open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բուխարևի գործվածքեղենի խանութ

**Բուխարևի գործվածքեղենի խանութ** (), ճարտարապետական հուշարձան Սվերդլովսկի մարզի Կամենսկ-Ուրալսկի քաղաքում։

Ժողովրդական պատգամավորների Սվերդլովսկի շրջանային խորհրդի գործադիր կոմիտեի 1987 թվականի դեկտեմբերի 31-ի № 535 որոշմամբ շինությանը շնորհվել է տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ։

## Ճարտարապետություն
Շենքը կառուցվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին քաղաքի պատմական կենտրոնի առևտրային թաղամասում, Լենինի փողոցում (նախկինում՝ Բոլշայա Մոսկովսկայա փողոց)։ Հյուրանոցի շենքի հետ միասին համարվում է առևտրի շենքերի համայնապատկերի մի մասը։

Որմնաքարե հիմքով աղյուսե միահարկ շենքի հիմնական մասը հարավային ճակատն է։ Տանիքը գալարավուն է` փայտե գերաններից։ Շենքի նախագիծն իրենից ներկայացնում է ձգված ուղղանկյուն հյուսիս-հարավ առանցքի վրա, փողոցին ուղղահայաց։ Ճակատամասի կազմը սիմետրիկ է։ Կենտրոնական առանցքն առանձնացնում և ապահովում է լայն դռնախորշը, իսկ պատի վերին մասում` փոքրիկ ձեղնահարկը։ Դռների երկու կողմերում կան երկու բարձր պատուհաններ, որոնց որմնախորշերը զարդարված են ցիլինդրավոր աղյուսե տարրերով։ Ստորին մասում բարձրաքանդակային քիվն է որմնասյուներով։ Այս պատկերով քիվի պրոֆիլը տարածվում է դեպի արևելյան ճակատ։ Արևելյան ճակատի կոմպոզիցիան ասիմետրիկ է, այն արտահայտված որմնասյունում բաժանվում է երկու անհավասար մասի։ Լենինի փողոցին մոտ գտնվող մասում դեկորի տարրերը նույն են, ինչ հարավային ճակատում։ Լենինի փողոցից հեռու` աջ կողմում դեկորի տարրերը պարզեցված են։ Հյուսիսային և արևմտյան ճակատները զուրկ են դեկորներից և որմնախորշերից։

Նախնական նախագծում շենքը ունեցել է երեք մուտք, մեկը փողոցի կողմից, երկուսը արևելյան ճակատից, ներկայումս   մուտքերը տեղակայված են արևելյան և արևմտյան ճակատներից, բայց հյուսիսային ճակատից լրացուցիչ մուտք է բացված։   Լայնակի կտրվածով պատը ուղղանկյուն պլանը բաժանում է երկու անհավասար մասերի, որոնք իրար հետ միացվում են որմնախորշով։   
   
Բուխարևի գործվածքեղենի խանութը համարվում է 19-րդ դարի «աղյուսային ոճի» առևտրական նշանակության համապարփակ կառույցի մոդել։ Շինության կառուցման ճշգրիտ տարեթիվը հայտնի չէ։ Ռեստավրացիոն աշխատանքներ չեն իրականացվել։

## Պատկերասրահ

Bukharev shop 011.jpg
Bukharev shop 013.jpg
Bukharev shop 005.jpg


## Գրականություն
* 
* Памятники архитектуры Каменска-Уральского / С. И. Гаврилова, Л. В. Зенкова, А. В. Кузнецова, А. Ю. Лесунова — Екатеринбург: Банк культурной информации, 2008. — 92 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Սվերդլովսկի մարզի շենքեր և կառույցներ
Azadliq

**Ազադլիք** (, «Ազատություն»), ադրբեջանական հասարակական-քաղաքական օրաթերթ։

## Պատմություն
Օրաթերթը հիմնադրվել է 1989 թվականին Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատի կողմից՝ որպես շաբաթաթերթ։ Պարբերականի առաջին համարը լույս է տեսել 1989 թվականի դեկտեմբերի 24-ին։ Թերթի առաջին խմբաագիրը եղել է Նադժաֆ Նադժաֆովը (1989-1991)։ Նրա տեղակալը եղել է Ադալեթ Թագիրզադեն։

1996 թվականից «Ազադլիքը» թողարկվում է շաբաթը վեց համար տպաքանակով։

2003 թվականից թերթի գլխավոր խմբագիրն է Գանիմաթ Զահիդը։

## Մրցանակներ
2009 թվականին թերթը ստացել է Գերդ Բուցերիուսի «Արևելյան Եվրոպայի ազատ մամուլ» մրցանակ ()` ստանալով որպես պարգև 30000 եվրո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ադրբեջաներեն թերթեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի թերթեր
Արգենտինական CL-44 ինքնաթիռի պատահար

**Պատահար արգենտինական CL-44 ինքնաթիռի հետ**, ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 1981 թվականի հուլիսի 18-ին Canadair CL-44 տիպի ինքնաթիռի հետ։ Ինքնաթիռը խոցվել է Խորհրդային Հայաստանի տարածքում։ Զոհվել է 4 մարդ։

## Պատմություն
1981 թվականի հուլիսի 18-ին տրանսպորտային Canadair CL-44 ինքնաթիռը (համարը՝ LV-JTN), պատկանել է արգենտինական Transporte Aéreo Rioplatense ավիաընկերությանը), որը վերադառնում էր Թել Ավիվ- Թեհրան թռիչքից, մտել է Խորհրդային միության տարածք։

Դեպքի առիթով Վազիանի ռազմաբազայից օդ են բարձրացել չորս Су-15ТМ տիպի ռեակտիվ ինքնաթիռներ, սակայն հրամանատարության անորոշությունից և ոչ կվալիֆիկացիոն գործողությունների արդյունքում ինքնաթիռները ժամանակից շուտ ծախսել են վառելիքը և ստիպված եղել վերադառնալ ավիաբազա։ Այդ ժամանակ նշանառման գործընթացը հանձնարարվել է մեկ այլ ինքնաթիռի, որի հրամանատարը եղել է Վալենտին Կուլյապինը։ Ինքնաթիռը զինված է եղել միջին հեռահարության Р-98М «երկիր-երկիր» հրթիռներով։ Ինքնաթիռի առջև դրվել էր առաջադրանք՝ իջեցնել սահմանախախտին։ Փորձելով իրականացնել հրամանը՝ ինքնաթիռը մոտեցել է թիրախին, որի արդյունքում անհնարին է դարձել հրթիռների կիրառումը։ Այդ ժամանակ սահմանախախտ ինքնաթիռը մոտենալիս է եղել ԽՍՀՄ օդային տարածք։ Կուլյապինը որոշել է խոցել CL-44 ինքնառիը և երկրորդ փորձով իր ինքնաթիռի կմախքի (ֆյուզելյաժ)  և ողնափայտի միջոցով կարողացել է տակից հարվածել սահմանախախտի կայունացուցչին։ Միևնույն ժամանակ, արևմտյան որոշ ավիացիոն փորձագետներ ենթադրում են, որ բախումը պատահաբար է տեղի ունեցել, իսկ խոցման հետ կապված պատմությունը մշակվել է հետագայում՝ խորհրդային օդաչուի արդարացման համար։

Տրանսպորտային ինքնաթիռը կորցրել է հավասարակշռությունը և ընկել սահմանից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռի տախտակամածում գտնվող 4 ուղևորները, որոնցից մեկը Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի էր, զոհվել են։ Կուլյապինը հաջողությամբ կատապուլտվել է, խոցման համար արժանացել «Կարմիր դրոշի» շքանշանի։

Նախորդ չվերթով արգենտինական ինքնաթիռը Իրանի համար բերել էր ռազմամթերք և տանկերի համար նախատեսված պահեստամասեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1981 Հայաստանում
Վլադիմիր Լենինի հուշարձան (Նիժնի Տագիլ)

**Վլադիմիր Լենինի հուշարձան** (), Վլադիմիր Լենինին նվիրված մոնումենտալ քանդակ Նիժնի Տագիլի Աշխատավոր երիտասարդների պուրակում, Օստրովսկու փողոցում։ Համարվում է ԽՍՀՄ-ում համաշխարհային պրոլետարիատի առաջնորդի առաջին հուշարձաններից մեկը։

## Պատմություն
1924 թվականի հունվարի 24-ին, Լենինի հուղարկավորության օրը, Նիժնի Տագիլում տեղի է ունեցել սգո հանրահավաք, որից հետո որոշվել է առաջնորդի հիշատակը հավերժացնել` քաղաքում տեղադրելով նրա հուշարձանը։ 1925 թվականի մայիսի 15-ին հուշարձանի լավագույն նախագծի համար հայտարարվել է մրցույթ։ Հաղթող է ճանաչվել Նիժնի Տագիլի թիվ 1 դպրոցի նկարչության ուսուցիչ Ալեքսեյ Իվանովիչ Ֆռոլովի «Լենինը կենդանի է պատգամներում» կոմպոզիցիան։ Լենինի քանդակը ձուլել են Լենինգրադի «Красный выборжец» գործարանի աշխատակիցները քանդակագործ Վասիլի Կոզլովի մոդելի համաձայն, իսկ պատվանդանը կառուցվել է քաղաքի բնակիչների հավաքած միջոցներով։

