Ֆերդինանդ Բրուքներ

մինի|280x280փքս|Հուշատախտակ Բեռլինի այն տան պատին, որտեղ ապրել է Ֆերդինանդ Բրուքները
**Ֆերդինանդ Բրուքներ** ( , իսկական անունը՝ *Թեոդոր Թագգեր* ( , ), հրեական ծագմամբ ավստրիացի բանաստեղծ, արձակագիր և թատերագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ավստրիացի գործարարի և ֆրանսիացի թարգմանչուհու ընտանիքում:

Ծնողների ամուսնալուծվելուց հետո ապրել է Վիեննայում, Փարիզում և Բեռլինում: Երաժշտություն է սովորել Ֆրանց Շրեկերի մոտ։ 1916 թվականին թողել է երաժշտությունը և անցել գրական գործունեության։ 1917 թվականից հրատարակել է *«Մարսյաս»* գրական ամսագիրը, որտեղ, ի թիվս այլոց, հրատարակվել են Ալֆրեդ Դյոբլինի և Հերման Հեսսեի ստեղծագործությունները:

Նա իր գրական նորամուտը կատարել է որպես էքսպրեսիոնիստ: Մինչև 1920 թվականը իր իսկական անուն-ազգանվամբ հրատարակել է *«Ջենտլմենը մշուշի մեջ»* (1917) և *«Կործանված Տասսոն»* (1919) բանաստեղծությունների ժողովածուները, ինչպես նաև պատմվածքների մի ժողովածու *՝ «Փողոցում» վերնագրով* (1920):

1922 թվականին տեղափոխվել է Բեռլին և հիմնադրել «Ռենեսանս / *Վերածնունդ»* թատրոնը։ 1928 թվականից տպագրվել է կեղծանվամբ, որը կազմավորել էր ավստրիացի դրամատուրգ Ֆերդինանդ Ռայմունդի անունից և ավստրիացի կոմպոզիտոր Անտոն Բրուքների ազգանունից։

Նացիստների իշխանության գալուց հետո 1933 թվականին արտագաղթել է Փարիզ, երեք տարի անց էլ՝ Միացյալ Նահանգներ, որտեղ ապրել է մինչև 1953 թվականը։ Վերադառնալով Բեռլին՝  համագործակցել է *Շիլլերի թատրոնի* հետ:

## Երկեր

* *Die Vollendung eines Herzens. Novelle von Theodor Tagger*. Berlin: Verlag Heinrich Hochstim, 1917.
* *Das Neue Geschlecht*. Berlin: Verlag Heinrich Hochstim, 1917.
* *Der Herr in den Nebeln*. Berlin: Verlag Heinrich Hochstim, 1917.
* *Über einen Tod*. Berlin: Verlag Heinrich Hochstim, 1917.
* *Der zerstörte Tasso*. Ausgewählte Gedichte. Leipzig: Kurt Wolff, 1918.
* *Psalmen Davids*. Berlin: Verlag Heinrich Hochstim, 1918.
* *Größe und Nichtigkeit des Menschen*. München: Georg Müller, 1918.
* *Auf der Straße*. Wien; Prag; Leipzig: Ed. Stache, 1920.
* 1920, или Комедия о конце света/ *1920 oder die Komödie vom Untergang der Welt*. Berlin: Oesterheld & Co. Verlag, 1920.
* Ջահելության հիվանդություններ/ *Krankheit der Jugend*. Schauspiel in drei Akten. Berlin: S. Fischer Verlag, 1928.
* Ոճրագործները/ *Die Verbrecher*. Schauspiel in drei Akten. Berlin: S. Fischer Verlag, 1928.
* *Die Kreatur*. Schauspiel in drei Akten. Berlin: S. Fischer Verlag, 1930.
* Էլիզաբեթ Անգլիացի/ *Elisabeth von England*. Schauspiel in fünf Akten. Berlin: S. Fischer Verlag, 1930.
* Թիմոն/ *Timon*. Tragödie. Berlin: S. Fischer Verlag, 1932.
* Մարկիզուհի ֆոն О./ *Die Marquise von O.* Schauspiel. Berlin: S. Fischer Verlag, 1933.
* Ռասաներ/ *Die Rassen*. Schauspiel in drei Akten. Zürich: Verlag Oprecht & Helbling, 1934.
* *Mussia*. Erzählung eines frühen Lebens. Amsterdam: Verlag Allert de Lange, 1935.
* Մեր Ժամանակի դրամաներ/ *Dramen unserer Zeit*. Zürich: Steinberg-Verlag, 1945.
* *Die Befreiten*. Schauspiel in zwei Teilen. Dramen unserer Zeit. Zürich: Steinberg-Verlag, 1945.
* *Denn seine Zeit ist kurz*. Schauspiel. Dramen unserer Zeit. Zürich: Steinberg-Verlag, 1945.
* Սիմոն Բոլիվար/ *Simon Bolivar*. (Der Kampf mit dem Engel.Schauspiel in drei Akten und zwölf Szenen. / Der Kampf mit dem Drachen. Schauspiel in zwei Teilen und 9 Szenen.) New York: Aurora Verlag, 1945.
* Երկու պատերազմների ջահելությունը/ *Jugend zweier Kriege*. Ein Dramenzyklus. (Krankheit der Jugend. Schauspiel in drei Akten. / Die Verbrecher. Schauspiel in drei Akten. / Die Rassen. Schauspiel in drei Akten.) Dramatische Werke. Band I. Wien: Continental Edition. Verlag A. Sexl, 1947.
* *Jugend zweier Kriege*. (Krankheit der Jugend. Schauspiel in drei Akten. / Die Verbrecher. Schauspiel in drei Akten. / Die Rassen. Schauspiel in drei Akten.) Dramatische Werke. Band I. Wien: Schönbrunn-Verlag, 1948.
* Պատմական դրամաներ/ *Historische Dramen*. (Elisabeth von England. Schauspiel in fünf Akten. / Timon. Tragödie vom überflüssigen Menschen in fünf Akten. / Heroische Komödie. In drei Akten.) Dramatische Werke. Band II. Wien: Schönbrunn-Verlag, 1948.
* *Jugend zweier Kriege*. (Krankheit der Jugend. Schauspiel in drei Akten. / Die Verbrecher. Schauspiel in drei Akten. / Die Rassen. Schauspiel in drei Akten.) Dramatische Werke. Band I. Berlin: Aufbau-Verlag, 1948.
* Պատմական դրամաներ/ *Historische Dramen*. (Elisabeth von England. Schauspiel in fünf Akten. / Timon. Tragödie vom überflüssigen Menschen in fünf Akten. / Heroische Komödie. In drei Akten.) Dramatische Werke. Band II. Berlin: Aufbau-Verlag, 1948.
* *Fährten*. Schauspiel in drei Akten. Wien: Schönbrunn-Verlag, 1948.
* Հերոսական կոմեդիաներ/ *Heroische Komödie*. In drei Akten. Dramen der Zeit 17. Emsdetten: Verlag Lechte, 1955.
* Пьесы на историческом материале/ *Schauspiele. Nach historischen Stoffen*. (Elisabeth von England. Schauspiel in fünf Akten. / Timon und das Gold. Tragödie vom überflüssigen Menschen in fünf Akten. / Pyrrhus und Andromache. Tragödie nach klassischen Motiven. / Napoleon der Erste. Komödie. / Heroische Komödie. In drei Akten.) Köln; Berlin: Verlag Kiepenheuer& Witsch, 1956.
* Երկու ողբերգություն (Տիկնիկի մահը: Գոտեմարտ հրեշտակի հետ)/ *Zwei Tragödien*. (Der Tod einer Puppe. Tragisches Spiel. / Der Kampf mit dem Engel. Tragödie in zwei Teilen.) Köln; Berlin: Verlag Kiepenheuer & Witsch, 1956.
* *Das irdene Wägelchen*. Spiel in zwei Teilen nach einem indischen Volksstück, dem König Sudraka zugeschrieben. Berlin, Gustav Kiepenheuer Bühnenvertrieb, 1957.

## Մեծարում
* Վիեննա քաղաքի գրական մրցանակ (1957)
* Վիեննայի պատվավոր քաղաքացու կոչում
* Վիեննայի 22-րդ շրջանի Դոնաուշտադտ թաղամասի նրբանցքներից մեկը ի պատիվ գրողի անվանվել է «Թագերգասե»՝ Թագերի նրբանցք:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Doris Engelhardt: *Ferdinand Bruckner als Kritiker seiner Zeit. Standortsuche eines Autors*. Dissertation, RWTH Aachen 1984
* Karin Hörner: *Möglichkeiten und Grenzen der Simultandramatik. Unter besonderer Berücksichtigung der Simultandramen Ferdinand Bruckners*. Lang, Frankfurt am Main u.&nbsp;a. 1986 (zugleich Dissertation, Universität Kiel 1985)
* Eva Jurasz: *Ferdinand Bruckner. Seine Stellung im Wiener Theaterleben. 1927–1967*. Dissertation, Universität Wien 1973
* Christiane Lehfeldt: *Der Dramatiker Ferdinand Bruckner*. Kümmerle, Göppingen 1975 (zugl. Dissertation, Universität Marburg 1971)
* Hildegard Meise: *Die Gestalt der Königin Elisabeth von England in der deutschen Literatur*. Leuschner, Drebkau N.-L. 1941 (zugl. Dissertation, Universität Greifswald 1941)
* Joaquin Moreno, Gunnar Szymaniak, Almut Winter (Hrsg.): *Ferdinand Bruckner (1891–1958)*. (= MEMORIA, hrsg. von Hans-Gert Roloff; Band 10).  Weidler Buchverlag, Berlin 2008, ISBN 978-3-89693-532-8
* Ursula Renner: *Marsyas – Zeitschrift und Pathosformel des Expressionismus*. in *Häutung.Lesarten des Marsyas-Mythos.* Hrsg. von Ursula Renner und Manfred Schneider. Fink Verlag, München 2006. S. 293–326
* Edith Rieder-Laska: *Ferdinand Bruckner. Leben und Werk eines österreichischen Dramatikers bis zum Jahr 1949*. Dissertation, Universität Wien 1949
* Peter Roessler: *Studien zur Auseinandersetzung mit Faschismus und Krieg im österreichischen Drama der Nachkriegszeit und der 50er Jahre*. Pahl-Rugenstein, Köln 1987
* Sibylle Selbmann: *Die dramaturgischen Prinzipien Ferdinand Bruckners. Eine Untersuchung seiner theatralischen Wirkungsmittel*. Dissertation,  Berlin 1970
* Walter H. Speidel: *Tragik und Tragödie in der dichterischen Entwicklung Ferdinand Bruckners*. Dissertation, University of Kansas, 1963
* Rolf Tauscher: *Literarische Satire des Exils gegen Nationalsozialismus und Hitlerdeutschland. Von F. G. Alexan bis Paul Westheim*. Verlag Dr. Kovač, Hamburg 1992, ISBN 3-86064-062-3 (zugleich Habilitations-Schrift, Universität Halle 1991), S. 34–42 (zu *Die Rassen*).
* Alfred Weber-Ebenhof: *Bruckners Elisabeth-Drama im Lichte der historischen und dramaturgischen Wissenschaft*. Franzmathes, Frankfurt am Main 1931
* Weber-Ebenhof A. *Bruckners Elisabeth-Drama im Lichte der historischen und dramaturgischen Wissenschaft* . Frankfurt-Main: Franzmathes, 1931 թ.
* Meise H. *Die Gestalt der Königin Elisabeth von England in der deutschen Literatur* . Drebkau: Leuschner, 1941 թ
* Lehfeldt Chr. *Der Dramatiker* *Ferdinand Bruckner*. Göppingen: Kümmerle, 1975
* Hörner K. *Möglichkeiten und Grenzen der Simultandramatik.* *Unter besonderer Berücksichtigung der Simultandramen Ferdinand Bruckners*. Frankfurt-Main [u.a.]: Lang, 1986.
* *Ferdinand Bruckner (1891—1958)* / Moreno J., Szymaniak G., Winter A. (Hrsg.). Berlin: Weidler Buchverlag, 2008 թ.

## Արտաքին հղումներ
* Eintrag zu Ferdinand Bruckner bei litkult1920er.aau.at, ein Projekt der Universität Klagenfurt
* Ferdinand-Bruckner-Archiv im Archiv der Akademie der Künste (Berlin)

Կատեգորիա:1891 ծնունդներ
Կատեգորիա:1958 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բեռլին քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 5 մահեր
Կատեգորիա:Էքսպրեսիոնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Սոֆիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Վիեննա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Երկիմաստ աշխշղթաներով էջեր
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Կատեգորիա:Օգոստոսի 26 ծնունդներ