Կանանց սեփականության իրավունք

**Կանանց սեփականության իրավունքը** գույքային և ժառանգական իրավունքներ են, որոնք կանայք օգտվում են որպես հասարակության կատեգորիա։

Սեփականության իրավունքները սեփականության նկատմամբ պահանջներ են, որոնք իրավաբանորեն և սոցիալապես ճանաչված են և ենթակա են կատարման արտաքին լեգիտիմացված իշխանության կողմից։ Լայն սահմանմամբ՝ հողի իրավունքները կարելի է հասկանալ որպես հողի և դրա վրա արտադրված օգուտների և արտադրանքի նկատմամբ օրինական պահանջների բազմազանություն։ Ժառանգությունը, պետությունից փոխանցումները, վարձակալության պայմանագրերը և հողի գնումը բոլորն էլ հողի իրավունքի բաղադրիչներ են։ Այդ իրավունքները կարող են լինել փաստացի սեփականության կամ ուզուֆրուկտի, օգտագործման իրավունքի տեսքով։

## Համաշխարհային ակնարկ
Կանայք անբաժանելի դեր են խաղում սննդի և ապրանքների արտադրության մեջ՝ դաշտերում, գործարաններում և ամբողջ աշխարհում տնային բիզնեսում աշխատանքից։ Կան սերտ ​​կապեր կանանց դերի և ընտանիքների, համայնքների ու ազգերի համար տրամադրվող ապրուստի մեջ։ Համաշխարհային մասշտաբով կանանց գլխավորությամբ տնային տնտեսությունների մոտ 41%-ը ապրում է տեղական սահմանված աղքատության գծից ցածր, ընդ որում, աշխարհի կանանց մեկ երրորդը կա՛մ անօթևան է, կա՛մ ապրում է ոչ պատշաճ բնակարանային պայմաններում։ Կանանց հողային սեփականություն ունենալու լրացուցիչ բացառումը նրանց մղում է դեպի քաղաքներ, որտեղ նրանք հաճախ միանում են աղքատ արվարձանային տարածքներում կանանց գլխավորությամբ տնային տնտեսությունների աճող թվին։ Այնուամենայնիվ, գլոբալացման և ինդուստրացման գործընթացների միջոցով արձանագրվել է վարձու աշխատանքի ոլորտներ մուտք գործող կանանց թվի նկատելի աճ։ Գյուղաբնակ կանայք միայն պատասխանատու են սննդամթերքի համաշխարհային արտադրության կեսի համար, իսկ զարգացող երկրներում՝ պարենային մշակաբույսերի 80%-ի։ Ավելի վերջին գնահատականները պնդում են, որ աշխարհի պարենի կեսը և զարգացող երկրներում պարենային մշակաբույսերի 60-80%-ը սերմերի աճի արդյունք է, որը տնկվել է կնոջ ձեռքով։ Աշխատանքի ավանդական բաժանման այս շարունակականությունը, որտեղ կանայք հիմնական պատասխանատվությունն են կրում սննդամթերքի արտադրության համար, ինչպես նաև այլ աշխատատար խնդիրներ, ինչպիսիք են ջուր և վառելիք հավաքելը, նպաստում է գյուղական վայրերում ոչ պաշտոնապես աշխատող կանանց մեծ տոկոսին։ Կանանց դերերը զգալիորեն տարբերվում են ըստ տարածաշրջանների, զարգացող երկրներում գյուղատնտեսական աշխատուժի միջինում 43%-ը. տատանվում է Լատինական Ամերիկայի 20%-ից մինչև Արևելյան Ասիայում և մերձ-Սահարային Աֆրիկայում 50%-ը։ Այսպիսով, ի լրումն խոցելիության աճին և կարգավիճակի նվազեցմանը, կանանց բացառումը որոշումների կայացման գործընթացից և հողի վերահսկման և փոխանցման գործընթացից հանգեցրել է նաև պարենային անվտանգության և կայուն զարգացման նվազմանը։

## Փոխանցման համակարգեր
Թեև կանանց հողի և ռեսուրսների նկատմամբ պաշտոնական վերահսկողության բացակայությունը երկար ժամանակ պահպանում է պատմական արմատներ, տնտեսությունները և հասարակությունները, որոնք ենթարկվում են լայնածավալ փոփոխության, խորը հետևանքներ են ստեղծել սեփականության իրավունքի վրա։ Կենսապահովման արտադրության համակարգերում հողի հասանելիությունը որոշվում էր ոչ թե իրական սեփականության իրավունքով, այլ ընտանիքի կարգավիճակով. արդյունքում և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք ունեն «օգտվողի իրավունքներ»՝ իրենց ընտանիքների համար սնունդ արտադրելու համար։ Արդյունաբերականացման և գլոբալիզացիայի համակցված գործընթացները խաթարել են երկարատև ապրուստը և արտադրական համակարգերը՝ ստիպելով շատ ընտանիքների ավելի շատ կենտրոնանալ եկամուտ ստեղծող գործունեության վրա, քան ապրուստի պրակտիկայի վրա։ Այնուամենայնիվ, կանանց սեփականության իրավունքի հասանելիության մեծացումը ունի բազմաթիվ էական տնտեսական օգուտներ ընդհանուր համայնքի համար, ինչպես նաև հոգեբանական և սոցիալական օգուտներ կանանց կյանքի համար, հատկապես գյուղատնտեսական հասարակություններում։ Տնտեսապես, երբ կանայք ավելի մեծ հասանելիություն ունեն գյուղական վայրերում հողի սեփականության իրավունքից, որը սկսեց կիրառվել կառավարության կողմից 20-րդ դարի սեփականության մասին օրենքների մանդատներից հետո՝ ի վերջո ավելի մեծ գենդերային հավասարության խթանման նպատակով, կանայք սկսում են ինքնուրույն մշակել իրենց սեփական հողը (տրված է. դրանք կա՛մ պետության կողմից, այլ կերպ տրամադրված մասնավոր շուկայի միջոցով, կամ փոխանցված արական սեռի կողմից), ձևավորում են կանանց կոլեկտիվներ՝ ավելին իմանալու գյուղատնտեսական պրակտիկաների, ինչպես նաև շահույթ ստեղծելու հմտությունների մասին և, ի վերջո, ավելի շատ արդյունք են տվել տվյալ հողից, քան նախորդ սեփականատերերը։ Ավելին, կանանց սեփականության իրավունքի հասանելիության բարձրացման հոգեբանական առավելություններն այն են, որ դա հանգեցնում է ամուսնական ընտանեկան բռնության դեպքերի զգալի նվազմանը։ Այս բոլոր գործոնները երկարաժամկետ հեռանկարում դրականորեն են նպաստել տվյալ համայնքի տնտեսական աճին՝ ունենալով աշխատուժի ընդհանուր մասնակցության ավելի մեծ ցուցանիշներ, եկամուտների ավելացում և ավելի մեծ ներդրումներ երեխաների առողջության և կրթության ոլորտում, ինչպես նաև պայքարելով թերսնման դեմ և դուրս բերելով երկիրը աղքատության ցիկլից։

## Սեռային կողմնակալության ազեդություն
Ագրարային վերափոխման բնորոշ գործընթացը, որի ժամանակ աշխատուժը գյուղատնտեսությունից դեպի ոչ գյուղատնտեսական է անցնում, տեղի է ունեցել դանդաղ և ծանր գենդերային կողմնակալությամբ։ Քանի որ կանանց սեփականության իրավունքները հաճախ ստանձնվում են տղամարդու, ընտանիքի ղեկավարի անվտանգության շնորհիվ, որոշ ժառանգական օրենքներ կին ժառանգներին ավելի քիչ գույք են հատկացնում, քան տղամարդ ժառանգներին։ Տղամարդկանց կողմից գերակշռող սեփականության սեփականության ավանդույթներին շարունակական հավատարմությունը հիմնականում նշանակում է, որ կանայք չեն կարող օգտվել սեփականության սեփականության և վերահսկողության հետ կապված առավելությունների լայն շրջանակից։ Ըստ ՊԳԿ-ի հողի սեփականության ծառայության՝ աղքատությունը հակադարձ փոխկապակցված է տնային տնտեսությունների հողի սեփականության հետ, և հողի անմիջական հասանելիությունը նվազագույնի է հասցնում կանանց աղքատացման վտանգը և բարելավում է երեխաների ֆիզիկական բարեկեցությունը և հեռանկարները։

### Հողամասերի տիտղոսները
Տիտղոսների շնորհման գործընթացն իրականացվել է խիստ գենդերային կողմնակալությամբ, որտեղ կանայք սովորաբար զրկված են սեփականության հավասար իրավունքներից։ Ավելին, սեփականության և ժառանգության պահանջները հիմնականում մշակվում են ոչ կազմակերպված վարչական մարմինների միջոցով, որոնք բաղկացած են տեղական ղեկավարներից և սահմանափակ իրավաբանական կրթություն ունեցող գործավարներից։ Որոշումներ կայացնողների ավելի ուշադիր զննումը ցույց է տալիս, որ հիմնականում արական սեռի ներկայացուցիչներն են որոշում կայացնողները։

