open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լոթայ Ցերինգ

**Լոթայ Ցերինգ** (, ), բժշկական կրթությամբ բութանցի քաղաքական գործիչ, որն այժմ երկրի վարչապետն է, այդ պաշտոնին է 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ից։ 2018 թվականի մայիսի 14-ից եղել է Բութանի միացյալ կուսակցությունների նախագահը` Բութանի ազգային ասամբլեայի 2018 թվականին կայացած ընտրություններում ամենաշատ ձայներն ստանալու արդյունքում։

## Կյանքի և կրթության վաղ շրջան
Ծնվել է 1969 թվականին, Տխիմպխու նահանգի Դալուխա ավանի Մևանգ գյուղում, հասարակ ընտանիքում։

Կրթությունը ստացել է Պունախի միջնակարգ դպրոցում և Շերուբցե ուսումնարանում։ Այնուհետև սովորել է Բանգլադեշի Դաքքայի համալսարանին կից Մայմանսինգխ բժշկական ուսումնարանում, 2001 թվականին դառնալով գիտությունների բակալավր։ 2007 թվականին Վիսկոնսին նահանգի (ԱՄՆ) բժշկական ուսումնարանում Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության շնորհիվ ուրոլոգիա է ուսումնասիրել։ Բութան վերադառնալուց հետո եղել է երկրի միակ գործող ուրոլոգը։ 2010 թվականին Սինգապուրի ընդհանուր մասնագիտական հիվանդանոցում և Ճապոնիայի Օկայամա համալսարանում էնդոուրոլոգիայի դասնթացների է մասնակցել։ 2014 թվականին Ավստրալիայի Կանբերայի համալսարանում ստացել է աշխատանքի կառավարման մագիստրոսի աստիճան։

### Անձնական կյանք
Լոթայ Ցերինգը ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։ Մոնգարա իվանդանոցում աշխատելու ժամանակ որդեգրել է մեկ աղջիկ և մեկ տղա։

## Մասնագիտական կարիերա
Լոթայ Ցերինգը Տխիմպխուի ազգային հոսպիտալում աշխատել է որպես վիրաբույժ, նաև 11 տարի եղել է ուրոլոգիայի խորհրդատու Տխիմպխույի ազգային հոսպիտալում։ Թագավորական քաղաքացիական ծառայության հանձնաժողովին վճարել է մոտ 6,2 միլիոն նգուլտրում քաղաքականությամբ զբաղվելու համար և թողել է բժշկությունը։

## Քաղաքական կարիերա
2013 թվականին մասնակցել է Բութանի ազգային ասամբլեայի ընտրություններին, բայց իրենց կուսակցությունը չի անցել հաջորդ փուլ։ 2018 թվականին Լոթայ Ցերինգը ստացել է 1155 ձայն և ընտրվել է Բութանի միացյալ կուսակցությունների նախագահ` խորհրդարանական ընտրություններից ընդամենը 5 ամիս առաջ։

2018 թվականին Բութանի ազգային ասամբլեայում ընտրվել է որպես Բութանի միացյալ կուսակցությունների ներկայացուցիչ հարավային Տխիմպխույի շրջանից և ստացել է 3662 ձայն։ 2018 թվականի մայիսի 14-ին իր կուսակցությունը առաջին անգամ է հայտնվել Ազգային ասամբլեայում, ստանալով առավելագույն տեղերը, իսկ Լոթայ Ցերինգը դարձել է երկրի վարչապետ։

## Վարչապետ
2018 թվականի նոյեմբերի 7-ին վարչապետի պաշտոնում փոխարինել է Ցերիգ Տոբգային և որպես Բութանի ժողովրդավարության կողմից ընտրված վարչաապետ անցել է երդման արարողությունը։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 27 ին երեք օրով այցելել է Հնդկաստան, որն էլ եղել է իր առաջին արտասահմանյան ուղևորությունը վարչապետի պաշտոնում։ 2018 թվականի նոյեմբերի 3-ին Լոթայ Ցերինգը նախարարների աշխատասենյակում նշանակումներ է հայտարարել։

## Մրցանակներ
* 1991 թվականին պարգևատրվել է հայր Ուիլյամ Մակեյի ոսկե մեդալով` Շերուբցեում ունեցած ակադեմիական հաջողությունների համար։
* 2005 թվականին Դալայ լամա XIV-ը պարգևատրել է «Կարեկցանքի անսխալ հերոս» պարգևը։
* 2017 թվականին թագավոր Ջիգմե ԿԽեսար Նամգյալ Վանգչուկի կողմից պարգևատրվել է Druk Thuksey  շքանշանով` «մեր թագավորին, մեր երկրին և մեր ժողովրդին անձնուրացաբար ծառայելու համար»։
* 2018 թվականին Ջիգմե ԿԽեսար Նամգյալ Վանգչուկի թագավորի կողմից կաբնի է ստացել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Գուստավ III

**Գուստավ III** (), Շվեդիայի թագավոր է կարգվել 1771 թվականի փետրվարի 12-ից։ 
Գուստավ III- ը ծնվել է Պրուսիայի արքա Ադոլֆ Ֆրեդրիկի և Լուիզ Ուլրիկայի ընտանիքում։ Ռուսաստանի կայսրուհի Եկատերինա Երկրորդի զարմիկն է, ով անձնական նամակագրության մեջ նրան անվանում էր «Չաղլիկ Գու»։ Գուստավի կրթությամբ և դաստիարակությամբ զբաղվել են այդ ժամանակների շվեդիայի նշանավոր մարդիկ։ Նրացից են Տեսսի Կառլ Գուստավը և Կառլ Շեֆֆերը, սակայն Գուստավն առանձնակի վերաբերմունք ուներ բանաստեղծ և պատմաբան Ուլոֆ Դալիի նկատմամբ։ Դալին կիրթ էր, ինչպես Քեթրինը, ծանոթ էր գրականությանն ու արվեստին։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարվեստի ակադեմիա
Կատեգորիա:Թագավորական ակադեմիաներ
Կատեգորիա:Շվեդիական երաժշտություն
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Չժան Չունցյաո

**Չժան Չունցյաո** (չին. ավանդ. 張春橋, պարզ. 张春桥, փինյին *Zhāng Chūnqiáo*) (), չինացի քաղաքական և պետական գործիչ, գրող, Չինացի գրողների միության անդամ, «Չորսի բանդա»-ի մասնակից։ 1967-1976 թվականներին եղել է Շանհայի քաղաքապետը, 1971-1976 թվականներին Շանհայի քաղաքային կոմիտեի քարտուղար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1917 թվականի փետրվարի 1-ին, Շանդուն նահանգի Ցզյուիե գավառում։

1938 թվականին ընդունվեց Չինաստանի կոմունիստական կուսակցություն։

1966-1969 թվականներին եղել է Մշակութային հեղափոխության խմբի անդամ։ Մաո Ցզե Դունի կնոջ՝ Ցզյան Ցինի, ինչպես նաև Յաո Վենյուանի և Վան Հոնգվենի հետ պատկանում էր Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության առաջնորդների խմբին, որը  հայտնի է որպես «Չորսի բանդա», ով հետագայում մեղադրվեց Մշակութային հեղափոխության ժամանակ հակահեղափոխական գործունեության մեջ։

Մաո Բզե Դունի մահից հետո Չինաստանում սկսվեց իշխանության պայքար, որի արդյունքում Չժան Չունցյաոն և «Չորսի բանդայի» մյուս անդամները 1976 թվականին ձերբակալվեցին։ 1981 թվականին  Չժան Չունցյաոն երկու տարի պայմանական պատժաչափով մահապատժի դատապարտվեց Ժողովրդական Գերագույն դատարանի հատուկ դատարանի կողմից։

1983 թվականին մահապատժի դատավճիռը փոխվեց ցմահ ազատազրկման՝ ցմահ զրկվելով քաղաքական իրավունքներից, իսկ 1997 թվականին այն փոխվեց 18 տարվա ազատազրկման՝ 10 տարի զրկվելով քաղաքական իրավունքներիցց։ 1998 թվականին, առողջական նկատառումներից ելնելով, գրավի դիմաց ազատ է արձակվել՝ բանտից դուրս բուժվելու համար։

Մահացել է քաղցկեղից 2005 թվականի ապրիլի 21-ին, Շանհայի հիվանդանոցներից մեկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի գրողներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Ահմադ Շաֆիկ

**Ահմադ Շաֆիկ** (, ), եգիպտացի քաղաքական և ռազմական գործիչ։ 2011 թվականի հունվարի 29-ից եղել է Եգիպտոսի վարչապետը (պաշտոնավարել է 2011 թվականի փետրվարի 11-ից մինչև մարտի 3-ը, բայց որպես ժամանակավոր պաշտոնակատար): Ավելի վաղ զբաղեցրել է Եգիպտոսի ռազմաօդային ուժերի գլխավոր հրամանատարի (1996—2002) և քաղաքացիական ավիացիայի նախարարի պաշտոնները (2002—2011): Ռազմական գիտությունների մագիստրոս է, գիտությունների թեկնածու` տիեզերքի հետազոտության բնագավառում։ Ավիացիայի մարշալ է։

## Կենսագրություն
1961 թվականին ռազմաօդային ակադեմիան ավարտելուց հետո ծառայության է անցել Եգիպտոսի ռազմաօդային ուժերում։ Վեցօրյա պատերազմի (1967), Հյուծման պատերազմի (1967-70) և Արաբա-իսրայելական պատերազմի ժամանակ Շաֆիկը եղել է ռազմական ավիացիայի օդաչու և ծառայել է Հոսնի Մուբարաքի հրամանատարությամբ։ Ծառայության ժամանակ եղել է ՄԻԳ-17, ՄիԳ-21 և Միրաժ 2000 մարտական ինքնաթիռների օդաչուն։ Ըստ որոշ վկայությունների` ծառայության ժամանակ Շաֆիկը խոցել է իսրայելական երկու ինքնաթիռ։ 1984-ից 1986 թվականներին եղել է Իտալիայում Եգիպտոսի դեսպանության ռազմական կցորդը, 1991-ից 1996 թվականներին` ռազմաօդային ուժերի շտաբի պետ։ Նրա ծառայողական առաջընթացին աջակցել է Մուբարաքը։ 1996 թվականին եղել է Եգիպտոսի ռազմաօդային ուժերի հրամանատար, 2002 թվականին՝ քաղաքացիական ավիացիայի նախարար։ Նրա ղեկավարության օրոք ստեղծվել է EgyptAir արդիական ազգային ավիաընկերությունը, նաև կատարելագործվել է օդանավակայանի ենթակառուցվածքը։

2011 թվականի հունվարի 29-ին Հոսնի Մուբարաքը Շաֆիկին նշանակել է Եգիպտոսի վարչապետ։ Մուբարաքի հրաժարականից հետո 2011 թվականի փետրվարի 11-ին Շաֆիկը պաշտոնապես դարձել է վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար մինչև հաջորդ ընտրությունները։ Ավելին, նա ընդգրկվել է Զինված ուժերի բարձր խորհրդի կազմում, որն իշխանությունը ժամանակավորապես իր ձեռքն էր վերցրել։ 2011 թվականի մարտի 3-ին Շաֆիկը հասարակության ճնշմամբ հրաժարական է տվել։

2012 թվականին Շաֆիկը առաջադրվել էր Եգիպտոսի նախագահի ընտրություններում, սակայն պետք է կանխատեսեր, որ իրեն որպես Մուբարաքի կողմնակից արգելված էր առաջադրվել պաշտոնի համար։ Մայիսի 23-ին և 24-ին զբաղեցրել է երկրորդ տեղը Մոհամեդ Մորսիից հետո` հավաքելով ձայների 23,66 տոկոսը և անցել է երկրորդ փուլ։ Նրա` երկրորդ փուլում հայտնվելը եգիպտացիների դժգոհության պատճառ էր դարձել Մուբարակի հետ ունեցած սերտ կապերի պատճառով, և իր շտաբը բազմիցս հարձակումների է ենթարկվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտոսի վարչապետներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի նախարարներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի ղեկավարներ
Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Վան Ի

**Վան Ի** (չին. պարզ. 王毅, փինյին *Wáng Yì*, ծնվ. հոկտեմբերի 19, 1953 թվական, Պեկին, ՉԺՀ), չինացի պետական գործիչ, 2013 թվականի մարտից ՉԺՀ-ի արտաքին գործերի նախարարն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1953 թվականի հոկտեմբերին Պեկինում, և դպրոցն ավարտելուց հետո 8 տարի աշխատել է Հեյլունցզյան շինարարության և արտադրության մասնաշենքում։ 1982 թվականին ավարտել է Պեկինի երկրորդ օտար լեզուների ինստիտուտի Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների լեզուների ֆակուլտետը՝ ճապոներենի մասնագիտությամբ և տնտեսագիտության բակալավրի աստիճանով։ 1982 թվականից նա աշխատում է ՉԺՀ Արտաքին գործերի նախարարությունում որպես գործավար, կցորդ, արտաքին գործերի նախարարության Ասիայի երկրների վարչության բաժնի պետ և պետի տեղակալ։

1989-1994 թվականներին Ճապոնիայում Չինաստանի դեսպանության խորհրդականը և խորհրդական-բանագնացն էր, 1994-1995 թվականներին  Արտաքին գործերի նախարարության Ասիայի երկրների վարչության փոխտնօրենը, իսկ 1995-1998 թվականներին Արտաքին գործերի նախարարության Ասիական երկրների դեպարտամենտի տնօրենն էր։ 1997 թվականի օգոստոսից մինչև 1998 թվականի փետրվարը Ջորջթաունի համալսարանի դիվանագիտության ուսումնասիրության ինստիտուտում հրավիրվեց որպես գիտաշխատող։ 1999 թվականի սեպտեմբերից  խորացված ուսուցում է ստացել Չինաստանի միջազգային հարաբերությունների համալսարանում։

1998-2001 թվականներին աշխատել է որպես Արտաքին գործերի նախարարի օգնական և միաժամանակ արտաքին գործերի նախարարության քաղաքական վերլուծության վարչության տնօրեն, 2001 թվականին նշանակվել է արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ, դառնալով արտաքին գործերի նախարարի ամենաերիտասարդ փոխնախարարը ՉԺՀ-ի պատմության մեջ։ 2004 թվականի սեպտեմբերից 2007 թվականի սեպտեմբերը Ճապոնիայում ՉԺՀ-ի դեսպան էր, 2007-2008 թվականներին արտաքին գործերի նախարարի առաջին տեղակալ։ 2008 թվականի հունիսին նշանակվեց Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի և Չինաստանի պետական խորհրդին առընթեր Թայվանի գործերի գրասենյակի ղեկավար և այդ պաշտոնը զբաղեցրեց մինչև 2013 թվականը։

2013 թվականի մարտի 16-ից Չինաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարն է։

Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի 17-րդ և 18-րդ գումարման անդամ է։

Ամուսնացած է Չժոու Էնլայի քարտուղարի դստեր՝ Ցիան Ցիադոունի հետ, և նրանք ունեն մեկ դուստր։

## Պարգևներ
* «Դանակեր» շքանշան (սեպտեմբերի 17, 2015 թվական, Ղրղզստան), Ղրղզստանի Հանրապետության և Չինաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետության միջև համագործակցության ամրապնդման ու զարգացման գործում մեծ ներդրման, այս երկու ժողովուրդների միջև համապարփակ կապի ամրացման, նաև  500 կՎ «Դատկա» ենթակայանի շահագործման, 500 կՎ «Կեմին» ենթակայանի և 500 կՎ «Դատկա-Կեմին» էլեկտրահաղորդման գծերի շինարարության հաջող ավարտի համար։
* Պակիստանի երկրորդ դասի շքանշան (2015 թվական, Պակիստան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Չինացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի տնտեսագետներ
Մայքլ Օնդաժե

**Ֆիլիպ Մայքլ Օնդաժե** (, ), կանադացի գրող, բանաստեղծ և մանկավարժ։ Նա առավել հայտնի է իր *Անգլիացի հիվանդը* վեպով։ Արժանացել է Բուքերյան մրցանակի  2018 թվականին *Անգլիացի հիվանդը* արժանացել է *Ոսկե բուքեր* հատուկ մրցանակի, որը ժամանակին համընկավ Բուքեր մրցանակի 50-ամյակի հետ և շնորհվում է այն ընթերցողների քվեարկության արդյունքների հիման վրա, ովքեր այս գիրքը համարել են Բուքերի 50 տարվա լավագույն ցուցակը։

## Կենսագրություն
Կողոպտիչների սերունդները եղել են Շրի Լանկայի և նիդերլանդների հետ ամուսնությունից։ 1954 թվականին երիտասարդ Օնդաաժեն իր մոր՝ Դորիս Գրատյանի հետ տեղափոխվել է Անգլիա, իսկ հետո 1962 թվականին տեղափոխվել Կանադա և դարձել նրա քաղաքացի։ Նա ուսումը սկսել է Եպիսկոպոսների քոլեջում և Եպիսկոպոսների համալսարանում, որը գտնվում է Քվեբեկի Շերբրուկ քաղաքում, Լենոքսվիլ քաղաքի արվարձանում։ Բայց Տորոնտո տեղափոխվելու պատճառով նա Տորոնտոյի համալսարանում ստացել է բակալավրի կոչում, իսկ մագիստրոսի կոչում ստացել է Օնտարիոյի Քինգսթոն քաղաքի Քուինս համալսարանում։ Հետո նա սկսել է դասավանդել Լոնդոնի Արևմտյան Օնտարիոյի համալսարանում։ 1970 թվականին տեղափոխվել է Տորոնտո, որտեղ 1971-1988 թվականներին անգլիական գրականություն է դասավանդել Յորքի համալսարանում և Գլենդոնի քոլեջում։ Օնդաաժեն աշխարհում առավել հայտնի է իր վեպերով, բայց հիմնականում աշխատել է պոեզիայի ոլորտում և թողարկել 13 ժողովածու։

Օնդաժեն և նրա կինը՝ գրող և բանասեր Լինդա Սփոլդինգը, , *Brick* գրական ամսագրի ղեկավարության անդամներ էին, մասնագիտանում էին դավանաբանական բնույթի վավերագրական արձակում։ 1992 թվականին նա հիմնադրել է Գրատյանի ամենամյա գրական մրցանակը Շրի Լանկայի բնակչի կողմից գրված անգլերեն լեզվով լավագույն աշխատանքի համար։

## Նշումներ

## Մատենագրություն
### Վեպեր
* 1976 թվական, *Սպանդի միջոցով* 
* 1987 թվական, *Առյուծի մաշկի մեջ*  *Անգլիացի հիվանդի* նախածանցը 
* 1992 թվական,  *Անգլիացի հիվանդը* 
* 2000 թվական, *Անիլի ուրվականը* 
* 2007 թվական, *Դիվիսադերո* 
* 2011 թվական, *Կատվի սեղան* 
* 2018 թվական, *Ռազմական լույս* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խմբագիրներ
Կատեգորիա:Կանադացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Կանադացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Կանադացի գրողներ
Կատեգորիա:Կանադացի սցենարիստներ
Ամր Մուսա

**Ամր Մուհամմեդ  Մուսա,** (արաբ. عمرو محمد موسى‎, ), եգիպտացի դիվանագետ։ 2001-ից 2011 թվականներին եղել է Արաբական պետությունների լիգայի գլխավոր քարտուղար։

## Կենսագրություն
Սովորել է իրավունք Կահիրեի համալսարանում, որն ավարտել է 1957 թվականին.։

1958-1972 թվականներին զբաղեցրել  է տարբեր պաշտոններ, այդ թվում  Շվեյցարիայում Եգիպտոսի դեսպանատանը  և ՄԱԿ-ում Եգիպտոսի առաքելությունում։ 1991-ից 2001 թվականներին աշխատել է որպես Եգիպտոսի արտաքին գործերի նախարար։

Եղել է Արաբական պետությունների լիգայի գլխավոր քարտուղար։ 2011թ․ մայիսի 15-ին Եգիպտոսի արտաքին գործերի նախարար Նաբիլ ալ- Արաբին նրա փոխարեն ընտրվեց նոր գլխավոր քարտուղար։

Ամր Մուսան 2012 թվականի մայիսին Եգիպտոսում կայացած նախագահական ընտրությունների թեկնածուներից մեկն էր։ Ընտրությունների առաջին փուլում նրա համար, ըստ «Ալ-Ահրամի», տրվեց ավելի քան երկուսուկես միլիոն քվեարկողների ձայն, ինչը, սակայն, նրան թույլ չտվեց անցնել ընտրությունների երկրորդ փուլ։

## Պարգևներ
* Նեղոսի շքանշան 
* Հանրապետական շքանշան
* Սան-Մարտինի (Արգենտինա) Ազատագրման մեծ խաչ շքանաշան
* Հարավային Խաչի շքանշան (Բրազիլիա)
* Ազգային արժանապատվության շքանշան (Էկվադոր)
* Առաջին աստիճանի խաչ շքանաշան «Գերմանիայի դաշնային հանրապետության առջև վաստակ»-ի համար
* Էլ-Նիլեյնի Ազգային շքանշան (Սուդան)
* Հանրապետական շքանշան (Թունիս)
* Բարեկամության շքանշան (2009 թվականի սեպտեմբերի 17, Ռուսաստան), Ռուսաստանի դաշնության և Արաբական Եգիպտոս հանրապետության միջև համագործակցության զարգացման մեծ ներդրման համար։
* Երուսաղեմի Աստղի շքանշան (Պաղեստինի ազգային վարչություն, 2011 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ
Ախթար Մանսուր

**Ախթար Մանսուր**, նաև հայտնի է որպես Մուլլա Ախթար Մանսուր, (, ), Մուհամմեդ Օմարի մահից հետո եղել է Թալիբանի առաջնորդը։ Աֆղանստանի Իսլամական էմիրության ժամանակ զբաղեցրել է քաղաքացիական ավիացիայի նախարարի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
### Մահ
2015 թվականի դեկտեմբերի սկզբին հայտնվել էր հաղորդագրությունն այն մասին, որ Ախթար Մանսուրը մահացել է խմբի մյուս պարագլուխների հետ փոխհրաձգության ժամանակ, բայց ավելի ուշ այդ տեղեկությունը հերքվել է։

2016 թվականի մայիսի 21-ին ամերիկյան անօդաչու թռչող սարքը հրթիռային հարված է հասցրել ավտոմեքենայի վրա, որում, ենթադրաբար Ախթար Մանսուրն է եղել։ Մայիսի 22-ին Թալիբանի առաջնորդի մահվան մասին տեղեկությունը հաստատել են խմբերի բարձրաստիճան հրամանատար մուլլա Աբդուլ Ռաուֆը և Աֆղանստանի վարչապետ-նախարար Աբդուլլա Աբդուլլան։

Հրթիռային հարվածը տեղի է ունեցել Աֆղանստանի և Պակիստանի սահմանամերձ շրջանում։ Գործողությանը մասնակցել են մի քանի ամերիկյան անօդաչու թռչող սարքեր, նրանց թիրախը եղել է ենթադրյալ ահաբեկիչների ավտոմեքենան։

Մավլավի Հայբաթուլլա Ահունձադան որպես «Թալիբան» շարժման պահակետերի առաջնորդ դարձել է Ախթար Մանսուրի հաջորդողը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Զենկո Սուզուկի

**Զենկո Սուզուկի** (鈴木 善幸, Սուզուկի Զենկո, ), եղել է  ճապոնացի քաղաքական գործիչ, ով 1980-1982 թվականներին եղել է  Ճապոնիայի վարչապետը։

## Վաղ կյանքը և կրթությունը
Սուզուկին ծնվել է 1911 թվականին հունվարի 11 Յամադայում, Իվատեում։ 1935 թվականին ավարտել է  Տոկիոյի համալսարանի ձկնաբուծական բաժինը։

## Կարիերա
1948 թվականին Սուզուկին անդամագրվել է Լիբերալ կուսակցությանը և օգնել է միացնել այն մեկ այլ աջակողմյան կուսակցությանը՝ 1955 թվականին հիմնադրելով Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցություն (ԼԴԿ)։ Եղել է առողջապահության  նախարար 1965-1966 թվականներին, ինչպես նաև գյուղատնտեսության ու ձկնաբուծության նախարար 1976-1977 թվականներին։ Սուզուկին նշանակվել է վարչապետ է Մասայոշի Օհիրայից հետո, ով ընտրարշավի ժամանակ հանկարծամահ է եղել սրտի կաթվածից։ Օհիրայի մահից հետո ԼԴԿ-ի ղեկավարումն անցավ Սուզուկիին, և նա մի քանի տարով խորհրդարանի մեծամասնության կողմից ընտրվեց ընտրվեց վարչապետ։ Նա որոշեց 1982 թվականին այլևս թեկնածություն չդնել ԼԴԿ- կողմից, և նրան փոխարինեց Յասուհիրո Նակասոնեն։

Նա  ծառայում էր անկայունության շրջանում, կաբինետի անդամները հաճախակի փոփոխվում էին, և կուսակցությունները հաճախ բաժանվում էին  առանձին  քաղաքական ուղղությունների։ Նրա դիվանագիտական հմտությունները հնարավորություն տվեցին նրան տասն  անգամ ղեկավարել իր կուսակցության գործադիր խորհուրդը։ Չնայած վարչապետի պաշտոնում իր արտաքին ձախողումներին, ավելի ուշ՝ 1988 թվականին գագաթաժողովի ընթացքում համաձայնության գալով Ռոնալդ Ռեյգանի հետ, որոշեցին լավ հարաբերություններ պահպանել Միացյալ Նահանգների հետ։

## Մահը
Սուզուկին մահացել է թոքաբորբից  2004 թվականի հուլիսի 19-ին, Տոկիոյում, Ճապոնիայի Միջազգային առողջապահական կենտրոնում, 93 տարեկան հասակում։ Նրա որդի Շունիչի Սուզուկին Սուզուկի Սիունիչիին ներկայումս ծառայում է Դիեթում։

## Պարգևներ
* Ոսկեծաղիկի Մեծ շքանշան (հուլիս, 2004 թվական, հետմահու)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տոկիոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Մոհամմեդ Քասիմ Ֆահիմ

**Մոհամմեդ Քասիմ Ֆահիմ** (), աֆղանացի ռազմական գործիչ, պաշտպանության նախկին նախարար, Ահմադ Շահ Մասուդի հաջորդողը։ Մարշալ է (2001 թվական)։

## Կենսագրություն
Էթնիկ տաջիկ, ծնունդով Պարվան նահանգից է։ Ավարտել է տարրական և միջնակարգ դպրոցները, սովորել է Քաբուլի համալսարանի (չի ավարտել) աստվածաբանության ֆակուլտետը։ 1977 թվականից արտագաղթելով Պակիստան, 1978 թվականին վերադարձել է Աֆղանստան և միացել է ընդդիմությանը։ Աֆղանական պատերազմում նա կռվել է Ահմադ Շահ Մասուդի ջոկատներում։

1992 թվականին ընդդիմության իշխանության գալուց հետո նա Սեբգաթուլլա Մոժադդեդիի անցումային կառավարությունում նշանակվել է Պետական անվտանգության ծառայության ղեկավար։ 1994 թվականից Բուրհանուդդին Ռաբանիի կառավարությունում անվտանգության նախարար է եղել։ Թալիբանների կողմից Քաբուլը գրավելուց հետո Ռաբանիի հետ միասին լքել է քաղաքը, անձամբ առաջարկելով տարհանել նաև իր ընդդիմախոսին` նախկին նախագահ Մոհամմադ Նաջիբուլլային, բայց նա հրաժարվել է և սպանվել թալիբանների կողմից։ Այնուհետև Ֆահիմը գտնվել է Աֆղանստանի հյուսիսում, եղել է թալիբների դեմ ռազմական գործողությունների ակտիվ մասնակից։ Մի քանի մահափորձերից է փրկվել։

Ահմադ Շահ Մասուդի մահից հետո գլխավորել է Հյուսիսային Ալյանսը և դարձել է դրա պաշտպանության նախարարը։ Փաստորեն, նա 2001 թվականին ղեկավարում էր Հյուսիսային Ալյանսի ռազմական գործողությունները, որոնք ավարտվել են Քաբուլից թալիբանների աքսորմամբ։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ֆահիմը Դուշանբեում պաշտոնապես ներկայացվել է Իրանի, Ռուսաստանի, Հնդկաստանի, Տաջիկստանի, Ուզբեկստանի պաշտոնյաներին, որոնք շտապ հավաքվել էին Աֆղանստանում իրավիճակի առիթով խորհրդակցվելու համար։ Համիդ Կարզայի կառավարությունում պահպանել է պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։ Կարզայի վերընտրվելուց հետո Ֆահիմը չի կարողացել մտնել նոր կառավարության կազմի մեջ և 2004 թվականի դեկտեմբերին լքել է պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։

2003 թվականին Ֆահիմը պաշտոնական այց է կատարել դեպի Ռուսաստան, որտեղ հանդիպել է իր գործընկեր Սերգեյ Իվանովի հետ]։

2004 թվականից եղել է նախագահ Համիդ Կարզայի խորհրդականը։ 2009 թվականի նոյեմբերից եղել է Աֆղանստանի առաջին փոխնախագահը։ Ոչ պաշտոնապես նա համարվում է Աֆղանստանի էթնիկ տաջիկների առաջնորդներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մոհամադ Ֆահիմ

Կատեգորիա:Մարշալներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Հվան Գյոան

**Հվան  Գյոան**, ԶԼՄ-ում հիշատակվում է նաև որպես **Հվան Գյո Ան** (; ), հարավկորեացի իրավաբան և պետական գործիչ, Կորեայի Հանրապետության արդարադատության 63-րդ նախարարը և Կորեայի Հանրապետության 44-րդ վարչապետը, ով 2016 թվականի դեկտեմբերի 9-ից մինչև 2017 թվականի մայիսի 10-ը նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատարն է։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Սեուլի հեղինակավոր Կյոնգի միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1981 թվականին Սոնգյունգվան համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը։ Երեսուն տարուց ավել աշխատել է դատախազական մարմիններում։ Զբաղեցրել է Չհանվոն, Դեգու և Բուսան քաղաքների դատախազների պաշտոնները։

2013 թվականի մարտից Կորեայի Հանրապետության արդարադատության նախարար է, 2015 թվականի մայիսի 21-ին առաջադրվել է երկրի վարչապետի պաշտոնում, 2015 թվականի հունիսի 18-ին խորհրդարանը հաստատեց նրան որպես կառավարության ղեկավար։

2016 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ըստ սահմանադրության, կապված նախագահ Փակ Կըն Հյեի դեմ իմպիչմենտի հետ, դարձավ Կորեայի Հանրապետության նախագահի ժամանակավոր պաաշտոնակատար։ Կորեայի Հանրապետության նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատարի պաշտոնում Հվան Գյոանը մնաց մինչև 2017 թվականի մայիսի 10-ը։ Այդ օրը Կորեայի Հանրապետության նոր նախագահ դարձավ Մուն Ջեինը։

2017 թվականի մայիսի 11-ին Հվան Գյոանը հարաժարական տվեց երկրի վարչապետի պաշտոնից։ Նրա հետ հանդիպման ժամանակ  նախագահ Մուն Չժե Ինը նրան առաջարկեց պաշտոնավարել մինչև նոր կառավարության կազմավորումը։ Սակայն Հվան Գյոանը մերժեց։

## Անձնական կյանքը
Գյոանը ամուսնացած  է և ունի երկու զավակ՝ որդի և դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի նախագահներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Չեն Ցզինժուն

**Չեն Ցզինժուն** (; ), չինացի մաթեմատիկոս, թվերի տեսության մասնագետ, Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1980)։ Ազգային բնագիտական մրցանակի առաջին աստիճանի դափնեկիր (1982),  He-Liang-He-Li Prize և Loo-Keng Hua Mathematics Award (1992)։ 1966 թվականի հրապարակման մեջ նա ապացուցեց իր անունը ստացած թեորեմը (Չենի թեորեմ)։

Սյամենի համալսարանանի մաթեմատիկայի ամբիոնի շրջանավարտ է (1953), որտեղ հաճախել է 1949 թվականից։ Այնուհետ աշխատել է որպես ուսուցիչ Պեկինի դպրոցում, իսկ 1955 թվականից ալմա-մատերի ծառայող։ Նկատվել է Hua Luogeng-ի կողմից։ 1957 թվականից Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի Մաթեմատիկայի ինստիտուտի ասիստենտ է (որտեղ գիտական հաջողությունների շնորհիվ 1978 թվականից դարձել է պրոֆեսոր-ուսումնասիրող)։

Տարբերվում էր վատ առողջությամբ, 1984 թվականից տառապում էր Պարկինսոնի հիվանդությամբ։

1978 և 1982 թվականներին՝ Մաթեմատիկոսների միջազգային կոնգրեսի զեկուցող է։

Հրապարակել է ավելի քան 70 աշխատանք։

Ամուսնացած է եղել 1980 թվականից, ունեցել է որդի։

1999 թվականի հուլիսի 28-ին Քսիլոնգ կայանում, ՉԺՀ-ում 1996 թվականի դեկտեմբերի 24-ին հայտնաբերված աստղակերպին ի պատիվ Չեն Ցզինժունի, շնորհվեց  *7681 Chenjingrun* անվանումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.china.org.cn/china/60th_anniversary_people/2009-09/17/content_18547276.htm
* http://www.actamath.com/Jwk_sxxb_en/EN/article/downloadArticleFile.do?attachType=PDF&id=5053

Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ասիայի երկրների քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Յան Ցզեչի

**Յան Ցզեչի** (, ), չինացի քաղաքական գործիչ, ՉԺՀ-ի արտաքին գործերի տասերորդ նախարարը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1950 թվականի մայիսի 1-ին Շանհայում։

Աշխատել է ենթավարպետ Շանհայի էլեկտրական հաշվիչների արատաադրության գործարաննեերից մեկում։

Սովորել է Շանհայի օտար լեզուների համալսարանում։

1973-ից 1975 թվականներին ստաժ է ստացել Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում։

2001-ից  2004 թվականներին ԱՄՆ-ում աշխատել է Չինաստաանի դեսպան։

2007 թվականի ապրիլի 27-ից 2013 թվականի մարտի 16-ը ՉԺՀ-ի արտաքին գործերի նախարարը։ Դարձել է ՉԺՀ-ի առաջին արտգործնախարարը, ով ծնվել է ՉԺՀ-ի ստեղծումից հետո։

2013 թվականի մարտից ՉԺՀ-ի Պետական խորհրդի աանդամ։

2013 թվականի օգոստոսից ՉԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի արտաքին գոործերի ղեկավարող խմբի գործադիր քարտուղար։

## Պարգևներ
* Յարոսլավ Իմաստուն իշխանի շքանշանի V աստիճան (2010 թվականի օգոստոսի 31, Ուկրաինա) — *ուկրաինա-չինական հարաբորությունների զարգացման ահմար նշանակալի ներդրման համար*
* 2 դասի Պակիստանի շքանշան (2012 թվականի օգոստոսի 31, Պակիստան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի դիվանագետներ
Տոնի Տան

**Տոնի Տան Կեն Յամ** (, , ), սինգապուրցի քաղաքական գործիչ, բանկատեր և մաթեմատիկոս։ Մինչև 2011 թվականի հուլիսի 1-ը զբաղեցնում էր Սինագապուրի ներդրումային միության (GIC) գործադիր տնօրենի և Singapore Press Holdings Limited նախագահի տեղակալի պաշտոնները։ Նա համարվում է նաև Սինգապուրի ազգային հետազոտական ֆոնդի նախագահը և Հետազոտությունների, նորարարության և ձեռնարկատիրության խորհրդի նախագահի տեղակալը։ 80-ականնների վերջին Տոնի Տանին առաջարկվվեց վարչապետի պաշտոն, սակայն նա հրաժարվեց, բայց ավելի ուշ մտավ նախարարների կաբինետ․ 1995-ից 2005 թվականը նա եղել է Սինգապուրի վարչապետի տեղակալը և 1996-ից 2003 թվականներին երկրի պաշտպանության նախարարը։ Պաշտպանության և ռազմավարական հետազոտությունների համալսարանի ստեղծման նախաձեռնողն է։

Տոնի Տանը 2011 թվականի Սինգապուրի նախագահական ընտրությունների չորս թեկնածուներից մեկն է եղել։ Ձայների հաշվարկից հետ հաղթեց ընդամենը 7 269 (<0,35 %) ավել ձայներով։ 2011թ վականի սեպտեմբերի 1-ին Տոնի Տանը երդվեց որպես Սինգապուրի 7-րդ նախագահ։

2017 թվականի օգոստոսի 31-ին Տոնի Տանը հրաժարական տվեց կառավարման վեցամյա ժամկետը լրանալու պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Մուհամեդ Բադի

**Մուհամեդ Բադի** (), եգիպտացի քաղաքական գործիչ, Մուսուլման եղբայրներ միջազգային իսլամական կազմակերպության եգիպտական բաժնի ղեկավար 2010 թվականի հունվարի 16-ից։ Մինչև բաժնի ղեկավար լինելը նա 1996 թվականին եղել է կազմակերպության ղեկավար մասի անդամ։ Ռազմական հեղաշրջումից հետո, որն ուղղված էր ընդդեմ Մուսուլման եղբայրների քաղաքականությանը, նա ձերբակալվել էր նոր եգիպտական իշխանության կողմից 2013 թվականի օգոստոսի 20-ին։ 2014 թվականի ապրիլի 28-ին նա դատապարտվել է մահապատժի կազմակերպության մյուս ենթադրյալ 682 անդամների հետ միասին, սակայն սեպտեմբերի 15-ին մահապատիժը փոխարինվել է ցմահ բանտարկությամբ։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Բադին ծնվել է 1943 թվականի օգոստոսի 7-ին, Էլ-Մահալա-էլ-Կուբրա արդյունաբերական քաղաքում։ 1965 թվականին նա Կահիրեի համալսարանում ստացել է անասնաբույժի որակավորում։ Նույն թվականին Մուսուլման եղբայրներ կաղմակերպության առաջնորդ Սայիդ Կութուբի հետ ձերբակալվել է իշխանության կողմից սկսված պատժիչ արշավի ժամանակ և այնուհետև ռազմական տրիբունալի որոշմամբ դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման։ 1974 թվականին Եգիպտոսի նախագահ Անվար Սադաթը ներում է շնորհել կազմակերպության շատ անդամների, այդ թվում` Բադիին։ Ազատ արձակվելուց հետո Բադին սկսում է իր ուսուցչական կարիերան Եգիպտոսի տարբեր համալսարաններում, այնուհետև Բենի Սուեյֆ քաղաքի համալսարանում դարձել է անասնաբուժության պրոֆեսոր։

### Ռազմական հեղաշրջում, ձերբակալում և դատ
2013 թվականի հուլիսի 3-ին Մուսուլման եղբայներ կազմակերպության անդամ և Եգիպտոսի նախագահ Մուհամմեդ Մուրսին տապալվել է ռազմական հեղաշրջման արդյունքում, որը տեղի էր ունեցել երկրում ընթացող զանգվածային բողոքի ցույցերի ֆոնին։ Նոր իշխանությունը արգելել են Բադիին և նրան փոխարինողին ինչ-որ տեղ մեկնել։ Հուլիսի 10-ին հրաման է տրվել նրան ձերբակալել«Երկուշաբթի օրը Կահիրեյում բռնություն հրահրելու համար, որի հետևանքով մահացել էր ավելի քան 50 մարդ»։ Ռազմական նշանակության դատախազ Հիշամ Բարաքաթը կարգադրում է սառեցնել նրա ֆինանսական հաշիվները։ Օգոստոսի 20-ին նա և իր երկու փոխարինողները ձեբակալվել են, իսկ դատը նշանակվել է օգոստոսի 25-ին։ Ձերբակալման հետ կապված Մահմուդ Էզատը նշանակվում է Մուսուլման եղբայրներ կազմակերպության ղեկավարի ժամանակավոր պաշտոնակատար։

2014 թվականի ապրիլի 28-ի դատական նիտը տևել է ընդամենը 8 րոպե, իսկ Բադիին դատական պաշտպանության հնարավորություն չի տրվել։ Դատարանը նրան մահապատժի է դատապարտել, բայց դատավճիռը փոխարինվել է ցմահ բանտարկությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*"Makena Onjerika wins the 2018 Caine Prize", *BBC World Service*, 3 July 2018.

Կատեգորիա:Եգիպտոսի պատմություն
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մահապատժի դատապարտվածներ
Արցախյան ազատամարտի հուշահամալիր (Պռոշյան, Կոտայքի մարզ)

**Պռոշյան գյուղի հուշահամալիր** (հայտնի է նաև **Զորաց պանթեոն** անունով), Արցախյան ազատամարտի և հայ-ադրբեջանական պատերազմի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիր Հայաստանի Կոտայքի մարզի Պռոշյան գյուղում։

## Տեղադրություն և կառուցվածք
Հուշահամալիրը գտնվում է Երևան-Բավրա Մ 1 միջպետական նշանակության ավտոմոբիլային ճանապարհի 15-րդ կիլոմետրի աջ կողմում՝ Պռոշյան գյուղի վարչական տարածքում։ Այն կառուցված է ճանապարհամերձ բլրի գագաթին։ Ճանապարհից դեպի հուշահամալիր բարձրանում է ճեմուղի, որի դիմաց՝ բարձրունքում, գտնվում է կլոր հատակագծով հուշահամալիրի գլխավոր շինությունը։ Կլորավուն կառույցը պատված է քարե պարսպով, որի մուտքը գտնվում է արևմտյան կողմում, իսկ արևելյան եզրին կառուցված է հայկական առաքելական եկեղեցու ճարտարապետական կառուցվածքով շինություն իր խորանով։ Հուշահամալիրի տուֆակերտ շինությունը կառուցվել է 2007 թվականին։ Հուշահամալիրի ներսում գտնվում են 1991-1994 թվականներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտի և 2020 թվականին տեղի ունեցած հայ-ադրբեջանական պատերազմի զոհերի գերեզմանները։

## Պանթեոն
Զորաց պանթեոնում են գտնվում Արցախյան պատերազմում և 2020 թվականի հայ ադրբեջանակն պատերազմում զոհված պռոշյանցիների գերեզմանները։

## Պատկերասրահ

Արցախյան ազատամարտի հուշահամալիր, Պռոշյան գյուղ (20.04.2021թ.) 06.jpg|
Արցախյան ազատամարտի հուշահամալիր, Պռոշյան գյուղ (20.04.2021թ.) 04.jpg|
Արցախյան ազատամարտի հուշահամալիր, Պռոշյան գյուղ (20.04.2021թ.) 03.jpg|
Արցախյան ազատամարտի հուշահամալիր, Պռոշյան գյուղ (20.04.2021թ.) 02.jpg|


## Տես նաև
* Արցախյան ազատամարտ, 1991-1994
* Հայ-ադրբեջանական պատերազմ, 2020

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի հուշարձաններ
Տուլտիրմա (երշիկ)

**Տուլտիրմա** (**', ''тултырму'' - «լցոնել, լցնել»), կամ **բույատ''' (), բաշկիրական ազգային ուտեստ, որը եփած երշիկ է տնային կենդանիների (ավելի հաճախ ձիերի, ավելի հազվադեպ թռչունների) լյարդ-սիրտ-թոքից։ Կազիի (ձիու մսի չորացրած երշիկեղենի) հետ մեկտեղ, այն բաշկիրական ժողովրդական խոհանոցում երշիկի ամենահայտնի տեսակներից մեկն է. նմանատիպ երշիկեղեն հանդիպում է շատ այլ թյուրքական ժողովուրդների շրջանում։

## Պատրաստման եղանակ
Տուլտիրմայի պատրաստման բաղադրատոմսը Բաշկիրիայի տարբեր շրջաններում տարբեր է։ Ընդհանուր առմամբ, կենդանու (ձի, տավար կամ գառ) 30-ից 40 սմ երկարությամբ աղիներտ լցոնվում են մանր կտրտած կամ աղացած լյարդի, սրտի, թոքերի և ներքին ճարպի, ինչպես նաև մսի ֆարշով։ Ավելացվում են համեմունքներ (ըստ ցանկության՝ սխտոր, աղ, պղպեղ, օսլա), ապա աղիի ծայրերը կապվում են։ Բաշկիրիայի արևմտյան և հյուսիսային շրջաններում և Բելայա գետի երկայնքով (Աուրգազինսկի և Գաֆուրիսկի շրջաններ) ավելացնում են ներծծված հում կամ փոքր-ինչ խաշած հացահատիկներ (կորեկ, հնդկացորեն, գարի, ցորեն, բրինձ), իսկ լեռներում՝ հարավում և հարավ-արևելքում (Բելորեցկի, Խայբուլլինսկի, Բայմակի, Զիլաիրի, Աբզեզիլովի շրջաններ), մի փոքր ալյուր (երբեմն չէր ավելացվում ոչ ալյուր, ոչ էլ հացահատիկ)։ Ցանկության դեպքում աղացած մսի վրա ավելացվում էր մի փոքր կաթով, արգանակ կամ ջուր, նաև հետը հրաում էին մեկ կամ երկու հում ձու։ Լեռնային-անտառային տարածքներում երբեմն կենդանիների արյուն էին ավելացնում։

Ֆարշով լցոնված աղիները մինչև մեկ ժամ եփվում է համեմունքներով և արմտիքով համեմված ջրում, բայց աղիները չեն ծակվում, որպեսզի ներքին ճարպը չհոսի։ Տուլտիրման սովորաբար մատուցվում է տաք, բայց երբեմն սառը (թեթև մամլիչի տակ սառեցված և կտրված լայն շերտերով)։ Որպես խավարտ մատուցվում են շոգեխաշած բանջարեղեն, որի վրա ավելացվում է մանր կտրատած կանաչեղեն, կամ պահածոյացված և աղած բանջարեղեն կամ դրանցից պատրաստված աղցաններ։ Որպես համեմունք օգտագործվում են սեղանի մանանեխ, ծովաբողկ լոլիկով, մայոնեզ՝ կանաչեղենով, հեղուկ սառը չորթան կամ կատիկ (катык)։ Երբեմն տաք արգանակ է մատուցվում ամանների մեջ։

Տուլտիրման սեղանին մատուցվում է ուլյուշի (улюш) տեսքով, ավանդական տոների և ծիսակատարությունների ժամանակ (դրանցից մեկը սիրգատույն է)։ Տուլտիրմայի հումքի պաշարը հավաքվում է անասունների սպանդի ժամանակահատվածում և պահվում սառեցված վիճակում։ Տուլտիրման, ինչպես կազին, տարածված է ոչ միայն բաշկիրների, այլ նաև Ռուսաստանի (ալթայցիներ, մարիներ, մորդվաներ, թաթարներ) և նախկին ԽՍՀՄ (ղազախներ, ղրղզներ, ուզբեկներ) այլ ժողովուրդների շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաշկիրական խոհանոց
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Ագլաոնիկե

**Ագլաոնիկե** (, ), հայտնի է նաև **Ագանիս Թեսալուհի** անունով, հիշատակվում է որպես Հին Հունաստանի առաջին կին աստղագետ. ապրել է մեր թվականությունից առաջ 2-րդ դարում։ Իրենց աշխատություններում նրան հիշատակել են Պլուտարքոսը, Ապոլլոնիոս Հռոդոսացին՝ ներկայացնելով որպես թեսալացի աստղագետ Հեգետորի (կամ Հեգեմոնի) դստեր։ Ագլաոնիկեին համարել են վհուկ, կախարդուհի, քանզի կարողացել է լուսնին «ստիպել», որ անհետանա հորիզոնից։ Ըստ երևույթին՝ նա կարողացել է կանխագուշակել, կանխատեսել լուսնի խավարումը և շրջապատի մարդկանց այնպես ներկայացնել, թե իբր ինքը առևանգում է լուսինը։ Հետագայում այդ ունակությունը դրսևորել են ևս մի քանի կանայք, որոնց նույնպես վհուկ են համարել։

Ագլաոնիկեի ու թեսալացի վհուկների մասին հիշատակում է նաև Սոկրատեսը Պլատոնի «Գեորգիաս» դիալոգում։ Պլուտարքոսը գրել է, որ Ագլաոնիկեն, քաջատեղյակ լինելով լուսնի փուլերին, նախապես հաշվարկել է ու կանխատեսել լուսնի խավարումը և վաղօրոք իմանալով, թե լուսինը երբ է ամբողջությամբ հայտնվելու Երկրի ստվերի տակ, այնպես է արել, որ բոլորը հավատան, թե ինքը առևանգել է լուսինը։

## Հիշատակ
Ագլաոնիկեի անունով է կոչվել Վեներայի խառնարաններից մեկը:]
Թիթեռների մի տեսակի նույնպես նրա անունն է տրվել՝ *Aglaonice*:
Ագլաոնիկեն հանդես է բերված Ժան Կոկտոյի «Օրփեոս» կինոնկարում (1950)՝ իբրև Օրփեոսի սիրած աղջկա՝ Էվրիդիկեի ընկերուհի և բաքոսուհիների առաջնորդ։ Ֆիլմում նրա դերը կատարել է Ժուլիետ Գրեկոն։

Ագլաոնիկեն ներկայացված է նկարչուհի Ջուդի Չիկագոյի «*Կոչունքով ընթրիք*» ինստալացիայի «Ժառանգության հարկում»՝ 999 նշանավոր կանանց թվում։

Նա հիշատակվում է հունական «Լուսնին հնազանդեցնող Ագլաոնիկեի պես» ասացվածքում, որտեղ ընդգծված է պարծենկոտությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին աստղագետներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Հույն աստղագետներ
Մոշե Կախլոն

**Մոշե Կախլոն** (, ), իսրայելցի քաղաքական գործիչ, Քնեսեթի պատգամավոր («Լիկուդ» կուսակցությունից, 2014 թվականին ստեղծել է իր սեփական «Կուլանու» կուսակցությունը), Իսրայելի 32-րդ կառավարության կապի և սոցիալական ապահովման նախարար, Իսրայելի 31-րդ ֆինանսների նախարար, Քնեսեթի 16-րդ, 17-րդ, 18-րդ, 20-րդ և 21-րդ համագումարների պադգամավոր։

## Կենսագրություն
Մոշե Կախլոնը ծնվել է 1960 թվականի նոյեմբերի 19-ին, Հադերայում, Լիբանան ից հայրենադարձվածների ընտանիքում։ Նրանից բացի ընտանիքում կար ևս յոթ երեխա։ 1978-ից 1986 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում Մոշեն պարտադիր և երկարաժամկետ ծառայություն է անցել Իսրայելի պաշտպանության բանակում։

Առաջին անգամ Կոխլոնը Քնեսեթի պատգամավոր է դարձել 2003 թվականին, դրանից հետո նա մի քանի անգամ վերընտրվել է։ Քնեսեթի 16-րդի համագումարում նա զբաղեցրել է փոխխոսնակի պաշտոնը։

2008 թվականի «Լուկադի» բաց նախնական ընտրության ժամանակ Մոշեն զբաղեցրել է վեցերորդ տեղը։ Իսրայելի 32-րդ կառավարության ժամանակ նա ստացել է երկու նախարարական պաշտոն, սկզբում` կապի նախարարի պաշտոնը, իսկ 2011 թվականի հունվարի 19-ին (վարչապետ Նեթանյահուի խնդրանքով)` Կախլոնն ստանձնել է սոցիալական ապահովության նախարարի պարտականությունները։

Դրանից հետո, քանի որ Քնեսեթի 21-րդ համագումարի ընտրությունների ժամանակ (2019 թվականի ապրիլի 9) կուսակցությունը կարողանում է ստանալ միայն 4 մանդատ, Կախլոնը իր կուսակցության հետ միասին միանում են «Լիկուդու» կուսաակցությանը։

2020 թվականին հայտարարել է քաղաքականությունից հեռանալու մասին։

Կախլոնը ամուսնացած է ունի երեք երեխա, ապրում է Հայֆայում, տիրապետում է եբրայերեն և անգլերեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մոշե Կախլոնը Քնեսեթի կայքում
* Հարցազրույց Մոշե Կախլոնի հետ, 2012 թվականի հունվարի 8։

Կատեգորիա:Իսրայելի նախարարներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի քաղաքական գործիչներ
Սանկտ Պետերբուրգ (վոլեյբոլի կենտրոն)

**«Սանկտ Պետերբուրգ» վոլեյբոլի կենտրոն** (), մարզական բազմաֆունկցիոնալ փակ սրահ Ռուսաստանի Կազան քաղաքում (Թաթարստան)։ Վոլեյբոլի «Զենիթ» (Կազան) և «Դինամո-Ակ Բարս» (Կազան) ակումբների տնային ասպարեզն է։

2011 և 2012 թվականներին մարզասրահում անցկացվել են վոլեյբոլի Չեմպիոնների լիգայի հանդիպումներ։ Ունիվերսիադա 2013-ի ընթացքում «Սանկտ Պետերբուրգ» կենտրոնում կայացել են վոլեյբոլի մրցումներ։

## Պատմություն
Մարզասրահը կառուցվել է 2013 թվականի Ունիվերսիադային նախապատրաստվելու շրջանակներում։ Շինարարությունը սկսվել է 2009 թվականի օգոստոսին, և 2010 թվականի դեկտեմբերին տեղի է ունեցել հանդիսավոր բացումը։ Համալիրը կառուցելու նպատակով Ռուսաստանի դաշնային բյուջեից հատկացվել է մոտ 790 միլիոն ռուբլի։ «Սանկտ Պետերբուրգ» անվանումը կենտրոնին տրվել է Ունիվերսիադայի տնօրենության կողմից։

## Նկարագրություն
«Սանկտ Պետերբուրգ» վոլեյբոլի կենտրոնը ժամանակակից համալիր է, որի ընդհանուր մակերեսն ավելի քան 13 հազար քառակուսի մետր է։ Հիմնական դահլիճը տեղավորում է ավելի քան 5000 հանդիսական, փոքրը՝ 700։ Համալիրն ունի բոլոր անհրաժեշտ օժանդակ տարածքները և լավ հագեցած մարզադահլիճներ։

## Հասցե
* Ռուսաստան, Թաթարստանի Հանրապետություն, Կազան, Միթխատ Բուլատովի փողոց, շ. 1։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կազանի մարզական կառույցներ
Նիկոս Սամփսոն

**Նիկոս Սամփսոն** (, ), կիպրոսցի քացաքական և պետական գործիչ, լրագրող, Կիպրոսի նախկին նախագահ (1974)։

## Կենսագրություն
Իսկական ազգանունը **Գեորգիադիս** է․ «The Cyprus Times» թերթում որպես լուսանկարիչ աշխատելուց հետո նա իր ազգանունը փոխել է։ ԷՕԿԱ կազմակերպությանն  անդամակցելուց հետո նա օգտագործել է այդ կեղծանունը։ Սամփսոնը եղել է Մեծ Բրիտանիայից Կիպրոսի անկախության համար պարտիզանական պայքարի առաջնորդներից մեկը, ակտիվ մասնակցել է զինված բախումներին, ինչպես նաև  գրել է թերթում։ Այդ գործողությունների համար Սամփսոնը ձերբակալվել է և դատապարտվել մահվան, սակայն որոշ ժամանակ անց նրա դատավճիռը փոխվել է ցմահ ազատազրկման, որը նա անցկացրել է Մեծ Բրիտանիայում, ընդամենը մեկուկես տարի։

1959 թվականին՝ Լոնդոնի համաձայնագրերը ստորագրվելուց հետո Սամփսոնն ազատ է արձակվել։ Ըստ այդ համաձայագրերի Կիպրոսն ինքնավարություն էր ստանում։ 1960 թվականի օգոստոսին Կիպրոսի անկախացումից հետո Սամփսոնը մեկնել է Հունաստան, այնտեղից էլ Կիպրոս։ Կղզում նրան դիմավորել են որպես  ազգային հերոս։

1960 թվականին նա հիմնադրել է և սկսել խմբագրել ազգայնական «Μάχη» թերթը, իսկ 1963 թվականի վերջին հույն և թուրքական համայնքների միջև բախումներին նա ակտիվորեն մասնակցություն է ունեցել։

1970 թվականին Սամփսոնը Առաջադիմական կուսակցությունից ընտրվել է Կիպրոսի խորհրդարանի անդամ, իսկ 1971 թվականին՝ ԷՕԿԱ կազմակերպության առաջնորդ Գեորգիոս Գրիվասի կղզի վերադառնալուց հետո։ Կազմակերպությունը պաշտպանում էր Էնոզիս շարժման շահերը՝ Կիպրոսի միավորումը Հունաստանի հետ, որն ակտիվորեն աջակցվում էր այդ ժամանակ Հունաստանում իշխող խունտայի կողմից։

## Ռազմական հեղաշրջում
1974 թվականի հուլիսի 15-ին կղզու հունական ստորաբաժանումների աջակցությամբ Կիպրոսի ախագահ Մակարիոսը տապալվել է և վտարվել երկրից, իսկ Սամփսոնը հռչակվել է նրա իրավահաջորդը։ Դրանից հետո Թուրքիան կիպրոսցի թուրքերի պաշտպանության պատրվակով ներխուժել է կղզի և գրավել նրա տարածքի մեկ երրորդը՝ ներառյալ Ֆամագուստան և մայրաքաղաք Նիկոսիայի մի մասը։ Հուլիսի 23-ին Սամփսոնը ստիպված հրաժարական է տվել և լիազորությունները փոխանցել խորհրդարանի նախագահ Գլաֆկոս Կլերիդեսին։

1976 թվականին Սամփսոնը դատապարտվել է 20 տարվա ազատազրկման պետական՝ դավաճանության համար։ 1979 թվականին նա բուժման նպատակով մեկնել է Ֆրանսիա, որտեղ մնացել է մինչև 1990 թվականը։ 1992 թվականին հայրենիք վերադառնալուն պես նա ազատ է արձակվել և զբաղվել թերթի բիզնեսով։

Սամփսոնը մահացել է 2001 թվականին քաղցկեղից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Zyperns neuer Präsident. In: Der Spiegel. Nr. 30, 1974, S. 54 (online – 22. Juli 1974).
*Man muß mit seinen Leuten sterben können. SPIEGEL-Interview mit Zyperns Putsch-Präsidenten Nikos Sampson. In: Der Spiegel. Nr. 31, 1974, S. 44–45 (online – 29. Juli 1974)

Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի նախագահներ
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Գաբի Աշկենազի

**Գաբի Աշկենազի** (, ), Իսրայելի պաշտպանության բանակի 19-րդ գլխավոր շտաբի պետ։ Նշանակվել է 2007 թվականի հունվարի 22-ին և պաշտոնում մնացել է մինչև 2011 թվականի փետրվարի 14-ը։ Այդ պաշտոնում փոխարինել է Դան Հալուցին։

## Կենսագրություն
Ինչպես և իր նախորդը` Աշկենազին մեծացել է Շարոն շրջանի Խագոր մոշավում։ Նրա հայրը ծնունդով Բուլղարիայից էր, վերապրել է Հոլոքոստը, նրա մայրը հայրենադարձվել է Սիրիայից։

1972 թվականին հաշվառվել է Գոլանի հետևակային բրիգադում։

1973 թվականին մասնակցել է Արաբա-իսրայելական պատերազմին։

1976 թվականին Աշկենազին գլխավորել է «Ամպրոպի հարված» ռազմական գործողությունն իրագործող դասակը, որի առաջադրանք էր փրկել Ուգանդայում եղած գերիներին, բայց նա չի մասնակցել Էնթեբո օդանավակայանի մարտին։

1978 թվականին եղել է Գոլանի գումարտակի հրամանատարի փոխարինող։ Նույն տարում «Լիտանի օպերացիայի» ժամանակ վիրավորվել է։

1982 թվականին Լիբանանի դեմ պատերազմի ժամանակ Աշկենազին աշխատել է որպես Գոլանի բրիգադի հրամանատար փոխարինող և 1986 թվականին ստացել է հրամանատարի պաշտոնը։

1988 թվականին Աշկենազին նշանակվել է Իսրայելի հյուսիսային ռազմական շրջանի հետախուզման ղեկավար։ Նա 90-ականների սկզբին ղեկավարել է զրահամեքենաների ստորաբաժանման պահեստը, այնուհետև (1992-1994 թվականներին) աշխատել է Լիբանանի իսրայելական քաղաքացիական վաչությունում որպես ղեկավար և 1994 թվականին զբաղեցրել է Իսրայելի պաշտպանության բանակի գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնը։

1996 թվականի ստացել է գեներալ-մայորի կոչում։

1998 թվականին նա նշանակվել է հյուսիսային ռազմական շրջանի հրամանատար, ինչն էլ նրան պատասխանատու է դարձրել իսրայելական զորքին Հարավային Լիբանանի անվտանգության գոտուց հանելու համար։

2002 թվականին նշանակվել է գլխավոր շտաբի հրամանատարի փոխարինող։

2005 թվականին հրաժարվել է գեներալ-մայորի կոչումից։

2006 թվականի հուլիսին նշանակվել է պաշտպանության նախարարության գլխավոր տնօրեն։

Աշկենազին ավարտել է ՑԱԽԱԼ-ի հրամանատարական անձնակազմի պատրաստման դպրոցը և ԱՄՆ ծովային հետևակի կորպուսի հրամանատարական անձնակազմի պատրաստման դպրոցը։ Նա նաև ունի քաղաքագիտության բակալավրի աստիճան, ավարտել է ԱՄՆ-ի Ջոն Քենեդիի անվան պետական կառավարման դպրոցը։

Աշկենազին ամուսնացած է և ունի երկու երեխա, ապրում է Կֆար Սավայում։

Աշկենազեյի եղբայրը` Ավի Աշկենազեն, ծառայել է Իսրայելի պաշտպանության բանակում մինչև բրիգադի գեներալի կոչումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գաբի Աշկենազը Քնեսեթի կայքում
* Who is Gabi Ashkenazi? 

Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Միրի Ռեգև

**Միրի Ռեգև ** (, ), իսրայելցի քաղաքական և ռազմական գործիչ։ Իսրայելի նախագահ Բենյամին Նեթանյահուի 4-րդ կառավարության մշակույթի և սպորտի նախարարը։

## Կենսագրություն
Ռեգևը ծնվել է Կիրյաթ Գաթում, 1965 թվականին։ 1983 թվականին ընդունվել է ԳԱԴՆԱ-ի զինվորական պատրաստության դասընթացին, որտեղ դարձել է դասակի հրամանատար` ծառայելով մինչև 1986 թվականը։ Այնուհետև նա աշխատել է որպես հյուսիսային ռազմական շրջանի ներկայացուցչի փոխարինող։ Ռեգևը շարունակել է իր զինվորական կարիերան։ Նա ստացել է տնտեսական կառավարման մագիստրոսի աստիճան։ Տիրապետում է անգլերեն և իսպաներեն լեզուներին։ Ամուսնացած է ունի 3 երեխա։

Իսրայելի պաշտպանության բանակի գլխավոր ռազմական գրաքննիչի կարճ աշխատանքից հետո (2004-2005) 2005 թվականին Ռեգևը ստացել է բրիգադի գեներալի կոչում և Իսրայելի պաշտպանության բանակի մամուլի քարտուղարի պաշտոնը։ Նա այդ պաշտոնը զբաղեցրել է նաև Իսրայելի և Գազայի հատվածի միակողմանի սահմանագծման ժամանակ և 2005 թվականի Երկրորդ լիբանանյան պատերազմի ժամանակ։ 2007 թվականի մայիսին Ռեգևը հրաժարվել է մամուլի քարուղարի պաշտոնից։

2008 թվականի նոյեմբերին Միրի Ռեգևը միացել է «Լիկուդ» կուսակցությանը, հայտարարելով, որ նա արդեն երկար տարիներ կուսակցության կողմնակից է եղել։ 2009 թվականի բաց նախնական ընտրության ժամանակ Ռեգևը զբաղեցրել է 27-րդ տեղը և ավելի ուշ դարձել է Քնեսեթի անդամ, երբ խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ «Լուկադը» զբաղեցնում է 27-րդ տեղը։ Քնեսեթում 18-րդ համագումարի ժամանակ Միրա Ռեգևը ընդգրկվել է որոշ խորհրդարանական հանձնաժողովներում, որոնցից էին Արտաքին գործերի անվտանգության հանձնաժողովը, ֆինանսների հանձնաժողովը, ներքին գործերի և շրջակա միջավայրի պաշտպանության հանձնաժողովը և բյուջեի պաշտպանության ընդհանուր հանձնաժողովը։

Մասնակցել է ներգաղթյալների դեմ բողոքի ցույցին և սուդանցի ներգաղթյալներին անվանել է «չարորակ ուռուցք հասարակության մարմնի վրա»։ 2011 թվականի հուլիսի 16-ին վրանային քաղաք այցելելու ընթացքում, որտեղ Ռեգևը գնացել էր հավաքվածներին աջակցելու նպատակով, պատգամավորին «ֆաշիստ» են անվանել։

2015 թվականի մայիսի 14-ին նշանակվել է Իսրայելի մշակույթի և սպորտի նախարար, իսկ 2020 թվականի մայիսի 17-ից երկրի Տրանսորտի նախարարն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելի նախարարներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի կանայք քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Քնեսեթի 20-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի 21-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի 22-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի 23-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի կին անդամներ
Սաիդ Մենյալշչիկով

**Սաիդ Ջիգանովիչ Մենյալշչիկով** (, , ), նկարիչ, գեղարվեստական կինոնկարների արտադրության դիզայներ, 1981 թվականին ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Մենյալշչիկովը ծնվել է 1936 թվականի ապրիլի 22-ին Մորդովյան Ինքնավար Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության Ռուզաևսկի շրջանի Թաթարսկի գյուղում։ Նա ապրել է Մոսկվայի մարզի Նոգինսկ քաղաքում, որը գտնվում էր Ռաբոչի փողոցում։

## Գործունեություն
1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական ակադեմիական արվեստի դպրոցի թատրոնի և հարդարման բաժինը։ Ակադեմիան անվանվել է ի հիշատակ 1905 թվականի։ Նրան դասավանդել է պրոֆեսոր Վիկտոր Շեստակովը։ 1962 թվականին ավարտել է այժմյան Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական գեղարվեստի ինստիտուտը։ Նրան դասավանդել են Բորիս Դուբրովսկին և Յուրի Պիմենովը։
1962 թվականից աշխատել է *Մոսֆիլմ* կինոստուդիայում` որպես արտադրության դիզայներ։

## Ստեղծագործություն
Մենյալշչիկովը կինոարտադրության դիզայներ էր։ *Մոսկվան չի հավատում արցունքներին*  պետական մրցանակի դափնեկիր էր։
 
* 1965-1967 թվականներ, Պատերազմ և խաղաղություն
* 1967 թվական, *Սոֆյա Պերովսկայա*
* 1969 թվական, Վատերլո (ֆիլմ)
* 1970 թվական, *Սուրբ Լուկասի վերադարձը*
* 1971 թվական, *Անհայտ կորած վկա*
* 1971 թվական, *Եթե դու տղամարդ ես...*
* 1972 թվական, *Պատմություն մեկ օրվա մասին (կարճ)*
* 1973 թվական, *Մարդ քաղաքացիական հագուստով*
* 1975 թվական, *Ադամանդներ Մերիի համար*
* 1976 թվական, *Զվարճանք ծերերի համար*
* 1978 թվական, *Նոր վայրում*
* 1979 թվական, Մոսկվան արցունքներին չի հավատում
* 1980 թվական, *Ձիավոր ոսկե ձիով*
* 1981 թվական, *Որդան` դառը խոտ*
* 1982 թվական, Բալլադ քաջարի ասպետ Այվենհոյի մասին 
* 1983 թվական, *Երիտասարդություն թիվ 5 (կինոնկար ալմանախի)*
* 1984 թվական, *Ժառանգություն*
* 1984 թվական, *Կլինիկա (կինոնկար ալմանախի)*
* 1985 թվական, *Կամք*
* 1988 թվական, *Շուրավի*
* 1989 թվական, *Մցենսկի շրջանի Լեդի Մակբեթը* 
* 1989 թվական, Հուսով եմ՝ առանց հույսի
* 1989 թվական, *Սպանեք վիշապին*
* 1990 թվական, *Ռուսաստանում, կրկին անիծված օրեր*
* 1991 թվական, *Լարով մաեստրոն*
* 1992 թվական, *Ոսկե սկուտեղով մատուցող*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով