open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ավետաբեր (թերթ)

**«Ավետաբեր»**, կրոնական, ուսումնական, ընտանեկան և քաղաքական շաբաթաթերթ (հայերեն և հայատառ, թուրքատառ)։

## Պատմություն
Ամերիկյան միսիոներների ընկերության հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1855–1915 թվականներին Կոստանդնուպոլսում (1855-1865 թվականներին՝ «Ավետաբեր և շտեմարան պիտանի գիտելեաց»)։ Խմբագիրներ՝ Միքայել Մինասյան, Հակոբ Ճեճիզյան, Հովհաննես Գրիգորյան, Սամուել Հարությունյան և ուրիներ (ունեցել է նաև ամերիկացի խմբագիրներ)։ Նպատակն արևմտահայության շրջանում բողոքականություն և ամերիկյան ազդեցությունը տարածելն էր։

Կրոնաբարոյախոսական նյութերից զատ՝ տպագրել է նաև հայագիտական և գեղեղարվոստական գործեր։ 1872–1915 թվականներին լույս են տեսել «Աւետաբեր»-ի «Աւետաբեր տղայոց համար», «Աւետաբեր մանկանց» և «Աւետաբեր չոճուքլար իչյուն» (հայատառ, թուրքատառ) հավելված-հանդեսները։ Լինելով արևմտահայկական աշխարհաբարով առաջին պարբերականներից՝ «Աւետաբեր» նպաստել է նրա զարգացմանը։ Աշխատակցել են Երվանդ Քասունին, Հովհաննես Պուճիգանյանը, Գևորգ Մեսրոպը, Հարություն Մրմրյանը։

Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Հայկ Դավթյան (մատենագետ)

**Հայկ Մանուկի Դավթյան** (), հայ բանասեր, մատենագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1949 թվականին)։

Դավթյանը կազմել է «Հայ հնատիպ գրքի մատենագիտական ցուցակ 1512-1800» (1963 թվականին, համահեղինակ), «Աշխարհաբար գիրքը հայ տպագրության սկզբից մինչև 1850 թվականը» (1964 թվականը), «Հայ գիրքը 1801–1850 թվականներին» (1967 թվականի) աշխատությունները։

Լույս են տեսել Դավթյանի «Գեղարվեստական գրականություն և գրականագիտության մատենագիտություն» (1981) ուսումնական ձեռնարկը, «Ավետիք Իսահակյան» (1955), «Ալեքսանդր Շիրվանզադե» (1958 թվական) աշխատությունները և մեթոդական գրքույկներ։

## Թարգմանություններ

* Երշով Պ. Պ. Կուզիկ-Քուռկիկ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1955.- 122 էջ․- Որոշ ստեղծագործություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Նավասարդ (թերթ)

**«Նավասարդ»**, գրականության և արվեստի պարբերական։

## Նկարագրություն
Լույս է տեսել 1923–1926թվականներին Բուխարեստում։ Խմբագիր՝ Հակոբ Սիրունի։ Տպագրել է Երվանդ Օտյանի «Ընկեր Բ Փանջունի տարագրութեան մէջ» երգիծավեպը, Դանիել Վարուժանի «Հորդորներ սկսնակներուն» գործը, Մկրտիչ Պոտուրյանի «Մարտիրոս Ղրիմեցու տաղերը» ուսումնասիրությունը, խմբագրի հուշերը՝ Դանիել Վարուժանի մասին։

Աշխատակցել են Հակոբ Օշականը, Մաթեոս Զարիֆյանը, Վազգեն Շուշանյանը, Լևոն Զավեն Սյուրմելյանը, Լևոն Էսաճանյանը։

Կատեգորիա:Ռումինիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կամար (հանդես)

**«Կամար»**, գրականության և մշակույթի անկախ հանդես։

## Նկարագրություն
Լույս է տեսնում 2005 թվականից Բեյրութում։ Հիմադիր-խմբագիր՝ Ժիրայր Դանիելյան։
Լուսաբանում է Սփյուռքի, մասնավորապես՝ լիբանանահայ գրական և մշակութային կյանքը, ներկայացնում նոր անուններ, նոր գրքեր, անդրադառնում է հայ դասական գրական ժառանգությանը, Հայաստանիի մշակութային և գրական աշխարհի ուշագրավ իրադարձություններին։

Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական պարբերականներ
Վան Արյան (հրատարակչություն)

**«Վան Արյան»**, հրատարակչություն։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1996 թվականին Երևանում։ Հիմնադիր-տնօրեն՝ Վիլյամ Պողոսյան։ Տպագրում է թարգմանչական գրականության (Ուիլյամ Ֆոլքների «Աբիսողոմ, Աբիսողոմ», 2003 թվական, Պաուլո Կոելիոի «Ալքիմիկոսը», 2004 թվական, Նապոլեոն Հիլի «Խորհի՛ր և կհարստանաս», 2007 թվական), պատկերազարդ մենագրություններ հայ և օտարազգի թատերական գործիչների մասին (Վահան Գրիգորյանի, Հասմիկ Տեր-Կարապետյանի «Հայկական հեռուսատատեսային թատրոնի պատմություն», 2007 թվական, Լևոն Մութաֆյանի «Վլադիմիր Մսրյան», 2007 թվական, Գրիգոր Օրդոյանի «Հայ կրկեսային արվեստի անցած ուղին», 2012 թվական), բառարաններ, բուհական դասագրքեր (ցայսօր՝ ավելի քան 600 անուն գիրք)։

Կատեգորիա:Հայաստանի հրատարակչություններ
Ազադ մագազին

**«Ազատ մագազին»** («Azad Magazine»–«Ազատ ամսագիր»), եռամսյա պատկերազարդ հանդես։ Գրենոբլի հայ մշակույթի տան հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1977 թվականից Գրենոբլում (Ֆրանսիա)՝ ֆրանսերեն, 2 էջ՝ հայերեն։
 
Խմբագիր՝ Գրիգոր (Գրեգուար) Ադամյան։

Լուսաբանում է մշակույթի տան գործունեությունը, Ֆրանսիայի, մասնավորապես՝ Գրենոբլի հայկական համայնքի կյանքը։ Անդրադառնում է ՀՀ-ի և ԼՂՀ-ի կարևոր իրադարձություններին։ Ունի մարզական, մշակութային և տեղեկատվական բաժիններ։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Եթովպիայի հայկական տպագրություն

**Եթովպիայի հայկական տպագրություն**, 20-րդ դարի սկզբին Ադիս Աբեբայում Գևորգ Ազնավորյանը հիմադրել է տպարան և հրատարակել «Եթովպիայի սուրհանդակ» շաբաթաթերթը։

## Պատմություն
Եթովպիայում լույս են տեսել նաև «Նոր ծաղիկ» (1932 թվական) գրական-գեղարվեստական և գիտական կիսամսյա հանդեսը (տեղեկություններ է տպագրել գաղութի առօրյայի, մայր հայրենիքի մասին), «Փիւնիկ» (1958–1962 թվականներ) տարեգիրքը։

Կատեգորիա:Սփյուռքահայ մամուլ
Կատեգորիա:Հայերը Եթովպիայում
Լունա 5

***Լունա-5***, կամ *Ե-6 համար 10* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր իրականացնել Լուսնի մակերևույթին փափուկ վայրէջք։ Արձակվել է 1965 թվականի մայիսի 9-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։

Կայանի թռիչքի ընթացքում, մայիսի 10-ին, ուղղման մանյովրի հետևանքով կայանը սկսեց պտտվել իր առանցքի շուրջ։ Հիմնական շարժիչի գործարկման հետագա փորձերը հաջողություն չունեցան։ Արդյունքում փափուկ վայրէջքի փորձը ձախողվեց, և կայանը բախվեց Լուսնի մակերևույթին։ Սկզբում որպես անկման վայր նշվում էր Ամպերի ծով-ը, սակայն հետագայում այն փոփոխվեց, նշելով Կոպեռնիկ խառնարանի շրջակայքը։ Լունա-5-ը երկրորդ սովետական կայանն էր, որ հասավ Լուսնի մակերևույթին, 1959 թվականին իրականացված *[[Լունա 2]]*-ից հետո։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zarya - Luna programme chronology 

Կատեգորիա:1965 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
2K Sports

**2K Sports**, 2K Games ընկերության մասնաճյուղ, որը զվաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Այն պատկանում է Take-Two Interactive Software, Inc կազմակերպությանը։ Կազմված է իրար միացված ստուդիաներից, Visual Concepts, որը գնվել է 2005 թվականին *Sega* ընկերությունից։ 2K Sports-ի կողմից մշակված և թողարկված խաղերի շեշտադրումը հիմնականում կատարվել է ամերիկյան սպորտաձևերի վրա, այդ թվում՝ *NFL Football, NCAA Football, NCAA Basketball, NBA Basketball, NHL Hockey, MLB Baseball և WWE2K*։

## Պատմություն
2005 թվականի հունվարին Take-Two Interactive-ը Sega ընկերությունից 24 միլլիոն դոլարով գնեց Visual Concepts ընկերությունը, իր դուստր Kush Games ընկերության հետ։ Ինչպես նաև գործարքն իր մեջ ներառում էր որոշակի մտավոր սեփականության իրավունքներ։

2K Sports-ը 2004 թվականի վերջին Microsoft Game Studios-ից գնեց Indie Built ընկերությունը և 2006 թվականի վերջին մցրեց իր կազմի մեջ։ Indie Built ընկերությունը հայտնի էր իր Amped, Links և Top Spin խաղերով։ Գործարքից հետո ընկերությանը պատկանող մտավոր սեփականությունը նույնպես անցավ 2K Sports-ին։ 2K Sports-ը ունի բացառիկ իրավունք այնպիսի սպորտային կազմակերպությունների, ինչպիսիք են՝ Major League Baseball և World Poker Tour։

2008 թվականի հոկտեմբերի 20-ին 2K Sports-ը թողարկում է իր առաջին նախագիծը նախատեսված անհատական համակարգիչների համար, այն է NBA 2K9։ Ընկերության հաջորդ նախագիծը դարձավ 2009 թվականի հունվարի 27-ին թողարկված MLB Front Office Manager խաղը։ 2013 թվականի հունվարի 23-ին 2K Sports-ը THQ-ից գնեց WWE-ի իրավունքները։

2014 թվականի հունվարի 6-ին դադարեցվեց MLB 2K-ի թողարկումը, քանի որ MLB 2K13-ը արժանացել էր մեծ քննադատության ըստ, որի այն չէր տարբերվում շարքի նախորդ խաղից։ Անկախ ամենինչից, բեյսբոլի երկրպագուները և Xbox խաղային համակարգի օգտատերերը դժգոհ մնացին ընդունված որոշումից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 2K Sports
* Պաշտոնական կայք 2K Games
* 2K Sports

Կատեգորիա:2005 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համակարգչային խաղերի արտադրողներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Գրիգոր Սքանչելագործ

**Գրիգոր Սքանչելագործ** (մոտ 210-213, Նեոկեսարիա (Պոնտոս) – 270-273), հույն եկեղեցու նշանավոր հայրերից, Հայ առաքելական եկեղեցու տոնելի սուրբ։ Նախաքրիստոնեական անունը՝ Թեոդորոս (Աստվածապարգև)։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Սքանչելագործին են պատկանում կամ վերագրվում իր ուսուցիչ Որոգինեսին նվիրված ներբողը (239), «Աստծո չարչարելիության և անչարչարելիության մասին» երկը, «Կանոնական նամակը» (253–254), որը զետեղվել է Հույն եկեղեցու Կանոնական նամակների ժողովածուում։
«Հավատքի շարադրություն» (262–265) դավանաբանական գրվածքը համարվում է նախանիկիական շրջանի ընդհանրական եկեղեցու ուղղափառ դավանության Հավատո հանգանակը։

Գրիգոր Սքանչելագործը առաջին եկեղեցական գրողն է, որը սուրբգրային բնօրինակը թարգմանել է իր ժամանակի հունարենի՝ հավատացյալներին հասկանալի դարձնելու համար։
Գրիգոր Սքանչելագործի երկերի զգալի մասը հայերեն է թարգմանվել V դարում և մեծ ազդեցություն թողել հայ ինքնուրույն մատենագրության ձևավորման վրա։ Միջազգհայրաբանության համար հույժ կարևոր են (միայն հայերենովով պահպանված) ֆրանսիացի հայագետ Ժան Մարտինիի հրատարակած (1883) Գրիգոր Սքանչելագործի ճառերը՝ «Խօսք ի ծնունդն Փրկչի» (հայկական հրատարակչություն՝ 1991, Նյու Յորք), «Յաղագս Մարդեղութեան», «Յաւետիս Աստուածածնի», «Ներբողեան ի Սուրբ Ստեփանոս», «Գովեստ ի Սուրբ կոյսն Մարիամ»։ Հայագետ Ֆրեդերիկ Կոնիբերը 1896 թվականին անգլերեն թարգմանությամբ հրատարակել է մեկ այլ՝ նույնպես միայն հայերենով պահպանված ճառ («Յաղագս Աստուածածնի»)՝ այն վերագրելով Գրիգոր Սքանչելագործին։ Նրա երկերից քաղված հատվածներ են օգտագործվել հայ դավանաբանական մատենագրության մեջ՝ «Կնիք հաւատոյ» ժողովածուում, Անանիա Սանահնեցու «Հակաճառութիւն», Վարդան Այգեկցու «Արմատ հաւատոյ» գործերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Մալթայի ծովային թանգարան

**Մալթայի ծովային թանգարան** (մալթայերեն՝ Mużew Marittimu ta' Malta), թանգարան Մալթայի Բիրգու քաղաքում։ Տեղակայված է նախկին Թագավորական ռազմածովային փռի շենքում, որը կառուցվել է 1840-ականներին և ժամանակին եղել է միջերկրածովյան նավատորմի հիմնական փուռը։ Թանգարանում ներկայացված են ավելի քան 20,000 ցուցանմուշներ, Մալթայի ծովային թանգարանը ամենամեծն է կղզում։ Հավաքածուի մեծ մասը ներկայացնում է Մալթայի նավատորմի պատմությունը՝ նախապատմությունից մինչև ներկա։

## Պատմություն
Մալթայի ծովային թանգարանի բացման առաջին նախագիծը կազմվել է 1988 թվականին, երբ ստեղծվեց խորհրդատվական կոմիտե՝ թանգարանի հավաքածուն լրացնելու և նոր արտեֆակտներ արձանագրելու համար։ 4 տարի անց՝ 1992 թվականի հուլիսի 24-ին տեղի ունեցավ թանգարանի պաշտոնական բացումը, որին մասնակցում էր Կրթության և թանգարանների նախարար Ուգո Միֆսուդ Բոնիչին։ Հիմնադրման պահից սկսած՝ թանգարանի հավաքածուն լրացվել է մալթացի և օտարերկրացի անհատների նվիրատվությունների հաշվին, ներդրումներ են կատարել նաև օտարերկրյա ծովային թանգարանները, նավատորմերը, մի շարք կազմակերպություններ և կորպորատիվ կառույցներ։

## Թանգարանի շենք
Թանգարանը տեղակայված է Բիրգու քաղաքում, ծովափին մոտ գտնվող նախկին Թագավորական նավատորմի փռի շենքում։ Վերջինս կառուցվել է 1842-1845 թվականներին, ճարտարապետը Ուիլիամ Սքեմփն է։ Կառույցի ճակատային հատվածը նախագծելիս Սքեմփը ոգեշնչվել է Վինձորի ամրոցի ոճով։ Այս փուռը  տարիներ շարունակ սնունդ է մատակարարել Միջերկրածովյան նավատորմի անձնակազմին։ Իր զարգացման գագաթնակետի ժամանակ փուռը արտադրում էր 14,000 կգ հաց և բլիթներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո փռի շենքը օգտագործում էին որպես Նավատորմի ոստիկանության գլխամաս, որտեղ տեղակայվեցին մի շարք գրասենյակներ ու խանութներ նաև։ 1979 թվականին, երբ բրիտանական զորքերը հեռացան Մալթայից, կաոռւյցը երկար ժամանակ լքված էր, մինչև որ բացվեց Ծովային թանգարանը 1992 թվականին։

## Հավաքածու
140px|մինի|ձախից|Հռոմեական խարիսխը Մալթայի ծովային թանգարանում
Մալթայի ծովային թանգարանն ընդգրկում է շուրջ 20,000 ցուցանմուշներ, որոնք ներկայացնում են Մալթայի նավատորմի պատմությունը։ Հավաքածուն ներառում է նավերի տարբեր մոդելներ, խարիսխներ, ամֆորաներ, թնդանոթներ, զենքեր, փաստաթղթեր, լուսանկարներ, համազգեստներ և 1950-ականներով թվագրվող շոգեմեքենաներ։ Ցուցանմուշների թվում է նաև Սուրբ Ջոնի միաբանության նավատորմի նավերից մեկը, որը թվագրվում է 18-րդ դարով։ Թանգարանում ցուցադրված է նաև շատ հայտնի հռոմեական խարիսխը, որը կշռում է 4 տոննա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Malta Maritime Museum 
* Heritage Malta

Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ Մալթայում
Կատեգորիա:1988 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ծովային թանգարաններ
Կատեգորիա:Մալթայի թանգարաններ
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ազգային թանգարան

**Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ազգային թանգարան** (), Կոնգոյի էթնիկ խմբերի մշակույթի և պատմական ժամանակաշրջանների թանգարան։ Գտնվում է մայրաքաղաք Կինշասայում։ Այն պաշտոնապես տրվել է Կոնգոյի կառավարությանը Հարավային Կորեայի կողմից 2019 թվականի հունիսին։

## Պատմություն
Թանգարանի շենքի կառուցումն արժեցել է 21 միլիոն ամերիկյան դոլար, որը ֆինանսավորել է Կորեական կոոպերացիոն ընկերությունը։ Այն կառուցվել է 33 ամիսների ընթացքում Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության և Կորեայի մասնագետների համատեղ ջանքերով, ովքեր ի վերջո ստեղծեցին ժամանակակից բոլոր լուծումները ընդգրկող ճարտարապետական կառույց։ Թանգարանն իրենից ներկայացնում է Հարավային Կորեայի կողմից Կենտրոնական Աֆրիկայում իրականացվող մշակութային քաղաքականության լայնածավալ ծրագրերից մեկը։

Թանգարանը բացվել է 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Կոնգոյի նախագահ Ֆելիքս Չիսեկեդիի կողմից։ Անդրադառնալով աֆրիկյան մշակութային ժառանգությանն առնչվող օբյեկտների վերադարձին եվրոպական մի շարք թանգարաններից՝ Չիսեկեդին նշում է, որ իրենք աջակցում են նմանատիպ ծրագրերին, սակայն միայն գաղափարը բավարար չէ, այն պետք է ճիշտ իրագործել։ Նա ընդգծել է նաև այդ ժառանգության պահպանման խնդիրը՝ նշելով, որ մի բան է վերադարձնել մշակութային ժառանգությունը, և մեկ այլ բան՝ այն պահպանելը։

## Հավաքածու
6000 քառ․ մետր մակերեսով 3 հիմնական ցուցասրահներում պետք է ներկայացված լինեն 12,000 օբյեկտներ, այնուամենայնիվ Թանգարանների ազգային ինստիտուտի արտեֆակտների մեծ մասը պահվում է պահեստներում։ Սկզբնապես տնօրենը և գիտական անձնակազմը ներկայացնում էին Բրյուսելի Աֆրիկյան թանգարանի բելգիացի գիտնականները, բայց, բարեբախտաբար, այժմ Կոնգոյի գիտնականները հատուկ վերապատրաստումներ են անցնում Հարավային Կորեայում, ինչի շնորհիվ ընդլայնվել է մշակութային միջազգային համագործակցությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 հիմնադրումներ Աֆրիկայում
Կատեգորիա:2019 հիմնադրված թանգարաններ
Google Checkout

**Google Checkout** առցանց վճարումների մշակման ծառայություն էր, որը տրամադրվում էր Google-ի կողմից, որի նպատակն էր պարզեցնել առցանց գնումների համար վճարման գործընթացը։ Այն դադարեցվել է 2013 թվականի նոյեմբերի 20-ին և ծառայությունը տեղափոխվել է Google Wallet (այժմ կոչվում է Google Pay):

Օգտատերերը կպահեն իրենց վարկային կամ դեբետային քարտի և առաքման մասին տեղեկությունները իրենց Google հաշվում, որպեսզի կարողանան գնումներ կատարել մասնակից խանութներից՝ սեղմելով էկրանի կոճակը։ Google Checkout-ը տրամադրել է խարդախությունից պաշտպանություն և միասնական էջ՝ գնումներին և դրանց կարգավիճակին հետևելու համար։

## Պատմություն
Google Checkout ծառայությունը հասանելի է դարձել ԱՄՆ-ում 2006 թվականի հունիսի 28-ին, իսկ Մեծ Բրիտանիայում՝ 2007 թվականի ապրիլի 13-ին։:Առևտրականների համար այն անվճար էր մինչև 2008 թվականի փետրվարի 1-ը :Այդ պահից մինչև 2009 թվականի մայիսի 5-ը Google-ը ԱՄՆ առևտրականներից գանձում էր 2,0% գումարած 0,20 ԱՄՆ դոլար յուրաքանչյուր գործարքի համար, իսկ Մեծ Բրիտանիայի առևտրականներից՝ 1,4% + 0,20 ֆունտ ստեռլինգ։ Google-ը հետագայում տեղափոխվեց ծախսերի մակարդակի կառուցվածք, որը նույնական է PayPal-ի կառուցվածքին:Այդ օրվանից Google-ը դադարեցրեց նաև իր առաջարկը, ըստ որի AdWords հաշիվով գովազդվող առևտրականներից վճարներ չէին գանձվում ամսական գործարքների համար, որոնք ընդհանուր առմամբ տասը անգամ պակաս են իրենց ամսական AdWords ծախսերից։

Google Checkout-ը նախկինում ուներ ծրագիր, որը թույլ էր տալիս ԱՄՆ IRS Certified 501(c)3 ոչ առևտրային կազմակերպություններին նվիրատվություններ հավաքել առցանց՝ առանց ստանդարտ վճարից գանձվելու (2,9% + $0,30 մեկ գործարքի համար մինչև $3000 ամսական եկամուտը, ավելի ցածր գներով ավելի մեծ ծավալների համար)։

2006 թվականին eBay-ը, որն այն ժամանակ պատկանում էր PayPal-ին, ավելացրեց Google Checkout-ն իր արգելված վճարման եղանակների ցանկում՝ արգելելով Google Checkout-ի օգտագործումը eBay-ի գործարքների համար վճարելու համար։ 2011 թվականի հունիսից eBay-ն արգելում է ցանկացած արտաքին վճարումների համակարգ օգտագործել eBay գործարքների համար վճարելու համար։

2013 թվականի նոյեմբերի 20-ին այն դադարեցվել է։ Ընկերությունն առաջարկել է որոշակի վճարումների փոխարինման լուծում, որը կոչվում է Google Wallet:

## Աջակցություն
Google Checkout-ն աջակցում է հաճախորդներին բազմաթիվ ուղիներով, ինչպիսիք են Օգնության կենտրոնը, Օգնության ֆորումները և էլփոստի աջակցությունը։ Google Checkout-ի գնորդները կարող են օգնություն գտնել Google Checkout-ի գնորդների օգնության կենտրոնում, իսկ առևտրականները՝ Google Checkout Merchant Help Center-ում և Google Checkout Merchant ֆորումում։ Այն հետագայում հասանելի էր միայն Google Grants-ի ստացողների համար և միայն մինչև 2012 թվականի մարտի 31-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* Google Checkout API
* The Official Google Checkout Blog
* Google Checkout's page on Facebook
* Google launches payment service
* Google unveils UK payments system
Pix (վճարային համակարգ)

մինի|"Pix"  լոգոն, որը ստեղծվել է Կենտրոնական բանկի կողմից 2020թ
**Pix,**  վճարային համակարգ, որը ստեղծվել և կառավարվում է Բրազիլիայի դրամավարկային մարմնի՝ Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկի (BCB) կողմից,ինչը հնարավորություն է տալիս արագ կատարել վճարումները և փոխանցումները Pix-ը հայտարարվել է 2019 թվականի ամռանը և ամբողջությամբ գործարկվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 16-ի.: նա «Pix» ապրանքանիշի անվանումը և լոգոն ստեղծվել են Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկի կողմից 2020 թվականին։

## Պատմություն և օգտագործում
Բրազիլիայի կենտրոնական բանկը գործարկել է Pix-ը մասամբ՝ երկրի բանկային ոլորտում մրցակցությունը խթանելու նպատակով. Bloomberg-ը հավելվածն անվանել է «ամենատարած» Բրազիլիայում 2021 թվականի հոկտեմբերին՝ Pix-ի թողարկումից մեկ տարի անց։ 2021 թվականի նոյեմբերի դրությամբ հաղորդվել է, որ համակարգն արդեն իրականացրել է ավելի քան 6 միլիարդ գործարք՝ ընդհանուր 3,75 տրլն BRL կամ մոտ 682 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի չափով։

## Հատկություններ
Բրազիլական ակնթարթային վճարումների էկոհամակարգը (Pix) ստեղծվել է կանխիկ գործարքները նվազեցնելու և գոյություն ունեցող վճարային գործիքներին այլընտրանք առաջարկելու համար, ինչպիսիք են բանկային կտրոնը կամ բոլետոն և բանկոմատը, ինչպես նաև ավելի արագ և մատչելի։ Pix-ի հիմնական առավելություններն են նրա լրիվ դրույքով հասանելիությունը, համակարգի միջոցով գործարքների արագությունը, էժան ֆունկցիոնալությունը, հարմարավետությունը, բազմակողմանիությունը, բաց միջավայրը և անվտանգությունը։

## Էկոհամակարգ
Pix-ը կառուցվածքային էկոհամակարգ է, որը թույլ է տալիս ակնթարթորեն կատարել ֆինանսական վճարումներ և փոխանցումներ։ BCB-ն պատասխանատու է Pix-ի գործառնական շրջանակների կառավարման և շահագործման համար՝ ակնթարթային վճարման համակարգ (SPI), որը ակնթարթային վճարումների կարգավորման միակ ենթակառուցվածքն է. ինչպես նաև «Transaction Accounts Identifier Directory»-ը (DICT), տվյալների բազան, որը կապում է Pix ստեղները/փոխանունները և օգտատերերի գործարքային հաշվի տվյալները։

## Pix կեղծանուններ և ստեղներ
Pix-ը թույլ է տալիս ակնթարթային վճարումներ ֆիզիկական անձանց և անհատների, ընկերությունների և կառավարության միջև (P2P, P2B, B2B, P2G և B2G): Ակնթարթային փոխանցում կամ վճարում կատարելու համար վճարողին անհրաժեշտ կլինի ստացողի Pix կեղծանունը կամ բանալին («մականունը», որն օգտագործվում է վճարողի/ստացողի գործարքային հաշիվը նույնականացնելու համար)։ Անհատների համար բանալիները/փոխանունները կարող են լինել անձնական տվյալներ, ինչպիսիք են նրանց CPF համարը, էլ. փոստի հասցեն, բջջային հեռախոսահամարը, պատահական ստեղները (պատահականորեն ստեղծված UUID) և QR կոդը (ստատիկ կամ դինամիկ)։ Ընկերությունները կարող են օգտագործել իրենց CNPJ համարը։ Կարևոր է, որ անհատները կարող են ստեղծել մինչև հինգ բանալի յուրաքանչյուր իրենց պատկանող հաշվի համար, մինչդեռ ընկերությունները կարող են ստեղծել մինչև քսան բանալի; յուրաքանչյուր Pix կեղծանունը պետք է կապված լինի միայն մեկ գործարքային հաշվի հետ. և Pix-ով վճարելու համար անհրաժեշտ չէ գրանցել Pix կեղծանուն/բանալին` օգտագործելով նույն տեղեկատվությունը, որն անհրաժեշտ է բրազիլական վճարային համակարգի այլ համակարգերի միջոցով գումար փոխանցելու համար (PT) (TED և DOC):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Մակեդոնիայի պայքարի թանգարան (Սկոպյե)

**Մակեդոնիայի պայքարի թանգարանը** (), Հյուսիսային Մակեդոնիայի ազգային թանգարան, որը գտնվում է մայրաքաղաք Սկոպյեում։ Թանգարանի շինարարությունը սկսվել է 2008 թվականի հունիսի 11-ին և այն բացվել է հանրության համար 2011 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձին։ Շենքը գտնվում է Հնագիտության թանգարանի, Մակեդոնիայի Հոլոքոստի թանգարանի, Քարե կամրջի և Վարդար գետի միջև։

Ցուցահանդեսն ընդգրկում է օսմանյան տիրապետության դեմ դիմադրության շարժման սկզբից մինչև 1991 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Հարավսլավիայից անկախության հռչակումը։ Էքսկուրսիաները այցելուներին տանում են 13 ցուցանմուշների միջով, որոնք ավարտվում են 1991 թվականի Անկախության հռչակագրի բնօրինակի դիմաց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մակեդոնական պայքարի թանգարանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:2011 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի թանգարաններ
Surface Duo 2

thumb|Surface Duo 2 - 1|alt=Surface Duo 2 - 1.jpg
**Surface Duo 2**, երկու էկրանով սմարթֆոն, որն աշխատում է Android օպերացիոն համակարգով և մշակվում ու թողարկվում է Microsoft ընկերության կողմից։ Սարքը ցուցադրվել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 21-ին և համարվում է Surface Duo մոդելի հաջորդողը։

## Տեխնիկական բնութագիր
### Սարքային ապահովում
Surface Duo 2-ն ունի ծալվող գրքի կառուցվածք, ինչպես այն եղել է նախկին մոդելի պարագայում, սակայն սմարթֆոնն ավելի հաստ է, որն արված է ավելի մեծ մարտկոց ունենալու համար, ինչպես նաև այն հասանելի է նոր սպիտակ գույնով։ Սարքն օժտված է երկու 5․8 դյույմ անկյունագծով OLED էկրաններով, որոնք ունեն 90 Հց թարմացումների հաճախականություն, իսկ էկրանի ներքին եզրերը կորցված են դեպի սարքի կետրոնական հատվածը։ Սա օգտագործվում է, որպես նոր ֆունկցիայի՝ Glance Bar մաս։ Ինչպես և Surface Duo-ն, այն նույնպես աջակցում է գործողություններ Surface Pen գրիչը։

Սարքն օժտված է Qualcomm Snapdragon 888 5G միջուկով, որը սարքին ավելացնում 5G աջակցում և NFC համակարգ, որը չկար օրիգինալ Surface Duo մոդելում։ Ինչպես նաև, այս մոդելում բարելավել է օպերատիվ հիշողությունը դառալով 8 Գբ, այս մոդելն ունի երկու բարձրախոս և մատնահետքի սկաներ։ 
### Ծրագրային ապահովում
Surface Duo 2 թողարկվել է Android 11 օպերացիոն համակարգով։ Android 12L օպերացիոն համակարգով աշխատող թարմացված տարբերակը թողարկվել է 2022 թվականի հոկտեմբերին, որում ավելացվել է դիզայներական լուծումներ Windows 11-ի մոտվիներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2021 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:Բջջային համակարգիչներ
Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ
Կատեգորիա:Սարքավորումներ
Կատեգորիա:Սարքեր
Ազդանշանային երաժշտություն

մինի
**Ազդանշանային երաժշտություն**, կիրառական նշանակության երաժշտություն. օգտագործվում է հին ժամանակներից՝ բնակչությանը տեղեկություններ հաղորդելու կամ նրանց գործողություններն ուղղորդելու համար։ Կատարվում են փողային (շեփոր, հեծելափող, հրետանափող, հետևակափող, նավատորմափողակ) և հարվածային (տարբեր տրամաչափերի թմբուկներ, լիտավրներ) երաժշտական գործիքներով։ Ընդգրկում է որսորդական, հովվական, զինվորական, արարողական, սպորտային և այլ ազդանշաններ։

Ազդանշանային երաժշտությունը լայնորեն օգտագործվում է զորավարժությունների, զինվորական արարողակարգերի ժամանակ և կենցաղում։ Ազդանշանային երաժշտությունը նպաստել է զորահանդեսային և զորասյունային քայլերգերի ձևավորմանը։

## Պատմություն
[upright=1.35|thumb|Արքայազնի օրը [Նիդերլանդներում (2014 թվական)․ միջոցառումն ուղեկցվում է ազդանշանային երաժշտությամբ]]
Ազդանշանային երաժշտությունը միջնադարյան Եվրոպայի հասարակական կյանքում քաղաքային երաժիշտների առանձնաշնորհն էր, հետագայում ժամերը փոխվելու մասին քաղաքացիներին տեղեկացնելու նրանց պարտականությունը փոխարինվեց աշտարակի ժամացույցի երաժշտությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտության պատմություն
Կատեգորիա:Ձայնային ազդանշանում
Ապլիկատուրա

[333px|մինի|«[Twinkle, Twinkle, Little Star» երգի հիպոթետիկ ապլիկատուրան թավջութակի համար]]
333px|մինի|Ապլիկատուրա սաքսոֆոնի համար
333px|մինի|Ապլիկատուրա կիթառի համար
333px|մինի|Թավջութակի առաջին դիրքի ապլիկատուրան
**Ապլիկատուրա** ( – դնել վրան, սեղմել, հպել), նվագելիս մատների դասավորությունը և օգտագործման հաջորդականությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի կատարողական արվեստում։ Հարմար ապլիկատուրան
կատարողին հնարավորություն է տալիս նվազագույն ուժ գործադրելով՝ հաղթահարել տեխնիկական և ստեղծագործական բարդությունները։

Ապլիկատուրայի ընտրությունը պայմանավորված է կատարվող ստեղծագործության մեկնաբանությամբ և կատարողի ֆիզիկական ու տեխնիկական հնարավորություններով։ Առավել պարզ ապլիկատուրա ունեն 3 կամ 4 կափույրով պղնձե, ապա՝ փայտե փողային, իսկ ամենաբարդն ու դժվարը՝ ստեղնաշարային և լարային երաժշտական գործիքները։

Ապլիկատուրան նշվում է արաբական թվանշաններով, որոնք դրվում են նոտաներից փոքր-ինչ վերև կամ ներքև։

## Պատմություն
Յոհան Սեբաստիան Բախը երգեհոնի և ստեղնաշարային գործիքների ապլիկատուրայի համար նորամուծություն է արել (նմանատիպ, թեև, Բախի որդու՝ Կարլ Ֆիլիպ Էմանուել Բախի խոսքերով, պակաս արմատական, նորարարություն ներմուծել է Ֆրանսուա Կուպերենը մոտավորապես նույն ժամանակ՝ 1716 թվականին՝ իր «Art de toucher le clavecin» գրքում)։ Նախքան Բախը բութ մատը նվագելիս քիչ էր օգտագործվում։ Բախի նոր ապլիկատուրան մինչ այդ պահը թեև պահպանում էր ավանդական ապլիկատուրայի բազմաթիվ տարրեր, այդ թվում՝ մատներից մեկի՝ մյուսի տակով կամ վրայով անցնելը (Բախի ստեղծագործություններից շատերը նվագելու համար անհրաժեշտ է նման ապլիկատուրա, հատկապես երրորդ մատը չորրորդի կամ չորրորդ մատը հինգերորդի վրայով անցկացնելը), բայց ներկայացնում էր բութ մատի շատ ավելի մեծ կիրառում։ Ժամանակակից ապլիկատուրան նույնպես օգտագործում է բութ մատը նույն չափով և ներառում է բթամատի անցումը մյուս մատների տակով, բայց, ինչպես Բախն էր անում, սովորաբար չի ներառում ցանկացած այլ մատների անցումը մյուսների վրայով կամ տակով։

1980-ական թվականներին Մարկ Լինդլին և Մարիա Բոքսալը ցույց տվեցին, որ վերը նշվածը հիմնված է բացառապես Կարլ Ֆիլիպ Էմանուել Բախի վկայությունների վրա․ Յոհան Սեբաստիան Բախի և նրա շրջապատի մեզ հասած բոլոր ապլիկատուրաները օգտագործում են հնագույն մեթոդները՝ բթամատի շատ սահմանափակ օգտագործմամբ։ Վերջերս ցույց տրվեց, որ նրա բոլոր կլավեսինային ստեղծագործությունները, ինչպես նաև երգեհոնային ստեղծագործությունների մեծ մասը հնարավոր է նվագել հին տեխնիկայով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրման եղանակներ
Կատեգորիա:Երաժշտական տեխնիկա
Կատեգորիա:Երաժշտության տարրեր
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Սան Սեբաստիանի թանգարան

մինի|250x250փքս| Հետախույզների երեք արձանները թանգարանի դիմաց
**Սան Սեբաստիանի թանգարան**, թանգարան, որը տեղակայված է XVI դարի ամրոցում ՝ Սան Տոմե քաղաքում, Սան Տոմե և Պրինսիպի։ Այն գտնվում է քաղաքի կենտրոնի հյուսիսարևելյան հատվածում՝ Անա Չավես ծովածոցի հարավարևելյան ծայրում։ Այնտեղ են պահվում կրոնական արվեստի յուրահատուկ օրինակներ և գաղութային դարաշրջանի արտեֆակտները։ Բերդը կառուցվել է 1566 թվականին պորտուգալացիների կողմից՝ Սան Տոմե նավահանգիստն ու քաղաքը ծովահենների հարձակումներից պաշտպանելու նպատակով։ 1866 թվականին բերդում ստեղծվել է փարոս։ Այն վերակառուցվել է 1928 թվականին։ Բերդը վերականգնվել է 1950-ականների վերջին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Media related to Forte de São Sebastião National Museum (São Tomé) at Wikimedia Commons
* Photo of the part at the Institute of Tropical Scientific Institute (IICT). (in Portuguese)

Կատեգորիա:1976 հիմնադրումներ Աֆրիկայում
Կատեգորիա:1976 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ամրոցներ
Կատեգորիա:Սան Տոմե և Պրինսիպի
Ամրոց (հրատարակչություն)

**«Ամրոց»**, Երևանում գործող հրատարակչություն։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1997 թվականին Երևանում։

Հիմնադիր-տնօրեն՝ Վլադիմիր Խաչատրյան։

Տպագրում է երաժշտական գիտահանրամատչելի գրական, երաժշտական հաստատությունների համար նախատեսված նոտաներ ու դասագրքեր, մանկական երգարաններ։

Լույս է տեսել «Խնկի ծառ» երգարանը, Հմայակ Ավետիսյանի «Ռուսական կայսրության հայ գեներալները» (ռուսերեն), Աշոտ Քոչարյանի «Երաժշտական գործիքները Հայաստանում», Սահակ Ամատունու «Երաժշտական գրականություն» (բոլորը՝ 2008 թվական), Ռոբերտ Ամիրխանյանի «Դաշնամուրային պիեսները» (2009 թվական), «Հայ ավանդական երաժշտություն» (պրակ 1–9, 2008–2012 թվականներ) մատենաշարը, «Սուրեն Սաֆարյան» (2010 թվական), «Բենիկ Պետրոսյան» (2011 թվական) ալբոմները։

«Գրքարվեստ» հանրապետական մրցույթի 1-ին և 2-րդ կարգի մրցույթներ (2008 թվական)։

Կատեգորիա:Հայաստանի հրատարակչություններ
Ագրոլրատու

**«Ագրոլրատու»**, գյուղատնտեսական տեղեկատու շաբաթաթերթ։

## Պատմություն
Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Գյուղատնտեսության աջակցության հանրապետական կենտրոնի հրատարակչություն։ Լույս է տեսնում 1951 թվականից Երևանում (մինչև 1994 թվականը՝ «Օգնություն մեխանիզատորներին և ագիտտեխնիկական դասընթացների ունկնդիրներին», «Ագրոարդյունաբերության աշխատող», «Ռանչպար»)։

Խմբագիրներ՝ Սամսոն Բարսեղյան, Արմեն Բլրցյան, Կոլյա Խոջոյան, Արմեն Խոջոյան, Ռևիկ Գրիգորյան։ Լուսաբանում է Հայաստանի գյուղատնտեսության ոլորտում իրականացվող քաղաքականությունը՝ գյուղի ու գյուղատնտեսության առաջընթացի ռազմավարության, սերմնաբուծության և սերմնարտադրության զարգացման, տոհմային գործի, հեռավոր ու սահմանամերձ համայնքների կենսամակարդակի բարելավմանը միտված ծրագրերի կենսագործման, ագրոբիզնեսի կազմակերպման, բյուջետային եկամուտների ավելացման գործընթացները։

Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ շաբաթաթերթեր
Հայագիտակ

**Հայագիտակ**, հրատարակչություն։ Հիմնադրվել է 1991 թվականին Երևանում։ Հայագիտական բարեգործական ընկերության հրատարակություն։ Նախագահ՝ Ալբերտ Իսոյան, տնօրեն՝ Վահագն Իսոյան (2006 թվականից)։ Հրատարակում է հայագիտական աշխատություններ, տեղեկատուներ, պատկերագրքեր, հուշանվերային քարե կազմով գրքեր։

## Պատմություն
Լույս է ընծայել «Հայերն աշխարհում» (1995 թվական) տեղեկատու բառարանը, «Ամենայն հայոց կաթողիկոսներ» (2001 թվական) պատկերագիրքը, Նիկողայոս Ադոնցի «Հայկական հարց» (1996 թվական) և «Հայաստանի ոսկեհանք» (2006 թվական) հոդվածների ժողովածուները, Ֆեոդոր Դոստոևսկու «Արևելյան հարց» (2007 թվական) օրագրությունը, ռուսերեն վերահրատարակել է Յ. Շիլթբերգերի 1886 թվականին տպագրված «Ճանապարհորդություն Մյունխենից Եվրոպա, Ասիա, Աֆրիկա 1394–1427» երկը (2012 թվական), Սերգեյ Գլինկայի և Վ. Աբազայի ուսումնասիրությունները, որոնք մատենագիտության հազվագյուտ նմուշներ են։ 2009-2012 թվականներին նմանահանությամբ լույս է ընծայել Ղևոնդ Ալիշանի «Սիսական», «Շիրակ», «Այրարատ», «Սիսուան» աշխատությունները և Սայաթ-Նովայի խաղերի՝ Գևորգ Ախվերդյանի (1852 թվական) հրատարակած ժողովածուն։ «Հայագիտակ»-ի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Գիր» մատենաշարը. լույս է ընծայել «Գանձարան հայ հին բանաստեղծության» (2000 թվական) ժողովածուն, Հովհաննես Թումանյանի (2001 թվական), Ավետիք Իսահակյանի (2001 թվական), Վահան Տերյանի (2005 թվական), Ակսել Բակունցի (2009 թվական) ընտրանիները, Հրանտ Մաթևոսյանի «Սպիտակ թղթի առջև» (2004 թվական), Եղիշե Չարենցի «Վերջին խոսք...» (2007 թվական) ժողովածուները։ 1997 թվականից հրատարակում է հուշանվերային գրքերի մատենաշար։ 2011 թվականին Եղիշե Չարենցի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ հրատարակել է բանաստեղծությունների (վանակատե, փայտե և այլ կազմերով, զանազան դրվագումներով), նաև «Վահան Տերյան։ Տերյանագիտություն և մատենագիտություն», 2012 թվականին՝ «Դյուցազնագիրք, 1991–2011 թվականներ» ժողովածուները։ Ուշագրավ է «Սև գիրք։ Նշանավոր օտարերկրացիները թուրքական ոճիրների և Հայոց ցեղասպանության մասին» (հայերեն՝ 2011, ռուսերենից լրացված հրատարակություն՝ 2012 թվական, կազմող՝ Ա. Իսոյան), «Երկիր դրախտավայր. օտարերկրացիները Հայաստանի և հայերի մասին...» (2014 թվական, կազմող՝ Ա. Իսոյան, ընդգրկում է 300 հեղինակ) ժողովածուները։

Կատեգորիա:Հայաստանի հրատարակչություններ
Սկևռայի Ավետարան

**Սկևռայի Ավետարան**, «Լվովի Ավետարան», «Լեմբերգի Ավետարան», 1197 թվականի մագաղաթե ձեռագիր մատյան։ Գրիչ և մանրանկարիչ՝ Գրիգոր Սկևռացի, պատվիրատու՝ Ներսես Լամբրոնացի։ «Սկևռայի Ավետարան» գրված է բոլորաձև երկաթագրով (426 էջ, 28,9 x 21,5 սմ)։

## Պատմություն
1592 թվականին լեհահայ մեծահարուստ Թորոս Բեռնարտովիչի (Պեռնաթենց) պատվերով Ավետարանը նորոգվել է, մինչև 1830 թվականը այն պահվել է Լվովի հայկական համայնքում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945 թվականներ) ժամանակ ձեռագիրը Լվովի հայկական արքեպիսկոպոսարանից անհետացել է։ 1993 թվականին գերմանացի բյուզանդագետ Գ. Պրինցիգն այն հայտնաբերել է Լեհաստանի Գնեզնո քաղաքի արքեպիսկոպոսարանում. այնտեղից ձեռագիրն ուղարկվել է Գերմանիայի Մայնց քաղաքի Գուտենբերգի թանգարան՝ վերանորոգման։ 1997 թվականին «Սկևռայի Ավետարանը» ցուցադրվել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում՝ «Բյուզանդիայի փառքը» ցուցահանդեսում։ «Սկևռայի Ավետարանը»-ի պատկերազարդումն ընդգրկում է Եվսեբիոս Կեսարացու թուղթը (Եվսեբիոսի և Կարպիանոսի կիսանդրիների պատկերներով), 7 խորան (պակասում է Բ կանոնի խորանը)։ Յուրաքանչյուր Ավետարանի սկզբում նստած ավետարանչի պատկերն է (միայն Հովհաննեսն է կանգնած) և շքեղ անվանաթերթը՝ ավետարանիչների խորհրդանիշները ներառող գլխատառով, բուսական զարդատառերով, ո-աձև կրկնակի կամ լյունետով (կամարային) հատված մեծ ուղղանկյուն գլխազարդով, նաև ծաղկած խաչով ավարտվող լուսանցազարդով։ Ձեռագրի լուսանցքներում պատկերված են զարդեր և ավետարանական անձինք։ Բացակայում են ամբողջ էջով տերունական տոների պատկերները։ Հիմնական գույները (կարմիր, կապույտ, կանաչ, օգտագործել են նաև ոսկի), զարդերը, թռչունների ու կենդանիների իրական և երևակայական պատկերները, լուսանցազարդերը դարձել են XIII դարի կիլիկյան մանրանկարչության հիմքը։

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու գրքեր
Զոմբի ընկերություն

Քաղաքական տնտեսության մեջ **զոմբիացված ընկերությունն** այն ընկերությունն է, որին անհրաժեշտ է փրկության միջոցներ՝ գործելու համար, կամ պարտք ունեցող ընկերություն, որն ի վիճակի է մարել իր պարտքերի տոկոսները, բայց չմարել մայր գումարը։

## Նկարագրություն
Զոմբի ընկերությունները պարտք ունեցող ձեռնարկություններ են, որոնք, թեև արտադրում են կանխիկ, ընթացիկ ծախսերը ծածկելուց հետո և ֆիքսված ծախսերը (աշխատավարձ, դրույքաչափեր, վարձավճար) ունեն բավականաչափ միջոցներ իրենց վարկերի տոկոսները սպասարկելու համար, բայց ոչ բուն պարտքը։ Որպես այդպիսին, դրանք հիմնականում կախված են ժամկետանց պարտքի վերաֆինանսավորումից իրենց շարունակական գոյության համար և կարող են բախվել վճարունակության ռիսկերի, եթե տոկոսադրույքները բարձրանան կամ ներդրողները դուրս գան հետագա ֆինանսավորումից։

## Պատմություն
«Զոմբի ընկերություն» տերմինը կիրառվել է ճապոնական բանկերի կողմից աջակցվող ճապոնական ընկերությունների նկատմամբ այն ժամանակաշրջանում, որը հայտնի է որպես «Կորուսյալ տասնամյակ»՝ մոտ 1990 թվականին ճապոնական ակտիվների գների փուչիկի փլուզումից հետո։ Ճապոնական բանկերը շարունակել են աջակցել թույլ կամ ձախողված ընկերություններին :Մանրածախ Daiei-ն խոշոր ընկերության օրինակ է, որը մեծապես ընդլայնվել է 1990-ի վթարին տանող ժամանակահատվածում, և տարբեր հանգամանքներում ակնկալվում էր, որ նա կհայտնվեր ստանձնման կամ սնանկության մեջ։ Ֆինանսների նախարար Տակեո Հիրանուման նկարագրել է 96,000 աշխատող ունեցող ընկերությունը որպես «չափազանց մեծ՝ ձախողվելու համար»։

Այս տերմինը 2008թ.-ի ընթացքում ժողովրդականություն է ձեռք բերել ԶԼՄ-ներում այն ընկերությունների համար, ովքեր օգնություն են ստացել ԱՄՆ-ի Անհանգիստ ակտիվների օգնության ծրագրից (TARP).

Մինչև 2016 թվականը, Չինաստանի տնտեսական անկումից հետո (տես նաև 2015–16թթ. Չինաստանի ֆոնդային շուկայի վթարը), չինական արդյունաբերական ընկերությունները (պողպատ, ալյումին, թուղթ և այլն) զարգացրեցին համախառն գերարտադրության կարողությունների հետ կապված խնդիրներ, որոնց արդյունքում գերհզորությունը 2007-ի 0%-ից բարձրացավ մինչև մինչև 2015 թվականը միջինը 13%, իսկ որոշ արդյունաբերություններում (ցեմենտ, պողպատ, 2014թ.) 30%-ից բարձր ցուցանիշներ։ 2016 թվականի Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսում երկրի կառավարությունը ճանաչեց «զոմբի ձեռնարկությունների» հարցը և հայտարարեց, որ մինչև 2020 թվականը պետք է փակի կամ վերակազմավորի բազմաթիվ պետական (հանրային) արդյունաբերական ընկերություններ։ Ածխի և պողպատի արդյունաբերությունում, ակնկալվում էր, որ աշխատանքի արդյունքում կորուստը կհանգեցնի 1,8 միլիոն կրճատման (աշխատուժի 15%-ը), ընդ որում, ընդհանուր կրճատումները գնահատվում են մինչև 6 միլիոն աշխատող։

Տերմինը նաև ավելացել է օգտագործման ծավալը 2022 թվականին՝ մտահոգված լինելով մի շարք «զոմբիների», որոնք, հնարավոր է, սնանկանան կամ աշխատողներին կրճատելու կարիք ունեն տոկոսադրույքների բարձրացման պատճառով։

## Ծանոթագրություններ
Ամսար

**Ամսար** (), գյուղ Ադրբեջանի Գուբայի շրջանում։ Ամսարի հետ սերտ կապված էին Բակիխանովների ընտանիքի ներկայացուցիչները, որոնք Բաքվի և Գուբա խաների տոհմերի ժառանգներն էին։

## Աշխարհագրություն
Ամսարը գտնվում է Աղչայ գետի ափին, Գուբայից 5 կմ հարավ։

## Ստուգաբանություն
Ամսար տեղանունը արաբական ծագում ունի և նշանակում է «մեծ բնակավայր»։

## Բնակչություն
Համաձայն 1910 թվականի «կովկասյան օրացույցի»՝ 1908 թվականին Ամսարում բնակվում էր 1354 մարդ, հիմնականում՝ ադրբեջանցիներ։

1921 թվականի Ադրբեջանի գյուղատնտեսության մարդահամարի արդյունքներով Ամսարում բնակվում էր 1227 մարդ և հիմնականում ադրբեջանցիներ, իսկ բուն բնակչությունը կազմում էր 657 տղամարդ և 570 կին։

1976 թվականի տվյալներով Ամսարի բնակչությունը կազմում էր 1782 մարդ։ Պտղագործությունը տնտեսության հիմնական ճյուղն էր։

### Նշանավոր բնակիչներ
* Աբբասղուլի աղա Բաքիխանով (1794—1847) - ադրբեջանցի գրող, լուսավորիչ, ադրբեջանական գիտական պատմագրության հիմնադիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի գյուղեր
Լունա 6

***Լունա-6***, կամ *Ե-6 համար 7* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր իրականացնել Լուսնի մակերևույթին փափուկ վայրէջք։ Արձակվել է 1965 թվականի հունիսի 8-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։

Հունիսի 9-ին պլանավորված ուղեծրի կարգաբերման մանյովրի սխալ իրականացման պատճառով, փոխանակ Լուսնի վրա վայրէջք կատարելու, կայանը անցավ Լուսնի կողքով 160,000 կմ հեռավորության վրա։ Սխալ իրականացումը կայանում էր կայանի շարժիչների չանջատվելը, որի արդյունքում ամբողջ վառելիքի սպառումից հետո ուղեծրի սալն ուղղել հնարավոր չէր։

Չնայած այն հանգամանքին, որ կայանը չկատարեց վայրէջք, կառավարման թիմը օգտագործեց այն վայրէջքի սիմուլացիայի համար։ *Լունա-6*-ը անցավ Լուսնի մոտով հունիսի 11-ին, ամենամոտ հեռավորությունն էր 159612.8 կմ։ Կայանի հետ կապն ընդհատվեց Երկրից 600,000 կմ հեռավորության վրա։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zarya - Luna programme chronology (Internet Archive)

Կատեգորիա:1965 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Լունա 7

***Լունա-7***, կամ *Ե-6 համար 11* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր իրականացնել Լուսնի մակերևույթին փափուկ վայրէջք։ Արձակվել է 1965 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։

Ի տարբերություն, նախորդող առաքելություննից, Լունա 7-ը ճշգրիտ կատարեց ուղեծրի ճշգրտումները, սակայն անմիջականորեն վայրէջքից առաջ, մինչ արգելակող շարժիչների գործարկումը կայանի հետ կապն ընդհատվեց։ Արդյունքում Երկրից դիտարկումները ցույց տվեցին, որ կայանը բարձր արագության տակ հարվածեց Լուսնի մակերևույթին Կեպլեր խառնարանից արևմուտք, հարաբերականորեն մոտ պլանավորված նպատակակետին։

Հետագա քննությունը պարզեց, որ նավիգացիայի համակարգի օպտիկական տվիչը կարգավորված էր եղել սխալ անկյան տակ, որի արդյուքում կայանը կորցրեց Երկիրը տեսանկյունից։

Այս առաքելությունը «Ե» տեսակի կայնների գործարկման ընթացքում տասներորդ անընդմեջ ձախողումն էր։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zarya - Luna programme chronology 

Կատեգորիա:1965 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Գրեգ Ֆինլի

**Գրեգորի Ֆինլի II** (, ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Ծնողներից գաղտնի» հեռուստասերիալում կատարած Ջեք Փեփսի դերով։

## Կարիերա
Առավել հայտնի է «Ծնողներից գաղտնի» հեռուստասերիալում կատարած Ջեք Փեփսի դերով։ 2010 թվականի փետրվարին լսումներ է անցել Ջեյմս Ֆելիքս ՄաքՔինիի «Հիպոթերմիա» ֆիլմում Սթիվ Քոութ կրտսերի դերի համար։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ
Երրորդ կողմի վճարում

**Երրորդ կողմի վճարում**, վճարման ձև, որտեղ միջնորդը զբաղվում է գնորդի և վաճառողի միջև հաշիվ-ապրանքագրերով և վճարումներով։

## Հեռահաղորդակցություն
Հեռահաղորդակցության մեջ այն կարող է վերաբերել օպերատորի կողմից աջակցվող հեռախոսազանգին, որը սովորաբար զուգակցվում է կենդանի կամ ավտոմատացված հեռախոսային օպերատորի աջակցությամբ։

Այն կարող է վերաբերել նաև ծառայությանը, որը թույլ է տալիս սպառողներին գնումներ կատարել լիազորված առևտրականների, ծառայություններ մատուցողների և հեռահաղորդակցական ընկերությունների միջոցով և գանձել ուղղակիորեն իրենց տեղական հեռախոսի հաշվին՝ որպես այլընտրանքային վճարման տարբերակ։

Երրորդ կողմի վճարումը սպասարկում է մոտ 12 միլիոն տնային տնտեսությունների Միացյալ Նահանգներում և ամեն տարի իրականացնում է հարյուր միլիոնավոր լիազորված գործարքներ սպառողների և ձեռնարկությունների համար։ Մի քանի ձեռնարկություններ, ներառյալ Fortune 500 ընկերությունները, ընտրում են իրենց ծառայությունները ներառել հեռախոսի հաշիվներում՝ նվազեցնելու վարչական կարիքներն ու ծախսերը։

## Տրանսպորտ
Տրանսպորտում երրորդ կողմի վճարումը տրանսպորտային ծախսերի փոխանցումն է այլ անձի, բացի առաքողից կամ ստացողից։

## Խճողվածություն
Խցանումը տեղի է ունենում, երբ երրորդ կողմի հաշիվները կատարվում են հեռախոսներով՝ առանց վճարվող անձի համաձայնության։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վճարումներ
Խուան I Կաստիլացի

**Խուան I Կաստիլացի** (, ), 1379 թվականից Կաստիլիայի և Լեոնի թագավորությունների թագավոր, Էնրիկե II Կաստիլացու և Խուանա դե Վիլենայի որդին։

## Կենսագրություն
Իր կառավարման սկզբում Խուանը բախվեց Կաստիլիայի գահին հավակնելու Լանկաստերի դուքս Ջոնի կողմից քայլերի ձեռնարկմանը, ով ամուսնացած էր Պեդրո Դաժանի դստեր՝ Կոնստանսի հետ։ Ի վերջո, խաղաղություն հաստատվեց. Լանկաստերի դուքս Եկատերինան ամուսնացավ Խուան I-ի որդու՝ ապագա թագավոր Էնրիկե III-ի հետ։

Երկու անգամ կռվել է Պորտուգալիայի հետ։ Առաջին պատերազմն ավարտվեց 1382 թվականին Բադախոսում խաղաղությամբ, որի առաջադրած պայմաններում Խուանը ամուսնացավ Պորտուգալիայի թագավոր Ֆերնանդո I-ի դստեր՝ Բեատրիչեի հետ։

Հաջորդ տարի Ֆերնանդոն մահացավ՝ թագաժառանգ չթողնելով։ Խուանը հավակնում էր Պորտուգալիայի գահին Բեատրիչեի իրավունքով, սակայն Կորտեսները թագավոր ընտրեցին Ֆերնանդոյի ապօրինածին եղբորը՝ Ժոաո I-ին։ Կաստիլիայի թագավորը երկու անգամ ներխուժեց Պորտուգալիա։ 1384 թվականին նրա արշավանքը ավարտվեց Ատոլեյրոսում պարտությամբ, իսկ 1385 թվականի օգոստոսի 14-ին Խուանը պարտություն կրեց Ալջուբարոտայում տեղի ունեցած երկրորդ արշավանքի ժամանակ։

Ներքին քաղաքականության մեջ Խուանը նույնպես ձախողում էր. նա չկարողացավ համարժեք դիմադրել գալիցիայի և բասկ ֆեոդալներին, ինչի արդյունքում նրանք փաստացի չհնազանդվեցին թագին։ Այնուամենայնիվ, Խուան I-ը հանրաճանաչ էր ժողովրդի մեջ, քանի որ նա գեղեցիկ և համակրելի անձնավորություն էր, ով մտածում էր հասարակ ժողովրդի վիճակը մեղմելու մասին։

Որպես ժառանգություն թողել է մի քանի բալլադ։

Մահացել է զբոսանքի ժամանակ ձիուց ընկնելու հետևանքով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Edgar Prestage, Il Portogallo nel medioevo, in Cambridge University Press — Storia del mondo medievale, vol. VII, pp.&nbsp;576–610, Garzanti, 1999
* Rafael Altamira, Spagna, 1412—1516, in Cambridge University Press — Storia del mondo medievale, vol. VII, pp.&nbsp;546–575, Garzanti, 1999
* Guillaume Mollat, I papi di Avignone e il grande scisma, in Cambridge University Press — Storia del mondo medievale, vol. VI, pp.&nbsp;531–568, Garzanti, 1999
* Cecil Roth, Gli ordini monastici, in Cambridge University Press — Storia del mondo medievale, vol. V, pp.&nbsp;245–294, Garzanti, 1999
Կատեգորիա:Կաստիլիայի միապետներ
Կատեգորիա:Լեոնի արքաներ
Կատեգորիա:14-րդ դարի ղեկավարներ
Կատեգորիա:Ձիուց ընկնելու հետևանքով մահացածներ
Ապոլոնիայի հնագիտական թանգարան

**Ապոլոնիայի հնագիտական թանգարան**, հնագիտական թանգարան է, որը տնվում է Ալբանիայի Ֆիեր քաղաքից մոտ 8 կմ (5,0 մղոն) արևմուտք։ Ստեղծվել է 1958թ։ Թանգարանը պարունակում է ցուցանմուշներ, որոնք հայտնաբերվել են մոտակայքում Ապոլոնիայի հնագիտական վայրից և գտնվում են Արդենիցայի վանքին մոտ։

## Պատմություն
Ապոլոնիայում պեղումներ իրականացնելու առաջին փորձերը կատարվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ավստրիացի հնագետների կողմից, ովքեր հիմնականում հայտնաբերել և ուսումնասիրել են քաղաքը շրջապատող պարիսպները։ Համակարգված պեղումները սկսվեցին 1924 թվականին ֆրանսիական հնագիտական առաքելության կողմից՝ ղեկավարված Լեոն Ռեյի կողմից, որը բացահայտեց քաղաքի կենտրոնում գտնվող հուշարձանների համալիրը։ 1920-ականների վերջին և 1930-ականներին Ռեյը ճնշում գործադրեց հնագիտական թանգարան ստեղծելու համար, որտեղ իր թիմը հայտնաբերեց նմուշները, սակայն ֆինանսների բացակայությունը երկարացրեց այն։ Ի վերջո, 1936 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ապոլոնիայի հնագիտական գտածոների հավաքածուն ցուցադրվեց Վալլորայի կառավարության շենքում, որը ռմբակոծությունների և թալանների ենթարկվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Պատերազմից հետո հետագա հնագիտական գտածոները տեսան ևս մեկ արշավ հանրային թանգարանի համար, բայց Ապոլոնիայի տարածքում։ Հնագետներ Ս.Անամալին և Հ.Չեկան հաջողությամբ հավաքել են թանգարանի բացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցները և 1000 քմ տարածքով թանգարանը բացվել է Փոջան գյուղում, հնավայրում, 1958 թ։ Կոմունիստական ժամանակաշրջանում թանգարանը դիտվում էր որպես զգալի հաջողություն։ Թանգարանում ցուցադրվել են ալբանացի հնագետների կողմից 40 տարվա ընթացքում կատարված բազմաթիվ պեղումներ։ Սակայն 1991-ին այն թալանվեց և այնուհետև փակվեց։

Ապոլոնիա ազգային պարկի հնագիտական թանգարանը 20 տարի փակ մնալուց հետո վերաբացվել է 2011 թվականին։ Թանգարանի ավելի քան 688 կարևոր առարկաների հավաքածուն և դրանց մեծ թվով հնագույն մետաղադրամները այն դարձնում են երկրի ամենահարուստ թանգարանների շարքում։ Հնագիտական թանգարանի վերականգնման նախագիծը մեկնարկել է 2008 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 140,000 ԱՄՆ դոլարի ֆինանսավորմամբ։ Թանգարանի հավաքածուն մինչ վերաբացումը պահվում էր Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայի Մշակութային հուշարձանների ինստիտուտում։

## Հավաքածու
Թանգարանը գտնվում է XIV դարի շենքում, որը նախկինում եղել է Սուրբ Մարիամի վանքը։ Այն բացվում է երկակի փայտե դռնով և արևմտյան կողմից մեծ մուտքով։ Թանգարանն ունի 7 տաղավար, պատկերասրահ և 2 սյունասրահ։ Հավաքածուի հիմնական մասը տեղավորված է առաջին հարկում գտնվող 6 սենյակներում՝ համալիրից հյուսիս և արևմուտք։ Արձանների տպավորիչ հավաքածուն գտնվում է արևելյան կողմում գտնվող սյունասրահում, և միջնադարյան ժամանակներից շենքում մնացել են պատմական կարևոր մի շարք որմնանկարներ. դրանք հիմնականում տեղավորված են սեղանատանը։ Պատերին կարելի է գտնել արձանագրությունների և այլ բեկորներ, իսկ թանգարանն ունի նաև միջնադարյան խճանկարների հավաքածու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:14-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ Ալբանիայում
Կատեգորիա:1958 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ
Զաքարիա Գևորգյան

**Զաքարիա Հակոբի Գևորգյան**  (), մանկավարժ, հրատարակիչ։

## Կենսագրություն
1867 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանը։

1868–1878 թվականներին դասավանդել է Թիֆլիսի Մարիամյան օրիորդաց դպրոցում։

1869–1895 թվականներին համալսարանի ընկերների հետ հիմ­նադրել է Թիֆլիսի Գայանյան օրիորդաց դպրոցը, որտեղ դասավանդել է, եղել է նաև տեսուչ (ընդմիջում­ներով)։

1874 թվականին Երևանում բացել է գրավաճառանոց, տպարան, որտեղ տպագրվել են պաշտոնոնական և ոչ պաշտոնական գրություններ, հայտարարություններ, ինչպես նաև հայ գրողների գործեր՝ Էմին Տեր-Գրիգորյանի «Թռչնիկ» (1876 թվականին) բանաստեղծությունների ժողովածուները, Ա. Գուլամիրյանի «Սենեքերիմ թագաւոր հայոց Վասպուրականի» (1878) ուղեգրությունը, Խաչատուր Տեր-Խաչատրյանի «Քնար։ Ժողովրդական երգեր»-ը (1880)։

1880 թվականից տպարանը կոչվել է «Զաքարիա Գևորգյան և ընկերներ»։

Մանկավարժական ձեռնարկների և աշխատությունների հեղինակ։

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Սագո Օգնայան

**Սագո Հակոբի Օգնայան** (), մատենագետ։

## Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է Բեյրութի Հովակիմյան-Մանուկյան վարժարանը, 1978 թվականին՝ Ամերիկյան համալսարանը։

1985–1989 թվականներին աշխատակցել է «Երկաթե շերեփ», «Սփիւռք» (1990 թվականից) պարբերականներին։

Լույս են տեսել Օգնայանի «Մատենագիտութիւն լիբանանեան եւ օտար մամուլի (հայկական նյութեր), 1978» (1980 թվական), «Մատենագիտութիւն «Սփիւռք» շաբաթաթերթի. 1958–1978» (1984), «Մատենագիտութիւն հայկական ժողովրդային շարժումի «Երկաթէ շերեփ» ամսաթերթին (1985–1989)» (1993), «Մատենագիտութիւն «Հասկ» հայագիտական տարեգրքի. 1948–1994» (հատոր 1–7, 1996 թվական), «Մատենագիտութիւն «Փյունիկ» ամսաթերթի (Երևան), 1990–1991» (2002), «Մատենագիտութիւն «Հայկազեան հայագիտական հանդէսի» Ա–Լ հատորներու (1970–2010)» (2010) մատենագիտական աշխատությունները։

Օգնայանի աշխատասիրությամբ հրատարակվել է նաև «Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակ (ԱՍԱԼԱ)» (2015 թվական) վավերագրությունը։
Արայիկ Օհանյան

**Արայիկ Զավենի Օհանյան, Արզօ** (), գրաֆիկ, ծաղրանկարիչ, նկարիչ-ձևավորող։

## Կենսագրություն
1991 թվականին ավարտել է Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանը։

1991 թվականից համագործակցել է «Մեհյան», «Հայ գրող», «Անահիտ», «Վելաս պրինտ», «Տիգրան Մեծ» հրատարակչությունների հետ։

1991–1993 թվականներին աշխատել է «Հայ գրող», 1994–1998 թվականներին՝ «Հայք», 1999 թվականից՝ «Հայկական ժամանակ» թերթերի խմբագրություններում։

2004 թվականից՝ Հայաստանի ծաղրանկարիչների ընկերակցության հիմնադիրներից և փոխնախագահ։

Նկարազարդել և ձևավորել է Ա. Բաղոյանի «Հետո չես գտնի» (1991), Ջ. Արմսթրոնգի «Անմահական ջուր» (1992), Վրեժ Վարդունու «Լուսաթևիկ» (1992) և «Արևի ձնծաղիկը» (1997), Հովհաննես Սարոյանի «Հուշերի կապույտ հովտում» (1995), Ս. Հովհաննիսյանի «Գաղտնիքն էլ է... կին» (1997), Սերգեյ Գալոյանի «Սայթաքում գլաքարի վրայով» (2004), Արկադի Ավերչենկոյի և Միխայիլ Զոշչենկոյի «Ծիծաղի արքաները» (2004, ժող.), Արշալույս Ղազինյանի «XX դարի հարյուր նշանավոր հայերը» (ռուսերեն, 2006), Գ. Գարունի «Իմ Շաղատ» (2014) և այլ գրքեր։

## Ծանոթագրություններ