Հուշարձանի հանդիսավոր բացման արարողություն տեղի ունեցավ 1925 թվականի նոյեմբերի 7-ին, Մեծ Հոկտեմբերյան հեղափոխության ութերորդ տարելիցի օրը, Երուսաղեմի տաճարին հարակից հրապարակում։ Այդ ժամանակից ի վեր հուշարձանի դիմացի հրապարակը օգտագործվել է տոնական հանդիսությունների, պրոլետարական հանրահավաքների, մանկական և սպորտային միջոցառումների համար։ Հուշարձանի մոտ տեղադրվել է հավաքվող ամբիոն։ 45 տարի անց, Վլադիմիր Լենինի  ծննդյան 100-ամյակի նախօրեին, վերանորոգվել են հուշարձանը և նրա հարևանությամբ գտնվող պուրակը, տարածքը ծածկվել է բետոնե սալիկներով, ինչպես նաև շրջապատվել է երկաթե ցանկապատով։

2006 թվականի փետրվարին հուշարձանը ենթարկվել է վանդալիզմի. հուշարձանը վայր են գցել պատվանդանից, կտրել են գլուխն ու աջ ձեռքը, իսկ պատվանդանը պատել են գրաֆիտիով։ 2006-2007 թթ. գեղարվեստի թանգարանը իրականացրել է վերականգնողական աշխատանքներ, որի արդյունքում քանդակն ամբողջովին վերականգնվել է։

Ներկայումս Լենինի հուշարձանը մշակութային ժառանգության օբյեկտ է, սակայն բնակիչների զգալի մասը այն չի ճանաչում որպես Նիժնի Տագիլի գլխավոր խորհրդանիշ և հուշարձանին վերաբերում է որպես քաղաքի և երկրի պատմության մի մասի։

## Պատկերասրահ

Памятник В.И. Ленину г.Нижний Тагил.jpg
Памятник В. И. Ленину, г. Нижний Тагил.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1924 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Վլադիմիր Լենինի հուշարձաններ
Ափսոս, որ նա պոռնիկ է

**Ափսոս, որ նա պոռնիկ է**, կինոֆիլմ, Ջոն Ֆորդի ստեղծագործության էկրանավորումը։

## Սյուժե
Անաբելլը՝ հղիանալով սեփական եղբորից, ամուսնանում է Սորանցոյի հետ։ Եղբոր հետ կապը շարունակվում է պահպանվել, անգամ ամուսնությունից հետո։ Իմանալով դրա մասին, Անաբելլի ամուսինը ամեն կերպ փորձում է վրեժխնդիր լինել, բայց նա միակը չէ, ով նման մտադրություն ունի։ Վերջ ի վերջո մահը համախմբում է բոլորին։

## Դերերում
* Շառլոտա Ռեմփլինգ
* Օլիվեր Թոբիաս
* Ֆաբիո Տեստի

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր.Ջուզեպպե 
* Պատրոնի Գրֆֆի
* Պրոդյուսեր.Սիլվիո Կլեմենտելլի
* Սցենարի հեղինակ.Ջոն Ֆորդ,Կառլո Կառունչի
* Կոմպոզիտոր. Էնիո Մորիկոնե
* Օպերատոր. Վիտորիո Ստորարո

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1971 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Էնիո Մորիկոնեի
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինցեստի մասին
Գայ Բյորջես

**Գայ Բյորջես** (, ), «ԲիԲիՍիի» հաղորդավար, անգլիական MI5-ի և ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի կրկնակի լրտես։ Եղել է Քեմբրիջյան հնգյակի անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1911 թվականին Անգլիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Դեվոնպորտ քաղաքում՝ նավատորմի սպա Մալքոլմ Քինգսֆորդ դե Մոնսի Բյորջեսի և Էվելին Մերիի ընտանիքում։ Սովորել է Իթըն քոլեջում, այնուհետև հոր օրինակով սովորել է Դարթմութի թագավորական ռազմածովային նավատորմի «Բրիտանիա» ակադեմիայում։

1934 թվականին ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանի Թրինիթի քոլեջը, որտեղ անդամակցել է «Քեմբրիջի առաքյալներ» փակ ինտելեկտուալ խմբին, որի անդամները հայտնի են եղել իրենց մարքսիստական հայացքներով։ Այդ ժամանակ նա արդեն ծանոթ է եղել «Քեմբրիջյան հնգյակի» մյուս մասնակիցների և խորհրդային հետախույզ Արնոլդ Դեյչի հետ, ով և հավաքագրել է Բյորջեսին և համակարգել նրա աշխատանքը Մոսկվայի հետ։ Նույն տարում սկսել է թաքցնել իր ձախ հայացքները և անդամակցել Անգլո-գերմանական պրոնացիստական կազմակերպությանը։ Այս կազմակերպության անդամ է եղել նաև Քիմ Ֆիլբին։

Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատել է գնդապետ Ջոն Մաքնամարի օգնականի պաշտոնում։ 1936-1944 թվականներին աշխատել է «ԲիԲիՍիում»։ Թողարկել է «Շաբաթը Վեսթմինսթերում» հաղորդաշարը։ 1939-1941 թվականներին համատեղությամբ աշխատել է MI5-ի քարոզչության բաժնում։ 1944 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Միացյալ թագավորության արտաքին գործերի նախարարությունում։

Լոնդոնում Բյորջեսը ապրել է Չեսթեր սքվերում, այնուհետ Բենթինք փողոցում, որտեղ Էնթոնի Բլանտի հետ միասին վարձակալել է իրենց համալսարանական ընկերոջ Վիկտոր Ռոթշիլդի բնակարանը։ Բարոն Ռոթշիլդին պատկանող բնակարանը պատերազմի տարիներին Լոնդոնում բոհեմական կյանքի հայտնի կենտրոն էր։ Եվ չնայած, որ և Բյորջեսը, և Բլանտը եղել են համասեռամոլներ, Բլանտը իր հուշերում գրել է, որ իրենք չեն ունեցել «սեռական կապ»։

1947 թվականին ուղարկվել է Վաշինգտոն և նշանակվել Նորին մեծության դեսպանատան երկրորդ քարտուղարի պաշտոնում։

1951 թվականի մարտին Վաշինգտոնում հանդիպել է Մայքլ Սթրեյթի հետ։ Այդ ժամանակ Ֆիլբին զգուշացրել է Բյորջեսին և Դոնալդ Մաքլեյնին, որ նրանք կասկածի տակ են և, ամենայն հավանականությամբ, կբացահայտվեն մոտ ժամանակներում։ 1951 թվականի մայիսին երկուսն էլ լքել են Անգլիան և ուղևորվել Կույբիշև։ 1956 թվականին Բյորջեսին թույլատրել են բնակվել Մոսկվայում։ Նա ստացել է խորհրդային անձնագիր՝ Ջիմ Էլիոթ անվամբ։ Նույն տարվա օգոստոսին Մոսկվա է ժամանել Թոմ Դրիբերգը՝ Բյորջեսից հարցազրույց վերցնելու նպատակով։

Բյորջեսը չի հարմարվել խորհրդային կյանքին և լինելով ալկոհոլիկ 1963 թվականին մահացել ալկոհոլիզմից։ Մահացածի վերջին կամքի համաձայն, նրա աճյունը փոխանցվել է Բրիտանիայում ապրող իր հարազատներին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Lownie Andrew. Stalin’s Englshman: The Lives of Guy Burgess, London: Hodder and Stoughton, 2015. ISBN 978-1473627369.

## Արտաքին հղումներ
* Советский шпион, который работал на Би-би-си на сайте Русской службы BBC.
* Шпионаж был его страстью. Биография советского агента Гая Бёрджесса — авантюриста, увлекшегося коммунизмом, но разочаровавшегося в СССР на сайте Радио Свобода.

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ՊԱԿ սպաներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Հետախույզներ
Վենետիկի ռազմածովային պատմության թանգարան

**Վենետիկի ռազմածովային պատմության թանգարան**  ()՝ թանգարան, որը գտնվում է Վենետիկում։ Այն նվիրված է Վենետիկյան Հանրապետության ու Իտալիայի ռազմածովային նավատորմի պատմությանը։

## Պատմություն
[250px|մինի|ձախից|[Ֆրանչեսկո Գվարդի, Բուճինտորո Սուրբ Նիկոլայի եկեղեցու մոտ Համբարձման օրը (1775—1780)]]
Թանգարանը հիմնադրվել է 1919 թվականին Իտալիայի Թագավորական Ռազմածովային նավատորմի կողմից. ։ Թանգարանի նախատիպը եղել է Վենետիկյան Արսենալի «Նորաձևության տունը»։ Այնտեղ պահպանվել են Արսենալում պատրաստված նավերի նմուշներ, որոնք կազմել են նավաշինության նախագծման և շինարարական գործընթացի մի մասը
։

Հավաքածուի մեջ ընդգրկվել են նաև ծովային մասունքներ, ռազմածովային գերեվարված իրեր, որնք նախկինում պահպանված են եղել Արսենալում և Դոժերի պալատում։

1964 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է 15-րդ դարի կառուցած հինգ հարկանի մի շենքի զինանոց։ Ժամանակին այնտեղ պահվել է հացահատիկ, որից պատրաստել են թխվածքաբլիթներ և դրանք հիմնականում ձիավարների ուտելիքի մասն են կազմել։

## Հավաքածու
Հիմնական շինությունը 4000 քմ է, իսկ ցուցադրությունները ներկայացված են 42 սրահներում։

1961 թվականից շենքի գլխավոր մուտքի առջև ցուցադրվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գրավված ռազմական իրեր ՝  Ավստրո-Հունգարիայի ռազմածովային ուժերի  երկու ռազմական նավեր ՝  **SMS Viribus Unitis**-ը և **SMS Tegetthoff**-ը։

Երկրորդ հարկի Վենետիկյան դոժի շքերթային պատկերասրահում առանձին սենյակ նվիրված է Բուչինտորոյին (), այն օգտագործվում Վենետիկի հանրապետության ամենամյա  «Նշանդրեք ծովի հետ» արարողություն ժամանակ։

Չորրորդ հարկում է գտնվում «Շվեդական սրահը» ()՝ նվիրված իտալական և շվեդական նավատորմի հարաբերություններին։

Թանգարանում կա նաև «Նավերի սրահ» (), որտեղ ցուցադրվում են տարբեր դարաշրջանների նավեր (սրահը բաց է միայն հատուկ հատուկ առիթների համար)։

## Պատկերասրահ

Side of a Model of the Bucintoro in Venice.jpg|Բուչինտորոյի մոդել
Il Ritorno del Bucintoro al molo nel giorno dell'Ascensione (c.1738) Canaletto - Wells-Next-The-Sea, The Earl of Leicester and Trustees of the Holkham Estate.jpg|Բուչինտորո
Figure Head on a Model of the Bucintoro in Venice.jpg|Բուչինտո
Museonavale3.JPG|Փրկված նավի առաջամաս 1917, խորտակված իտալացիների կողմից
Museonavale 4.JPG|Նավի մոդել, խորտակված գերմանացիների կողմից, 1943
Museonavale1.JPG|


## Արտաքին հղումներ
* Музей военно-морской истории на сайте AboutVenice.ru

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1919 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:1919 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Վենետիկի թանգարաններ
Կատեգորիա:Վենետիկի տեսարժան վայրեր
Երևանյան էտյուդներ (սիմֆոնիկ շարք)

**«Երևանյան էտյուդներ»**, սիմֆոնիկ շարք, որ գրել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանը 1925 թ․ և նվիրել Երևանի Պետական կոնսերվատորիայի նվագախմբին։

250px|right|Երևանյան էտյուդներ սիմֆոնիկ շարքի առաջին հրատարակության շապիկը

## Պատմություն
«Երևանյան էտյուդներ» Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործությունը  երկու մասից կազմված սիմֆոնիկ շարք է (1-ին մաս՝ «Էնզելի», 2-րդ մաս՝ «Հիջաս»)։ Կոմպոզիտորն այն գրել է 1925 թ. և նվիրել Երևանի Պետկոնսերվատորիայի նվագախմբին։ Հենց այդ նվագախումբն էլ, նույն թվականի դեկտեմբերի 27-ին , առաջին անգամ կատարել է այդ երկը՝ հեղինակի ղեկավարությամբ։ Արխիվային որոշ փաստաթղթերից (սևագիր նոտաներ, գրառումներ) տեղեկանում ենք, որ  «Էնզելի» մասի առաջին հատվածը՝ Սայաթ-Նովայի «Դուն էն գլխեն» երգի մեղեդու մշակումը ջութակի համար, Սպենդիարյանը գրառել և ուսումնասիրել է շատ ավելի վաղ (երբ նյութեր էր հավաքում «Ալմաստ» օպերան գրելու մտադրությամբ)։ Իսկ «Էնզելի» պարեղանակն ըստ որոշ տեղեկությունների, լսել ու գրառել է 1924 թ.՝ Երևանի Պետկոնսերվատորիայի հավաքույթներից մեկի ժամանակ և երգչուհի Թամարա Շահնազարյանի հուշերը։

Ստեղծագործության «Հիջաս» մասի մեղեդին կոմպոզիտորը լսել և գրառել է 1924–ին՝ «Երևանի աշուղների կանտորայում» (Երևանի աշուղների գրասենյակ), մի դուդուկահարի կատարումից։ Ստեղծագործության պարտիտուրի առաջին հրատարակության մեջ նշված է.

 
«Երևանյան էտյուդների» պարտիտուրն առաջին անգամ հրատարակվել է 1927–ին, իսկ կլավիրը (դաշնամուրային փոխադրումը) կատարել է խմբավար, երաժշտագետ Գևորգ Բուդաղյանը՝ կոմպոզիտորի խնդրանքով։ Առաջին անգամ այն հրատարակվել է 1928-ին, ապա տեղ գտել նաև Սպենդիարյանի երկերի լիակատար ժողովածուի  3-րդ հատորում։ Սպենդիարյանի երկերի լիակատար ժողովածուի հատորների հրատարակիչ-խմբագիրը ևս Գ. Բուդաղյանն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
Անէուպլոիդիա

**Անէուպլոիդիա** (), վիճակ, որի ժամանակ բջիջներն ունենում են անոմալ քանակի քրոմոսոմներ, օրինակ 45 կամ 47 սովորական 46 փոխարեն։ Բջիջը որը ունի նորմալ թվով քրոմոսոմներ կոչվում է էուպլոիդ։ Ավելորդ կամ պակաս քրոմոսոմները ընկած են գենետիկ խանգարումների, իսկ որոշները բնածին արատների հիմքում։ Որոշ ուռուցքային բջիջներ նույնպես ունեն քրոմոսոմների ոչ նորմալ հավաքակազմ։ Անէուպլոիդիան առաջանում է բջջի բաժանման ժամանակ, երբ քրոմոսոմները նորմալ չեն կիսվում երկու դուստր բջիջների միջև։ Դեպքերի մեծամասնությունում անէուպլոիդիան համգեցնում է հղիության ընդհատման, իսկ հավելյալ աուտոսոմային քրոմոսոմներով ամենահաճախ հանդիպող անէուպլոիդիաներից են 21, 18 և 13: 
[alt= |մինի|[Դաունի համախտանիշը անէուպլոիդիայի հետևանքով առաջացած ամենահաճախ հանդիպող վիճակն է: Ուշադրություն դարձրեք 21-րդ քրոմոսոմին:]]
Տարբեր տեսակի անէուպլոիդիաները տարբերվում են իրարից քրոմոսոմային հավաքակազմով, իսկ անէուպլոիդիա և պոլիպլոիդիա տերմինները վերաբեռում են այն քրոմոսոմներին, որոնք ընկած են տվյալ ախտաբանության հիմքում։

Քրոմոսոմային անոմալիաները հանդիպում են կենդանի ծնվածներից 160-ից 1-ի մոտ։

### Քրոմոսոմներ
Մարդու բջիջների մեծ մասը ունեն 23 քրոմոսոմներ կամ ընդհանուր 46 քրոմոսոմ (գամետները՝ սպերմատոզոիդները և ձվաբջիջները, ունեն 23 կենտ քրոմոսոմ, իսկ էրիթրոցիտները չունեն կորիզ և հետևաբար նաև քրոմոսոմներ)։

Ամեն զույգ քրոմոսոմներից մեկը ժառանգվում է մորից, մյուսը հորից։ Առաջին 22 զույգ քրոմոսոմները (աուտոսոմային) համարակալված են 1-22 ամենամեծերից մինչև ամենափոքրը։ 23-րդ զույգ քրոմոսմները սեռական քրոմոսոմներն են։ Նորմալ իգական սեռի ներկայացուցիչները ունեն 2 X քրոմոսոմներ, իսկ արական սեռի ներկայացուցիչները մեկ X քրոմոսոմ և մեկ Y քրոմոսոմ։ Մանրադիտակի տակ երեվացող քրոմոսոմների հատկանիշների ամբողջությունը կոևվում է կարիոտիպ։ 
մինի|Տղամարդու կարիոտիպ
Մեյոզի ժամանակ երբ սաղմնային բջիջները կիսվելով առաջացնում են գամետները, յուրաքանչյուր զույգ բջիջ պետք է ունենա հավասար թվով քրոմոսոմներ։ Բայց երբեմն ամբողջ քրոմոսոմները անցնում են մեկ բջջի մեջ, իսկ մյուսը չի ստանում։

Ավել կամ պակաս աուտոսոմ քրոմոսոմներով էմբրիոնների մի մասը կորցնում է իր կենսունակությունը և ավարտվում է հղիության ընդհատումով։ Ամենահաճախ հանդիպող անէուպլոիդիան 16-րդ քրոմոսոմի տրիսոմիան է,չնայած նրան, որ այս անոմալիայի ծայրահեղ ձևի դեպքում պտուղները մահանում են, և միայն մոզաիկ ձևի դեպքում է, որ հնարավոր է կենսունակ երեխաների ծնունդը։ Ամենատարածված անէուպլոիդիան, որի ժամանակ նորածինները կենսունակ են 21-րդ քրոմոսոմի տրիսոմիան է, որը հանդիպում է Դաունի համախտանիշի ժամանակ (800 նորածիններից 1-ը)։ 18-րդ քրոմոսոմի տրիսոմիան(Էդվարդսի համախտանիշ) հանդիպում է 6000 նորածիններից 1-ի, իսկ 13-րդ քրոմոսոմի տրիսոմիան (Պատաուի համախտանիշ) 10000-ից 1-ի մոտ։ Վերջիններիս ժամանակ երեխաների 10% հասնում է 1 տարեկան հասակի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուտացիա
Մենետրիեի հիվանդություն

**Մենետրիեի հիվանդություն** (նաև հայտնի որպես «հիպոպրոտեինեմիկ հիպերտրոֆիկ գաստրոպաթիա»), անվանվել է ի պատիվ ֆրանսիացի բժիշկ Պիեռ Յուգեն Մենետրիեի (), հազվագյուտ հիվանդություն է, որը բնորոշվում է մեծ ստամոքսային ծալքերով, լորձի գերարտադրությամբ, սպիտակուցների շարունակական կորստով, աղաթթվի ցածր արտադրությամբ կամ բացակայությամբ։ Հիվանդությունը կապված է մեծ քանակով ՏԱԳ֊α֊ի (Տրանսֆորմացվող աճի գործոն֊α) արտադրության հետ։

## Ախտանիշներ
Հիվանդները գանգատվում են էպիգաստրալ շրջանի ցավից, ախորժակի կորստից, ծայրամասային այտուցներից, հաճախակի սրտխառնոցից և փսխումից։ Դիտվում է քաշի կորուստ։ Կարող է լինել փոքր քանակի արյունահոսություն, որը կապված է լորձաթաղանթի մակերեսային էրոզիաների հետ։ Մեծ քանակի արյունահոսություններ բնորոշ չեն։ Սպիտակուցների կորստի պատճառով իջնում է արյան ալբումինի քանակը, դիտվում են այտուցներ։

## Պատճառ
Հիվանդության կոնկրետ պատճառը հայտնի չէ, բայց կապվում է մարդու ցիտոմեգալովիրուսի հետ  երեխաների մոտ և Հելիկոբակտեր պիլորիի հետ մեծերի մոտ։ Ախտահարված ստամոքսի լորձաթաղանթում հայտնաբերվում է ՏԱԳ֊α մեծ քանակներ։

## Պաթոլոգիա
Ստամոքսը բնորոշվում է մեծ ծալքերով՝ հատակի և մարմնի շրջանում, ինչը տալիս է ստամոքսի լորձաթաղանթին գետաքարե սալահատակի տեսք։ Հյուսվածաբանորեն ամենաբնորոշ հատկանիշն է լորձ արտադրող բջիջների հիպերպլազիան։ Դիվում է գեղձային ատրոֆիա, պարիետալ և գլխավոր բջիջների հիպոպլազիա։

## Ախտորոշում
[250px|մինի|Որովայնի [Համակարգչային շերտագրություն|ՀՇ, որը ցույց է տալիս բնորոշ մեծացած ծալքերը ստամոքսում]]
Մեծացած ծալերի այլ պատճառներից են՝ Զոլինգեր֊Էլիսոնի համախտանիշը, քաղցկեղը, ցիտոմեգալովիրուսը, հիստոպլազմոզը, սիֆիլիսը, ինֆիլտրատիվ հիվանդությունները, օր.՝ սարկոիդոզը։

Հաստացած ծալքերը շատ լավ երևում են ռենտգեն պատկերով՝ բարիումի ներմուծումից հետո, էնդոսկոպիայի ժամանակ։ Ախտորոշումը հաստատելու նպատակով անհրաժեշտ է կատարել բիոպսիա և բջջաբանական հետազոտություն։
24֊ժամյա pH֊մետրիան ցույց է տալիս հիպոքլորհիդրիա կամ աքլորհիդրիա, իսկ ալբումինային թեստերը ցույց են տալիս, որ կա սպիտակուցի կորուստ։

## Բուժում
Ցետուքսիմաբը առաջին ընտրության դեղամիջոց է Մենետրիեի հիվանդության ժամանակ։ Ցետուքսիմաբը մոնոկլոնալ հակամարմին է էպիդերմալ աճի գործոնի ընկալիչի դեմ , և արդյունավետ է Մենետրիեի հիվանդության բուժման ժամանակ։

Բուժման համար օգտագործվում են նաև հակախոլիներգիկ դեղամիջոցներ, պրոստագլանդիններ, պրոտոնային պոմպի պաշարիչներ, H2 հիստամինային ընկալիչների պաշարիչներ։ Հիվանդը պետք է ընդունի մեծ քանակով սպիտակուցներ, որպեսզի կոմպենսացնի սպիտակուցների կորուստը։ Հայտնաբերվող խոցերը բուժվում են ստանդարտ եղանակով։Սպիտակուցի հարաճող կորուստը իջեցնելու նպատակով կատարում են նաև գաստրէկտոմիա։

## Համաճարակաբանություն
Ախտահարման հիմնական տարիքն է 40֊ից 60 տարեկանը։ Տղամարդիկ կանանցից հաճախ են հիվանդանում։ Մենետրիեի հիվանդություն ունեցող հասուն մարդիկ ունեն ստամոքսի ադենոկարցինոմայի զարգացման ավելի բարձր ռիսկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հազվադեպ հանդիպող հիվանդություններ
Կատեգորիա:Մարսողական համակարգի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ստամոքսի հիվանդություններ
Հայաստանի Հանրապետության մարզպետներ

Հայաստանը բաժանված է 10 մարզերի։ Մարզպետներն իրականացնում են կառավարության տարածքային քաղաքականությունը, համակարգում են գործադիր մարմինների տարածքային ծառայությունների գործունեությունը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։ Մարզպետներին նշանակում և ազատում է Կառավարությունը։ Կառավարության այդ որոշումները վավերացվում են Հանրապետության Նախագահի կողմից։ Մարզպետները օրենսդրությամբ իրենց վերապահված իրավասության սահմաններում մարզի տարածքում կառավարության տարածքային քաղաքականությունն իրականացնում են հետևյալ բնագավառներում` ֆինանսներ, քաղաքաշինություն, տրանսպորտ և ճանապարհաշինություն, գյուղատնտեսություն և հողօգտագործում, կրթություն, առողջապահություն, սոցիալական ապահովություն, մշակույթ և սպորտ, բնության և շրջակա միջավայրի պահպանություն, առևտուր, հանրային սնունդ և սպասարկում։ Տարածքային քաղաքականությունը նշված բնագավառներում մարզպետներն իրականացնում են մարզպետարանների աշխատակազմերի, մարզային ենթակայության կազմակերպությունների միջոցով։


Պատկեր:Լոռու մարզպետարան (12).JPG|Լոռու մարզպետարան


## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՀՀ մարզեր
* ՀՀ կառավարություն

## Արտաքին հղումներ
* Մարզեր
* ՀՀ Նախագահի «Հայաստանի Հանրապետության մարզերում պետական կառավարման մասին» հրամանագիր

Կատեգորիա:Հայաստանի վարչական բաժանում
Մաարյա Կանգրո

**Մաարյա Կանգրո** (, ), էստոնացի գրող, բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի և  լիբրետիստուհի։

## Կենսագրություն
Մաարյա Կանգրոն ծնվել է 1973 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Տալլինում, կոմպոզիտոր Ռայմո Կանգրոյի և նրա կնոջ՝ գրող Լեելո Տունգալի ընտանիքում։ Նա ավարտել է Տարտուի համալսարանը, որտեղ սովորել է գրականագիտություն և անգլագիտություն։ Ավելի ուշ սովորել է Տալլինի համալսարանի ասպիրանտուրայում «մշակութաբանության» ուղղությամբ։

Նա զբաղվել է գրական ստեղծագործությունների թարգմանությամբ իտալերենից, անգլերենից և գերմաներենից, մասնավորապես թարգմանել է Ումբերտո Էկոյի, Հանս Մագնուս Էնցենսբերգերի, Անդրեա Ձանձոտոյի, Վալերիո Մագրելիի և ուրիշների աշխատանքները։ Դրանից բացի նա իր ուժերը փորձել է որպես բանաստեղծուհի և գրեղ։

1999 թվականին նա քրոջ՝ Կիրկե Կանգրոյի (ծնված 1975 թվականին) հետ համատեղ իրենց հոր՝ Ռայմո Կանգրոյի «Süda» օպերայի համար գրել են լիբրետո։ 2005 թվականին հաջորդել է լիբրետոն կոմպոզիտոր Թինիս Կոմանի «Kaubamaja» կամերային օպերայի համար։ 2006 թվականին տեղի է ունեցել Թինու Կիրվիտսայի երկու օպերաների պրեմիերաներ իրենց լիբրետոներով՝ «Tuleaed» և «Mu luiged, mu mõtted»: 2008 թվականին տեղի է ունեցել կոմպոզիտոր Թիմո Շտեյների «Kuked ja kanad» կոնտանտայի պրեմիերան նրա լիբրետոյով։ Թիմո Շտեյների «Kaks pead» օպերայի պրեմիերան նրա լիբրետոյով տեղի է ունեցել 2011 թվականի հունիսին։

2006 թվականի հրատարակվել է նրա առաջին «Kurat õrnal lumel» («Սատանան քնքուշ ձյան վրա») բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Նույն թվականին հրատարակվել է քրոջ հետ համատեղ գրված «Puuviljadraakon» («Մրգային վիշապ») գիրքը երեխաների համար։ Նրա բանաստեղծությունները տարբերվում են հեգնանքով և սրամտությամբ։ 2010 թվականին լույս է ընծայվել Մաարյա Կանգրոյի «Ahvid ja solidaarsus» («Կապիկներ և համերաշխություն») բանաստեղծությունների ժողովածուն, որն ստացել է *Eesti Kultuurkapital* հիմնադրամի ամենամյա մրցանակ։ Հետագայում նա գործունեությունը շարունակել է որպես արձակագիր։

## Ստեղծագործություններ
* *Kurat õrnal lumel* (բանաստեղծությունների ժողովածու). Tallinn: Verb 2006.
* *Puuviljadraakon* (մանկական գիրք). Tallinn: Koolibri 2006.
* *Tule mu koopasse, mateeria* (բանաստեղծությունների ժողովածու). Tallinn: Eesti Keele Sihtasutus 2007.
* *Heureka* (բանաստեղծությունների ժողովածու). Tallinn: Eesti Keele Sihtasutus 2008.
* *Ahvid ja solidaarsus* (պատմվածքներ). Tallinn: Eesti Keele Sihtasutus 2010.
* *Kunstiteadlase jõulupuu* (բանաստեղծությունների ժողովածու). Tallinn: Eesti Keele Sihtasutus 2010.
* *Dantelik auk* (պատմվածքներ). Tallinn: Eesti Keele Sihtasutus 2012.
* *Must tomat* (բանաստեղծությունների ժողովածու). Tallinn: Eesti Keele Sihtasutus 2013.
* *Hüppa tulle* (պատմվածքներ). Tallinn: Nähtamatu Ahv 2014.
* *Klaaslaps*. Tallinn: Nähtamatu Ahv 2016.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էստոնացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Էստոնացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Էստոնացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Լիբրետիստներ
Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ
Բալի սեզոն

**«Բալի սեզոն»** (), թուրքական հեռուստատեսային մելոդրամա, որի գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Օզգե Գյուրելը և Սերքան Չայօղլուն։ Հեռուստասերիալի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2014 թվականի հուլիսի 4-ին FOX հեռուստաընկերությամբ։ Հայտարարվել էր, որ երկրորդ եթերաշրջանի պրեմիերան տեղի է ունենալու 2015 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, սակայն կայացել է նույն տարվա հոկտեմբերի 3-ին։ Վերջին սերիան ցուցադրվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 28-ին։ Սերիաների ընդհանուր քանակը 59-ն է, որոնցից յուրաքանչյուրը տևում է 90 րոպե։

## Սյուժե
Հեռուստասերիալի գլխավոր դերասանուհին Օյքյու անունով մի աղջիկ է։ Երիտասարդ և գեղեցիկ Օյքյուն առաջարկում է ծանոթանալ իր հետ, որ իմանանք նրա դրամատիկ պատմությունը, որը լի է սիրով և ռոմանտիկայով։

Օյքյուն սիրահարվել էր դեռ վաղ տարիքում, այդ իսկ պատճառով իրավիճակը հեշտ չէր։ Դեռ երեխա տարիքում նա գաղտնի սիրահարված է եղել Մեթե անունով մի երիտասարդի։ Աղջկա համար ծանր տեսնել, որ երիտասարդ տղան նրա վրա ուշադրություն չի դարձնում և Օյքյուին ընդունում է որպես իր քրոջ։ Ավելի ուշ, Մեթեն սիրահարվում է Օյքյուի մտերիմ ընկերուհուն Շեյմային։ Անհայտ է, թե ինչպես կդասավորվեին հարաբերությունները սիրային այս եռանկյունում, եթե ճակատագիրը Օյքյուին և Արազին չմիավորեր։ Այդ հանդիպումը դարձավ կարևոր, եթե ոչ որոշիչ։ Տարբեր հանգամանքներ ստիպեցին երիտասարդներին մտերմանալ։ Օյքյուն հասկանում է, որ ինքը հանդիպել է իր իրական սիրուն։

## Դերասաններ և կերպարներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Ալեքսեևյան ռեալական դպրոցի պանսիոնի և եկեղեցու շենք

**Ալեքսեևյան ռեալական դպրոցի պանսիոնի և եկեղեցու շենք** (), ճարտարապետական հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքում, որը գտնվում է Լենինի պողոտա, տուն 13 հասցեով։

## Նկարագրություն
Ալեքսեևյան ռեալական դպրոցի պանսիոնն ու եկեղեցին երկհարկանի շենք է, որը կարմիր աղյուսից կառուցել է ճարտարապետ Յուլի Օսիպովիչ Դյուտելը 1897-1901 թվականներին։

Սկզբնապես շենքում բնակվել են Ալեքսեևյան ռեալական դպրոցի սաները։ Ներկայումս շենքում տեղակայված է տղամարդկանց երգչախմբային քոլեջ։

Շենքն «Ալեքսեևյան ռեալական դպրոց» անվանումով մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային (մարզային) նշանակության օբյեկտ է (գրանցման համար՝ 6600044000)։

## Պատմություն
Եկատերինբուրգի Ալեքսեևյան ռեալական դպրոցը հիմնադրվել է 1873 թվականին՝ քաղաքագլուխ, լեռնային ինժեներ Վ. Ա. Գրամատչիկովի նախաձեռնությամբ։

Սկզբում այն գտնվում էր «վարձակալած բնակարանում»։ 1880 թվականին դպրոցը կառուցեց սեփական շենքը, որը 1890 թվականին ընդարձակվեց։ 1897 թվականին ճարտարապետ Յ. Օ. Դյուտելին հանձնարարվեց դպրոցի համար մշակել եկեղեցու և պանսիոնի նախագիծն ու ծախսերի նախահաշիվը, իսկ 1898 թվականին այդ շենքը կառուցվեց։

1901 թվականին Ի. Ի. Սիմանովի միջոցներով եկեղեցին նորոգվել է, իսկ օգոստոսի 28-ին օծվել է հանուն Ալեքսանդր Նևսկու։

XX դարի սկզբին դպրոցի համակառույցի մեջ եղել են ուսումնական մասնաշենքը, եկեղեցին և պանսիոնը, կողաշենքը, ծառայությունները, արևելյան և արևմտյան դարպասները և ցանկապատը։ Ուսումնական մասնաշենքի և եկեղեցու ու հանրակացարանի միջև այգի էր։ 1950-ական թվականներին դպրոցի պարտեզի տեղում կառուցվել է բազմաբնակարան շենք։ Ավելի ուշ քանդվել և վերակառուցվել են նաև օժանդակ կառույցները։ Կորսված են այգին, արևելյան և արևմտյան դարպասները։

Ալեքսանդր Նևսկի եկեղեցու և պանսիոնի շենքը «նորռուսական» ոճի ճարտարապետական հուշարձան է, որն առանձնանում է XX դարի սկզբին բնորոշ ֆունկցիոնալ մոտեցման և լուծման մեթոդների տարածական և պլանավորման լուծումների վրա հիմնված ինքնատիպությամբ։

## Պատկերասրահ

Алексеевское реальное училище Екатеринбург 31.JPG|Շենքի ընդհանուր տեսքը
Северо-восточное крыло.JPG|Հյուսիսարևելյան թևը
1897-1901 арх. Дютель Ю. О.JPG|Շենքի մասին տվյալներով ցուցատախտակ
Информация обобъекте.JPG|Տեղեկություններ շենքի մասին
2985 Ленина пр., 13.jpg
2984 Ленина пр., 13.jpg
2988 Ленина пр., 13.jpg
Ленина 13 ворота.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Здание комплекса Алексеевского реального училища (г. Екатеринбург)

Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի շենքեր և կառույցներ
Կվատրո Կանտի

**Կվատրո Կանտի** (), պաշտոնապես հայտնի է որպես **Պիացա Վիլյենա**, հրապարակ Պալերմո քաղաքում, Սիցիլիա, Հարավային Իտալիա։ Կառուցված է բարոկկո ոճով։

