Ասադական ռեժիմի տապալում

**Ասադական ռեժիմի տապալում**, արաբական աշխարհի վերջին ոչ միապետական հասարակարգի՝ Սիրիայում գործող համակարգի տապալումը, որը գործում էր 1966 թվականի ներկուսակցական հեղաշրջումից հետո, երբ իշխանությունը կենտրոնացել էր նախագահներ Հաֆեզ ալ-Ասադի (1971-2000) և Բաշշար ալ-Ասադի (2000-2024) ձեռքում։ Դա արդյունք էր 2011 թվականին սկսած արաբական գարնան, որի նպատակն էր արաբական պետություններում ավտորիտար իշխանության հասած անձանց հեռացումը։ Սիրիայի պարագայում քաղաքացիական ճգնաժամը տևեց շուրջ քառորդ դար՝ 2011 թվականի մարտի 15-ից 2024 թվականի դեկտեմբերի 8-ը։ Իշխանությունը Սիրիայում հայտնվեց ընդդմիմադիր տարբեր խմբավորումների ձեռքում, որոնց փաստացի ղեկավար դարձավ Աբու Մուհամմադ ալ-Ջուլանին։

Դամասկոսի անկումը նշանավորեց Ասադական ռեժիմի տապալման ավարտը: Երբ ապստամբների կոալիցիան ներխուժեց Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոս՝ փորձելով գտնել նախկին նախագահին, տեղեկություններ հայտնվեցին, որ Ասադը փախել է մայրաքաղաքից ինքնաթիռով: Այնուհետև սիրիացի ապստամբները պետական ​​հեռուստատեսությամբ հայտարարեցին Ասադի կառավարության դեմ հաղթանակի մասին, մինչդեռ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց Ասադի հրաժարականի և Սիրիայից հեռանալու մասին: Ռուսաստանը հետագայում հայտնեց, որ Ասադին և նրա ընտանիքին ապաստան է տվել:

## Պատմություն
մինի|ալ-Ասադ ընտանիք
Ասադների ընտանիքը կառավարում է Սիրիան 1971 թվականից, երբ Հաֆեզ ալ-Ասադը դարձավ Սիրիայի նախագահ՝ ընտրված Բաաս կուսակցության կողմից։ 2000 թվականի հունիսին նրա մահից հետո նրան հաջորդեց որդին՝ Բաշշար ալ-Ասադը։

Հաֆեզ ալ-Ասադը կառուցեց իր կառավարական համակարգը որպես բյուրոկրատիա, որը նշանավորվեց անձի պաշտամունքով: Ասադի պատկերները, դիմանկարները, մեջբերումներն ու գովեստները ցուցադրվում էին ամենուր՝ դպրոցներից մինչև հանրային շուկաներ և պետական ​​գրասենյակներ. իսկ Հաֆեզ ալ-Ասադը ասադական ​​պաշտոնական գաղափարախոսության մեջ հիշատակվում էր որպես «Անմահ առաջնորդ» և «Սրբացված» (ալ-Մուկադաս)։ Հաֆեզը վերակազմավորեց սիրիական հասարակությունը միլիտարիստական ​​գծերով և համառորեն վկայակոչեց դավադիր հռետորաբանությունը օտարերկրյա կողմից հովանավորվող դավադրությունների վտանգների վերաբերյալ, որոնք աջակցում էին հինգերորդ սյունակագիրներին և առաջ քաշում զինված ուժերը որպես հասարակական կյանքի կենտրոնական կողմ:

1970 թվականին Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության գրավումից հետո պետական ​​քարոզչությունը խթանեց նոր ազգային դիսկուրսը, որը հիմնված էր սիրիացիներին «մեկ երևակայական բաասական ինքնության» ներքո միավորելու վրա, ինչպես նաև ասադականության: Ջերմորեն հավատարիմ պարագլուխները, որոնք հայտնի են որպես Շաբիհա (ուրվականներ) աստվածացնում են Ասադի դինաստիան՝ «Չկա Աստված, բացի Բաշարից» կարգախոսներով, և հոգեբանական պատերազմ վարել ոչ կոնֆորմիստական ​​բնակչության դեմ:

### Բաշշար ալ-Ասադ
մինի|Բաշշար ալ-Ասադը 2024 թվականին
Հաֆեզ ալ-Ասադի մահից հետո նրա որդին և իրավահաջորդը` Բաշար ալ-Ասադը ժառանգեցին գոյություն ունեցող անձի պաշտամունքը, և կուսակցությունը նրան ողջունեց որպես «Երիտասարդ առաջնորդ» և «ժողովրդի հույս»: 2011 թվականին Միացյալ Նահանգները, Եվրամիությունը և Արաբական լիգայի մեծամասնությունը կոչ արեցին Ասադին հրաժարական տալ՝ սիրիական հեղափոխության իրադարձությունների ժամանակ Արաբական գարնան ցուցարարների դեմ ճնշելուց հետո, որը հանգեցրեց սիրիական քաղաքացիական պատերազմի: Քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով զոհվել է մոտ 580,000 մարդ, որոնցից առնվազն 306,000-ը զոհվել են ոչ մարտական ​​գործողությունների հետևանքով: Համաձայն Մարդու իրավունքների սիրիական ցանցի, Ասադին աջակցող ուժերը պատճառ են դարձել այդ քաղաքացիական անձանց մահերի ավելի քան 90%-ին: Ասադի կառավարությունը բազմաթիվ ռազմական հանցագործություններ է կատարել սիրիական քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում, և Ասադի բանակը՝ Սիրիայի արաբական զինված ուժերը, նույնպես մի քանի հարձակումներ են իրականացրել քիմիական զենքով: Ամենամահաբեր քիմիական հարձակումը 2013 թվականի օգոստոսի 21-ին Ղուտայում սարինի գազով հարվածն էր, որի հետևանքով զոհվեց 281-ից 1729 մարդ:

2013 թվականի դեկտեմբերին ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատար Նավի Պիլայը հայտարարեց, որ ՄԱԿ-ի հետաքննության արդյունքները Ասադին մեղադրում են ռազմական հանցագործությունների մեջ: ՔԶԱԿ-ՄԱԿ-ի համատեղ քննչական մեխանիզմի և ՔԶԱԿ-ՄԱԿ IIT-ի հետաքննությունները համապատասխանաբար եզրակացրել են, որ Ասադի կառավարությունը պատասխանատու է 2017 թվականին Խան Շեյխուն սարինի և 2018 թվականին Դումայում քիմիական հարձակման համար: 2023 թվականի նոյեմբերի 15-ին Ֆրանսիան ձերբակալության օրդեր արձակեց Ասադի դեմ՝ Սիրիայում քաղաքացիական անձանց դեմ արգելված քիմիական զենքի կիրառման պատճառով։ Ասադը կտրականապես հերքել է այդ մեղադրանքների մեղադրանքները և մեղադրել է օտարերկրյա երկրներին, հատկապես Միացյալ Նահանգներին, ռեժիմի փոփոխության փորձի մեջ:

## Ընդդիմության հաղթանակ
### Ռազմական առաջխաղացումներ

մինի|2024 թվականի սիրիական ընդդիմության հարձակումների քարտեզ
Հակաասադական ուժերի կողմից Հալեպի դեմ հարձակման պլանավորումը սկսվել է 2023 թվականի վերջին, սակայն այն հետաձգվել է թուրքական առարկությունների պատճառով: Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ձգտում էր բանակցություններ վարել Ասադի կառավարության հետ՝ «միասնաբար որոշելու Սիրիայի ապագան», սակայն բացասական պատասխան ստացավ։ Թուրքիան չեղյալ հայտարարեց իր առարկությունները, և հակաասադական ուժերը սկսեցին սահմանափակ հարձակումը Հալեպի գյուղերի դեմ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին:

2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդդիմադիր ուժերն ապահովեցին Հոմսի ամբողջական վերահսկողությունը մոտավորապես քսանչորս ժամ կենտրոնացված ռազմական գործողություններից հետո: Կառավարության պաշտպանական ուժերի արագ փլուզումը հանգեցրեց անվտանգության ուժերի հապճեպ դուրսբերմանը, որոնք նահանջի ժամանակ ոչնչացրեցին տարբեր փաստաթղթեր: Գրավումը ապստամբ ուժերին վերահսկում է կարևոր տրանսպորտային ենթակառուցվածքները, մասնավորապես Դամասկոսը Ալավիների ափամերձ շրջանին միացնող մայրուղու հանգույցը, որտեղ գտնվում էին և՛ Ասադի աջակցության բազան, և՛ ռուսական ռազմական օբյեկտները:

Ասադի դաշնակից Հեզբոլլահի ուժերը հետ են քաշվել մոտակա ալ-Կուսեյրից՝ տարհանելով մոտ 150 զրահամեքենա և հարյուրավոր մարտիկներ: Ենթադրվում էր, որ հիմնական դաշնակիցների կողմից աջակցության կրճատումը, ներառյալ Ռուսաստանի նվազած ներգրավվածությունը Ուկրաինա ներխուժման վրա կենտրոնանալու պատճառով, և Հեզբոլլահի միաժամանակյա ներգրավվածությունը Իսրայելի հետ հակամարտությունում, ենթադրվում էր, որ նպաստում են կառավարության թուլացած դիրքերին:

Ընդդիմադիր ուժերի կողմից Հոմսի գրավումը առաջացրել է լայնածավալ հասարակական տոնակատարություններ, որտեղ բնակիչները մասնակցել են փողոցային ցույցերին: Հանդիսավորները վանկարկել են հակաասադական կարգախոսներ, այդ թվում՝ «Ասադը գնացել է, Հոմսն ազատ է» և «Կեցցե Սիրիան, ցած Բաշշար ալ-Ասադը», հեռացրել են կառավարական խորհրդանիշները, որոնք ներառում էին Ասադի դիմանկարները, մինչդեռ ընդդիմադիր զինյալները հաղթանակի տոնակատարություններ էին անցկացնում՝ ներառյալ տոնական կրակոցները:

Դեկտեմբերի 7-ին սիրիացի ապստամբները հայտարարեցին, որ սկսել են շրջապատել Դամասկոսը մոտակա քաղաքները գրավելուց հետո, ընդ որում ապստամբների հրամանատար Հասան Աբդել Գանին հայտարարել է, որ «մեր ուժերը սկսել են իրականացնել մայրաքաղաք Դամասկոսը շրջապատելու վերջին փուլը»: Դամասկոսի հարավային մուտքից 20 կմ հեռավորության վրա գտնվող ալ-Սանամեյն քաղաքը գրավելուց հետո: Երեկոյան կառավարամետ ուժերը լքել էին Դամասկոսի արվարձաններում գտնվող քաղաքները, այդ թվում՝ Ջարամանա, Կատանա, Մուադամիյաթ ալ-Շամ, Դարայա, ալ-Քիսվա, ալ-Դումեյր, Դառաա և Մեզե ավիաբազայի մոտ գտնվող վայրերը:

Սիրիական բանակը փորձել է պահպանել հասարակական կարգը պետական ​​լրատվամիջոցների հեռարձակումների միջոցով՝ կոչ անելով քաղաքացիներին անտեսել այն, ինչ նրանք անվանել են «կեղծ լուրեր», որոնք ուղղված են ազգային անվտանգության ապակայունացմանը: Ռազմական ղեկավարությունը հավաստիացրեց բնակչությանը երկիրը պաշտպանելու իրենց շարունակական հանձնառության մեջ, թեև դա անելու նրանց կարողությունները գնալով սահմանափակվում էին: Ընդդիմադիր հետախուզական ստորաբաժանումները թափանցել են մայրաքաղաքի պաշտպանական տարածքներ՝ դիրքեր հաստատելով քաղաքի ողջ ռազմավարական վայրերում։ Հատուկ գործողությունների խմբերը Դամասկոսում որոնումներ են իրականացրել Ասադի համար, թեև նրան գտնելու նրանց ջանքերն անհաջող են եղել:

### Քաղաքական վերահսկողության կորուստ

Ջարամանայի գլխավոր հրապարակում ցուցարարները իջեցրին Հաֆեզ ալ-Ասադի արձանը: Հաղորդվում է, որ երեկոյան կառավարամետ ուժերը հետ են քաշվել մի քանի արվարձաններից, որտեղ լայնածավալ բողոքի ցույցեր են սկսվել:

Հաղորդվում է, որ Դամասկոսում Ասադի կառավարության բարձրաստիճան պաշտոնյաները բանակցություններ են վարել ընդդիմադիր ուժերի հետ՝ կապված հնարավոր հեռացումների հետ: Այս զարգացումները համընկել են Իրանի պաշտոնյաների կողմից այն լուրերի հերքման հետ, որ Ասադը փախել է երկրից, թեև աղբյուրները նշում են, որ Դամասկոսում նրա գտնվելու վայրը մնում է անհայտ: Ընդդիմադիր ուժերի մուտքից հետո Ասադի նախագահական գվարդիան այլևս չի տեղակայվել նրա սովորական նստավայրում: 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ի վաղ երեկոյան ապստամբ ուժերը ոչ մի ուժեղ հետախուզություն չգտան ալ-Ասադի գտնվելու վայրի վերաբերյալ և փորձեցին գտնել նրան։

Դեկտեմբերի 8-ին Հայաթ Թահրիր ալ-Շամն իր պաշտոնական Twitter/X-ում հայտարարեց, որ ազատ է արձակել իր բանտարկյալ բնակչությանը Սեդնայա բանտից՝ Սիրիայի ամենամեծ կալանավայրերից մեկը, որը գտնվում է Դամասկոսի ծայրամասում: Կազմակերպությունը համարեց ազատ արձակումը որպես խորհրդանշական և ռազմավարական հաղթանակ իր ուժերի համար՝ ի դեմս մարդու իրավունքների նախկին ոտնահարումների, և Ասադի կառավարության անարդարության տապալման ներկայացուցիչ:

Ընդդիմության մուտքը Դամասկոս տեղի ունեցավ նվազագույն դիմադրությամբ՝ քաղաքի շրջաններ ռազմական ուղարկումների բացակայության և կառավարական պաշտպանական դիրքերի արագ լուծարման պատճառով, ինչը հանգեցրեց մի քանի շրջանների գրավմանը: Մարդու իրավունքների սիրիական դիտորդական խումբը հաստատել է, որ ընդդիմադիր ուժերը հաջողությամբ գրավել են Դամասկոսի մի քանի կարևոր օբյեկտներ, այդ թվում՝ պետական ​​լրատվամիջոցների Ռադիոյի և հեռուստատեսության գլխավոր կազմակերպության շենքը և Դամասկոսի միջազգային օդանավակայանը: Նրանց առաջխաղացումները նաև ապահովեցին հսկողություն հիմնական տրանսպորտային զարկերակների և ռազմավարական թաղամասերի, մասնավորապես ազդեցիկ Մեզզե թաղամասի նկատմամբ:

### Մեկնումներ
Ըստ սիրիական բանակի երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաների՝ դեկտեմբերի 8-ի վաղ առավոտյան Ասադը, ըստ սիրիական բանակի երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաների, հաղորդվում է, որ Դամասկոսից մասնավոր ինքնաթիռով մեկնել է անհայտ վայր՝ մայրաքաղաքի անվտանգության պայմանների արագ վատթարացման պայմաններում: Միևնույն ժամանակ, սիրիացի բնակիչները հայտնել են, որ լսել են Ալլահու Աքբար («Աստված մեծ է») վանկարկումները և ուժեղ կրակոցներ Դամասկոսում: Ավելի ուշ բարձրաստիճան զինվորականները հաստատեցին Ասադի հեռանալը Դամասկոսի միջազգային օդանավակայանից, որից հետո հաստատությունում տեղակայված կառավարական զորքերը հեռացվեցին իրենց զբաղեցրած պաշտոններից: Սիրիա Դամասկոսի միջազգային օդանավակայանով» Միխայիլ Ուլյանովը (Վիեննայում Ռուսաստանի դեսպանը միջազգային կազմակերպություններում) Telegram-ում հայտարարեց, որ Ասադը և նրա ընտանիքը ապաստան են ստացել Ռուսաստանում։

Առաջին տիկին Ասմա ալ-Ասադը զույգի երեք երեխաների հետ տեղափոխվել է Ռուսաստան մոտ մեկ շաբաթ առաջ, երբ ընդդիմադիր ուժերը սկսել են իրենց առաջխաղացումը դեպի Դամասկոս: Միաժամանակ հաղորդվում էր, որ Ասադի մեծ ընտանիքի անդամները, այդ թվում՝ նրա քրոջ տոհմից հարազատները, ապաստանել են Արաբական Միացյալ Էմիրություններում: Հաղորդվում է, որ ընդդիմության առաջխաղացման նախորդող օրերին Եգիպտոսի և Հորդանանի պաշտոնյաները Բաշար ալ-Ասադին հորդորել են լքել երկիրը և ձևավորել վտարանդի կառավարություն, թեև Եգիպտոսի արտաքին գործերի նախարարությունը և Հորդանանի դեսպանատունը հերքել են դա: Դեկտեմբերի 8-ին հաղորդվեց, որ Ասադի ընտանիքը փախել է Մոսկվա և ապաստան է ստացել Ռուսաստանում։

Ասադների ընտանիքի անդամների հեռանալուց հետո համացանցում տարածվեցին տեսանյութեր, որոնցում երևում էր, թե ինչպես են մարդիկ մտնում և ուսումնասիրում Բաշար ալ-Ասադի դատարկ նստավայրը Ալ-Մալիքիում:

## Քաղաքական անցում

Աբու Մոuհամմադ ալ-Ջուլանին Telegram-ում հայտարարել է, որ սիրիական հասարակական հաստատությունները անմիջապես չեն տրվի իր ռազմական ուժերին, փոխարենը ժամանակավորապես կանցկացվեն Սիրիայի վարչապետ Մոհամմադ Ղազի ալ-Ջալալիի մոտ՝ մինչև ամբողջական քաղաքական անցումը ավարտվի: Ալ-Ջալալին սոցիալական մեդիայի տեսանյութում հայտարարեց, որ ծրագրում է մնալ Դամասկոսում և համագործակցել սիրիացի ժողովրդի հետ՝ միաժամանակ հույս հայտնելով, որ Սիրիան կարող է դառնալ «նորմալ երկիր» և սկսել դիվանագիտական ​​հարաբերություններ հաստատել այլ պետությունների հետ:

## Իսրայելի ներխուժում

Իսրայելական ուժերը ռազմական գործողություններ են սկսել Սիրիայի ալ-Կունեյտրայի մարզում։ Զրահապատ ստորաբաժանումները առաջ են շարժվել դեպի բուֆերային գոտի Իսրայելի կողմից օկուպացված Գոլանի բարձունքների և Սիրիայի մնացյալ տարածքների միջև՝ հրետանային կրակով թիրախավորելով այն շրջանները, ներառյալ Թել Այուբան կենտրոնական Կունեյտրայի արվարձանում: Գործողությունը 50 տարվա մեջ առաջին անգամն էր, երբ իսրայելական ուժերը հատեցին սիրիական սահմանի պարիսպը՝ 1974 թվականի մայիսի 31-ին Յոմ Կիպուրի պատերազմի հետևանքով հրադադարի մասին համաձայնագրերից հետո:

Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն ասել է, որ քանի որ սիրիական բանակը լքել է իր դիրքերը, 1974 թվականին Սիրիայի հետ սահմանային համաձայնագիրը փլուզվել է, և որ հնարավոր սպառնալիքներից խուսափելու համար նա Իսրայելի պաշտպանության ուժերին հրամայել է ժամանակավորապես վերագրավել Մանուշակագույն գիծը, որից Իսրայելի պաշտպանության բանակը դուրս էր եկել 1974 թվականին, մինչև համաձայնություն ձեռք բերվեց Սիրիայի նոր կառավարության հետ։

Բացի այդ, ենթադրվում էր, որ Իսրայելը ավիահարվածներ է հասցրել Սիրիայում՝ թիրախավորելով Խալխալայի ավիաբազան և Դամասկոսի Մազզե թաղամասը:

## Արձագանքներ
### Ներքին
#### Ընդդիմադիր ուժեր
Սիրիայի ազգային կոալիցիայի նախագահ Հադի ալ-Բահրան կիրակի օրը հայտարարեց Բաշար Ալ-Ասադի տապալման մասին:

«Հայաթ Թահրիր ալ-Շամը»՝ Ասադի հեռացմանը մասնակցող հիմնական ընդդիմադիր ուժը, Ասադի հեռանալուց հետո Սիրիան հայտարարեց «ազատագրված»: Խումբը հայտարարություններ է տարածել սոցիալական մեդիա հարթակների միջոցով՝ հայտարարելով «մութ ժամանակաշրջանի» ավարտի մասին և խոստացել է «նոր Սիրիա», որտեղ «բոլորն ապրում են խաղաղության մեջ և տիրում է արդարությունը»։ Նրանց հայտարարությունները մասնավորապես վերաբերում էին տեղահանվածներին և նախկին քաղբանտարկյալներին՝ նրանց վերադարձի հրավերներ ուղարկելով:

#### Հասարակության արձագանքներ
Դամասկոսը ականատես եղավ հանրային տոնակատարությունների, մասնավորապես խորհրդանշական Օմայանների հրապարակում, որն ավանդաբար կառավարական իշխանության կենտրոն է, որտեղ տեղակայված են պաշտպանության նախարարությունը և Սիրիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբը: Քաղաքացիները հավաքվել էին լքված ռազմական տեխնիկայի շուրջ, սոցիալական մեդիայի կադրերով, որոնք փաստում էին տոնակատարությունները, ներառյալ երաժշտությունը և հանրային ցույցերը: Հաղորդվում է, որ պաշտպանության նախարարության պաշտոնյաները տարհանել են իրենց շտաբը այս զարգացումների ժամանակ:

Լիբանանում հարյուրավոր մարդիկ տոնել են Տրիպոլիում և Աքքարում՝ երկրի հյուսիսում, և Բար Էլիասում, որոնք հիմնականում բնակեցված են սուննի մուսուլմաններով, որոնք դեմ են Հեզբոլլահին և Ասադի կառավարությանը, Դամասկոսի անկումից հետո։ Հալբայի սիրիական «Բաաս» կուսակցության գրասենյակը գրոհով անցավ, և Ասադի դիմանկարը նետվեց և ոտնահարվեց:

### Միջազգային
*  Թալիբանի արտաքին գործերի նախարարությունը շնորհավորել է սիրիական ընդդիմությանը և «Սիրիայի ժողովրդին»՝ հուսալով «խաղաղ, միասնական և կայուն համակարգ»"
*  Վարչապետ Ջասթին Թրյուդոն կոչ է արել բոլոր ներգրավված կողմերին հարգել մարդու իրավունքները և ողջունել կառավարության վերջը՝ հայտարարելով, որ «Ասադի բռնապետության անկումը վերջ է տալիս տասնամյակների դաժան ճնշումներին»: Հավելելով, որ «Սիրիայի համար նոր գլուխ կարող է սկսվել այստեղ՝ առանց ահաբեկչության և սիրիացի ժողովրդի տառապանքների»
*  Արտաքին գործերի նախարարության խոսնակը դեկտեմբերի 8-ին ասել է, որ Չինաստանի կառավարությունը «ուշադրությամբ հետևում է Սիրիայում տիրող իրավիճակին և հույս ունի, որ կայունությունը կվերադառնա որքան հնարավոր է շուտ»։ «Մենք կոչ ենք անում համապատասխան կողմերին Սիրիայում ապահովել Սիրիայում չինական հաստատությունների և անձնակազմի անվտանգությունն ու անվտանգությունը»
*  Եգիպտոսի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտնել է Եգիպտոսի աջակցությունը Սիրիայի «ինքնիշխանությանը, միասնությանը և տարածքային ամբողջականությանը»՝ կոչ անելով հակամարտության բոլոր կողմերին նախաձեռնել «համապարփակ քաղաքական գործընթաց»՝ խաղաղություն հաստատելու համար
*  Նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարեց, որ «բարբարոսական պետությունն ընկել է» և արտահայտեց Ֆրանսիայի հանձնառությունը «Մերձավոր Արևելքում բոլորի անվտանգությանը»:"
*  Կանցլեր Օլաֆ Շոլցը Ասադի տապալումն անվանել է «լավ լուր», մինչդեռ Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարար Աննալենա Բերբոքը ասել է, որ Ասադը «վերջապես պետք է պատասխանատվության ենթարկվի» սիրիացի ժողովրդի դեմ իր ոճրագործությունների համար
*  Հնդկաստանի կառավարությունը խաղաղության գործընթացի կոչ է արել
*  Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ «Սիրիայի ապագայի որոշումը և նրա ճակատագրի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելը բացառապես սիրիացի ժողովրդի պարտականությունն է»:"
*  Իրաքի կառավարությունը պաշտոնական հայտարարություն է տարածել՝ ընդգծելով բոլոր սիրիացիների ազատ կամքը հարգելու անհրաժեշտությունը և Սիրիայի անվտանգության, տարածքային ամբողջականության և նրա անկախության պահպանման կարևորությունը։
*  Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն ողջունել է իրադարձությունները և ասել, որ Ասադի կառավարության վախճանը «ուղղակի հետևանքն է այն հարվածների, որոնք մենք հասցրել ենք Իրանին և Հեզբոլլահին»։ Իսրայելի պաշտպանության բանակը ուշադիր հետևում էր իրավիճակին, մասնավորապես իրանական շարժումներին, միաժամանակ պնդելով, որ աջակցել է ՄԱԿ-ի ուժերին զինված խմբավորումների հարձակումները ետ մղելու հարցում
*  Աբդալլահ II-ը հայտարարել է, որ Հորդանանը կանգնած է սիրիացի ժողովրդի կողքին և հարգում է նրա կամքն ու ընտրությունը
*  Լիբանանի բանակը հայտարարել է, որ ուժեղացնում է իր ներկայությունը Սիրիայի հետ իր հյուսիսային և արևելյան սահմաններում «արագ զարգացումների լույսի ներքո»
*  Պաղեստինի նախագահ Մահմուդ Աբասն ընդգծել է Սիրիայի միասնությունը, ինքնիշխանությունը և տարածքային ամբողջականությունը հարգելու անհրաժեշտությունը՝ արտահայտելով Պաղեստինի պետության և նրա ժողովրդի լիակատար համերաշխությունը եղբայրական սիրիացի ժողովրդի հետ
*  Կատարի արտաքին գործերի նախարար Շեյխ Մոհամմեդ բեն Աբդուլռահման Ալ Թանին քննադատել է Ասադի գործողությունների բացակայությունը սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական հարցերի շուրջ պատերազմի ընթացքում կրճատված մարտերի ժամանակաշրջաններում: Խոսելով Սիրիայի կառավարության վիճակի մասին՝ Ալ Թանին ընդգծել է նոր քաղաքական գործընթացի հաստատման և սիրիական նոր կառավարության հետ դիվանագիտության մեջ ներգրավվելու կարևորությունը
*  Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը հաստատել է, որ Ասադը հրաժարական է տվել նախագահությունից և հակամարտող կողմերի հետ բանակցություններ վարելուց հետո Սիրիայից մեկնել է Ռուսաստան՝ հավելելով, որ «Ռուսաստանը չի մասնակցել այդ բանակցություններին»
*  Սաուդյան Արաբիայի ԱԳՆ-ն իր «գոհունակությունն է հայտնել Սիրիայում դրական քայլերից». Սաուդյան Արաբիան կոչ արեց «համաձայնեցված ջանքեր գործադրել՝ պահպանելու Սիրիայի միասնությունը և նրա ժողովրդի համախմբվածությունը»
*  ԱԳ նախարար Խոսե Մանուել Ալբարեսն ասել է, որ «մենք ցանկանում ենք, որ սիրիացիները որոշեն իրենց ապագան, և մենք ցանկանում ենք, որ այն լինի խաղաղ, կայուն և երաշխավորի տարածքային ամբողջականությունը»:
*  Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը տասներեք տարվա հակամարտությունից հետո Սիրիայում խաղաղության և կայունության հույս է հայտնել։ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանն ասել է, որ «Սիրիան հասել է մի փուլի, որտեղ սիրիացի ժողովուրդը կերտելու է իր երկրի ապագան» Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը «ձեռքը մեկնել է ռեժիմին՝ ազգային միասնության և խաղաղության հասնելու համար, սակայն Ասադը մերժել է այն»
*  Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարար Անդրեյ Սիբիհան ասել է, որ Ասադի տապալումը Ռուսաստանի աջակցության վրա հույս դնելու անխուսափելի արդյունքն էր՝ հավելելով, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը «միշտ դավաճանում է նրանց, ովքեր ապավինում են իրեն»
*  Նախագահ Շեյխ Մուհամմեդ բեն Զայեդի դիվանագիտական ​​խորհրդական Անվար Գարգաշն ասաց, որ Ասադը «չհաջողվեց օգտագործել արաբական տարբեր երկրների կողմից իրեն նետված փրկության կապանքները» և կառավարության փլուզումը վերագրեց «այս հսկայական քաղաքական ձախողմանը»
*  Վարչապետ Քեյր Սթարմերը ասաց, որ ողջունում է «Ասադի բարբարոս ռեժիմի» տապալումը և կոչ արեց Սիրիայում «խաղաղություն և կայունություն» հաստատել
*  ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը իր ելույթում հայտարարեց, որ «առաջին անգամ ոչ Ռուսաստանը, ոչ Իրանը, ոչ Հեզբոլլահը չեն կարող պաշտպանել Սիրիայում այս նողկալի ռեժիմը», և որ տարածաշրջանում ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունը տեղի է ունենում. հիմնականում պայմանավորված է միջազգային պատժամիջոցների համակցությամբ, Սիրիայում ամերիկյան ռազմական ներկայությամբ՝ Իսլամական պետության դեմ պայքարելու և տարածաշրջանում Իրանի կողմից աջակցվող խմբերի դեմ Իսրայելի ռազմական գործողություններին աջակցությամբ։ ԱՄՆ պաշտպանության փոխնախարարի Մերձավոր Արևելքի հարցերով օգնական Դանիել Շապիրոն ասել է, որ «ոչ ոք չպետք է արցունքներ թափի Ասադի վարչակարգի վախճանի համար»՝ հավելելով, որ ԱՄՆ-ը կպահպանի ռազմական ներկայությունը Արևելյան Սիրիայում՝ «մշտական ​​պարտությունն ապահովելու համար» ԱՄՆ նորընտիր նախագահ Դոնալդ Թրամփն ասել է, որ «Ասադը գնացել է։ Նա փախել է իր երկրից», քանի որ Ասադի «պաշտպանը»՝ Ռուսաստանը, կորցրել է հետաքրքրությունը Սիրիայում Ուկրաինայի հետ պատերազմի պատճառով։
*  Եմենի միջազգայնորեն ճանաչված կառավարության տեղեկատվության նախարար Մոամար ալ-Էրիանին դատապարտել է Դիմադրության առանցքը, որը նա անվանել է Իրանի «ընդլայնողական նախագիծը, որն օգտագործում էր աղանդավորական աշխարհազորայինները որպես գործիքներ՝ պարսկական կիսալուսինն ավարտելու համար» և գովաբանեց դրա փլուզումը։ . Նա հավելել է, որ Եմենի ժողովուրդը «կարող է խափանել Իրանի և նրա հութի գործիքի ծրագրերը՝ ոտնահարելու իրենց հողը և խաթարելու իրենց ճակատագիրը, ինչպես որ այդ ծրագրերը ձախողվեցին Սիրիայում և Լիբանանում»։

*  Բարձր ներկայացուցիչ Քաջա Կալլասը նշել է, որ Բաշարի «բռնապետության ավարտը դրական և երկար սպասված զարգացում է»՝ հավելելով, որ դա «ցույց է տալիս Ասադի աջակիցների՝ Ռուսաստանի և Իրանի թուլությունը»"
*  Սիրիայի հարցով ՄԱԿ-ի հատուկ բանագնաց Գեյր Պեդերսենը Ասադի տապալումն անվանել է «Սիրիայի պատմության ջրբաժանը» և հույս է հայտնել, որ «խաղաղություն, հաշտեցում, արժանապատվություն և ընդգրկում է բոլոր սիրիացիներին»:

## Տես նաև
* Ասադ-Սադդամյան հակամարտություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասադական ռեժիմի տապալում