open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բաշգյուղ

**Բաշգյուղ**, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 17 կմ հյուսիս-արևելք, ծովի մակերևույթից 2020 մ բարձրության վրա։

Գյուղը հիմնադրվել է 1830-ական թթ։ Նախկինում մտել է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառի մեջ և Ալեքսանդրապոլից արևելք ընկած մյուս Բաշգյուղից տարբերվելու համար մինչև 1880-ական թթ կոչվել է նաև Մեծ Բաշգյուղ։ Օգտագործվել են նաև անվանման Բաշգեղ, Բաշգյուղ Երկրորդ, Պաշգյուղ տարբերակները։

## Կլիմա
Գյուղը գտնվում է մեղմաթեք բարձրադիր լանջին՝ ծովի մակարդակից 2020 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են մառախուղները և ձնաբքերը։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 600-700 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստանները։

## Բնակչություն
Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների Բաշգյուղի բնակչությունը 2013 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել է 62 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 49%, կանայք՝ 51%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 26%, աշխատունակներ՝ 53%, հետաշխատունակներ՝ 21%։ Հիմնադրման պահից գյուղի բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1830-ական թթ. տեղափոխվել են Մուշից և Արևմտյան Հայաստանի այլ վայրերից։

Բաշգյուղի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բաշգյուղն ունի 12 տնտեսություն։

Գյուղատնտեսական հողահանդակներում մեծ բաժին ունեն վարելահողերը (146 հա), խոտհարքերը (37 հա)։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր, կազմելով համապատասխանաբար 50 և 630 հեկտար։ Զբաղվում են հացահատիկային, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաների, կարտոֆիլի մշակությամբ։ Զբաղվում են նաև խոշոր եղջերավոր անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Բաշգյուղն ունի կանգուն եկեղեցի, մատուռ և ամրոց։

## Հասարակական կառույցներ
2014 թ.-ի դրությամբ գյուղն ունի տարրական դպրոց, կապի հանգույց։

## Տես նաև
* Բաշգյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Շիրակի մարզպետարանի պաշտոնական կայք )

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ

Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Էդմոն Ռոստան

**Էդմոն Ռոստան** (; ), նեոռոմանտիկական ուղղության ֆրանսիացի պոետ և դրամատուրգ։

Նրա ստեղծագործություններից հատկապես հայտնի են «Անուրջների արքայադուստրը» («La Princesse lointaine») և «Սիրանո դը Բերժերակ» («Cyrano de Bergerac») պիեսները։ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ 1901 թվականից։

## Կենսագրություն և ընտանիք
Նրա թոռը՝ Ալեքսիսա–Ժոզեֆա Ռոստանան () եղել է Մարսելի քաղաքապետը 1830-1832 թվականներին։

Եղել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։

Մահացել է 1918 թվականի դեկտեմբերի 2-ին իսպանական գրիպի համաճարակից։

Նրա որդի Ժան Ռոստանը հայտնի կենսաբան էր։
## Ստեղծագործություն
* Արծվիկ (1900)։ Դրամա, 6 գործողություն։
* Սիրանո դե Բեժերակ (1897)։ Հերոսական կատարերգություն, 5 գործողություն։
* Շանտելկեր (նկարչության երգիչ) (1904)։ Դրամա, 4 գործողություն։
* Սամարտյանկա (1894)։ Բեմադրություն աստվածաշնչյան թեմայով, 3 գործողություն։
* Կարմիր ձեռնոց (1888)։ Զավեշտախաղ։
* Չարության մուսա(1890)։ Պոեզիա։
* Երաժշտության գովերգ (1890)։ Պոեզիա։
* Երկու Պիեռ կամ սպիտակ ընթրիք(1890)։ «Վարագույրը բարձրացնելու համար բանաստեղծական կատակերգություն», 1 գործողություն։
* Ռոմանտիկները (1894)։ Կատակերգություն, 3 գործողություն։
* Դոն ժուանի վերջին գիշերը (1911)։ պիես։
* Մարսելիեզների թռիչքը (1915)։ Բանաստեղծություններ պատերազմի մասին։
* Տեսիլքի արքայադուստրը (1895)։ 4 գործողություն։

## Բեմադրություններ
«Ռոմանտիկները» կատակերգության հիման վրա 1960 թվականին ԱՄՆ-ում բեմադրվեց «Ֆանտաստիքս» մյուզիքլը։

«Սիրանո դե Բեժերակ» պիեսի հիման վրա 20-րդ դարում նկարահանվեց ավելի քան 9 ֆիլմ, իսկ 21-րդ դարում՝ 2 ֆիլմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էդմոն Ռոստան էջը Մաքսիմ Մոշկովի գրադարանում

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Միացյալ Թագավորության վարչապետների ցանկ

Սա **Միացյալ Թագավորության վարչապետների ցանկն** է՝ սկսած 1721 թվականից։

## Միացյալ Թագավորությանի վարչապետներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղեկավարների ցանկեր
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչապետներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Մեծ Բրիտանիա:Միացյալ Թագավորություն
Լեռնագյուղ

**Լեռնագյուղ** (մինչև 1946 թ.՝ *Չորլի*, 1946-1967 թթ.՝ *Լեռնանցք*), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 15 կմ հյուսիս-արևելք, Հողմաջուր գետի հովտում։ Վերանվանվել է **Լեռնագյուղ** 1967 թ. հոկտեմբերի 21-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Լեռնագյուղի մշտական բնակչությունը կազմել է 25, առկա բնակչությունը՝ 21 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց մի մասի նախնիները տարբեր ժամանակներում գաղթել են Կարսի և Բասենի շրջանների գյուղերից։

Լեռնագյուղի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Լեռնագյուղում պահպանվել է Սբ. Հովհաննես եկեղեցին (վերակառուցված 1866 թ.) և “Մանուկ Ավետարան” մատուռը։

## Տես նաև
* Լեռնագյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ
* Լեռնագյուղի էջը CAA կայքում 

Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Ձորաշեն

**Ձորաշեն** (նախկին անվանումը՝ *Ղարաքիլիսա Երրորդ*), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 22 կմ հյուսիս-արևելք, Չիչկան գետի ձախափնյակում։ Վերանվանվել է **Ձորաշեն** 1935 թ. հունվարի 3-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Ձորաշենի մշտական բնակչությունը կազմել է 187, առկա բնակչությունը՝ 179 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ձորաշենում պահպանվել են 1863 թ.-ի վերակառուցված եկեղեցին, XII-XIII դարերի Սբ. Ստեփանոս վանքը և հին բերդի մնացորդները։

## Տես նաև
* Ձորաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ
* Ձորաշեն գյուղի էջը CAA կայքում 

Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Ղազանչի (Շիրակի մարզ)

**Ղազանչի** (նախկինում նաև՝ *Ղայղուլի*), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 26 կմ հյուսիս։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Ղազանչիի մշտական բնակչությունը կազմել է 502, առկա բնակչությունը՝ 473 մարդ։
Բնակիչների հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1852 թ.-ին գաղթել է Ալաշկերտից և 1880 թ-ին Կարինից։ Հիմնականում հայ-կաթոլիկներ են։

Ղազանչիի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ղազանչիի շրջակայքում կան Քարավերակ գյուղատեղի, հին եկեղեցու ավերակներ և այլ հնություններ։

## Տես նաև
* Ղազանչիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ
* Ղազանչի գյուղի էջը CAA կայքում 

Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Վարդաղբյուր

**Վարդաղբյուր** (նախկին անվանումը՝ *Գյուլլիբուլաղ*, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 17 կմ հյուսիս։ Վերանվանվել է Վարդաղբյուր 1936 թվականին։

## Կլիմա
Վարդաղբյուր գյուղը ծովի մակերևույթից բարձր է 2070 մետր, գյուղում ամենացածր ջերմաստիճանը -30 -35 աստիճան, ամենաբարձր ջերմաստիճանը՝ +20 +25։ Տեղումների քանակը նորմայից շատ է, ձյան շերտի բարձրությունը անցնում է 1 մետրից։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Վարդաղբյուրի մշտական բնակչությունը կազմել է 99, առկա բնակչությունը՝ 95 մարդ։
Բնակիչները 1831 թվականից մինչ օրս հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1829-1830 թթ. գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Բասեն գավառի գյուղերից։

Վարդաղբյուրի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Վարդաղբյուրում կա 1700 թվականի եկեղեցի, արևմտյան բարձունքի վրա Սուրբ Ղազարոսի անվան խաչքարատիպ հուշաքար, 1968 թվականին կառուցվել է Մեծ Եղեռնի զոհերին նվիրված հուշարձան։

## Տես նաև
* Վարդաղբյուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ
* Վարդաղբյուր գյուղի էջը CAA կայքում 

Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Թեոդոսիոս Ա Մեծ

**Թեոդոս I Մեծ** (**Ֆլավիոս Թեոդոսիոս**, , , ), միասնական Հռոմեական կայսրության վերջին կայսրը։

379 թ որպես Գրացիանոս կայսեր գահակից ստացել է Արևելյան Հռոմեական կայսրության նկատմամբ իշխանությունը, 394 թ ստանձնել է ամբողջ Հռոմեական կայսրության միանձնյա կառավարումը։ 395 թ նրա մահից հետո կայսրությունը վերջնականապես կիսվել է երկու մասի՝ արևելյան (Բյուզանդական կայսրություն) և արևմտյան։ Թեոդոսը օրենքով հաստատեց քրիստոնեության Նիկիական դավանանքը որպես միասնական պետական կրոն՝ սկիզբ դնելով արիոսականության մարմանը։ Սկսել է հետապնդել (առանց կտրուկ միջոցների) հեթանոսությունը և քրիստոնեության մեջ հերետիկոսական ուղղությունները։ Արգելել է հեթանոսական ծեսերը, ինչի հետևանքով 393 թվականից հետո դադարել է Օլիմպիական խաղերի անցկացումը։ Թեոդոսի գործունեությունը կանխորոշել է Եվրոպայի և քրիստոնյա արևելքի կրոնական զարգացման ընթացքը, ինչ համար նա քրիստոնյա պատմիչների կողմից ստացել է **Մեծ** հորջորջումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Փլավիոսներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զորավարներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Ալ-Ֆարազդակ

**Համմամ իբն Ղալիբ աբու Ֆիրաս** (, հայտնի որպես **ալ-Ֆարազդակ **(՝ *Խմորի գունդ*), ), արաբ հայտնի ձոներգու է թամիմ ցեղից։ Այս ոչ այնքան հարգալից մականունն, ինչպես հաղորդում է Իբն Քութայբան, ստացել է իր կարճ հասակի ու գեր փորի համար։ Ծնվել է Նաջդում, ապրել Բասրայում։ Դաստիարակվել է ցեղային ավանդական ոգով։ Աղբյուրներն ալ-Ֆարազդակին նկարագրում են որպես ոչ այնքան հմայիչ մարդու, որը վախկոտ է, անամոթ, չի պահում իր խոստումներն, գոռոզ է ու սնապարծ։

Ալ-Ֆարազդակի ձոներգություններում ամեն կերպ գովերգվում են Օմայյան խալիֆաներն, պաշտպանվում նրանց իշխանության իրավունքներն մուսուլմանական աշխարհում, թվարկվում ու գովերգվում նրանց հաղթանակներն։

Ալ-Ֆարազդակն իր կյանքի կարևոր մասն անցկացրել է Դամասկոսի պալատում, որտեղ եղել է արքունական ձոներգու, հովանավորներից ստանում է ոչ քիչ թոշակ և շատ շվայտ կյանք վարում։

Միջնադարյան արաբ բանասերներնը բարձր են գնահատում ալ-Ֆարազդակի վարպետությունը, հատկապես նրա հնաբանություններն, ու նշում որ եթե չլիներ ալ-Ֆարազդակը, հին արաբական պոեզիայի բառապաշարի մեկ երրորդ մասը չէր հասնի հաջորդ սերնդին։

Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:8-րդ դարի բանաստեղծներ
Ալ-Քուվեյթ

**Ալ-Քուվեյթ** կամ **Քուվեյթ** (&nbsp;-&nbsp;*Մադինաթ ալ-Քուվեյթ*), Քուվեյթ պետության մայրաքաղաք։ Գտնվում է երկրի կենտրոնական մասում, Պարսից ծոցի ափին։ Ալ-Քուվեյթում գտնվում է երկրի պառլամենտը, պետական կառույցների մեծամասնությունը, քուվեյթական կորպորացիաների և բանկերի մեծամասնության գրասենյակները։ Ալ-Քուվեյթը էմիրության անվիճարկելի քաղաքականական, մշակութային և տնտեսական կենտրոնն է։

Քուվեյթում գործում է միջազգային օդանավակայան և առևտրական նավահանգիստը։

## Պատմություն
Առաջին տվյալները քաղաքի մասին վերբերվում են XVIII դարին, հենց այդ ժամանակից խոսում են Քուվեյթ քաղաքի գոյության մասին։ Դարեր շարունակ քաղաքը եղել է Քուվեյթ շեյխության կենտրոնը, որը XVI դարից մտնում էր Օսմանյան կայսրության կազմի մեջ- իսկ 1899 թվականին անում է Մեծ Բրիտանիայի պրոտեկտորատի տակ։ Քուվեյթ քաղաքի և մոտակա տարածքներում նավթի բացահայտման արդյունքում երկիրը մեծ տնտեսական թափ է առել, սակայն նավթային բիզնեսի հիմնական օգուտը գնում էր Մեծ Բրիտանիա և ԱՄՆ։ Դա դժգոհություն էր առաջացնում միայն բանվորների, այլ նաև տեղի օլիգարխների մոտ։ 1961 թվականի հունիսի 19-ին Քուվեյթ քաղաքում պայմագիր էր կնքվել Մեծ Բրիտանիայի կառավարության և Քուվեյթի էմիր Աբդալլահ աս-Սաբահի միջև, որը չեղյալ էր հայտարարել 1899 թվականի պայմանագիրը և այդպիսով Քուվեյթը անկախ պետություն է դառնում։ 1990 թվականին Քուվեյթը մտնում է իրաքյան զորքերի օկուպացիայի գոտու մեջ և ազատագրվում է միայն 1991 թվականի փետրվարին։ Այսօր Քուվեյթ պետության մայրաքաղաքը ներկայացնում է իրենից ժամանակակից քաղաք կանաչապատված և լայնացված փողոցների ճառագայթաձև կառուցվածքով։

## Անվանում
Հայտնի է 18-րդ դարի սկզբից։ Ըստ ավանդության՝ շեյխ Բարրաք ալ Համիդն այստեղ հիմնադրել է առափնյա մի ամրացած բնակավայր, որի բազայի վրա հետագայում ձևավորվել է ժամանակակաից քաղաք։ Անվանումն առաջացել է արաբերեն *ֆուտ* «առափնյա ավան» բառից։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kuwait Real Estate Listings
* Kuwait Property Listings
* Kuwait City at "goruma"
* Kuwait Business Directory 
* Kuwait Directory 

Կատեգորիա:Քուվեյթի քաղաքներ
Քուվեյթի վարչական բաժանում

Քուվեյթը բաժանված է 6 պրովինցիաների (մուհաֆազաների, ‎ muḥāfaẓä), որոնք իրենց հերթին բաժանվում են շրջանների։

## Տես նաև

* ISO 3166-2:KW

Կատեգորիա:Քուվեյթի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Էլ Ահմադի (պրովինցիա)

**Էլ Ահմադի** (), նահանգապետություն (մուխաֆազ) Քուվեյթի հարավային մասում։ Զբաղեցնում է 5120 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2018 թվականի տվյալներով եղել է մոտավորապես 1 027 700։ Այստեղ են գտնվում Քուվեյթի նավթային խոշոր ընկերություններ, այդ թվում՝ Քուվեյթի նավթի ազգային ընկերության գլխադասային գրասենյակը, նավթավերամշակման մի շարք ձեռնարկություններ, մարզական ակումբներ։ Նահանգապետությունը հայտնի է նաև իր ընդարձակ կանաչ տարածքներով և բրիտանական ճարտարապետության ոճով կառուցված շինություններով։

Մուխաֆազի վարչական կենտրոնն է Էլ Ահմադի քաղաքը։

## Տես նաև
* Քուվեյթի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քուվեյթի պրովինցիաներ
Ալ Ասիմա

**Էլ Ասիմա** (), Քուվեյթի վեց մուհաֆազներից (նահանգապետություն) մեկը, գտնվում է երկրի կենտրոնական մասում։ 2014 թվականի հունիսի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 534.964: 2018 թվականի դեկտեմբերին այդ ցուցանիշը հասել է 584 313-ի։ Զբաղեցնում է շուրջ 200 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Նահանգի վարչական կենտրոնը և միաժամանակ երկրի մայրաքաղաքը Էլ Քուվեյթն է։

## Տես նաև
* Քուվեյթի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քուվեյթի պրովինցիաներ
Էլ Ֆարվանիյահ (պրովինցիա)

**Էլ Ֆարվանիյահ** (), նահանգապետություն (մուխաֆազ) Քուվեյթի կենտրոնական մասում։ Զբաղեցնում է 139 քառակուսի կիլոմետր տարածք, բնակչության թվաքանակը 2018 թվականի տվյալներով եղել է 1 206 377

## Տես նաև
* Քուվեյթի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քուվեյթի պրովինցիաներ
Էլ Ջահրա (պրովինցիա)

**Էլ Ջահրա** (), պրովինցիա Քուվեյթի հյուսիսային մասում։

## Տես նաև
* Քուվեյթի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Քուվեյթի պրովինցիաներ
Հավալի (պրովինցիա)

**Հավալի** (), նահանգապետություն (մուխաֆազ) Քուվեյթի կենտրոնական մասում։ Զբաղեցնում է 82 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2005 թվականի տվյալներով եղել է 393.861., 2007 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով՝ 714.876., 2014 թվականի հունիսի տվյալներով՝ 890.533, 2018 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով՝ 960 779:

## Տես նաև
* Քուվեյթի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քուվեյթի պրովինցիաներ
Մուբարաք Էլ Քաբիր (պրովինցիա)

**Մուբարաք Էլ Քաբիր** (), պրովինցիա Քուվեյթի կենտրոնական մասում։ Զբաղեցնում է 100 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2018 թվականի տվյալներով եղել է 269 331։ Համարվում է Քուվեյթի ամենափոքր նահանգապետությունը։

## Տես նաև
* Քուվեյթի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քուվեյթի պրովինցիաներ
Ալ-Ռիադ

**Ալ-Ռիադ** կամ **Ռիադ** (), Սաուդյան Արաբիայի մայրաքաղաք։ Ալ-Ռիադը համանուն պրովինցիայի վարչական կենտրոնն է, ինչպես նաև թագավորության ամենաբարձր շինության՝ *[[Kingdom Centre]]*-ի գտնվելու վայրը։ Ըստ 2010 թվականի բնակչության գնահատման ալ-Ռիադի բնակչությունը 4 878 473 մարդ էր։

## Անվանում
Քաղաքի անվանումը ծագել է արաբերեն *rawdha* բառից, որը նշանակում է այգիների և ծառերի վայր։ Իրականում ևս քաղաքի փողոցներում շատ են կանաչ տարածությունները։

## Պատմություն
Մոտ 4 հազար տարի առաջ ժամանակակից ալ-Ռիադի տարածքում ապրում էին արաբական քոչվոր ցեղեր։ 18-րդ դարի սկզբներին ալ-Ռիադը դարձավ վահաբականների կենտրոն։ 1821 թվականին դարձավ վահհաբիների էմիրության մայրաքաղաք՝ Սաուդիների դինաստիայի գլխավորությամբ։

1902 թվականից Նաջդ շրջանի կենտրոնն էր։ 1932 թվականի աստիճանական միավորման արդյունքում ստեղծվեց պետություն՝ ալ-Ռիադ մայրաքաղաքով։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի քաղաքներ
Օդեթ Էնաբլ

**Օդեթ Ջուլիետ Էնաբլ**, ծնյալ **Յուստման** (, ), ամերիկյան դերասանուհի։ Նա հանդիսատեսին հայտնի է «Կրկին դու» ֆիլմից։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Մայիսի 10 ծնունդներ
Սիմեոն Դավթի Աբամելիք-Լազարև

**Սիմեոն Դավթի Աբամելիք-Լազարև** (), հայ ազնվական Ռուսական կայսրությունում, ռուսական բանակի գեներալ-մայոր (1850)։

Դավիթ Աբամելիքի որդին, Աբամելիք-Լազարևների ազնվական տոհմից։

Ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում։ Զինվորական ծառայություն է կատարել մինչև 1859 թվականը, 1871-1878 թվականներին՝ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի պատվավոր հոգաբարձու։ Ընդարձակ կալվածքներ է ունեցել Տուլայի, Կամենեց-Պոդոլսկի, Վյատկայի, Վոլինի նահանգներում։

Մահացել է Սանկտ Պետերբուրգում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Աբամելիքներ
Կատեգորիա:Լազարյաններ
Կատեգորիա:Ռուսահայ գեներալներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ նկարիչներ
Թանահատի վանք (Վերնաշեն)

**Թանահատի վանք,** վաղ միջնադարյան եկեղեցական համալիր Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն գյուղից մոտ 7 կմ հարավ-արևելք։ Պատմիչները հիշատակում են 8-րդ դարից։ Թանահատի վանքը գործել է մինչև ուշ միջնադար և այժմ լավ վիճակում է։

մինի|ձախից|Թանահատ - բարձրաքանդակ և վիմագրություն
Ըստ պատմիչ Ստեփանոս արքեպիսկոպես Օրբելյանի, 735 թվականին Թանադե վանքում ամփոփել են Ստեփանոս Սյունեցու դին և գերեզմանի վրա փոքրիկ մատուռ կառուցել։ 1273–1279 թվականներին մատուռի տեղում, Պռոշ իշխանի և նրա ընտանիքի հովանավորությամբ, շրջակայքի բնակիչների ուժերով մուգ կապտավուն բազալտի սրբատաշ քարերով կառուցվել է ներքուստ խաչաձև, չորս անկյուններում ավանդատներով (արևելյան կողմինները՝ երկհարկ), արտաքուստ ուղղանկյուն, գմբեթավոր հորինվածքով սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին։


File:Tanahat Monastery-1.jpg|thumb|
File:Tanahat Monastery-2.jpg|thumb|
File:Tanahat Monastery-3.jpg|thumb|
File:Tanahat Monastery-4.jpg|thumb|
File:Tanahat Monastery-5.jpg|thumb|
File:Tanahat Monastery-6.jpg|thumb|
File:Tanahat Monastery-7.jpg|thumb|
File:Tanahat Monastery-8.jpg|thumb|

մինի|ձախից|Գմբեթի բարձրաքանդակները|292x292փքս
Գմբեթի հովանոցաձև վեղարով բազմանիստ թմբուկը զարդարված է բարձրաքանդակներով, հարավային լուսամուտից վերև Պռոշյանների զինանշանն է՝ թևատարած արծիվ, մագիլներում՝ խոյ, վեղարի տակ՝ եզան գլուխ, ցուլի վրա հարձակվող առյուծ, թռչուն, հարավային պատին՝ արևի ժամացույցի վրա քանդակված են գավաթից ջուր խմող երկու սիրամարգ, նրանցից ձախ՝ թռչունը ձագի հետ են։ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցուն հյուսիսից կից է 13-րդ դարի, սրբատաշ բազալտից միանավ Սուրբ Նշան կամ Վարագա Սուրբ Նշան կոչվող եկեղեցին (հավանաբար, որոշ ժամանակ այստեղ է պահվել Վարագավանքի հռչակավոր սուրբ Նշանը)։ Նրա արևմտյան մուտքի ճակատակալ քարին քանդակված է Պռոշյան իշխանական տոհմից երիտասարդ հեծյալ, որը նիզակը խրել է առյուծի երախը, իսկ նրանցից վերև տարբեր թռչուններ են պատկերված։ Թանադե վանքի քանդակները միջնադարյան հայկական աշխարհիկ պատկերաքանդակների արժեքավոր նմուշներ են։

Թանադե վանքը 14-րդ դարում ստացել է բազմաթիվ նվիրատվություններ՝ հողամասեր, այգիներ, դրամ։ 1335 թվականին Հայրուտը վանքում «աղոթանոց» է կառուցել։ Թանադե վանքի շուրջը կան 13-16-րդ դարերի խաչքարեր և տապանաքարեր։ 1971 թվականին Թանադե վանքի տարածքը պեղվել է, և բացվել են վանքի գավթի, հարավային կողմում՝ խոշոր միանավ եկեղեցու և նրա գավթի ու աշխարհիկ շինությունների հիմքեր (ենթադրվում է, որ այս շենքերում է գործել Գլաձորի համալսարանը)։ 1984 թվականին նորոգվել են սուրբ Ստեփանոս և սուրբ Նշան եկեղեցիները, և Թանադե վանքի տարածքը բարեկարգվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ահա և Թանահատի վանքը՝ խոնարհված գեղեցկուհին, փշրված ոսկե թագը, որ ասես Աղոթարանի գագաթից է ընկել ու փշրվել

Կատեգորիա:Վայոց ձորի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:8-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Սիմեոն Աբամելիք-Լազարև (այլ կիրառումներ)

**Սիմեոն Աբամելիք–Լազարև** կարող է վերաբերել՝

* Սիմեոն Սիմեոնի Աբամելիք–Լազարև (1857-1916) — հնագետ, երկրաբան, կալվածատեր և արդյունաբերող։
* Սիմեոն Դավթի Աբամելիք–Լազարև (1815-1888) — ռուսական բանակի գեներալ-մայոր։
Մարիո Վարգաս Լյոսա

**Խորխե Մարիո Պեդրո Վարգաս Լյոսա** (, ), պերուացի գրող և քաղաքական գործիչ։ Արժանացել է գրականության 2010 թվականի Նոբելյան մրցանակին, որը նրան շնորհվել է «իշխանության կառուցվածքի մանրակրկիտ նկարագրության և անհատի դիմադրության, ընդվզման ու պարտության վառ պատկերների համար»։

Վարգաս Լյոսան իսպանախոս աշխարհի ամենահռչակավոր գրողներից է, ավելի քան երեք տասնյակ վեպերի, դրամաների և էսսեների հեղինակ։ 1995 թվականին նրան շնորհվել է իսպանախոս աշխարհի ամենահեղինակավոր՝ Սերվանտեսի անվան մրցանակը։

Միջազգային հռչակ Վարգաս Լյոսային բերել են «Քաղաքը և շները» (La ciudad y los perros, 1963 թ., անգլերեն թարգմանությունը վերնագրված է «Հերոսի ժամանակը»), «Կանաչ տունը» (La casa verde, 1966 թ.) վեպերը։

## Հայերեն թարգմանություններ
* **Մարիո Վարգաս Լյոսա**, Պանտալեոնը եւ Այցելուների ջոկատը, իսպ․ թարգմ․՝ Կառա Չոբանյան, Անտարես, Երևան, 2015, 312 էջ։ 
* **Մարիո Վարգաս Լյոսա**, Խուլիա մորաքույրը և գրչակը, իսպ․ թարգմ․՝ Կառա Չոբանյան, Անտարես, Երևան, 2019, 396 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պերուացի գրողներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պերուացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Պերուի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ազգային ակադեմիաների անդամներ
Գևորգ Աբաջյան

**Գևորգ Համբարձումի Աբաջյան** (), հայ թատերագետ, գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1956 թ.), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1972 թ.)։

Վլադիմիր Աբաջյանի եղբայրն է, Վարդուհի Վարդերեսյանի՝ ամուսինը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շնող գյուղում (այժմ՝ Լոռու մարզում)։ Ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ինստիտուտը (1941 թ.)։ 1945 թվականից՝ Լենինականի թատրոնի դերասան, 1957-1976 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ հեռուստառադիոպետկոմում, 1979-1989 թթ.՝ Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեում, 1995-2000 թթ.՝ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում։

Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողություններին։

Աշխատությունները նվիրված են հայ թատրոնի պատմության և առանձին դերասանների ստեղծագործությունների հարցերին։

### Ընտանիքը
*Եղբայրը՝ Վլադիմիր Աբաջյան, դերասան
*Կինը՝ Վարդուհի Վարդերեսյան, դերասանուհի 
*Ավագ որդին՝ Վահրամ Աբաջյան, դիվանագետ
*Կրտսեր որդին՝ Սուրեն Աբաջյան, դաշնակահար

## Երկեր
### Գրքեր
* Սուրեն Սուրենյան, Ե., ՀԹԸ, 1959, 106 էջ։
* Իսահակ Ալիխանյան (կյանքն ու գործունեությունը), Ե., Հայաստան, 1967, 171 էջ։
* Անահիտ Մկրտումյան (դերասանուհու մասին), Ե., Ա. հ., 1972, 96 էջ։
* Կարապետ Արծրունյան (դերասանի մասին), Ե., Ա. հ., 1972, 16 էջ։
* Էլզա Շահինյան (դերասանուհու մասին), Ե., ՀԹԸ, 1975, 98 էջ։
* Թատրոնի սիրով (հայ բեմի գործիչներ), Ե., ՀԹՀ, 1975, 163 էջ։
* Ժան Էլոյան (դերասանի կյանքն ու բեմական գործունեությունը), Ե., ՀԹՀ, 1976, 106 էջ։
* Մի կյանքի պատմություն (արվեստագետ մարտիկը), Ե., Ա. հ., 1979, 72 էջ։
* Արտիստը ինչպես տեսա (հուշեր), Ե., Սովետական գրող, 1980, 352 էջ։
* Գուրգեն Հակոբյան (կյանքը և ստեղծագործական ուղին), Ե., ՀԹԸ հրատ., 1983, 105 էջ։
* Ալեքսանդր Հովհաննիսյան Ե., ՀԹՀ, 1984, 94 էջ։
* Արտիստը ինչպես տեսա (հուշեր), Ե., Սովետական գրող, 1986, 352 էջ։
* Վաղինակ Մարգունի (ստեղծագործական դիմանկար), Ե., ՀԹԸ, 1987, 122 էջ։
* Երկու դիմանկար (Ասյա Բերոյան, Արամ Ռշտունի), Ե., ՀԹԳՄ, 1990, 76 էջ։
* Գյումրի թատրոնի մարդիկ, Լոս Անջելես, տպ. Հ. և Գ. Թէրճանեան եղբայրների, 1994, 340 էջ։
* Թատերական ակնթարթներ (ակնարկների ընտրանի), Ե., Անահիտ, 1996, 189 էջ։
* Հայոց ցեղասպանության անդրադարձը Վահրամ Փափազյանի արվեստում, Ե., 1997, 52 էջ։
* Սաբրինա Գրիգորյան, Ե., Հայ Էդիթ, 2000, 93 էջ։
* Ավետիք Իսահակյանը և հայոց ողբերգությունը, Ե., Ա. հ., 2001, 300 էջ։
* Մայրանուշ Պարոնիկյան (կյանքն ու գործունեությունը), Ե., Ա. հ., 2001, 48 էջ։
* Վահրամ Փափազյանի գրչի սխրանքը, Ե., Մաշտոց, 2004, 46 էջ։
* Փշրանքներ փշրված իմ կյանքից (հուշագրություն), Ե., Գրաբեր, 2013, 160 էջ։

### Մամուլ
* Լենինի կերպարը հայ բեմում։ «Գրական թերթ», 1969, № 6:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Աբաս Կյուրիկյան

**Աբաս Ա** (ծննդյան թվականը անհայտ - 1145), Տաշիր-Ձորագետի թագավորության վերջին արքան (1090-1113)՝ Կյուրիկյանների (10-12-րդ դարեր) արքայատոհմից, Կյուրիկե Բ-ի որդին։ Կառավարել է եղբոր՝ Դավթի հետ։ Աբաս Ա-ի օրոք ուժեղացան սելջուկների ասպատակությունները։ Սելջուկները 1111-1113 թվականներին վերջնականապես նվաճեցին Տաշիր-Ձորագետի թագավորությունը։ Խուսափելով սելջուկյան թուրքերի ասպատակություններից՝ Աբասը 1113 թվականին հեռացել է Տավուշ և հիմնել առանձին իշխանություն՝ համանուն կենտրոնով։ 1139 թվականին օժանդակել է Աղվանից Գրիգոր Ա կաթողիկոսի ձեռնադրմանը։

1145 թվականին, Գանձակի Չոլի ամիրայի կողմից Տավուշի նվաճումից հետո, Աբաս Ա-ն ապաստանել է Մածնաբերդում՝ եղբոր մոտ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Կյուրիկյաններ
Կատեգորիա:Տաշիր-Ձորագետի թագավորության արքաներ
American Express

**American Express** (AmeEx, Amex), ֆինանսական ծառայություններ մատուցող գլոբալ ընկերություն, կենտրոնակայանը՝ Նյու-Յորքում։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1850 թվականին։ Այն բազմապրոֆիլ միջազգային ընկերություն է, որը տուրիզմի, պլաստիկ քարտերի և ճանապարհային չեկերի թողարկման և սպասարկման ոլորտներում զբաղեցնում է առաջատար դիրքեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայությունների ընկերություններ
Կատեգորիա:Միջբանկային ցանցեր
Աբաս Բագրատունի (սպարապետ)

**Աբաս Բագրատունի** (), հայոց սպարապետ 862 - 892 թվականներին։

Սմբատ Խոստովանողի ավագ որդին, Աշոտ Ա-ի եղբայրը, Սմբատ Ա-ի հորեղբայրը։

Հզորացնելով արքունի բանակը (40 հազար զինվոր)՝ պայքարել է արաբական ամիրայության դեմ։ Հայտնի է կենտրոնախույզ ուժերի դեմ մղած պայքարով։ Արաքսի ձորում (այժմյան Կաղզվանի մոտ) 40 հազարանոց զորաբանակով ջախջախեց Արշարունիք խուժած Կայսիկ ցեղի առաջնորդ Ջահհաֆ (Ջահապ) պարսիկին, կանխեց Աշոտ Ա-ի դեմ Հայաստանի ոստիկան Ահմադի և Պարտավի ամիրայի դավադրությունը։ 890 թվականին ըմբոստացել է Սմբատ Ա-ի դեմ, հաջողության չհասնելով՝ հաշտվել և շարունակել սպարապետությունը։ Վերակառուցել է Կարս բերդաքաղաքի ամրությունները, հիմնել ապարանք։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ. Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 3
* «Պատմութիւն Հայոց», Հովհաննես Դրասխանակերտցի, կթ, լ, իը
* «Պատմություն Արծրունյաց տան», Թովմա Արծրունի, Գ., ի.
* «Պատմուիւն Հայոց», Միքայել Չամչյան, հատոր Բ, էջ 676-678, 705-710

## Գրականություն
* «Պատմութիւն տիեզերական», Ստեփանոս Տարոնեցի (Ասողիկ), ԱՊԲ, 1885, Բ., բ.

Կատեգորիա:Հայոց սպարապետներ
Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Քյոլն

**Քյոլն** (), բնակչության քանակով Գերմանիայի չորրորդ ամենամեծ, իսկ տարածքով՝ երրորդ ամենամեծ քաղաքն է։

Քյոլնը Գերմանիայի 4-րդ ամենամեծ քաղաքն է՝ Բեռլինից, Համբուրգից և Մյունխենից հետո, իսկ տարածքով՝ երրորդը։ Քյոլնը գտնվում է Գերմանիայի Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա նահանգում։ Քյոլնի բնակչության կազմում գերմանացիները կազմում են ՝ 81,6%-ը, Եվրոպացիները՝ 6%-ը, թուրքերը՝ 6,3%-ը, աֆրիկացիներ՝ 0,9%-ը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սրբազան քաղաքներ
Էգոիզմ

մինի|«Պայքարենք էգոիզմի դեմ»
**Էգոիզմ** կամ **Եսասիրություն** (, ես), սեփական անձի չափազանցված ընկալում, եսամոլություն, եսակենտրոնություն։ Եսասերն իր սեփական ցանկությունների բավարարումն ավելի կարևոր է համարում, քան այլոց կարիքները կամ հոգսերը։ Սովորաբար էգոզիմը ընկալվում է երկու կերպ. 
* որպես բարոյահոգեբանական հատկանիշ, և
* որպես սոցիահոգեբանական հատկանիշ։

Էգոիզմ եզրի հականիշ է համարվում ալտրուիզմը (այլասիրությունը)՝ սեփական ցանկությունների բացարձակ անտեսումը և այլոց նկատմամբ չափազանցված հոգատարություն ցուցաբերելը։ Շատերի համար մարդկային փոխհաբերությունների

Եսապաշտության դրսևորման ձևերից է անհատապաշտությունը Եսապաշտության կոլեկտիվիզմի հակոտնյան Է․ այն անտեսում է մյուս մարդկանց և հասարակության շահերը։ Եսապաշտության ծագումը, զարգացումն ու գոյությունը հատկապես հետևանք է մասնավոր սեփականատիրական հարաբերությունների, ուստի և կապվում է մասնավոր սեփականատիրական հոգեբանության և տրամաբանության հետ։

## Արտաքին հղումներ
* (www.armtown.com) Ի՞նչ է էգոիզմը 

Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Էթիկա
Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն
Կատեգորիա:Մարդկային վարք
Գևորգ Աբգարյան (այլ կիրառումներ)

**Գևորգ Աբգարյան** կարող է վերաբերել՝

* Գևորգ Կարապետի Աբգարյան (1888-1967) — հայ քանդակազարդող վարպետ։
* Գևորգ Վահագնի Աբգարյան (1920-1998) — հայ բանասեր, պատմաբան, ձեռագրագետ։
Գևորգ Աբգարյան (քանդակազարդող վարպետ)

**Գևորգ Կարապետի Աբգարյան** (), հայ քանդակազարդող վարպետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կեսարիայում։ 1924 թվականին հայրենադարձել է։ Իրականացրել է նշանավոր ճարտարապետների և քանդակագործների զարդաքանդակային մտահղացումները՝ Երևանում Կառավարական տան (ֆելզիտ), Օպերայի և բալետի թատրոնի (գրանիտ, երկուսն էլ՝ 1930-ական թվականներ), Կառավարական 2-րդ տան (ֆելզիտ, 1950-ական թվականներ), «Մայր Հայաստան» թանգարանի (սև տուֆ, 1950), «Արարատ» տրեստի մառանների (բազալտ, 1945-1963), ՀՀ տարբեր վայրերում՝ աղբյուր-հուշարձանների և այլ կառույցների քանդակային ձևավորումներ։ Մահացել է Երևանում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կարլեն Աբգարյան (մաթեմատիկոս)

**Կարլեն Արամի Աբգարյան** (), հայ խորհրդային մաթեմատիկոս, մեխանիկ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1968), Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1987)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ամասիա գյուղում (այժմ՝ Շիրակի մարզ)։ Ավարտել է Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտը (1952), Մոսկվայի պետական համալսարանը (1964)։ 1977-1979 թթ.՝ ՀՀ ԳԱԱ Մեխանիկայի ինստիտուտի, 1979-1986 թթ.՝ ՀՀ ԳԱԱ և ԵՊՀ հաշվողական կենտրոնի տնօրեն։ 1986-1994 թթ. աշխատել է Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտում։

Աշխատանքները վերաբերում են մատրիցաների տեսությանը, դիֆերենցիալ և ինտեգրալ-դիֆերենցիալ հավասարումների ասիմպտոտիկ ինտեգրման և մեխանիկայի տարբեր խնդիրներում (շարժման կայունություն և կառավարվող համակարգերի դինամիկա) դրանց կառավարման հարցերին։ Մահացել է Սանկտ Պետերբուրգում։

## Ընտանիք
* Դուստր՝ Կարինե Աբգարյան, Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտի դոցենտ
*Որդի՝ Վարդան Աբգարյան (1958), ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը (1980), Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտի գիտաշխատող
*Որդի՝ Արամ Աբգարյան (1955), ավարտել է Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտը (1978)

## Երկեր
* Абгарян К. А. и Рапопорт И. М. Динамика ракет, М., 1969
* Матричные и асимптотические методы в теории линейных систем, М., 1973.
* Опыт моделирования уровня эстетической культуры студентов - 82 с ил. 22 см, М. Изд-во Моск. ун-та, 1979.
* Введение в теорию устойчивости движения на конечном интервале времени - М : Наука, 1992. 
* Матричное исчисление с приложениями в теории динамических систем - М.: Вуз. книга, 2004. - 543 с.

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ամասիա (Շիրակի մարզ) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կաքավասար

**Կաքավասար** (նախկին անվանումը՝ *Քեֆլի*), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 18 կմ հյուսիս-արևելք։

Կաքավասար գյուղը նախկինում ունեցել է Քեֆլի անվանումը։ Կաքավասար է վերանվանվել 1978 թ-ին։ Նախկինում մտել է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառի մեջ։ Գյուղը հիմնվել է 1826 թվականին Մուշ և Ղարս գավառներից գաղթած գաղթականների կողմից։ Հայ նշանավոր գիտնական, ճարտարապետ, հնագետ և լուսանկարիչ Թորոս Թորամանյանը իր «Հայկական ճարտարապետություն»-ում նշում է, որ Քեֆլի (Կաքավասար) գյուղը բաժանվել է Օրթաքիլիսա (Մայիսյան) գյուղից 1862 թ․-ին՝ 20-ի չափ տուն։ Բացի այդ, 1878 թ․-ին Ռուս-թուրքական պատերազմից հետո գյուղի բնակիչների թիվը նույնպես համալրվում է։ Այժմ գյուղում կա 23 տնտեսություն 100 բնակչությամբ։ Գյուղացիները հիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

Գյուղը գտնվում է Չիչկան (Չիչխան) գետի վերին հոսանքում, միջլեռնային գոգավորությունում՝ ծովի մակարդակից 1930 մետր բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են ձնաբքերը և սառնամանիքները։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Շրջակայքում կան սառնորակ աղբյուրներ, որոնք օգտագործվում են որպես խմելու ջուր։

Կաքավասար գյուղով է անցնում դեպի Թռչկան ջրվեժ տանող ճանապարհը։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Կաքավասարի մշտական բնակչությունը կազմել է 128, առկա բնակչությունը՝ 106 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հողագործությամբ և մեղվապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Կաքավասար գյուղում են գտնվում՝

1․ 1809թ․-ին կառուցված ս. Կարմրավոր անունով եկեղեցին, որն այժմ կիսավեր է,

2․ 19-րդ դարի «Թուխ Մանուկ» մատուռը,

3․ Սբ․ Նարեկ մատուռ, կառուցված 2008թ․-ին

3․ Շրջակայքում կան Ք.ա. 2-1 հազ. թվագրվող կիկլոպյան ամրոցի և դամբարանադաշտի մնացորդներ։

## Տես նաև
* Կաքավասարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Պատկերասրահ

Կաքավասար.jpg|Նորակառույց եկեղեցի
Կաքավասար1.jpg|Կարմրավոր կիսավեր եկեղեցու ներսում
Կաքավասար2.jpg|Կարմրավոր կիսավեր եկեղեցու ներսում
Կաքավասար3.jpg|Կարմրավոր կիսավեր եկեղեցին
Կաքավասար5.jpg|«Թուխ Մանուկ» մատուռ



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ
* Կաքավասար գյուղի էջը CAA կայքում 

Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Բլեյք Լայվլի

** Բլեյք Լայվլի** (, ), ամերիկյան դերասանուհի։ Միջազգային ճանաչում է ձերք բերել «Բամբասկոտը» հեռուստասերիալում  Սելիա վան դեր Վուդսեն ի դերը կատարելուց հետո։

## Վաղ տարիները
Լայվլին ծնվել է 1987 թվականի օգոստոսի 25֊ին Տարզանեում՝ նահանգ Կալիֆորնիա, Էրնի և Էլեյն Լայվլի դերասանների ընտանիքում։ Մեծացել է «հարավային մկրտիչների» միջավայրում։ Ընտանիքի հինգ երեխաներից ամենափոքրն է, ունի հարազատ եղբայր՝ Էրիկ Լայվլին՝ դերասան, արյունակից քույրեր՝ Լորի և Ռոբին և արյունակից եղբայր՝ Ջեյսոն։ Ամբողջ ընտանիքը՝ և՛ ծնողները, և՛ երեխաները աշխատում են զվարճության արդյունաբերությունում։ Փոքր ժամանակ Լայվլիի ծնողները վերցրել են նրան իրենց հետ դերասանության վարպետացման դասընթացների, քանի որ չէին ցանկանում նրան թողնել դայակի հետ։ Այս ձևով նա սկսել է ճանաչել դերասանական արվեստի լեզուն` հետևելով իր ծնողերին։

## Անձնական կյանքը
2012 թվականի սեպտեմբերի 9֊ին Լայվլին ամուսնացել է Ռայան Ռեյնոլդսի հետ, որի հետ սկսել է հանդիպել հարսանիքից 11 ամիս առաջ։ Ամուսիններն ունեն երեք դուստր ՝ Ջեյմս Ռեյնոլդսը (ծնվ. 2014 թ. Դեկտեմբերի 16-ին), Ինես Ռեյնոլդսը (2016 թ. Սեպտեմբերի 28-ին) և երրորդ դուստրը, որի անունն անհայտ է, ծնվել է 2019 թվականի օգոստոսին։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
### Մրցանակներ

* Teen Choice Awards մրցանակ
** 2008 — լավագույն դրամատիկակական հեռուստադերասանուհի «Բամբասողը» հեռուստասերիալում դերի համար
** 2008 — լավագույն կինոաստղ «Բամբասողը» հեռուստասերիալում դերի համար
* Newport Beach Film Festival մրցանակ
** 2008 — մրցանակ — տարվա առաջընթաց «Elvis and Anabelle» ֆիլմի համար
* National Board of Review մրցանակ
** 2010 — «Գողերի քաղաքը» ֆիլմում լավագույն դերասանական անսամբլի մրցանակ
* Washington D.C. Area Film Critics Association մրցանակ
** 2010 — «Գողերի քաղաքը» ֆիլմում լավագույն անսամբլի մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կարմրավան

**Կարմրավան** (նախկին անվանումը՝ *Ղզըլքիլիսա*), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 20 կմ հյուսիս, Աշոցք գետի ափին։ Վերանվանվել է **Կարմրավան** 1935 թվականի հունվարի 3-ին

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Կարմրավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 217, առկա բնակչությունը՝ 194 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Կարմրավանում կա Կարմրավանք եկեղեցի։

## Տես նաև
* Կարմրավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ

Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Թեյլոր Մոմսեն

** Թեյլոր Միշել Մոմսեն** (, ), ամերիկյան դերասանուհի, երգչուհի, երգահան և մոդել։ Հայտնի է դարձել «Բամբասանքի աղջիկ» հեռուստասերիալում նկարահանվելուց հետո։ Նա հիմնադրել է «The Pretty Reckless» ռոք խումբը և վերջինիս մենակատարն է։

## Կենսագրություն
Թեյլորը ծնվել է Միսսուրի նահանգի Սենտ Լուիս շրջանում։ Ունի ռուսական արմատներ։ Թեյլորն ունի կրտսեր քույր՝ Սլոուն Մոմսենը (ծնվել է 1996 թ. դեկտեմբերի 20-ին)։ Կարիերան սկսել է երեք տարեկանում՝ նկարահանվելով Shake N' Bake-ի գովազդում։ Առաջին նշանակալի դերը կատարել է «Մահվան մարգարե» ֆիլմում, որտեղ նկարահանվել է Դենիս Հոպպերի հետ։ 2000 թ. Ջիմ Քերրիի հետ նկարահանվել է Գրինչը՝ Սուրբ Ծնունդն առևանգողը ֆիլմում։ 2002 թ. նկարահանվել է «Հենզել ու Գրետել» (կատարել է Գրետելի դերը), Լրտեսների երեխաները 2. Անիրականալի հույսերի կղզին և «Մենք զինվորներ էինք» ֆիլմերում։

Հետագա երեք տարիների ընթացքում Թեյլորը չի նկարահանվել ոչ մի ֆիլմում, իսկ 2006 թ. խաղացել է «Պարանոիդ-զբոսայգի», «Շերլոկին փրկելով» և «Շունը մեզ հետ է» ֆիլմերում։ Մասնակցել է Հաննա Մոնտանայի դերի քաստինգին։ Նույն թվականին նկարահանվել է «Ֆոմա Անհավատը» մանկական ֆիլմում։ 2007 թ. Մոմսենը ընտրվել է «Բամբասկոտը» սերիալում նկարահանվելու համար։ 2008 թ. հունիսին՝ 14 տարեկան հասակում, Մոմսենը պայմանագիր է կնքել IMG Models-ի հետ։ 2008 թ. հետո Մոմսենը շատ ժամանակ է հատկացնում իր երաժշտական կարիերային։ Նա ունի իր խումբը՝ The pretty reckless, որտեղ նա հանդես է գալիս որպես վոկալիստ, կիթառիստ ու կոմպոզիտոր։ 2009 թ. մայիս-հունիս ամիսներին իր խմբի հետ կատարել է համերգային շրջագայություն։

2010 թ. The Pretty Reckless խմբի «Make Me Wanna Die» երգը դարձավ ֆիլմի սաունդթրեքը։ Ամռանը Թեյլորը «Miss nothing» երգի հիմնա վրա թողարկեց իր առաջին տեսահոլովակը և գրեթե ողջ ամառը շրջագայությունների մեջ էր (մասնակցել է նաև *Vans Warped Tour 2010*-ին)։

2010 թ. հունիսի 15-ին հայտարարվեց, որ Թեյլոր Մոմսենը դառնում է Մադոննայի ու նրա դստեր՝ Լուրդեսի *Material Girl* հագուստի նոր հավաքածուի դեմքը։

2011 թվականի օգոստոսի 16-ին Մոմսենը հայտարարել է, որ ավարտում է դերասանուհու կարիերան, որպեսզի ամբողջովին կենտրոնանա երաժշտության վրա։ Մերիլին Մենսոնի «Hey, Cruel World» համերգային շրջագայության ժամանակ Թեյլոր Մոմսենը հանդես է եկել համերգների սկզբում։ Ինչպես նաև Revolver Golden Awards-ի ընթացքում Մենսոնի հետ կատարել է «The Dope Show» երգը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թեյլոր Մոմսենը  IMG Models կայքում

Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ երաժիշտներ
Մեգան Ֆոքս

**Մեգան Դենիզ Ֆոքս** (, ), ամերիկացի դերասանուհի և ֆոտոմոդել։ Առավել հայտնի է դարձել «Տրանսֆորմերները» ֆիլմից հետո (Միքաելա Բեյնս)։

## Կենսագրություն
Մեգան Ֆոքսը ծնվել է 1986 թվականի մայիսի 16-ին, ԱՄՆ Թեննեսի նահանգի Օկ-Րիջ քաղաքում։ 
Մայրը՝ Գլորիա Գարլին, հայրը՝ Ֆրանկլին Թոմաս ՖոքսՆրա ծնողները իռլանդական, ֆրանսիական և հնդկական արմատներ ունեն։ Մեգանի հայրը աշխատել ժամանակավորապես ազատազրկված հանցագործների տեսուչ։ Երբ Մեգանը դարձավ 3 տարեկան, նրա ծնողները բաժանվեցին։ Սակայն նրա մայրը քիչ ժամանակ անց կրկին ամուսնացավ։ Մոր նոր ամուսինը Մեգանին և նրա մեծ քրոջը տեղափոխեց Ֆլորիդա նահանգի Պորտ-Սենտ-Լուսի քաղաքը։ 
Մեգանը դեռ փոքրուց չի սիրել խորթ հորը։ Նրա խոսքերով նա դաժան և չար մարդ էր։ Մեգանը անգամ հարցազրույցներից մեկում խորթ հորը «կեղծավոր» և «սադիստ» է անվանել։
Մեգան Ֆոքսը սովորել է J.Hopkin միջնակարգ դպրոցում։

## Կարիերա
Դեռ մանուկ հասակից Մեգանը զբաղվել է պարով։ Ապագա դերասանուհին 13 տարեկանում հաղթել է «American Modeling and Talent Convention in Hilton Head» պարային մրցույթում։ Հանուն ապագա դերասանական կարերայի Մեգանը որոշում է տեղափոխվել Լոս-Անջելես և սկսել նկարահանվել ֆիլմերում։

2001 թվականին Մեգանը նկարահանվել է «Արևային արձակուրդները» ֆիլմում, մարմնավորել է անտանելի գեղեցկուհու դեր, չտալով հանգիստ գլխավոր հերոսուհիներին։ Բայց իրական հաջողությունը նրա մոտ եկավ 2007 թվականին, երբ նրահանվեց մեծ ճանաչում ձեռք բերած «Տրանսֆորմերները» ֆիլմում, մարմնաորելով Միքաելա Բեյնսի դերը։ Ամերիկյան հայտնի ամսագրերից Maxim ամսագիրը Մեգան Փոքսին անվանեց աշխարհի ամենա սեքսուալը կինը։ 2009 թվականին Մեգանը նկարահանվում է Ջեննիֆերի մարմինը ֆիլմում։ 2010 թվականին Մեգանը պատրաստվում էր նկարահանվել «Տրանսֆորմերները» ֆիլմում, սակայն ամուսնու հետ վեճերի պատճառով հրաժարվում է դերից։ 2010 թվականին Մեգանը նկարահանվում է Էմինեմի և Ռիհաննայի «Love The Way You Lie» տեսհոլովակում, որը Youtube-ում հատել է 700.000.000 դիտումների սահմանը։ 2014 թվականին նկարահանվել է Նինձա կրիաները ֆիլմում

## Անձնական կյանք
2004 թվականից Մեգանը սկսեց հանդիպել Բրայան Օսթին Գրինի հետ։ 
Նրանք հանդիպել են հեռուստաշոուի նկարահանումների ժամանակ։ Աստղի խոսքերով Մեգանը շատ երկրպագուներ ուներ, սակայն ընտեց հենց իրեն՝ Բրայանին։ Սակայն զույգը 2007 թվականին բաժանվեց։ 2010 թվականին նրանք կրկին միացան և հունիսի 24-ին ամուսնացան։ 2012 թվականի սեպտեմբերին Մեգանը ամուսնուն պարգևեց տղա՝ Նոա, իսկ 2014 թվականի փետրվանին ծնվեց երկրորդ տղան՝ Բոդի։
Մեգանը մարմնի վրա ունի 6 դաջվածք, որոնք ունեն յուրահատուկ իմաստ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Մեգան Ֆոքսը և ամուսինը՝ Բրայան Գրինը մարմնի վրա ունեն դաջվածքներ միմյանց անուններով։
* Մեգանը և Բրայանը ամուսնացել են 2010 թվականին, սակայն ունեն 12-ամյա տղա (Բրայանը մինչ Մեգանի հետ ամուսնանալը մեկ անգամ արդեն ամուսնացած է եղել)։
* Մեգանը սիրում է հագնել մեծ որդու վերնաշապիկները։
* Մեգանը և Բրայանը ամուսնացած են 4 տարի և արդեն ունեն 3 տղա։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Խոսրով Հարությունյան

**Խոսրով Մելիքի Հարությունյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, Քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցության նախագահ, եղել է ՀՀ վարչապետ և ԱԺ նախագահ։

## Կրթություն
1966-1972 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։

## Աշխատանքային գործունեությունը
*1972-1977 թվականներին Բյուրականի օպտիկա-մեխանիկական լաբորատորիայի ինժեներ, ավագ ինժեներ, խմբի ղեկավար, տեխնիկական բաժնի վարիչ,
*1977-1984 թվականներին ՀԽՍՀ ԳԱ-ում ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի հատուկ կոնստրուկտորական բյուրոյի փորձարարական արտադրամասի պետ, բաժնի վարիչ,
*1984 թվականին՝ «Հայավտո» գործարանի արտադրական-դիսպետչերական բաժնի պետ,
*1984-1986 թվականներին Աշտարակի թիվ 2 «Անուշ» կարի ֆաբրիկայի տնօրեն,
*1986-1987 թվականներին՝ Չարենցավանի կարի ֆաբրիկայի տնօրեն, 1987-ից 1990 թվականին՝ Չարենցավանի քաղխորհրդի գործկոմի նախագահ,
*1990-1992 թվականին՝ ՀՀ Գերագույն խորհրդի տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, ապա՝ նախագահ,
*1992-1993 թվականներին՝ ՀՀ վարչապետ,
*1993-1996 թվականներին՝ ՀՀ Գերագույն խորհրդի, ապա Ազգային ժողովի պատգամավոր, ֆինանսաբյուջետային հարցերի հանձնաժողովի քարտուղար, պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ
*1996-1998 թվականներին՝ ՀՀ վարչապետի գլխավոր խորհրդական,
*1998-1999 թվականներին՝ ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ,
*1999-2000 թվականներին՝ ՀՀ տարածքային կառավարման նախարար,
*2000-2001 թվականներին՝ Հայաստանում քրիստոնեության պետական կրոն հռչակման 1700-ամյակի տոնակատարության կազմակերպման հանձնաժողովում նախագահի տեղակալ,
*2009 թվականի մարտի 12-ին ՀՀ Նախագահի կարգադրությամբ նշանակվել է ՀՀ Հանրային խորհրդի անդամ։
*2012 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ Նախագահի կարգադրությամբ լիազորությունները դադարեցվել են ՀՀ ԱԺ պատգամավոր ընտրվելու կապակցությամբ։
*2012 թվականի մայիսի 6-ին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր ՀՀԿ համամասնական ընտրացուցակով։
*2017 թվականի ապրիլի 2-ին պատգամավոր է ընտրվել ՀՀԿ ցուցակով։
*2019 թվականից այլևս պատգամավոր չէ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՔԴՄ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Ազգային գաղափար

մինի|250px|«Ազգային գաղափար» ամսագրի 2010 թ.-ի թիվ 8-ի շապիկը
**«Ազգային գաղափար»**, Երևանում տպագրվող երկլեզու (հայերեն և ռուսերեն) ամսագիր։ Տպագրվում է «Քաղաքական հետազոտությունների կենտրոն» ՍՊԸ-ի կողմից և հանդիսանում է տվյալ կենտրոնի նախագծերից մեկը։ Տպագրվել սկսել է 2008 թվի ապրիլ ամսից։ 2009-ին լույս է տեսել միայն հունվարյան համարը, շարունակվել է հրատարակվել 2010-ի փետրվարից։ Գլխավոր խմբագիրը Արտյոմ Խաչատրյանն է։

Ամսագրի յուրաքանչյուր համար հավասարապես բաժանված է երկու մասի. միևնույն հոդվածները տպագրվում են և՛ հայերեն, և՛ ռուսերեն։ Ամսագրի հիմնական խորագրերն են՝

* Հետահայաց
* Ամսվա քրոնիկա և համարի տեսություն
* Աշխարհն ամսվա ընթացքում
* Քաղաքականություն
* Աշխարհաքաղաքականություն
* ԱՊՀ
* Պետություն և իրավունք
* Հասարակություն և իշխանություն
* Տնտեսություն
* Բանավեճեր
* Գիտություն և կրթություն
* Մշակույթ և արվեստ
* Պատմություն
* Քաղաք և գավառ
* Քաղաքական դիմանկարներ
* Մեջբերումներ դասականներից
* Մամուլ. հետաքրքիրն ամսվա ընթացքում

Ամսագիրն ունի նաև էլեկտրոնային տարբերակ, որտեղ, բացի ամսագրում տեղ գտած նյութերից, գոյություն ունի նաև ամենօրյա լրահոս։

## Արտաքին հղում
* Ամսագրի օնլայն տարբերակը 

Կատեգորիա:Հայաստանի ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայերեն և ռուսերեն ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ռուսական ամսագրեր
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ակվարիում (խումբ)

**Ակվարիում** (), խորհրդային և ռուսական ռոք-խումբ, որի ղեկավարն է Բորիս Գրեբենշչիկովը։ Ակվարիումը հիմնվել է 1972 թ.՝ Գրեբենշչիկովի և Անատոլի Գունիցկու կողմից։

Ակվարիումի երգերը հնչում են ֆիլմերում («Асса», «Черная роза - эмблема печали, красная роза - эмблема любви»)։ Իր գոյության ընթացքում խումբը բազմիցս փոխել է իր կազմը, երաժշտական ոճը, անցել է ընդհատակ և նորից հայտնվել բեմում։

1988 թ. դեկտեմբերին խումբը ԽՍՀՄ-ում առաջիններից մեկը իր մոսկովյան համերգի հոնորարը փոխանցեց Սպիտակի երկրաշարժից տուժածների օգնության ֆոնդին։

2010 թ. խումբն առաջին անգամ ելույթ ունեցավ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի շենքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ռոքը Հայաստանում և հայերը ռոքում
* «Ակվարիում»-ը համերգային ծրագրով հանդես կգա՞ ԼՂՀ-ում
* The official multilingual site of Aquarium (in Russian, English, French, German and Esperanto)
* Official Russian Aquarium web-site
* Aquarium English site 
* The Bodhisattvas of Babylon—an English-language fan site 
* English translation of "The Golden Town (Gorod Zolotoj)" lyrics (featured on the ''ASSA'' soundtrack)
* Akvarium on russmus.net - English translations of lyrics, full discography and more
* Kroogi—download site featuring the band's latest albums 
* myspace

Կատեգորիա:Խորհրդային ռոք խմբեր
Կատեգորիա:Ռուսական ռոք խմբեր