Պիացա Վիլյենան գտնվում է Կորսո Վիտտորիո Էմանուելե և Վիա Մակեդա փողոցների հատման տեղում։ Հրապարակը ձևավորվել է 1600 թվականին, երբ ըստ իսպանացի փոխարքա Մակեդայի հրամանի հին Պալերմոյի փողոցների լաբիրինթոսով ուղղահայաց ձևով հատվեց ճանապարհ, որն ավելի ուշ կոչվեց նրա անունով։ Հրապարակն իրենից ներկայացնում է ճարտարապետական համալիր՝ կառուցված բարոկկո ոճով, որը նախագծվել է 1609 թվականին Ջուլիո Լասոոն։ 1620 թվականին նախագիծն իրագործվել է Ջուզեպե դե Ավանցատոյի կողմից։ Այն ժամանակ, երբ կառուցվեց Պյացա Վիլյենան, Եվրոպայում քաղաքաշինության առաջին խոշոր օրինակն էր։

Պյացա Վիլյենայի բոլոր չորս շինությունների անկյունները այնպես են կառուցված, որ հրապարակը ձեռք է բերել ութանկյան տեսք։ Բոլոր չորս «անկյունային» ճակատամասները կառուցված են միևնույն ոճով։ Դրանց ստորին հարկը զարդարված է շատրվաններով՝ որոնք ձևավորված են չորս եղանակների արձաններով։ Շենքերի միջին հարկի որմնախորշերում տեղադրված են Ֆիլիպ II, Ֆիլիպ III, Ֆիլիպ IV և Կառլոս V իսպանացի արքաների արձանները։ Վերին հարկը ձևավորված է Սուրբ Ագաթայի, Քրիստինայի, Տրիֆոնի և Օլիվիայի արձաններով։ Վերջիններս մինչև 17-րդ դարը համարվում էին Պալերմոյի պահապան սրբեր, ապա դարձան Պալերմոյի չորս թաղամասերի հովանավորները։ Դրանց երևում են գտնվում իրենց թաղամասերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի հրապարակներ
Աբդիսարես (անձնանուն)

**Աբդիսարես**, իրանական ծագումով հայկական արական անուն։ Ծագում է հունարեն Αβδισσαρης անունից։ Իրանական անուն է, ծագումն անհայտ։

## Հայտնի անվանակիրներ
* Աբդիսարես (մ.թ.ա. 3-րդ դար), Ծոփքի թագավոր (մ.թ.ա. 220 - մ.թ.ա. 200), Ծոփքի Շավարշ Ա (Քսերքսես) թագավորի որդին կամ հայրը։ Ըստ մեկ այլ տեղեկության՝ որդի և հաջորդ Արշամ թագավորի, հայր Շավարշ Ա-ի։ Ըստ Լեոյի Շավարշ Ա-ի հայրը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 11 
* «Պատմութիւն Հին Հայ Տարազին», Վարդան Հացունի, Վենետիկ-Սբ. Ղազար կղզի, 1924, էջ 47
* «Հայոց Պատմություն», Լեո, հատոր Ա, էջ 291-292

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Էնրիկո Ջանետի

**Էնրիկո Ջանետի** (, ), իտալացի ձեռնարկատեր և քաղաքական գործիչ, Քաղաքացիական ընտրություն կուսակցության առաջնորդ (2015)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1973 թվականի օգոստոսի 12–ին Վենետիկում, որտեղ անցկացրել է մանկությունը։ 1990-1998 թվականներին ընտանիքն ապրել է Գորիցիայում, այդ ժամանակահատվածում Ջանետին սովորել է Տրիեստ համալսարանում, որն ավարտել է 1998 թվականին «Տնտեսագիտություն և առևտուր» մասնագիտությամբ։

2006–2010 թվականներին Կա Ֆոսկարի համալսարանում (Վենետիկ), որպես դասախոս վարել է «Արտակարգ իրավիճակների և խմբերի բյուջե» (Bilancio dei gruppi e delle operazioni straordinarie) դասընթացը, բարձրագույն դպրոցներում տնտեսագիտության ու ֆինանսների ուսուցիչ (Scuola superiore dell’economia e delle finanze), Ազգային միության երիտասարդ դասախոսների կոմերցիայի և լսարանի փոխնախագահ (Unione Nazionale Giovani Dottori Commercialisti ed Esperti Contabili)։ 2012 թվականից ղեկավարում է Italia Futura ֆինանսների ասոցիացիան։

2013 թվականին Էնրիկո Ջանետին ընտրվել է պատգամավորների Պալատ «Քաղաքացիական ընտրություն Մոնտի հետ Իտալիայի համար» ցանկով, 2013 թվականի մարտի 19–ին մտել է Քաղաքացիական ընտրություն կուսակցություն խմբակցության մեջ։ 2013 թվականի մարտի 26–ից մինչև մայիսի 8–ը եղել է Մասնագիտական հանձնաժողովի կառավարական ակտերի ստուգման քարտուղար (COMMISSIONE SPECIALE PER L’ESAME DI ATTI DEL GOVERNO), 2013 թվականի մայիսի 7–ից մինչև 2014 թվականի փետրվարի 28–ը՝ 6–րդ հանձնաժողովի փոխնախագահ (ֆինանսներ)։

2014 թվականի փետրվարի 28–ին Ռենցի կառավարությունում նշանակվել է էկոնոմիկայի և ֆինանսների կրտսեր պետական քարտուղար (sottosegretario di stato)։

2015 թվականի փետրվարի 8–ին «Քաղաքացիական ընտրություն» կուսակցության համագումարում ընտրվել է կուսակցության ազգային քարտուղար, ստանալով պատվիրակների 384 ձայները (94 %)։

2016 թվականի հունվարի 28–ին Ռենցի կառավարությունում նշանակվել է Էկոնոմիկայի և ֆինանսների փոխնախարար։
 
2016 թվականի հուլիսի 14–ին Պատգամավորների պալատում Ջանետին իր երեք համախոհների հետ դուրս է եկել «Քաղաքացիական ընտրություն» խմբակցությունից և ստեղծել նոր կուսակցական խումբ՝ «Քաղաքացիական ընտրություն՝ քաղաքացիները Իտալիայի համար», Սիլվիո Բերլուսկոնիի զինակից Դենիս Վերդինի հետ, պահպանելով իրենց խմբի կուսակցական խորհրդանիշն ու անունը։

2016 թվականի օգոստոսի 8–ին կուսակցության կառավարությունը (Direzione) սատարեց Ջանետիի քաղաքականությանը։

2016 թվականի հոկտեմբերի 12–ին Ջանետին հաղթել է խմբակցության անվան իրավունքների համար պայքարում՝ նախագահների Պալատի պատգամավորները ընդունեցին նրա իրավացիությունը, իսկ «Քաղաքացիական ընտրություն» խմբակցության մյուս 15 անդամները ստիպված էին ընդունել նոր ավանումը՝ *Civici e Innovatori* («Քաղաքացիներ ու նորարարներ»)։

2016 թվականի դեկտեմբերի 29-ին տեղի ունեցավ Ջենտիլոնիի կառավարության կրտսեր պետական քարտուղարների հիմնական կազմի նշանակումները, և Ջանետին հրաժարվեց դրանում աշխատանքից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի տնտեսագետներ
Էմանյուել Ֆրեմյե

**Էմանյուել Ֆրեմյե** (, ), XIX դարի խոշորագույն քանդակագործ։ Աշխատել է նատուրալիզմի և նեոդասականության ավանդույթներում։

## Կյանք ու գործունեություն
Էմանյուել Ֆրեմյեն  ծնվել է արվեստի հետ սերտորեն կապված միջին կարողության տեր  ընտանիքում։ 13 տարեկան փոքրիկ Ֆրեմյեն ընդունվում է Փարիզի դեկորատիվ արվեստի դպրոց, որտեղ դասվանդում է նրա զարմուհի Սոֆիայի ամուսինը՝հայտնի քանդակագործ Ֆրանսուա Ռյուդը։  Էմանյուել Ֆրեմյեն Ֆրանսուա Ռույդի աշակերտն է եղել։

Էմանյուել Ֆրեմյենի առաջին աշխատանքը՝ Վիթի քանդակը, ցուցադրվեց  Փարիզյան սալոնում (1845 թվական)։ Նա բազմաթիվ բրոնզե կենդանիների արձանիկների հեղինակ է, որոնց համար ստացել  է տարբեր մրցանակներ և պարգևներ։ 1849 թվականին Ֆրեյմեն ստանում է առաջին պաշտոնական (պետական) պատվերը։ Պաշտոնական (պետական) պատվերից է նաև Փարիզի փողոցներն ու հրապարակները զարդարող արձանները։
մինի|ձախից|Ժաննա դ'Արկի արձանը Փարիզում
1855-ից մինչև 1859 թվականները Էմանյուել Ֆրեմյեն աշխատել է կայսր Նապոլեոն III-ի պատվիրած ձիարձանների շարքի վրա։
1870 թվականին Ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ քանդակագործը հեռանում է մայրաքաղաքից, և նրա տունը կողոպտվում է։ Պատերազմից հետո աշխատում է Գերմանիայում (Վերին Սիլեզիա) և հայրենիքում, ղեկավարում է Լուվրում քանդակագործության բաժինը, զբաղվում է մանկավարժական գործունեությամբ, կատարում է որոշ պատվերներ Փարիզի բնագիտության թանգարանի համար։ 1887 թվականին Փարիզի սալոնում ստացել է պատվավոր շքանշան «Կինը գորիլլայի հետ» քանդակի համար։

1892 թվականից Ֆրեմյեն Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայի անդամ էր և վերոհիշյալ թանգարանին կից գեղանկարչության բաժնի պրոֆեսոր։ Ներկայումս Ֆրեմյեի փոքր ծավալի քանդակները բարձր են գնահատվում մասնագետների և կոլեկցիոներների կողմից։
 
Նրա աշակերտներից է Պոլ Վեիլանդ Բարտլետը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Ջոն Քերնքրոս

**Ջոն Քերնքրոս** (; ), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրիտանական հետախուզության սպա, ով աշխատել է նաև խորհրդային հետախուզության համար։ Մինչև 1990 թվականը համարվում էր «Քեմբրիջյան հնգյակի» հավանական հինգերորդ անդամը, մինչև նրա ինքնությունը չբացահայտեց խորհրդային փախստակ Օլեգ Գորդիևսկին, ով ԽՍՀՄ-ից փախել էր Մեծ Բրիտանիա։

Ավարտելով Քեմբրիջի համալսարանը՝ Քերնքրոսը աշխատանքի է անցել Միացյալ Թագավորության արտաքին գործերի նախարարությունում։ 1937 թվականին անցել է Մեծ Բրիտանիայի կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1942 թվականին ծառայության է անցել Միացյալ Թագավորության գաղտնի հետախուզական ծառայությունում, որտեղ մուտք է ունեցել դեպի գաղտնագրման և գաղտնազերծման տեխնիկաները։ Աշխատելով գաղտնի Բլեթչլի պարկ ռադիոհետախուզական կենտրոնում, նա ստացված տեղեկությունները փոխանցել է ԽՍՀՄ-ին։

Օլեգ Գորդիևսկին նշում է․ «Շոտլանդացի Ջոն Քերնքրոսը եղել է հակահետախուզությունում և ունեցել է որսված գերմանական հաղորդագրությունների բազմաթիվ տվյալներ։ Եվ չնայած անգլիացիները իրենք տրամադրում էին Խորհրդային Միությանը ռազմական տեղեկատվությունը, սակայն ինֆորմացիայի մի մասը նրանք չէին տրամադրում։ Այդ գործն իր վրա էր վերցրել Քերնքրոսը և որսման բաժնում աշխատող Լեո Լոնգը, ով հավաքագրվել էր Քերնքրոսի կողմից»։

Բրիտանական հետախուզության կարծիքով, հենց այն տվյալները, որոնք փոխանցել էր Քերնքրոսը Մոսկվային՝ ատոմային զենքի ոլորտում ամերիկյան և բրիտանական հետազոտությունների մասին, ընկած են եղել խորհրդային միջուկային ծրագրի հիմքում։

Այն բանից հետո, երբ 1951 թվականին MI5-ի հակահետախուզությունը ներկայացրեց հանցանշանները, Քերնքրոսը խոստովանեց, որ աշխատել է Խորհրդային Միության համար։ Այդուհանդերձ, նա քրեական պատիժ չի ստացել, ինչի արդյունքում հանրության լայն զանգվածները մեղադրեցին կառավարությանը՝ նշելով, որ կառավարությունը գաղտնի մասնակցություն է ունեցել տվյալների փոխանցման գործընթացին։ «Քեմբրիջյան հնգյակի» հինգերորդ անդամի ինքնությունը մնաց անապացույց մինչև 1990 թվականը, երբ ՊԱԿ-ի փախստակ Գորդիևսկին հայտարարեց, որ այդ մարդը եղել է Ջոն Քերնքրոսը։

Իր խոստովանությունից հետո՝ Քերնքրոսը տեղափոխվել է Հռոմ, որտեղ, մինչև թոշակի անցնելը, աշխատել է ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունում։ Այնուհետև տեղափոխվել է Ֆրանսիայի հարավ, որտեղ էլ մահացել է 1995 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հետախույզներ
Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հետախույզներ
Կատեգորիա:Գաղտնի հետախուզական ծառայության աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի կոմունիստներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ՊԱԿ սպաներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Պետրոպավլովսկայա եկեղեցի (Կիսլովսկոե)

**Սուրբ Ամենաբարձրյալ  առաքյալներ Պողոսի և Պետրսի եկեղեցի** (), ռուս ուղղափառ եկեղեցու Կամենսկի թեմի վանք Սվերդլովսկի մարզի Կամենսկի քաղաքային օկրուգի Կիսլովսկոե գյուղում։

Սվերդլովսկի մարզային կառավարության 2001 թվականի  № 859-ПП որոշմամբ  եկեղեցուն շնորհվել է տարածաշրջանային նշանակության հուշարձանի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Առաջին փայտե եկեղեցին Կիսլովսկում կառուցվել է 1746 թվականին,  օծվել է Տոբոլսկի միտրոպոլիտ Անտոնիայի օրհնությամբ և կոչվել Սուրբ ամենաբարձրյալ առաքյալներ Պողոսի և Պետրոսի անվամբ։ Վանքի հին փայտե շինությունը հատկացվել է Շադրինսկի շրջանի Ուլուգուշսկ գյուղին։

1832 թվականին ծխականների հանգանակությամբ, տեղաբնակ շինարար Մովսես Տիխոնով Մելնիկովի ակտիվ մասնակցությամբ և սեփական միջոցների ներդրմամբ կառուցվեց քարե եռաբեմ եկեղեցի։ Գլխավոր եկեղեցին օծվել է Պերմի եպիսկոպոս Արկադի սրբազանի օրհնությամբ 1846 թվականի հունիսի 29-ին։

1879-1882 թվականներին եկեղեցին վերակառուցվեց, սկզբում ջեռուցվեց աջ կողմի մատուռը, որը  օծվեց Եկատերինբուրգի եպիսկոպոս Մոդեստի օրհնությամբ 1879 թվականի նոյեմբերի 11-ին տեառնընդառաջի տոնի պատվին, այնուհետև ձախ մատուռը, որը դարձյալ օծվեց Եկատերինբուրգի եպիսկոպոս Մոդեստի օրհնությամբ 1882 թվականի հունիսի  29-ին,  Սուրբ Ասվածածնի տոնի պատվին։ 20-րդ դարի սկզբում գլխավոր տաճարում կային  քառաշարք ոսկեզօծ փորագրությամբ սրբապատկերներ,  տաճարի ներքին պատերը ներկված էին յուղաներկով, իսկ միջնամասում և զոհասեղանին գեղանկարչական պատկերներ էին արված։

Եկեղեցու կցաշենքում պատերը սվաղված և սպիտակեցված էին կրաքարով, իսկ զոհասեղանը ներկված էր սոսնձային ներկով։ Դրսից ամբողջ եկեղեցին սվաղված և սպիտակեցված էր և երկաթով պատված։ Գլխավոր տաճարում 1888 թվականին թագավորական դարպասները փոխարինվեցին նորերով, տեղական սրբապատկերները վերանկարվեցին, մյուսները նորացվեցին, ոսկեզօծված սրբապատկերները մաքրվեցին, իսկ եկեղեցին զարդարվեց որմնանկարային գեղանկարչությամբ։ Եկեղեցում պահպանվել է 1788 թվականի գահական արծաթե խաչը։ Բացի եկեղեցական կանոնադրությամբ սովորաբար իրականացվողներից  ծխական համայնքում գոյություն ունի երկու խաչի թափոր, ամեն տարի օգոստոսի 6-ին  կազմակերպվում է երթ դեպի նախկին փայտե եկեղեցուց ոչ հեռու գտնվող խաչը և Համբարձման օրը դեպիԿունգուրսկ գյուղի մոտ գտնվող խաչը։

Տաճարը փակվել է 1937 թվականին, իսկ 1990 թվականին վերադարձվել է Ռուսական ուղղափառ եկեղեցուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1846 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Աթիյե Դենիզ

**Աթիյե Դենիզ** (թուրք. Atiye Deniz, ), թուրք փոփ երգչուհի։

## Կենսագրութոյուն
Ծնվել է Գերմանիայի Բրեմեն քաղաքում։ Մանուկ հասակում երազել է երգչուհի դառնալ, Գերմանիայում մասնակցել է բազմաթիվ մանկական երաժշտական փառատոնների։ Նա տիրապետում է թուրքերեն, անգլերեն, գերմաներեն, հոլանդերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։

## Գործունեություն
Վեց տարեկանում Աթիյե Դենիզը նվագում էր դաշնավուր և դարբուկ, պրոֆեսիոնալ պարում էր, և հանդիսանում էր բալետմաստեր իր հոլովակներում և համերգների ժամանակ։

2006 թվականին Աթիյեն ստացավ երաժշտական մրցանակ՝ Kral TV-ի կողմից «Տարվա լավագույն կանացի դեբյուտը» անվանակարգում, 2007 թվականին նա թողարկեց իր առաջին «Gözyaşlarım» կոչվող ալբոմը։

2009 թվականի մարտի 24-ին Sony Music Entertainment-ի ձայնագրող ընկերությունը թողարկեց երգչուհու երկրորդ ալբոմը, որը կոչվում էր պարզապես Atiye: Այս ալբոմի առաջին սինգլը՝ «Muamma» (Հանելուկ), Billboard Türkiye ամսագրում զբաղեցրել է Türkiye Top 20 հիթ-շքերթում 5-րդ տեղը։ «Salla» երգը թողարկվել է որպես երկրորդ սինգլ, որը զբաղեցնում էր երրորդ տեղը հիթ-շքերթում։ Hürriyet թերթը Atiye ալբոմը գրանցեց իր 2008 թվականի տաս լավագույն ալբոմները բաժնում՝ զբաղեցնելով 8-րդ տեղը։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիայի ալբոմներ
* 2007 - Göz yaşlarım
* 2009 - Atiye
* 2011 - Budur
* 2013 - Soygun Var

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք երգիչներ
Կատեգորիա:Բրեմենում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թուրք երգիչ-երգահաններ
Կատեգորիա:Թուրք երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրքական ծագմամբ գերմանացիներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի երգչուհիներ
Լուիջի Պիգորինի

**Լուիջի Պիգորինի** ՝ ()՝ իտալացի գիտնական, ազգագրագետ, հնագետ։
## Կենսագրություն
Պիգորինին ծնվել է Իտալիայի Ֆոնտանելատո կոմունայի Պարմա գավառում։

16 տարեկան հասակում, 1858 թվականին, Լուիջի Պիգորինին դարձավ Պարմայի Հնագիտական թանգարանի ալումնի ՝ բարձրագույն կրթական հաստատության շրջանավարտների փակ հանրության անդամ (Parma Archaeological Museum)։ Հետագայում նա հանդիպում է իտալացի թռչնաբան, բնական գիտությունների պրոֆեսոր Պալեգրինո Սթրոբելի () և իտալացի նկարիչ Գաետանո Չիրիցիի () հետ և սկսում հնագիտական հետազոտություններ Պարմեզանի տարածքում։ 1863 թվականին ճանապարհորդում է Շվեյցարիա և Տոսկանա, ինչպես նաև սովորում Հռոմում և Նեպալում։

Պարմայում Պիգորինին դասավանդում է հնագույն պատմություն, որտեղ փորձում է բացատրել տարբեր նախապատմական գործիքների օգտագործման եղանակներն ու նպատակները։ Մի քանի տարի անց` արվեստագետի բակալավրի աստիճան ստանալուց հետո, դառնում է Պերմայի հնագիտության թանգարանի տնօրեն։
Նա առաջիններից մեկն էր, ով համագործակցել է տարբեր ոլորտի մասնագետների հետ, աշխատել է համագործակցելով գերմանացի պատմաբան Շտրոբելի հետ,  ուսումնասիրել Տերամար մշակույթը, համատեղելով տվյալները հնէաբանության, բուսաբանության, կենդանաբանության, միջատաբանության, երկրաբանության, մարդաբանության և հնագիտության հետ ՝ ստանալով բրոնզե դարի մարդկանց կենսակերպի ամբողջական պատկերը։
## Ձեռքբերումներ
1875 թվականին Չիերիչիի և Սթրոբելի հետ միասին հիմնադրել է «Bollettino di Paletnologia Italiana» պալեոէթոլոգիական ամսագիրը։ Միևնույն տարում աշխատել է Հռոմի Գլխավոր ասամբլեայի Հնագիտական ինստիտուտում, որտեղ հրավիրել էր աշխատելու Կրթության նախարար Բոնգհին (): 1876 թվականին բացված Հռոմի Պիգորինի ազգային նախապատմության և ազգագրության թանգարանը կրում է նրա անունը։ Իտալական հնագիտության մեջ ունեցած մեծ ավանդի համար 1912 թվականին առաջադրվում է Իտալիայի Սենատում և 1919 թվականին նշանակվում է Իտալական Սենատի փոխնախագահ և աշխատում մինչև իր մահը՝ 1925 թվականը Պադովայում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Duhn, Friedrich von Rellini, U. Necrologio del prof. L. Pigorini Vorgeschichtliches Jahrbuch, 3:274. Berlin, 1927. 
*Brizzi, Bruno [ed.] 1976 *The Pigorini Museum* Rome, Quasar. 
*Italian Wikipedia
## Աղբյուրներ
* https://web.archive.org/web/20060828222757/http://musei.comune.re.it/museo/museire.nsf/pagine/B91F36D4E3C4526DC1256ECF0055C2E6?OpenDocument
* http://www.archeobo.arti.beniculturali.it/parma/note_en.htm Parma Archaeological Museum
 

Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Իտալացի ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի հնագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի դրամագետներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի սենատորներ
Մեծ թագուհի (Հին Եգիպտոս)

M23-N41:X1-wr: t

**Մեծ թագուհի** (Հին Եգիպտոս), **Մեծ արքայի տիկին** կամ  **Թագավորի գլխավոր կին** ()՝  Հին Եգիպտոսում  փարավոնի գլխավոր կնոջ տիտղոսը։

## Սկզբանական տիտղոսավորումը
Մերետսեգեր(թագուհի), Սենուսերտ III-ի գլխավոր կինը, ամենահին հայտնի թագուհին, ում անունը գրված էր այս անվանումով և  կցված էր կարտուշին՝ (այն երկարավուն կլորացված ուրվագիծ է ստորին հորիզոնական գծով, ինչը ցույց է տալիս, որ գրված տեքստը արքայական անուն է). Այնուամենայնիվ, նրա մասին  վկայությունը  պատկանում է ավելի ուշ ժամանակաշրջանին՝ Նոր թագավորությանը, այնպես որ տիտղոսը կարող է անախրոնիզացված չլինել։ Գուցե տիտղոսի առաջին սեփականատերը եղել է Նուբխաեսը Երկրորդ անցումային շրջանից։

## Կին փարավոն
thumb|Խատշեպսուտը եղել է  Թութմոս II գլխավոր կինը, իսկ հետո իր խորթ որդի Թութմոս III-ի խնամակալը — ''Գեղարվեստի թանգարան, Բոստոն''
«Մեծ արքայական կանանցից» պատմության մեջ հատուկ տեղ է զբաղեցնում Խատշեպսուտը։ Նա իր խորթ եղբայր Թութմոս II-ի «մեծ արքայական կինն» էր։ Այս ժամանակահատվածում Խատշեպսուտը դարձել է «Ամոն Աստծո կինը»  (Կառնակում Ամոնի տաճարի քահանայապետի ամենաբարձր աստիճանը)։ Ամուսնու մահից հետո նա դարձել է ռեգենտ, նրա խորթ որդու՝ Թութմոս III-ի անչափահաս լնելու պատճառով, արական կողմի միակ թագաժառանգը (Իսիդայի հետ ամուսնությունից ծնված) և հաջողությամբ 22 տարի կառավարել է։ Թեև իրենից առաջ էլ էին կայանք կառավարել Եգիպտոսը, Խատշեպսուտը եղել է առաջին կինը, որը *[[փարավոն]]* տիտղոսն է ստացել։ Փարավոն դառնալով, նա իր Նեֆերուրա դստերը նշանակել է քահանայապետ, նրան տալով «Ամոն Աստծո կինը»  տիտղոսը։ Հավանաբար նրա աղջիկը դարձել է Թութմոս III-ի «մեծ կինը», սակայն նրանց ամուսնության մասին  որևէ ապացույց չկա։

## Փարավոնների մեծ կանանց ցանկը
### Միջին թագավորություն

### Երկրորդ անցումային շրջան

### Նոր թագավորություն
[right|thumb|[Նեֆերտարի, Մեծ թագավորի Ռամզես II-ի  կինը, նա պատկերված է իր համար կառուցված տաճարում Աբու Սիմբելում. Ձեռքին սիստր և  սուրբ լոտոս]]
}
| ՌամզեսV
| Հիշատակվում է Վիլբուրի պապիրուսում
|-
| XX դինաստիա
| 
| Ռամզես V
|Իսիդա արքայադստեր մայրը, հետագայում դարձել է  «Ամոն Աստծո կինը».
|-
| XX դինաստիա
| 
| Ռամզես IX
|
|-
| XX դինաստիա
| {{lang-en|Տիտի|Tyti|}
| Ռամզես X
| Հավանաբար Ռամզես X կինը։ Թաղված է  դամբարանում
|-
| XX դինաստիա
| Անուկետեմխեբ
| ?
| Կանոպ սարկոֆագի լիիրավ տերը, հետագայում օգտագործվել է Տակխատ արքայի դամբարանումն  KV10։ Նույականացվում է XIX կամ  XX դինաստիայի հետ
|-
|}

### Երրորդ անցումային շրջան

### Ուշ շրջան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* A list of Queens of Ancient Egypt. — Anneke Bart, Saint Louis University  — Синтез информации из Dodson and Hilton: «The Complete Royal Families of Ancient Egypt», W. Grajetzki: «Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary», Kitchen’s books on Ramesside Inscriptions.

## Գրականություն
* Dodson and Hilton: «The Complete Royal Families of Ancient Egypt»
* W. Grajetzki: «Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary»

Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հին Եգիպտոս
Կատեգորիա:Փարավոններ