Գրասա Մաշել

**Գրասա Մաշել** (, *ծննդյան անունը՝* **Գրասա Սիմբինե**, , ), Մոզամբիկի և ՀԱՀ քաղաքական գործիչ, ավիաաղետից մահացած Մոզամբիկի նախագահ Սամորա Մաշելի նախկին կինը։ 1998 թվականից մինչև 2013 թվականը եղել է ՀԱՀ նախկին նախագահ Նելսոն Մանդելայի կինը։ 2007 թվականից Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր տիկին (1997)։ Աշխարհի պատմության մեջ միակ կինն է, որ եղել է երկու տարբեր պետությունների նախկին առաջին տիկին (Մոզամբիկի` 1975-1986 թվականներ և ՀԱՀ` 1998-1999 թվականներ)։

## Կենսագրություն
[thumb|Գրասա և Սամորա Մաշելները հյուրընկալել են Ռումինիայի սոցիալիստական հանրապետության առաջնորդ [Նիկոլաե Չաուշեսկուին, Մապուտու, 1979]]
Գրասա Սիմբինեն ծնվել է հոր մահից 17 օր հետո Ինկադինե գյուղական բնակավայրում, Գազա նահանգ, Պորտուգալական Արևելյան Աֆրիկա (այժմ՝ Մոզամբիկ)։ Եղել է ընտանիքի վեց երեխաներից կրտսերը։ Սովորել է մեթոդիստական առաքելության դպրոցներում, եղել մեթոդիստական առաքելության ակտիվիստ։ Առաքելությունը հովանավորել է նրա ուսուցումը Լիսաբոնի համալսարանում (Պորտուգալիա), որտեղ նա ցուցաբերում է բացառիկ ընդունակություններ արտասահմանյան լեզուների ուսման գործում։ Նա ուսումնասիրում էր ռոմանական լեզուներ, պորտուգալերենի հետ միասին լավ էր տիրապետում նաև անգլերենին, իսպաներենին, իտալերենին և ֆրանսերենին։ 1973 թվականին վերադարձել է Մոզամբիկ և ընդունվել Մոզամբիկի ազատագրության ճակատ (ՖՐՈԼԻՄՕ, ) և աշխատել որպես դպրոցի ուսուցիչ։

1975 թվականին Մոզամբիկի անկախացումից հետո նախագահ Մաշելը նրան նշանակեց կրթության և մշակույթի նախարարի պաշտոնում (30 տարեկան հասակում), և նույն թվականին նրանք ամուսնացան։ Նախարարի պաշտոնից ազատվելուց հետո նա մասնակցեց զինված հակամարտությունների ազդեցությունը երեխաների վրա (Report on the Impact of Armed Conflict on Children) թեմայով ՄԱԿ-ի զեկույցի նախապատրաստական աշխատանքների կազմակերպմանը։

1995 թվականին ի նշան երկարամյա մարդասիրական աշխատանքի, մասնավորապես փախստական երեխաների փրկության աշխատանքների կազմակերպման համար նրան շնորհվեց Նանսենի անվան մեդալ։ Պարգևատրվել է նաև Աստուրիական թագաժառանգի մրցանակով։ 1998 թվականի հուլիսին 52-ամյա Գրասան ամուսնացել է 80-ամյա Նելսոն Մանդելայի հետ։ 1999 թվականից եղել է Քեյփթաունի համալսարանի ռեկտոր։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Նելսոն Մանդելան մահացավ։ Գրասա Մաշելը մասնակցեց հրաժեշտի արարողությանը և նրան թույլատրեցին ՀԱՀ նախագահ Յակոբ Զումի հետ միասին մոտենալ Նելսոն Մանդելայի դագաղին, Ցգունուի գերեզմանատանը հուղարկավորության ժամանակ։

2017 թվականի հուլիսին Մաշելը դարձել է Միացյալ Թագավորության հումանիտար և հասարակական գիտությունների ազգային ակադեմիա հանդիսացող Բրիտանական ակադեմիայի պատվավոր անդամ (HonFBA):

2018 թվականի հուլիսի 17-ին Մաշելը ՀԱՀ նախագահ Սիրիլ Ռամաֆոսայի և ԱՄՆ նախկին նախագահ Բարաք Օբամայի հետ մասնակցել է Նելսոն Մանդելայի անվան 16-րդ ամենամյա դասախոսությանը, որն անցկացվել է Յոհաննեսբուրգի «Վանդերերս» մարզադաշտում։ Միջոցառմանը ներկա են գտնվել շուրջ 15 հազար մարդ և տոնել Նելսոն Մանդելայի ծննդյան 100-ամյակը։

## Պաշտոններ
* Մոզամբիկի կրթության և մշակույթի նախարար (1975-1989)
* Մոզամբիկի երեխաների ազգային կազմակերպության նախագահ
* Զիմբաբվեում ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի կոնֆերանսի պատվիրակ, 1998 
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ազգային հանձնաժողովի նախագահ
* Ազգերի համագործակցության նշանավոր անձանց խմբի անդամ
* Մո Իբրահիմ հիմնադրամի Իբրահիմ մրցանակաբաշխության կոմիտեի անդամ
* Քեյփթաունի համալսարանի ռեկտոր
* Արևելագիտության և աֆրիկյան հետազոտությունների դպրոցի նախագահ
* Աֆրիկյան առաջնորդների համալսարանի ռեկտոր
* ACCORD հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ

## Կոչումներ, մրցանակներ, միջազգային ճանաչում
### Կոչումներ
* 30px Կաթոլիկ Իզաբելայի շքանշան, 1997 ()
* 30px Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր ասպետ, 1999 ()
* Բրիտանական ակադեմիայի պատվավոր անդամ, 2017 ()

### Մրցանակներ
* Միավորված ազգերի կազմակերպության Նանսենի մեդալ, 1995 ()
* Նոր Անգլիայի շրջանի Գլոբալ քաղաքացիական մրցանակ, 1997 
* InterAction մարդասիրական մրցանակ, 1997
* Եվրոպայի խորհրդի հյուսիս-հարավ մրցանակ, 1998 ()
* Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ (Միջազգային համագործակցություն), 1998 ()
* Երեխաների համաշխարհային մրցանակ (Նելսոն Մանդելայի հետ միասին), 2005 
* Տասնամյակի երեխաների իրավունքների հերոս (Նելսոն Մանդելայի հետ միասին) 7,1 միլիոն երեխաների կողմից Գլոբալ քվեարկության միջոցով, որը կազմակերպվել է որպես Երեխաների համաշխարհային մրցանակ կրթական ծրագրի մաս, 2009
* Երեխաների անունից երկարատև աշխատանքի համար CARE հիմնական մրցանակ

### Պատվավոր դոկտորներ
* Մասաչուսեթսի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, 2006 ()
* Սթելլենբոսի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտոր (DPhil) *Honoris Causa*, 2008 ()
* Բարսելոնայի համալսարանի *Honoris Causa* դոկտոր, 2008 ()
* Էվորայի համալսարանի *Honoris Causa* դոկտոր, 2008 ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* BBC Profile of Graça Machel
* UNICEF Report – ''Impact of Armed Conflict on Children'' by Graça Machel 
* SAHistory bio 
* UN Foundation Bio

Կատեգորիա:Լիսաբոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոզամբիկի առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:ՀԱՀ առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:Մոզամբիկի նախարարներ
Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ
Կատեգորիա:ՀԱՀ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ֆեմինիստներ