open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Քուլիս (հանդես)

**Քուլիս**, թատերական, գրական-գեղարվեստական երկշաբաթյա պատկերազարդ հանդես։ Լույս է տեսել 1946-1999 թվականներին, Ստամբուլում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Հ. Այվազ։ Նպաստել է սփյուռքում հայոց լեզվի, ազգային ավանդույթների ու սովորույթների պահպանմանը, լուսաբանել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառների անցուդարձը սփյուռքում, նաև աշխարհում։ Ներկայացրել է հայ ու այլազգի ճանաչված գիտնականների և գրողների կյանքն ու գործունեությունը։ Անդրադարձել է Հայաստանի մշակութային իրադարձություններին։ Ունեցել է երգիծանքի էջ։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Վահան (թերթ)

**Վահան**, շաբաթաթերթ, լույս է տեսնում 1991 թվականից, Պլովդիվում՝ բուլղարերեն, հայերեն։

Խմբագիր՝ Հարի Նիկողոսյան։ Լուսաբանում է բուլղարահայ համայնքի և սփյուռքահայ մյուս համայնքների կյանքը, Հայաստանում և Արցախում տեղի ունեցող իրադարձությունները։ Տպագրում է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական շարժման հերոսներին, սփյուռքահայ նշանավոր գործիչներին, Հայ եկեղեցու պատմությանը նվիրված բազմաթիվ նյութեր։

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Պլովդիվում
Արմենիա (թերթ, Սիդնեյ)

**Արմենիա**, մինչև 1979 թվականը «Հայդատ», ամսաթերթ, 1994 թվականից՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսնում 1975 թվականից Սիդնեյում։ ՀՀԴ շաբաթաթերթ։ Հրատարակում է խմբագրական կազմը։ Լինելով գաղութի միակ շաբաթաթերթը՝ լայն տարածում է գտել ընթերցողների շրջանում։ Ունի նաև անգլերեն բաժին։

Կատեգորիա:Ավստրալիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Հայերը Սամսունում

**Հայերը Սամսունում**. հնագույն ժամանակներից բնակված հայերը զգալի դեր են խաղացել տեղի առևտրական և արհեստագործական կյանքում։ Սամսունից արտահանել են մետաղ, փայտանյութ, մետաքս, ընտիր ծխախոտ (հայտնի է «Սամսոն» անունով), միրգ են։ 1914 թվականին Սամսունում բնակվել է ավելի քան 10 հազար հայ։ Ունեցել են 2 եկեղեցի (առաքելական և ավետարանական) և 2 վարժարան։ Սամսունը եղել է առաջնորդական թեմի և Ջանիկի անկախ սանջակի վարչական կենտրոնը։ Հրատարակվում էր «Դպրոց» պատմագիտական ամսագիրը (1914)։ Սամսունի ծխախոտի և ալյուրի արդյունաբերությունն ու արտահանումը գրեթե ամբողջովին կենտրոնացած էր Իփեկյան, Խերյան, Իպրանոսյան, Ասրյան, Աբրահամյան, Պահճեգուլյան, Չեքեմյան և այլ գերդաստանների ձեռքում։ Մեծ եղեռնի ժամանակ Սամսունի հայերը ենթարկվել են բռնագաղթի և կոտորածների։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

ս
Կատեգորիա:Սամսուն
Ռաֆթ. Ջըռնըլ օֆ Արմինիըն Փոեթրի Էնդ Քրիթիսիզմ

**«Ռաֆթ. Ջըռնըլ օֆ Արմինիըն Փոեթրի Էնդ Քրիթիսիզմ»** (, - *«Լաստ. հայկական չափածոյի և քննադատության հանդես»*), գրական, գրականագիտական տարեգիրք։ Լույս է տեսել 1987-1999 թվականին, Կլիվլենդում (Օհայո նահանգ)՝ հայերեն և անգլերեն լեզուներով։ Խմբագիր՝ Վահե Օշական, տնօրեն՝ Ջոն Գրեպպին։

Լույս է ընծայել հայ բանաստեղծների գործեր (նաև անգլերեն թարգմանությամբ), գրաքննադատական և վերլուծական հոդվածներ։ Հրատարակվել է 13 համար. դադարել է լույս տեսնել՝ Օշականի մահից հետո։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ապագա (հանդես)

**«Ապագա»**, հայագիտական իրանագիտական եռամսյա հանդես։ Առաջին և երկրորդ միացյալ համարները լույս են տեսել 2000 թվականի ամռանը, Թեհրանում՝ հայերեն, պարսկերեն և անգլերեն։ Արտոնատեր և գլխավոր խմբագիր՝ Էդիկ Բաղդասարյան։

## Արտաքին հղումներ
* Ապագա
* Էդիկ Բաղդասարյան

Կատեգորիա:Իրանի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Թեհրանում
Գորշ մարմին

**Գորշ մարմին,** որի կլանման գործակիցը (a_{\lambda t}) փոքր է մեկից և կախված չէ էլեկտամագնիսական ճառագայթման ալիքի երկարությունից (\lambda)։ Միևնույն ջերմաստիճանում գորշ մարմնի լուսատվության (r_{\lambda t}) և բացարձակ սև մարմնի լուսատվության (R_{\lambda t}) միջև գոյություն ունի հետնյալ առնչությունը՝ 
r_{\lambda t}=a_{\lambda t}\cdot R_{\lambda t}։

Իրական մարմինները, որոնց a_{\lambda t}-ն կախված է \lambda-ից, գորշ մարմին կարելի է համարել էլեկտրամագնիսական ալիքների միայն որոշակի նեղ միջակայքում, ուր a_{\lambda t}-ն մոտավորապես հաստատուն է։ Օրինակ, սպեկտրի տեսանելի տիրույթում գորշ մարմիններ են ածուխը (a_{\lambda t}=0.80, T= 125-625°С), մուրը (a_{\lambda t}=0.94-0.96, T=100-200°С) և այլն։ «Գորշ մարմին» հասկացությունը մեծ կիրառություն ունի օպտիկական հրաչափության մեջ։

Կատեգորիա:Օպտիկա
Կատեգորիա:Ջերմադինամիկա
Կատեգորիա:Տիեզերագիտություն
Պո-Արաքս

**Պո-Արաքս մշակութային ընկերակցություն (Իտալիա)**, ընկերակցությունը հիմնվել է 1987 թվականին, Վենետիկում՝ Լեռն Զեքիյանի և Գաբրիելլա Ուլուհոճյանի նախաձեռնությամբ։ Գործունեության նպատակն է հայոց լեզվի պահպանումն ու զարգացումը հատկապես սփյուռքում։ 1986 թվականից հովանավորում է ամեն տարի օգոստոսին Վենետիկի պետական համալսարանի հայագիտական ամբիոնի աջակցությամբ կազմակերպվող հայոց լեզվի և մշակույթի խտացված դասընթացը, որին մինչև 1999 թվականին մասնակցել է ավելի քան 600 մարդ (շուրջ 100-ը՝ օտարազգի) 24 երկրից։ 1988 թվականին Իտալիայի կառավարության հավանավորությամբ կազմակերպել է Հայ արվեստի միջազգային 5-րդ զիտաժալովը, որին մասնակցել են նաև Հայաստանի պատվիրակությունը և 19 երկրների ավելի քան 70 մասնագետ։ Ընկերակցությունը նախաձեռնել է բազմաթիվ գիտաժալովներ և մշակութային միջոցառումներ, ուշագրավ է 1990 թվականի կազմակերպված «Հայերը Իտալիայում» ցուցահանդեսը, որը մեծ արձագանք է գտել իտալական մամուլում և բացառիկ հաջողություն՝ ժողովրդի լայն խավերի մասնակցության առումով։ Ընկերակցությունը Վենետիկի համալսարանի աջակցությամբ պատրաստել է հայոց լեզվի լսատեսողական դասերիզ, որն արժանացել է մեծ ընդունելության և գնահատանքի։

Կատեգորիա:Իտալահայ մշակութային կազմակերպություններ
Pro Evolution Soccer 2012

**Pro Evolution Soccer 2012**, բազմապլատֆորմային վիդիոխաղ, որը արտադրել է Կոնամին։ Այս խաղը հաջորդել է Pro Evolution Soccer 2011-ին։ Խաղի շապիկին պատկերված է Կրիշտիանու Ռոնալդուն։ Խաղի միջազգային թողակումը կայացավ 2011 թվականի աշնանը ԱՀ, Xbox 360, PlayStation 3, PlayStation Portable, PlayStation 2, Nintendo 3DS և Nintendo Wii պլատֆորմների համար։ Խաղը տասնմեկերորդն է PES շարքում և իններորդը, ԱՀ-ում թողարկված։

## Խաղի պարունակությունը
### Արտոնագրված մրցաշարեր
Ամբողջովին արտոնագրված մրցաշարեր։

 **Եվրոպա**
*  ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա
*  ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա
*  ՈՒԵՖԱ Սուպերգավաթ

 **Հարավային Ամերիկա**
*  Լիբերտադորեսի գավաթ

### Առաջնություններ
Ամբողջովին արտոնագրված առաջնություններ։
*  Լիգա 1
*  Էրեդիվիզի
*  Լա Լիգա
*  Սերիա A
Մասամբ արտոնագրված առաջնություններ։
*  Պրեմիեր Լիգա
*  **[[Լիգա Սագրիշ]]**

Կատեգորիա:2011 տեսախաղեր
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Կատեգորիա:Windows Phone խաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Գրական դիրքերում

«**Գրական դիրքերում**», խորհրդային շրջանի տեսական-քննադատական, գրական-գեղարվեստական պատկերազարդ ամսագիր։ Հանդիսացել է Հայաստանի պրոլետարական գրողների ասոցիացիայի օրգան։ Լույս է տեսել 1927—1932 թվականներին, Երևանում։ Խմբագրել են՝ Ն․ Դաբաղյանը, Վ․ Ալազանը, Հ․ Գյուլիքևխյանը։ Հանդեսը հրատարակել է երիտասարդ գրողների և քննադատների գործերը, անդրադարձել ժամանակի գրական պայքարին ու գեղագիտական ըմբռնումներին, տպագրել ընկերական շարժեր և ծաղրանկարներ, նմուշներ սովետական գրողների ստեղծագործություններից։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Համազգյաց ընկերություն (Թուրքիա)

**Համազգյաց ընկերություն**, մշակութային կազմակերպություն։ Հիմնվել է 1846 թվականին, Կ. Պոլսում՝ Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանի նախաձեռնությամբ։ Նպատակն էր նպաստել համազգային միասնությանը, հիմնել երկսեռ դպրոցներ, տպարաններ, թարգմանել ու հրատարակել հայ մշակույթին նվիրված գրքեր, հավաքելն ուսումնասիրել հայերեն ձեռագիր մատյաններ ու հին դրամներ, զարգացնել երկրագործության արվեստը են։ Ակտիվ գործիչներից էին Ծերենցը, Հ. Հիսարյանը, Հ. Վարդանյանը, Հ. Տավությանը, Ա. Լյութֆյանը, Խ. Գազեգյանը, Կ. Թյուլպենաճյանը, Ս. Ասկերյանը, Ս. Ազնավուրյանը։ Ընկերության ծրագրի համաձայն՝ ստեղծվել են Առևտրական ընկերությունը, Երկրագործական ընկերությունը, Թանգարան վերածնությանը։ Գործել է մինչև 1852 թվականը։

Կատեգորիա:Հայկական կազմակերպություններ
Բաժանորդական ընկերություն

**Բաժանորդական ընկերություն**, հիմնվել է 1858 թվականին, Կոստանդնուպոլսում՝ հայ երեխաներին կրթություն տալու նպատակով։ Հիմնադիրներից էին Գ. Օտյանը, Մ. Աղաթոնը, Գ. Փափազյանը, Տ. Փեշաիմալճյանը։ Նյութական միջոցները գոյանում էին բաժանորդությամբ։ Ընկերությունը գոյատևել է մինչև 1866 թվականը, սակայն չի կարողացել իրագործել իր ծրագրերը՝ թուրքական կառավարության խորացած դժվարությունների պատճառով։

Կատեգորիա:Թուրքահայ մշակութային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Թուրքահայ բարեգործական կազմակերպություններ
Նոր աղբյուր

**Նոր աղբյուր (ամսագիր, Թեհրան)**, հրատարակվել է ընդհատումներով՝ 1943-1946 թվականներին, Թեհրանում։ Խմբագիր՝ Ա. Տեր-Օհանյան։ Մեծ ուշադրություն է դարձրել իրանահայ երիտասարդության կրթության, բարոյական և գեղագիտական դաստիարակության հարցերին։ Տպագրել է իրանահայ գրողների և համաշխարհային գրականության դասականների գործեր, բնագիտությանը, արվեստին ու պատմությանը նվիրված հոդվածներ։

Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Իրանի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Թեհրանում
Գործույթ

**Գործույթ**, գյուղ արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրի գավառում։ 1909 թվականին ուներ ավելի քան 100 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում Էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Ուներ եկեղեցի (Ա․ Կիրակոս), մատուռներ (Ա․ Տովևաննես, Ս․ Կարապետ, Ս․ Սանդուխտ), նախակրթական վարժարան։ Հատուկ պաշտամունքի առարկա Էր առանձին սնդուկում պահվող «Թուխ մանուկ» ձեռագիր ավետարանը, որը դուրս Էր բերվում հիվանդին «բուժելու» համար։ Բնակիչները տեղահանվել են առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Նրանց մի մասին հաջողվել է ապաստանել Վանում, ապա ռուս զորքերի հետ անցնել արևելյան Հայաստան։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Բերկրիի գավառի բնակավայրեր
Լուսարձակ (թերթ, Վառնա)

**«Լուսարձակ»**, բուլղարահայ հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1920—1924 թվականներին, Վառնայում։ Խմբագիր՝ Տիգրան Մարտիրոսյան։ Հանդիսացել է ՌԱԿ-ի հրատարակությունը։

Ծանոթացրել է գաղթավայրի կյանքին, լայնորեն լուսաբանել բուլղարահայ կյանքի իրադարձությունները, անդրադարձել սփյուռքի համախոհ կազմակերպությունների համագործակցությունը զարգացնելու հարցին։ Տեղեկացրել է Հայաստանի վերաշինության, ՀՕԿ-ի գործունեության մասին։ ՛

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Վառնայում
Գվատեմալայի պատմություն

[300px|մինի|աջից|Գվատեմալայի [Գվատեմալայի դրոշ|պետական դրոշը]]
**[[Գվատեմալա]]ն** բնակեցված է եղել հնդկացիական ցեղերով, որոնցից առավել բարձր վերելք է ապրել Մայաների քաղաքակրթությունը։ 1523 թվականին իսպանական կոնկիստադորները Պեդրո դե Ալվարադոյի գլխավորությամբ նվաճեցին Գվետանելյան։ 1560 թվականին ստևղծվեց Գվատեմալայի գեներալկապիտանություն, որի մեջ մտան գրեթե ամբողջ Կենտրոնական Ամերիկան և այժմյան Մեքսիկայի մի մասը։ Ազգային անկախության պայքարը հարևան Մեքսիկայում և իսպանական գաղութներում նպաստեց Գվատեմալայի ազատագրական շարժմանը։ 1821 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Գվատեմալա քաղաքի կրեոլական բնակչության ներկայացուցիչների ժողովը հռչակեց իր անկախության դեկլարացիան։ 1822 թվականի հունիսին մեքսիկական զորքերը մտան Գվետենելիա։ Մեքսիկայում Իտուրբիդեի կայսրության անկումից հետո (1823 թվական) հռչակվեց ֆեդերատիվ հանրապետություն՝ Կենտրոնական Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ Գվատեմալա մայրաքաղաքով։ 1839 թվականին ֆեդերացիան կազմալուծվեց և ստեղծվեցին ինքնուրույն պետություներ՝ Գվատեմալան, Հոնդուրասը, Նիկարագուան, Սալվադորը և Կոստա Ռիկան։ 1870-ական թվականներին սկսվում է ամերիկյան կապիտալի թափանցումը Գվատեմալյա («Յունայթեդ ֆրուտ քամփնի» )։ 20-րդ դարի սկզբին Գվատեմալայում կազմավորվեցին բանվորական առաջին կազմակերպությունները, իսկ 1922 թվականին ստեղծվեց կոմունիստական կուսակցություն (1952 թվականից՝ Գվատեմալայի աշխատանքի կուսակցություն)։

1931 թվականին իշխանության գլուխ անցավ ԱՄՆ-ի աջակցությունը վայելող Խորխե Ուբիկոն, ում կառավարությունը դարձավ Կենտրոնական Ամերիկայի երկրների պատմության քաղաքականապես ամենառեպրեսիվներից մեկը։

## Գվատեմալաիական պատերազմ
1941 թվականի դեկտեմբերին Գվատեմալաիան պատերազմ հայտարարեց Գերմանիային, Իտալիային և ճապոնիային։ 1944 թվականի հունիսին Ուբիկոյի դիկտատուրան տապալվեց, իսկ հոկտտեմբերի 20-ին մայրաքաղաքում բռնկված զինված ապստամբությամբ սկիզբ առավ Գվատեմալյան հեղափոխությունը (1944-1954 թվականներ)։ Իշխանությունն անցավ դեմոկրատական ուժերին։ 
## Դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատում
Դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեցին ԽՍՀՄ-ի հետ (1945)։ 1954 թվականի հունիսին, Կենտրոնական հետախուզական վարչության (ԿՀՎ) գործուն աջակցությամբ, Հոնդուրասի տարածքից ռազմական ինտերվենցիա կազմակերպվեց Գվատեմալիայի դեմ, տապալվեց օրինական կառավարությունը և հաստատվեց Կառլոս Կաստիլյո Արմասի վարչակարգը։ 1957 թվականիև Արմասն սպանվեց։ Հաստատվեց Միգել Իդիգորաս Ֆուենտեսի կառավարությունը (1958-1963 թվականներ)։ Վերջինս թշնամական դիրք գրավեց կոմունիստական Կուբայի նկատմամբ։ 1960 թվականի զինված ապստամբությունը Գվատեմալայում ճնշվեց ԱՄՆ-ի օգնությամբ։ 1963 թվականին հաստատվեց գնդապետ Է․ Պերալտա Ասուրդիայի ռազմական դիկտատուրան (1963-1966 թվականներ), որը որդեգրեց հակակոմունիզմի քաղաքականությունը։ Հասարակության տարբեր խավերի դժգոհությունը Ասուրդիային հարկադրեց անցկացնել նախագահ ընտրություններ (1966), որոնք հաղթանակ բերեցին կոմունիստական կուսակցության պարագլուխ Խուլիո Սեզար Մենդես Մոնտենեգրոյին։ Նրա կառավարությունն իրագործեց մի շարք դրական միջոցառումներ։ Շոտով Մոնտենեգրոն ընդունեց պրոամերիկյան դիրքորոշում։ 1970 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթանակ տարավ գնդապետ Կառլոս Արանա Օսորիոն, որը շարունակում է նախորդի ներքին ն արտաքին քաղաքականությունը։

Կատեգորիա:Գվատեմալայի պատմություն
Արարատ (ամսագիր, Թեհրան)

**«Արարատ»**, ամսագիր։ Հայ մշակութային «Արարատ» միության հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1959-1960 թվականներին, Թեհրանում։ Խմբագիր՝ Ս. Սագինյան։ Հետագայում՝ 1979-1980 թվականներին, Թեհրանում շարունակել է հրատարակվել որպես Հայ մարզական «Արարատ» կազմակերպության նույնանուն տեղեկատու ամսագիր։

Կատեգորիա:Իրանի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Թեհրանում
«Հավանել» կոճակ

[200px|մինի|«Հավանել» (Like) կոճակը [ֆեյսբուք սոցիալական կայքում]]
**«Հավանել» կոճակ,** կոմունիկացիոն ծրագրային ապահովում, նախատեսված սոցիալական ցանցերի, բլոգերի, ինտերնետ-ֆորումների, սոցիալական ներդիրների սրահների, լրատվական կայքերի համար, որն արտահայտում է մարդու կարծիքը այս կամ այն կոնտենտին։ Այդ դեպքում «Հավանել» կոճակը անհրաժեշտ է վեբ-կայքերի սոցիալիզացման համար. մի օգտատիրոջ հավանած գրառումները տեսանելի են դառնում նրա ընկեր օգտատերերի համար։

Կոճակի այլ անվանումներից են՝ «Կլասս!», «+1» («Պլյուս մեկ»), «Like», «Սորֆ» և այլն։ Խոսակցական լեզվում տվյալ առարկայի մասին դրական կարծիք արտահայտելիս հաճախ օգտագործում են «լայքել» արտահայտությունը, որն առաջացել է «հավանել» բառի անգլիական տարբերակից (Like)։

Որոշ կայքեր օգտագործում են «Չհավանել» կոճակը (կամ այլ կոճակով նույն բովանդակությամբ ու նպատակով), որպեսզի արտահայտեն իրենց բացասական վերաբերմունքը տվյալ գրառման նկատմամբ։

Հաճախ «Հավանել» կոճակն ներառում է նաև կիսվել տվյալ գրառման հետ ֆունկցիան։

## Պատմություն
Նմանատիպ կոճակի առաջին տարբերակը ստեղծվել է 1998 թվականին Վան դեր Մեերի կողմից։ Նրա կողմից ստեղծված Surfbook սոցիալական կայքում տվյալների փոխանակման մեխանիզմ կար կողմնակի կայքերի հետ և դա կատարվում էր «Հավանել» կոճակի միջոցով։

2010 թվականի ապրիլին այդպիսի կոճակը՝ «Like» անունով, ի հայտ եկավ ֆեյսբուքում։ 2013 թվականի փետրվարին Rembrandt Social Media ընկերությունը՝ Վան դեր Մեերի ժառանգները, դատի էին տվել ամերիկյան կազմակերպությանը 15 տարի վաղեմության կրկնօրինակների իրացման համար։

ՎԿ սոցիալական կայքը սկսեց օգտագործել «Հավանել» կոճակը 2010 թվականի սեպտեմբերից։ Կոճակն ունի սրտաձև սիմվոլ։ Օգտատերը կարող է հավանել նկար, տեսագրություն, ձայնագրություն, գրառում։ Ի տարբերություն այլ սոցկայքերի «Հավանել» կոճակը «ՎԿ»-ում միավորված է «Պատմել ընկերներին» (բացվող պատուհանում նշման ձևով) ֆունկցիայի հետ։ Նշելու դեպքում նյութը հայտնվում է տվյալ օգտատիրոջ ու նրան հետևող օգտատերերի նորությունների ժապավենում։ Զարմանալի է, բայց օգտատերերի մեծամասնությունը կոճակն օգտագործում է ոչ թե տվյալ գրառման մասին դրական կարծիք արտահայտելու, այլ հետագայում այդ նյութը գտնելու նպատակով։ Բայց ամբողջ հարցն այն է, որ կոճակը կոչվում է «Հավանել»։ Պետք էր կոճակն անվանել «Ավելացնել որպես ներդիր»։ Սակայն այս դեպքում սոցկայքի վարկանիշն ավելի բարձր է։

## Անվտանգության հարցեր
Հաճախ «Հավանել» կոճակը վատ նպատակներով օգտագործվում է գովազդային ընկերությունների կողմից։ Սոցիալական, լրատվական կամ այլ կարգերում նրանք օգտագործում են հավանելու նշանը։ Օգտատերը իր վերաբերմունքն արտահայտելու նպատակով սեղմում է այդ նշանին ու հայտնվում գովազդատուի կայքում։ Նույն մեխանիզմով հնարավոր է սոցկայքերից ստանալ օգտատիրոջ անձնական տվյալները։

## «Լայք»-ի հուշարձանը
2013 թվականի մարտի 25-ին Լիտվայի տուրիզմի նախարարությունը հայտարարեց, որ հանրապետության քաղաքներից մեկում պետք է տեղադրվի լայք սիմվոլի արձանը։ Պաշտոնյաների կարծիքով արձանն իր վրա կկենտրոնացնի օտարերկրացի ճանապարհորդների ուշադրությունը։ Հուշարձանի տեղադրումը պլանավորվում է 2014 թվականի ամռանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սոցիալական ցանցեր
Էպիլա (քաղաք)

**Էպիլա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Սարագոսա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Արագոն ինքնավար համայնքի մեջ։

Համայնքը մտնում է Վալդեխալոն շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 435 կմ2։ Բնակչությունը՝ 4765 (2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 42 կմ (Սարագոսայից)։

## Բնակչություն

## Նկարներ

Պատկեր:La_Tumba_del_Conde_de_Aranda.JPG|
Պատկեր:%27El_Cautivico%27.JPG|
Պատկեր:Épila - Iglesia de Santa María la Mayor 02.JPG|Եկեղեցի


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սարագոսա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Ռահվիրա (թերթ)

**Ռահվիրա**, մանկավարժական ամսաթերթ։ Բուլղարահայ դպրոցների «Ուսուցիչների միության» հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1906- 1908 թվականներին, Շումենում, ապա՝ Պլովդիվում։ Խմբագիրներ՝ Ա. Իշխանյան, Ա. Պետելյան։ Տպագրել է մանկավարժական հողվածներ, ներկայացրել բուլղարահայ դպրոցների ու ուսուցիչների դժվարությունները, հոգաբարձությունների, կապակցական գործիչների անտարբերությունը կրթական գործի նկատմամբ։

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մանկավարժական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Պլովդիվում
Քաջ Նազար (թերթ)

**«Քաջ Նազար»**, մասնավոր, անկախ, երգիծական ամսաթերթ։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1970 թվականին, Լոս Անջելեսում՝ հայերեն, անգլերեն։ Խմբագիր՝ Հովհաննես Բալայան։ Քննադատել է հասարակական կյանքի բացասական երևույթները։ Ունեցել է ծաղրանկարներ։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Հայերը Ֆլորենցիայում

մինի|աջից|Ֆլորենցիայի տեսքը վերևից
**Հայերը Ֆլորենցիայում,** հավանաբար, հաստատվել են 6-7-րդ դարերում։ Հայերն այստեղ կառուցել են Մինաս վանքը, որը մինչև 9-րդ դարը պատկանել է Բարսեղյան միաբանությանը։ Եկեղեցում կա քաղաքի պաշտպան սուրբ Մինասի խճանկարը՝ հայ թագավորի հանդերձանքով և արձանագրությամբ (Սինասը, ըսա ավանդության, Հայաստանի թագավոր է հռչակվել)։ Ֆլորենցիան առևտրական հարաբերություններ է ունեցել Կիլիկիայի հայկական թագավորության հետ։ Նրանց միջև կապերը բարգավաճել են հատկապես 14-րդ դարում, երբ մաքսային և այլ առանձնաշնորհումներ են արվել Ֆլորենցիայի վաճառականներին։

ֆ
Կատեգորիա:Ֆլորենցիա
SOS Արմենիա

**«ՏՕՏ Արմենիա»** միությունը հիմնվել է 1988 թվականին՝ Սպիտակի երկրաշարժից անմիջապես հետո։ Սկզբում գործել է Հայ ուսանողական ու երիտասարդական միության շրջանակներում, այնուհետև դարձել ինքնուրույն միություն (1994)։ Միությունը շարունակում է մարդասիրական օգնություն ցուցաբերել Հայաստանին և Արցախին։

Կատեգորիա:Ավստրիահայ բարեգործական կազմակերպություններ
Դպրոցասիրաց-Արևելյան ընկերություն

**Դպրոցասիրաց-Աըևելյան ընկերություն**, կրթասիրական կազմակերպություն։ Ստեղծվել է 1878 թվականին, Կոստանդնուպոլսում, 1870 թվականից գործող «Դպրոցասիրաց» և Արևելյան ընկերությունների միավորումից։

## Գործունեություն
Նպատակն էր զարկ տալ ազգային դպրոցական գործին։ Մասնաճյուղեր ուներ Տրապիզոնում, Ռոդոսթոյում, Մանչեսթրում։ Դպրոցներ է բացել Մաշում, Բաղեշում, Ալաշկերտում։ 1880 թվականի հունիսին միավորվելով Արարատյան և Կիլիկյան ընկերությունների հետ՝ կազմել է Միացյալ ընկերություն հայոցը։

Կատեգորիա:Կրթական կազմակերպություններ
Դիտակ Բյուզանդական

**«Դիտակ բյուզանդական»**, շաբաթաթերթ, ապա՝ երկշաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1812-1816 թվականներին, Վենետիկում։ Խմբագիրներ՝ Գրիգոր Գապարաճյան, Մադաթիա Փյուսկյուլճյան, Մանվել Ջախջախյան։ Տպագրել է բանասիրական, կրոնական բնույթի հոդվածներ, մշակութային լուրեր։ Աշխատակցել են Խ. Սյուրմելյանը, Հարություն Ավգերյանը և ուրիշներ։

Հրատարակվել է Արշակունյաց հրատարակությունում։ Խմբագիրներն են եղել Գ. Գապարաճյանը, Մ. Փյուսկուլյանը, Մ. Ջախջախանյանը։ Շաբաթաթերթում լուսաբանվել է ժամանակի քաղաքական, ռազմական իրադարձությունները (Նապոլեոնի արշավանքը Ռուսաստանում) հաղորդել տեղեկություններ համաշխարհային անցուդարձերի, տարբեր երկրների տնտեսական ու քաղաքական վիճակի մասին։ Տպագրել է բանասիրական, կրոնական բնույթի հոդվածներ, մշակութային լուրեր։ Աշխատակցել են Խ. Սյուրմելյանը, Հ. Ավագերյանը և ուրիշները։ 1808 թվականին Վենետիկում հրատարակվել է նույն անունով և բովանդակությամբ թերթ (մեկ համար)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Գրաստ

250px|մինի|Ձի
**Գրաստ**, բարձկան կամ հեծկան անասուն (ձի, էշ, ջորի, ուղտ, փիղ, եղջերու և այլն)։ Միջին և ուշ բրոնզեդարյան ու հատկապես ուրարտական ժամանակաշրջանում մեծ չափով օգտվել են գրաստային փոխադրամիջոցներից, որոնք լայնորեն օգտագործվել են ընդհուպ մինչև 19-րդ դարի վերջը և 20-րդ դարի սկիզբը, իսկ որոշ տեղերում օգտագործվում է նաև այժմ։ Գրաստ բարձելու կամ հեծնելու համար ստեղծվել են զանազան սարքեր ու հարմարանքներ (թամբ, համետ, սանձ, ամբարձի, կաշեփոկ և այլն)։ 

Կատեգորիա:Փոխադրամիջոցներ
Տիմոֆեյ Գրանովսկի

**Տիմոֆեյ Նիկոլայևիչ Գրանովսկի** (, ), ռուս պատմաբան, հասարակական գործիչ, Ռուսական կայսրությունում միջնադարյան ուսումնասիրությունների հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1835)։ 1839-1855 թվականին եղել Է Մոսկվայի համալսարանի ընդհանուր պատմության պրոֆեսոր։ Գրանովսկին ձգտել է գիտությունը կապել կյանքին, ծառայեցնել հասարակական շահերին։ Ընդգծել է պատմական պրոցեսի օրինաչափությունը, ճորտատիրական կարգերի անցողիկ բնույթը, պատմական դատապարտվածությունը։ Առաջադիմությունն ըմբռնել է իդեալիստորեն՝ այն տեսնելով նախ և առաջ գաղափարների զարգացման, լուսավորության տարածման և «մարդկանց բարոյական կատարելության» մեջ։ Ընդունելով հեգելյան դիալեկտիկան՝ Գրանովսկին միաժամանակ մերժել է նրա փիլիսոփայության համակարգի որոշ կողմերը։ Հանդես է եկել նացիոնալիզմի, ռասիզմի դեմ, հակառակ Հեգելի, փորձել նշել սլավոնների պատմական դերը, արևելքի ժողովուրդների կյանքն ուսումնասիրելու անհրաժեշտությունը։ Շոշափելի ազդեցություն է ունեցել ռուսական պատմագիտության զարգացման վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Ֆրանչեսկո Գվերչինո

**Ջովաննի Ֆրանչեսկո Բարբիերի**, **Ֆրանչեսկո Գվերչինո** (), Բոլոնիայի դպրոցի իտալացի նկարիչ։ Սովորել է Չենտոյում։ 1642 թվականից գլխավորել է Բոլոնիայի «Ակադեմիան»։ Լավագույն գործերից են՝ «Ս․ Պետրոնիլլայի թաղումը» (1621 թվական, Կապիտոլիումյան թանգարաններ, Հռոմ)։ Նրա «Կլեոպատրա» և «Սենատոր կոմս Բարջելինիի դիմանկարը» գտնվում են Հայաստանի պետական պատկերասրահում։
250px|մինի|«Կլեոպատրայի մահը»

## Կենսագրություն
Ֆրանչեսկո Գվերչինոն ծնվել է Չոնտո գյուղում՝ Բոլոնիայի և Ֆեռարայի միջև։ Վաղ հասակից ստացավ *Գվերչինո (Guercino)* (շիլ բառի իտալերենը) մականունը, որովհետև շլություն ուներ։ 16 տարեկանում, հիմնականում ինքնակրթված, աշակերտում էր Բոլոնիական դպրոցի նկարիչ Բենեդիտո Ջենարիի մոտ։ 1615 թվականին տեղափոխվեց Բոլոնիա, որտեղ նրա աշխատանքը գնահատվեց Լյուդովիկո Կառաչիի կողմից։ Գվերչինոն 2 մեծ կտավ նկարեց՝ Elijah Fed by Ravens-ը և Samson Seized by Philistines-ը։ Այդ կտավները Կարավաջոյական ոճով էին, թեև դժվար Գվերչինոն տեսած լիներ Կարավաջոյի աշխատանքները։

