Ձեռնքաշ Հերոն

«**Ձեռնքաշ Հերոն**», Հայ գրող Մուշեղ Գալշոյանի պատմվածքներից, որը զետեղված է «Մարութա սարի ամպերը» ժողովածուի մեջ: Ժողովածուն հրատարակվել է 1981 թվականին:

## Գնահատական
Ես մտածում էի Մուշեղի հերոսների մասին: Այդ մարդկանց գրողը չհորինեց: Նրանք կային, Արաքսը անցել-եկել էին այս կողմ, նրանք պարտված զիվորներ էին, Հայրենիք, տուն ու հիշատակ կորցրած մարդիկ, Մուշեղը դժվար էր գրում, ինչպես որ այդ մարդկանց կյանքն էր դժվար: Ինչո՞ւ էր Մուշեղը գրում նրանց պատմությունը: Ո՞րն էր նպատակը: Գրում էր, որ կարդայինք ու մեկ անգա՞մ էլ լցվեինք դառնության ցասմամբ: Ո՛չ, իհա՛րկե ո՛չ... Մուշեղը, կերտելով պարտված զինվորների կերպարները, մեկնակետ դարձրեց Տերյանի հանճարեղ բանաձևումը մեր ազգային վիճակի վերաբերյալ. Գերված ենք մենք ոչ ստրուկ, գերված մի արծիվ… Մուշեղ Գալշոյանը մեզ հասկացրեց, որ պարտվածների կռիվը ավարտված չէ: Նրանք իրենց վարքով ու տեսիլքով վերակերտում են Հայաստանը, սակայն ուրիշ Հայաստան, ո՛չ այն, որ կոչվում էր Սովետական, այլ ուրիշ, այն, որ պիտի դեռ գա, որ պիտի իր կռիվը տա ու իր հաղթանակը շահի, այն Հայաստանը, որի դիմագիծը պիտի կազմի առաքինությունը: Ժողովածուն ներկայի և անցյալի իմաստավորման ուրույն գեղարվեստական արտահայտություն է: Այն գաղափարական նպատակասլացությամբ, գեղարվեստական մտածողության ինքնատիպությամբ հայ գրականության լավագույն շարքերից է, որտեղ Գալշոյանը վերստեղծում է մի աշխարհ, որը որքան իրական, նույնքան էլ առասպելական է՝ արտահայտման եղանակի կերպարային գեղարվեստական մտածողությամբ:

