Հենրի Բաթլեր

**Հենրի Բաթլեր** (, սեպտեմբերի 21, 1948 թվական, Նոր Օռլեան, Լուիզիանա, ԱՄՆ - հուլիսի 2, 2018 թվական, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի բլյուզ և ջազ դաշնակահար, երգիչ, կոմպոզիտոր։ Blues Music Awards մրցանակաբաշխության՝ «Ակուստիկ բլյուզի ալբոմ» անվանակարգի թեկնածու (1999, 2001), «Փայնթոփ Փերքինսի անվան մրցանակի մրցանակակիր՝ բլյուզ դաշնակահար» անվանակարգում (2001—2011), «Տարվա ալբոմ» (2001)։

## Կենսագրություն
Հենրի Բաթլերը ծնվել է 1948 թվականին Նոր Օռլեանում։ Կուրացել է մանկության տարիներին, ինչն արտահայտվել է գլաուկոմայի տեսքով։ 7 տարեկանում միացավ Լուիզիանայի կույրերի դպրոցի երգչախմբային ակումբին, որտեղ 8 տարեկանից նախ սովորեց տրոմբոն նվագել, ապա նաև էյֆոնիում, թմբուկ, իսկ հետո սկսեց յուրացնել ֆորտեպիանոն։ 14 տարեկանում նա արդեն նվագում էր R&B՝ հանդես գալով որպես պրոֆեսիոնալ երաժիշտ, իսկ ավագ դպրոցում շարունակեց վոկալ։ Դպրոցից հետո՝ 1967 թվականին, ընդունվեց Նոր Օռլեանի Հարավային համալսարան, որտեղ մասնագիտացավ նաև վոկալի ուղղվածությամբ։ Այնտեղ նրա ուսուցիչը դարձավ ջազ կլառնետահար Էլվին Բատիստը, ով Բաթլերի ստեղծագործություններին ջազային հնչողություն հաղորդեց, ինչն արտահայտվում էր Արտ Թեյտումի, Բադ Պաուելի, Չարլի Փարքերի և Ջոն Քոլթրեյնի ստեղծագործությունները կատարելով, ինչն էլ ավելացավ Էդդի Բոյի, Թոմի Ռոջլիի, Ջեյմս Բուքերի և Պրոֆեսոր Լոնգհեյրի՝ նորօռլեանական R&B ոճին։ Բացի այդ, Բատիստը նրան ծանոթացրեց բրազիլական, պանամայական, աֆրիկյան և բալկանյան պետությունների երաժշտությանը։ Համալսարանն ավարտելով՝ Բաթլերը լծվեց Նոր Օռլեանում ելույթներով հանդես գալու գործին՝ նվագելով ջազի և R&B-ի՝ սեփական մոտեցում հանդիսացող խատնուրդը։ Շուտով ն ակրթությունը շարունակեց Միչիգանի համալսարանում՝ 1974 թվականին ստանալով մագիստրոսի աստիճան (2009 թվականին Բաթլերը պարգևավճարի է արժանացել՝ որպես համալսարանի անվանի շրջանավարտ։ Վերադառնալով Նոր Օռլեան՝ Բաթլերն սկսեց ելույթներ ունենալ քաղաքի՝ բոլոր կարևոր ջազ և R&B-երաժիշտների հետ, այդ թվում՝ Չարլի Հայդենի և Էլվին Բատիստի։ Միաժամանակ, նա սկսեց դասավանդել Նոր Օռլեանի՝ Ստեղծարար արվեստների կենտրոնում։

1980 թվականին Բաթլերը տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ նա հանդես էր գալիս և աշխատում էր Motown Records-ում՝ որպես տաղանդների զարգացման պատասխանատու և Սթիվի Ուանդերի՝ ոչ կոմերցիոն կազմակերպությունում։ 1986 թվականին Չարլի Հեյդենի մասնակցությամբ ձայնագրեց իր դեբյուտային ջազ ալբոմը, որը կոչվում էր *«Fivin' Around»*, հետո ձայնագրեց երկրորդ ալբոմը՝ *«The Village»* անվամբ, որի միջոցով «Բաթլերի վարկանիշը՝ որպես ջազի աշխարհի կարևոր ուժի, սկսեց նրա մոտ բերել նոր երկրպագուների բազմություններ»։ 1990 թվականին Բաթլերը տեղափոխվեց Չարլսթոն, որտեղ մինչև 1996 թվականը դասավանդել է Իլինոյսի արևելյան համալսարանում՝ այս ընթացքում ևս 2 ալբոմ ձայնագրելով։ 1990 թվականի՝ *«Orleans Inspiration»* ալբոմի մասին գրում էին, որ «Բաթլերը փոխել է իր ջազը՝ դրանում ներառելով նորօռլեանական տարրեր՝ ֆանկ, R&B և բլյուզ՝ ընդլայնելով ծանոթ նյութը և հավելելով այնտեղ ամեն ինչ՝ Ֆրանց Շուբերտի հարմոնիաներից մինչև *free jazz*»։

1998 թվականին նա դարձավ «Best Of The Beat»-ի մրցանակակիր, որը նախատեսված էր *«Offbeat»* ամսագրի կողմից՝ որպես Նոր Օռլեանի լավագույն դաշնակահարի։ Այդ նույն տարում Սնուքս Իգլինի և Մարկ «Կազ» Կազանոֆֆի մասնակցությամբ ձայնագրեց բլյուզային *«Blues After Sunset»* ալբոմը, որը 1999 թվականին առաջադրվեց Blues Music Awards-ի «Լավագույն ակուստիկ բլյուզ ալբոմ» անվանակարգում։ Հաջորդ ալբոմը *«vu-du Menz»*-ն էր, որը ձայնագրվեց Քորի Հարրիսի մասնակցությամբ և թողարկվեց *Alligator Records*-ի կողմից, Բաթլերին նոր հաջողություն բերեց՝ արժանանալով «Լավագույն ակուստիկ ալբոմ» և «Տարվա ալբոմ» անվանակարգերին, իսկ ինքը՝ Բաթլերը, առաջին նագամ առաջադրվեց «Լավագույն բլյուզ դաշնակահար» անվանակարգում։ Այդ տարվանից ի վեր՝ մինչ 2011 թվականը, Բաթլերն ամեն տարի առաջադրվել է այդ անվանակարգում, բայց այդպես էլ երբևէ չի դարձել անվանակարգի հաղթող։ «Միացնելով այս երկու տաղանդավոր արտիստների՝ երբեմն լուրջ, երբեմն անհոգ ակուսստիկ դուետները՝ *«vu-du Menz»*-ը Հարավի երաժշտական ճաշակների ուրախ նշելու վայրն էր դարձել… *«vu-du Menz»*-ի երգերը տատանվում էին ուղղագիծ բլյուզից („Song Of The Pipelayer“) մինչև ռեգթայմ („ If You Let A Man Kick You Once…“), Նոր Օռլեանի ֆանկից („Voodoo Man“) մինչև ջազ („L’Espirit de James“) և գոսպել („Didn’t The Lord Deliver Daniel?“)։ Հարրիսի՝ ճարկորեն նվագակցելը կիթառով, և խռպոտ վոկալը իդեալականորեն զուգակցվում էին ժանրերին մարտահրավեր նետող Բաթլերի՝ ֆորտեպիանո նվագելու և հզոր, հոգու խորքը ներթափանցող ձայնի հետ, որը անկհայտ էր ալբոմի յուրաքնաչյուր երգում»։

2005 թվականի օգոստոսին Կատրինա փոթորիկը փլուզեց Բաթլերի տունը, որը գտնվում էր Նոր Օռլեանի Ջենթիլլի շրջանում։ Նրա պիանոն՝ *«Mason & Hamlin»*՝ արտադրված 1925 թվականին, ոչնչացվել էր ջրի վարար հոսքի պատճառով։ Այդ պատահարից հետո Բաթլերը լքեց Նոր Օռլեանը և տեղափոխվեց Կոլորադո նահանգ՝ Բոուլդեր, սիկ հետո՝ Դենվեր։ 2009 թվականին Բաթլերը տեղափոխվեց Նյու Յորք։ Այնտեղ նա հավաքեց խումբ՝ նորօռլեանական ոճով, խումբն անվանակոչեց *«Jambalaya»*, ինչպես նաև սկսեց համագործակցել փողահար Սթիվ Բերնսթայնի և վերջինիս խմբի՝ *«Hot 9»*-ի հետ։

Իր կարիերայի ընթացքում Բաթլերը շատ անգամներ է հանդես եկել, այդ թվում՝ 1970 թվականին Նոր Օռլեանում կայացած ջազի առաջին փառատոնը և այդուհետ գրեթե ամեն տարի։ Մահվանից մեկ ամիս առաջ համերգային շրջագայություններ է ունեցել Ավստրալիայում և Չինաստանում։ Ձայնագրվել է բազմաթիվ ջազ և բլյուզ կատարողների ալբոմներում, այդ թվում՝ Օդետտա Հոլմսի, Էլվին Բիշոփի, Թաջ Մահալի, Իրմա Թոմասի ալբոմներում։

