.mobi

**.mobi**, համացանցի դոմենային անունների համակարգում (DNS) ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն (gTLD): Անունը *mobile* բառի կրճատ տարբերակն է:

Դոմենը հաստատել է ICANN-ը 2005 թվականի հուլիսի 11-ին և կառավարում է mTLD գլոբալ գրանցամատյանը։ Սկզբնապես այն ֆինանսավորել և հովանավորել են Google-ը, Microsoft-ը, Nokia-ն, Samsung-ը, Ericsson-ը, Vodafone-ը, T-Mobile-ը, Telefónica Móviles-ը, Telecom Italia Mobile-ը, Orascom Telecom-ը, GSM Association-ը, Hutchison Whampoa-ն, Syniverse Technologies-ն և Visa-ն, իսկ յուրաքանչյուր ընկերությունից մեկական գործադիր անդամ ընդգրկված է mTLD-ի տնօրենների խորհրդում։ 2010 թվականի փետրվարին Afilias-ը ձեռք է բերել mTLD Top-Level Domain Ltd.-ն (հանրային առումով հայտնի է որպես «dotMobi»)։ 2017 թվականի մարտին .mobi-ն դարձել է չհովանավորվող ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն՝ օգտագործելով նույն պայմանները, որոնք առաջարկվում էին նոր gTLD- ներին։

## Գործընթաց
DotMobi դոմենային անունները հանրության համար հասանելի են գրանցման համար 2006 թվականի սեպտեմբերի 26-ից։

dotMobi-ն համագործակցել է W3C Mobile Web Initiative (MWI)-ի հետ՝ բջջային բովանդակության համար MWI-ի լավագույն փորձը մշակելու համար: Գործընթացները նախանշել են մի շարք եղանակներ՝ բջջային վեբին միացված սարքերում լավ օգտագործողի փորձառություն ապահովելու համար և ճանաչել են այդ պրակտիկաները իրականացնելու մի քանի մեթոդներ:

mTLD-ն թողարկել է Ready.mobi (հետագայում*՝ mobiForge*) անվամբ անվճար թեստավորման գործիք՝ կայքերի բջջային սարքերի համար պատրաստվածությունը վերլուծելու համար: Այն անվճար էջերի վերլուծություն է կատարում և .mobi Ready գնահատական է տալիս 1-ից 5: Այս զեկույցը ստուգում է կայքի բջջային սարքերի համար պատրաստվածությունը՝ օգտագործելով dotMobi-ի առաջարկած լավագույն փորձը:

dotMobi-ն ինքը որևէ հատուկ տեխնոլոգիա չի պարտադրում, բայց խորհուրդ է տալիս, որ .mobi կայքերը ստեղծեն իրենց ուղեցույցներին համապատասխան և հատուկ օպտիմալացված բջջային հեռախոսների համար։

2024 թվականի դրությամբ .mobi-ի հին հեղինակավոր WHOIS դոմենը թույլատրվել էր ժամկետանց լինել, ինչը ստեղծել է խոցելիություն՝ ներառելով կեղծ կանոնավոր թվային սերտիֆիկատների (fraudulent digital certificates) ստեղծման հնարավորությունը։

### mobiForge
«mobiForge»-ը բջջային մշակման և դիզայնի ռեսուրսների կայք է, որը գործարկում է dotMobi-ը: mobiForge-ը գործում է ինչպես որպես հարթակ՝ ծրագրավորողների համայնքին ապրանքի թարմացումները հայտարարելու, այնպես էլ որպես վեբ-ֆորումներ dotMobi-ի յուրաքանչյուր ապրանքի և ծառայության համար: mobiForge-ը գործարկվել է 2006 թվականի նոյեմբերին՝ որպես dev.mobi: Այն հայտարարվել է Սան Ֆրանցիսկոյում կայացած Mobile 2.0 կոնֆերանսում՝ ready.mobi-ի գործարկման հետ մեկտեղ: dev.mobi-ն 2008 թվականի սեպտեմբերին ենթարկվել է մեծ վերաձևավորման և վերանվանվել է mobiForge և տեղափոխվել mobiForge.com:

## Ընդունելություն
Սկզբնապես dotMobi-ն կենտրոնացած է եղել երկու առանձին սարքերից կախված համաշխարհային ցանցերի ստեղծման խթանման վրա՝ մեկը՝ համակարգչի, մյուսը՝ բջջային հեռախոսների համար։ Դրա պատճառով Թիմ-Բերներս Լին բարձրացրել է համացանցային բովանդակության ավելորդության վերաբերյալ մտահոգությունները։

Հատուկ սարքերին հարմարեցված բովանդակության տրամադրումը կարող է իրականացվել ոչ միայն որոշակի TLD-ով, այլև այլ միջոցներով, ինչպիսիք են՝ գոյություն ունեցող դոմենի ներսում հոսթնամների օգտագործումը, HTTP բովանդակության համաձայնեցումը, կասկադային ոճաթերթիկները կամ հարմարեցման այլ ձևերը: Պատասխանատու վեբ ձևավորման մասսայականացումը հանգեցրել է նրան, որ տիրույթի անունը տեղափոխվել է բջջային ծառայությունների և բջջային հավելվածների կայքերում օգտագործելու համար:

## Տես նաև
* Բջջային հավելվածներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IANA .mobi whois տեղեկատվություն
* .mobi գրանցամատյանի համաձայնագիր ICANN-ի հետ
* mobiForge

Կատեգորիա:Բջջային կապ
Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեններ