Ռոման Ֆիլիպով

**Ռոման Սերգեևիչ Ֆիլիպով** (հունվարի 24, 1936, Սիմֆերոպոլ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 18, 1992, Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային թատրոնի և կինոյի դերասան։ ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1987) Բելառուսի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1967)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1936 թվականի հունվարի 24-ին Սիմֆերոպոլում , Առաջին խորհրդային թատրոնի (նախկինում՝ Լենինգրադի մեծ դրամատիկական թատրոնի) դերասանների՝ Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Ֆիլիպովի և Աննա Գրիգորևնա Կուդերմանի ընտանիքում։ Մայրը ծննդաբերության ժամանակ մահացել է։ Մինչև 3 տարեկան նրան մեծացրել է տատիկը։ 1939 թ․ այրի հայրը նորից ամուսնացավ, և ընտանիքը, վերցնելով Ռոմային, տեղափոխվեց Գորկի։

Վաղ տարիներին զբաղվում էր շախմատով (շախմատային սպորտի վարպետի թեկնածու էր), շատ էր կարդում, սիրում էր ռուս գրականությունը։ Գրում էր բանաստեղծություններ, լավ խաղում էր բիլիարդ։ Բնությունից հազվագյուտ, ցածր կրծքավանդակի ձայն ունի՝ բաս պրոֆունդո։ Շատ սրամիտ էր։ Մի անգամ, Հեռավոր Արևելք շրջագայության մեկնելուց առաջ, մեկ օր Դոմոդեդովո օդանավակայանում անցկացնելուց հետո նա ասաց. «Սա Դոմոդեդովոն չէ, այլ Դետդոմովոն»։ Եվ երբ ծանրաբեռնված ինքնաթիռը սկսեց դանդաղ բարձրություն հավաքել, Ռոմանը, թրջված տոթից և շոգից, ասաց. «Այսքան երկար բարձրություն հավաքելը ստորություն է»։ Դերասանի հասակը 193 սմ էր։ Բացի բելառուսերենից, նա վարժ տիրապետում էր լեհերենին և գերմաներենին, խաղացել է  "Պետրոս Առաջին" անգլերեն պիեսում, ուկրաիներեն՝ Վարշավայի մեղեդին (Կիևի ակադեմիական թատրոնում)։

Նրա հետագա ստեղծագործական ճակատագրում մեծ դեր խաղաց Մալիի թատրոնի դերասանուհի Վերա Պաշեննայայի հետ հանդիպումը, ով թատերախմբի հետ եկել էր Գորկի՝ երիտասարդ տաղանդները տեսնելու համար, իսկ դպրոցի տնօրինությունը, որտեղ սովորում էր Ռոմանը, խնդրեց ուսանողներին լսել՝ որոշելու նրանց բեմական տաղանդը։ Ցուցադրության էր եկել նաև տասներորդ դասարանի աշակերտ Ֆիլիպովը, ով  խոսում էր թանձր օպերային բասով։ Պաշեննայան միայն նայեց նրան և անմիջապես բացականչեց, որ նա պետք է գնա թատրոն։ Դրանից հետո Ֆիլիպովը, ով մինչ այդ չէր էլ մտածել արտիստական կարիերայի մասին, որոշում է իր ճակատագիրը նվիրել բեմին։ 1953 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Մ. Ս. Շչեպկինի անվան թատերական ուսումնարան՝ Վերա Պաշեննայայի կուրսերին մասնակցելու։  Ուսման տարիներին նրա համակուրսեցիներն էին Ալեքսեյ Էյբոժենկոն, Յուրի Սոլոմինը և Վիկտոր Բորցովը։

1957 թվականին ստացել է դերասանական կրթություն և ընդունվել Փոքր թատրոնի նահանգ, որտեղ աշխատել է մինչև 1960 թվականը։ Թատրոնի գլխավոր ռեժիսորի հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով Մ. Ի. Ցարևը ստիպված է եղել հեռանալ թատրոնից։ Ռոման Սերգեևիչի համար ապագայում նոր աշխատատեղերն էին․

* 1960-1961 թվականներ - Ա. Ս. Պուշկինի անվան Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնի;
* 1961-1962 թվականներ - Մոսկոնցերտ, 1962 թվականին նա միաժամանակ կես դրույքով աշխատել է Համառուսական հյուրախաղերի և համերգների ասոցիացիայում, որտեղ խաղացել է «Վաղն եկողը» պիեսում, որը հիմնված է Վլադիմիր Մայակովսկու ստեղծագործությունների վրա, որը բեմադրել է Իոակիմ Շարոևը .
* 1962-1969 թվականներ -  Յանկա Կուպալայի ազգային ակադեմիական թատրոն Մինսկում։ Իր լեզվական կարողությունների շնորհիվ Ֆիլիպովը արագ հաղթահարեց լեզվական արգելքը և դարձավ այս թատրոնի առաջատար դերասաններից մեկը։ Այստեղ նա խաղացել է Բելուգինին « Բելուգինի ամուսնություն»-ում, Աստրովին « Քեռի Վանյա»-ում, Սատինին «Հատակում»-ում, Ժուրդենին՝ «Քաղքենին ազնվականության մեջ»-ում և այլ դերեր։

1969 թվականին վերադարձել է Փոքր թատրոն և այնտեղ ծառայել մինչև կյանքի վերջ։ Կինոյում է եղել 1954 թվականից (առաջին դերը՝ «Աշխարհի չեմպիոն» ֆիլմում)։ Մինսկում աշխատելու ընթացքում նա սկսում է մասնագիտորեն զբաղվել բելառուսերեն թարգմանություններով, որով խոսելը դերասանի համար կենսական նշանակություն ուներ ազգային թատրոնում աշխատանքի դիմելու ժամանակ (նա սովորել է կարճ ժամանակում՝ 2 շաբաթում ):

Մասնակցել է մուլտֆիլմերի ձայնավորմանը, ֆիլմերի երգերի խոսքերի հեղինակ է։ 1970-ականների սկզբից մինչև իր մահը Ֆիլիպովը երկրի գլխավոր Ձմեռ պապն էր, որ շնորհավորում էր բոլոր խորհրդային երեխաներին ամենակարևոր միջոցառման՝ Կրեմլի տոնածառի ժամանակ։ 1987թ.-ից արվեստ է դասավանդել ԳԻՏԻՍ-ում, 1988թ.-ին ստացել է դոցենտի գիտական կոչում։ Բորցովը նրա մասին այսպես խոսեց. «Նա այնքան բազմակողմանի էր. անընդհատ շախմատ վարպետների մակարդակով, Սուետինը հանդերձարանում, մի քանի այլ վարպետներ այնտեղ, այս ամենը ելույթի ընթացքում։ Այստեղ է և նախապատվությունը։ Այնքան ծիծաղելի բանաստեղծություններ է թողել՝ նվիրված թատերախմբի կեսին։ Իսկ խնջույքի ժամանակ նրանք միշտ խնդրում էին. «Ռոմա՛, կարդա՛»։

Նա մահացել է 1992 թվականի փետրվարի 18- ին թրոմբոէմբոլիայի պատճառով։ Թաղվել է Մոսկվայում՝ Տրոեկուրովսկի գերեզմանատանը (թիվ 2 հողամաս)։

## Ընտանիք
* Խորթ մայր - Իրինա Սերգեևնա Ֆիլիպովա։
* Կինը (1962 թվականից) - Եկատերինա Անդրեևնա Ֆիլիպովա։
** Դուստր - Աննա։

## Արվեստ
### Դերերը թատրոնում

#### [[Փոքր թատրոն]]
* 1975թ. - Ա. Ն. Օստրովսկու «Անտառը», Ռեժիսոր՝ *[[Իգոր Իլյինսկի|Ի.]]* *[[Իգոր Իլյինսկի|Վ.]]* *[[Իգոր Իլյինսկի|Իլյինսկի]]* — *Գենադի Դեմյանովիչ Նեսչաստլիվցև*
* 1975 - Կոնստանտին Սիմոնովի «Ռուս մարդիկ», Ռեժիսոր՝ *[[Բորիս Ռավենսկիխ]]* - *Իվան Իվանովիչ Գլոբա* 
* 1977 - «Խելքից պատուհաս» Ա. ԻՑ. Գրիբոյեդով, Ռեժիսոր՝ Մ. ԵՎ. Ցարև — *[[Սերգեյ Սերգեևիչ Սկալոզուբ]]*
* 1986 թ. - « Տհաս » Դ. Ի. Ֆոնվիզինա . Ռեժիսոր՝ *[[Իվանով, Վիտալի Նիկոլաևիչ|Վիտալի Իվանով]]* - *Սկոտինին* 
* 1988 - Յուջին Օ'Նիլի "Երկար օրը գնում է գիշերվա մեջ" : Ռեժիսոր՝ *Սերգեյ Յաշին* - *Հայրիկ*
* 1993 - Ա. Պ. Չեխովի « Քեռի Վանյա », Ռեժիսոր՝ *[[Սերգեյ Սոլովյով]]* - *Միխայիլ Լվովիչ Աստրով*

## Դերեր հեռուստատեսությունում
* 1971 - Քսան տարի անց (հեռուստախաղ) - *[[Պորտոս]]*

### Ձայնավորում
* 1978 - «Պինոքիոյի և նրա ընկերների անհավանական արկածները» (աուդիո կատարում) - *[[Կարաբաս Բարաբաս|Կարաբաս-Բարաբաս]]* (վոկալ)
* 1980 - մենակատար՝ «Յունոնա և Ավոս» ռոք օպերայի օրիգինալ ձայնագրության նախաբանում («Melody» ընկերության գրամոֆոնային ձայնագրում)
* 1990 - Հետաքննությունը վարում են կոլոբոկները (աուդիո կատարում) - *օտարերկրացի*

**Ֆիլմեր**

* 1966 - Մեծ զբոսանք - *Մեֆիստոֆել* (Ժակ Բոդուենի դերը)
* 1971 - Հեռագիրը - *փեսա* ( Ստանիսլավ Սադալսկու դերը)
* 1977 - Յուլիա Վրևսկայա - *քահանա Սուրբ Իսահակի տաճարում* (տիտրերում չկա)
* 1980 - Լուցկիների ետևից - *Պարտանե, ֆերմեր* (Լեո Լաստումյակիի դերը)
* 1982 - Ուղղահայաց մրցարշավ - *Սիտնիկովի սենյակում* ապրողը (Վլադիմիր Միշակովի դերը)
* 1982 - Վասիլի Բուսլաև - *Անդրոն Մնոգոլետիչե* ( Դմիտրի Օրլովսկու դերը)
* 1984 - ՏԱՍՍ-ը լիազորված է հայտարարել ... - *Ֆրենկ, կոպիտ ոստիկան* ( Յուրի Նաումցևի դերը)

**Մուլտֆիլմեր**

* 1973 - Զմրուխտե քաղաքի կախարդը - Մարդակերը / Տոպոտուն արջ
* 1974 - Վասիլիի բուժումը ( Ուրախ կարուսել թիվ 6) - *Վասիլի, հսկա*
* 1975թ. - Կախարդական պայուսակ - *արջուկ*
* 1975 - Կուզիկ Ձիուկ - *Գավրիլո, Դանիլայի կրտսեր եղբայրը և Իվանի ավագ եղբայրը / սպասավորներից մեկը* (տիտրերում չկա)
* 1975 - Վասիլիսա Միկուլիշնա - *արքայազնի ծառա* (տիտրերի մեջ չկա)
* 1975 - Վերադարձ Ռեքս - *Իվան Ֆիլիպովիչ, ձիապանն օդանավակայանում* (տիտրերի մեջ չկա)
* 1975 - Աղվեսը և արջը - *արջ*
* 1977 թ. - Չեմպիոնն անտառում - *փիղ*
* 1978 - Գողացված արև - *արջ*
* 1978 - Արևային նապաստակ - *Միխայլո, ծեր արջ*
* 1978 - Օձ Գորինիչի վերջին հարսնացուն - վոյեվոդա
* 1982 - 1986 - Բոցմանը և թութակը - *Ռոմա, բոցման*
* 1984 - Հեքիաթ Ցար Սալթանի մասին - *Քեռի Չեռնոմոր*
* 1985 - Եվպատի Կոլովրատի մասին հեքիաթը - *Եվպատի Կոլովրատ*
* 1986 - Ինչպես պապիկն էր անձրևի հետևից գնում - *Ամպրոպ-ջրբեր*
* 1987 թ. - Անհետացողը - *բարմեն Նոկոմիս*
* 1988 - Սիրահարվող ագռավ - *արջ*
* 1991 - Սև օրվա համար - *արջ*
* 1992 - Շարմա՛ն, Շարմա՛ն - *Քեռի Կոկորդիլոսը*

## Ճանաչում և մրցանակներ
* Բելոռուսական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1967)։
* Պատվո կրծքանշանի շքանշան (04.11.1974)
* ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1987)

## Նշումներ
6. Ֆիլիպովը հնչյունավորել է նաեւ Սադալսկուն

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ռոման Ֆիլիպով․ Կենսագրություն
 
Կատեգորիա:1936 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Հունվարի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Սիմֆերոպոլ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 18 մահեր