## Հայրիշխանության սեփականության իրավուքները
Կանայք, ովքեր պոտենցիալ ի վիճակի են ինքնուրույն հոգալ իրենց ապրուստի կարիքները, կարող են սպառնալ հեռանալ տնային տնտեսությունից, եթե նրանց չտրվի ավելցուկի մեծ մասը։ Այնուամենայնիվ, հայրիշխանական սեփականության իրավունքի, ամուսինների կողմից կանանց աշխատանքային ժամանակի բաշխման նկատմամբ վերահսկողության շնորհիվ, ամուսինները կարող են որոշումներ կայացնել, որոնք նվազեցնում են իրենց կանանց ամուսնության այլընտրանքների արժեքը։ Ե՛վ հողը կառավարելու, և՛ արտադրությունից ստացված եկամուտը վերահսկելու իրավունքը, որը ներառում է հողի հասանելիության ապահով իրավունքները, շատ ավելի խորը հետևանքներ ունեն, քան պարզապես մուտքը։ Շատ կանանց համար հողի և գույքի հասանելիությունը էական նշանակություն ունի սննդի արտադրության, ինչպես նաև կայուն ապրուստի համար, սակայն կախված է ծննդաբերական և ամուսնական պատկանելությունից։ Շատ երկրներում կանայք կարող են կորցնել հողի իրավունքը, երբ տեղի է ունենում ընտանեկան կարգավիճակի փոփոխություն, ներառյալ ամուսնությունը, ամուսնալուծությունը կամ նույնիսկ ամուսնու մահը։

### Արական սեռի գերակայություն
Հայրենական ժառանգության սովորույթների համաշխարհային տարածվածության պատճառով և՛ արտադրական ռեսուրսները, և՛ ունեցվածքը, ինչպիսիք են կենցաղային ապրանքները, հայտնվել են տղամարդկանց ձեռքում, այլ ոչ թե կանանց։ Երբ միայն տղամարդիկ ունեն ժառանգության կամ ընտանեկան իրավահաջորդության իրավունք, կանայք քիչ հնարավորություն ունեն բարելավելու իրենց կարգավիճակը կամ կենսապայմանները ընտանիքում և համայնքում։ Հետևաբար, նրանք գոյատևման համար կախված են արական սեռի հարազատներից և քիչ են խոսում այն ​​մասին, թե ինչպես է գույքն օգտագործվում եկամուտ ստեղծելու կամ ընտանիքներին աջակցելու համար։ Բացի այդ, հայրիշխանություն ունեցող համայնքներում տղամարդիկ ուժեղ դիմադրություն են ցույց տալիս կանանց, հատկապես դուստրերին հող մուտք գործելու իրավունքով օժտելու դեմ։

## Կարգավիճակը փոխելու խոչընդոտները
### Անհամարժեք օրենքներ և կիրարկման համակարգեր
Թեև ժամանակակից պետության կողմից մշակված ժամանակակից օրենքների աճող թիվ կա, որը ժառանգության իրավունք է տալիս դուստրերին, երբ նրանք ճանաչվում են որպես անհատ համայնքներում, ամուսնության գործընթացը և ավանդական հայրական սովորույթները հիմնականում մնացել են անփոփոխ։ Այսպիսով, ամուսնության պրակտիկայի և ժառանգության մասին օրենքների միջև անհամապատասխանություն կա, քանի որ ամուսնության պրակտիկայի ուժն ու կողմնակալությունը հաճախ գերակայում են ժառանգության մասին օրենքներին։ Դա է վկայում նաև օժիտի կիրառման գործընթացում։ Շատ մշակույթներում դստեր օժիտը նրա ընտանիքի կողմից դիտվում է որպես նրա ժառանգության անմիջական մասը, չնայած որ այն սովորաբար կլանվում է նոր ամուսնու և նրա ընտանիքի կողմից։ Այսպիսով, թեև որոշ համայնքներում կանայք ունեն հողեր ժառանգելու պաշտոնական իրավունքներ, ժառանգության սոցիալական ներկայացումը օժիտների տեսքով և ամուսնության պրակտիկայի ուժը հաղթահարում է տրված օրենքները։

### Գոյություն ունեցող օրենքների իրազեկվածության բացակայություն և իրավական փոխհատուցման տարբերակների անբավարար պատկերացում
Կրթության մակարդակը, հաճախ կանանց փոխգործակցության սահմանափակումների արդյունքը այն հաստատությունների հետ, որոնք հիմնականում կազմված են տղամարդկանցից, ստեղծում են միստիկա և պատրանք իրավական գործողությունների վերաբերյալ։ Բացի այդ, գաղափարախոսությունները կնոջ վարքագծի վերաբերյալ, որոնք սովորաբար ունենում են հնազանդության ձև, կարող են խայտառակել օրենսդրության, քաղաքականության և հողի իրավունքներում առկա գենդերային անհավասարությունները վիճարկելու գաղափարը։

### Ավանդական վերաբերմունքի և գործելակերպի տարածվածությունը
Գենդերային գաղափարախոսությունները կամ որոշակի սեռի ակնկալվող հատկանիշների վերաբերյալ համոզմունքներն ու կարծրատիպերը խոչընդոտ են հանդիսանում կանանց համար սեփականության իրավունքներ ձեռք բերելու և կարգավիճակը բարձրացնելու համար։ Այս գաղափարախոսությունները կարող են ունենալ հասարակության մեջ կնոջ դերի, նրա կարիքների կամ կարողությունների ենթադրությունների ձև, որոնք, հետևաբար, ազդում են խնդրի ձևավորման և իրականացման ձևի վրա։

## Տես նաև
* Ընտանեկան իրավունք
* Ֆեմինիզմ
* Հողային իրավունք

## Ծանոթագրություններ