Մալիի տնտեսություն

**Մալիի տնտեսությունը** մեծ մասամբ հիմնված է գյուղատնտեսության վրա, որտեղ հիմնականում գյուղական բնակչությունը զբաղվում է կենսապահովման գյուղատնտեսությամբ։

Մալին աշխարհի տասը ամենաաղքատ երկրներից մեկն է, 37 խիստ պարտք ունեցող աղքատ երկրներից մեկն է և հանդիսանում է օտարերկրյա բազմաթիվ աղբյուրներից օգնության հիմնական ստացողը, ներառյալ բազմակողմ կազմակերպություններից (առավել նշանակալից՝ Համաշխարհային բանկը, Աֆրիկյան զարգացման բանկը և արաբական հիմնադրամներ) և երկկողմ ծրագրեր, որոնք ֆինանսավորվում են Եվրամիության, Ֆրանսիայի, Միացյալ Նահանգների, Կանադայի, Նիդերլանդների և Գերմանիայի կողմից։ Մինչև 1991 թվականը նախկին Խորհրդային Միությունը, Չինաստանը և Վարշավայի պայմանագրի երկրները տնտեսական և ռազմական օգնության հիմնական աղբյուրն էին։

Մալիի մեկ շնչի համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ) 1999 թվականին կազմել է 820 դոլար։ Մալիի մեծ պոտենցիալ հարստությունը հանքարդյունաբերության և գյուղատնտեսական ապրանքների, անասունների և ձկների արտադրության մեջ է։ Գյուղատնտեսական ամենաարդյունավետ տարածքը գտնվում է Նիգեր գետի ափերի երկայնքով, Ներքին Նիգերի դելտայի և Սիկասոյի շրջակա հարավ-արևմտյան շրջանի երկայնքով։

## Մակրոտնտեսական միտում
Ստորև բերված աղյուսակում ներկայացված են 1980–2021 թթ. տնտեսական հիմնական ցուցանիշները։ 5%-ից ցածր գնաճը կանաչ գույնով է․

## Գյուղատնտեսություն

2018 թվականին Մալին արտադրել է՝

* 3,8 մլն տոննա եգիպտացորեն,
* 3,1 մլն տոննա բրինձ,
* 1,8 մլն տոննա կորեկ,
* 1,5 միլիոն տոննա սորգո,
* 814 հազար տոննա մանգո (15-րդ ամենամեծ արտադրողն աշխարհում),
* 710 հազար տոննա բամբակ (աշխարհում 15-րդ ամենամեծ արտադրողը),
* 551 հազար տոննա ձմերուկ,
* 522 հազար տոննա սոխ,
* 512 հազար տոննա բամիա,
* 370 հազար տոննա շաքարեղեգ,
* 368 հազար տոննա գետնանուշ,
* 312 հազար տոննա քաղցր կարտոֆիլ,
* 303 հազար տոննա կարտոֆիլ,
* 226 հազար տոննա շենուտ,
* 215 հազար տոննա սիսեռ,
* 196 հազար տոննա բանան,
* 167 հազար տոննա հնդկական ընկույզ (աշխարհում 8-րդ ամենամեծ արտադրողը);
* 159 հազար տոննա լոբի,
* 159 հազար տոննա լոլիկ,

Առկա է նաև գյուղատնտեսական այլ ապրանքների ավելի փոքր արտադրություններ։

Գյուղատնտեսական գործունեությունը զբաղեցնում է Մալիի աշխատուժի 70%-ը և ապահովում է ՀՆԱ-ի 42%-ը։ Բամբակն ու անասունը կազմում են Մալիի տարեկան արտահանման 75%-80%-ը։ Փոքրածավալ ավանդական հողագործությունը գերակշռում է գյուղատնտեսության ոլորտում, որտեղ ապրուստի համար նախատեսված հողագործությունը (հացահատիկային, հիմնականում սորգո, մարգարիտ կորեկ և եգիպտացորեն) 14,000 քառակուսի կիլոմետր (1,400,000 հա; 3,500,000 ակր) մշակության տակ։

