Գոլամռեզա Թախտի

**Գոլամռեզա Թախտի** (, ), իրանցի ազատ ոճի ըմբիշ և վարժեշ-է բաստանիով (*պարսկական ավանդական սպորտ*) զբաղվող։ 1956 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի, 1958 թվականի ասիական խաղերի, 1959 թվականի և 1961 թվականի աշխարհի առաջնությունների ոսկե մեդալակի է։ Ժողովրդի մեջ նրան անվանել են *Ջահան փահլևան* (جهان پهلوان, «աշխարհի չեմպիոն») ասպետական վարքի և սպորտային վարպետության պատճառով (Ջավանմարդի իրանական մշակույթում)։ 20-րդ դարում եղել է Իրանի ամենահայտնի մարզիկը, չնայած տասնյակ իրանցի մարզիկներ ավելի շատ միջազգային մեդալներ են նվաճել, քան նա։ Թախտին շարունակում է մնալ հերոս շատ իրանցիների համար: Նա ընդգրկված է ԸՄՖ Փառքի սրահում:

## Վաղ կյանք
Թախտին՝ աղքատ ընտանիքի կրտսեր զավակը, ծնվել է 1930 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ հարավային Թեհրանի Խանիաբադ թաղամասում։ 15 տարեկանում ընդունվել է հարավային Թեհրանի «Փուլադ» ակումբ և սկսել մարզվել ըմբշամարտով: Շուտով լքել է Թեհրանը՝ Մասջեդ Սոլեյմանում բանվոր դառնալու համար։ Երբ զորակոչվել է զինծառայության, բացահայտվել է ըմբշամարտում նրա ներուժը, և սկսել է լրջորեն մարզվել։

## Կարիերա
Թախտին իր առաջին Իրանի առաջնությունը նվաճել է 1950 թվականին, հաջորդ տարի իր առաջին արտասահմանյան ճանապարհորդության ժամանակ արծաթե մեդալ է նվաճել Հելսինկիում անցկացված ազատ ոճի աշխարհի առաջնությունում՝ առաջին միջազգային մեդալը, որը երբևէ նվաճել է իրանցի ըմբիշը։ Մեկ տարի անց նվաճել է ևս մեկ արծաթե մեդալ, կրկին Հելսինկիում, այս անգամ 1952 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում։

Նրա կարիերայի հետագա կարևորագույն իրադարձություններից են՝ 1956 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալները, 1959 թվականի աշխարհի առաջնությունները (Թեհրան) և 1961 թվականի աշխարհի առաջնությունները (Յոկոհամա): Թախտին արծաթ է նվաճել 1960 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում։ Նրա օլիմպիական կարիերան ավարտել է մեկ ոսկե և երկու արծաթե մեդալներով։ Մասնակցել և զբաղեցրել է չորրորդ հորիզոնականը 1964 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում։

Թախտին սկսել է միջին քաշային կարգում 79 և 87 կգ քաշային կարգերում, բայց մեծանալով որոշել է բարձրանալ քաշային կարգում և 1964 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերում հանդես է եկել 97 կգ քաշային կարգում։

### Բնավորություն և անհատականություն
Թախտին իր կարիերայի ընթացքում հակված է եղել ազնիվ գործել մրցակիցների դեմ մրցելիս։ Օրինակ, մի անգամ մրցել է խորհրդային ըմբիշ Ալեքսանդր Մեդվեդի հետ, որը աջ ծնկի վնասվածք է ունեցել: Երբ Թախտին իմացել է, որ Մեդվեդը վիրավոր է, խուսափել է վնասված ոտքին դիպչելուց և փոխարենը փորձել է հարձակվել մյուս ոտքի վրա։  Պարտվել է մրցախաղում, բայց ցույց է տվել, որ ավելի շատ է գնահատում պատվաբեր պահվածքը, քան հաղթանակի հասնելը։

