Ջորջ Փոլկ

**Ջորջ Փոլկ** (, ), հայտնի ամերիկյան CBS լրագրող, որն անհետացել Է Հունաստանի քաղաքացիական պատերազմի տարիներին (1946-1949): 1948 թվականի մայիսի 16-ին Սալոնիկում Փոլկին մահացած են գտել, գլուխը գնդակահարվել է, ձեռքերն ու ոտքերը կապված են եղել։

## Կենսագրություն
Ջորջ Փոլկը ծնվել և մեծացել է Տեխաս նահանգի Ֆորտ-Ուերտ քաղաքում: 1938 թվականին ավարտել է Ալյասկայի համալսարանը։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին՝ Խաղաղօվկիանոսյան ռազմաճակատում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Փոլկը լուսաբանել է Հունաստանի քաղաքացիական պատերազմը (1946-1949) Հունաստանի աջակողմյան կառավարության և կոմունիստների միջև՝ քննադատելով երկու կողմերին: Հայտարարել է, որ Հունաստանի կառավարության որոշ պաշտոնյաներ վատնել են մինչև 250,000 դոլար (2,28 միլիոն դոլար՝ 2007 թվականի փոխարժեքով) նախագահ Տրումանի վարչակազմի կողմից տրամադրված օգնությունից, մեղադրանքը երբևէ չի հաստատվել։

Փոլկը հատկապես կոշտ է արտահայտվել իր քննադատության մեջ՝ կապված Թրումանի կառավարության կողմից Հունաստանի ավտորիտար ռեժիմի անվերապահ աջակցության հետ։ 1948 թվականի մայիսի 7-ին Փոլկը մեկնել է Կավալա քաղաք՝ նպատակ ունենալով հանդիպել լեռներում և կազմակերպել ռադիո-հարցազրույց Հանրապետական բանակի հրամանատարի Մարկոս Վաֆիադիսի հետ, որին խոչընդոտել են ոչ միայն հունական իշխանությունները, այլև բրիտանական և ամերիկյան ծառայությունները։

Անբարենպաստ եղանակի պատճառով ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել Սալոնիկում, որտեղ 38 ժամ մնալուց հետո Փոլկը անհետացել է և մայիսի 16-ին հայտնաբերվել է ծովում մահացած՝ գլխի հետևի մասում հրազենային վնասվածքով, կապկպված ձեռքերով և ոտքերով: 1970-ականների վերջին պարզվել է AMAG-ի (Հունաստանին օգնելու ամերիկյան առաքելություն) ղեկավարության մասնակցությունը, որը նպատակ է ունեցել օգնել հունական ոստիկանությանը երկու երիտասարդ հույն կոմունիստների ներգրավել Փոլկի մահվան գործում։

