Ահաբեկչությունը Պակիստանում

**Ահաբեկչությունը Պակիստանում**, ըստ ՆԳՆ-ի, էական սպառնալիք է Պակիստանի ժողովրդի համար։ Ենթադրվում է, որ ահաբեկչության ներկայիս ալիքը սկսվել է 2000 թվականին և գագաթնակետին հասել 2009 թվականին։ Այդ ժամանակվանից այն կտրուկ կրճատվել է Պակիստանի բանակի կողմից իրականացվող ռազմական գործողությունների արդյունքում։ Հարավասիական ահաբեկչության պորտալի (SATP) տվյալներով՝ 2009 թվականից ի վեր 2017 թվականին Պակիստանում ահաբեկչությունը նվազել է 89 %-ով։

2001 թվականից Պակիստանի զինվորականները մի շարք ռազմական հարձակումներ են սկսել դաշնային կառավարվող ցեղային տարածքներում ահաբեկչական խմբավորումների դեմ։ Հարձակումը խաղաղություն բերեց այս տարածքներին և երկրի մնացած մասերին։ Սպանվել են տարբեր ահաբեկչական խմբավորումներին պատկանող բազմաթիվ ահաբեկիչներ։ Սակայն որոշ զինյալների հաջողվել է փախչել Աֆղանստան։ Աֆղանստանից այս զինյալները շարունակում են հարվածներ հասցնել սահմանի մոտ գտնվող Պակիստանի ռազմական դիրքերին։ 2017 թվականին Աֆղանստանի գլխավոր գործադիր տնօրեն Աբդուլլահ Աբդուլլահը խոստովանեց, որ Պակիստանի «Թեհրիք-ի-Թալիբան Պակիստանը» (TTP) ունի հենարան Աֆղանստանում։ 2019 թվականին ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը հայտարարեց, որ Աֆղանստանում են գտնվում ԹԹՊ-ին պատկանող մոտ 3000-5000 ահաբեկիչներ։

Բրաունի համալսարանի Միջազգային և հանրային կապերի Ուոթսոնի ինստիտուտի զեկույցի համաձայն՝ ահաբեկչության դեմ պատերազմում զոհվել է 23.372 պակիստանցի խաղաղ բնակիչ և 8.832 պակիստանցի անվտանգության աշխատակից։ Բացի այդ, ըստ Պակիստանի կառավարության տվյալների, ահաբեկչության ուղղակի և անուղղակի տնտեսական ծախսերը 2000-2010 թվականներին կազմել են 68 միլիարդ դոլար։ 2018 թվականին պակիստանյան Dawn News թերթը հաղորդել է, որ 2001 թվականից ահաբեկչության դեմ պատերազմի պատճառով Պակիստանի տնտեսությունը կրել է 126,79 միլիարդ դոլար ընդհանուր վնաս։

Պակիստանի պաշտոնյաները հաճախ են մեղադրում Հնդկաստանին և Աֆղանստանին Պակիստանում ահաբեկչությանը աջակցելու մեջ։ Հնդկաստանը հերքում է Պակիստանի մեղադրանքները։ Այնուամենայնիվ, Աֆղանստանը խոստովանել է, որ աջակցություն է ցուցաբերում ահաբեկչական խմբավորումներին, ինչպիսին է «Թեհրիք-ի-Թալիբան Պակիստան»-ը (ԹԹՊ)։ 2013 թվականին ԱՄՆ-ը խուզարկեց աֆղանական տրանսպորտային միջոցը, որը տեղափոխում էր Քաբուլ Լատիֆ Մեհսուդին՝ Պակիստանի «Թեհրիք-ի-Թալիբան»-ի ավագ հրամանատարին։ Աֆղանստանի նախագահի խոսնակ Էյմալ Ֆայզին լրագրողներին հայտնել է, որ Անվտանգության ազգային ծառայությունը (NDS) աշխատում է Լատիֆի հետ։ Լատիֆը ԹԹՊ-ի ֆինանսավորման խողովակն էր։ ԹԹՊ-ի ֆինանսավորման մի մասը հնարավոր է ստացվել NDS-ից։ NDS-ի նախկին ղեկավար Ասադուլլահ Խալիդն իր Twitter-ում հրապարակել է ԹԹՊ-ին պատկանող տեսանյութ, որտեղ նա պնդում է, որ Բադաբեր ճամբարի վրա հարձակումը «աչք ընդ ական» զորավարժություն էր:.

## Պատճառները
Պակիստանում ահաբեկչության արմատները կարելի է գտնել 1979 թվականին, երբ ԽՍՀՄ-ն իր զորքերը ուղարկեց Աֆղանստան։ Ահաբեկչությունը Պակիստանում առաջացավ այն բանից հետո, երբ Պակիստանը պաշտոնապես աջակցեց աֆղանական մոջահեդներին Աֆղանստանի պատերազմի և դրան հաջորդած քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, որը բռնկվեց Աֆղանստանում:Մոջահեդների մարտիկները վերապատրաստվել են Պակիստանի զինվորականների, ԱՄՆ ԿՀՎ-ի և այլ արևմտյան հետախուզական գործակալությունների կողմից, որոնք պատերազմի պաշտոնական ավարտից հետո շարունակել են գործողությունները այդ տարածքում։

## Ահաբեկչության դեմ պատերազմ
thumb|Պակիստանում ահաբեկչական բռնությունների հետևանքով զոհերի թիվը (2000-ից մինչ այժմ)

Ահաբեկչության ներկայիս ալիքը գագաթնակետին հասավ 2009 թվականին։ Այդ ժամանակվանից այն նվազել է Պակիստանի բանակի կողմից իրականացվող ընտրովի ռազմական գործողությունների արդյունքում։ Հարավային Ասիայի ահաբեկչության պորտալի (SATP) ինդեքսի համաձայն՝ 2017 թվականին Պակիստանում ահաբեկչությունը նվազել է 89 %-ով՝ 2009 թվականի իր բարձրագույն տարիների համեմատ։

2012 թվականին Պակիստանի ղեկավարությունը սկսեց լուծումներ փնտրել ահաբեկչության սպառնալիքի դեմ պայքարելու համար, իսկ քաղաքական կուսակցությունները երկուշաբթի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, Համակուսակցական համաժողովում (APC) միաձայն բանաձև ընդունեցին, որում ասվում էր, որ զինյալների հետ բանակցությունները պետք է շարունակվեն որպես ահաբեկչության դեմ պայքարի առաջին տարբերակ։

Շարունակվող ահաբեկչությունների հետ կապված՝ 2013 թվականի վերջին Պակիստանի քաղաքական ղեկավարությունը ռազմական գործողություն սկսեց ահաբեկիչների դեմ, որը կոչվում էր «Զարբ-է-Ազբ» գործողություն; համատեղ ռազմական հարձակում տարբեր զինյալ խմբավորումների դեմ, ինչպիսիք են Պակիստանի «Թեհրիք-ի-Թալիբան»-ը (TTP), Լաշքար-է-Ջանգվի, Ջունուդ Ալլահը, Ալ-Քաիդան, Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժումը, Ուզբեկստանի իսլամական շարժումը (IMU) և «Հաքանի» ցանցը։ Գործողությունը մեկնարկել է Պակիստանի զինված ուժերի կողմից 2014 թվականի հունիսի 15-ին Հյուսիսային Վազիրիստանում (Աֆղանստանի սահմանի երկայնքով Դաշնային կառավարվող ցեղային տարածքների մաս)՝ որպես գրոհայինների դեմ պայքարի նոր փորձ՝ հունիսի 8-ին Կարաչիի Ջիննա միջազգային օդանավակայանի վրա հարձակումից հետո, որի պատասխանատվությունը ստանձնել են TTP-ն և IMU-ն։

Զարբ-է-Ազբը բնութագրվել է որպես Պակիստանի ահաբեկչության դեմ պատերազմի շրջադարձային կետ։ Գործողությունը հաջող է անցել, Պակիստանում դրա իրականացման սկզբից ահաբեկչության մակարդակը կտրուկ իջել է։ Ահաբեկչության դեմ պայքարի ազգային գործակալության (Nacta) տվյալներով՝ Պակիստանում ամենամեծ թվով ահաբեկչություններ են իրականացվել 2010 թվականին։ 2014 թվականից ի վեր Պակիստանում ահաբեկչությունների թիվը զգալիորեն նվազել է։ Պակիստանի պաշտոնյաներն ասում են, որ ահաբեկչությունը Պակիստանում էլ ավելի կնվազի, երբ ավարտվի պակիստանա-աֆղանական սահմանի ցանկապատումը։

Պակիստանյան Dawn News թերթը հայտնում է, որ ահաբեկչության դեմ պատերազմի պատճառով Պակիստանի տնտեսական կորուստները 2014-ից 2018 թվականներին նվազել են 62 %-ով։ Պակիստանի տնտեսությունը 2010-2011 թվականներին տուժել է 23,77 միլիարդ դոլար՝ ահաբեկչության դեմ պատերազմի հետ կապված ծախսերի պատճառով։ 2011-2012 թվականներին այդ գումարը կրճատվել է մինչև 12 միլիարդ դոլար։ 2016-2017 թվականներին Պակիստանի տնտեսությունը տուժել է 5,47 միլիարդ դոլարով, իսկ 2017-2018 թվականներին՝ 2,07 միլիարդ դոլարով։ Պակիստանի կառավարությունը գնահատում է, որ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի հարձակումներից հետո Պակիստանը կրել է 126,79 միլիարդ դոլար ընդհանուր վնաս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