Ռոբերտ Նոյս

**Ռոբերտ Նորթոն Նոյս** (, ), ամերիկացի ինժեներ, ինտեգրալ սխեմայի գյուտարարներից մեկը (1959), «Fairchild Semiconductor»-ի հիմնադիրներից մեկը (1957), «Intel »կորպորացիայի (1968) հիմնադիրը (Գորդոն Մուրի և Էնդրյու Գրոուվի հետ համատեղ)։ ԱՄՆ ազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի (1969) և ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի(1980) անդամ է։

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Նոյսը ծնվել է 1927 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Այովա նահանգի Բերլինգթոն քաղաքում։ Եղել է Միաբանության եկեղեցու քահանա, վերապատվելի Ռալֆ Բրյուսթեր Նոյսի չորս որդիներից երրորդը։ Նոյսի մայրը՝ Հարիեթ Մեյը, եղել է Միլթոն Ջ. Նորթոնի () և Միաբանության քահանայի դուստրը։

Չնայած երկու ծնողներն էլ կրոնական ընտանիքներից էին, Ռոբերտ Նոյսն ինքն ագնոստիկ էր։

Նոյսը մեծացել է Այովա նահանգի Գրիննելի քաղաքում։ Հաճախել է կիրակնօրյա դպրոց։ Հանրակրթական դպրոցն ավարտել է լավ ցուցանիշներով։ Նվագել է դպրոցական նվագախմբում, երգել երգչախմբում, եղել է լատիներենի, գիտական և թատերական խմբակների ակտիվ մասնակից։ Դպրոցի տարեգրքի բնութագրերից է. «տղան, որը գիտի բոլոր հարցերի պատասխանները»։

1949 թվականին Նոյսը բակալավրի աստիճանով ավարտել է Այովայում Գրինելլոյի քոլեջը, իսկ 1953 թվականինՄասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում ստացել է ֆիզիկայի Ph.D. աստիճան։

1956-1957 թվականներին աշխատել է «Shockley Semiconductor Laboratory»-ում՝ տրանզիստոր գյուտարար Ուիլյամ Շոկլիի ղեկավարությամբ, իսկ հետո յոթ գործընկերների հետ ազատվել է աշխատանքից և հիմնել Սիլիկոնային կիսահաղորդիչների արտադրության առաջին ընկերություններից մեկը՝ «Fairchild Semiconductor»-ը։ Այստեղ աշխատելով՝ Նոյսը, գրեթե միաժամանակ «Texas Instruments»-ի Ջեք Քիլբիի հետ, ստեղծել է ինտեգրալ սխեմա։

1968 թվականին Նոյսը և նրա վաղեմի գործընկեր Գորդոն Մուրը հիմնադրել են «Intel» ընկերությունը։ Երկու տարի անց նրանք ստեղծել են Intel 1103-ը՝ առաջին DRAM հիշող միկրոսխեման, որն արտադրվում էր կոմերցիոն մասշտաբով։ Կիսահաղորդչային միկրոսխեմաների համակարգչային հիշողությունը շուտով դուրս է մղել մագնիսական միջուկների վրա այդ ժամանակ տարածված հիշողությունը։ Նոյսը նաև «Intel»-ի առաջին միկրոպրոցեսորի (Intel 4004, թողարկվել է 1971 թվականին) ստեղծման նախագծի ղեկավարն էր։ Շուտով «Intel» ընկերությունը դարձել է միկրոպրոցեսորների արտադրության առաջատարը։

1988 թվականին Նոյսը դարձել է «Sematech» ընկերության նախագահ, հետազոտական կոնսորցիումի նախագահ, որը համատեղ ֆինանսավորվում է արդյունաբերական կապիտալով և ԱՄՆ-ի կառավարության կողմից ամերիկյան կիսահաղորդչային արդյունաբերությունում առաջատար տեխնոլոգիաների զարգացման նպատակով։

## Նոյսի Արտոնագրեր
Նոյսը 15 արտոնագրերի հեղինակ է.
* *Method and apparatus for forming semiconductor structures*, փետրվար, 1959, Philco Corporation
* *Transistor structure and method*, մարտ,1960, Beckmann Instruments
* *Semiconductor scanning device*, նոյեմբեր,1960, Fairchild Semiconductor
* *Transistor structure and method of making the same*, հունվար, 1961, Clevite Corporation
* *Semiconductor switching device*, փետրվար, 1961, Fairchild Semiconductor
* *Semiconductor Device and Lead Structure*, ապրիլ, 1961, Fairchild Semiconductor
* *Field effect transistor*, նոյեմբեր, 1961, Clevite Corporation
* *Field controlled avalanche semiconductive device*, հուլիս, 1963, Clevite Corporation
* *Method for fabricating transistors*, հոկտեմբեր, 1963, Fairchild Camera և Instrument Corp.
* *Transistor structure controlled by an avalanche barrier*, նոյեմբեր, 1963, Clevite Corporation
* *Method of making a transistor structure* (соавтор William Shockley), հուլիս, 1964, Clevite Corporation
* *Semiconductor circuit complex having isolation means*, սեպտեմբեր, 1964, Fairchild Camera և Instrument Corp.
* *Method of forming a semiconductor*, մայիս, 1965, Fairchild Camera և Instrument Corp.
* *Solid state circuit with crossing leads*, օգոստոս, 1965, Fairchild Camera և Instrument Corp.
* *Trainable system*, հունիս, 1967 Fairchild Camera և Instrument Corp.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Тим Джексон. Inside Intel. История корпорации, совершившей технологическую революцию XX века = Inside Intel. The unauthorized history of the world’s most successful chip company. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 328 с. — ISBN 978-5-9614-1956-6.
* Leslie Berlin|Berlin, Leslie *The man behind the microchip: Robert Noyce and the invention of Silicon Valley * Publisher Oxford University Press US, 2005 ISBN 0-19-516343-5
* Burt, Daniel S. *The chronology of American literature: America’s literary achievements from the colonial era to modern times* Houghton Mifflin Harcourt, 2004. ISBN 0-618-16821-4
* Jones, Emma C. Brewster. *The Brewster Genealogy, 1566—1907: a Record of the Descendants of William Brewster of the "Mayflower, " ruling elder of the Pilgrim church which founded Plymouth Colony in 1620.* New York: Grafton Press, 1908.
* Lécuyer, Christophe. *Making Silicon Valley: Innovation and the Growth of High Tech, 1930—1970* Published by MIT Press, 2006.ISBN 0262122812
* Shurkin, Joel N.. *Broken Genius: The Rise and Fall of William Shockley, Creator of the Electronic Age *Publisher Palgrave Macmillan, 2007 ISBN 0-230-55192-0
* Tedlow, Richard S. *Giants of enterprise: seven business innovators and the empires they built* Publisher Harper Collins, 2003 ISBN 0-06-662036-8

## Արտաքին հղումներ
* 75-ամյա Ռոբերտ Նոյսը
* Ռոբերտ Նոյսի լուսանկարը և նրա գործունեության պատմությունը
* Ինչպես են մշակվել Intel-ի առաջին միկրոսխեմաները

Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