open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աղան (անձնանուն)

**Աղան**, հայկական արական անուն։ Ծագում է հայերեն *աղան* բառից, որ հասարակ անուն է և նշանակում է «ազնվական, իշխան»։ Փոխառվել է ասորերեն *alānā*` «իշխան, եկեղեցական հովիւ» բառից։ Այս բառն ընկած է միայն *աղանազգի* (ազատազգի, իշխանազգի) բարդ բառի հիմքում։ Որոշ ժամանակ անց աղան՝ «իշխան» հասարակ անունը դառնում է հատուկ անուն, ինչպես Իշխանը և Իշխանիկը։

## Գործածություններ
* Աղան Արծրունի, որդի Վասակ Արծրունու և մորեղբայր Վահան Մամիկոնեանի, մասնակից եղավ Արտաշատի ժողովին (449 թ) պատասխանելու համար Միհրներսեհի նամակին։ Երիտասարդ հասակում սկսեց ճգնական կյանք վարել և հասցրեց աշակերտներ, որոնցից նշանավոր է Ղազար Փարպեցի պատմիչը։ Թաղվել է Հադամակերտում։
* Աղան եպիսկոպոս Խորխոռունեաց, ժամանակակից Բաբգէն կաթողիկոսի, անդամ Դուինի «506 թվի» եկեղեցական ժողովի։
* Հիշատակված է նաև 1282 թվականին և 1425 թվականից հետո գրված մի հիշատակարանում (տարեթիվն անհայտ է)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Վազրիկ Սեկոյան

**Վազրիկ Մեխակի Սեկոյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, 1952-1954 թվականներին Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ։

## Կենսագրություն
Վազրիկ Սեկոյանը ծնվել է 1909 թվականին, Երևանի նահանգի Սուրմալու գավառի Իգդիր գյուղում։ Միջնակարգ կրթություն ստացել է Երևանում, այնուհետև զբաղվել է ուսուցչությամբ։ Սովորել է Ադրբեջանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի հիդրոտեխնիկայի ֆակուլտետում։
[մինի|ձախից|Վազրիկ Սեկոյանի հուշատախտակը Երևանի [Ստեփան Զորյան փողոց (Երևան)|Ստեփան Զորյան փողոցում]]

Աշխատել է Հայաստանի ջրային տնտեսության բնագավառներում։ 1952 թվականին Սեկոյանն ընտրվել է Երևանի քաղխորհրդի գործկոմի նախագահ և պաշտոնավարել մինչև 1954 թվականը։ 1965-1973 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ շինանյութերի արդյունաբերության նախարարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի քաղաքապետներ
Աղապարոն

**Աղապարոն**, հայկական արական անուն։ Կազմված է *աղա* և *պարոն* բառաբարդությամբ։ Գործածվել է 15-րդ դարում։

## Գործածություններ
* Աղապարոն, պապ Լիանոսի, որ ստացավ մի Աւետարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Աշխատանք (այլ կիրառումներ)

**Աշխատանքը** կարող է վերաբերել՝
* Աշխատանք, մարդու գործունեություն
* Աշխատանք, հասարակական-քաղաքական և գրական թերթ
* Աշխատանք (ֆիզիկա), աշխատանքը ֆիզիկայում
* Մեխանիկական աշխատանք, աշխատանքը մեխանիկայում
* Թերմոդինամիկական աշխատանք, աշխատանքը թերմոդինամիկայում
* Էլեկտրական դաշտի աշխատանք, Էլեկտրական դաշտի կատարած աշխատանք
Ականց (անձնանուն)

**Ականց**, հայկական իգական անուն։ Ծագում է հայերեն *ակունք*՝ «թանկագին քարեր» բառի սեռական *ականց* ձևից։ Առաջին անգամ հիշատակվել է 1256 թվականին, այնուհետև դարձել է *Ակաց*։ Կիլիկիայում Ականց անունով հայտնի էր վանք։ Գործածական է եղել Կիլիկյան ժամանակաշրջանում (13-14-րդ դարեր), այնուհետև դուրս է եկել գործածությունից։

## Գործածություններ
* Ականց տիկին, կին Սիր Լիկոսի՝ եղբոր Հեթում Ա թագավորի Հայոց և մայր Սիր Լևոնի, որ Յովհաննէս գրչին գրել տվեց մի Աւետարան։
* Ակաց, ազնվական տիկին, կին պարոն Ստեփաննոսի, «իշանական պատուով զինւորեալ ի դրան արքայի», որ էր որդի Թորոս քահանայի, եղբօրորդւոյ Կոստանդին Ա կաթուղիկոսի։
* Ակաց, կին Օշին մարաջախտի թագաւորութեան Հայոց, որդւոյ Կոստանդին Լամբրոնացւոյ․ հիշված է 1274 թ․, երբ ամուսինը՝ Օշին գրել տվեց մի չքնաղ Աւետարան։
* Ակաց, կին Սիր Օշինի Պայլենց, մայր Թորոսի և Վասակի, որոնց բոլորի հիշատակին ժառանգները գնեցին մի Աւետարան։
* Ակաց, քույր Կոստանդին գրչի, որ Սիսում օրինակեց մի Ճառընտիր։
* Ակաց, դուստր Գունդստապլի Հայոց․ մայրն է Զապլուն իշխանուհի, որ ստացավ մի Աւետարան, 1309 թ․:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Թամանյան փողոց (Երևան)

**Թամանյան փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Սկսվում է Մոսկովյան փողոցից ընդգրկում է Կասկադ համալիրի կանաչապատ պուրակը։ Անվանվել է ի պատիվ հայ նոր ճարտարապետության հիմնադիր Ալեքսանդր Թամանյանի։
1974 թվականին փողոցի սկզբում տեղադրվել է Թամանյանի հուշարձանը։

## Փողոցի տեղադրություն
Թամանյան փողոցը Հյուսիսային պողոտայի շարունակությունն է։ Այն ձգվում է Մոսկովյան փողոցից դեպի հյուսիս, հատում Իսահակյան փողոցը և ավարտվում է Երևանի Կասկադում։ Թամանյան փողոցն ունի մոտ 200 մ երկարություն և մոտ 55 մ լայնություն։

## Պատմություն
Թամանյան փողոցը նախագծվել է 1924 թվականի գլխավոր պլանով որպես Հյուսիսային Կասկադի մի մասը, որը պետք է կապեր քաղաքի կենտրոնական և հյուսիսային հատվածները։ Փողոցի կառուցումն ավարտին է հասցվել 1960-ական թվականներին, իսկ Կասկադի համալիրն ավարտվել է ավելի ուշ։ Փողոցը զարդարվել է ջրավազաններով, շատրվաններով և ծաղկաթմբերով։ Նրա սկզբում՝ Թատերական հրապարակի կողքին, կառուցվել են 9 հարկանի երկու շենք-աշտարակներ (ճարտարապետներ՝ Օ.Բաբաջանյան և Վ. Գուսյան)։

## Տեսարժան վայրեր
Փողոցի հենց սկզբում է գտնվում ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձանը, որը կանգնեցվել է 1974 թվականին քանդակագործ Արտաշես Հովսեփյան և ճարտարապետ Սեդա Պետրոսյանի նախագծով։ Ալեքսանդր Թամանյանը ներկայացված է երկար ուղղանկյուն քարե բլոկին հենված, որը դրված է երկու փոքր բլոկների վրա։ Ըստ հուշարձանի քանդակագործի, «*ձախ քարը հին ճարտարապետությունն է, աջը՝ նորը, իսկ մեծ ճարտարապետը կամուրջ է գցում այդ երկու ժամանակաշրջանների միջև և նրա միջոցով ստեղծում նորագույն ճարտարապետությունը և կերտում մեր մայրաքաղաքը*»։

