Անիրական պարոն Ֆոքս

**«Անիրական պարոն Ֆոքս»,** մանկական վեպ, որը գրել է բրիտանացի գրող Ռոալդ Դալը: Այն հրատարակվել է 1970 թվականին՝ Մեծ Բրիտանիայում Ջորջ Ալենի և Անվինի կողմից և ԱՄՆ-ում՝  Ալֆրեդ Ա. Կնոպֆի կողմից, Դոնալդ Չաֆինի. նկարազարդումներով: Առաջին Puffin գրքի փափուկ կազմը, որն առաջին անգամ լույս է տեսել 1974 թվականին, ներառում էր Ջիլ Բեննեթի նկարազարդումները: Հետագա հրատարակություններում ներառված են Թոնի Ռոսի (1988) և Քվենտին Բլեյքի  (1996) նկարազարդումները: Պատմությունը պարոն Ֆոքսի մասին է և այն մասին, թե ինչպես է նա խաբում իր ֆերմեր հարևաններին՝ գողանալով նրանց ուտելիքը նրանց քթի տակից:

2009 թվականին այն վերափոխվել է Ուես Անդերսոնի կողմից՝ որպես կադր առ կադր անիմացիոն ֆիլմի և ներառել է Ջորջ Քլունիի  ձայնը պարոն Ֆոքսի դերում: Վեպը նաև վերափոխվել է երաժշտական բեմադրության 2016 թվականին և  օպերայի՝ 1998 թվականին, որը 2019 թվականին ձայնագրվել է Բոստոնի ժամանակակից նվագախմբի նախագծի և «Օդիսեյ» օպերայի կողմից:

2012 թվականին «Պարոն Ֆոքսը» հայտնվել է Royal Mail-ի հուշանվերային նամականիշի վրա։ Հրատարակվել են վեպի երկու ձայնային  ընթերցումներ՝ մեկը  հեղինակի կողմից, իսկ մյուսը՝ դերասան Մարտին Ջարվիսի  կողմից։

## Սյուժե
Պարոն Ֆոքսը մարդակերպ, խորամանկ և խելացի աղվես է, որը ապրում է ծառի մոտ՝ իր կնոջ և չորս երեխաների հետ։ Ընտանիքին կերակրելու համար նա գիշերները այցելում է տեղի ագարակներ, որոնք պատկանում են երեք դաժան, կոպիտ, չար և անխելք ագարակատերերի՝ Բոգիս, Բանս և Բինի անուններով, և յուրաքանչյուրից թռչնամիս է գողանում։ Հոգնած կողմից խաբվելուց, եռյակը ծրագիր է մշակում նրան դարանակալելու համար, երբ նա դուրս է գալիս իր բույնից, բայց նրանց հաջողվում է միայն վնասել նրա պոչը։

Այնուհետև երեք ագարակատերերը փորում են նրա բույնը՝  բահերի ապա էքսկավատորների օգնությամբ։ Աղվեսներին հաջողվում է փախչել՝ ավելի խորը փորելով գետնի տակ՝ անվտանգ վայր հասնելու համար։ Ագարակատերերը ծաղրում են իրենց համառության համար, բայց նրանք հրաժարվում են հանձնվել և երդվում են չվերադառնալ իրենց ագարակներ, մինչև որ չբռնեն պարոն Ֆոքսին։ Այնուհետև նրանք որոշում են շրջափակել նրանց, շրջապատել անցքը և սպասել, մինչև պարոն Ֆոքսը բավականաչափ քաղցած լինի դուրս գալու համար։ Թշնամիների կողմից շրջապատված պարոն Ֆոքսը և նրա ընտանիքը և բլրի շուրջ ապրող մյուս բոլոր ստորգետնյա արարածները սկսում են սովամահ լինել։

Երեք օր գետնի տակ մնալուց հետո, պարոն Ֆոքսը դավադրություն է մշակում սնունդ ձեռք բերելու համար։ Օգտագործած վերգետնյա ճանապարհների հիշողությունից ելնելով՝ նա և իր երեխաները թունել են փորում Բոգգիսի չորս հավանոցների միջով։ Պարոն Ֆոքսը մի քանի հավ է սպանում և որդու հետ ուղարկում է հավերին տուն ՝  տիկին Ֆոքսի մոտ։ Հաջորդ նպատակակետ գնալու ճանապարհին պարոն Ֆոքսը հանդիպում է իր ընկեր Բեջերին և  նրա ընտանիքին և խնդրում նրան ուղեկցել իրեն իր առաքելության ընթացքում, ինչպես նաև հրավիրել  հողի մեջ բնակվող մյուս կենդանիներին՝ Բեջերին և նրա ընտանիքին, ինչպես նաև խլուրդներին, ճագարներին և աքիսներին՝ ներողություն խնդրելով, որ նրանց խճճել են ագարակատերերի  որսի մեջ։ Բեջերիի օգնությամբ կենդանիները թունել են փորում դեպի Բինի պահեստ՝ լրացուցիչ սնունդ ստանալու համար, իսկ նրա երկու դուստրերը սնունդը հետ են բերում խնջույքին, ապա պարոն Ֆոքսը,Բեջերը և պարոն Ֆոքսի երկրորդ որդին թունել են փորում դեպի Բինի  գաղտնի խնձորի նկուղը։ Այստեղ նրանք գրեթե բռնվում են Բինիի ծառա Մեյբլի կողմից և տհաճ բախում են ունենում նկուղի բնակչի՝ Առնետի հետ։ Նրանք իրենց ավարը տանում են տուն, որտեղ տիկին Ֆոքսը մեծ տոնական խնջույք է պատրաստում քաղցած ստորգետնյա կենդանիների և նրանց ընտանիքների համար։

Սեղանի շուրջ պարոն Ֆոքսը բոլորին հրավիրում է ապրելու գաղտնի ստորգետնյա թաղամասում իր և իր ընտանիքի հետ, որտեղ նա ամեն օր որս կանի նրանց համար, և որտեղ նրանցից ոչ մեկը այլևս կարիք չի ունենա անհանգստանալու ագարակատերերի համար: Բոլորը ուրախությամբ ողջունում են այս գաղափարը, մինչդեռ Բոգիսը, Բանսը և  Բինը ապարդյուն սպասում են, որ պարոն Ֆոքսը դուրս գա իր բնից։

Գիրքն ավարտվում է «Եվ որքանով ես գիտեմ, նրանք դեռ սպասում են» խոսքերով։

## Մրցանակներ
1994 թվականին *Fantastic Mr Fox-ը*  Children's Book Council of Australia կողմից արժանացավ the Read Aloud BILBY Award մրցանակին։

## 2023 Վերանայումներ
Չնայած Ռոալդ Դալը հրամայել էր իր հրատարակիչներին «չփոխել նույնիսկ մեկ ստորակետ իմ գրքերից որևէ մեկում», 2023 թվականի փետրվարին «Punguin Books»-ի ստորաբաժանումը՝ «Puffin Books»-ը, հայտարարեց, որ վերաշարադրելու է Դալի մանկական վեպերի շատ մասեր՝ փոխելով լեզուն, որպեսզի, հրատարակչի խոսքերով, «ապահովվի, որ   բոլորը կշարունակեն վայելել այն այսօր»։ Որոշումը սուր քննադատության արժանացավ խմբերի և հասարակական գործիչների կողմից, այդ թվում՝ հեղինակներ Սալման Ռուշդիի,և Քրիստոֆեր Պաոլինի, Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետ Ռիշի Սունակի, թագուհի Կամիլայի, Քեմի Բադենոխի,  PEN America-ի  և Բրայան Քոքսի կողմից։ Դալի հրատարակիչները Միացյալ Նահանգներում, Ֆրանսիայում և Նիդեռլանդներում հրաժարվել են  փոփոխություններ նեռարել։

Fantastic Mr. Fox-ում կատարվել է ավելի քան հիսուն փոփոխություն, այդ թվում՝ տրակտորների նկարագրությունից հանվել է «սև» բառը («Երկու մեքենաներն էլ սև էին»), հեռացվել են կերպարների հասակի և քաշի վերաբերյալ հղումները և պարոն Ֆոքսի որդին փոխարինվել է դստերով։ Այն տողը, որտեղ ասվում էր, որ «գեր Բոգիսը դերվիշի պես ցատկոտում էր», նույնպես փոխվել է պարզապես «Բոգիսը ցատկոտում էր գորտի պես»։

## Ադապտացիաներ
### Ֆիլմի ադապտացիա
Գիրքը ռեժիսոր Ուես Անդերսոնի կողմից ադապտացվել է կադր առ կադր անիմացիոն ֆիլմի։ Այն թողարկվել է 2009 թվականին և հնչյունավորել են Ջորջ Քլունին՝ որպես պարոն Ֆոքս, Մերիլ Սթրիփը՝ որպես տիկին Ֆոքս,Բիլ Մյուրեյը՝ որպես Բեջեր, Ռոբերտ Հերլսթոունը՝ որպես Բոգիս, Հյուգո Գինեսը՝ որպես Բանս և Մայքլ Գեմբոնը՝ որպես Բին։ Ֆիլմի սյուժեն ավելի շատ կենտրոնանում է պարոն Ֆոքսի և տիկին Ֆոքսի որդու հարաբերությունների վրա, որը հակադրվում է պարոն Ֆոքսի՝ հավեր գողանալու ցանկությանը՝ իրեն իրական «ես»-ի պես զգալու համար։ Ֆիլմում ավելացվել են տեսարաններ մինչև պարոն Ֆոքսի հարձակումը երեք ագարակատերերի վրա և նրանց բլուրը բուլդոզերով քանդելուց հետո, ինչպես նաև մի փոքր փոփոխված ավարտ և պարոն Ֆոքսի՝ որպես սննդի գողի անցյալ կյանքի մասին ավելի շատ տեղեկություններ։ Աղվեսների չորս երեխաներին փոխարինում են Աշը (հնչյունավորումը՝ Ջեյսոն Շվարցմանի), մի փոքրիկ և անապահով աղվես, որը փնտրում է հոր հավանությունը, և տիկին Ֆոքսի զարմիկ Քրիստոֆերսոնը (հնչյունավորումը՝ Էրիկ Չեյս Անդերսոնի), որը գերազանց է մարզական ոլորտում և խանդի աղբյուր է Աշի համար։

### Բեմական ադապտացիաներ
Գիրքը Դեյվիդ Վուդի կողմից ադապտացվել է համանուն պիեսի և առաջին անգամ բեմադրվել է  Քովենթրիի Բելգրադի թատրոնում 2001 թվականին: Պիեսը լիցենզավորված է (միայն Մեծ Բրիտանիայում) Casarotto Ramsay Ltd.-ի կողմից՝ ռեպերտուարային ներկայացումների համար, և Samuel French Ltd.-ի կողմից՝ սիրողական ներկայացումների համար։

Գրքի երաժշտական ​​ադապտացիան ցուցադրվել է Սաութհեմփթոնի Նաֆիլդ թատրոնում2016 թվականի Սուրբ Ծննդյան տոնին, նախքան 2017 թվականի սկզբին Մեծ Բրիտանիայում շրջագայելը։

### Օպերա
Թոբիաս Փիքերը գիրքը վերածել է օպերայի, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել  Լոս Անջելեսի օպերայում1998 թվականի դեկտեմբերի 9-22-ը։ Օպերայի գլխավոր դերերում հանդես են եկել Ջերալդ Ֆինլին՝ որպես պարոն Ֆոքս, իսկ Սյուզաննա Գուզմանը՝ որպես տիկին Ֆոքս։  Հոլանդ Պարկի օպերայի հատուկ պատվիրված այս օպերայի նոր տարբերակը 2010 թվականի ամռանը ներկայացվել է Հոլանդ Պարկիայգիներում և բնական տեսարաններում՝ Սթիվեն Բարլոուի. բեմադրությամբ։ Այս տարբերակում գլխավոր դերերում հանդես են եկել Գրանտ Դոյլը՝ որպես պարոն Ֆոքս, Օլիվիա Ռեյը՝ որպես տիկին Ֆոքս, Հենրի Գրանտ Քերսվելը, Փիթեր Քենթը և Ջոն Լոֆթհաուսը՝ որպես Ֆերմերներ Բոգիս, Բանս և Բին։

2019 թվականին, *Fantastic Mr. Fox* ձայնագրվել է  Բոստոնի ժամանակակից նվագախմբի նախագծի և  «Օդիսեյ» օպերայի կողմից, որոնք հետագայում արժանացել են Grammy մրցանակի՝ որպես լավագույն օպերային ձայնագրություն։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:1970 գրքեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Կատեգորիա:Մանկական գրքեր
Կատեգորիա:Վեպեր, որոնց հիման վրա ստեղծվել են օպերաներ