Սուչիտրա Սեն

**Սուչիտրա Սեն** (, ի ծնե՝ **Ռոմա Դասգուպտո** (, ), հնդիկ կինոդերասանուհի, որ նկարահանվել է բենգալերեն և հինդի կինոներում։

## Կենսագրություն և կարիերա
Սուչիտրա Սենը ծնվել է 1931 թվականի ապրիլի 6-ին  Բրիտանական Հնդկաստանի Սեն Բհանգա գյուղում (այժմ՝ Բանգլադեշի Ռաջշահի մարզի Սիրաջգանջ շրջանի Բելկուչի ենթաշրջանում)։ Եղել է տեղի դպրոցի տնօրեն Կարունամոյ Դասգուպտայի և տնային տնտեսուհի Ինդիրա Դևիի հինգերորդ երեխան։

Աղջիկը մեծացել և դպրոցական կրթություն է ստացել Պաբնայում։ Բրիտանական Հնդկաստանի փլուզման ընթացքում նրա ընտանիքը հայտնվել է Արևմտյան Բենգալիայում, որտեղ Սուչիտրան 1947 թվականին ամուսնացել է գործարանատեր Ադինատ Սենի որդու՝ Դինաբատ Սենի հետ, որի հետ ապրել է մինչև մահ։ Նրանք ունեցել են մեկ դուստր՝ Մուն Մուն Սենը (նա և նրա աղջիկները ևս դերասանուհի են դարձել)։ Հետագայում ինչպես ամուսինը, այնպես էլ սկեսրայրն ակտիվորեն աջակցել են նրան դերասանական կարիերայի սկզբում և ընթացքում։

Սուչիտրա Սենի՝ կինոյի մասնակցելու առաջին փորձը տեղի է ունեցել 1951 թվականին մի քանի տարի անց թողարկված «Ատոմային ռումբ» (1954) ֆիլմի մասսայական տեսարանում։ Գլխավոր դերում առաջին անգամ նկարահանվել է 1952 թվականին «Shesh Kothay» ֆիլմում, որը, սակայն, այդպես էլ վարձույթի չի հանվել։ Երիտասարդ դերասանուհու իսկական էկրանային առաջնախաղը եղել է հաջորդ տարվա սկզբին «Saat Number Kayedi» և «Sharey Chuattor]» ֆիլմերում, որոնցից երկրորդում Սուչիտրան խաղացել է Ուտամ Կումարի հետ, և որը դարձել է դրամարկղային հիթ և գլխավոր դերակատարներին բերել է «աստղային զույգի» կարգավիճակ։ Դերասանները համագործակցել են ավելի քան 20 տարի, Կումարի հետ Սենը նկարահանվել է իր ֆիլմերի գրեթե կեսում։ 1955 թվականին դերասանուհին միացել է հինդիալեզու կինոմատոգրաֆիային՝ խաղալով մի քանի մրցանակներ ստացած «Դևդաս» ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկում։ Այնուամենայնիվ Սուչիտրա Սենի աշխատանքի հիմնական ոլորտը մինչև իր կարիերայի ավարտը մնացել են բենգալական ռոմանտիկ դրամաները, որոնք նրան դարձրել են բենգալական ամենահայտնի դերասանուհիներից մեկը։ Մի շարք ֆիլմերում, որոնցում նա համագործակցել է Ուտամ Կումարի հետ, դարձել են բենգալյան կինեմատոգրաֆիայի դասականները։

Սուչիտրա Սենը միջազգային ճանաչում է ստացել 1963 թվականին, երբ նա Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնում արծաթե մրցանակ է ստացել՝ դառնալով միջազգային կինոմրցանակի արժանացած հնդիկ առաջին դերասանուհին։ Զբաղվածության պատճառով Սուչիտրա Սենն ստիպված է եղել հրաժարվել մի շարք կինոնախագծերից, այդ թվում նաև հայտնի ռեժիսորների և պրոդյուսերների կողմից առաջարկվածներից, ներառյալ Սաթյաջիտ Ռայի և Ռաջ Կապուրի առաջարկներից։

Սենը շարունակվել է նկարահանվել ամուսնու մահից հետո (1970 թվական)։ Այդ շրջանի ֆիլմերից էր «Ամպրոպ» (1974) հինդի ֆիլմը (ենթադրաբար հիմնված է Ինդիրա Գանդիի անձնական կյանքի իրադարձությունների վրա), որը վարձույթի հանվելուց հետո դարձել է նրա աշխատանքի ևս մեկ կարևոր նշաձողերից մեկը։ Ի թիվս այլ կինոմրցանակների՝ Սուչիտրա Սենն այդ ֆիլմում կատարած դերի համար «Կանացի լավագույն դեր» անվանակարգում ներկայացվել է Filmfare Award մրցանակի։

Այդ ֆիլմը, սակայն, նրա վերջին հինդի ֆիլմն էր մի քանի տարի անց կինեմատոգրաֆիական կարիերան ավարտելու որոշում ընդունելու պատճառով։ Սենը նկարահանումները վերջնականապես ավարտել է 1978 թվականին, ըստ վարկածներից մեկի, «Ռամակրիշնա» ընկերության սվամի Աբհայանանդայի հետ զրույցից հետո։ Դերասանուհու որոշման պատճառով չավարտված նախագծերից էին Սատյաջիտ Ռայի կողմից չնկարահանված Բոնկիմչոնդրո Չոտոպադհայի «Devi Chaudhurani» վեպի երկրորդ էկրանավորումը, ինչպես նաև *Nati Binodini* կինոնկարը, որում նա նկարահանվել է Ռաջեշ Կհաննաի հետ։

