Ֆինլանդիայի վարչապետ

**Ֆինլանդիայի վարչապետ** (, բառացիորեն «գլխավոր նախարար», , բառացիորեն «պետական ​​նախարար») Ֆինլանդիայի կառավարության ղեկավար։ Վարչապետը և նրա կաբինետը գործադիր իշխանություն են իրականացնում։ Վարչապետը պաշտոնապես արձանագրության մեջ երրորդ տեղում է Ֆինլանդիայի նախագահից և խորհրդարանի խոսնակից հետո, բայց գործնականում ամենաազդեցիկ պաշտոնյան է: Ֆինլանդիայի առաջին վարչապետ Պեհր Էվինդ Սվինհուֆվուդը (հետագայում նաև Ֆինլանդիայի 3-րդ նախագահը), նշանակվել է 1917 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ երկրի անկախության հռչակումից ընդամենը մի քանի օր առաջ։

Գործող վարչապետը Ազգային կոալիցիոն կուսակցությունից Պետերի Օրպոն է։ Օրպոն երդմնակալության արարողությունը տեղի է ունեցել 2023 թվականի հունիսի 20-ին։

## Պատմություն
1918 թվականին Ֆինլանդիայի Սենատը վերափոխվեց Ֆինլանդիայի կառավարության, իսկ տնտեսական բաժնի փոխնախագահի պաշտոնը՝ վարչապետի։ Կեսարանտան, որը գտնվում է Հելսինկիի արևմտյան Մեյլահտի թաղամասում, 1919 թվականից ի վեր Ֆինլանդիայի վարչապետի պաշտոնական նստավայրն է։

1917 թվականին անկախություն ձեռք բերելուց ի վեր Ֆինլանդիան ունեցել է 72 կաբինետ։ Ամենաերկարատևը եղել են վարչապետ Պաավո Լիպպոնենի երկու կաբինետները (Լիպպոնեն I և Լիպպոնեն II), որոնք երկուսն էլ տևել են ամբողջ խորհրդարանական ժամկետը, կամ 1464 օր։

## Նշանակում
Վարչապետի նշանակումը հաջորդում է խորհրդարանական ընտրություններին, որոնք նախատեսված են անցկացնել չորս տարին մեկ։

Ֆինլանդիայի Սահմանադրության դրույթների համաձայն՝ նախագահը վարչապետ է նշանակում այն ​​բանից հետո, երբ խորհրդարանի կուսակցությունները բանակցում են նոր կաբինետում տեղերի բաշխման և կառավարության ծրագրի շուրջ։ Խորհրդարանը պետք է հաստատի առաջադրված վարչապետին բացարձակ մեծամասնությամբ՝ առանց այլ թեկնածուների վստահության քվեարկության։ Եթե թեկնածուն չի ստանում բավարար աջակցություն, ապա սկսվում է բանակցությունների նոր փուլ և նախագահի կողմից երկրորդ առաջադրում։ Եթե երկրորդ թեկնածուն նույնպես չի ստանում բացարձակ մեծամասնություն, անցկացվում է երրորդ քվեարկություն, որի ընթացքում խորհրդարանի ցանկացած անդամ կարող է առաջադրել թեկնածու։ Այս փուլում ընտրության համար բավարար է մեծամասնության առկայությունը։

Վերը նշված ընթացակարգն առաջին անգամ կիրառվել է Անելի Յատտենմյակիին վարչապետի պաշտոնում ընտրելու համար 2003 թվականին։ Նախկինում ենթադրվում էր, որ նախագահը կառաջադրի այն թեկնածուին, որը քվեարկության երրորդ փուլում կստանար համեմատական ​​մեծամասնություն, որը սովորաբար խորհրդարանում ամենամեծ մանդատ ունեցող կուսակցության առաջնորդն էր։ Մինչև 2000 թվականի սահմանադրության ընդունումը, վարչապետին և կառավարության մնացած մասին նշանակելու լիարժեք պաշտոնական լիազորությունները նախագահի արտոնությունն էին, ով ազատ էր շեղվելու խորհրդարանական սկզբունքներից, չնայած նշանակված նախարարները պետք է վայելեին խորհրդարանի վստահությունը։

Ֆորմալ առումով, վարչապետը նշանակում է կառավարության մնացած անդամներին, որոնք այնուհետև, խորհրդարանի համաձայնությամբ, նշանակվում են նախագահի կողմից։ Գործնականում, կառավարություն ձևավորելու բանակցությունների ընթացքում տեղերը բաժանվում են կուսակցությունների միջև, այնպես որ վարչապետի թեկնածուն պետք է հաշվի առնի մասնակից կուսակցությունների կարծիքը և չի կարող առաջադրել կամ ազատել իր ցանկացած մեկին։

## Աշխատավարձ և նպաստներ
Վարչապետի աշխատավարձը կազմում է ամսական 12,173 եվրո: Բացի այդ, վարչապետը ստանում է պատգամավորական աշխատավարձի կեսը: 2011 թվականի մայիսի 1-ի դրությամբ պատգամավորական լրիվ աշխատավարձը կազմում է ամսական առնվազն 6,335 եվրո, ուստի Ֆինլանդիայի վարչապետը ընդհանուր առմամբ ամսական ստանում է առնվազն 14,842 եվրո: Աշխատավարձը ենթակա է եկամտային հարկի։

Վարչապետն իրավունք ունի յուրաքանչյուր օրացուցային տարվա ընթացքում 30 արձակուրդային օրվա: Կեսյարանտայի՝ պաշտոնական նստավայրի պահպանման, անձնակազմի և ծառայությունների ծախսերը հոգում է կառավարությունը:

## Տես նաև
* Էստոնիայի վարչապետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական երկրների վարչապետներ
Կատեգորիա:Վարչապետներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքականություն