open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անահիտ Հարությունյան

**Անահիտ Լևոնի Հարությունյան** (), հայ հասարակական գործիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Երևանի «Հայբուսակ» համալսարանի նախկին ռեկտորը, Կրթության միջազգային ակադեմիայի (որի կազմի մեջ մտնում է նաև «Հայբուսակ» համալսարանը) նախագահ։

## Կենսագրություն
Անահիտ Հարությունյանը ծնվել է 1958 թ. մարտի 14-ին Երևանում՝ կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, հետագայում՝ Երևանի «Հայբուսակ» համալսարանի հիմնադիր Լևոն Հարությունյանի և ուսուցչուհի Սիլվա Ասլիկյանի ընտանիքում։ 1975 թ. ավարտել է Երևանի թիվ 109 դպրոցը և ընդունվել Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան օտար լեզուների ինստիտուտի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։ 1980-1990 թթ. աշխատել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի (ներկայումս՝ Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան) ռուս գրականության ամբիոնում՝ որպես դասախոս։ 1990 թվականին դարձել է «Հայբուսակ» համալսարանի համահիմնադիր և պրոռեկտոր, 1993 թվականից զբաղեցրել ռեկտորի պաշտոնը։ Նրա ղեկավարության տարիներին բուհը զգալի զարգացում է ապրել՝ ընդլայնվել է մասնագիտությունների ցանկը, ստորագրվել են համագործակցության պայմանագրեր մի շարք արտասահմանյան ուսումնական հաստատությունների հետ, կատարվել են ռազմավարական բարեփոխումներ։ 1994-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի մասնավոր ուսումնական հաստատությունների «Ինտելեկտ» միության փոխնախագահը, 1999 թվականից այդ միության նախագահն է։ 2006 թվականից հանդիսանում է Կրթության Միջազգային Ակադեմիայի տնօրենների խորհրդի նախագահ։
մինի

## Անդամակցություն
* Հայաստանի Հավատարմագրված համալսարանների խորհրդի անդամ
* Հայաստանի Հանրային խորհրդի Կրթության և գիտության հանձնաժողովի անդամ
* 2007 թվականից Ռուսաստանի Բժշկատեխնիկական ակադեմիայի անդամ
* 2009-2016 թվականներին եղել է Հայաստանի Կրթության և Գիտության նախարարության կոլեգիայի անդամ

## Պարգևներ և կոչումներ
* Բանասիրական գիտւթյունների դոկտոր (2001), պրոֆեսոր (2002)
* 2008 թվականին Մոսկվայում պարգևատրվել է ակադեմիկոս Չիժևսկու անվան շքանշանով, 2015 թ. արժանացել է ակադեմիկոս Չիժևսկու մեծ ոսկե մեդալին
* ՀՀ Լեզվի պետական տեսչության պատվոգրիր, 2009
* «Տարվա լավագույն կին գործարար» մրցանակ, 2010
* ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության պատվոգիր, 2011
* Համազգային վստահության մրցանակ, 2014
* Շվեյցարիայի “SIQS” որակի ստանդարտների ինստիտուտի սերտիֆիկատ և շքանշան, 2016

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Socrates Almanac. 2016. EBA Oxford. Oxford
* Տավշո արմատներ գրական-մարզամշակութային հանրագիտարան, Երևան, 2016 թ.
* Տավուշ-հանրագիտարան, 2010 թ. Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն
* Հայուհիներ. Հանրագիտարան 2 հատորով, 2011 թ. Երևան, Ամարաս
* Տավուշ։ Վավերագրություն։ 2010 թ. Երևան
* Նշանավոր հայուհիներ. 2006 թ. Երևան. ՎՄՊ–ՊՐԻՆՏ
* Ով ո՞վ է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան. Հատ. 1. 2005 թ. Երևան, ԳԱԱ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊԼՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Սլավենկո Թերզիչ

**Սլավենկո Թերզիչ** (, ), սերբ պատմաբան։ Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի թղթակից-անդամ։ Եղել է Բելգրադի պատմության ինստիտուտի տնօրեն (1987-2002), ինստիտուտի բոլոր մասնագիտական հրատարակությունների խմբագիրը։ Սերբիայի Հանրապետության կառավարության սենատի անդամ։ Սերբիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանը Ռուսաստանի Դաշնությունում և Թուրքմենստանում։

Ավարտել է Բելգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը։ Բացի սերբերենից, տիրապետում է ռուսերենին, հունարենին, անգլերենին, գերմաներենին։

Դոկտորական ատենախոսության թեման եղել է «Սերբիան ու Հունաստանը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին (1856-1903)»։

2013 թվականի հունվարի 24-ից Սերբիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանն է Ռուսաստանում։ Նույն թվականի սեպտեմբերից համատեղել է նույն պաշտոնը նաև Թուրքմենստանում։

## Սլավենկո Թերզիչը հայերեն
* Սերբական հարցը. պատմություն և արդիականություն։ «Գարուն», 1999, № 1, էջ 71-72։ Թարգմ.՝ Միհրան Միրխավոյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերբ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Սերբ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Բելգրադի համալսարանի շրջանավարտներ
Արտաշես Բաղդասարյան (նկարիչ)

**Արտաշես Դրաստամատի Բաղդասարյան** (), հայ նկարիչ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1983)։

## Կենսագրություն
Արտաշես Բաղդասարյանը ծնվել է 1931 թվականին Երևանում։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1961 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1963-1968 թվականներին Երևանի գլխավոր նկարիչ։ 1973 թվականին հիմնադրել և վարել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի արդյունաբերական արվեստների ամբիոնը, պրոֆեսոր՝ 1985 թվականից)։
1982-1987 թվականներին եղել է Հայաստանի նկարիչների միության վարչության 1-ին քարտուղար։

Հեղինակ է որմնանկարների, խճանկարների, վիտրաժների, գեղանկարների, հասարակական շենքերի ներքին, Սայաթ-Նովայի 250-ամյակին (1963), Էրեբունիի 2750-ամյակին (1968) նվիրված երևանյան տոնահանդեսների ձևավորումների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Եֆիմիա

**Եֆիմիա** (, ), սերբ բանաստեղծուհի, միանձնուհի, դաստիարակչուհի, ասեղնագործուհի։

## Կենսագրություն
Եֆիմիայի մասին պահպանվել են կենսագրական կցկտուր տեղեկություններ, նրա ծննդյան թիվն ու ծննդավայրը պարզված չեն։ Հայտնի է, որ հասակ է առել Սարեզում։ Հայրը՝ մեծատոհմիկ ազնվական, Դրամսկի նահանգի կառավարիչն էր։ Հայտնի է նաև, որ 14-րդ դարի կեսերին սուր խելքով և բազում շնորհներով օժտված պարմանուհին կրթություն է ստանում հոր ապարանքում, ապա ամուսնանում է Յովան Ուգլեշայի հետ, որը Դուշան թագավորի օրոք այդ նահանգի կեսարն էր։ 1366 թվականին մահանում է հայրը, իսկ հինգ տարի անց, երբ սերբական զորքերը բախվեցին թուրքերի հետ, Մարիցայի հայտնի արյունահեղ կռվում սպանվում է ամուսինը։ Թշնամու կողմից զավթված Սարեզը լքելով, Եֆիմիան ձեռնադրվում է միանձնուհի և հաստատվում զորավար իշխան Լազարի պալատում՝ ստանձնելով նրա զավակների դաստիարակությունը։ Այստեղ նա մնում է մինչև իշխանի հերոսական վախճանը (1389 թվականի Կոսովոյի ճակատամարտում), ապա նրա տիկնոջ՝ իշխանուհի Միլիցիայի հետ ապաստանում Տրստենիկ քաղաքի մերձակա Լյուբոստինյա մենաստանում։

## Ստեղծագործությունը
Մեզ են հասել Եֆիմիայի չորս ստեղծագործությունները։ Առաջինը երկթև սրբանկար է՝ աղոթքի հուզիչ մակագրությամբ։ Այս պատկերները նա հյուսել 1366-71 թթ. և նվիրել Խիլանդարի վանքին, որտեղ թաղված է նրա վաղամեռիկ որդին՝ նույնպես Ուգլեշա անունով։ Եֆիմիայի մեծարժեք գործերից են Խիլանդարի իշխանական դռների վարագույրները՝ դիպակի վրա բանված երկարաշունչ բանաստեղծություններով։ Ոսկով ու արծաթով ընդելուզված այս աշխատանքը գեղարվեստական անվիճելի արժեք է թե իբրև գրական երկ և թե իբրև կիրառական արվեստի նմուշ։

Հաջորդը ասեղնագործ թիկնոցն է՝ մեռնող Հիսուսի հոյակերտ պատկերով և ժամերգային պոեզիայով։ Սակայն Եֆիմիայի առավել կատարյալ գործը իշխան Լազարի գլխանոցն է, որի վրա ասեղնագործված է իր բարերարին նվիրված ձոնը։ Մասնագետների կարծիքով, այդ ուղերձ-բանաստեղծությունը սերբական պոեզիայում առ այսօր մնում է չգերազանցված։

## Եֆիմիան հայերեն
* Գովք իշխան Լազարին։ «Գարուն», 1999, № 1, էջ 70։ Սերբերենից թարգմ.՝ Բաբկեն Սիմոնյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերբ բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Սերբ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կինցուգի

thumb|Թեյի բաժակ, վերականգնված է ոսկե «Կինցուգի» շիճուկով, 16֊րդ դար

**Կինցուգի** (ճապոներեն՝きんつぎ, ոսկե կարկատան), կոտրված խեցեղենի նորոգման ճապոնական արվեստ։ Ճապոներենում «Կինցուգի» բառը թարգմանվում է որպես «ոսկե կարկատան» կամ «կարկատել ոսկով»։ Կազմում է ճապոնական «վաբի֊սաբի» փիլիսոփայության բաղկացուցիչ մաս։ Այն գեղեցկություն է փնտրում աշխարհի անկատարություն մեջ։ Նորոգման ժամանակ օգտագործվում է հատուկ շիճուկ, որը բաղկացած է ոսկուց, արծաթից և պլատինից։ Այսպիսով մարդիկ ճանաչում են կոտրված իրի պատմությունը և ցանկանում են նոր կյանք հաղորդել նրան։ Վերջնական արդյունքը սովորաբար ավելի գեղեցիկ է ստացվում, քան նախնական իրն էր։

## Պատմություն
Կինցուգի արվեստը ունի ավելի քան 500 տարվա պատմություն։ Այն ծագել է 15-րդ դարի վերջում։ Ավանդության համաձայն Ճապոնիայի սյոգուններից մեկը` Աշիկագա Յոշիմասան, կոտրում է իր սիրած թեյի բաժակը և ուղարկում է այն Չինաստան վերանորոգման համար։ Բաժակը վերանորոգում են մետաղական ամրակների օգնությամբ և այն կորցնում է իր նախնական գեղեցկությունը։ Սյոգունը դժգոհ է մնում աշխատանքից։ Նա իր մոտ է կանչում ճանպոնացի արհեստավորներից մեկին և հրամայում է նրան ավելի գեղագիտական լուծում գտնել։ Այսպես ծնվում է Կինցուգին։

Ավանդական կինթսուքի մեթոդը օգատագործում էր ուրուսի լաքը և ոսկե փոշու խառնուրդը։ Ուրուսի լաքը ստանում էին թունավոր բաղեղից, որի սխալ օգտագործումը հղի էր վնաս հասցնելու վտանգով։ Վերանորոգված իրում չորանալուց հետո ուրուսի լաքը կորցնում էր իր թունավոր հատկությունները։ Ստացվող շիժուկը բավականին թանկարժեք էր, հաշվի առնելով ոսկու բարձր գինը և ուրուսի լաքի պատրաստման  ռիսկերը։

Մեր օրերում, ժամանակակից պոլիմերային տեխնոլոգիաների զարգացման շնորհիվ, Կինցուգի արվեստում սկսել են օգտագործել նոր, ավելի երկարակյաց և որակյալ նյութեր։

## Փիլիսոփայությունը
Արվեստը հենվում էր  ճապոնանական ավանդական «վաբի-սաբի» փիլիսոփայության և մոթայնայ (ճապոներեն՝ もったいない, mottainai) հասկացության վրա։ Այն վարժեցնում է խուսափել ավելորդ թափոնների առաջացումից։

Կինցուգի արվեստում փորձում են ի ցույց դնել վերականգնված խեցեղենի ճաքերը, այլ ոչ թե թաքցնել դրանք։ Անկատարությունը իրականության անբաժանելի մասն է։ Կատարելությունը ձեռք է բերվում անկատարության ընդունմամբ և դրա հետագա բարելավման ճանապարհով։ Մարդը պետք է առերեսվի իրականության և սեփական էության հետ, որպեսզի հասկանա, թե ինչ է նա իրականում ուզում այս աշխարհից։ Ճապոնական բազմաթիվ արվեստներ, ներառյալ Կինցուգին, փորձում են բացահայտել մեզ շրջապատող աշխարհի գեղեցկությունը և ցուցադրել նրա պարզությունը։ Պարզությունը կատարելության նշան է, իսկ իրական գեղեցկությունը բացահայտվում է մարդկանց շրջապատող իրերի թերություններում։ Կատարելությունը բնորոշվում է սակավությամբ։ Այն թաքնված է առարկայական աշխարհի հակիրճության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խեցեգործություն
Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի արվեստ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Օսիպենկոյի փողոց (Տագանրոգ)

**Օսիպենկոյի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում, Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Օստրովսկու և Զավոդսկայա փողոցների միջև։ Երկարությունը 900 մ է։ Տների համարակալումը սկսվում է Օստրովսկու փողոցից։

## Պատմություն
Սկզբնապես փողոցը կոչվել է Մեժևայա փողոց (), քանի որ անցնում էր գեներալ-լեյտենանտ, Տագանրոգի ամրոցի 3-րդ պարետ Իվան Կասպերովի և գործարար, Տագանրոգի կաշեգործական գործարանի հիմնադիրներից մեկի՝ Իվան Սկարամանգիի հողատիրույթների սահմանով (՝ «սահման, բաժանագիծ»)։ Այդ շրջանները, որոնք XIX դարի վերջից կառուցապատվում էին մետալուրգիական և կաշեգործական գործարանների բանվորների տներով, այդպես էլ կոչվում էին՝ Կասպերովկա և Սկարամանգովկա։

Փողոցն արևելքից սահմանափակվում էր, այսպես կոչված, Կոլոնկա շրջանով, որտեղ 1896 թվականին կառուցված քոթեջներում բնակվում էին մետալուրգիական գործարանի բելգիացի ինժեներների ընտանիքները։

Մետալուրգիական գործարանի մոտի պուրակը, որը գտնվում է Օսիպենկոյի փողոցում, պատմության հուշարձան է, որն ընդգրկվել է մշակութային ժառանգության օբյեկտների պետական ցանկում որպես «Մետալուրգիական և կաթսայատան գործարանների բանվորների ոստիկանության հետ բախման վայր»։

1920-ական թվականներին Մեժևայա փողոցը կարճ ժամանակ կոչվել է կարմիր հրամանատար Ռուդոլֆ Սիվերսի անունով։

Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի տնօրեն, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Պավել Եֆիմովիչ Օսիպենկոյի անունով փողոցը կոչվել է 1998 թվականի դեկտեմբերին։ Փողոցի սկզբնամասում ի պատիվ Պ. Ե. Օսիպենկոյի փակցված է հուշատախտակ։

Օսիպենկոյի փողոցում գտնվում են բազմաբնակարանային շենքեր և մետաղագործների բնակելի տնատիրություններ, ինչպես նաև Տագանրոգի ոստիկանության № 3 բաժանմունքը (Օսիպենկոյի փող., 64)։

## Հուշարձաններ
[մինի|[Ի հիշատակ 1905 թվականի հեղափոխության (հուշարձան, Տագանրոգ)|«Ի հիշատակ 1905 թվականի հեղափոխության» հուշարձանի բացումը 1926 թվականին]]
* Զոհված մետաղագործների հուշարձան՝ Զավոդսկայա և Օսիպենկոյի փողոցների անկյուն
* Լենինի անվան մշակույթի և տեխնիկայի պալատ՝ Զավոդսկայա և Օսիպենկոյի փողոցների անկյուն
* «Ի հիշատակ 1905 թվականի հեղափոխության» հուշարձան՝ Զավոդսկայա և Օսիպենկոյի փողոցների անկյուն
* Տուն, որտեղ գտնվել է 1-ին ընդհատակյա բոլշևիկյան կոմիտեն՝ Օսիպենկոյի փող., 42

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Ֆուժինե

**Ֆուժինե** (), գյուղ Խորվաթիայի հյուսիսային հատվածում, վարչականորեն՝ Պրիմորսկո Գորանսկա ժուպանությունում։

Գտնվելով Ադրիատիկ ծովի ափին՝ Ֆուժինեն, ինչպես նաև հյուսիսային Խորվաթիայի մյուս բնակավայրերը գրավիչ են դառնում երկիր ժամանած զբոսաշրջիկների համար։

