Վրաստանի լեզուներ

**[[Վրաստան]]ը** հին ժամանակներից հայտնի է որպես Կովկասի բազմամշակութային և բազմալեզու երկրներից մեկը։ Վրաստանի շատ ազգություններ ապրում են հեռավոր, անմատչելի շրջաններում, հետևաբար խոսում են իրենց սեփական լեզվով։ Ընդհանուր առմամբ երկրում խոսում են 6 տարբեր լեզվաընտանիքների 23 լեզուներով։

## Պետական լեզու
Վրաստանի պետական լեզուն վրացերենն է, որով խոսում է մոտավորապես 4 միլիոն մարդ։ Այն պատկանում է կովկասյան լեզվախմբին և մ․ թ․ 5-րդ դարից օգտագործում է սեփական այբուբենը։ Վրացերենը մայրենի լեզու է Վրաստանի բնակչության ավելի քան 80%-ին։

## Մյուս լեզուները

Վրաստանի մյուս լեզուներից հարկ է նշել հարավկովկասյան ընտանիքին պատկանող մեգրելերենը (մոտ 500 000 խոսող), հնդեվրոպական հայերենը (մոտ 450 000 խոսող) և ռուսերենը (խոսողների թիվը զգալիորեն նվազել է ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո), թյուրքական ադրբեջաներենը (մոտ 300 000 խոսող), ինչպես նաև արևմտակովկասյան աբխազերենն ու արևելաիրանական օսերենը (վերջինով խոսում է մոտ 100 000 մարդ)։

*Վրաստանի լեզուները, որոնցով խոսում է ավելի քան 100 000 և ավելի մարդ․*

* **[[վրացերեն]]** &nbsp; 4 միլիոն․, հարավկովկասյան (քարթվելական),
* **[[մեգրելերեն]]** &nbsp; 600 հազ., հարավկովկասյան (քարթվելական),
* **[[հայերեն]]** &nbsp; 250 հազ., հնդեվրոպական,
* **[[ռուսերեն]]** &nbsp; 400 հազ., հնդեվրոպական (սլավոնական),
* **[[ադրբեջաներեն]]** &nbsp; 300 հազ., թյուրքական,
* **[[աբխազերեն]]** &nbsp; 100 հազ., արևմտակովկասյան,
* **[[օսերեն]]** &nbsp; 100 հազ., հնդեվրոպական, իրանական։

## Վրաստանի լեզուների դասակարգում

Վրաստանի 23 լեզուները պատկանում են 6 տարբեր լեզվաընտանիքների, որոնցից 3-ը՝ հարավկովկասյանը, արևմտակովկասյանը և արևելակովկասյանը բնիկ կովկասյան լեզուներ են։ Ներկայումս այս երեք խմբերը միմյանց ազգակից չեն համարվում։ Մնացած երեք՝ հնդեվրոպական, թյուրքական և աֆրասիական լեզվաընտանիքներին են պատկանում այն լեզուները, որի կրողները Կովկաս են տեղափոխվել ավելի ուշ (օրինակ՝ հայերը Կովկասում հաստատվել են մ․ թ․ ա․ 7-րդ դարում)։ Հաջորդ դասակարգումը նկարագրում է լեզուների միջև ազգակցական կապերը և այդ լեզուների կրողների թիվը (նշում՝ թվերը ցույց են տալիս միայն Վրաստանում խոսողների թիվը։ «Ընդհանուր» նշումն ընդգրկում է ինչպես լեզվակիրներին, այնպես էլ լավ տիրապետողներին)․

* **Հարավկովկասյան խումբ** (**քարթվելական**) *ընդհանուր առմամբ Վրաստանում 4.5 միլիոն խոսող։*
** **Քարթուլի**
*** Վրացերեն (քարթուլի) (4 միլիոն խոսող, ընդհանուր - 5 միլիոն)
**** *Բարբառներ՝ [[իմերեթի մարզ|իմերեթ]]ական, լեչխումական, [[Գուրիայի մարզ|գուրիական]], [[Աջարիա|աջարական]], [[Կախեթի մարզ|կախեթական]], ինգիլոական, [[թուշեթ]]ական, [[խևսուրեթ]]ական, մոխևյան, փշավյան, մթիուլական, փերեիդնական, մեսխո-ջավախքի, վրացական հրեաների լեզու։*
** **Լազական**
*** Մեգրելերեն (500.000)
*** Լազերեն (2.000)
** **Սվանեթական**
*** սվաներեն (15.000)
* **Արևմտակովկասյան խումբ,** ընդհանուր առմամբ 100 000 խոսող։
** **Աբխազական**
*** Աբխազերեն (100 000) *Բարբառներ՝ Բզիբական, Աբսուանական, Սամուրզականական։*
* **Արևելակովկասյան խումբ,** ընդհանուր առմամբ 10 000 խոսող։ 
** **Նախիական**
*** Բատիշական (3 500)
*** Չեչենական (մի քանի հազար փախստական)
** **Դաղստանյան**
*** **Ավարերեն**
**** Լեզգիներեն (մոտ 1 000)
*** **Լեզգինական**
**** Լեզգիներեն (4 000)
**** Ուդիական (1 000)
* **Հնդեվրոպական խումբ,** ընդհանուր առմամբ 700 000 *(ընդհանուր՝ 1,2 միլիոն)*
** Հայկական
*** Հայերեն (450 000)
** **Իրանական**
*** Հյուսիսարևելյան խումբ
**** Օսերեն (100 000)
*** **Հյուսիսարևմտյան ճյուղ**
**** Քուրմանջի (40 000)
** **Հունական**
*** Հունարեն (150 000)
** **Սլավոնական ճյուղ**
*** Ռուսերեն (ընդհանուր՝ 400 000)
*** Ուկրաիներեն (ընդհանուր՝ 50 000)
*** Լեհերեն (մոտ 5 000)
* **Թյուրքական խումբ,** ընդհանուր առմամբ *400 000 խոսող։*
** **[[Օղուզերեն]]**
*** Ադրբեջաներեն (300 000)
*** Ուրումներեն (100 000)
*** Թուրքերեն (օսմաներեն) (3 000)
** **[[Կումաներեն]]**
*** Թաթարերեն (3 000)
* **Աֆրասիական խումբ,** ընդհանուր առմամբ՝ *4 000 կրող։*
** **Սեմիթական ճյուղ**
*** **Արամեական ճյուղ**
**** Բոհթան-Նեո Արամեերեն (մոտ 1 000)
**** Ասորերեն (Արևելյան Ասորերեն) (մոտ 3 000)

## Աղբյուրներ
* Климов Г. А. Введение в кавказское языкознание. М. 1986. - 208 с. (Пер. на нем. яз.: Einführung in die kaukasische Sprachwissenschaft. Hamburg, 1994.) 2-е изд.: Махачкала: Институт ЯЛИ, 2007. ISBN 5-00-001267-4

## Արտաքին հղումներ
* Ernst Kausen: ''Die Sprachen Georgiens und ihre Klassifikation''.

Կատեգորիա:Վրաստանի լեզուներ