Վիտալի Զակրուտկին

**Վիտալի Ալեքսանդրովիչ Զակրուտկին** (, ), ռուս գրող, գրականագետ։ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի (1982) և Ստալինյան երրորդ աստիճանի մրցանակի (1951) դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Վիտալի Զակրուտկինը ծնվել է 1908 թվականին Թեոդոսիայում` ժողովրդական ուսուցչի ընտանիքում։ Տաս տարեկանից աշխատել է դաշտում։ 1929 թվականին հայրն ընտանիքին տեղափոխել է Հեռավոր Արևելք` Զավիտայա կայարան։

1932 թվականին էքստեռն ավարտել է Բլագովեշչենսկի Կալինինի անվան պետական մանկավարժական համալսարանը։ Գրական գործունեությամբ զբաղվել է 1933 թվականից։ 1936 թվականին ավարտել է Գերցենի անվան ռուսական պետական մանկավարժական համալսարանի ասպիրանտուրան։ Նույն թվականին պաշտպանել է  ատենախոսություն և Ռոստովի պետական մանկավարժական համալսարանում ստանձնել ռուս գրականության ամբիոնի վարիչի պաշտոնը, որտեղ աշխատել է մինչև   1941 թվականը։ Պատերազմի ժամանակ ծառայել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում, եղել ռազմական թղթակից, մայոր։ 1946-1950 թվականներին եղել է Ռոստովի պետական և Ռոստովի պետական մանկավարժական համալսարանների դոցենտ։

Զակրուտինը մահացել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Կոչետովսկայա կայարանում։ Թաղված է Դոն Կոչետովսկայա կայարանի այն տան բակում, որտեղ ապրել է (այժմ` Զակրուտկինի տուն-թանգարան)։

## Ստեղծագործություններ
* «Академик Плющев» (1940)
* «Коричневая чума» (1941)
* «Сила» (1942)
* «Человек со шрамом» (1943)
* «Повесть о слободе Крепкой» (1944)
* «У моря Азовского» (1945)
* «Кавказские записки» (1946)
* «За высоким плетнём» (1948)
* «Млечный путь»
* «Плавучая станица» (1950) (կոլտնտեսականների և ձկնորսների ամենօրյա կյանքի մասին)
* «Без вести пропавший» (1956) (экранизирована в 1957 году)
* «Цвет лазоревый. Страницы о М. Шолохове» (1965)
* «Матерь человеческая» (1969) (էկրանավորվել է 1975 թվականին)
* «Мать сыра Земля» (1970)
* «Дорогами большой войны» (1971)
* «Подсолнух»
* «Сотворение мира» - большое эпическое полотно о гибели буржуазного мира и возникновении мировой державы - СССР с 1921 до 1945
** т. 1, 1956
** т. 2, 1968
** т. 3, 1979
* «Верность» (1982)
* «На золотых песках» (1984, անավարտ)
«Աշխարհի արարումը» վեպը և «Մայր մարդկային» պատմվածքը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։

## Պարգևներ, մրցանակներ
### Պարգևներ
* Լենինի շքանշան (27.03.1978)
* Կարմիր աստղի շքանշան (18.05.1945)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի 3 շքանշան (15.04.1958, 29.10.1967, 02.07.1971)
* Կարմիր աստղի շքանշան (24.04.1943)[3]
* «Կովկասի պաշտպանության» մեդալ
* «Բեռլինի գրավման» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի» մեդալ

### Մրցանակներ
* Ստալինի 3-րդ աստիճանի մրցանակ (1951) «Լողացող կայան»  (1950) վեպի համար
* Մ. Գորկու անվան ՌՍՖՍՀ պետական մրցանակ (1971) «Մայր մարդկային» (1969) վեպի համար 
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1982) «Աշխարհի արարում» (1951-1979) վեպի համար

## Ընատնիք
Զակրուտկինի ընտանիքը բաղկացած էր 6 անձից։ Ծնողները եղել են ուսուցիչներ և վարել են իրենց տնտեսության գործերը։

## Հիշատակ
* Վիտալի Զակրուտկինի կիսանդրին տեղադրվել է  Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Սեմիկարակորսկ քաղաքում (հեղինակ`  Իվան Մասլիչենկո)։
* Սեմիկարակորսկի պատմագավառագիտական թանգարանի կառուցվածքային միավոր հանդիսացող Զակրուտկինի տուն-թանգարանն անվանվել է գրողի պատվին։
* Զակրուտկինին նվիրված հուշատախտակը գտնվում է Դոնի Ռոստովի այն շենքի պատին, որտեղ գրողն աշխատել է 1936-1949 թվականներին

## Գրականություն
* Писатели Советского Дона: Био-библиогр. справочник. Вып. 1 и 2 / [Сост.: Д. И. Руманова, Д. К. Жак и др.]. - Ростов н/Д: Тип. изд-ва «Молот», 1948. - С. 45-47. - 112 с. - (Рост. гос. науч. б-ка им. К. Маркса). - 2500 экз.
* Руманова Д. И. Писатели Советского Дона: Био-библиогр. справочник / [Под ред. Л. П. Громова]. - Ростов н/Д, 1958. - С. 45-52. - 160 с. - (Рост. гос. науч. б-ка им. К. Маркса).
* Писатели Дона: Биобиблиогр. сб / [Сост. Г. Г. Тягленко]. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1976. - С. 95-103. - 288 с. - 10 000 экз.
* Писатели Дона: Биобиблиогр. указ / [О. И. Кузина и др.]. - изд. 2-е, испр. и доп. - Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1986. - С. 131-144. - 416 с. - 20 000 экз.
* Котовсков В. Я. Закруткин Виталий Александрович // Культура Дона в лицах: Экскл. досье / Редкол.: Ф. Ф. Баев и др.. - Ростов н/Д: Ростиздат, 1997. - С. 47-48. - 431 с. - ISBN 5-7509-0818-6.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը
* Сайт Донского края
* К 100-летию со дня рождения 
* ММОО «Ассоциация Почётных граждан, наставников и талантливой молодёжи»

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