Ենթակլինիկական վարակ

thumb|Տիֆոտ Մերին (), որը պատկերված է 1909 թվականի դեղին մամուլի այս լուսանկարում, ''Salmonella enterica'' սերոտիպի ենթակլինիկական (անախտանիշ) վարակի ամենահայտնի դեպքն էր։

**Ենթակլինիկական վարակ** (), նաև **նախաինֆեկցիա** կամ **աննկատ վարակ,** նվազ կլինիկական ախտանշաններով կամ անախտանիշ ընթացող վարակ։ 

Ենթակլինիկական վարակները կարող են առաջանալ և՛ մարդկանց, և՛ կենդանիների շրջանում։ Կախված հարուցչից, որը կարող է լինել վիրուս կամ աղիքային մակաբույծ, վարակակիրը ունակ է փոխանցելու հարուցիչը առանց որևէ ախտանիշներ ունենալու, որը կոչվում է անախտանիշ վարակակիր։ Շատ հարուցիչներ, այդ թվում՝ ՄԻԱՎ-ը, որովայնային տիֆը և կորոնավիրուսները, ինչպիսին է COVID-19-ը, տարածվում են իրենց տերերի պոպուլյացիաներում ենթակլինիկական վարակի տեսքով։

Ոչ բոլոր ասիմպտոմատիկ (անախտանիշ) ենթակլինիկական վարակների ունեցողներն են դառնում ասիմպտոմատիկ կրողներ: Օրինակ, տուբերկուլոզի միկոբակտերիայի տերերը ակտիվ տուբերկուլյոզ են ունենում դեպքերի մոտավորապես 1/10-ում։ Վարակվածների մեծ մասն ունի լատենտ տուբերկուլոզ։ Այն տուբերկուլոզի ոչ վարակիչ տեսակ է, որը ախտանիշներ չի առաջացնում բավարար իմուն պատասխան ունեցող անհատների շրջանում։

Քանի որ ենթակլինիկական վարակները հաճախ ընթանում են առանց ակնհայտ կլինիկական նշանների, որոշ դեպքերում դրանց առկայությունը որոշվում է միայն մանրէաբանական կուլտուրայի կամ ԴՆԹ-ի ուսումնասիրման միջոցով, ինչպիսիք են պոլիմերազային շղթայական ռեակցիայի (ՊՇՌ) թեստերը։

## Փոխանցում
### Մարդկանց շրջանում
Շատ հարուցիչներ փոխանցվում են տերերի պոպուլյացիաների միջոցով, ներառյալ սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակները, որոնցից է սիֆիլիսը։ Այլ դեպքերում, վարակի գաղտնի շրջանից հետո տերերի շրջանում կարող են ավելի շատ ախտանիշներ զարգանալ: Քանի որ դեպքերը հաճախ կլինիկական ուշադրության չեն արժանանում, համաճարակաբանությունը հաճախ չի կարողանում չափել վարակի իրական տարածվածությունը պոպուլյացիայի մեջ: Սա խոչընդոտում է դրա փոխանցելիության ճշգրիտ մոդելավորմանը։

### Կենդանիների շրջանում
Որոշ կենդանական հարուցիչներ փոխանցվում են նաև ենթակլինիկական վարակների միջոցով: Թռչնագրիպի A(H5) և A(H7) շտամները բաժանվում են երկու կատեգորիայի՝ ցածր ախտածնության թռչնագրիպի (LPAI) վիրուսներ և բարձր ախտածնության թռչնագրիպի (HPAI) վիրուսներ:  Մինչ բարձր ախտածնության թռչնագրիպի վիրուսները շատ բարձր մահացության մակարդակ ունեն հավերի համար,  ցածր ախտածնության թռչնագրիպի վիրուսները շատ թույլ են և դրսևոևվում են քիչ կլինիկական, եթե ոչ անախտանիշ ընթացքով։ Հոտի մեջ բռնկումները կարող են չհայտնաբերվել առանց շարունակական թեստավորման։

Վայրի բադերը և այլ ջրլող թռչունները թռչնագրիպի, մասնավորապես՝  բարձր ախտածնության թռչնագրիպի վիրուսների ասիմպտոմատիկ կրողներ են և կարող են վարակիչ լինել առանց հիվանդության նշաններ դրսևորելու։ Ջրլող թռչունների շրջանում  բարձր ախտածնության թռչնագրիպի վիրուսի ենթակլինիկական տարածվածությունը նպաստել է 2020 թվականի սկզբին սկսված բարձր մահացու H5N8 վիրուսի միջազգային բռնկմանը։

## Ենթակլինիկական վարակի առաջացմանը նպաստող հայտնի հարուցիչներ

* *Baylisascaris procyonis*
* *Bordetella pertussis* (
* *Chlamydia pneumoniae*
* *Chlamydia trachomatis*
* *Clostridioides difficile (bacteria)|Clostridioides difficile*
* *Cyclospora cayetanensis*
* Dengue virus
* *Dientamoeba fragilis*
* *Entamoeba histolytica*
* Enterotoxigenic Escherichia coli
* Epstein–Barr virus
* Group A streptococcal infection
* *Helicobacter pylori*
* *Herpes simplex* (oral herpes, genital herpes, etc.)
* HIV-1 (HIV/AIDS)
* *Influenza* (strains)
* *Legionella pneumophila* (Legionnaires' disease)
* Measles viruses
* *Mycobacterium leprae* (leprosy)
* *Mycobacterium tuberculosis* (tuberculosis)
* *Neisseria gonorrhoeae* (gonorrhoea)
* *Neisseria meningitidis* (Meningitis)
* Nontyphoidal Salmonella
* Noroviruses
* Poliovirus (Poliomyelitis)
* Plasmodium (Malaria)
* Rabies lyssavirus (Rabies)
* Rhinovirus es (Common cold)
* *Salmonella typhi| Salmonella enterica serovar Typhi* (Typhoid fever)
* *SARS-CoV-2* (COVID-19) and other coronaviruses
* *Staphylococcus aureus*
* *Streptococcus pneumoniae* (Bacterial pneumonia)
* *Treponema pallidum* (syphilis)

## Տես նաև
* Վարակիչ հիվանդություններ
* Անախտանիշ վարակակիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* 

Կատեգորիա:Ախտանիշներ
Կատեգորիա:Համաճարակաբանություն
Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Կատեգորիա:Մանրէաբանություն
Կատեգորիա:Մարդկանց հիվանդություններ և խանգարումներ
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Կատեգորիա:Տերմինաբանություն