open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բահրամ Հոսեյնի Մոթլաղ

**Բահրամ Հոսեյնի Մոթլաղ** (, ), իրանի զինվորական սպա Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսում (ԻՀՊԿ): ԻՀՊԿ-ում զբաղեցրել է տարբեր հրամանատարական պաշտոններ, այդ թվում՝ 2009-2011 թվականներին Թեհրանի նահանգում գտնվող Սեյեդ ալ-Շոհադա կորպուսի հրամանատար, որի ընթացքում ստորաբաժանումը մասնակցել է 2009 թվականի նախագահական ընտրություններից հետո բողոքի ցույցերի ճնշմանը: Մոթլաղը 2011 թվականին եղել է Եվրամիության պատժամիջոցների տակ՝ մարդու իրավունքների խախտումների մեջ իր դերի համար: Ավելի ուշ պաշտոններ է զբաղեցրել Զինված ուժերի գլխավոր շտաբում ռազմական կրթության և գործողությունների պլանավորման ոլորտներում: Զոհվել է 2026 թվականին Իրանի վրա Իսրայելի և ԱՄՆ-ի կողմից իրականացված հարվածների ժամանակ:

## Կարիեա
Մոթլաղը միացել է ԻՀՊԿ-ին Իրան-Իրաք պատերազմի (1980-1988 թվականներ) ժամանակ։ 2009-2011 թվականներին հրամանատարել է ԻՀՊԿ-ի Սեյեդ ալ-Շոհադա կորպուսը Թեհրանի նահանգում։ Կորպուսը մասնակցել է 2009 թվականի Իրանի նախագահական ընտրությունների արդյունքների դեմ ցույցերի ճնշմանը։ Մոթլաղը 2011 թվականին հրապարակավ հայտարարել է, որ կորպուսը «հիմնական դեր» է խաղացել անկարգությունները ճնշելու գործում։

2011-2014 թվականներին Մոթլաղը հրամանատարել է Իմամ Հասան Ալբորզի կորպուսը։ Այնուհետև ծառայել է որպես Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատարական և շտաբային համալսարանի հրամանատար 2014-2020 թվականներին։ 2020-2021 թվականներին եղել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի անվտանգության և իրավապահ գործողությունների պլանավորման վարչության պետ։ 2021-2024 թվականներին ղեկավարել է Գլխավոր շտաբի գործողությունների վարչությունը։ Եղել է Իմամ Հոսեյնի համալսարանի դասախոսական կազմի անդամ։

## Պատժամիջոցներ
2011 թվականի ապրիլի 12-ին Եվրամիությունը պատժամիջոցներ է կիրառել Մոթլաղի նկատմամբ՝ հղում անելով նրա «Սեյեդ ալ-Շոհադա» կորպուսի հրամանատարությանը և 2009 թվականի բողոքի ցույցերի ճնշման կազմակերպմանը մասնակցությանը։ Պատժամիջոցները ներառել են ԵՄ երկրներ ճանապարհորդելու արգելք և ակտիվների սառեցում։

## Սպանություն
Մոթլաղը սպանվել է 2026 թվականի փետրվարի 28-ին՝ Իրանի դեմ Իսրայելի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների իրականացրած հարվածների ժամանակ, որոնք ուղղված են եղել Թեհրանում գտնվող ռազմական հրամանատարական ենթակառուցվածքների դեմ։ Այդ ժամանակ նա զբաղեցրել է Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի գործողությունների պլանավորման վարչության պետի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանցի գեներալներ
Իրանի հակամարտության ժամանակ սպանված իրանցի պաշտոնյաների ցանկ (2026)

Ստորև ներկայացված է հակամարտության ընթացքում սպանված իրանցի պաշտոնյաների հաստատված ցանկը։ Լրացուցիչ տեղեկությունները մատնանշում են, որ սպանվել են նաև Իրանի հետախուզության նախարարության չորս անհայտ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, ինչը համալրում է սպանված պաշտոնյաների ընդհանուր թիվը, որը գնահատվում է շուրջ 40։

## Հաստատված

## Ազդեցություն
Նոր Գերագույն առաջնորդի ընտրություններից առաջ նշանակվել է ժամանակավոր ղեկավարության խորհուրդ։ Իրանի պետական լրատվամիջոցներ հայտարարել են 40-օրյա սուգ և 7-օրյա պետական տոներ։ Միջազգային դիտորդները, ինչպիսիք են Ֆրանսիան, Ռուսաստանը և Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունը, հայտարարել են, որ հնարավոր է ռեժիմի փլուզում կամ մարտերի սրում։ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պաշտոնյաները գործողությունը նկարագրել են որպես քայլ դեպի իշխանափոխություն, մինչդեռ Իրանը հայտարարել է, որ պատասխան հարված կհասցնի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2026 Իրանում
Կատեգորիա:2026 մահեր
Վենդի Գեբաուեր

**Վենդի Գեբաուեր Պալադինո** (, ), ամերիկացի ֆուտբոլիստուհի, հարձակվող: Աշխարհի չեմպիոն (1991) ազգային հավաքականի կազմում։

## Կարիերա
Վենդի Գեբաուերը մեծացել է Ռեստոնում (Վիրջինիա), և սկսել է ֆուտբոլ խաղալ վեց տարեկանում։
### Ակումբային կարիերա
Ֆուտբոլում իր նորամուտը նշել է 1986 թվականին իր համալսարանի «Նորթ Կարոլինա Թար Հիլզ» կանանց ֆուտբոլային ակումբում, որի թիմում հանդես է եկել մինչև 1989 թվականը։ 

1998 թվականից խաղացել է «Ռոլի Ուինգզ» թիմում, իսկ 1999 թվականին անցկացրել է մեկ հանդիպում «Ռոլի Էքսպրեսի» կազմում։ Պրոֆեսիոնալ ակումբային կարիերան ավարտել է 2000 թվականին։ 

### Կարիերան հավաքականում
1987 թվականին իր նորամուտը նշել է ԱՄՆ-ի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։  1991 թվականին եղել է Չինաստանում կայացած կանանց ֆուտբոլի աշխարհի առաջին առաջնությունում ոսկե մեդալ նվաճած թիմի կազմում։ 

Ընդհանուր առմամբ հավաքականի կազմում մասնակցել է 26 հանդիպման՝ դառնալով 10 գոլի հեղինակ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Virginia-DC Soccer Hall of Fame profile 

Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Էմի Գրիֆին

**Էմի Գրիֆին** (, , ծննդյան ազգանունը՝ *Օլման* (), ամերիկացի ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային մարզիչ, որ հանդես է եկել դարպասապահի դիրքում։  Աշխարհի չեմպիոն (1991) ազգային հավաքականի կազմում։

## Կարիերա
### Ուսանողական կարիերա
Ֆուտբոլում իր նորամուտը նշել է 1984 թվականին «ՅՈՒՍՖ Նայթս» կանանց համալսարանական ֆուտբոլային ակումբում, որի թիմում հանդես է եկել երեք տարի։

### Կարիերան հավաքականում
1987 թվականին նշել է իր նորամուտը ԱՄՆ-ի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։  1991 թվականին եղել է Չինաստանում անցկացված կանանց աշխարհի առաջին առաջնությունում ոսկե մեդալներ նվաճած ազգային թիմի կազմում։

### Մարզչական կարիերա
Դեռևս խաղային կարիերայի տարիներին Գրիֆինը սկսել է աշխատել որպես իր նախկին համալսարանական «ՅՈՒՍՖ Նայթս» ակումբի գլխավոր մարզչի օգնական, իսկ երկու մրցաշրջան անց աշխատանքի է անցել «Սանտա Կլարա Բրոնկոսի» մարզչական շտաբում: 1991 թվականին հրավիրվել է աշխատանքի «Սան Դիեգո Տորոս» ակումբի շտաբում, իսկ արդեն մրցաշրջանից հետո դարձել Է «Նյու Մեքսիկո Լոբոս» համալսարանական թիմի գլխավոր մարզիչը։ 1996 թվականից ութ մրցաշրջան եղել է «Վաշինգտոն Հասկիս» թիմի մարզչի օգնական, այնուհետև մի քանի տարի աշխատել է ԱՄՆ-ի կանանց երիտասարդական հավաքականների մարզչական շտաբներում։

## Անձնական կյանք
Գրիֆինն իր ամուսնու՝ Ջեքի և երկու որդիների հետ ապրում է Սիեթլում (Վաշինգտոն)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Head Coach: Amy Griffin

Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ
Հայաստանը Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2022-ում

**Հայաստանը 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում**, 2022 թվականի փետրվարի 4-ից 20-ը Չինաստանի Պեկին քաղաքում տեղի ունեցած ձմեռային օլիմպիական խաղերում Հայաստանի մասնակցություն։

Հայաստանի հավաքականը բաղկացած է եղել վեց մարզիկից (յուրաքանչյուր սեռի համար երեքը), ովքեր մրցել են երեք մարզաձևերում։ Սա կրկնապատկել է թիմի չափը 2018 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի համեմատ։ Թինա Կարապետյանը և Միքայել Միքայելյանը երկրի դրոշակակիրներն են եղել բացման արարողության ժամանակ։ Փակման արարողության ժամանակ կամավորն է կատարել դրոշակակրի դերը։

