Փոլ Բերման

**Փոլ Լոուրենս Բերման** (, ), ամերիկացի գրող:

Նրա գրքերի թվում են «Ահաբեկչություն և լիբերալիզմ» (2003 թվականին «Նյու Յորք Թայմս»-ի բեսթսելլեր), «Մտավորականների փախուստը», «Երկու ուտոպիաների պատմություն», «Իշխանություն և իդեալիստներ» և «Երևակայական կայսրություն» նկարազարդ մանկական գիրքը։ Նա, ի թիվս այլ անթոլոգիաների, խմբագրել է «Կարլ Սանդբուրգ. Ընտրյալ բանաստեղծություններ» գիրքը Ամերիկայի գրադարանի «Ամերիկացի բանաստեղծներ» նախագծի համար։

Բերմանը ծնվել է հրեական ընտանիքում, սովորել է Կոլումբիայի համալսարանում, որտեղ 1973 թվականին ստացել է ամերիկյան պատմության մագիստրոսի աստիճան։ Բերմանը երկար ժամանակ հոդվածներ էր գրում The Village Voice-ի, ապա The New Republic-ի համար: Նա Tablet-ի լայն քննադատ է, Dissent-ի խմբագրական խորհրդի անդամ և Fathom-ի խորհրդատվական խմբագիր: Նա արժանացել է ՄակԱրթուրի և Գուգենհայմի հիմնադրամների, ինչպես նաև Նյու Յորքի հանրային գրադարանի Քալմանի գիտնականների և գրողների կենտրոնի կրթաթոշակների: Բերմանը եղել է Ռեջենթսի դասախոս Կալիֆոռնիայի Իրվայնի համալսարանում և Նյու Յորքի համալսարանի վաստակավոր գրող-ռեզիդենտ:

## Ամբողջատիրությունը և ժամանակակից աշխարհը
«Ահաբեկչություն և լիբերալիզմ» աշխատության մեջ Բերմանն առաջարկում է ամբողջատիրական տեսություն: Նրա մեկնաբանությամբ՝ աջերի և ձախերի տոտալիտար շարժումները Եվրոպայում առաջացել են Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո՝ որպես լիբերալ քաղաքակրթության հաջողությունների և ձախողումների արձագանք: Գաղափարախոսությունները խթանում էին համաշխարհային իրադարձությունների առասպելաբանություններ, որոնք պարանոիդ, ապոկալիպտիկ, ուտոպիական, մաքրությամբ տարված և, վերջին հաշվով, նիհիլիստական ​​էին: Բերմանի կարծիքով՝ ամբողջատիրական շարժումները զանգվածային մոբիլիզացիաներ էին անհասանելի նպատակների համար։

Բերմանը փորձում է հետևել այս եվրոպական շարժումների ազդեցությանը ժամանակակից մուսուլմանական աշխարհի վրա: Նա մուսուլմանական երկրներում նույնականացնում է երկու հիմնական ամբողջատիրական միտումներ՝ բաասիզմը և արմատական ​​իսլամիզմը՝ փոխադարձ թշնամական շարժումներ, որոնց ուսմունքները, նրա մեկնաբանությամբ, համընկնում են և թույլ են տվել դաշինքներ: Բերմանն ինքնասպան ահաբեկչությունը և նահատակության պաշտամունքը համարում է ամբողջատիրության նիհիլիստական ​​ուղղության վերածնունդ։

Բերմանը տարբերակում է 7-րդ դարում հիմնադրված իսլամի կրոնը և արմատական ​​իսլամիզմի քաղաքական շարժումը: 2010 թվականի հուլիսին նա Wall Street Journal-ում գրել է, որ «իսլամիզմը ժամանակակից, այլ ոչ թե հին, քաղաքական միտում է, որը ծագել է 1930-ական և 40-ական թվականներին Եվրոպայի ֆաշիստների հետ եղբայրական ներդաշնակության ոգով»:

Բերմանի մեկնաբանությամբ, ժամանակակից լիբերալ արժեքներին հենվող դիտորդները երբեմն դժվարանում էին նույնականացնել ամբողջատիրական շարժումների հակալիբերալ և հակառացիոնալ որակը: Բերմանն առաջ քաշեց այս փաստարկը և բացատրություն առաջարկեց «ռացիոնալիստական ​​միամտություն» հասկացության վրա հիմնված «Ահաբեկչություն և լիբերալիզմ» աշխատության մեջ: Նա ավելի զարգացրեց այս փաստարկը «Մտավորականների փախուստը» աշխատության մեջ:

Բերմանի գաղափարներն ազդեցություն են ունեցել այնպիսի գրողների վրա, ինչպիսիք են Մարտին Ամիսը և Բեռնար-Անրի Լևին՝ նպաստելով Մեծ Բրիտանիայում «հետձախ» հասկացության շուրջ բանավեճերի ձևավորմանը: Ամիսը Բերմանի փաստարկը մեջբերում է իր սեպտեմբերի 11-ի մասին «Երկրորդ ինքնաթիռը» (Նյու Յորք. Ալֆրեդ Ա. Կնոպֆ, 2008) գրքի բացման պարբերությունում (էջ ix): Լևիի վերաբերյալ տե՛ս նրա «Ամերիկյան գլխապտույտ» (Նյու Յորք. Random House, 2006) գրքի 269-րդ էջը և The American Interest-ում հրապարակված հոդվածը: Բրիտանացի լրագրող Նիք Քոհենը, բացատրելով իր անցումը ահաբեկչության դեմ ավելի լայն պատերազմին աջակցելու գաղափարին, որպես հիմնական ազդեցություն նշել է «Ահաբեկչությունն ու լիբերալիզմը». «Միակ անգամը, երբ ես հասկացա, որ փակուղի եմ մտնում, այն ժամանակ էր, երբ կարդացի Փոլ Բերմանի «Ահաբեկչությունն ու լիբերալիզմը»։ Ես չտեսա կուրացնող լույս, չլսեցի որոտի ձայն կամ չբացականչեցի «Էվրիկա»։ Եթե ես ինչ-որ բան լացելու էի, դա կլիներ «Օ՜, անիծյալ դժոխք»... Ես պետք է շրջվեի իրավիճակը և աշխարհը նորովի տեսնեի։ Աշխատանքը կներառեր սեպտեմբերի 11-ից ի վեր գրածս ամեն ինչի վերանայում, վիճաբանություն այն մարդկանց հետ, որոնց ընկերներ էի համարում, և ինձ նույն կողմում գտնելը, ում թշնամիներ էի համարում։ Ամեն ինչ Բերմանի պատճառով»:

Բերմանի մոտեցումը քննադատություններից զերծ չի մնացել։ «The Nation» ամսագրի հեղինակ Անատոլ Լիվենը Բերմանին անվանել է լիբերալ բազեների «փիլիսոփա թագավոր» և քննադատել նրան «ահաբեկչության դեմ պատերազմին Բուշի վարչակազմի մոտեցման ամենավտանգավոր կողմը խթանելու և արդարացնելու համար՝ մուսուլմանական աշխարհի արմատապես տարբեր տարրերը մեկ համասեռ թշնամու ճամբարում խմբավորելու համար»: Բերմանը քննադատության է արժանացել նաև լիբերալ սոցիոլոգ Ալան Վուլֆի գրքերում, և նեոմարքսիստ քաղաքական տեսաբան Ռոբերտ Մեյստերի կողմից:

## Լիբերալ ինտերվենցիոնիզմը և Մերձավոր Արևելքը
Բերմանը պնդում էր, որ 1999 թվականին նախկին Հարավսլավիայում ՆԱՏՕ-ի պատերազմը արդարացված էր «լիբերալ ինտերվենցիոնիզմի» ուսմունքով. միջամտություն, որը նպատակ ուներ փրկել վտանգված բնակչությանը ծայրահեղ ճնշումներից և խթանել լիբերալ և ժողովրդավարական ազատությունները: Նա նույն լույսի ներքո էր դիտարկում 2001 թվականի Աֆղանստան և 2003 թվականի Իրաք ներխուժումները: Իրաք ներխուժմանը նախորդող շրջանում նա հրաժարվեց հավանություն տալ Բուշի վարչակազմի քաղաքականությանըև զգուշացրեց, որ այն, հավանաբար, կձախողվի. «մենք իշխանություն ենք տիրապետում առանց լիբերալիզմի, որը կպարզվի, որ ընդհանրապես իշխանություն չէ»:

Ներխուժումը սկսվելուց հետո նա, այնուամենայնիվ, կոչ արեց լիբերալ ձախերին աջակցել պատերազմին մարդասիրական և հակատոտալիտար հիմքերով, նույնիսկ շարունակելով մանրամասնել Բուշի ավելի լայն դոկտրինի իր քննադատությունը: Նրա պատերազմամետ և հակաբուշային դիրքորոշումները ոմանց շփոթեցրին, քանի որ դրանք կարողացան նյարդայնացնել ամերիկյան քաղաքական սպեկտրի երկու կողմերում էլ գտնվող մարդկանց: Սակայն նրա փաստարկը համապատասխանում էր այն քաղաքական ուղղության տեսակետներին, որը երբեմն նկարագրվում է որպես ձախերի դեմ ուղղված։ Նա Յուսթոնի մանիֆեստի ամերիկացի ստորագրողներից մեկն էր 2006 թվականին բրիտանական փաստաթուղթ, որը արտահայտում էր այդ միտումը: Բերմանը երբեմն նաև կապվում է Ֆրանսիայում «Նոր փիլիսոփաներ» շարժման հետ։

2007 թվականին Իրաքի պատերազմի մասին խորհրդածելով՝ Բերմանը «The New York Review of Books»-ում գրել է. «Ես սկզբունքորեն հավանություն տվեցի Սադամի տապալմանը: Ես երբեք չեմ հավանություն տվել Բուշի այդ ճանապարհին: Պատերազմին նախորդող շրջանում ես, գործնականում, ավելի ու ավելի վախեցա, որ լիբերալ սկզբունքների նկատմամբ իր կուրության մեջ Բուշը մեզ տանում էր ժայռի վրայով… Դա ճիշտ է, և ինձ համար բավարարվածության հարց է, որ այդ ժամանակից ի վեր ես կարիերա չեմ դարձրել «ես ձեզ ասացի» ասելով»:

Հարցազրույցում Իսրայելի մասին խոսելով՝ Բերմանը հակասիոնիզմի մասին նշել է, որ դրա «իրական ծագումը ... հակասեմիտիզմն է, այն ենթադրությունը, որ հրեաները աշխարհի կենտրոնն են և, հետևաբար, աշխարհի չարիքի կենտրոնը»:

## 1968 թվականի սերնդի պատմությունը
Բերմանի «Երկու ուտոպիաների պատմություն» և «Իշխանություն և իդեալիստներ» գրքերը այսպես կոչված 1968 թվականի սերնդի պատմության առաջին երկու մասերն են (որի անդամն էր նա): Նա պնդում է, որ այս շարժման մեջ լիբերալ իդեալների հետ միասին կային անկասկած անհանգստացնող տարրեր: Օրինակ՝ Յոշկա Ֆիշերը՝ 1968 թվականի ակտիվիստը, որը հետագայում դարձավ Գերմանիայի կանաչների կուսակցության առաջատար դեմք և արտաքին գործերի նախարար, որոշեց, որ այս շարժման մեջ իրականում առկա են հակասեմական ազդակներ, երբ տեսավ, թե ինչպես են հեղափոխական բջիջները մասնակցում Էնտեբեի առևանգմանը: Առևանգողները ուղևորներին բաժանեցին ըստ էթնիկ պատկանելության՝ մի կողմից հրեաներ, մյուս կողմից՝ ոչ հրեաներ, բոլորին սպանելու մտադրությամբ:

Բացի այդ, Բերմանը հետևում է այնպիսի խոշոր գործիչների, ինչպիսին է Բեռնար Քուշները՝ «Բժիշկներ առանց սահմանների» կազմակերպության հիմնադիրը, որը 1968 թվականի սերնդի անդամ էր, որը հետագայում մարդու իրավունքների ակտիվ բարելավումը կապեց հաստատված քաղաքական նպատակների հետ:

Գրքի վերջում Բերմանը դիտարկում է Իրաքում պատերազմի ազդեցությունը 1968 թվականի այս շրջանավարտների վրա: Նա ենթադրում է, որ պատերազմը մեծապես պառակտեց շարժումը, և շատերն այժմ խորապես գիտակցում են Սադամ Հուսեյնի ռեժիմի դրամատիկ չարաշահումները, ինչպես նաև հնարավոր բացասական հետևանքները, եթե նման բռնապետը մնա իշխանության գլուխ։ Այնուամենայնիվ, նրանք խորապես մտահոգված էին Բուշի վարչակազմի կողմից ներկայացված փաստարկներով։

## Մեկնաբանություններ Մայքլ Մուրից
1986 թվականին Մայքլ Մուրը դարձավ «Մայր Ջոնս» ամսագրի խմբագիրը։ Մի քանի ամիս անց նրան ազատեցին աշխատանքից, մասամբ՝ Բերմանի հոդվածը տպագրելուց հրաժարվելու համար, որը քննադատում էր Նիկարագուայում սանդինիստների մարդու իրավունքների վիճակը։ Մուրը Բերմանի պնդումները համարում էր ոչ ճշգրիտ. «Հոդվածը բացարձակապես սխալ էր և ամենավատ տեսակի հովանավորչական անհեթեթություն։ Դրանից դժվար թե իմանայիք, որ Միացյալ Նահանգները վերջին հինգ տարիների ընթացքում պատերազմի մեջ է եղել Նիկարագուայի հետ»: Մուրը դատի տվեց անօրինական աշխատանքից ազատման համար, որը դատարանից դուրս լուծվեց 58,000 դոլարով։ Մուրն այդ փոխհատուցումն օգտագործեց որպես սկզբնական ֆինանսավորում իր առաջին՝ «Ռոջերը և ես» ֆիլմի համար:

2011 թվականին Մուրը հումորով Բերմանին անվանեց «նեո-նուդնիկ»:

## Գրականության ցանկ
* Berman, Paul (1972). (ed.). *Quotations from the Anarchists*. Praeger Publishers.
* Berman, Paul (1996). *A Tale of Two Utopias: The Political Journey of the Generation of 1968*. W W Norton & Company. .
* Berman, Paul (2003). *Terror and Liberalism*. W W Norton & Company. .
* Berman, Paul (2005). *Power and the Idealists: Or, The Passion of Joschka Fischer, and its Aftermath*. Soft Skull Press. .  New edition, with preface by Richard Holbrooke, W. W. Norton, 2007.  .
* Berman, Paul (2010). *Flight of the Intellectuals*. Melville House. .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Brief profile, American Academy in Berlin
* "Nazi Sheikhs", interview by Joel Whitney, *Guernica*, 15 May 2010
* "The Philosopher of Islamic Terror" by Paul Berman (essay adapted from *Terror and Liberalism*), *[[The New York Times]]*, 23 March 2003
* Video of interview with Paul Berman on Bloggingheads.tv
* Irfan Khawaja, Review of Paul Berman's ''Flight of the Intellectuals'' in *Reason Papers: A Journal of Interdisciplinary Normative Studies,* Vol. 33 (Fall 2011), pp.&nbsp;165–89.
* 
 
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հրեաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի հրեաներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