open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Փաստաթղթաշրջանառություն

**Փաստաթղթաշրջանառություն**, կազմակերպության ներսում կամ մի քանի կազմակերպությունների միջև փաստաթղթերի շարժը՝ ստեղծումից կամ ստանալուց մինչև կատարման ավարտը, այսինքն՝ դրանց ուղղորդումը աշխատանքի մեջ։

## Փուլեր

Հաշվապահական հաշվառման մեջ գոյություն ունի փաստաթղթաշրջանառության հինգ հիմնական փուլ.
# Փաստաթղթի ստեղծում բիզնես գործարքի ժամանակ։
# Փաստաթղթի փոխանցումը հաշվապահություն։
# Հաշվապահական ձևաչափով ստացված փաստաթղթերի ստուգում բովանդակությամբ և թվաբանությամբ։
# Հաշվապահությունում փաստաթղթի մշակում, որը ներառում է՝ 
## Սակագին
## Խմբավորում
##Հաշվի հանձնարարություն
# Փաստաթղթերի հանձնում արխիվացման։

## Էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառություն

Սովորաբար սերվերի վրա ստեղծվում է տվյալների հենք, որտեղ էլ պահվում են փաստաթղթերը։ Մուտքը տվյալների հենքին իրականացվում է բրաուզերի օգնությամբ (որպես կանոն, բրաուզերի հասանելիությունը որոշում է ստեղծված ինտերֆեյսի մշակողը)։ Մուտքի հնարավորություն կատարվում է ինչպես լոկալ ցանցի(ներքին) միջոցով, այնպես էլ ինտերնետի(արտաքին) միջոցով։
Փաստաթղթերը պահպանվում են կամ ներբեռնվում են որոշակի նշված թղթապանակների մեջ։ Թղթապանակները բաշխված են կազմակերպության ստորաբաժանումների հիերարխիկ կառուցվածքին համապատասխան։ 
Ստեղծել, փոփոխել, ջնջել ստեղծված փաստաթղթերը, իրավունք ունի միայն 
փաստաթղթերի սեփականատերը։

## Փաստաթղթաշրջանառություն գրաֆիկ

Փաստաթղթաշրջանառության գրաֆիկը՝ սխեմա է, որը նկարագրում է առաջնային փաստաթղթերի շարժը կազմակերպության մեջ իրենց ստացման ժամանակից մինչև փաստաթղթերի արխիվացումը։ Որպես կանոն, գրաֆիկը կազմվում է գլխավոր հաշվապահի ղեկավարության ներքո։ Ղեկավարը պետք է հաստատի այն ըստ կազմակերպության հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության։ 
Հաշվապահական հաշվառման քաղաքականության մեջ պարտադիր չէ մանրամասն նկարագրել ամբողջ փաստաթղթաշրջանառության գրաֆիկը։ Բավական է արտացոլել միայն իր գործն ըստ էության լուծող դրույթների։ Ամբողջական ժամանակացույցը ավելի լավ է շարադրել առանձին կազմակերպման կարգի մեջ։

## Արտաքին հղում
* ՏՏ գիտելիքի պորտալ. Փաստաթղթերի կառավարման համակարգ

Կատեգորիա:Փաստաթղթեր
Նինա Դոբրև

**Նինա Կոնստանա Դոբրևա** ( ), բուլղարացի-կանադացի դերասանուհի և մոդել։ Հայտնի է դարձել The CW հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Վամպիրի օրագրերը» սերիալից, մարմնավորելով միանգամից չորս դեր՝ Ելենա Գիլբերտ, Քեթրին Փիրս (Կատերինա Պետրովա), Տատյանա և Ամարա։

## Վաղ կյանք
Դոբրևը ծնվել է Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում, ծրագրավորողի և նկարաչուհու ընտանիքում։ Նինան ունի մեծ եղբայր՝ Ալեքսանդր Դոբրև։ Երբ Նինան դարձավ 2 տարեկան, ընտանիքը տեղափոխվեց Կանադա։ Մեծացել է Կանադայի Տորոնտո քաղաքում։ Դեռ վաղ տարիքից հետաքրքրություն է ցուցաբերել արվեստի տարբեր ճյուղերի հանդեպ՝ պար, մարմնամարզություն, թատրոն, երաժշտություն։ Նինան նախնական կրթությունը ստացել է J.B. Tyrrell Sr. Public School- ում, այնուհետև շարունակել է Wexford Collegiate School for the Arts դպրոցում, հենղ այդ ժամանակ Նինան հասկանոում է, որ պետք է դերասանուհի դառնալ։ Ավելի ուշ Նինան հաճախել է դերասանական դպրոց։ Wexford Collegiate School for the Arts-ից հետո Նինան սկսեց սովորել Ryerson University համալսարանում, որպես սոցիոլոգ, բայց 2008 թվականին հանուն դերասանական կարերայի թողնում է համալսարանը։
մինի|150px|աջից|Դոբրևը 2008 թ. Տորոնտոյի կինոփառատոնին։

## Կարիերա
Նինան դերասանական կարիերան սկսել է նկարանավելով «Դեգրասի։ Հաջորդ սերունդ» դեռահասական դրամայում։ Այնուհետև նկարանավել է մի քանի ֆիլմերում՝ «Հեռու նրանից», «Երբեք չլացես, մարդագայլ»։ 2007 թվականին ևս նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում՝ «Ինչպես է նա շարժվում», «Պոետը», «Չափազանց երիտասարդ ամուսնանալու համար», «Կտորներ», «Իմ դստեր գաղտնիքը»։

2009 թվականին Նինան հրավիրվում է նկարահանվելու «Վամպիրի օրագրերը» ֆիլմում, որպես գլխավոր հերոսուհի։ Ֆիլմը նկարահանվել է Լիզա Ջեյն Սմիթի գրքի հիման վրա։ Ֆիլմը պատմում երիտասարդ մի աղջկա (Ելենա Գիլբերտ) և երկու վամպիր եղբայրների մասին։ Նինան այդ ֆիլմում միանգամից մարնմավորել է չորս կերպար՝ Ելենա Գիլբերտ, Քեթրին Փիրս, Տատիա Պետրովա, Ամարա Պետրովա։ Ֆիլմը մեծ հաջողություն է բերում դերասանուհուն։
Սկսած 2011 թվականից Նինան նկարահավել է մի շարք այլ ֆիլմերում («Սենյակակիցը», «Արենա», «Եկեք լինենք ոստիկաններ»)։

## Անձնական կյանք
2010 թվականից Դոբրևը հանդիպել է «Վամպիրի օրագրերը» սերիալի գլխավոր դերասան Իան Սոմերհոլդերի հետ, սակայն զույգը 2013 թվականի հունիսին բաժանվել է։ 2015 թվականի հուլիսից հանդիպում է դերասան Օսթին Սթոուելի հետ։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ռայերսոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սոֆիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ
Նիագարայի ջրվեժ

thumb|left|Նիագարայի ջրվեժը

**Նիագարայի ջրվեժը** (), ջրվեժ ԱՄՆ-ի Նյու Յորք և Կանադայի Օնտարիո նահանգների միջև։ ԱՄՆ-ի և Կանադայի սահմանին գտնվող շքեղ ջրվեժի անունը, հավանաբար, վերցվում է հնդկացիների բառապաշարից և թարգմանաբար նշանակում է «գետնին շրխկացող ջուր»։ Մեկ րոպեում Նիագարան այնքան ջուր է տեղափոխում, որքան կբավարարեր 150 օլիմպիական լողավազան լցնելու համար։ Այծի կղզին ջրվեժը բաժանում է կանադական մասի և նրանից մի քիչ փոքր՝ ամերիկյան մասի։ Ջրվեժը ձգում է զբոսաշրջիկներին և սուր զգացողությունների սիրահարներին։ 1859 թվականին ճոպանագնաց Շառլ Բլոնդենին հաջողվեց անցնել նրա միջով։ Մի քանի հոգու էլ հաջողվել է հատուկ հանդերձանքով սուզվել ջրվեժի մեջ և կենդանի մնալ։ Նիագարայի ջրվեժը կազմված է 3 մեծ ջրվեժներից։ Թափվող ջրի քանակով աշխարհում ամենահզորը Նիագարայի ջրվեժն է (համանուն գետի վրա) Հյուսիսային Ամերիկայում։ Բարձրությունը 53 մ է, լայնությունը՝ 1200 մ։ Այծի կղզով բաժանվում է 2 մասի՝ մեծը՝ Կանադայի, փոքրը՝ ԱՄՆ-ի սահմաններում։

## Տես նաև
* Իգուասու ջրվեժ

## Արտաքին հղումներ
* Նիագարայի ջրվեժի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ջրվեժներ
Կատեգորիա:Կանադայի ջրվեժներ
Կատեգորիա:Ջրվեժներ այբբենական կարգով
Փոլ Ուեսլի

**Փոլ Թոմաս Ուեսլի** (), (), ամերիկացի դերասան, հայտնի է դարձել «Վամպիրի օրագրերը» միստիկ հեռուստասերիալում Ստեֆան Սալվատորեի կերպարը մարմնավորելուց հետո։

