Մայքրոսոֆթ

** Մայքրոսոֆթ կորպորացիա** (), ամերիկյան համաշխարհային կորպորացիա, որը զբաղվում է զանազան թվային սարքերի համար ծրագրային ապահովման մշակմամբ, արտադրությամբ, լիցենզավորմամբ և սպասարկմամբ։ Գլխամասը գտնվում է Ռեդմոնդում, ԱՄՆ։ Մայքրոսոֆթի ամենաեկամտաբեր ծրագրային միջոցներն են՝ Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ շարքի օպերացիոն համակարգերը և Microsoft Office ծրագրային փաթեթը։

Հիմնվել է 1975 թվականին Բիլ Գեյթսի և Փոլ Ալենի կողմից, ովքեր այդ ժամանակ ուսանողներ էին։ Ընկերության անվանումը եկել է անգլերեն MICROcomputer SOFTware (ծրագրային ապահովում միկրոհամակարգիչների համար)։

Ամեն ինչ սկսվեց 1975 թվականին, երբ Փոլ Ալենը և Բիլ Գեյթսը, կարդալով 1975 թվականի հունվարի 1-ին թողարկված Popular Electronics թերթի Altair 8000 անձնական համակարգչի մասին հոդվածը, որի համար մշակել էին Basic ծրագրային լեզվի թարգմանիչը։ Մեկ ամսից՝ 1 փետրվարի 1975 թ. այդ համակարգիչը արտադրող Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) ընկերության հետ ստորագրվեց թույլտվության (լիցենզիա) համաձայնությունը, Basic-ի օգտագործումը Altair համակարգիչների ծրագրային ապահովման համար։ Այդ տարվա մեջ Բիլ Գեյթսը նամակով առաջարկեց ընկերության անունը փոխել Micro-Soft-ի։ Ընկերության առաջին տարվա եկամուտը կազմեց 16005 ԱՄՆ դոլար, որում աշխատում էին ընդամենը 3 մարդ։ 2006 թվականին ընկերության տարեկան մաքուր եկամուտը կազմում է 12,06 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, 44,28 միլիարդ ԱՄՆ դոլար շրջանառության դեպքում, իսկ աշխատակիցների քանակը 71.172 մարդ։

## Պատմություն

Ընկերության պատմությունն սկսվում է 1975 թվականին, երբ Հարվարդի ուսանողներ Բիլ Գեյթսը և Փոլ Ալենը, ծանոթանալով *Popular Electronics* ամսագրում Altair 8800 անհատական համակարգչի մասին հրապարակված հոդվածին, մշակեցին դրա համար BASIC ծրագրավորման լեզվի թարգմանիչ։ Մեկ ամիս անց՝ փետրվարի 1-ին, նրանք պայմանագիր կնքեցին այս համակարգչի արտադրող MITS (Micro Instrumentation and Telemetry Systems) ընկերության հետ՝ BASIC-ը Altair-ի ծրագրաշարի մաս դարձնելու նպատակով։ Սկզբում նրանք մտածում էին իրենց ընկերությանը անվանել «Ալեն և Գեյթս», սակայն դա շատ էր հիշեցնում իրավաբանական ընկերություն, ուստի Փոլ Ալենը առաջարկեց «Միկրո-Սոֆթ» անվանումը՝ «միկրոհամակարգիչ» և «ծրագրային ապահովում» բառերի միաձուլում։ Այս նորաստեղծ ընկերությունը, որը սկզբում ուներ ընդամենը երեք աշխատակից, առաջին տարվա ընթացքում ապահովեց 16,005 դոլարի շրջանառություն։ Համեմատության համար՝ 2000 թվականին Microsoft-ի եկամուտը կազմել էր 25,3 միլիարդ դոլար, իսկ շահույթը՝ ավելի քան 7,3 միլիարդ։ 1977 թվականին Microsoft BASIC-ը լիցենզավորվեց Apple և Radio Shack ընկերություններին։ Նույն թվականին ստեղծվեց նաև FORTRAN լեզվի թարգմանիչը, իսկ 1978-ին՝ COBOL-ի համար։

1980-ականների սկզբին ընկերության երկու հիմնադիրների ճանապարհները բաժանվեցին․ Ալենի հիշողություններով՝ այն ժամանակ, երբ նա չէր ցանկանում ամբողջ կյանքը նվիրել Microsoft-ին, Գեյթսը լիովին կենտրոնացած էր ընկերության աշխատանքին և զարգացմանը։ Գեյթսի նախաձեռնությամբ գործընկերները մի քանի անգամ վերանայել էին բիզնեսում ունեցած իրենց բաժինները, և Ալենը զիջել էր իր բաժնեմասը Գեյթսին։ Իր գրքում Ալենը գրել է․

«Իմ գործընկերը փորձում էր հնարավորինս շատ բան իր ձեռքում պահել և այլևս ոչինչ չէր ուզում բաց թողնել։ Ես չէի կարող համակերպվել այդ իրավիճակի հետ... Այն ժամանակ մտածեցի, որ մի պահ պետք է թողնեմ ամեն ինչ և հեռանամ»։

1981 թվականին Microsoft ընկերությունը ներկայացրեց MS-DOS օպերացիոն համակարգը, որը փաստացի հիմքում ուներ 86-DOS անվանմամբ համակարգը՝ ստեղծված Tim Paterson-ի կողմից Seattle Computer Products ընկերությունում։ Այս համակարգը մշակվել էր ընդամենը վեց շաբաթում և նախատեսված էր Intel 8086 պրոցեսորի համար։ Այն հանդիսանում էր CP/M համակարգի մի տեսակ պատճեն՝ որոշ բարելավումներով, մասնավորապես սկավառակի տվյալների բուֆերացման մեխանիզմի և նոր FAT12 ֆայլային համակարգի ներդրմամբ։ Առաջին տարբերակը թողարկվել էր 1980 թվականի օգոստոսին։ Նույն տարվա նոյեմբերին Microsoft-ը պայմանագիր ստորագրեց IBM-ի հետ՝ պարտավորվելով ապահովել օպերացիոն համակարգ նոր ստեղծվող IBM PC համակարգչի համար։ Այս նպատակով, 1981 թվականի մայիսին, Microsoft-ը աշխատանքի ընդունեց Փաթերսոնին՝ 86-DOS-ը հարմարեցնելու IBM PC-ին, և հուլիսին ձեռք բերեց դրա ամբողջական իրավունքները՝ վճարելով 75,000 դոլար։ Չնայած համակարգը վերանվանվեց MS-DOS, տարբերակի համարը պահպանվեց։ 1981 թվականի օգոստոսին MS-DOS 1.10/1.14 տարբերակը լիցենզավորվեց IBM-ի կողմից և սկսեց հասանելի դառնալ նոր արտադրվող IBM PC համակարգիչների հետ միասին, որտեղ այն հայտնի էր որպես PC DOS 1.0։

1983 թվականին Փոլ Ալենը հեռացավ Microsoft-ից՝ իր բաժնետոմսերի մի մասը վաճառելով 10 դոլարով, սակայն պահպանեց իր տեղը տնօրենների խորհրդում։ Այս գործարքն Ալենին ապահովեց ներդրումային հնարավորություններով և ժամանակի ընթացքում նրան դարձրեց աշխարհի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը. 2011 թվականին նա Forbes ամսագրի ցուցակում զբաղեցնում էր 57-րդ տեղը՝ 13 միլիարդ դոլար կարողությամբ։ Նույն թվականին թողարկվեց նաև Word տեքստային խմբագրիչի առաջին տարբերակը, որը, սակայն, մեծ տարածում չստացավ՝ իր բարդության պատճառով սկսնակ օգտատերերի համար։ Միայն երրորդ տարբերակը, որը լույս տեսավ 1986 թվականին, բերեց իրական առաջընթաց գրասենյակային ծրագրերի շուկայում։

1984 թվականին Microsoft-ը մշակեց մի շարք ծրագրեր՝ Basic, Word և Multiplan աղյուսակներ՝ նորահայտ Apple Macintosh համակարգչի համար։ Սա զգալիորեն բարձրացրեց ընկերության եկամուտները՝ հասցնելով դրանք 100 միլիոն դոլարի։ Macintosh-ի գլխավոր նորամուծությունը գրաֆիկական ինտերֆեյսն էր, որն զգալիորեն պարզեց համակարգչի օգտագործումը։ Տեսնելով դրա հաջողությունը՝ Բիլ Գեյթսը որոշեց նման ինտերֆեյս մշակել նաև MS-DOS-ի համար։ Արդյունքում, 1985 թվականի նոյեմբերի 20-ին թողարկվեց նոր օպերացիոն համակարգ՝ Microsoft Windows-ը, որի մշակման վրա ծախսվել էր մոտ 110 հազար ծրագրավորման ժամ։ Նույն տարում նաև ներկայացվեց Excel աղյուսակային ծրագիրը՝ որպես Multiplan-ի բարելավված տարբերակ։

1986 թվականի մարտին Microsoft-ը դարձավ հրապարակային ընկերություն՝ դուրս գալով Nasdaq ֆոնդային բորսա և ներգրավելով 61 միլիոն դոլար։ Մեկ տարվա ընթացքում բաժնետոմսերի գինը բարձրացավ 25 դոլարից մինչև 85 դոլար, ինչի շնորհիվ Բիլ Գեյթսը դարձավ միլիարդատեր։ Նույն տարում ընկերությունը տեղափոխվեց նոր բացված կամպուս՝ Ռեդմոնդում, Վաշինգտոն նահանգում։

1987 թվականին Microsoft-ը թողարկեց իր առաջին CD-ROM կրիչով ծրագիրը և ձեռք բերեց Forethought ընկերությունը՝ PowerPoint-ի ստեղծողը։ Նույն տարվա նոյեմբերին թողարկվեց Windows 2.0-ը, որը տարվա վերջում արդեն մեկ միլիոն օրինակով վաճառված էր։

1988 թվականին Microsoft-ի վաճառքները հասան կես միլիարդ դոլարի, և այդ տարվա վերջին ընկերությունը դարձավ աշխարհի խոշորագույն ծրագրային ապահովման արտադրողը։ 1989 թվականին թողարկվեց Microsoft Office փաթեթի առաջին տարբերակը։ Իսկ 1990 թվականը Microsoft-ն ավարտեց արդեն 1 միլիարդ դոլար եկամուտով և 5600 աշխատակիցներով։

1993 թվականին Microsoft-ը սկսեց հրատարակել *Encarta* էլեկտրոնային մուլտիմեդիա հանրագիտարանը և ներկայացրեց Windows NT օպերացիոն համակարգի առաջին տարբերակը։ 1996 թվականին, համագործակցելով Ազգային հեռարձակող ընկերության (NBC) հետ, ստեղծվեց MSNBC մալուխային հեռուստաալիքը։

1990-ականների երկրորդ կեսին ընկերությունը սկսեց մշակել ծրագրային ապահովում տարբեր տեսակի էլեկտրոնային սարքերի համար։ Մինչև 1999 թվականը Microsoft-ն արդեն ուներ ավելի քան 100 լիցենզավորման համաձայնագիր տարբեր արտադրողների հետ։

1998 թվականին ԱՄՆ Արդարադատության նախարարությունը ներկայացրեց հակամենաշնորհային դատական հայց Microsoft-ի դեմ՝ ընկերությունը մեղադրելով շուկայում գերիշխող դիրքի չարաշահման մեջ։ Այս գործընթացի արդյունքում 2002 թվականին կնքվեց հաշտության համաձայնագիր, որի համաձայն Microsoft-ը դրվեց ԱՄՆ դատարանի վերահսկողության տակ, սակայն ընկերությունն այդպես էլ բաժանման չէր ենթարկվում։

Xbox խաղային կոնսոլը առաջին անգամ ներկայացվեց 2001 թվականի նոյեմբերին Միացյալ Նահանգներում, իսկ նրա համաշխարհային թողարկումը տեղի ունեցավ 2002 թվականի սկզբին։

2002 թվականին թողարկվեց Windows XP օպերացիոն համակարգը, իսկ հաջորդ տարի՝ 2003-ին, ներկայացվեց Windows Server 2003-ը։ 2005 թվականին Microsoft-ը սկսեց թողարկել իր նոր սերնդի խաղային կոնսոլը՝ Xbox 360-ը։ 2006 թվականի հունիսին Բիլ Գեյթսը հայտարարեց իր որոշման մասին՝ աստիճանաբար հեռանալ ընկերության առօրյա ղեկավարումից։

Microsoft-ի առաջին ամպային հաշվարկային արտադրանքը OneDrive-ն էր՝ ֆայլերի հոսթինգի և համաժամեցման ծառայություն, որը թողարկվել էր 2007 թվականին՝ որպես Office փաթեթի մաս։ 2010 թվականի փետրվարին ներկայացվեց Microsoft Azure-ի առաջին տարբերակը՝ ամպային ծառայություն, որն ապահովում էր հավելվածների աշխատանքը։ Հավանաբար, նույն ամիսն էլ հայտարարվեց Windows Phone 7 օպերացիոն համակարգը, որը նախատեսված էր սմարթֆոնների համար, և նրա պաշտոնական թողարկումը տեղի ունեցավ 2010 թվականի հոկտեմբերին։

2012 թվականի հոկտեմբերին Microsoft-ը ներկայացրեց Windows օպերացիոն համակարգի 8-րդ տարբերակը, որի հիմնական առանձնահատկությունը սալիկապատ ինտերֆեյսն էր, որը նախատեսված էր ավելի դյուրին ու ինտերակտիվ փորձառություն ապահովելու համար, հատկապես թաչսկրիններով աշխատող սարքերում։

Windows 10-ը թողարկվեց 2015 թվականի հուլիսի 29-ին։ Այս տարբերակով վերադարձվեց «Սկիզբ» ցանկը, որը բացասաբար ընդունվել էր նախորդ տարբերակներում, և առաջին անգամ ներկայացվեց Edge զննարկիչը, որը նախատեսված էր փոխարինելու Internet Explorer-ին՝ ավելի արագ և անվտանգ վեբ browsing փորձառություն ապահովելու համար։

2023 թվականին Microsoft-ը արհեստական բանականության տեխնոլոգիաների մշակման վրա ծախսեց ավելի քան 4 միլիարդ դոլար։ Այս տարի ընկերությունը ներկայացրեց phi-2 փոքր լեզվական մոդելը՝ 2.7 միլիարդ պարամետրերով, որը լավ արդյունքներ ցույց տվեց նույնիսկ ավելի մեծ չափի մրցակիցների համեմատ։

OpenAI-ի հետ համագործակցության շրջանակներում հայտարարվեց լաբորատորիայում խոշոր ներդրումների մասին։ Այս համագործակցության արդյունքում ստեղծվեց Copilot գործիքը, որը հայտնվեց Microsoft-ի մի շարք արտադրանքներում և ծառայություններում, ինչպես նաև հասանելի դարձավ որպես ինքնուրույն գործիք։

2024 թվականի մայիսին հայտնի դարձավ, որ Microsoft-ը սկսել է մշակել իր սեփական լեզվական մոդելը՝ MAI-1 անվամբ, որն օգտագործում է 500 միլիարդ պարամետր։ Այս նոր մոդելը նախատեսված է հնարավորություններն ու խելամտությունը բարելավելու համար՝ մրցակիցների հետ համեմատելու համար։

### Միաձուլումներ և ձեռքբերումներ
Մինչև 2011 թվականը Microsoft-ի կողմից իրականացված այլ ընկերությունների ամենամեծ ձեռքբերումը aQuantive առցանց գովազդային ընկերության գնման գործարքն էր, որը կնքվել էր 2007 թվականի օգոստոսին՝ 6.333 միլիարդ դոլար ընդհանուր արժեքով։ Սակայն 2012 թվականին Microsoft-ը, ճանաչելով այդ գործարքը անշահավետ, դուրս գրեց 6.2 միլիարդ դոլար իր շահույթից։

2008 թվականին Microsoft-ը փորձեց ձեռք բերել Yahoo!-ն 48 միլիարդ դոլարով, բայց գործարքը չկայացավ, քանի որ ընկերության փոքրամասնության բաժնետերերը դեմ էին դրան։

2011 թվականի մայիսին Microsoft-ը հայտարարեց, որ ձեռք է բերել Skype Limited ընկերությունը 8.5 միլիարդ դոլարով, որը մասնագիտացած էր ինտերնետային հեռախոսակապի ոլորտում։ Բաժնետոմսերի վաճառքը կատարեցին Skype-ի հիմնադիրները և մի քանի ներդրումային ֆոնդեր։ Գնումից հետո Skype Limited-ը վերափոխվեց Microsoft Skype բաժնի, որի ղեկավարը մնաց Skype-ի գլխավոր տնօրեն Թոնի Բեյթսը։

2013 թվականի սեպտեմբերին Microsoft-ը հայտարարեց իր մտադրությունը գնելու Nokia ընկերության «Devices & Services» բաժինը՝ դրա դիմաց վճարելով 5.44 միլիարդ եվրո։ Այս ստորաբաժանումը մասնագիտացած էր սմարթֆոնների արտադրության և վերազինման մեջ։ Վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ այս քայլը Microsoft-ը ձեռնարկել էր՝ բջջային տեխնոլոգիաների ոլորտում իր դիրքերը ամրապնդելու համար, որպեսզի կարողանա մրցել Apple-ի հետ՝ համատեղելով ինչպես սարքավորումները, այնպես էլ ծրագրային լուծումները։ 2013 թվականի նոյեմբերի 19-ին Nokia-ի բաժնետերերը հաստատեցին գործարքը, որն ամբողջությամբ ավարտվեց 2014 թվականի ապրիլի 25-ին։ Այնուամենայնիվ, 2016 թվականին Microsoft-ը որոշեց հրաժարվել բջջային հեռախոսների բիզնեսից՝ Nokia ապրանքանիշը փոխանցելով FIH Mobile-ին և HMD Global-ին, բայց շարունակում էր աշխատել Windows 10 Mobile հարթակի և Lumia սմարթֆոնների վրա։

2014 թվականի սեպտեմբերին Մայքրոսոֆթ ընկերությունը ձեռք բերեց շվեդական Mojang AB ըկերությունը վճարելով 2,5 միլիարդ դոլար։ Այս ընկերությունը առավել հայտնի էր Minecraft խաղի ստեղծմամբ։

2016 թվականի հունիսին LinkedIn սոցիալական հարթակը գնվեց 26.2 միլիարդ դոլարով։ 2018 թվականի հունվարին Microsoft-ը հայտարարեց PlayFab ընկերության ձեռքբերման մասին․ սա ամպային հենքով աշխատող հարթակ է, որը տրամադրում է խաղերի մշակման և թողարկման ծառայություններ։ PlayFab-ից օգտվում են ավելի քան 3000 խաղային ստուդիաներ, իսկ դրա տեխնոլոգիան կիրառվում է ավելի քան 1200 ակտիվ խաղերում՝ հասնելով շուրջ 700 միլիոն խաղացողի։ Ընկերության նշանավոր գործընկերների շարքում են Disney-ն, Rovio-ն և Atari-ն, իսկ հայտնի խաղերից կարելի է նշել Idle Miner Tycoon-ը, Angry Birds Seasons-ը և Roller Coaster Tycoon Touch-ը [1]։ Նույն տարում Microsoft-ը 7.5 միլիարդ դոլարով ձեռք բերեց GitHub հարթակը, որը ծրագրային կոդերի հոսթինգի և համագործակցային ծրագրավորման խոշորագույն հարթակն է։

2021 թվականի մարտին Microsoft-ը ձեռք բերեց համակարգչային խաղերի մշակմամբ զբաղվող ZeniMax Media ընկերությունը՝ 8.1 միլիարդ դոլար արժողությամբ գործարքի շրջանակում։ Նույն տարվա ապրիլին հայտարարվեց, որ ընկերությունը կնքել է խոշոր պայմանագիր ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարության հետ՝ զինված ուժերին մատակարարելու լրացված իրականության տեխնոլոգիայով աշխատող կրելի սարքեր։ Պայմանագրի արժեքը կազմել է 21.9 միլիարդ դոլար, և ըստ ծրագրի՝ առաջիկա տասը տարվա ընթացքում Microsoft-ը պետք է բանակին փոխանցի շուրջ 120,000 սարք՝ ստեղծված HoloLens տեխնոլոգիայի հիման վրա [1]։

2021 թվականի օգոստոսին արձանագրվել է պատմության մեջ ամենամասշտաբային կիբերհարձակումը, ըստ ընկերության հաղորդագրության։ Թիրախավորվել էր Եվրոպայում գործող մի ընկերություն, որը օգտվում էր ամպային հարթակից։ Հարձակումը շարունակվել է մոտ 10 րոպե, և տվյալների հոսքի գագաթնակետը հասել է 2.4 տերաբիթ վայրկյանում։ Արտահոսքի աղբյուրներն արձանագրվել են Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան մի շարք երկրներից, այդ թվում՝ Մալայզիայից, Վիետնամից, Թայվանից, Ճապոնիայից, Չինաստանից, ինչպես նաև ԱՄՆ-ից [1]։

2022 թվականի հունվարի 18-ին Microsoft-ը բացահայտեց իր մտադրությունը՝ ձեռք բերելու Activision Blizzard ընկերությունը 68.7 միլիարդ դոլարով։ Ըստ հայտարարության, գործարքի ավարտից հետո ստուդիայի խաղերից շատերը նախատեսվում է ներառել Xbox Game Pass ծառայության խաղացանկում [1][2]։ Եվրոպական հանձնաժողովը պաշտոնապես հավանություն տվեց այս գործարքին 2023 թվականի մայիսի 15-ին [3]։ Սա ոչ միայն ամենամեծ գործարքն է վիդեոխաղերի ոլորտի պատմության մեջ [4], այլև Microsoft-ի պատմության մեջ ամենախոշոր գնումն է [5]։ Նույն տարվա մարտին իրականացվեց ևս մեկ կարևոր ձեռքբերում՝ Microsoft-ը 20 միլիարդ դոլարով ձեռք բերեց Nuance Communications-ը, որը մասնագիտացած է առողջապահական ոլորտի ծրագրային լուծումների մշակման մեջ։

2024 թվականի հուլիսի 19-ին տեղի ունեցավ գլոբալ մակարդակի տեխնիկական խափանում, որն ազդեց Microsoft-ի ծառայությունների վրա և խանգարեց բազմաթիվ ոլորտների՝ ներառյալ բանկային համակարգի, լրատվամիջոցների, օդանավային տրանսպորտի, հիվանդանոցների և այլ կառույցների գործունեությանը։ Խափանման պատճառը կապված էր տեղեկատվական անվտանգության ոլորտում գործող CrowdStrike ընկերության [1] խնդրահարույց թարմացման հետ։

2025 թվականի մայիսի 5-ին Microsoft-ը պաշտոնապես դադարեցրեց Skype հարթակի գործունեությունը՝ օգտագործողներին ամբողջությամբ փոխանցելով դրա փոխարինող՝ Microsoft Teams ծառայությանը [1]։

## Սեփականատերերը և կառուցվածքը
250px|մինի|աջից|Ընկերության հիմնադիր Բիլլ Գեյթսը 2010 թվականին։
Մայքրոսոֆթ ընկերության բաժնետոմսերը բաժանված են հետևյալ կերպ, Բիլ Գեյթս 7.55%, Սթիվ Բալմեր 4.66%։
### Կազմակերպության հիմնումը (1972-1983)

Մանկության ընկերներ Փոլ Ալենը և Բիլ Գեյթսը, ովքեր հետաքրքրվում էին համակարգչային ծրագրավորմամբ, փորձեցին ստեղծել հաջողակ բիզնես՝ օգտագործելով իրենց ընդհանուր հմտությունները։ 1972 թվականին նրանք հիմնեցին իրենց առաջին ընկերությունը՝ Թրեֆ-օ-Դեթա (Traf-O-Data) անունով, որն առաջարկում էր ավտոմոբիլային երթևեկության տվյալները վերլուծող տարրական համակարգիչ։ Այնուհետ Ալլենը սկսեց հաշվողական գիտություն սովորել Վաշինգտոնի համալսարանում, սակայն հետագայում կիսատ թողեց՝ Հոնիվոլում աշխատելու համար։ Գեյթսը ընդունվեց Հարվարդի համալսարան։

1975 թվականի հունվարին «Փոփյուլր էլեքթրոնիքսը» թողարկեց Միքրո Ինսթրումենթեյշն և Թեմելեթրի Սիսթեմ Օլթեյրի (Altair-MITS) 8800 միկրոհամակարգիչներ։ Ալլենը նկատեց, որ իրենք կարող են սարքի համար հիմնական թարգմանիչ ծրագրավորել. սրան հաջորդեց Գեյթսի զանգը, ով պնդում էր, որ պետք է ունենալ աշխատող թարգմանիչ, որն էլ պահանջել էր MITS-ը ցուցադրության ժամանակ։ Քանի որ նրանք իրականում ոչինչ չունեին, Ալլենը զբաղված էր Օլթեյր-ի կրկնօրինակմամբ, մինչ Գեյթսը մշակում էր թարգմանիչը։ Չնայած նրանք ստեղծեցին թարգմանիչը կրկնօրինակման սկզբունքով, այն աշխատեց անթերի 1975 թվականի մարտին Ալբուկերկում՝ Նյու Մեքսիկոյում ցուցադրության ժամանակ։ MITS-ը համաձայնեց ընդլայնել այն՝ վաճառելով որպես՝ Օլթեյր Բեյսիք։ Նրանք պաշտոնապես հիմնեցին Մսյքրոսոֆթը 1975 թվականի ապրիլի 4-ին՝ Բիլ Գեյթսին նշանակելով որպես գլխավոր տնօրեն։ Ալլենը հնարեց «Micro-Soft» անունը՝ microcomputer և software բառերի միասնությամբ, ինչպես նշված է 1975 թվականի Ֆորչն (Fortune) ամսագրի մի հոդվածում։ 1977 թ. օգոստոսին ընկերությունը Ճապոնիայում ASCII ամսագրի հետ ստորագրեց մի համաձայնագիր, որի արդյունքում ստեղծվեց իր միջազգային առաջին գրասենյակը՝ «ASCII Microsoft»-ը։ Ընկերությունը 1979 թ. հունվարին տեղափոխվեց Բիլևյու՝ Վաշինգտոն։ Մայքրոսոֆթը սկսեց Օպերացիոն համակարգի բիզնեսը (OSB) 1980 թվականին՝ Յունիքսի սեփական տարբերակով, որը կոչվում էր Քսինեքս (Xenix)։

Այնուամենայնիվ Մայքրոսոֆթի MS-DOS օպերացիոն համակարգն էր, որն ապահովեց ընկերության գերիշխանությունը հանակարգչային արտադրության ոլորտում։ Դիջիթլ Ռիսըրչի հետ (Digital Research) ձախողված բանակցություններից հետո, «Միջազգային բիզնես մեխանիզմներ» ընկերությունը (IBM) 1980 թ. նոյեմբերին Մայքրոսոֆթին պայմանագիր շնորհեց՝ ապահովելով վերահսկողական ծրագրի օպերացիոն համակարգով (CP/M OS), որը ստեղծվել էր միջազգային բիզնես ապարատի անձնական համակարգիչներն (IBM PC) օգտագործելու համար։ Այս գործարքի համար Մայքրոսոֆթը ձեռք բերեց վերահսկողական ծրագրի (CP/M) կրկնօրինակը «Սեթլ» համակարգչային ընկերությունից, որը կոչվում էր 86-սկավառակի օպերացիոն համակարգ (86-DOS)։ 1981 թ. օգոստոսին IBM-ն առանձնացավ, իսկ Մայքրոսոֆթը պահպանեց «Մայքրոսոֆթ սկավառակի օպերացիոն համակարգի» (MS-DOS) սեփականությունը։ Քանի որ IBM-ը պաշտպանել էր անձնական համակարգիչների ելումուտի (PC BIOS) հեղինակային իրավունքները, մյուս կազմակերպությունները ստիպված էին հակադրվել, որպեսզի IBM-ի ոչ մի սարք չառաջադրվի որպես անձնական համակարգիչ (PC), սակայն ոչ մի նման սահմանափակում չկիրառվեց օպերացիոն համակարգերում։ Տարբեր գործոնների շնորհիվ, ինչպես օրինակ սկավառակի օպերացիոն համակարգի մատչելի ծրագրային ընտրությունը, Մայքրոսոֆթն ի վերջո դարձավ անձնական համակարգիչների օպերացիոն համակարգի առաջատարը։ Ընկերությունն ընդլայնեց դիրքերը համակարգչային շուկայում 1983 թ. Մայքրոսոֆթ մկնիկի թողարկմամբ, ինչպես նաև հրատարակչական բաժնով, որը կոչվում էր Մայքրոսոֆթ Փրես (Microsoft Press)։ Փոլ Ալենը դուրս եկավ Մայքրոսոֆթից փետրվարին՝ հոջկինի հիվանդության զարգացումից հետո։

### 1984-1994։ Վինդոուզ և օֆիս
1984 թվականին IBM ընկերության հետ համատեղ նոր OS/2 ծրագրային ապահովում մշակելու ընթացքում 1985 թվականի նոյեմբերի 20-ին Microsoft ընկերությունը թողարկեց Microsoft Windows օպերացիոն համակարգը՝ MS-DOS համակարգի գրաֆիկական հավելումը։ Microsoft ընկերությունը 1986 թվականի փետրվարի 26-ին իր գրասենյակը տեղափոխեց Ռեդմոնդ և մարտի 13-ին ընկերությունը ստացավ հանրային ճանաչում։ Բաժնետոմսերի երաշխավորված աճը թույլ էր տալու ընկերությունից ունենալ 4 միլիարդատեր և 12,000 միլիոնատեր։
 
1990 թվականին, IBM ընկերության հետ համագործակցության պատճառով, առևտրի համերկրային հանձնաժողովը ուշադրությունը սևեռել էր Microsoft ընկերության վրա՝ ենթադրելով դրա կործանումը։ Սա դարձավ ԱՄՆ կառավարության և ընկերության միջև տասնամյակ տևած բախումների սկիզբը։

Microsoft ընկերությունը 1987 թվականի ապրիլի 2-ին սարքավորումներ արտադրողների համար թողարկում է OS/2-ի իր տարբերակը, մինչդեռ ընկերությունը աշխատում էր նաև 32 բիթ օպերացիոն համակարգի՝ Microsoft Windows NT մշակման վրա՝ օգտագործելով OS/2 գաղափարները։ 1993 թվականի հուլիսի 21-ին այն մոդուլյար կերնելի և Win32 ծրագրավորման միջերեսի հետ ներկայացվեց, ինչը հնարավորություն տվեց տեղափոխելու 16 բիթ ծրագրերը ավելի հեշտությամբ։ Երբ Microsoft ընկերությունը հայտնեց IBM-ին NT օպերացիոն համակարգի մասին, OS/2 գործընկերությունը վատթարացավ։

1990 թվականին Microsoft ընկերությունը ներկայացրեց իր Microsoft Office գրասենյակային փաթեթը։ Փաթեթը ներառում էր առանձին ծրագրեր, ինչպիսիք են Microsoft Word և Microsoft Excel։ Մայիսի 22-ին մայքրոսոֆթը թողարկեց Windows 3.0 օպերացիոն համակարգը՝ օգտագործողի գրաֆիկակական հղկված միջերեսով, Intel 386 պրոցեսորի համար պաշտպանության բարելավված հնարավորություններ։ Ե՛վ Office ծրագրային փաթեթը, և՛ Windows օպերացիոն համակարգը իրենց բնագավառներում դարձան գերակշռող։ Word ծրագրի մրցակից Novell ծրագիրը 1984-1986 թվականներին հայց է ներկայացրել՝ պնդելով, որ Microsoft-ը կիրառական ծրագրերի ինտերֆեյսից մի մաս բաց է թողնվել, որպեսզի ստեղծվի մրցակցություն։

1994 թվականի հուլիսի 27-ին ԱՄՆ արդարադատության պետդեպարտամենտի մենաշնորհության դեմ պայքարի բաժնի տարածած հայտարարությունում ասվում է․ «սկսած 1988 թվականից մինչև 1994 թվականի հուլիսի 15-ը Microsoft ընկերությունը ներգրավվել է տարբեր սարքավորուներ արտադրողների՝ մշակելու հակահամագործակցային «մեկական պրոցեսորի» համար նախատեսված արտոնագրեր»։

«Մեկական պրոցեսորի» համար նախատեսված արտոնագրի շրջանակներում սարքավորումներ արտադրող ընկերությունները, որոնք վաճառում են կոնկրետ միկրոպրոցեսորներով համակարգիչներ, անկախ նրանից, թե տվյալ արտադրողը սարքը վաճառում է Microsoft օպերացիոն համակարգով, թե՝ ոչ, Microsoft ընկերությանը յուրաքանչյուր համակարգչի համար վճարում է հեղինակային իրավունքների վճար։ Սրա արդյունքում հեղինակային իրավունքների համար Մայքրոսոֆթ ընկերությանը վճարվում է հեղինակային իրավունքների համար գումար, եթե անգամ ընկերության ոչ մի ծրագիր չի օգտագործվում։ Սա հանդիսանում է տույժ կամ հարկ մրցակից օպերացիոն համակարգեր օգտագործելու համար։ Սկսած 1988 թվականից՝ Մայքրոսոֆթի «Մեկական պրոցեսորի» համար նախատեսված արտոնագրի օգտագործումը ավելացել է։

### 1995-2005. համացանցը և 32-բիթ դարաշրջանը
thumb|left|Բիլ Գեյթսը «ԱՄՆ-ն ընդդեմ Մայքրոսոֆթի» դատական նիստի ժամանակ վկայություն տալիս, 1998

1988 թվականին Բիլ Գեյթսը ցուցմունք է տալիս Միացյալ Նահանգներն ընդդեմ Մայքրոսոֆթի դատավարության ընթացքում։ 1993 թվականին ԱՄՆ-ի արդարադատության վարչությունը իր վրա ստանձնեց առևտրի դաշնային հանձնաժողովի գործը, որը վերաբերվում էր Մայքրոսոֆթի և վարչության միջև գոյացած տևական իրավական ընդհարումներին։ Այն հանգեցրեց բազամթիվ համաձայնագրերի կնքմանը և հնարավոր միաձուլումների արգելափակմանը։ Մայքրոսոֆթը հարկ էր համարում նշել այն բոլոր ընկերություններին, ինչպիսին է օրինակ AOL-Time Warner-ը, որը հանդես էր գալիս նրա պաշտպանի դերում։

Ուսումնասիրելով Բիլ Գեյթսի «Համացանցի մակընթացային ալիքների մասին  նշումներ»-ը՝ 1995 թվականի մայիսի 26-ին Մայքրոսոֆթը սկսեց վերանայել նրա առաջարկները, որի շնորհիվ համակարգչային ցանցերում և համաշխարհային Վեբ կայքերում ընդլայնեց իր արտադրանքի գիծը։ 1995 թվականի օգոստոսի 24-ին ընկերությունը թողարկեց Windows 95-ը, որը բաղկացած էր առաջնահերթ բազմախնդրությունից, նոր մեկնարկային կոճակով բոլորովին նոր միջներեսից և 32-բիթ համատեղելիությունից։ Ինչպես NT-ին, այն նույնպես ապահովում էր Win32 API–ն։ Windows 95-ը միավորվեց MSN առցանց ծառայության և Internet Explorer OEM-ձեռնարկատերերի վեբ զննարկչի (բրաուզերի) հետ։ Internet Explorer-ը միավորված չէր մանրածախ Windows 95 արկղների հետ, որովհետև նրանք արդեն թողարկվել էին նախքան թիմի վեբ զննարկչի ավարտը, և դրա փոխարեն ընգրկվեցին Windows 95 Plus! փաթեթի մեջ։

1996 թվականին նոր շուկաների հետ միավորվելով՝ Microsoft և NBC Universal-ը ստեղծեցին MSNBC 24/7 կաբելային նոր կայանը։ Մայքրոսոֆթը ստեղծեց Windows CE 1.0-ը, մի նոր օպերացիոն համակարգ, որը նախագծված էր դանդաղ հիշողությամբ և այլ խոչընդոտներով օժտված սարքավորումների համար, ինչպիսիք են օրինակ անհատական թվային օգնականները։ 1997 թվականի հոկտեմբերին արդարադատության բաժինը միջնորդեց Դաշնային շրջանային դատարանում՝ նշելով, որ Մայքրոսոֆթը խախտել է 1994 թվականին կնքած համաձայնագիրը, և դիմեց դատարանին դադարեցենել Internet Explorer-ի համագործակցությունը Windows-ի հետ։

2000 թվականի հունվարի 13-ին Բիլ Գեյթսը գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոնը հանձնում է Սթիվ Բալմերին, ով Բիլ Գեյթսի քոլեջի վաղեմի ընկերներից էր և ով համագործակցում է ընկերության հետ 1980 թվականից ի վեր, որտեղ զբաղեցնում է ծրագրային ապահովման՝ Software-ի գլխավոր ճարտարապետի տեղը։

1999 թվականին բազմաթիվ ընկերություններ, այդ թվում նաև Մայքրոսոֆթը, ստեղծեցին Վստահված Համակարգչային Հարթակ Միություն, որն ի թիվս այլ բաների բարձրացնում է անվտանգությունը, ինչպես նաև պաշտպանում է մտավոր սեփականությունը՝ փոփոխություններ հայտնաբերելով ապարատային և ծրագրային ապահովման միջոցով։ Քննադատները գտնում էին, որ այդ միությունը անխնա սահմանափակում է սպառողների կիրառման հնարավորությունները ծրագրային ապահովման մեջ, այն բանի մեջ, թե ինչպես են համակարգիչներն ընկալում թվային իրավունքների կիրառման ձևը, օրինակ այն սցենարը, որտեղ համակարգիչը ոչ միայն ապահովված է իր սեփականատիրոջ համար, այլ նաև ինքն իր հերթին ապահովված է իր սեփականատիրոջից։

2000 թվականի ապրիլի 3-ին կայացավ Միացյալ Նահանգներն ընդդեմ Մայքրոսոֆթի դատական գործի վճիռը, որի արդյունքում ընկերությունը ստացավ «չարաշահող մոնոպոլիա» անվանումը։ 2004 թվականին այդ որոշումը հաստատեց ԱՄՆ-ի արդարադատության դեպարտամենտը։ 2001 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Մայքրոսոֆթը արտադրում է Windows XP–ին՝ NT կոդային բազայի մեջ միավորելով հիմնական և NT գծերը։ Նույն տարում, ավելի ուշ ընկերությունը թողարկում է Xbox-ը՝ մտնելով կոնսոլ խաղային շուկա, որտեղ առաջատար դիրքեր էին գրավում Sony և Nintendo ընկերությունները։

2004 թվականի մարտին Եվրոպական Միությունը ներկայացնում է ընկերությանը հակամենաշնորհային դատական հայց՝ վկայակոչելով, որ այն Windows-ի հետ մեկտեղ չարաշահում է իր գերիշխանությունը, որն էլ հանգեցնում է €497 միլիոն ($613 միլիոն) դատական տուրքի և որ պարտավորեցնում էր վերաարտադրել Windows XP-ի նոր տարբերակ, որն իր մեջ չի ներառի Windows Media Player, Windows XP Home Edition N, ինչպես նաև Windows XP Professional N։

## Օպերացիոն համակարգեր
### Մասնակցային
* Xenix
* MS-DOS
* Windows
:* Windows 3.x;
:* Windows 95, Windows 98, Windows ME;
:* Windows NT, Windows 2000, Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Windows 8, Windows 10, Windows 11.

### Տան սերվերի համար
* Windows Home Server
* Windows Home Server 2011

### Սերվերային
* Windows NT Server
* Windows 2000 Server
* Windows Server 2003
* Windows Server 2008
* Windows Server 2008 R2
* Windows Server 2012
* Windows Server 2016
* Windows Server 2019
* Windows Server 2022

### Բջջային սարքավորումների համար
* Windows CE, Windows RT;
* Windows Mobile, Windows Phone 7, Windows Phone 8, Windows 10 Mobile.

### Էքսպերիմենտային
* Windows Azure
* Singularity

## Ինտերնետ-հավելված
* Internet Explorer
* Gazelle — նոր բրաուզեր, արտադրված Microsoft-ի կողմից
* Windows փոստ
* Outlook Express
* Outlook Web Access
* Windows-ի հիմնական բաղադրիչները
* Windows Live Messenger
* NetMeeting
* MSN Internet Access
* MSN Explorer
* Microsoft Silverlight
* Microsoft OneDrive
* Skype

### Windows-ի հիմնական բաղադրիչները
* Outlook (նախկինում կոչվում էր Hotmail)
* Windows Live
* Windows կինոստուդիա
* Microsoft ընտանեկան ապահովություն

## Գրասենյակային հավելվածներ
* Microsoft Office
:* հիմնական — Word, Excel, Outlook, PowerPoint, OneNote.
:* ավելին — Access, InfoPath, Publisher, FrontPage, Groove, SharePoint Designer, Visio, Picture Manager, Photo Editor կամ PhotoDraw, Project, Communicator, Assistant
:* macOS-ի համար — Word, Excel, Outlook, PowerPoint, Entourage
:* չի աջակցում — Binder, Schedule Plus, Mail, Outlook Express
* Microsoft Works

## «Ստեղծագործական» հավելվածներ
* Microsoft Expression
:* Microsoft Expression Web
:* Microsoft Expression Blend
:* Microsoft Expression Encoder
:* Microsoft Expression Design

## Գիտական հավելվածներ
* Microsoft Mathematics

## Հակավիրուսներ
* Windows Defender
* Windows Live OneCare
* Microsoft AntiGen
* Microsoft Forefront Client Security
* Microsoft Forefront Security for Exchange
* Microsoft Forefront Security for SharePoint
* Microsoft Morro
* Microsoft Security Essentials

## Web-կողմնորոշում
* SharePoint

## Զարգացման գործիքներ
* Microsoft Macro Assembler
* Microsoft Pascal
* QuickBASIC, GW-BASIC, Microsoft BASICA, Microsoft BASIC
* Visual FoxPro
* Visual SourceSafe
* CodeView
* MSDN
* Visual Studio, Visual Studio .NET, Visual Studio Express
:* Visual Basic
:* Visual Basic .NET
:* Visual C++
:* Visual J++ (չի աջակցվում)
:* Visual C#
:* Visual J#
:* F#
:* Microsoft Visual Studio Debugger

## Գրադարան, SDK և API
* .NET Framework
* Microsoft Foundation Classes (MFC)
* Active Template Library (ATL)
* Windows Template Library (WTL, չի աջակցվում)
* Microsoft SCC
* Windows Platform SDK
** WinAPI
* Windows Platform DDK

## Սերվերային հավելվածներ
* Microsoft SQL Server, SQL Server Compact Edition
* Microsoft SharePoint Portal Server
* Microsoft Project Server
* Microsoft Content Management Server
* Microsoft Commerce Server
* Microsoft Forefront Threat Management Gateway 
* Microsoft IIS
* Microsoft BizTalk Server
* Microsoft Operations Manager
* Microsoft Virtual Server
* Microsoft Exchange Server
* Microsoft Live Communications Server
* Windows Rights Management Services
* Microsoft Systems Management Server
* Microsoft Windows Server Update Services
* Microsoft Office SharePoint Server
* Microsoft Search Server
* System Center Configuration Manager
* System Center Data Protection Manager
* System Center Operations Manager
* System Center Virutal Machine Manager

## Խաղեր և ժամանց
* Xbox Live՝
** Age of Empires
** Rise of Nations
** Microsoft Flight Simulator
** Dungeon Siege
** Encarta
** Windows Media Player
** Halo խաղերի շարք
** Microsoft Train Simulator
** Fable խաղերի շարք
** Freelancer
** Gears of War խաղերի շարք
** Mass Effect խաղերի շարք
** Jade Empire
* Անհատական համակարգիչ՝
** Minecraft

## Բիզնես կառավարման համակարգ
* Microsoft Dynamics

## Համագործակցություն
* DSHM Group
* Softings Inc.
* Solaris LLC
* Bincs Of Gigft Co.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մայքրոսոֆթ ինովացիոն կենտրոն

Կատեգորիա:Բջջային հեռախոս արտադրողներ
Կատեգորիա:Համակարգիչ արտադրողներ

Կատեգորիա:ՆԱՍԴԱՔ-ում ցուցակված ընկերություններ