Նախընտրական հիմնադրամ

**Նախընտրական հիմնադրամ**, հատուկ բանկային հաշիվ, որը բացվում է ընտրություններին մասնակցող կուսակցությունների կամ դաշինքների կողմից՝ ընտրական քարոզչության ծախսերը ֆինանսավորելու համար։ Նախընտրական հիմնադրամը բացվում է Հայաստանի Ազգային ժողովի ընտրությունների և համամասնական ընտրակարգով անցկացվող համայնքի ավագանու ընտրությունների դեպքում[՝ տվյալ կուսակցության (կուսակցությունների դաշինքի) ընտրական ցուցակը գրանցելու մասին որոշումն ընդունելուց 5 օրվա ընթացքում։ Նախընտրական հիմնադրամները, ըստ ՀՀ Ընտրական օրենսգրքի, պետք է ունենան անկանխիկ եղանակով վճարումներ իրականացնելու հնարավորություն (օնլայն բանկինգ, վճարային քարտ և այլն)։

Ընտրություններին մասնակցող ուժերի նախընտրական հիմնադրամի միջոցները հավաքվում են Երևանում և հանրապետության բոլոր մարզերում մասնաճյուղ ունեցող որևէ առևտրային բանկում, որոնց ցանկը Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովին տրամադրում է Կենտրոնական բանկը։

Դաշինքներում ընդգրկված կուսակցությունները և ընտրացուցակներով առաջադրված թեկնածուներն առանձին նախընտրական հիմնադրամ ձևավորել չեն կարող:

Երեք աշխատանքային օրերի ընթացքում նախընտրական հիմնադրամ չբացելու պարագայում նախատեսված է վարչական պատասխանատվություն։ Եթե դրանից հետո էլ թեկնածուն չի կատարում պահանջը, ապա ընտրական հանձնաժողովը պետք է դիմի դատարան՝ թեկնածուի և կուսակցության ընտրացուցակի գրանցումն անվավեր ճանաչելու պահանջով:

Մեծամասնական ընտրություններին մասնակցող թեկնածուները նույնպես պարտավոր են բացել հիմնադրամ, եթե ծախսերն արդեն գերազանցում են 500 հազար դրամը։

Նախընտրական հիմնադրամները ձևավորվում են կուսակցությունների, թեկնածուների, ինչպես նաև ընտրելու իրավունք ունեցող անձանց նվիրատվություններից։ Դրանց նկատմամբ չի կարող կիրառվել արգելանք, այդ միջոցները չեն կարող հանդիսանալ բռնագանձման առարկա՝ նախընտրական քարոզչության հետ չկապված անձնական բնույթի պարտավորություններով։

Քվեարկության օրվանից հետո հիմնադրամի հաշիվները դադարեցնում են գործել, իսկ ընտրությունների արդյունքների ամփոփումից հետո հիմնադրամի մնացորդային գումարը փոխանցվում է կուսակցություններին, թեկնածուներին։

## Վերահսկողություն
Նախընտրական հիմնադրամներ կատարվող նվիրատվությունների և հիմնադրամներից կատարվող ծախսերի հաշվառման կարգը սահմանում է Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը, իսկ ընթացիկ ֆինանսական գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացնում է վերահսկիչ-վերստուգիչ ծառայությանը։ Այն հաշվետու չէ ընտրական հանձնաժողովներին։ Բացի դրանից, վերահսկիչ-վերստուգիչ ծառայության ղեկավարը պետք է լինի անկուսակցական։

## Նախընտրական հիմնադրամների հակակոռուպցիոն նշանակությունը
Նախընտրական հիմնադրամները մեծ կարևորություն ունեն ընտրապայքարին մասնակցող բոլոր քաղաքական միավորների՝ թեկնածուների, կուսակցությունների, դաշինքների համար հավասար հնարավորությունների ստեղծման, վարչական ռեսուրսի չարաշահման բացառման, հանրության առջև թափանցիկ և հաշվետու գործունեության, գաղափարների մրցակցության, ազատ կամարտահայտման պայմանների ապահովման գործում։ Միևնույն ժամանակ, ՀՀ Ընտրական օրենսգրքում նախընտրական հիմնադրամների հետ կապված որոշ ընթացակարգերի բացակայությունը պարարտ հող է կոռուպցիոն պոտենցիալ դրսևորումների համար։ Օրինակ՝ քաղաքացիական հասարակության ոլորտային մի քանի ներկայացուցիչներ առաջարկել են, որ քարոզչության բոլոր ծախսերը կատարվեն միայն նախընտրական հիմնադրամի միջոցներից, և այդ ծախսերը պետք է պարտադիր հրապարակվեն, որովհետև նախընտրական հիմնադրամների աշխատանքային գործունեության մեջ այդ բացը պարարտ հող է թեկնածուների և կուսակցությունների ֆինանսական մրցավազքի համար, ինչը կարող է հանգեցնել ֆինանսների չարաշահման։

Ընտրական օրենսգրքի վերջին փոփոխությունները որոշակիորեն կարգավորել են քարոզչական ծախսերը նախընտրական հիմնադրամների միջոցների հաշվին կատարելու հարցը՝ սահմանելով այդպիսի ծախսերի կոնկրետ դեպքեր․

* զանգվածային լրատվության միջոցներով նախընտրական քարոզչության իրականացման ծախսերը.
* համացանցով նախընտրական քարոզչության իրականացման, այդ թվում՝ քաղաքական գովազդի հրապարակման ծախսերը.
* հիմնադրամի միջոցների հաշվին, բացառությամբ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի։ Նախընտրական հիմնադրամի միջոցների հաշվին են կատարվում`
* նախընտրական քարոզչության ընթացքում սոցիոլոգիական հարցումների և հետազոտությունների իրականացման ծախսերը.
* նախընտրական ժողովներ, ընտրողների հետ հանդիպումներ և նախընտրական քարոզչության հետ կապված այլ միջոցառումներ անցկացնելու նպատակով դահլիճների, տարածքների վարձակալման ծախսերը.
* ընտրական շտաբների տեղակայման նպատակով տարածքների վարձակալման ծախսերը.
* քարոզչական պաստառների, քարոզչական տպագիր և այլ նյութերի պատրաստման (տեղադրման), ձեռքբերման, փակցման, ընտրողներին տրամադրվող քարոզչական բոլոր տեսակի նյութերի, ներառյալ տպագիր նյութերի պատրաստման ու տարածման հետ կապված ծախսերը.
* նախընտրական քարոզչության նպատակով օգտագործվող տրանսպորտային միջոցների վարձակալության հետ կապված ծախսերը (բացառությամբ մինչև 7 նստատեղ ունեցող մարդատար ավտոմեքենաների).
* նախընտրական քարոզչության իրականացման նպատակով կազմակերպված մշակութային կամ մարզական միջոցառումների անցկացման հետ կապված ծախսերը.
* վստահված անձանց տրվող փոխհատուցման ծախսերը, եթե մեկ վստահված անձի հաշվով փոխհատուցման գումարը գերազանցում է 10 000 դրամը:

Այնուամենայնիվ, նույն ոփոխություններով որոշ ծախսեր, ինչպիսիք են դահլիճների, տարածքների կամ ընտրական շտաբների կոմունալ ծախսերը, ինչպես նաև տրանսպորտի վառելիքի ծախսերը, թույլատրվում է չներառել նախընտրական հիմնադրամի միջոցներում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընտրություններ
Կատեգորիա:Հիմնադրամներ