Փողոցի երկայնքով ձգվում է Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոնին կից «Գաֆեսճյան քանդակների» այգին։ Փողոցն ավարտվում է Կասկադ համալիրի աստիճաններով։

Քանդակների այգին փողոցում բացվել է 2009 թվականին։ Այնտեղ ցուցադրվում են շատ հայտնի նկարիչների ստեղծագործություններ, որոնց թվում ներառված են կոլումբիացի քանդակագործ Ֆեռնանդո Բոտերոյի «Կատու», «Հռոմեացի զինվոր» և «Ծխող կինը» քանդակները։

Թամանյան փողոցում է գտնվում նաև Ռուսական արվեստի թանգարանը։

Փողոցում կան բազմաթիվ սրճարաններ, խանութներ, բարեր, ռեստորաններ և պանդոկներ։

## Հատող փողոց
* Իսահակյան փողոց

## Հուշարձաններ   և կառույցներ
* Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոն
* Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձան
* Ծխող կինը (քանդակ, Երևան)
* Կատու
* Ռուսական արվեստի թանգարան (մուտքը Թամանյան փողոցից)

## Պատկերասրահ

Kev pc cas1.jpg|Կասկադ համալիր
Monument of Alexander Tamanyan (1).JPG|Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձան (Երևան)
Tamanyan street, Yerevan (4).JPG
Yerewan bild4.jpg
Tamanyan street, Yerevan.JPG|Տեսարան Կասկադ համալիրից
Tamanyan street, Yerevan (1).JPG|Մոսկովյան-Թամանյան խաչմերուկ
Tamanyan street, Yerevan (2).JPG|Ռուսական արվեստի թանգարան (Երևան)


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Ղազար Փարպեցու փողոց (Երևան)

**Ղազար Փարպեցու փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ հայ պատմիչ Ղազար Փարպեցու։

## Տվյալներ
Սկսվում է Կարեն Դեմիրճյան փողոցից և ձգվում մինչև Թումանյան փողոցը։ Հատվում է Պուշկինի փողոցի և Հին Երևանցու փողոցի հետ։

Խորհրդային տարիներին կրել է հայ բոլշևիկ, պրոֆեսիոնալ հեղափոխական Ղուկաս Ղուկասյանի անունը։

## Նշանակալի օբյեկտներ
Փողոցում գտնվում են.
*Հայաստանի ժողովրդական կուսակցությունը
*Կարեն Դեմիրճյանի թանգարանը
*Հայաստանում Սլովենիայի հյուպատոսությունը
*Հայաստանում Լիտվայի հյուպատոսությունը

Ղազար Փարպեցու 9բ հասցեում է գտնվում Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Zoravar Church.JPG|Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցին
Պատկեր:Avetik Isahakyan plaque, Yerevan (2).jpg|Ավետիք Իսահակյանի հուշաքանդակը Երևանի Փարպեցու 12 հասցեում, որտեղ գրողն ապրել է 1936-1946 թվականներին


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Ալ-Ղիզլանիա

**Ալ-Ղիզլանիա** (), գյուղ Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Ռիֆ Դիմաշկի մարզում։ Դումայի գավառում համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։

## Աշխարհագրական դիրք
Գտնվում է արևելքում՝ Դամասկոս, արևմուտքում։ Խիրբետ ալ-Վարդ, հարավում՝ Ալ-Ադիլիյա և Բուրուրկ, հարավ-արևելքում՝ Ալ-Հայջնանա, արևելքում՝ Ջուդայդատ ալ-Խանս, հյուսիսում՝ Ղասուլա, Հառան ալ-Ավամիդ և Սակկա, հյուսիս-արևմուտքում՝ Դեյր Ասաֆիր և Շաբբա։

## Բնակչություն
Ըստ 2004 թվականի Սիրիայի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 10,473 մարդ։ Իսկ համանուն շրջանի բնակչություն իր 12 բնակավայրերով կազմում է 36,715 մարդ։

## Տրանսպորտ
Ալ-Ղիզլանիային ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը և երկաթուղային հանգույցը գտնվում են մայրաքաղաք Դամասկոսում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դումայի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի գյուղեր
Ալ-Մալիհա

**Ալ-Մալիհա** () քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Ռիֆ Դիմաշկի մարզում։ Ռիֆ Դիմշակի գավառում համանուն Ալ-Մալիհայի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է Դամասկոսից հյուսիս։

## Բնակչություն
Ըստ 2004 թվականի Սիրիայի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 23,034 մարդ։ Իսկ համանուն շրջանի բնակչություն իր 8 բնակավայրերով կազմում է 56,652 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռիֆ Դիմաշկի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Վասիլի Յարեմենկո

**Վասիլի Յարեմենկո** (), ուկրաինացի սովետական դերասան։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1954)։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։ 1922 թվականից եղել է Մ․ Զանկովեցկայայի անվան Ուկրաինայի դրամատիկ թատրոնի (այժմ՝ Լվովում) դերասան։ Հետևել է դերասանական արվեստի ռեալիստական դպրոցի լավագույն ավանդույթներին։ Դերերից են՝ Դոնտա («Հայդամակներ», ըստ Շևչենկոյի), Յագո (Շեքսպիրի «Օթելլո»), Կոշկին (Տրենյովի «Լյուբով Յարովայա»), Պեարուշենկո (Իփժնյակի «Մեծ հողի վրա»)։ ՍՍՀՄ պետական մրցանակ (1950)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասաններ
Կատեգորիա:1895 ծնունդներ
Կատեգորիա:1967 մահեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Իվան Յարամիշև

**Իվան Գրիգորի Յարամիշև** (), ինժեներատեխնիկական ծառայության գեներալ-մայոր (1952)։ Ազգությամբ հայ։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թ.-ից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Լենինգրադի ռազմատեխնիկական ուսումնարանը (1926), Ն․ Ե․ Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ինժեներական ակադեմիայի ինժեներների կատարելագործման կուրսերը (1949)։ 1920 թ.-ին կամավոր մտել է կարմիր բանակ։ 1926 թ.-ից ծառայել է Սևծովյան նավատորմի ռազմաօդային ուժերում, որի կազմում էլ 1941-1945 թթ.-ին, որպես ավիաէսկադրիլիայի ավագ ինժեներ, մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Պատերազմից հետո եղել է Սևծովյան նավատորմի ռազմաօդային ուժերի համակարգում։ 1968 թ.-ին զորացրվել է։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 3, Կարմիր աստղի 3 շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Վոյցեխ Յարուզելսկի

**Վոյցեխ Յարուզելսկի** (), լեհական կուսակցական, պետական և զինվորական գործիչ, բանակի գեներալ։

Ավարտել է Կ․ Սվերչենսկու անվան ռազմական ակադեմիան։ Լեհաստանի միացյալ բանվորական կուսակցության (ԼՄԲԿ) անդամ է 1948 թ.-ից։ 1943 թ.-ին մտել է Սովետական Միության տարածքում կազմավորված լեհական բանակի շարքերը, մասնակցել Վարշավայի ազատագրմանը։ 1960 թ.-ին նշանակվել է լեհական բանակի գլխավոր քաղաքական վարչության պետ, 1962 թ.-ից՝ Ազգային պաշտպանության մինիստրի տեղակալ, 1968 թ.-ից՝ մինիստր։ 1981 թ.-ի փետրվարին նշանակվել է ԼԺՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահ՝ պահպանելով Ազգային պաշտպանության մինիստրի պաշտոնը։ ԼՄԲԿ ԿԿ-ի IV պլենումում (1981 թ.-ի հոկտեմբեր) ընտրվել է ԼՄԲԿ ԿԿ-ի առաջին քարտուղար։ Յարուզելսկին ԼԺՀ սեյմի դեպուտատ է, ԼՄԲԿ ԿԿ-ի անդամ (1964 թ.-ից), ԼՄԲԿ ԿԿ Քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու (1970 թ.-ից), Քաղբյուրոյի անդամ (1971 թ.-ից)։ Պարգևատրվել է լեհական և սովետական շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհաստանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Լեհ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեհ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի նախագահներ
Կատեգորիա:Լեհ գեներալներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի ղեկավարներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Մոսկովյան փողոց (Երևան)

