open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ակիմասա Նակամուրա

**Ակիմասա Նակամուրա** (, ), ճապոնացի աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող։ Աշխատում է Էքիմե պրեֆեկտուրայի Կումակոգեն ավանում։ 1994-2002 թվականները Կումակոգենի աստղադիտարանում հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 109 աստերոիդ։ Նրա աստերոիդների մագնիտուդի մեծության գնահատականները ունեն առանձնահատուկ բարձր որակ և համարվում են աստղաչափական վերլուծության չափանիշներ։

Իր հայտնաբերած աստերոիդներից մեկը (44711) Կարպը նա անվանել է բեյսբոլի իր սիրելի թիմի՝ «Հիրոշիմա Տոյո Կարպի» պատվին։

Նրա պատվին է անվանվել (10633) Ակիմասա աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Սագա (քաղաք)

, քաղաք Ճապոնիայում, Սագա պրեֆեկտուրայի մայրաքաղաք։ Տեղակայված է ճապոնական Կյուսյու կղզու վրա։

«Էդո»-ի հարստության օրոք համարվել է Սագայի իշխանության քաղաքամայրը։

2017 թվականի փետրվարի 28-ի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 234 453 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 543 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 431,84 կմ2 տարածք։

## Կլիմա
Սագան ունի մերձհասարակածային մուսսոնային կլիմա։

## Գործընկեր քաղաքներ
*  Լյանյունգան
*  Սոգպիվհո
*  Լիմեյրա
*  Ուորեն Քաունթի (Նյու Յորք)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
*  
* About the Hagakure the Castle 
* Saga International Balloon Fiesta 

Կատեգորիա:1898 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Սերգեյ Եսենին (այլ կիրառումներ)

**Սերգեյ Եսենին**՝

* Սերգեյ Եսենին՝ ռուս բանաստեղծ։
* Սերգեյ Եսենին՝ 1965 թվականի խորհրդային վավերագրական ֆիլմ։ 
* Սերգեյ Եսենին՝ Ալեքսանդր Նովիկովի ալբոմը։
* Սերգեյ Եսենին՝ գետերի միջին մարդատար կռուիզ նավերի տեսակ
* Սերգեյ Եսենին՝ արագընթաց երկաթուղային մերձքաղաքային էլեկտրագնացք, որը երթևեկում է Ռյազան-Մոսկվա երթուղով։
Ալակա

319px|մինի|Ալակա գետի ջրվեժներից մեկը
**Ալակա** (**Սոտերա**, **Ջուռլա**, **Բիյուկ Դերե**, ), գետ Ղրիմի հարավային ափին։ Գետի երկարությունը 8 կմ է, ջրահավաքի մակերեսը՝ 19,8 կմ², գետն ունի 5 անանուն վտակ։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Սոտերա գետն իր անվանումը ստացել է Փրկչի միջնադարյան քրիստոնեական տաճարի անունից (հունարեն *Soter՝* «Փրկիչ»), որը գտնվում էր գետաբերանում։

Սոտերան սկիզբ է առնում Հյուսիսային Դեմերջիի հարավային լանջերին՝ մի քանի աղբյուրներից (Նիկոլայ Գոլովկինսկու աշխատակից ջրաբան Իվան Մարտինովիչ Պեդակասը 1930-ական թվականներին հեղեղատի վերին հատվածներում նշում էր 9 աղբյուր, տարեկան ընդհանուր 267 հազար մ³ դեբիտով), որոնք գտնվում են Յուրկինի Սկալի բնասահմանում (Երկյան Կայա լեռան մոտ), վերին հոսանքում այն հաճախ կոչում են Ջուռլա։ Վերին հոսանքում կա մի քանի ջրվեժ։ Գետի առավել հայտնի ջրվեժներն են Գեյզերն ու Ջուռլան։

Հիմնական հունն անցնում է Բիյուկ Դերե խոր հեղեղատով, որից հետո գետը շրջանցում է Ալակա լեռը։ Այդ պատճառով գետն այդ հատվածում հաճախ անվանում են Ալակա։ Ալակա լեռից հետո գետը հատում է Ալուշտա-Սուդակ մայրուղին։ Ստորին հոսանքում գետը կոչվում է Սոտերա, քանի որ նրա գետաբերանում դեպի ծով դուրս է ցցվում Սոտերա փոքր հրվանդանը։

## Տեսարժան վայրեր
Սոտերա գետի միջին հոսանքում գտնվում է Սոտերա կիրճը կամ Բիյուկ Դերե հեղեղատը։ Այս կիրճի առանձնահատկությունը քարե խորշերն են։ Այդ խորշերը 10-ից 25 մետր բարձրությամբ փոքր ժայռեր են։ Դրանք սկսվում են անմիջապես Գեյզեր ջրվեժից հետո։

Գետի ստորին հոսանքում կա նաև շատ գեղեցիկ բնասահման։ Այնտեղ կարելի է հանդիպել քաղցրահամ ջրերի մնացուկային ծովախեցգետիններ, որոնք նախընտրում են ապրել քաղցրահամ ջրում։ Բնասահմանում հանդիպում են հին կենդանիների ոսկորներ, օրինակ, 1893 թվականին պրոֆեսոր Նիկոլայ Գոլովկինսկին այստեղ գտել է մամոնտի մնացորդներ։
250px|մինի|ձախից|«Քարե սնկերը»
Սոտերա գետի հովտում, Սուդակ-Ալուշտա ավտոճանապարհի շրջանում, կան եզակի բնական գոյացություններ՝ «քարե սնկեր»։ «Սնկերը» հողե բուրգեր են, որոնք ձևավորվել են ջրային հոսքերով լանջի քայքայման հետևանքով։ Այսպիսի գոյացություններ հայտնաբերվել են Երկրի տարբեր վայրերում և բնորոշ են սառցադաշտային տարածքներին։ Դրանց ներկայությունը Ղրիմում ապացուցում է, որ նախապատմական ժամանակաշրջանում Ղրիմի լեռները ծածկված են եղել սառույցով։ Առավել հայտնի են երկու խոշոր «քարե սունկերը»։ Մեկի բարձրությունը հինգ մետր է, մյուսինը՝ յոթ։ 1980 թվականին Սոտերա գետի հովիտը, որտեղ դրանք գտնվում են, դարձել է տեղական նշանակության բնության հուշարձան։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* А. Н. Олиферов, З. В. Тимченко, «Реки и озёра Крыма», Симферополь: Доля, 2005

## Արտաքին հղումներ
* Река Сотера 
* Река Алака (Сотера, Джурла) 
* [Гейзер (водопад)](http://krymology.info/index.php/Гейзер_(водопад)) 
* Каменные грибы Сотеры и долина реки Алака. Выход к «каменным грибам» со стороны вдп. Джурла 
* Каменные грибы Сотеры — что это и где это? Велосипедная прогулка к необычным природным достопримечательностям. 

Կատեգորիա:Ալուշտայի գետեր
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Ժեռսար

**Ժեռսար** (նախկինում՝ **Կրչովդար**), լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռներում, Մարտունի գետի ձախափնյակում, Գեղահովիտ գյուղից 4 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրություն 2525 մ։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Իշխանավար

**Իշխանավար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռների կենտրոեական մասում, Զոլաքար գետի աջափնյակում, Զոլաքար գյողից 7 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրություն 2759 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Վանեսա Պոնս

**Սիլվիա Վանեսա Պոնս դե Լեոն Սանչես** (), հայտնի է որպես **Վանեսա Պոնս**, մեքսիկացի մոդել և գեղեցկության թագուհի, որը դարձավ Միսս Աշխարհ 2018-ի հաղթող։ Նա առաջին մեքսիկացին է, որը թագադրվեց որպես «Միսս Աշխարհ»։

## Կյանք և գործունեություն
Վանեսա Պոնսը ծնվել է Մեխիկոյում, Մեքսիկա, տասը տարի ապրել է Ագուասկալիենտես նահանգում, Մեքսիկա, ինչպես նաև 5 տարի Գուանախուատո նահանգում, Մեքսիկա։ Այնուհետև նա վերադարձավ Մեխիկո, Մեքսիկա, ապրելու և աշխատելու։ Նա ստացավ միջազգային բիզնեսի աստիճան և աղջիկների ու կանանց համար վերականգնողական կենտրոնի տնօրենների խորհրդի կազմում է։ Նա սովորել է Գուանախուատո նահանգի համալսարանի միջազգային առևտրի բաժնում։

Պոնսն աջակցում է տարբեր սոցիալական ոլորտներում շահույթ չհետապնդող հիմնադրամներին։ Մայրենի լեզու իսպաներենից բացի նա սահուն խոսում է անգլերեն։ Ունի մարդու իրավունքների դիպլոմ։ Նա «Միգրանտները ճանապարհի վրա» կոչվող կազմակերպության կամավոր է, որը բաղկացած է Մեքսիկայի Հանրապետության որոշ նահանգներում ծառայող միգրանտներից, ինչպես նաև նա Մեքսիկայի «Երիտասարդության ազգային ինստիտուտում» հանդես է գալիս որպես խոսնակ։

Որպես «Միսս Աշխարհ» իր թագադրության արարողության ժամանակ նա ներկայացրեց իր «*Na Vili*» կոչվող նախագիծը, որի նպատակն է օգնություն ցույց տալ տեղացի օրվա աշխատող երեխաներին, որոնք արտագաղթում են Մեքսիկայի Գեռերո և Գուանախուատո նահանգներից։ Նա նաև աշխատում է Նենեմի անվամբ դպրոցում, որը միջմշակութային կրթություն է տալիս բնիկ ժողովրդին։

## Ցուցադրություն
### Մեքսիկայի հաջորդ թոփ մոդել (սեզոն 5)
Պոնսն իր կարիերան սկսել է 2014 թվականին «Մեքսիկայի հաջորդ թոփ մոդել» հեռուստատեսային շարքի 5-րդ սեզոնի մասնակցությամբ, ներկայացնելով Գուանախուատո նահանգը, և հաղթող է ճանաչվել։

### Միսս Մեքսիկա 2018
Պոնսը 2017 թվականի Միսս Մեխիկոն էր, իսկ որպես **Միսս Մեքսիկա 2018** նա թագադրվեց 2018 թվականի մայիսի 5-ին *Salón Imperial de Villa Toscana, Sonora*-ում։ Նա թագադրվեց **Միսս Մեքսիկա [[2016]]** Անդրեա Մեցայի կողմից, Չիուաուա նահանգ, Մեքսիկա։

### Միսս Աշխարհ 2018
Պոնսը ներկայացնում էր Մեքսիկան միջազգային «Միսս աշխարհ» գեղեցկության մրցաշարին, որտեղ նա հաղթեց տիտղոսը և 2018 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Սանյայում, Չինաստան, կայացած 68-րդ մրցանակաբաշխությունում թագադրվեց որպես Միսս աշխարհ 2018 հեռացող Միսս Աշխարհ 2017 Մանուշի Չհիլարի կողմից, Հնդկաստան։

Վանեսան Միսս աշխարհ է, որն անցյալ տարիներին անցկացված մրցույթների հաղթողներից տարիքով ամենամեծն է, 26 տարեկան և 276 օրական, գերազանցելով «Միսս աշխարհ 1989» Անետա Կրեգլիկայի նախորդ ռեկորդը, ով հաղթանակի պահին 24 տարեկան և 244 օրական էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Official Website 

Կատեգորիա:Մեքսիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Միսս Աշխարհ
Կատեգորիա:Միսս Աշխարհ հաղթողներ
Կատեգորիա:Գեղեցկության մրցույթի հաղթողներ
Իսավոնց փումբ

**Իսավոնց փումբ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Փամբակի լեռներում, Դիլիջան քաղաքից 3,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրություն 1927 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Գալաթասարայի թանգարան

**Գալաթասարայի թանգարան** (պաշտոնապես` Գալաթասարայի մշակույթի համալսարան և արվեստի կենտրոն) (), մշակութային կենտրոն Ստամբուլում, Թուրքիա, որը հիմնադրվել է 1868 թվականին Ալի Սեմի Յենի կողմից` հասարակությանը Գալաթասարայի ավանդույթների ու պատմության մասին տեղեկացնելու համար։ Թանգարանը բաց է այցելության համար ամեն օր, բացի երկուշաբթի օրերից։

## Շենք
Թանգարանն ի սկզբանե բացվել է Քալամըս Բեյում։ Ավելի ուշ՝ 1919 թվականին, այն տեղափոխվել է Գալաթասարայի համալսարան։ Թանգարանի շենքը, որը նախկինում հայտնի էր որպես Գալաթասարայի փոստ, վերանորոգվել ու վերաձևափոխվել է` հարմարեցվելով թանգարանին։ Գալաթասարայի թանգարանը վերանորոգվել ու վերաբացվել է 2009 թվականին՝ բավականին հաջողված ժամանակակից ցուցադրությունով։

## Մուտք և տեղադրվածություն
;Թանգարանը բաց է.
*երեքշաբթիից կիրակի. 10.00 - 19.00
*Փակ է երկուշաբթի օրերին։

;Մուտք.
*Մուտքն ազատ է բոլորի համար։

;Հասցե. Իսթիքլյալ պողոտա, Բեյօղլու, Ստամբուլ, Թուրքիա

### Առաջին հարկ. Գալաթասարայի լիցեյ և Գալաթասարայի համալսարանի բաժին

File:GS Lisesi - GS Museum 1.JPG|Գալաթասարայի թանգարան, Գալաթասարայի լիցեյ
File:GS Lisesi - GS Museum 2.JPG|Գալաթասարայի թանգարան, Գալաթասարայի լիցեյ
File:Galatasaray Era.JPG|
File:Galatasaray Era 2.JPG|
File:Galatasaray Era 3.JPG|1874-1881 Մեքթեբ սուլթանի դարաշրջան 
File:Galatasaray Era 4.JPG|1874-1881 Դարյուլֆյունուն սուլթանի դարաշրջան 
File:Galatasaray Era 5.JPG|1868-1923 Երկրորդ սահմանադրության շրջան

Թանգարանի առաջին հարկը նվիրված է Գալաթասարայի լիցեյին և Գալաթասարայի համալսարանին։

### Երկրորդ հարկ. Գալաթասարայի սպորտային ակումբի բաժին

File:Galatasaray Müzesi Tavan.JPG|Գալաթասարայի թանգարանի առաստաղը
File:Galatasaray Müzesi Kapı.JPG|Գալաթասարայի թանգարանի դուռը

Թանգանի երկրորդ հարկը նվիրված է Գալաթասարայի սպորտային ակումբին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1868 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1868 հիմնադրումներ Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Բեյօղլու
Չորաբլիթ

мини|310փքս|աջից|Կակաչով չորաբլիթներ
**Չորաբլիթ**, **օղաբլիթ**, խմորից (որպես կանոն՝ քաղցր ցորենի) պատրաստված չոր, շրջանաձև ուտեստ։ Այս հրուշակեղենը մեծ տարածում ունի բելառուսական, լեհական, ռուսական և ուկրաինական խոհանոցներում։ Չորաբլիթի տեսակ է հանդիսանում օղաբլիթը։ Արևելյան սլավոնների մոտ թեյի հետ մատուցվող ամենատարածված ակրատներից է։

Նախկինում չորաբլիթները սովորաբար շարում էին առասանակի տեսքով և այդպես վաճառում, սակայն մեր օրերում ամենուր վաճառվում են փաթեթավորված չորաբլիթներ։ Մինչև 1950 թվականը օղաբլիթների կտրտումն ու պատրաստումը ձեռքով էր արվում, ավելի ուշ ներդրվեց հատուկ սարքավորում, որի միջոցով ձևավորվում էին օղաբլիթները։

Հավանաբար «չորաբլիթ» անվանումը նշանակում է չորացրած մթերք, որն իրենից ներկայացնում է ձմռան պաշար։

## Պատրաստում
Չորաբլիթի խմորի համար անհրաժեշտ բաղադրիչներն են՝ ալյուրը, ձուն, աղը և ջուրը, ինչպես նաև համային հավելումները՝ կախված տվյալ բաղադրատոմսից։ Խմորը պատրաստելուց հետո՝ այն կտրում են բարակ շերտերով, որոնցից յուրաքանչյուրը պետք է ունենա 0,5 սմ հաստություն։ Շերտերից յուրաքանչյուրին շրջանի ձև են տալիս և գցում եռացող ջրի մեջ։ 4-5 րոպե անց շրջանաձև խմորները բարձրանում են ջրի երես, դրանք հանում են եռացող ջրից, ապա տեղափոխում են ջեռոց, որպեսզի թխվեն։ Հրուշակեղենը չորանում է թխվելու ընթացքում, ընդ որում՝ չորաբլիթներն ավելի ուժեղ չորացման են ենթարկվում. պատրաստի օղաբլիթում ջրի առկայությունը կազմում է 14—17 %, չորաբլիթում՝ 8,5—12 %: Չորաբլիթի տրամագիծը կազմում է 4-12 սմ (սովորաբար օղաբլիթները չորաբլիթներից ավելի խոշոր են լինում)։ Պատրաստման ընթացքում չորաբլիթներին կարելի է ավելացնել նաև կակաչ կամ քունջութ, ավելի հազվադեպ՝ վանիլ կամ ընկույզի ալյուր։

