open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ալպիական փայլ

[մինի| Ալպիական փայլը Փորբս լեռան վրա՝ [Կանադական ժայռոտ լեռներում։ |357x357փքս]]
**Ալպիական փայլ** (, от , նաև ), օպտիկական երևույթ, որը իրենից ներկայացնում է հորիզոնական կարմրավուն փայլ Արեգակի հակառակ հորիզոնի մոտ, երբ Արեգակը գտնվում է հորիզոնից ներքև (մինչև 4–5°)։ Էֆեկտը հստակ տեսանելի է լեռների լուսավորման ժամանակ, սակայն այն կարելի է նկատել նաև լուսավորված ամպերի վրա։ Այս երևույթը երբեմն նաև անվանում են «Ալպերի այրում»։

## Նկարագրություն
Ալպիական փայլ հասկացությունը բավականին լայն հասկացություն է։ Այն կարող է վերաբերել կա՛մ ոչ ուղիղ արևային լույսին, որը արևի մայր մտնելուց հետո կամ էլ արևածագից մի փոքր շուտ արտացոլվում է ամպերին, կա՛մ ուղիղ արևային լույսին, որը հայտնվում է մայրամուտին կամ արևածագին։ [մինի|ձախից| Ալպիական փայլը արևածագին, Maroon Bells և Maroon Lake, [Կոլորադո։ Երկնքում դեռ երևում են աստղեր։|248x248փքս]]
### Արտացոլված արևային լույս
Երբ Արեգակը գտնվում է հորիզոնից ներքև, արևի լույսը ուղիղ ճանապարհ չունի դեպի լեռը։ Ի տարբերություն արևածագի կամ մայրամուտի ուղիղ արևի լույսը, որը առաջացնում է ալպիական փայլ, արտացոլվում է մթնոլորտային տեղումներից, սառույցի բյուրեղներից կամ մթնոլորտի ստորին հատվածում գտնվող մասնիկներից․ հենց այս պայմանների շնորհիվ է, որ արևի ուղիղ ճառագայթները արևածագի կամ մայրամուտի ժամանակ տարբերվում են իրական ալպիական փայլից։  

Այս եզրույթը սովորաբար կապված է ցանկացած արևածագի կամ մայրամուտի լույսի հետ, որը արտացոլվում է ամպերից կամ լեռներից, սակայն իրական ալպիական փայլը արևի ուղիղ ճառագայթ չէ, և այն տեսանելի է միայն մայրամուտից անմիջապես հետո կամ արևածագից անմիջապես առաջ։ 

Եթե չկան լեռներ, ապա մայրամուտից հետո արևելյան երկնքի աերոզոլները կարող են նույն կերպ լուսավորվել Երկրի ստվերից վեր մնացած ցրված կարմրավուն լույսով։ Այս ետ ցրված լույսը ստեղծում է վարդագույն գոտի՝ Արեգակին հակառակ ուղղությամբ, որը կոչվում է Վեներայի գոտի։մինի| Արեգակնային ճառագայթ 1՝ ճառագայթներից ամենաներքևինը, որը տեսանելի չէ դիտողին, որի համար աևը արդեն Արեգակը մայր է մտել։ Արեգակնային ճառագայթ 2–ը արտացոլվում է ամպերի մեջ և տեսանելի է դիտողի համար։|303x303px
### Ուղիղ արեգակնային ճառագայթ
Այլ աղբյուրները ալպիական փայլը մեկնաբանում են որպես ծագող կամ մայր մտնող Արեգակի վարդագույն կամ կարմրագույն փայլ։ Որոշները ենթադրում են, որ այս երևույթի համար անհրաժեշտ է մաքուր և պարզ երկինք (ինչպես ցույց է տրված հոդվածի սկզբի Փորբս լեռան լուսանկարում)։

## Տես նաև
* Ոսկե ժամ (լուսանկարչություն)
* Վեներայի գոտի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալպեր
Կատեգորիա:Եղանակ
Կատեգորիա:Կլիմա
Կատեգորիա:Մթնոլորտ
Կատեգորիա:Մթնոլորտային օպտիկական երևույթներ
Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն
Կատեգորիա:Օպտիկա
Կատեգորիա:Օպտիկական երևույթներ
Հայերը Պարագվայում

**Հայերի ներգաղթը Պարագվայ** տեղի է ունեցել 20-րդ դարի առաջին տասնամյակներում և մաս էր կազմում Եվրոպայի և Ամերիկայի հայ համայնքների ստեղծած մեծ սփյուռքին։ Պարագվայի հայ համայնքը շատ փոքր է, և մեծամասնությունը բնակվում է մայրաքաղաք Ասունսյոնում։ Նրանցից ոմանք եկել են այլ երկրներից, որտեղ հայկական համայնքը շատ ավելի մեծ է, օրինակ՝ Արգենտինայից կամ Ուրուգվայից։

## Պատմություն

### Համատեքստ
Հայոց ցեղասպանության ժամանակ հարյուրհազարավոր փախստականներ հաստատվել են հին ու նոր աշխարհներում։

Այդ սփյուռքը մասնատվել է մոտ հիսուն համայնքների, որոնք տարածվել են Միջին Արևելքից (Լիբանան, Սիրիա, Թուրքիա, Իրաք, Իրան, Եգիպտոս, Իսրայել, Կիպրոս) մինչև արևմտյան աշխարհ՝ Ֆրանսիա, Հունաստան, Մեծ Բրիտանիա, Բելգիա, Գերմանիա, Շվեյցարիա, Իտալիա, Ավստրիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Կանադա, Մեքսիկա, Բրազիլիա, Արգենտինա, Ուրուգվայ, Վենեսուելա, Չիլի և այլն։

Թեև հայրենադարձության երեք ալիքների ընթացքում (1918, 1945-1946 և 1953-1968 թվականներին) զգալի թվով հայեր վերադարձան Հայաստան, սակայն 1985 թվականին հետպատերազմյան հայրենադարձների գրեթե կեսն արտագաղթեց Արևմուտք։

Արգենտինայում և Ուրուգվայում հաստատված ամենամեծ համայնքներից հայերի մի փոքր խումբ՝ մոտ մի քանի տասնյակ, տեղափոխվել է Պարագվայ։

Պարագվայական հասարակության մեջ առկա որոշ հայկական ազգանուններ են՝ Արսլանյան, Բուրյան, Կատալյան, Միզերլյան, Պետրոսյան։

### Դոկտոր Էլմասյան
Պարագվայում իր հետքը թողած հայերից մեկը Միգել Էլմասյանն էր։

Դոկտոր Էլմասյանը երկիր է ժամանել 19-րդ դարի վերջին։ Նա եղել է Փարիզի հեղինակավոր Պաստյորի ինստիտուտի անդամ, նրան աշխատանքի է ընդունել դոն Անդրես Բարբերոն՝ բուբոնային ժանտախտի բռնկումից հետո հետազոտություններ իրականացնելու, ինչպես նաև պատվաստանյութերի պատրաստում և ուսուցում իրականացնելու համար։

Էլմասյանը եղել է մանրէաբանության ինստիտուտի տնօրեն և Ասունսյոնի ազգային համալսարանի բժշկության ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ Նա նաև հայտնաբերել է ''Trypanosoma equinum''-ը և անուն է տվել կոնքազդրային հոդի հիվանդությանը։

Էլմասյանը վերադարձել է Եվրոպա 1905 թվականին։

Դոկտոր Էլմասյանը համարվում է պարագվայական մանրէաբանության հայրը։

## Նշանավոր գործիչներ

* Պաբլո Լեոն Բուրյան՝ գործարար, *El Lector* հրատարակչության տնօրեն

## Մատենագիտություն

* Verón, L., (2009). Enciclopedia Paraguaya. Asunción: Editorial Mercurio.

## Ծանոթագրություններ

պ
Կատեգորիա:Պարագվայի ազգեր
պ
Քվազի աստղ

[right|thumb| Քվազի աստղի համեմատությունը մի քանի հայտնի հսկա աստղերի հետ, որոնք ներառված են [ամենախոշոր աստղերի ցանկում՝ ներառյալ R136a1–ը, Ռիգելը, Բետելգեյզեն և այլն։ |289x289փքս]]**Քվազի աստղ**, ծայրահեղ մեծ օբյեկտների հիպոթետիկ տեսակ, որոնք կարող էին գոյություն ունենալ Տիեզերքի զարգացման վաղ էտապում։ Դրանք սև խոռոչներ են և շրջապատված են զանգվածային գազային պատյանով, որը գտնվում է հիդրոստատիկ հավասարակչռության վիճակում։ Ի տարբերություն ժամանակակից աստղերի, որոնք սնվում են իրենց միջուկում տեղի ունեցող միջուկային սինթեզին հաշվին, քվազի աստղի էներգիան առաջանում է այն նյութից, որը ընկնում է սև խոռոչ։   

Քվազի աստղերի գոյությունը կարելի է բացատրել գերզանգվածային սև խոռոչների առաջացմամբ։

## Ձևավորում
Քվազի աստղերը կարող էին գոյանալ մինչևգալակտիկական հալո մութ մատերիաներում Մեծ պայթյունից մոտավորապես 180-ից մինչև 478 միլիոն տարի հետո։ Գրեթե կազմված են միայն ջրածնից և իրենց մեջ մետաղներ չեն պարունակում։

Քվազի աստղերը, հավանական է, որ ձևավորվել են, երբ ձևավորված հսկա պրոտո-աստղի միջուկը կոլապսում է սև խոռոչ (տեղի է ունենում պայթյուն, արձակված էներգիան համատեղելի է հիպերնովայի պայթյունին)։ Աստղի արտաքին շերտերը բավականին հսկայական են, որը նրանց պետք է ողջ էներգիան կլանելու և չցրվելու համար (ինչպես տեղի է ունենում ժամանակակից գերնոր աստղերի հետ)։ Հենց պրոտո-աստղի միջուկում ձևավորվում է սև խոռոչ, այն (խոռոչը) առաջացնում է մեծ քանակությամբ էներգիա, երբ խոռոչ է ընկնում լրացուցիչ աստղային նյութ։ Այս էներգիան հակազդում է ձգողականության ուժին` ստեղծելով այնպիսի հավասարակշռություն, որը հատուկ է ժամանակակից աստղերին` ջերմամիջուկային սինթեզի հիման վրա։

## Բնութագրեր
Ենթադրվում է, որ քվազի աստղերի կյանքի առավելագույն տևողությունը կազմում է մոտավորապես յոթ միլիոն տարի, որից հետո միջուկում սև խոռոչը աճում է մինչև 1 000–10 000 արեգակի զանգվածի (2,0⋅1033–2,0⋅1034 կիլոգրամ)։ Այս միջին զանգվածի սև խոռոչները համարվում են ժամանակակից դարաշրջանի գերհսկայական զանգված ունեցող սև խոռոչների աղբյուր։ Ըստ հաշվարկների՝ քվազի աստղերը ունեն մի փոքր ավելի ցածր մակերևույթի ջերմաստիճան, քան Արեգակինը (~4 000 Կ)։ Քվազի աստղը պետք է լինի Արեգակի զանգվածից առնվազն 1000 անգամ ավելի մեծ (2,0⋅1033 կիլոգրամ)։ Ենթադրվող զանգվածը կախված է տեսական մոդելից ր կարող է լինել Արեգակի 107 զանգված։ Լուսատվությունը մոտավորապես 1012 անգամ ավել է, քան Աերգակինը (1045էրգ/վ), իսկ շառավիղը՝ 106 անգամ (1015–1017 սանտիմետր)։

## Բացահայտման փորձեր
Չնայած բարձր լուսավորության՝ քվազի աստղերի բացահայտումը միանշանակորեն բարդ առաջադրանք է։ Դրանք գոյություն են ունեցել վաղ Տիեզերքում։ Նույնիսկ եթե քվազի աստղերը այդ ժամանակ փայլել են օպտիկական միջակայքում, ապա տիեզերքի ընդլայնումը նրանց լույսը տեղափոխել է ինֆրակարմիր ճառագայթների սպեկտր։

## Տես նաև
* Գերնոր աստղեր
* Էկզոտիկ աստղ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Աստղեր
Կատեգորիա:Սև խոռոչներ
Կատեգորիա:Տիեզերագիտություն
Վեզենբերգ

**Վեզենբերգ** (. ), գյուղաքաղաք Գերմանիայի հյուսիս-արևելքում՝ Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիա երկրամասի Մեկլենբուրգյան Զեենպլատե {Landkreis Mecklenburgische Seenplatte} շրջանի հարավային հատվածում, Վոբլից լճի հարավարևմտյան ափին։ Պատմականորեն մտնում է Mecklenburg-Strelitz մշակութային շրջանի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 89,43 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 3 008։

Վեզենբերգը ունի առողջարանային քաղաքի կարգավիճակ, իր շրջակայքով հանդերձ հանդիսանում է սիրված հանգստավայր.  Մեկլենբուրգի լճային շրջանի Նոյշտրելիցեր Քլայնզենլանդ հանգստյան գոտու գլխավոր քաղաքներից մեկն է։ Զբոսաշրջությունը նրա տնտեսության կարևորագույն ճյուղն է։

Քաղաքի անմիջական հարևանությամբ է գտնվում Վեզենբերգի միջնադարյան ամրոցը։

## Պատկերասրահ

File:Wesenberg Markt.jpg|Շուկայի հրապարակը
File:Wesenberg Kirche.jpg|Վեզենբերգի եկեղեցին
File:Ahrensberg Dorfkirche Fachwerk.jpg|Համայնքի կազմի մեջ մտնող Արենսբերգ գյուղի եկեղեցին
File:Zirtow Kirche3.jpg|Համայնքի կազմի մեջ մտնող Ցիտրով գյուղի եկեղեցին
File:Großer Weißer See.JPG|*Մեծ սպիտակ լիճը* (Grosser Weisser See)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
** Официальный сайт 
* Везенберг на сайте управления
* Везенберг в библиографии

Կատեգորիա:1252 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:13-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Դեզֆուլ

**Դեզֆուլ** (), քաղաք Իրանի հարավ-արևմուտքում` Խուզեսթան օսթանում։ Հանդիսանում է համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
Տեղադրված է Խուզեսթանի դաշտային հատվածի հյուսիսում` Զագրոսի լեռների նախալեռներից քիչ հարավ և արևմուտք, Քարուն գետի աջ վտակ Դեզ գետի ափերին։ Գտնվում է Խուզեսթանի մայրաքաղաք Ահվազից մոտ 122 կմ հյուսիս, դեպի Թեհրան տանող հիմնական ճանապարհի վրա։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 264 709 մարդ, որոնք կազմում էին 78 348 տնտեսություն։ Դեզֆուլը բնակչությամբ Խուզեսթան օսթանի երկրորդ ամենախոշոր քաղաքն է օսթանի վարչական կենտրոն Ահվազից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչները հիմնականում պարսկերենի Դեզֆուլի բարբառով խոսող պարսիկներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Խուզեսթան
Կատեգորիա:Խուզեստանի քաղաքներ
Շերամորդի դեղնախտ

**Դեղնախտ շերամորդի**, պոլիեդրոզ շերամորդի, թթենու և կաղնու շերամորդի թրթուրների ու հարսնյակների վարակիչ հիվանդություն։ Հարուցիչը Baculovirus ցեղի վիրուսն է։ Վիրուսի հիմնական աղբյուրը հիվանդ թրթուրներն են։ Վարակը տարածվում է վնասված մաշկի միիջոցով։ Ախտանշանները մաշկի միջհատվածում մասերի ուռչում, պատռվածություն և արյունավշի (հեմոլիմֆա) արտահոսք։ Հիվանդ թրթուրներն անհանգիստ են, սողում են և 1–2 օր հետո սատկում։ Ախտորոշումը հյուսվածքը պատրաստուկում վիրուսի հայտնաբերում։ Կանխարգելումը  գույքի և շերամապահատան ախտահանում, հիվանդ ու սատկած թրթուրների այրում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կենդանաբանություն
Դեղնակտուց (լոլիկի սորտ)

**«Դեղնակտուց»**, լոլիկի սորտ։ Ստեղծել են Ս. Հայրապետովան, Գ. Խաչատրյանը և Գ.Սարգսյանը  Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոնում։ Բույսի արմատն առանցքային է։ Թուփն անորոշ է, միջին աճեցողության։ Տերևները մուգ կանաչ գույնի են։ Ծաղկաբույլը՝ ողկույզ։ Ծաղիկները` երկսեռ։ Ծաղկում է ծլելուց 45–60 օր հետո։ Պտուղն էլիպսաձև է, դեղին գույնի, 30 գրամ  զանգվածով։ Միջավաղահաս սորտ է, ծլումից մինչև պտուղների հասունացումը տևում է 105 օր։ Մշակվում է բաց դաշտում։ Բերքատվությունը՝ 350–400 ց/հա։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կենդանաբանություն
Գյուղատնտեսության աջակցության մարզային կենտրոններ

մինի|Խորհրդատվական աշխատանքներ կաղամբի դաշտերում
**Գյուղատնտեսության աջակցության մարզային կենտրոններ** (ԳԱՄԿ), մարզերի ֆերմերներին, ագրոպարենային ոլորտի գործարարների, անհատ ձեռնարկատերերի աջակցության մարզային նախկին կենտրոններ։ Հիմնադրվել են 1999 թվականին։ Նպատակն է եղել գյուղատնտեսության տարբեր ոլորտներում (մարզի զարգացման ուղղությանը համապատասխան) նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը, արտադրության արդյունավետության բարձրացմանն աջակցելը։ Գործունեության հիմնական ուղղություններն են խորհրդատվական ծառայությունների մատուցում, գյուղատնտեսության խորհրդատուների գործունեության համակարգում, ագրոմարկետինգ (շուկաների և գների ուսումնասիրություն, գյուղատնտեսական մթերքի իրացման և նյութատեխնիկական միջոցների ձեռքբերմանն աջակցություն), տեղեկատվության տարածում, գյուղատնտեսության նորությունների ներդրում ու տեղերում գիտահետազոտական կարիքների բացահայտում և այլն: Համագործակցում են Գյուղատնտեսության աջակցության հանրապետական կենտրոնի, մարզերի համանման կառույցների, ֆերմերների, ագարակատերերի, անհատ ձեռնարկատերերի, գյուղմթերք վերամշակող ձեռնարկությունների հետ, պարբերաբար կազմակերպում սեմինար պարապմունքներ,խորհրդատվություններ, տեղեկություններ հրապարակում շուկաներում գյուղմթերքների գների և այլնի մասին, հրատարակում թերթեր։ 

Գործել են Արագածոտնի,Արարատի, Արմավիրի, Գեղարքունիքի,Լոռու, Կոտայքի, Շիրակի, Սյունիքի, Վայոց ձորի, Տավուշի Գյուղատնտեսության աջակցության մարզային կենտրոններ (ԳԱՄԿ)։

ԳԱՄԿ-երի գործունեությունը դադարեցվել է 2017 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
Գյուղատնտեսական զարգացման միջազգային հիմնադրամ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում
Բույսերի գոնջություն

**Գոնջություն,** բույսերի հիվանդություն, որն առաջանում է առավելապես սնկերով, երբեմն՝ բակտերիաներով վարակվելիս։ Ախտահարվում են բույսի մակերեսային հյուսվածքները։

## Նկարագրություն
Դրսևորվում է կուտիկուլայի կամ բարակամաշկի թեփոտումով, բծերի, խոցերի, պալարիկների կամ գորտնուկների առաջացմամբ։ Հիվանդանում են շատ մշակաբույսեր։ Առավել տարածված են խնձորենու և տանձենու, կարտոֆիլի, ցիտրուսայինների գոնջություն։ Խնձորենու և տանձենու գոնջության հարուցիչները *Uenturia inaequalis* և *V. pirina* սնկերն են։ Ախտահարվում են հիմնականում տերևները և պտուղները, տանձենու՝ նաև շիվերը։

## Պայքարի միջոցառումներ
Կայուն սորտերի օգտագործում. հանգստի և վեգետացիայի շրջանում՝ ծառերի սրսկում սնկասպաններով։ Կարտոֆիլի գոնջություն հարուցում են ակտինոմիցետների տարբեր տեսակները (սովորական գոնջության հարուցիչները՝ *Actinomyces scabies*, *A. tricolor* և այլն) և փոշապատ գոնջության (*Spongospora subteranea*), արծաթափայլ (*Spondylocladium atrovirens*), պալարավոր՝ օոսպորոզ (Oospora pustulans), սև՝ ռիզոկտոնիոզ (*Rhizoctonia solani*) սնկերը։ Ախտահարվում են պալարները։

**Պայքարի միջոցառումները,** սնկասպաններով ցանքաշրջանառություն, կայուն սորտերի օգտագործում, առողջ կամ սնկասպաններով վարակազերծած պալարների սածիլում։ Ցիտրուսայինների գոնջություն (գորտնուկավորություն) հանդիպում է կիտրոնենու և նարնջենու վրա։ Հարուցիչը *Sphaceloma favecetti* սունկն է։ Ախտահարում է մատղաշ տերևները, չփայտացած շիվերը, պտուղները։

**Պայքարի միջոցառումները,** բույսի ախտահարված մասերի հեռացում և այրում, մինչև վեգետացիայի սկիզբը սնկասպաններով մշակում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Դաշտի մակերևույթի համահարթեցում

**Դաշտի մակերևութային համահարթեցուն**, հողի մակերևույթի հարթեցում և անհրաժեշտ թեքության հաղորդում։ Կատարվում է հարթիչ մեքենաներով, բուլդոզերներով, կեռաշերեփներով։ Դաշտի մակերևութային համահարթեցուն արդյունավետ է անջրդի և ոռոգվող հողագործության մեջ։ Հարթեցված մակերևույթի հողի վերին շերտը հավասարաչափ է խոնավանում, բացառվում  են իջվածքներում ջրիկուտակումները, բարելավում են օդային և ջրային ռեժիմները, հողը հասունանում է միաժամանակ, ապահովում են մշակաբույսերի ցանքի վաղ ժամկետները, ագրոհողբարելավման միջոցառումների առավել որակյալ կատարումը, մեծանում է գյուղատնտեսական մեքենաների արտադրողականությունը և ավելանում բերքատվությունը։ Դաշտի մակերևութային համահարթեցման տեսակներն ու ծավալները կախված են բնական, արտադրողական պայմաններից և աճեցվող բույսերի յուրահատկություններից։ Փոքր թեքության (մինչև 0,002) հողատարածքները հավասարեցնում-դարձնում են հարթ (հորիզոնական, թեք), մեծ թեքություններովները՝ ըստ տեղանքի (տեղադրական) տեղագրական մակերևույթի։ Հողամասի բարձր տեղերի հողը կտրում, տեղափոխում ու լցնում են իջվածքների մեջ։ Դաշտի մակերևութային համահարթեցուն մեծ նշանակություն ունի մշակաբույսերի մշակման ինտենսիվ տեխնոլոգիաներում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Բույսեր
Երեքնուկային հիվանդություն

alt=Երեքնուկ մարգագետնային|աջից|348x348փքս
**Երեքնուկային հիվանդություն,** գյուղատնտեսական կենդանիների թունավորում, որն առաջանում է մեծ քանակությամբ վարդագույն երեքնուկով կերակրվելիս։ Առավել թունավորությամբ օժտված է կանաչ զանգվածը, սակայն հնարավոր է նաև խոտով թունավորումը։ Երեքնուկային հիվանդության զարգացմանը նպաստում է կենդանիների արևահարությունը երեքնուկի թունավոր նյութը՝ ֆիլոէրիթրինը կուտակվում է մաշկում և արևի լույսի ազդեցությամբ օքսիդանում է՝ առաջացնելով մաշկի գրգռվածություն, որը թեթև ընթացքի դեպքում դրսևորվում է կարմրությամբ, գունազուրկ հատվածների այտուցով, ցավոտությամբ։ Ծանր թունավորման դեպքում նկատվում է ուժեղ քոր, ճանկռվածքների դեպքում՝ մաշկի թարախակալում և մեռուկացում, զարգանում է բշտային կամ ֆլեգմոնային բերանաբորբ, ախտահարվում են լյարդը (դեղնախտ), մարսող համակարգը (որոճողների փորափքանք) և կենտրոնական նյարդային համակարգը։

## Բուժում
Կերաբաժնից բացառում են երեքնուկը, կենդանիներին տեղավորում են մթնեցրած շինությունում, խմեցնում թեթևակի թթվեցրած ջուր, նշանակում լուծող բուսայուղեր, ախտահարված մաշկը մշակում են իխթիոլով, կարբոլային կամ սալիցիլային քսուկներով։

## Կանխարգելում
Արևոտ եղանակին գունակազուրկ մաշկով կենդանիներին չարածեցնել երեքնուկի դաշտերում, երեքնուկի կանաչ զանգվածով կերակրել այլ կերախառնուրդների հետ։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կենդանաբանություն
Կատեգորիա:Կենդանիների հիվանդություններ
Երևանի Անտոն Քոչինյանի անվան պետական գյուղատնտեսական քոլեջ

**Երևանի գյուղատնտեսական քոլեջ** պետական, Անտոն Քոչինյանի անվան, միջին մասնագիտական կրթության ծրագրեր իրականացնող ուսումնական ստորաբաժանում ՀԱԱՀ-ում։ Ստեղծվել է 1996 թվականին։ Գործում է ուսուցման անվճար և վճարովի համակարգ՝ առկա և հեռակա ձևերով։ Ուսման տևողությունը ցերեկային ուսուցման համակարգում 2–3 տարի է, իսկ հեռակա բաժնում՝ 3–3,5 տարի։ Ներկայում քոլեջը պատրաստում է կրտսեր մասնագետներ գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտություններով՝ փոխադրումների կազմակերպում և կառավարում տրանսպորտում (ավտոտրանսպորտում), հողաշինություն, էկոնոմիկա, հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ (ագրոպարենային համալիրում), ֆինանսներ (ագրոպարենային համակարգում), մենեջմենթ/կառավարում/ (ագրարային համակարգում), խմորման արտադրությունների տեխնոլոգիա և գինեգործություն, անասնաբուժական սանիտարահիգիենիկ փորձաքննություն, ագրոէկոլոգիա։ Քոլեջի` բարձր առաջադիմություն ցուցաբերած շրջանավարտներն իրավունք ունեն ուսումը շարունակել համալսարանի բակալավրային համակարգի բարձր կուրսերում։ 

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կրթական կազմակերպություններ
Նոյշտրելից

**Նոյշտրելից** (; ), քաղաք Գերմանիայի հյուսիս-արևելքում՝ Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիա դաշնային երկրամասի Մակլենբուրգյան լճերի շրջանում (Mecklenburgische Seenplatte), Ցիրկեր լճի ափին։ 1738 թվականից մինչև 1918 թվականը եղել է Մեկլենբուրգ-Շտրելից դքսության մայրաքաղաքը, 1994-2011 թթ.՝ Մեկլենբուրգ-Շտրելից շրջանի վարչական կենտրոնը։

Զբաղեցնում է 138,15 քառակուսի կիլոմետր տարածք; 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 21 207, 2020 թվականի վերջի տվյալներով՝ 20&nbsp;151:

Քաղաքի պաշտոնական կոդը՝ 13 55 050:

## Ստուգաբանություն
Քաղաքի անվան *Strelitz* բաղադրիչը ծագել է սլավոնական լեզվախմբի մեջ մտնող պոլաբյան լեզվի *Strelci* բառից, որը նշանակում է *նետահարողներ* կամ *կրակողներ*։

## Բնակչություն

## Քույր քաղաքներ
Նոյշտրելիցի քույր քաղաքներն են՝

* Չայկովսկի, Ռուսաստան
* Շչեցինեկ, Լեհաստան
* Ռովանիեմի, Ֆինլանդիա
* Շվաբիշ Հալ, Գերմանիա

## Պատկերասրահ

File:Fürstensee Großer Fürstenseer See 2010-04-07 207.jpg|*Großer Fürstenseer* լիճը
File:Neustrelitz Glambecker See 2011.jpg|*Glambecker See* լիճը
File:Gymnasium Carolinum.jpg|Carolinum գիմնազիան
File:Rathaus Neustrelitz.jpg |Քաղաքապետարանը 
File:Stadthafen Neustrelitz (4).jpg|Նավահանգիստը
File:Stadtkirche Neustrelitz-IMG 2248.jpg|Քաղաքային եկեղեցին
File:Schlosskirche (Neustrelitz) Front.jpg|Ամրոցի եկեղեցին
File:Friedrich-Wolf-Plastik.jpg|գրող Ֆրիդրիխ Վոլֆը
File:Altstrelitz Kriegerdenkmal 1870-71.jpg|Ֆրանս-պրուսական պատերազմի զոհերի հուշարձանը Շտրելից-Ալտում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:1733 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մատղաշների դիսպեպսիա

**Մատղաշների դիսպեպսիա**, մարսելախանգարում, հորթերի և խոճկորների (հազվադեպ՝ գառների ու մտրուկների) հիվանդություն՝ կյանքի առաջին 7 օրերին՝ խիժի և կաթի բնականոն մարսման խանգարումների հետևանքով։ Չմարսելու պատճառով առաջանում է աղիքային դիսբակտերիոզ, լուծ (օրգանիզմի ջրազրկման դեպքում նկատվում են թունավորման երևույթներ, ընկճվածություն, մկանային դող և այլն)։ Դիսպեպսիայի մատղաշների գլխավոր պատճառը պտղակրության շրջանում մոր կերաբաժնի թերարժեքությունն է, մարսելի պրոտեինի, վիտամինների, հանքանյութերի անբավարարությունը, որը հանգեցնում է հղիների փոխանակության կենսընթացների խանգարման և դրա հետ կապված՝ ծնվում է թույլ, ցածր դիմադրողականությամբ պտուղ։ Դիսպեպսիան մատղաշների զարգանում է նաև 1-ին կերակրման ժամանակ խիժի ուշացումով տրվող չափաբաժնի, սառած, աղտոտված խիժով (հատկապես՝ մաստիտով հիվանդ մոր) կերակրելու դեպքում։ Մատղաշների դիսպեպսիա կարող է լինել ինքնաիմունային ծագման, երբ մոր խիժի մեջ առկա են լյարդի, ենթաստամոքսային գեղձի և աղիների հակածինների նկատմամբ ինքնահակամարմիններ։

## Բուժում
Քաղցի կերակարգ՝ 6-12 ժ հորթերի և 4-6 ժ խոճկորների ու գառների համար (նրանց մայրերից կտրելով), սակայն պարտադիր խմեցնում են տաք ֆիզիոլոգիական լուծույթ։ Քաղցածությունից հետո խիժը տալիս են ոչ մեծ բաժիններով, աստիճանաբար հասցնելով սահմանված չափաքանակին, նշանակում են նաև ֆերմենտային պատրաստուկներ, մակրո և միկրո տարրեր պարունակող էլեկտրոլիտների լուծույթներ, օրգանիզմի պաշտպանական ուժերը խթանող հակաբակտերային նյութեր և այլն։ 

## Կանխարգելում
Մայրական գլխաքանակի կերակրման և պահվածքի բարելավում (կովերին առանձին շենքամասում), ծնարանում և նորածինների պահվածքի տեղերում՝ սանհիգիենային ռեժիմի պահպանում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կենդանիների հիվանդություններ
Նախագահական ընտրություններ Ադրբեջանում (2024)

**Նախագահական ընտրություններ Ադրբեջանում** (ադրբ.՝ Azərbaycan Respublikası Prezident seçkiləri), համապետական նախագահական ընտրություններ, որոնք տեղի են ունեցել 2024 թվականի փետրվարի 7-ին Ադրբեջանում։

## Ընտրությունների մասին
2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ԱՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի տրամադրած տեղեկատվության համաձայն՝ Ադրբեջանում ընտրատարածքները վերակազմավորվել են։ Նորաստեղծ ընտրատարածքները կազմակերպվել են՝ հաշվի առնելով միջին ներկայացվածության նորմը։ Ընտրությունների անցկացման և վիճակագրական միջոցառումների ծախսերին պետական բյուջեից հատկացվել է 110,9 մլն մանաթ (0,3%), ինչպես նշված է 2024 թվականի «ԱՀ 2024 թվականի պետական բյուջեի մասին» օրենքում։

## Թեկնածուներ և արդյունքներ
* Իլհամ Ալիև - 4 567 458 (92,12%)
* Զահիդ Օրուջ - 107 632 (2,17%)
* Ֆազիլ Մուստաֆա - 98 421 (1,99%)
* Հուդրաթ Հասանգուլիև - 85 411 (1,72%)
* Ռազի Նուրուլլաև - 39 643 (0,80%)
* Էլշադ Մուսաև - 32 885 (0,66%)

## Խախտումներ
Ընտրությունների օրն անցել է հանգիստ և կանոնակարգված, սակայն միջազգային դիտորդները նկատել են լուրջ խախտումներ՝ կապված հիմնականում քվեարկության գաղտնիության, բազմակի քվեարկությունը կանխելու մեխանիզմների բացակայության, քվեաթերթիկների լցոնման նշանների և ընտրացուցակներում միանման ստորագրությունների առկայության հետ։

Նոյեմբերի վերջից ադրբեջանցի որոշ լրագրողներ հայտնվել են ճաղերի հետևում։ Ըստ դիտորդների՝ լրատվամիջոցների նկատմամբ չափազանց սահմանափակող օրենսդրությունը, ինչպես նաև քննադատող լրագրողների վերջին ձերբակալությունները խոչընդոտում են լրատվամիջոցների ազատ գործունեությանը և հանգեցնում համատարած ինքնագրաքննության՝ սահմանափակելով անկախ լրագրության և քննադատական բանավեճի շրջանակը։ Թեկնածուների և քարոզարշավի նվազագույն լուսաբանումը նաև բացասաբար է ազդել ընտրողների՝ ընտրությունների օրը տեղեկացված ընտրություն կատարելու հնարավորության վրա։

ԵԱՀԿ-ն հայտարարել է, որ Ալիևի դեմ պայքարող վեց թեկնածուներից և ոչ մեկը լուրջ փորձ չի արել վիճարկելու նրա քաղաքականությունը։ Ադրբեջանի երկու հիմնական ընդդիմադիր կուսակցությունները բոյկոտել են ընտրությունները։

Ադրբեջանի ընդդիմությունը ընտրությունները որակել է կեղծված և պահանջել չեղարկել դրանց արդյունքները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2024 Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Նախագահական ընտրություններ Ադրբեջանում
Լյուդմիլա Սենչինա

**Լյուդմիլա Պետրովնա Սենչինա** (  ; 1948 թվականի հունվարի 13 կամ 1950 թվականի դեկտեմբերի 13,  – 2018 թվականի հունվարի 25), խորհրդային և ռուս երգչուհի ( սոպրանո )։ 1979 թվականին նրան շնորհվել է ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստի, 2002 թվականին՝ Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստի կոչում։  Սենչինան արժանացել է նաև Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստի կոչման (2003)։ Նա կատարել է 1970-1980-ական թվականներին լայնորեն տարածված ու սիրված այնպիսի երգեր, ինչպիսիք են *Մոխրոտը* (  ), *Քարեր* ( ), *Սեր և բաժանում* (  ), *Սպիտակ ակացիա* (  ), Ծ*ննդյան օր* (  ), *Սպիտակ տանգո* ( ), Դ*աշտային ծաղիկներ* (  ):*.* Լյուդմիլա Պետրովնային բնորոշում էին որպես պետերբուրգյան սոխակի, խորհրդային էստրադայի Մոխրոտի

Սենչինան նկարահանվել է նաև մի քանի ֆիլմերում։ Նրա դերակատարմամբ ամենահայտնի կինոստեղծագործությունը *«Զինված է և խիստ վտանգավոր»* գեղարվեստական ֆիլմն էր ( ), որտեղ խաղացել է կանացի գլխավոր դերը։

Լյուդմիլա Սենչինան մահացել է 2018 թվականի հունվարի 25-ին Սանկտ Պետերբուրգի հիվանդանոցում երկարատև հիվանդությունից հետո։

## Սկավառակագրություն
; Ստուդիական ալբոմներ

* 1975 —  *( ,* Երգում է Լյուդմիլա Սենչինան  *)*
* 1981 —  *( * Լյուդմիլա Սենչինա *)*
* 1984 —  *( *  *Սեր և բաժանում)*
* 2008 —  *( *  *Կուզեք՝ հավատացեք, կուզեք՝ ստուգեցեք)*

; Սինգլներ

* «  «(1975) (feat. Գենադի Բոյկա)
* «  «(1982)
* «  «(1986)

; Ժողովածուներ

* 2001 — 
* 2004 — 
* 2008 — 
* 2008 — 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 10 песен, по которым будут помнить Людмилу Сенчину
* Lyudmila Senchina discography at Discogs
* Լյուդմիլա Սենչինայի կենսագրությունը на ludmilasenchina.ru
* 
* [Լյուդմիլա Սենչինայի տեաալիքը [YouTube]-ում
* Լյուդմիլա Սենչինան հոբելյանն է նշում (տեսահոլովակ)  // gazeta.spb.ru, 14 января 2008
* АУДИО. «Всесоюзное радио». Радиопередача «В рабочий полдень» (Людмила Сенчина, ведущая — Е. Труханова, запись от 20 мая 1985 года). Интернет-радиостанция «Аудиопедия» // control.audiopedia.su
* 10 песен, по которым будут помнить Людмилу Сенчину. — Сегодня народная артистка России умерла в Петербурге // «Росбалт», 25 января 2018 
* *Олег Усков*. ВИДЕО. Роли и песни Людмилы Сенчиной. «Российская газета» (специальный проект «Кинократия»), 25 января 2018 
* Խորհրդային էստրադայի սեքս-խորհրդանիշն ու Մոխրոտիկը // Газета.Ru, дек 2020
* д/ф «Золушка союзного значения. Людмила Сенчина»   (2008 год,  Сетевое издание «Государственный интернет-канал „Россия“», производство — «ВГТРК», режиссёр — Мария Колоколова, 00:45:58)
*   (2015 год, производство ООО «Музфильм», режиссёр Ираида Максимова, 00:52:19)
* АУДИО. Людмила Сенчина. Популярные треки, альбомы на «Яндекс.Музыка»

Կատեգորիա:1950 ծնունդներ
Կատեգորիա:2018 մահեր
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս սոպրանոներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Լիազորված չեզոք մարզիկ

աջից|մինի|200x200փքս|ANA-ի դրոշը/լոգոն (2017–2020):
**Լիազորված չեզոք մարզիկ (ԼՉՄ)** ( / ANA), կատեգորիա, որի ներքո մարզիկները կարող են մասնակցել միջազգային սպորտային մրցումներին՝ չներկայացնելով իրենց ազգը, ինչպես սահմանված է Օլիմպիական խարտիայի համաձայն։ 2022 թվականի օգոստոսի դրությամբ որոշ մարզաձևերի միայն ռուս և բելառուս մարզիկներ են մասնակցել կամ մասնակցում ԼՉՄ-ի կատեգորիայի շրջանակներում։

Ի սկզբանե աթլետիկայի մեջ ներդրվել է 2017 թվականին՝ ռուսական դոպինգային սկանդալից հետո, որն առաջին անգամ հայտնի է դարձել 2014 թվականի դեկտեմբերին, տերմինը այլ մարզաձևերում ներդրվել է 2022 թվականի փետրվարին Ուկրաինա ռուսական ներխուժումից հետո։ Անդրադառնալով Ռուսաստանի կառավարության կողմից օլիմպիական զինադադարի խախտմանը, որին մասնակցում էր Բելառուսը, Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն (ՄՕԿ) խորհուրդ է տվե; արգելել Ռուսաստանի և Բելառուսի բոլոր թիմերին, պաշտոնյաներին և մարզիկներին սպորտով զբաղվել, բայց այնտեղ, որտեղ դա հնարավոր չէր, թույլ տալ անհատներին մասնակցել մրցումներին չեզոք կերպով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աթլետիկա
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ
Կատեգորիա:Սպորտ
Կարլ Բարրի Շարփլես

**Կարլ Բարրի Շարփլես** (), ամերիկացի ստերեոքիմիկ, Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր, ով հայտնի է ստերեոսելեկտիվ ռեակցիաների և քլիքքիմիայի վերաբերյալ իր աշխատանքով։

Շարփլեսը արժանացել է 2001 թվականի Նոբելյան մրցանակի կեսին քիմիայի բնագավառում «քիրալորեն կատալիզացված օքսիդացման ռեակցիաների վերաբերյալ իր աշխատանքի համար», իսկ 2022 թվականին քիմիայի մրցանակի մեկ երրորդը՝ Քերոլայն Բերտոզիի և Մորթեն Մելդալի հետ «քլիքքիմիայի և բիոօրթոգոնալ քիմիայի զարգացման համար»։ Շարփլեսը հինգ անձանցից մեկն է (չհաշված երկու կազմակերպություններ), ով երկու անգամ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի՝ Մարի Կյուրիի, Ջոն Բարդինի, Լայնուս Փոլինգի և Ֆրեդերիկ Սանգերի հետ միասին, և երրորդը, ով արժանացել է  նույն բնագավառի երկու մրցանակի (Բարդինից և Սանգերից հետո։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Շարփլեսը ծնվել է 1941 թվականի ապրիլի 28-ին Փենսիլվանիայի Ֆիլադելֆիա քաղաքում։ Մանկության տարիներին նա ամառներն անց էր կացնում Նյու Ջերսիի Մանասկուան գետի վրա գտնվող իրենց ընտանեկան քոթեջում։ Ամառներն անցկացնելով քոթեջում և աշխատելով ձկնորսական նավակների վրա, նա զարգացրեց ձկնորսության հանդեպ սերը, որը շարունակվեց իր ողջ կյանքի ընթացքում։ 1968 թվականին Ստենֆորդի համալսարանում նա պաշտպանել է իր Ph.D. թեզը օրգանական քիմիայում։ Նա իր հետդոկտորական աշխատանքը շարունակել է Սթենֆորդի համալսարանում (1968–1969) Ջեյմս Քոլմանի հետ՝ աշխատելով մետաղաօրգանական քիմիայի վրա։ Այնուհետև Շարփլեսը տեղափոխվեց Հարվարդի համալսարան (1969–1970), ուսումնասիրելով ֆերմենտաբանությունը Կոնրադ Բլոխի լաբորատորիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի բազմակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակակիրներ
Արևմտյան Ուկրաինայի ժողովրդական հանրապետություն

**Արևմտյան Ուկրաինայի ժողովրդական հանրապետություն** () կամ **Արևմտյան Ուկրաինայի ազգային հանրապետություն**, 1918 թվականի նոյեմբերի 13-ից՝ նաև **Ուկրաինական պետություն** (), Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակահատվածում կարճատև գոյություն ունեցած պետություն, որը 1918 թվականի նոյեմբերից 1-ից մինչև 1919 թվականի հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում վերահսկել է Արևելյան Գալիցիայի տարածքի զգալի մասը, մասնավորապես՝ Լվիվ, Տերնոպիլ, Կոլոմիա, Դրոգոբիչ, Բորիսլավ, Ստանիսլավիվ (ներկայումս՝ Իվանո-Ֆրանկիվսկ) քաղաքները։ Այն հավակնություններ ուներ Բուկովինայի և Կարպատյան Ռուտենիայի որոշ շրջանների նկատմամբ ևս։ Քաղաքական տեսանկյունից երկիրը կառավարում էր Ուկրաինայի ազգային ժողովրդավարական կուսակցությունը, որը մեծամասնություն էր ձևավորել օրենսդիր մարմնում և իշխում էր առաջնորդվելով ազատական և սոցիալիստական գաղափարախոսություններով։ Երկրում նշանակալի դերակատարություն ունեին նաև Ուկրաինայի արմատական կուսակցությունը և քրեիստոնեա-սոցիալական կուսակցությունը։

Արևմտյան Ուկրաինայի ժողովրդական հանրապետությունը ձևավորվել է Ավստո-Հունգարական կայսրության կազմալուծման հետևանքով, սակայն 1919 թվականի հունվարին Զլուկի ակտով միացվել է Ուկրաինայի ժողովրդական հանրապետությանը որպես ինքնավար արևմտյան մարզ։ Հանրապետության կողմից վերահսկվող տարածքների նկատմամբ ակնառու հավակնություններ ուներ Լեհաստանը, որը հաջողել է հուլիսին գրավել երկրի զգալի մասը և տեղի ուկրաինական կառավարությանը ստիպել լքել այն։ Նույն տարում Ուկրաինայի ժողովրդական հանրապետության կառավարությունը որոշել է վիճելի արևմտյան հողերը փոխանցել Լեհաստանին՝ փոխարենը ստանալով վերջինիս օժանդակությունը Խորհրդային Ռուսաստանի դեմ պատերազմում։ Կիևի կառավարության այս որոշումից հետո Արևմտյան Ուկրաինայի վտարանդի կառավարությունը խզել է Զլուկի ակտը և պնդել իր պահանջները մինչև 1923 թվականը։

ԱՈւԺՀ-ի զինանշանի վրա պատկերված է ոսկեգույն մոլեգին առյուծ՝ լազուր կապույտ ֆոնին։ Դրոշը գույների դասավորությամբ նման է ժամանակակից Ուկրաինայի Հանրապետության պետական դրոշին, սակայն էականորեն ավելի բաց երանգներով։

## Տես նաև

* Ուկրաինայի Ժողովրդական Հանրապետություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1918 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Նախկին հանրապետություններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ
Կատեգորիա:Պատմական սլավոնական երկրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատմություն
Արշավիր Գազանճյան

**Արշավիր Գազանճյան** (), հայ ռեժիսոր, դերասան և դրամատուրգ։

## Կենսագրություն
Արշավիր Գազանճյանը ծնվել է 1922 թվականին, Թուրքիայի Քոնյա քաղաքում։ Նա ընտանիքի հետ ներգաղթել է Աթենք և հաստատվել Ֆիքս գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Ֆիքսի ազգային դպրոցում։ Արշավիրի սերը հայ թատրոնի հանդեպ ի հայտ է եկել շատ վաղ տարիքից՝ սկզբում որպես դերասան, հետո՝ որպես ռեժիսոր, բեմանկարիչ, զգեստների նկարիչ։ Հետագայում ուսումը շարունակել է Աթենքի ֆրանսիական Ղևոնդյան լիցեյում։

Թատրոնից բացի Արշավիրը սեր է ունեցել երաժշտության հանդեպ։ Նա սովորել և նվագել է ակորդեոն։ Հիմնադրել է «Տավիղ» և «Կոմիտաս» նվագախմբերը։ Բեմադրել է բազմաթիվ հաջողված ժողովրդական օպերետներ։

1947 թվականից ստանձնել է Համազգայինի թատերախումբի ղեկավարությունը, եղել է թատերավար, բեմադրիչ, դիմահարդար։

Արշավիր Գազանճյանը մոտ 70 տարի մասնակցել է հունահայ գետարվեստական կյանքին։

2003 թվականին նրա անունով է կոչվել հունական Համազգային թատերախումբը՝ թատրոնին մատուցած անվերապահ ծառայության համար։

Արշավիր Գազանճյանը մահացել է 2013 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ընկ. Արշաւիր Գազանճեանի յիշատակին
*«Հրէշը Լուսնի Վրայ» Թատերախաղի Ներկայացում

Կատեգորիա:Հունահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հունահայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հունահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Եղվարդի-4

**«Եղվարդի–4»**, աշնանացան ցորենի սորտ։ Ստացել են Ա. Եղիկյանը և Ա. Մկրտչյանը ՀԳԱԱ Բույսերի գենետիկայի և սելեկցիայի ինստում 1946–50-ին՝ ազատ փոշոտման եղանակով, տեղական ցորենների ներսորտային խաչասերման միջոցով։ Հասկը գլանաձև է, սպիտակ։ Քիստերը կոպիտ են, ցրված կամ կիսացրված։ Հասկիկների թեփուկը ձվաձև է։ Հատիկը խոշոր է, 1000 հատիկի զանգվածը 35–40 գ է, չի թափվում։ Ցողունը բարձր է, պառկելու նկատմամբ դիմացկուն։ Դեղին ժանգի և փոշեմրիկի նկատմամբ ունի միջին կայունություն, բայց կարող է վարակվել քարամրիկով։ Բերքատվությունը բարձր է։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Հացահատիկային բույսեր
Երևանի պետական գյուղատնտեսական քոլեջ

**Երևանի  պետական գյուղատնտեսական քոլեջ,** ստեղծվել է 1928 թվականին, որպես Երևանի հողաշինական տեխնիկում։ 1964 թվականին վերանվանվել է Երևանի հիդրոմելիորատիվ տեխնիկում, 1996 թվականից՝ Երևանի գյուղատնտեսական քոլեջ։ Պատրաստում է կրտսեր մասնագետներ հողաշինություն, հողբարելավում, հողային, ջրային պաշարների օգտագործում, հող վերականգնում և պահպանում, էկոնոմիկա, հաշվապահների հաշվառում և աուդիտ, ֆինանսներ, ապրանքագիտություն, ագրարային մենեջմենթ, սպառողական ապրանքների որակի փորձաքննություն, թարգմանություն և մաքսավարություն մասնագիտություններով։ Քոլեջն ունի ժամանակակից սարքավորումներով հագեցած գեոդեզիայի, երկրագործության, հողագիտության, գյուղատնտեսական մեքենաների, ավտոփոխադրումների, լեզուների, ջրատեխնիկաների կառուցվածքների, նախնական զինվորական պատրաստության, համակարգչային կաբինետ-լաբորատորիաներ, լսարաններ։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կրթական հաստատություններ
Ենթածածկութային մշակաբույսեր

**Ենթածածկութային մշակաբույսեր**, նույն հողատարածքում որևէ մշակաբույսի ցանքն այլ մշակաբույսի հետ։

## Նկարագրություն
Ծածկույթում ցանում են բազմամյա և միամյա բույսեր։ Բազմամյաներից օգտագործում են բակլազգի, դդմազգի խոտաբույսեր (օրինակ՝ կարմիր երեքնուկ, առվույտ, կորնգան, սիզախոտ, խրբուկ և այլն), միամյաներից և երկամյաներից՝  իշառվույտ, սուդանի խոտ, ոլոռնախոտ, աշնանացան գոնգեղ, գազար և այլն։ Ենթածածկութային մշակաբույսեր կիրառում են ամենուր, բացառությամբ անջրդի երկրագործական տափաստաններում շրջանների։ Աշնանացան հացազգի մշակաբույսերի ծածկույթում ենթածածկութային մշակաբույսեր ցանում են վաղ գարնանը շարքի երկայնքով՝ սկավառակային ցանիչներով (առվույտը և կորնգանը հարավային շրջանների ոռոգվող դաշտում՝ աշնանը, ցրտահարություններից ոչ ուշ, քան մեկ ամիս առաջ)։ Գարնանացան հացազգի մշակաբույսերի ծածկույթում ենթածածկութային մշակաբույսեր սովորաբար ցանում են հիմնական մշակաբույսի հետ միաժամանակ կամ առանձնացված եղանակով։ Առանձնացված եղանակի ժամանակ ենթածածկութային մշակաբույսեր ցանում են ծածկութային մշակաբույսից հետո, շարքերում՝ լայնքով կամ երկարությամբ։ Բերքահավաքից հետո ենթածածկութային մշակաբույսերի դաշտը պարարտացնում են, իսկ ջրովի շրջաններում՝ ոռոգում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Մշակաբույսեր
Բրահմամուհուրթա

մինի|Պրայագրաջ Ջանքշըն երկաթուղային կայարանը դեկտեմբերի 05:52-ին, արևածագից մեկ և մեկ քառորդ ժամ առաջ
**Բրահմամուհուրթա** (սանսկրիտ՝ ब्रह्म मुहूर्त, «Բրահմայի  ժամանակը»), հինդուիզմում ընդունված 48 րոպեանոց շրջան (մուհուրթա), որը սկսվում է արևածագից մեկ ժամ 36 րոպե առաջ և ավարտվում արևածագից 48 րոպե առաջ։ Գիշերվա նախավերջին փուլն է կամ մուհուրթան և համարվում է բարենպաստ ժամանակ յոգայի բոլոր պրակտիկաների համար և առավել հարմար է մեդիտացիայի, երկրպագության կամ որևէ այլ կրոնական պրակտիկայի համար։ Կարծիք կա, թե վաղ առավոտյան կատարվող հոգևոր գործունեությունը ավելի մեծ ազդեցություն է ունենում, քան օրվա ցանկացած այլ հատվածում։

Բրահմամուհուրտան գիշերվա 14-րդ մուհուրթա կալան է։ Մեկ մուհուրթան 48 րոպեանոց ժամանակահատված է, ամբողջ գիշերը բաղկացած է 15 մուհուրթաներից։ Արևածագի ժամանակը տատանվում է ամեն օր՝ ըստ աշխարհագրական դիրքի և տարվա ժամանակի, իսկ Բրահմամուհուրթայի ժամանակը տատանվում է դրա հետ։ Օրինակ, եթե արևածագը առավոտյան 6:00-ին է, բրահմամուհուրթան սկսվում է առավոտյան 4:24-ին և ավարտվում 5:12-ին:

## Յոգայում
Այուրվեդայի բժշկությունը նշում է, որ մարդու ֆիզիկական մարմնում կան երեք դոշա՝ վատա (օդ և եթեր), պիտտա (կրակ և ջուր) և կաֆա (հող և ջուր)։ Այս երեք դոշաների ավելացումը կամ նվազումը կապված է ժամանակի ցիկլերի հետ։ Արևածագից մինչև առավոտյան ժամը 10:00-ն կաֆայի  ժամանակն է . 10:00-ից մինչև 14:00-ն պիտտայի ժամանակն է . իսկ ժամը 14:00-ից մինչև երեկոյան 6:00-ը (մայրամուտ) վատայի ժամանակն է։

Երեկոն հետևում է նույն օրինաչափությանը, առավոտվա 2:00-ից մինչև առավոտյան 6:00  (արևածագ) ընկած ժամանակահատվածը վատայի ժամանակն է։ Բրահմամուհուրթան տեղի է ունենում այս փուլում, և յոգայի վարպետները նշում են, որ մեդիտացիայի համար լավագույն ժամանակը լուսաբացից մեկուկես ժամ առաջ է, քանի որ միտքն այդ ժամանակ էապես անշարժ է, ինչը հնարավորություն է տալիս հասնել ավելի խորը մեդիտացիոն վիճակի։ Յոգայի ուսուցիչ Տիրումալայ Կրիշնամաչարյան ասել է. «Մտածեք Աստծո մասին։ Եթե ոչ Աստված, ապա արևը, եթե ոչ արևը, ձեր ծնողները»։ Կրիշնամաչարյան իրեն նույնացնում էր վայշնավիզմի կամ բհագվան Վիշնուի պաշտամունքի հետ, ինչպես Աննանտան՝ Շիվայի առաջնորդությամբ, որն առաջին յոգն է։

Կալի Յուգայում աստվածությանը դեռևս կարելի է հասնել յոգայի միջոցով, բայց Յուգայի հետ կապված գրգռված մտքի պատճառով յոգան պետք է իրականացվի Կրիայի միջոցով՝ հիմնված ասանայի վրա։ Հետևաբար, սովորական է, որ ժամանակակից յոգերը  առավոտյան են զբաղվում Սուրյանամասկարայով կամ արևի ողջույնով։ Սուրյանամասկարան կարող է օգտագործվել ծիսական մաքրման պրակտիկայում, որն օգտագործում է Այուրվեդայի բժշկության մեջ «Վատայի» հետ կապված մտավոր վիճակները։ Այս մտքի վիճակները հիշատակված են Փաթանջալիի Յոգա Սուտրաներում Այս հատկություններն ավելի մոտ են աստվածայինին, քանի որ դրանք վերաբերում են մտքի լռությանը, որը թույլ է տալիս ոգուն փայլել։ Բրահմամուհուրթայի բնածին ավելի հանգիստ հոգեվիճակի պատճառով է, որ մեդիտացիոն վիճակներին կարելի է ավելի հեշտությամբ հասնել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Այուրվեդա
Կատեգորիա:Գիշերը մշակույթում
Կատեգորիա:Ժամանակ
Կատեգորիա:Ժամանակը հինդուիզմում
Կատեգորիա:Հինդուական աղոթք և մեդիտացիա
Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Կատեգորիա:Մեդիտացիա
Կատեգորիա:Յոգա
Կատեգորիա:Յոգայի հասկացություններ
Երևանի մանուշակագույն

աջից|251x251փքս
**Երևանի մանուշակագույն** սմբուկի սորտ։ Ստեղծել են Կ. Սառիկյանը և Հ. Մխիթարյանը ՀՀ բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոնում։ Բույսի արմատն առանցքային է։ Տերևները հերթադիր են։ Ծաղիկները 1-ական են, երկսեռ։ Պտուղը երկարավուն, գլանաձև է, մանուշակագույն, 240–260 գ զանգվածով։ Վաղահաս սորտ է, ծլումից մինչև պտուղների տեխնիկական հասունացումը 120 օր է։ Բերքատվությունը՝ 670–690 ց/հա։ Մշակվում է բաց դաշտում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:Բանջարեղեն
Երևանի տեղական

**Երևանի տեղական**, դդմիկի սորտ։ Բույսի արմատն առանցքային է։ Թուփը կանգուն է, ուժեղ տերևակալած։

## Նկարագրություն
Տերևները խոշոր են, տերևաթիթեղի երկարությունը 18 -25 սմ է, լայնությունը՝ 20–25 սմ, 5-բլթականի, սրտաձև, եզրերը՝ ալիքաատամնավոր, բաց կանաչ կամ սպիտակ գույնի։ Միատուն և երկսեռ ծաղիկներով բույս է։ Պտուղը գլանաձև է, 20–25 սմ երկարությամբ, 7–9 սմ հաստությամբ, կանաչասպիտակավուն, նուրբ,փխրուն պտղամսով, 200 գրամ միջին զանգվածով։ Միջավաղահաս սորտ է։ Մշակվում է բաց դաշտում։ Բերքատվությունը՝ 250–300 ց/հա։

### Սմբուկի սորտ
Բույսի արմատն առանցքային է։ Թուփը կանգուն է։ Տերևները միջին մեծության են, երկարավուն ձվաձև սրածայր։ Ծաղիկները 1-ական են, երկսեռ։ Պտուղները անհամաչափ են, 150–300 գ միջին զանգվածով, սպիտակ պտղամսով, կանաչավուն երանգով, առանց դառնության։ Պտղի մեջ սերմերի թիվը՝ 3–5: Վեգետացիոն շրջանը 120–130 օր է։ Մշակվում է բաց դաշտում։ Բերքատվությունը՝ 300–500 ց/հա։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Բույսեր
Բրոկենյան ուրվական

աջից|մինի|Բրոկենյան ուրվական կամ լեռնային ուրվական |325x325փքս
**Բրոկենյան ուրվական** (), հայտնի նաև որպես **լեռնային ուրվական**, մթնոլորտային օպտիկական երևույթ, Արեգակին հակառակ ուղղությամբ ամպերի վրա առաջացող դիտողի ստվեր։ Այդ ստվերը կարող է մեծ թվալ կամ երբեմն կարող է շրջապատված լինել գունավոր օղակներով (այսպես կոչված` գլորիա)։ Ուրվականը կարող է շարժվել (երբեմն լրիվ պատահական), որը պայմանավորված է ամպի շերտի շարժմամբ և ամպի խտության փոփոխությամբ։

Այս երևույթը հնարավոր է դիտել լեռնային մշուշի, ամպամածության պայմաններում կամ նույնիսկ ինքնաթիռից։ 

Այն հայտնի է դարձել Գերմանիայում գտնվող Հարց լեռնազանգվածի Բրոկեն գագաթի շնորհիվ, որտեղ մշտական մառախուղի և ցածր բառձրությունների առկայությունը թույլ են տալիս հաճախ դիտել այդ երևույթը։ Սա հանգեցրել է տեղական լեգենդի առաջացմանը, որից էլ առաջացել է երևույթի անվանումը։ Բրոկենյան ուրվականը առաջին անգամ դիտվել և նկարագրվել է 1780 թվականին Յոհան Զիլբերշլագի կողմից և այդ ժամանակից ի վեր գրականության մեջ այն մի քանի անգամ նկարագրվել է Հարց լեռների մասին։ Այս երևույթը կարելի է տեսնել ցանկացած լեռներով հարուստ շրջանում, օրինակ` Հավայան կղզիների Մաուի կղզու Հալեակալա ազգային պարկում կամ ուելսական լեռներում։

## Առաջացում
Բրոկենյան ուրվականը առաջանում է, երբ Արեգակը փայլում է լեռնագնացի հետևից, որը նայում է լեռնաշղթայից կամ գագաթից դեպի մառախուղը։ Լեռնագնացի ստվերը անցնում է մառախուղի միջով` հաճախ ընդունելով տարօրինակ անկյունային ուրվագծերի ձևեր, որոնք առաջանում են հեռանկարից։ Ստվերի չափսերի թվացյալ մեծացումը տեսողական պատրանք է, որը բացատրվում է նրանով, որ դիտողը համեմատում է իր ստվերը, որը ընկած է համեմատաբար ավելի մոտ ամպերի վրա, մակերեսի ավելի հեռավոր մարմինների հետ կամ երբ անհնար է մշուշի մեջ կողմնորոշվել և չափել չափսերը։ Բացի այդ ստվերները ընկնում են ջրերի կաթիլների վրա, որոնք գտնվում են աչքից տարբեր հեռավորությունների վրա, ինչն էլ խախտում է խորության ընկալումը։ 

Բրոկենյան ուրվականը հիմնականում շրջապատված է տարբեր գույներ ունեցող լուսավոր օղակներով։ Այդ երևույթը կոչվում է գլորիա։ Այդ օղակները առաջանում են Արեգակին հակառակ ուղղությամբ, երբ արևի լույսը արտացոլվում է ամպերից, որոնք բաղկացած են ջրի միևնույն չափսերի կաթիլներից։ Այդ երևույթը ընդունված է անվանել լույսի դիֆրակցիա։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Spectre_Brocken.jpg
Պատկեր:Fogbow_glory_spectre_bridge.JPG
Պատկեր:Brockeni_viirastus_22.01.1999.jpg
Պատկեր:Brocken.spectre.arp.750pix.jpg
centre|thumb|352x352փքս

## Տես նաև
* Գլորիա
* Ծիածան
* Հալո
* Միրաժ
* Երկրի ստվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Brockenspectre, SMHI, väderkrönika i Norrköpings Tidningar 2006-11-13

Կատեգորիա:Մթնոլորտային օպտիկական երևույթներ
Կատեգորիա:Տեսողական պատրանքներ
Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն
Կատեգորիա:Օպտիկական երևույթներ
Չայկովսկի

**Չայկովսկի** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ Պերմի երկրամասում, Կամա գետի ափին։ Նույնանուն քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 31 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2021 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 81 855, 2023 թվականի տվյալներով` 75 324։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1955 թվականին, քաղաքի կարգավիճակ ստացել 1962 թվականին։ Անվանակոչվել է ի պատիվ ռուս նշանավոր կոմպոզիտոր Պյոտր Չայկովսկու, ով ծնվել է մերձակա Վոտկինսկ քաղաքում։

## Տնտեսություն
Քաղաքում զարգացած են տեքստիլ, քիմիական, մեքենաշինական, սննդի արդյունաբերությունը, ցեմենտի, փայտի արտադրությունը։ Տնտեսության կարևոր ճյուղերից է նաև զբոսաշրջությունը. Կամա գետով շրջագայող զբոսաշրջիկները, որպես կանոն, այցելում են Չայկովսկի քաղաք, որտեղ նրանց ընդունելու, տեղավորելու, սպասարկելու համար լավ պայմաններ են ստեղծված։

## Սպորտ
Քաղաքի մերձակայքում կառուցվել և գործում է Snieżynka (K125, K95 և K65) կոչվող դահուկացատկի համալիրը։

## Ժողովրդագրություն

## Քույր քաղաքներ
*  Նոյշտրելից

## Պատկերասրահ

Church of Saint George in Chaykovsky-2.jpg|Սուրբ Գևորգի տաճարը
Holy Trinity Church (Chaykovsky).jpg|Երրորդության եկեղեցին
Pioneer Song Stele in Tchaikovsky.jpg|«Պիոներական երգ» հուշասյունը
DSC05809-1.jpg|Պուշկինի հուշարձանը
World War II memorial in Chaykovsky (Perm Krai).jpg|Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հուշահամալիրը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Чайковский в энциклопедии «Мой город» 
* Справочная г. Чайковский

Կատեգորիա:1955 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1955 հիմնադրումներ ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:1955 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Կառլ Մայ

**Կառլ Իվանովիչ Մայ** (, ), ռուս պրակտիկ-մանկավարժ, Նիկոլայ Պիրոգովի և Կոնստանտին Ուշինսկու առաջադեմ մանկավարժական հայացքների հետևորդ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում 1820 թվականի հոկտեմբերի 29-ին (նոյեմբերի 10-ին)։

Գերազանցությամբ ավարտել է Սուրբ Պետեր-Պետրիշուլեի գլխավոր գերմանական ուսումնարանը, որտեղ սովորել է 1833-1838 թվականներին։ 1836 թվականին գիշերօթիկ դպրոցում ստացել է օժանդակ ուսուցչի պաշտոն։

1845 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի կայսերական համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։ Այնուհետև դասավանդել է արդարադատության նախարարի երեխաներին, ուսուցիչ է աշխատել տարրական դպրոցներում, 1854-1861 թվականներին աշխարհագրության դասընթաց է դասավանդել Անտառային և հողաչափության ինստիտուտում։
մինի|ձախից|Մայի գերեզմանը Սանկտ Պետերբուրգի Սմոլենսկի լյութերական գերեզմանատանը

1856 թվականի սեպտեմբերին Մայը ղեկավարել է տղաների մասնավոր դպրոցը, որը հետագայում հայտնի դարձել է որպես «Մայի գիմնազիա» կամ Սանկտ Պետերբուրգի Կառլ Մայի դպրոց։ Տնօրենի պարտականությունները կատարելուց բացի նա դասավանդել է թվաբանություն, ընդհանուր պատմություն և աշխարհագրություն՝ իր աշխատանքում կիրառելով ժամանակակից մանկավարժների նորագույն մեթոդները, իսկ աշխարհագրության դասերին ստեղծել է իր դասավանդման մեթոդոլոգիան։ Իր գիմնազիայում նա ոչ միայն աշակերտներին սովորեցրել է, այլև օգնել է սկսնակ ուսուցիչներին բարելավելու իրենց մանկավարժական տաղանդները, այսպես, ըստ Պավել Իգնատևիչ Ռոգովի, Մայը եղել է իր «առաջնորդն ու դաստիարակը» կրթության բնագավառում։ 1890 թվականին Կառլ Մայը հրաժարական է տվել տնօրենի պաշտոնից, բայց շարունակել է աշխարհագրության դասեր տալ։

1871 թվականին եղել է Ֆրյոբելևսկյան ընկերության հիմնադիր անդամներից մեկը։

Մայը մահացել է 1895 թվականի մարտի 20-ին (ապրիլի 1) Սանկտ Պետերբուրգում։ Թաղվել է Սմոլենսկի լյութերական գերեզմանոցում։

## Ընտանիք
Մայն ամուսնացած է եղել երկու անգամ։ 1861 թվականի հունիսի 14-ին ամուսնացել է պետերբուրգցի վաճառականի դստեր Աննա Նիկոլաևնա Գեյմբուրգերի (1837-1863) հետ, որը մահացել է դստեր ծնվելուց երկու օր անց։ Նրանց միակ դուստրը՝ Աննան (1863-1922), ամուսնացել է սենատոր Պյոտր Կեմպեի հետ։

1875 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Մայն ամուսնացել է Ագնես Ալբերտովնա Կեմպեի (1845-1928) հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության մանկավարժներ
Առնա (գյուղ)

**Առնա** (՝ Դերիկ, ռոման.՝ որպես **Derīk**; հայտնի է նաև որպես **Դիրիկ Քալեհ**), գյուղ Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի Սալմաստի գավառի Կուշարի շրջանի Շենեթալ գյուղական շրջանում։ 2006 թվականի տվյալներով գյուղի գրանցված բնակչության թիվը կազմում էր 194 մարդ՝ 38 ընտանիք։

Գյուղում է գտնվել Զարեհավանի Սուրբ Աստվածամայր հայկական վանքը կամ առավել հայտնի որպես Դերիկի վանքը։ Այն այժմ կիսավեր է։

## Տես նաև
* Սուրբ Աստվածածին վանք (Զարեհավան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սալմաստի շահրեսթանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Պարսկահայքի բնակավայրեր
Երեսվարիչ

**Երեսվարիչ**, հողի երեսվարի գյուղատնտեսական գործիք։

## Նկարագրություն
Լինում են սկավառակավոր և խոփավոր երեսվարիչներ։ Սկավառակավոր երեսվարիչի հիմնական բանող մարմինները 450 սմ տրամագծով գնդային սկավառակներն են, որոնք մարտկոցներով (յուրաքանչյուրում՝ 8–10 սկավառակ) տեղադրված են գործիքի շարժման ուղղության նկատմամբ մինչև 35 անկյան թեքությամբ (գրոհի անկյուն)։ Աշխատանքի ժամանակ սկավառակների սայրերը կտրում են հողը, փխրեցնում և շերտը մասնակիորեն շրջում։ Հողի մշակման խորությունը 4-10 սմ է։ Թողարկվում են 5, 10, 15 և 20 մետր  աշխատալայնքով սկավառակավոր երեսվարիչներ։ Խոփավոր երեսվարիչները (կցովի և       կախովի) օգտագոծվում են արմատամացառ մոլախոտերով (կաթնբեկ, պատատուկ ևն) աղտոտված դաշտերում՝ խոզանը երեսվարելու (մինչև 10 սմ խորությամբ) և մինչև 18 սմ խորությամբ մաքուր ցելերը շերտերով մշակելու համար։ Խոփավոր երեսվարիչի հիմնական բանող մարմինները մշակող խոփաթևերով և դաշտատախտակներով համալրված սեղանաձև խոփերն են։ Կցովի երեսվարիչները հողի մշակման խորությունը կարգավորում են պտուտակավոր կամ լծակավոր ամբարձիչ մեխանիզմներով, կախովիները՝ հենարան. անիվները տարբեր բարձրությունների վրա դնելով։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Հողագիտություն