Կարմիր գծեր

**Ռեդլայնինգ** կամ **Կարմիր գիծ** (), խտրական պրակտիկա, որի դեպքում ֆինանսական ծառայությունները զրկվում են այն հատվածներից, որոնք ունեն զգալի թվով ռասայական և էթնիկ փոքրամասնություններ։ Կարմիր գիծն առավել ակնառու է եղել Միացյալ Նահանգներում և հիմնականում ուղղված է եղել աֆրոամերիկացիների, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի հարավ-արևմուտքում գտնվող մեքսիկացի ամերիկացիների դեմ։ Ամենատարածված օրինակներն են վարկի և ապահովագրության մերժումը, առողջապահության մերժումը և փոքրամասնությունների թաղամասերում «սննդային անապատների» զարգացումը։

**Հակադարձ կարմիր գիծը** տեղի է ունենում, երբ վարկատուն կամ ապահովագրողը թիրախավորում է մեծամասնություն կազմող փոքրամասնության թաղամասերի բնակիչներին։ Այդ դեպքում նրանք օգտագործում են բարձր տոկոսադրույքներ և օգտվում են վարկավորման մրցակցության բացակայությունից։ Այս էֆեկտը դրսևորվում է նաև այն դեպքում, երբ ծառայություն մատուցողները արհեստականորեն սահմանափակում են ոչ սպիտակամորթների համար վարկային միջոցների համար հասանելի անշարժ գույքի մատակարարումը, այդպիսով ապահովելով ավելի բարձր տոկոսադրույքների այլընտրանքային պատրվակ։ Հակադարձ կարմիր գիծը կիրառվել է նաև այն թաղամասերում, որոնք թիրախավորվել են բլոկբաստերների համար։

1960-ական թվականներին այս տերմինը մշակել է սոցիոլոգ Ջոն ՄաքՆայթը՝ Իլինոյս նահանգի Չիկագո քաղաքում բանկերի կողմից որոշակի թաղամասեր «վտանգավոր» կամ ներդրումների համար ոչ արժանի խտրական պրակտիկան դասակարգելու համար։ 1980-ականներին հետաքննող լրագրող Բիլ Դեդմանի Պուլիցերյան մրցանակի արժանացած հոդվածաշարը ցույց է տվել, թե ինչպես են Ատլանտայի բանկերը հաճախ վարկեր տրամադրում ցածր եկամուտ ունեցող սպիտակամորթ թաղամասերին, բայց ոչ միջին կամ նույնիսկ բարձր եկամուտ ունեցող սևամորթ թաղամասերին։ Սև ցուցակում հայտնվելը կապակցված մեխանիզմ է, որն օգտագործվում է կարմիր ցուցակ կազմող հաստատությունների կողմից և օգնում է հետևել այն տարածքներին, խմբերին և մարդկանց, որոնց խտրական կողմը մտադիր էր բացառել: Ակադեմիական գրականության մեջ կարմիր ցուցակ կազմելը դասվում է վարկային ռացիոնալիզացիայի ավելի լայն կատեգորիայի մեջ։ Միացյալ Նահանգներում կարմիր ցուցակ կազմելու փաստաթղթավորված պատմությունը պատմական համակարգային ռասիզմի դրսևորում է, որը լայնածավալ ազդեցություն է ունեցել ամերիկյան հասարակության վրա (օրինակ՝ կրթական և բնակարանային անհավասարությունը ռասայական խմբերի միջև)։ Կարմիր գիծը նույնպես տարածական անհավասարության և տնտեսական անհավասարության օրինակ է:

## Պատմություն
Միացյալ Նահանգներում «կարմիր գիծ» անվանումով այս կոնկրետ գործընթացը տեղի է ունեցել ռասայական սեգրեգացիայի և փոքրամասնությունների նկատմամբ խտրականության ֆոնին: Այն սկիզբ է առել Անշարժ գույքի խորհուրդների ազգային ասոցիացիայի վաճառքի պրակտիկայից և ռասայի ու գույքի արժեքների վերաբերյալ տեսություններից, որոնք կոդավորվել են Ռիչարդ Թ. Էլիի և նրա հողային տնտեսագիտության և հանրային ծառայությունների հետազոտությունների ինստիտուտի շրջապատի տնտեսագետների կողմից՝ 1920 թվականին Վիսկոնսինի համալսարանում հիմնադրված։ 1934 թվականի Ազգային բնակարանային մասին օրենքով դաշնային կառավարությունը սկսել է ներգրավվել այդ պրակտիկայում և միաժամանակ ստեղծել է Դաշնային բնակարանային վարչություն (FHA)։ FHA-ի պաշտոնականացված կարմիր գիծը մշակվել է նրանց գլխավոր տարածքային տնտեսագետ Հոմեր Հոյթի կողմից՝ որպես հիփոթեքային վարկերի առաջին ապահովագրական չափանիշները մշակելու նախաձեռնության մաս։ Այս դաշնային քաղաքականության իրականացումը արագացրել է փոքրամասնությունների քաղաքային թաղամասերի քայքայումը և մեկուսացումը՝ հիփոթեքային կապիտալի պահման միջոցով, ինչը թաղամասերի համար ավելի է դժվարացրել տուն գնելու կարող ընտանիքներին գրավելը և պահպանելը։ Կարմիր գծանշման մեջ խտրական ենթադրությունները սրել են ԱՄՆ-ում բնակելի ռասայական տարանջատումը և քաղաքային քայքայումը։
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Philadelphia_HOLC_Redlining_Zone_Descriptions,_1937.pdf?page=100|էջը=100|մինի|HOLC փաստաթղթի էջը՝ վերևում գտնվող Ֆիլադելֆիայի կարմիր գծանշման քարտեզի համար: Ընդգրկում է D20 գոտին, կարմիր տարածքներից մեկը:Այնտեղ «Վնասակար ազդեցություններից» մեկը նշված է որպես «սևամորթների և իտալացիների վրա կենտրոնացում»
1935 թվականին Դաշնային Բնակարանային Վարկերի Բանկային Խորհուրդը (FHLBB) խնդրել է Բնակարանատերերի Վարկերի Կորպորացիային (HOLC) ուսումնասիրել 239 քաղաք և ստեղծել «բնակելի անշարժ գույքի անվտանգության քարտեզներ»՝ յուրաքանչյուր հետազոտված քաղաքում անշարժ գույքի ներդրումների անվտանգության մակարդակը ցույց տալու համար: Քարտեզների վրա ամենանոր տարածքները՝ վարկավորման նպատակով ցանկալի համարվողները նշված են եղել կանաչ գույնով և հայտնի են եղել որպես «A տիպ»: Սրանք սովորաբար քաղաքների ծայրամասերում գտնվող հարուստ արվարձաններն են: Կապույտ գույնով նշված «B տիպի» թաղամասերը համարվել են «Դեռևս ցանկալի», մինչդեռ ավելի հին «C տիպի» թաղամասերը նշված են եղել «Նվազող» և ներկված են եղել դեղին գույնով: «D տիպի» թաղամասերը նշվել են կարմիր գույնով և համարվել են ամենառիսկայինը՝ հիփոթեքային աջակցության համար: Նման թաղամասերի բնակիչների մոտ 85%-ը սպիտակամորթներ են եղել, սակայն դրանց թվում եղել են նաևաֆրոամերիկյան քաղաքային տնային տնտեսությունների մեծ մասը։ Այս թաղամասերը, որպես կանոն, քաղաքների կենտրոնում գտնվող ավելի հին թաղամասերն են եղել՝ հաճախ դրանք նաև աֆրոամերիկյան թաղամասեր են եղել, իսկ Միացյալ Նահանգներում միայն վել է մեծամասնական աֆրոամերիկյան թաղամասեր չեն գնահատվել որպես «D տիպի»։ Քաղաքաշինության պատմաբանները ենթադրում են, որ քարտեզները տարիներ շարունակ օգտագործվել են մասնավոր և պետական կազմակերպությունների կողմից՝ սևամորթ համայնքների բնակիչներին վարկեր չտրամադրելու համար։ Քաղաքաշինարարներն ու պատմաբանները քննարկել են HOLC-ի և դրա քարտեզների ճշգրիտ դերը կարմիր գծանշման գործում։

Կարմիր գծերով քարտեզները նույնիսկ ակնառու են դարձել մասնավոր կազմակերպությունների օրոք, ինչպիսին է գնահատող Ջ.Մ. Բրյուերի 1934 թվականի Ֆիլադելֆիայի քարտեզը։ Մասնավոր կազմակերպությունները ստեղծել են քարտեզներ, որոնք նախատեսված են եղել Դաշնային բնակարանային վարչության ապահովագրության ձեռնարկի պահանջները բավարարելու համար։ Վարկատուները պետք է հաշվի առնեն FHA չափանիշները, եթե ցանկանում են FHA ապահովագրություն ստանալ իրենց վարկերի համար։ FHA գնահատման ձեռնարկները հանձնարարել են բանկերին խուսափել «անհամատեղելի ռասայական խմբերով» տարածքներից և խորհուրդ են տվել, որ քաղաքապետարանները ռասայական առումով սահմանափակող գոտիավորման կանոնակարգեր ընդունեն։ 1945-1959 թվականների ընթացքում՝ աֆրոամերիկացիները ստացել են դաշնային ապահովագրությամբ բոլոր բնակարանային վարկերի 2 տոկոսից պակասը։

Բանկերն ու հիփոթեքային վարկատուները միակ մասնավոր կազմակերպությունները չեն եղել, որոնք կարմիր գիծ սահմանելու պրակտիկա են զարգացրել։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո գույքի ապահովագրական ընկերությունները ներդրել են կոշտ կարմիր գիծ սահմանելու քաղաքականություն։ Քաղաքային պատմաբան Բենչ Անսֆիլդի խոսքերով՝ պատերազմից հետո տանտերերի համապարփակ ապահովագրության ի հայտ գալը սահմանափակվել է արվարձաններով և չի տարածվել ԱՄՆ քաղաքների գունավոր թաղամասերի վրա։ 1964 թվականի Aetna-ի տեղեկագրում ապահովագրողներին խորհուրդ է տրվել «տարածքային քարտեզների վրա կարմիր գիծ օգտագործել՝ կասկածելի տարածքների շուրջ»։ Նյու Յորքի քաղաքային կոալիցիան 1978 թվականին զգուշացրել է, որ «Ապահովագրություն չունեցող թաղամասը մահվան դատապարտված թաղամաս է»։

1973 թվականին Ազգային բնակարանային համաժողովից հետո Չիկագոյի համայնքային կազմակերպությունների մի խումբ՝ Հյուսիսարևմտյան համայնքային կազմակերպության (NCO) գլխավորությամբ, ստեղծել է Ազգային ժողովրդական գործողություն (NPA) կազմակերպությունը՝ երկրի բոլոր թաղամասերում ներդրումների դեֆիցիտի և հիփոթեքային վարկերի կարմիր սահմանազատման դեմ պայքարը ընդլայնելու համար: Այս կազմակերպությունը, որը գլխավորել են Չիկագոյի տնային տնտեսուհի Գեյլ Սինկոտան և  մասնագիտական համայնքային կազմակերպիչ Շել Տրապին թիրախավորել են Դաշնային բնակարանային վարկերի բանկի խորհուրդը, որը դաշնային կանոնադրությամբ գործող խնայողական և վարկային ասոցիացիաների (S&L) կառավարման մարմինն է եղել։ Նրանք այդ ժամանակ տիրապետել ենն երկրի բնակարանային հիփոթեքների մեծ մասին: NPA-ն ջանքեր է գործադրել քաղաքային համայնքային կազմակերպությունների ազգային կոալիցիա ստեղծելու համար՝ ազգային բացահայտման կանոնակարգ կամ օրենք ընդունելու համար, որը կարող էր պարտավորեցնել բանկերին բացահայտել իրենց վարկավորման ձևերը։

Տարիներ շարունակ քաղաքային համայնքային կազմակերպությունները պայքարել են թաղամասերի քայքայման դեմ՝ հարձակվելով բլոկբաստերի վրա (թաղամասերից սպիտակամորթների փախուստի խաբուսիկ խրախուսում՝ անշարժ գույքը մեծ զեղչով գնելու և այնուհետև ցածր եկամուտ ունեցող, սովորաբար սևամորթ վարձակալներին վարձակալության տալու համար), ստիպելով տանտերերին պահպանել սեփականությունը և պահանջել է քաղաքներից փակել և քանդել լքված սեփականությունը։ Այս գործողությունները լուծել են թաղամասերի քայքայման կարճաժամկետ խնդիրները։ Թաղամասերի ղեկավարները սկսել են հասկանալ, որ այս խնդիրներն ու պայմանները ներդրումների պակասի ախտանիշներ են, որը այս խնդիրների իրական, թեև թաքնված, հիմքում ընկած պատճառն է։ Նրանք փոխել են իրենց ռազմավարությունը՝ ավելի շատ տվյալների հավաքագրմանը զուգընթաց։

NPA-ի օգնությամբ թույլ կապված համայնքային կազմակերպությունների կոալիցիա է ձևավորվել: 1974 թվականին Չիկագոյում կայացած Երրորդ տարեկան բնակարանային համաժողովին մասնակցել են ութ հարյուր պատվիրակներ, որոնք ներկայացրել են 25 նահանգներ և 35 քաղաքներ: Ռազմավարությունը կենտրոնացած է եղել Դաշնային բնակարանային վարկերի բանկի խորհրդի (FHLBB) վրա, որը երկրի տարբեր քաղաքներում վերահսկել է S&L-ները:

1974 թվականին Չիկագոյի Մետրոպոլիտեն տարածքի բնակարանային ասոցիացիան (MAHA), որը կազմված է եղել տեղական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներից՝ հաջողությամբ ընդունել է Իլինոյսի նահանգային օրենսդիր մարմնի կողմից բացահայտումը պարտադրող և կարմիր գիծը արգելող օրենքներ: Մասաչուսեթսում NPA-ի հետ դաշնակից կազմակերպիչները բախվել են եզակի իրավիճակի: Բնակարանային հիփոթեքների ավելի քան 90%-ը պահվել են նահանգի կողմից գրանցված խնայողական բանկերի կողմից: Ճամայկայի հարթավայրի թաղամասային կազմակերպությունը ներդրումներից զրկելու հարցը՝ նահանգային նահանգապետի պաշտոնի համար մրցավազք է ստեղծել: Ճամայկայի հարթավայրի բանկային և հիփոթեքային կոմիտեն և դրա քաղաքային մասնաճյուղը՝ Բոստոնի կարմիր գիծը խախտող կոալիցիան (BARC) դեմոկրատ թեկնածու Մայքլ Ս. Դուկակիսի կողմից Մասաչուսեթսի նահանգային բանկային հանձնաժողովի միջոցով նահանգային բացահայտում պատվիրելու պարտավորություն են ստացել: Դուկակիսի ընտրվելուց հետո նրա նոր բանկային հանձնակատարը հրամայել է բանկերին բացահայտել հիփոթեքային վարկավորման ձևերը փոստային ինդեքսով: Կասկածելի կարմիր գիծը բացահայտվել է։ Ռիչարդ Վ. «Ռիք» Ուայզը՝ նախկին համայնքային կազմակերպիչը ղեկավարել է Բոստոնի կազմակերպումը, հրատարակել է *«Կարմիր գիծը»* վեպը, որը ներկայացնում է կարմիր գիծը խախտող արշավի որոշ չափով գեղարվեստականացված պատկերը։

NPA-ն և դրա դուստր կազմակերպությունները հասել են վարկավորման գործելակերպի բացահայտմանը՝ 1975 թվականի « Բնակարանային հիփոթեքի բացահայտման մասին» օրենքի ընդունմամբ: Վարկային գործելակերպի պահանջվող թափանցիկությունն ու վերանայումը սկսել են փոխել վարկավորման գործելակերպը: NPA-ն սկսել է աշխատել վերաներդրումների վրա այն ոլորտներում, որոնք անտեսված են եղել: Նրանց աջակցությունը նպաստել է 1977 թվականի «Համայնքային վերաներդրումների մասին» օրենքի ընդունմանը:

Օնտարիոյում կարմիր գիծը տարածված է եղել 1930-ականներից մինչև 1950-ական թվականները, որի հետևանքները սերնդեսերունդ շարունակվում են մինչ օրս։

## Վերջ տալու ջանքերը
### Օրենսդրություն
Միացյալ Նահանգներում 1968 թվականի «Արդար բնակարանային օրենքը» ընդունվել է կարմիր գծի կիրառման դեմ պայքարելու համար: Բնակարանաշինության և քաղաքային զարգացման նախարարության տվյալներով՝ «Արդար բնակարանային օրենքը անօրինական է դարձնում բնակարանի վաճառքի պայմանների, դրույթների կամ արտոնությունների խտրականությունը՝ ռասայական կամ ազգային պատկանելության պատճառով: Օրենքը նաև անօրինական է դարձնում բնակելի անշարժ գույքի հետ կապված գործարքներում ներգրավված ցանկացած անձի կամ կազմակերպության համար խտրականությունը որևէ անձի նկատմամբ՝ նման գործարքը հասանելի դարձնելիս կամ նման գործարքի պայմաններով կամ դրույթներով՝ ռասայական կամ ազգային պատկանելության պատճառով»։ Արդար բնակարանային և հավասար հնարավորությունների գրասենյակը պատասխանատու է այս օրենքի ընդունման և կիրառման համար:

Հավասար վարկային հնարավորությունների մասին օրենքը (ECOA) ընդունվել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 28-ին։ Այս օրենքը անօրինական է դարձնում ցանկացած վարկատուի համար խտրականություն դրսևորել որևէ դիմորդի նկատմամբ վարկային գործարքի որևէ ասպեկտի վերաբերյալ՝ հիմնվելով ռասայի, մաշկի գույնի, կրոնի, ազգային պատկանելության, սեռի, ամուսնական կարգավիճակի կամ տարիքի վրա (եթե դիմորդն ունի պայմանագիր կնքելու կարողություն)։ Այն նաև արգելում է խտրականությունը՝ հիմնված դիմորդի կողմից հանրային օգնության ծրագրից ստացված եկամտի կամ դիմորդի կողմից «Սպառողական վարկերի պաշտպանության մասին» օրենքի համաձայն որևէ իրավունքի բարեխղճորեն իրականացման վրա: ECOA-ն վերաբերում է ցանկացած անձի, ով պարբերաբար մասնակցում է վարկային որոշումների կայացմանը, ներառյալ՝ բանկերը, մանրածախ առևտրականները, բանկային քարտերի ընկերությունները, ֆինանսական ընկերությունները և վարկային միությունները:

Օրենքի այն մասը, որը սահմանում է դրա իրավասությունն ու շրջանակը, հայտնի է որպես Կանոնակարգ B, որը հղում է կատարում որպես 12 CFR § 1002.1(b) (2017) վերնագրի 12-րդ մասի 1002-րդ պաշտոնական նույնականացուցիչում՝ 12 CFR § 1002.1(b) (2017)-ում նշված (b) կետից։ Կանոնակարգ B-ն չպահպանելը կարող է ֆինանսական հաստատությանը ենթարկել քաղաքացիական պատասխանատվության՝ անհատական կամ խմբային հայցերով իրական և պատժիչ վնասների համար: Պատժիչ վնասների համար պատասխանատվությունը կարող է կազմել մինչև 10,000 դոլար անհատական հայցերով և խմբային հայցերով՝ 500,000 դոլար կամ պարտատիրոջ զուտ արժեքի 1%-ը։

1977 թվականին Կոնգրեսի կողմից ընդունված «Համայնքային վերաինվեստիցիայի մասին» օրենքը (ՀՌԱ) պահանջում է, որ բանկերը կիրառեն նույն վարկային չափանիշները բոլոր համայնքներում։

### Կարգավորող դատական հայցեր
2015 թվականի մայիսին ԱՄՆ Բնակարանաշինության և քաղաքային զարգացման նախարարությունը հայտարարել է, որ Associated Bank-ը համաձայնել է 200 միլիոն դոլարի կարգավորման՝ Չիկագոյում և Միլուոքիում կարմիր գծի վերաբերյալ: Բնակարանաշինության և քաղաքային զարգացման դեպարտամենտի երեք տարվա դիտարկումը հանգեցրել է բողոքի, առ այն, որ բանկը միտումնավոր մերժել է սևամորթ և լատինոամերիկյան դիմորդների հիփոթեքային դիմումները։ Վերջնական կարգավորումը պահանջել է, որ AB-ն մասնաճյուղեր բացի ոչ սպիտակամորթ թաղամասերում։

Նյու Յորքի գլխավոր դատախազ Էրիկ Շնայդերմանը 2015 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հայտարարել է Evans Bank-ի հետ 825,000 դոլարի չափով համաձայնագրի կնքման մասին: Հետաքննությունը բացահայտել է սևամորթ թաղամասերի վերացումը հիփոթեքային վարկավորման քարտեզներից։ Շնայդերմանի խոսքով՝ 2009-2012 թվականներին բանկի կողմից ստացված ավելի քան 1100 հիփոթեքային դիմումներից միայն չորսն են եղել աֆրոամերիկացիների կողմից։ Այս հետաքննությունից հետո The Buffalo News-ը հաղորդել է, որ մոտ ապագայում նույն պատճառներով կարող են հետաքննվել ավելի շատ բանկեր: Նմանատիպ համաձայնագրերի ամենանշանակալի օրինակները հիմնականում կենտրոնացած են եղել խոշոր մետրոպոլիտենային տարածքների համայնքային բանկերի վրա, սակայն այլ շրջանների բանկերը նույնպես ենթարկվել են նման կարգադրությունների, այդ թվում՝ First United Security Bank-ը Թոմասվիլում (Ալաբամա) և Community State Bank-ը Սագինոում (Միչիգան)։

ԱՄՆ Արդարադատության նախարարությունը 2015 թվականի սեպտեմբերի 24-ին հայտարարել է 33 միլիոն դոլարի համաձայնության մասին Հադսոն Սիթի Սփեյվինգս Բանկի հետ, որը սպասարկում է Նյու Ջերսի, Նյու Յորք և Փենսիլվանիա նահանգները։ Վեցամյա Արդարադատության նախարարության հետաքննությունը ապացուցել է, որ ընկերությունը դիտավորյալ խուսափում է լատինոամերիկացիներին և աֆրոամերիկացիներին հիփոթեքային վարկեր տրամադրելուց և դիտավորյալ խուսափում էրփոքրամասնություն կազմող համայնքներում ընդլայնվելուց: Արդարադատության նախարարությունը այն անվանել է «իր պատմության մեջ ամենամեծ բնակարանային հիփոթեքային համաձայնությունը»։ Համաձայնագրի շրջանակներում HCSB-ն ստիպված է եղել մասնաճյուղեր բացել ոչ սպիտակամորթ համայնքներում: ԱՄՆ դատախազ Փոլ Ֆիշմանը Էմիլի Բեջերի հետ *[[Վաշինգտոն Փոստ|The Washington Post-ի]]* հարցազրույցում ասել է՝ «[եթե] դուք ապրում էիք մեծամասնությամբ սևամորթ կամ լատինոամերիկյան թաղամասում և ցանկանում էիք դիմել հիփոթեքի համար, Հադսոն Սիթի Սփեյվինգս Բանկը այն վայրը չէր, որտեղ պետք է գնալ»: Իրավապահ մարմինները մեջբերեցին Հադսոն Սիթիի միջնորդների ընտրության պրակտիկայում խտրականության վերաբերյալ լրացուցիչ ապացույցներ՝ նշելով, որ բանկը իր հիփոթեքային դիմումների 80 տոկոսը ստացել է հիփոթեքային միջնորդներից, բայց այն միջնորդները, որոնց հետ բանկն աշխատել է՝ չեն գտնվել մեծամասնությամբ աֆրոամերիկյան և լատինոամերիկյան տարածքներում։

2023 թվականի հունվարի 12-ին Կալիֆոռնիայի Սիթի Նեշնլ Բանկը համաձայնվել է 31,000,000 դոլար վճարել և լուծել ԱՄՆ Արդարադատության նախարարության կողմից 2017 թվականին մինչև առնվազն 2020 թվականը կարմիր գծերի վերաբերյալ մեղադրանքները։

### Համայնքային կազմակերպություններ
ShoreBank-ը՝ Չիկագոյի Սաութ Շոր թաղամասում գտնվող համայնքային զարգացման բանկ է, որը կարմիր գծի դեմ պայքարի մասնավոր հատվածի է եղել։ Հիմնադրվել է 1973 թվականին և փորձել է պայքարել Չիկագոյի աֆրոամերիկյան համայնքներում ռասիստական վարկավորման պրակտիկայի դեմ։ Տեղի բնակիչներին բանկը տրամադրել է ֆինանսական ծառայություններ, մասնավորապես՝ հիփոթեքային վարկեր։ 1992 թվականի իր ելույթում այն ժամանակվա նախագահի թեկնածու Բիլ Քլինթոնը բանկն անվանել է «Ամերիկայի ամենակարևոր բանկը»։ 2010 թվականի օգոստոսի 20-ին բանկը հայտարարվել է անվճարունա և փակվել կարգավորող մարմինների կողմից, իսկ նրա ակտիվների մեծ մասը ձեռք է բերվել Urban Partnership Bank-ի կողմից։

1970-ականների կեսերին Հարավային Օսթինում համայնքային կազմակերպությունները՝ NPA-ի դրոշի ներքո պայքարել են կարմիր գծերի դեմ: Այդ կազմակերպություններից մեկը SACCC-ն է եղել (Հարավային Օսթինի կոալիցիոն համայնքային խորհուրդ), որը ստեղծվել է Հարավային Օսթինի թաղամասը վերականգնելու և կարմիր գծերի տարածման մեջ մեղադրվող ֆինանսական հաստատությունների դեմ պայքարելու համար: Դա գրավել է Իլինոյսի Ապահովագրության դեպարտամենտի ապահովագրական կարգավորող մարմինների, ինչպես նաև հակառասայական խտրականության օրենքները կիրառող դաշնային պաշտոնյաների ուշադրությունը։

## Ընթացիկ խնդիրներ
### Ռասայական տարանջատում ամերիկյան քաղաքներում
Միացյալ Նահանգների դաշնային կառավարությունը 1970-ական թվականներից ի վեր ընդունել է օրենսդրություն՝ ամերիկյան քաղաքներում սեգրեգացիան նվազեցնելու համար: Մինչ շատ քաղաքներ կրճատել են սեգրեգացված թաղամասերի քանակը, որոշները դեռևս ունեն հստակ սահմանված ռասայական սահմաններ: 1990 թվականից ի վեր Չիկագո քաղաքը եղել է ռասայական առումով ամենահամառորեն սեգրեգացված քաղաքներից մեկը՝ չնայած շարժունակությունը բարելավելու և խոչընդոտները նվազեցնելու ջանքերին: Դետրոյթի, Հյուստոնի և Ատլանտայի նման այլ քաղաքներում նույնպես կան շատ արտահայտված սևամորթ և սպիտակամորթ թաղամասեր, նույն թաղամասերը, որոնք սկզբնապես առանձնացվել են ֆինանսական հաստատությունների կողմից տասնամյակներ առաջ։ Մինչ այլ քաղաքներ առաջընթաց են գրանցել, այս շարունակական ռասայական սեգրեգացիան նպաստել է միլիոնավոր մարդկանց տնտեսական շարժունակության նվազմանը:

Լոս Անջելեսի նման վայրերում նախկինում կարմիր գծով նշված թաղամասերի դեմ ավելի հավանական է, որ ավազակախմբային արգելք կարձակվի, ինչպես ցույց է տալիս աշխարհագրագետ Ստեֆանո Բլոխի և մարդաբան Սյուզան Ա. Ֆիլիպսի աշխատանքը:

### Ռասայական խտրականություն. այժմյան ջանքեր
Մինչդեռ ԱՄՆ Գերագույն դատարանը ռասիստական պայմանագրերը, պայմանները և սահմանափակումները (CCR) ճանաչել է «անիրագործելի»՝ 1948 թվականի «Շելլի ընդդեմ Կրեմերի» նշանակալից գործով, այս որոշումը դրանք չի դարձրել անօրինական, այն միայն խոչընդոտել է դատարաններին դրանք կիրառլու հարցում: Միայն 1968 թվականի դաշնային «Արդար բնակարանային մասին» օրենքի ընդունումից հետո է նման խտրական գործելակերպը բացահայտորեն արգելվել։

;; Պետական մակարդակի օրենսդրություն

* Կալիֆոռնիա՝ AB 1466-ը, որն ընդունվել է 2021 թվականին՝ պահանջում է շրջանի գրանցողներից նույնականացնել և հեռացնել խտրական դրույթները գույքի գրանցամատյաններից: Սա հիմնված է նախկին օրենսդրության վրա, որը թույլ է տվելտանտերերին խնդրել հեռացնել նման ձևակերպումները։
* Վաշինգտոն՝ 2021 թվականին նահանգն ընդունել է օրենք, որը պահանջում է, որ անշարժ գույքի բոլոր փաստաթղթերը զերծ լինեն ռասայական սահմանափակումներից և նախատեսում է գործընթաց գույքի սեփականատերերի համար դրանք հեռացնելու համար։
* Մինեսոտա՝ Մինեսոտայի օրենսդիր մարմինը 2019 թվականին ընդունել է օրենք, որը թույլ է տալիս տանտերերին պարզ գործընթացի միջոցով հեռացնել ռասայական պայմանագրերը իրենց սեփականության փաստաթղթերից: Այս օրենքի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել «Քարտեզագրելով նախապաշարմունքները» նախագիծը, որը Երկվորյակ քաղաքներում քարտեզագրել և փաստաթղթավորել է ռասայական պայմանագրերը։

;; Հանրային իրազեկում և կրթություն

* Պատմական հետազոտություն և փաստաթղթավորում՝ «Mapping Prejudice in Minneapolis»-ի և «Civil Rights and Labor History Project»-ի նման նախագծերը աշխատել են ռասայական դաշնագրերի մասշտաբները փաստագրելու և հրապարակելու համար՝ բարձրացնելով դրանց պատմական ազդեցության մասին իրազեկվածությունը։

;; Թվային արխիվներ և տվյալների բազաներ

Համալսարաններն ու ոչ առևտրային կազմակերպությունները ստեղծում են ռասայական դաշնագրերի որոնելի տվյալների բազաներ՝ տանտերերին և հետազոտողներին օգնելով մուտք ունենալ այս սահմանափակող դրույթների վերաբերյալ տեղեկատվությանը։

* Աղբյուրներից է «Անհավասարության քարտեզագրում. կարմիր գիծը «Նոր գործարքի Ամերիկայում» նախագիծը», որը համատեղ աշխատանք է և ներառում է Ռիչմոնդի համալսարանը, Վիրջինիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը և այլն: Այս նախագիծը կենտրոնանում է 1930-ական թվականներին Տան սեփականատերերի վարկային կորպորացիայի (HOLC) կողմից մշակված քարտեզների և տարածքների նկարագրությունների վրա: Այն տրամադրում է թվայնացված HOLC քարտեզներ, որոնք ցույց են տալիս կարմիր գիծով նշված տարածքները, մանրամասն նկարագրություններ և վերլուծություններ այս գործելակերպերի քաղաքային զարգացման վրա ազդեցության վերաբերյալ: «Անհավասարության քարտեզագրումը» օգնում է պատմական համատեքստ ապահովել բնակարանային խտրականության համակարգային բնույթը հասկանալու համար։
* Վաշինգտոնի համալսարանի Սիեթլի քաղաքացիական իրավունքների և աշխատանքի պատմության նախագիծը ներառում է Սիեթլում ռասայական համաձայնագրերին վերաբերող փաստաթղթերի համապարփակ հավաքածու: Այս նախագիծը առաջարկում է պատմական քարտեզներ, գույքային գրառումներ և բանավոր պատմություններ, որոնք փաստաթղթավորում են տուժած համայնքների փորձը: Այն աջակցում է կրթական նախաձեռնություններին և օգնում է տեղեկացնել բնակարանային հավասարության վերաբերյալ հանրային քաղաքականության մասին։
* «Կարմիր գիծ Լուիսվիլ. Ռասայական կապիտալիզմ և անշարժ գույք» նախագիծը, որը Լուիսվիլի մետրոպոլիտենի կառավարության կողմից իրականացվող նախագիծ է, առաջարկում է ինտերակտիվ քարտեզ, որը ցույց է տալիս կարմիր գիծը և ռասայական համաձայնագրերի ազդեցությունը: Այն ներառում է քարտեզներ, պատմություններ և տվյալների հավաքածուներ, որոնք պատկերում են այս խտրական գործելակերպի երկարաժամկետ հետևանքները։

### Ռասայական հարստության տարբերությունը
Կարմիր գծերի բաժանման պրակտիկան ակտիվորեն նպաստել է այն բանի ստեղծմանը, որն այժմ հայտնի է որպես Միացյալ Նահանգներում նկատվող ռասայական հարստության անհավասարություն։

Ամերիկայում սևամորթ ընտանիքները սպիտակամորթ ընտանիքների կողմից ստացված յուրաքանչյուր 100 դոլար եկամտի դիմաց վաստակել են ընդամենը 57.30 դոլար, ըստ մարդահամարի բյուրոյի ներկայիս բնակչության հարցման։ Սպիտակամորթ ընտանիքների յուրաքանչյուր 100 դոլարի համար սևամորթ ընտանիքները պահում են ընդամենը 5.04 դոլար։ 2016 թվականին սևամորթ և լատինոամերիկյան ընտանիքների միջին հարստությունը կազմել է համապատասխանաբար 17,600 և 20,700 դոլար, համեմատած սպիտակամորթ ընտանիքների միջին հարստության 171,000 դոլարի հետ։ Սևամորթների և սպիտակամորթների հարստության տարբերությունը Մեծ անկումից հետո չի վերականգնվել։ 2007 թվականին՝ Մեծ անկումից անմիջապես առաջ, սևամորթների միջին հարստությունը կազմում էր սպիտակամորթներինը գրեթե 14 տոկոսով։ Չնայած 2016 թվականին սևամորթների հարստությունն աճել է ավելի արագ տեմպերով, քան սպիտակամորթների հարստությունը, սևամորթները դեռևս տիրապետել են սպիտակամորթների հարստության 10 տոկոսից պակասին (միջին արժեքի դեպքում)։

Հինգ ռասայական խմբերի մարդկանց բազմասերունդային ուսումնասիրությունը վերլուծել է ամերիկյան քաղաքներում վերելքի միտումները։ Ուսումնասիրությունը եզրակացրել է, որ ռասայականորեն տարանջատված թաղամասերում մեծացած սևամորթ տղամարդիկ զգալիորեն ավելի քիչ հավանականություն ունեն վերելքի տնտեսական շարժունակության հասնելու, պարզելով, որ «տնային տնտեսության ամենացածր եկամտի քվինտիլում գտնվող ծնողներից ծնված սևամորթ երեխաները 2.5% հավանականություն ունեն բարձրանալու տնային տնտեսության եկամտի վերին քվինտիլ, համեմատած սպիտակամորթների 10.6%-ի հետ»: Այս միջսերնդային աղքատության պատճառով սևամորթ տնային տնտեսությունները «խրված են տեղում» և ավելի քիչ են կարողանում հարստություն կուտակել:

Չիկագոյի Դաշնային պահուստային բանկի տնտեսագետների կողմից 2017 թվականին անցկացված ուսումնասիրությունը պարզել է, որ կարմիր գիծը՝ որոշակի թաղամասերի բնակիչների նկատմամբ բանկերի կողմից խտրականության դրսևորման պրակտիկան, մշտական բացասական ազդեցություն է ունեցել թաղամասերի վրա, ընդ որում՝ կարմիր գիծը 2010 թվականին ազդել է տան սեփականության տոկոսադրույքների, տների արժեքի և վարկային միավորների վրա։ Քանի որ շատ աֆրոամերիկացիներ չեն կարողանում օգտվել ավանդական բնակարանային վարկերից, նրանք ստիպված են դիմել գիշատիչ վարկատուների (ովքեր բարձր տոկոսադրույքներ են գանձել)։ Տան սեփականության ցածր տոկոսադրույքների պատճառով ետնախորշերի բնակիչները կարողացան վարձակալության տալ բնակարաններ, որոնք այլապես կարող են նրանց սեփականությունը լինել։

### Մանրածախ առևտուր
#### Կետային վաճառասրահներ
Մանրածախ առևտրի կարմիր գիծը մանրածախ առևտրականների շրջանում տարածական խտրականության դրսևորում է: Տաքսի ծառայությունները և սննդի առաքումը կարող են չսպասարկել որոշակի տարածքներ՝ հիմնվելով նրանց էթնիկ փոքրամասնությունների կազմի և բիզնեսի (և ենթադրյալ հանցագործության) վերաբերյալ ենթադրությունների վրա, այլ ոչ թե տվյալների և տնտեսական չափանիշների, ինչպիսիք են այդ տարածքներում գործունեության հնարավոր շահութաբերությունը: Հետևաբար, այս տարածքների սպառողները խոցելի են ավելի քիչ մանրածախ առևտրականների կողմից սահմանված գների նկատմամբ: Նրանք կարող են շահագործվել մանրածախ առևտրականների կողմից, ովքեր գանձում են ավելի բարձր գներ և/կամ առաջարկում են նրանց ցածրորակ ապրանքներ։

#### Առցանց
2012 թվականին The Wall Street Journal-ի կողմից անցկացված ուսումնասիրությունը պարզել է, որ Staples-ը, The Home Depot-ը, Rosetta Stone-ը և մի շարք այլ առցանց մանրածախ առևտրականներ տարբեր վայրերում գտնվող հաճախորդներին տարբեր գներ են առաջարկել (տարբեր առաքման գներից): Staples-ը զեղչերը հիմնել է մրցակիցների, ինչպիսիք են OfficeMax-ը և Office Depot-ը, մոտ լինելու վրա: Սա, որպես կանոն, հանգեցրել է ավելի բարձր գների գյուղական վայրերում բնակվող հաճախորդների համար, ովքեր միջինում ավելի քիչ հարուստ են եղել, քան ավելի ցածր գներ տեսնող հաճախորդները։

#### Լիքուորլայնինգ
Որոշ ծառայություններ մատուցողներ թիրախավորում են ցածր եկամուտ ունեցող թաղամասերը՝ անհարմար վաճառքի համար: Երբ ենթադրվում է, որ այդ ծառայությունները բացասական ազդեցություն ունեն համայնքի վրա՝ դրանք կարող են համարվել «հակառակ կարմիր գծի» մի ձև: «Լիկվորային խմիչքների վաճառք» տերմինը երբեմն օգտագործվում է ցածր եկամուտ ունեցող և/կամ փոքրամասնությունների համայնքներում ալկոհոլային խմիչքների խանութների բարձր խտությունը նկարագրելու համար: Ալկոհոլային խմիչքների խանութների բարձր խտությունը կապված է հանցագործության և հանրային առողջության հետ կապված խնդիրների հետ, որոնք, իրենց հերթին, կարող են վանել սուպերմարկետները, մթերային խանութները և այլ մանրածախ առևտրի կետերը՝ նպաստելով տնտեսական զարգացման ցածր մակարդակին։ Եկամտի հաշվառմամբ՝ ոչ սպիտակամորթները բախվում են ալկոհոլային խմիչքների խանութների ավելի բարձր կենտրոնացման, քան սպիտակամորթները: «Լիքուորային խմիչքների վաճառքի» վերաբերյալ կատարված մեկ ուսումնասիրություն ցույց է տվել, որ քաղաքային թաղամասերում ալկոհոլի պահանջարկի և ալկոհոլային խմիչքների խանութների մատակարարման միջև թույլ կապ կա։

### Ֆինանսական ծառայություններ
#### Ուսանողական վարկեր
2007 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ Կոնեկտիկուտի շրջանի շրջանային դատարանում խմբային հայց է ներկայացվել ուսանողական վարկերի հսկա Sallie Mae ընկերության դեմ։ Ընկերությունը պնդել է, որ Sallie Mae-ն խտրականություն է դրսևորել աֆրոամերիկացի և լատինոամերիկացի մասնավոր ուսանողական վարկերի դիմորդների նկատմամբ։

Գործում նշվել է, որ Սալի Մեյը մասնավոր ուսանողական վարկեր տրամադրելու համար օգտագործված գործոնները տարբեր ազդեցություն են ունեցել ավելի մեծ թվով փոքրամասնություններով դպրոցներ հաճախող ուսանողների վրա: Հայցում նաև նշվել է, որ Սալի Մեյը մասնավոր ուսանողական վարկառուներին պատշաճ կերպով չի բացահայտել վարկի պայմանները:

Դատական հայցը կարգավորվել է 2011 թվականին: Կարգավորման պայմաններից մեկը ներառել է համաձայնություն, ըստ որի պետք է 500,000 դոլար նվիրաբերել United Negro College Fund-ին, իսկ հայցվորների փաստաբանները կարող էին ստանալ 1.8 միլիոն դոլար վարձատրություն։

#### Վարկային քարտեր
Վարկային քարտերի կարմիր գիծը վարկային քարտեր տրամադրողների միջև տարածական խտրականության դրսևորում է, որը տարբեր տարածքներին տարբեր չափի վարկ է տրամադրում՝ հիմնվելով նրանց էթնիկ փոքրամասնությունների կազմի վրա, այլ ոչ թե տնտեսական չափանիշների, ինչպիսիք են այդ տարածքներում գործելու հնարավոր շահութաբերությունը։ Գիտնականները որոշակի քաղաքականություններ են վարում կարմիր գծերը գնահատելու համար։ Դրանցից են վարկային քարտեր տրամադրողների կողմից այսպես կոչված «բարձր ռիսկի» հաճախորդների կողմից հաճախակի դարձած մանրածախ առևտրի կետերում գնումներ կատարած անձանց վարկային գծերի կրճատումը։

#### Բանկեր
Կարմիր գծերի և բանկային համակարգի արդյունքում առաջացած տնտեսական հետևանքների մեծ մասը անմիջականորեն ազդում են աֆրոամերիկյան համայնքի վրա: 1960-ական թվականներից սկսած՝ սևամորթ վետերանների և նրանց ընտանիքների մեծ հոսք է տեղի ունեցել, որոնք տեղափոխվել են արվարձանային սպիտակամորթ համայնքներ: Նշված շուկայական արժեքները դիտարկելով՝ բանկային վարկատուները կարողացել են ուշադիր հետևել՝ բառացիորեն կարմիր գծեր գծելով թաղամասերի շուրջը քարտեզի վրա: Այս գծերը նշանակել են այն տարածքները, որտեղ նրանք չեն կարողացել ներդրումներ կատարի: Ռասայական կարմիր գծերի միջոցով ոչ միայն բանկերը, այլև խնայողական և վարկային ընկերությունները, ապահովագրական ընկերությունները, մթերային ցանցերը և նույնիսկ պիցցայի առաքման ընկերությունները խաթարել են սևամորթ համայնքների տնտեսական կենսունակությունը։ Քաղաքացիական իրավունքների օրենքների լուրջ պակասը, զուգորդված է տնտեսական ազդեցության հետ, ինչը հանգեցրել է 1977 թվականին «Համայնքային վերաինվեստիցիայի մասին» օրենքի ընդունմանը:

Ռասայական և տնտեսական «կարմրացումը» այս համայնքներում ապրող մարդկանց սկզբից դատապարտեցլ է ախողման, այնքան, որ բանկերը հաճախ մերժոել ե այդ տարածքներից եկած մարդկանց բանկային վարկեր տրամադրելը կամ առաջարկոել ե դրանք ավելի խիստ մարման տոկոսադրույքներով։ Արդյունքում, մարդկանց (մասնավորապես՝ աֆրոամերիկացիներին) շատ ցածր տոկոսադրույք էրտրամադրվոելիրենց տները ձեռք բերելու համար, ինչը հնարավորություն էրտավելաղքատ թաղամասերի սեփականատերերին (որոնք կարող էին այդ համայնքներում ցածր տոկոսադրույքով վարկեր ստանալ) ստանձնել իրենց վերահսկողությունը և անել այն, ինչ անհրաժեշտ է համարվել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Wise, Richard W. | *Redlined: A Novel of Bosto*n| (2020) Brunswick House Press 978–0972822336

## Արտաքին հղումներ

* 
* 
*  Learn more about housing discrimination.
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ապահովագրություն
Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Ժողովրդագրություն
Կատեգորիա:Խտրականություն
Կատեգորիա:Հիպոթեք
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Ռասիզմ
Կատեգորիա:Սև ցուցակ
Կատեգորիա:Քաղաքաշինություն
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունքներ և ազատություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ ԱՄՆ-ում