Կոճեբի

**Կոճեբի**, **կոչեբի** կամ **կկոճեբի** (), հյուսիսկորեացի անօթևանների համար կիրառվող կորեական տերմին։ Այս տերմինը ձևավորվել է՝ կապված անընդհատ սննդի և կացարանի որոնման հետ։ Սկզբնապես այն վերաբերում էր անօթևան երեխաներին։ Անօթևան տարեցները երբեմն կոչվում են **Նոին Կոճեբի**՝ «ծեր կոճեբի»։

Կոճեբիները Հյուսիսային Կորեայում պաշտոնապես չեն ճանաչվում, և տերմինի օգտագործումը արգելված է պետական հրատարակություններում և փաստաթղթերում։ Այս խումբը համարվում է «անպետություն սերունդ», որը ձևավորվել է սովի և տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում։ Կոճեբիները բախվում են ծայրահեղ աղքատության, չունեն որևէ մարդու իրավունքների երաշխիք։ Նրանց առօրյա գոյությունը լի է դժվարություններով՝ սնունդ մուրալով և ցածր վարձատրվող աշխատանքով զբաղվելով։

## Ծագում և կարգավիճակ
Կոճեբիները՝ որպես որբացած երեխաների զանգվածային խումբ, առաջին անգամ ի հայտ եկան 1990-ականների կեսերին՝ Հյուսիսային Կորեայի սովի հետևանքով, երբ երկրի պարենամթերքի արտադրության և բաշխման համակարգը փլուզվեց։ Այս շրջանը, որը հայտնի է նաև որպես «Դժվար երթ», պայմանավորված էր պետական կառավարման ձախողումներով, Խորհրդային Միության աջակցությունից զրկվելու և կլիմայական ծանր պայմանների համադրությամբ։ Սովը հանգեցրեց լայնածավալ պարենային ճգնաժամի, արդյունաբերության կոլապսի և տնտեսական կանգի։ Ենթադրվում է, որ շուրջ մեկ միլիոն հյուսիսկորեացի է մահացել այդ սովի հետևանքով։

Սովի հաղթահարման նպատակով Հյուսիսային Կորեայի կառավարությունը 1995 թվականին ստեղծեց հատուկ «Երեխաների ձերբակալման ճամբարներ», որոնք հիմնականում ամայի և խարխուլ բնակարաններ էին։ Այս ճամբարների վատ պայմանների պատճառով երեխաները մահանում էին թերսնուցումից։

Բազմաթիվ երեխաներ և ընտանիքներ հատում էին Չինաստանի սահմանը՝ սնունդ, դեղորայք և աշխատանքի հնարավորություններ որոնելով։ Փակ տնտեսական համակարգ ունեցող Հյուսիսային Կորեան ի վիճակի չէր աջակցել իր բնակչությանը։ Հյուսիսկորեացի երեխաները՝ Չինաստան անցնելիս, հաճախ տարանջատվում էին իրենց ընտանիքներից։ Որոշ երեխաների լքում էին ծնողները՝ պետական հետապնդման վախի պատճառով։ Եղել են նաև դեպքեր, երբ երեխաները ծնվել են հյուսիսկորեացի մայրերից և չինացի հայրերից, ինչը լքվածության մեկ այլ պատճառ է։ Այս ամենի արդյունքում ձևավորվել է տեղահանվածների մի սերունդ՝ կոճեբիներ։

## Կեցություն
Կոճեբի երեխաները հիմնականում սնունդ են հայթայթում թափառելով, խմբերով կամ միայնակ մուրալով, երբեմն էլ՝ գրպանահատությամբ։ Նրանց հիմնական սննդակարգը բաղկացած է խոտի ապուրից, վայրի բուսատեսակներից պատրաստված շիլայից և արմատներից։ Երեխաները նաև հավաքում են վերամշակվող թափոններ վաճառելու նպատակով, կամ կատարում ցածր վարձատրվող աշխատանքներ, օրինակ՝ մաքրություն։ Ոմանք ձևավորում են նմանակ ընտանիքներ՝ փոխօգնության համար, որոնցում ավագ երեխաները դառնում են ղեկավարներ։

Նրանց կեցության պայմանները լուրջ վտանգ են ներկայացնում՝ վրաններում, ժամանակավոր շինություններում, շինհրապարակներում կամ փողոցներում ապրելով։

## Մարդու իրավունքներ
Կոճեբիները բախվում են մի շարք դժվարությունների՝ կապված հիմնարար մարդու իրավունքների իրացման հետ։ Նրանց համար առաջին և ամենամեծ խոչընդոտներից մեկն առանց քաղաքացիության լինելն է։ Քաղաքացիության բացակայությունը սահմանափակում է երեխաների մուտքը առողջապահական ծառայությունների, կրթության և այլ հիմնական համակարգերի մեջ։ Շատ երեխաներ շահագործվում են վտանգավոր և չկարգավորվող աշխատաշուկաներում։

Հյուսիսկորեական և չինական իշխանությունները հաճախ անտեսում կամ լիովին մոռացության են մատնում կոճեբի երեխաներին։ Չինաստանը նրանց չի ճանաչում որպես փախստականներ, այլ՝ որպես անօրինական տնտեսական միգրանտներ, ինչն էլ հանգեցնում է հաճախակի վտարման դեպքերի։ Հասարակական կազմակերպությունները (ՀԿ) մեծ դժվարություններ են ունենում այս երեխաներին օգնություն և աջակցություն տրամադրելու հարցում՝ Հյուսիսային Կորեայից փախածների հարցի շուրջ առկա քաղաքական զգայունության պատճառով։

## Տես նաև
* Մարդու իրավունքները Հյուսիսային Կորեայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երեխաների իրավունքներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեա
Կատեգորիա:Սոցիալական դասակարգեր
Կատեգորիա:Փախստականներ