Կոնրադ Ցելտիս

**Կոնրադ Ցելտիս** (, իսկական ազգանունը՝ **Պիկկել** (). ), XV—XVI դարերի գերմանացի ականավոր բանաստեղծ և գիտնական, Վերածննդի դարաշրջանի հումանիստական գաղափարների ջատագով։ Ուսումնասիրողներից շատերը նրան համարում են գերմանացի հումանիստներից մեծագույնը և կոչում են *արքիհումանիստ* (*Erzhumanist*)։ Ցելտիսը բնորոշվում է նաև որպես մեծագույն քնարերգու հանճար և գերմանական հումանիզմի մասսայականացնող, ով թատերական ներկայացումներ է կազմակերպել Վիեննայի արքունիքում, բարեփոխումներ կատարել բանաստեղծական արվեստում, մասնավորապես սիրային բանաստեղծություններին զգայականություն, հուզականություն հաղորդելու և  տաղաչափության բնագավառներում։

## Կենսագրություն
Գիտական իր առաջին պրպտումները Ցելտիսը կատարել է Քյոլնի, ապա՝ Հայդելբերգի համալսարանում ուսանելու տարիներին (դասախոսներից էին Վորմսի եպիսկոպոս Յոհան ֆոն Դալբերգը(1445—1503), Ռուդոլֆ Ագրիկոլան (1443—1485)։ Էրֆուրտ, Ռոստոկ, Լայպցիգ կատարած ուղևորությունների ժամանակ  հանդես է եկել դասախոսություններով։ Հետագայում դասախոսել է նաև Հռոմում, Ֆլորենցիայում, Բոլոնիայում, Վենետիկում։

Սաքսոնիայի կուրֆյուրստը Ցելտիսին ներկայացրել է կայսր Ֆրիդրիխ III-ին, և վերջինս նրան շնորհել է բանաստեղծ-դափնեկրի կոչում։ Այդ առթիվ կազմակերպված հանդիսության ժամանակ գիտնական բանաստեղծին շնորհվել է նաև դոկտորի աստիճան։ Ոգեշնչված Ցելտիսը այցելել է կայսրության բազմաթիվ քաղաքներ, հանդես եկել դասախոսություններով, հռոմեական ակադեմիաների նմանությամբ հիմնել գրական ու գիտական ընկերություններ ու միություններ, դրանց անդամներին քաջալերել, նպատակամղել զբաղվելու գիտական ու գրական գործունեությամբ, ուսումնասիրելու պատմական աղբյուրները, ստեղծելու և հրատարակելու հատկաես հայրենագիտական, ազգագրական, աշխարհագրական երկեր։ Միաժամանակ սերտ կապեր է հաստատել գերմանացի ուրիշ հումանիստների՝ Լորենց Ռաբեի (1465–1527) Բոնակուրսկու (1437–1496) և այլոց հետ՝ ձգտելով միատեղել ջանքերը և հաջողությամբ գլուխ բերել մշակույթի ու արվեստների կենտրոնը Իտալիայից Գերմանիա տեղափոխելու գործը, մի նպատակ, որին հասնելու համար ինքն անձամբ ջանք չէր խնայում։ Ցելտիսը որոշ ժամանակ դասախոսել է Հայդելբերգի համալսարանում, որտեղ նրան արժանացրել են պրոֆեսորի կոչման։

1497 թվականին Ցելտիսը հրավիրվել է Վիեննա՝ հանդիպելու կայսր Մաքսիմիլիան I-ին, որը նրան կարգել է կայսերական գրադարանի վարիչ, շնորհել մի շարք արտոնություններ։ Բանաստեղծ-գիտնականը հավաքել և ուսումնասիրել է հին հույն և հռոմեացի դասական հեղինակների ձեռագրեր, զրույցներ, պարապմունքներ, դասախոսություններ անցկացրել նրանց կյանքի ու գործի վերաբերյալ, 1502 թվականին էլ հիմնել է Collegium Poetarum, որը կոչված էր բարձրացնելու երիտասարդ բանաստեղծների զարգացածության մակարդակը։

## Երկերի ընտրանի
### Որպես հեղինակ

**Ars versificandi et carminum*, Leipzig 1486, 1492 (A arte de escrever versos e poemas)
**Epitoma in utramque Ciceronis rhetoricam cum arte memorativa nova et modo epistolandi utilissimo*, Ingolstadt 1492
**De Mundo des Apuleius*, Wien 1497
**Carmen saeculare*, Wien 1500
**Norinberga*, 1495
**Ode auf St Sebald*, Basel 1495
**Oratio in gymnasio Ingolstadio*, 1492
**Germania generalis*
**De origine, situ, moribus et institutis Norimbergae libellus*, 1502
**Quattuor libri amorum (Amores)*, Nürnberg 1502
**Ludus Dianae und Rhapsodia*, Augsburg 1505
**Germania illustrata*, unvollendet
**Archetypus triumphantis Romae*, unvollendet

### Որպես խմբագիր

**Germania des Tacitus*, Wien 1500
**Schriften Hrotsvithas von Gantersheim*, Nürnberg 1501
**Sodalitas Augustana*, gemeinsam mit Konrad Peutinger

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Deutsche National Bibliothek
* New Advent
* Allgemeine Deutsche Biographie
* The Free Dictionary
* Universidade de Heidelberg
* Geschichte der Universität Wien im Überblick
* 
* История культуры стран Западной Европы в Эпоху Возрождения // Под.ред. Л. М. Брагиной. М.։ Высшая школа, 2001
* Гуманисты Ренессанса. Конрад Цельтис
* *Celtis, Konrad*. In։ Walther Killy (Hrsg.)։ *Literaturlexikon. Autoren und Werke deutscher Sprache*. Bertelsmann, Gütersloh/München 1988–1991 (CD-ROM։ Berlin 1998, ISBN 3-932544-13-7), Bd. 2, S. 395.
*http://www.bautz.de/bbkl/c/celtis_c_p.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609090115/http://www.bautz.de/bbkl/c/celtis_c_p.shtml  
* Eske Bockelmann։ *Conrad Celtis.* In։ Heinz Ludwig Arnold (Hrsg.)։ *Kindlers Literatur Lexikon.* 3., völlig neu bearbeitete Auflage. 18 Bde. Metzler, Stuttgart/Weimar 2009, ISBN 978-3-476-04000-8, S. 650–653.
* Joachim Gruber։ Bibliographia Celtica, Ausführliche Bibliographie.
*Eckart Schäfer։ *Deutscher Horaz. Conrad Celtis, Georg Fabricius, Paul Melissus, Jacob Balde. Die Nachwirkung des Horaz in der neulateinischen Dichtung Deutschlands,* Wiesbaden 1976, ISBN 3-515021-50-7.
*Ulrike Auhagen, Eckard Lefèvre, Eckart Schäfer (Hrsg.)։ *Horaz und Celtis* (= *NeoLatina.* Bd. 1). Narr, Tübingen 2000, ISBN 3-8233-5791-3.
* Peter Luh։ *Kaiser Maximilian gewidmet. Die unvollendete Werkausgabe des Conrad Celtis und ihre Holzschnitte* (= *Europäische Hochschulschriften. Reihe 28: Kunstgeschichte*. Bd. 377). Lang, Frankfurt a. M. 2001, ISBN 3-631-36686-8.
* Christopher B. Krebs։ *Negotiatio Germaniae. Tacitus’ Germania und Enea Silvio Piccolomini, Giannantonio Campano, Conrad Celtis und Heinrich Bebel* (= *[Hypomnemata. Untersuchungen zur Antike und zu ihrem Nachleben*. Bd. 158). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2005, ISBN 3-525-25257-9.
*Jörg Robert։ *Konrad Celtis und das Projekt der deutschen Dichtung. Studien zur humanistischen Konstitution von Poetik, Philosophie, Nation und Ich*. Niemeyer, Tübingen 2003, ISBN 3-484-36576-5.
*Jörg Robert։ *"Austria illustrata". Die Epigramme des Konrad Celtis und der Wiener Humanistenkreis.* In։ Berndt Hamm, Frank Rexroth und Christina Wulf (Hrsg.)։ *Reichweiten. Dynamiken und Grenzen kultureller Transferprozesse in Europa, 1400–1520*, Bd. 2։ *Grenzüberschreitung und Partikularisierung*. de Gruyter, Berlin 2021 (Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Neue Folge; 49/2), ISBN 978-3-11-074037-0, S. 101–122.
* Thomas Schauerte։ *Dürer & Celtis. Die Nürnberger Poetenschule im Aufbruch*. München 2015.

## Արտաքին հղումներ
* Bücher von und über Celtis bei der Staatsbibliothek zu Berlin 
* http://www.oberpfaelzerkulturbund.de/cms/pages/kultur-der-oberpfalz/dbeintrag_details.php?id=1677 
* Kurzbiographie
* Nachweise von Werken im Web
* Celtis in der Bibliotheca Augustana mit Porträts
* Quatuor libri amorum secundum quatuor latera Germanie
* Denkmäler des Wiener Poetenkollegs
* Der gekrönte Conrad Celtis und das Fichtelgebirge
* http://www.ub.fu-berlin.de/service_neu/internetquellen/fachinformation/germanistik/autoren/autora/celtis.html 
* Conradi Celtis Protvcii Primi Inter Germanos Imperatoriis Manibvs Poete Lavreati Qvatvor Libri Amorvm Secvndvm Qvatvor Latera Germanie Feliciter Incipivnt, 1502, E-Book der Universitätsbibliothek der Universität Wien (eBooks on Demand)
* Thomas Schauerte։ ''Modell Germania''. In։ Europäische Geschichte Online, hrsg. vom Institut für Europäische Geschichte (Mainz), 2012
* Transkription von Konrad Celtis´ Epigrammen im Rahmen eines Forschungsprojektes des Germanisches Nationalmuseum|Germanischen Nationalmuseums in Nürnberg

Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