Լատվիայի ազգային գվարդիա

**Լատվիայի ազգային գվարդիա, զեմեսսարձե** կամ **ԱԳ** (, ZS, *պահակախումբ*), Լատվիայի Հանրապետության աշխարհազոր, կամավորներից կազմված անկանոն օժանդակ զորք, որը ստեղծվել է 1991 թվականին։ Լատվիայի ազգային գվարդիան Ազգային զինված ուժերի մի մասն է,  իրականացնում է ազգային գվարդիայի գործառույթները։  2019 թվականի սկզբից Ազգային գվարդիան ընդգրկել է 4 տարածքային բրիգադ (դրանք միավորում են 21 միլիցիայի գումարտակ) և առանձին ստորաբաժանումներ, որոնց ընդհանուր թիվը գերազանցել է 8 հազարը։

Ներկայումս Ազգային գվարդիան ցամաքային զորքերի հիմնական բաղադրիչն է, որը բաղկացած է կամավորներից, ովքեր կատարում են ազգային գվարդիայի ավանդական պարտականությունները, ինչպիսիք են ճգնաժամային արձագանքը և ռազմական գործողություններին աջակցելը։ Այն բաղկացած է Շտաբից և 4 բրիգադներից (պաշտոնապես՝ շրջաններ կամ նովադի), որոնք բաժանված են 18 գումարտակների։ Ազգային գվարդիան շարունակում է իր զարգացումը նաև Լատվիայի՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցելուց հետո։

## Պատմություն
Ազգային գվարդիան ստեղծվել է 1991 թվականի օգոստոսի 23-ին Լատվիայի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի կողմից՝ որպես կամավոր հասարակական ռազմական ինքնապաշտպանական կազմակերպություն։ Դրա արմատները կարելի է գտնել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նախորդած «Այզսարգի» կազմակերպությունում։

### Նախապատմություն։ Այսզարգի
մինի|213x213px|Նույնականացման նշան Զեմեսարձեի ավիացիոն տեխնիկայի վրա
Aizsargi («պաշտպաններ»), ռազմական կազմավորում Լատվիայում 1919-1940 թվականներին, որը ստեղծվել է ֆիննական «Շյուցկոր» կիսառազմական կազմակերպության մոդելով։

1918 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Լատվիայի ժամանակավոր կառավարությունը համաձայնագիր է կնքել Բալթյան երկրների գծով Գերմանիայի գլխավոր հանձնակատար Ավգուստ Վինիգի հետ լատվիական միլիցիայի՝ Ազգային գվարդիայի ստեղծման մասին։ Ենթադրվում էր, որ այն պետք է ստեղծվեր՝ ապահովելով Լատվիայի բոլոր հիմնական ժողովուրդների՝ լատվիացիների, բալթյան գերմանացիների և ռուսների ներկայացվածությունը։ Ստորաբաժանումների քանախը խիստ սահմանված կարգով պետք է լիներ։ Ազգային գվարդիան ընդհանուր առմամբ պետք է բաղկացած լիներ 26 վաշտից (18 լատվիական, 7 բալթյան գերմանացիների և 1 ռուսական) և 5 հրետանային մարտկոց (3 լատվիական և 2 բալթյան)։ Կազմակերպությանը կարող էին անդամակցել 20 տարեկանից (զինվորական ծառայությունից հետո) մինչև 60 տարեկան արական սեռի քաղաքացիները։

Ըստ Համաձայնագրի` նախատեսել է Լատվիան բաժանել 4 ռազմական շրջանների, որոնք պետք է ղեկավարեն լատվիացի և բալթյան գերմանացի սպաները։ Գերմանիան պարտավորվել է լատվիական աշխարհազորայիններին տրամադրել զենք, զինամթերք և տեխնիկա։ Ազգային գվարդիան պետք է ղեկավարեր չեզոք երկրի սպա։

*Այսզարգի* կազմակերպությունը ստեղծվել է 1919 թվականին, 1921 թվականին այն դարձել է հասարակական կազմակերպություն, որից հետո 1923 թվականին այն անցել է ներքին գործերի ենթակայության տակ։ Ազգային գվարդիան էական դեր է խաղացել ազգային պաշտպանության համակարգում՝ թույլ տալով հանրությանը ներգրավվել ազգային պաշտպանության գործում։ Ազգային գվարդիայի մի շարք գումարտակներ վերափոխվել են բարձր պատրաստվածության պահեստային ուժերի։

*Այզսարգի* կազմակերպությունը լուծարվել է 1940 թվականի հուլիսի 20-ին խորհրդային զորքերի Լատվիա մտնելուց հետո։ Լատվիայի գերմանական օկուպացիայի տարիներին արգելվել է նաև *Այսզարգի* կազմակերպության գործունեությունը, ինչպես նաև նրա համազգեստ կրելը։

### Նախադրյալներ
1990 թվականի մայիսի 4-ին Լատվիական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի ընդունած Լատվիայի Հանրապետության անկախության վերականգնման մասին հռչակագրից հետո, 1990 թվականի մայիսի 14-ին Խորհրդային Միության նախագահ Միխայիլ Գորբաչովը հրամանագիր է արձակել, որում ասվում է, որ հռչակագիրը խախտում է Խորհրդային Միության և Լատվիական ԽՍՀ Սահմանադրությունը և այդպիսով ուժը կորցրել է ընդունման պահից։

Հասկանալով, որ Խորհրդային Միությունը կարող էր փորձել ուժով վերականգնել երկրի նկատմամբ վերահսկողությունը, Լատվիայում ազգային համախմբման գործընթացներ են սկսվել։ Սակայն Լատվիայի անկախության վերականգնմանը զուգընթաց սկսվել են հարձակումներ Լատվիայի նորաստեղծ պետական ​​մաքսակետերի և պետական ​​հիմնարկների վրա, ահաբեկվել են մարդիկ, կազմակերպվել են տարբեր սադրանքներ։ Այդպիսով, 1991 թվականին Ռիգայում հունվարյան բարիկադներից հետո ժողովրդական ինքնապաշտպանական կազմակերպություն ստեղծելու անհրաժեշտություն է զգացվել։ 1991 թվականի օգոստոսի 23-ին  Լատվիայի Հանրապետության Ազգային գվարդիայի ստեղծման մասին որոշում է ընդունվել, որում ասվում էր, որ Ազգային գվարդիան կամավոր զինվորական կազմավորում է հասարակության ինքնապաշտպանության համար։

### Անկախության վերականգնումից հետո
մինի|Ազգային զինված ուժերի ստորաբաժանումների զորահանդեսը  2011  թվականի նոյեմբերի 11-ին
մինի|221x221px|Ռիգայում անցկացվող շքերթ` ի պատիվ Ազգային գվարդիայի 20-ամյակի, 2011 թվական1991 թվականի օգոստոսի 23-ին երկիրն ընդունել է «Լատվիայի ազգային գվարդիայի մասին» օրենքը, որով այս կառույցը սահմանվել է որպես ինքնապաշտպանական կամավոր կիսառազմական հասարակական կազմավորում։

1992 թվականին ստեղծվել է Ազգային գվարդիայի երիտասարդական կազմակերպությունը` **Երիտասարդական գվարդիան** (, JS): Այն Լատվիայի ամենամեծ երիտասարդական շարժումն է, որը համախմբում է 10-ից 21 տարեկան երիտասարդների։

1993 թվականին ձևավորվել է Ազգային գվարդիայի ավիացիոն բաղադրիչը՝ նախկին խորհրդային ԴՕՍԱԱՖ-ի թեթև ինքնաթիռների և ռազմական ճախասկավառնակների հիմքի վրա։ 2000 թվականին ավիացիոն բաղադրիչը դարձել է Լատվիայի ռազմաօդային ուժերի մաս։

1996 թվականի մայիսի դրությամբ ներքին գվարդիան ներառել է շտաբ ( Ռիգա քաղաքում), ուսումնական կենտրոն ( Ցեսիս քաղաքում), անվտանգության վաշտ և հինգ տարածքային բրիգադներ։

1990-ականներին Ազգային գվարդիայի զորքերը (ինչպես կանոնավոր զինված ուժերը) հագեցված էին խորհրդային մնացորդային զենքերով, ինչպես նաև Չեխիայի և Սլովակիա հին ատրճանակներով։ 1990-ականների վերջերին աստիճանաբար ներդրվել են շվեդական արտադրությունը, որից հետո, սկսած 2010-ականների վերջից այն նույնպես փոխարինվել է նորագույն զինատեսակներով։

### Ներկա վիճակ
2019 թվականի սկզբին Ազգային գվարդիան Լատվիայի զինված ուժերի խոշոր բաղադրիչն է եղել. դրանում ծառայողների թիվը կազմել է ավելի քան 700 պրոֆեսիոնալ զինվորական և ավելի քան 8 հազար աշխարհազոր (ազգային պահակ), ովքեր իրենց պարտականությունները կատարում էին իրենց հիմնական աշխատանքից ազատ ժամանակ։ Ըստ Լատվիայի ազգային զինված ուժերի նախկին հրամանատար Ռայմոնդս Գրաուբեի, ցամաքային պահակախմբի 90%-ը ծառայում է «գաղափարական դրդապատճառներով»։

## Առաքելություն
Ազգային գվարդիայի հիմնական խնդիրն է աջակցել ցամաքային զորքերի կանոնավոր ստորաբաժանումներին՝ պաշտպանելով ազգային տարածքը ռազմական վտանգի ժամանակ և կատարել ՊՆ մարտական աջակցության և մարտական նյութատեխնիկական ապահովման գործառույթներ։ Միևնույն ժամանակ, Ազգային գվարդիայի պարտականությունների մեջ է մտնում օգնություն տրամադրել հանրությանը ճգնաժամային իրավիճակների հետևանքների վերացման, փրկարարական աշխատանքների ժամանակ, ինչպես նաև Լատվիայի իրավապահ մարմիններին` հասարակական կարգի և օրինականության ապահովման հարցում։ Ապահովում է նաև ազգային անվտանգության նշանակության վայրերի պաշտպանությունը։

## Անձնակազմ և կառուցվածք
մինի|215x215px|Լատվիայի ազգային գվարդիայի ուսանողական գումարտակի զինանշան
մինի|34-րդ գումարտակի զինծառայողները կրակում են Škoda K-53 հաուբիցից
մինի|Ազգային գվարդիայի զինվորականները վարժանքներ են անցկացնում առաջին բուժօգնություն ցուցաբերելու համար
[մինի|Ազգային գվարդիայի զինծառայողները [Վիձեմե|Վիձեմեի 2-րդ բրիգադի զորավարժությունների ժամանակ]]
Ըստ Լատվիայի պաշտպանության նախարարության կայքի

* link=Файл:Latvian_National_Guard_emblem.svg|frameless|51x51px **Ազգային գվարդիայի շտաբ ([[Ռիգա]]):**
** ԱԳ Կիբեր պաշտպանության ստորաբաժանում
** ԱԳ հոգեբանական ազդեցության աջակցության հատուկ ստորաբաժանում (Վալմիերա)
** ԱԳ ուսումնական կենտրոն
** ԱԳ Գիտության, հետազոտությունների և նորարարության կենտրոն
** ԱԳ կենտրոնական նվագախումբ (Ռիգա)
** ԱԳ վետերանների միություն (Ռիգա)։
* **Ազգային գվարդիայի 1-ին բրիգադ ([[Ռիգա|Ռիգայի]] բրիգադ)**
** ԱԳ Ռիգայի 1-ին բրիգադի շտաբ
** ԱԳ 13-րդ հետևակային գումարտակ (Ռիգա)
** ԱԳ 17-րդ մարտական աջակցության գումարտակ ( Մարուպե )
** ԱԳ 19-րդ մարտական ծառայության աջակցության գումարտակ  ( Ուլբրոկա )
** 53-րդ հետևակային գումարտակ ( Բաուսկա )
** ԱԳ Զանգվածային ոչնչացման զենքերից պաշտպանության վաշտ (Ռիգա)
** link=Файл:Zemessardzes_Studentu_Bataljons.jpg|48x48px ԱԳ *ուսանողական* հետևակային գումարտակ  (Ռիգա)
*** Բժշկական վաշտ
*** Ինժեներական վաշտ։
* **Ազգային գվարդիայի 2-րդ գրոհային բրիգադ ([[Վիձեմե|Վիձեմեի]] բրիգադ)**
** ԱԳ 2-րդ Վիձեմեի բրիգադի շտաբ
** ԱԳ 22-րդ մարտական ծառայության աջակցության  գումարտակ ( Վալմիերա )
** ԱԳ 25-րդ գրոհային գումարտակ  ( Գուլբեն )
** ԱԳ 26-րդ գրոհային գումարտակ ( Գուլբեն )
** ԱԳ 27-րդ գրոհային գումարտակ ( Ցեսիս )
** ԱԳ 31-րդ գրոհային գումարտակ  ( Ալուկսնե )
** ԱԳ 54-րդ մարտական աջակցության գումարտակ ( Օգրե )
*** ԱԳ Բժշկական վաշտ
*** ԱԳ Ինժեներական վաշտ։
* **Ազգային գվարդիայի 3-րդ բրիգադ ([[Լատգալիա|Լատգալեի]] բրիգադ)**
** 3-րդ Լատգալեի բրիգադի շտաբ
** ԱԳ 32-րդ հետևակային գումարտակ  ( Ռեզեկնե )
** ԱԳ 34-րդ հետևակային գումարտակ ( Դաուգավպիլս )
** ԱԳ 35-րդ հետևակային գումարտակ ( Պրեյլի )
** ԱԳ 36-րդ մարտական աջակցության գումարտակ ( Լուզնավա )
** ԱԳ 55-րդ հետևակային գումարտակ  ( Այզկրաուկլե )
** ԱԳ 56-րդ մարտական ապահովման գումարտակ ( Եկաբպիլս )
*** ԱԳ Բժշկական վաշտ
*** ԱԳ Ինժեներական վաշտ։
* **Ազգային գվարդիայի 4-րդ բրիգադ ([[Կուրզեմե|Կուրզեմեի]] բրիգադ)**
** 4-րդ Կուրզեմեի բրիգադի շտաբ
** ԱԳ 44-րդ հետևակային գումարտակ ( Լիեպայա )
** ԱԳ 45-րդ մարտական ծառայության աջակցության գումարտակ  ( Կուլդիգա )
** ԱԳ 46-րդ հետևակային գումարտակ ( Վենտսպիլս )
** ԱԳ 51-րդ հետևակային գումարտակ  ( Դոբելե )
** ԱԳ 52-րդ մարտական աջակցության գումարտակ ( Ելգավա )
*** ԱԳ Բժշկական վաշտ
*** ԱԳ Ինժեներական վաշտ։

## Ռազմական հանդերձանք
### Զենք

### Ռազմական մեքենաներ

## Համագործակցություն
Ազգային գվարդիան սերտ համագործակցություն է հաստատել արտերկրի նմանատիպ կազմակերպությունների հետ՝ ԱՄՆ Միչիգանի բանակի ազգային գվարդիայի, Ավստրալական պահեստային բանակի, Մեծ Բրիտանիայի տարածքային բանակի և Դանիայի, Շվեդիայի, Նորվեգիայի, Լիտվայի և Էստոնիայի նմանատիպ ներքին գվարդիայի կազմակերպությունների հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Լատվիայի Հանրապետության օրենքը Ազգային գվարդիայի մասին 

Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ Լատվիայում
Կատեգորիա:Լատվիայի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Լատվիայի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ռազմական միավորներ և կազմավորումներ