## Տես նաև
* Բրեցել
* Փքաբլիթ
* Հրուշակեղեն
* Հացաբուլկեղեն
* Բուբլիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վանիլային չորաբլիթ
* Տնային պատրաստման չորաբլիթի բաղադրատոմս

Կատեգորիա:Բելառուսական խոհանոց
Կատեգորիա:Լեհական խոհանոց
Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Կատեգորիա:Ուկրաինական խոհանոց
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
1972-73 NBA մրցաշրջան

**1972-73 NBA մրցաշրջան**, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 27-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Նյու Յորք Նիքս» ակումբը։ Եզրափակչում՝ հինգ խաղերի արդյունքում, «Նիքս»-ը հաղթել է «Լոս Անջելես Լեյքերս»-ին։

1972 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ «Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է կենտրոնական Լարյու Մարտինը։ Դրաֆթի ժամանակ 2-րդ համարի ներքո ընտրվել է Բոբ ՄըքԱդուն, իսկ 12-րդ համարի ներքո՝ Ջուլիուս Իրվինգը։

## Պարբերական առաջնություն

### Ըստ դիվիզիոննների
: *Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս*

### Ըստ կոնֆերենցիաների

## Փլեյ Օֆֆ

## Ցուցանիշներով առաջնորդներ

## Մրցանակներ՝ ըստ մրցաշրջանի արդյունքներ
* **NBA ամենաթանկ խաղացող:** Դեյվ Քոուենս, Բոստոն Սելտիքս
* **Եզրափակչի ամենաթանկ խաղացող:** Ուիլիս Ռիդ, Նյու Յորք Նիքս
* **[[NBA տարվա սկսնակ]]:** Բոբ ՄըքԱդու, Բուֆֆալո Բրեյվզ
* **[[NBA տարվա մարզիչ|Տարվա մարզիչ]]:** Թոմ Հեյնսոն, Բոստոն Սելտիքս

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Հ Ջոն Հավլիչեկ
** Հ Սփենսեր Հեյվուդ
** Կ Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար
** Պ Նեյթ Արչիբալդ
** Պ Ջերի Ուեսթ

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Հ Էլվին Հեյզ
** Հ Ռիկ Բերի
** Կ Դեյվ Քոուենս
** Պ Ուոլթ Ֆրեյզեր
** Պ Պիտ Մարավիչ

* **[[NBA սկսնակների հավաքական]]**
** Բոբ ՄըքԱդու
** Լոյդ Նիլ
** Ֆրեդ Բոյդ
** Դուայթ Դևիս
** Ջիմ Փրայս

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Դեյվ Դեբուշե
** Ջոն Հավլիչեկ
** Ուիլթ Չեմբեռլեն
** Ջերի Ուեսթ
** Ուոլթ Ֆրեյզեր

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Փոլ Սայլաս
** Մայք Ռիորդան
** Նեյթ Թերմոնդ
** Նորմ Վան Լիր
** Դոն Չեյնի

## Աղբյուրներ
* 1972-73 NBA Season Summary 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Գեղասահքի երիտասարդական Գրան պրի Հայաստանում

**Գեղասահքի երիտասարդական Գրան պրի Հայաստանում** (), գեղասահքի միջազգային մրցույթ։ Կազմակերպվել է *«International Skating Union»*-ի կողմից։ Անցկացվել է 2018 թվականի հոկտեմբերին Հայաստանի մայրաքաղաքում՝ Երևանում։

## Մեդալակիրներ
### Տղամարդիկ

### Կանայք

### Զույգեր

### Պարային զուգասահք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ISU Junior Grand Prix  at the International Skating Union

Կատեգորիա:Սպորտը Հայաստանում
Լերկ

**Լերկ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի, Տավուշի մարզերի և Ադրբեջանի սահմանագլխին, Միափորի լեռներում, ճամբարակ քաղաքից 4 կմ հյուսիս։ Բարձրություն 2435 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Ժաբո

200px|մինի|աջից|Պ.Ն.Ֆիլոնով, Ե.Ն. Գլեբովայի դիմանկարը, 1915 թվական
**Ժաբո** (-«թռչնի խպիպ»), կանացի բլուզի, զգեստի կամ տղամարդու վերնաշապիկի զարդարանք՝ ժանյակից կամ կտորից  բոլորածալի տեսքով։ Այս զարդարանքն իջնում է պարանոցից ներքև՝ կրծքավանդակով։ Ժաբոն օձիքի տարատեսակ է։ Եվրոպական հանդերձանքում առաջին անգամ հայտնվել է 18-րդ դարում՝ որպես տղամարդու կոստյումի մի մաս՝ արտասովոր չափերի, շքեղությամբ ու ճերմակությամբ աչքի ընկնող, ժանյակավոր գործվածքով առատորեն զարդարված։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին այն գործնականորեն անհետացավ տղամարդկանց հագուստից։ Կանացի և մանկական նորաձևությունում ժաբոն պահպանվում է մինչ օրս ։

«Ժաբո» տերմինով մեքենաշինության մեջ անվանում են հատուկ պլաստիկ վահանակը՝ տեղադրված ավտոմեքենայի ճակատային ապակու առջև՝ մեքենայի ֆիլտրը պաշտպանելու համար ։

## Պատկերասրահ

File:Jabot18.jpg|
File:SpitzenJabot 1900.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Նորաձևություն
Էնդրյու Բեքեր

**Էնդրյու Բեքեր** (, ), ամերիկացի աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող, աշխատել է Ապաչի Փոյնթ աստղադիտարանում։ Ստացել է ֆիզիկայի բակալավրի աստիճան 1995 թվականին Պերդյու համալսարանում, դրանից հետո աստղագիտության բակալավրի և դոկտորի աստիճան Վաշինգտոնի համալսարանում համապատասխանաբար 1996 և 2000 թվականներին։ Դրանից հետո սկսել է աշխատել նույն համալսարանում որպես պրոֆեսորի օգնական։

Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալներով հայտնաբերել է 616 աստերոիդ, որոնցից 16-ը համատեղ Ջերեմի Կուբիցայի, Էնդրյու Փակետի և Էմի Ռոզի հետ։

Նրա պատվին է անվանվել (5280) Էնդրյուբեկեր աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Տիրի Պաուելս

**Տիրի Պաուելս** (, ), բելգիացի աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող։ Աշխատում է Բելգիայի թագավորական աստղադիտարանում։ 1996 թվականից 2009 թվականները հայտնաբերել է 118 աստերոիդ, որոնցից տասը հայտնաբերել է այլ աստղագետների հետ համատեղ։

Տիրի Պաուելսը ծնվել է 1957 թվականի հուլիսի 22-ին։ Միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո 1975 թվականից 1979 թվականները ուսանել է մաթեմատիկա Գենտի համալսարանում։ 1979 թվականից 1984 թվականները եղել է Գիտական հետազոտությունների ազգային հիմնադրամի պրակտիկանտ և կամավոր աշխատել է Գենտի համալսարանում։ 1984 թվականից սկսել է աշխատել որպես Բելգիայի թագավորական աստղադիտարանում, սկզբում որպես քարտուղար, ավելի ուշ օգնական, աշխատանքների կազմակերպիչ, և վերջապես բաժնի վարիչ։

2005 թվականից սկսած ակտիվորեն մասնակցել է Gaia տիեզերական աստղադիտակից ստացված տվյալների մշակման ծրագրային ապահովման ստեղծմանը։ Բացի դա Տիրի Պաուելսը հեղինակել է բազմաթիվ հոդվածներ Թագավորական աստղադիտարանի տարեկան հրապարակումներում։

Նրա պատվին է անվանվել (12761) Պաուեկս աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Բելգիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գենտի համալսարանի շրջանավարտներ
1971-72 NBA մրցաշրջան

**1971-72 NBA մրցաշրջան**, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 26-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Լոս Անջելես Լեյքերս» ակումբը։ Եզրափակչում՝ հինգ խաղերի արդյունքում, «Լեյքերս»-ը հաղթել է «Նյու Յորք Նիքս»-ին։

1971 թվականի NBA դրաֆթի «Կլիվլենդ Կավալիերս» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է պաշտպան Օսթին Քարը։ Դրաֆի ժամանակ 2-րդ համարի ներքո ընտրվել է Սիդնի Ուիքսը, իսկ 30-րդ համարի ներքո՝ Սփենսեր Հեյվուդը։

Այս մրցաշրջանին «Լոս Անջելես Լեյքերս»-ի կենտորոնական Ուիլթ Չեմբեռլենը NBA-ի պատմության մեջ առաջին անգամ հաղթահարել է 30 000 միավորի շեմը։

Մինչ մրցաշրջանի սկսվելը՝ 1971 թվականի մայիսի 1-ին Լյու Ալսինդորը ընդունել է իսլամը և իր անունը փոխել է Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար, որը նշանակում է «ամենազորի ծառա»։

## Պարբերական առաջնություն

### Ըստ դիվիզիոննների
: *Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս*

### Ըստ կոնֆերենցիաների

## Փլեյ Օֆֆ

## Ցուցանիշներով առաջնորդներ

## Մրցանակներ՝ ըստ մրցաշրջանի արդյունքներ
* **NBA ամենաթանկ խաղացող:** Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար, Միլոուքի Բաքս
* **Եզրափակչի ամենաթանկ խաղացող:** Ուիլթ Չեմբեռլեն, Լոս Անջելես Լեյքերս
* **[[NBA տարվա սկսնակ]]:** Սիդնի Ուիքս, Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս
* **[[NBA տարվա մարզիչ|Տարվա մարզիչ]]:** Բիլ Շերման, Լոս Անջելես Լեյքերս

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Հ Ջոն Հավլիչեկ
** Հ Սփենսեր Հեյվուդ
** Կ Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար
** Պ Ջերի Ուեսթ
** Պ Ուոլթ Ֆրեյզեր

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Հ Բոբ Լավ
** Հ Բիլի Կանինգեմ
** Կ Ուիլթ Չեմբեռլեն
** Պ Նեյթ Արչիբալդ
** Պ Արչի Քլարկ

* **[[NBA սկսնակների հավաքական]]**
** էլմոր Սմիթ
** Սիդնի Ուիքս
** Օսթին Քար
** Ֆիլ Չենյեր
** Քլիֆորդ Ռեյ

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Դեյվ Դեբուշե
** Ջոն Հավլիչեկ
** Ուիլթ Չեմբեռլեն
** Ջերի Ուեսթ
** Ուոլթ Ֆրեյզեր
** Ջերի Սլոուն

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Փոլ Սայլաս
** Բոբ Լավ
** Նեյթ Թերմոնդ
** Նորմ Վան Լիր
** Դոն Չեյնի

## Աղբյուրներ
* 1971-72 NBA Season Summary 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Ջոն ՄաքԿլասկի

**Ջոն ՄաքԿլասկի** (, ), ամերիկացի աստղագետ, աշխատել է Ֆեյր Օակս Ռանչ աստղադիտարանում։ 1998-2005 թվականներին հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 124 աստերոիդ, որոնց մեծամասնությունը հայտնաբերել է՝ աշխատելով Կինգսնեյկ աստղադիտարանում։

Իր հայտնաբերած առաջին աստերոիդը (13389) Ստեյսին անվանել է կնոջ՝ Ստեյսի Վարդ ՄաքԿլասկիի պատվին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
1970-71 NBA մրցաշրջան

**1970-71 NBA մրցաշրջան**, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 25-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Միլոուքի Բաքս» ակումբը։ Եզրափակչում՝ չորս խաղերի արդյունքում, «Բաքս»-ը հաղթել է «Բալտիմոր Բուլեթս»-ին։

1970 թվականի NBA դրաֆթի «Դետրոյթ Փիստոնս» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է կենտրոնական Բոբ Լենյեն։ Դրաֆի ժամանակ 2-րդ համարի ներքո ընտրվել է Ռուդի Տոմյանովիչը, 3-րդ համարի ներքո՝ Պիտ Մարավիչը, 4-րդ համարի ներքո՝ Դեյվ Քոուենսը, 8-րդ համարի ներքո՝ Ջեֆ Փեթրին իսկ 19-րդ համարի ներքո՝ Նեյթ Արչիբալդը։

Այս մրցաշրջանում NBA-ում առաջին անգամ հանդես են եկել միանգամից երեք նոր ակումբ՝ Կլիվլենդ Կավալիերս, Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս և Բուֆֆալո Բրեյվզ։ Առաջին անգամ ակումնբերի սկսեցին դասակարգվել ոչ միայն ըստ դիվիզիոնների, այլ նաև ըստ կոնֆերենցիաների։

Այս մրցաշրջանի ավարտին՝ 1971 թվականի մայիսի 1-ին Լյու Ալսինդորը ընդունել է իսլամը և իր անունը փոխել է Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար, որը նշանակում է «ամենազորի ծառա»։

## Պարբերական առաջնություն

### Ըստ դիվիզիոննների
: *Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս*

### Ըստ կոնֆերենցիաների

## Փլեյ Օֆֆ

## Ցուցանիշներով առաջնորդներ

## Մրցանակներ՝ ըստ մրցաշրջանի արդյունքներ
* **NBA ամենաթանկ խաղացող:** Լյուիս Ալսինդոր, Միլոուքի Բաքս
* **Եզրափակչի ամենաթանկ խաղացող:** Լյուիս Ալսինդոր, Միլոուքի Բաքս
* **[[NBA տարվա սկսնակ]]:** Ջեֆ Փեթրի, Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս և Դեյվ Քոուենս, Բոստոն Սելտիքս
* **[[NBA տարվա մարզիչ|Տարվա մարզիչ]]:** Դիկ Մոտա, Չիկագո Բուլս

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Հ Ջոն Հավլիչեկ
** Հ Բիլի Կանինգեմ
** Կ Լյուիս Ալսինդոր
** Պ Ջերի Ուեսթ
** Պ Դեյվ Բինգ

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Հ Գաս Ջոնսոն
** Հ Բոբ Լավ
** Կ Ուիլիս Ռիդ
** Պ Ուոլթ Ֆրեյզեր
** Պ Օսկար Ռոբերտսոն

* **[[NBA սկսնակների հավաքական]]**
** Ջեֆ Փեթրի
** Դեյվ Քոուենս
** Պիտ Մարավիչ
** Քելվին Մերֆի
** Բոբ Լենյե

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Դեյվ Դեբուշե
** Գաս Ջոնսոն
** Նեյթ Թերմոնդ
** Ուոլթ Ֆրեյզեր
** Ջերի Ուեսթ

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Ջոն Հավլիչեկ
** Փոլ Սայլաս
** Լյուիս Ալսինդոր
** Ջերի Սլոուն
** Նորմ Վան Լիր

## Մեկնաբանություններ

## Աղբյուրներ
* 1970-71 NBA Season Summary 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
1969-70 NBA մրցաշրջան

**1969-70 NBA մրցաշրջան**, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 24-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Նյու Յորք Նիքս» ակումբը։ Եզրափակչում՝ յոթ խաղերի արդյունքում, «Նիքս»-ը հաղթել է «Լոս Անջելես Լեյքերս»-ին։

1969 թվականի NBA դրաֆթի «Դետրոյթ Փիստոնս» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է կենտրոնական Լյուիս Ալսինդորը։ Դրաֆի ժամանակ 9-րդ համարի ներքո ընտրվել է Ջո Ջո Ուայթը։

Վերջին մրցաշրջանն է, որում ակումբները դասակարգվել են միայն ըստ դիվիզիոնների։ Հաջորդ մրցաշրջանին NBA-ում առաջին անգամ հանդես է եկել երեք նոր ակումբ՝ Կլիվլենդ Կավալիերս, Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս և Բուֆֆալո Բրեյվզ, և առաջնության մասնակցիների շատացման հետևանքով ակումբները սկսեցին ոչ միայն դասակարգվել ըստ դիվիզիոնների, այլ նաև ըստ կոնֆերենցիաների։

## Պարբերական առաջնություն

: *Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս*

## Փլեյ Օֆֆ

## Ցուցանիշներով առաջնորդներ

## Մրցանակներ՝ ըստ մրցաշրջանի արդյունքներ
* **NBA ամենաարժեքավոր խաղացող:** Ուիլիս Ռիդ, Նյու Յորք Նիքս
* **Եզրափակչի ամենաարժեքավոր խաղացող:** Ուիլիս Ռիդ, Նյու Յորք Նիքս
* **[[NBA տարվա սկսնակ]]:** Լյուիս Ալսինդոր, Միլոուքի Բաքս
* **[[NBA տարվա մարզիչ|Տարվա մարզիչ]]:** Ռեդ Հոլցման, Նյու Յորք Նիքս

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Հ Բիլի Կանինգեմ
** Հ Կոնի Հոկինս
** Կ Ուիլիս Ռիդ
** Պ Ջերի Ուեսթ
** Պ Ուոլթ Ֆրեյզեր

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Հ Ջոն Հավլիչեկ
** Հ Գաս Ջոնսոն
** Կ Լյուիս Ալսինդոր
** Պ Լու Հադսոն
** Պ Օսկար Ռոբերտսոն

* **[[NBA սկսնակների հավաքական]]**
** Լյուիս Ալսինդոր
** Բոբ Դենդրիջ
** Ջո Ջո Ուայթ
** Մայք Դևիս
** Դիկ Գառեթ

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Դեյվ Դեբուշե
** Գաս Ջոնսոն
** Ուիլիս Ռիդ
** Ուոլթ Ֆրեյզեր
** Ջերի Ուեսթ

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Ջոն Հավլիչեկ
** Բիլ Բրիջես
** Լյուիս Ալսինդոր
** Ջո Քոլդուել
** Ջերի Սլոուն

## Աղբյուրներ
* 1969-70 NBA Season Summary 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Նոբուհիրո Կավասատո

**Նոբուհիրո Կավասատո** (, ), ճապոնացի աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող։ Աշխատում է Տոկիո պրեֆեկտուրայի Օկուտամա քաղաքում։ 1989-ից 2010 թվականի հունվարը հայտնաբերել է 105 աստերոիդ, որոնցից 18-ը հայտնաբերել է Սյուձի Հայակավայի հետ համատեղ։

Նրա պատվին է անվանվել (4910) Կավասատո աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ
Նաոտո Սատո

**Նաոտո Սատո** (, ), ճապոնացի աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող։ Ղեկավարում է Չիչիբուի աստղադիտարանը, որտեղ էլ կատարում է աստերիդների հետազոտություններ ԼԿՍ-խցիկի ոժօգնությամբ։ 1995 թվականից սկսել է ակտիվորեն որոնել նոր աստերոիդներ, որի արդյունքում մինչ այս պահը հայտնաբերել է 124 աստերոիդ, որոնցից 18-ը Տակեշի Ուրատայի հետ համատեղ։ Նա նաև կատարել է մի քանի լուսանկարներ, որոնք օգնել են հայտնաբերել *C/1989 Y2* (Մակկենզի-Ռասելի) գիսաստղը։

Նաոտո Սատոն մեծ ներդրում է ունեցել Ճապոնիայում աստղագիտության հանրայնացման մեջ՝ ինչպես իր մոլորակադիտարաններում ելույթներով, այնպես էլ իր հայտնաբերումներով։ 2006 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2008 թվականի նոյեմբեր ամիսները նա պարբերաբար ելույթ էր ունենում տեղական ռադիոկայաններից մեկի եթերում՝ աստղագիտությանը նվիրված հաղորդման ժամանակ։ 2007-2008 թվականներին զբաղեցրել է Սայտամա մոլորակադիտարանի փոխտնօրենի պաշտոնը։

Սատոն նաև օժանդակում է *ARISS* (Ռադիոսիրողները միջազգային տիեզերական կայանում) ծրագրի աշխատանքներին, որի շրջանակներում ուսանողները, օգտագործելով սիրողական ռադիոընդունիչներ, կարողանում են ստանալ Միջազգային տիեզերական կայանի ազդանշանները և նույնիսկ կապ հաստատել կայանում աշխատող անձնակազմի հետ։ Այս ծրագրի շրջանակներում տեղի ունեցած առաջին կապի սեանսը տեղի է ունեցել 2001 թվականին Իրումա քաղաքի դպրոցում։

Նրա պատվին է անվանվել (6025) Նաոտոսատո աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Ջեյմս Ռո

**Ջեյմս Ռո** (, ), ամերիկացի աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող։ Աշխատում է Մեքսիկայի Օաքսակայի աստղադիտարանում։ 1998-2002 թվականներin հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 97 աստերոիդ։

Նա 2004 թվականին հիմնել և գլխավորում է *«Alliance for Astronomy»* շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունը, որը զբաղվում է աստղագիտության և հարակից գիտությունների հանրայնացմամբ։

## Պարգևներ
«Աստղագիտական լիգա» կազմակերպության կողմից 2006 թվականին ստացել է տարվա սիրողական աստղագետի կոչում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Ե Քուանժի

**Ե Քուանժի** (, ), չինացի աստղագետ, աշխատել է Նանչուանի աստղադիտարանում։ Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալներով 2002 թվականից 2009 թվականները հայտնաբերել է 192 աստերոիդ, որոնց մի մասը համատեղ այլ չինացի աստղագետների հետ։ Լին Քիշենգի հետ համատեղ նա հայտնաբերել է նաև C/2007 N3 (Լուլին) գիսաստղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Չինացի աստղագետներ
Ջոզեֆ Մացելո

**Ջոզեֆ Ֆրանցիս Մացելո III** (, ), ամերիկացի դերասան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նյու Յորքի Ռինեբեկ քաղաքում և մեծացել է Hyde Park-ում՝ Ջոզեֆ ավագի և Ջինի Մացելոների ընտանիքում, ովքեր սեփական արվեստի դպրոցն են տնօրինում։ Ունի իտալական, հրեական, լեհական և իռլանդական արմատներ։ Ունի ավագ քույր՝ Մարիան, և կրտսեր եղբայր՝ Ջոնը, որը նույնպես նկարահանվել է մի քանի ֆիլմերում։ Մացելոն՝ «Our Lady of Lourdes High School»-ի և Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտ է։

Ոչ մեծ հայտնիություն և փառք է ձեռք բերել, նկարահանվելով այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Jurassic Park»֊ը (1993)՝ Թիմ Մյորֆիի դերում, «The Cure»-ը (1995)՝ Դեկստերի դերում, ինչպես նաև մի քանի հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են «The Pacific»֊ը (2010) և «Without a Trace»-ը («Legacy» սերիայում), որոնք հեռարձակվել են HBO հեռուստաալիքով։

2018 թվականին թողարկվել է «Բոհեմական ռապսոդիա» կենսագրական ֆիլմը, որում ներկայացված է երգիչ Ֆրեդի Մերկուրիի կյանքի և Քուին ռոք խմբի ստեղծման պատմությունը։ Ֆիլմում Ջոն մարմնավորել է խմբի բաս կիթառահար Ջոն Դիքոնի դերը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Սքոթ Շեփարդ

**Սքոթ Շեփարդ** (, ), ամերիկացի աստղագետ։ Աշխատում է Կարնեգիի ինստիտուտի երկրային մագնետիզմի բաժնում։

Ուսանել է Հավայան համալսարանում, որտեղ 2004 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում աստղագիտության բնագավառում։

2000 թվականից սկսած՝ իր գործընկերների հետ հայտնաբերել է հսկա մոլորակների բազմաթիվ արբանյակներ՝ 50-ը՝ Յուպիտերի մոտ (ներառյալ Ֆեմիստո, որը հայտնաբերվել էր 1975 թվականին Չառլզ Կովալի կողմից, սակայն հետագայում այն կորսվել էր), 25-ը՝ Սատուրնի մոտ, և մեկական՝ Ուրանի և Նեպտունի մոտ։

Շեփարդը հայտնաբերել է նաև ընդհանուր առմամբ 16 աստերոիդ, որոնցից ընդամենը մեկը՝ միանձնյա։ Դրանց մեջ հայտնաբերվել են թվով երկրորդ Նեպտունի տրոյացի աստերոիդը՝ , ինչպես նաև մի քանի Կոյպերի գոտու մարմիններ, կենտավրոսներ և Երկրին մոտեցող աստերոիդներ։

Նրա պատվին է անվանվել (17898) Սքոթշեփարդ աստերոիդը

2014 թվականի մարտին Շեփարդը և Չեդվիկ Տրուխիլիոն հայտարարեցին նոր գաճաճ մոլորակի հայտնաբերման մասին 2012 VP<sub>113</sub>, որը ամենահեռուն է պտտվում Արեգակից՝ մնացած բոլոր գաճաճ մոլորակների համեմատ։

2018 թվականի նոյեմբերին Սքոթ Շեփարդի, Դևիդ Թոլենի և Չեդվիկ Տրուխիլյոյի կողմից հայտնաբերվեց 2018 VG18 տրանսնեպտունային մարմինը, որը դարձավ Արեգակնային համակարգի՝ երբևէ ուսումնասիրված ամենահեռու օբյեկտը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սքոթ Շեփարդի անձնական էջը Կարնեգիի ինստիտուտի կայքում 
* Scott Sheppard's web site, Carnegie Institution for Science
* Scott S. Sheppard – Curriculum Vitae, Carnegie Institution for Science

