open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բալլարատ

**Բալլարատ** (, ), քաղաք Ավստրալիայի Վիկտորիա նահանգում, գտնվում է Մեծ Ջրբաժան լեռնաշղթայի ստորոտին, նահանգի մայրաքաղաք Մելբուռնից 105 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ 2020 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 109 553, որի շնորհիվ այն երրորդ ամենամեծ քաղաքն է Վիկտորիայում։ Բալլարատ քաղաքի բնակիչները անգլերենում հայտնի են որպես Ballaratians։

## Աշխարհագրություն
### Տեղագրություն
Բալլարատը գտնվում է Մեծ Ջրբաժան լեռնաշղթայի ստորոտին՝ Վիկտորիա նահանգի արևմտյան հատվածի կենտրոնական շրջանում։ Այն նաև հայտնի է որպես Կենտրոնական լեռնաշխարհ իր զառիվայր բլուրների և որոշակի նշանակալի լեռների բացակայության պատճառով, որոնք ավելի տարածված են Մեծ Ջրբաժան լեռնաշղթայի արևելքում։ Քաղաքը գտնվում է կենտրոնական հարթավայրի բլրածածկ մասում, որը ձգվում է հյուսիսում տեղակայված Կրեսուիկայից դեպի հարավում գտնվող Ռոքվուդ և հարավ-արևելքում գտնվող Լալ Լալից դեպի Փիթթոնգն արևմուտքում։ Ողողակային նստվածքներից և հրաբխային հոսքերից կազմված այս հարթավայրերը ներառում են հարուստ գյուղատնտեսական հողի մեծ տարածքներ։

### Կլիմա
Բալլարատի կլիման բարեխառն օվկիանոսային է, ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման՝ ունի *Cfb* ինդեքսը։

## Քույր քաղաքներ
* , Ինագավա
* , Թայսին
* , Պիտերբորո
* , Այնարու
* , Չեբոքսարի

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Golden Point (Ballarat) - view from Sovereign Hill 2007.jpg|Բալլարատ
Պատկեր:Ballarat gallery.JPG|Բալլարատի համալսարան
Պատկեր:Ulmus glabra horizontalis.jpg|Թեղի էլիպսաձև Բալլարատի բուսաբանական այգում 
Պատկեր:Queenvictoria townhall ballarat.jpg|Վիկտորյա թագուհու արձանը Բալլարատի ռատուշայի դիմաց
Պատկեր:Ballarat titanic memorial.jpg|Տիտանիկի հուշարձանը Մեխանիկայի ինստիտուտի դիմաց
Պատկեր:Craigs hotel.JPG|«Craigs» հյուրանոց


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1838 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1838 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Քոֆս Հարբոր

**Քոֆս Հարբոր** (), քաղաք Ավստրալիայի  Նոր Հարավային Ուելս նահանգում։ Գտնվում է Սիդնեյից 540 կմ հյուսիս և Բրիսբենից 390 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի բնակչությունը, ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների, կազմել է 26 353 մարդ։

CSIRO-ի տվյալներով՝ Քոֆս Հարբորում կյանքի համար շատ հարմար մթնոլորտ է։ Քաղաքի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության (բանանի և հապալասի աճեցում), զբոսաշրջության և ձկնորսության վրա։

Քաղաքը ունի Հարավային խաչի համալսարանի կամպուս, չորս խոշոր առևտրի կենտրոն, հիվանդանոց, գրադարան, բազմաթիվ ազգային պարկեր։ Քաղաքում գործում է օդանավակայան։

## Պատմություն
thumb|ձախից|Քոֆս Հարբորը վարար անձրևից հետո, 1922 թվական
Քոֆս Հարբորն իր անունն ստացել է Ջոն Կորֆի անունից, որը եղել է առաջին եվրոպացին, որն ապաստան է գտել այդ տարածքում 1847 թվականին՝  փոթորկի ժամանակ։

Մինչև 1900-ական թվականների սկիզբը Կորֆ Հարբորը եղել է փայտի արտադրության հիմնական կենտրոնը Նոր Հարավային Ուելսի հյուսիսային ափին։ Նախքան երկաթուղային կայարանի կառուցումը փայտանյութը Սիդնեյ կամ Բրիսբեն է ուղարկվել ջրային ճանապարհով։

## Ատրակցիոններ
Բացի զբոսաշրջությունից, Քոֆս Հարբորում զարգացած է ժամանցային համակարգը։ Քաղաքի ամենահայտնի ատրակցիոններից մեկը Մեծ բանանն է։ Այն կառուցվել է 1965 թվականին։

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Aboriginal history of the Coffs Harbour region / compiled by Coffs Harbour City Library by Liz Thomas (2013)
* Coffs Harbour: Vol I: pre-1880 to 1945 / Neil Yeates (1990)
* Coffs Harbour: Vol II: 1946 – 1964 / Neil Yeates (1990)
* Coffs Harbour 100 years down the track / by Jean Donn-Patterson (not dated)
* The Coffs Harbour story (1976)
* The history of Coffs Harbour / Produced by Friends of Tourism & Coffs Harbour Historical Society (not dated)
* The Natural history of the Coffs Harbour District / Dept of Continuing Education, North Coast Regional Office, U.N.E. (1980)
* Remembering Coff's Harbour: a century of photographs / [edited by Arlene Hope and David Townsend] (2001)
* Ships and timber: a short history of Coffs Harbour port and associated railways / John Kramer (1984)

Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Թարթիչավոր որդեր

thumb|300px
**Թարթիչավոր որդեր** (), տափակ որդերի դաս։ Երկսիմետրիկ կենդանիներ են, մարմինը (երկարությունը՝ 0,2–35 սմ) իլիկաձև է, ժապավենա–տերևաձև՝ պատված թարթիչավոր էպիթելով (այստեղից՝ անվանումը)։ Փոքր ձևերի թարթիչները ծառայում են շարժմանը, խոշորները՝ շարժվում են մկանային համակարգի կծկմամբ։ Մարմնի խոռոչ չունեն, ներքին օրգանների միջև եղած տարածությունը լցված է պարենքիմով։ Բերանի անցքը գտնվում է փորի կողմում կամ մարմնի կենտրոնում և տանում է դեպի մկանոտ կլանը։ Արյան շրջանառության օրգաններ չունեն։ Շնչառությունը մաշկային է, մարսողությունը՝ ներբջջային, հետանցք չունեն։ Արտաթորության օրգանները պրոտոնեֆրիդներն են։ Ստորին ձևերի նյարդային համակարգը դիֆուզ տիպի է, բարձրակարգերինը՝ հանգուցային։ Թարթիչավոր որդերը երկսեռ են, բազմանում են սեռական, որոշ տեսակներ՝ անսեռ ճանապարհով։ Զարգացումը հիմնականում ուղղակի է, որոշ բազմաճյուղաղիների (Polycladida) բնորոշ է մյուլլերյան թրթուրը։ Ազատ ապրող են, աչքերր լավ են զարգացած, ունեն հավասարակշռության օրգաններ՝ ստատոցիստներ։ Տարածված են ծովերում և քաղցրահամ ջրերում։ Ցամաքային պլանարիաները ապրում են արևադարձային խոնավ անտառներում։ Մեծ մասը գիշատիչ է, ծովային որոշ տեսակներ մակաբույծներ են։ Թարթիչավոր որդերի բազմաթիվ տեսակների պարենքիմը պարունակում է գունավոր հատիկներ, որոնցից որդերն ստանում են վառ գունավորում։ Թարթիչավոր որդերի դասն ընդգրկում է 11 – 12 կարգ, 3000 տեսակ։

Կատեգորիա:Տափակ որդեր
Թափարգել

thumb|300px|Գնացքի թափարգել
**Թափարգել**, հարվածները մեղմող հարմարանք։ Գնացքներում ընդունում է լոկոմոտիվների և վագոնների բախման հարվածային երկայնական և սեղմող ճիգերը։ Լինում է զսպանակավոր և շփական։

Զսպանակավոր թափարգելը ունի կոնաձև կամ գլանաձև զսպանակներ։ Մեղմող ճիգի ազդեցությունը դադարելուց հետո զսպանակի էներգիան գրեթե լրիվ վերադարձվում է։ Շփական թափարգելը ունի շփման օղակներ և պարուրաձև զսպանակ։ Սեղմման էներգիայի 70–80% կլանում են շփման օղակները, իսկ մնացածը կուտակում է զսպանակը և հետհարմամբ ելակետային դրության է վերադարձնում թափարգել։ Ինքնակցիչի առկայության դեպքում թափարգելը հանվում է։

Ավտոմեքենաներում թափարգելները ծառայում են գլխավորապես պատահական վթարային հարվածները կլանելու և մեղմելու համար։

Կատեգորիա:Երկաթուղային շարժական միջոցներ
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաների մասեր և մեխանիզմներ
Աշոտ Ճենտերեճյան

**Աշոտ Հրաչի Ճենտերեճյան** (), հայ ջութակահար։

## Կենսագրություն
Աշոտ Ճենտերեճյանը ծնվել է 1952 թվականի օգոստոսի 29 -ին Երևան քաղաքում։ Ավարտելով Պ. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը 1971 թվականին ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում՝ սովորելով ժամանակի ականավոր պրոֆեսորների դասարաններում։

1976-1977 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։

1970-ականներին երկվորյակ եղբոր՝ Արմեն Ճենտերեճյանի հետ հիմնելով խորհրդային կատարողական արվեստում նախադեպը չունեցող ջութակային դուետը Աշոտ Ճենտերեճյանն սկսեց ծավալուն համերգային գործունեություն՝ ելույթներ ունենալով Խորհրդային Միության, Եվրոպայի և Միջին Արևելքի բազմաթիվ երկրներում։

«Ճենտերեճյան դուետ»-ի համերգային գործունեությանը զուգահեռ աշխատել է Հայաստանի Ազգային Օպերայի և բալետի, Ֆիլհարմոնիկ և ՀՀ Հեռուստատեսության և ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբերում, միաժամանակ ծավալելով ակտիվ մանկավարժական գործունեություն երաժշտական դպրոցներում, ուսումնարաններում, կոնսերվատորիայում։

2004-2007 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի ՀԲԸՄ-ի նորաստեղծ կամերային նվագախմբում որպես կոնցերտմայստեր, այնուհետև 2007-2010 թվականներին աշխատել Բերձորի երաժշտական դպրոցում՝ զուգահեռ տնօրինելով Բերձորի նվագախումբը։

2011 թվականին Համազգային Կրթական Մշակութային Միության Լիբանանի շրջանային վարչության հրավերով տեղափոխվել է Բեյրութ և 5 տարի շարունակ ղեկավարել «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական քոլեջը։

## Պարգևներ
2002 թվականին պարգևատրվել է Հայաստանի մշակույթի նախարարության պատվոգրով, իսկ 2006 թվականին Արցախի Հանրապետության Մշակույթի Նախարարության պատվոգրերով և Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ի «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով։ 2021 թվականի սեպտեմբերին տեղի է ունեցել նրան նվիրված հուշ-երեկո։

## Ընտանիք
Ամուսնացած էր, ուներ 3 զավակ։

## Մահ
Աշոտ Ճենտերեճյանը մահացել է 2017 թվականի մարտի 5-ին Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Նաին

**Նաին** (), քաղաք կենտրոնական Իրանում՝ Սպահան նահանգում։ Համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
thumb|upright|left|Անապատներ և լեռներ Նաինի շրջակայքում
Քաղաքը գտնվում է Սպահանի արևելյան մասում՝ Դաշթե Քևիր անապատի և Կուհրուդ լեռնաշղթայի սահմանին։ Ծովի մակարդակից ունի 1557 մետր բացարձակ բարձրություն։ Նաինը գտնվում է Սպահանից՝ նահանգի վարչական կենտրոնից, մոտ 120 կմ արևելք և երկրի մայրաքաղաք Թեհրանից 340 կմ դեպի հարավ-արևելք (SSE)։

## Բնակչություն
Բնակչությունը՝ ։ Ազգային կազմում գերակշռում են պարսիկները (*Նաինի* իրանական բարբառներից մեկի կրողները)։

## Պատմություն
Մոտ 1470 թվականին քաղաք է այցելել Աֆանասի Նիկիտինը, որն այդ մասին նշել է իր «Քայլելով երեք ծովերի միջով» ճամփորդական գրառումներում։

## Տեսարժան վայրեր
* Պարթևական թագավորության դարաշրջանի ամրոցի ավերակներ.
* Ուրբաթօրյա մզկիթ (960 թվական)։

## Տրանսպորտ
Մոտակա քաղաքացիական օդանավակայանը գտնվում է Սպահան քաղաքում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Jame mosque basement001.JPG|Մզկիթի նկուղ
Պատկեր:Na'in Jame' mosque yard.JPG|Նաինի մզկիթի բակ
Պատկեր:Rigareh watermill chamber.JPG|Ռիգարեխ ջրաղացի սենյակ
Պատկեր:Rigareh watermill.jpg|Ռիգարեխ ջրաղաց
Պատկեր:Pirnia traditional house1.jpg|Պիրնիայի ավանդական տուն և ազգագրական թանգարան
Պատկեր:Pirnia traditional house2.jpg|Պիրնիայի ավանդական տուն և ազգագրական թանգարան
Պատկեր:Mosalla edifice.jpg|Մոսալի շենք
Պատկեր:Narenj Ghale.JPG|Նարենջ միջնաբերդ
Պատկեր:BAZAR.JPG|Նաինի հին շուկա
Պատկեր:Zurkhaneh.JPG|Զուրհանա, ավանդական սպորտ
Պատկեր:M Abba bafi.JPG|Աբա Բաֆի՝ մարդը քարանձավից
Պատկեր:M Abba bafi01.JPG|Աբա Բաֆի՝ մարդը քարանձավներից
Պատկեր:Fatemi house.jpg|Ֆաթեմի տուն
Պատկեր:Mohammadieh.jpg|Մոհամադի միջնաբերդ
Պատկեր:NA'IN CARPET3.JPG|Նաինի գորգ
Պատկեր:Darmasjed.JPG|Ճամբար կամարի տակ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Էրդեստան

**Էրդեստան** (), քաղաք կենտրոնական Իրանում՝ Սպահան նահանգում։ Համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Սպահանի կենտրոնական մասում՝ Կերգես լեռնաշղթայի ստորոտներում։ Ծովի մակարդակից ունի 1238 մետր բացարձակ բարձրություն։

Էրդեստանը գտնվում է Սպահանից՝ նահանգի վարչական կենտրոնից, մոտ 85 կմ հյուսիս-արևելք և երկրի մայրաքաղաք Թեհրանից՝ 260 կմ դեպի հարավ-արևելք (SSE)։

## Բնակչություն
Բնակչությունը՝ ։ Ազգային կազմում գերակշռում են պարսիկները (*Էրդեստանի* իրանական բարբառներից մեկի կրողները)։

## Տրանսպորտ
Մոտակա քաղաքացիական օդանավակայանը Սպահանի միջազգային օդանավակայանն է։

## Տեսարժան վայրեր
Քաղաքի ամենահայտնի տեսարժան վայրը ուրբաթօրյա մզկիթն է, որը կառուցվել է 12-րդ դարի կեսերին՝ Սելջուկների դինաստիայի օրոք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էրդեստանի լուսանկարները․
:*Էրդեստանի ուրբաթօրյա մզկիթը*․ (1), (2), (3), (4), (5), (6), (7), (8),  (9), (10), (11)։

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իրանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Թաքիր

thumb|200px
**Թաքիր**, (թարք, հարթ, ողորկ), տափարակ ցածրություն (1–12 կմ² տարածությամբ)։ Ծածկված է կավային նստվածքներով։ Երբեմն լցվում է հեղեղատների կամ հորդ անձրևների ջրերով, որոնց գոլոշիանալուց հետո թաքիրի հատակը վերածվում է կարծր կեղևի և ճեղքերով բաժանվում է բուսականությունից զուրկ առանձին մասերի։ Տարածված է Սիջին Ասիայի անապատներում։

Կատեգորիա:Անապատներ
Կատեգորիա:Հողագիտություն
Էլիգուդերզ

**Էլիգուդերզ** (), քաղաք Իրանի արևմուտքում՝ Լոռեսթան օսթանում (նահանգում), Էլիգուդերզ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Վերջին մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 

## Աշխարհագրություն և կլիմա
Քաղաքը գտնվում է Լոռեսթանի արևելյան մասում՝ կենտրոնական Զագրոսի լեռնային տեղանքում, ծովի մակարդակից 1982 մետր բարձրության վրա, օսթանի վարչական կենտրոն Խորամաբադից 120 կմ արևելք, երկրի մայրաքաղաք Թեհրանից մոտ 290 կմ հարավ-արևմուտք։ Կլիման բարեխառն է, տարվա ընթացքում շատ են ցուրտ օրերը (մինչև 120), ինչն առաջին հերթին պայմանավորված է քաղաքի բարձրլեռնային դիրքով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը +13&nbsp;°C է։ Տեղումների միջին քանակը 270 մմ է։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 89 268 մարդ, որոնք կազմում էին 25 646 տնտեսություն։ Բնակչությամբ Լոռեսթան օսթանի չորրորդ ամենախոշոր քաղաքն է Խորամաբադից, Բորուջերդից և Դորուդից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Ազգային կազմում գերակշռում են բախտիարները, լոռերը և պարսիկները, դավանականում՝ շիա մուսուլմանները։

## Տեսարժան վայրեր
Էլիգուդերզի արևմուտքում գտնվում է լեռնաշղթան, որի բարձունքներից մեկը (Օշթորան Քուհը), ունի ծովի մակարդակից ավելի քան 4000 մետր բարձրություն և ծածկված է սառցադաշտով։ Սառցադաշտի հալված ջրերը մի շարք լճեր են սնուցում, որոնք գտնվում են լեռնաշղթայի լանջերին։ Դրանցից ամենամեծը Գահար լիճն է (կամ Գոլ Գահար), 1,5 կմ երկարությամբ և 600 մետր միջին լայնությամբ։ Քաղաքի շրջակայքում է գտնվում նաև Տամանդար լեռը (3250 մ)՝ տարածաշրջանի ամենախոշոր որսահանդակներից մեկի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կարճատև պառլամենտ

մինի|268x268փքս|Սըր Ջոն Գլանվայլ, պառլամենտի խոսնակ

**Կարճատև պառլամենտ** (), Չարլզ I Ստյուարտի կողմից հրավիրված պառլամենտ, որը գործել է Անգլիայում 1640 թվականի փետրվարի 20-ից մինչև 1640 թվականի մայիսի 5-ը։ Քանի որ այն ընդամենը 3 շաբաթ գոյություն ունեցավ, կոչվեց *«Կարճատև պառլամենտ»*։

1692-1640 թվականների ընթացքում 11 տարի շարունակ միանձնյա իշխելուց հետո Չարլզ I-ը 1640 թվականին լորդ Ուենթվորթի խորհրդով նորից հրավիրել է պառլամենտ, որի հրավիրման հիմնական խնդիրը Շոտլանդիայի դեմ պատերազմի՝ Եպիսկպոսների պատերազմի վարման համար ֆինանսական միջոցների հայայթումն էր։ Այնուամենայնիվ, ինչպես իր նախորդ պառլամենտները, նորը նույնպես ավելի շատ շահագրգռված էր շտկելու թագավորական վարչակազմի կողմից առաջացած դժգոհությունները, քան քվեարկելու թագավորի ֆոնդերի համար, որոնք անհրաժեշտ էին Շոտլանդիայի դեմ իր պատերազմը շարունակելու համար։

Տավիստոկից ընտրված պատգամավորը՝ Ջոն Փիմը, արագորեն դարձել է բանավեճի հիմնական դեմք․ նա երկարատև ելույթ է ունեցել ապրիլի 17-ին, որով Համայնքների պալատին կոչ էր անում հրաժարվել քվեարկել ֆինանսների հատկացման համար, եթե չվերացվեն թագավորի կամայականությունները և չարաշահումները։ Թագավորական չարաշահումների վերաբերյալ խնդրագրերի հեղեղը երկրից հասնում էր խորհրդարան։ Նավերից գումարների գանձումը դադարեցնելու Չարլզի առաջարկը չտպավորեց պառլամենտականներին։

Զայրացած լինելով Թագի արտոնության վերաբերյալ բանավեճի վերսկսումից, անհանգստացած 1629 թվականին պառլամենտի ինը անդամների ձերբակալությամբ խորհրդարանական արտոնությունների խախտմամբ և Շոտլանդիայում վատթարացող իրավիճակի վերաբերյալ առաջիկա ծրագրված քննարկումից՝ Չարլզը 1640 թվականի մայիսի 5-ին ցրել է խորհրդարանը։ Այսպիսով, այն գործել է ընդամենը 3 շաբաթ, և դրան հաջորդել է Երկարատև պառլամենտը։

## Ծանոթագրութոյւններ

## Աղբյուրներ
**Արտասահմանյան երկրների պետության և իրավունքի պատմություն*, Արշավիր Պարգևի Արշակյան, էջ 206-207
*David Plant, "The Short Parliament"   
*"John Hampden in the Short Parliament"

Կատեգորիա:1640
Կատեգորիա:Անգլիայի պառլամենտներ
Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Թաֆթ

**Թաֆթ** (), քաղաք կենտրոնական Իրանում՝ Յազդ օսթանում, Թաֆթ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Անվան ծագումը
Դոկտոր Մոհամադ Իբրահիմ Բաստանի Փարիզին (*Mohammad Ibrahim Bastani Parizi*), որը Իրանի պատմության մասին ժամանակակից աշխատանքների հեղինակ է և պատմաբան, քաղաքի «Թաֆթ» անվանումը կապում է շոգի, անապատի հետ։ «Թաֆթ» բառը բառարանների մեծ մասում նշանակում է «տաք, շոգ, բարձր ջերմաստիճանով»։ Հնդկաստանում հրատարակված «Գիյաս» գրքում Թաֆթը հիշատակվում է որպես զամբյուղ՝ լցված ծաղիկներով և մրգերով։ Աշխարհագրական պայմանները նկատի առնելով՝ կարելի է ասել, վերջինս ավելի է համապատասխանեցվում Թաֆթ քաղաքի գտնվելու վայրի հետ։ Կար նաև նման հայեցակարգ, որ դա փայտից կամ տերևներից փոքր կլոր զամբյուղ է՝ դրանում զետեղված պտուղներով։ Դրա համար էլ «Թաֆթը» բացատրվում է որպես «մրգերով զամբյուղ»։

## Պատմություն
Թաֆթի մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են 15-րդ դարին։

## Կլիմա
Քաղաքը հայտնի է իր հաճելի կլիմայով, ջրով և աճեցվող պտուղներով՝ հատկապես խաղողով և նռով։ Չոր հունը, որը լցված է լինում սեզոնային, քաղաքը երկու մրցակցող մասերի է բաժանում՝ Հերսիրի և Սարդսիրի․Պարսկերենից թարգմանաբար հերսիր ( ) նշանակում է «տաք շրջան» կամ «ամառային արոտավայր», իսկ սարդսիր ()՝ «ցուրտ շրջան» կամ «ձմեռային արոտավայր»։

## Տեսարժան վայրեր
* Արծիվ լեռ։ Հիշեցնում է թևերը ծալած նստած արծվի։
* Շահ Վալի համալիր։ Իր մեջ ներառում է պատմական հրապարակ, մզկիթ, դամբարան, ջուրը պահելու տեղ, շուկա և դպրոց։ «Հանշ Բեգում» մզկիթը կառուցել է Թահմասպ շահը՝ ի պատիվ քրոջ։
* Թեզերջան սառցադաշտ
* Արնան լեռ(Arnan)
* Ջրաղաց
* Իսլամի պատմական գյուղ (Ֆրաշահ) *(Eslamieh [Frashah])*
* Իսլամի ամրոց (*Eslamieh*)
* Թաֆթ շուկա
* Իսլամի ջրաղաց *(Eslamieh )*
* Մուրտազ Ալիի պատմական գյուղ
* Քարանձավ Իսլամիում *(Eslamieh)*
* Ալի Նակի Խանի այգի
* Գոլշանի այգի
* Տամհր շատրվան *(Tamhr)*
* Շավազի ամրոց *(Shavazi)*
* Շեյխ Ալի Բլիմանի դամբարան *(Ali Blyman)*
* Իսլամիի հին սոսի *(Eslamieh)*
* Հին տներ
* Բիդակիտ մզկիթ *(Bydakhvyd)*
* Դեհշիր քարվանսարա *(Dehshir)*
* Շեյխ Ջունաիդ Թուրանի դամբարան
* Ջրամբար լեռներում
* Բրալսվիհ ջրամբար *(Bralsvyh)*
* Իսլամիի մզկիթ *(Eslamieh)*
* Tzrjan մզկիթ
* Նադուշան մզկիթ *(Nadooshan)*
* նադուշան ամրոց (Nadooshan)
* Փահլևանի օդային ամրոց, որը գտնվում է Թաֆթից հարավ-արևմուտք՝ Գաանի հովիտ և Միլակ լեռ տանող ճանապարհին։ Ամրոցը կառուցվել է նախաիսլամական շրջանում՝ դժվարամատչելի տեղանքում, հիմնական նյութը, որն օգտագործվել է շինարարության ժամանակ աղյուսն է։ Ամրոցի ներքին տարածքում դեռևս նկատելի են հողմաղացների ավերակները։
* Դարագահան ջրվեժը *(Darah Gahan)* Գաան հովտում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1444 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Թեթև բետոն

**Թեթև բետոն**,  մինչև 1800 կգ/մ³ ծավալային զանգված ունեցող բետոնների անվանումը։ Թեթև բետոն են ծակոտկեն լցանյութերով բետոնները և բջջավոր բետոնը։

Թեթև բետոն պատրաստելիս որպես լցանյութ օգտագործում են բնական (պեմզա, տուֆ, հրաբխային խարամ, խեցեքար և այլն) և արհեստական (կերամզիտ, փքած պեռլիտ, դոմնային խարամ, խարամային պեմզա և այլն) քարանյութեր։ Խարամային լցանյութերով պատրաստված թեթև բետոնը կոչվում է խարամաբետոն։ Թեթև բետոն կարելի է ստանալ նաև առանց ավազի կամ քիչ ավազով՝ ծանր խիճ օգտագործելով։ Այսպիսի թեթև բետոն կոչվում է խոշորածակոտկեն։

Թեթև բետոն կիրառվում է բետոնե և երկաթ–բետոնե կոնստրուկցիաներում։ Այն ջերմության և ձայնի լավ մեկուսիչ է։ Թեթև բետոնից պատրաստում են որմնաբլոկներ, որմնապանելներ, ծածկասալեր և հավաքովի կոնստրուկցիաների բազմաթիվ այլ տարրեր։ Սինչև 500 կգ/սմ² սեղմման ամրություն ունեցող թեթև բետոններից պատրաստում են մեծ բեռնունակության երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներ։ Թեթև բետոնի որոշ տեսակներ օգտագործվում են նաև հիդրոտեխնիկական կառույցներում։

Կատեգորիա:Բետոն
Թեթև համաձուլվածքներ

**Թեթև համաձուլվածքներ**, կոնստրուկցիոն համաձուլվածքներ, որոնց հիմքը փոքր խտություն ունեցող մետաղներն են՝ ալյումինը, մագնեզիումը, տիտանը, բերիլիումը։ Բնութագրվում են առավել բարձր տեսակարար ամրությամբ (ամրության ցուցանիշների հարաբերությունը նյութի խտությանը), քան օրինակ, երկաթի կամ նիկելի կոնստրուկցիոն համաձուլվածքները։

Այսպես, ամրության միևնույն սահմանի (~450 Մն/մ²) դեպքում դյուրալյումինը երեք անգամ կաթսայական պողպատից թեթև է, այսինքն՝ դրա տեսակարար ամրությունը մոտ երեք անգամ բարձր է։

Թեթև համաձուլվածքները լայն կիրառություն ունեն ինքնաթիռաշինության, հրթիռաշինության, նավաշինության, տրանսպորտային մեքենաշինության, սարքաշինության, քիմիական ապարատաշինության, ավտոմոբիլաշինության մեջ, էլեկտրատեխնիկայում, շինարարությունում, միջուկային էներգետիկայում, կենցաղային իրերի արտադրությունում։

## Տես նաև
* Ալյումինի համաձուլվածքներ
* Մագնեզիումի համաձուլվածքներ
* Տիտանի համաձուլվածքներ
* Բերիլիումի համաձուլվածքներ

Կատեգորիա:Թեթև համաձուլվածքներ
Բերիլիումի համաձուլվածքներ

**Բերիլիումի համաձուլվածքներ**, համաձուլվածքներ, որոնց հիմքը բերիլիումը՝ Be, է։ Բերիլիումի համաձուլվածքների արդյունաբերական կիրառությունն սկսվել է 1950-ական թվականներին։

Բերիլիումին բնորոշ փխրունությունը վերանում է արծաթի, պղնձի, նիկելի, կոբալտի, երկաթի, ալյումինի և այլ մետաղների հետ նրա համաձուլվածքներում։ Մետաղը պատում է բերիլիումի հատիկները և նպաստում չկողմնորոշվող հատիկների սահմաններում լարումների ռելաքսացմանն ու պլաստիկ ձևափոխության ընթացքին։ Բերիլիումի համաձուլվածքները կարելի է կռել, գլոցել, մամլել ևն։

Բերիլիումի համաձուլվածքները, որոնք պարունակում են 1,9–3,7% արծաթ, ունեն բարձր պլաստիկություն, իսկ 20–40% արծաթի դեպքում՝ բարձր դիմադրություն հարվածային բեռնվածքների նկատմամբ։ Արդյունաբերական նշանակություն ունեն բերիլիում–ալյումին համակարգի համաձուլվածքները, որոնք պարունակում են 24–43% ալյումին և կոչվում «լոկելոյ» (մշակել է ԱՄՆ–ի «Լոկհիդ» ֆիրման)։ Կոբալտի և երկաթի հետ բերիլիումի համաձուլվածքներն ունեն մեծ ամրություն, իսկ պղնձի և նիկելի հետ պակաս ամուր են, բայց՝ ավելի պլաստիկ։

Բերիլիումի համաձուլվածքները ջերմակայուն են։ Թեթևության և մեծ տեսակարար ամրության շնորհիվ կիրառվում են որպես կոնստրուկցիոն նյութ թռչող ապարատների համար։ Այդ համաձուլվածքներից դետալների և նախապատրաստվածքների ստացումը հիմնականում կատարվում է փոշեմետալուրգիայի մեթոդով։

Կատեգորիա:Բերիլիումի համաձուլվածքներ
Ամբրոսիոս Թեզեոս

[մինի|«[Ավե Մարիա»-ի հայալեզու տեքստից մի հատված]]
**Թեզեո Ամբրոջիո դելյի Ալբոնեսի** () կամ **Թեզեոս Ամբրոսիոս** (, ), իտալացի հումանիստ, լեզվաբան, արևելագետ, հայագետ։

Գրել է «Ներածություն քաղդեական, սիրիական, հայկական և տասը լեզուների…» (հրատարակվել է 1539 թվականին) աշխատությունը, որտեղ, այլ լեզուների շարքում, ներկայացրել է նաև հայերենի քերականությունը։ Թեզեոսի աշխատությունը փաստորեն հայերենի ուսումնասիրությանը վերաբերող օտար լեզվով գրված առաջին գործն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի հայագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի հումանիստներ
Ահարոն Սահակյան

**Ահարոն Մամիկոնի Սահակյան**, հայ պետական և քաղաքական գործիչ։ 2021 թվականի մայիսի 27-ից կառավարության որոշմամբ զբաղեցնում է Հայաստանի Կոտայքի մարզպետի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Ահարոն Սահակյանը ծնվել է 1980 թվականի մարտի 30-ին Գառնի համայնքում։ 1996-2000 թվականներին սովորել է ՌԴ Դաշնային անվտանգության ակադեմիայի իրավաբանական ֆակուլտետում, 2001-2004 թվականներին՝ Մոսկվայի Նոր իրավաբանական ինստիտուտի իրավաբանական ֆակուլտետում։

## Գործունեություն
2001-2008 թվականներին եղել է Ազգային անվտանգության ծառայության օպեր-լիազոր։ 2008-2012 թվականներին աշխատել է որպես «Ալֆա-Ֆարմ» ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն, 2013-2016 թվականներին՝ «Կալինա-Դվին» ՍՊԸ տնօրեն։ 2016 թվականին ընտրվել է Գառնու համայնքապետ։ 2021 թվականի մայիսից կառավարության որոշմամբ զբաղեցնում է Հայաստանի Կոտայքի մարզպետի պաշտոնը։

## Անձնական կյանք
1989-1996 թվականներին զբաղվել է ազատ ոճի ըմբշամարտով։ 1995 թվականին դարձել է ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի պատանիների առաջնության հաղթող։ Միջազգային մի շարք մրցաշարերի մեդալակիր է։ Սիրում է նաև ֆուտբոլ՝ ժամանակ առ ժամանակ մասնակցելով սիրողական խաղերի։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։ Կինը Ռոզա Արայիկի Ասատրյանն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Ահարոն Սահակյանի էջը [Ֆեյսբուք]ում]

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Թելատու բույսեր

մինի|250px|Բամբակի բերքահավաք Արարատյան դաշտում (1930-40-ականներ)
**Թելատու բույսեր**, բնական կամ մանվածքային թել ստանալու նպատակով մշակվող տեխնիկական բույսեր։ Պատկանում են տարբեր բուսաբանական ընտանիքների, ցեղերի և տեսակների։

Թելը առաջանում է՝ սերմի վրա (բամբակենի), ցողունի կեղևում՝ լուբային թելատուներ (թելատու կտավատ, կանեփ, կենաֆ, կորքոր, կանատնիկ, քենդիր և այլն), տերևներում (սիսավյան կանեփ, արմավաշուշան, նորզելանդական կտավատ, թելատու բանան և այլն), պտուղներում։ Թելատու բույսեր աճում են բարեխառն, արևադարձային, մերձարևադարձային գոտիներում և դրանց հարակից շրջաններում։

Կատեգորիա:Թելատու բույսեր
Թելորդուկ

250px|frameless|աջից
**Թելորդուկ**, **թելաճիճու բանկրոֆտի** (), մակաբույծ կլոր որդ։

Մարմինը թելանման է, երկարությունը՝ 5–9 սմ (էգերն արուներից մեծ են), սպիտակ կամ դարչնագույն։ Վարակված մարդու ծայրամասային արյունատար անոթներում թելորդուկի թրթուրները հայտնվում են միայն գիշերը, իսկ ցերեկը կուտակվում են թոքային անոթներում։ Թրթուրների հետագա զարգացումը տևում է 8–35 օր՝ արյունածուծ մոծակների ստամոքսում։ Այստեղ շարունակելով աճել, կուտակվում են միջատի ծծիչի կնճիթի հիմքում։ Առողջ մարդուն խայթելով, վարակում են նրան և առաջացնում փղախտ հիվանդությունը։ Թելորդուկը առավել տարածված է արևադարձային և մերձարևադարձային երկրներում։

Կատեգորիա:Կլոր որդեր
Կատեգորիա:Մակաբույծեր
Թելլո (պար)

**Թելլո** կամ **Աման Թելլո**, հայկական ժողովրդական կանացի մասսայական պար, երգ-պար։ Պատկանում է երկու գնալ, երկու դառնալ պարզ պարաձևին։ Պարի ընթացքում մասնակիցների թիվը կարող է փոփոխվել։ Կատարվում է պարերգերի և երաժշտական գործիքների (բլուլ, սրինգ) նվագակցությամբ։

## Ծագում
Պարի անունը կապված է աղջկա անվան հետ։ Պարի պարային ֆիգուրն ընդհանուր ձև ունի հայկական այլ ժողովրդական պարերի հետ, ինչպիսիք են՝ «Բերզենի տարան Տիկոյ», «Վայ, իմ նազանի յարս» և «Լազ պարի»։

## Կատարում
Պարը հաճախ կատարվում է զուռնայի, դհոլի, բլյուլի և սրինգի նվագի ներքո։ Երաժշտական չափը՝ 2/4։ Պարաձևը, պարեղանակը, պարերգի տեքստը անփոփոխ են (բեմադրական փոփոխությունները հիմնականում կատարվում են դասավորումների մեջ)։ Պարերգի տեքստը երկուսն ասում, երկուսը դարձնում են կամ խմբի մի մասն ասում, մյուսը պատասխանում է։ Վերաբեմադրություններում այժմ երգում և պարում է ամբողջ խումբը (հաճախ մի մասը երգում է, մյուսը՝ պարում)։ Պարի ընթացքում մասնակիցների թիվը կարող է տարբեր լինել։

«Աման Թալլո» երգ-պարի ամենավաղ տարբերակներից մեկը ձայնագրել է հայ ազգագրագետ և կոմպոզիտոր Կոմիտասը Հառիճում 1905 թվականին։

Ազգագրագետ Սրբուհի Լիսիցյանի՝ Երևանում գրառած տարբերակում ձեռքերը սեղմվում են ափերով․ կամ անշարժ իջնում են ներքև, կամ արմունկները ծալվում են ուղիղ անկյան տակ։ Պարը բաղկացած է երկու մասից, նրան բնորոշ են տարբեր տեսակի ուղղահայաց պարաշարժումներ ոտքերով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեքստը
* «Աման Թելլո»

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայկական ժողովրդական երգեր
Կատեգորիա:Հայկական պարեր
Թելոմ

**Թելոմ**, (<հուն. τέλος– ծայր), դիխոտոմիկ կամ եղանաձև ճյուղավորված, տերևի ու ցողունի չբաժանված ծայրային մաս, որը բնորոշ է առաջին բարձրակարգ բույսերին։ Թելոմը բաժանվում են սպորակիրների (սպորանգիում կրողներ) և վեգետատիվների։

Արմեն Թախտաջյանը և Կարլ Մեյերը բոլոր թելոմները համարում են առաջնային սպորակիրներ։ Թելոմը բարձրակարգ բույսերի հիմնական օրգանների ելակետային ձևն է։ 

Կատեգորիա:Բույսերի մորֆոլոգիա
Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն
Տելուգու գրականություն

**Տելուգու գրականություն**, Հնդկաստանի անդհրա ժողովրդի գրականությունը թելուգու լեզվով։ Առաջին հուշարձանը (XI դ. սկիզբ) Նաննայա Բհաթթայի «Անդհրա Մահաբհարաթա»-ն է (սանսկրիտյան «Մահաբհարաթա»-ի մի մասի մշակումը)։ Տելուգու գրականության հիմնադիր Կանդուկուրի Վիրեսալինգամը (1848–1919) հանդես է եկել ավատականության դասակաստային հիմքերի և ուղղափառ հինդուիզմի դեմ։ XX դ. սկզբին ծավալվել է ժողովրդին քիչ հասկանալի դասական լեզուն նոր գրական լեզվով փոխարինելու շարժում, որը գլխավորել է Գ. Ապպարաոն (1861 – 1915): Ստեղծվել են գրական, գիտական, հրապարակախոսական երկեր, ռեալիստական վեպեր (Ադիվի Բապիրաջու, Վիշվանաթհի Սաթյանարայանա)։ Պոեզիայում գերիշխող է դարձել հեղափոխական ռոմանտիզմը, որի ականավոր ներկայացուցիչն է Շրիրանգամ Շրինիվասան։

1947-ին, Հնդկաստանի անկախության հռչակումից հետո, Տելուգու գրականությունը նոր վերելք է ապրում։ Ժամանակակից առաջավոր կին գրող Շիրանհի Կումարին անգլերենից (1974, Մոսկվա) թելուգու լեզվով թարգմանել է Հ. Թումանյանի պատմվածքներն ու հեքիաթները (1975)։

Կատեգորիա:Հնդկական գրականություն
Դեյվիդ Էյմիս

Սըր **Դեյվիդ Էնթոնի Էնդրյու Էյմիս** (, ), բրիտանացի քաղաքական գործիչ, Պահպանողական կուսակցության խորհրդարանի անդամ (1983-2021)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Էսսեքսում՝ էլեկտրիկի և դերձակուհու ընտանիքում։ Նա ուսումնասիրել է տնտեսությունն ու պետական կառավարումը Բորնմութի համալսարանում, այնուհետև կարճ ժամանակ աշխատել է որպես դպրոցական ուսուցիչ, անձնակազմի հավաքագրման խորհրդատու և տեղաբաշխող։ 1983 թվականին ընտրվել է Բազիլդոն շրջանի խորհրդարանի անդամ։ 1997 թվականից ընտրվել է Սաութենդ Ուեսթի օկրուգից։ 10 տարվա ընթացքում եղել է Մայքլ Պորտիլոյի անձնական խորհրդարանական քարտուղար։

Ըստ դավանանքի՝ կաթոլիկ է։ Հավատարիմ է եղել սոցիալ-պահպանողական քաղաքական հայացքներին։ Լինելով խորհրդարանի անդամ՝ պաշտպանել է կենդանիների պաշտպանության մասին օրինագծերը, մասնավորապես՝ 2004 թվականին կողմ է քվեարկել աղվեսի որսի արգելման մասին օրինագծին։ Մասնակցել է Ռաուլ Վալենբերգի հիշատակը հավերժացնելու արշավին և հանդես է եկել էնդոմետրիոզով հիվանդների աջակցությամբ։ Աջակցել է Բրեքսիթին և կողմ է եղել մահապատժի վերադարձին։

1983 թվականից ամուսնացած է եղել Ջուլիա Առնոլդի հետ, որդու և չորս դուստրերի հայր, այդ թվում՝ դերասանուհի Քեյթի Էյմիսը։

2021 թվականի հոկտեմբերի 15-ին սպանվել է Լի-Օն-Սի քաղաքի եկեղեցում ընտրողների հետ հանդիպման ժամանակ։ Սոմալիի ծագմամբ երիտասարդը դանակի բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել նրան, որից խորհրդարանականը մահացել է։ Ոստիկանությունը հայտարարել է, որ սպանությունը կարող է հիմնավորվել իսլամիստական գաղափարներով։ Սպանության և ահաբեկչական գործողությունների նախապատրաստման մեղադրանքներ են առաջադրվել 25 ամյա Հարբի Ալի Կուլանեին՝ Սոմալիի վարչապետի նախկին խորհրդականի որդուն։

## Տես նաև
* Դեյվիդ Էյմիսի սպանությունը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայտնի սպանվածներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ
Մերիվան

**Մերիվան** (, , *Merîwan*), քաղաք Իրանի արևմուտքում՝ Քուրդիստան օսթանում (նահանգում), Մերիվան շեհրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
thumb|left|260px|Տեսարան Զարիվար լճից
Քաղաքը գտնվում է Քուրդիստանի արևմտյան մասում՝ լեռնային տեղանքում։ Ծովի մակարդակից ունի 1289 մետր բարձրություն։
Մերիվանը գտնվում է նահանգի մայրաքաղաք Սանանդաջից մոտավորապես 75 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք (WNW) և երկրի մայրաքաղաք Թեհրանից՝ 460 կիլոմետր դեպի արևմուտք։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 136 654 մարդ, որոնք կազմում էին 39 368 տնտեսություն։ Մերիվանը Քուրդիստան օսթանի բնակչությամբ երրորդ ամենախոշոր քաղաքն է Սանանդաջից և Սեքեզից հետո հետո։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում տրված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչների ճնշող մեծամասնությունը քրդերենի տարբեր բարբառներով խոսող քրդեր են։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 20-րդ դարի սկզբին։ Քաղաքի հիմնադիրը համարվում է իշխող Ղաջարիների դինաստիայի անդամ Ֆարհադ Միրզան։ Նա ժամանակակից Մերիվանի տարածքում հրամայել է կառուցել ամրություն։ 1908 թվականին Հաջ-Ֆարհադ Մութամադ-ուդ-Դաուլան վերակառուցել է ամրությունը՝ այն դարձնելով ավելի հզոր և անվանելով «Շահաբադի ամրություն»։ Դեռևս 1950-ական թվականների սկզբին Մերիվանը մի փոքրիկ գյուղ էր՝ գրունտային ճանապարհներով և մի քանի խանութներով։ 1955 թվականին Մերիվանում հայտնվել են տարրական և միջնակարգ դպրոցները, իսկ 1957 թվականին կառուցվել է  քաղաքապետարանը։ 1960 թվականին քաղաքում տեղի բնակչության կարիքների համար սկսել են արտեզյան ջուր արդյունահանել։

## Կլիմա
Քաղաքի կլիման որոշվում է բարձրադիր դիրքով (1289 մետր), ինչպես նաև միջերկրածովյան օդային զանգվածների ազդեցությամբ։ Տարվա ընթացքում մեծ քանակությամբ մթնոլորտային տեղումներ են լինում (500-900 մմ), ինչը նպաստում է տարածաշրջանում բուսականության առատությանը։ 

## Տեսարժան վայրեր
Քաղաքից 10 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Գարան կամուրջը, որը գցված է ամռանը չչորացող նույնանուն գետի վրա։ Իմամ (Հան Ահմադ) ամրոցը, որը կառուցվել է մոտ 1535 թվականին, գտնվում է Մերիվանից 3 կիլոմետր դեպի արևելք։ Իրանա-իրաքյան պատերազմի ժամանակ իրաքյան ռմբակոծությունները զգալի վնաս են հասցրել ամրոցին։ Մերիվանի շրջանում գործում է նաև Իրանի արևմտյան հատվածի ամենախոշոր սահմանամերձ շուկաներից մեկը։ Մերիվանի մերձակայքը իր մեջ ներառում է մի շարք եզակի բնական օբյեկտներ և լանդշաֆտներ։ Քաղաքից արևմուտք՝ ծովի մակերևույթից 1285 մետր բարձրության վրա, գտնվում է Զարիվար գեղատեսիլ լեռնային լիճը, որի երկարությունը և լայնությունը կազմում են համապատասխանաբար 4,5 կմ և 2 կմ։ Մերիվանը շրջապատում են անտառային զանգվածները, որոնք զբաղեցնում են մոտ 185 000 հա տարածք։ Մոտակա լեռներում ժայռափոր մակերեսի վրա փորագրված են մարդկային կերպարանքներ, ինչպես նաև սեպագիր արձանագրություններ, որոնք թվագրվում են Ք․ա․ 1-ին հազարամյակի վերջով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Մարդասիրական օգնության համաշխարհային օր

**Մարդասիրական օգնության համաշխարհային օր**, տոն, որը հռչակվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեայի A/RES/63/139 բանաձևով։ Նշվում է օգոստոսի 19-ին։ 2003 թվականին Բաղդադում ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվել է 22 մարդ, որոնց թվում էր նաև ՄԱԿ-ի ականավոր գործիչ Սերժիու Վիեյրա դի Մելլուն։

## Նպատակ
Ինչպես ասված Է Գլխավոր ասամբլեայի բանաձևում, հումանիտար օգնության համաշխարհային օրը․ 

## Պատմություն
Մարդասիրական օգնության համաշխարհային օրվա հռչակման կապակցությամբ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը նշել է, որ այդ օրը *կոչված է հիշեցնելու կարիքի մեջ ապրող մարդկանց և նրանց արժանի օգնություն տրամադրելու անհրաժեշտության մասին*։

Մարդասիրական օգնության առաջին համաշխարհային օրը, որը նշվել է 2009 թվականին, նվիրված է եղել այն մարդկանց հիշատակին, որոնք զոհվել են մյուսների փրկության ժամանակ։

## Կարգախոսներ
* 2016 թվական - «Միասնական մարդկություն»
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* № 63/139 բանաձև
* Օրվա պաշտոնական էջը ՄԱԿ-ի կայքում
* ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի ուղերձը 2009 թվականին

Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Օգոստոսի տոներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:ՄԱԿ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 19
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Թեմուրյաններ

**Թեմուրյաններ**, Թամուրյաններ, Մավերաննահրում, Խորեզմում, Խորասանում և այլ տերիտորիաներում 1370–1507 թթ.-ին կառավարած դինաստիա։ Հիմնադիրն էր Լենկթեմուրը։

15-րդ դ. սկզբին Թեմուրյանները կազմավորեցին երկու պետություն. Լենկթեմուրի կրտսեր որդի Շահռուղինը (1409–1447 թթ.)՝ Հերաթ (Խորասան) կենտրոնով, և նրա որդի Ուլուգբեկինը՝ Սամարղանդ կենտրոնով։

16-րդ դ. սկզբին ֆեոդալական պատերազմներից թուլացած Թեմուրյանների տիրապետությունն անկում ապրեց և նրանց տիրույթները նվաճեցին ուզբեկները։ Թեմուրյաններից Բաբուրը (1483–1530 թթ.) Հնդկաստանում հիմնեց Մեծ մողոլների դինաստիան։

Կատեգորիա:Թեմուրյաններ
Գելապի ինստիտուտ

**Գելապի ինստիտուտ**, հասարակական կարծիքի ամերիկյան ինստիտուտ (անգլ. ՝ American Institute of Public Opinion), ինչպես նաև հասարակական կարծիքի ուսումնասիրման այլ հաստատություններ, որոնք հիմնադրվել են պրոֆեսոր-սոցիոլոգ Ջորջ Գելապի կողմից։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1935 թվականին, բնակչության շրջանում կանոնավոր հարցումներ է անցկացնում ներքին և արտաքին քաղաքականության խնդիրների շուրջ, օգտվում է միջազգային հեղինակությունից՝ որպես ԱՄՆ-ում և աշխարհում հասարակական կարծիքի վիճակի մասին տեղեկատվության ամենահուսալի աղբյուրներից մեկը։ Ջորջ Գելապի մահից հետո Գելապի ինստիտուտը գնել է 1969 թվականին Դոնալդ Կլիֆտոնի հիմնադրած «Selection Research» ընկերությունը, որը մասնագիտացած է հոգեբանական հետազոտությունների ոլորտում։ Տասնամյակներ շարունակ տարբեր երկրներում շարունակվում են հակամարտությունները «Gallup» ապրանքանիշի պատկանելության շուրջ։ 20-րդ դարի 30-ական թվականներին Ջորջ Գելապը հիմնադրել է ինչպես ինստիտուտը, այնպես էլ «Gallup Organization» սոցիոլոգիական հարցումների ծառայությունը։ 1947 թվականին Գելապը կազմակերպել է նաև ապրանքային շուկաների ուսումնասիրության ոլորտում մասնագիտացած ընկերությունների միջազգային ասոցիացիան՝ այն անվանելով «Gallup International»։ 1984 թվականին՝ Ջորջ Գելապի մահից հետո, սկսվել են նրա որդի Ալեք Գելապի փորձերը վիճարկել այդ ասոցիացիայի ավելի քան 50 անդամների հետ՝ «Gallup» բառն օգտագործելու համար։

Ռուսաստանում «Gallup» ապրանքանիշը հայտնի է դարձել ֆիննական «Gallup MDC OY»-ի շնորհիվ, որին 1985 թվականին Ալեք Գելապը թույլատրել Է «Gallup» բառն օգտագործել կազմակերպության անվանման մեջ։ 1991 թվականին «Gallup MDC OY»-ն այդ ապրանքային նշանը գրանցել է նաև Ռուսաստանում՝ մարքեթինգային հետազոտությունների անցկացման դասով, ինչպես նաև գրենական պիտույքների գծով։ Ավելի ուշ «Gallup MDC OY»-ն Ռուսաստանում մի քանի ընկերություն է բացել, որոնք մասնագիտացել են մարքեթինգային հետազոտությունների ոլորտում, այդ թվում՝ «Gallup Media»-ն, այժմ առաջատար է հեռուստատեսության և տպագիր մամուլի վարկանիշների ուսումնասիրության մեջ, ինչպես նաև «Gallup AdFact»-ն, որը մասնագիտացած է գովազդի ծախսերի գնահատման մեջ։ 2002 թվականին մեծությամբ երկրորդ ամերիկյան հետազոտական ընկերությունը գնել է «Gallup MDC OY» միջազգային բիզնեսը, և ընկերությունները, այդ թվում և Ռուսաստանում, սկսել են կոչվել «TNS Gallup»։

2006 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Մոսկվայի շրջանի դաշնային արբիտրաժային դատարանը մերժել է ֆիննական «TNS Gallup Oy»-ի վճռաբեկ բողոքը՝ հաստատելով «Gallup Organization»-ի իրավունքը Ռուսաստանի տարածքում գտնվող «Գելապի ինստիտուտ»-ի ապրանքային նշանի նկատմամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գելապի Ինստիտուտի Կայք

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Տվյալների հավաքում
Օդնադատա

**Օդնադատա** (), քաղաքի Ավստրալիայում։ Գտնվում է Հարավային Ավստրալիայում, չոր կիսաանապատային տարածքներում՝ Սինփոոն անապատի մոտ և Պեդիրկա փոքր անապատից 100 կմ հեռավորության վրա։ Ծովի մակարդակից բարձրությունը կազմում է  112 մ (երկաթուղային կայարանը՝ 121 մ)։ Տեղակայված է Ադելաիդայից 1011 կմ դեպի հյուսիս։

1976 թվականին քաղաքն ունեցել է 229 բնակիչ, 1986 թվականին՝ 160 բնակիչ։ 2006 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ քաղաքն ունեցել է 277 բնակիչ, որոնցից 103-ը եղել են  ավստրալիական աբորիգեններ։

## Պատմություն
Առաջին անգամ տարածաշրջանը ուսումնսիրել է Ջոն Ստյուարտ Մաքդուալը 1859 թվականին։ 1890 թվականին Օդնադատան եղել է Հյուսիսային մեծ երկաթուղու ամենավերջին բնակավայրը։ 1890 թվականի հոկտեմբերին այն հռչակվել է կառավարական ավան և վերանվանվել Օդնադատա։ Այնուհետև, 1929 թվականին ճանապարհը երկարացվել է մինչև Ալիս Սփրինգս, և երկաթուղու այդ հատվածը ստացել է Գհան անվանումը ()։
Հյուսիսային մեծ երկաթուղու լոկոմոտիվ (1879-1957)|170 px|left|thumb
1940-ական թվականներին բնակավայրում շինարարություն է ծավալվել դեպի հյուսիս՝ դեպի Դարվին նավահանգիստ ընթացող տրանսպորտային էշելոնների սպասարկման համար։

1981 թվականին մայրուղին տեղափոխվել է արևմուտք, և քաղաքը, որը նախկինում վարչական կենտրոն էր, աստիճանաբար դարձել է աբորիգենների բնակության վայրը, որոնք ձեռք են բերել ճանապարհից հեռացած աշխատողների տները։

Այնուամենայնիվ, ծառայությունների ոլորտը և օպալի, ոսկու ու պղնձի հանքարդյունաբերությունը նպաստում է բնակավայրի պահպանմանը։

Գյուղի տեղական կենտրոնն է *Canoe hire the Pink Roadhouse*։ Քաղաքում կա սուպերմարկետ, փոստ, բենզալցակայան, տեղական օդանավակայան, ավտոկայան։ Գործում է թանգարան հին կայարանի շենքում և *Medical Centre*։

## Կլիմա
Ըստ Կյոպպենի դասակարգման՝ քաղաքի կլիման անապատային է (*BWh*)։ 1960 թվականի հունվարի 2-ին այստեղ գրանցվել է Ավստրալիայի համար բացարձակ առավելագույն ջերմաստիճանը՝ 50,7&nbsp;°C։ Ավելի բարձր ջերմաստիճան է գրանցվել Կլոնկարրիում 1889 թվականին, սակայն համարվում է, որ ստանդարտներին համապատասխանում և ավելի հավաստի է 1960 թվականին հաստատված ջերմաստիճանային ռեկորդը։

## Հայտնի բնակիչներ
* Սթիվ Դոդդ (ծնվ.՝ 1928) – կինոդերասան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tracking History to Oodnadatta by Roderick Eime
* Pink Roadhouse Iconic landmark of Oodnadatta
* Pacific Island Travel
* Oodnadatta Track by Bicycle (2005)
* Coober Pedy Oodnadatta One Day Mail Run

Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Ալեքսանդր Ուվարով

**Ալեքսանդր Ուվարով** (1913-1993 թվականներ կամ 1994 թվական) (, ), խորհրդային և ուկրաինացի բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1948)։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Ուվարովը ծնվել է 1913 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Կալուգայի մարզի Մեշովսկու գավառի Զայցևո գյուղում։ Ավարտել է Նիկոլսկու տարրական դպրոցը, այնուհետև՝ Բարիատինսկու գյուղական երիտասարդության դպրոցը։ Աշխատել է տեղի քարհանքերում։ Դպրոցը թողնելուց հետո կրթություն է ստացել Մեշչովսկու անվան մանկավարժական դպրոցում։

1934 թվականին տեղափոխվել է Ուկրաինական ԽՍՀ և Օդեսայի դպրոցում աշխատել է որպես պիոներ-ջոկատավար։

1936-1940 թվականներին սովորել է Նիկոլաևսկու անվան մանկավարժական ինստիտուտում։ Այնուհետև նա անմիջապես ընդունվել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի երկրորդ կուրս։

Մասնակցել է Հայրենական Մեծ պատերազմին և եղել է կոնտուզիահար, պարգևատրվել է մեդալներով։

Լինելով երիտասարդների երեկոյան դպրոցի տնօրեն՝ նա «Սլավա» կետորսական նավատորմի վրա նավարկել է դեպի Հարավային Աֆրիկայի, Անտարկտիդայի և Հարավային Ամերիկայի ափեր։

1945 թվականին լույս է տեսել բանաստեղծությունների առաջին գիրքը՝ «Սոսիները խշխշում են» և քննադատների կողմից դրական արձագանքի է արժանացել։ Մի շարք բանաստեղծություններ նվիրված են Օդեսային, Նիկոլաևին, Օլբիային, Պյատիգորսկին և այլ քաղաքների։ Նա ռուսերեն է թարգմանել Տարաս Շևչենկոյի, Իվան Ֆրանկոյի, Լեսյա Ուկրաինկայի, Մաքսիմ Ռիլսկիի, Վլադիմիր Սոսյուրայի, Ե. Բանդուրենկոյի ստեղծագործությունները։ Ուվարովի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ուկրաիներեն (Բ. Ստեպանյուկ), բուլղարերեն (Տ. Յորդանով), հունգարերեն։

1983 թվականին նրան շնորհվել է Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության դիպլոմ։

## Աշխատանքեր
* «Սոսիները խշշում են» (1945 թվական),
* «Կրակներ Բուգիի վրա» (1949 թվական),
* «Գարնանային ակնարկ» (1954 թվական),
* «Ճախրում են մրրկահավերը» (1957 թվական),
* «Օվկիանոսի ալիքի վրա» (1960 թվական),
* «Հայտնություն» (1963 թվական),
* «Օվկիանոսի պապակը» (1967 թվական),
* «Արծաթե հիշողություն» (1970 թվական),
* «Լայնություններ» (1973 թվական)
* «Թևեր» (1982 թվական),
* «Բանաստեղծություններ» (1984 թվական),
* «Անհանգստությունների կղզի» (1989 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

 
## Գրականություն
* *Полтавчук В.* Олександру Уварові — 70 // Літ. Україна. — 1983. — 22 груд. — С. 5; Горизонт. — Одеса, 1984. — С. 111—112: портр.
* *Полтавчук В.* Автору поеми «Саврань» — 70 // Сіл. новини — Саврань, 1983. — 20 грудня.
* *Полтавчук В.* Поэтический дневник странствий: О творчестве А. Уварова // Веч. Одесса. — 1983. — 21 дек.

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Բրուկ Թեյլոր

**Բրուք Թեյլոր** (, ), անգլիացի մաթեմատիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1712)։

Արտածել է ֆունկցիաներն աստիճանային շարքերի վերածելու բանաձև։ Մշակել է լարի տատանման և վերջավոր աճերի տեսությունները։ Ունի հեռանկարի, ճոճման կենտրոնի, արկերի թռչելու, մագնիսների փոխազդեցության, մազականության վերաբերյալ աշխատանքներ։

## Տես նաև
* Թեյլորի բանաձև
* Թեյլորի շարք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզի մասնագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Լյուդմիլա Նովակ

**Լյուդմիլա Նովակ** (), սլովենացի քաղաքական գործիչ և Եվրախորհրդարանի պատգամավոր։ Նոր Սլովենիա-Քրիստոնեական ժողովրդական կուսակցության նախագահն է, 2011 թվականի դեկտեմբերի 21-ից` Սլովենիայի Ազգային ժողովի փոխնախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մարիբորում։ Մարիբորի համալսարանում սովորել է սլովեներեն և գերմաներեն։ 1982-2001 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցչուհի, սկզբում Մուրսկա Սոբոտայում, այնուհետև՝ Վիշնյա Գորայում, իսկ հետագայում՝ Մորավչեում։ Քաղաքականությամբ սկսել է զբաղվել 2001 թվականից, երբ ընտրվել է Մորավչեի քաղաքապետ։ 2002 թվականին դարձել է «Նոր Սլովենիա» կուսակցության գործադիր խորհրդի անդամ։ 2004 թվականին ընտրվել է Եվրախորհրդարանի պատգամավոր։ Որպես Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության անդամ՝ նշանակվել է մշակույթի և կրթության հանձնաժողովի անդամ։ Նաև տարածաշրջանային զարգացման կոմիտեի տեղակալ է, Միավորված Խորհրդարանական Վեհաժողովի պատվիրակության անդամ։

Սլովենիայի խորհրդարանական ընտրություններից հետո, երբ «Նոր Սլովենիան» չկարողացավ որևէ տեղ ստանալ Ազգային ժողովում, Սլովենիայի խորհրդարանի ստորին պալատում, Լյուդմիլա Նովակն ընտրվեց կուսակցության նախագահ։ 2011 թվականի Սլովենիայի խորհրդարանական ընտրություններում կուսակցությունը խորհրդարանում 4 մանդատ է ստացավ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Մարիբորի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սլովենիայի կին նախարարներ
Կատեգորիա:Սլովենիայի կին քաղաքական գործիչներ
Մերիբորո (Քվինսլենդ)

**Մերիբորո** (), քաղաքը Ավստրալիայում։ Գտնվում է Մերի գետի ափին՝ Քվինսլենդի հարավարևելյան մասում, Բրիսբենից մոտ 250 կմ հեռավորության վրա։ Նահանգի վարչական կենտրոնն է։ 2006 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ Մերիբորոյի բնակչության թիվը կազմել է 21 501 մարդ, իսկ 2018 թվականի գնահատողական տվյալներով՝ 27 282 մարդ։

## Պատմություն
Մերիբորոն Քվինսլենդի հնագույն քաղաքներից մեկն է։ Վաղ գաղութային տարիներին եղել է Ավստրալիայի արևելյան ափի երկրորդ կարևոր նավահանգիստը Սիդնեյից հետո։ Բացի այդ, Մերիբորոն հավակնել է Քվինսլենդի մայրաքաղաքի կարգավիճակին։

Քաղաքի հիմնադրման տարեթիվը համարվում է 1847 թվականը, երբ հողագործ Ջ. Բերնեթը շրջանի ուսումնասիրություն է անցկացրել, իսկ Ջորջ Ֆերբերը այստեղ բրդի պահեստ է հիմնել։ Հետզհետե բնակավայրը վերածվել է խոշոր նավահանգստի, որտեղից արտահանվել է տեղական բուրդ և այլ արտադրանք (այդ թվում՝ փայտ, շաքար, կարագ)։ 1856 թվականին նավերը նավահանգիստ ավելի լավ մուտք գործելու նպատակով բնակավայրը տեղափոխվել է Մարի գետի գետաբերանին մոտ, իսկ 1859 թվականին Մերիբորոն վերածվել է ներգաղթի խոշոր նավահանգստի, որտեղ հազարավոր նոր գաղութատերեր էին ժամանում։ 1861 թվականին Մարիբորը ստացել է մունիցիպալիտետի կարգավիճակ, իսկ 1905 թվականին դարձել է քաղաք ()։

## Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքում ապրում էր 21 501 մարդ, որոնցից 10 448-ը եղել են տղամարդիկ, 11053-ը՝ կանայք։ Ըստ տարիքային խմբերի՝ մինչև 4 տարեկան բնակիչները եղել են 6,3 %-ը, 5-14 տարեկան բնակիչները՝ 14,1 %-ը, 15-24 տարեկան բնակիչները՝ 11,4 %-ը, 25-54 տարեկան բնակիչները՝ 35,9 %-ը, 55 տարեկանից բարձր բնակիչները՝ 32,3 %-ը։ Միջին տարիքը կազմել է 41 տարի։

Ավստրալիացիները կազմել են ընդհանուր բնակչության 86,9 %-ը, անգլիացիները՝ 2,6 %-ը, նորզելանդացիները՝ 1,5 %-ը և շոտլանդացիները, ֆիլիպինցիները և գերմանացիները՝ 0,4 %-ը։ Արտերկրում ծնված բնակիչների մասնաբաժինը կազմել է 7,8 տոկոս։ Քաղաքի հաղորդակցման հիմնական լեզուն (94,3 %) եղել է անգլերենը։ Ըստ կրոնական կազմի՝ անգլիական եկեղեցու հետևորդները կազմել են 22,6 տոկոս, աթեիստները՝ 18,5 տոկոս, կաթոլիկները՝ 18,1 տոկոս, Միացյալ Եկեղեցու անդամները՝ 10,8 տոկոս։

Ընտանիքների մասնաբաժինը, որոնցում երեխաներ են եղել, կազմում էր բնակիչների 35,8 տոկոսը, երեխա չունեցող ընտանիքների մասնաբաժինը՝ 43,5 տոկոսը, ոչ լիարժեք ընտանիքների մասնաբաժինը՝ առնվազն մեկ ծնողի հետ՝ 19,1 տոկոսը։ Մեկ ընտանիքից կազմված տնային տնտեսությունները կազմում էին Մերիբորոյի բոլոր տնային տնտեսությունների 66,5 %-ը։

15 տարեկանից բարձր մեկ անձի հաշվով միջին շաբաթական եկամուտը կազմել է AUD$ 345։ 2006 թվականին Մերիբորոյում գործազրկության մակարդակը կազմում էր 8,9 %։

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լրացուցիչ տեղեկատվություն քաղաքի մասին 

Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1847 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1847 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Կալումբուրու

**Կալումբուրու** (), բնակավայր Ավստրալիայի հյուսիս-արևմուտքում՝ Արևմտյան Ավստրալիա նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Ուինդեմ Իստ Քիմբերլի կոմսության կազմում։

## Պատմություն
Գյուղն հիմնադրվել է որպես բենեդիկտինցիների կաթոլիկ միաբանության միսիա 1908 թվականին և սկզբնապես գտնվում էր իր ներկայիս գտնվելու վայրից 20 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք։ 1937 թվականին, ջրամատակարարման խնդրի հետ կապված, բնակավայրը տեղափոխվել է Քինգ-Էդուարդ գետի ափ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո ավանի մոտ գտնվող օդանավակայանը սկսել է օգտագործվել դաշնակիցների ուժերի կողմից Ճապոնիայի դեմ պայքարում։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Կալումբուրուն ռմբակոծվել է Ճապոնական ռազմաօդային ուժերի կողմից։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի հյուսիսարևելյան մասում՝ Քինգ Էդուարդ գետի ափին, ծովի մակարդակից 24 մետր բարձրության վրա։ Ուինդեմը գտնվում է Նահանգի վարչական կենտրոն Պերտից մոտ 2220 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք։

## Կլիմա

## Ժողովրդագրություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Կալումբուրու բնակավայրի բնակչությունը կազմել է 469 մարդ։

2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքում բնակվում էր 413 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 50,4 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 49,6 տոկոս։ Քաղաքացիների 86,9 %-ը Ավստրալիայի բնիկ բնակչության ներկայացուցիչներ էին (ընդհանուր Ավստրալիայի 2,3 % ցուցանիշի դեպքում)։ Բնակիչների 41 %-ը եղել են 14 տարեկանից ցածր, 18,9 %-ը՝ 15-24 տարեկան, 32,2 %-ը՝ 25-54 տարեկան, 4,4 %-ը՝ 55-64 տարեկան և 4,4 %-ը՝ 65 և բարձր տարիքի։ Միջին տարիքը եղել է 20 տարեկան։ Կալումբուրի բնակիչների մեծամասնության համար մայրենի լեզուն անգլերենն է. հինգ մարդ տիրապետում է նաև վունամպալ լեզվին (վերաբերում է ավստրալիական լեզուներին)։ 2006 թվականի մարդահամարը ցույց է տվել, որ բնակչության կրոնական կառուցվածքում 89,3 տոկոսը կաթոլիկներ են։ Երկրորդ տեղում աթեիստներն են՝ 6,5 %-ը, այնուհետև Միացյալ Եկեղեցու ներկայացուցիչները՝ 1 %-ը, Ավստրալիայում Քրիստոսի եկեղեցու հետևորդները՝ 0,7 %-ը և Անգլիկան Եկեղեցու հետևորդները՝ 0,7 %-ը։

## Տրանսպորտ
Քաղաքից հյուսիս-արևմուտք գտնվում է համանուն օդանավակայանը (ICAO - YKLR)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Choo, Christine.(2001) *Mission girls : Aboriginal women on Catholic missions in the Kimberley, Western Australia 1900-1950* Nedlands, W. A. : University of W.A. Press, 2001. 
* Peet, L. (1995). "Monks at War: Interpretations of the Kalumburu War Diary, 1942-1945." New Norcia Studies July 1995(3): 39–53.
* Peet, L. (2008). "A Very Convenient Location: Kalumburu Mission During World War II." New Norcia Studies September 2008(16): 4-10.
* Perez, E. (1958). Kalumburu "Formerly Drysdale River" Benedictine Mission North-Western Australia: A Golden Jubilee Publication (1908–1958). New Norcia, Service Printing Co Pty Ltd for Abbey Press:
* Perez, E. (1977). Kalumburu The Benedictine Mission and the Aborigines 1908 - 1975: The History of Kalumburu Mission in North Western Australia Kalumburu, Kalumburu Benedictine Mission:
* Perez, E. (1981). Kalumburu War Diary R. Pratt and J. Millington. Perth, Artlook Books:

Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