open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հովսեփ Աթաբեկով

**Իոսիֆ Գրիգորի Աթաբեկով** (), գյուղատնտես, բույսերի վիրուսների մոլեկուլային կենսաբանության դպրոցի հիմնադիրներից։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1970): ՀամԳԳԱ (1983, 1992 թվականից՝ ՌԳԳԱ), ՌԳԱ (1992) ակադեմիկոս։ ՌԴ բարձրագույն դպրոցի վաստակավոր գործիչ։ Ռուսաստանի մանրէաբանների ընկերության վիրուսաբանության բաժանմունքի նախագահ։

## Կենսագրություն
Իոսիֆ Աթաբեկովը ծնվել է 1934 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, Թիֆլիսում։ 1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիան։ 1965 թվականից եղել է Մոսկվայի պետական համալսարանի վիրուսաբանության ամբիոնի, միաժամանակ՝ ՄՊՀ Բելոզերսկու անվան ֆիզքիմիական կենսաբանության ինստիտուտի բույսերի վիրուսների կենսաքիմիայի բաժնի, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Մանրէաբանության ինստիտուտի վիրուսաբանության լաբորատորիայի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են բույսերի վիրուսների մոլեկուլային կենսաբանության խնդիրներին։ Փորձարարական ժանապարհով հիմնավորել և զարգացրել է վարակված բույսերում վիրուսային գենետիկական նյութի միջբջջային փոխադրման հիմնադրույթը (վարակված բջիջներից վարակի փոխանցումն առողջներին մակաբույծների միջոցով)՝ որպես վիրուսային գենոմի մեջ ծածկագրված ակտիվ գործառույթ։ Նույնացրել է ծխախոտի խայտաբղետության վիրուսի 30К գենը և ցույց տվել, որ օտարածին վիրուսների փոխադրող սպիտակուցները փոխադարձաբար փոխարինելի են։

## Անդամակցություն
* Եվրոպայի ակադեմիայի ակադեմիկոս (Լոնդոն, 1994):
* Վիրուսների տաքսոնոմիայի միջազգային կոմիտեի անդամ։
* Վիրուսների տաքսոնոմիայի միջագգային կոմիտեի անդամ։

## Պարգևներ
* «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ
* ՌԴ պետական մրցանակ (1994)
* Լոմոնոսովի անվան  մրցանակ
* Բարեկամության շքանշան
* ՌԴ բարձրագույն կրթության վաստակավոր աշխատակից

## Երկեր
* Молекулярная биология вирусов / Соавт.: В. И. Агол и др. М.: Наука, 1971. 493 с.
* Реализация генетической информации вирусных РНК. М.: Наука, 1972. 299 с.
* Новый экспрессный метод иммуноферментного анализа для диагностики растительных вирусов с использованием водорастворимых полиэлектролитов / Соавт.: Н.К. Гапонова и др. // Новые методы биотехнологии растений. Пущино, 1993. С. 75.
* Translation of plant virus messenger RNAs (Advances in Virus Research. 1979. V. 25. P. 1-91, համահեղինակ).
* Cordeiviruses. Structure and Replication (The Plant Viruses. 1986. V. 2. P. 397-420, համահեղինակ).
* Expression of a plant virus-coded transport function to different viral genomes (Advances in virus research. 1990. V. 38. P. 201-248, համահեղինակ).
* Internal initiation of translation directed to the 5'-untranslated region of the totamovirus subgenomic RNA I2 (Virology. 1999. V. 263. P. 139-154, համահեղինակ).
* The movement protein-triggered in situ conversion of potato virus X virion RNA from nontraslatable into a translatable form (Virology. 2000. V. 271. P. 259-263, համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աթաբեկյաններ
Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Արևմտասիբիրական նավթագազաբեր մարզ

250px|մինի
**Արևմտա-Սիբիրական նավթագազաբեր մարզ** (), տեղակայված է Արևմտասիբիրական հարթավայրի սահմաններում՝ Տյումենի, Օմսկի, Կուրգանի, Տոմսկի և մասամբ Սվերդլովսկի, Չելյաբինսկի, Նովոսիբիրսկի մարզերում, Կրասնոյարսկի և Ալթայի երկրամասերում։

Մակերեսը մոտ 3,5 մլն կմ² է։ Արևմտասիբիրական սալի նավթագազաբերության հնարավորությունը առաջինը նշել է Ի․ Գուբկինը 1932-1934 թվականներին։ Երկրաբանա-որոնողական և խոր հորատման աշխատանքներն սկսվել են 1947 թվականից։ Գազի առաջին հանքավայրը հայտնաբերվել է 1953 թվականին՝ Օբ գետի ստորին հոսանքի շրջանում (Բերյոզովսկի շրջան), իսկ վեց տարի անց Շաիմի շրջանում հայտնաբերվել է նավթի առաջին հանքավայրը։ 1960-1965 թվականներին հաստատվեց Տյումենի և Տոմսկի մարզերում գտնվող մի շարք տեկտոնական գմբեթների արդյունաբերական նավթաբերությունը։ 1972 թվականի սկզբին արդեն հայտնի էր նավթի, գազի և գազանավթային շուրջ 180 հանքավայր, որոնցից մի քանիսը իրենց պաշարներով բացառիկ են (Սամոտլոր, Սուրգուտ, Ուստ-Բալիկ և այլն)։

Արևմտա-Սիբիրական նավթագազաբեր մարզի տարածքը կազմված է յուրայի, կավճի, պալեոգենի և մասամբ նեոգենի հասակի նստվածքներից, առավել հին (պալեոզոյ, տրիաս) նստվածքները զարգացած են միայն իջվածքներում։ Նստվածքային հատվածքում դիտվում են մի շարք խոշոր գմբեթներ, իջվածքներ և ճկվածքներ։ Բարձրացումների և իջվածքների վրա զարգացած են տեղական բարձրացումներ, որոնցից ավելի քան 100-ը նավթաբեր կամ գազաբեր են։ Մարզի նավթագազաբերությունը կապված է յուրայի և կավճի հասակի նստվածքների հետ, որոնց կտրվածքում առանձնացվում է ավազաքարերի ավելի քան 40 արդյունավետ շերտ՝ յուրաքանչյուրը 10-15 մ հզորությամբ։ Նավթի և գազանավթային կուտակների մեծ մասը (ավելի քան 80%) գտնվում է 2000- 3000 մ, իսկ գազի կուտակները՝ մինչև 2000 մ խորության վրա։ Հայտնի հանքավայրերն ունեն մեծ դեբիտ, նավթինը՝ մինչև 200 տ/օր, գազինը՝ մինչև 5 մլն․ մ³/օր։

Արևմտա-Սիբիրական նավթագազաբեր մարզի նավթը բարձրորակ հումք է նավթաքիմիական արդյունաբերության համար։ Նավթի խտությունն է 880 կգ/մ³, ծծումբի պարունակությունը՝ 1,1%, պարաֆինինը՝ 0,5%-ից էլ պակաս և բենզինային թորամասերինը՝ 45-60%։ Նավթի հանույթը 1970 թվականին եղել է 31 մլն․ տ, գազինը՝ 9,5 մլրդ․ մ³։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի երկրաբանություն
Կատեգորիա:Սիբիր
Կովկասյան հովվաշուն

**Կովկասյան հովվաշուն**, ընտանի շան ցեղատեսակ։

## Ցեղատեսակի պատմությունը
Կովկասյան հովվաշունը շների հինավուրց ցեղատեսակ է, որը գոյություն ունի արդեն 2000 տարուց ավելի։ Ծագել է կովկասյան հինավուրց շներից։ Հիմնականում տարածված է եղել Կովկասի լեռնային և նախալեռնային շրջաններում։

Ցեղատեսակը կազմավորվել է ոչ միայն բնական ընտրությամբ, այլ նաև կովկասյան ազգերի ավանդույթների ազդեցությամբ։ Սկզբնապես գործածվել են որպես հովվաշուն և տան պահապան։

Խոշոր չափի շների օգտագործման մասին առաջին հիշատակությունները վերաբերում են մթա I դարին, երբ հայոց արքա Տիգրան Բ Մեծ-ի զորաբանակում մասսայական բնույթ էր կրում դրանց կիրառումը։

Կովկասյան հովվաշան ծագման վերաբերյալ կա երկու վարկած։ Դրանցից մեկն այն է, որ այս շները առաջացել են Տիբեթյան շներից և նրանց մասին հիշատակվում է մթա 1121 թվականին։ Ըստ երկրորդ վարկածի, այս ցեղատեսակի հայրենիքը Ուրարտուն է։ Կան շան պատկերներ, որոնք շատ նման են Կովկասյան հովվաշանը և որոնք ըստ երևույթին պահպանել են Ուրարտուի քաղաքներն ու ամրոցները։ Մթա VII դարում Ուրարտուի ծաղկման շրջանն էր և կարելի է ենթադրել, որ Կովկասյան հովվաշները արդեն իսկ գոյություն են ունեցել Կովկասում։

1765 թվականին Կովկասյան հովվաշները որպես պարեկային շներ, գործածվել են թուրքական բանակում։ Ռուսաստանի կողմից Կովկասի գրավման ժամանակ, հրամանատարության կողմից հատուկ հրամանով Կովկասյան հովվաշները ընդգրկվեցին պարեկային ծառայության՝ բոլոր ամրոցներում, որոնք գտնվում էին մարտական գործողությունների թատերաբեմում։

Ցեղատեսակի վրա աշխատանքները սկսվել են դեռևս 1920-ական թվականներին՝ ԽՍՀՄ-ում։

## Ընդհանուր բնութագիրը
thumb|mini|250px|Կովկասյան հովվաշուն
Այս ցեղատեսակի շներին հատուկ է ֆիզիկական ուժը, որի պատճառով հաճախ նրանց անվանում են գայլխեղդ կամ գելխեղդ (ռուս.` волкодав): Ինքնավստահ են և անվախ։ Ունեն զարգացած լսողություն և տեսողություն։ Համառ են, խիզախ ու վճռական։ Անծանոթներին չեն վստահում և հաճախ նրանց տեսնելիս դառնում են ագրեսիվ և չենթարկվող։ Երկարակյաց են, սակայն հակված են ճարպակալելուն և սրտի հետ կապված խնդիրներ ունենալուն։ Դիմացկունությունը թույլ է տալիս, որպեսզի ապրեն և աշխատեն  համարյա բոլոր կլիմայական գոտիներում։ Մազածածկը խիտ է, կան երկարամազ, միջանկյալ և կարճամազ ենթատեսակներ։ Համարվում է խոշոր ցեղատեսակներից մեկը։

Ստանդարտների համաձայն, այս ցեղատեսակի ականջները կտրում են, քանի որ բնույթով լինելով ոչխարապահ, նրանք կարող են պաշտպանել հոտը գայլերից և այլ գիշատիչներից, ուստի կռվի ժամանակ բնազդաբար պաշտպանում են ականջները, որոնք նրա ամենացավոտ կողմն են։ Շան փոքրիկ ձագի ականջները կտրելու սովորույթը տարածված էր հին հովիվների մոտ` նկատի ունենալով հետագայում նրանց ընդհարումը գիշատիչների հետ։ Սակայն այժմ այդ սովորույթը հազվադեպ է կիրառվում։

Կովկասյան հովվաշան մնդավի բարձրությունը լինում է 68-75 սմ (արու) և 64 սմ (էգ), քաշը՝ 50-70 կգ (արու) և 45 կգ (էգ)։ Գույնը հիմնականում գորշ (գայլային), կան նաև շիկագույն, սպիտակ և այլ գույների։

Մեծ մասսայականություն է վայելում Վրաստանում, Հայաստանում, Ադրբեջանում, Դաղստանում, ինչպես նաև կովկասյան այլ ժողովուրդների շրջանում։ Ունի մի քանի ենթատեսակներ՝ վրացական, հայկական և այլն։ Ցեղատեսակի հայկական ենթատեսակներից է Կարսի հովվաշունը, որն արդեն իսկ դիտվում է որպես առանձին ցեղատեսակ՝ Հայկական գամփռ կամ պարզապես Գամփռ անվանումով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շան ցեղատեսակներ
Կատեգորիա:Շներ
Արևմտյան Բենգալիա

**Արևմտյան Բենգալիա** (, ), նահանգ Հնդկաստանում, Գանգես գետի ավազանի ստորին մասում։ Տարածությունը՝ 88 հզ․ կմ², բնակչությունը՝ 44,5 մլն․ (1971), հիմնականում բենգալացիներ։ Վարչական կենտրոնը՝ Կալկաթա։ Մակերևույթը հարթավայրային է՝ կազմված Գանգես գետի և նրա վտակների ալյուվիալ նստվածքներից։ Կլիման խոնավ արևադարձային է (դեկտեմբերին՝ 19&nbsp;°C, մայիսին՝ 30&nbsp;°C), տարեկան տեղումները՝ 1400-1800 մմ։ Արևմտյան Բենգալիան աշխարհի ամենախիտ բնակեցված վայրերից է (մոտ 500 մարդ 1 կմ² վրա)։ Ըստ կրոնի, 79%-ր հինդուիստներ են, 20%-ը՝ մուսուլմաններ։ Ցանքատարածությունները զբաղեցնում են տերիտորիայի 60%-ը (բրինձ, ջութ, թեյ, ծխախոտ և այլն)։ Հնդկաստանի ինչպես թեթև ու սննդի, այնպես էլ ծանր արդյունաբերության զարգացած նահանգներից է։ Արդյունաբերությունը կենտրոնացված է գլխավորապես Կալկաթայում ու նրա շրջակայքում, ինչպես նաև Ռանիգանջի ավազանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1947 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի նահանգներ և տարածքներ
Արիոբարջան

**Արիոբարջան ** (ծննդյան թվականն անհայտ-մ․թ․ա 4), Ատրպատականի թագավոր մ․ թ․ ա․ 20-ից։ Հռոմի Անտոնիոս զորավարի գործակցի՝ Ատրպատականի տապալված թագավոր մար Արտավազդի որդին։ Արտաշես Բ-ի դավադրական սպանությունից հետո հռոմեացիներն Ատրպատականն անջատեցին Հայաստանից և նրա թագավոր հռչակեցին Արիոբարջանին։ Արտաշեսյանների վերջին շառավղի՝ Հայոց թագավոր Տիգրան Դ-ի մահից (մ․թ․ 1) հետո Հռոմի զորավար Կայոս Կեսարը մ․ թ․ 2-ին Արիոբարջանին ճանաչեց նաև Հայաստանի թագավոր։ Այս արարքը համարելով անհանդուրժելի՝ հայ իշխանները մ․ թ․ 2-ին ապստամբել են և դիմադրել հռոմեացիներին։ Ըստ Տակիտոսի, նա մահացել է «դիպվածական մահով»։ Ենթադրվում է, որ նրան սպանել են ապստամբ հայերը։

Կատեգորիա:Հռոմի զորավարներ
Փլաբիոս Արիանոս

**Փլաբիոս Արիանոս** (Αρρτανός, մոտ 95-180), հույն պատմիչ։ Ծնվել է Բունիաթիայի Նիկոմեդիա քաղաքում։ Աշակերտել է հույն ստոիկ փիլիսոփա Եպիկտետոսին։ Հռոմում ստացել է ռազմական գիտելիքներ։ Քաղաքական հայացքներով եղել է կայսրության ջատագով։ Հռոմեական ծերակույտի անդամ էր, հյուպատոս, արքոնտ, 131-137 թվականներին՝ Կապադովկիայի կուսակալ։ Կյանքի վերջին տարիներին նվիրվել է քրմության։ Գրել է պատմական, փիլիսոփայական, ռազմական, աշխարհագրական և այլ բնույթի երկեր։

Արիանոսի «Ալեքսանդրի Անաբասիս» աշխատությունը (7 գրքից) Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքների պատմության արժեքավոր աղբյուր է։ Գիրքը շարադրելիս հեղինակն օգտագործել է Ալեքսանդրի նամակները, նրա զորավարների աշխատությունները, արքունի հիշատակարանը։ «Ալեքսանդրի Անաբասիս»-ում կարևոր տեղեկություններ են պահպանված նաև Աքեմենյանների բանակում կռվող հայկական ռազմական ուժերի մասին։ «Հուշեր Եպիկտետոսի մասին» փիլիսոփայական երկը լավագույն աղբյուր է ստոիկների ուսմունքի մասին։ Արիանոսի «Հնդկաստան», «Շրջագայություն Եվքսինյան Պոնտոսում», «Նեարքոսի արշավանքների նկարագրությունը» աշխատություններն ունեն տեղագրական, աշխարհագրական բնույթ։ «Գործերը Ալեքսանդրից հետո» երկում Արիանոսը ներկայացրել է դիադոքոսների պատմությունը, որից պահպանվել են պատառիկներ։ Մեզ հասել են նրա «Պարթևաստանի պատմությունը», «Ալանների պատմությունը», «Բութանիայի պատմությունը» և այլ աշխատությունների միայն վերնագրերը։

Կատեգորիա:Հույն պատմիչներ
Արիստակես Գրիչ (Սանահին)

**Արիստակես Գրիչ**, «որդի Զանփաշի և Նուկրարի»։ Նշանավոր գրիչ Հովհաննես Սանահնեցու աշակերտը։ Գործել է Սանահինի վանքում (1463-1497)։ Նրանից հայտնի է վեց ձեռագիր, որոնցից երկուսը Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում են (ձեռ․ №№ 6383, 3333)։ Եղել է նաև գրչության ուսուցիչ և ծաղկող։

Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Արիստիդես

**Արիստիդես** (Αριστείδης) (), Աթենացի պետական և ռազմական գործիչ։ Հայտնի է դարձել մ․ թ․ ա․: 500-449 թթ.-ի հույն-պարսկական պատերազմներում։ Մարաթոնի ճակատամարտում (մ․ թ․ ա․ 490) ճանաչված ստրատեզոս էր։ 489 թվականին ընտրվեց Աթենքի առաջին կամ անվանադիր արքոնտ։ Հակառակվելով Ատտիկայի ծովային ուժերը հզորացնելու Թեմիստոկլեսի ծրագրին՝ Արիստիդեսն առաջարկեց մեծացնել ցամաքային ուժերը, բայց պարտվեց և 483 թ.-ին արտաքսվեց Աթենքից։

Պարսկական վտանգի ուժեղացման ժամանակ վերադարձավ հայրենիք և Սալամինի ճակատամարտում (մ․ թ․ ա․480) վերականգնեց իր փառքը։ 479 թ.-ին գլխավորեց աթենացիներին Պլատեայի ճակատամարտում։ 476 թ.-ից ստանձնեց աթենական, ապա՝ համահունական նավատորմի հրամանատարությունը։ Արիստիդեսի ջանքերով ընդհանուր թշնամու՝ Աքեմենյան Իրանի դեմ դաշնակցեցին Էգեյան ծովի կղզիներն ու քաղաքները, և ստեղծվեց Աթենական առաջին կամ Դելոսյան ծովային միությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հույներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Արծաթագործություն

**Արծաթագործություն**, դեկորատիվ–կիրառական արվեստի հնագույն տարածված տեսակներից, արծաթյա գեղարվեստական իրերի պատրաստում՝ հաճախ այլ թանկարժեք մետաղների (տես Ոսկերչություն) և քարերի համադրությամբ։ Տարածված է եղել Հին Եգիպտոսում, Հունաստանում, Իրանում, Չինաստանում, Հնդկաստանում, Բյուզանդիայում և այլուր։ Հայաստանում այն զարգացած է եղել հին ժամանակներից։ Արծաթից պատրաստված աչքի ընկնող գեղարվեստական առարկաներ գտնվել են էրեբունիում, Երզնկայի շրջանում (մ․ թ․ ա․ V–IV դարեր), Արտաշատում (մ․ թ․ ա․ II-I դարերում)։

Հետագայում էլ արծաթագործության կարևոր կենտրոններ եղել են Վանը, Երզնկան, Դվինը, Կարինը (էրզրում), Անին, Երևանը, Ալեքսանդրապոլը (Լենինական), Թիֆլիսը, Կ․ Պոլիսը, Ախալցխան, Շուշին, Շամախին և այլ քաղաքներ։ Արծաթագործության հիանալի նմուշներ են ստեղծել Կիլիկիայի հայ վարպետները։

Կիրառվել են զանազան տեխնիկական հնարներ՝ «ձուլում», «դրվագում», «ցանցկեն», «փորագրություն», «դրոշմում», «սևադապատում», «ֆիլիգրան» (ցանցկեն) «արծնակիտում» (էմալապատում)։ Հայ վարպետները պատրաստում էին թագեր, խույրեր, գավազաններ, կանացի նուրբ մանյակներ, ապարանջաններ, ճակատնոցներ, թասակներ, ականջօղեր, հերազարդեր, գոտիներ, սպասք, ձեռագրերի կազմեր, եկեղեցական սպասքներ։ խորհրդային շրջանում հայկական արծաթագործության ավանդույթները շարունակեցին՝ Վ․ Հացագործյանը, Ն․ Դիոնեսյանը, Հ․ Ստեփանյանը, Ն․ Տեր–Ղևոնդյանը, Կ․ Նորաշխարյանը, Ն․ Դույումճյանը, Ժ․ Չուլոյանը, Հ․ Փիլիպոսյանը, Ժ․ Մազլումյանը, որոնք այն հարստացրին նոր ձևերով ու բովանդակությամբ։ Նրանց ստեղծագործությունները ցուցադրվել են հանրապետական, միութենական և արտասահմանյան ցուցահանդեսներում։ Արծաթյա բարձրարվեստ իրեր է արտադրում Երևանի ոսկերչական գործարանը։

## Գրականություն
* Աբրահամյան Վ․ Ա․, Արհեստները Հայաստանում IV–XVIII դդ․, Ե․, 1956։ Վ․ Աբրահամյան

Կատեգորիա:Արվեստ
Հրազդանի ջրաէլեկտրակայան

**Հրազդանի հիդրոէլեկտրակայան** (նախկինում **Աթարբեկյանի հիդրոէլեկտրակայան**), Սևան-Հրազդան կասկադի երկրորդ հիդրոէլեկտրակայան։ Կառուցվել է 1954-1959 թվականներին, Հրազդանի շրջանի նախկին Աթարբեկյան գյուղում։ Օգտագործում է Սևանի ՀԷԿ-ի հեռացնող թունելի ելքի և Հրազդանի ջրամբարի միջև ընկած հատվածի 149 մետր անկումը։ Դերիվացիան (15,1 կիլոմետր) Սևանի ՀԷԿ-ի հեռացնող թունելի շարունակությունն է և անցնում է Հրազդան գետի ձախ ափով։

Կառույցը ներառում է.
* անճնշում ջրաթեքում
* ճնշումային ավազան
* ճնշումային տուրբինային խողովակաշար
* դատարկ ջրթողիչ (սահանք)
* ՀԷԿ-ի շենք
* բաց ենթակայան

մինի|ձախից|Հրազդանի ՀԷԿի տուրբինը
Կազմված է 7785 մ ընդհանուր երկարության 3 բաց ջրանցքներից և 6370 մ ընդհանուր երկարության 2 թունելից։ Երրորդ ջրանցքի վերջում տեղավորված է սիֆոնային ջրաթափով ճնշման ավազանը, որից ջուրը 2 առանձին պողպատե խողովակաշարերով հոսում է դեպի տուրբինները։ Հրազդանի հիդրոէլեկտրակայան տեղադրված են 81,6 ՄեգաՎատտ ընդհանուր հզորությամբ 2 հիդրոագրեգատ (յուրաքանչյուրը 40.8 ՄՎտ)։ Շառավղաառանցքային տուրբինները գերմանա–ավստրիական «Ֆոյթ» () ընկերության արտտադրության են, գեներատորները Սիմենս () ընկերության։ Բոլոր արտադրական պրոցեսներն ավտոմատացված են։ Կառավարումը կատարվում է նաև Երևանի կենտրոնական դիսպետչերական կայանից։

330/220/110 կՎ բաց ենթակայանը ՀՀ էներգերտիկ համակարգի հանգուցային ենթակայանն է․ որն ապահովում է կապը հարևան պետությունների էներգետիկ համակարգերի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հրազդանի ՀԷԿ–ը «ՄԷԿ» ՓԲԸ–ի կայքում

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի ջրաէլեկտրակայաններ
հ
Էրթածմինդա

**Էրթածմինդա** () վրացական ուղղափառ եկեղեցի Վրաստանի Կասպիի մունիցիպալիտետում։ Կառուցվել է 13-րդ դարի սկզբում՝ ի պատիվ վրացական ուղղափառ եկեղեցու սուրբ Էվստավիա Մցխետելիի։ Քարե եկեղեցին ազմված է երկու քարե սյուներից, որոնք համարվում են եկեղեցու գլխավոր հենարանը։

Ներսի հատվածում տարածվում է ընդարձակ խորանը, որի կողմերում գտնվում են նվիրապետական սենյակները` հոգևորականության համար։ Եկեղեցու պատերը նկարազարդված են։ Եկեղեցու կենտրոնական երեք պատերի վրա տարածված են խոշոր զարդարված խաչերը` ուղղափառ ոճով։

Ըստ հայտնի արձանագրությունների, եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 12–րդ դարի վերջում և ավարտվել 13–րդ դարի դարասկզբին։ Այս եկեղեցում է գտնվում Գեորգի Սաակաձեի գլուխը, որը կտրվել է Թուրքիայում։

## Տես նաև
* Վրացական Բեթանիա
* Քվաթախևի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շիդա Քարթլիի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վրաստանի եկեղեցիներ
Բունար Բաշի

**Բունար Բաշի **, *Բունար պաշի*, *Փունար Բաշ(ի)*, գետակ Եփրատի ավազանում, սկիզբ է առնում Փոքր Հայքում, Մելիտինե քաղաքից հարավ-արևելք, Արտունի գյուղի մոտից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Պարսից ծոցի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Մալաթիայի մարզ
Ազոտում

**Ազոտում**, պողպատե առարկաների մակերևութային շերտն ազոտով հագեցնելու քիմիական–ջերմային եղանակ։ Ազոտում բարձրացնում է կարծրությունը (1200, ըստ Վիքերսի), մաշակայունությունը, ինչպես նաև հոգնածության և կոռոզիայի նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Իրականացվում է վերջնական մեխանիկական մշակման ենթարկված առարկաներն ամոնիակի միջավայրում տաքացնելով (480–650°)։ Ազոտով հագեցված շերտի խորությունը սովորաբար ստացվում է 0,2–0,4 մմ։ Ազոտում կիրառվում է մինչև 500–600&nbsp;°C ջերմաստիճանի պայմաններում աշխատող դետալների համար։

Կատեգորիա:Մետաղների ջերմային մշակում
Իրակլի Կվեկվեսկիրի

**Իրակլի Կվեկվեսկիրին** (), վրացի ֆուտբոլիստ է, որը հանդես է գալիս հայկական «Միկա» ֆուտբոլային ակումբում՝ որպես կիսապաշտպան։

## Պրոֆեսիոնալ կարիերա
#### Կուբան Կրասնոդար
Կվեկվեսկիրին դարձել է ռուսական «Կուբան Կրասնոդարի» երիտասարդական թիմի անդամ 2008-ին։

#### Փեչ
2010-ին տեղափոխվել է հունգարական «Փեչ» ակումբ, որտեղ անցկացնելով 20 խաղ, դարձել է 2 գոլի հեղինակ։ Մեկ տարի անց վարձավճարով տեղափոխվում է նույն առաջնությունում հանդես եկող «Սիգեթսենթմիկլոշի» ակումբ, որտեղ էլ անցկացնում է 13 խաղ և դառնում 1 գոլի հեղինակ։

#### Դինամո Բաթումի
Իրակլին 2012 թվականին տեղափոխվում է հայրենիք և շարունակում մարզվել տեղի «Դինամո Բաթումի» թիմի հետ։

#### Սիգեթսենթմիկլոշի
Հաջորդ մրցաշրջանին ընդառաջ հրավեր է ստանում իր նախկին ակումբից՝ «Սիգեթսենթմիկլոշիից»։ 2 մրցաշրջանում անցկացնում է 53 խաղ և դառնում 2 գոլի հեղինակ։

#### Միկա
Երևանի «Միկա» ակումբը, որը հանդես է գալիս Հայաստանի Բարձրագույն խմբի առաջնությունում, նոր թիմ պետք է կազմավորեր, իսկ Իրակլին ազատ գործակալի կարգավիճակով հրավիրվում է Հայաստան։ Փորձաշրջանը լավ անցնելով նա տեղ է գտնում թիմի հիմնական կազմում։ Հենց մեկնարկային տուրում նրան են վստահում նաև ավագի պարտականությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իրակլի Կվեկվեսկիրիի էջը soccerway.com կայքէջում 

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆակելի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Բաթումի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կուբանի ֆուտբոլիստներ
Էբերն

**Էբերն** (), քաղաք Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։

Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչության թիվը կազմում է 7265 մարդ (2010 թ. 31 դեկտեմբերի)։ Զբաղեցնում է տարածք 95,02կմ²։ Պաշտոնական կոդ- 09 6 74 130։

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Արաբկիրի միություն

**Արաբկիրի միություն,** արաբկիրցիների հայրենակցական միություն։ Դեռևս 1899 թվականին ԱՄՆ-ի Բրիջուոթըր քաղաքում մի խումբ արաբկիրցի երիտասարդներ հիմնել են «Ուսումնասիրաց ընկերություն Արաբկիրի» կազմակերպությունը, որի նպատակն էր նյութապես օժանդակել Արաբկիրի հայկական դպրոցներին։ 1902-1910 թվականներին համանման միություններ են ստեղծվել Նյու Յորքում, Բոստոնում, Ֆիլադելֆիայում։

## Արաբկիրի ուսումնասիրաց միության ստեղծում
1911 թվականի նոյեմբերի 30-ին երեք միությունների Ֆիլադելֆիայի համատեղ ժողովում ստեղծվել է «Արաբկիրի ուսումնասիրաց միությունը» (կենտրոնը Նյու Յորքում), որն այնուհետև մասնաճյուղեր է ունեցել ԱՄՆ-ի մի շարք քաղաքներում։ 1917 թվականին «Ուսումնասիրաց»-ին զուգահեռ ստեղծվել է «Արաբկիրի վերաշինաց միություն»-ը, որի նպատակն էր օգնել Մեծ եղեռնից փրկված հայրենակիցներին։ 1923 թվականի մայիսին «Ուսումնսւսիրաց»-ը և «Վերաշինաց»-ը միացել են և անվանվել «Ամերիկահայ արաբկիրցիներու միություն», որը 1929 թվականին վերանվանվել է «Արաբկիրի միություն]»։

## Առաջին պատգամավորական ժողով
Առաջին պատգամավորական ժողովում (1923 թվականի դեկտեմբերի 30-1924 թվականի հունվարի 1, Նյու Յորք) Միությունը որոշել է հիմնել Նոր Արաբկիր ավան Սովետական Հայաստանում։ 1925 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հայաստանի կառավարության որոշմամբ հիմնադրվել է Նոր Արաբկիրը, որի կառուցման ու բարեկարգման գործին իր նպաստն է բերել Միությունը։ Արաբկիրի միությունը 1923 թվականից ի վեր մասնաճյուղեր է ունեցել ԱՄՆ-ի 8 նահանգների 19 քաղաքներում, ինչպես նաև Եգիպտոսում, Սիրիայում, Լիբանանում, Իրաքում, Եթովպիայում, Սուդանում, Ֆրանսիայում, Հունաստանում, Բուլղարիայում, Կուբայում, Արգենտինայում։ Արաբկիրի միությունը սփյուռքի հայրենակցական միությունների շարքերում միշտ գործուն մասնակցություն է ունեցել համագաղութային ձեռնարկումներին։ 1925 թվականի դեկտեմբերից հրատարակվում է Միության պաշտոնաթերթ «Նոր Արաբկիր»-ը։

Կատեգորիա:Հայրենակցական միություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական կազմակերպություններ
Կյուրակ (գետ)

**Կյուրակ**, *Գերակչայ*, գետ Կուրի ավազանում։ Հոսում է նախկին Ելիզավետպոլի նահանգի Ջևանշիրի գավառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի գետեր
Կատեգորիա:Կուր գետի վտակներ
Կատեգորիա:Եվլախի շրջան
Կատեգորիա:Գյոյգյոլի շրջան
Կատեգորիա:Գորանբոյի շրջան
Գյոգթափա (հողաբլուր)

**Գյոգթափա**, հողաբլուր և հնավայր Պարսկահայաստանում, Ուրմիայի գավառում։ Հին ավերակների մնացորդ է։ 1889 թ. Լեման Հաուպտը այստեղ հայտնաբերել է ուրարտական շրջանի հնություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնավայրեր
Կաղնուտ (լեռ)

**Կաղնուտ**, *Բունդուկ*, լեռ Հայաստանի Լոռու մարզում, Բազումի լեռնաշղթայի արևելյան ծայրամասում։ Բարձրությունը մոտ 2450 մետր։ Հյուսիս-արևելյան լանջերը անտառապատ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Գերամոյն

** Գերամոյն**, լեռ Թուրքիայի Վանի մարզում,  Վասպուրականի լեռնաշղթայում, Կոտորի լեռնաշղթայի կենտրոնական հատվածում, ջրբաժան գծագրից արևմուտք։ Սարայ քաղաքից արևելք, Իրանի սահմանի մոտակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վասպուրականի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռներ
Բալըխլը (գետ)

**Բալըխլը**, գետ Սև ծովի ավազանում, Ճորոխի վտակ Իչխալայի աջակողմյան օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Պոնտական լեռնահամակարգի արևելյան հատվածի Բալըխլը լենաշղթայի հյուսիսային հյուսիսարևմտյան անտառապատ լանջերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Իչխալայ գետի վտակներ
Գարալա

**Գարալա**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, պատկանում է Վանա լճի ավազանին։ Լիճն է թափվում արևելքից՝ Վան քաղաքից ոչ հեռու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Վանա լճի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Վանի նահանգ
Զաապշա

**Զաապշա,** քաղաքը հնագույն Հայաստանում՝ Ուրարտուում։ Հիշատակված է սեպագիր արձանագրությւններում։ Աշխարհական դիրքը անորոշ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանի թագավորության քաղաքներ
Վոնֆուրթ

**Վոնֆուրթ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։

Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով կազմում է 1930 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 17,36 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 6 74 219:

Կոմունան բաժանվում է 4 գյուղական շրջանների։
Անդալիս

thumbnail|
thumb|Անդալիս

**Անդեալիս**, բազմամյա բույսերի վեգետատիվ բազմացման ձև, երբ խաղողի վազի մատը, պտղատու ծառի կամ թփի շիվն արմատակացնում են՝ առանց մայր բույսից անջատելու։ Այգեգործության մեջ անդալիսի համար բույսը սովորաբար մոտեցնում են հողին։

## Ձևեր
Անդալիսի տարածված ձևերն են՝
* հասարակ անդալիս,
* տաշտաթաղ անդալիս,
* չինական անդալիս

Նոր ստացված բույսը նույն աշնանը կամ 1-3 տարի հետո, երբ նրա արմատները հասնում են հին արմատների հիմնական զանգվածին, անջատում են մայր բույսից (տաշտաթաղ անդեալիս կատարելիս չեն անջատում)։

Անդալիսը կիրառվում է դժվար արմատակալող փոփոխակների արմատակալումը, հազվագյուտ փոփոխակների և հիբրիդային հեռանկարային նոր ձևերի բազմացումը արագացնելու, այգու դատարկ տեղերը լրացնելու, այգին խտացնելու, վազերը երիտասարդացնելու համար։ Ֆիլոքսերայով վարակված այգիներում կարելի է կատարել տաշտաթաղ անդալիս։ Պտղաբուծության մեջ անդալիս կիրառվում է միայն այլ տեղում վերատնկելու համար։ Անդալիսի շնորհիվ հնարավոր է դառնում փոխել մշակության համակարգը, բարձրացնել բերքի որակը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Коровкин О. А. Отводок // Анатомия и морфология высших растений: словарь терминов. — М. : Дрофа, 2007. — С. 128. — 268, [4] с. — (Биологические науки: Словари терминов). — 3000 экз. — ISBN 978-5-358-01214-1.

Կատեգորիա:Վեգետատիվ բազմացում
Կատեգորիա:Բույսի բազմացում
Գյուջիր

** Գյուջիր**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Պար լեռնաշղթայում, Հասանկալա քաղաքից մոտ 35 կմ հյուսիս-արևելք, Արաքսի աջակողմյա վտակից մեկի աջ կողմում։ Բարձր 2749 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Պար
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Բալըխլի (գետակ)

**Բալըխլի**, գետակ Արփի լճի ավազանում։ Հոսում է Հայաստանի Շիրակի մարզով։ Սկիզբ է առնում Եղնախաղի լեռնաշղթայի արևելյան հատվածից և լիճ է թափվում Զորակերտ գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր
Գուզութանմազ

**Գուզութանմազ**, լեռնաշղթա Թուրքիայում, Ճորոխ գետի աջ կողմում, Ասիան-Սողանլուղի լեռնահամակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Ջեսսի (հեռուստասերիալ)

**Ջեսսի** (), ամերիկյան հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվել է «Disney Channel» հեռուստաալիքով, որտեղ պատմում էր Ջեսսիի կյանքի մասին։ Ֆիլմը առաջին անգամ ցուցադրվել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Ռուսաստանում, իսկ «Disney» հեռուստաալիքով՝ 2012 թվականի սեպտեմբերի 7-ին.:

## Սյուժե
Սերիալը պատմում է 18 տարեկան Ջեսսիի մասին, ով Տեխասից գալիս է Նյու-Յորք։ Նա այնտեղ աշխատանքի է ընդունում որպես դայակ շատ հայտնի ռեժիսորի ու մոդելի տանը։ Ջեսսին դաստիարակում է 4 երեխաների։ Ջեսսիի համար դա մի փոքր դժվար է լինում, քանի որ նա նույնպես փոքր է։ Հենց Ջեսսին ընդունվում է Ռոսսերի տանը աշխատանքի, այնտեղ զվարճանքը դեռ նոր է սկսվում։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Անաստաս Միկոյանի հուշարձան (Եղեգնաձոր)

**Անաստաս Միկոյանի հուշարձան**, գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձոր քաղաքում։ Ընդգրկված է Եղեգնաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Հուշարձանը գտնվում է Եղեգնաձորի Մոմիկի անվան քաղաքային այգում։ Տեղադրվել է 1947 թվականին։

1935-1958 թվականներին Քեշիշքենդը (այժմ՝ Եղեգնաձոր) վերանվանվել է Միկոյան՝ ի պատիվ Խորհրդային Միության քաղաքական գործիչ Անաստաս Միկոյանի։

Անաստաս Միկոյանին նվիրված հուշարձան կա նաև Սանահին գյուղում՝ Միկոյան եղբայրների տուն-թանգարանի բակում։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Սերգեյ Մերկուրով

## Պատկերասրահ

Հուշարձան Անաստաս Միկոյանի, Եղեգնաձոր.JPG
Հուշարձան Անաստաս Միկոյանի, Եղեգնաձոր (1).JPG
Հուշարձան Անաստաս Միկոյանի, Եղեգնաձոր (2).JPG


## Տես նաև
* Անաստաս Միկոյանի կիսանդրի
* Եղեգնաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1947 քանդակներ
Կատեգորիա:Եղեգնաձորի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Սերգեյ Մերկուրովի քանդակներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձաններ
Գերա Ասխոբե

**Գերա Ասխոբե**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում Վասպուրականի լեռնահամակարգում, Կոտուր լեռնաշղթայի հարավային հատվածում, Կարմիր գետի կիրճից 14-14,5 կմ հյուսիս։ Սկսվում է Կոտուրի ջրբաժան գծից և 8-10 կմ ձգվող դեպի արևելք՝ կազմելով ջրբաժան գիծ Կոտուր գետի ավազանին պատկանող երկու գետակների միջև։ Բավականին բարձր լեռ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վասպուրականի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի լեռներ
Բարադոտիկ

**Բարադոտիկ**, լեռ Թուրքիայում, պատկանում է Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգին և գտնվում է Վանի նահանգի Շատախի գավառում, Փեսանադաշտի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Պար
Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռներ
Զաբահեա

**Զաբահեա** (, ), հնագույն երկրամաս Ուրարտուի հարևան Իգանի երկրում, հավանաբար Ճորոխի ավազանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրամասեր
Բշերիկի դաշտ

**Բշերիկի դաշտ**,**Պըշերիի դաշտ**,**Պըշերիկի դաշտ**,**Պշերիի դաշտ**,**Պշերիկի դաշտ**, դաշտ Հայկական լեռնաշխարհում, Տիգրիսի ավազանում, Դիարբեքիրի նահանգի Դիարբեքիրի գավառի արևելյան և Սասունի Խարզան գավառակի հարավարևմտյան սահմանային մասում, Տիգրիսի աջ ափին։ Տարածվում է համանուն գավառի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիարբեքիրի մարզի հարթավայրեր
Սեն Մորիս դը Ռեման

**Սեն Մորիս դը Ռեման** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Էնի դեպարտամենտում։ Համայնքի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01379։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 709 մարդ։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բևեռաթափ

**Բևեռաթափ**, *Բևեռաթափ Ներքին, Մխթյոքան Ներքին*, լեռ Ղարաբաղի բարձրավանդակում, Խաչենի շրջանում, Խանածախ գավառի մոտ։ Բարձրությունը 2311 մետր։ Ադրբեջանցիները կոչում են *Ներքին Մխթյոքան*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի բարձրավանդակ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության լեռներ
Մայնի Զանդ

**Մայնի Զանդ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։

Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչության թիվը 2010 թ. դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 3133 մարդ։ Տարածքը կազմում է 7,44 քառ. կմ։ Պաշտոնական կոդ - 09 6 74 195

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Գյոգթափա (լեռ, Մալաթիա)

**Գյոգթափա**, *Գյոքթափա, Կյոքթեփե*, լեռ պատմական Փոքր Հայքում։ Գտնվում է Թուրքիայի Մալաթիայի մարզում։ Բարձրությունը 2000 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մալաթիայի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Անտիտավրոս
Բյուրակնյան լճակներ

**Բինգյոլի լճակներ**, *Պինկյոլի լճակներ*, լճակներ Բյուրակնյան լեռներում։ Մոտ 2400 մետր բարձրության վրա գտնվող 3-4 լճակներն են, որոնցից սկիզբ են առնում բազմաթիվ գետակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լճակներ
Սեն Նիզիե լը Բուշու

**Սեն Նիզիե լը Բուշու** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Էնի դեպարտամենտում։ Համայնքի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01380։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 340 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս Լիոն քաղաք, 85 կմ է և 29 կմ հյուսիս Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 703 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 390 մարդկանցից 270-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 120-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 69,2 % է, 1999 թվականին՝ 69,8%)։ 270 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 746-ը (143 տղամարդ, 103 կին), գործազուրկ է եղել 24 մարդ (13 տղամարդ և 11 կին)։ 120 պասիվներից 34 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 44-ը՝ թոշակառու, 46 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Բուրբոնի ֆերմա, պատմական հուշարձան 1944 թվականից
* Սուրբ Անտոնիոսի եկեղեցի

## Պատկերասրահ

%C3%89glise_Saint-Antoine_de_Saint-Nizier-le-Bouchoux.jpg|
Ferme_Bourbon.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 22 мая 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ատամնամշակման գործիքներ

**Ատամնամշակման գործիքներ,** ատամնանիվների ու որդնակային անիվների ատամները և որդնակների գալարները մշակող գործիքներ։

## Աշխատանքի պայմաններ
Ըստ աշխատանքի պայմանների, ատամնամշակման գործիքները լինում են՝
* սև մշակման,
* մաքուր մշակման
* վերջնամշակման,

ըստ աշխատանքի սկզբունքի՝
* պատճենահանման
* շրջագլորման եղանակով աշխատող։
### Պատճենահանման եղանակ
Առաջին եղանակը համեմատաբար փոքր ճշգրտություն ունի և հիմնականում կիրառվում է ոչ կարևոր փոխանցումների ու մեծ մոդուլի ատամնանիվների մշակման համար։ Այս եղանակով աշխատող ատամնամշակման գործիքների կտրող եզրերն ունեն նույն պրոֆիլը, ինչ որ մշակվող ատամի գոգավորությունը։

Դրանք են՝
* սկավառակային ու մատային ֆրեզները,
* ատամնամշակման գլխիկները,
* միջաձգիչները և այլն։

### Շրջագլորման եղանակ
Շրջագլորման եղանակը ավելի մեծ ճշգրտություն ունի և բարձր արտադրողական է, որի շնորհիվ ավելի լայնորեն է տարածված։ Այս դեպքում օգտագործվում են կտրիչային գլխիկներ, որդնակային ֆրեզներ, թործիչներ, սկավառակային ու ձողային շևերներ, ատամնամշակման սանրեր, հարթ ու կոնական հղկասկավառակներ, որոնց կտրող եզրերը պրոֆիլավորված են մշակվող ատամի ձևին համապատասխան։

## Պատրաստում
Ատամնամշակման գործիքները պատրաստվում են արագահատ պողպատներից կամ կարծր համաձուլվածքների թիթեղներից։

Կատեգորիա:Գործիքներ
Գարահող

**Գարահող**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայում։ Հնագիտական պեղումների ժամանակ այստեղ հայտնաբերվել են երկհարկ դոլմեններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Բերաջուկ

**Բերաջուկ**, լեռ Իրանում, Կոտուրի լեռնահամակարգի հարավային հատվածում, նրա ջրբաժան գծից 17-17,5 կմ արևելք։ Ձգվում է հարավ-արևելքից, հյուսիս-արևեելք ուղղությամբ 6-7 կմ երկարությամբ։ Շրջակայքի նկատմամբ բարձրությունը զգալի է և ջրբաժան գիծ է կազմում Կոտուրի ավազանին պատկանող երկու փոքրիկ գետակների միջև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի լեռներ
Կատեգորիա:Վասպուրականի լեռնաշղթա
Ատոմային ժամացույց

thumb|250px|Ատոմային ժամացույցներ
**Ատոմային ժամացույց**, ժամանակի չափման սարք, որտեղ իբրև հաստատուն պարբերական պրոցես օգտագործվում են ատոմների կամ մոլեկուլների սեփական տատանումները։ Այդ տատանումների պարբերությունները էլեկտրոնային սխեմաների օգնությամբ համեմատվում են չափվող ժամանակահատվածի հետ։

Ատոմային ժամացույցի կայունությունը, որը թվապես հավասար է ճշգրտության հակադարձ մեծությանը, սովորաբար  սահմաններում է, իսկ հատուկ դեպքերում հասնում է 10−17։

## Տես նաև
* Հաճախականության քվանտային ստանդարտներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ժամացույցներ
Բևար

**Բևար**, բարձունք Լոռիում, Շնող գետից մոտ 4կմ հարավ, ձգվում է մոտ 2.5 կմ երկարությամբ՝ հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք ուղղությամբ։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի բարձունքներ
Գարահիսար (գետ)

**Գարահիսար**, **Բաղըրսակ**, **Գայատիպիսու**, **Կարահիսար**, **Օրթմուշ**, գետ Սև ծովի ավազանում, Գայլ գետի աջակողմյան վտակը։ Սկիզբ է առնում Ալիջորայի լեռներից և մայր գետին է միանում Շապին Գարահիսար քաղաքից մոտ 10 կմ հարավ-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Գայլ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Տրապիզոնի մարզ
Բար (լեռ)

**Բար**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնահամակարգում։ Գտնվում է Թորթում գետի ակունքում, համանուն գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Ռիջենթ (փողոց)

**Ռիջենթ** փողոցը գընվում է լոնդոնյան Վեստ-Էնդում, առային հերթին հայտնի է իր խանութներով, ռեստորաններով։ Ռիջենթի վրա են գտնվում շատ հայտնի լոնդոնյան շենքեր, այդ թվում Բոլոր հոգիների եկեղեցին և Վեստմինստերյան ուսումնարանը։ Փողոցը իր անունը ստացել է ռեգենթ-արքայազնի անունից, սակայն նրա հրաանով կառուցվաց շենքերը վաղուց գոյություն չունեն։ Ռիջենթ փողոցի կառուցումը սկսվել է 1811 թվականին և ավարտվել է 1825 թվականին։ Փողոցի վրա գտնվող խանութների մեծամասնությունը գտնվում են փողոցի կենտրոնական մասում։

## Մատենագրություն
* 
* . (bird’s eye view)
* The Architecture of Regent Street, The Crown Estate, London, 2005.

Կատեգորիա:Լոնդոնի փողոցներ
Գոլա Ների (լճակ)

** Գոլա Ների**, լճակ Արևմտյան Հայաստանում, Սասունում, Խուլփ գավառակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լճակներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր
Կատեգորիա:Սասունի լեռնաշղթա
Հայկարամ Մխիթարյան

**Հայկարամ Պողոսի Մխիթարյան** (), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ տարածքային կառավարման և արտակարգ իրավիճակների նախարարի տեղակալ։

## Կրթություն
*1970-1975 թթ. - սովորել և ավարտել է Դոնի Ռոստովի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը՝ տնտեսագետի որակավորմամբ։ 
*1998 թ. ավարտել է Երևանի «Վարդանանց» համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։
*2008 թ. ավարտել է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 
*2001 թ. Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի հայցորդ։ Տնտեսագիտության թեկնածու։ 10 հրապարակված աշխատության հեղինակ։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1975-1977 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
*1978-1991 թթ. - աշխատել է «Զեյթուն» ուսանողական թաղամասում որպես 5-րդ մասնաշենքի պարետ։
*1992-1996 թթ. - «Զեյթուն» ուսանողական թաղամասի կառավարիչ։ 
*1996-1998 թթ. - Երևանի քաղաքապետարանի շենքերի և շինությունների շահագործման պետական ձեռնարկության տնօրեն։ 
*1998-2002 թթ. - ՀՀ մամուլի տարածման գործակալության («Հայմամուլ») գլխավոր տնօրեն։

## Պետական և քաղաքական գործունեություն
*1990-1995 թթ. ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
*1995 թ. հուլիսի 5-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 1-ին գումարման պատգամավոր № 51 ընտրատարածքից։ ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ԱԺ «Բարեփոխումներ» պատգամավորական խմբի անդամ։ Անկուսակցական։
*2002 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ կառավարության աշխատակազմի գործերի կառավարիչ։
*2008 թ. մայիսի 27-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ 2008 թ. հունիսի 30-ից ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի գործերի կառավարչի պաշտոնից՝ իր դիմումի համաձայն։
*2008-2010 թթ. - ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի գործերի կառավարիչ։
*2010 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարի տեղակալ։
*2015 թ. հունվարի 13-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ իրավիճակների նախարարի տեղակալի պաշտոնից։
*2015 թ. հունվարի 13-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և արտակարգ իրավիճակների նախարարի տեղակալ։

## Պարգևներ
*ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ (2015)։
*Ազգային Ժողովի նախագահի հուշամեդալ։
*ՀՀ արդարադատության նախարարության    
Ներսես Շնորհալի հուշամեդալ։
*ՀՀ դատախազության 95 տարի հոբելյանական մեդալի։
*ՀՀ Արտակարգ իրավիճակների նախարարության > մեդալի։
*ՀՀ տարածքային կառավարման և արտակարգ իրավիճակների նախարարության Պատվավոր աշխատակից մեդալին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Մայիսի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սառնաղբյուր գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ռոբերտ Հարությունյան (պետական գործիչ)

**Ռոբերտ Խոսրովի Հարությունյան** (), ՀՀ պետական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ (2016-2018)։

Խոսրով Հարությունյանի որդին։

## Կրթություն
*1993-1998 թթ. - սովորել և ավարտել է ՌԴ Կառավարությանն առընթեր ֆինանսական ակադեմիան՝ «ֆինանսներ և վարկ» մասնագիտությամբ բակալավրի աստիճանով։ 
*Ավարտել է Շվեյցարիայի բիզնես դպրոցը՝ ստանալով բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի աստիճան։
*2007-2010 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան։ Տնտեսագիտության թեկնածու։

## Աշխատանքային գործունեությունը
*1998-1999 թթ. - ՀՀ կենտրոնական բանկի արժութային գործառնությունների բաժնի մասնագետ։
*1999-2002 թթ. - ՀՀ կենտրոնական բանկի արժութային գործառնությունների բաժնի պետ։
*2002-2008 թթ. - ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության Օտարերկրյա ֆինանսական ծրագրերի կառավարման կենտրոնի գործադիր տնօրեն։ 
*2002-2008 թթ. - դասավանդել է ֆինանսաբանկային քոլեջում։
*2008 թ. մայիսի 26-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է «Զարգացման հայկական գործակալություն» փակ բաժնետիրական ընկերության գլխավոր տնօրեն։
*2015 թ. հունվարի 2-ից 2016 թ. հունվարի 31-ը՝ Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի անդամ (նախարար)։
*2016 թ. մարտի 4-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ, 2018 թվականի մայիսի 29-ին ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի անդամներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Մայիսի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Չարենցավան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
Դահնա (աղբյուր)

**Դահնա**, աղբյուր Երևանի նահանգի Շարուր–Դարալագյազի գավառում։ Բխում է համանուն լեռան լանջերից։ Նշանակված է Կովկասի 5–Վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի աղբյուրներ
Գերան Կալասի

**Գերան Կալասի**, լեռ Ադրբեջանի Շարուրի շրջանում, Վայքի լեռներում, Արփա գետի ստորին հոսանքի շրջանում։

Գտնվում է Դիզա գյուղից 3 կմ հյուսիս, Արփա գետի ձախ կողմում։ Այս լեռան վրա գտնվում է Շարուրից դեպի Արփայի հովտով բարձրացող Դվին-Պարտավ երթուղու վրա մ.թ.ա. II-I հազարամյակներում կառուցված բերդի ավերակները։ Ունի 1131 մ բարձրություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջան
Գարանամետ

**Գարանամետ**, անտառներ Կիլիկիայում, Հալեպի նահանգի Մարաշի գավառի Զեյթուն շրջանում, Ֆընտըճան գյուղի մոտ։ 1915 թվականին հայերի կոտորածի ժամանակ ինքնապաշտպանության քաջարի մարտիկների մի մասը ապաստանում էր անտառներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի անտառներ
Գերդադաղ

**Գերդադաղ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Էրզրումի նահանգի Բայազետի գավառում, Ծաղկանց լեռների լեռնահամակարգում։ Այստեղից սկիզբ են առնում մի քանի գետակներ, որոնց թվում Արածանիի մի վտակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծաղկանց լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Աղրըի մարզի լեռներ
Գյոզալարսու

**Գյոզալարսու**, գետ Արաքսի ավազանում, հոսում է Կարսի մարզի տարածքով և պատկանում է Ախուրյանի համակարգին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Կարսի մարզ
Գյոդակբուռուն

**Գյոդակբուռուն**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Ճոճկան գյուղից հյուսիս, Վիրահայոց լեռներում։ Բարձրություն՝ 1215 մ։ 1922 թ.  Հայաստանի և Վրաստանի սահմանը անցել է լեռով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Բուջիկ Բաբադաղ

**Բուջիկ Բաբադաղ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում։ Տեղակայված է Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում, Երզնկա քաղաքից հյուսիս-արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Բյուրակն լեռնավահան
ArcelorMittal

**ArcelorMittal**, միջազգային հասարակական ընկերություն։ Հիմնադրվել է 2006 թ.։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Լյուքսեմբուրգում։ Ըստ 2008 թվականի տվյալների ընկերությունը ունեցել է 154 միլիարդ դոլլարի շրջանառություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:2006 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ընկերություններ
Խոհարարը, գողը, նրա կինը և նրա սիրեկանը

**Խոհարարը, գողը, նրա կինը և նրա սիրեկանը** (*The Cook the Thief His Wife & Her Lover*),բրիտանական-ֆրանսիական ֆիլմ-դրամա՝ սև երգիծանքով։ Սցենարի հեղինակը և ռեժիսորը Պիթեր Գրինուեյն է, գլխավոր դերերում՝ Ռիշար Բորենժե, Մայքլ Գեմբոն, Հելեն Միրրեն և Ալան Հովարդ։ Ֆիլմում առկա են բռնության, մերկության սուր տեսարաններ։ Նկարահանվել է 1989 թվականին և առաջին անգամ ցուցադրվել Մեծ Բրիտանիայում 1989 թ. սեպտեմբերի 11-ին։

## Սյուժե
Պատմություն է «գողի»՝ գռեհիկ, բռնարար և շատակեր մարդու՝ Ալբերտ Սպայկայի և նրա կնոջ՝ Ջորջինայի մասին։ Վերջինս մտերիմ հարաբերություններ ունի ամուսնուն պատկանող ռեստորանի խոհարարի հետ։ Ջորջինան սեռական կապ է հաստատում ռեստորանի հաճախորդներից մեկի՝ գրավաճառ Մայքլի հետ։ Խոհարարը օգնում է նրանց թաքցնել իրենց հարաբերությունները Սպայկայից։ Ի վերջո Սպայկան բացահայտում է նրանց կապը և սպանում Մայքլին՝ ցցով նրա բերանի մեջ խցկել տալով Մայքլի սիրած գրքի էջերը։ Ջորջինայի խնդրանքով խոհարարը եփում է Մայքլին։ Ջորջինան երեկույթ է կազմակերպում, որտեղ Մայքլի մարմինը հյուրասիրում է Սպայկային՝ զենքով ստիպելով, որ նա ուտի Մայքլին։ Սպայկան ստիպված անում է դա, Ջորջինան կրակելով սպանում է Սպայկային և արտասանում. «Կաննիբալ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնական դավաճանության մասին
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Assicurazioni Generali

**Assicurazioni Generali**, իտալական առևտրային կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 1831 թվականին։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Թուրինում։ 2014 թ. Fortune Global 500 մրցույթում գրավել է 48-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Իտալիայի ընկերություններ
Գերեզմանոց (հնավայր)

**Գերեզմանոց**, հնավայր Կարսի մարզի Օլթիի օկրուգում, Օլթի գետի ձախ կողմում, համանուն գետակի մոտ, ուր ձախից միանում է Օլթիին։ Բավական ընդարձակ տարածության վրա փռված գերեզմանոց է, որի հնությունը ոմանք հասցնում են մինչև հեթանոսական ժամանակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնավայրեր
Գնդաքար (լեռ)

**Գնդաքար**, *Թոփքար*, լեռ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արայի լեռան հարավային ստորոտի մոտ, Քասախ գետի ձախափնյակում, կիրճից 1,5 կմ արևենք, Օհանավան գյուղից 2,5 կմ հարավ-արևելք։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Մարմինը կազմված է բազալտից։ Կան վաղ երկաթի դարի ամրոց-բնակավայրի մնացորդներ և դամբարաններ։ Եղել է նաև պահակակետ ավելի ուշ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռներ
Տիգրան Բարսեղյան (պետական գործիչ)

**Տիգրան Տարիելի Բարսեղյան** (ծնվ. 1 մարտի 1972 թ., Երևան), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ ֆինանսների նախարարի նախկին տեղակալ։

## Կրթություն
*1988-1993 թվականներին սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը՝ իրավագետի որակավորմամբ։

## Աշխատանքային գործունեությունը
*1993-1996 թվականներին աշխատել է Էրեբունու շրջանի դատախազությունում որպես ստաժոր, ապա՝ Մյասինկյանի շրջանի դատախազության քննիչ։
*1996-2000 թվականներին՝ ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի իրավաբանական բաժնի առաջին կարգի մասնագետ, առաջատար մասնագետ, ապա՝ պետաիրավական վարչության գլխավոր մասնագետ, պետաիրավական վարչության պետի տեղակալ։
*2000 թվականին՝ ՀՀ ներքին գործերի նախարարության Երևան քաղաքի վարչության հետաքննության բաժնի պետ։
*2000-2003 թվականներին՝ ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի պետաիրավական վարչության պետի տեղակալ։
*2003 թվականին նշանակավել է ՀՀ կառավարության աշխատակազմի իրավաբանական վարչության պետ։
*2008 թվականի մայիսի 26-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի իրավաբանական վարչության պետի պաշտոնից՝ իր դիմումի համաձայն։
*2008 թվականին՝ ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնակատար։
*2008 թվականի հուլիսի 15-ին քաղաքացիական ծառայության մրցույթի արդյունքների հիման վրա ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ։
*2009 թվականից՝ ՀՀ գլխավոր դատախազին առընթեր էթիկայի հանձնաժողովի անդամ։
*2009 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնից՝ այլ պաշտոնի նշանակվելու կապակցությամբ։
*2009 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալ։
*2014 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալի պաշտոնից։
*2014 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների նախարարի տեղակալ։

## Պարգևներ և կոչումներ
*Մխիթար Գոշի մեդալ (2011)։
*Հայաստանի Հանրապետության հարկային ծառայության 1-ին դասի պետական խորհրդական (2014)։
*ՀՀ վարչապետի շնորհակալագիր։
*Ունի կապիտանի զինվորական կոչում։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։ Տիգրան Բարսեղյանը ՀՀ վաստակավոր իրավաբան Տարիել Բարսեղյանի որդին է։

ՀՀԿ անդամ է, ՀՀԿ խորհրդի անդամ։ Տիրապետում է ռուսերեն, անգլերեն և գերմաներեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1972 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության հարկային ծառայության 1-ին դասի պետական խորհրդականներ
Ice Box

«**Ice Box**», ամերիկացի երգիչ Օմարիոնի երգը։ Այն թողարկվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 31-ին՝ որպես նրա «21» անվանումը կրող երկրորդ ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Օմարիոնի, Թիմբալենդի, The Royal Court-ի, Քերի Հիլսոնի, Էզեկիլ Լյուիսի, Պատրիկ Սմիթի և Յասունորի Միթսուդայի կողմից։ Թիմբալենդն ու The Royal Court-ը նաև երգի պրոդյուսերներն են։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Էնթոնի Մենդլերը, թողարկվել է 2006 թվականին։

## Հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
* Երգի տեքստը  MetroLyrics կայքում

Կատեգորիա:2006 սինգլներ
Կատեգորիա:Օմարիոնի երգեր