Հարկային համակարգն Ադրբեջանում

Ադրբեջանի հարկային օրենսդրությունը կազմված է Ադրբեջանի Սահմանադրությունից, Հարկային օրենսգրքից և դրան կից ընդունված իրավական նորմերից: Ադրբեջանում գանձվող հարկերը կարելի է ընդհանուր առմամբ բաժանել 3 հիմնական տեսակի՝ պետական ​​հարկեր, ինքնավար հանրապետության հարկեր և տեղական (մունիցիպալ) հարկեր: Պետական ​​հարկերը ներառում են անձնական եկամտային հարկը, շահութահարկը, ավելացված արժեքի հարկը, ակցիզային հարկը, գույքահարկը, հողի հարկը, ճանապարհային հարկը, հանքային հոնորարների հարկը և պարզեցված հարկը: Ինքնավար Հանրապետության հարկերը նույնն են, ինչ պետական ​​հարկերը, բայց գանձվում են Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում:

Ադրբեջանի Հանրապետության հարկային օրենսգիրքը հաստատվել է 2000 թվականի հուլիսի 11-ին և բաղկացած է երկու մասից: Ընդհանուր մասը նշում է հարկ վճարողների, հարկային գործակալների և հարկային մարմինների իրավունքներն ու պարտականությունները, հարկային գրանցման, հարկային վերահսկողության և աուդիտի ընթացակարգերը: Երկրորդ մասը, որը նաև կոչվում է Հատուկ բաժին, սահմանում է կոնկրետ հարկերը և դրանց հիմքերը, դրույքաչափերը, վճարման ժամանակացույցերը և ընթացակարգերը: Արտադրության բաժանման համաձայնագրերի համար գոյություն ունեն առանձին հարկման ընթացակարգեր:

2010 թվականից սկսած՝ պետական եկամուտները սկսել են աճել: Այսպիսով, 2014 թվականին ՀՆԱ-ի նկատմամբ հարկային եկամուտները կազմել են 14.213%: Հարկային եկամուտների ամենաբարձր մասնաբաժինները 2014 թվականին ստացվել են ավելացված արժեքի հարկից և շահութահարկից: 2015 թվականին ՀՆԱ-ի նկատմամբ հարկային եկամուտները կազմել են 15.6%:

Երկրում հարկային քաղաքականության իրականացումն ու վերահսկողությունը, հարկային վճարումների հավաքագրումը և պետական ​​բյուջե փոխանցումը ապահովող կենտրոնական գործադիր մարմինը Ադրբեջանի Հանրապետության հարկերի նախարարությունն է:

## Հարկային ռեժիմ
Ադրբեջանն ունի 3 տարբեր հարկային ռեժիմ։ Դրանք են՝ օրենսդրական հարկային ռեժիմ, արտադրության բաժանման համաձայնագրերով գործող ընկերություններին վերաբերող հարկային ռեժիմ և ընդունող կառավարության համաձայնագրերով գործող ընկերություններին վերաբերող հարկային ռեժիմ։

Օրենսդրական հարկային ռեժիմը կիրառելի է Ադրբեջանում գործող բոլոր ընկերությունների համար, բացառությամբ նավթի և գազի արդյունաբերության մեջ ներգրավվածների։

Արտադրության բաժանման համաձայնագրերին վերաբերող ռեժիմը ներառում է ավելի քան քսան գործող PSA-ների կանոնները։ Միլի մեջլիսը վավերացրել է այդ Արտադրության բաժանման համաձայնագրերը։

Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթի արտահանման և Հարավային Կովկասի խողովակաշարերի հետ կապված կանոնները ներառված են ընդունող կառավարության համաձայնագրերի հարկային ռեժիմում։

## Հարկային ընթացակարգեր
Ադրբեջանում ֆինանսական տարին սկսվում է հունվարի 1-ին և ավարտվում դեկտեմբերի 31-ին: Հարկային հայտարարագիրը ձեռնարկությունները պետք է լրացնեն և ներկայացնեն ոչ ուշ, քան օրացուցային տարվան հաջորդող մարտի 31-ը, իսկ պարզեցված հարկի օգտատերերը պետք է հայտարարագիրը ներկայացնեն ոչ ուշ, քան ապրիլի 20-ը: Ֆիզիկական անձինք, որոնք օրացուցային տարվա ընթացքում 182 օր են մնացել Ադրբեջանում, համարվում են բնակիչներ և պատասխանատու են հարկերի վճարման համար: Ադրբեջանի բնակիչները հարկվում են իրենց միջազգային եկամտի հիման վրա, մինչդեռ ոչ բնակիչները հարկվում են միայն ադրբեջանական աղբյուրի եկամտի հիման վրա։

Հարկերը կարող են պահվել աշխատանքային գործունեության, ինչպես նաև ոչ ձեռնարկատիրական գործունեության հետ կապված անձանցից, ինչպիսիք են տոկոսային եկամուտը, դիվիդենդը, կապիտալի շահույթը և հոնորարները։

Գյուղատնտեսական եկամուտը, ընտանիքի անդամներից ստացված նվերներն ու ժառանգությունը, արհեստագործական արտադրությունից ստացված եկամուտը, վիճակախաղից ստացված մրցանակները, ալիմենտները և փոխհատուցման ստացումները համարվում են արտոնյալ: Ստանդարտ նվազեցումները կիրառվում են պատերազմի հերոսների, նրանց ընտանիքների և զինվորական պաշտոնյաների համար:

## Պետական ​​հարկեր
### Անհատներից ստացված եկամտային հարկ
Ադրբեջանում եկամտային հարկը սահմանվում են պրոգրեսիվ դրույքաչափով: Բնակիչների համար հարկվող բազան Ադրբեջանում կամ դրանից դուրս ստացված եկամուտն է: Ոչ ռեզիդենտ ֆիզիկական անձանց համար հարկվող եկամուտներն են՝ աշխատանքի հետ կապված և չկապված եկամուտները, ինչպես նաև բոլոր այլ տեսակի եկամուտները, որոնք չեն ազատվում հարկերից կամ առաջացել են ակտիվների վերագնահատումից: 2500 մանաթից պակաս եկամուտ ստացող ֆիզիկական անձանց եկամտի հարկի դրույքաչափը կազմում է 14%, եթե եկամուտը գերազանցում է 2500 մանաթը, ապա 2500 մանաթը գերազանցող մասի վրա գանձվում է 25% հարկ:
### Իրավաբանական անձանցից ստացված շահութահարկը
Շահույթը սահմանվում է որպես եկամտի և ծախսերի տարբերություն։ Բոլոր ռեզիդենտ ձեռնարկությունների շահույթը պետք է հարկվի։ Եթե իրավաբանական անձը մշտապես գրանցված է Ադրբեջանում, ապա նրա շահույթը պետք է հարկվի։ Հակառակ դեպքում, այն պետք է հարկվի վճարման աղբյուրի մոտ՝ առանց ծախսերը հանելու։ Ակտիվների վերագնահատումից առաջացած եկամուտը ենթակա չէ հարկման։ Շահույթը հարկվում է 20% դրույքաչափով։
### Ավելացված արժեքի հարկ
Ավելացված արժեքի հարկի (ԱԱՀ) դրույքաչափը կազմում է 18%: Բոլոր աշխատանքները, մատուցված ապրանքները, ծառայությունները և հարկվող ներմուծումները կազմում են հարկման բազան: Երկրում գործում է նաև զրոյական (0) դրույքաչափ ԱԱՀ՝ ֆինանսական օգնության, դիվանագիտության, բեռների և արժեքավոր ապրանքների հետ կապված հարցերի համար:
### Ակցիզային հարկ
Ակցիզային հարկերը անուղղակի հարկեր են, որոնք ներառված են ապրանքների վաճառքի գնի մեջ: Ադրբեջան արտադրվող կամ ներմուծվող բոլոր ակցիզային ապրանքները ենթակա են հարկման: Ալկոհոլը և բոլոր տեսակի ալկոհոլային խմիչքները, ծխախոտային արտադրանքը, թեթև տրանսպորտային միջոցները, հանգստի և սպորտի համար նախատեսված լողացող տրանսպորտային միջոցները, ներմուծվող պլատինը, ոսկին և զարդերը ենթակա են ակցիզային հարկի: Բոլոր տեսակի ապրանքների համար ֆիքսված հարկային դրույքաչափ չկա, փոխարենը, յուրաքանչյուր ապրանքի և դրա գումարի համար կան տարբեր դրույքաչափեր: Օրինակ, գինին և խաղողի այգու նյութերը հարկվում են 0.1 մանաթ մեկ լիտրի համար:

### Գույքահարկ
Ֆիզիկական անձանց համար գույքահարկի հարկման բազան շենքերի և դրանց մասերի, ջրային և օդային տրանսպորտի կամ օբյեկտի արժեքն է: Իրավաբանական ձեռնարկությունների համար դա միայն հիմնական միջոցների միջին տարեկան արժեքն է: Դրույքաչափերը սահմանվում են շենքերի գտնվելու վայրի հիման վրա: Այսպես, Բաքվի համար այն կազմում է 0.4 մանաթ մեկ քառակուսի մետրի համար, Գանձակի, Սումգայիթի և Ապշերոնի շրջանների համար՝ 0.3 մանաթ, այլ քաղաքների և շրջանների համար՝ 0.2 մանաթ, տարածաշրջանային ենթակայության քաղաքների և ավանների համար՝ 0.1 մանաթ:

### Հողի հարկ
Բնակիչները, ինչպես նաև ոչ ռեզիդենտ բնակիչները և բիզնեսները պարտավոր են գրանցվել հարկեր վճարելու համար՝ հողն օգտագործելու իրենց իրավունքը ապացուցելուց հետո, և անկախ հողի վրա տնտեսական գործունեության արդյունքներից՝ պարտադիր է հողի հարկ վճարելը: Հարկի դրույքաչափերը տարբերվում են օգտագործման նպատակով և հողի գտնվելու վայրի տարածքով: Ընդհանուր առմամբ, խոշոր և արդյունաբերական քաղաքների համար հարկային դրույքաչափերն ավելի բարձր են: Գյուղատնտեսական օգտագործման համար հողի հարկի դրույքաչափը յուրաքանչյուր պայմանական կետի համար կազմում է 0.06 մանաթ:
### Ճանապարհային հարկեր
Այս տեսակի հարկի հարկման բազան կազմում են ոչ ռեզիդենտների կողմից երկիր ներմուծվող և տրանսպորտային նպատակներով օգտագործվող ավտոմեքենաները, ինչպես նաև բոլոր շարժիչային վառելիքները, դիզելային վառելիքը, որը կամ արտադրվել է, կամ ներմուծվել է Ադրբեջանի Հանրապետություն ներքին օգտագործման համար: Ավտոմեքենաների հարկերը հաշվարկվում են շարժիչի ծավալից և գտնվելու ժամանակահատվածից, ավտոբուսների համար՝ նստատեղերի քանակից և գտնվելու ժամանակահատվածից, բեռնատարների համար՝ առանցքների քանակից և գտնվելու ժամանակահատվածից: Ընդհանուր առմամբ, այս հարկերը կարող են տատանվել 20-ից մինչև 2800 ԱՄՆ դոլար և ավելի: Վտանգավոր բեռների տեղափոխման և տեղափոխման համար կա հաշվարկման հատուկ ընթացակարգ:
### Հեղինակային իրավունք (հանքարդյունաբերության հարկ)
Այս հարկերը վճարում են ֆիզիկական անձինք և ձեռնարկությունները, որոնք հանքային ռեսուրսներ են արդյունահանում Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքում, այդ թվում՝ երկրին պատկանող Կասպից ծովի տարածքում: Հում նավթի հարկի դրույքաչափը կազմում է 26%, բնական գազի հարկը՝ 20%, բոլոր տեսակի մետաղների հարկը՝ 3%:
### Պարզեցված հարկ
Պարզեցված հարկը կիրառվում է այն կազմակերպությունների նկատմամբ, որոնց գործարքների ծավալը 12 անընդմեջ ամիսների ընթացքում չի գերազանցում 200.000 մանաթը: Մատուցված ապրանքների և ծառայությունների դիմաց ստացված եկամտի համախառն ծավալը ենթակա է հարկման: Պարզեցված հարկի դրույքաչափը կազմում է -2% (կիրառվում է, երբ տարեկան եկամուտը 200 000 մանաթից պակաս է). հանրային սննդի գործունեության համար, երբ տարեկան եկամուտը 200 000 մանաթից բարձր է, -8%:

Երբ հարկ վճարողները զբաղվում են առևտրային կազմակերպություններին և անհատ ձեռնարկատերերին (գնորդներ առևտրային օգտագործման համար) և անհատ հաճախորդներին (գնորդներ անձնական օգտագործման համար) վաճառքով, երբ առևտրային օգտագործման համար գնորդներից ստացված եկամուտը կազմում է ընդհանուր վաճառքի 30 տոկոսից պակաս, նրանք նույնպես իրավունք ունեն վճարելու պարզեցված հարկ 2% դրույքաչափով:

## Տես նաև
* Ադրբեջանի պետական հարկային ծառայություն
* Ադրբեջանի տնտեսություն

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Official website of Ministry of Taxes of Azerbaijan
* Official website of Azerbaijan Republic Statistic Committee
* Official website of LTA Azerbaijan LLC

Կատեգորիա:Ադրբեջան
Կատեգորիա:Ադրբեջանի տնտեսության պատմություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Հարկում
Կատեգորիա:Հարկումը ըստ երկրի