Կինոյից հեռանալուց հետո ավելի քան 30 տարվա ընթացքում Սուչիտրա Սենն ամեն կերպ խուսափել է հրապարակայնությունից՝ ապրելով Կալկաթայի հարավում գտնվող մասնավոր բնակարանում, շփվելով միայն հարազատների հետ և իր կյանքը կենտրոնացնելով Ռամակրիշնայի առաքելությանը ծառայելու վրա, ինչի պատճառով մամուլում նրա ճգնավորությունը բազմիցս համեմատվել է Գրետա Գարբոյի հետ։ Հանրության առջև հայտնվելու նրա դժկամությունը տարածվում էր նաև մրցանակներ ստանալու վրա, այդ շարքում են 2012 թվականին Արևմտյան Բենգալիայի *Banga Bibhushan* բարձրագույն պարգևը, որն ընդունել են նրա դուստրն ու թոռնուհին, և Հնդկաստանի կինեմատոգրաֆիական բարձրագույն պարգևը՝ Դադասահեբ Ֆալկեի մրցանակը, որից դերասանուհին 2005 թվականին հրաժարվել է այն Նյու Դելիում Հնդկաստանի նախագահի ձեռքից հրապարակայնորեն ընդունել (ինչպես դա նախատեսված է պարգևատրման կանոնադրությամբ) չցանկանալու պատճառով։

### Մահ
մինի|աջից|Սուչիտրա Սենի հիշատակի սրահը Կալկաթայում՝ Գրքի 38-րդ միջազգային կինոփառատոնում, 2014 թվականի հունվարի 19
2013 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Սուրիտրա Սենը հոսպիտալացվել է թոքերի վարակիչ հիվանդությամբ։ Ըստ մամուլի տեղեկությունների՝ 2014 թվականի հունվարի սկզբին նա իրեն ավելի լավ է զգացել, սակայն հունվարի 17-ի առավոտյան դերասանուհին մահացել է սրտամկանի ինֆարկտից։

Ի հավելումն Սուչիտրա Սենի գործընկերների՝ նրա մահվան համար ցավակցություն են հայտնել պետական մի շարք առաջնորդներ, այդ թվում՝ Հնդկաստանի նախագահ Փրանաբ Կումար Մուխերջին, վարչապետ Մանմոհան Սինգհը և ավելի ուշ նրան այդ պաշտոնում փոխարինած Նարենդրա Մոդին (այդ պահին Գուջարատ նահանգի պրեմիերը), ինչպես նաև Բանգլադեշի վարչապետ Շեյխ Հասինան։

Հարգելով դերասանուհու չհրապարակայնացվելու ցանկությունը՝ հուղարկավորության արարողություններն սկսվել են նրա մահվանից ընդամենը 6 ժամ անց Կալկաթայի *Kaioratola* դիակիզարանում, որտեղ նրա մարմինը հասցվել էր ծաղիկներով զարդարված և ապակու գուներանգով դիակառքով, այնուամենայնիվ, նրանք հավաքել են շատ երկրպագուների, որոնք ցանկացել են վերջին անգամ տեսնել դերասանուհուն։ Արեւմտյան Բենգալիայի վարչապետ Մամատա Բաներջիի հրամանով դիակիզումից առաջ հրաժեշտի արարողությունն ավարտվել է զենքի հրավառությամբ։

## Ֆիլմագրություն
1950-ական թվականների սկզբից մինչև 1970-ական թվականների վերջը դերասանուհին խաղացել է վարձույթի տրված 60 ֆիլմերում, որոնց երկու երրորդ մասը առևտրային հաջողությունների է հասել «միջինից բարձր վճարներից» մինչև «բլոքբաստերներ» ինտերվալում։

**ՈՒԿ** ինդեքսով նշված են Ուտամ Կումարի հետ համագործակցությամբ նկարահանված ֆիլմերը։

## Անվանակարգեր և մրցանակներ
Սուչիտրա Սենը դարձել է հնդիկ առաջին դերասանուհին, որն արժանացել է միջազգային կինոմրցանակի՝ Մոսկվայի միջազգային 3-րդ կինոփառատոնի արծաթե մրցանակ «Կանացի լավագույն դեր» անվանակարգում «Ամուսնական շրջան» ֆիլմում (1961) խաղացած Ռինա Բրաունի դերի համար։

Դրանից բացի՝ դերասանական կարիերայի ընթացքում և դրա ավարտից հետո նա արժանացել է մի շարք հեղինակավոր մրցանակների ու պարգևների, այդ թվում՝
;Կինեմատոգրաֆիական.
* 1967 – ներկայացվել է *Filmfare* մրցանակի «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում «Մայրական սեր» ֆիլմում խաղացած դերի համար։
* 1976 – ներկայացվել է *Filmfare* մրցանակի «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում «Ամպրոպ» ֆիլմում խաղացած Արտի Դևիի դերի համար։
* 2014 – արժանացել է *Filmfare Awards East* մրցանակի կյանքի ընթացքում ունեցած ձեռքբերումների համար (հետմահու)։

;Պետական
* 1972 – Պադմա Շրի (Հնդկաստանի ամենահին քաղաքացիական պարգևներից մեկը) արվեստում ունեցած նշանակալի ավանդի համար։
* 2012 – Բանգա Բիբհուշան (Արևմտյան Բենգալիայի բարձրագույն քաղաքացիական մրցանակ) իր կյանքի ընթացքում կինեմատոգրաֆիայում ունեցած ավանդի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Կենսագրությունը upperstal.com կայքում 
* Calcuttaweb article on Suchitra Sen
* Suchitra Sen at Gomolo 

Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