Լոզարտան

**Լոզարտան,** վաճառքային անվանումը՝ Կոզաար, դեղ, որը հիմնականում օգտագործվում է բարձր ԶՃ բուժման համար։ Կիրառման ցուցումներից են նաև դիաբետիկ երիկամային հիվանդությունը, սրտային անբավարարությունը և ձախ փորոքի մեծացումը։ Այն կիրառվում է բերանացի։ Այն կարող է կիրառվել այլ հակագերճնշումային դեղերի հետ։ Անհրաժեշտ է մոտ 6 շաբաթ վերջնական արդյունքին հասնելու համար։

Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներից են մկանային թրթռումները, քթահոսությունը և արյան մեջ կալիումի քանակի շատացումը։ Ավելի ծանր կողմնակի երևույթներից են անգիոայտուցը, ցածր ԶՃ և երիկամային խնդիրները։ Հղիության ընթացքում դեղի կիրառումը կարող է վնասել երեխային։ Խորհուրդ չի տրվում կիրառել կերակրման ժամանակ։ Այն պատկանում է անգիոտենզին II ընկալչի ներհակորդների ընտանիքին և ազդում է պաշարելով անգիոտենզին II ազդեցությունները։

Լոզարտանը բժշկական կիրառման համար հաստատվել է 1995թ-ին ԱՄՆ-ում։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության անփոխարինելի դեղերի ցանկում, որոնք համարվում են առողջապահական համակարգի ամենաարդյունավետ և ամենաանվտանգ դեղերը։ Այն հասանելի է նաև ջեներիկ տարբերակով։ Զարգացող երկրներում 2015թ․-ի տվյալներով դեղի ընդհանուր արժեքը կազմում է ամսական 0,28-3,45 ԱՄՆ $։ 2017թ-ի դրությամբ, ԱՄՆ-ում ամսական արժեքը կազմում է 1,13 $։ 2016թ-ին ԱՄՆ-ում այն համարվում էր 9-րդ ամենաշատ դուրսգրվող դեղամիջոցը՝ ավելի քան 49 մլն դուրսգրում։ Հասանելի է նաև հիդրոքլորթիազիդի հետ համակցված տարբերակը։

## Բժշկական ցուցումներ
Ինչպես բոլոր անգիոտենզին II-ի AT1 ընկալիչների ներհակորդները, լոզարտանը նույնպես օգտագործվում է գերճնշման բուժման համար։ Այն կարող է դանդաղեցնել դիաբետիկ նեֆրոպաթիայի հարաճումը բերելով հիվանդության ելքի լավացման։ Այն հարմար դեղամիջոց է 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետով, գերճնշումով, միկրոալբումինուրիայով (>30&nbsp;մգ/24 ժամ) կամ պրոտեինուրիայով (>900&nbsp;մգ/24 ժամ) հիվանդների մոտ երիկամային հիվանդության հարաճման նվազման համար։

Այն դեպքում, երբ կալցիումիական անցուղիների պաշարիչները և թիազիդային միզամուղները համարվում են առաջին ընտրության միջոց գրեթե բոլորի համար (պայմանավորված գնով և արդյունավետությամբ) , անգիոտենզին II ընկալչի ներհակորդները, ինչպես օրինակ՝ լոզարտանը, խորհուրդ է տրվում, որպես առաջին ընտրության միջոց մինչև 55 տարեկան անձանց, ովքեր ունեցել են խնդիրներ ԱՓՖ պաշարիչների ընդունման ժամանակ։ Հետազոտություններից մեկում լոզարտանը գերազանցել է ատենոլոլին անբարենպաստ սիրտանոթային խնդիրների առաջնային կանխարգելման հարցում, բերելով սիրտանոթային հիվանդացության և մահացության նվազման, զուգահեռ իջեցնելով ԶՃ։ ԶՃ-ի առավելագույն նվազեցումը դիտվում է 3-6 շաբաթվա ընթացքում։

## Կողմնակի երևույթներ
2014թ-ի հունվարին սննդի և դեղերի վերահսկման կազմակերպությունը հայտարարեց լուրջ տեղեկություն լոզարտանի մասին, ըստ որի լոզարտանը կարող է տոքսիկ լինել պտղի համար, և այն պետք է անմիջապես դադարեցվի հղիության հայտնաբերումից հետո։ Հղիության ընթացքում լոզարտանի օգտագործումը կարող է բերել պտղի վնասման կամ մահվան։

Լոզարտանի ամենահաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներից է վերին շնչուղիների վարակները կամ քթահոսությունը, գլխապտույտը և մեջքի ցավը։ Դիաբետիկ երիկամային հիվանդությամբ 2-րդ տիպի դիաբետիկները կարող են ունենալ լուծ, թուլություն, ցածր ԶՃ, ցածր գլյուկոզայի մակարդակ արյան մեջ, կալիումի բարձրացում և կրծքավանդակի ցավեր։

Ավելի ծանր կողմնակի երևույթներից են ցածր ԶՃ և ալերգիկ ռեակցիան։

Լոզարտանը հակացուցված է այն հիվանդներին, ովքեր ունեն շաքարային դիաբետ և օգտագործում են ալիսկիրեն։

## Ազդեցության մեխանիզմ
Լոզարտանը անգիոտենզին II-ի տիպ 1 ընկալչի ընտրողական, մրցակցային ներհակորդ է, նվազեցնում է անգիոտենզինի ծայրամասային էֆեկտները։ Լոզարտանն առաջացնում է ընդհանուր ծայրամասային դիմադրության (հետբեռնվածություն) և սրտի երակային վերադարձի (նախաբեռնվածություն) նվազում։ Անգիոտենզին II-ի ֆիզիոլոգիական բոլոր էֆեկտները, ներառյալ ալդոստերոնի արտադրությունը ընկճվում է լոզարտանի ներկայությամբ։ ԶՃ-ի նվազում դիտվում է ռենին-անգիոտենզինային համակարգի վիճակից անկախ։ Լոզարտանի ազդեցությամբ շիճուկում ռենինի ակտիվությունը բարձրանում է՝ անգիոտենզին II-ի հետադարձ արգելակման բացակայության պատճառով։

Լոզարտանը ուժեղացնում է միզաթթվի արտազատումը։ Որպես միզաթթվային փոխադրիչ 1-ի (SLC22A12, URAT1) սպեցիֆիկ պաշարիչ, լոզարտանը ընկճում է միզաթթվի զավթումը բջիջների կողմից, շատացնելով շրջանառվող քանակը և մեծացնելով երիկամային ֆիլտրացիան և արտազատումը։ Քանի որ լոզարտանը կարող է առաջացնել հիպերկալեմիա, հիվանդներն, ովքեր ստանում են այս դեղը, չպետք է ընդունեն կալիում պարունակող միջոցներ կամ աղեր, որոնք պարունակում են կալիումի բարձր քանակներ՝ առանց բժշկի հսկողության։

## Ֆարմակոկինետիկա
Լոզարտանը լավ ներծծվում է բերանացի կիրառման ժամանակ և ենթարկվում է առաջին անցման էֆեկտի՝ լյարդում նյութափոխանակվելով մետաբոլիտ 5-կարբօքսիլաթթվի, որը անվանում են EXP3174։ Ընդունած դեղի մոտ 14 %-ը վերածվում է այս մետաբոլիտի, որը երկար ազդող է և ոչ մրցակցային ներհակորդ AT1 ընկալչի համար, կրկնելով լոզարտանի դեղաբանական էֆեկտները։ EXP3174 10-40 անգամ ավելի ուժեղ է պաշարում AT1 ընկալիչը, քան լոզարտանը։ Բացի դրանից, դեղի ֆերմենտին կապվելը pH-կախյալ է, և բացասական լիցքավորված տետրազոլային օղակը, որը իր կառուցվածքով նման է բացասական լիցքավորված կարբօքսիլաթթվի, կարող է կրկնել դեղի ազդեցությունները։

Լոզարտանի կենսամատչելիությունը մոտ 32 % է ։

Նյութափոխանակությունը կատարվում է գերազանցապես ցիտոքրոմ P450-ի իզոֆերմենտներով՝ CYP2C9 և CYP3A4. Լոզարտանի և EXP3174-ի գագաթային կոնցենտրացիան դիտվում է բերանացի կիրառումից հետո համապատասխանաբար 1 և 3-4 ժամերի ընթացքում։ Եվ՛ լոզարտանը, և՛ EXP3174-ը ավելի քան 98% կապվում են շիճուկի սպիտակուցների հետ։ Լոզարտանը արտազատվում է մեզով և կղանքով և՛ անփոփոխ տեսքով, և՛ մետաբոլիտի ձևով։ Բերանացի կիրառման դեղաչափի 4%-ը արտազատվում է անփոփոխ, իսկ 6 %-ը՝ ակտիվ մետաբոլիտի տեսքվ։ Վերջնական կիսադուրսբերման պարբերությունները լոզարտանի և EXP3174-ի համար կազմում են համապատասխանաբար մոտ 1,5-2,5 ժամ և 3-9 ժամ։

Լոզարտանը և այլ անգիոտենզինի ընկալչի ներհակորդները տոքսիկ են պտղի համար և հակացուցված են հղիներին, հատկապես երկրորդ և երրորդ եռամսյակներում։

## Քիմիա
Լոզարտանը համարվում է բացասական լիցքավորված արոմատիզացված տետրազոլի կալիումական աղ, և կոչվում է լոզարտան կալիում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կոզաարի դուրսգրման տեղեկատվություն Merck & Co.

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Իմիդազոլներ
Կատեգորիա:Սպիրտներ