Հրանտ Դինք հիմնադրամ

**Հրանտ Դինք հիմնադրամ** ( Հրանդ Տինք հիմնարկ,  Hrant Dink Vakfı,  Hrant Dink Foundation), Թուրքիայում գրանցված ու գործող հիմնադրամ, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Ստամբուլում։

## Պատմություն

Հիմնադրամը ստեղծվել է 2007 թվականին՝ «Ակոս» շաբաթաթերթի հիմնադիր ու գլխավոր խմբագիր, հայտնի թուրքահայ լրագրող Հրանտ Դինքի սպանությունից հետո, երբ Դինքի այրին՝ Ռաքել Դինքը, ընտանիքն ու բարեկամները որոշում են սպանված մտավորականի առաքելության ու գաղափարների մարմնավորման ու դրանց իրականացման համար գործել որևէ կառույցի միջոցով։

Ինչպես նշված է կազմակերպության պաշտոնակայքում, կառույցը հիմնադրվել է, «*որպեսզի կյանքի կոչի Հրանտի երազանքները, պայքարը, լեզուն ու սիրտը*»։

Կազմակերպության հատուկ նպատակներն են խտրականության դեմ պայքարը, հայ ու թուրք ժողովուրդների միջև նախապաշարմունքների վերացումը, Թուրքիա-Հայաստան բնականոն հարաբերությունների հաստատմանը նպաստելը, Թուրքիայի բազմազգ ու բազմաշերտ հասարակությունում երկխոսության և խաղաղության լեզու հաստատելը, տարբեր ինքնությունների մերձեցումը, մշակութային ժառանգությունների պաշտպանությունը, Թուրքիա-ԵՄ հարաբերությունների զարգացմանը նպաստելը։

## Գրասենյակը
Ի սկզբանե Հիմնադրամի գրասենյակը տեղակայվում է Ստամբուլի Շիշլի շրջանի Օսմանբեյ թաղամասի Հալասկարգազի պողոտայում գտնվող «Սեբատ» շենքում՝ «Ակոսի» խմբագրության հարևանությամբ։ 2015 թվականին Հիմնադրամի գրասենյակն ու «Ակոսի» խմբագրությունը «Սեբատ» շենքից տեղափոխվում են նոր տարածք՝ Ստամբուլի Շիշլի շրջանի Հարբիյե թաղամասի Ռոնքալի Պապ փողոց 128 հասցեում գտնվող «Անարատ Հղիության» շենք։ 2019 թվականի ապրիլի 23-ին Հիմնադրամը նախկին տարածքում գործարկում է «Հրանտ Դինք 23,5 հուշավայրը»։

## Գործունեությունը

Որպես իր գործունեության հիմք՝ Հիմնադրամը հռչակել է երկխոսության մշակույթի, ապրումակցման ու խաղաղության զարգացումը՝ կիզակետում պահելով հետևյալ ոլորտները․

* աշխատել երեխաների ու երիտասարդների հավասար հնարավորությունների ուղղությամբ, սատարել նրանց ստեղծարարությունը,
* ապահովել, որ մշակութային բազմազանությունը ճանաչվի իբրև հարստություն, իսկ տարբերությունները՝ իբրև իրավունք,
* զարգացնել մշակութային հարաբերություններ Թուրքիայի, Հայաստանի ու Եվրոպայի ժողովուրդների միջև,
* աջակել Թուրքիայի ժողովրդավարացման գործընթացին,
* սատարել ազգայնականությունից ու ռասիզմից զերծ պատմագրության ստեղծմանը,
* կազմել Հրանտ Դինքի հոդվածների, լուսանկարների ու փաստաթղթերի ժողովածուներ։

Սրանց շրջանակում Հիմնադրամը վարում է հրատարակչական գործունեություն, ստեղծել է արխիվներ, կազմակերպում է ամառային դպրոցներ, արևմտահայերենի դասընթացներ, կազմակերպում է ֆիլմերի, երաժշտական, տեսողական արվեստների, պարի ու գրականության փառատոներ, քննարկումներ, իրականացնում է պատմական ուսումնասիրություններ։ Հիմնադրամի ներկայիս նախագահը Նայաթ Կարակյոսեն է։

### Գրադարան
Մասնավոր արխիվներից և հավաքածուներից ամբողջացրած նյութերով Հիմնադրամը բացել է հայագիտության ու Թուրքիայի փոքրամասնություններին առնչվող թեմաներով գրադարան՝ բաղկացած 6 000 գրքից, տարատեսակ DVD-ներից, քարտեզներից ու պարբերական հրատարակություններից։

### «Հայաստան-Թուրքիա ծրագիր»
Կազմակերպությունն իրականացնում է «Հայաստան-Թուրքիա ծրագիր», որի ներքո գործում են «Հայաստան-Թուրքիա փորձագետների երկխոսության խումբ», «Ճանապարհորդական դրամաշնորհ», «Փորձի փոխանակման նախագիծ», «Երկխոսության ծրագրեր», «Թուրքիա-Հայաստան սահմանի սոցիալ-տնտեսական ազդեցության հետազոտություն» նախագծերը։

### Գիտական գործունեություն
Հիմնադրամը կազմակերպել է մի քանի ակադեմիական կոնֆերանսներ, այդ թվում՝ 2015 թվականի «Քանդված քաղաքակրթություն. ոչ մուսուլմանների հարստությունը ուշ օսմանյան ժամանակաշրջանում և վաղ հանրապետական դարաշրջանում» համաժողովը Բողազիչի համալսարանի, Ստամբուլի Բիլգի համալսարանի և Սաբանջի համալսարանի հետ համագործակցությամբ։

Կազմակերպությունը նաև խթանել է ցեղասպանության ժամանակ փրկարարական գործողությունների հետազոտություն իր Պատմության և հիշողության հետազոտական հիմնադրամի միջոցով։ Կազմակերպության ուշադրության կենտրոնում է նաև բանավոր պատմության հետազոտությունը, որը ներառում է «Լռության հնչյուններ» գրքերի շարքի հրատարակումը, որտեղ մանրամասն ներկայացված են Թուրքիայի տարբեր մասերից եկած հայերի բանավոր պատմությունները։ Կազմակերպությունը նաև հովանավորել է հանրապետական ժամանակաշրջանում հայկական հիմնադրամների գրավման պատմական ուսումնասիրությունը։

2019 թվականի հոկտեմբերին թուրքական դատարանն արգելել է կազմակերպության «Կայսերիի և տարածաշրջանի սոցիալական, մշակութային և տնտեսական պատմությունը» խորագրով համաժողովը՝ ոչ մի պատճառ չներկայացնելով։

Հիմնադրամը հավաքում, դասակարգում, թարգմանում ու հրատարակում է նաև Հրանտ Դինքի հոդվածները, իրեն վերաբերող գրավոր, տեսողական և այլ նյութերը, գիրքերը։

### Լրագրողական միջազգային մրցանակաբաշխություն
Հիմնադրամն ամեն տարի, Հրանտ Դինքի տարեդարձի օրը՝ սեպտեմբերի 15-ին շնորհում է «Հրանտ Դինք» միջազգային մրցանակը։

## Մրցանակներ
2017 թվականին Հրանտ Դինք հիմնադրամը Ֆրանսիայի նակին նախագահ Ժակ Շիրակի հիմնադրած «Շիրակ» հիմնադրամի կողմից արժանացել է Հակամարտությունների կանխարգելման մրցանակի։ Մրցանակը ստացել է Ռաքել Դինքը, որը նրան հանձնել է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հիմնադրամներ
Կատեգորիա:Ոչ առևտրային կազմակերպություններ