open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1838

## Իրադարձություններ

* Հունիսի 22 - բացվել է Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոցը։

## Ծնունդներ
### Հունվար&ndash;Հունիս
* Հունվարի 4 &ndash; Գեներալ Թոմ-Թամ, ամերիկացի կրկեսի դերասան, արտիստ (վ. 1883)
* Հունվարի 16 &ndash; Ֆրանց Բրենթանո, գերմանացի փիլիսոփա, հոգեբան (վ. 1917)
* Փետրվարի 6 &ndash; Սըր Հենրի Իրվինգ, անգլիացի դերասան (վ. 1905)
* Փետրվարի 18 &ndash; Էռնստ Մախ, ավստրիացի ֆիզիկոս, փիլիսոփա (վ. 1916)
* Մարտի 12 &ndash; Սըր Ուիլյամ Պերկին, անգլիացի քիմիկոս (վ. 1907) 
* Մայիս 10
** Վիկոնտ Ջեմս Բրայս, դերկոմս, անգլիական պետական, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Բրիտանիայի ակադեմիայի անդամ, իրավաբան, պատմաբան (վ.1922)
** Ջոն Ուիլքս Բութ, ամերիկացի դերասան, Աբրահամ Լինքոլնի սպանողը (վ. 1865)
* Հունիսի 24 &ndash; Գուստավ ֆոն Շմոլլեր, գերմանացի տնտեսագետ (վ. 1917)
### Հուլիս&ndash;Դեկտեմբեր
* Հոկտեմբեր 25 - Ժորժ Բիզե, կոմպոզիտոր (վ. 1875)
* Նոյեմբերի 20 &ndash; Հեդվիգ Ռաա-Վինթերհելմ, շվեդ դերասանուհի (վ. 1907)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1838
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Նոյեմբերի 4

**Նոյեմբերի 4**, տարվա 308-րդ (նահանջ տարիներին՝ 309-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 57 օր։
## Դեպքեր
* 1429՝ Ժաննա դ'Արկն ազատագրում է Սեն-Փյեր-լը-Մությե բնակավայրը
* 1879՝ ամերիկացի Ջեյմս Ռիթին արտոնագրեց առաջին հաշվիչ դրամարկղային մեքենան
* 1914՝ գերմանական «Քարլսրուե» հածանավի վրա զինամթերքի պայթյունից զոհվում է 263 մարդ
* 1956՝ սովետական զորքերը մտնում են Բուդապեշտ, վերջ տալով հունգարական հեղափոխությանը
* 1970՝ Սալվադոր Ալյենդեն ստանձնում է Չիլիի նախագահի պաշտոնը
* 1979՝ Թեհրանում ուսանողները պատանդ են վերցնում Միացյալ Նահանգների դեսպանատան 90 աշխատակիցների, որոնցից 53-ը՝ ամերիկացի
* 1980՝ հանրապետական Ռոնալդ Ռեյգանն ընտրվում է Միացյալ Նահանգների նախագահ
## Ծնունդներ
*1575 - Գվիդո Ռենի, իտալացի գեղանկարիչ (մ. 1642)
*1787 - Էդմունդ Քին Edmund Kean անգլիացի դերասան
* 1865 - Հովհաննես Աբելյան դերասան
* 1904 - Էկտոր Կաստրո Héctor Castro ուրուգվայցի նախկին ֆուտբոլիստ
* 1913՝ Ելիզավետա Բիկովա շախմատիստուհի
* 1919 - Մարտին Բոլսամ Martin Balsam ամերիկացի դերասան
* 1921 - Գեորգի Ֆարմանյանց ռուսաստանցի հայազգի բալետ պարող
* 1959 - Վարդգես Օվյան, արձակագիր, հրապարակախոս
* 1967 - Մինո Ռայոլա, իտալական ծագումով հոլանդացի ֆուտբոլային գործակալ։
* 1969՝
** Շոն Քոմբս Sean Combs ամերիկացի րեփեր և դերասան
** Մեթյու Մակքոնահի Matthew McConaughey ամերիկացի դերասան
* 1941 - Ադա Գաբրիելյան, նկարչուհի
* 1972 - Լուիշ Ֆիգու Luís Figo պորտուգալացի ֆուտբոլիստ
* 1984 - Էմմա Բալբաբյան, հայ հաղորդավար և մոդել

## Մահեր
* 1847՝ Ֆելիքս Մենդելսոն, գերմանացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր
*1892՝ բանաստեղծ և դրամատուրգ Խորեն Գալֆայան (Նար Պեյ)
* 1924՝ ֆրանսիացի երգահան և երգեհոնահար Գաբրիել Ֆորե
* 1934՝ վրացի արձակագիր Վասիլ Բարնովի
* 1971՝ դերասանուհի Արուս Խուդանյան
* 1988՝ հայ սովետական կոմպոզիտոր Գրիգոր Եղիազարյան
* 1989՝ արվեստաբան և պետական գործիչ Ռուբեն Պարսամյան
** Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝
*** 1991 - Բարխուդար Գալստյան
*** 1992՝
**** Աշոտ Ալեքսանյան
**** Հարութ Առստամյան

## Տոներ
* Ռուսաստան՝ Միասնության օր
* Պանամա` Դրոշի օր
* Տոնգա` Դրոշի օր
Նոյեմբերի 5

**Նոյեմբերի 5**, տարվա 309-րդ (նահանջ տարիներին՝ 310-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 56 օր։

## Դեպքեր
* 1911՝ իտալացիներն Օսմանյան կայսրությունից գրավում են Տրիպոլին և Կիրենաիկան
* 1912 - Միացյալ Նահանգների նախագահ է ընտրվում Վուդրո Վիլսոնը
* 1914 - Առաջին համաշխարհային պատերազմ՝
** Ֆրանսիան և Բրիտանական կայսրությունը պատերազմ են հայտարարում Օսմանյան կայսրությանը
* 1945 - Կոլումբիան միանում է ՄԱԿ-ին
* 2006 - Սադդամ Հուսեյնը դատապարտվում է մահվան

## Ծնունդներ
* 1615 - Իբրահիմ I - օսմանյան սուլթան
* 1825 - Միքայել Լորիս-Մելիքով ՝ ռազմական և պետական գործիչ
*1840 - Գարեգին Սրվանձտյան, հայ նշանավոր բանասեր-բանահավաք, ազգագրագետ, հասարակական գործիչ (մ. 1892)
* 1911 - Բագրատ Իոաննիսյան սովետական գիտնական և կոնստրուկտոր
*1913 - Վիվիեն Լի, կինոյի և թատրոնի անգլիացի հայտնի դերասանուհի, 1930-40 ական թթ. ամենահայտնի դերասանուհիներից մեկը (մ. 1967)
* 1927 - Վանուշ Խանամիրյան ժողովրդական պարեր կատարող
* 1938 - Ջո Դասեն ամերիկյան ծագումով ֆրանսիացի երգիչ
* 1948 - Ռաֆայել Համբարձումյան, հայ պատմաբան
* 1958 - Ռոբերտ Պատրիկ ամերիկացի դերասան
* 1959 - Բրայան Ադամս կանադացի երգիչ, երգեր գրող, կիթառ նվագող և դերասան
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1968 - Ալեքսանդր Ալեքսանյան 
* 1971 - Ջոնի Գրինվուդ անգլիացի կիթառահար և երգեր գրող
* 1975 - Նորայր Մխոյան, հայ պրոդյուսեր
* 1986՝
** Նոդիկո (Նոդար) Թաթիշվիլի վրացի երգիչ
** Լեանդրո Կաստան բրազիլացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 140px
* 1879՝ շոտլանդացի ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս և մեխանիկ Ջեյմս Մաքսվել
* 1908՝ իրլանդացի աստղագետ Էնդրյու Գրեհեմ
* 1951՝ սովետական բալետի պարուհի Ագրիպինա Վագանովա
* 1953՝ ռուս ալտ նվագող Վլադիմիր Բակալեյնիկով
* 1960՝ ամերիկացի դերասան Ուորդ Բոնդ
* 1977՝ ածխարդյունահանման խորհրդային նորարար Ալեքսեյ Ստախանով
* 1981՝
** ամերիկացի դերասանուհի Գլորիա Գրեհեմ
** հայ դրամատուրգ Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան
* 1987՝ հայ սովետական կոմպոզիտոր Էդուարդ Բաղդասարյան
* 1997 - Ռոբերտ Խաչատրյան,հայ ազատամարտիկ
* 1998 - Գեորգի Նալբանդյան, բանասեր-լեզվաբան, արևելագետ, մանկավարժ
* 2000՝ դրամատիկական տենոր երգիչ Ավագ Պետրոսյան
* 2007՝ շվեդ նախկին ֆուտբոլիստ Նիլս Լիդհոլմ

## Տոներ
1941

## Դեպքեր qunem

## Ծնունդներ
* Հունվարի 1 - Ջուլիետ Մատինյան,  հայ դերասանուհի, ռեժիսոր և արձակագիր
* Հունվարի 21՝ Պլասիդո Դոմինգո, իսպանացի տենոր;
* Փետրվարի 12 - Վիլեն Գալստյան, բալետի հայ արտիստ, պարուսույց, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
* Փետրվարի 16 - Կիմ Ջոնգ Իլ, Հյուսիսային Կորեայի նախկին դե ֆակտո առաջնորդ
* Մարտի 4 - Բաբկեն Հարությունյան, Հայ պատմաբան, պատմաաշխարհագրագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից-անդամ, ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
* Մարտի 8 - Անդրեյ Միրոնով, ռուս հայտնի դերասան (վ. 1987)։ 
* Մարտի 8 - Նեուզա Բորժես, դերասանուհի
* Մարտի 26 - Ռիչարդ Դոկինզ, անգլիացի էվոլյուցիոն կենսաբան, գիտնական։ 
* Ապրիլի 15 - Ռոման Բալայան, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր
* Ապրիլի 21 - Ռոբերտ Էլիբեկյան, գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1977), ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (2008)։
* Մայիսի 5 - Արմեն Հախնազարյան, Ճարտարապետ
* Մայիսի 24 - Բոբ Դիլան, ամերիկացի երգիչ, երգահան, բանաստեղծ, կինոդերասան և նկարիչ։ 
* Հունիսի 25 - Նաիրուհի Ալավերդյան, հայ երգչուհի, պարուհի
* Օգոստոսի 31 - Բոյիկ Ասկյարե, հայաստանցի քուրդ բանաստեղծ, տնտեսագետ։ 
* Սեպտեմբերի 15 - Ֆլորիան Ալբերտ, հունգարացի ֆուտբոլիստ
* Հոկտեմբերի 21 - Վազգեն Առաքելյան, հայ բանաստեղծ։ 
* Հոկտեմբերի 21 - Յոռամ Գլոբուս, հրեա պրոդյուսեր և ռեժիսոր
* Նոյեմբերի 25 - Վլադիմիր Աբրահամյան, հայ նկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ
* Դեկտեմբերի 8 - Վազգեն Ամարյան, հայ թարգմանիչ։

## Մահեր
* Մարտի 8 - Շերվուդ Անդերսոն, ամերիկացի արձակագիր, նովելիստ
* Ապրիլի 8 - Մարսել Պրևո, ֆրանսիացի արձակագիր, դրամատուրգ (ծ. 1862):
* Ապրիլի 16 - Էմիլ Բեռնար, նկարիչ
* Ապրիլի 30 - Փանոս Թերլեմեզյան, նկարիչ (ծ.1865):
* Հունիսի 2 - Վազգեն Շուշանյան, ֆրանսահայ գրող, բանաստեղծ, հասարակական գործիչ (ծ.1902)
* Օգոստոսի 7 - Ռաբինդրանաթ Թագոր, հնդիկ բանաստեղծ, արձակագիր, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1861)։ 
* Օգոստոսի 31 - Մարինա Ցվետաևա, ռուս բանաստեղծուհի (ինքնասպանություն) (ծ. 1892)
* Մարգար Մարգարյան, հայ հայտնի դուդուկահար
* Սերգեյ Մաշուրյան, հայ խորհրդային մաթեմատիկոս

Կատեգորիա:1941
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մայիսի 10

**Մայիսի 10**, տարվա 130-րդ (նահանջ տարիներին՝ 131-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 235 օր։

## Դեպքեր
* 1993՝ 
** Թայլանդում խաղալիքների գործարանում բռնկված հրդեհի զոհ է դառնում 156 մարդ
** Ղրղզստանում մտցվում է դրամի սոմ միավորը
* 1995՝ Տաջիկստանում մտցվում է դրամի տաջիկական րուբլ միավորը
* 2011 - Էմմին ներկայացնելով Հայաստանը Եվրատեսիլ 2011-ում, չանցավ եզրափակիչ

## Ծնունդներ
* 1788 - Օգյուստեն Ֆրենել Augustin-Jean Fresnel ֆրանսիացի ֆիզիկոս
* 1812 - Գաբրիել Այվազյան եկեղեցական և հասարակական գործիչ
* 1838 - Ջոն Ուիլքս Բուտ John Wilkes Booth ամերիկացի դերասան
* 1843 - Պերես Գալդոս Benito Pérez Galdós իսպանացի գրող
* 1851 - Խենթ` Սամսոն Տեր-Պողոսի Տեր-Պողոսյան, հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, Րաֆֆու համանուն վեպի հերոս Վարդանի նախատիպը
* 1870 - Արմենակ Եկարյան, հայկական ազատագրական շարժման մասնակից
* 1886 - Կառլ Բարթ Karl Barth շվեյցարացի աստվածաբան և գրող
* 1889 - Արուս Ոսկանյան,հայ դերասանուհի 
* 1891 - Արամ Եսայան,խորհրդային իրավաբան
* 1894 - Դմիտրի Տյոմկին Dimitri Tiomkin ամերիկացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր
* 1899 - Ֆրեդ Ասթեր Fred Astaire ամերիկացի դերասան, երգիչ և պարող
* 1906 - Համո Ամիրխանյան, հայ գրականագետ, լրագրող
* 1923 - Հեյդար Ալիև Heydər Əlirza oğlu Əliyev Ադրբեջանի 3-րդ նախագահը
* 1924 - Զահրատ (Զարեհ Յալտըզճեան), հայ բանաստեղծ
* 1927 - Ալեքսեյ Հեքիմյան, հայազգի սովետական կոմպոզիտոր
* 1938 - Մարինա Վլադի Marina Vladi ֆրանսիացի դերասանուհի
* 1946 - Լևոն Չաուշյան, կոմպոզիտոր, Ալեքսանդր Չաուշյանի որդին
* 1975 - Վիգեն Սարգսյան, հայ քաղաքական գործիչ
* 1980 - Թինա Քեյ, հայ կրկեսի արտիստ, ակրոբատ
* 1981 - Աբրահամ Գասպարյան հեռուստահաղորդավար
* 1986 - Մաուրո Գևգեոզյան, հայ ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1829 - Թոմաս Յունգ Thomas Young անգլիացի ֆիզիկոս, աստղագետ, բժիշկ և արևելագետ
* 1849 - Կացուշիքա Հոքուսայ, ճապոնացի նկարիչ (ծն. 1760)
* 1889 - Միխայիլ Սալտիկով-Շչեդրին ռուս գրող
* 1910 - Ստանիսլաո Կանիցարո Stanislao Cannizzaro իտալացի քիմիկոս
* 1931 - Արման Մանուկյան, ամերիկացի հայազգի նկարիչ
* 1969 - Խորխե Սալամեա, կոլումբիացի գրող, պետական և հասարակական գործիչ
* 1977 - Ջոան Քրոուֆորդ Joan Crawford ամերիկացի դերասանուհի
* 1992 - Ասկերանի շրջանի Նախիջևանիկի պաշտպանության մասնակիցներ՝ 
** Կամո Աբրահամյան 
** Ռազմիկ Աղաբաբյան

## Տոներ
* Գրքի օր (Գերմանիա)
* Հերկողի օր (Թայլանդ)
Ապրիլի 30

**Ապրիլի 30**, տարվա 120-րդ (նահանջ տարիներին՝ 121-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 245 օր։

## Դեպքեր

* 1789 - Ջորջ Վաշինգտոնն ընտրվում է ԱՄՆ 1-ին նախագահ
* 1803 - ԱՄՆ-ը Ֆրանսիայից $15 մլն.-ով գնում է Լուիզիանան
* 1812 - Լուիզիանան դառնում է ԱՄՆ 18-րդ նահանգը
* 1854 - Բրազիլիայում սկսում է աշխատել առաջին երկաթուղին
* 1871 - Արիզոնայում կոտորածի զոհ է դառնում 144 հնդկացի
* 1945 - Ադոլֆ Հիտլերն իր սիրուհի Եվա Բրաունի հետ գործում է ինքնասպանություն
* 1991 - Արցախի հայկական գյուղերի բնակչության զանգվածային տեղահանումը («Օղակ գործողություն»)

## Ծնունդներ
* 1777 - Կառլ Գաուս, գերմանացի նշանավոր մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս և աստղագետ (մ. 1855)
* 1870 - Ֆրանց Լեհար սլովակ կոմպոզիտոր (մ. 1948)
* 1883 - Յարոսլավ Հաշեկ չեխ զինվորական և գրող (մ. 1923)
* 1888 - Ջոն Քրոու Ռենսոմ John Crowe Ransom ամերիկացի բանաստեղծ (մ. 1974)
* 1901 - Սայմոն Կուզնեց Simon Kuznets ամերիկյան տնտեսագետ (մ. 1985)
* 1916 - Պաուլ Կուուսբերգ Paul Kuusberg էստոնացի գրող (մ. 2003)
* 1951 - Կարապետ Անդրանիկյան,հայ մանրէաբան
* 1956 - Լարս ֆոն Թրիեր Lars von Trier դանիացի ռեժիսոր և դրամատուրգ
* 1961 - Այզեա Թոմաս Isiah Thomas ամերիկացի բասկետբոլիստ
* 1986 - Դիաննա Էյգրոն ամերիկացի երգչուհի, դերասանուհի
* 1992 - Մարկ-Անդրե տեր Շտեգեն Գերմանացի դարպասապահ

## Մահեր
* 65 - Լուկանոս Marcus Anneus Lucanus հռոմեացի բանաստեղծ (* 39)
* 1883 - Էդուարդ Մանե, ֆրանսիացի նշանավոր գեղանկարիչ, իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկը (* 1832)
* 1941 - Փանոս Թերլեմեզյան, նկարիչ (* 1865)
* 1943 - Հանս Օտտո Հարրի Եսպերսեն, դանիացի լեզվաբան
* 1945 - Ադոլֆ Հիտլեր Adolf Hitler Գերմանիայի կանցլեր (* 1889)
* 1978 - Ռաֆայել Մանվելյան, հայ խորհրդային բժիշկ, ինֆեկցիոնիստ
* 1991 - Թաթուլ Կրպեյան, Հայաստանի ազգային հերոս (* 1965)
* 1991 - Սիմոն Աչիկգյոզյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս (* 1939)

## Տոներ
*Ջազի միջազգային օր
Հունիսի 2

**Հունիսի 2**, տարվա 153-րդ (նահանջ տարիներին՝ 154-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 212 օր։

## Դեպքեր
* 455 - Վանդալները ներխուժում են Հռոմ և երկու շաբաթ թալանում են այն
* 1962՝ Նովոչերկասսկում թանկացումների դեմ գործադուլ հայտարարած աշխատողների վրա կրակ բացելով ուժայիններն սպանում են 24 հոգի

