open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ոսկե գնդակ 2009

thumb|Ոսկե գնդակ 2009-ի հաղթող Լիոնել Մեսսին

**Ոսկե գնդակ 2009**, մրցանակ, որը տրվում է տարվա լավագույն ֆուտբոլիստին, որն ընտրվում է սպորտային լրագրողների քվեարկությամբ։ Հաղթող է ճանաչվել Բարսելոնայի հարձակվող Լիոնել Մեսսին՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։

Մեսսին հավաքեց ռեկորդային քանակով միավորներ։ Նա առաջ էր նախորդ տարվա հաղթող Կրիշտիանու Ռոնալդուից 240 միավորով։ Եզրափակչում երրորդը Բարսելոնայի խաղացող Չավի Էռնանդեսն էր, որը Ռոնալդուից հետ էր մնացել 63 միավորով։ Մեսսին առաջին արգենտինացի ֆուտբոլիստն էր, որ հաղթեց Ոսկե գնակը։ Մինչ այդ 1961 թվականին Օմար Սիվորին նույնպես հաղթել էր Ոսկե գնդակը, բայց այդ ժամանակ նա ստացել էր Իտալիայի քաղաքացիություն և պաշտոնապես չի համարվում արգենտինացի։

## Հաղթողներ և թեկնածուներ

Կարիմ Բենզեման ( Լիոն,  Ռեալ Մադրիդ) նույնպես թեկանծուների թվում էր, սակայն լրագրողների կողմից քվեներ չի ստացել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ոսկե գնդակ
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ
Նյու Հեյվեն

**Նյու Հեյվեն** (), քաղաք ԱՄՆ Կոնեկտիկուտ նահանգի համանուն շրջանում՝ Լոնգ Այլենդ նեղուցի ափին։ Նյու Հեյվենը մեծ նավահանգիստ է։ Ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքում բնակվում է 130․741 մարդ։ Բնակչության թվով համարվում է երկրորդ քաղաքը նահանգում։

Քաղաքը հիմնադրվել է 1638 թվականին, երբ շուրջ 500 պուրիտանցիներ լքել են Մասաչուսեթսի նեղուցի գաղութը և հիմնել են Նյու Հեյվենի գաղութը։ Մեկ տարի անց նրանք կառուցել են քաղաքի փողոցները ճաղավանդակի տեսքով՝ ստեղծելով այն, ինչը այժմ հայտնի է որպես «Ինը հրապարակների հատակագիծ»։ Այդ բլոկի կենտրոնական հատվածը անվանվում է Նյու Հեյվեն Գրին ()։ Այն զբաղեցնում է 6 հեկտար տարածք և համարվում է ԱՄՆ ազգային պատմական հուշարձան։

Քաղաքում զարգացած է  հրազենի, ժամացույցների, էլեկտրոնիկայի, արդյունաբերական սարքավորումների ու գործիքների արտադրությունը և քիմիական արդյունաբերությունը։

## Քոլեջներ և համալսարաններ
*Եյլի համալսարան, հիմնադրվել է 1701 թվականին
*Բերկլիի աստվածաբանական դպրոց, հիմնադրվել է 1854 թվականին
*Հարավային Կոնեկտիկուտի համալսարան, հիմնադրվել է 1893 թվականին
*Նյու Հեյվենի համալսարան, հիմնադրվել է 1920 թվականին
*Ալբերտ Մեծի քոլեջ, հիմնադրվել է 1925 թվականին

## Քույր քաղաքները
*  Աֆուլա, Իսրայել
*  Ամալֆի, Իտալիա
*  Ավինյոն, Ֆրանսիա
*  Ֆրիթաուն, Սիերա Լեոնե
*  Հյուե, Վիետնամ
*  Լիոն, Նիկարագուա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1638 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Կոնեկտիկուտի քաղաքներ
Վարդագույն հովազ (մուլտսերիալ, 1993)

**Վարդագույն հովազ**, մուլտսերիալ, թողարկվել է 1993-1995 թվականներին «Metro-Goldwyn Mayer Animation», «Mirisch-Geoffrey DePatie-Freleng» և «United Artists» ընկերությունների համատեղ արտադրությամբ։

## Նախապայման
Գլխավոր հերոսին՝ Վարդագույն հովազին, առաջին անգամ տրվեց խոսելու լիարժեք հնարավորություն։ Վարդագույն հովազին հնչյունավորել է Մեթ Ֆրյուերը։ Փոքրիկներին հասանելի դարձնելու նպատակով կերպարին տրվել է ամերիկյան հումորային շեշտադրություն։ Հովազը ստացել է նաև անուն՝ Փինքի։

## Կերպարներ
**Մրջյուն և Մրջնակեր** (), երկու կերպար, որոնք միմյանց հանդեպ ունեին նույն թշնամությունը, ինչպես Թոմն ու Ջերին․ մրջնակերը ուզում է ուտել մրջյունին, բայց վերջինս չի հանձնվում։ Հաճախ Հովազի պատճառով մրջնակերին չի հաջողվում ուտել մրջյունին։

**Տեսուչ** (), խուզարկու։ Ստեղծվել է 1960-ական թվականների համանուն մուլտսերիալի տեսչի կերպարի նմանությամբ։ Նրա անունը (Ժակ Կլուզո) ոչ մի անգամ չի հնչում։ Խոսում է ֆրանսիական շեշտադրությամբ։ Երբեմն հայտնվում է անհարմար իրավիճակներում՝ ինքն էլ չգիտակցելով, որ կարող է հայտնվել մահվան վտանգի արջև։ Տեսչի հետ սերիաներում Հովազը միշտ նրա օգնականն է։

**Հայր շուն** (), երկու շների՝ Լուիի և Պագգի հրոսակախմբի պարագլուխը։ Հնչյունավորել է Ջո Փիսքոփոն։ Կերպարը ցածրահասակ է, միշտ ակնոց է կրում։ Նա և նրա հրոսակախումբը միշտ արժեքավոր իրեր են գողանում (թալանում են բանկեր, թանգարաններ) և դիմում են ցանկացած գողության։ Բայց վերջին հաշվով Հովազի պատճառով նրանց ծրագրերը ձախողվում են։

**Պրոֆեսոր Ֆոն Շմարտի** (), պրոֆեսոր։ Ինչ-որ բանով նման է Ալբերտ Այնշտայնին և նույնիսկ խոսում է գերմանական շեշտադրությամբ։

**Թելմա**(), փոքրիկ աղջիկ տիկնիկով։ Հնչյունավորել է Քեթ Սյուսին։ Հովազին միշտ դիմում է «Պարոն»-ով։ Շատ չարաճճի է, սիրում է խուլիգանություն անել, ինչի պատճառով Հովազը հանդիմանում է։

**Լեսթեր**, սևամորթ դեռահաս։ Նույնպես կռվարար է, սիրում է չարաճճիություններ, խուլիգանություններ անել, բայց եթե գիտակցում է, որ ամեն ինչ շատ լուրջ է, օգնում է Հովազին պատժել չարին։

## Սերիաների ցանկ
# Pink Pink and Away/Down on the Ant Farm
# Pink and Quiet/The Pinky 500
# The Ghost and Mr. Panther/Cleopanthra
# Big Top Pinky/Yeti 'Nother Bigfoot Story
# Pinky in Paradise/Department Store Pink-erton
# Moby Pink/The Pink Stuff
# Pink Pizza/Pink Painter
# Pink Paparazzi/Werewolf in Panther’s Clothing
# Rock me Pink/Pinkus Pantherus

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին  հղումներ
* 
* The New Pink Panther Show (1993) 

Կատեգորիա:1993 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Ձյունե թագուհին (ֆիլմ, 1966)

