Ջինգոիզմ

250px|մինի|''Ամերիկյան կռվարար շունը.'' Օսկար Սեզարի 1916 թ. քաղաքական ծաղրանկարը՝ Ջինգո անունով շան պատկերով
**Ջինգոիզմ**ը ազգայնականության դրսևորում է ագրեսիվ արտաքին քաղաքականության տեսքով, խաղաղ հարաբերությունների փոխարեն սպառնալիքների կամ իրական ուժի կիրառման քարոզչություն՝ ազգային շահերը պաշտպանելու ջանքերում, ազգայնականության ծայրահեղ տեսակ, ազգային բացառիկության ջատագովում (հմմտ. շովինիզմի և ուլտրաազգայնականության հետ):

## Ստուգաբանություն
Տերմինի առաջացումն առնչվում է  ռուս-թուրքական պատերազմի (1877–78) ժամանակաշրջանում բրիտանական փաբերում (գարեջրատներում) ու համերգասրահներում կատարվող մի երգի կրկներգին: Ահա այդ  կրկներգը.

:

(«*by Jingo*» արտահայտությունը կազմվել է «*by Jesus*» դարձվածքի նմանությամբ, որը նշանակում է «*Հիսուսով*», այսինքն՝ Աստծո օգնությամբ):

Կոստանդնուպոլսի (ռուսական անվանաձևով՝ Ցարգրադի) գրավումը Ռուսաստանի վաղեմի ռազմավարական նպատակն էր. Սև ծովում տեղակայված ռուսական նավատորմին դա հնարավորություն կտար այսպես կոչված «թուրքական նեղուցների»՝ Բոսֆորի և Դարդանելի միջոցով անարգել մուտք ու ելք ունենալու Միջերկրական ծով։ Իսկ բրիտանացիները վճռականորեն էին տրամադրված խոչընդոտելու ռուսներին և պաշտպանելու այդ նույն ծովով իրենց անարգել երթևեկը Հնդկաստան։ Այն ժամանակ, երբ գրվել ու կատարվել է վերոնշյալ երգը, ռուսները մոտ էին իրենց նպատակին՝ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի համաձայն։ Բայց  բրիտանացիները դիվանագիտական ճնշման և պատերազմի սպառնալիքի, այսինքն՝ ջինգոիզմի միջոցով կարողացան հետ մղել ռուսներին. Սան Ստեֆանոյի պայմանագիրը փոխարինվեց Բեռլինի կոնֆերանսի պայմանագրով։

«Ջինգոիզմ» տերմինի առաջին օգտագործումը վերագրվում է բրիտանացի հայտնի արմատական գործիչ Ջորջ Հոլիոքին, որն այդ տերմինը գործածել է 1878 թվականի մարտի 13-ին «Դեյլի նյուզ» թերթին ուղղած նամակում։

## Օրինակներ
1880-ականներին *Սոցիալ-դեմոկրատական ֆեդերացիա* կուսակցության առաջնորդ Հենրի Հայնդմանը դեմ դուրս եկավ ինտերնացիոնալիզմին և առաջ մղեց սոցիալիզմի մի տարբերակ, որը միահյուսված էր ազգայնականության ու հակասեմիտիզմի հետ: Ընդ որում՝ այն աստիճանի, որ հակասեմական արտահայտություններով հարձակվեց իր սոցիալիստ ընկեր Էլեոնորա Մարքսի վրա՝ նշելով, որ նա «իր քիթ ու բերանով ժառանգել է հրեական տիպը հենց Կարլ Մարքսից»։ *Սոցիալիստական լիգա* հիմնադրող անջատողական խմբի աշխատանքներին մասնակցելու ընթացքում Էլեոնորա Մարքսը գրեց բանավիճային հոդվածներ, որոնցում Հայնդմանին և նրա հետևորդներին բնորոշում էր որպես «Ջինգո կուսակցություն»։

Բրիտանական հրետանու գեներալ-մայոր Թոմաս Բլանդ Սթրեյնջը, որը կանադական բանակի հիմնադիրներից էր, համբավվել էր որպես էքսցենտրիկ ու քմահաճ զինվորական, որի պատճառով էլ ստացել էր «Ջինգո Սթրեյնջ» մականունը: 1893 թվականին լույս տեսավ նրա կենսագրությունը, որը  վերնագրված էր «Գաններ (Թնդանոթաձիգ) Ջինգոյի հոբելյանը»։

Ամերիկյան մամուլում *ջինգոիզմ* տերմինի առաջին օգտագործումը տեղի է ունեցել թերևս 1893 թվականին Հավայան կղզիներին առաջարկվող անեքսիայի առնչությամբ. այդ ժամանակ օտարերկրյա բնակիչների, հիմնականում ամերիկացիների, կողմից գլխավորված և Հավայան կղզիներում ԱՄՆ նախարարի օգնությամբ իրականացված հեղաշրջման արդյունքում տապալվեց սահմանադրական միապետությունը, և հռչակվեց հանրապետություն: Դեմոկրատական մամուլում ԱՄՆ-ի հանրապետական նախագահ Բենջամին Հարիսոնը և ԱՄՆ սենատի հանրապետականները հաճախ մեղադրվում էին ջինգոիզմի մեջ, քանի որ աջակցել էին անեքսիային:

ԱՄՆ մեկ ուրիշ նախագահ՝ Թեոդոր Ռուզվելտը նույնպես հաճախ էր մեղադրվում ջինգոիզմի մեջ: 1895 թվականի հոկտեմբերի 23-ին *The New York Times*-ում հրատարակված հոդվածում Ռուզվելտը նշել է. «Շատ է խոսվում «ջինգոիզմի» մասին: Եթե «ջինգոիզմ» ասելով նկատի ունեն այն քաղաքականությունը, որի իրականացման համար ամերիկացիները վճռականորեն և առողջ բանականության դիրքերից կպնդեն, որ մեր իրավունքները հարգվեն օտարերկրյա տերությունների կողմից, ապա մենք «ջինգոներ» ենք»: Դոնալդ Թրամփի ելույթները նույնպես հաճախ բնորոշվում են որպես ջինգոիստական: Այդ նույն կերպ է բնորոշվում նաև Հյուսիսային Կորեայի հռետորաբանությունը։

1930-ական թվականների վերջերին Հիտլերի նկատմամբ վարվող խաղաղարարական, հաշտվողական քաղաքականությունը, որի արդյունքում վերացավ ջինգոիստական վերաբերմունքը գերմանական ագրեսիային, երգիծական արձագանքների առիթ տվեց։ *Punch*-երգիծական պարբերականի 1938 թվականի մարտի 28-ի համարում տպագրվել է Է. Հ. Շեփարդի «Հնաոճ հաճախորդը» վերնագրով ծաղրանկարը, որտեղ պատկերված է հետևյալ տեսարանը. Անգլիան անձնավորող Ջոն Բուլը ձայնապնակների խանութում վաճառողին (վարչապետ Նևիլ Չեմբերլենին) հարցնում է. «Հետաքրքիր է, թե արդյոք դուք ունեք այն երգը, որտեղ խոսվում էր կռվել չցանկանալու մասին, բայց եթե մենք անենք... ինչ-որ բան, ինչ-որ բան, ինչ-որ բան... մենք նաև փող ունենք՞ / "I wonder if you've got a song I remember about not wanting to fight, but if we do... something, something, something ... we've got the money too?"»։ Իսկ պատին լորդ Սոլսբերիի դիմանկարն է, այն վարչապետի, ով կառավարել է Մեծ Բրիտանիան ռուս-թուրքական վերոնշյալ պատերազմի, Սան Ստեֆանոյի և Բեռլինի վերոնշյալ պայմանագրերի կնքման ժամանակներում։

## Տես նաև
* Դիվանագիտություն
* Միլիտարիզմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*MacDermott song
*MacDermott song lyrics
*The song, We Didn't Want To Fight - Sung by Stanley Kirkby

Կատեգորիա:Ազգայնականություն
Կատեգորիա:Ամերիկյան ազգայնականություն
Կատեգորիա:Արտաքին քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն