open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բյուրգերություն

**Բյուրգերություն** (գերմ․ Burger — քաղաքացի), լայն առումով՝ արևմտաեվրոպական միջնադարյան քաղաքի բոլոր այն բնակիչները, որոնց վրա տարածվել է քաղաքային իրավունքը։ Նեղ իմաստով՝ Արևմտյան Եվրոպայի միջնադարյան քաղաքի բնակչության միջին խավը (հիմնականում արհեստավորները և մանր ու միջին առևտրականները), ի տարբերություն վերնախավի՝ պատրիկության, և ստորին խավի՝ պլեբեյության։ Ձևավորվել է քաղաքի և ֆեոդալ-սենիորի միջև մղված պայքարի ընթացքում (XI-XIII դարեր)։ Բյուրգերները ծագել են կախյալ գյուղացիներից և գյուղական արհեստավորներից, որոնք վերաբնակվել էին կամ փախել քաղաք։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել ֆեոդալների դեմ մղվող պայքարում, նպաստել ապրանքա-դրամական հարաբերությունների զարգացմանը։ Բյուրգերությունը երկարատև պայքար է մղել պատրիկության դեմ և հաղթել շատ քաղաքներում։ Բյուրգերությունը ստեղծել է միջնադարյան քաղաքային մշակույթը, որը և նախապատրաստել է Վերածնության ժամանակաշրջանի հումանիստական շարժումը։ XVI —XVIII դարեր։ Բյուրգերության այն խավը, որն անցեյ էր արտադրության կապիտալիստական ձևերին, կազմել է բուրժուազիայի հիմնական բաղկացուցիչ մասը։

Կատեգորիա:Սոցիալական կարգավիճակ
Կատեգորիա:Հասարակության շերտավորում
Մեյսի Ուիլյամս

**Մեյսի Ուիլյամս** (, ), բրիտանացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է Արյա Սթարքի դերով՝ «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալում։

## Կենսագրություն
thumb|right|250px|Մեյսի Ուիլյամսը(կենտրոնում) և Լիամ Կաննինգեմը (ձախ) շրջապատված լրագրողներով
Մեյսի Ուիլյամսը ծնվել է 1997 թվականի ապրիլի 15-ին Բրիստոլեում։ Համալսարանի նախկին կառավարիչ՝ Հիլարի Ուիլյամսի (այժմ՝ Ֆրենսիս) չորս երեխաներից ամենափոքրն է։ Մեյսիի մանկությունն անցել է Սոմերսեթում, նա սովորել է Կլատտոն հիմնական դպրոցում, ապա ավարտել է Հարտոն Հիլլ դպրոցը.։

Մեյսին ճանաչում ձեռք բերեց՝ շնորհիվ «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալում Արյա Սթարքի դերի։

## Կարիերա
Սկսած 2011 թվականի հուլիսից Մեյսի Ուիլյամսը «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալում խաղացել է Արյա Սթարքի դերը, իսկ 2018 թվականի հուլիսին Մեյսի Ուիլյամսը հայտարարեց «Գահերի Խաղում» իր դերն ավարտելու մասին։ Մեյսին շարունակում էր գովեստի խոսքերի արժանանալ երկրպագուների կողմից։ 2012 թվականին նա հաղթեց *Portal Award* անվանակարգում, որպես երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի։ Նույն թվականին նա նաև դարձավ լավագույն երիտասարդ դերասան։ 2013 թվականի մարտին նա առաջադրվեց, որպես լավագույն երիտասարդ դերասան, իսկ նույն թվականի նոյեմբերին հաղթեց *BBC Radio1 Teen Award* անվանակարգում, որպես լավագույն երիտասարդ դերասան։ 2012 թվականին Ուիլյամսը *The Secret of Crickley Hall* ֆիլմում խաղացել է Լորեն Քալիի դերը, նույն թվականին նա նաև նկարահանվել է *Funny or Die* ֆիլմում։ Նա նաև հայտնվել է կարճամետրաժ ֆիլմերում։ 2012 թվականին *Heatstroke*, և 2013 թվականին *Corvidae* և *Up On The Roof* ։ 2014-ին Ուիլյամսը նկարահանվեց նաև *The Falling* անգլիական ֆիլմում, որպես Լիդիա, որը մեծ էկրաններին հայտնվեց 2014 թվականի հոկտեմբերի 11-ին։ 2015 թ․ մարտի 30-ին BBC- ին հայտարարեց, որ Ուիլյամսը հանդես է գալու «Դոկտոր Ով» հեռուստասերիալում։

## Դեյսի
2018 թվականի օգոստոսին Ուիլյամսը ստեղծում է նոր սոցիալական ծրագիր, որը կոչվում է Դեյսի, որի նպատակն է ստեղծել ցանց ստեղծագործ մարդկանց համար։ Դեյսին ցանց է արվեստի, նորաձևության, հեռուստատեսության, կինոյի, լուսանկարչության, երաժշտության և գրականության աշխարհի ստեղծագործող մարդկանց համար։

Ուիլյամսն ասում է․

«*Մեր հիմնական նպատակը արվեստագետների համայնք ունենալն է, որոնք համագործակցում են միմյանց հետ, իրենց աշխատանքը վերբեռնելու, իրենց նախագծերը կիսելու և վերջիվերջո մեր նպատակն է օգնել մարդկանց ստեղծել իրենց կարիերան* »։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Մատինիա

**Մատինիա** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևմտյան մարզում։ Մտնում է Մարանիան գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 22 078մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 408,726 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 54,0 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 24.504.643,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.179,70 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,640 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Ալթուն Գետուկ

**Ալթուն Գետուկ**, ձոր Արևմտյան Հայաստանում, Հին Արշարունիք (ըստ ոմանց Բագրևանդ) գավառի Կապույտ բերդի շրջանում։ Ըստ ավանդության իբր այստեղ են թաքնված Կապույտ բերդի գանձերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան
Ալաթա (գետակ)

**Ալաթա**, գետակ Կիլիկիայում։ Պատկանում է Միջերկրական ծովի ավազանին։ Սկիզբ է առնում Կիլիկյան Տավրոսի հարավային փեշերից և հոսում է Ադանայի շրջանով։ Ջրերը օգտագործվում են ոռոգման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Ադանայի մարզ
Ցիմոլ

150px|մինի|աջից
**Ցիմոլ**, մեթիլիզոպրոպիլբենզոլ, արոմատիկ ածխաջրածին։ Հայտնի են օրթո․․․, մետա․․․, պարա․․․ իզոմերները։ Կարևոր է պարացիմոլը, որը անգույն, բնորոշ հոտով հեղուկ է, հալման ջերմաստիճանը՝ –67,9°С, եռմանը՝ 177,25°С։ Ջրում չի լուծվում, լուծվում է օրգանական լուծիչներում։ Ցիմոլի գոլորշիներն օդում (0,7%) պայթուցիկ են։ Պարունակվում է փշատերև ծառերի խեժում, բևեկնայուղում, բազմաթիվ եթերային յուղերում։ Ստանում են միաօղակ տերպենների դեհիդրմամբ։ Օգտագործվում է որպես լուծիչ և հոտավետ նյութերի արտադրության հումք։

Կատեգորիա:Ածխաջրեր
Լագու դա Պեդրա

**Լագու դա Պեդրա** (), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Պինդարե գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 42 064 մարդ՝ 2005 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 636,467 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 25,7 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1952 թվականի հունվարի 1-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 45.197.297,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.090,01 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,607 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Ազնաբերդ (լեռ)

**Ազնաբերդ**, *Ազնաբյուրդ, Ազնաբյուրտ*, նաև՝ *Ազնավիր*, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային հատվածում, Վահրավար գյուղից արևմուտք, միաժամանակ Նախիջևանի ԻՀ Որդուարի շրջանում), Գանձակ գյուղից 4 կմ արևելք։ Բարձրությունը շուրջ 2715 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Ագ Քյոփրի

**Ագ Քյոփրի**, *Ակ Քյոփրի, Աղ Քյոփրի, Աքքարապի, Աքքիփրի*, լեռ Վանա լճի ավազանում, Վարագա լեռան հարավ-արևմուտքի ծայրում, Բակրաչլի գյուղի մոտակայքում, Վարագավանքից հարավ։ Հիմքով իրար միացած երկու բլուրներ են, կազմված կրաքարերից։ Այստեղից է առաջացել անվան առաջին բաղադրիչը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վասպուրականի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռներ
Բրեժինյու դի Նազարե

**Բրեժինյու դի Նազարե** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Գուրուպի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4096 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 724,441 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 2,4 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 12.687.317,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.848,52 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,673 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Բրեժինյու դի Նազարեի մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Ասիվ Վոժ (Լետնիկի վտակ)

**Ասիվ Վոժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լետնիկ գետի ձախ ափին՝ 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03050100212103000061913**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103006191**
* Ավազանի կոդը — **03.05.01.002**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Լ'Աքվիլա (գավառ)

**Լ'Աքվիլա** (), գավառ Իտալիայի Աբրուցո մարզում։ Գավառի մայրաքաղաքը Լ'Աքվիլան է։
Ամենալեռնային և ամենաքիչ խտություն ունեցող գավառն է և զբաղեցնում է Աբրուցո մարզի տարածքի մոտ կեսը։ Հյուսիսից սահմանակից է Տերամո գավառին, արևելքից՝ Պեսկարա և Կիետի գավառներին, հարավից՝ Իզերնիա գավառին և արևմուտքից՝ Ֆրոզինոնե, Ռիետի և Հռոմ գավառներին։

Լ'Աքվիլա գավառը ընդգրկում Ապենինների ամենաբարձր լեռները (Գրան Սասսո, Մայելլա և Վերինո-Սիրենտե ), ամենաբարձր լեռնագագաթը՝ Կորնո Գրանդեն, Կամպո Իմպերատորե լեռան բարձրավանդակը և Եվրոպայի ամենահարավային սառցադաշտ Կալդերոնը։

## Տնտեսություն և բնակչություն
Գավառը հայտնի է իր բերդերով, ամրոցներով և միջնադարյան բերդաքաղաքներով։ 20-րդ դարավերջից սկսած գավառի երկու ամենամեծ քաղաքներ Լ'Աքվիլան և Ավեցանոն մեծ տնտեսական աճ են ունեցել կապված փոխադրամիջոցների արտադրության, հեռահաղորդակցության և համակարգչային արտադրության հետ։

20-րդ դարում գյուղական շրջաններում բնակչության թիվը խիստ անկում է ապրել, քանի որ տեղի բնակչությունը աշխատանք գտնելու համար տեղափոխվել է մոտակա քաղաքներ։ Սակայն Գրան Սասսո և Մոնտի Դելլա Լագա, Մայելլա ազգային այգիների և Սիրենտե-Վելինո տարածաշրջանային այգու բացումից հետո, շրջանում զարգացել է լեռնային տուրիզմը։ Տուրիզմը և դրան ասոցացվող ծառայությունները զարգացրել են գավառի տնտեսուոյունը և բնակչության թիվը վերականգնվել է տարիների ընթացքում։

Գավառի մակերեսը 5034 կմ² է, բնակչության թիվը՝ 310, 067 (2012)։

### Երկրաշարժեր
Լ'Աքվիլա քաղաքը դիմակայել է բազում երկրաշարժերի 14–րդ, 15–րդ, 16–րդ դարերում, ինչպես նաև՝ 2009 թվականի Ապրիլի 6ին։ Վերջինս ունեցել է 6.3 մագնիտուդ ուժգնություն և մեծ վնաս է հասցրել ոչ միայն քաղաքին, այլև գավառի այլ շրջաններին։

## Գավառի քաղաքներ և կոմունաներ
thumb|left|200px|Գավառի քարտեզը
Գավառն ունի 108 կոմունա, որոնցից ամենամեծերն են՝

## Տես նաև
Լ'Աքվիլա գավառի կոմունաները

## Պատկերասրահ

File:Il Gran Sasso d'Italia, il paretone nord.JPG| Կորնո Գրանդե, Իտալական թերակղզու ամենաբարձր լեռնագագաթը
File:Rocca Calascio.jpg|Սանտա Մարիա դելլա Պիետա և Ռոկկա Կալասսկիո
File:Yellow flowers at Campo Imperatore-1.jpg|Կամպո Իմպերատորեն գարնանը


## Արտաքին հղումներ
* Լ'Աքվիլա գավառի պաշտոնական կայքը 

## Աղբյուրներ
*http://www.earth-prints.org/bitstream/2122/1777/1/03%20d'addezio.pdf 
*http://earthquake.usgs.gov/eqcenter/catalogs/eqs1day-M1.txt 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Շուդա (Իժի վտակ)

**Շուդա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում Յարանսկի և Պիժանսկի շրջաներում։ Գետաբերանը տեղակայված է Իժ գետի ձախ ափին՝ 10 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 42 կմ է։

Գետի ակունքը գտնվում է Յարանսկի շրջանում Սավիչի գյուղից հյուսիս-արևելք։ Գետը հոսում է դեպի արևելք։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ակնդաշտ (դաշտ)

**Ակնդաշտ**, դաշտ Թուրքիայի Վանի մարզում, Մոկս քաղաքից հյուսիս, Մոկս գետի աջակողմյա մասում։ Այստեղով հոսում է Մոկսի վտակներից մեկը, որ դաշտի անունով կոչվում է Ակնդաշտա գետ։ Դաշտի եզրին, բարձրության վրա եղել է Ակնդաշտա վանքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վանի մարզի հարթավայրեր
Ֆլորեսվիլ

**Ֆլորեսվիլ**, քաղաք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Տեխաս նահանգի Ուիլսոն շրջանում։ 2010 թվականի մարդահամարին մարդկանց քանակը հասնում էր 6448 հոգու։ *Ֆլորեսվիլը* գտնվում է *Ուիլսոնի* կոմսության շրջկենտրոննում։ Քաղաքը նաև *[[Սան Անտոնիո]]ի* Մետրոպոլիտենի Վիճակագրական գոտու մաս է։
Ֆլորեսվիլը նախկին Տեխասի կառավարչի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների գանձարանի քարտուղարի և Հանրապետական նախագահական թեկնածուի Ջոն Բոուդեն Քոնալլի ու նրա յոթ եղբայրների ու քույրերի՝ ներառյալ դերասան Մերիլլ Քոնալլիի և Ուեյն Քոնալլիի ծննդավայրն է։ Ջոնի, Մերիլլիի և Ուեյնի բժշկական կենտրոնը Ֆլորեսվիլում անվանվում է Քոնալլի բժշկական կենտրոն։
Ֆլորեսվիլը նաև Վինցենտե Տ. Իքսեմենսի (ծնված 1919 թվականին) ծննդավայրն է ով հավասար Զբաղվածության հնարավորությունների հանձնաժողովի նախկին անդամն է և քաղաքացիական իրավունքների ակտիվիստ։

## Պատմություն
Այս տարածաշրջանի նորաբնակները տեղացի ամերիկացի-հնդկացիներն էին։ Իսպանիայի կողմից Ամերիկայի հայտնաբերումից հետո, արևելյան գաղութացումը կատարվեց քրիստոնեական առաքելության ձևով։
Այսպիսով, 18-րդ դարի կեսերին Ֆլորեսվիլի մոտ հիմնվեց Rancho de las Cabras (այծի ագարակ), որպես ագարակային օպերացիայի առաքելություն Espada առաքելության համար։ Հնդկացի և իսպանացի կովբոյները ապրում և բարգավաճում էին այստեղ՝ պահելով և հոգ տանելով կենդանիների նախիրները։ Սա էր լինելու Տեխասի անասնապահության արդյունաբերության սկիզբը և ավետաբերը։
Այդ քաղաքի հողը և անունը տրվել էր *Flores del Abrego* ընտանիքի պատվին, ովքեր նախկին *Canary Islenders*-ի հետևորդներն էին։ *Don Francisco Flores de Abrego* այստեղի հին գաղութաբնակներից էր, նրա ագարակը գտնվում էձ այժմյան Ֆլորեսվիլից 6 մղոն(10կմ) դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Նրա տղաներից 4-ը ՝ Salvador, Manuel N., Nepomuceno, և Jose Maria -ն ծառայում էին Տեխասում 1835-1836 թթ.հեղափոխությանը։ Don Erasmo Seguin -ը նաև բնակվել է այստեղ վաղ 1824 թ.-ին։ Նրա Casa Blanca ագարակը 9000 ակր ( 36կմ²) էր և գտնվում․ էր այժմյան Ֆլորեսվիլի մոտ։ Նրա որդին՝ Տեխասում ռազմական և քաղաքական գործիչ Խուան Սեգուինը, նույնպես ապրում էր այդ ագարակում։

## Պատկերասրահ

Ar126142815616793.jpg|Բարի գալուսը Ֆլորեսվիլլ
Wilson County Courthouse RAW9238-S.jpg|Ուիլսոն Քոնտի դատարան 


Կատեգորիա:Տեխասի քաղաքներ
Սազ (գետ)

**Սազ**, գետակ Արաքսի ավազանում։ Հոսում է Էրզրումի նահանգի Բայազետի գավառի տարածքով։ Ստորին հոսանքը կոչվում է *Սարըսու*։ Եվրոպացի ճանապարհորդները երբեմն անվանում են Ալզաս։ Գետի ավազանում կան շամբուտներ, որից Ղ. Ալիշանը ենթադրում է, որ հայկական աղբյուրներում հիշատակված Շամբն Կոգովիա վայրը այս գետակի հովտում էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Տուրբուլյան կապույտ

**Տուրբուլյան կապույտ**, կոմպլեքսային միացություն։ Կապույտ, ջրում չլուծվող, պինդ նյութ է։ Կոլորիդային լուծույթի ձևով ստացվում է երկաթի (II) լուծելի աղերի և արյան կարմիր աղի լուծույթները միախառնելիս։ Տուրբուլյան կապույտn ունի ոչ թե Fe3[Fe(CN)6]2, այլ Fe4[Fe(CN6)3 կամ Kx Fey [Fe(CN6)zn] բաղադրությունը։ Այդ հետևանք է լուծույթի և կոմպլեքսային իոնի միջև ընթացող իոնափոխանակման՝ 4FeS04+4K3[Fe(CN)6] = 4K2S04+ +4K4[Fe, (CN)6]+Fe4[Fe(CN)6]3։ Տուրբուլյան կապույտի և բեռլինյան լազուրի նույնությունը ապացուցված է մյոսբաուերյան սպեկտրաչափական եղանակով։ Տուրբուլյան կապույտի առաջացումը օգտագործվում վերլուծական քիմիայում՝ CN, Fe2+, Fe3+ և [Fe(CN6]-3 իոնները հայտնաբերելու համար։

Կատեգորիա:Հեքսացիանոֆերատներ
Կատեգորիա:Երկաթի աղեր
Ալափունար (գետակ)

**Ալափունար**, գետակ Կիլիկիայում։ Սկիզբ է առնում Սսի ժայռի արևելյան փեշերից և թափվում Սաուրան գետը՝ վերջինիս Սսի գետի հետ խառնվելու վայրից փոքր-ինչ հյուսիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Փոքր Կերաս

**Փոքր Կերաս** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում Յարանսկի և Պիժանսկի շրջաներում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կայա գետի ձախ ափին՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **10010300312111100035072**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **111103507**
* *Ավազանի կոդը* - ** 10.01.03.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **11**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Անցմնցուկ (գետակ)

**Անցմնցուկ**, *Ալափար, Ասմնձակ, Ասմնցուկ*, գետակ Դաշտային Կիլիկիայում, Պիռամոս գետի ավազանում։ Ըստ Ղ. Ալիշտնի թերևս թափվհևէ է Ստաբան կամ Սսի գետը (Սեո ջուր)։ Երբեմն կոչվում է ափին գտնվող Ալափար գյուղի անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Վանդերլանդիա

**Վանդերլանդիա** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Արագուաինայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 022 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 373,055 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 8,0 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 23.144.095,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.167,46 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,633 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Վանդերլանդիայի մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Բադվոժ (Վոյ Վոժի վտակ)

**Բադվոժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վոյ Վոժ գետի ձախ ափին՝ 30 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դոնի Ռոստով ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061982
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006198
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բյուրեղապակի

thumb|right|250px|Բյուրեղապակյա բաժակ
**Բյուրեղապակի,** հատուկ տեսակի ապակի, որի բաղադրության մեջ մտնում է կապարի կամ բարիումի օքսիդ։

Բյուրեղապակի է անվանվել լեռնաբյուրեղի (վանակի) հետ նմանություն ունենալու համար։ Բյուրեղապակյա իրերին հատուկ է պատերի հաստությունը, լույսի ճառագայթի բեկման բարձր գործակիցը, արտակարգ փայլը։ Դրանք զարդանախշելու ձևերն են փորագրությունը (ոչ խորը փայլատ նախշեր), նիստավորումը կամ կոդավորումը (լայն, հղկած, փայլեցրած նիստեր), փորվածքը (խորը ակոսներ, որոնց հաճախակի հատումից առաջանում է ցանց՝ այսպես կոչված «ալմաստե նիստ»), ողորկումը։

[thumb|right|250px|[Վակլավ Հավելի ձեռքի տեղը բյուրեղապակում, որը պահպանվում է Չեխիայում գտնվող թանգարանում]]
## Պատմություն
Բյուրեղապակյա իրեր նախ պատրաստվել են Անգլիայում (17-րդ դարի կես)։ 1816 թվականին Ֆրանսիայի Բակկարա քաղաքում կազմակերպվել է բյուրեղապակու արտադրություն։ Ռուսաստանում բյուրեղապակու արտադրությունը զարգացել է (18-րդ դարի 2-րդ կես-19-րդ դարի 1-ին կես) Պետերբուրգի ապակու գործարանում։ 19-20-րդ դարերում ստեղծվել է նաև գունավոր բյուրեղապակի։ Սովետական շրջանում բյուրեղապակու արտադրություն է տեղի ունեցել նաև Լենինգրադի գեղարվեստական և տեսակավոր ապակու, Դյատկովոյի և Գուս-Խրուստալնիի գործարաններում։ Բարձրորակ գեղարվեստական իրեր են արտադրվում Չեխիայում (Ժելեզնի-Բրոդ)։

Կատեգորիա:Ապակի
Աչքեր առանց դեմքի

**Աչքեր առանց դեմքի** (ֆր.՝ Les yeux sans visage), 1960 թվականին նկարահանված ֆիլմ, ռեժիսորը Ժորժ Ֆրանժյուն է։

## Սյուժե
Անհայտ մարդիկ առևանգում և սպանում են պրոֆեսոր Ժենեսսեյի աղջկան։ Աղջկա թաղման արարողությունը կազմակերպում է հենց հայրիկը։ Բայց ամեն բան այդպես պարզ չէր, աղջիկը ողջ էր։ Բժիշկը դիմային փորձեր էր կատարում անմեղ աղջիկների երեսներին։ Եվ պրոֆեսորի օգնական Լուիզան բոլոր աղջիկներին բաց է թողնում։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Internet Movie Database
* Rotten Tomatoes 
* Metacritic

Կատեգորիա:1960 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Իտալական սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Աղդաշ (լեռ, Արցախ)

**Աղդաշ**, լեռ Ադրբեջանի Ֆիզուլիի շրջանի արևելյան մասում, բարձր մոտ 236 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Ֆիզուլիի շրջան
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության լեռներ
Աղմեզեր (լեռ, Կարս)

**Աղմեզեր**, լեռ Արաքսի ձախ մասում, Կաղզվանի շրջանում։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Կարսի սարահարթ
Լագու դուս Ռոդրիգիս

**Լագու դուս Ռոդրիգիս** (), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Մեդիու Մեարինի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 7925 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 195,222 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 40,6 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1997 թվականի հունվարի 1-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 14.861.131,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.820,77 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,575 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Փանջաբի գրականություն

**Փանջաբի գրականություն**, Հնդկաստանի Փանջաբ նահանգում և Պակիստանի տարածքի նշանակալի մասում ապրող փանջաբցիների գրականությունը։ Ամենավաղ շրջանի հուշարձանները վերաբերում են 8-10-րդ դարերում, երբ իրենց հիմներն են ստեղծել Գորաքնաթը, Զալանդհարինաթը, Չարպատը (890-990) և այլ արտահայտիչներ։ Այդ շրջանում են ստեղծվել վարաները։ Առաջին հայտնի բանաստեղծը սուֆի Ֆարիդն է։ Փանջաբի ժողովրդի համախմբման ընթացքը և հակաավատատիրական շարժումների աճն է արտահայտվել սիքերի սուրբ գրքում։ փանջաբի գրականության մեջ կարևոր տեղ է գրավում «Տասներորդ գուրույի գիրքը» (1724), որտեղ ամփոփվել են սիքերի գուրու Գովինդ Մինգհի (1666–1708) գեղարվեստական ու փիլիսոփայական երկերը, ինչպես նաև նրա հետևորդների ստեղծագործությունները։ 18 և 19-րդ դարի 1-ին կեսի գրականությունը զարգացել է ազգային ինքնագիտակցության բարձրացման և ավատատերերի դեմ պայքարի նշանաբանով․ այդ ժամանակի տրամադրություններն են արտացոլվել սուֆիների պոեզիայում։ 19-րդ դարի առաջին կեսին, բրիտանական գաղութատիրության դեմ փանջաբցիների պայքարի հետ կապված, փանջաբի գրականությունում զարգացել է հայրենասիրական թեման, 19-րդ դարի կեսից ուժեղացել են ազատասիրական և դեմոկրատական մոտիվները։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին շատ գրողներ հանդես են եկել ոչ միայն փանջաբերենով, այլև ուրդու, հինդի և անգլերեն լեզուներով։ 20-ական թվականներին հեղափոխական գրկականության ձևավորման սկիզբը դարձան Գադար ազգային–հեղափոխական կուսակցության հրատարակումները։ 20–30-ական թվականներին զարգացել են լրագրությունը, վեպի, պատմվածքի, հրապարակագրության ժանրերը։ 1926 թվականին առաջադեմ գրողները միավորվել են փանջաբի գրական ընկերության, իսկ 1936 թվականից՝ Առաջադեմ գրողների համահնդկական ասոցիացիայի մեջ։ 1947 թվականին Հնդկաստանի անկախություն ձեռք բերելուց և Պակիստանի երևան գալուց հետո էլ փանջաբի գրականությունը շարունակեց մարտական ավանդույթները։ 1960–1970-ական թվականներին աճել է գրականության սոցիալական կշիռը, ուժեղացել է առաջադեմ գրողների պայքարը ընդդեմ մոդեռնիզմի, ինչպես նաև փանջաբի գրականության կրոնահամայնքային սահմանափակության վիճակին վերադարձնելու՝ աջակողմյան փորձերի դեմ։ Հնդկաստանում փանջաբի գրականությսն առաջատար ուղղությունը քննադատական ռեալիզմն է։ Պակիստանում հատկապես 1860-1870-ական թվականներին փանջաբի գրականության մեջ աչքի են ընկել Մ․ Նիյազին, Ա․ Նագին, Մ․ Սոֆդարը, Մ․ Բհաթին, Զ․ Իքբալլը, Ա․ Էհսանը։

Կատեգորիա:Հնդկական գրականություն
Կատեգորիա:Փանջաբ
Բնագիր

**Բնագիր**, տեքստ [լատ․ textus — հյուսվածք, կապ (բառերի)], երկի հեղինակի ստեղծած անմիջական օրինակը։ Բնագրի ոչնչանալու, անհայտանալու դեպքում գեղարվեստական երկի հետագա հրատարակություններում հիմք է ընդունվում տվյալ երկի առաջին կամ հեղինակային դիտողություններով ու լրացումներով որևէ հրատարակությունը։ Գրական բնագրերի գիտական հրատարակության խնդրով զբաղվում է գրականագիտության ճյուղերից մեկը՝ տեքստաբանությունը (բնագրագիտությունը)։

Կատեգորիա:Գրականության տեսություն
Գոյանորտի

**Գոյանորտի** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Միրասեմա դու Տոկանտինսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4 608 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 800,974 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 2,6 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1989 թվականին։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 10.507.429,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.228,98 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,640 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Գոյանորտիի մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Դոնի Ռոստով (օդանավակայան)

**Դոնի Ռոստով**, միջազգային օդանավակայան, որը գտնվում է Դոնի Ռոստովում։ Օդանավակայանը գտնվում է քաղաքի կենտրոնից 8 կմ հեռավորության վրա։ Օդանավակայանը միակ միջազգային օդանավակայանն է Ռոստովի մարզում։ 2014 թվականին օդանավակայանը տեղափոխել է ավելի քան 2,342 մլն ուղևոր։ Ըստ պաշտոնական կայքի տվյալներով օդանավակայանը 2014 թվականին իրականացրել է ռուսական և արտասահմանյան ավիաընկերությունների կողմից 78 կանոնավոր չվերթներ։ Օդանավակայնի հիմնական ավիափոխադրողներն են «Դոնավիա»-ն, «ՅուՏէյր»-ը և «S7 Airlines»-ը։ Օդանավակայանը շահագործում է հետևյալ ինքնաթիռները՝ Airbus A310, Airbus A319, Airbus A320, Boeing 737 Classic, Boeing 737, Boeing 757, Boeing 767 և CRJ։

## Պատմություն
Օդանավակայանը հիմնադրվել է 1925 թվականին, և առաջին չվերթը իրականացվել է նույն թվականի հունիսի 25-ին, Դոնի Ռոստովից դեպի Մոսկվա։ 1926 թվականին բացվեց նոր չվերթ հետևյալ ուղղությամբ՝ Թբիլիսի - Դոնի Ռոստով - Մոսկվա։ 2011 թվականին օդանավակայնը տեղափոխել է ավելի քան 1,5 մլն ուղևոր։

## Ուղղություններ

### Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օդանավակայանի պաշտոնական կայք
* Օդանավակայնի լուսանկարները
* Դոնի Ռոստովի վիրտուալ օդանավակայանը 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի օդանավակայաններ
Ալաուկ

**Ալաուկ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում Յարանսկի և Պիժանսկի շրջաներում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկա գետի ձախ ափին՝ 71 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 23 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **10010300612111100040493**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **111104049**
* *Ավազանի կոդը* - **10.01.03.006**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **11**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բադյա (Գուդիրվոժի վտակ)

**Բադյա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը գտնվում է Վուկտիլ գետի աջ ափին՝ 86 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 38 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դոնի Ռոստով ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061579
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006157
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բյուզանդական իրավունք

**Բյուզանդական իրավունք**, VI-XV դարերի Բյուզանդական կայսրության իրավունքը, որը հռոմեական ստրկատիրական իրավունքի մշակումներից մեկն էր։ Բյուզանդական իրավունքում, առանձնապես Հուստինիանոսի կոդիֆիկացիայից հետո, իր ցայտուն արտահայտությունը գտավ ֆեոդալական իրավունքը։ Բյուզանդական իրավունքի պատմական նշանակությունը պայմանավորված է այն դերով, որ խաղացել է Բյուզանդական կայսրությունը Եվրոպայի և Առաջավոր Ասիայի կյանքում։ Բյուզանդական իրավունքի համար հատկանշական է աշխարհիկ և կրոնական օրենքների զուգահեռ գոյությունը։ Դա բացատրվում է նրանով, որ Բյուզանդիայում կայսրի ձեռքում էր կենտրոնացված ոչ միայն աշխարհիկ, այլև հոգևոր իշխանությունը։ Հոգևոր և աշխարհիկ նորմերը համախմբվում էին հատուկ ժողովածուներում՝ նոմոկանոններում։ Ժամանակի տեսակետից բյուզանդական իրավունքի վերջին պատմական աղբյուրը Կոստանդին Արմենոպուլոսի «Վեցամատյանն» է (1345 թվական)։ Բյուզանդական իրավունքի շատ դրույթներ փոխ են առնվել Հայաստանի ֆեոդալական ժամանակաշրջանի իրավունքի կողմից։

Կատեգորիա:Իրավական նորմեր
Նիկոլայ Աբուտկով

270px|մինի|«Ձմեռ. տեսարան Պետերբուրգից» կտավը (1858)
**Նիկոլայ Գրիգորևիչ Աբուտկով** (, ), 19-րդ դարի ռուս նկարիչ։

Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում՝ Սոկրատ Վորոբյովի արվեստանոցում։ Հայտնի է որպես տաղանդավոր բնանկարիչ, սովորում էր նաև վիմագրություն։ Մահացել է 26 տարեկանում։

## Նկարներ
Արվեստի ակադեմիայի ցուցահանդեսներին ներկայացրած աշխատանքները.
* 1858 «Տեսարան Տվերի մերձակայքում»
* 1859 «Ձմեռ. տեսարան Պետերբուրգից» (արժանացել է փոքր արծաթե մեդալի. ներկայումս պահվում է Ռուսական թանգարանում)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Агафонов Н. Я.* Казань и казанцы — Казань, 1906. — С. 58.
* *Кондаков С. Н.* Список русских художников к Юбилейному справочнику Императорской академии художеств. — Пг., 1915. — С. 1.
* Художники народов СССР: биобиблиографический словарь. Том 1. — М., 1970. — С.
* Русские художники XVIII—XX веков. Сводный список художников, встречающихся в справочной литературе. — М., 2005. — С. 6.
* Русская зима. — СПб., 2010. — С. 14.
## Արտաքին հղումներ
* * Նկարիչների բառարան

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Ալարիկ (գետ)

**Ալարիկ**, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արևմտյան Եփրատի ձախակողմյան վտակ Թուզլուսուի ձախակողմյան օժանդակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Թուզլուսու գետի վտակներ
Լիմա Կամպուս

**Լիմա Կամպուս** (), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մեդիու Մեարին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 967 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 321,932 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 34,1 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1962 թվականի հունվարի 15-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 11.457.917,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.054,38 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,581 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Ակդաղ (լեռ, Ամասիա)

**Ակդաղ**, լեռնագագաթ Պոնտոսում, Պոնտական լեռնաշղթայում, Ամասիայի մարզում։ Գտնվում է Մարզվանի մոտ՝ Ամասիա քաղաքից հյուսիս-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պոնտոսի լեռնային համակարգ
Կատեգորիա:Ամասիայի մարզի լեռներ
Օրգանիզմի ցրտահարություն

**Օրգանիզմի ցրտահարություն**, հյուսվածքների վնասումը ցրտի ազդեցության հետևանքով։

Առավել հաճախ ցրտահարվում են ստորին, հազվադեպ՝ վերին վերջույթները, քիթը, ականջախեցիները և այլն։ Երբեմն ցրտահարությունը առաջանում է ոչ մեծ սառնամանիքի (–3&nbsp;°C-ից մինչև 5&nbsp;°C) ժամանակ և նույնիսկ 0&nbsp;°C-ից բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում, որը սովորաբար պայմանավորված է օրգանիզմի դիմադրողականության անկումով (արյան կորուստ, քաղց, հարբածություն և այլն)։ Նպաստող գործոններն են քամին, օդի բարձր խոնավությունը։ Ցրտի ազդեցությանն օրգանիզմը հակազդում է ծայրամասային արյան անոթների ռեֆլեքսային կծկանքով։ Հյուսվածքների փոփոխությունները կախված են ցրտի ազդեցության տևողությունից և ինտենսիվությունից։

## Ցրտահարության տեսակներ
Տարբերում են ցրտահարության 4 աստիճաններ,

* առաջին աստիճանի դեպքում մարմնի ցրտահարված հատվածը սկզբում կարմրում է, ապա գունատվում, կորցնում զգացողությունը, երբեմն առաջանում է ծակոցների և կսկծոցի զգացում։ Ցրտահարված հատվածը տաքացնելուց հետո մաշկը կարմրում է և ուռչում, նկատվում են թեթևակի ցավեր, այրոց, 2–3 օր անց բոլոր ախտանշանները լրիվ վերանում են։ 
* երկրորդ աստիճանի ցրտահանությունից խանգարվում է արյան շրջանառությունը, սակայն արյան անոթների փոփոխությունները դարձելի են․ մաշկը խիստ գունատվում է, առաջանում են հեղուկով լցված բշտիկներ։ Երկարատև ցրտահարվելիս կամ շատ ցածր ջերմաստիճանի ազդեցությունից առաջանում է 3-րդ աստիճանի ցրտահարություն, որի դեպքում խիստ խանգարվում է արյան շրջանառությունը։ 
* երրորդ աստիճանի ցրտահարության առաջին օրերին նկատվում է զգացողության լրիվ կորուստ, այնուհետև առաջանում են ուժեղ ցավեր։ 
* չորրորդ աստիճանի ցրտահարությունն ուղեկցվում է ոչ միայն փափուկ հյուսվածքների, այլև ոսկրերի մեռուկացումով։

## Առաջին օգնության միջոցներ
Առաջին օգնության հիմնական նպատակը մարմնի ցրտահարված հատվածի արյան շրջանառության անհապաղ վերականգնումն է։ Ոտքերի և ձեռքերի առաջին և երկրորդ աստիճանների ցրտահարության դեպքում վերջիններս տաքացնել 18–20&nbsp;°C ջրում, աստիճանաբար ջրի ջերմաստիճանը բարձրացնելով 37–38&nbsp;°C, կատարել սպիրտով շփումներ, դնել մանրէազերծ չոր վիրակապ, տալ տաք թեյ, ոչ մեծ քանակությամբ ալկոհոլային խմիչք։ Երկրորդ և երրորդ աստիճանների ցրտահարության դեպքում հակափայտացման շիճուկի ներարկում, անտիբիոտիկներ և այլն։ Երրորդ և չորրորդ աստիճանների տարածուն ախտահարման ժամանակ մարմնի ցրտահարված հատվածը ծածկում են մանրէազերծ անձեռոցիկով, կապում և տեղափոխում վիրաբուժական բաժանմունք։

## Կանխարգելում
Տաք, չսեղմող հագուստ և չթրջվող կոշիկներ, ոտքերի գերքրտնարտադրությունը վերացնող միջոցներ, տաք սննդի կանոնավոր ընդունում և այլն։

Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Ախնջի

**Ախնջի**, գետակ Հայաստանի Տավուշի մարզում։ Սկիզբ է առնում Միափորի լեռնաշղթայի հյուսիս ստորոտից, հոսում է Այգեձոր գյուղի հյուսիս կողմով և միանում է Տավուշին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Տավուշ գետի վտակներ
Գուարաի

**Գուարաի ** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Միրասեմա դու Տոկանտինսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 21 175 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 268,147 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 9,3 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1968 թվականի փետրվարի 5-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 53.232.636,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.578,48 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,719 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Աշխարհագրություն
Տեղանքի կլիման արևադարձային է։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ  Գուարաիի մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Վլադիմիր Բոգաչով

**Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Բոգաչով** (, ), խորհրդային երկրաբան, երկրաբանահանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1937 թվական)։ Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը (1905 թվական)։

Բոգաչևն ուսումնասիրել է երկրաբանական բոլոր հասակների տարբեր տեսակների բրածո մնացորդները։ Նրա աշխատությունները նվիրված են Կովկասի երկրաբանության, Պոնտ–Կասպիական մարզի նեոգենի–անթրոպոգենի նստվածքների շերտագրության և հնէաբանության հարցերին։ Մի քանի անգամ (1930–1935 թվականներ) եղել է ՀԽՍՀ–ում, ուսումնասիրել Մերձերևանյան շրջանի պալեոգենի և նեոգենի նստվածքների շերտագրությունը և բրածո մնացորդները։

Կատեգորիա:Խորհրդային երկրաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Օշտորմա

**Օշտորմա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում Յարանսկի և Պիժանսկի շրջաներում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկի գետի աջ ափին՝ 101 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 36 կմ է։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **10010300512111100040388**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **111104038**
* *Ավազանի կոդը* - **10.01.03.005**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **11**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ասիվ Վոժ (Լիստվենիչնայայի վտակ)

**Ասիվ Վոժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լիստվենիչնայա գետի աջ ափին՝ 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դոնի Ռոստով ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03050300112103000078091**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103007809**
* Ավազանի կոդը — **03.05.03.001**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **0**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Աղասար (լեռ)

**Աղասար**, *Դուջդաղ*, լեռ Ադրբեջանի Օրդուբադի շրջանում (հյուսիս-արևմտյան մասում), Զանգեզուրի լեռնաշղթայում, Ներքին Ագուլիս գյուղի մոտ։ Լերկ է ու բուսականությամբ զուրկ։ Գտնվում է Գինդար լեռից մոտ 2 կմ հարավ։ Ծովի մակարդակից ունի մոտ 1260 մետր բարձրություն։ Լեռնաշղթան ձգվում է մինչև Նունիս գյուղի լեռնախմբերը։ Այս լեռան փեշին է գտնվում Ագուլիսի Մեծ Աստվածածին վանքի համալիրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Կատեգորիա:Օրդուբադի շրջան
Բնածին տարրեր

**Բնածին տարրեր**, բնական պայմաններում ազատ վիճակում գտնվող քիմիական տարրեր։ Հայտնի են 40-ից ավելի բնածին տարրեր։ Երկրակեղևում մի շարք քիմիական տարրերի բնածին վիճակը կայուն է (օրինակ ոսկի, պլատինի խմբի մետաղներ օսմիում, իրիդիում, ռոդիում, ռութենիում և պալադիում)։ Բնածին ձևով հաճախ հանդիպում են նաև արծաթը, պղինձը, բիսմութը, ծծումբը, ածխածինը (ալմաստի և գրաֆիտի ձևով)։

Կատեգորիա:Քիմիա
Տրանսլյացիա (հեռուստառադիո)

**Տրանսլյացիա** ( *փոխանցում* ), ԶԼՄ-ի տեսակ ունկնդիրների անսահմանափակ քանակով։ Զարգացած երկրներում ռադիո-տրանսլյացիային ունկնդրում է բնակչության 90% (օրական 1,5-2 ժամ)։ Ռադիո-տրանսլյացիան որպես ՝ ժամանակի անցկացման միջոց, զիջում է միայն հեռուստատեսությանը։ Այն իրականացվում է ռադիոկենտրոնների շնորհիվ և ընդունվում է ռադիոընդունիչների կողմից։ 
## Ժանրեր
*Սոցիալ-քաղաքական, հաղորդվում է ռադիոտեղեկատվություն՝ ռեպորտաժներ, հարցազրույցներ, զրույցներ
*Գեղարվեստա-հրապարակախոսական, հաղորվում են ֆիլմեր, կոմպոզիցիաներ
*Գեղարվեստական, հաղորդվում են պիեսներ, դրամաներ 
## Աղբյուներ
* Սովետական հանրագիտարանային բառարան, dic.academic.ru

Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն
Աղդաբան Փոքր

**Աղդաբան Փոքր**, *Ախտաբան Փոքր*, լեռնագագաթ Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի միջին հատվածում։ Նախիջևան քաղաքից հյուսիս-արևելք, Արաքս և Որոտան գետերի ջրբաժանում։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Բարձրությունը մոտ 2371 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Աղի լճակ

**Աղի լճակ**, լճակ Հայկական լեռնաշխարհում։ Գտնվում է Վանա լճից հարավ-արևելք։ Փակ լիճ է, ջրերը աղի։

## Տես նաև
* Աղի լիճ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր
Կատեգորիա:Վանի մարզի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Աղջուր (գետակ)

**Աղջուր**, գետակ Հայաստանի Արարատի մարզում, Վեդի գետի աջակողմյան վտակը։ Երկարությունը 17 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Վեդի գետի վտակներ
Գուրուպի

**Գուրուպի** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Գուրուպի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 71 197 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 836,65 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 39,45 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1958 թվականի նոյեմբերի 14-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 675.700.000,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 9.431,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,793 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Աշխարհագրություն
Տեղանքի կլիման արևադարձային է։

## Սպորտ
Քաղաքում գործում է համանուն ֆուտբոլային ակումբ։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Գուրուպիի մասին 

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Աղունդիր (գետ)

**Աղունդիր**, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, Օլթիի ձախակողմյան վտակ Պեյնակի օժանդակը։ Լեռնային արագահոս գետ է, ավազանն ամբողջապես անտառածածկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Բեզվոլոսնայա

**Բեզվոլոսնայա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի ձախ ափին՝ 1451 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 64 կմ, ջրահավաք ավազանը՝ 582 կմ²։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դոնի Ռոստով ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000058204
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005820
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ալեն Ռոբ-Գրիյե

**Ալեն Ռոբ-Գրիյե** (, ), ֆրանսիացի գրող և կինոռեժիսոր։ «Նոր վեպ» ուղղության հիմնադիրներից։

Կրթությամբ ինժեներ ագրոտեխնիկ։ Ռոբ-Գրիյեի դիմազուրկ-մակերեսային պատմություններում իրերի ձանձրացնող նկարագրությունը դուրս է մղում և՛ իրադարձությունները, և՛ մարդկանց կերպարները («Նայողը», 1955, «Խանդ», 1957, վեպեր)։ Ժամանակի ընթացքում բառերի այդ նատյուրմորտները վերաճում են քաոսային, քմահաճ ու պակասավոր աշխարհի պատրանքների («Լաբիրինթոսում», 1959, վեպ, «Անցյալ տարի Մարիենբադում», 1961, կինոսցենար), մի աշխարհ, որին չեն կարող շունչ տալ ո՛չ ոստիկանական պատահարը («Ժամադրությունների տունը», 1965, վեպ), ո՛չ քաղաքական հրատապ հարցերին ձևականորեն արձագանքելը («Հեղափոխության նախագիծ՝ Նյու Յորքի համար», 1970, վեպ), ո՛չ հիվանդոտ տարփամոլությունը («Աստիճանաբար սահելով դեպի վայելքը», 1973, վեպ և կինոֆիլմ)։

## Հայերեն հրատարակություններ
* Խանդը (վեպ), Երևան «ակտուալ ա» 2014, թարգմանությունը ֆրանսերենից՝ Անահիտ Ավետիսյանի։
* Ներածություն գրողի կյանքի (էսսեների ժողովածու), Երևան «ակտուալ ա» 2014, թարգմանությունը ֆրանսերենից՝ Անահիտ Ավետիսյանի։
* Ապրել եմ գրականությամբ (էսսեներ), Երևան «Փրինթինֆո» 2015։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Արսիանի լեռնանցք

**Արսիանի լեռնանցք**, լեռնանցք Հայկական լեռնաշխարհում, Արսիանի լեռնաշխարհում, Արսիան լեռնագագաթից մոտ 2 կմ հյուսիս, Արդվինի շրջանում։ Բարձր 2070 մետր։

Կազմված է թերթաքարերից և ավազաքարերից, տեղ-տեղ՝ հրաբխային ապարներից։ Արմ․ լանջերը խիստ մասնատված են Ճորոխ գետի՝ Օլթի, Արտանուջ, Մուրջախևի վտակներով։ Արլ․ աստիճանաձև լանջերը միաձուլվում են Արդահանի և Գյոլեհի գոգավորություններին։ Արլ-ում անջատվում են Կեմարի և Ուլզարի սարավանդանման լեռնաբազուկները։

Կլիման ցամաքային է՝ խստաշունչ ձմեռով, երկարատև հզոր ձնածածկույթով և զով ամառով։ Տարեկան տեղումները 500–900 մմ են, տարածված են անտառային և լեռնային սևահողերը, ենթալպյան և ալպյան մարգագետնային հողերը։ Լանջերը ստորոտում ծածկված են հաճարենու և շագանակենու, վերևում՝ հաճարենու և եղևնու անտառներով, ապա՝ ալպյան մարգագետիններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Մեծ Օշլա

**Մեծ Օշլա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում Յարանսկի և Պիժանսկի շրջաներում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուստե գետի աջ ափին՝ 107 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 73 կմ է։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **08010400712112100001166**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **112100116**
* *Ավազանի կոդը* - **08.01.04.007**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **12**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Ժակ Ադամար

**Ժակ Ադամար** (, ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս, մեխանիկ, Փարիզի ԳԱ անդամ (1912), ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամ (1929)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է դեկտեմբերի 8-ին, Վերսալում։ Զբաղվել է դիֆերենցիալ հավասարումների, կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների, պարզ թվերի տեսություններով։ Ապացուցել է պարզ թվերի բաշխման ասիմպտոտական օրենքը։ Ադամարը ավանդ ունի ֆունկցիոնալ անալիզի ստեղծման մեջ։

Զբաղվել է նաև մեխանիկայով (հավասարակշռության կայունության պրոբլեմով) և մաթեմատիկայի դասավանդման հարցերով։ Մահացել է հոկտեմբերի 17-ին, Փարիզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մեխանիկներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Սաբիր Ռիզաև

**Սաբիր Ալեքպերի Ռիզաև** (), խորհրդային թատերագետ, կինոգետ։ Ազգությամբ՝ ադրբեջանցի։ ՀՍՀՄ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1975)։ Արվեստագիտության դոկտոր (1969)։

1951 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի թատերագիտական բաժինը, ապա՝ Լենինգրադի թատրոնի, երաժշտության և կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1954 թվականից եղել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի սցենարական բաժնի վարիչը, զուգահեռաբար՝ ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտի ավագ գիտական աշխատող, 1969 թվականից՝ տնօրենի տեղակալ գիտական գծով, 1975 թվականից՝ նաև Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների տան միության քարտուղար։ Աշխատություններին բնորոշ է գիտական հիմնավորվածությունը, արվեստի տրամաբանական ընդհանրացումները և փաստացի նյութի հարստությունը։ Բազմաթիվ հոդվածներ ունի հայ թատերական նշանավոր գործիչների և ներկայացումների, ինչպես և հայ կինոարվեստի զարգացման խնդիրների վերաբերյալ։

## Երկեր

* Մաքսիմ Դորկու դրամատուրգիան հայ բեմում, Ե․, 1956։
* Հրաչյա Ղափլանյան, Ե․, 1969։
* Վարդան Աճեմյան, Ե․, 1972։
* Թատրոն, Ե․, 1976։
* Թատերայնություն, Ե․, 1978։
* Со Станиславским, Е․, 1963;
* Армянская художественная кинематография, Е․, 1963;
* Страницы дружбы, Баку, 1964;
* Режиссура в армянском театре, Е․, 1968;
* Рачия Нерсесян, М․, 1968․

### Մամուլ
* Ռուբեն Մամուլյան, «Գարուն», 1967, № 6

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Սաբիր Ռիզաև․ Ստեղծագործական բարեկամությունից ծնված

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի թատերագետներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