Մարինա Կավացցանա

**Մարինա Կավացցանա** (, ), Փարիզի Նեկեր-Էնֆանտս Մալադես հիվանդանոցի մանկական իմունոլոգիայի պրոֆեսոր, Փարիզի Դեկարտ բժշկական համալսարանի ակադեմիկոս։ 2012 թվականին արժանացել է Իրեն Կյուրիի մրցանակի, 2019 թվականին՝ ընտրվել ամերիկյան «Բժշկության ազգային ակադեմիայի» անդամ։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է Վենետիկում, երկաթուղայինի և ուսուցչուհու ընտանիքում։ Բժշկություն ուսանել է Պադովայում, ավարտել է տեղի համալսարանը։ Տեղափոխվել է Փարիզ և Դիդրո համալսարանում ստացել դոկտորի աստիճան՝ ոսկրածուծի փոխպատվաստում ուսումնասիրելով Էլայն Գլուկմենի մոտ Սենտ-Լուիս հիվանդանոցում։

## Հետազոտական աշխատանք և գործունեություն
1987 թվականին անդամագրվել է Նեկեր-Էնֆանտս Մալադես հիվանդանոցին, որտեղ աշխատել է Ալեն Ֆիշերի և Կլոդ Գրիցելլիի հետ։ 1994 թվականին դարձել է իմունոլոգիայի պրոֆեսոր և նույն թվականին աշխատել որպես Ֆրանսիայի առողջապահության և բժշկական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտի տնօրեն։ 2003 թվականին նշանակվել է Նեկեր-Էնֆանտս Մալադես հիվանդանոցի արյունաբանական բաժանմունքի վարիչ և կենսաթերապիայի տնօրեն։ Հիմնադրել է «Assistance Publique – Hôpitaux de Paris» կլինիկական հետազոտությունների առաջին կենտրոնը, որը միակ ֆրանսիական ակադեմիական բաժանմունքն է, որն իրավասու է կատարել բջջային և գենային թերապիաներ։

Հետազոտական աշխատանքները վերաբերել են արյունաստեղծման իմունային համակարգին ու ։ Գենային թերապիայի մեջ լենտիվիրալ վեկտորի վրա հիմնված կլինիկական փորձարկումներ է կատարել և առաջինն օգտագործել արյունաբերական ցողունային բջիջների գենային թերապիան գենետիկական իմունային և հեմատոպոետիկ/արյունատիպային խանգարումների բուժման նպատակով։ 2002 թվականին սկսել է աշխատել Ֆիլիպե Լեբուլխի հետ՝ փորձելով կլինիկական արձանագրություններ ստեղծել անեմիայի բուժման համար։ Ժառանգական քրոնիկ անեմիայի ծանր դեպք հանդիսացող մանգաղաբջջային սակավարյունությամբ տառապող երեխա բուժած առաջին բժիշկն է եղել։ Մանգաղաբջջային սակավարյունությունը արյան խանգարում է, որն առաջանում է արյան կարմիր բջիջների՝ էրիթրոցիտների անկանոնությունից։ Այն տեղի է ունենում հեմոգլոբին բետա կոչվող ժառանգակրի/գենի գլոբինային սպիտակուցի մուտացիայի հետևանքով և հանգեցնում է էրիթրոցիտների մանգաղանման դեֆորմացիայի․ Ֆրանսիայում ամենատարածված ժառանգական խանգարումն է։ 2000 թվականին իրականացրել է X-SCID-ով տառապող երիտասարդ տղաների գենային թերապիա՝ համագործակցելով «bluebird bio» ամերիկյան կենսատեխնոլոգիական ընկերության հետ։ Երբ հաստատվել է, որ գենային թերապիայի ընթացքում տղաներից երկուսի մոտ լեյկեմիա է առաջացել, համակարգել է կենսաբանների, վիրուսաբանների և մի շարք այլ մասնագետների աշխատանքները՝ ժամանակակից բժշկական թերապիաներ ստեղծելու նպատակով։ 2010 թվականին գենային թերապիա է իրականացրել բետա թալասեմիա կոչվող արյան ժառանգական հիվանդություն ունեցող երեխայի վրա։ Թալասեմիայով ծնված երեխաների մոտ իրենց կյանքի առաջին տարիների ընթացքում հաճախ է զարգանում անեմիա։ 2014 թվականին զբաղվել է մանգաղաբջջային սակավարյունության և Վիսկոտ-Ալդրիչի համախտանիշի դեմ գենային թերապիա ապահովելու հարցով․ վերջինս  թրոմբոցիտների չափի ու քանակի կրճատման վրա հիմնված իմունային անբավարարությունն է։ Մանգաղաբջջային սակավարյունությամբ երեխան գենային թերապիայի վեց ամիսներից հետո ունեցել է վերականգնված կլինիկական և կենսաբանական ֆենոտիպ։

2017 թվականին ընդգրկվել է կենսաէթիկայի ֆրանսիական օրենքների, հատկապես՝ 2011-814 օրենքի վերամշակման գործում․ օրենքը պահանջում է ընտանիքի մերձավոր անդամներին տեղեկացնել, երբ նրանք գենետիկորեն փոխանցվող հիվանդություն ունենալու վտանգի տակ են։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* 2006. Մրցանակ հետազոտական, կլինիկական և բուժական աշխատանքների համար
* 2012. Իրեն Կյուրիի անվան «Տարվա կին գիտնական» մրցանակ
* 2016. Բժշկության ազգային ակադեմիայի մրցանակ
* 2017. Fondation Recherche Médicale մրցանակ
* 2017. Արյունաբանության ամերիկյան ընկերության մրցանակ
* 2019. Ցյուրիխի համալսարանի Պատվավոր դոկտորի կոչում
* 2019. Ընտրվել է «Բժշկության ազգային ակադեմիայի» անդամ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին կենսաբաններ
Կատեգորիա:Պադովայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կենսաբաններ