## Սյուժե
Պատմվածքը սկսվում է այն տեսարանով, որ կեսօրին Հերոն պարկը սեղմում է թևի տակ և դուրս գնում: Եղանակը տաք է, և եթե գարնան առաջին անձրևը չուշանար, մոտ տասը օրից ձյուն կգար: Բայց կովը, ոչխարները չեն համբերի այդքան: Առանց այդ էլ կես օր բան չեն կերել: Աշնանը Հերոն հիվանդացել էր: Լուր էր ուղարկել քաղաք՝ տղային, որ գա ու անասնակերի հարցը լուծի: Բայց որդին եկել էր, դեղորայք ճարել, հորը տվել և խոստացել, թե երբ ուզի կարող է լուծել անասնակերի հարցը: Եկել էր ժամանակը, չկար անասունների համար կեր: Հերոն հիասթափվում է տղայից. «Հարկ է, որ մարդն իր տղի ձեռքին էլ չնայե»: Հարևանի մարաքում էլ պաշար չկա, առանց այդ էլ մեկ շաբաթ առաջ նույն հարևանը մի քթոց դարմանով օգնել էր: Հերոյին այլ բան չէր մնում, նա պետք է գնար կոլտնտեսության կալ: Ճանապարհին նա տեսնում է մի տղայի և միանգամից ասում, թե գնում է ձոր «խշվաշ-մշվաշ» հավաքելու: Քիչ հետո հանդիպում է նաև մի կնոջ, տղամարդու և երախայի ու էլի նույնը կրկնում: Դա հետաքրքիր էլ չէր այդ մարդկանց, բայց Հերոն վախենում էր, որ կիմանան, թե իրականում ուր է գնում և փորձում էր նախօրոք կասկածները ցրել իրենից: Նա այնքան էր լարված, որ ինքն իրեն էլ անընդհատ այդ խոսքերն էր ասում: Կոլտնտեսության կալի պահակը ներքին թաղեցի Գևոն էր, ով այդ օրը չկար: Երբեմն նա իր փոխարեն որդուն էր ուղարկում, իսկ որդին խաղում էր մի տեղ: Երևի այդ օրն էլ այդպես էր: Հերոն հանում է կաշվե ձեռնոցները և սկսում լցնել պարկը՝ օղորմի տալով Գևոյի հորը: Լցնում է պարկը դարմանով և վերադառնում գյուղ: Ետդարձի ճանապարհին կրկին հանդիպում է մի հարսի, չգիտի էլ ում հարսն է, բայց պատմում է, որ դաշտից է գալիս: Հարսը մտածում է, թե Հերոն գիժ է: Ում տեսնում է, ասում  է, թե դաշտից է գալիս, վաղը նորից է գնալու: Վերջապես Հերոն հասնում է տուն: Մարագում իջեցնում է պարկը, փոշմանում, որ ավելի չի սեղմել և ավելի շատ դարման բերել, մեկ է  Գևոն այնտեղ չէր: Մտածում է մի քանի օրից կրկին կալ գնալու մասին: Հանկարծ նկատում է, որ մի ձեռնոցը չկա: Կարծում է, թե դարմանը լցնելիս պարկի մեջ ընկած կլինի և ափսոսում, որ մի երկու բուռ դարմանի տեղ իզուր զբաղեցրել է: Բայց պարկը դատարկում է և տեսնում, որ ձեռնոցը այնտեղ չէ: Հանկարծ հիշում է, որ ձեռնոցի զույգը միասին է դրել կալում, փորձում է մտաբերել, թե ինչ եղավ, բայց կովը բառաչում է, շտապում է գոմ: Հաջորդ օրը Հերոն գնում է ակումբ: Ակումբում նկատում է պահակ Գևոյին՝ իր կորած ձեռնոցը բռնած: Ուրախանում է, որ գտավ ձեռնոցը, իսկ Գևոն պատասխանում է, որ ինքն էլ գտավ իր դարմանի գողին: Հերոն հարցնում է, թե Գևոն որտեղից է գտել, վերջինս էլ ասում է՝ որտեղ թողել է, այնտեղից: Գևոն Հերոյին անվանում է «ձեռնքաշ»: Հերոն, վիրավորվելով Գևոյի խոսքերից, որոշում է, որ ինքը այլևս անասունների տերը չէ, կինը ինչ ուզում է անի, թող որդուն կանչի, թեկուզ թող դուրս անի անասուններին, ինքը չի պահելու և չի մտածելու անասնակերի մասին: Բայց կինը նրան հանգիստ չէր տալիս: Հերոն հանկարծ հասկանում է, որ իր արածը անխելքություն է, Գևոյի մի խոսքի համար չարժե մեռնել: Դուրս է