open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կերինթոս

**Կերինթոս** (, ), գնոստիկ և գնոստիկ քրիստոնեության հետևորդ։ Հետագայում եկեղեցու հոգևորականության ու եկեղեցու հայրերի կողմից ճանաչվել է որպես հերետիկոս և նոր աղանդի հիմնադիր-առաջնորդ, որը նրա անունով կոչվեց կորինթոսականություն։ Եղել է Հովհաննես առաքյալի ժամանակակիցը։

## Կենսագրություն

Կերինթոսի կյանքի մասին շատ բան հայտնի չէ։ Նրա և ավելի շատ իր ուսմունքի մասին գրել են Հիրենեոս Լիոնացին «Հերետիկոսության դեմ» և Եվսեբիոս Կեսարացին իր «Եկեղեցական պատմություն» աշխատություններում, ինչպես նաև Հիպողիտոս Հռովմայեցու «Փիլոսոֆումենայում» և Եպիփան Կիպրացու «Պանարիոնում»։

Պատմիչների վկայությամբ Կերինթոսը ստացել էր եգիպտական կրթություն (αυτός Αίγυπτίων παιδεία άσκηλείς)։

Համաձայն ավանդության մի անգամ Հովհաննես առաքյալը Եփեսոսում մտել է բաղնիք և տեսնելով, որ Կերինթոսն էլ է այնտեղ գտնվում, վախեցած շուտափույթ վեր թռավ իր տեղից ու հեռացավ այնտեղից իր հետ եղողներին էլ ասելով. «հեռանանք այստեղից, որպեսզի բաղնիքը չփլվի, քանզի այստեղ է գտնվում ճշմարտության թշնամին՝ Կերինթոսը»։

## Ուսմունք

Կերինթոսն ուներ առանձնացող ուսմունք, որը ժամանակակից եկեղեցում ընդունվել է որպես հերետիկոսություն, իր անունով անվանվել *կերինթոսականություն*, իսկ հետևորդներին անվանել են *կերինթոսականներ*։ Քրիստոնեությունը և փիլիսոփայությունը ամբողջությամբ չմտափոխեցին Կերինթոսի մտածելակերպը։ 

#### Աստվածաշնչյան կանոն
Նա մերժում էր Պողոս առաքյալի բոլոր նամակները։ Պատճառներից մեկը կայանում էր դրանում, որ Կերինթոսը կողմ էր թլփատությանը, մինչ դեռ Պողոսի մեկնաբանության համաձայն թլպատությունը այլևս անհրաժեշտություն չէր քրիստոնյայի համար։

#### Աշխարհի արարում
Համաձայն Կերինթոսի այս աշխարհն արարվել է ոչ թե «նորկտակարանյան աստծու» կողմից կամ Հիսուսի միջոցով, այլ ուրիշ Աստծու։ Հիրենեոս Լիոնացին դրա մասին գրում է.

#### Քրիստոսաբանություն
Նա ուներ նաև բավականին առանձնացող քրիստոսաբանական հայացքներ։ Կերինթոսն առանձնացնում էր «Հիսուս» և «Քրիստոս» հասկացությունները։ Համաձայն իր ուսմունքի Հիսուսը չէր կարող ծնվել կույս կնոջից, փոխարենը՝ ծնվել է որպես սովորական երեխա Հովսեփի և Մարիամ ամուսնության հետևանքով։

Սկզբում նա ոչնչով չէր տարբերվում բոլոր մյուս մարդկանցից, սակայն մկրտության ժամանակ աղավնու տեսքով Հիսուսի վրա իջավ Քրիստոսը (հավանականաբար նույնացվում է Սուրբ Հոգու հետ) և Հիսուսը ստացավ նոր գիտելիքներ ու պարգևներ, գիտակցեց իր առաքելությունը ու կարողացավ բուժումներ ու հրաշքներ կատարել։
«Քրիստոսը» չէր միավորվել «Հիսուսի» հետ՝ ձևավորելով նոր բնություն, այլ իջել էր նրա վրա ժամանակավորապես։ Համաձայն նույն ուսմունքի խաչելության ժամանակ աստվածային Քրիստոսը, որը չէր կարող ցավ և տառապանք կրել ու զգալ, լքել էր Հիսուսին, իսկ հարության ժամանակ Հիսուսը հարություն է առել որպես սովորական մարդ։

## Տես նաև
*Հիրենեոս Լիոնացի
*Գայիոսն Հռոմեացի
*Պրեմիլենարիզմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Աստվածաբանական հանրագիտարանային բառարան
Մարիա Լուիզա Ռոջերիո

**Մարիա Լուիզա Ռոջերիո** ( ) անգոլացի լրագրող: Նա նաև երկրի մասնագիտական էթիկայի և քարտերի հանձնաժողովի ղեկավարն է: 2019 թվականից նա Լրագրողների միջազգային ֆեդերացիայի գործադիր կոմիտեի անդամ է:

## Կարիերա
Ռոջերիոն սկսել է աշխատել լրագրության ոլորտում 1980-ականների վերջին:

1999-ից 2000 թվականներին նա Անգոլայի կին լրագրողների ասոցիացիայի՝ «AMUJA»-ի գործադիր տնօրենն էր: 2004-ից 2015 թվականներին Ռոջերիոն Անգոլայի լրագրողների միության գլխավոր քարտուղարն էր: 2013 թվականին նա ընտրվել է Աֆրիկյան լրագրողների ֆեդերացիայի փոխնախագահ: 2019 թվականին նա ստանձնեց նորաստեղծ Լրագրողների մասնագիտական էթիկայի և հավատարմագրման հանձնաժողովի («Comissão da Carteira e Ética Profissional», «CCE») ղեկավարությունը, որն անկախ իրավաբանական մարմին է և հավատարմագրում է լրագրողներին Անգոլայում, վերահսկում է լրագրողների աշխատանքը և վերանայում լրագրության մեջ էթիկայի խախտումները:

Ռոջերիոն լուսաբանել է բազմաթիվ իրադարձություններ՝ ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ միջազգային մակարդակով, այդ թվում՝ Լուսակայի արձանագրությունը և 2018 թվականի Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ընդհանուր ընտրությունները: Նա գրել է «Jornal de Angola»-ի և «Rede Angola»-ի համար:

Նա հետևողականորեն հանդես է եկել Անգոլայում մամուլի գրաքննության դեմ և պաշտպանել է մամուլի ազատությունը: Նա նաև աջակցել է օտարերկրյա լրագրողների համար Անգոլայում աշխատելու և այնտեղից լուսաբանելու հնարավորությանը:

## Անձնական կյանք
Ռոջերիոն ծնվել է Լուանդայում և երեք երեխաների միայնակ մայր է:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Ազատության զանգ (Ամերիկյան լեգեոն)

**«Ազատության զանգ, Ամերիկյան լեգեոն**» (), հանրային արվեստի գործ, որը գտնվում է Վաշինգտոնի Յունիոն կայարանում, Կոլումբիայի շրջանում, ԱՄՆ: «Ազատության զանգը, Ամերիկյան լեգեոն» ստեղծագործությունը «Ազատության զանգի» պատճենն է։ 1985 թվականին ուսումնասիրվել է որպես Սմիթսոնյան ինստիտուտի Ամերիկյան արվեստի թանգարանի Ամերիկյան գեղանկարչության և քանդակի տվյալների բազայի մաս:

## Նկարագրություն
Քանդակը «Ազատության զանգի» 2:1 մասշտաբի կրկնօրինակն է։ Զանգը, որը ձուլվել է «Պետիտ և Ֆրիցեն» ընկերության կողմից, կշռում է 8 տոննա և ունի սյուներով և հեծանով հենարան՝ երկու բետոնե ձողերով։  Զանգի առջևի սալահատակի վրա տեղադրված է հուշատախտակ, որի վրա գրված է.

## Պատմություն
Զանգը, որը Ամերիկյան լեգեոնի կողմից երկուհարյուրամյակի նվեր է, զանգի մոդել է, որը ցուցադրվում է Ամերիկյան լեգեոնի գլխավոր շտաբ-բնակարանում՝ Ինդիանապոլիսում, Ինդիանա: Կոնգրեսի կողմից հաստատվել է 1976 թվականի հոկտեմբերի 12-ին և ձուլվել է ԱՄՆ-ից դուրս, քանի որ ոչ մի ձուլարան չուներ զանգը ձուլելու հնարավորություն:

Երբ զանգը պատրաստ է եղել, այն ուղարկվել է Բալթիմոր, ապա Երկհարյուրամյակի կապակցությամբ Ամերիկյան ազատության գնացքով ուղևորվել բոլոր 48 հարակից նահանգներ՝ սկսած 1975 թվականի ապրիլի 1-ից Դելավերի նահանգի Ուիլմինգտոն քաղաքում և ավարտվելով 1976 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Մայամիում, Ֆլորիդա։  Զանգը ցուցադրվել է  41 համարի գնացքի վագոնի (հետագայում վերահամարակալվել է 40), Ամերիկյան ազատության գնացքի ճանապարհորդության քարտեզի և լուսնային մարսագնացի հետ միասին։ 1977-1978 թվականներին զանգը տեղափոխվել է Ազգային պարկի ծառայության պահեստ, մինչև երկարատև քննարկումների արդյունքում համաձայնության են եկել, և զանգը 1981 թվականին տեղադրվել է Յունիոն կայարանում։ Ամերիկյան լեգեոնը, որը հույս է ունեցել զանգը տեղադրել Ազգային զբոսայգում, դժգոհ է մնացել զանգի տեղադրությունից։ 

2024 թվականին պաղեստինամետ ցուցարարները գրաֆիտիով պատել են զանգը։ Նրանք բողոքել են Իսրայելի գործողությունների դեմ Գազայի պատերազմում և կոչ են արել Ինտիֆադայի և Իսրայել պետության ու Միացյալ Նահանգների լուծարման, ինչը համընկել է Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի ԱՄՆ Կոնգրեսում ունեցած ելույթի հետ։

## Ստեղծողներ
Ձուլման ծախսերը հոգացել է Օհայո նահանգի Ցինցինատի քաղաքի IT Verdin ընկերությունը: Քանդակի ճարտարապետի օգնականն է եղել Ջեք Պատրիկը, իսկ զանգի համար սյունը և հեծանը ստեղծել է Allen J. Wright Associates-ը: Երկաթե աշխատանքներն կատարել  է Fred S. Gichner Iron Works-ը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1976 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1976 քանդակներ
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Միսս Ազատություն

**«Միսս Ազատություն»** (, նախկինում՝ «Ազատության աստվածուհի»), արձան՝ տեղադրված Ջորջիա նահանգի օրենսդիրի շենքի՝ Ջորջիայի նահանգային կապիտոլիումի գմբեթի գագաթին 1889 թվականից։ Արձանը պատվիրել էին 1888 թվականին։ Այն պատրաստված է պղնձից, ներկված է սպիտակ, կշռում է ավելի քան 725 կգ (մոտ 1600 ֆունտ) և ունի ավելի քան 8 մետր (26 ֆուտ) բարձրություն։

Արձանի աջ ձեռքում կա ջահ, իսկ ձախում՝ սուր։ Ջահը աշխատող սնդիկային լամպ է, որը գիշերն արձակում է կապտականաչ լույս։ Սկզբնապես նախատեսված էր, որ ջահը մշտապես պիտի լուսավորեր, սակայն այն մութ էր մնում մինչև 1959 թվականի վերակառուցումը։ Արձանի ներսում տեղադրվել են հատուկ խողովակային համակարգեր՝ լամպը ներսից փոխելու հնարավորություն ապահովելու համար։

## Պատմություն
Առաջին հինգ կապիտոլ քաղաքներից չորսը եղել են տարբեր վայրերում, մինչդեռ ներկա կապիտոլը գտնվում է Ատլանտա քաղաքում։ Ատլանտայի կապիտոլի շինարարությունը սկսվել է 1884 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ Շենքի կառուցմանը մասնակցել է 250 մարդ, և այն ավարտվել է մոտ չորսուկես տարվա ընթացքում «Միսս Ազատություն» արձանը տեղադրվել է 1888 թվականին։ Շենքի ավարտումն ու պաշտոնական բացումը տեղի են ունեցել 1889 թվականի մարտի 20-ին։

Արձանի ծագումն անորոշ է, քանի որ նահանգային կապիտոլի շինարարությանը և «Միսս Ազատություն» արձանին առնչվող բնօրինակ փաստաթղթերը կորել կամ այրվել են։ Պահպանված տեղեկությունները ցույց են տալիս, որ շենքի նախագծման աշխատանքների պատասխանատու ճարտարապետական ընկերությունը՝ «Edbrooke and Burnham»-ը, արձանը պատվիրել են Օհայոյի Սեյլեմ քաղաքում գտնվող «W.H. Mullins Manufacturing Company» ընկերությունից։ Արձանի անվանումը մինչև վերջինիս օրհնանքը հայտնի չի եղել, սակայն այն ունեցել է «Միսս Ազատություն», «Ազատություն» և «Ազատության աստվածուհի» անունները։

## Նկարագրություն
Արձանը կրում է փռուգյական գլխարկ, որի վրա պատկերված է աստղ։ Այն կրում է թիկնոցանման զգեստ և ձ աջ եռքում պահում է ջահ, իսկ ձախ ձեռքով՝ սուր։ Ջահը խորհրդանշում է ճշմարտություն կամ լուսավորություն, իսկ սուրը՝ պարտադրված արդարություն կամ զինված ազատություն՝ որպես ուժի և իրավունքների պաշտպանություն։

## Նմանատիպ արձաններ
* 1863 թվականին քանդակված ԱՄՆ «Ազատության արձան», որի հեղինակն է Թոմաս Քրոֆորդը 
* «Ազատության արձան» (Ազատությունը լուսավորում է աշխարհը), 1886 թվականին քանդակված արձան՝ Ֆրեդերիկ Օգոստ Բարթոլդի կողմից՝ Նյու Յորք քաղաքում։
* «Ազատության աստվածուհի», արձան՝ քանդակված Էլիյահ Ի. Մայերսի կողմից, տեղադրված Տեխասի նահանգային կապիտոլի գմբեթի գագաթին՝ Օստինում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Georgia House of Representatives history of ''Miss Freedom''
*Georgia Secretary of State history and picture of ''Miss Freedom''
*Picture of a replica statue of ''Miss Liberty'' located in the Capitol
*GeorgiaInfo.com ''Miss Freedom'' entry
*Georgia Encyclopedia Entry for ''Miss Freedom''
*Statues adorning State Capitols
*Mystery of the Capitol Statue

Կատեգորիա:1889 քանդակներ
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Ջեյմս Ֆլին

**Ջեյմս Ռոբերտ Ֆլին** (․ ), ամերիկյան ծագումով նորզելանդացի փիլիսոփա և հոգեբան, քաղաքագիտական և հոգեբանական հետազոտությունների գծով վաստակավոր պրոֆեսոր Օտագոյի համալսարանում։

Տևական ժամանակ  տարբեր երկրներում ուսումնասիրություններ է կատարել մտավոր զարգացման (IQ-ի) գործացի դինամիկայի բնագավառում և ապացուցել է, որ վերջին 50 տարիների ընթացքում այդ գործակիցն անընդմեջ աճել է (այս երևույթը գիտական շրջանառության մեջ է դրվել Ֆլինի էֆեկտ անվանումով)։ Նրա գիտական հետաքրքրությունների շրջանակն ընդգրկում է մարդկային իդեալին, դասական ու քաղաքական փիլիսոփայությանը, ինչպես նաև IQ-ին առնչվող հարցեր։ 

Ֆլինն սկզբնապես մտադրվել էր զբաղվել մաքուր մաթեմատիկայի կամ տեսական ֆիզիկայի ուսումնասիրությամբ, բայց վերջնարդյունքում ընտրել է բարոյական և քաղաքական փիլիսոփայությունը։ Ողջ կյանքի ընթացքում աչքի է ընկել ձախ հայացքների ու դեմոկրատական սոցիալիզմի գաղափարների պաշտպանությամբ, երիտասարդ տարիներին անդամակցել է Ամերիկայի սոցիալիստական կուսակցությանը, մասնակցել քաղաքացիական իրավունքների համար մղվող պայքարին։ 1963 թվականից ապրել է Նոր Զելանդիայում։

## Գիտական աշխատություններ
### Մենագրություններ
* 
* Race, IQ and Jensen by James R. Flynn, 1980.
* Asian Americans : Achievement Beyond IQ by James R. Flynn, 1991.
* Humanism and Ideology (Studies in Ethics and Philosophy of Religion) by James R. Flynn, 2003.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Հոդվածներ
* Flynn, J. R. (1984). The mean IQ of Americans: Massive gains 1932 to 1978. // нп3|Psychological Bulletin||en|Psychological Bulletin, 95, 29-51.
* Flynn, J. R. (1987). Massive IQ gains in 14 nations: What IQ tests really measure. // нп3|Psychological Bulletin||en|Psychological Bulletin, 101, 171—191.
*  — Reviews the debate, as of 1980, about the research of Arthur Jensen and his critics.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Տես նաև
* Эффект Флинна исчерпан?
* Мифы и тупики поп-психологии.
* Jim Flynn against eugenics.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Otago University staff page 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքագետներ
Արծաթե կենտրոնով ցենտ

աջից|մինի|250x250փքս|Արծաթե կենտրոնով ցենտը վաղ փորձ էր նվազեցնելու ցենտի չափը՝ պահպանելով դրա ներքին արժեքը։
**Արծաթե կենտրոնով ցենտ,** նախշերով զարդարված ամերիկյան մետաղադրամ, արտադրվել է Միացյալ Նահանգների դրամահատարանի կողմից 1792 թվականին։ Որպես մեծ ցենտի նախորդ, այն Միացյալ Նահանգների առաջին մետաղադրամներից մեկն էր և երկմետաղական մետաղադրամի վաղ օրինակ։ Հայտնի է, որ գոյություն ունի միայն 12 բնօրինակ օրինակ, որոնցից մեկը գտնվում է Սմիթսոնյան ինստիտուտի Ազգային դրամագիտական հավաքածուում։ Գոյություն ունեն ևս երկու նմուշ (Մորիս և Կալիֆոռնիա), բայց պարունակում են մետաղադրամների արտադրությունից հետո ավելացված արհեստական խցաններ։

Իրենց հազվագյուտության և պատմական նշանակության շնորհիվ հավաքորդները բարձր են գնահատում արծաթե կենտրոնով ցենտերը, որոնցից մեկը՝ PCGS MS61, վաճառվել է առցանց աճուրդում 2012 թվականի ապրիլին 1,15$-ով։

## Ծագումնաբանություն
Ամերիկյան հանրապետության վաղ տարիներին ընդհանուր կարծիք կար, որ նոր ազգի մետաղադրամների ձուլակտորների արժեքը պետք է մոտավորապես հավասար լինի դրանց անվանական արժեքին։ Որոշ վաճառականներ հրաժարվում էին ընդունել այս չափանիշին չհամապատասխանող մետաղադրամներ։ Մեծ մասամբ անվանական արժեքների համար ձուլակտորների համարժեքությունը ապահովվում էր մետաղադրամները ոսկու կամ արծաթի համաձուլվածքից պատրաստելով։ Սակայն 1792 թվականի դրամական շրջանառության մասին օրենքը սահմանում էր, որ ցենտը պետք է բաղկացած լիներ 11 պեննի-վեյթից (264 գրան կամ 17.1 գ) մաքուր պղնձից։ Նման քաշը, որն անհրաժեշտ էր ներքին արժեքը պահպանելու համար, չափազանց ծանր կլիներ առօրյա գործնական օգտագործման համար։

ԱՄՆ պետքարտուղար Թոմաս Ջեֆերսոնը առաջարկեց այլընտրանքային տարբերակ՝ մետաղադրամ, որը պատրաստված էր հիմնականում պղնձից պատրաստված համաձուլվածքից, բայց որը պարունակում էր բավարար քանակությամբ արծաթ՝ ողջամիտ չափի մետաղադրամին մեկ ցենտ ներքին արժեք տալու համար: Այս բիլոնային համաձուլվածքը դիտարկվել է ԱՄՆ դրամահատարանի կողմից, սակայն ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Ալեքսանդր Համիլթոնը վախենում էր, որ այն չափազանց ենթակա կլինի կեղծարարության, քանի որ դրա տեսքը քիչ էր տարբերվում մաքուր պղնձից։ 1792 թվականին դրամահատարանի գլխավոր դրամահատ Հենրի Վոյգտը գտավ լուծում՝ պղնձե պլանշետ, որը մի փոքր ավելի փոքր էր, քան ժամանակակից քվարթերը( 1⁄4 $), հարվածելու ընթացքում կենտրոնով անցքի մեջ մտցված փոքրիկ արծաթե «խցանով»։ Արծաթե խցանը ժամանակակից ձուլակտորների գներով կարժենար մոտավորապես 3⁄4 ցենտ, մինչդեռ պղնձե պլանշետը ավելացնում էր ներքին արժեքի լրացուցիչ 1⁄4 ցենտ։ Որպես փորձնական նմուշներ արտադրվել են մի քանի նման մետաղադրամներ: Ի վերջո, այս երկմետաղական մետաղադրամների համար պահանջվող լրացուցիչ աշխատանքը անպիտան դարձավ զանգվածային արտադրության համար,և 1793 թվականից սկսած շրջանառության համար արտադրվող մեծ ցենտը բաղկացած էր 100% պղնձի 208 հատիկից։

## Արտաքին տեսք
Արծաթե կենտրոնով ցենտի դիմերեսին պատկերված է աջ կիսադեմով Ազատության հերարձակ գլուխը։ Դիմանկարի տակ գրված է ամսաթիվը, իսկ կենտրոնով զարդերի շուրջ շրջանաձև փորագրված են «ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ՝ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅԱՆ ԾՆՈՂ» բառերը։ Հակառակ կողմի դիզայնը բաղկացած է ծաղկեպսակից, որի կենտրոնում գրված է «ՄԵԿ ՑԵՆՏ», իսկ ներքևում՝ «1/100» կոտորակը։ Ծաղկեպսակի շուրջ գրված է «ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՄԻԱՑՅԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐ»։

## Նմուշներ

## Ծանոթագրություններ
Ազատության մարտի երգ

**«Ազատության մարտի երգ»** (), երգ՝ գրված առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, որի բառերի հեղինակն է Ջեք Յելլենը, երաժշտությունը՝ Ջորջ Լ. Կոբբի։ Երգը հիմնված է Ֆ. Ի. Բիգելոուի «Մեր ղեկավարը» ստեղծագործության վրա։ Երգն առաջին անգամ հրապարակվել է 1917 թվականին՝ Բոստոնում՝ Ուոլթեր Ջեյքոբսի կողմից։ Երգի նոտաների շապիկին պատկերված է Ազատության արձանը՝ ծովային մարտի, օդանավերի և քայլող զինվորների ֆոնին։ Երգը նվիրված է ԱՄՆ բանակին և նավատորմին։

Երգի նոտաները հասանելի են Պրիցկեր ռազմական թանգարանում և գրադարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* International Association of Rotary Clubs, and Rotary International. Dec 1917. The Rotarian. Chicago, Ill: The Association.
* Parker, Bernard S. *World War I Sheet Music 1.* Jefferson: McFarland & Company, Inc., 2007. . 
* Paas, John Roger. 2014. *America sings of war: American sheet music from World War I*. . 

## Արտաքին հղումներ
* 
*  The battle song of liberty երգի նոտաներ

Կատեգորիա:ԱՄՆ
Կատեգորիա:Ազատության արձան
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Բոստոն
Կատեգորիա:Հայրենասիրական երգեր
Կատրին Վինկել Հոլմ

**Կատրին Վինկել Հոլմ**  (, ) դանիացի աստվածաբան, քահանա և հեղինակ։ 2004 թվականին նա համահիմնադրել է Դանիական ազատ մամուլի ընկերությունը, որտեղ դարձել է փոխնախագահ, ապա՝ նախագահ 2014-2018 թվականներին: 2006 թվականից նա Դանիայի հանրային հեռարձակող «DR»-ի խորհրդի անդամ է:

## Կենսագրություն
Վինկել Հոլմը մեծացել է Զեմում և քահանա ու քաղաքական գործիչ Սյորեն Կրառուպի և պատմաբան Էլիզաբեթ Կրրուպի դուստրն է: Նա 1997 թվականին ստացել է աստվածաբանության մագիստրոսի կոչում Կոպենհագենի համալսարանից և հոր հետ մասնակցել է «Տիդեհվերվ» աստվածաբանական շարժմանը, նաև Դանիայի ժողովրդական կուսակցության անդամ է:

2004 թվականին նա Լարս Հեդեգաարդի հետ համատեղ հիմնադրել է Դանիական ազատ մամուլի ընկերությունը, իսկ 2006 թվականին՝ «Իսլամական քննադատական ցանցը»՝ «Jyllands-Posten» թերթում Մուհամմադի ծաղրանկարի սկանդալից հետո, Երկուսն էլ նկարագրվում են որպես հակաջիհադիստական կազմակերպություններ: Վերջինս դանիական եկեղեցու քահանաների ցանց էր, որոնք պնդում էին, որ քրիստոնյաներն ու մուսուլմանները չեն հավատում նույն Աստծուն: Նա դարձավ Դանիայի ազատ մամուլի ընկերության նախագահ 2014 թվականին՝ Հեդեգաարդի սպանությունից հետո և նախկինում «Sappho.dk» առցանց ամսագրի խմբագիրն էր: 2018 թվականին նա նախագահությունը հանձնեց Այա Ֆոգին: Նա նաև բլոգ էր վարում Jyllands-Posten-ի համար և բազմաթիվ հոդվածներ էր գրում թերթերի բանավեճերի համար, այդ թվում՝ «Document.no»-ի համար, որտեղ նա, ի թիվս այլ բաների, գովաբանեց Բրյուս Բաուերին՝ հակաջիհադիստ բլոգեր Ֆյորդմանին պաշտպանելու համար:

2015 թվականին նա դարձավ Բորուպում ծխական քահանա և 2023 թվականին՝ Սլագելսեում: Նա ամուսնացած է և ունի երեք երեխա:

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ
Գոբրեխտ դոլար

:: *Վիքիպեդիան ունի այլ հոդվածներ [[US$1|US$1]]-ի մասին*

**Գոբրեխտ դոլար**, արծաթե մետաղադրամ ԱՄՆ 1 դոլար, հատվել է 1836, 1838 և 1839 թվականներին: Մետաղադրամն իր անունը ստացել է մետաղադրամը ստեղծած փորագրողից: Ամենահազվագյուտ և ամենաթանկ ԱՄՆ մետաղադրամներից է:

## Պատմություն
Մետաղադրամը երկար ընդմիջումից հետո (1804-ից] հետո) արծաթե դոլարային մետաղադրամները վերականգնելու առաջին փորձն էր: Մետաղադրամը թողարկվել է Ֆիլադելֆիայի դրամահատարանում շատ փոքր տպաքանակներով: Այսպիսով, 1836 թվականին հատվել և շրջանառության մեջ է դրվել ընդամենը 1600 մետաղադրամ, և 100 մետաղադրամ՝ «Որակի ապացույց։» 1838 և 1839 թվականներին թողարկվել են համապատասխանաբար 100 և 300 մետաղադրամ՝ «Որակի ապացույցի»։.Հաշվի առնելով իր թողարկման տարեթիվը, Գոբրեխտ դոլարը Միացյալ Նահանգներում երբևէ թողարկված ամենահազվագյուտ և ամենաթանկ մետաղադրամներից մեկն է։

## Պատկեր
### Դիմերես
Մետաղադրամի դիմերեսում պատկերված է մի կին,ով նստած է ժայռի վրա, որն էլ Ազատությունն է խորհրդանշում: Աջ ձեռքում նա պահում է վահան՝ «ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ» գրությամբ, իսկ ձախ ձեռքում՝ փայտ՝ ազատության և հեղափոխության խորհրդանիշ  փռյուգյան գլխարկով: Կինը հագած է տոգա: Ազատության պատկերի տակ նշված է մետաղադրամի հատման տարեթիվը. 1836 թվականի մետաղադրամների վրա դրա վերևում գրված է «C. GOBRECHT F»: 1838 և 1839 թվականների մետաղադրամների վրա, Ազատության վերևում, կիսաշրջանաձև, 13 աստղ են, որոնք համապատասխանում են երկրի առաջին նահանգների քանակին:

Ազատության պատկերը նման է անգլիական «Բրիտանիա» նշանին, որը պատկերված էր անգլիական մետաղադրամների հակառակ կողմում: Ըստ երևույթին, նա ծառայել է որպես Liberty-ի նախատիպ, որը տեղադրված է դոլարի վրա:.Նկարիչն ու փորագրողը սխալ են թույլ տվել, որի պատճառով աջ ձեռքը անհամաչափորեն մեծ է թվում, քան ձախը։

Գոբրեխտ դոլարի դիմերեսը նման է Նստած Լիբերթի դոլար-ի դիմերեսին։

### Դարձերես
Մետաղադրամի դարձերես պատկերում է թռչող ճաղատ արծիվ՝ բացված թևերով՝ ԱՄՆ-ի հերալդիկ խորհրդանիշը։ Արծվի վերևում գրված է «ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՄԻԱՑՅԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐ» մակագրությունը, ներքևում՝ մետաղադրամի անվանական արժեքը՝ «ՄԵԿ ԴՈԼԱՐ»։ Երկու մակագրությունները մետաղադրամի եզրի շուրջ շրջան են ստեղծում։ 1836 թվականի տարբերակում արծվի պատկերի և մակագրությունների միջև ընկած դաշտերը լցված են աստղերով, 1838 և 1839 թվականների մետաղադրամների վրա աստղեր չկան։

## Նշումներ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Արծաթե դրամներ
Եթե կարոտես ինձ ավտոբուսի հետևում

**«Եթե կարոտես ինձ ավտոբուսի հետևում»** (), Չարլզ Նեբլեթի երգ։ Առաջին անգամ ձայնագրել է Փիթ Սիգերը 1963 թվականին իր «We Shall Overcome» ալբոմում։ Երգը ստեղծվել է ի պատասխան Կահիրե քաղաքում հասարակական լողավազանի ապաիզոլացման փորձերին, երբ մի երիտասարդ աֆրոամերիկացի տղամարդ խեղդվել էր գետում՝ լողավազանի մուտքից բացառվելու պատճառով։ Երգն արտահայտում է աֆրոամերիկյան համայնքի վերաբերմունքը 1960-ականների քաղաքացիական իրավունքների շարժման նկատմամբ։ Փիթ Սիգերն իր՝ Բոբ Ռայզերի հետ համահեղինակած «Everybody Says Freedom» գրքում նշում է, որ մարդիկ հաճախ ստեղծում էին նոր բառեր՝ հարմարեցնելով երգը տարբեր իրադրություններին։ 

Երգը ձեռք է բերել մեծ տարածում և դարձել է քաղաքացիական իրավունքների շարժման հիմներից մեկը։

## Տես նաև
*Քաղաքացիական իրավունքների շարժումը ժողովրդական մշակույթում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Ազատության արձան (Կաունաս)

**Ազատության արձան** (), Յուոզաս Զիկարասի քանդակը, որը գտնվում է Լիտվայի Կաունաս քաղաքում: Արձանը ստեղծվել է 1928 թվականին՝ Լիտվայի անկախության հռչակագրի տասնամյակի առթիվ: Այդ ժամանակ Կաունասը պետության ժամանակավոր մայրաքաղաքն էր: Այդ արձանը պատկերված է 1928 թվականին թողարկված Անկախության մեդալի դիմերեսին, որը նույնպես նախագծել է Զիկարասը։

## Պատմություն
Զիկարասը քանդակը նախագծել է, երբ ուսուցիչ էր Պանևեժիսի գիմնազիայում: Չյուռլյոնիսի անվան ազգային արվեստի թանգարանի վարիչ Ռասա Ռուիբենեի խոսքով՝ Զիկարասը արվեստանոց չի ունեցել, և գիմնազիայի տնօրեն Յոնաս Իչյասը, որը նախկինում եղել է կրթության նախարար, նրան թույլ է տվել աշխատել գիմնազիայի սենյակներից մեկում: Արձանի ավելի փոքր գիպսե պատճենն այժմ պահվում է Վիտաուտաս Մեծի անվան ռազմական թանգարանում:

Ազատության արձանը ձուլված է բրոնզից: Նրա պատվանդանը նախագծել է ճարտարապետ Վլադիմիր Դուբենեցկին:

1950 թվականի ամռանը խորհրդային կառավարության հրամանով հուշարձանը քանդվել է, իսկ վնասված արձանը տեղափոխվել է Չյուռլյոնիսի անվան թանգարան: 1966 թվականին քանդակագործ Բրոնյուս Պետրաուսկասը վերականգնել է քանդակը:

Հուշակոթողը վերականգնել է ճարտարապետ Ալգիմանտաս Սպրինդիսը, և 1989 թվականի փետրվարի 16-ին այն բացվել է իր սկզբնական տեղում: Հուշարձանի ընդհանուր բարձրությունը 12,35 մետր է:

Քանդակի գիպսե պատճենը, որը վերականգնել է Յոնաս Ստանիսլովաս Յուոդիշյուսը, այժմ գտնվում է Վիլնյուսի նախագահական պալատի Սպիտակ դահլիճում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1928 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Freiheit

**«Freiheit»**(գերմ․ «Ազատություն» ), հայտնի նաև որպես «Spaniens Himmel»(գերմ․ «Իսպանական երկինքը» ) կամ «Die Thälmann-Kolonne»(գերմ․ «Թելմանի շարասյուն»), երգ, որը գրվել է 1936 թվականին գերմանացի հակաֆաշիստներ Գուդրուն Կաբիշի և Պաուլ Դեսաուի կողմից։ Երգը գրվել է Միջազգային բրիգադների համար, բայց հետագայում դարձել է Գերմանիայում և ամերիկյան կոմունիստական և ժողովրդական երաժշտության համայնքներում տարածված ստանդարտ։ Անվանումը անգլերենից թարգմանաբար նշանակում է «Ազատություն»։

## Նախապատմություն
Երգը գրվել է որպես հիմն գերմանացի կամավորների համար, որոնք կազմում էին Միջազգային բրիգադների Թելմանի գումարտակը, և սկզբնապես անվանվել է «Թելմանի շարասյուն» («Die Thälmann-Kolonne» կամ «Spaniens Himmel» (գերմաներեն՝ «Իսպանական երկինքը»)։Կոմպոզիտոր Դեսսաուն և տեքստերի հեղինակ Կաբիշը՝ ամուսիններ, երգը գրել են Փարիզում աքսորում ապրելիս և օգտագործել են Պիտեր Դանիելս և Պոլ Էռնստ կեղծանունները, որոնք մինչ օրս էլ հանդիպում են տեքստերի տպագիր տարբերակներում։

Երաժշտականորեն երթ լինելով՝ երգի խոսքերը հղում են կատարում Ֆրանկոյի դեմ պայքարողների պայքարին և «ազատության» գաղափարի համար ավելի ընդհանուր պայքարին։ Իսպանիայում պայքարը դրվում է ֆաշիզմի դեմ համընդհանուր պայքարի համատեքստում, որտեղ կրկներգը ուղղակիորեն հղում է կատարում նացիզմի ժամանակաշրջանում Գերմանիայում ստեղծված իրավիճակին։ Կրկներգը կարելի է վերաձևակերպել որպես «Տունը հեռու է, բայց մենք պատրաստ ենք/Մենք պայքարում և հաղթում ենք ձեզ համար. ազատությու՛ն»։

## Տարբերակներ
Երգը Իսպանիայում գտնվող գերմանացի մարտիկների շրջանում տարածվեց երգիչ և «Միջազգային բրիգադների» անդամ Էռնստ Բուշի շնորհիվ, իսկ ավելի ուշ դարձավ ԳԴՀ-ի ոչ պաշտոնական հիմնը։ Երգի Բուշի ձայնագրությունը հետագայում տարածվեց Հյուսիսային Ամերիկայում, երբ այն թողարկվեց որպես երգ Keynote Records-ի «Վեց երգ ժողովրդավարության համար» երեք ձայնասկավառակներից բաղկացած հավաքածուի մեջ՝ սկսած 1938 թվականից։ Այն ավելի ուշ ձայնագրվեց Փիթ Սիգերի կողմից և դարձավ Սիգերի համերգային երգացանկի մաս։

Երգը որպես ողբերգ կատարել է այլախոհ երաժիշտ Վոլֆ Բիրմանը որպես 1960-ական և 1970-ական թվականների ԳԴՀ-ում «սոցիալիստական իդեալի լճացման» պարոդիկ քննադատություն։

## Մեջբերումներ
### Այլ մեդիահարթակներում

* Երգը կոմունիստ առաջնորդ Էռնստ Թելմանի կենսագրական «Ernst Thälmann - Führer seiner Klasse» սաունդթրեքի մի մասն է, որը նկարահանվել է 1955 թվականին և խաղում է իսպանական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած տեսարանների մոնտաժի վրա։
* Երգը հնչում է որպես Chapo Trap House փոդքասթի 2018 թվականի փետրվարի 25-ի «Episode 188: Menaker Facts Stated feat. Daniel Menaker» դրվագի ավարտը։ Մենաքերը, համահաղորդավար Ուիլ Մենաքերի հայրը, այն անվանում է իր կարմիր տակդիրներով մանկության սիրելի երգը։

## Ծանոթագրություններ
Ազատության կրակ

**Փարիզի Ազատության կրակ** (**), Ազատության արձանի (Ազատությունը լուսավորում է աշխարհը) ջահի բոցի լիարժեք չափի, ոսկեգույն տերևներով պատված կրկնօրինակ։ Հուշարձանը, որի բարձրությունը մոտավորապես 3.5 մետր է, ոսկեզօծ պղնձից պատրաստված կրակի քանդակ է, որը պահվում է մոխրագույն և սև մարմարից պատրաստված պատվանդանի վրա։ Այն գտնվում է Ալմայի կամրջի հյուսիսային ծայրի մոտ, Դիանա հրապարակում, 16-րդ շրջանում։

## Պատմություն
Այն 1989 թվականին Փարիզին առաջարկվել է «International Herald Tribune»-ի կողմից՝ այն դոնորների անունից, ովքեր դրա պատրաստման համար նվիրաբերել էին մոտ 400,000 դոլար։ Այն Փարիզում անգլերեն լեզվով օրաթերթ հրատարակող թերթի հարյուրամյակի 1987 թվականի տոնակատարությունների գագաթնակետն էր։ 

Կարևոր է նշել, որ կրակը երախտագիտության նշան էր Ազատության արձանի վերականգնման աշխատանքների համար, որոնք երեք տարի առաջ իրականացվել էին երկու ֆրանսիական ընկերությունների կողմից, որոնք արհեստավորական աշխատանքներ էին կատարել նախագծի վրա, մասնավորապես՝ «Մետալիեր Շամպենուա» ընկերությունը, որը կատարել էր բրոնզի հետ աշխատանքները, և «Գոհարդ ստուդիոսը», որը կիրառել էր ոսկե թերթերը։ Մինչդեռ Ֆրանսիային նվերը պայմանավորված էր թերթի հարյուրամյակով, Ազատության կրակը, ավելի լայն իմաստով, երկու երկրները միավորող բարեկամության մնայուն խորհրդանիշ է, ինչպես ինքնին Ազատության արձանը, երբ այն Ֆրանսիայի կողմից նվիրաբերվեց Միացյալ Նահանգներին։ 

Այս նախագիծը վերահսկում էր այդ ժամանակվա ֆրանսիական արհեստավորական միությունների տնօրեն Ժակ Գրենդորժը։ Նա նախատեսել էր Ազատության կրակի տեղադրումը 16-րդ շրջանի «Միացյալ Նահանգների հրապարակ» (Place des États-Unis) կոչվող հանրային հրապարակում, սակայն այդ ժամանակվա Փարիզի քաղաքապետ Ժակ Շիրակը դեմ էր դրան։ Երկարատև բանակցություններից հետո որոշվեց, որ Ազատության կրակը տեղադրվի բաց տարածքում՝ Նյու Յորքի պողոտայի (l'Avenue de New-York ) և Ալմայի հրապարակի (Place de l'Alma) խաչմերուկի մոտ։ Հուշարձանը բացվել է 1989 թվականի մայիսի 10-ին Շիրակի կողմից։ Հուշարձանի պատվանդանին տեղադրված է հուշատախտակ, որի վրա գրված է հետևյալ պատմությունը.

«Ազատության կրակը։ Ազատության արձանի բոցի ճշգրիտ կրկնօրինակը, որը Ֆրանսիայի ժողովրդին նվիրաբերվել է աշխարհի տարբեր երկրներից նվիրատուների կողմից՝ որպես ֆրանս-ամերիկյան բարեկամության խորհրդանիշ»։ «International Herald Tribune»-ի հարյուրամյակի կապակցությամբ, Փարիզ 1887–1987։»

մինի|Դիանա հրապարակ, փողոցային նշան|ձախից|159x159փքս

Ազատության կրակը դարձավ Ուելսի արքայադուստր Դիանայի ոչ պաշտոնական հուշարձանը 1997 թվականին Ալմայի կամրջի տակ գտնվող թունելում նրա մահից հետո։ Կրակը դարձավ զբոսաշրջիկների և Դիանայի երկրպագուների համար տեսարժան վայր, որոնք պատվանդանի վրա փակցնում էին հուշամեդալներ։ Մարդաբան Գայ Լեսորն ասել է. «Այստեղ եկող մարդկանց մեծ մասը կարծում է, որ սա կառուցվել է նրա համար»։ 2019 թվականին վայրը պաշտոնապես անվանվեց Դիանա հրապարակ (Place Diana Square): Հուշարձանի տարածքը սպասարկվում է Փարիզի մետրոպոլիտենի Ալմա-Մարսո կայարանով՝ 9-րդ գծով, և RER-ի Պոնտ դը լ'Ալմա մերձքաղաքային երկաթուղային կայարանով՝ իր «C» գծով, ինչպես նաև 42, 63, 72, 80, 92 համարների ավտոբուսներով և Balabus տեսարժան վայրերի ավտոբուսներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Փարիզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Փարիզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Քանդակներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հուշարձաններ
Սեռական ստրկությունը Չինաստանում

**Սեռական ստրկությունը Չինաստանում**, սեռական շահագործում և ստրկություն, որը տեղի է ունենում Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում։

## Նախապատմություն
Չինացի քաղաքացիներ և օտարերկրյա զոհեր, հիմնականում կանայք և աղջիկներ, անօրինական կերպով պահվում են այնպիսի իրավիճակում, որտեղ նրանց բռնաբարում են և այլ ձևերով ֆիզիկապես ու հոգեբանորեն վնասում։ Նրանցից շատերը վարակվում են սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններով, ենթարկվում են բռնության և ծեծի, ինչպես նաև սովամահ լինում։ Որոշ կանայք և աղջիկներ ենթարկվում են խոշտանգումների և/կամ սպանվում։ Մյուսները ինքնասպան են լինում։

Զոհերը հարկադրաբար ներգրավվում են մարմնավաճառության, ամուսնության կամ հղիության մեջ։ Շատերը կապված կամ փակված են պահվում տներում, հասարակաց տներում կամ անուղղակի սեռական ծառայությունների հաստատություններում, ինչպիսիք են գարեջրատները, մերսման սրահները, կարաոկե բարերը, մանրածախ առևտրի տարածքները և ոչ առևտրային վայրերը։ Այլ վայրերից են շինհրապարակները, հեռավոր հանքարդյունաբերական և անտառահատման ճամբարները, ինչպես նաև չինացի միգրանտ աշխատողների բարձր կոնցենտրացիա ունեցող տարածքները։ Զոհերը ենթարկվում են ներթափանցող հեշտոցային և անալ բռնաբարության։ Թրաֆիքինգով զբաղվողները վաճառում են նրանց տեսանյութերը և եկամուտ են ստանում՝ դրանք ավելացնելով պոռնոգրաֆիկ կայքերում։ 

Չինաստանում սեռական թրաֆիքինգի զոհերը ստրկության մեջ են պահվում իրենց ծանոթ մարդկանց կամ/և սեռական շահագործման մեջ ներգրավված անձանց կողմից: Հանցագործներն ունեն տարբեր ծագում և պատկանում են հասարակության բոլոր խավերին։ Դրանք ներառում են, բայց չեն սահմանափակվում՝ ընտանիքի անդամներով, ընկերներով, դասընկերներով, գործընկերներով, ծանոթներով, մարդկային թրաֆիքինգով զբաղվող անձանցով և կազմակերպված հանցավոր խմբավորումների անդամներով։ Նրանք թիրախավորում են երեխաներին, աղքատ մարդկանց, միգրանտներին, հաշմանդամություն ունեցող անձանց, էթնիկ և կրոնական փոքրամասնություններին և օտարերկրացիներին: Զոհերը ենթարկվում են հարկադրանքի և սպառնալիքների, որպեսզի նրանք ավելի հնազանդ լինեն: Ոմանք լինում են թմրանյութերի ազդեցության տակ։

Չինաստանում սեռական ստրկության մասշտաբները հնարավոր չէ իմանալ՝ տվյալների բացակայության, սեռական ստրկության հանցագործությունների գաղտնի բնույթի, այն փաստի, որ դեպքերի միայն փոքր մասն է հաղորդվում իշխանություններին, և այլ գործոնների պատճառով։ Չինաստանի կառավարությունը որոշակի աշխատանք է կատարել սեռական ստրկության դեմ պայքարի ուղղությամբ, սակայն արձագանքները բավարար չեն եղել։ Օրենքների կիրառումը և սեռական ստրկության դեպքերի հետաքննությունն ու դատական հետապնդումը կասեցվել են միջգերատեսչական թյուր հաղորդակցության, սահմանների անբավարար կառավարման, օտարերկրյա զոհերի լեզվական խոչընդոտների, կոռուպցիայի և անտարբերության պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանայք Չինաստանում
Կատեգորիա:Չինաստանի իրավապահ մարմիններ
Կատեգորիա:Չինաստանի կանանց դեմ բռնություններ
Կատեգորիա:Սեռական ստրկություն
Մորգան դոլար

**«Մորգան դոլար»** (), մեկ դոլար անվանական արժեքով ԱՄՆ արծաթե մետաղադրամ՝ թողարկված 1878 թվականից մինչև 1904 և 1921 թվականներին: Մետաղադրամն անվանակոչվել է մեդալակիր Ջորջ Թ. Մորգանի անունով, ով մշակել է դրա դիզայնը և որի մոնոգրամը գտնվում է մետաղադրամի դիմերեսին՝ Ազատության գլխի պատկերի ներքևի մասում: Մետաղադրամը հատվել է 0.22 ունցիա (900 մաքրության) մետաղից և պարունակում էր 0.087 ունցիա (24.057 գրամ) մաքուր արծաթ: Այս տեսակի դոլարը համարվում է ազատության և անկախության ամերիկյան իդեալների դասական դրամագիտական պատկերացում:

## Մետաղադրամի նկարագրությունը
** Դիմերես:** Ազատության գլուխը թողնված է փռյուգյան գլխարկի մեջ՝ թագ-դիադեմ և բամբակի ճյուղից ու ցորենի հասկերից շրջանաձև պսակ, գլխավերևում լատինական կարգախոսն է՝ «Միավորված՝ բազմությունից», ներքևում՝ ամսաթիվը։

** Դարձերես:** Սպիտակագլուխ ծովարծիվ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների զինանշանային պատկերը, իր ճանկերում պահում է ձիթենու ճյուղ և նետերի փունջ, ձիթենու ճյուղերից պսակի շուրջ, պսակի հանգույցի տակ՝ դրամահատարանի նշանը (բացակայում է Ֆիլադելֆիայում հատված մետաղադրամների համար)։ Արծվի վերևում գոթական գրությամբ գրված է «Մենք Աստծուն ենք վստահում»։ Շրջանաձև գրություն՝ վերևում՝ «Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ», ներքևում՝ «Մեկ դոլար»։

**Մետաղադրամի եզր:** Ուղիղ կտրվածք։

## Մետաղադրամի պատմությունը
Ջորջ Մորգանը մետաղադրամը նախագծել է 1876 թվականին՝ դիմերեսին օգտագործելով իրական ամերիկացի աղջկա՝ 18-ամյա քոլեջի ուսանողուհի Աննա Ուիլս Ուիլյամսի պատկերը: Մորգան դոլարը հատվել է 1878 թվականին Նևադայի Քոմսթոք հանքի բարձրորակ արծաթից, որը հայտնաբերվել և հատվել է Ոսկու տենդի ժամանակ: Առաջին մորգան դոլարը նվիրաբերել է նախագահ Ռութերֆորդ Բ. Հեյսին մարտի 11-ին՝ ժամը 15:17-ին: Մետաղադրամը, իր նկարագրության և վկայականի հետ միասին, պահվում է Օհայո նահանգի Ֆրեմոնտ քաղաքի Ռութերֆորդ Բ. Հեյսի թանգարանում։ Մետաղադրամը հատվել է Ֆիլադելֆիայում (Փենսիլվանիա, չնշագրված նմուշներ), Քարսոն Սիթիում (Նևադա, CC դրամահատարանի նշան), Դենվերում (Կոլորադո, D դրամահատարանի նշան), Նոր Օռլեանում (Լուիզիանա, O դրամահատարանի նշան) և Սան Ֆրանցիսկոյում (Կալիֆոռնիա, S դրամահատարանի նշան): 1904 թվականին Միացյալ Նահանգների գանձարանը դադարեցրել է դրամահատումը՝ արծաթե մետաղադրամներով հագեցվածության պատճառով: Հատումը կարճ ժամանակով վերսկսվել է 1921 թվականին, որից հետո մորգանական դոլարը փոխարինվել է Խաղաղության դոլարով: 2021 թվականին, մորգանական դոլարի դադարեցման հարյուրամյակի պատվին, մետաղադրամը վերահատվել է․ մետաղադրամի չափը և քաշը մնացել են նույնը, բայց այժմ այն պատրաստված էր 999 հարգի արծաթից, այդ իսկ պատճառով դրա հաստությունը փոքր-ինչ նվազել էր։ Մետաղադրամի հատումը շարունակվում է նաև ներկայումս։

## Տպաքանակ։ Միայն շրջանառության մետաղադրամներ

Morgan Dollar Mintage

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դոլար
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Արծաթե դրամներ
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Քիսինջերն ընդդեմ Լրագրողների ազատության կոմիտեի

«**Քիսինջերն ընդդեմ Լրագրողների ազատության կոմիտեի»** (445 U.S. 136 (1980)), ԱՄՆ Գերագույն դատարանի որոշում, որը վերաբերում է Տեղեկատվության ազատության մասին օրենքին։ Դատարանը վճռել է, որ Հենրի Քիսինջերը պարտավորված չէ օրենքի համաձայն հրապարակել հեռախոսազրույցների արձանագրությունները, որոնք կատարվել են իր պաշտոնավարման ընթացքում՝ որպես նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի խորհրդական։

Դատարանը 5։ 2 հարաբերակցությամբ չեղարկել է երկու դաշնային դատարանների որոշումները և որոշել, որ Քիսինջերի կողմից արձանագրությունների հեռացումը պետդեպարտամենտից զրկում է այդ փաստաթղթերին «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքի կիրառությունից։ Գերագույն դատարանի օգնական դատավոր Ուիլյամ Հ. Ռենքվիստն իր կարծիքում մեծամասնության անունից նշել է, որ փաստաթղթերը դուրս բերվելուց հետո «գործակալությունն այլևս չունի վերահսկողություն դրանց վրա՝ պահելու կամ չհրապարակելու համար»։

Քիսինջերը պետական քարտուղարի պաշտոնավարման վերջին օրերին հեռացրել էր հազարավոր էջերի հեռախոսազրույցների արձանագրություններ։ Այդ փաստաթղթերը սկզբում պահվել էին Նելսոն Ռոքֆելլերի՝ Քայկուտում գտնվող տանը՝ Նյու Յորքի Ուեսթչեսթր շրջանում, ապա փոխանցվել էին Կոնգրեսի գրադարանին։ ԱՄՆ Դաշնային շրջանային դատարանը, որի որոշումը հաստատվել էր ԱՄՆ Վիճաբեկ դատարանի կողմից, վճռել էր, որ Քիսինջերը «անօրինական կերպով է հեռացրել» փաստաթղթերը և պարտավորեցրել էր Կոնգրեսի գրադարանին վերադարձնել դրանք պետդեպարտամենտ՝ հրապարակման նախապատրաստման համար։

ԱՄՆ Գերագույն դատարանը հաստատեց դաշնային դատարանների այն որոշումները, համաձայն որոնց՝ Քիսինջերի՝ որպես Ռիչարդ Նիքսոնի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդականի պաշտոնավարման ընթացքում կազմված արձանագրությունները չեն գտնվում «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքի շրջանակներում, և այդ օրենքը չի տարածվում նաև նախագահի գործադիր գրասենյակի մյուս աշխատակիցների վրա։ Իրականում պահանջին ենթակա էին միայն այն փաստաթղթերը, որոնք վերաբերում էին Քիսինջերի՝ որպես պետական քարտուղարի պաշտոնավարման ժամանակահատվածին՝ 1973 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1977 թվականի հունվար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ Գերագույն դատարանի որոշումներ
Պալերմոյի հանճար

**Պալերմոյի հանճար** (, , նաև հայտնի որպես Genio կամ պարզապես Palermo), Պալերմո քաղաքի խորհրդանիշներից մեկը և քաղաքի աշխարհիկ հովանավորը։ Նա Սիցիլիայի հնագույն հոգևոր էությունը՝ «genius loci»-ն է։ 

Հանճարը հանդիսանում է Պալերմոյի խորհրդանիշը, քաղաքի մարդակերպ անձնավորումը և նրա բնակիչների խորհրդանշանը։ Նրա ծագումը, հնարավոր է, նախահռոմեական է, սակայն սակայն այս լեգենդար և խորհրդավոր հովանավոր աստվածության ընդունված նախատիպ գոյություն չունի։ Հունարեն գրական ավանդույթների համաձայն, որոնց մասին գրել է նաև Օվիդիոսը առաջին դարում, այն խորհրդանշում է տարածքի կենդանական ոգու փոխակերպումը տղամարդու կերպարի։

Օձը խորհրդանշում է Շիպիո Աֆրիկացուն, ում Պալերմոն օգնել է Հաննիբալի կարթագենցիների դեմ պատերազմում։ Շիպիոն, ինչպես պատմվում է, շնորհակալություն հայտնելու համար քաղաքին նվիրել է ոսկյա ավազան՝ կենտրոնում կանգնեցված մի ռազմիկի արձանով, որի կուրծքից սնվում է օձը։ Օձը կարող է ունենալ մեկից ավելի նշանակություն․ այն կապվում է հողին ու ջրին, պտղաբերությանը, վերածննդին ու նորացմանը։ Օձը նաև խորհրդանիշ է խորամանկության, արևի հակադրության և ֆիզիկական ուժի հետ կապված իմացության։ Հանճարի խորհրդանշաններից են նաև թագը, գավազանը և շունը։

## Գրականություն
*Vincenzo Di Giovanni, *Palermo restaurato* (17th century), pp 544, Palermo, Sellerio, reprint 1989 
*Vincenzo Auria. *Istoria cronologica dei viceré di Sicilia dal 1409 sino al 1697*. Palermo, 1697.
*Anonymous, manuscript to the public library of Palermo, 1703.
*Francesco Gaetani di Villabianca. *Notizie storiche intorno agli antichi uffizii del regno di Sicilia*. Palermo, 1776.
*Luigi Genuardi (1882-1935). *Storia municipale di Palermo*.
*Georges Dumézil. *La religione romana arcaica*. Milan, Rizzoli, 1977. 
*Giuseppe Pitrè. *Almanoacco popolare palermitano*. Palermo, Ristampe Siciliane, 1985.
*Giuseppe Bellafiore. *Palermo. Guida della città e dintorni*. Palermo, 1980/1986.
*Citti Siracusano, *La pittura del Settecento in Sicilia*. Rome, De Luca, 1986.
*Vincenzo Di Giovanni. *Palermo restaurato*. Palermo, Sellerio, 1989. 
*Alessandro Dell’Aira, *Van Dyck a Palermo*. Palermo, Kalós, 1999.
*Giulia Sommariva. *Palazzi nobiliari di Palermo*. Palermo, Flaccovio, 2004.  
*Salvatore Requirez. *Le ville di Palermo*. Palermo, Flaccovio, 2009. 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիցիլիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Հռոմեական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Ոգիներ
Հելլե Մերետե Բրիքս

**Հելլե Մերետե Բրիքս** ( , ) դանիացի գրող, լրագրող և գրական քննադատ: 1990-ականների վերջերից նա հայտնի է եղել որպես իսլամի քննադատ և մինչև 2010 թվականը կապված է եղել Դանիական ազատ մամուլի ընկերության հետ՝ որպես դրա «Sappho» առցանց ամսագրի խմբագիր, իսկ ավելի ուշ միացել է Լարս Վիլքսի կոմիտեին:

## Գործունեություն և աշխատանքներ
Բրիքսը հայտնի է որպես իսլամը քննադատող գրող առնվազն 1999 թվականից, թեև մինչև 2002 թվականը նա Դանիայի սոցիալ-լիբերալ կուսակցության անդամ էր: Լարս Հեդեգաարդի հետ 2003 թվականին նա համահեղինակել է «I krigens hus: Islams colonising Westen» գիրքը, որը պատմում է իսլամի կողմից «Արևմուտքի գաղութացման» մասին, որը նկարագրվել է որպես «Եվրաբական պատմողականի» մաս: Նա նախկինում եղել է Դանիական «PEN» կազմակերպության անդամ, սակայն լքել է կազմակերպությունը 2004 թվականին, երբ անդամները դեմ են եղել Հեդեգաարդի ընդգրկմանը, Հեդեգաարդի հետ միասին Բրիքսը հետագայում կապվել է մի քանի խմբերի հետ հակաջիհադային շարժման շրջանակներում:

2005-ից 2007 թվականներին նա եղել է Հեդեգաարդի Դանիական ազատ մամուլի ընկերության խորհրդականների խորհրդի անդամ, 2005-ից 2010 թվականներին՝ դրա Sappho առցանց ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, իսկ 2009 թվականին հիմնադրված Միջազգային ազատ մամուլի ընկերության խորհրդականների խորհրդի անդամ: 2008 թվականին նա գրել է «Mod mørket» («Մուսուլման եղբայրները և Եվրոպան») գիրքը, որը քննարկում է Մուսուլման եղբայրների գործունեությունը Եվրոպայում: Նա լքեց Դանիական ազատ մամուլի միությունը 2010-ականների սկզբին՝ համարելով այն չափազանց անզիջում տարբեր տեսակետների նկատմամբ, և դարձավ «Weekendavisen» ամսագրի գրական քննադատ:

2012 թվականին Բրիքսը համահիմնադրել է Լարս Վիլքսի կոմիտեն, որը ստեղծվել է Մուհամմադի մասին իր վիճահարույց նկարներով հայտնի շվեդ նկարիչ Լարս Վիլքսին աջակցելու համար: 2015 թվականին նա մշակութային միջոցառման կազմակերպիչն էր, որը դարձավ իսլամիստ ահաբեկչի թիրախ Կոպենհագենի Կրուդտոնդեն մշակութային կենտրոնում տեղի ունեցած կրակոցների ժամանակ, որի ընթացքում նա Վիլքսի հետ թաքնվեց սեղանի տակ և պահեստում: Լարս Վիլքսի կոմիտեն լուծարվեց 2010-ականների վերջին:

Հրատարակել է «Աստված և մարգարեն չեն ներում» գիրքը։ 2016-ին նա անձամբ ընդունեց ահաբեկչական հարձակումը Կրուդտոնդենում որպես Կրուդտոնդենում տեղի ունեցած ահաբեկչության անձնական պատմություն, իսկ 2018-ին նա հրատարակեց «Կոլիբրիների և Կալաշնիկովների մեջ» գիրքը՝ ահաբեկչության զոհերի և տուժածների, ահաբեկչական հարձակումների մաս*ին*:

## Անձնական կյանք
Բրիքսը բուդդիստ է, ով դավանափոխ է եղել այս կրոնին 1994 թվականին լամա Օլե Նիդալի հետ հարցազրույցից հետո, ով, ըստ նրա, նաև ոգեշնչել է իրեն քննադատության հարցում:

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Դանիացի լգրողներ
Կատեգորիա:Դանիացի լրագրողներ
Band on the Run (երգ)

«**Band on the Run**», երգ, որը կատարել է Wings խումբը՝ գրված Փոլ ՄաքՔարթնիի և Լինդա ՄաքՔարթնի կողմից։ Այն ընդգրկված է «Band on the Run» ալբոմում և թողարկվել է 1974 թվականի ապրիլին։ Երգը զբաղեցրել է առաջին տեղը ԱՄՆ-ի (*[[Billboard Hot 100]]*), Կանադայի և Նոր Զելանդիայի հիթ-շքերթներում։ Մեծ Բրիտանիայում երգը թողարկվել է 1974 թվականի հունիսի 28-ին, և զբաղեցրել է երրորդ տեղը UK Singles Chart-ում։ 

Բրիտանական New Musical Express (NME) ամսագիրն այս երգը ներառել է «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգերի» իր ցանկում՝ այն դասելով 286-րդ հորիզոնականում։

## Պատմություն
Երգը Ամերիկյան ձայնագրությունների ասոցիացիայի () կողմից ստացել է ոսկե հավաստագիր՝ ավելի քան 1 միլիոն օրինակի վաճառքի համար։ 1974 թվականի սեպտեմբերին այն ոսկե հավաստագիր ստացավ Միացյալ Թագավորությունում։ Սա դարձել է Wings խմբի երկրորդ երգը, որը հասել է առաջին հորիզոնականին ԱՄՆ-ում (Billboard Hot 100)։

2008 թվականի հունիսի 1-ին Մակքարթնին Դեյվ Գրոլի՝ Foo Fighters խմբի մենակատարի հետ միասին կատարել է այս երգը Լիվերպուլում տեղի ունեցած համերգի ժամանակ։ Գրոլը նվագել է կիթառ և երգել է «Band on the Run» երգի բեք վոկալը, այնուհետև նվագել է հարվածային գործիքների վրա Beatles խմբի այնպիսի երգերում, ինչպիսիք են «Back in the U.S.S.R.» և «I Saw Her Standing There»։ Ավելի ուշ Գրոլը «Band on the Run» երգը կրկին կատարել է Փոլի խմբի հետ 2010 թվականին Սպիտակ տանը տեղի ունեցած արարողության ժամանակ, երբ Մակքարթնին արժանացավ Գերշվինյան մրցանակին՝ իր՝ երգարվեստում ունեցած ավանդի համար։

Ամերիկացի երգչուհի Թորի Էյմոսը այս երգի մի հատված կատարել է իր «Plugged '98 Tour» համերգային շրջագայության ընթացքում։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
* Փոլ ՄաքՔարթնի՝ ոկալ, կիթառ, հարվածային գործիքներ։
* Լինդա ՄաքՔարթնի՝ բեք վոկալ, ստեղնաշարային գործիքներ։
* Դեննի Լեյն՝ բեք վոկալ, կիթառ։

## Չարթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեսանյութը (Live in Seattle King Dome 1976)

Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Փոլ Մաքքարթնիի երգեր
Ալան Չարլզ Կորս

**Ալան Չարլզ Կորս** () ամերիկացի պատմաբան, որը Հենրի Չարլզ Լիի անվան պատմության վաստակավոր պրոֆեսոր է Փենսիլվանիայի համալսարանում, որտեղ դասավանդել է 17-րդ և 18-րդ դարերի մտավորական պատմությունը: Նա արժանացել է Լինդբեքի հիմնադրամի մրցանակին և Իրա Աբրամսի հիշատակի մրցանակին՝ քոլեջում ակնառու դասավանդման համար:

## Կրթություն
Կորսը 1964 թվականին ավարտել է Փրինսթոնի համալսարանը՝ ստանալով արվեստի բակալավրի աստիճան*՝ գերազանցությամբ*, իսկ Հարվարդի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի (1965) և դոկտորի (1968) աստիճաններ՝ Եվրոպայի պատմության գծով։

## Կարիերա
Կորսը գրել է 17-րդ և 18-րդ դարերի Ֆրանսիայի սկեպտիկ, աթեիստական և մատերիալիստական մտքի պատմության, լուսավորության դարաշրջանի ընդհանուր առմամբ, եվրոպական կախարդության համոզմունքների պատմության և ակադեմիական ազատության մասին։ Նա նաև եղել է «Լուսավորության դարաշրջանի հանրագիտարանի» գլխավոր խմբագիրը, որը 2002 թվականին հրատարակվել է չորս հատորով՝ Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչության կողմից։

Կորսը քաղաքացիական իրավունքների պաշտպան Հարվի Սիլվերգլեյթի հետ համահիմնադրել է և պաշտոնավարել է 2000-ից 2006 թվականներին որպես Անհատական իրավունքների և արտահայտման հիմնադրամի (FIRE) տնօրենների խորհրդի նախագահ։

Նա երբեմն հոդվածներ գրել է հայտնի լիբերտարիան հանդեսների համար, օրինակ՝ «*Reason»*-ում, քաղաքական հարցերի շուրջ։ Նրա «Կարո՞ղ է սոցիալիզմից հետո ինչ-որ բան լինել» վերնագրով շարադրությունը հրապարակվել է «*Social Philosophy & Policy»* ամսագրում։

Նա աշխատել է Պատմական ընկերության և Տասնութերորդ դարի ուսումնասիրությունների ամերիկյան ընկերության խորհուրդներում։

## Գրքեր
* *The Shadow University: The Betrayal Of Liberty On America's Campuses*  (1999)
* *The birth of the modern mind: an intellectual history of the 17th and 18th century* (1999)
* *Witchcraft in Europe, 400–1700: A Documentary History*  (1972, վերանայված հրատարակություն 2001)
* *Encyclopedia of the Enlightenment*   (2002)
* *Voltaire and the triumph of the Englightenment (*2008).
* *D'Holbach's Coterie: An Enlightenment in Paris*  (1976, վերահրատարակվել է 2015)
* *Atheism in France, 1650–1729: The Orthodox Sources of Disbelief*  (1990, վերահրատարակվել է 2015)
* *Naturalism and Unbelief in France, 1650-1729*  (2016)
* *Epicureans and Atheists in France, 1650-1729*  (2016)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կրթության մեջ անհատական իրավունքների հիմնադրամ
* Փենսիլվանիայի համալսարանի ֆակուլտետի էջը
*
Տեղեկատվությանը համընդհանուր հասանելիության միջազգային օր

**Տեղեկատվությանը համընդհանուր հասանելիության միջազգային օր,** (, IDUAI), միջազգային օր, որ հռչակվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 74-րդ նստաշրջանում, որը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 28-ին:

Օրը (որը սովորաբար անվանում են Տեղեկատվության հասանելիության օր) սկզբնապես սահմանվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր կոնֆերանսի կողմից։ Այն սահմանվել է 2015 թվականի նոյեմբերին և առաջին անգամ նշվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։

2002 թվականից ի վեր օրը ճանաչվել է որպես Տեղեկատվության իրավունքի միջազգային օր և սահմանվել է միջազգային քաղաքացիական հասարակության պաշտպանների կողմից՝ սկսած 2012 թվականից: Օրը սահմանող ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բանաձևը ներկայացվել է աֆրիկյան քաղաքացիական հասարակության խմբերի կողմից՝ ձգտելով ավելի մեծ տեղեկատվական թափանցիկության:

Ներկայումս Աֆրիկյան Միության միայն 17 անդամ պետություններ են ընդունել տեղեկատվության իրավունքի մասին ազգային օրենքներ, և «Բաց կառավարման գործընկերություն» կազմակերպության նման խմբերը հույս ունեն, որ տեղեկատվության իրավունքի ճանաչումը «ազգային մակարդակով բոլոր շահագրգիռ կողմերին կտրամադրի կարևոր հարթակ՝ քննարկելու տեղեկատվության իրավունքի մասին ազգային օրենքների ընդունումը և արդյունավետ իրականացումը՝ համապատասխան մայրցամաքային և միջազգային չափանիշներին ու պարտավորություններին»:

Այնուամենայնիվ, աֆրիկյան քաղաքացիական հասարակության խմբերը, ինչպիսին է «MISA Zimbabwe»-ն, նշում են, որ Զիմբաբվեի նման պետությունները, որոնք ունեն տեղեկատվության իրավունքի մասին օրենքներ, դեռ երկար ճանապարհ ունեն անցնելու կառավարումը բարելավելու համար։ 2016 թվականին «MISA Zimbabwe»-ն օգտագործեց Տեղեկատվության հասանելիության օրը՝ քննադատելու Զիմբաբվեի անարդյունավետ տեղեկատվական թափանցիկության դրույթները՝ նշելով. «Չնայած Զիմբաբվեն առաջին աֆրիկյան երկրներից մեկն էր, որն ընդունեց տեղեկատվության հասանելիության մասին օրենք՝ «Տեղեկատվության հասանելիության և գաղտնիության պաշտպանության մասին» օրենքի («AIPPA») տեսքով, վիճելի օրենքը շատ հեռու է իր նշված իմաստից և ազդեցությունից»:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* International Day for the Universal Access to Information (2016) at UNESCO
* Copies of Guide Book

Կատեգորիա:2016 հայտնություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Mayhem (ալբոմ)

***Mayhem***, ամերիկացի երգչուհի և երգահան Լեյդի Գագայի յոթերորդ ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ Interscope Records լեյբլի միջոցով։ Ալբոմը ներառում է փոփ, էլեկտրո և արդյունաբերական երաժշտության տարրեր և ներկայացնում է Գագայի վերադարձը իր նախորդ ավելի մուգ և էքսպերիմենտալ հնչողությանը։

Ալբոմում ներկայացված են համագործակցություններ Գեսաֆելշտայնի և Բրունո Մարսի հետ։ *Mayhem*-ը արժանացել է քննադատների դրական արձագանքներին՝ իր հզոր պրոդյուսինգի և արտիստական հավակնությունների շնորհիվ։ Տեղի են ունեցել մի շարք կոմերցիոն հաջողություններ՝ տարբեր երկրներում զբաղեցնելով առաջին հորիզոնականները։

## Սինգլներ
Ալբոմից դուրս են եկել մի քանի սինգլներ, որոնց թվում են «Disease», «Abracadabra» և «Die with a Smile», որոնք ստացել են դրական արձագանքներ և մեծ հաջողություն ունեցել են չարթերում։

## Երգացանկ

## Չարթեր

## Հավաստագրումներ և վաճառքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mayhem-ն genius.com կայքում
* Mayhem-ն Apple Music-ում

Կատեգորիա:2025 ալբոմներ
Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Լեդի Գագայի ալբոմներ