«Արքադիայի հովիվները» Գվերչինոն նկարեց 1618 թվականին, միևնույն ժամանակ, ինչ որ Պիտտիի The Flaying of Marsyas by Apollo-ը։ Կտավի դրամատիկ կոմպոզիցիան հատուկ է Գվերչինոյի վաղ աշխատանքներին, որոնք հաճախ բուռն են։ Հաճախ էր պնդում, որ իր վաղ տարիների աշխատանքներում ազդվել է Լյուդովիկո Կառաչիի կտավներից, որը տեսել էր Չենտոյի Կապուչին եկեղեցում։ Նրա որոշ՝ ավելի ուշ աշխատանքները մոտ են իր ժամանակակից Գվիդո Ռենիի ոճին և պատկերված են ավելի պայծառությամբ և պարզությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Paintings by Guercino on the Web Gallery of Art
*Getty exhibition of Guercino drawings
*Encyclopaedia Britannica, Il Guercino

Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Գրական թերթ

**Գրական թերթ**, Հայաստանի գրողների միության պաշտոնաթերթ։ Հրատարակվում է 1932 թվականից, Երևանում։

## Պատմություն
«Գրական թերթ» մինչև Հայաստանի սովետական գրողների միության ստեղծումը (1934) հանդիսացել է Հայաստանի խորհրդային գրողների ֆեդերացիայի, իսկ այնուհետև՝ Հայաստանի խորհրդային գրողների, երաժիշտների և կերպարվեստագետների միության օրգանը։ Լուսաբանում է սովետահայ գրականության ստեղծագործական, տեսական-քննադատական աշխատանքները, պայքարում գրականության և արվևստի կուսակցականության, ժողովուրդների ինտերնացիոնալ կապի, սոցիալիստական ռեալիզմի սկզբունքների ամրապնդման համար։

Թերթն արձագանքում է ՀԽՍՀ կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտների նշանակալից երևույթներին, առաջ քաշում ժողտնտեսության և մշակույթի համար էական նշանակություն ունեցող պրոբլեմներ։ Թերթը ղեկավարում է գրական նոր սերնդի ստեղծագործական աճի պրոցեսը, բանավեճեր վարում արձակի ու պոեզիայի հարցերի մասին։ Պարբերաբար էջեր է նվիրում սովետական հանրապետությունների գրականությանը, նշում հայ և համաշխարհային գրականության դասականների հոբևլյանական տարեթվերը, տպագրում թարգմանական նմուշներ արտասահմանյան դասակաև և ժամանակակից հեղինակների գործերից, տեղ հատկացնում սփյուռքահայ գրողների ստեղծագործություններին։

Հրատարակման տարբեր շրջաններում «Գրական թերթ»-ի շուրջն են համախմբվել ու ակտիվորեն աշխատակցել հայ և սովետական անվանի գրողներն ու գրականագետները՝ Եղիշե Չարենցը, Ավետիք Իսահակյանը, Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Վահրամ Ալազանը, Ստեփան Զորյանը, Նաիրի Զարյանը, Պարույր Սևակը և ուրիշներ։

Հայրենական պատերազմի շրջանում (1941-1944 թվականները) թերթը լույս չի ընծայվել։ «Գրական թերթ» խմբագրել են․ Հ․ Մկրտչյան (1932, 1935-1936 թվականներին), Եղիա Չուբար (1932-1933 թվականներին), Նորայր Դաբաղյան (1933 թվականին), Վահրամ Ալազան (1933-1935, 1936-1937 թվականներին), Հենրի Գաբրիելյան, (1937 թվականին), Տ․ Մելիքյան (1937-1939 թվականներին), Գուրգեն Բորյան (1939-1940 թվականներին), Գ․ Ոսկանյան (1940-1941 թվականներին), Գ․ Հովսեփյան (1941 թվականին), Ա․ Բաբայան (1944-1948 թվականներին), Վազգեն Մնացականյան (1948–1953 թվականներին), Գ․ Տեր-Գրիգորյան (1953-1955 թվականներին), Հ․ Հովհաննիսյան (1955-1959 թվականներին), Մ․ Սարգսյան (1959-1963 թվականներին), Վահագն Դավթյան (1963-1965 թվականներին), Համո Սահյան (1965-1967 թվականներին), Միքայել Շաթիրյան (1967-1969 թվականներին), Սաղաթել Հարությունյան (1969 թվականից)։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հայաստանի շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Գրամ-ատոմ

**Գրամ-ատոմ**, քիմիական տարրի քանակությունը գրամներով, որը թվապես հավասար է նրա ատոմական զանգվածին։ Այսպես, երկաթի մեկ գրամ-ատոմի զանգվածը 55,847 գրամ է, քանի որ նրա ատոմական զանգվածը 55,847 է։ Ցանկացած տարրի մեկ գրամ-ատոմը պարունակում է միևնույն թվով ատոմներ՝ 6,02252 • 1023։ Գործնական հաշվումներում օգտագործվում է նան կիլոգրամ-ատոմ և տոննա-ատոմ (օրինակ, երկաթի մեկ կիլոգրամ-ատոմի զանգվածը 55,847 կգ է)։

## Տես նաև
* Ավոգադրոյի թիվ

Կատեգորիա:Զանգված
Սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոց (Թուրքիա)

մինի
**«Սուրբ Փրկիչ» հայոց հիվանդանոց**, առողջապահական հաստատություն, հիմնվել է 1832 թվականին, Կ. Պոլսում (Եդիքուլե թաղամասում)՝ Գազազ Արթին ամիրա Պեզճյանի նախաձեռնությամբ և նյութական աջակցությամբ։ Սկսել է գործել 1834 թվականից (մինչև 1953 թվականը կոչվել է «Սուրբ Փրկիչ» ազգային հիվանդանոց)։

1851 թվականին Սկյուտարի ճեմարանը հանձնվել է «Սուրբ փրկիչ»ի խնամակալությանը, որին կից բացվել է (1854) նաև երկրագործական վարժարան։ 1856 թ. կազմված տնտեսական խորհրդին հանձնարարվել է «Սուրբ փրկիչ»ի մատակարարման գործը։

Ունի պոլիկլինիկա (17 բաժնով), ծննդատուն, հոգեկան հիվանդների բաժանմունք, ծերանոց (460 բնակիչ), դեղատուն (քաղաքի նշանավոր դեղատներից է), բժշկական արդիական սարքավորումներով կահավորված լաբորատորիաներ, եկեղեցական համալիր (1906 թվականից), տպարան, որտեղ 1949 թվականից հրատարակվում է նույնանուն ամսագիրը՝ «Սուրբ Փրկիչը», գրադարան, օժանդակ տնտեսական արտադրամաս, կալվածներ։

Հաստատությունը ղեկավարում է հոգաբարձուների խորհուրդը։ Հիվանդանոցը սպասարկում է նաև այլազգի հիվանդների։ Անապահով հիվանդները բուժվում են անվճար։ Բժշկական անձնակազմը (276 մարդ) բաղկացած է մեծ մասամբ հայերից (80 %)։ Օրական ընդունում է 200 հիվանդ, տարեկան կատարվում է շուրջ 1500 վիրահատություն։ Գլխավոր բժիշկ՝ Արման Չաքըրօղլի։

Հիվանդների մի մասին անվճար բուժօգնություն է ցույց տրվում։ «Սուրբ փրկիչ»-ի նյութական միջոցները գոյանում են հիվանդանոցի, պոլիկլինիկայի, կալվածների եկամուտներից, նվիրատվություններից, ամսաթերթի (անցյալում նաև տարեցույցների, օրացույցների) վաճառքից և այլն։ «Սուրբ փրկիչ»-ին օժանդակում է նաև հայկական բարեգործական ընղհանուր միությունը (ՀԲԸՄ)։ «Սուրբ փրկիչ»-ի գործունեությունը վերահսկելու նպատակով աննշան նպաստ է տրամադրում թուրք, կառավարությունը։

1970 թվականին «Սուրբ փրկիչ» ուներ 250 հիվանդանոցային մահճակալ, բժշկական ժամանակակից սարքավորումներով կահավորված լաբորատորիաներ, 1000 մարդուց բաղկացած անձնակազմ։ 1982 թվականին նշվել է «Սուրբ փրկիչ»-ի հիմնադրման 150-ամյակը։

Կատեգորիա:Առողջապահական հաստատություններ
Կատեգորիա:Հիվանդանոցներ
Կատեգորիա:Ֆաթիհ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Գրադարանագիտություն

[մինի|[Ալեքսանդրիայի գրադարանը]]

**Գրադարանագիտություն**, գիտության ճյուղ, որ ուսումնասիրում է տպագիր երկերի հասարակական-գրադարանային օգտագործման նպատակները, սկզբունքննրը, կազմակերպման միջոցներն ու եղանակները։ Հիմնական բաժիններն են․ ընդհանուր Գրադարանագիտություն, որ քննում է հասարակության մեջ գրադարանների տեղի ու դերի հարցերը, ուսումնասիրում գրադարանային գործի կազմակերպման հիմունքները, գրադարանային ցանցի կառուցվածքի և տիպականացման սկզբունքները, գրադարանային ֆոնդեր, գրադարանների գրքային ունեցվածքի (ֆոնդերի) համալրման, գրադարանային մշակման, դասավորման ու պահպանման հարցերը, գրադարանային գրացուցակներ, տպագիր երկերի նկարագրության, դասակարգման և գրացուցակների կազմման եղանակները, աշխատանք ընթերցողի հետ (գրադարանում ընթերցողներին սպասարկևլու կարգը, նրանց հետ աշխատանք տանելու ձևերն ու մեթոդները, ընթերցանությաև ղեկավարումը և այլն), գրադարանի աշխատանքների կազմակերպում (գրադարանների աշխատանքի կազմակերպումը, նորմավորումը, պլանավորումն ու հաշվառումը, ինչպես և գրադարանային շենքերի շինարարության և սարքավորման, գրադարանային աշխատանքի մեքենայացման և ավտոմատացման հարցերը և այլն), գրադարանային գործի պատմություն, որ ուսումնասիրում է գրադարանային գործը, գրքերի հասարակական օգտագործումը անցյալում։

Հայաստանում Գրադարանագիտության գործում վաստակ ունեն Ն․ Կոստիկյանը, Ա․ Բաբայանը, Ռ․ Իշխանյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Գրադարանավարություն
Գրապայքար

**Գրապայքար**, 1840-1870-ական թթ․ մղված բանավեճ-պայքար հայոց գրական լեզվի շուրջը։ Հայ մտավորականության մի մասը (գրաբարյաններ) լուսավորչական եկեղեցու հետ պաշտպանում էր հին գրական հայերենը՝ գրաբարը, նոր ժամանակներում իբրև գրական լեզու օգտագործելու ծրագիրը։ Մտավորականության մյուս մասը (աշխարհաբարյաններ) պաշտպանում էր նոր գրական հայերենը կամ աշխարհաբարը իբրև համազգային գրական լեզու օգտագործելու գաղափարը։ Գրաբարյանները ելնում էին այն բանից, որ գրաբարը մշակված, դարերի ավանդույթ ունեցող և հարուստ գրականությամբ ներկայացված լեզու է, միասնական՝ հայության բոլոր հատվածների համար, իսկ աշխարհաբարն անմշակ է, զուրկ գրական մեծ ավանդույթից, բաժանված մի քանի ճյուղի։ Աշխարհաբարյանների հիմնական կռվանն այն էր, որ աշխարհաբարը, թերություններով հանդերձ, հասկանալի է ժողովրդին, նրանով հնարավոր է հաղորդակցվել զանգվածների հետ, կազմակերպել ժողովրդական կրթության ու մշակութային զարգացման գործը, իսկ գրաբարը, իր արժանիքներով հանդերձ, անհասկանալի է ժողովրդին, ուստի ոչ պիտանի ամբողջ հայության հասարակական ու մշակութային զարգացման համար։ Արևելահայերի մեջ աշխարհաբարի եռանդուն պաշտպաններն էին Խաչատուր Աբովյանը, Գ․ Պատկանյանը, Ս․ Նազարյանը, Մ․ Նալբանդյանը, Ս․ Մանդինյանը և ուրիշներ, արևմտահայերի մեջ՝ Գ․ Այվազովսկին, Ղ․ Ալիշանը, Ա․ Այտընյանը, Ն․ Ռուսինյանը, Հ․ Սվաճյանը, Մ․ Չերազը և ուրիշներ։ Գրաբարն իբրև գրական լեզու օգտագործելու կողմնակիցներից էին Մ․ Թաղիադյանը, Խ․ Ավետումյանցը, Մ․ Խրիմյանը (գործունեության առաջին շրջանում), Ա․ Մուրադյանը և ուրիշներ։ Նախապես, 1830-1840 թթ.-ին, որոշ աշխարհաբարյաններ (Խ․ Աբովյան և ուրիշներ) ծրագրում էին աշխարհաբարը մշակելու միջոցով հետագայում անցնել գրաբարի գործածությանը, սակայն 1850-ական թթ․ աշխարհաբարի պաշտպանների համար պարզ դարձավ, որ գրաբարը երբևէ չի կարող դառնալ հայոց ընդհանուր գրական լեզու։

## Արդյունքը
Հաղթեցին աշխարհաբարյանները, քանի որ պատմական զարգացման ուժով հաղթանակեց ժողովրդին հասկանալի լեզուն՝ նոր գրական հայերենը, որն իր երկու ճյուղով դարձավ համահայկական ազգային լեզու։

Կատեգորիա:Հայոց լեզվի պատմություն
Գրամեքենա

մինի|Հայերեն գրամեքենա
**Գրամեքենա**, լծակների համակարգով շարժման մեջ դրվող ռելիեֆային տառերի օգնությամբ տեքստի տպագրման մեխանիկական կամ էլեկտրամեխանիկական ապարատ։ Ըստ նշանակման  գրամեքենաները լինում են գրասենյակային, դյուրակիր, հաշվապահական և հատուկ (բանաձևերի, նոտաների, սղագրական են), ըստ հաղորդակի՝ ձեռքի և էլեկտրական։ Ունեն 42-46 ստեղն (յուրաքանչյուր ստեղնին համապատասխանում է երկու նշան՝ տառ, թիվ, կետադրական նշան), րոպեում մինչև 600 (էլեկտրական հաղորդակով գրամեքենաները՝ մինչն 1000) զարկ արագությամբ կարող են մեքենագրել 84-92 տառ, թիվ և նշան։ Ավտոմատ էլեկտրական գրամեքենաների արագությունը րոպեում մինչն 24000 զարկ է։ Գրամեքենայի արդյունաբերական առաջին մոդելը «ռեմինգտոն» անվամբ տարածվել է 1867 թվականին (նախագծել է ամերիկացի Կ․ Տոլսը)։

1968 թվականին հայատառ «Օպտիմա» գրամեքենա սկսեցին արտադրվել Արևելյան Գերմանիայի Էրֆուրտ քաղաքի գրասենյակային գրամեքենաների գործարանում։

Կատեգորիա:Տպագրման սարքեր
Փյունիկ (թերթ, Բոստոն)

**«Փյունիկ»**, գրական-գեղարվեստական ամսաթերթ։ Ամերիկահայ հրատարակչական ընկերության պարբերական։ Լույս է տեսել 1918-1920 թվականներին, Բոստոնում։ Խմբագրական կազմը՝ Շահան Նաթալի, Նշան Տեսաեկյուլ, Ե. Երվանդ-Մելեքյան։ Գրական բաժնում ներկայացրել է հայ և օտար գրականության նմուշներ։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Հայ մշակութային Սանահին միություն

**Հայ մշակութային Սանահին միություն**, հիմնվել է 1979 թվականին, Թեհրանում։ Ունեցել է գրադարան, թատերախումբ, գրական բաժանմունք։ Ներկայումս չի գործում։ Իրանահայ համայնքում վերջին տարիներին ստեղծվել են մի շարք այլ կազմակերպություններ, որոնցից հիշատակելի են՝ Թեհրանի Գարուն երիտասարդական ակումբը (1957), Շահազիզ մարզամշակութային միությունը (1962), Հայ մշակութային Սիփան միությունը (1964), Արփի մշակութային միությունը (1968), Հայ մայր միությունը (1973), Ալերս միությունը (1979), Հայ բժիշկների միությունը (1980), Հայ մշակութային Սարդարապատ միությունը (1983), Արմեն միությանը (1979), Հրազդան միությունը (1970-ական թվականներին), երերունի միությունը (1979), Հայ ժողովրդային միությունը (1986), Հայ մարզամշակութային Րաֆֆի համալիրը (1979), Նոր Ջուղայի մշակութային միությունը (1962), Հայ ակումբը (1932), Հովսեփ Պողոսխանյան հիվանդանոցը (1904)։

Կատեգորիա:Իրանահայ մշակութային կազմակերպություններ
Կասարես (քաղաք)

**Կասարես** (իսպաներեն։ Կասարես (Málaga) մի քաղաք, և համայնք Իսպանիայում, Մալագա քաղաքի ինքնավար քաղաքի Անդալուսիա։ Համայնքը մի մասն է, քաղաքիի (Comarca) Կոստա դել Սոլ Օկիդեննտալ։ Այն զբաղեցնում է 160 կմ2 ։ Բնակչությունը 5182 մարդ (2010 թ.) Հեռավորությունը գավառական մայրաքաղաքից 104 կմ։

300px|ձախից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մալագա պրովինցիայի բնակավայրեր
Հայ հանդես

**Հայ հանդես**, գիտական կիսամսյա հանդես։ Լույս է տեսել 1902-1903 թվականներին, Վենետիկում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Արփիար Արփիարյան։ Լուսաբանել է հայ հասարակական-քաղաքական կյանքը։ Հոդվածները հիմնականում գրել է Ա. Արփիարյանը։ Գրական բաժնում տպագրվել է նրա «Կարմիր ժամուց» վիպակի առաջին մասը։ Արժեքավոր է հանդեսում տպագրված «Նյութեր Վանի ժամանակակից պատմության» ոաումնասիրությունը։ Անդրադարձել է Թուրքիայի դիվանագիտությանն Արևելյան հարցում, Եվրոպայի քաղաքական կացությանը, օտար մամուլից արտատպել հայերին վերաբերող նյութեր։ «Հայ հանդեսին» աշխատակցել է Լևոն Բաշալյանը։ 

Կատեգորիա:Իտալիայի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Գարուն (ամսագիր, Քյոլն)

**«Գարուն»**, եռալեզու (հայերեն, գերմաներեն, թուրքերեն) ամսագիր։ Լույս է տեսնում 1995 թվականից, Քյոլնում, Գերմանիա։ Հրատարակիչն է Հարություն Օրմանճյանը, խմբագիրը՝ Արթին Օրմանճյանը։

Լուսաբանում է գերմանահայ, մասնավորապես՝ Քյոլնի համայնքի կյանքը, անդրադառնում է Հայաստանում և աշխարհում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին, մշակութային, մարզական նորություններին։

Կատեգորիա:Գերմանիայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Նոել Ռեդինգ

**Նոել Ռեդինգ** (Անգլերեն՝ Noell Redding, 1945 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, Անգլիա - 2003 թվականի մայիսի 11 Իռլանդիա) անգլիացի երաժիշտ, բաս-կիթառիստ Ջիմի Հենդրիքսի խմբից։ Մտել է խումբ 1966 թվականից։

## Ալբոմներ
* 1967 թվական Are You Experienced
* 1967 թվական Axis: Bold as Love
* 1968 թվական Electric Ladyland
* 1968 թվական Smash Hits
* 1972 թվական War Heroes
* 1989 թվական Radio One Sessions
* 1998 թվական BBC Sessions
* 2004 թվական The Experience Sessions

## Նկարներ

Jimi Hendrix & Noel Redding.png|Ջիմի Հենդրիքսը և Նոել Ռեդինգը
Jimi hendrix tallstig saachi.jpg|Ջիմի Հենդրիքս


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ
Գրագիտություն

**Գրագիտություն** ( — կարդալ և գրել), բանավոր ն գրավոր խոսքը որոշակի աստիճան յուրացնելու կարողություն։ Բնակչության մակարդակի կարևորագույն ցուցանիշներից է։ Գրագիտության կոնկրետ չափանիշը տարբեր է, այն կախված է տնտեսության զարգացման տարբեր փուլերում բնակչության մշակութային զարգացման պահանջներից։ Գրագիտություն հասկացության վիճակագրական միասնական գնահատակաևի հարցը քննարկվել է միջազգային կոնգրեսններում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ՄԱԿ-ի սոցիալ-տնտեսական խորհրդի՝ բնակչության հանձնաժողովը բազմիցս քննարկել է գրագիտության հարցը։ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր կոնֆերանսի որոշման համաձայն գրագետ են համարվում նրանք, ովքեր կարողանում են գրավոր վերարտադրել առօրյա կյանքի պարզ նկարագրությունը։ Այս ցուցանիշը, սակայն, ընդունելի է միայն հետամնաց և զարգացող երկրների համար։ Համատարած գրագիտությամբ երկրների համար բնակչության կուլտուրական մակարդակը գնահատելիս հիմնական ցուցանիշը համարվում է կրթությունը։ Կապիտալիստական երկրներում աշխատավորության գրագիտությունը  զարգացվում է շահագործող դասակարգի շահերին համապատասխան՝ այն չափով միայն, որքանով գրագիտությանը անհրաժեշտ է բանվորին մեքենաների տեխնիկային տիրապետելու համար։

## Արտաքին հղումներ

* UNESCO Literacy Portal
* UNESCO Effective Literacy Practice Database
* Our World In Data – Visualizations of how literacy around the world has changed historically (by Max Roser and Esteban Ortiz-Ospina). Includes literacy rates for different age groups. Charts for all countries, world maps, and links to more data sources.
* 
* Literacy Assessment
* The National Strategies for Primary Literacy 
* The Digital Archive of Literacy Narratives 
* National Literacy Trust
* 
* 
* А. А. Сафронов ПЕРВАЯ ВСЕОБЩАЯ ПЕРЕПИСЬ НАСЕЛЕНИЯ РОССИИ 1897 г. РАЗРАБОТКА ДАННЫХ О ГРАМОТНОСТИ, ИХ ИНФОРМАЦИОННЫЙ ПОТЕНЦИАЛ И ДОСТОВЕРНОСТЬ 
* Портал ЮНЕСКО «Грамотность» (англ.)
* Рубакин Н. Грамотность // Новый энциклопедический словарь. Т. 14 СПб С. 411—419
* Грамотность  / Российская педагогическая энциклопедия. Т. 1. М., 1993 URL: www.otrok.ru/teach/enc/txt/4/page95.html
* Грамотность// Большая Советская Энциклопедия М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* [Https://t.me/gramota Telegram-канал «Грамотность»].
 

Կատեգորիա:Ուղղագրություն
Հայաստան (թերթ, Պլովդիվ)

**«Հայաստան»**, ազգային, գրական, քաղաքական կիսաշաբաթաթերթ, հետագայում՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1915 թվականին, 1919-1920 թվականներին՝ Սոֆիայում, 1920-1925 թվականներին՝ Պլովդիվում։ ՀՀԴ կուսակցության պաշտոնաթերթ։ Խմբագիրներ՝ Տիգրան Խաչիկյան, Օնիկ Վարդանյան, Մկրտիչ Թերսլյան, Արմեն Սևան (Հովհաննես Դևեճյան), Գ. Փիլիպոսյան։

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Պլովդիվում
Կատեգորիա:Հայերը Սոֆիայում
Ասիական ընկերություն

**Ասիական ընկերություն**, մշակութային կազմակերպություն։ Հիմնվել է 1877 թվականին, Կոստանդնուպոլսում։ Ատենապետներն են եղել Ռեթեոս Պերպերյանը, Գրիգոր Զոհրապը, Արփիար Արփիարյանը։ 1878 թվականին պոլսեցի և գավառից եկած պանդուխտ հայերի համար կազմակերպությունը բացել է կիրակնօրյա դասընթացներ, գրականություն նվիրել Վանի, Զեյթունի դպրոցներին։ 1883-1888 թվականներին հրատարակել է «Երկրագունդ» գրական գիտական ամսաթերթը (խմբագիրներ՝ Հակոբ Պարոնյան, Եղիա Տեմիրճիպաշյան)։ Գործել է մինչև 1900 թվականը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Պողոսյան Ե., Պատմություն հայ մշակութային ընկերություններու, հ. 1, Վնն., 1957, էջ 474-76

Կատեգորիա:Թուրքահայ մշակութային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Թուրքահայ կրթություն
Գրականության ինստիտուտ

**Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ**, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտ։

## Պատմություն
Գործում է 1943 թվականից։ Ստեղծվել է 1938 թվականից գոյություն ունեցող Արմֆանի գրականության և լեզվի ինստիտուտի հիմքի վրա։ 1944 թվականից կրում է Մանուկ Աբեղյանի անունը։ Ունի վեց բաժին՝ հայ հին ու միջին դարերի, նոր շրջանի և սովետահայ գրականությունների, դասական գրողների երկերի գիտական հրատարակության, գրականության տեսության և գրական առնչությունների, որոնք ներկայացնում են ինստիտուտի գիտահետազոտական աշխատանքի հիմնական ուղղությունները։

Ինստիտուտը հրատարակել է հայ դասականներ Կոստանդին Երզնկացու, Հովհաննես Երզնկացու, Խաչատուր Կեչառեցու, Հովհաննես Թլկուրանցու, Մկրտիչ Նաղաշի, Գրիգորիս Աղթամարցու, Խաչատուր Աբովյանի, Հակոբ Պարոնյանի, Միքայել Նալբանդյանի, Գաբրիել Սունդուկյանի, Ռափայել Պատկանյանի, Պետրոս Դուրյանի, Հովհաննես Հովհաննիսյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Հակոբ Հակոբյանի, Մանուկ Աբեղյանի, Եղիշե Չարենցի, Ակսել Բակունցի, Դերենիկ Դեմիրճյանի երկերի քննական բնագրերը։ Հրատարակել է «Սասունցի Դավիթ» ժողովրդական էպոսի համահավաք բնագիրը, հայ նոր գրականության պատմությունը (5 հատորով) և խորհրդահայ գրականության պատմությունը (2 հատորով, նույնը՝ ռուսերեն 1 հատորով)։ Ինստիտուտի գիտական խորհուրդը շնորհում է բանասիրական գիտությունների գիտական աստիճաններ ու կոչումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ինստիտուտներ ու կազմակերպություններ
Զատիկ ընկերակցություն

**«Զատիկ» ընկերակցություն**, հիմնվել է 1998 թվականին, Հռոմում՝ Ի-ում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Գագիկ Բաղդասարյանի նախաձեռնությամբ։ Գործունեությունն ուղղված է հայ-իտալական կապերի զարգացմանը։ Համախմբում է իտալական, նույնիսկ միջազգային չափանիշով ճանաչում ունեցող հայտնի անուններ, որպիսիք են՝ Լուիջի Մալերբան, Կարմեն Ըիերան, Մարկո Տարադաշը, ԴեմեՏիո Վոլչիչը, Մասսիմո Տուրատտոոն, Մարիո Վերդոնեն և ուրիշներ։ Նախագահն է տիկին Գրացիելլա Ֆալկոնին։

Կատեգորիա:Իտալահայ մշակութային կազմակերպություններ
Գաղափար (թերթ, Թեհրան)

**«Գաղափար»**, հասարակական-քաղաքական, գրական եռօրյա թերթ։ Լույս է տեսել 1925-1927 թվականին, Թեհրանում։ Արտոնատեր՝ Ա. Բեգյան, խմբագիր՝ Ա. Ղազաբյան։ Ձգտել է սփյուռքը կապել մայր հայրենիքին, ջատագովել է հայահավաքման գաղափարը՝ աջակցելով Խորհրդային Հայաստանի կառավարության միջոցառումներին։ Մեծ տեղ է հատկացրել Հայաստանի տնտեսական ու մշակութային կյանքին։ Տպագրել է գիաագրական և գեղարվեստական նյութեր, թարգմանություններ։ Պարբերականին կից 1926-1927 թվականներին լույս է տեսել «Նոր գաղափար» եռամսյա հավելվածը։

Կատեգորիա:Իրանի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Թեհրանում
Եսայի Գռուզյան

**Եսայի Հովհաննեսի Գռուզյան** (), հայագետ։

1931-1937 թվականներին սովորել է Հռոմի համալսարանում։ Եղել է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ (1937-1958), 1951-1952 թվականներին՝ Մուրաս Ռափայելյան, իսկ 1953-1958 թվականներին՝ Ալեքսանդրիայի (Եգիպտոս) Մխիթարյան վարժարանների տնօրեն։ 1962 թվականին հիմնադրել է Սան Պաուլոի (Բրազիլիա) համալսարանի հայագիտության ամբիոնը, ուր աշխատում է որպես դասախոս և ամբիոնի վարիչ։ Հրատարակել է երկլեզվյան՝ պորտուգալերեն-հայերեն հայագիտական եռահատոր դասագիրքը, որտեղ ըստ հատորների զետեղված են նյութեր հայ ժողովրդի կազմավորման, հայոց լեզվի ծագման մասին, հայերեն զրուցարան և հայոց լեզվի քերականությունը։ Առանձին աշխատանքներ է նվիրել հայերենի այբուբենին, Եղիշե Չարենցին, արդի հայ գրականության կապերին։ Անդրադարձել է հայ մատենագիտությանը, ճարտարապետությանը, հայ-հռոմեական հարաբերություններին։ Առաջարկել և կիրառել է լսատեսողական մեթոդը հայերենը ուսուցանելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հայագետներ
Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Նիկոլայ Գրաշչենկով

**Նիկոլայ Իվանովիչ Գրաշչենկով** (), խորհրդային նյարդաբան։ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի թղթանդամ (1939), ԲԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1947) և պրեզիդենտ (1947-1951), ԽՍՀՄ Բնագիտական Գիտությունների Ակադեմիայի ակադեմիկոս (1944)։

1926 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Աշխատությունները վերաբերում են զգացողության օրգանների ֆիզիոլոգիային ախտաբանությանը, կենտրոնական նյարդային համակարգի վնասումներին, էլեկտրաֆիզիոլոգիային։

Կատեգորիա:Խորհրդային նյարդաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Բելառուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Բարեգործական ընկերություն հայոց

**Բարեգործական ընկերություն հայոց**, հիմնվել է 1860 թվականին, Կոստանդնուպոլիսում։ Նպատակն էր երկրագործական ու արհեստագործական կրթություն տալ անապահով հայ երեխաներին։ Հիմնադիրներն էին Գ. և Մ. Աղաթոնները, Մ. Պեշիկթաշլյանը, Ս. Թագվորյանը, Ծերենցը, Գ. Օտյանը և ուրիշներ։ Ընկերության աշխատանքներին գործուն մասնակցություն է ունեցեյ Միքայել Նալբանդյանը։ Գործել է մինչև 1874 թվականը։

Կատեգորիա:Թուրքահայ բարեգործական կազմակերպություններ
Ստալինգրադ (ֆիլմ, 2013)

**«Ստալինգրադ»**, ռեժիսոր Ֆեոդոր Բոնդարչուկի ռուսական դրաման, որն առաջին ռուսական կինոֆիլմն էր, որը նկարահանվել էր IMAX 3D ֆորմատով։ Ֆիլմը նկարագրում է Հայրենական մեծ պատերազմի Ստալինգրադյան արյունահեղ ճակատամարտը։

## Սյուժե
Սյուժեի հիմքում ընկած է դրամատիկական սիրո պատմություն՝ պատերազմական ֆոնի վրա։ Դեպքը պատահում է 1942 թվականին Ստալինգրադում։ Խորհրդային բանակը փորձում է պաշտպանել Վոլգա գետի աջ ափը։ Հակահարձակման անհաջող փորձից հետո, խորհրդային բանակը ստիպված էր նահանջել։ Բայց միևնույն է, մի քանի զինվորի հաջողվում է գրավել մի տուն, որտեղ նրանք հանդիպում են Կատյային։ Դա նրա տունն էր։ Բոլորը լքում էին քաղաքը՝ Ստալինգրադում մնացել էր ընդամենը 100 հազար բնակիչ։ Տան դիմաց ապրում էր Մաշան, որը շատ նման էր կապիտան Պիտեր Կանի մահացած կնոջը։ Ամենաթեժ ճակատամարտի պատմության ֆոնին զարգանում է սիրո պատմություն, իսկ սպաներին այժմ պետք է ամեն գնով պաշտպանել իրենց սիրելիների կյանքը։

## Դերերում
* Պյոտր Ֆյոդորով - Կապիտան Գռոմով
* Մարիա Սմոլնիկովա - Կատյա
* Յանա Ստուդիլինա - Մաշա
* Դմիտրի Լիսենկով - Սնայպեր Չվանով
* Ալեքսե Բարաբաշ - Հետախույզ Ալեկսանդր (համր)
* Անդրեյ Սմոլյակով - Սերժանտ Պոլյակով (Անգել)
* Սերգեյ Բոնդարչուկ - Կրտսեր լեյտենանտ Սերգեյ Աստախով (Տյուտյա)
* Օլեգ Վոլկու - Հրամանատար Կրասնով
* Տոմաս Կրեչման - Կապիտան Պիտեր Կան
* Հայներ Լաուտերբախ - Ենթասպա Հենսե
* Յուրի Նազարով - հրետաձիգ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:3D ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2011 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1942 թվականին
Կատեգորիա:2010-ականների գերմաներեն ֆիլմեր
Հայաստան համահայկական հիմնադրամի Արգենտինայի մասնաճյուղ

**«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Արգենտինայի մասնաճյուղ**, հիմնվել է 1992 թվականին, Բուենոս Այրեսում։ Օժանդակել է հիմնադրամի տարբեր ծրագրերի՝ այդ թվում՝ «Ձմեռ», Երևան, Մեղրի և Գորիս, Ստեփանակերտ ավտոճանապարհների շինարարության, Ստեփանակերտի ֆիզիկամաթեմատիկական թեքումով դպրոցի կառուցման, ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Վաղահաս գյուղի վերականգնման իրականացմանը և այլն։ 1996 թվականից ունի ենթահանձնախումբ Կորդովայում։ Մասնաճյուղի նախագահն է էդուարդո Քարամյանը։

Կատեգորիա:Արգենտինահայ բարեգործական կազմակերպություններ