open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լունար օրբիտեր 2

***Լունար օրբիտեր 2***, (), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Լունար օրբիտեր ծրագրի շրջանակներում իրականացված առաքելություն, որով նախատեսվում էր լուսանկարել Լուսնի մակերևույթի հարթ տարածքները, և գտնել փափուկ վայրէջք կատարելու համար հարմար կետեր Սերվեյոր կայանների և Ապոլոն տիեզերանավերի համար։ Որպես երկրորդական նպատակ կատարվում էին Լուսնի և միջավայրի հետազոտություններ։ Արձակվել է 1966 թվականի նոյեմբերի 6-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս-Աջենա կրող հրթիռով։

Լունար օրբիտեր ծրագիրը ղեկավարվում էր Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի կողմից, իսկ կայանը կառուցվել էր Բոինգ ընկերության կողմից։

## Կայանի կառուցվածք
Լունար օրբիտեր կայանի հիմնական բլոկը ուներ հատած կոնի տեսք, 1,65 մ բարձրությամբ և 1,5 մ տրամագծով հիմքում։ Տիեզերանավը կազմված էր երեք տախտակամածներից։ Նավի ստորին տախտակամածերին տեղադրված էին հետևյալ սարքավորումները՝ մարտկոց, տվյալների հաղորդման մոդուլ, թռիչքի կառավարման համակարգիչ, իներցիալ նավիգացիոն համակարգ, աստղերին հետևող մոդուլ, մուլտիպլեքսային կոդավորիչ, և լուսանկարչական համակարգ։ Հիմնական բլոկի կոնաձև հիմքի ամեն կողմին ամրացված էին չորս արևային մարտկոցներ որոնց բացված դիրքի դեպքում կայանը ուներ 3,72 մ լայնություն։ Կայանի հիմքին միացված էին նաև երկու անտենաներ 1,32 մ և 2,08 մ ձողերի վրա։

Սարքավորումների տախտակամածի վեր միջին տախտակամածում տեղադրված էին՝ արագության վերահսկման շարժիչը, վառելանյութի տարողությունները, արևային տվիչները և միկրոասուպների տվիչները։ Երրորդ տախտակամածի վրա տեղադրված էր ջերմային վահանը, որը պաշտպանում էր կայանը շարժիչի այրման արդյունքում առաջացած արտանետումներից։

## Թռիչք
Լունար օրբիտեր 2 կայանը արձակվել է 1966 թվականի նոյեմբերի 6-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս-Աջենա կրող հրթիռով։

Սկզբնական Լուսնի շուրջ ուղեծիրը էլիպտիկ, մոտ հասարակածին էր 196 - 1850 կմ, թեքումը 11,8°։ Հինգ օր անց, կատարելով 33 ուղեծրային պտույտ կատարվեց երկրորդ ուղեծրի ուղղում մինչև 49.7 կմ պերիլուսին։ Իսկ դեկտեմբերի 8-ին ուղեծրի թեքումը փոփոխվեց դառնալով 17,5° որպեսզի հնարավոր լիներ ստանալ նոր տվյալներ Լուսնի գրավիտացիայի մասին։

Լուսանկարումները կայանը կատարել է նոյեմբերի 18-ից 25, և ընդհանուր առմամբ կատարեց է 609 բարձր թույլտվութայմբ և 208 միջին թույլտվությամբ լուսանկարներ, լուսանկարների լավագույն թույլտվությունը կազմում էր 1 մ։ Սա ներառում էր Կոպեռնիկ խառնարանի ամբողջական պատկերը, որը մամուլում անվանվեց որպես հարյուրամյակի լավագույն լուսանկար, լուսանկարը կայանը կատարել էր նոյեմբերի 25-ին, 45 կմ բարձրությունից։ Բոլոր մնացած սարքավորումներից նույնպես ստացվել են ճշգրիտ տվյալներ։

Լունար օրբիտեր 2-ը բախվեց Լուսնին 1967 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, համաձայն ստացված հրահանգի։

2011 թվականին, ՆԱՍԱ-ի Լունար ռեկոնասաս օրբիտեր կայանի լուսախցիկով հնարավոր է եղել գտնել Լունար օրբիտեր 2-ի բախման կետը։ Կայանի 45° թեքությամբ հարվածից հետո բեկորները տարածվել են թիթեռի թևերի նման։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Սերվեյոր ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1966 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունար օրբիտեր ծրագիր
Սկզբնագիր

մինի
**Սկզբնագիր** (սկզբնատառ, ինիցիալ, <լատ. initialis - սկզբնական), խոշորաչափ գլխատառ՝ տեքստի՝ գլխի, նրա մասի կամ պարբերության սկզբում։

## Պատմություն
Գրքի (մատյանի) ձևավորման հնագույն տարր է։ Ձեռագիր մատյաններում սկզբնագիրը ճոխ պատկերազարդվել է բույսերի, կենդանիների և մարդու ֆիգուրներով։ Տպագիր գրքերում սկզբնագիրը գրվել է տեքստի տառատեսակաշարի խոշորաչափ ձուլածո կամ փորագիր տառերով։ Ձևավորումը կատարվել է հրատարակության ընդհանուր ոճավորմանը համապատասխան։

Հայկական ձեռագրերում սկզբնագիրը գրվել է բնագրի տառաչափից 1,5–2 և ավելի անգամ խոշոր՝ գրադաշտից դուրս՝ լուսանցքում, հետագայում ամբողջովին ներառվել է գրադաշտի մեջ, իսկ վերև ու ներքև ձգվող երկար գծերն ավելի են երկարել։ Սկզբնագրերը գրել են հիմնականում մեսրոպյան երկաթագրով։ 10-րդ դարից, երբ գործածվել է բոլորգիրը, որպես սկզբնագիր օգտագործվել է նաև գրչագիրը։ Բոլորգիրն իր հերթին օգտագործվել է որպես սկզբնագիր՝ նոտրգրի համար (չնայած վերջինս ունեցել է նաև սեփական սկզբնագիր)։

Կատեգորիա:Տիպոգրաֆիկա
Կատեգորիա:Գրքերի ձևավորում
Պոլիգրաֆիական ստվարաթուղթ

**Պոլիգրաֆիական ստվարաթուղթ**, համեմատաբար հաստ (0,2 մմ-ից ավելի) և զանգվածեղ (150 գ/մ²-ից ավելի) թուղթ։

Պոլիգրաֆիայում ստվարաթուղթն օգտագործվում է տպագրության և կազմարարության մեջ։ Ստվարաթղթի վրա տպագրում են գունավոր, բարձրորակ արտադրանք՝ թղթապանակներ, գրքի շապիկներ, թանկարժեք իրերի տարաներ և այլն պատրաստելու համար։ Այդ տիպի ստվարաթղթերը, որպես կանոն, մեկ կամ երկու կողմից կավճապատ են։ Կազմարարության մեջ ստվարաթուղթը օգտագործվում է գրքերի կազմակողեր պատրաստելու համար, այդ նպատակով թողարկվում է 1-3 մմ հաստության և 600-2500 գ/մ² տեսակարար զանգվածով թերթավոր ստվարաթղթեր։

Կատեգորիա:Տպագրություն
Սփյուռքագիտություն

«**Սփյուռքագիտություն**», տարեգիրք։ ՀՀ սփյուռքի նախարարության և ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2012 թվականից Երևանում։ Գլխավոր խմբագիր՝ Յուրի Ավետիսյան։ Տպագրում է Հայաստանում և Սփյուռքի տարբեր կենտրոններում տեղի ունեցած գիտաժողովների նյութեր, գիտական որոշակի շրջանակներում Սփյուռքի վերաբերյալ կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքներ, գրախոսություններ՝ Հայաստանում և արտերկրում լույս ընծայված հայագիտական հրատարակությունների շուրջ։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Տարեգրություններ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Վասն հայության

**Վասն հայության**, ազգային, հասարակական, քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ։

## Պատմություն
Հայկական ժողովրդային շարժման հրատարակչություն է։ Լույս է տեսել 2001-2004 թվականներին Երևանում։ Խմբագիրը Տիգրան Փաշաբեզյանն է։ Նա տպագրել է նյութեր Հայկական հարցի և Հայ դատի մասին, հայրենատիրության, Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի գործողությունների, հայոց ազգային վերազարթոնքի նորագույն փուլի, Արցախյան հակամարտության, Ջավախքին առնչվող հիմնախնդիրների, հայոց ազատամարտի պատմության փուլերի, հայոց պատմության և մշակույթի առանցքային հարցերի, Հայրենիք-Սփյուռք կապերի, Հայաստանի ներքին ու արտաքին քաղաքականության, տարածաշրջանում և աշխարհում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձությունների և այլնի վերաբերյալ։
Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության

**Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության**, մատենաշար։

## Պատմություն
Հայաստանի ազգային արխիվի հրատարակչություն է։ Հիմնադրվել է 1994 թվականին։ Նախաձեռնողը և կազմողը եղել է Սանդրո Բեհբուդյանը (գիրք 1-15)։ Մատենաշարի նպատակը Հայաստանի տարբեր դիվանատներում պահպանվող վավերագրերը հավաքելն ու դրանց քննարկման բնագրերը հրատարակելն է։ Յուրաքանչյուր հատոր ամբողջացնում է Հայ եկեղեցու պատմության 19-րդ դարի 2-րդ կեսի և 20-րդ դարի որոշակի շրջան։

## Հատորներ
Լույս են տեսել «Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության (1921–1938 թվականներ)» (հատոր Ա, 1994 թվական), «Խորեն Ա Մուրադբեկյան. կաթողիկոս Ամենայն հայոց (հոգևոր գործունեությունը 1901-1938 թվականներ)» (հատոր Բ, 1996 թվական), «Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը Առաջին հանրապետության տարիներին (1918-1920 թվականներ)» (հատոր Ե, 1999 թվական), «Գէորգ Զ Չորէքչեան. կաթողիկոս Ամենայն (1918-1920 թվականներ)» (հատոր Ե, 1999 թվական), «Գէորգ Զ Չորէքչեան. կաթողիկոս Ամենայն հայոց (1930-1955 թվականներ)» (հատոր Զ, 1999 թվական), «Խրիմյան Հայրիկը և ցարական բռնապետությունը (1903-1907 թվականներ» (հատոր Է, 2000 թվական), «Հայ առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմը (1813-1933 թվականներ)» (հատոր Թ, 2001 թվական), «Գէորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցի Քերեստեջեան. կաթողիկոս Ամենայն հայոց (1866-1882 թվականներ)» (հատոր ԺԱ, 2004 թվական), «Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանեան.  Կոստանդնուպոլսի պատրիարք (1896-1908 թվականներ)» (հատոր ԺԵ, 2007 թվական) և այլն (ցայսօր՝ 17 գիրք)։ ԺԶ հատորը հրատարակվել է կրկնակի՝ «Կարապետ եպիսկոպոս Տէր-Մկրտչեան (1866-1915 թվականներ)» (2006 թվական, կազմող՝ Գրիգոր Ավագյան) և «Վազգէն Ա Պալճեան. Ամենայն հայոց կաթողիկոս (1955-1994 թվականներ)» (2008 թվական, կազմող՝ Գևորգ Յազըճյան)։
Սիմեոն Եղվարդցի

**Սիմեոն Եղվարդցի** (ծ. թ. անհտ – 1428), ուսուցչապետ, հոգևոր գործիչ, գրիչ։

## Կենսագրություն
Տաթևի համալսարանում աշակերտել է Գրիգոր Տաթևացուն։ Համալսարանն ավարտելուց հետո (1410-ական թվականներ) հիմնադրել և շուրջ 10 տարի ղեկավարել է Եղվարդի դպրոցը։

Հայտնի են Տաթևում ուսումնառության շրջանում Գալուստ վարդապետի հետ Սիմեոն Եղվարդցու ընդօրինակած Գրիգոր Տաթևացու «Գիրք հարցմանցը» (1403, Մատենադարան, ձեռ. № 3955) և «Քաղուածոյ լուծմունք սաղմոսացը» (1406, Մատենադարան, ձեռ. № 4411)։ Մեզ են հասել նաև Սիմեոն Եղվարդցու պատվիրած մի շարք ձեռագրեր (Մատենադարան, ձեռ. № 1319, 3276, Վենետիկի Մխիթարյան մատենադարան, ձեռ. № 402)։

## Գրականություն
* ԺԵ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմ.՝ Լ. Խաչիկան), հ. 1, Ե., 1955։

Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ հոգևորականներ
Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական վարդապետներ
Արտակ Վարդազարյան

**Արտակ Սևանի Վարդազարյան**, արձակագիր, թարգմանիչ, խմբագիր։

## Աշխատանքային գործունեություն
1973 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1978-1988 թվականներին աշխատել է «Հայաստան» հրատարակչությունում, 1988-1990 թվականներին՝ Հեռուստառադիոպետկոմի գրական մեկնաբան, 1990-1991 թվականներին՝ Արմենպրեսի տնօրեն, 1992-1995 թվականներին՝ Հայաստանի տեղեկատվության և գրահրատարակչության վարչության պետի տեղակալ, 1996-1999 թվականներին՝ Ներքին գործերի նախարարության լրատվության վարչության պետի տեղակալ, 1999-2003 թվականներին՝ վարչության պետ։ Լույս են տեսել Վարդազարյանի «Թաց մամուռ» (1984 թվական), «Պատ» (1987 թվական), «Արյան ընթացքը» (2003 թվական) պատմվածքների ժողովածուները։ Թարգմանություններ է արել ռուսերենից։
Պեպո Սիմոնյան

**Պեպո Տիգրանի Սիմոնյան** (Գալայճյան Պետրոս, ),  հայ գրող, հրապարակախոս, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Ալեքսանդրետում (Սիրիա, այժմ՝ Թուրքիայում)։ 1960 թվականին ավարտել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ համալսարանը։ 1957 թվականից դասավանդել է Բեյրութի Ռուբինյան ազգային վարժարանում, եղել Սահակյան-Լևոն Մկրտիչյան քոլեջի տնօրենը։ 1965-1975 թվականներին ղեկավարել է «Նոր սերունդ» մշակութային միությունը. 1956-1965 թվականներին եղել է միության «Արարատ» գրական ամսագրի, 1966-1972 թվականներին՝ Ռուբինյան վարժարանի «Ալպոմ-Տարեգիրք» ժողովածուի խմբագիր։

## Երկեր
Լույս են տեսել Սիմոնյանի «Նախերգանք» (1968), «Կանաչներու առասպելը» (1977), «Մարդեղութիւն» (1981), «Ծառին ճիչը» (1991) բանաստեղծությունների ժողովածուները, «Հեքիաթ Հայաստանի մասին» (1979), «Ծուէն, ծուէն երիզներ» (1980), «Մայրիներու արմատները» (1986) արձակ գործերը, «Ակնարկ մը սփիւռքահայ բանաստեղծութեան վրայ» (1970), «Արուեստագէտը՝ Թլկատինցի» (1982), «Էջեր եւ նիւթեր իրականութեան» (2007, 2008) գրականագիտական ուսումնասիրությունները։

## Մատեագիտություն
* Մարդկային իրաւանց հարցեր, Բ., 1994։ 
* Հայակերտում եւ մանկավարժութիւն, Բ., 1996։ 
* Միջերկրականի լոյսերուն դիմաց, Անթիլիաս, 2004։ 
* Ակնթարթներ մարդու եւ կեանքի առօրեային, Բ., 2012:

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Սոփերք հայկականք

**«Սոփերք հայկականք**» (գրաբար՝ սոփերք - փոքր մատյան), մատենաշար, որը կազմել և հրատարակել է Ղևոնդ Ալիշանը։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 22 հատոր (1853-1861, Վենետիկ, Սբ Ղազարի տպարանում)։

Մատենաշարում ընդգրկված են մատենագրության ոչ մեծ ծավալի և մինչ այդ անտիպ մի շարք երկերի (հիմնականում՝ սրբախոսական գրականության տարբեր ժանրերով՝ վարք, վկայաբանություն, ողբ, տեսիլ, ներբողյան և այլն) թարգմանական և հեղինակային (Մեսրոպ Մաշտոց, Սահակ Պարթև, Եղիշե, Հովհաննես Սարկավագ Իմաստասեր, Վարդան Արևելցի, Հովհաննես Երզնկացի, Ներսես Շնորհալի, Ներսես Լամբրոնացի և ուրիշներ) բնագրեր, որոնք թեմատիկ ներքին տրամաբանությամբ միմյանց հաջորդող ստեղծագործություններ են։

1933-1934 թվականներին Վենետիկի Մխիթարյանները «Սոփերք հայկականք» մատենաշարով հրատարակել են Մխիթար Գոշի «Խրատք ոգեշահք» և Եփրեմ Խուրի Ասորու «Կցուրդք» գործերը, որոնցով էլ եզրափակվել է մատենաշարը։

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Ռեյ Յուրի

**Ռեյմոնդ Քլարենս (Ռեյ) Յուրի** (, ), ամերիկացի թեթեւ աթլետ, ութակի օլիմպիական չեմպիոն, օլիմպիական խաղերմ առավել շատ տիտղոսներ նվաճած մարզիկներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ռեյը ծնվել է Ինդիանա նահանգի Լաֆայետ քաղաքում։ Մանուկ հասակում հիվանդացել է պոլիոմելիտով և ստիպված է եղել որոշ ժամանակ տեղից տեղ շարժվել անվասայլակով։ Սակայն վարժությունների շնորհիվ նա կարողացել է ապաքինվել և սկսել է զբաղվել ցատկով՝ ոտքերի մկաններն ամրացնելու նպատակով։

1890 թվականին ընդունվել է Պերդյուի անվան համալսարան, որն ավարտել է 1896 թվականին՝ ստանալով հիդրավլիկ ճարտարագետի մասնագիտություն։ Համալսարանում սովորելիս խաղացել է ամերիկյան ֆուտբոլ, զբաղվել թեթև աթլետիկայով, գլխավորել է համալսարանի թիմը։ 1898 թվականից մինչև 1910 թվականը ընկած ժամանակամիջոցում 15 անգամ նվաճել է ԱՄՆ-ի չեմպիոնի տիտղոսը՝ հաղթանակներ տանելով առանց թափավազքի ցատկի առաջնություններում։

1900--1908 թվականներին Ռեյը մասնակցել է չորս ամառային օլիմպիական խաղերի  (ներառյալ 1906 թվականի ոչ պաշտոնական խաղերը)։ Նա հաղթել է այն բոլոր մրցումներում, որոնց մասնակցել է, վերջնահաշվարկով նվաճել է տասը ոսկե մեդալ, որոնցից երկուսը ձեռք է բերել ոչ պաշտոնական խաղերում, և, հետևաբար, նա պաշտոնապես համարվում է օլիմպիական ութակի չեմպիոն։ Ընդ որում՝ սահմանել է երկու համաշխարհային և մեկ օլիմպիական ռեկորդ։ Ռեյը ցանկացել է մասնակցել նաև 1912 թվականի խաղերին (երբ արդեն 39 տարեկան էր), բայց նրան թույլ չեն տվել։

Առանց թափավազքի հեռացատկի՝ նրա սահմանած ռեկորդը (3,47 մետր) չի գերազանցվել մինչև 1938 թվականը, երբ այդ մրցաձևի արդյունքները այլևս պաշտոնապես չեն գրանցվել։

Ռեյ Յուրին մահացել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։ 1974 թվականին նրան նվիրված անկյուն է բացվել ամերիկյան թեթևատլետիկական փառքի սրահում, 1983 թվականին՝ ամերիկյան օլիմպիական փառքի սրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ռեյ Յուրին Ամերիկյան թեթեւ ատլետիկայի փառքի սրահում )
* Ռեյ Յուրին sports-reference.com-ում )

Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարմնամարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Վահե Սեթյան (հրատարակչություն)

**Վահե Սեթյան**, տպարան-հրատարակչություն։

## Պատմություն
Ստեղծվել է 1931 թվականին Բեյրութում՝ Համազգայինի Նշան Փալանճյան ճեմարանին կից։ Մինչև 1947 թվականը կոչվել է «Հույս», 1947-1967 թվականներին՝ «Համազգային տպարան»։ 1965 թվականին Համազգայինի կենտրոնական վարչության ատենապետ և ցմահ պատվո նախագահ Վահե Սեթյանի նյութական հովանավորությամբ տպարանը վերակահավորվել է ժամանակակից սաքավորումներով
(1967 թվականից՝ նրա անվան)։ Տպագրում է հայ գրողների գործեր, մանկապատանեկան և թարգմանչական գրականություն, 
դասագրքեր, գիտություններ, գաղափարներ, հուշագրեր և այլ գրքեր։

## Գրքեր
Հրատարակվել են Լևոն Շանթի երկերի ամբողջական ժողովածուն (հատոր Ա–Թ, 1946-1952 թվականներ, 2008 թվական), «Թէհլիրեան։ Արդարահատոյցը» (1981 թվական, 2014 թվական), Ծերենցի «Թէոդորոս Ռշտունի» (1982 թվական), Հայկ Պերպերյանի «Ոսպնեակ» (1984 թվական), Վալյա Սամվելյանի «Վիլյամ Սարոյեանի «Լաթաքիոյ գիշերը»» (1985 թվական), Հոմերոսի «Իլիականը» (մաս Ա-Գ, 1955 թվական) և «Ոդիսականը» (մաս
Ա-Դ, 1955 թվական, վերահրատարակչություն՝ երկուսն էլ՝ 2004 թվական, մանկապատանեկան տարբերակ), Գարեգին Նժդեհի «Որդիների պայքարը հայրերի դէմ» (2005 թվական), Մուշեղ Իշխանի «Հացի եւ լոյսի համար» (2007 թվական), Պողոս Սնապյանի «Ստորագրութիւններով պատիժներ» (2008 թվական) և այլ գրքեր։

## Տպարանի գործունեությունը
1944-1950 թվականներին տպարանում լույս է տեսել «Ակօս» պարբերագիրքը, 1962 թվականից՝ «Բագին» հանդեսը։ 2003 թվականին՝ Ֆրանսիայի «Էմփրիմերի» տպարանի սարքավորումները ձեռք բերելուց հետո, հրատարակչության տպագրական հնարավորություններն զգալիորեն ընդլայնվել են։ Համագործակցում է արտերկրի կրթական և մշակութային հաստատությունների և գրահրատարակչական մի շարք ընկերությունների հետ։ Ունի գրախանութ, կայքէջ, որտեղ սպառիչ տեղեկություններ են տրվում հրատարակված գրքերի մասին։ Հիմնադիր-տնօրենը  Նիկոլ Աղբալյանն է, տնօրեններն են Գասպար Իփեկյանը, Երվանդ Մոնոֆորյանը և Հակոբ Հավաթյանը (1998 թվականից)։
Սպասավորություն սրբո Պատարագի

«**Սպասավորություն սրբո Պատարագի**» («Սպասաւորութիւն սրբոյ պատարագի»), ժողովածու։

## Պատմություն
Տպագրվել է 1785 թվականին Վենետիկում. ըստ Թեոդիկի՝ Պիետրո Վալվազիանիի, ըստ Գ. Զարբհանալյանի՝ Սբ Ղազարի տպարանում (167 էջ)։ Տպակից է 
Պարզատումարի։ Նույն թվականին 2 անգամ հրատարակվել է նաև Տրիեստում՝ Մխիթարյան տպարանում (167 էջ, 8°, 11,5 x 6,5 սմ և 33 էջ, 2°, 22 x 13,3 սմ), երկրորդը՝ առանց Պարզատումարի։

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Վասակի Ավետարան

**Վասակի Ավետարան** (մոտ 1268), 13-րդ դարի ձեռագիր մատյան՝ Քառավետարան (մագաղաթ, բոլորգիր)։

Պահվում է Վաշինգտոնի Ֆրիր պատկերասրահում (ձեռ. 32.18): Գրիչն Ավետիսն է, ստեղծման տեղի մասին փաստացի տեղեկություններ չկան, իսկ պատկերազարդումը վերագրվում է Թորոս Ռոսլինին։ Կա միայն ստացողի՝ Հեթում Ա արքայի եղբոր՝ Վասակի անունը՝ գրված լուսանցազարդ մեդալիոններից մեկի վրա։

Ավետարանը գեղարվեստական առումով ամենանշանավոր ու առավել մանրամասն պատկերազարդված հայկական ձեռագրերից է. պարունակում է 103 ներտեքստային մանրանկարներ (18-ը՝ լուսանցքներում), 4 անվանաթերթ (մեկն ավելի վաղ շրջանի ձեռագրից է)։ Մանրանկարների կոմպոզիցիաներն առանձնանում են ամբողջականությամբ ու հստակությամբ։ Անձանց պատկերները շարժուն են և բազմազան դիրքերով, դեմքերը, մարմնածավալները և զգեստների ծալքերի հարդարանքը՝ նրբորեն մշակված։

## Գրականություն
* Дрампян И., Торос Рослин, Е., 2000․
* Der Nersessian S., Armenian Manuscripts in the Freer Gallery of Art, W., 1963․
* Der Nersessian S., Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century, v. 1, 2, W., 1993․

Կատեգորիա:Հայկական ձեռագրեր
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու գրքեր
Վարդան Կարբեցի

**Վարդան Կարբեցի**, 17-րդ դարի վերջի–18-րդ դարի սկզբի տոմարագետ։

## Տոմարի պատմություն
Մատենադարանում պահվում է Վարդան Կարբեցու 1707 թվականին կազմած տոմարաբանական աշխատությունը (ձեռնարկ N 805): Հեղինակը բնագրում նշում է, որ հռոմեական անշարժ տոմարը բավական բարդություններ ունի, և առաջարկում է անշարժ տոմար՝ հայկական օրացույցի կառուցվածքի հիմքով։ Այս տոմարում տարին ունի 12 ամիս՝ 30-ական օրով, և 1 ամիս՝ 5 օրով, 4
տարին մեկ (նահանջ տարում) լրացուցիչ օրը դրվում է 12-րդ ամսվա վերջում, տարվա սկզբի ամսի՝ Նավասարդի 1-ը համապատասխանում է մարտի 21-ին (գարնանային գիշերահավասարի օրը), վերջին՝ Ավելյաց ամսի 1-ը՝ մարտի 16-ին։ Վարդան Կարբեցու տոմարը չի կիրառվել, ձեռագրերում գրեթե չի հանդիպում։