Գյուղատնտեսական ամենաարդյունավետ տարածքը գտնվում է Նիգեր գետի ափերի երկայնքով՝ Բամակոյի և Մոպտիի միջև, և տարածվում է հարավ մինչև Գվինեայի, Կոտ դ'Իվուարի և Բուրկինա Ֆասոյի սահմանները։ Միջին տեղումների քանակը այս տարածաշրջանում տատանվում է 500 մմ (20 դյույմ) տարեկան մոտ Մոպտիի շրջանում մինչև 1400 միլիմետր (55 դյույմ) հարավում՝ Սիկասոյի մոտ։ Այս տարածքն առավել կարևոր է բամբակի, բրնձի, աֆրիկյան կորեկի, եգիպտացորենի, բանջարեղենի, ծխախոտի և ծառատեսակների արտադրության համար։

Տարեկան տեղումները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն Մալիի գյուղատնտեսության համար, 1993 թվականից ի վեր եղել են միջին կամ ավելի բարձր։ Հացահատիկի արտադրությունը, ներառյալ բրնձը, տարեկան աճել է, և 1997–98 թվականներին բամբակի բերքը հասել է ռեկորդային 500,000 տոննայի։

Մինչև 1960-ականների կեսերը Մալին ինքնաբավ է եղել հացահատիկով՝ մարգարիտ կորեկ, սորգո, բրինձ և եգիպտացորեն։ Վատ տարիներին բերքի նվազումը, բնակչության աճը, սննդակարգի փոփոխությունը և, ամենակարևորը՝ գյուղատնտեսական արտադրության քաղաքականության սահմանափակումները, հանգեցրել են հացահատիկի դեֆիցիտի գրեթե ամեն տարի՝ 1965-1986 թվականներին։

Արտադրությունը վերականգնվել է 1987 թվականից ի վեր՝ կառավարության կողմից ձեռնարկված և արևմտյան դոնոր երկրների կողմից աջակցվող գյուղատնտեսական քաղաքականության բարեփոխումների շնորհիվ։ Արտադրողների գների ազատականացումը և հացահատիկի բաց շուկան խթաններ են ստեղծել արտադրության համար։ Այս բարեփոխումները, համակցված համապատասխան անձրևների, հարավում գյուղական գյուղատնտեսության հաջող ինտեգրված ծրագրերի և Նիգերի գրասենյակի բարելավված կառավարման հետ, վերջին հինգ տարիների ընթացքում հանգեցրել են հացահատիկի ավելցուկային արտադրության։

### Բրինձ

Բրինձը լայնորեն աճեցվում է Նիգերի ափերի երկայնքով՝ Սեգուի և Մոպտիի միջև, որտեղ բրնձի արտադրության ամենակարևոր տարածքն է Նիգերի գրասենյակը, որը գտնվում է Սեգուից հյուսիս՝ դեպի Մավրիտանական սահման։ Օգտագործելով Նիգերից շեղված ջուրը, Նիգերի գրասենյակը ոռոգում է մոտ 600 կմ (230 քառակուսի մղոն)   հողատարածք՝ բրնձի և շաքարեղեգի արտադրության համար։ Մալիի բրինձի մոտ մեկ երրորդը արտադրվում է Նիգերի գրասենյակում։

### Սորգո
Սորգոն լայնորեն տնկվում է երկրի ավելի չոր մասերում և Արևելյան Մալիի Նիգերի ափերի երկայնքով, ինչպես նաև Նիգերի դելտայի տարածաշրջանի լճերի հուներում։ Խոնավ սեզոնի ընթացքում Դիրե քաղաքի մոտակայքում գտնվող ֆերմերները հարյուրավոր տարիներ շարունակ ցորեն են մշակել ոռոգվող դաշտերում։ Գետնանուշը աճեցվում է ողջ երկրում, բայց կենտրոնացած է Կիտայի շրջակայքում՝ Բամակոյից արևմուտք։

