Անդրե Ժիդ

**Անդրե Ժիդ ** (, ), ֆրանսիացի գրող, դրամատուրգ, բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1947)։

## Կենսագրություն
Անդրե Ժիդը ծնվել է Փարիզում։ Տասնմեկ տարեկանում զրկվելով հորից, Ժիդը՝ ստանում է խստաշունչ մոր դաստիարակությունը։ Ուսանում է Մոնպելյեի ալզասյան լիցեյում։ Տասնհինգ տարեկանից մաքրեմաքուր զգացմունքներով կապվում է զարմուհու՝ Մադլեն Ռոնդոյի հետ։ Այս զգացմունքները արտահայտում է «Անդրե Վալտերի տետրերը» (1891) և «Անդրե Վալտերի բանաստեղծությունները» (1892) արձակ բանաստեղծությունների ժողովածուներում։

Այնուհետև ծանոթանում է Պոլ Վալերիի և Ստեֆան Մալարմեի հետ, հաճախում Հերիդայի հյուրասրահ, որտեղ հավաքվում էին պառնասականները։ Այստեղ որոշում է դառնալ սիմվոլիստական վեպի հայրը, ինչպես Մալարմեն՝ պոեզիայում, իսկ Մորիս Մետերլինկը՝ թատրոնում։ Գրում է «Տրակտատ Նարգիզի մասին» (1893) էսսեն։

Քսանչորս տարեկանում մեկնում է Ալժիր, ապա Թունիս՝ թոքախտից ապաքինվելու։ Նրան ուղեկցում է նկարիչ Պոլ Լորանսը։

1895 թվականին մոր մահից հետո ամուսնանում է Մադլեն Ռոնդոյի հետ և նրա հետ կրկին մեկնում Աֆրիկա։ Նույն թվին հրատարակում է «Խրուտներ» սոտին, որը Պոլ Կլոդելի կարծիքով ամենամբողջական փաստաթուղթն է 1885 - 1890 թթ. փարիզյան գրական աշխարհի մասին։ Միաժամանակ աշխատում է «Երկրային կերակուրներ» քնարական գործի վրա, որը հրատարակվում է 1897-ին։ Այս գործը մեծ ազդեցություն է ունենում երիտասարդ մի քանի սերունդների վրա։

1909 թվականին Կոպոյի և Շլեմբերժեի հետ միասին հիմնում է «Նուվել ռըվյու ֆրանսեզ» գրական հանդեսը, որտեղ նույն թվականին լույս է ընծայում «Նեղ դուռը»։

1914 թվականին հրատարակում է «Վատիկանի նկողները» սոտին, որը կարելի է նաև վեպ համարել։ Սրան հաջորդում է «Հովվերգական սիմֆոնիա» սիմվոլիստական վիպակը, ապա՝ «Եթե հատիկը չմեռնի» (1920) ինքնակենսագրական պատմվածքը։ Ժիդի միակ վեպը՝ «Դրամանանենգները» (1925) մի բարդ վեպ է, ուր նա անդրադառնում է գրականության ստեղծման խնդրին։

Ժիդը Աֆրիկայում ճանապարորդելուց հետո հանդես է գալիս գաղութատիրության չարաշահումների դեմ «Ճանապարհորդություն Կոնգոյում» (1927) և «Վերադարձ Չադից» (1928)։ 1931 թվականին հրատարակում է «Էդիպ» թատերգությունը։

Այնուհետև ընդունվում է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1936-ի հուլիսին ճանապարհորդում է ԽՍՀՄ-ում։ Ուղևորությունից վերադառնում է ամբողջովին հիասթափված և գրում «Վերադարձ ԽՍՀՄ»-ից (1936)։ Կոմունիստներն այս գործի համար չներեցին նրան։

1938 թվականին մահանում է կինը։ Երկրորդ աշխարհամարտի նախօրեին Ժիդը տպագրում է իր գիտակցական կյանքի հիսուն տարիները՝ «Օրագրեր» (1898-1939)։ Պատերազմի տարիներին գերմանացիների կողմից աքսորվում է Թունիս։ 1946 թվականին տպագրվում է «Թեսևս» դրաման։

1947 թվականին արժանանում է Նոբելյան մրցանակ։ 1950 թվականին գրական աշխարհը մի վերջին անգամ ողջունում է մեծանուն գրողին, դիտելով Կոմեդի-Ֆրանսեզի բեմադրած «Վատիկանի նկուղները»։ Մահկանացուն կնքել է 1951 թվականին։

## Ստեղծագործություններ ցանկ
#### Բանաստեղծական ժողովածուները

* Անդրե Վալտերի տետրերը
* Անդրե Վալտերի բանաստեղծությունները
* Երկրային կերակուրներ
* Նոր երկրային կերակուրներ
* Ամինտաս

#### Սոտիներ
* Վատիկանի նկուղները
* Վատ շղթայակապ Պրոմեթևսը
* Խրուտներ

#### Պատմվածքներ
* Նեղ դուռը
* Իզաբել
* Բարոյազուրկը
* Հովվերգական սիմֆոնիա
* Կանանց դպրոցը
* Ռոբեր
* Ժընևև
* Թեսևս

#### Վեպ
* Դրամանենգները

#### Թատերգություններ
* Սավուղ
* Էդիպ
* Պերսեփոնե
* Վատիկանի նկուղները
* Դատավարություն (ըստ Կաֆկայի)

#### Այլ գործեր
* Ուրիենի ճանապարհորդությունը
* Անառակ որդու վերադարձը
* Եթե հատիկը չի մեռնում
* Տրակտատ Նարգիզի մասին
* Ճանապարհորդություն Կոնգոյում
* Վերադարձ Չադից
* Կորիդոն
* Դոստոևսկի
* Վերադարձ ԽՍՀՄ-ից
* Օսկար Ուայլդ
* Պատրվակներ
* Օրագիր (1889-1939)
* Օրագիր (1939-1949)

#### Նամակգրություն
* Պոլ Կլոդելի հետ (1899-1926)
* Պոլ Վալերիի հետ (1890-1942)
* Անդրե Սուարեսի հետ (1908-1920)
* Ֆրանսուա Մորիակի հետ (1912-1950)
* Ռոժե Մարտեն դյու Գարի հետ (1913-1951)։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Անդրե Ժիդը Զանգակ հրատարակչությունում
* Անդրե Ժիդը դասարան․ամ կայքում
* Անդրե Ժիդը գրապահարանում 

Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