Ռիկսա Դանիացի

**Ռիկսա Դանիացի** (,), Էստրիդսենների տոհմի արքայադուստր, Դանիայի թագավոր Վալդեմար I Մեծի դուստրը։ Էրիկ X թագավորի կինը, ամուսնության արդյունքում Շվեդիայի թագուհի։

## Ծագում
Ծնվել է 1174 թվականին, կամ մոտավորապես 1190 թվականին։ Դանիայի թագավոր Վալդեմար I Մեծի և թագուհի Սոֆիայի՝ Ռյուրիկովիչների տոհմի արքայադստեր դուստրն է եղել։ Հոր կողմից՝ նա Շլեզվիգի կոմսի և Օբոդրիտների գերագույն իշխան Կնուդ Լավարդի և Ռյուրիկովիչների տոհմի արքայադուստր Ինգեբորգ Մստիսլավովնայի թոռնուհին է եղել։ Մոր կողմից նա Մինսկի և Պոլոտսկի իշխան Վոլոդար Գլեբովիչի և Լեհաստանի Ռիկսա քաղաքացու թոռնուհին է եղել, Պիաստների տոհմի արքայադուստր, իսկ հաջորդ ամուսնության ժամանակ՝ Շվեդիայի թագուհի։

Միխայիլ Վասիլևիչ Լոմոնոսովի վկայությամբ՝ մոր կողմից նա մեծ իշխան Մստիսլավ Վլադիմիրովիչի թոռնուհին է եղել և Նովգորոդի փոխիշխան Դմիտրի Զավիդիչի դստեր, որի անունը հայտնի չէ։

## Ամուսնություն և սերունդ
1210 թվականին Սվերկերների տոհմի թագավորին ճակատամարտում հաղթելուց հետո, Էրիկի տոհմի թագավորը որոշել է բարիդրացիական հարաբերություններ հաստատել դանիացիների հետ, որոնք աջակցել են իր հակառակորդին: Որպես կողմերի միջև հաշտեցման նշան Դանիայի թագավոր Վալդեմար II-ը նրան կնության է տվել իր կրտսեր քրոջը:

Երբ Ռիսկա Դատսկայան ժամանել է Շվեցիա՝ ապագա ամուսնու մոտ, նրան դիմավորել է ձիավարող շվեդ ազնվականների և ազնվականուհիների փոքր շքախումբ։ Արքայադուստրը զարմացել է, որ իր համար կառք չեն բերել։ Տեղի ազնվական կանայք պատասխանել են, որ եթե ապագա թագուհին ցանկանում է ընդունվել իր նոր հպատակների կողմից, ապա նա պետք է հետևի նրանց սովորույթներին։

Նույն 1210 թվականին Ռիկսա Դանիացին ամուսնացել է Շվեցիայի արքա **Էրիկ** **X-**ի հետ (մահ. 10.04.1216), առաջին շվեդ միապետը, որը թագադրվել է արքեպիսկոպոսի կողմից Հին Ուփսալայում՝ սուրբ թագավոր Էրիկի մասունքների մոտ։ Սա թագավորի երկրորդ ամուսնությունն է եղել, որի հետ Ռիկսան ունեցել է երեք երեխա՝ երկու դուստր և մեկ որդի՝

* **Սոֆիա** (մահ մինչև 24.04.1241), մինչև 1237 թվականի փետրվարի 15-ը նա ամուսնացել է Մեկլենբուրգի և Ռոստոկի արքայազն **Հենրի Բորվին III**-ի հետ (02.12.1277 թվականից հետո)։
* **Ինգեբորգ** (1212 թվականից - 17.06.1254),1235 թվականին նա ամուսնացել է **[[Բիրյեր Յարլ|Բիրյերի]]** (1200 - 20/21.10.1266)՝ Բյելբուի տոհմի կոմսի, Շվեդիայի թագավորության ռեգենտի հետ։
* **[[Էրիկ XI|Էրիկ]]** (1216 թվականից - 12.02.1250), 1222-1229 և 1234-1250 թվականներին եղել է Շվեդիայի թագավորը՝ Էրիկ XI անունով, «Լիսպինգ» մականունով, 1243/44 թվականներին Ուփսալայի մոտ գտնվող Ֆյուրիսանգում ամուսնացել է կոմս Սունայի դստեր՝ **Կատարինայի** (ծնվել է 1252 թվականին) հետ, որը այրիանալուց հետո դարձել է Գուդհեմի վանքի վանահայրուհի։

## Այրիություն
Արքա էրիկ X-ը մահացել է 1216 թվականին, թողնելով Ռիկսային հղի իրենց վերջին երեխայով։ Շվեցիայի նոր արքան դարձել է Սվերկերների տնից Յուխան I-ը։ Ռիկսան վերադարձել է հայրենիք՝ Դանիա, որտեղ էլ մահացել է 1220 թվականի մայիսի 8-ին և թաղվեց Ռինգսթեդի սուրբ Բենդտի եկեղեցում։

17-րդ դարում Վարնհեմի վանքում՝ Մագնուս Գաբրիել դե լա Գարդիի կողմից պատվիրված վերականգնողական աշխատանքների ժամանակ, հայտնաբերվեց մի տապանաքար, որի վրա պատկերված է եղել թագը կրող մի կին, իսկ նրա կողքին՝ երկու տղամարդ, որոնցից մեկը մազերը կապված են եղել։ Նրանց գլխավերևում փորագրված էր Էրիկների տան զինանշանը։ Հնագետ Յոհան Հադորֆը կնոջ պատկերը վերագրել է Դանիացի Ռիկսային, որը նրա կարծիքով, թաղված է իր ամուսնու կողքին՝ վանքի եկեղեցու դամբարանում։ Այնուամենայնիվ, գիտնականները հակված են վստահել դանիական աղբյուրին, որը պնդում է, որ Ռիկսան, որը մահացել է Դանիա վերադառնալուց չորս տարի անց, թաղված է եղել իր եղբոր՝ Կնուտ VI թագավորի կողքին՝ Ռինգսթեդի եկեղեցում: Թագուհու գերեզմանը կորել է 17-րդ դարի վերջին:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Ломоносов М. В.* Записки по русской истории : [рус.]. — М. : ООО ДиректМедиа, 2023. — 504 с. — .
* *Шафров Г. М.* Генеалогические таблицы по истории европейских государств. Издание 7 исправленное и дополненное (541 таблица) : [рус.]. — Москва-Екатеринбург-Ташкент, 2014.
* *Ohlmarks Å.* Alla Sveriges drottningar : [швед.]. — Stockholm : Geber, 1972. — 150 p. — .
* *Rosén J., Westrin Th.* Rikissa // Nordisk familjebok konversationslexikon och realencyklopedi : [швед.]. — Stockholm : Gernandts boktryckeri-aktiebolag, 1889. — Vol. XIII. — P. 1125—1126. — 1584 p.
* *Steenstrup J. C. H. R.* Richiza, Dronning af Sverige // Dansk Biografisk Leksikon : [датск.] / Bricka C. F.. — Kjøbenhavn : Gyldendalske Boghandels Forlag, 1900. — Vol. XIV. — P. 93. — 636 p.
* *Schück A.* Rikissa // Svenska män och kvinnor: biografisk uppslagsbok : [швед.] / Wieselgren O.[швед.]. — Stockholm : Albert Bonniers förlag[англ.], 1949. — P. 289. — 644 p.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր
Կատեգորիա:Միջնադարյան Շվեդիա
Կատեգորիա:Միջնադարյան շվեդուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդներ