open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կեղծ համերաշխության էֆեկտ

[thumb|[Ֆունդամենտալիզմ|Ֆունդամենտալիստները, ծայրահեղ պահպանողականները և բոլոր տեսակի ծայրահեղականները կարծում են, որ իրենց պնդումները, արժեքները և համոզմունքները կիսում են շատ ավելի մեծ թվով մարդիկ, քան իրականում է, և դա պայմանավորված է կեղծ համերաշխության էֆեկտով]]
**Կեղծ համերաշխության էֆեկտ** (կամ **կեղծ համաձայնության էֆեկտ**), սեփական մտածելակերպն ուրիշների վրա պրոյեկտելու միտում։ Այլ կերպ ասած՝ մարդիկ հակված են կարծելու, որ բոլորն էլ մտածում են ճիշտ այնպես, ինչպես իրենք։

## Նկարագրություն
Այս ենթադրյալ հարաբերակցությունը, որը չի հաստատվում վիճակագրության տվյալներով, առաջացնում է գոյություն չունեցող համերաշխության տպավորություն։ Նման տրամաբանական թյուրիմացությունն ազդում է մի խումբ մարդկանց կամ անհատների վրա, որոնք ենթադրում են, թե իրենց սեփական կարծիքները, համոզմունքները և հակումները հասարակության մեջ շատ ավելի են տարածված, քան իրականում գոյություն ունեն։

Այս կանխակալությունը հաճախ առկա է խմբային միջավայրում, երբ մի մարդ կարծում է, որ իր խմբի հավաքական կարծիքը համընկնում է մեծամասնության կարծիքի հետ։ Քանի որ խմբի անդամները համաձայնության են գալիս, և հազվադեպ են հանդիպում հակաճառողներ, նրանք հակված են հավատալ, որ բոլորն էլ մտածում են նույն կերպ։

Բացի այդ, հանդիպելով այնպիսի դեպքերի, երբ այս համերաշխությունը բացակայում է, մարդիկ հաճախ մտածում են, որ իրենց հետ չհամաձայնվողները ինչ-որ բանով թերի են։

Այս կոգնիտիվ աղավաղման համար միասնական պատճառ չկա․ ենթադրվում է, որ հիմքում ընկած են մատչելիության էվրիստիկան () և ինքնագնահատականի բարձրացումը (), առնվազն մասամբ։ Բացի այդ, այս երևույթի հետևում կարող են թաքնվել անձի պաշտպանական մեխանիզմները։

«Կեղծ համերաշխության էֆեկտը» կարող է հակադրվել բազմակի անքաղաքավարության ֆենոմենին (), որը բնութագրվում է նրանով, որ մարդիկ իրենց մտքում արհամարհում են, բայց հասարակության մեջ պահպանում են նորման (կամ համոզմունքը)։ Ընդհակառակը, «կեղծ համերաշխության էֆեկտի» դեպքում մարդիկ կարծում են, որ մեծամասնությունը մտածում է իրենց պես, թեև իրականում մեծ մասը նույն կերպ չի մտածում (և բացահայտ արտահայտում է իր անհամաձայնությունը)։ Օրինակ՝ «բազմակի անքաղաքավարության ֆենոմենը» կարող է ստիպել ուսանողին անխոհեմ քանակությամբ ալկոհոլ խմել, քանի որ նա կարծում է, որ *բոլորն* են այդպես վարվում, թեև իրականում մյուսները նույնպես կցանկանային խուսափել հարբեցողներից, բայց ոչ ոք նման մտքեր չի արտահայտում մերժվելու վախի պատճառով։ Նույն իրավիճակում «կեղծ համերաշխության էֆեկտը» կարող է նշանակել, որ ուսանողը հավատում է, որ մեծ մասը սիրում է մեծ քանակությամբ ալկոհոլ խմել, այն դեպքում, երբ իրենք իրականում չեն սիրում և բացահայտ խոսում են դրա մասին։

## Տես նաև
* Աբիլինի պարադոքս

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Эффект ложного согласия // Социальная психология / Ш. Тейлор, Л. Пипло, Д. Сирс. — 10-е изд. СПб.: Питер (издательство), 2004.

Կատեգորիա:Կոգնիտիվ խախտումներ
Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն
Յուրի Հարությունյան (բժիշկ)

**Յուրի Անուշավանի Հարությունյան** (), հայ բժիշկ, պրոֆեսոր։ Որովայնադիտման եղանակով ՀՀ-ում առաջինն է կատարել հաստ աղիքի և մակերիկամի ուռուցքների, երիկամի բշտուռուցքի, ինչպես նաև լյարդի և թոքի էխինոկոկի հեռացման վիրահատություններ։ Ղեկավարել է 4 թեկնածուական ատենախոսություն՝ որովայնադիտական վիրաբուժության թեմայով։ Հեղինակել է 68 գիտական հոդվածներ, աշխատություններ, 1 դասագիրք  «Լեղապարկի հեռացումը որովայնադիտումով»։ Աշխատանքները վերաբերում են լեղապարկի սուր բորբոքումների և բարդացած ձևերի ընդերադիտական վիրաբուժությանը։

## Կենսագրություն
Յուրի Հարությունյանը ծնվել է 1957 թվականի ապրիլի 10-ին Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանի Սուլդա գյուղում։

### Կրթություն
1981 թվականին Յուրի Հարությունյանն ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։

### Աշխատանքային գործունեություն
1986-1993 թվականներին Յուրի Հարությունյանն աշխատել է Չարենցավանի քաղաքային հիվանդանոցում։ 1987-1993 թվականներին եղել է Չարենցավանի հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ։ 1993 թվականից՝ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի ընդհանուր և ընդերադիտական վիրաբուժության բաժնի վարիչ, 1996 թվականից՝ փոխտնօրեն։ 2002-2011 թվականներից ՀՀ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի «Էնդոկրին վիրաբուժություն» ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2011 թվականից Երևանի պետական բժշկական համալսարանի թիվ 3 վիրաբուժության ամբիոնի պրոֆեսոր է։

### Ձեռքբերումներ
*2001 թվական՝ բժշկական գիտությունների դոկտոր։
*2001 թվական՝ պրոֆեսոր։
*1994 թվականից՝ Ռուսաստանյան ընդերադիտկան վիրաբուժության ընկերակցության անդամ։
*1996 թվականից՝ Ամերիկյան ընդերադիտական վիրաբուժության ընկերության անդամ։
*1998 թվականից՝ Եվրոպական ընդերադիտական վիրաբուժության ընկերակցության անդամ։
*2000 թվականից՝ Հայկական ընդերադիտական վիրաբուժության ընկերակցության անդամ։
*«Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի և առողջապահության նախարարի կողմից բազմիցս պարգևատրվել է պատվոգրերով և շնորհակալագրերով։
*2012 թվականին ՀՀ նախագահի կողմից պարգևատրվել է՝ Մ. Հերացու անվան շքանշանով։
*2012 թվականի հունիսի 26–ին ճանաչվել է ՀՀ տարվա լավագույն վիրաբույժ, շնորհվել է «Տարվա բժիշկ» մրցանակ։

### Կատարած վիրահատություններ
* Լապարոսկոպիկ խոլեցիստէկտոմիա
* Լապարոսկոպիկ ապենդէկտոմիա
* Լապորոսկոպիկ հեռնէկտոմիա
* Լապորոսկոպիկ էխինոկոկէկտոմիա
* Լապարոսկոպիկ ադրենալէկտոմիա
* Լապարոսկոպիկ հեմիկոլէկտոմիա
* Լապարոսկոպիկ ֆունդապլիկացիա` ըստ Նիսսենի
* Ախտորոշիչ լապարոսկոպիա՝ որովայնի վնասվածքներ

### Վերապատրաստումներ
Յուրի Հարությունյանն անցել է մի շարք վերապատրաստումներ։ 1990-1994 թվականներին վերապատրաստվել է Ավստրիայում, 1994 թվականին՝ Շվեցարիայում, 1996-1999 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում, 1997 թվականին՝ Ֆրանսիայում։

### Մատենագիտություն
Հարությունյան Յ. Ա., Լեղապարկի հեռացումը որովայնադիտումով, ձեռնարկ, 1997։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.doctors.am/
* https://erebunimed.com/arm/specialist.board 

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Սերգեյ Ֆրանկ

**Սերգեյ Ֆրանկ** (, ), ռուս քաղաքական գործիչ, ՌԴ տրանսպորտի նախկին նախարար։ «Սովկոմֆլոտ» պետական նավագնացային ընկերության գլխավոր տնօրենն ու Միավորված նավաշինարարական կորպորացիայի տնօրենների խորհրդի նախագահ։

## Կենսագրություն
thumb|250x250px|Դ. Ա. Մեդվեդև և Սերգեյ Ֆրանկ

1983 թվականին ավարտել Է ադմիրալ Գ․ Ի․ Նևելսկու անվան Հեռավորարևելյան բարձրագույն ինժեներական ծովային ուսումնարանը՝ ինժեներ-նավավարի մասնագիտությամբ։

1981-1984 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ կոմիտեի քարտուղար, 1984 թվականից քաղաքական աշխատանքի գծով ուսումնարանի պետի տեղակալ։

1989 թվականին ավարտել է արտաքին առևտրի համամիութենական ակադեմիային կից բարձրագույն առևտրային դպրոցը։

1989 թվականից՝ արտաքին տնտեսական կապերի ծառայության պետ, ապա՝ Հեռավորարևելյան ծովային շոգենավերի տնտեսության գլխավոր տնօրենի տեղակալ։

1995 թվականին հեռակա կարգով ավարտել է Հեռավորարևելյան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և նշանակվել Ռուսաստանի Դաշնության տրանսպորտի նախարարության ծովային տրանսպորտի դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։

1996-1997 թվականներին՝ Ռուսաստանի Դաշնության տրանսպորտի նախարարի տեղակալ։ 1998 թվականից՝ Ռուսաստանի Դաշնության տրանսպորտի նախարարի առաջին տեղակալ։

Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 1998 թվականի մարտի 2-ի թիվ 213 հրամանագրով նշանակվել է Ռուսաստանի Դաշնության տրանսպորտի նախարարի պաշտոնում։ Այդ պաշտոնում աշխատել է նախարարների կաբինետի վեց կազմերում։
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 2004 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ 264 հրամանագրով Միխայիլ Կասյանովի կառավարության հետ միասին պաշտոնանկ է արվել։

2004 թվականի ապրիլի 27-ին նշանակվել է Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահ Մ․ Ֆրադկովի  օգնական։

2004 թվականի հոկտեմբերից՝ Սովկոմֆլոտ պետական նավագնացության ընկերության գլխավոր տնօրեն։

2007 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ և դարձել տեխնիկական գիտությունների թեկնածու։

2014 թվականին Սերգեյ Ֆրանկը գլխավորել է Միավորված նավաշինարարական կորպորացիայի տնօրենների խորհուրդը։

thumb|250 px|Վ. Վ. Պուտին և Սերգեյ Ֆրանկ

## Գործունեություն Սովկոմֆլոտ ընկերությունում
Սերգեյ Ֆրանկին գլխավոր տնօրենի պաշտոնում նշանակելուց հետո Սովկոմֆլոտ ընկերությունը ուղղություն է վերցրել բիզնեսի զարգացման ուղղությամբ՝ կապված ռուսական էներգետիկ ընկերությունների կարիքների հետ։ Ընկերության մասնագիտացումը դարձել է արկտիկական և հեռավորարևելյան ծովերի բարդ կլիմայական պայմաններում էներգակիրների ծովային փոխադրումը։ Նոր ներդրումային ծրագիրը թույլ է տվել Սովկոմֆլոտին ընդլայնել նավատորմի շինարարության ծավալը, այդ թվում՝ ռուսական նավաշինարաններում։:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Վլադիմիր Բորիսկովիչ

**Վլադիմիր Բորիսկովիչ** ( ), թատրոնի նկարիչ և գծանկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1905 թվականին, Պետերբուրգում։ Սովորել է Լենիգրադի բարձրագույն գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտուտում և Օպերայի և բալետի պետական թատրոնում` Ալեքսանդր Գոլովինի և Ալեքսանդր Սավինովի մոտ։ 1927 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1924 թվականից սկսել է ինքնուրույն աշխատել թատրոններում։ Մինչև 1941 թվականը Ալեքսանդրինսկի թատրոնի և Լենիգրադի կոնսերվատորիայի օպերային ստուդիայում ներկայացումներ է ձևավորել։ 1933 թվականից եղել է Լենիգրադի նկարիչների միության անդամ։ Իր ստեղծագործական աշխատանքին զուգորդել է հասարակական գործունեությունը։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին հայտնվել է Լենիգրադի շրջափակման մեջ։ 1942 թվականին նա Սանկտ Պետերբուրգի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում եղել է «Անտառային եղելությունը» օպերետի բեմադրող նկարիչը, ներկայացումներ է ձևավորել երգի և պարի ճակատային անսամբլում։ 1943 թվականին նրան որպես շարային զինվոր զորակոչվել է բանակ։ Կռվել է Լենիգրադի ճակատամարտում։ Մասնակցել է Օրանիենբաում մարտահենադաշտի մարտներին։ Ծանր վիրավորում է ստացել և զորացրվել է։     
  
1944-1946 թվականներին ստեղծել է «Պատերազմի բնանկարներ» նկարների շարքը, որի վրա սկսել է աշխատել վիրավորվելուց հետո, հիվանդանոցում։ 1944-1946 թվականներին ստեղծել է «Լենիգրադ։ 1942 թվական» 12 թերթից կազմված սև ու սպիտակ վիմագրությունը, որը մասնակիորեն ներկայացվել է Լենինգրադի պաշտպանության և շրջափակման հիշատակի թանգարանում։ 1950-ական թվականներին ստեղծել է էստամպների շարք, որոնք նշանավորել են Պուշկին, Պավլովսկ և Լենիգրադ քաղաքների վերածնված զբոսայգիները պատերազմից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բեմանկարիչներ
Կաշտրու Վերդի

**Կաշտրու Վերդի** (), քաղաքային տիպի ավան Պորտուգալիայում, Բեժա շրջանի համանուն մունիցիպալիտետի կենտրոնը։ Բնակչությունը ավանում 4800 մարդ է (ավանում), մունիցիպալիտետում՝ 7700 մարդ։ Ավանը և մունիցիպալիտետը մտնում են Ալենտեժու և  Բայշու-Ալենտեժու շրջանները։ Ըստ հին վարչական բաժանման՝ մտնում էր Բայշու-Ալենտեժու նահանգի կազմի մեջ։

## Տեղակայում
Ավանը տեղակայված է Բեժա քաղաքից 40 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքով է անցնում Լիսաբոն-Ֆարո ավտոճանապարհը։

Հեռավորությունը մինչև.

* Լիսաբոն = 146 կմ
* Բեժա = 40 կմ
* Էվորա = 98 կմ
* Սետուբալ = 116 կմ
* Ֆարո = 77 կմ

Մունիցիպալիտետը սահմանակցում է.

* Հյուսիսում՝ Ալժուշտրել և Բեժա մունիցիպալիտետներ, 
* Արևելքում՝ Մերտոլա մունիցիպալիտետ,
* Հարավում՝ Ալմոդովար մունիցիպալիտետ,
* Արևմուտքում՝ Օրիկե մունիցիպալիտետ։

## Բնակչություն

## Պատմություն
Ավանը հիմնվել է 1510 թվականին։

## Շրջաններ

## Պատկերասրահ

File:Espança.png
Azulejo Basilica.jpg
CV Charter.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1510 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի մունիցիպալիտետներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքներ
Կառլո Ադեմոլլո

**Կառլո Ադեմոլլո** (, ), իտալացի նկարիչ։ Ռիսորջիմենտոյի մասնակից։

Պրիմիտիվիստ նկարիչ Լուիջի Ադեմոլլոյի թոռն է (1764-1849)։

## Կենսագրություն
1838 թվականից գեղանկարչություն է սովորել Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Եղել է Ջուզեպպե Բեցցուոլեի աշակերտը։

Ազատական հայացքների աջակից լիենլով` նա կամավոր մեկնել է բանակ։ 1848 թվականին մասնակցել է Իտալա-ավստրիական պատերազմին։ Նաև մասնակցել է Իտալա-ֆրանս-ավստրիական և Ավստրո-պրուսա-իտալական (1866) պատերազմներին։ Կառլո Ադեմոլլոն եղել է Ֆլորենցիայում Ազգային գվարդիայի հրամանատարի օգնականը։

1848 թվականին մասնակցել է «*Promotrice Fiorentina*» ցուցահանդեսին, որտեղ էլ ցուցադրել է իր նկարներից մի քանիսը։ Այցելել է Ֆլորենցիայում գտնվող Միքելանջելո հայտնի սրճարանը, որտեղ հավաքվում էին տեղի շատ հայտնի նկարիչներ, այդ թվում` Սիլվեստրո Լեգան, Ջիովաննի Ֆաթթորին, Տելեմակո Սինիորինին, Նիկոլա Կաննիչչին,  որոնք դժգոհ էին այն ժամանակվա իտալական արվեստի վիճակից և սխալ էին համարում կլասիցիզմի և ակադեմիզմի ավանդույթների վերադարձը։

Լինելով պահպանողական իր աշխատանքում` նա չէր ընդունում մաքիայոլի նկարիչների խմբի շարժման գաղափարները։ Նրա բնկարներից շատերում առկա էին Տոսկանայի Ապենինյան գյուղական տեսարանները։

Ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ է։ Մասնագիտացել է պատմական գեղանկարչության մեջ։

Նրա հայտնի նկարներից են «Էնրիկո Կաիրոլիի մահը» (1868), «Հռոմի գրավումը» (1880), «Ռաֆայել Կադորնայի դիմանկարը» և այլն։

1869 թվականի մարտին նշանակվել է Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն 

Կատեգորիա:Ռիսորջիմենտո
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Էմիլ Պիենո

**Էմիլ Պիենո**  (), ֆրանսիացի էնոլոգ (մասնագետ, ով զբաղվում է խաղողի տեսակների գնահատմամբ) և հետազոտող, ով հեղափոխություն է արել գինեգործության մեջ 20-րդ դարի կեսի վերջին և կոչվել է «ժամանակակից էնոլոգիայի նախահայր»։

## Կենսագրություն
Պիենոն մուտք է գործել գինու առևտրի մեջ գինեգործ Մայսն Կալվետի հետ տասնհինգ տարեկան հասակում։  Կալվետի մոտ, աշխատել է քիմիկ-ինժեներ Ջին Ռիբեռաու-Գայոնի ձեռքի տակ, և մշակել են գինիների տարրալուծման մեթոդներ վաճառելու համար։ 1946 թվականին Պիենոն ավարտել է իր դոկտորականը Բորդոյի համալսարանում և աշխատել է այդ ֆակուլտետում որպես դասախոս։ Ռիբեռաու-Գայոնն այդ ժամանակ նույնպես դասավանդել է համալսարանում։

Մինչ Բորդոյի համալսարանում, որտեղ դարձել է Էնոլոգիայի պրոֆեսոր, Պիենոն պայմանով  աշխատել է գինեգործության բնագավառում մի շարք խնդիրների առաջացման դեպքում  գիտական բացատրություններ տալու համար։ Հավաստիացրել է գինեգործարաններին սկսել խաղողաքաղը ոչ ուշ քան երկու շաբաթվա ընթացքում և ավարտել քաղը այնքան շուտ, որքան հնարավոր է, նաև չհասած և փչացած խաղողից ինչպես ստանալ լավագույն հնարավոր որակը։

Պիենոն ներկայացրել է մրգի տրորումն ու խմորումը առանձին մասնաբաժնով հիմնված գինու տարիքի վրա, խաղողի այգու վայրը կամ ցանկացած այլ գործոն, որը  բխել է մրգի որակական հատկությունները տարբերելու և  տանինի տարանջատման ստուգում իրականացնելու համար։ Այնուհետև կիրառել է սառը խմորումը Շամպայնի մեջ՝ թորելու սպիտակ Բորդո, որպեսզի ստուգեն խմորման ջերմաստիճանը։

Պիենոն համարվել է մալոլակտիկ խմորման կառավարիչ, լինելով միակը գինեգործության մեջ։ Նա օգնել է գինեգործարաններին հասկանալ, որ նրանց հարկավոր է   խրախուսել և վերահսկել մամոլակտիկ խմորումը։ Նա ասել է,«Օգտագործելով միայն ամենալավ խաղողը, դա մի նոր երևույթ է», համարելով այն «աշխատանքի նվաճման թագադրում»:.

1990 թվականին Պիենոն արժանացել է «Դեկանտեր» թերթի «Տարվա Լավագույն Մարդ» տիտղոսին։ Միշել Ռոլանդը նրա սաներից մեկն է։

## Ընտրված մատենագիտություն
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գինեգործներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ռոբերտ Բալանթայն

**Ռոբերտ Բալանթայն** (, ), Վիկտորյական դարաշրջանի շոտլանդացի գրող, պատանիների համար արկածային գրքերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Էդինբուրգում, թերթի խմբագրի ընտանիքում։ 1835-1837 թվականներին սովորել է Էդինբուրգի ակադեմիայում։ Սակայն անհաջող ֆինանսական ներդրումների պատճառով ընտանիքը սնանկացել է, և Բալանթայնը ստիպված է եղել սկսել ինքնուրույն վաստակել։ 16 տարեկան հասակում նա մեկնել է Կանադա, որտեղ աշխատել է Հուդզոնի ծոցի ընկերությունում մինչ 22 տարեկան հասակը, առևտուր է արել տեղի հնդկացիների ու թրափփերների հետ։ Կարոտելով հայրենիքը` Բալանթայնն սկսել է նամակներ գրել մորը, և դա եղել է նրա առաջին գրական փորձը։

1847 թվականին նա վերադարձել է Շոտլանդիա և որպես ծառայող երկու տարի աշխատել է Հյուսիսային Բրիտանական երկաթուղային ընկերությունում։ 1848 թվականին լույս է տեսել Բալանթայնի առաջին գիրքը` «Կյանքը Հյուսիսային Ամերիկայի անտառներում»։ Սա ինքնակենսագրական աշխատանք է, որում հեղինակը նկարագրում է իր արկածները Կանադայում։

1856 թվականից ի վեր Բալանթայն իր կյանքն ամբողջությամբ նվիրվել է գրական և դասախոսական աշխատանքներին։ Նրան ճանաչում է բերել 1857 թվականին լույս տեսած «Մարջանյան կղզին» վեպը։ Հետո նա շարունակել է գրելր արկածային ստեղծագործություններ, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ոչ միայն Կանադայում, այլ նաև Անգլիայում, Աֆրիկայում և այլ երկրներում։

1883 թվականին հետո նա ապրում էր Լոնդոնի մերձակայքում գտնվող Հարրոու շրջանում։ 1866 թվականին ամուսնացել է Ջեյն Դիքսոն Գրանտի հետ։ Նրանք ունեցել են չորս որդի և երկու դուստր։

Մահացել է 1894 թվականի փետրվարի 8-ին, Հռոմում, թաղված է Հռոմի ոչ կաթոլիկ գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արկածային գրողներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի արվեստագետներ
Նադինե Քարոն

**Նադինե Ռենա Քարոն** (,), կանադացի առաջին վիրաբույժը, ինչպես նաև առաջին կին ուսանողուհին, որն ավարտել է Բրիտանական Կոլումբիայի բժշկական դպրոցը։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Քարոնը ծնվել և մեծացել է Բրիտանական Կոլումբիայի Կամլուպս քաղաքում ուսուցչուհու և Իտալիայից արտագաղթածի ընտանիքում։ 1993 թվականին Սիմոն Ֆրասերի համալսարանում ստացել է բակալավրի աստիճան։ Ուսանողական տարիներին Քարոնը զբաղվել է բասկետբոլով և արժանացել մի շարք մրցանակների, ներառյալ Շրումի մրցանակը, որը սովորաբար շնորհվում էր բակալավրի լավագույն մասնակցին։ Ստանալով բժշկական դոկտորի աստիճան UBC բժշկական ֆակուլտետում՝  Քերոնը կրկին ճանաչվել է լավագույն ուսանող։ Քերոնը մագիստրոսի աստիճանը ստացել է Հարվարդի համալսարանում, միաժամանակ ավարտել է վիրաբուժական օրդինատուրան,  ինչպես նաև Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆորնիայի համալսարանի ասպիրանտուրան, որը մասնագիտացված է ուռուցքաբանության մեջ։  2017 թվականի հունիսին նա Ֆրեյզերի համալսարանում ստացել է Իրավագիտության պատվավոր դոկտորի աստիճան։ 2019 թվականի հոկտեմբերին, Նադինե Քարոնը արժանացել է պատվավոր կոչման Սիմոն Ֆրասերի անվան համալսարանի կողմից։

thumb|Նադինե Քարոնը 2010 թվականին

## Կարիերա
Քարոնն այժմ աշխատում է Արքայազն Ջորջի տարածաշրջանային հիվանդանոցում՝ որպես էնդոկրինոլոգ-վիրաբույժ։ Նա հանդիսանում է UBC բժշկական ֆակուլտետի վիրաբուժության ամբիոնի դոցենտ և 2014 թվականին նշանակվել է UBC-ի համատնօրեն։ 2016 թվականին Քարոնն արժանացել է բժիշկ Թոմաս Դիգնանի մրցանակին Կանադայի բժիշկների և Վիրաբույժների Թագավորական քոլեջի կողմից։ Նա պարգևատրվել է գյուղական բնակչության և բնիկ ժողովուրդների վերաբերյալ հանրային առողջապահության հետազոտություն կատարելու համար։ Նադինե Քարոնը գլխավորում է Հյուսիսային Բիոբանկի նախագիծը, որը կազմակերպում է հիվանդների մուտքը Հյուսիսային Բրիտանական Կոլումբիա

## Ընտրված հրապարակումներ
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կանադացի բժշկուհիներ
Ջուզեպպե Ձանարդելլի

**Ջուզեպպե Ձանարդելլի** (, ), իտալացի լրագրող, պատմաբան, քաղաքական և պետական գործիչ, եղել է Իտալիայի վարչապետը 1901 թվականի փետրվարի 15-ից մինչև 1903 թվականի նոյեմբերի 3-ը։

## Կենսագրություն
Ջուզեպպե Ձանարդելլին կամավոր մասնակցել է Ավստրո-իտալական պատերազմին, սակայն 1849 թվականին, Նովարի ճակատամարտից հետո, որը հանգեցրել է Պիեմոնտից սարդինյան բանակի ծանր պարտությանը և նահանջին, վերադարձել է հայրենի Բրեշիա քաղաք, որտեղ զբաղվել է դասախոսական գործունեությամբ։

Նապոլեոնի բանակի և իշխանության տապալումից հետո Բրեշիան հեռացել է Ավստրիայից և ենթարկվել հալածանքների նոր իշխանության կողմից։ Ձանարդելլի կտրականապես մերժել է ավստրիական ոստիկանության իրազեկիչ դառնալու առաջարկը, որի համար զրկվել է դասախոսական աշխատանքից՝ որպես «անվստահելի տարր»։

Դրանից հետո Ջուզեպպե Ձանարդելլին մուտք է գործում քաղաքականություն։ 1876 թվականին Ագոստինո Դեպրետիսայի  կառավարությունում Ձանարդելլին կատարել է հասարակական աշխատանքների նախարարի պարտականությունները, իսկ 1878 թվականին Բենեդետտո Կայրոլիի երկրորդ կառավարությունում ստանում է Իտալիայի ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ Այդ պաշտոններում Ջուզեպպե Ձանարդելլին ցույց է տվել հրաշալի հմտություններ, որոնք կիրառել է՝ զբաղվելով երկրի ընտրական իրավունքի բարեփոխումների հարցերով։

Ջուզեպպե Ձանարդելլին բազմիցս տարբեր նախարարական պաշտոններ է ստացել Իտալիայի տարբեր վարչապետների օրոք, իսկ 1901 թվականի փետրվարի 15-ին ձևավորել և գլխավորել Է սեփական կառավարությունը։ Ակտիվորեն լոբբինգ է իրականացրել  ամուսնալուծության մասին օրենքի համար, բայց վատ առողջությունը թույլ չի տվել նրան կատարել իր ծրագիրը։ 1903 թվականի նոյեմբերին անցել է թոշակի, իսկ նույն տարվա դեկտեմբերին մահացել Տոսկոլանո-Մադերնո քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Zanardelli, Giuseppe // Encyclopædia Britannica .

## Արտաքին հղումներ
* Scheda biografica nel sito ufficiale della Camera dei Deputati .
* Davide Calandra, Monumento a Zanardelli (1909) [Brescia, Piazza Zanardelli] (sito ufficiale del Comune di Brescia); l’epigrafe è trascritta nel sito Chi era Costui.
* Centro Formativo Provinciale «Giuseppe Zanardelli» (Brescia).

Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի պետական գործիչներ
Պետրուշկա (շոկոլադե ձու)

**«Պետրուշկա»**, անակնկալով շոկոլադե ձու, որն իր մեջ պարունակում է պլաստիկ տարայով խաղալիք, «Կինդեր Սյուրպրիզի» ռուսական նմանօրինակը։ Թողարկվել է «Ландрин» ընկերությունների կողմից, և ըստ արտադրողի հայտարարության՝ պատրաստված է կաթնային և սպիտակ շոկոլադից։ Արտադրությունը սկսվել է 1999 թվականին գործարար Իգոր Մարկիտանտովի կողմից։ Ի սկզբանե ձվի կիսահումքը գնում էին արտերկրից, քանի որ Ռուսաստանում դրանց արտադրության տեխնոլոգիան դեռ չկար։ Շոկոլադե ձվերը պատրաստվում էին Իսպանիայում, իսկ խաղալիքները՝ Չինաստանում։ 2003 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում ստեղծվել է շոկոլադե ձվերի արտադրության սեփական գիծը՝ «Պետրուշկա»–ն։

2004 թվականին Զատկի ժամանակ վաճառքի են հանվել օծված «Պետրուշկա» ձվերը, որոնց վրա կար «ՔՀ» նշանը և «Օծված են Սպասա–Պարգոլովյան տաճարում» գրությունը, ինչը առաջացրել է հավատացյալների դժգոհությունը։ Ընդհանուր առմամբ, արտադրվել է 150 հազար նման ձու։ Ձվերի մեծ մասը վաճառվել է Մոսկվայում և Եկատերինբուրգում․ ներսում «Անառակ թութակի վերադարձը» շարքի խաղալիքներից էին։

## Տես նաև
* Կինդեր Սյուրպրիզ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Անտոնիո Սենի

**Անտոնիո Սենի** (, ), իտալացի պետական գործիչ և քաղաքական գործիչ, 1962-1964 թվականներին Իտալիայի նախագահ, ցմահ սենատոր։

Լինելով կենտրոնամետ Քրիստոնեական ժողովրդավարության անդամ՝ Սենիին Իտալիայի հետպատերազմյան շրջանում զբաղեցրել է բազմաթիվ նշանավոր պաշտոններ՝ զբաղեցնելով արտաքին գործերի, ներքին գործերի, պաշտպանության, գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնները։ Եղել է առաջին Սարդինացին, ով երբևէ դարձել է պետության և կառավարության ղեկավար։ Բացի այդ, հանրապետության պատմության մեջ երկրորդ ամենակարճ ղեկավարած նախագահն է և առաջինը, որը հրաժարական է տվել հիվանդության պատճառով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1891 թվականի փետրվարի 2-ին Սասսարի քաղաքում։ Ստացել է իրավաբանի կրթություն։ Եղել է Քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցության հիմնադիրներից մեկը, պատկանել է նրա աջ թևին։

1944-1946 թվականներին ծառայել է որպես փոխնախարար, իսկ 1946-1951 թվականներին՝ Իտալիայի գյուղատնտեսության նախարար։ Սենին եղել է Իտալիայում գյուղացիական շարժման նախաձեռնած ագրարային բարեփոխումների հեղինակներից մեկը։ 1955 թվականի հուլիսից մինչև 1957 թվականի մայիս և 1959 թվականի փետրվարից մինչև 1960 թվականի փետրվար՝ եղել է վարչապետ։ 1960-1962 թվականներին՝ արտաքին գործերի նախարար։ 1962 թվականի մայիսի 6-ին քվեարկության 9-րդ փուլում ընտրվել է որպես Իտալիայի նախագահ։

1962 թվականի մայիսի 11-ից մինչև 1964 թվականի դեկտեմբերի 6-ը՝ եղել է Իտալիայի Հանրապետության նախագահը։

Պաշտպանել է Իտալիայի և ՆԱՏՕ-ի միջև քաղաքական և ռազմական կապերի ամրապնդումը և թերահավատորեն է վերաբերվել սոցիալիստների հետ ձախակենտրոն դաշինքներին։ Թոշակի Է անցել հիվանդության պատճառով։

1964 թվականի դեկտեմբերի 6-ից՝ ցմահ սենատոր է։

Մահացել է 1972 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Հռոմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Իտալիայի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Իրենա Սավիցկա

**Իրենա Սխյոր-Սավիցկա** (, ), լեհ հնէաբան, ազգագրագետ, կրթական ու կոմունիստական շարժման ակտիվիստ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ միացել է Լեհ աշխատավորների կուսակցությանը և  պատերազմի ընթացքում Ժեգոտայի (Հրեաների օգնության խորհուրդ) հետ միասին ակտիվ գործունեություն իրականացրել լեհական դիմադրության մեջ՝ օգնելով հրեա փախստակններին Վարշավայի գետտոյից։ Մահացել է Վարշավայի ապստամբության ժամանակ։

## Կենսագրություն
Սխյոր-Սավիցկան ծնվել է Օստրոեկա նահանգի Գուչին քաղաքում։ Հայրը՝ Յան Սխյորը, եղել է ֆրանսիացի գաղթական Էլզասից, մոր օրիորդական ազգանունը Վլոդարկիևիչ է։ Կրթվել է մասնավոր կրկնուսույցների մոտ և Կրակովում և Վարշավայում կանանց համար կազմակերպված փոքր դասընթացներում։ Շատ արագ զբաղվել է ակտիվ կրթական գործունեությամբ՝ դասավանդելով փողոցի երեխաներին։ 1915 թվականին ամուսնացել է հնէաբան Լյուդվիգ Սավիցկու հետ։ Երեխաներ չեն ունեցել։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին՝ 1916 թվականին, չկարողանալով Մինսկից վերադառնալ Վարշավա, նա և իր ամուսինը աշխատանք են գտել Մոսկվայի լեհ գաղթականների կազմակերպություններում, հետագայում Հեռավոր Արևելքում զբաղվել են հնագիտական արշավներով (ներառյալ 1916-1918 թվականներին մեկնել են Հարբին)։ 1918 թվականին վերադառնալով Լեհաստանի երկրորդ հանրապետություն` նա ակտիվ գործունեություն է ծավալել մեծահասակներին կրթություն տրամադրող կազմակերպություննեում, ինչպես նաև ամուսնուն ուղեկցել է հնագիտական հետազոտությունների ընթացքում, անցնելով Վարշավայի գիտական ընկերության առաջարկած հնագիտության մի քանի դասընթացներ։ 1920-ականների սկզբից Լեհաստանի կառավարության կազմում աշխատել է որպես պահպանող-վերականգնող և հրատարակել է մի շարք գիտական հոդվածներ։ 1922-1927 թվականներին եղել է նաև Լեհաստանի նախապատմական ընկերության () քարտուղար։

1920-ականների վերջին Սավիցկայի ուշադրությունը հնագիտությունից տեղափոխվել է կրթության բնագավառ, ներգրավվել է մեծահասակների կրթության մեջ կենտրոնացած մի շարք կազմակերպություններում և հաստատություններում, ինչպիսիք են Մեծահասակների կրթության ինստիտուտը () և Մեծահասակների կրթության 3-րդ կենտրոնը ():

1930-ականներին Սավիցկան ներգրավվել է Լեհաստանի Կոմունիստական կուսակցության կազմում։ Գերմանիայի Լեհաստան ներխուժումից հետո նա ոչ բռնի  ակտիվ գործունեություն է իրականացրել լեհական դիմադրության կազմում, ինչպիսիք են հրեաների ստորգետնյա կրթության ապահովումն ու հրեաների փրկությունը Վարշավայի գետտոյից։ Ադոլֆ Բերմանը նրան նկարագրել է որպես Ժեգոտայի հայտնի անդամ։ 1942 թվականին Սավիցկան միացել է նորաստեղծ Լեհաստանի աշխատավորների կուսակցությանը, որի կազմում Զոլիբորզ և Մոկոտով շրջաններում եղել է բարձրաստիճան պաշտոնյա և  Արմիա Լուդովայի պարտիզաններին ապահովել մթերքով ու պաշարով։

Իրենա Սավիցկան մահացել է Վարշավայի ապստամբության առաջին օրերին՝  սպանվել է գերմանական կրակոցներից։ Մահվան ամսաթիվ նշվում է կա՛մ օգոստոսի 1-ը, կա՛մ օգոստոսի 4-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Լեհ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Կին հնագետներ
Զավալի վանք

**Զավալի վանք**(, ) ի պատիվ Զավալա գյուղի Զահումսկո սերբական ուղղափառ եկեղեցու,  Հերցեգովինայի և Պրիմորիեի թեմի՝ Սուրբ Աստվածածին տաճար մտնելու, հավասար համայնքի, Հերցոգովինո-Ներետվենի կանտոնի, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի ֆեդերացիայի։ Գտնվում է Օստրոգ լեռան ստորոտում գտնվող Պոպովո-Պոլ ձորում։

## Պատմություն
Վանքի հիմնադրման ճշգրիտ ամսաթիվը հայտնի չէ։ Համաձայն ժողովրդական լեգենդի՝ այս վայրում առաջին եկեղեցին կանգնեցրել է կայսր Կոստանդին I Մեծը։ Առաջին գրավոր հիշատակումը տեղի է ունեցել  1514 թվականին և կապված է Օրեխովո գյուղում խաղողի գնման հետ մինչև  Իգումեն Սերապիոնը։

1587 թվականին կառուցվեց նոր տաճար։ 1619 թվականին նա նկարել է հիլանդարի վանական Գեորգի (Միտրոֆանովիչ)։ 1621 թվականին սերբ ապագա սուրբ Վասիլի Օստրոգը սկսնակ դարձավ Զավալայի վանքում։ 17-րդ և 18-րդ դարերի սկզբին թուրք-վենետիկյան պատերազմների ընթացքում վանքը մի քանի անգամ վնասվել է, իսկ 1722 թվականին՝ ավերվել։ 19-րդ դարում այն վերականգնել է Եսայի վանահայրը (Շոյիչ)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում վանքը մեծապես վնասվել է ուստաշաների կողմից։ 1992-1995 թվականներին Բոսնիայի պատերազմի ժամանակ Զավալան հայտնվեց պատերազմական գոտում, վանքի բոլոր շենքերը, բացառությամբ տաճարը, ավերվել են։ 2000-2002 թվականներին վանքն ամբողջությամբ վերականգնվեց։

Վանքային եկեղեցին 2003 թվականից ընդգրկված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հուշարձանների ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ուղղափառ վանքեր
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Անձնական հարց (գիրք)

**Անձնական հարց** (, նաև թարգմանվում է` **Անձնական գործ**), Բեպպե Ֆենոլյոյի իտալական վեպը, որն առաջին անգամ լույս է տեսել 1963 թվականին, հեղինակի մահից երկու ամիս անց։ Վեպում արծարծվում են թեմաներ, որոնց հեղինակն ինքն առնչվել է, ինչպես, օրինակ, պարտիզանների կյանքը և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտն Իտալիայում։ Իտալո Կալվինոն գիրքն անվանել է «դիմադրությունը պատկերելու բոլոր սերունդների ջանքերի պսակը» և «մի վեպ, որը մեր սերունդը ցանկանում էր ստեղծել»։

## Բովանդակություն
Պատմությունը տեղի է ունենում Լանգեում։ Միլթոնը համալսարանի 20-ամյա ուսանող է, որը միացել է իտալական դիմադրության շարժմանը, «կապույտ» համազգեստով։ Նա սիրահարված է Ֆլավիային` գեղեցիկ աղջկա թուրինյան ապահովված ընտանիքից։ Նրանք հանդիպել են Ալբայում, ուր տեղափոխվել է աղջիկը։ Մի քանի ամիս պարտիզան լինելուց հետո Միլթոնը, առաջնորդվելով ցանկություններով ու կարոտով, վերադառնում է առանձնատուն, որտեղ նա և Ֆլավիան անց էին կացնում իրենց երեկոները։ Այստեղ նա հանդիպում է տանտիրուհուն, որը նրան գիտեր նախկինում, և Միլթոբը խնդրում է իր սիրելի վայրերն այցելելու թույլտվություն։ Շրջայցի ընթացքում տանտիրուհին նշում է Ֆլավիայի և Միլթոնի ընկերոջ ու զինակցի` Ջորջիոյի կապի մասին։ Միլթոնը ցնցված է. նա որոշում է գտնել Ջորջիոյին և պարզել ճշմարտությունը։

Նա գնում է Ջորջիոյի տեղակայման վայր, սակայն չի կարողանում գնտել նրան։ Կարճ ժամանակ անց հաղորդվում է, որ Ջորջիոն գերի է ընկել ֆաշիստներին։ Միլթոնը որոշում է թշնամու կողմից բանտարկյալ գտնել և փոխանակել նրան Ջորջիոյի հետ` նախքան նրան կսպանեին։ Նա տեղեկություն է ստանում, որ Ջորջիոյի պահման քաղաքի մոտ թշնամական մի սպա սիրային կապ ունի մոտակայքում ապրող մի կնոջ հետ, և ճշտում է նրանց հանդիպման վայրը։ Միլթոնը հաջողացնում է գերեվարել սպային, սակայն վերջինս փորձում է փախչել, և միլթոնը ստիպված է լինում կրակել նրան։ Ընկերոջն ազատելու հույսն այժմ կորած է, և դրա հետ մեկտեղ` Ֆլավիայի սիրո մասին ճշմարտությունը։ Միլթոնը վերադառնում է առանձնատուն։ Այնտեղ հասնելով` նա տեսնում է ֆաշիստներին և փորձում է փախչել։ Նրան հետապնդում են և կրակում։ Հավանաբար վիրավոր` նա ընկնում է մոտակա անտառում։

### Հիմնական կերպարներ
* Միլթոն, գլխավոր հերոս, երիտասարդ պարտիզան, սիրահարված է Ֆուլվիային
* Ֆուլվիա, Միլթոնի սիրելին, երիտասարդ կին` Թուրինից, տարհանվել է Ալբա
* Ջորջիո Կլերիչի, Ֆլավիայի ընկերը և հավանական սիրեցյալը
* Լեո, Միլթոնի պարտիզանական բրիգադի հրամանատարը Տրեիզոյում

## Ընդունելություն
Գիրքն առաջինն է Դիմադրության մասին վեպերի մեջ, որ անդրադարձել է անձնական թեմաների։ Ինչպես Դայվիդ Ուարդը գրում է. «Ֆենոլյոն առաջարկում է, որ Դիմադրության պայքարն ինքնին այլ պայքարի ենթատեքստ է, այս մեկը գտնվում է շատ ավելի խորը և անձնական մակարդակում։ Մինչև զինված պայքարին միանալու անհատի որոշման գաղափարական կողմը քննելը ուշադրություն է պետք դարձնել մարդու անհատական «հրեշներին», որոնք ազդում են այնպիսի մարդկանց մտքերի վրա, ինչպիսին է Միլթոնը»։ Գրքի առաջին անգլերեն թարգմանության հեղինակ Մարիա Գրացիա Դի Պաոլոն վեպը համարում է Ֆենոլյոյի հիմնական աշխատանքը։

## Խմբագրումներ
### Իտալերեն
* 
* 
* 
* 

### Անգլերեն
*
*

## Ֆիլմի տարբերակներ
**Անձնական հարց* (1966), ռեժիսոր` Ջորջո Տրենտին
**Անձնական հարց* (1991), ռեժիսոր` Ալբերտո Նեգրին (հեռուստաֆիլմ)
* *Ծիածան. անձնական հարց* (2017), ռեժիսորներ` Տավիանի եղբայրներ

## Ծանոթագրություններ
Շրջափակված Լենինգրադի երեխաներին նվիրված հուշարձան

**Շրջափակված Լենինգրադի երեխաներին նվիրված հուշարձան** (),  հուշարձան Սանկտ-Պետերբուրգում, որը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմի լենինգրադցի տուժած երեխաներին։

## Պատմություն

Հուշարձանը տեղադրվել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Սանկտ Պետերբուրգում,  Վասիլյովսկի կղզու հրապարակներից մեկում՝ Խնձորի այգում։ Այգին հիմնվել է 1953 թվականին շրջափակված քաղաքի դպրոցականների կողմից։ Այն նվիրված է Հայրենական պատերազմի տարիներին   Լենինգրադի շրջափակման հերոսների հիշատակին։ Պատերազմի տարիներին այդ վայրում եղել է քաղաքային թիվ 34 դպրոցը։ Խնձորի այգու ստեղծման նախաձեռնողը եղել է հայտնի ճանապարհորդի թոռան կինը՝ կենսաբանության ուսուցչուհի Անֆիսա Սեմյոնովա-Տյան-Շանսկայան։ Այգու մուտքի մոտ տեղադրվել է  հուշատախտակ հետևյալ տեքստով՝ «Այս տան բակում Խնձորի այգին հիմնվել է 1953 թվականին, թիվ 34 դպրոցի աշակերտների կողմից՝ նվիրված Մեծ Հայրենական պատերազմում զոհվածների հիշատակին»։

## Հուշարձան
Հուշակոթողի հեղինակներն են քանդակագործն է Գալինա Դոդոնովան և ճարտարապետ Վլադիմիր Ռեպպոն։ Նրանք մոխրագույն գրանիտից ստեղծել են փոքրիկ աղջկա քանդակը՝ փաթաթված գլխաշորով և մեծ վալինկաներով։ Քանդակը տեղադրված է քառակուսի, մի քիչ թեքված նույն նյութից պատրաստված պատվանդանի վրա հետևյալ մակագրությամբ՝ *«ДЕТЯМ БЛОКАДЫ»*։

Քաղաքի ռազմական  պատմության սարսափելի էջերի խորհրդանիշն է դարձել այս փոքրիկ նուրբ աղջիկը՝ շալի մեջ փաթաթված, մեծ կոշիկներով և ձեռքին մի կտոր շրջափակման տարիների նորմա հացից։ Նրա դեմքին ոչ մանկական տխրությունն է, քանի որ երեխան ստիպված է եղել զգալ շրջափակման կյանքի բոլոր դժվարությունները։ Աղջկա ետևում թաղամասն է, որը խորհրդանշում է շրջափակված Լենինգրադի պատուհանները՝ ամրացված խաչաձև թղթով։ Հուշարձանի հարակից տարածքը սալիկապատված է, որն ունի ոչ մեծ ծաղկաթումբ։ Հուշարձանի մոտ հաճախ դրված են ծաղիկներ, մանկական խաղալիքներ, հացի կտորներ։ Այգու տարածքում, որտեղ տեղադրված է հուշակոթողը, կանոնավոր կազմակերպվում են հիշատակի ակցիաներ, հավաքներ, հանդիպումներ են տեղի ունենում շրջափակումը վերապրած բնակիչների հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* НЕОБЫЧНЫЕ ПАМЯТНИКИ (ДЕТЯМ ВОЙНЫ)
* В честь погибших детей. Не забыть тех, кому не довелось дожить до Победы

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ
Էմին Ամրուլաև

**Էմին Էլդար օղլու Ամրուլաև** (, ), ադրբեջանցի պետական գործիչ, Ադրբեջանի կրթության նախարար, 2020 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին զբաղեցրել է Ադրբեջանի կրթության ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Էմին Ամրուլլաևը ծնվել է 1982 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Բաքվում։ 1999-2003 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի նախագահին առընթեր Պետական կառավարման ակադեմիայի վարչական կառավարման ֆակուլտետում։ 2003-2004 թվականներին Կենտրոնական եվրոպական համալսարանում ստացել է քաղաքագիտության մագիստրոսի աստիճան։ 2010-2012 թվականներին էլ Կոլումբիայի համալսարանում ստացել է պետական կառավարման մագիստրոսի աստիճան։ 2005-2009 թվականներին եղել է Բաքվի Կովկասի համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի դասախոս։ 2009–2010 թվականներին՝ «Kaspi Education» ընկերության միջազգային կապերի բաժնի վարիչ, 2012 թվականին՝ Ադրբեջանի դիվանագիտական ակադեմիայի էներգետիկ կենտրոնի գործադիր տնօրեն, 2013 թվականին՝ «Kaspi Education» ընկերության տնօրենի տեղակալ։ 2013 թվականին Ամրուլլաևը նշանակվել է Ադրբեջանի կրթության նախարարությունում որպես գլխավոր խորհրդական, 2013–2014 թվականներին նույն նախարարությունում համակարգել է կրթական ոլորտներից մեկը։ 2015–2020 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի կրթության նախարարությունում որպես բաժնի պետ, իսկ 2020 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին զբաղեցրել է Ադրբեջանի կրթության ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնը։ 

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի 2020 թվականի հուլիսի 27-ի հրամանով Էմին Ամրուլլաևը նշանակվել է Ադրբեջանի կրթության նախարար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Էժենիո Կոլմո

**Էնժենիո Կոլմա** (, հայտնի է **Գոլիա** կեղծանվամբ, ), իտալացի մուլտիպլիկատոր, ծաղրանկարիչ և ջրանկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թուրինում, երկաթգծային գրասենյակի աշխատողի ընտանիքում։ Նա նկարիչ Ջիովանի Կոլմոյի կրտսեր եղբայրն է։ Էնժենիոն երկար տարիներ ապրել է Գարեսիոյում։ Տարրական դպրոցում նա ընկերացել է բանաստեղծ Գուիդո Գոզանոյի և Վիլիարդի Պարավիայի հետ։ Սկսել է սովորել իրավաբանություն, բայց թողել է իր ուսումը արվեստագետ դառնալու համար, սկսելով իր կարիերան երգիծական *Due di picche*, *Torino* և *Ma chi è?* ամսագրերի համար գրելով։ 1904 և 1906 թվականներին նա տնօրինել է Pasquino ամսագիրը։ 1911 թվականին նա կազմակերպել է մուլտիպլիկացիոն արվեստի միջազգային ցուցահանդես այն նույն ժամանակ, երբ անց էր կացվում Թուրինի ցուցահանդեսը, որը նվիրված էր Իտալիայի Հանրապետության հաստատման 50-ամյակին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմին հաջորդող տարիներին նա շարունակել է իր գործունեությունը որպես երգիծաբան, բայց նաև ստեղծել է պաստառներ և զբաղվել է խեցեգործությամբ։ 1941-1944 թվականներին նա մի շարք ողբերգություններ է ապրել. նրա կինը ինքնասպան է եղել, նրա ստուդիան և տունը ավերվել է ռմբակոծությունից և նվազել են վաճառքները։ Պատերազմից հետո նա աշխատանք է գտել Թուրինի **Gazzetta del Popolo** թերթում։

Գարեսիոյում նրա պատվին թանգարան է հիմնադրվել։

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
* "Golia", in Giovanni Fanelli, Ezio Godoli (a cura), *Dizionario degli illustratori simbolisti e art nouveau*, Firenze, Cantini Editore, vol. I, 2010, p.&nbsp;205.
*AA.VV. *Il mondo di Golia,* ed. GoBes, 1968
*AA.VV. *I Colmo, Alda Besso "Gio'",Giovanni Colmo, "Golia",* La Finestrella, Canelli, 2000
*AA.VV. *Alda Besso, un percorso d'arte nel '900,* Torino, ed. Collegio S.Giuseppe, 2019

Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ծաղրանկարիչներ
Մարկո Բիասսոնի

**Մարկո Բիասսոնի** (, ), իտալացի մուլտիպլիկատոր, երգիծաբան և ֆիլմ արտադրող։ Նա պատկերազարդող էր, աշխատել է իտալական գովազդի ոլորտում։

## Կենսագրություն
Բիասսոնին ծնվել է Ջենովայում։ Վաղ տարիքում Ջենովայում նա սկսել է հետաքրքրվել գրաֆիկայով` նախքան *Studio Firma*-ն հիմնելը։ Նա սկսել է աշխատել գովազդի ոլորտում մի ընկերությունում Լուզատիի, Կոստանտինիի, Պիոմբիոյի և Վերուջոյի հետ. ընկերության հաճախորդների թվում էին 60-ականների առաջատար ընկերություններ, ինչպես, օրինակ` Ilva-Italsider, Esso և Shell:

Նրա ամենահայտնի արշավներից մեկը Արթուր արքայի պատկերումն էր Պավեսիի համար 1964-1975 թվականներին` հետևյալ կարգախոսով` "Arriva Lancilotto, succede un 48:"

Նա մահացել է 2002 թվականին, Միլանում։

2003 թվականի փետրվարին, "Մեծարանք Բիասոնիին" վերնագրով ցուցահանդես է կազմակերպվել Միլանում` նշանավորելու նրա երկար և արդյունավետ կարիերան։ 2004 թվականից սկսած Կարլո Սկուիլանտեի և Վիտտորիո Պիցցոլատոյի նախաձեռնությամբ, Humour Gallarate ամենամյա միջոցառման հիմնական մրցանակը կոչվել է «Մարկո Բիասսոնիի մեծ մրցանակ»։

## Գրքեր
* Il piccolo elefante
* La streghetta dispettosa
* La streghetta al supermarket
* W Papà Natale!
* Cipcip nel bosco delle favole
* Re Rirò nel paese di Nonso

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի մուլտիպլիկատորներ
Նատրոն լիճ

**Նատրոն**, աղի և ալկալիական լիճ , որը գտնվում է հյուսիսային Տանզանիայի Առուշա շրջանում ՝ Քենիայի հետ սահմանին։ Լիճը տեղակայված է Գրիդորիի կիրճում, որը Արևելյան Աֆրիկայի կիրճի արևելյան մասն է։ Նատրոն լճի ավազանը պաշտպանված է Ռամսարի համաժողովով։

Նատրոնը հիմնականում սնվում է Եվասո Նգիրո գետից, որը սկիզբ է առնում Քենիայի հյուսիսում գտնվող հանքանյութերով հարուստ տարածքից։ Լիճը ունի մոտավորապես երեք մետր խորություն, և փոխում է ափամերձ գիծը ՝ կախված սեզոնից և ջրի մակարդակից։ Լիճը հասնում է առավելագույնը 57 կմ երկարության և 22 կմ լայնության։ Ջրի ջերմաստիճանը խոնավ տարածքները կարող են հասնել 50 աստիճան ցելսիուսի, և կախված ջրի մակարդակից ալկալիակաանությունը կարող է հասնել pH 9-ից 10,5։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
мини|250px|слева|Նատրոն լճի հարավային մասը

Նատրոն լիճը ծածկված է աղով ընդերքով, որը երբեմն դառնում է կարմիր և վարդագույն։ Սա լճում բնակվող միկրոօրգանիզմների կենսական ակտիվության արդյունք է։ Լճում ապրում են միլիոնավոր ֆլամինգոներ։ Նատրոնը փոքր ֆլամինգոյի հիմնական բուծման վայրն է. աշխարհում այս տեսակի 75%-ը ծնվում է այստեղ։ Լճում ապրում են ալկալային տիլապիայի երկու էնդեմիկ տեսակներ ՝ *Alcolapia latilabris* և *Alcolapia ndalalani*: Alcolapia alcalica- ն նույնպես առկա է լճում, բայց էնդեմիկ չէ։

## Էկոլոգիա
Աղիության հավասարակշռությանն սպառնացող վտանգները կարող են առաջանալ Նատրոն լճի ջրբաժանի վտակների թվի աճով և Եվասո Նգիրո լճում նախագծված հիդրոէլեկտրակայանի կողմից։ Չնայած զարգացման ծրագրերը ներառում են լճի հյուսիսային ծայրում քաղցրահամ ջուր պարունակող ամբարտակի կառուցում, լճի աղի մասի լուծարման վտանգը դեռ լուրջ է։ Առայժմ լճի աղի հատվածի պաշտոնական պաշտպանություն չկա։

Նատրոն լճի համար նոր սպառնալիք է դրա ափերին պոտաշ գործարանի առաջարկվող զարգացումը։ Գործարանըը ջուրը դուրս էր մղում  լճից և արդյունահանում կալիումի կարբոնատ ՝ այն լվացքի փոշու վերածելու համար։ Գործարանի կառուցումամբ  կապահովվի ավելի քան 1000 աշխատատեղ։ Բացի այդ, մշակողները կարող են օգտագործել հիբրիդային ծովախեցգետին `արդյունահանման արդյունավետությունը բարձրացնելու համար։

Ըստ Աֆրիկայի RSPB սպա Քրիս Մեգինի, «Նման ջարդի պայմաններում փոքր ֆլամինգոյի բուծումը շարունակել հնարավոր չէ։ Այս զարգացումը կարող է հանգեցնել Արևելյան Աֆրիկայում փոքր ֆլամինգոյի ոչնչացմանը »։ Ներկայումս Արևելյան Աֆրիկայի հիսուն բնապահպանների խումբը միջազգային արշավ է իրականացնում *Tata Chemicals Ltd* (Հնդկաստան) և *Tanzania National Building Corporation*-ի կողմից պոտաշի գործարանի պլանային շինարարությունը դադարեցնելու համար։

2008-ի հունիսին *Tata Chemicals*- ը հրաժարվեց վերսկսել գործարանի շինարարությունը Ռամսարի կոնվենցիայի պատճառով։

Իր եզակի կենսաբազմազանության շնորհիվ, Նատրոն լճի ավազանի տարածքը Ռամսարի կոնվենցիայով ներառվել է միջազգային կարևորության խոնավ տարածքների ցուցակում, 2001 թվականի հուլիսի 4-ին։ Լիճը ներառված է նաև Արևելյան Աֆրիկայի տարածաշրջանի Բնության համաշխարհային հիմնադրամում (*WWF*):

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фотографии озера Натрон

Կատեգորիա:Տանզանիայի լճեր
Կատեգորիա:Անհոսք լճեր
Մայքլ Գոֆ

**Մայքլ Գոֆ** կամ **Գաֆ** (, , ), բրիտանացի դերասան։

## Կենսագրություն
Կինոյում դեբյուտը եղել է 1948 թվականին։ Նկարահանվել է հիմնականում բրիտանական հեռուստաֆիլմերում։ Խաղացել է ավելի քան 150 դեր հեռուստատեսությամբ և կինոնկարներում։

Լայն հանրությանն առավել հայտնի է Բեթմենի մասին «Բեթմեն», «Բեթմենը վերադառնում է», «Հավերժ Բեթմենը» և «Բեթմեն և Ռոբին» չորս ֆիլմերում ծառայապետ Ալֆրեդի իր դերակատարմամաբ։

Նկարահանվել է երկար ժամանակ ցուցադրվող բրիտանական «Դոկտոր Ով» գիտաֆանտաստիկ սերիալում, իսկ ամենանշանակալիցը «Երկնային տիկնիկագործ» դրվագների շարքում չարագործի դերն է։ «Անսահմանության կամարը» ցիկլում նա խաղում էր Խեդինի խորհրդականի դերը։ Երեք անգամ ամուսնացած է եղել, այդ թվում՝ Աննեկե Ուիլսի հետ, ով այս սերիալում խաղում էր բժշկի օգնական Փոլլիին։

«Համմեր» ստուդիայի սարսափ ֆիլմերում խաղացած դերերը, որոնցում Գոֆը հաճախ էր նկարահանվում վաթսունական թվականներին՝ «Դրակուլա» (1958 թվական) ,«Օպերայի ուրվականը» (1962 թվական), «Սև թանգարանի սարսափները» (1960 թվական), նրան դարձնում է սարսափ ժանրի երկրպագուների շրջանում կուռք։ Ամերիկյան ռեժիսոր Թիմ Բարթոնի «Նիրհած հովիտը», «Հարսնացուի դիակը» ֆիլմերում Գոֆի հետագա դերերը շատերը համարում են նրա կարիերայի այդ շրջանի յուրօրինակ կրկնությունը։

Ռուսաստանի հետ Մայքլ Գոֆին կապում են մի քանի դերեր։ Նա խաղացել է ռուս գրականության ստեղծագործությունների էկրանացումներում՝ հոր դերը Վլադիմիր Նաբոկովի համանուն վեպի հիման վրա նկարահանված «Մաշենկա» ֆիլմում, Ֆիրսին՝ Անտոն Պավլովիչ Չեխովի «Բալենու այգի» պիեսի հիման վրա նկարահանված ֆիլմում և Նիկոլային՝ Լև Տոլստոյի «Աննա Կարենինա» վեպի հիման վրա նկարահանված ֆիլմում, ինչպես նաև հենց Լև Նիկոլաևիչին «Երտասարդ Ինդիանա Ջոնսի ժամանակագրությունը․ Ճանապարհորդություն հոր հետ» հեռուստաֆիլմում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:«Դրամա Դեսկ» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Die Kalewainen in Pochjola

**Die Kalewainen in Pochjola**, օպերա, որը ստեղծվել է գերմանացի կոմպոզիտոր Կառլ Մյուլլեր-Բերգհաուսի կողմից և բաղկացած է չորս գործողությունից։ Օպերան ստեղծվել է կարելական-ֆիննական «Կալեվալա» էպոսի մոտիվներով։ Գրվել է 1890 թվականին, առաջին բեմադրությունը կայացել է 2017 թվականին։

## Պատմություն
Օպերան գրվել է Աբո քաղաքում, կոմպոզիտոր Կառլ Մյուլլեր-Բերգհաուսի կողմից, 1890 թվականին, որտեղ նա գլխավորել է Աբո քաղաքի Գործիքային ընկերությունը (1888-1895 թվական)։

Լիբերտոն գերմաներենով գրել է Ֆրից Շպենգլերը` կարելական-ֆիննական «Կալեվալա» էպոսի տեքստի հիման վրա։

1892 թվականի Համբուրգում պլանավորած օպերայի պրեմիերան չի կայացել։ Թեև օպերան հիշատակվել է 1933 թվականին՝ Կալեվալայի համայնքային տարեգրություններում, այն ամբողջովին երբեք չի բեմադրվել։

Ֆինլանդիայի անկախության 100-ամյակի տոնակատարության շրջանակներում, 2017 թվականի փետրվարի 28-ին, Տուրկուի «Logomo» մշակութային կենտրոնում տեղի է ունեցել օպերայի պրեմիերան, որտեղ դրա բեադրությանը մասնակցել են ֆինն երաժշտավար Լեիֆ Սերգեստամը և Տուրկուի Ֆիլարմոնիայի նվագախումբը, սոպրանո Իոհաննա Ռուսաննեն-Կարտանոն և բարիտոն Թոմմի Հակալան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1890 բեմադրվածներ
Լաֆիա

**Լաֆիա**, քաղաք Նիգերիայի կենտրոնական հյուսիսում։ Այն Նասարավա նահանգի մայրաքաղաքն է և ունի 330,712 բնակիչ՝ 2006 թվականի մարդահամարի արդյունքներով։ Այն Նասարավա նահանգի ամենամեծ քաղաքն է։

## Պատմություն
Լաֆիան, ինչպես նաև Լաֆիան Բերի-Բերի, Նասարավա նահանգի մայրաքաղաքն է, կենտրոնական Նիգերիան։ Այն հիմնադրվել է Մուհամմադու Դունամայի կողմից՝ 17-րդ դարում, Կորո (Միգիլի) գյուղի կողքին։ Բնիկ կորոնացիները տեղափոխվել են ավելի հյուսիս՝ Ագյարագու, Անիս և այլն։ 19-րդ դարավերջին Լաֆիան դարձել է տեղական հայտնի և կարևոր մայրաքաղաք։ Մոհամման Ագվայի ղեկավարության ժամանակ Լաֆիայի մարկետը դարձել է Բենյու Վոլլի ամենակարևոր կետը, և մի առևտրային ուղի է բացվել դեպի Լոկո (90 կիլոմետր հարավ-արևմուտք), Բենյու գետի նավահանգստում։ 1903 թվականին Բրիտանիան, որը ղեկավարում էր Հյուսիսային Նիգերիան ճանաչել է Մուսա Չեֆի արքայությունը Լաֆիայում։ Արքայությունը կազմում էր Բենյու նահագնի Լաֆիա դիվիզիայի մեծ մասը։ 1967 թվականին քաղաքը դարձել է Բենյու-Փլաթի նահանգի մի մաս, իսկ 1976 թվականին այն հատկացվել է Փլաթի նահանգին։ Լաֆիան բնակեցված է եգգոներով, ալագաներով, կանուրիներով, ահոներով և կորոներով։ Այն ունի նաև մեծ թվով այլ բնակելի ցեղեր։Դա պայմանավորված է բնիկների հյուրընկալությամբ։

Ժամանակակից Լաֆիան բացի ադմինիստրատիվ և կրթական կենտրոն լինելուց նաև քունջութի սերմերի, սոյայի հավաքման կենտրոն է, ինչպես նաև առևտրային կենտրոն է յամերի, կորեկի և բամբակի համար։ Գյուղատնտեսությունից բացի տեղացիների սիրելի զբաղմունքն է բամբակի մշակումը։ Անասնապահությունը նույնպես շատ տարածված է, հատկապես Ֆուլանի գովիվների շրջանում։ Կանուրիի Արի և Դալլահ Դունաման Լաֆիայի Եմիրության երկու կայսերական ընտանիքներն են։ Ներկայիս կայսրն է Սիդի Բեգը, Դալլահ Դունամա թագավորական ընտանիքից։ Նա ամենաերկար կառավարող կայսրն է Մուստաֆա Ագվայից հետո։

## Համալսարաններ
Լաֆիայում է գտնվում Լաֆիայի Դաշնային Համալսարանը, Նասարավայի Նահանգային Համալսարանի Լաֆիայի Գյուղատնտեսական ֆակուլտետը, Իզա Մուստաֆա Առաջինի **Պոլիտեխնիկականը**, Բուժքույրական և Մանկաբարձական դպրոցը, Լաֆիայի Գյուղատնտեսական քոլեջը և Նիգերիայի Ազգային համալսարանի ուսումնական կենտրոնը։ Այն ունի նաև մեծ թվով տարրական և միջնակարգ դպրոցներ։ Սբ․ Ուիլիամսի տաճարը, որը գտնվում է Ջոս փողոցի վրա, Լաֆիայի թեմի նստավայրն է։ Չնայած այն դեռ կառուցման փուլում է,  այն հրաշալի տեղում է։ Այն գտնվում է Հարկուրտի նավահանգստի բեռնատար երկաթուղում և Մարկուրդի և Ջոսի հիմնական մայրուղու միջև։  Մարդահամարի արդյունքներով Լաֆիայի տեղաբնիկների թիվը **գնահատվում** է 330,712։

## Սպորտ
Լաֆիան Նասարավա Յունայթեդի վայրն է, ֆուտբոլային թիմ, որի մարզադաշտն է Լաֆիա Թաունշիփը։

## Տրանսպորտ
Լաֆիան սպասարկվում է Հարկուրտի նավահանգստից եկող հիմնական նեղ երկաթուղով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նիգերիա
Կատեգորիա:Նիգերիայի բնակավայրեր