## Մարզիկներ
Ստորև ներկայացված է խաղերին մասնակցած մարզիկների թվի ցանկը՝ ըստ մարզաձևերի, առարկաների։

## Ալպյան դահուկավազք
Բավարարելով որակավորման հիմնական չափանիշները՝ Հայաստանը որակավորել է մեկ տղամարդ լեռնադահուկորդով։

## Դահուկավազք
Հայաստանը որակավորել է մեկ տղամարդ և երկու կին դահուկորդների։

;Հեռավորություն

;Սպրինտ

## Գեղասահք
2021 թվականի սեպտեմբերին, Գերմանիայի Օբերստդորֆ քաղաքում կայացած «Նեբելհորնի գավաթ 2021» (**) մրցաշարում, Հայաստանը նվաճել է իր տեղը սառցե պարերի մրցումներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2022 Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանը Ձմեռային օլիմպիական խաղերում
Letsrecycle.com

**letsrecycle.com**, Մեծ Բրիտանիայում գործող կայք, հաղորդում է թափոնների կառավարման և վերամշակման ոլորտներին վերաբերող նորություններ և տեղեկատվություն։ Կայքը հրապարակում է ամենօրյա նորություններ, Մեծ Բրիտանիայի թափոնների արդյունաբերության ոլորտի նորությունների հիմնական մատակարարներից մեկն է:

## Նկարագրություն
Letsrecycle-ը տրամադրում է վերամշակվող նյութերի, այդ թվում՝ թղթի թափոնների, մետաղի ջարդոնի, պլաստմասսայի, ապակու, օրգանական նյութերի և փայտի գների վերաբերյալ լայնածավալ տեղեկատվություն։ Այն Միացյալ Թագավորության միակ անկախ մասնագիտացված կայքն է այն բիզնեսների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և համայնքային խմբերի համար, որոնք ներգրավված են թափոնների վերամշակման և կառավարման ոլորտում։

## Գործունեություն
Ընկերությունը ներգրավված է թափոնների վերամշակման ոլորտի մի շարք այլ գործընթացներում, ներառյալ տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար նախատեսված «Տեղական իշխանությունների վերամշակման խորհրդատվական կոմիտեի» (LARAC) ամենամյա համաժողովը և «Վերամշակման և թափոնների կառավարման գերազանցության մրցանակաբաշխությունը»: Այն լայնորեն հիշատակվում է որպես հղման աղբյուր ոլորտային կազմակերպությունների, կառավարության և տեղական իշխանությունների կողմից։

2024 թվականի փետրվարի դրությամբ խմբագրական կազմում են՝ Ջոշուա Դոհերթիին և Հեյլի Գեստին։ Նախկին լրագրողների թվում են Ուիլ Դեյթը, Թոմ Գուլդինգը և Բեթ Սլոուն։ 2010 թվականին letsrecycle.com-ը ստեղծել է YouTube-յան ալիք և Twitter-ի (այժմ՝ X) էջ՝ @letsrecycle օգտանունով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Պրազիոլիտ

**Պրազիոլիտ** (հայտնի նաև որպես **կանաչ ամեթիստ** կամ **վերմարին**), քվարցի կանաչ, թափանցիկ տարատեսակ, որի գույնը պայմանավորված է բյուրեղային կառուցվածքում գտնվող երկարժեք երկաթի (Fe²⁺) իոններով։ Պրազիոլիտը քվարցի միակ կանաչ տարատեսակը չէ, և այն չպետք է շփոթել պրազի, քրիզոպրազի, քրոմային խալցեդոնի կամ քլորիտի կամ էպիդոտի ներառումների պատճառով կանաչացած քվարցի հետ։Բնական պրազիոլիտը չափազանց հազվագյուտ է․ այն առաջին անգամ հայտնաբերվել է 19-րդ դարի սկզբին Լեհաստանում՝ Ստորին Սիլեզիայում, և հայտնի են միայն մի քանի այլ հանքավայրեր։ Բնական պրազիոլիտի հանքավայրեր կան Պվուչկի Գուրնեում (Լեհաստան), Բահիայում (Բրազիլիա), Թանդեր Բեյում (Կանադա) և Ֆարմ Ռուիսանդում (Նամիբիա)։

Շուկայում առկա գրեթե ամբողջ պրազիոլիտը արհեստական է․ այն ստացվում է կամ որոշ վայրերից ստացված ամեթիստները 400–500 °C ջերմաստիճանում ջերմամշակելով, կամ դեղնավուն երանգ ունեցող քվարցը ճառագայթելով։ Ամեթիստների մեծ մասը տաքացնելիս դառնում է դեղին կամ նարնջագույն՝ ստացվում է ջերմամշակված ամեթիստ, որը հաճախ վաճառվում է որպես ցիտրին, սակայն որոշ ամեթիստներ մշակման արդյունքում դառնում են կանաչ։ Պրազիոլիտի նշանակալի արտադրությունը սկսվել է 1950-ականների կեսերին, երբ պարզվել է, որ Բրազիլիայի Մինաս Ժերայս նահանգի Մոնտեզումա հանքավայրից ստացված ամեթիստները ջերմամշակելիս դառնում են կանաչ։

Վաճառվող պրազիոլիտի մեծ մասը օգտագործվում է զարդերում, որտեղ այն կարող է փոխարինել շատ ավելի թանկարժեք քարերի, օրինակ՝ պերիդոտի, ցավորիտի և զմրուխտի։ Զարդերի համար օգտագործվող պրազիոլիտը հիմնականում ստացվում է երկու աղբյուրից՝ Մոնտեզումա հանքավայրի ջերմամշակված ամեթիստից և Բրազիլիայի տարբեր վայրերից ստացված ճառագայթված դեղնավուն քվարցից։

Պրազիոլիտը երբեմն սխալմամբ անվանում են «կանաչ ամեթիստ», ինչը նյութի համար ընդունելի անվանում չէ՝ համաձայն ԱՄՆ Առևտրի դաշնային հանձնաժողովի ուղեցույցների։ Կանաչ քվարցի այլ անվանումներ են վերմարին և «լայմ ցիտրին»։

«Պրազիոլիտ» բառը բառացի նշանակում է «կանաչ քար» և ծագում է հին հունարեն «πράσον» (պրասոն) բառից, որը նշանակում է «պրաս» (կանաչ սոխ), և «λίθος» (լիթոս) բառից, որը նշանակում է «քար»։ Քարը ստացել է իր անվանումը իր կանաչ գույնի պատճառով։

Բնական պրազիոլիտը հաճախ լինում է շատ բաց, կիսաթափանցիկ կանաչ։ Ավելի մուգ կանաչ քվարցը, որպես կանոն, արհեստական մշակման արդյունք է, իսկ ավելի բաց գույնի պրազիոլիտը հաճախ ենթարկվում է գամմա ճառագայթման՝ ավելի խորը գույն ստանալու նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Սիլիկատներ (միներալներ)
Սալեհ Ասադի

**Սալեհ Ասադի** (, ), իրանցի ռազմական հետախուզության սպա, զբաղեցրել է «Խաթամ ալ-Անբիա» կենտրոնական շտաբի (Իրանի ռազմական արտակարգ իրավիճակների հրամանատարություն) հետախուզության վարչության պետի պաշտոնը, ինչպես նաև հանդիսացել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ավագ հետախուզական սպա։ Սպանվել է 2026 թվականի փետրվարի 28-ին՝ Իրանի վրա Իսրայելի և ԱՄՆ-ի համատեղ ավիահարվածների ժամանակ, որոնք ուղղված են եղել Թեհրանում Իրանի բարձրաստիճան ղեկավարությանը։ Իսրայելական աղբյուրները նրան նկարագրել են որպես Իսրայելի և Միացյալ Նահանգների նկատմամբ Իրանի ռազմավարական մոտեցման ձևավորման մասնակից։

## Կարիերա
Ասադին ծառայել է որպես հետախուզության պետ «Խաթամ ալ-Անբիա» կենտրոնական շտաբում, որը հանդիսանում է Իրանի ռազմական արտակարգ իրավիճակների հրամանատարությունը։ Այդ պաշտոնում պատասխանատու է եղել հետախուզական գործողությունների համար այն կառույցի շրջանակներում, որը համակարգում էր գործողությունները համազգային արտակարգ իրավիճակների ժամանակ։ Հանդիսացել է նաև Իրանի Իսլամական Հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ավագ հետախուզական սպա։

Իսրայելական աղբյուրները նշել են, որ Ասադին դերակատարում է ունեցել Իսրայելի և Միացյալ Նահանգների նկատմամբ Իրանի ռազմավարական դիրքորոշման ձևավորման գործում։ Իսրայելի պաշտպանության ուժերը նաև պնդել են, որ Ասադին ներգրավված է եղել տարածաշրջանային հակամարտությունների հետ կապված ծրագրերում, այդ թվում՝ Իսրայելին ուղղված ծրագրերում։

## Սպանություն
Ասադին սպանվել է 2026 թվականի փետրվարի 28-ին՝ Թեհրանի վրա Իսրայելի և ԱՄՆ-ի համատեղ ավիահարվածների ժամանակ: Հարվածները թիրախավորել են Իրանի անվտանգության բարձրաստիճան պաշտոնյաների հանդիպումը, որի արդյունքում գրանցվել են բազմաթիվ բարձրաստիճան անձանց մահվան դեպքեր։

## Տես նաև
* Իրանի հակամարտության ժամանակ սպանված իրանցի պաշտոնյաների ցանկ 
* Իրանի Իսլամական Հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբ

## Ծանոթագրություններ
Մերի Բասմաջյան

**Մերի Բասմաջյան**  (), ամերիկահայ կատակերգու։ Բասմաջյանը լայն ճանաչում է ձեռք բերել Վարդուշ Տոտա «մորաքրոջ» կերպարի շնորհիվ, որը համադրում է ներգաղթյալ կնոջ յուրահատուկ շարժուձևն ու վարքագիծը՝ արտացոլելով խորհրդային և հետխորհրդային Հայաստանի մշակութային նրբությունները։

## Վաղ կյանք
Մեծացել է Հոլիվուդում և Փասադենայում։ Նա խզված հարաբերությունների մեջ է իր մոր հետ և մեծացել է մայրական պապիկի ու տատիկի խնամքի ներքո։

## Կարիերա
Բասմաջյանը, ի թիվս այլ վայրերի, հանդես է եկել Flappers Comedy Club-ում և El Portal Theater-ում։ 2016 թվականին նա մասնակցել է Armenian Bone Marrow Donor Registry-ի «Laughter For Life» բարեգործական միջոցառմանը։ 2018 թվականին Բասմաջյանը, որպես Equality Armenia կազմակերպության իրազեկման տնօրեն, հայտարարել է, որ «մեր պարտքն է բացել մեր ավանդաբար պահպանողական մշակույթի ներկայացուցիչների սրտերն ու միտքը»։ Նույն թվականին նա վարել է GALAS LGBTQ+ Armenian Society-ի 20-ամյակի հանդիսավոր երեկոն։

2020 թվականի COVID-19 համավարակի սահմանափակումների ընթացքում Բասմաջյանը ակտիվորեն հանդես է եկել սոցիալական մեդիայի հարթակներում, հատկապես սկետչ-կատակերգությամբ՝ մարմնավորելով տարբեր կերպարներ, այդ թվում Վարդուշ Տոտային, որը ներկայացվում էր «հաստ, նորաձև լեոպարդային վերարկուով, չափազանց երկար ակրիլային եղունգներով, խառնված, կտրտված կարմրավուն կեղծամով և չափազանց ընդգծված կարմիր շրթներկով» 
։

Բասմաջյանը նաև ելույթ է ունեցել  2020 թվականի Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամի վիրտուալ ամենամյա դրամահավաքային միջոցառման շրջանակում։

Բասմաջյանի առաջին կատակերգական հատուկ ծրագիրը՝ Funny Armenian Girl–ը, թողարկվել է Prime Video և Apple TV հարթակներում 2024 թվականի փետրվարին։

## Ֆիլմագրություն
### Կատակերգական հատուկ ծրագրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք
Վասակ Բագրատունի

**Վասակ Բագրատունի**, (ծն․ և մահ․ թթ․ անհտ․), հայ իշխան։ Հայոց իշխան Աշոտ Բագրատունու (732–748) որդին։ Հակառակ եղբորը՝ Հայոց իշխան (պատրիկ) Սմբատ Բագրատունու (770–775), սկզբում չի մասնակցել Արաբական խալիֆայության դեմ 774–775-ի ապստամբությանը՝ ապաստանելով իր Դարյունք ամրոցում։ Սակայն 775-ի գարնանը, երբ արաբական 30 հզ–անոց զորքը ապստամբներին պատժելու նպատակով ներխուժել է Հայաստան և Վասպուրականի իշխան Համազասպ Արծրունին նրանից օգնություն է խնդրել, իր ուժերով մասնակցել է Արճեշի ճակատամարտին։ Ապստամբության պարտությունից հետո հաստատվել է Կղարջքի Արտանուջ ամրոցում։ Վասակ Բագրատունու որդի Ատրներսեհը և թոռը՝ Աշոտը, ընդունելով քաղկեդոնություն, դարձել են Բագրատունիների վրացական ճյուղի արքայատան հիմնադիրը։ Պատմիչ Վարդան Արևելցին Վասակ Բագրատունուն է համարում վրաց Բագրատունիների հիմնադիրը, նրան անվանելով՝ «սկիզբն թագաւորաց Վրաց»։ 

## Տես նաև
* Բագրատունիներ վրաց

## Գրականություն
* Ղևոնդ, Պատմություն, Ե․, 1982։ 
* Վարդան Վարդապետ (Արևելցի), Հավաքումն պատմութեան, Վնտ․, 1862։ 
* Մարկվարտ Հ․, Բագրատունյաց տոհմը, Վնտ․, 1913։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Կատեգորիա:Տայքի իշխաններ
Թափոնների վերափոխման կայան

300px|մինի|աջից|Մեյվիս Վելիի վերափոխիչ կայանը շոտլանդական Իսթ Դանբարտոնշիր շրջանում
**Թափոնների վերափոխման կայան** կամ **ռեսուրսների վերականգնման կենտրոն**, կառույց կամ վերամշակման վայր՝ թափոնների ժամանակավոր կուտակման, համախմբման և ագրեգացման համար: Որպես կանոն՝ ստեղծվում է համայնքի և թափոնների հեռացման տերմինալների միջև։ Նմանատիպ կայանի կամ կենտրոնի առկայությունն ունի ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական ազդեցություն հասարակության վրա։ Հանդիսանալով հանրային կամ մասնավոր սեփականություն՝ դրանք կարող են տարեկան հեռացնել հազարավոր տոննա թափոններ։

## Սեփականություն
Վերափոխման կայանները կարող են լինել հանրային կամ մասնավոր սեփականություն։ Դրանք տարբերվում են չափերով՝ սկսած փոքր տարածաշրջանային կայաններից, որոնք տարեկան մշակման են հանձնում 1000 տոննայից պակաս թափոն, մինչև մեծ կայաններ, որոնք այդ ցուցանիշը հասցրել են ավելի քան 200.000 տոննայի։

## Տեղակայում
Թափոնների վերափոխման կայանների ճիշտ տեղակայումը նպատակ ունի նվազագույնի հասցնել թափոնների մշակման ամբողջ համակարգի շահագործման ծախսերը: Բացի այդ, թափոնների վերափոխման կայանի ճիշտ տեղակայումը կարող է նվազեցնել դրա բացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա:

## Հետևանքներ
### Բացասական հետևանքներ
**Ազդեցություն առողջության վրա** 

Թափոնների վերափոխման կայանները երբեմն կարող են արտանետել կենսաաերոզոլներ պարունակող գարշահոտ գազեր, որոնք բացասական ազդեցություն են թողնում շրջակա միջավայրի վրա, հանգեցնում տվյալ տարածքում բնակվող քաղաքացիների առողջությանը սպառնացող ռիսկերի։

### Դրական ազդեցություններ
**Սանիտարիային առնչվող օգուտներ**

Քաղաքային տարածքներում թափոնների վերափոխման կայանների բացակայությունը քաղաքների համար առաջացնում է թափոնների հավաքման և հեռացման արդյունավետության հետ կապված խնդիրներ: Կայանները կարող են բարելավել թափոնների կառավարման բնապահպանական կատարողականը՝ նվազեցնելով էներգիայի ծախսը և թափոնների հավաքման ու տեղափոխման ընթացքում օդ արտանետվող աղտոտիչների քանակը:

**Ծախսերի նվազում**

Թափոնների վերափոխման կայանների գործարկման շնորհիվ նվազում են թափոնների կառավարման համակարգի ծախսերը, մասնավորապես՝ թափոններն այլ վայր տեղափոխելու նպատակով օգտագործվող գումարները։

**Կառավարման դյուրացում**

Թափոնների վերափոխման կայանները նպաստում են նաև աղբավայրեր տեղափոխելուց առաջ թափոնների զտմանն ու տեսակավորմանը՝ այդ վայրերը դարձնելով ավելի հարմար ու հեշտ հասանելի հանրային օգտագործման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբ
Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում
Կատեգորիա:Հասարակական խնդիրներ
Կատեգորիա:Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն
Avfall Sverige

