ABBA (խումբ)

**ABBA**, շվեդական վոկալ-գործիքային խումբ, որը հիմնադրվել է 1972 թվականին։ Խմբի անդամներն են Բյորն Ուլվեուսը, Ագնետա Ֆելտսկուգը, Անի Ֆրիդ Լինգստադը կամ պարզապես Ֆրիդան (Frida) և Բենի Անդերսոնը (Benny Andersson)։ *ABBA* անվանումն առաջացել է երաժշտախմբի անդամների անունների առաջին տառերի միացմամբ։

1974 թվականին խումբը հաղթել է Եվրատեսիլ 1974 երգի մրցույթում իր Waterloo երգով։ Ներկա դրությամբ աշխարհում վաճառվել է ԱԲԲԱ համույթի երգերի ձայնագրությունների 350 միլիոն կրկնօրինակ։ Փոփ երաժշտության պատմության մեջ 1974-ից մինչև 1983 թվականը ընկած ժամանակահատվածում *ABBA*-ն եղել է առևտրային տեսակետից առավել հաջողակ երաժշտախմբերից մեկն աշխարհում։ Նրա ձայնագրությունների վաճառքի ցուցանիշը տատանվում է 150 միլիոնից մինչև 385 միլիոնի միջև։ 2012 թվականի տվյալներով *ABBA*-ն Մեծ Բրիտանիայում ձայնագրությունների վաճառքի ցուցանիշով (11.2 միլոն օրինակ) զբաղեցնում էր 8-րդ տեղը։ Դա ոչ անգլիախոս երկրի առաջին երաժշտախումբն է, որ բարձր տեղեր է գրավել անգլիախոս երկրների չարթերում, ներառյալ ամերիկյան Billboard Hot 100 -ը, բրիտանական UK Singles Chart-ը, իռլանդական Irish Recorded Music Association-ը, կանադական Canadian Hot 100-ը, ավստրալիական ARIA Charts-ը, նորզելանդական Recording Industry Association of New Zealand-ը, ֆիլիպինյան Philippine Association of the Record Industry-ն և հարավաֆրիկյան Recording Industry of South Africa-ն։ *ABBA*-ն եղել է բոլոր ժամանակների լավագույն շվեդական երաժշտախումբը առևտրային տեսակետից և լավագույններից մեկը մայրցամաքային Եվրոպայում։ Երաժշտախումբը մեծ հաջողություններ է ձեռք բերել նաև Լատինական Ամերիկայում, ձայնագրել *Gracias Por La Música* ալբոմը՝ երգացանկի լավագույն համարների իսպաներեն կատարումների ժողովածուն։

2010 թվականին *ABBA*-ն ներառվել է ռոքնռոլի փառքի սրահում, իսկ 2015 թվականին նրա Dancing Queen երգը ներառվել է ձայնագրությունների ակադեմիայի Գրեմմիի փառքի սրահում։

ԱԲԲԱ-ի հանրահայտ երգերից են՝ "Waterloo", "Honey, Honey", "SOS", "Mamma Mia", "Fernando", "Money, Money, Money". "Knowing Me, Knowing You", "Dancing Queen", "The Name of the Game", "Take a Chance on Me", "Summer Night City", "Chiquitita", "Does Your Mother Know", "Voulez-Vous", "I Have A Dream", "Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)" և այլն։

*ABBA*-ի ակտիվ գործունեության ժամանակաշրջանում երաժշտախումբը կազմված էր ամուսնական երկու զույգից՝ Ֆելտսկոգ ու Ուլվեուս և Լինգստադ ու Անդերսոն։ Համբավի աճին ու ծավալմանը զուգահեռ՝ նրանց անձնական կյանքը փորձությունների է ենթարկվել, և դա ի վերջո հանգեցրել է ամուսնական զույգերի տրոհման։ Փոխհարաբերությունների փոփոխությունները անդրադարձել են երաժշտախմբի երաժշտության վրա, որը գործունեության վերջին շրջանում դարձել է տխրագին ու նույնիսկ մռայլ։

1982 թվականից խումբը դադարեցրել է իր գործունեությունը։ ABBA-ի լուծարվելուց հետո Անդերսոնն ու Ուլվեուսը հաջողություն են փնտրել թատերական ներկայացումների համար երգ-երաժշտություն հորինելու ասպարեզում, իսկ Ֆելտսկոգն ու Լինգստադը երգիչ-մենակատարների բնագավառում են իրենց դրևորել։

Լուծարումից տասը տարի անց թողարկվել է *[[ABBA Gold]]* ժողովածուն, որը դարձել է համաշխարհային բեսթսելլեր։ 1999 թվականին ABBA-ի երաժշտության հիման վրա ստեղծվել է *[[Mamma Mia! (musical)|Mamma Mia!]]* չափազանց հաջողակ մյուզիքլը, որը բեմականացվել է աշխարհի բազմաթիվ վայրերում։ 2008 թվականին այդ մյուզիքլի հիման վրա նկարահանվել է նույնանուն դիտարժան ֆիլմը, 2018 թվականին էլ թողարկվել է *[[Mamma Mia! Here We Go Again]]* սիքվելը։ Հենց այդ նույն տարում հայտարարվել է, որ 35 տարվա ընդմիջումից հետո երաժշտախումբը ձայնագրել է երկու նոր երգ։

## Պարգևներ
* 1974 - Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթող
* 1979 - «Գրամոֆոն» ամսագրի շվեդական խմբագրության մրցանակ՝ *Voulez-Vous* ալբոմի համար
* 1981 - «Գրամոֆոն» ամսագրի շվեդական խմբագրության մրցանակ՝ *Super Trouper* ալբոմի համար
* 1982 - *Spelmannen* մրցանակ
* 1993 - «Գրեմմի»-ի պատվո մրցանակ 
* 1999 - *Rockbjörnen* մրցանակ՝ որպես «դարի շվեդական երաժշտախումբ/արտիստ».
* 2005 - «Գրեմմի» մրցանակ «Տարվա լավագույն DVD» անվանակարգում՝ *ABBA - The Movie*-ի համար
* 2010 - մուտք ռոքնռոլի փառքի սրահ.
* 2014 - մուտք շվեդական երաժշտության փառքի սրահ

## ABBA-ի թանգարան
Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում՝ *Djurgården* փողոցի թիվ 68 հասցեում, Լիլյեվալչա գեղարվեստական պատկերասրահի հարևանությամբ գտնվող նորակառույց հյուրանոցի շենքում 2013 թվականի մայիսի 7-ին հանդիսավորությամբ բացվել է *ABBA*-ի թանգարանը։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
* 1973 — *Ring Ring]'
* 1974 — *Waterloo*
* 1975 — *ABBA*
* 1976 — *Arrival*
* 1977 — *The Album*
* 1979 — *Voulez-Vous*
* 1980 — *Super Trouper*
* 1981 — *The Visitors*
* 2021 — *Voyage*

=== Համերգային ալբոմներ ===
* 1986 — *ABBA*
* 2014 — *Live At Wembley Arena*

=== Ժողովածուներ ===
* 1975 — *Greatest Hits*
* 1975 — *The Best of ABBA*
* 1976 — *The Very Best Of ABBA*
* 1979 — *Greatest Hits Vol. 2*
* 1982 — *The Singles: The First Ten Years*
* 1992 — *ABBA Gold: Greatest Hits*
* 1993 — *More ABBA Gold: More ABBA Hits*
* 1998 — *Love Stories*
* 2001 — *The Definitive Collection*
* 2005 — *18 Hits*
* 2006 — *Number Ones*
* 2020 — *THE STUDIO ALBUMS — Box 8LP*

=== Համերգային շրջագայություններ ===
* 1973: Swedish Folkpark Tour
* 1974—1975: European Tour
* 1977: European & Australian Tour (ABBA)
* 1979—1980: ABBA: The Tour

== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
* 
* Benny Andersson, Björn Ulvaeus, Judy Craymer: *Mamma Mia! How Can I Resist You?: The Inside Story of Mamma Mia! and the Songs of ABBA*. Weidenfeld & Nicolson, 2006
*[[Carl Magnus Palm]]. *ABBA – The Complete Recording Sessions* (1994)
* [[Carl Magnus Palm]] (2000). *From "ABBA" to "Mamma Mia!"* 
* Elisabeth Vincentelli: *ABBA Treasures: A Celebration of the Ultimate Pop Group*. Omnibus Press, 2010, 
* Oldham, Andrew, Calder, Tony & Irvin, Colin (1995) "ABBA: The Name of the Game", 
* Potiez, Jean-Marie (2000). *ABBA&nbsp;– The Book* 
* Simon Sheridan: *The Complete ABBA*. Titan Books, 2012, 
*Anna Henker (ed.), Astrid Heyde (ed.): [https://web.archive.org/web/20170325013726/https://www.ni.hu-berlin.de/de/np/abba_lexikon.pdf *Abba – Das Lexikon*]. Northern Europe Institut, Humboldt-University Berlin, 2015 (German)
* Steve Harnell (ed.): *Classic Pop Presents Abba: A Celebration*. Classic Pop Magazine (special edition), November 2016

== Վավերագրական ֆիլմեր ==
* *A for ABBA*. BBC, 20 July 1993
* Thierry Lecuyer, Jean-Marie Potiez: *Thank You ABBA.* Willow Wil Studios/A2C Video, 1993
* Barry Barnes: *ABBA − The History.* Polar Music International AB, 1999
* Chris Hunt: *The Winner Takes it All − The ABBA Story.* Littlestar Services/lambic Productions, 1999
* Steve Cole, Chris Hunt: *Super Troupers − Thirty Years of ABBA*. BBC, 2004
* *The Joy of ABBA*. BBC 4, 27 December 2013 ([https://www.bbc.co.uk/programmes/b03lyzpp BBC page])
* Carl Magnus Palm, Roger Backlund: *ABBA – When Four Became One*. SVT, 2 January 2012
* Carl Magnus Palm, Roger Backlund: *ABBA – Absolute Image*. SVT, 2 January 2012
* *ABBA – Bang a boomerang*. ABC 1, 30. Januar 2013 ([http://www.abc.net.au/tv/guide/abc1/201301/programs/DO1134Q001D2013-01-30T203200.htm ABC page])
* *ABBA: When All Is Said and Done*, 2017
* [https://www.youtube.com/watch?v=OnOca2yLVXQ *Thank you for the music *]. [[Sunday Night (Australian TV program)|Sunday Night]] (7 News), 1 October 2019

== Արտաքին հղումներ ==
* [https://www.panorama.am/am/news/2016/06/07/ABBA-խումբ/1592188 ԱԲԲԱ խմբի անդամները 34 տարվա ընդմիջումից հետո առաջին անգամ ելույթ են ունեցել միասին]
* 
*Owen Gleibermann: [https://variety.com/2018/film/columns/abba-were-the-feminine-pop-opera-of-their-time-1202880565/ *The Secret Majesty of ABBA: They Were the Feminine Pop Opera of Their Time*]. Variety, 22 July 2018 
*Barry Walters: [https://www.npr.org/sections/therecord/2015/05/23/408844375/abbas-essential-influential-melancholy *ABBA's Essential, Influential Melancholy*]. NPR, 23 May 2015
*Jackie Mansky: [https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/whats-behind-abbas-staying-power-180969709/ *What’s Behind ABBA’s Staying Power?*]. Smithonian, 20 July 2018
* [http://www.ABBAinter.net/ ABBAinter.net] TV-performances archive
* [https://web.archive.org/web/20120527223611/http://abbasongs.co.uk/ ABBA Songs] – ABBA Album and Song details.
*[http://abbaarticles.blogspot.com *Abba – The Articles''] – extensive collection of contemporary international newspaper and magazine articles on Abba

Կատեգորիա:Վոկալ-գործիքային համույթներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ
Կատեգորիա:1972 հիմնադրված երաժշտական խմբեր