Կորեայի աշխատավորական կուսակցության գաղափարախոսություն

**Կորեայի աշխատավորական կուսակցության գաղափարախոսություն**, Հյուսիսային Կորեայի (Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետություն) իշխող կուսակցության՝ Կորեայի աշխատավորական կուսակցության (ԿԱԿ) գաղափարախոսություն։ ԿԱԿ-ը Կոմունիստական կուսակցություն է, որն առաջնոդվում է կիմիրսենիզմ-կիմչենիրիզմով, որը Կիմ Իր Սենի և Կիմ Չեն Իրի գաղափարների սինթեզ է։ Կուսակցությունը հավատարիմ է *[[Չուչհե]]* գաղափարախոսությանը՝ Կիմ Իր Սենին վերագրվող գաղափարախոսությանը, որը խթանում է ազգային անկախությունն ու զարգացումը զանգվածների ջանքերի միջոցով։ Չնայած *Չուչհեն* սկզբնապես ներկայացվել է որպես մարքսիզմ-լենինիզմի կորեական մեկնաբանություն, սակայն կուսակցությունն այն սկսել է ներկայացրել որպես Կիմ Իր Սենի ինքնուրույն փիլիսոփայություն։ ԿԱԿ-ն իշխող Կիմ ընտանիքը ճանաչում է որպես իր քաղաքական մտքի վերջնական աղբյուր։ 2012 թվականին կայացած չորրորդ կուսակցական համաժողովը փոփոխել է կուսակցության կանոնադրությունը՝ նշելով, որ կիմիրսենիզմ-կիմչենիրիզմը «կուսակցության միակ առաջնորդող գաղափարն է»։  Կիմ Չեն Իրի օրոք, որը ղեկավարում էր որպես Հյուսիսային կորեայի Ազգային պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահ, կոմունիզմը աստիճանաբար հանվել է կուսակցական և պետական փաստաթղթերից՝ հօգուտ Սոնգունի կամ զինվորականների առաջնահերթ քաղաքականության։ Բանվոր դասակարգի փոխարեն զինվորականներն են հաստատվել որպես քաղաքական իշխանության հիմք։ Սակայն Կիմ Չեն Իրի իրավահաջորդ Կիմ Չեն Ընը 2021 թվականին փոխել է այս դիրքորոշումը՝ Սոնգունը փոխարինելով «մարդկանց առաջնահերթ քաղաքականությամբ» որպես կուսակցության քաղաքական մեթոդ և վերահաստատելով կուսակցության հանձնառությունը կոմունիզմին։ 

Կորեայի աշխատավորական կուսակցությունը պահպանում է ձախակողմյան կողմնորոշում  և սովորաբար պատվիրակություն է ուղարկում Կոմունիստական և աշխատավորական կուսակցությունների միջազգային հանդիպումներին, որտեղից որոշակի աջակցություն ունի։  ԿԱԿ-ի կուսակցական կանոնադրությունը նշում է, որ այն պաշտպանում է «մարքսիզմ-լենինիզմի հեղափոխական սկզբունքները»։  Այնուամենայնիվ, մի շարք գիտնականներ պնդում են, որ ԿԱԿ-ի գաղափարախոսությունն ավելի լավ է բնութագրել որպես ազգայնական կամ ծայրահեղ աջակողմյան։

## Չուչհե
[մինի|[Չուչխեի աշտարակ|''Չուչհե աշտարակի գագաթին'' չուչհե գաղափարախոսությունը խորհրդանշող *ջահը* Փհենյանում]]

### Զուգահեռներ մարքսիզմ-լենինիզմի հետ
Չնայած «Չ*ուչհե*» տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է Կիմ Իր Սենը 1955 թվականի «Դոգմատիզմի և ֆորմալիզմի վերացման և *Չուչհեի* գաղափարախոսական աշխատանքում հաստատման մասին» ելույթում, *Չուչհեն* որպես ամբողջական գաղափարախոսություն չի զարգացել մինչև 1960-ական թվականները։ Ստալինիզմի նման, այն հանգեցրել է կենտրոնական կուսակցության ղեկավարությանը պաշտպանող ոչ պաշտոնական (հետագայում՝ ֆորմալացված) գաղափարախոսական համակարգի զարգացմանը։ Մինչև մոտավորապես 1972 թվականը *Չուչհեն* անվանվել է մարքսիզմ-լենինիզմի և «այսօրվա մարքսիզմ-լենինիզմի» «ստեղծագործական կիրառություն», իսկ Կիմ Իր Սենը գովաբանվել է որպես «մեր ժամանակների մեծագույն մարքսիստ-լենինիստ»։ Այնուամենայնիվ, 1976 թվականին *Չուչհեն* դարձել է առանձին գաղափարախոսություն. Կիմ Չեն Իրն այն անվանել է «միակ գաղափարախոսություն, որի բովանդակությունն ու կառուցվածքները չեն կարող պարզապես նկարագրվել որպես մարքսիստ-լենինիստական»։ 

1970 թվականին Կորեայի աշխատավորական կուսակցության 5-րդ համագումարում *Չուչհեն* բարձրացվել է մարքսիզմ-լենինիզմի հետ նույն մակարդակի վրա,  իսկ 1980 թվականի 6-րդ համագումարում ճանաչվել է որպես ԿԱԿ-ի միակ գաղափարախոսություն։  Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում *Չուչհեն* գործնականից վերածվել է մաքուր գաղափարախոսության։ *«Չուչհեի գաղափարի մասին» գիրքը*, որը *Չուչհեի* մասին հիմնական տեքստն է, հրատարակվել է Կիմ Չեն Իրի անունով 1982 թվականին։  Այս ուսումնասիրության համաձայն՝ *Չուչհեն* անբաժանելիորեն կապված է Կիմ Իր Սենի հետ և «ներկայացնում է Կորեական հեղափոխության առաջնորդող գաղափարը»․ ...մենք կանգնած ենք ամբողջ հասարակությունը *Չուչհե* գաղափարի հիման վրա մոդելավորելու պատվավոր խնդրի առաջ»։  Աշխատության մեջ Կիմ Չեն Իրն ասում է, որ Չ*ուչհեն* պարզապես մարքսիզմ-լենինիզմի ստեղծագործական կիրառություն չէ, այլ «մարդկության պատմության զարգացման նոր դարաշրջան»։  ԿԱԿ-ի խզումը մարքսիստական-լենինիստական հիմնական նախադրյալներից հստակորեն ձևակերպված է «Եկեք քայլենք մարքսիզմ-լենինիզմի և Չ*ուչհե* գաղափարի դրոշի ներքո» հոդվածում։ 

Չնայած *Չուչհեի՝* որպես մարքսիզմի և լենինիզմի ստեղծագործական կիրառման ընկալմանը,  որոշ գիտնականներ պնդում են, որ ուղղակի կապը քիչ է դրանց հետ:  Քաղաքականությունը կարող է բացատրվել առանց մարքսիստական կամ լենինյան հիմնավորման, ինչը դժվարացնում է այս գաղափարախոսություններից եկող կոնկրետ ազդեցությունների նույնականացումը:  Որոշ վերլուծաբաններ ասում են, որ *Չուչհեն* ավելի հեշտ է կապել ազգայնականության հետ, բայց ոչ ազգայնականության եզակի ձևի: Չնայած ԿԱԿ-ն պնդում է, որ սոցիալիստական-հայրենասիրություն է,  որոշ վերլուծաբաններ պնդում են, որ դրա սոցիալիստական հայրենասիրությունն ավելի նման է բուրժուական ազգայնականությանը. գլխավոր տարբերությունն այն է, որ սոցիալիստական հայրենասիրությունը ազգայնականություն է սոցիալիստական պետության ներսում:  *Չուչհեն* զարգացել է որպես Հյուսիսային Կորեայի գործերում օտարերկրյա օկուպացիայի, ներգրավվածության և ազդեցության (հիմնականում չինացիների և խորհրդայինների) նկատմամբ արձագանք և կարող է նկարագրվել «որպես կորեացի ժողովրդի նորմալ և առողջ արձագանք օտարերկրյա տիրապետության տակ կրած զրկանքներին»:  Այնուամենայնիվ, այս արձագանքում չկա որևէ բացառիկ մարքսիստական կամ լենինյան բան. դրա «կոմունիստական» նկարագրության հիմնական պատճառն այն է, որ այն տեղի է ունեցել ինքնահռչակ սոցիալիստական պետությունում:  Հյուսիսային Կորեայի ԿԱԿ-ը (և ընդհանուր առմամբ Հյուսիսային Կորեայի ղեկավարությունը) չեն մանրամասնում, թե ինչով է իրենց քաղաքականությունը մարքսիստական, լենինյան կամ կոմունիստական. *չուչհեն* սահմանվում է որպես «կորեական», իսկ մյուսները՝ որպես «օտարերկրյա»։ 

### Հիմնական սկզբունքներ

Հյուսիսային Կորեայի համար *Չուչհեի* հիմնական նպատակը քաղաքական, տնտեսական և ռազմական անկախությունն է: Կիմ Իր Սենը 1967 թվականին Գերագույն ժողովրդական ժողովին ուղղված իր «Եկեք ավելի մանրակրկիտ պաշտպանենք անկախության, ինքնավստահության և ինքնապաշտպանության հեղափոխական ոգին պետական գործունեության բոլոր ոլորտներում» ելույթում *Չուչհեն* ամփոփել է հետևյալ կերպ․

* *Չաջու* () անունով ' քաղաքական անկախության սկզբունքը *Չուչհեի* կենտրոնական սկզբունքներից մեկն է։ *Չուչհեն* շեշտում է ազգերի միջև հավասարությունը և փոխադարձ հարգանքը՝ պնդելով, որ յուրաքանչյուր պետություն ունի ինքնորոշման իրավունք։ Գործնականում ինքնորոշման և հավասար ինքնիշխանության համոզմունքները Հյուսիսային Կորեան վերածել են ընկալվող «մենակ թագավորության»։ Ինչպես մեկնաբանում է Կիմ Չեն Իրը, արտաքին ճնշմանը կամ միջամտությանը զիջելը կխախտի *չաջուն* և կսպառնա երկրի ինքնիշխանությունը պաշտպանելու կարողությանը։ Սա կարող է բացատրել, թե ինչու է Կիմ Չեն Իրը կարծում, որ Կորեական հեղափոխությունը կձախողվի, եթե Հյուսիսային Կորեան կախվածություն ձեռք բերի օտարերկրյա կազմավորումից։

Չինաստանի և Խորհրդային Միության վերաբերյալ Կիմ Իր Սենը պաշտպանել է համագործակցությունը և փոխադարձ աջակցությունը՝ ընդունելով, որ Հյուսիսային Կորեայի համար կարևոր է սովորել այլ երկրների փորձից: Դրան չնայած, նա տանել չի կարողացել այն միտքը, որ Հյուսիսային Կորեան պետք է կախված լինի երկու ազգերից և չի ցանկացել դոգմատիկորեն հետևել նրանց օրինակին: Կիմ Իր Սենն ասել է, որ ԿԱԿ-ն պետք է «վճռականորեն հրաժարվի ուրիշների չմարսված բաները կուլ տալու կամ դրանք մեխանիկորեն ընդօրինակելու միտումից»՝ Հյուսիսային Կորեայի հաջողությունը վերագրելով ԿԱԿ-ի անկախության քաղաքականություն իրականացնելու գործում: Հյուսիսային Կորեայի անկախությունն ապահովելու համար պաշտոնական հայտարարություններում ընդգծվել է ժողովրդի միավորման անհրաժեշտությունը ԿԱԿ-ի և Մեծ Առաջնորդի հովանու ներքո: 

* *Չարիպ* () տնտեսական անկախությունը համարվում է *չաջուի* () նյութական հիմքը։ Կիմ Իր Սենի ամենամեծ վախերից մեկը Հյուսիսային Կորեայի կախվածությունն էր արտաքին օգնությունից. նա կարծում էր, որ դա կսպառնա երկրի սոցիալիզմ զարգացնելու կարողությանը, որին կարող է հասնել միայն ուժեղ, անկախ տնտեսություն ունեցող պետությունը։ *Չարիպը* շեշտը դնում է ծանր արդյունաբերության վրա հիմնված անկախ ազգային տնտեսության վրա. այս ոլորտը, տեսականորեն, շարժելու է տնտեսության մնացած մասը։ 

* *Չավի* () ռազմական անկախությունը Կիմ Իր Սենը  համարել է կարևորագույն։ Ընդունելով, որ Հյուսիսային Կորեան կարող է ռազմական աջակցության կարիք ունենալ իմպերիալիստ թշնամիների դեմ պատերազմում, նա շեշտը դրել է ներքին արձագանքի վրա և ամփոփել կուսակցության (և պետության) վերաբերմունքը ռազմական բախման նկատմամբ. «Մենք պատերազմ չենք ուզում, ոչ էլ դրանից ենք վախենում, ոչ էլ խաղաղություն ենք խնդրում իմպերիալիստներից»։

Ըստ *Չուչհեի*՝ մարդն իր գիտակցության շնորհիվ ունի վերջնական վերահսկողություն ինքն իր նկատմամբ և աշխարհը փոխելու կարողություն։  Սա տարբերվում է դասական մարքսիզմից, որը կարծում է, որ մարդիկ ավելի շատ կախված են արտադրության միջոցների հետ իրենց հարաբերություններից, քան իրենք իրենցից։  *Չուչհե* գաղափարախոսությունը Մեծ Առաջնորդի գլխավորված հեղափոխության մասին է, այլ ոչ թե գիտակ հեղափոխականների խմբի գլխավորված հեղափոխության մասին (որը շեղում է Լենինի ավանգարդային կուսակցության հայեցակարգից)։

## Սոնգուն
մինի|Սոնգունը խթանող քարոզչական արվեստ: Կորեական տեքստում ասվում է. «Կեցցե՛ ռազմական (Սոնգուն) քաղաքականության մեծ հաղթանակը»

Սոնգունը (կորեերեն՝ 선군_정치) առաջին անգամ հիշատակվել է 1997 թվականի ապրիլի 7-ին «Ռոդոնգ Սինմուն» թերթում՝ «Սոցիալիզմի հաղթանակը Ժողովրդական բանակի զենքերում և ռումբերում» (인민군대의 총창우에 사회주의의 승리가 있다) վերնագրով։ Հոդվածում դրա նկարագրությունը արտացոլում է այդ ժամանակվա ռազմական մտածողությունը. «[Սոնգունը] հեղափոխական փիլիսոփայություն է՝ պաշտպանելու մեր սեփական ձևով սոցիալիզմը ցանկացած հանգամանքներում»։ Հայեցակարգը վերագրվում է Կիմ Չեն Իրին, որը պնդել է, որ Սոնգունը Չուչհեի զարգացման հաջորդ փուլն է։

«Մեր կուսակցության ռազմական առաջնահերթ քաղաքականությունը անխուսափելիորեն կհասնի հաղթանակի և երբեք չի պարտվի» (우리 당의 선군정치는 필승불패이다) վերնագրով համատեղ խմբագրականը հրապարակվել է Կուլոջայի և Ռոդոնգ Սինմունի (համապատասխանաբար՝ ԿԺԿ-ի տեսական ամսագիր և թերթ) կողմից 1999 թվականի հունիսի 16-ին: Այնտեղ նշվում էր, որ Սոնգունը նկատի ուներ «առաջնորդության մեթոդ՝ զինվորականներին առաջնահերթություն տալու և հեղափոխության ու շինարարության ընթացքում առաջացող խնդիրները լուծելու, ինչպես նաև բանակը որպես հեղափոխության հիմնական մարմին հաստատելու սկզբունքով՝ սոցիալիզմի ամբողջական խնդիրների իրականացման ընթացքում»: Չնայած հոդվածում հաճախ հղում է արվում «մեր կուսակցությանը», սա հղում չէ ԿԺԿ-ին, այլ Կիմ Չեն Իրի անձնական ղեկավարությանը:

Ազգային պաշտպանության հանձնաժողովը (բարձրագույն ռազմական մարմին) Հյուսիսային Կորեայի Սահմանադրության 1998 թվականի վերանայմամբ նշանակվել է պետության գերագույն մարմին։ Սոնգուն դարաշրջանը համարվում է, որ սկսվել է այս վերանայմամբ։

2021 թվականի վերջին Կիմ Չեն Իրը հայտարարել է, որ Սոնգունի դարաշրջանի «ռազմական առաջնահերթության» քաղաքականությունը կփոխարինվի իր կողմից ղեկավարվող «ժողովրդի առաջնահերթության» քաղաքականությամբ (인민대중제일주의):

## Սուրյոնգ
մինի|Փհենյանում գտնվող Մանսու Հիլլի Մեծ Հուշարձանի այցելուները խոնարհվում են Կիմ Իր Սենի և Կիմ Չեն Իրի հսկայական բրոնզե արձանների առջև

*Սուրյոնգ* ( 수령형상창조 ), հեղափոխական տեսություն, որը վերաբերում է առաջնորդության և հասարակության միջև եղած հարաբերություններին:  Ի տարբերություն մարքսիզմ-լենինիզմի, որը արտադրության և փոխանակման նյութական պայմանների զարգացումները համարում է պատմական առաջընթացի շարժիչ ուժ (հայտնի է որպես պատմական մատերիալիզմ), *Չուչհեն* մարդկանց ընդհանուր առմամբ համարում է պատմության շարժիչ ուժը:  Այն ամփոփվում է որպես «ժողովրդական զանգվածներն ամեն ինչի կենտրոնում, իսկ առաջնորդը՝ զանգվածների կենտրոնը» սկզբունքով:  Հյուսիսային Կորեան պնդում է, որ *Չուչհեն* «մարդակենտրոն գաղափարախոսություն» է, որտեղ «մարդը ամեն ինչի տիրակալն է և որոշում է ամեն ինչ»: Ի տարբերություն մարքսիզմ-լենինիզմի, որտեղ ժողովրդի որոշումները պայմանավորված են արտադրության միջոցների նկատմամբ նրանց հարաբերություններով, *Չուչհեն* պնդում է, որ մարդկանց որոշումները հաշվի են առնում արտաքին գործոնները, բայց անկախ են դրանցից:  

Ինչպես մարքսիզմ-լենինիզմը, *Չուչհեն* նույնպես պնդում է, որ պատմությունը կարգավորվում է օրենքներով, բայց միայն մարդն է առաջընթացի շարժիչ ուժը՝ նշելով, որ «ժողովրդական զանգվածները պատմության շարժիչ ուժերն են»։  Ժողովրդի գիտակցության, անկախության և ստեղծագործականության հասնելու գործընթացը պահանջում է «մեծ առաջնորդի առաջնորդություն»։  Մարքսիզմ-լենինիզմը պնդում է, որ ժողովրդական զանգվածները կառաջնորդեն (արտադրության հետ իրենց կապի հիման վրա), բայց Հյուսիսային Կորեայում միասնական և արդյունավետ խումբ կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է ճիշտ առաջնորդության դերը։  Ըստ հարավկորեացի քաղաքագետ Լի Կյո-դուկի՝ *Սուրյոնգը* օգնել է Կիմ Իր Սենին Հյուսիսային Կորեայում միասնական համակարգ հաստատել{{Sfn|Lee|2004}|p=6}։ 

Տեսությունը պնդում է, որ առաջնորդը վճռորոշ դեր է խաղում որպես բացարձակ, գերագույն առաջնորդ։  Առաջնորդը նման է բանվոր դասակարգի ուղեղին, որը հեղափոխության շարժիչ ուժն է։  Առաջնորդը նաև անթերի մարդ է, որը երբեք սխալներ չի թույլ տալիս՝ առաջնորդելով զանգվածներին։  Ժողովրդական զանգվածները պատմության շարժիչ ուժն են, բայց նրանք կուսակցական ղեկավարության առաջնորդության կարիք ունեն։

## Կիմիրսենիզմ-կիմչենիրիզմ

**Կիմիրսենիզմը** ( ) և *Մոնոլիտային գաղափարախոսական համակարգի հաստատման տասը սկզբունքները* պաշտոնապես ներկայացրել է Կիմ Չեն Իրը 1974 թվականին։  Ըստ որոշ տեղեկությունների, Կիմ Չեն Իրը դա արել է Կորեայի աշխատավորական կուսակցությունում իր դիրքերն ամրապնդելու համար՝ օգտվելով հոր քաղաքական գերիշխանությունից։  Կիմիրսենիզմը վերաբերում է Կիմ Իր Սենի գաղափարներին, իսկ Տասը սկզբունքները ծառայում են որպես Հյուսիսային Կորեայի քաղաքական և հասարակական կյանքի ուղեցույց։   

Ըստ Կիմ Չեն Իրի՝ հոր գաղափարները զարգացել են, և, հետևաբար, դրանք արժանի են իրենց առանձին անվանմանը։  Հյուսիսային Կորեայի պետական լրատվամիջոցները նախկինում Կիմ Իր Սենի գաղափարները որակել են որպես «ժամանակակից մարքսիզմ-լենինիզմ»։ Դրանք «կիմիրսենիզմ» անվանելով՝ Կիմ Չեն Իրը ձգտել է հոր գաղափարները բարձրացնել նույն հեղինակության մակարդակին, ինչ ստալինիզմը և մաոիզմը։  «Կիմիրսենիզմ» բառը Հյուսիսային Կորեայի խոսույթ ներմուծելուց կարճ ժամանակ անց, Կիմ Չեն Իրը սկսել է Հյուսիսային Կորեայի հասարակության «կիմիրսենիստական վերափոխման» կոչեր անել: 

Քաղաքական վերլուծաբան Լիմ Ջե-չոնը պնդում է, որ կիմիրսենիզմի և *չուչհե-ի* միջև որևէ նկատելի տարբերություն չկա, և որ երկու տերմինները իրար փոխարինելի են։  Այնուամենայնիվ, իր 1976 թվականի «Կիմիրսենիզմի ինքնատիպության ճիշտ ըմբռնման մասին» ելույթում Կիմ Չեն Իրն ասել է, որ կիմիրսենիզմը ներառում է « *չուչհե* գաղափարը և այս գաղափարից զարգացած հեռահար հեղափոխական տեսությունն ու առաջնորդության մեթոդը»։  Նա նաև հավելել է. «Կիմիրսենիզմը ինքնատիպ գաղափար է, որը չի կարող բացատրվել մարքսիզմ-լենինիզմի շրջանակներում։ *Չուչհե* գաղափարը, որը կազմում է կիմիրսենիզմի էությունը, մարդկության պատմության մեջ նոր հայտնաբերված գաղափար է»։  Նա նաև նշել է, որ մարքսիզմ-լենինիզմը հնացել է և անհրաժեշտ է փոխարինել կիմիրսենիզմով. 

Վերլուծաբան Շին Գի-վուկի կարծիքով՝ *Չուչհեի* և Կիմիրսենիզմի գաղափարները, ըստ էության, «հյուսիսկորեական անջատվողականության (պարտիկուլարիզմի) արտահայտություններն են՝ ենթադրաբար ավելի ունիվերսալիստական մարքսիզմ-լենինիզմի նկատմամբ»։  Նոր տերմինաբանությունը ազդարարել է սոցիալիզմից դեպի ազգայնականություն անցումը։  Սա ակնհայտ էր Կիմ Չեն Իրի 1982 թվականին հոր 70- ամյակի տոնակատարության ժամանակ ունեցած ելույթում, որում նա նշել է, որ ազգի հանդեպ սերը սոցիալիզմի հանդեպ սիրուց առաջ է։  Այս անջատվողականությունը (պարտիկուլարզմ) ծնել է այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսին է **«Կորեական ազգի տեսությունը թիվ մեկ տեսություն»** ( ) և **«Մեր ձևով սոցիալիզմ»** ( ) հասկացությունները։

2011 թվականի դեկտեմբերին Կիմ Չեն Իրի մահից հետո կիմիրսենիզմը դարձել է **կիմիրսենիզմ-կիմչենիրիզմ** ( ) Կորեայի աշխատավորական կուսակցության 4-րդ համաժողովում 2012 թվականի ապրիլին։ Համաժողովում կուսակցության անդամները հայտարարել են, որ ԿԱԿ-ն «Կիմ Իր Սենի և Կիմ Չեն Իրի կուսակցությունն է» և Կիմիրսենիզմ-կիմչենիրիզմը հայտարարել են «կուսակցության միակ առաջնորդող գաղափար»։  Հետագայում Կորեայի կենտրոնական լրատվական գործակալությունը (KCNA) հայտարարել է, որ «կորեացի ժողովուրդը վաղուց նախագահ [Կիմ Իր Սենի] և Կիմ Չեն Իրի հեղափոխական քաղաքականության գաղափարներն անվանել է Կիմիրսենիզմ-կիմչենիրիզմ և այն ճանաչել է որպես ազգի առաջնորդող գաղափար»։  Կիմ Չեն Ընը՝ Կիմ Չեն Իրի որդին, որը հաջորդել է նրան ԿԱԿ-ի առաջնորդի պաշտոնում, ասել է.

Հյուսիսային Կորեայի կառավարության պաշտոնական կայքէջը՝ Naenara-ն, հայտարարում է. «Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետությունը անկախ սոցիալիստական պետություն է, որն իր գործունեության մեջ առաջնորդվում է մեծ կիմիրսունիզմ-կիմչենիրիզմով»:

## Կիմչենընիզմ
մինի|Կիմ Չեն Ընը 2023 թվականին

2021 թվականի վերջին Հարավային Կորեայի Ազգային հետախուզական ծառայությունը երկրի օրենսդիր մարմնին զեկուցել է, որ Կիմ Չեն Ընը սկսել է օգտագործել «**կիմչենընիզմ**» (  ) նորաբանությունը իր սեփական գաղափարներն ու կարևորությունն առաջ մղելու համար՝ ի տարբերություն իր հոր և պապի գաղափարների։ Սակայն, 2023-ին այս տերմինը դեռևս չի հայտնվել որևէ խոշոր պետական կամ կուսակցական հրատարակությունում, ինչպիսին է *«Ռոդոնգ Սինմուն»-ը*։

Մինչև 2021 թվականի Ազգային անվտանգության ծառայության անցկացվրած ճեպազրույցը, Կիմ Չեն Ընը մի քանի քայլ է ձեռնարկել իր քաղաքական գերակայությունն ամրապնդելու համար, այդ թվում՝ իրեն նշանակել է ԿԱԿ գլխավոր քարտուղար (կոչում, որը նախկինում պահպանվել էր որպես Կիմ Չեն Իրի հետմահու կոչում),  հեռացնելով հոր և պապի դիմանկարները կարևոր կուսակցական շենքերից (օրինակ՝ Ապրիլի 25-ի մշակույթի տան ներքին հարդարանքը),  և կուսակցական կանոններին ավելացնելով «Կիմ Չեն Ընի հեղափոխական միտքը» ( ) տերմինը։ Հարավկորեացի և արևմտյան մի շարք քաղաքական վերլուծաբաններ պնդում են, որ այս գործողությունները վկայում են Կիմ Չեն Ընի՝ իր նախորդներից առանձին ժառանգություն ստեղծելու ցանկության մասին։ Կիմ Չեն Ընի գաղափարախոսական փոփոխության հիմնական տարրերից են Հյուսիսային Կորեայի միջուկային զենքի ծրագրի վրա նրա շեշտադրումը և ԿԱԿ-ի կոմունիզմի նկատմամբ հավատարմության վերահաստատումը։

## Ազգայնականություն
Կարլ Մարքսը և Ֆրիդրիխ Էնգելսը չեն պարզաբանել պետության և օրենքի միջև եղած տարբերությունը՝ կենտրոնանալով ազգերի ներսում դասակարգային բաժանման վրա:  Նրանք պնդում էին, որ ազգը և իրավունքը (ինչպես այն ժամանակ գոյություն ուներ) կտապալվեն և կփոխարինվեն պրոլետարական իշխանությամբ։ Սա խորհրդային տեսաբանների հիմնական տեսակետն էր 1920-ականներին. սակայն, 1929 թվականին Ստալինի իշխանության գալով, այն քննադատվել է։ Ստալինը քննադատել է Նիկոլայ Բուխարինի այն դիրքորոշումը, որ պրոլետարիատը թշնամաբար է տրամադրված պետության հակումների նկատմամբ՝ պնդելով, որ քանի որ պետությունը (Խորհրդային Միությունը) կապիտալիզմից սոցիալիզմի անցման փուլում է գտնվում, պետության և պրոլետարիատի միջև հարաբերությունները ներդաշնակ են:  1936 թվականի դրությամբ Ստալինը պնդել է, որ պետությունը դեռ գոյություն կունենա, երբ Խորհրդային Միությունը հասած լինի կոմունիստական արտադրության եղանակին, բայց սոցիալիստական աշխարհը շրջապատված կլինի կապիտալիստական ուժերով: Կիմ Իր Սենն այս դիրքորոշումը հասցրել է իր տրամաբանական եզրահանգմանը՝ պնդելով, որ պետությունը գոյություն կունենա Հյուսիսային Կորեայի կոմունիստական արտադրության եղանակին հասնելուց հետո մինչև ապագա համաշխարհային հեղափոխությունը։  Քանի դեռ կապիտալիզմը գոյատևում է, նույնիսկ եթե սոցիալիստական աշխարհը գերիշխող լինի, Հյուսիսային Կորեան դեռևս կարող է լինել կապիտալիզմի վերականգնման սպառնալիքի տակ։ 

Ստալինի օրոք Խորհրդային Միությունում «պետություն» տերմինի վերածնունդը հանգեցրել է Հյուսիսային Կորեայում Կիմ Իր Սենի օրոք «ազգ» տերմինի վերածննդին։  Չնայած պաշտոնական պնդումներին, որ Խորհրդային Միությունը հիմնված էր «դասի», այլ ոչ թե «պետության» վրա, վերջինս վերածնվել է 1930-ական թվականներին։  1955 թվականին Կիմ Իր Սենը նմանատիպ տեսակետ է հայտնել իր «Դոգմատիզմի և ֆորմալիզմի վերացման և գաղափարախոսական աշխատանքում չուչհեի հաստատման մասին» ելույթում. 

Այդ պահից սկսած՝ նա և ԿԱԿ-ն շեշտը դրել են «հեղափոխական ավանդույթի» և  հեղափոխության մեջ Կորեայի մշակութային ավանդույթի դերի վրա։  Կուսակցական հանդիպումների ժամանակ անդամներն ու կադրերը տեղեկացվել են Հյուսիսային Կորեայի ազգային հեղինակության և նրա առաջիկա վերածննդի մասին։  Ավանդական սովորույթները վերածնվել են՝ կորեականությունը ցուցադրելու համար։  1965 թվականին Կիմ Իր Սենը հայտարարել է, որ եթե կոմունիստները շարունակեն հակադրվել անհատականությանը և ինքնիշխանությանը, շարժումը կսպառնա դոգմատիզմը և ռևիզիոնիզմը։  Նա քննադատել է այն կոմունիստներին, ովքեր, նրա կարծիքով, հավատարիմ են «ազգային նիհիլիզմին՝ գովաբանելով ամեն օտարը և նսեմացնելով ամեն ազգայինը» և փորձում են օտար մոդելներ պարտադրել իրենց երկրին։  1960-ական թվականներին *Չուչհեն* լիարժեք գաղափարախոսություն էր, որը կոչ էր անում Հյուսիսային Կորեայի սոցիալիստական շինարարության համար հստակ ուղի ընտրել և չմիջամտել նրա գործերին. սակայն, մեկ տասնամյակ անց այն սահմանվել է որպես համակարգ, որի «հիմնարար սկզբունքը ինքնիշխանության իրականացումն է»։

Չնայած ԿԱԿ-ի տեսաբանները սկզբում թշնամաբար էին տրամադրված «ազգ» և «ազգայնականություն» տերմիններին՝ «պետություն» հասկացության ստալինյան սահմանման ազդեցության պատճառով, 1960-ականների կեսերին նրանց սահմանումը, որ ազգը «մարդկանց կայուն, պատմականորեն ձևավորված համայնք է, որը հիմնված է ընդհանուր լեզվի, տարածքի, տնտեսական կյանքի և մշակույթի վրա», վերանայվել, և սահմանմանը ավելացվել է «ընդհանուր արյան տոհմի» բնութագրը։  1980-ականներին ընդհանուր տնտեսական կյանքը հանվել է սահմանումից, ընդ որում՝ ընդհանուր արյան տոհմին ավելի մեծ շեշտադրում է տրվել։ ԿԱԿ-ն վերանայել է ազգայնականության իմաստը՝ ի պատասխան Հարավային Կորեայում ժողովրդավարական անցման և Խորհրդային Միության փլուզման։ Նախկինում ստալինյան տերմիններով որպես բուրժուական զենք՝ աշխատողներին շահագործելու համար, ազգայնականությունը ռեակցիոնից փոխվել է պրոգրեսիզվիզմ գաղափարի։  Կիմ Իր Սենը «ազգայնականությունը» տարբերակել է այն բանից, ինչը նա անվանել է «իսկական ազգայնականություն». եթե իսկական ազգայնականությունը առաջադեմ գաղափար էր, ազգայնականությունը մնաց ռեակցիոն։ 

### Քսենոֆոբիայի և ռասիզմի մեղադրանքներ

1960-ականներին Կորեական Պեկինի ԿԱԿ-ն սկսել է ստիպել էթնիկ կորեացիներին ամուսնալուծվել իրենց եվրոպացի ամուսիններից (որոնք հիմնականում Արևելյան բլոկից էին), Կորեական Պեկինի բարձրաստիճան պաշտոնյան ամուսնություններն անվանել է «կորեական ռասայի դեմ ուղղված հանցագործություն», իսկ երկրում Արևելյան բլոկի դեսպանատները սկսել են մեղադրել ռեժիմին ֆաշիզմի մեջ։  1963 թվականի մայիսին խորհրդային դիվանագետը Կիմ Իր Սենի քաղաքական շրջապատն անվանել են «քաղաքական գեստապո»։ Նմանատիպ դիտողություններ են արել Հյուսիսային Կորեայի Արևելյան բլոկի այլ պաշտոնյաներ, իսկ Արևելյան Գերմանիայի դեսպանը քաղաքականությունն անվանել է «գեբելսյան»։  Չնայած սա ասվել էր Հյուսիսային Կորեայի և Արևելյան բլոկի միջև հարաբերությունների ցածրակետում, այն ցույց տվել Կիմ Իր Սենի քաղաքականության մեջ ռասիզմի ընկալումը։

Իր *«Ամենամաքուր ռասան»* (2010) գրքում Բրայան Ռեյնոլդս Մայերսը մերժում է այն միտքը, որ *Չուչհեն* Հյուսիսային Կորեայի առաջատար գաղափարախոսությունն է։ Նա դրա հրապարակային գովեստը համարում է օտարերկրացիներին խաբելու համար նախատեսված. այն գոյություն ունի գովաբանվելու, այլ ոչ թե հետևելու համար։  Մայերսը գրում է, որ *Չուչհեն* կեղծ գաղափարախոսություն է, որը մշակվել է Կիմ Իր Սենին որպես Մաո Ցզեդունի հետ համեմատելի քաղաքական մտածող գովաբանելու համար։  Ըստ Մայերսի՝ Հյուսիսային Կորեայի ռազմական առաջնահերթության քաղաքականությունը, ռասիզմը և քսենոֆոբիան (որոնք դրսևորվում են ռասայական պատկանելության վրա հիմնված միջադեպերով, ինչպիսիք են սևամորթ կուբացի դիվանագետների լինչի փորձը և չինացի տղամարդկանցից հղիացած հյուսիսկորեացի կանանց հարկադիր աբորտները) վկայում են ծայրահեղ աջ քաղաքականության հիմքի մասին (որը ժառանգել են կայսերական Ճապոնիայից Կորեայի գաղութային օկուպացիայի ժամանակ), այլ ոչ թե ծայրահեղ ձախերի։

## Հյուսիսային Կորեայի դասակարգային վերլուծություն
[մինի|Փհենյանի [Չուչխեի աշտարակ|''Չուչհե'' աշտարակի առջևի երեք կերպարները կորեական հասարակության երեք դասակարգերն են՝ ըստ Կորեայի աշխատավորական կուսակցության դասկարգման՝ արդյունաբերական աշխատողներ, գյուղացիներ և  (մտավորականություն և մանր բուրժուազիա):]]
Ի տարբերություն Չոսոն դինաստիայի (որտեղ վերին և ստորին դասերի միջև հսկայական անդունդ կար)՝ Հյուսիսային Կորեայի կառավարությունը մշակել է «ժողովրդի» հավաքական հայեցակարգը։ Խիստ սոցիալական հիերարխիայի փոխարեն, Հյուսիսային Կորեայի կառավարությունը երկրի բնակչությունը բաժանել է երեք դասի՝  արդյունաբերական աշխատողները, գյուղացիները և *սամուվոնները*  (, , թարգմանաբար՝ գրագիր)։ Հյուսիսային Կորեան մի հասարակություն է, որտեղ բոլոր երեք դասերը համարվում են հավասարապես կարևոր։ 

*Սամուվոն*  դասը բաղկացած է մտավորականությունից և մանր բուրժուազիայից, ինչպիսիք են գրագիրները, մանր առևտրականները, բյուրոկրատները, պրոֆեսորները և գրողները: Այս դասը բնորոշ է միայն Հյուսիսային Կորեայի դասակարգային վերլուծությանը և մշակվել է երկրի բնակչության կրթության և գրագիտության մակարդակը բարձրացնելու նպատակով: 

Սովորաբար մարքս-լենինյան պետությունները գնահատում էին միայն գյուղացիներին կամ բանվորներին, ուստի Խորհրդային Միությունում մտավորականությունը չէր սահմանվում որպես ինքնուրույն դաս։ Դրա փոխարեն այն սահմանվում էր որպես «հասարակական շերտ», որը հավաքագրվում էր գրեթե բոլոր դասերի՝ պրոլետարիատի, մանր բուրժուազիայի և բուրժուազիայի անդամներից։ Սակայն «գյուղացիական մտավորականության» մասին երբեք չէր խոսվում, և «պրոլետարական մտավորականությունը» գովաբանվում էր, քանի որ այն բաղկացած էր առաջադեմ գիտնականներից և կոմունիստ տեսաբաններից, սակայն «բուրժուական մտավորականությունը» դատապարտվում էր «բուրժուական գաղափարախոսություններ», այսինքն՝ ոչ մարքսիստ-լենինյան աշխարհայացքներ ստեղծելու համար։

Հյուսիսային Կորեացիները հավատում էին արագ արդյունաբերականացմանը աշխատանքի միջոցով և բնությունը մարդկային կամքին ենթարկելով։ Սոցիալական դասերը տեսականորեն հավասար մարդկանց զանգվածի վերածելով՝ Հյուսիսային Կորեայի կառավարությունը պնդում էր, որ առաջիկա տարիներին կկարողանա ինքնուրույն դառնալ։ Սակայն այս պնդումը կասկածի տակ է դրվել օտարերկրյա դիտորդների կողմից՝ երկրի սննդի լուրջ պակասի և, հետևաբար, արտաքին օգնությունից կախվածության պատճառով։

## Մեր ձևով սոցիալիզմ
«Մեր ձևով սոցիալիզմը» ( ), որը նաև կոչվում է «կորեական ոճի սոցիալիզմ» և «մեր ձևի սոցիալիզմ», Հյուսիսային Կորեայում գաղափարական հայեցակարգ է, որը Կիմ Չեն Իրը ներկայացրել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 27-ին «Մեր երկրի սոցիալիզմը մեր ձևով սոցիալիզմ է, որը մարմնավորված է *Չուչհեի* գաղափարով» ( ) ելույթում 1989 թվականի Արևելյան բլոկի երկրների փլուզման հետևանքով տեղի ունեցած հեղափոխություններից հետո ելույթ ունենալով՝ Կիմ Չեն Իրը հստակորեն հայտարարել է, որ Հյուսիսային Կորեան կարիք ունի, և գոյատևեց շնորհիվ, *Մեր ձևով սոցիալիզմի*։ Նա պնդում էր, որ Արևելյան Եվրոպայում սոցիալիզմը ձախողվել է, քանի որ նրանք «մեխանիկորեն ընդօրինակել են խորհրդային փորձը»։  Ըստ Կիմի՝ նրանք չեն կարողացել հասկանալ, որ խորհրդային փորձը հիմնված էր կոնկրետ պատմական և սոցիալական հանգամանքների վրա և չէր կարող օգտագործվել այլ երկրների կողմից՝ բացի Խորհրդային Միությունից։  Նա հավելել է, որ «եթե փորձը համարվում է բացարձակ և ընդունվում է դոգմատիկորեն, անհնար է ճիշտ կառուցել սոցիալիզմը, քանի որ ժամանակները փոխվում են, և յուրաքանչյուր երկրի կոնկրետ իրավիճակը տարբերվում է մյուսից»։  Կիմ Չեն Իրը շարունակել է քննադատել մարքսիզմ-լենինիզմի «դոգմատիկ կիրառումը՝ նշելով. 

Հյուսիսային Կորեան նման դժվարությունների չի հանդիպել *Չուչհե* գաղափարի պատճառով։  Նրա խոսքերով՝ Հյուսիսային Կորեան «հետամնաց, գաղութային կիսաֆեոդալական հասարակություն» էր, երբ կոմունիստները իշխանության գլուխ անցան, բայց քանի որ հյուսիսկորեացի կոմունիստները չէին ընդունում մարքսիզմը, որը հիմնված էր կապիտալիզմի հետ կապված եվրոպական փորձի վրա, կամ լենինիզմը, որը հիմնված էր Ռուսաստանի փորձի վրա, նրանք մշակել են *Չուչհե* հայեցակարգը։  Նա կարծում էր, որ Հյուսիսային Կորեայում իրավիճակն ավելի բարդ էր մոտակա Հարավային Կորեայում ամերիկյան ներկայության պատճառով։  Կիմ Իր Սենի շնորհիվ, պնդում էր Կիմ Չեն Իրը, հեղափոխությունը «առաջ քաշեց մեր ժողովրդի ձգտումներին և մեր երկրի կոնկրետ իրավիճակին համապատասխան ինքնատիպ գծեր և քաղաքականություն»։   

«*Չուչհե* գաղափարը հեղափոխական տեսություն է, որը զբաղեցնում է բանվոր դասակարգի հեղափոխական գաղափարախոսության զարգացման ամենաբարձր փուլը», - ասել է Կիմ Չեն Իրը՝ հավելելով, որ *Չուչհե* գաղափարի ինքնատիպությունն ու գերազանցությունը սահմանում և ամրապնդում են կորեական սոցիալիզմը։  Այնուհետև նա համաձայնվել է՝ նշելով, որ «Մեր ձևով սոցիալիզմը» «մարդակենտրոն սոցիալիզմ» է, բացահայտորեն խզելով այն հիմնական մարքսիստական-լենինյան մտածողությունը, որը պնդում է, որ պատմական առաջընթացի շարժիչ ուժը նյութական ուժն է, այլ ոչ թե մարդիկ։  «Մեր ձևով սոցիալիզմը» ներկայացվել է որպես օրգանական սոցիալ-քաղաքական տեսություն՝ օգտագործելով մարքսիզմ-լենինիզմի լեզուն. 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
### Գրքեր
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ամսագրեր
* 
* 
* 

### Նորություններ և հոդվածներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ազգայնականություն
Կատեգորիա:Ավտորիտարիզմ
Կատեգորիա:Գաղափարախոսություններ
Կատեգորիա:Ծայրահեղ ձախ քաղաքականություն
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեա
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի պատմություն
Կատեգորիա:Մարքսիզմ-լենինիզմ
Կատեգորիա:Պետական քաղաքականություն
Կատեգորիա:Սոցիալիզմի տեսակներ