Ֆելիքս Վերդեր

**Ֆելիքս Վերդեր** ( ), գերմանա-հրեական ծագման ավստրիալացի կոմպոզիտոր, երաժշտագետ և ուսուցիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ծագումով Լյուբլինից, բեռլինյան սինագոգներից մեկի երգիչ Բոազ Բիշոֆսերդերի (1885-1946) ընտանիքում։ 1933 թվականին նացիստների իշխանության գալուց և հրեաների հանդեպ հալածանքներ սկսելուց հետո Բիշոֆսվերդերի ընտանիքը լքել է Գերմանիան և բնակություն հաստատել Լոնդոնում, որտեղ Բիշոֆսվերդերը շարունակել է աշխատել որպես սինագոգի երգիչ։ Ավագ որդի Ֆելիքսն օգնում էր նրան՝ նոտաներ արտագրելով, միաժամանակ ուսումնասիրելով ճարտարապետություն և արվեստի պատմություն։ 1940 թվականին, սակայն, Բիշոֆսվերդերը ձերբակալվել է որպես «անցանկալի օտարերկրացի» և արտաքսվել է Ավստրալիա. 18-ամյա Ֆելիքսը կամավոր կերպով հետևել է նրան, մինչդեռ Բիշոֆսվերդերի երկրորդ կինը կրտսեր որդու հետ ստիպված էր մնալ Լոնդոնում և իր ամուսնուն միանալու հնարավորություն է ունեցել միայն 1944 թվականին։

1940-1943 թվականներին Ֆելիքս Վերդերն իր հոր հետ գտնվել է Վիկտորիա նահանգի (Ավստրալիա) ներկալյալների ճամբարում։ Այնուհետև կամավոր անդամակցել է ավստրալիական բանակին։ Միևնույն ժամանակ ամուսնացել է գրող Ջուդ Ուոթենի քրոջ` Մենե Ուոթոնի հետ։ 1946 թվականին՝ իր հոր մահից հետո, նա ստացել է Ավստրալիայի քաղաքացիություն և զորացրվել է բանակից։ 1960-1977 թվականներին աշխատել է որպես կրկնուսույց, երաժշտության ուսուցիչ։ 1960-1977 թվականներին մելբուրնյան *«The Age»* թերթում աշխատել է որպես երաժշտական քննադատ։

Հիմնադրել է *«Australia Felix»* կամերային նվագախումբը, որի հետ նա կատարել է *Նոր երաժշտություն* և ավստրալիական ավանգարդի ստեղծագործություններ։ Շրջագայել է Եվրոպայում։

## Ստեղծագործություն
Որպես կոմպոզիտոր՝ առաջնելույթն ունեցել է 1943 թվականին՝ մնալով ինքնուս։ Նրա ստեղծագործական ուղենիշներն էին Բելա Բարտոկը, Առնոլդ Շյոնբերգը, Պոուլ Հինդեմիթը։ 1948 թվականին Շիմոն Գոլդբերգը ցույց է տվել Վերդերի ստեղծագործությունները Յուջին Հուսենսին, ում ղեկավարությամբ էլ կայացել է «Բալետոմանիա» սիմֆոնիկ պոեմի պրեմիերան։ 1957 թվականին Վերդերի երաժշտությունը վերադարձել է Եվրոպա, Փարիզում հնչել է նրա Չորրորդ Լարային քառյակը։ 1965 թվականին լարային նվագարանների համար գրված էլեգիան կատարվել է Լոնդոնի Սիդնեյի սիմֆոնիկ նվագախմբի կողմից։ 1960-ական թվականների ստեղծագործությունները, հատկապես Երրորդ սիմֆոնիան, համարվում են կոմպոզիտորական անհատական ոճի սկիզբ։ 1960-ական թվականներից մինչև 1970-ականների սկիզբը Վերդերը գրել է յոթ օպերա, որոնք որոշակի ժողովրդականություն էին վայելում։ Վերդերի՝ էլեկտրոնային երաժշտության ոլորտում փորձերը` սկսած 1970-ական թվականներից, բարձր են գնահատվել 2007 թվականին՝ որպես թվային ալբոմ վերաթողարկվելուց հետո։

## Օպերա
* *Kisses for a Quid* (1961)
* *The General* (1966)
* *Agamemnon* (1967)
* *The Affair* (1969)
* *Private* (1969)
* *The Vicious Square* (1971)
* *The Conversion* (1973)

## Սկավառակագրություն
* 1973՝ *LP Felix Werder’s Banker, Discovery Stereos GYS 001 (Greg Young Production)*
* 1974՝ *LP Music by Felix Werder, Volume 2, Mopoke GYS 002 (Greg Young Production)*
* 1977՝ *LP Agamemnon*
* 1970-ական թվականներ՝ *LP Requiem*
* 1992՝ *CD Machine Messages, ACMA Vol 1*
* 2007՝ *CD The Tempest/Electronic Music*

## Պարգևներ
* 1975՝ Ավստրիալիայի շքանշան
* 1986՝ Դոն Բենքսի երաժշտական մրցանակ (*Don Banks Music Award*)
* 1988՝ *Johann-Wenzel-Stamitz-Preis*
* 1991՝ Սըր Զելման Քոուենի մեդալ (*Sir Zelman Cowen Medal*)
* 2002՝ Մելբուռնի համալսարանի պատվավոր դոկտոր
* 2004՝ Դասական երաժշտության մրցանակ 2004 (*Classical Music Award*, Ավստրալիայի երաժշտության զարգացման գործում երկար տարիներ ունեցած ավանդի համար)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտական քննադատներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