**Avfall Sverige** (շվեդերենից բառացի թարգմանած՝ նշանակում է *[[Թափոններ|թափոններ]]ի շվեդական կառավարում*), թափոնների կառավարման և վերամշակման հանրային ասոցիացիա Շվեդիայում: Հիմնադրվել է 1947 թվականին, գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Մալմյոյում, իսկ գլխավոր մասնաճյուղը՝ Ստոկհոլմում: Դրա հիմնական տեսլականը կամ գերխնդիրը  թափոնների զրոյացումն է: Avfall Sverige-ն Municipal Waste Europe-ի անդամ է, որը եվրոպական երկրների հանրային թափոնների կառավարման մարմինների հովանոցային կազմակերպություն է՝ հիմնադրված 2008 թվականին: 2022 թվականից ի վեր Avfall Sverige-ն համագործակցում է Միավորված ազգերի կազմակերպության Զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ) հետ՝ «կլիմայի փոփոխության հետևանքների մեղմացմանն ուղղված գլոբալ ջանքերի և այդ փոփոխությանը հարմարվելու, ինչպես նաև կայուն զարգացման՝ մինչև 2030 թվականն ընդգրկող օրակարգն իրականացնելու համար»: 2019 թվականից Avfall Sverige-ի կառավարիչ-տնօրենը Թոնի Քլարկն է:

Avfall Sverige-ն Շվեդիան դարձրել է թափոնների կառավարման ոլորտի ամենաարդյունավետ երկրներից մեկը աշխարհում։ 2020 թվականին Շվեդիայում արտադրվել է մոտ 152 միլիոն տոննա թափոն, որի մեծ մասը (76%) հանքարդյունաբերությունից էր, որոշ մասը (1%-ից պակաս) վտանգավոր և վերամշակման ոչ ենթակա։ Ներկայումս կենցաղային և արդյունաբերական թափոնների ընդհանուր քանակի միայն 0.7%-ն է հեռացվում, իսկ մնացածը վերամշակվում է։ Շվեդիան հարևան երկրներից ներմուծում է մոտ երկու միլիոն տոննա թափոն՝ շահութաբեր վերամշակվող արտադրանք ստանալու համար։ 2023 թվականի հաշվետվության համաձայն՝ Շվեդիան 2020 թվականին թափոնների վերամշակումից ստացել է 1,7 միլիարդ եվրո (մինչ այժմ ամենաբարձր ցուցանիշը արձանագրվել է 2016 թվականին՝ 1,98 միլիարդ եվրո)։

1975 թվականի դրությամբ թափոնների վերամշակումը կազմել էր թափոնների ընդհանուր ծավալի ընդամենը 38%-ը: Շվեդիայի կառավարությունը 1990-ականներին ավելի արդյունավետ քաղաքականություն է ներդրել: Ձեռնարկված միջոցների շնորհիվ 2018 թվականին թափոնների ավելի քան 99%-ը վերամշակվել է: Թափոնների կառավարման շվեդական ծառայությունը՝ Avfall Sverige-ն և թափոնների վերամշակման այլ գործակալություններ այնքան են մեծացրել թափոնների վերամշակման ծավալները, որ 2010 թվականից ի վեր Շվեդիան սկսել է աղբ ներմուծել արտասահմանյան երկրներից, հիմնականում Մեծ Բրիտանիայից և Նորվեգիայից: 2015 թվականի դրությամբ մոտ 950.000 տուն ջեռուցվել և 260.000 տուն էլեկտրաէներգիա է ստացել թափոնների վերաօգտագործումից:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1947 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Աղբ
Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում
Կատեգորիա:Հասարակական խնդիրներ
Կատեգորիա:Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն
Բժշկական թափոնների ոչնչացում

**Բժշկական թափոններ** (), կարող են մշակվել և հեռացվել տարբեր մեթոդներով՝ կախված թափոնների տեսակից, ենթակառուցվածքներից և շրջակա միջավայրի կանոնակարգերից.

* Բարձր ջերմաստիճանի այրում
* Միկրոալիքային ոչնչացում
* MagnetGas համակարգ
* Ստերիլիզացում
** Էլեկտրոնային ճառագայթ (E-ճառագայթ)
** Գոլորշու ստերիլիզացում (ավտոկլավացում)
** Քիմիական ախտահանում

## Բարձր ջերմաստիճանի այրում
Այրումը վտանգավոր բժշկական թափոնների հեռացման լայնորեն կիրառվող մեթոդ է: Այս գործընթացը ներառում է թափոնների այրումը մոտավորապես 900°C ջերմաստիճանում, որին հաջորդում է երկրորդային այրման փուլը, որի ընթացքում ստացված գազերը ենթարկվում են 1200°C-ից բարձր ջերմաստիճանի 0.5-ից 2 վայրկյան տևողությամբ: Հետագայում այս գազերը ենթարկվում են ֆիլտրացիայի՝ արտանետումները նվազեցնելու համար: Այնուամենայնիվ, եթե ճիշտ չկառավարվի, այրումը կարող է վնասակար նյութեր արտանետել շրջակա միջավայր, այդ թվում՝ դիօքսիններ, ֆուրաններ և ծանր մետաղներ:

## Ստերիլիզացում
Վարակիչ թափոնների ախտահանման համար գոյություն ունեն տարբեր մեթոդաբանություններ, զարգացած երկրներում գերակշռող մեթոդը գոլորշու ախտահանումն է, որը սովորաբար անվանում են ավտոկլավացում: Այս ախտահանման մեթոդները համարվում են շրջակա միջավայրի համար ավելի անվտանգ այլընտրանքներ՝ համեմատած ավանդական այրման մեթոդների հետ:

### Գոլորշու ստերիլիզացում (ավտոկլավացում)
Այս մեթոդաբանությունը կիրառում է բարձր ճնշման հագեցած գոլորշի՝ որպես պաթոգենների արդյունավետ վերացման միջոց: Ստերիլիզացման գործընթացից հետո թափոնները ենթարկվում են մանրացման, ինչը հանգեցնում է ծավալի զգալի կրճատման: Այս մոտեցումը համարվում է ծախսարդյունավետ և ցույց է տալիս զգալիորեն ցածր արտանետումներ՝ համեմատած ավանդական այրման մեթոդների հետ։

### Էլեկտրոնային ճառագայթ (E-ճառագայթ)
Քննարկվող մեթոդաբանությունը օգտագործում է արագացված բարձր էներգիայի էլեկտրոններ՝ մանրէային ԴՆԹ կառուցվածքներում խափանումներ առաջացնելու համար: Այս գործընթացը ցույց է տալիս զգալի արդյունավետություն պաթոգեն օրգանիզմների ապաակտիվացման գործում, սակայն այն պահանջում է թանկարժեք և մասնագիտացված սարքավորումների օգտագործում, ինչը սահմանափակում է դրա ավելի լայն կիրառելիությունը տարբեր պայմաններում։

### Քիմիական ախտահանում
Նկարագրված մեթոդը ենթադրում է ախտահանիչների, այդ թվում՝ քլորի, ֆորմալդեհիդի և պերացետաթթվի կիրառում՝ պաթոգեն միկրոօրգանիզմները արդյունավետորեն չեզոքացնելու համար: Այս մեթոդը հիմնականում օգտագործվում է հեղուկ թափոնների մշակման համար, սակայն այն զգալի ռիսկեր է ներկայացնում աշխատանքային անվտանգության և շրջակա միջավայրի առողջության համար, եթե այն պատշաճ կերպով չի կառավարվում: Այս քիմիական նյութերի օգտագործման հետ կապված հնարավոր վտանգները մեղմելու համար պետք է պահպանվեն համապատասխան արձանագրություններ և անվտանգության միջոցառումներ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թափոններ
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում
Կատեգորիա:Թափոնների մշակման տեխնոլոգիա
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Սուրաբայա)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Սուրաբայա** քաղաքում գոյություն ունեցած կրոնական կառույց։ Պատկանել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի լուծարված Բաթավիայի թեմին, գտնվել է Հոլանդական արևելահնդկական ընկերությանը պատկանող, ներկայումս Ինդոնեզիայի Սուրաբայա քաղաքում։ Համակարգել է Ջավա կղզում բնակվող ինդոնեզահայ գաղութի հոգևոր-մշակութային կյանքը։ Տեղակայված է եղել Սուրաբայայի Ջալան Պաքար փողոց, 15 հասցեում։

Բաթավիայի թեմի լուծարումից հետո Հարավարևելյան Ասիայի հայկական եկեղեցիներն անցնում են Հնդկաստանի և Ծայրագույն Արևելքի հայրապետական պատվիրակությանը, որի ստեղծումից կարճ ժամանակ անց եկեղեցին լուծարվել է։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին հայ համայնքի նվազման պատճառով եկեղեցին կորցնում է իր նշանակությունը, և շենքը գնվում է չինական եկեղեցական համայնքի կողմից։ 1978 թվականին սուրբ Գևորգ եկեղեցին քանդվեց և նրա փոխարեն կառուցվեց Աբդիել քրիստոնեական եկեղեցու Գլորիա շենքը։

## Պատմություն
1927 թվականին կառուցված Սուրբ Գևորգ եկեղեցին վկայում է Հոլանդական Արևելյան Հնդկաստանի դարաշրջանում հայ համայնքի ներկայության մասին։ 20-րդ դարի սկզբին հայերը բավականին մեծ թվով բնակություն հաստատեցին Սուրաբայայում։ Նրանք ժամանեցին որպես առևտրականներ ու արհեստավորներ՝ ասիական տարբեր նավահանգստային քաղաքներում։ Հայերը հիմնականում գալիս էին Իրանից՝ Նոր Ջուղա գաղթավայրից, ինչպես նաև Հնդկաստանի տարբեր հայաշատ քաղաքներից (Մադրաս, Կալկաթա)։

## Եկեղեցի
Եկեղեցու շինարարությունը ֆինանսական աջակցություն ստացավ Հայ Ազգային Միությունից։ Տասնվեց մարմարե հիմնաքարեր նույնիսկ ուղարկվեցին անմիջապես Երուսաղեմից։ Դրանք օրհնվեցին հայոց պատրիարք Թորգոմ Գուշակյանի կողմից և դրվեցին ավագ քահանա Վարդան Սիմոն Վարդանյանի կողմից։ Սուրբ Գևորգ եկեղեցու շենքը նախագծվել է հոլանդացի ճարտարապետի կողմից՝ հայկական ոճով։ Դրա բացումը տեղի է ունեցել 1927 թվականի նոյեմբերի 11-ին, որը լուսաբանվել է «Soerabajasche Courant» օրաթերթում։

## Կից կառույցներ
Եկեղեցու կողքին գտնվում էր թատրոնի և երաժշտության արհեստանոց, որը կոչվում էր Էդգար Հոլ։ Այն դարձավ հայ համայնքի մշակութային գործունեության կենտրոնը։ Այնտեղ անցկացվեցին տարբեր տոնակատարություններ, այդ թվում՝ 1935 թվականին՝ հայերենի այբուբենի ստեղծման և Աստվածաշնչի գրաբար հայերեն թարգմանության 1500-ամյակը։ Համալիրում բացվեց նաև եռաստիճան դպրոց, որը ֆինանսավորվել էր Հոլանդական Արևելյան Հնդկաստանի հայերի միության կողմից։ Երեխաները կրթություն էին ստանում հայոց լեզվով, կրոնով, հայոց պատմությամբ և երաժշտությամբ։ Այս դպրոցը գոյատևեց մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, որից հետո Սուրաբայայի գրեթե բոլոր հայերը գաղթեցին արտասահման։

## Տես նաև
* Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Ջակարտա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Armenians in Indonesia
*  Armenians in colonial Indonesia

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերն Ինդոնեզիայում
Կատեգորիա:Հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի և Ծայրագույն Արևելքի հայրապետական պատվիրակության վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Սուրաբայայի եկեղեցիներ
Հայդի Պողոսյան

**Հայդի Պողոսյան**, փաստաբան, հանդիսանում է Խաղաղության և արդարության Ա․Ջ․ Մուսթե հիմնադրամի գործադիր տնօրենը։ Նախկինում եղել է Ազգային իրավաբանների միության գործադիր տնօրենը՝ 1937 թվականին հիմնադրված առաջադիմական փաստաբանական միության, վերահսկել է կառավարության կողմից թիրախավորված անձանց իրավական պաշտպանության գործընթացը։ Նաև վարում է քաղաքացիական ազատությանը նվիրված ռադիոհաղորդում, որը հեռարձակվում է Նյու Յորքի Pacifica Radio-ի WBAI ալիքով և սփռվում է ավելի քան այլ հարյուր հիսուն ռադիոկայաններով։

## Պետական վերահսկողություն
Պողոսյանի աշխատանքը հաճախ կենտրոնանում է այն հարցի վրա, թե ինչպես են արդի տեխնոլոգիաներն ազդում մեր առօրյա կյանքի վրա։ 2010 թվականին Huffington Post-ում հրապարակված «Are You Chip-Ready» վերտառությամբ հոդվածում քննարկում է ռադիոհաճախական նույնականացման տեխնոլոգիան, որը աստիճանաբար ներթափանցում է մարդկանց կյանք, այդ թվում՝ ուսանողների, որոնց հաճախելիությունն այժմ կարելի է հետևել ուսանողական քարտերում ներդրված չիպի միջոցով։ Նա որպես նորագույն տեխնոլոգիաների հնարավոր բացասական հետևանքներ նշում է անձնական տվյալների արտահոսքը, հետապնդումը, կառավարության կողմից լրտեսությունը և անվտանգության կանոնների այլ խախտումները։

2012 թվականին Պողոսյանը փաստագրել է սեփական տվյալները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են առօրյա գործարքներն ու տեղաշարժերը գրանցվում և պահպանվում, հաճախ՝ անկախ մեր իմացությունից։ Իր բնակության շենքի արտաքին հսկողության տեսախցիկից մինչև սրճարանում կատարված գնումը՝ Պողոսյանը ցույց է տալիս, թե ինչպես են կորպորացիաները ավելի մեծ դեր խաղում մարդկանց առօրյա կյանքում։ Օրինակ՝ Ազգային անվտանգության գործակալությունը հավաքագրում է ամերիկացիների կատարած յուրաքանչյուր հեռախոսազանգի թվային տվյալները, ինչպես բացահայտվեց 2013 թվականի հունիսին Էդվարդ Սնոուդենի կողմից։

## Մատենագրություն

* "I Have Nothing to Hide": and 20 Other Myths About Surveillance and Privacy (Beacon Press, 2021) 
* The Business of Surveillance, ABA Human Rights, Vol. 39 No. 3, 2013
* Police Brutality: Opposing Viewpoints, Chapter: "Antiterrorism policies result in police abuse of dissenters (Greenhaven Press, 2006) 
* Applying Restraints to Private Police (Missouri Law Review, Vol. 70, Issue 1, Winter 2005)
* The Assault on Free Speech, Public Assembly, and Dissent (North River Press, 2004) 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* ]

Կատեգորիա:Ամերիկահայեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Ռենդի Բոյդ

**Ռենդի Բոյդ** (**', ), ամերիկացի ձեռնարկատեր և ակադեմիական ադմինիստրատոր, ով ներկայումս զբաղեցնում է [[Թենեսիի համալսարան|Թենեսիի համալսարանի]] համակարգի նախագահի պաշտոնը։

== Կենսագրություն ==

=== Վաղ կյանք և կրթություն ===
Բոյդը ծնվել է 1959 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, [[Նոքսվիլ|Նոքսվիլում]]՝ [[Թենեսի]] նահանգում։

Բոյդը ստացել է արդյունաբերական կառավարման բակալավրի աստիճան Նոքսվիլի Թենեսիի համալսարանում։

=== Գործարար գործունեություն ===
1991 թվականին Բոյդը հիմնադրել է Ռադիո համակարգերի կորպորացիան, որը նախագծում և արտադրում է կենդանիների համար նախատեսված ապրանքներ տարբեր ապրանքանիշերի անվանումներով, այդ թվում՝ ՊեթՍեյֆ, Ինվիզիբլ Ֆենս, ՍփորթԴոգ (**')։ Բոյդը 2020 թվականին Ռադիո համակարգերի կորպորացիան վաճառել է Քլեյթոն, Դյուբիլյե և Ռայս *()* մասնավոր ներդրումային ընկերությանը։

### Պետական և քաղաքական գործունեություն
2015 թվականին Բոյդը Թենեսիի նահանգապետ Ուիլյամ Հեսլեմի կողմից նշանակվել է Թենեսիի տնտեսական և համայնքային զարգացման դեպարտամենտի հանձնակատար։

Ռենդի Բոյդը 2018 թվականին առաջադրվել է Թենեսիի նահանգապետի պաշտոնում և հանրապետական նախնական ընտրություններում բախվել է մի քանի թեկնածուներից կազմված մրցակցության, որի թվում էին Բիլ Լին, Դայան Բլեքը և Բեթ Հարվելը, ինչպես նաև մշտական թեկնածու Բազիլ Մարսոն։ Բոյդը զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ Բիլ Լիից հետո, ով հետագայում դարձավ Թենեսիի 50-րդ նահանգապետը։

### Սպորտային գործունեություն
Բոյդը 2013 թվականին գնել է «Թենեսի Սմոքիս» բեյսբոլի ցածր լիգայի թիմը։ Թիմը տեղափոխվելու է Նոքսվիլ՝ 2024 թվականին նոր մարզադաշտի կառուցումից հետո։

### Բարեգործություն
Ռենդի Բոյդը նաև հայտնի է իր բարեգործական ջանքերով։ Նա և իր կինը՝ Ջենին, ներդրում են ունեցել տարբեր նախաձեռնություններում, մասնավորապես կրթության և կենդանիների բարեկեցության ոլորտներում։ Զույգը հիմնադրել է «Բոյդ» հիմնադրամը, որը աջակցում է բազմաթիվ բարեգործական նախաձեռնությունների, այդ թվում՝ կանաչապատ տարածքների և հանրային այգիների ստեղծմանը։

### Թենեսիի համալսարանի համակարգի նախագահ
Թենեսիի համալսարանի հոգաբարձուների խորհուրդը Բոյդին նշանակել է նահանգային համալսարանական համակարգի ժամանակավոր նախագահ 2018 թվականին։ Նա համալսարանի մշտական նախագահ է նշանակվել 2020 թվականի մարտի 27-ին։ Բոյդի պայմանագիրը Թենեսիի համալսարանի համակարգի հետ երկարաձգվել է մինչև 2030 թվականի հունիսի 27-ը։

## Թենեսիի համալսարանների համակարգի նախագահներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թենեսիի համալսարանների համակարգի պաշտոնական կայք
* PetSafe պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1959 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Թենեսիի համալսարան
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Բախումներ Արցախում (2010)

***2010 թվականի Լեռնային Ղարաբաղի բախումներ՝*** կրակոցների շարք էին, որոնք տեղի ունեցան փետրվարի 18-ին Ադրբեջանի և Արցախի Հանրապետության հայկական զինված ուժերի շփման գծում: Ադրբեջանը մեղադրեց հայկական ուժերին Թափ Քարաքոյունլու, Կարմիրավան, Ղափանլի, Յուսիֆջանլի և Ջավահիրլի գյուղերի մոտակայքում, ինչպես նաև Աղդամի շրջանի բարձրավանդակներում ադրբեջանական դիրքերը կրակելու մեջ՝ օգտագործելով փոքր զենքեր, այդ թվում՝ դիպուկահարներ:Արդյունքում, սպանվեց երեք ադրբեջանցի զինվոր, իսկ մեկը վիրավորվեց:

Այս բախումը դարձավ հրադադարի երկրորդ մահացու խախտումը 1994 թվականից ի վեր՝ 2008 թվականի Մարտակերտի բախումներից հետո:

## Միջադեպեր
Միջադեպերը ընդգրկել են Արցախի Հանրապետության երկու շրջան (Մարտակերտի շրջան, Ասկերանի շրջան) և դրանից դուրս մեկ շրջան (Գորանբոյի շրջան): Ադրբեջանական աղբյուրները պնդում են, որ տեղական ժամանակով ժամը 13:00-ին ղարաբաղա-ադրբեջանական զինված ուժերը Թալիշից կրակ են բացել Թափ Քարաքոյունլուի ադրբեջանական դիրքերի վրա: Հետևաբար, ժամը 15:00-ին հայկական զորքերը, ենթադրաբար, կրակ են բացել Մարտակերտի շրջանից՝ սպանելով մեկ ադրբեջանցի զինվորի: Որոշ ժամանակ անց կրակոցները ստացել են լայնածավալ բնույթ և շարունակվել են մինչև երեկո: Ադրբեջանական կողմի պնդմամբ՝ Արցախի հայկական զորքերը նահանջել են կորուստներով:

## Զոհեր
Միջադեպերից հետո Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարեց զոհվածների անունները՝ շարքային Սահիլ Մամեդով (ծնված 1991 թվականի ապրիլի 10-ին, զորակոչվել է Շաքիի կոմիսարիատից 2009 թվականի ապրիլին), կապրալ Ռոյալ Ֆարաջով (ծնված 1991 թվականի մարտի 8-ին, զորակոչվել է 2009 թվականի ապրիլին), շարքային Դավուդ Ռուստամով (ծնված 1991 թվականի հուլիսի 22-ին, զորակոչվել է 2009 թվականի հոկտեմբերին): Վիրավորվել է շարքային Էլվին Ադիգոզալովը (ծնված 1990 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, զորակոչվել է 2009 թվականի հունվարին):

Չնայած Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայերի կորուստները գնահատել է «ոչ պակաս, քան մերը», Արցախի պաշտպանության բանակի ռազմական խոսնակ Սենոր Հասրաթյանը հերքել է, որ հայկական կողմը որևէ կորուստ է կրել:

## Միջազգային արձագանք
Փետրվարի 19-ին Հայաստանում Իրանի դեսպան Սեյեդ Ալի Սաղայանը Երևանում կայացած մամուլի ասուլիսում ասել է. «Իրանը ընդհանուր սահման ունի Ղարաբաղի հետ, ուստի մենք, անշուշտ, ունենք մեր սեփական նկատառումներն ու տեսակետները հակամարտության գոտում տեղակայվելիք խաղաղապահ ուժերի կազմի վերաբերյալ»:Սաղայանը, սակայն, չի պարզաբանել, թե ինչ է նկատի ունեցել Իրանն ու Ղարաբաղը «ընդհանուր սահման ունենալ» ասելով:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 Ադրբեջանում
Կատեգորիա:2010 Արցախում
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետություն
Կատեգորիա:Արցախի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գիծ
Ուլկ (շուն)

**Ուլկ** (1932 թվականի սեպտեմբեր 16, Սանտյագո - 1942 թվականի սեպտեմբերի 6), գերմանական դոգ, Չիլիի նախագահ Արտուրո Ալեսսանդրի սիրելի շունը, որը դարձել է նրա երկրորդ նախագահության (1932—1937 թվականներ) խորհրդանիշը։

## Կենսագրություն
Ուլկը հայտնի դարձավ նրանով, որ հետևում էր Արտուրո Ալեսսանդրին նրա ամենօրյա քայլարշավների ընթացքում Սանտյագո քաղաքում։ Նա ապրում էր նախագահի պալատում և հաճախ ընդհատում նույնիսկ պաշտոնական արարողությունները։«Մի անգամ, երբ մի եվրոպացի դեսպան պաշտոնական խոնարհությամբ նախագահին հանձնվող հավատարմագրերն էր փոխանցում, հայտնվեց այս հսկայական կենդանին, որը դեսպանին մեծ համակրանք պատճառեց. Ուլկը կանգնեց ետևի ոտքերի վրա, գրեթե գրկեց նրան և իր բարեկամության արտահայտումը ավարտեց երկար ժամանակ դեմքը լիզելով՝ զարմացած հյուրին»։Պատմում են, որ մի անգամ հայտնի Café Torres սրճարանում մի խումբ ֆերմերներ բերել են ևս մեկ շուն՝ նախագահին զվարճացնելու համար։ Շները կռվել են, և նրանց ստիպված են եղել բաժանել ջրով։

Ուլկի մահից հետո 1942 թ., Արտուրո Ալեսսանդրին հանձնարարել է պահել իր սիրելի շան դիակը: 1984 թվականին դիմակը փոխանցվել է Չիլիի ազգային պատմական թանգարանը, որտեղ այն այսօր լայնորեն ցուցադրվում է հանրության համար։

## Ազդեցություն
Ուլկից սկիզբ է առնում նախագահական շների ավանդույթը Չիլիում։ Խորխե Ալեսսանդրին՝ Արտուրո Ալեսսանդրիի որդին, ունեցել է երկու բոքսեր ցեղատեսակի շուն՝ Ծար և Կապիտան անուններով։ Մինչ Սալվադոր Ալենդեի տապալումը, նրա հետ ապրել է գերմանական գայող շուն՝ Չագուալը։ Ներկայիս Չիլի նախագահի ՝Գաբրիել  Բորիչի և նրա նախորդի՝ Սեբաստյա Պիների ընտանիքներում նույնպես կան շներ։.

## Նկարներ

Պատկեր:Alessandri_Ulk_(1932).jpg|Պաշտոնական նախագահական դիմանկարը՝ Արտուրո Ալեսսանդրն Ուլկի հետ
Պատկեր:Arturo_Alessandri_caminando_junto_a_su_perro.jpg|Արտուրո Ալեսսանդրի Ուլկի հետ քայլարշավի ընթացքում Սանտյագո քաղաքում
Պատկեր:Ulk_MHN_Chile.jpg|Ուլկի հինգուկը Չիլիի Ազգային պատմական թանգարանում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայտնի շներ
Այն Ռենդը և աշխարհը, որը նա ստեղծել է

***«Այն Ռենդը և աշխարհը, որը նա ստեղծել է»*** (թարգմանության այլ տերբերակներ․ «Այն Ռենդը և աշխարհները, որոնք նա ստեղծել է», ), ռուս-ամերիկացիի փիլիսոփա Այն Ռենդի կենսագրություն, որ գրել է Էնն Հելլերը և հրատարակվել է 2009 թվականին:

## Նախապատմությունը
Էնն Հելլերը ամսագրի խմբագիր աշխատելու ընթացքում առաջին անգամ լսում է Այն Ռենդի մասին գրող Սազ Օրմանի միջոցով, որը նրան տվել է «Ատլանտը պարզեց թևերը» գրքից մի հատված, որտեղ հերոսը բացատրում է Ռենդի տեսակետները փողի վերաբերյալ։ Այս անձի նկատմամբ հետաքրքրությունը արդարացված էր նաև նրա անսովոր հայացքներով, որոնց Հելլերը ծանոթացել էր նաև այլ աշխատություններ ուսումնասիրելով*։ Հելլերը իր գրքի հերոսուհուն կանվանի, թերևս, ամերիկացիների համար պահպանողական գաղափարների ամենակարևոր հաղորդողը*։

Գրքի ուսումնասիրության ժամանակ Հիլլերը հանդիպում է Ռենդի նախկին ծանոթներին և լսում հին չհրապարակված հարցազրույցի ձայնագրությունը՝ արված այլ լրագրողների կողմից: Դրանց շարքին են պատկանում նաև Բարբարա Բրանդենի ծավալուն հարցազրույցները, որոնք անցկացվել են 1960-ական թվականների վերջում «Ո՞վ է Այն Ռեինը» կենսագրական էսսեի ստեղծման ընթացքում։ Ռուսաստանում ձևավորվում է հետազոտական խումբ՝ ԽՍՀՄ-ում Ռենդի կյանքի վերաբերյալ արխիվային նյութեր որոնելու համար։ Սակայն Այն Ռենդի ինստիտուտը, որը պահպանում է փիլիսոփայի կյանքի վերաբերյալ բազմաթիվ փաստաթղթեր, չի տրամադրում մուտք իր արխիվներին։

Գրքի շապիկին տեղադրվել է Այն Ռենդի-ի լուսանկարը՝ ամերիկյան դոլարի նշանի կրծքանշանով, որը, նրա խոսքերով, խաչից ավելի լավ խորհրդանիշ էր, քանի որ ոչ ոքից չէր պահանջում իրեն զոհաբերել**։

## Բովանդակություն
Գիրքը Այն Ռենդ-ի ժամանակագրական կենսագրությունն է։ Յուրաքանչյուր գլուխ նվիրված է առանձին ժամանակաշրջանի։ «Հետգրությունում» համառոտ ներկայացվում է, թե Ռենդի մահից հետո ինչ են արել նրա նախկին հետևորդները։

## Ընդունելություն
Հրապարակումից հետո գիրքը հիմնականում ստացել է դրական արձագանքներ։ Library Journal (հայ․ «Գրադարանի հանդեսը) ներառել է այն 2009 թվականի «Լավագույն գրքերի» ցուցակում, The New York Times Book Review (հայ․ «Նյու Յորք Թայմսի գրքերի ակնարկ») ներառել է այն 2009 թվականի «100 հետաքրքիր գրքեր» իր ցուցակում։ Իր պարբերությունում Liberty համար Սթիվեն Կոկսը անվանել է գիրքը «հետաքրքիր» և «օբյեկտիվ», թեև համաձայն չի եղել որոշ հեղինակային մեկնաբանությունների հետ։ New York Magazine ամսագրի քննադատ Սեմ Անդերսանը դրական է գնահատել Հելլերի աշխատանքը, որը հաջողել է գտնել «ոսկե միջինը»։՞

Որոշ մեկնաբաններ գրքը համեմատել են «Շուկայի աստվածուհին» գրքի հետ, Այն Ռենդի մեկ այլ կենսագրության հետ, որը շեշտ էր դնում փիլիսոփայի ինտելեկտուալ զարգացման և նրա ազդեցությանը պահպանողական ու լիբերտարիական շարժումների վրա, մինչդեռ Էնն Հելլերը կենտրոնացել է անձնական կյանքի վրա։ *[[The New York Times]]* -ի քննադատը, նախապատվությունը տվել է Հելլերին՝ ավելի մանրամասն վերլուծության պատճառով, թեև իր կարծիքով երկու գրքերում էլ բազմաթիվ համընկնություններ կան»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Հղումներ
* Официальная страница книги на сайте издателя
* Марина Ефимова. «Книжное обозрение» Марины Ефимовой. Крестовый поход капитализма: биография Эйн Рэнд. «Радио Свобода», 10.11.2009
Քրիզանթեմի թեյ

**Քրիզանթեմի թեյ**, պատրաստվում է քրիզանթեմի չորացրած ծաղկաբույլերը թրջելով: Վայրի քրիզանթեմաները, որոնք ավանդական չինական դեղամիջոց են, կարող են նաև օգտագործվել թեյի փոխարեն:

Քրիզանթեմի թեյը մաքրում է լյարդը և բարելավում տեսողությունը: Այն հարուստ է վիտամիններով և այլ միկրոտարրերով, ինչպիսիք են երկաթը, ցինկը և սելենը: Դրա մեջ պարունակվող ֆլավոնոիդները ունեն   հակաօքսիդանտ ազդեցություն և գեղեցկացնող էֆֆեկտ:
մինի|Քրիզանթեմի ծաղկագլխի նկարը դիմացից
մինի|Քրիզանթեմի ծաղկագլխի նկարը ետևից

## Ծագման վայր
Քրիզանթեմի թեյի տեսակները ամբողջ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունից ներառում են Ճեծյան նահանգի Թոնսիան քաղաքի սպիտակ քրիզանթեմները, Հուանշան լեռան ստորոտի քրիզանթեմերը, Անհոյ նահանգի Պոճոու քաղաքի, Չուճոու նահանգի, Սիչուան նահանգի Ճոնծիան քաղաքի, Ճեծյան նահանգի Տցին քըաղաքի, Հենան նահանգի Ծիյուեն քաղաքի (Հենանի հայտնի 4 դեղամիջոցներից մեկը) և Ծիանսի նահանգի Սյոշուեյ քաղաքի ոսկեգույն-մետաքսե քրիզանթեմները:

## Պատրաստելու և ըմպելու ձև
Քրիզանթեմները քաղելուց հետո դրանք գոլորշով մշակման են ենթարկվում՝ կանաչ մասերից ազատվելու համար, ապա չորացվում են մինչև խոնավության աստիճանի 70%-ից ցածր լինելը: Երբ թերթիկները կարող են ձեռքով մանրացվել և փոշու վերածվել, դրանք պատրաստ են օգտագործման:

Քրիզանթեմի թեյ պատրաստելիս նախընտրելի է օգտագործել թափանցիկ ապակե բաժակ։ Բաժակի մեջ պետք է դնել չորս կամ հինգ թարմ կամ չորացրած քրիզանթեմ, ապա վրան լցնել եռացող ջուր։ Քրիզանթեմի թեյ խմելիս խորհուրդ է տրվում թեյի բաժակի մեջ մի քանի շաքարի կտորներ դնել։ Կարելի է նաև ավելացնել կիտրոնի կտորներ, մեղր և այլն, որպեսզի այն ավելի քաղցր և բազմազան լինի:

## Ազդեցություն
* «Պընցաո կանմու»-ում (չինացի գիտնական Լի Շիզժենի կողմից գրված դասական բժշկագիտական աշխատություն) մանրամասն նկարագրում է քրիզանթեմի թեյի բուժիչ ազդեցությունը. այն քաղցր համ ունի, իսկ բնույթով՝ սառը (այս արտահայտությունը սովորաբար օգտագործվում է սառեցնող ազդեցություն ունեցող սննդամթերքներ կամ դեղամիջոցներ նկարագրելու համար), և ունի ջերմությունը ցրող, լյարդը հանգստացնող և տեսողությունը բարելավող ազդեցություն։
* «Շեննոն Պընցաոծին»-ում (չինական աշխատություն գյուղատնտեսության և բուժական բույսերի մասին, որը ավանդաբար վերագրվում է Շեննոնին) նշվում է, որ սպիտակ քրիզանթեմի թեյը կարող է «բուժել քամու հետ կապված տարբեր գլխացավեր, այտուցվածություն և ցավ, մշուշոտ տեսողություն, չորացած մաշկ և քամու խոնավությունից առաջացած թմրություն. երկարատև օգտագործումը նպաստում է կենսական էներգիայի ավելացմանը, հանգստացնում է մարմինը, մեծացնում դիմացկունությունը և երկարացնում կյանքը»։ Քրիզանթեմի թեյը կարող է իջեցնել ջերմությունը և նվազեցնել ներքին այրոցը: Ինչպես նաև որոշակի թերապևտիկ ազդեցություն ունի բերանի չորության, ներքին չափազանց բարձր ջերմության, չոր աչքերի կամ քամուց, ցրտից և խոնավությունից առաջացած վերջույթների ցավի և թմրության դեպքում։

Առողջ մարդիկ նույնպես կարող են այն խմել ինչպես ջուրը ցանկացած պահի. սա թեյ է, որը հարմար է բոլոր տարիքի մարդկանց համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Չինական թեյ
Իրանի Գերագույն առաջնորդ

**Իրանի Գերագույն առաջնորդ** կամ ***ռախբար*** (), պետության ղեկավար և Իրանի Իսլամական Հանրապետության բարձրագույն քաղաքական ու կրոնական պաշտոն, որը հաստատվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության 1979 թվականի Սահմանադրությամբ՝ համաձայն Այաթոլլահ Խոմեյնիի մեկնաբանած «Վիլայաթ ալ-Ֆաքիհ» տասներկու շիաների սկզբունքի:

Մինչդեռ, Իրանի նախագահը, ըստ Սահմանադրության, ԻԻՀ կառավարության (կաբինետի) ղեկավարն է և ԻԻՀ պետական ​​հիերարխիայի երկրորդ դեմքը։

## Կարգավիճակ, լիազորություններ, ընտրություն
Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Վալի-է-Ասրի (այսինքն՝ իրանցի շիա մուսուլմանների կողմից սպասվող Մեսիայի) մեծ թաքցման շրջանում ումմայի ղեկավարությունը և հասարակության կառավարումը վստահված է արդար, բարեպաշտ, ժամանակի պահանջներին ծանոթ, քաջ, խոհեմ և ֆակիհ (հոգևոր առաջնորդ) կառավարելու կարողություն ունեցող անձի, որը նշանակվում է այս պաշտոնում Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 107-րդ հոդվածի համաձայն»։

Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 57-րդ հոդվածը սահմանում է, որ.

Իրանի Գերագույն կրոնական առաջնորդն իրավունք ունի ֆաթվաներ արձակել մուսուլմանական իրավունքի (ֆիխ) տարբեր հարցերի վերաբերյալ (հոդված 109):

Իրանի Իսլամական Հանրապետության պետության ընդհանուր քաղաքականությունը որոշում է առաջնորդը՝ Նպատակահարմարության խորհրդի հետ խորհրդակցելուց հետո (հոդվածներ 110, 176): Գերագույն առաջնորդը Իրանի զինված ուժերի գերագույն հրամանատարն է (հոդված 110):

Բացի բարձրագույն արբիտրի իր գործառույթներից, Իրանի գերագույն առաջնորդը նաև միջամտում է առօրյա կադրային հարցերին: Նա անձամբ նշանակում և ազատում է Պահապանների խորհրդի (Իրանի ամենաազդեցիկ վերահսկողական մարմինը, որը կարող է արգելափակել կառավարության երեք ճյուղերից որևէ մեկի որոշումները) ֆաքիհներին, [[Դատական համակարգ|դատական ​​համակարգ]]ի ամենաբարձր պաշտոնյային, Իրանի Իսլամական Հանրապետության հեռուստատեսության և ռադիոհեռարձակման ընկերության ղեկավարներին և Միացյալ շտաբի պետին, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի, զինված ուժերի և ներքին զորքերի հրամանատարների գլխավոր հրամանատար։

Կրոնական առաջնորդն ընտրվում է Փորձագետների խորհրդի կողմից՝ ազդեցիկ աստվածաբաններից, որոնք ընտրվում են ժողովրդական քվեարկությամբ՝ 8 տարի ժամկետով։

## Իրանի բարձրաստիճան առաջնորդներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Лидер Ирана — факих, его статус. Материал из иранской газеты с официальной трактовкой, почему иранцам нельзя избирать высшего руководителя страны, рус. 
* Информационный блок офиса Великого Лидера Сейида Али Хаменеи 

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Իրանի կառավարություն
Ֆրանսիացի անհայտ տղա

**«Ֆրանսիացի անհայտ տղա»** (, ), 1900 թվականի Փարիզի Օլիմպիական խաղերի պաշտոնական արձանագրություններում այս անունով է նշված թիավարների խառը թիմի (մինչև նրա մասնակցությունը թիմը համարվում էր նեդերլանդական) ղեկորդը։ Այդ թիմը զբաղեցրել է առաջին տեղը ղեկորդով զույգերի մրցումներում։ Ղեկորդի իրական անունը մինչ օրս անհայտ է։ Թեպետ արխիվային փաստաթղթերում նա նշված է որպես «ֆրանսիացի տղա», պատմության մեջ, հնարավոր է, ամենաերիտասարդ օլիմպիական չեմպիոնի իրական քաղաքացիությունը նույնպես հարցեր է առաջացնում:

## 1900 թվականի Օլիմպիական խաղեր
Ակադեմիական թիավարության մրցումները տեղի են ունեցել օգոստոսի 25-ին և 26-ին Փարիզի արվարձաններում՝ Սեն գետի վրա՝ Կուրբևուա և Անիեր սյուր Սեն կամուրջների միջև։ Նիդերլանդական «Միներվա Ամստերդամ» թիմը, որի կազմում եղել են Ֆրանսուա Բրանդտը և Ռուլոֆ Կլեյնը, իսկ ղեկորդն էր Հերմանուս Բրոքմանը, հաջողությամբ հաղթահարել է 1900 թվականի Օլիմպիական խաղերի ղեկորդով զույգերի մրցումների կիսաեզրափակիչը։ Սակայն եզրափակիչ մրցալողից առաջ թիավարողները որոշել են, որ երեք չափահաս տղամարդկանցով նավակը չափազանց ծանր կլինի, ուստի նրանք փարիզյան ամբոխից որպես ղեկորդ ընտրել են մի երեխայի։ Տղան այնքան թեթև էր, որ  հավասարակշռությունը պահպանելու համար ստիպված էին նավակը բեռով ծանրացնել։ Տղայի թեթև քաշի շնորհիվ թիմը հաղթել է եզրափակիչ մրցալողում՝ 0,2 վայրկյանով գերազանցելով «Մառնի ծովային ընկերության» ֆրանսիական թիմին։ Հաղթանակից հետո երեքն էլ լուսանկարվել են, որից հետո տղան անհետացել է ամբոխի մեջ:

Որոշ պատմաբաններ կարծում են, որ Խաղերին մասնակցելու պահին տղան մոտ 8 տարեկան էր, ինչը նրան դարձնում է պատմության մեջ ամենաերիտասարդ օլիմպիական չեմպիոնը:

## Տղայի ինքնություն
Պատմաբանները տղայի ինքնությունն անվանել են «Օլիմպիական խաղերի պատմության ամենամեծ առեղծվածը»: Լոզանի օլիմպիական արխիվներում նրա անունը ոչ մի տեղ չի հիշատակվում, փոխարենը բոլոր արձանագրություններում նա նշված է որպես «ֆրանսիացի անհայտ տղա»: Տղայի միակ հայտնի լուսանկարը հայտնաբերել է սպորտի հոլանդացի պատմաբան Էնթոնի Բեյքերքը, որը գրեթե հիսուն տարի փորձել է պարզել նրա ինքնությունը:

ԱՄՆ-ի օլիմպիական և պարալիմպիկ կոմիտեի պաշտոնական պատմաբան Բիլ Մելոնն ուսումնասիրել է թիավարության մասին 1900-ական թվականների ֆրանսիական և գերմանական տարբեր ամսագրեր. նա չի կարողացել գտնել հաղթող թիմի ղեկորդի անվան մասին որևէ հիշատակում այս աղբյուրներից որևէ մեկում: 1980-ական թվականներին Մելոնին հարցազրույց է տվել թիավարողներից մեկի դուստրը, որը նշել է, որ իր հայրը երբեք չի խոսել տղայի մասին։

2016 թվականին վրացի պատմաբան Պաատա Նացվլիշվիլին ենթադրել է, որ ղեկորդը ամենևին էլ ֆրանսիացի չէր, այլ վրացի տղա էր՝ Գիորգի Նիկոլաձեն, որը 1900 թվականի Փարիզի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ իր ընտանիքի հետ ճանապարհորդել է Եվրոպայով։ Ըստ Նացվլիշվիլու՝ Նիկոլաձեի քույրը 1980-ական թվականներին տված հարցազրույցում ասել է, որ իր եղբայրն այդ ժամանակահատվածում հաղթել է Ֆրանսիայում անցկացված նավակների մրցալողում։ Սակայն Օլիմպիական պատմաբանների միջազգային ընկերության մի քանի փորձագետներ կասկածի տակ են դրել այն փաստը, որ անհայտ ղեկորդն իսկապես եղել է Նիկոլաձեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Չնույնականացված մարդիկ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ծնունդներ
Ռեյչել Գաբրիելյան

**Ռեյչել Գաբրիելյան** (, ), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, Դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ Մասսաչուսեթսի ներկայացուցիչների պալատի անդամ, ինչպես նաև եղել է Մասսաչուսթեսի Դաշնային վարչության աշխատանքի և զարգացման դեպարտամենտի քարտուղար։

## Կենսագրություն
Ռեյչել Գաբրիելյանը ծնվել է 1968 թվականին ԱՄՆ Բոստոն քաղաքում։ 1995թ․-ից մինչև 2008 թվականը ներկայացրել է Քեմբրիջը և Ուոթերթաունը Մասսաչուսեթսի ներկայացուցիչների պալատում։ Իրավաբանական կրթություն է ստացել Սաֆֆոլքի համալսարանում և 2003 թվականին ստացել է Հանրային ծառայության մագիստրոսի կոչում Հարվարդի համալսարանում։ 2008 թվականի մայիսին Դեյվ Պատրիկի կողմից նշանակվել է Մասսաչուսեթսի ավտոմոբիլների գրանցման ծառայության ղեկավար։ 2014 թվականի հունվարի 17-ին  նշանակվել է Մասսաչուսթեսի Դաշնային վարչության աշխատանքի և զարգացման դեպարտամենտի քարտուղար։

2015 թվականին նշանակվել է ԱՄՆ Առողջապահության և սոցիալական ծառայությունների տարածաշրջանային դեպարտամենտի տնօրեն՝ Մասաչուսեթս, Ռոդ Այլենդ, Կոնեկտիկուտ, Վերմոնտ, Մեն և Նյու Հեմփշիր նահանգների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Biography, via Mass. RMV

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