## Կենսագրություն
Ուեսլին ծնվել է Նյու Բրանսուիկում. ծնողները լեհ են։ Բացի անգլերենից, նա տիրապետում է նաև լեհերենին. մինչև 16-ը լրանալը, տարեկան մի քանի ամիս անցկացնում էր Լեհաստանում։ 2005 թ. նա փոխեց իր անունը և դարձավ Փոլ Ուեսլի։ Երբ նրան հարցրել են անվանափոխության պատճառը, պատասխանել է. “Իմ անվան արտասանությունը շատ դժվար է։ Ընտանիքիս անդամներից անունս փոխելու թույլտվություն խնդրեցի, և դա իրոք օգնեց իմ կարիերային։ Ներկա պահին Ուեսլին նկարահանվում է «Վամպիրի օրագրերը» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով վամպիր Ստեֆան Սալվատորին։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ
[մինի|250px|Փոլ Ուեսլի, [Նինա Դոբրև & Իեն Սոմերհոլդեր]]

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ռատգերսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Blue (խումբ)

**Blue** (*Բլու*), բրիտանական բոյ-բենդ։ Խմբի անդամներն են Էնթնի Կոստան, Դունքան Ջեյմսը, Լի Ռայանը և Սայմն Ուեբբը։

2011 թվականին խումբը *I Can* երգով ներկայացրել է Մեծ Բրիտանիան Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում և զբաղեցրել 11-րդ հորիզոնականը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք էջը

Կատեգորիա:2000 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:2005 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ
Թվային տեսակավորում

**Թվային տեսակավորումը** հայտնի է որպես **հաշվիչային տեսակավորում** (չպետք է շփոթել հաշվողական տեսակավորում հետ), որը ալգորիթմների տեսակավորում է և հարմար է տարրերի ցուցակների տեսակավորման համար, որտեղ տարերի թիվը (*n*) և հնարավոր բանալիների արժեքների թիվը (*N*) մոտավորապես նույնն են։ Այն պահանջում է O(*n* + *N*) ժամանակ։

Թվային ալգորիթմը աշխատում է հետևյալ կերպ։
# Տրվում է զանգվածային արժեքներ, որոնք պետք է տեսակավորվեն և ստեղծվեն ի սկզբանե դատարկ "թվային," օժանդակ զանգված, մեկ թիվ յուրաքանչյուր բանալու համար սկզբնական շարքի միջոցով։
# Անդրարառնալով սկզբնական զանգվածին, դնել յուրաքանչյուր թվային զանգվածը համապատասխան բանալու վրա, այնպես որ յուրաքանչյուր դասակարգում ի վերջո պարունակի բոլոր արժեքների ցանկը այդ բանալու հետ։
# Կրկնել թվային զանգվածի դասակարգումը ավելի նպատակայնորեն, և հետ դնել թվային զանգվածի ոչ դատարկ տարրերը դեպի սկզբնական զանգված։

Օրինակ, ենթադրենք մենք տեսակավորել ենք այս զույգ արժեքները ըստ իրենց առաջին տարրերի։

* (5, "բարև")
* (3, "կարկանդակ")
* (8, "խնձոր")
* (5, "թագավոր")

Մենք սկսում ենք թվային դասակրգումը 3 և 8 միջև յուրաքնաչյուր արժեքի համար, հետո տեղափոխում ենք յուրաքանչյուր տարր իր թվային դասակարգման մեջ։

* 3։ (3, "կարկանդակ")
* 4։
* 5։ (5, "բարև"), (5, "թագավոր")
* 6։
* 7։
* 8։ (8, "խնձոր")

Հետո մենք կկրկնենք թվային զանգվածի դասակարգումը ավելի նպատակայնորեն և կտեղափոխենք նրանց հետ սկզբնական ցանկ։

Տարբերությունը թվային տեսակավորման և հաշվիչային տեսակավորման այն է, որ հաշվիչային տեսակավորումը չի պարունակում օժանդակ զանգվածին մուտքագրված տարրերի ցուցակները։

* 3։ 1
* 4։ 0
* 5։ 2
* 6։ 0
* 7։ 0
* 8։ 1
Օգտագործելով այս ինֆորմացիան մենք կարող ենք իրականացնել մի շարք փոփոխություններ մուտքագրված զանգվածի վրա, շարժելով տարրերը միայն մեկ անգամ։ Դրան հակառակ թվային տեսակավորումը շարժում է տարրերը երկու անգամ՝ առաջինը թվայինի/bucket sort և նորից նշանակման զանգված։

Զանգվածը, որտեղ *N* ավելի երկար է քան *n*, bucket sort ընդհանրացնում է, որ ավելի արդյունավետ է տարածության և ժամանակի տեսանկյունից։

## Դիտեք նաև
* Թվային սկզբունք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տեսակավորման ալգորիթմներ
Թեոդոսիոս Բ Կրտսեր

**Թեոդոսիոս II** (, ), Արևելյան Հռոմեական կայսրության կայսր 402 թ.-ից որպես գահակից իր հորը՝ Արկադիոսին, իսկ 408 թվականից միանձնյա։ Համարվում է բյուզանդական թույլ կայսրերից մեկը, որը քաղաքականապես երբեք չափահաս չդարձավ և միշտ գտնվում էր իր շրջապատողների և, մասնավորապես, քրոջ՝ Պուլքերիայի ազդեցության տակ։ Հայոց պատմիչ Եղիշեն բնութագրում է նրան որպես «խաղաղասէր ի Քրիստոս» (խաղաղասեր քրիստոնյա մարդ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Փլավիոսներ
Կատեգորիա:Հռոմի կայսրեր
Կատեգորիա:Քրիստոնյա միապետներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ձիուց ընկնելու հետևանքով մահացածներ
Արմատ (բառագիտություն)

**Արմատ**, բառի այն մասը, որը ենթակա չէ փոփոխության։ Ամեն բառ ունի իր արմատը. «երգիչ», «երգել», «երգարան» բառերի արմատն է «երգ»։ «Մայրիկ», «մայրենի», «մայրական» բառերի արմատն է «մայր»։ Արմատը բառի անփոփոխ մասն է։ Բառի արմատին միացած մասնիկը կոչվում է ածանց։ Բառերի արմատն առանձին վերցրած մի նշանակություն կամ մի միտք ունի, իսկ մասնիկը կամ ածանցն առանձին ասած որևէ նշանակություն չունի։ Այն բառը, որ կազմված է միայն մի արմատից, կոչվում է պարզ բառ։

## Տես նաև
* Հայերեն արմատական բառարան

Կատեգորիա:Բառակազմություն
Տիզբոն

մինի|Տիզբոնի հնագիտական քարտեզը
**Տիզբոն** (, , հունահռոմեական աղբյուրներում հիշատակվում է որպես **Կտեսիփոն** (Κτησιφῶν), ինչը անվան աղավաղված ձևն է), պատմական քաղաք, տեղակայված է այժմյան Բաղդադից մոտ 15 կիլոմետր դեպի հարավ, Տիգրիսի ձախ ափին։ Մ. թ. ա. 3-րդ դարից եղել է Պարթևստանի ռազմական հենակետ, ապա պարթևաց արքաների գահանիստ։ Հռոմեական Տրայանոս կայսեր ժամանակներից (115-ից) Տիզբոնը դարձել է Սասանյանների մայրաքաղաքը, հռչակվել իբրև հարուստ և խոշոր քաղաք։ 637 թվականին Տիզբոնը գրավել ու ավերել են արաբները։ Տիզբոնում պահպանվել են Սասանյանների հոյակերտ պալատի ավերակները։ Բաղդադի հիմնադրումից (762) հետո Տիզբոնը վերջնականապես կորցրել է նշանակությունը։

Հիշատակվում է V դարի հայ պատմիչների կողմից։ Այժմ ավերակ է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Пигулевская Н., Города Ирана в раннем средневековье, М.-Л., 1956.
* Кинжалов Р. В., Луконин В. Г., Памятники культуры сасанидского Ирана, Л., 1960.