### Անասնաբուծություն
2019 թվականին Մալին արտադրել է 276 միլիոն լիտր կովի կաթ, 270 միլիոն լիտր ուղտի կաթ, 243 միլիոն լիտր այծի կաթ, 176 միլիոն լիտր ոչխարի կաթ, 187 հազար տոննա տավարի միս, 64 հազար տոննա գառան միս, 54 հազար տոննա հավի միս, ի թիվս այլոց։

Մալիի անասնաբուծության ռեսուրսը բաղկացած է միլիոնավոր խոշոր եղջերավոր անասուններից, ոչխարներից և այծերից։ Մալիի հոտերի մոտավորապես 40%-ը կորել է 1972–74 թվականների մեծ երաշտի ժամանակ։ Մակարդակը աստիճանաբար վերականգնվել է, բայց 1983–1985 թթ. երաշտի ժամանակ նախիրները կրկին ոչնչացվել են։ Ակնկալվում է, որ Մալիի հոտերի ընդհանուր չափը չի հասնի նախաերաշտի մակարդակին երկրի հյուսիսում, որտեղ անապատի ընդլայնումը ստիպել է շատ քոչվոր անասնապահների հրաժարվել հովվական գործունեությունը և փոխարենը դիմել հողագործությանը։

Խոշոր եղջերավոր անասունների ամենամեծ կոնցենտրացիան գտնվում է Բամակոյից և Սեգուից հյուսիս ընկած տարածքներում, որոնք տարածվում են դեպի Նիգերի դելտա, բայց անասնաբուծական գործունեությունը աստիճանաբար տեղափոխվում է հարավ՝ նախորդ երաշտների հետևանքների պատճառով։ Ոչխարները, այծերը և ուղտերը աճեցվում են Տիմբուկտուից հյուսիս և արևելք ընկած չոր տարածքներում։

## Ձկնորսություն

Նիգեր գետը նաև ձկների կարևոր աղբյուր է, որը սնունդ է ապահովում գետափնյա համայնքների համար։ Ավելցուկը՝ ապխտած, աղած և չորացրած, արտահանվում է։ Երաշտի և գետերի ջրերը գյուղատնտեսության համար շեղելու պատճառով 1980-ականների սկզբից ձկան արտադրությունը կայունորեն նվազել է։

## Հանքարդյունաբերություն և ռեսուրսներ

Հանքարդյունաբերությունը երկար ժամանակ եղել է Մալիի տնտեսության կարևոր ասպեկտը։ Ոսկին, որը Մալիի արտահանման ամենամեծ աղբյուրն է, դեռ արդյունահանվում է հարավային տարածաշրջանում։ 20-րդ դարի վերջում Մալին զբաղեցնում էր Աֆրիկայում ոսկու արդյունահանման երրորդ տեղը (Հարավային Աֆրիկայից և Գանայից հետո)։ Այս ոսկու դաշտերը, որոնցից ամենամեծը գտնվում է Արևմտյան Մալիի Բամբուկ լեռներում ( Kenieba Cercle ), հարստության և առևտրի հիմնական աղբյուրն էին դեռևս Գանայի կայսրությունում։

Հեռավոր հյուսիսում աղի արդյունահանումը, հատկապես Սահարայի Տաուդեննի և Թաղազա օազիսներում առնվազն յոթ հարյուր տարի եղել է Մալիի տնտեսության կարևոր մասը։ Երկու ռեսուրսներն էլ անդրսահարական առևտրի կարևոր բաղադրիչներն էին, որոնք ձգվում էին մինչև Հռոմեական կայսրության ժամանակները։

1960-ականներից մինչև 1990-ականները ընդլայնվել է պետական սեփականություն հանդիսացող հանքարդյունաբերությունը, հատկապես ոսկու հանքարդյունաբերությունը, որին հաջորդել է միջազգային պայմանագրային արդյունահանման ընդլայնման շրջանը։

1991թ.-ին, հետևելով Միջազգային զարգացման ասոցիացիայի առաջնորդությանը, Մալին թուլացրել է հանքարդյունաբերության կանոնների կիրառումը, ինչը հանգեցրել է հանքարդյունաբերության ոլորտում օտարերկրյա ներդրումների ավելացմանը։ 1994 թվականից մինչև 2007 թվականը ազգային և օտարերկրյա ընկերություններին տրվել են շուրջ 150 գործունեության լիցենզիաներ, ինչպես նաև ավելի քան 25 շահագործման վկայական և ավելի քան 200 հետազոտական թույլտվություն։ Մալիում ոսկու արդյունահանման ծավալները կտրուկ աճել են՝ 2007 թվականին ավելի քան 50 տոննա՝ 1980-ականների վերջին տարեկան արտադրված կես տոննայից պակասից։ Հանքարդյունաբերության հասույթը կազմել է մոտ 300 միլիարդ CFA ֆրանկ 2007 թվականին, ավելի քան երեսուն անգամ ավելի, քան 1995 թվականի 10 միլիարդ CFA-ից պակաս ազգային ընդհանուր եկամուտը։ Կառավարության եկամուտները հանքարդյունաբերական պայմանագրերից, որը 1989 թվականին պետական եկամուտների 1%-ից էլ պակաս էր, 2007 թվականին կազմում էին գրեթե 18%։

### Ոսկի
2019 թվականին երկիրը ոսկու արդյունահանման ծավալներով 16-րդն էր աշխարհում։

Ոսկին 2000-ականների կեսերին կազմում էր հանքարդյունաբերության գործունեության մոտ 80%-ը, մինչդեռ ներկայումս չշահագործվող այլ օգտակար հանածոների զգալի ապացուցված պաշարներ կան։ Ոսկին դարձել է Մալիի ամենամեծ արտահանումը բամբակից (պատմականորեն Մալիի արտահանման արդյունաբերության հիմքը) և անասնաբուծությունից հետո։ Ոսկու հայտնվելը որպես Մալիի արտահանման առաջատար արտադրանք 1999թ.-ից ի վեր օգնել է մեղմել բամբակի համաշխարհային շուկաներում տատանումների և Կոտ դ'Իվուարի քաղաքացիական պատերազմից դեպի հարավ առևտրի կորստի հետևանքով առաջացած որոշ բացասական ազդեցությունները։ Ոսկու արդյունահանման ոլորտում խոշոր մասնավոր ներդրումները ներառում են Anglogold-Ashanti (250 միլիոն դոլար) Sadiola- ում և Yatela-ում և Randgold Resources-ը (140 միլիոն դոլար) Մորիլայում, երկուսն էլ բազմազգ հարավաֆրիկյան ընկերություններ են, որոնք տեղակայված են համապատասխանաբար երկրի հյուսիս-արևմտյան և հարավային մասերում։

#### Սոցիալական և շրջակա միջավայրի ազդեցությունները
Թեև մեծ եկամուտներ են ստացվում, հանքարդյունաբերության ոլորտում աշխատող անձնակազմի մեծ մասը Մալիից դուրս է, և ինտենսիվ հանքարդյունաբերության տարածքների բնակիչները դժգոհում են արդյունաբերության քիչ օգուտներից։ Բնակչությունը դժգոհում է հանքերի կառուցման պատճառով տեղահանվելուց։ Սադիոլայի ոսկու հանքում 43 գյուղեր որոշ տարածքներ են կորցրել այնտեղի հանքավայրի պատճառով, մինչդեռ Ֆուրուում ՝ Սյամայի խոշոր ոսկու հանքերի մոտ, 121 գյուղերում որոշ տեղահանումներ են գրանցվել։

Ի լրումն, չկարգավորվող փոքրածավալ հանքարդյունաբերության շարունակական շահագործումը, հաճախ մանկական բանվորների կողմից, ապահովում է Բամակոյում ոսկու մեծ միջազգային շուկայի գործունեությունը։ Վերջին քննադատությունները ի հայտ են եկել աշխատանքային պայմանների, վարձատրության և ոսկու այս փոքրիկ հանքերում երեխաների աշխատանքի լայն կիրառման շուրջ (ինչպես վերջերս հաղորդվել է ԱՄՆ Աշխատանքի դեպարտամենտի երեխաների աշխատանքի կամ հարկադիր աշխատանքի միջոցով արտադրված ապրանքների ցանկում)  և այն մեթոդը, որով միջնորդները, տարածաշրջանային կենտրոններում, ինչպիսիք են Սիկասոն և Կայեսը, գնում և տեղափոխում են ոսկին։ Քաղաքներում հավաքված ոսկին, գրեթե առանց որևէ կանոնակարգման կամ վերահսկողության, վաճառվում է Բամակոյի կամ Կոնակրիի ավելի մեծ առևտրական տներում և ի վերջո Եվրոպական ձուլարաններին։ Էկոլոգիական գործոնները, հատկապես ջրի աղտոտումը հանքերի պոչամբարներով, մտահոգության հիմնական աղբյուր է։

### Այլ օգտակար հանածոներ
Հանքարդյունաբերության այլ գործառնություններ ներառում են կաոլին, աղը, ֆոսֆատը և կրաքարը։ Կառավարությունը փորձում է հետաքրքրություն առաջացնել Թաուդենի ավազանից նավթ արդյունահանելու հնարավորության նկատմամբ։

## Արտադրություն

Գաղութատիրության ժամանակաշրջանում մասնավոր կապիտալ ներդրումները գործնականում բացակայում էին, և պետական ներդրումները հիմնականում ուղղված էին Նիգերի գրասենյակի ոռոգման ծրագրին և վարչական ծախսերին։ Անկախությունից հետո Մալին տարբեր դոնորների օգնությամբ կառուցել է մի քանի թեթև արդյունաբերություն։ 1990 թվականին վերամշակված գյուղատնտեսական արտադրանքներից բաղկացած արդյունաբերությունը կազմում էր ՀՆԱ-ի մոտ 8%-ը։

## Տնտեսական բարեփոխումներ
1992-1995 թվականներին Մալին իրականացրել է տնտեսական ճշգրտման ծրագիր, որը հանգեցրել է տնտեսական աճի և ֆինանսական անհավասարակշռության կրճատմանը։ Դա արտահայտվել է ՀՆԱ-ի աճի տեմպերով (2002թ. 9,6%) և գնաճի նվազմամբ։ ՀՆԱ-ն 2002 թվականին կազմել է 3,2 մլրդ ԱՄՆ դոլար, որը կազմել է գյուղատնտեսությունը՝ 37,8%, արդյունաբերությունը՝ 26,4%, ծառայությունները՝ 35,9%։

Մակրոտնտեսական կայունացման և տնտեսական ազատականացման քաղաքականության արդյունավետ իրականացումը և կայուն քաղաքական իրավիճակը հանգեցրել են լավ տնտեսական արդյունքների և հնարավորություն տվել Մալիին ամրապնդել շուկայական կողմնորոշված տնտեսության հիմքերը և խրախուսել մասնավոր հատվածի զարգացումը, որը ապահովված է երկրի սեփականաշնորհման ծրագրի իրականացման զգալի առաջընթացով։ Գյուղատնտեսական բարեփոխումների միջոցառումներն ուղղված էին արտադրության դիվերսիֆիկացմանն ու ընդլայնմանը, ինչպես նաև ծախսերի կրճատմանը։

Մալիի տնտեսական ցուցանիշները փխրուն են, որոնք բնութագրվում են կլիմայական պայմանների նկատմամբ խոցելիությամբ, առևտրի տատանվող պայմաններով, հարևան երկրների նավահանգիստներից կախվածությամբ։

Մալին արտադրում է բամբակ, հացահատիկ և բրինձ։ Չնայած տեղական արտադրության բրինձն այժմ մրցակցություն է ապահովում ներմուծվող ասիական բրնձի համար, Մալիի հիմնական արտահանումը բամբակն է։ Անասնաբուծության արտահանումը և արդյունաբերությունը (բուսական և բամբակի յուղեր և տեքստիլ արտադրություն) աճել են։ Չնայած Մալիի մեծ մասը անապատ կամ կիսաանապատ է, Նիգեր գետը ոռոգման պոտենցիալ աղբյուր է։ Արտահանումը կատարվում է առաջնային հատվածի երեք ապրանքների մեջ (56% ոսկի, 27% բամբակ, 5% անասուն)։ Փղոսկրի Ափով է անցնում է երկրի առևտրի մեծ մասը, և նախկինում այստեղ ապրած ճգնաժամը բացասական ազդեցություն է ունեցել Մալիի տնտեսության վրա։

Մալիի հանքարդյունաբերությունը վերջերս նոր հետաքրքրություն և ներդրումներ է ներգրավել օտարերկրյա ընկերությունների կողմից։ Ոսկին և ֆոսֆատը միակ հանքանյութերն են, որոնք արդյունահանվում են Մալիում, չնայած պղնձի և ադամանդի հանքավայրերը նույնպես կան։ Ոսկու հայտնվելը որպես Մալիի արտահանման առաջատար արտադրանք 1999 թվականից ի վեր օգնել է մեղմել բամբակի և Փղոսկրի ափի ճգնաժամերի որոշ բացասական ազդեցություններ։

Նավթային արդյունաբերության զարգացումը կարևոր է հարևան պետություններից բոլոր նավթամթերքների ներմուծումից երկրի կախվածության պատճառով։ Էլեկտրաէներգիան տրամադրում է պարպետական կոմունալ ընկերությունը՝ Electricite du Mali–ը։

## Օտարերկրյա օգնություն
Մալիի բնակիչները հիմնականում ֆրանսախոս են։ Մալին օտարերկրյա օգնության հիմնական ստացողն է բազմաթիվ աղբյուրներից, այդ թվում՝ բազմակողմ կազմակերպություններից (առավել նշանակալից՝ Համաշխարհային բանկը, Աֆրիկյան զարգացման բանկը և արաբական հիմնադրամները), ինչպես նաև երկկողմ ծրագրերից, որոնք ֆինանսավորվում են Եվրամիության, Ֆրանսիայի, Միացյալ Նահանգների, Կանադայի, Նիդեռլանդների և Գերմանիա. Բրազիլիայից համագործակցությունը արագորեն զարգանում է, հատկապես բամբակի արտադրության ոլորտում, Մալիի հողին հարմարեցված բամբակի սերմերի մշակման միջոցով։ 2009 թվականից ի վեր Մալիում բրազիլական համագործակցությունը բարձրացրել է բամբակի դաշտերի որակը և դրանց արտադրողականությունը։ Բրազիլիայի օգնությամբ 2019 թվականից սկսել է նաև անասնաբուծությունը և գյուղատնտեսության համար էրոզիայի ենթարկված հողերի վերականգնումը։ Մինչև 1991 թվականը նախկին Խորհրդային Միությունը տնտեսական և ռազմական օգնության հիմնական աղբյուրն էր, ներառյալ ցեմենտի գործարանի և Կալանայի ոսկու հանքի կառուցումը։

Ներկայումս Ռուսաստանից օգնությունը սահմանափակվում է հիմնականում ուսուցմամբ և պահեստամասերի տրամադրմամբ։ Չինական օգնությունը մնում է բարձր, իսկ չինական-մալիական համատեղ ձեռնարկությունների ընկերությունները վերջին 3 տարում ավելի շատ են դարձել, ինչը հանգեցրել է չինական ներդրումային կենտրոնի բացմանը։ Չինացիները տեքստիլ արդյունաբերության և խոշոր շինարարական նախագծերի հիմնական մասնակիցներն են, ներառյալ կամուրջը Նիգերի վրայով, կոնֆերանս կենտրոն, արագընթաց մայրուղի Բամակոյում և մարզադաշտ Բամակոյում, որն ավարտվել է 2001 թվականին Աֆրիկայի գավաթի մրցույթի համար 2002 թվականին, որը կոչվում է Stade du 26 Mars։

1998 թվականին ԱՄՆ-ի օգնությունը հասել է ավելի քան 40 միլիոն դոլարի։ Սա ներառում է 39 միլիոն ԱՄՆ դոլարի ոլորտային աջակցություն Միացյալ Նահանգների Միջազգային զարգացման գործակալության (USAID) ծրագրերի միջոցով, որը հիմնականում ուղղվել է տեղական համայնքներին մասնավոր կամավոր գործակալությունների միջոցով։ Խաղաղության կորպուսի ծրագրի բյուջեն կազմում է 2,2 մլն ԱՄՆ դոլար՝ Մալիում ծառայող ավելի քան 160 կամավորների համար. Ինքնօգնություն և Ժողովրդավարության Հիմնադրամները՝ $170,500 օգնությամ և 650,000 ԱՄՆ դոլար՝ նախատեսված ընտրական աջակցության համար։ Ռազմական օգնությունը ներառում է 275,000 ԱՄՆ դոլար՝ Միջազգային ռազմական կրթության ուսուցման (IMET) ծրագրի համար, 1,6 մլն ԱՄՆ դոլար՝ Աֆրիկյան ճգնաժամային արձագանքման նախաձեռնության (ACRI), 60,000 ԱՄՆ դոլար՝ Համատեղ համակցված զորավարժությունների համար (JCET) և 100,000 ԱՄՆ դոլար՝ մարդասիրական օգնության համար։

## Վիճակագրություն

**ՀՆԱ.** գնողունակության համարժեքություն – 41,22 միլիարդ դոլար (2017 թ.)

**ՀՆԱ – իրական աճի տեմպ՝** 5.4% (2017 թ.)

**ՀՆԱ – մեկ շնչի հաշվով.** գնողունակության համարժեքություն – $2200 (2017 թ.)

**ՀՆԱ-ի կառուցվածքն ըստ ոլորտների:**

*Գյուղատնտեսություն:*41.8% (2017 թվականի դրությամբ)

*Արդյունաբերություն:*18.1% (2017 թվականի դրությամբ)

*Ծառայությունների ոլորտ:*40.5% (2017 թվականի դրությամբ)

**Աղքատության շեմից ցածր բնակչություն՝** 36,1% (2005 թ.)

**Ընտանիքի եկամուտը կամ սպառումը ըստ տոկոսային մասնաբաժնի.**

*ամենացածր 10%՝* 2,4% (2001 թ.)

*ամենաբարձր 10%՝* 30.2% (2001 թ.)

**Գնաճի մակարդակը (սպառողական գներ)՝** 1.8% (2017 թ.)

**Աշխատուժ՝** 6,447 միլիոն (2017 թ.)

**Աշխատուժ – ըստ զբաղմունքի.** գյուղատնտեսություն և ձկնորսություն՝ 80% (2005թ. գնահատված) արդյունաբերություն և ծառայություններ՝ 20% (2005թ. գնահատ.)

**Գործազրկության մակարդակը՝** 12%

**Բյուջե:**

*եկամուտներ՝* 3,075 միլիարդ (2017 թ.)

*ծախսեր՝* 3,513 մլրդ (2017 թ.)

**Արդյունաբերություն՝** սննդի վերամշակում; շինարարություն; ֆոսֆատի և ոսկու արդյունահանում

**Արդյունաբերական արտադրության աճի տեմպը՝** 6,3% (2017 թ.)

**Էլեկտրաէներգիա – արտադրություն՝** 2,489 միլիարդ կՎտժ (2016 թ.)

**Էլեկտրաէներգիա – արտադրություն ըստ աղբյուրի.**

*հանածո վառելիք՝* 68%

*հիդրո:* 31%

*միջուկային:* 0%

*այլ՝* 1% (2017 թ.)

**Էլեկտրաէներգիա – սպառում`** 2,982 միլիարդ կՎտժ (2016 թ.)

**Էլեկտրաէներգիա – արտահանում`** 0 կՎտժ (2016 թ.)

**Էլեկտրաէներգիա – ներմուծում`** 800 մլն կՎտժ (2016 թ.)

**Գյուղատնտեսություն – ապրանքներ՝** բամբակ, մարգարիտ կորեկ, բրինձ, եգիպտացորեն, եգիպտացորեն, բանջարեղեն, գետնանուշ, խոշոր եղջերավոր անասուններ, ոչխարներ, այծեր

**Արտահանում`** 3,06 միլիարդ դոլար (2017 թ.)

**Արտահանում – ապրանքներ՝** բամբակ 50%, ոսկի, անասուն

**Արտահանում – գործընկերներ՝** Շվեյցարիա 31,8%, ԱՄԷ 15,4%, Բուրկինա Ֆասո 7,8%, Կոտ դ'Իվուար 7,3%, Հարավային Աֆրիկա 5%, Բանգլադեշ 4,6% (2017 թ.)

**Ներմուծում`** 3,644 միլիարդ դոլար (2017 թ.)

**Ներմուծում – ապրանքներ՝** նավթ, մեքենաներ և սարքավորումներ, շինանյութեր, սննդամթերք, տեքստիլ

**Ներմուծում – գործընկերներ՝** Սենեգալ 24,4%, Չինաստան 13,2%, Կոտ դ'Իվուար 9%, Ֆրանսիա 7,3% (2017թ.)

**Պարտք – արտաքին՝** 4,192 միլիարդ դոլար (31 դեկտեմբերի 2017 թ.)

**Տնտեսական օգնություն – ստացող՝** $691,5 մլն (2005 թ.)

**Արժույթը՝** Communaute Financiere Africaine franc (CFAF)

**Փոխարժեքներ՝** Communaute Financiere Africaine franc (CFAF) 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց – 647,25 (հունվար 2000), 615,70 (1999), 589,95 (1998), 583,67 (1997), 511,55 (1995), 511,55 (1995)

*Նշում.* 1999 թվականի հունվարի 1-ից CFAF-ը կապված է եվրոյի հետ 655,957 CFA ֆրանկ մեկ եվրոյի դիմաց։

**Ֆինանսական տարի:** օրացուցային տարի

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Mineral resources of Mali
* Mali latest trade data on ITC Trade Map
* Mali Market Information: Projet d'Appui au Systéme d'Information Décentralisé du Marché Agricole (PASIDMA).
* OBSERVATOIRE DU MARCHE AGRICOLE : Ministry of Agriculture, Government of Mali.
* Assemblée Permanente des Chambres d'Agriculture du Mali "APCAM": Agricultural cooperatives assembly, Bamako Mali.
* West African Agricultural Market Observer/Observatoire du Marché Agricole (RESIMAO) , a project of the West-African Market Information Network (WAMIS-NET), provides live market and commodity prices from fifty seven regional and local public agricultural markets across Benin, Burkina Faso, Ivory Coast, Guinea, Niger, Mali, Senegal, Togo, and Nigeria. Sixty commodities are tracked weekly. The project is run by the Benin Ministry of Agriculture, and a number of European, African, and United Nations agencies.