**«Ձյունե թագուհին»** (), խորհրդային գունավոր ֆիլմ-հեքիաթ մուլտիպլիկացիայի տարրերով։ Նկարահանվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1966 թվականին ռեժիսոր Գենադի Կազանսկու կողմից Եվգենի Շվարցի համանուն հեքիաթ-պիեսի հիման վրա, որն էլ իր հերթին ստեղծվել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի համանուն հեքիաթի մոտիվներով։ Խորհրդային Միությունում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1967 թվականի նոյեմբերի 6-ին։

## Սյուժե
Ձմեռային ցուրտ երեկոյան Ձյունե թագուհին առևանգում է Կեյին և նրա սիրտը վերածել սառցակտորի։ Գերդան, ցանկանալով վերադարձնել Կեյին տուն, գնում է նրան որոնելու։ Նա ստիպված է լինում անցնել բազմաթիվ փորձությունների միջով, որպեսզի հասնի Ձյունե թագուհու պալատներն ու ազատի Կեյին սառցե գերությունից։

## Դերերում
* Վալերի Նիկիտենկո – *Հեքիաթասաց*
* Ելենա Պրոկլովա – *Գերդա*
* Վյաչեսլավ Ցյուպա – *Կեյ*
* Եվգենյա Մելնիկովա – *տատիկ*
* Նատալյա Կլիմովա – *Ձյունե թագուհի*
* Նիկոլայ Բոյարսկի – *Խորհրդական*
* Եվգենի Լեոնով – *Թագավոր Էրիկ XXIX*
* Իրինա Գուբանովա – *Արքայադուստր*
* Գեորգի Կորոլչուկ – *Արքայազն*
* Օլգա Վիկլանդտ – *ավազակապետուհի*
* Էրա Զիգանշինա – *փոքրիկ ավազակ*
* Անդրեյ Կոստրիչկին – *տնապայ*
* Վերա Տիտովա

## Էպիզոդներում
* Ալեքսանդր Աֆանասև – *ավազակ*
* Միխայիլ Վասիլև – *ավազակ*
* Գերման Լուպեկին – *էպիզոդիկ դեր*
* Լ. Մարտինով – *էպիզոդիկ դեր*
* Զ. Մոնկովսկի – *էպիզոդիկ դեր*
* Անատոլի Ստոլբով – *ավազակ*
* Վ. Ֆրոմգոլդտ – *էպիզոդիկ դեր*
* Ալեքսեյ Կոնսովսկի – *եղջերուի ձայնը*

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարիստ – Եվգենի Շվարց (Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթի մոտիվներով)
* Բեմադրող ռեժիսոր – Գենադի Կազանսկի
* Գլխավոր օպերատոր – Սերգեյ Իվանով
* Գլխավոր նկարիչ – Բորիս Բուրմիստրով
* Ռեժիսոր – Ն. Ռուսլանովա
* Օպերատոր – Վադիմ Գրամատիկով
* Կոմպոզիտոր – Նադեժդա Սիմոնյան
* Երգերի տեքստերի հեղինակ – Եվգենի Շվարց, Սոլոմոն Ֆոգելսոն

## Մրցանակներ
* Կոլումբիայի Բոգոտա մունիցիպալիտետի «Ոսկե արծիվ» մրցանակ լավագույն երիտասարդական ֆիլմի համար և մրցանակ Ելենա Պրոկլովային կնոջ լավագույն դերակատարման համար (1970),
* Համամիութենական լենինյան կոմերիտմիության Մոսկվայի քաղաքային խորհրդի «Ալ մեխակ» մրցանակ, որ շնորհվել է Ելենա Պրոկլովային Մանկական կինոյի համամիութենական շաբաթվա ընթացքում ֆիլմի ստեղծմանը մասնակցելու համար (1967)։

## Վերաթողարկում
Ռուսաստանում 1990-ական թվականներին ֆիլմը թողարկվել է տեսաերիզներով 48 Часов ստուդիայի կողմից, 2000 թվականին վերաթողարկվել է «Ленфильм Видео» ընկերության կողմից։

2001 թվականին ֆիլմը վերականգնվել է ու թողարկվել DVD սկավառակներով «Russian Cinema Council» ընկերության կողմից Ռուսաստանում և ԱՊՀ-ում PAL համակարգով, երբեմն՝ NTSC։ Ավելի ուշ ֆիլմը թողարկվել է DVD-ով նաև «Крупный план» կինոմիության կողմից։

2011 թվականի հունիսի 16-ին ֆիլմը վերաթողարկվել է DVD-ով «Парадиз медиа» ընկերության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Ձյունե թագուհին» ֆիլմը «Լենֆիլմ» կինոստուդիայի կայքում 
* 

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1966 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հանս Քրիստիան Անդերսենի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Մկրտչիկոն

**Մկրտչիկոն**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու և Շիրակի մարզերի սահմանագլխին, Շիրակի լեռներում, Կրաշեն գյուղից 4 կմ արևելք։ Բարձրությունը՝ 2385 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Դեմոկրատական ճեղքում

**Դեմոկրատական ճեղքում,** Արևելյան Գերմանիայի քաղաքական շարժման կուսակցությունն էր, որը ակտիվ էր կոմունիզմի անկման ժամանակ և Գերմանիայի վերամիավորման ժամանակաշրջանում։ Թեև համեմատաբար փոքր կուսակցություն էր, այն մասնակցել է 1990 թվականին Արևելյան Գերմանիայում առաջին ժողովրդավարական ընտրված կառավարությանը։ Այս կուսակցությունում է իր քաղաքական կարիերայի առաջին քայլերը կատարել Գերմանիայի ներկայիս կանցլեր Անգելա Մերկելը։

Այն հիմնադրվել է 1989 թ. հոկտեմբերին։ Հիմնադիր անդամներ են Վոլֆգանգ Շնուրը, Ֆրիդրիխ Շորլեմմերը, Ռայներ Էպելմանը, Գյունտեր Նուկը և Թոմաս Ուելզը։ Այն 1989 թվականի դեկտեմբերի 16-17-ը Գերմանիայի շրջանում՝ Լայպցիգում, դարձավ ակտիվ քաղաքական կուսակցություն։ Կուսակցությունից որոշ ժամանակ անց լքեցին որոշ կուսակցույթան հիմնադիր անդամներ՝ որոնցից էր Ֆրիդրիխ Շորլեմմերը, պատճառը կուսակցության ներսում անհաշտություններն էին։ Ոմանցից մեկը՝ Գյունտեր Նուկը, որը ևս որոշ ժամանակ անց դուրս եկավ, անհանգստացած էր Արևելյան Գերմանիայի քրիստոնեա-դեմոկրատական միության (ՔԴՄ) հետ աճող համագործակցությամբ, քանի որ այդ կուսակցությունը աջակցել էր կոմունիստական ռեժիմին։

1990 թվականի փետրվարից Անգելա Մերկելը աշխատել է որպես կուսակցության մամուլի խոսնակ։ Միաձուլումներից հետո Մերկելը մասնակցեց ընտրություններինև ընտրվեց ՔԴՄ-ի կողմից Գերմանիայի Բունդեսթագի անդամ, և ի վերջո դարձավ Գերմանիայի կանցլեր 2005 թվականից մինչ օրս։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դեմոկրատական ճեղքումը
Արորակ

**Արորակ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Սպաեդարյան գյուղից 3 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրություն 2107 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Գատչինյան պալատ (Ֆաբերժեի ձու)

**«Գատչինյան պալատ»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1901 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային։

Այսօր «Գատչինյան պալատ» ոսկերչական կայսերական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Ուոլթերսի գեղարվեստի թանգարանում (Բալթիմոր, Մերիլենդ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)։

## Դիզայն
Ձվի հեղինակը վարպետ-ոսկերիչ Միխայիլ Պերխինն է։ «Գատչինյան պալատ» ոսկերչական ձվի մակերևույթը պատված է գիլիոշինային կաթնագույն էմալով։ Ձվի գագաթից գագաթ անցնում են մարգարտե տասներկու երիզներ։ Մակերևույթը ձևավորված է նկարներով՝ ժապավեններ, զամբյուղներ, զարդանկարներ։ Ձվի գագաթներին տեղադրված են երկու խոշոր հարթ ադամանդներ։ Ըստ էության դրանց տակ տեղադրված են եղել ստեղծման տարեթիվն ու Մարիա Ֆեոդորովնայի միացագիրը, որոնք այսօր չեն պահպանվել։

Ձուն ներսից պատված է սպիտակ թավիշով։

1903 թվականին Ֆաբերժեի ֆիրմայի վարպետ-ոսկերիչ Միխայիլ Պերխինը ռուս ձեռնարկատեր Ալեքսանդր Կելխի համար պատրաստել է«Կոնֆետատուփ» զատկական ոսկերչական ձուն, որը փաստացիորեն «Գատչինյան պալատ» ոսկերչական ձվի կրկնօրինակն է։

## Անակնկալ
Երբ բացում են «Գատչինյան պալատ» ոսկերչական ձվի կափարիչը՝ հայտնվում է Գատչինյան պալատի մանրակերտը, որը համարվել է Մարիա Ֆեոդորովնայի նստավայրը Սանկտ Պետերբուրգի սահմաններից դուրս։ Կրկնօրինակը պատրաստված է մանրագույն մանրամասնությամբ։ Անգամ երևում են թնդանոթները, Պավել I-ի հուշարձանը, ընդհուպ մինչև ծառեր և թփեր։

Այն բացառիկ անակնկալներից է համարվում, որը դուրս չի գալիս ձվից։

## Պատմություն
Նիկոլայ II կայսրը ձուն մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային 1901 թվականի ապրիլի 1-ին՝ Զատկի տոնին է նվիրել։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Այդ ժամանակ գինը կազմել է 5000 ռուբլի։ 1920 թվականին ձուն վաճառում են Փարիզում բնակվող ռուս աստանդական Ալեքսանդր Պոլովցովին։ 1930 թվականին այն գնում է Հենրի Ուոլթերսը՝ Բալթիմորից, որից հետո տեղափոխվում Ուոլթերսի գեղարվեստի թանգարան։ 1952 թվականից մշտական ցուցադրության է ներկայացված այդ թանգարանում։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* На сайте музея

Կատեգորիա:1901 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Մշակնոց

**Մշակնոց**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Գեղամա լեռնաշղթայում, Արգիճի գետի ձախափնյակում, Լեռնակերտ գյուղից 16 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2695 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Մշկասար

**Մշկասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագածի լեռնազանգվածի հարավարևմտյան մասում, Ակունք գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Բարձրությունը՝ 1997 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռներ
Մոզիկներ

**Մոզիկներ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Գեղամա լեռների համակարգում, Արգիճի գետի միջին հոսանքի աջափնյակում, Լեռնակերտ գյուղից 1 կմ արևելք։ Բարձրությունը՝ 2239 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Նելսոն

**Նելսոն** (), քաղաք և Նոր Զելանդիայի տարածքով ամենափոքր մարզը։ Տեղակայված է Հարավային կղզու հյուսիսային ափին։ 2013 թվականին քաղաք-շրջանի բնակչությունը կազմել է 46․437 մարդ։ Այն զբաղեցնում է 445 քառակուսի կիլոմետր տարածք։

## Սպորտ
### Հիմնական սպորտային ակումբները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1858 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ամպիր (Ֆաբերժեի ձու)

**«Ամպիր»** կամ **«Նեֆրիտե»** (, ), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1902 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային։

Մինչև 2015 թվականը ձուն համարվում էր կորսված, սակայն այն գտնվել է և այսօր գտնվում է Նյու Յորքում՝ մասնավոր հավաքածուում (Նյու Յորք, Նյու Յորք նահանգ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)։

## Ակնարկ
Մինչև 2000-ականները ձվի մասին տեղեկությունները հույժ սակավ էին և հենվում էին միայն ենթադրությունների վրա։ Փաստացի հայտնի էր միայն ստեղծման տարեթիվը, առաջին սեփականատերը և ապրանքի հաշիվը։ Որոշ աղբյուրներ հայտնում էին, որ 1935 թվականին Լոնդոն է տեղափոխվել Ֆաբերժեի որոշ աշխատանքներ, այդ թվում և «Ալեքսանդր III կայսեր մանրանկարը նեֆրիտե շրջանակով։ Վարպետ՝ Զենգրաֆ»։ Երկար ժամանակ հենց այս անակնկալը սխալմամբ վերագրում էին «Ամպիր» (Նեֆրիտե) ոսկերչական ձվին։ Այդ ենթադրությունը գալիս էր 1922 թվականի Կրեմլի զինապալատում գրված փաստաթղթից, որտեղ նկարագրվում է՝ «Ձուն նեֆրիտից է, ոսկե տակդիրի վրա։ Կա նաև Ալեքսանդր III կայսեր դիմանկարը մեդալիոնի վրա»։

## Պատմություն
Երկար տարիներ հետազոտողներին չէր հաջողվում որևէ փաստ գտնել «Ամպիր» ոսկերչական ձվի մասին։ 2015 թվականին հայտնաբերվեց բացառիկ աղբյուր՝ «Այրի կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնայի սեփական իրերի ցուցակը, որոնք պահվել են Գատչինյան պալատում»։ Այդ փաստաթղթում նկարագրված է 150 զանազան առարկա։ «Ամպիր» ոսկերչական ձվի մասին գրված է հետևյալը. «Ձուն երկու նեֆրիտե սյուների վրա է տեղադրված՝ ոսկե շրջանակով։ Ձվի մեջ են պահվում Օլգա Ալեքսանդրովնայի և Ալեքսանդր Օլդենբուրգցու դիմանկարները»։ Այս փաստը հիմնավորվում է նրանով, որ 1901 թվականին կայացել է կայսրուհու դստեր՝ Օլգա Ալեքսանդրովնայի և Ալեքսանդր Օլդենբուրգցու հարսանիքը։

Նիկոլայ II կայսրը ձուն մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային 1902 թվականի Զատկի տոնին է նվիրել։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Այդ ժամանակից մինչև 2015 թվականը ձուն համարվում էր կորսված։ Այսօր այն գտնվում է Նյու Յորքում՝ մասնավոր հավաքածուում։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Т. Фаберже, Н. Башмаков, Д. Кривошей (сост.), Н. Никольсон, А. и В. Палмейд, В. Скурлов.* Фаберже. Императорское пасхальное яйцо «Ампир» 1902 года. М.: ООО «Буки Веди», 2018. 160 с.  ISBN 978-5-4465-1824-1

## Արտաքին հղումներ
*Mieks Fabergé Eggs

Կատեգորիա:1902 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Երեքնուկ (Ֆաբերժեի ձու)

**«Երեքնուկ»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1902 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային։

Այսօր «Երեքնուկ» կայսերական ոսկերչական ձուն գտնվում է Կրեմլի զինապալատում, որտեղ և պահպանվում և ցուցադրության է ներկայացվում հանրությանը (Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն)։

## Դիզայն
«Երեքնուկ» ոսկերչական ձուն պատրաստված է մոդեռն ոճով։ Ձուն իրենից ներկայացնում է երեքնուկի տերևներ և ցողուններ։ Տերևների մի մասը վառ կանաչ թափանցիկ էմալից են, իսկ մյուսները՝ ադամանդակուռ են։ Տերևների միջև բարակ ժապավեններ կան, որոնց վրա ագուցված են սուտակներ։ Էմալապատման տեխնիկան վիտրաժային է։ Ձվի վերին և ստորին գագաթների մոտ՝ տերևների տակ թաքցված է ոսկե ցանցկեն եզրակը, որոնց վրա պատկերված են կայսերական թագը, ստեղծման տարեթիվը՝ «1902» և Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի միացագիը։

Ձուն տեղադրված է ոսկե տակդիրի վրա, որն իրենից եռոտանի է ներկայացնում։ Ոսկերչական ձվի մեջ կա փոքրիկ օղակ, որն ըստ էության անակնկալի համար է նախատեսված եղել։ Ձուն խորհրդանշել է ընտանեկան կապը։

## Անակնկալ
Այսօր անակնկալը կորսված է։ Ըստ պահպանված փաստաթղթերի, այն չորս տերև ունեցող թանկարժեք երեքնուկ էր, որը պատված էր 23 մեծ ադամանդով։ Յուրաքանչյուր թերթիկի վրա պատկերված էր Նիկոլայ II կայսեր դուստրերի դիմանկարները՝ Օլգայի, Տատյանայի, Մարիայի և Անաստասիայի։

## Պատմություն
Նիկոլայ II կայսրը ձուն կնոջը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային 1902 թվականի Զատկի տոնին նվիրեց։

1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Այդ օրվանից ցայսօր «Երեքնուկ» ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում և համարվում է այն բացառիկ ձվերից, որոնք երբեք չեն լքել Ռուսաստանի սահմանները։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Faber, Toby. *Faberge's Eggs: The Extraordinary Story of the Masterpieces That Outlived an Empire*. Random House (2008) 
*Forbes, Christopher and Johann Georg Prinz von Hohenzollern. *FABERGE; The Imperial Eggs*. Prestel (1990). ASIN B000YA9GOM
*Lowes, Will. *Fabergé Eggs: A Retrospective Encyclopedia*. Scarecrow Press (2001) 
*Snowman, A Kenneth. *Carl Faberge: Goldsmith to the Imperial Court of Russia*. Gramercy (1988) 

## Արտաքին հղումներ
* Яйцо клевер на сайте kreml.ru
* Description at wintraecken.nl

Կատեգորիա:1902 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Facebook Messenger

**Facebook Messenger**, ֆեյսբուքի կողմից ստեղծված հավելված՝ ակնթարթային ուղերձների և տեսահոլովակների փոխանակման համար։ Այն ներառված է ֆեյսբուք (Facebook Chat) հիմնական կայքի հաղորդագրությունների փոխանակման համակարգում և հիմնվում է MQTT բաց հաղորդակարգի վրա։ 2017 թվականի ապրիլի տվյալներով մեսենջերի ամսական լսարանը կազմել է 1 միլիարդ մարդ։

## Messenger բջջային սարքավորումների համար
«Messenger for Mobile» (մեսենջեր բջջային սարքավորումների համար) հավելվածը թողարկվել է 2011 թվականի օգոստոսի 9-ին iOS и Android համակարգերի համար, իսկ երկու ամիս անց՝ նաև BlackBerry OS համակարգի համար։

2012 թվականի դեկտեմբերին Facebook Messenger հավելվածը Android-ի օգտատերերի համար որոշ երկրներում (Ավստրալիա, Հնդկաստան, Ինդոնեզիա, Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն, Վենեսուելա և այլն) հնարավորություն էր տալիս օգտագործել այն առանց ֆեյսբուքում գրանցվելու՝ նշելով միայն իրենց անունը և հեռախոսահամարը։ Այս թարմացումը թույլ էր տալիս Facebook Messenger-ին մրցել հաղորդագրությունների փոխանակման նմանատիպ համակարգերի, օրինակ՝ WhatsApp-ի հետ։

2014 թվականի մարտի 5-ին Facebook Messenger թողարկվեց Windows Phone 8-ի համար (առանց ձայնային հաղորդագրությունների)։

2014 թվականի հուլիսի 3-ին Facebook Messenger հավելվածի տարբերակ թողարկվեց iPad-ին հարմարեցրած iOS հարթակի համար, որում ավելացված էր բազմապատուհանային ինտերֆեյսը։

2014 թվականի ապրիլին ֆեյսբուք ընկերությունը հայտարարեց, որ իր հիմնական «Facebook» հավելվածից կջնջի տեքստային հաղորդագրություններ ուղարկելու հնարավորությունը՝ դրդելով օգտատերերին ներբեռնել և տեղադրել Facebook Messenger հավելվածը։

2015 թվականից Messenger-ի օգտատերերի համար այլևս պարտադիր չէ գրանցված լինել ֆեյսբուքում։ Վերջին թարմացումից հետո հավելված մուտք գործելու համար բավարար է նշել հեռախոսահամարը։ Այս հնարավորությունը հավելվածն ավելի է մոտեցնում այլ նմանատիպ ծառայություններին։

2015 թվականի օգոստոսին ֆեյսբուքը հայտարարեց «M» անունով նոր ծառայության մասին։ Facebook M-ը անձնական թվային օգնական է Facebook Messenger-ի ներսում։ Այն աշխատում է արհեստական ինտելեկտի հիման վրա, ինչպես Siri-ն, Cortana-ն, Google Now-ն։

## Messenger անհատական համակարգիչների համար
Windows 7 օպերացիոն համակարգով անհատական համակարգիչների համար մեսենջերի տարբերակը թողարկվել է 2012 թվականի մարտի 5-ին։ Թողարկվել է նաև Facebook Messenger հավելվածը Firefox բրաուզերի համար։

2014 թվականի փետրվարի 26-ին ֆեյսբուքը հայտարարեց, որ Facebook Messenger-ն այլևս չի աջակցում Windows-ին և Firefox-ին, իսկ վերջնականապես դադարեցրեց նույն թվականի մարտի 3-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:IOS-ի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսների ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Ֆեյսբուք
Կրոպոտկին (քաղաք)

**Կրոպոտկին** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, հանդիսանում է Կավկազսկայայի շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Կուբան-Մերձազովյան դաշտավայրում, Կուբան գետի աջ բարձրադիր ափին, Կրասնոդար քաղաքից 145 կմ հարավ-արևելք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 98,7 կմ²։

## Բնակչություն
; Ազգային կազմը
2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն՝

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Мой Город» հանրագիտարանում քաղաքի մասին
* Կրոպոտկին քաղաքի պաշտոնական կայք
* Կրոպոտկին քաղաքի հայտարարությունների հարթակ

Կատեգորիա:1874 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Կավկազսկայայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Մոխրասար (լեռ, Գեղարքունիք)

**Մոխրասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի և Արցախի սահմանագլխին, Նորաբակ գյուղում։ Բարձրությունը՝ 3037 մետր։ Սարի տարածքը մոտ 1500 հա։ Ներկայիս պահին օկուպացված է ադրբեջանցիների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Արցախի լեռներ
Կուրգանինսկ

**Կուրգանինսկ** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, հանդիսանում է Կուրգանինսկի շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Կուբանի վտակ Լաբա գետի ափին, Կովկասյան լեռնաշղթայի արևմտյան նախալեռներում, Կրասնոդար քաղաքից 150 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն
; Ազգային կազմը
2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն՝

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կուրգանինսկ քաղաքի վարչության կայք

Կատեգորիա:1853 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Կուրգանինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Դանիական հոբելյան

**«Դանիական հոբելյան»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1903 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային։

Այսօր «Դանիական հոբելյան» ոսկերչական ձուն կորսված է և հայտնի չէ տեղակայման վայրը։

## Դիզայն
Այսօր պահպանվել են «Դանիական հոբելյան» ոսկերչական ձվի լուսանկարներ, ինչպես նաև որոշ նկարագրումներ։ Ըստ այդմ, ձուն պատրաստված է ոսկուց՝ սպիտակ և կապույտ էմալով զարդարված։ Կենտրոնում տեղադրված է կայսերական թագով պսակված մեդալիոնը, որի վրա գրված է «М» տառը։ Ձվի գագաթին տեղադրված է ոսկե ցանց, որի վրա տեղադրված է դանիական արքայական խորհրդանիշը՝ փիղը։ Ձուն պահում են երեք հերալդիկական առյուծներ, որոնք էլ իրենց հերթին կանգնած են եռոտանի տակդիրին։

## Անակնկալ
«Դանիական հոբելյան» ոսկերչական ձվի անակնկալը փղոսկրից պատրաստած նկարակալն է, որի երկու կողմերում ջրաներկով դիմանկարներ են՝ Դանիայի արքա Քրիստիանի և թագուհի Լուիզայի։

## Պատմություն
Ձուն պատրաստվել է ի նշանավորումն Մարիա Ֆեոդորովնայի ծնողների՝ Դանիայի արքա Քրիստիան IX-ի և թագուհի Լուիզա Հեսսեն-Քասելցու գահակալման քառասնամյակի։

Նիկոլայ II կայսրը ձուն մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային 1903 թվականի Զատկի տոնին է նվիրել։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Այդ ժամանակից ցայսօր ձվի գտնվելու մասին պատմությունը լռում է։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1903 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Նովոռոսիյսկ

**Նովոռոսիյսկ** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, հանդիսանում է Նովոռոսիյսկի քաղաքային օկրուգի վարչական կենտրոնը։ Տեղաբաշխված է երկրամասի հարավ-արևմուտքում, Սև ծովի ափին։

Կարևորագույն տրանսպորտային կենտրոն է։ Այստեղ է գտնվում Ռուսաստանի Դաշնության Նավատորմի ռազմա-ծովային բազան և Ռուսաստանի ամենախոշոր սևծովյան նավահանգիստը։

Հերոս քաղաք է 1973 թվականի սեպտեմբերի 14-ից։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը ձգվում է 25 կմ Ցեմեսկի ծովախորշի ափերով, և շրջապատված է Հյուսիսայի Կովկասի լեռներով։ Նովոռոսիյսկից 14 կմ հեռու է գտնվում Կրասնոդարի երկրամասի ամենամեծ քաղցրահամ ջրով լիճը՝ Աբրաու։

## Բնակչություն
; Ազգային կազմը
2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն՝

## Հայերը Նովոռոսիյսկում
Նովոռոսիյսկը հիմնվել է 1838-ին՝ հայազգի ծովակալ Լազար Սերեբրյակովի (Արծաթագործյան) նախաձեռնությամբ։ 1840-ին այստեղ հայեր են հաստատվել Ղրիմից, 1868-ին՝ Սամսունի և Տրապիզոնի շրջաններից։ 1849-ին կազմավորվել է հայկական ծխական համայնք։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Նովոռոսիյսկում կար 1800, 1920-ական թվականների կեսին՝ 4 հազարից ավելի հայ։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո համայնքը համալրվել է Վրաստանի հայաշատ շրջաններից և Շիրակի գյուղերից եկած հայերով։ 1990-ական թթ. Նովոռոսիյսկի հայ բնակչությունը կտրուկ աճել է ի հաշիվ Հարավային Կովկասից գաղթած հայերի։ 2003 թվականի այստեղ բնակվում է շուրջ 20 հազար հայ։

1990-ական թթ. սկզբից գործում է «Լույս» հայկական մշակութալուսավորական ընկերությունը։ Լույս է տեսնում «Լույս» (1992, ռուսերեն, հայերեն) թերթը։

Նովոռոսիյսկի քաղաքային դումայի պատգամավոր է եղել Ռ. Մինասյանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նովոռոսիյսկ քաղաքային օկրուգի պաշտոնական կայքը
* Նովոռոսիյսկի նորություններ 

Կատեգորիա:1838 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Նովոռոսիյսկի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Փղիկը (մուլտֆիլմ, 1936)

**Փղիկը** (), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1936 թվականին։ «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի առաջին աշխատանքներից է։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ըստ Ռեդյարդ Քիփլինգի «Պատմվածքներ հենց այնպես» («Just So Stories») ժողովածուում ընդգրկված համանուն հեքիաթի մոտիվների։

Մուլտֆիլմում գրեթե ոչ մի բառ չի հնչում (բացառությամբ վերջին դրվագի)։ Հիմնականում հնչում է երաժշտություն։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է հետաքրքրասեր փղիկի մասին, որը մտադրվել էր պարզել, թե կոկորդիլոսն ինչ է սիրում ուտել ճաշին։

Նույնանուն հեքիաթի առաջին էկրանավորումն է։ Երկրորդը նկարահանվել է 1967 թվականին։

## Տարբերություններ հեքիաթից
Մուլտֆիլմում Փղիկն ուներ ընկերներ` կորյունը և ընձուղտը, իսկ հեքիաթում նա ոչ մի ընկեր չուներ (իսկ ընձուղտը նրա քեռին էր)։ Մուլտֆիլմում կա նաև մացառախոզի կերպարը, ով ասեղներով ծակծկում է փղիկին՝ հետաքրքրասիրության համար։ Մուլտֆիլմում բացակայում են փղիկի մյուս քեռին` շնակապիկը, և վիշապօձը (որի շնորհիվ գլխավոր հերոսն իմանում է, ինչ օգուտ է բերում կնճիթը), իսկ Կոլոկոլո թռչնակը, որը փղիկին խորհուրդ է տալիս այցելել կոկորդիլոսին, մուլտֆիլմում փոխարինվել է մարաբուով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր փղերի մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռեդյարդ Քիփլինգի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Շուլամիթ Ալոնի

**Շուլամիթ Ալոնի** (, ), իսրայելցի պետական գործիչ, Իսրայելի կապի, գիտության և մշակույթի նախարար (1993-1996)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լեհաստանից գաղթած ատաղձագործի ընտանիքում, մայրը եղել է դերձակուհի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նրան ուղարկել են գիշերօթիկ դպրոց, չնայած ծնողները ծառայել են բրիտանական բանակում։ Պատանեկան տարիներից մասնակցել է սոցիալիստական շարժմանը, եղել է Հաշոմեր Հացաիրի, Հագանայի անդամ և Անկախության համար մղվող պատերազմի ժամանակ ծառայել է Պալմահում, Հին Երուսաղեմում մարտական գործողությունների ժամանակ գերեվարվել է հորդանանյան զինվորականների կողմից։

Պատերազմի ավարտից հետո աշխատել է որպես ուսուցիչ, փախստական երեխաների դաստիարակ, թղթակցել է տարբեր հրատարակչությունների, վարել է մարդու իրավունքներին նվիրված ռադիոհաղորդումներ։ 1965 թվականին նա առաջին անգամ ընտրվել է Քնեսեթի պատգամավոր, հետագայում համարվել է պատգամավոր մինչև 1996 թվականը (ընդմիջումով 1969-1973 թվականներ): 1974 թվականին կարճ ժամանակահատված երկրի կառավարությունում եղել է առանց պորտֆելի նախարար։

Ստեղծել և չորս տարի գլխավորել է Իսրայելի Սպառողների միությունը, այնուհետև սեփական Ռաց կուսակցությունը (Քաղաքացիական իրավունքների պաշտպանության շարժում), որը 1991 թվականին միացել է Մերեց կուսակցությանը (Ալոնին ղեկավարել է խորհրդարանական խմբակցությունը)։ 1970-ական թվականների ընթացքում փորձել է երկխոսություն հաստատել պաղեստինցիների հետ, հույս ունենալով, որ կհասնի կայուն խաղաղ կարգավորման։ Լիբանանյան պատերազմի ժամանակ (1982) ստեղծեց Մերձավոր Արևելքում խաղաղության հարցերով միջազգային կենտրոն։ 1992-1993 թվականներին Իցհակ Ռաբինի կառավարությունում զբաղեցրել է կրթության նախարարի պաշտոնը, սակայն ստիպված է եղել հրաժարական տալ պետության և կրոնի տարանջատման անհրաժեշտության հարցում  ունեցած կայուն դիրքորոշման համար, այնուհետև  մինչև 1996 թվականը զբաղեցրել է հաղորդակցության, գիտության և մշակույթի նախարարի պաշտոնը։ Պետական և հասարակական գործունեության բնագավառում ունեցած վաստակի համար 2000 թվականին նրան շնորհվել է Իսրայելի պետական մրցանակ։ Նրան շնորհվել է նաև Բրունո Կրայսկու մրցանակ (1984)։

## Քաղաքական  հայացքներ
Իր ողջ քաղաքական կարիերայի ընթացքում նա համարվել է խաղաղության պահպանման իսրայելական շարժման նշանավոր գործիչ, պաշտպանել է պաղեստինցիների հետ երկխոսության անհրաժեշտության գաղափարը։ Նա համարվել է Եշ Դին իրավապաշտպան կազմակերպության անդամ։ Շուլամիթ Ալոնին կիսում էր ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Ջիմի Քարթերի տեսակետը այն մասին, որ Իսրայելը պաղեստինցիների նկատմամբ իրականացնում է ապարտհեյդի քաղաքականություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Knesset Member, Shulamit Aloni
* http://hpd.de/node/3284

Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իսրայելի նախարարներ
Կատեգորիա:Իսրայելի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելի պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի գրողներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի կին անդամներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Խադիժենսկ

**Խադիժենսկ** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, Ապշերոնսկի շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Ապշերոնսկի շրջանի արևմտյան մասում, լեռնային Պշիշ գետի հովտում, շրջանի կենտրոն Ապշերոնսկից 22 կմ հարավ-արևմուտք, և Կրասնոդար քաղաքից 115 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն
; Ազգային կազմը
2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն՝

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Мой Город» հանրագիտարանում քաղաքի մասին
* Խադիժենսկ քաղաքի պատմությունը 
* Խադիժենսկ քաղաքի վարչության պաշտոնական կայք
* «Мой Город» հանրագիտարանում քաղաքի մասին

Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Ախտիրսկի

**Ախտիրսկի** (), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, Աբինսկի շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը գտնվում է Ախտիր գետի ափերին (Կուբան գետի ավազան), տափաստանային և նախալեռնային գոտիների հատման կետում, Աբինսկ քաղաքից 9 կմ արևելք։

## Բնակչություն
Քաղաքատիպ ավանի բնակչությունը 2018 թվականի գնահատականով կազմում է  21 067։ Հիմնական բնակչությունը կազմում են ռուսները (90,5 %), բնակվում են նաև ուկրաինացիներ, հայեր և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ախտիրսկի քաղաքային բնակավայրի կայքը

Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Աբինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Պետրոս Մեծ (Ֆաբերժեի ձու)

**«Պետրոս Մեծ»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1903 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային։

Ձուն նվիրված է Պետրոս Մեծի կողմից 1703 թվականին Հյուսիսային պատերազմի ժամանակ Սանկտ Պետերբուրգի հիմնադրման երկուհարյուրամյակին։

Այսօր «Պետրոս Մեծ» ոսկերչական կայսերական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Վիրջինիայի կերպարվեստի թանգարանում (Ռիչմոնդ, Վիրջինիա, ԱՄՆ)։

## Դիզայն
«Պետրոս Մեծ» ոսկերչական ձուն պատրաստված է ռոկոկո ոճով։ Որպես հումք օգտագործվել են կարմիր, կանաչ և դեղին ոսկի, պլատին, վարդագույն ադամանդ, սուտակ, լեռնային բյուրեղապակի, էմալ և ջրաներկով մանրանկարներ։ Ձվի տրամագիծը 3 ⅛ դյույմ է։ Ձվի վերին գագաթին էմալե դրասանգ է, որը եզրավորում է Նիկոլայ II-ի միացագիրը։ Ձվի ներքևի գագաթին կայսերական երկգլխանի արծիվն է՝ սև էմալով և ադամանդներով պատրաստած։

## Անակնկալ
Ձվի անակնկալը «Պղնձե հեծյալի» մանրակերտն է։ Երբ բացվում է ոսկերչական ձվի կափարիչը, հատուկ մեխանիզմը բարձրացնում է Պետրոս I-ի ձիարձանը։ Հիմքը պատրաստած է շափյուղայից։ Անակնկալը պատրաստել է քանդակագործ Գեորգի Մալիշևը։

## Պատմություն
Նիկոլայ II կայսրը ձուն կնոջը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային 1903 թվականի Զատկի տոնին նվիրեց։

1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։

1930 թվականին ձուն վաճառում են ամերիկացի ձեռնարկատեր Արմանդ Համմերին։ Ավելի ուշ ձուն գնում է Նյու Յորքի A La Vieille Russie պատկերասրահը։ 1944 թվականին «Պետրոս Մեծ» ոսկերչական ձուն ձեռք է բերում General Motors ընկերության տնօրենի կինը՝ Լիլիան Պրատ Ֆրեդերիկսբուրգը։ Վերջինս ձուն կտակում է Վիրջինիայի կերպարվեստի թանգարանին, որտեղ ցայսօր էլ գտնվում է։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի պաշտոնական կայք 
* Պետրոս Մեծ ձվի մասին

Կատեգորիա:1903 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Մոխրասար (լեռ, Կոտայք)

**Մոխրասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Թեժ գետի աջափնյակում, Մեղրաձոր գյուղից 5 կմ հյուսիս-արմուտք։ Բարձրությունը՝ 2716 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Մոխրասար (այլ կիրառումներ)

**Մոխրասար** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Մոխրասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում,
* Մոխրասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզում։
Մոխրոտ (լեռ)

**Մոխրոտ**, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Կոռնիձոր գյուղից 2,5 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 1343 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Սյունիքի բարձրավանդակ
Աֆիպսկի

**Աֆիպսկի** (), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, Սևերսկայայի շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը գտնվում է Աֆիպս գետի ափերին, Կրասնոդար քաղաքից 16 կմ հարավ-արևմուտք։

## Բնակչություն
Բնակչության աճի դինամիկան՝

Քաղաքատիպ ավանի բնակչությունը 2018 թվականի գնահատականով կազմում է  21 499։

2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով հիմնական բնակչությունը կազմում են ռուսները (88,9 %), բնակվում են նաև ուկրաինացիներ, հայեր, հույներ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աֆիպսկի քաղաքային բնակավայրի կայքը

Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Սևերսկայայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Ջեկ Ջորջ

**Ջոն Էդվին «Ջեկ» Ջորջ կրտսեր** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ «Ֆիլադելֆիա Ուորիորս» ակումբի կազմում 1956 թվականին դարձել է NBA-ի չեմպիոն։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է խաղարկողի դիրքում։ Սովորել է Լա Սալյայի համալսարանում։ 1953 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Ֆիլադելֆիա Ուորիորս» ակումբի կողմից՝ 102-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Նյու Յորք Նիքս» ակումբի կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 8 մրցաշրջան։ 1955/1956 թվականների մրցաշրջանի ժամանակ Ջորջը, «Ուորիորս»-ի կազմում, դարձել է NBA-ի չեմպիոն։ Երկու անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին (1956-1957)։ Մեկ անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքականի մեջ (1956)։ Մեկ անգամ եղել է NBA պարբերական առաջնության հարթակի վրա անցկացրած ժամանակի քանակի առաջնորդ (1956)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 506 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 5153 միավոր (10,2 մ/խ), կատարել 2129 անդրադարձ և 2169 փոխանցում։

## NBA կարիերայի ցուցանիշներ

### Ամենամյա մրցաշրջան

### Փլեյ Օֆ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Նովոկուբանսկ

**Նովոկուբանսկ** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, հանդիսանում է Նովոկուբանսկի շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Կուբան գետի ձախ ափին։ Տեղաբաշխված է Կրասնոդար քաղաքից 195 կմ արևելք և Արմավիր քաղաքից 10 կմ հյուսիս։

## Բնակչություն
; Ազգային կազմը
2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն՝

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նովոկուբանսկ քաղաքը և Նովոկուբանսկի շրջանը 
* «Мой Город» հանրագիտարանում քաղաքի մասին
* Նովոկուբանսկ քաղաքի առցանց պատկերասրահ

Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Նովոկուբանսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Էլինա Աբկարովա

**Էլինա Արթուրի Աբկարովա** (, ), ռուսական թատրոնի ու կինոյի ազգությամբ հայ դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Էլինա Աբկարովան ծնվել է 1988 թվականի օգոստոսի 6-ին Բաքվում։ 1988 թվականի նոյեմբերին ծնողների հետ տեղափոխվել է Հայաստան, այնուհետև Ռուսաստան։ Դպրոցական տարիներին զբաղվել է լողով և թեթև ատլետիկայով։ Դեռահաս տարիքից սկսել է սովորել թատերական ստուդիայում։ 2008 թվականին ավարտել է Լենինգրադի մշակույթի և արվեստի մարզային քոլեջի դերասանական ֆակուլտետը՝ Տ․ Սլավինի դասարանը։ 2008 թվականից խաղացել է «Թատրոն Գորոխովայա փողոցի վրա» թատրոնում, որտեղ որպես ռեժիսոր բեմադրել է նաև ներկայացումներ։

2014 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի մշակույթի և արվեստի համալսարանի դերասանական-ռեժիսուրայի ֆակուլտետը՝ Բ․ Պրեոբրաժենսկու և Վլադիմիր Ֆունտուսովի արվեստանոցը։ Համագործակցել է «Արտ-Վոյաժ» թատերական կենտրոնի հետ։

2011 թվականից նկարահանվում է կինոյում։

## Գործունեություն
### Դերերը թատրոնում

### Դերերը կինոյում

## Մրցանակներ և պարգևներ
* 1999 - «Իմ Պուշկին» համառուսաստանյան թատերական փառատոնի գրան պրի «Գեղարվեստական խոսք» և «Երիտասարդ դերասաններ» անվանակարգերում
* 2005 - «Իմ Պուշկին» համառուսաստանյան թատերական փառատոնի գրան պրի «Գեղարվեստական խոսք» և «Երիտասարդ դերասաններ» անվանակարգերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Մոստովսկոյ

**Մոստովսկոյ** (), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, հանդիսանում է Մոստովսկոյի շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը գտնվում է Լաբա գետի ձախ ափին (Կուբան գետի ավազան), Լաբինսկ քաղաքից 32 կմ հարավ։

## Բնակչություն
; Ազգային կազմը
2002 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն քաղաքատիպ ավանում բնակվող 24866 մարդկանցից 24318-ը պատկանում էին հետևյալ վեց ազգություններին՝

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մոստովսկոյ քաղաքային բնակավայրը Կրասնոդարի երկրամասի վարչության կայքում

Կատեգորիա:1894 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Մոստովսկոյի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Պսեբայ

**Պսեբայ** (), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մոստովսկոյի շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը գտնվում է Մալայա Լաբա գետի ափին (Լաբա գետի մաս), լեռնային հովտում, որը ձգվում է 12 կմ, գետի հակառակ ափին գտնվում է Անդրյուկի ստանցան։

## Բնակչություն
; Ազգային կազմը
2002 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն քաղաքատիպ ավանում բնակվող 11 031 մարդկանցից 10 81-ը պատկանում էին հետևյալ վեց ազգություններին՝

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1862 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Մոստովսկոյի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Բուդդայական օրացույց

**Բուդդայական օրացույց**, կիրառվում է փոքր տարբերություններով Թայլանդում, Լաոսում, Կամբոջայում, Մյանմայում և Շրի-Լանկայում։ Կիրառվում էր նաև Տիբեթում, մինչ նրա Չինաստանի կողմից անեքսիայի ենթարկվելը։ Թայլանդում այս օրացույցը կիրավում է Գրիգորյան օրացույցի հետ համատեղ։

Օրացույցը վերցվել է հինդուիստներից և հիմնված է լուսնի փուլերի վրա։ Այդ պատճառով Բուդդայական օրացույցը նաև անվանվում է լուսնային (, տյանտհարակխատի)։ Բուդդայական օրացույցի տարեգրման սկիզբը վարվում է Բուդդայի հեռանալուց սկսված և տարբերվում է գրիգորյանից 543 տարով։ Այսպիսով Գրիգորյան օրացույցով 2000 թվականը համապատասխանում է Բուդդայական օրացույցի 2543 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հարավ-արևելյան ասիայի և հինդուիստական օրացույցների հաշվիչ  ստեղծված Լարս Գիսլենի կողմից

Կատեգորիա:Օրացույցներ
Կատեգորիա:Բուդդայականություն
Կատեգորիա:Ժամանակագրություններ
Սուրբ Մակարի վանք

**Սուրբ Մակարի վանք**, առավել հայտնի է որպես **Մակարավանք** (), 11-րդ դարի քրիստոնեական եկեղեցի, որը գտնվում է Կիպրոսի Հանրապետության Կիրենիայի շրջանում։

Հայ մշակութային հուշարձանի պատմական հետաքրքրությունից բացի, Սուրբ Մակարի վանքը նաև կարևոր զբոսաշրջային օբյեկտ է, որտեղից գեղատեսիլ տեսարան է բացվում դեպի Անատոլիական և Միջերկրածովյան լեռներ։ Նախկինում վանքը սերտ կապեր է ունեցել Լիբանանի Անթիլիաս քաղաքում գտնվող Կիլիկիայի հայոց կաթողիկոսության հետ։

