Չարիքի խնդիր

**Չարիքի խնդիր**, չարիք և տառապանք գոյության դեպքում ամենակարող, ամենագետ և ամենաբարեսիրտ Աստծո գոյության խնդիր։ Ներկայում այս հասկացությունների տարբեր սահմանումներ կան։ Խնդրի ամենահայտնի ներկայացումը պատկանում է Էպիկուրոսին։ Խնդիրը մասսայականցրել է Դեյվիդ Հյում։

Կրոնի փիլիսոփայությունից բացի չարիքի խնդիրը նաև կարևոր է աստվածաբանության և էթիկայի մեջ։ Չարիքի և հարող խնդիրների վերաբերյալ քննարկումներ կան նաև փիլիսոփայական այնպիսի բնագավառներում, ինչպիսիք են աշխարհիկ էթիկան և էվոլյուցիոն էթիկան։ Սակայն, խնդիրը սովորաբար դիտարկվում է աստվածաբանության կոնտեքստում։

Չարիքի խնդրի պատասխանները ավանդաբար եղել են երեք տեսակի՝ պաշտպանություն, մերժում և թեոդիցիա։

Չարիքի խնդիրը սովորաբար ունի ձևակերպման երկու տեսակ. **չարիքի տրամաբանական խնդիր** և **չարիքի ակնհայտ խնդիր**։ Փաստարկի տրամաբանական տարբերակը փորձում է ցույց տալ, որ Աստծո և չարիքի միաժամանակ գոյությունը տրամաբանորեն անհնար է, իսկ ակնհայտ տարբերակը փորձում է ցույց տալ, որ ամենազոր, ամենագետ և բոլորովին բարի Աստծո գոյությունը անհավանական է աշխարհում առկա չարիքի պայմաններում։ Չարիքի խնդրի որոշ տարբերակներ ընդլայնում են այն՝ մարդկանցից բացի այլ օրգանիզմների տառապանքը նույնպես ընդգրկելով։

## Սահմանումներ
### Չարիք
Լայն իմաստով չարիքը սահմանվում է որպես կամայական ցավ և տառապանք, սակայն այս սահմանումը խնդրահարույց է։ Ըստ Մարկուս Սինգերի՝ չարիքի օգտակար սահմանումը պետք է հիմնված լինի այն գիտելիքի վրա, որ «եթե ինչ-որ բան իրական չարիք է, ուրեմն այն չի կարող անհրաժեշտ լինել, և եթե այն իրոք անհրաժեշտ է, ուրեմն այն չի կարող չարիք լինել»։ Ըստ Ջոն Քեմփի՝ չարիքը չի կարող հասկացվել «պարզ հեդոնիստական սանդղակով, որտեղ հաճույքը դրական է, ցավը՝ բացասական»։ Համաձայն ԱՄՆ-ի Բժշկության ազգային ակադեմիայի՝ ցավը գոյատևման համար անհրաժեշտ է. «առանց ցավի աշխարհը անհավանական վտանգավոր տեղ կլիներ»։

Չնայած ամենա-Աստծո գոյության դեմ արգումենտներից շատերը հիմնված են չարիքի լայն իմաստով սահմանման վրա, «չարիքի բնույթով հետաքրքրված ժամանակակից փիլիսոփաների մեծ մասը հիմնականում կենտրոնանում են չարիքի ավելի նեղ սահմանման վրա»։ Չարիքի ավելի նեղ կոնցեպտը կապված է բարոյական դատապարտման հետ, և կիրառելի է միայն անկախ որոշումներ կայացնելու հնարավորություն ունեցող բարոյական ագենտների համար. այն թույլ է տալիս որոշոկի քանակությամբ ցավի և տառապանքի գոյություն՝ առանց այն չարիք համարելու։ Քրիստոնությունը հիմնված է «տառապանքի փրկարար արժեքի» վրա։

Փիլիսոփա Եվա Գարարդը պնդել է, որ «չարիք» եզրը չի կարող կիրառվել սովորական ապօրինությունները նկարագրելու համար, քանի որ «գոյություն ունի որակական, ոչ թե միայն քանակական տարբերություն չարիքի և այլ ապօրինությունների մեջ. չարիքը միայն վատ կամ սխալ գործողությունը չէ, այլ նրանք, որոնք հատուկ սարսափելի որակ ունեն»։ Կալդերը պնդում է, որ չարիքը պետք է ներառի զոհին զգալի վնաս պատճառելու փորձ կամ ցանկություն՝ առանց բարոյական հիմնավորման։

Կախված հավատքի համակարգից չարիքը տարբեր իմաստ ունի, և այն կարելի է դիտարկել ինչպես կրոնական, այնպես էլ բնական կամ աշխարհիկ տեսանկյունից։ Ըստ Ջոն Կեկեսի՝ գործողությունը չարիք է, եթե «(1) այն ծանր վնաս է պատճառում (2) անմող զոհերի, և այն (3) դիտավորյալ է, (4) չարամտորեն դրդված է և (5) բարոյապես չարդարացված է»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էպիկուրիզմ
Կատեգորիա:Հուդայական փիլիսոփայություն

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական խնդիրներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական պարադոքսներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական ջատագովություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական փիլիսոփայություն