Քթի միջնապատի թեքություն

**Քթի միջնապատի թեքություն**, միջնապատի տեղաշարժով ուղեկցվող քթի կառուցվածքային խանգարում։ Որոշակի տեղաշարժ հանդիպում է մարդկանց 80%-ի մոտ, որոնք սովորաբար տեղյակ չեն դրա մասին։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Քթի միջնապատը քթի մեջ գտնվող ոսկրն ու աճառն է, որը քթի խոռոչը բաժանում է երկու քթանցքների։ Աճառը կոչվում է քառանկյուն աճառ, իսկ միջնապատը կազմող ոսկրերն են վերին ծնոտի կատարը, խոփը () և մաղոսկրի ուղղահայաց թիթեղը: Նորմայում միջնապատը գտնվում է կենտրոնում, և հետևաբար, քթի անցուղիները համաչափ են: Թեք միջնապատը կառուցվածքային խանգարում է, որի դեպքում աճառային կատարի վերին մասը թեքվում է դեպի ձախ կամ աջ՝ առաջացնելով  քթի տվյալ անցուղու խցանում:

Հաճախակի հանդիպում է քթի միջնապատի թեքումը կենտրոնական հատվածից. միջնապատը համարվում է շեղված միայն այն դեպքում, եթե տեղաշարժն էական է կամ խնդիրներ է առաջացնում: Թեք միջնապատը կարող է տարիներ շարունակ չնկատվել և, հետևաբար, շտկման կարիք չունենալ:

Միջնապատի թեքության ախտանիշներն են քթի հարակից խոռոչների վարակները և քնի ապնոէն, խռմփոցը, կրկնվող փռշտոցները, դեմքի ցավը, քթային արյունահոսությունը, բերանային շնչառությունը, դժվարացած շնչառությունը, հոտառության  թեթևից մինչև ծանր կորուստը և հնարավոր գլխացավերը: Միայն միջնապատի թեքության ծանր դեպքերն են առաջացնում շնչառության դժվարության ախտանիշներ և պահանջում բուժում:

## Պատճառներ
Միջնապատի թեքությունն ամենահաճախը առաջանում է միջնապատի անհավասարաչափ աճի հետևանքով, ինչը նպաստում է միջնապատի թեքվելուն դեպի մի կողմ : Այն կարող է նաև լինել բնածին արատ, որի դեպքում միջնապատն անհամաչափ է լինում ծնվելու պահից: Այս դեպքում այն կարող է վատթարանալ տարիքի հետ, քանի որ միջնապատը շարունակում է աճել։

Միջնապատի թեքությունը կարող է առաջանալ նաև վնասվածքից, օրինակ՝ կոնտակտային մարզաձևերի ժամանակ դեմքին հասցված հարվածից կամ ավտովթարից : Միջնապատի թեքության հանգեցնող վնասվածք նորածինների մոտ կարող է առաջանալ ծննդաբերության ժամանակ: Վնասվածքները, ինչպիսիք են քթի կոտրվածքը, նույնպես կարող են նպաստել միջնապատի թեքությանը, սակայն այն միշտ չէ, որ ուղեկցվում է միջնապատի վնասումով: Միջնապատի թեքությունը նաև կարող է կապված լինել շարակցական հյուսվածքի գենետիկ հիվանդությունների հետ, ինչպիսիք են Մարֆանի համախտանիշը, հոմոցիստինուրիան և Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշը:

## Ախտորոշում
Քթի միջնապատի թեքությունը քթային անցանելիության խանգարման ամենատարածված պատճառն է: Հաճախ առկա է լինում քթի վնասվածքի պատմություն, ներառյալ ծննդաբերական գործընթացի ժամանակ ստացած վնասվածքը կամ միկրոկոտրվածքները: Բժիշկը, հիմնականում՝ օտորինոլարինգոլոգը (քիթ-կոկորդ-ականջաբանության մասնագետ), սովորաբար ախտորոշումը կատարում է հիվանդի պատմությունը մանրակրկիտ ուսումնասիրելուց և ֆիզիկալ զննում իրականացնելուց հետո: Երբեմն քթի պատկերավորման հետազոտությունը  նույնպես նպաստում է ախտորոշմանը: Օտորինոլարինգոլոգը կարող է զննել միջնապատը՝ կատարելով քթի էնդոսկոպիա: Այս միջամտության ընթացքում վիրաբույժն օգտագործում է ճկուն կամ կոշտ խողովակի ծայրին ամրացված լույս և տեսախցիկ՝ քթի խորքում միջնապատի կառուցվածքը զննելու համար: Սովորաբար օգտագործվում են տեղային անոթասեղմիչ և անզգայացնող դեղամիջոցներ՝ ավելի լավ տեսանելիություն և հարմարավետություն ապահովելու համար:

## Բուժում
Քթի միջնապատի թեքությունը շտկելու վիրահատական մեթոդը դիտարկելուց առաջ սովորաբար նախ փորձարկվում է դեղորայքային թերապիան՝ քթի ցողաշիթերի միջոցով, ներառյալ անոթասեղմիչները, հակահիստամինայինները կամ քթի կորտիկոստերոիդային ցողաշիթերը : Դեղորայքը ժամանակավորապես թեթևացնում է ախտանիշները, բայց չի շտկում հիմնական խնդիրը: Ոչ դեղորայքային ախտանիշների թեթևացում կարելի է ստանալ նաև քթի սթրիպների օգտագործմամբ։

Քթի աճառային միջնապատը ծածկված է լորձաթաղանթի շերտով, և այս լորձաթաղանթի ժամանակավոր ուռածությունը կարող է չափազանցնել միջնապատի շեղման ակնհայտ ծանրությունը: Նման այտուցը կարող է առաջանալ ալերգիկ ռինիտի, վերին շնչուղիների վարակների, քրոնիկական ռինիտի կամ սուր սինուսիտի հետևանքով: Այս վիճակների բուժումը և տարբեր ժամանակահատվածներում քթի էնդոսկոպիկ հետազոտությունների անցկացումը կարող են օգնել ավելի ճշգրիտ գնահատել իրական կառուցվածքային շեղումը:

Սեպտոպլաստիկա կոչվող փոքր վիրահատական միջամտությունը կարող է բուժել միջնապատի թեքության հետ կապված ախտանիշները: Վիրահատությունը տևում է մոտավորապես մեկ ժամ և չի հանգեցնում որևէ կոսմետիկ փոփոխության կամ արտաքին սպիների: Վիրահատությունից հետո առաջին մի քանի օրվա ընթացքում կարող է լինել քթի փակվածություն, ցավ, արտադրություն կամ այտուց: Միջամտությունից հետո լիարժեք ապաքինումը կարող է տևել երկու օրից մինչև չորս շաբաթ: Միջնապատի ոսկրերը երբեք չեն վերականգնվում (նորից չեն աճում): Եթե ախտանիշները կրկնվում են, ապա դրանք կապված չեն թեքվածության հետ: Ախտանիշների կրկին հայտնվելը կարող է պայմանավորված լինել քթի լորձաթաղանթի մետապլազիայով: Լինում են նաև դեպքեր, երբ վիրահատությունը անհաջող է կատարվում՝ հանգեցնելով ախտանիշների պահպանմանը:

Ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումը պարզել է, որ այն մարդիկ, ովքեր ենթարկվել են սեպտոպլաստիկայի, 6 ամիս անց ավելի արտահայտված բարելավում են ունեցել իրենց ախտանիշների և կյանքի որակի մեջ, քան այն մարդիկ, որոնք քթի անցանելիության խնդիրները կարգավորել են քթի ցողաշիթերի միջոցով:

### Սեպտոպլաստիկայի բարդություններ
*կպումներ և սինեխիաներ միջնապատի լորձաթաղանթի և քթի կողմնային պատի միջև,
* Քթի ծայրի իջեցում՝ պայմանավորված ստորին (կաուդալ) եզրի հատումով,
* Քթի արտաքին դեֆորմացիա (ձևախախտում),
* Ոչ լիարժեք շտկում՝ քթային ախտանիշների պահպանմամբ,
* Քթի միջնապատի թափածակում (պերֆորացիա )՝ պայմանավորված հակադիր կողմերում գտնվող լորձաթաղանթ-աճառային թաղանթների երկկողմանի վնասվածքով,
* Թամբաձև քիթ՝ պայմանավորված միջնապատի աճառի թիկնային պատի չափից ավելի հատումով,
* Սպիացում քթի ներսում և քթային արյունահոսություն,
* Միջնապատի հեմատոմա և միջնապատի թարախակույտ (աբսցես):

## Հայտնի օրինակներ
* Ջենիֆեր Էնիսթոն 
* Էշլի Թիսդեյլ
* Ջոշ Հաթչերսոն
* Քեմերոն Դիաս
* Էդ Միլիբենդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Քթաբանություն
Կատեգորիա:Քիթ