Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շտաբ

**Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շտաբ** (, համառոտագրած՝ **Ставка ВГК**, **СВГК**), բարձրագույն զինվորական ղեկավարման արտակարգ մարմին, որը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին իրականացրել է խորհրդային զինված ուժերի ռազմավարական կառավարումը:

## Պատմություն
1941 թվականի հունիսի 23-ին Կարմիր բանակի գլխավոր զինվորական խորհուրդը լուծարվեց և այդ նույն օրն իսկ ԽՍՀՄ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի և ԽՍՀՄ կոմկուսի Կենտրոնական կոմիտեի № 825 որոշմամբ ստեղծվեց ԽՍՀՄ զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարության շտաբը, որի կազմում ընդգրկվեցին Սեմյոն Տիմոշենկոն (նախագահ), Գեորգի Ժուկովը, Իոսիֆ Ստալինը, Վյաչեսլավ Մոլոտովը, Կլիմենտ Վորոշիլովը, Սեմյոն Բուդյոնին, Նիկոլայ Կուզնեցովը:

Գլխավոր հրամանատարության շտաբի՝ հունիսին կայացած առաջին նիստերին Ստալինը չմասնակցեց:

Պաշտպանության պետական կոմիտեի 1941 թվականի հուլիսի 10-ի որոշմամբ, հաշվի առնելով զորքերի ուղղությունների (հյուսիսարևմտյան, արևմտյան և հարավարևմտյան) գլխավոր հրամանատարությունների ստեղծումը, գլխհրամշտաբը վերափոխվեց *գերագույն հրամանատարության շտաբ*ի, որի կազմում ընդգրկվեց նաև Բորիս Շապոշնիկովը, իսկ նախագահ դարձավ Ստալինը:

1941 թվականի օգոստոսի 8-ին վերանվանվեց *գերագույն գլխավոր հրամանատարության շտաբ* (Ставка верховного главнокомандования (СВГК) ԳԳՀՇ):

Պաշտպանության պետական կոմիտեի 1945 թվականի փետրվարի 17-ի որոշմամբ սահմանվեց գերագույն գլխավոր հրամանատարության շտաբի հետևյալ կազմը. Ի. Վ. Ստալին (գերագույն գլխավոր հրամանատար), Գ. Կ. Ժուկով (ԽՍՀՄ պաշտպանության ժողկոմի տեղակալ), Ա. Մ. Վասիլևսկի (ԽՍՀՄ պաշտպանության ժողկոմի տեղակալ), Ա. Ի. Անտոնով, Ն. Ա. Բուլգանին, Ն. Գ. Կուզնեցով:

ԳԳՀՇ-ն իր գործառույթներն իրականացնում էր պաշտպանության պետական կոմիտեի ղեկավարությամբ:

[280px|мини|[Городская усадьба Докучаева — Солдатёнкова]]
Պատերազմի ողջ ընթացքում ԳԳՀՇ-ն չլքեց Մոսկվան: Շաբի անդամները հավաքվում էին Ստալինի կրեմլյան աշխատասենյակում, բայց երբ սկսվեցին Մոսկվայի ռմբակոծումները, շտաբը տեղափոխվեց Մյասնիցկայա (նախկինում՝ Կիրովի) փողոցի թիվ 37 հասցե (Դոկուչաև-Սոլդատյոնկովի քաղաքային դաստակերտը), որն ուներ հուսալի աշխատասենյակ և կապ: Ռմբակոծությունների ժամանակ աշխատանքը շարունակում էին մետրոյի կաարան, որտեղ նախօրոք պատրաստվել էր զինված ուժերի կառավարման ստորգետնյա ռազմավարական կենտրոն:

1945 թվականի հոկտեմբերին Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շտաբը լուծարվեց:

## Կազմը

## Կազմավորումներ
* Պարտիզանական շարժման կենտրոնական շտաբ (ՊՇԿՇ)՝ գերագույն գլխավոր հրամանատարության շտաբին առընթեր / Центральный штаб партизанского движения (ЦШПД)՝ при Ставке верховного главнокомандования.
* Կարմիր բանակի ռեակտիվ հրետանու կազմավորումներ (1941—1945) / Формирования реактивной артиллерии (ГМЧ), 1941 թ. սեպտեմբերի 8-ից մինչև 1943 թ. ապրիլի 24-ը
* ԽՍՀՄ-ի հեռահար գործողության ավիացիա / Авиация дальнего действия СССР
* Գվարդիական բանակներ / Гвардейские армии

## ԳԳՀՇ-ի հանրահայտ հրամաններ
* Приказ СВГК № 270 от 16 августа 1941 года «Об ответственности военнослужащих за сдачу в плен и оставление врагу оружия».
* Приказ СВГК № 0428 от 17 ноября 1941 года «Разрушать и сжигать до тла все населённые пункты в тылу немецких войск …»

## Հասցեները
* Ստալինի կրեմլյան աշխատասենյակ
* պատերազմի առաջին օրերից մինչև 1941 թվականի ավարտը — Մյասնիցկայա (նախկինում՝ Կիրովի) փողոցի թիվ 37 հասցե (Դոկուչաև-Սոլդատյոնկովի քաղաքային դաստակերտը), որտեղ հետագայում գտնվել է ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարի ընդունարանը, ավելի ուշ՝ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարի ընդունարանը)
* 1942 թվականից — Կրեմլ

:

## Տես նաև
* Գերագույն գլխավոր հրամանատար
* Գերագույն գլխավոր հրամանատարի շտաբ (Առաջին համաշխարհային պատերազմ)
* Հրաման № 270
* Հրաման № 227

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Александров А. А.* Битва ставок: Великое противостояние 1941—1945. — М.: Вече, 2003. — 509 с.
* *Василевский А. М.* Дело всей жизни. 4-е изд. — М.: Политиздат, 1983.
* 
* *Горьков Ю. А.* И. В. Сталин и Ставка ВГК // Военно-исторический журнал. — 1995. — № 3. — С.20—25.
* *Горьков Ю. А.* К истории создания Госкомитета Обороны и Ставки Верховного Главнокомандования. По новым архивным материалам // «Новая и новейшая история». — 1999. — № 4. — С.17—34.
* *Горьков Ю. А.* Кремль. Ставка. Генштаб. — Тверь: РИФ ЛТД, 1995. — 384 с.
* 
* 

### Փաստաթղթեր
* «О создании Ставки Главного Командования Вооружённых Сил СССР.»
* «О преобразовании ставки Главного Командования и создании Главных Командований Северо-Западного, Западного и Юго-Западного направлений.»

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:1941 հիմնադրումներ ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ զինված ուժեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ռազմական պատմություն
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ռազմական պատմություն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ
Կատեգորիա:Հրամանատարություն և կառավարում
Կատեգորիա:Պետական մարմիններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռազմական պատմություն