Կատեգորիա:Անհետացած քաղաքներ
Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Արմատ (այլ կիրառումներ)

**Արմատ** եզրը կարող է վերաբերել.

* Արմատ (բուսաբանություն)
* Արմատ (մաթեմատիկա)
* Բառարմատ
* Արմատներ, ֆիլմ
* Արմատ (կարճամետրաժ ֆիլմ)
* Ատամնարմատ
* Արմատ (շաբաթաթերթ)
* Արմատ (մամուլի ակումբ)
Ադրբեջանի օրհներգ

**«Ադրբեջանի քայլերգ»** (), համարվում է Ադրբեջանի պետական օրհներգը։ Խոսքերի հեղինակը Ահմեդ Ջավադն է, իսկ երաժշտությունը գրել է ադրբեջանցի կոմպոզիտոր Ուզեիր Հաջիբեկովը։

## Տեքստը

* Ադրբեջանի պետական օրհներգը

Կատեգորիա:Ադրբեջանական երգեր
Ադրբեջան
Օրհներգ
Կատեգորիա:Ադրբեջաներեն երգեր
Սինձ

**Սինձ**, **այծամորուս** կամ **քոշմորուք**, (), աստղածաղկազգիների (բարդածաղկավորներ) ընտանիքի երկամյա կամ բազմամյա, կաթնանման հյութ պարունակող խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 150 (այլ տվյալներով 84) տեսակ։

## Անվանում
մինի|ձախից|Բուսաբանական նկարազարդումը գրքից О. В. Томе «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885
Գիտական անվանումը ծագել է  (*tragos*) - այծ և  (*pogon*) - մորուք բառերից, որը բացատրվում է նրանով, որ բույսը այծի մորուսի տեսք ունի։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունն ուղիղ է (բարձրությունը՝ 10–60 սմ)։ Տերևները հերթադիր են, նշտարաձև կամ գծանշտարաձև։ Ծաղկաբույլը զամբյուղ է, ծաղիկները՝ լեզվակավոր, սովորաբար՝ դեղին, հազվադեպ՝ ծիրանագույն, մանուշակագույն։ Պտուղը երկարավուն, իլիկաձև, սպիտակ, թափվող փուփուլով սերմիկ է։ Ծաղկում է
մայիս-օգոստոսին։ Արևմտյան Եվրոպայի որոշ երկրներում ստեղծվել են սնձի տնկադաշտեր։

## Տարածում
Տարածված Եվրոպայի բարեխառն գոտում։ Սնձի տեսակներով առանձնապես հարուստ են Միջին Ասիան և Կովկասը։ Հայաստանում հանդիպում է 10 տեսակ՝ հացազգատերև, մարգագետնային, արևելյան, Սոսնովսկու և այլն։ Առավել տարածված է հացազգատերև սինձը, աճում է Հայաստանի գրեթե բոլոր մարզերում՝ մարգագետիններում, տափաստաններում, անտառի բացատներում, չոր, քարքարոտ լանջերին, աղբոտ վայրերում։

### Հայաստանում
Հայաստանում՝ 12 տեսակ՝
* Սինձ հացազգատերև (*T. graminofolius*),
* Սինձ մարգագետնային (*T. pratensis*),
* Սինձ արևելյան (*T. orientalis*),
* Սինձ Սոսնովսկու (*T. sosnovskyi*) և այլն։
Տարածված է Հայաստանի բոլոր մարզերում։ Աճում է մարգագետիններում, տափաստաններում, անտառի բացատներում, չոր, քարքարոտ լանջերին և այլն։

## Նշանակություն
Մեղրատու է։ Սինձը կարելի է ուտել թարմ քաղելուց հետո, քաղցրահամ է։ Սինձից հայկական գյուղերում պատրաստվել է ձութ։ Տերևները, ցողուններն ու արմատներն օգտագործվում են սննդի մեջ։ Նաև կերաբույս է։ Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են ինուլին, կաուչուկ։

## Տեսակներ

Տեսակները GRIN կայքի* տվյալների.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
* 

== Արտաքին հղումներ ==
* USDA Plants database [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=TRAGO *Tragopogon'' L.]
* Jepson Manual treatment of the genus

Կատեգորիա:Աստղածաղկազգիներ
Կատեգորիա:Արմատապտուղներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Անտոնինոս Պիոս

**Անտոնինոս Պիոս** (Antoninus Pius, ), Հռոմի կայսր։ Լրիվ անունը՝ Տիտոս Ավրելիոս Ֆուլվիոս Բոյոնիոս Արիոս Անտոնինոս։ Պիոս՝ «Բարեպաշտ» է հորջորջվել իրեն որդեգրած Հադրիանոս կայսեր հիշատակի նկատմամբ հավատարմություն ցուցաբերելու համար։ Անտոնինոսն իր քաղաքական կարիերան սկսել է որպես սենատոր, 120 թ. ընտրվել է կոնսուլ և դարձել Հադրիանոսի վստահելի անձանցից մեկը։ Որդեգրվել է կայսրի կողմից 138 թ.։ Ընդ որում, ըստ որդեգրման պայմանի ինքը՝ Անտոնինոսը պարտավոր եղավ իր հերթին որդեգրել Մարկոս Ավրելիոսին և Մարկոս Անիոս Վերոսին, որոնք նրա մահից հետո ժառանգեցին հռոմեական գահը։ Անտոնինոսի կառավարման ժամանակաշրջանը համեմատաբար խաղաղ էր, սակավաթիվ ընդվզումները հռոմեական նահանգներում (Մավրիտանիա, Դակիա, Եգիպտոս և Գերմանիա) հաջողությամբ ճնշվեցին։ Բրիտանիայում Հադրիանոսի պատնեշից շուրջ 150 կմ հյուսիս կառուցվեց նոր պատնեշ, որը կոչվեց Անտոնինոսի անունով։ Անտոնինոսի կնոջ՝ Ֆաուստինայի մահից հետո (140 կամ 141 թ.) կայսրը ստեղծեց ալիմենտար հիմնադրամ՝ աղքատ ընտանիքներից պարմանուհիներին օժանդակություն ցուցաբերելու նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Մոգ

**Մոգ** (լատիներեն՝ *magus*; հունարեն՝ *μάγος* (*magos*); հին պարսկերեն՝  (*maguš*) (Modern Persian مغ (*mogh*)); Arabic مجوس)՝ իրանական կրոնի, նաև զրադաշտականության մեջ՝ քուրմ։ «Մոգ» բառը գործ է ածվում նաև «կախարդ», «աստղագետ», «երազահան» նշանակություններով։

Կատեգորիա:Մոգություն
Հեփթաղներ

մինի|Հեփթաղների պետությունը
**Հեփթաղներ** կամ **սպիտակ հոներ**, Պարսկաստանի հյուսիսարևելյան սահմաններին կից Բակտրիայում և նրանից հյուսիս ու արևելք բնակվող հոնական ցեղեր։ Հաճախակի արշավանքներ էին ձեռնարկում դեպի Սասանյան Պարսկաստան։ Նրանց մայրաքաղաքն էր Բահլ քաղաքը (ներկայումս Բալխ)։ Արշավանքներ են ձեռնարկել նաև դեպի Հնդկաստան։

Կատեգորիա:Ասիայի անհետացած ազգեր
Կատեգորիա:Իրանական ազգեր
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի պատմություն
Կատեգորիա:Տաջիկստանի պատմություն
Կատեգորիա:Թուրքմենստանի պատմություն
Կատեգորիա:Աֆղանստանի պատմություն
Կատեգորիա:Պակիստանի պատմություն
Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեությունն Ասիայում
Ճորա պահակ

մինի
**Ճորա պահակ** (Ճողա, Չողա, Կապան, Ճորա, Դուռն Աղվանից, Դուռն Հոնաց), նաև՝ **Կասպիական Դրունք** (), այժմյան Դարբանդ քաղաքի մոտ Կասպից ծովի ափամերձ տարածքում գտնվող նեղ միջանցքի պատմաշխարհագրական անվանումը, Մեծ Հայքի Կասպք կամ Փայտակարան նահանգը հարավից եզերող Կասպից լեռնաշղթայի գլխավոր լեռնանցքը (այժմ՝ Սալավաթ), որտեղով հին և միջին դարերում անցնում էր Ատրպատականից Անդրկովկաս ձգվող մայրուղիներից մեկը։ Այդ միջանցքով էին հնում հյուսիսային քոչվոր ցեղերը ներխուժում Վիրք, Մեծ Հայք, ապա՝ Հռոմեական կայսրություն ու Պարսկաստան։ Այդ պատճառով այդ վայրը խոշոր ռազմավարական կարևորություն ուներ թե՛ հռոմեացիների, թե՛ պարսիկների համար։

Հռոմեական կայսրությունը հոգ էր տանում և նույնիսկ խոշոր դրամական միջոցներ էր հատկացնում հայերին, այնուհետև՝ պարսիկներին Ճորա պահակը ամրացված վիճակում պահելու համար։ Ճորա պահակի վրա կառուցվել էր պարիսպ ու ամրոց, որի մնացորդները պահպանվել են առ այսօր։

451 թվականի հայոց ապստամբության ժամանակ Վարդան Մամիկոնյանը, ձգտելով առավելագույն ուժեղացնել ճնշումը պարսկական բանակի վրա, հասել էր Ճորա պահակ և բացել ամրությունները Հյուսիսային Կովկասի լեռնականների և հոների առջև։Վարդանին այդ գործում օգնում էին նաև  հոն զորքի զորավար Թոյգոլոսին՝իր զորքով և աղվանները

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Կովկաս
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստան
Հազկերտ Բ

300px|մինի|Հազկերտ II-ի դրամը
**Հազկերտ Բ** (ծ. թ. անհայտ մոտ 407-457), Պարսից արքա 439-ից։ Սասանյանների արքայատոհմից։ Քրիստոնեությունը դիտելով Մեծ Հայքի ու Բյուզանդիայի մերձեցման պատճառ և ձգտելով վերջ տալ հայերի ներքին անկախությանը՝ վարել է Մեծ Հայքի տնտեսական կեղեքման, նախարարների ուժերը ջլատելու և բռնի կրոնափոխության քաղաքականություն, որն առիթ է դարձել հայերի 450-451-ի ապստամբության (Վարդանանց պատերազմ)։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:457 մահեր
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի արքաներ
Ջիդդա

**Ջիդդա** ( *Ջիդդա*), քաղաք Սաուդյան Արաբիայի արևմտյան մասում, Կարմիր ծովի ափին։ Ունի 3,6 միլիոն բնակչություն (2009), և համարվում է երկրի երկրորդ խոշոր և Մեքքայի մարզի ամենախոշոր քաղաքը։ Քաղաքը ունի նավահանգիստ Կարմիր ծովի ափին, որտեղից էլ բեռնավորված նավերը գնում են դեպի Մեդինա և Մեքքա։ Ջիդդան համարվում է նաև Սաուդյան Արաբիայի առևտրային մայրաքաղաքը։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի քաղաքներ
Հելսինկիի եզրափակիչ ակտ

**Հելսինկիի եզրափակիչ ակտ**, 1975 թ. հուլիս-օգոստոս ամիսներին Ֆինլանդիայի մայրաքաղաք Հելսինկիում կայացած «Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության համաժողովի» եզրափակիչ ակտը։ Փաստաթուղթը ստորագրվել է 35 պետության ղեկավարների կողմից, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի, ԽՍՀՄ-ի և Եվրոպական (բացի Ալբանիայից և Անդորայից) պետությունների կողմից։ Այն նպատակ ուներ բարելավել արևմտյան և Վարշավյան պայմանագրի երկրների միջև հարաբերությունները։

Այն սահմանում էր ընդհանուր սկզբունքներ մարդու հիմնարար իրավունքների, պետությունների միջև համագործակցության, պետությունների ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության, ժողովրդների ինքնորոշման և այլնի վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Կոնվենցիաներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Միջազգային պայմանագրեր
Կատեգորիա:Սառը պատերազմ
Կատեգորիա:1975 միջազգային հարաբերություններում
Ջոն Բանյան

**Ջոն Բենիան** (, ), անգլիացի գրող, բապտիստական քարոզիչ։ Հայտնի է որպես «Ուտավորի առաջընթացն այս աշխարհից գալիք աշխարհ» քրիստոնեական այլաբանական վեպի (երկու մասից, , 1678-1688) հեղինակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Բանդունգ

մինի|աջից|290 px
մինի|աջից

**Բանդունգ**, քաղաք է Ինդոնեզիայում, Արևմտյան Ճավայի վարչական կենտրոնը։ Մոտ 1085 հզ․ բն․ (1968)։ Երկաթուղային ճանապարհների հանգույց է, տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոն։ Բանդունգում է երկրի խինինի ամենամեծ ֆաբրիկան։ Կան պահածոների, ռետինատեխնիկական, ավտոհավաքման և ռադիոտեխնիկական իրերի գործարաններ։ Ունի համալսարան (1957-ից), տեխնոլոգիական ինստ․։ 1955-ի ապրիլին Բանդունգում կայացավ Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների կոնֆերանս։ Բանդունգը հիմնադրվել է 1810-ին։

## Քույր քաղաքները
*  Բրաունշվեգ, Գերմանիա (1980)
*  Ֆորտ-Ուերտ, ԱՄՆ (1990)
*  Սուվոն, Հարավային Կորեա (2003)

## Տես նաև
* Բանդունգի կոնֆերանս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական հասցեն 
* Պաշտոնական տուրիստական կայք էջը
* Բանդունգի առօրյան

Կատեգորիա:1810 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի քաղաքներ
Նմուշահանում

Մաթեմատիկական վիճակագրության մեջ **նմուշահանումը** () վիճակագրական համախմբությունից (պոպուլյացիայից) ելքերի որևէ ենթաբազմություն կամ **վիճակագրական նմուշ** (կարճ՝ **նմուշ**) վերցնելն է՝ համախմբությունը բնութագրող որևէ մեծության գնահատման նպատակով։

## Տես նաև
* Մետրոպոլիս-Հաստինգսի ալգորիթմ

Կատեգորիա:Վիճակագրություն
Փիլիպոս Ա Աղբակեցի

**Փիլիպոս Ա Աղբակեցի** (), հայ հոգևորական, ամենայն հայոց կաթողիկոս (1633-1655 թթ)։ Հաջորդել է Մովսես Գ Տաթևացի կաթողիկոսին, վերջինիս կտակի համաձայն։ Նրա մասին բազում գովաբանական խոսքեր է գրում Առաքել Դավրիժեցի պատմագիրը։

## Կենսագրություն

Ծնվել է 1593 թ. Աղբակ գավառի Էրնկան գյուղում։ 1630 թ. ձեռնադրվել է եպիսկոպոս և մինչ կաթողիկոս դառնալը եղել է իր ուսուցչի՝ Մովսես Գ Տաթևացու գործակիցը։ Իր հայրապետության տարիներին շարունակել է Մովսես կաթողիկոսի լուսավորական, նորոգչական, շինարարական գործերը։ Մայր Աթոռի բոլոր փայտաշեն կառույցները, որոնք ավերված էին, նորոգում ու կառուցում է հիմնովին։ Քարով և աղյուսով կառուցում է Մայր տաճարի արևելյան խցերը, ամառային սեղանատունը, եկեղեցու առջևի սալահատակը, հարավային կողմի ձիթհանը։ Գրեթե ամբողջովին վերակառուցում է Սուրբ Հռիփսիմեի և Սուրբ Գայանեի տաճարները։

1637 թ. գնալով Սպահան քաղաքը, բերում է Լուսավորչի Սուրբ Աջը, որ Շահ Աբաս Մեծը տարել էր Սուրբ Աթոռի 12 քարերի հետ միասին։ 1651 թ. գնալով Երուսաղեմ, այնտեղ կանգնեցնում է Սուրբ Հակոբի Ավագ խորանը, ինչպես նաև գույնզգույն քարերով սալապատում եկեղեցու հատակը։ Գալով Պոլիս՝ ազատում է եկեղեցիներն իրենց պարտքերից, որոնք առաջացել էին պատրիարքների՝ միմյանց միջև ծագած հակառակություններից։

1653 թ. վերադառնալով Մայր Աթոռ սկսում է արևմտյան կողմի մեծ զանգակատան շինարարությունը՝ մինչ սյուների ներքին կամարները, իսկ մնացյալը շարունակում է նրան հաջորդող Հակոբ Դ Ջուղայեցի կաթողիկոսը։ Այս առումով արձանագրություն է փորագրված Մայր տաճարի արևմտյան դռան վերին հատվածում։

Փիլիպոս Ա Աղբակեցի կաթողիկոսի ազգաշնորհ գործերից է նաև Արագած լեռից Օշական գետը ջուր անցկացնելը, Սևանի ծովակից Զանգու գետի ջրի ավելացումը, որոնք իրականացնում է խոշոր դրամական ծախսեր ներդնելով։

Վախճանվել է 1655 թ. և ամփոփվել Սուրբ Հռիփսիմեի տաճարի հյուսիսային խորանում։

## Գրականություն
* Առաքել Դավրիժեցի, Գիրք պատմութեանց, Եր., 1990:
* Սիմէօն Կաթուղիկոս Երեւանցի, Ջամբռ, Գիրք, որ կոչի յիշատակարան արձանացուցիչ, հայելի եւ պարունակող բնաւից որպիսութեանց Սրբոյ Աթոռոյս, եւ իւրոց շրջակայից վանօրէիցն, Վաղարշապատ, 1873։

## Աղբյուրներ
* Սիմեոն կաթողիկոս Երևանցի, Ջամբռ, Եր., 2003։
* Առաքել Դավրիժեցի, Գիրք պատմութեանց, Եր., 1990։
* Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Եր., 2002։
* Վարազդատ Յարութիւնեան, Սուրբ Էջմիածնի շինարար գահակալները, Ս. Էջմիածին, 1996։

## Արտաքին հղումներ
* Փիլիպոս Ա Աղբակեցի կաթողիկոսի կողմից Պարսկահայոց տրված կոնդակը (1641 թ. հոկտեմբեր 28)։

Կատեգորիա:17-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Լուիզ Գլովեր

**Լուիզ Գլովեր** (, ), անգլիացի մոդել և լուսանկարիչ։

19 տարեկանում նա ներկայացրել էր Մեծ Բրիտանիան «Միսս Աշխարհ 2002» մրցույթում։

Գլովերը հայտնվեց «Playboy Vixens» ամսագրի շապիկին 2006-ի Հունվարին և դարձավ առաջին բրիտանացի մոդելը, ով «Playboy» ամսագրի կողմից ճանաչվել է «Տարվա մոդել»։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Անգլիացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մոդելներ
Գրիմսվոթն

**Գրիմսվոթն** (, grims - մռայլ, vötn - ջրեր), հրաբուխ է Իսլանդիայի հարավում։ Բարձրությունը 1725 մետր է, ակտիվության պարբերությունը 3-10 տարի է։ Վերջին ժայթքումը սկսել է 2011 թվականի մայիսի 21-ին։.

## Ժայթքումների պատմությունը
Քսաներորդ հարյուրամյակում Գրիմսվոթնը գործել է, ավելի քան քսան անգամ։ Հրաբխի վերջին ամենաակտիվ ժայթքումները եղել են 1996, 1998, 2004 и 2011 թվականներին։

## 2011 թվականի ժայթքումը
2011 թվականի մայիսի 21-ին սկսեց հերթական ժայթքումը, որի արդյունքում ծուխը բարձրացավ 20 կմ։ Մոխրի արտանետման պատճառով Իսլանդիայի և Մեծ Բրիտանական մի շարք ավիաընկերություններ ժամանակոր դադարեցրին չվերթերը։, հիմնականում դադարեցվեց թռիչքը Շոտլանդիայի վրայով։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իսլանդիայի լեռներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Որսորդները ձյան վրա

**Որսորդները ձյան վրա** (), ֆլամանդացի նկարիչ Պիտեր Բրեյգել Ավագի 1565 թվականի գեղանկարն է։ Նկարված է յուղաներկով փայտի վրա։ Նկարչի «Տասներկու ամիսներ» շարքից պահպանված վեց ստեղծագործություններից մեկն է։ Այժմ գտնվում է Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանում։

## Ստեղծագործության նկարագիրը
Նկարի վերևի աջ անկյունում պատկերված են ծառերի մերկ ճյուղեր, որի միջոցով ստեղծվել են բարդ նախշեր։ Այդ ճյուղերը կարծես սև սարդոստայն լինեն և շատ գեղեցիկ համադրված են երկնքի հետ։ Ձյունը, որն իջել է ճյուղերի վրա, նկարչին թույլ է տալիս նկարին հաղորդել հետաքրքիր փայլ, իսկ ճյուղերի վրա նստած ճնճղուկները ոչ միայն կենդանացնում են ձյունը, այլև ունեն կոմպոզիցիոն դեր։ Հետին պլանում՝ սառույցի վրա, երևում են մարդկանց փոքր ֆիգուրներ, որոնք զբաղված են գեղասահքով, մյուսները՝ խաղերով։ Պանդոկի ելքի վերևում կախված է մի թուղթ, որտեղ պատկերված է ծնկաչոք մի մարդ։ Հնարավոր է դա Սուրբ Հուբերտն է՝ որսորդների հովանավորը։ Այս դեպքում տվյալ դետալը հիշեցնում է նրա մասին, որ ամենօրյա գործերից բացի չպետք է մոռանալ քրիստոնեական պարտականությունների մասին։ Հեռվում` սարերի սառցե բարձունքներում, նկարիչը առաջարկում է դիտել լանջերը, որտեղ բարձրացել են որսորդները։ Տան մոտ վառված է մի կրակ, որի վրա խոզ են խորովում։ Մորթում են տնային խոզին ձմեռվա օրվա ֆոնի վրա. դա այդ ժամանակի գեղանկարչության ավանդական թեման է։ Բրեյգելը մեղմացնում է այդ դետալը` նկարելով քիչ արյունալի։ Նկարված է տաք կրակը թռչող, կարմրավուն և ոսկեգույն կայծերով։ Ամբողջ նկարի կոմպոզիցիոն կենտրոնը ծառերի արանքից երևացող որսորդներն են և նրանց շները։ Շները նույնիսկ այստեղ՝ անտառից դուրս, ագահաբար հոտոտում են։ Ներքևում պատկերված են ձյունածածկ տներ։

## Դետալներ
### Որսորդներ
Նիզակներով և շների օգնությամբ որսում էին ոչ միայն վայրի թռչուններ և մանր կենդանիներ, այլև վարազ, եղջերու և արջ, բայց նկարում օրվա որսը աղվես է։ Միջնադարում որսի սեզոնը հաճախ զուգորդվում էր դեկտեմբեր և հունվար ամիսների հետ։

### Խարույկ
Գյուղացիները խրույկ են վառել և խոզի միս են ապխտում։ Սրանով սովորաբար զբաղվում էին դեկտեմբերին։ Նոյեմբերին խոզերին լավ կերակրելուց հետո, դեկտեմբերին մորթում էին և ապխտում։

Պատկեր:Jäger im Schnee (Heimkehr).jpg|Որսորդները
Պատկեր:Jäger im Schnee (Wirtshaus).jpg|Խարույկ


## Արձագանքը մշակույթում
* Նկարը երևում է Անդրեյ Տարկովսկու «Սոլյարիս» կինոնկարում։
* Նույն ռեժիսորի «Հայելի» կինոնկարի մի հատվածի պատկերային հիմքն է կազմում։

## «Տասներկու ամիսներ» շարքը

Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 096.jpg|«Մռայլ օր», 1565, Արվեստի պատմության թանգարան, Վիենա
Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 100.jpg|«Բերքահավաք», 1565, Մետրոպոլիտեն թանգարան, Նյու Յորք
Պատկեր:Pieter Bruegel (I) - The Return of the Herd (1565).jpg|«Հոտի վերադարձը», 1565, Վիենայի արվեստի պատմության թանգարան, Վիենա
Պատկեր:Harvesting-brueghel.jpg|«Հունձք», 1565, Պրահայի ազգային պատկերասրահ, Պրահա


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1565 նկարներ
Կատեգորիա:Բելգիայի արվեստ
Կատեգորիա:Բնանկարներ
Կատեգորիա:Կենդանիներն արվեստում
Կատեգորիա:Որսորդություն
Կատեգորիա:Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարներ
Կատեգորիա:Վերածննդի կերպարվեստ
Կատեգորիա:Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանի նկարներ
Արագած (համակարգիչ)

մինի|աջից|200px|Առաջին սերնդի Արագած Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենան (ԷՀՄ)

**Արագածը** առաջին հայկական ընդհանրանպատակ համակարգիչը, և Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի առաջին նախագծերից է եղել։ Այն արտադրվել է 1958-1960 թվականներին և պատկանել առաջին սերնդի համակարգիչներին։ Նախագիծը տնօրինել է Բ. Խայկինը։

Համակարգիչը հիմնված էր էլեկտրոնային լամպերի, դիոդատրանսֆորմատորային փականների և երկաթամագնիսական հիմնական հիշող սարքերի վրա։ Որպես արտաքին հիշողություն օգտագործել է մագնիսական թմբուկ և երիզ, իսկ ներածման/արտածման համար թղթե երիզ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Գիտությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:Համակարգիչներ
Պերեպիս

**Պերեպիսը** Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի արտադրած առաջին սերնդի համակարգիչ էր, որ հիմնված էր էլեկտրոնային լամպերի վրա։ Այն արտադրվել է 1961 թվականին ԽՍՀՄ-ի մարդահամարի նպատակներին ծառայելու համար։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:ԵրՄՄԳՀԻ ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Համակարգիչներ
Կանազ

**«Կանազ»** Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի արտադրած առաջին սերնդի համակարգիչների անվանումը, որ հիմնված էր էլեկտրոնային լամպերի վրա։ Այն արտադրվել է 1960 թվականին յատուկ արդյունաբերական կիրառումների նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵրՄՄԳՀԻ ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Համակարգիչներ
Կույրերը

**Կույրերը** (), ֆլամանդացի նկարիչ Պիտեր Բրեյգել Ավագի 1568 թվականի գեղանկարն է։ Նկարված է յուղաներկով փայտի վրա։ Հայտնի է նաև «Կույրերի առակը» և «Կույրը առաջնորդում է կույրին» անուններով։

## Ստեղծագործության նկարագիրը
Բրեյգելի գլուխգործոցներից մեկը՝ Ավետարանի հայտնի առակի պատկերազարդումն է կույրերի մասին, որտեղ ասվում է. «Թողեք նրանց, նրանք կույրեր են։ Եթե կույրը կույրին առաջնորդի, երկուսն էլ փոսը կընկնեն»։ Նկարում պատկերված են վեց կույրեր՝ շարքով առաջ շարժվելիս։ Առաջինը ընկնում է փոսը, երկրորդը ընկնում է նրա վրա։ Հաջորդ երկուսը նույնպես ուր որ է ընկնելու են, իսկ հինգերորդը ու վեցերորդը, թեև նրանց նույն բախտն է վիճակված, առայժմ անտեղյակ առաջ են շարժվում։

Ուղևորներից մեկի համրիչը և մյուսի կրծքին կախված խաչը խորհրդանշում են կաթոլիկ եկեղեցին, որոնք նրանց ըստ նկարչի չեն ազատի կեղտոտ ջրանցքի մեջ ընկնելուց։ Կույրերը շարժվում են դեպի եկեղեցի։ Եկեղեցին իր մեջ պարունակում է փրկության ճանապարհը, սակայն կույրերը չեն տեսնում այդ ճանապարհը, գնում են դեպի կեղտոտ ջրանցքը։ Լայնեզր գլխարկը, գավազանը և քսակը ուխտագնացի պարտադիր ատրիբուդներ են։ Աջ կողմում պատկերված է ջնարը, այս պարագայում ջնարը բացի իր ուղղակի իմաստից, ակնհայտ լյութերականության նշանն է ժամանակակցի համար։

## Դրվագներ նկարից

Պատկեր:Der Blindensturz (Ausschnitt 2).jpg
Պատկեր:Der Blindensturz (Ausschnitt 1).jpg
Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 026.jpg


## Նկարի եկեղեցին
Եկեղեցու բնօրինակ է ծառայել Բրյուսելի մոտակա Դիլբեկ բնակավայրի գյուղական եկեղեցին։

Պատկեր:Sint-Anna-Pede.jpg|Դիլբեկի Սրբ. Աննա եկեղեցին
Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 029.jpg|Սրբ. Աննա եկեղեցին նկարված «Կույրեր»-ում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Rose-Marie und Rainer Hagen։ *Meisterwerke im Detail* Band 2, Taschen Verlag Köln 2003. ISBN 3-8228-1371-0 
* Sudhoff, Heinke։ ''Ikonographische Untersuchungen zur 'Blindenheilung' und zum 'Blindensturz'. Ein Beitrag zu Pieter Bruegels Neapler Gemälde von 1568. Bonn 1981. 

Կատեգորիա:1568 նկարներ
Կատեգորիա:Այլաբանություն
Կատեգորիա:Կապոդիմոնտե թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Կուրություն
Կատեգորիա:Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարներ
Կատեգորիա:Վերածննդի կերպարվեստ
Հրազդան (համակարգիչ)

մինի|աջից|200px|Երկրորդ սերնդի Հրազդան-3 Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենան (ԷՀՄ)

**Հրազդանը** Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի առաջին երկրորդ սերնդի, կիսահաղորդիչների հիման վրա, համակարգիչն է եղել, որն նախագծվել է 1958-1961 թվականներին։ ԵրՄԳԳՀԻ-ն առաջինն է եղել ԽՍՀՄ-ում երկրորդ սերնդի համակարգչի նախագծման մեջ։ Գլխավոր նախագծողն է եղել Ե. Բրուսիլովսկին։

Հրազդանից 20 նմուշ է պատրաստվել ԵրՄՄԳՀԻ-ի փորձարարական գործարանում։

## Տես նաև
* Հրազդան-3

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Հրազդան համակարգչի ձեռնարկ, 1965 թ․  (Հայկական համակարգիչներ )

Կատեգորիա:ԵրՄՄԳՀԻ ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Համակարգիչներ
Ալիքային ալգորիթմ

**Ալիքային ալգորիթմը** — ալգորիթմ է, որը թույլ է տալիս գրաֆում գտնել ամենակարճ ճանապարհը։ Հիմնված է լայնությամբ փնտրման ալգորիթմի վրա։ Կիրառվում է գրաֆում ամենակարճ ճանապարհը գտնելու համար։

## Ալգորիթմի իմաստը
Երկչափանի վանդակավոր քարտեզի վրա (մատրից), որը բաղկացած է անցանելի և անանցանելի վանդակներից, նշված են սկզբնակետի և վերջնակետի կոորդինատները։ Ալգորիթմի նպատակն է ցույց տալ ամենակարճ ճանապարհը սկզբնակետի վանդակից դեպի վերջնակետի վանդակը, իհարկե, եթե դա հնարավոր է։ Սկզբնակետից բոլոր ուղղություններով տարածվում է ալիքը, ընդ որում ալիքի յուրաքանչյուր անցած վանդակը նշվում է որպես «անցած»։ Ալիքը, իր հերթին, չի կարող անցնել այն վանդակների միջով, որոնք նշված են «անցած» կամ «անանցանելի»։ Ալիքը շարժվում է, մինչև որ չի հասնում վերջնակետի կետին կամ մինչև որ չմնա չանցած վանդակ։ Եթե ալիքը անցել է բոլոր հասանելի վանդակները, բայց այդպես էլ չի հասել վերջնակետի վանդակին, նշանակում է ճանապարհը սկզբնակետից դեպի վերջնակետը անցնել հնարավոր չէ։ Ալիքի միջոցով վերջնակետին հասնելուց հետո վերջնակետից տեղադրվում է ճանապարհ մինչև սկզբնակետը և պահպանվում է զանգվածում։

## Տարատեսակները
Մատրիցայում անցումը չորս ուղղություններով Լիի ալգորիթմն է։ Ավելի ճշգրիտ, բայց դանդաղ մեթոդ։

```
i+1
i+1  i  i+1
    i+1
```


Անցումը մատրիցայում ութ ուղղություններով ավելի արագ, բայց ոչ այնքան ճշգրիտ մեթոդ է։ Ճանապարհը անկյունագծով մոտավորպես 1.4 անգամ ավելի մեծ է, քան ուղղահայաց և հորիզոնական ուղղություններով։ Հենց այդ պատճառով էլ վանդակները, որոնք դասավորված են անկյունագծով, ունեն +3 գործակից, իսկ հորիզոնական և ուղղահայացը՝ +2 գործակից։

```
i+3 i+2 i+3
i+2  i  i+2
i+3 i+2 i+3
```


Գոյություն ունի նաև ալգորիթմ A* (A-աստղ) — ուղղված ալիքային ալգորիթմ։

## Գործնական կիրառությունը
Ալիքային ալգորիթմի ամենաբնութագրիչ հատկությունը նրա կիրառությունն է ստրատեգիական խաղերի մեջ՝ ամենակարճ ճանապարհը գտնելու համար։

## Արտաքին հղումներ
* Описание алгоритма

Կատեգորիա:Փնտրման ալգորիթմներ
Հակոբ Ե Շամախեցի

**Հակոբ Ե Շամախեցի** (XVII դարի վերջ, Շամախի - 21 մարտի, 1763, Վաղարշապատ), Հայոց կաթողիկոս 1759 թ.-ից, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ Հաջորդել է Ալեքսանդր Բ Բյուզանդացուն։

## Կենսագրություն
Ուսանել է Էջմիածնում, եղել Մայր Աթոռի միաբանության ազդեցիկ անդամներից, համարվել «գիտուն և շնորհաշատ» վարդապետ։ 1743 թ.-ից սկսել է կազմել Գավազանագիրք, որտեղ շարադրել է կաթողիկոսարանի անցուդարձերը։ Նորոգել է Երևանի տարածքի մեջ մտնող Ձորագյուղի անապատը, կարգավորել Էջմիածնի վանքապատկան կալվածագրերը։ Պարսկական խաների ու կովկասյան լեռնականների ասպատակություններին վերջ տալու և Արևելյան Հայաստանը պարսկական տիրապետությունից ազատագրելու նպատակով կապեր է պահպանել ժամանակի նշանավոր գործիչների՝ Հովսեփ Էմինի, Վրաստանի Թեյմուրազ II և Հերակլ II թագավորների և ուրիշների հետ։ 1760 թ.-ին կոնդակ է հղել Ռուսաց կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնային՝ խնդրելով ընդառաջել Պետերբուրգ մեկնած Թեյմուրազ II-ին՝ հայ և վրացի ժողովուրդներին պարսկական լծից ազատագրելու խնդրում։

Կաթողիկոսական գահին Հակոբ Ե Շամախեցուն հաջորդում է Սիմեոն Ա Երևանցին։

Հակոբ Ե Շամախեցին թաղված է էջմիածնի Ս. Գայանե եկեղեցու բակում։

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Ջերարդ Բաթլեր

**Ջերարդ Ջեյմս Բաթլեր** (, ), շոտլանդացի դերասան, որը հայտնի է «Օպերայի ուրվականը», «300 սպարտացիները», «Ռոքնռոլլա» ֆիլմերից։

## Կենսագրություն
Ջերարդ Բաթլերը ծնվել է Գլազգոյում, Շոտլանդիա, կաթոլիկ ընտանիքում։ Բաթլերն ունի շոտլանդական և իռլանդական արմատներ։ 
Երբ Ջերարդն ընդամենը 6 ամսական էր, ծնողների հետ տեղափոխվում է Մոնրեալ, Կանադա։ Սակայն 1971 թվականին Ջերարդի մայրն ամուսնալուծվում է և երեխաների հետ վերադառնում է իր հայրենի քաղաք՝ Պրեսլի, որտեղ էլ անցել է Ջերարդի մանկությունը։ Փոքր հասակից հետաքրքրվել է թատրոնով և կինոյով։ Ավարտել է Գլազգոյի համալսարանի իրավագիտության բաժինը։ Դերասանական կարիերան սկսել է իրավաբանական ընկերությունից հեռացվելուց հետո միայն, 28 տարեկան հասակում։ Ջերարդի առաջին դերը կինոյում «Տիկին Բրաուն» ֆիլմում էր։

Առաջին մեծ դերը «Դրակուլա 2000» ֆիլմում էր։ Այնուհետ նկարահանվում է «Աթթիլա» հեռուստաֆիլմում, «Հրե իշխանություն», «Ժամանակի թակարդում», «Լառա Քրոֆտ. Կյանքի օրորոց» ֆիլմերում։

Նրա հաջորդ ֆիլմը՝ «Օպերայի ուրվականը», Բաթլերին մեծ ճանաչում բերեց։ Ֆիլմը, որում բոլոր երգերը Բաթլերն անձամբ էր կատարում, մեծ հաջողություն ունեցավ ամբողջ աշխարհում։ Այնուհետ Բաթլերը նկարահանվում է «Սիրելի Ֆրենկի», «Նրանց կյանքի խաղը», «Բեովուլֆ և Գրենդել» ֆիլմերում։

Լեոնիդաս արքայի դերը «300 սպարտացիները» ֆիլմում, որը հիմնված է Ֆրենկ Միլլերի «300» կոմիքսի հիման վրա, Բաթլերին համաշխարհային հռչակ բերեց։

Այնուհետ նա կինոէկրաններին երևաց «Փրկագին» ֆիլմում Փիրս Բրոսնանի հետ միասին և «Հ.Գ. Ես սիրում եմ քեզ» ռոմանտիկ կատակերգությունում։

2008 թվականին նկարահանվում է «Նիմ կղզին» և Գայ Ռիչիի «Ռոքնռոլլա» ֆիլմերում, 2009 թվականին՝ «Գեյմեր», «Մերկ ճշմարտություն» և «Օրինապաշտ քաղաքացին» ֆիլմերում։ 2010 թվականին էկրաններ դուրս եկան «Գլուխների որսորդը» ֆիլմը և Բաթլերի ձայնով «Ինչպես վարժեցնել քո վիշապին» մուլտֆիլմը։

2011 թվականին էկրաններ բարձրացան Ջերարդ Բաթլերի մասնակցությամբ «Կորիլիանուս» ֆիլմը, որը Շեքսպիրի համանուն ստեղծագործության ժամանակակից էկրանավորումն է, Movie 43 կատակերգությունը և «Հրաձիգով քահանան» ֆիլմերը։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Պրոդյուսեր

## Հետաքրքիր փաստեր
* «Տիկին Բրաուն» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ փրկել է գետում խեղդվող երեխայի, որի համար էլ ստացել է Խիզախության շքանշան։ 
* Երիտասարդ տարիքում երգել է Spеed ռոք խմբում։ 
* Նախընտրում է, որ իրեն Ջերրի անվանեն, քանի որ չի սիրում, թե ինչպես են ամերիկացիները արտասանում Ջերարդ անունը։
* Երկրպագում է շոտլանդական «Սելթիկ» ֆուտբոլային ակումբին։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:1969 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի դերասաններ
Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոպրոդյուսերներ
Բաբելոնի աշտարակը (նկար)

**Բաբելոնի աշտարակը**, ֆլամանդացի նկարիչ Պիտեր Բրեյգել Ավագի 1563 թվականի նկար։ Հայտնի են նրա վրձնին պատկանող առնվազն երկու նկար այս սյուժեով։

## Ստեղծագործության նկարագիրը
Նկարի հիմքում Հին կտակարանից Մովսեսի առաջին գրքի Բաբելոնյան աշտարակաշինության պատմությունն է, որը մարդիկ որոշել էին կառուցել երկինք հասնելու համար։ Հակադրվելով մարդկային հպարտությանը` Աստված խառնեց նրանց լեզուները այնպես, որ նրանք, այլևս իրար չհասկանալով, ցրվեցին ողջ աշխարհով մեկ, և աշտարակի շինարարությունը մնաց անավարտ։ Այս պատմության իմաստն այն է, որ երկրային ամեն ցանկություն սին է և անիմաստ է մահկանացուների՝ Աստծո հետ համեմատվելու ցանկությունը։

## Բաբելոնի աշտարակը (Վիեննա)
[մինի|Հռոմի [Կոլիզեյ|369x369փքս]]
Բրեյգելի «Բաբելոնի աշտարակը» պատկերում է ավետարանում նկարագրված խոշոր շինարարությունը` բազմաթիվ մարդկանցով և շինարարական սարքավորումներով։ Հայտնի է, որ Բրեյգելը 1553 թվականին այցելել է Հռոմ։ «Բաբելոնյան աշտարակում» հեշտությամբ ճանաչվում են Կոլիզեյի ուրվագծերը` տիպիկ հռոմեական ճարտարապետությանն առանձնահատուկ դուրս ցցված սյուներով, հորիզոնական հարթակներով և կրկնակի կամարներով։ Աշտարակի յոթ հարկերը արդեն կառուցված են, և ութերորդն է բարձրացվում։ Աշտարակը շրջապատված է շինարարական հեծաններով, աստիճաններով և ամբարձիչներով։ Աշտարակի ստորոտում նավահանգստով քաղաք է։ Տարածքը հիշեցնում է Նիդեռլանդները։

Բազմաթիվ մարդիկ շատ փոքր են և մրջյուններ են հիշեցնում։ Չափերով առանձնանում են Բաբելոնի առասպելական գրավող Նեմրութը և նրա շքախումբը։

Ըստ Բրեյգելի` շինությունը քանդվելու է ոչ թե լեզվային անջրպետի պատճառով, այլ շինարարական թերությունների։ Առաջին հայացքից շինությունը բավականին ամուր է, բայց ուշադիր զննման արդյունքում պարզվում է, որ ամեն ինչ սարքված է շատ անորակ, ցածր հարկերը չեն վերջացված և արդեն քանդվում են։ Աշտարակը թեքված է քաղաքի կողմը։

## Բաբելոնի աշտարակը (Ռոտերդամ)

Ենթադրվում է, որ նույն 1563 թվականին է նկարվել Ռոտերդամի Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարանում գտնվող, այսպես կոչված՝ «Փոքր Բաբելոնի աշտարակը»։ Այս նկարում շինարարությունը կանգնեցված է, մարդիկ ընդհանրապես չեն երևում։ Երփնագիրը մուգ տոներով է և բավականին մռայլ է դիտվում։

## Երրորդ տարբերակը
Նկարի երրորդ, ավելի փոքր տարբերակը գտնվում է Դրեզդենի պատկերասրահում։ Ամենայն հավանականությամբ Բրեյգելը նկարել է էլի տարբերակներ, որոնք մինչ մեր օրերը չեն հասել։ Օրինակ՝ անտվերպենյան վաճառական Նիկլաէս Յոնգհեպիգի երաշխավորագրերից մեկում հիշատակվում է ևս մեկ «Բաբելոնի աշտարակի» տարբերակ, որը թվագրված է եղել 1565 թվականով։

## Դրվագներ նկարից

Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 077.jpg|
Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 083.jpg|
Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 084.jpg|
Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 085.jpg|
Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 110.jpg|


## Արտաքին հղումներ
* Պիտեր Բրեյգել Ավագ, Բաբելոնի աշտարակը 
* Malam, John. *Pieter Bruegel*. Carolrhoda Books, 1999. ISBN 1-5750-5366-7 

Կատեգորիա:Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարներ
Կատեգորիա:1563 նկարներ
Կատեգորիա:Հին Միջագետք
Կատեգորիա:Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Կատեգորիա:Հին Կտակարանի թեմայով նկարներ
Կատեգորիա:Վերածննդի կերպարվեստ
Գրիգոր Ե Քարավեժ

**Գրիգոր Ե Քարավեժ** (1193-1194), Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1193 թվականից։ Հաջորդել է Գրիգոր Դ Տղային։ Ծնվել է շուրջ 1172 թվականին։ Ծննդյան վայրն անհայտ է։ Մահացել է 1194 թվականին Կիլիկիայի Կոպիտառ ամրոցում և ամփոփվել Դրազարկի վանքում։

Ներսես Շնորհալու եղբայր Վասիլ Պահլավունու թոռը՝ դստեր գծով։ Մկրտության ավազանի անունը՝ Վահրամ։ Իր մորեղբայր Գրիգոր Դ Տղայի ձեռով օծվել է եպիսկոպոս։ Կաթողիկոսական աթոռին ընտրվել է հայոց մեծ իշխան Լևոն II-ի առաջարկությամբ և Հայաստանի բարձրաստիճան հոգևորականների հավանությամբ։ Լևոն II թագավորը ցանկանում էր ունենալ իրեն հնազանդ հայրապետ, սակայն երիտասարդ և բնավորությամբ ըմբոստ կաթողիկոսը, հակառակ թագավորի ակնկալիքների, շարունակել է վարել ինքնիշխան քաղաքականություն՝ հարուցելով շատերի դժկամությունը։

Շուտով Լևոն II Մեծագործը Սսի արքեպիսկոպոս Հովհաննեսի (հետագայում՝ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Զ Սսեցի) խորհրդակցությամբ կաթողիկոսի աթոռանիստ Հռոմկլայում ձերբակալել է Գրիգոր Ե Քարավեժին, տարել Սիս, ապա բանտարկել Կոպիտառի բերդում։ Այդ արարքը հարուցել է մասնավորապես Հայաստանի հոգևորականների դժգոհությունը։ Իշխանությունը խոստացել է կաթողիկոսի մեղավորության հարցը քննել բարձրագույն դատական ատյանում, բայց բանտարկված կաթողիկոսին շուտով հայտնաբերել են բերդապարսպի ստորոտին՝ ժայռերի մեջ, ջախջախված, մեջքին կտավե պարան։ Պաշտոնապես հայտարարվել է, որ հայրապետը քարավեժ է եղել փախուստ կատարելու պահին։ Պատմիչների վկայությամբ, Գրիգոր Ե Քարավեժի հուղարկավորությունը կատարվել է ցուցադրական հանդիսավորությամբ։ Նրա աճյունը ամփոփվել է Դրազարկի վանքում՝ Գրիգոր Դ Տղայի շիրիմի կողքին։ Կաթողիկոսական գահին Գրիգոր Ե Քարավեժին հաջորդել է Գրիգոր Զ Ապիրատը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:12-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կոնստանդին Ա Բարձրաբերդցի

մինի
**Կոստանդին Ա Բարձրաբերդցի** (Բարձրբերդցի, Մավռիանցի, Վահրամի) (), Ամենայն Հայոց կաթողիկոս (1221-1267)։ Հաջորդել է Հովհաննես Զ Սսեցի կաթողիկոսին։

Սկզբնական կրթությունն ստացել է Տարսոնի մոտակայքի Մլիճ վանքում, որը նշանավոր գրչավայր էր, ապա նաև Հռոմկլայի կաթողիկոսարանում։ Եղել է Մլիճի, հավանաբար, նաև Բարձարբերդի եպիսկոպոս։ Կաթողիկոս է առաջադրվել Կոստանդին պայլի կողմից։ 1252-ին հունվարի 22-ին հայրապետը գլխավորել է Զապել թագուհու հուղարկավորության թափորը։ Նրա օրոք՝ 1220-ականներին, ավարտվել է Սսի թագավորական Սուրբ Սոֆիա եկեղեցու կառուցումը։ 1247-ին բանագնաց Թեոդոս վարդապետին հայրապետն ուղարկել է մոնղոլ զորապետի մոտ և նրա համաձայնությունը ձեռք բերելով՝ վերակառուցել Արտազի Սուրբ Թադեի վանքը և հիմնել միաբանություն։

Վարել է երկրի ամրապնդման ու հզորացման, Հայոց եկեղեցու միաբանության, ինքնուրույնության և անկախության քաղաքականություն։ Օգնել է Կոստանդին պայլին՝ Կիլիկիայից վտարելու բոլոր լատինադավաններին։ Զբաղվել է հոգեոր մշակութային գործունեությամբ, բացել է նոր դպրոցներ, հիմնել միաբանություններ, զարկ տվել գրչության կենտրոններին են։ Մասնակցել է 1242 թվականի հայ-մոնղոլական բանակցություններին։ 1243 թվականին Վարդան Արևելցու հետ Սսում հրավիրել է Կիլիկիայի աշխարհիկ ու հոգևոր ներկայացուցիչների ժողով, որի ընդունած կանոններն ու սահմանումներն ընդարձակ շրջաբերականով հղել է (1246 թվականին) Հայոց արևելքի նշանավոր վարդապետներին՝ հաստատելու։ Այնուհետև, իր պատվիրակ բանագնաց Թեոդոս Վարդապետի միջոցով ստանալով մոնղոլ զորավար Անագուրակնոյնի (Անգուն) համաձայնությունը՝ նպաստավորել ու վերաշինել է տվել Արտազի Սբ. Թադեոսի վանքը, հիմնել միաբանություն և այն դարձրել (1247 թվականին) թեմական կենտրոն։ Հակոբ վարդապետ Կլայեցու միջոցով 1254 թվականին քաղաքական բանակցություններ է վարել հունական կայսր Հովհաննես Վադակեսի ու Մանվել պատրիարքի հետ և առժամյա հանդարտություն հաստատել Կիլիկիայի ու Բյուզանդիայի միջև։ 1259 թվականին Հեթումի հետ մեկնել է Եդեսիա, հանդիպել Հուլավու խանի հետ և նպաստել հայ-մոնղոլական դաշինքի ամրապնդմանը։ 1264 թվականի սկզբին Կոստանդին Ա Բարձրբերդձին և Հեթումը մերժել են Հռոմի պապի նվիրակի հարուցած դավանաբանական վիճաբանությունների խնդիրները։ Նույնպիսի խնդիրներ է հարուցել նաև Կղեմես IV պապը 1265-1266 թվականներին

Կոնստանդին Ա Բարձրաբերդցին միշտ հավատարիմ է մնացել հայոց մշակութային արժեքներին. Թորոս Ռոսլինին, Հովհաննես Գրչին և ուրիշներին ընդօրինակել է տվել բազմաթիվ ձեռագրեր։ Հովանավորել է գրիչներին, ծաղկողներին, հիմնել է Անբերդի եպիսկոպոսական թեմը Հովհաննավանք կենտրոնով և նվիրատվություններ կատարել Հովհաննավանքին (1243), Խորանաշատի վանքին (1246), Արցախի Տիրամայր վանքին (1246) և այլն։ Կաթողիկոսական գահին Կոնստանդին Ա Բարձրբերդցուն հաջորդել է Հակոբ Ա Կլայեցին։

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:13-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կույտային դասակարգում

**Կույտային դասակարգումը** առաջարկվել է Ջ. Ուիլիամսի կողմից 1964 թվականին։ Կույտային դասակարգումը () դասակարգման ալգորիթմ է, որն աշխատում է վատ, միջին և լավ դեպքերում (այսինքն երաշխավորված է) Θ(n log n) օպերացիաների համար n հատ էլեմենտ տեսակավորելիս։ Ծառայող հիշողության օգտագործվող քանակը կախված չէ զանգվածի չափերից (այսինքն՝ O(1))։

Կարող է դիտվել որպես պղպջակային դասակարգման կատարելագործում, որում տարրը լողում է (min-heap), սուզվում (max-heap) բազմազան ուղիներով։

## Ալգորիթմ
Կույտային դասակարգումը օգտագործում է դասակարգող ծառը։ Դա այն բինար ծառն է, որը կատարում է հետևյալ պայմանները.
# Ամեն ճյուղ ունի կամ d, կամ (d − 1) երկարություն, որտեղ d՝ ծառի առավելագույն երկարությունն է։
# Ցանկացած գագաթի արժեք մեծ է իր հաջորդից։
Դասակարգվող ծառի համար հարմար տվյալների կառուցվածքը այնպիսի Array զանգված է, որտեղ Array[1] արմատային տարր է, իսկ Array[i]-ի հաջորդողները Array[2i] և Array[2i+1]-ն են։
Դասակարգման ալգորիթմը բաղկացած է 2 հիմնական քայլերից։

1. Դասավորում ենք զանգվածի տարրերը դասակարգվող ծառի տեսքով։

Array[i]\geq Array[2i]

Array[i]\geq Array[2i+1]

երբ 1\leq i.

Այդ քայլը պահանջում է O(n) օպերացիաներ։

2. Արմատից պետք է ջնջել տարրերը մեկը մյուսի հետևից և վերակառուցել ծառը։ Այսինքն առաջին քայլում տեղափոխում ենք Array[1] ի Array[n]՝ ձևավորելով Array[1], Array[2], …, Array[n-1] դասակարգվող ծառը. Որից հետո վերադասավորում ենք Array[1] и Array[n-1], ձևավորում Array[1], Array[2], …, Array[n-2] դասակարգվող ծառում։.Պրոցեսը շարունակվում է այնքան ժամանակ մինչև դասակարգվող ծառում չի մնա ոչ մի տարր։ Այդ դեպքում Array[1], Array[2], …, Array[n] կարգավորող հաջորդականություն է։.
Այս քայլը պահանջում է O(nlogn) օպերացիաներ։

## Առավելությունները և թերությունները
Առավելություն.
* ունի ապացուցված գնահատական վատ դեպքի համար O(n \log n).
* պահանջում է ընդամենը *O*(1) լրացուցիչ հիշողություն (եթե ծառը կազմակերպենք այնպես, ինչպես վերևում է ցույց տրված)։

Թերություններ.
* դժվար է իրականացվում, 
* անկայուն է ՝կայունության ապահովման համար պետք է ընդլայնել բանալին, 
* գրեթե տեսակավորված զանգվածում աշխատում է այնքան ժամանակ, որքան քաոսային տվյալների վրա, 
* ընտրությունը ստիպված պետք է անել քաոսային ձևով զանգվածի ամբողջ երկարությամբ, այդ իսկ պատճառով ալգորիթմը վատ է զուգորդվում քեշավորված և ներմղված հիշողության հետ։

*O*(*n*) հիշողության ծախսումը միաձուլման դասակարգման միջոցով ավելի արագ է (O(n\cdot\log n))փոքր հաստատունով և հակված չէ անհաջող տվյալների պատճառով դեգրադացման։

Ալգորիթմի դժվարության պատճառով շահումը լինում է միայն մեծատառ *n*-ով։ Ոչ մեծատառ *n*-ի համար ավելի արագ է Շելլայի տեսակավորումը։]].

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Пирамидальная сортировка  — подробное описание с иллюстрациями и примером реализации на C++. Приведён вывод оценок скорости работы алгоритма и измерение времени работы на реальной вычислительной системе.
* Сортировка с помощью кучи (пирамидальная сортировка)  — доходчивое описание с иллюстрациями и примером реализации на Pascal.

Կատեգորիա:Դասակարգման ալգորիթմներ
Մոլդովան Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

Մոլդովան Մանկական Եվրատեսիլ Երգի Մրցույթին առաջին անգամ մասնակցել է 2010-ին։ Երկիրը ներկայացրել է Շտեֆան Ռոշկովանը իր Ալի Բաբա երգով, որը զբաղեցրել է 8-երրորդ հորիզոնականը՝ հավաքելով 54 միավոր։ Մոլդովայում Մանկական Եվրատեսիլը ցուցադրում է TRM հեռուստաալիքը։

## Մասնակցումներ

Կատեգորիա:Երկրներ Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում