Բանավոր պատմություն

մինի|«Evergreen Protective Association»-ի կամավորը՝ բանավոր պատմություն է արձանագրում Greater Rosemont-ի Պատմության օրվա ընթացքում:

**Բանավոր պատմություն,** մարդկանց, ընտանիքների, կարևոր իրադարձությունների կամ առօրյա կյանքի պատմական տեղեկատվության հավաքումն ու ուսումնասիրություն՝ օգտագործելով ձայնագրման, վիդեոգրական տեսագրություններ կամ նախատեսված  հարզազրույցների տպագրություններ: Այս հարցազրույցներն անցկացվում են այն մարդկանց հետ, ովքեր մասնակցել կամ դիտել են անցյալի իրադարձությունները, և որոնց հիշողություններն ու ընկալումները պետք է պահպանվեն որպես լսողական ձայնագրություն ապագա սերունդների համար: *Բանավոր պատմությունը* ձգտում է տեղեկատվություն ստանալ տարբեր տեսանկյուններից, և դրանցից շատերը չեն կարող գտնել գրավոր աղբյուրներում: Բանավոր պատմությունը վերաբերում է նաև այս ձևով հավաքված տեղեկատվությանը և գրավոր աշխատանքին (հրատարակված կամ չհրապարակված), որը հիմնված է նման տվյալների վրա, որը հաճախ պահպանվում է արխիվներում և մեծ գրադարաններում: Բանավոր պատմության կողմից ներկայացված գիտելիքը եզակի է նրանով, որ իր հիմնական ձևով կիսում է զրուցակցի լուռ տեսակետը, մտքերը, կարծիքները և ըմբռնումը:

Տերմինը երբեմն օգտագործվում է ավելի ընդհանուր իմաստով՝ նկատի ունենալով անցյալի իրադարձությունների մասին տեղեկությունների ուսումնասիրությունը, որոնք ականատեսները պատմել են մեկ ուրիշին, բայց պրոֆեսիոնալ պատմաբանները սովորաբար դա համարում են բանավոր ավանդույթի կամ *ավանդական բանավոր պատմության* ուսումնասիրություն քանի որ աղբյուրը տեղեկությունը ստանում է լսողական ձևով:

## Ընդհանուր ակնարկ
Ենթադրվում է, որ *բանավոր պատմություն* տերմինը ծագել է Նյու Յորքում ապրող անտուն Ջո Գուլդիի կողմից, ով նվիրատվություններ էր խնդրում՝ պնդելով, որ աշխատում է «Մեր ժամանակի բանավոր պատմություն» կոչվող հսկայական ձեռագրի վրա, որը, ըստ նրա, բաղկացած է տարբեր թեմաների շուրջ հազարավոր ձայնագրված խոսակցություններից: Թեև հայտնի էր, որ նա հոգեկան հիվանդության և բռնության պատմություն ուներ, Գուլդը սիրված էր Գրինվիչ Վիլիջի որոշ գրողների կողմից, ներառյալ Էզրա Փաունդը և Է. Է. Քամինգսը: Նրա գրածը, ենթադրաբար, հատվածներ այս «Բանավոր պատմությունից», տպագրվել է էլիտար գրական ամսագրերում, և նա ի վերջո հայտնվել է *[[«Նյու Յորքեր»|«Նյու Յորքերում»]]*:

Բանավոր պատմությունը դարձել է պատմական հետազոտությունների միջազգային շարժում: Սա մասամբ վերագրվում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանը, որը թույլ տվեց բանավորության մեջ արմատավորված մեթոդին նպաստել հետազոտությանը, մասնավորապես՝ օգտագործելու անձնական վկայություններ, որոնք արվել են հանրային լայն շրջանակներում: Օրինակ, բանավոր պատմաբանները հայտնաբերել են ինտերնետում տվյալների և տեղեկատվության տեղադրման անսահման հնարավորությունները՝ դրանք հեշտությամբ հասանելի դարձնելով գիտնականներին, ուսուցիչներին և հասարակ մարդկանց: Սա ամրապնդեց բանավոր պատմության կենսունակությունը, քանի որ փոխանցման նոր եղանակները թույլ տվեցին պատմությանը դուրս գալ արխիվային դարակներից և հասնել ավելի մեծ համայնք:

Տարբեր երկրների բանավոր պատմաբանները տարբեր ձևերով են մոտեցել բանավոր պատմության հավաքագրմանը, վերլուծությանը և տարածմանը: Բանավոր պատմություններ ստեղծելու և ուսումնասիրելու բազմաթիվ եղանակներ կան նույնիսկ առանձին ազգային համատեքստերում:

Ըստ *[[Կոլումբիայի հանրագիտարան]]ի*, 1960-ականներին և 1970-ականներին մագնիտոֆոնների հասանելիությունը բերեց դարաշրջանի շարժումների և բողոքի ցույցերի բանավոր փաստագրմանը: Դրանից հետո բանավոր պատմությունը գնալով դառնում է հարգված գրառման տեսակ: Որոշ բանավոր պատմաբաններ այժմ նաև բացատրում են հարցվածների սուբյեկտիվ հիշողությունները՝ իտալացի պատմաբան Ալեսանդրո Պորտելիի և նրա համախոհների հետազոտությունների շնորհիվ:

Բանավոր պատմությունները նույնպես օգտագործվում են բազմաթիվ համայնքներում՝ ողբերգություններից փրկվածների փորձառությունները փաստագրելու համար: Հոլոքոստից հետո ի հայտ է եկել բանավոր պատմության հարուստ ավանդույթ, մասնավորապես՝ փրկված հրեաների կողմից: Միացյալ Նահանգների Հոլոքոստի հիշատակի թանգարանն ունի ավելի քան 70,000 բանավոր պատմության հարցազրույցների ընդարձակ արխիվ: Կան նաև մի քանի կազմակերպություններ, որոնք հատուկ են նվիրված փրկվածների բանավոր պատմությունների հավաքագրմանը և պահպանմանը: Բանավոր պատմությունը, որպես գիտություն, բավականին ցածր խոչընդոտներ ունի մուտքի համար, ուստի այն գործողություն է, որին հասարակ մարդիկ կարող են հեշտությամբ մասնակցել: Դոնալդ Ռիչին իր «Բանավոր պատմություն կատարելը» գրքում գրել է, որ «բանավոր պատմությունը տեղ ունի և ակադեմիկոսների, և հասարակ մարդկանց համար: Կարգավիճակով ուսուցմամբ… ցանկացած մեկը կարող է անցկացնել օգտակար բանավոր պատմություն»: Սա առանձնապես նշանակալի է այնպիսի դեպքերում, ինչպես Հոլոքոսթը, որտեղ փրկվածները կարող են ավելի քիչ հարմար զգալ իրենց պատմությունը պատմելու լրագրողին, քան պատմաբանի կամ ընտանիքի անդամի:

Միացյալ Նահանգներում կան մի քանի կազմակերպություններ, որոնք նվիրված են բանավոր պատմությանը, որոնք կապված չեն համալսարանների կամ կոնկրետ վայրերի հետ: ՍթորիՔորփսը դրանցից ամենահայտնիներից մեկն է. հետևելով Գրողների դաշնային նախագծի մոդելին, որը ստեղծվել է Աշխատանքի առաջընթացի վարչության շրջանակներում, ՍթորիՔորփսի առաքելությունն է գրանցել ամերիկացիների պատմությունները կյանքի բոլոր խավերից: Ի տարբերություն բանավոր պատմության գիտական ​​ավանդույթի՝ ՍթորիՔորփսի թեմաներով հարցազրույցներ են անցկացվում իրենց ծանոթ մարդկանց կողմից: Կան ՍթորիՔորփսի մի շարք նախաձեռնություններ, որոնք ուղղված են որոշակի բնակչության կամ խնդիրների՝ հետևելով բանավոր պատմությունը որպես մեթոդ օգտագործելու ավանդույթին՝ ուժեղացնելու ձայները, որոնք այլապես կարող էին մարգինալացվել:

Թվային տվյալների շտեմարանների մշակումն իրենց տեքստային որոնման գործիքներով տեխնոլոգիայի վրա հիմնված բանավոր պատմագիտության կարևոր ասպեկտներից մեկն է: Դրանք հեշտացրել են բանավոր պատմության հավաքագրումն ու տարածումը, քանի որ ազգային և միջազգային մակարդակներում միլիոնավոր փաստաթղթերի հասանելիությունը կարող է ակնթարթորեն լինել:

## Աճ և զարգացում
### Եվրոպայում

#### Մեծ Բրիտանիա և Իռլանդիա
1970-ականների սկզբից Բրիտանիայում բանավոր պատմությունը բանահյուսության ուսումնասիրության մեթոդ լինելուց (տե՛ս, օրինակ, Շոտլանդական ուսումնասիրությունների դպրոցի աշխատանքը 1950-ականներին) վերածվել է համայնքի պատմության հիմնական բաղադրիչի: Բանավոր պատմությունը շարունակում է մնալ կարևոր միջոց, որի միջոցով ոչ ակադեմիկոսները կարող են ակտիվորեն մասնակցել պատմության հավաքագրմանը և ուսումնասիրությանը: Ակադեմիական առարկաների լայն շրջանակի պրակտիկանտները նաև այս մեթոդը մշակել են որպես պատմված հիշողությունները գրանցելու, հասկանալու և արխիվացնելու միջոց: Ազդեցությունները ներառել են կանանց պատմությունը և աշխատանքային պատմությունը:

Բրիտանիայում Բանավոր պատմության միությունը առանցքային դեր է խաղացել բանավոր պատմության կիրառման դյուրացման և զարգացման գործում:

Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի բանավոր պատմության պատմության ավելի ամբողջական նկարագրությունը կարելի է գտնել «Բանավոր պատմություն կազմելը»՝ Պատմական հետազոտությունների ինստիտուտի կայքում:

Ռազմական պատմության բյուրոն ավելի քան 1700 հարցազրույց է անցկացրել Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Իռլանդիայի հեղափոխական շրջանի վետերանների հետ Իռլանդիայում: Փաստաթղթերը հետազոտության համար թողարկվել են 2003 թվականին:

1998 և 1999 թվականների ընթացքում BBC-ի 40 տեղական ռադիոկայաններ *«Դարը խոսում է»* շարքի համար ձայնագրել են անձնական բանավոր պատմություններ բնակչության լայն հատվածից: Արդյունքը եղավ 640 կես ժամանոց ռադիո վավերագրական ֆիլմեր, որոնք հեռարձակվեցին հազարամյակի վերջին շաբաթներին, և Եվրոպայի ամենամեծ բանավոր պատմության ժողովածուներից մեկը՝ Հազարամյակի հիշողության բանկը (MMB): Հարցազրույցների վրա հիմնված ձայնագրությունները պահվում են Բրիտանական գրադարանի ձայնային արխիվի կողմից բանավոր պատմության հավաքածուում:

Որևէ տեղ հիշողության ամենամեծ նախագծում BBC-ն 2003-6-ին իր լսարանին հրավիրեց ուղարկելու Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հայրենի ճակատի հիշողությունները: Այն համացանցում տեղադրեց հիշողություններից 47000-ը և 15000 լուսանկար:

### Իտալիայում
Ալեսանդրո Պորտելլին իտալացի բանավոր պատմաբան է։ Նա հայտնի է իր աշխատանքով, որը համեմատում է աշխատողների փորձը Կենտուկիի Հարլան կոմսությունում և Իտալիայի Տերնիում: Այլ բանավոր պատմաբաններ հիմնվել են Պորտելիի հիշողության, ինքնության և պատմության կառուցման վերլուծության վրա:

### Հետխորհրդային/Արևելյան բլոկի պետություններում
#### Բելառուս
2015 թվականի դրությամբ, քանի որ ժամանակակից Բելառուսում կառավարության կողմից ղեկավարվող պատմագրությունը գրեթե ամբողջությամբ բացառում է ռեպրեսիան այն դարաշրջանում, երբ Բելառուսը Խորհրդային Միության մաս էր, միայն մասնավոր նախաձեռնություններն են լուսաբանում բելառուսների բանավոր հիշողությունները: Բելառուսում քաղաքացիների խմբերը կիրառում են բանավոր պատմության մեթոդները և ձայնագրում պատմողական հարցազրույցները տեսանյութով: Բելառուսի խորհրդային բռնաճնշումների վիրտուալ թանգարանը ներկայացնում է ամբողջական վիրտուալ թանգարան՝ բանավոր պատմության ինտենսիվ օգտագործմամբ:

#### Չեխիայի Հանրապետություն
Չեխիայի բանավոր պատմությունը սկսեց զարգանալ սկսած 1980-ականներից՝ կենտրոնանալով հասարակական շարժումների և քաղաքական ակտիվության վրա: 2000 թվականին Չեխիայի Հանրապետության Գիտությունների ակադեմիայի Ժամանակակից պատմության ինստիտուտում (AV ČR) ստեղծվել է Բանավոր պատմության կենտրոնը (COH)՝ նպատակ ունենալով «համակարգված աջակցել բանավոր պատմության մեթոդաբանության զարգացմանը և դրա կիրառմանը պատմական հետազոտություններում»:

2001 թվականին «Պոստ Բելլում» շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունը ստեղծվեց Չեխիայի և շրջակա եվրոպական երկրներում «20-րդ դարի կարևոր պատմական երևույթների ականատեսների հիշողությունները վավերացնելու համար»: Պոստ Բելլումը համագործակցում է Չեխական ռադիոյի և Տոտալիտար ռեժիմների ուսումնասիրման ինստիտուտի հետ: Նրանց բանավոր պատմության *[[«Ազգի հիշողություն»]]* նախագիծը ստեղծվել է 2008 թվականին, և հարցազրույցները արխիվացվում են առցանց՝ օգտատերերի մուտքի համար: 2015 թվականի հունվարի դրությամբ նախագիծն ունի ավելի քան 2100 հրապարակված վկաների վկայություններ մի քանի լեզուներով՝ ավելի քան 24000 նկարներով:

Այլ նախագծեր, ներառյալ հոդվածներ և գրքեր, ֆինանսավորվել են Չեխիայի գիտական ​​հիմնադրամի (AV ČR) կողմից, այդ թվում՝

* «Ուսանողները կոմունիզմի անկման ժամանակաշրջանում. կյանքի պատմություններ» հրատարակված *«Հարյուր ուսանողական հեղափոխություններ»* (1999) գրքի տեսքով՝ Մ. Վանեկի և Մ. Մ. Օթահալ,
* «Քաղաքական էլիտաները և դիսիդենտները՝ իբրև որոշակի նորմալացման շրջանի ընթացքում՝ Պատմական հարցազրույցներ», որի արդյունքում ստեղծվել է *«Հաղթողներ՞, պարտվածներ՞»* (2005)՝ 50 հարցազրույցների երկհատորանոց հավաքածու,
* «Հետաքննություն չեխական հասարակության մեջ «նորմալացման» դարաշրջանում. բանվորների և մտավորականության կենսագրական պատմությունները» և
* Մեկնաբանությունների գիրք, որը կոչվում է սովորական մարդիկ...?! (2009):

Այս հրապարակումները նպատակ ունեն ցույց տալ, որ բանավոր պատմությունը նպաստում է մարդկային կյանքի և բուն պատմության ըմբռնմանը, ինչպիսիք են այլախոհների գործունեության դրդապատճառները, ընդդիմադիր խմբերի ձևավորումը, այլախոհների և պետության ներկայացուցիչների շփումը և նախկին կոմունիստական ​​էլիտաների առաջացումը և նրանց որոշումների կայացման գործընթացները։

Չեխիայի բանավոր պատմության կենտրոնները շեշտը դնում են կրթական գործունեության վրա (սեմինարներ, դասախոսություններ, կոնֆերանսներ), հարցազրույցների հավաքածուների արխիվացումն ու պահպանումը և մեթոդով հետաքրքրվողներին խորհրդատվություն տրամադրելը:

### Իսպանիայում
Ֆրանկոիստական ​​Իսպանիայում (1939–75) բռնաճնշումների պատճառով Իսպանիայում բանավոր պատմության զարգացումը բավականին սահմանափակ էր մինչև 1970-ական թվականները։ Այն լավ զարգացավ 1980-ականների սկզբին և հաճախ կենտրոնանում էր Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին (1936–39), հատկապես նրանց մասին, ովքեր պարտվեցին պատերազմում և ում պատմությունները ճնշված էին: Բարսելոնայի համալսարանում պրոֆեսոր Մերսեդես Վիլանովան առաջատար գիտնական էր, ով միավորում էր բանավոր պատմությունը քանակականացման և սոցիալական պատմության նկատմամբ իր հետաքրքրության հետ: Բարսելոնայի գիտնականները ձգտում էին ինտեգրել բանավոր աղբյուրները ավանդական գրավոր աղբյուրների հետ՝ ստեղծելու հիմնական, ոչ գետտոիզացված, պատմական մեկնաբանություններ: Նրանք ձգտում էին հանրային ձայն տալ անտեսված խմբերին, ինչպիսիք են կանայք, անգրագետները, քաղաքական ձախերը և էթնիկ փոքրամասնությունները: 1987 թվականին Սանտյագո դե Կոմպոստելայի համալսարանում Մարկ Վուտերսը և Իսաուրա Վարելան սկսեցին բանավոր պատմության նախագիծ, որը կենտրոնացած էր Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի, աքսորի և միգրացիայի վրա: Նախագիծը ուսումնասիրում է պատերազմի և ֆրանկոիստական ​​բռնապետության զոհերին և ներառում է 2100 հարցազրույց և 800 ժամ ձայնագրություն:

### Միացյալ Նահանգներում
Բանավոր պատմությունը սկսվել է Միացյալ Նահանգների ազգային առաջնորդների վրա կենտրոնանալով, բայց ընդլայնվել է՝ ներառելով ամբողջ բնակչությունը ներկայացնող խմբեր: Բրիտանիայում ավելի ազդեցիկ էր «ներքևից պատմության» ազդեցությունը և «պատմությունից թաքնված» մարդկանց հետ հարցազրույցներ անցկացնելը: Երկու երկրներում էլ էլիտար բանավոր պատմությունը հայտնվել է որպես կարևոր ուղղություն: Գիտնականներին, օրինակ, անդրադարձել են բանավոր պատմությանը բազմաթիվ նախագծերում: Դոելը (2003) քննարկում է գիտնականների կողմից բանավոր հարցազրույցների օգտագործումը որպես հիմնական աղբյուրներ: Նա թվարկում է բանավոր պատմության հիմնական նախագծերը գիտության պատմության մեջ, որոնք սկսվել են 1950 թվականից հետո: Բանավոր պատմությունները, եզրակացնում է նա, կարող են մեծացնել գիտնականների կենսագրությունը և օգնել պարզել, թե ինչպես է նրանց սոցիալական ծագումն ազդել նրանց հետազոտության վրա: Դոելը ընդունում է պատմաբանների ընդհանուր մտահոգությունները՝ կապված բանավոր պատմության վկայությունների վավերականության հետ: Նա բացահայտում է ուսումնասիրությունները, որոնք հաջողությամբ օգտագործել են բանավոր պատմությունները՝ քննադատական ​​և եզակի պատկերացում կազմելու այլապես անհասկանալի թեմաների վերաբերյալ, ինչպիսին է գիտնականների դերը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ԱՄՆ քաղաքականության ձևավորման գործում: Բացի այդ, հարցազրույցները կարող են տրամադրել ճանապարհային քարտեզներ արխիվների ուսումնասիրության համար և նույնիսկ կարող են ծառայել որպես անհաջող ռեսուրս, երբ գրավոր փաստաթղթերը կորել կամ ոչնչացվել են: Ռոջեր Դ. Լաունիուսը ցույց է տալիս 1959 թվականից ի վեր Ազգային ավիացիայի և տիեզերական գործակալության (NASA) բանավոր պատմության ծրագրի հսկայական չափերն ու բարդությունը: ՆԱՍԱ-ն համակարգված կերպով փաստագրել է իր գործողությունները բանավոր պատմության միջոցով: Նրանք կարող են օգնել ուսումնասիրել ավելի լայն հարցեր՝ կապված խոշոր դաշնային գործակալության էվոլյուցիայի հետ: Հավաքածուն հիմնականում բաղկացած է բանավոր պատմություններից, որոնք վարվել են գործակալության մասին գրքերի վրա աշխատող գիտնականների կողմից: 1996 թվականից ի վեր այն ներառում է ՆԱՍԱ-ի ավագ ադմինիստրատորների և պաշտոնյաների, տիեզերագնացների և նախագծերի ղեկավարների բանավոր պատմությունները՝ հիմնական գործակալների կյանքը փաստագրող ավելի լայն նախագծի մաս: Լաունիուսն ընդգծում է գործակալության մեջ այնպիսի քիչ հայտնի խմբերի ներգրավման ջանքերը, ինչպիսին է Աստղակենսաբանության ծրագիրը, և հավաքագրելու կանանց բանավոր պատմությունները ՆԱՍԱ-ում:

#### Բանահյուսության արմատներ և հասարակ մարդիկ
Ժամանակակից բանավոր պատմությունը ներառում է պատմական իրադարձությունների ականատեսների վկայությունների գրանցում կամ արտագրում: Որոշ մարդաբաններ 19-րդ դարի վերջին սկսեցին ձայնագրություններ հավաքել (սկզբում հատկապես բնիկ ամերիկյան բանահյուսության մասին) ֆոնոգրաֆի բալոնների վրա։ 1930-ականներին Գրողների դաշնային նախագիծը Works Progress Administration-ի (WPA) մաս, ուղարկեց հարցազրուցավարներ հավաքելու տարբեր խմբերի հաշիվներ, այդ թվում՝ քաղաքացիական պատերազմի, ստրկության և այլ կարևոր պատմական իրադարձությունների վերապրած վկաների: Կոնգրեսի գրադարանը նաև սկսեց ձայնագրել ամերիկյան ավանդական երաժշտությունն ու բանահյուսությունը ացետատային սկավառակների վրա: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո աուդիո ժապավենի ձայնագրությունների զարգացմամբ բանավոր պատմաբանների գործն ավելի հեշտացավ։

1946 թվականին Դևիդ Պ. Բոդերը Չիկագոյի Իլինոյսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի հոգեբանության պրոֆեսորը մեկնեց Եվրոպա՝ երկար հարցազրույցներ ձայնագրելու «տեղահանվածների» հետ, որոնց մեծ մասը Հոլոքոստից փրկվածներ էին: Օգտագործելով ձայնային ժամեր ձայնագրելու առաջին սարքը՝ մետաղալարային ձայնագրիչը, Բաուդերը վերադարձավ Հոլոքոստի մասին առաջին գրանցված պատմություններով և, ամենայն հավանականությամբ, ցանկացած երկարության առաջին ձայնագրված բանավոր պատմություններով:

Շուրջ քառասուն տարիների ընթացքում Ֆրեն Լիպեր Բասը հարցազրույց է վերցրել խտրականության ենթարկված կանանցից, ինչպիսիք են Խեսուսիտա Արագոնը՝ ավանդական կրթություն ստացած մանկաբարձուհին և Մարիա Ելենա Լուկասը, միգրանտ ֆերմայում աշխատող ակտիվիստուհին՝ օգտագործելով հարցազրույցների սղագրությունները՝ գրելու իրենց կյանքի պատմությունները:

Շատ պետական ​​և տեղական պատմական ընկերություններ ունեն բանավոր պատմության ծրագրեր: Սինկլեր Կոպը (2002) զեկուցել է Օրեգոնի պատմական ընկերության ծրագրի մասին: Այն սկսվեց 1976 թվականին Չարլզ Դիգրեգորիոյի աշխատանքի ընդունմամբ, ով Նևինսի հետ սովորել էր Կոլումբիայում: Հազարավոր ձայնային ձայնագրությունները, կոճը պտտվող ժապավենները, տառադարձումները և ռադիոհաղորդումները այն դարձրել են Խաղաղօվկիանոսյան ափի բանավոր պատմության ամենամեծ հավաքածուներից մեկը: Բացի քաղաքական գործիչներից և նշանավոր գործարարներից, Օրեգոնի պատմական ընկերությունը հարցազրույցներ է տվել փոքրամասնությունների, կանանց, ֆերմերների և այլ սովորական քաղաքացիների հետ, ովքեր իրենց ներդրումն են ունեցել նահանգի մշակութային և սոցիալական ժառանգությունն արտացոլող արտասովոր պատմություններով: Հիլլը (2004) խրախուսում է բանավոր պատմության նախագծերը ավագ դպրոցի դասընթացներում: Նա ցույց է տալիս դասի պլան, որը խրախուսում է տեղական համայնքի պատմության ուսումնասիրությունը հարցազրույցների միջոցով: Ուսումնասիրելով ժողովրդական ակտիվիզմը և դրա մասնակիցների ապրած փորձը, նրա ավագ դպրոցի աշակերտները հասկացան, թե ինչպես են աֆրոամերիկացիներն աշխատում Ջիմ Քրոուի օրենքներին վերջ դնելու համար 1950-ականներին:

Մարկ Դ. Նեյսոնը (2005) նկարագրում է Բրոնքսի աֆրոամերիկացիների պատմության նախագիծը (BAAHP), բանավոր համայնքի պատմության նախագիծ, որը մշակվել է Բրոնքս շրջանի պատմական ընկերության կողմից: Դրա նպատակն էր փաստագրել 1940-ականներից ի վեր Նյու Յորքի Մորիսանիա թաղամասի Հարավային Բրոնքս թաղամասի սևամորթ բանվորների և միջին դասի բնակիչների պատմությունները:

### Ասիայում
#### Սիրիա
Կատարինա Լանգեն ուսումնասիրել է Սիրիայի ցեղային պատմությունները: Այս ոլորտում բանավոր պատմությունները չեն կարող փոխակերպվել շոշափելի, գրավոր ձևի` իրենց դիրքորոշման պատճառով, որը Լանգեն նկարագրում է որպես «կողմ բռնող»: Բանավոր պատմության դիրքորոշումը կարող է հանգեցնել կոնֆլիկտի և լարվածության: Ցեղերի պատմությունները սովորաբար պատմում են տղամարդիկ: Թեև պատմությունները պատմում են նաև կանայք, դրանք տեղական մակարդակում չեն ընդունվում որպես «իրական պատմություն»: Բանավոր պատմությունները հաճախ մանրամասնում են նախնիների կյանքն ու սխրանքները:

Ծագումնաբանությունը նշանավոր թեմա է տարածքում։ Ըստ Լանգեի, բանավոր պատմաբանները հաճախ պատմում են իրենց անհատականացված ծագումնաբանությունները՝ ցույց տալու իրենց վստահելիությունը՝ թե՛ իրենց սոցիալական դիրքով, թե՛ ոլորտում իրենց փորձով:

#### Պաղեստին
Բանավոր աղբյուրները հաստատվել են որպես Պաղեստինի պատմության ուսումնասիրության համար կենսական, բազմազան և հարմարվող տեղեկատվության աղբյուր: Հետազոտողները օգտվեցին բանավոր ուսումնասիրությունների նյութական ներդրումից՝ ուսումնասիրություններում, որոնք ուսումնասիրում էին թեմաների լայն շրջանակ, այդ թվում՝ ժողովրդական հեքիաթներ, սնունդ և հագուստ, լեզվաբանություն և տեղանուն, ծագումնաբանություն, գյուղատնտեսական գործունեություն և կրոնական պաշտամունք: Ավելին, գոյություն ունեցող բնիկ փաստաթղթերի, ակավության պատճառով բանավոր պատմությունները շարունակում են վճռորոշ դեր խաղալ պաղեստինցի գիտնականների շարունակական ջանքերում՝ պատմելու Պաղեստինի պատմության կարևոր պահերը: Հետազոտողները ներգրավվեցին մեթոդաբանական քննարկումների տարափով, քանի որ Պաղեստինի բանավոր պատմության հետազոտությունը հասավ իր գագաթնակետին 20-րդ դարի վերջին քառորդում: Այս հետազոտողներից ոմանք իրենց առաջարկությունները հրապարակել են ձեռնարկներում, որոնք հատուկ մշակված են պաղեստինյան համատեքստում բանավոր պատմության հետազոտությունը ստանդարտացնելու և տեղեկացնելու համար:

Պաղեստինի բանավոր պատմության նշանավոր նախագծերը ներառում են Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի Պաղեստինյան բանավոր պատմության արխիվը  (POHA), և Պաղեստինի բանավոր պատմության քարտեզը,, Կոլումբիայի համալսարանի Բանավոր պատմության նախագիծը  http://palestine.mei.columbia.edu/oral-history-projectՆյու Յորքում, Դյուկի համալսարանի Պաղեստինյան բանավոր պատմության նախագիծը, Պաղեստինյան բանավոր պատմության նախագիծը, (PRHP), Պաղեստինը Հիշեց և Զոքրոտը:

#### Չինաստան
Բանավոր պատմության վերելքը Չինաստանում պատմական ուսումնասիրությունների նոր միտում է, որը սկսվել է քսաներորդ դարի վերջին: Որոշ բանավոր պատմաբաններ շեշտում են կարևոր պատմական գործիչների խոսքերի և գործերի մասին ականատեսների վկայությունների հավաքագրումը և այն, ինչ իրականում տեղի է ունեցել այդ կարևոր պատմական իրադարձությունների ժամանակ, ինչը նման է արևմուտքում տարածված պրակտիկայի, իսկ մյուսներն ավելի շատ կենտրոնանում են կարևոր մարդկանց և իրադարձությունների վրա՝ խնդրելով կարևոր գործիչներին նկարագրել կարևոր պատմական իրադարձությունների որոշումը և մանրամասները: 2004 թվականի դեկտեմբերին ստեղծվել է Բանավոր պատմության ուսումնասիրությունների չինական ասոցիացիան։ Ենթադրվում է, որ այս հաստատության ստեղծումը ազդանշան է տալիս, որ Չինաստանում բանավոր պատմության ուսումնասիրության ոլորտը վերջապես տեղափոխվել է կազմակերպված զարգացման նոր փուլ:

#### Ուզբեկիստան
2003-ից 2004 թվականներին պրոֆեսորներ Մարիան Քամփը և Ռասել Զանկան ուսումնասիրել են գյուղատնտեսական կոլեկտիվացումը Ուզբեկստանում մասամբ՝ օգտագործելով բանավոր պատմության մեթոդաբանությունը՝ լրացնելու Ուզբեկստանի Կենտրոնական պետական ​​արխիվից բացակայող տեղեկատվության բացերը: Նախագծի նպատակն էր ավելին իմանալ 1920-ականների և 1930-ականների կյանքի մասին՝ ուսումնասիրելու Խորհրդային Միության նվաճման ազդեցությունը: 20-ական հարցազրույց է անցկացվել Ֆերգանայի հովտում, Տաշկենտում, Բուխարայում, Խորեզմում և Կաշկադարյա շրջաններում։ Նրանց հարցազրույցները բացահայտեցին սովի և մահվան պատմություններ, որոնք լայնորեն հայտնի չէին տարածաշրջանի տեղական հիշողությունից դուրս:

#### Հարավարևելյան Ասիա
Թեև բանավոր ավանդույթը հին Հարավարևելյան Ասիայի պատմության անբաժանելի մասն է, բանավոր պատմությունը համեմատաբար նոր զարգացում է: 1960-ականներից ի վեր բանավոր պատմությանն ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում ինստիտուցիոնալ և անհատական ​​մակարդակներում՝ ներկայացնելով «պատմությունը վերևից» և «պատմությունը ներքևից»։

Բանավոր պատմության և հանրային հիշողությունների մեջ, Բլեքբերնը գրում է բանավոր պատմության մասին՝ որպես գործիք, որն օգտագործվում էր «քաղաքական էլիտաների և պետական ​​կառույցների կողմից՝ նպաստելու ազգային կերտման նպատակին» հետգաղութային Հարավարևելյան Ասիայի երկրներում: Բլեքբերնը բանավոր պատմության իր օրինակների մեծ մասը վերցնում է որպես «վերևից պատմության» միջոց Մալայզիայից և Սինգապուրից:

Ինչ վերաբերում է «ներքևից պատմությանը», բանավոր պատմության տարբեր նախաձեռնություններ են ձեռնարկվում Կամբոջայում՝ փորձելով արձանագրել Կարմիր քմերների ռեժիմի կառավարումից ապրած փորձառությունները, մինչ դեռ կենդանի են փրկվածները: Այս նախաձեռնությունները օգտվում են հանրային հավաքագրված պատմությունից՝ բացահայտելու ճնշվածների նկատմամբ պարտադրված լռությունները։

#### Հարավային Ասիա
Երկու նշանավոր և շարունակական բանավոր պատմության նախագծեր Հարավային Ասիայից դուրս են գալիս էթնիկ բռնության ժամանակաշրջաններից, որոնք տասնամյակների տարբերությամբ են եղել՝ 1947 և 1984 թվականները:

1947 թվականի բաժանման արխիվը հիմնադրվել է 2010 թվականին Կալիֆորնիայի Բերկլի քաղաքում ֆիզիկոս Գունիետա Սինգե Բհալայի կողմից, ով սկսել է հարցազրույցներ վարել և ձայնագրել «հավաքելու և պահպանելու նրանց պատմությունները, ովքեր ապրել են այս բուռն ժամանակները, որպեսզի համոզվի, որ այս մեծ մարդկային ողբերգությունը չի մոռացվի»:https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2014/08/12/oral-history-project-races-to-record-voices-of-partition-survivors-in-india-and-pakistan/

Սիկհերի սփյուռքի նախագիծը հիմնադրվել է 2014 թվականին Ատլանտայի Էմորի համալսարանի հինդի-ուրդու լեզվի ավագ դասախոս Բրաջեշ Սամարթի կողմից, երբ նա դասախոս էր Կալիֆորնիայի Սթենֆորդի համալսարանում: Նախագիծը կենտրոնացած է ԱՄՆ-ում և Կանադայում սիկհերի սփյուռքի անդամների հետ հարցազրույցների վրա, ներառյալ այն շատերը, ովքեր գաղթել են 1984 թվականին Հնդկաստանում սիկհերի ջարդից հետո:

### Օվկիանիայում
#### Ավստրալիա
Հեյզել դե Բերգը սկսել է ձայնագրել ավստրալացի գրողներին, արվեստագետներին, երաժիշտներին և այլոց Արվեստների համայնքում 1957 թվականին: Նա անցկացրել է մոտ 1300 հարցազրույց: Ավստրալիայի Ազգային գրադարանի հետ միասին նա Ավստրալիայում ռահվիրա էր այդ ոլորտում՝ միասին աշխատելով քսանյոթ տարի։

1997 թվականի դեկտեմբերին *[[Վերադարձնելով նրանց տուն]] Ավստրալիայի ազգային զննության զեկույցը՝ տեղացի Ավստրալիացիների և Տորրեսյան կղզիների երեխաների իրենց ընտանիքներից բաժանումը» զեկույցի առաջին առաջարկին ի պատասխան,* Ավստրալիայի կառավարությունը հայտարարեց Ազգային գրադարանի ֆինանսավորման մասին՝ բանավոր պատմության նախագիծ մշակելու և ղեկավարելու համար: Վերադարձնելով նրանց տուն բանավոր պատմություն ծրագրիը հավաքեց և պահպանեց (1998–2002)  բնիկ ավստրալացիների և այլոց պատմությունները, որոնք ներգրավված կամ ազդված էին երեխաների հեռացման մեջ, ինչը հանգեցրեց Գողացված սերունդներին: Մյուս ներդրողները ներառում էին միսիոներներ, ոստիկաններ և կառավարության ադմինիստրատորներ։

Այժմ կան բազմաթիվ կազմակերպություններ և նախագծեր ամբողջ Ավստրալիայում, որոնք ներգրավված են բոլոր էթնոսների և կյանքի բոլոր ոլորտների ավստրալացիների բանավոր պատմությունների ձայնագրման գործում։ Վիկտորիայի բանավոր պատմությունը աջակցում է Բանավոր պատմության ամենամյա մրցանակին, որպես Վիկտորիանական համայնքի պատմության մրցանակաբաշխության մաս, որն ամեն տարի անցկացվում է նախորդ տարվա ընթացքում հրապարակված Վիկտորիայի բնակիչների ներդրումը նահանգի պատմության պահպանման գործում։

## Ակադեմիա և հաստատություններ
1948 թվականին Կոլումբիայի համալսարանի պատմաբան Ալան Նևինսը հիմնեց Կոլումբիայի բանավոր պատմության հետազոտական ​​գրասենյակը, որն այժմ հայտնի է որպես  Բանավոր պատմության հետազոտությունների Կոլումբիայի կենտրոն՝ բանավոր պատմության հարցազրույցները ձայնագրելու, արտագրելու և պահպանելու առաքելությամբ: Տարածաշրջանային բանավոր պատմության գրասենյակը հիմնադրվել է 1954 թվականին՝ որպես Կալիֆորնիայի համալսարանի Բերքլիի Բանկրոֆթ գրադարանի բաժին: 1967 թվականին ամերիկացի բանավոր պատմաբանները հիմնեցին Բանավոր պատմության ասոցիացիան, իսկ բրիտանացի բանավոր պատմաբանները՝ 1969 թվականին: 1981 թվականին Օհայոյի պետական ​​համալսարանի բիզնեսի պատմաբան Մանսել Գ. Բլեքֆորդը պնդում էր, որ բանավոր պատմությունը օգտակար գործիք է կորպորատիվ միաձուլումների պատմությունը գրելու համար: Վերջերս Հարվարդի բիզնես դպրոցը սկսեց «Ստեղծելով զարգացող շուկաներ» նախագիծը, որը «հետազոտում է բիզնեսի առաջնորդության էվոլյուցիան Աֆրիկայում, Ասիայում և Լատինական Ամերիկայում վերջին տասնամյակների ընթացքում» բանավոր պատմության միջոցով: «Դրա հիմքում կան հարցազրույցներ, որոնցից շատերը տեսաձայնագրված են, դպրոցի դասախոսների կողմից ընկերությունների և ՀԿ-ների ղեկավարների կամ նախկին ղեկավարների հետ, ովքեր մեծ ազդեցություն են ունեցել իրենց հասարակությունների և ձեռնարկությունների վրա երեք մայրցամաքներում»: Այժմ կան բազմաթիվ ազգային կազմակերպություններ և Բանավոր պատմության միջազգային ասոցիացիա, որոնք անցկացնում են սեմինարներ և կոնֆերանսներ և հրատարակում են տեղեկագրեր և ամսագրեր՝ նվիրված բանավոր պատմության տեսությանը և պրակտիկային: Բանավոր պատմության մասնագիտացված ժողովածուները երբեմն ունեն համաշխարհային համատարած հետաքրքրություն ներկայացնող արխիվներ. Օրինակ՝ Լյուիս Ուոլփոլի գրադարանը Ֆարմինգթոնում, Կոնեկտիկուտ, Եյլի համալսարանական գրադարանի բաժին:

## Մեթոդներ
Պատմաբանները, բանահավաքները, մարդաբանները, աշխարհագրագետները, սոցիոլոգները, լրագրողները, լեզվաբանները և շատ ուրիշներ իրենց հետազոտության մեջ օգտագործում են հարցազրույցների ինչ-որ ձև: Թեև բազմաբնույթ, բանավոր պատմաբանները առաջ են քաշել ընդհանուր էթիկայի և պրակտիկայի ստանդարտներ, որոնցից ամենակարևորն է հարցազրույցի ենթարկվողների «տեղեկացված համաձայնության» ձեռքբերումը: Սովորաբար դա ձեռք է բերվում նվերի ակտի միջոցով, որը նաև սահմանում է հեղինակային իրավունքի սեփականություն, որը կարևոր է հրապարակման և արխիվային պահպանման համար:

Բանավոր պատմաբանները հիմնականում նախընտրում են բաց հարցեր տալ և խուսափել առաջատար հարցերից, որոնք խրախուսում են մարդկանց ասել այն, ինչ նրանք կարծում են, որ հարցազրուցավարը ցանկանում է, որ իրենք ասեն: Որոշ հարցազրույցներ «կյանքի ակնարկներ» են, որոնք անցկացվել են մարդկանց հետ իրենց կարիերայի ավարտին: Այլ հարցազրույցները կենտրոնանում են մարդկանց կյանքի որոշակի ժամանակաշրջանի կամ կոնկրետ իրադարձության վրա, օրինակ՝ պատերազմի վետերանների կամ փոթորիկից փրկվածների դեպքում:

Ֆելդշտեյնը (2004 թ.) բանավոր պատմությունը համարում է լրագրության նման, երկուսն էլ հավատարիմ են ճշմարտությունների բացահայտմանը և մարդկանց, վայրերի և իրադարձությունների մասին պատմվածքներ կազմելուն: Ֆելշտեյնն ասում է, որ յուրաքանչյուրը կարող է օգուտ քաղել մյուսներից տեխնիկայի որդեգրումից: Լրագրությունը կարող է օգուտ քաղել՝ ընդօրինակելով բանավոր պատմաբանների կողմից կիրառվող սպառիչ և նրբերանգ հետազոտության մեթոդոլոգիաները: Բանավոր պատմաբանների պրակտիկան կարող է ընդլայնվել՝ օգտագործելով լրագրողների կողմից կիրառվող հարցազրույցների ավելի բարդ տեխնիկան, մասնավորապես՝ օգտագործելով հակառակորդների հանդիպումները որպես պատասխանողից տեղեկատվություն ստանալու մարտավարություն:

Բանավոր պատմության առաջին արխիվները կենտրոնացած էին ականավոր քաղաքական գործիչների, դիվանագետների, զինվորական սպաների և բիզնես առաջնորդների հետ հարցազրույցների վրա: 1960-ականներին և 70-ականներին, ազդվելով սոցիալական նոր պատմության աճից, հարցազրույցներն ավելի հաճախ սկսեցին կիրառվել, երբ պատմաբանները ուսումնասիրեցին պատմությունը ներքևից: Ինչ էլ որ լինի նախագծի ոլորտը կամ կիզակետը, բանավոր պատմաբանները փորձում են արձանագրել տարբեր մարդկանց հիշողությունները տվյալ իրադարձությունն ուսումնասիրելիս: Միայնակ անձի հետ հարցազրույցը տալիս է մեկ տեսակետ: Մարդիկ սխալ են հիշում իրադարձությունները կամ աղավաղում են իրենց հաշիվները տարբեր պատճառներով: Լայնորեն հարցազրույցներ տալով՝ բանավոր պատմաբանները համաձայնության կետեր են փնտրում բազմաթիվ տարբեր աղբյուրների միջև, ինչպես նաև արձանագրում են հարցերի բարդությունը: Հիշողությունների բնույթը նույնքան բանավոր պատմության պրակտիկայի մաս է, որքան հավաքված պատմությունները:

## Հնագիտություն
Հնագետները երբեմն բանավոր պատմության հարցազրույցներ են անցկացնում՝ անհայտ արտեֆակտների մասին ավելին իմանալու համար: Բանավոր հարցազրույցները կարող են ներկայացնել պատմվածքներ, սոցիալական իմաստ և ենթատեքստեր օբյեկտների համար: Հնագիտական ​​աշխատանքում բանավոր պատմությունների կիրառումը նկարագրելիս Փոլ Մուլինսն ընդգծում է այս հարցազրույցների օգտագործման կարևորությունը՝ փոխարինելու «այն-պատմությունները»: Այն-պատմություններն ավելի շուտ առարկաների ձայներն են, քան մարդկանց: Ըստ Մալլինսի, դրանք հանգեցնում են պատմությունների, որոնք հաճախ «սթափ, հոռետեսական կամ նույնիսկ դիստոպիստական» են:

Բանավոր պատմության հարցազրույցները օգտագործվել են Նորթումբերլենդում գտնվող Օվերսթոունի պեղումների նախագծում համատեքստ և սոցիալական նշանակություն տրամադրելու համար: Օվերսթոունը բաղկացած է չորս քոթեջների շարքից։ Պեղումների թիմը, որը բաղկացած էր Ջեյն Վեբսթերից, Լուիզ Տոլսոնից, Ռիչարդ Կարլթոնից և կամավորներից, գտավ, որ հայտնաբերված արտեֆակտները դժվար է նույնականացնել: Թիմը նախ արտեֆակտները տարավ հնագիտական ​​խումբ, բայց միակ մարդը, ով գիտեր գտած բեկորի մասին, ճանաչեց բեկորը մի տեսակի կաթսայից, որն ուներ իր մայրը: Սա ոգեշնչեց թիմին խմբային հարցազրույցներ անցկացնելու կամավորների հետ, ովքեր մեծացել էին տնային տնտեսություններում, օգտագործելով նման առարկաներ: Թիմը հարցազրույցներին տարավ արտեֆակտների իրենց տեղեկատու հավաքածուն, որպեսզի ակտիվացնի կամավորների հիշողությունները՝ բացահայտելով «ընդհանուր մշակութային ինքնությունը»:

## Իրավական մեկնաբանություններ
1997 թվականին Կանադայի Գերագույն դատարանը *[[Դելգամուկվն ընդդեմ Բրիտանական Կոլումբիա]]յի*  դատավարության ժամանակ որոշեց, որ «աբորիգենների կոչման» պահանջների համատեքստում բանավոր պատմությունները նույնքան կարևոր են, որքան գրավոր վկայությունները:

Գրողները, ովքեր օգտագործում են բանավոր պատմությունը, հաճախ են քննարկել դրա կապը պատմական ճշմարտության հետ: Ջիլդա Օ'Նիլը գրում է *«Կորսված ձայներ»* գրքում՝ Արևելյան Էնդի ցանող կանանց բանավոր պատմությունը. «Ես սկսեցի մտահոգվել: Կանանց և իմ հիշողությունները ճշմարիտ էին, թե դրանք պարզապես պատմություններ էին: Ես հասկացա, որ չունեի «մաքուր» ապացույցների աղբյուրներ՝ փաստեր: Փոխարենը, ես ունեի պատմությունները և նրանց պատմողների՝ յուրովի հիշելու պատճառները: Դունկան Բարեթը *[[«Շաքարի աղջիկներ»]]*  գրքի համահեղինակներից մեկը, նկարագրում է բանավոր պատմության վրա հիմնվելու որոշ վտանգներ. «Երկու անգամ պարզ դարձավ, որ սուբյեկտը փորձում էր մեզ մոլորեցնել տեղի ունեցածի մասին՝ մեկ հարցազրույցում ինքն իրեն նվաստացնող պատմություն պատմելով, այնուհետև ներկայացնելով մեկ այլ և ավելի շողոքորթ տարբերակ, երբ մենք փորձում էինք հետևել իրադարձությունների մեր հարցազրույցներին ... անցյալի որոշակի մեկնաբանության մասին՝ աջակցելով պատմական փոփոխությունների վերաբերյալ լայն, ընդգրկուն մեկնաբանություններին իրենց կյանքի կոնկրետ պատմություններով»: Ալեսանդրո Պորտելլին պնդում է, որ բանավոր պատմությունը, այնուամենայնիվ, արժեքավոր է. «այն մեզ ավելի քիչ է պատմում իրադարձությունների մասին, որպես այդպիսին, քան դրանց իմաստի մասին [...] եզակի և թանկարժեք տարրը, որը բանավոր աղբյուրները պարտադրում են պատմաբանին... բանախոսի սուբյեկտիվությունն է»:

Բանավոր պատմության ճշտության վերաբերյալ Ժան-Լու Պ Գասենդը եզրակացնում է *«Կռվու Հատազոտություն»* գրքում. «Ես պարզեցի, որ յուրաքանչյուր վկա հաշվետվություն կարելի է բաժանել երկու մասի՝ 1) այն իրադարձությունների նկարագրություններ, որոնցում վկան անձամբ մասնակցել է, և 2) այն իրադարձությունների նկարագրություններ, որոնցում վկայակոչողը չի մասնակցել, սակայն լսել է դրանց մասին այլ աղբյուրներից: Այս երկու մասերի միջև տարբերությունը չափազանց կարևոր է: Նշեցի, որ վկաների կողմից մասնակցված իրադարձությունների վերաբերյալ տրամադրված տեղեկությունները զարմանալիորեն հուսալի էին, ինչը հաստատվեց համեմատությամբ այլ աղբյուրների հետ: Անհաջողությունները կամ սխալները սովորաբար վերաբերում էին թվերի, աստիճանների և ամսաթվերի՝ առաջին երկուսը հակված էին ժամանակի ընթացքում ավելանալու: Այն դեպքերի վերաբերյալ, որոնց վկան չի մասնակցել անձամբ, տեղեկատվությունը այնքան հուսալի էր, որքան այն աղբյուրի, որի մասին խոսվում էր (տարբեր լուրեր), այսինքն՝ այն հաճախ շատ անհուսալի էր, և ես սովորաբար դեն էի գցում այդպիսի տեղեկությունները»:

2006 թվականին ամերիկացի պատմաբան Քերոլայն Էլկինսը հրատարակել *[[Կայսերական Հաշվարկ]]ը.* Բրիտանական Գուլագի անհայտ պատմությունը Քենիայում՝ մանրամասնելով Մաու Մաուի ապստամբությունը բրիտանական տիրապետության դեմ և դրա ճնշումը գաղութային կառավարության կողմից։ Աշխատանքը արժանացավ և՛ գովասանքի, և՛ քննադատության՝ քենիացիների կողմից բանավոր վկայությունների օգտագործման վերաբերյալ: Երեք տարի անց՝ 2009 թվականին, մի խումբ քենիացիներ, ովքեր գաղութատիրական իշխանությունների կողմից ապստամբության ժամանակ ներքաշվել էին համակենտրոնացման ճամբարներում, հայց ներկայացրեցին բրիտանական կառավարության դեմ: Դեպքը, որը հայտնի է որպես *Մուտուա և ևս հինգ այլ անձիք ընդդեմ [[Արտաքին գործերի և Համագործակցության գերատեսչություն|Արտաքին գործերի և Համագործակցության գերատեսչության]]*, լսվել է Լոնդոնում Արդարադատության բարձրագույն դատարանում՝ Լոնդոնում հարգարժան դատավոր Մակքոմբի նախագահությամբ: Բանավոր վկայությունը, որը մանրամասն նկարագրում էր գաղութային պաշտոնյաների կողմից կատարած բռնությունները և որից օգտվել էր Էլկինսը *«Անհավասար հաշիվ»* գրքում, որպես ապացույց ներկայացվել է դատավարության ընթացքում՝ գործը վարող բրիտանական փաստաբան Մարտին Դեյի և Քենիայի Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի կողմից: Դատավարության ընթացքում, բացահայտման ընթացքում, ԱԳԿ-ն հայտնաբերել է շուրջ 300 տուփ նախկինում չհայտարարված փաստաթղթեր, որոնք հաստատում էին Էլկինսի պնդումները «Անհավասար հաշիվ»-ում և նոր ապացույցներ տրամադրեցին հայցվորների գործի աջակցման համար: ՄաքԿոմբը վերջում որոշում է կայացրել Քենիա հայցվորների օգտին՝ ընդգծելով «հսկայական փաստաթղթավավերացման աջակցությունը համակարգված բռնությունների վերաբերյալ մեղադրանքներին»:

## Դրական և բացասական կողմերը
Բանավոր պատմությունը որպես սկզբնաղբյուր օգտագործելիս կան մի քանի նախազգուշացումներ: Հարցաքննվող անձը կարող է ճշգրիտ չհիշել փաստացի տեղեկությունները, ինչպիսիք են անունները կամ ամսաթվերը, և նրանք կարող են չափազանցնել: Սրանից խուսափելու համար հարցազրուցավարները կարող են հարցազրույցից առաջ մանրակրկիտ հետազոտություն կատարել և պարզաբանման նպատակով հարցեր ձևակերպել: Գոյություն ունի նաև նախապես մտածված կարծիք, որ բանավոր պատմությունն ավելի քիչ վստահելի է, քան գրավոր գրառումները: Գրավոր սկզբնաղբյուր նյութերը տարբեր են տեղեկատվության կատարման հարցում, և որ դրանք կարող են ունենալ լրացուցիչ աղբյուրներ: Բանավոր աղբյուրները բացահայտում են ոչ նյութական առարկաներ, ինչպիսիք են մթնոլորտը, բնավորության մասին պատկերացումները և տպագիր հակիրճ արված կետերի պարզաբանումները: Բանավոր պատմությունը կարող է նաև ցույց տալ ապրելակերպ, բարբառ և տերմինաբանություն և սովորույթներ, որոնք կարող են այլևս աչքի չընկնել: Բանավոր պատմությունը կարող է ակադեմիականորեն օգտագործվել՝ հարցվածների կողմից արտահայտված տեսակետների վերաբերյալ անկախ համատեքստում և անկախ հետազոտություն առաջացնելու համար: Հաջողակ բանավոր պատմությունը լրացնում է իր գրավոր նմանակը:

Մյուս մտահոգությունները, որոնք գիտնականները նշում են, ներառում են այն փաստը, որ բանավոր պատմության ձևով հավաքագրված տվյալները դժվար է քանակականացնել, կարող են արտացոլել հետազոտողների կողմնակալությունը իրենց ուսումնասիրության օբյեկտի նկատմամբ և բաց են բազմաթիվ մեկնաբանությունների համար:

Բացի այդ, բանավոր պատմության որոշ նյութեր համամասնորեն գերներկայացված են գյուղական համայնքների տարեց տղամարդիկ խոսնակների կողմից, ովքեր իրենց ողջ կյանքն անցկացրել են այնտեղ և ովքեր սովորաբար չեն շարունակել իրենց կրթությունը 14 տարեկանից հետո:

## Արտագրում
Ստացված տվյալների արտագրումն ակնհայտորեն ձեռնտու է, և վերծանումների հետագա օգտագործման մտադրությունները մեծապես որոշում են հարցազրույցի տառադարձման ձևը: Քանի որ բանավոր պատմության նախագծերը, որպես կանոն, չեն ներառում պրոֆեսիոնալ արտագրողի աշխատանք, «շեղ» հատկանիշները, ինչպիսիք են բարբառային առանձնահատկությունները և ավելորդ կրկնությունները, կարող են չեզոքացվել և վերացվել, որպեսզի արտագրություններն ավելի մատչելի դարձնեն սովորական ընթերցողների համար, ովքեր սովոր չեն նման «շեղումներին». այսինքն՝ սղագրությունները կարող են ամբողջությամբ չարտացոլել հարցազրույցի մասնակիցների բնօրինակ, իրական խոսքերին:

## Հակասություններ
Գվատեմալական գրականությունում, «Ես, Ռիգոբերտա Մենչու» (1983) բանավոր պատմությունը բերում է գրավոր ձևի *[[տեստիմոնիո]]* ժանրի միջոցով: *«Ես, Ռիգոբերտա Մենչու»* հավաքագրված է վենեսուելացի անթրոպոլոգ Բուրգոս-Դեբրայի կողմից՝ հիմնվելով Մենչուի հետ անցկացրած մի շարք հարցազրույցների վրա: Մենչուի շուրջը վիճաբանությունը սկսվեց, երբ պատմաբան Դավիդ Ստոլը հարցականի տակ դրեց Մենչուի պնդումը, որ «դա բոլոր աղքատ գվատեմալականների պատմությունն է»: *«Ռիգոբերտա Մենչու և բոլոր աղքատ գվատեմալականների պատմությունը»* (1999) գրքում Ստոլը պնդում է, որ Մենչուի տեստիմոնիոյում ներկայացված մանրամասները համահունչ չեն իր սեփական դաշտային աշխատանքին և հարցազրույցներին, որոնք նա անցկացրել է այլ Մայաների հետ: Գվատեմալական վիպագիր և քննադատ Արտուրո Արիասի համաձայն՝ այս վեճը հստակեցնում է բանավոր պատմության մեջ առկա լարվածությունը: Մի կողմից, այն ներկայացնում է ենթակա սուբյեկտին «խոսող սուբյեկտ» դարձնելու հնարավորություն: Մյուս կողմից, այն մարտահրավեր է նետում պատմաբանների մասնագիտությանը՝ հավաստելու «նրա միջնորդավորված խոսքի փաստացիությունը», քանի որ «ենթակա սուբյեկտները ստիպված են լինում [թարգմանել էպիստեմոլոգիական և լեզվաբառական շրջանակներից] և օգտագործել գաղութարարի խոսքը՝ իրենց սուբյեկտիվությունը արտահայտելու համար»:

## Կազմակերպություններ
* Ամերիկյան ֆոլքլայֆ կենտրոն
* Աֆրոամերիկյան երաժշտության և մշակույթի արխիվներ, Ինդիանայի համալսարան
* Բեյլորի համալսարանի բանավոր պատմության ինստիտուտ
* Կոլումբիայի բանավոր պատմության կենտրոն, Կոլումբիայի համալսարան
* Հյուսթոնի ասիական ամերիկյան արխիվ, Չաո ասիական հետազոտությունների կենտրոն, Ռայսի համալսարան
* Ժամանակակից պատմության ինստիտուտ, Ֆրանսիայի գիտական ​​հետազոտությունների ազգային կենտրոն
* Լուի Բ. Նան բանավոր պատմության կենտրոն, Կենտուկիի համալսարանի գրադարաններ
* Նյու Յորքի հանրային գրադարան Համայնքի բանավոր պատմության նախագծեր
* Բանավոր պատմության կենտրոն, Սինգապուրի ազգային արխիվ
* Պոստ Բելում
* Տարածաշրջանային բանավոր պատմության գրասենյակ (ROHO), Բանկրոֆթի գրադարան, Կալիֆորնիայի համալսարան, Բերկլի
* Սամուել Պրոկտոր բանավոր պատմության ծրագիր, Ֆլորիդայի համալսարան
* Հարավային բանավոր պատմության ծրագիր, Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարան
* ՍթորիՔորփս
* Կոնգրեսի գրադարանի ամերիկյան ֆոլքլայֆ կենտրոնի վետերանների պատմության նախագիծ

## Նշանավոր բանավոր պատմաբաններ
* Սվետլանա Ալեքսևիչ
* Դեյվիդ Պ. Բոդեր
* Բարի Բրոդֆութ
* Թոմ Բրոկաու
* Ալեքս Հեյլի
* Օսկար Լյուիս
* Ալեսանդրո Պորտելի
* Սանգ Յե
* Ստադ Տերկել
* Ուոլաս Թերի, լրագրող և բանավոր պատմության անթոլոգիաների հեղինակ՝ աֆրոամերիկացի պատերազմի վետերանների և սևամորթ լրագրողների մասնակցությամբ:
* Տոնգ Թեկոնգ
* Թ. Հարրի Վիլիամս
* Չժան Սինսին

## Բանավոր պատմության նշանավոր նախագծեր
* Ծնվել է ստրկության մեջ. ստրուկների պատմությունները դաշնային գրողների նախագծից, 1936 - 1938 թվականներին, Կոնգրեսի գրադարան: Միացյալ Նահանգներում նախկինում ստրկացած մարդկանց առաջին դեմքի հաշիվների ընտրանի:
* Քաղաքացիական իրավունքների պատմության նախագիծ,, Կոնգրեսի գրադարան: Հարցազրույցների ժողովածու մարդկանց հետ, ովքեր մասնակցել են Քաղաքացիական իրավունքների պայքարին մինչև 1960-ական թվականները և դրանից հետո:
* Ազգերի հիշողություն, Պոստ Բելլում: Եվրոպայում ապրող մարդկանց վկայությունների հավաքածու, ովքեր կիսում են կյանքը 20-րդ դարում տոտալիտար ռեժիմների ներքո:
* Վետերանների պատմության նախագիծ,, Կոնգրեսի գրադարան: Ամերիկացի վետերանների անձնական հաշիվների հավաքածու, որն ընդգրկում է Առաջին համաշխարհային պատերազմը, 1914, Իրաքի պատերազմը, 2011 թ.
* Առանձնացված. Անարդարության և համերաշխության պատմություններ  Բանավոր պատմության հարցազրույցների ժողովածու ծնողների և երեխաների հետ, որոնք առանձնացվել են Թրամփի վարչակազմի կողմից Զրոյական հանդուրժողականության քաղաքականության ներքո 2017 և 2018 թվականներին:

## Տես նաև
* Կոլեկտիվ հիշողություն
* Լսողության ազգային օր
* Բանավոր պատմության պահպանում
* Բանավոր ավանդույթ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Cruikshank, Julie. "Do Glaciers Listen? Local Knowledge, Colonial Encounters, & Social Imagination." UBC Press, 2005. .
* Doel, Ronald E. "Oral History of American Science: a Forty-year Review." *History of Science* 2003 41(4): 349–378. 
* Feldstein, Mark. "Kissing Cousins: Journalism and Oral History." *Oral History Review* 2004 31(1): 1-22. 
* Grele, Ronald J. "Oral history" in 
* Grele, Ronald J. et al. *Envelopes of Sound: The Art of Oral History* Praeger Publishers, 1991
* Hill, Iris Tillman. "Community Stories: a Curriculum for High School Students." *Magazine of History* 2004 18(2): 43–45. 
* Hoopes, James. *Oral History: An Introduction for Students* U of North Carolina Press, 1979.
* Kelin, Daniel, II.  *To Feel as Our Ancestors Did: Collecting and Performing Oral Histories.* Heinemann, 2005. 200 pp.
* Launius, Roger D. "'We Can Lick Gravity, but Sometimes the Paperwork Is Overwhelming': NASA, Oral History, and the Contemporary Past." *Oral History Review* 2003 30(2): 111–128. 
* 
* Merolla, D. and Turin, M. *Searching for Sharing: Heritage and Multimedia in Africa* Open Book Publishers, 2017. .
* Naison, Mark. "The Bronx African American History Project." *OAH Newsletter* 2005 33(3): 1, 14. 
* Ritchie, Donald A. *Doing Oral History.* Oxford, England: Oxford University Press, 2014.
* 
* 
* Sinclair, Donna and Kopp, Peter. "Voices of Oregon: Twenty-five Years of Professional Oral History at the Oregon Historical Society." *Oregon Historical Quarterly* 2002 103(2): 250–263. 
* 
* Tomes, Nancy. "Oral History in the History Of Medicine." *Journal of American History*  1991 78(2): 607–617. 
* Vansina, Jan. *Oral Tradition as History* (University of Wisconsin Press, 1985), focus on Africa
* Vilanova, Mercedes. "International Oral History", *History Workshop Journal* (1995) No. 39 pp.&nbsp;67–70. ; by a leader of the oral history movement in Spain

## Արտաքին հղումներ

* Բրիտանական գրադարանից.
** Food Stories  – Food-related oral history recordings from the BL Sound Archive
** Oral history collections and activities, including National Life Stories
* ԱՄՆ կառավարությունից.
** Oral History of the US House of Representatives 
** US Senate Oral History Project
* Ակադեմիայից.
** Oral History Program at University of South Florida Libraries
** Oral History in the Digital Age at Michigan State University (East Lansing, Michigan)
** Oral History Center at University of Louisville (Louisville, Kentucky)
** University at Buffalo Archives Oral History Collection from the University at Buffalo Libraries
** Oral History of American Music at Yale University (New Haven, Connecticut)
* Over 600 oral histories of combat veterans, from the Witness to War Foundation (non-profit)
* in the First Person – index of 2,500+ collections of international oral histories in English
* Oral history in the teaching of US History 
* NYC records from Sept. 11 – includes more than 12,000 pages of oral histories as told by 503 firefighters, paramedics, and emergency medical technicians
* Gary Greaves Oral History Digitization Project. – "The recordings all relate to post-war Seattle history and cover a diverse array of topics -- such as transportation, race relations, housing, city planning and labor."
* Richard S. Hobbs Oral History Interviews with Revels Cayton. – "The collection consists of oral history interview recordings and partial transcripts of interviews, mostly conducted by Richard Hobbs with Revels Cayton. Interviews were used for the book *The Cayton Legacy: an African American family.*

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
* Rosie the Riveter / World War II Home Front Oral History Project Collection of oral histories with women and men living and working on the U.S. home front during WWII Regional Oral History Office and National Park Service
* Recollections of WWII  – Directory of United Kingdom Oral History Collections Relating to WWII
* 376th Heavy Bombardment Group Oral Histories from the Ball State University Digital Media Repository
* World War II Records – Tennesseeans and War from the University of Tennessee Tennesseans and War Oral History Project

### Վիետնամի պատերազմ
* Vietnam War Era Veterans Oral Histories from the Ball State University Digital Media Repository

### Կազմակերպություններ
* H-ORALHIST is an H-Net Discussion Network (or edited Blog) established in 2006
* Centre for Oral History and Digital Storytelling – Concordia University
* The Australian Centre for Oral History
* Oral History Australia (national organisation, with branches in each state)
* Oral History Association of Australia
* Institut d'histoire du temps présent 
* Oral History Centre, National Archives of Singapore
* Pritzker Military Library's "Stories of Service" collects and records first‐hand accounts from veterans and citizens involved in military efforts
* 

### Տեխնիկական
* Oral History in the Digital Age at Michigan State University (East Lansing, Michigan)
* Digital Omnium: Oral History, Archives and Digital Technology by Doug Boyd
* Digital Audio and Portable Recorders: The Basics by Doug Boyd
* General principles and best practices for oral history
* Dédalo Project – Open software platform for management of intangible cultural heritage and oral history
* Advice on how to conduct oral history interviewing from the East Midlands Oral History Archive
* "Ask Doug" resource for choosing a digital audio recorder , Oral History in the Digital Age
* Testimony software from the Australian Centre for Oral History (used in its Cultural Conversations project)
* The manual of analogue restoration techniques  by Peter Copeland is designed to aid audio engineers and audio archivists, and is available via the British Library Sound Archive
* "OHMS: enhancing Access to Oral History for Free" by Doug Boyd.  Oral History Review Volume 40 Issue 1 Summer:Fall 2013, Oxford University Press
* Doing Oral History with Vietnam War Veterans EDSITEment lesson plan

### Ռեսուրսներ
#### Էթիկական ուղեցույցներ

* ''Is Your Oral History Legal and Ethical? (2012)'' by the Oral History Society

#### Ամսագրեր
* *Oral History* in the UK was first published in 1972; established two years before the *Review*. ()
* *The Oral History Review* in the USA was first published in 1974 ()

#### Ցուցակային ծառայություններ
* H-ORALHIST is an H-Net Discussion Network established in 1996, based on an earlier listserv, OHA-L, developed by Terry Birdwhistell of the University of Kentucky (). It works by email and knits together an international network of researchers interested in creating and using oral history. Its daily email reach 3400 subscribers with discussions of current projects, teaching methods, and the state of historiography in the field. H-ORALHIST is especially interested in methods of teaching oral history to graduate and undergraduate students in diverse settings. H-ORALHIST publishes syllabi, outlines, handouts, bibliographies, tables of contents of journals, guides to term papers, listings of new sources, library catalogs and archives, and reports on new software, datasets, and other materials. H-ORALHIST posts announcements of conferences, fellowships, and jobs. It also carries information about new books and commissions book reviews.

Կատեգորիա:Բանավոր հաղորդակցություն
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Կատեգորիա:Կապ
Կատեգորիա:Մարդկային ձայն
Կատեգորիա:Պատմագրություն
Կատեգորիա:Պատմական աղբյուրներ
Կատեգորիա:Պատմության ենթաբաժիններ
Կատեգորիա:Պատմության տեսություններ
Կատեգորիա:Պատմություն
Կատեգորիա:Սոցիալական պատմություն