Նրա բնավորության մեկ այլ օրինակ է Մոսկվայում կայացած մրցումը: Աշխարհի այն ժամանակվա չեմպիոն Անատոլի Ալբուլին հաղթելուց հետո Թախտին տեսել է Ալբուլի մոր դեմքի տխրությունը։ Թախտին գնացել է նրա մոտ և ասել՝ «Ցավում եմ արդյունքի համար, բայց քո տղան մեծ ըմբիշ է»:Մայրը ժպտացել և համբուրել է նրան։

## Հասարակական և քաղաքական ակտիվություն
Թախտին հայտնի է եղել իր հակառեժիմային հայացքներով։ Եղել է Մոսադեղամետ ակտիվիստ և Երկրորդ ազգային ճակատի անդամ, և նրա մահը մի շարք հակաշահական ցույցերի պատճառ է դարձել։

1962 թվականին Իրանի արևմտյան Բուին-Զահրա քաղաքում տեղի է ունեցել երկրաշարժ, որի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 12000 մարդ: Ըմբիշը սկսել է քայլել Թեհրանի գլխավոր պողոտաներից մեկով՝ օգնելով տուժածներին և օգնություն խնդրելով։ Նա ոգեշնչեց ուրիշներին գնալ իր հետքերով:

## Մահ և ժառանգություն
Թախտին մահացած են գտել 1968 թվականի հունվարի 7-ին հյուրանոցի իր համարում։ Իրանի կառավարությունը պաշտոնապես հայտարարել է նրա մահը որպես ինքնասպանություն։ Այնուամենայնիվ, ոմանք պնդում են, որ նա սպանվել է Պահլավիի ռեժիմի դեմ իր քաղաքական գործունեության պատճառով ՝ դրանում մեղադրելով ՍԱՎԱԿ-ին՝ այն ժամանակվա իրանական հետախուզական վարչությանը: Քանի որ Թախտին եղել է ազգային հերոս, նրա հուղարկավորությանը, որը կազմակերպել է հանրաճանաչ «Towfigh» ամսագրի գլխավոր խմբագիր Հոսեյն Թաուֆայը, եկել եկել են հազարավոր սգավորներ: Հաղորդվում է, որ առնվազն 7 մարդ ինքնասպանություն է գործել տխրության պատճառով։ 1968 թվականի հունվարի 14-ին «Towfigh»-ը թողարկել է իր հանրաճանաչ շաբաթական ամսագրի հատուկ համարը, որում պատկերված է եղել հրեշտակի թևերով Թախտիին, որը սավառնում էր իրանցի սգավորների բազմության վերևում իր իսկ հուղարկավորության ժամանակ, մակագրությամբ, որում ասվում էր՝ «Մի լացիր ինձ համար, լացիր ինքներդ ձեզ»:

«Towfigh» ամսագիրը շահի կողմից փակվել է այս ծաղրանկարի հրապարակումից մի քանի ամիս անց:

Թախտին թաղված է Թեհրանի հարավային մասում գտնվող Էբն-ե Բաբույե գերեզմանատանը, Շահր-է Ռայի մոտ:

Թախտին պայքարել է դեպրեսիայի դեմ, հատկապես կնոջ հետ ունեցած խնդիրների պատճառով։ Իր մահից երկու օր առաջ Թախտին գրել է իր կտակը՝ փոխանցելով իր որդու խնամակալությունը գործընկերոջը և հրահանգներ, թե ինչ անել նրա ունեցվածքի հետ։

Թախտիի որդին՝ Բաբակ Թախտին, գրող և թարգմանիչ է։ Բաբակը խստորեն քննադատել է իր հոր սպանության մասին լուրերը և հաստատել է, որ հայրը ինքնասպան է եղել։ *«Թախտի»* ֆիլմը, որը սկսել է Ալի Հաթամին և ավարտել է Բեհրուզ Աֆխամին, ուսումնասիրել է Թախտիի մահվան մասին որոշ տեսություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Թեհրան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թեհրան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Իրանցի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Իրանցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական ըմբշամարտիկներ