չարկի ընտանիքը, հատկապես հայրը, հարգում էր նրա վաղ շրջանի աշխատանքը որպես դերասանուհի, երբ նա բեմադրում էր ավանդական և կանացի կերպարներ և աջակցում էր նրա վաղ ամուսնությանը Ռիչարդ Չարկի հետ։ Սակայն նրանք դեմ էին նրան, որ Չարկը հետագայում սկսել էր տղամարդկանց դերեր կատարել և զբաղվել տղամարդկանց բնորոշ աշխատանքներով՝ իր և իր դստեր ապահովման համար։ Արդյունքում նա զրկվեց ընտանիքից ֆինանսական աջակցությունից և փաստացիորեն վտարվեց։ Հայրը հրաժարվեց նրա հետ խոսել կամ նույնիսկ կարդալ նրա ստեղծագործությունները։

Չարկը իր ժամանակներում հաջողությամբ հանդես էր գալիս որպես կին՝ տղամարդու դերերում։ Այսպես կոչված *տղամարդու տաբատի* *դերերը* հանրության շրջանում մեծ համբավ էին վայելում։ Հենրի Ֆիլդինգը հատուկ բեմադրություններ էր ստեղծում՝ ներառյալ *Եվրիդիկան սուլեցին* (Eurydice Hiss'd) և *Պատմական արձանագրություն* (The Historical Register), որոնցում ընդգրկում էր քողարկված կանանց կերպարներ՝ նաև Չարկին՝ որպես գլխավոր հերոս։ Այս հաջողությունը թույլ տվեց Չարկին ապահովել իր և իր երեխայի կյանքը և նրան հայտնի դարձրեց՝ առանձնացնելով իրեն այն կանանցից, ովքեր ճանաչում էին ստանում ավանդական ձևերով՝ կանանց դերեր խաղալով կամ ստեղծագործելով։

Նրա ինքնակենսագրությունը՝ «*Տիկին Շառլոթ Չարկի կյանքի պատմությունը*» (A Narrative of the Life of Mrs. Charlotte Charke), համարվում է նրա ամենաբարձր գնահատված գրական գործը։ Այս ստեղծագործությունը ստացավ ինչպես դրական արձագանքներ ու առաջարկներ, այնպես էլ խիստ քննադատական կարծիքներ։ Որոշ հեղինակներ գտնում էին, որ նրա աշխատանքը համոզիչ և արդարացված էր, բայց մեծամասնությունը համարում էր այն սկանդալային։ Երբ այն առաջին անգամ հրատարակվեց, մարդիկ կարդում էին որպես «հումորային ոդիսական»՝ զուտ զվարճանքի համար։ Նրա կյանքը, ինքնակենսագրության մեջ ներկայացված, հաճախ ընկալվում էր որպես կատակ կամ պատմություն՝ ավելի շուտ զվարճության, քան կրթական արժեքի համար։ Տասնութերորդ և տասնիններորդ դարերի գիտնականները Չարկի ստեղծագործությունը դիտարկում էին որպես տնտեսական շահ ստանալու հուսահատ փորձ։ Ավելի ուշ Չարկի ինքնակենսագրության քննադատական վերլուծություն հայտնվեց Ջոն Ֆայվիի *Գեորգիական դարաշրջանի կոմեդիայի թագուհիներ* (Comedy Queens of the Georgian Era) վեպում։ Այն անդրադառնում էր Չարկի հանրաճանաչության և նրա կյանքի աղքատության հակադրությանը։ Արտաքնապես Չարկը դիտվում էր որպես ուրախ, կատակերգական գրող, մինչդեռ իրականում նա տառապում էր ֆինանսական և հուզական դժվարություններից, ինչը վերջիվերջո ստիպել էր նրան սկսել ստեղծագործել որպես կարիերա։

Օքսֆորդի կենսագրական ազգային բառարանը նշում է. «Նրա ինքնաներկայացումը նշանակալիորեն նպաստել էր հոգեբանական ինքնավերլուծության զարգացմանը՝ որպես վեպի նորահայտ ժանր»։ Նրա ինքնակենսագրությունը հայտնի է որպես կանանց կողմից գրված առաջին ինքնակենսագրություններից մեկը և որպես առաջին գրություններից մեկը, որը նկարագրում է այն, թե ինչ է նշանակում լինել կին, ով հագնվում և հանդես է գալիս որպես տղամարդ։

## Նշանավոր դերեր
* Ջոն Վանբրու «*Զա[[The Provoked Wife|The Provoked Wife]]յրացած կինը*»- օրիորդ,1730 թվականի ապրիլ, 1732 թվականի նոյեմբեր, 1735 թվականի ապրիլ, Դրուրի Լեյն։
* «*[[Կեփալոս և Պրոկրիս]]*» - Ավրորա, 1731 թվականի փետրվար, 1732 թվականի մայիս, 1734 թվականի մայիս, Դրուրի Լեյն։
* Ջորջ Լիլոյի «*Լոնդոնի առևտրակա[[The London Merchant|The London Merchant]]նը*» - Լյուսի, 1731 թվականի հուլիս, 1731 թվականի հոկտեմբեր, 1732 թվականի օգոստոս, հոկտեմբեր, Դրուրի Լեյն, 1732 թվականի օգոստոս, Դրյուրի լեյն, 1733 թվականի դեկտեմբեր, Հայմարկետ դրամատիկ թատրոն։
* «*Սիրո և պատ**վի հաղթանակը*» - Թալիա, 1731 թվականի օգոստոս, Դրուրի Լեյն։ 
* Կոլի Սիբերի «*Զայրացած ամուսինը*» *-* Թրաստի*,* 1731 թվականի նոյեմբեր, Դրուրի Լեյն։
* «*Գրինվիչ այգի*» *-* տիկին Րեյզին, 1731 թվականի դեկտեմբեր, 1732 թվականի հոկտեմբեր,  Դրուրի Լեյն։ 
* Հենրի Ֆիլդինգի «Ժամանակակից ամուսինը» - Լայթլի, 1732 թվականի փետրվար, Դրուրի Լեյն։
* Ջորջ Վիլյե*[[The Rehearsal (play)|The Rehearsal]]*րսի «*Թատերափորձ[[The Rehearsal (play)|The Rehearsal]]*» - Քլորիս, 1732 թվականի ապրիլ, Դրուրի Լեյն։
* Ջորջ Լիլոյի'''' «*Լոնդոնի առևտրականը*» - Տրագեդո, 1732 թվականի հուլիս, Դրուրի Լեյն։
* Ուիլյամ Շեքս**'[[Ուիլյամ Շեքսպիր|պիրի]] «''[[Օթելլո (ողբերգություն)|Օթե]][[Othello|Othello]][[Օթելլո (ողբերգություն)|լլո»]] -'' Ռոդերիգո, 1732 թվականի օգոստոս, 1734 թվականի մայիս,[[Դրուրի Լեյն (թատրոն)|Դրուրի Լեյն]]։
* [[Ջորջ Լիլո]]յի **'«*Լոնդոնի* *[[Othello|Othello]]առևտրականը*» - Միլվուդ, 1735 թվականի հուլիս, Դրուրի Լեյն։
* Ջոն Գեյի «Մուրացկանի օպերա» - տիկին Սլամեկին, 1732 թվականի օգոստոս, դեկտեմբեր, Դրուրի Լեյն։
* Ջորջ Լիլոյի «Մեղքը՝ իր սեփական պատիժը» - Ագնես, 1736 թվականի մայիս, Հայմարկետ դրամատիկական թատրոն։

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
* "Charke, Charlotte." *Encyclopedia of Women's Autobiography*. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2005. *[http://www.credoreference.com/home.do Credo Reference]*. Web. 15 March 2013.
* Beynon, John C  and Caroline Gonda, eds. ''Lesbian Dames: Sapphism in the Long Eighteenth Century''. Burlington, VT: Ashgate, 2010.
* Charke, Charlotte. *A Narrative of the life of Mrs. Charlotte Charke.* 1755. Ed. Robert Rehder. Brookfield, Vt.: Pickering & Chatto, 1999.
* Charke, Charlotte. "The Art of Management; or, Tragedy . By Mrs. Charlotte Charke, 1713–1760." London: printed by W. Rayner, and sold at the pamphlet-shops, 1735. Eighteenth-Century Collections Online. Web. 15 March 2013
* Cibber, Colley (first published 1740, ed. Robert Lowe, 1889). ''An Apology for the Life of Colley Cibber'', vol.1, vol 2. London.
* Melville, Lewis [pseud. for Lewis Saul Benjamin], *[https://archive.org/stream/stagefavouriteso00melv#page/n7/mode/2up Stage Favourites of the Eighteenth Century].* London: Hutchinson, 1900. Internet Archive. Web. 15 March 2013.
* Morgan, Fidelis, *The Well Known Troublemaker – A life of Charlotte Charke*. London: Faber, 1989.
* Fyvie, John. Comedy Queens of the Georgian Era. New York, E. P. Dutton 1907. Internet Archive. Web. 15 March 2013.
* Shevelow, Kathryn, *Charlotte: Being a True Account of an Actress's Flamboyant Adventures in Eighteenth-Century London's Wild and Wicked Theatrical World*. Henry Holt, 2005.
* Thompson, Lynda Mia. "Charlotte Charke," in Matthew, H.C.G. and Brian Harrison, eds. *[[Dictionary of National Biography|The Oxford Dictionary of National Biography]].* vol. 11, 92–95. London: OUP, 2004.

## Արտաքին հղումներ
* Polly S. Fields, "Charlotte Charke and the Liminality of Bi-Genderings: A Study of Her Canonical Works"

 
Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