Մոսես Թեյլոր

**Մոսես Թեյլոր** (**, ), 19-րդ դարի Նյու Յորքի առևտրական, բանկիր և այդ դարի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը։ Մահվան պահին կարողությունը, ըստ տեղեկությունների, կազմել է 70 միլիոն դոլար, կամ 2.3 միլիարդ դոլար ներկայիս արժողությամբ։ Ղեկավարել է Նյու Յորքի «National City Bank»-ը (հետագայում դարձել է Citibank), «Delaware, Lackawanna & Western Railway-ը և Moses Taylor & Co.» ներմուծման բիզնեսը, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ ներդրումներ է կատարել երկաթուղիներում և արդյունաբերության մեջ։

## Վաղ կյանք
Մոսես Թեյլորը ծնվել է 1806 թվականի հունվարի 11-ին՝ Ջեյքոբ և Մարթա (ի ծնե անուն՝ Բրանթ) Թեյլորիների ընտանիքում։ Հայրը Ջոն Ջեյքոբ Աստորի մտերիմ գործընկերն էր և որպես նրա գործակալ Նյու Յորքում անշարժ գույքեր էր գնում՝ ի վնաս Աստորի շահերի։ Աստորի հարաբերությունները Թեյլոր ընտանիքի հետ Մոսեսի համար առավելություն են եղել սկզբնական շրջանում։

## Գործունեություն
15 տարեկանում Թեյլորը սկսել է աշխատել «J. D. Brown» նավագնացական ընկերությունում: Շուտով տեղափոխվել է Նյու Յորքի «G. G. & S. Howland Company» առևտրային ընկերություն որպես քարտուղար, որը ղեկավարվել են Գարդիներ Գրին Հաուլենդը և Սամուել Հաուլենդը։ Ընկերությունն առևտուր է իրականացրել Հարավային Ամերիկայի հետ։

1832 թվականին՝ 26 տարեկանում, Թեյլորն արդեն բավականաչափ կարողություն է ունեցել ամուսնանալու, «Հաուլենդ» ընկերությունից հեռանալու և շաքարի միջնորդի իր սեփական բիզնեսը սկսելու համար։ Այս ոլորտում գործ է ունեցել կուբացի շաքար արտադրողների հետ, գտել է գնորդներ նրանց արտադրանքի համար, փոխանակել է արժույթ, խորհուրդներ է տվել և օգնել նրանց ներդրումների հարցում։ Ամրապնդել է հարաբերությունները այդ մատակարարների հետ, որոնք նրանից վարկեր ու ներդրումներ են ստացել՝ իրենց տնկադաշտերը պահպանելու համար։ Թեյլորը երբեք չէր եղել Կուբայում, սակայն Հենրի Օգաստուս Կոիտի՝ իսպաներենով ազատ տիրապետող հայտնի առևտրականի հետ բարեկամությունը նրան հնարավորություն է տվել առևտուր անել կուբացի արտադրողների հետ։ Թեյլորը շուտով հասկացել է, որ տոկոսագումարները ու ներդրումները նույնքան շահավետ են, որքան շաքարի բիզնեսը, չնայած շաքարի առևտուրը շարունակել է մնալ եկամտի հիմնական աղբյուրը։ 1840-ական թվականներին նրա եկամուտը հիմնականում ստացվել է տոկոսներից և ներդրումներից։ 1847 թվականին Թեյլորը համարվել է Նյու Յորքի 25 միլիոնատերերից մեկը։

### Բանկային գործ և ներդրումներ

Երբ 1837 թվականի խուճապը թույլ է տվել Աստորին գլխավորել այդ ժամանակ Նյու Յորքի քաղաքային բանկը (այժմ Citibank), նա Թեյլորին նշանակել է տնօրեն։ Թեյլորը կրկնապատկել է իր կարողությունը խուճապի ժամանակ և իր զարգացող ֆինանսական կապերը բերել բանկ։ Ձեռք է բերել բանկի բաժնետոմս և 1855 թվականին դարձել է դրա նախագահը, հիմնականում ղեկավարել այն՝ աջակցելով իր և իր գործընկերների բիզնեսին և ներդրումներին։

1850-ականներին Թեյլորը ներդրումներ է կատարել երկաթի և ածխի մեջ, սկսել է բաժնետոմսեր ձեռք բերել Դելավերի, Լեքավանայի և Վեստերն երկաթուղուց: Երբ 1857 թվականի խուճապը երկաթուղին հասցրել է սնանկացման եզրին, Թեյլորը վերահսկել է ամեն ինչ՝ գնելով դրա շրջանառվող բաժնետոմսերը 5 դոլարով: Յոթ տարվա ընթացքում բաժնետոմսերի արժեքը հասել է 240 դոլարի, և D. L. & W-ն դարձել է երկրի առաջատար երկաթուղիներից մեկը: 1865 թվականին Թեյլորն ունեցել է 20,000 բաժնետոմս՝ գրեթե 50 միլիոն դոլար արժողությամբ:

Թեյլորը բաժնետոմս է ունեցել Նյու Յորքի, Նյուֆաունդլենդի և Լոնդոնի հեռագրական ընկերությունում, որը 1854 թվականին հիմնադրել է Սայրուս Ուեսթ Ֆիլդը։ Առաջին տրանսատլանտյան հեռագրական մալուխը տեղադրելու մի քանի անհաջող փորձերից հետո 1866 թվականին այն հաջողել է:

Թեյլորը նաև վերահսկիչ բաժնեմաս է ունեցել Մանհեթենի յոթ գազային ընկերություններից ամենամեծ երկուսում, որոնք 1884 թվականին (նրա մահից հետո) միավորվել են և վերաստեղծվել են որպես Consolidated Gas Company, որն ի վերջո դարձել է Consolidated Edison: Թեյլորի Manhattan Gas Company-ն և New York Gas Light Company-ն ներկայացրել են միավորված Consolidated Gas-ի 45%-ը, և նրա ժառանգները մնացել են Consolidated Edison-ի ամենամեծ անհատական բաժնետերերից մի քանիսը:

### Թամանի հոլ
Քաղաքացիական պատերազմից հետո, որի ընթացքում օգնել է ԱՄՆ–ի հյուսիսաին նահանգներին ֆինանսավորել իրենց պատերազմական պարտքը, Թեյլորը  շարունակել է ներդրումներ կատարել երկաթի, երկաթուղիների և անշարժ գույքի ոլորտներում: Նյու Յորքում նրա անշարժ գույքի ունեցվածքը օգնել է Թեյլորին համագործակցել է Նյու Յորքի Թամանի հոլի քաղաքական ազդեցիկ միջնորդ Բոս Թվիդի հետ: 1871 թվականին Թեյլորը մասնակցել է Նյու Յորքի ամենաազդեցիկ և հաջողակ գործարարների մասնակցությամբ հանձնաժողովին և ստորագրել է զեկույց, որը գովաբանել է Թվիդի վերահսկիչին իր ազնվության և անկաշառության համար: Այս զեկույցը համարվել է ակնհայտ կեղծիք:

## Անձնական կյանք
Թեյլորն ամուսնացած է եղել Քեթրին Էն Ուիլսոնի (1810–1892) հետ։ Նրանց երեխաներն են՝

* Ալբերտինա Շելթոն Թեյլորը (1833–1900), որը 1855 թվականին ամուսնացել է Փերսի Ռիվինգտոն Փայնի (1820–1895) հետ։ Փայնը, որը Մոսեսի օգնականն էր, վերջինիս մահից հետո դարձել է City Bank–ի նախագահը,
* Մերի Թեյլորը (1837–1907), որն ամուսնացել է Ջորջ Լյուիսի (1833–1888) հետ:
* Ջորջ Քեմփբել Թեյլոր (1837–1907)
* Քեթրին Ուիլսոն Թեյլորը (1839–1925), որն ամուսնացել է Ռոբերտ Ուինթրոպի հետ:
* Հենրի Օգաստուս Քոիթ Թեյլորը (1841–1921), որը 1868 թվականին ամուսնացել է Շառլոտ Թալբոտ Ֆիրինգի (1845–1899) հետ։ Ամուսնու մահից հետո 1903 թվականին ամուսնացել է Ջոզեֆինա Ուիթնի Ջոնսոնի (1849–1927) հետ։ Թեյլորը 1921 թվականին իր մահից հետո, իր զարմիկ Մոսես Թեյլոր Փայնի մահից ընդամենը մի քանի ամիս առաջ, թողել է 50 միլիոն դոլար արժողությամբ ժառանգություն։

Թեյլորը մահացել է 1882 թվականին, և չնայած Նյու Յորքի Մարմարե գերեզմանատանը ուներցել է դամբարան, որտեղ արդեն թաղված էին իր ընտանիքի անդամները, նա թաղված է Բրուքլինի Գրին-Վուդ գերեզմանատանը։ Իր կարողությունը թողել է կնոջը և երեխաներին։ Թեյլոր ընտանիքի շատ ժառանգներ նշանավոր մարդիկ էին Նյու Յորքի և Նյուպորտի հասարակությունում, և 20-րդ դարի սկզբի մի շարք նշանավոր ընտանիքների կարողության զգալի մասը Թեյլորների ժառանգության արդյունքն է։

### Ժառանգներ
Իր դստեր՝ Ալբերտինայի միջոցով Փայնների ընտանիքը դարձել է բանկիրների դինաստիա, որը մինչ օրս գոյատևում է։ Փերսիի որդին՝ Մոսես Թեյլոր Փայնը եղել է Փրինսթոնի համալսարանի բարերարը, նպաստել է դրա քոլեջից համալսարանի վերածվելուն և 1921 թվականին իր մահվանից հետո թողել է 100 միլիոն դոլար արժողությամբ ժառանգություն:

Իր դստեր՝ Քեթրինի միջոցով, Թեյլորը Համիլթոն Ֆիշ Քինի (1862–1941) պապն էր, որը քաղաքական Քին ընտանիքի նախնին էր, որի մեջ է մտնում նաև Նյու Ջերսիի նախկին նահանգապետ Թոմաս Քինը։

## Ժառանգություն
Կյանքի ընթացքում բարեգործությամբ աչքի չընկնող Թեյլորը 1882 թվականին 250,000 դոլար է նվիրաբերել Փենսիլվանիա նահանգի Սքրենտոն քաղաքում հիվանդանոց կառուցելու համար՝ իր երկաթագործների և ածխագործների, ինչպես նաև D. L. & W երկաթուղու աշխատողների համար: Մոսես Թեյլորի հիվանդանոցը շարունակում է գործել մինչ օրս:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ներդրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր