open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գունավոր լուսանկարչություն

250px|մինի
300px|մինի
**Գունավոր լուսանկարչություն** լուսազգայուն թաղանթների միջոցով բազմագույն պատկերների՝ լուսանկարների ստացման եղանակ։ Գունավոր պատկերները ստացվում են հատուկ լուսազգայուն շերտերի վրա, որոնք այնուհետև մշակվում են նեգատիվպոզիտիվային կամ դարձելի եղանակով։

#Առաջին դեպքում նախ ստանում են լուսավորված առարկայի գունավոր նեգատիվ պատկերը, ապա պոզիտիվը՝ բնական գույներով։
 
#Երկրորդ դեպքում օգտվում են դարձելի լուսազգա–յուն թաղանթներից, որոնց վրա ստանում են պատկերը բնական գույներով։

Գունավոր լուսանկարներ ստանալու հնարավորությունը նկարագրել է Մաքսվեչը 1861 թվականին։ Նա կարծում է, որ կապույտ, կանաչ և կարմիր լուսազտիչներ օգտագործելով ստացված նեգատիվների միջոցով հնարավոր է վերարտադրել լուսանկարվող առարկայի գույնը։ Այդ հնարավորությունն իրականացրեց ֆրանսիացի գյուտարար Դյուկլո դյու Օրոնը (1868—1869 թվականներին)։ Գունավոր լուսանկարչության տարածված եղանակը եռշերտ լուսազգայուն թաղանթների վրա լուսանկարելն ու հետագա գունավոր հայտածումն է։

Սովորաբար լուսանկարչական ժապավենը (թիթեղը, թուղթը) ունի հետևյալ կառուցվածքը։ I շերտը զգայուն է միայն սպեկտրի կապույտ մասի նկատմամբ և զգայունացված չէ։ II շերտը դեղին լուսազտիչ է, որը պաշտպանում է հաջորդ շերտերը կապույտ լույսի ազդեցությունից։ Նրա տակ գտնվում են կանաչ (III) և կարմիր (IV) ճառագայթների նկատմամբ զգայուն շերտերը։ Վերջին երկուսը զգայունացված են։ Լուսազգայուն շերտերը, բացի արծաթի հալոգենիդներից, պարունակում են նաև դեղին, ծիրանի և երկնագույն ներկեր առաջացնող բաղադրիչներ։ Սրանք միանալով հայտածիչում պարունակվող ն լավ դիֆուզվող բաղադրիչների օքսիդացման արդյունքների հետ, ստանում են անլուծելի ներկեր։ Լուսանկարելիս լուսազգայուն շերտերը ենթարկվում են լուսանկարվող առարկայից անդրադարձած ճառագայթների ներգործությանը։ Նրանց վրա ստացվում են առարկայի թաքնված երեք պատկերներ, որոնցից յուրաքանչյուրը համապատասխանում է մեկ հիմնական գույնի։

Եթե լուսազգայուն ժապավենը դարձելի է, նախ ենթարկվում է սև-սպիտակ հայտածման, ապա լուսավորվում և ենթարկվում գունավոր հայտածման։ Առաջին հայտածման ժամանակ չվերականգնված արծաթի հալոգենիդները վերականգնվում են։ Գունավոր հայտածիչի օքսիդացած բաղադրիչները միանում են լուսազգայուն շերտերում գտնվող ներկանյութերին՝ առաջացնելով անլուծելի ներկեր։ Ստացվում են եռշերտ գունավոր պատկերներ։ Այնուհետև հեռացվում է լուսազգայուն շերտերում եղած ողջ արծաթը։ Լուսանկարչական ժապավենի վրա մնում են առարկայի դեղին, ծիրանի ն երկնագույն պատկերները, որոնց համատեղ դիտումն առաջացնում է առարկայի բնական գույների զգացողությունը։ Նեգատիվ գունավոր ժապավենը լուսանկարելուց հետո ենթարկվում է գունավոր հայտածման, որի շնորհիվ ստացվում են առարկայի եռշերտ պատկերը լրացուցիչ գույներով։ Այնուհետև հեռացվում է լուսազգայուն շերտերում գտնվող ողջ արծաթը (վերականգնված և չվերականգնըված)։ Ստացված նեգատիվից պատկերը պատճենահան կամ խոշորացնող սարքով տեղափոխվում է պոզիտիվ ժապավենի վրա։ Վերջինը մշակվում է նեգատիվ ժապավենի նման։ Նրա վրա առաջանում են եռշերտ պատկերներ, որոնց համատեղ դիտումն առաջացնում է բնական գույների զգացողություն։

Կատեգորիա:Լուսանկարչություն
Էլ Բուրգո դե Էբրո

**Էլ Բուրգո դե Էբրո** ( ), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Սարագոսա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Արագոն ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Սարագոսա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 24,86 կմ²։ Բնակչությունը՝ 2321 մարդ (2010 թվականին)։ Վարչական կենտրոնից հեռավորությունը՝ 14 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սարագոսա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Ավստրո-հայկական մշակութային ընկերություն

**Ավստրո-հայկական մշակութային ընկերություն**, հիմնադրվել է 1974 թվականին։ Հիմնական նպատակն է հայ մշակույթի նվաճումները ներկայտցնել Ավստրիայում։ Ընկերության մեջ ընդգրկված են ավստրիացի մտավորականներ, նաև հայ համայնքի ներկայացուցիչներ։ Ընկերությունը ծավալել է ուսում նակրթական գործունեություն, հիմնել հայերենի դասընթացներ 1974—1980, կազմակերպել աշակերտների ամառային բանակումներ, հայերեն և գերմաներեն դասախոսություններ, ավսարիահայ բժիշկների հավաք, ամենամյա ուղևորություն Հայաստան (1974 - հազար գիրք՝ հայերեն և օտար լեզուներով, հայ պարբերական մամուլի ամենահարոաա հավաքածուն։ Միաբանությունն ունի նաև թանգարան, որի բազմաթիվ ցուցանմուշներից հատկապես հայտնի են հայկական Վիեննայի Սխիթարյան մայրավանքի գրադարանը 1996)։ 1970-1980-ական թվականներին կազմակերպել է մի շարք ցուցահանդեսներ, հայ մշակույթի օրեր։ Ընկերության ջանքերով 1994 թվականին Ավստրիայի Կլագենֆուրտ քաղաքի շրջակայքում գտնվող «Մինի Մունդուս» («Փոքր աշխարհ») բացօթյա թանգարանում, որտեղ տեղադրված են համաշխարհային ճարտարապետության բազմաթիվ գլուխգործոցների ծանրակերտներ, տեղադրվել է Սուրբ էջմիածնի Մայր տաճարի մանրակերտը։ Ընկերությունը հրատարակում է «ОАК Journal» պարբերաթերթը գերմաներեն։

Կատեգորիա:Ավստրիահայ մշակութային կազմակերպություններ
Սոլյոնայա (Պսեկուպսի վտակ)

**Սոլյոնայա**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում, Ադիգեայի հանրապետությունում։ Գետի գետաբերանը գտնվում է Պսեկուպս գետի աջ ափից 68 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կիլոմետր է, ջրհավաք ավազանի մակերեսը 71.2 կմ2 է։ Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, գետի ջրերի կառավարման գլխավոր կենտրոնը՝ Կուբան, Ուեստ-Լաբինսկ քաղաքից մինչև Կրասնոդարի հիդրոկայան, առանց Բելայա և Պշիշ գետերի, գետի գետային ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանն է Կուբանը։
                                                               
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների
* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 06020001312108100005453
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 108100545
* Ավազանի կոդը — 06.02.00.013
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 08
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Գեորգի Գուլիա

**Գուլիա Գեորգի Դմիտրիի** (, ), ծագումով աբխազ ռուս գրող։ Բոլոր ստեղծագործությունները գրել է ռուսերեն։ ՎԽՍՀ և Աբխազական ԻԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1943, 1971)։

1948 թվականին հրատարակել է «Գարունը Սակենում» (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1949, հայերեն հրատարակություն 1950) վիպակը, որը «Բարի քաղաք» (1949) և «Կամա» (1951) վիպակների հետ կազմում է «Բարեկամները Սակենից» (1954) եռապատումը։ Աբխազ ժողովրդի անցյալին են նվիրված «Պատմվածքներ խարույկի մոտ» (1937), «Սև հյուրեր» (1950) և «Հորձանուտ» (1959) գործերը։ Հեղինակն է «Դմիտրի Գուլիա․ պատմվածք իմ հոր մասին» (1963) գրքի, «Սուլլա» (1971) պատմավեպի։

Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Աբխազ գրողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Գուադիս (քաղաք)

**Գուադիս**, ինչպես նաև **Գուադիկս**, **Գվադիկս** և **Գվադիս** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Անդալուզիա ինքնավար համայնքի Գրանադայի մարզի մեջ։ Համայնքը գտնվում է Գուադիս շրջանում։ Զբաղեցնում է 317 *կմ<sup>2</sup>* տարածքը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 20407 մարդ։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից կազմում է 60 *կմ*։

## Պատմություն
Գուադիսը հիմնադրվել է հին հռոմեական ժամանակներում և ծաղկում է ապրել մավրերի ժամանակաշրջանում և Ռեկոնկիստներից հետո, սակայն 13-րդ դարում անկում ապրեց։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է բարձր սարահարթի վրա և հայտնի է Բարրիո-Սանտյագո քարանձավային թաղամասով, որտեղ բնակչությունը նախապատմական ժամանակներից ապրում էր լեռներում փորված ավելի քան 2000 բնակարան-քարանձավներում, որոնք այժմ կարելի է գտնել գետնին ցցված հեռուստատեսային ալեհավաքների և վառարանների խողովակներով։ Բացի այդ, Գուադիսի տեսարժան վայրերից է հանդիսանում քաղաքի կենտրոնի մզկիթի տեղում Գուդիսյան տաճարը, որի կառուցումը ավարտվել է 13-րդ դարում, 10-11-րդ դարերի մավրիտանյան ամրոցը, ինչպես նաև Սանտյագո եկեղեցին, կառուցված մուդեխարի ոճով։ Քաղաքում բացված են խեցեգործական և ազգագրական թանգարանները։

## Հայտնի բնակիչներ
* Ֆադիլ Կորդովսկի (մահացել է 13.06.853) - քրիստոնյա նահատակ։
* Իբն Տուֆայլ (1110-1185) - գիտնական, բժիշկ, փիլիսոփա և միստիկ։
* Պեդրո դե Մենդեզա (1487-1537) – ծովագնաց, կոնկիստադոր, Բուենոս Այրեսի հիմնադիր։
* Պեդրո Անտոնիո դե Ալարկոն, (1833-1891) - բանաստեղծ և քաղաքագետ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Գուադիսի պորտալ
* http://www.turgranada.es/municipios/municipio.php?id_municipio=81&id_idioma=2 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Ալիշան վարժարան

**Ալիշան վարժարան**, հայ կաթոլիկ վարժարան, հիմնվել է 1965 թվականին, Դամասկոսում։ 1967 թվականին կառավարության հրամանով փակվել են Սիրիայի բոլոր կաթոլիկ վարժարանները, այդ թվում՝ Ալիշան վարժարանը։ Վերաբացվել է 1972 թվականին՝ «Փարոս» անունով։ Ունի մանկապարտեզի («Ծաղկանց»), նախակրթարանի («Փարոս») և երկրորդականի («Լույս ճեմարան») բաժիններ։ 1989 թվականին ունեցել է 1470 աշակերտ, որոնց միայն 20 %-ն էր հայ։

Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Դամասկոսի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Դամասկոսի թեմ
Գուստավ V

**Գուստավ V** Օսկար Գուստավ Ադոլֆ (), թագավոր 1907 թվականից։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և ընթացքում հանդես էր գալիս երկրի ռազմականացման օգտին, թեպետ պաշտոնապես վարում էր չեզոքության քաղաքականություն։ 1939-1940 թվականների սովետա-ֆիննական պատերազմի ժամանակ Ֆինլանդիային օգնություն ցույց տալու կողմնակից էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, չնայած Շվեդիայի չեզոքությանը, կապ էր պահպանում Հիտլերի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդիայի թագավորներ
Կատեգորիա:Բողոքական միապետներ
Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Մարիամյան օրիորդաց դպրոց

**Մարիամյան օրիորդաց դպրոց,** հիմնվել է 1868 թվականին, Թիֆլիսում՝ Մուղնու թաղամասի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցուն կից՝ Խորեն Ստեփանեի նախաձեռնությամբ։ Եղել է մեկդասյան դպրոց, ունեցել 26 աշակերտ։ Առաջին վերակացուն Փ. Տեր-Հովհաննիսյանն էր, տեսուչը՝ Ստեփանեն։ Տեսուչներ են եղել նաև Հ. Չիգանյանը, Գ. Հովհաննիսյանը, Գրիգոր Արծրունին, Նիկոլ Սողալյանը։ Վերջինիս տեսչության օրոք (1896) ունեցել է երեք բաժանմունք (105 աշակերտ)։ Դպրոցը հիմնականում պահվել է եկեղեցու եկամուտներով։ Ոաուցանվել են կրոն, հայոց լեզու, պատմություն, ռուսաց լեզու, ֆրանսերեն, թվաբանություն, երգ, վայելչագրություն, նկարչություն, ձեռագործ, մարմնամարզություն։ Ցարական կառավարությունը մի քանի անգամ փակել է դպրոցը։ Գոյատևել է մինչև 1920 թվականը։

Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Հայկական օրիորդաց դպրոցներ
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Հույս (ամսագիր, Մելբուռն)

**Հույս**, կրոնական ամսագիր։ Առաջին անգամ Լույս է տեսնում 1966 թվականին, Մելբուռնում։ Պատասխանատուն է Մելբուռնի եկեղեցու վարչությունը։ Հրատարակում է խմբագրական մարմինը։

Կատեգորիա:Ավստրալիայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Եկեղեցական տոներ

250-300px|մինի|Սուրբ Զատիկի առավոտյան
**Եկեղեցական տոներ**, աստվածապաշտության կամ ծեսի և պաշտամունքի բաղկացուցիչ հիմնական բաժիններից։ Կատարվում են եկեղեցական հանդիսավոր արարողություններով, նվիրված են որոշակի դեպքերի ու անձերի ոգեկոչումներին կամ ուղղակի միջոց են հոգևոր խորհրդածությունների։ Նպատակն է նվիրվել օրվա խորհրդին, Աստծո փառաբանությանը և կրոնական պաշտամունքին, ապրել հոգևոր բարեպաշտական կյանքով և խորհել հոգևոր արժեքների մասին։ Քրիստոնեական, այդ թվում և Հայ եկեղեցու տոները նվիրված են Հիսուս Քրիստոսին, Աստվածածնին, խաչին, սուրբերին և մարտիրոսներին, ինչպես նաև ազգ-եկեղեցական նշանակություն ունեցող իրադարձություններին (հայոց համար այդպիսիք են Թարգմանչաց, Վարդանանց տոները)։ Մի շարք քրիստոնեական տոների հետ միախառնվել են նաև հեթանոսական շրջանի տոների որոշ տարրեր և ժողովրդական սովորույթներ։ Կիրակին Տերունական օր է, նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի Հարությանը և միշտ նշվում է որպես եկեղեցական տոն։ Շաբաթվա մնացած օրերը սրբոց և պահոց օրեր են։ 
## Հայ եկեղեցու գլխավոր հինգ եկեղեցական տոներ
Հայ եկեղեցու գլխավոր հինգ եկեղեցական տոները կոչվում են Տաղավար.
# Սուրբ Ծնունդ և Աստվածահայտնություն
# Սուրբ Զատիկ
# Խաչվերաց
# Վերափոխումն Սուրբ Աստվածածնի
# Վարդավառ)։ 
Այդ տոների հաջորդ օրը մեռելոց է, կատարվում է գերեզմանօրհնեք։ Հայ եկեղեցին տարվա օրերը բաժանել է երեք հիմնական խմբի տոներ, սրբոց (մարտիրոսաց) օրեր կամ սրբոց հիշատակներ և պահոց օրեր։ Տոները բաժանվում են չորս խմբի. 
# Տերունի տոներ նվիրված Քրիստոսի փրկագործ տնօրինության հիշատակներին, 
# Աստվածածնի տոներ, 
# Խաչի տոներ, 
# Եկեղեցու տոներ
Աստվածածնի, Խաչի և Եկեղեցու տոները Տերունի տոների մասեր են և նույնպես համարվում են Տերունի, քանի որ կատարվում են ի պատիվ և հանուն Տիրոջ։ Սրբոց օրերը նվիրված են սուրբերի հիշատակին։ Հայ եկեղեցին ունի Ընդհանրական (Տիեզերական) եկեղեցու սուրբերի և զուտ Հայ եկեղեցու սուրբերի տոներ։ Սուրբերի կարգին են դասվել նաև հրեշտակները, որոնց նվիրված տոներ ևս ունի Հայ եկեղեցին։ Հայ եկեղեցու տոները լինում են շարժական և անշարժ։

## Անշարժ և շարժական տոներ
### Անշարժ տոներ
250-300px|մինի|Սուրբ Ծնունդ
Անշարժ են այն տոները, որոնք հաստատուն կերպով կապված են ամսաթվերին և ոչ թե շաբաթվա օրերին։ Դրանք են հունվարի 5-ից մինչև 13-ը ներառող իննյակ օրերի տոները. 
# Ճրագալույց Սուրբ Ծննդյան (հունվարի 5)
# Սուրբ Ծնունդ և Աստվածահայտնություն (հունվարի 6)
# Սուրբ Ծննդյան յոթնյակը կամ ութօրեքը (հունվարի 7-12)
# Անվանակոչություն (հունվարի 13)
# Տյառնընդառաջ (փետրվարի 14)
# Ավետում (ապրիլի 7)
# Ծնունդ Աստվածածնի (սեպտեմբերի 8)
# Ընծայումն Աստվածածնի (նոյեմբերի 21)
# Հղություն Աստվածածնի (դեկտեմբերի 9)։ 
Հաստատուն օրեր ունեն Աստվածածնի Վերափոխման (օգոստ. 15) և Խաչվերաց (սեպտ. 14) տոները, բայց Հայ եկեղեցին դրանք նշում է այդ օրերին ամենամոտ կիրակի օրը։ Սրբոց հիշատակը կատարվում է ոչ թե ամիսների հաստատուն օրերով, այլ յոթնյակի դրությամբ, որը շաբաթների հաջորդությունն է։ Շաբաթվա մեջ միայն երկուշաբթի, երեքշաբթի, հինգշաբթի և շաբաթ օրերին կարող են սուրբերի հիշատակ- ները նշվել։

### Շարժական տոներ
Շարժական տոները կապված են Սուրբ Զատիկ (Հարության) տոնի հետ համաձայն Լուսնի լրումի։

Կատեգորիա:Քրիստոնեությունն ըստ ազգությունների
Կատեգորիա:Տոներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Տոներ
Արմենիշ-Դոյչե Քորեսփոնդենց

**«Արմենիշ-Դոյչե Քորեսփոնդենց»** ( - *«Հայ-գերմանական թղթակցություն»*), Գերմանա-հայկական ընկերության եռամսյա պաշտոնաթերթ։

Լույս է տեսնում 1973 թ-ից, Քյոլնում, գերմաներեն։ Խմբագիրն է Էլվիրա Քինդլը։

Կատեգորիա:Գերմանիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Խաչակնքում

մինի|Խաչանկքում
**Խաչակնքում**, Խաչակնքում են հետևեալ ձևով. ասում են «յանուն Հօր» (աջ ձեռքի երեք մատները միասին տանում դեպի ճակատը), «եւ Որդւոյ» (ձեռքը իջեցնում են ներքև) «եւ Հոգւոյն» (ձեռքը տանում են դեպի ձախ կողմը), «Սրբոյ» (ձեռքը տանում են դեպի աջ կողմը), «Ամէն» (ձեռքը բացած մատներով դնում են սրտի վրա)։

## Խաչակնքման նշանակությունը

* Վահան ընդդեմ սատանայական ներգործութունների,
* Հիշում ենք մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի փրկարար Մահը Խաչի վրա՝ մարդկության ազատագրման համար,
* Խնդրում ենք Աստծո օգնութունը եւ ողորմութունը,
* Մենք այլևս գոյութուն չունենք աշխարհի չար զորութունների համար (խաչված ենք) և կենդանի ենք միայն Հիսուսի համար, 
* Չարն այլևս զորութուն չունի «քանի որ Հիսուս խաչվեց մեզ համար և Խաչի արյունով մենք փրկվեցինք», խաչակնքվելով մենք հաստատում ենք մեզ Խաչի տակ ուր մեռավ մեր Տերը, այսինքն ես ուր էլ գնամ, ինչ էլ անեմ, իմ տեղն այնտեղ է, ուր մեռավ Հիսուսը՝ Գողգոթայի Խաչի տակ,
* Ցականում եմ, որ այսուհետև ինձ նայելիս տեսնեն միայն մի բան՝ Խաչյալ Հիսուսին,
* Ցանկանում եմ, որ այսուհետև իմ վրա տպվի, արտապատկերվի Հիսուսը՝ այն էլ Խաչ ելած,
* Երբ ձեռքը տանում ենք դեպի վեր, ուզում ենք ասել, որ մեր միտքը, էութունը գամվեց Խաչի վրա, և թող այսուհետև Քրիստոսի միտքը գրավի մեզ,
* Երբ ձեռքը տանում ենք դեպի ներքև ուզում ենք ասել, որ այլևս մեր մարմինը չէ, որ պիտի թելադրի մեզ՝ նա մեռավ Խաչի վրա, այլ թող Քրիստոս թելադրի մեզ Իր կամքը,
* Ձախ և աջ տանելով ուզում ենք ասել, որ ձեռքերը դարձյալ խաչվեցին Խաչի վրա, որոնք չար գործեր անելու համար արդեն անպիտան են և պիտի միայն բարին գործեն։
* Ձեռքը բացած տանում ենք դեպի սիրտը և ասելով «Ամեն» հաստատում ենք և համաձայնում այդ ամենին («Ամեն» նշանակում է «ճիշտ է», «ես համաձայն եմ»)։

## Աղբյուրներ
* Տեր Համբարձում.com
* Տեր Համբարձում.net 

Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Գրացուցակ

**Գրացուցակ** (կատալոգ), գրադարանում պահվող տպագիր երկերի ցուցակ, որը գրադարանային ֆոնդի բովանդակության բացահայտման, գրքեր ընտրելիս ընթերցողներին օգնելու միջոց է։ Ըստ հատկացվածության գրացուցակները բաժանվում են ընթերցողականի, որն ունի տեղեկատու հանձնարարական բնույթ, և ծառայողականի, որը ներառում է նաև սակավ պահանջվող և հնացած ստեղծագործություններ։ Ըստ նյութի խմբավորման լինում են՝ սիստեմատիկ, առարկայական, այբբենական, համարակալված, վերնագրային, երկրագիտական և այլն։ Սիստեմատիկ գրացուցակում տպագիր արտադրանքի նկարագրությունը խմբավորվում է ըստ գիտության տարբեր ճյուղերի բաժինների, տվյալ գրադարանում ընդունված գրադարանամատենագիտական դասակարգման համաձայն։ Առարկայականի նկարագրությունը խմբավորվում է ըստ այն առարկաների (երևույթների, հասկացությունների, օբյեկտների) այբբենական կարգի, որոնց մասին խոսք կա տպագիր արտադրանքում։ Այբբենականում նկարագրումը կատարվում է ըստ հեղինակի ազգանվան կամ վերնագրի (եթե նկարագրությունը կազմված է վերնագրով) այբբենական կարգի։ Գրացուցակներում արտացոլվում են տպագիր երկերի տարբեր տեսակներ, գրքեր, պարբերական հրատարակություններ, աշխարհագրական քարտեզներ, նոտաներ, տպագիր գծանկարչական ստեղծագործություններ, տիպօրինակներ, արտոնագրեր և հեղինակային վկայականներ։ Յուրաքանչյուր գրադարանի համար պարտադիր են սիստեմատիկ և այբբենական գրացուցակները։ Կազմվում է նաև պարբերական մամուլի հոդվածների քարտարան։ Առարկայական գրացուցակը կիրառվում է գիտական ու մասնագիտական գրադարաններում։ Խոշոր գրադարաններում գրադարանի ողջ ֆոնդն արտացոլող գլխավոր գրացուցակներին զուգահեռ կարող են ստեղծվել նաև ֆոնդերի առանձին բաժինները բացահայտող գրացուցակներ։ Ըստ ձևի գրացուցակները լինում են քարտային, տպագիր (գրքի ձևով), բլոկնոտաքարտային (ազատ ներդրվող Էջերով, բլոկնոտի կամ ալբոմի ձևով)։ Ավելի շատ տարածված է քարտայինը, որը թույլ է տալիս հարկ եղած դեպքում փոփոխություն և լրացում անել։

Կատեգորիա:Գրադարաններ
Բասկակովի օպերատոր

Ֆունկցիոնալ անալիզում, մաթեմատիկայի հենարաններից մեկում,**Բասկակովի օպերատորները** ընդհանրացումներ են Բերսթեյնի բազմադամների, սզասզ-միրաքյանի օպերատորների և լուպաս օպերատորների հետ։ նրանք սահմանվում են
:[\mathcal{L}_n(f)](x) = \sum_{k=0}^\infty {(-1)^k \frac{x^k}{k!} \phi_n^{(k)}(x) f\left(\frac{k}{n}\right)}
որտեղ x\in[0,b)\subset\mathbb{R} (b կարող է լինել \infty), n\in\mathbb{N}, և (\phi_n)_{n\in\mathbb{N}} ֆունկցիաների հաջորդականություն է, որը սահմանվում է [0,b] սա ունի հետևյալ հատկությունները n,k\in\mathbb{N}-ում։
# \phi_n\in\mathcal{C}^\infty[0,b]. Ալտերնատիվորեն, \phi_n ունի Թեյլորի տարբերակ [0,b)-ում.
# \phi_n(0) = 1
# \phi_n կատարյալ մոնոտոն, այսինքն (-1)^k\phi_n^{(k)}\geq 0.
# Այնտեղ կա ինտեգրալ c, որը \phi_n^{(k+1)} = -n\phi_{n+c}^{(k)} այն դեպքում n>\max\{0,-c\}
Նրանք անվանվել են Բասկակովի անունով, վերջինս էլ ուսումնասիրել է նրանց միացումը, շարունակական ֆունկցիաները։

## Պատասխաններ
Բասկակովի օպերատորները գծային են և դրական։

## Ծանոթագրություններ
* Baskakov, V. A. (1957). "Пример последовательности линейных положительных операторов в пространстве непрерывных функций" [An example of a sequence of linear positive operators in the space of continuous functions]. Doklady Akademii Nauk SSSR (in Russian) 113։ 249–251.
### Հղումներ

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ
Իլյորա (քաղաք)

**Իլյորա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Անդալուզիա ինքնավար համայնքի Գրանադայի մարզի մեջ։

Համայնքը գտնվում է Լոխա շրջանում։ Զբաղեցնում է 197,43 *կմ<sup>2</sup>* տարածքը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 10386 մարդ։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից կազմում է 33 *կմ*։

Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Ռոխելիոն։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Página web del Ayuntamiento de Íllora 
* Microweb turística de Íllora realizada por el Patronato de Turismo de Granada 
* Situación de Íllora 
* Datos Multiterritoriales 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Լոլիկով ապուր

բարև մամա ջան, ապուր պատրաստված լոլիկից։ Ավելի հաճախ օգտագործվում է այլ ավելի բարդ ուտեստների համար, որպես բաղադրամաս, և ի տարբերություն այլ ապուրների կարող է մատուցվել ինչպես սառը այնպես էլ տաք վիճակով։

Այն ավելի հաճախ պատրաստում են կտրտած լոլիկներից, կա՛մ լոլիկի պյուրեից, կա՛մ էլ և՛ առաջինից, և՛ երկրորդից։ Այս ապուրի կոնսերվացված ձևը շատ հայտնի է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և ասոցացվում է Campbell Soup–ի հետ։ Մեծ Բրիտանիայում լոլիկով ապուրը ամենահայտնի ուտեստներից մեկն է։

Լոլիկով ապուրը կարելի է համեմել տարբեր կանաչիներով, մատուցել թթվասերի, չորահացի, պանրի հետ։ Նաև այն կարելի է գնել փոշու տեսքով։

Ամերիկյան կոմպոզիտոր Ռոբերտ Էշլին իր «Իմպերիա»–ն՝ «Ատալանտա» օպերայի մասը, գրել է լոլիկով ապուրից ոգեշնչվելով։

## Տես նաև
* Գասպաչո
* Սալսա (սոուս)

Կատեգորիա:Ապուրներ
Գերմանահայ բժիշկների միություն

**Գերմանահայ բժիշկների միություն**, կազմավորվել է 1989 թվականի նոյեմբերին, Ֆրանկֆուրտում։ Ներկայումս ունի շուրջ 60 անդամ։ Միավորում է Գերմանիայում աշխատող հայազգի բժիշկներին, բուժքույրերին, բուժաշխատողներին, դեղագործներին։

1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից հետո Հայաստան է ուղարկել զգալի քանակությամբ դեղորայք, բժշկական տարբեր սարքավորումներ։ Բժիշկներ Ռաֆայել Պապանյանը (միության նախագահ), Խաչիկ Թաթարյանը, Գևորգ Քալատաշը, Արթին Տոնոն, Շավարշ Հովասափյանը և ուրիշներ բազմիցս եղել են Հայաստանում, մասնակցել աղետի գոտու բնակչությանը բժշկական օգնություն ցուցաբերելու գործին, հատուկ հովանավորություն սահմանել Արարատի մարզկենտրոնի հիվանդանոցի նկատմամբ։ Միությունը Գերմանիայի տարբեր քաղաքներում կազմակերպում է տարբեր միջոցառումներ, որոնց հասույթը տրամադրվում է միության հիմնական ծրագրերի կատարմանը։

Կատեգորիա:Գերմանահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանահայ գիտական կազմակերպություններ
Գունայնության տեսություն

**Գունայնության տեսություն**, քիմիական նյութերի կառուցվածքի և գունավորվածության կապն արտահայտող տեսություն։ Հիմնված է քվանտային տեսության վրա և բացատրում է նյութերի գունավորվածության և գույների փոփոխությաև օրինաչափությունները։ Քվանտա-քիմիական պատկերացումները, նյութերի գունավորված լինելը բացատրելու համար, առաջինը կիրառեցին Սկլարը և Ֆոստերը (1937—1939 թվականներին)։ Գունայնության տեսության հետագա զարգացումը հնարավոր դարձրեց կանխագուշակել ներկանյութերի կլանման սպեկտրները։ Մաթեմատիկակաև հաշվումները պարզեցնելու համար հաճախ օգտագործում են փորձնական եղանակով գտնված հաստատուևները։ Լույսի զգացողությունը հետևանք է տեսողական նյարդի վրա էլեկտրամագնիսական տատանումների ներգործության։ Մարդու համար տեսանելի են միայն 4000—7500 A երկարության ալիքները։ Այդ միջակայքի ալիքների (տեսանելի սպեկտր) միասնական ներգործությունն ընկալվում է որպես սպիտակ։ Տարբեր գույների զգացողությունն առաջանում է առանձին ալիքների ներգործությունից։ Երբ տեսանելի սպեկտրից պակասում ևն որոշ ալիքներ, առաջանում է լրացուցիչ գույնի զգացողությունը։ Նյութը գունավորված է, եթե ընտրողաբար կլանում է սպիտակ լույսի բաղադրիչները։ Այդ դեպքում անցնում կամ անդրադարձվում են չկլանված ճառագայթները և առաջացնում լրացուցիչ գույնի զգացողություն։ Կլան–ված լույսի քանակությունը որոշվում է Բուգեր-Լամբերտ-Բերի օրենքով։ Լույսի կլանումը հետևանք է մոլեկուլների Էներգիայի մեծացման՝ մոլեկուլը հիմնական վիճակից անցնում է գրգռված վիճակի։ Քանի որ տեսանելի լույսի քվանտային Էներգիան 37—70 կկալ/գմոլ Է, ապա գունավորված կլինեն այն նյութերը, որոնք կլանում են այդպիսի ֆոտոններ։ Այսինքն նրանց հիմնական և գրգռված վիճակներին համապատասխանող Էներգետիկ մակարդակների տարբերությունը 37—70 կկալ/գմոլ է։ Անօրգանական նյութերի մոլեկուլների և իոնների կլանումը հետևանք է էլեկտրոնների էներգիայի մեծացման, սոլվատացման և բևեռացման աստիճանների փոփոխման։ Լույսի ընտրողական կլանումը կախված է նյութերի և նրանց մոլեկուլների կառուցվածքից։ Պարզ կապեր պարունակող օրգանական նյութերի մոլեկուլները գրգռված վիճակի են անցնում՝ կլանելով մանուշակագույն ճառագայթները (180—198 կկալ/գմոլ)։ Այդպիսի նյութերը գունավորված չեն։ Զուգորդված՝ կրկնակի կապեր պարունակող նյութերը՝ գունածինները, կլանում են ավելի երկար ճառագայթներ, այսինքն՝ հիմնական և գրգռված վիճակների էներգիաները ավելի քիչ են տարբերվում իրարից։ Տեսանելի ճառագայթների կլանումը սովորաբար պայմանավորված է մոլեկուլում զուգորդված կապերի և ազո՝ —N= N—, ազոմետինային՝ — C = N, նիտրո՝ —N02 և այլ խմբերի առկայությամբ։ Այդ խմբերը կոչվում են գունակիրներ։ Գունավորումն ուժեղանում է, եթե մոլեկուլը պարունակում է նաև — NR2, —ОН և այլ խմբեր, որոնք կոչվում են աուքսոքրոմներ։ Մեծացնելով մոլեկուլի բևեռացումը, նրանք հեշտացնում են գրգռված վիճակի անցնելը։ Կլանվում են ավելի քիչ Էներգիա ունեցող քվանտները, նյութի գույնը փոխվում Է՝ տեղաշարժվելով կանաչի կողմը։ Կլանման տեղաշարժը երկար ալիքների կողմը (նյութերի գույնն անցնում է դեղինից-կարմիր-կապույտ և կանաչ) կոչվում է գույնի խտացում կամ բատոքրոմային տեղաշարժ։ Հակառակ երևույթը կոչվում է գույնի բարձրացում կամ կլան–ման գիպսոքրոմային տեղաշարժ։ Ներկանյութերի մեծ մասի մոլեկուլները պարունակում են բենզոլի կամ պիրոլի օղակներ, որոնք հաճախ համակցված են իրար։

Կատեգորիա:Տեսություններ
Նոր Նախիջևանի արհեստագործական դպրոց

**Նոր Նախիջևանի արհեստագործական դպրոց**, հիմնվել է 1880 թվականին՝ չորս տարվա դասընթացով, չունևոր զավակների համար՝ ձրի ուսուցմամբ։ Տեսուչ և հիմնադիր՝ Ռափայել Պատկանյան։ Նպատակը գրագետ արհեստավորներ պատրաստելն էր։ Սովորում էին կոշկակայաւթյուն, դերձակություն, հյուսնություն, արծաթագործություն, պղնձագործություն, դարբնություն, նաև հանրակրթական առարկաներ՝ հայոց լեզու, ռուսաց լեզու, հայոց պատմություն, թվաբանություն, երկրաչափություն, հաշվապահություն, աշխարհագրություն, զեղագրություն, նկարչություն, երգեցողություն, կրոն։ Նման ուսումնական հաստատությունը բացառիկ երևույթ է եղել հայ իրականության մեջ։ Ծախսերի մեծ մասը հոգացել է Ռափայել Պատկանյանը, մյուսը՝ հոգաբարձուների խորհուրդը։ Գործել է մինչև 1919 թվականը։

Կատեգորիա:Նոր Նախիջևան
Կատեգորիա:Ցարական Ռուսաստանի տիրապետության ներքո գործած հայկական դպրոցներ
Զանգ (թերթ)

**«Զանգ»,** հասարակական-քաղաքական, տնտեսական և գրական շաբաթաթերթ (վերջում՝ կիսաշաբաթաթերթ)։ Հնչակյան կուսակցության հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1910-1922 թվականներին, Թավրիզում։ Արտոնատեր՝ Աշոտ Պատմագրյան, հիմնադիր- խմբագիր՝ Ա. Տեր-Վարդանյան, ապա՝ Վ. Մարսյան։

Կատեգորիա:Իրանի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Թավրիզում
Գուս Խրուստալնի

250px|մինի|Ուսումնարան Գուս Խրուստալնի քաղաքում
**Գուս Խրուստալնի** (), քաղաք Գոլս գետի ափին, Ռուսաստանի Դաշնության Վլադիմիրի մարզում։ Երկաթուղային կայարան է, Վլադիմիրից 63 կմ հարավ։ Հիմնադրվել է 18-րդ դարի կեսին՝ բյուրեղապակու գործարանի կառուցման առիթով։ 
## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Ալկորկոն

**Ալկորկոն** () քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Մադրիդ նահանգի մեջ, ինչպես նաև Մադրիդ ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Արեա-Մետրոպոլիտանա թաղամասի կազմում։ Զբաղեցնում է 33,7 կմ ² տարածք։ Բնակչությունը 168299 մարդ (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Հեռավորությունը գավառական մայրաքաղաքից 13 կմ է։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնվել է 1208 թվականին։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Asociación Folklórica Nuestra Señora de los Remedios de Alcorcón 
* Salvemos el Parque. Plataforma Ciudadana por la defensa del Parque de los Castillos
* Alcorcón en Google Maps
* Predicción meteorológica en Alcorcón
* Tu Ciudad en Internet 
* Alcorcon.net
* Asociación Cultural de Alcorcón Siglo XXI 
* Diario Digital de Alcorcón
* Fiebre Amarilla 
* Blog Bomberos de Alcorcón 
* Universidad Rey Juan Carlos - Facultad de Ciencias de la Salud
* Asociación de Vecinos Ensanche Sur Alcorcón 
* Asociación de Vecinos Parque Oeste de Alcorcón
* Web del Club Baloncesto Alcorcón 
* Iglesia Evangélica en Alcorcón Centro Cristiano JesuCristo Vive 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Գուսանական երաժշտություն

**Գուսանական երաժշտություն**, լայն իմաստով հայ երաժշտական արվեստի ճյուղերից է, որի ստեղծողները ստրկատիրական հասարակարգի պայմաններում՝ վիպասանները, վաղ և զարգացած ֆեոդալիզմի շրջանում՝ գուսաններն ու վարձակները, ուշ միջնադարում և նոր ժամանակներում՝ աշուղներն էին։ Նեղ առումով գուսանների ու վարձակների մշակած արվեստն է, որ հարատևել է հիմնականում մինչև XV— XVI դդ․։ «Գուսան» (պահլ․, պարսկ․ kusan, gosan, gusan) անվանումը արմատավորվել է հայ-պարթևական մշակութային խաչավորումների պայմաններում։ Ժառանգելով վիպասանների ստեղծագործության ժանրային բազմազանությունը (առասպելական, պատմական և դիցաբանական, հերոսական, ծիսական և ռազմական երգեր, ներբողներ և տոնական երգեր)՝ գուսանները ոչ միայն հարստացրել են այն (սեղանի, խնջույքի, սիրո, գարնան, ուրախության և ուրիշ երգերով), այլև էապես նորոգել են բովանդակությունը։ Սկզբնական շրջանում գուսանները կապված են եղել հեթանոսական մշակույթին։ Գուսանական երգերը, մանավանդ հայրենները, արժանացել են գրավոր հաստատագրման։ Ավելի ուշ խոշոր շարքերով մտել են գրչագիր տաղարանների մեջ։ Երաժշտական գրառումները, սակայն, սակավ են։ Դրանցից են Կոմիտասի ձայնագրած «Մի լար մայրիկ»-ը, «Գիշեր ցերեկ»-ը, «Օրոր»-ը, «Անտունի»-ն, «Քաջ հարեն»-ը։ Հովհաննես Երզնկացին, Առաքել Սյունեցին, Հակոբ Ղրիմեցին և ուրիշներ իրենց գրվածքներում կարևոր տեղ են հատկացրել նվագարաններին, գուսանական նվագին, նրա տեսական հարցերին։

## Տես նաև
*Գուսան

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Սաֆիր Թայդեր

**Սաֆիր Սլիթի Թայդեր** (), Ալժիրցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կարիերա
Սաֆիր Թայդերը թուտբոլային կարրիերան սկսել է հարազատ քաղաքում։ 2008 թվականին դարձել է «Գրենոբլ» ակումբի խաղացող. իսկ 2010 թվականի մայիսի 15-ին իր դեբյուտն է նշել «Մարսել»-ի դեմ խաղում։ Նա անցացրել է 26 հանդիպում և դարձել 1 գոլի հեղինակ։ 2011 թվականին «Գրենոբլ»-ը սնանկացավ և Թայդերը տեղափոխվեց «Բոլոնիա»։ «Բոլոնիա»-ի կազմում անցկացրել է 43 հանդիպում և դարձել է 3 գոլի հեղինակ։ 2013 թվականի օգոստոսին 5.5 միլիոն եվրոի դիմաց տեղափոխվում է «Ինտեր»։ Իր նոր թիմի կազմում առաջին համդիպումը անցկացրել է 2013 թվական օգոստոսի 26-ին «Ջենովա»-ի դեմ խաղում։ 2014 թվականի օգոստոսին վարձավճարով տեղափոխվել է «Սաութհեմտոն»։

## Կարիերան հավաքականի կազմում
Ազգային հավաքականի կազմում դեբյուտը նշել է 2013 թվականի մարտի 26-ին։2014 թվականի աշխարհի առաջնությունում մաանակցել է 2 հանդիպման։ Ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է 13 հանդիպման և դարձել 3 գոլի հեղինակ։

### Անձնական կյանք
Հայրը Սաֆիրը Թունիսից էր, իսկ մայրը Ալժիրից։ Ավագ եղբայրը Նաբիլ Թայդերը նույնպես ֆուտբոլիստ էր սակայն նա նախընտրեց խաղալ Թունիսում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալժիրի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գրենոբլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սաութհեմփթոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սասուոլոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Շորթհոռն (տավարի ցեղ)

right|thumb|200px|Կարմիր Շորթհոռն տեսակի ցուլ
**Շորթհոռն** (, թարգմ.՝ կարճեղջյուր), մսատու և կաթնամսատու տավարի ցեղ։ Բուծվել է 18-րդ դարում, Անգլիայում, տեղական կարճեղջյուր տավարի բարելավման միշոցով (հոլանդական և հալովեյան ցեղերի արյունախառնմամբ, ինչպես նաև ըստ մսային, իսկ 19-րդ դարի կեսերին՝ կաթնային հատկանիշների կենդանիների ընտրության)։ Ունի մսատու և կաթնամսատու տիպեր։ Գույնը՝ սպիտակ, մուգ կարմիր, երբեմն՝ խայտաճամուկ։ Եղջյուրները կարճ են, երբեմն՝ անեղջյուր։ Ցուլերի կենդանի զանգվածը՝ 800-950 (առավելագույնը՝ 1200), կովերինը 500-600 կգ է։ Սպանդային ելքը 58-65% է։ Վաղահաս է։ Կաթնամսատու կովերի կաթնատվությունը 3500-4000 կգ է (առավելագույնը՝ 14 հզ․ կգ), կաթի յուղայնությունը՝ 3,7-3,9%։ Բուծվում են եվրոպական երկրներում, հարավային և Հյուսիսային Ամերիկայում, Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում, Ռուսաստանում և այլ վայրերում։

Կատեգորիա:Անասնաբուծություն
Կատեգորիա:Տավարի ցեղեր
Հայաստանի գրադարաններ

**Հայաստանի գրադարանները** բազմադարյան պատմություն ունեն։ Միջնադարյան աղբյուրներում նրանք կոչվել են գրատուն, գրանոց, արկեղք գրոց, գանձատուն, մատենադարան, դիվան, երբեմն էլ՝ նշխարանոց, նշխարախուց։ Եղել են վանքերին կից, երբեմն ունեցել են առանձին շինություն (Հաղպատ, Արգինա են)։ Տարածված են եղել վանքերին մոտակա քարայրային գրապահոցները, որտեղ տեղավորվում էր հաճախ մեծ քանակությամբ գրականություն։ Որոշ գրատներում գրադարակների դեր են կատարել որմնախորշերը։ 10-րդ դարում հիմնված Սանահինի և Հաղպատի վանքերը 13-րդ դարում արդեն ճանաչված էին իրենց հարուստ գրադարաններով։ Հայ գրքի կարևոր կենտրոններից է եղել նաև Տաթևի վանքի (9-րդ դարում) գրադարանները։ Հայտնի են Արգինայի և Հռոմկլայի կաթողիկոսական (10-րդ դարում) և Անիի արքայական (11-րդ դարում) գրադարանները։ Հիշատակություններ կան Կարսի արքայական, Հոռոմոս վանքի գրադարանի մասին։

Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի հիմքը կազմող Էջմիածնի ձեռագրատունը հիմնվել է 5-րդ դարում և ընդմիջումներով իր գոյությունը շարունակել ողջ միջնադարում։ Նշանավոր են եղել նաև Գետիկի վանքի, Գլաձորի, Գեղարդի, Հովհաննավանքի, Սաղմոսավանքի գրադարանները։ Գրադարաններ են եղել Արճեշի Մեծոփա վանքում, Արցախում, Կիլիկիայում (Սկևռա, Գրազարկ), Երզնկայում, Վասպուրականում (Վարագա և Նարեկա վանքեր) ևն։ Հարուստ են եղել Կաֆայի (1366 թվականից), Նոր Ջուղայի (17-րդ դար), Լիմ անապատի, Ամրդոլու վանքի գրադարանները։ Մեզ են հասել Սաղմոսավանքի (կազմված 15-րդ դար) և Ամրդոլու վանքի (կազմված 17-րդ դար) գրացուցակները։ Նախասովետական Հայաստանում աչքի էին ընկնում Երևանի արական և Հռիփսիմյան իգական գիմնազիաների, Երևանի թեմական հոգևոր դպրոցի գրադարանը։

1902 թվականին Երևանում բացվել է հասարակական գրադարան ընթերցարան, հետագայում ստեղծվել են մասնավոր գրադարաններ, որոնցից կարևոր էր Ավետիսյանի գրադարան ընթերցարանը։ 1913 թվականին Հայաստանում կար 13 գրադարան՝ 9000 կտոր գրքով։ Հայաստանում սովետական կարգերի հաստատումից հետո բուռն զարգացում է ապրում գրադարանային գործը, քաղաքներում և գավառներում կազմավորվում են նոր գրադարաններ, խրճիթընթերցարաններ։ 1921 թվականին հիմնվեց հայկական ՍՍՏ Ալ․ Մյասնիկյանի անվան Հանրապետական գրադարանը Երևանում (պաշտոնական բացումը՝ 1922 թվականին)։ 1921 թվականին կազմակերպվեց համալսարանի գրադարանը՝ Երևանի նախկին ուսուցչական սեմինարիայի ֆոնդերի հիման վրա։ 1925 թվականին Հայաստանում կար 500 գրադարան։

1923 թվականից գործում է Խնկո Ապոր անվան հանրապետական մանկական գրադարանը, որը կոորդինացնում է բոլոր մանկական գրադարանների աշխատանքները։ 1935 թվականին հիմնվեց Երևանի քաղաքային գրադարանը։ Հայկական ՍՍՏ ԳԱ կենտրոնական գրադարանը հիմնադրվել է 1935 թվականին։ 1946 թվականին Հայաստանում կար 1125 գրադարան՝ 909 հազար գրքային ֆոնդով, այդ թվում քաղաքային վայրերում՝ 124, գյուղական վայրերում՝ 784 գրադարան։ Ստեղծվեց մասսայական, հանրապետական, գիտական, տեխնիկական, մանկական, արհմիութենական, դպրոցական գրադարանների հարուստ ցանց՝ միլիոնավոր գրքերի ֆոնդերով։ 1975 թվականին SUUS-ում կար բոլոր տեսակի մոտ 3300 գրադարան (47600000 միավոր ֆոնդով), այդ թվում մասսայական՝ 1305, դպրոցական՝ 1442, տեխնիկական՝ 539։ Սփյուռքում գործում են հարյուրավոր հայկական գրադարաններ, որոնցից նշանավոր են Երուսաղեմի ձեռագրատունը, Վենետիկի և Վիեննայի Մխիթարյան մատենադարանները։

## Արտաքին հղումներ
* Գյուղական գրադարաններ
* Էլեկտրոնային գրադարան
* Հայաստանի գրադարաններ

Կատեգորիա:Հայաստանի գրադարաններ
Սերալ (Ֆարսի վտակ)

**Սերալ (Ֆարսի վտակ)**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում, Ադիգեայի հանրապետությունում։ Գետի գետաբերանը գտնվում է Ֆարս գետի աջ ափից 113 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 44 կիլոմետր է, ջրհավաք ավազանի մակերեսը 235 կմ2 է։

Գետաբերանից 17 կմ այն կողմ՝ աջ ափով թափվում է Կուժորա գետը

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, գետի ջրերի կառավարման գլխավոր կենտրոնը՝ Լաբան, Չամլիկ գետի թափվելուց մինչև գետաբերանը, գետի գետային ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանն է Կուբանը։
                                                                                                                              
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 06020000912108100004125
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 108100412
* Ավազանի կոդը — 06.02.00.009
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 08
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադըղեայի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իտալիայի հայոց միություն

**Իտալիայի հայոց միությունը** հիմնվել է 1950-ական թվականների սկզբին, Միլանում։ Միության կանոնագիրը պաշտոնապես վավերացվել է Իտալիայի Հանրապետության նախագահի՝ 1955 թ. ապրիլի 2-ի որոշմամբ։ Կազմակերպում է գաղութի ազգային կյանքը, պարբերաբար իրականացնում մշակութային միջոցառումներ։ Միության հավաքատեղին Միլանի Հայ տունն է։ Նախագահն է Հակոբիկ Մանուկյանը (1991 թվականից)։ Իտափայի հայոց միության վարչության խնամակալությանն է հանձնված 1994 թվականին Միլանում հիմնված «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի իտալական կոմիտեն։

Կատեգորիա:Իտալահայ մշակութային կազմակերպություններ
Երևանի գունավոր մետալուրգիայի ինստիտուտ

**Երևանի գունավոր մետալուրգիայի ինստիտուտ**, գիտահետազոտական հաստատություն Խորհրդային Հայաստանում։ Հանդիսացել է ԽՍՀՄ գունավոր մետալուրգիայի մինիստրության գիտահետազոտական և նախագծային համալսարանի գլխավոր վարչության ստորաբաժանում։ Հիմնադրվել է 1971 թվականին, գունավոր մետալուրգիայի ձեռնարկությունների նախագծման հայկական պետական համալսարանի (հիմնադրվել է 1952 թվականին, Երևանում) լեռնամետալուրգիական գիտահետազոտական համալսարանի (հիմնադրվել է 1957 թվականին, Երևանում) միավորմամբ։

Ունեցել է գիտական և նախագծային բաժիններ։ Հիմնական խնդիրներն են համարվել․ հանքահումքի արդյունահանման, հարստացման և մետալուրգիական վերամշակման նոր տեխնոլոգիական պրոցեսների և տեխնոլոգիայի մշակում, սարքավորման նոր տեսակների մշակման տեխնիկատնտեսական հիմնավորումների և տեխնիկական առաջադրանքների կազմում, ոչ ստանդարտ սարքավորման նախագծում, փորձարկում և արմատավորում, ձեռնարկություններում նոր սարքավորման փորձարկում, հետազոտական և նախագծային աշխատանքների անցկացում։

Համալսարանի և դրա ենթակապալառու նախագծային կազմակերպությունների համատեղ նախագծերով խորհրդային շրջանում կառուցվել էին Քաջարանի և Ագարակի պղնձամոլիբդենային, Ղափանի պղնձահանքային, Ալավերդու լեռնամետալուրգիական, Զոդի ոսկեհանքային, Հրազդանի լեռնաքիմիական և Իջևանի բենտոնիտների կոմբինատները, Երևանի ալյումինի գործարանը (ԿԱՆԱՉ) և Ախթալայի հարստացուցիչ ֆաբրիկան։

Կատեգորիա:Գիտությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:1971 հիմնադրումներ Հայաստանում
Պալոս դե լա Ֆրոնտերա

**Պալոս դե լա Ֆրոնտերա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուէլվա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։

Համայնքը մտնում է Մեծ Ուէլվա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 50 կմ2։ Բնակչությունը՝ 9167 (2010)։ Վարչական կենտրոնից հեռավորությունը՝ 14 կմ։

## Քույր-քաղաքներ
*  Սուայո (Ֆրանսիա, 1995-ից)

## Նկարներ

Պատկեր:Map of Palos de la Frontera (Huelva).png|
Պատկեր:IsabellaofCastile05.jpg|
Պատկեր:Desembarco de Colón de Dióscoro Puebla.jpg|
Պատկեր:HermanosPinzon.jpg|Եկեղեցի
Պատկեր:Monumento al plus ultra. La rabida. Huelva.JPG|Հուշարձան
Պատկեր:VirgenDeLosMilagros.jpg|
Պատկեր:Fontanilla Palos.jpg|
Պատկեր:Rabida1.jpg|
Պատկեր:TresCarabelas.jpg|


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Palos de la Frontera
* Ayuntamiento de Palos de la Frontera. 
* Diputación provincial de Huelva.
* Historiador de Palos de la Frontera: Julio Izquierdo Labrado.
* Cuaderno de Bitácora. 
* El verdadero nombre de Palos de la Frontera.
* Breve Historia de Palos de la Frontera.
* El vuelo del Plus Ultra.
* El vuelo del Plus Ultra. De Palos al Plata, 1926. ''www.aire.org''. 
* El vuelo del Plus Ultra: Palos de la Frontera (Huelva) — Buenos Aires. ''www.aero.upm.es''. 
* Información multimedia en Youtube

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մարտիրոս Գուշագճյան

**Մարտիրոս Անդրեասի Գուշագճյան** (), հայ բանաստեղծ, հրապարակախոս, բառարանագիր, թարգմանիչ։

Սովորել է Օքսֆորդի (1951-1954 թթ.), Բեյրութի Սենժոզեֆ (1962-1964 թթ.) համալսարաններում։ Տալեպում 1949 թվականին խմբագրել է «Դեպի երկիր», 1955 թվականին՝ «Հուշարձան Մուսա լեռան», 1956—1957 թվականներին՝ «Երկիր» գրական պարբերականները, 1957 թվականին լույս ընծայել «Կյանքի կարոտ» բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Թարգմանել է Կեյթսի «Տոգիներու աճուրդը» («Օրորա Մարտիկանյանի հուշերը», 1965), կազմել ն խմբագրել է «Հուշամատյան Մուսա լեռան» (1970, հեղինակակից Մատուրյան) գիրքը, կազմել է «Անգլերենե-հայերեն արդի բառարան» ն «Անգլերեն-հայերեն, հայերեն-անգլերեն արդի բառարան» (1970, Տիգրան Խնդրունու հետ)։

## Թարգմանություններ
*«Տոգիներու աճուրդը»
*«Օրորա Մարտիկանյանի հուշերը»
*«Հուշամատյան Մուսա լեռան»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Գրինյարի ռեակցիա

**Գրինյարի ռեակցիա**, օրգանական միացությունների սինթեզման ընդհանուր եղանակ ալկիլ կամ արիլմագնեզիում հալոգենիդների՝ RMgX միջոցով [R-ը ալիֆատիկ կամ արոմատիկ ռադիկալ է, X-ը՝ հալոգենի ատոմ (սովորաբար Br կամ I)]։ RMgX (Գրինյարի ռեակտիվներ) ստացվում է ալկիլհալոգենիդը բացարձակ եթերի միջավայրում (արտադրության մեջ՝ տետրահիդրոֆուրան)՝ մագնեզիումի հետ փոխազդելով։ Սովորաբար օգտագործում են RMgX-ի եթերային լուծույթները։ Ռեակցիան հայտնաբերել է Ֆ․ Գրինյարը 1900 թ.-ին։ RMgX-ը խիստ ռեակցունակ են ակտիվ ջրածին ունեցող միացությունների (ջուր, սպիրտներ, առաջնային և երկրորդային ամիններ ևն) հետ փոխազդելիս առաջացնում են ածխաջրածիններ, օրինակ՝ CH3MgX+ ROH—»СН4+ROMgX։ Անջատված մեթանի ծավալով որոշում են միացության մեջ ակտիվ ջրածնի քանակը (Չուգան-Ցերևիտինովի եղանակ)։ RMgX-ը ածխաթթվական գազի հետ փոխազդելիս գոյացնում է թթուներ, մրջնալդեհիդի հետ՝ առաջնային, այլ ալդեհիդների հետ՝ երկրորդային, կետոնների և կարբոնաթթուների Էսթերների հետ՝ երրորդային սպիրտներ։ RMgX-ը հեշտությամբ փոխազդում է տարրերի հալոգենիդների հետ, օրինակ՝ 2RMgX + HgCl2 = R2Hg + 2MgXCl։ Այս եղանակով սինթեզում են ոսկու, սնդիկի, բերիլիումի, կադմիումի, ֆոսֆորի, արսենի, ծծմբի, սելևնի օրգանական միացությունները։ Թթվածնի և ծծմբի հետ փոխազդելիս առաջացնում են համապատասխանաբար սպիրտներ և թիոսպիրտներ։

## Օգտագործում
Կարբոնիլային միացությունների հետ ռեակցիաներ՝
center|500px
Այլ էլեկտրոֆիլների հետ ռեակցիաներ՝
center|500px

Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Կատեգորիա:Օրգանական քիմիա
Կատեգորիա:Մագնեզիում
Կանյար (քաղաք)

**Կանյար** (),քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Անդալուզիա ինքնավար համայնքի Գրանադայի մարզի մեջ։

Համայնքը գտնվում է Ալխուպարա-Գրանադինա շրջանում։ Զբաղեցնում է 26 *կմ<sup>2</sup>* տարածքը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 412 մարդ։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից կազմում է 66 *կմ*։

## Արտաքին հղումներ
* Situación de Cáñar

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Ալեքսանդր Գուչկով

**Ալեքսանդր Իվանովիչ Գուչկով** (), ռուս կապիտալիստ, օկտյաբրիստների կուսակցության հիմնադիրն ու պարագլուխը։ Գուչկովը ողջունեց 1905 թվականի դեկտեմբերյան զինված ապստամբության ճնշումն ու ռազմադաշտային դատարանների ստեղծումը։ 1906 թվականին հիմնել է «Գոլոս Մոսկվի» («Голос Москвы») թերթը։

1907 թվականի մայիսին ընտրվել է վաճառականների և արդյունաբերողների ներկայացուցիչ Պետական խորհրդում, նոյեմբերին՝ III Պետական դումայում։ 1910-1911 թվականներին եղել է դումայի նախագահ, 1915-1917 թվականներին՝ Կենտրոնական ռազմա-արդյունաբերական կոմիտեի նախագահ ն Պետական խորհրդի անդամ։ 1917 թվականի Փետրվարյան ևեղափոխությունից հետո ժամանակավոր կառավարության առաջին կազմում (1917 թվականի մարտ-մայիս) ռազմածովային մինիստրն էր։ 1917 թվականի օգոստոսի կոռնիչովշչինայի կազմակերպիչներից էր՝ Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխության հաղթանակից հետո պայքարել է խորհրդային իշխանության դեմ։ 1918 թվականին վտարանդվել է Բեռլին։ Վախճանվել՝ 1936 թ.։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս կապիտալիստներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պետական դումայի անդամներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարներ
Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ
Կենտար (քաղաք)

**Կենտար** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Անդալուզիա ինքնավար համայնքի Գրանադայի մարզի մեջ։

Համայնքը գտնվում է Վեգա դե Գրանադա շրջանում։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 1045 մարդ։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից կազմում է 15 *կմ*։

## Արտաքին հղումներ
* Microweb turística de Quéntar realizada por el Patronato de Turismo de Granada 
* www.quentar.tk 
* www.lacasablancadequentar.es 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Զավեն Բադոյան

**Զավեն Լևոնի Բադոյան** (), հայ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Հայաստանի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։

2010 թվականի ապրիլին հրավիրվել է Հայաստանի երիտասարդական հավաքական, իսկ արդեն մայիսի 20-ին կայացավ իր նորամուտը Էստոնիայի դեմ խաղում.
2011 թվականին Բադոյանը հրավիրվեց ազգային հավաքական, նա ընդգրկվեց Ռուսաստանի դեմ խաղի հավաքականի թեկնածուների կազմում, բայց նա դուրս չեկավ խաղադաշտ և նա ազգային հավաքականի կազմում խաղաց օգոստոսի 10-ին Լիտվայի դեմ խաղում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 22 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Je veux

250px|մինի
**Je veux** (), ֆրանսիացի երգչուհի Զազի երգերից մեկը։ Խոսքերի հեղինակն է Կերեդին Սոլտանին և Տրիսը։ «je veux»-ն Զազի առաջին սինգլն է իր ZAZ դեբյուտային ստուդիական ալբոմի։

## Երգի դիրքը չարթերում

Բելգիայում ստացել է «պլատինե» կարգավիճակ, Շվեյցարիայում՝ «ոսկե»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 երգեր
Գրիգոր Կիրակոսյան

**Գրիգոր Եղիշի Կիրակոսյան** (), հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1991):

Եղիշե Կիրակոսյանի հայրը։

## Կրթություն
*1953 թ. ավարտել է Աշնակի միջնակարգ դպրոցը։
*1965 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։
*1967-1971 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1965-1967 թթ. - աշխատել է Երևանի առևտրատնտեսագիտական տեխնիկումում որպես քաղաքատնտեսության դասատու։ 
*1969-1975 թթ. - տեխնիկումի քաղաքատնտեսության ամբիոնի ասիստենտ
*1975-1989 թթ. - Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի քաղաքատնտեսության ամբիոն ավագ դասախոս, ապա՝ դոցենտ
*1989-1991 թթ. - Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի քաղաքատնտեսության ամբիոնի վարիչ
*1991-1993 թթ. - Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր
*1993-1999 թթ. - Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի ռեկտոր
*1999-2006 թթ. - Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի ռեկտոր
*2006-2012 թթ. - Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի տնտեսագիտության տեսության ամբիոնի վարիչ
*2012 թվականից - Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտորի խորհրդական։
*Եղել է ՀՀ տնտեսագետների միության նախագահ
*Ղեկավարել է Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի ատենախոսությունների պաշտպանության մասնագիտական խորհուրդը։

## Գիտական գործունեություն
*1971 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն` *«Անհրաժեշտ  արդյունքը և աշխատուժի  վերարտադրությունը»* թեմայով։
*1989 թվականին Թբիլիսիի պետական համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ *«Աշխատուժի վերարտադրության ծախսերը»* թեմայով։ 
*1991 թվականին շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։

Հեղինակել է ավելի քան 120 հրատարակված գիտական աշխատանք, այդ թվում՝ 18 մենագրություն, համահեղինակությամբ գրքեր, տնտեսագիտական բառարան, ուսումնական ձեռնարկներ։

## Պարգևներ
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2011)։
*Անանիա Շիրակացու մեդալ (2000)։
*ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ (2010),
*ՀՀ կրթության ու գիտության նախարարության ոսկե մեդալ (2005)։
*ՀՀ ոստիկանության «Համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալ (2005)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Աշնակ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:1936 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ ռեկտորներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Ծպեղ

thumb|Ծպեղնաոտերը վերևում նստում են մարդակի վրա։
**Ծպեղ**` լանջավոր տանիքի կրող համակարգ։ Կազմված է թեք ծպեղնաոտերից, ուղղաձիգ կանգնակներից և թեքաններից։ Անհրաժեշտության դեպքում ներքևում կապվում է հորիզոնական ենթածպեղային հեծաններով։ Շենքի կրող պատերին հենվում է պատերի վրայով գցված 140÷160 մմ հաստության **տափագերանների** վրա։

Ծպեղնաոտը երկարացնելու համար նրա ծայրին ամրացվում է տախտակի կտոր` **ծայրակցորդ**։

## Ծպեղների տեսակները
Լինում են հենովի և կախովի։ Հենովի ծպեղները կիրառվում են, եթե հենարանների միջև հեռավորությունը 4.5 մետրից ավել է։ Իրենց ծայրերով նրանք հենվում են շենքի դրսի պատերին, իսկ միջնամասում՝ միջանկյալ հենարանների վրա։ Կախովի ծպեղներ կիրառվում են, եթե շենքի դրսի պատերի միջև եղած հեռավորությունը 6.5 մետրից չի անցնում։

## Տես նաև
* Տանիք

Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Կատեգորիա:Տանիք
Ծխնի

thumb|right|Դռան ծխնի
thumb|right|Դարբասի ծխնի
thumb|right|Կահույքի ծխնի
**Ծխնի, ծղխնի,** գլանային հոդային միացում, նախատեսված է դռներ կամ կահույքի բացվող փեղկեր կախելու, մեքենաների թափքերում և մեխանիզմների կորպուսներում։
## Կառուցվածք
Կազմված է երկու մասերից` քարտերից, մեկը՝ դռանը, մյուսը՝ ամրացման տեղին ամրացնելու համար։ Քարտերն իրար միացվում են ձողի միջոցով։

Պատրաստվում են մետաղից` երկաթից կամ արույրից։
## Կիսահոդակապով ծխնի
Այս դեպքում ձողն ամրացվում է երկու քարտերից մեկի վրա, իսկ մյուսի վրա գտնվում է հոդը։ Այսպիսի կառուցվածքն ապահովում է դռների հանումը, քանի որ քարտերը հեշտությամբ իրարից անջատվում են։

Կիսահոդակապով ծխնիները լինում են «աջ» և «ձախ» դռների համար։ Դուռը համարվում է «աջ», եթե բացվող կողմից նայելու դեպքում ծխնիներն աջից են և, հետևաբար, բացվում է դեպի աջ։ «Ձախ» դռան դեպքում հակառակն է։

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաների մասեր և մեխանիզմներ