open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բարդ թանձրուկ

**Բարդ սոուս** ()՝ դեսերտների համար նախատեսված սոուս, որը պատրաստվում է կարագից, շաքարից և ալկոհոլային խմիչքներից, ինչպիսիք են ռոմը (**ռոմ կարագ**), բրենդին (**բրենդի կարագ**), վիսկին, շերին (շերի կարագ)։ Այն երբեմն համեմվում է վանիլով կամ այլ բուրավետիչներով։

Այս սոուսը մատուցվում է սառեցված վիճակում, հաճախ՝ տաք դեսերտների հետ, օրինակ՝ Սուրբ ծննդյան պուդինգ, հացի պուդինգ, եգիպտացորենի շիլա, մրգային տորթ կամ կոճապղպեղով բլիթ։

## Ընդհանուր նկարագիր
Անգլիայում բրենդի կարագը և ռոմ կարագը հիմնականում կապվում են Սուրբ ծնունդի և Նոր տարիի հետ։ Դրանք օգտագործվում են կրեմի, պաղպաղակի կամ կրեմային սոուսի փոխարեն՝ Սուրբ ծննդյան պուդինգի և տաք մինս փայի հետ։

Քեմբրիջում այն հայտնի է որպես Senior Wrangler sauce։

Չնայած անվանումում «սոուս» բառին, այն ոչ հեղուկ է, ոչ էլ փրփրուն (մուսի նման), այլ ավելի շատ քսուքի (սփրեդ) նման է և ունի պնդության մակարդակ, որը մոտ է կարագին։ Այն հեշտ է պատրաստել և կարող է պահվել սառնարանում մի քանի ամիս։ Մինչև սառեցումը այն կարելի է ձուլվածքներով ձևավորել։

Եվրոպական կարգավորումների համաձայն, ռոմ/բրենդի/շերի կարագ անվանմամբ արտադրանքները պետք է պարունակեն առնվազն 20% կաթնային յուղ։

### Քամբերլենդյան ռոմ կարագ
Անգլիայի նախկին Քամբերլենդ շրջանը (ներկայիս Քամբրիա) հայտնի է իր ռոմ կարագով, որը կոչվում է նաև «Քամբերլենդյան ռոմ կարագ»։

Այն առանձնանում է մշկընկույզով, որը հատուկ համ է հաղորդում։ Ի տարբերություն բրենդի կարագի, որը հիմնականում ուտում են Սուրբ Ծննդյան շրջանում, ռոմ կարագը օգտագործվում է ողջ տարվա ընթացքում՝ քսելով այն թոստի կամ սկոնի վրա։

Ավանդույթներից մեկի համաձայն՝ Քամբրիայում ռոմ կարագը օգտագործվում էր մկրտություների ժամանակ։ Մարդիկ, ովքեր մասնակցում էին արարողությանը, հյուրասիրվում էին ռոմ կարագով և վարսակե բլիթներով։ Հյուրերը ստանում էին հատուկ կափարիչով ամաններ՝ լցված ռոմ կարագով, որոնք վերադարձնելիս դրանց մեջ դնում էին արծաթե մետաղադրամներ՝ ի նշան հաջողության։ Մետաղադրամները երբեմն փակում էին ամանի մեջ և շրջում այն, որպեսզի մետաղադրամները պատվեն կարագով՝ հավատալով, որ դա կապահովի նորածնի ֆինանսական բարեկեցությունը։

Կա նաև հավատալիք, ըստ որի՝ այն կինը, ով առաջինն է վերցնում ռոմ կարագից, հաջորդն է հղիանալու։

### Ծագման լեգենդներ
Ռոմ կարագի ծագման վերաբերյալ մի քանի լեգենդներ կան, որոնք բոլորն էլ համընկնում են մեկ կետում՝ այն ստեղծվել է պատահականորեն։

Ծովահենները, որոնք փորձում էին գաղտնի տեղափոխել ռոմ, կարագ և շաքար, փախչելով ափային պահակներից, թաքնվեցին քարանձավում։ Այնտեղ փակված մնալով՝ նրանք խառնեցին այդ բաղադրիչները և պատրաստեցին ռոմ կարագ։

Մի ֆերմեր իր մթերանոցում պահում էր ափին լքված ռոմի տակառ։ Այն ժամանակի ընթացքում ճաքեց, և ռոմը ներծծվեց ներքևում դրված կարագի ու շաքարի մեջ՝ արդյունքում ստեղծելով այս քաղցր քսուքը։

Հարավային ծովերից բեռնափոխադրվող նավը փոթորկի ժամանակ վնասվեց, և բեռնատարի մեջ գտնվող ռոմի տակառները կոտրվեցին, խառնվելով մոտակայքում գտնվող շաքարի ու կարագի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սուրբծննդյան խոհանոց
Կատեգորիա:Անգլիական խոհանոց
Կատեգորիա:Բրիտանական խոհանոց
Աբրիսթիր

**Աբրիսթիր**, ավանդական հյութալի ուտեստ, որը պատրաստվում է կովի կաթի առաջին կաթից՝ բրոդմյոլկից, իսկ նախկինում օգտագործվել է նաև ոչխարի կաթ։

Բրոդմյոլկը տարբեր խտություններ ունի․ ամենախիտն այն է ծնվելուց հետո առաջին օրը, այդ պատճառով այն սովորաբար խառնում են թարմ կաթի հետ՝ հավասար կամ ավելի մեծ չափաբաժնով։ Երկրորդ օրը այն ավելի նոսր է, ուստի խառնում են ավելի քիչ, իսկ երրորդ օրվա բրոդմյոլկը հաճախ օգտագործում են առանց խառնելու։ Երբ այն տաքացնում են, թանձրանում է և դառնում պնդացած զանգված։ Քանի որ այն խառնել հնարավոր չէ, այն լցնում են ամանի կամ ջրային բաղնիքի կաթսայի, որը տեղադրվում է մեծ կաթսայի մեջ՝ ջրի հետ, այնուհետև դնում են գազօջախի վրա (կամ ավանդական բուխարու վրա)։ Այսպես Աբրիստիրները չեն կպչում կաթսայի հատակին (այժմ դրանք հաճախ եփում են միկրոալիքային վառարանում՝ առանց ջրային բաղնիքի)։ Դրանք եփում են թույլ կրակի վրա, մինչև պնդանան, ինչը կարող է տևել մոտ 20 րոպե, սակայն տևողությունը կախված է բրոդմյոլկի խտությունից։ Եթե դրանք շատ են եփվում, կարող են ճաքել կամ պատռվել, և հնարավոր է, որ ուտեստի անվանումը հենց այստեղից է առաջացել։ Աբրիստիրները կարելի է մատուցել տաք, տաքացած կամ սառը վիճակում։ Հաճախ դրանց վրա ավելացնում են դարչնաշաքար, բայց կարելի է նաև այլ ծածկույթներ օգտագործել։ Երբեմն մատուցվում են հյութի կամ քաղցր սոուսի հետ։

Իսլանդացիները միակը չեն, ովքեր բրոդմյոլկը օգտագործում են ուտեստների մեջ։ Օրինակ՝ Ֆարերյան կղզիներում կա նմանատիպ պանրային ուտեստ՝ kettilostur, իսկ նմանատիպ ուտեստներ հանդիպում են ամբողջ Սկանդինավիայում, Շոտլանդիայում և նույնիսկ ավելի լայն տարածքում։ Մեծ Բրիտանիայի հարավային շրջաններում ավանդական բրոդմյոլկով ուտեստները հայտնի են *beestings* անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաթ
Հելմիփուուրո

**Հելմիփուուրո** (ֆին. Helmipuuro), նաև հայտնի որպես կարտոֆիլի շիլա կամ գնդիկավոր շիլա, ավանդական շիլա է, որը պատրաստվում է կարտոֆիլի մանրահատիկներից և կաթից:

Կարտոֆիլի մանրահատիկները ստացվում են կարտոֆիլից և պարունակում են մեծ քանակությամբ օսլա։ Եփման ընթացքում դրանք ուռչում են և դառնում կիսաթափանցիկ «մարգարիտներ»՝ տալով շիլային յուրահատուկ հյուսվածք։ Հելմիպուուրոն պատրաստվում է գլյուտեն չպարունակող բաղադրիչներից, այդ պատճառով այն հարմար է նաև ցելիակիայով հիվանդների համար։

Այն մատուցվում է տարբեր հավելումներով, ինչպես օրինակ մրգային հյութով շիլա, հատապտուղներ, մուրաբա կամ շաքար։

Անվանումները՝ Հելմիփուուրո («մարգարիտ շիլա») և պալլոպուուրո («գնդիկավոր շիլա»), ծագում են նրա հատիկավոր, մարգարտանման կառուցվածքից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ
Կատեգորիա:Կաթնամթերքից ուտեստներ
Կատեգորիա:Մրգերով ուտեստներ
Կատեգորիա:Ֆիննական խոհանոց
Մահա բլանկա

**Մահա բլանկա** (տագալերեն՝ *Maja blanca* [ˈmaha ˈblaŋka])*,* ֆիլիպինյան ավանդական աղանդեր, որը նման է ժելեի և պատրաստվում է հիմնականում կոկոսի կաթից։ Հայտնի է նաև որպես կոկոսային պուդինգ, այն սովորաբար մատուցվում է տոնակատարությունների (ֆիեստաների) և հատկապես Սուրբ Ծննդյան ժամանակ։

## Նկարագրություն
Մահա բլանկան ունի խիտ ժելատինի հյուսվածք, նուրբ համ և կրեմային սպիտակ գույն։

## Ծագումնաբանություն և պատմություն
Այս աղանդերը ֆիլիպինյան տարբերակն է իսպանական *manjar blanco*-ի (blancmange՝ բառացիորեն «սպիտակ նրբություն»), սակայն այն առանձնանում է նրանով, որ պարունակում է այլ բաղադրիչներ, մասնավորապես՝ կաթի կամ նուշի կաթի փոխարեն օգտագործվում է կոկոսի կաթ։ Այս ուտեստն առավել տարածված էր Լուզոն կղզում, հատկապես Թագալ, Կապամպանգան, Պանգասինան և Իլոկանո խոհանոցներում։ Այն նաև տարածված էր հարավում, հատկապես Չավականո լեզվով խոսող Զամբոանգուենո ժողովրդի շրջանում։

*Մահա բլանկան* նաև հայտնի է որպես *dudul* Իլոկանո լեզվով, ինչը վկայում է նրա ավստրոնեզյան ծագման մասին՝ կապված դոդոլ աղանդերի հետ։ Երբ պատրաստման մեջ օգտագործվում են եգիպտացորենի հատիկներ, այն անվանում են *maja blanca con maíz*, *maja maíz* կամ *maja blanca maíz* (*maíz* նշանակում է եգիպտացորեն իսպաներենով)։

## Պատրաստման եղանակ
*Մահա բլանկան* համեմատաբար հեշտ պատրաստվող աղանդեր է։ Կոկոսի կաթի (ոչ կոկոսի կրեմի) և եգիպտացորենի օսլայի խառնուրդը տաքացնում են թույլ կրակի վրա՝ անընդհատ խառնելով, մինչև եռա։ Ագար-ագարը (Ֆիլիպիններում հայտնի որպես *գուլաման*) կարող է օգտագործվել որպես եգիպտացորենի օսլայի այլընտրանք։ Որոշ տարբերակներում ավելացվում են նաև եգիպտացորենի հատիկներ, կաթ և շաքար, թեև դրանք ավանդական բաղադրատոմսի մաս չեն կազմում։

Երբ զանգվածը խտանում է, այն լցնում են նախապես կոկոսի յուղով քսված սպասքի մեջ և թողնում, որ սառչի։ Երբ շիլան պնդանում է, վրան ավելացնում են լատիկ (շագանակագույն կոկոսի կրեմի փշուրներ)՝ որպես զարդարանք։

Այն հաճախ պահում են սառնարանում և մատուցում սառը վիճակում՝ ավելի նուրբ հյուսվածք ստանալու համար։

*Մահա բլանկան* կառուցվածքով նման է *[[պաննա կոտտա]]*-ին, սակայն համային տեսանկյունից տարբերվում է կոկոսի կաթի շնորհիվ։

Եգիպտացորենի հատիկներն ու *լատիկ*-ը աղանդերին տարբեր հյուսվածքներ են հաղորդում, մինչդեռ ինքնին *Մահա բլանկան* ունի նուրբ, կրեմային կառուցվածք։

## Տարբերակներ

*Մահա բլանկան* հեշտությամբ կարող է փոփոխվել՝ ներառելով տարբեր բաղադրիչներ, որոնք հաճախ փոփոխում են աղանդերի գույնը։

Օրինակ՝ կա դդումով Մախա Բլանկա, որը պատրաստվում է դդումից (Ֆիլիպիներեն՝ *kalabasa*), ինչպես նաև *maja maíz* տարբերակը, որը պարունակում է կարագ, ինչը աղանդերին տալիս է դեղնավուն երանգ։

Այլ տարածված տեսակներ են՝

*Maja de ube* (կամ *Maja ube*) – խորը մանուշակագույն տարբերակ, որը պատրաստվում է *ube*-ից (մանուշակագույն յամ)։

*Maja buko pandan* – բաց կանաչ տարբերակ, որը համեմված է պանդանի տերևներով և պարունակում է կոկոսի միջուկ։

## Ծանոթագրություններ
Պարկային պուդինգ

**Պարկային պուդինգ**, մետիսյան ավանդական պուդինգ, որը պատրաստվում է տավարի ճարպ, ալյուր, շագանակագույն շաքար, չամիչ, հատիկավոր հացահատիկ (currants) և կաթ բաղադրիչներով։

Պարկային պուդինգը կանադական ուտեստ է, որը ծագում է Մետիս ժողովուրդներից (Կանադայի բնիկ ժողովուրդներից մեկը)։ Այս ուտեստի անվանումը կարելի է թարգմանել որպես "պուդինգ պարկի մեջ", և այն պատրաստվում է չամիչի, հաղարջի, կաթի, ալյուրի, շագանակագույն շաքարի և տավարի ճարպի համադրությամբ։

Պարկային պուդինգը շոգեխաշված պուդինգ է, որը պատրաստվում է կտորե պարկի մեջ։ Այն երբեմն անվանում են "poutine à la vapeur" (շոգեխաշված պուդինգ)՝ պատրաստման գործընթացի պատճառով։

Ավելի խոսակցական ակադիական կամ քվեբեկյան ֆրանսերենում այն երբեմն կոչվում է "poutine steamée"։

Այս պուդինգը պատրաստվում է ալյուրի, շաքարի, փխրեցուցիչի, ձվերի, կաթի, ճարպի (օրինակ՝ խոզաճարպի, մարգարինի, կարագի կամ կրճատված ճարպի) և որոշակի մրգերի համադրությամբ։ Խառնուրդը ձևավորվում է գնդի տեսքով, տեղադրվում կտորի մեջ, կապվում վերևից և դրվում է ջրի գոլորշու վրա պատրաստվող հատուկ ցանցի վրա՝ մի քանի ժամ շոգեխաշվելու համար։

Այն մատուցվում է սերուցքով, շագանակագույն շաքարով և ջրով պատրաստված թեթև օշարակով կամ տապակած աղի խոզի մսով։ Հին ժամանակներում կտորե պարկը հաճախ ուղղակիորեն դնում էին եռացող ջրի մեջ։

Խառնուրդը տեղադրվում է ապակե բանկաների կամ բամբակյա պարկերի մեջ, այնուհետև շոգեխաշվում։ Մատուցելուց առաջ Պարկային պուդինգը հաճախ պատվում է սոուսով, որը պատրաստվում է եգիպտացորենի օսլայից, շաքարից, մշկընկույզից և վանիլից։

Բոլոր բաղադրիչները խառնում են և տեղադրում բամբակե պարկի կամ Մեյսոնի բանկայի մեջ, ապա շոգեխաշում։ Պատրաստի ուտեստը սովորաբար մատուցվում է շաքար, եգիպտացորենի օսլա, վանիլ և մշկընկույզ պարունակող սոուսի հետ։
## Ծանոթագրություններ
Պեստինյոս

**Պեստինյոս,** ավանդական Սուրբ Ծնունդի կամ Սուրբ շաբաթի քաղցրավենիք, որը տարածված է Անդալուսիայում և Իսպանիայի հարավային այլ շրջաններում։

Այն պատրաստվում է խմորից, որը խորովում են ձիթայուղի մեջ, ապա պատում մեղրով կամ դարչնաշաքարով։

## Պատմություն
Պեստինյոյի պատմությունը կարելի է հետագծել առնվազն մինչև 16-րդ  դարը, և հավանաբար այն շատ ավելի հին է։ Առաջին գրական հիշատակումն առկա է Ֆրանսիսկո Դելիկադոյի «La Lozana andaluza» ( 1528) ստեղծագործության մեջ, որտեղ այն նշվում է որպես գլխավոր հերոսի խոհարարական հավաքածուի մաս։ 1791 թվականին պեստինյոն հիշատակվում է անանուն *Los Locos de Mayor Marca* սայետում։ Այնուհետև, 1874 թվականին, այն նշվում է նաև Պեդրո Անտոնիո դե Ալարկոնի «El sombrero de tres picos» վեպում։

Պեստինյոն կապված է հյուսիսաֆրիկյան շեբաքիայի (կամ «չուպարկիա») հետ, ինչը ենթադրում է նրանց հնարավոր ընդհանուր ծագումը, հավանաբար՝ ալ-Անդալուսից։ Մինչդեռ պեստինյոն հիմնականում պատրաստում են Սուրբ Ծնունդի և Սուրբ շաբաթվա ընթացքում, շեբաքիան հաճախ օգտագործվում է Ռամադանի ընթացքում, քանի որ այն բարձր էներգետիկ արժեք ունի և հարմար է ծոմը բացելու համար։ Սա կրկին ենթադրում է ընդհանուր ծագում՝ կապված կրոնական տոների հետ, որը կարող է կապ ունենալ նաև այլ տապակված խմորեղենների հետ, որոնց արմատները կարելի է գտնել հրեական Զատիկի տոնակատարությունների մեջ։

## Հատկություններ
Սովորաբար խմորը համեմվում է քունջութով։ Դրա ձևը և բաղադրությունը տարբերվում են ըստ տարածաշրջանների և տարբերվում են Մեդինա-Սիդոնիա, Կադիս, Չիկլանա դե լա Ֆրոնտերա, Սանլուկար դե Բարամեդա, Ռոտա, Սալոբրենյա և Անդալուսիայի այլ քաղաքներում,  սակայն հիմնականում այն պատրաստվում է որպես քառակուսի խմոր, որի երկու ծայրերը ծալվում են դեպի կենտրոն։։

Այս քաղաքներում պեստինյոն ավանդաբար պատրաստում են Սուրբ Ծնունդի ժամանակ, սակայն Անդալուսիայի մնացած հատվածներում այն ուտում են ամբողջ տարվա ընթացքում։

Մալագայում պեստինյոն հայտնի է որպես *borrachuelos*։

Տապակվելուց հետո խմորեղենը սովորաբար թաթախում են մեղրով և մի փոքր ջրով պատրաստված օշարակում։ Սակայն կա նաև այլ տարբերակ, որտեղ օգտագործվում է շաքար՝ մեղրի փոխարեն։


Պատկեր:Pestiño.jpg 
Պատկեր:Pestiños de Miel.jpg|alt=Pestiños de miel, մեղրով պատված տապակած քաղցրավենիք

## Կոստա Ռիկա
Կոստա Ռիկայի խոհանոցում առկա է **'-ից ժառանգված մի քաղցրավենիք, որը կոչվում է **'։ Այն պատրաստվում է տապակած խմորից, որը թաթախվում է **-ի (թրծված շաքարի մածուկ) մեջ։.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Անդալուսյան խոհանոց
Կատեգորիա:Զատկվա ուտեստներ
Կատեգորիա:Իսպանական խոհանոց
Կատեգորիա:Իսպաներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Կաստիլիայի և Լեոնի խոհանոց
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան խոհանոց
Գոշե ֆիլ

**Գոշե ֆիլ** (, «փղի ականջ»), Իրանական ավանդական տապակած խմորեղեն։

Այս աղանդերի խմորը ձևավորվում է փղի ականջ հիշեցնող ձևով (*goosh*) և տապակվում է յուղի մեջ։ Յուրաքանչյուր կտոր զարդարվում է մանրացված պիստակով և շաքարի փոշիով։

Այս քաղցրավենիքը հիմնականում մատուցվում է թեյի հետ, հատկապես Ռամադանի և Նովրուզի ժամանակ։

Խմորն ստանալու համար ձու, կաթ և կարագ են հարում, ապա խառնուրդը ավելացնում են չոր բաղադրիչներին։

## Գոշե ֆիլ և թան
Իսֆահան քաղաքը հայտնի է իր համեղ քաղցրավենիքներով, որտեղ *Գոշե ֆիլ*-ը հաճախ մատուցվում է տեղական թանի (մածունի և ջրի խառնուրդ) հետ։ Այս համադրությունն ունի երկարատև պատմություն Իսֆահանի սննդային մշակույթում և պահպանվել է մինչ օրս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գոշե ֆիլի պատրաստման բաղադրատոմս «Foodish» կայքում

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Աֆղանական խոհանոց
Կատեգորիա:Իրանական խոհանոց
Պրիսկոյի աբբայի պուդինգ

**Պրիսկոյի աբբայի պուդինգ**, ավանդական պուդինգ Բրագայից, Պորտուգալիա, որը Աբադե դե Պրիսկոսը հանրությանը փոխանցած քիչ թվով բաղադրատոմսերից մեկն է։

Պուդինգը հայտնի դարձավ այն ժամանակ, երբ Պերեյրա Ժունիորը, Բրագայի Կանանց Նախնական Մագիստրոսի տնօրենի պաշտոնում, խնդրեց Աբադե դե Պրիսկոսին տրամադրել բաղադրատոմսեր՝ ուսուցման համար։

Պուդինգը պատրաստվում է պղնձե կամ լատունե կաթսայի մեջ, որի մեջ լցնում են կես լիտր ջուր։ Երբ այն սկսում է եռալ, ավելացնում են կես կիլոգրամ նուրբ կամ պիլե շաքար, մեկ կտոր կիտրոնի կեղև, մեկ դարչինի փայտ և հիսուն գրամ շատ բարակ կտրված խոզապուխտի ճարպ (ցանկալի է՝ Շավեշից կամ Մելգասուից) և թողնում են եռա մինչև հասնի «սպադանա» վիճակին։ Տասնհինգ դեղնուցները զգուշորեն հարում են (որպեսզի օդ չմտնի), մինչև ստացվի համասեռ զանգված, ապա խառնում են մեկ փոքր բաժակ Պորտու գինի (ցանկալի է Tawny տեսակ)՝ կրկին հարելով։ Շաքարի օշարակը, երբ սառչում է մինչև մոտ 60°C–80°C, անցկացնում են նուրբ մաղով դեպի դեղնուցների զանգվածը, խառնելով ամեն ինչ։ Յուրաքանչյուր անգամ խառնելուց հետո զանգվածը մի քանի րոպե թողնում են հանգստանա, որպեսզի օդի պղպջակները դուրս գան և պուդինգը չունենա փոքր անցքեր։

Կաղապարը պատում են կարամելացված շաքարով, լցնում են զանգվածը և թխում բենմարիի (ջրային բաղնիքի) մեջ մոտ 40 րոպե՝ 180ºC ջերմաստիճանում։ Այլընտրանքային տարբերակով այն կարելի է պատրաստել բենմարիի մեջ՝ գազօջախի վրա, մոտ 35 րոպե, հետևելով, որ ջուրը չեռա։ Պուդինգը հանում են կաղապարից, երբ այն գրեթե ամբողջությամբ սառել է։ Աբադե դե Պրիսկոսի պուդինգը պետք է ունենա նուրբ, ժելատինային կառուցվածք, որը «հալչում է բերանում»։ Այս աղանդերը եղել է պորտուգալական Գաստրոնոմիայի 7 հրաշալիքների եզրափակչի մասնակից։

## Պատրաստման եղանակ
Շաքարը խառնում են ջրի հետ՝ ավելացնելով կիտրոնի կեղև, դարչինի փայտ և թարմ խոզապուխտի մի կտոր։ Ստացված օշարակը հասցնում են եռման աստիճանի, ապա անցկացնում մաղով՝ լցնելով այն մի ամանի մեջ, որտեղ արդեն առկա են տասնհինգ ձվի դեղնուցներ և մի փոքր բաժակ Պորտու գինի (Tawny կամ Vintage)։ Ստացված խառնուրդը այնուհետև պատրաստում են բենմարիի (ջրային բաղնիքի) մեջ՝ կարամելով պատված կաղապարում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*FERRÃO, José Eduardo Mendes *et al.*, Tesouros da Cozinha Tradicional Portuguesa, Lisboa, Selecções do Reader's Digest, 1984, p. 324.
*MODESTO, Maria de Lurdes, Cozinha Tradicional Portuguesa, Lisboa, Verbo, 1983.

Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Փոյե

**Փոյե** կամ **Փոկե**՝ ավանդական Պոլինեզիայի պուդինգ, որը սովորաբար մատուցվում է որպես դեսերտ։

## Ծագումնաբանություն
Տահիտյան Փոյե բառը ծագում է պրոտո-պոլինեզիական *poke* արմատից, որը նշանակում է «խառնել», «զմռսել»։

Այն դեռևս կոչվում է *poke* բոլոր պոլինեզիական լեզուներում, բացառությամբ տահիտերենի և Ավստրալյան լեզվի՝ Ռայվավե կղզում, որտեղ ձայնալուռ քմային փակ *k* հնչյունը փոխարինվել է հմայթով։

## Պատրաստման եղանակ
Ավանդաբար Փոյեն պատրաստվել է եփած և մանրացված բանանից, որը խառնվել է արորուտի ալյուրի հետ՝ ստանալով համասեռ խյուս։

Այն փաթաթել են բանանի տերևների մեջ և թխել երկրաբուխ վառարանի մեջ, մինչև պուդինգանման կառուցվածք ստանալը։ Այնուհետև կտրել են փոքր կտորների և մատուցել կոկոսի կաթի հետ։

Ժամանակակից տարբերակներում բանանը երբեմն փոխարինում են այլ մրգերով, ինչպիսիք են պապայան, մանգոն կամ դդումը և որպես խտացուցիչ օգտագործում կասավա կամ եգիպտացորենի օսլա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Բուրեք (ալժիրյան խոհանոց)

**Ալժիրական բուրեկ**, որը Ալժիրի արևելքում հայտնի է նաև որպես *brik*, Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում տարածված բուրեկի ավանդական ալժիրական տարբերակն է։
thumb|Ալժիրական Բուրեկ

Ալժիրական բուրեկը պատրաստվում է շատ բարակ խմորաշերտերով, որոնք Ալժիրում հայտնի են որպես *dyoul*, և կարելի է ձեռք բերել խանութներից կամ պատրաստել տանը։

Այս շերտերը լցոնվում են տարբեր բաղադրիչներով, օրինակ՝ կարտոֆիլի խյուս, կտրատած սոխ, համեմունքներ՝ քիմիոն, պապրիկա,

Մսային տարբերակներ՝ տավարի աղացած միս պանրով, հավի միս, ծովախեցգետին, կամ տոմատով տավարի միս։

Բուրեկի շերտերը փաթաթվում են եռանկյունաձև կամ ուղղանկյունաձև ձևերով և այնուհետև խորովվում կամ թխվում են մինչև ոսկեգույն և խրթխրթան դառնալը։ Բուրեկը կարող է պատրաստվել նաև պարույրաձև։

Ալժիրական բուրեկը հաճախ մատուցվում է որպես նախուտեստ կամ խորտիկ, և այն կարելի է գտնել ինչպես փողոցային սննդի վաճառողներից, այնպես էլ ռեստորաններում։ Այն նաև ավանդաբար մատուցվում է Ռամադանի ժամանակ՝ որպես իֆթարի մաս՝ օգնելով բացել ծոմը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալժիրական խոհանոց
Կատեգորիա:Ալժիրի մշակույթ
Կատեգորիա:Արաբական խոհանոց
Կատեգորիա:Աֆրիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Միջերկրածովյան խոհանոց
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Կատեգորիա:Նախուտեստներ
Կատեգորիա:Ռամադան
Պաստիսետ

**Պաստիսետս**, որը հայտնի է նաև որպես casquetes, pastelicos, dulces de alma կամ flaons, ավանդական խորոված խմորեղեն է Կատալոնիայի, Վալենսիայի և Արագոնի խոհանոցներում։

Այս քաղցրավենիքը պատրաստվում է խորոված խմորով, որը լցոնվում է տարբեր բաղադրիչներով, օրինակ՝

Cabell d'àngel (դդումով մուրաբա)

Քաղցր կարտոֆիլի մուրաբա

Նուշ

Mató պանիր

*Codonyat* (սերկևիլի մուրաբա)

*Պաստիսետս*-ը հատկապես տարածված է Terres de l'Ebre շրջանում և Վալենսիայի համայնքում։ Մալյորկայում առկա է շատ նման ուտեստ, որը կոչվում է rubiol։

## Պատրաստման եղանակ
Ամպոստա քաղաքում *Պաստիսետս*-ը պատրաստվում է ձիթայուղ, ալյուր, ձու, Մուսկատ գինի (Catalan *moscatell*) և Անիսով լիկյոր (anissette) բաղադրիչների խառնուրդից, որից շրջանաձև կտորներ են պատրաստում։ Դրանք լցոնում են, ծալում կեսով և եզրերը փափուկ սեղմելով փակում, հաճախ՝ պատառաքաղով։ Այնուհետև խորովում են և շաղ տալիս շաքարավազով։

## Պատկերասրահ

Pastissets de moniato.JPG|Քաղցր կարտոֆիլով Պաստիսետս Pastissets de carabassa i mel.JPG|
Պատկեր:Pastissets de Benifallet.jpg|thumb|
Պատկեր:Pastissets.jpg|thumb|
Flaons de Xert.JPG| 

## Ծանոթագրություններ
Խրուշչովի խմոր

**Խրուշչովի խմոր**, նաև հայտնի է որպես **Խրուշչովի հաց**, (), հաց պատրաստելու մեթոդ, որը ծագել է Խորհրդային Միությունում՝ 1963 թվականին, երբ Նիկիտա Խրուշչովի կառավարման ժամանակ ալյուրի արտադրության ձախողման պատճառով ներդրվել է ռացիոնավորման համակարգ։

Այս հացի գաղափարը շատ պարզ է եղել։ Բնակչության դժգոհությունը նվազեցնելու համար խմորի մեջ օդ են ներարկել ճնշման տակ, որպեսզի թխվելուց հետո այն ավելի մեծ չափեր ունենա և ալյուրի պակասը արտաքինից այդքան նկատելի չլինի։

Այս արտադրության մեթոդը հայտնի է դարձել որպես *Խրուշչովի հաց* կամ նույնիսկ *Խրուշչովի թխվածք*։ Պատրաստված հացն առանձնացել է իր մեծ օդային պղպջակներով։ 1963-1964 թվականներին այն լայն տարածում է գտել և հատկապես օգտագործվել է Նոր տարվա տոնական սեղաններին։

## Բաղադրություն
Խրուշչովյան խմորն ավանդական թթխմորային խմոր է, որը հայտնի է իր փափկությամբ, շերտավոր կառուցվածքով և հագեցած կարագի համով։ Այս խմորը տարբերվում է սովորական խմորներից նրանով, որ այն թույլ է տրվում սառը պայմաններում խմորել, ինչը դարձնում է այն ավելի համեղ և հարմարավետ մշակման համար։ Այն իդեալական է աղի և քաղցր խմորեղենի, պիրոշկիի և կարկանդակների պատրաստման համար։

Բաղադրիչներ

* 40 գ թարմ խմորիչ (կամ 10 գ չոր խմորիչ + 30 գ ջուր)
* 10 գ աղ
* 250 մլ սառը կաթ (ուղղակի սառնարանից)
* 150 գ անալի կարագ, փոքր խորանարդներով կտրատված (սենյակային ջերմաստիճանի, ԲԱՅՑ ոչ հալեցրած)
* 1 ճաշի գդալ շաքարավազ
* 500 գ բարձրորակ ալյուր + լրացուցիչ ալյուր աշխատանքային մակերեսի համար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Խորհրդային դարձվածքներ
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
Տաք ջրով խրխրթան խմորեղեն

**Տաք ջրով խրխրթան խմորեղեն** (Hot water crust)՝ խմորի տեսակ, որը հիմնականում օգտագործվում է աղի կարկանդակների պատրաստման համար, ինչպիսիք են խոզի կարկանդակը, որսորդական կարկանդակը, շոտլանդական կարկանդակը և հազվադեպ՝ տավարի և երիկամի կարկանդակը։ Թեժ ջրային խմորը ավանդաբար կիրառվում է ձեռքով պատրաստվող կարկանդակների համար։

Ինչպես հուշում է անվանումը, այս խմորը պատրաստվում է՝ ջուրը տաքացնելով, ձեթը կամ յուղը դրա մեջ հալեցնելով,
Խառնուրդը եռման հասցնելով, այնուհետև ալյուրը խառնելով ստացված զանգվածին։ Խմորը կարելի է ստանալ կամ անմիջապես թավայի մեջ խառնելով, կամ խմորի տախտակի վրա հունցելով։ Այս գործընթացի արդյունքում ստացվում է տաք և կպչուն խմոր, որը կարելի է ձուլել ձեռքով՝ օգտագործելով ամաններ կամ կաղապարներ որպես ձևավորիչ։ Խմորն իր ձևը պահում է, երբ սառչում է, ապա այն լցոնում են և ծածկում լրացուցիչ խմորի շերտով՝ թխելու համար։

Ձեռքով ձևավորված թեժ ջրային խմորը սովորաբար կատարյալ համաչափ չէ, քանի որ թխման ընթացքում կարող է մի փոքր կորցնել իր ձևը։ Սա, սակայն, համարվում է ձեռագործ կարկանդակների բնորոշ հատկանիշ։ Այնուամենայնիվ, հնարավոր է նաև թխել այն հատուկ կաղապարի մեջ՝ ավելի կարգավորված տեսք ստանալու համար։

Այս խմորը հաճախ օգտագործվում է խոզի կարկանդակների կամ այլ խիտ լցոնված կարկանդակների համար, քանի որ այն թույլ է տալիս պահպանել նաև շատ խոնավ լցոնումներ, ի տարբերություն այլ խմորների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանական խոհանոց
Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Կարկանդակներ
Չանդրակալա

**Չանդրակալա**՝ ավանդական Տամիլ Նադույի աղանդեր, որը նման է գուջիային։

Աղանդերի արտաքին շերտը պատրաստվում է ալյուրից։ Լցոնումն ավանդաբար ներառում է տարբեր չոր մրգեր, ինչպիսիք են՝ չամիչ, կոկոս, նուշ, կեշյու, ինչպես նաև՝ խոա (կաթնային փոշի), սեմոլինա (rava/sooji), կարմդաոն (էլայչի), շաքար, պիստակ։

*Չանդրակալա* անվանումը ծագում է դրա ձևից․ *Չանդրակալա* հինդի լեզվով նշանակում է «լուսնի լույս», ուստի այն լուսինաձև է։ Այս աղանդերի պատրաստման համար օգտագործվում է մեկ շրջանաձև խմորաշերտ, որը ծալվում է՝ ստեղծելով կիսալուսնի տեսք։

Այն ունի նաև նմանատիպ տարբերակ՝ Սուրյակալա, որը պատրաստվում է նույն բաղադրիչներով, բայց խմորի երկու շրջանները իրար են կպցվում՝ ստանալով արևաձև կառուցվածք, քանի որ *surya* նշանակում է արև։

Չանդրակալա և Սուրյակալան ավանդական հնդկական քաղցրավենիքներ են, որոնք հիմնականում պատրաստվում են Դիվալիի և այլ տոնական առիթների ժամանակ։ Այս քաղցրավենիքները խորոված խմորե փքաբլիթներ են, որոնք պատրաստվում են մայդայից (բարձրորակ ալյուր) և խոյայից (կաթնաշաքարային մածուկ)՝ որպես հիմնական բաղադրիչներ։ Դրանք լցոնվում են քաղցր միջուկով, այնուհետև թաթախվում շաքարային օշարակի մեջ՝ անուշաբույր համի համար։

Այս երկու քաղցրավենիքները պատրաստվում են նույն բաղադրատոմսով, և դրանց միակ տարբերությունը ձևն է՝ Չանդրակալան ունի կիսալուսնի (մահիկաձև) ձև։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չանդրակալայի պատրաստման բաղադրատոմս

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Հնդկական խոհանոց
Շերտավոր հարթեցված խմոր

**Շերտավոր հարթեցված խմոր**, խոհարարական պատրաստուկ, որը կազմված է հերթափոխվող խմորի և կարագի շերտերից, որոնք սեղմված են իրար հետ։

## Պատրաստման գործընթաց
Պատրաստման ընթացքում կարագը խառնվում և տարածվում է խմորի մեջ, որից հետո իրականացվում են մի շարք բացումներ և ծալքեր։ Արդյունքում խմորը կարող է պարունակել ավելի քան ութսուն շերտ։

## Թխման գործընթաց
Թխման ժամանակ խմորի մեջ առկա ջուրը սկսում է գոլորշիանալ, ինչի արդյունքում խմորը բարձրանում է, իսկ շերտերը բաժանվում են։ Միևնույն ժամանակ կարագի ճարպերը ներծծվում են խմորի շերտերի մեջ՝ ստեղծելով թեթև և խրթխրթան կառուցվածք։

Շերտավոր խմորի ամենահայտնի օրինակներից է սֆոլիատան (pâte feuilletée)։
Շերտավոր խմորով պատրաստվող խմորեղեններն ընդգրկում են՝

Քրուասան  Ֆրանսիայից

Դանիական խմորեղենը պատրաստվում է խմորիչով բարձրացվող խմորով, ավանդույթով գալիս է Ավստրիայից դեպի Դանիա

Փխրուն խմոր

Ջախնուն Եմենացի հրեաների խոհանոցի խմորեղեն

Քուին-Աման (Kouign-amann)  քաղցր Բրետոնական տորթ՝ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքից

Կուբանե  ավանդական Եմենացի հրեական հաց

Մալավախ Եմենացի հրեաների թխված հաց

Պարաթա  Հարավային Ասիային բնորոշ թխված հաց

Մսամեն (M’semen) Հյուսիսային Աֆրիկայի ավանդական թխված հաց

Սֆոլիատա (Puff pastry)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Խոհարարություն
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Կատեգորիա:Ուտեստների պատրաստման տեխնոլոգիա
Գուջհիա

**Գուջհիա** (նաև հայտնի է որպես Գուղարա, Պեդակիյա, Պուրուկիյա, Կարանջի, Կաջժիկայալու, Սոմաս և Կարջիկայի), խորը տապակված քաղցր խմորեղեն, որը տարածված դեսերտ է Հնդկական ենթամայրցամաքում։

## Ծագումնաբանություն
Գուջիայի առաջին հիշատակումները թվագրվում են 13-րդ դարով, երբ ղուրի մեղրի խառնուրդը պատում էին ցորենի ալյուրով և չորացնում արևի տակ։ Գուջիայի պատրաստման գործընթացը հիշեցնում է սամոսայի պատրաստումը, սակայն ձևով այն ավելի շատ նման է Էմպանադայի։ Այն կիսալուսնաձև է և լցոնվում է քերած ու խորոված չոր մրգերով, խոայով (կաթի խտացված մածուցիկ նյութ), քերած կոկոսով և մի քիչ սեմոլինայով՝ հացահատիկային կառուցվածք ստանալու համար։

## Պատրաստման եղանակ
Այս ավանդական քաղցրավենիքը պատրաստվում է սեմոլինայի (*suji*) և բազմակի օգտագործման ալյուրի (*maida*) խառնուրդից, որը լցոնվում է քաղցրացված խոայով, շաքարի փոշիով, կոկոսով և չորացրած մրգերով, օրինակ՝ չամիչ, մանրացված նուշ, ընկույզ, կեշյու, պիստակ։ Պատրաստված խմորագնդիկները խորովում են ղիում (ձեթի հատուկ տեսակ)՝ դարձնելով դրանք փխրուն։

Գուջիան հատկապես տարածված է Ուտար Պրադեշ, Ռաջաստան, Գուջարատ և Բիհար նահանգներում, որտեղ այն պատրաստվում է Հոլի և Դիվալի տոներին։ Բիհարում չոր գուջիաները կոչվում են Պեդակիյա և լայնորեն տարածված են, հատկապես Չհաթ փառատոնի ժամանակ։

Բիհարում պեդակիյայի երկու տեսակ կա՝

*Suji pedakiya*՝ որտեղ սեմոլինան խորովվում է ղիի մեջ՝ շաքարի, նուշի, կարդամոնի, չամիչի և այլ ընկույզների հետ, այնուհետև խորը տապակվում է։
*Khoa pedakiya*՝ որտեղ մաքուր խոան խառնվում է ընկույզների և շաքարի հետ, այնուհետև խորովվում։
Տարածաշրջանային տարբերակներ
Հնդկաստանի տարբեր շրջաններում այս ուտեստի տարբերակները հայտնի են տարբեր անվանումներով՝

*Ghughra*՝ Գուջարաթում (գուջարաթերեն)

*Karanji*՝ Մահարաշտրայում (մարաթի լեզվով)

*Chandrakala*՝ կիսալուսնաձև, և *Suryakala*՝ շրջանաձև (Թամիլ Նադու)

*Garijalu*՝ Թելանգանա

*Kajjikayalu (కజ్జికాయలు)*՝ Անդհրա Պրադեշ

*Karjikayi* կամ *Karigadubu*՝ Կառնատակա

Այս բոլոր տարբերակները խորը տապակված քաղցր պելմենիանման խմորեղեններ են, որոնք պատրաստվում են ցորենի ալյուրից և լցոնվում են չոր կամ խոնավ կոկոսի քաղցրավենիքներով։

Գոայում այս քաղցրուկը հայտնի է որպես nevri կամ neuri (բազմավոաքական՝ neureo)։ Այն պատրաստվում է հինդուական Գանեշ Չաթուրթի տոնի և քրիստոնեական Սուրբ Ծնունդի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Հնդկական խոհանոց
Միելիտ

**Միելիտ** կամ *ողնուղեղաբորբ*, ( – ողնուղեղ), ողնուղեղի բորբոքային հիվանդություն։ Ըստ առաջացնող պատճառների միելիտը լինում է առաջնային, որի հարուցիչը նեյրոտրոպ վիրուսներն են, երկրորդային՝ որպես վարակիչ և ալերգիկ հիվանդությունների (տիֆ, գրիպ, անգինա, սեպսիս և այլն), վնասվածքների և ծանր թունավորումների բարդություն։ Ըստ ընթացքի տարբերում են՝ սուր օջախային, սուր տարածուն և ենթասուր մեռուկային միելիտեր։ 

## Սուր օջախային միելիտ
Սուր օջախային միելիտը սկսվում է հանկարծակի, ուղեկցվում ջերմության բարձրացմամբ, ընդհանուր թուլությամբ, ծայրանդամների ցավերով, տհաճ զգացումով։ Այնուհետև ի հայտ են գալիս միելիտին բնորոշ ախտանշանները․ ծայրանդամների լուծանք, զգացողության հաղորդչական տիպի խանգարում (ախտահարված հատվածից ցած զգացողության կորուստ), կոնքային օրգանների ֆունկցիայի խանգարումներ (միզակապություն, անմիզապահություն, փորկապություն և այլն) և սնուցողական խանգարումներ (պառկելախոցեր՝ պոչուկի, նստատեղի, կրունկների շրջաններում, ծնկային հոդերի ներսային մասերում և այլն)։ 

## Սուր տարածուն միելիտ
Սուր տարածուն միելիտը բնորոշվում է դանդաղ զարգացմամբ, թեթև ընթացքով։ 

## Ենթասուր մեռուկային միելիտ
Ենթասուր մեռուկային միելիտի դեպքում ողնուղեղի գոտկասրբոսկրային հատվածների սպիտակ և հատկապես գորշ նյութերում առաջանում են մեռուկացման պրոցեսներ։ Հիվանդությունն սկսվում է դանդաղ։ Բորբոքային պրոցեսը հակում ունի տարածվելու վարից վեր՝ ընդգրկելով երկարավուն ուղեղը։ 

## Բուժում
Բուժումը ներառում է հակաբիոտիկներ, 40%-անոց ուրոտրոպին, ջրազրկող դեղանյութեր, վիտամիններ C, B1, B12 և այլն, պառկելախոցերի վիրաբուժական բուժում։ 

Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ
Քադայիֆ

***Քադայֆ*** (*kadayif*, *kataifi*, *kadaifi*, *katayef*, *Kανταΐφι* կամ *kataïf* (արաբ․: قطايف)), ֆիլո խմորի մանրացված թելերից պատրաստված խմորեղեն, որը լայնորեն օգտագործվում է Մերձավոր Արևելքի տարբեր աղանդերի մեջ, ներառյալ քնաֆեն։

## Բաղադրատոմս
Պինդ խմորը պատրաստվում է ալյուրից, շաքարավազից և ջրից։ Խմորը լցնում են մոտ տասնհինգ «ատամ» ունեցող ցանցի մեջ։ Ցանցը պահվում է մետաղյա տաք սկուտեղի վրա: Երբ խմորը ցանցի միջով լցվում է տաք մետաղյա սկուտեղի վրա, քադաիֆը մասամբ եփվում և չորանում է երկար բարակ թելերի տեսքով, որոնք հիշեցնում են արիշտա կամ բարակ սպագետտի: Այնուհետև թելերը ամուր փաթաթվում են երկարավուն գլաններով և փաթեթավորվում։

## Ծագում և պատմություն
Քադայֆ բառը ծագում է արաբերեն “qatifah” բառի հոգնակիից, որը նշանակում է թավշյա կտոր։ Նույն բաղադրիչը արաբերենում հայտնի է որպես “քունաֆա”, որը վերաբերում է մեկ այլ աղանդերի, որը նման է քադայֆին, սակայն լցված է պանրով։
Այս անվանումը առաջին անգամ հանդիպում է օսմանյան թարգմանության մեջ, որը կատարվել է արաբական խոհարարական գրքից՝ Kitab al-Tabikh։ Այն թարգմանվել է 15-րդ դարի օսմանյան բժիշկ Մուհամմեդ բին Մահմուդ Շիրվանիի կողմից։

Դիարբեքիրի բանավոր ավանդույթի համաձայն՝ քաղաքում առաջին քադայֆ վաճառողը եղել է հայ խանութպան Ագոպը։

Ընկույզով կամ պիստակով լցոնված և դարչինով համեմված քադայֆի տարբերակը ավանդաբար մատուցվել է սեֆարդի հրեական համայնքի կողմից Երուսաղեմում Ռոշ Հաշանայի և Փուրիմի տոնակատարությունների ժամանակ։

## Պատկերասրահ

File:Kenafeh1.jpg|քանաֆե քադայիֆից
File:Kunefe 2 2010.jpg|Դիարբեկիրի քանաֆե
File:Kadaif in Sofia 20090406 004.JPG|Բուլղարական քադայիֆ
File:Kadaif in Sofia Bulgaria 20090404 003.JPG|քադայիֆը Բուլղարիայում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան խոհանոց
Կատեգորիա:Խմոր
Տիբերիո Գուարենտե

**Տիբերիո Գուարենտե** (, ), իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
14 տարեկանից հանդես է եկել «Ատալանտայի» երիտասարդական թիմում։  2004 թվականին տեղափոխվել է «Հելլաս Վերոնա», որտեղ մասնակցել է 54 հանդիպման և խփել 1 գոլ Սերիա Բ-ում։ 2007 թվականին Տիբերիոն վերադարձել է Բերգամո։  Ա Սերիայում իր նորամուտը նշել է հոկտեմբերի 21-ին՝ 8-րդ տուրի «Տորինոյի» դեմ խաղի 83-րդ րոպեին փոխարինելով Կրիստիանո Դոնիին։  Հետագայում 2007/08 մրցաշրջանում Գուարենտեն անցկացրել է 27 հանդիպում։  Հաջորդ մրցաշրջանում Տիբերիոն արդեն 33 հանդիպում է անցկացրել՝ երկու անգամ գրավելով մրցակիցների դարպասը: Երկու անգամ էլ նրա գոլերը միակն էին ու հաղթական։  2009/10 առաջնությունում «Ատալանտան» զբաղեցրել է 18-րդ տեղը և անցել է Սերիա Բ: 2010 թվականի հունիսի 17-ին իսպանական «Սևիլիան» 5 500 000 եվրոյով գնել է Գուարենտեին՝ պայմանագիր կնքելով ֆուտբոլիստի հետ մինչև 2015 թվականը: Իսպանիայի առաջնությունում 7 խաղ անցկացնելուց հետո Տիբերիոն հոկտեմբերի վերջին վնասվածքի պատճառով դուրս է մնացել առնվազն կես տարով: Ծնկի հետ կապված խնդիրներ նրա մոտ հայտնաբերվել էին դեռևս պայմանագրի ստորագրման ժամանակ բժշկական զննության ժամանակ, բայց նա դուրս էր գալիս խաղադաշտ՝ չնայած ծնկի շրջանում առաջացած անհարմարությանը։  «Սևիլիան» խաղացողին հետ է կանչել մինչև առաջնության ավարտը։  Տիբերիոն կազմ է վերադարձել  1,5 տարի անց։  2011/12 մրցաշրջանում նա անցկացրել է 3 հանդիպում և ամռանը մեկ տարվա վարձավճարային պայմանագիր է կնքել «Բոլոնիայի» հետ։

### Հավաքականում
2003 թվականից խաղացել է Իտալիայի պատանեկան տարբեր հավաքականներում։ 2008 թվականին օլիմպիական հավաքականի կազմում դարձել է Տուլոնի մրցաշարի հաղթող։

## Ձեռքբերումներ
**Իտալիա (օլիմպ.)**
* Տուլոնի մրցաշար - 2008

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էմպոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կատանիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կիևոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վերոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Խոսե Կասադո

**Խոսե Մանուել Կասադո Բիսկոչո** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան:

## Ակումբային կարիերա
Կասադոն կարիերան սկսել է իր հայրենի քաղաքի «Կորիա» ակումբում։  1998 թվականին տեղափոխվել է «Սևիլիա» ակումբի երիտասարդական ակադեմիա։ 2001 թվականին Խոսեն հեռացել է Անդալուսիայից, որպեսզի ուժերը փորձի «Բարսելոնայի» ակադեմիայում։ 2004-2006 թվականներին նա հանդես է եկել «Բարսելոնա C»-ում, իսկ հետո վերադարձել է հայրենի քաղաք և շուտով հայտնվել «Սևիլիայում»: Կասադոն հիմնականում հանդես է եկել «Սևիլյա Ատլետիկոյի» երկրորդ թիմում։  2007 թվականի նոյեմբերի 11-ին «Վիլյառեալի» դեմ խաղում նշել է իր նորամուտը «Սևիլիայի» կազմում Լա Լիգայում։  2008 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Ռեկրեատիվո»։  Նոյեմբերի 2-ին «Խետաֆեի» դեմ խաղում նշել է իր նորամուտը նոր թիմի կազմում։  Մրցաշրջանի ավարտից հետո նա վերադարձել է «Սևիլիա», սակայն կրկին հանդես է եկել վարձավճարով: Խոսեի նոր ակումբը դարձել է «Խերեսը»։  Սեպտեմբերի 20-ին Մադրիդի «Ռեալի» դեմ խաղում նշել է իր նորամուտը նոր թիմի կազմում։

2010 թվականին Կասադոն տեղափոխվել է «Ռայո Վալեկանո»՝ կնքելով երկու տարվա պայմանագիր։  Օգոստոսի 29-ին «Նումանսիայի» դեմ խաղում նշել է իր նորամուտը նոր ակումբում։  Այդ նույն խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը թիմի կազմում։ Երկու տարվա ընթացքում Մադրիդում Խոսեն ձեռք է բերել շատ կոպիտ պաշտպանի համբավ՝ ստանալով 42 դեղին և երկու կարմիր քարտ:

2014 թվականի ձմռանը Կասադոն տեղափոխվել է «Մալագա»՝ ստորագրելով համաձայնագիր «2+3» համակարգով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Rayo Vallecano official profile 
* BDFutbol profile
* Futbolme profile 
  
Կատեգորիա:Ալմերիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոլթոն Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալագայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նումանսիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռայո Վալեկանոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Տրակտա

**Տրակտա**, նաև հայտնի էր որպես laganon, laganum կամ lagana (հին հուն․: λάγανον), հին հռոմեական և հունական խոհանոցների մի տեսակ խմոր էր։

*Tracta*-ն ինչ է եղել՝ հստակ հայտնի չէ, քանի որ դրա պատրաստման մանրամասները լիարժեք չեն նկարագրվում։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում այն կարող էր նշանակել տարբեր բաներ։ *Laganon/laganum*-ը երբեմն եղել է թթխմորով հաց, երբեմն՝ բլիթ կամ ավելի ուշ՝ միգուցե մանրի ձև։

*Tracta*-ն հիշատակվում է Apicius-ում որպես խտացուցիչ հեղուկների համար։ Vehling-ի թարգմանության մեջ այն նկարագրվում է որպես «խմորեղենի կտոր, կլոր հաց կամ բուլկի, որը հարմար է այս նպատակի համար»։ Perry-ն այն համեմատում է նավաստիների բլիթի (*ship's biscuit*) հետ։

Այն հիշատակվում է նաև Կատոն Ավագի *placenta* (շերտավոր պանրով կարկանդակ) բաղադրատոմսում՝ շերտավորված պանրով։

Աթենեոսի *Deipnosophistae* աշխատությունում նշվում է  անունով մի կարկանդակ, որը հայտնի էր որպես  և պատրաստվում էր հացաբլիթի խմորով, բայց ուներ այլ թխման մեթոդ։

Որոշ հեղինակներ *tracta*-ն կապում են իտալական լազանյայի հետ, քանի որ այն հենց *lasagna* բառի ծագումն է, բայց մեծ մասը կարծում է, որ այն մանրի տեսակ չի եղել։

Ժամանակակից հունական խոհանոցում *lagana* անունով թթխմորով թխված հաց կա, սակայն անհայտ է, թե երբ է այս անվանումը սկսել կիրառվել թթխմորով հացի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Հունական խոհանոց
Կատեգորիա:Հռոմեական խոհանոց
Այս կանաչ կարմիր աշխարհը

«**Այս կանաչ կարմիր աշխարհը**», Հրանտ Մաթևոսյանի կինովիպակներից, զետեղված է «Տերը» ժողովածուի մեջ, որը լույս է տեսել 1983 թվականին։ Գրվել է Ակսել Բակունցի «Միրհավ» պատմվածքի մոտիվներով։

## Դիպաշար
«Այս կանաչ կարմիր աշխարհը» կառույցը հենված է հերոսի հիշողությունների վրա։ Կանաչը նոր կյանք սկսող, նոր սերունդ ստեղծող զույգի կանաչ, այսինքն՝ նոր, կենդանի կյանքի, անցնելիք «կանաչ ճանապարհի» խորհուրդն ուներ, կարմիրը՝ արևի ու լույսի, կրակի ու ջերմության, պայծառ ու արևոտ օրերի խորհուրդը՝ որպես ցուցանելի մաղթանք։

«Այս կանաչ կարմիր աշխարհը» վիպակը Դիլանի ու Սոնայի ողբերգական սիրո պատմությունն է։ Սոնային ամուսնացնում են մի տղայի հետ, որին նա չի սիրում։ Այգուց այն կոմ Սոնայի հարսանիքն էր։ Սոնան անձայն լաց էր լինում քողի տակ, փեսան կանգնած էր գյուղավարի։ Դիլանը, փախչելով հարսանիքից, հիշեց խնձորենին և խնձոր ուզող Սոնային։ 

Հաջորդ օրը առավոտյան Դիլանին արթնացրեց նրա մայրը՝ շոյելով գլուխը։ Հաց փռեց Դիլանի համար։ Մայրը աշխույժ ասաց որդուն․ «Քեզ համար մի լավ աղջկա տեղ եմ արել, գլուխը հողեմ, հազար անգամ նրանից լավը»։

Սարերից խոտը բերելու ժամանակն էր։ Սոնայի ամուսինը սայլի վրա էր, իսկ Սոնան տակից եղանով խոտ էր տալիս։ Դիլանը տեսնելով, որ Սոնան չարչարվում է, գնում է և նրա ձեռքից վերցնելով եղանը սկսում է խոտը ինքը տալ։ Սոնան հրաժարվում էր տալ եղանը, ամուսինը կոշտ, կոպիտ ասում է Դիլանին․ «Չի սատկի, Դիլան, թող»։ Դիլանը պատասխանեց․ «Սատկեց, սատկեց»։ Սոնան հավաքեց կույտի մնացորդները։ Սոնան խոտ էր տալիս տակից, չարչարվում էր, և այդտեղ Դիլանը հասկացավ, որ Սոնան հղի էր։ 

Սոնան մահացավ։ Հավաքվել էին բոլոր այն մարդիկ ովքեր ուրախանում էին Սոնայի հարսանիքին։ Դիլանը և Սոնայի ամուսինը դուրս եկան պատշգամբ։ Դիլանը, չգիտես ինչու, գրկեց այն սյունը, որը գրկում էր Սոնան։ 

Սևավորները թաղեցին Սոնային, հավասարեցրին հողը և գնացին։ Դիլանը նստել էր գերեզմանաքարերի մեջ անձրևի տակ և թույլ-թույլ ժպտում էր։ Այդպես ժպտում էր և իր հարսանիքի ժամանակ։ Հարսանքատանը երգում էին, ուրախանում, և հետո միայն նկատեցին, որ Դիլանը չկա։ Բոլորը սկսեցին ծիծաղել ասելով․ «Փեսան փախել է»։ Դիլանը գերեզմանոց էր գնացել, Սոնայի քարի մոտ։ Եվ այդպես անդրաշխարհից նայելով էր Դիլանը ապրում իր կյանքը՝ քար էր ծակում, խոտ էր հնձում։ Գյուղում լսվեց հարսանիքի երաժշտության ձայնը, ամուսնացողը Սոնայի ամուսինն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրանտ Մաթևոսյանի ստեղծագործություններ
Հաղպատի պատմական գերեզմանոց

**Հաղպատի պատմական գերեզմանոց**, պատմամշակութային հուշարձան Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքի Հաղպատ գյուղի արևելքում։

## Տեղադրություն
Գերեզմանոցը տարածվում է Հաղպատ գյուղի ժամանակակից գործող գերեզմանոցի ներսում։ Խաչքարերն ու տապանաքարերը սփռված են Կուսանանց անապատ եկեղեցու մոտից մինչև միջնադարյան աղբյուր ընկած տարածքում։

## Ներկայիս տեսքը և կարգավիճակը
Ընդգրկված է Հաղպատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում որպես պետության կողմից պաշտպանվող հանրապետական նշանակության հուշարձան։ Թվագրվում է 10-ից 20-րդ դարերով։

2004 թվականի հուշարձանի կազմված ցուցակում ներառված է 13 խաչքար և 9 տապանաքար։ Խաչքարերը թվագրվում են 12-ից 15-րդ դարերով, իսկ տապանաքարերը՝ 12-ից 18-րդ դարերով։

## Պատկերասրահ
### Գերեզմանոցի խաչքարեր

Հաղպատի պատմական գերեզմանոց (2025) 18.jpg|
Հաղպատի պատմական գերեզմանոց (2025) 13.jpg|
Հաղպատի պատմական գերեզմանոց (2025) 32.jpg
Հաղպատի պատմական գերեզմանոց (2025) 31.jpg|


### Գերեզմանոցի տապանաքարեր

Հաղպատի պատմական գերեզմանոց (2025) 10.jpg|
Հաղպատի պատմական գերեզմանոց (2025) 34.jpg|
Հաղպատի պատմական գերեզմանոց (2025) 01.jpg|
Հաղպատի պատմական գերեզմանոց (2025) 11.jpg|


## Տես նաև
* Զորավանք եկեղեցի
* Հաղպատի վանական համալիր
* Կուսանանց անապատ եկեղեցի
* Հաղպատի վանական համալիրի աղբյուր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հաղպատ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձաններ
Հերցոգի

**Հերցոգի,** աֆրիկանսում հայտնի նաև որպես **հերցոգոկի,** ջեմով լցված փոքր տարտ կամ թխվածքաբլիթ՝ կոկոսի ծածկույթով, որը սովորաբար մատուցվում է բաժականման խմորի հիմքի վրա:

Թխվածքաբլիթը հայտնի դեսերտ է Հարավային Աֆրիկայում, որտեղ այն հաճախ ուտում են մեկ բաժակ անգլիական թեյի հետ: Կապի մալայացիների համայնքում աղանդերը հաճախ ուտում են Այդ ալ-Ֆիտրի ժամանակ: Այն հաճախ թխում են տանը՝ որպես երկրում աղանդեր թխելու տնայնագործության մաս և վաճառվում հարավաֆրիկյան այլ հայտնի աղանդերի հետ միասին, ինչպիսիք են կուկսիստերները:

## Պատմություն
Այս տարտն իր անվանումը ստացել է 20-րդ դարի սկզբի հարավաֆրիկյան քաղաքական գործիչ, վարչապետ  և անգլո-բուրական պատերազմի գեներալ Ջ.Բ.Մ. Հերցոգի(1924–1939) պատվին։ Ենթադրվում է, որ հեցոգիները նրա ամենասիրելի թխվածքաբլիթերն են եղել: Հայտնի է, որ Հերցոգի կողմնակիցները թխում, մատուցում և վաճառում էին այս թխվածքաբլիթներն իրենց քաղաքական աջակցությունը ցույց տալու համար։

Աղանդերի ծագման պատմություններից մեկում ասվում է, որ այն հորինել է քեյփ մալայական համայնքը՝ ցույց տալու իրենց աջակցությունը Հերցոգին այն բանից հետո, երբ նա 1920-ականներին խոստացել է կանանց ձայն տալ և հավասար իրավունքներ տալ սևամորթ համայնքին: 1930 թվականին կանանց ձայն տալու առաջին խոստումը կատարելուց հետո, բայց ոչ երկրորդը, համայնքը սկսել է թխել թխվածքաբլիթները շագանակագույն և վարդագույն գլազուրով, որը կոչվել է «*twee gevreetjie* » (աֆրիկաանսում նշանակում է «կեղծավոր»)՝ ցույց տալով իրենց դժգոհությունը Հերցոգի հանդեպ։

Աղանդերի ծագման մեկ այլ հնարավոր աղբյուրը անգլո-բուրական երկրորդ պատերազմին հաջորդած աֆրիկանս պրակտիկան է, որը հրուշակեղենն անվանել է ազգային հերոսների անուններով:

## Կազմ
Հերցոգին պատրաստվում է բաց գագաթով խմորի հիմքից, որը լցված է ծիրանի ջեմով: Դրա վրա լցնում են քերած կոկոսի բեզե և թխում։[մինի|Յան Սմետս թխվածքաբլիթներ, որոնց մեջ երևում է [ծիրանի ջեմով միջուկը։]]

## Յան Սմետս թխվածքաբլիթներ
Հերցոգին ոգեշնչել է Հերցոգի քաղաքական մրցակից և ժամանակակից Յան Սմետսի կողմնակիցներին թխել իրենց սեփական տարբերակը, որը կոչվում է «**Յան Սմետս թխվածքաբլիթ**»: Այս հրուշակեղենը նույնպես հայտնի է դարձել 1920-1930-ական թվականներին։ Յան Սմետս թխվածքաբլիթները հերցոգիի ավելի գունատ բեզեի փոխարեն պատված են կարագով կրեմով և շաքարով:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Կատեգորիա:Թխվածքներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության մշակույթ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Պիրուլին

**Պիրուլին,** կրեմով լցոնված գլանաձև թխվածքաբլիթ,, որը վաճառվում է Միացյալ Նահանգներում *DeBeukelaer Corporation*-ի կողմից:

Պիրուլինը մշակվել է 1984 թվականին Պիտեր ԴեԲեկելերի կողմից և շատ նման է Caprice Papadopoulou Wafers-ին, որը մշակվել է Հունաստանում 1978 թվականին: Pirouline թխվածքաբլիթները տապակած, գլորված վաֆլիներ են, որոնք լցոնված են կրեմով և փաթաթված գլանաձև պտտվող շերտով: Դրանք սովորաբար վաճառվում են գլանաձև թիթեղյա տարաներով:

## Պատմություն
** Մոտ 1860 թվականին ԴեԲեկելերների ընտանիքը Բելգիայում սկսել է թխվածքաբլիթներ պատրաստել: Նրանք հիմնել են առաջին Biscuit and Wafer Co. ընկերությունը, որտեղ, ըստ իրենց պնդման, հորինել են գլանված վաֆլի թխվածքաբլիթը:
** 1978 թվականին Բելգիայի սկզբնական հիմնադիրների ժառանգներից Պիտեր ԴեԲեյքելաերը հիմնադրել է DBC Corporation-ը, որը շահգործվում էր որպես DeBeukelaer Corporation և որպես DeBeukelaer Cookie Co.։ Նույն թվականին ընկերությունը թողարկել է **Pirouline Swirl** ապրանքանիշը:
** 1984 թվականին ԴեԲյուքելաերը Միսիսիպի նահանգի Մեդիսոն քաղաքում հիմնել է թխվածքաբլիթների գործարան՝ Պիրուլին պատրաստելու նպատակով:
** 1993 թվականին ընկերությունը ներկայացրել է կրեմով լցոնված տարբերակը, որը նրանք մատուցել են թիթեղյա տարաներով։
** 2001 թվականին ընկերությունը գործարկել է իր սեփական թիթեղյա տարաների արտադրությունը՝ մատակարարների կողմից առաքվող տարաների ածխածնի հետքը նվազեցնելու և առաջարկն պահանջարկին ավելի լավ համապատասխանեցնելու նպատակով:
** 2007 թվականին ընկերությունը բացել է 9300 մ2 տարածքով գործարան և պահեստ՝ արտադրությունն ավելացնելու համար
** 2009 թվականին ընկերությունը սկսել է փաթեթավորել Pirouline-ը 92 գրամանոց թիթեղյա տարաներով։

## Տեսակներ
Բնօրինակ Pirouline-ը եվրոպական ոճի խոռոչավոր գլորված վաֆլի է եղել, որի այժմյան ապրանքային նշանը Pirouline Swirl-ն է։ 1993 թվականին ներկայացվել է թխվածքաբլիթի տարբերակը, որը լցված է եղել շոկոլադե պնդուկի կրեմով միջուկով և անվանվել է Crème de Pirouline:  Կրեմի այլ համերը ներառել են վանիլ, ելակ, դդումի համեմունք և դուլչե դե լեչե: Սկզբում այն վաճառվել է 71 գրամանոց տուփերով, իսկ կրեմով լցոնվածները՝ թիթեղյա կամ ստվարաթղթե տուփերով։  Այսօր Pirouline-ն արտադրում է մասնագիտացված թխվածքաբլիթների մի ամբողջ շարք, որոնք վաճառվում են մթերային և մասնագիտացված սննդի խանութներում, ինչպես նաև միջազգային մակարդակով:

## Տես նաև
* Բարքիլո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ընկերության կայքէջ

Կատեգորիա:1984 հայտնություններ
Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Նորմանդական տարտ

**Նորմանդական տարտ** (**Normandy tart**) կոտրած խմոր (*pâte brisée*) օգտագործող խնձորով տարտի տարբերակ է, որը պատրաստվում է Նորմանդիայում։ Այն լցոնվում է խնձորով, կտրտած նուշով և շաքարով, ապա պատվում կրեմային ձվային կրեմով (*custard*) և թխվում, մինչև երեսը փոքր-ինչ կարամելացվի։ Այն ֆրանսերենում հայտնի է նաև որպես *la Tarte Normande*։

Այս ուտեստը պատրաստվում է երկու տարբեր չափերով․ մեկը մոտավորապես մեկ երրորդ մետրի (մոտավորապես մեկ ֆուտ) տրամագծով է, իսկ փոքր տարբերակը՝ մոտ կեսից մինչև մեկ երրորդ մեծի տրամագծով։

Հիմնական տարբերությունն այլ նմանատիպ տարտերից այն է, որ այլ ձվային կրեմով տարտեր (որոնք տարածված են Միացյալ Թագավորությունում) չեն պարունակում խնձոր և նուշ (և սովորաբար պատրաստվում են կոտրած խմորով)։

Մեկ այլ դասական ձվային կրեմով ուտեստ՝ կրեմ բրյուլե (*crème brûlée*), սովորաբար պատրաստվում և մատուցվում է ռամեկինի մեջ՝ առանց խմորի կամ մրգային ծածկույթի, և ստանում է լրիվ կարամելացված մակերես (շաքարի շերտը խորովելու միջոցով, մինչև այն դառնա պինդ և փայլուն)։

Այլ խնձորով տարտեր, որոնք, հավանաբար, Նորմանդիայից են ծագում, ներառում են այնպիսի տարբերակներ, որտեղ ձվային կրեմի փոխարեն կա նուշի մածուկի շերտ կամ խնձորով և նուշով մածուկ, կամ ֆրանժիպան (*frangipane*) նուշային խմոր, որն ամբողջովին ծածկված է կիսաշրջանաձև խնձորի շերտերով (որոշները զարդարված են խմորային ցանցով, և մեծ մասը պատրաստվում է կոտրած խմորով)։

ՄԹ-ում ֆրանսիական փուռերի ցանցը՝ Paul-ը, վաճառում է Flan Normand (Միացյալ Թագավորությունում՝ միայն մեծ չափսով) այս անվանմամբ՝ հավատարիմ մնալով 19-րդ դարի ավանդական բաղադրատոմսին, որտեղ երեսը և ամբողջական տեսքը «գյուղական» ոճի է։ Սակայն ՄԹ-ի բազմաթիվ սուպերմարկետներ (ներառյալ Tesco-ն) վաճառում են ապրանք՝ «Ֆրանսիական խնձորով տարտ» անվանմամբ՝ առանց հստակ մանրամասների տարածաշրջանային աղբյուրի կամ բաղադրատոմսի պատմական ծագման վերաբերյալ։ Սուպերմարկետներում վաճառվող տարբերակը, որպես կանոն, «խնձորով և նուշի մածուկով՝ խնձորի շերտերի տակ» տարբերակն է՝ առանց ձվային կրեմի կամ մասնակի կարամելացման, թեև նուշի տարրը հաճախ ներկայացվում է որպես ֆրանժիպան։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Что такое нормандский тарт и как его готовить
* Нормандский яблочный тарт
* 

Կատեգորիա:Խնձորով ուտեստներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Ջանքեթ

**Ջանքեթ** (**Junket**), կաթի վրա հիմնված աղանդեր է՝ ժելեատիպ կառուցվածքով, որը պատրաստվում է քաղցրացված կաթից և ռեննետից՝ մարսողական ֆերմենտից, որն մակարդում է կաթը։ Այն սովորաբար ձևավորվում է կաղապարում և մատուցվում սառը վիճակում։

## Պատրաստում
Ջանքեթ պատրաստելու համար կաթը (սովորաբար՝ շաքարով և վանիլով համեմված) տաքացվում է մոտավորապես 100&nbsp;°F ջերմաստիճանի, ապա ռեննետը, որը նախապես լուծվել է ջրում, խառնվում է, որպեսզի կաթը մակարդվի։ Աղանդերը մատուցումից առաջ սառեցվում է։ Ջանքեթը հաճախ մատուցվում է վերևից քերած մշկընկույզի շերտով։

## Պատմություն
Ջանքեթն առաջացել է ավելի հին ֆրանսիական ուտեստից՝ *jonquet*, որը ռեննետով մակարդված կրեմ էր, որից մածուկը (շիճուկը) հեռացվում էր, իսկ մնացած մակարդված մասերը քաղցրացվում էին շաքարով։

Միջնադարյան Անգլիայում ջանքեթը համարվում էր ազնվականության ուտեստ և պատրաստվում էր կրեմից՝ համեմված վարդաջրով, համեմունքներով և շաքարով։ Այն սկսեց կորցնել իր ժողովրդականությունը Տյուդորների ժամանակաշրջանում, երբ նորաձև դարձան syllabub-ները, իսկ 18-րդ դարում արդեն դարձել էր սովորական ուտեստ, որը վաճառվում էր փողոցներում։

20-րդ դարի մեծ մասում ԱՄՆ-ի արևելյան շրջաններում ջանքեթը, որը պատրաստվում էր կաթից՝ ոչ թե կրեմից, նախընտրելի էր հիվանդ երեխաների համար, հիմնականում իր քաղցրության և հեշտ մարսելիության պատճառով։

Դորոթի Հարթլին իր Food in England (Անգլիական խոհանոց) գրքում ընդգրկել է ռեննետի մասին բաժին, որին հաջորդում է "Ջանքեթ, մակարդված կաթ և շիճուկ կամ կրեմներ" թեման։ Նա նշում է, որ ռոմը ամենատարածված համեմունքն էր, իսկ խիտ կրեմն՝ սովորական ուղեկցող բաղադրիչը։ Նա ընդգծում է, որ կաթը տաքացնելու պրակտիկան նոր երևույթ է․ ի սկզբանե ջանքեթը պատրաստվում էր անմիջապես կովից ստացված կաթով, որն արդեն ուներ մարմնի ջերմաստիճան։

## Ծագում
Բառի ծագումնաբանությունը հստակ չէ։ Այն կարող է կապված լինել նորմանդերեն *jonquette* բառի հետ (կրեմի տեսակ, որը պատրաստվում էր եփած կաթից, ձվի դեղնուցներից, շաքարից և կարամելից) կամ իտալերեն *giuncata*-ի կամ ուղղակիորեն միջնադարյան լատիներեն *juncata*-ի հետ։ Ուտեստի առաջին գրառված օգտագործումը հանդիպում է The boke of nurture, folowyng Englondis gise աշխատության մեջ։

Բառը կարող է նաև ծագած լինել ֆրանսերեն *jonches* բառից, որը նշանակում է թարմ պատրաստված կաթնաշոռ, որը քամվել է հատուկ զամբյուղում։ Այս բառը wiederum ծագում է *jonquet* բառից, որն այդպիսի զամբյուղի անվանումն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան աղանդեր
Կատեգորիա:Բրիտանական աղանդեր
Կատեգորիա:Ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Պատմական խոհանոցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր