open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բլուր-բնակատեղիներ

**Բլուր-բնակատեղիներ**, հնագույն (նոր քարի և պղնձի դարերի) բնակատեղիներ, որոնք առաջացել են հարթության վրա՝ շինարարական շերտերի մնացորդների կուտակումներից։ Հում աղյուսից շինված հին բնակարանները հարթվել են և նրանց մնացորդների վրա կառուցվել նորերը, որի հետևանքով բնակատեղիները արհեստականորեն ձեռք են բերել բլրի տեսք։ Մշակութային շերտերի խորությունը, կապված բնակության տևողության հետ, հասնում է 1-20 մ։ Բլուր-բնակատեղիները նախորդել են հնաքաղաքներին և հաջորդել հին քարեդարյան կայանների։ Կառուցվել են գետերի, լճերի և աղբյուրների մոտ ու չեն ունեցել պարիսպներ։ Բլուր-բնակատեղիներ բնորոշ են Առաջավոր Ասիայի հարթավայրային շրջաններին։ Քանի որ բլուր-բնակատեղիները պարունակում են մոխրի շերտեր, երբեմն անվանվում են «մոխրաբլուրներ» ()։ Հայաստանում կան մի շարք բլուր-բնակատեղիներ (Շրեշբլուր, Մոխրաբլուր և այն)։

Կատեգորիա:Պղնձի-քարի դար
Եգիպտական թանգարան (այլ կիրառումներ)

**Եգիպտական թանգարան**, կարող է վերաբերել՝
* Եգիպտական թանգարան (Միլան), եգիպտական թանգարան Միլանի Սֆորցա ամրոցում։ 
* Եգիպտական թանգարան (Թուրին), հնագիտական թանգարան Իտալիայի Թուրին քաղաքում։ 
* Ազգային հնագիտական թանգարան (Ֆլորենցիա), թանգարանի հավաքածուի եգիպտական բաժինը հայտնի է որպես **Եգիպտական թանգարան**։
Լոնգյիր

**Լոնգյիր** (), նորվեգական Սվալբարդ մարզի (Շպիցբերգեն կղզեխումբ) խոշորագույն բնակավայր և վարչական կենտրոն։

Լոնգյիրը հազարից ավել բնակչություն ունեցող աշխարհում ամենահյուսիսային բնակավայրն է։ Քաղաքի մոտ է գտնվում կանոնավոր չվերթներով աշխարհի ամենահյուսիսային Սվալբարդ օդանավակայանը։ Քաղաքում է գտնվում Սվալբարդի միջազգային համալսարանը։

Բնակավայրում  ՄԱԿ-ի հովանավորությամբ կառուցվել է Համաշխարհային սերմնապահեստ՝ գլոբալ աղետի դեպքի համար։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնել է 1906 թվականին այդ տեղում ածխահանք բացած ամերիկացի ինժեներ-ձեռնարկատեր Ջոն Մանրո Լոնգյիրը։ 1916 թվականին բնակավայրը վաճառվել է նորվեգական Store Norske ընկերությանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ 1940 թվականին Նորվեգիայի օկուպացիայից հետո, 1941 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Լոնգյիրի բոլոր 765 բնակիչները տարահանվում են Մեծ Բրիտանիա։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 8-ին գերմանական «Շարնհորստ» գծանավի և երկու էսկադրոնային ականակիրների կրակոցներով քաղաքը և հանքահորերի մեծ մասը ոչնչացվեցին, բայց պատերազմից հետո նորից արագ կառուցվեցին։

1970-ական թվականների կեսերին նորվեգական կառավարությունը քաղաքի կյանքի կարգավորման և սոցիալական ենթակառույցների զարգացման ուղղություն վերցրեց։ Քաղաքի և նրա շրջակայքի ածխահանությունը դադարեց 1990-ական թվականներին, և այսօր միակ գործող հանքահորի արտադրանքը օգտագործվում է քաղաքի էլեկտրակայանի կարիքների համար։ Այդ նույն թվականներին սկսվում է զբոսաշրջության և գիտա-հետազոտական գործունեության նշանակալի զարգացում։

## Աշխարհագրություն և կլիմա
մինի|ձախից|Լոնգյիր
Լոնգյիրը գտնվում է Արևմտյան Շպիցբերգեն կղզու վրա, ձմռանը ցամաքող Ադվենտֆյորդ գետի երկու ափերին։

Լոնգյիրի կլիման արկտիկական է, տարվա մեծ մասը ջերմաստիճանը ցածր է զրոյական նշագծից։ Օդի միջին տարեկան ջերմաստիճանը −6&nbsp;°C է, հունվարի միջին ջերմաստիճանը −14,6&nbsp;°C է, հուլիսին՝ 6,5&nbsp;°C: Ամենաբարձր 21,3&nbsp;°C ջերմաստիճանը գրանցվել է 1979 թվականին, ամենցածր −46,3&nbsp;°C ջերմաստիճանը՝ 1986 թվականի մարտին։ Միջին տարեկան տեղումների մակարդակը կազմում է ընդամենը 210 մմ։

Բևեռային գիշերը տևում է մոտ չորս ամիս՝ հոկտեմբերի վերջից մինչև փետրվարի կեսերը, բևեռային օրը՝ ապրիլի կեսերից մինչև օգոստոսի կեսերը։
մինի|ձախից
մինի|կենտրոն

## Հետաքրքիր փաստեր
* Քաղաքում գործում է օրենք, որն արգելում է մահանալ նրա տարածքում։ Եթե ինչ-որ մեկը ծանր հիվանդ է կամ տեղի է ունեցել հավանական մահվան ելքով դժբախտ պատահար, օդով կամ ծովով նրան անմիջապես ուղարկում են Նորվեգիայի այլ մաս, որտեղ էլ նա մահանում է։ Բայց եթե անգամ մահը տեղի է ունենում քաղաքում, մահացածին միևնույնն է թաղում են «Մեծ երկրում»։ Այս հարկադրված միջոցները պայմանավորված են նրանով, որ հավերժական սառածության պայմաններում թաղումից հետո մահացածների մարմինները բոլորովին չեն քայքայվում և գրավում են այնպիսի գիշատիչների ուշադրությունը, ինչպիսիք են սպիտակ արջերը։
* Շպիցբերգենը արջերի երկիր է։ Այդ պատճառով տեղի համալսարանի յուրաքանչյուր ուսանող պարապմունքների առաջին օրը բացառապես սովորում է կրակել։

## Տես նաև
* Աշխարհի ամենահյուսիսային բնակավայրեր

## Գրականություն
* 
* Эхо Москвы: История одного города: Лонгийербюен (Шпицберген)

Կատեգորիա:1906 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բենտոն շրջան (այլ կիրառումներ)

**Բենտոն շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Բենտոն շրջան - ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը
* Բենտոն շրջան - ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը
* Բենտոն շրջան - ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը
* Բենտոն շրջան - ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը
* Բենտոն շրջան - ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը
* Բենտոն շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը
* Բենտոն շրջան - ԱՄՆ Օրեգոն նահանգի 36 վարչական միավորներից մեկը
Բեսեդկա (այլ կիրառումներ)

**Բեսեդկա**, կարող է վերաբերել՝
* Բեսեդկա - գետ Ռուսաստանում, Վոլտաժեմսկայա Կուրիայի վտակը
* Բեսեդկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում
Բեստ (այլ կիրառումներ)

**Բեստ**, կարող է վերաբերել՝
* Բեստ - համայնք Նիդերլանդների Հյուսիսային Բրաբանտ մարզում
* Բեստ - լեռ Մոկսում, Անձղոց գյուղի մոտ
Կինը, որը հեռացավ

**«Կինը, որը հեռացավ»** (), ֆիլիպինյան դրամատիկական ֆիլմ, որը նկարահանել է Լավ Դիասը։ Կինոնկարի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Վենետիկի 73-րդ փառատոնի ժամանակ, որտեղ այն ստացել է «Ոսկե առյուծ» «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում։ Ֆիլմը պատմում է Հորացիա Սոմորոստրո անունով մի կնոջ մասին, ում համար կյանքը դարձել է անտանելիորեն ծանր և տանջալից։

## Դերակատարներ
* Չարո Սանթոս-Կոնսիո՝ *Հորացիա Սոմորոստրո*
* Ջոն Լլոյդ Քրուզ՝ *Օլանդա*
* Մայքլ դե Մեսա՝ *Ռոդրիգո Տրինիդադ*
* Նինո Բուենկոմինո
* Շարմեն Չենտեներո Բուենկոմինո
* Մարջ Լորիկո
* Մեյեն Էստաներո
* Ռոմելին Սալե
* Լաո Ռոդրիգես
* Ջին Ջուդի Խավիեր
* Կակաի Բաուտիստա

## Ճանաչում

## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:2016 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1997 թվականին
Ուր են տանում երազանքները

**«Ուր են տանում երազանքները»** (), Վինսենթ Ուորդի ֆանտաստիկ մելոդրաման, նկարահանված է Ռիչարդ Մեթսոնի համանուն գրքի հիման վրա։ Ֆիլմն արժանացել է «Օսկար» մրցանակի։

## Սյուժե
Քրիսը և Էննին ծանոթանում են հանգստի ժամանակ։ Նրանք սիրահարվում են, ընտանիք կազմում և ունենում են երկու երեխա՝ աղջիկ և տղա։ Սակայն մի անգամ նրանք ենթարկվում են ավտովթարի, ինչի պատճառով կորցնում են երկու երեխաներին։ Էննին դեպրեսիայի մեջ է ընկնում, իսկ Քրիսը փորձում է մոռանալ և դառնում է մանկաբույժ։ Տարիներ անց Քրիսը ևս դառնում է ավտովթարի զոհ։ Նրա հոգին հայտնվում է դրախտում։ Որոշ ժամանակ անց, չհամակերպվելով միայնակ մնալու մտքին՝ Էննին ինքնասպան է լինում։ Իր հանցանքի պատճառով նրա հոգին հայտնվում է դժոխքում։ Իմանալով այդ մասին, Քրիսի հոգին գնում է կնոջը փնտրելու։

## Դերերում
* Ռոբին Ուիլյամս - Քրիս Նիլսեն
* Աննաբելլա Շիորրա - Էննի Քոլինզ-Նիլսեն
* Քյուբա Գուդինգ Կրտսեր - կեղծ Ալբերտ Լյուիս, Իենա Նիլսենի հոգին
* Մաքս ֆոն Սյուդով - իրական Ալբերտ Լյուիս
* Ջեսսիկա Բրուքս Հրանտ- Մերի Նիլսեն
* Ջոշ Պեդդոկ- Իեն Նիլսեն
* Ռոզալինդ Չաո - Լեոնա/ Մերի Նիլսենի հոգին
* Վերներ Հերցոգ - Ֆեյս

## Անվանակարգ
* 1999 — Արժանացել է «Օսկար» մրցանակի լավագույն վիզուալ էֆեկտների համար
* 1999 — Արժանացել է «Օսկար» մրցանակի, որպես նկարիչ-բեմադրողի լավագույն աշխատանք
* 1999 — Արժանացել է «Արբանյակ» մրցանակի լավագույն վիզուալ էֆեկտների համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Обзор и критика фильма  Роджер Эберт 

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինքնասպանության մասին
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հաջորդ կյանքի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Էնիո Մորիկոնեի
Երևան (երկաթուղային կայարան)

**Երևան երկաթուղային կայարան**, երկաթուղային կայարան Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում՝ Սասունցի Դավթի հրապարակում։ Կայարանին կից գործում են Երևանի մետրոպոլիտենի Սասունցի Դավիթ կայարանը, Երևանի լոկոմոտիվային և վագոնային դեպոները։

## Պատմություն
Երևանի կայարանը կառուցվել է 1899 թվականին։ Նույն թվականի փետրվարի 7-ին Թիֆլիսից Ալեքսանդրապոլ է ժամանել առաջին գնացքը։ 1902 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Երևանով է անցել առաջին երկաթուղային գիծը՝ կապելով Ալեքսանդրապոլ և Թիֆլիս երկաթուղային գծերը, 1908 թվականին՝ երկրորդը գիծը՝ միացնելով Ջուղայի և Պարսկաստանի երկաթուղային գծերը։ Կայարանի նոր շենքը բացվել է 1956 թվականի հուլիսի 22-ին (ճարտարապետ՝ Էդմոնդ Տիգրանյան)։ 1970-ական թվականներին կայարանի տարածքում գործել է ռեստորան, մոր և մանկան սենյակ, հյուրանոց, խանութներ, թերթի կրպակ։ 2009 թվականին երկաթուղային կայարանում բացվել է Հայաստանի երկաթուղու թանգարանը։ 2010 թվականին իրականացվել են վերակառուցման աշխատանքներ։ Վերանորոգման ընթացքում փոխվել է կայարանի ինտերիերը, տարբեր կոմունիկացիաներ։ Կայարանում առաջին անգամ տեղադրվել են տեղեկատվական լուսացուցային էկրաններ։ Ուղևորափոխադրումների զգալի աճով պայմանավորված ստեղծվել են երթևեկության միջքաղաքային և միջազգային սպասարկման սրահներ։

## Կայարանի շենք
Շենքի նախագծումը սկսվել է 1947 թվականին Անդրկովկասի երկաթուղու վարչության և Թբիլիսիի «Կովտրանսպրոյեկտ» նախագծային կազմակերպության հանձնարարությամբ։ Աշխատանքային գծագրերի վերջին փուլը մշակվել է Երևանում՝ «Հայպետնախագիծ» ինստիտուտում։ Շինարարությունն սկսվել է 1952 թվականին և ավարտվել 1955 թվականին։ Կայարանի շենքը բացվել է 1956 թվականի հուլիսի 22-ին (ճարտարապետ՝ Էդմոնդ Տիգրանյան)։ Ճարտարապետը նախագծել էր կայարանի շենքի ոսկեզօծ գմբեթ, սակայն շենքը բացվել է առանց գմբեթի։ Գմբեթը կառուցվել է տարիներ անց` շենքին տալով այն ավարտուն տեսքը, որը մտածել էր ճարտարապետը։

## Տես նաև
* Երևանի երկաթուղային կայարանի միջադեպ (1990) 
* Սասունցի Դավիթ (մետրոյի կայարան) 
* Սասունցի Դավիթ (արձան, Երևան)
* Երկաթուղային կայարան

## Պատկերասրահ

Erivan stantion.gif|Երևան երկաթուղային կայարանի շենքը 1902 թվականին
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան.jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (4).jpg|Հայաստանի երկաթուղու թանգարան
Երկաթուղային Կայարանի Շենք. Երևանի Երկաթուղային Կայարանը (8).JPG
10 Armenian dram - 1993 (obverse).png|Երևանյան կայանի կայանը 10 դրամ ավանական արժեքով հայկական թղթադրամի վրա (1993)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Станция Ереван на «Сайте о железной дороге» Сергея Болашенко

Կատեգորիա:Երևանի տրանսպորտ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկաթուղային կայարաններ
Տուրանի

**Տուրանի**, հին աշխարհի մարմնավորված աստված, Ուրարտական դիցաբանության մեջ (Վանի թագավորության դիցարանում) համարվում է ծիածանների աստվածը։

Խուբիի և հողմի և անձրևի աստված Թեյշեբայի որդին է։ Սեռը՝ արական։

Տուրանի աստծոն մատուցվող զոհաբերությունները լինում էին տնային անասունների՝ ոչխարների և ցլերի կարգավիճակով։ Ցլերի զոհաբերության թիվը կազմում էր մեկ, իսկ ոչխարներինը՝ մեկով ավելի։

Մարմնավորվում է մարտնչող ռազմիկի տեսքով՝ նստած թռչող այծի վրա՝ գահավորակը ձեռքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանի թագավորության աստվածներ
Կոռնագոյի ամրոց

**Կոռնագոյի ամրոց** (), միջնադարյան ամրոց է, որ գտնվում են Իսպանիայի Լա Ռիոխա ինքնավար համայնքում։

Ամրոցը գտնվում է բնակավայրի մոտ գտնվող բլրի ամենաբարձր վայրում, որը հանդիսանում է նրա հիմքը։ Ամրոցի պարիսպները ամուր և հաստ են, որը հնարավորություն էր տալիս լավ պաշտպանվել միջնադարում ընթացող ճակատամարտերի ժամանակ։

Նրա սեփականատերը եղել է Դ. Ալվարո դե Լունային։

## Պատմություն
Կոռնագոյի ամրոցի պատմությունը կապված է աչագոնական ծագում ունեցող Լունա ազնվական ընտանիքի հետ։ Ամրոցը նրանց է պատկանել 14-րդ, 15-րդ և 16-րդ դարերում։

1420 թվականին Խուան 2-րդ արքան ամրոցը, ինչպես նաև նրա հարակից տարածքները, որոնք պատկանել են նրա հորը, ծառայեցրել է որպես հարսանեկան նվեր Կոռնագոներին։

1440 թվականին նա միացնում է Կոռնագոն և Խուբերան իր աղջկա՝ Մարիա դե Լունայի, համար, ով ամուսնանում է նրա զարմիկ Խուան դե Լունայի հետ, որը հանդիսանում էր Խուան Հուրտադո դե Մոնդեզայի որդին։

1484, 1485 և 1486 թվականներին իր բերրի և հարուստ հողատարածքների համար ամրոցը դառնում է տարբեր ազնվական ընտանիքների կռվախնձոր։

## Նկարագրություն
Ամրոցը ունի քառակուսի հատակագիծ։ Շինարարության համար օգտագործվել է աղյուս։ Ունի շրջանաձև երեք աշտարակներ, որոնք ավարտվում է ատամնավոր պսակով։ Բակը ընդարձակ է։ Աշտարակներից չորրորդը ունի քառակուսի հատակագիծ։

## Պատկերասրահ


Cornago - Castillo 43333808.jpg
Cornago20130930170538SAM 4067.jpg 
Cornago20130930170634SAM 4069.jpg 
Cornago20130930170220SAM 4064.jpg 
Cornago20130930165858SAM 4061.jpg 
Cornago20130930164915P1180272.jpg 


## Ծանոթագրություններ

*http://www.valvanera.com/castillos/cornago.htm 
*http://www.cornago.org/El-castillo-de-Cornago.1651.0.html 

Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Բրազիլիան Առաջին համաշխարհային պատերազմում

[մինի|աջից|312x312px|[Բրազիլիայի նախագահ Վենսեսլաու Բրասը պատերազմ է հայտարարում կենտրոնական ուժերին՝ ի դեմս Գերմանական կայսրության]]
**Բրազիլիան Առաջին համաշխարհային պատերազմում** (), նորանկախ Բրազիլիայի մասնակցությունը 1914 թվականի հուլիսի 28-ին բռնկված Առաջին համաշխարհային պատերազմին։

Բրազիլիան ներքաշծվել է պատերազմի մեջ 1917 թվականի հոկտեմբերի 26-ին՝ Անտանտի (հիմնական երկրներ՝ Ֆրանսիա, Բրիտանական կայսրություն, Ռուսական կայսրություն) դաշինքի կողմում։ Սկզբնական շրջանում՝ 1914 թվականի օգոստոսի 4-ին Բրազիլիան հռչակեց իր չեզոքությունը։

Սակայն այս ամենից հետո պատերազմի ընթացքում որոշ գերմանական նավեր հայտնվեցին Բրազիլիայի ափերի մոտ։ Բրազիլիան ցույց դիմադրություն ցույց տալով գերմանական ռազմախուժմանը ինքնըստինքյան հայտնվեց պատերազմի մեջ։

Բրազիլիայի ներդրումը դաշնակիցները հաղթանակի մեջ այնքան էլ մեծ չէր։ Ռազմական տեսանկյունից՝ Բրազիլիայի մասնակցությունը պատերազմին կրում էր գրեթե ձևական բնույթ։ Բրազիլիայի նավերը Ատլանտյան օվկիանոսում մասնակցում էին պատերազմական գործողություններին, իսկ ցամաքային զորքերը ուղարկվում էին ցամաքային ճակատ, որտեղ կռվում էին Բրիտանական կայսրությունը և Ֆրանսիան։

Բրազիլիան Գերմանիային պատերազմ է հայտարարել 1917 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։ Երկիրը առաջինն էր Հարավային Ամերիկայում, որ մասնակցում էր պատերազմին։ Պատերազմի ընթացքում գերմանական 49 նավերը ռազմակալել էին երկրի նավահանգիստները։ Սակայն երկրի ներսում ևս կային խռովություններ։ Բրազիլացի գեներալները հրաժարվում էին զորքեր ուղարկել Եվրոպա՝ Անտանտի խմբավորման ուժերին աջակցելու նպատակով։ Պատերազմի մեջ ներքաշվելուց հետո Բրազիլիայի նախաձեռնությամբ հիմնվել է ռազմածովային ստորաբաժանում՝ ծովակալ Պեդրո Մաքս Ֆեռնանդո Ֆրոնտինայի ղեկավարությամբ։ Այսպիսով՝ բրազիլական նավերը վերահսկողություն էին սահմանում Ատլանտյան օվկիանոսում։

Արևմտյան ճակատում բրազիլացի օդաչուները և դեսանտավորները կռվում էին բրիտանական թագավորական օդուժի կազմում՝ արևմտյան ճակատում։ 1918 թվականի օգոստոսի 18-ին բժշկական առաքելությամբ անձնակազմ է ուղարկվել դեպի Եվրոպա։ Պատերազմից հետո լուծարվում է ծովային բոլոր ստորաբաժանումները և կազմավորումները։ Երկիրը տարածքային կորուստներ կամ ձեռքբերումներ չի ունենում։

## Տես նաև
* Առաջին համաշխարհային պատերազմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկատվություն Բրազիլիայի առաջին աշխարհամարտի հակամարտության մասնակցության մասին
* Բրազիլիան Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին
* Բրազիլիան՝ Անտանտի դաշինքի անդամ  
* Պատերազմին առնչվող ժամանակագրական տախտակ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի պատմություն
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Արվեստի պատմություն

[մինի|[Միլոսյան Վեներայի քանդակը Լուվրում, Փարիզ]]

**Արվեստի պատմություն**, արվեստագիտության բաժին, որն ուսումնասիրում է արվեստների զարգացումը դրանց ծագումից մինչև մեր օրերը։

## Պատմություն
Արվեստի պատմության մասին առաջին աշխատությունը՝ «Առավել հայտնի գեղանկարիչների, քանդակագործների և կավագործների կենսագրությունը», որի հեղինակը Ջորջո Վազարին էր, լույս տեսավ Վերածննդի ժամանակաշրջանում 1550 թվականին։ Դրան հետևեց Կարել վան Մանդերի «Նկարիչների մասին գիրքը» և Յոախիմ Զանդրարտի «Գերմանական ակադեմիան»։
մինի|Նախապատմական արվեստի նմուշ

Լուսավորության դարաշրջանում Վինկելմանը քննադատեց այս կամ այն գեղանկարիչների կենսագրության վրա կենտրոնանալը և սկսեց զգալի ընդհանրացումներ անել տարբեր ժամանակաշրջաններում արվեստի զարգացման մասին։

Արվեստի պատմության մասին որոշ աշխատություններ (ինչպես օրինակ Ջոն Ռասկինի ստեղծագործությունները) ինքնին հետաքրքրություն են առաջացնում, որպես գրական անսովոր ստեղծագործություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* История искусства всех времён и народов Карла Вёрмана, электронная версия классического труда по искусству конца XIX века

Կատեգորիա:Արվեստի պատմություն
Հայ-դանիական հարաբերություններ

**Հայ-դանիական հարաբերություններ** (), դիվանագիտական հարաբերությունները Հայաստանի և Դանիայի Թագավորության միջև։

Հայաստանի և Դանիայի Թագավորության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հունվարի 14-ին։ Հայաստանը և Դանիան Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված Ազգերի կազմակերպության լիիրավ անդամներ են։

## Պատմություն
Հայաստանի և Դանիայի արտաքին հարաբերությունները սկսվել են զարգանալ 20-րդ դարից։ Չնայած այս հանգամանքի՝ Երևանում չի գործում Դանիայի դեսպանատուն և Դանիայի շահերը Հայաստանում ներկայացնում է Լիտվայի դեսպանատունը։

Հայաստանի քաղաքացիները Դանիայի կարճաժամկետ շենգենյան վիզայի համար (առավելագույնը 90 օր կես տարվա ընթացքում) կարող են դիմել Ուկրաինայում Դանիայի կամ Հայաստանում Լիտվայի դեսպանատուն։

Կոպենհագենի Ղյուվանգս Ալլեի փողոցի վրա գտնվում է Հայաստանի դեսպանատուն։

2012 թվականի փետրվարի 6-ին Արման Փինարբասին նշանակվել է Հայաստանում Դանիայի պատվավոր հյուպատոս։ 2011 թվականի օգոստոսի 17-ին Դանիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան է նշանակվել Հրաչյա Աղաջանյանը։

## Տես նաև
* Հայերը Դանիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դանիայի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ
Էլիզա Գյուլեսերյան

**Էլիզա Գյուլեսերյան** (), հայ թատերական գործիչ, մանկավարժ, դերասանուհի։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1986)։

## Կենսագրություն
Էլիզա Գյուլեսերյանը ծնվել է Պյատիգորսկ քաղաքում։ 1944-1948 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժնում՝ Վարդան Աճեմյանի արվեստանոցում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, զինվորներին քաջալերել, ոգեշնչել է կազմակերպված համերգների ժամանակ։ Անձնուրաց աշխատանքի համար պարգևատրվել է շքանշաններով։ 1957 թվականին վերապատրաստվել է Մոսկվայի Թատերական արվեստի պետական ինստիտուտում։ 1958-1992 թվականներին բեմական խոսք է դասավանդել Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, մի քանի տարի ղեկավարել նույն ինստիտուտի բեմական խոսքի ամբիոնը։

Էլիզա Գյուլեսերյանի գիտական հոդվածները տպագրվել են «Արվեստ», «Գիտություն և տեխնիկա» ամսագրերում, տարբեր ժողովածուներում։ Զեկույցներով ու դասախոսություններով հանդես է եկել Հայաստանում և սփյուռքում։ Հեղինակել է «Գեղարվեստական խոսքի մատուցման արվեստը» գիրքը, որը բեմական խոսքի առաջին դասագիրքն է հայերեն լեզվով։

## Ընտանիք
* Ամուսին՝ Բաբկեն Մնացականյան, մաթեմատիկոս, մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ
* Դուստր՝ Լալա Մնացականյան, հայ դերասանուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Մինիաթյուրք

**Մինիաթյուրք** (), մանրակերտերի այգի, որը գտնվում է Ստամբուլի Սյութլյուջե թաղամասում՝ Ոսկեղջյուրի ափին։ Այգու տարածքում, որն ունի ավելի քան 60 000 մ² տարածք, գտնվում են Թուրքիայի և այլ երկրների տարածքներում գտնվող պատմամշակութային կառույցների մանրակերտեր։ Այգում գործում է երկաթգծի, շարժվող տրանսպորտային միջոցներով ավտոգծի, ինքնաթիռների մոդելներով օդանավակայանի, ջրանցքներով հոսող նավերի մանրակերտեր։ Համարվում է Ստամբուլի ամենաշատ այցելվող վայրերից մեկը։

## Մանրակերտեր
Այգում առկա են ավելի քան 100 մանրակերտեր, որտեղ կարելի է տեսնել Այա Սոֆիայի տաճարը, Գալաթայի աշտարակը, Կույսի աշտարակը, Բոսֆորի կամուրջը, Կապույտ մզկիթը, Սուլեյմանիե մզկիթը, Թոփքափը ամրոցը, Դոլմաբահչեն, Կոստանդնուպոլսի պարիսպները և այլն։

## Պատկերասրահ

Miniaturk park Istanbul.jpg|Մինիաթյուրք այգին
Miniaturk Blue Mosque.jpg|Կապույտ մզկիթ
Miniaturk Galata Tower.jpg|Գալաթայի աշտարակ
Miniaturk Temple of Artemis.jpg|Արտեմիսի տաճարը Եփեսոսում
Medrese_Miniaturk_02583.jpg|Մեդրեսե
Mardin_stone_houses_02148.jpg|Մարդինի քարե տները 
Miniaturk Mausoleum at Halicarnassus.jpg|Հալիկառնասի դամբարան
Miniaturk_07212.jpg|Մևլանա թանգարան
Haydarpasa_Railstation_Miniaturk_02387.jpg|Հայդարփաշա կայարան
Miniaturk_07154.jpg|Մոստարի կամուրջ
Miniaturk_07156.jpg|Դամասկոսի կայարան
Aspendos-02619.jpg|Ասպենդոս


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք էջ

Կատեգորիա:Բեյօղլու
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունն Ստամբուլում
Կատեգորիա:Մանրակերտ այգի
Կատեգորիա:Ոսկեղջյուր
Կատեգորիա:Ստամբուլի այգիներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Վերոնիկա Մաջիո

**Վերոնիկա Սանդրա Քարին Մաջիո** (*Մաջո*, , ), շվեդական և իտալական ծագմամբ երգչուհի, «Տարվա դեբյուտ» անվանակարգում Grammisgalen մրցանակի հաղթող։

## Մասնագիտական գործունեություն
2006 թ. մարտին Մաջիոն թողարկել է դեբյուտային «Dumpa mig» սինգլը։ Այս երգի տեսահոլովակը շուտով շվեդական ZTV երաժշտական հեռուստաալիքում հիթ է դառնում։ Նրա հաջորդ սինգլը «Nöjd?»-ն է։ Այնուհետև նա պայմանագիր է կնքում Universal Music-ի հետ և 2006 թվականի ամռանը մեկնում է շրջագայության։ Նույն թվականին դուրս է գալիս նրա առաջին ստուդիական ալբոմը՝ Vatten och bröd անվամբ, որի երգերի երաժշտությունը և տեքստը գրել է Ստեֆան Գրեսլունդը, բացառությամբ «Vi har, vi har» երգի, որը գրել է Քրիստոֆեր Մալսմթենը։

2008 թվականի մարտի 26-ին Վերոնիկա Մաջիոն թողարկեց իր երկրորդ՝ Och vinnaren är… ալբոմը, որը նա ստեղծել և ձայնագրել է Օսկար Լինրոսի հետ։ Շվեդիայում այն ստացել է պլատինե սերտիֆիկատ և ազգային հիթ շքերթում է մնացել տարուց ավել՝ հասնելով մինչև 7-րդ հորիզոնական։ Ալբոմի «Måndagsbarn» սինգլը հաջողություն է ունեցել Նորվեգիայում և Դանիայում։

Վերոնիկայի երրորդ «Satan I gatan» ալբոմը, որը ստեղծվել է Քրիստիան Վալցի և Մարկուս Կրունեգորդի համագործակցությամբ, թողարկվել է 2011 թվականի ապրիլի 27-ին։ Նրա առաջին՝ «Jag kommer» սինգլն առաջին անգամ հասել է շվեդական հիթ շքերթի ամենավերին հորիզոնականում։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Սինգլներ
* 2006 — "Dumpa mig"
* 2006 — "Nöjd?"
* 2006 — "Havanna mamma"
* 2007 — "Inga problem" (feat. Snook & Petter)
* 2008 — "Måndagsbarn"
* 2008 — "Stopp"
* 2008 — "17 år"
* 2011 — ին "Jag kommer"
* 2011 — ին "Välkommen in"
* 2012 — Mitt hjärta blöder"

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վերոնիկա Մաջիոյի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ երգիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Շվեդ կոմպոզիտորներ
Ռեյ ամրոց (Պոլյենսա)

**Ռեյ ամրոց** (), ամրոց Իսպանիայի Բալեարյան կղզիներում (Մալյորկա), Տեռնալես հովտում գտնվող համանուն լեռան վրա, ծովի մակերևույթից 492 մ բարձրության վրա։

1993 թվականի նոյեմբերի 30-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Ռեյ ամրոց ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմամշակութային արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0008481 գրանցման համարի տակ։

## Պատմություն
Հռոմեցիաների ժամանակ արդեն այն օգտագործվում էր որպես պաշտպանողական կառույց, որը շարունակվեց արաբների տիրապետության ժամանակ։
մինի|Ամրոցի տեսքը վերևից|ձախից1229 թվականին Մալյորկայի ազատագրման ժամանակ Ալարոյի ամրոցի հետ միասին Ջեյմ I Արագոնացին գրավում է նաև Ռեյ ամրոցը։ Նրանք հանդիսանում էին Մալյորկայի վերջին պաշտպանողական կառույցները և դիմադրեցին մինչև 1231 թվականը։

Մեկ այլ պատմական տվյալ, որը կապված է այդ վայրերի հետ, դա 1343 թվականին ամրոցի շրջափակումն է եղել, որը տևել է շուրջ երեք ամիս, որից հետո Մալյորկայի արքա Ջեյմ III-ը միացավ Արագոնին և տեղի ունեցավ Պեդրո Արագոնացու թագադրման ծիսակատարությունը։

Ամրոցը օգտագործվել է առավելապես, որպես դիտակետ, այլ ոչ թե պաշտպանողական կառույց։ 18-րդ դարում ամրոցը լքվել է, որից հետո այն սկսվել է քայքայվել։

Ներկայումս ամրոցը գտնվում է կիսավեր վիճակում, իսկ մուտքը գրեթե ամբողջությամ վնասվել է և դառել անանցանելի։

1896 թվականին իսպանացի պոետ Միգել Կոստան գրել է պոեմ նվիրված ամրոցին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Սան Խուան ամրոց (Բլանես)

**Սան Խուան ամրոց** (, ), պաշտպանական կառույց Իսպանիայի հյուսիս-արևելքում՝ Կատալոնիայի ինքնավար մարզի Ժիրոնա պրովինցիայի Բլանես քաղաքում։
1988 թվականի նոյեմբերի 8-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Սան Խուան ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմամշակութային արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0005812 գրանցման համարի տակ:

## Պատմություն
Սան Խուան ամրոցը տեղակայված է լեռան վրա՝ Լլորետ և Ֆենալս ծովափերի միջև։ Ամրոցն այդ տարածաշրջանի ամենահին շինությունն է. կառուցվել է հին հռոմեական ամրոցի ավերակների վրա վիկոնտ Գրաու դե Կաբրերայի հրամանով 13-րդ դարի կեսերին։ Տեղակայված լինելով ծովի մակարդակից 173 մետր բարձրության վրա՝ Սան Խուան ամրոցն ապահովել է քաղաքի պաշտպանությունը ծովահենների նավերի հարձակումներից ու օտար նվաճողների ներխուժումից։ 16-րդ դարում, երբ ծովահեններնն առավել շատ էին հարձակվում ամրոցի վրա, որոշում է ընդունվել ամրոցի պատերից մեկի վրա կառուցել Պահակային աշտարակ։ Որոշ ժամանակ անց՝ նույն 16-րդ դարում, ամրոցը դարձել է իսպանացի ռազմական դիվանագետ Ֆրանչեսկո Մոնտսադի սեփականությունը։

Ամրոցի գոյության ընթացքում նրա որոշ հատվածներ ավերվել են։ Ավերված կառույցների մի մասը հաջողվել է վերականգնել իրենց նախնական տեսքով, իսկ Պահակային աշտարակը մնացել է գրեթե անվնաս։

Ներկայում Սան Խուան ամրոցը զբոսաշրջային կենտրոն է։ Նրա տարածքում գործում է թանգարան, որտեղ ներկայացված են շրջակա բնակավայրերի պատմությանը նվիրված ցուցանմուշներ։

1949 թվականին Սան Խուան ամրոցն ստացել է ազգային պատմական հուշարձանի կարգավիճակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Catalunya Romànica,vol. V El Gironès, La Selva i el Pla de l'Estany. Barcelona: Enciclopèdia Catalana, 1991, p.&nbsp;271 a 272. ISBN 84-7739-262-5.

## Արտաքին հղումներ
* Document castell de Blanes a Castells Catalans
* 
* 

Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Կրեմոնայի տաճար

**Կրեմոնայի տաճար** (), կաթոլիկ տաճար Իտալիայի հյուսիսում՝ Լոմբարդիայի մարզի Կրեմոնա քաղաքում՝ նվիրված Աստվածածնի վերափոխմանը։ Կրեմոնայի Հռոմի կաթոլիկ թեմի նստավայրն է։ Տաճարի զանգակատունը հայտնի Տորացոնն է, որը քաղաքի խորհրդանիշն է և Իտալիայի նախաժամանակակից ամենաբարձր աշտարակը։ Մեկ այլ կարևոր միջնադարյան հուշարձան` Կրեմոնայի մկրտարանը, գտնվում է տաճարին կից։

## Պատմություն
Տաճարն ի սկզբանե կառուցվել է հռոմեական ոճով, սակայն բազմիցս վերականգնվել և ընդլայնվել է՝ ներառելով գոթական, վերածննդի և բարոկկո ճարտարապետության տարրեր։ Տաճարի շինարարությունն սկսվել է 1107 թվականին, սակայն 1117 թվականի երկրաշարժից հետո աշխատանքները դադարեցվել են։ Շինարարությունն վերսկսվել է 1129 թվականին, և շենքի կառուցումը, հավանաբար, ավարտվել է 1160-1170 թվականներին։ Քաղաքի հովանավոր սրբերին՝ Արքելաուսին և Իմերիուսին նվիրված գլխավոր խորանը օծվել է 1196 թվականին։
 
Տաճարի ներկայիս ճակատային հատվածը կառուցվել է 13-րդ դարում կամ 14-րդ դարի սկզբում։ Տաճարի հյուսիսային տրանսեպտը կառուցվել է 1288 թվականին, հարավայինը՝ 1348 թվականին։

## Կառույցի արտաքին տեսք
250px|thumb|ձախից|Տաճարի ճակատային հատված
Շենքի գլխավոր ճակատը և կառույցին կից մկրտարանը Եվրոպայի հռոմեական արվեստի կարևոր հուշարձաններից մեկն են։ Կենտրոնում ունի նարտեքսով սյունասրահ, որին 1491 թվականին ավելացվել է երեք խորշերով վերածննդի ճարտարապետությանը բնորոշ լոջիա, որը վերջավորվում է մեծ վարդակ պատուհանով՝ շրջապատված երկու փոքր լոջիաներով։

Շքամուտքը կառուցվել է հավանաբար 12-րդ դարում։ Կողքին չորս մարգարեների կերպարներն են՝ իրենց մարգարեությունների մատյաններով։ 13-րդ դարում նարտեքսը կառուցել են Կամպիոնե դ’Իտալիայից ժամանած վարպետներ. այն ներառում է հին ֆրիզ, որտեղ պատկերված է «12 ամիսների շրջապտույտը» (Labours of the Months): Վերին լոջիայի 4 արձաններում պատկերված են Մադոննան երեխայի հետ և երկու եպիսկոպոսները, որոնք Տոսկանայի դպրոցի աշխատանքներ են (1310)։ Նարտեքսի սյուների մոտ կանգնած են Վերոնայի մարմարից կերտված երկու առյուծներ։ Ձախակողմյան առյուծի ճանկում վիշապն է, չարի խորհրդանիշը, աջակողմյանը բռնել է արջին, որն իր հերթին բռնել է թռչնի վզից։

Ճակատային հատվածում կան նաև երկու դամբարաններ, որոնցից վերջինը (14-րդ դարի կեսեր) ստեղծել է Բոնինո դա Կամպիոնեն։

Ճակատային հատվածի հյուսիսային թևի տրանսեպտը (ուշ 13-րդ դար) նույնպես ունի նարտեքս, որի սյուների հիմքի մոտ կան երկու առյուծներ։ Այն բնութագրվում է մուլյոնների (mullioned window) և վարդակ պատուհանների հաջորդականությամբ։ Տրանսեպտի հարավային թևի ճակատը թվագրվում է 1342 թվական, աղյուսի շարվածք է, որը բնորոշ է Լոմբարդիայի գոթական ճարտարապետությանը։ Կառուցվածքով նույն է, ինչ հարավային թևինը, միայն  մի փոքր ավելի մանրամասն ձևավորմամբ։

Երեք աբսիդներն ավարտվում են փոքրիկ սյուներ ունեցող լոջիաներով, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի մարդկային դեմք։ Կենտրոնական աբսիդն ավելի  բարձր է, քան կողայինները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կրեմոնայի թեմի էջը

Կատեգորիա:Իտալիայի կրոնական կառույցներ
Լա Արագոնեսայի ամրոց (Մարմոլեխո)

**Լա Արագոնեսայի ամրոց** (), փոքրիկ բերդ կամ ամրոց է, որը գտնվում է Իսպանիայի Անդալուզիա տարածաշրջանի Խաեն և Կորդոբա պրովինցիաների արանքում, Սան Խուլիան բնակավայրի մոտ, Լա Արագոնեսա տեղանքում։

Իսլամական տիրապետության ժամանակահատվածում ենթադրվում է, որ իրենից ներկայացրել է փոքր գյուղ կամ ֆերմա Մարմալեխոյում։ Մինչև 1311 թվականը ոչ մի քրոնիկներում չի եղել տեղեկատվություն բնակավայրի մասին։ 1311 թվականի քրոնիկում նշվում է, որ այն իրենից ներկայացրել է փոքրիկ եկեղեցիական ծխարան։  Այն ունեցել է փոքրիկ ամրոց, որտեղ գտնվել է Սան Լորենցոյի փաստաթուղթը։ Այդ փաստաթղթում կար ինֆորմացիա այն բանի մասին, որ 15-րդ դարում ամրոցը եղել է մարկիզ Վիլլենայի և 
կոնդեստաբլ Միգել Լուկաս դե Իրանցոյի միջև։

1949 թվականի ապրիլի 22-ին Լա Արագոնեսայի ամրոցն հրամանագրով անցել է պետության պաշտպանության տակ, իսկ 1985 թվականին դարձել է Իսպանիայի սեփականություն։ Անդալուզիայի ինքնավար համայնքի կողմից  1993 թվականին Լա Արագոնեսայի ամրոցն ստացել է հատուկ կարգավիճակ։

Այժմ այն գտնվում է կիսավեր վիճակում և քանի որ ամրոցը հանդիսանում է մասնավոր մարդկանց սեփականություն, մեծ վտանգ է ներկայացնում նրա ապագա պահպանությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Աղջաքենդ (Ջևանշիրի գավառ)

**Աղջաքենդ**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ջևանշիրի գավառում։

## Պատմություն
Գյուղի մասին հիշատակվել է Տաթևի վանքի հարկացուցակներում որպես Սյունիքի Աղահեջք գավառի գյուղ։

## Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 198 ադրբեջանցի բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բոլոմեր

**Բոլոմեր**, գյուղաքաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Արածանի գետի աջ կողմի վտակ Խութիդերե գետի Թուզլու վտակի ափին, Երզնկա քաղաքից 45 կմ հարավ-արևելք։ Հանդիսանում էր Բոլոմեր գյուղախմբի կենտրոնը։

## Անվան ստուգաբանություն
Բնակավայրի անվանումը կապված է **մորի** բառի հետ։ Տեղացիների բարբառով այն նշանակել է անտառ։

## Աշխարհագրություն
Տարածքն անտառապատ էր։

## Բնակչություն
Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմն ուներ 5000 բնակիչներ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Բոլոմերից արևելք կային 5 հայկական եկեղեցիների ավերակներ, որոնցից երեքի անունները հայտնի են` **Ս. Գևորգ**, **Ս. Սարգիս**, **Ս. Փրկիչ**։

Բնակավայրից արևմուտք պահպանվում էր Բոլոմորի բերդի ավերակները։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Աղջաքենդ (Խարբերդի գավառ)

**Աղջաքենդ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։ Գտնվում էր Արածանիի աջ ափին, Խարբերդ քաղաքից 26 կմ արևելք։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժամեր (ֆիլմ, 2002)

**«Ժամեր»** (), ռեժիսոր Սթիվեն Դոլդրիի դրամատիկ ֆիլմը։ Գլխավոր դերերում խաղում են Մերիլ Սթրիփը, Ջուլիանա Մուրը և Նիկոլ Քիդմանը։ Մյուս դերերում հանդես են եկել Էդ Հարիսը, Ջոն Ք. Ռեյլին, Սթիվեն Դիլեյնը, Ջեֆ Դենիելսը, Միրանդա Ռիչարդսոնը, Էլիսոն Ջեննին, Թոնի Քոլլեթը, Քլեր Դեյնսը։ Դեյվիդ Հեյերի սցենարը Մայքլ Քանինգհեմի՝ 1999 թվականին Պուլիցերյան մրցանակի արժանացած համանուն վեպի հիման վրա է։ Արժանացել է «Օսկարի» լավագույն դերասանուհի անվանակարգում (Նիկոլ Քիդման) և ավելի քան 30 տարբեր կինոմրցանակների։

## Դերակատարներ

## Մրցանակներ
Ֆիլմն ստացել է հետևյալ պարգևները.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Taylor, C. J. (2015). The Hours - A film to enhance teaching psychology. Academic Exchange Quarterly, 19(2), 17-22.

## Արտաքին հղումներ
*  
*  
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2002 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Miramax ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սթիվեն Դոլդրիի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆեմինիստական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր գրողների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինքնասպանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դիսֆունկցիոնալ ընտանիքների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2001 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1941 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1951 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1923 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր մայր-որդի հարաբերությունների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինցեստի մասին
Թիանմեն

**Թիանմեն** (), գտնվում է Չինաստանում, Խունան նահանգի հյուսիսարևմտյան մասում, Թիանմեն լեռան Ազգային պարկում։

Լեռ կարելի է բարձրանալ ճոպանուղիով, որը կառուցել է Poma ֆրանսիական ընկերությունը։ Ճոպանուղի կարելի է նստել մոտակա Չժանցյացզե երկաթուղային կայարանից։ Թիանմենի ճոպանուղին հաճախ է նշվում զբոսաշրջային ընկերություններում «որպես աշխարհի ամենաերկար բարձրլեռնային ճոպանուղին»։ Այն բաղկացած է 98 վագոններից, նրա ընդհանուր երկարությունը7455 մետր է, վերելքի ամենազիլ անկյունը կազմում է 37°: Զբոսաշրջիկները լեռ կարող են բարձրանալ նաև ժայռերով, որտեղ որոշ վայրերում տեղադրված է «ապակե արահետ»։ 99 ոլորաններով ճանապարհն անցնում է «Երկնային դարպասներ» քարայրի մոտով և հասնում է սարի գագաթ։
Վերելքի գագաթին է գտնվում մեծ տաճարը։ Այն հասանելի է ոտքով։ Տաճարը սկզբնապես կառուցվել է Թան դինաստիայի օրոք։ Այժմյան շենքը պահպանում է այդ դարաշրջանի ավանդական ոճը և ներառում է բուսակերների ռեստորանը։

### Պատկերասրահ

Tian Menshan Mountain 2.jpg
Tian Menshan Mountain 5.jpg|Կամար «Երկնային դարպասներ»
Tian Menshan Mountain 6.jpg
Tian Men Shan Temple 2.jpg|Թիանմենշան տաճար
Tianmen Mountain cliff footpath.jpg|Դեպի սար տանող արահետ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Фотографии

Կատեգորիա:Չինաստանի լեռներ
Կատեգորիա:Չինաստանի տեսարժան վայրեր
Հայ-պորտուգալական հարաբերություններ

**Հայ-պորտուգալական հարաբերություններ** (), դիվանագիտական հարաբերությունները Հայաստանի և Պորտուգալիայի Հանրապետությունների միջև։

Հայաստանի և Պորտուգալիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի մայիսի 25-ին։ Հայաստանը և Պորտուգալիան Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված Ազգերի կազմակերպության լիիրավ անդամներ են։

## Պատմություն
Հայաստանի և Պորտուգալիայի արտաքին հարաբերությունները սկսվել են զարգանալ 20-րդ դարից` Խորհրդային Միության փլուզումից հետո։ Չնայած այս հանգամանքի՝ Երևանում չի գործում Պորտուգալիայի դեսպանատուն և Պորտուգալիայի շահերը Հայաստանում ներկայացնում է Հայաստանում Իտալիայի դեսպանատունը։

ՀՀ քաղաքացիները Պորտուգալիայի կարճաժամկետ շենգենյան վիզայի համար (առավելագույնը 90 օր կես տարվա ընթացքում) կարող են դիմել Ռուսաստանում Պորտուգալիայի կամ Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանատուն։

Հայաստանի շահերը Պորտուգալիայում ներկայացնում է Ռուսաստանի դեսպանությունը։ 2014 թվականի մայիսի 6-ին Հայաստանում Պորտուգալիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Մարիո Գոդինյո դե Մատուշը (նստավայրը` Մոսկվա) իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանին։

2000 թվականի մայիսի 4-ին Միքայել Գյուլբենկյանը նշանակվել է Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս Պորտուգալիայում։ Վերջինիս նստավայրը գտնվում է մայրաքաղաք Լիսաբոնում։

## Հայոց ցեղասպանության ճանաչում
Պորտուգալիա խորհրդարանը Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել է 2019թ.։

## Տես նաև
* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն 
* Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններ
* Հայերը Պորտուգալիայում
* Հայոց ցեղասպանության ճանաչում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ-պորտուգալական հարաբերություններ
Արտասանություն

**Առոգանություն**, հնչյունի, բառի, նախադասության ընդհանրացված արտասանություն։ Յուրաքանչյուր լեզու ունի իր առոգանությունը, որը հնարավորություն է տալիս ճիշտ հասկանալու բանավոր խոսքը:

## Պատմություն
Առոգանության հարցերով սկսել են զբաղվել վաղ ժամանակներից (Դիոնիսիոս Թրակացի, «Քերականական արվեստ», մ. թ. ա. 2-1-ին դարերում)։ Արտահայտության հիմնական միջոցներ են հնչերանգն ու շեշտը։

### Հնչերանգ
Հնչերանգը դրսևորվում է ամենատարբեր ձևերով, որոնցից կարևոր են պատմողականը (առանց որևէ նշանի), հարցականը «՞», հրամայականը «՛» և բացականչականը «՜»։ Որոշ լեզուներում (աֆրիկյան լեզուների մի մասում, չինարենում և այլն) առատ է երաժշտական տարրը, որն արտահայտվում է արտասանության ժամանակ ձայնի ելևէջումներով և շեշտի տևականությամբ։

### Շեշտ
Առոգանության մեջ մեծ է շեշտի նշանակությունը, այն տարբեր լեզուներում տարբեր ձևերով է դրսևորվում։ Գոյություն ունեն բառական և տրամաբանական շեշտեր։

#### Բառական շեշտ
Բառական շեշտն արտահայտում է շեշտվող վանկի ուժգնությունը, որը հայերենում կայուն - շարժական է, այսինքն՝ միշտ (բացառությամբ *գրեթե*, *մանավանդ* և *նման* բառերի) դրվում է բառի վերջին վանկի վրա (տուն - տներ - տների), ռուսերենում՝ շարժական (вода-воды, рука-руки), գերմաներենում՝ կայուն - անշարժ (Mensch-«մարդ», menschlic - «մարդկային», Ménschlichkeit - «մարդկայնություն»)։ Ի տարբերություն գերմանական և ռոմանական լեզուների շեշտի ուժգնության, ֆրանսերենում այն թույլ է արտահայտվում (հմմտ. ՝ «սուսեր», )։

#### Տրամաբանական շեշտ
Տրամաբանական շեշտը կարևոր դեր ունի ճիշտ ընկալման համար, օրինակ՝ *ես տուն գնացի*, *ես տուն գնացի* և այլն, ուր նույն շարադասությամբ, բայց տարբեր առոգանությամբ արտահայտվել են երկու տարբեր երանգավորումով մտքեր։ Առոգանությունը թեև շատ դանդաղ բայց ժամանակի ընթացքում փոփոխվում է։ Այդպիսի փոփոխություններ կան նաև հայերենի բարբառներում։ Դրանք դրսևորվում են և՛ հնչյունական համակարգում (օրինակ՝ «է»-ի քմայնացումը Վանի, Խոյի, Հաճընի բարբառներում, «ա»-ի շրթնայնացումը Բայազետի խոսվածքում), և՛ շեշտի վերջընթեր լինելու ու մեծ տևականության, և՛ նախադասությունների երանգների յուրահատուկ դրսևորումների մեջ։ Առոգանությունը կարող է ըմբռնվել առավել ընդհանուր իմաստով (ակցենտ), երբ որևէ լեզվով կամ բարբառով խոսող անձնավորություն իր մայրենի լեզվի կամ բարբառի ընդունված առոգանության համապատասխան խոսում է մի այլ լեզվով կամ բարբառով (օրինակ՝ ֆրանսիացին՝ ռուսերեն, համշենցին՝ Լոռու խոսվածքով և այլն)։

Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Սան Խուան դե լոս Տեռերոսի ամրոց

**Սան Խուան դե լոս Տեռերոսի ամրոց** (), պաշտպանական կառույց Իսպանիայի
Անդալուզիա ինքնավար համայնքի Ալմերիա պրովինցիայի Պուլպի մունիցիպալիտետի Սան Խուան դե լոս Տեռերոս տարածքում։

## Պատմություն
Սան Խուան դե լոս Տեռերոսի ամրոցը կառուցվել է 18-րդ դարի երկրորդ կեսին Իսպանիայի Կարլ III թագավորի օրոք սկսած ափամերձ պաշտպանական համակարգի ստեղծման ընթացքում։ Ամրոցը նախագծել է Թոմաս Ուորլուցել դ՛Օստելը, հետագայում փոփոխել և 1764 թվականին ավարտին է հասցրել ռազմական կառույցների ճարտարապետ Անտոնիո Դուցե Օլիվերիոսը։

Ամրոցը համապատասխանում է ռազմական ինժեների ստեղծած նախատիպին՝ հարմարեցված ըստ կառուցման վայրի և կարիքների, միաժամանակ պահպանելով ընդհանուր տարրեր՝ լանջային պատեր, կիսալուսնաձև բաստիոններ, սպիտակաքար և այլն։

Ռազմավարական պատճառներով այն կառուցվել է բլրի գագաթին այնպես, որ կառույցի տեսանելիությունը լինի բազմակողմանի՝ հարմարեցված գեղեցիկ միջավայրին։

Սան Խուան դե լոս Տեռերոսի ամրոցը 1949 թվականի դեկտեմբերի 22-ի Իսպանիայի ամրոցների պաշտպանության մասին հրամանագրով ("Boletín Oficial del Estado" número 125, de 5 de mayo) դարձել է Մշակութային արժեք ներկայացնող հուշարձան և ստացել է RI-51-0007514 գրանցման համարը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* DECRETO 231/2002, de 10 de septiembre, por el que se delimita el entorno de protección del bien de interés cultural del castillo de San Juan de los Terreros, en Pulpí (Almería).
* Este artículo es una obra derivada de la disposición relativa al proceso de declaración o incoación de un Bien de Interés Cultural publicada en el BOE N.º 266 el 6 de noviembre de 2002 (texto), que está libre de restricciones conocidas en virtud del derecho de autor de conformidad con lo dispuesto en el artículo 13 de la Ley de Propiedad Intelectual española.

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Արմեն Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Արմեն Վարդանյան**, կարող է վերաբերել՝
* Արմեն Վարդանյան, հայ նկարիչ
* Արմեն Վարդանյան, ուկրաինացի, ավելի վաղ՝ հայ հունահռոմեական ոճի ըմբիշ
* Արմեն Հրաչիկի Վարդանյան,  հայ ակնաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր։ Երևանի գլխավոր ակնաբան (1989)։
Արմութլու (այլ կիրառումներ)

**Արմութլու**, կարող է վերաբերել՝
* Արմութլու (Բաբերդի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառում
* Արմութլու - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արծկե-Ալջավազի գավառում
* Արմութլու - գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում
Արմստրոնգ շրջան (այլ կիրառումներ)

**Արմստրոնգ շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Արմստրոնգ շրջան - ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը
* Արմստրոնգ շրջան - ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը
Արյուն (այլ կիրառումներ)

**Արյուն**, կարող է վերաբերել՝
* Արյուն - հեղուկ շարակցական հյուսվածք, հյուսվածքային հեղուկի և ավշի հետ միասին կազմում է օրգանիզմի ներքին հեղուկ միջավայրը
* Արյուն - ամսագրում տպագրվում են արյունաբանության և փոխներարկաբանության ոլորտի կլինիկական և փորձարարական աշխատանքներ
* Արյուն - 1990 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ
Պեդրախա ամրոց

**Պեդրախա ամրոց** (), **Հերկուլեսի ամրոց** () կամ **Լիենկրեսի ամրոց** () պաշտպանողական ոճի ամրոց է, որը գտնվում է Իսպանիայի Կանտաբրիա պրովինցիայի Լիենկրես բնակավայրի մոտ Լա Պիկոտա (թարգմանաբար նշանակում է «Անարգանքի սյուն») ժայռի վրա։
Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Պեդրախա ամրոց ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմամշակութային արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-55-0000811 գրանցման համարի տակ։

Հավանաբար կառուցվել է 13-րդ դարում՝ Գարցիլասո 1-ին դե լա Վեգայի պատվերով, որը դարձավ Վեգա ընտանիքի սեփականությունը։

Առաջին փաստաթուղթը, որում գրված էր ամրոցի գոյության մասին 1403 թվականի փաստաթուղթն է, որում գրված է, որ ամրոցը դառնում է Վեգայի վարչական և դատական կենտրոնը։

Պեդրախա ամրոցը համարվում է արևելյան հատվածի՝ Աստուրիաս դե Սանտիլանայի, ամենամեծ պաշտպանողական կառույցը։

19-րդ դարում ամրոցը լքվել է։ Վերջին հիշատակությունը նրա մասին կատարել է պադրե Սոտան 1861 թվականին, որը նկարագրում էր նրա ավերվածությունների մասին։ Այն իրենից ներկայացնում էր բավականի հզոր միջնադարյան պաշտպանողական կառույց՝ ամուր աշտարակով, որը բնորոշ էր Կանտաբրիայի մնացած այլ պաշտպանողական կառույցներին։

## Ճարտարապետություն
Իր ճարտարապետությամ Պեդրախա ամրոցն իրենից ներկայացնում է հռոմեական և գոթական ոճերի խառնուրդին։ Նա ուներ փոս 5 մ լայնությամբ և 2 մ բարձրությամբ, որը պաշտպանվում էր մոտավորապես 36 մ երկարություն ունեցող պարսպաշարով, որի մուտքը պաշտպանվում էր ուղղանկյուն հատակագիծ ունեցող աշտարակով։ Ներկայումս պահպանվել է փոսի, պարսպաշարի և աշտարակի ավերակները։ 2004 թվականին այն համարվել է հնագիտական վայր և գտնվում է պետության հսկողության տակ։

## Պատկերասրահ

Castillo Pedraja.jpg
Castilloy ríadePas.jpg
Restos de fortificación.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* http://www.museosdecantabria.es/web/cultura-de-cantabria/listado_patrimonio/-/asset_publisher/20Lh/content/castillo-de-pedraja?redirect=http%3A%2F%2Fwww.museosdecantabria.es%2Fweb%2Fcultura-de-cantabria%2Flistado_patrimonio%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_20Lh%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-2%26p_p_col_pos%3D1%26p_p_col_count%3D2
* http://www.costaquebrada.es/inicio/historia/lugares/castillo_de_pedraja.aspx 

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Արշալույս (այլ կիրառումներ)

**Արշալույս**, կարող է վերաբերել՝
* Արշալույս, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Վաղարշապատի տարածաշրջանում
* Արշալույս, հասարակական, գրական, գիտական և առևտրական օրաթերթ։ Լույս է տեսել 1907-1908-ին, Զմյուռնիայում
* Արշալույս, գրական, գեղարվեստական և քննադատական ալմանախ։ Լույս է տեսել 1915-1917-ին, Թիֆլիսում
* Արշալույս, հայկական արական և իգական անուն
* Արշալույս, ազգային, գրական, գիտական և քաղաքական եռօրյա, ապա՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1899-1905 թվականներին, 1908 14-ին, Կահիրեում
Յան Շանպին

**Յան Շանպին** ( ), չինացի ֆուտբոլիստ, խաղում է պաշտպանի դիրքում։ 2005 թվականից հանդես է գալիս «Լյաոնին ՖԱ»ի կազմում։

## Կարիերա
### Ակումբային կարիերա
Յան Շանպինը իր կարիերան սկսել է «Դալյան Իտեն» ֆուտբոլային ակումբի կազմում, հետագայում տեղափոխվել է «Լյաոնին ՖԱյի» երիտասարդական հավաքական։ 2005 թվականի մայիսի 15-ին Յանը նշել է իր նորամուտը հիմնական կազմում, «Շենչժեն Ցզյանլիբաո» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում, որտեղ թիմը հաղթեց 3:1 հաշվով : Իր հիանալի դեբյուտից հետո, հաճախ էր հայտնվում դաշտում։ Խաղացողը 2008 թվականի մրցաշրջանի մեծ մասը բաց թողեց, իսկ իր թիմը անհաջող հանդես եկավ։ Վերադառնալուն պես նա բարելավվեց իր արդյունքները և դարձավ դիրքի առաջատարներից մեկը։ Դա էլ թույլ տվեց թիմին հաղթելու Առաջին լիգան։

## Ակումբային վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
### Անհատական
;  Լյաոնին Հուվին։
* 2009 թվականի Չինաստանի Առաջին լիգայի **Հաղթող**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յանի վիճակագրությունը ըստ Sohu.com կայքի

Կատեգորիա:Չինաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Չինացի ֆուտբոլիստներ
Արշակ (այլ կիրառումներ)

**Արշակ**, կարող է վերաբերել՝
* Արշակ - պարսկերեն "արջ” բառից՝ հայ. -ակ փաղաքշական ածանցով անձնանուն
* Արշակ - լեռ Ատրպատականում
* Արշակ - 1973 թվականին «Երևան» հեռուստաֆիլմերի ստուդիայում նկարահանված ֆիլմ
Երկրների ցանկ ըստ ռազմական ծախսերի

**Երկրների ցանկն ըստ ռազմական ծախսերի** իրենից ներկայացնում է ցանկ այն ցուցանիշներով, որոնք ծախսվել են սպառազինության վրա տվյալ տարվա ընթացքում։ Ծախսերը ներկայացված են ԱՄՆ դոլարով, համապատասխան թվականի վերջին գործող փոխարժեքով։ Տվյալները կարող են զգալիորեն տարբերվել, իսկ արտարժույթի տատանումները կարող են ազդել վարկանիշում երկրի դիրքի վրա։

## Ցուցակներ
Ստոկհոլմի խաղաղության միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի (SIPRI) ցուցակը։



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* BBC:"Nato defence spending falls despite promises to reverse cuts" 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Երկրների տնտեսական համեմատություններ
Կատեգորիա:Զինված ուժեր
Կատեգորիա:Ռազմարվեստ
Արո (այլ կիրառումներ)

**Արո**, կարող է վերաբերել՝
* Արո - մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում
* Արո - գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում
Չիդոզի Ավազիեմ

**Չիդոզի Կոլինս Ավազիեմ** (ֆր.՝ Chidozie Collins Awaziem, ), նիգերիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս պորտուգալական «Պորտու»-ի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
2014 թվականին Ավազիեմը ընդունվել է «Պորտու» ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիա։ Սեգունդա լիգայում իր դեբյուտը Չիդոզին նշել է 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ «*Պորտիմոնենսի*»-ի դեմ խաղում։

Թիմի երիտասարդական կազմում իր առաջին գոլը Չիդոզի Ավազիեմը խփել է հոկտեմբերի 30-ին՝ «Շավիշայի» դեմ խաղում։ Թիմի հիմնական կազմում իր նորամուտը Չիդոզին նշել է 2016 թվականի հունվարի 27-ին՝ Պորտուգալիայի լիգայի գավաթի շրջանակներում կայացած «*Ֆեյրենսի*ի» դեմ խաղում։

Սանգրիշ լիգայում իր նորամուտը Չիդոզին նշել է 2016 թվականի փետրվարի 12-ին՝ «Բենֆիկայի» դեմ խաղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը soccerway.com կայքում
* Էջը sports.ru կայքում

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայդուկ Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Լեգանեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոավիշտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալանյասպորի ֆուտբոլիստներ
Արոս (այլ կիրառումներ)

**Արոս**, կարող է վերաբերել՝
* Արոս - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառում
* Արոս - արոսների կարգի թռչուն