Հայկ Միրզայանց

**Հայկ Միրզայանց** ( , ), իրանահայ միջատաբան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Իրանի Ղազվին քաղաքում, հայկական ընտանիքում։ Նախնական և միջնակարգ կրթությունն ստացել է Ղազվինում և Թեհրանում, իսկ 1945 թվականին ավարտել է Թեհրանի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը, որից հետո աշխատելու է հրավիրվել Իրանի գյուղատնտեսության նախարարությունում։

Մի քանի ասպիրանտների հետ միասին և ռուս միջատաբաններ, կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Ալեքսանդրովի, Չովաչինի և Կիրիոխինի օգնությամբ Միրզայանը հիմնել է միջատաբանության և բույսերի պաթոլոգիայի գիտահետազոտական բաժանմունք, որը հետագայում (1962թ.) դարձել է բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների ուսումնասիրության գիտահետազոտական ինստիտուտ։ Չնայած այն ժամանակվա լոգիստիկ և բյուջետային սահմանափակումներին՝ Միրզայանին հաջողվել է մի քանի գիտարշավ կազմակերպել Իրանի տարածքում։ 1945 թվականին միջատների նրա հավաքածուն դարձել է իր տեսակի մեջ ամենամեծը Իրանում և հետագայում պատվավոր տեղ գրավել Հայկ Միրզայանցի անվան միջատաբանական թանգարանում։

Միրզայանցի մի քանի լեզուների (այդ թվում՝ ռուսերեն, ֆրանսերեն և անգլերեն) իմացությունը, հաղորդակցման հմտությունները և հաստատակամությունը հանգեցրել են աշխարհի տարբեր երկրների բազմաթիվ միջատաբանների և միջատաբանական հաստատությունների հետ գիտական ակտիվ համագործակցության և գիտական արդյունքների փոխանակման, ինչը մեծապես նպաստել է միջատների հավաքածուի ընդլայնմանն ու միջատաբանական հարուստ գրադարանի ստեղծմանը։ Միրզայանցը միաժամանակ եղել է Իրանի միջատաբանական ընկերության (ESI) հիմնադիր անդամներից մեկը և հետագայում էլ մշտապես ակտիվորեն մասնակցել է այդ ընկերության գործունեությանը՝ երկար տարիներ գործելով որպես տնօրենների խորհրդի անդամ և *Journal of Entomological Society of Iran* (JESI) ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

Միրզայանցը մասնագիտացել էր Պալեարկտիկական տարածաշրջանի օրթոպտերաների (ուղղաթևերի) տաքսոնոմիայի մեջ, սակայն մեծ հետաքրքրություն է դրսևորել նաև մի քանի այլ խմբերի, այդ թվում՝ Hemiptera-ի ( Auchenorrhyncha ) նկատմամբ։ 1979 թվականին նա թոշակի է անցել, բայց մինչև իր կյանքի վերջը շարունակել է աշխատել միջատների տաքսոնոմիայի հետազոտական բաժանմունքում իրեն հատկացված աշխատասենյակում։ Ավելի քան 53 տարվա աշխատանքի ընթացքում նա պատրաստել է բազմաթիվ երիտասարդ միջատաբանների, հրատարակել է բազմաթիվ գրքեր և աշխատություններ, նկարագրել Իրանում տարածված միջատների մի քանի նոր սեռեր և տեսակներ։ Նրա պատվին անվանվել են բույսերի և միջատների մի քանի տեսակներ։

## Հիմնական հրապարակումներ
* 1998. Insects of Iran. The list of Orthoptera in the insect collection of Plant Pests & Diseases Research Institute. Orthoptera (10): Pamphagidae (8) and Pyrgomorphidae (10). 40 pp. Plant Pests & Diseases Research Institute, Tehran / 1998 թ. Իրանի միջատներ. Օրթոպտերաների ցանկը բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտի միջատների հավաքածուում։ Օրթոպտերա (10)՝ Pamphagidae (8) և Pyrgomorphidae (10): 40 pp. Բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտ, Թեհրան։
* 1995. Insects of Iran. The list of Homoptera: Auchenorrhyncha in the insect collection of Plant Pests & Diseases Research Institute. 59 pp. Plant Pests & Diseases Research Institute, Tehran. / 1995 թ. Իրանի միջատներ. Homoptera: Auchenorrhyncha-ի ցանկը բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտի միջատների հավաքածուում։ 59 pp. Բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտ, Թեհրան։
* 1991. Three n. genera & four n. species of Orthoptera from Iran. - Journal of Entomological Society of Iran, Supplement 6: 1-26. / 1991 թ. Երեք n. սեռ & չորս n. Orthoptera-ի տեսակը Իրանից։ - *Journal of Entomological Society of Iran*, հավելված 6։ 1-26։
* 1990. A harmful bush-cricket from Gorgan area Decorana capitata (Uv.) (Tettigoniidae: Decticinae). - Journal of Entomological Society of Iran, 10(1-2): 37-42. / 1990 թ. Վնասակար թուփ-ծղրիդ Գորգանի շրջանից *Decorana capitata* (Uv.) (Tettigoniidae: Decticinae): - *Journal of Entomological Society of Iran*, 10(1-2): 37-42:
* 1989 (Գ. Ռաջաբիի հետ). *Zyginella pulchra* Low-ի առաջին զեկույցը։ որպես վնասակար միջատ Իրանի տերեւաթափ պտղատու ծառերի վրա։ - *Entomologie et Phytopathologie Appliquees*, 56(1-2): 101-103, 29:
* 1986 թ. Իրանական ուտիճների կենդանական աշխարհը (Orthopteroidea: Blattaria): - *Journal of Entomological Society of Iran*, հավելված 4։ 1-145։
* 1976 թ. Auchenorrhyncha (Homoptera) ցուցակ Ֆարս նահանգից (1)։ - *Journal of Entomological Society of Iran*, 3(1-2): 110-112:
* 1974 (ME Abai-ի հետ)։ Կաղնու ծառերը Lepidoptera Իրանում. - *Journal of Entomological Society of Iran*, 1 (2): 161-167:
* 1970 (Ղ. Քալալիի հետ). Contribution a la connaissance de la faune des lepidopteres de l'Iran (2). - *Entomologie et Phytopathologie Appliquees*, 29: 15-23, 50:
* 1970 թ. Ներդրում a la connaissance de la faune des des rides et Meloides de l'Iran. - *Entomologie et Phytopathologie Appliquees*, 29: 25-37, 59:
* 1969 (E. Morales Agacino-ի հետ)։ Sur une nouvelle espece du genre *Nephoptera* Uvarov. 1929 (Օրթոպտեր՝ Tethigonioidea): - *Entomologie et Phytopathologie Appliquees*, 28: 25-28,28-31:

## Հայկ Միրզայանցի պատվին կոչված տաքսաներ
* *Laemostenus (Antisphodrus) mirzayani* (Morvan, 1973) (Coleoptera: Carabidae)
* *Peryphus mirzayani* Morvan, 1973 (Coleoptera: Carabidae)
* *Pristonychus mirzayani* Morvan, 1974 (Coleoptera: Carabidae)
* *Psammodromius mirzayani* Morvan, 1977 (Coleoptera: Carabidae)
* *Trechus mirzayani* Morvan, 1974 (Coleoptera: Carabidae)
* *Tituboea mirzayani* (Lopatin, 1985) (Coleoptera: Chrysomelidae)
* *Calydus mirzayani* Kaszab, 1968 (Coleoptera: Meloidae)
* *Mylabris (Argabris) laticollis* ab. *mirzayani* Kaszab, 1968 (Coleoptera: Meloidae)
* *Phalangonyx mirzayani* (Petrovitz, 1968) (Coleoptera: Melolonthidae)
* *Maladera (Eusericula) mirzayansi* Montreuil & Keith, 2009 (Coleoptera: Scarabaeidae)
* *Tanyproctus mirzayani* Petrovitz, 1968 (Coleoptera: Scarabaeidae)
* *Cicadatra mirzayansi* Dlabola, 1981 (Hemiptera: Cicadidae)
* *Spilococcus mirzayansi* (Moghaddam, 2010) (Hemiptera: Coccoidea: Pseudococcidae)
* *Chalcopis mirzayansi* Hoberlandt & Safavi, 1981 (Heteroptera: Pentatomidae)
* *Phragmatobia placida mirzayansi* Dubatolov, Vladimir & Zahiri, 2005 (Lepidoptera: Arctiidae)
* *Trichiura mirzayani* Ebert, 1971 (Lepidoptera: Lasiocampidae)
* *Euapatura mirza* Ebert, 1971 (Lepidoptera: Nymphalidae)
* *Limenitis reducta mirzayani* Gross & Ebert, 1975 (Lepidoptera: Nymphalidae)
* *Zygaena mirzayansi* Hofmann & Keil, 2010 (Lepidoptera: Zygaenidae)
* *Խայամիա [Իրանիոբիա] Միրզայանի* (Պոպով, 1951) (Օրթոպտեր՝ Acrididae)
* *Eupholidoptera mirzayani* Mofidi-Neyestanak & Quicke, 2007 (Orthoptera: Tettigoniidae)
* *Lithodusa mirzayani* Unal, 2012 (Օրթոպտեր՝ Tettigoniidae)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1920 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թեհրանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իրանահայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ միջատաբաններ