Էռնստ Կուրցիուս

**Էռնստ Կուրցիուս** (. . ), գերմանացի հնագետ, պատմաբան, թանգարանի տնօրեն։

## Կենսագրություն
Համալսարանը նոր ավարտած Կուրցիուսը դարձել է Քրիատիան Ավգուստ Բրանդիսի ուղեկից օգնականը, երբ վերջինս մեկնել է Հունաստան՝ հնագիտական աշխատանքներ իրականացնելու։ Այնուհետև նա ուղեկցել է Կարլ Օտֆրիդ Մյուլլերին Պելոպոնեսում ուսումնասիրություններ կատարելու ընթացքում։ 1840 թվականին վերադարձել է Գերմանիա։ 1844 թվականին դարձել է Բեռլինի համալսարանի արտաքո կարգի պրոֆեսոր, այդ նույն տարում նշանակվել արքայազն Ֆրեդերիկ Վիլյամի (հետագայում՝ կայսր Ֆրեդերիկ III) դաստիարակ, մի պաշտոն, որն զբաղեցրել է մինչև 1850 թվականը։

Գյոթինգենի համալսարանում պրոֆեսորի պաշտոն ստանալուց և 1862 թվականին ևս մեկ անգամ Հունաստան ճանապարհորդելուց հետո Կուրցիուսը (1863 թվականին) նշանակվել է Բեռլինի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1874 թվականին նա գերմանական կառավարության կողմից գործուղվել է Աթենք և այնտեղ կնքել մի պայմանագիր, որով Օլիմպիայի պեղումները վստահվել են բացառապես Գերմանիային։ 1891 թվականին Կուրցիուսն ընտրվել է Ամերիկյան անտիկվարային ընկերության (American Antiquarian Society) անդամ։

Վախճանվել է 1896 թվականի հուլիսի 11-ին Բեռլինում։

## Պեղումներ Օլիմպիայում
1852 թվականի հունիսի 10-ին Էռնստ Կուրցիուսը Բեռլինի Սինգակադեմիայում թագավորական ընտանիքի ներկայությամբ արտասանել է Օլիմպիայի մասին իր հայտնի ճառը, որը նշանավորել է Օլիմպիայի պեղումների մեկնարկը և մեծ խթան հաղորդել Հունաստանում պատմական-հնագիտական աշխատանքների իրականացմանը։ 1867 թվականին անվանի հնագետ Էդուարդ Գերհարդի մահից հետո Կուրցիուսը փոխարինել է նրան դասական հնագիտության պրոֆեսորի պաշտոնում։ Միաժամանակ նա աշխատել է որպես Ալտեսի թանգարանի և Անտիկվարիումի տնօրեն։

Կուրցիուսի կապերն օգնել են նրան՝ համոզելու կառավարությանը, որ գերմանական հնագիտական ինստիտուտը 1874 թվականին ազգայնացվի, և Աթենքում բացվի նրա մասնաճյուղը։ 1874 թվականին Հունաստանի կառավարությունը գերմանական հնագիտական ինստիտուտին Օլիմպիայում պեղումներ կատարելու բացառիկ իրավունք է տվել։ 1874 թվականի ապրիլի 25-ին Աթենքում ստորագրվել է հնագիտության պատմության ուղենիշային համաձայնագիր, որը գերմանացիներին պարտավորեցրել է բոլոր գտածոները թողնել Հունաստանում։ Այդ նպատակով տեղում կառուցվել է հատուկ թանգարան։

1875 թվականից Կուրցիուսը գլխավորել է հնագետների մեծ արշավախմբեր, որոնք համակարգված կերպով պեղել, հետազոտել, ուսումնասիրել են Օլիմպիան։ Առաջին պեղումներն իրականացվել են Օլիմպիադայում՝ Էլիսում, որտեղ հազար տարի անց են կացվել օլիմպիական խաղերը։ [5] Վեց տարվա ընթացքում մաքրել են օլիմպիական մարզադաշտը՝ վազորդների մեկնարկային բլոկներով և մրցավարների նստատեղերով։ Պեղողները հայտնաբերել են նաև Զևսի և Հերայի տաճարը։

## Ուշագրավ փաստեր
Էռնստ Կուրցիուսի եղբայրներից Պաուլը (1808—1833) աստվածաբան էր և պաստոր, Թեոդորը (1811—1889)՝ Լյուբեկի քաղաքապետ, Գեորգը (1820—1885)՝ բանասեր, լեզվաբան, թոռը՝ Էռնստ Ռոբերտ Կուրցիուսը՝ ճանաչված գրականագետ։

Գտածոների մասին նյութերը տպագրվել են 1890-1897 թվականներին Եվրոպայում հրատարակվող ծավալուն գիտական ամսագրերում։ Գերմանացի հնագետները կարողացել են տարածել օլիմպիական խաղերի մասին ուշագրավ տեղեկություններ, և դա օգնել է արևմտյան աշխարհին հասկանալու օլիմպիական խաղերի վերակենդանացման կարևորությունը։

## Աշխատություններ
Էռնստ Կուրցիուսի գլուխգործոցը համարվում է *Հունաստանի պատմություն* աշխատությունը (1857–1867): Առավել կարևոր երկերից են նաև հետևյալները.

**Die Akropolis von Athen* (1844)
**Naxos* (1846)
**Peloponnesos, eine historisch-geographische Beschreibung der Halbinsel* (1851)
**Olympia* (1852)
**Die Ionier vor der ionischen Wanderung* (1855)
**Attische Studien* (1862–1865)
**Ephesos* (1874)
**Die Ausgrabungen zu Olympia* (1877, etc.)
**Olympia und Umgegend* (խմբագրել են Էռնստ Կուրցիուսը և Ֆ. Ադլերը, 1882)
**Olympia. Die Ergebnisse der von dem deutschen Reich veranstalteten Ausgrabung* (Ֆ. Ադլերի հետ, 1890–1898)
**Die Stadtgeschichte von Athen* (1891)
**Gesammelte Abhandlungen* (1894)

Կուրցիուսի ճառերի, զեկուցումների, դասախոսությունների ժողովածուն լույս է ընծայվել *Altertum und Gegenwart* խորագրով, երկու հատորով (5-րդ հրատարակություն, 1903 թ.), որոնց գումարվել է ևս մեկ հատոր՝ *Unter drei Kaisern* վերնագրով (2-րդ հրատ., 1895):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Karl Christ: *Ernst Curtius.* In: ders., *Von Gibbon zu Rostovtzeff: Leben und Werk führender Althistoriker der Neuzeit.* WBG, Darmstadt 1972, ISBN 3-534-06070-9, S. 68–83.
* Sepp-Gustav Gröschel, Henning Wrede: *Ernst Curtius’ Vorlesung „Griechische Kunstgeschichte“. Nach der Mitschrift Wilhelm Gurlitts im Winter 1864/65*  (= *Transformationen der Antike* Bd. 20). De Gruyter, Berlin, New York 2010, ISBN 978-3-11-022878-6
* Beat Schweizer: *Ernst Curtius (1814–1896): Berlin – Athen – Olympia. Archäologie und Öffentlichkeiten zwischen Vormärz und Kaiserreich.* In: *Saeculum* 61, 2, 2011, S.&nbsp;305–336 (Digitalisat).

## Արտաքին հղումներ
* Nachlass von Ernst Curtius in der ULB Bonn

Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Թանգարանային աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Հնագետներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հնագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանասերներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