**Մոսկովյան փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ ՌԴ մայրաքաղաք Մոսկվայի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Խանջյան փողոցից և ավարտվում Սարյան-Թումանյան փողոցների խաչմերուկում։

## Հատող փողոցներ

* Նալբանդյան փողոց
*Աբովյան փողոց
*Տերյան փողոց
*Բայրոնի փողոց 
*Մարկ Գրիգորյան փողոց
*Մաշտոցի պողոտա
*Թամանյան փողոց
*Բաղրամյան պողոտա
*Ստեփան Զորյան փողոց
*Սպենդիարյան փողոց
*Թումանյան փողոց

## Հուշարձաններ և կառույցներ

*Հովհաննես Այվազովսկու հուշարձան
*Պատանի հանդիսատեսի թատրոն
*Ոսկե Ծիրան միջազգային կինոփառատոնի գրասենյակ
*Ֆրիտյոֆ Նանսենի կիսանդրի
*Ալեքսանդր Պուշկինի կիսանդրի
*Պուշկինի անվան №8 հիմնական դպրոց 
*Վարք հավերժության
*Հոլոքոստի և Ցեղասպանության զոհերի հուշարձան, Մոսկովյան-Տերյան խաչմերուկ
*Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոց
*Երվանդ Քոչարի թանգարան
*Վիլյամ Սարոյանի հուշարձան
*Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձան
*Հայաստանի քննչական կոմիտե
*Գիտնականի տունը
*Երևանի պետական լեզվահասարակագիտական համալսարան, Մոսկովյան-Թումանյան խաչմերուկ

## Պատկերասրահ

Հովհաննես Այվազովսկի 1.jpg|Հովհաննես Այվազովսկու հուշարձան (Երևան)
Ֆրիտյոֆ Նանսենի կիսանդրի.JPG|Ֆրիտյոֆ Նանսենի կիսանդրի (Երևան)
Monument of Alexander Tamanyan (4).JPG|Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձան (Երևան)
Վարք հավերժության 2.jpg|Վարք հավերժության (քանդակ, Երևան)
Հոլոքոստի հուշարձանը Երևանում.JPG|Հոլոքոստի և Ցեղասպանության զոհերի հուշարձան (Երևան)
Tumanyan museum of Erevan.JPG|Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարան
Yerevan State Linguistic University.JPG|Երևանի պետական լեզվահասարակագիտական համալսարան
Baghramyan-Moskovyan crossroad, 2016.jpg|Բաղրամյան-Մոսկովյան խաչմերուկ
Buildings in Yerevan, ArmAg.jpg
Buildings in Yerevan, ArmAg (1).jpg
Գիտնականի տուն3.jpg|Գիտնականի տունը


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Խանջյան փողոց (Երևան)

**Խանջյան փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ հայ հեղափոխական, 1932-1936 թթ. ՀԿԿ ԿԿ առաջին քարտուղար Աղասի Խանջյանի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Տիգրան Մեծի պողոտայից և ձգվում մինչև Նալբանդյան փողոցը։ Հատվում է Չայկովսկու փողոցի, Փավստոս Բուզանդի փողոցի, Վարդանանց փողոցի, Թումանյան փողոցի և Սայաթ-Նովայի պողոտայի հետ։

## Նշանակալի օբյեկտներ
Փողոցի սկզբնամասում է գտնվում Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանը։ 
Փողոցում գտնվում նաև.
*Մանուկ Աբեղյանի անվան ՃՇՀԱՀ հենակետային դպրոցը
*ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատը
*Հայաստանի երգի պետական թատրոնը
*Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան
*Հայաստանում Իսպանիայի պատվո հյուպատոսությունը
*ՀՀ Ոստիկանության Երևանի քաղաքային վարչությունը
*Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տունը

## Պատկերասրահ

Khanjyan Street, Yerevan.jpg
Yerevan Chess House 01.JPG|Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տուն
Khanjyan Street, Yerevan (1).jpg


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Ալ-Քիսվա

**Ալ-Քիսվա** ( հայտնի է նաև **Քիսուե** կամ **Քիսվե**) քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Ռիֆ Դիմաշկի մարզում։ Ռիֆ Դիմաշկի գավառում համանուն Ալ-Քիսվա շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Այս քաղաքում է տեղի ունեցել Մարջ ալ-Սաֆֆարի ճակատամարտը։ Գտնվում է մայրաքաղաք Դամասկոսից 8 կմ2 հարավ։

## Բնակչություն
Ըստ 2004 թվականի Սիրիայի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 43,456 մարդ։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լրացուցիչ տեղեկատվություն Քիսվե քաղաքի մասնի 
* Քաղաքի գլխավոր կայքը համար 

Կատեգորիա:Ռիֆ Դիմաշկի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Լոմա Բլանկա

**Լոմա Բլանկա** (), մունիցիալիտետը գտնվում է Արգենտինայի հյուսիս-արևմուտքում։ 2001 թվականին Լոմա Բլնկայի բնակչությունը եղել է 677 մարդ։

Լոմա Բլանկան համարվում է Արգենտինական երգի հայտնի շրջան։

## Արտաքին հղումներ
* Ministerio del Interior

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Բարոն Մյունխհաուզենի ճանապարհորդությունը դեպի Լուսին

**Բարոն Մյունխհաուզենի ճանապարհորդությունը դեպի Լուսին կամ Բարոն Մյունխհաուզենի արկածները,** ֆիլմ է, որը հիմնված է Էրիխ Ռասպեի նույնանուն պատմվածքի վրա։

## Սցենար
Ֆիլմի գլխավոր հերոսը վագրի հետ պայքարում պարտվում է և որպես տույժ նշանակվում մեղուների հովիվ։ Նա ամեն օր առավոտյան դուրս էր քշում մեղուներին, տանում բացատում արածացնում և երեկոյան վերադառնում փեթակների մեջ տեղավորում։ Մի օր էլ նա տուն բերելուց նկատեց, որ մի մեղու պակաս է։ Նա գնում է փնտրելու և տեսնում է, որ երկու մարդակեր արջեր հարձակվել են մեղվի վրա։ Նա տեսնելով սա միանգամից իր արծաթե կացինը շպրտում է արջերի վրա։ Արջերը վախից փախչում են։ Սակայն Բարոն Մյունխհաուզենը հաշվի չէր առել իր ձեռքի հզորությունը և կացինը հասել էր լուսին։ Ինչ աներ. դա իր սիրած կացինն էր և նա հիշեց որ մի բույս կա, որ շատ արագ է աճում (բակլա)։ Շտապ բակլա տնկեց և բակլայի ցողունով բարձրացավ լուսին։ Ուրախ ուրախ վերցրեց կացինը, սակայն նկատեց, որ բակլան չորացել է, ինչ անել։ Նա մի կերպ լացը զսպում է և չորացած բակլայի ցողունից պարան է հյուսում։ Պարանով իջնում է լուսնից, սակայն մի քիչ իջնելուն պես պարանը պոկվում է և նա ընկնում է մի գետի մեջ և կես մղոն երկարությամբ փոս է ստեղծում։ Նա մտածում էր ինչ արեր, որ փոսից ելներ, բայց ոչինչ մտքին չէր գալիս։ Եվ ահա նա մատներով հողից աստիճան է պատրաստում և ցամաք ելնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սցենարը 
* Ֆիլմի շահույթը

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1988 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ստամբուլում
Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Աղավնի (անձնանուն)

**Աղավնի**, հայկական իգական անուն։ Վերցված է թռչունի համանուն անունից, որը Սուրբ Հոգու խորհրդանշանն է։ Իտալացիները ևս ունեն *Colomba* անունը, որը նշանակում է «աղավնի»։ Առաջին անգամ հիշատակվել է 17-րդ դարի վերջին։ Արևմտահայերենում տարածված անուն է, որտեղ գործածվում է նաև անվան կրճատ տարբերակը՝ *Աղավ*։ Կիրառվում է նաև պարսկահայերի շրջանում, որտեղ ստացել է փաղաքշական *Աղունիկ* ձևը։

## Գործածություններ
* Աղաւնի դուստր, նահատակ Կոմիտաս քահանայի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Իսահակյան փողոց (Երևան)

**Իսահակյան փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ 1958 թվականի մարտին անվանվել է հայ մեծ բանաստեղծ Ավետիք Իսահակյանի անունով։

## Տվյալներ
Սկսվում է Նալբանդյան փողոցից և ավարտվում Մարշալ Բաղրամյան պողոտայով։

## Հատող փողոցներ
* Կորյունի 1-ին նրբանցք
*Աբովյան փողոց
* Տերյան փողոց
* Գևորգ Քոչարի փողոց
*Մաշտոցի պողոտա
*Թամանյան փողոց

## Հուշարձաններ և կառույցներ
*Կոմիտասի անվան Կամերային երաժշտության տուն
*Երիտասարդական (մետրոյի կայարան)
*Հակոբ Մեղապարտի հուշարձան (Երևան)
*Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոն
*Խաչատուր Աբովյանի անվան թիվ 2 դպրոց
*Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիա
*Սարգիս Մուրադյան պատկերասրահ
*Ռուսական արվեստի թանգարան (Երևան)
*Կասկադ համալիր
*ՀՀ Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողով

## Պատկերասրահ

Հանդիսատեսային շենք. Կոմիտասի անվան Կամերային Երաժշտության տունը (3).JPG|Կոմիտասի անվան Կամերային երաժշտության տուն
Aragast restaurant.jpg|Առագաստ լճակն ու սրճարանը Օղակաձև զբոսայգում
Кинотеатр Наири.jpg|Նաիրի (կինոթատրոն)
H. Meghapart.JPG|Հակոբ Մեղապարտի հուշարձան (Երևան)
Միքայել Մազմանյան.jpg|Միքայել Մազմանյանի հուշատախտակը Երևանի Իսահակյան փողոցի 38-րդ շենքի պատին
Աբովյանի անվան դպրոց (4).JPG|Խաչատուր Աբովյանի անվան թիվ 2 դպրոց


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Աղբերանի (անձնանուն)

**Աղբերանի**, հայկական արական անուն։ Եղբայր բառի հոգնակի ձևն է։ Նոր Ջուղայի բարբառում *-անի* վերջավորությամբ հոգնակի բառեր շատ կան, սակայն ժամանակակից բարբառում աղբերանի ձևը չկա։ Հիշատակվել է 1579 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Աղբերիկ (անձնանուն)

**Աղբերիկ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է *եղբայր* բառի ժողովրդական *աղբայր, աղբեր* ձևից։

## Գործածություններ
* Աղբայրիկ, հայր Աստուածատուր Մեռելյարոյց վարդապետի Արճիշեցւոյ (12-րդ դար)
* Աղբայրիկ, ճարտարապետ, շինեց Տեղերի վանքը՝ 1221 թ․:
* Աղբարիկ, եղբայր Պօղոս արքեպիսկոպոսի, որ էր առաջնորդ Սարայ մայրաքաղաքի՝ 1319 թ․:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Հայաստանի պետական կամերային երգչախումբ

մինի
**Հայաստանի կամերային երգչախումբը (ՀԿԵ)**, հիմնադրվել է 2000 թվականին, «Վաչէ և Թամար Մանուկեան» բարեգործական միության հովանավորությամբ։ Երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժորն է Ռոբերտ Մլքեյանը։

## Պատմություն
Ստեղծվել է 2000 թվականի հոկտեմբերին «Վաչէ և Թամար Մանուկեան» բարեգործական միության հովանավորությամբ։ 2008 թվականին երգչախումբն ստացել է պետական կարգավիճակ և վերանվանվել է Հայաստանի Պետական կամերային երգչախումբ (ՀՊԿԵ)։

ՀՊԿԵ 35 երաժիշտներից կազմված պրոֆեսիոնալ երգչախումբ է, որի ծավալուն և բազմաբնույթ երգացանկում ընդգրկված են Գաբրիելլիի, Յոհան Սեբաստիան Բախի, Յոհաննես Բրամսի, Վասքսի, Շնիտկեի և այլ մեծանուն կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները։ ՀՊԿԵ կատարում է Կոմիտասի, ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները։

Երգչախումբը հանդես է եկել համաշխարհային պրեմիերաներով՝ կատարելով Տիգրան Մանսուրյանի, Դավիթ Հալաջյանի, Էդուարդ Հայրապետյանի և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները։ Հայ ունկնդրին առաջին անգամ ներկայացրել է Բրիտենի, Շնիտկեի, Շչեդրինի, Վասքսի, Պուլենկի, Դեբյուսիի և այլ ստեղծագործողների երգչախմբային արվեստի գլուխգործոցները։

ՀՊԿԵ իրագործում է բարեգործական ծրագիր՝ բազմաթիվ ստեղծագործությունների կատարումներով հանդես գալով Հայաստանի շրջաններում՝ ներկայացնելով երգչախմբային արվեստը Հայաստանի լայն հանրությանը։

## Շրջագայություններ
2001 թվականին երգչախումբը 3 անգամ համերգներով հանդես է եկել Լոնդոնում։ 2006 թվականին մասնակցել է Իտալիայի Բերգամո քաղաքում՝ Գաետանո Դոնիցետիի օպերային թատրոնում կայացած ժամանակակից երաժշտության միջազգային փառատոնին։ Համերգներով հանդես է եկել Սանկտ Պետերբուրգի «Սպիտակ դահլիճ»-ում և «Եկատերինյան պալատում»` եզրափակելով Ռուսաստանի Դաշնությունում Հայաստանի մշակութային տարին։ 2007 թվականին երգչախումբը բացառիկ համերգով հանդես է եկել Ստրասբուրգի Եվրախորհրդի համերգային դահլիճում։ 2009 թվականին երգչախումբը մեծ հաջողությամբ համերգ-դասախոսություններով հանդես է եկել Ֆրանսիայում և Շվեյցարիայում։

## Ճանաչում, մրցանակներ
Կամերային երգչախմբի ձեռքբերումներից է համաշխարհային ճանաչում ունեցող ECM Records-ի 2006 թողարկած` Եղիշե Չարենցի 10 բանաստեղծությունների հիման վրա գրված Տիգրան Մանսուրյանի ՙARS POETICA՚ երգչախմբային կոնցերտի ձայներիզը, որը 2006 թվականին համաշխարհային երաժշտական գեղխորհրդի կողմից ստացավ 5 աստղ ամենաբարձր վարկանիշը։

ARS POETICA ձայներիզը ընդգրկվել է աշխարհի ամենահեղինակավոր The Gramophone երաժշտական կատալոգի մեջ, որը ներկայացնում է 1923 թվականից մինչ այսօր անգերազանցելի հեղինակություն ունեցող դասական ձայներիզները /the world unrivalled authority on classical music since 1923/։