## Ծնունդներ
* 1305 - Աբու-Սաիդ Բահատուր Խան, մոնղոլական պետության իշխան
* 1621 - Իսահակ վան Օստադե Isaac van Ostade հոլանդացի նկարիչ
* 1731 - Մարթա Վաշինգտոն Martha Custis Washington Ջորջ Վաշինգտոնի կինը
* 1740 - Մարկիզ դե Սադ Marquis de Sade ֆրանսիացի արիստոկրատ գրող և փիլիսոփա
* 1816 - Գրեյս Ագիլեր Grace Aguilar անգլիացի գրող
* 1840 - Թոմաս Հարդի Thomas Hardy անգլիացի բանաստեղծ և գրող
* 1847 - Նիլ Ֆիլատով, ռուս մանկաբույժ
* 1863 - Ֆելիքս ֆոն Վայնգարտներ, ավստրիացի դիրիժոր, կոմպոզիտոր
* 1875 - Հովհաննես Կարապետյան, երկրաբան
* 1904 - Ջոննի Վայսմյուլլեր Johnny Weissmuller ամերիկացի դերասան
* 1913 - Վալտեր Անդրեաս Շվարց Walter Andreas Schwerz գերմանացի երգիչ-երգահան և գրող
* 1930 - Աշոտ Պետրոսյան, մաթեմատիկոս
* 1941 - Չարլի Ուոթս Charlie Watts անգլիացի հարվածային գործիք նվագող
* 1947 - Զավեն Սարգսյան, հայ լուսանկարիչ, Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանի տնօրեն
* 1959 - Սլավա Ավագյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1959 - Ռինեկե Դեյքստրա, նիդերլանդացի լուսանկարիչ և վիդեոարտիստ
* 1961 - Էդուարդ Զորիկյան բանաստեղծ և երգահան
* 1964 - Կարեն Առաքելյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1978 - Լիլիթ Բլեյան, երգերի հեղինակ և երգչուհի
* 1988 - Սերխիո Ագուերո Sergio Leonel Agüero del Castillo արգենտինացի ֆուտբոլիստ
* 1994 – Համլետ Ղազարյան, հայ դերասան, ռադիոհաղորդավար։

## Մահեր
* 1601՝ հայ եկեղեցական-հասարակական գործիչ Ազարիա Ա Ջուղայեցի
* 1882 - Իտալիայի ժողովրդական հերոս Ջուզեպպե Գարիբալդի
* 1941՝ ֆրանսահայ գրող Վազգեն Շուշանյան
* 1985՝ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ Սուրեն Ավչյան
* 1987՝ իսպանացի կիթառահար Անդրես Սեգովիա
* 1988՝ հնդիկ դերասան Ռաջ Կապուր
* 2004՝ բուլղարացի օպերային երգիչ Նիկոլայ Գյաուրով

## Տոներ
* Իտալիա՝ Հանրապետության օր (2000 թվականից),
* Բուլղարիա՝ Խրիստո Բոտևի օր
* Ռուսաստան՝ Առողջ սննդի և ավելորդ սննդից հրաժարվելու օր
* Թաիլանդ՝ Անանասի փառատոն։
1902

## Իրադարձություններ
* Բացվել է Բեյրութի առաջին հայկական դպրոցը։
* Մարտի 2 - Ստեփան Շահումյանը գլխավորեց Ռիգայի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ուսանողության խոշոր դասադուլը, որի պատճառով հեռացվեց ինստիտուտից և արտաքսվեց

## Ծնունդներ

* Ապրիլի 6 - Վենիամին Կավերին, ռուս խորհրդային գրող
* Հունիսի 18 - Բորիս Բառնետ, խորհրդային կինոռեժիսոր և դերասան
* Նեյյիրե Նեյիր, թատրոնի և կինոյի թուրք դերասանուհի
* Հունվարի 8 - Կարլ Ռոջերս, ամերիկացի հոգեբան է, հումանիստական հոգեբանության հիմնադիրներից
* Հունվարի 10 - Վրույր Ղազարյան, հայ խորհրդային անասնաբույժ
* Մարտի 8 - Միքայել Չայլախյան, հայ խորհրդային ֆիտոֆիզիոլոգ։ ԽՍՀՄ ԳԱ (1968 թվական), ՀԽՍՀ ԳԱ (1971 թվական) ակադեմիկոս, ՀԽՍՀ գիտնական, վաստակավոր գործիչ (1967 թվական)
* Ապրիլի 4 - Արա Սարգսյան, հայ քանդակագործ, մանկավարժ
* Հուլիսի 24 - Սիմոն Ալաջալով, հայ թատերական նկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
* Օգոստոսի 8 - Պոլ Անդրիեն Մորիս Դիրակ, անգլիացի ֆիզիկոս, տեսաբան, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից
* Հոկտեմբերի 7 - Զահարիա Ստանկու, ռումին գրող և քաղաքական գործիչ
* Հոկտեմբերի 27 - Շահեն Երիցյան, աղեղնավոր երաժշտական գործիքների հայ վարպետ
* Նոյեմբերի 17 - Յուջին Վիգներ,  ամերիկյան ֆիզիկոս-տեսաբան, ծագումով՝ հունգարացի։
* Դեկտեմբերի 12 - Ռուբեն Ստեփանյան, հայ խորհրդային կոմպոզիտոր և դիրիժոր
* Էդմոնդ Լեոնովիչ, լեհ ճարտարապետ-անտառաբան, Ստեփանավանի դենդրոպարկի հիմնողն ու երկար տարիներ տնօրենը
* Ապրիլի 28 - Վասիլի Քաթանյան, հայազգի ռուսալեզու գրականագետ, դրամատուրգ (վ. 1980 )
* Մայիսի 2 - Ալան Մարշալ, ավստրալիացի գրող
* Հունիսի 15 - Էրիկ Էրիկսոն, եղել է հոգեբան հոգեվերլուծության և հոգեբանության զարգացման բնագավառներում
* Հուլիսի 30 - Հովիկ Մելիքյան, հայ արձակագիր, գրականագետ, պրոֆեսոր
* Նոյեմբերի 21 - Միխայիլ Սուսլով, կոմունիստական կուսակցության և խորհրդային պետության գործիչ
* Դեկտեմբեր 25 - Գեղամ Սարյան, հայ բանաստեղծ (վ. 1974)
* Նիկողոս Սարաֆեան - սփյուռքահայ գրող, բանաստեղծ (վ. 1972 )
* Վազգեն Շուշանյան -ֆրանսահայ գրող, բանաստեղծ, հասարակական գործիչ (վ. 1941)

## Մահեր

* Հունվարի 6 - Լարս Հերտերվիգ, նորվեգացի նկարիչ, բնապատկերների վարպետ
* Սեպտեմբերի 23 - Իվան Մուշկետով, ռուս երկրաբան և աշխարհագրագետ
* Սեպտեմբերի 29 - Էմիլ Զոլա, ֆրանսիացի գրող, հրապարակախոս, քաղաքական գործիչ
* Սեսիլ Ջոն Ռոդս, անգլիական գաղութային գործիչ
* Փետրվար 21 - Ալեքսանդր Երիցյան, հայագետ (ծ. 1841)
* Մարտի 27 - Քրիստափոր Կարա-Մուրզա, երգահան (ծ. 1853)
* Մարտի 27 - Պետրոս Մաղաքյան, դերասան
* Հուլիս 9 - Արսեն Այտընյան, հայագետ (ծ. 1825)

Կատեգորիա:1902
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Փետրվարի 21

**Փետրվարի 21**, տարվա 52-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 313 (նահանջ տարիներին՝ 314) օր։

## Դեպքեր
* 1848 - Կառլ Մարքսը և Ֆրիդրիխ Էնգելսը հրատարակում են «Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստը» Լոնդոնում
* 1944 - Միսաք Մանուշյանը իր խմբի 21 անդամների հետ միասին մահապատժի է ենթարկվել Փարիզի Սյուրեն արվարձանի Ֆորտ Մոն-Վալերյեն ամրոցում։

## Ծնունդներ
* 1836 - Լեո Դելիբ, ֆրանսիացի նշանավոր երգահան (մ. 1891)
* 1888 - Երվանդ Կողբետլյանց, ռուսահայ մաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս և գյուտարար (վ. 1974)
* 1893 - Անդրես Սեգովիա, իսպանացի կիթառահար, համարվում է ժամանակակից ակադեմիական կիթառային երաժշտության հիմնադիրը (մ. 1987)
* 1937 - Միքայել Վարդանով, վավերագրական կինոյի վարպետ
* 1909 - Բաբկեն Քոլոզյան, նկարիչ, մանկավարժ
* 1958 - Հրաչիկ Թավադյան, Հայաստանի մարզական գործիչ, Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի կենտրոնական տան տնօրեն
* 1977 - Ջոնաթան Սաֆրան Ֆոեր, ամերիկացի գրող
* 1987 - Էշլի Գրին, դերասանուհի

## Մահեր
* 1852 - Նիկոլայ Գոգոլ, ռուս նշանավոր գրող, արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրաքննադատ, ռուս գրականության դասականներից մեկը (ծն. 1809)
* 1902 - Ալեքսանդր Երիցյան, հայագետ (ծ. 1841)
* 1944 - Միսաք Մանուշյան, հայ բանաստեղծ, ֆրանսիական դիմադրության շարժման մարտիկ, հակաֆաշիստ և ֆրանսիայի ազգային հերոս։
* 1945 - Անդրե Տարդիյո,ֆրանսիացի քաղաքական և պետական գործիչ
* 1972 - Գեորգի Ադամովիչ, ռուս պոետ-ակմեիստ, գրաքննադատ, թարգմանիչ
* 1984 - Միխայիլ Շոլոխով, ռուս արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ․ 1905)։
* 1677 - Բենեդիկտ Սպինոզա, հոլանդացի փիլիսոփա, աթեիստ։
* 1919 - Լևոն Մանվելյան, հայ գրող
* 1996 - Վահագն Դավթյան, հայ բանաստեղծ (ծ․ 1922)
* 2018 - Թաթոս Գևորգյան, հայ ազատամարտիկ, «Արամ Մանուկյան» ջոկատի հրամանատար (ծ. 1956)

## Տոներ և հիշատակի օրեր
* Մայրենի լեզվի միջազգային օրը։ Տոնվում է 2000 թվականից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Հունիսի 29

**Հունիսի 29**, տարվա 180-րդ (նահանջ տարիներին՝ 181-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 185 օր։

## Դեպքեր
* 1888 - Մյունխենում կայացավ Ռիխարդ Վագների «Փերիներ» օպերայի պրեմիերան։
* 1920 - Իսպանիայի թագավոր Ալֆոնս XIII-ը Ռեալ Մադրիդ ֆուտբոլային ակումբին շնորհեց «Արքայական» տիտղոսը։
* 1974 - Իզաբել Պերոնը դարձավ Արգենտինայի առաջին կին նախագահը։
* 1986 - Ռիչարդ Բրանսոնը նոր ռեկորդ է սահմանում՝ մոտորանավակով անցնելով Ատլանտյան օվկիանոսը։
* 1995 - 20 տարվա մեջ առաջին անգամ ամերիկյան և ռուսական մաքոքները հաջողությամբ կցվեվին իրար։
* 1996 - Լիբիայի մայրաքաղաք Տրիպոլիում Աբու-Սալիմ բերդում տեղի ունեցած ապստամբության ճնշման ժամանակ զոհվեց մոտ 1200 կալանավոր։
* 2007 - Apple Inc.-ի առաջին Այֆոնը դրվեց վաճառքի։
* 2011 - Թողարկվեց Դրուփալ կայքի կառավարման համակարգը։

## Ծնունդներ
* 1825 - Գաբրիել Սունդուկյան, դրամատուրգ։
* 1900 - Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի, ֆրանսիայի գրող։
* 1971 - Ֆաբիեն Բարտեզ, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ։
* 1994 - Կամիլա Մենդես, բրազիլա-ամերիկյան դերասանուհի

## Մահեր
* 1839 - Համբարձում Լիմոնջյան, հայ երգահան, երաժշտագետ, նոր հայկական ձայնագրության հիմնադիրը (ծնվ. 1768)
* 1906 - Ալբեր Սորել, ֆրանսիացի պատմաբան
* 1999 - Գարեգին Ա, ամենայն հայոց 131-րդ կաթողիկոս (ծնվ. 1932)

## Տոներ
Տեսախցիկի օր
Դեկտեմբերի 14

**Դեկտեմբերի 14**, տարվա 348-րդ (նահանջ տարիներին՝ 349-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 17 օր։

## Դեպքեր
* 1825 - Դեկաբրիստների ապստամբությունը Պետերբուրգում։
* 1846 - Հարավային Կովկասը վարչական նոր բաժանման է ենթարկվում. ստեղծվում են Թիֆլիս, Քութայիս, Շամախի և Դերբենդ նահանգները։
* 1861` Կ. Պոլսում հիմնվում է Արևելյան թատրոնը։ Բացման առթիվ ճառ է ասում Միքայել Նալբանդյանը։
* 1913 - Գերմանիան Թուրքիա ուղարկեց գեներալ Լիման Ֆոն Սանդերսի գլխավորած ռազմական պատվիրակությունը։
* 1919 - Ուզունլարում բոլշևիկների նախաձեռնությամբ հրավիրվում է Լոռվա «չեզոք գոտու» գյուղացիական դեպուտատների խորհրդի առաջին նիստը, որը բանաձև է ընդունում կալվածատիրությունը վերացնելու և հողային կոմիտեներ ստեղծելու մասին։

## Ծնունդներ
* 1802 - Հակոբ Մանվելյան, մանկավարժ (վ. 1870)։
* 1825 - Ստեփան Ոսկանյան, հրապարակախոս (վ. 1901)
*1883 - Մորիհեյ Ուեսիբա, Ճապոնական այկիդո մարտական արվեստի հիմնադիր (մ. 1969)
* 1909 - Փայլակ Մանուկյան, հայ ճարտարապետ
* 1922 - Գոհար Գասպարյանը, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
*1922 - Նիկոլայ Բասով, ռուս ֆիզիկոս, քվանտային էլեկտրոնիկայի հիմնադիրներից, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (մ. 2001)
*1936 - Տիգրան Լևոնյան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ, երգիչ, ռեժիսոր (վ. 2004)
*1981 - Եղիա Յավրույան, հայ ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1923 - Թեոֆիլ Ալեքսանդր Ստեյնլեն, ֆրանսիացի նկարիչ։
* 1929 - Մեսրոպ Նուպարյան, հայ լեզվագետ, թարգմանիչ։
* 1947 - Գուրգեն Միքայելի Ալեմշահ, հայ կոմպոզիտոր և խմբավար։
* 1957 - Յոզեֆ Լադա, չեխ նկարիչ և գրող։
* 1972 - Մուշեղ Սանթրոսյան, հայ մանկավարժ, մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (1948), պրոֆեսոր (1937), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1945)։
* 1989 - Անդրեյ Սախարով, ֆիզիկոս և քաղաքական գործիչ, խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։
* 1994 - Նվարդ Աբալյան, հայ դերասանուհի (ծ. 1920):
Ուագադուգու

**Ուագադուգու** (ֆրանսերեն՝ *Ouagadougou* **/ˌwɑːɡəˈduːɡuː/; Mossi: [ˈwaɡᵊdᵊɡᵊ]**), Բուրկինա Ֆասոյի մայրաքաղաքը և երկրի վարչական, մշակութային, տնտեսական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ : Գտնվում է սարավանդի վրա՝ Կարմիր և Սպիտակ Վոլտաների միջագետքում։ Միջազգային օդակայան։ Սննդի արդյունաբերության կենտրոն։ Հիմնադրվել է 15-րդ դարում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասոյի քաղաքներ
Հուլիսի 9

**Հուլիսի 9**, տարվա 190-րդ (նահանջ տարիներին՝ 191-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 175 օր։

## Դեպքեր
* 1816 - Արգենտինան հռչակեց անկախություն Իսպանիայից
* 2011 - Հարավային Սուդանն անկախացավ Սուդանից

### Ավիավթարներ
* 1982 - Լուիզիանայում Pan American ընկերության Boeing 747-ի վթարի հետևանքով զոհվում է 145 մարդ
* 2006 - Իրկուտսկի օդակայանում վայրէջքի ժամանակ Airbus A310 ինքնաթիռի վթարից 203 մարդուց զոհվում են 124-ը

## Ծնունդներ

* 1847 - Վոնգ Ֆեյ Հուն չինական մարտարվեստի վարպետ
* 1855 - Աբդ ալ-Ռահման ալ-Քաուաքիբի արաբ փիլիսոփա և գրող
* 1894 - Պյոտր Կապիցա Петр Капица սովետական ֆիզիկոս
* 1905 - Աննա Շխիյան, բուսաբան
* 1916 - Էդվարդ Հիթ Edward Heath անգլիացի քաղաքական գործիչ
* 1929 - Հասան II, 1961-99 թթ. Մարոկկոյի թագավոր
* 1930 - Արտաշես Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային բանասեր, պատմաբան
* 1941 - Պուշկին Սերոբյան, հայ քաղաքական գործիչ և իրավապաշտպան, ԽՍՀՄ այլախոհ
* 1945 - Դին Կունց Dean Koontz ամերիկացի գրող
* 1950 - Վիկտոր Յանուկովիչ Вiктор Янукович Ուկրաինայի 4-րդ նախագահ։ 
* 1956 - Թոմ Հենքս Tom Hanks ամերիկացի դերասան։ 
* 1959 - Քևին Նեշ Kevin Nash ամերիկացի դերասան
* 1975 - Ջեք Ուայթ Jack White ամերիկացի երգիչ-երգահան
* 1982 - Մարջան Ավետիսյան, հայ դերասանուհի
* 1985 - Էշլի Յանգ Ashley Simon Young անգլիացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1828 - Գիլբերտ Սթյուարտ, ամերիկացի գեղանկարիչ
* 1856 - Ամեդեո Ավոգադրո Amedeo Avogadro իտալացի ֆիզիկոս և քիմիկոս
* 1902 - Արսեն Այտընյան, հայագետ
* 1936 - Աղասի Խանջյան, պետական գործիչ
* 1984 - Ֆաինա Ռանևսկայա, ԽՍՀՄ դերասանուհի
* 2002 - Ռոդ Սթայգեր Rodney Stephen Steiger ամերիկացի դերասան
* 2007 - Էլվինա Մակարյան, հայ երգչուհի, երգահան

## Տոներ
* Անկախության օր՝ 
** Արգենտինա
** Հարավային Սուդան
* ՝ Պարտենիտի օր
1825

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Հունվարի 7 - Արսեն Այտընյան, հայագետ (վ. 1902)
* Հունիսի 29 - Գաբրիել Սունդուկյան, հայ դրամատուրգ (վ. 1912)
*Հոկտեմբերի 19 - Կոմս Միքայել Լորիս-Մելիքով, Ռուսաստանի Կայսրության պետական գործիչ, հեծելազորի գեներալ, Ցարի շքախմբի համհարզ-գեներալ (վ. 1888)
* Դեկտեմբերի 14 - Ստեփան Ոսկանյան, հրապարակախոս (վ. 1901)

## Մահեր
* Հունվարի 21 - Ֆեոդոսի Շչեդրին, ռուս քանդակագործ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1825
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մայիսի 2

**Մայիսի 2**, տարվա 122-րդ (նահանջ տարիներին՝ 123-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 243 օր։

## Դեպքեր
* 1997 - Թոնի Բլեերը դառնում է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ
* 2011 - ԱՄՆ հատուկ ծառայությունների ձեռնարկած գործողության ընթացքում Պակիստանում ոչնչացվեց ժամանակի թիվ մեկ ահաբեկիչ Ուսամա բեն Լադենը

### Աղետներ և վթարներ
* 2008 - Բիրմայում «Նարգիս» ցիկլոնի ավերածությունների զոհ է դառնում 138 000 մարդ

## Ծնունդներ
* 1660 - Ալեսանդրո Սկարլատի Alessandro Scarlatti իտալացի կոմպոզիտոր (մ. 1725)
* 1729 - Եկատերինա II 1763-96 թթ. ռուս կայսրուհի (մ. 1796)
* 1772 - Նովալիս Novalis գերմանացի գրող (մ. 1801)
* 1860 - Թեոդոր Հերցլ Theodor Herzl ավստրիացի գրող (մ. 1904)
* 1886 - Գոթֆրիդ Բեն Gottfried Benn գերմանացի գրող և բանաստեղծ (մ. 1956)
* 1902 - Ալան Մարշալ, ավստրալիացի գրող
* 1905 - Կամսար Ավետիսյան, հայ աշխարհագրագետ և մանկավարժ (մ. 1976)
* 1916 - Գավրիիլ Եգիազարով (Եղիազարյան) սովետական կինոռեժիսոր և օպերատոր (մ. 1988) 
* 1924 - Մկրտիչ Սարգսյան,հայ բանաստեղծ, արձակագիր
* 1935 - Ֆեյսալ II 1939-58 թթ. Իրաքի վերջին թագավորը (սպ. 1958)
* 1949 - Ալեն Թերզյան, ֆրանսահայ անվանի կինոգործիչ
* 1953 - Վալերի Գերգիև օս ծագումով ռուս դիրիժոր
* 1972 - Դուեյն Ջոնսոն Dwayne Johnson ամերիկացի դերասան
* 1975 - Դևիդ Բեքհեմ, անգլիացի հանրաճանաչ նախկին ֆուտբոլիստ
* 1990 - Փոլ Ջորջ Paul George ամերիկացի բասկետբոլիստ
* 1992 - Վարդան Սարգսյան, հայ երգիչ, պրոդյուսեր և հաղորդավար

## Մահեր
* 1219 - Լևոն Բ, Կիլիկիայի հայկական թագավորության թագավոր (* 1150)
* 1519 - Լեոնարդո դա Վինչի Leonardo da Vinci ճարտարապետ, նկարիչ, քանդակագործ (* 1452)
* 1685 - Ադրիան վան Օստադե, հոլանդացի գեղանկարիչ և գրաֆիկ (* 1610) 
* 1857 - Ալֆրեդ դը Մյուսսե Alfred de Musset ֆրանսիացի գրող, դրամատուրգ (* 1810) 
* 1864 - Ջակոմո Մեյերբեր Giacomo Meyerbeer գերմանացի կոմպոզիտոր (* 1791)
* 1900 - Հովհաննես Այվազովսկի, նկարիչ
* 1965 - Հրաչյա Քոչար, հայ գրող (* 1910)
* 1989 - Վենիամին Կավերին Вениамин Александрович Каверин ռուս գրող (* 1902)
* 2003 - Արտաշես Աբրահամյան, հայ բնանկարիչ, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (1980)
* 2011 - Ուսամա բեն Լադեն, Ալ-Քաիդա ահաբեկչական կազմակերպության հիմնադիրներից (* 1957)

## Տոներ
* Իրան՝ Ուսուցչի օր
* Լեհաստան՝ Դրոշի օր
*Համերաշխության օր
*
1668

Հանդիսանում է 17-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1667 և 1669 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Հոկտեմբեր 13 - Աստվածաշնչի առաջին հայերեն տպագրությունը

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1728

## Իրադարձություններ
* Հուլիսի 14-Օգոստոսի 14՝ Վիտուս Բերինգը Կամչատկայի թերակղզուց նավարկելով դեպի հյուսիս, անցնում է Բերինգի նեղուցով;
* Ուշ ամառ՝ Անգլիայում ավարտվում է Վոլտերի աքսորը;
* Հոկտեմբերի 20-23 Քոփենհագենի հրդեհը։

## Ծնունդներ
[մինի|աջից|160px|[:en: James Cook|Ջեյմս Քուքի ստորագրությունը։]]
* Փետրվարի 21՝ Պետրոս III Ռուսաստանի կայսր (մ. 1762)
* Հոկտեմբերի 27՝ Ջեյմս Կուկ, բրիտանացի նավապետ և հետազոտող (մ. 1779)

## Մահեր
* Ապրիլի 19 - Հովհան-Թովմաս Յոսեֆովիչ, լեհահայ պատմագիր
* Դավիթ Բեկ, հայ զորավար, իրանական խաների և թուրքական նվաճողների դեմ Սյունիքի գյուղացիական ազատագրական շարժման առաջնորդ
* Փետրվար 20՝ Դավիթ Բեկ, հայ զորավար
* Սեպտեմբերի 23՝ Քրիսթիան Թոմասիուս, գերմանացի իրավաբան (ծն. 1655)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1728
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Փետրվարի 20

**Փետրվարի 20**, տարվա 51-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 314 (նահանջ տարիներին՝ 315) օր։

## Դեպքեր
* 1872 - Նյու Յորքում բացվեց Մետրոպոլիտեն թանգարանը
* 1940 - ցուցադրվեց «Թոմն ու Ջերին» անիմացիոն ֆիլմի առաջին սերիան։
* 1988 - Արցախյան առաջին ցույցը Երևանում
## Ծնունդներ
* 1844 - Լյուդվիգ Բոլցման Ludwig Boltzmann ավստրիացի ֆիզիկոս (մ. 1970)
* 1904 - Ալեքսեյ Կոսիգին Սովետական Միության 8-րդ վարչապետը (մ. 1980)
* 1907 - Հովհաննես Մամիկոնյան, հայ գրականագետ (մ. 1970 թ.)։
* 1921 - Միհրան Երկաթ, հայ օպերային երգիչ, բարիտոն (մ. 1986 թ.)
* 1926 - Ռիչարդ Մեթսոն Richard Matheson ամեր. գրող և դրամատուրգ (մ. 2013)
* 1928 - Գևորգ Արշակյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ
* 1938 - Միքայել Ախտյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
* 1951 - Գորդոն Բրաուն Միացյալ Թագավորության վարչապետ
* 1964 - Ռուդի Գարսիա, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
* 1967 - Կուրտ Քոբեյն, ամեր. ռոք-երաժիշտ 
* 1980 - Արթուր Աբրահամ, հայ պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ
* 1988 - Ռիհաննա Rihanna ծագումով բարբադոսցի, ամերիկյան նշանավոր երգչուհի

## Մահեր
* 1728 - Դավիթ Բեկ, հայ զորավար 
* 1920 - Ռոբերտ Պիրի Robert Peary ամեր. բնախույզ 
* 1936 - Ալեքսանդր Թամանյան, ճարտարապետ 
* 2007 - Զահրատ, արևմտահայ բանաստեղծ 
* 2007 - Ալբերտ Սարգսի Մկրտչյան, կինոռեժիսոր, սցենարիստ 
* 2014 - Թաթուլ Բոլորչյան, հայ բանաստեղծ

## Տոներ և օրեր
* Սոցիալական արդարության համաշխարհային օրը, ընդունվել է 2007 թվականին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից։
1772

## Իրադարձություններ
*Մադրասում, Շահամիր Շահամիրյանը և նրա որդին՝ Հակոբ Շահամիրյանը հիմնում են հայկական տպարան, որը գործում է մինչև 1783-ը։
*Մադրասում գրաբարով հրատարակվում է Մովսես Արցախեցի Բաղրամյանի «Նոր տետրակ, որ կոչի հորդորակ» աշխատությունը։
*Վանում ծնվել է բանաստեղծ Հովհան Վանանդեցին։

## Ծնունդներ
* Ապրիլի 7 - Շառլ Ֆուրիե, ֆրանսիացի ուտոպիստ սոցիալիստ
* Դեկտեմբեր 16 - Հակոբ Շահեն-Ջրպետյան, հայագետ (վ.1837)

## Մահեր
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1772
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1219

Հանդիսանում է 13-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 1210-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1218 և 1220 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Մայիս 2 - Լևոն Բ, հայոց թագավոր

## Ծանոթագրություններ
1837

## Իրադարձություններ
* Երևանում բացվեց հոգևոր թեմական դպրոց

## Ծնունդներ
* Նոյեմբերի 23 - Յոհանես Դիդերիկ վան դեր Վալս, հոլանդացի ֆիզիկոս
* Նոյեմբերի 30 - Ռոմանոս Սետեֆճյան, հայ դերասան, դրամատուրգ
* Յինդրժիխ Մոշնա, չեխ դերասան
* Պերճ Պռոշյան, գրող
* Մարտ 7 - Գևորգ Չմշկյան, դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ (վ. 1915)
* Հունիս 3 - Պերճ Պռոշյան, վիպասան (վ. 1907)

## Մահեր

* Հոկտեմբերի 10 - Շառլ Ֆուրիե, ֆրանսիացի ուտոպիստ սոցիալիստ
* Դեկտեմբեր 5 - Հակոբ Շահեն-Ջրպետյան, հայագետ (ծ. 1772)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1837
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1803

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Դեկտեմբերի 11 - Հեկտոր Բեռլիոզ, ֆրանսիացի երգահան, դիրիժոր, երաժշտագետ, երաժշտական քննադատ
* Ժակ Շառլ Ֆրանսուա Շտուրմ, ֆրանսիացի մաթեմատիկոս, Փարիզի Գիտությունների Ակադեմիայի անդամ (1836), Փարիզի պոլիտեխնիկական դպրոցի պրոֆեսոր (1840)
* Գուստավո Մոդենա, իտալացի դերասան
* Հունվար 3 - Մեսրոպ Թաղիադյան, գրող (վ.1858)
* Սեպտեմբեր 28 - Պրոսպեր Մերիմե, ֆրանսիացի գրող (վ. 1870)
* Դեկտեմբեր 5 - Ֆյոդոր Տյուտչև, ռուս բանաստեղծ (վ.1873)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1803
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հունվարի 3

**Հունվարի 3**, տարվա 3-րդ օրն է։ 
* Տարվա ավարտին մնում է 362 (նահանջ տարիներին՝ 363) օր։

## Դեպքեր
* 1815 - Ավստրիան, Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան գաղտնի դաշինք ստեղծեցին Պրուսիայի և Ռուսաստանի դեմ։
* 1870 - Սկսվեց Բրուքլինի կամուրջի շինարարությունը։
* 1921 - Թուրքիան խաղաղություն հաստատեց Հայաստանի հետ։
* 1932 - Հոնդուրասում ռազմական դրություն հայտարարվեց, որպեսզի դադարեցվի բանան վաճառողների խռովությունը, որ կազմակերպվել էր United Fruit Company-ի կողմից։
* 1959 - Ալյասկան մտավ ԱՄՆ-ի կազմի մեջ։
* 2004 - Flash Airlines-ի համար 604 թռիչքը խորտակվեց Կարմիր ծովում։ Արդյունքում 148 մարդ մահացավ։ Սա ամենաշատ մահ ունեցած ավիավթարներից մեկն է Եգիպտոսի պատմության մեջ։

## Ծնունդներ
* 1803 - Մեսրոպ Թաղիադյան, գրող։ 
* 1886 - Հայկ Գյուլիքեվխյան, հայ գրականագետ, փիլիսոփա։ 
* 1898 - Լուիս Կարլոս Պրեստես, բրազիլական և միջազգային բանվորական շարժման գործիչ։
* 1911 - Գուրգեն Անտոնյան, հայ գրականագետ։ 
* 1924 - Ստեփան Ալաջաջյան, հայ գրող։ 
* 1940 - Յուրի Մանուկյան, հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցության նախկին առաջին քարտուղար։
* 1956 - Մել Գիբսոն, ամերիկացի դերասան։ 
* 1969 - Միխայել Շումախեր, գերմանացի ֆորմուլա մեկ սպորտաձևի վարորդ։
* 1974 - Հովհաննես Դանիելյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր։
* 1978 - Կոնստանտին Գենիչ, ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։
* 1985 - Մատեուշ Բարտել, լեհ շախմատիստ, գրոսմայստեր։

## Մահեր
* 1322 - Ֆիլիպ V, Ֆրանսիայի Արքա։
* 1901 - Սրբուհի Տյուսաբ, արևմտահայ կին գրող, բանաստեղծ, հրապարակախոս և հասարակական-մանկավարժական գործիչ։
* 1923 - Յարոսլավ Հաշեկ, չեխ նշանավոր գրող-երգիծաբան։
* 1973 - Գրիգոր Արեյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ։
* 2016- Գարրի Ռաշիդյան,հայ ճարտարապետ

## Արտաքին հղումներ
* Մատեուշ Բարտելի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
* Մատեուշ Բարտելի անձնական քարտը 365chess.com կայքում
1858

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Մայիսի 26 - Ֆելիքս Բոա, իսպանացի ճանապարհային ինժեներ
* Հունիսի 5 - Ալեքսանդր Աբելյան, հայ դրամատուրգ, թատերական գործիչ։
* Պողոս Ղուկասյան, հայ հանրային գործիչ, նավթարդյունաբերող, ճարտարագետ, ֆինանսիստ
* Փիլիպոս Վարդազարյան, հայ հրատարակիչ, մշակութային գործիչ
* Զաբել, հայ դերասանուհի
* Ապրիլ 18 - Ալեքսանդր Շիրվանզադե, գրող, դրամատուրգ (վ. 1935)
* Նոյեմբերի 13 - Ջոզեֆ Լինդսեյ, շոտլանդացի նախկին ֆուտբոլիստ

## Մահեր

* Հունիս 10 - Մեսրոպ Թաղիադյան, գրող (ծ.1803)
* Հունիսի 10 - Ռոբերտ Բրոուն, բրիտանացի (շոտլանդացի) բուսաբան, մորֆոլոգիայի և բույսերի դասակարգող, հայտնաբերել է բրոունյան շարժումը
* Հոկտեմբերի 23 - Ժոզեֆ Ագուստին Շաո, բասկ հայտնի գիտնական, ազգագրագետ, հրապարակախոս, արձակագիր, հասարակական, քաղաքական գործիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1858
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հունիսի 10

**Հունիսի 10**, տարվա 161-րդ (նահանջ տարիներին՝ 162-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 204 օր։

## Դեպքեր
* 1865 - Մյունխենում կայանում է «Տրիստան և Իզոլդա» օպերայի առաջին ցուցադրությունը
* 1943՝ հունգարացի Լասլո Բիրոն հայտնաբերում է գնդիկավոր գրիչը

## Ծնունդներ
* 1819 - Գյուստավ Կուրբե, ֆրանսիացի նկարիչ
* 1878 - Արտեմ Բերոյան, դերասան
* 1895 - Սուրեն Ստեփանյան, քանդակագործ, արվեստի տեսաբան
* 1898 - Գուրգեն Վանանդեցի, հայ գրականագետ
* 1903 - Համո Յոլյան, գեներալ-մայոր
* 1913 - Տիխոն Խրեննիկով, ռուս սովետական դաշնակահար
* 1921 - Արքայազն Ֆիլիպ
* 1930 - Նիկոլայ Հովհաննիսյան, պատմաբան
* 1931 - Ալիս Մանրո, կանադացի գրող
* 1936 - Ռազմիկ Մանուկյան, ճարտարապետ
* 1941 - Ժենյա Ավետիսյան, դերասանուհի
* 1947 - Ռուբեն Անղալադյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, մշակութաբան և փիլիսոփա
* 1954 - Սիլվա Յուզբաշյան, դերասանուհի
* 1959 - Արիս Արսենի, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, մանկագիր, երգիծաբան, լրագրող, ազատամարտիկ
* 1959 - Կառլո Անչելոտտի, իտալացի ֆուտբոլիստ
* 1965 - Էլիզաբեթ Հարլի, անգլիացի մոդել և դերասանուհի
* 1975 - Լիլիթ Կարապետյան, հայ երգչուհի
* 1978 - Շեյն Ուեսթ, ամերիկացի դերասան և երգերի հեղինակ
* 1985 - Կայա Կանեպի, էստոնացի թենիսիստուհի
* 1985 - Վասիլիս Թորոսիդիս, հույն ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* 1989 - Ալեքսանդրա Ստան, ռումինացի երգչուհի և մոդել

### [[Արցախի պատերազմ]]ի մասնակիցներ
* 1967 - Սարգիս Խալաֆյան
* 1970 - Հմայակ Առստամյան
* 1972 - Դավիթ Ահարոնյան

## Մահեր
* մ.թ.ա. 323 - Ալեքսանդր Մակեդոնացի, հույն զորավար
* մ.թ.ա. 323 - Դիոգենես Սինոպացի, հույն փիլիսոփա
* 38 - Հուլիա Դրուզիլլա, Կալիգուլայի քույրը
* 1588 - Լուիշ դի Կամոենս, պորտուգալացի խոշորագույն բանաստեղծ
* 1858 - Մեսրոպ Թաղիադյան, գրող
* 1858 - Ռոբերտ Բրոուն, բրիտանացի (շոտլանդացի) բուսաբան
* 1914 - Երվանդ Ոսկան, քանդակագործ
* 1926 - Անտոնիո Գաուդի, Կատալոնացի ճարտարապետ
* 1932 - Սիրանույշ, դերասանուհի
* 1959՝
** Հովհաննես Ավագյան, ամերիկահայ գրականագետ
** Վիտալի Բիանկի, ռուս գրող
* 1962 - Թագուհի Շահնազարյան, դաշնակահար
*1967 - Սփենսեր Թրեյսի, ամերիկացի դերասան
* 2000 - Հաֆեզ ալ-Ասադ, 1971-2000 թթ. եղել է Սիրիայի նախագահը
* 2004 - Ռեյ Չարլզ, ամերիկացի ջազմեն և դաշնակահար
* 2008 - Չինգիզ Այթմատով, ղրղզ գրող

## Տոներ
* Մոդեռնի համաշխարհային օր
* Հորդանան՝ Արաբական բանակի օր,
* ՝ Պորտուգալիայի օր 
* ՝ Ժամացույցի օր
Դեկտեմբերի 16

**Դեկտեմբերի 16**, տարվա 350-րդ (նահանջ տարիներին՝ 351-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 15 օր։

## Դեպքեր
* 1915` Թուրքական կառավարությունը չեղյալ հայտարարեց 1914-ի փետրվարի 8-ին ստորագրած հայաբնակ նահանգներում բարենորոգումների գործադրման ծրագիրը։
* 1917` Խորհրդային Ռուսաստանի Ժողկոմսովետը Լենինի նախագահությամբ որոշում է Բաքվի խորհրդի նախագահ Ստեփան Շահումյանին նշանակել Կովկասի գործերի ժամանակավոր արտակարգ կոմիսար։
* 1966` Միջազգային տնտեսագիտության, հասարակական և մշակութային իրավունքների պայմանագրի և Քաղաքացիական ու քաղաքական իրավունքների միջազգային պայմանագրի ընդունումը Միացյալ Ազգությունների կողմից։ Երկու փաստաթղթերն էլ հաստատում էին, որ «Բոլոր ժողովուրդներն ունեն ինքնորոշման իրավունք» (հոդված 1)։
* 1899` Հիմնադրվել է Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)ը Ալֆրեդ Էդվարդսի գլխավորությամբ։

## Ծնունդներ

* 1772 - Շահան Ջրպետյան, հայագետ
* 1775 - Ջեյն Օսթին, անգլիացի նշանավոր կին գրող, ընտանեկան «կանացի» վեպի հիմնադիր, (մ. 1817)
* 1863 - Ստեփան Աղաջանյան, գեղանկարիչ, մանկավարժ
* 1866 - Վասիլի Կանդինսկի, ռուս նկարիչ, գրաֆիկ, արվեստի տեսաբան, աբստրակցիոնիզմի հիմնադիրներից, (մ. 1944)
* 1897 - Իվան Կոնև, խորհրդային զորավար, Խորհրդային Միության մարշալ
* 1915 - Գեորգի Սվիրիդով, խորհրդային կոմպոզիտոր և երաժշտական-հասարակական գործիչ
* 1932 - Աիդա Բոյաջյան, հայ նկարչուհի
* 1971 - Փոլ վան Դայկ, գերմանացի էլեկտրոդանս ոճի դիջեյ, երաժիշտ և պրոդյուսեր
* 1982 - Աննա Սիդակովա, ուկրաինացի երգչուհի, մոդել, դերասանուհի, Վիա Գրա խմբի նախկին մեներգչուհի
* 1984 - Թեո Ջեյմս, թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան
* 1988 - Փակ Սո Ջուն, հարավկորեացի դերասան

## Մահեր
* 1965 - Վիլյամ Սոմերսեթ Մոեմ, անգլիացի գրող, բազմաթիվ վեպերի, պատմվածների և պիեսների հեղինակ (ծ. 1874)
*1966 - Արտավազդ Ավագյան, հայ խորհրդային կենսաբան և ծագումնաբան (ծ. 1907)

Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 16
Դեկտեմբերի 5

**Դեկտեմբերի 5**, տարվա 339-րդ (նահանջ տարիներին՝ 340-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 26 օր։

## Դեպքեր
* 1920 - Երևանում լույս է տեսնում ՀԿԿ Կենտկոմի և Հայհեղկոմի օրգան «Կոմունիստ» օրաթերթի առաջին հայերեն համարը։ 1921-ից այն կոչվեց «Խորհրդային Հայաստան»։
* 1920 - ՀԽՍՀ Հեղկոմի առաջին հրամանով ստեղծվում է ՀԽՍՀ Ռազմական գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ։
* 1936 - Շահագործման է հանձնվում Քանաքեռի ՀԷԿ-ը։
* 1936` ԽՍՀՄ խորհուրդների VIII արտակարգ համագումարը հաստատում է ԽՍՀՄ նոր սահմանադրությունը։ Հայկական ԽՍՀ -ը դառնում է միութենական հանրապետություն։

## Ծնունդներ
* 1803 - Ֆյոդոր Տյուտչև, ռուս բանաստեղծ:
* 1837 - Ստեփանոս Պալասանյան, հայագետ։
* 1867 - Անտի Աարնե, ֆինն բանագետ:
* 1890 - Ֆրից Լանգ, գերմանացի ռեժիսոր, սցենարիստ:
* 1901 - Ուոլթ Դիսնեյ, ամերիկացի ֆիլմարտադրող, ռեժիսոր, կինոսցենարիստ, հնչյունավորող, մուլտիպլիկատոր, ձեռնարկատեր, մշակութային բրենդ և բարերար։
* 1923 - Վլադիմիր Տենդրյակով, ռուս խորհրդային գրող։
* 1946 - Խոսե Կարերաս, իսպանացի օպերային երգիչ (տենոր)։
* 1962 - Թաթա Սիմոնյան, հայ երգիչ և կոմպիզիտոր։
*1965 - Վահան Արծրունի, հայ երաժիշտ, երգահան։
* 1973 - Եգոր Գլումով, հայ հաղորդավար
* 1975 - Ռոննի Օ'Սալլիվան, անգլիացի սնուկերիստ։
* 1980 - Դավիթ Մելքոնյան հայ պետական գործիչ, Հայաստանի գլխավոր դատախազի տեղակալ։

## Մահեր
* 1791 - Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, դասական երաժշտության կոմպոզիտոր։
* 1837 - Հակոբ Շահան-Ջրպետյան, հայագետ։ 
* 1926 - Կլոդ Մոնե, ֆրանսիացի ճանաչված գեղանկարիչ, ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից։
* 1974 - Զահարիա Ստանկու, ռումին գրող և քաղաքական գործիչ։
* 1992 - Կառլոս Աբովյան, հայ նկարիչ։
* 2013 - Նելսոն Մանդելա, Հարավ Աֆրիկյան Հանրապետության առաջին սևամորթ նախագահը, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1993)։
Օգոստոսի 12

**Օգոստոսի 12**, տարվա 224-րդ (նահանջ տարիներին՝ 225-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 141 օր։

## Դեպքեր
* 1974 - Թուրքիան թուրքական ինքնավարություն ստեղծելու պահանջագիր է ներկայացնում Կիպրոսին
* 1985 - Ճապոնիայում Բոինգ-747-ը մխրճվում է Օսութաքա լեռան մեջ, զոհվում է 520, փրկվում՝ չորս մարդ
* 1999 - Ուկրաինայում ընդունվում է բոլոր սթափարանները փակելու որոշում

## Ծնունդներ
* 1670 - Ստեփանոս Ռոշքա, հայ բառարանագիր, եկեղեցական, մշակութային գործիչ
* 1838 - Օգյուստ Կարիեր ֆրանսիացի արևելագետ և հայագետ
* 1886 - Հովհաննես Քարամյան, քանդակազարդող վարպետ
* 1887 - Էրվին Շրյոդինգեր Erwin Schrödinger ավստրիացի ֆիզիկոս
* 1921 - Գրիգոր Քեշիշյան, արձակագիր
* 1926 - Սարգիս Սարգսյան, քանդակագործ
* 1935 - Բելա Հովնանյան, բալետի դերասանուհի
* 1937 - Վալյա Սամվելյան, ժողովրդական երգչուհի
* 1950 - Լենա Անթառանյան,հայ բանաստեղծուհի
* 1954 - Ֆրանսուա Օլանդ François Hollande 2012 թ.-ից Ֆրանսիայի նախագահ
* Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ 
** 1960 - Դավիթ Գևորգյան
** 1966 - Կոլյա Առստամյան
* 1967 - Արմեն Սողոյան, հոգեբույժ
* 1978 - Արման Նշանյան, դերասան և տենոր 
* 1985 - Մերի Մակարյան, հեռուստահաղորդավարուհի և դերասանուհի
* 1990 - Մարիո Բալոտելլի Mario Balotelli իտալացի ֆուտբոլիստ
* 1992 - Կարա Դելևին, անգլիացի մոդել

## Մահեր
աջից|100px
* մ.թ.ա. 30 - Եգիպտոսի թագուհի Կլեոպատրա
* 1633 - իտալացի կոմպոզիտոր Յակոպո Պերի
* 1827 - անգլիացի միստիկ բանաստեղծ և նկարիչ Ուիլյամ Բլեյք
* 1887 - գերմանացի աստղագետ Օտտո Լասսեր
* 1900 - շախմատիստ Վիլհելմ Ստեյնից 
* 1928 - չեխ երգահան Լեոշ Յանաչեկ
* 1940 - էստոնացի նկարիչ Նիկոլայ Տրիյկ
* 1951 - Երվանդ Շահազիզ, գրականագետ, պատմաբան
* 1955 - գերմանացի գրող Թոմաս Ման
* 1958 - Ղազար Տեր-Ղազարյան, հայ խորհրդային քիմիկոս
* 1960 - ֆիզիոլոգ Արշակ Հակոբյան
* 1964 - անգլիացի գրող Յան Ֆլեմինգ
* 1975 - թատրոնի և կինոյի դերասան Թաթուլ Դիլաքյան
* 1979 - Սուրեն Չարեկյան, հայ դիրիժոր, մանկավարժ
* 1982 - ամերիկացի դերասան Հենրի Ֆոնդա
** Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝ 
*** 1992 - Մաղավուզում Արթուր Աղաբեկյան
* 1996 - սովետահայ աստղաֆիզիկոս Վիկտոր Համբարձումյան
* 1999 - կինոդերասան Պավել Արսենով
* 2000 - ֆրանսահայ նկարիչ Ժան Գառզու (Գառնիկ Զուլումյան)
* 2017 - Գրետա Գալստյան, հայ դերասանուհի

## Տոներ
* Երիտասարդության միջազգային օր
* Թայլանդ - Թագուհու ծննդյան օր և Մայրերի օր
* Վրաստան - Դիդգորոբա
1472

Հանդիսանում է 15-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 1470-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1471 և 1473 թվականների միջև ընկած տարին։
[մինի|150px|[Յորքի Մայր Տաճարը (օծվել է 1472 թ.)]]

## Իրադարձություններ
* Յորքի Մայր Տաճարի օծումը
* Օգոստոս 10, Կոնիայի ճակատամարտը
* Դեկտեմբեր 31, Ամստերդամում արգելվում է ձնագնդեր նետելը

## Ծնունդներ
* Հոկտեմբերի 4, Լուկաս Կրանախ Ավագ, գերմանացի գեղանկարիչ

## Մահեր
* Դեկտեմբեր 17, Իզաբելա Պորտուգալացի (1397-1472), Բուրգունդիայի դքսուհի

## Ծանոթագրություններ
Օգոստոսի 10

**Օգոստոսի 10**, տարվա 222-րդ (նահանջ տարիներին՝ 223-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 143 օր։

## Դեպքեր
* 1539 - Ֆրանսուա I թագավորը լատիներենի փոխարեն երկրում պետական լեզու է դարձնում ֆրանսերենը
* 1793 - Փարիզում տեղի է ունենում Լուվրի թանգարանի պաշտոնական բացումը
* 1821 - Միսուրին դառնում է ԱՄՆ 24-րդ նահանգը
* 1920 - Փարիզի Սևր արվարձանում կնքվեց հաշտության պայմանագիր, որի 88-93րդ հոդվածներում ճանաչվում էր Հայաստանի անկախությունը։
* 2009 - Սլովակիայի ածխահանքում տեղի ունեցած պայթյունից զոհվում է քսան մարդ

## Ծնունդներ
* 1839 - Ալեքսանդր Ստոլետով, ռուս ֆիզիկոս
* 1865 - Ալեքսանդր Գլազունով, ռուս կոմպոզիտոր
* 1874 - Հերբերտ Հուվեր, Միացյալ նահանգների 31-րդ նախագահը
* 1897 - Ռուբեն Նակյան, ամերիկահայ քանդակագործ
* 1899 - Մկրտիչ Խերանյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ
* 1901 - (Հին տոմարով) Նիկոլայ Խմելյով, ռուս խորհրդային դերասան
* 1913 - Վոլֆգանգ Պաուլ, գերմանացի ֆիզիկոս
* 1916 - Էռնեստ Դերվիշյան, ամերիկակահայ զինվորական (մ. 1984)
* 1924 - Երվանդ Մանարյան, հայ դերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ
* 1926 - Պողոս Ակոպով, խորհրդային և ռուսաստանյան դիվանագետ
* 1928 - Ալբերտ Արիստակեսյան, հայ գրականագետ
* 1948 - Վյաչեսլավ Հարությունյան, գեներալ-մայոր
* 1960 - Անտոնիո Բանդերաս, իսպանա-ամերիկացի կինոդերասան
* 1969 - Մարիամ Պետրոսյան, գրող, նկարիչ 
* 1972 - Արման Ջալալյան, հայ երաժիշտ
* 1973 - Խավիեր Զանետտի, արգենտինացի ֆուտբոլիստ
* 1982 - Լուկա Անտոնինի, իտալացի ֆուտբոլիստ
* Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
** 1950 - Սլավիկ Աբրահամյան
** 1959 - Կառլեն Եղիազարյան
** 1972 - Աշոտ Չախոյան
* 1982 - Շոն Մորֆի, անգլիացի սնուկերիստ
* 1984 - Արսեն Աբլյամետով, ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1950 - Հայկ Կանայան, ակնաբան-վիրաբույժ
* 1995 - Խաչատուր Աբյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1999 - Էդվարդ Ջրբաշյան, հայ գրականագետ

## Տոներ
* Էկվադոր՝ – Անկախության օր
1540

Հանդիսանում է 16-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 1530-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1539 և 1541 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Փետրվարի 5

**Փետրվարի 5**, տարվա 36-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 329 (նահանջ տարիներին՝ 330) օր։

## Դեպքեր
* 1924 - Տեղի ունեցավ առաջին Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի փակման հանդիսավոր արարողությունը (Շամոնի, Ֆրանսիա)
* 1956 - Տեղի ունեցավ VII Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի փակման հանդիսավոր արարողությունը (Կորտինա դ'Ամպեցցո, Իտալիա)։

## Ծնունդներ
* 1540 - Սիմեոն Ապարանցի, բանաստեղծ և պատմագիր (վ. 1614)
* 1879 - Հովհաննես Ադամյան, հայ ճարտարագետ, գյուտարար (վ. 1932)
* 1891 - Վաղինակ Բեքարյան,հայ բանաստեղծ
* 1900 - Հայկ Ասատրյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա (վ. 1956)
* 1938 - Լևոն Հակոբյան, քիմիկոս (վ. 1999)
* 1948 - Սվեն Յորան Էրիքսոն, շվեդ ֆուտբոլային մարզիչ
* 1948 - Լավրենտ Վարդանյան, հայ նկարիչ
* 1956 - Սյուզան Խարդալյան, շվեդահայ լրագրող, հրապարակախոս և փաստավավերագրական ֆիլմերի ռեժիսոր
* 1957 - Ֆլորա Մարտիրոսյան, հայ երգչուհի, Հայաստանի ժողովրդական արտիստուհի (վ. 2012)
* 1985 - Նառա Վարդանյան, հայ ժամանակակից գրող
* 1985 - Կրիշտիանու Ռոնալդու, պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող, հանդես է գալիս Մադրիդի Ռեալում և Պորտուգալիայի ազգային հավաքականում։
* 1990 - Դալտոն Մորեյրա Նետո, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* 1990 - Դմիտրի Անդրեյկին, ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր։
* 1992 - Նեյմար, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող, հանդես է գալիս ՖԱ Բարսելոնայում և Բրազիլիայի ազգային հավաքականում։

## Մահեր
* 1999 - Ռուբեն Հովնաթանյան, հայ նկարիչ
## Տոներ
1794

## Իրադարձություններ
* Հուլիսի 27 - Տերմիդորյան հեղաշրջում, հակահեղափոխական հեղաշրջում Ֆրանսիայում, որը տապալեց հեղափոխական- դեմոկրատական յակոբինյան դիկտատուրան
* Հոկտեմբեր 14 - Հիմնադրվեց «Ազդարար» թերթը

## Ծնունդներ
* Հունվարի 7 &ndash; Էյլհարդ Միչերլիխ, գերմանացի քիմիկոս (վ. 1863)
* Հուլիսի 18 &ndash; Ֆերգյուս Էդուարդ Օ'Կոննոր, իռլանդացի քաղաքական գործիչ, չարտիստական շարժման  առաջնորդներից (վ. 1855)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1794
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1473

Հանդիսանում է 15-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 1470-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1472 և 1474 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Փետրվարի 19 - Նիկոլայ Կոպեռնիկոս, լեհ աստղագետ, մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, կանոնիկոս։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
891

Հանդիսանում է 9-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 890-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 890 և 892 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Փետրվարի 2

**Փետրվարի 2**, տարվա 33-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 332 (նահանջ տարիներին՝ 333) օր։

## Դեպքեր
* 1878 - Հունաստանը պատերազմ է հայտարարում Թուրքիային
* 1929 - Էստոնիան իրեն անկախ է հռչակում Ռուսաստանից
* 1943 - Ստալինգրադի ճակատամարտը ավարտվում է Գերմանիայի պարտությամբ

## Ծնունդներ
* 1882 - Ջեյմս Ջոյս, իռլանդացի գրող (մ. 1941)
* 1885 - Կոստան Զարյան, հայ գրող
* 1894 - Վաղարշ Վաղարշյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, թատերական գործիչ (վ. 1966)
* 1901 - Անդրեյ Մոսկվին, խորհրդային կինոօպերատոր՝
* 1905 - Այն Ռանդ, ամերիկացի գրող և փիլիսոփա
* 1918 - Իզրայիլ Գոլդշտեյն, խորհրդային կինոռեժիսոր, օպերատոր և սցենարիստ
* 1952 - Փակ Կըն Հյե, Հարավային Կորեայի 11-րդ նախագահ
* 1977 - Շաքիրա, կոլումբիացի աշխարհահռչակ երգչուհի, պարուհի, պրոդյուսեր

## Մահեր
* 891 - Աշոտ Մեծ, թագավոր
* 1925 - Անտի Աարնե, ֆինն բանագետ (ծ. 1867):
* 1970 - Բերտրան Ռասել, անգլիացի մաթեմատիկոս
* 1986 - Գեորգի Տուսուզով, դերասան
* 1992 - Աղավնի,հայ բանաստեղծուհի 
* 1998 - Հարուն Թազիեֆ, լեհ հրաբուխաբան

## Տոներ և հիշատակի օրեր
* Ջրաճահճային խանդակների միջազգային օր
*  ՝ Արջամկան օրը։
1346

Հանդիսանում է 14-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 1340-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1345 և 1347 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Անգլիացիները գրավեցին Ֆրանսիայի Կալե նավահանգիստը։

## Ծնունդներ
* Դեկտեմբեր 27 - Գրիգոր Տաթևացի, փիլիսոփա (վ. 1409)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Դեկտեմբերի 27

**Դեկտեմբերի 27**, տարվա 361-րդ (նահանջ տարիներին՝ 362-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 4 օր։

## Ծնունդներ
* 1822 - Լուի Պաստյոր, ֆրանսիացի միկրոբիոլոգ և քիմիկոս, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ
*1904 - Սողոմոն Տարոնցի, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ (մ. 1971)
* 1906 - Մկրտիչ Արմեն, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ (վ. 1972)։
* 1906 - Արշալույս Բաբայան, հայ գրականագետ։
* 1908 - Հարություն Սարկիսով, հայ խորհրդային անասնաբույժ, մանրէաբան
*1910 - Գեորգի Գաուզե, Խորհրդային մանրէաբան, ակադեմիկոս, ԽՍՀՄ-ում էկոլոգիայի հիմնադիրներից մեկը (մ. 1986)
*1914 - Խաչիկ Մուրադով, քուրդ բանաստեծղ, թարգմանիչ
*1923 - Գուստավ Էյֆել, ֆրանսիացի նշանավոր ճարտարագետ, աշխարհահռչակ Էյֆելյան աշտարակի հեղինակը (մ. 1923)
*1948 - Ժերար Դեպարդիե, ֆրանսիացի հանրաճանաչ դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր
*1966 - Վահագն Վարդևանյան, Արցախի հերոս, ազատամարտիկ
*1963 - Ավետ Ադոնց, քաղաքական գործիչ
* 1975 - Զարուհի Բաբայան, հայ երգչուհի

## Մահեր
* 1346 - Գրիգոր Տաթևացի, հայ փիլիսոփա (վ.1409)։
* 1938 - Օսիպ Մանդելշտամ, ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրականագետ։
* 1998 - Խաչիկ Բաբայան, ֆիզիկոս, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր։
*1998 - Գևորգ Աճեմյան, հայ գրող, հրապարակախոս, Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի (ԱՍԱԼԱ) հիմնադիրներից (ծ. 1932)
Փետրվարի 1

**Փետրվարի 1**, տարվա 32-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 333 (նահանջ տարիներին՝ 334) օր։

## Դեպքեր
* 1896 - Թուրինում կայացավ Ջակոմո Պուչինիի Բոհեմ օպերայի առաջնախաղը

## Ծնունդներ
* 1868 - Հովհաննես Քաջազնունի, քաղաքական գործիչ (մ. 1938 թ.)
* 1897 - Հովսեփ Կարալյան, նկարիչ
* 1901 - Կլարկ Գեյբլ, ամերիկացի դերասան (մ. 1960 թ.)
* 1920 - Ցզյաո Վու-Կի, չին ծագումով ֆրանսիացի նկարիչ (մ. 2013 թ.)
* 1926 - Վիվիան Մեյեր, ամերիկացի լուսանկարչուհհի
* 1937 - Կարեն Ղուլղազարյան, ռադիոէլեկտրոնիկայի գիտնական (մ. 2002)
* 1954 - Միքայել Ապրեսյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս (մ. 2012 թ.)
* 1979 - Աշոտ Մկրտչյան, հայ մոնտաժող
* 1984՝
** Արարատ Առաքելյան, հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
** Արաքսյա Մելիքյան, հայ դերասանուհի
* 1992 - Արթուր Թորոյան, հայ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ

## Մահեր
* 1888 - Ծերենց, հայ նշանավոր վիպասան, հրապարակախոս (ծ. 1822)
* 1944 - Ֆրեյդուն Աղալյան, հայ ճարտարապետ (ծ. 1872 թ.)
* 1945 - Յոհան Հայզինգա, հոլանդացի փիլիսոփա, պատմաբան, մշակույթի տեսաբան, (ծ. 1876 թ.)
* 1996 - Սուրեն Ազիզյան, հայ նկարիչ

## Տոներ