Հենրի Թոմաս Քոլբրուկ

**Հենրի Թոմաս Քոլբրուկ** (, ), անգլիացի արևելագետ։ Նա նկարագրվել է որպես «Եվրոպայում սանսկրիտի առաջին մեծ գիտնականը»։

## Կենսագրություն
Հենրի Քոլբրուկը ծնվել է Լոնդոնում, երկրորդ բարոնետ սըր Ջորջ Քոլբրուկի երրորդ որդին է։ Նա ստացել է տնային կրթություն և արդյունքում՝ արդեն տասնհինգ տարեկանում զգալի առաջընթաց է գրանցել դասական գիտությունների և մաթեմատիկայի ոլորտում։ 12-16 տարեկանում գտնվել է Ֆրանսիայում։ 1782 թվականին Հենրի Քոլբրուկը նշանակվել է դպիրի պաշտոնում Հնդկաստանում։ Մեկ տարի անց նա տեղափոխվել է Կալկաթա նահանգի ֆինանսական բաժին, իսկ երեք տարի անց տեղափոխվել է Տիրհութի ֆինանսական բաժին։ 1789 թվականին տեղափոխվել է Պուռնիա, որտեղ ուսումնասիրել է Հնդկաստանի այս հատվածի ռեսուրսները և տպել 1795 թվականին ոչ պաշտոնական հրատարակված «Բենգալիայում գյուղատնտեսության և առևտրի վերաբերյալ գրառումները», որոնցում նա քարոզել է Մեծ Բրիտանիայի և Հնդկաստանի միջև ազատ առևտուրը։ Տիրհութում և Պուռնիայում գտնվելու ընթացքում Քոլբրուկը շատ է հետաքրքրվել սպորտով։

## Աշխատություններ
Հնդկաստանում տասնմեկ տարի անցկացնելուց հետո Հենրի Քոլբրուկը սկսել է սանսկրիտ սովորել, և հենց նրան էլ վստահվել է թարգմանել մեծ «Հինդուիզմի օրենքների ժողովածուն»՝ հինդուական օրենքի մոնումենտալ ուսումնասիրությունը, որը սըր Ուիլյամ Ջոնսոնը անավարտ էր թողել։ Նա թարգմանել է երկու տրակտատ՝ Վիջնյանեշվարայի *«Միտակշարան»* և Ջիմութավահանայի *«Դայաբհագան»*՝ «Սեփականության իրավունքը» խորագրով։ 1799 թվականին նա ուղարկվել է Նագպուր՝ հատուկ առաքելությամբ, և վերադարձից հետո նշանակվել է նոր վերաքննիչ դատարանի դատավոր, որը հետագայում անձամբ ղեկավարել է։

1805 թվականին լորդ Ռիչարդ Ուելսլիի կողմից լորդ Քոլբրուկը նշանակվել է Ֆորթ Ուիլյամ քոլեջի սանսկրիտի և հինդուական իրավունքի պրոֆեսոր։ Կալկաթայում գտնվելու ընթացքում նա գրել է «Սանսկրիտի քերականություն» (1805), հինդուական կրոնական արարողությունների վերաբերյալ մի շարք աշխատություններ, «Վեդաների ակնարկ» աշխատությունը, որը երկար ժամանակ այդ թեմայով Անգլիայում կատարված աշխատանքների համար ստանդարտ էր։ 1807 թվականինին նա դարձել է Ֆորտ Ուիլյամի Գերագույն խորհրդի անդամ, և յոթ տարի անց վերադարձել հայրենիք։ 1820 թվականին հիմնադրել է Թագավորական աստղագիտական ընկերությունը։ Նա հաճախ ղեկավարում էր հասարակական հանդիպումները առաջին նախագահ Ուիլյամ Հերշելի բացակայության պայմաններում և նրա մահից հետո ընտրվել է երկրորդ նախագահ՝ ծառայելով 1823–1825 թվականներին։ 1823 թվականին նաև Թագավորական ասիական ընկերության հիմնադիրն էր։
Նա եղել է Թագավորական ասիական ընկերության տնօրենը, և ընկերության դատավարություններում շատ արժեքավոր աշխատանքներ կապվում են նրա անվան հետ։

* *«Բենգալիայի գյուղատնտեսությունը և առևտուրը»*  (*The Agriculture and Commerce of Bengal*, 1792)
* *«Աստվածաշնչյան թարգմանություններ պարսկերեն»* (*Bible translations into Persian*, Calcutta, 1804)
* *«Կոշա կամ սանսկրիտի բառարան»* (*Kosha, Or Dictionary of the Sanscrit Language* by Umura Singha with an English Interpretation and Annotations by H.T. Colebrooke, 1807)
* *«Հանրահաշվի թվաբանություն և մենիզմ»*  '('Algebra, with Arithmetic and mensuration: from the Sanscrit of Brahmegupta*. By Brahmagupta, Bhāsakārācārya. (translated by Colebrooke, 1817)
* *«Տարբեր ակնարկներ»* (*Miscellaneous Essays. * 1837, London: W.H. Allen & Company.)
* *«Հինդիների կրոնի և փիլիսոփայության մասին»* (*On the Religion and Philosophy of the Hindus.* published 1858 London: Williams & Norgate.)

=== Ընտանիք ===
Քոլբրուկը ամուսնացել է Էլիզաբեթ Ուիլքինսոնի հետ 1810 թվականին։ Ամուսնությունը կարճ է տևել, Էլիզաբեթը մահացել է 1814 թվականին։ Քոլբրուկը հնդիկ կանանցից ուներ մի քանի անօրինական երեխաներ։

== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-50847.ln-ru Քոլբրուկի էջի Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի կայքում]

== Գրականություն ==
* Buckland, C. E., ed. (1906). "Colebrooke, Henry Thomas" in *Dictionary of Indian Biography.*  London: Swan Sonnenschein & Company. Pp.&nbsp;87–88. Also available online at: [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.501620 "Colebrooke, Henry Thomas"], archive.org. 
* Colebrooke, Thomas E. (1873). "Life of Colebrooke" in Frederick Max Müller's *Chips from a German Workshop,* (1875). Vol. IV, pp.&nbsp;377–317. London: Longmans, Green & Company. Also available here in reprint edition (1881): [https://archive.org/stream/germanwork04mulluoft#page/n371/mode/2up "Life of Colebrooke"], archive.org.
* Higgenbothom, J. J. (1874). "Colebrooke, Henry Thomas" in *Men Whom India Has Known: Biographies of Eminent Indian Characters.* Madras: Higgenbothom & Company. Pp.&nbsp;75–79. Also available online: [https://archive.org/stream/menwhomindiahas00higggoog#page/n92/mode/2up "Colebrooke, Henry Thomas"], archive.org.
* Rocher, Rosane and Ludo (2011). *The Making of Western Indology: Henry Thomas Colebrooke and the East India Company''. London: Routledge for the Royal Asiatic Society. 

Կատեգորիա:Անգլիացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Աստվածաշնչի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանասերներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Հնդկաբաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