open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էթնոցիդ

**Էթնոցիդ** *(հունարեն ἔθνος՝ ժողովուրդ և լատիներեն caedo՝ սպանում եմ բառերից)* ազգային ինքնության, ժողովրդի ինքնագիտակցության ոչնչացման քաղաքականություն է։

Էթնոցիդը կարող է իրականացվել ինչպես ասիմիլյացիայի (ուծացման) քաղաքականության միջոցով, այնպես էլ նոր ազգերի ձևավորման գործընթացում՝ հին ազգերի (կամ դրանց մի մասի) ինքնագիտակցության վերացման կամ փոփոխման միջոցով։

Էթնոցիդի զոհ դարձած ժողովուրդները սովորաբար կորցնում են իրենց պատմական հիշողությունը կամ դրա զգալի մասը (տե՛ս մանկուրտներ), որոշ դեպքերում նաև ինքնանունը, լեզուն, մշակույթը, կրոնը և ձուլվում են կամ ստանում են ենթակա, ճնշված կարգավիճակ այն ազգերի համեմատ, որոնք իրենց ենթարկել են էթնոցիդի:

Երբեմն էթնոցիդ բառը օգտագործվում է էթնիկ պատկանելության հիման վրա ֆիզիկական ոչնչացման առումով՝ ընդգծելու համար տվյալ հանգամանքը։ Օրինակ, 1970 թվականի հուլիսի 9-ին Լիմայում կայացած 39-րդ Համաամերիկյան հնդկացիների կոնգրեսում կապված էթնոցիդ եզրույթը գործածվեց Բրազիլիա Բրազիլիայի Մատու Գրոսո նահանգում մի քանի տասնյակ հազարավոր հնդիկների ոչնչացման հետ կապված։

Տարբեր հեղինակներ այս եզրույթն օգտագործում են տարբեր իմաստներով:

ՄԱԿ-ի կողմից ցեղասպանության սահմանումը վերաբերում է «խմբի համար այնպիսի կենսապայմանների դիտավորյալ ստեղծումը, որը հանգեցնում է նրա ամբողջական կամ մասնակի ֆիզիկական ոչնչացմանը»:

Մտադրված ուծացման քաղաքականությունը չի նշանակում մարդկանց ֆիզիկական ոչնչացում, սակայն դրա իրականացման հետևանքը ազգային խմբերի, հատկապես փոքրամասնություն հանդիսացողների համար, թերևս նույնն է՝ իրենց որևէ ազգային խմբի պատկանող համարող մարդկանց թվի կրճատում ( ընդհուպ մինչև լիակատար վերացում): Սակայն, եթե նման խմբի շրջանում որևէ միջոց է ձեռնարկվել ծննդաբերությունը կանխելու համար, ապա նման գործողություններն ուղղակիորեն ընկնում են ցեղասպանության հանցագործության սահմանման տակ՝ համաձայն ՄԱԿ-ի բանաձևի (260 A (III). Հոդված II, կետ d):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգագրագիտություն
Կատեգորիա:Ազգատյացություն
Կատեգորիա:Լեզվային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Խտրականություն
Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում
Կատեգորիա:Միջազգային քրեական իրավունք
Կատեգորիա:Մշակութային ձուլում
Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ
Կատեգորիա:Ցեղասպանություն
Polar Bear Marathon

**Polar Bear Marathon**, Չուրչիլում (Մանիտոբա, Կանադա) անցկացվող մարաթոնյան վազքի էքստրեմալ մրցումներ։ Մարաթոնն անցկացվում է նոյեմբերի երկրորդ կեսին, Հուդզոնի ծոցի մերձափնյա շրջանում, 0&nbsp;°C-ից զգալի ցածր ջերմաստիճանային պայմաններում։

## Պատմություն և անցկացման պայմաններ
«Ճերմակ արջերի մարաթոն»-ի գաղափարն առաջ է քաշել էքստրեմալ մարաթոնյան վազքի մասնակից Ալբերտ Մարտենսը, ով Մանիտոբա նահանգի Սթայնբեք քաղաքից է։ Առաջարկվող երթուղին աչքի էր ընկնում դժվարությունների բարձր աստիճանով ոչ միայն եղանակային պայմանների (երկրորդ անգամ այն անցկացվել է -20&nbsp;°C ջերմաստիճանի պայմաններում, ինչը քամու սառեցնող ինդեքսը հաշվի առնելու դեպքում -41&nbsp;°C-ի տպավորություն էր թողնում, իսկ 2016 թվականին վազքը մեկնարկել է -22&nbsp;°C-ի ջերմաստիճանային պայմաններում), այլև Չուրչիլի տարածքում ճերմակ արջերի մեծ քանակության պատճառով։ Աշնան վերջին այս կենդանիները հաճախ հայտնվում են Հուդզոնի ծոցի մերձափնյա շրջանում, որտեղ փոկեր են որսումй, և առաջին մարաթոնի անցկացումից օրեր առաջ զանգվածային լրատվության միջոցներում հայտնվեցին լուրեր այն մասին, որ սպիտակ արջերը հարձակվել են մարդկանց վրա։ Չնայած Մարտենսը արջի հարձակման հավանականությունը փոքր է համարում (նրա խոսքերով՝ գազանների մեծամասնությունը նոյեմբերի վերջին արդեն իսկլքում է մարաթոնիանցկացման վայրը), այդպիսի հարձակումից խուսափելու նպատակով մարզիկները զույգերով են վազում, որոնք ձևավորվում են՝ հաշվի առնելով անձնական ռեկորդները առավել մեղմ պայմաններում։ Յուրաքանչյուր զույգին ամրակցված է առանձին ուղեկցող ավտոմեքենա, որում կա սնունդ, ըմպելիք, լրացուցիչ հագուստ և արջերին վախեցնելու ու հետ վանելու համար անհրաժեշտ գործիքներ։

Մարաթոնի կազմակերպիչները մարաթոնի հաղթողին առաջարկում են միայն խորհրդանշական պարգևներ (մեդալներ, փափուկ խաղալիքներ՝ ճերմակ արջի տեսքով և քարե արձանիկներ, որոնք տեղացի քանդակագործի ձեռքի աշխատանքներն են), սակայն, սրան զուգահեռ, մարաթոնին մասնակցելը մարզիկների համար զգալի ծախսերի հետ է կապված․ թռիչք Վինիպեգից դեպի Չուրչիլ և հակառակ ուղղությամբ, Չուրչիլում 3 օր գտնվելը՝ ներառյալ էքսկուրսիաները վազքի անցկացման օրը՝ մրցույթից հետո, ինչպես նաև տեխնիկական աջակցությունը, որոնք, ընդհանուր առմամբ, մեկ մարզիկի համար կազմում են մոտավորապես 2500 դոլար ծախս։

## Անցկացման վիճակագրություն
Առաջին մրցույթն անցկացվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 20-ին, որին 14 մարզիկ է մասնակցել Կանադայից, ԱՄՆ-ից և Գերմանիայից։ 2-րդ և 3-րդ մրցումների ժամանակ մասնակցել են, համապատասխանաբար, 13 և 14 վազորդներ, իսկ 2015 թվականին մասնակիցների թիվը հասել է 24-ի (ընդ որում՝ միայն դենե ցեղերի Թադուլե Լեյք փոքրիկ համայնքից մարաթոնին մասնակցել է միանգամից ութ վազորդ, որոնցից մեկը՝ Սայմոն Քաթլիպը, դարձավ հաղթող))։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարզաձևեր
Կատեգորիա:Մրցաշարերի ձևաչափեր
Կատեգորիա:Սպորտ ըստ վայրի
Կատեգորիա:Սպորտ ըստ տարեթվի
Կատեգորիա:Սպորտային իրադարձություններ
Կատեգորիա:Սպորտային իրադարձություններ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Սպորտային իրադարձություններ ըստ մարզաձևի
Կատեգորիա:Սպորտային մրցություններ
Կատեգորիա:Սպորտային պարգևներ և մրցանակներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Սպորտի մրցանակներ և պարգևներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Սպորտ
Էկզօֆթալմոմետր

**Էկզօֆթալմոմետր**, ակնաբուժական սարք, որը թույլ է տալիս չափել ակնագնդի դուրս ցցվածության աստիճանը: Այս ցուցանիշը, օգնում է ախտորոշել տեսողական օրգանի պաթոլոգիաները, ինչպես նաև վահանաձև գեղձի ախտահարման հետևանքով առաջացած բազմաթիվ հիվանդություններ: Այն թույլ է տալիս որոշել՝ ակնակապիճի կողմնային եզրից, մինչև եղջերաթաղանթի առաջային մակերեսը ընկած հեռավորությունը։ Ակնաբուժության մեջ, այն ցուցված է կիրառել հետևյալ  դեպքերում՝ հիպերթիրեոզով պայմանավորված էկզօֆթալմիա (Գրեյվսի հիվանդություն), ուռուցքներ կամ նորագոյացություններ, անզեն աչքով նկատելի ակնագնդերի դուրս ցցվածություն, ակնագնդի շարժունակության նվազում, ակնագնդի սուր կամ բութ վնասվածքներ, ասիմետրիա, դիպլոպիա (երկտեսություն):  

