Ուրիել հրեշտակապետ

**Ուրիել հրեշտակապետ** (, «Աստծո կրակ»․ «իմ կրակ (Ուրի ) + Աստված(Ել )»), գերագույն հրեշտակներից մեկը (հրեշտակապետեր), որը հայտնվել է հրեական կաբալայում, հրեական աղոթքներում, ինչպես նաև քրիստոնեական ավանդույթում: 

Նա չորս գլխավոր հրեշտակապետերից մեկն էր (Միքայել, Գաբրիել, Ռափայել և Ուրիել), որոնք ղեկավարել են երկրային աշխարհի չորս կողմերը, և որոնք հաճախ խմբավորվել են միասին։ Ուրիելը սովորաբար (բայց ոչ միշտ) նշվել է վերջինը, չնայած այս քառյակում նրա անունը հաճախ փոխարինվել է մեկ այլ հրեշտակապետի անունով՝ այդպիսով ցույց տալով նրա բնույթի բազմազանությունը: 

Ուշ միջնադարյան միստիցիզմում Ուրիել անունը սխալմամբ կապվել է «*լույս*» բառի հետ () «*կրակ*» բառի փոխարեն (), որոնք մասամբ մոլորության մեջ են գցվել այն ավանդույթով, որ Ուրիելը հրահանգել է (լուսավորել) Եզրասին։

## Կերպար հրեական ավանդույթում
Ուրիելը եղել է չորս հրեշտակներից () մեկը, որոնք նշվել են «Շմա» աղոթքի (աղոթքներ, որոնք ասվել են գիշերը քնելուց առաջ) ընթերցման մեջ, որպես մարդու հովանավոր և պահապան: 

Այս կարգով այս հրեշտակները հայտնվել են նաև «Պիրկ դե ռաբբի Էլիեզեր»-ում (գլուխ 4) որպես նրանք, որոնք աղոթել են Սրբին, որ օրհնեալ լինի նա։

Կաբալայի հիմնական գրքի՝ «Հա-Զոհար»-ի համաձայն՝ Ուրիել հրեշտակը եղել է իմաստուն և ունեցել է առյուծի տեսք։ Նա շարժել է աստղերն ու համաստեղությունները, որոնք լուսավորել են նրան։

Հրեական ավանդույթի համաձայն՝ Ուրիելը գլխավոր չորս հրեշտակներից մեկն էր՝ Միքայելը, Գաբրիելը, Ուրիելը և Ռափայելը, որոնք կանգնած են եղել փառքի գահի առջև և որոնց դերը եղել է երկրի չորս կողմերը հետևելն ու պահպանելը:

Ագգադան Գաբրիելին, Միքայելին, Ռափայելին և Ուրիելին համարել է հրեշտակապետեր և նրանց անվանել է ծառայության հրեշտակներ ()։

## Հիշատակումը Աստվածաշնչում և ապոկրիֆում
Աստվածաշնչի կանոնական տեքստերում նշված չէ։

Ոչ կանոնական Եզրասի երրորդ գրքում Ուրիելը եղել է Աստծուց Եզրաս ուղարկված հրեշտակ՝ նրան հրահանգելու և Աստծո գաղտնի ուղիները բացատրելու համար։ Հիշատակվել է նաև Ենոքի ապոկրիֆային գրքում, որտեղ նա նկարագրվել է որպես «Սուրբ հրեշտակներից մեկը՝ ամպրոպի և տատանումների հրեշտակը»։

## Կերպար
### Ուղղափառ ավանդույթում
Նոյեմբերի 21-ին (նոյեմբերի 8-ին՝ ըստ Հուլյան օրացույցի) ուղղափառ եկեղեցում նշվել է Ուրիելին նվիրված օրը (այլ հրեշտակապետերի հետ միասին), եթովպական ուղղափառ եկեղեցում՝ հուլիսի 28-ին, անգլիկան եկեղեցում՝ հոկտեմբերի 10-ին։

Ըստ ուղղափառ եկեղեցու ավանդության՝ նրան հանձնարարվել է պահպանել դրախտը Ադամի և Եվայի  մեղսագործությունից և դրախտից արտաքսումից հետո։ Ըստ ուղղափառ եկեղեցու պատկերապատման կանոնի՝ այս հրեշտակապետը (ըստ Աստվածաշնչի Ծննդոց գրքի) պատկերված է եղել իր աջ ձեռքում մերկ սուր պահելով կրծքավանդակի դեմ, իսկ ձախում՝ կրակի բոց: 
### Գեղարվեստական գրականությունում
Հրեշտակապետ Ուրիելը հանդիսանցել է հոլանդացի դրամատուրգ Յոստ վան դեն Վոնդելի երեք ողբերգությունների հերոսը: «Լյուցիֆեր» ողբերգության մեջ նա հայտնվել է որպես հզոր մարտիկ՝ Լյուցիֆերի դեմ Աստծո պատերազմի գլխավոր հերոսներից մեկը։ «Ադամը աքսորում» ողբերգության մեջ նա եզրափակչում հայտնվել է որպես հրեշտակ դատավոր, որը վտարել է Ադամին և Եվային մեղսագործություն համար: «Նոյ» ողբերգության մեջ Ուրիելը, նախքան ջրհեղեղի սկիզբը, փակել է մեղսավորների ճանապարհը դեպի նոյյան տապանը:

Ջոն Միլթոնի «Կորուսյալ դրախտ» գրքում Ուրիելը երրորդ երգում հայտնվել է որպես արևի տիրակալ։ Ընդունելով սովորական հրեշտակի կերպար՝ Սատանան նրանից իմանցել է, թե որտեղ է Աստծո կողմից նորաստեղծ աշխարհը, որտեղ Ադամն ու Եվան տեղակայվել Արարչի կողմից: Այնուամենայնիվ, հետևելով աքսորյալի թռիչքին, Ուրիելը արևի ճառագայթով իջել է երկիր, որտեղ նա նախազգուշացնել է Գաբրիելին, որ ընկած ոգիներից մեկը կփորձի ներթափանցել Եդեմ:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Dionisius - uriil.jpg|Հրեշտակապետ Ուրիել, Աստվածածնի Ծննդյան տաճար, Դիոնիսի
Պատկեր:Archangel Uriel icon - Annunciation Cathedral in Moscow) by shakko.jpg|Ուրիել հրեշտակապետի սրբապատկերը, Ավետման տաճար, Մոսկվա
Պատկեր:Sant’Uriele Arcangelo (Pala d’oro).jpg|Հրեշտակապետ Ուրիել,  *Pala d'Oro*
Պատկեր:Архангел Уриил - mosaic fragment, XIVth century.jpg|Ուրիել հրեշտակապետ, խճանկարի հատված, 14-րդ դար
Պատկեր:Hosios Loukas (south cross-arm) - Uriel by shakko.jpg|Խճանկար, Μονή Οσίου Λουκά
Պատկեր:Fresco of Archangel Uriel.jpg|Ուրիել հրեշտակապետի որմնանկար
Պատկեր:Image of Uriel the Archangel, Cairo.jpg|Որմնանկար, Սուրբ Մարիամ Եկեղեցի, Հին Կահիրե
Պատկեր:Leonardo da vinci, vergine delle rocce, 1491-92 poi 1506-08, 05 angelo.jpg|Ուրիել հրեշտակապետը և մանուկ Հիսուսը, «Տիրամայրը ժայռերում» (Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ)
Պատկեր:Leonardo da Vinci - Virgin of the Rocks (detail) - WGA12696.jpg|Ուրիել հրեշտակապետը և մանուկ Հիսուսը, «Տիրամայրը ժայռերում» (Լուվր)
Պատկեր:Saint Uriel, St John's Church, Warminster, Wiltshire.jpg|Խճանկար, Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, Ուորմինսթեր, Ուիլթշիր, Անգլիա 
Պատկեր:Archangels.JPG|Միքայել հրեշտակապետի և այլ անմարմին երկնային ուժերի տաճար


## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան կերպարներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Հուդայական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հուդայականություն
Կատեգորիա:Հրեաներ և հուդայականություն
Կատեգորիա:Հրեշտակապետեր
Կատեգորիա:Հրեշտակներ
Կատեգորիա:Հրեշտակներ հուդայականությունում
Կատեգորիա:Հրեշտակներ քրիստոնեությունում
Կատեգորիա:Քրիստոնեական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Կատեգորիա:Օկուլտականություն