Գրողուցավ (կայք)

**Գրողուցավ**, հայալեզու գրական կայք, որը ստեղծվել է 2012 թվականին «Եվրասիա» հիմնադրամի աջակցությամբ, հիմնադրամի միջոցներով հայտարարված մրցույթը նոր թափ է հաղորդել գրական նոր շարժմանը։ Քաղաքական արվեստի եւ հրատապ գրականության գործերով աչքի ընկած գրողներին, նկարիչներին, արվեստագետների խմբերին խրախուսելու նպատակով հիմնադրվել է *Գայանե Բաբայանի անվան ամենամյա մրցանակը*, որով պարգեւատրվել են «Արտլաբ» խումբը (2014), Նարինե Կռոյանը (2015)։

## Պատմություն
### «Գրողուցավ» բլոգ

2011 թվականի դեկտեմբերին գրողներ Համբարձում Համբարձումյանը և Արփի Ոսկանյանը ստեղծեցին «Գրողուցավ» բլոգը՝ համախմբելով ընդդիմադիր, քաղաքական պայքարում ներգրավված և քաղաքական ու սոցիալական խնդիրները գրականություն բերելուց չխորշող գրողներին մեկ հարթակում։ Թեև նրանց թիվն այնքան էլ մեծ չէր, քանի որ գրական պրոցեսում հիմնական դերակատարումը ստանձնած գրողները խորհրդային ժամանակների (հատկապես 80-ականների երկրորդ կեսի) իներցիայով հակադրվում էին ԽՍՀՄ պաշտոնական արվեստի՝ սոցռեալիզմի սկզբունքներին, մերժում էին գրականության քաղաքականացումը, ինչպես նաև գրողի ու արվեստագետի ներգրավվածությունը քաղաքականության մեջ, չխրախուսվող թեմաների շարքում էին նաև սոցիալական խնդիրները։ «Գրողուցավը» նպատակ դրեց փոխել կարծրատիպը, իրականությունից սնվող, իրականության հանդեպ պատասխանատվություն զգացող գրականությանը վերադարձնելով կյանքի իրավունքը։

### Մանիֆեստ
2011 թվականին «Գրողուցավ»-ի հռչակած մանիֆեստում ներկայացված են հիմնական ուղենիշերը։

«Գրողուցավը» իսկզբանե հանդես է եկել ընդդիմադիր դիրքերից և եղել է միակ գրական մամուլը, որի գործունեության առանցքը քաղաքական ռեժիմի դեմ պայքարն էր։ Նյութական միջոցների բացակայության պատճառով «Գրողուցավ» կայքը դադարեցրեց իր գործունեությունը 2017 թվականի հուլիսին։

Իր գոյության 6 տարիներին «Գրողուցավ»-ը էականորեն ազդել է գրականության ընթացքի վրա՝ անկախության շրջանի հայ գրականության մեջ լեգիտիմացնելով քաղաքական եւ սոցիալական թեմաներով ստեղծված, քննադատական ուղղվածություն և քաղաքական նախասիրություններ ունեցող գրականությունը։ Ստեղծվեցին *քաղաքական հանելուկի* (Արփի Ոսկանյան) և *պաստառ-պատմվածքի* (Համբարձում Համբարձումյան) ժանրերը, հատուկ «Գրողուցավի» համար գրվեցին բազմաթիվ արժեքավոր ստեղծագործություններ։

2018 թվականի նոյեմբերին գրական կայքը վերստեղծելու նպատակով ստեղծվեց «Գրող» հիմնադրամը։ Հայաստանի պետական գրանցամատյանը հրաժարվեց իբրև կազմակերպություն կամ ապրանքանիշ գրանցել «Գրողուցավ» անունը՝ հղում անելով Հայաստանի օրենսդրությանը, որը թույլ չի տալիս անվանակոչել կազմակերպությունները և ապրանքանիշերը այնպիսի բառերով, որոնք հակասում են ազգային արժեքներին։ Հնարավոր չեղավ համոզել պետական պաշտոնյաներին, որ *գրողուցավ* անվանումը այս դեպքում ոչ այնքան իրենց նկատի ունեցած անեծքն է (թեպետ պարզ չէ, թե ինչով է անեծքը հակասում ազգային արժեքներին), որքան *գրող* և *ցավ* բառերի համադրությունը, որը լավագույնս արտահայտում է «Գրողուցավի» էությունը։

Այժմ «Գրողուցավ» կայքը «Գրող» հիմնադրամի նախագծերից մեկն է։ 2020 թվականի հունվարից այն գործում է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն աջակցությամբ։

### Նպատակ
«Գրողուցավի» նպատակներն են․

ա) գրական բարձրարժեք գործերի եւ ժամանակի մասին գրական վկայությունների ստեղծումը

բ) քննադատական մտքի խրախուսումը եւ գրախոսության մշակույթի վերականգնմամբ արվեստի ու գրականության կարեւոր փաստերի արժեւորումն ու հանրահռչակումը

գ) գրականության մեջ նոր ուղիների փնտրտուքը բովանդակության ու ձեւի հարաբերությունների վերանայմամբ, միջդիսցիպլինար հարթակների համադրմամբ, համաշխարհային եւ տեղական մշակութային համատեքստների համադրմամբ

դ) գրականության՝ իրականության վերափոխման հզոր ուժի օգտագործումը նոր իրականություն կերտելու եւ հարաբերությունների նոր մշակույթ ձեւավորելու հարցում կամ այլ կերպ ասած՝ մշակութային հեղափոխությունը։

## Ծրագրեր և բաժիններ

«Գրողուցավ» կայքում գրական գործերի հրապարկումն իրականացվում է հետեւյալ ծրագրերով եւ բաժիններով․

***Գիր** բաժնում հրապարակվում են բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, հատվածներ առավել ծավալուն գործերից, թարգմանություններ, ակնարկներ, որոնք անդրադառնում են հրատապ քաղաքական, սոցիալական, մշակութային խնդիրների։ Գաղափարական եւ ժանրային սահմնափակումներ չկան։
***Գրբաց** բաժնում հրապարակվում են հոդվածներ, գրախոսություններ, որոնք հավակնում են նոր մեկնաբանություն տալ առկա գրական փաստերին կամ, այլ կերպ ասած, «բացում» են գիրը։ Գրականագիտական լեզվի ստեղծումն ու քննադատական մտքի զարգացումը «Գրողուցավի» առաջնահերթություններից են։

***Քաղաքային ճեպանկար** ծրագիրն իրականացվում է  «*Urban sketchers*» (քաղաքային ճեպանկարիչներ) միջազգային շարժման  հայաստանյան համայնքի օգնությամբ, որը վերջերս միացավ այդ համաշխարհային մեծ ցանցին՝ Հայաստանը դարձնելով ցանցին միացած՝ տարածաշրջանում առաջին (եւ առայժմ միակ) երկիրը։ Համահունչ լինելով «Գրողուցավի» սկզբունքներին եւ միտված լինելով առկա հասարակական խնդիրների վերհանմանն ու լուսաբանմանը՝ «Քաղաքային ճեպանկարիչների»  աշխատանքը հնարավորութուն է տալիս  ոչ միայն մի նոր երեւույթով հարստացնել մեր մշակույթը, այլեւ Հայաստանին ներհատուկ տեղական խնդիրները դիտարկել համաշխարհային համատեքստում։ Ավելի մանրամասն «Urban sketchers» շարժման մասին տես այստեղ։

***Կորոնաֆուտբոլ** (ավարտված է), 2020 թվականի մարտի կեսից՝ Արտակարգ դրության հաստատումից անմիջապես հետո կայքում մեկնարկեց «Կորոնաֆուտբոլ» թիմային վեպը, որի ստեղծմանը մասնակցեցին 18 հեղինակ։ Վեպը կառուցվում էր ֆուտբոլային խաղում ընդունված կանոններով, յուրաքանչյուր տեքստ ներկայացնում էր յուրօրինակ «գնդակի փոխանցում»։ Վեպը ամենօրյա ռեժիմով եւ քաղաքական սատիրայի ոճով անդրադառնում էր օրվա իրադարձություններին, ներկան եւ ապագան կապում հեղինակների՝ հաճախ ընդհանուր անցյալի հետ եւ վավերագրում համավարակի ինքնամեկուսացման բարդ շրջանը։ Նախատեսվել է հրատարակության տպագիր եւ էլեկտրոնային գրքերի տեսքով՝ «Կորոնաֆուտբոլ․ լավագույն փոխանցումները, գոլեր ու գոլային պահերը» վերնագրով։

***Թարգմանություն**, կայքում թարգմանության տեսանկյունից հետաքրքրքի են այն գրողներն ու գրական (կայքեր, ամսագրեր, հանդեսներ) համայնքները, որոնք գաղափարական առումով մոտ են «Գրողուցավին»։ Կարեւորվում են ժամանակակից մտածողների տեքստերը գրականության, մշակույթի, հասարակության վերաբերյալ (հեղինակների ընտրությունը նախապես քննարկել խմբագրի հետ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գրողուցավ, պաշտոնական կայք
*Կորոնաֆուտբոլ ենք խաղում, գրում նամակ Պարետին ու կազմում քրոնիկոններ *media.am*

Կատեգորիա:Բանասիրություն
Կատեգորիա:Գրականություն
Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