Հելեն ֆոն Ֆորսթեր

**Հելեն ֆոն Ֆորսթեր** կամ **Հելեն Շմիդմեր** (**', ), [[Գերմանական կայսրություն|գերմանացի]] կանանց իրավունքների ակտիվիստ և գրող։ Նա համարվում է [[Նյուրնբերգ]]ում ֆեմինիստական շարժման չափավոր «բուրժուական» թևի կարևոր ներկայացուցիչը։ [[Վայմարյան հանրապետություն|Վայմարյան Գերմանիայում]] քաղաքական պաշտոն ստանձնած առաջին կինն է (1919)։

== Կենսագրություն ==
Հելեն Շմիդմերը ծնվել է [[Նյուրնբերգ]]ում՝ իր ծնողների չորս գրանցված երեխաներից ավագը։ Նրա հայրը՝ Քրիստիան Շմիդմերը, քաղաքի գործարար համայնքի ակնառու ներկայացուցիչ էր և լարեր և մալուխներ արտադրող գործարանի սեփականատեր։ Նրա մայրը, որի ծննդյան անունը Նանետ Լոտց էր, մոտակա Սաքսեն Կոբուրգի և Գոթայի դքսության բարձրագույն պետական ծառայողի դուստր էր։ Նա հաճախել է «Պորտշեի ինստիտուտի բարձրաշխարհիկ աղջիկների քաղաքային դպրոց» (**', ինչպես այդ ժամանակ հայտնի էր) քաղաքի կենտրոնի հեղինակավոր դպրոց, այնուհետև, ինչպես այն ժամանակվա բարեկեցիկ աղջիկների համար սովորական էր, նա պաշտոնական կրթությունը շարունակել է Լոզանի գիշերօթիկ դպրոցում։ Վաղ տարիքից նա առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ցուցաբերել գրականության նկատմամբ։

1882 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Հելեն Շմիդմերն ամուսնացել է Նյուրնբերգի առաջատար ակնաբույժ դոկտոր Զիգմունդ ֆոն Ֆորսթերի (1851 - 1939) հետ, ում հետ ծանոթացել էր գրական միջոցառումներին։ Նրանք բնակություն են հաստատել Նյուրնբերգում։ Հելենը օգնում էր ամուսնուն իր աշխատանքի հարցում․ նրա հումորը և ջերմ սրտացավությունը գնահատում էին հիվանդները։ 1894 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը։

## Գրական գործունեություն
Դեռ երիտասարդ կին էր նա, երբ սկսել է գրել քնարական բանաստեղծություններ, ինչպես նաև ավելի թեթև բանաստեղծություններ, որոնց հատորներ է հրատարակել։ Ստացված հասույթը նա փոխանցել է բարեգործական նպատակներին։ Նա կարճ կատակերգություն է գրել «Պեգնիցի ծաղիկների շքանշան» կոչվող գրական ընկերության (****,* Նյուրնբերգում առ այսօր գործող գրական ընկերություն, որի անվանումը [[Պեգնից (գետ)|Պեգնից գետի]] հետ է կապված և այդքան էլ չի համապատասխան ընտրություն չէ)  տոնակատարության համար։ Հետագայում էլ է գրել բեմական պիեսներ, ինչպիսիք են «Ամրոցի կինը» (**, 1902), «[[Մարտին Բեհայմ]]ի տանը» (**», 1907), վերջինիս պրեմիերան համապատասխանեցվել է Գերմանիայի աշխարհագրության օրվա հետ, և «Ուռնի պատմություն» (**, 1913), «Ֆեստշպիել» (*«*», 1914), որը գրվել է ի պատիվ *Գերմանիայի մարդաբանության, էթնոլոգիայի և վաղ պատմության* 44-րդ համագումարի։

== Հասարակական գործունեություն ==
Ֆոն Ֆորսթերը նաև իր գրական տաղանդն ու հեղինակությունը ներդրել է կանանց շարժման ծառայության մեջ, որում նա ներգրավված է եղել 1893 թվականին կամ մինչև այդ։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա համագործակցել է Բերտա Կիպֆմյուլլերի հետ և նոյեմբերի 16-ին պաշտոնապես բացել է «Կանանց բարեկեցության ասոցիացիայի» (**) [[նյուրնբերգ]]յան մասնաճյուղը, որը պարտավորվում էր բարելավել կանանց կյանքի պայմանները քաղաքում և դրա մերձակա շրջաններում։ Հելեն ֆոն Ֆորսթերն այդպիսով դարձել է ասոցիացիայի առաջին նախագահը։ Շուտով անդամակցողների թիվը հասել է 2000-ի։ Ասոցիացիան կազմակերպեց երեկոյան դասընթացներ, որոնք ընդգրկում էին այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են տնային տնտեսությունն ու բյուջետավորումը, ձեռագործ աշխատանքներն ու լեզուները։ Ասոցիացիան հիմնադրել և ղեկավարել է «Նոր Նյուրնբերգի կանանց աշխատանքային դպրոցը» (**) և 1898 թվականից կանանց հետծննդյան առաջին հանրակացարանը [[Բավարիա]]յում, որը Նյուրնբերիգի Սուրբ Յոհանիսի թաղամասում գտնվող նորակառույց քաղաքային հիվանդանոցի կողքին էր։ Սա դիտվեց կարևոր գործնական առավելություն, որն աշխատող կնոջը հնարավորություն էր տալիս երեխաներին աշխարհ բերել բժշկական հսկողության ներքո։

1894 թվականին նա կազմակերպել է «Գերմանուհիների համազգային ասոցիացիայի» (**) նյուրնբերգյան մասնաճյուղը, որը համազգային կազմակերպություն էր, գործում էր 1860-ական թվականներից, բայց որը մեծապես ընդլայնվել էր 1890-ականների ընթացքում։ Հելենը դարձավ տարածաշրջանի գործադիր իշխանության մշտական անդամ։ Այս կազմակերպությունը հետաքրքրվում էր կանանց շարժման հետ կապված տարբեր խնդիրներով, սակայն հիմնական շեշտը դրված էր կանանց վերապատրաստման և կրթության վրա։ Ֆոն Ֆորսթերը դարձավ Նյուրնբերգյան մասնաճյուղի առաջին նախագահը։ Կոմիտեի աշխատանքում նա գովասանքի է արժանացել իր խոսքի ճկուն օգտագործման համար, ինչպես նաև մարդկային ինտուիցիայի և ջերմության համար, որով առաջնորդում էր իր նախագահած հանդիպումները։ Այդ ընթացքում, նրա «Կինը՝ տղամարդու օգնականը» (**) գիրքը, որը լույս էր տեսել նախորդ տարի, ավելի ու ավելի մեծ ուշադրության էր արժանանում։ 1895 - 1909 թվականներին նա եղել է կանանց վիճակը բարելավելու նպատակին ուղղված մի շարք այլ կազմակերպությունների հիմնադիր կամ համահիմնադիր։

== Քաղաքական գործունեություն ==
[[Պատկեր:Vorstand_des_ersten_deutschen_Frauenkongress_Anfang_März_1912_in_Berlin.jpg|մինի|1912 թվականի մարտի սկզբին Բեռլինում գերմանացի կանանց առաջին համագումարի տնօրենների խորհուրդը: Հետևի շարքը ձախից՝ Էլիզաբեթ Ալթման-Գոթհայներ, Մարթա Վոս-Ցից, [[Ալիս Բենսհայմեր]], [[Աննա Պապրից]]: Առաջին շարքը ձախից՝ Հելեն ֆոն Ֆորսթեր, [[Գերտրուդ Բոյմեր]]), [[Ալիսա Սալոմոն]]:]]
1908 թվականին մայիսի 15-ին Ռեյխի ընդունած օրենքով վերջապես հանվեց քաղաքականության մեջ կանանց մասնակցության նախկին (ի սկզբանե պրուսական) արգելքը, որը մի քանի տարի շարունակ զանազան կոշտ մեկնաբանությունների առարկա էր [[Գերմանական կայսրություն|Գերմանիայի]] տարբեր մասերում։

Հելեն ֆոն Ֆորսթերը միացավ *Առաջադեմ ժողովրդական կուսակցությանը* («Fortschrittliche Volkspartei» / FVP)՝ անդամ մնալով 1918 թվականից հետո, երբ կուսակցության միաձուլումից հետո, FVP– ն դարձավ նոր՝ *Գերմանական ժողովրդավարական կուսակցության* («Deutsche Demokratische Partei» / DDP) մաս։ [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|1914-1918 պատերազմի ընթացքում]] Հելեն ֆոն Ֆորսթերը ղեկավարել է Նյուրնբերգի իր կազմակերպության Կարմիր խաչի հիվանդանոցը։ Նա քաղաքում հիմնել է նաև կանանց կրթական հաստատություն։ Պատերազմի ժամանակ, երբ շատ տղամարդիկ հեռու էին ընտանիքից, կանայք ավելի կարևոր դերակատարում ունեցան տնային գործերի լուծման հարցում, և ինչպես շատերը, պատերազմի ավարտին Ֆորսթերը համոզվել է, որ կանայք իրավունք ունեն քվեարկելու համապետական և տեղական ընտրություններում նույն հիմքով, ինչ տղամարդիկ։ Ի դեպ, [[Վեյմարյան սահմանադրություն|նոր՝ Վեյմարյան սահմանադրությունը]], որը գործի է դրվել 1918-1919 հեղափոխության ժամանակ, կանանց հավասար քվեարկության իրավունք է տվել (մի շարք այլ նորամուծությունների հետ միասին, որոնք ժամանակին շատ քննարկումների տեղիք են տվել), և 1919 թվականին ֆոն Ֆորսթերը դարձավ DDP քաղաքային խորհրդի անդամ։ Քաղաքային խորհրդի անդամակցության արդյունքում 1919 թվականին նա դարձրել է [[Վայմարյան հանրապետություն|նոր՝ հանրապետական Գերմանիայի]] քաղաքական պաշտոն ունեցող առաջին կինը։ Աշխատելով իր կուսակից գործընկեր և խորհրդական Ագնես Գերլախի (1888-1976) հետ՝ Հելենը եռանդորեն խթանում էր բարեկեցության միջոցառումների, կույրերին աջակցելու, աղջիկների դպրոցական կրթության և կանանց առողջության հարցերը, ինչպես նաև արվեստին և ընդհանուր առմամբ կրթությանը օժանդակող միջոցառումները։

Աղբյուրներից մեկի համաձայն, Հելեն ֆոն Ֆորսթերի առողջությունը քայքայվել է քաղաքային խորհրդի անդամի իր դերում և նախընտրական քարոզարշավում գործադրած մեծ ջանքերի հետևանքով՝ արագացնելով նրա մահը։ Նա մահացել է 1923 թվականի նոյեմբերի 16-ին, Նյուրնբերգում։

== Գրական ստեղծագործություններ ==
* 1892 թվականին «Ակնթարթային ձայնագրություններ» (**) 
* 1893 թվականին «Բաց երկնքում» (**)
* 1893 թվականին «Կինը, տղամարդու օգնականը» (**)
* 1896 թվականին «Նյուրնբերգը ջրաներկից հետո» (**)
* 1902 թվականին «Բրուբվեիբլեին» (**)
* 1906 թվականին «Մթնոլորտային նկարներ Նյուրնբերգից» (**) 
* 1907 թվականին «[[Մարտին Բեհայմ]]ի տանը» (**)
* 1913 թվականին «Ընտանիքը և անհատի կուլտուրան» (*'')

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կին քաղաքական պաշտոնյաներ
Կատեգորիա:Նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցության անդամներ