գալիս գյուղամեջ: Ակումբ չի գնում, որ Գևոյին չտեսնի, գնում է գրասենյակ: Գրասենյակի դռանը հավաքված էին մի խումբ երիտասարդներ, որոնք ծիծաղում էին: Նրանց մեջ էր վարորդ Անդրուշը, ով շատ հանաքչի տղա էր: Հերոն մոտենում է նրան: Անդրուշն ասում է, թե ձեռնքաշ Հերոն եկավ, և բոլորը սկսում են բարձր ծիծաղել: Հերոն էլ բարևի փոխարեն ասում է, որ ում վրա ուզում են, թող ծիծաղեն ու ձեռնոցի թաքը դնու է թևի տակ: Անդուշը հարցնում է, թե մյուսը ուր է: Հերոն ասում է, որ Գևոյի մոտ է ու չի տալիս: Գևոն պնդում է, թե կալից է գտել: Բայց ինչպե՞ս է այնտեղ հայտնվել, Հերոն չգիտի: Գուցե քամին է տարել: Անդրուշն ասում է, որ վարչության նիստ են գումարել, ձեռնոցի հարցն են քննում, Գևոն ձեռնոցը տարել է նախագահի մոտ, նիստ են գումարել: Անդրուշը բողոքում է, թե նիստ են գումարել, չեն էլ բարեհաճել Հերոյին տեղյակ պահել: Հերոն գլխահակ կանգնում է, գցում ծխախոտը և սկսում է խաղալ ձեռնոցի հետ: Մինչև անցյալ տարի ինքը ձեռնոց չուներ, գյուղի թիկունքի սարում մի երիտասարդ երկրաբան նրան նվիրեց այդ ձեռնոցները: Հերոն շատ շնորհակալ էր այդ երիտասարդին, բայց հիմա մտքում կշտամբում էր: Անդրուշը ասում է, որ բոլորը սպասեն, ինքը կգնա, ականջ կդնի, կասի, թե ինչ են խոսում վարչության նիստում է: Գնում է և գալիս հայտնում, թե Հերոյի համերկարացի Միսակը կշտամբում է նրան, որ ամոթ բան է արել: Հերոն բարկանում է. «Մարութա սա՞րն է իմ թիկունքին, ու ես չեմ բարձրանա իմ ժողված խոտն ու տերևը բերի ու կերթամ կոլխոզի կա՞լ »: Այնուհետև նա պատմեց, թե ինչպես էին բարձրանում Մարութա սարը, անասնակեր կուտակում: Ամռանն ու աշնանը չէին տեղափոխում, որովհետև դժվար էր տեղափոխելը: Ձմռանը սահնակներով ելնում էին Մարաթուկ, ում ինչքան պետք էր, բերում էին: Անդրուշը էլի է գնում ականջ դնում, գալիս, ասում, որ այս անգամ կուսկազմակերպության քարտուղար Վասիլյանն է խոսում՝ Հերոյին մեղադրելով հասարակական համակեցության կանոնները խախտելու մեջ: Հերոն զայրանում է, հիշում նրա հորը, ով թամբալ մարդ է եղել, շատ անգամ իրենից է օգնություն խնդրել: Անդրուշը մեկ անգամ էլ է գնում, գալիս, հայտնում, որ կոլտնտեսության վարչության նախագահ Դավթյանը պաշտպանում է իրեն՝ ասելով, թե մեծ մարդ է: Հերոն ուրախանում է, ասում, որ Դավթյանի հայրն էլ լավ մարդ է: Անդրուշը կրկին գալիս է և ասում, որ Միսակը շատ է բողոքում: Հերոն բարկանում է, բացում գրասենյակի դուռը և տեսնում, որ մարդ չկա այնտեղ: Անդրուշը կատակել էր: Հերոն ուրախանում է, մի լավ ծիծաղում և էլի գնում դեպի ձոր, որովհետև ուրիշ ճար չկա:

## Կերպարներ
* Ձեռնքաշ Հերո
* Հերոյի կինը
* Հերոյի որդին
* Գևո
* Անդրուշ
* Միսակ
* Վասիլյան
* Դավթյան

## Տես նաև
* Մամփրե արքան
* Ներսեն
* Կանչը
* Թուխ Մանուկ (պատմվածք)
* Դավոն (պատմվածք)
* Քեռի Թորոսը (պատմվածք)
* Աղորիք (պատմվածք)
* Թաթոն
* Փողփուչ Մելոն
* Ծովասարի Օհանը

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Մուշեղ Գալշոյան
* Մուշեղ Գալշոյանի հիշատակին
* '''Մեր մեծերը - Մուշեղ Գալշոյան'''

Կատեգորիա:1981 գրքեր
Կատեգորիա:Մուշեղ Գալշոյանի ստեղծագործություններ