Սիգուրդ Օլսոն

**Սիգուրդ Ֆերդինանդ Օլսոն** (, ), ամերիկացի հեղինակ, բնապահպան, վայրի բնության պաշտպանության ջատագով։ Ավելի քան երեսուն տարի ծառայել է որպես վայրի բնության տարածքների գիդ հյուսիսային Մինեսոտայի և հյուսիսարևմտյան Օնտարիոյի Բաունդարի Ուոթերսի լճերում և անտառներում։ Հայտնի է եղել  *Bourgeois* անունով՝ տերմին, որը հին ճանապարհորդներն օգտագործում էին իրենց վստահելի առաջնորդների համար։

## Կենսագրություն
Սիգուրդ Օլսոնը ծնվել է Իլինոյս նահանգի Չիկագո քաղաքում, շվեդ-ամերիկացի բապտիստ ծնողների ընտանիքում, մեծացել է Վիսկոնսին նահանգի հյուսիսում, որտեղ էլ զարգացրել է իր հետաքրքրությունները։ Ի սկզբանե ընտանիքը տեղափոխվել է Սիսթեր Բեյ, ապա՝ Պրենտիս, ապա՝ Էշլանդ։  1921 թվականի հունիսին Օլսոնը մակույկով կատարել է իր առաջին ճամփորդությունը, որտեղ սիրահարվել է հյուսիսային Մինեսոտայի մակույկային ամայի վայրերին, որոնք հետագայում դարձել են Վայրի բնության սահմանային ջրերի մակույկային տարածք (, վերջինիս օգնությամբ)։  Մակույկային արշավախմբի մասին Օլսոնի առաջին հոդվածը լույս է տեսել 1921 թվականի հուլիսի 31-ին *Milwaukee Journal*-ում։ Նույն տարվա օգոստոսին Օլսոնն ամուսնացել է Լիզաբեթ Դորոթի Ուրհենհոլդի հետ, և նրանք իրենց մեղրամիսն անցկացրել են Բաունդարի Ուոթերսի մակույկային ճանապարհորդություններում։  Ուինթոնի Fall Lake-ում աշխատել է որպես մակույկների գիդ, նախքան 1929 թվականին այդ բիզնեսը գնելը։ Մոտավորապես 1931 թվականին Օլսոնը ղեկավարել է  *Border Lakes Outfitters*-ը։

Ղեկավարել է "Voyageurs" անվամբ հայտնի մակույկավարների արշավախումբը, որի կազմում ընդգրկված են եղել Էրիկ Ու. Մորսը, Դենիս Կուլիկանը, Բլեյր Ֆրեյզերը, Թոնի Լովինկը, Էլիոթ Ռոջերը և Օմոնդ Սոլանդտը։
thumb|Սիգուրդ Ֆ. Օլսոնի գրառումների հյուղակի ինտերիերը, Էլի, Մինեսոտա

Նորթլենդ քոլեջում, Վիսկոնսին-Մեդիսոն համալսարանում և Իլինոյսի համալսարանում գյուղատնտեսություն, բուսաբանություն, երկրաբանություն և էկոլոգիա ուսումնասիրելուց հետո  Օլսոնը տեղափոխվել է Մինիսոտա նահանգի Էլի քաղաք՝ տեղի քոլեջում (այժմ՝ Վերմիլիոն համայնքային քոլեջ) կենսաբանություն դասավանդելու։ Հետագայում նա ղեկավարել է գիտական ամբիոնը և եղել դեկան։ 1947 թվականին թողել է ուսուցչի պաշտոնը և իր ժամանակը նվիրել է գրելուն։   Կյանքի մեծ մասն անց է կացրել Էլի շրջանում, ամռան ամիսներին աշխատել է որպես մակույկավար-գիդ, ուսուցանել և գրել է բնության պատմության, էկոլոգիայի և Բաունդերի Ութերսի շրջակայքում գտնվող դրսի կյանքի մասին։

1971 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ Երկրի օրվա առաջին տոնակատարությունից մեկ տարի անց, Նորթլենդ քոլեջում տեղի է ունեցել առաջին բնապահպանական համաժողովը։ Երկօրյա համաժողովին ելույթ ունենալու հրավիրվածների թվում են եղել սենատոր Գայլորդ Նելսոնը և Սիգուրդ Օլսոնը։ Համաժողովը դարձել է «Սիգուրդ Օլսոնի բնապահպանական ինստիտուտի ծագման գործիքը», ինչպես գրել է ինստիտուտի հիմնադիր Ռոբերտ Մաթսոնը։ Նոր և հուզիչ ուղղությամբ շարժվելու եռանդով, ինչպես նաև առաջնորդվելով Սիգուրդ Օլսոնի փիլիսոփայությունով՝ ինստիտուտն իր դռները բացել է 1972 թվականի գարնանը՝ ավելի քան 30 տարի ծառայելով Նորֆլենդ քոլեջին և Lake Superior տարածաշրջանին։

1974 թվականին Օլսոնը ստացել է Ջոն Բերոուզի մեդալ՝ որպես բնության մասին գրելու բարձրագույն պատիվ։

Օլսոնը մահացել է 1982 թվականի հունվարի 13-ին՝ սրտի կաթվածից, իր տան մոտ ձյունակոշիկներով սահելիս։

Ծննդյան 100-ամյակի առթիվ ԱՄՆ սենատը հարգանքի տուրք է մատուցել Սիգուրդ Օլսոնին։ Դեյվիդ Բեքսը Օլսոնի կենսագրությունն ամփոփել է *A Wilderness Within - The Life of Sigurd F. Olson*  գրքում, որը հրատարակվել է 1990-ականների վերջում։

1998 թվականին Էլիում ստեղծվել է The Listening Point Foundation-ը՝ պահպանելու Օլսոնի ժառանգությունը և զարգացնելու վայրի բնության նրա փիլիսոփայությունը։

## Պահպանման աշխատանքներ
Օլսոնն առանցքային դերակատարում է ունեցել Բաունդերի Ուաթերսի պաշտպանության գործում և օգնում է մշակել 1964 թվականի «Վայրի բնության մասին» օրենքը։ 1963-1967 թվականներին եղել է  *The Wilderness Society* (Վայրի բնության միություն) փոխնախագահը, 1968-1971 թվականներին՝ նախագահը։ Հյուսիսային Մինեսոտայում օգնել է հիմնադրելու Վոյաջերս ազգային պարկը, Ալյասկայում գտնվող *Arctic National Wildlife Refuge*-ը և Կալիֆորնիայում գտնվող *Point Reyes* ազգային ծովափը։ Սիգուրդը նաև եղել է ներքին գործերի քարտուղար Ստյուարտ Ուդալլի վայրի բնության և ազգային պարկի խնդիրների գծով խորհրդականը։

Ավելի քան 50 տարվա քրտնաջան աշխատանքից հետո Սիգուրդը հասել է իր նպատակին։ 1978 թվականին՝ Սիգուրդի մահից 4 տարի առաջ, Ջիմի Քարթերը *Boundary Waters Canoe Area Wilderness*-ին (Վայրի բնության սահմանային ջրերի մակույկային տարածք) տվել է  լիարժեք վայրի բնության կարգավիճակ։ Օլսոնի քրտնաջան աշխատանքը հիշատակվում է տարբեր ձևերով, այդ թվում նրա անունով է կոչվում ԵՄՔԱ *Camp Widjiwagan*-ի կենտրոնական մասնաշենքը, որը գտնվում է Burntside լճի մոտակայքում։

Օլսոնը եղել է Ազգային պարկերի ասոցիացիայի նախագահ և նրա հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։

## Աշխատությունների ցանկ
* *The Singing Wilderness* (1956)
* *Listening Point* (1958)
* *The Lonely Land* (1961)
* *Runes of the North* (1963)
* *Open Horizons* (1969)
* *The Hidden Forest* (1969)
* *Wilderness Days* (1972)
* *Reflections From the North Country* (1976)
* *Of Time and Place* (1982)
* *Songs of the North*. Howard Frank Mosher, ed. (1987)
* *The Collected Works of Sigurd F. Olson: The Early Writings, 1921-1934*. Mike Link, ed. (1988)
* *The Collected Works of Sigurd F. Olson: The College Years, 1935-1944*. Mike Link, ed. (1990)
* *The Meaning of Wilderness: Essential Articles and Speeches*.  Խմբագիր և ներածական մասին հեղինակ՝ Դեյվիդ Բեքս (2001)։
* *Spirit of the North: The Quotable Sigurd F. Olson*.  Խմբագիր և ներածական մասին հեղինակ՝ Դեյվիդ Բեքս (2004)։

## Գրականություն
* Backes, David. A Wilderness Within: The Life Of Sigurd F. Olson. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1997.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Listening Point Foundation – a non-profit organization dedicated to furthering Sigurd Olson's legacy
* The Sigurd Olson Environmental Institute at Northland College
* Sigurd Olson website at the University of Wisconsin–Milwaukee
* Sigurd Olson at the Minnesota Historical Society's Author Biography Project
*The  Sigurd Olson Papers are available for research use at the Minnesota Historical Society.

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բնապահպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Իլինոյսի համալսարանի շրջանավարտներ