Ջիաոչաո

մինի|Ջին դինաստիայի խորհրդանիշ՝ Սիտան Պագոդա
**Ջիաոչաո**,  չինարեն բառ է, որը թարգմանաբար նշանակում է թղթադրամ։ Ջիաոչաո թղթադրամն առաջին անգամ օգտագործվել է Ջուրչենների գլխավորած Ջին դինաստիայի, իսկ ավելի ուշ՝ Չինաստանի մոնղոլների գլխավորած Յուան դինաստիայի արժույթի համար։

## Ջին դինաստիա
Ջուրչենները վերահսկողություն հաստատեցին Հյուսիսային Չինաստանի վրա՝ 1142 թվականին նվաճելով Լիաո դինաստիան և Սոնգ դինաստիայի կեսը։  Նրանք ի սկզբանե չունեին իրենց ուրույն արժույթը, բայց նորից օգտագործեցին Լիաո դինաստիայի կամ Հարավային Սոնգ դինաստիայի մետաղադրամները: 1154 թվականին Վանյան Լիանգը թողարկեց Iaիաոչաոյի թղթադրամները՝ սեփական մետաղադրամների հատումից երեք տարի առաջ, մի բան, որը երբեք չի պատահել Չինաստանի պատմության մեջ՝ առաջ կամ հետո: Ջիաոչաոն արտադրվել է տասը անվանական արժեքով: Ջիաոչաո փոքր թղթադրամները 100, 200, 300, 500 և 700 անվանական արժեքներով էին, իսկ մեծերը՝ 1, 2, 3, 5 և 10 անվանական արժեքներով։  Ինչպես նախորդ չինական թղթադրամների դեպքում, պղնձի մետաղադրամների փոխանակման համար յուանի համար գանձվում էր 15 Վեն: Ի սկզբանե Ջիաոչաոյի պիտանելիության ժամկետը յոթ տարի էր, բայց 1189 թվականին այդ ժամկետը վերացվեց՝ թղթադրամներին տալով անսահմանափակ կյանք: Ինչպես մյուս վաղ չինական թղթային արժույթները, այն դարձել է չափազանց տպագրության զոհ, ինչը հանգեցրել է սանձարձակ գնաճի: 1214 թվականին ուժեղ հիպերինֆլյացիայի պատճառով կառավարությունը սկսեց տպագրել մինչև 1000 գուանայով թղթադրամներ։ Հաջորդ տարի Ջիաոչաոն փոխարինվեց նոր թղթային արժույթով (寶泉), որը նույն ճակատագրին արժանացավ: Մինչև 1234 թվականը Ջին դինաստիայի մոնղոլական նվաճումը, պետությունը շարունակում էր թողարկել նոր տեսակի թղթադրամներ, որոնք մերժվում էին այն բնակչության կողմից, ովքեր ցանկանում էին վճարել միայն արծաթը։

## Մոնղոլական կայսրություն
Ջինի և Սոնգի թղթադրամները շարունակում էին շրջանառվել մոնղոլների նվաճած տարածքներում: 1227 թվականին՝ Չինգիզ Խանի կյանքի վերջին տարում, նա տպագրեց մետաքսի վրա հիմնված հուիզիի իմիտացիա։ Սորգախտանի-Բեկին, Ուգեդեյ-Խանը, Գյուուկ-Խանը և Մունկե-Խանը տարբեր թղթե ժապավեններ էին արտադրում իրենց օկուպացրած բանակների համար։

### Յուան դինաստիա
1260 թվականին՝ Կուբլայ Խանի կառավարման առաջին տարում, նա թողարկեց երկու տարբեր ջյաոչաոյի թղթադրամներ։ Առաջինը, որը թողարկվել է հուլիսին, ապահովվել է մետաքսով, բայց անհաջող է եղել։  Երկրորդը թողարկվեց հոկտեմբերին, երբ օգտագործվում էր արծաթե ստանդարտը: Դա առաջին թղթային արժույթն էր, որն օգտագործվում էր որպես հիմնական շրջանառության միջոց Չինաստանի պատմության մեջ։ Հիմնական տպագրական օրգանը կայսերական դրամահատարանն էր, որը հիմնադրվել է 1260 թվականին, հավանաբար Յանջինում։  Այն, անկասկած, գտնվում էր Հանբալիգում՝ նույն տասնամյակում այս քաղաքի հիմնադրումից հետո։  Երբեմն մարզային մայրաքաղաքները նույնպես փող տպելու թույլտվություն էին ստանում։ Յուանի տարբեր դարաշրջանների փողերը հայտնի էին նաև առանձին, որպես Խան Կուբլայի օրոք Չժոնգթոնգի և Չժիյուանի թղթադրամներ։ Նրանք նաև տուժել են արժեզրկումից և հիպերինֆլյացիայից։ 1350 թվականին թողարկվեց թղթադրամների վերջին շարքը:Ի տարբերություն ավելի վաղ թղթադրամների, դա թղթային արժույթ էր և համընդհանուր մերժվում էր:

Ջիաոչաոն նկարագրել են մի շարք օտարերկրյա զբոսաշրջիկներ, այդ թվում՝ Ռուստիչելոն վենետիկցի Մարկո Պոլոյի ճանապարհորդության մասին իր պատմվածքում,  Վիլհելմ Ռուբրուկսկի և Իբն Բատուտա։

### Իլկանատ
Ավելի ուշ՝ 1294 թվականին, գանձարանը վերահսկելու համար, Պարսկաստանի Իլխանաթից Գայհաթան փորձեց իր խանությունում ներմուծել թղթե փողեր, որոնք այնքան ճշգրիտ էին ընդօրինակում Յուան դինաստիայի կողմից թողարկված թղթադրամները, որ դրանց վրա նույնիսկ չինական բառեր էին տպված: Այնուամենայնիվ, փորձը լիովին ձախողվեց, և կարճ ժամանակ անց Գայհաթան սպանվեց։

## Տես նաև
* Չինաստան
* Թղթադրամ

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագիտություն
*

Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Չինաստանի տնտեսական պատմություն