Գունարս Աստրա

**Գունարս Աստրա** (, ) լատվիացի մարդու իրավունքների պաշտպան և հակասովետական այլախոհ, որը ձերբակալվել է Խորհրդային Միության կողմից 1961 թվականին և դատապարտվել 15 տարվա ազատազրկման։ Նա ազատ է արձակվել 1976 թվականին։ 1983 թվականին նա կրկին ձերբակալվել է, բայց ազատ է արձակվել մահից մի քանի շաբաթ առաջ։

## Կենսագրություն
Գունարս Աստրան ծնվել է Ռիգայում, 1931 թվականի հոկտեմբերի 22-ին: Նա ավարտել է տարրական դպրոցը, ապա շարունակել է ուսումը էլեկտրամեխանիկական տեխնիկումում : 1952 թվականին ավարտելուց հետո նա սկսել է աշխատել Լատվիական ԽՍՀ -ի ամենամեծ էլեկտրամեխանիկական գործարաններից մեկում՝ ՎԵՖ-ում : Քանի որ Աստրան շատ գիտակ և աշխատասեր աշխատող էր, նրան պաշտոնի բարձրացում են տվել և նշանակել ռադիոարտադրության 7-րդ արհեստանոցի ղեկավար: Նա նաև համալսարանում սովորել է անգլերեն ՝ որպես արտագնա ուսանող:

1958 թվականին Գունարս Աստրան հնարավորություն է ունեցել հանդիպելու ամերիկացի դիվանագետների հետ Ռիգայում։ Այս հանդիպումը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա հետագա կյանքի վրա՝ թույլ տալով նրան մտածել արևմտյան մշակույթի մասին և զարգացնել բնածին դիմադրություն կոմունիզմի և ԽՍՀՄ-ի նկատմամբ։ 1961 թվականին Աստրան մեղադրվել է լրտեսության, հակասովետական քարոզչության տարածման և հայրենիքի դավաճանության մեջ և դատապարտվեց 15 տարվա ազատազրկման։ Նա բանտարկվել է Մորդովիայում, իսկ ավելի ուշ՝ Պերմի մարզում։ Իր կալանքի ընթացքում նա ինքնակրթություն է ստացել և հանդիպլ այլ քաղբանտարկյալների ամբողջ Խորհրդային Միությունից։

Աստրան ազատ արձակվեց 1976 թվականին և վերադարձել է Լատվիա։ Նա չէր փոխել իր քաղաքական հայացքները և շարունակել էր ընդդիմանալ խորհրդային ռեժիմին։ 1983 թվականին նա երկրորդ անգամ ձերբակալվել է և դատապարտվել 7 տարվա ազատազրկման։ Այս անգամ նրան մեղադրեցին հակասովետական գրականություն պահելու և տարածելու մեջ, որոնցից մեկը Ջորջ Օրուելի « *[[1984 (գիրք)|1984]]* »-ն էր։ Խորհրդային կարգերը քննող դատարաններում Աստրան հայտնի դարձավ իր հայտնի եզրափակիչ խոսքով, որում նա դատապարտեց խորհրդային ռեժիմը։ Նա իր ելույթն ավարտեց ասելով. «Ես հավատում եմ, որ այս ժամանակները կանհետանան, ինչպես մղձավանջը։ Դա ինձ ուժ է տալիս կանգնելու և շնչելու այստեղ»։

Նա ազատ է արձակվել բանտից 1988 թվականի փետրվարին, սակայն կարճ ժամանակ անց մահացել է Լենինգրադի հիվանդանոցներից մեկում՝ սրտի հիվանդությունից։ Այնուամենայնիվ, կան չհաստատված վարկածներ, որ նրա մահվան մեջ ներգրավված է եղել ՊԱԿ-ը։ 

Նրա հուղարկավորությանը Ռիգայում, ըստ որոշ տեղեկությունների, մասնակցել է 10,000 մարդ։ Գունարս Աստրան թաղվել է Ռիգայի Անտառային գերեզմանատանը:

## Հիշատակ

* Ռիգայի շրջանային դատարանի շենքի վրա, որտեղ դատապարտվել է Աստրան, կա հուշատախտակ, իսկ մայրաքաղաքի փողոցներից մեկը կրում է նրա անունը։
* 2019 թվականի մայիսի 3-ին նա հետմահու պարգևատրվել է Վիեստուրի շքանշանով։
* 2022 թվականի հունվարի 20-ին Լատվիայի Գերագույն դատարանի շենքի առջև բացվել է նրա հուշարձանը։

## Մատենագրություն
1998թ.։ Մարիս Ռուքսի *«Գունարս Աստրա»* վեպը (արժանացել է Գեներալ Գոպերսի մրցանակի (ԱՄՆ))՝ պատմական վավերագրական ֆիլմ մարդու իրավունքների, Բալթյան երկրներում անկախության վերականգնման ամենահայտնի պաշտպանների և այլախոհ Գունարս Աստրայի մասին):

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ
Կատեգորիա:Լատվիայի պատմություն
Կատեգորիա:Լատիշ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