open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արամայիս Ոսկանյան

**Արամայիսի Յուրիկի Ոսկանյան** (), հայ զինծառայող, ԱՀ Նախագահի «Մարտական ծառայություն» և ՀՀ Նախագահի «Արիության» մեդալակիր, «Հայաստանի երկրապահ» հուշամեդալակիր։

## Կենսագրություն
Արամայիս Յուրիկի Ոսկանյանը ծնվել է 1996 թվականի հունվարի 26-ին Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաքում։

### Կրթություն
Արամայիս Ոսկանյանը 2002-2011 թվականներին սովորել է Գավառի թիվ 9 հիմնական դպրոցում։

2011-2013 թվականներին ուսումը շարունակել է Գավառի ավագ դպրոցում։

2013 թվականին ընդունվել է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանի «Ֆինանսների կառավարում» բաժին։

### Զինվորական ծառայություն
2014 թվականի հուլիսի 14-ին զորակոչվել է բանակ՝ ծառայության անցնելով Մարտունու զորամասերից մեկի նռնականետային դասակում։ Ծառայության ընթացքում դիրքեր բարձրանալիս մշտապես բարձր պատասխանատվությամբ կատարելով իրեն վստահված մարտական առաջադրանքը՝ Արամայիսը հաճախ ասում էր․

## Մահ
Արամայիս Ոսկանյանը զոհվել է 2016 թվականի հունվարի 9-ի երեկոյան՝ ժամը 21։ 30, երբ մարտական հերթապահություն էր իրականացնում և արգելված գոտում հակառակորդի կողմից աշխուժություն նկատելով՝ առաջ է գնում՝ դիտարկում կատարելու, ինչի արդյունքում հակառակորդի կողմից մահացու վիրավորում է ստանում։

## Պարգևներ
* Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանագրով՝ Արցախի պետական սահմանը պաշտպանելիս ցուցաբերած արիության համար Պաշտպանության բանակի N զորամասի շարքային Արամայիս Ոսկանյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով։
* ՀՀ Նախագահի հրամանագրով՝ Արամայիս Ոսկանյանը պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։
* 2016 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Գավառի թիվ 5 ավագ դպրոցում բացվել է հերոսի անվան զինվորական պատրաստության դասասենյակ։ Դասասենյակի բացման արարողությանը հաջորդեցին Ոսկանյաննների բնակարան տանող ճանապարհի անվանակոչության և Արամայիս Ոսկանյանի բնակված տան պատին նրա հուշատախտակի բացման արարողությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արամայիս Յուրիկի Ոսկանյան 
* Ապրելու բանաձև. Արամայիս Ոսկանյան 16.12.2017
* Հերոս Արամայիս Ոսկանյանի անվան ՆԶՊ դասասենյակի բացում և փողոցի անվանակոչություն 

Կատեգորիա:Քառօրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Հերֆորդ (քաղաք)

**Հերֆորդ** ( , ), քաղաք Գերմանիայի Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա երկրամասի Դետմոլդ օկրուգում։ Հանզայական քաղաք է, շրջանային կենտրոն։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 64 088; Զբաղեցնում է 78,98 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բաժանված է քաղաքային 12 շրջանների։

Հերֆորդում են ծնվել նշանավոր երգիչ, *[[Alphaville]]* երաժշտախմբի վոկալիստ Հարտվիգ Շիրբաումը, ով հայտնի է Մարիան Գոլդ բեմական անունով, կոմպոզիտոր Հայնց Ռյոտգերը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակների գերմանացի ամենանշանավոր սուզանավորդներից մեկը՝ Օտտո Վեդդիգենը, ռուս պատմագիր, Սիբիրի հետազոտող Գերհարդ Միլլերը...

### Քույր քաղաքներ

Հերֆորդի հետ բարեկամացել են նաև հետևյալ քաղաքները.

## Պատկերասրահ

MARTa Herford Eingangsbereich.jpg| «ՄԱՐՏա» թանգարանը (բացվել է 2005 թ.)
Martadach.jpg| Թանգարանի տանիքը
Herforder Münster.JPG| Լյութերական առաջնորդանիստ տաճարը
St.Johannis.Herford.jpg|Սբ. Հովհաննես լյութերական եկեղեցին
Rathaus.Herford.jpg| Ռատուշան
Gänsebrunnen Herford.jpg| «Սագեր» շատրվանը
Herford Bergertor Werre 2011.jpg| *Վեռե* գետը
Bahnhof Herford 2012-05-17-0662.jpg| Կայարանը
KlinikumHerford2.JPG| Հիվանդանոցը
Kantorhaus Herford.jpg| Գրասենյակների շենքը
Bruederstrasse 28.jpg| *Գիբելհաուսը*
Hansabrücke.jpg| *Հանզաբրյուկե* կամուրջը
Kirchenmusik Hochschule Herford.jpg| Եկեղեցական երաժշտության ինստիտուտը
Rockakademie-2010-05-14-4310.jpg|Ռոք երաժշտության ակադեմիան (հիմնադրվել է 2008 թ.)
Goparc.jpg| «GO!PARC» դիսկոտեկը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մուկիկի մահը (բալլադ)

**Մուկիկի մահը**, բալլադ, որը մշակել է հայ գրող Հովհաննես Թումանյանը։ Բալլադի սյուժեն վերցված է ժողովրդական բանահյուսությունից։

## Պատմություն
Ինքնագրերի և Թիֆլիսում տպագրվող «Հասկեր» ամսագրի բնագրի վրա Թումանյանը իր ձեռքով նշումներ է արել։

Գրության թվականը մեզ չի հասել։

Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի թումանյանըի համար 65 ֆոնդում պահվում է 2 ինքնագիր` սևագիր և մաքարագիր։ Բալլադի վերջում  բերվում է սևագրի և ինքնագրի տարբերությունները։

Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի համար 1360 ֆոնդում պահվում է հեղինակի սեփական տարբերակը, որի վրա Թումանյանը շատ է աշխատել, բայց չի հասցրել ավարտին հասցնել։ Բանաստեղծը նպատակ է ունեցել վերամշակել Թիֆլիսում տպագրվող «Հասկեր» ամսագրի բնագիրը` լրիվ չափածոյի ենթարկելով, որից ստացվել է բալլադի վերոհիշյան տարբերակը։

Առաջին անգամ բալլադը տպագրվել է Թիֆլիսի «Հասկեր» ամսագրի 1908 թվականի համար 3-ում, 99-102 էջերում, այնուհետև` Լուսաբեր 2-րդ հատորի 102-106 էջերում, ապա` Երկերի ժողովածու 2-րդ հատորի 325-328 էջերում։

## Սյուժե
Մի անգամ մուկիկն ու ծիտիկն ընկերանում են։ Մի օր ծիտիկը գնում է քուջուջ անելու, ետ է գալիս ու տեսնում, որ մուկիկը մահացել է։ Ծիտիկը նստում է ճանապարհի մեջտեղը և սկսում է լաց լինել։ Լորիկը հարցնում է, թե ինչ է պատահել և շատ է ափսոսում մուկիկի մահվան համար։

Այդ մասին իմանում է նաև ծառը և շատ է ափսոսում, իր ճյուղերը խփում է իրար և կոտրտում։

Ծառի ճյուղերը թափվում են քարերի վրա, ծառն ամեն ինչ պատմում է քարերին, քարերը շատ են տխրում և գլորվում են սարն ի վար, թափվում են ջրի մեջ։

Քարերը ամեն ինչ պատմում են ջրին։ Ջուրը շատ է ափսոսում և այնքան է այս ու այն կողմ գնում, մինչև պղտորվում է։

Պառավը գալիս է, ջրին հարցնում է պղտորվելու պատճառը, ջուրն ամեն ինչ պատմում է պառավին։ Պառավը զայրանում է, դեմքն արյունլվա անում, մազերը պոկում և արագ գնում գյուղ։

Գյուղում նա ամեն ինչ պատմում է բոլորին, գյուղացիները սուգ են անում, և բոլորով միասին գնում ու քարերից գլորվում են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բալլադներ
Անվար Ազիմով

**Անվար Ազիմով** (, ), ուզբեկական ծագում ունեցող ռուս դիվանագետ։

Հայտնի խորհրդային գրող և դիվանագետ Սարվար Ալիմջանի Ազիմովի որդին։

## Կենսագրություն
Անվար Ազիմովը ծնվել է 1950 թվականի նոյեմբերի 22-ին Ուզբեկստանի մայրաքաղաք Տաշքենդում։ 1973 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը:

1973 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
* 1994-1998 թվականներին՝ Հնդկասատնում Ռուսաստանի դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ։
* 1998-2000 թվականներին՝ Ասիայի երրորդ դեամենտի տնօրենի տեղակալ։
*2000-2002 թվականներին՝ Հարավսլավիայում Ռուսաստանի դեսպանատան դեսպանորդ-խորհրդական, Բոսնիա և Հերցեգովինայում Բարձր ներկայացուցչի ապարատում Ռուսաստանի ներկայացուցիչ։
* 2003-2005 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Համաեվրոպական համագործակցության դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
* 2005 թվականի հոկտեմբերի 10-ից 2008 թվականի հուլիսի 31-ը՝ Զամբիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2008 թվականի հուլիսի 31-ից 2011 թվականի հունիսի 7-ը՝ Վիեննայում (Ավստրիա) Եվոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունում (ԵԱՀԿ) Ռուսաստանի Դաշնության մշտական ներկայացուցիչ։
* 2011-2015 թվականներին՝ ՌԴ ԱԳՆ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան։

2015 թվականի հունիսի 30-ից՝ Խորվաթիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Ամուսնացած է։ Ունի երկու որդի և երեք դուստր։

## Պարգևներ
* «Պատվո նշան» շքանշան (2011 թվականի հուլիսի 8)՝*Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա դիվանագիտական ծառայության համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պատվոգիր (2012 թվականի նոյեմբերի 22)՝ *Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած վաստակի համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի պատվոգիր (2015 թվականի հուլիսի 22)՝ *Ռուսաստանի Դաշնության ընտրական համակարգի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար*
* XL տարվա «Անբասիր ծառայության համար» գերազանցության նշան (2015 թվականի նոյեմբերի 21)՝ *Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար*

## Դիվանագիտական աստիճան
*2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1996 թվականի դեկտեմբերի 30)
*1-ին դասի արտակարգ ր լիազոր դեսպանորդ (2004 թվականի օգոստոսի 25)
*Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2009 թվականի նոյեմբերի 17)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում
* Կենսագրությունը Խորվաթիայում Ռուսաստանի դեսպանատան կայքում 

Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Երանության պատվիրանների եկեղեցի

**Երանության պատվիրանների եկեղեցի**, կանանց իտալական ֆրանցիսկյան վանքի կաթոլիկ տաճար Գալիլեայում՝ Երանության լեռան վրա (Իսրայել)։ Կառուցել է իտալացի ճարտարապետ Անտոնիո Բարլուցցին 1938 թվականին։ Արևմտյան ավանդույթում երանության պատվիրանների թվի համաձայն՝ ունի ութանկյուն հատակագիծ։

## Նկարագրություն
Տաճարը գտնվում է բլրի վրա, որը կոչվում է Երանության լեռ, քանի որ ենթադրվում է, որ այս բլուրից Հիսուս Քրիստոսը քարոզել է Լեռան քարոզը, որը պարունակում է երանության պատվիրանները ( և ): 1926 թվականին Իտալացի միսիոներների օգնության ազգային ասոցիացիան ձեռք է բերել հողատարածք լեռան վրա։

1938 թվականին բլրի գագաթին իտալացի ճարտարապետ Անտոնիո Բարլուցին կառուցել է Երանության պատվիրանների տաճարը։ Տաճարի կառուցման համար օգտագործվել է տեղական սև բազալտ, ինչպես նաև Իտալիայից բերված Կարարայի մարմար, օնիքս ու լազուրիտ։

Տաճարն ունի ութանկյուն հատակագիծ։ Տաճարի խորանը գտնվում է շենքի կենտրոնում։ Նրանից վեր կառուցվել է ալեբաստրից և օնիքսից կամար։ Ստորին հորիզոնական պատուհաններից, որոնք արված են տաճարի պարագծով, բացվում է տեսարան դեպի շրջակա բլուրների և Գենիսարեթի լճի տեսարանը։ Վերին պատուհանների վրա լատիներենով գրված են երանության ութ պատվիրանները։ Տաճարի պատերին զուգահեռ կառուցվել է արտաքին սրահ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:20140809-IMG 0471.jpg|Տաճարը և սրահը
Պատկեր:Interior of Church of the Beatitudes.jpg|Տաճարի խորանը
Պատկեր:Galilee (10372572283).jpg|Տաճարի գմբեթը
Պատկեր:Near the church of the Beatitudes.jpg|Տեսարան դեպի Տիվերիադյան լիճը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:1938 հիմնադրումներ
Ես վիշտ ունեմ բերած երկրից հայրենի…

«**Ես վիշտ ունեմ բերած երկրից հայրենի…**», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, որի ստեղծման տարեթիվը ստույգ հայտնի չէ։

## Ստեղծման պատմություն
Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի 32-րդ համարում է պահվում մեկ սևագիր-ինքնագիր, որը գրված է նույն թղթի վրա, ինչ «*Հոսիր արտասուքս անկեղծ տխրության*» բանստեղծությունը, որը թվագրվել է «*21 հունիսի 93*»։ Այստեղից ենթադրվում է, որ գրվել է նույն ժամանակ։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1941 թվականին, «*Սովետական գրականություն*» ամսագրի 3-րդ համարի 3-րդ էջում, այնուհետև՝ Հովհաննես Թումանյանի «*Երկերի լիակատար ժողովածուի*» I հատորի 454-րդ էջում։

Ինքնագրում ջնջված են 3-4 րդ և 7-12 րդ տողերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Ռեյհան Թոփչիբաշովա

**Ռեյհան Իբրահիմ ղիզի Թոփչիբաշովա** (, ), Ադրբեջանի առաջին կին նկարիչը, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1943);

## Կենսագրություն
Ռեյհան Թոփչիբաշովան ծնվել է 1905 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Ղուբայում։ 1931-1935 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի ՆկարչությաՆ պետական քոլեջում։ 1941-1945 թվականներին եղել է Ադրբեջանի նկարիչների միության նախագահի տեղակալի պաշտոնում։ 1943 թվականից Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ էր։ 1923 թվականին նա ամուսնացավ բժիշկ Մուստաֆա բեկ Թոփչուբաշովի հետ։

Ռեյհան խանումը բժիշկ Իբրահիմ Թոփչուբաշովի մայրն է։ Ռեյհան Թոփչիբաշովան մահացավ 1970 թվականի մարտի 5-ին Բաքվում։

Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են ազգային ցուցահանդեսներում 1936 թվականից։ Նա աշխատել է դիմանկարային, կենցաղային, լանդշաֆտային ժանրերում, ինչպես նաև նկրել է նատյուրմորտներ։ Նրա աշխատանքների առանձին ցուցահանդեսներ ցուցադրվել են աշխարհի մի շարք երկրներում։ Կարևոր ցուցահանդեսներ. «Միրզա Էլեքպեր Սաբիրի դիմապատկեր», «Գամեր Ալմասզադեի դիմապատկեր», «Հին շուկա», «Հարսանիք», «Փողոց», «Կույսի աշտարակ», «Ծով», «Մարդաքանի տեսակետը»;

## Աղբյուրներ
* Популярная художественная энциклопедия под ред. Полевого В. М.; М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արվեստագետներ
Անդրեյ Մալիխ

**Անդրեյ Սերգեևիչ Մալիխ** (), ռուս ֆուտբոլիստ, «Օրենբուրգ» ակումբի պաշտպան։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ։

## Կարիերա
Կիրովի ֆուտբոլի սան է։ Կարիերան սկսել տեղական «Դինամո» ակումբում։ 2010 թվականին դարձել է «Գազովիկ/Օրենբուրգ» ակումբի խաղացող։ Կալինինգրադի «Բալթիկա» ակումբի դեմ  խաղում ձևակերպել է դուբլ, որը թիմին թույլ է տվել ՖԱԼ 2015/16 մրցաշրջանի ավարտից մեկ փուլ առաջ դառնալ առաջնության հաղթող։ Մոսկվայի «Սպարտակ» ակումբի դեմ խաղը դարձել է «Օրենբուրգի» կազմում նրա անցկացրած 200-րդ հանդիպումը։

## Ձեռքբերումներ
### Թիմային
* Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակչի մասնակից - 2014/15
* ՖԱԼ առաջնության հաղթող - 2015/16
* Երկրորդ դիվիզիոնի հաղթող («Ուրալ-Պովոլժիե» տարածաշրջան) (2) - 2010, 2012/13
* Երկրորդ դիվիզիոնի արծաթե մեդալակիր («Ուրալ-Պովոլժիե» տարածաշրջան) - 2010
* ՖԱԼ գավաթի դափնեկիր - 2015
* ՖԱԼ գավաթի խաղարկության երկրորդ տեղ - 2010

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Գոնդեր

**Գոնդեր** (), քաղաք Եթովպիայում, Ամհարա տարածաշրջանում։ Բեգեմդիր-Սիմեն պատմական գավառի կենտրոնն է։ Գոնդերում կա օդանավակայան։

## Պատմություն
Գոնդերը նեգուս Ֆասիլիդասը հիմնել է մոտավորապես 1635 թվականին։ Ֆասիլիդասն այստեղ կառուցել է յոթ եկեղեցի, այդ թվում՝ Ֆիթ-Միքայելը և Ֆիթ-Աբոն։ Նրա նախաձեռնությամբ Գոնդերը 1638 թվականին դարձել է Եթովպիայի մայրաքաղաքը և երկրի մայրաքաղաքն է եղել մինչև 1855 թվականը։ Քաղաքում պահպանվել է Ֆասիլ Ղեբի ամրոցը, որը կառուցվել է պորտուգալացի ինժեներների և ճարտարապետների մասնակցությամբ, 12 աշտարակներով քաղաքի բարձր պատը, ավելի քան քառասուն քրիստոնեական եկեղեցիները, միջնադարյան սինագոգները, ինչպես նաև Ֆասիլիդասի և Կուսկվամի լոգարանները։

1888 թվականի հունվարի 23-ին Գոնդերը գրավվել է, թալանվել և ավերվել կեղծ խալիֆ Աբդալլահ իբն-Մուհամադի սուդանյան «դերվիշների» կողմից։ Տգետ ֆանատիկոսներն այրել են բոլոր եկեղեցիները։

1979 թվականին Ֆասիլ-Ղեբին և Գոնդերի ամբողջ տարածքը ներառվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Թանա լճից 30 կմ հյուսիս, ծովի մակերևույթից 2132 մետր բարձրության վրա։ Լավ եղանակային պայմաններում Գոնդերի աշտարակները երևում են լճի ափերից։

## Բնակչություն
Եթովպիայի կենտրոնական վիճակագրական գործակալության տվյալներով՝ 2007 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմել է 207.044 մարդ, որոնցից 98.120-ը տղամարդիկ են և 108.924-ը` կանայք։ Բնակչության 84.2 տոկոսը կազմում են Եթովպիայի ուղղափառ եկեղեցու հետևորդները, 11.8 տոկոսը՝ մուսուլմանները և 1.1 տոկոսը՝ բողոքականները։

Նախորդ` 1994 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմել է 112.249 մարդ, որոնցից 51.366-ը տղամարդիկ էին, իսկ 60.883-ը` կանայք։ Հիմնական էթնիկ խմբերն են` ամհարա (88.91%), տիգրայի (6.74 %) և կեմանտ (2.37 %), մնացած բոլոր էթնիկ խմբերը կազմել են բնակչության 1.98%-ը։ Բնակչության 94.57%-ը մայրենի լեզու է համարել ամհարերենը, 4.67 %-ը՝ տիգրինիան և 0.76 %-ը՝ այլ լեզուներ։ Բնակչության 83.31 տոկոսը եթովպական ուղղափառ եկեղեցու հետևորդներն էին, 15.83 տոկոսը` մուսուլմաններ։

## Եղբայր քաղաքներ
* Կորվալլիս ()
* Ռիշոն դե Ցիոն ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* World Heritage Sites in Ethiopia (каталог ссылок, фото)

Կատեգորիա:1635 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Եթովպիայի քաղաքներ
Վան (քաղաք, Ֆրանսիա)

thumb|250px|Հին քաղաքում|alt=
**Վան** (, ), քաղաք Ֆրանսիայում, Մորբիան դեպարտամենտի կենտրոնը արևմտյան Բրետանում։

Գտնվում է Մորբիանական ծովախորշից 5 կմ հեռավորությա վրա դեպի հյուսիս, որին միացած է ջրանցքով։

Հնում Վանը կոչվում էր Dariorigum, կամ Civitas Venetorum (վենետների գլխավոր քաղաք), հնահռոմեական և ֆրանսիական դարաշրջանում`Veneti, միջին դարերում`Venedi, Venetum, Venetia: Վանը ծառայել է Բրետոնական հերցոգների նստավայր. հետագայում այստեղ է գտնվել Բրետանի պառլամենտը։

Վան օկրուգը իր մեջ է ներառում 11 կանտոն 81 կոմունայով։

## Միջազգային հարաբերություներ
### Քույր քաղաքներ
*  Մոնս, Բելգիա (1952)
*  Կուքսհաֆեն, Գերմանիա (1963)
*  Ֆերհեմ, Մեծ Բրիտանիա (1967)

### Գործընկեր քաղաքներ
*  Բառնուելի, Մալի
*  Վալբժիխ, Լեհաստան (2001)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт города Ван

Կատեգորիա:Բրետան
Կատեգորիա:Ֆրանսիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Բագրատ Ամիրիկյան

**Բագրատ Ռոբերտի Ամիրիկյան** (), հայազգի ճարտարագետ-ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1985): Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1985):

## Կենսագրություն
Բագրատ Ամիրիկյանը ծնվել է 1958 թվականի հուլիսի 21-ին, Երևան քաղաքում, Ռոբերտ Ամիրիկյանի և Ադրիեննա Արուխանյանի ընտանիքում։ 1981 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկա-տեխնիկական ինստիտուտը։ 1985-1991 թվականներին աշխատել է Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Մոլեկուլային գենետիկայի ինստիտուտում։ 1991-1993 թվականներին աշխատել է Տոկիոյի համալսարանում։ 1993-1994 թվականներին աշխատել է Տրիեստի առաջավոր հետազոտությունների միջազգային ինստիտուտում։ 1994 թվականին մեկնել է Միացյալ Նահանգներ։ 1994 թվականից աշխատել է ԱՄՆ Մինեսոտայի համալսարանի բժշկական ինստիտուտում, 1999 թվականից՝ Մինեսոտայի համալսարանի նյարդաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։

Աշխատանքները վերաբերում են նեյրոնային ցանցերի, գլխուղեղի կեղևի շարժողական գոտու մոդելավորման, վերջինիս ազդանշանների կոդավորման և կոդավերծանման հարցերին։

## Ընտանիք
* Կինը՝ Իրինա Սելեզնևա (2 դեկտեմբերի, 1989 թվական)։
* Երեխաները՝ Կարինե, Մարիամ։

## Անդամակցություն
* Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1996)
* Ամերիկայի նյարդաբանների միջազգային ընկերության անդամ (1996)
* Ամերիկայի հայկական ասամբլեայի անդամ (2002)

## Երկեր
* Cortical Populations and Behavior: Amirikyan B.,Canadian Journal, 1999.
* Directional tuning profiles of motor cortical cells: Amirikian B, Georgopulos A,Neurosci Res., 2000.
* Cerebellar activation during copying geometrical shapes: Tsekos N, Amirikian B, Kim SG,J Neurophysiol publ., 2003.
* Neural Networks and Modeling of Neuronal Networks: Amirikyan B., Heidelberg, 1999.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի ֆիզիկա-տեխնիկական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Մյոի Մինա

**Մյոի Մինա** (, , առավել հայտնի է որպես **Մինա**), ճապոնացի երգչուհի։ «Twice» երաժշտական խմբի գլխավոր պարող և վոկալիստ։

## Կենսագրություն և կարիերա
### 1997-2014: Վաղ տարիներ և կրթություն
[thumb|200px|left|Մինան ''[Twicetagram (ալբոմ)|Twicetagram''-ի ելքին, 2017 թվականի հոկտեմբերին]]
Մյոի Մինան ծնվել է 1997 թվականի մարտի 24-ին ԱՄՆ-ի Տեխաս նահանգի Սան Անտոնիո քաղաքում։ Բացի ծնողներից, ունի ավագ եղբայր՝ Քայը։ Լինելով երեխա՝ Մինան ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ճապոնիայի Կոբե քաղաք, որտեղ նրանք ապրել են մշտական բնակության վայրում։ Նրա օրթոպեդ հայրը Սույտայի համալսարանական հիվանդանոցում լավագույն բժիշկն է։ Մինան սովորել է Տակառաձուկի աղջիկների միջնակարգ դպրոցում և տասնմեկ տարի զբաղվել է բալետով։ Աղջիկը հետաքրքրվել է կորեական երաժշտությամբ պատանեկության տարիներին՝ լինելով հարավկորեական «CNBLUE» տղաների խմբի մոլի երկրպագու։ Նա նաև գրանցվել է URIZIP պարային դպրոցում՝ կորեական խմբերի պարարվեստն ուսումնասիրելու համար։

Առաջին անգամ Մինային նկատել են 2013 թվականին հարավկորեական խոշորագույն գործակալություններից մեկի՝ «JYP Entertainment»-ի աշխատակիցները, երբ նա մոր հետ զբոսնում էր Օսակայում։ Մյոին քասթինգ է անցել և 2014 թվականի հունվարին պաշտոնապես դարձել է ընկերության թրեյնին։ Նախընտրական շրջանում աղջիկը նկարահանվել է «miss A»-ի «Only You» և Ուենի «R.O.S.E» տեսահոլովակներում։

### 2015−ներկա։ «Տասնվեցերորդ», «Twice»-ի առաջնելույթ և անհատական գործունեություն

2015 թվականի ապրիլին հայտնի դարձավ, որ «JYP»-ն «Mnet»-ի հետ համատեղ ձեռնամուխ կլինի «Տասնվեց» ռեալիթի շոուի նկարահանումներին (), որտեղ գործակալության տասնվեց թրեյնիները պայքարել են «Twice» նոր կանանց խմբի կազմում նորամուտը նշելու հնարավորության համար, որտեղ եզրափակիչ կազմում կլինի միայն յոթ մասնակից, Մինան հաստատվեց որպես այն աղջիկներից մեկը, որ կմասնակցի շոուին։ Բոլոր դրվագների ընթացքում աղջիկը հայտնի մասնակիցներից մեկն էր և եզրափակչում հայտնվել է խմբում, սակայն վերջին պահին Փակ Չին Յոնը փոխել է որոշումը, և «Twice»-ի կազմում ընդգրկվել է արդեն ինը մարդ, ավելացվել են Մոմոն և Զիյույը։

«Twice»-ի առաջնելույթը կայացել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 20-ին «The Story Begins» մինի ալբոմով։ Խումբն զգալի հայտնիություն է ձեռք բերել 2016 թվականի գարնանը՝ «Cheer Up» սինգլի թողարկմամբ, որը հիթ է դարձել Կորեայում և թույլ է տվել հաղթել «Mnet Asian Music Awards»-ում «Տարվա երգ» անվանակարգում, ինչը նշանավորել է խմբի գործունեության մեջ առաջին բարձրագույն մրցանակը։ 2016 թվականի օգոստոսին Մոմոյի հետ մասնակցել է «Ցնցիր բեմը» պարային շոուի դրվագներից մեկին։

2016 թվականից աղջիկը մասնակցել է այդոլների աթլետիկայի առաջնությանը և 2017 թվականին ոսկե մեդալ նվաճել գեղարվեստական մարմնամարզությունում։

## Երգի հեղինակ

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի երգիչներ
Նազիր Կաժարով

**Նազիր Յուրևիչ Կաժարով** (), ռուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կարիերա
### Ակումբային
Ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է Նարտկալայի ՄՊՄԴ-ում Փաշա Ռամազանովիչ Աղաբալիևի ղեկավարությամբ։ 14 տարեկան հասակում ընդգրկվել է «Արուան» տեղական ակումբի կազմում, որը հանդես էր գալիս Ռուսաստանի առաջնության երրորդ դիվիզիոնում։ Այդտեղից մարզիչներ Ասլանբեկ Խանցևի և Վլադիմիր Կուրաշինովի խորհրդով տեղափոխվել է մոսկովյան «Լոկոմոտիվ» ակումբի դպրոց։  Նա չի կարողացել ամրապնդել իր տեղը «երկաթուղայինների» կազմում և ուսումնառության ավարտին շարունակել է կարիերան Կալուգայի «Լոկոմոտիվում», բայց երկու ամիս անց դուրս է եկել թիմից ակումբի ղեկավարության հետ ընդհարման պատճառով։ 2005 թվականի ամռանը միացել է երկրորդ դվիզիոնում հանդես եկող «Սպորտակադեմակումբին», որտեղ անցկացրել է 27 խաղ՝ խփելով 10 գոլ։  Արժանացել է Մարսելի «Օլիմպիկ» ակումբի մարզչական շտաբի ուշադրությանը և 2006 թվականին ստաժավորում անցել Ֆրանսիայում։ 2007 թվականի ամռանը ավարտվել է «Սպորտակադեմակումբի» հետ պայմանագրի ժամկետը, և նա տեղափոխվել է Նալչիկի «Սպարտակ» ակումբ։ Ռուսաստանի Պրեմիեր-լիգայում նորամուտը կատարել է օգոստոսի 5-ին՝ մասնակցելով 19-րդ տուրի՝ ԲԿՄԱ-ի դեմ տնային խաղին։ «Սպարտակ» ակումբի կազմում իր առաջին գոլը խփել է 20 օր անց՝ օգոստոսի 26-ին կայացած «Դինամո» ակումբի դեմ խաղում։ 2009 մրցաշրջանի առաջին կեսը վարձավճարով անցկացրել է Մախաչկալայի «Անժի» ակումբում, որտեղ գոլ է խփել առաջին իսկ խաղում՝ գրավելով «Նիժնի Նովգորոդի» դարպասը, սակայն  դրանից հետո հիմնականում դուրս է եկել փոխարինման և այլևս աչքի չի ընկել՝ ընդհանուր առմամբ ակումբում անցկացնելով 13 հանդիպում։ 2009 թվականի օգոստոսին վերադարձել է Նալչիկ, որտեղ մինչև մրցաշրջանի ավարտը հանդես է եկել երիտասարդական կազմերի առաջնությունում։ 2010 թվականի մրցաշրջանն անցկացրել է Աստրախանի «Վոլգար» ակումբում, խաղացել է 27 խաղ և խփել 3 գոլ։ 2011 թվականի մարտին վերադարձել է «Սպարտակ Նալչիկ»։ Հուլիսի 17-ին Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակչի՝ Վլադիմիրի «Տորպեդո» ակումբի դեմ խաղում կանխամտածված կերպով հետևից ոտքով խփել է Վալերի Մալիշևին, ինչից հետո հեռացվել է դաշտից։ Հետագայում որակազրկվել է գավաթային չորս խաղերով։

### Հավաքականում
Խաղացել է Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականում, որի կազմում անցկացրել է 5 խաղ՝ խփելով 1 գոլ։

## Ելույթների վիճակագրություն

*(2011 թվականի հուլիսի 18-ի դրությամբ)*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը *Газета.Ru* կայքում

Կատեգորիա:Անժիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Սպարտակ Նալչիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Վոլգարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգուշտի ֆուտբոլիստներ
Պարի թանգարան

**Պարի թանգարան** (), կատարողական և տեսողական արվեստի թանգարան Ստոկհոլմում։ Բացվել է 1953 թվականին, Շվեդիայի թագավորական օպերայի նկուղում։ Ի սկզբանե այնտեղ ցուցադրվել է պարային արվեստի մեծ հավաքածու, որը 1920-1925 թվականներին պատկանում էր Փարիզի *Ballets suédois*-ի առաջնորդ Ռոլֆ դե Մարեին։ 1969 թվականին շվեդ պարուհի Կարինա Արիի անունով կոչվող գրադարանը կցվել է թանգարանին և նրա համադրող է նշանակվել Բենգտ Հյագարը։ Գրադարանը պարունակում է Հյուսիսային Եվրոպայում պարերի մասին գրականության ամենաընդարձակ արխիվը։ Թանգարանը ներկայումս գտնվում է Դրոտինգատան 17 հասցեում։ Գրադարանը որևէ պետական միջոցից չի օգտվում, քանի որ այն մասնավոր է։ Հավաքածուի մեծ մասը նյութեր են Արևմտյան Եվրոպայից, որոնք թվագրվում են 1500 թվականից մինչև 1850 թվական, 20-րդ դարի վերջի ամսագրերի ժողովածու և հազարավոր ֆիլմերի վիդեո գրադարան։ Առկա է նաև ռուսական պարերի մասին գրքերի մեծ հավաքածու։ 2017 թվականի դրությամբ թանգարանի տնօրենն է եղել Եվա-Սոֆի Էրնստելը։

## Պատմություն
Թանգարանը Ստոկհոլմում է տեղակայվել 1920–1925 թվականներին Փարիզում բալետի առաջնորդ, շվեդ արիստոկրատ, արվեստի հավաքորդ Ռոլֆ դե Մարեի (1888–1964) շնորհիվ։ 1933 թվականին նա Փարիզում բացեց պարերի աշխարհում առաջին թանգարան-հետազոտական ինստիտուտը։ *Les Archives internationales de la Danse* դարձավ պարերի ուսումնասիրությունների հայտնի կենտրոն, ուր այցելուներ էին գալիս ամբողջ աշխարհից՝ տեսնելու ցուցադրությունը կամ ուսանելու հսկայական գրադարանում։ Արխիվը նաև հրատարակել է իր սեփական ամսագիրը և գրքերը, կազմակերպում էր դասախոսություններ Պասիի շրջանում գտնվող գեղեցիկ շենքում, որը Ռոլֆ դե Մարեն կառուցել էր իր պարի կենտրոնի համար։ 1940-ականների վերջին նա փակեց իր բիզնեսը Փարիզում, և հավաքածուների մի մասը նվիրեց Ֆրանսիայի նահանգին, որը դրանք տեղավորեց Փարիզի օպերայի թանգարանում և գրադարանում։ Փարիզի շվեդական բալետից ստացվող հսկայական հավաքածուն և ոչ-եվրոպական հավաքածուները Ռոլֆ դը Մարեն բերեց Ստոկհոլմ՝ ձևավորելու պարի թանգարանը, որը նա բացեց 1953 թվականին՝ Թագավորական օպերայի նկուղում։

Թանգարանը տեղակայված է նույն հրապարակում, որտեղ այն ի սկզբանե կազմավորվել է։ Ներկայիս վայրում վերաբացվել է 1999 թվականի մայիսին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Dansmuseet, Stockholm, Sweden

Կատեգորիա:1953 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Կատեգորիա:1953 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ներկայացուցչական արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի թանգարաններ
Օսեր (քաղաք)

**Օսեր** (, ()), քաղաք Ֆրանսիայում, Յոն դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։ Մեծությամբ չորրորդն է Բուրգունդիայի տարածաշրջանում. բնակչության թվաքանակը հասել է մոտավորապես 39 հազարի, իսկ մետրոպոլիսային տարածքում ապրում է շուրջ 92,000 մարդ։

Օսերը առևտրական ու արդյունաբերական կենտրոն է. զարգացած են սննդի, փայտամշակության արդյունաբերությունը, մարտկոցների արտադրությունը։ Աչքի է ընկնում նաև բուրգունդյան գինիների, ներառյալ՝ աշխարհահռչակ «շաբլի»-ի () արտադրությամբ։ 1995 թվականին Օսերը հռչակվել է «*Պատմության և արվեստի քաղաք*»։

## Անվանի անձինք
* Վիլյամ Օսերցի (մահ.1231 թ.) - աստվածաբան
* Ժոզեֆ Ֆուրիե (1768–1830) - մաթեմատիկոս, փորձարար ֆիզիկոս, քաղաքական գործիչ
* Թեոդոր Ֆրեդերիկ Գալիարդե (1808–1882) - ժուռնալիստ, Նյու Յորքում լույս տեսած *Courrier des Etats-Unis* ֆրանսերեն թերթի  հրատարակիչ, ֆրանսիական Պլեսի-Բուշար բնակավայրի () համայնքապետ
* Էժեն Ատեն (1809–1893) - պատմաբան, մատենագետ
*Ժան-Պոլ Ռապենյո (1932) - կինոռեժիսոր

## Պատկերասրահ

Auxerre 003.JPG|Տեսարան հին քաղաքամասից
Auxerre - Saint Pierre Church.jpg|Սեն Պիեռ եկեղեցին
Auxerre Tour horloge.JPG|Ժամացույցով աշտարակը
1240-Auxerre.jpg|Սենտ Էտիեն տաճարը
Auxerre St Etienne.jpg|Սենտ Էտիեն տաճարը
FR-89-Auxerre23.JPG|Place St-Nicolas
Saint-Nicolas Patron des Flotteurs Place St-Nicolas Auxerre France.JPG|Սբ. Նիկողայոս
Auxerre, France.jpg|Սեն Ժերմեն աբբայությունը
Bibliothèque Municipale Auxerre.JPG|Գրադարանը
2012--DSC 0500-Eglise-abbatiale-abbaye-de-St-Germain-a-Auxerre-.jpg|Թանգարանը
IUT Plaine de l'Yonne.JPG|Բուրգունդյան համալսարանը


## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Auxerre Town Hall 
*
* 
* 

Կատեգորիա:Բուրգունդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Աբա I

**Մար Աբա I Մեծ** (), Արևելքի ասորական եկեղեցու կաթողիկոս-պատրիարք (540-552)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է պարսկական ծագմամբ զրադաշտական հավատքով ընտանիքում, Միջագետքի Հալա քաղաքում։ Աբան նախքան քրիստոնեություն ընդունելը, եղել է Բեթ-Գարմայի նահանգապետի քարտուղարը, ապա ընդունել քրիստոնեություն և սովորել, այնուհետև դասավանդել Մծբինի դպրոցում։ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Բաբկեն Ա Ոթմսեցին Պարսկաստանում ապրող միաբնակ ասորիների առաջնորդ Քարմայի եպիսկոպոս Դանիելին ուղղված նամակում հիշատկավում է նաև Աբային, որպես երեց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելքի ասորական եկեղեցու պատրիարքներ
Ստվարաթղթե արկղ

thumb|Իրերի փոխադրման համար պատրաստված արկղ
**Ստվարաթղթե արկղ**, արկղ, որն արտադրվում է ստվարաթղթից՝ տարբեր իրեր և նյութեր փաթեթավորելու համար։ Միացյալ Նահանգներում մասնագետները հազվադեպ են օգտագործում «ստվարաթուղթ» բառը, քանի որ այդ եզրույթը բազմիմաստ է։

«Ստվարաթուղթ» բառի ներքո կարելի է հասկանալ տարբեր կոշտ թղթերի տեսականի։

## Պատմություն
Ստվարաթուղթը հայտնագործվել է 17-րդ դարում Չինաստանում։ Ինչպես հայտնում է Խաղալիքների ազգային փառքի սրահը, Անգլիայում առաջին անգամ այն վաճառքի է հանվել 1817 թվականին։ 1879 թվականին ամերիկացի Ռոբերտ Գերը () ստեղծել է առաջին, իսկապես արդյունավետ ստվարաթղթե արկղը, որը կարելի էր պահել հարթ վիճակում, ապա հեշտորեն հավաքել։ Հետագայում արկղի արտաքին տեսքը բազմիցս բարելավվել է, և արդյունքում տուփերը սկսել են օգտագործվել արտադրության մեջ աշխատատար, ծանր և շատ տեղ զբաղեցնող փայտե տուփերի և արկղերի փոխարեն։

## Կիրառություն
մինի|Փաթեթավորման նյութ
Ստվարաթղթե արկղերը լայնորեն կիրառվում են արդյունաբերության մեջ, քանի որ ամուր են, թեթև, քիչ տեղ են զբաղեցնում և հավաքվում են հեշտ ու արագ։

### Որպես խաղալիք
2005 թվականին ստվարաթղթե արկղերը ներառվել են նաև ամերիկյան Խաղալիքների ազգային փառքի սրահում։

Ստվարաթղթե տուփը (այդ թվում նաև կոշիկի տուփը) կարող է խաղալիքների աշխարհում իրադարձությունների կատարման հարթակ լինել․ օգտագործվել որպես տիկնիկի տնակ, խաղալիք ավտոմեքենա (եթե ակներ ավելացվի), լվացքի մեքենա, գազօջախ, հեռուստացույց, սառնարան և այլն։ Մեկ կամ մի քանի տուփերից կարելի է կառուցել տուն կամ պալատ։ Ստվարաթղթե տուփը կարող է լինել քարանձավ, տիեզերանավ, սուզանավ և այլն։ Իսկ մեծ տուփը կարող է դառնալ խաղասենյակ կամ երեխայի համար տնակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ստվարաթղթե արկղը Խաղալիքների ազգային Փառքի սրահում 

Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Կատեգորիա:Փաթեթավորում
Կատեգորիա:Թղթյա արտադրանքներ
Բալիչիներ

**Բալիչիներ** (Լատիներեն ՝ Balsich; Ալբաներեն . Balsha) ազնվական ընտանիք էր, որը ղեկավարում էր «Զետան և ափամերձ հողերը » (հարավային Չեռնոգորիա և Հյուսիսային Ալբանիա ), 1362 թվականից մինչև 1421 թվականը , Սերբիայի կայսրության անկման ընթացքում և դրանից հետո։ Բալսան, հիմնադիրը, մի ազնվական էր, ով կայսեր Ստեֆան Դուժանի կառավարման օրոք ուներ ընդամենը մեկ գյուղ ( 1331–1355), և կայսեր մահից հետո միայն  նրա երեք որդիները իշխանություն ձեռք բերեցին Ստորին Զետայում։

## Պատմություն
### Ծագում
Բալիչի ընտանիքն առաջին անգամ հիշատակվել է կայսր Ստեֆան Ուրոշ V- ի կանոնադրության մեջ, որը թվագրվել է 1360 թվականի սեպտեմբերի 29-ին:Չկան վստահելի աղբյուրներ այս ընտանիքի մասին, կան միայն  ենթադրություններ իրենց ծագման մասին:Բացի Մավրո Օրբինիի պատմությունից,  նրանց ծագման մասին այլ աղբյուրներ չկան:Գոյություն ունեն հատվածական պնդումներ, որ նրանք ծագել են «Կայսր Նեմանյա» -ից։ Բալիչի մասին ամենահին հիշատակումը 1304 թվականից է, երբ Անջուի սերբ թագուհի Ելենա Անժույսկայան սլավոնական լեզվով նամակ է ուղարկել իր խնամակալի միջոցով Ռագուզա:Տեսություն է, որ այս Բալիչն ամուսնացել է Նեմանջի թագավորական ընտանիքի կին անդամի հետ և այդպիսով հիմնել Բալիչի ազնվական ընտանիքը։  Ընտանիքի ծագման վերաբերյալ տարբեր կարծիքներ են հնչել։ 

Կարլ Հոփֆը (1832–1873)  նրանց համարում էր  «անվերապահորեն սերբ ցեղի մաս»:Իվան Ստեփանովիչ Յաստրեբովը (1839-1894), Ռուսաստանի հյուպատոս Շկոդերում եւ Պրիզրենում, Խոսելով Բալչիչների մասին, նրանց անունը կապել է ժամանակակից Շկոդերից ոչ հեռու գտնվող հռոմեական Բալետիի (Բալեչ) քաղաքի հետ:Ըստ Շեդոմիլջ Միյատովիչի (1842–1934), Բալիչի ընտանիքը վերջնական ծագում ուներ Պրովանսից Բաուզի տնից (Ֆրանսիա հարավ-արևելք), այդ ընտանիքից ծագել է իտալական ընտանիք դել Բալզոն, իսկ նրանցից ՝ Բալիչինները:Սերբ պատմիչ Վլադիմիր Սորովիչը (1885–1941) եզրակացրեց, որ իրենց անունից ելնելով ՝ նրանք հռոմեական (վլաչ) ծագում ունեն:Գերմանացի լեզվաբան Գուստավ Վայգանդը (1860–1930) պնդում էր խառն ալբաներեն- իռլանդական ծագում այն բանից հետո, երբ նա նշեց, որ ընտանիքի անունը ներառված է Ռումինիայում վաղ ալբանական ազգանունների ցանկում։ Ժամանակակից գիտնականներ Ջոնֆինը, Դոնալդ Նիկոլը, Պիտեր Հարթլը Բալինչի ընտանիքի ծագումը դիտում են որպես Սերբական, իսկ Ռոբերտ Էլսին նշում է դրանք որպես  սլավոնական ծագում ունեցող։

### Վաղ պատմություն
Բալսան, հիմնադիրը, մի ազնվական էր, ով կայսեր Ստեֆան Դուժանի կառավարման օրոք ուներ ընդամենը մեկ գյուղ ( 1331–1355),և կայսեր մահից հետո միայն  նրա երեք որդիները իշխանություն ձեռք բերեցին Ստորին Զետայում:Նույն թվականին Բալան մահանում է, և նրա որդիները ՝ Բալիչի եղբայրները, շարունակում են իշխել Պոդգորիցայում, Բուդվաում, Բարում և Սկադարում ընդգրկող գավառը:Բալիչիացիներին հաջողվեց  փոքր ազնվականությունից  դառնալ մինչև գավառական տերեր։

## Բալիչների դինաստիա
* Բալսա (I) 
* Դուրադ I (1362-1378)
* Բալսա II (1378–1385)
* Դուրադ II (1385–1403)
* Բալսա III (1403–1421),

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի պատմություն
Կատեգորիա:Սերբիայի պատմություն
Save the Children

**«Փրկենք երեխաներին»** (, ), ամբողջ աշխարհի երեխաների իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող միջազգային կազմակերպություն։

## Պատմական տեղեկություններ
Կազմակերպությունը հիմնվել է 1919 թվականին Մեծ Բրիտանիայում՝ Էգլանտայնա Ջեբբի և նրա քրոջ՝ Դորոթի Բաքսթոնի կողմից։ Կազմակերպության հիմնական նպատակներն են կատարելագործել կրթության, առողջապահության, տնտեսական հնարավորությունների համակարգերը, երեխաներին պաշտպանել բռնություններից և բնական աղետներից, ինչպես նաև իրականացնել երեխաների իրավունքների պահպանության և պաշտպանության ուղղությամբ այլ գործունեություն։ Կազմակերպության աշխատակիցների կարծիքով նույնիսկ ոչ մեծ նվիրատվությունը կարող է փրկել շատ երեխաների։

Վեց ամիս անց «Փրկենք երեխաներին» կազմակերպություն հիմնվեց Շվեդիայում։ Սկզբնական շրջանում այն գործում էր Էլլեն Պալմշերնի և որոշ ակտիվիստների նախագահությամբ, որոնց թվում էին լրագրողներ Հերդա Մարկուսը և Էլին Վագները։ Աշխատանքն ուղղված էր Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո երեխաների ծայրահեղ աղքատության թեթևացմանը։ Նախքան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը շեշտը դրված էր Շվեդիայի երեխաների վրա, սակայն ամեն ինչ փոխվեց պատերազմից հետո, երբ շվեդները գիտակցեցին, որ երեխաները տառապում են ոչ միայն իրենց երկրում, այլև աշխարհի տարբեր մասերում։ 1970-ականներին «Փրկեք երեխաներին» կազմակերպությունը վերաձևավորվեց զարգացող երկրներում երեխաների զարգացման և վիճակի փոփոխման ժամանակակից գործակալության։

Կազմակերպությունն օգնություն է ցուցաբերել այն երեխաներին, որոնք տուժել են Պովոլժիեի (1921-1922) քաղցից, Վիետնամի պատերազմներից, Նիգերիայի քաղաքացիական պատերազմից և այլ աղետներից ու հակամարտություններից։ Վերջին ժամանակներս կազմակերպության կողմից գործարկվել է հաճախակի զինված հակամարտությունների ենթարկվող երկրներում բնակվող 8 միլիոն երեխաների որակյալ կրթության ապահովման ծրագիր։

## Mothers' Index Rankings
Կազմակերպությունը տարեկան հրապարակում է Mothers' Index Rankings վարկանիշը, որտեղ նշվում է աշխարհի տարբեր երկրներում մայրության և մանկության իրավիճակի ամբողջական գնահատականը։ Ըստ 2014 թվականի վարկանիշի՝ մոր և երեխայի համար ամենալավ երկիրը Ֆինլանդիան է, երկրորդ տեղում Նորվեգիան է, երրորդում՝ Շվեդիան, 26-րդ տեղում՝ Բելառուսը, 62-րդում՝ Ռուսաստանը, իսկ 72-րդ տեղում՝ Ուկրաինան։ Այս ցանկում Ֆինլանդիան առաջատար տեղ է զբաղեցնում երկրորդ տարին անընդմեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1919 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Բարեգործական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Երեխաների իրավունքներ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կիլիկիայի սատրապություն

**Կիլիկիայի սատրապություն** կամ **Սատրապական Կիլիկիա**, Աքեմենյան Պարսկաստանի արևմուտքում՝ փոքրասիական հատվածում, գտնվող ռազմավարչական խոշոր միավոր։

## Հիմնադրում
Աշխարհագրական տարածաշրջանը նախքան սատրապության կարգավիճակ ստանալը մ․թ․ա․ 540 թվականին ենթարկվել է Կյուրոս Մեծի գլխավորած պարսկական բանակի ներխուժմանը և անձնատուր լինելուց հետո միայն ընդունել վերջինիս գերագահությունը։

Հույն նշանավոր պատմիչ Հերոդոտոսը Կիլիկիայի սատրապության մասին գրել է հետևյալը․
Կիլիկիան Աքեմենյան տիրակալության ռազմավարական կարևոր նշանակության գոտիներից էր, քանզի վերջինս ոչ միայն գտնվում էր Միջերկրական ծովի ափին, այլ նաև հարուստ էր հարթավայրային տեղանքով։ Կիլիկիայում կային մի քանի սրբավայրեր, որոնք քիչ թե շատ անկախ էին պարսից ազդեցությունից։ Մեզ հայտնի է նրանցից երեքի անվանումը, որոնք գտնվում էին Կաստաբալա, Մալլուս և Մաժաք-Կեսարիա քաղաքներում։

## Կազմալուծում
Կիլիկիայի վերջին վասալ թագավորը ներգրավվում է Աքեմենյան տերության քաղաքացիական պատերազմի մեջ՝ իր բացահայտ զորակցությունն ու օժանդակությունը ցույց տալով Արտաքսերքսես II-ի դեմ պայքարոս Կյուրոս Կրտսերին։ Վերջինս սակայն պարտվում է, իսկ Արտաքսերքսեսի հրամանով Կիլիկիայի արքան գահընկեց է լինում։ Այդ իրադարձությունից հետո, Կիլիկիայի կառավարիչը չէր կրում թագ և ուներ հասարակ սատրապի կարգավիճակ։

Երկրամասի վերջին սատրապը (կառավարիչը) դառնում է բաբելոնացի Մազեյոսը։ Նրա կառավարման վերջնամասը համընկնում է Ալեքսանդր Մակեդոնացու արևելյան արշավանքի սկսման հետ։ Հունամակեդոնական զորքերը այդ արշավանքի ընթացքում ներխուժում են Կիլիկիա՝ գահընկեց անելով Մազեյոսի իրավահաջորդին։ Այդ տարում Կիլիկիայի սատրապությունը դուրս է մղվում պատմության թատերաբեմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի պատմություն
Կատեգորիա:Աքեմենյան պետության սատրապություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի նախկին պետություններ
Նյու Քի

**Նյու Քի** (,  - «Նոր նավահանգիստ»), փոքր ծովափնյա քաղաք է Մեծ Բրիտանիայի Ուելս նահանգի Կերեդիգիոն կոմսությունում, որի բնակչությունը կազմում է մոտ 1200 մարդ։ Գտնվում է Քարդիգանի ծոցի ափին։ Քաղաքն ունի ծովախորշ և մեծ ավազոտ լողափ, ըստ այդմ հանրաճանաչ հանգստավայր է սըրֆինգի և ձկնորսության համար։

## Զբոսաշրջիկություն և տեսարժան վայրեր
Հանգստացողների համար հիմնական գրավչությունն այստեղ գեղատեսիլ նավահանգիստն ու ավազոտ ափն է, ինչպես նաև դելֆիններին տեսնելու հնարավորությունը, որոնք ապրում են Կարդիգանի ծոցում։ Քաղաքում կա ժառանգության և վայրի բնության ծովային կենտրոններ, ինչպես նաև խանութներ և ռեստորաններ։ Նյու Քիից ոչ հեռու գտնվում է Ուելսի ամենամեծ մեղվաբուծարանը, որտեղ կարելի է գնել մեղր, մեդովուխան և մեղրամոմ։ Քաղաքի շրջակայքում կան պարկեր և ավտոկայանատեղեր։

Քարդիգանի ամենամյա ռեգատան անցկացվում է 1870-ական թվականներից ի վեր և այժմ ներառում է նաև ծովափնյա մրցումներ (լող, թիավարում և այլն) և նավակների ու նավերի մրցարշավ։

Զբոսաշրջային բիզնեսից բացի բնակչությունը զբաղվում է ձկնորսությամբ և ձկնարտադրությամբ։

## Տեղական միջոցներ
Բացի խանութներից, բանկերից, ռեստորաններից և պանդոկներից, Նյու Քին ունի մեծ տարրական դպրոց, վիրաբուժության բաժանմունք և փոքրիկ գրադարան։

Քաղաքն ունի նաև հրշեջ կայան և RNLI կայան՝ երկու փրկարար նավով։

Հասարակական տրանսպորտը կանոնավոր կապեր է ապահովում Աբերայրոնի, Քարդիգանի և Աբերիստուիտի հետ։

## Պատկերասրահ

New Quay 6.jpg
St Llwchaiarn's - geograph.org.uk - 55488.jpg
Fish factory - geograph.org.uk - 1363132.jpg
Evening at New Quay bay - geograph.org.uk - 531204.jpg 
New Quay Wales view from boat - panoramio.jpg 
New Quay Wales - panoramio - Tanya Dedyukhina (5).jpg


## Կապեր Դիլան Թոմասի հետ
Նյու Քին Ուելսի այն եզակի վայրերից մեկն է, որը կապված է գրող Դիլան Թոմասի հետ, որն այստեղ ապրել էր 1944-ի սեպտեմբերից մինչև 1945-ի մայիսը։ Ըստ այդմ, քաղաքը համարվում է Llareggub գյուղի նախատիպը, որը նշվում է Թոմասի «Կաթնային անտառի ստվերի տակ» արձակում։

«Արգելված սեր» ֆիլմի մեծ մասը նկարահանվել է Նյու Քիի շրջակայքում։ Ֆիլմը պատմում է Դիլան Թոմասի, նրա կնոջ՝ Քեյթլին Մակնամարայի և նրանց ընկերների՝ Կիլիկովներ ամուսնական զույգի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1748 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուելսի քաղաքներ
Ֆուտբոլի Ռուսաստանի սուպերգավաթ 2017

**Ֆուտբոլի Ռուսաստանի Սուպերգավաթ 2017** (), անցկացվել է 2017 թվականի հուլիսի 14-ին «РЖД Арена» մարզադաշտում։ Միմյանց դեմ մրցում էին 2016/2017 մրցաշրջանի հաղթող Սպարտակը և 2016/17 մրցաշրջանի գավաթակիր Լոկոմոտիվը։

## Վնասվածք ունեցող ֆուտբոլիստներ

## Խաղ

### Խաղի վիճակագրություն




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌՖՊԼ պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2017 ֆուտբոլում
Մելիք-Հայկազ Բ

**Մելիք-Հայկազ Բ Մելիք-Հայկազյան** (), Քաշաթաղի մելիք (1551-1623)։

Մելիք-Հախնազարի որդին և հաջորդը, Մելիք-Հայկազյանների մելիքական տոհմից։

## Կենսագրություն
1551 թվականին Հոր՝ Մելիք-Հախնազարի մահից հետո դարձել է Քաշաթաղի մելիք (Խանածախի)։ Նրա կառավարման ժամանակ մելիքությունը հասել է իր հզորության գագաթնակետին։ Նրա օրոք թուրքերը ռազմավարական նպատակներով Արցախի և Սյունիքի միջև ընկած ձորերում բնակեցնում են ռազմատենչ քրդական ցեղերի։ Քաշաթաղի մելիքության զորեղացումն ու դերի բարձրացումը եղել է թուրքական իշխանությունների մտահոգության առարկա։ Քրդական ցեղերի` Քաշաթաղում անմիջական բնակեցումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ թուրք-պարսկական պատերազմի ընթացքում` 1586-1607 թվականներին, Արաքս գետի ձախ ավազանին տիրում են թուրքերը։

Մելիք-Հայկազ Բ-ն երկարատև կռիվներ է մղում թյուրքալեզու ցեղերի դեմ, սակայն Օսմանյան կայսրության դեմ կռվող մելիքի ուժերը սպառվում են և նա գերի է ընկնում, ապա տարվում Գանձակ։ Որոշ ժամանակ անց ազատ է արձակվում ու ետ գնում Խնածախ։ Սակայն շուտով Արցախի և Սյունիքի այլ մելիքների հետ Մելիք-Հայկազը հեռանում է Պարսկաստան՝ Շահ Աբասի մոտ։ Մելիք-Հայկազն այնտեղ Շահ Աբասի կողմից արժանանում է առանձնահատուկ ուշադրության։ Նա, Շահ Աբասից ստանում է «Գոջա ասլան» («Ծեր առյուծ») պատվավոր մականունը։ Շահ Աբասը Մելիք-Հայկազին մի հրովարտակով շնորհում է «սադրինիշին» տիտղոսը, որը նշանակում է թագավորի մոտ առաջին տեղում նստող, գահերեց։ Մելիք-Հայկազ Բ-ի հրամանատարությամբ պարսկական զորքերը բազմիցս հաղթանակներ են տանում թուրքերի նկատմամբ։ Նրա դիվանագիտական ջանքերի և, նրա կողմից Սյունյաց իշխանավորներից վերցրած խնդրագրի հիման վրա էլ ժամանակից շուտ սկսվում է Շահ Աբասի արշավանքը դեպի Արևելյան Հայաստան։ Պարսկաստանի արտաքին քաղաքական նպատակները համընկնում են հայ գործիչների ծրագրերին, որի նպատակն էր էր՝ վերջ տալ օսմանյան տիրապետությանը Արցախում և Սյունիքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մելիք-Հայկազյաններ
Կատեգորիա:Քաշաթաղի մելիքություն
Էսպես չի մնա (բալլադ)

**Էսպես չի մնա**, բալլադ, որը գրել է հայ գրող Հովհաննես Թումանյան։ Բալլադի ծագումը ժողովրդական է։

## Պատմություն
Բալլադը գրելիս Թումանյանն օգտվել է հայ և օտարազգի բանահյուսությունից։ Հեղինակը բալլադը գրել է հիմնականում Ս. Հայկունու «Տերտեր ու աճամ աղբեր» հեքիաթի հիման վրա, որը տպագրվել է «Էմինյան ազգագրական ժողովածուի» 2-րդ հատորի 345-347 էջերում (Մոսկվա-Վաղարշապատ)։ Գրությունը մեզ չի հասել, հայտնի չէ նաև ստեղծման ստույգ թվականը։

Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի համար 1340 ֆոնդում պահվում է Հասկեր ամսագրի` հեղինակի սեփական օրինակը, որի մեջ Թումանյանը ուղղումներ է կատարել։

## Սյուժե
Բալլադը պատմում է մի աղքատ մարդու մասին, որն իր տղային տալիս է մի հարուստի մոտ ծառա։ Խելոք տղան մեծանում է և գնալով ավելի լավ է աշխատում. տերը նրան ավելի շատ է գումար տալիս։ Տղայի հայրը կարոտում է նրան և գնում է տեսակցության։ Տղան ասում է, որ լավ է ապրում։ Տղան այնքան լավ է աշխատում, որ դառնում թագավորի ծառան։ Հայրը նորից կարոտում է տղային և գնում է նրան տեսակցության։ Տղան նորից ասում է, որ լավ է ապրում և մտածելու կարիք չկա։ Ծառան այնքան է սիրվում, որ դառնում է թագավորության երկրորդ մարդը։ Հայրը նորից գալիս է տեսակցության, տղան ասում է, որ նազիր է դարձել և շատ լավ է ապրում։ Ժամանակ է անցնում, թագավորը մահանում է ու երկիրը մնում է անտեր։ Հավաքվում են բոլորը և որոշում, որ արքան պետք է լինի տղան։ Հայրը իմանում է և հպարտանում է իր տղայով, գալիս է նրան տեսնելու, իսկ տղան ասում է, որ երկրի տերն է ու ասում է նաև, էսպես չի մնա։ Ժամանակն անցնում է, թագավորը ծերանում է և մահանում։ Հայրը գալիս է և տեսնում, որ թագավորին շիրիմի վրա գրված է` «էսպես չի մնա»։ Բալլադը պատմում է ժամանակի, փառքի ու իշխանության անցողիկության մասին։

## Տպագրություն
Առաջին անգամ տպագրվել է Հասկեր ամսագրում, 1908 թվականի 9-րդ համարի 312-314 էջերում, ապա` Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 319-321 էջերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բալլադներ
Թռլոնն ու մուկը (բալլադ)

**Թռլոնն ու մուկը**, բալլադ, որը գրել է Հովհաննես Թումանյանը։ Բալլադի ծագում ժողովրդական է։

## Պատմություն
Բալլադի սյուժեն Թումանյանին պատմել են Դսեղում, 1899 թվականին։ Այդ մասին կարդում ենք նույն թվականի օգոստոսի 12-ին Մարիամ Թումանյանին գրած նամակում. «... Երբոր մարդ ու կին մի ներդաշնակություն չեն կազմում,- գրում է բանաստեղծը,- երբոր մեկը չի հանդիսանում իբրև լրություն մյուսի, այնտեղ մարդկային կյանքը և ամուսնությունը կորցնում է իր գերագույն խորհուրդը, դառնում է մի անտանելի, չնչին, բայց մաշող պայքարի հանդես և դժբախտության աղբյուր։ Այս մասին մի հրաշալի ավանդություն-առասպել եմ գտել, թեև փոքր, բայց շատ գեղեցիկ, իմ կարծիքով, թե ինչպես մուկն ու թռլոնը (վայրենի աղավնի) սիրահարվում են իրար վրա։ 
- Բայց մուկը ո՞վ, թռլոնը ով,
Որ իրար հետ ապրեն սիրով...»:

Ենթադրաբար գրվել է 1899 թվականի աշնանը։
  
Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի համար 42 ֆոնդում պահպանվել է մեկ թերի, սևագիր-ինքնագիր։

## Սյուժե
Բալլադը պատմում է մի թռլոնի ու մկան մասին, որոնք իրար հանդիպելով սիրահարվում են։ Նրանք վիճում են` բնում մնալ թե ծմակում. վեճից հետո մուկը գնում է իր բույնը, իսկ թռլոնը մնում է միայնակ։ Այդ օրվանից թռլոնը ամեն գիշեր երգում էր ու ափսոսում իր խաբված լինելը։

## Տպագրություն
Առաջին անգամ տպագրվել է Հովհաննես Թումանյանի գեղարվեստական երկեր, Երևան, 1934 գրքի 119-120 էջերում, այնուհետև` Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 479-481 էջերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բալլադներ
Ղարաբաղի շիքյաստա

right|250px|Նոտաներ
մինի|Ղարաբաղի շիքյաստա
**Ղարաբաղի շիքյաստա** (), ռիթմիկ ադրբեջանական մուղամներից մեկը;

Ադրբեջանական ժողովրդական երաժշտության մեջ կա շիկեսեի երկու տեսակ՝ Քեսմե շիքյաստա և Ղարաբաղի շիքյաստա։ Ղարաբաղի շիքյաստան ի հայտ է եկել 19-րդ դարում որպես մուղամի տեսակ։ Շիքյաստա ժանրը նախ հայտնվեց աշուղ երաժշտության մեջ, այնուհետև ի հայտ եկան տարբեր տեսակներ։

## Կատարումներ
Ղարաբաղի և Քեսմե շիքյաստաները հաճախ կատարում են ադրբեջանցի խանենդեների կողմից։ Բացի նրանից, որ շիքյաստան երգել են Ադրբեջանում, այն բավականին հայտնի է եղել Ադրբեջանի սահմաններից դուրս։ Հաշվի առնելով երգի տարածվածությունը ժողովրդի շրջանում՝ մի քանի ադրբեջանցի խանանդեները խորհրդային տարիներին երգեցին շիքյաստան։

Առավել ճանաչվել ու սիրվել են Խան Շուշինսկիի, Սեյիդ Շուշեցիի, Ալիբաբա Մամեդովի, Աբուլֆաթ Ալիևի, Բյուլ-բյուլի, Առիֆ Բաբաևի կատարումները։ Մեր ժամանակներում երգը կենդանի է մնացել մարդկանց հիշողության մեջ Ալիբաբա Մամեդովի, Առիֆ Բաբաևի, Քյոնյուլ Խասիևայի, Ալիմ Գասըմովի, Շովքեթ Ալեքպերովայի կատարումներով։

## Արտաքին հղումներ
* Իլհամ Ալիևը և Պուտինը լսում են շիքյաստան
* [[Ալիմ Գասըմով]ի կատարումը]
* Խան Շուշինսկու կատարումը

## Տես նաև
* Մուղամ
* Խանենդե

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուղամ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի երաժշտություն
Դելկեշ

**Էսմաթ Բաղերպուր Բաբոլի** (, (), հայտնի է նաև որպես **Դելկաշ** (), հազվագյուտ և եզակի ձայնով իրանցի դիվա երգչուհի, երբեմն հանդես է եկել որպես դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Իրանցի ամենահայտնի վոկալիստներից մեկը՝ Դելկաշը, ծնվել է Բաբոլում. բամբակի վաճառականի դուստր էր, որը բացի նրանից ուներ ևս 9 երեխա։ Նա տեղափոխվել է Թեհրան` սովորելու (որտեղ էլ մնացել է մինչև իր մահը` 2004 թվականը), սակայն նրա տաղանդը շուտով բացահայտվել է, և նա ներկայացվել է երգարվեստի ժամանակի վարպետներ Ռուհոլա Խալեղիին և Աբդոլալի Վազիրիին։ Խալեղին նրան Դելկաշ է անվանել։

Դելկաշը սկսել է զբաղվել հանրային երգեցողությամբ 1943 թվականին և Իրանի ռադիոյում աշխատանքի է ընդունվել 1945 թվականին՝ ծրագրի ստեղծումից միայն հինգ տարի անց։ Այնտեղ նա կոմպոզիտոր Մեհդի Խալեդիի հետ աշխատել է յոթ տարի՝ մինչև 1952 թվականը. այս տարիները նրանց երկուսին էլ շատ հայտնի են դարձրել։ Նրա լավագույն երգերը գրվել են  իրանցի բանաստեղծ Ռահիմ Մոյնի Քերմանշահիի և իրանցի կոմպոզիտոր Ալի Թաջվիդիի կողմից, 1954-1969 թվականներին։

Նա *Նիլուֆար* կեղծանվամբ () հանդես է եկել նաև որպես երգերի հեղինակ, ինչպես նաև խաղացել է մի քանի իրանական ֆիլմերում։ Նա աշխատել է երգիչ և կիթառահար երաժիշտ, ջազի սուլթան Վիգեն Դերդերիանի հետ։ Նրանց «Delam Mikhast» դուետը կարելի է լսել YouTube կայքում։ Դելկաշը մահացել է 2004 թվականի սեպտեմբերին, 80 տարեկան հասակում, Թեհրանում և թաղված է Քարաջում գտնվող արվեստագետների հայտնի «Էմամզադեհ Թահեր» գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Yade Man Kon یاد من کن by Delkash.
*
* Photograph of the graveside of Delkash at Emamzadeh Taher|Emamzadeh Taher Cemetery, Mehrshahr: https://web.archive.org/web/20130405062301/http://www.zahirdowleh.com/delkash.jpg.

Կատեգորիա:Իրանցի դերասանուհիներ
Ավանդություն (բալլադ)

**Ավանդություն**, բալլադ, որը գրել է Հովհաննես Թումանյանը։

## Պատմություն
Բալլադը գրվել է 1887 թվականին։ Մեզ է հասել անավարտ և սևագիր տարբերակով։ Բալլադը գրվել է գրաբար ստեղծագործություններից, ինչի առթիվ «Թե ինչպես իմ «Անբախտ վաճառականները»» դարձավ «американская» հոդվածի սևագրում բանաստեղծը գրել է, թե նրա ընկերները խորհուրդ են տվել հրաժարվել այդ լեզվից` կարդաաալով նրա համար բարբառով գրված բանաստեղծություններ։ Դրան ի պատասխան հեղինակը փոխել է լեզուն ու սկսել գրել գրական լեզվով։ Ենթադրաբար երկի բովանդակությունը պետք է լիներ 12-րդ դարում նահատակված Գրիգոր Մամիկոնյանի և նրա քույր Խորիշահի մասին պատմող ավանդությունը։

## Տպագրություն
Առաջին անգամ տպագրվել է Թումանյան, Ուսումնասիրություններ և հրապարակումների 2-րդ հատորի 233 էջում (Երևան, 1969)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բալլադներ