Նազար (թալիսման)

250px|thumb|right|Նազարների վաճառակետ
**Նազար բոնջուք** (թուրքերեն՝ Nazar boncuğu, թարգմանաբար՝ «*հմայիլ չար աչքի դեմ*»), ավանդական թյուրքական հուռութք չար աչքի դեմ, որին նաև «*կապույտ աչք»*, *«Ֆաթիմայի աչք»* են անվանում։ Հայերի շրջանում այս չարխափանին անվանում են «*աչքի հուլունք»*։

## Նկարագրություն
Համայիլն իրենից ներկայացնում է համակենտրոն շրջաններ։ Առավել հաճախ խորհրդանշական սև կլոր բիբը գնտվում է դեղին կամ կապույտ շերտերի կենտրոնում։ Կլոր հուռութքի ծայրերին շուրջանակի պատկերված է սպիտակ կամ բաց կապույտ շերտ։

Ավելի հաճախ նազարը պատրաստում են ապակուց: Անվանումը գալիս է արաբերենից / نظر /, բառացի նշանակում է «նայել, հսկել», «նայիր ներս»  և այլն։

## Պատմություն
Համաձայն իսլամական լեգենդի, Մուհամմադ մարգարեի դուստրը՝ Ֆաթիման, իր սիրեցյալին նվիրել է կապույտ ապակու կտոր, որը շատ է դուր գալիս նրան։ Ըստ այդ լեգենդի՝ հենց կապույտ ապակին է օգնել փեսացուին, որ կենդանի վերադառնա երկար ճանապարհից։

Ենթադրվում է, որ թուրք վարպետները պատրաստել են այդպիսի թալիսմաններ հարյուրամյակներ առաջ։ Հնարավոր է, որ այս հուռութքը գոյություն է ունեցել դեռևս նախաիսլամական թյուրքերի մոտ։ Ղրիմի և Օդեսայի թանգարաններում նմանատիպ թալիսմաններ կարելի է հանդիպել հնագույն սլավոնների և հին հույների արվեստի մեջ։

## Կիրառում
### Մոգության ավանդական ձևեր
Սովորաբար հանդիպում է Թուրքիայում, Ուզբեկստանում, Թուրքմենստանում, Ղազախստանում, Ադրբեջանում, Սիրիայում, Լիբանանում, Եգիպտոսում, Հայաստանում, Իրանում, Աֆղանստանում, Հունաստանում, Իրաքում և Կիպրոսում։ Այն կարելի է տեսնել տներում, խանութներում, մեքենաներում, ինտերիերի առարկաներում, սպասքին, հագուստներում, մոխրամաններում, դրանք զարդարում են բանալիների կախազարդերը։ Նազարի պատկերը օգտագործվում է թուրքական Fly Air ավիաընկերության ինքնաթիռների ֆյուզելյաժում։

Համաժողովրդական սնահավատության համաձայն, թալիսմանը գործում է միայն այն ժամանակ, երբ պարզ տեսանելի է։ Այն նվիրում են նորածիններին, երեխաներին, հղի կանանց, գեղեցիկ աղջիկներին, հաջողակ գործարարներին, մարզիկներին։ Սիրահարները փոխանակվում են այդպիսի թալիսմաններով` հուսալով փրկել իրենց սերը և պաշտպանել սիրելիին դժվարություններից։ Նաև, ըստ սնահավատության, եթե կրում ես նազարը, իսկ ապակին ճաքում է, նշանակում է, որ «աչքով են տվել», իսկ հուռութքը փրկել է՝ իր վրա վերցնելով աչքը։

### Ժամանակակից մշակույթում
* Թուրքական հայտնի «Հոյակապ դար» սերիալի 10-րդ մասում սուլթանը դիմում է հարեմի կառավարչին՝ իր և որդու համար թալիսման ձեռք բերել։
* Նազարը Crytek ընկերության CryEngine 3 համակարգչային շարժիչի լպատկերանիշի մաս է կազմում։
*Ռայչել Միդի «Վամպիրների ակադեմիան» գրքում Ռոզ Հեզևեյին նրա մայրը նազար է նվիրում, որը ստացել է Ռոզի թուրք հորից։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Nazars Greek evil eye charms.jpg|Նազարներերի վաճառասրահ
Պատկեր:Nazar.jpg|Քանդակ Նիդերլանդներում` ոգեշնչված նազարից
Պատկեր:Cheshm-Nazar.JPG|Պարսկական նազար
Պատկեր:Nazarboncuk Turkish Apotrop eye DSCN8621.JPG|Թուրքական նազար բոնջուկ
Պատկեր:Nazar on the door.jpg|Նազարը Թուրքիայի նորածինների հիվանդանոցային պալատի դռների վրա


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Boncuk-Köy / Görece Beydesi 
* Boncuk (Beads) - Ellerin Türküsü

Կատեգորիա:Թալիսմաններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Սնահավատություններ
Կատեգորիա:Թյուրքական առասպելաբանություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի ավանդույթներ