Դեռևս 1984 թվականից Բաթլերն զբաղվել է լուսանկարչությամբ՝ որպես հոբբի, ինչը տեղի է ունեցել Լոս Անջելեսի նկարչական ցուցահանդես այցելելուց հետո։ Այնտեղ նա ընկերներին խնդրում էր նկարագրել այն ամենը, ինչը տեսնում էին նկարներում։ Նրա՝ լուսանկարելու մեթոդները ներակայացված են *«HBO 2 Dark Light․ The Art of Blind Photographers»* փաստագրական ֆիլմում, որը եթերում հայտնվել է 2010 թվականից։ Բաթլերի լուսանկարները ցուցադրվում էին Նյու Յորքի, Մայամիի, Սան Ֆրանցիսկոյի, Լոս Անջելեսի, Նոր Օռլեանի ցուցահանդեսներում, հրապարակվում էին *«American Photographer»* և Spin Magazine ամսագրերում։

Հենրի Բաթլերը մահացել է 2018 թվականի հուլիսի 2-ին՝ հաստ աղիքի քաղցկեղի հետևանքով։ Հենրիի վերջին համերգը տեղի է ունեցել նյու Յորքում հունիսի 18-ին՝ *«Jazz for Justice»* բարեգործական համերգի ժամանակ։

The New York Times. «Պարոն Բատլերը տիրապետում էր բուգի-վուգիի և գոսպելի սինկոպացված ուժին և գրավիչ ֆիլիգրանին, ինչպես նաև աֆրո-կարիբյան երաժշտության ալիքվող պոլիռիթմերին։ Նա կարող էր նաև ցուցադրել դասական դաշնամուրի նրբագեղությունը կամ ժամանակակից ջազի դիսոնանսներն ու ատոնալ կլաստերները։ ».

Դոկտոր Ջոնը Բաթլերի մասին ասել է․ «Նոր Օռլեանի հպարտություն, երազկոտ և պարզ մարդ, իսկ որպես ավելացում՝ դժոխային դաշնակահար է․․․ Նա դաշնամուր նվագում է ինչպես Արտ Թեյտումը, բայց, երբ սկսում է երգել, հնչում է ինչպես Պոլ Ռոբսոնը»։

Սթիվ Բերնսթայնն ասել է․ «Ոչ ոք չի ունեցել այնպիսի ձախ ձեռք, ինչպիսին նա ուներ։ Ոչ ոք՝ ողջ մոլորակի վրա։ Այն շատ ուժեղ ու արագաշարժ էր, և այն վերահսկում էր յուրաքանչյուր մասը՝ դինամիկան, հնչեղությունը, արագությունը»։

*[[Rolling Stone]]* ամսագիրը գրել է․ «Բաթլերն այնպես է նվագում, կարծես՝ յուրաքանչյուր ձեռքում պատկերում է Պրոֆեսոր Լոնհեյրին ու Մակոյ Թայներին»։

«Մակոյ Թայները՝ ձախ ձեռքում, Պրոֆեսոր Լոնգհեյրը՝ աջ, լավագույն մոդեռնիստական մոտեցում ունեցող դաշնակահարն է, ով աշխատում է սթրայդ և բլյուզ ոճերում, և լավագույնը, ում երբևէ լսել եք»։

«Բաթլերը․․․ ձևավորեց իր սեփական ոճը։ Նա կարող է նվագել բլյուզ, ռեգթայմ, ջազ, դասական՝ ինչպես անհրաժեշտ է»։

«Հենրին ունի հարուստ նախապատրաստություն և համանմանորեն լավ է տիրապետում ջազին, բլյուզին և բուգի-վուգիին։ Նա ահայտնի է նաև որպես լուսանկարիչ, և ինչը ավելի հետաքրքրական է՝ հաշվի առնենք, որ վաղ մանկությունից նա շատ վատ տեսողություն ունի»։

## Սկավառակագրություն
* *Fivin' Around* (MCA, 1986)
* *The Village* (MCA, 1987)
* *Orleans Inspiration* (Windham Hill Records, 1990)
* *Blues & More* (Windham Hill, 1992)
* *For All Seasons* (Atlantic, 1996)
* *Blues After Sunset* (Black Top, 1998)
* *Vu-Du Menz* (Alligator, 2000)
* *The Game Has Just Begun* (Basin Street, 2002)
* *Homeland* (Basin Street, 2004)
* *Pianola Live* (Basin Street, 2008)
* *Viper’s Drag* (Impulse!, 2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Генри Батлер на сайте AllMusic

Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ աշխարհագրական բնորոշման
Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ գործիքի
Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ դարի
Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ ժանրերի
Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ ժանրի