Կատեգորիա:Հայ տոմարագետներ
Վանի և Վասպուրականի հայկական տպագրություն

**Վանի և Վասպուրականի հայկական տպագրություն**, հայերեն գրքերի ու պարբերականների հրատարակումը Վանում և Վասպուրականում։

## Պատմություն
Առաջինը 1857 թվականին Վարագա վանքում Խրիմյան Հայրիկի հիմնադրած «Արծիվ Վասպուրականի» տպարանն է (1855-1856 թվականներին գործել է Կ. Պոլսում)՝ Ժառանգավորաց վարժարանին կից։ Տպագրել է Տ. Գալփակճյանի «Աբգար Արշակունի՝ նախահաւատ դիւցազն հայոց» (1858) գիրքը, Մ. Արտամետյանի «Գաղթականութիւն ի Վասպուրականէ Սենեքէրիմայ արքային Արծրունւոյ» (1858) ողբերգությունը, «Նկարագիր վարուց սրբոյն Յովհաննու Մկրտչին Քրիստոսի» (1862) գրքույկը, Խրիմյան Հայրիկի «Ձայն բարբառոյ յանապատի» (1862) բարոյախրատական երկը, Տ. Ամիճանյանի «Ողբերգութիւն Մեծին Վարդանայ եւ Տրդատայ» (1862), «Մրմունջք» (1873) և «Ուսեալ պանդուխտ» (1873) թատրերգությունները, Ս. Բարսեղյանի «Քերականութիւն դիւր ուսանելւոյ ի պէտս վարժարանաց» (1865), Խ. Խրիմյանի «Վան քաղաք եւ իւր շրջակայք...», «Վասպուրական նահանգ....» և «Հայաստան աշխարհ...» (երեքն էլ՝ 1883), «Առաջին գիրք տղայոց կամ Հրահանգ ընթերցանութեան...» (1862, թարգմ.՝ ֆրանս-ից), «Հայրենեաց երգեր...» (1865), «Ընթերցարան կամ Դպրոց մանկանց» (1876), «Նոր այբբենարան ցարդ եղածներէն տարբեր եւ դիւրուսոյց ոճով շինուած» (1876), «Բարոյական պատմութիւն մանուկներու համար» (1881, 1883, թարգմ.՝ գերմաներենից) դասագրքերը և այլն։ 
[մինի|«[Արծվի Վասպուրական (թերթ)|Արծուի Վասպուրական»]]
1892 թվականին կառավարությունը բռնագրավել է տպարանը, տարել Վան, 1908 թվականին՝ օսմանյան սահմանադրության ընդունումից հետո, վերադարձվել է։ 1858-1864 թվականներին այնտեղ է տպագրվել «Արծուի Վասպուրական» ամսաթերթը, 1908-1809 թվականներին՝ Ժառանգավորաց վարժարանի ուսուցիչների «Արծուիկ» խմորատիպ երկշաբաթաթերթը, 1913 թվականին՝ Վարագա որբանոցի «Վարագ» պարբերականը։

Վան քաղաքում գործել են հայկական 6 ՝ «Աշխատանք» (1911 թվականից, տպագրել է ՀՅԴ «Աշխատանք» շաբաթաթերթը (1910-1915, խմբագիրներ՝ Արմենակ Մաքսապետյան, Իշխան, Հմայակ Մանուկյան, Բարունակ Կապուտիկյան, Օննիկ Մխիթարյան և ուրիշներ), Երիտասարդաց քրիստոնեական ընկերակցության (տպագրել է «Վան-Տոսպ» ամսաթերթը), «Տ. Մելքիսեդյան բարեսիրական-բարեսիրաց» (1912 թվականից, տպագրել է «Լոյս» ամսաթերթը, Խ. Խրիմյանի «Վան քաղաք եւ շրջականեր» (1913) դասագիրքը), «Ժամկոչյան» (1908 թվականից), «Բարսեղյան» (1910 թվականից), ««Վան-Տոսպի» և Հովնանյանի» (1911 թվականից) տպարանները։

Վանում լույս են տեսել նաև «Ամոքիչ» (1895), «Երկունք» (1906–07), «Նոր սերունդ» (1906–09), «Կոչնակ» (1907–09), «Հայեացք» (1907), «Զարթիր» (1908) խմորատիպ, Վանի ամերիկյան վարժարանի «Ե. Ք. Ընկերակցութիւն» (1909-1910, պատասխանատու խմբագիր՝ Սպիրիդոն Ժամկոչյան) պարբերականները, «Ովասիս» (1909–10) ամսաթերթը և այլն։

Շատախում տպագրվել են ՀՅԴ «Անկախ Տիգրիս» (1907-1909, վերջում՝ «Կոհակ»), «Տիգրիս» (1907-1909, վերջում՝ «Ժայռ») խմորատիպ ամսաթերթերը, Աղթամար կղզում՝ ՀՅԴ «Արեան ձայն» (1905), աշակերտ. «Աղթամար» (1908), երգիծական «Կոտոշ» (1908-1909), ՀՅԴ աշակերտական «Կռիւ» (1908) և «Ծովակ» (1909) խմորատիպ պարբերականները, Գավաշում՝ «Ծովակ» (1908-1909, համանուն մշակութային միության և ՀՅԴ հրատարակություն, խմբագիրներ՝ Բարունակ Կապուտիկյան, Դավիթ Փափազյան, Արամ Սաֆրաստյան) խմորատիպ կիսամսյա պարբերականը, Ռշտունիքում՝ «Հօտաղական միութիւն» (1913-1914, համանուն միության հրատարակություն, խմբագիր՝ Օհան Կարո) ձեռագիր թերթը։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Վեստնիկ ՌԱՈՒ

«**Վեստնիկ ՌԱՈՒ**» («Вестник РАУ» – «ՀՌՀ-ի լրատու»), գիտական քառամսյա/կիսամյա հանդես։ Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարանի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում Երևանում (ռուսերեն)՝ մասնագիտական 2 պրակով՝ հումանիտար և հասարակական գիտություններ՝ 2003 թվականից (խմբագիրներ՝ Կառլեն Միրումյան, Արմեն Դարբինյան՝ 2013 թվականից), ֆիզմաթ և բնական գիտություններ՝ 2005 թվականից (խմբագիր՝ Սերգեյ Համբարձումյան)։

Ներկայացնում է համալսարանում կատարվող հիմնարար և կիրառական հետազոտությունների արդյունքները, տպագրում է բուհի դասախոսների, հայ և օտարազգի գիտնականների հոդվածներ, գրախոսություններ՝ հատուկ թեմաներով հետազոտությունների շուրջ և այլն։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Մենք Ուրալից ենք

**«Մենք Ուրալից ենք»** (), խորհրդային սև-սպիտակ գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է «Սոյուզդետֆիլմ» կինոստուդիայում 1943 թվականին Ստալինաբադ քաղաքում տարհանման ժամանակ։

## Սյուժե
Մեծ Ուրալի ռազմական գործարանում ուսումնարանն ավարտելուց հետո աշխատող երկու դեռահասներ շտապում են ռազմաճակատ, ուր նրանցից մեկի քույրն արդեն մեկնել է որպես բուժքույր։ Նրանց առօրյան, պատանեկան սերը կազմում են ֆիլմի սյուժեն։

## Դերերում
* Ալեքսեյ Կոնսովսկի - Կուզմա Զավարին
* Ալեքսանդր Միխայլով - Վանյա Տոմակուրով
* Յանինա Ժեյմո - Վերա Զավարինա
* Գեորգի Միլար - Տոմակուրով
* Գլեբ Ֆլորինսկի - մայոր Իգնատև
* Մարիա Վինոգրադովա - Սոնյա
* Մարիա Բարաբանովա - Կապա Խորկովա
* Պյոտր Գալաջև - գործարանի նկարիչ
* Նիկոլայ Գրաբբե - Պավկա Դրոզդով
* Սերգեյ Կոմարով - Յուրի Պավլովիչ
* Լեոնիդ Կրովիցկի - Բաբկին
* Սերգեյ Մարտինսոն - պարի խմբակի ղեկավար
* Եվգենյա Մելնիկովա - գործարանի կոմերիտմիության կոմիտեի քարտուղար
* Լիդիա Սուխարևսկայա - Մարիա Վասիլևնա
* Սերգեյ Ֆիլիպով - Անդրեյ Ստեպանովիչ
* Իվան Ռիժով - Իվան Դմիտրիևիչ (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Բեմադրող ռեժիսորներ՝ Լև Կուլեշով, Ալեքսանդրա Խոխլովա
* Սցենարի հեղինակներ՝ Եվգենի Պոմեշչիկով, Նիկոլայ Ռոժկով
* Բեմադրող օպերատոր՝ Իվան Գորչիլին
* Բեմադրող նկարիչ՝ Լյուդմիլա Բլատովա
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Օզորնով
* Կոմպոզիտոր՝ Սերգեյ Պոտոցկի
* Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Պավել Գերման

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Մենք Ուրալից ենք
*«Մենք Ուրալից ենք» ֆիլմը YouTube կայքում

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Տաջիկֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1943 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Տառատեսակաշար

thumb|Նմուշ, լայն աղյուսակ՝ առկա տառատեսակաշարի օրինակներով, 1728 թվական
**Տառատեսակաշար**, **գառնիտուր** (< գերմ. Garnitur – լրակազմ, հավաքածու), ոճական ու ձևավորման ընդհանուր առանձնահատկություններով, բայց տարբեր չափերի ու տեսքի տառանշանների ընտանիք (խումբ)։

