Դերասանուհի Անտոնիա Սարատեի դիմանկարը (Գոյա, Էրմիտաժ)

**«Դերասանուհի Անտոնիա Սարատեի դիմանկարը»** (), իսպանացի նկարիչ Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարը Պետական Էրմիտաժի հավաքածուից, Գոյայի միակ նկարը թանգարանային հավաքածուում։

Կտավը իսպանացի սիրված դերասանուհի Անտոնիա Սարատեի դիմանկարն է։ Անտոնիա Սարատեն հանդես է եկել Մադրիդի մի քանի թատրոններում։ Նա պատկերված է սև ֆոնի վրա՝ բեմական հագուստով։ Թե ինչ դերի համար է նախատեսված այս հագուստը է հաստատված չէ։

Հայտնի է, որ Գոյան նկարել է Սարատեի երկու դիմանկար։ Նրա աշխատանքների հետմահու գույքագրման մեջ նշված է. «Գոյան երկու անգամ գրել է դոնա Անտոնիա Սարատեին (կոմիքս դերասան Գիլի կինը)՝ մեկ անգամ 1810 թվականին, երկրորդ անգամ 1811 թվականին։ Երկու նկարներն էլ պատկանում են նրա որդուն՝ մեր դարաշրջանի ականավոր գրող դոն Անտոնիո Գիլ-ի-Սարատեին։ Հիասքանչ դիմանկար է»։ Ցավոք, չի հստակեցված, թե որ դիմանկարը երբ է ստեղծվել։ Երկրորդ դիմանկարում դերասանուհին պատկերված է սև զգեստով, թիկնոցով,  դեղին պաստառապատմամբ բազմոցի վրա նստած։ Այս դիմանկարը Դուբլինում գտնվող Իռլանդիայի ազգային պատկերասրահում է։ Լ.Լ.Կագանեն ենթադրել  է, որ քանի որ Դուբլինի դիմանկարը ավելի պաշտոնական է, այն ստեղծվել է ավելի վաղ, այսինքն՝ 1810 թվականին, համապատասխանաբար՝ Էրմիտաժի դիմանկարը ստեղծվել է 1811-ի սկզբին (Սարատեն կյանքից հեռացավ նույն տարվա մարտի 4-ին)։

Անտոնիո Գիլ-ի-Սարատեի մահից հետո նկարը Իսպանիայում փոխել է մի քանի տերերի։ 1907 թվականից ի վեր, ըստ Կագանեի և Կոստենևիչի, ամերիկացի արդյունաբերող Հենրի Օսբորն Հեվեմեյերի հավաքածուի մեջ էր (Հեվեմեյերի կինը՝ Լուիզինան նշում է, որ 1901 թվականին Սարատեի երկու դիմանկարները նրա ժառանգորդուհի Ադելաիդա Գիլ-ի-Սարատեից ձեռք բերելու փորձը անհաջող էր): Կտավը մնաց նրա հավաքածուի այդ հատվածում, որը, ըստ կտակի, Մետրոպոլիտեն-թանգարան չի տեղափոխվել, այլ հայտնվել է հանրային աճուրդում։ Մի քանի տերերին կրկին փոխելուց հետո նկարը հայտնվեց Արմանդ Համմերի հավաքածույում (ըստ New York Times- ի հոդվածի, Համմերին պատկանող պատկերասրահը ձեռք է բերել նկարը Չիկագոյի Մարշալ Ֆիլդի հանրախանութների ցանցի ժառանգից), ով 1972 թվականին այն նվիրեց Էրմիտաժին։ Ցուցադրված է Նոր Էրմիտաժի շենքի 239 սենյակում (իսպանական լուսամուտ)։ Խորհրդային ժողովրդի անունից ԽՍՀՄ մշակույթի նախարար Եկատերինա Ֆուրցևայի տրված փոխադարձ նվերը Համմերին` Կազիմիր Մալևիչի    «Դինամիկ գերակշռություն թիվ 38» նկարն էր, որը վերցված էր Տրետյակովյան պատկերասրահի պահեստներից։

Պետական Էրմիտաժում իսպանական նկարչության պահապան L. L. Կագանեն,  վերլուծելով նկարը, նշել է.

:

Իտալացի հայտնի արվեստաբան Լիոնելլո Վենտուրին գրել է.

:

1985 թվականին ԽՍՀՄ կապի նախարարությունը թողարկեց փոստային նամականիշի բլոկ` երկու նամականիշով, այս պատկերի վերարտադրմամբ և կտրոնով, բլոկի անվանական արժեքը  50 + 50 կոպեկ (թիվ 5602 ըստ CFA կատալոգի)։

## Պատկերասրահ

Francisco de Goya y Lucientes - Portrait of Antonia Zárate - WGA10053.jpg |Գոյա. «Անտոնիա Սարատեի դիմանկարը». Իռլանդիայի ազգային պատկերասրահ, Դուբլին
USSR 1985 blok 182 3268 0.jpg|Նկարի վերարտադրմամբ փոստային բլոկ 

Մամուլը տեսություններ է առաջ քաշում որոշ «ԿԳԲ-ի փորձագետների» մասին, որոնք իբր գտել են, որ նկարը կեղծ է, բայց գիտական արվեստի հասարակությունում այդպիսի «լրագրողական հետաքննությունները» անտեսվում են։ Գեղարվեստական գրականության մեջ տարածվում է նույն տեսությունը,

Նույն տեսությունը տարածվում է գեղարվեստական գրականության մեջ, օրինակ՝ «Ճանապարհորդության անհնարինությունը» պատմվածքում Դմիտրի Բավիլսկին գրում է, որ «պարզվել է, որ Գոյայի վրձնի կանացի դիմանկարը կեղծ է»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1811 նկարներ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարներ