Էնտրոպա

**Էնտրոպա**, չեխ արվեստագետ Դավիդ Չեռնիի քանդակը։ Նախագիծը պատվիրել է Չեխիայի կառավարությունը՝ նշելու Եվրոպական միության խորհրդում իր նախագահության առիթը, և ի սկզբանե նախագծվել է որպես համագործակցություն Եվրամիության բոլոր անդամ երկրների 27 արվեստագետների և նկարիչների խմբերի համար։ Այնուամենայնիվ, որպես կեղծիք, Չեռնին և նրա երեք օգնականները ստեղծել են երգիծական և հակասական մի ստեղծագործություն, որը պատկերում էր ԵՄ անդամ երկրների սուր կարծրատիպերը։ Կեղծ նկարիչների պրոֆիլները նույնպես ստեղծվել են Չեռնիի և նրա գործընկերների կողմից՝ համալրված նրանց ենթադրյալ ներդրումների հորինված նկարագրություններով։ Վերնագիրը բառախաղ է *էնտրոպիայի* և *Եվրոպայի* միջև։

Քանդակի ոչ պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2009 թվականի հունվարի 12-ին, որին 3 օր անց հաջորդել է դրա պաշտոնական հրապարակման ամսաթիվը։ Քանդակը սկզբնապես ցուցադրվել է Բրյուսելի Justus Lipsius շենքում։ 2010 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2012 թվականի մարտը քանդակը ցուցադրվել է Պլզենում գտնվող Տեխմանիա գիտական ​​կենտրոնում։ Քանդակի կրկնօրինակը նախատեսվում է ցուցադրել նաև Պրահայի Ազգային թատրոնի Nová Scéna սրճարանում։

## Նախապատմություն
Եվրամիության խորհուրդը հավատարիմ է ռոտացիոն նախագահության համակարգին, որի համաձայն անդամ երկրների կառավարությունները վեց ամիսը մեկ փոխանակում են ղեկավարությունը։ Ընդունված է, որ նախագահող երկիրը ցուցադրություն տեղադրի Յուստուս Լիփսիուսի շենքում, որտեղ անցյալի աշխատանքները խուսափում են հակասություններից։ Օրինակ՝ Ֆրանսիան, որը Չեխիայից առաջ նախագահում էր, պարզապես ֆրանսիական ազգային գույներով մեծ փուչիկ կանգնեցրեց՝ ի պատիվ ավանդույթի։

## Թեմա
Այն վերնագրված է «Կարծրատիպերը քանդման ենթակա արգելքներ են», ինչպես նաև Եվրամիության Չեխիայի նախագահության «Եվրոպան առանց խոչընդոտների» կարգախոսով։ Ըստ Դեյվիդ Չեռնի՝ քանդակի հիմնական նկարիչ Էնտրոպան «լուսաբանում է սոցիալապես ակտիվիստական ​​արվեստը, որը հավասարակշռում է ազգային բնավորության դեմ հավանական հակասական հարձակումների և պաշտոնական տարածքի անհանգստացնող ձևավորման միջև»։ The Times-ին տված հարցազրույցում Չեռնին հայտարարել է, որ քանդակի վրա ազդել է Monty Python հումորի ապրանքանիշը։ Գործարկման արարողության ժամանակ նա ավելացրեց Սաշա Բարոն Կոենի և Լե Գքուինյոլ դե Լինֆոյիի կողմից Նիկոլա Սարկոզիի կերպարի մարմնավորումը՝ որպես ոգեշնչման այլ աղբյուրներ։

Աշխատանքը պատրաստված է ապակե ամրացված պլաստմասից, իսկ հոդերը՝ պողպատից։ Այն ընդգրկում է մոտավորապես 256 քառակուսի մետր (2760 քառակուսի ոտնաչափ)՝ 16,4 մետր բարձրությամբ և 16,5 մետր (54 ֆուտ) լայնությամբ։ Քաշի երեք քառորդը գալիս է շրջանակից, որը կազմում է ընդհանուր 8 տոննա։ Այն հիշեցնում է մոդելային հավաքածուի դետալներ, որոնք պարունակում են ԵՄ 27 անդամ երկրների ձևերով կտորներ։ Յուրաքանչյուր ստեղծագործություն ունի առանձնահատուկ թեմա, որը ներկայացնում է երկրի մասին կարծրատիպերը, որոնցից որոշները ներկայացված են հատկապես սադրիչ ձևով։ Ամենաշատ ուշադրությունը գրաված կտորներից են Բուլղարիայի, Դանիայի, Գերմանիայի, Լեհաստանի և Սլովակիայի ստեղծագործությունները։

Քանդակը տեղադրվել է 2009 թվականի հունվարի 5-ից 11-ը Դավիթ Չեռնիի, երեք օգնականների, չորս ալպինիստների, երկու տեխնիկների, երկու օպերատորների և ԵՄ-ում Չեխիայի մշտական ​​ներկայացուցչության ներկայացուցչի ներկայությամբ։

### Քանդակում ընդգրկված ազգերը
Առանց նկարչի կողմից արված հստակ ցուցումների կամ պաշտոնական ներկայացման, կարելի է տարբեր մեկնաբանություններ անել մեկ երկրի մասին, և այս ցանկը ոչ մի կերպ հստակ չէ։ Որոշ ֆիզիկական մասեր մի փոքր տարբերվում են պաշտոնական գրքույկում ներկայացված ձևից.

* Ավստրիան՝ ատոմային էներգիայի հայտնի հակառակորդը, պատկերված է որպես կանաչ դաշտ, որտեղ գերակշռում են ատոմակայանների հովացման աշտարակները, որոնցից ընդմիջումներով գոլորշի է դուրս գալիս։
* Բելգիան ներկայացված է որպես կիսակեր Praline շոկոլադների տուփ՝ բրյուսելյան վաֆլի նախշով։
* Բուլղարիան պատկերված է միացված «թուրքական» զուգարաններով, որոնք միացնում և լուսավորում են նեոնային լույսերը։ Քանդակի այս կտորը հետագայում թաքցվել է գործվածքով։
* Կիպրոսը կիսով չափ կրճատվել է՝ հղում անելով Կիպրոսի բաժանմանը։
* Չեխիայի սեփական կտորը LED էկրան է, որը ցույց է տալիս Չեխիայի նախագահ Վացլավ Կլաուսի հակասական մեջբերումները։
* Դանիան պատկերված է որպես Լեգոյի աղյուսներից կառուցված, և ոմանք պնդում են, որ պատկերում տեսնում են դեմք, որը հիշեցնում է մուլտֆիլմի վեճը, թեև Չեռնին հերքել է նմանությունը։
* Էստոնիային ներկայացվում են մուրճ ու մանգաղ հիշեցնող էլեկտրական գործիքներ՝ վկայակոչելով կոմունիստական ​​խորհրդանիշների արգելքի մասին երկիրը։
* Ֆինլանդիան պատկերված է որպես փայտե հատակ, ներառյալ տղամարդը, որը պառկած է հրացանով, որը պատկերացնում է փիղ, գետաձի և կոկորդիլոս։
* Ֆրանսիան պատված է «GRÈVE! («ԳՈՐԾԱԴՈՒԼ») պաստառով, որը վկայակոչում է Ֆրանսիայի արդյունաբերական գործողությունների պատմությունը։
* Գերմանիան փոխկապակցված ավտոճանապարհների մի շարք է, որոնց վրայով շրջում են մեքենաներ, որոնք նկարագրված են որպես «ինչ-որ չափով սվաստիկա հիշեցնող», թեև հայտարարությունը համընդհանուր ընդունված չէ։ Որոշ չեխ ռազմական պատմաբաններ առաջարկում են նաև, որ ավտոճանապարհները նման են «18» թվին, որը որոշ նեոնացիստական ​​խմբավորումներ օգտագործում են որպես Ա.Հ.-ի ծածկագիր՝ Ադոլֆ Հիտլերի սկզբնատառերը։
* Հունաստանը պատկերված է որպես անտառ, որն ամբողջությամբ այրվել է, որը հավանաբար ներկայացնում է 2007 թվականի հունական անտառային հրդեհները կամ 2008 թվականին Հունաստանում տեղի ունեցած քաղաքացիական անկարգությունները։
* Հունգարիայում կա Atomium, որը բաղկացած է ձմերուկից և հունգարական երշիկներից, որը հիմնված է պղպեղի հատակի վրա։
* Իռլանդիան պատկերված է որպես շագանակագույն ճահիճ՝ Հյուսիսային Իռլանդիայից դուրս ցցված պարկապզուկներով։ Պարկապզուկները նաև երաժշտություն են նվագում հինգ րոպեանոց ընդմիջումներով։
* Իտալիան պատկերված է որպես ֆուտբոլային խաղադաշտ, որտեղ մի քանի խաղացողներ ձեռնաշարժությամբ են զբաղվում՝ հավանաբար մատնանշելով այն, ինչ ոմանք համարում են երկրի «ֆետիշը ֆուտբոլի համար»։
* Լատվիան ներկայացված է որպես լեռներով ծածկված՝ ի տարբերություն իր իրական հարթ լանդշաֆտի։
* Լիտվան ներառում է միզող Manneken Pis-ի ոճով հագնված ֆիգուրների շարք, որոնց մեջ մեզի հոսքերը լուսավորվում են դեղին ապակե մանրաթելերով։
* Լյուքսեմբուրգը ցուցադրվում է որպես ոսկու հատիկ՝ «Վաճառվում է» նշանով։
* Մալթան պատկերված է որպես փոքրիկ կղզի՝ նախապատմական գաճաճ փղով, ինչպես նաև խոշորացույցով փղի դիմաց։
* Նիդեռլանդները պատկերված է որպես անհետացած ծովի հատակ և դեռ տեսանելի են միայն մի քանի մինարեթներ։
* Լեհաստանում կա մի կտոր քահանաների հետ, որոնք կանգնեցնում են միասեռականների իրավունքների շարժման ծիածանի դրոշը կարտոֆիլի դաշտի վրա՝ Իվո Ջիմայի վրա դրոշը բարձրացնող հայտնի լուսանկարի ոճով։
* Պորտուգալիան ներկայացված է որպես փայտե կտրող տախտակ երեք կտոր մսով՝ իր նախկին գաղութների՝ Բրազիլիայի, Անգոլայի և Մոզամբիկի տեսքով։
* Ռումինիան Դրակուլայի ոճի թեմատիկ այգի է, որը ստեղծվել է թարթելու և ընդմիջումներով ուրվականի ձայներ արձակելու համար։
* Սլովակիան պատկերված է որպես հունգարական երշիկ (կամ հունգարական եռագույնով փաթաթված մարդու մարմին), որը խեղդվում է թելով։
* Սլովենիան ներկայացված է որպես ժայռ, որի վրա փորագրված է «Առաջին զբոսաշրջիկները եկան այստեղ, 1213 թ.»:
* Իսպանիան ամբողջությամբ պատված է բետոնով, հյուսիս-արևելքում տեղակայված բետոնախառնիչով, որը վկայակոչում է իսպանական միջերկրածովյան ափի ծանր զարգացումը։
* Շվեդիան, ի տարբերություն քանդակի մյուս կտորների, չունի ուրվագիծ, փոխարենը ներկայացված է որպես IKEA-ի ոճով ինքնահավաքվող կահույքի մեծ տուփ, որը պարունակում է Gripen կործանիչներ (ինչպես մատակարարվել է Չեխիայի ռազմաօդային ուժերին)։
* Միացյալ Թագավորությունը, որը հայտնի է իր եվրոսկեպտիցիզմով և Եվրոպայից հարաբերական մեկուսացվածությամբ, «ներառված է» որպես բացակայող կտոր (դատարկ տարածություն) քանդակի վերևի ձախ մասում։

## Արձագանք
Էնտրոպան բանավեճ է առաջացրել Եվրոպայում իր առաջին բացման օրվանից։ Տարբեր մեկնաբաններ նշել են, որ սա, հավանաբար, առաջին նման ցուցահանդեսն է արվեստի պատմության մեջ ԵՄ Խորհրդի ռոտացիոն նախագահության անունից, որն իր բնույթով հակասական է եղել՝ ի տարբերություն այն փաստի, որ նման նմուշները սովորաբար աննկատ են անցնում։ Աշխատանքը նկարել է այն, ինչ մի լրագրողի կողմից նկարագրվել է որպես «նախկինում չտեսնված բազմություն»: Այն գովեստի է արժանացել որոշ հեռուստադիտողների կողմից «զվարճալի» և արվեստի մասին ոգեշնչող քննարկումների համար, սակայն զայրացրել և վիրավորել է մյուսներին։

2009 թվականի հունիսին Դեյվիդ Չեռնին ինքն ասաց, որ ակնկալում էր բոլորովին այլ արձագանքներ, քան ստորև նկարագրվածները։ Նրա կարծիքով, Բուլղարիան չի անցնում նույնիսկ Էնտրոպայի կողմից ծաղրանկարած ամենասադրիչ երկրների առաջին եռյակը։ Ամենասադրիչ երկիրը Լեհաստանն է՝ միասեռականներիի հիշատակմամբ։ Նրան հաջորդում են Մեծ Բրիտանիան (անհայտ կորած) և Սլովակիան, որը, ըստ պարոն Չեռնիի, Հունգարիայի կողմից սահմանափակված պղպջակ է։

### Քաղաքական հակասություն
2009 թվականի հունվարի 13-ին, ցուցահանդեսի ոչ պաշտոնական բացման հաջորդ օրը, ԵՄ-ում Բուլղարիայի դեսպանը գրանցեց երկրի բողոքը Եվրահանձնաժողովում և պաշտոնական բողոքի նոտա ուղարկեց Չեխիայի կառավարությանը։ Բուլղարիայի պատկերումը քանդակում, որպես զուգարանների մի շարք, ամենասադրիչներից է, և Էնտրոպայի ոչ պաշտոնական բացումից հետո Բուլղարիայի կառավարությունը պահանջեց քանդակը հանել մինչև դրա պաշտոնական մեկնարկը։ Այս գործողությունը երբեք չի արվել, բայց շարունակվող բողոքներից հետո 2009 թվականի հունվարի 20-ին բուլղարական պատկերը ծածկվել է սև գործվածքով։ Իշխանությունից դուրս գտնվող անձինք նույնպես իրենց վրդովմունքն արտահայտեցին պատկերի վերաբերյալ.Բուլղարական News.bg լրատվական պորտալը մեկնաբանել է, որ երկրի պատգամավորը «ակնհայտորեն մեկնաբանում է [ցուցահանդեսի] գաղափարը որպես վիրավորանքի փորձ»։ Մի շարք հասարակական կազմակերպություններ, այդ թվում՝ լեհական Indeks 73-ը, դեմ են եղել աշխատանքների մի մասի լուսաբանմանը և առցանց ստորագրահավաքներ են նախաձեռնել։

Յան Վիտոպիլը՝ ԵՄ-ում Չեխիայի նախագահության ժամանակ մշակութային միջոցառումների պատասխանատուն, պաշտպանել է ցուցադրությունը՝ պնդելով, որ «բուլղարական զուգարանի» առկայությունը մյուս ակնհայտ անհեթեթ պատկերների առկայության դեպքում պարզ է դարձրել, որ կտորը փորձում է ավելի շատ կարծրատիպեր քանդել, քան հակասություններ առաջացնել։ Չեխիայի փոխվարչապետ Ալեքսանդր Վոնդրան նույնպես հաճախակի շեշտում էր, որ կառավարական հանձնաժողովը, որը լիազորել է հոդվածը, ցանկանում է խուսափել գրաքննությունից.2009 թվականի հունվարի 14-ին Սլովակիայի ազգային կուսակցությունը կոչ արեց արտաքին գործերի նախարար Յան Կուբիշին պահանջել հեռացնել քանդակը, այն անվանելով վիրավորանք սլովակ ժողովրդի համար։ 2009 թվականի հունվարի 15-ին Կուբիշը համաձայնեց և պաշտոնական բողոք ներկայացրեց, բայց չպահանջեց հեռացնել քանդակը։

Հաշվի առնելով այլ երկրների կերպարների հակասական բնույթը՝ չեխ դիվանագետներն ակնկալում էին բողոքի ցույցեր այլ երկրներից նույնպես։ Այնուամենայնիվ, 2009-ի հունվարի 14-ի դրությամբ դրանք դեռ պետք է իրականանային։ Ըստ TVN24 լրատվական պորտալի առցանց հարցման, ըստ էության, Լեհաստանի հասարակությունը, ըստ երևույթին, հիմնականում կողմ է Լեհաստանի կերպարին, 64%-ը այն համարում է «տեղին» և միայն 13%-ը կարծում է, որ դա «վիրավորում է լեհ ժողովրդին»։

Չեխիայում Դանիայի դեսպան Օլե Մոլսբին հայտարարել է, որ չի սպասում, որ Մուհամեդի ծաղրանկարների բողոքի ակցիաները նորից կսկսվեն, և որ Դանիան մտադիր չէ բողոքել։ Չեռնին հերքել է, որ նմանությունը միտումնավոր է եղել։

### Հեղինակային վեճ
2009 թվականի հունվարի 13-ին Էնտրոպայի հեղինակությունը կասկածի տակ դրվեց։ Պաշտոնապես, արվեստի գործը պետք է լիներ Դեյվիդ Չեռնիի և ԵՄ մյուս 26 երկրների արվեստագետների միջազգային համագործակցությունը։ Այնուամենայնիվ, այդ օրը Ալեքսանդր Վոնդրան հայտարարեց, որ աշխատանքը հավանաբար ստեղծվել է մարդկանց ավելի փոքր խմբի կողմից՝ բացատրելով, որ Չեռնին այդ մասին իրեն չի տեղեկացրել մինչև նախորդ երեկո։ Lidové noviny-ի օրիգինալ նորությունների հոդվածում նշվում էր, որ որոշ արվեստագետների անուններ, կարծես, գոյություն չունեն իրենց երկրների քաղաքացիների գրառումներում և չունեն ինտերնետի հետք:Ինքը՝ Չեռնին, հունվարի 13-ին խոստովանել է, որ արվեստագետների անունները շինծու են։

Պաշտոնական գրքույկը ենթադրյալ հեղինակների մեծ մասի համար տրամադրում էր անցյալ ցուցահանդեսների ամփոփումներ, որոնցից մի քանիսը համընկնում էին հայտնի նկարիչների հետ։ Օրինակ, Ավստրիայի «Սաբրինա Ունտերբերգերը» ուներ ռեզյումե, որն ըստ երևույթին պատկանում էր Էռնստ Լոգարին։ Այս «արվեստագետներից» շատերն ունեին իրենց սեփական վեբ կայքերը (նախագծված՝ Թոմաշ Պոսպիսզիլի, Կրիստոֆ Կինտերայի և Լիբոր Սվոբոդայի կողմից), սակայն նշված կոնտակտային տվյալները կեղծ էին (բացի էլեկտրոնային փոստի հասցեներից, որոնք ֆունկցիոնալ էին)։

Lidové noviny-ն ի սկզբանե նշել է Բելգիան, Գերմանիան, Հունաստանը, Իռլանդիան և Մեծ Բրիտանիան որպես երկրներ, որոնց համար տրվել են կեղծ արվեստագետների ինքնությունը։ Այս կոնկրետ պնդումները հետագայում հետ են կանչվել և փոխարինվել ընդհանուր մեղադրանքներով, որ գրքույկի որոշ անուններ գոյություն չունեն, նրանց ռեզյումեները սխալ են, կամ որ արվեստագետները հերքել են, որ ճանաչել են Դեյվիդ Չեռնին կամ համագործակցել են նրա հետ։

2009 թվականի հունվարի 13-ի երեկոյան Չեռնին պաշտոնապես խոստովանեց, որ ստեղծագործությունն իրականում ամբողջությամբ ստեղծվել է իր և երկու ընկերների կողմից, և որ պաշտոնապես ներկայացված բոլոր արվեստագետների ինքնությունը կեղծվել է։ Նախապատրաստված հայտարարության մեջ Չեռնին ներողություն է խնդրել վարչապետ Միրեկ Տոպոլանեկին, փոխվարչապետ Ալեքսանդր Վոնդրային և Չեխիայի արտաքին գործերի նախարար Կարել Շվարցենբերգին «և նրանց գրասենյակներին»՝ նրանց խաբելու համար՝ նշելով, որ չի ցանկանում, որ նրանք պատասխանատվություն կրեն իր  առասպելների համար։ «Մենք գիտեինք, որ ճշմարտությունը ի հայտ կգա, բայց մինչ այդ մենք ցանկանում էինք պարզել, թե արդյոք Եվրոպան կարող է ծիծաղել իր վրա»։

Չեռնիի համախոհների անունները տրվել են որպես Տոմաշ Պոսպիսզիլ և Կրիստոֆ Կինտերա։ Նրա հեղինակները պնդում էին, որ նախագծի իրականացմանը ներգրավված է մարդկանց ավելի մեծ միջազգային թիմ։ Նրանք բացատրել են, որ ի սկզբանե ցանկանում էին կապ հաստատել ԵՄ անդամ բոլոր 27 երկրների արվեստագետների հետ, սակայն չհաջողվեց սահմանափակ ժամանակի և ֆինանսավորման պատճառով։ Ալեքսանդր Վոնդրան պատասխանել է պաշտոնական հայտարարությամբ՝ հայտնելով իր հիասթափությունը և ընդգծել, որ Չեռնին պատասխանատվություն է կրելու կառավարությանը խաբելու համար։

Քանի որ քանդակը կարող է հակասություններ առաջացնել, այն կետը, որ յուրաքանչյուր երկրի ստեղծագործությունը նախագծվել է այդ երկրի արվեստագետի կողմից, խիստ շեշտադրվել է Չեխիայի կառավարության կողմից։ Ըստ Lidové noviny-ի, Չեխիայի վարչապետ Ալեքսանդր Վոնդրան նշել է. «Փաստը մնում է փաստ, որ մենք հարթակ ենք տրամադրել գեղարվեստական ​​ազատ արտահայտման համար, և հենց այդպես էլ պետք է դիտարկել Էնտրոպան։ Բայց եթե ես իմանայի, որ հանգամանքներն այլ են, քան մենք մեկուկես տարի կարծում էինք, ես դա չէի թույլատրի»։ Վոնդրան փորձեց վաղաժամ հեռացնել Չեխիայի կառավարությանը Չեռնիի աշխատանքից՝ ասելով.Դա արվեստի գործ է, ուրիշ ոչինչ... Եթե Եվրոպան այնքան ուժեղ չլինի, որ նայի դրան, դա ողբերգություն կլինի։ Եվրոպան է 27 արվեստագետների աչքերով։ Չեխիայի նախագահության աչքերով դա Եվրոպա չէ։

### Խարդախության մեղադրանք
Հաղորդվում է, որ քանդակի պատրաստման համար ծախսվել է 12 միլիոն CZK, որից 10 միլիոնը տրամադրել է New World Resources-ը, հոլանդական հանքարդյունաբերական ընկերությունը, որը Չեխիայում պատկանում է OKD-ին, իսկ 2 միլիոն CZK վճարել է Չեխիայի կառավարությունը, որը հետագայում  հավելյալ 1,2 մլն CZK-ի դիմաց մինչև հունիսի վերջ վարձակալել է աշխատանքը։ Հորինվածքի բացահայտումից հետո Չեռնին մեղադրվում էր պետական ​​միջոցները յուրացնելու մեջ։ Նա պատասխանեց, որ գումարն ընդհանրապես չի օգտագործվել, քանի որ արվեստագետները գիտեն, որ շեղվելու են նշված նախագծից և հետ են վերադարձվելու։

### Պատասխան հեղինակների կողմից
Չեռնին ի սկզբանե հայտարարել էր, որ ինքը նկատի ուներ, որ քանդակը զվարճալի լինի՝ ասելով. «Հեգնանքը ծաղրելու մասին է։ Այն նախատեսված չէ որևէ մեկին վիրավորելու համար», իսկ ավելի ուշ հանդես եկավ պաշտոնական հայտարարությամբ՝ ասելով. «Մենք ուզում էինք տեսնել, թե արդյոք Եվրոպան կարող է ծիծաղել ինքն իր վրա»։ Հունվարի 15-ին Չեռնին անդրադարձավ  էնտրոպայի թշնամական ընդունելությանը.Ես ինձ, իհարկե, հաղթող չեմ զգում։ Այդպես կզգայի, եթե լինեին մի քանի ցնցված բրյուսելյան չինովնիկներ, որոնք շրջում էին այդ կտորի շուրջը, գլուխները թափահարելով՝ մտածելով, թե ինչ են արել այդ չեխերը այստեղ։ Մենք ակնկալում էինք, որ սա կընդունվի որպես կատակ, իրադարձություն, գեղեցիկ տեղադրում, ուրիշ ոչինչ։ Այն, որ մենք արդեն քննարկում ենք որոշ մասերի հեռացման հարցը, ինձ մեծ հաջողություն չի թվում։ Ես շատ ավելի ուրախ կլինեի, եթե այն ամբողջությամբ մնար։Հեղինակները պաշտպանել են քանդակը ստեղծելիս կեղծ անուններ օգտագործելու իրենց ընտրությունը՝ նշելով, որ խաբեությունը արվեստի մի մասն է.Գրոտեսկային չափազանցությունն ու առեղծվածը չեխական մշակույթի բնորոշ գիծն են, իսկ կեղծ ինքնություններ ստեղծելը ժամանակակից արվեստի ռազմավարություններից է։Չեռնին նաև ասել է, որ այս քանդակը այս կերպ պատրաստելը «ավելի զվարճալի էր»։ Ավելի ուշ, սակայն, արվեստագետները ներողություն խնդրեցին խաբեության համար՝ ասելով. «Մենք ներողություն ենք խնդրում վարչապետ Միրեկ Տոպոլանեկից, փոխվարչապետ Ալեքսանդր Վոնդրայից, նախարար Կարել Շվարցենբերգից և նրանց գրասենյակներից՝ իրերի իրական վիճակի մասին նրանց չտեղեկացնելու և այդպիսով նրանց խաբելու համար»։ Քանդակի իսկական համահեղինակներից մեկը՝ Քրիստոֆ Կինտերան, հարցազրույցում ասել է, որ միստիֆիկացիան պետք է ավելի երկար տևեր, բայց դա անհիմն էր՝ և՛ էթիկայի տեսանկյունից, քանի որ նկարիչները չէին ցանկանում ավելի շատ անհանգստություն պատճառել չեխական դիվանագիտությանը, և գործնականում, քանի որ նրանք չէին կարող շարունակել պատասխանել էլեկտրոնային նամակներին՝ օգտագործելով կեղծված արվեստագետների ինքնությունը։

Կինտերան նաև մեկնաբանել է, որ քանդակը բացահայտում է Արևմտյան և Արևելյան Եվրոպայի միջև անջրպետը. «Մենք չէինք ուզում զրպարտել որևէ մեկին. առաջադեմ եվրոպական ժողովրդավարությունները սովոր են շատ բաների, բայց Արևելքը դեռ ձգտում է դրական լույսի ներքո առաջ տանել իրեն, ուստի այն այնքան էլ լավ չի համապատասխանում դրան»։

## Քանդակի ճակատագիրը
Այն բանից հետո, երբ բացահայտվեց քանդակի իրական հեղինակությունը, Ալեքսանդր Վոնդրան հայտարարեց, որ դրա շարունակական ցուցադրությունը գտնվում է վերանայման փուլում, քանի որ Չեռնին խախտել էր նախագծի կառավարության առանձնահատկությունները, որոնք, Չեռնիի բնօրինակ նկարագրության համաձայն, կոչ էին անում արվեստագետների միջազգային համագործակցությունը։ 2009 թվականի հունվարի 14-ին Էնտրոպայի շնորհանդեսի պաշտոնական էջը հանվեց Չեխիայի նախագահության կայքից։ Այդուհանդերձ, քանդակի հանդիսավոր մեկնարկը տրվեց 2009թ. հունվարի 15-ին։ Ալեքսանդր Վոնդրան նորից պաշտպանեց ստեղծագործությունը՝ ասելով. «Էնտրոպան մենք համարում ենք արվեստ, ոչ ավելին, ոչ ուրիշ ոչինչ»։

Արարողության ժամանակ Դավիթ Չեռնին կրկին ներողություն է խնդրել Չեխիայի կառավարությունից և ափսոսանք հայտնել, որ քանդակը վիրավորական է համարվել։ Նա ասաց, որ վիրավորական կտորները կհեռացվեն, եթե պաշտոնյաներին չկարողանան համոզել հեղինակների մտադրությունների մասին։

## Հեռացում
2009 թվականի ապրիլի 23-ին Չեռնիի՝ քանդակը ժամանակից շուտ հեռացնելու մտադրությունը հրապարակվեց մայիսի 10-ին, որը նա ներկայացրեց որպես բողոք Տոպոլանեկի կառավարության տապալման ձևի և Ֆիշերի պատրաստված վարչախմբի դեմ, որն ի վերջո հաստատվեց մայիսի 8-ին։ Քանդակի հեռացումը սկսվել է մայիսի 11-ին։ Ինքը՝ Չեռնին, ներկա չէր, թեև ավելի վաղ հակառակն էր առաջարկել։ Անձնակազմը, որը նա ուղարկեց այնտեղ, ապամոնտաժեց քանդակը և հինգշաբթի, մայիսի 14-ին, դրա մասերը բեռնեցին երեք բեռնատարների մեջ, որոնք ստիպված էին մեկ առ մեկ գալ՝ Justus Lipsius շենքի սահմանափակումների պատճառով։ Այնուհետև կտորները ավտոճանապարհով տեղափոխվել են Պրահա։

Քանդակը կրկին տեղադրվել է Պրահա-Հոլեշովիցե քաղաքի ժամանակակից արվեստի կենտրոնում և բացվել է 2009 թվականի հունիսի 11-ին հյուրերի, այդ թվում՝ Չեխիայի նախկին նախագահ Վացլավ Հավելի ներկայությամբ։ Էնտրոպան ցուցադրվել է Պլզենում գտնվող Տեխմանիա գիտական ​​կենտրոնում՝ ԵՄ ցուցահանդեսի շրջանակներում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Official ''Entropa'' booklet in PDF, hosted at eu2009.cz, originally linked there from a page which was later withdrawn 
* In pictures: ''Entropa'' installation BBC News Online 14 January 2009
* ''Entropa'' Artist's websites archive

Կատեգորիա:Արվեստի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Եվրոպական միություն
Կատեգորիա:Եվրոպական մշակույթ
Կատեգորիա:Կարծրատիպեր
Կատեգորիա:Սատիրա