Չեռնոգորիայի նախագահ

**Չեռնոգորիայի նախագահ** (), Չեռնոգորիայի գործադիր իշխանության ղեկավար և պետության ղեկավար։

Նախագահի լիազորությունների ժամկետը սահմանվում է 5 տարի՝ մեկ անգամ վերընտրվելու իրավունքով։ Նախագահն ընտրվում է ուղղակի ընտրություններով՝ համընդհանուր գաղտնի քվեարկությամբ։ Նախագահի մանդատը կարող է երկարաձգվել, եթե դրա սահմանման պահին հայտարարվի ռազմական դրություն։ Նախագահի մանդատը ավարտվում է, երբ ավարտվում է, երբ այն չեղյալ է հայտարարվում կամ նախագահը հրաժարական է տալիս։ Նախագահին կարող է հետ կանչել նաև խորհրդարանը, որից հետո Սահմանադրական դատարանը պետք է որոշի՝ արդյոք նախագահը խախտել է Սահմանադրությունը։

## Նախագահի նստավայր
[thumb|left|300px|Կապույտ պալատ, [Ցետինե]]
Պետության ղեկավարի պաշտոնական նստավայրը գտնվում է Չեռնոգորիայի թագավորական մայրաքաղաք Ցետինեում՝ Կապույտ պալատում, որն ի սկզբանե կառուցվել էր Դանիլո II Պետրովիչ-Նեգոշի համար։

## Նախագահի լիազորություններ
Նախագահը սահմանադրական լիազորությունների շրջանակներում.
* ներկայացնում է հանրապետությունը երկրում և արտերկրում.
* հրապարակում է օրենքներ․
* նշանակում է Խորհրդարանի ընտրությունները.
* Խորհրդարանի պատգամավորներին առաջարկում է վարչապետի և Սահմանադրական դատարանի դատավորների թեկնածությունը.
* առաջարկում է Խորհրդարանին հանրաքվեի անցկացում․
* համաներում է շնորհում քրեական հանցագործությունների համար.
* շնորհում է պետական պարգևներ․
* Սահմանադրությամբ սահմանված կարգով կատարում է մնացած բոլոր պարտականությունները։

Նախագահը պաշտպանության բարձրագույն խորհրդի անդամ է։

## Չեռնոգորիայի ղեկավարների ցանկ
Տրված է Չեռնոգորիայի տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների առաջնորդների ցուցակը (բացառությամբ միապետների)։

### Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հարավսլավիայի կազմում (1945)
1943 թվականի նոյեմբերի 29-ին Բոսնիայի Յայցե քաղաքում Հարավսլավիայի Ժողովրդական ազատագրման հակաֆաշիստական խորհրդի երկրորդ նիստում որոշում ընդունվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Հարավսլավիայի ժողովուրդների դեմոկրատական դաշնային պետություն կառուցելու մասին` Հարավսլավիայի Կոմունիստական կուսակցության ղեկավարությամբ։ Դրվեցին երկրի 6 մասերից բաղկացած դաշնային կառուցվածքի հիմքերը (Սերբիա, Խորվաթիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Սլովենիա, Մակեդոնիա, Չեռնոգորիա)։

1945 թվականի մարտի 7-ին Բելգրադում ստեղծվեց Դեմոկրատական Դաշնակցային Հարավսլավիայի միջազգայնորեն ճանաչված ժամանակավոր կառավարությունը՝ Իոսիպ Տիտոյի գլխավորությամբ։

Կազմվավորված դաշնության կազմում Չեռնոգորիան ստանում է *Չեռնոգորիայի Դաշնային Պետություն* անվանումը ()։ 1945 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հարավսլավիայի հիմնադիր խորհրդարանը վերջնականապես վերացրեց միապետությունը և հռչակեց Հարավսլավիայի Դաշնային Ժողովրդական Հանրապետությունը՝ դաշնային պետությունները վերածելով ժողովրդական հանրապետությունների, որոնց թվում էր Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը։

Չեռնոգորիայի ղեկավարումն այս ժամանակահատվածում իրականացվել է տարբեր ազգային-ազատագրական (Հարավսլավիայի ժողովրդական-ազատագրական պատերազմի տարիներին) և պետական, ինչպես օրենսդիր, այնպես էլ գործադիր մարմինների կողմից.
* **[[Չեռնոգորիայի հակաֆաշիստական ազգային-ազատագրական խորհրդարան|Չեռնոգորիայի և Կոտորի ծովածոցի ժողովրդական ազատագրման տարածաշրջանային հակաֆաշիստական խորհուրդ]]** (), որի առաջին ժողովը կայացել է 1943 թվականի նոյեմբերի 15-ին Կոլաշինում։
* **[[Չեռնոգորիայի հակաֆաշիստական ազգային-ազատագրական խորհրդարան]]ը** () կազմավորվել է Տարածաշրջանային հակաֆաշիստական խորհրդից Կոլաշինում կայացած իր երրորդ ժողովում, որն ավարտվել է 1944 թվականի հուլիսի 15-ին։ Միևնույն ժամանակ որոշում է ընդունվել Չեռնոգորիայի ապագայի վերաբերյալ՝ որպես հավասար դաշնային միավոր Դեմոկրատական Դաշնակցային Հարավսլավիայում։ Ընտրվեց Խորհրդանաի նախագահությունը (), որը լիազորված էր ձևավորել բարձրագույն իշխանություն՝ Չեռնոգորիայի ազատագրման ազգային կոմիտե, և մինչ դրա ձևավորումը, նա կատարում էր սահմանադրական կարգի պահպանման պարտականությունները Չեռնոգորիայում՝ որպես հարավսլավական պետության դաշնային միավոր։
* **[[Չեռնոգորիայի խորհրդարան|Չեռնոգորիայի ազգային խորհրդարանը]]** () ձևավորվել է Չեռնոգորիայի հակաֆաշիստական ազգային-ազատագրական խորհրդարանից իր չորրորդ նիստում Ցետինեում, որն ավարտվել է 1945 թվականի ապրիլի 17-ին։ Այն հռչակվեց բարձրագույն իշխանություն և միակ օրենսդիր մարմինը, որը ղեկավարում էր Նախագահությունը՝ իր նախագահի գլխավորությամբ։

### Հարավսլավիայի Ֆեդերատիվ Ժողովրդական Հանրապետության կազմում (1945—1963)
1945 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հարավսլավիայի հիմնադիր ժողովի կողմից Հարավսլավիայի Ֆեդերատիվ Ժողովրդական Հանրապետության հռչակումից հետո Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հարավսլավիայի մաս կազմող պետությունները վերափոխվեցին ժողովրդական հանրապետությունների, այդ թվում՝ *Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը* ():

1945 թվականի նոյեմբերի 3-ին տեղի ունեցան *Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադիր խորհրդարանի* ընտրություններ (), որը նախատեսված էր հանրապետության նոր սահմանադրության մշակման համար։ Այն աշխատել է 1946 թվականի նոյեմբերի 21-ից մինչև 1946 թվականի դեկտեմբերի 31-ը, այս ժամանակահատվածում այն ունեցել է լիարժեք իշխանություն։

1946 թվականի սահմանադրության համաձայն Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետության ղեկավարը եղել է Ազգային ժողովի նախագահության նախագահը, իսկ 1953 թվականի փետրվարի 4-ից՝ Ազգային ժողովի նախագահը։

### Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության կազմում (1963—1992)
Հարավսլավիայի նոր սահմանադրությունը, որն ուժի մեջ է մտել 1963 թվականի ապրիլի 7-ին, երկիրը հռչակել է սոցիալիստական պետություն, որի համաձայն նրա անունը փոխվել է Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն, իսկ նրա մաս կազմող հանրապետությունները կոչվել են սոցիալիստական, այդ թվում՝ *Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական Հանրապետությունը* ()։

Նոր սահմանադրության համաձայն հանրապետության խորհրդարանը կոչվել է Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական Հանրապետության սկուպշչինա (), նրա ղեկավարի և պետության ղեկավարի պաշտոնի կոչումը փոխվել է *Սկուպշչինայի նախագահի* ():

1974 թվականի մայիսի 6-ին Չեռնոգորիայում ստեղծվել է արտախորհրդարանական բարձրագույն կոլեգիալ կառավարման մարմին՝ *Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական Հանրապետության Նախագահությունը*՝ *Նախագահության Նախագահի* գլխավորությամբ ():

1990 թվականի դեկտեմբերի 23-ին հաստատվեց *Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական Հանրապետության Նախագահի* պաշտոնը (), որը հետագայում վերածվեց *Չեռնոգորիայի Հանրապետության նախագահի* և *Չեռնոգորիայի նախագահը*՝ երկրի պաշտոնական անվանմանը համապատասխան։

1991 թվականի օգոստոսի 3-ին հանրապետության անվանումը փոխվել է *Չեռնոգորիայի Հանրապետություն* ()։ 1992 թվականի ապրիլի 27-ին Չեռնոգորիան Սերբիայի հետ միասին ստեղծեց Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը։

### Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության կազմում (1992—2003)
1992 թվականի ապրիլի 27-ին Չեռնոգորիան Սերբիայի հետ միասին ստեղծեց Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը։ 1992 թվականի սահմանադրության համաձայն՝ Չեռնոգորիայի ղեկավարը *նախագահն* էր (), իսկ պետական լեզու հռչակվեց սերբերենի իեկավյան ձևը։։

2003 թվականի փետրվարի 14-ին Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը վերափոխվեց Սերբիայի և Չեռնոգորիայի Պետական Միության, որը անկախ պետությունների համադաշնություն էր։

### Պետական միության կազմում (2003—2006)
2002 թվականի մարտի 14-ին Սերբիան և Չեռնոգորիան համաձայնության եկան համագործակցության միայն որոշակի քաղաքական ոլորտներում (օրինակ՝ պաշտպանական դաշինք և միջազգային ներկայացուցչություն)։ 2003 թվականի փետրվարի 14-ին ընդունվեց Սերբիայի և Չեռնոգորիայի Պետական Միության սահմանադրությունը։

Յուրաքանչյուր պետություն ուներ իր օրենսդրությունն ու տնտեսական քաղաքականությունը, իսկ ավելի ուշ՝ արժութային, մաքսային և այլ պետական ատրիբուտներ։ Միությունը պաշտոնապես չուներ ընդհանուր մայրաքաղաք, չնայած պետական մարմինների մեծ մասը գտնվում էր Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում, որոշները տեղափոխվեցին Չեռնոգորիայի մայրաքաղաք Պոդգորիցա։

### Անկախության շրջան (2006-ից)
2006 թվականի մայիսի 21-ին Չեռնոգորիայում անցկացվեց ազգային անկախության հանրաքվե։ Համաձայն դրա արդյունքների՝ 2006 թվականի հունիսի 3-ին հռչակվեց Չեռնոգորիայի ազգային անկախությունը, որը շուտով ճանաչվեց Սերբիայի կողմից։

Համաձայն նոր սահմանադրության, որն ուժի մեջ է մտել 2007 թվականի նոյեմբերի 22-ին, երկրի անվանումը փոխվել է Չեռնոգորիա (), չեռնոգորերենը հռչակվել պետական լեզու։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Չեռնոգորիայի առաջնորդների ցանկ 

Չեռնոգորիա
*