open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սիբ Հաշյան

**Ջոն** կամ **Սիբ Հաշյան** (), ամերիկահայ երաժիշտ, առավել հայտնի որպես *«Բոստոն»* ռոք խմբի թմբկահար։

## Կենսագրություն
Հաշյանը ունի հայկական և իտալական ծագում։ Իր կնոջ՝ Սյուզնի հետ ապրել է Մասաչուսեթս նահանգի Լինֆիլդ քաղաքում։ Ունեցել են երկու երեխա՝ երգահան Այա Հաշյան և երգչուհի-երգահան Լոուրեն Հաշյան։ Վերջինս 2005 թվականին եղել է *R U the Girl* հեռուստահաղորդման մասնակից և 2007 թվականից սկսած հանդիպել է Դուեյն Ջոնսոնի հետ (սկսել են հանդիպել *[[Խաղի պլանը (ֆիլմ)|«Խաղի պլանը»]]* ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ), սակայն ամուսնացել են 2019 թվականի օգոստոի 18-ին՝ Հավայան կղզիներում***': Մինչև իր մահը Սիբը եղել է նրանց երկու դուրստրերի մայրական կողմի պապը։

Հաշյանը մահացել է 2017 թվականի մարտի 22-ին՝ 67 տարեկանում, երբ ելույթ է ունեցել ''Independence of the Seas'' զբոսաշրջային նավի վրա։ Մահվան պատճառը եղել է [[սրտամկանի ինֆարկտ]]ը։

== Կարիերա ==
=== «Բոստոն» ===
1975 թվականին [[Թոմ Շոլց]]ը՝ «Բոստոն» ռոք խմբի հիմնադիրը, Հաշյանին ընտրել է թմբկահար Ջիմ Մասդեային փոխարինելու համար, երբ ''Epic Records''-ը երգը ձայնագրելու համար պահանջել է Մասդեային փոխարինել։ Հաշյանը ձայնագրվել է խմբի նորամուտային համանուն ***Boston*** ալբոմում և ***Don't Look Back*** ալբոմում։ Հաշյանը նաև մասնակցել է ***Third Stage**' ալբոմի ձայնագրումներին, սակայն Մասդեայի վերադառնալուց հետո խմբից հեռացել է։

Խմբից հեռանալուց հետո Հաշյանը Թոմ Շոլցին դատի է հոնորարների համար, սակայն երկու տարի անց գործը փակվել է։

### Այլ նախագծեր
Հաշյանը 1980 թվականին եղել է «Բոստոն»-ի անդամ Բերի Գուդրոյի համանուն սոլո ալբոմի թմբկահարը։ Ալբոմը և *«Dreams»* ռոք ռադիոհիթը չափավոր հաջողություն է ունեցել։

«Բոստոն»-ը և Բերի Գուդրոյի ալբոմը եղել են Հաշյանի վերջին հիմնական և առավել հաջողված ծրագրերը։

Հաշյանը դարձել է Բոստոնում սոլյարների ցանցի և փոքրիկ ձայնագրման խանութի սեփականատեր։

Հաշյանը երբեմն համերգներ է ունենում Բոստոնի իր ընկերների՝ Գուդրոյի, Ֆրեն Շիհենի և Բրեդ Դելփի հետ։

2001 թվականին Հաշյանը՝ որպես դերասա իր առաջին ելույթն է ունեցել *Cape Cod Repertory* թատրոնում՝ իր ընկեր Արտ Դևինի *«9-Ball»* պիեսի համաշխարհային պրեմիերայի համար։

2003 թվականին հայտնվել է Սեմմի Հագարի *Live: Hallelujah* ալբոմի ներկայացմանը՝ որպես The Waboritas խմբի ոչ պաշտոնական անդամ։

2004 թվականին նա կրկին վերադարձել է Tremont թատրոն *«9-Ball»-*ի ներկայացման համար, որը նա կազմակերպել է Էռնի Բոխ կրտսերի հետ։

2005 թվականին Հաշյանը հայտնվել է *R U the Girl* հեռուստահաղորդման մեջ իր դստեր՝ Լոուրենի հետ, որը ցանկանում էր *[[TLC]]*-ի հետ ելույթ ունենալ։

2006 թվականին նա ձայնագրվել է *Ernie and the Automatics* ռոք խմբի հետ, որի հիմնադիրը Բերի Գուդրոն է եղել։

2012 թվականին Հաշյանը սկսել է համատեղ վարել *PFG-TV* Նոր Անգլիա
յի տեղեկատու հաղորդումը, որի էպիզոդները պարբերաբար ցուցադրել են *Opie and Anthony-*ում, որի գրեթե բոլոր էպիզոդները միտված էին *PFG-TV*-ն ծաղրելուն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկահայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թմբկահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք թմբկահարներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Գրիգոր Տեր-Մեսրոպյան

**Գրիգոր Թադևոսի Տեր-Մեսրոպյան** (), հայ երկրաբան։ ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան (1969)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կարսում (Ռուսական կայսրություն) 1910 թվականին, հոգևորականի ընտանիքում։ 1934 թվականին ավարտել է Երևանի երկրաբանահետախուզական տեխնիկումը։ Նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետը։ 1938 թվականին համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Հայկական երկրաբանական վարչությունում։ Աշխատանքի ընթացքում որպես երկրաբան և երկրաբանահետախուզական խմբերի ղեկավար մասնակցել է Հայկական ԽՍՀ տարածքում գործող բազմաթիվ հանքավայրերի՝ ֆոսֆորիտի, պեմզայի, գիպսի, տուֆի, կավի, պիրիտի, կրաքարի և այլ հանքատեսակերի ուսումնասիրությանը և հետազոտմանը։ Այդ մասին նա գրել է բազմաթիվ ակնարկներ և զեկույցներ։

1964 թվականին ակադեմիկոս Կոնստանտին Պաֆֆենհոլցի հետ համատեղ Տեր-Մեսրոպյանը գրել է Արագածի հրաբխային զանգվածի մասին «Արագած» երկրաբանական ակնարկը (ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն)։

Մահացել է Երևան քաղաքում 1977 թվականին։

## Նվաճումներ և պարգևներ
Երկրաբանական ծառայության համակարգում երկարամյա և անբասիր աշխատանքի համար պարգևատրվել է պատվոգրերով և մեդալներով՝

* «Կովկասի հերոսական պաշտպանությանը մասնակցելու համար» մեդալ,
* «1941-1945 թվականների Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում անբասիր աշխատանքի համար» մեդալ,
* «Աշխատանքային ձեռքբերումների համար» մեդալ,
* «Անբասիր աշխատանքի համար, ի նշանավորում  Վ. Ի․ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի» մեդալ,
* «Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 30 տարի» մեդալ,
* ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի «Սոցիալիստական մրցության գերազանցիկ» պատվոգիր,
* ԽՍՀՄ երկրաբանության նախարարության պատվոգիր,
* ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի երկրաբանության վարչության պատվոգիր,
* ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան (1969),
* Աշխատանքի վետերան մեդալ (1970)։

## Ընտանիք
Ունեցել է երեք երեխա՝ Թադևոս, Գայանե և Արմեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբաններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Զարբիենոս

**Զարբիենոս** (, ծննդյան թիվը՝ անհայտ — մահվան թիվը՝ անհայտ, մ․թ․ա․ 1-ին դար), Կորդուքի արքա, որը կառավարել է մ․թ․ա․ 1-ին դարում՝ Տիգրան Մեծի իշխանության ժամանակահատվածում։

Տիգրան Բ Մեծն իր պարթևական մեծ արշավանքի շրջանակներում մ․թ․ա․ 87 թվականին ներխուժում է Պարթևստանի թագավորության գերիշխանության կամ հովանավորչության ներքո գտնվող տերություններ, որոնց թվում էր նաև Կորդուքը։ Կորդուքում իշխող Զարբիենոսը Ատրպատականի թագավոր Միհրդատ Ա-ի օրինակով անձնատուր է լինում՝ հետագա արյունահեղությունը կանխելու համար և ընդունում Մեծ Հայքի թագավորության գերագահությունը։

Մ․թ․ա․ 71 կամ 70 թվականին Զարբիենոսը Անտիոքում հանդիպում է Ապպիոս Կլավդիոսին՝ վերջինիցս աղերսելով հռոմեական լեգեոնների օժանդակությունը արքայից արքա Տիգրան Մեծի լծից ազատվելու համար Կորդուքի թագավորության մղած պայքարում։

Զարբիենոսը, ինչպես նաև նրա կինը և երեխաները, սպանվում են մինչև Լյուցիոս Լուկուլլոսի ժամանելը Կորդուք։ Հռոմեացի զորավարը Կորդվաց աշխարհում մեծ շուքով կազմակերպում է Զարբիենոսի և ողջ արքայական ընտանիքի հուղարկավորության արարողություններ և իր ձեռքով վառեց թաղման բուրգը՝ կանգնեցնելով նաև շքեղ հուշարձան։

## Տես նաև
* Տիգրան Մեծի պարթևական արշավանք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կորդուքի թագավորներ
2018 թվականը Ռուսաստանում

Ստորև ներկայացված է **[[2018]] թվականին [[Ռուսաստան]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ
* Նախագահ` Վլադիմիր Պուտին
* Կառավարության նախագահ` Դմիտրի Մեդվեդև

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 1 - Ռուսաստանը ստանձնում է Եվրասիական տնտեսական միության մարմինների նախագահությունը։

## Տես նաև
* 2017 թվականը Ռուսաստանում
* 2019 թվականը Ռուսաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2018 Ասիայում
Կատեգորիա:2018 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2018 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Ռուսաստանում
Եգիպտահայերի ցանկ

Ներքևում ներկայացված է հայտնի եգիպտահայերի ցանկը, որոնք իրենց ներդրումն են ուեցել ժամանակակից Եգիպտոսում։

## Գրականություն
* Արփիար Արփիարյան, արձակագիր, հրապարակախոս, գրական քննադատ և խմբագիր
* Վահան Մալեզյան, գրող, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ
* Երվանդ Օտյան, գրող-երգիծաբան, լրագրող, հրապարակագիր
* Հովհաննես Սեթյան, արձակագիր, բանաստեղծ և ուսուցիչ
* Վահան Թեքեյան, բանաստեղծ
* Պերճ Զեյթունցյան, գրող

## Արվեստ
* Արմեն Հակոբ, եգիպտահայ ժամանակակից նկարիչ և քանդակագործ, որը բնակվում է Իտալիայի Պիետրասանտայում
* Յուհաննա ալ-Արմանի, 18-րդ դարի ղպտի նշանավոր նկարիչ, հայտնի է իր կրոնական աշխատանքներով
* Անուշկա, հայկական արմատներով եգիպտացի երգչուհի և դերասանուհի
* Կարպիս Ափրիկյան, երաժիշտ, Փարիզի «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախմբի երկարամյա ղեկավար
* Արման, լուսանկարիչ
* Ատոմ Էգոյան, կանադացի կինոռեժիսոր եգիպտահայ ծագմամբ
* Ֆեյրուզ, Փիրուզ Արթին Կալֆայան, եգիպտահայ երգչուհի, դերասանուհի և ելույթավար
* Գոհար Գասպարյան, օպերային արվեստի մեծագույն հայ վարպետ
* Ջորջ Գազազյան, եգիպտահայ կոմպոզիտոր, երգիչ և ուդահար
* Էդմոն Քիրազ, ծաղրանկարիչ
* Լեբլելա կամ Նոնա Կուպելյան, հայկական ծագումնով եգիպտացի դերասանուհի
* Նելլի կամ Նելլի Արթին Քալֆայան, եգիպտահայ դերասանուհի, երգչուհի, պարուհի, հեռուստահաղորդավարուհի և հանդիսավար
* Րաֆֆի կամ Րաֆֆի Գավուքյան, եգիպտահայ ծագման կանադաci երգահան, երգիչ, գրող և հակապատերազմական շարժման ակտիվիստ
* Հակոբ Սանդալջյան, երգահան և քանդակագործ
* Ալեքսանդր Սարուխան, երաժիշտ, մանրաքանդակող
* Արտո Չաքմաքչյան, քանդակագործ և նկարիչ
* Աշոտ Զորյան, նկարիչ։ Հայաստանի ազգային պատկերասրահն Աշոտ Զորյանից ունի 158 նկար

## Քաղաքականություն
* Պողոս Նուբար Փաշա, Եգիպտոսի վարչապետ Նուբար Փաշայի որդին, Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության հիմնադիրներից է և առաջին նախագահը
* Նուբար Փաշա, եգիպտահայ քաղաքական գործիչ, Եգիպտոսի առաջին վարչապետ
* Պողոս Յուսուֆյան, Եգիպտոսի առևտրի և արտաքին գործերի նախարար, Մուհամմադ Ալի փաշայի քարտուղարը
* Բադր ալ-Ջամալի, ռազմական և պետական գործիչ, Ֆաթիմյան խալիֆայության վեզիր
* Զարեհ Նուբար, Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության (ՀԲԸՄ) հիմնադիր Պողոս Նուբար Փաշայի որդին, Եգիպտոսի վարչապետ Նուբար փաշայի թոռը
* Արմենակ Եկարյան, հայ ազատագրման շարժման գործիչ, ֆիդայի

## Կրոն
* Ներսես Պետրոս ԺԹ. Թարմունի, Կիլիկիո պատրիարք

## Գիտություն
* Արմենակ Բեդե, բուսաբան
* Արամ Տեր-Ղևոնդյան, պատմաբան, աղբյուրագետ
* Երվանդ Թերզյան, աստղաֆիզիկոս, Հայկական ազգային գիտակրթական հիմնադրամի գիտխորհրդի նախագահ
* Ժոզեֆ Հեքեքյան, հնագետ

## Սպորտ
* Ռուբեն Վեսմադյան, պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
*Հայերը Եգիպտոսում

## Աղբյուրներ
* http://www.armembegypt.com/main.php?page=comhist 
* http://www.egypttoday.com/article.aspx?ArticleID=6844 

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Եգիպտահայ հասարակություն
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայերի ցանկեր
Դևիդ Ալփեյ

**Դևիդ Ալփեյ** (անգլ.՝ David Alpay, ), հայկական արմատներով կանադացի դերասան, երաժիշտ և պրոդյուսեր, ով ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել հատկապես *Showtime* հեռուստաալիքի Թյուդորները սերիալում Մարկ Սմիթոնի, Epix հեռուստաընկերության *From սերիալում* Ջեյդի դերի կատարմամբ։

## Կյանքի վաղ շրջան
Դևիդը նախքան կինոնկարահանումներում ընդգրկվելը սովորել է Տորոնտոյի համալսարանում։

## Կարիերա
Կինոյում Ալփեյի առաջին լուրջ աշխատանքը կանադահայ կինոռեժիսոր Ատոմ Էգոյանի «Արարատ» ֆիլմում էր, որտեղ նա մարմնավորել է Րաֆֆիի կերպարը։ Այդ աշխատանքի համար նա առաջադրվել է կանադական ամենահեղինակավոր՝ *Ջինի* կինոմրցանակին «Տղամարդու դերի լավագույն կատարում» անվանակարգում։ Դևիդի՝ որպես խոստումնալից, տաղանդավոր դերասանի համբավն ամրապնդեցին երկրորդ պլանի դերերի տպավորիչ կատարումները «Թյուդորները», «Բորջիա», «Վամպիրի օրագրերը» հեռուստասերիալներում։ 2014 թվականին նա հանդես է եկել Lifetime հեռուստաընկերության «Վիճակախաղ» հեռուստասերիալի կենտրոնական կերպարներից մեկի մարմնավորմամբ։ 2018 թվականին կատարել է «Թռրունների երկիրը» ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու ամուսնու դերը։ Ալփեյի հիշարժան կինոաշխատանքներից է նաև Դենիի դերի կատարումը *«[[Տարվա մարդը (ֆիլմ)|Տարվա մարդը]]*»  / Man of the Year քաղաքական կատակերգությունում։

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Կատեգորիա:Տորոնտոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային պրոդյուսերներ
Մխիթար Տաթևացի

**Մխիթար Տաթևացի** (), 13-րդ-14-րդ դարերի եկեղեցական գործիչ, Տաթևի վանքի վանական։

## Կենսագրություն
Մխիթար Տաթևացու մասին կենսագրական տվյալերից հայտնի է, որ նա ծնվել է 13-րդ դարում, սովորել է Տաթևի դպրոցում, եղել է Գրիգոր Տաթևացու աշակերտներից, նպաստել է միջնադարյան հայ մշակույթի զարգացմանը։ Գրիգոր Տաթևացու մահից հետո, մինչր 1425 թվականը Մխիթար Տաթևացին ղեկավարել է Տաթևի համալսարանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Զաքարիա Փիլիսոփա ծաղկող