## Պատմություն
ձախից|մինի|273x273փքս|Մակարավանքի ավերակների ընդհանուր տեսքը։ Կրոնական կառույցն ավերվել է 1974 թվականին՝ Կիպրոս ներխուժած թուրքերի կողմից։
Մակարավանքը ղպտի ուղղափառ եկեղեցու կարգավիճակով հիմնադրվել է 11-րդ դարում և նվիրված էր մ․թ․ա․ 395 թվականին վախճանված Սուրբ Մակարիոս Ալեքսանդրիացուն։ Մակարավանքի ղպտիական պատմությունից մեզ ոչինչ հայտնի չէ, սակայն գրավոր ապացույցները հավաստում են այն մասին, որ 1425 թվականից ի վեր եկեղեցին ծառայել է հայ առաքելական եկեղեցու հավատացյալներին։ Հայերը Կիպրոսում հաստատվել են դեռևս հնագույն ժամանակներից, սակայն նրանց թիվը զգալիորեն աճում է 1375 թվականից սկսած։ Դա մեծապես պայմանավորված էր այն հանգամանքով, որ Կիլիկիայի համահայկական թագավորության վերջին արքա Լևոն V-ը մամլուքներից փախչելով ապաստանում է Կիպրոսում՝ Լուսինյանների արքունիքում։ Լուսինյանները ունեին ֆրանսիական ծագում և իշխում էին Կիպրոսում, իսկ Հեթումյանների արքայատոհմի ժառանգական իշխանության անկումից հետո վերջիններս հաստատվել էին նաև Կիլիկիայի հայոց թագավորությունում։ Հայերի գաղթը շարունակվում է հետագա դարերում ևս՝ պայմանավորված Անատոլիայում և Կիլիկիայում հաստատված իսլամադավան երկրների վարած կրոնահալած քաղաքականությամբ։ Մակարավանքի հատկացումը հայերին, ամենայն հավանականությամբ պայմանավորված էր հենց այս իրադարձություններով, ինչպես նաև հայ համայնքի աճող կարևորությամբ։ Մակարավանքը հայ առաքելական եկեղեցու կարգավիճակը պահպանում է նաև այն ժամանակ, երբ Կիպրոսը հայտնվում է Վենետիկի հանրապետության և Օսմանյան կայսրության ազդեցության ոլորտում։ Օսմանյան ժամանակաշրջանում վանքը կոչվում էր Կապույտ վանք՝ դռների և պատուհանների կապույտ գույնի կապակցությամբ։ 1642 թվականին օսմանյան սուլթան Իբրահիմ I-ը վանական համալիրն ազատում է հարկերից։ 1660-1701 թվականներին ևս Մակարավանքը թուրքական գանձանակ հարկ չի վճարում։ 1735 թվականին Մակարավանքն առաջին անգամ վերակառուցվում է, մասնավորապես՝ բարելավվում են երկու մատուռների ենթակառուցվածքները։ Իր գոյության ընթացքում Մակարավանքը քանիցս կատարել է բազում հասարակական գործառույթներ, մասնավորապես՝ կից գործել է վանական դպրոց, ինչպես նաև հյուրատուն՝ ուխտագնացների համար։ 1974 թվականի թուրքական ներխուժումից հետո վանքը դուրս է մնում հայ համայնքի վերահսկողության ոլորտից և հիմնովին ավերվում։ Այնուամենայնիվ, կիպրոսահայ համայնքը իր ուշադրության կենտրում է պահում պատմամշակութային ժառանգությունը։ 2010 թվականի գարնանը Կիպրոսի խորհրդարանի պատգամավոր Վարդգես Մահտեսյանի ջանքերով կազմակերպվում է ուխտագնացություն դեպի Մակարավանք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Կիպրոսում
Կատեգորիա:Կիպրոսի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Եթովպական օրացույց

**Եթովպական օրացույց** ( — *ye'Ītyōṗṗyā zemen āḳoṭaṭer*), կիրառվում է Եթովպիայում, ինչպես նաև Եթովպական և Էրիթրեական ուղղափառ միաբնակ եկեղեցիների, Էրիթրեական կաթոլիկ եկեղեցու և Էրիթրեայի եվանգելիկ եկեղեցիների կողմից։ Այս օրացույցը հիմնված է ավելի հին ղպտիական օրացույցի վրա, որը իր հերթին հիմնվել է ավելի հին եգիպտական օրացույցի վրա, սակայն Եթովպական օրացույցը ունի նմանություն հուլյան օրացույցին. նրանում նույնպես կիրառվում է հավելյալ օր ամեն չորս տարին։

Եթովպական օրացույցի տարվա սկիզբն է համարվում հուլյան օրացույցի օգոստոսի 30, եթե հաջորդ տարին նահանջ է, և օգոստոսի 29, եթե հաջորդ տարին նահանջ չէ։ Ինչպես և Ղպտիական օրացույցը Եթովպականն ունի 12 ամիս ամեն մեկը 30 օրով, ինչպես նաև հինգ կամ վեց էպագոմեն օրեր տարվա վերջում, սովորաբար առանձնացվում են որես 13-րդ ամիս։

Եթովպական օրացույցում տարիների հաշվարկման սկիզբն է մ. թ. 8 թվականի օգոստոսի 29 հուլյան օրացույցով։ Այսպիսով Գրիգորյան օրացույցի 2000 թվականը համընկնում է Եթովպական օրացույցի 1992 թվականի վերջի և 1993 թվականի սկզբի հետ։

Օրը սկսվում է ոչ թէ կեսգիշերին, այլ Արեգակի ծագման պահին։

## Ամիսներ

Ամսաթվերը տրված են գրիգորյան օրացույցով XX—XXI դարերի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ethiopian Calendar App for Mobile Phones Ethiopian Calendar App for Android Phones on Play Store by EthioLab
* Ethiopian calendar year by year
* Interactive Ethiopian Calendar
* Ethiopian Calendar Converter 
* Ethiopian Perpetual Calendar Software
* Jquery Ethiopian Calendar Date Picker
* Ethiopian Calendar .Net Library
* Ethiopian Calendar Nuget Package

Կատեգորիա:Օրացույցներ
Կատեգորիա:Եթովպիայի մշակույթ
Կարոլինա Փենթերս

**Կարոլինա Փենթերս** (), Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի Շառլոթ քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է եկել Ֆուտբոլի ազգային լիգայում։ Համարվում է Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիայի Հարավային դիվիզիոնի անդամ։ Հիմնադրվել է 1993 թվականին։

## Ցուցանիշներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ակումբի էջը NFL.com կայքում 

Կատեգորիա:1993 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Կալի յուգա

**Կալի յուգա** (, ), հինդուիստական ժամանակային ցիկլի չորս յուգաներից չորրորդը։ Այս յուգային բնորոշ է բարոյականության անկումը, քանի որ բարությունը աշխարհում պակասում է մինչև սկզբնական արժեքի չորրորդ մասը։

Անվանման բացատրման տարբերակներն են. «Կալի դեմոնի դար», «երկաթյա դար», «խժդժության դար»։ Հնդկական գրականության մեջ տրվում են Կալի յուգայի տարբեր ժամանակագրություններ։ Համաձայն պուրանների Կալի յուգան սկսվել է մ.թ.ա. 3102 թվականի հունվարի 23-ի կեսգիշերին (գրիգորյան օրացույցով), ինչը նշանակեց Կրիշնայի «հեռանալը»։ Կալի յուգայի տևողությունը կազմում է 432 հազար տարի։ 19-րդ դարում ավանդական հայացքները վիճարկվել են աստղագուշակ Յուկտեշվարի կողմից, նրա 1894 թվականին լույս տեսած *The Holy Science* գրքում նա պնդում է, որ աշխարհը շարժվում է Դայվա-յուգայով և արդեն անցել է Կալի յուգայով։ Համապատասխանաբար, այս պահին (մ. թ. 1699 թվականից սկսած) աշխարհը գտնվում է Դվապրա յուգայում, որը պետք է շարունակվի 2400 տարի։

## Տես նաև
* Յուգա
* Ստատյա յուգա
* Տրետա յուգա
* Դվապրա յուգա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Շրիմադ Բխագվադամ. Կալի յուգայի հատկությունները

Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Նեֆտեգորսկ (Կրասնոդարի երկրամաս)

**Նեֆտեգորսկ** (), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը գտնվում է Կովկասյան լեռնաշղթայի հյուսիսային ստորոտներում լեռնա-անտառային գոտում, Ապշերոնսկ քաղաքից 14 կմ հարավ։ Ավանի մոտակայքում կատարվում է նավթի արդյունահանում։

## Բնակչություն
; Ազգային կազմը
2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն՝

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր