open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ազնիվ Կասպարյան

**Ազնիվ Գրիգորի Կասպարյան** (), բուլղարահայ գիտնական, մաթեմատիկոս, Բուլղարիայի մայր բուհի՝ Սոֆիայի համալսարանի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ազնիվ Կասպարյանը 1984 թվականին ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետը, իսկ 1993 թվականին մեկնել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ ուսումնառությունը շարունակելու նպատակով։ Այնտեղ ընդունվել է Յուտայի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը՝ ստանալով ասպիրանտի գիտական աստիճան։ ԱՄՆ-ում ուսումն ավարտելուց հետո վերադարձել է Բուլղարիա։

1989 թվականին սկսել է աշխատել Սոֆիայի համալսարանում՝ որպես ասիստենտ, իսկ արդեն 2001 թվականին վերջինս ընտրվում է դոցենտ։ 2012 թվականից՝ նույն համալսարանի մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ Ներկայումս ծավալում է գիտական գործունեություն, ունի հեղինակային բազմաթիվ գիտական աշխատություններ նվիրված հանրահաշվին, անալիտիկ մաթեմատիկային և ֆիզիկային։

Տիրապետում է բուլղարերեն և անգլերեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարահայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Յուտայի համալսարանի շրջանավարտներ
Արիզոնա Կարդինալս

**Արիզոնա Կարդինալս** (), Արիզոնա նահանգի Գլենդեյլ քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է եկել Ֆուտբոլի ազգային լիգայում։ Ակումբը հիմնադրվել է 1898 թվականին։ Արիզոնան իր հանդիպումներ հյուրընկալում է State Farm Stadium մարզադաշտում, որը բացվել է 2006 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1898 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Ուիլյամ Յուջին Սմիթ

**Ուիլյամ Յուջին Սմիթ** (, ) — ամերիկացի ֆոտոլրագրող, վավերագրական լուսանկարչության ներկայացուցիչ, հայտնի է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիների ընթացքում իր աշխատանքներով։

Սմիթը ծնվել է  1918 թ. Ուիչիտո քաղաքում (Կանզասի նահանգ, ԱՄՆ)։ Ավարտելով դպրոցը 1936 թվականին, նա սկսել է լուսանկարել *Eagle* և *Beacon *թերթերի համար:* *Ավելի ուշ նա տեղափոխվել է Նյու Յորք և ընդունվել է աշխատանքի Newsweek *թերթում:* Նա արագ դարձավ հայտնի է իր կատարելության ձգտմամբ և ճանաչելի ոճով։ Հետագայում նա ազատվել է աշխատանքից միջին ֆորմատի տեսախցիկներ  օգտագործելու մերժման պատճառով և 1939 թվականին ընդունվել է աշխատանքի *[[Life Magazine]]*-ում որտեղ օգտվել է 35 մմ-անոց տեսախցիկներից։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Սմիթը Ֆոտոթղթակցել է*Ziff-Davis Publishing-*ին, իսկ ավելի ուշ՝ *Life Magazine-*ին։ Նա գտնվում էր առաջին գծում՝ Ամերիկա-Ճապոնական հաարձակման գծում։ Օկինավայում նա վիրավորվել էր գնդացրի կրակից։ Բուժվելուց հետո նա շարունակեց աշխատանքը Life-ում։ 1950 թվականին նա ուղարկվել է լուսաբանելու՝ Անգլիայում ընթացող ընտրությունները։ Չնայած այն հանգամանքին, որ խմբագրությունը *Life-*ը բացասաբար է վերաբերվել Լեյբորիստական կուսակցությանը, Սմիթը իր ռեպորտաժում արտահայտել է իր համակրանքը Քլեմենթ Էթթլիի նկատմամբ։ Արդյունքում, խմբագրությունը հրապարակել է իր լուսանկարների մի փոքր մասը միայն։

1955 թվականին Սմիթը հեռացել է Life-ից՝ որոշակի տարաձայնությունների պատճառով, կապված այն բանի հետ, թե ինչպես է Life-ը օգտագործել իր ֆոտոռեպորտաժները Ալբերտ Շվայցերի մասին, և անցել է աշխատանքի «Մագնում» ֆոտոգործակալությունում։ Այնտեղ նա սկսել է աշխատել Փիթսբուրգ վավերագրական նախագծի վրա,  որը իր մեջ ներառում էր շատ լուսանկարներ։

1978 թվականին կապված թմրանյութերի և ալկոհոլի չարաշահման բարդությունների հետ, Յուջին Սմիթը վախճանվում է։

## Ուիլյամի Յուջին Սմիթի հիմնադրամ
1980 թվականին ստեղծվել է Ուիլյամ Յուջին Սմիթի անվան հիմնադրամ (W. Eugene Smith Fund), որն ամեն տարի պարգևատրում է լուսանկարիչների բնագավառում «մարդասիրական լուսանկարներ»-ի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուիլյամի Յուջին Սմիթի հիմնադրամ(անգլերեն)
* Յուջին Սմիթ, ֆոտոների շարք «Գյուղական դոկտոր», 1948 թվական
* «Յուջին Սմիթ - լուսանկարիչ-հումանիստ» (Սերգեյ Մորոզով) 

Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Նյու Օռլեանս Սեյնթս

**Նյու Օռլեանս Սեյնթս** (), Լուիզիանա նահանգի Նոր Օռլեան քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային լիգայում։ «Սեյնթս»-ը խաղում է Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիայի Հարավային դիվիզիոնում։

Ակումբը հիմնադրվել է 1967 թվականին։ Հիմնադրման պահից ակումբը չի կարողացել հասնել հաջողությունների։ Ամենահաջող մրցաշրջանները կարելի անվանել 1987-1992 թվականների միջև ընկած ժամանակաշրջանը, երբ ակումբը չորս անգամ կարողացավ փլեյ օֆ դուրս գալ։ Հաջորդ անգամ նրանց դա հաջողվեց անել 2000 թվականին։

## Ձեռքբերումներ
Լիգայի առաջնության հաղթողներ (1)
* Սուպերբոուլ։ 2009

Կոնֆերենցիայի հաղթողներ (1)
* ՖԱԿ։ 2009

Դիվիզիոնի հաղթողներ (4)
* ՖԱԿ Արևմուտք։ 1991, 2000
* ՖԱԿ Հարավ։ 2006, 2009

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ
Մրգօղի

thumb|right|192px|<center> Տնական մրգօղի

**Մրգօղի**, քաղցր մրգահատապտղային ոգելից խմիչք։ Թնդությունը՝ 18-20 %, շաքարի պարունակությունը՝ 28-40 %: Պատրաստվում է ալկոհոլային հյութերից, շաքարային օշարակից, ռեկտիֆիկացված սպիրտից, կիտրոնաթթվից և փափկեցված ջրից։

Կախված պատրաստման եղանակից՝ մրգօղու հասունացման ժամկետը կազմում է մեկ ամսից մինչև կես տարի։ Տարբերակում են ուշահաս, միջինահաս և արագահաս մրգօղիներ։

Ուշահաս մրգօղիներ պատրաստելիս հիմնականում, բայց ոչ միշտ, օգտագործում են երկար պահպանման ժամկետ ունեցող միրգ, մասնավորապես՝ հունդավորներ և որոշ կորիզավորներ։ Օրինակ՝ խնձոր, տանձ, արոս, սերկևիլ և այլն։ Ուշահաս մրգօղի պատրաստելու համար օգտագործվում է կոկռոշ, որն ունի պահպանման սահմանափակ ժամկետ (10-15 օր՝ 0&nbsp;°C): Ուշահաս մրգօղիները հասունանում են 3-6 ամսվա ընթացքում։

Միջինահաս մրգօղիները պատրաստվում են միակորիզավորներից (բալ, սալոր) և հատապտուղներից, որոնց պահպանման ժամկետը մոտ 10-15 օր է՝ 0&nbsp;°C ջերմաստիճանի պայմաններում (հաղարջ, հապալաս)։ Այդպիսի մրգօղիները հասունանում են 1,5-2,5 ամիս անց։

Պահպանման կարճ ժամկետ ունեցող հատապտուղները (մոտավորապես 3-5 օր՝ 0&nbsp;°C ջերմաստիճանի պայմաններում), ինչպես օրինակ՝ ազնվամորին և իծամորին, օգտագործվում են արագահաս մրգօղիների պատրաստման համար, որոնք հասունանում են մեկ ամսվա ընթացքում։

Սննդի արդյունաբերության մեջ մրգօղիները պատրաստվում են լիկյոր-օղի արտադրող գործարաններում։ Արտադրության ծավալները՝ օղու հետ կապված, մեծ չեն, իսկ տեխնոլոգիական տեսանկյունից պատրաստումն ավելի բարդ է, քանի որ բացի հիմնական հումքից՝ սպիրտից և ջրից, պահանջվում են սպիրտային հյութերի, շաքարային օշարակի, բուրումնավետ սպիրտի կիսաֆաբրիկատներ, ներկանյութեր և այլ բաղադրիչներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ
Սիեթլ Սիհոքս

**Սիեթլ Սիհոքս** (), Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլ քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ։ Ակումբը հիմնադրվել է 1976 թվականին և այժմ հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NFL)։ Համարվում է Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիայի Արևմտյան դիվիզիոնի անդամ։ Ակումբի սեփականատերը Փոլ Ալենն է։ Ակումբը հանդիպումները հյուրընկալում է «Սենչուրի Լինք ֆիլդ» մարզադաշտում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Pro Football Hall of Fame — Seattle Seahawks history page
* Pro Football Hall of Fame — 1976 NFL expansion history page 
* Seahawks History — Sports Encyclopedia
* Online Encyclopedia of Washington State History — Origins of Seattle Seahawks franchise

Կատեգորիա:1976 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Արսար (լեռ, Տավուշ)

**Արսար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Վարագի լեռներում, Լուսահովիտ գյուղից 3 կմ արևելք, Այծաժայռ լեռից 3 կմ արևելք։ Տեղադրման կոորդինատներ ։։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Դալաս Քոուբոյս

**Դալաս Քոուբոյս** (), Տեխաս նահանգի Արլինգտոն քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NFL)։ Ակումբը հիմնդրվել է 1960 թվականին։ Դալաս Քոուբոյսը համարվում է Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիայի (ՖԱԿ) Արևելյան դիվիզիոնի անդամ։ Ակումբի սեփականատերը Ջերի Ջոնսն է։ Իր հանդիպումները հյուրընկալում է «AT&T սթեդիում» մարզադաշտում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ակումբի էջը NFL.com կայքում

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Մորուք (լեռ)

**Մորուք**, լեռնագագաթ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագածի լեռնազանգվածի արևմտյան մասում, Նոր Արթիկ գյուղից 1,5 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Բարձրությունը՝ 1539 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռներ
Կակիձոմե

thumb|200px|right|Գեղագրության արվեստի ցուցադրում ճապոնական Նոր տարվա տոնակատարության ժամանակ. կինը գրում է  բառը (Ֆլորիդայի արխիվ, 1988)
, գեղագրության առաջին վարժության ճապոներեն անվանումը, որը ենթադրում է ինչ-որ ասույթի կամ արտահայտությանը գրումը թղթի վրա վրձնի ու տուշի օգնությամբ Նոր տարում առաջին անգամ։ Որպես կանոն՝ այդ օրը գրված հիերոգլիֆներն ավանդաբար կապված են երջանիկ իմաստաբանության հետ՝ գարուն, երկարակեցություն կամ հավերժ երիտասարդություն։

Ճապոնիայում կակիձոմեին կատարվում է հունվարի 2-ին։ Այդ օրը նաև մարդը երազանք է պահում ամբողջ տարվա համար, որպեսզի էլ ավելի կատարելագործի իր գեղագրական ունակությունները։ Իրադարձությունն այլ կերպ կոչվում է նաև *կիսյո* (吉書), *սիհիցու* (試筆) և *հացուսուձուրի* (初硯)։

## Պատմություն և առանձնահատկություններ
Սկզբում ավանդույթը ծագել է կայսերական պալատում, իսկ ժողովրդի շրջանում սկսել է տարածվել Էդո դարաշրջանում։ Կակիձոմեի ժամանակ գրելիս օգտագործվող թանաքի պատրաստման համար անհրաժեշտ ջուրը վերցվել է հունվարի 1-ին մաքուր աղբյուրից։ Ընդունված է եղել նստել՝ հաշվի առնելով աշխարհի կողմերի բարենպաստ ուղղվածություն։

Նախկինում թղթի վրա գրվել են բանաստեղծություններ չինական դասական պոեզիայից, իսկ ներկայում ճապոնացիները գրում են պարզապես «բարենպաստ հիերոգլիֆներ»։ Ընդհուպ մինչև ավագ դպրոց տեղափոխվելը աշակերտներին *կակիձոմեին* մասնակցելը հանձնարարվում է որպես տնային առաջադրանք ձմեռային արձակուրդի համար։ Դրանից բացի, ամեն տարի՝ հունվարի 5-ին, շուրջ 4 հազար մարդ հավաքվում է մասնակցելու գեղագրության մրցույթին Տոկիոյի Թիյոդա շրջանում՝ Նիպոն Բուդոկանում, և այդ իրադարձությունը լայնորեն լուսաբանվում է տեղի զանգվածային լրատվամիջոցներով։

Գրված թուղթը այրվում է հունվարի 14-ին անցկացվող Սագիտյո փառատոնում։ Եթե այրվող թուղթը թռչում է դեպի վեր, ապա համարվում է, որ դա ցույց է տալիս մարդու բարի ներուժը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  *Gail Benjamin* «Japanese Lessons: A Year in a Japanese School Through the Eyes of an American Anthropologist and Her Children», NYU Press 1998, S.120, ISBN 978-0-8147-1334-1
*  ''New Year’s In Japan'' // City News Urayasu, 2006-1-1, № 105
*  ''The Newsletter of the Japanese Friendship Garden of Phoenix'' — Issue January/February 2009
*  ''Washi: Japanese Papermaking Workshop''  // Teacher’s Guide des Robert C. Williams Museum (Georgia Tech), p.&nbsp;22

Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Հունվարի 2
Մրգասար

**Մրգասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռներում, Աղնջաձոր գյուղից 9 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրությունը՝ 2502 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Մրտաբլուր

**Մրտաբլուր**, լեռ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Եղվարդի դաշտի արևելյան մասում, Մրգաշեն գյուղից 0,5 կմ արևելք։ Բարձրությունը՝ 1435 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Չտեսնված գեղեցկություն

**Չտեսնված գեղեցկություն** (), խորհրդային լիամետրաժ տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը ստեղծել է ռեժիսոր Վլադիմիր Դեգտյարյովը «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում 1958 թվականին, ռուսական ժողովրդական հեքիաթի մոտիվներով։ Մուլտֆիլմն առանձնանում է վառ պատումով և բանաստեղծականությամբ, հագեցած է ժողովրդական ֆոլկլորով։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է մի թագավորի և թագուհու մասին, որոնք ունեին Իվան Ցարևիչ անունով մի որդի։ Եվ ամեն ինչ կլիներ, եթե մի առավոտ Իվանը չգար ծնողների մոտ և չասեր նրանց իր Չտեսնված Գեղեցկուհու մասին, որի մասին իրեն պատմել էին դայակները և որին ինքն ամեն օր տեսնում էր երազում։ Նա հայտնում է ծնողներին գեղեցկուհուն փնտրելու իր ցանկության մասին։ Իվան Ցարևիչը ճանապարհ է ընկնում, ճանապարհին նրան հանդիպում է ավազակ Բուլատը, որը դառնում է նրա սրտակից բարեկամը։ Նրանք սկսում են միասին փնտրել Գեղեցկուհուն և գտնում են նրան։ Սակայն պարզվում է, որ նա Կոշչեյի հարսնացուն է և ոչ մի կերպ չի ուզում նրան հնազանդվել։ Այստեղ Իվան Ցարևիչը և Բուլատը հաղթում են Կոշչեյին և ազատում են Չտեսնված գեղեցկուհուն ու Կոշչեյի սպասուհուն` Մարյուշկային։ Նրանց բերում են արքայական պալատ, իսկ թագավորը երկու հարսանիք է կազմակերպում։

## Հեղինակներ

## Մուլտֆիլմի մասին

## Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
2008 թվականին «Սուրբ ծննդյան նախորդ գիշերը» մուլտֆիլմի հետ DVD ձևաչափով «Խոշոր պլան» ընկերության կողմից թողարկվել է մուլտֆիլմերի ժողովածուում։

* Ձայն - ռուսական Dolby Digital 2.0 Mono;
* Տարածաշրջանային կոդ - 0 (All);
* Պատկեր - Standart 4:3 (1,33:1);
* Գույն - PAL;
* Փաթեթավորում - կոլեկցիոն թողարկում։

## Գրականություն
* Сперанский Е., Дегтярёв В. Краса ненаглядная // .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* «Չտեսնված գեղեցկություն» — Myltik.ru

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վլադիմիր Դեգտյարյովի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ

**«ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ»** (սպորտային տեղեկատվական գրականության մեջ կրճատ տարբերակը՝ **ՍՎ**), սպորտային կոչում, ստեղծվել է 1935 թվականին ԽՍՀՄ Կենտրոնական Կատարողական Կոմիտեի ֆիզիկական կրթության բարձրագույն խորհրդի կողմից (շախմատային ՍՎ կոչումը ստեղծվել է ավելի վաղ)։

## Պատմություն
Կոչումը շնորհվում էր ԽՍՀՄ մարզիկներին 1937 թվականից Միասնական համամիութենական սպորտային դասակարգման սահմանած չափորոշիչների իրականացման համար։ Կոչման շնորհումը դադարեցվել է 1992 թվականին։

1935 թվականի նմուշները համարներ չունեին։ 1949 թվականին ստեղծվեց նոր նշան, որն այլևս չփոխեց իր տեսքը։ № 1 նշանը շնորհվել է Ալբերտ Աբրամյանին ԽՍՀՄ-ի մարմնամարզության ազատ վարժությունների առաջնությունում հաղթելու համար։

1975 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ կոչում է ստացել շուրջ 108,1 հազար մարդ, իսկ 1988-ի դրությամբ՝ շուրջ 250 հազար։


Мастер спорта СССР.png | ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի կրծքանշան, 1949 թվականի նմուշ
Удостоверение МС - Анатолий Старостин (1978).jpg | «Սպորտի վարպետ» կոչման վկայական, շնորհվել է 1978 թվականին Անատոլի Ստարոստինին]]


## Սպորտի պատվավոր վարպետ
1959 թվականին ներմուծվել է «ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի» պատվավոր նշանը, որը շնորհվել է այն մարզիկներին, որոնք 5 տարի անընդմեջ իրականացրել են ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի չափորոշիչները։ ԽՍՀՄ-ի մարմնամարզության և սպորտի ռուսական ազգային կոմիտեի կողմից 1986 թվականի հունիսի 26-ից դադարացվել է այդ նշանով պարգևատրումը։ Սպորտային գրականության մեջ այս նշանը կրողները ստանում են «ԽՍՀՄ սպորտի պատվավոր վարպետ» (հապավումը՝ ՍՊՎ) անվանումը։

## Ազգային մարզաձևերի սպորտի վարպետ
100px|left
1950-1960-ական թվականներին խորհրդային մի շարք երկրներում սահմանվել է «Ազգային մարզաձևերի սպորտի վարպետ» կոչումը։ Այն շնորհվել է հանրապետության սպորտկոմիտեի կողմից հիմնավորված մրցակցային կանոններ ունեցող ազգային մարզաձևերի համար։ 1970 թվականին ընդունված ազգային սպորտաձևերի համառուսական դասակարգումը իր մեջ ներառել է 17 մարզաձև՝ լծված եղջերուների մրցավազք, ազգային ըմբշամարտ, լապտա և այլն։

## Այլ
* Շախմատի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ - կոչումը սահմանվել է 1925 թվականին։
* ԽՍՀՄ շախմատային կոմպոզիցիայի սպորտի վարպետ - կոչումը սահմանվել է 1934 թվականին։

## Համանման կոչումներ
Համանման կոչումներ գոյություն են ունեցել Բուլղարիայում, Լեհաստանում (մինչև 1996 թվականը), Գերմանիայում, Ռումինիայում, Չեխոսլովակիայում։ 1992 թվականից սկսած՝ «սպորտի վարպետի» կոչում են սահմանել նաև նախկինում ԽՍՀՄ-ի կազմում ընդգրկված այլ պետություններ՝ Ռուսաստան, Ուկրաինա, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան, Մոլդովա, Տաջիկստան, Ուզբեկստան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մարզիկներ
Կատեգորիա:Կոչումներ
Մումուխ

**Մումուխ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Շիրակի մարզում, համանուն լեռներում, Գտաշեն գյուղից 5 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը՝ 2314 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Մումուխի լեռներ

**Մումուխի լեռներ**, լեռներ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Եղնախաղի լեռների համակարգում, Արփի լճի ջրամբարի հարավարևելյան ափամերձ գոտում, Զարիշատ գյուղից 5 կմ հարավ-արևելք։ Ամենաբարձր գագաթը համանուն լեռն է (2314 մ), երկարությունը՝ 5 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռնաշղթաներ
Կարապ (Ֆաբերժեի ձու)

**«Կարապ»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1906 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային։

Այսօր «Կարապ» ոսկերչական կայսերական ձուն գտնվում է Էդուարդ և Մորիս Սանդոզների ֆոնդում (Լոզան, Շվեյցարիա)։

## Դիզայն
Ոսկյա ձուն պատված է մանուշակագույն փայլատ էմալով։ Այդ գույնը Մարիա Ֆեոդորովնայի ամենասիրելի գույնն էր։ Ձուն զարդարված է նրբաճաղով, որն իրենից ներկայացնում է ալիքաձև ադամանդակուռ ժապավեն։ Գագաթին մեծ ադամանդ է, որի տակ տեղադրված է ստեղծման տարեթիվը՝ «1906»: Մյուս խոշոր ադամանդը հակադիր հատվածում է, որի տակ, ըստ էության, եղել է միացագիր։

## Անակնկալ
«Կարապ» ոսկերչական ձուն բացվում է ոչ ուղիղ, այլ կարծես ջարդվածքի գծով։ Ձվի մեջ տեղադրված է անակնկալը՝ մեխանիկական կարապով զամբյուղը։ Վերջինս պատրաստված է սպիտակ, դեղին և կանաչ ոսկով ծաղկաշղթաներից։ Զամբյուղի հիմքը աքվամարինից պատրաստած տակդիրն է։ Այդ մեծ քարը հիշեցնում է լիճ, որի մակերևույթին «լողում» է մեխանիկական կարապը։ Այն պատրաստված է ոսկուց և պատված է արծաթով։ Թևերից մեկի տակ թաքցրած է փոքրիկ լարովի մեխանիզմը։ Այն գործի գցելուց հետո կարապը բացում է թևերը, շարժում ոտքերը և պոչը, ինչպես նաև բարձրացնում և իջեցնում է վիզն ու գլուխը։

## Պատմություն
«Կարապ» ոսկերչական ձուն Նիկոլայ II կայսրը մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային 1906 թվականի Զատկի տոնին է նվիրել։ Այն նվիրված է Ալեքսանդր III կայսեր և Մարիա Ֆեոդորովնայի հարսանիքի քառասնամյակին։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։

1927 թվականին ձուն վաճառում են Էմանուել Սնոումանին, որը ներկայացնում էր Լոնդոնի «Վարտսկի» () պատկերասրահը։ 1933 թվականին այն վաճառվում է Չարլզ Փարսոնսին։ 1939 թվականին ձուն տեղափոխվում է Նյու Յորք՝ Համմերի պատկերասրահ։ 1954 թվականին Սոթբիս աճուրդի տանը «Կարապ» ոսկերչական ձուն վաճառում են «La Russie Veille» (Նյու Յորք) պատկերասրահին։ Հետագայում ձուն ձեռք է բերում շվեյցարացի մագնատ Մորիս Սանդոզը։ 1995 թվականից ցայսօր ձուն պահվում է Էդուարդ և Մորիս Սանդոզների ֆոնդում։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Կարապ» կայսերական ձվի մասին
* Տեսանյութ ձվի մասին

Կատեգորիա:1906 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Մրտախաչ

**Մրտախաչ**, լեռ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռնահամակարգում, Խաչաղբյուր գյուղի հարավային եզրին։ Բարձրությունը՝ 2072 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Լոս Անջելես Ռեմս

**Լոս Անջելես Ռեմս** (), Կալիֆորնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NFL): Համարվում է Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիայի Արևմտյան դիվիզիոնի անդամ։ Ֆրանիշիզա Ռենսը երեք անգամ հաղթել է NFL առաջնությունը և համարվում է միակ ակումբը, որը հաղթել է առաջնությունը՝ ներկայացնելով երեք առանձին քաղաք (Կլիվլենդ 1945 թվականին, Լոս Անջելես 1951 թվականին և Սենթ Լուիս 1999 թվականին)։

Ֆրանշիզների պատմությունը սկսվել է 1936 թվականին՝ Կլիվլենդ Ռեմս ակումբից։ Ակումբը պատկանում էր Հոմեր Մարշմանին և ակումբի մի քանի խաղացողներին։ Դեյմոն "Buzz" Վատցելը ակումբին է ակումբին է միացել՝ որպես գլխավորել մենեջեր և մարզիչ։

NFL առաջնության հաղթանակից հետո 1946 թվականին ակումբը տեղափոխվում է Կալիֆորնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաք։ Իր խաղերը ակումբը հյուրընկալել է Los Angeles Memorial Coliseum մարզադաշտում։

1994 թվականին NFL մրցաշրջանի ավարտից հետո Ռեմսը լքել է Կալիֆորնիան և տեղափոխվել դեպի արևելք՝ Միսսուրի նահանգի Սենթ Լուիս քաղաք։ Տեղափոխությունից հինգ մրցաշրջանից անց ակումբը Սուպերբոուլ XXXIV-ի ժամանակ 23-16 հաշվով հաղթել է Թենեսի Թայթենս ակումբին։ Մինչև 2015 թվականի NFL մրցաշրջանի ավարտը Ռեմսը շարունակում էր հանդիպումները անցկացնել Սենթ Լուիս քաղաքի Edward Jones Dome մարզադաշտում, բայց դրանից հետո ակումբի ղեկավարությունը NFL-ին տեղեկացրեց Լոս Անջելես տեղափոխվելու ցանկության մասին։ 2016 թվականի հունվարին՝ միասնական ժողովի ժամանակ, այդ քայլը ընդունվել էր ակումբի սեփանակատերների մեծամասնության կողմից։

## Մրցանակներ
Լիգայի առաջնությունների հաղթողներ (3)
* NFL առաջնության հաղթողներ (2)
** 1945, 1951
* Սուպերբոուլի հաղթողներ (1)
** 1999 (XXXIV), 2021 (LVI)

Կոնֆերենցիայի հաղթողներ (8)
* Ազգային։ 1950, 1951
* NFL Արևմուտք։ 1955
* Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիա։ 1979, 1999, 2001, 2018, 2021

Դիվիզիոնի հաղթողներ (18)
* NFL Արևմուտք։ 1945, 1949
* NFL: 1967, 1969
* Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիա Արևմուտք։ 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1985, 1999, 2001, 2003, 2017, 2018, 2021

## Մարզչական կազմ
### Գլխավոր մարզիչների ցանկ
**Պայմանանշաններ**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Լոս Անջելես Ռեմսը Pro Football Reference կայքում

Կատեգորիա:1936 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1936 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Նոնա Աբրամյան

**Նոնա Սարիբեկի Աբրամյան** (), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Նոնա Աբրամյանը ծնվել է 1982 թվականի հունվարի 30-ին։ 2002 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի արհմիությունների հումանիտար համալսարանը՝ Սվետլանա Կրյուչկովայի դասարանը։

2002-2009 թվականներին աշխատել է Սվետլանա Կրյուչկովայի թատրոն-ստուդիայում։ 2011 թվականից աշխատում է Պրոկոպևսկի թատրոնում։

2005 թվականից նկարահանվում է կինոյում։

## Գործունեություն
### Դերերը թատրոնում
#### Ս․ Կրյուչկովայի թատրոն-ստուդիա

#### Պրոկոպևսկի թատրոն

### Դերերը կինոյում

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Թատերական գործիչների միության մրցանակ «Մանկական ներկայացում» անվանակարգում՝ Յուրի Կլավդիևի և Անատոլի Մոսկալենկոյի «Խոզուկը և Ծածանիկը» ներկայացման մեջ Ծածանիկի դերակատարման համար (2012)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ
Ուեյն Սերմոն

Դենիել Ուեյն «Թև» Սերմոն (), ամերիկացի երաժիշտ, Լաս Վեգասում՝ Նևադա նահանգում հիմնադրված Imagine Dragons ռոք խմբի կիթառիստ։

## Կենսագրություն
Դենիել Ուեյն Սերմոնը ծնվել է 1984 թվականի հունիս 15-ին Յուտա նահանգի Սոլթ Լեյք Սիթիում, բազմազավակ մորմոնների ընտանիքում, որտեղ Դենիելի հետ մեծանում էին նաև 4 երեխաներ։ Դենիել Ուեյնը ավատել է Բերկլիի երաժշտական քոլեջը, որտեղ կատարելագործել է կիթառի իր գիտելիքները։

## Imagine Dragons. Հաջողակ կարիերայի սկիզբ
Դենիելը հանդիսանում է ամերիկյան Imagine Dragons խմբի կիթառահարը և բեք վոկալիստը, որտեղ հայտնի դարձավ իր երկրորդ անվամբ, քանի որ խմբի վոկոլիստի և թմբկահարի անունները նույնպես Դենիել էր, այդ պատճառով էլ Սերմոնին անվանեցին Ուեյն։ Դենիել Ուեյնը խմբին միացավ 2009 թվականին՝ Դենի հրավերով։ «Թև» մականունը նրան տվել են ընկերները, երբ մի անգամ համերգի ժամանակ մենեջերը նրան կանչեց իր անվամբ (Wayne), բոլորը լսեցին «wing» (թև)։

Դանիելը համակրում է ոսկեգույնը, ինչի պատճառով նրա կիթառների մեծ մասը ոսկեգույն են։

## Կրոն
Դանիելը մորմոն է, ինչի մասին մի քանի անգամ նշել է։

## Անձնական կյանք
Ուեյնն ամուսնացած է իր լավագույն ընկերուհու՝ Ալեքսանդրա Սերմոնի (բալետի պարուհի, լուսանկարիչ) հետ։ Ալեքսանդրային կարելի է տեսնել Imagine Dragons -ի" On Top Of The World" տեսահոլովակում։ 2014 թվականի հուլիսի 26-ին նրանք որդի ունեցան՝ Ռիվեր Ջեյմս Սերմոնը, իսկ 2016 հունվարի 26-ին ծնվեց երկրորդ որդին՝ Վոլֆգանգ Ալեքսանդր Սերմոնը։ 2018 թվականի ամռանը զույգը հայտարարեց, որ սպասում են աղջկա ծննդին։ Հոկտեմբերին զույգն աղջիկ ունեցավ՝ Սանի Ռեյ Սերմոնը, ինչի մասին զույգը հայտարարեց նոյեմբերին, քանի որ Սանին լույս աշխարհ էր եկել առողջական խնդիրներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ինդի ռոք երաժիշտներ
Տատյանա Ավանեսովա

**Տատյանա Ավանեսովա** (), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի, հաղորդավարուհի։

## Կենսագրություն
Տատյանա Ավանեսովան ծնվել է 1970 թվականի փետրվարի 15-ին Թաթարական ԻԽՍՀ Բուգուլմա քաղաքում։ Ավարտել է Յարոսլավլի պետական թատերական ինստիտուտը՝ «դրամատիկական թատրոնի ու կինոյի դերասան» մասնագիտությամբ։

Աշխատում է Սերգիևո-Պոսադսկու Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում (ղեկավար՝ Գալինա Ժիգունովա)։ Շրջանային հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Կյանքի ծաղիկները» հաղորդման հեղինակն է և հաղորդավարը։

2008 թվականից նկարահանվում է կինոյում։

## Գործունեություն
### Դերերը թատրոնում

### Դերերը կինոյում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարուհիներ
Վաթսունամյա շրջան

thumb|Մի քանիսը 60 արձաններից, որոնք խորհրդանշում են 60-ամյա ցիկլի տարիները, Մեծ Արջի վանքում (դաոսական Չանչուն վանքի շինություններից մեկը, Ուխան քաղաք)
**Վաթսունամյա ցիկլ** կամ **Խոյնա  համակարգ** (干支 gānzhǐ), չինական տարեգրության համակարգ, որը հիմնված է տասական (天干) և տասներկուական (地支) ցիկլերի համադրության վրա (համապատասխանաբար Երկնայի բներ և Երկրային ճյուղեր)։

Ամեն ցիկլի նշանները հաջորդում են իրար զույգերով հատուկ հաջորդականությամբ՝

Երկու ցիկլերի ասիմետրիկությունը բերում է նրան, որ «երկնային» նշանների հաջորդականությունը կրկնվում է վերջին երկու «երկնային» նշանների համար, այսպիսով ստեղծելով նոր, յուրահատուկ «բուն-ճյուղ» համադրություն։

## Պատմություն
Գան-չժի նշանների համակարգը հայտնաբերվել է չինական գրավոր գրականության ամենահին գտածոների մեջ — Շան հարստության ժամանակների գուշակությունների գրառումներում, օրերի և տարիների գրառման համար։

## Հարաբերական համակարգ
Իր ամենազարգացած տեսքով գան-չժի համակարգը կիրառվում էր գուշակությունների համար, ու-սին հասկացության օգտագործմամբ։

## Համաձայն եվրոպական տարեգրության 甲子年 վաթսունամյա ցիկլի առաջին տարին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:Չինական օրացույց
Մուցպեսի լեռնաշղթա

**Մուցպեսի լեռնաշղթա** կամ *Մուցպեսի լեռներ*, լեռնաշղթա Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնահամակարգում, Կարճևան գետի ձախափնյակում, Ագարակ քաղաքից 1,5 կմ հյուսիս-արևելք։ Երկարությունը` 3 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Դեպարտամենտ (այլ կիրառումներ)

**Դեպարտամենտ** (ֆրանսերեն *département* — մաս բառից)՝

* Դեպարտամենտ — վարչա-տարածքային միավոր որոշ երկրներում՝ Արգենտինա, Հայիթի, Գվատեմալա, Հոնդուրաս, Կամերուն, Նիկարագուա, Պերու, Սալվադոր, Ֆրանսիա։
* Դեպարտամենտ (կազմակերպության մաս) — մինիստրության, գերատեսչության, կամ այլ կառուցվածքային միավորի անվանում որոշ երկրներում։
* ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտ
Ֆիլադելֆիա Իգլս

**Ֆիլադելֆիա Իգլս** (), Փենսիլվանիա նահանգի Ֆիլադելֆիա քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NFL): Ակումբը հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիայի Արևելյան դիվիզիոնում։ Ակումբը իր պատմության ընթացքում երեք անգամ դարձել է NFL չեմպիոն և երեք անգամ մասնակցել է Սուպերբոուլում։ Ակումբը հիմնադրվել է 1933 թվականին։

## Անվանումներ
* Philadelphia Eagles (1933—1942)
* Philadelphia-Pittsburgh «Steagles» (1943)
* Philadelphia Eagles (1944 — այժմ)

## Ջեռքբերումներ
Լիգայի առաջնությունների հաղթողներ (3)
* NFL առաջնության հաղթողներ (3)
** 1948, 1949, 1960

Կոնֆերենցիայի հաղթողներ (3)
* NFL Արևելք։ 1960
* ՖԱԿ։ 1980, 2004

Դիվիզիոնի հաղթողներ (12)
* NFL Արևելք։ 1947, 1948, 1949, 1960
* ՖԱԿ Արևելք։ 1980, 1988, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2010, 2013, 2017

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Philadelphia Eagles official website
* The Football Database website

Կատեգորիա:1933 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Դուռը (մուլտֆիլմ)

**Դուռը** (), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը ստեղծել է ռեժիսոր Նինա Շորինան «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում, 1986 թվականին։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ըստ Տ. Պոնոմարյովայի պատմվածքի մոտիվների։

## Սյուժե
Մի հին, վաղուց կիսաքանդ տանը, որը հիմնանորոգման կարիք ուներ, մարդիկ ապրում են սովորական կյանքով։ Նրանք արդեն վաղուց հարմարվել են այն բանին, որ շքամուտքի դուռը բացվում է ոչ միայն ուժեղ ձայնով, այլ նաև որոշ մարդիկ չեն կարողանում անցնել դրա միջով։ Այս անհարմարությունը վերացնելու փոխարեն բնակիչները իրենց տներն են մտնում ոչ սովորական ձևով։ Ոմանք ուղղակի թռչում են պատուհանից, ոմանք իջնում են թելով և ճամպրուկով պատրաստված «վերելակով», ոմանք էլ սողում են խողովակով։ Եվ այդպես ամեն օր։ Բնակիչներն արդեն այնքան են սովորել այս տարօրինակ գոյությանը, որ գրեթե չեն նկատում դրա տարօրինակ լինելը։ Սակայն մի օր օդապարուկով թռչող մի փոքրիկ տղա դռան վրա յուղ է քսում, և այն սկսում է բացվել։ Թվում է, թե վերջապես կարելի է մտնել բաց դռնից աստիճաններով բարձրանալով` հայտնվել տանը։ Սակայն դա այնքան էլ այդպես չէ։ Հին տան բնակիչները չեն հրաժարվում իրենց սովորույթներից։

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր` Նինա Շորինա
* Սցենարի հեղինակ` Ալեքսեյ Ստուդզինսկի
* Բեմադրող նկարիչ` Վիկտոր Դուդկին
* Անիմատորներ` Սերգեյ Օլիֆիրենկո, Տատյանա Մոլոդովա, Միխայիլ Պիսման, Վյաչեսլավ Շիլոբրեև
* Տիկնիկները և դեկորացիաները պատրաստել են` Պ. Գուսև, Օ. Մասաինով, Վ. Աբակումով, Վ. Գրիշին, Մ. Կոլտունով, Վ. Պետրով, Ն. Բարկովսկայա, Մ. Չեսնոկովա, Ն. Մոլևա, Ա. Վետյուկովա, Ն. Զակլյակով, Ա. Բալյաև, Վ. Ալիսով, Ն. Գրինբերգ, Լ. Լյուտինսկայա, Ն. Մենչուկով
* Օպերատոր` Յուրի Կամենեցկի
* Հնչյունային ռեժիսոր` Բորիս Ֆիլչիկով
* Մոնտաժող` Գալինա Ֆիլատովա
* Խմբագիր` Ա. Վյատկին
* Տնօրեն` Գրիգորի Խմարա
* Դերերը հնչյունավորել են` Անատոլի Բարանցև, Բորիս Նովիկով, Մուզա Կրեպկոգորսկայա, Օլգա Գրոմովա, Վ. Մաշենկո, Չիկա թութակ

## Փառատոններ և պարգևներ
* Պարգևատրվել է Անսիի Միջազգային կինոփառատոնի մրցանակով (Ֆրանսիա)։
* Մուլտֆիլմը ներառվել է 1987 թվականի աշխարհի 10 լավագույն մուլտիպլիկացոն ֆիլմերի շարքում։

## Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով թողարկվել է «Masters of Russian Animation Volume 4» մուլտֆիլմերի ժողովածուում։ Ժողովածուում ներառվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը` «Դուռը» (1986), «Տղան ինչպես տղա» (1986), «Ազատագրված Դոն Կիխոտ» (1987), «Մարտինկո» (1987), «Մեծ ստորգետնյա պարահանդես» (1987), «Կատուն և ծաղրածուն» (1988), «Երազ» (1988), «Երկրորդ եսը» (1989), «Ընկերուհին» (1989), «Երկու անգամ երկու», «Կատուն և Կոն» (1990)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1986 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Յուղաքար (լեռ, Լոռի)

**Յուղաքար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Բովաքարի լեռնահամակարգում, Մարգահովիտ գյուղից 10 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը՝ 2611 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Արդար օգտագործում

**Արդար օգտագործում** (), իրավական հասկացություն ԱՄՆ օրենսդրությունում, որը թույլ է տալիս օգտագործել հեղինակային իրավունքով նյութերը առանց այդ նյութերի հեղինակից թույլտվություն ստանալու։

 եզրը կիրառվում է միայն ԱՄՆ-ում, սակայն որոշ անգլոսաքսոնական պետություններում օգտագործվում է նման եզր «»:

Արդար օգտագործումը թույլ է տրվում առանց հեղինակային իրավունքի տիրոջ թույլտվության մինչ այն պահը, մինչդեռ այն նպաստում է «գիտության և օգտակար արվեստների զարգացմանը» (ԱՄՆ Սահմանադրություն, կետ 8 մաս 8 էջ 1), ինչը տարբերվում է հեղինակային իրավունքի օբյեկտի համար պաշտոնական արտոնագրի տրամադրումից։ Արդար օգտագործման ժամանակ որոշ հեղինակային իրավունքի սահմանափակումները բացատրվում են խոսքի ազատության պաշտպանության անհրաժեշտությունով, համաձայն ԱՄՆ սահմանադրության առաջին ճշգրտման։ Այսպիսով այս հասկացության շնորհիվ պահպանվում է իրավունքի տիրոջ և հասարակության հետաքրքրությունների միջև հավասարակշռությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* U.S. Copyright Office Fair Use Index, a searchable database of notable fair use cases in U.S. federal courts
* The Fair Use/Fair Dealing Handbook, a compilation of national statutes that explicitly refer to fair use or fair dealing

Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք
Կատեգորիա:Մտավոր սեփականության իրավունք
Ատլանտա Ֆալկոնս

**Ատլանտա Ֆելկոնս** (), Ջորջիա նահանգի Ֆլավերի Բրենչ քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NFL): Ակումբը հիմնադրվել է 1965 թվականին։

## Անվանումներ
* Ատլանտա Ֆելկոնս (1966- մինչև այժմ)

## Ձեռքբերումներ
Լիգայի առաջնության հաղթողներ (0)

Կոնֆերենցիայի հաղթողներ (2)
* Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիա։ 1998, 2016

Դիվիզիոնի հաղթողներ (6)
* Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիա Արևմուտք։ 1980, 1998
* Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիա Հարավ։ 2004, 2010, 2012, 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Բենգալյան կրակ

thumb|Բենգալյան կրակի այրումը (ջերմաստիճանը՝ +1100 °C)
thumb|Բենգալյան մոմի այրումը
**Բենգալյան կրակ** (ի բառապատճենը, կեղծ կրակ), հրարվեստում կիրառվող այրվող միացություն։ Ժամանակակից կայծկլտուն բենգալյան աստղը պարունակում է բարիումի նիտրատ՝ որպես օքսիդացնող, ալյումինի փոշի կամ մագնեզիում՝ որպես դյուրավառ, դեքստրին կամ օսլա՝ որպես սոսինձ, ինչպես նաև օքսիդացված երկաթյա խարտուքներ՝ կայծեր առաջացնելու համար։

**Բենգալյան մոմեր**ը կազմված են երկաթյա մետաղալարից, որի ծայրերից մեկին բենգալյան կրակ է քսված։

Բենգալյան մոմի առանձնահատկությունն այրման մեջ է. այրումը տեղի է ունենում պարուրաձև՝ մոմի առանցքի շուրջը։ Պրոցեսն առաջանում է մետաղալարի առավել բարձր ջերմահաղորդման պատճառով, քան այրվող նյութն ունի։

Անվանումը ծագել է Հնդկաստանի Բենգալիա պրովինցիայից, որտեղ վերոնշյալ բաղադրությունը կիրառվել է ազդանշանի հարմարանքի համար։

## Արվեստում և զանգվածային մշակույթում
*[[monochrom]]* միջազգային գեղարվեստական խումբը ծրագրում էր այրել 10 000 բենգալյան մոմ. խումբը սա մեկնաբանում էր որպես «խորհրդանշական ազատագրում», ինչը պետք է արտացոլեր մոնոթեիզմին բնորոշ ավանդույթներ : Տորոնտոյից, Օնտարիոյից, Կանադայից հավաքված մի մեծ խումբ նույնպես կազմակերպեց այդպիսի միջոցառում, որի ժամանակ պետք է այրեր 10 000 բենգալյան մոմ. այս դեպքում միջոցառումը խորհրդանշում էր նորարարությունը, ստեղծագործական միտքը, պայծառությունը և ջերմությունը։ 1999 թվականին 2 նկարիչներ՝ Տոբիաս Քիպը և Թիմո Պիտկյամոն, մշակեցին մի տեխնիկա, որի շնորհիվ դիմանկարները նկարում էին այրվող բենգալյան մոմերով, ինչը նրանք անվանեցին հրարվեստ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր նրանք նկարել են ավելի քան 20 000 դիմանկար՝ հրարվեստի միջոցով ստեղծված։

## Պատկերասրահ

Christmas baubles and sparkler (02).jpg|Բենգալյան մոմը տոնածառի վրա
Morning glory 8.jpg|"Morning Glory" տեսակի բենգալյան մոմ, որն այրման ընթացքում աստղանման կայծեր է արձակում
Sparklers moving slow shutter speed.jpg|Բենգալյան մոմերը մեծ տարածում ունեն երեխաների շրջանում
Sparklers with a slow shutter speed.JPG|Այրվող բենգալյան մոմի արագ տեղաշարժումը կարող է գեղեցիկ զարդանախշ ստեղծել


## Տես նաև
* Եղևնու զարդարանքներ
* Ալյումինաթերմիա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Հրավառության տեսակներ
Յուղաքար (լեռ, Գեղարքունիք)

**Յուղաքար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արջանոցի լեռներում, Ծովագյուղից 5 կմ արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2381 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Յուղաքար (այլ կիրառումներ)

**Յուղաքար** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Յուղաքար - լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում,
* Յուղաքար - լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում։
Դարյա Հայրապետովա

**Դարյա Վիկտորովնա Հայրապետովա** (), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Դարյա Հայրապետովան ծնվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 24-ին։ 1998 թվականին ավարտել է Նատալյա Նեստերովայի Նոր հումանիտար համալսարանի պարավեստի ուսումնարանի ժողովրդական բաժինը՝ «բալետի արտիստ» մասնագիտությամբ։

1998-2002 թվականներին սովորել է «Գավրիլա Դերժավին» միջազգային սլավոնական ինստիտուտի թատերական ֆակուլտետում՝ ՌԴ ժողովրդական արտիստ Լյուդմիլա Իվանովայի դասարանում։ 2002 թվականից աշխատում է Մոսկվայի «Բենեֆիս» դրամատիկական թատրոնում։ 2006 թվականից Երաժշտության և պոեզիայի թատրոնի (ղեկավար՝ Ելենա Կամբուրովա) դերասանուհի։ 2009 թվականից՝ «Դրուգոյ թատրոն»-ի դերասանուհի։

Համագործակցել է Օլեգ Ցոդիկովի և Միխայիլ Գորևոյի պրոդյուսերական կենտրոնի հետ։

## Գործունեություն
### Դերերը թատրոնում

### Դերերը կինոյում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Չուվաշներ

մինի|Չուվաշներ

**Չուվաշներ** (ինքնաանվանում —  - չայվաշ) — թյուրքական ազգություն, Ռուսաստանի Չուվաշական հանրապետության հիմնական բնակչությունը։ Ամբողջ աշխարհում բնակվում են մոտ 1,5 միլիոն չուվաշներ, որոնցից 1 միլիոն 435 հազարը (համաձայն 2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի) բնակվում են Ռուսաստանում։ Չուվաշիայում բնակվում է Ռուսաստանում բնակվող բոլոր չուվաշների մոտ կեսը, մնացածը բնակվում են գործնականորեն Ռուսաստանի բոլոր այլ շրջաններում։ Չուվաշների ոչ մեծ մասը բնակվում է Ռուսաստանից դուրս, Ղազախստանում, Ուզբեկստանում և Ուկրաինայում։

Չուվաշները բաժանվում են երեք էթնիկ խմբերի՝
* Վիրյալ (կամ *տուրի*) — Չուվաշիայի հյուսիս-արևմուտք;
* Անատ ենչի — Չուվաշիայի հյուսիս-արևելք;
* Անատրի — Չուվաշիայի հարավ;

Ազգությունը ունի իր լեզուն՝ չուվաշերենը, որը հանդիսանում է միակ կենդանի մնացածը թյուրքական լեզվախմբի բուլղարական լեզուների խմբից։

Հիմնական կրոնական հավատամքն է ուղղափառ քրիստոնեությունը, կան նաև ավանդական հավատամքի դավանողներ, ինչպես նաև մուսուլմաններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Չուվաշների մշակութային ժառանգությունը» պորտալ
* Սուվարների, բուլղարների և չուվաշների պատմության և մշակույթի մասին առցանց գրադարան — «Сувары.рф» կայքում
* Ժառանգությունը — Չուվաշիայի հանրապետության պաշտոնական կայքում ենթաբաժին

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Մոսկովյան Կրեմլ (Ֆաբերժեի ձու)

**«Մոսկովյան Կրեմլ»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1903 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին՝ 1906 թվականին նվիրել է կնոջը՝ կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային, քանի որ 1904-1905 թվականներին ընթանում էր Ռուս-Ճապոնական պատերազմը։

Այսօր «Մոսկովյան Կրեմլ» կայսերական ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում (Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն) և համարվում է այն բացառիկ ձվերից, որոնք երբեք չեն լքել Ռուսաստանի սահմանները։

## Դիզայն
«Մոսկովյան Կրեմլ» ոսկերչական ձուն Ֆաբերժեի ձվերից ամենամեծն է։ Ձվի վրա ներկայացված է Մոսկվայի  Վերափոխման մայր տաճարը, որտեղ պսակադրվել են Ռուսաստանի բոլոր արքաները, այդ թվում և կայսր Նիկոլայ II-ը։ Ձվի դեկորն իրենից ներկայացնում է սպիտակ թափանցիկ էմալից պատրաստած ստորին հատվածով ձու, որի գագաթը պսակված է հղկված ոսկե գմբեթով։ Պատուհաններից կարելի է տեսնել եկեղեցու ինտերիերը։ Ձուն տեղադրված է կարմիր ոսկուց կրկնակի պատրաստած Սպասկայա և Վոդոզվոդնայա աշտարակներից կազմված տակդիրին։ Աշտարակները զարդարված են Ռուսական կայսրության զինանշանով և Մոսկվայի զինանշանով։ Իսկական Կրելմի կրկնօրինակ-մանրակերտը ստեղծելու խնդիր չուներ Ֆաբերժեն, ուստի այս ձուն ստեղծվել է նրա երևակայությամբ, որտեղ կան Կրեմլի պատեր, աշտարակներ և եկեղեցիներ։

## Անակնկալ
«Մոսկովյան Կրեմլ» ոսկերչական ձու-ժամացույցի ներսում տեղադրված է լարովի ժամացույց։ Բացի այդ, այս ձվին համակցված է նաև երաժշտական  տուփ, որը բանալիով լարելուց հետո հնչեցնում է քերովբեկան երաժշտություն։

## Պատմություն
«Մոսկովյան Կրեմլ» ոսկերչական ձուն Նիկոլայ II կայսրը կնոջը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային 1906 թվականի Զատկի տոնին է նվիրել։ Ձուն պահվել է Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի մանուշակագույն հյուրասենյակում՝ Ալեքսանդրովյան ամրոցում։

1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Այդ օրվանից ցայսօր «Մոսկովյան Կրեմլ» ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում և համարվում է այն հազվագյուտ ձվերից, որոնք երբեք չեն լքել Ռուսաստանի սահմանները։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Faber, Toby. *Faberge's Eggs: The Extraordinary Story of the Masterpieces That Outlived an Empire*. Random House (2008) 
*Forbes, Christopher and Johann Georg Prinz von Hohenzollern. *FABERGE; The Imperial Eggs*. Prestel (1990). ASIN B000YA9GOM
*Lowes, Will. *Fabergé Eggs: A Retrospective Encyclopedia*. Scarecrow Press (2001) 
*Snowman, A Kenneth. *Carl Faberge: Goldsmith to the Imperial Court of Russia*. Gramercy (1988) 

## Արտաքին հղումներ
* Яйцо пасхальное «Московский Кремль»
* Մոսկովյան Կրեմլ ձուն

Կատեգորիա:1903 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Բյուզանդական շրջան

**Բյուզանդական շրջան**, *բյուզանդական դարաշրջան, հինռուսական շրջան*, տարեգրության համակարգ, որը սկսվում է «Աշխարհի արարումից», որը համապատասխանում էր արարման վեցերորդ օրվան, ինչը համաձայն Սեպտուագինտայի մ.թ.ա. 5508 թվականի մարտի 1-ն էր, իսկ հետագայում համարվում էր մ.թ.ա. 5509 թվականի սեպտեմբերի 1-ը։

Սկսած VII դարից դարձավ Բյուզանդական կայսրությունում ընթացիկ օրացուցային համակարգ, և հետագայում նաև մնացած ուղղափառ աշխարհում, օրինակ, Սերբիայում և Բուլղարիայում։ Մասնավորապես կիրառվել է Ռուսաստանում մինչև 1700 թվականը, Պետրոս I-ի օրացուցային բարփոխումը։

Պաշտոնապես հաստատվել է Բյուզանդական կայսրությունում Բարսեղ Բ Բուլղարասպան կայսեր կողմից 988 թվականին և կիրառվել է կայսրությունում մինչև նրա անկումը, 1453 թվականին։ Օրացույցը համընկնում էր Հուլյան օրացույցի հետ, տարբերվում էին միայն ամիսների անվանումները։ Տարվա առաջին օրն էր համարվում սեպտեմբերի 1-ը։

Բյուզանդական կայսրությունում տարվա սկիզբը դարձավ սեպտեմբերի 1-ը սկսած 462 թվականից, սակայն պաշտոնապես հաստատվեց միայն 537 թվականին։ Սական, որոշ բյուզանդական տարեգիրներ, օրինակ՝ Մաքսիմոս Խոստովանողը, շարունակում էին համարել տարվա սկիզբը մարտի 25-ը, ընդհուպ մինչև X դար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բյուզանդական օրացույցի սկզբունքները 
* Բյուզանդական օրացույց — եկեղեցու կենդանի ավանդույթ 

Կատեգորիա:Բյուզանդական կայսրություն
Կատեգորիա:Օրացույցներ
Չիկագո Բերս

**Չիկագո Բերս** (), Իլինոյս նահանգի Չիկագո քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NFL)։ Ակումբը համարվում է Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիայի Հյուսիսային դիվիզիոնի անդամ։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* «Չիկագոն» Ֆուտբոլի ազգային լիգայի կայքում 
* «Չիկագո»-ի մասին նորությունները «Չիկագո Տրիբյուն» կայքում 
* «Չիկագո Բերս» պատմություն 
* «Չիկագո Բերս»-ը Sports E-Cyclopedia.com կայքում 

Կատեգորիա:1920 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Սիմչո Իսակով

**Սիմչո Իսակով** (, , ), հրեական ծագմամբ բուլղարացի բանաստեղծ։ Գրել է բանաստեղծություններ, արձակներ, ֆելիետոններ։ 22 տարեկանում գրել է «Ալֆրեդ Սասսոն» չափածո վեպը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1919 թվականի օգոստոսի 12-ին Կյուստենդիլում՝ մանր առևտրական Իսակի ընտանիքում, որը «Փարիզ խանութ»-ի սեփականատերն էր։ Ընտանիքում չորրորդ երեխան էր։ Այն միջավայրը, որտեղ նա մեծացել է, ուղիղ կապ ուներ հրեա ժողովրդի իր նախահորը վերադարձնելու և ժամանակակից հրեական պետության ստեղծելու հետ։ Հրեաների հասարակական կյանքը եռում էր «Մակաբի» կազմակերպությունում և «Բարի ապագա» հրեական համայնքային կենտրոնում։

Սիմչոյի առաջին գրական փորձերը նկատվել են դեռ մանկության տարիներին։ 15 տարեկանում նա անձնական օրագիր էր պահում, որտեղ նկարագրում էր օրվա ապրումները և մտորում կյանքի մասին։ 1936 թվականին նա իր օրագրում նշում է, որ սկսելու է ուսումնասիրել եբրայերեն։ 1938 թվականին նա որոշում է հրա երեխաների համար դպրոցական թերթ հրատարակել, սակայն գիմնազիայի տնօրենը չէր խրախուսում նրա այս գաղափարը։ Դրա փոխարեն «Մակաբին» օգնում է նրան երկու երեխայի համար հրատարակել «Փախուստ» գրքույկը։ Նույն թվականին, որպես աճող հակասեմականության պատասխան, Կուստանդիլում ձևավորվել էր հրեական անլեգալ կորիզ։ Իսակովը հայտնի էր որպես «Հրեաների առաջնորդ»։

Գերազանց ավարտելով Կյորստենդիլի գիմնազիան, ընտանիքի պնդմամբ ընդունվում է Սոֆիայի համալսարան։ Այս տարիներին նա աշխատել է Ալաբին փողոցի անձրևանոցների խանութում։ Ազգի պաշտպանության օրենքի ընդունման ժամանակ Իսակովը դուրս է եկել համալսարանից և վերադարձել է հայրենի քաղաք՝ Կյուսենդիլ, որտեղ տեղի հրեական դպրոցում դասավանդել է երբայերեն։

1943 թվականին Իսակովը Բուլղարիայում հրեական համայնքի միակ թերթում՝  «Զանգվածային տեղեկագրում», պարբերաբար տպագրում էր իր ֆելիետոնները։ Երեք տարի մի քանի այլ հրեաների հետ եղել է աշխատանքային ճամբարում, որտեղ նա քարեր էր կոտրում՝ ճանապարհներ և կամուրջ կառուցելու համար։

1949 թվականի հունվարի 22-ին Սիմչո Իսակովը մահացավ։ Ըստ գրաքննադատ Մորդեհայի-Մարկո Ավիսհայի՝ նա արժանի էր «բուլղարական հրեաների գրող» գրական անվանը։ Մահանալուց հետո նա ժառանգություն է թողել հարյուրավոր բանաստեղծություններ և մի չափածո վեպ՝ «Ալֆրեդ Սասսոն»-ը։

1973 թվականին բանաստեղծ Ռաֆայել Էլիազը եբրայերեն է թարգմանել Իսակովի մի շարք բանաստեղծություններ։ 2007 թվականի հրատարակվել է բանաստեղծությունների ժողովածուն, որն ուներ «Ընտրանի» (Избрано) անունը, որը խմբագրվել է Վիկտորիա Աթանասովայի կողմից։

## Արտաքին հղումներ
* סימצ'ו איסקוב – משורר, חולם ולוחם – 60 שנה לפטירתו, Բուլղարական հրեաների կայքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրեաները Բուլղարիայում
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հրեա բանաստեղծներ
Շղթայազարդ օրորոց

**«Շղթայազարդ օրորոց»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1907 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային։

Այսօր «Շղթայազարդ օրորոց» ոսկերչական կայսերական ձուն գտնվում է Ռոբերտ Լիի մասնավոր հավաքածուում (Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)։

## Դիզայն
«Շղթայազարդ օրորոց» կայսերական ոսկերչական ձուն պատրաստված է Լյուդովիկոս XVI-ի ոճով։ Այն ոսկուց է՝ պատված բաց երկնագույն և կանաչ թափանցիկ էմալով, շողշողուն էմալով։ Զարդարված է էմալե վարդերի շարքով և թափանցիկ զմրուխտե կանաչ էմալե տերևներով։ Ոսկերչական ձվի զարդաքանդակների ստեղծման ժամանակ օգտագործվել են՝ ադամանդ, սուտակ, մարգարիտ, սպիտակ օնիքս և մետաքս։ Ձուն տեղադրված է չորս սյունից կազմված ոսկե օրորոցի վրա, որի սյուները գունավոր ուսկուց են պատրաստված։ Միևնույն ժամանակ օրորոցն էլ հենվում է սպիտակ օնիքսից պատրաստած տակդիրի վրա։

## Անակնկալ
Այս պահի դրությամբ ձվի անակնկալը կորսված է։ Հնարավոր է, որ այն պատրաստված է ոսկուց, սպիտակ էմալից, սուտակից, մարգարիտից, ադամանդից  (հնարավոր է ջրաներկ՝ փղոսկրի վրա)։

## Պատմություն
Նիկոլայ II կայսրը «Շղթայազարդ օրորոց» ձուն մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային 1907 թվականի Զատկի տոնին է նվիրել։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Դրանից հետո ձուն վաճառում են Նյու Յորքի Համմերի պատկերասրահին։ 1930 թվականից տեղագրությունը անհայտ է։ 1962 թվականից ձուն գտնվում է ԱՄՆ-ում՝ մասնավոր հավաքածուում։ Վերջին անգամ այն ցուցադրության է ներկայացվել 1989 թվականին՝ Սան Դիեգոյում։ Նույն թվականին Սոթբիս աճուրդի տանը վաճառվել է անանուն գնորդին։ Այսօր ձուն ԱՄՆ-ում է՝ Ռոբերտ Մ. Լիի մասնավոր հավաքածուում։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Fabergé, Tatiana; Proler, Lynette; Skurlov, Valentin V. (1997). *The Fabergé Imperial Easter Eggs*. London: Christie's Books. 
* 
*

## Արտաքին հղումներ
* Website by Annemiek Wintraecken, details on each of the Fabergé Eggs

Կատեգորիա:1907 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր