Աթենքի ֆոնդային բորսա

**Աթենքի ֆոնդային բորսա** (**ASE** կամ **ATHEX**; , *Chrimatistírio Athinón*) Հունաստանի ֆոնդային բորսան է, որը գործում է մայրաքաղաք Աթենքում։  Հիմնադրվել է 1876 թվականին։ ATHEX-ում ներկայումս գործում է հինգ շուկա՝ կարգավորվող արժեթղթերի շուկա, կարգավորվող ածանցյալների շուկա, այլընտրանքային շուկա, ածխածնի շուկա (EUA-ների համար) և OTC շուկա։ Կարգավորվող արժեթղթերի շուկայում ներդրողները կարող են առևտուր անել բաժնետոմսերով, պարտատոմսերով, ETF-ներով և հարակից այլ արժեթղթերով։ Ֆոնդային բորսայում ներկայումս վաճառվում է 172 բաժնետոմս՝ ներկայացնելով 166 ընկերություն։

ATHEX-ն ունի ավելի քան 30 ինդեքս։ Վեց հիմնական ինդեքսներն են՝ Composite Index (*GD*), FTSE/Athex Large Cap (*FTSE*, հայտնի է նաև որպես *FTSE 25*), FTSE/Athex Mid Cap Index (*FTSEM*), FTSE/Athex Market Index (*FTSEA*), FTSE/ATHEX Global: Traders Index Plus ( *FTSEGTI* ) և FTSE/ATHEX Factor-Weighted Index ( *FTSEMSFW* ): Athens Composite ինդեքսը սկսել է առևտուրը 1980 թվականին, նրա Բարձր 6355.04-ը սահմանվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։ Աթենքի ֆոնդային բորսան փակվել է 2015 թվականի հունիսի 27-ին Հունաստանի պետական պարտքային ճգնաժամի պատճառով։ Այն վերաբացվել է 2015 թվականի օգոստոսի 3-ին և կորցրել է ավելի քան 16% ցերեկային առևտրի ընթացքում, որոշ բանկերի բաժնետոմսերը նվազել են 30%-ով, ինչը համապատասխանում է փոփոխության օրական սահմանաչափին։

2023 թվականի օգոստոսի 23-ին ընկերությունը ստեղծել է EuroCTP-ն որպես համատեղ ձեռնարկություն 13 այլ բորսաների հետ՝ փորձելով համախմբված ժապավեն տրամադրել Եվրոպական միությանը, որպես Եվրոպական հանձնաժողովի առաջարկած Կապիտալի շուկաների միության մաս։

## Պատմություն

Աթենքի ֆոնդային բորսան սկսել է առևտուրը 1876 թվականին։ Դրա ամենօրյա գործունեությունը հանձնարարվել է Hellenic Exchanges – Athens Stock Exchange SA*-*ին, որի բաժնետոմսերը ցուցակված են բորսայում։ 1918 թվականին Աթենքի ֆոնդային բորսան վերածվել է հասարակական կազմակերպության։ 1995թ.-ին ASE-ն վերափոխվել է բաց սահմանափակ ընկերության միակ բաժնետերով՝ հունական պետությունը։ Հունական պետությունը 1997 թվականին վաճառել է բաժնետոմսերի 39,67%-ը, իսկ 1998 թվականին՝ 12%-ը՝ մասնավոր տեղաբաշխման միջոցով։ Պետական բաժնետոմսերը 1999 թվականին նվազել են մինչև 47,7%։ Ածանցյալ գործիքների շուկան սկսել է առևտուրը 1999 թվականի օգոստոսին այն բանից հետո, երբ Աթենքի ածանցյալ գործիքների բորսան (ADEX) և Աթենքի ածանցյալ գործիքների բորսայի քլիրինգը սկսել են գործել։ 2002 թվականին Աթենքի ֆոնդային բորսան և Աթենքի ածանցյալների բորսան միավորվել են՝ ձևավորելով Աթենքի ֆոնդային բորսան։

2015 թվականի հունիսի 27-ից շարունակվող պարտքային ճգնաժամի պատճառով փակվելուց հետո ֆոնդային շուկան վթարի է ենթարկվել, երբ բորսան վերաբացվել է օգոստոսի 3-ին։ Ընդհանուր ինդեքսը կորցրել է իր արժեքի ավելի քան 16%-ը, երբ բանկային բաժնետոմսերը կորցրել են առավելագույն թույլատրելի 30%-ը օրվա առևտրի ընթացքում։

Աթենքի ֆոնդային բորսան Եվրաասիական ֆոնդային բորսաների ֆեդերացիայի անդամ է։

## Գտնվելու վայրը
Մինչև 2007 թվականը փոխանակումը գտնվում էր Սոֆոկլեուս փողոցում, Աթենքի կենտրոնական բիզնես թաղամասում։ Այդ պատճառով բորսան և Սոֆոկլես փողոցը դարձել են միմյանց հոմանիշները։ Այժմ այն գտնվում է իր նոր գլխավոր գրասենյակում՝ Աթինոն 110 հասցեում, որը նաև կոչվում է Կավալաս փողոց։ Բորսայի առևտրային ժամերն են երկուշաբթիից ուրբաթ ժամը 10:00-ից մինչև 17:20-ը և փակ է շաբաթ, կիրակի և Բորսայի կողմից նախապես հայտարարված տոն օրերին։

## Ֆոնդային բորսա
Բորսայում ցուցակված ընկերությունները կարգավորվում են Հունաստանի կապիտալի շուկայի հանձնաժողովի կողմից։  2021 թվականի փետրվարի 2-ի դրությամբ Աթենքի բորսայում ներկայացված են 166 ընկերություններ  172 բաժնետոմսերով։  Արժեթղթերի շուկան ունի 163 բաժնետոմս  (157 ընկերություններից), իսկ Այլընտրանքային շուկան ունի 9 բաժնետոմս (9 ընկերություն)։ 

### Բաժնետոմսերի կատեգորիաներ
Արժեթղթերի շուկայի բաժնետոմսերը բաժանվում են երեք կատեգորիայի.

* *Հիմնական շուկա* (126 բաժնետոմս 124 ընկերություններից)
* *Վերահսկում* (22 բաժնետոմսեր 22 ընկերություններից)
* *Կասեցման տակ* (12 բաժնետոմս 11 ընկերություններից)

### Կոմպոզիտային ինդեքս
Աթենքի բորսան օգտագործում է GD խորհրդանիշը Composite Index-ի համար։ Այս ցուցանիշի համար Bloomberg կոդը ASE–ն է, Reuters-ի կոդը՝ *ATG*։  Ամփոփ Ինդեքսը գործարկվել է 1980 թվականի դեկտեմբերի 31-ին  և ունի 60 բաղադրիչ։  

#### Տարեկան եկամուտներ
Հետևյալ աղյուսակը ցույց է տալիս Աթենքի կոմպոզիտային ինդեքսի տարեկան զարգացումը 1987 թվականից ի վեր․

## Կառավարում
Տնօրենների խորհուրդը վերահսկում է ATHEX-ի գործունեությունը։ Խորհուրդը բաղկացած է 13 անդամից, որոնք ընտրվում են բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի կողմից 4 տարի ժամկետով։  Գործող խորհուրդն ընտրվել է 2021 թվականի մայիսի 31-ին կայացած Բաժնետերերի 20-րդ ընդհանուր ժողովում։ Խորհրդի նախագահն է Ջորջ Հանջինիկոլաուն։ Յանոս Կոնտոպուլոսը գլխավոր տնօրենն է։

## Ծանոթագրություններ

## External links

* Official website
**   Stock prices and daily price changes on the official website
* Hellenic Capital Market Commission: the English language website