Կոնստանցիա Մարկևիչ

**Կոնստանցիա Գեորգինա Մարկևիչ** (, урождённая *Гор-Бут*, , ), իռլանդացի սուֆրաժիստ, Շինն Ֆեյն և Ֆիաննա ֆայլ կուսակցությունների քաղաքական գործիչ, հեղափոխական-սոցիալիստ և ազգայնական:

Ծնվել է իռլանդական արմատներով հարուստ հողատերերի ընտանիքում, օրիորդության մեջ կրել է Գոր-բութ ազգանունը։ Սովորել է կերպարվեստ Լոնդոնում, 1898 թվականին ուսումը շարունակել է այդ ուղղությամբ Փարիզում, որտեղ էլ ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Կոմս Կազիմիր Դունին-Մարկևիչի հետ։ 1910-ական թվականների սկզբից ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Իռլանդիայի հասարակական-քաղաքական կյանքում՝ աջակցելով երկրի անկախության շարժմանը։ 1916 թվականին մասնակցել է Զատկի ապստամբությանը, որի պարտությունից հետո բանտարկվել և 1917 թվականի հունիսին ազատ է արձակվել։

1918 թվականի դեկտեմբերին նա դարձավ առաջին կինը, ով ընտրվեց բրիտանական խորհրդարանի ստորին պալատում՝ Համայնքների պալատում, բայց չզբաղեցրեց իր տեղը՝ հետևելով Շին Ֆեյնի քաղաքականությանը՝ մասնակցել բրիտանական խորհրդարանի ընտրություններին, բայց չմասնակցել նրա աշխատանքին (և նա կրկին ձերբակալվեց), որի կապակցությամբ Նա, Շին Ֆեյնի մյուս անդամների հետ միասին, մտավ առաջին Դոյլի կազմի մեջ: Նա նաև դարձավ պատմության մեջ առաջին կանանցից մեկը, ով ստանձնեց կառավարության նախարարի պաշտոնը (1919-1922 թվականներին աշխատել է Իռլանդիայի Հանրապետությունում որպես աշխատանքի նախարար): Կյանքի վերջին տարիներին շարունակել է ակտիվ հասարակական գործունեություն ծավալել։

## Կենսագրություն
### Մանկություն և պատանեկություն
Կոնստանցիա Ջորջինը ծնվել է Վեսթմինսթերում (Լոնդոն)՝ Buckingham Gate փողոցում գտնվող տանը։ Նրա օրիորդական ազգանունը Գոր-Բութն էր։ Կոնստանցիան դարձել է բևեռային հետախույզ և ճանապարհորդ սըր Հենրի Գոր-Բութի (հարուստ հողատեր) և Ջորջինա Գոր-Բութի (ծնված Հիլլ) ընտանիքի ավագ դուստրը։ 1879-1880 թվականների Իռլանդական սովի ժամանակ սըր Հենրին իր վարձակալներին Անվճար պարագաներ տրամադրեց Հյուսիսային Սլիգո կոմսությունում (հյուսիսարևմտյան Իռլանդիա) գտնվող Lissadell House-ում։ Հոր օրինակը Կոնստանսին և նրա կրտսեր քրոջը՝ Եվա Գոր-Բութին, սովորեցրեց անհանգստություն և հոգատարություն աղքատների հանդեպ։ Գոր-Բուտերի տուն հաճախ այցելում էր բանաստեղծ Վ. Բ. Յեյթսը, ումից քույրերը որդեգրել էին գեղարվեստական և քաղաքական հայացքներ։ Յեյթսը գրել է հետմահու «Eva Gore-Booth and Con Markiewicz» բանաստեղծությունը, որում նկարագրում է երկու քույրերին։ Հետագայում Եվան դարձավ գրող և դրամատուրգ, որը նույնպես միացավ Անգլիայի բանվորական և սուֆրաժիստական շարժումներին, չնայած որ ի սկզբանե ապագա կոմսուհին չէր կիսում իր քրոջ գաղափարները:

### Ամուսնություն և վաղ քաղաքական կարիերա
Գոր-Բութը որոշում է կայացրել սովորել որպես նկարչուհի, սակայն այդ ժամանակ Դուբլինի միայն մեկ դպրոց էր ընդունում կին ուսանողուհիների։ 1892 թվականին նա մեկնում է Լոնդոն՝ սովորելու Slade School of Fine Art-ում։ Մոտավորապես այս ժամանակ Կոնստանցիան ձեռք բերեց իր առաջին քաղաքական ակտիվիստական փորձը և միացավ ֆեմինիստների ազգային միությանը: Հետագայում նա տեղափոխվեց Փարիզ և ընդունվեց Julուլիանի հեղինակավոր ակադեմիա, որտեղ հանդիպեց իր ապագա ամուսնուն՝ Կազիմիր Դունին-Մարկևիչին, Լեհական հարուստ ընտանիքի նկարիչ, որի ունեցվածքը գտնվում էր ներկայիս Ուկրաինայի տարածքում։ Այդ ժամանակ նա ամուսնացած էր, բայց նրա կինը մահացավ 1899 թվականին, և նա ամուսնացավ Կոնստանս Գոր-Բութի հետ 1900 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Լոնդոնում՝ նրան դարձնելով կոմսուհի Մարկևիչ։ 1901 թվականի նոյեմբերին Կոնստանցիան դուստր Միվին լույս աշխարհ բերեց Lissadell House-ում։ Աղջիկը մեծացել է Կոնստանսի ծնողների կողմից։ Բացի իր դստերից, Կոնստանսի և Կազիմիրի ընտանիքում կար ևս մեկ երեխա՝ Կազիմիրի որդին իր առաջին ամուսնությունից՝ Նիկոլայը, որը տեղափոխվեց Իռլանդիա: Նշվում է, որ Մարկևիչը հատուկ հոգատարություն է ցուցաբերել տղայի նկատմամբ և խիստ ընկճվել է, երբ վերջինս որոշում է կայացրել վերադառնալ Լեհաստան: Իմանալով, որ իր ձերբակալությունն անխուսափելի է Easterատկի ապստամբությանը մասնակցելուց հետո, նա թաքցրեց արծաթե հրացանը, որը Նիկոլայը նվիրեց իրեն:слева|thumb|249x249px|Констанция Маркевич с дочерью и приёмным сыном
Մարկևիչիները բնակություն հաստատեցին Դուբլինում 1903 թվականին և պտտվեցին գեղարվեստական և գրական շրջանակներում, որտեղ կոմսուհու մասին կարծիք հայտնվեց որպես շնորհալի բնանկարիչ: 1905 թվականին Սառա Պերսերի, Նաթանիել Հոունի (կրտսեր), Ուոլթեր Օսբորնի և Ջոն Բաթլեր Յեթսի հետ միասին նա հիմնադրեց United Artists Club-ը՝ փորձելով համախմբել Դուբլինի բոլոր մարդկանց՝ գեղարվեստական և գրական հակումներով։ Այդ ժամանակ ոչ մի իրական բան չէր կապում Կոնստանսին հեղափոխական քաղաքականության հետ, բայց շփվելով այս միջավայրում ՝ նա հանդիպեց Իռլանդիայի ապագա առաջին նախագահ Դուգլաս Հայդի կողմից հիմնադրված Գելական լիգայի կարևոր դեմքերի հետ։ Պաշտոնապես ապաքաղաքական և Գելական լեզուն և մշակույթը պահպանելու համար ստեղծված լիգան համախմբել է բազմաթիվ հայրենասերների և ապագա քաղաքական գործիչների: Սառա Պերսերը, որին Գոր-բութ քույրերն առաջին անգամ հանդիպեցին 1882 թվականին, երբ նա պատվեր ստացավ նկարել իրենց դիմանկարը, պահում էր սրահ, որտեղ հավաքվում էին երկու ազգայնական կուսակցությունների նկարիչները, գրողները և մտավորականները: Տանը Պերսեր Մարկևիչը հանդիպեց հեղափոխական մտածող հայրենասերներ Մայքլ Դեվիթի, ոն Օ' Լիրի և Մոդ Գոննի հետ։ 1906 թվականին Մարկևիչիները փոքրիկ քոթեջ են վարձել Դուբլինի արվարձանում։ Քոթեջի նախորդ վարձակալը՝ Պատրիկ Քոլումը, այնտեղ թողել է The Peasant and Sinn Féin ամսագրի հին համարները։ Այս հեղափոխական ամսագիրը տպագրում էր նյութեր Իռլանդիան Մեծ Բրիտանիայի վերահսկողությունից ազատելու անհրաժեշտության մասին։ Այս ամսագրերը կարդալը ոգեշնչեց կոմսուհուն ակտիվ գործունեություն ծավալել.

1908 թվականին Մարկևիչը սկսեց ակտիվ մասնակցություն ունենալ Իռլանդիայի ազգային քաղաքականության մեջ։ Նա միացավ Շինն Ֆայնին և Ինգինիդե նա հեյրանին («Իռլանդիայի դուստրերը»), կանանց հեղափոխական շարժում, որը հիմնադրվել է դերասանուհի և ակտիվիստ Մոդ Գոննի կողմից, W. B. Yates-ի մուսան: Մոդի հետ միասին նա մասնակցել է մի քանի ներկայացումների վերջերս բացված աբբայության թատրոնում, որը կարևոր դեր է խաղացել մշակութային ազգայնականության վերելքի գործում։ Նույն թվականին Կոնստանցիան աշխույժ մասնակցություն ունեցավ սուֆրաժիստների արշավին՝ հակազդելու Ուինսթոն Չերչիլի խորհրդարանի ընտրությանը Մանչեսթերի հյուսիսարևմտյան լրացուցիչ ընտրությունների ժամանակ՝ շրջելով ընտրատարածքում՝ վարելով փարթամ, հնաոճ տեսք ունեցող կառք, որը քաշվել էր չորս սպիտակ ձիերի կողմից: Երբ ինչ-որ տղամարդ քննադատ հարցրեց նրան, թե կարող է ընթրիք պատրաստել, Նա պատասխանեց (անգլերենում «ձիերով կառք անցկացնել» արտահայտությունը նշանակում է «օրենքը չեղյալ հայտարարելու համար սողանցք գտնել»): Չերչիլի դեմ արշավին մասնակցել են նաև Եվա Գոր-Բութը և նրա սուֆրաժիստ ընկերուհին՝ Էսթեր Ռոպերը, ում մոտ Եվան ժամանել է Մանչեսթեր։ Մասամբ բաժնետոմսերի և սուֆրաժիստների դիմադրության շնորհիվ Չերչիլը կորցրեց այս ընտրությունները պահպանողականների թեկնածու Ուիլյամ Ջոյնսոն-Հիքսին։

1909 թվականին Մարկևիչը հիմնել է «Իռլանդիայի Հերոսներ» ազգային ռազմականացված սկաուտական կազմակերպությունը (Fianna Éireann), որտեղ տղաներին և աղջիկներին սովորեցնում էին հրազեն ունենալ։ Պատրիկ Փիրսը «Իռլանդիայի հերոսների» ստեղծումը համարեց կարևոր իրադարձություն 1913 թվականին «իռլանդացի կամավորներ» ստեղծելու ճանապարհին: Բալմեր Հոբսոնը և մյուսները վիճարկում էին կոմսուհու պնդումը շարժման հիմնադրմանը նրա մասնակցության մասին, սակայն 1965 թվականին հատուկ հետազոտական կոմիտեն՝ շարժման ղեկավար Liam Mac an Ultaigh-ի գլխավորությամբ, եզրակացրեց, որ հենց Մարկևիչն է կանգնած «Իռլանդիայի հերոսների» ակունքներում։

Կոմսուհուն առաջին անգամ բանտարկել են 1911 թվականին՝ Իռլանդիայի Հանրապետական եղբայրության (Իռլանդիայի Հանրապետություն եղբայրություն) կողմից կազմակերպված ցույցի ժամանակ (որը հավաքել էր 30 000 մարդ) ելույթ ունենալու համար՝ բողոքելու Ջորջ V-ի Իռլանդիա կատարած այցի դեմ։ Մարկևիչը թռուցիկներ բաժանեց, մասնակցեց թագավորի և թագուհու դիմանկարների քարկոծմանը, փորձ արեց, որը հաջողությամբ պսակվեց, այրել Լենսթեր հաուսից հանված Բրիտանական հսկա դրոշը, որի ընթացքում նրան նկատել է Jamesեյմս Մակարդլը: 1920-ին մարկևիչը մահացավ: Նրա ընկերուհին` Հելենա Մոլոնին, ձերբակալվել է քարեր նետելու համար և դարձել է առաջին կինը, որը բանտարկվել է քաղաքական ցույցերին մասնակցելու համար «կանանց հողային լիգայից» («Ladies Land League») հետո։

Մարկևիչը նաև միացավ սոցիալիստ Jamesեյմս Քոնոլիի Իռլանդիայի քաղաքացիական բանակին՝ կամավորների փոքր ջոկատին, որը ստեղծվել էր Ի պատասխան 1913 թվականի Դուբլինի արգելափակման՝ ցուցարարներին ոստիկաններից պաշտպանելու համար: Կոնստանցիան համակրանք էր զգում հասարակ աշխատողների հանդեպ՝ չնայած իր արիստոկրատական կոչմանը։ Նա կամավորներ էր հավաքագրում, որոնք պատրաստ էին նկուղում կարտոֆիլ մաքրել և ուտելիք բաժանել։ Ամբողջ սնունդը գնվում էր նրա փողերով, ուստի այս ժամանակահատվածում նա ստիպված էր շատ վարկեր վերցնել և վաճառել իր բոլոր զարդերը: Նույն թվականին «Իռլանդիայի դուստրերի» (Inghinidhe na hÉireann) ուժերով Նա անվճար ճաշարան է կազմակերպել աղքատ ընտանիքների դպրոցականների համար։

Նա մասնակցել է Howth gun-running-ին՝ «իռլանդացի կամավորներին» զենքի մատակարարման հիմնական գործողությանը: 1914 թվականի հուլիսի 26-ին զենքով բեռնված «Ասգարդ» զբոսանավը մտավ Հոութ ծովածոց, որտեղ նրան դիմավորեցին բեռների փոխադրման համար պատրաստ «Իռլանդական քաղաքացիական բանակի» մասնակիցները՝ Կոնստանս Մարկևիչի գլխավորությամբ։ Գործողությանը մասնակցել են նաև Բալմեր Հոբսոնը (Bulmer Hobson), Դարել Ֆիգիսը (Darrell Figgis), Պեդար Քիրնին (Patrick Heeney) և Թոմաս Մաքդոնաղը (Thomas MacDonagh)։

### Զատկի ապստամբություն
thumb|247x247px|Կոմսուհի Մարկևիչի հուշարձանը Դուբլինում:
1913 թվականին Կազիմիր Մարկևիչը մեկնում է Ուկրաինա և այլևս երբեք չի վերադառնում Իռլանդիա, բացառությամբ 1927 թվականի, երբ նա եկավ մահամերձ կնոջ մոտ։ Կոնստանցիան մասնակցել է Զատկի ապստամբությանը՝ որպես Իռլանդիայի քաղաքացիական բանակի անդամ։ Ջեյմս Քոնոլլիի հետ նա զինվորների համար համազգեստ է մշակել և օրհներգ, որը Լեհական երգ է՝ վերաշարադրված տեքստով։ Մարկևիչը ստացավ սպայի կոչում, որը նրան հնարավորություն տվեց ազդել ընդունված որոշումների վրա և, ամենակարևորը, զենք կրելու իրավունք:

Լեյտենանտ Մարկևիչը ապստամբության ժամանակ նշանակվել է հրամանատարի օգնական Մայքլ Մալինի կողմից Սանտ Սթիվենս Գրինում։ Նա ապստամբության սկզբում ղեկավարում էր բարիկադների կառուցումը և գտնվում էր Սանտ Սթիվեն Գրինի ճակատամարտի կենտրոնում՝ վիրավորելով բրիտանական բանակի դիպուկահարին: Առաջնորդվելով արևմտյան ճակատից ռազմական կինոխրոնիկայում տեսածով՝ ապստամբներն ի սկզբանե սկսել են խրամատներ փորել այգում։ Սակայն բրիտանական զորքերի կողմից հարևան տների տանիքներից բացված կրակը ցույց տվեց իրենց ընտրած մարտավարության անհամապատասխանությունը։ Ապստամբները ստիպված են եղել պատսպարվել այգու մոտ գտնվող անգլիական թագավորական վիրաբուժական քոլեջի շենքում։

Մարկևիչը և Մուլինը, իրենց մարդկանց հետ միասին, գոյատևեցին ևս վեց օր՝ հանձնվելով միայն այն ժամանակ, երբ բրիտանացիները նրանց ցույց տվեցին Պատրիկ Փիրսի հանձնման հրամանի պատճենը: Կապիտուլյացիան ընդունող անգլիացի կապիտան Վիլլերը (Wheeler) մարկևիչի ազգականն էր։

Հանձնված ապստամբներն ուղարկվեցին Դուբլինի ամրոց, իսկ կոմսուհի Մարկևիչը՝ Կիլմանհեմի բանտ։ Երբ նրանց տանում էին Դուբլինի փողոցներով, ամբոխը ծիծաղում էր նրանց վրա։ Կոնստանցան՝ յոթանասուն կին բանտարկյալներից միակը, բանտարկվեց մենախցում։ 1916 թվականի մայիսի 4-ին կայացած տրիբունալում Կոնստանցիա Մարկևիչն իրեն մեղավոր չի ճանաչել «հակառակորդին աջակցություն ցուցաբերող ռազմական ապստամբությանը մասնակցելու» մեջ, բայց ընդունել է մեղքը «քաղաքացիական բնակչության շրջանում դժգոհություն առաջացնելու» փորձի մեջ և դատարանին հայտնել է «իմ կատարածը ես ճիշտ եմ համարում և չեմ փոխի կարծիքս»: Նրա մեղքն ապացուցվել է, սակայն պատժամիջոց նշանակելիս դժվարություններ են առաջացել։ Ի սկզբանե մահապատժի դատավճիռ էր կայացվել, Բայց գեներալ Մաքսվելը Այն փոխարինեց ցմահ բանտարկությամբ՝ «հաշվի առնելով բանտարկյալի սեռը»: Գործով մեղադրող Ուիլյամ Վայլին, որը 1924 թվականին ստացել Է Գերագույն դատավորի պաշտոնը, իր դստերը ուղղված նամակում պնդել է, որ Կոնստանցիան ասել է «Ես միայն կին եմ, դուք չեք կարող սպանել կնոջը" եւ "չի դադարել լաց լինել այն ամբողջ ժամանակ, երբ դատարանի դահլիճում էր»։

Կոմսուհին 1916 թվականի հուլիսին տեղափոխվել է Մաունթջոյ (Mountjoy Prison) բանտ, այնտեղից՝ Ալսբերիի անգլիական բանտ (Այլեսբուրի Պրիսոն)։ 1917 թվականին նա ազատ է արձակվել Զատկի ապստամբության մասնակիցների համար հայտարարված համընդհանուր համաներման արդյունքում։ Մոտավորապես նույն ժամանակ Մարկևիչը մկրտվեց կաթոլիկ հավատքի մեջ ։  Նախկինում այն պատկանել է իռլանդական եկեղեցուն։

### Առաջին Դոյլ
1918 թվականին Կոնստանցիա Մարկևիչը կրկին բանտարկվեց՝ զորակոչի դեմ ուղղված ակցիաներին մասնակցելու համար։ 1918 թվականի իռլանդական համընդհանուր ընտրություններում Մարկևիչը հաղթեց իր մրցակից Ուիլյամ Ֆիլդին և դարձավ Շինն Ֆեյն կուսակցության 73 պատգամավորներից մեկը։ Այսպիսով, նա դարձավ առաջին կինը, ով ընտրվեց Մեծ Բրիտանիայի Համայնքների պալատում: Այնուամենայնիվ, Սինն Ֆեյնի վարած աբստրենցիոնիզմի քաղաքականության համաձայն, այն երբեք չի զբաղեցրել իր օրինական պատգամավորական տեղը։

Երբ նրա գործընկերները հավաքվել էին Դուբլինում՝ հեղափոխական Իռլանդիայի Հանրապետության խորհրդարանի առաջին Դոյլի համագումարին, Կոնստանցիան գտնվում էր Հոլովեյի բանտում, ուստի նրա անունը հիշատակելիս նշվում էր, որ նա «ներկալվել է թշնամու բանակի կողմից»։ 1921 թվականի ընտրություններում Մարկևիչը վերընտրվեց երկրորդ Դոյլում։

Կոնստանցիա Մարկևիչը ծառայել է որպես աշխատանքի նախարար 1919 թվականի ապրիլից մինչև 1922 թվականի հունվար։ Այսպիսով, նա դարձավ առաջին կին նախարարը Իռլանդիայում (երկրորդը՝ Եվրոպայում) և պահպանեց այդ կոչումը մինչև 1979 թվականը։

### Քաղաքացիական պատերազմ և Ֆիաննա ֆայլ
Իմոն դե Վալերայի և այլ քաղաքական գործիչների հետ, ովքեր համաձայն չէին անգլո-իռլանդական պայմանագրի հետ, Կոնստանս Մարկևիչը դուրս եկավ կառավարությունից 1922 թվականին: Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Դուբլինյան ճակատամարտին։ Պատերազմի ավարտից հետո նա ուղևորվեց Միացյալ Նահանգներ: 1923 թվականին ընտրվել է խորհրդարան Հարավային Դուբլին շրջանից։ Մյուս հանրապետականների հետ միասին իր տեղը չի զբաղեցրել դրանում։ Նրա համառ հավատարմությունը Հանրապետական իդեալներին հերթական բանտարկության պատճառ է դարձել, որի ժամանակ 92 բանտարկյալներից բաղկացած խմբի հետ հացադուլ է հայտարարել: Դրանից մեկ ամիս անց կոմսուհին ազատ է արձակվել։

Մարկևիչը միացել է Ֆիաննա ֆայլին հիմնադրման օրվանից և նախագահել է նոր կուսակցության առաջին հանդիպումը 1926 թվականին։ 1927 թվականի հունիսին Կոնստանցիան մտավ հինգերորդ Դոյլ՝ որպես նոր կուսակցության թեկնածու Ֆիաննա ֆայլ, որը խոստացավ մտնել Իռլանդիայի Ներկայացուցիչների պալատ։ Բայց խորհրդարանում իր տեղը զբաղեցնելուց հինգ շաբաթ անց Կոնստանս Մարկևիչը մահացավ։

Նա մահացավ 1927 թվականի հուլիսի 15-ին, 59 տարեկան հասակում: Ենթադրաբար տուբերկուլյոզից կամ կույր աղիքի բորբոքումից առաջացած բարդություններից: Նրա ամուսինը, դուստրը և խորթ որդին նրա կողքին էին։ Թաղված է Գլասնևինի գերեզմանատանը։ Հրաժեշտի խոսքով հանդես եկավ Ֆիաննա ֆայլ կուսակցության առաջնորդ Իմոն դե Վալերան:

Դոյլում նրա տեղը զբաղեցնելու համար ընտրությունները տեղի են ունեցել 1927 թվականի օգոստոսի 24-ին։ Նրանց հաղթել է Cumann na nGaedheal կուսակցության ներկայացուցիչ Թոմաս Հենեսին։ 

Նրա նախկին քաղաքացիական բանակի դրամատուրգ Շոն Օ' Քեյսին ասաց նրա մասին: 

Նրա սրտում հուսահատ քաջության ավելցուկ էր: Այն հագած էր նրա կողմից, ինչպես զրահը։

## Հիշողություն
Նա հայտնվում է որպես էպիզոդիկ կերպար «Իռլանդական սիրտ» գրքում։

Սլիգո կոմսությունում Կոնստանս Մարկևիչի անունով են կոչվում մարզադաշտը (ԳԱԱ-ի գլխավոր մարզադաշտը կոմսությունում) և «Մարկևիչ ռոադ» ճանապարհը։

Դուբլինում նրա անունով է կոչվել կոմսուհի Մարկևիչի բազմաբնակարան շենքը։

2018 թվականին Մարկևիչի դիմանկարը Իռլանդիայի խորհրդարանի կողմից նվիրաբերվել է Մեծ Բրիտանիայի Համայնքների պալատին՝ ի հիշատակ 1918 թվականի ժողովրդի ներկայացուցչության մասին օրենքի, որով Միացյալ Թագավորությունում առաջին անգամ որոշ կանանց թույլատրվել է քվեարկել։

2019 թվականին Դուբլինի Մարկևիչի նախկին տանը՝ Ռաթմայնսի Լենստեր ճանապարհի Surrey House-ում, Դուբլինի քաղաքային խորհրդի կողմից բացվեց հուշատախտակ։

2008-ին Ուկրաինայի Վիննիցայի շրջանի Ժիվոտովկա գյուղում, որտեղ Կոնստանցիան 1903-ին մնաց Մարկևիչի ընտանիքի մոտ, բացվեց մի սենյակ, որը նվիրված էր զույգին՝ լիսադելից բերված փաստաթղթերով։

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագիտություն
* Աննա Մարեկո. Կոնստանս Մարկևիչի կյանքն ու ժամանակը: 1967
* Դիանա Նորման. Կոնստանս Մարկևիչի կյանքը, 1868-1927: 1987
* Էն Հավերտի. Կոնստանս Մարկևիչ իռլանդացի հեղափոխական: 1993.
* Ջո Մակգոուեն. Կոնստանցիա Մարկևիչժողովրդական կոմսուհի: 2003.