Էկզօֆթալմիայի (նաև կոչվում է՝ էկզօֆթալմոս, էկզօֆթալմ կամ ուռուցիկ աչքեր) դեպքում, այն հանդիսանում է ախտորոշման մեթոդներից մեկը։

## Մեթոդներ
Գոյություն ունեն էկզօֆթալմոմետրի մի քանի տեսակներ՝ *Հերտելի (Hertel)* և *(Luedde, Naugle),* հետևաբար *(Hertel և Luedde)* տեսակի էկզօֆթալմոմետրերը չափում են եղջերաթաղանթի գագաթնակետից մինչև ակնակապիճի կողմնային եզր ընկած հեռավորությունը, մինչդեռ *(Naugle)* էկզօֆթալմոմետրը չափում է յուրաքանչյուր ակնագնդի՝ դուրս ցցվածության հարաբերական տարբերությունը։

* *Հ*երտելի (Hertel) էկզօֆթալմոմետրը, նախատեսված է չափելու՝ եղջերաթաղանթի գագաթնակետից, մինչև ակնակապիճի կողմնային եզր ընկած հեռավորությունը։ Չափման ընթացքում կրկնակի սանդղակի վրա ուղղահայաց նշանները համընկնում են: Երբ սանդղակի վրա նշանները համընկնում են, գնահատվում է ակնագնդի ակնախորշից դուրս ցցվածության աստիճանը: Եթե հիվանդն ունի ակնակապիճի կոտրվածք կամ կատարվել է կողմնային օրբիտոտոմիա, ապա  Հերտելի էկզօֆթալմոմետրի կիրառումը կարող է անարդյունավետ լինել, քանի որ ակնակապճի կողմնային եզրը ծառայում է որպես այս սարքի հենակետ: Նման դեպքերում պետք է դիտարկել *(Naugle)* էկզօֆթալմոմետրի օգտագործումը:
* (Naugle)–ի էկզօֆթալմոմետրի միջոցով չափման ժամանակ, օգտագործում են ֆիքսացիայի կետեր, որոնք գտնվում են վերին և ստորին ակնակապճային եզրերից (այտոսկրեր և ճակատոսկր) մի փոքր վերև և ներքև: Այս էկզօֆթալմոմետրը չափում է երկու ակնագնդերի միջև դուրս ցցվածության հարաբերական տարբերությունը՝ ի տարբերություն Հերտելի մեթոդով ստացված բացարձակ արժեքի:

## Ցուցանիշներ
Ֆիզիոլոգիական միջակայքը՝ 12-21 մմ: Սևամորթների մոտ, նորմայի վերին սահմանը մի փոքր ավելի բարձր է՝ մոտ 23-24 մմ։

Ակնագնդերի միջև 2 մմ-ից ավելի տարբերությունը համարվում է նշանակալի։

Երեխաների և դեռահասների մոտ էկզօֆթալմոմետրիկ միջին ցուցանիշները տարիքին համընթաց ավելանում են՝ մինչև 4 տարեկան (13.2 մմ), 5-ից 8 տարեկան (14.4 մմ), 9-ից 12 տարեկան (15.2 մմ) և 13-ից 17 տարեկան (16.2 մմ)։

Աչքի առանցքային երկարությունը ազդում է էկզօֆթալմոմետրի ցուցանիշների վրա: Ծանր կարճատեսության դեպքում կարող է դիտվել կեղծ էկզօֆթալմիա։

## Տես նաև
* Էկզօֆթալմիա
* Քսերօֆթալմիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Կատեգորիա:Աչք
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բժշկական ախտորոշում
Կատեգորիա:Բժշկական կատեգորիաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բժշկական սարքավորումներ
Կատեգորիա:Բժշկական տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Տեսողական խանգարումներ և կուրություն
Կատեգորիա:Տեսողության խանգարումներ
Կատեգորիա:Տեսողություն
Dame Tu Cosita

**«Dame Tu Cosita»**, պանամայական երաժիշտ El Chombo-ի և ճամայկայի դիջեյ Cutty Ranks-ի երգ, առաջին անգամ թողարկվել է *Cuentos de la Cripta 2* (1997 թվական) ստուդիական ալբոմում և հայտնի է դարձել 2018 թվականին։ Սինգլը հասել է Hot Latin Songs չարթի առաջին հորիզոնականին (Billboard), իսկ տեսահոլովակը դարձել է վիրուսային՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ ունենալով ավելի քան 4.5 միլիարդ դիտում։ Pitbull-ի և Karol G-ի մասնակցությամբ ռեմիքսը նույնպես թողարկվել է 2018 թվականի օգոստոսի 29-ին և ընդգրկվել է ԱՄՆ Bubbling Under Hot 100 չարթում։

## Պատմություն
2017 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Dailymotion-ի ArtNoux անունով օգտատերը վերբեռնել է համակարգչային անիմացիա, որտեղ կանաչ այլմոլորակայինը պարում էր «Introduccion B» երգի «Popoy - Dame Tu Cosita» անվամբ ռեմիքսի տակ։ Տեսահոլովակը իրականում «Introduccion B» երգի հին տարբերակի վերամշակումն էր։ Երաժշտական տեսահոլովակը ՅուԹյուբում վերբեռնվել է 2018 թվականի փետրվարին և ճանաչվածություն է ձեռք բերել։ Պարի բազմաթիվ պարոդիաներ են ձայնագրվել։

Սինգլը Billboard ամսագրի Hot Latin Songs չարթում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգի երկարացված ռեմիքսի համար նախատեսված այլմոլորակային արարածի մասնակցությամբ տեսահոլովակը դարձել է վիրուսային տեսանյութ ՅուԹյուբում, որտեղ այն հավաքել է մոտ 1,100,000,000 դիտում։

## Չարթեր

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Բառերի թարգմանություն
* Dame Tu Cosita Dance. youtube.com.

Կատեգորիա:1997 երգեր
Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:2018 սինգլներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մեմեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսպաներեն երգեր
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Կատեգորիա:Պիտբուլի երգեր
Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Know Your Meme

**Know Your Meme** (բառացիորեն՝ *«իմացիր քո մեմը»*), կայք, որը նվիրված է համացանցային մեմերի նկարագրությանը։

## Նկարագրություն
Կայքը գործարկվել է 2007 թվականի դեկտեմբերին որպես տեսանյութերի ծառայություն։ Կայքի բովանդակությունը կարող է խմբագրվել օգտատերերի կողմից և հետագայում հաստատվում կամ հեռացվում է ադմինիստրատորների կողմից։ Կայքն ունի ֆորում, բլոգ և խանութ։ 2011 թվականի մարտին կայքը ձեռք է բերվել ICHC ցանցի կողմից չհայտարարված յոթանիշ գումարով։ 2012 թվականի հուլիսի վերջի դրությամբ կայքը պարունակում է գրեթե 1300 համացանցային մեմերի նկարագրություններ։

2023 թվականին Ռուսաստանում արգելափակվել է կայքը։

## Մրցանակներ և նվաճումներ
* 2010 թվական՝ Streamy Awards մրցանակի շորթ-լիստի հորիզոնական։
* 2012 թվական՝  Webby Awards մրցանակ «բլոգ մշակույթի մասին» բաժնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Know Your Meme 

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2007 ստեղծված կայքեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կայքեր
Կատեգորիա:Բլոգ
Կատեգորիա:Ժամանցային կայքեր
Կատեգորիա:Ինտերնետային տվյալների բազաներ
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Աշխարհի կանայք

**Աշխարհի կանայք**, արվեստի և ակտիվիզմի փառատոն Օսլոյում, որը հիմնադրվել է 2015 թվականին կինոռեժիսոր և ակտիվիստ Դիյա Խանի կողմից: «Աշխարհի կանայք» փառատոնը լուսաբանում է աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանած արվեստագետների և ակտիվիստների ձայները: «Աշխարհի կանայք» փառատոնը, մարդու իրավունքների, խոսքի ազատության, հավասարության և խաղաղության միջոցով խթանում քաջությունը, ստեղծագործականությունը և կարեկցանքը: «Աշխարհի կանայք» փառատոնը կազմակերպվել էր «Ֆյուզ» ընկերության կողմից և տեղի է ունեցել 2015 թվականի հունվարի 30-ին և 31-ին Ռիկսցենենում՝ Նորվեգիայի արտաքին գործերի նախարարության աջակցությամբ: «Աշխարհի կանայք» փառատոնը նախատեսված է որպես ամենամյա փառատոն։

## Աշխարհի կանայք 2015 թվականի փառատոն
Աշխարհի կանայք  2015 թվականի փառատոնի թեմաները համարձակությունն ու ստեղծագործականությունն էին։ 

Աշխարհի կանայք մեկնարկային փառատոնին ելույթ են ունեցել Մարի Բոյնը, Մերիլին Մազուրը, Ջոն Մաքլաֆլինը, Մահսա Վահդաթը, պակիստանցի պարուհի Շիմա Քերմանին, Թեհրիք-է-Նիսվանի հիմնադիրը, Ֆահմիդա Ռիազը, Վիկտորիա Մուլովան, Գարի Հասբենդը, Բուգգե Վեսելտոֆթը, Էյվինդ Աարսեթը, հելա Ֆաթումին, Արվե Հենրիքսենը:

Աշխարհի կանայք  2015 թվականի փառատոնին մասնակցել են Շիրին Էբադին, Նավալ էլ-Սաադավին, Հինա Ջիլանին, Սանամ Նարագի-Անդերլինին, քաղաքացիական հասարակության գործողությունների միջազգային ցանցը, Գրու Բրունդլանդը, Սկիլլա Էլվորթին, Շաֆակ Պավեյը, Մոնա Էլտահավին, Գուրպրիտ Կաուր Բհաթին, Քենան Մալիկը, Այշե Օնալը, քույր Ռոզմարի Նյիրումբեն, Ֆավզիա Կուֆին, Ֆարիդա Շահիդը, Նատալյա Կոլյադան՝ Բելառուսի ազատ թատրոնից, Լեյլա Հուսեյն, Յանար Մուհամեդը, Գաբրիել Ռիֆկինդ, Ռանա Հուսեյնին:

Աշխարհի կանայք  2015 թվականի փառատոնին աջակցության և համերաշխության ուղերձներ են գրել Պատրիկ Ստյուարտը, Էռնա Սոլբերգը, Շինեյդ Օ  Քոնորը, Քոֆի Անանը, Սթինգը և Ռիչարդ Բրանսոնը: 

### Ծածկույթ
Աշխարհի կանայք  փառատոնի մասին գրել են «Ֆոլկսկրանտ»-ը, «Գարդիան»-ը, «Հաֆինգտոն Փոստ»-ը, «Անկախություն»-ը,  «ԲիԲիՍի 4»-ի «Կանանց Ժամ» հաղորդման մեջ,  ինչպես նաև Նորվեգիայի մամուլում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Official site
Կատեգորիա:Օսլոյի մշակույթ
This Time I'm Free

**«This Time I'm Free» երգ**, շվեդաբնակ երաժիշտ և պրոդյուսեր Դոկտոր Ալբանի երգն է, որը թողարկվել է 1995 թվականին BMG, Dr. Records և Tempo Records լեյբլների կողմից՝ որպես նրա չորրորդ՝ «Born in Africa» (1996 թվական) ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Այն ներառում է երգչուհի Մարտինա Էդոֆի վոկալը և գրվել է Ալբանի կողմից Արի Լեհտոնենի և Խորխե Վասկոնսելոյի հետ համատեղ: Երգի պրոդյուսերներն են Դուգլաս Քարը և Պեո Հեգստրյոմը։ Այն զբաղեցրել է բազմաթիվ եվրոպական երկրների չարթերի գագաթնակետը՝ Ֆինլանդիայում զբաղեցրել է երկրորդ, Շվեդիայում՝ երրորդ, Դանիայում՝ տասներորդ և Նորվեգիայում՝ տասնմեկերորդ հորիզոնականները։ Eurochart Hot 100-ում այն 1995 թվականի սեպտեմբերին հասել է 22-րդ հորիզոնականին։

## Երգի տեսահոլովակ
«This Time I'm Free» երգի ուղեկցող տեսահոլովակի ռեժիսորն է Ջոնաթան Բեյթը։ Այն նկարահանվել է սև-սպիտակ գույներով և սկսվում է հետևյալ հաղորդագրությամբ. «Անցյալ տարի միայն Աֆրիկայում ավելի քան 12.000 մարդ բանտարկվել է առանց մեղադրանքի՝ 1995 թվականի համաներում»։ Վերջում հայտնվում է հետևյալ հաղորդագրությունը. «Ազատությունը իրավունք է, այլ ոչ թե արտոնություն»։ Տեսանյութը հետագայում հասանելի է դարձել Դոկտոր Ալբանի պաշտոնական YouTube ալիքում 2011 թվականին։ Բեյթը նաև նկարահանել է «Look Who's Talking», «Away from Home» և «Let the Beat Go On» տեսահոլովակները։

## Երգերի ցանկ
* **CD սինգլ, Ֆրանսիա**
#"This Time I'm Free" (Credibility Mix) - 3:49
#"This Time I'm Free" (StoneBridge & Nick Nice Anthem Mix) - 3:47

* **CD maxi, Գերմանիա**
#"This Time I'm Free" (Credibility Mix) - 3:49
#"This Time I'm Free" (Credibility Extended Mix) - 5:29
#"This Time I'm Free" (StoneBridge & Nick Nice Big Mix) - 11:13
#"This Time I'm Free" (StoneBridge & Nick Nice Anthem Mix) - 6:56
#"This Time I'm Free" (Alternative Breakbeat Mix) - 5:37

## Գրաֆիկներ

### Շաբաթական գրաֆիկներ

### Տարեվերջյան գրաֆիկներ

## Լա Կրեմ տարբերակը

1999 թվականին շվեդական Eurodance խումբ Լա Կրեմը թողարկել է  երգի քավըր տարբերակը՝ «Free» անվամբ։ Այն թողարկվել է որպես նրանց դեբյուտային՝ «Sound & Vision» (1998 թվական) ալբոմի չորրորդ սինգլ։ Դոկտոր Ալբանը պրոդյուսերավորել է երգը Ferari Zand-ի հետ, և այս տարբերակը զբաղեցրել է Շվեդիայի 12-րդ հորիզոնականը՝ ընդհանուր առմամբ վեց շաբաթ մնալով չարթում։ Երաժշտական տեսահոլովակում երգչուհի Թես Մաթիսսոնը փախչում է բանտից։

### Գրաֆիկներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1995 սինգլներ
Սոֆի Օտիենդե

**Սոֆի Օտիենդե**, քենիացի ակտիվիստ և մարդկանց թրաֆիքինգի զոհերի իրավունքների պաշտպան։ Նա եղել ե «Ժամանակակից ստրկության վերացման գլոբալ հիմնադրամի» նախկին խորհրդի անդամ։ Ներկայումս «Ժամանակակից ստրկության վերացման գլոբալ հիմնադրամի» (GFEMS) գլխավոր գործադիր տնօրենն է և Քենիայում առաջին վերապրածների կողմից ղեկավարվող կոլեկտիվներից մեկի՝ «Ազադի»-ի հիմնադիրը։ Նա լայնորեն հայտնի է մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի իր ակտիվիզմով, մասնավորապես՝ թրաֆիքինգի զոհերի խնամքի չափանիշների վերաբերյալ իր աշխատանքով և ոլորտում թրաֆիքինգի զոհերի ներառման համար իր պաշտպանությամբ։ 2014 թվականից ի վեր նա պատասխանատու է մարդկանց թրաֆիքինգի ավելի քան 400 զոհերի նույնականացման և վերականգնման համար: Օտիենդեն նաև մշակել է մարդկանց թրաֆիքինգի վերաբերյալ ուսուցման և թրաֆիքինգի զոհերի աջակցության ուսումնական ծրագիր։

2020 թվականին Օտիենդեն ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի կողմից ընդգրկվել է «Մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի 2020 թվականի զեկույցի հերոսներ» ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Քենիա
Մարդկային զոհաբերություն

[մինի|271x271փքս| ''Իֆիգենիայի զոհաբերությունը'',  [Հռոմեական Իսպանիա|Հռոմեական Իսպանիայի խճանկար]]
**Մարդկային զոհաբերություն,** մեկ կամ մի քանի մարդկանց սպանություն, որը հանդիսանում է ծիսակատարության մաս, որը սովորաբար իրականացվում է աստվածներին հաճոյացնելու կամ հանդարտեցնելու կամ մահապատժի իրականացման նպատակով, մահացած նախնիների հոգիներին տուրք տալու նպատակով կամ «հետևորդների զոհաբերության» տեսքով, երբ միապետի ծառաներին սպանում էին, որպեսզի նրանք շարունակեն ծառայել իրենց տիրոջը հաջորդ կյանքում։ Որոշ ցեղերում նմանատիպ սովորույթներ են մարդակերությունը և գլխի որսը։ 

Մարդկային զոհաբերությունն իրականացվել է բազմաթիվ հասարակություններում՝ սկսած նախապատմական ժամանակներից։ Երկաթի դարում (մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ) կրոնական զգալի զարգացումների արդյունքում ( առանցքային դարաշրջան ) մարդկային զոհաբերությունները գնալով դադարում էին Աֆրիկայում, Եվրոպայում և Ասիայում։ Անտիկ շրջանում մարդկային զոհաբերությունները սկսեցին բարբարոսություն համարվել։ Սակայն Ամերիկայում մարդկային զոհաբերությունը որոշ ժողովուրդների կողմից շարունակվում էր՝ մինչև Ամերիկայի գաղութացումը։ Այսօր մարդկային զոհաբերությունները չափազանց հազվադեպ են։

Ժամանակակից աշխարհիկ օրենքները մարդկային զոհաբերությունները որակավորում են որպես սպանություն։ Ժամանակակից կրոնները դատապարտում են մարդկային զոհաբերության սովորույթը։ Օրինակ՝ հինդուիզմում Շրիմադ Բհագավատամը խստորեն դատապարտում է մարդկային զոհաբերությունն ու մարդակերությունը՝ զգուշացնելով նման արարքներ գործողներին հանդերձյալ կյանքում հասնող ծանր պատիժների մասին։

## Պատմություն
Մարդկային զոհաբերությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում և բազմաթիվ մշակույթներում կիրառված պրակտիկա է։ Զոհաբերություններին տրվող հիմնավորումները հիմնականում համընկնում են կրոնական զոհաբերությունների նպատակների հետ։ Մարդկային զոհաբերությունները հիմնականում իրականացվում էին  աստվածներին հանգստացնելու նպատակով, օրինակ՝ նորակառույց տաճարների կամ կամուրջների նվիրաբերման արարողությունների ժամանակ։

Հին Ճապոնիայում լեգենդներ կային *հիտոբաշիրա («մարդկային սյուն»)* պրակտիկայի մասին, որի ժամանակ կույս աղջիկներին կենդանի թաղում էին շինությունների հիմքում կամ դրանց մոտ՝ շենքերը աղետներից կամ թշնամու հարձակումներից պաշտպանելու համար։ Նմանատիպ պատմություններ կան նաև Բալկաններում:

1487 թվականին Տենոչտիտլանի Մեծ բուրգի վերաօծման ժամանակ ացտեկները հաղորդել են, որ չորս օրվա ընթացքում սպանել են մոտ 80,400 բանտարկյալի։ Ըստ *«Ացտեկական պատերազմ»* գրքի հեղինակ Ռոս Հասիգի՝ արարողության ընթացքում զոհաբերվածների թիվը եղել է «10,000-ից մինչև 80,400 մարդ»։

## Արտաքին հղումներ
* 
*  –Well ceremony in Silla.
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:CS1 location test
Կատեգորիա:Կրոն և մահ
Կատեգորիա:Սպանություններ ըստ ձևի
Լուռ աղվես

մինի|«Լուռ աղվես» ժեստի տեխնիկա
**Լուռ աղվես** (, ), ժեստ, ազդանշան, որը տրվում է ձեռքի մատները հատուկ ձևով ծալելով։ Ժեստը ընդօրինակում է աղվեսի գլուխը։ Այն տարածված է Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի որոշ երկրներում։ Հիմնականում օգտագործվում է տարրական դպրոցի ուսուցիչների կողմից՝ երեխաներին լռության կոչ անելու համար։
ձախից|մինի|Աջ կողմում գտնվող տղամարդը ցույց է տալիս «լուռ աղվես» նշանը Դրեզդենի պետական թատրոնում փորձի ժամանակ
Լուռ աղվեսը ոչ վերբալ հաղորդակցության օրինակ է։ Երբ լսարանում աղմուկը մեծանում է, ուսուցիչը կարող է ցույց տալ «լուռ աղվես» ժեստը, որը փակում է բերանը և սրում ականջները։ Համարվում է, որ աշակերտները պետք է նույնը անեն, այսինքն՝ լռեն և ուշադիր լսեն:

Խորհրդային/ռուսական ավանդույթներում ուսուցիչները սովոր են լռություն հաստատելու համար բղավել: Սակայն դա պարադոքսալ մեթոդ է, քանի որ գոռալը չի հանգեցնում աղմուկի նվազմանը, այլ հանգեցնում է ավելացմանը, ինչպես Մարշակի հայտնի «*Угомон*» բանաստեղծության մեջ: Հետևաբար, ուսուցիչները ստիպված էին մտածել այլ, ավելի արդյունավետ մեթոդ:

«Լուռ աղվես» ժեստը կիրառվում էր լոգոպեդիայի մեջ: Դասընթացների, հանդիպումների ժամանակ նաև օգտագործվում է «լուռ աղվես» ժեստը «միայն մեկը խոսում է» սկզբունքն ապահովելու համար. խոսում է միայն այդ նշանը տվողը:

Եվրոպայի որոշ մասերում «լուռ աղվեսի» օգտագործումը նվազել է «գորշ գայլերի» ժեստի հետ նմանության պատճառով, ինչը ստիպել է մշակել այլ մեթոդներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժեստեր
Կատեգորիա:Լոգոպեդիա
Ումբերտո Պրադո

**Ումբերտո Պրադո**, վենեսուելացի իրավաբան և ակտիվիստ։ Վենեսուելայի բանտերի դիտորդական կենտրոնի (OVP) հիմնադիր տնօրեն: 2019 թվականին՝ Վենեսուելայում նախագահական ճգնաժամի ժամանակ, Խուան Գուաիդոն նրան նշանակել է մարդու իրավունքների նախագահի հանձնակատար:

## Վենեսուելայի բանտային կենտրոն
2002 թվականի սեպտեմբերին Ումբերտոն իր թիմի հետ հիմնադրել է Վենեսուելայի բանտերի դիտորդական կենտրոնը, որը նվիրված է ազատազրկված անձանց օգնելուն և բանտերում մարդու իրավունքների խախտումների դեպքերը փաստաթղթավորելուն։ Պրադոն մի քանի անգամ նախազգուշական միջոցներ է խնդրել Մարդու իրավունքների միջամերիկյան հանձնաժողովից (IACHR)՝ բանտարկյալների հիմնարար իրավունքները պահպանելու համար:

2009 թվականին նա ստացել է Կանադայի դեսպանատան կողմից շնորհվող մարդու իրավունքների մրցանակը՝ Վենեսուելայում ազատազրկվածների իրավունքների պաշտպանի իր աշխատանքի, ինչպես նաև աշխարհի բանտային համակարգերի վերաբերյալ գիտելիքների որոնման ուղղությամբ իր հետազոտական աշխատանքի համար:

## Նախագահական հանձնակատար
2019 թվականի օգոստոսի 28-ին՝ Վենեսուելայի նախագահական ճգնաժամի ժամանակ, նա նշանակվել է մարդու իրավունքների նախագահական հանձնակատար՝ գործող նախագահ Խուան Գուաիդոյի կողմից:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Վենեսուելայի քաղաքական գործիչներ
Վերջին հնարավորություն (ֆիլմ)

մինի
**Վերջին հնարավորություն** (**), Պոլ-Էմիլ  Դ’Էնտրեմոնտի  2012 թվականի վավերագրական ֆիլմ, որը պատմում է հինգ ԼԳԲՏ ներկայացուցիչների մասին, ովքեր ապաստան են փնտրում Կանադայում ՝ իրենց հայրենիքում հետապնդումներից կամ հոմոֆոբ բռնություններից խուսափելու համար:  

«Վերջին հնարավորություն» ֆիլմը  տրանսգենդեր կնոջ մասին է, որին իր ընտանիքը տեղավորել է Լիբանանի հոգեբուժարանում, Եգիպտոսում բանտարկված ԼԳԲՏ ներկայացուցչի, ինչպես նաև Թրուդիի ՝ ջամայկացի լեսբուհու մասին, որին բռնաբարել են՝ զենքի սպառնալիքով։  «Վերջին հնարավորություն» ֆիլմը նկարահանվել է Կանադայի կինեմատոգրաֆիայի ազգային խորհրդի կողմից: 

Պոլ-Էմիլ  Դ’Էնտրեմոնտը «Վերջին հնարավորություն» ֆիլմի գաղափարը մտահղացել է  Հորդանանում՝ իր նախորդ ֆիլմի՝ «Ռիմա, վերադառնալով» նկարահանման շրջանում։ «Վերջին հնարավորություն» ֆիլմի վրա աշխատանքը տևել է տասը տարի, ներառյալ երեք տարվա հիմնական նկարահանումները: Թրուդիի պատմությունը վերջինն էր, որն էկրանավորվել է։   Մոնրեալից միգրացիայի և փախստականների իրավաբան Նոել Սեն Պիեռը նույնպես ֆիլմում հարցազրույց է տվել:

## Թողարկում
«Վերջին հնարավորություն» ֆիլմն առաջին անգամ ցուցադրվել է 2012 թվականի Ատլանտյան կինոփառատոնում:  2012 թվականի դեկտեմբերի 7-9-ը՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանության օրվա կապակցությամբ  «Վերջին հնարավորություն»  ֆիլմը կարելի էր անվճար դիտել նաև կայքում: «Վերջին հնարավորություն» ֆիլմն արժանացել է Ալիք և Լեոնարդ Ֆորեստ մրցանակների՝ լավագույն միջին և գեղարվեստական ակադեմիական ֆիլմի համար, որը տրվել է  Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կինոփառատոնում Նյու Բրունսվիկ նահանգի Մոնկտոն քաղաքում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վավերագրական ֆիլմեր
Աշիլ Վալանսիեն

**Աշիլ Վալանսիեն** (; 1794 – 1865), ֆրանսիացի կենդանաբան, ձկնաբան և մալակոլոգ։ Համարվում է Հայկական լեռնաշխարհում տարածված ընձառյուծի միակ ենթատեսակի՝ կովկասյան ընձառյուծի առաջին ուսումնասիրողը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1794 թվականին Փարիզում՝ Բնության պատմության ազգային թանգարանում, որտեղ իր հայրը աշխատում էր որպես գիտական ասիստենտ և ապրում ընտանիքի հետ։

Դեռ դպրոցական հասակում Աշիլն ի հայտ է բերել մաթեմատիկայի հակումներ և պատրաստվել ուսումնառությանը Պոլիտեխնիկական դպրոցում։ Այսուհանդերձ, հոր վաղաժամ մահից հետո ստիպված է եղել թողնել ուսումը և սկսել աշխատել՝ ընտանիքի՝ մոր և չորս քույրերի հոգածության համար։

Դեռ 18 տարին չլրացած՝ Վալանսիենն արդեն աշխատում էր թանգարանում որպես պատրաստուկագործ։ Նրա հիմնական պարտականությունն էր կաթնասունների և թռչունների պատրաստուկների ուսումնասիրությունը։ Երիտասարդի տարիքում իր բացառիկ ունակությունների շնորհիվ նրան շուտով վստահվեցին ավելի բարդ պարտականություններ։ Սկզբում աշխատել է Էտյեն Ժոֆրուա Սեն-Իլերի (1772–1844), ապա՝ 1814 թվականից՝ Ժան-Բատիստ Լամարկի (1744–1829) հետ՝ որպես վերջիններիս օգնական՝ մասնակցելով անողնաշարավորների և զոոֆիտների դասակարգմանը։ Նրա աշխատանքին ուշադրություն է դարձրել Ժորժ Կյուվիեն (1769–1832), և հետագայում Վալանսիենը սկսել է աշխատել նաև նրա համար։

1827 թվականին Վալանսիենն սկսել է սեփական հետազոտությունները ձկների վերաբերյալ։ Ճանապարհորդել է Անգլիա, Նիդերլանդներ և Գերմանիա՝ ուսումնասիրելու այդ վայրերի թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում պահվող ձկների նմուշները։ Մի քանի տարի անց դարձել է մալակոլոգիայի դասախոս Բնության պատմության թանգարանում։

1828-1848 թվականներին Վալանսիենը Ժորժ Կյուվիեի հետ միասին աշխատել է 22 հատորից բաղկացած «*Histoire naturelle des poissons*» («Ձկների բնական պատմություն») բազմահատորյակի վրա։ Այդ աշխատանքը նա ավարտել է Կյուվիեի մահից հետո՝ 1832 թվականին։ Աշխատության մեջ ներկայացված էր 4055 ձկնատեսակներ, որոնցից 2311-ը գիտական նորույթ էին հանդիսանում ժամանակահատվածի ձկնաբանության համար։

Վալանսիենը հրատարակել է մի շարք աշխատանքներ մալակոլոգիայի բնագավառում, այդ թվում՝ կակղամորթների նկարագրություններ, որոնք հավաքվել էին ամբողջ աշխարհից՝ «Վեներա» ֆրեգատի գիտական արշավախմբի կողմից 1836–1839 թվականներին Աբել Օբեր դյու Պետիթ-Տուարի հրամանատարությամբ։

1832 թվականին Վալանսիենը, Անրի Մարի Բլենվիլի փոխարեն, ստանձնել է Փարիզի թանգարանի անողնաշարավորների, կակղամորթների և զոոֆիտների ամբիոնի ղեկավարումը։

1844 թվականին դարձել է Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

### Վալանսիենին նվիրված կենդանական տաքսոններ
* Acropora valenciennesi, Milne Edwards & Haime (1860)
* Ophiacantha valenciennesi, Lyman (1879)
* Glossodoris valenciennesi, Cantraine (1835)
* Hypselodoris valenciennesi, Cantraine (1841)
* Lithuaria valenciennesi, d’Hondt (1984)
* Montastrea valenciennesi, Milne Edwards & Haime (1848)
* Symphyllia valenciennesi, Milne Edwards & Haime (1849)
* Oculina valenciennesi, Milne Edwards & Haime (1850)
* Callionymus valenciennei, Temminck & Schlegel (1845)

## Գրականություն
* «Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամները XVIII–XXI դդ.: Երկրաբանական և լեռնային գիտություններ» / Գլխ. խմբագիր՝ Ի. Գ. Մալախովա, Մոսկվա, ՌԴ ԳԱՑ, 2012, – 504 էջ։ ISBN 978-5-904509-08-8 (էլեկտրոնային տարբերակ)։

## Ծանոթագրություններ
Լեյներ Պալասիոս

**Լեյներ Պալասիոս Ասպրիլյա** (, ), մարդու իրավունքների աֆրո-կոլումբիացի պաշտպան և փաստաբան: Բոխայայի զոհերի իրավունքների կոմիտեի համահիմնադիր: 2016 թվականին առաջադրվել է խաղաղության Նոբելյան մրցանակի:

## Կենսագրություն
Պալասիոս Ասպրիլյան մեծացել է Պոգեում, որը Բոխայա շրջանի սահմաններում գտնվող մի գյուղակ է: 2014 թվականին նա նպաստել է Բոխայայի զոհերի իրավունքների կոմիտեի ստեղծմանը, որը ներկայացնում է կոլումբիական հակամարտության 11,000 զոհերի:

Բացի Նոբելյան խաղաղության մրցանակի առաջադրումից, Պալասիոս Ասպրիլյայի այլ նշանակալի ճանաչումների թվում են Գլոբալ բազմակարծության մրցանակը և Խաղաղության գագաթնաժողովի մեդալը՝ սոցիալական ազդեցության համար, որը շնորհվել է 2017 թվականին Նոբելյան խաղաղության դափնեկիրների համաշխարհային գագաթնաժողովում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Խայմե Պրիետո Մենդես

**Խայմե Պրիետո Մենդես** () կոլումբիացի, մարդու իրավունքների պաշտպան։ Ռոբերտ Քենեդիի Արդարադատության և մարդու իրավունքների կենտրոնը նրան նկարագրել է որպես «միջազգայնորեն ճանաչված ժամանակակից կոլումբիական մարդու իրավունքների շարժման հիմնադիր»։ Իսկ 1998 թվականին նրան շնորհվել է Ռոբերտ Քենեդիի անվան մարդու իրավունքների մրցանակը՝ կոլումբիացի այլ ակտիվիստների՝ Բերենիս Սելեյտայի, Գլորիա Ֆլորեսի և Մարիո Կալիքստոյի հետ միասին։

Պրիետոն իր կարիերան սկսել է որպես ուսուցիչ Բոգոտայի աղքատ թաղամասերից մեկում: Զգալով, որ «մարդու իրավունքների գրագիտության» պակասը մեծացնում է աղքատների նկատմամբ բռնությունները, նա սկսել է մարդու իրավունքների կրթության ծրագիր, որի համար իշխանությունները հետագայում նրան բանտարկել են: 1976 թվականին միացել է «Քաղաքական բանտարկյալների հետ համերաշխության կոմիտեին», իսկ 1990 թվականին դարձել է դրա գործադիր տնօրեն, պաշտոն, որը զբաղեցրել է մինչև 1998 թվականը: Այնուհետև դասավանդել է Բոգոտայի համալսարաններից մեկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 ծնունդներ
Ռաուլ Սենդիկ

**Ռաուլ Սենդիկ Անտոնասիո** (, ), ուրուգվայցի փաստաբան, արհմիութենական գործիչ, հեղափոխական մտածող և պարտիզան, ազգային ազատագրության «Տուպամարոս» ձախ արմատական շարժման ստեղծող և ղեկավար:

## Հեղափոխական գործունեություն
1960-ական թվականների սկզբներին Սենդիկը փորձել է շարժում նախաձեռնել Ուրուգվայի շաքարի արդյունաբերության աշխատողների շրջանում: 1962 թվականին կազմակերպել է «Քայլերթ դեպի Մոնտեվիդեո» արշավը, որին մասնակցող բանվորները պետք է մայրաքաղաքում ներկայացնեին հետևյալ պահանջները. հողի հատկացում, 8-ժամյա աշխատանքային օր, աշխատավարձի վճարում դրամով և ոչ թե քարտերով... Քայլերթն ավարտվել է ոստիկանության հետ ցուցարարների բախումներով ու ձերբակալություններով:

Հետագայում Սենդիկը հիասթափվել է խաղաղ բողոքի տակտիկայից և հանգել այն եզրակացության, որ անհրաժեշտ է ընդհատակյա պայքար մղել: Իր համակիրների հետ նա մի շարք գործողություններ է իրականացրել զենք ու ֆինանսական միջոցներ ձեռք բերելու նպատակով (զենքի ու փողի հափշտակություններ): 1965 թվականին նա հանդես է եկել որպես *Տուպամարոս*ի հիմնադիրներից մեկը:

1970 թվականի օգոստոսի 7-ին Սենդիկը կալանավորվել է: Շուրջ մեկ տարի և մեկ ամիս անց նրան հաջողվել է փախչել «Պունտա Կառետաս» բանտից՝ մասնակցելով բանտարկյալների զանգվածային փախուստին, որ կազմակերպել էին *Տուպամարոս*ի անդամները:

Ի պատասխան՝ իշխանություններն անցել են զանգվածային ձերբակալությունների և  պարտիզանների «ընտրովի անհետացումների»: 1972 թվականին Տուպամարոսն արդեն արնաքամվել էր, շարժման ղեկավարությունն էլ հայտնվել էր բանտախցերում, որտեղ ենթարկվում էր թե՛ ֆիզիկական և թե՛ հոգեբանական կտտանքների: 1972 թվականին ոստիկանությանը հաջողվել է հանկարծակիի բերել կազմակերպության՝ դեռևս ազատության մեջ գտնված և ժողովի հավաքված ղեկավարներին, որոնց մեջ էր նաև Սենդիկը: Տևական փոխհրաձգությունից հետո ժողովականները ձերբակալվել են: Սենդիկն ու նրա ութ ընկերները Ուրուգվայի դիկտատորական ռեժիմի կողմից դատապարտվել են 12 տարվա մենախցային բանտարկության:

1981 թվականին ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն քննության առարկա դարձրեց Սենդիկի անունից նրա կնոջ ուղարկած բողոքը և արձանագրեց Սենդիկի՝ խոշտանգումներից ազատ լինելու և արդար դատաքննության իրավունքների խախտումները: Մասնավորապես նշվեց, որ Ուրուգվայում իշխած դիկտատորական ռեժիմը խախտել է Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային դաշնագրի 7-րդ, 9-րդ, 10-րդ և 14-րդ հոդվածները:

Ուրուգվայի ամենասարսափելի բանտերից մեկի մենախցում շուրջ 13 տարի անցկացնելուց հետո վերջապես ազատ արձակված Ռաուլ Սանդիկը դրանից երեք տարի անց մահացավ բանտային խոշտանգումների հետևանքով:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*

## Արտաքին հղումներ
* '''La tierra''': ''un tema tabú que vuelve'', Raúl Sendic, 1987

Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտման զոհեր
Կատեգորիա:Մարքսիստներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքական գործիչներ
Հաջար (իսլամ)

**Հաջար** (), աստվածաշնչյան Աբրահամի հետ նույնացվող Իբրահիմ մարգարեի կինը և նրա ավագ որդի Իսմայիլի մայրը: Նույնացվում է աստվածաշնչյան Հագարի հետ:

## Պատմություն
Երբ Սառան Իբրահիմի հետ Բաբելոնից հասավ Եգիպտոս, այստեղ փարավոնը նրան ընծայեց նաժիշտ Հաջարին: Սառան վերջինիս դարձրեց իր աղախինը: Քանի որ Սառան երկար ժամանակ երեխա չէր ունենում, Իբրահիմին առաջարկեց կնության վերցնել Հաջարին: Այն բանից հետո, երբ Հաջարն Իբրահիմից ունեցավ Իսմայիլին, Սառան սկսեց խանդով վերաբերվել ինչպես մանկանը, այնպես էլ նրա մորը: Այդ պատճառով Ալլահը Իբրահիմին հրամայեց մորն ու տղային տանել Մեքքայի մերձակա անապատը ու թողնել այնտեղ: Իբրահիմը հնազանդվեց ու նրանց հասցրեց անջուր անապատ, ինքը տուն վերադարձավ: Որոշ ժամանակ անց Հաջարի ջրի պաշարն սպառվեց ու նա ստիպված գնաց ջուր փնտրելու: Հենց այդ պահին փոքրիկ Իսմայիլի ոտքերի տակից աղբյուր բխեց, որը կոչվեց Զամզամ:

Հաջարն Իսմայիլի հետ բնակություն հաստատեց Զամզամի մոտ: Որոշ Ժամանակ անց Մեքքայի մերձակայքը եկավ ջուրհումիտների եմենյան ցեղը: Նրանք այդտեղ բնակություն հաստատելու թույլտվություն խնդրեցին Հաջարից, ստացան ու մնացին: Չափահաս դառնալով՝ Իսմայիլն ամուսնացավ մի ջուրհումիտուհու հետ, ով նրան 12 որդի պարգևեց:  

Երբ Հաջարը մահացավ, նրան թաղեցին Քաաբայից ոչ հեռու՝ այն վայրում, որ Հիջր Իսմայիլ է կոչվում:

## Ժառանգություն
Մուսուլմանները Հաջարին մեծարում են որպես իմաստուն, քաջ և բարեպաշտ կնոջ, նաև՝ որպես արաբական ադնանի ժողովրդի հավատացյալ մոր: Ալ-Սաֆա և Ալ-Մարվա բլուրների միջև ջուր որոնելիս նրա փութաջան թափառումը, վազքը հիշատակվում է մուսուլմանների կողմից, երբ նրանք կատարում են իրենց հաջը (մեծ ուխտագնացություն) կամ ումրան (փոքր ուխտագնացություն) Մեքքայում: Ուխտագնացության ընթացակարգի մի մասն է վերոնշյալ բլուրների միջև յոթ անգամ վազելը՝ ի հիշատակ Հաջարի քաջության և Աստծո հանդեպ հավատքի, երբ նա անապատում ջուր էր փնտրում (որն այդ ժամանակ հրաշքով հայտնվել է Զամզամի ջրհորից): Դա միաժամանակ խորհրդանշում է մայրության փառաբանումը իսլամում: Ուխտն ավարտելով՝ որոշ մուսուլմաններ նաև խմում են Զամզամի ջրհորից և դրա մի մասը տանում իրենց տները:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ализаде А. А. Хаджар // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)

Կատեգորիա:Իսլամ
Սինեմ Շաբան

**Սինեմ** **Շաբան**՝  ավստրալիացի կինոսցենարիստ, պրոդյուսեր, ռեժիսոր և մարդու իրավունքների պաշտպան։ Սինեմ Շաբանը առավել հայտնի է «Մեր սերունդը»  ֆիլմի ռեժիսուրայով և պրոդյուսերությամբ։

## Կենսագրություն
Սինեմ Շաբանը ծնվել է թուրք կիպրոսցիների ընտանիքում, որոնք Ավստրալիա են գաղթել 1970 թվականների սկզբին։  Սինեմ Շաբանը սովորել է լրատվություն և իրավագիտություն Մելբուռնի թագավորական տեխնոլոգիական համալսարանում և Մելբուռնի Լա Տրոբ համալսարանում՝ միաժամանակ կամավոր աշխատելով Վիկտորիա նահանգի Ջիլոնգ քաղաքում գտնվող տեղական  մշակութային կենտրոնում: 2000 թվականին  ավանդական մշակույթի մասին ավելին իմանալու  հետաքրքրությունը նրան տեղափոխեց Դարվին, որտեղ նա միջնակարգ կրթություն ստացավ Չարլզ Դարվինի համալսարանում։  2004 թվականին նրան հրավիրեցին միանալ երաժիշտ Մայքլ Ֆրանտիին՝ նկարահանելու և փաստագրելու Իրաքի, Պաղեստինի և Իսրայելի պատերազմի մարդկային զոհերը՝ «Ես գիտեմ, որ միայնակ չեմ» ֆիլմի համար։   Ավստրալիա վերադառնալուց հետո Սինեմ Շաբանը շարունակեց դասավանդել Յիրկալա, Մանինգրիդա և Գալիվինկա համայնքներում և պաշտպանել բնիկ ժողովուրդների իրավունքները: Ազատ ժամանակ Սինեմ Շաբանին հրավիրում էին ֆիլմեր և լուսանկարներ նկարահանել  կյանքի, որսի, արարողությունների և պատմությունների մասին։  2007 թվականին Սինեմ Շաբանը սկսեց ստեղծել  «Մեր սերունդը»  ֆիլմի  ալբոմը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Ավստրալիացի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին կինոռեժիսորներ
Ջոն Հարվի Քելլոգ

մինի|Ջ. Հարվի Քելլոգի 1915 թ. լուսանկար
**Ջոն Հարվի Քելլոգ** (, ), ամերիկացի բժիշկ, սննդաբան, առողջ ապրելակերպի ջատագով և Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցու անդամ, չնայած հետագայում նա խնդիրներ ունեցավ եկեղեցու հետ իր պանթեիստական գաղափարախոսության հետևանքով։ Նա գլխավորեց Բաթլ Քրիկի սանիտարիումը և համարվում է «flakes» (գարնոլա, corn flakes) արդյունաբերության հիմնադիրը։

## Վաղ կյանք և կրթություն

Ծնվել է բողոքական քրիստոնյաների՝ Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների ընտանիքում, դաստիարակվել բժշկական հավատով և արմատացած առողջ ապրելակերպով։ 1875 թ.–ին ավարտել է «Bellevue Hospital Medical College»–ը՝ ստանալով բժշկական աստիճան՝ բժիշկ դառնալու համար։

## Բաթլ Քրիկի սանիտարիում

1876 թ.–ին նշանակվել է Առողջական բարեփոխումների արևմտյան ինստիտուտի () տնօրեն, այնուհետև այն վերանվանվել է Բաթլ Քրիկի սանիտարիում։ Ընդգրկեց հիդրոթերապիա, սպա, հյուրանոցային ծառայություններ և հոգեկան‑ֆիզիկական վերականգնում։ Քելլոգը մշակեց «biologic living» մոդելը, ընդգրկելով վեգետարիան, ֆիզիկական վարժություններ, համակարգված սննդակարգ և սեռական ինքնաբակողունություն։

մինի

## Խոհարարական նորարարություններ

1894 թ.–ին մշակվեց grains–ից՝ Granose և corn flakes. Առաջին անգամ corn flakes–ը մատուցվեց 1897 թ.–ին Battle Creek Sanitarium–ում, որպես կանոնային, շաքարազուրկ նախաճաշ։

1906 թ.–ին Քելլոգի ազգականը՝ Ուիլ Քելլոգը, ստեղծեց «Battle Creek Toasted Corn Flake Company»–ն՝ ամրապնդելով կորպորատիվ կարգավիճակը (ապագայում Kellogg Company)։

## Գիտական հետաքրքրություններ և գրականություն

Քելլոգը «germ theory»–ի ակտիվ կողմնակից էր, ուսումնասիրելով աղիքային միկրոբիոմը և մակաբուծային աղիքային մթերքները առողջության մեջ։ Նա գրել է ավելի քան 50 գիրք՝ ներառյալ «The Art of Massage» և բազմաթիվ հոդվածներ սննդաբանության և մշակութային առողջության վերաբերյալ։

մինի

## Էուգենիկա և ռասայական բարելավման հիմնադրամ

1914 թ.–ին կառուցել է «Race Betterment Foundation»-ը՝ որպես եվգենիկ կազմակերպություն, որտեղ անցկացվել են վեհաժողովներ, հրատարակվել են ամսագրեր (Good Health), և հիմնվել է էուգենիկ ռեգիստր։ Քելլոգը կողմ էր ռասայական սեգրեգացիային և մենդելյան մոտեցումներին։

մինի|Կենտրոնական կոմիտեի որոշ անդամներ, ռասայական բարեփոխման ազգային կոնֆերանս։ Վերևի շարքում՝ սեր Հորաս Պլանկետ, դոկտոր Ջ. Հ. Քելլոգ, պատվարժան Գիֆորդ Փինչոտ։ Նստած՝ գնդապետ Ս. Ս. Մաքքլուր և պրոֆեսոր Իրվինգ Ֆիշեր։

## Կրոնական կոնֆլիկտ

1907 թ.–ին Քելլոգը հեռացավ Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցուց՝ իր պանթեիստական և էվոլուցիոն հայացքների պատճառով, սակայն շարունակեց պահպանել ադվենտիստականական կյանքը անձնական տեսանկյունից։

## Անձնական կյանք և մահ

1879 թ.–ին ամուսնացել է Էլլա Էթոն Քելլոգի հետ, ով ղեկավարում էր Sanitarium-ի առողջոհիգիենիկ դպրոցը։ Զույգն որդեգրել է մի քանի տասնյակ երեխա։ Ջոնի կինը մահացել է ավելի շուտ, իսկ ինքը՝ 91 տարեկանում, մահացել է 1943 թ.–ին Բաթլ Քրիկում։

մինի

## Տես նաև
*Ուիլյամ Քեյթ Քելլոգ
*Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցի
*Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցու հայտնի անդամների ցանկ

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ

*EGW Writings. Էլեն Ուայթի նախազգուշացնող նամակները Ջ. Քելլոգի վերաբերյալ (անգլ.)
Էվելին Շեն

**Էվելին Շեն**,  գործադիր տնօրեն և արևմտյան ափին տեղակայված «Առաջ միասին» շահույթ չհետապնդող կազմակերպության խորհրդի նախագահ։ 

Էվելին Շենը սկսեց աշխատել կազմակերպությունում 1999 թվականին։ Էվելին Շենը կազմակերպությունը ավելի հայտնի դարձնելու համար նրան վարկ է տալիս։  Օրինակ, Էվելին Շենի ղեկավարությամբ կազմակերպությունը փոխեց իր անունը «Ասիական համայնքներ հանուն վերարտադրողական արդարության», ընդլայնեց իր ծրագրերը, աշխարհագրական շրջանակը և դերը հանուն վերարտադրողական արդարության շարժման մեջ։ 

Ամերիկյան առաջընթացի կենտրոնի համար Էվելին Շենը 2006 թվականին  հոդված է գրել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Ջոն Ռումբիակ

**Ջոն Ռումբիակ** () Արևմտյան Պապուայի մարդու իրավունքների և շրջակա միջավայրի պաշտպանության ակտիվիստ: Ծնվել է Բիակում, անգլերենի ուսումնասիրությունը սկսել է 1982 թվականին Սենդերավասիհ համալսարանում (Աբեպուրա)։ Աշխատել է որպես համակարգող և դաշտային հետազոտող Աբեպուրայի Գյուղական համայնքների զարգացման հիմնադրամում (YPMD):

Միանալով Ջայապուրայում գտնվող Արևմտյան Պապուայի առաջատար մարդու իրավունքների ուսումնասիրության և պաշտպանության ինստիտուտին, որն այժմ հայտնի է որպես Էլշամ, նա աշխատել է որպես վերահսկիչ։ Նրա լավ անգլերենը և գերազանց ներկայացման հմտությունները հետագայում նպաստել են նրա՝ որպես Էլշամի միջազգային հարաբերությունների նախագահի ձևավորմանը։ 2005 թվականի փետրվարին նա կաթված է ստացել Նյու Յորքում։ Նա վախենում էր վերադառնալ Արևմտյան Պապուա 2003 թվականին ստացած մի շարք մահվան սպառնալիքներից հետո:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*SBS news interview

Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Ռիչարդ Լիդեկեր

**Ռիչարդ Լիդեկեր** (, հուլիսի 25, 1849 թվական – ապրիլի 16, 1915 թվական), բրիտանացի բնագետ, երկրաբան և բնության պատմությանը վերաբերող բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ: Նշանավոր է կենդանաբանության, հնէաբանության և կենսաաշխարհագրության ոլորտներում իր գիտական գործունեությամբ։ Լիդեկերը մասնագիտացել էր ողնաշարավորների հնէագիտական ուսումնասիրության մեջ և համակարգել է բազմաթիվ կենսաբանական նմուշների գիտական հետազոտությունները հատկապես Հնդկաստանում։

Եղել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։

## Կենսագրություն
Ռիչարդ Լիդեկերը ծնվել է 1849 թվականի հուլիսի 25-ին Լոնդոնում։ Նրա հայրը՝ Ժերարդ Վուլֆ Լիդեկերը, փաստաբան էր՝ հոլանդական ծագմամբ։ Ընտանիքը շուտով տեղափոխվել է Հարպենդեն Լոջ։ Լիդեկերը ուսանել է Քեմբրիջի Թրինիթի քոլեջում, որն էլ 1872 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է բնական գիտությունների մասնագիտացմամբ։ 1874 թվականին միացել է Հնդկաստանի երկրաբանական ծառայությանը և զբաղվել Հնդկաստանի հյուսիսային շրջանների (հատկապես՝ Քաշմիր) ողնաշարավոր կենդանիների հնէաբանական ուսումնասիրություններով։ Նրա աշխատանքներն ամփոփվել են *Palaeontologia Indica* ժողովածուում։

Միացյալ Թագավորություն վերադառնալուց հետո՝ 1891 թվականին, նա կազմել է Բնական պատմության թանգարանի ողնաշարավորների հնէաբանական նմուշների վերաբերյալ տասհատորյակ։

Նա անվանել է մի շարք կենդանատեսակներ, այդ թվում՝ Հայկական լեռնաշխարհում տարածված կովկասյան ընձառյուծի *Felis pardus tulliana* անվանումը։ Որպես տաքսոնոմիական հեղինակ նշվում է «Lydekker» ձևաչափով։

### Լիդեկերյան գիծ
մինի|Լիդեկերի գիծը՝ կենսաշխարհագրական սահման
1896 թվականին Լիդեկերը սահմանել է Լիդեկերի գիծը՝ կենսաշխարհագրական գիծ Ինդոնեզիայում, որը բաժանում է Ուոլեսիան (արևմուտք) Ավստրալիա-Նոր Գվինեայից (արևելք)։ 

### Կկուի ձայնի վերաբերյալ Լիդեկերյան կանխավարկած
1913 թվականին Լիդեկերը հայտնի դարձավ հասարակության լայն շրջանակներին փետրվարի 6-ին «The Times» հեղինակավոր պարբերականում տեղադրված իր հոդվածով, որտեղ գիտնականը պնդում էր, թե լսել է կկուի ձայնը՝ մերժելով ընդունված տեսակետը, թե այն ապրիլից շուտ չի հայտնվում։ Բայց փետրվարի 12-ին, սակայն, տեղ գտավ նրա ժխտողական հայտարարությունը, որտեղ նշվում էր, թե ձայնը հնչեցրել է հարակից շինհրապարակի աշխատակիցը։

## Պարգևներ
1902 թվականին Լիդեկերը պարգևատրվել է Լայելի մեդալով՝ Լոնդոնի երկրաբանական ընկերակցության կողմից։
մինի|333x333փքս|''Stomatopoda''-ի պատկերային կազմությունն ըստ Ռիչարդ Լիդեկերի, 1896։

## Գիտական աշխատանքներ
* *Catalogue of the Fossil Mammalia in the British Museum (Natural History)* (1885–1887)
* *Catalogue of the Fossil Reptilia and Amphibia…* (1889)
* *A Manual of Palaeontology* (Հ. Ա. Նիկոլսոնի հետ, 1889)
* *The Royal Natural History* (W. H. Flower-ի հետ, 1893–1896)
* *A Geographical History of Mammals* (1896)
* *The Deer of all Lands* (1898)
* *The Wild Animals of India, Burma, Malaya, and Tibet* (1900)
* *Living Races of Mankind* (H. N. Hutchinson-ի և J. W. Gregory-ի հետ, 1902)
* *The Game Animals of Africa* (1908)
* Բրիտանական թանգարանի տարբեր ձեռնարկներ և կատալոգներ։

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:Բրիտանացի գիտնականներ
MARINA

**«MARINA»**, ԱՄՆ Ազգային անվտանգության գործակալության (NSA) տվյալների բազա և վերլուծական գործիքների հավաքածու, որն օգտագործվում է ինտերնետային մետատվյալների (NSA-ի տերմինաբանությամբ՝ DNI) բռնագանձման համար։ Տվյալների բազայում պահվում են մետատվյալներ մինչև մեկ տարի։ Էդվարդ Սնոուդենի կողմից հրապարակված փաստաթղթերի համաձայն՝Marina մետատվյալների հավելվածը հետևում է օգտագործողի դիտարկչի փորձին, հավաքում է կոնտակտային տեղեկություններ և ստեղծում թիրախային ամփոփագրեր։ Խոսելով առանձնահատուկ հատկանիշներից՝ «Marina»-ն հնարավորություն ունի հետագայում ուսումնասիրելու վերջին 365 օրերի «DNI» մետատվյալները, որոնք տեսել է «SIGINT» հավաքագրման համակարգը՝ անկախ նրանից, թե արդյոք տվյալները հատուկ նշանակվել էին հավաքագրման համար թե ոչ։ (Արձանագրությունը պահպանված է NSA-ի բնօրինակ փաստաթղթում)Պահպանված մետատվյալները հիմնականում օգտագործվում են օգտագործողների վարքագծի վերլուծության համար։ ԱՄՆ քաղաքացի հանդիսացող անձինք բացառություն չեն, քանի որ ԱՄՆ օրենքներով (FISA-ի փոփոխությունների ակտի 702-րդ հոդված) մետատվյալները չեն համարվում անձնական տվյալներ։

«MARINA»-ի հեռախոսային համարժեք համակարգն է «MAINWAY»-ը:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Տվյալների բազաներ
1 թվականը Հայաստանում

[alt=|մինի|320x221px| [Մեծ Հայքի դրոշը Արտաշեսյանների օրոք (մ․թ․ա․ 189 - մ․թ․ 1)]]
Ստորև ներկայացված են **[[1]] թվականին [[Մեծ Հայք|Հայաստանում]]** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող ղեկավարներ
### [[Մեծ Հայք]] ([[Արտաշեսյանների թագավորություն]])

### [[Փոքր Հայք]]

### [[Կոմմագենե]]

### [[Օսրոենե]]

## Քաղաքական իրադրություն

[alt=|մինի|320x221px| [Մեծ Հայքի թագավորությունը Արտաշեսյանների օրոք (մ․թ․ա․ 189 - մ․թ․ 1)]]
Մ․թ․ 1-ին դարի շեմին Մեծ Հայքի թագավորությունը դեռևս պահպանել էր արտաքին անկախության որոշ տարրեր, սակայն արդեն համարվում էր Հռոմի և Պարթևստանի միջև ընկած բուֆերային գոտի։ 1 թվականին շարունակում էր գահակալել Տիգրան Դ Արտաշեսյանը, որն իշխանության էր եկել մ․թ․ա․8 թվականին՝ Հռոմի աջակցությամբ։ Նրա գահակիցը՝ Էրատոն էր, ով նաև նրա քույրն էր։ Տիգրան Դ-ն համարվում է Արտաշեսյան արքայատոհմի վերջին թագավորը։ Նրա շուրջ տասը տարվա իշխանության ավարտը բերում է ամբողջ հարստության անկմանը։ Իր «կտակի» () մեջ Հռոմի կայսր Օկտավիանոս Օգոստոսը քար լռությամբ է անցնում Տիգրան Դ-ի իշխած շուրջ տասը տարիների վրայով, չհիշատակելով ոչ միայն նրա անունը, այլև նրան Արտավազդ Գ-ով փոխարինելու իր անհաջող փորձը։

1 թվականին մահանում է Տիգրան Դ-ն, իսկ նրա գահակից քույրը՝ Էրատոն հրաժարվում է գահից։ Այս իրադարձությունը փաստացիորեն դնում է Արտաշիսյանների շուրջ 200-ամյա թագավորության վերջնակետը։ Էրատոյի գահից հրաժարումը ստեղծում է իշխանական վակուում, ինչը հնարավորություն է տալիս արտաքին ուժերին՝ Հռոմին և Պարթևստանին, նորից ձեռնամուխ լինել Հայաստանի վերահսկողության համար մղվող պայքարին։ Այսպիսով, Արտաշեսյան հարստությունը ենթարկվում է անկման, և Հայաստանը մուտք է գործում նոր՝ անիշխանության և քաղաքական անորոշության ժամանակաշրջան։

Հաջորդ տասնամյակներում Հռոմը և Պարթևստանը կշարունակեն միմյանց դեմ պայքարելով փոխարինել Մեծ Հայքի թագավորներին՝ մինչև վերջապես Արշակունիների թագավորության հաստատումը Հայաստանում։

## Իրադարձություններ
* Կովկասյան լեռնականների դեմ մղված պատերազմի ժամանակ սպանվում է Մեծ Հայքի արքա Տիգրան Դ-ն (մ.թ.ա. 8-5 և մ.թ.ա. 2 - մ.թ. 1), իսկ նրա քույրը՝ գահակից Էրատո թագուհին (մ.թ.ա. 8 - մ.թ.ա. 5, մ.թ.ա. 2 - մ․թ․ 1, մ․թ․ 6-12) հրաժարվում է գահից։
* Տիգրան Դ-ի մահվամբ Մեծ Հայքում ավարտվում է Արտաշեսյանների արքայատոհմի ժառանգական կառավարումը։

## Մահեր
* Տիգրան Դ (ծն․ մ. թ. ա. 35), Մեծ Հայքի արքա (մ.թ.ա. 8-5 և մ.թ.ա. 2 - մ.թ. 1)։

## Տես նաև
* Մ.թ.ա. 1 թվականը Հայաստանում
* 2 թվականը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:0-ականներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1 Ասիայում
Կատեգորիա:1 Եվրոպայում
Կատեգորիա:1 Հայաստանում
Կատեգորիա:1-ին դարի տարեթվեր Հայաստանում
Ալֆրեդ Գուդուին

**Ալֆրեդ Ջորջ Գուդուին** (, ), անգլիացի սպա և ֆուտբոլիստ։ Ծառայել է Թագավորական ինժեներների կորպուսում և խաղացել է կորպուսի «Ռոյալ Էնջինիրս» ֆուտբոլային ակումբում, որի կազմում մասնակցել է Անգլիայի գավաթի պատմության մեջ առաջին եզրափակիչ խաղին։ Նա նաև 1 խաղ է անցկացրել Անգլիայի ազգային հավաքականի կազմում:

## Կարիերա
Ալֆրեդ Ջորջ Գուդուինը ծնվել է Ռուհրհիրայում (Բենգալիա, Բրիտանական Հնդկաստան, այժմ՝ Ռուհի, Բանգլադեշ)։ 1869 թվականին նա ընդունվել է Վուլիջի Թագավորական ռազմական ակադեմիա։ 1871 թվականի օգոստոսին Գուդուինը ծառայության է անցել Բրիտանական բանակում՝ Թագավորական ինժեներների կորպուսի լեյտենանտի կոչումով:
աջից|մինի|250x250փքս|«Ռոյալ Էնջինիրս» թիմը 1872 թվականին։ Գուդուինը ներքևի շարքում ձախից չորրորդն է
Գուդուինը խաղացել է Արքայական ինժեներների կորպուսի «Ռոյալ Էնջինիրս» ֆուտբոլային թիմում, հիմնականում որպես պաշտպան։ 1871/72 մրցաշրջանում նա «Ռոյալ Էնջինիրսին» օգնել է պատմության մեջ առաջին անգամ հասնելու Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ։ Եզրափակիչ դուրս գալու ճանապարհին թիմը ոչ մի գոլ բաց չի թողել՝ հաղթելով «Հիթչինին», «Հեմփսթեդ Հիթենսին» և «Քրիսթալ Փելասին»։ Եզրափակիչ խաղում, որը տեղի է ունեցել «Քենինգթոն Օվալում» 1872 թվականի մարտի 16-ին, «Ռոյալ Էնջինիրսը» համարվել է ֆավորիտ, բայց ի վերջո պարտվել է «Ուոնդերերսին» 0-1 հաշվով։

1873 թվականի մարտի 8-ին Գուդուինը Անգլիայի հավաքականի կազմում խաղացել է Շոտլանդիայի հավաքականի դեմ՝ «Սարի Կրիկետ Գրաունդ» մարզադաշտում։ Խաղին մասնակցել է «Ռոյալ Էնջինիրսի» ևս մեկ խաղացող՝ Փելհամ վոն Դոնոփը։ Խաղն ավարտվել է անգլիացիների հաղթանակով՝ 4-2 հաշվով։ Խաղի մասին «Glasgow Herald»-ի հաղորդագրության մեջ (1873 թվականի մարտի 10) նշվում էր. «Ա. Ջ․ Գուդուինի խաղը պաշտպանությունում… անթերի էր»։

1874 թվականին Գուդուինը Թագավորական ինժեներների կորպուսի կազմում ուղարկվել է Հնդկաստան։ 1874 թվականի մարտի 14-ին 24-ամյա Ալֆրեդ Գուդուինը մահացել է հյուսիսային Հնդկաստանի Ռուրկի քաղաքում՝ դրանից երկու օր առաջ ձիուց ընկնելու հետևանքով ստացած վնասվածքներից։ Նա դարձել է Անգլիայի հավաքականի առաջին խաղացողը, որը մահացել է:

## Մարզական նվաճումներ
**«Ռոյալ Էնջինիրս»**

* Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ՝ 1872

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը *England Football Online*-ում 

 
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ձիուց ընկնելու հետևանքով մահացածներ
Կատեգորիա:Ռոյալ Էնջինիրսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