Մոլչադի գետտո

**Մոլչադի գետտո** (1941 թվականի հուլիս - 1942 թվական հուլիսի 18), հրեական գետտո, Բելառուսի Բրեստի մարզի Բարանովիչի շրջանի Մոլչադ գյուղի և հարակից բնակավայրերի հրեաների հարկադիր վերաբնակեցման վայր՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նացիստական Գերմանիայի զորքերի կողմից Բելառուսի տարածքի օկուպացիայի ընթացքում հրեաների հետապնդման և ոչնչացման գործընթացում։

## Մոլչադի օկուպացիա և գետտոյի ստեղծում
Պատերազմից առաջ Մոլչադ գյուղում (Մոլչադի գյուղական խորհուրդ) ապրում էր 1 020 հրեա։ 

Գյուղը գրավվել է գերմանական զորքերի կողմից 1941 թվականի հունիսին և մնացել նրանց տիրապետության տակ  մինչև 1944 թվականի հուլիսը։ 

1941 թվականի հուլիսին գերմանացիները, իրականացնելով հրեաների ոչնչացման հիտլերյան ծրագիրը, Մոլչադի հրեաներին և մոտակա գյուղերից քշել են գետտո։

## Մոլչադի գետտո
1942 թվականի մայիսին հրեաներին ստիպել են փոս փորել «Պոպովսկիե լեռներում»։  1942 թվականի հուլիսի 15-ի գիշերը նացիստներն ու ոստիկանները 100-120 հոգանոց խմբերով հավաքել են հրեաներին և տարել փոսի մոտ, մերկացրել և գնդակահարել։ 

Զոսի Շմիլովիչի 4-ամյա դստերը գերմանացիները գնդակահարել են փողոցում, քանի որ նա չէր հասցնում գնալ մյուսների հետևից։  Իոսիֆ Սինյավսկուն կնոջ և երկու երեխաների հետ գտել են ձեղնահարկում և տեղում սպանել, հենց անկողնում գնդակահարել են հիվանդ Խաիմ Մենդելևիչին։ 1942 թվականի հուլիսի 15-ին գնդակահարել են բուժակ Բոչկոյի ընտանիքին, իսկ նրա երկու դուստրերին բռնաբարել են, ապա սպանել։ 

Դրանից հետո գերմանացիները հայտարարել են, որ մնացած բոլոր հրեաներին երաշխավորում են կյանք և աշխատանք, եթե նրանք տեղափոխվեն գետտո։  Բառացիորեն 10 օր անց տեղի է ունեցել հերթական «ակցիան» (նացիստները նման էվֆեմիզմով էին անվանում իրենց կազմակերպած զանգվածային սպանությունները)։  1942 թվականի հուլիսի 15-ից 18-ը Մոլչադից և հարակից բնակավայրերից 3665 մարդ գնդակահարվել է «Պոպովսկիե Գորի» վայրում, որոնց թվում գրեթե բոլորը հրեաներ էին, ինչպես նաև 50 բելառուսներ և 5 կամ 15 ռազմագերիներ։

Սպանությունների կազմակերպիչներն ու իրականացնողներն էին՝ Բարանովիչի և Բարանովիչի շրջանը գեբիտսկոմիսարի տեղակալ, ՍՍ զորքերի ղեկավար (նույն անձը) Կրամֆը, ՍՍ զորքերի լեյտենանտ Մոնջեկը և այլք։  Պատժիչները Մոլչադ են եկել նաև Բարանովիչիի մարզի այլ շրջաններից։ 

Նույն թվականին, ավելի ուշ, Մոլչադում զանգվածային ոչնչացման հերթական ակցիայի ժամանակ, գետտոյի ավելի քան 200 բանտարկյալներ սպանվել են և թաղվել «Պոպովսկիե լեռներ» վայրում, որոնք աշխատում էին տորֆային ձեռնարկությունում։

## Հիշատակ
280 px|thumb|right|Հրեաների նախկին հուշարձանը Մոլչադում․ 2012 թվականի հուլիսին քանդվել և տեղում տեղադրվել է նորը
280 px|thumb|right|Նացիստների կողմից ոչնչացված հրեական համայնքների խորհրդանշական հուշարձանը Մոլչադում և Հոլոնի գերեզմանատանը
1977 թվականին Մոլչադում տեղադրվել է «Ֆաշիստների ձեռքով զոհված խորհրդային քաղաքացիների» հուշարձանը։ 

2000-ական թվականներին հրեաների ցեղասպանության զոհերին նվիրված նոր հուշարձանի վրա բելառուսերեն, անգլերեն և եբրայերեն լեզուներով գրվել են հետևյալ բառերը՝ «Այստեղ 1942 թվականին դաժանորեն խոշտանգվել են տեղացի 3600 հրեաներ»։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
**Գրքեր և հոդվածներ**
* 
* 
* 
* Холокост на территории СССР. Энциклопедия / Гл. ред. И. А. Альтман. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: РОССПЭН, 2011. — 1143 с. — ISBN 978-5-8243-1463-2.
* Смиловицкий Л. Л. Катастрофа евреев в Белоруссии, 1941—1944. — Тель-Авив: Библиотека Матвея Черного, 2000. — С. 187-188. — 432 с. — ISBN 9789657094242.
* Адамушко В. И., Бирюкова О. В., Крюк В. П., Кудрякова Г. А. Справочник о местах принудительного содержания гражданского населения на оккупированной территории Беларуси 1941—1944. — Минск: Национальный архив Республики Беларусь, Государственный комитет по архивам и делопроизводству Республики Беларусь, 2001. — 158 с. — 2000 экз. — ISBN 985-6372-19-4.
* Молчадь  // Российская еврейская энциклопедия / Главный редактор Г. Г. Брановер. — Москва: Российская академия естественных наук, Российско-израильский знциклопедический центр «ЭПОС».
* Свидетельствуют палачи. Уничтожение евреев на оккупированной территории Беларуси в 1941—1944 гг. / Составители В. И. Адамушко, И. П. Герасимова, В. Д. Селеменев. — 2-е издание. — Минск: НАРБ, 2010. — 199 с. — ISBN 978-985-6372-67-7.

**Լրացուցիչ գրականություն**
* 

Կատեգորիա:Հոլոքոստը Բելառուսում