Հունվարի 1

**Հունվարի 1**, տարվա 1-ին օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 364 (նահանջ տարիներին՝ 365) օր։

## Դեպքեր
* 193 - Հռոմի Ծերակույտը Կոմմոդոսից հետո Հռոմի կայսր ընտրեց Պերտինաքսին։
* 1502 - Ռիո դե Ժանեյրոյի ներկայիս տարածքում առաջին անգամ հայտնաբերվեց Բրազիլիան պորտուգալացիների կողմից։
* 1797 - Օլբանի քաղաքը դարձավ Նյու Յորք նահանգի մայրաքաղաքը։
* 1801 - Իռլանդիան և Մեծ Բրիտանիան միավորվեցին՝ ստեղծելով Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն։
* 1804 - Ֆրանսիական իշխանությունը ավարտվեց Հայիթիում։ Այն դարձավ առաջին սևամորթ անկախ երկիրը և երկրորդ անկախ երկիրը Հյուսիսային Ամերիկայում ԱՄՆ-ից հետո։
* 1942 - ՄԱԿ-ի հռչակագիրը ընդունվեց 26 երկրների կողմից։
* 1956 - Սուդանը անկախացավ։
* 1956 - Սկսել է հեռարձակվել Բելառուսի ազգային հեռուստառադիոընկերությունը։
* 1959 - Տեղի ունեցավ Կուբայական հեղափոխությունը։
* 1982 - Պերուացի Խավիեր Պերես դե Կուելյարը դարձավ առաջին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը Լատինական Ամերիկայից։
* 1984 - Բրունեի Դարուսալամը անկախացավ։
* 1993 - Չեխոսլովակիան բաժանվեց երկու երկրի՝ Չեխիայի և Սլովակիայի։
* 1999 - Եվրո դրամական արժույթը ընդունվեց։
* 2011 - Էստոնիան պաշտոնապես ընդունել է եվրոն որպես դրամական միավոր և դարձել է Եվրագոտու 17-րդ անդամը։

## Ծնունդներ
* 1788 - Էթիեն Կաբե, ֆրանսիացի հրապարակախոս, գրող։
* 1829 - Թոմազո Սալվինի, իտալացի դերասան (վ. 1915):
* 1842 - Շանդոր Պետեֆի, հունգարացի բանաստեղծ, հեղափոխական դեմոկրատ։
* 1855 - Էմին Տեր-Գրիգորյան, հայ դրամատուրգ, մշակութային գործիչ։
* 1864 - Ստեփան Եգիզարով, հայ օպերային երգիչ (բաս - բարիտոն)։
* 1866 - Սիմոն Վեբեր, գերմանացի արևելագետ, հայագետ (վ. 1926)։
* 1871 - Մանուել Գոնդրա, Պարագվայի նախագահ 1910 թ. նոյեմբերի 25-ից 1911 թ. հունվարի 11-ը և 1920 թ. օգոստոսի 15-ից 1921 թ. հոկտեմբերի 31-ը։
* 1881 - Գրիգոր Արեշյան, հայ խորհրդային բժիշկ, մանկաբարձ-գինեկոլոգ։ Պրոֆեսոր (1928), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1935)։
* 1886 - Գարեգին Նժդեհ, հայ պետական, ռազմական գործիչ, քաղաքագետ-իմաստասեր (վ. 1955)։
* 1899 - Գրիգոր Արեյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ (վ. 1973)։
* 1901 - Մանվել Մարության, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ։
* 1907 - Սամվել Մանասյան, քանդակագործ։
* 1907 - Ժան Գառզու, ֆրանսահայ նշանավոր նկարիչ, բեմանկարիչ, ֆիգուրատիվ արվեստի վարպետ։
* 1908 - Արամ Նալբանդյան, ականավոր քիմիկոս, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս, Պետական մրցանակի դափնեկիր։
* 1910 - Թորգոմ Չորեքչյան, հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1963)։
* 1914 - Ռուբեն Ղարիբյան, հայ գրող։
* 1914 - Սահակ Բազյան, հայ գրականագետ։
* 1916 - Բաղդասար Արզումանյան, ճարտարապետ, Հայաստանի վաստակավոր ճարտարապետ։
* 1919 - Ջերոմ Դեյվիդ Սելինջեր, ամերիկացի գրող, ով առավելապես հայտնի է «Տարեկանի արտում՝ անդունդի եզրին» վեպով։
* 1920 - Ժակ Դուվալյան, ֆրանսահայ երգիչ։
* 1923 - Գրիգոր Ազիզյան, նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1985):
* 1923 - Քաջազուն Գյուրջյան, հայ դերասան։
* 1927 - Ռաֆայել Մանգասարյան, հայ խորհրդային դիրիժոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։
* 1927 - Վեռնոն Սմիթ, ամերիկացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։
* 1931 - Սերգեյ Ադյան, մաթեմատիկոս, ՌԳԴԱ ակադեմիկոս։
* 1933 - Լևոն Կուկուլյան, հայ դերասան։ ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2006)։
* 1937 - Գևորգ Առաքելյան, հայ նկարիչ։
* 1938 - Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան (բժիշկ),հայ զինվորական բժիշկ, հոգեբույժ, առողջապահության կազմակերպիչ։
* 1939 - Միշել Մերսյե, ֆրանսիացի դերասանուհի։
* 1939 - Յուրի Մկրտումյան,հայ ազգագրագետ, դիվանագետ, արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 1940 - Ռուբեն Հովնաթանյան, հայ նկարիչ։
* 1941 - Ջուլիետ Մատինյան, հայ դերասանուհի, ռեժիսոր և արձակագիր։
* 1945 - Լևոն Մալխասյան, հայ ջազմեն, կոմպոզիտոր, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2013)։
* 1946 - Կարեն Աղամյան, հայ նկարիչ, Հայաստանի նկարիչների միության նախագահ։ Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ։
* 1950 - Դավիթ Հակոբյան, հայ թերապևտ, քաղաքական գործիչ։
* 1950 - Ռուբեն Հախվերդյան, հայ երգիչ, երգահան, կիթառահար, պոետ և հասարակական գործիչ։
* 1952 - Նելսոն Ալեքսանյան, հայ թարգմանիչ, լրագրող, հրապարակախոս։
* 1953 - Դերենիկ Դումանյան, Հայաստանի առողջապահության նախարար (2012-2014), բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
* 1954 - Անուշավան Զաքարյան, հայ գրականագետ, խմբագիր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։
* 1955 - Արմենակ Վարդանյան, հայ քանդակագործ։ Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ։
* 1958 - Ալբերտ Հակոբյան, հայ գեղանկարիչ։
* 1959 - Սեյրան Բաղդասարյան, քաղաքական գործիչ։
* 1962 - Արմեն Խաչատուրյան, Հայաստանի պետական գործիչ։
* 1964 - Գագիկ Բեգլարյան, Հայաստանի պետական գործիչ։
* 1982 - Դավիթ Նալբանդյան, հայազգի արգենտինացի թենիսիստ։
* 1982 - Ժոաո Կառլոս, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։
* 1985 - Տյագո Սպլիտեր, բրազիլացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։
* 1992 - Ջեք Ուիլշեր, անգլիացի ֆուտբոլիստ։
* 1996 - Անդրեաս Պերեյրա, բելգիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Մահեր
* 1515 - Լուի XII, Ֆրանսիայի Արքա (ծ. 1462)։
* 1892 - Սերովբե Տերվիշյան,հայ լեզվաբան
* 1894 - Հենրիխ Հերց, գերմանացի ականավոր ֆիզիկոս, որը 1886-ին առաջինն ապացուցեց էլեկտրամագնիսական ալիքների գոյությունը։ (ծնվ. 1857)։
* 1934 - Յակով Վասերման, գերմանացի գրող։
* 1977 - Ալեքսանդր Սարուխան, գրաֆիկ, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։
* 1982 - Անդրանիկ Կոթողյան, հայ մեղվաբույծ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1954), պրոֆեսոր (1958)։
* 1995 - Յուջին Վիգներ, ամերիկյան ֆիզիկոս-տեսաբան, ծագումով՝ հունգարացի։
* 2003 - Գրիգոր Ազիզյան, նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1985)։
* 2003 - Սուրեն Առաքելյան, հայ ռեժիսոր։
* 2022 - Գրիգորի Հայրապետով, գեներալ-մայոր, Հայաստանի պետական պահպանության ծառայության նախկին պետ (ծնվ. 1967)

## Տոներ
* Նոր տարի։
* 2004 թվականից - Հանրային սեփականության օր, (անգլերեն՝ Public Domain Day), միջազգային ոչ պաշտոնական տոն։

## Պետական տոներ
*  - Հեղափոխության օր։
*  - Անկախության օր։
*  - Ծառերի օր։
*  - Եվրոյի օր։