## Աշխարհագրություն
Ֆուժինե գյուղը տեղակայված է Խորվաթիայի հյուսիսում։ Ադրիատիկ ծովը մեծ ազդեցություն ունի բնակավայրի կլիմայի ձևավորման գործում։ Մերձակա շրջաններում ակնառու է տաք օդային հոսանքների ազդեցությունը։

Բարձրադիր լեռները գյուղում գրեթե բացակայում են։ Զբաղեցնում է ընդհանուր հաշվով 86 կմ² տարածք։

## Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականին Խորվաթիայի Հանրապետությունում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ բնակավայրի բնակչությունը կազմում է 1855 մարդ։

Գյուղի հիմնական բնակիչները խորվաթներն են, որոնք մեծ մասամբ դավանում են քրիստոնեություն։ Գյուղի պաշտոնական լեզուն խորվաթերենն է, որը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի սլավոնական լեզվախմբին պատկանող լեզու է։

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է սպասարկման ոլորտի աշխատանքներով։

## Տես նաև
* Պրիմորսկո Գորանսկա
* Զբոսաշրջությունը Խորվաթիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորվաթիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Պրիմորսկո Գորանսկայի ժուպանության բնակավայրեր
Այդ տղաները (կտավ)

**«Այդ տղաները»**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1987 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Էդուարդ Իսաբեկյան ցուցասրահում։

## Նկարագրություն
Իսաբեկյանը բնության գրկում պատկերել է երեք երիտասարդների, որոնցից երկուսը հեծնել են ձիերին, երրորդը փորձում է սանձահարել ծառս եղած ձիուն։ Նկարիչը ստեղծել է ավյունով լի պատանիների կերպար, վարգի պատրաստվող ձիերի հարմոնիկ միասնության տեսարանը փոխանցում է երիտասարդ ոգու ուժը։

Կտավի քսվածքը լայնավրձին է, գունաշարը՝ կապտաշագանակագույն՝ կարմիր, կապույտ և դեղին շապիկների գունային ընդգծմամբ, ինչն ակնարկում է հայկական դրոշի եռագույնը՝ նկարին հաղորդելով խորհրդանշական իմաստ։ Հետևում ֆոնին երևում է Արարատ լեռը։

## Տվյալներ
«Այդ տղաները» 1987, կտավ, յուղաներկ, 151×140 սմ, Էդուարդ Իսաբեկյան ցուցասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1987 նկարներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյան ցուցասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ
Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարան

**Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարան** ( (SOHR), ),  նախագիծ, որ հիմնել և իրականացնում է Մեծ Բրիտանիայի Քովենթրի քաղաքում 2000 թվականից ապրող, Սիրիայի քաղաքացի Ռամի Աբդուլ Ռահմանը (կեղծանունը՝ Օսամա Սուլեյման)։

Չնայած հնչեղ անվանը, դիտարանում միայն Օսամա Սուլեյմանն է՝ Լոնդոնում հագուստեղենի խանութի տերը։ Նա պնդում է, որ նախագծի աշխատանքներին ներառված են 200-ից ավելի կամավորներ սիրիայի տարածքից։ Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարանի նյութերը՝ հատկապես 2011 թվականից սկսած սիրիական հակամարտության քաղաքացիական բնակչության զոհերի հաշվառումը ակտիվ օգտագործվում է արևմտյան երկրների զանգվածային լրատվական միջոցները։

## Պատմություն
Նախագծի հիմնադիր Ռամի Աբդուլ Ռահմանի մասին շատ քիչ բան է հայտնի, և հիմնականում իր սեփական խոսքերից։ Օսամա Սուլեյմանը ծնվել է 1970 կամ 1971 թվականին Սիրիայում։ Մանկությունն անցել է ծովափնյա Բանիաս քաղաքում։ Երիտասարդ տարիներից հարել է Ասադին ընդիմադիր ուժերին։ Այդ ժամանակ էլ վերցրել է Ռամի Աբդուլ Ռահման կեղծանունը, որն էլ օգտագործել է հետագայում։ Կյանքի մանրամասները չեն հրապարակվում, վախենալով դեռևս Սիրիայում բնակվող ազգականների համար։ Վստահաբար չի կարելի ասել, որ իրական անունը Օսամա Սուլեյման է։ Սիրիայում ոչ մեծ հագուստի տեր է եղել։ 2000 թվականին մի քանի ակտիվիստներով ձերբակալվել են։ Սուլեյմանը կարողացել է փախչել Սիրիայից և քաղաքական ապաստան է աստացել Մեծ Բրիտանիայում։ Կնոջ՝ Էտաբ Ռեկամեայի և դստեր Ամանիի (2013 թվականին 6 տարեկան է եղել) հետ պրում է Քովենթրիում։ Ունի երկու հագուստի խանութ, Որոշ երկրներից և կազմակերպություններից քաղաքական գործունեության համար նյութական օգնություն է ստանում, որի մանրամասները գաղտնի են պահվում։

Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարան նախագիծը սկսել է 2006 թվականին, հենվելով Սիրիայում մնացած ակտիվիստների վրա։ Նախապես՝ Սիրիայում մարդու իրավունքների խախտումներին հետևելու և դրանց մասին  արևմտյան ընթերցողին տեղեկացնելումիջոց է հանդիսացել։ 2011 թվականին՝ քաղաքացիական պատերազմի սկզբի հետ, դարձել է արևմտյան զանգվածային լրատվական միջոցներին և քաղաքական շրջաններին Սիրիայի քաղաքացիական բնակչության տված զոհերի քանակի մասին փաստող հիմնական աղբյուրը։

## Քննադատություն
Չնայած, որ նախագծի տվյալները լայնորեն օգտագործվում են տարբեր երկրների զանգվածային լրատվական միջոցները, և զոհերի մասին ներկայաված տվյալները օգտագործվոիւմ են քաղաքական որոշումներ կայացնելիս, կասկածներ են հայտնվել տվյալների վստահելիության և անկանխակալություն վերաբերյալ։ Կասկածի հիմքն այն է, որ տվյալներ ներկայացվում են մեկ մարդու կողմից, ով չունի մասնագիտական կրթություն և  հղվում է Սիրիայի չբացահայտված ակտիվիստների ցանցին։

Գերմանական Süddeutsche Zeitung հրատարակության հեղինակ Յոնաս Շայբլեն գտնում է, որ «կենտրոնից» եկող տեղեկատվությունը կասկածելի է։

Լիբանանի Ալ Աքբար թերթը 2012 թվականին գրել է Օսամա Սուլեյմանի և Մեծ Բրիտանիայում ապրող նրա նախկին օգնական՝  Մուսաբ Ազավիի տարաձայնության մասին։ Որոշ ժամանակ երկու կողմերը իրար մեղադրում էին նախագծի անվանը բռնատիրանալու մեջ և պնդում, որ իրենց դոմեյնում է գտնվում իսկական Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարանի կայքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Charlie Skelton. The Syrian opposition: who's doing the talking? // Գարդիան, հուլիսի 12 2012. 

Կատեգորիա:Իրավապաշտպան կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Սիրիական ճգնաժամ
Շների մեծ փախուստը

**«Շների մեծ փախուստը»** (), կանադա-իսպանական անիմացիոն ֆիլմ։ Ռեժիսորներ՝ Ալբերտո Ռոդրիգես և Նաչլո Լա Կազա։ Առաջին մուլտֆիլմն է, որը ստեղծվել է *Blender*-ում։

## Սյուժե
Պատանի բիգլ Օզզին Մարտինով ընտանիքի սիրելին է, ում, անկախ իր կատարած հանցանքից, ներում են ամեն ինչ։ Ամեն ինչ փոխվում է մի վայրկյանում, երբ ընտանիքի ղեկավարը ուղևորություն է ստանում դեպի Ճապոնիա։ Նրանք չեն վերցնում շանը իրենց հետ և նրան թողնում են շների համար նախատեսված թանկանոց հյուրանոցում, իմանալով, թե այդտեղ լավ կլինի Օզզիի համար և նրա նկատմամբ ուշադիր կլինեն։ Սակայն հյուրանոցի տնօրենը հյուրանոցը վեր է ածում շների բանտի և Օզզին հասկանում է, որ միակ ելքը փախուստն է։

## Դերերում
* Գիլերմո Ռոմերո - **Օզզի**
* Դանի Ռովինա - **Ֆրոնկի**
* Խոսե Մոտա - **Վիտո**
* Կարլոս Արեսես - **Պարոն Ռոբինս**
* Միշել Հեններ - **Պաուլա**
* Ֆերնարդո Տեխերո - **Ռադար**
* Խուան Ֆերնանդես - **Դեկեր**
* Էլզա Պատակի - **Մեդդի**
* Պաբլո Էսպինոսա - **Մայք**
* Սելու Նիետո - **Դոմինիկ**

## Արտադրություն
Ֆիլմը նկարահանել են իսպանական՝ *Arcadia Motion Pictures*, *Capitan Araña, Pachacamac* և կանադական *Tangent Animation* ստուդիաները։ Նախընտրական արտադրությունը տեղի է ունեցել Իսպանիայում, իսկ անիմացիայի վրա աշխատել են Կանադայում։ Մուլտֆիլմի ծախսերը հոգում էր՝ *[[The Walt Disney Company]]*:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Un callejón sin salida
* Скованные одним поводком

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2016 թվականին
Իրակլի Կոբախիձե

**Իրակլի Կոբախիձե** (, ), վրացի պետական և քաղաքական գործիչ, որը 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ից մինչև 2019 թվականի հունիսի 21-ը ստանձնել է Վրաստանի խորհրդարանի նախագահի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Իրակլին ծնվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։

2000 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, իսկ 2002 թվականին պաշտպանել է իր թեկնածուական ատենախոսությունը Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայում։ Դրանից հետո արժանացել է Դյուսելդորֆի համալսարանի իրավագիտական գիտությունների դոկտորի թեկնածուի աստիճանի։

2005-2006 թվականներին Կոբախիձեն դասավանդել է Վրաստանի մի շարք բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում և միաժամանակ ծառայել է, որպես ՄԱԶԾ-ի ծրագրի ղեկավար։

Նա զբաղվել է Վրաստանի Եվրոպական միությանն ինտեգրվելու գրասենյակի հարցերով, որպես մարդու իրավունքների մասնագետ։ 2015 թվականի հունվարին Իրակլի Կոբախիձեն միացել է իշխող «Վրացական երազանք՝ Դեմոկրատական Վրաստան» քաղաքական կուսակցությանը՝ դառնալով վերջինիս գործադիր քարտուղարը։ 2016 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում տարած հաղթանակից հետո նույն թվականի նոյեմբերի 3-ին Իրակլի Կոբախիձեն ընտրվել է Վրաստանի օրենսդիր մարմնի՝ խորհրդարանի նախագահ։ Նրա ընտրությունը առաջացրել է «Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության անդամներ դժգոհությանը։ Նրանք նորընտիր պաշտոնյային մեղադրել են «հանրային պառակտման» մեջ։

### Ցույցերին հաջորդած հրաժարական
2019 թվականի հունիսի 20-ից Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսին հայտնվել է շարունակական բողոքի ակցիաների կիզակետում։ Հակառուսական ալիքը կարճ ժամանակում վերաճում է կառավարության դեմ ցույցերի․ ցուցարարների գլխավոր պահանջը խորհրդարանի նախագահ Իրակլի Կոբախիձեի հրաժարականն էր։

Իրակլի Կոբախիձեն իր հրաժարականի մասին հայտնում է 2019 թվականի հունիսի 21-ին՝ իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցության քաղխորհրդի նիստում։ Խորհրդարանի խոսնակի հրաժարականի հայտարարությունը լրագրողներին ներկայացրել է Թբիլիսիի քաղաքապետ, «Վրացական երազանք»-ի քարտուղար Կախա Կալաձեն։

## Տես նաև
*Բողոքի ցույցեր Վրաստանում (2019)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Սկարամանգովկա

**Սկարամանգովկա** (), պատմական շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։

## Պատմություն
Շրջանի անվանումն առաջացել է հունական ծագումով տագանրոգցի գործարար, Մալայա Չերեպախայի գետաբերանի մոտ մեծ կալվածքի սեփականատեր Իվան Ամրոսիևիչ Սկարամանգիի (1820-1902) ազգանունից։ Այս հողերը նրան են պատկանել 1850 թվականից։

Ավելի ուշ այս հողերը գնեց բարոն Օտտո Ռոմանովիչ Պֆեյլիցեր Ֆրանկը, որն այստեղ կառուցեց իր ամառանոցը և տնկեց այն ժամանակների համար հսկայական պտղատու այգի։

Պատմական Սկարամանգովկան գտնվել է ժամանակակից Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի տարածքում։

Սկարամանգովկա և Կասպերովկա շրջաններում բնակվող խուլիգաններին Տագանրոգում անվանում էին «փարավոններ» («фараоны»), ի տարբերություն այլ քաղաքների, որտեղ այդպես էին անվանում ոստիկաններին։

## [[Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (Տագանրոգ)|Սկարամանգովյան (Հովհաննես Մկրտիչ) տաճար]]
մինի|Տաճարի կառուցումը, 1904 թվական
Քանի որ Սկարամանգովկա, Կասպերովկա և Նովոսյոլովկա շրջանների բնակչությունը արագ աճում էր, և քաղաքի այդ հսկայական հատվածում չկար ոչ մի եկեղեցի, 1901 թվականին Եկատերինոսլավյան հոգևոր կոնսիստորիան արծարծեց այդ վայրում թեմական եկեղեցի կառուցելու հարցը։

Այդ գաղափարը հավանության արժանացավ նաև մոտակա գործարանների տերերի շրջանում։ Կայացած ընդհանուր ժողովում որոշվեց, որ տաճարը նվիրված է լինելու Հովհաննես Մկրտչին և գտնվելու է Սկարամանգովկա շրջանի կենտրոնում։ Եկեղեցին հիմնադրվել է 1903 թվականի մայիսի 14-ին։ Նախագծի հեղինակը տեղացի ճարտարապետ Ս. Ի. Գուշչինն էր։ Կառուցվել է մեկ տարի անց։

1929 թվականի սեպտեմբերի 25-ին կաշվի գործարանի բանվորների ժողովում որոշվեց դիմել իշխանություններին՝ խնդրելով «ազատվել խավարամտության օջախից»։ Հավատացյալները փորձեցին պաշտպանել իրենց տաճարը, պահպանելու խնդրանքով հավաքվեց մոտ 700 ստորագրություն, սակայն ապարդյուն։ 1931 թվականի նոյեմբերի 11-ին իշխանությունների որոշմամբ եկեղեցին վերջնականապես փակվեց։ Հետագայում տաճարը քանդվեց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շրջաններ
Փոթորիկ բաժակի մեջ

**«Փոթորիկ ջրի բաժակի մեջ»** կամ **«Փոթորիկ բաժակի մեջ»՝** արտահայտություն, որը նշանակում է աղմուկ, իրարանցում, մեծ անհանգստություն, որը բարձրացվել է չնչին առիթով։ Հոմանիշը՝ «Ճանճից փիղ ստեղծել»։

## Արտահայտության իմաստ
«Փոթորիկ ջրի բաժակի մեջ» սովորաբար անվանում են այն իրավիճակը, երբ աննշան իրադարձությունն առաջացնում է քննարկում, անհանգստություն,  հասարակական արձագանք, որոնք ակնհայտ չեն համապատասխանում այդ իրադարձության մասշտաբին և իրական հետևանքներին։

## Ծագում
Արտահայտության հեղինակը հանդիսանում է ֆրանսիացի փիլիսոփա և քաղաքագետ Մոնտեսքիոն։ Նա օգտագործել է այդ խոսքերը ( C'est une tempête dans un verre d'eau), մեկնաբանելով քաղաքական իրադարձությունները Սան Մարինոյի Հանրապետությունում։ Բայց Մոնտեսքիոն այդ համեմատության հայտնաբերողը չէ։ Դեռևս անտիկ գրվածքներում հանդիպում են նմանատիպ գործածություններ։
* Հունական ասացվածքը՝ «Փոթորիկ տաշտից», նշանակում էր աղմուկ բարձրացված չնչին առիթով։
* Հռոմեական ասացվածքը՝ «Փոթորիկ ստեղծել շերեփի մեջ» օգտագործվում է Կիկերոնի կողմից («Օրենքների մասին»)։

## Նման արտահայտություններ այլ լեզուներով
* չեխերեն՝Bouře ve sklenici vody
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ֆիններեն՝  Myrsky vesilasissa
* 
* բուլղարերեն՝ Буря в чаша вода

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений. Буря в стакане воды

Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
«Վինչա» միջուկային հետազոտությունների ինստիտուտ

**«Վինչա» միջուկային հետազոտությունների ինստիտուտ** (), Սերբիայի միջուկային ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտ, գտնվում է Բելգրադում։ Գիտական ինստիտուտը այժմ Բելգրադի համալսարանի մասն է կազմում։

1948 թվականին ստեղծված երկու ռեակտորներից մեկը փակվել է 1984 թվականին (РА), իսկ մյուս ռեակտորը (РБ) գործում է առ այսօր։ Այժմ ինստիտուտում աշխատում է 750 մարդ, որոնցից 250 -ը՝ գիտությունների դոկտորներ են։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1948 թվականին Հարավլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության միջուկային ծրագրի և ֆիզիկայի, քիմիայի և կենսաբանության հետազոտական աշխատանքներ իրականացնելու համար։ Դրա հիմնադիրը եղել է Պաուլ Սավիչը, որը 1945 թվականից աշխատել է խորհրդային ակադեմիկոս Պիտեր Լեոնիդավիչ Կապիցայի հետ։ Ինստիտուտի աշխատանքները սկսելուց նրա գիտական կոլեկտիվի կորիզը կազմել են երիտասարդ նորաթուխ գիտնականներ։ Սարքավորումների զգալի մասն ինստիտուտը ստացել է արտերկրից՝ որպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիների ընթացքում պատճառված վնասի փոխհատուցում։

1968 թվականին հարավսլավական միջուկային ծրագիրը փակվել է, և այդ ժամանակից ի վեր «Վինչա» ինստիտուտը գործում է որպես մի քանի մասնագիտացված լաբորատորիաների միավորում. մասնավորապես երկու լաբորատորիաներ մտել են Միխայիլ Պուպինի ինստիտուտի կազմի մեջ։

Ինստիտուտում գտնվում են երկու ռեակտորներ՝ РА և РБ։ Ծանր ջրային РА հետազոտական ռեակտորը ձեռք էր բերվել ԽՍՀՄ - ից 1955 թվականին և մեկնարկել է 1959 թվականի դեկտեմբերին։ РБ ռեակտորը մշակվել է հարավսլավացի գիտնականների կողմից 1957 թվականին, աշխատել սկսել է 1958 թվականին։ Երկու ռեակտորներից մեծի հզորությունը գնահատվում էր 6,5 ՄՎ և օգտագործած հարստացված ուրանի 80%-ը ԽՍՀՄ-ն էր մատակարարել։

## Վթար
1958 թվականի հոկտեմբերի 15-ին հետազոտական ռեակտորներից մեկում չղեկավարվող միջուկային ռեակցիայի հետևանքով վթար է տեղի ունեցել։ Աշխատակիցներից վեցը ճառագայթային մեծ դոզա են ստացել, որոնցից մեկը շուտով մահացել է։ Ողջ մնացածներին կատարել են Եվրոպայում առաջին ոսկրածուծի պատվաստումները։

1984 թվականի օգոստոսին ռեակտորի աշխատանքը ժամանակավորապես դադարեցվել է։ Աշխատանքի դադարեցման մասին որոշումը ընդունվել է 2002 թվականին։

## Ռադիոակտիվ թափոնների հեռացում
մինի|«Վինչա» միջուկային հետազոտությունների ինստիտուտ
2009 թվականին հայտնի է դարձել, որ ռադիոակտիվ թափոնների պահեստավորման ավազանը, որը պարունակում է մեծ քանակությամբ ճառագայթաակտիվ թափոններ, գտնվում է ծայրահեղ անմխիթար վիճակում։ 2010 թվականին «Վինչա» միջուկային հետազոտական ինստիտուտից Ռուսաստանի «Մայակ» արտադրական միավորում է տեղափոխվել 2,5 տոննա թափոն, այդ թվում 13 կգ 80% հարստացված ուրան։

2010 թվականին ՄԱԳԱՏԷ-ն դրանք հետագա վերամշակման ենթարկելու համար Ռուսաստան առաքելու մասին նախագիծ իրականացրեց։ Ընդ որում, թափոնների պահպանության համար պահակախմբի մեջ ներգրավված են եղել հազարավոր ոստիկաններ։ Սա ՄԱԳԱՏԷ-ի ամենախոշոր տեխնիկական համագործակցության ծրագիրն էր։ Միջուկային թափոնների մաքրումը հնարավորություն է տալիս շահագործումից հանել Վինչայում մնացած ռեակտորը։

## Տես նաև
* Կուրչատովի ինստիտուտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1948 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Բելգրադի համալսարան
Կատեգորիա:Գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Կատեգորիա:Գիտությունը Հարավսլավիայում
Կատեգորիա:Միջուկային ոլորտի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջուկային վթարներ
Կատեգորիա:Աղբավայր
Եղեգ

**Եղեգ** (), լայնորեն տարածված բազմամյա խոտաբույս, պատկանում է հացազգիների ընտանիքին։

## Նկարագրություն
Բազմամյա խոտաբույս է՝ երկար սողացող կոճղարմատներով։ Ցողունը սնամեջ է, ամուր, ունենում է մինչև 5 մետր բարձրություն։ Տերևները գծավոր են։ Ծաղկաբույլը խիտ հուրան է։

## Տարածում և կենսակերպ
Տաք և հաստատուն կլիմա ունեցող երկրներում գետաբերաններում և գետերի ափերին կազմում են լայնատարած շամբուտներ։

Հաճախ հանդիպում են հյուսիսային կիսագնդի անտառային և անտառատափաստանային շրջաններում։

Լայնորեն տարածված է Հայկական լեռնաշխարհում և մասնավորապես Հայաստանի տարածքում։ Այս բույսի անվամբ են կոչվել Հայաստանի մի շարք բնակավայրեր, որտեղ այն հատկապես տարածված է եղել, օրինակ՝ Եղեգնաձոր, Եղեգիս, Եղեգնուտ, Եղեգ։

Մեծ տարածում ունի նաև Ուկրաինայում մեծ և փոքր ջրամբարների մոտ։ Դնեպրի և Դունայի գետաբերաններում տարվում են սովորական եղեգի արդյունաբերական մթերումներ։

Խոնավասեր բույս է, աճում է ջրամբարների ափերին, հաճախ նշանակալի խորությամբ՝ մինչև մեկուկես մետր, հանդիպում է ճահիճներում և խոնավ մարգագետրիններում, աղուտներում։

## Օգտագործում
Բույսով  սնվում են շատ վայրի  կենդանիներ՝  մշկամուկը, ճահճակուղբը, եղնիկը, եղջերուն, բնակության բնական պայմաններում հանդիսանում է սնման բազայի կարևոր բաղադրիչ։

Երիտասարդ բույսերի շիվերը օգտագործվում են որպես կեր գյուղատնտեսական կենդանիների համար։

Ավանդաբար եղեգը մարդու կողմից օգտագործվում է շինարարության մեջ՝ տանիքներ, ցանկապատներ, ամբարների պատեր պատրաստելու համար, օգտագործվել է նաև որպես ջերմամեկուսիչ։

Եղեգից պատրաստում են հյուսված իրեր, խսիրներ, թղթի որոշ տեսակներ, եղեգը կարող է օգտագործվել նաև որպես վառելիք, փողային երաժշտական գործիքների համար եղեգից պատրաստում են պիպիչներ։

Երբեմն եղեգը աճեցնում են ավազային տարածքները ամրացնելու համար կամ դեկորատիվ նպատակներով։

## Տեսակներ
Միավորում է ավելի քան չորս տեսակներ.
* Phragmites australis
* Phragmites japonicus
* Phragmites karka
* Phragmites mauritianus

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ

*  

Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կասպերովկա

**Կասպերովկա** (), հին Տագանրոգի հյուսիսարևելյան ծայրամաս, քաղաքի պարետ, գեներալ Իվան Պետրովիչ Կասպերովի նախկին հողատիրությունը։

## Պատմություն
Կասպերովկան քաղաքային հողի մեծ շրջան է, որը պատկանել է Տագանրոգի ամրոցի պարետ գեներալ-լեյտենանտ Իվան Պետրովիչ Կասպերովին (1740-1814)։

Կասպերովն իր հողերում տնկել է թթենիներ. այդ ծառուղիներից մեկը ներկայիս Գազովայա փողոցն է։ Հենց Կասպերովին է Ռուսաստանի Հարավը պարտական թթենու լայն տարածմամբ, որը նա բազմացնում էր իր կալվածքում` հույս ունենալով ստեղծել մետաքսագործական արդյունաբերություն։

Նրա մահից հետո ժառանգները մաս-մաս վաճառեցին ունեցվածքը։ Շրջանը մասերով վարձավճարով հանձնվում էր որպես բանջարանոցներ, իսկ ավելի ուշ այստեղ կառուցվեցին վաճառական Սերեբրյակովի առաջին և երկրորդ կաշվի գործարանները։

Գոյացած գյուղում ապրում էին հիմնականում բանվորներ։ 1861 թվականին եղել է 70 տուն` շուրջ 350 բնակչով, 1873 թվականին տներն արդեն 550-ն էին, բնակչությունը՝ 5000։ 1877 թվականին կառուցվեց շուկա, կային կրպակներ, պանդոկ, բաղնիք։ Կասպերովկան քաղաքին միացնելու խոսակցությունները սկսվել էին 1870-ական թվականներից, բայց պաշտոնապես շրջանն ընդգրկվեց Տագանրոգի կազմում միայն 1916 թվականին։

Կասպերովկա և Սկարամանգովկա շրջաններում բնակվող խուլիգաններին Տագանրոգում անվանում էին «փարավոններ» («фараоны»), ի տարբերություն այլ քաղաքների, որտեղ այդպես էին անվանում ոստիկաններին։

1924 թվականին Կասպերովկան վերանվանվեց Զավոդսկոյ (Գործարանային) թաղամաս։ Ավելի ուշ այն ընդգրկվեց Օրջոնիկիձեի շրջանի կազմում։ «Կասպերովկա» անվանումը տագանրոգցիների խոսքում գործածական է մինչ օրս։

Ներկայումս այն Տագանրոգի խիտ կառուցապատված շրջան է, որը ձգվում է Մշակույթի և հանգստի կենտրոնական զբոսայգուց մինչև մետաղագործների թաղամաս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շրջաններ
Մոսկվայի Ա. Վ. Վիշնևսկու անվան վիրաբուժության ինստիտուտ

**Մոսկվայի Ա.Վ. Վիշնևսկու անվան վիրաբուժության ինստիտուտ** (), գիտահետազոտական բժշկական կենտրոն, բազմապրոֆիլ վիրաբուժական հաստատություն Ռուսաստանի Դաշնության առողջապահության նախարարության համակարգում։

## Պատմություն
Ինստիտուտն իր գործունեությունն սկսել է 1945 թվականի նոյեմբերին և համարվում է Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի համակարգի առաջին բժշկական հետազոտական կենտրոններից և բազմապրոֆիլ վիրաբուժական հաստատություններից մեկը։

Մինչև 1947 թվականը ինստիտուտը գլխավորել են վիրաբույժներ Միխայիլ Նիկոֆորովիչ Ախուտինը, Սերգեյ Սերգեևիչ Յուդինը և Բորիս Վասիլևիչ Պետրովսկին։ 1947 թվականին ինստիտուտը ղեկավարել է պրոֆեսոր Ալեքսանդր Վասիլևիչ Վիշնևսկին։ Նրա մահից հետո` 1948 թվականին ինստիտուտը կոչվել է նրա անունով, իսկ ինստիտուտը ղեկավարել է նրա որդին` ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Վիշնևսկին, 1976-1988 թվականներին ինստիտուտը ղեկավարել է ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Միխայիլ Իլյիչ Կուզինը, 1988-2010 թվականներին` Վլադիմիր Դմիտրիևիչ Ֆյոդորովը, 2011 թվականից` ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Կուբիշկին Վալերի Ալեքսեյևիչը, 2015 թվականից` Ռևիշվիլի Ամիրան Շոթաևիչը։

## Գործունեություն
Յուրաքանչյուր տարի ինստիտուտն իրականացնում է մոտ 3500 վիրահատություններ։ Ինստիտուտը մասնագիտացած է հետևյալ ոլորտներում` որովայնային վիրաբուժություն, անոթային վիրաբուժություն, սրտային վիրաբուժություն, կրծքային վիրաբուժություն, թարախային վիրաբուժություն, ջերմային վնասվածքների բուժում, դիմածնոտային վիրաբուժություն։ Ինստիտուտի հիմնական խնդիրներից մեկը նոր վիրահատությունների մշակումն ու իրականացումն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Մոսկվայի հիվանդանոցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Մարմարա համալսարան

**Մարմարա համալսարան** (), Թուրքիայի ամենահին և խոշորագույն բուհերից մեկն է, որտեղ աշխատում են շուրջ 2800 դասախոսներ, ունի շուրջ 80000 ուսանող։ Համալսարանը գտնվում է Ստամբուլում։ Համալսարանում դասավանդում են 4 լեզուներով՝ թուրքերեն, անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, ուստի ուսումնական հաստատությունը համարվում է Թուրքիայի առավել բազմալեզու համալսարանը։

## Պատմություն
Համալսարանը հիմնադրվել է 1883 թվականի հունվարի 15-ին և գտնվել է Թուրքիայի առևտրի, գյուղատնտեսության, անտառների նախարարության ենթակայության ներքո։ Համալսարանը բացել է նախարար Սուփխի փաշան։ Սկզբում կոչվել է Առևտրի բարձրագույն դպրոց, հետագայում դարձել է տնտեսական և կառավարման գիտությունների ֆակուլտետ։ Ներկայիս կառուցվածքով համալսարանը գործում է 1982 թվականի հուլիսի 20-ից՝ որպես Մարմարա համալսարան։

1990-ական թվականներից համալսարանը սկսել է ընդլայնվել. ունի 13 ֆակուլտետ, 11 ինստիտուտ, 8 դպրոց, 3 ստորաբաժանում, որոնք անմիջականորեն ենթարկվում են ռեկտորատին։ Համալսարանն ունի 28 հետազոտական կենտրոններ, դասընթացներն իրականացվում են 104 բարձրագույն և 44 միջին մասնագիտական կրթություններով։ Ի լրումն կրթական ծառայությունների՝ համալսարանն առաջարկում է նաև հրատարակչական և  խորհրդատվական ծառայություններ։

## Ակադեմիական կառուցվածք
### Ֆակուլտետներ
* Աթաթուրքի անվան մանկավարժական ֆակուլտետ
* Ստոմատոլոգիական ֆակուլտետ
* Դեղագիտական ֆակուլտետ
* Գրականության և բնագիտության ֆակուլտետ
* Կերպարվեստի ֆակուլտետ
* Իրավագիտության ֆակուլտետ
* Տնտեսական և վարչական գիտությունների ֆակուլտետ
* Աստվածաբանության ֆակուլտետ
* Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ
* Ճարտարագիտության ֆակուլտետ
* Տեխնիկական կրթության ֆակուլտետ
* Բժշկության ֆակուլտետ
* Բժշկական մանկավարժության ֆակուլտետ

### Ինստիտուտներ
* Բնագիտություն 
* Եվրոպական հասարակության ինստիտուտ  
* Բանկային և ապահովագրական ընկերության ինստիտուտ  
* Կրթական գիտությունների ինստիտուտ 
* Գաստրոէնտերոլոգիայի ինստիտուտ 
* Գեղարվեստի ինստիտուտ 
* Նյարդաբանական ինստիտուտ 
* Բժշկական գիտությունների ինստիտուտ 
* Սոցիալական գիտությունների ինստիտուտ
* Թուրքագիտության հետազոտական ինստիտուտ  
* Միջին Արևելքի հետազոտական ինստիտուտ

### Դպրոցներ
* Բանկային և ապահովագրական գործի դպրոց
* Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի դպրոց
* Բուժքույրերի կրթության դպրոց
* Զեյնեփ Քամիլի անվան Ստամբուլի բժշկական դպրոց
* Օտար լեզուների դպրոց
* Աստվածաբանության դպրոց
* Առողջապահական ծառայությունների դպրոց
* Սոցիալական գիտությունների դպրոց
* Տեխնիկական գիտությունների դպրոց

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համալսարանի պաշտոնական կայք
* Մարմարա համալսարանի ուսանողական հարթակ 

Կատեգորիա:Թուրքիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:Ֆաթիհ
Կատեգորիա:1982 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կրթությունը Թուրքիայում
Կատեգորիա:1883 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կրթությունը Ստամբուլում
Բարոնովկա (Տագանրոգ)

**Բարոնովկա** (), պատմական շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։

## Աշխարհագրություն
Բարոնովկա շրջանը տեղակայված էր Բոլշայա Չերեպախա գետի հունի երկայնքով, գետաբերանում։ Տագանրոգի Ժամանակակից տոպոլոգիայով այդ շրջանը պայմանականորեն կարելի է սահմանափակել Ձերժինսկու փողոցի չորս կողմերով («Դուբկի» պուրակ), Տոլբուխինի փողոցով, Մորոզովի փողոցով և Տագանրոգի ծոցի ափով («Տոպոլ» առողջարան, «Պրիազովիե» հյուրանոց)։ Բարոնովկայի մեծ մասը մեր օրերում կլանված է Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի կողմից։

## Պատմություն
Բոլշայա Չերեպախա ձորակի երկու կողմերում, գետաբերանի մոտ, XIX դարի 1-ին քառորդում գտնվել է 1832-1844 թվականներին Տագանրոգի քաղաքագլուխ, բարոն Օտտո Ռոմանովիչ Պֆելիցեր Ֆրանկի կալվածքը։ Քաղաքի ղեկավարի կալվածքի մոտ առաջացել էր մի փոքր գյուղ, որը հետագայում ստացել է «Կարմիր բլուր» անվանումը։ Այս գյուղում 1844 թվականին Տագանրոգի արական գիմնազիայում 1843-1851 թվականներին ծառայած բժշկի ընտանիքում ծնվել է հետագայում հայտնի պերեդվիժնիկ նկարիչ Կոնստանտին Ապոլոնովիչ Սավիցկին։

Ավելի ուշ Ֆրանկովկա անունը ստացած գյուղը վերանվանվել է Բարոնովկա և մտել Տագանրոգ քաղաքի կազմի մեջ։

XX դարում մեծ մասամբ կլանվել է մետալուրգիական գործարանի ընդլայնված տարածքի կողմից։

Ներկայումս Բարոնովկա տեղանունը գրեթե չի օգտագործվում տանգանրոգցիների խոսքում և հայտնի է միայն սակավաթիվ հնաբնակների և գավառագետների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շրջաններ
Սոբաչեևկա

**Սոբաչեևկա** (), Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի հարավարևմտյան թաղամասը։

## Աշխարհագրություն
Տագանրոգում Սոբաչեևկա մինչ օրս էլ կոչում են հարավարևմտյան շրջանը, որը զբաղեցնում է Սմիռնովի նրբանցքից դեպի տափաստան ընկած տարածքը` Մոնաստիրսկայա (այժմ` Ալեքսանդրի) և Օտկուպնոյ (այժմ` Լիբկնեխտի) փողոցների միջև։ Նախկինում Սոբաչեևկան եղել է Տագանրոգի արվարձաններից մեկը, սակայն այսօր այն գտնվում է քաղաքի գրեթե կենտրոնում։

## Պատմություն
Մինչև 1880-ական թվականները չի մտել քաղաքի կազմի մեջ։ Դա մի վայր էր, որտեղ ոչնչացնում էին թափառող շներին. այստեղից էլ` շրջանի անվանումը։

XIX դարի կեսերին այս վայրերում բնակվել են մարդիկ, որոնք Տագանրոգ են եկել աշխատելու Վորոնեժի, Տամբովի շրջաններից և Ռուսաստանի այլ վայրերից։ Նրանց անվանում էին «կացապներ»։ Իրենց բնակարանները նրանք կառուցում էին եղեգից, որը Դոնից բերում էին կազակները։ Պատերն ավելի ուշ սվաղվում էին կավով։ Իրենց կացարանները պաշտպանելու համար տերերը շներ էին պահում, որոնք հետագայում շատ բազմացան։ Շրջանում անծանոթի հայտնվելուն պես ամբողջ ոհմակը հարձակվում էր նրա վրա։

Նախկինում Սոբաչեևկան եղել է բավականաչափ քրեականացված թաղամաս։ Այժմ այստեղ նման խնդիր չկա։ Սոբաչեևկայի կենտրոնում առաջ գտնվել է Խաղաղության հրապարակը, որտեղ ամեն օր կայացել են ֆուտբոլային խաղեր և ձեռնամարտի հանդիպումներ։

1923 թվականին Սոբաչեևկան վերանվանվեց Կարմիր թաղամաս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շրջաններ
Կոլոնկա (Տագանրոգ)

**Կոլոնկա** (), պատմական շրջան ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում, որում XIX դարի վերջից բնակվել են Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի բելգիացի ինժեներները։

## Աշխարհագրություն
Կոլոնկա շրջանը գտնվել է ժամանակակից Ձերժինսկու, Զավոդսկայա, Օսիպենկոյի փողոցների և Պարկովի նրբանցքի միջև։

## Պատմություն
Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանը հիմնադրվել է 1894 թվականին, երբ տիտուլյար խորհրդական Նիկոլայ Ֆլիգեն և բելգիահպատակներ կոմս Պ. դը Գեմպտինը, Լ. Տրազենստերը և Յուլի Գերպենյին ստեղծեցին մետալուրգիական գործարան կառուցող ռուս-բելգիական բաժնետիրական ընկերություն։ Գործարանի հիմնական բաժնետերը և տնօրենը 1904-1916 թվականներին բելգիացի Ալբերտ Նևն էր։ Գործարանի բանվորներն ընտրվեցին աղքատ քաղաքացիներից և շրջակա գյուղերի բնակիչներից։ Իսկ ճարտարագիտական կազմը հիմնականում բաղկացած էր բելգիացիներից։

Բելգիացի ինժեներներն ընտանիքներով բնակեցվեցին հատուկ նրանց համար կառուցված մեկհարկանի քոթեջներում` մետալուրգիական գործարանի վարչության շենքից քիչ հեռու, «Կոլոնկա» անունով շրջանում։ «Կոլոնկա» տեղանունը ծնվել է տեղացիների շնորհիվ, որոնք այդ տարածքը կոչել էին «Բելգիական գաղութ (կոլոնիա)» և այդ հասկացությունը կրճատելով դարձրել «Կոլոնկա»։

1928 թվականին գործարանային թերթում տպագրվեց հետևյալ ակնարկը. *«Գործարանային գաղութում և գործարանի որոշ տեղամասերում անցկացվում է ջրագիծ, որով պետք է խմելու ջուր մատակարարվի հակահրդեհային աշխատանքների համար»*։

1960-ական թվականների վերջից մինչև 1980-ական թվականները «Կոլոնկայի» տներն աստիճանաբար քանդվեցին, և տարածքում կառուցվեցին «Տերեմոկ», «Ալյոնուշկա» մանկապարտեզները և բազմահարկ շենքեր` մետալուրգիական գործարանի աշխատակիցների համար։

Ներկայումս «Կոլոնկա» տեղանունը չի օգտագործվում տագանրոգցիների խոսքում և հայտնի է միայն գավառագետներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շրջաններ
Սոպ Յու (այլ կիրառումներ)

**Սոպ Յու**, կարող է վերաբերել.
* Սոպ Յու - գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սոպ Յու գետի աջ ափին՝3 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։
* Սոպ Յու - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սիսոլա գետի ձախ ափից 65 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ։
* Սոպ Յու - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Արխանգելսկի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է №2291 անանուն վտակի ձախ ափին՝ 4 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 34 կմ։
Չինարեն «ճգնաժամ» բառը

right|220px|thumb|«Ճգնաժամ նշանակող չինարեն հիերոգլիֆը
**[[Չինարեն]] «[[ճգնաժամ]] նշանակող բառ»** (), արևմտյան երկրների մոտիվացիոն տեքստերում հաճախ կիրառվող բառ, որն ունի երկու նշանակություն՝ «վտանգ» և «հնարավորություն»։ Բառը բաղկացած է երկու հիերոգլիֆներից։ Որոշ լեզվաբաններ քննադատում են այս թարգմանությունը՝ համարելով այն որպես ստուգաբանական մոլորություն, քանի որ «հնարավորությունը» չի համարվում չինարեն *jī* () հիերոգլիֆի հիմնական նշանակությունը։

## Կիրառում
Համաձայն ամերիկացի լեզվաբան Բենջամին Զիմմերի անգլերենում առաջին անգամ չինարեն «ճգնաժամ» բառի թարգմանությունը հանդիպել է 1938 թվականի վերջին՝ Չինաստանում աշխատող միսիոներների մասին պատմող ամսագրում։ Ավելի շուտ, Միացյալ Նահանգներում այս թարգմանությունը առավել հայտնի է դարձել այն բանից հետո, երբ նախագահ Ջոն Քենեդին կիրառեց այս հռետորական արտահայտությունը՝ 1959 և 1960 թվականներին տեղի ունեցած ելույթների ժամանակ։

Չինարենում «ճգնաժամ» բառը բաղկացած է երկու սիմվոլներից, որոնցից մեկը նշանակում է «վտանգ», մյուսը՝ «հնարավորություն»։

Այս ասույթը հետագայում բազմիցս կիրառվել է քաղաքական ճառերի ժամանակ ԱՄՆ նախկին նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի և հանրային այլ դեմքերի կողմից՝ ինքնաբերաբար մտնելով ամերիկացիների քաղաքական գիտակցության մեջ։

Բառի օգտագործումը դարձել է սիրելի «մեմ» ամերիկյան բիզնես խորհրդատուների և հռետորների համար։ Այն հաճախակի կիրառվում է նաև կրթական հաստատություններում, քաղաքականությունում և ԶԼՄ-ներում։ Այսպես օրինակ, ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար Կոնդոլիզա Ռայսը կիրառել է այս տերմինը Իսրայելա-պաղեստինյան բանակցությունների ժամանակ։ Նախկին փոխնախագահ Ալբերտ Գոռը կիրառել է այս տերմինը ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի էներգետիկայի և կոմերցիայի կոմիտեում՝ իր «Անհարմար ճշմարտություն» աշխատության շնորհանդեսի ժամանակ, ինչպես նաև նոբելյան ճառի ժամանակ։

Այս եզրույթը հաճախ կիրառում են նաև ռուս հանրային դեմքերը և լրագրողները։ Այսպես, իրենց ելույթներում և հարցազրույցներում տերմինը կիրառել են Բորիս Նեմցովը, Միխայիլ Դելյագինը, Միխայիլ Պրոխորովը, Ալեքսեյ Ուլյուկաևը և ուրիշներ։

Բենջամին Զիմմերը կարծում է, որ եզրույթի հետաքրքրությունը պայմանավորված է նրա կիրառելիության «հարմարությամբ»՝ որպես հռետորական հնարք, որը ենթադրում է կոչ՝ անցնելու ակտիվ գործողությունների, ինչպես նաև ֆենոմեն, երբ ցանկալի ընդունվում է որպես իրական ():

## Տարածված սխալ թարգմանություն
Բանասեր, չինագետ, Փենսիլվանիայի համալսարանի պրոֆեսոր Վիկտոր Մեյերը նշում է, որ *wēijī* բառի «վտանգ» թարգմանությունը համարվում է «տարածված մոլորություն» անգլալեզու երկրներում։ *Wēi* () իրոք նշանակում է «վտանգավոր» կամ «ռիսկային», բայց *jī* () բազմանշանակ բառ է։ Այս տարրի ամենատարածված թարգմանությունը համարվում է «կրիտիկական կետը»։ Չինարեն «հնարավորություն» բառը (, բառացի՝ «հասնել կրիտիկական կետին»), հակառակը, համարվոմ է բազմարմատ բառ, որը ներառում է նաև *jī* տարրը։

Ամերիկյան հանրահայտ «Սիմփսոնները» մուլտսերիալում Լիզա Սիմփսոնը կիրառում է այս արտահայտությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինարեն
Կատեգորիա:Քաղաքային լեգենդներ
Ելևթերոս (Հռոմի պապ)

**Ելևթերոս**  (, , ), Հռոմի պապ, ով գլխավորել է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցին 174 (175)-189 թվականներին։

## Կենսագրություն
Ըստ «Liber Pontificalis» գրքի նա ազգությամբ հույն է եղել և ծնվել է Հունաստանի Նիկոպոլիս քաղաքում։ Նրա ժամանակակիցը՝ Հեգեսիպուսը գրում է, որ Ելևթերոսը եղել է հռոմեական եկեղեցու սարկավագ Անիկետոս պապի օրոք և շարունակել է նաև Սովտեր պապի օրոք, որին էլ հաջորդել է 174 թվականին։
Իր պապության ժամանակաշրջանում պայքարել է մոնտանիստների դեմ։ Ինչպես նաև իրականացրել է առաքելություն Բրիտանիայում քրիստոնեության տարածման գործում։ Թեև այս փաստը որևէ պատմական աղբյուրում չի հիշատակվում։

## Մահ
Ըստ Liber Pontificalis գրքի Ելևթերոսը մահացել է մայիսի 24-ին, և նրա մարմինը ամփոփված է Վատիկանյան բլրի վրա Սուրբ Պետրոսի կողքին։ Ավելի ուշ նրա մարմինը տեղափոխվել է Սան Ջիովաննի դելլա Պինյա, Պանթեոնի կողքին։ 1591 թվականին նրա մասուքները տեղափոխվել են Սանտա Սուսաննա եկեղեցի Սիքստոս V Պապի քրոջ՝ Կամիլլա Պրետտիի խնդրանքով։

Սուրբ Ելևթերոսի հիշատակության օրը մայիսի 26-ին է։

## Տես նաև
* Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Պարսկաստան (կտավ)

**«Պարսկաստան»**, հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 1913 թվականին ստեղծած կտավը, որը գտնվում է Սարյանի տուն-թանգարանում։

## Նկարագրություն
1913 թվականին Պարսկաստան կատարած այցից հետո Սարյանը գրել է.

Ի տարբերություն կոստանդնուպոլսյան և եգիպտական շրջանի ստեղծագործությունների՝ Սարյանի պարսկական շրջանի գործերն աչքի չեն ընկնում վառ գույներով։ Սարյանը նկատում է, որ Պարսկաստանի քաղաքների ամենահետաքրքիր վայրը խայտաբղետ և մարդաշատ շուկան է, որտեղ կարելի էր տեսնել ծալապատիկ նստած նարգիլե ծխող և նարդի խաղացող պարսիկ վաճառականների։ Նկարիչը զարմանում էր նրանց դեմքերի անտարբերությունից։ Տղամարդկանց կողքին նստած կանանց դեմքերը սառած դիմակների էին նման։ Այս ամենը Սարյանը պատկերել է «Պարսկաստան» կտավում։ Հիմնվելով պարսկական մանրանկարչության ավանդույթների վրա՝ Սարյանը կտավը ստեղծել է ազատ գեղանկարչական մեկնաբանությամբ։

## Կտավի վերականգնում
«Պարսկաստան» կտավը դեռևս Սարյանի կենդանության օրոք վնասվել էր ջեռուցման խողովակի վթարից և նկարի զգալի մասը ջրից քայքայվել էր։ 2011 թվականին հայ-իտալական «Պիլոտային ծրագրի» շրջանակներում «Պարսկաստան» կտավը վերականգնվել է իտալացի նկարիչ Լուչիանա Բիլիոտիի
կողմից։

## Տվյալներ
* «Պարսկաստան», 1913, կտավ, տեմպերա, 140 х 185 սմ։ Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան, Երևան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1913 նկարներ
Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի նկարներ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի նկարներ
Դանիլո Կիշ

**Դանիլո Կիշ** (; ), սերբ արձակագիր, բանաստեղծ, դրամատուրգ, թարգմանիչ։

Հայրը հրեա էր, որ մահացել էր Օսվենցիումի ճամբարում։ Սովորել է Բելգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ Սերբիայում մի քանի գիրք հրատարակելուց հետո 1973 թվականին տեղափոխվում է Փարիզ և բնակվում այնտեղ, համալսարանում ուսուցանելով Սերբախորվաթերեն։ Շուտով նրա` «Գերեզման Բորիս Դովիդովիչի համար» գիրքը, որ ստալինյան ռեպրեսիաներում զոհ գնացած անհատների ու ստեղծված իրավիճակների մասին սատիրիկ ոճով հզոր մի պատում է, նրան մեծ համբավ ու ճանաչում է բերում, գրքին արձագանքում են Իոսիֆ Բրոդսկին, Պետեր Էստերհազին և ամերիկացի էսսեիստ Կիշի հետ մտերմացած Սյուզան Զոնթագը։ Կիշի վերջին գլուխգործոցը «Մեռյալների հանրագիտարան» պատմվածքների ժողովածուն է, որ, կարելի է ասել, պատմվածքներով միմյանց փողկապակցված վեպ է, ինչպես «Գերեզման Բորիս Դովիդովիչի համար» վեպը, որ նույնպես պատմվածքային կառուցվածք ունի։

Դանիլո Կիշը մահացել է չարորակ ուռուցքից։

## Դանիլո Կիշը հայերեն
* Շունն ու տղան։ «Գարուն», 1999, № 1, էջ 90-93։ Թարգմ.՝ Ռաֆայել Ղազանչյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերբ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սերբ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Սերբ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Սերբ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սերբ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բելգրադի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա