Ալ Ուդեյդ ավիաբազա

**Ալ Ուդեյդ ավիաբազա** (), Կատարի Դոհա քաղաքից հարավ-արևմուտք գտնվող երկու ռազմաբազաներից մեկն է, որը հայտնի է նաև **Աբու Նախլա օդանավակայան** անվամբ ()։ 

Այն հանդիսանում է Կատարի, Ամերիկայի Միացիալ Նահանգների, Թագավորական ռազմաօդային ուժերի և այլ օտարերկրյա զորքերի տեղակայման վայր։ Այստեղ են գտնվում ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարության առաջնային շտաբը, ԱՄՆ Ռազմաօդային ուժերի Կենտրոնական հրամանատարության շտաբ-կայանը, Թագավորական ռազմաօդային ուժերի 83-րդ էքսպեդիցիոն ավիախումբը և ԱՄՆ Ռազմաօդային ուժերի 379-րդ ավիաէքսպեդիցիոն թևը։ 

2017 թվականի հունիսին լրատվամիջոցների հաղորդագրությունների համաձայն՝ բազայում տեղակայված էին ԱՄՆ-ի և կոալիցիոն ուժերի ավելի քան 11,000 զինծառայողներ, ինչպես նաև 100-ից ավելի օպերատիվ ինքնաթիռներ՝ «Իսլամական պետության» դեմ պայքարի համար։

2025 թվականի հունիսի 23-ին Իրանը հրթիռներ է արձակել բազայի վրա՝ ի պատասխան ԱՄՆ-ի կողմից հունիսի 21-ին իրան-իսրայելական պատերազմի շրջանակներում իրանական միջուկային օբյեկտներին հասցված հարվածների։

## Պատմություն
### Ամերիկյան ռազմաօդային ուժեր
1991 թվականի «Փոթորիկ անապատում» գործողության ընթացքում համատեղ իրականացրած ռազմական գործողություններից հետո Կատարը և Միացյալ Նահանգները կնքեցին պաշտպանական համագործակցության համաձայնագիր, որը հետագայում ընդլայնվեց։ 1996 թվականին Կատարը կառուցեց Ալ Ուդեյդի ավիաբազան՝ ավելի քան 1 միլիարդ դոլար արժողությամբ։ Դեռևս այն ժամանակ գաղտնի համարվող բազան ԱՄՆ-ն առաջին անգամ օգտագործեց 2001 թվականի սեպտեմբերի վերջին, երբ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը պետք է ինքնաթիռներ տեղակայեին Աֆղանստանում ռազմական գործողությունների համար։ ԱՄՆ-ը Մերձավոր Արևելքում ունի մոտ 40,000 զինծառայող։ ԱՄՆ հինգերորդ նավատորմը գտնվում է Բահրեյնում։ Միացյալ Նահանգներն ունի 28,000 զինծառայող Քուվեյթում, Բահրեյնում և Կատարում։ Պետությունները, այդ թվում՝ Կատարը, հոգում են ծախսերի 60 տոկոսը՝ մոտ 650 միլիոն դոլար։ 

Բազայի պաշտոնապես հաստատումը տեղի ունեցավ 2002 թվականի մարտին, երբ ԱՄՆ փոխնախագահ Դիք Չեյնին տարածաշրջան կատարած այցի ժամանակ լրագրողների խմբի հետ կանգ առավ այնտեղ։ 2003 թվականի ապրիլին ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ Իրաք ներխուժումից կարճ ժամանակ անց, Մերձավոր Արևելքի ԱՄՆ ռազմաօդային գործողությունների կենտրոնը Սաուդյան Արաբիայի «Սուլթան Ամիր» ավիաբազայից տեղափոխվեց Կատարում մեկ տարի առաջ կառուցված այն ժամանակվա պահեստային շտաբ, որը համարվում էր ավելի հարմար վայր ամերիկյան զորքերի տեղակայման համար։

Ալ Ուդեյդը և Կատարի այլ օբյեկտներ ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարության գործողությունների համար ծառայում են որպես լոգիստիկ, հրամանատարական և բազային կենտրոններ և վերահսկում են ԱՄՆ օդային գործողությունները այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Իրաքը, Աֆղանստանը և Սիրիան։

### Թագավորական ռազմաօդային ուժեր
2004-2009 թվականներին ավիաբազան օգտագործվել է Բրիտանական թագավորական ռազմաօդային ուժերի կողմից Իրաքում և Աֆղանստանում իրականացվող ռազմական գործողություններին տրանսպորտային և ռեակտիվ ինքնաթիռներով աջակցելու նպատակով։

Դրանց թվում էին Թագավորական ռազմաօդային ուժերի տարբեր մասերից բերված 6-ից 8 *Tornado GR4* ինքնաթիռներ, ինչպես նաև 101-րդ էսկադրիլիայի բազմաթիվ *Vickers VC10* ինքնաթիռներ: Բրիտանական *Tornado*-ները հագեցած էին տարբեր սարքավորումներով, այդ թվում՝ *Vicon Recce Pod*-ով, *LITENING* նշանառության կետով, 1000 ֆունտանոց *HE* ռումբերով, *Paveway II* և *Paveway III* լազերային ուղղորդվող ռումբերով, ինչպես նաև *RAPTOR Recce Pod*-ով: Դրանք ընտրվել են իրենց արդիականության և արդիականացված մոդիֆիկացիայի համար։

Ռազմաօդային ուժերի ինքնաթիռներին ուղեկցում էին ավիացիոն ինժեներներ և անձնակազմ։ 2003 թվականի մարտի 20-ից ապրիլի 15-ը՝ Իրաքի պատերազմի սկզբում, Սադդամ Հուսեյնի կառավարության դեմ գործողությունների շրջանակներում, Թագավորական ռազմաօդային ուժերի «Ալ Ուդեյդ» թևը 268 թռիչք է իրականացրել։

### Ավստրալիայի թագավորական ռազմաօդային ուժեր
2003 թվականին Իրաք ներխուժման ժամանակ Ավստրալիայի կոալիցիոն ուժերը, Ալ Ուդեյդում էին տեղակայել RAAF-ի 75-րդ էսկադրիլիայի 14 F/A-18 Hornet կործանիչներ, ինչպես նաև երկու P-3 Orion ծովային պարեկային ինքնաթիռներ և երեք C-130 Hercules ռազմական տրանսպորտային ինքնաթիռներ: 

Պատերազմի վաղ փուլերում *Hornets* բազմաֆունկցիոնալ մարտական ​​ինքնաթիռները երկարատև թռիչքներ կատարեցին՝ ուղեկցելով և պաշտպանելով կոալիցիոն օդադեսանտային վաղ նախազգուշացման և վերահսկման ինքնաթիռները։ Ավելի ուշ, երբ կոալիցիոն ինքնաթիռների նկատմամբ սպառնալիքը նվազեց, «*Հորնեթները*» անցան ցամաքային հարձակման և ստանձնեցին մարտական ​​աջակցության դերեր՝ օգտագործվելով լազերային ուղղորդմամբ ռումբերով իրաքյան ցամաքային ուժերին հարձակվելու համար։ «*Օրիոնները*» երկարատև մարտական ​​​​գործողություններ էին իրականացնում Պարսից ծոցի երկայնքով՝ հետևելով նավերին, զսպելով մաքսանենգությունը և պաշտպանվելով ինքնաոչնչացվող նավակներից եկող սպառնալիքներից։ 

''«Հերկուլեսը»'' պաշարներ և սարքավորումներ է տեղափոխել Իրաք, իսկ ավելի ուշ՝ առաջին մարդասիրական օգնության մի մասը՝ Բաղդադ: Ավստրալիայի թագավորական ռազմաօդային ուժերի 14 «Հորնեթները» (ինքնաթիռները) պատերազմի ընթացքում իրականացրել են ավելի քան 670 թռիչք, այդ թվում՝ 350 մարտական ​​թռիչք Իրաքի տարածքով։

### Իրանի հրթիռային հարվածները
2025 թվականի հունիսի 23-ին, ԱՄՆ-ի կողմից միջուկային օբյեկտների դեմ ուղղված *«Կեսգիշերային մուրճ»* գործողությանը ի պատասխան,  երեկոյան մոտ ժամը 8-ին Իրանը հրթիռային հարվածներ սկսեց ռազմաբազային․ այն բանից հետո, երբ Կատարը փակել էր իր օդային տարածքը։ Դրան հաջորդեցին պայթյունները Դոհայում։ Սակայն Կատարը հայտարարեց, որ զոհեր չկան, և որ բոլոր հրթիռները, բացի մեկից, չեզոքացվել են։

Համապատասխանաբար, Իրանը հայտարարեց, որ հաջողությամբ խոցվել է վեց հրթիռ։ *Planet Labs*-ի արբանյակային պատկերները ցույց են տվել սպիտակ ռադարի ոչնչացումը, որը պարունակում էր ամերիկյան անվտանգ կապի սարքավորումներ։

## Ներկա օգտագործումը
thumb|«Մուտքն արգելված է» ցուցանակը Ալ Ուդեյդ ավիաբազայում

### Կատարի ռազմաօդային ուժեր
Ալ Ուդեյդ ավիաբազան Կատարի ռազմաօդային ուժերի գլխավոր շտաբն է, չնայած նրա որոշ ստորաբաժանումներ ի թիվս այլոց, տեղակայված են Դոհայի միջազգային օդանավակայանում։

Կառուցվածքը․
* Ազ Զաիմ Մուհամմադ բին Աբդուլլահ Ալ Աթթիայի անվան ավիացիոն քոլեջ
** 6-րդ ստորաբաժանումը Airbus Helicopters H125 և AgustaWestland AW169 ուղղաթիռներով
** 31-րդ ստորաբաժանումը PAC MFI-395 Super Mushshak և Pilatus PC-21 ուղղաթիռներով
** ?? ստորաբաժանումը Pilatus PC-24-ով
* Ավիափոխադրման խումբ
** 10-րդ տրանսպորտային ստորաբաժանումը Boeing C-17A Globemaster III ինքնաթիռով
** 12-րդ տրանսպորտային ստորաբաժանումը Lockheed Martin C-130J-30 Super Hercules ինքնաթիռներով
*Թռիչք իրականացնող թև 3
** 20-րդ ստորաբաժանումը AgustaWestland AW139-ով
** 41-րդ ստորաբաժանումը Boeing AH-64E Apache (QRA) ինքնաթիռներով
* Միջազգային թռիչքային պատրաստության դպրոց
** Անհայտ ստորաբաժանումը Alenia Aermacchi M-346 Master մարտական ​​ինքնաթիռներով
* Թռիչք իրականացնող թև 5
** 51-րդ ստորաբաժանումը Boeing F-15QA Strike Eagle-ով
** 52-րդ ստորաբաժանումը F-15QA-ով
** 53-րդ ստորաբաժանումը F-15QA-ով

### Թագավորական ռազմաօդային ուժեր
2009 թվականի ամռանը բրիտանական *«Տորնադոների»* և *VC10*-ների դուրսբերումից և տեղափոխումից հետո Ալ Ուդեյդում Թագավորական ռազմաօդային ուժերի գործողությունները կրճատվեցին։

2014 թվականից ի վեր այն օգտագործվել է որպես բրիտանական շտաբ՝ ԻԼԻՊ-ի դեմ ավիահարվածներին մասնակցելու համար։ Թագավորական ռազմաօդային ուժերը պաշտոնապես բազայում տեղակայել են *RC-135 Rivet Joint* ազդանշանային հետախուզական ինքնաթիռ՝ Իրաքի և Սիրիայի վրայով թռիչքներ կատարելու համար, չնայած այս ինքնաթիռը լուսանկարվել է Կրետեի Խանիայի միջազգային օդանավակայանից թռիչք կատարելիս։

### Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժեր
thumb|ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի KC-135 ստրատոտանկերները Ալ Ուդեյդ ավիաբազայում, 2017 թվական

#### Ռազմական համագործակցություն և արտաքին աջակցություն
Իր փոքր տարածքով և բնակչության քիչ թվաքանակով, Կատարը մեծապես կախված է արտաքին համագործակցությունից և անվտանգային աջակցությունից։ 1990-ականներին Կատարը ավելի քան 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլար է ներդրել Ալ Ուդեյդ օդանավակայանի կառուցման համար. այդ ժամանակ նույնիսկ չուներ չուներ սեփական մեծ ռազմաօդային ուժեր։ 

Միացյալ Նահանգների բանակի ինժեներական կորպուսը նաև ավելի քան 100 միլիոն դոլարի պայմանագրեր է կնքել Ռազմաօդային ուժերի հետ՝ ԱՄՆ պահեստային, բնակարանային, ծառայությունների, հրամանատարական և կապի օբյեկտների կառուցման համար։

2017 թվականի հունիսի սկզբին Պենտագոնը հայտարարել է, որ Կատարի և նրա որոշ արաբ հարևանների միջև դիվանագիտական ​​հարաբերությունների խզումը և լարվածությունը չեն ազդի ԱՄՆ-ի ռազմաօդային բազայում իրականացվող գործողությունների վրա։

Բազան առաջին անգամ F-22 Raptor-ներ տեղակայել է 2019 թվականի հունիսին։ Դրանից մեկ ամիս անց հայտարարվել է բազայի ընդլայնման մասին, որը պետք է ֆինանսավորվեր Կատարի կողմից՝ արժենալով 1.8 միլիարդ դոլար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Կատար
Կատեգորիա:Կատարի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Ռազմաբազաներ