Պավել Չիստյակով

**Պավել Պետրովիչ Չիստյակով** (, ), ռուս նկարիչ, մանկավարժ, պատմական, ժանրային նկարչության, դիմանկարի վարպետ։

## Կենսագրություն
Պավել Չիստյակովը ծնվել է 1832 թվականի հունիսի 23-ին (հուլիսի 5-ին), Տվեր նահանգի Պրուդի գյուղում (այժմ՝ Տվերի մարզ, Կրասնոխոլմսկի շրջան)։ Նախնական կրթություն ստացել է Կրասնի Խոլմի դպրոցում և Բեժեցկի ծխական դպրոցում (1848)։ Նրա զարգացման գործում մեծ է եղել հոր դերը, ով լինելով հասարակ մարդ, հասկանում էր կրթության կարևորությունը։ 1849 թվականին Պավել Չիստյակովը ընդունվել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիա, որտեղ նրա ուսուցիչն է եղել պրոֆեսոր Պյոտր Բասինը։ 1854-1858 թվականներին արժանացել է ակադեմիայի երկու փոքր և երկու մեծ արծաթե մեդալների` գերազանց նկարներ և բնության էսքիզներ ստեղծելու համար։ 1860 թվականին «Պատրիարք Հերմոգենեսը բանտում» կտավի համար ստացել է փոքր ոսկե մեդալ։ 1861 թվականին ավարտել է ակադեմիայի դասընթացը՝ XIV դասի նկարչի կոչումով, մեծ ոսկե մեդալով, որը ստացել է «Մեծն իշխանուհի Սոֆյա Վիտովտովնան իշխան Վասիլի Տեմնոյի ամուսնությանը» կտավի համար, ինչպես նաև իրավունք է ստացել մեկնելու օտար ափեր որպես ակադեմիայի թոշակառու։ Նախքան այդ ուղևորությանը մեկնելը, որոշ ժամանակ դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի նկարչական դպրոցում։ Հայրենի բնօրրանում՝ Կրասնի Խոլմում, նկարել է «Աղքատ երեխաները» կտավը (1861 թվական, ՊՌԹ)։

1862 թվականից սկսել է իր ուղևորությունը, այցելել է Գերմանիա, աշխատել Փարիզում և Հռոմում։ Վերադառնալով Սանկտ Պետերբուրգ՝ 1870 թվականին արժանացել է ակադեմիկոսի կոչման «Հռոմի մուրացիկը», «Չուչարկայի գլուխը» և «Հասարակական պարահանդեսի մեկնող ֆրանսիացին» կտավների համար։ Դրանից հետո զբաղվել է մանկավարժությամբ, շատ հազվադեպ է ցուցադրել իր նոր ստեղծագործությունները։ Իր գեղարվեստական պրակտիկայի ընթացքում Չիստյակովը «ձգտել է պատմական սյուժեի դրամատիզացիայի, պատկերի համակարգի հոգեբանական հագեցածությանը»։

Չիստյակովը մահացել է 1919 թվականի նոյեմբերի 11-ին Դետսկոե Սելո գյուղում (այժմ` Պուշկին քաղաք)։

Նրա կտավներից «Ծեր տիկնոջ դիմանկարը» (1871) և «Կանգնած քահանան» (1863-1864) գտնվում են Տվերի տարածաշրջանային պատկերասրահում։

## Ընտանիք
* Եղբայր՝ Չիստյակով, Պյոտր Պետրովիչ (1830-ականների 2-րդ կես - 1870-ականների վերջից ոչ շուտ), նկարիչ-գեղանկարիչ և գծանկարիչ,
* Քույր՝ Չիստյակովա, Աննա Պետրովնա ( ՞ - մահացել է 1901 թվականից ոչ շուտ), նկարիչ,
* Կին՝ Վերա Եգորովնա Չիստյակովա (Մեյեր) (1848-1918), նկարչուհի։ Ամուսնության մեջ է եղել 1871 թվականից,
* Դուստր՝ Աննա Պավլովնա Չիստյակովա (ամուսնությամբ՝ Դուրդինա, Մերց), (1872-1930), սիրողական նկարիչ,
* Դուստր՝ Վերա Պավլովնա Չիստյակովա (1874-1928), սիրողական նկարիչ, մանկավարժ,
* Որդի՝ Վսեվոլոդ Պավլովիչ Չիստյակով (1879-1929), Կայսերական արվեստի ակադեմիայի աշխատակից,
* Թոռ՝ Իգոր Վասիլևիչ Դուրդին (1895-1918), սիրողական նկարիչ,
* Թոռ՝ Իզյասլավ Վսեվոլոդովիչ Չիստյակով (1902-1960), նկարիչ,
* Թոռ՝ Յարոսլավ Վասիլևիչ Դուրդին (1900-1980), գիտնական-քիմիկոս, մանկավարժ, քիմիական գիտությունների դոկտոր, Լենինգրադի Ա. Ա. Ժդանովի անվան  պետական համալսարանի պրոֆեսոր (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարան),
* Թոռ՝ Օլեգ Վսեվոլոդովիչ Չիստյակով (1907-1942), սիրողական նկարիչ։

## Պատկերասրահ

Chistyakov Germogen.jpg|Պատրիարք Հերմոգենեսը մերժում է լեհերին ստորագրել կանոնադրությունը (1860)
Pavel Chistyakov1861.jpg|«Մեծ իշխանուհի Սոֆյա Վիտովտովնան Վասիլի Տյոմնիի հարսանիքին հանում է Վասիլի Կոսոյի գոտին» (1861)
Pawel Petrowitsch Tschistjakow 001.jpg|«Ջովանինան նստում է պատուհանագոգին» (1864)
Chistiakov Giovannina.jpg|Ջովանինա
Чистяков П. П. Женский портрет. 1872.jpg|Կնոջ դիմանկար (1872), Բելառուսի ազգային արվեստի թանգարան
Chistyakov BoyarinGTG.jpg|«Բոյար» (1876)


## Ժամանակակիցների գնահատականներ
Իր հուշերում Նիկոլայ Սամոկիշը գրել է.

## Մրցանակներ և կոչումներ
* 1-ին աստիճանի դասական նկարիչ (1861),
* Ակադեմիկոս (1870), պատմական և դիմանկարչական գեղանկարչության  պրոֆեսոր, 2-րդ աստիճան (1892),
* Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1876),
* Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1879),
* Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1881),
* Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1887),
* Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշան (1891),
* Կայսերական արվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1893),
* «Նորին կայսերական մեծության երախտագիտություն» մեդալ Վարշավայում նոր ուղղափառ տաճարի կառուցման աշխատանքների համար (1894),
* Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1895, ժառանգական ազնվականությամբ),
* Մեդալ «Ի հիշատակ Ալեքսանդր III կայսեր գահակալության» (1896),
* Սանկտ Պետերբուրգի նկարչության ուսուցիչների ընկերության պատվավոր անդամ (1901-1917),
* Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան (1907),
* Սուրբ Աննայի 1-ին աստիճանի շքանշան (1911)։

### Աստիճաններ
* X դասի կոլեգիալ քարտուղար (1861),
* IX դասի տիտղոսակիր  խորհրդական (1870),
* VIII դասի կոլեգիալ ատենակալ ավագությամբ (1876),
* VII դասի արքունի  խորհրդական ավագությամբ, երկարամյա ծառայության համար (1879, ստացել է 1881),
* VI դասի կոլեգիալ խորհրդական (1883, ստացել է 1886),
* V դասի պետական խորհրդական երկարամյա ծառայության համար (1892),
* IV դասի իսկական  պետական խորհրդական (1905)։

## Հիշատակ
[մինի|<center>Պավել Չիստյակովի տուն-թանգարան [Պուշկին (քաղաք)|Պուշկինոյում]]
մինի|Նկարչի արվեստանոցը տուն-թանգարանում
* Չիստյակովի փողոցը Պուշկինոյում, որն անցնում է այն տան կողքով, որտեղ ապրել է նկարիչը։
* 1987 թվականին Պուշկինոյում պահպանված փայտե տանը բացվել է Պավել Չիստյակովի թանգարանը։

### Հասցեներ Սանկտ Պետերբուրգում-Պետրոգրադում
* 1876- 11/11/1919 - ամառանոց Պուշկինոյում, Մոսկովյան  մայրուղի 23 (տուն թանգարան)

## Աշակերտներ
* Վիկտոր Բորիսով-Մուսատով
* Ֆյոդոր Բուխհոլց
* Վիկտոր Վասնեցով
* Միխայիլ Վրուբել
* Իվան Գրաբովսկի
* Անտոն Կանդաուրով
* Նիկոլայ Լոսև
* Վասիլի Պոլենով
* Ելենա Պոլենովա
* Յուդել Պեն
* Իլյա Ռեպին
* Նիկոլայ Ռերիխ
* Անդրեյ Ռյաբուշկին
* Նիկոլայ Սամոկիշ
* Վալենտին Սերով
* Վասիլի Սուրիկով
* Վասիլի Սավինսկի
* Ալեքսանդր Ֆիշչև
* Կոստա Խեթագուրով

## Գրականություն
;Տեքստերի հրապարակում
* *Чистяков П. П.* Письма, записные книжки, воспоминания. 1832—1919. — М., 1953.
;Էսսեներ կյանքի և աշխատանքի մասին
* *Бабияк В. В.* «Тверской мудрец» (о педагогической деятельности П. П. Чистякова) / Материалы VI Международной Российско-американской научно-практической конференции, посвящённой 300-летию Санкт-Петербурга «Актуальные вопросы современного университетского образования». — СПб.: Изд-во РГПУ им. А. И. Герцена, 2005. — С. 220—223.
* *Бабияк В. В.* Павел Чистяков — Дмитрий Кардовский: преемственность художественно-образовательной традиции / Научное мнение. — 2011. — № 7. — С. 34—45.
* *Элий Михайлович Белютин, Нина Михайловна Молева* П. П. Чистяков — теоретик и педагог. — М., 1953.
* *Белютин Э., Молева Н.* Павел Петрович Чистяков. 1832—1919. — М., 1954.
* *Илья Яковлевич Гинзбург* П. П. Чистяков и его педагогическая система. — Л.; М., 1940.
* *Ольга Антоновна Лясковская * П. П. Чистяков. — М.: издательство Гос. Третьяковской галереи, 1950. — 64 с.
* *Чурилова Е. Б.* Я ещё могу съездить к Чистякову. (П. П. Чистяков в Царском селе). — СПб., 2004.
* 
;Բառարաններ և հանրագիտարաններ
* 
* 
* 
* 
* 
* Чистяков, Павел Петрович - статья из Большой советской энциклопедии.
* Гинзбург И. П. П. Чистяков и его педагогическая система. - Л.; М., 1940.
* Лясковская О. А. П. П. Чистяков. - М.: издательство Гос. Третьяковской галереи, 1950. - 64 с.
* Чистяков П. П. Письма, записные книжки, воспоминания. 1832-1919. - М., 1953.
* Белютин Э., Молева Н. П. П. Чистяков - теоретик и педагог. - М., 1953.
* Белютин Э., Молева Н. Павел Петрович Чистяков. 1832-1919. - М., 1954.
* Чурилова Е. Б. Я ещё могу съездить к Чистякову. (П. П. Чистяков в Царском селе). - СПб., 2004.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Чистяков Павел Петрович в «Энциклопедическом словаре»
* *Иванов Г.* Знаменитые и известные Бежечане: Чистяков Павел Петрович 
* ЧИСТЯКОВ Павел Петрович

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