Բնածին կարմրախտի համախտանիշ

**Բնածին կարմրախտի համախտանիշ (ԲԿՀ)<sub>,</sub>** առաջանում է այն ժամանակ, երբ մարդու պտուղը հղիության ընթացքում վարակվում է կարմրախտով (գերմանական կարմրուկ) մորից պտղին փոխանցման միջոցով և դրա հետևանքով զարգանում են բնածին արատներ։ Ամենահաճախ հանդիպող բնածին խանգարումները ախտահարում են՝ աչքերը, սիրտանոթային համակարգը, լսողության (աուդիտոր) համակարգը, նյարդային համակարգը։ Ռուբելլայի վարակը հղիության ընթացքում կարող է ունենալ տարբեր հետևանքներ՝ սկսած ասիմպտոմատիկ հիվանդությունից մինչև բնածին արատներ՝ վիժում կամ պտղի մահ։։

Եթե վարակը տեղի է ունենում բեղմնավորումից հետո 0–11 շաբաթների ընթացքում, ապա նորածնի ախտահարվելու վտանգը մոտ 90% է։ Եթե վարակումը տեղի է ունենում 12–20 շաբաթների ընթացքում, վտանգը նվազում է մինչև 20%։ Սովորաբար նորածինները չեն ախտահարվում, եթե մայրը կարմրախտով վարակվում է հղիության երրորդ եռամսյակում։ Բնածին կարմրախտի համախտանիշի ախտորոշումը կատարվում է մի շարք  կլինիկական և լաբորատոր հետազոտությունների միջոցով, իսկ բուժմը և խնամքը կախված է նորածնի կլինիկական վիճակից Կարմրախտի բռնկման վերահսկումը պատվաստումների միջոցով կենսական նշանակություն ունի կարմրախտի վարակի և բնածին կարմրախտի համախտանիշի կանխարգելման համար։

Բնածին կարմրախտի համախտանիշը առաջին անգամ նկարագրվել է 1941 թվականին ավստրալացի բժիշկ Նորման ՄքԱլիսթեր Գրեգի կողմից։

## Ախտանշաններ կլինիկական նշաններ
մինի|Բնածին կարմրախտից առաջացած մաշկային վնասվածքներով նորածին
աջից|մինի|«Աղ-պղպեղ» ռետինոպաթիան բնորոշ է բնածին կարմրախտին
Բնածին ռուբելլայի համախտանիշի դասական եռյակը։

* Նեյրոզգայական խլություն(հիվանդների 58%-ի մոտ)։
* Աչքի անոմալիաներ, մասնավորապես՝ ռետինոպաթիա,կատարակտ, գլաուկոմա և միկրոֆթալմիա(հիվանդների 43%-ի մոտ)
* Բնածին սրտի հիվանդություն, մասնավորապես՝ թոքային զարկերակի ստենոզ և բաց զարկերակային ծորան (հիվանդների 50%-ի մոտ)                                               ԲԿՀ-ի այլ հնարավոր դրսևորումներ
** Փայծաղի, լյարդի կամ ոսկրածուծի հետ կապված խնդիրներ (որոշները կարող են անհետանալ ծնվելուց կարճ ժամանակ անց)
** Մտավոր զարգացման խանգարում
** Գլխի փոքր չափ (միկրոցեֆալիա)
** Ցածր ծննդական քաշ
** Թրոմբոցիտոպենիկ պուրպուրա→ հեշտ արյունահոսություն կամ կապտուկներ
** Արտամեդուլյար արյունաստեղծում
** Լյարդը մեծացած է (հեպատոմեգալիա)
** Ստորին ծնոտի փոքր չափս (միկրոգնաթիա)
** Ռենտգենաթափանցիկ ոսկրային հիվանդություն
** Մաշկային ախտահարումներ  Երեխաները, որոնք պտղային շրջանում ենթարկվել են կարմրախտի ազդեցության, պետք է երկարաժամկետ վերահսկվեն, քանի որ տարիքի հետ կարող են ի հայտ գալ՝
** Զարգացման ուշացում
** Աուտիզմ
** Շիզոֆրենիա
** Աճի հետընթաց
** Սովորելու դժվարություններ
** Վահանաձև գեղձի խանգարումներ
** Շաքարային դիաբետ

## Ախտորոշում
Բնածին կարմրախտի համախտանիշի ախտորոշումը կատարվում է կլինիկական և լաբորատոր հետազոֆություննըրի հիման վրա։ Լաբորատոր հըտազատությունները ներառում են հետևյալներից առնվազն մեկը՝

* Կարմրախտի վիրուսի հայտնաբերում RT-PCR-ի միջոցով
* Կարմրախտի նկատմամբ հատուկ IgM հակամարմինների հայտնաբերում
* Մանկական կարմրախտի նկատմամբ հատուկ IgG հակամարմինների հայտնաբերում ավելի բարձր մակարդակներով (և ավելի երկար ժամանակ պահպանվող), քան սպասվում էր պասիվ մայրական փոխանցման դեպքում
* Կարմրախտի վիրուսի մեկուսացում քթի, արյան, կոկորդի, մեզի կամ ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկի նմուշներով

Հետևյալ կատեգորիաների արդյունքները բնութագրում են կլինիկական սահմանումը.

# Կատարակտ/բնածին գլաուկոմա, բնածին սրտի հիվանդություն (առավել հաճախ՝ բաց զարկերակային ծորան կամ ծայրամասային թոքային զարկերակի ստենոզ), լսողության խանգարում, պիգմենտային ռետինոպաթիա
# Պուրպուրա, հեպատոսպլենոմեգալիա, դեղնախտ, միկրոցեֆալիա, զարգացման ուշացում, մենինգոէնցեֆալիտ, ճառագայթային ոսկրային հիվանդություն

Հիվանդները դասակարգվում են հետևյալ կերպ՝ կախված իրենց կլինիկական և լաբորատոր արդյունքներից։

* **Կասկածելի՝** հիվանդ, որն ունի վերը թվարկված կլինիկական արդյունքներից մեկը կամ մի քանիսը, բայց չի համապատասխանում հավանական կամ հաստատված դասակարգման սահմանմանը
* **Հավանական՝** հիվանդ, որը չունի լաբորատոր հետազոտություններ Բնածին կարմրախտի հաստատում, բայց ունի կամ վերը թվարկված 1-ին խմբից երկու կլինիկական արդյունք, ԿԱՄ վերը թվարկված 1-ին խմբից մեկ կլինիկական արդյունք և վերը թվարկված 2-րդ խմբից մեկ կլինիկական արդյունք։
* **Հաստատված**՝ հիվանդ, որն ունի վերը թվարկված առնվազն մեկ լաբորատոր արդյունք և մեկ կլինիկական արդյունք (երկու խմբից էլ)։
* **Միայն վարակ**՝ հիվանդ, որը չունի վերը նկարագրված կլինիկական արդյունքներ, բայց համապատասխանում է հաստատված լաբորատոր չափանիշներից առնվազն մեկին։

## Կանխարգելում
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rubella_serology.png|մինի|Բնածին կարմրախտի սերոլոգիայի ժամանակացույց
Բնակչության մեծամասնության պատվաստումը արդյունավետ միջոց է բնածին կարմրախտի համախտանիշի (CRS) կանխարգելման համար։

1969 թվականին կարմրախտի պատվաստանյութի ներդրմամբ Միացյալ Նահանգներում կարմրախտի դեպքերի թիվը նվազել է 99%-ով՝ 1969 թվականի 57,686 դեպքից հասնելով 1999 թվականի 271 դեպքի։ Հղիանալ պլանավորող կանանց համար խիստ խորհուրդ է տրվում ԿԿԽ (կարմրուկ, խոզուկ, կարմրախտ) պատվաստումը՝ բեղմնավորումից առնվազն 28 օր առաջ: Պատվաստանյութը չպետք է տրվի արդեն հղի կանանց, քանի որ այն պարունակում է կենդանի վիրուսային մասնիկներ։

Կանխարգելման այլ միջոցների թվում են՝ բարձր ռիսկային խմբերի սկրինինգը և պատվաստումը, օրինակ՝ բժշկական աշխատողների և երեխաների խնամքով զբաղվող մասնագետների։

Բնածին արատներով նորածինները, որոնց մոտ կասկածվում է բնածին կարմրախտի վարակ, պետք է մանրակրկիտ հետազոտվեն։

Հաստատված դեպքերը պարտադիր պետք է զեկուցվեն տեղական կամ նահանգային առողջապահական մարմիններին՝ վիրուսի տարածման վերահսկումը գնահատելու, և նորածնի մեկուսացումը ապահովելու համար։

## Կառավարում
Հղիության ընթացքում կարմրախտի վարակի ենթարկված կամ հաստատված կամ կասկածելի վարակ ունեցող նորածինները պետք է ստանան ուշադիր հետևողականություն և աջակցող խնամք: Վիրուսի կլինիկական ընթացքը կրճատող դեղամիջոցներ կամ հակավիրուսային միջոցներ չկան։ Միայն կարմրախտի նկատմամբ իմունիտետ ունեցողները պետք է շփվեն վարակված նորածինների հետ, քանի որ նրանք կարող են վիրուսային մասնիկներ արտազատել իրենց շնչառական արտազատուկներում մինչև 1 տարեկան հասակը (եթե 3 ամսականում չեն թեստավորվում կրկնակի բացասական վիրուսային կուլտուրաներով)։ Շատ նորածիններ կարող են ծնվել բազմաթիվ բնածին արատներով, որոնք պահանջում են բազմամասնագիտական ​​​​բուժում և միջամտություններ՝ հիմնված կլինիկական դրսևորումների վրա: Հաճախ այս նորածինները կարիք կունենան երկարատև կամ ողջ կյանքի ընթացքում բժշկական մասնագետների հսկողության: Բնածին կարմրախտի համախտանիշի վաղ ախտորոշումը կարևոր է ապագա բժշկական օգնության և կրթական տեղաբաշխման պլանավորման համար։

### Լսողական խնամք
ԿՀՀ-ով շատ նորածիններ կարող են ծնվել սենսորային խլությամբ և, հետևաբար, պետք է ենթարկվեն նորածնի լսողության գնահատման: Լսողության կորուստը կարող է ակնհայտ չլինել ծննդյան ժամանակ և, հետևաբար, պահանջում է ուշադիր լսողական հսկողություն: Հաստատված լսողության խանգարում ունեցող նորածինները կարող են լսողական սարքերի կարիք ունենալ և կարող են օգտվել վաղ միջամտության ծրագրից։

### Տեսողության խնամք
Աչքի անոմալիաները, այդ թվում՝ կատարակտը, մանկական գլաուկոման և ռետինոպաթիան, տարածված են ԿՀՍ-ով ծնված նորածինների մոտ: Նորածինները պետք է աչքի հետազոտություն անցնեն ծնվելուց հետո և վաղ մանկության շրջանում: Բնածին աչքի արատներ ունեցողները կարիք ունեն մանկական ակնաբույժի հսկողության՝ մասնագիտացված խնամքի և հետագա հսկողության համար։

### Սրտային խնամք
Բնածին սրտի անոմալիաները, այդ թվում՝ թոքային զարկերակի ստենոզը և բաց զարկերակային ծորանը, կարող են դիտվել ԿՀՍ-ով նորածինների մոտ: Նորածինները պետք է սրտի գնահատում անցնեն ծնվելուց անմիջապես հետո, իսկ հաստատված սրտի վնասվածքներ ունեցողները կարիք կունենան մանկական սրտաբանի մասնագիտացված հսկողության՝ ցանկացած միջամտության և հետագա հսկողության համար։

## Տես նաև
Ջեյ Հորվից (ծնվել է 1945 թվականին), «Նյու Յորք Մեթս»-ի գործադիր տնօրեն, որը ծնվել է այս համախտանիշով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արյունաբանություն
Կատեգորիա:Բնածին արատներ
Կատեգորիա:Համախտանիշներ
Կատեգորիա:Հաշմանդամություն
Կատեգորիա:Մանկաբուժություն
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