**Զաքարիա Փիլիսոփա ծաղկող** (), միջնադարյան հայ փիլիսոփա, ծաղկող։

## Կենսագրություն
Եղել է Կարապետ քահանայի եղբայրը, Դանիել քահանայի հորեղբայրը։ Զաքարիա փիլիսոփայի գործունեության մասին հայտնի է, որ 1354 թվականին ծաղկել է իր ուսուցչի` Կարապետ կրոնավորի ընդօրինակած Ավետարանը։ Զաքարիա Փիլիսոփան ծաղկել է նաև Կարապետ կրոնավորի 1357 թվականի և 1358 թվականի գրչագրերը (ՄՄ 5332, Չեսթեր Բիթի
555), աղթամարյան գրիչներից Գրիգորի ընդօրինակած Ավետարանը, 1355 թվականի (ՄՄ 4915), իր եղբայր Կարապետ քահանայի գրչագրերը (ՄՄ 4923 և այլն)։ Նա համագործակցել է Վասպուրականի այլ գրչության կենտրոնների գրիչների հետ։

Ըստ Ղ. Փիրղալեմյանի` 1369 թվականին Զաքարիա կրոնավորը Աղթամարում ընդօրինակել է «Նարեկ» աղոթագիրքը, որը չի պահպանվել։

Ավագ գրչի մահից հետո, 1377 թվականին Զաքարիան ծաղկել ու կազմել է Ավագի կիսատ մնացած ձեռագիրը։ 1385 թվականին նա ընդօրինակել և նկարազարդել է Ճաշոց (ՄՄ 4870)։ 1389 թվականին Զաքարիա ծաղկողն օգնել է իր եղբորը` Կարապետ քահանային, Ճառընտիրի ընդօրինակման աշխատանքներում և նկարազարդել ձեռագիրը։
1393 թվականին բազմաշխատ ծաղկողը ստեղծել է հերթական մատյանը` ևս մեկ Ավետարան (ՄՄ 4908), որի պատվիրատուն եղել է Թադեոս կրոնավորը։ 1399 թվականին Զաքարիան ծաղկում է ևս մեկ Ավետարան (ՄՄ 5510), որի ընդօրինակմանը մասնակցել է գրչի եղբորորդին և աշակերտը` Դանիել սարկավագը։ Այն պատվիրատու Դանիելը նախատեսել էր Ոստան քաղաքի Սուրբ Նախավկա եկեղեցու համար։

1403 թվականին Զաքարիան, իր եղբայր Կարապետ քահանայի հետ ծաղկել է մի Ավետարան, որը մեզ հայտնի ծաղկողի վերջին ձեռագիրն է։

Զաքարիա ծաղկողը նկարազարդել է նաև այլ գրչության կենտրոններում պատրաստված մատյաններ, նրան են պատկանում 1365-1366 թվականների և 1368 թվականի Խիզանում Ստեփանոս գրչի ընդօրինակած ձեռագրերը (ՄՄ 10829, 5347)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*ՎԱՆԱ ԼՃԻ ԿՂԶԻՆԵՐԻ ՎԱՆՔԵՐԻ ԳՐՉՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՆԵՐԸ, ԼՈՒՍԻՆԵ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ, էջ 49-55

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Դաշտային Կիլիկիա

**Դաշտային Կիլիկիա** Փոքր Ասիայի հարավարևելյան մասում գտնվող Կիլիկիայի հարավարևելյան շրջանները, որտեղ առկա են ընդարձակ դաշտավայրեր։

## Պատմություն
Տարբեր հեղինակների մոտ և տարբեր դարաշրջաններում տարածքը կոչվել է Դաշտային կամ Հարթավայրային (Pedias) Կիլիկիա, Ադանայի կամ Տարսոնի դաշտավայր։ Այն Տավրոսի արևմտյան լանջերից սկիզբ է առնում Իսավրիան (Սելևկիա կենտրոնով), որի արևմուտքում գտնվող Անամուրի բերդը ժամանակին եղել է Կիլիկիայի հայկական թագավորության տարածքի արևմտյան սահմանակետը։ Դաշտային (Pedias) Կիլիկիան, Տարսոն մայրաքաղաքով, գտնվել է Տավրոսյան լեռների ստորոտին և ձգվել է մինչև Միջերկրական ծով։ 4-րդ դարում՝ Կոստանդին Մեծի վարչատարածքային բաժանումների, ստեղծվել են Առաջին, Երկրորդ և Երրորդ Կիլիկիաները, որոնց մայրաքաղաքներն էին համապատասխանաբար Տարսոնը, Անարզաբան և Սելևկիան։

Մ.թ.ա. 84 թվականին Դաշտային Կիլիկիան ընդգրկվել է Տիգրան Մեծի հայկական աշխարհակալ տերության կազմի մեջ։ Մ․ թ. ա. 66 թվականին Տիգրան Մեծի և Պոմպհոսի միջև Արտաշատի պայմանագրի համաձայն Դաշտային Կիլիկիան անցել է հռոմեացիներին։

Դաշտային Կիլիկիային տիրանալու համար Ռուբինյանների և Անտիոքի խաչակրաց դքսության միջև երկարատև պայքար է տեղի ունեցել։ Կիլիկիայի Հայոց իշխան Թորոս Ա-ն 1104 թվականին բյուզանդական տիրապետությունից մասամբ ազատագրել է Դաշտային Կիլիկիան՝ Սիս և Անարզաբա քաղաքներով, իսկ Լևոն Ա-ն 1132 թվականին բյուզանդացիներից ազատագրել է Դաշտային Կիլիկիան։

Դաշտային Կիլիկիան հարուստ է բարձր որակի աղով։ Դաշտային Կիլիկիայում ցուրտ ձմեռ գրեթե չի լինում, չնայած շրջակա լեռները ծածկված են հավերժական ձյունով։ Այն ծովի մակարդակից գտնվում է 150-200 մետր բարձրության վրա։ Դաշտային Կիլիկիայում աճում է նարինջ, նուռ, խնձոր, խաղող։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ՔԱՂԱՔԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ. ԿԻԼԻԿԻԱ

Կատեգորիա:Բնակավայրեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի աշխարհագրություն
Երեզկան

**Երեզկան, կամ Երեզհան** հայկական հեթանոսական տոմարի ամսվա 11-րդ օրը, անունը կապված է Երեզկան դիցուհու հետ։ Երեզկանին նախորդում է Մուրցը և հաջորդում Անին։
## Անվան ստուգաբանություն
Հայ տոմարագետ Հայկ Բադալյանն իր «Հայոց հին տոմարի ամսանունների և ամսօրերի ստուգաբանությունը» աշխատության մեջ նշել է՝ :

Երեզկան օրանունը կապված է Անահիտի պաշտամունքի գլխավոր կենտրոնը Երիզանի հետ, գտնվել է Բարձր Հայքի Եկեղյաց գավառում՝ Արևմտյան Հայաստանի Երզնկա քաղաքի մոտ գտնվող մի բարձր բլրի վրա։

## Տես նաև
* Հնագույն հայկական տոմար
* Հայկական եկեղեցական տոմար
* Հայ դիցաբանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական օրանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Մայոր Դանիելյան

**Մայոր Անդրանիկի Դանիելյան** (), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության 3-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Մայոր Դանիելյանը ծնվել է 1962 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ասկերանի շրջանի Ակնաղբյուր գյուղում։ 1990 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կապի ինստիտուտի ինժեներա-տնտեսագիտական ֆակուլտետը։

1983-1985 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։

1986-1991 թվականներին աշխատել է արտադրական և վարչական նշանակության տարբեր հիմնարկ-ձեռնարկություններում։ Մասնակցել է Արցախյան ազգային-ազատագրական պայքարին։

1992-1999 թվականներին աշխատել է Շուշիի շրջվարչակազմի աշխատակազմում։ 1999-2000 թվականներին եղել է Շուշիի շրջանի վարչակազմի ղեկավարի տեղակալ, Շուշիի քաղաքապետի պաշտոնակատար։

2000 թվականին Շուշիի թիվ 13 ընտրատարածքից ընտրվել է Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Եղել է ֆինանսաբյուջետային և տնտեսական կառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։

2005-2007 թվականներին եղել է Արցախի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր միգրացիայի, փախստականների և վերաբնակեցման վարչության պետի տեղակալ։

2008 թվականի հունվարի 7-ին նշանակվել է Արցախի Հանրապետության վերահսկիչ պալատի խորհրդի անդամ։ 2011 թվականի հունվարի 13-ին վերանշանակվել է նույն պաշտոնում` 6 տարի պաշտոնավարման ժամկետով։ 2014 թվականի նոյեմբերի 6-ին նշանակվել է Արցախի Հանրապետության վերահսկիչ պալատի նախագահի տեղակալ։

2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ից՝ Արցախի Հանրապետության հաշվեքննիչ պալատի անդամ է։ 2020 թվականի փետրվարի 10-ից՝ Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ է։

Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

## Պարգևներ
* «Մխիթար Գոշ» մեդալ (ԱՀ նախագահի թիվ 13-Ա հրամանագիր 16.02.2018 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐՆԵՐ 

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Անի (օր)

**Անի** հայկական հեթանոսական տոմարի ամսվա 12-րդ օրը, հաջորդում է Երեզկանին, նախորդում՝ Պարխարին։
## Անվան ստուգաբանություն
Հայ տոմարագետ Հայկ Բադալյանն իր «Հայոց հին տոմարի ամսանունների և ամսօրերի ստուգաբանությունը» աշխատության մեջ նշել է՝ :

Անի օրանունը կապված է Դարանաղի գավառի Անի-Կամախ հին ամրոց և հեթանոսական սրբատեղիի հետ։

## Տես նաև
* Հնագույն հայկական տոմար
* Հայկական եկեղեցական տոմար
* Հայ դիցաբանություն
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հանրագիտակ օրացույց

Կատեգորիա:Հայկական օրանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Վալերի Բաբայան

**Վալերի Իվանի Բաբայան** (), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության 3-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Վալերի Բաբայանը ծնվել է 1952 թվականի մարտի 2-ին Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղում։ 1968 թվականին ավարտել է Թալիշի միջնակարգ դպրոցը։ 1974 թվականին ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանը և ստացել մաթեմատիկայի ուսուցչի մասնագիտություն։

1974-1976 թվականներին եղել է Ղափանի շրջանի Շրվենանցի միջնակարգ դպրոցի մաթեմատիկայի ուսուցիչ, փոխտնօրեն, տնօրեն, իսկ 1976-1992 թվականներին՝ Թալիշ գյուղի դպրոցի ուսուցիչ, փոխտնօրեն։

1992 թվականին համագյուղացիների հետ ենթարկվել է բռնագազթի։

1995 թվականին՝ Թալիշ գյուղի դպրոցի տնօրեն։

2000 թվականի հունիսի 18-ին Մարտակերտի թիվ 28 ընտրատարածքից ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 3-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Եղել է Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի սոցիալական ոլորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

Վալերի Բաբայանը մահացել է 2009 թվականին։

Ունի չորս զավակ։

## Պարգևներ
* «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալ (Արցախի Հանրապետության նախագահի թիվ 256 հրամանագիր 01.09.2001 թվական)
* «Մխիթար Գոշ» մեդալ (հետմահու, Արցախի Հանրապետության նախագահի թիվ 13-Ա հրամանագիր, 16.02.2018 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐՆԵՐ 

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ահրանք (օր)

**Ահրանք**, հայկական հեթանոսական տոմարի ամսվա 5-րդ օրը, հաջորդում է Մարգարին, նախորդում՝ Մազդեղին։ Հայ լեզվաբան, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Էդուարդ Աղայանը նշել է՝ «Ահրանք օրանվան հիմքում «ահ» բառի դրափոխված ձևը Մարսի արբանյակներից մեկի հնագույն անվանումն է»։
## Անվան ստուգաբանություն
Հայ տոմարագետ Հայկ Բադալյանն իր «Հայոց հին տոմարի ամսանունների և ամսօրերի ստուգաբանությունը» աշխատության մեջ նշել է՝ :
## Գրականությունում

## Տես նաև
* Հնագույն հայկական տոմար
* Հայկական եկեղեցական տոմար
* Հայ դիցաբանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական օրանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Թալեհ Քյազիմով

**Թալեհ Թայիր օղլը Քյազիմով** (, ), ադրբեջանցի տնտեսագետ, ֆինանսիստ, գործարար, Ադրբեջանի կենտրոնական բանկի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1983 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Բաքվում։

## Կրթություն
2004 թվականին «ավտոմատացում և համակարգչային ինժեներիա» մասնագիտացմամբ ավարտել է Ադրբեջանի տեխնիկական համալսարանը։ 2006 թվականին էլ ավարտել է Ադրբեջանի նավթի և արդյունաբերության պետական համալսարանի ու Ջորջիայի համալսարանի համատեղ ծրագիրը՝ ստանալով ֆինանսների ուղղվածությամբ գործարար վարչարարության մագիստրոսական աստիճան։ 2012 թվականին Լոնդոնի բիզնես դպրոցում անցել կառավարման հատուկ կուրսեր։ 2014 թվականին էլ ավարտել է Հարվարդի բիզնես դպրոցի կառավարման ծրագիրը։

## Մասնագիտական գործունեություն
2006 թվականին աշխատանքի է անցել «Bank Standart» ՓԲԸ-ում։ 2006-2007 թվականներին «Ernst & Young» ընկերությունում եղել է աուդիտոր, իսկ 2007 թվականին նշանակվել «Fineko» տեղեկատվական-վերլուծական գործակալության գլխավոր տնօրեն։ 2007-2009 թվականներին աշխատել է «Paşa Bank»-ի ռիսկերի կառավարման դեպարտամենտում՝ զբաղեցնելով մենեջերի պաշտոնը, իսկ 2009 թվականին նույն բանկում նշանակվել գանձապետարանի ու փողի շուկայի դեպարտամենտի տնօրեն։

2011 թվականի դեկտեմբերին ընտրվել է «Paşa Bank» ՓԲԸ-ի կառավարման խորհրդի անդամ։ 2015-2022 թվականներին էլ եղել է «Paşa Bank»-ի կառավարման խորհրդի նախագահ։ 2015-2018 թվականներին դարձել է «Paşa Bank Georgia» ԲԲԸ դիտորդական խորհրդի անդամ։ Բացի այդ, 2015-2019 թվականներին եղել է Ադրբեջանա-ամերիկյան առևտրային պալատի տնօրենների խորհրդի անդամ ու փոխնախագահ։

2022 թվականի ապրիլից դարձել է Ադրբեջանի կենտրոնական բանկի կառավարման անդամ, իսկ 2022 թվականի ապրիլի 13-ին, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանագրով, նշանակվել Ադրբեջանի կենտրոնական բանկի նախագահ՝ փոխարինելով Էլման Ռուստամովին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը Ադրբեջանի ԿԲ պաշտոնական կայք էջում
* Ով կդառնա Ադրբեջանի կենտրոնական բանկի կառավարման նոր անդամ
* Кто он - Թալեհ Քյազիմովը կփոխարինի՞ Էլման Ռուստամովին Կենտրոնական բանկի կառավարման համակարգում

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կենտրոնական բանկի նախագահներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի բանկիրներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գործարարներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի բիզնես դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Աթիլա Ալթըքաթ

[thumb|Սպանված դիվանագետների հուշարձանը Աթիլա Ալթըքաթի վրա հարձակման վայրում, [Օտտավա, Կանադա։]]
**Աթիլա Ալթըքաթ** (, ), թուրք ռազմական գործիչ, գնդապետ, որը Օտտավայում Թուրքիայի դեսպանությունում զբաղեցնում էր ռազմական կցորդի պաշտոնը։ Սպանվել է 1982 թվականին։ Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակը ստանձնել է սպանության պատասխանատվությունը։ Հարձակումը խստորեն դատապարտվել է Կանադայի այդ ժամանակվա վարչապետ Պիեռ Թրյուդոյի կողմից։

## Սպանություն
Մինչև 1981 թվականին Կանադայի մայրաքաղաք Օտտավայում նշանակվելը, Ալթըքաթը եղել է Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի սպա։ Ամուսնացած էր ու ուներ մանկահասակ երկու երեխա։ Ալթըքաթն սպանվել է 1982 թվականի օգոստոսի 27-ին, առավոտյան մոտ 09:00-ին, աշխատանքի գնալու ճանապարհին։ Երբ նրա ավտոմեքենան կարմիր լույսի տակ կանգ է առել, հարևանությամբ մոտեցել է մի ավտոմեքենա, որից դուրս է եկել ուղևորը և 9-մմ տրամաչափով Browning տեսակի ատրճանակից 9 փամփուշտ արձակել թուրք դիվանագետի ավտոմեքենային՝ սպանելով նրան։

## Այլ սպանություններ
Այս հարձակումը դարձել է աշխարհում թուրք դիվանագետների վրա հարձակումների շարքի մի մաս։ 1982 թվականի ապրիլի 8-ին Օտտավայում Թուրքիայի առևտրային խորհրդական Քանի Գյունգյորը լուրջ վիրավորում էր ստացել ձախողված հարձակման հետևանքով։ Երկու տարի անց, մի խումբ հայ մարտիկներ հարձակվել էին Կանադայում Թուրքիայի դեսպանության վրա՝ սպանելով անվտանգության կանադացի աշխատակցի և լրջորձեն վիրավորելով դեսպանին։ Չնայած այս երկու հարձակումներն իրագործած անձինք ձերբակալվել և պատասխանատվության էին ենթարկվել, Ալթըքաթի սպանությունը մնում է մինչ օրս չբացահայտված։ Մարդասպանի վերաբերյալ տեղեկատվության տրամադրման համար կանադական ոստիկանությունը խոստանում էր 100,000 դոլար։

## Հիշողություն
2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Օտտավայում, ի հիշատակ Աթիլա Ալթըքաթի, հուշարձան է բացվել։ Բացման արարողությանը մասնակցել են այրին և նրա երկու երեխաները, ինչպես նաև Թուրքիայի ու Կանադայի արտաքին գործերի նախարարներ Ահմեդ Դավութօղլուն և Ջոն Բերդը։

## Տես նաև
*Հայկական ռազմաքաղաքական կազմակերպությունների կողմից սպանված թուրք դիվանագետների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Լրացուցիչ գրականություն
* Canada honors Turkish diplomat with monument in Hürriyet Daily News.

Կատեգորիա:Թուրք դիվանագետներ
Կատեգորիա:Սպանված թուրք դիվանագետներ
Ահմեթ Բենլերի սպանություն

[thumb|250px|right|[Հուշատախտակ Հաագայում Թուրքիայի դեսպանության դիմաց։]]
**Ահմեթ Բենլեր** (), Նիդերլանդների Թագավորությունում Թուրքիայի դեսպան Օզդեմիր Բենլերի որդին։ Սպանվել է 1979 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Հաագայում։ Թուրք դեսպանի որդու սպանության պատասխանատվությունը, առանձին-առանձին, ստանձնել են Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակը և «Հայկական ցեղասպանության արդարության մարտիկներ» կազմակերպությունը։
thumb|150px|left|Ահմեթ Բենլերը սպանությունից առաջ։
Քսանյոթամյա Ահմեթ Բենլերը, որը Նիդերլանդներում Թուրքիայի դեսպան Օզդեմիր Բենլերի միակ որդին էր, հետբուհական կրթություն էր ստանում Դելֆթի տեխնիկական համալսարանում։ Ոստիկանության փոխանցմամբ՝ համալսարան գնալու ճանապարհին, նա կանգնեցրել է իր Volkswagen-ը կարմիր լույսի տակ, երբ հրաձիգը, որը կանգնած էր տրոլեյբուսի կանգառում, մոտեցել է մեքենային և չորսից վեց փամփուշտ արձակել նրա ուղղությամբ։ Ահմեթ Բենլերը տեղում մահացել է։

## Ենթադրյալ մարդասպանի ձերբակալություն և դատավճիռ
Բենլերի ենթադրյալ մարդասպանը՝ Մուսթաֆա Հասան Ամարը, ինչպես նշված էր վերջինիս լիբանանյան անձնագրում, Նիդերլանդներ էր վերադարձվել դատավարության համար։ Այդուհանդերձ, նա ազատ արձակվեց դատարանի դահլիճից՝ ոչ բավարար ապացույցների առկայության պատճառով։ Դատական լսումը տևել է շուրջ 7 ժամ։

## Տես նաև
*Հայկական ռազմաքաղաքական կազմակերպությունների կողմից սպանված թուրք դիվանագետների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1979 մահեր
Կատեգորիա:Թուրք դիվանագետներ
Կատեգորիա:Հայ ազգայնականների հարձակողական գործողություններ
Զաք Կասյան

**Զաք Ադամի Կասյան** (, ), կանադահայ պրոֆեսիոնալ հոկեյիստ, NHL- ի Արիզոնա Քոյոթս թիմի հարձակվող։

Նախկինում հանդես է եկել հոկեյի ազգային լիգայի՝ NHL-ի առաջնությանը մասնակցող Էդմոնտոն Օյլերս ում, Վանկուվեր Քենաքս-ում և Բաֆալո Սեյբրզ-ում, ինչպես նաև ավելի ցածր մակարդակներում՝ ամերիկյան հոկեյի լիգայի (AHL) Փորթլենդ Փիրատս / Portland Pirates, Ռոչեստեր Ամերիքանս / Rochester Americans, Chicago Wolves / Չիկագո Վուլվզ թիմերում և Օնտարիոյի հոկեյի լիգայի (OHL) Peterborough Petes ու Վինձոր Սփիթֆայրզ / Windsor Spitfires թիմերում։

Կասյանը 2009 թվականի դրաֆթի առաջին շրջանում ընդգրկվել է Բուֆալո Սեյբերսի կազմում որպես 13-րդ խաղացող։

Նա մասնակցել է նաև միջազգային մրցախաղերի. Օնտարիոյի տարածաշրջանային հավաքականի կազմում 2008 թվականին հռչակվել է մարտահրավերի աշխարհի գավաթի խաղարկության հաղթող, 2011 թվականին էլ Կանադայի երիտասարդական հավաքականի կազմում դարձել է աշխարհի երիտասարդական առաջնության արծաթե մեդալակիր։

## Վիճակագրություն

### Միջազգային մրցախաղեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Zack Kassian, Oilers - Վիճակագրություն - NHL.com
* Zack Kassian NHL վիճակագրություն - Hockey-Reference.com
* Զաք Կասյանի հոկեյի վիճակագրությունը և պրոֆիլը hockeydb.com-ում

Կատեգորիա:Կանադացի հոկեյիստներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կանադահայ մարզիկներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Շանթ Բասմաջյան

**Շանթ Բասմաջյան** (), կանադահայ բանաստեղծ և արձակագիր։ Ստեղծագործել է անգլերեն։ Կանադա էր տեղափոխվել Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութից։

Եղել է Old Nun Publications մատենաշարի համահիմնադիր, բանաստեղծական Parliament Street Library խմբակի անդամ։

Ֆինանսական տեսակետից նեղ դրության մեջ գտնվելով՝ աշխատել է որպես տաքսու վարորդ։ 1986 թվականին, տաքսի վարելու ժամանակ, ենթարկվել է ավազակային հարձակման։ Ընդ որում՝ գողախմբի անդամներից մեկը դանակահարել է նրան՝ վնասելով աջ թոքը։ Այդ դեպքից մեկ տարի անց Բասմաջյանը մահացել է (40 տարեկան հասակում)։ Անժամանակ վախճանի պատճառը եղել է սրտի լորձաթաղանթի քայքայվելն ու պատռվելը։

## Մատենագրություն
* 1982: *Surplus Waste and Other Poems* 
* 1985: *Poets Who Don't Dance* 1985
*1988: *Biased Analogies*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Records of Shaunt Basmajian are held by Simon Fraser University's Special Collections and Rare Books

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Կանադահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Կանադահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Հայկական բերքի առաջխաղացման կենտրոն

**«Հայկական բերքի առաջխաղացման կենտրոն»**, հիմնադրվել է 2011 թվականին որպես Փակ բաժնետիրական ընկերություն։

## Նպարատկը
Կենտրոնի նպատակը Հայաստանում ագրոարդյունաբերական արտադրանքի արտադրության և արտահանման ծավալների ընդլայնումն է` արտադրությունից իրացում շղթայի զարգացման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների և միջազգային լավագույն փորձի ներդրման միջոցով։ Մշակում է ջերմատների բիզնեսային պլաններ, մատակարարում և մոնտաժում ջերմատնային տեխնոլոգիաներ, նախագծում խաղողի և պտղատու այգիների կաթիլային ոռոգման և հակակարկտային պաշտպանիչ համակարգեր, ձկնաբուծական տնտեսություններ, մատակարարում պտղատու ծառերի և բարձրարժեք հատապտուղների տնկանյութ, բույսերի վնասատուների դեմ պայքարի կենսբանական և մեխանիկական միջոցներ, տրամադրում ագրոնոմիական խորհրդատվություն և այլն։ 2012 թվականից արտադրում է նաև անապակ և կիսանապակ գինու տեսականիներ։ 2014 թվականից նախատեսում է «Քիշմիշային սորտերի խաղողի արտադրության ընդլայնման ծրագրով» 10 տարում հիմնել 5 հազար հա քիշմիշային սորտերի խաղողի այգիներ` կաթիլային ոռոգման ու հակակարկտային պաշտպանության համակարգերով։ Մասնակցում է Սևանա լճում իշխանի վերական գնման և այլ ծրագրերի:

Կատեգորիա:Ընկերություններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Անդրեյ Տուտունով

**Անդրեյ Վասիլիի Տուտունով** (), Տիմիրյազևկայի թռչնաբուծության ինստիտուտի գիտաշխատող։

## Կենսագրություն
Անդրեյ Տուտունովը ծնվել է Վրաստանի Գորի քաղաքի մոտ գտնվող Խիդիսթավի քաղաքում 1889 թվականին, հայկական ընտանիքում։ Ավարտել է Թիֆլիսի գիմնազիան։

Ունեցել է գեղագիտական ունակություններ, մանդոլին է նվագել և նկարել, մասնավորապես՝ բնապատկերներ։ 1908 թվականին Թիֆլիսի գիմնազիան ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Շատ է ափսոսել, որ նկարիչ չի դարձել։

Մոսկվայի համալսարանն ավարտելուց հետո Օդեսայում որոշ ժամանակ աշխատել է որպես իրավաբան։ Համալսարանում սովորելու ընթացքում նա, ինչպես և այդ ժամանակաշրջանի շատ ռուս մտավորականներ, հետաքրքրվել է Լև Տոլստոյի ուսմունքով և նույնիսկ նամակ է գրել Յասնայա Պոլյանա։

1917 թվականի գարնանը Անդրեյը ուսումը շարունակել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, բայց նրան չի հաջողվել բժշկի դիպլոմ ստանալ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մեկնել է ռազմաճակատ որպես բուժեղբայր։ Ծառայել է կովկասյան ռազմաճակատում, որտեղ հանդիպել է իր ապագա կնոջը՝ գթության քույր Ելիզավետա Նիկոլաևնա Սախարովային։ 1919 թվականին նրանք ամուսնացել են։ 1921 թվականին Տուտունովն աշխատանքի է անցել Մոսկվայում։

Ընդհանուր կենսաբանական կրթությունը, որը նա ստացել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, թույլ է տվել նրան տիրապետել մեկ այլ մասնագիտության․ նա դարձել է Տիմիրյազևկայի թռչնաբուծության ինստիտուտի գիտաշխատող, տպագրել է մեծ թվով հոդվածներ, գրքեր գյուղացիների համար, թե ինչպես ճիշտ բուծել տնային թռչուններ, ինչպես նաև գրել է գիրք երեխաների համար՝ «Կյանքը պատյանով»։

1927 թվականին նրան նույնիսկ գործուղել են Գերմանիա՝ ուսումնասիրելու այդ երկրի թռչնաբուծական արդյունաբերությունը։ Այդ ճանապարհորդությունից հետո նրան աշխատանքից ազատել են և այլ աշխատանք չեն տվել։ Հավանաբար, նրա ձերբակալության մեջ էական դեր է խաղացել 1927 թվականի նրա ճամփորդությունը։

30-ականների սկզբին նրանք բնակվել են Զագորսկում։ Բեթանիայում (Երրորդություն-Սերգիև մայրավանքի մենաստան) թռչնաբուծական ֆերմա է եղել, և Անդրեյ Վասիլևիչը աշխատել է այնտեղ։ Ընտանիքն ապրել է Սերգիև Պոսադում՝ մայրավանքից ոչ հեռու։

Առաջին անգամ Անդրեյ Վասիլևիչին բանտարկել են 20-ական թվականներին և դա պատահել է այսպես․ նա ղեկավարել է մեծ թռչնաբուծական ֆաբրիկա, նախագծել է ոսկրային ալյուր ստանալու հատուկ սարքավորում, որը կատակով անվանել է «Ձերժինսկու անվան ոսկորներ ջարդող մեքենա»։ Ինչ-որ մեկը «մատնել է նրան», և Անդրեյ Վասիլևիչը հայտնվել է բանտում։ Պատերազմից առաջ Անդրեյ Վասիլևիչը ստիպված է եղել աշխատել որպես թռչնաբույծ Նովի Օսկոլ քաղաքի մոտ գտնվող սովխոզում։

Պատերազմը բաժանել է ընտանիքը, ծնողները գտնվել են օկուպացված տարածքում, իսկ երեխաները տարհանվել են Բաշկիրիա։ Նովի Օսկոլի ազատագրումից հետո Անդրեյ Վասիլևիչը կնոջ հետ վերադարձել է Մոսկվա։

Պատերազմի վերջում Անդրեյ Վասիլևիչը ձերբակալվել է քաղաքական մեղադրանքներով և դատապարտվել 6 տարվա ազատազրկման։ Նրա առողջությունն արդեն խախտվել է և 1949 թվականի գարնանը մահացել է Բուտիրկայի բանտում՝ 61 տարեկան հասակում։ Մահվան պատճառը, հավանաբար տուբերկուլյոզն է եղել։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Андрей Васильевич Тутунов

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Թռչնաբույծներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Անասնաբույժների համահայկական ասոցիացիա

**Անասնաբույժների համահայկական ասոցիացիա**, հասարակական կազմակերպություն, հիմնադրվել է 2003 թվականին։

## Գործունեություն
Ասոցիացիայի գործունեության հիմնական ուղղություններն են՝ կենդանիների պաշտպանությունն ու պահպանությունը, անասնաբուժական կլինիկաների ու թափառող կենդանիների ապաստարանների կազմակերպումը, սուր վարակիչ տարափոխիկ հիվանդությունների դեմ համապատասխան պայքարի միջոցառումների մասին հասարակության իրազեկումը և այլն։ Կազմակերպում է գիտաժողովներ և սեմինարներ՝ երիտասարդ մասնագետների որակավորումը բարձրացնելու նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Անասնաբուժություն
Քերոբ Սողոմոնյան

**Քերոբ Ծառուկի Սողոմոնյան** (), հայազգի նկարիչ։ ԽՍՀՄ նկարիչների (1987), Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ (1987)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1951 թվականի հուլիսի 29-ին, Ռոստովի մարզի Չալթր գյուղում։ 1971 թվականին ավարտել է Մ. Բ. Գրեկովի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1974 թվականից սկսած կարճ ժամանակում տիրապետել է ճարտարապետ ռեստավրատորի, յուղաներկային գեղանկարչի և սրբապատկերներ վերականգնողի մասնագիտությանը։

1978 թվականին՝ Մոսկվա մեկնելուց հետո, աշխատել է որպես տանիքագործ և միայն 1986 թվականին, ընկերների պնդմամբ, որոշել է մասնակցել 16-րդ, ապա 17-րդ Երիտասարդական ցուցահանդեսներին։

1985 թվականից ակտիվորեն մասնակցել է հայրենական և արտասահմանյան ցուցահանդեսների Փարիզում, Թուլուզում, Ժնևում, Մադրիդում և այլն։ 1991 թվականից սերտորեն համագործակցել է «*LES OREADES*» պատկերասրահի հետ, որը ցուցադրել է նկարչի ստեղծագործությունները Ռուսաստանում և արտերկրում։

Սողոմոնյանի անհատական ցուցահանդեսներն անցկացվել են 1994, 1996 թվականներին։ Նրա աշխատանքները գտնվում են Ռուսաստանի և արտասահմանյան երկրների մասնավոր հավաքածուներում (Անգլիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Ճապոնիա, Կանադա, ԱՄՆ, Շվեյցարիա, Գերմանիա, Նոր Զելանդիա), ինչպես նաև Դոլորես Թոմաս թանգարանում (Մադրիդ)։

Մահացել է 2022 թվականի մայիսի 18-ին, Մոսկվայում։

## Գրականություն
* Рязанов В.В. От первого приюта до наших дней. Из истории изобразительного искусства Нахичевани-на-Дону. – Ростов-на-Дону: Изд-во ООО «Ковчег», 2011, С. 117

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Արմենակ Բեդևյան

**Արմենակ Գևորգի Բեդևյան** (), [եգիպտահայ բուսաբան և լեզվաբան։ Հայտնի է 1936 թվականին հրատարակած բուսանունների բազմալեզու պատկերազարդ բառարանով։ 1110 էջանոց կոթողային այդ աշխատությունում ամփոփել է 3567 բույսի լատիներեն, արաբերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, հայերեն, անգլերեն, իտալերեն եւ թուրքերեն նկարագրություն (ընդ որում՝ օգտագործել է 1711 պատկերազարդում)։ Եղել է Եգիպտոսի գյուղատնտեսության նախարարության Գիզայի գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրենը։ Արժանացել է *էֆենդի* տիտղոսի, եգիպտական կառավարության կողմից պարգևատրվել հինգերորդ աստիճանի շքանշանով։ Գիտական գրականության մեջ բուսանուններ մեջբերելիս նրան հիշատակում են Bedevian ստանդարտացված հեղինակային համառոտագրությամբ։

## Կենսագրություն
Արմենակ Բեդևյանը ծնվել է 1884 թվականին Կահիրեում, Արաբկիրից Եգիպտոս գաղթած հայկական ընտանիքում։ Սովորել է Կահիրեի Գալուստյան դպրոցում։ Այնուհտև ուսումը շարունակել է Կիպրոսի հայկական դպրոցում։ 1904 թվականին Կահիրե վերադառնալով՝ որոշ ժամանակ սովորել է նաև Գիզայի Սենտ Մերի դպրոցում, որից հետո ընդունվել է Թուրքիայի բարձրագույն գյուղատնտեսական դպրոցը և 6 տարի անց ավարտել գերազանցությամբ։ Վերադարձել է Կահիրե, որտեղ սկզբում աշխատել է բամբակի գործարանում։ 1920 թվականին նշանակվել է Եգիպտոսի գյուղատնտեսության նախարարության Գիզայի գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրեն։ Բեդևյանը ակտիվորեն ներգրավված էր նաև Կահիրեի հայ համայնքի վարչական գործերում։

Իր բազմալեզու կոթողային բառարանը գրելու համար նա օգտագործել է հսկայածավալ գրականություն, արխիվային նյութեր։

Արմենակ Բեդևյանը հեղինակել է նաև «Հայ բուսաշխարհ» վերնագրով մի աշխատություն, որը մնացել է անտիպ։

Մահացել է 1957 թվականի փետրվարի 10-ին Կահիրեում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* William Lawrence Balls, Armenag K. Bedevian. 1929. *The operation of the Seed control law upon the pedigree of cotton seed in seasons 1926-27 and 1927-28; 1926-30*. Nº 85; Nº 104 de Bulletin, Egypt Wizārat al-Zirāʻah
* --------, --------. 1929. *The operation of the seed control law upon the pedigree of cotton seed in ... 1926-27 and 1927-28*. Vol. 85 de Bulletin, Egypt Wizārat al-Zirāʻah
* Emine Alçıtepe ve Galip Alçıtepe, "Bitki İsimlerinin Türkçeleştirilmesine Dair Unutulan Bir Kitap: Illustrated Polyglottic Dictionary of Plant Names", *[[Kebikeç]]*, Issue 34, Year: 2014: 209–216. 

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Մազդեղ (օր)

**Մազդեղ կամ Մազդեկան**, հայկական հեթանոսական տոմարի ամսվա 6-րդ օրը, հաջորդում է Ահրանքին, նախորդում՝ Աստղիկին։

## Անվան ստուգաբանություն
Հայ տոմարագետ Հայկ Բադալյանն իր «Հայոց հին տոմարի ամսանունների և ամսօրերի ստուգաբանությունը» աշխատության մեջ նշել է՝ :

Մազդեղ կամ Մազդեկան օրանունունը հնարավոր է առաջացած լինի պահլավերեն «mazdesn» բառից, որը նշանակում է Ահուրա-Մազդային։ Ահուրա Մազդան հին պարսկական գլխավոր աստվածն էր, որ մոտավորապես համապատասխանում էր հայոց Արամազդին, հունական Զևսին և հռոմեական Յուպիտերին։ Մազդեզականություն նշանակում է պարսկական զրադաշտական կրոն։ Թարգմանաբար մազդեզ կամ մազդել նշանակում է գիտակ, իմաստուն, պարսկական կրոնի ուսուցիչ, վարդապետ։

## Տես նաև
* Հնագույն հայկական տոմար
* Հայկական եկեղեցական տոմար
* Հայ դիցաբանություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հանրագիտակ օրացույց

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայկական օրանուններ
Սերգեյ Տուտունով

**Սերգեյ Անդրեյի Տուտունով** (), խորհրդային շրջանի հայկական արմատներով նկարիչ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Մոսկվայում Անդրեյ Վասիլի Տուտունովի (ծագումով հայ) և նրա կնոջ՝ Ելիզավետա Նիկոլաևնա Տուտունովի (ծննդյան անունը՝ Սախարովա) ընտանիքում։

1930-ականների վերջերին եղբոր՝ Անդրեյի հետ ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստի միջնակարգ դպրոց (ՄԳՄԴ, այժմ՝ Մոսկվայի ակադեմիական գեղարվեստական լիցեյ), որտեղ սովորել է նախ քանդակագործության, այնուհետև՝ գեղանկարչության բաժնում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին շարունակել է սովորել Բաշկիրիայում տարհանման պայմաններում, 1943 թվականին Տուտունովը վերադարձել է Մոսկվա։ 1945 թվականին Տուտունովը ընդունվել է Սուրիկովի անվան ինստիտուտ, որն ավարտել է 1951 թվականին։ 1953 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ 1988 թվականին Մոսկվայում անցկացվել է նրա անհատական ցուցահանդեսը։

Մահացել է 1998 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Մոսկվայում, թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատանը։

Սերգեյ Անդրեևիչ Տուտունովի կտավները գտնվում են Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահում, Կիևի ռուսական թանգարանում, Ռուսաստանի և հարևան երկրների այլ թանգարաններում, ինչպես նաև Գերմանիայի, Ճապոնիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի մասնավոր հավաքածուներում։

## Ընտանիք

* Եղբայր՝ Անդրեյ Տուտունով (1928), նկարիչ, ՌՍՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ։ 2001 թվականից Ռուսաստանի նկարիչների ակադեմիայի (ՌՆԱ) անդամ է։ Արժանացել է Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական նկարչի կոչման (2004),
* Որդի՝ Անդրեյ Տուտունով (1956),
* Թոռ՝ Սերգեյ Անդրեյի Տուտունով (1978), ռուս ուղղափառ եկեղեցու եպիսկոպոս,
* Որդի՝ Սերգեյ Տուտունով (1958),նկարիչ, ապրում և ստեղծագործում է Ֆրանսիայում,
* Որդի՝ Վիկտոր Տուտունով, սրտաբան, բժշկական գիտությունների թեկնածու։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Կենսագրություն և ստեղծագործություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Մուլտի ագրո

**«Մուլտի ագրո»,** Գիտաարտադրական կենտրոն, գյուղատնտեսական արտադրության բազմաճյուղ տնտեսություն ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղում։

## Նկարագրություն
Հիմնադրվել է 2003 թվականին՝ «Ծառուկյան Գիտաարտադրական կենտրոն» Սահմանափակ պատասխանատվության ընկերություն, «Նեկտար» Գիտաարտադրական միավորման և Առինջի մեղվաբուծական գիտահետազոտական փորձակայանի հիմքի վրա։ Ընկերությունն զբաղվում է տավարաբուծությամբ, ոչխարաբուծությամբ, մեղվաբուծությամբ, կարտոֆիլի և գարու սերմնաբուծությամբ, տարբեր տեսակի կաթնամթերքների արտադրությամբ, տոհմային-ընտրասերման (տավարի և ոչխարի) աշխատանքներով։ Տնտեսությունում բուծվում են մոտ 800 գլուխ խոշոր եղջերավոր կենդանիներ (հիմնականում՝ կովկասյան գորշ տավարի ցեղ), 3000 գլուխ ոչխար (հայկական կիսակոպտաբուրդ, բալբաս և մազեխ ոչխարի ցեղեր), բուծում 1500 մեղվաընտանիք, շուրջ 50 գլուխ անգլիական զտարյուն և արաբական ձիերի ցեղերի խառնածիններ։ Ունի նաև ջերմոցային տնտեսություն, իսկ Սյունիքի մարզի Կարճևան գյուղում՝ մեղվաբուծական փորձարարական հենակետ, որտեղ իրականացվում են հայկական դեղին մեղվի գենոֆոնդի պահպանության աշխատանքներ։

Կատեգորիա:Արտադրություն ըստ երկրի
Վարդգես Աղաբաբյան

**Վարդգես Կարապետի Աղաբաբյան** (), խորհրդային հայ գեղանկարիչ և քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Վարդգես Աղաբաբյանը ծնվել է 1906 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, Վան քաղաքում (Թուրքիա)։ 1915 թվականին Հայոց ցեղասպանության ժամանակ ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Երևան։ 1921-1927 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում՝ Ստեփան Մելիքսեթի Աղաջանյանի և Սեդրակ Առաքելի Առաքելյանիմոտ։

1930 թվականին մասնակցել է Խորհրդային Հայաստանի 10-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսին։ Կարո Հալաբյանի հրավերով կատարել է ակումբի նկարազարդման աշխատանքներ։ Աշխատել է թատրոնում։

1931 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա։ Զբաղվել է Մոսկվայի Գորկու անվան կենտրոնական զբոսայգու ձևավորման աշխատանքներով։ Սովորել է Հեղափոխական նկարիչների ասոցիացիայի կենտրոնական ստուդիայում՝ Իլյա Մաշկովի ղեկավարությամբ։ 1932 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի խորհրդային նկարիչների միություն։ Նկարչությանը զուգահեռ ինքնուրույն զբաղվել է նաև քանդակագործությամբ։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո տեղափոխվել է Երևան։ Նկարել է ռազմահայրենասիրական պաստառներ և կտավներ՝ նվիրված խորհրդային ժողովրդի սխրագործություններին՝ «Հաղթանակ Ստալինգրադում», «Հարձակում», «Ֆաշիզմի վայրագությունները», «Պարտիզաններ», «Լենինգրադ. 1941»։ Պարգևատրվել է «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալով։

1945 թվականին վերադարձել է Մոսկվա, նկարել կտավներ՝ նվիրված խաղաղության և երկրի հետպատերազմյան վերածննդի թեմային։ Նկարել է դիմանկարներ, բնանկարներ, նատյուրմորտներ, մոնումենտալ կոմպոզիցիաներ։ 1960-1970-ական թվականներին նկարել է քնարական բնույթի նկարներ։ 1970-1980-ական թվականներին նկարել է մեծ չափերի մոնումենտալ կտավներ։ 1980-ականներին աշխատել է խառը տեխնիկայով՝ յուղաներկի հետ միասին օգտագործելով տեմպերա և գունավոր մատիտներ։

Պատերազմից հետո ակտիվորեն զբաղվել է քանդակագործությամբ։ Նկարել է մշակութային գործիչների դիմանկարներ և ինքնանկարներ, ինչպես նաև կերտել է տասից ավելի զբոսայգիների համար քանդակներ՝ նվիրված սպորտին և երիտասարդությանը։

1985 թվականին Մոսկվայում տեղի է ունեցել Վարդգես Աղաբաբյանի նկարների և քանդակների անհատական ցուցահանդեսը։

Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Փառազնոտ (օր)

**Փառազնոտ**, (Լուսնթագ կամ Հրատ), հայկական հեթանոսական տոմարի Ավելյաց ամսվա հինգ օրերից մեկը։

## Անվան ստուգաբանություն
Հայ տոմարագետ Հայկ Բադալյանն իր «Հայոց հին տոմարի ամսանունների և ամսօրերի ստուգաբանությունը» աշխատության մեջ նշել է՝ :

Փառազնոտը կապում են փառ (հնում նշանակել է «զգաստ») կամ «փայլ», «շող» բառերի հետ։

## Տես նաև
* Հնագույն հայկական տոմար
* Հայկական եկեղեցական տոմար
* Հայ դիցաբանություն
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հանրագիտակ օրացույց

Կատեգորիա:Հայկական օրանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Մուգարների Օմնի թատրոն

աջից|մինի|275x275փքս|<div style="text-align: center;">Մուգարների Օմնի թատրոն</div>
**Մուգարների Օմնի թատրոն**, *IMAX* թատրոն Մասաչուսեթսի Բոստոն քաղաքի Գիտության թանգարանում

## Պատմություն
Մուգարների թատրոնը անվանել են Մարիան և Ստեփան Մուգար ամուսինների պատվին։ Վերջինս *Star Market* սուպերմարկետների ցանցի հիմնադիրն է։ Թատրոնը շահույթ չհետապնդող կառույց է և հիմնադրվել է 1987 թվականին։ Առաջին տարին թատրողը ունեցել է 900,000 այցելու։ Այն Նոր Անգլիայի միակ *IMAX* գմբեթավոր թատրոնն է։ Նստարանները տեղադրված են շեղ՝ 30 անկյան տակ, յուրաքանչյուր էկրան ունի գրեթե 15 մետր երկարություն և շրջապատված է հիանալի ձայնային համակարգով։ Քանի որ էկրանը զբաղեցնում է դիտողի ողջ տեսադաշտը և նա ընկղմվում է շրջապատի ձայների մեջ, ստեղծվում է այնպիսի տպավորություն, որ իրենք են իրենց մաշկի վրա վերապրում այդ ֆիլմը։ Ամբողջությամբ ֆիլմը էկրանին տեսնելու համար դիտողները պետք է անընդհատ իրենց գլուխները տանեն աջ, ձախ, վերև, ներքև։ Թատրոնում ցուցադրվում են կրթական և գիտական ֆիլմեր, օրինակ՝ *Bears*, *Beavers*, *Amazing Caves, Shackleton's Antarctic Adventur* ֆիլմերը։ Լեոնարդ Նիմոյը ներկա է եղել թատրոնի բացման արարողությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMAX Think Big official website

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայերի մշակութային պատկերում
Դանիել Ուստյան

**Դանիել Ուստյան** (), գործարար և ձեռնարկատեր։ 2004 թվականից սկսած եղել է *Navistar* հոլդինգ ընկերության նախագահը, գլխավոր գործադիր տնօրենը՝ 2003 թվականից և ղեկավարը՝ 2002-2012 թվականներից։ Նախքան այս պաշտոնները, Ուստյանը 2002-2003 թվականներին եղել է *Navistar* ընկերության *Engine Group*-ի գլխավոր գործառական տնօրենը, իսկ 1999-2002 թվականներին՝ նախագահը։ 1993-1999 թվականներին պաշտոնավարել է *Engine & Foundry*-ում՝ որպես փոխնախագահ և գլխավոր տնօրեն։ Լինելով Դե Պոլ համալսարանի ուսանող՝ տնօրինել է *Monaco Coach* կորպորացիան և եղել է *Business Roundtable* ասոցիացիայի, *SAE International*-ի և *American Foundry Society*-ի անդամը։

## Կարիերա
### Navistar International
2008 թվականին արդեն լինելով *Navistar International*-ի գլխավոր գործադիր տնօրենը վաստակել է 6,642,747 դոլար, որը իր մեջ ներառել է 1,170,833 դոլար բազային աշխատավարձը, 2,589,500 դոլար կանխիկ պարգևավճարը, 2,775,216 դոլարի չափով բաժնետոմսեր և այլն։

### Պաշտոնաթողում
2012 թվականի օգոստոսի 27-ին Ուստյանը հանկարծակի պաշտոնաթող է եղել։ Լյուի Քեմփբելը անմիջապես փոխարինել է նրան։

Ուստյանը մեղադրվել է նրա մեջ, որ ընկերությանը համոզել է հարյուրավոր միլիոն դոլարներ ծախսել չապացուցված և չհամապատասխանող արտանետվող գազերի վերաշրջանառվող տեխնոլոգիայի (*exhaust gas recirculation* (*EGR*)) վրա։ Տեխնոլոգիան չի ստացել *EPA* (*Environmental Protection Agency*) վավերացումը, ինչը հանգեցրել է պետական տուգանքների, մեծ քանակով ծախսերի, ապրանքանիշի վնասման և շուկայի մասնաբաժնի կորստի։ Ուստյանի հեռանալուց հետո ընկերությունը պայքարում է առաջվա եկամտաբերությունը վերադարձնելու համար։ *Navistar-*ը երկու անգամ ժամանակավոր ընդհատում է ունեցել, առաջինը՝ 2012 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր, երկրորդը՝ 2013 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր։

2016 թվականի մարտի 31-ին Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը (*SEC*) Ուստյանին և նրա ընկերությանը ներկայացրել է Հյուսիսային Իլինոյսի դատարան՝ բեռնատարի առաջադեմ շարժիչի մշակման գործում ներդրողներին շփոթությունների մեջ գցելու համար։ Ուստյանի և *Navistar-*ի դեմ հարուցված գործը շարունակել է առաջ գնալ 2018 թվականի օգոստոսի դրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Կատեգորիա:Հայ ձեռնարկատերեր