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Մելիքսեթ Մելքոնյան

thumb|Մելիքսեթ Մելքոնյանի գերեզմանը Նուբարաշենի գերեզմանատան պանթեոնում
**Մելիքսեթ Գևորգի Մելքոնյան** (), հայ գրականագետ, հրապարակախոս, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1975 թվականից։

## Կենսագրություն
Մելիքսեթ Մելքոնյանը ծնվել է 1932 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, Լենինականում։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 1955-1957 թվականներին աշխատել է Ալավերդու «Պղնձի ֆրոնտում», իսկ 1958-1961 թվականներին՝ Լենինականի «Բանվոր» թերթերի խմբագրություններում։ 1961-1966 թվականներին դասախոս, ապա հրահանգիչ էր ՀԿԿ Լենինականի քաղաքային կոմիտեում։ 1966-1969 թվականներին եղել է «Լենինականյան կյանք» ռադիոհաղորդումների խմբագրության պատասխանատու խմբագիր, իսկ 1969-1972 թվականներին ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի Հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեում աշխատել է որպես խմբագիր։ 1972 թվականին «Մկրտիչ Արմենի կյանքը և ստեղծագործությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1973-1980 թվականներից աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմի կուսակցության պատմության ինստիտուտ-ԽՄԿԿ Կենտկոմին առընթեր մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։ 1980 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ՝ որպես սոցիալիստական ազգերի զարգացման և մերձեցման խորհրդի գիտական քարտուղար։ Արժանացել է ԽՍՀՄ «Գիտելիք» ընկերության համամիութենական դիպլոմի (1980)՝ հռետորական արվեստին նվիրված աշխատությունների համար։ ԽՄԿԿ անդամ 1955 թվականից։

Մելիքսեթ Մելքոնյանը մահացել է 1994 թվականին։ Թաղված է Երևանում՝ Նուբարաշենի գերեզմանատան պանթեոնում։

## Երկեր
* Մկրտիչ Արմեն, Երևան, «Գիտելիք», 1970 էջ։
* Հայր ու որդի, Երևան, «Հայաստան», 1973, 58 էջ։
* Մարդու ժպիտը, Երևան, «Հայաստան», 1974, 35 էջ։
* Հռետոր դառնում են... Երևան, «Գիտելիք», 1977, 48 էջ։
* Հրեղեն խոսքի ուժը, Երևան, «Գիտելիք», 1979, 50 էջ։
* Ոչ միայն հացիվ, Երևան, «Սովետական գրող», 1987, 332 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Նուբարաշենի գերեզմանատանը թաղվածներ
Վաղարշ Գ Պարթև

**Վաղարշ Գ Պարթև** (, ), , ), Պարթևստանի արքա (148-191), Պարթև Արշակունիների տոհմից։ Հաջորդել է Վաղարշ Բ Պարթևին։

## Կառավարումը
Վաղարշ Գ-ի ավելի քան 40 տարվա իշխանության ընթացքում Պարթևստանում դադարում են ներքին խռովությունները։ 154 (155) թվականին Վաղարշ Գ-ն ցանկանում էր արշավել Մեծ Հայք, բայց, պատերազմը դեռ չսկսված, խաղաղությունը պահպանվում է շնորհիվ Անտոնինոս Պիոսի, ով Եփրատ գետի մոտ անձամբ տեսակցություն է ունենում Պարթևաց թագավորի հետ։

## Հռոմեա-պարթևական պատերազմ (161-166)
Անտոնիոս Պիոսի մահից անմիջապես հետ, 161 թվականին, պարթևական զորքերը Վաղարշ Գ-ի հրամանով և Խոսրով զորավարի հրամանատարությամբ մտնում են Մեծ Հայք և Սոհեմոսի փոխարեն Մեծ Հայքի արքա են դնում Բակուր Արշակունուն (161-163), իսկ Սոհեմոսը փախնում է Հռոմ։ Օգնության եկած և Էլեգյա (այժմյան Իլիջա, Էրզրումի մոտ) հասած Կապադովկիայի կուսակալ Էլիոս Սևերիանոսը Եփրատ գետի ակունքների մոտ ծանր պարտություն է կրում Խոսրով զորավարից։ Հռոմեական զորքը ամբողջովին ջախջախվում է, իսկ Սևերիանոսը ինքնասպան է լինում, ընկնելով իր սրի վրա։

Այնուհետև պարթևական զորքը անցնում է Եփրատը և ներխուժում Կապադովկիա և Ասորիք, որի Ատտիդիոս Կոռնելիոս զորավարը նույնպես դաժանորեն պարտվում է և ստիպված է լինում փախչել։

Պարթևների հաջողությունների դեմն առնելու համար Մարկոս Ավրելիոսը (161-180) Արևելք է ուղարկում իր հոգեզավակ գահակից եղբորը, Լուցիոս Վերոս կայսրին (161-169), ով ժամանում է Անտիոք 163 թվականի գարնանը։ Նա իր հետ բերում է նոր ռազմական ուժեր, որոնց հրամանատարությունը հանձնված էր ընդունակ զորավարների՝ Ավիդիոս Կասսիոսին, Ստատիոս Պրիսկոսին և Մարտիոս Վերոսին։ 163 թվականի ամռանը հռոմեական զորքերը նախահարձակ են լինում թե Մեծ Հայքում և թե Ասորիքում ու Միջագետքում։ Պատերազմը երկու ճակատով էր ընթանում՝ Արտաշատի և Տիզբոնի, որոնք պաշտոնապես կոչվում էին «հայկական և պարթևական»։

Կապադովկիայի կուսակալ Ստատիոս Պրիսկոսի առաջնորդությամբ Կապադովկիայի վրայով Մեծ Հայք է ուղարկվում հատուկ մի զորաբանակ։ Նա համառ կռիվներից հետո կարողանում է նվաճել Մեծ Հայքը։ 163 թվականի վերջերին հռոմեական զորքերը պաշարելով ու գորհելով վերցնում են Արտաշատ մայրաքաղաքը, որը ենթարկում են կողոպուտի և ավերմունքի։

Նույն այդ ժամանակ հռոմեական մեկ այլ զորաբանակ, որը Ավիդիոս Կասսիոսի առաջնորդությամբ գործում էր Ասորիքում և Միջագետքում, հաղթում է Վաղարշ Գ-ին Եվրոպոս քաղաքի մոտ, Զևգմայի հարավային կողմում։ Այնուհետև Կասսիոսը մտնում է Հյուսիսային Միջագետք, որտեղ մարտերից հետո գրավում է Եդեսիան և Մծբինը։

Վաղարշ Գ-ն ստիպված է լինում թողնել Միջագետքը և անցնում է Տիգրիսի մյուս կողմը։ Կասսիոսը, հալածելով նրան՝ հասնում է Բաբելոնիա։ Սելևկիա քաղաքը, որը հոժարակամ անձնատուր էր եղել, հռոմեական զինվորների կողմից ենթարկվում է անխնա ավարի ու հրդեհի։ 164 թվականին ավերածության է նաև ենթարկվում մայրաքաղաք Տիզբոնը, որի արքունի դղյակը հողին է հավասարեցվում։

Վաղարշ Գ-ն հարկադրված է լինում փախչել իր երկրի խորքերը։ 165 թվականին Կասսիոսը վերադառնում է Ասորիք, քանի որ Սելևկիայի կործանումից հետո Պարթևստանում բռնկվել էր ժանտախտի համաճարակ, որից մահանում էին հռոմեական զինվորները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Երկեր», Հակոբ Մանանդյան, հատոր Բ, էջ 44-47.
* Aristiades, Orat. sacra 1, էջ 453-454 (հրատ. Dindorf-ի).
* Lucianus, De historia recte scribenda, 18, 19, 21, 25, 26.
* Cass. Dio, LXXI, 2, 1.

Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ
Ճանճասպան (գործիք)

մինի|Սովորական պլաստիկե ճանճասպան
**Ճանճասպան (գործիք)**, գործիք՝ նախատեսված ճանճերին վախեցնելու կամ ճզմելու համար։ Այն կարող է պատրաստված լինել երկար բռնակի վրա ամրացված պլաստիկից կամ ռետինից, ինչպես նաև մազափնջից կամ տերևներից։ Շատ երկրներում՝ հատկապես տաք կլիմայական պայմանների դեպքում, անհրաժեշտություն է մի շարք մասնագետների համար, այդ թվում՝ փողոցային առևտրականների, պահակների և վերահսկիչների։

## Պատմություն
Որոշ մշակույթներում ճանճասպանը համարվում է մենաշնորհ։ Օրինակ՝ Աֆրիկայում ճանճասպանն օգտագործվում է երկրի առաջնորդների կողմից նաև մեր օրերում. Քենիայի առաջնորդ Ջոմո Քենիատան հանդիսավոր իրադարձությունների ժամանակ իր հետ ունեցել է ճանճասպան՝ որպես մասաի ցեղի նկատմամբ ունեցած իշխանության խորհրդանիշ։ Նույն կերպ է վարվել նաև Մալավիի ղեկավար Հաստինգս Բանդան։ Հարավաֆրիկյան ջազ երաժիշտ Ջաբու Խանիլը, որպես իր ապրանքանիշ, միշտ իր հետ բեմ է բարձրացրել ճանճասպան։

Հատկանշական է վառ զարդարված ճանճասպանը, որը հանդիսանում է Թաիլանդի թագավորական մենաշնորհի մի մասը։ Դրա բռնակը պատրաստված է փորագրված փղոսկրից, իսկ մազերը՝ ալբինոս փղի պոչից։ Ճանճասպանը իշխանության խորհրդանիշ է նաև Պոլինեզիայում։

Ինդոնեզական արվեստում ճանճասպանը Շիվայի հետ զուգորդվող տարրերից մեկն է։ Այն հաճախ է հանդիպում դաոսիզմի, բուդդայականության և հինդուիզմի կրոնական պատկերներում։ Ձեն բուդդայական վանականներն օգտագործում են հոսսու ճանճասպանը, որը փոխանցվում է վարպետից աշակերտին։ ճանճասպանը հաճախ աշթամանգալայի մասն է կազմում հատկապես Նեպալում։

## Ալժիրյան միջադեպ
1827 թվականին Ալժիրի օսմանական վերջին ղեկավար Հուսեյն Դեյը չմարված հարկերի շուրջ բուռն քննարկման ժամանակ ճանճասպանով հարվածեց ֆրանսիական դեսպանի դեմքին։ Դա պատճառ հանդիսացավ 1830 թվականին ֆրանսիական ուժերի՝ Ալժիր ներխուժման համար։

## Էլեկտրական ճանճասպան
Էլեկտրական ճանճասպանը արտաքնապես նման է թենիսի ռակետին։ Լարերի փոխարեն տեղադրված է ցանցային երեք էլեկտրոդ (մեկ կենտրոնական և երկու ծայրամասային), որոնք միմյանցից բաժանված են օդային հատվածներով և մեկուսիչ ներդիրներով։ Էլեկտրոնային կառուցվածքն առաջացնում է բարձր էլեկտրական լարում, որը փոխանցվում է կենտրոնական և ծայրամասային էլեկտրոդներին։ Էլեկտրական ճանճասպանի կառուցվածքը բացառում է այն օգտագործողի էլեկտրահարումը։ Ներկառուցված լիցքավորիչը թույլ է տալիս լիցքավորել մարտկոցը։ «Որսորդը» պետք է այնպես թափահարի էլեկտրական ճանճասպանը, որպեսզի թռչող միջատը հայտնվի էլեկտրոդների միջև գտնվող օդային տարածությունում։ Էլեկտրական հոսանքը ոչնչացնում է «անկոչ հյուրին»։ Մթության մեջ օգտագործելու համար կա ներկառուցված լապտեր։ Էլեկտրական ճանճասպանը արդյունավետ է նաև մոծակների դեմ պայքարում։

## Այլ նշանակություն
«Ճանճասպան» է կոչվում նաև ավտոմեքենայի կափույրի դեֆլեկտորը, որը նախատեսված է մեքենայի կափույրը ճանապարհին հանդիպող միջատներից պաշտպանելու համար։

## Պատկերասրահ

horsehairflyswatter.jpg|Աֆրիկյան ճանճասպան Կոտ դ'Իվուարից՝ պատրաստված ձիու մազից, ձևավոր փայտե բռնակով
Coat of Arms of American Samoa.svg|Ամերիկյան Սամոայի զինանշանը
Электрическая мухобойка.JPG|Էլեկտրական ճանճասպան


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գործիքներ
Կատեգորիա:Ճանճեր
Էլիզ Պետրոսյան

**Էլիզ Սողոմոնի Պետրոսյան** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1936 թվականից։

## Կենսագրություն
Էլիզ Պետրոսյանը ծնվել է 1909 թվականի նոյեմբերի 13-ին, Թուրքիայի Բալըքքեսիր քաղաքում։ Ծնողներն ու քույրերը զոհ են գնացել 1915 թվականի Մեծ եղեռնին։ Ապրել է Կոստանդնուպոլսի որբանոցում։ 1917-1925 թվականներին սովորել է Կ. Պոլսի Դպրոցասեր տիկնանց վարժարանում։ 1925 թվականին սովորելու նպատակով եկել է Խորհրդային Հայաստան։ 1930 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմալեզվագրական ֆակուլտետը։ Ապա աշխատել է նույն համալսարանում իբրև գրականության կաբինետի լաբորանտ։ 1931-1934 թվականներին սովորել է ասպիրանտուրայում (Մոսկվա)։ 1934 թվականին «Կլարտե խումբը և կոմունիստ գրողներ Ա. Բարբյուսի, Պո Վայան Կուտյուրիեյի, Ռ. Լըֆևրի ստեղծագործությունները» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1934 թվականից արտասահմանյան գրականություն է դասախոսել Երևանի պետական համալսարանում։ 1938-1956 թվականներին եղել է համալսարանի արտասահմանյան գրականության ամբիոնի վարիչը։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։

## Երկեր
* Բայրոնի կյանքն ու ստեղծագործությունը, Երևան, Հայպետհրատ, 1941, 120 էջ։
* Արևմուտքի և Ամերիկայի առաջավոր գրողները ֆաշիզմի դեմ, Երևան, Պետական համալսարանի հրատարակչություն, 1943։
* Ժամանակակից բուրժուական գրականության ճգնաժամը, Երևան, ԵՊՀ հրատարակչություն, 1953, 72 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Եգեր (պատմվածք)

**Եգեր** (), ռուս գրող Ա․ Պ․ Չեխովի պատմվածքը, հրատարակվել է 1885 թվականին։

## Հրապարակում
Պատմվածքն առաջին անգամ հրապարակվել է 1885 թվականի օգոստոսի 1-ին (հուլիսի 18-ին հին տոմարով) «Պետերբուրգսկայա գազետա»-ում (թողարկում № 194), Ա․ Չեխոնտե կեղծանունով։ Նաև ստեղծագործությունը հիշատակվել է «Երփներանգ պատմվածքներ» ժողովածուում, որը հրապարակվել է Սանկտ Պետերբուրգում 1886 թվականին։ Ավելի ուշ նաև հեղինակի կողմից ընդգերկվել է Ա․ Չեխովի ստեղծագործությունների ժողովածուի բնօրինակ պարբերականի երրորդ հատորում, որը հրատարակվել է Ադոլֆ Մարքսի կողմից։

## Պատմություն
«Եգերը» մեծ տպավորություն է թողել գրող Դմիտրի Գրիգորոիչի վրա, որը 1886 թվականի մարտի 25-ի նամակում իր հիացմունքն է արտահայտել և կոչ է արել Չեխովին թողնել հումորային ժանրը և կենտրոնանալ ավելի լուրջ հարցերի վրա։ Մարտի 28-ին իր պատասխան նամակում Չեխովը խոստովանել է, որ մինչ օրս լուրջ չի վերաբերել իր գրական առաջադրանքներին։

Ալեքսանդր Լազարև Գրուզինսկին իր հուշերում մեջբերում է Չեխովին, որը մի օր նրան ասաց հետևյալը՝ ըստ երևույթին, անմիջապես իմ Եգերից հետո, որը կհայտնվի Պետերբուրգի թերթում, Գրիգորովիչը այցելեց Սուվորինին և ասաց նրան․Ալեքսեյ Սերգեևիչ, խնդրում եմ, հրավիրեք Չեխովին Նովոյե վրեմյա։ Պարզապես կարդացեք նրա Եգերը պատմվածքը։ Ձեզ համար հանցագործություն կլիներ չստանալ այդ գրողին։ Սուվորինը դիմել է Կուրեպինին, որից ես նամակում հրավեր եմ ստացել միանալու «Նովոյե վրեմյա» թերթին»։

## Սյուժե
Մեկը, Անտոն Չեխովի պատմվածքներից որ բաղկացած է գրեթե միայն եգեր Եգորի և անասնապահուի Պելագեյաի  երկխոսություններից։ Հեղինակը հմտորեն  և մի քանի դրվագներում ներկայացնում է այն իրավիճակը, որի մեջ հայտնվել էին հերոսները։ Ինչպես պարզվում է, նրանք ամուսիններ են, և ամուսնացած են արդեն 12 տարի։ Սակայն ամուսնության հենց առաջին օրվանից միասին չեն ապրում։ Պարզվում է, որ եգերը ամուսնացել է անասնապահուհու հետ այն ժամանակ, երբ եղել է խմիչքի ազդեցության տակ։

Պելագյան չի հրաժարվել, թեև լավ գիտեր թե ինչ վիճակում է գտնվում փեսան։ Անասնապահուհու համար մեծ երջանկություն էր, դառնալ այնպիսի մարդու կին, ով սոցիալական դիրքով ավելի բարձր էր։ Սակայն, ընտանեկան կյանքը չի բերի որևէ երջանկություն, ոչ կնոջը և ոչ էլ ամուսնուն։ Անասնապահուհին ինքն էր վաստակում իր հացը, նա միայնությունից ձանձրանում էր, իսկ ուրիշի հետ ամուսնանալ այլևս չէր կարող։ Ամուսինը ոչ միայն չէր խղջում նրան, այլև կշտամբում էր․ իբրև թե պետք էր մտածել այն ժամանակ, երբ եկեղեցում համաձայնություն էր տալիս։

Եգորը կտրականապես հրաժարվում էր ապրել իր օրինական կնոջ հետ։ Ոչ սիրելի կնոջ հետ մտերմությունը նրա մոտ տհաճություն էր առաջացնում։ Եգերն ասում է, որ նույնիսկ եթե պետությունը նրան տեղափոխի իր կնոջ տուն, նա կամ ինքնասպանություն կգործի, կամ էլ կայրի խրճիթը։ Ինչ անել․ նա ազատ տղամարդ է և սովոր չէ սահմանափակումների։ Նրան ավելի շատ դուր է գալիս որս անել շքեղ ազնվական հանդերում, և հասարակ տղամարդկանց մոտ պարծենալ իր սրամտությամբ։ Եգորը չէր սիրում Պելագեյաին, նա իր սիրտը տվել էր Ակուլինային։ Սակայն բոլոր տարաձայնություններին և հանդիմանանքներին ամուսինը պատմության վերջում անասնապահուհուն տալիս է մի փոքրիկ գումար։

## Էկրանավորում
* 1959՝ Եգեր, ռեժիսոր՝ Հենրիխ Լիմանով, դերերում՝ Վասիլի Լեոնև, Օլգա Խարկովա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1885 պատմվածքներ
Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ
Սուրբ Սքոլաստիկայի օրվա ջարդեր

thumb|300px|Քարֆաքս հրապարակն է՝ նույնանուն աշտարակով, որը պահպանվել է 13-րդ դարից։ Ձախից երևում է դեպքերից հետո կառուցված Սանթանդեր բանկի շենքը։
**Սուրբ Սքոլաստիկայի օրվա ջարդեր** (), 1355 թվականի փետրվարի 10 ին՝ կաթոլիկ Սուրբ Սքոլաստիկայի հիշատակի օրը, Օքսֆորդի ուսանողների ու Օքսֆորդի բնակիչների միջև տեղի ունեցած ջարդեր են։

## Դեպքեր
Քարֆաքս հրապարակի վրա գտնվող Սվինդլսթոք պանդոկում, որտեղ այժմ գտնվում է Սանթանդեր բանկը, Օքսֆորդի համալսարանի երկու ուսանող վեճ են սկսել պանդոկապանի հետ, պատճառաբանելով, թե մատուցված խմիչքը անորակ է։ Փոխադարձ վիրավորանքներն ու դրան հետևած ծեծկռտուքը վերաճել է Օքսֆորդի քաղաքացիների և ուսանողների զինված ընդհարման, որը տևել է երկու օր։ Ընդհարումներում զոհվել են 63 ուսանող և 30 քաղաքացի։ Ի վերջո ուսանողները պարտություն են կրել։

## Հետևանքներ
thumb|1250-1709 թվականներին գործած Սվինդլսթոք պանդոկի հուշատախտակը
Քաղաքային իշխանությունները վեճը լուծել են հօգուտ ուսանողների և հատուկ որոշում կայացրել։ Այդ ժամանակվանից ի վեր՝ յուրաքանչյուր տարի փետրվարի 10-ին քաղաքագլուխը և քաղաքային խորհրդի անդամները պարտավոր էին գլխաբաց անցնել քաղաքի փողոցներով, մասնակցել ժամերգությանը և յուրաքանչյուր սպանված ուսանողի համար համալսարանին վճարել մեկ պեննի, այսինքն՝ ընդհանուր գումարը կազմում էր հինգ շիլլինգ և երեք պենի։ Պատիժը ուժի մեջ է մնացել 470 տարի և հանվել է միայն 1825  թվականին, երբ գործող քաղաքագլուխը հրաժարվել է մասնակցել երթին։ Համալսարանը ձևականորեն «ներել» է քաղաքին միայն 1955 թվականին, երբ ի հիշատակ 1355 թվականի դեպքերի և հաշտության՝ քաղաքագլխին տրվել է պատվավոր կոչում, իսկ համալսարանի փոխնախագահը () ընտրվել է պատվավոր քաղաքացի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1355 իրադարձություններ
Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Կատեգորիա:Փետրվարի 10
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարան
Քահանայի օրագիրը

**«Քահանայի օրագիրը»** (), 2017 թվականի դրամա, որի ռեժիսորն է Փոլ Շրեդերը։ Դերերում նկարահանվել են Իթան Հոուքը, Ամանդա Սեյֆրիդը և Սեդրիք Քայլսը։

Ֆիլմը ցուցադրվել է Վենետիկի 74-րդ կինոփառատոնում 2017 թվականի օգոստոսի 31-ին և 2018 թվականի մայիսի 18-ին թողարկվել է Միացյալ Նահանգներում «A24» ընկերության կողմից։ Ֆիլմը դրական արձագանք է ստացել քննադատների կողմից, որոնք կարևորել են Հոուքի խաղը և Շրեդերի սցենարն ու ռեժիսուրան։ ԱՄՆ կինոքննադատների ազգային խորհուրդը և Ամերիկայի կինոարվեստի ինստիտուտը ընդգրկել են ֆիլմը 2018 թվականի ֆիլմերի լավագույն տասնյակում։ «Անկախ ոգի» մրցանակաբաշխությունում ֆիլմը ներկայացվել է հետևյալ անվանակարգերում՝ «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն դերասան» (Իթան Հոուք), «Լավագույն ռեժիսոր» և «Լավագույն սցենար»։ Շրեդերի սցենարը նաև առաջադրվել է Օսկարի 91-րդ մրցանակաբաշխությունում՝ «Լավագույն օրիգինալ սցենար» անվանակարգում։

## Սյուժե
Սուրբ Էրնստ Թոլլերը որոշում է օրագիր վարել մեկ տարվա ընթացքում, որտեղ գրելու էր իր մտքերը։ Թոլլերը սգում է տղայի կորուստը, որը մահացել է Իրաքյան պատերազմում։ Նրա մոտ խորհրդակցելու է գալիս Մերին, որի ամուսինը՝ Մայքլը, ցանկանում է, որ Մերին ընդհատի հղիությունը։ Մայքլի կարծիքով կլիմայի փոփոխության հետևանքով մոտ ապագայում հնարավոր է, որ մոլորակն այլևս ապրելու համար պիտանի չլինի, և ինքը չի ցանկանում, որ իր երեխաներն ապրեն այդպիսի պայմաններում։

## Դերերում

## Արտադրություն
Ֆիլմի նկարահանումները տևել են շուրջ 20 օր, և դրանք իրականացվել են Նյու Յորքի Բրուքլին և Քուինս թաղամասերում, ինչպես նաև Դագլաստոնի Զիոն եպիսկոպոսական եկեղեցում։

## Թողարկում
2017 թվականի սեպտեմբերին «A24» ընկերությունը ձեռք է բերում ֆիլմի տարածման իրավունքը։ Միացյալ Նահանգներում ֆիլմն էկրան է բարձրացել 2018 թվականի մայիսի 18-ին։ «Քահանայի օրագիրը» ցուցադրվել է բազմաթիվ կինոփառատոններում, ինչպիսիք են՝ Նոր Զելանդիայի և Մելբուրնի միջազգային կինոփառատոնները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինքնասպանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորք նահանգում
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հարբեցողության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր քրիստոնեության մասին