2009 թվականին, Կոմիտասի ծննդյան 140-ամյակի կապակցությամբ երգչախումբը Սաղմոսավանքում ձայնագրել է Կոմիտասի խմբերգերի ստվար ընտրանին՝ հոգևոր և աշխարհիկ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայաստանի պետական կամերային երգչախումբ - Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոն
*Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Երգչախմբեր
Նատրիումի մետաարսենատ

**Նատրիումի մետաարսենատ**, անօրգանական միացություն՝ NaAsO3 բանաձևով։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։

## Ստացումը
* Ստացվում է նատրիումի դիհիդրոարսենիտի ջերմային քայքայումից.
::\mathsf{ NaH_2AsO_4 \ \xrightarrow{230^oC}\ NaAsO_3 + H_2O }
* Ստացվում է նատրիումի մետաարսենիտի ջերմային քայքայումից.
::\mathsf{5NaAsO_2 \ \xrightarrow{300-550^oC}\ Na_3AsO_4 + 2NaAsO_3 + 2As }

## Ֆիզիկական հատկությունները
Նատրիումի մետաարսենատը առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Մոլեկուլի պարամետրերը՝ a=0,807 նմ, b=0,744 նմ, c=0,732 նմ, α=90°, β=91,5°, γ=104°, Z=6։

Չոր պայմաններում առաջացնում է (NaAsO3)n բանաձևով անօրգանական պոլիմերներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — 623 с.
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Մելիք-Ադամյան փողոց (Երևան)

**Մելիք-Ադամյան փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։

## Տվյալներ
Սկսվում է Տիգրան Մեծի պողոտայից և ավարտվում Փավստոս Բուզանդի փողոցով։  Փողոցը կրում է բժիշկ Արտաշես Ալեքսանդրի Մելիք-Ադամյանի անունը։

## Հատող փողոցներ
Հատող փողոցներ չկան։

## Շինություններ
*ՀՀ կառավարության նիստերի դահլիճ
*ՀՀԿ գրասենյակ
*ՀԲԸՄ գրասենյակ
*Շվեյցարիայի դեսպանատուն
*Դեպի Հայք
*ՀՀ ֆինանսների նախարարություն
* Repat Armenia հիմնադրամի գրասենյակ

## Պատկերասրահ

Building at Melik-Adamyan street, Yerevan, Armenia.jpg|Կառույց Մելիք-Ադամյան փողոցում
Melik Adamyan Street, Yerevan 23.jpg
HHK head office, Yerevan.jpg


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Նոյենմարքթ

**Նոյենմարքթ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Վերին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Կուլմբախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 2975 մարդ է (2014 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 18,95 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 4 77 117*։ Հեռախոսային կոդ՝ +49 9227։
մինի|ձախից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Արշակունյաց պողոտա (Երևան)

**Արշակունյաց պողոտա**, խոշոր տրանսպորտային մայրուղի և պողոտա Երևանի Կենտրոն և Շենգավիթ վարչական շրջաններում։ Սկսվում է Կենտրոն վարչական շրջանի Գրիգոր Լուսավորչի և Ագաթանգեղոսի փողոցների խաչմերուկից և ավարտվում Շենգավիթ վարչական շրջանում` Էրեբունի օդանավակայանի տարածքում։ Պողոտայի երկարությունը կազմում է շուրջ 5,2 կմ։ 

Խորհրդային տարիներին կոչվել է Սերգո Օրջոնիկիձեի պողոտա։ 1991 թվականին՝ Հայաստանի անկախացումից հետո, ստացել է իր ներկա անվանումը` ի պատիվ Արշակունիների արքայատոհմի։

## Տրանսպորտային նշանակություն
Արշակունյաց պողոտան Երևանի ամենածանրաբեռնված մայրուղիներից և տրանսպորտային կարևորագույն հանգույցներից մեկն է։ Այն ապահովում է մայրաքաղաքի կենտրոնական հատվածի կապը հարավային արդյունաբերական գոտու և միջպետական նշանակության մայրուղիների հետ։ 

Ներկայումս պողոտան ենթարկվում է լայնածավալ քաղաքաշինական բարեփոխումների. մասնավորապես՝ իրականացվում է Ծովակալ Իսակովի պողոտային կապող նոր մայրուղու և Հրազդան գետի վրայով անցնող կամրջի կառուցումը։ Այս նախագիծը, որն իրականացվում է Ասիական զարգացման բանկի աջակցությամբ և նպատակ ունի ստեղծել քաղաքի կենտրոնը շրջանցող նոր ուղի ու էականորեն թեթևացնել տվյալ հատվածի երթևեկության ծանրաբեռնվածությունը։ Չնայած նախագծի դրական սպասումներին, հանրային քննարկումների ընթացքում հնչել են մտահոգություններ՝ կապված Հրազդանի կիրճի էկոհամակարգի վրա հնարավոր ազդեցության և շինարարության ընթացքում հարակից տարածքների ժամանակավոր փոշոտվածության ու աղմուկի հետ: 

## Հատող փողոցներ
* Գետառի փողոց
* Բրյուսովի փողոց
* Արշակունյաց պողոտայի 1-ին փակուղի
* Սևանի փողոց
* Քրիստափորի փողոց
* Կարա-Մուրզայի փողոց
* Նիկողայոս Բունիաթյան փողոց
* Սմբատ Զորավարի փողոց
* Գարեգին Նժդեհի փողոց
* Հրանտ Վարդանյան փողոց
* Մխչյան փողոց
* Մասիսի փողոց
* Բագրատունյաց պողոտա
* Նորագավիթի 1-ին փողոց
* Արմեն Խոստիկյան փողոց
* Ներքին Շենգավիթի 14-րդ փողոց
* Բորիս Պիոտրովսկու փողոց
* Տարոնցի փողոց
* Շիրակի փողոց
* Արտաշատի խճուղի

## Կառույցներ
* ՀՀ Անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտե
* Մամուլի շենք
* Հարություն Շմավոնյանի հուշարձան (Երևան)
* Կոմիտասի անվան պանթեոն
* Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ
* Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարան
* Երևանի Էռնստ Թելմանի անվան թիվ 13 դպրոց
* Սուրմալու տոնավաճառ
* Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ
* № 18 պոլիկլինիկա
* Երևան Մոլ
* «Հայրենիք» կինոթատրոն
* Էրեբունի օդանավակայան

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Press building, Yerevan 10.jpg|Մամուլի շենք
Պատկեր:Komitas Museum-Institute, Yerevan 16.jpg|Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ
Պատկեր:Telemezyan Art Colege.jpg|Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ
Պատկեր:Հարություն Շմավոնյան.JPG|Հարություն Շմավոնյանի հուշարձան (Երևան)
Պատկեր:Yerevan Mall0704.jpg|Երևան Մոլ
Պատկեր:Court of General Jurisdiction of Shengavit District 01.jpg|Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարան
Պատկեր:Komitas Park, Yerevan - Կոմիտասի այգի, Երևան - June, 2020.jpg|Կոմիտասի անվան զբոսայգի
Պատկեր:Cinema "Hayreniq" in Yerevan.jpg| Նախկին «Հայրենիք» կինոթատրոնի շենքը


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Նիկո Միրալեգրո

**Նիկո Քրիստիան Միրալեգրո** (, ), բրիտանացի դերասան։

Խաղացել է Բերի «Նյուտ» Նյուտոնի դերը «Հոլիոակս» սերիալում, որը եթեր է հեռարձակվել Channel 4 հեռուտաալիքի եթերում 2007 թվականի հոկտեմբերի 12-ից 2010 թվականը հունիսի 25-ը։ Նկարահանվել է նաև E4 հեռուստաալիքի եթերով հեռարձակվող My Mad Fat Diary սերիալում՝ Ֆին Նելսոնի դերում։

## Կենսագրություն
Նիկո Միրալեգրոն ծնվել է 1991 թվականի հունվարի 26-ին Անգլիայի Մեծ Մանչեսթեր կոմսությունում։ Նրա հայրը Սիցիլիայից է, իսկ մայրն ազգությամբ՝ անգլո-իռլանդացի։ Ունի նաև քույր՝ Կլաուդիա Մարիսան, ով փոքր է նրանից մեկ տարով։ 2007 թվականին ընդունվել է Մանչեսթերի դպրոց՝ դերասանական վարպետություն սովորելու համար։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և առաջադրել

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հունվարի 26 ծնունդներ
Աղբերշահ

**Աղբերշահ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն եղբայր և պարսկերեն šāh՝ «թագավոր» բառերից։ Գործածվել է 17-րդ դարում։

## Գործածություններ
* Աղբերշահ Գեղամեցի, պապ Մխիթարի, որ Գեղամայ երկրի Բարկիս գյուղում Գորիսեցի Սարգիս գրչին գրել տվեց մի Աւետարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Մալդիվերեն

**Մալդիվերեն** կամ **Դիվեհի**, Մալդիվների պաշտոնական լեզուն է։ Այս լեզվով խոսում են մալդիվները և Մինիկոյ ատոլի բնակիչները։ Լեզվով խոսում են մոտ 380.000 մարդ։ Մտնում է հնդեվրոպական ընտանիքի հնդկական լեզուների մեջ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մալդիվների լեզուներ
Մինիկոյ

**Մինիկոյ** կամ **Մալիկու** (մալդիվերեն՝ މަލިކު ), կղզի Հնդկական օվկիանոսում, Հնդկաստանի կազմում։ Գտնվում է Մալդիվներից 125 կմ դեպի հյուսիս։ Բնակչությունը կազմում է մոտ 10.000 մարդ։ Օղակղզում խոսում են մալդիվերեն և մալայալամ լեզուներով։

Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կղզիներ
Կատեգորիա:Օղակղզիներ
Աղբրաց

**Աղբրաց**, հայկական իգական անուն։ Ծագել է *աղբրացու (եղբայրացու)* ձևից, որը նշանակել է այնպիսի քույր, որ մի եղբայր արժե։ Գործածվել է 14-15-րդ դարերում, այնուհետև դուրս է եկել գործածությունից։

## Գործածություններ
* Աղբրաց, կին Գրիգոր քահանայի, մայր Վարդան քահանայի, որ Խոռինանց գյուղի Ս․ Աստուածածին եկեղեցում օրինակեց Աւետարանը։
* Աղբրաց, կին Յակոբի և մայր Վարդան արքեպիսկոպոսի, որ Արգելանի վանից առաջնորդ կարգվեց 1331 թվականին։
* Աղբրաց, դուստր Կարապետի, կին Գրիգորի և քույր Պօղոս քահանայի, որ գրել տվեց մի Աւետարան։
* Աղբրաց, կին Խաչատուրի և մայր Կարապետ գրչի, որ Արծկէում օրինակեց մի Ճառընտիր։
* Աղբրաց, կին Խաչատուրի և մայր Թումա քահանայի, որ գրեց մի Ճաշոց։
* Աղբրաց, դուստր տանուտեր Մանկտաւագի, որ գրել տվեց մի Աւետարան։
* Աղբրաց, կին Թաւաքալի, հորեղբոր Սարգիսի, որ գրել տվեց մի Աւետարան, Խիզանի Գամաղիէլ վանքում։
* Աղբրաց, կին Մարտիրոսի և մայր Յովհաննէս քահանայի, որ ստացավ մի Աւետարան (թվականն անհայտ է, սակայն 1276 թվականից ուշ է)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Գիրեսուն կղզի

**Գիրեսուն**(), փոքր կղզի Սև ծովում, Թուրքիայի կազմում։ Գտնվում է Գիրեսունի մարզի կազմում, հյուսիսային ափամերձ շրջաններում։ Տարածքը կազմում է 4 հեկտար և տեղակայված է Կերասուն քաղաքից 1.2 կմ հեռավորության վրա։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Սև ծովի կղզիներ
Բիրգեր Յարլսգատան (փողոց)

thumb|Փողոցի շինարարությունը 1898 թվականին
**Բիրգեր Յարլսգատան**  (), Ստոկհոլմի ամենաերկար փողոցներից։ Փողոցի գնումների թաղամասը բաժանվում է 2 հարևան՝ Նորրմալմի և Վասաստանդենի շրջանների։

1885 թվականին անվանվել է Յարլ Բիրգերի պատվին. «Բիրգեր Յարլս Գատա» («Գատա» նշանակում է «փողոց»)։ Ժամանակակից անվանումը օգտագործվել է 1932 թվականից։

Թողոցում է գտնվում Ստուրեպլանի հրապարակը և Բալետ ակադեմիան։ Այստեղ են գտնվում նաև Ստոկհոլմի որոշ բացառիկ խանութները, այդ թվում Gucci, Max Mara, Louis Vuitton, Georg Jensen, Mulberry и Cerruti։

Հակառակ կողմում են գտնվում՝ Հունական Սուրբ Գևորգի տաճարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստոկհոլմի փողոցներ
Աղբրացեղ

**Աղբրացեղ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *եղբայր* և *ցեղ* բառերից։ Նշանակում է «եղբոր ցեղից»։ Գործածվել է 1631 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Իմրալի

thumb|300px
**Իմրալի**(), փոքր կղզի Մարմարա ծովում, Թուրքիայի կազմում։ Գտնվում է Բուրսայի մարզի կազմում, հարավային ափամերձ շրջաններում։ Տարածքը կազմում է 9.98 կմ2։ Կղզու ամենաբարձր կետը Տյուրք Տեպեսին է, որի բարձրությունը 217 մետր է։ Հնում գյուղը բնակեղցված է եղել հույներով։

Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարմարա ծովի կղզիներ
Գյուրտել (փողոց)

**Գյուրտել** ( - «գոտի»), Վիեննայի կարևոր օղակաձև ճանապարհ։ Կառուցվել է 1890-ական թվականներին, քաղաքի նախկին գծի պաշտպանության ամրոցների տեղում։

Այժմ Գյուրտելը հանդիսանում է երթևեկության կարևոր պողոտա։ Փողոցը երկու տարբեր ուղղություններով միակողմանի ճանապարհ է։ Գյուրտելը ծառայում է որպես սահմանային քաղաք։

## Գրականություն
* Madeleine Petrovic։ *Der Wiener Gürtel. Wiederentdeckung einer lebendigen Prachtstraße* (Verlag Christian Brandstätter։ Wien, 1998) (ISBN 3854477236)

Կատեգորիա:Վիեննայի փողոցներ
Աղեակ

**Աղեակ**, հայկական իգական և արական անուն։ Առաջացել է միջին հայերեն *աղեակ*, որն էլ իր հերթին գավառական *աղէկ*՝ «լավ» բառից։ 10-րդ դարում արական անուն էր, իսկ 15-րդ դարում՝ իգական։ Այս անվանումից էլ առաջացել է Աղեկյան (Աղէկեան) ազգանունը։

## Գործածություններ
* Աղեակ քահանայ, գրիչ կամ ստացող Աւետարանի։
* Աղէկ, կին Սիմէոնի և մայր տեր Ստեփաննոսի, որ գնեց մի հին Աւետարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական երկսեռ անձնանուններ
Ուլյուստոն

**Ուլյուստոն** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կադրին գետի ձախ ափով՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010100312115100006084**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100608**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Աղեկմանուկ

**Աղեկմանուկ**, հայկական իգական անուն։ Կազմված է հայերեն *աղէկ* և *մանուկ* բառերից։ Բարբառներում նշանակում է «քաջք, փերի»։ Գործածվել է 1420 թվականից առաջ գրված մի հիշատակարանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Շթաթշթայնախ

մինի|ձախից
**Շթաթշթայնախ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Վերին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Կուլմբախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 3234 մարդ է (2014 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 39,65 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է 82 մարդ/կմ² Պաշտոնական կոդը՝ *09 4 77 156*։ Հեռախոսային կոդ՝ +49 9225։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Աղթամար (անձնանուն)

**Աղթամար**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է նույնանուն կղզու և վանքի անունից, որի ծագումն անհայտ է։

## Գործածություններ
* Ախթամար Արփայեցի, խլեց Հրասիկ բերդը պարսիկներից և հանձնեց Վայոց ձորի Նորավանից՝ հրամանով Իւանէ Աթաբէգի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
KBS2

**KBS2**, KBS-ից հետո հարավկորեական երկրորդ հեռուստաընկերությունը։
1980 թվականին հայտնվել է որպես հետևանք KBS կորպորացիա ТВС (Tongyang Broadcasting Corporation)։ Մասնագիտացած ինչպես ժամանցային, հիմնականում ցույց է տալիս հաղորդումներ և սերիալներ, ինչպես նաև նորություններ։ Ինչ վերաբերում է 1992 թվականին, այն մեկն է հարավկորեական հիմնական երեք հեռուստաընկերություններից (KBS1 և MBC հետ միասին)։ Ալքը իրականացում է լիցենզիայի վճարների և գովազդի ֆինանսավորում։

Կատեգորիա:1964 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի հեռուստաընկերություններ
Պերիպտեր

մինի|Ռոման տաճար 16 մ.թ.ա.
**Պերիպտեր**, ճիշտը՝ պերիպտերոս (  — սյուներով շրջափակված, պերի․․․ և — կողմից սյունաշարով), հին հունական տաճարի տիպ։ Պերիպտերը ուղղանկյուն հատակագծով, չորս կողմից սյունաշարով շրջափակված կառույց է։ Ներսում պերիպտերը բաղկացած էր պրոնաոսից (մուտքի մասը), նաոսից՝ լատիներեն ցելլայից (գլխավոր սենյակը, որտեղ դրված էր պաշտամունքային արձանը) և օպիսթոդոմոսից (նաոսի ետևի սենյակը)։ Պերիպտերը կազմավորվել է մ․ թ․ ա․ 7-րդ դ. և լայն տարածում գտել արխայիկ (օրինակ, Դեմետրայի տաճարը Պոսեյդոնիայում, մ․ թ․ ա․ 6-րդ դ. կես) և դասական (օր․, Պարթենոնը) դարաշրջաններում։ Պերիպտեր է Գառնիի հեթանոսական տաճարը (1-ին դար)։

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Տիգրան Նալբանդյան (այլ կիրառումներ)

**Տիգրան Նալբանդյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Տիգրան Նալբանդյան (1975), հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր, մարզիչ։
* Տիգրան Նալբանդյան (երգիչ) (1878 - 1954), հայ երգիչ, տենոր։
Յոդաչափություն

**Յոդաչափություն**, օքսիդացնող կամ վերականգնող հատկություններով նյութերի վերլուծության եղանակ։ Հիմնված է I2+2p^t2I~ հավասարակշռությունն օգտագործելու վրա։ 1շ/21 համակարգի նորմալ պոտենցիալը e°=+0,5345 վ է (25&nbsp;°C)։ Օքսիդիչներ՝ գերօքսիդներ, քրոմական, մանգանական թթուներ, պղնձի (II), երկաթի (III) աղեր են (e>+0,5345 վ) որոշելիս աշխատանքային է К I-ի լուծույթը։ Անջատվող 12-ը տիտրում են նատրիումի թիոսուլֆատի ստանդարտ լուծույթով։ Վերականգնիչներ՝ սուլֆիդներ, անագի (II) աղեր են (е< +0,5345 վ) որոշելիս աշխատանքային է 1շ-ի լուծույթը։ Ինդիկատոր է օսլայի լուծույթը (0,1%)։ Կարելի է որոշել նաև ուժեղ թթուների պարունակությունը՝ I03~ + 5I~ +6H+^3I2+3H20։

Կատեգորիա:Քիմիական պրոցեսներ
Աղեկտիկին

**Աղեկտիկին**, հայկական իգական անուն։ Կազմված է հայերեն *աղեկ* և *տիկին* բառերից։ Գործածվել է 14-րդ դարում։

## Գործածություններ
* Աղէկտիկին, կին Յովհաննէսի, եղբոր Հեթում քահանայի, որ Հռոմկլայի Ծակազբիւր գյուղում, Յովհաննէս գրչին գրել տվեց մի Աւետարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Ուշպա

**Ուշպա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բիա գետի ձախ ափով՝ 190 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010100212115100000908**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100090**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Տիգրան Նալբանդյան (երգիչ)

**Տիգրան Հովհաննեսի Նալբանդյան** (), հայ օպերային երգիչ, (քնարական տենոր), մանկավարժ։

## Կենսագրություն
1890-1996 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում` աշակերտել է Մակար Եկմալյանին, 1897-1998 թվականներին` Թիֆլիսի երաժշտական ուսումնարանում, 1898-1906 թվականներին` Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում։ 1907-1908 թվականներին կատարելագործվել է Միլանում։

 «Երբ ես ավարտեցի Պետերբուրգի կոնսերվատորիան, - սկսում է իր պատմությունը Տիգրան Նալբանդյանը, - իմ պրոֆեսորը՝ Ս․Գեբելը, ինձ խորհուրդ տվեց ձայնս մշակման կատարելագործման համար մեկնել Իտալիա՝ Միլան քաղաք․․․ Օրերից մի օր ծեծեցի Մանթաշյանցի [Թբիլիսիի տան] դուռը․․․ - Ձայնս կատարելագործելու նպատակով ցանկանում եմ երկու տարով մեկնել Իտալիա, բայց դրամ չունեմ, - հուցված պարզաբանեցի իմ այցելության նպատակը։ «Դե, մի բան երգիր, լսեմ։»․․․ Երկեցի «Կռունկը»։ Աչքերն արցունքախառն ժպտում էին, ինքը ոգևորված էր ու սիրալիր․ - Հաղթեցիր, - ասաց նա, - մանրամասն հաշիվ ներկայացրու, թե ինչքան դրամ է պետք երկու տարվա համար․․․»

Համերգներով հանդես է եկել Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում։

Երգացանկում՝ եվրոպացի, ռուս և հայ կոմպոզիտորների ռոմանսներ, հայկական ժողովրդական և աշուղական երգեր։

1913-1918 թվականներին՝ Թիֆլիսում, 1918-1921 թվականներին` Աստրախանում և Արմավիրում կազմակերպել և ղեկավարել է ժողովրդական կոնսերվատորիաներ։ 1922 թվականից դասավանդել է Երևանի Երաժշտական ստուդիայում, 1926 թվականից՝ Բաքվի Հայարտան երաժշտական դպրոցում, հայկական դրամատիկական թատրոնին կից երաժշտական ստուդիայում, ֆիլհարմոնիայում, երաժշտական ուսումնարանում և կոնսերվատորիայում, 1949 թվականից՝ Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում (սաներից են Արթուր Այդինյանը, Հովհաննես Բադալյանը, Բելլա Դարբինյանը)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տիգրան Նալբանդյան 
* Tigran NALBANDYAN - Invocation (WERTHER - Massenet ) - 1907