## Տառատեսակաշարի տառատեսակներ
Սովորաբար պարունակում են այբբուբենի տառերի, թվերի, կետադրական և հատուկ նշանների ամբողջական լրակազմեր։ Կան նաև
Տառատեսակաշարեր, որոնք կազմված են միայն մաթեմատիկական կամ քարտեզագրական նշաններից։ Տառատեսակաշարի ընդհանուր բնութագրիչներն են տառանշանների հակադրականությունը [օժանդակ (միացնող) և հիմնական գծերի հաստությունների հարաբերությունը], հագեցածությունը (կոչվում է նաև կշիռ, հիմնագծերի հաստության և ուղիղ գրանշանի բարձրության հարաբերությունը), համամասնականությունը (տառի լայնության և բարձրության հարաբերությունը), թեքությունը [տողագծի համեմատությամբ տառի հիմնագծերի (տառաչքերի առանցքների) թեքությունը], գծափակերը (ծայրափակերը, տառանշանի հիմնական գծերի ծայրերը եզրափակող տարրերը), ուրվագծերի գեղազարդությունը (տառանշանների ուրվագծերի ձևը)։
Հայտնի (հատկապես՝ եվրոպական լեզուներով) հազարավոր տառատեսակներից լայն կիրառություն ունեն շուրջ հարյուրը, որոնցով
տպագրվել է համաշխարհային ողջ գրականությունը։ Դրանք խմբավորված են 5 հիմնական ու 1 լրացուցիչ (մյուսներում չընդգրկված) Տառատեսակաշարերում։
Ընդունված է տվյալ հրատարակչության համար գործածել նույն Տառատեսակաշարի տառատեսակներ. տեքստերը շարվում են 8-12 կչափի տիտղոսաթերթերը, վերնագրերը, կազմերի մակագրությունները՝ 12–48 կչափի, ընդգծումները՝ շղագիր կամ թավ (կիսաթավ) տառատեսակներով։
Ակցիդենտային և հատուկ գրականության (տեղեկատուներ, բառարաններ, հանրագիտարաններ ևն) տառատեսակներն ընտրում են ըստ
նրանց նշանակության, բովանդակային առանձնահատկությունների, տեսազգայական ընկալման և այլ հատկանիշների։

Կատեգորիա:Տառատեսակներ
Կատեգորիա:Տիպոգրաֆիկա
Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայն
Հայոց պատմության հարցեր

«**Հայոց պատմության հարցեր**», գիտական հոդվածների ժողովածու, տարեգիրք։ ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1997 թվականից Երևանում (ցայսօր՝ 13 հատոր, առաջինը՝ «Երիտասարդ գիտաշխատողների հոդվածների ժողովածու» անվանումով)։ Հիմնադիր խմբագիր՝ Հ. Ավետիսյան։ Պատասխանատու խմբագիր՝ Վլադիմիր Ղազախեցյան, խմբագրակազմ՝ Ա. Մելքոնյան, Ա. Խառատյան, Է. Դանիելյան, Է. Կոստանդյան և ուրիշներ։

Տպագրում է Պատմության ինստիտուտի երիտասարդ աշխատակիցների, ասպիրանտների ու հայցորդների, անվանի հայագետ-պատմաբանների, ինչպես նաև ՀՀ գիտության ու գիտակրթական այլ հիմնարկների մասնագետների, արտերկրի պատմաբանների՝ Հայաստանի հին, միջնադարի, նոր և նորագույն պատմության հիմնախնդիրներին վերաբերող հոդվածներ։

Տարեգիրքը (5-րդ հատորից) հրատարակվում է «Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճեան» մատենաշարով։

Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Տարեգրություններ
Ֆրանսիայի հայկական տպագրություն

**Ֆրանսիայի հայկական տպագրություն**, հայկական տպագրություն։

## Պատմություն
Սկզբնավորվել է Փարիզում 1537 թվականին (տես` Փարիզի հայկական տպագրություն), այնուհետև շարունակվել է նաև Մարսելում, երբ 1672 թվականին Ոսկան Երևանցին այնտեղ է տեղափոխել Ամստերդամի Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի տպարանը (տես` Մարսելի հայկական տպագրություն)։ Ներկայում, բացի Փարիզից, հայկական պարբերականներ են լույս տեսնում Լիոնում՝ «Ֆրանս-Արմէնի» (1982 թվականից), Գրենոբլում՝ «Ազադ մագազին» (1972 թվականից), Մարսելում՝ «Բանբեր» (1925 թվականից), և այլն։

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ մամուլ
Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Ռոտացիոն տպագրական մեքենա

300px|մինի|Հոուի 1860-ական թվականների վեցգլանանոց ռոտացիոն մամլիչը։ Տպագրական թիթեղները մեջտեղում գտնվող մեծ գլանի վրա են
300px|մինի|Գոսսի քառակի ուղղագիծ տպագրական մեքենան, 1905 թվական
300px|մինի|Ռոտացիոն տպագրական մեքենայի գլանը խոշոր պլանով
**Ռոտացիոն տպագրական մեքենա**, գլանային տպաձևով աշխատող տպագրական մեքենա։

## Նկարագրություն
Անընդհատ պտտվող գլաններ են, որոնց միջով անցնում է տպագրության թուղթը։ Նախատեսված են գերարագ և մեծ ծավալի տպագրական արտադրանք թողարկելու համար։ Տպագրության եղանակից կախված՝ լինում են բարձր, խոր, օֆսեթ և այլ տպագրության ռոտացիոն տպագրական մեքենաներ։ Արտադրվում են թղթի թերթային (ֆլատ) և փաթթոցով մատուցմամբ։ Ժամանակակից ռոտացիոն տպագրական մեքենաներն ունեն մինչև 100 հազար և ավելի տպածո/ժամ արագություն։

## Պատմություն
Ուիլյամ Նիքոլսոնը 1790 թվականին ռոտացիոն մամլիչի համար արտոնագիր ստանալու հայտ է ներկայացրել։ Ռոտացիոն մամլիչը բալոնային մամլիչի էվոլյուցիոն տեսակն է, որը ևս արտոնագրել է Ուիլյամ Նիկոլսոնը։ Սակայն այն հորինել են ֆրանսիացի Բոշեն 1780-ականներին և Ֆրիդրիխ Քենիգը 19-րդ դարի սկզբին։ Պնդում են, որ թմբուկային տպագրությունը հայտնագործել է Ռիչարդ Մարչ Հոուն 1843 թվականին, և, հնարավոր է, մի փոքր ավելի վաղ՝ Ջոզայա Ուորենը։

Առաջին ռոտացիոն տպագրական մեքենաներն արտադրվել են Ֆրանսիայում (1866 թվականից)։ Հայաստանում առաջին ռոտացիոն տպագրական մեքենաները տեղադրվել են 1980 թվականին Պոլիգրաֆկոմբինատում (այժմ՝ «Հակոբ Մեղապարտ տպագրատուն»)՝ թերթեր տպագրելու համար (տպագրիչ՝ Սիմոն Գրիգորյան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տիպոգրաֆիկա
Կատեգորիա:Տպագրություն
Ռումինիայի հայկական տպագրություն

**Ռումինիայի հայկական տպագրություն**, հայկական տպագրություն։

## Պատմություն
19-րդ դարի վերջերից Ռումինիայի Ֆոքշան, Յաշ, Գալաց, Բրըիլա, Տուլչա, Բուխարեստ քաղաքներում գործել են հայկական տպարաններ, որտեղ լույս են տեսել շուրջ 50 անուն պարբերականներ, ինչպես նաև գեղարվեստական, պատմական, կրոնական գրքեր։ Հայկական առաջին՝ Հայաստանայայց ընկերության տպարանը, բացվել է Ֆոքշանում, որտեղ 1877 թվականին տպագրվել է Ա. Ալթունյանի «Տեղեկագրութիւն հայոց գաղթականութեան, որք ի Մօլտօ-Վալաքիա, Հունգարիա եւ ի Լեհաստան» գիրքը, որտեղ 154 էջից սկսվում է «Տեղեկութիւնք ի վերայ Սուչաւայի հայոց» բաժինը։

Հաջորդ՝ «Անի» տպարանը Գալացում հիմնադրել է Ղևոնդ քահանա Փափազյանը 1891 թվականին գործել է մինչև 1902 թվականը։ 1895-1899 թվականներին այնտեղ տպագրվել են «Հայկական տարեցոյցներ», նաև Պարույր Մամիկոնյանի «Ռումանահայոց ներկայն եւ ապագայն» (1895 թվական), Գևորգ Մուրատյանի «Մելքսեդեկի եպիսկոպոսի Զմիւռնիոյ նամականի առ Տ. Կարապետ երեց Սեթեան» (1896 թվական) և «Պատմութիւն քրիստոնէական եկեղեցւոյ» (1898 թվական), Ղ. Փափազյանի «Հրահանգիչ վէպեր» (Ա տետր, 1902) երկերը։

Բուխարեստում 1912 թվականին հիմնադրված «Շեփոր» պարբերականի տպարանում տպագրվել է նաև Լևոն Լանիսի «Արդարութեան կրակը» (1913 թվական) նորավեպը, 1916 թվականին՝ Սմբատ Բյուրատի «Տէմիր Մուշլու» (առաջին տպարան) վիպակը։

Ռումինիայում լույս են տեսել նաև ազգային քաղաքական «Արօր» (1892-1894 թվականներ, Գալաց) շաբաթաթերթը, գրական, պատմագիտական «Սեւան» (1950-1958 թվականներ, հայկական, ռումինական), հայագիտական «Արարատ» (1924-1942 թվականներ, 1990 թվականից) և «Անի» (1935-1943 թվականներ) հանդեսները, Մկրտիչ Պոտուրյանի կազմած «Հայ հանրագիտակ» (1938-1940 թվականներ) հանրագիտական տեղեկատուն, քաղաքական, գրական, մշակութային «Նոր արշալոյս» (1922-1934 թվականներ), հասարակական, քաղաքական, գրական «Արազ» (1932-1944 թվականներ), գրական, հասարակական-քաղաքական «Պահակ» (1935-1941 թվականներ, 1944-1946 թվականներ, հայկական, ռումինական) թերթերը (բոլորը՝ Բուխարեստ) և այլ պարբերականներ։

1950 թվականից Բուխարեստում լույս է տեսնում հասարակական, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային «Նոր կեանք» շաբաթաթերթը (1982 թվականից՝ ամսաթերթ, հայերեն, ռումիներեն)։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Կատեգորիա:Ռումինահայ մամուլ
Լունար օրբիտեր 5

***Լունար օրբիտեր 5***, (), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Լունար օրբիտեր ծրագրի շրջանակներում իրականացված վերջին առաքելությունը, որով նախատեսվում էր լուսանկարել Լուսնի մակերևույթի հարթ տարածքները, և գտնել փափուկ վայրէջք կատարելու համար հարմար կետեր Սերվեյոր կայանների և Ապոլոն տիեզերանավերի համար։ Այս կայանով, ինչպես և Լունար օրբիտեր 4-ով նախատեսվում էր կատարել ընդհանուր սելենոգրաֆիկ հետազոտություններ, լուսանկարել մինչ այդ պահը չլուսանկարված Լուսնի հեռավոր մասը։ Արձակվել է 1967 թվականի օգոստոսի 1-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս-Աջենա կրող հրթիռով։

Լունար օրբիտեր ծրագիրը ղեկավարվում էր Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի կողմից, իսկ կայանը կառուցվել էր Բոինգ ընկերության կողմից։

## Կայանի կառուցվածք
Լունար օրբիտեր կայանի հիմնական բլոկը ուներ հատած կոնի տեսք, 1,65 մ բարձրությամբ և 1,5 մ տրամագծով հիմքում։ Տիեզերանավը կազմված էր երեք տախտակամածներից։ Նավի ստորին տախտակամածերին տեղադրված էին հետևյալ սարքավորումները՝ մարտկոց, տվյալների հաղորդման մոդուլ, թռիչքի կառավարման համակարգիչ, իներցիալ նավիգացիոն համակարգ, աստղերին հետևող մոդուլ, մուլտիպլեքսային կոդավորիչ, և լուսանկարչական համակարգ։ Հիմնական բլոկի կոնաձև հիմքի ամեն կողմին ամրացված էին չորս արևային մարտկոցներ որոնց բացված դիրքի դեպքում կայանը ուներ 3,72 մ լայնություն։ Կայանի հիմքին միացված էին նաև երկու անտենաներ 1,32 մ և 2,08 մ ձողերի վրա։

Սարքավորումների տախտակամածի վեր միջին տախտակամածում տեղադրված էին՝ արագության վերահսկման շարժիչը, վառելանյութի տարողությունները, արևային տվիչները և միկրոասուպների տվիչները։ Երրորդ տախտակամածի վրա տեղադրված էր ջերմային վահանը, որը պաշտպանում էր կայանը շարժիչի այրման արդյունքում առաջացած արտանետումներից։

## Թռիչք
Լունար օրբիտեր 5 կայանը արձակվել է 1967 թվականի օգոստոսի 1-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս-Աջենա կրող հրթիռով։

Սկզբնական Լուսնի շուրջ ուղեծիրը էլիպտիկ էր 194,5 - 6023 կմ, թեքումը 85°, 8 ժամ 30 րոպե պտույտի պարբերությամբ։ Օգոստոսի 7-ին կատարվեց երկրորդ ուղեծրի ուղղում մինչև 100 կմ պերիլուսին։ Իսկ օգոստոսի 9-ին ուղեծիրը փոխվեց մինչև 99 - 1499 կմ 3 ժամ 11 րոպե պտույտի պարբերությամբ։

Լուսանկարումները կայանը կատարել է օգոստոսի 4-ից 18-ը, և ուղարկվել են Երկիր մինչև օգոստոսի 27-ը։ Ընդհանուր առմամբ կայանը կատարեց է 633 բարձր թույլտվութայմբ և 211 միջին թույլտվությամբ լուսանկարներ, լուսանկարների թույլտվությունը մինչև 2 մ էր։ Արդյունքում բոլոր հինգ Լունար օրբիտերների կողմից ծածկվել էր Լուսնի մակերևույթի 99%-ը։ Բոլոր մնացած սարքավորումներից նույնպես ստացվել են ճշգրիտ տվյալներ։

Լունար օրբիտեր 5-ը բախվեց Լուսնին 1968 թվականի հունվարի 31-ին, համաձայն ստացված հրահանգի։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Սերվեյոր ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունար օրբիտեր ծրագիր
Պլակատ

250px|մինի|''Holzer'' նորաձևության խանութի պլակատը, 1902 թվական
**Պլակատ** (գերմ.՝ Plakat, < ֆրանս. placard – հայտարարություն, ազդագիր), առաջին իմաստով պոլիգրաֆյան եղանակով ընդօրինակված արվեստի ստեղծագործություն՝ հակիրճ տեքստով, աչքի զարնող պատկեր՝ սովորաբար՝ գունավոր, թղթե մեծ թերթի վրա, որն օգտագործում են քարոզչական, գովազդային, տեղեկատվական կամ ուսուցողական նպատակներով։ Երկրորդ իմաստով` գրաֆիկայի տեսակ։

## Ծագում
Պլակատի ծագումը (նախ՝ գովազդային, ապա՝ քաղաքական) պայմանավորված է տնտեսության մեջ առևտրական և արդյունաբերական մրցակցությամբ, հասարակական-քաղաքական և մշակութային կյանքի առավել լարվածությամբ (արդյունաբերական և գեղարվեստական ցուցահանդեսներ, զանգվածային ցույցեր և այլն)։ Գովազդային պլակատը երևան է եկել 19-րդ դարի 2-րդ կեսին Արևմտյան Եվրոպայում, 19-րդ դարի վերջին առավել զարգացել է Ֆրանսիայում (Ժ. Շերե, Անրի Տուլուզ-Լոտրեկ, Թեոֆիլ Ալեքսանդր Ստեյնլեն և ուրիշներ)։

## Պլակատը Հայաստանում
Հայկական պլակատի առաջին նմուշներն ազդագրային էին, որտեղ գերիշխել է տեքստը։ Ուշագրավ է 1849 թվականին Թիֆլիսում Կ. Պոլսի «Արամյան թատրոնի» հյուրախաղերի ազդագիր-պլակատը։ Հայկական Պլակատիի առաջին նմուշը Ճանիկ Արամյանի «Մայր Հայաստան» («Ոգի Հայաստանի», «Անիի ավերակներ») նկարն է։ Տպագրվել է 1861 թվականին Փարիզում։

Խորհրդային Հայաստանում պլակատը լայնորեն կիրառվել է 1920-1930-ական թվականներին, առավել զարգացել 1950-ական թվականներից։ Ժամանակակից թատերական և երաժշտական ազդագրերին զուգահեռ ի հայտ են եկել գովազդային վահանակները։ Ուշագրավ պլակատներ են ստեղծել Սերգեյ Արուտչյանը, Ա. Վարդանյանը, Էդուարդ Արծրունյանը, Էդուարդ Սեդրակյանը, Արմեն Քոլոզյանը, Ալբերտ Ասլյանը, Լևոն Կարսյանը, Հարություն Մանուկյանը, Ա. Մանուկյանը, Ա. Ակնունին և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Գովազդ
Կատեգորիա:Քարոզչություն
Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայն
Կատեգորիա:Թղթյա արտադրանքներ
Կատեգորիա:Հրատարակություններ
Հակոբ Պետրոսյան

**Հակոբ Բաղդասարի Պետրոսյան** (), գրականագետ, հրատարակիչ-խմբագիր։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու է (1986 թվական)։

## Կենսագրություն
Հակոբ Պետրոսյանը ծնվել է 1928 թվականին Բաթումում Մեծ եղեռնի տարիներին հայրենի երկրից տարագրված մշեցու ընտանիքում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ հայկական դպրոցում։ 1953 թվականին ավարտել է ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետը և մանկավարժական աշխատանքի անցել Հրազդանի շրջանի Սոլակ գյուղի դպրոցում։ 1960 թվականից աշխատել է Երևանի համալսարանի հրատարակչություն։

Հրատարակչությունում նա աշխատել է որպես խմբագիր, ապա՝ գլխավոր խմբագիր (1976 թվականից)։

Զբաղվել է արևմտահայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, արձակագիր Գեղամ Տեր-Կարապետյանի (Մշո Գեղամ) գրական ժառանգության հարցերով և հրատարակել «Գեղամ Տեր-Կարապետյան (Մշո Գեղամ)» մենագրությունը, որը հետագայում դարձել է նրա թեկնածուական ատենախոսությունը։ Հակոբ Պետրոսյանը ստացել է բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

1990 թվականին առաջին անգամ Հայաստանում Հակոբ Պետրոսյանը Արշակ Մադոյանի հետ համատեղ կազմել և հրատարակել է «գավառական գրականություն» հոսանքի հիմնադիր Խրիմյան Հայրիկի «Երկերի» միհատորյակը, 1995 թվականին Մշո Գեղամի «Տարօնի աշխարհ» գիրքը (Նաիրի Զորյանի հետ) առաջաբանով, ծանոթագրություններով և Մշո բարբառի բառացանկով։ Շարունակելով Գեղամ Տեր-Կարապետյանի գրական-պատմական ժառանգության ուսումնասիրությունը՝ 2003 թվականին կազմել նրա մեկ այլ աշխատությունը՝ «Տարօնի վանքերը, Ուղեւորի յիշատակներ», որտեղ ի մի են բերվել 19-րդ դարավերջին Տարոնի վանքերի իրական վիճակի, Մուշից Ուրֆա ձգվող հայկական գյուղերի, կրթական օջախների մասին Մշո Գեղամի հոդվածները։

2011 թվականին որպես մենագրական հետազոտություն հրատարակվել է նրա «Սէյլան (Արշակ Մադոյեան). կեանքը եւ ստեղծագործությիւնը» գիրքը։

Ազգային գրականության հիմնախնդիրներին Հակոբ Պետրոսյանն անդրադարձել է նաև գրականագիտական հոդվածներում, գրախոսություններում։

2010 թվականից մինչև կյանքի վերջ խմբագրել է «Պատմություն և մշակույթ» հայագիտական հանդեսը։

Հակոբ Պետրոսյանը կյանքից հեռացել է 2017 թվականի հունվարին։

## Աշխատանքային գործունեություն
1953 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1960-2009 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ հրատարակչությունում, 1972-1995 թվականներին (ընդհատումներով)՝ գլխավոր խմբագիր։

## Ժողովածուներ
Լույս են տեսել Պետրոսյանի «Գեղամ Տեր-Կարապետյան (Մշո Գեղամ, 1983 թվական)», «Սէյլան (Արշակ Մադոյեան)։ Կեանքը եւ ստեղծագործութիւնը» (2011 թվական) մենագրությունները, կազմել է «Խրիմյան Հայրիկ։ Երկեր» (համահեղինակ, 1992 թվական), «Գեղամ Տէր-Կարապետեան (Տատրակ)։ Տարօնի աշխարհ» (1995 թվական), «Գեղամ ՏէրԿարապետեան։ Տարօնի վանքերը։ Ուղեւորի յիշատակներ» (2003 թվական) ժողովածուները, «Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն։ Մատենագիտություն. 1920-2011 թվականներ»ը (համահեղինակ, 2011 թվական)։

## Մեդալներ
* Երևանի պետական համալսարանի ոսկե մեդալ (1999 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Հանդարտության ծով

**Հանդարտության ծով** () լուսնային ծով է Լուսնի դեպի Երկիրը ուղղված կողմում։ Սա առաջին վայրն է այլ երկնային մարմնի վրա որտեղ ոտք է դրել մարդը։

Հիմնականում կազմված է բազալտներից, որոնք առաջացել են Վերին Իմբրիան ժամանակաշրջանում միջին և երիտասարդ տարիքային խմբերում։ Ավազանը շրջապատող լեռնային զանգվածները դասվում են Ստորին Իմբրիան ժամանակաշրջանին, սակայն ավազանը հավանաբար վերաբերվում է Նախանեկտարյան ժամանակաշրջանին։ Այս ավազանը ունի անկանոն սահմաններ և չունի բազմաօղակ կազմվածք։ Այս անկանոն տոպոլոգիան պայմանավորված է Հանդարտության, Նեկտարի, Ճգնաժամների, Առատության և Պարզության ծովերի հատումով Մրրիկների օվկիանոսի միջով անցնող երկու օղակների հետ։ Ծովի հյուսիս արևելյան եզրին մոտ գտնվող Քնի ճահիճը լցված է Հանդարտության ծովից արտանետված բազալտների բեկորներով։

Այս ծովը Լուսնի մնացած մասերի համեմատ ունի մի փոքր կապտավուն երանգ և բավականին լավ է առանձնանում տարբեր լուսանկարներում։ Գույնը, ամենայն հավանականությամբ, պայմանավորված է բազալտային հողում կամ ժայռերում մետաղների ավելի բարձր պարունակությամբ։

Ի տարբերություն այլ ծովերի, Հանդարտության ծովի կենտրոնում գրավիտացիոն կոնցենտրացիա (մասկոն) չի հայտնաբերվել։ Մասկոնները հայտնաբերվել են այլ ծովերի կենտրոնում 1966-1968 թվականներին հինգ Լունար օրբիտեր տիեզերանավերի դոպլերային հետազոտությունների արդյունքում։ Ծովի գրավիտացիոն դաշտը քարտեզագրվել է ավելի բարձր լուծաչափության հետազոտությունների ընթացքում, ավելի ուշ Լունար փրեքուրսոր և GRAIL կայաններից։

## Պատկերասրահ

File:Tranquillitatis basin topo.jpg|Տոպոգրաֆիկ քարտեզ
File:Tranquillitatis basin GRAIL gravity.jpg|Գրավիտացիոն դաշտի քարտեզ, ստացված GRAIL կայանից


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուսին
Կատեգորիա:Լուսնի ծովեր
Էլիսոն Ֆելիքս

**Էլիսոն Միշել Ֆելիքս** (անգլ.՝ Allyson Michelle Felix ), ամերիկացի արագավազորդուհի (100, 200 եւ 400 մետր վազքատարածություններ)։ Օլիմպիական խաղերի 7-ակի և աշխարհի 15-ակի չեմպիոնուհի (այդ թվում մեկ անգամ փակ տարածքում)։ Օլիմպիական խաղերի և աշխարհի առաջնությունների պատմության մեջ ամենաշատ տիտղոսներ նվաճած թեթևաթլետուհին. Թեթև աթլետիկայի պատմության մեջ օլիմպիական 7 ոսկե մեդալ վաստակած միակ մարզուհին։

2019 թվականի դրությամբ՝ թեթև աթլետիկայի աշխարհի առաջնություններում նվաճած պարգևների քանակով (13 ոսկե մեդալ) Ֆելիքսն առաջ է անցել Ուսեյն Բոլթից (11 ոսկե մեդալ)՝ դառնալով այդ բարձրակարգ մրցումների ամենատիտղոսակիր մարզիկը։ 2022 թվականին Օրեգոնում կայացած աշխարհի առաջնությունում, 36 տարեկանում, Ֆելիքսը ոսկի է նվաճել 4x400 մ փոխանցումավազքում և բրոնզ՝ 4x400 մ խառը փոխանցումավազքում։ Այսպիսով՝ աշխարհի ամառային առաջնություններում Ֆելիքսի հաշվին 20 մեդալ է գրանցվել՝ 14 ոսկե, 3 արծաթե և 3 բրոնզե։ 14 ոսկե մեդալներից 10-ը նա նվաճել է փոխանցումավազքում, 4-ը՝ անհատական մրցաձևերում։ Ֆելիքսը 17 տարվա ընթացքում մասնակցելով աշխարհի 8 առաջնությունների (2005, 2007, 2009, 2011, 2015, 2017, 2019, 2022):՝ դրանցից յուրաքանչյուրում նվազագույնը մեկ ոսկի է նվաճել

Ֆելիքսն ամուսնացել է ամերիկացի նախկին թեթևաթլետ Քենեթ Ֆերգյուսոնի հետ։ . 2018 թվականին նրանք դուստր են ունեցել։

2020 և 2021 թվականներին «Թայմ» ամսագիրը Էլիսոն Ֆելիքսին ներառել է աշխարհի առավել ազդեցիկ 100 կանանց ցանկում։ 2022 թվականին անվանի մարզուհու ալմա մատերը՝ Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանը, նրան շնորհել է պատվավոր դոկտորի կոչում։

