Նիկոլայ Սկոբլին

**Նիկոլայ Սկոբլին** (, ), ռուս զորավար, Առաջին համաշխարհային պատերազմի և քաղաքացիական պատերազմի մասնակից։ Սպիտակ շարժման անդամ։ Կոռնիլովի դիվիզիայի ղեկավար 1919 թվականի հոկտեմբերի 14-ից (27) (26 տարեկանում և այդպիսով դիվիզիայի ամենաերիտասարդ հրամանատարը սպիտակ գվարդիականների շրջանում): Գեներալ-մայոր (26.03.1920)։ 1937 թվականին նա անհետացել է և հեռակա մեղադրվել խորհրդային հետախուզական ծառայությունների հետ համագործակցելու մեջ։

## Ծագում և Առաջին համաշխարհային պատերազմ

Ծագումով ազնվական Նիկոլայ Սկոբլինը ծնվել է 1893 թվականի հունիսի 9-ին Չեռնիգով նահանգի Նեժին քաղաքում։

Պատմաբան Վոլկովը նշում է, որ նրա հայրը՝ Վլադիմիր Սկոբլինը եղել է կոլեգիալ ասեսոր, սակայն լուսանկարում հոր հետ՝ նախքան ռազմաճակատ մեկնելը, վերջինս զինվորական համազգեստով է՝ փոխգնդապետի ուսադիրներով, այսինքն, զինվորական էր, և ոչ թե 8-րդ, այլ ավելի բարձր 7-րդ դասի կոչումով։
Ընդունվել է Չուգուևի անվան ռազմական վարժարան։ 1914 թվականին պատերազմի բռնկման պատճառով վաղաժամկետ ազատվել է դպրոցից՝ ենթասպայի կոչումով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից է։ 1915 թվականի մարտին - 126-րդ Ռիլսկի հետևակային գնդի ենթասպա, 3-րդ վաշտի կրտսեր սպա։ 1915 թվականի նոյեմբերին նշանակվել է վաշտի հրամանատար։

1915 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Սկոբլինը պարգեւատրվել է Սուրբ Գեորգի 4-րդ աստիճանի շքանշանով։
1916 թվականին իր խիզախության համար ստացել է Սուրբ Գեորգի ոսկե զենքը։ Երկու անգամ վիրավորվել է.

1917 թվականին շտաբս- կապիտան, 12-րդ վաշտի հրամանատար Սկոբլինը կամավոր միացել է 1-ին հարվածային ջոկատին (վերանվանվեց Կոռնիլովի հարվածային ջոկատ, քանի որ ստացավ 2-րդ գումարտակի հրամանատար գեներալ Կորնիլովի անձնական հովանավորությունը):

## Քաղաքացիական պատերազմ Ռուսաստանում

Սկոբլինը ծառայել է Կամավորական բանակում հիմնադրման օրվանից: 1917 թվականի վերջին և 1918 թվականի սկզբին՝ որպես կապիտան, շարունակեց ծառայել Կոռնիլովի հարվածային գնդում փոխգնդապետ Մ.Օ. Նեժենցևի գլխավոր շտաբի հրամանատարությամբ:

Մարտական ​​իրավիճակում նա հաջորդաբար անցել է բոլոր հրամանատարական դիրքերը՝ վաշտի հրամանատար, գումարտակի հրամանատար, գնդի հրամանատարի օգնական։ 1918 թվականի նոյեմբերին Կուբանի երկրորդ արշավի ժամանակ նրան շնորհվել է գնդապետի կոչում և նշանակվել Կոռնիլովի հարվածային գնդի հրամանատար։ 1919 թվականի հոկտեմբերին Մոսկվայի վրա հարձակման ժամանակ նշանակվել է Կոռնիլովի հարվածային բրիգադի հրամանատար, իսկ Օրլովսկի գրավումից հետո դրա հիման վրա գործարկվել է Կոռնիլովի հարվածային դիվիզիան։ Երբ սկսվեց Կարմիր բանակի հարձակումը, նա առաջարկեց հավաքել Կոռնիլովի հարվածային դիվիզիան և վճռական հակահարվածով կանգնեցնել թշնամուն, սակայն նրա առաջարկը չընդունվեց հրամանատարության կողմից։

Նա ղեկավարում էր դիվիզիան նաև նահանջի ժամանակ՝ համառ դիմադրություն ցույց տալով, ընդհուպ մինչև Նովոռոսիյսկ։

Սկոբլինի անձնական հատկանիշներն էին քաջությունը, տոկունությունը, հանգստությունը և մարդամոտ լինելը։
1920 թվականի մարտի 26-ին, 26 տարեկան հասակում, Սկոբլինը «հատուկ պատվի համար» ստացավ գեներալ-մայորի կոչում՝ սպիտակ գվարդիայի ամենաերիտասարդ դիվիզիայի հրամանատար: Չունենալով լիարժեք զինվորական կրթություն՝ մարտերում աչքի է ընկել մարտավարական հնարամտությամբ, պաշտպանական մարտերի վարպետ էր, օպերատիվ-ռազմավարական տաղանդի կերտմամբ։ Հայտնի գեներալ Սլաշչովը նրան բնութագրել է որպես կարող սպա, լավ գնդի հրամանատար, «բայց ոչ ավելի բարձր»։

1920 թվականի գարնանը Ղրիմում նա հանդիպեց Նադեժդա Պլևիցկայային, որը համերգներ էր տալիս դիվիզիոնի ղեկավարության համար։

Հյուսիսային Տավրիայի գործողության ժամանակ դիվիզիոնը ղեկավարելիս Սկոբլինը երկու անգամ վիրավորվել է։ Հոկտեմբերի 16-ին Վերին Ռոգաչիկի մոտ տեղի ունեցած ծանր մարտում, Կոռնիլովի հեծելազորային դիվիզիայի գլխավորությամբ, նա հակահարձակում ձեռնարկեց կարմիր հեծելազորի վրա, ինչը թույլ տվեց նահանջող Կորնիլով դիվիզիային պոկվել իրենց հետապնդողներից։ Ինքը՝ Սկոբլինը, այս հարձակման ժամանակ հրազենային երկու վիրավորում է ստացել։

Նա հիվանդանոցում է եղել և Պերեկոպի պաշտպանության ժամանակ չի ղեկավարել դիվիզիան։ Հոկտեմբերի 29-ին նշանակվել է Ղրիմի էվակուացիայի զորքերի հրամանատար։ Նա իր ստորաբաժանումների հետ միասին լքել է Ռուսաստանը։

## Անհետացում
Խորհրդային Միության պաշտոնական ներկայացուցիչները երբեք չեն ընդունել գեներալ Սկոբլինի սպանության պատասխանատվությունը։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո մամուլում հայտնվեցին նրա մահվան մի քանի վարկածներ, որոնցից յուրաքանչյուրը հակասում էր մյուսներին։ Ըստ Պ.Ա.Սուդոպլատովի, Սկոբլինը Փարիզից փախել է Իսպանիա (այնտեղ այդ ժամանակ քաղաքացիական պատերազմ էր), որտեղ նա մահացել է կամ 1937-ին, կամ 1938-ին՝ Ֆրանկոյի ինքնաթիռի կողմից Բարսելոնայի ռմբակոծության ժամանակ։

Ըստ Ջ. Կոստելոյի և Օ. Ցարևի, գեներալ Սկոբլինը սպանվել է ՆԿՎԴ-ի սպաներ Ա.Մ.Օռլովի, Յա.Ի.Սերեբրյանսկու և Ն.Ի.Էյթինգոնի կողմից, այն բանից հետո, երբ առևանգված գեներալ Միլլերի աջակիցները բացահայտել են նրան՝ որպես խորհրդային հետախուզական ծառայությունների գործակալ: Ա. Սկոբլինին, իբր, անօրինական կերպով դուրս են բերել Ֆրանսիայից ՆԿՎԴ գործակալների կողմից հատուկ այդ նպատակով վարձակալված թեթև ինքնաթիռով՝ տանելով Իսպանիա. թռիչքի ժամանակ նա դանակահարվել է և սպանվել ինքնաթիռում, իսկ դիակը բարձրությունից նետվել է ծովը։ Սկոբլինի ոչնչացման օպերատիվ ծրագիրը նախապես համաձայնեցված էր ՆԿՎԴ-ի ղեկավարության հետ Մոսկվայում. այն հաստատվել էր NKVD-ի ղեկավար Սլուցկիի կողմից Ստալինի հետ համաձայնությամբ: Փարիզի ՆԿՎԴ կայան ուղարկված Սլուցկու կոդավորված հեռագրում գրված էր. «Փարիզ։ Շվեդին և Յաշային։ Անձամբ։ Ձեր ծրագիրն ընդունված է: Տերը խնդրում է, որ ամեն ինչ մաքուր լինի, և «Տասներեքերորդի» կնոջ համար (այսինքն՝ Նադեժդա Պլևիցկայան) տպավորություն ստեղծվի, որ նրա հետ ամեն ինչ կարգին է, և նա տանն է»:

Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Սկոբլինը մահացել է 1938 թվականին։

Մամուլում Սկոբլինին առաջադրված մեղադրանքների հետ կապված՝ նշվում էր, որ «գեներալ-մայոր Սկոբլինի փայլուն անցյալը կամավորական բանակում, այնուհետև ռուսական բանակում, անկասկած և բավականին հայտնի է»:

## Պարգևներ
* Սուրբ Գեւորգի 4-րդ աստիճանի շքանշան (30 դեկտեմբերի, 1915)
* Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի «Քաջության համար» շքանշան (8 հունվարի, 1916)
* Սուրբ Գեւորգի զենք (7 փետրվարի, 1916)
* Կուբանի 1-ին (սառցե) արշավի կրծքանշան (1918)
* Սուրբ Նիկոլայ Հրաշափառի շքանշան (Գլխավոր հրամանատարի հրաման No. 167, 11 հուլիսի, 1920)

## Հիշատակ
*Նիկոլայ Սկոբլինը հիշատակվում է Անատոլի Ռիբակովի «Արբաթի երեխաները» եռագրության մեջ՝ «Վախ» երկրորդ գրքում։
*Իգոր Վասիլևը «Չարի հմայքը» գեղարվեստական ​​շարքում, 2006 թվական։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Голдин В. И.* Генералов похищали в Париже. Русское военное Зарубежье и советские спецслужбы в 30-е годы XX века. — М.: РИСИ, 2016. — 854 с. — ISBN 978-5-7893-0241-5.

## Արտաքին հղումներ
* Конец агента «13» // Московские новости. 1995. 17-24 декабря.
* *Лазарев С. Е.* Скоблин Николай Владимирович // Россия в Гражданской войне. 1918—1922: Энциклопедия: в 3 т. / отв. ред. А. К. Сорокин. Т. 3: Р—Я. М.: Политическая энциклопедия, 2021. С. 222.
* Գնդապետ Սկոբլին, Կոռնիլովի հարվածային գնդի հրամանատար, լուսանկարների ալբոմ

 
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի զինվորականներ
Կատեգորիա:Ռուս գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Ռուս զինվորականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3