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Տենորներ
Ազիլիանո Վերչելեզե

**Ազիլիանո Վերչելեզե** (), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 26 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 1419 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0161։ Փոստային ինդեքս 13032։ Խտությունը՝ 55 մարդ/կմ²։

Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Վիկտորը։ Տոնը նշվում է մայիսի երկրորդ կիրակի օրը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դիագրամ։

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 3420
  bar:1871 from:0 till: 4025
  bar:1881 from:0 till: 4236
  bar:1901 from:0 till: 4014
  bar:1911 from:0 till: 3506
  bar:1921 from:0 till: 3005
  bar:1931 from:0 till: 2748
  bar:1936 from:0 till: 2677
  bar:1951 from:0 till: 2394
  bar:1961 from:0 till: 2116
  bar:1971 from:0 till: 1634
  bar:1981 from:0 till: 1392
  bar:1991 from:0 till: 1446
  bar:2001 from:0 till: 1417
PlotData=
  bar:1861 at: 3420 fontsize:S text: 3.420 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 4025 fontsize:S text: 4.025 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 4236 fontsize:S text: 4.236 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 4014 fontsize:S text: 4.014 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3506 fontsize:S text: 3.506 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3005 fontsize:S text: 3.005 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2748 fontsize:S text: 2.748 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2677 fontsize:S text: 2.677 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2394 fontsize:S text: 2.394 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 2116 fontsize:S text: 2.116 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1634 fontsize:S text: 1.634 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1392 fontsize:S text: 1.392 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1446 fontsize:S text: 1.446 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1417 fontsize:S text: 1.417 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռինկոնադա (դեպարտամենտ)

**Ռինկոնադա** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Ժուժույ պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 6407 կմ²։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 2488 մարդ՝ 2001 թվականի 2298-ի փոխարեն, որը կազմում է 8,3 % աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 0,388 մարդ/կմ²։ Վարչական կենտրոնը Ռինկոնադան է։

## Աշխարհագրություն
*հյուսիսում՝ Սանտա Կատալինա դեպարտամենտին
*հյուսիս-արևելքում՝ Յավի դեպարտամենտին
*արևելքում՝ Կոչինոկո դեպարտամենտին
*հարավում՝ Սուսկես դեպարտամենտին
*հարավ-արևմուտքում՝ Չիլիին
*հյուսիս-արևմուտքում՝ Բոլիվիեյին

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Պերմալոյ

մինի|Պերմալոյի շերտ
**Պերմալոյ** (, ,  — թափանցելիություն և  — համաձուլվածք), երկաթի հետ նիկելի համաձուլվածքների խմբի ընդհանուր անվանումը, որոնք բնութագրվում են մեծ մագնիսական թափանցելիությամբ, փոքր կոերցիտիվ ուժով և հիստերեզիսին բաժին ընկնող փոքր կորուստներով։ Տարբերում են ցածրնիկելային (40—50% նիկել) և բարձրնիկելային (70—83% նիկել) պերմալոյներ։ Օգտագործվում են ռադիոտեխնիկայում, կապի տեխնիկայում և թույլ հոսանքների կիրառման այլ բնագավառներում։ Պերմալոյները մագնիսափափոլկ նյութեր են։ Մշակվել է ԱՄՆ-ում, արդյունաբերական մասշտաբներով կիրառվել 1920-ական թվականներին։

Կատեգորիա:Նիկելի համաձուլվածքներ
Սամվել Ալումյան

**Սամվել Սմբատի Ալումյան** (), հայ դաշնակահար։ Թաղված է Մոսկվայում։

## Կենսագրություն
Եղել է Յակով Ֆլիերի աշակերտներից, ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան (1964)։ 1966-1968 թվականներին դասավանդել է Երևանի, 1968 թվականից՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիաներում (1979 թվականից՝ դոցենտ)։ Նվագացանկում՝ Մոցարտի, Շումանի, Արամ Խաչատրյանի, Առնո Բաբաջանյանի և այլոց գործերից։

## Մրցանակներ
* Բ. Սմետանայի (Պրահա, 1963, 3-րդ մրցանակ)
* Ջ. Էնեսկուի (Բուխարեստ, 1967, 1-ին մրցանակ) անվան միջազգային և համամիութենական (Կիև, 1970, 1-ին մրցանակ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սամվել Ալումյան, ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Տիխայա Բիրյուկսա

**Տիխայա Բիրյուկսա**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունով, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Բիրյուկսա գետի աջ ափից 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 23 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրերի կառավարման գլխավոր կենտրոնը՝ Կատուն, գետային ավազանի ներքո են Բիա և Կատուն գետերը։ Մինչ Իրտիշ թափվելը պատկանում է Վերին Օբի ավազանին։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 13010100312115100003359
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) —115100335
* Ավազանի կոդը —13.01.01.003
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի —15
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Պերտիտ

240px|մինի
**Պերտիտ** (Կանադայի Փերթ վայրի անունով), կալիումային դաշտային սպաթ ալբիտի կամ թթու պլագիոկլագի սերտաճումներով։ Տարբերում են տրոհման պերտիտ և տեղակալման պերտիտ։ Առաջինը գոյանում է կալիումնատրիումային դաշտային ապարներից ջերմաստիճանի իջեցման պայմաններում, երբ К ու Na չեն կարող միմյանց տեղակալել իոնային շառավիղների մեծ տարբերության հետեանքով։ Տրոհման պերտիտ հետագա ալբիտացման դեպքում կարող է անցնել տեղակալման պերտիտի։ Ըստ սերտաճումների չափերի տարբերում են Պերտիտներ, միկրոպերտիտներ և գաղտնապերտիտներ։
 

Կատեգորիա:Միներալներ
Աղվոր (անձնանուն)

**Աղվոր**, հայկական արական և իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն ժողովրդական աղվոր՝ «գեղեցիկ, սիրուն» բառից։ Գործածվել է 13-17-րդ դարերում, այնուհետև դուրս է եկել գործածությունից։

## Գործածություններ
* Աղվոր Խարբերդցի, նվիրատու Կապոսի Ս․ Լուսաւորիչ վանքի։
* Աղուոր տիկին, մայր Կոստանդին Պեհեսնեցի եպիսկոպոսի, որ էր առաջնորդ Սկևռայ վանից և գրել տվեց Առակք Սողոմոնի, Սիրաք և Յոբ։
* Աղվոր, կին Պաղտասարի և մայր Խանտէրի, կնոջ Մարսուանցի մահտեսի Նորհատի, որ Սեբաստիայում գրել տվեց մի Աւետարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական երկսեռ անձնանուններ
Էրիթրեական ուղղափառ եկեղեցի

**Էրիթրեական ուղղափառ միաբնակ եկեղեցի**, (տիգրայերեն՝ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ, Թեվահեդո բեթե քրեստյան էրթրա), Էրիթրեայի քրիստոնեական եկեղեցու պաշտոնական անվանումը, արևելյան հնագույն եկեղեցիներից մեկը։ Հիմնվել է 1993 թվականին Էրիթրեայի անկախությունից հետո՝ բաժանվելով Եթովպական ուղղափառ միաբնակ եկեղեցուց։ Էրիթրեական ուղղափառ միաբնակ եկեղեցին՝ Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու, Ասորական ուղղափառ եկեղեցու, Ղպտի ուղղափառ եկեղեցու, Մալանկարա ուղղափառ ասորական եկեղեցու և Եթովպական ուղղափառ միաբնակ եկեղեցու հետ միասին կազմում է Արևելյան հնագույն եկեղեցիների ընտանիքը։

[thumb|left|Էրիթրեական եկեղեցու աթոռանիստ Էնդա Մարիամ Մայր Տաճարը [Ասմարայում]]

Կատեգորիա:Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ազգային եկեղեցիներ