Հայ ավետարանական առաջին եկեղեցի

**Հայ ավետարանական առաջին եկեղեցի**, կրոնական կառույց Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։ Պատկանում է Մերձավոր Արևելքի հայ ավետարանական եկեղեցիների միությանը։ Համակարգում է քաղաքում բնակվող ավետարանական լիբանանահայության հոգևոր կյանքը։ Հանդիսանում է քաղաքի հայկական ավետարանական երկու եկեղեցիներից մեկը՝ Աշրաֆիեի եկեղեցու հետ։

## Նկարագրություն
Հիմնադրվել է Լիբանանում հայ ավետարանականների կողմից 1922 թվականի փետրվարին: Այն գտնվում է Բեյրութի կենտրոնում, Մեքսիկ փողոցում, Քանթարի: Ծառայում է հայ համայնքին` մատուցելով ժամերգություններ և 1943 թվականից աջակցում է Եփրեմ և Մարթա Ֆիլիպոսյան քոլեջին: Նրա ներկայիս հովիվն է վերապատվելի Ժիրայր Ղազարյանը:

## Պատմություն
Բազմաթիվ հայ ավետարանականներ, ովքեր 1914-1918 թվականներին հաստատվել էին Բեյրութում, ժամերգություններ են կատարել Պրեսբիտերական առաքելության Դեյլի հիշատակի սրահում։ 1922 թվականի փետրվարին ընտրվեց Եկեղեցու վարչություն՝ դառնալով եկեղեցու հիմնադրման առաջին քայլը։ 1922-1926 թվականներին մեծ թվով հայ փախստականներ, որոնք փրկվել էին Հայոց ցեղասպանությունից, հաստատվեցին Բեյրութում և բնակվեցին քաղաքի ծայրամասերում՝ ծայրահեղ վատ պայմաններում: Այն ժամանակ ավետարանականների թիվը հասնում էր 2000-ի, իսկ հաղորդակիցների թիվը՝ 670-ի։ Որոշ ժամանակ Հայ Ավետարանական Առաջին Եկեղեցի անունով երկու եկեղեցի էր գործում՝ մեկը Արևելյան Բեյրութում և մեկը՝ Արևմտյան Բեյրութում։ 1926 թվականին այս երկու եկեղեցիները սկսեցին գործել միմյանցից անկախ, իսկ Բեյրութի ծայրամասում գործող եկեղեցին հետագայում տեղափոխվեց Աշրաֆիե թաղամաս։ Առաջին Հայ Ավետարանական եկեղեցին ուներ 103 ընտանիք (ընդհանուրը՝ 488 անհատ) և 150 հաղորդակից անդամներ։ Մինչև 1949 թվականը նրանք իրենց ծառայությունները մատուցել են տարբեր վայրերում։ Այդ թվականին եկեղեցին սեփականություն է գնել Մեքսիկ փողոցում, իսկ սրբավայրի կառուցումը տևել է մոտ 10 տարի։

## Ժամանակագրություն
ձախից|մինի|Խաչը եկեղեցու ներսում
* 19-րդ դարի սկիզբ. հայ ընտանիքները հաստատվում են Բեյրութում
* 1848 Բեյրութի արաբական ավետարանական եկեղեցու 27 անդամներից 5-ը հայ են.
* 1914-1918 Դեյլի հիշատակի սրահում տեղի են ունենում ժամերգություններ
* 1922 Փետրվար. Դոկտոր Հ.Սալիբյանը, հովիվ Պ.Գայձագյանը, Ս.Քըրքիաշարյանը և Լ.Սալիբյանը ընտրվում են եկեղեցու վարչությունը ձևավորելու համար։
* 1922 Փետրվար 19. Ենովք քահանայ Հատիտեան կը դառնայ հոգեւոր հովիւ
* 1922 հուլիս. եկեղեցին ընտրում է իր 2 սարկավագներին՝ տիար Մինաս Ֆարաջյանին և Տիգրան Գյուլեսերյանին։
* 1922 հոկտեմբեր. բացվում է դպրոցը
* 1922-1926 երկու եկեղեցիներ գործում են Առաջին Հայ Ավետարանական Եկեղեցի անունով
* 1925. Ստեղծվում է Քրիստոնեական ջանասիրություն Երիտասարդ-Մեծահասակների ասոցիացիան, որի ղեկավարն է վերապատվելի Ս. Մանուկեանը
* 1926. Երկու եկեղեցիները բաժանվում են
* 1927. Ենովք վարդապետ Գէուկգէուզեան դառնում է հոգևոր հովիվ
## Հոգևոր հովիվներ
* Եկեղեցուն ծառայած հովիվներն են.

* Ենովք վարդապետ Հատիտեան (1922-1926)
* Ենովք վարդապետ Գուեքգէզեան (1927-1946)
* Կարապետ վարդապետ Թիլկեան (1946-1967)
* Ռոբերտ քահանա Սարգսյան (օգնական 1967-1970 թթ.)
* Սողոմոն վարդապետ Նույջուկեան (1967-1974)
* Արդաշէս վարդապետ Քերպապեան (1974-1976)
* Մանուէլ քահանայ Ճինպաշեան (1978-1979)
* Յովհաննէս քահանայ Կարճեան (1979-1988, 1991-1995)
* Յակոբ քահանայ Սաղերեան (1988-1991)
* Յովհաննէս քահանայ Սեւաճեան (1995-2005)
* Յակոբ քահանայ Սարգիսեան (2007-2010)
* Հրայր քահանայ Չոլաքեան (2011-2021)
* Հովիվ Ժիրայր Ղազարյան (2021-...)

## Երիտասարդական խմբեր և ասոցիացիաներ
Առաջին Հայ Ավետարանական Եկեղեցին իր հիմնադրումից ի վեր ունեցել է Տիկնանց միություն, Երիտասարդական խմբեր կրտսերների և ավագների համար, ինչպես նաև կիրակնօրյա դպրոց: Վերջին տարիներին առաջացել է երկու նոր խումբ՝ երիտասարդ զույգերի խումբը, որը հավաքվում է 2 ամիսը մեկ և կազմակերպում միջոցառումներ։ Հայ Ավետարանական Մշակութային Միությունը (ՀԱԵԱ) հիմնադրվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, Հայ Ավետարանական Առաջին եկեղեցու մի խումբ երիտասարդների կողմից՝ ի պատասխան կազմակերպված մշակութային, սոցիալական, սպորտային, քաղաքական և աշխատանքի հետ կապված սղության։ գործունեությունը Հայ Ավետարանական Առաջին Եկեղեցու համայնքում։ Հիմնադիր անդամներն էին` Լիւտէր Արթինեան, Շուշան Արթինեան, Արա Քոջատելեան, Ռոզի Սաիլեան եւ Արմէն Վայճեան։

Եկեղեցինն գործում է պաշտոնապես՝ Հայ Ավետարանական Առաջին եկեղեցու հովանու ներքո և նրա տարածքում։ Այն ունի իր սահմանադրությունը և կանոնադրությունը, ինչպես նաև իր լոգոն և կարգախոսը. «Լինել՝ համարձակվել է, համարձակվելը՝ լինել»: AECA-ն պարբերաբար հանդիպում է ընտրված թեմաների շուրջ քննարկումների համար: Այն նաև կազմակերպում է հանրային միջոցառումներ, ինչպիսիք են հանրային քննարկումները, սպորտային միջոցառումները, հավաքները և այլն: Տարեկան երկու անգամ հրապարակում է իր «Tertig» Արխիվացված 2013-04-14 archive.today տեղեկագրում՝ հաղորդում է նորություններ, որոնք վերաբերում են հայ ավետարանական համայնքին և հարցազրույցներ են անցկացնում հայտնի գործիչների հետ, ովքեր ավետարանական են, դաստիարակվել են Ավետարանական մթնոլորտում կամ ծառայում են Ավետարանական համայնքին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:լիբանանահայ ավետարանական վանքեր և եկեղեցիներ