Հարփագուս

[thumb|Հարպագուս, հետևում [Կյուրոս Բ Մեծ (18- րդ դար Գոբելեն).]]
**Հարփագուս** հայտնի է նաև որպես **Հարփագոս** կամ **Հարփարգուս** (Անտիկ Հունաստան Ἅρπαγος; Akkadian: *Arbaku* ), եղել է մ.թ.ա. 6-րդ դարի գեներալ
Հերոդոտոսի կարծիքով, գեներալ է դարձել Կյուրոսի գահ բարձրանալուց հետո Պասարգադի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտի շնորհիվ։

## Կենսագրություն
Ըստ Հերոդոտոսի պատմության` Հարփագուսը եղել է Միջին արքայական տան անդամ, որը ծառայել է Աստիագեսին` Մեդիայի վերջին թագավորին։ 
thumb|Աստիագեսը ուղարկում է Հարփագուսին Կյուրոսին սպանելու
[thumb|Հարփագուսը մանուկ Կյուրոսին տալիս է հովվին [Սեբաստիանո Ռիչի (1659–1734)]]
thumb|Աստիագես թագավորը Հարփագուսին ղեկավարել է տալիս իր բանակը Յան Մոի (1535-1550).

Երբ Աստիագեսը լուր է ստանում, որ Կյուրոսը ուժերը հավաքում է, հրամայում է Հարփագուսին` որպես իր գլխավոր հրամանատարի գլխավորել զորքը ընդդեմ Կյուրոսի։ Պասարգադի դաշտավայրում եռօրյա ճակատամարտից հետո Հարփագուսը վրեժխնդիր է լինում որդու մահվան համար` ճակատամարտի ժամանակ կռվելով հօգուտ Կյուրոսի, որը հաղթանակ է բերում Կյուրոսին, և հիմնադրվում Պարսկական կայսրությունը։

## Դիցաբանություն
Հերոդոտոսը ներկայացնում է Հարփագուսի աջակցությունը։ Նա պատմում է, թե ինչպես Աստիագեսը երազ է տեսել, որի համաձայն՝ Մանդանան՝ դուստրը ծնելու է որդի, որը գահազուրկ է անելու Աստիագեսին։ Նա հանձնարարում է Հարփագուսին, որ սպանի մանուկ Կյուրոսին։ Հարփագուսը չի ուզում արյուն թափել և մանկանը հանձնում է Միթրադատեսին՝ հովվին, որի կինը հենց նոր մեռած զավակ էր լույս աշխարհ բերել։ Մեռած երեխային Հարփագուսը ներկայացնում է որպես Կյուրոս։

Տասը տարի անց, երբ Կյուրոսին կենդանի է տեսնում Աստիագեսը, անգթորեն պատժում է Հարպագուսին՝ սպանելով նրա միակ որդուն և ցանկանալով խնջույքի ժամանակ նրա մսով կերակրել հորը։ Ասում են, որ Հարփագուսը չի օգտվել դրանից, նույնիսկ հավաքել է մարմնի մասերը և թաղել։
Աստիագեսը իր խորհրդականներից հետո կարծիք է հարցնում, թե ինչպես վարվի Կյուրոսի հետ։ Նրանք ասում են, որ Կյուրոսը այլևս գահի համար վտանգ չի ներկայացնում։ Աստիագեսը նրանց խորհրդով Կյուրոսին ուղարկում է Անշան (Պարսկաստան, հարավարևմտյան Իրան, Շիրազի մոտ)՝ ծնողների՝ Կամբիզ I-ի և Մանդանայի մոտ։

## Հարփագուսը պատմական տեքստերում
Հերոդոտոս, Պատմություններ։

Նաբոնիդի ժամանակագրություն

## Ռազմական կարիերա
Աստիագեսի պարտությունից հետո (մ.թա.ա. . 550 ) Հարփագուսը, Կյուրոսի հաղորդման համաձայն, սկսում է իր կարիերան այլ կառավարողի՝ Կյուրոսի ղեկավարության ներքո։

Հարփագուսը ուղտերին օգտագործում է ճակատային գծում՝ ցրելով լիդիական հեծելազորը։ Ձիերը տագնապի մեջ էին ընկնում ուղտերի հոտից։

* Լիդիացիների ապստամբությունից և Կյուրոսի հետիոտնի հրամանատար գեներալ Մազարեսի մահից հետո Կյուոս II-ը գեներալ Հարփագուսի հրամանատարությամբ կռիվ է տալիս  
Փոքր Ասիայում։ Հարփագուսը Կյուրոսի ամենահաջողակ գեներալն էր։ Մեդիական գեներալը հաղթանակներ է ձեռք բերել Լիդիայում, նվաճվել է  Իոնիան, Փյունիկիան, Կարիան, Լիկիան և Փոքր Ասիայի շատ այլ շրջաններ (բացի Միլեթից), որոնց նա հասնում է մեծ իմաստուն Թալեսի՝ լիդիական պատերազմի ժամանակ չեզոք մնալու խորհրդի շնորհիվ։ 
*Հարփագուսը հայտնի էր նաև ինժեներատեխնիկական նախաձեռնություններով, մասնավորապես հողաշինական աշխատանքներով, պաշարման ժամանակ թեքահարթակների ստեղծումով (մեթոդ, որը հետո կիրառել է Ալեքսանդր Մակեդոնացին Տյուրոս (Լիբանան) պաշարման ժամանակ՝ օգտագործելով լեռնագնացների։
* Չնայած Հարփագուսի՝ բնակչությանը ողորմալու խոստմանը, Էքսանտոսի և Լիկիայի բնակիչները ինքնասպանություն էին գործում և չէին հանձնվում

## Կյանքի ուշ շրջան
Նրա մի շարք նվաճումներից հետո նա նշանակվում է Ասիա Մինորի սատրապ։
Նրա ժառանգները համարվում են Լիկիայի (հարավ-արևմտյան Թուրքիա) արքայական ընտանիքից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Livius on Harpagus 
*The Chronicle of Nabonidus 
*The Histories of Herodotus 

Կատեգորիա:Աքեմենյան կայսրության ռազմական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Մեդիա