Պատերազմ և խաղաղություն (պատմվածք, Հրաչյա Քոչար)

«**Պատերազմ և խաղաղություն**» հայ արձակագիր, հրապարակախոս Հրաչյա Քոչարի պատմվածքն է, որը զետեղված է «Խաղաղության օրերը» պատմվածաշարում։

## Գնահատական
Հր․ Քոչարը պատկանում է մեր ամենաինքնատիպ գրողների թվին։ Նրա ստեղծագործությունը արտացոլում է սովետահայ իրականությունը, այդ իրականության ներկան ու անցյալը՝ իր բազմազան ու բազմակողմանի արտահայտությունների մեջ վերցրած։ Ըստ որում, Քոչարը ներկան չի դիտում անցյալից անջատ և ոչ էլ ապագայի հանդեպ անտարբեր։ Ահա թե ինչու նրա ստեղծագործության մեջ ժամանակակից թեմատիկան հանդես է գալիս մոտիկ անցյալի թեմատիկայի ու ապագայի երազանքի առնչությամբ։ Ներկան իր հիմնավորումն է ստանում անցյալի միջոցով և իր արդարացումը՝ ապագայի վերաբերմամբ։ «Պատերազմ և խաղաղություն» պատմվածքի մեջ օգտագործվում է կարիկատուրան և խոսքի կոմիզմը։ Պատերազմը և խաղաղությունը, որ նկարագրվում են պատվածքում, կարիկատուրաներ են, որովհետև, ըստ էության ոչ պատերազմ է եղել և ոչ էլ խաղաղություն։ Քոչարը օժտված է հումորիստի բացառիկ ունակություններով։

## Սյուժե
Պատմվածքը բաղկացած է երկու մասից։ Առաջին մասը վերնագրված է «Պատերազմ»։ Այն պատմվում է Համո Գազազյանի կողմից։ Համո Գազազյանը գիտնական էր, և մի անգամ համալսարանում նրան ուսանողները խնդրում են պատմել պատերազմի մասին իր պատմությունը ու համոզում նրանով, որ Վարդանը, ով լրագրող էր, կգրի թերթում։ Սկսում է պատմել, սակայն պայմանով, որ մի քիչ նախապատմություն պետք է անի։ Նա իր մոր՝ Թագուհու հետ ապրում էր անմխիթար պայմաններում՝ մի սենյակում, որը նրանց համար ծառայում էր թե՛ որպես խոհանոց, թե՛ որպես գրադարան և թե՛ հյուրասնեյակ, այլ կերպ՝ ամեն ինչ։ Մայրը, դժգոհելով տան նեղվածքից, տղային ասում է, որ այդպես չի կարող շարունակվել, չէ՞ որ մի օր էլ հարս պիտի մտնի այդ տուն, ինչպե՞ս պիտի ապրեն նման պայմաններում։ Այս մասին մայր ու որդի զրուցելու ժամանակ էլ դուռը թակում և ծրարը ձեռքին ներս է մտնում մի երիտասարդ ու հայտնում, որ բնակարան են ստացել։ «Այսպիսով մենք բնակարան ստացանք, ընդարձակ, լուսավոր բնակարան երկրորդ հարկում։ Առաջին օրերին թե՛ ես, թե՛ մայրս ուրախությունից բերաններս բաց նայում էինք մեր շքեղ սենյակներին ու չէինք հավատում, որ դա մերն է, որ մեր քաշած նեղություններն անցան-գնացին»։ Տեղափոխվում են նոր բնակարան, տեղավորում իրենց իրերը և սպասում հարևաններին, որոնց հետ պետք է կիսեին տունը։ Նրանց պետությունը տալու էր մի սենյակ, ընդհանուր պիտի լիներ խոհանոցը։ Մայրը շատ էր ուզում, որ մեծ ընտանիք լինի, իսկ որդին՝ ոչ։ Մոր ցանկությունը իրականանում է, գալիս է ընտանիքը։ Նրանց ընտանիքը բաղկացած էր չորս անդամից, նրանք էին՝ Փառանձեմ մայրիկը, որդին՝ Բագրատը, նրա կինը և որդին։ Ամեն բան սկզբում կարծես լավ էր ընթանում։ Միմյանց օգնում էին, կենցաղ էին կիսում։ Սակայն օրերից մի օր պատահում է այնպես, որ Համո Գազազյանը գիտական փորձի համար կարտոֆիլի տարբեր տեսակներ  է դնում պատշգամբում, բայց գալիս է տուն և տեսնում, որ կարտոֆիլները չկան։ Պարզվում է՝ հարևանուհին է վերցրած լինում։ Մայրը գնում և ասում է, որ դա որդու փորձի համար է եղել, Թագուհի մայրիկը չի հավատում։ Հենց այս փոքր թվացող վեճից էլ սկսվում է ամեն բան։ Շարունակվում են վեճերը։ Հաջորդ անգամ վեճի պատճառ է դառնում այն, որ Բագրատը գիշերով տուն է գալիս հարբած։ Հավաքվում են նրա ընկերները ու սկսում խնջույքը, այնպես են երգում ու պարում, որ ասես երկրաշարժ լիներ։ Համո Գազազյանը չի դիմանում և գնում բողոքում է։ Սակայն, ի պատասխան բողոքին՝ նրան ասում են, որ մինչև գիշերվա ժամը տասներկուսը թույլատրվում է։ Համո Գազազյանը այլևս չի կարողանում աշխատել իր դիսերտացիայի վրա։ Դուրս է գալիս փողոց, քայլելիս հանդիպում է իրենց ներքևի հարևանին, սա էլ է բողոքում աղմուկից ու առաջարկում տասնմեկն անց հիսունութ գնան և ասեն, որ չաղմկեն, այլապես ոստիկանություն կկանչեն։ Եթե օրենք է, պիտի գործի բոլորի համար։ Հենց այդպես էլ անում են։ Բագրատի պատասխանն էլ այն է լինում, որ հաջորդ օրը կհավաքվեն ընկերնով շարունակելու քեֆ ուրախությունը։ Գնալով սրվում էին հարևանների միջև հարաբերությունները։ Բանը հասնում է նրան, որ նրանց խոհանոցային իրերը լցրել էին անկյուն, մի թախտ դրել ու խոհանոցը օգտագործում որպես սենյակ։  Փառանձեմ մայրիկը իրենց արարքը արդարացնում էր մի սենյակում չտեղավորվելով։ Ու քանի որ Համո Գազազյանին և իր մորը քաղսովետը տրամադրել էր երկու սենյակ, Փառանձեմ մայրիկը մտածում էր՝ նրանց ամբեղջովին բավականցնում է, իսկ իրենք չէին տեղավորվում մի սենյակում։ Լարված մթնոլորտը տևում է մի քանին օր։ Համո Գազազյանը խոսում է Բագրատի հետ, բայց ոչ մի օգուտ։ Սրանից անցնում է ևս երկու օր։ Խոհանոցը կրկին գրաված են լինում հարևանները։ Այս անգամ արդեն սկսվում է «ճակատամարտը»։ «Բանակցությունների լեզուն այլևս չէր օգնի։ Ես մոտեցա խոհանոցին, որ կողպեքը պոկեմ։ Փառանձեմ մայրիկը գազազեց, հարձակվեց ինձ վրա և մեկ էլ էն զգացի, որ Փառանձեմ մայրիկի ատամները մտել են աջ ձեռքիս ափի մեջ։ Երբեք այդքան զգաստ չէի եղել»։ Թագուհի մայրիկը, տեսնելով, որ չի կարողանում ազատել ընտանիքին Համո Գազազյանից, օգնության է կանչում մյուս հարևաններին։ Այսպիսով հարցը ոչ մի կերպ լուծում չի գտնում։ Համո Գազազյանը դիմում է դատարան։ Միևնույնն է Փառանձեմ մայրիկին անհնար էր իր տեսակետից հետ պահել։ «Այսպիսով ոչ մի դատական վճիռ չօգնեց։ Ագրեսորը գրավեց մեր տերիտորիան իր ազգաբնակչության խտությունը պատճառ բերելով։ Մի անգամ էլ արդարացավ հին խոսքը, թե՝ «սահմանն քաջաց, զենն է յուրյանց, որքան հատանեն, այնքան ունին»։ Մենք, իհարկե, մինչև այսօր էլ այդ բռնագրավումը դե-յուրե չենք ճանաչել, բայց դե ֆակտո նրանցն է․․․»։ Այսքանով ավարտվում է «Պատերազմ» մասը։ «Խաղաղություն»-ում պատմվում է այն մասին, թե ինչպես է այդ դեպքից հետո հարևան ընտանիքին տուն տրամադրվել ու նրանք երկուսն էլ՝ Փառանձեմն ու Թագուհին, զղջացել իրենց արարմունքի պատճառով։ Վարդանը այս պատմությունը նույնպես տպագրում է թերթում։

## Կերպարներ

* Համո Գազայան
* Վարդան
* Թագուհի
* Փառանձեմ
* Բագրատ
* Բագրատի կինը

## Տես նաև

*Եղբայրները (Հրաչյա Քոչար)
* Ռուս մարդու տունը
* Մի կնոջ պատմածից
* Նախօրյակին
* Մեր քույրերը
* Երգը
* Ժամանակներ

## Ծանթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Հր․ Քոչար, կենսագրություն
* Սիլվա Կապուտիկյան Հրաչյա Քոչարը և իր ժամանակը
* Մեր մեծերը․ Հրաչյա Քոչար
* Հրաչյա Քոչար

Կատեգորիա:Հրաչյա Քոչարի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1956 գրքեր