Աթենա Դաեմի

**Աթենա Դաեմի Խոշկնուդհանի** (, ), Իրանցի քաղաքացիական իրավունքների ակտիվիստ, երեխաների իրավունքների պաշտպան, իրավապաշտպան և Իրանում քաղբանտարկյալ։ Դաեմին վերջին անգամ ձերբակալվել է 2016 թվականի նոյեմբերին և դատապարտվել յոթ տարվա ազատազրկման։ Խաղաղ գործողությունները, որոնց համար նրան մեղադրանք է առաջադրվել, ներառում են մահապատժի դեմ թռուցիկների տարածումը և Facebook- ում և Twitter-ում Իրանի մահապատժի օրենքի դեմ գրառումների կատարումը: Ավելի ուշ Դաեմին և նրա քույրերը ձերբակալվել և դատապարտվել են «հերթապահ սպաներին վիրավորելու» մեղադրանքով։ Հետագա բողոքարկումները չեղարկել են այդ դատավճիռը և նվազեցրել նրանց վրա կիրառվող նախնական պատիժը:

Դաեմին հացադուլ է հայտարարել Էվին բանտում (9 ապրիլի, 2017 - 1 հունիսի, 2017՝ 55 օր) և Թեհրանի մոտակայքում գտնվող Շահր է Ռեյ բանտում (24 հունվարի, 2018 - 15 փետրվարի, 2018՝ 22 օր): Նա շարունակել է բողոքել Էվին բանտի պայմանների և մահապատժի դեմ: «Ամնեսթի ինտերնեյշնլ»-ի կողմից նա ճանաչվել է որպես «խղճի բանտարկյալ»։

## Գործունեություն
Դաեմին աշխատել է Թեհրանի հեղինակավոր «Revolution Sports Club»-ում։ Նա մասնակցել է բողոքի ցույցերին՝ կոչ անելով դադարեցնել մահապատիժը և մասնակցել Սիրիայում երեխաների համար իրականացվող ցույցերին։

## Ձերբակալություն
Աթենա Դաեմին ձերբակալվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 21-ին։ Նա պահվել է մեկուսարանում, զրկվել է փաստաբանից և բազմիցս հարցաքննվել 86 օր շարունակ: 2015 թվականի հունվարի 14-ին նրան տեղափոխել են Էվին բանտի կանանց գաղութ։ Նրան մեղադրանք է առաջադրվել «ազգային անվտանգության դեմ պայքարելու և դավադրության», «համակարգի դեմ քարոզչություն տարածելու», «ապացույցները թաքցնելու» և «Իրանի Իսլամական Հանրապետության հիմնադրին և Գերագույն առաջնորդին վիրավորելու» մեջ։

## Դատավարություն
Դաեմին դատապարտվել է 2015 թվականի մայիսի 21-ին Հեղափոխական դատարանի 28-րդ մասնաճյուղի դատավոր Մողիսեհի կողմից (տասնհինգ րոպեանոց դատավարությունից հետո): Նա դատապարտվել է տասնչորս տարվա ազատազրկման՝ մի քանի հոդվածներով: Ամենաերկար պատիժը յոթ տարի է եղել՝ «հավաքների և դավաճանության համար»։ Նրա դատավճիռը վերաբերում է խաղաղ ակտիվիզմին, ներառյալ մեղադրանքները՝ կապված մահապատժի դեմ թռուցիկներ տարածելու և Facebook-ում և Twitter-ում Իրանում գործող մահապատժի մասին գրառումները քննադատող հրապարակումների հետ։ Նրա ձերբակալությունն ու դատավճիռը դիտվում են որպես Իրանի դատական իշխանության կողմից ակտիվիստների, հեղինակների և արվեստագետների դեմ կիրառվող անորոշ մեղադրանքների և դաժան պատիժների ալիքի մի մաս։

Դաեմիի գործը բողոքարկվել է Վերաքննիչ դատարանի 36-րդ մասնաճյուղում։ 2016 թվականի հունվարի 13-ի դրությամբ բողոքին ընթացք չի տրվել և նրա առողջության հետ կապված խնդիրները չեն լուծվել։ Դաեմին ազատ է արձակվել 5500 միլիոն ռիալ գրավի դիմաց 2016 թվականի փետրվարի 15-ին։ Վերաքննիչ դատարանի նիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հուլիսին։ Բողոքարկումը հիմնված է եղել Իսլամական նոր քրեական օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի վրա, որով նրա պատիժը կրճատվել է մինչև ամենածանր մեղադրանքի առավելագույն ժամկետը՝ յոթ տարի։

Դաեմին կրկին ձերբակալվել է իր ծնողների տանը՝ քույրերի աչքի առաջ՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 26-ին և վերադարձել Էվին բանտ։ Նա պաշտոնապես բողոքել է Էվին բանտի դատախազություն՝ իրեն ձերբակալած Հեղափոխության պահապանների գործողությունների վերաբերյալ։

2017 թվականի մարտի 23-ին Դաեմիին և նրա քույրերին մեղադրանք է առաջադրվել «հերթապահ պետական պաշտոնյաներին վիրավորելու համար»։ Քրեական դատարանում մեկ ժամ տևած դատավարությունից հետո նրանք դատապարտվել են երեք ամիս 1 օր ժամկետով։ Դաեմիի պատժին ավելացվել է ազատազրկման նաև այս ժամկետը, սակայն քույրերի համար այն եղել է պայմանական։

2017 թվականի ապրիլին հացադուլ է սկսել՝ որպես բողոք հավելյալ մեղադրանքների դեմ։ 2017 թվականին վերաքննիչ դատարանի երկրորդ նիստում նա և իր քույրերն արդարացվել են։ Դաեմին դադարեցրել է հացադուլը 2017 թվականի հունիսի 1-ին՝ 55 օր անց։

2022 թվականի հունվարին «Amnesty International»-ը հայտարարել է, որ Դաեմին ազատ է արձակվել՝ հինգ տարվա ազատազրկումից հետո։

## Կալանավորում
### Էվինի բանտ
Դաեմին հացադուլ է սկսել 2017 թվականի ապրիլի 9-ին, որը տևել է մինչև հունիսի 1-ը, 55 օր տևողությամբ հացադուլը եղել է ի նշան իր յոթ տարվա ազատազրկմանը ևս երեք ամիս և մեկ օր ավելացման համար։ Դա դիտվել է որպես բողոք նաև իր քույրերի դատավճռի դեմ այն բանից հետո, երբ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) ասել է, որ քույրերը «վիրավորել են հերթապահ սպաներին»։

«Ամնեսթի ինթերնեյշնլի» կողմից 2017 թվականի մայիսի 17-ին նամակ է գրվել՝ խնդրանք առ այն, որ Դաեմիին տեղափոխեն բանտից հիվանդանոց, որտեղ նաև  նկարագրել են, թե ինչ է կատարվել նրա հետ բանտում։ Նամակում ասվել է, որ Դաեմին, որն այն ժամանակ 40 օր հացադուլի մեջ է եղել, արյուն է հազացել և ունեցել է ծանր քաշի կորուստ, սրտխառնոց, փսխում, արյան ճնշման տատանումներ և երիկամների ցավեր։ Բժիշկները զգուշացրել են, որ նրան անհապաղ հոսպիտալացում է անհրաժեշտ։ Այնուամենայնիվ Էվին բանտի իշխանությունները հրաժարվել են թույլատրել նրան տեղափոխել բանտից դուրս գտնվող հիվանդանոց՝ բուժման նպատակով։ Նրա հացադուլն ավարտվել է 2017 թվականի հունիսի 1-ին այն բանից հետո, երբ վերաքննիչ դատարանը չեղարկել է նրա և քույրերի նկատմամբ լրացուցիչ մեղադրանքները։

### Քարճակի բանտ
2018 թվականի հունվարի 24-ին Դաեմիին տեղափոխել են Քարճակի բանտ։ Նրան տեղափոխել են Գոլրոխ Էբրահիմի Իրայիի հետ միասին, որը բանտարկվել էր չհրապարակված հորինված պատմություն գրելու համար, իսկ թեման եղել է կանանց քարկոծելու պրակտիկայի քննադատությունը։ Նրանց տեղափոխումը Շահր-է Ռեյ՝ բռնի հանցագործների բանտ վիճարկվել է որպես անօրինական, քանի որ դա խախտում է բանտարկյալների դասակարգման վերաբերյալ Իրանի կանոնակարգերը։

Երկու կանայք էլ հացադուլ են սկսել 2018 թվականի փետրվարի 3-ին՝ տեղափոխվելուց հետո։ Amnesty International-ը կրկին կոչ է արել նրանց անհապաղ և անվերապահ ազատ արձակել՝ պատճառաբանելով, որ նրանք բանտարկվել են իրենց մարդու իրավունքների խաղաղ կերպով իրականացման համար։ Amnesty-ն բազմիցս մտահոգություն է հայտնել բանտի հակասանիտարական և վտանգավոր պայմանների վերաբերյալ, որը նախկինում եղել է հավի արդյունաբերական ֆերմա, ինչպես նաև մտահոգություն է հայտնել իր և Իրայի նկատմամբ վատ վերաբերմունքի վերաբերյալ։

Աթենա Դաեմին հացադուլի մեջ է մնացել մինչև 2018 թվականի փետրվարի 15-ը՝ 22 օր։ Գոլրոխ Էբրահիմի Իրայի հացադուլը շարունակել է մինչև 2018 թվականի ապրիլի 24-ը՝ 81 օր։ Երկու կանայք էլ ծայրահեղ ծանր ֆիզիկական վիճակում են եղել և միջազգային բողոքների առարկա են դարձել։ Նրանք վերադարձվել են Էվին բանտի կանանց բաժին՝ 2018 թվականի մայիսի 10-ին։

### Ռաշտի բանտ
2021 թվականի մարտի 16-ին՝ Նովրուզից մի քանի օր առաջ, Աթենային «բանտից աքսորել են» Ռաշտի կենտրոնական բանտ, որտեղ նրա ընտանիքի համար ավելի դժվար կլիներ այցելություն կազմակերպելը։

## Հետագա բողոքի ցույցեր
2018 թվականի մայիսի 25-ին Դաեմին նամակ է ուղարկել Էվին բանտից՝ դատապարտելով մահապատիժը և քննարկելով մահապատժի դատապարտված քաղբանտարկյալ Ռամին Հոսեյն-Փանահիի իրավիճակը։

2018 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ Մահապատժի դեմ պայքարի համաշխարհային օրը Դաեմին, Գոլրոխ Էբրահիմի Իրան և Մարիամ Աքբարի Մոնֆարեդը ստորագրել են նամակ՝ հրապարակայնորեն կոչ անելով Ջավաիդ Ռեհմանին՝ որպես ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող գնահատել Իրանում մարդու իրավունքների հնարավոր խախտումները, ներառյալ մահապատժի մասին օրենքի օգտագործումը։

2018 թվականի հոկտեմբերին որպես հիշատակ իր բանտարկության չորրորդ տարուն՝ Դաեմին հրապարակային նամակ է գրել մորը։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* http://www.bbc.com/persian/iran-37510604
* http://www.bbc.com/persian/iran/2015/06/150601_l39_atena_daemi_verdict
* http://ir.voanews.com/a/iran-prisoners-latest/3646908.html
* http://fa.euronews.com/2015/06/04/iran-two-activistes-sentenced-to-jail
 
Կատեգորիա:Իրանցի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Իրանցի կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Իրանցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