## Մրցելույթներ օլիմպիադաներում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Allyson Felix Pictures - Zimbio Profile

Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Տալուկան

**Տալուկան**, նաև՝ **Տալոկան** ( *Tāloqān*), քաղաք Աֆղանստանի հյուսիսում, Տախար նահանգի կենտրոնը։

## Պատմություն
[thumb|left|200px|Մետաղադրամ, որը հատվել է Տալուկանում [Չինգիզ խանի արշավանքից տուժած Ալա ադ-Դին Մուհամմեդ իբն Թեքեշի (1200-1220) օրոք։]]
Մարկո Պոլոն 1275 թվականին հին Տալուկան նկարագրել է հետևյալ կերպ՝
Բերդը կոչվում է Տայհան, ունի հացահատիկի մեծ շուկա, շուրջն ամեն ինչ գեղեցիկ է ու բերքառատ։ Հարավում գտնվող լեռները մեծ են և բարձր։ Նրանք բոլորը պատրաստված են սպիտակ աղից, չափազանց կոշտ, և մարդիկ, որոնք երկար ճանապարհներ են անցնում երեսուն օր, գալիս են այստեղ՝ իրենց համար վերցնելու այս աղը, քանի որ այն հարգված և ամենամաքուր աղն է ամբողջ աշխարհում։ Այն այնքան կոշտ է, որ այն կարելի է կոտրել միայն մեծ երկաթե մուրճով։ Իսկ քանակը կբավականացներ Երկրի բոլոր երկրներին։

1603 թվականին մեկ այլ եվրոպացի՝ Բենտո դի Գոյշը, այցելել է Տալուկան (կամ «Տայհան»), որը քարավանով Քաբուլից գնում էր Յարկենդ (այդ ժամանակ այն Յարկենդի խանության մայրաքաղաքն է եղել)։

1986 թվականի հունիսին Աֆղանական պատերազմի ժամանակ («Մանևր» գործողության ժամանակ) Տալուկանը մեծ վնաս է կրել։

Տալուկանը եղել է վերջին խոշոր քաղաքը, որը 2001 թվականի հունվարին գրավել էին թալիբները։ Քաղաքի պաշարման ժամանակ հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ են զոհվել։ Թալիբների կողմից գրավվելուց հետո քաղաքից սկսվել է բնակչության զանգվածային արտահոսք։ Քաղաքացիական բնակչությունը փորձել է փախչել Կունդուզ նահանգի հյուսիս և Փանջշիրի կիրճ, որտեղ Հյուսիսային դաշինքի մարտիկների ջոկատներին հաջողվել է կասեցնել թալիբների առաջխաղացումը դեպի քաղաքից հյուսիս և արևելք։ Սակայն նրանք չեն կարողացել ազատագրել քաղաքը։ 2001 թվականի նոյեմբերին Տալուկանի ազատագրումից հետո Հյուսիսային դաշինքի առաջնորդները քաղաքում հայտնաբերել են 70 կանանց և երեխաների զանգվածային գերեզման՝ այն ընտանիքների անդամներին, որոնք չեն կարողացել փախչել քաղաքից։

2006 թվականի դրությամբ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 196400 մարդ։

## Կլիմա
Տալուկանին բնորոշ է ցուրտ կիսաչորային կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ *Csa*): Ձմռանը տեղումներն ավելի շատ են, քան ամռանը։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը Տալուկանում  է։ Տեղումների քանակը տարեկան մոտավորապես կազմում է :

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆղանստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքներ
Դիանա Բաղդասարյան

**Դիանա Դանիելի Բաղդասարյան** (), հայազգի ռուսաստանցի դաշնակահարուհի, Համառուսաստանյան երաժշտական ընկերության վաստակավոր գործիչ, բազմաթիվ երաժշտական մրցույթների դափնեկիր է։

## Կենսագրություն
Դիանա Բաղդասարյանը ծնվել է 1980 թվականին երաժիշտների ընտանիքում։ 1999 թվականին ավարտել Է Աբխազիայի պետական երաժշտական ուսումնարանը (ուսուցչուհի Ե.Գ. Կարաբուլատի դասարան)։ Հանրապետական մրցույթների դափնեկիր է։ Ռոստովի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտ Ս.Վ. Ռախմանինովը Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ, պրոֆեսոր Վ. Ս. Դայչի դասարանում և նույն համալսարանի ասպիրանտուրայում։ Ստեղծագործական ղեկավար-պրոֆեսոր Վ. Ս. Դայչ։

Ս. Վ. Ռախմանինովի անվան ՌԳԿ-ում որպես կոնցերտմայստեր աշխատել է Ռոստովի պետական երաժշտական թատրոնի երգչախմբային դիրիժորության և երգչախմբի կոնցերտմայստերի ամբիոնում, մասնակցել է Ալեքսեյ Ռիբնիկովի «Յունոնա և Ավոս» ռոք օպերայի, և Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» օպերայի բեմադրություններին։ «Հիբլա Գերզմավան հրավիրում է» փառատոնի մշտական մասնակից։ 2007 թվականից՝ որպես «ESSE» (Դոնի Ռոստով) սիմֆո-ռոք խմբի անդամ, Դիանա Բաղդասարյանը մասնակցում է «Ճանապարհ առանց վերադարձի» ռոք օպերայի ստեղծմանը (դաշնամուր, ստեղնաշարային գործիքներ)։ Որպես ժյուրիի անդամ մասնակցում է Մյունխենի «Հրաշալի Բավարիա» փառատոն-մրցույթին։

2013 թվականին Չայկովսկու անվան համերգասրահում մասնակցել է Ռուսաստանի կողմից Աբխազիայի անկախության ճանաչման 5-ամյակին նվիրված համերգին։

2015 թվականից մինչ օրս Դիանա Բաղդասարյանը Մյունխենի երաժշտության և թատրոնի բարձրագույն դպրոցի, և Մյունխենի երաժշտության և կատարողական արվեստների համալսարանի բալետի ակադեմիայի կոնցերտմայստերն է։ 2015 թվականին ելույթ է ունեցել Մյունխենում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված համերգին։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* 2002՝ «21-րդ դարի Արվեստ և երաժշտություն» միջազգային մրցույթ, «Կամերային անսամբլ» անվանակարգում, Ռուսաստան, 3-րդ մրցանակ։
* 2004՝ «Citta di Barletta» երիտասարդ կատարողների միջազգային մրցույթ, Իտալիա, 1-ին մրցանակ։
* 2007՝ Ռոդիոն Շչեդրինի անվան «Musica classica» միջազգային մրցույթ-փառատոն, Ռուսաստան, 2-րդ մրցանակ։
* 2008՝ Lia Tortora դաշնակահարների միջազգային մրցույթ, Իտալիա, 1-ին մրցանակ։
* 2009՝ «Ժամանակակից արվեստ և կրթություն» Միջազգային մրցույթ, Ռուսաստան, դիպլոմանտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ջեյսոն Քեննի

**Ջեյսոն Ֆրենսիս Քեննի** (, ), բրիտանացի հեծանվորդ, որը մասնագիտացել է անհատական և թիմային սպրինտում։ Օլիմպիական խաղերի յոթնակի, աշխարհի եռակի չեմպիոն։

Քրիս Հոյի և Ջեյմի Ստաֆի ընկերակցությամբ նա ոսկե մեդալ է նվաճել 2008 թվականին Պեկինում անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերի սպրինտի թիմային մրցումներում, իսկ անհատական սպրինտում արժանացել է արծաթե պարգևի ՝ զիջելով Քրիս Հոյին։

Լոնդոնի օլիմպիական խաղերի ժամանակ Ֆիլիպ Հինդեսի և Քրիս Հոյի հետ միասին նա կրկին ոսկի է նվաճել թիմային սպրինտում, սակայն այս անգամ հաղթել է նաև անհատական սպրինտում։

2016- ին Ռիո դե Ժանեյրոյի օլիմպիական խաղերում Ջեյսոնը Ֆիլիպ Հինդեսի և Քալում Սքիների ընկերակցությամբ հաղթանակ է տարել թիմային սպրինտում, այնուհետև հաղթել է նաև անհատական սպրինտում և քեյրինում՝ այդպիսով կրկնելով Քրիս Հոյի՝ հեծանվավազքի մրցումներում օլիմպիական վեց ոսկե մեդալ նվաճելու ռեկորդը։

2016 թվականի ամանորի նախօրեին Քեննին արժանացել է  Բրիտանական կայսրության շքանշանի՝ կոմանդորի տիտղոսով։ Այդ նույն տարվա սեպտեմբերին ամուսնացել է հեծանվորդուհի Լաուրա Թրոթի հետ։

Տոկիոյի 2020 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերում, որոնք անցկացվեցին 2021 թվականին, նա արծաթե մեդալ է նվաճել թիմային սպրինտում և ոսկե մեդալ՝ քեյրինում։

## Մրցելույթներ օլիմպիադաներում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջեյսոն Քեննին britishcycling.org.uk-ում

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Հեծանվորդներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարտի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