Չարլի Քըրքի սպանություն

**Չարլի Քըրքի սպանություն,** սեպտեմբերի 10-ին Յուտայի Վելիի համալսարանում  «Ամերիկյան վերադարձ» () շրջագայության ժամանակ, ելույթի պահին կրակել են ամերիկացի քաղաքական ակտիվիստ Չարլի Քըրքի պարանոցին։ Կրակոցը տեղի է ունեցել տեղական ժամանակով մոտավորապես ժամը 12:10-ին՝ ելույթի սկսվելուց քսան րոպե անց։ Կրակոցի տեսանյութում երևում է, թե ինչպես է Քըրքը ցնցվում խմբավորումների բռնության մասին ելույթ ունենալիս, իսկ նրա պարանոցից արյուն է հոսում։ Քըրքի «Շրջադարձային պահ ԱՄՆ-ում» կազմակերպության  խոսնակը հաստատել է, որ Քըրքը տեղափոխվել է հիվանդանոց՝ հավելելով. «Վիճակը լավ չի երևում»։ Հաղորդվել է, որ կասկածյալը գտնվում է ոստիկանության կալանքի տակ։ Ավելի ուշ պարզվել է, որ ենթադրյալ կասկածյալը, որը ձերբակալվել է միջադեպից կարճ ժամանակ անց, չի կրակել Քըրքի վրա։

## Քաղաքական գործունեություն
Քըրքը ամերիկացի աջակողմյան քաղաքական ակտիվիստ է, հեղինակ և մեդիա դեմք։ Նա 2012 թվականին Բիլ Մոնտգոմերիի հետ համահիմնադրել է «Շրջադարձային պահ ԱՄՆ-ում» () կազմակերպությունը, որտեղ աշխատել է որպես գործադիր տնօրեն։ Քըրքը նաև եղել է  «Շրջադարձային պահի գործողության» (), «Շրջադարձային կետի ակադեմիայի»    և «Շրջադարձային պահի hավատքի» () գործադիր տնօրեն, «Շրջադարձային կետի հիմնադրամի» () նախագահ և Ազգային քաղաքականության խորհրդի անդամ։

Քըրքի ելույթը Յուտա Վելիի համալսարանում պետք է լիներ 14 քաղաքներում անցկացվող «Ամերիկյան վերադարձ»  շրջագայության առաջին կանգառը, որի գլխավոր դերում հանդես էր գալիս Քըրքը։ Նա ճանապարհորդում էր անձնական անվտանգության աշխատակիցների ուղեկցությամբ, ինչպես նաև համալսարանի ոստիկանության և տեղական իշխանությունների կողմից պաշտպանված։

## Միջոցառում և անվտանգություն
Քըրքի ելույթը Յուտա Վելիի համալսարանում նրա աշնանային «Ամերիկյան վերադարձ» շրջագայության առաջին կանգառն է եղել։  Յուտայից առաջ Քըրքի վերջին քաղաքական հանրահավաքը տեղի էր ունեցել Քենտուկիում, որտեղ նա ելույթ էր ունեցել Սենատի թեկնածու Նեյթ Մորիսի հետ։ Նա ճանապարհորդել է մասնավոր անվտանգության աշխատակիցների ուղեկցությամբ, իսկ համալսարանի ոստիկանությունը և տեղական իշխանությունները լրացուցիչ պաշտպանություն են ապահովել։ Շրջանառության մեջ էր դրվել մի խնդրագիր, որով կոչ են արել համալսարանին չեղարկել նրա ելույթը, սակայն համալսարանը հայտարարել էր, որ թույլ կտա նրան խոսել իր խոսքի ազատության և բաց քննարկման քաղաքականության համաձայն։

Միջոցառմանը, որը ապահովել են վեց ոստիկաններ և Քըրքի մասնավոր անվտանգության աշխատակիցները, մասնակցել է մոտ 3000 մարդ։ Համաձայն նահանգային օրենքի, Համալսարանի մասնավոր անվտանգության բաժինը թույլ է տվել «թաքցված հրազենի թույլտվության տերերին իրենց թաքցված հրազենը պահել համալսարանի տարածքում»։  Մասնակիցները հետագայում քննադատել են անվտանգության թույլ միջոցները՝ նշելով, որ ամֆիթատրոն մուտք գործելու համար տոմս չի պահանջվել, և որ մետաղական դետեկտորներ չեն օգտագործվել։

## Մահափորձ
մինի|Յուտա Վելիի համալսարանի կամպուս
Տեղական ժամանակով մոտավորապես ժամը 12:10-ին։ Քըրքի պարանոցին եկրակել են ելույթի ժամանակ։ Կրակոցի պահին Քըրքը նստած է եղել շրջագայության վերնագրով և «Ապացուցեք, որ սխալվում եմ» կարգախոսով վրանի տակ և պատասխանել է տրանսգենդեր անձանց կողմից կատարված զանգվածային կրակոցների թվի վերաբերյալ հարցին։ 

Կրակոցը արձակել է մի տղամարդ մոտավորապես 180 մ հեռավորությունից։ Նա արձակել է մեկ կրակոց, որը դիպել է Քըրքի պարանոցին՝ նրա քներակային զարկերակի մոտ։ Միջադեպի մի քանի բջջային հեռախոսով նկարահանված տեսանյութեր են հրապարակվել սոցիալական ցանցերում։ ԱՄՆ նախկին ներկայացուցիչների պալատի անդամ Ջեյսոն Չաֆեթցը, որը ներկա էր միջոցառմանը, նշել է. «Հենց որ կրակոցը հնչեց, բոլորը ընկան գետնին, սկսեցին վազել, գոռալ և ճչալ»։ «*Associated Press»-ը* տեղական ժամանակով մոտավորապես ժամը 13:45-ին հայտնել է, որ աղբյուրը նրանց ասել է, որ Քըրքը գտնվում է «ծանր վիճակում»։ *[[Ռոյթերս|«Ռոյթերսը»]]* հայտնել է, որ նա վիրահատվել է՝ հղում անելով համալսարանի պաշտոնյային, չնայած նշել է, որ նրա վիճակի մասին տեղեկություն չկա։ Տեղական ժամանակով ժամը 14:40-ին նախագահ Դոնալդ Թրամփը իր «Truth Social» էջում հաստատել է, որ Քըրքը մահացել է։

Կրակոցներից կարճ ժամանակ անց համալսարանը փակել է համալսարանի տարածքը, չեղարկել դասընթացները և հրամայել տարհանել ուսանողներին և աշխատակիցներին, մինչ ոստիկանությունն ու դաշնային գործակալները սկսել են արձագանքել։

Համալսարանը հայտարարել է, որ մեկ կրակոց է արձակվել հյուր դասախոսի ուղղությամբ, և որ Քըրքին դեպքի վայրից դուրս է բերել նրա անվտանգության խումբը։ Համալսարանի և մի քանի լրատվամիջոցների նախնական հաղորդագրությունները պնդել են, որ կասկածյալը ձերբակալվել է. ավելի ուշ՝ նույն օրը, համալսարանի խոսնակ Սքոթ Թրոթերը պարզաբանել է, որ կասկածյալն իր հայտարարության պահին կալանքի տակ չի։

Համալսարանի պաշտոնյաները հայտնել են, որ կրակոցը, կարծես թե, արձակվել է դեպքի վայրից մոտավորապես 180 մ հեռավորության վրա գտնվող համալսարանական շենքից։ Տեղական լրատվամիջոցները որպես վայր նշել են Լուս Սենթրի տանիքը:

## Մեղադրյալ
Թայլեր Ջեյմս Ռոբինսոնին (ծնված 2003 թվականի ապրիլի 16-ին) ծնողները ճանաչել են ենթադրյալ կրակողի հրապարակված լուսանկարներից։ Որդուն համոզելուց հետո, որ գա Յուտայի Վաշինգտոն քաղաքում գտնվող իրենց բնակարան, նրանք կապ են հաստատել մորմոնական համայնքի եպիսկոպոսի հետ, որը շերիֆի թոշակառու տեղակալ է։ Այնուհետև թոշակառու տեղակալը զանգահարել է Վաշինգտոն շրջանի շերիֆին, որը Ռոբինսոնին ձերբակալել է։ Նահանգապետ Քոքսը նույն օրը ավելի ուշ հայտարարել է, որ Ռոբինսոնը միակ կասկածյալն է։ Որոնողական աշխատանքները տևել են 33 ժամ։ 

Ձերբակալման պահին Ռոբինսոնը 22 տարեկան է եղել և ապրել է Յուտա նահանգի Սենթ Ջորջ քաղաքում, որը գտնվում է մոտ 390 կմ Յուտայի հովտի համալսարանից հարավ-արևմուտք։ Նա Դիքսիի տեխնիկական քոլեջի էլեկտրիկի աշակերտության ծրագրի երրորդ կուրսում է սովորել։ Նախկինում նա ընդունվել էր Յուտայի պետական համալսարան, բայց մեկ կիսամյակ անց դուրս էր մնացել։ 2019-2021 թվականներին, դեռևս ավագ դպրոցում սովորելիս, նա քոլեջի կրեդիտներ էր ստացել Դիքսիի պետական համալսարանից։ Ռոբինսոնի ընտանիքը Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի Եկեղեցու անդամներ են, և Ռոբինսոնի տատիկը ասել է, որ ամբողջ ընտանիքը հանրապետականներ և Թրամփի կողմնակիցներ են։ Մանկության տարիներին Ռոբինսոնների ընտանիքը գնացել է զենքով կրակելու և զենքի ցուցադրություններ դիտելու։ Ռոբինսոնի մայրը մեղադրողներին ասել է, որ իր որդին վերջին մեկ տարվա ընթացքում ավելի քաղաքականացված է դարձել և սկսել է ավելի շատ հակվել դեպի ձախ՝ դառնալով ավելի ԼԳԲՏ իրավունքների կողմնակից։ Ռոբինսոնը գրանցված էր որպես ընտրող, բայց ոչ մի կուսակցության հետ կապված չի եղել, և չկա որևէ գրառում նրա Վաշինգտոն շրջանում քվեարկելու մասին (որի շրջանի կենտրոնը Սենթ Ջորջն է)։  Ռոբինսոնը ձերբակալությունից առաջ քրեական անցյալ չի ունեցել։ 

### Հետաքննություն
Հետաքննիչները հարցաքննել են Ռոբինսոնի սենյակակցին, ով, ըստ տեղեկությունների, տրանսգենդեր էր և սիրային կապի մեջ էր Ռոբինսոնի հետ։ Սենյակակիցը, ով կասկածյալ չէր համարվում, նկարագրվել է որպես «սարսափած» և «շոկի մեջ» կրակոցից և պնդել, որ տեղյակ չի եղել հանցագործության մասին։ Նահանգապետ Քոքսն ասել է, որ սենյակակիցը «շատ համագործակցել է» հետաքննիչների հետ և հանձնել է Ռոբինսոնին մեղադրող անձնական հաղորդագրությունները, որոնցում քննարկվում էր «հրացանը նետելու կետից հանելու անհրաժեշտությունը, հրացանը թփուտում թողնելը, հրացանը թողնված տարածքի տեսողական դիտման վերաբերյալ հաղորդագրությունները և մի հաղորդագրություն, որը վերաբերում էր հրացանը սրբիչով փաթաթված թողնելուն»։ Հաղորդագրություններում նաև հղումներ էին արվում նշանոցին և փորագրված փամփուշտներին։ 

Կրակոցներից հետո, Discord-ի մասնավոր խմբային զրույցի ժամանակ, որտեղ ինչ-որ մեկն ասել է, որ նա նման է կասկածյալի առաջին լուսանկարներում պատկերված տղամարդուն, Ռոբինսոնը, ըստ լուրերի, կատակել է, որ ունի կրկնօրինակ, որը փորձում է իրեն կեղծել, որ խումբը պետք է նրան տա ՀԴԲ-ի պարգևատրման գումարից մի մասը՝ իրեն հանձնելու համար, որ նա կխուսափի McDonald's գնալուց (հղում Լուիջի Մանջիոնեին, որը ձերբակալվել էր Փենսիլվանիա նահանգի Ալտունա քաղաքի McDonald's-ում), և որ նա կազատվի իր մանիֆեստից և հրացանից։ Նույն օրը ավելի ուշ հրապարակված մեկ այլ վերականգնված հաղորդագրության մեջ ասվում էր. «Բարև բոլորին, վատ լուր ունեմ ձեզ համար։ Երեկ ես էի UVU-ում։  Ներողություն եմ խնդրում այս ամենի համար։ Ես մի քանի րոպեից հանձնվում եմ շերիֆի ընկերոջս միջոցով, շնորհակալություն բոլոր լավ ժամանակների և ծիծաղի համար, դուք բոլորդ այնքան հրաշալի եք եղել, շնորհակալություն բոլորիդ ամեն ինչի համար»։ Discord-ը կասեցրեց նրա հաշիվը։  Հաջորդ առավոտյան Discord խմբի ընկերներից մեկը գրել է, որ խոստովանությունը, կարծես, ճշմարիտ է, միաժամանակ կոչ անելով աղոթել ինչպես Ռոբինսոնի զղջման, այնպես էլ Քըրքի ընտանիքի համար։ 

Սեպտեմբերի 15-ին ՀԴԲ-ն հայտարարեց, որ Ռոբինսոնի ԴՆԹ-ն համընկնում է կասկածելի հրացանը փաթաթող սրբիչի և տանիքին գտնված պտուտակահանի ԴՆԹ-ի հետ, որտեղից կրակոց է արձակվել։ ՀԴԲ-ն նաև հետաքննում է մի քանի սոցիալական ցանցերի հաշիվներ, որոնցից առնվազն մեկը հղում ունի Ռոբինսոնի սենյակակցին, որոնք վկայում են Քըրքի կրակոցի ամսաթվի և հանգամանքների մասին։

## Դրդապատճառ
Սեպտեմբերի 14-ին նահանգապետ Քոքսը հայտարարել է, որ Ռոբինսոնն ունի իր պահպանողական ընտանիքի քաղաքական հայացքներից շատ տարբերվող քաղաքական հայացքներ և հստակորեն հավատարիմ է « ձախակողմյան գաղափարախոսությանը», չնայած նա չի ներկայացրել մանրամասներ:  Քոքսի խոսքով՝ Ռոբինսոնը, կարծես, արմատականացել է Յուտայի պետական համալսարանը թողնելուց հետո և, հնարավոր է, ազդվել է ինտերնետային մշակույթի որոշ ասպեկտներից: Քոքսը նաև ասել է, որ Ռոբինսոնի ազգականներից մեկը քննիչներին ասել է, որ ընտանեկան ընթրիքի ժամանակ Ռոբինսոնը հակակրանք է հայտնել Քըրքի նկատմամբ և քննարկել է Յուտայի հովտի համալսարան նրա առաջիկա այցը: 

Սեպտեմբերի 16-ին դատախազ Ջեֆ Գրեյը հայտարարել է, որ «կասկածյալը գնալով ավելի է մտահոգվել գեյերի և տրանսգենդեր անձանց իրավունքներով» և որ նա հեռացել է հոր քաղաքական հայացքներից։ Գրեյը մանրամասն նկարագրել է այն հաղորդագրությունների մանրամասները, որոնք, մեղադրող կողմի կարծիքով, Ռոբինսոնն ուղարկել է իր սենյակակցին, որոնցում նշվում էր, որ նա կրակոցները պլանավորել է մեկ շաբաթից մի փոքր ավելի։ Երբ սենյակակիցը հարցրեց, թե ինչու է Ռոբինսոնը դա արել, նա պատասխանեց. «Ես բավականաչափ ատելություն ունեի։ Որոշ ատելություն հնարավոր չէ համաձայնեցնել»։

## Դատական վարույթներ
Ձերբակալությունից հետո Ռոբինսոնը տեղափոխվեց Յուտա շրջանի Սփեյնշըն Ֆորք քաղաքի բանտ, որտեղ դատավորը նրան կալանքի տակ պահելու որոշում կայացրեց առանց գրավի։ Նա իր առաջին դատական նիստը տեսահեռարձակմամբ անցկացրել է սեպտեմբերի 16-ին Պրովոյի Յուտա շրջանի արդարադատության դատարանում։ Հատուկ բնակարանային բաժանմունքում բանտարկված Ռոբինսոնը, որը կրում էր ինքնասպանության դեմ պաշտպանիչ խալաթ, ողջ դատավարության ընթացքում հաստատակամ է եղել և իր անունը կրկնել է միայն դատավորի խնդրանքով։ 

Դատավոր Թոնի Գրաֆը Ռոբինսոնին ընթերցել է մեղադրանքները։ Ռոբինսոնին մեղադրանք է առաջադրվել Քըրքի սպանության, ինչպես նաև հրազենի կրման մեկ ծանր հանցագործության, արդարադատությանը խոչընդոտելու և վկայի կեղծման երկու դեպքի, ինչպես նաև երեխայի ներկայությամբ կատարված բռնության մեկ դեպքի համար։ Յուտայի նահանգային դատախազները հայտարարել են, որ կպահանջեն մահապատիժ՝ մեջբերելով ծանրացնող հանգամանքներ. Ռոբինսոնը, իբր, թիրախավորել է Քըրքին իր քաղաքական արտահայտության համար և գործել է՝ գիտակցելով, որ երեխաները ականատես կլինեն սպանությանը: 

Ռոբինսոնի ֆինանսական վիճակի մասին հայտարարագիրը վերանայելուց հետո Գրաֆը Ռոբինսոնին համարել է անվճարունակ և հաստատել նրա հանրային պաշտպան ունենալու իրավունքը։ Նա պահանջել է, որ Ռոբինսոնին նշանակված փաստաբանները ներկայացնեն մահապատժի գործերով իրենց որակավորման ամփոփագրերը։ Քանի որ տեղական հանրային պաշտպանը մահապատժի հետ կապված աշխատանքով չէր զբաղվում, սկսվել է որակյալ փաստաբանի որոնում, և մի քանի թեկնածուներ հանդիպել են Ռոբինսոնի հետ սեպտեմբերի 16-ին։  Գրաֆը հաջորդ լսումը՝ « հրաժարման արարողությունը»,  նշանակել է սեպտեմբերի 29-ին և հրավիրել Ռոբինսոնին միանալ։

## Արձագանք

Կրակոցներից կարճ ժամանակ անց նախագահ Դոնալդ Թրամփը Truth Social-ում հայտարարել է. «Մենք բոլորս պետք է աղոթենք Չարլի Քըրքի համար, ում վրա կրակել են։ Հրաշալի մարդ է ամեն ինչում։ Աստված օրհնի նրան»։

Փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսը X-ում գրել է. «Աղոթեք Չարլի Քըրքի՝ իսկապես լավ մարդու և երիտասարդ հոր համար»*։*

Յուտայի ​​սենատոր Մայք Լին նույնպես X-ում գրել է. «Ես ուշադիր հետևում եմ Յուտայի ​​հովտի համալսարանում տիրող իրավիճակին: Խնդրում եմ միացեք ինձ՝ աղոթելու Չարլի Քըրքի և այնտեղ հավաքված ուսանողների համար»։Կալիֆոռնիայի նահանգապետ Գևին Նյուսոմը և նախկին կոնգրեսական Գաբրիել Գիֆորդսը (որի գլխին 2011 թվականին Թուսոնում կրակել էին) դատապարտեցին հարձակումը։

TikTok և Twitter սոցիալական ցանցերի որոշ օգտատերեր, գրառումներ են արել՝ գովաբանելով քաղաքական գործչի սպանությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Սպանություններ ԱՄՆ-ում