Արեկիպա

**Արեկիպա** ( , ), Պերուի երկրորդ խոշոր քաղաքը, որը գտնվում է երկրի հարավային մասում, Արևիպա նահանգի վարչական կենտրոնը:Պերուի սահմանադրական դատարանի գտնվելու վայրը։

Քաղաքի պատմական կենտրոնը, որտեղ պահպանել են սպիտակ հրաբխային քարից կառուցված բազմաթիվ գաղութային շենքեր,ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում 2000 թվականին:1868 թվականին քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ ավերվեց երկրաշարժի հետևանքով և հետագայում վերականգնվեց իր սկզբնական տեսքով : Արեկիպայի կենտրոնում պահպանվել են բազմաթիվ բարոկկո և նեո-գոթական շենքեր։

Քաղաքը առանձնանում է ուտեստների մեծ բազմազանությամբ, ինչի համար Արեկիպան հռչակվել է «պերուական խոհանոցի մայրաքաղաք»։

## Պատմություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքն էր որսալը ՝ աստիճանական անցում կատարելով հողագործությանը։ XV դարում այդ շրջանը, որն այն ժամանակ բնակեցված էր Այմա հնդկացիների կողմից, նվաճվել է Ինկաների կողմից և ծառայել որպես կայսրության սննդի կարևոր մատակարար։

Արեկիպան հիմնադրվել է 1540 թվականի օգոստոսի 15-ին կոնկիստադոր Ֆրանսիսկո Պիզարոյի կողմից։ Քաղաքին շնորհվել է "*Վիլյա դե լա Ասունսյոն դե Նուեստրա Սենյորա դել Վալյո Հերմոսո Արեկիպա*" անվանումը։ Կա նաև վարկած, որ այդ տարածքի անունը 1537 թվականին տվել է իսպանացի կոնկիստադոր դոն Դիեգո դե Ալմագրոն, որը, մատնացույց անելով գետնին, հարցրել է տեղի հնդիկներին. «Ի՞նչանուն ունի այս հողը». բնիկները, ենթադրելով, որ անծանոթը հարցնում թույլտվություն նստել պատասխանել են «Արեկիպա» («Նստեք»):

Իսպանական թագավոր Չարլզ V-ը 1540 թվականի դեկտեմբերի 22-ին գրությամբ քաղաքին վերագրեց բնակավայրի կարգավիճակ և հաստատեց իր զինանշանը, որը քաղաքը մինչև հիմա կրում է։

Գաղութատիրական դարաշրջանի ընթացքում քաղաքը զարգացավ առանց մեծ ընդվզումների, հարուստ արծաթով և բուրդով առևտուր անելով մնաց  իսպանական թագի պատվանդանը Պերուի հարավում:Երկիրը անկախություն հռչակելուց հետո Արեկիպան մի քանի տարի եղել է ընդդիմադիրների ներգրավման կենտրոն, որոնք պայքարել են Սիմոն Բոլիվարի անձնական իշխանության ուժեղացման դեմ։Երկրորդ Խաղաղօվկիանոսյան պատերազմի ժամանակ քաղաքը հանդիսանում էր երկրի հարավը պաշտպանող պերուական զորքերի հիմնական մատակարարման կենտրոնը, իսկ 1882-83 թվականներին ՝ Չիլիի Լիմայի գրավման ժամանակ, այն Պերուի իրական մայրաքաղաքն էր։

2001 թվականի հունիսի 23-ին Արեկիպան լուրջ վնասներ կրեց Ռիխտերի սանդղակով 7,9 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժից։

## Կլիմա
Քաղաքը ծովի մակարդակից գտնվում է 2335 մետր բարձրության վրա, Ատակամա ափամերձ անապատի և Արևելյան Անդ Լեռնաշղթայի միջև։

Արեկիպայի  կլիման կիսաանապատային է, բավականին զով է քաղաքի համար ՝ իր նշանակալի բարձրության պատճառով։ Ինսոլյացիայի մակարդակը շատ բարձր է։

## Բնակչություն


Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:940 height:350
PlotArea   = left:200 bottom:30 top:30 right:100
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1000000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:30000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1796 text:1796
 bar:1804 text:1804
 bar:1812 text:1812
 bar:1876 text:1876
 bar:1917 text:1917
 bar:1940 text:1940
 bar:1961 text:1961
 bar:1972 text:1972
 bar:1981 text:1981
 bar:1993 text:1993
 bar:2007a text:2007
 bar:2012 text:2012

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1796 from:0 till: 37241
 bar:1804 from:0 till: 37148
 bar:1812 from:0 till: 34478
 bar:1876 from:0 till: 30932
 bar:1917 from:0 till: 44209
 bar:1940 from:0 till: 80947
 bar:1961 from:0 till: 158685
 bar:1972 from:0 till: 309094
 bar:1981 from:0 till: 446942
 bar:1993 from:0 till: 619156
 bar:2007a from:0 till: 749291 
 bar:2012 from:0 till: 978009

PlotData=
 bar:1796 at: 37241 fontsize:s text: 37&nbsp;241 shift:(-10,5)
 bar:1804 at: 37148 fontsize:s text: 37&nbsp;148 shift:(-10,5)
 bar:1812 at: 34478 fontsize:s text: 34&nbsp;478 shift:(-10,5)
 bar:1876 at: 30932 fontsize:s text: 30&nbsp;932 shift:(-10,5)
 bar:1917 at: 80947 fontsize:s text: 44&nbsp;209 shift:(-10,5)
 bar:1940 at: 80947 fontsize:s text: 80&nbsp;947 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 158685 fontsize:s text: 158&nbsp;685 shift:(-10,5)
 bar:1972 at: 309094 fontsize:s text: 309&nbsp;094 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 446942 fontsize:s text: 446&nbsp;942 shift:(-15,5)
 bar:1993 at: 619156 fontsize:s text: 619&nbsp;156 shift:(-15,5)
 bar:2007a at: 749291 fontsize:s text: 749&nbsp;291 shift:(-15,5)
 bar:2012 at: 978009 fontsize:s text: 978&nbsp;009 shift:(-15,5)



## Տնտեսություն
Արեկիպան Պերուի հարավում ամենամեծ ֆինանսական, արդյունաբերական և առևտրային կենտրոնն է, իսկ երկրի երկրորդ ( Լիմայից հետո) տնտեսական կենտրոնը։ Պահպանում է սերտ տնտեսական կապերը Բոլիվիայի, Չիլիի և Բրազիլիայի հետ:Քաղաքի տնտեսության հիմնական ոլորտներն են.

* շինություն
* զբոսաշրջություն
* գյուղմթերքների վերամշակում
* տեքստիլ արդյունաբերություն
* տրանսպորտը
* մանրածախ առևտուրը
Արեկիպայի տնտեսությունը զարգանում է արագորեն։ 2003-2008 թվականներին Արեկիպայի ագլոմերացիան ցույց տվեց մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի ամենաբարձր աճը (տարեկան 9,59%)։

## Պատկերասրահ

File:Kolonni.jpg
File:Wedding day peru.jpg
File:Blue house peru.jpg
File:Red houses.jpg
File:Green street.jpg
File:Green street reload.jpg
File:Areqipa 1.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1540 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Պերուում
Կատեգորիա:Պերուի քաղաքներ