Նախկին կոմունիստ և այդ ժամանակ Մակեդոնիա թերթի լրագրող Գրիգորիոս Ստակտոպուլոսը դատապարտվել է (ազատ է արձակվել 1960 թվականին)  սպանությունը կատարելու համար Վանգելիս Վասվանասին և Ադամ Մուզենիդիսին ցուցաբերած օգնության համար: Այնուամենայնիվ, կոմունիստական պարտիզանական ռադիոկայանը հայտարարել է, որ Ադամ Մուզենիդիսը Փոլկի սպանության ժամանակ, արդեն իսկ մահացել էր օդային հարձակումներից մեկի ժամանակ, որը Հունաստանի ռազմաօդային ուժերը պարբերաբար իրականացնում էին երկրի հյուսիսում հանրապետականների կողմից վերահսկվող շրջանների վրա: Ստակտոպուլոսը հետագայում հայտնել է, որ իր դատավճռին հանգեցրած խոստովանությունը տրվել է խոշտանգումների միջոցով, և որ իրականում, ինչպես հետագայում բացահայտվել է, Ադամ Մուզենիդիսը ժամանել է Սալոնիկ Փոլկին սպանությունից երկու օր անց, որտեղ նրան, իբրև, ներկայացրել էին Փոլկին, բացի այդ,  Վասվանասը այդ ժամանակ Հունաստանում չէր: 1998 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Վասվանասը, ԽՍՀՄ քաղաքական արտագաղթից վերադառնալուց հետո, անձամբ պաշտոնապես հայտարարել է, որ Փոլկի սպանության ժամանակ գտնվել է Կենտրոնական Մակեդոնիայի Կայմակչալան լեռներում։ Հունական քաղաքական շրջանակներին և ուժային կառույցներին ծանոթ, Ռազմավարական ծառայությունների գրասենյակի նախկին սպա Ջեյմս Քելլիսի կողմից իրականացված հետաքննությունը հանգել է նրան, որ հունական կոմունիստական շրջանակները ուժ և ազդեցություն չեն ունեցել այս սպանությունը կատարելու և թաքցնելու համար: Քելլիսը պայմանագրով աշխատել է Ուոլ Սթրիթի հետ իրավաբանական ընկերությունում, որը պատկանում էր Ռազմավարական ծառայությունների գրասենյակի նախկին ղեկավարը Ուիլյամ Ջոզեֆ Դոնովանին։ Գործի հետաքննուից հետո՝ Քելիսը եկել է այն եզրակացության, որ, ամենայն հավանականությամբ, Փոլկը սպանվել է հունական կառավարության կողմից վերահսկվող աջ խմբերի կողմից։ Հետաքննությունը դադարեցվել է, և Քելլիսը հետ է կանչվել Վաշինգտոն: Այդ ժամանակ ԱՄՆ կառավարությունը ֆինանսական աջակցություն էր ցուցաբերում Հունաստանի կառավարությանը՝ կանխելու կոմունիստների վերահսկողությունը երկրի վրա: 1941-1945 թվականներին հունական կառավարությանը աջակցել է բրիտանական կառավարությունը, սակայն 1947 թվականին Բրիտանիան կորցրել է իրադարձությունների վերահսկողությունը, և հունական գործերը անցել են ԱՄՆ-ի վերահսկողության տակ։

Փոլկն իր մահից 7 ամիս առաջ ամուսնացել է նախկին բորտուղեկցորդուհի հույն Ռեա Կոկոնիսի հետ։ Զույգը երեխաներ չի ունեցել։ Հունական կառավարության սպառնալիքներից հետո Ռեան փախել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ նրան դիմավորել են Դոնովանի իրավաբանական ընկերությունը: Ռեան մտերմանում է Ռազմական ծառայությունների գրասենյակի նախկին սպա, Դոնովան ընկերության աշխատակից, հետագայում Կենտրոնական հետախուզական վարչության տնօրեն Ուիլյամ Քոլբիի կնոջ՝ Բարբարա Քոլբիի հետ։

Նյու Յորքում լրագրողները ձեռնամուխ են եղել անկախ քննչական կոմիտեի ստեղծմանը՝ Հունաստան ուղարկելու համար: Կոմիտեի անդամներն էին Էռնեստ Հեմինգուեյը, Ուիլյամ Պոլկը (Փոլկի եղբայրը), Ուիլյամ Փրայսը (Փոլկի զարմիկը) և Հոմեր Բիգարտը։ Սակայն, նախաձեռնությունը շուտով ստվերվում է Լիփմեն Մեդիա կոմիտեում, որը բաղկացած էր հիմնականում Վաշինգտոնի լրագրողներից, որպես նախագահ ընդգրկված էր Ուոլթեր Լիփմեն, և Ջեյմս Ռեսթոնը Նյու Յորք Թայմսից: Փոլկի մահից մի քանի ամիս անց մի խումբ ամերիկացի լրագրողներ նախաձեռնել են նրա պատվին մրցանակի ստեղծումը (ՋորջՓոլկի մրցանակ)՝ ռադիո և հեռուստատեսային լրագրության մեջ բացառիկ ձեռքբերումների համար, ինչպես որ շնորհվել է Պուլիցերյան մրցանակը՝ բացառիկ լրագրության համար

2007 թվականին հրապարակված իր աշխատության մեջ՝ հույն հետազոտող Աթանասիուս Զմյուռնիսը Փոլկի սպանությունը դասել է «white collars crimes» (քրեագիտության մեջ քաղաքական սպանությունների վերաբերյալ օգտագործվող տերմին) շարքին և հունական քաղաքացիական պատերազմը ու Փոլկի սպանությունը համարում է սառը պատերազմի սկիզբ։

## Քննադատություն
2007 թվականի փետրվարին Փոլկի անունը, որպես լրագրողական ամբողջականության և մաքրության խորհրդանիշ, կասկածի տակ է դրվել պատմաբան Ռիչարդ Ֆրանկի կողմից, ով եկել է այն եզրակացության, որ Փոլկը կեղծ հայտարարություններ է արել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին իր ծառայության մասին։  Ֆրանկը ստուգել է Փոլկի Գվադալկանալում 119-րդ ծովային կորպուսի մարտերին իր մասնակցության մասին հայտարարությունը և Մանուշակագույն սիրտ (մեդալ) ստանալու հայտարարությունը: Պարզվել է, որ այդ պնդումները չեն համապատասխանում առկա փաստաթղթերին։ Ֆրանկը հայտնել է, որ «անհերքելի եզրակացությունը հանգեցնում է նրան, որ Ջորջ Փոլկը ոչ միայն կեղծ հայտարարություններ է արել պատերազմին իր մասնակցության մասին, այլ կեղծել է փաստաթղթեր՝ այդ պատմություններն հաստատելու համար»։

Փոլկի եղբայրը՝ Ուիլյամը, 2007 թվականի մարտի 19-ին Guardian թերթի կողմից հրապարակված նամակում պատասխանել է այս հարձակմանը, որը որակել է որպես զրպարտություն։

Շեշտել է, որ Ֆրանկը չի անդրադարձել Փոլկի կողմից գրված որևէ հոդվածի, և որ իր ռազմական գրառումները հիմնավորված են մի շարք ռազմական ռազմական փաստաթղթերով, ներառյալ Փոլկի լուսանկարը, որը 1943 թվականի նոյեմբերի 30-ին ստորագրված էր փոխծովակալ Ջոն Մաքքեյնի կողմից։

2007 թվականի ապրիլին Ֆրանկը պատասխանել է այդ նամակին։

## Հիշատակ
2007 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ԱՄՆ փոստը հայտարարել է, որ 20-րդ դարի 5 լրագրողների՝ Մարթա Գելլհորնի, Ջոն Հերսեյի, Ջորջ Փոլկի, Ռուբեն Սալազարի և Էրիկ Սևարեյդի պատվին հրապարակելու է հիշատակի նամականիշեր։ ԱՄՆ-ի գլխավոր փոստատար Ջեք Փոթերը նամականիշների այս շարքի մասին հայտարարել է Վաշինգտոնում Associated Press-ի հետ հանդիպման ժամանակ:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Prados, John (2003). *Last Crusader: The Secret Wars Of CIA Director William Colby*. Oxford University Press. ISBN 0-19-512847-8.
* Bernhard, Nancy E (1999). *U.S. Television News and Cold War Propaganda, 1947—1960*. Cambridge University Press.
* Keeley, Edmund (1989). *The Salonika Bay Murder: Cold War Politics and the Polk Affair*. Princeton University Press, Princeton, New Jersey.
* Marton, Kati (1990). *The Polk Conspiracy: Murder and Cover-Up in the Case of CBS News Correspondent George Polk*. Farrar Straus and Giroux, New York.
* Unger, Sanford (1990). *«The Case of the Inconvenient Correspondent»*, Columbia Journalism Review 29 (November/December 1990).
* Vlanton, Elias, and Zak Mettger (1996). *Who Killed George Polk? The Press Covers Up a Death in the Family*. Temple University Press, Philadelphia, Pennsylvania.

Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պատերազմ Հունաստանում