Քաթրին Շվիցեր

**Քաթրին Վիրջինիա Շվիցեր** (, ) ամերիկացի մարաթոնի վազորդ, հեղինակ և հեռուստամեկնաբան։

1967 թվականին նա դարձել է առաջին կինը, որ մասնակցեց Բոստոնի մարաթոնին՝ որպես պաշտոնապես գրանցված մրցակից։ Իր վազքի ընթացքում մրցավազքի մենեջեր Ջոկ Սեմփլը հարձակվել է Շվիցերի վրա՝ փորձելով խլել նրա մասնակցային համարը և դրանով իսկ հեռացնել նրան պաշտոնական մրցակցությունից։ Շվիցերի մարզիչ և ընկեր՝ վազորդ Արնի Բրիգսին տապալելուց հետո, երբ նա փորձեց պաշտպանել նրան։ Սեմփլին  գետնին է գլորել Շվիցերի ընկեր Թոմաս Միլերը, որ վազել է նրա հետ։ Քեթրին Շվիցերը ավարտել է մրցավազքը։

Քաթրին Շվիցերի վազքի միջադեպից հետո AAU-ն արգելել է կանանց մրցել տղամարդկանց հետ մրցավազքում։ Միայն 1972 թվականին Բոստոնի մարաթոնը հաստատել է կանանց պաշտոնական մրցավազքը։

## Կյանք և կարիերա
Քաթրին Շվիցերը ծնվել է Ամբերգում՝ Գերմանիայի  ամերիկյան օկուպացված գոտում։ Միացյալ Նահանգների բանակի մայորի դուստր է։ Նրա ընտանիքը վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ 1949 թվականին։ Քաթրինը ավարտել է Ջորջ Ս. Մարշալի ավագ դպրոցը Վիրջինիայի Ֆեյրֆաքս կոմսությունում, այնուհետև հաճախել է Լինչբուրգ քոլեջ։  Նա 1967 թվականին տեղափոխվել է Սիրակուզայի համալսարան, որտեղ սովորել է լրագրություն և անգլիական գրականություն և  բակալավրի կոչում է ստացել 1968 թվականին, իսկ մագիստրոսի ոչումը՝ 1972 թվականին։

## 1967 թվականի մարզումներ
Լինչբուրգից Սիրակուզա տեղափոխվելուց հետո Շվիցերը թույլտվություն  է խնդրել մարզվելու տղամարդկանց վազքի ծրագրով։ Թույլտվություն տրվել է, և մարաթոնավազքի մարզիչ Արնի Բրիգսը սկսել է մարզել նրան։ Բրիգսը պնդել է, որ մարաթոնը հարմար չէ «փխրուն կնոջ» վազելու համար, բայց նա զիջել է, ասելով՝ «Եթե գործնականում այդ տարածությունը վազեք, ես առաջինը կլինեմ, որ ձեզ Բոստոն կտանի»։

## 1967 Բոստոնի մարաթոն
[մինի|262x262փքս|Բոստոնի մարաթոնը վազելիս [Ջոկ Սեմփլ|Ջոք Սեմփլը հարձակվել է Շվիցերի վրա]]
Բոստոնի մարաթոնի կանոնների գրքում սեռը չի նշվել։ AAU-ն, որը ղեկավարում էր Մարաթոնը, հայտարարել է, որ կանայք չեն կարող մեկուկես մղոնից ավելի վազել  AAU-ի կողմից թույլատրված մրցավազքերին։ 

Կանանց այս բացառումը սպորտային իրադարձություններից արդեն իսկ առաջ էին քաշել բարձրակարգ մարտահրավերներ։ 1966 թվականին Բոբի Գիբը փորձել էր պաշտոնապես մասնակցել մրցավազքին, սակայն նրան մերժել էր BAA-ի տնօրեն Ուիլ Քլունին, նա պնդել էր, որ կանայք ֆիզիոլոգիապես անկարող են վազել 26 մղոն։

Քեթրին Շվիցերը որոշել , որ առաջադրվելու է որպես պաշտոնական մրցակից։ Շվիցերը գրանցվել է՝ օգտագործելով իրեն հատկացված AAU համարը և վճարել է մրցավազքի ամբողջ վճարը։ Ֆիթնեսի պահանջվող վկայականը և նրա տրամադրած դիմումի ստորագրությունը երկուսն էլ ներկայացվել են «KV Switzer» անունով։ Ավելի ուշ Շվիցերն ասել է, որ ստորագրել է դիմումը, «քանի որ ես միշտ ստորագրում եմ իմ անունը»։  Նա նաև նշել է, որ իր անունը սխալ է գրված իր ծննդյան վկայականում, ուստի նա հաճախ օգտագործում էր իր սկզբնատառերը՝ շփոթությունից խուսափելու համար։ 

Վազքի ժամանակ  Շվիցերը կրել է գլխարկով սպորտային վերնաշապիկ, բայց մի քանի մղոն անցնելուց հետո գլխարկը ցած է սահել, և պարզ է դարձել, որ կին է մասնակցում Բոստոնի մարաթոնին որպես պաշտոնական մասնակից։ Մրցավազքի համատնօրեն Ջոկ Սեմփլը ցատկել է վազքը ուղեկցող մեքենայից ևվազել Շվիցերի հետևից և փորձել է պոկել նրամասնակցային համարը, որ թույլ չտա նրան շարունակել մրցավազքը որպես պաշտոնական մրցակից։ Երբ Շվիցերի 50-ամյա մարզիչ Արնի Բրիգսը փորձել է պաշտպանել Շվիցերին, Սեմփլը նրան տապալել է գետնին։ Շվիցերի ընկերը՝ Թոմ Միլլերը, որ վազել է նրա հետ, Սեմփլին  գետնին է գլորել և Շվիցերն ավարտել է վազքը 4 ժամ 20 րոպեում։ Սեմփլի հարձակումը ֆիքսել են լուսանկարիչները, և տեղի ունեցած բախումը տեղ է գտել միջազգային մամուլում։ 

Այն բանից հետո, երբ Շվիցերը Բոստոնի մարաթոնն ավարտել է որպես գրանցված մասնակից, AAU-ն փոխել է իր կանոնները. և արգելել է կանանց մասնակցել բոլոր մրցումներին արական սեռի վազորդներով, ընդ որում խախտողները կկորցնեին ցանկացած մրցավազքում մրցելու իրավունքը։ Շվիցերը, այլ կին վազորդների հետ, փորձել է համոզել Բոստոնի մարզական ասոցիացիային՝ թույլ տալ կանանց մասնակցել մարաթոնին։ Ի վերջո, 1972 թվականին Բոստոնի մարաթոնը հիմնել է կանանց պաշտոնական մրցավազքը։

## Հետագա մրցույթներ, աշխատանք և պատվոգրեր

Սվիցերըը 1974 թվականի Նյու Յորքի քաղաքային մարաթոնի կանանց հաղթողն է դարձել՝ 3:07:29 ժամանակով (59-րդ ընդհանուր հաշվով)։ Նրա անձնական լավագույն ժամանակը 2:51:37 է, Բոստոնում 1975 թվականին։

*[[Runner's World ամսագիր|Runner's World ամսագրի]]* կողմից Շվեյցերը ճանաչվել է տասնամյակի կին վազորդ (1967-1977)։ Նա հետագայում դարձել մարաթոնների հեռուստամեկնաբան՝ սկսած 1984 թվականի օլիմպիական կանանց մարաթոնից և ստացել է Էմմի մրցանակ իր աշխատանքի համար։ 1979 թվականին արտադրվել և տարածվել է «Սուփերսիսթըրս» առևտրային քարտերի հավաքածուն, որի բացիկներից մեկում պատկերված է եղել Շվիցերի անունն ու նկարը։ 

Շվիցերը գրել է «Վազելն ու քայլելը 40-ից բարձր կանանց համար» 1997 թվականին։ Նա թողարկել է «Marathon Woman» վերնագրով իր հուշերը՝  նվիրված 2007 թվականի ապրիլին՝ Բոստոնի մարաթոնի իր առաջին վազքի 40-ամյակին։ 2008 թվականի ապրիլին «Marathon Woman»*-*ը արժանացել է լրագրության «Billie» մրցանակին՝ սպորտում կանանց դերը մեկնաբանելու համար։  

Նա 2011 թվականին ընդգրկվել է Կանանց ազգային փառքի սրահում ՝ սոցիալական հեղափոխություն իրագործելու համար՝ վազքի միջոցով ամբողջ աշխարհում կանանց հզորացնելու միջոցով։ 1967 թվականից ի վեր նա աշխատել է բարելավելու կանանց վազքի հնարավորությունները։  

2015 թվականին Սվիցերը գործարկել է գլոբալ շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն, որը կոչվել է «261 Fearless»: «261 Fearless»-ը օգտագործում է վազքը որպես միջոց՝ հնարավորություն տալու կանանց հաղթահարել կյանքի խոչընդոտները և ընդունել առողջ ապրելակերպ։ 

2017-ի Բոստոնի մարաթոնի ժամանակ Սվիցերին միացել են ավելի քան 13,700 կանայք՝ ընդհանուր վազորդների գրեթե կեսը։  Նույն տարում Բոստոնի մարզական ասոցիացիան հայտարարել է, որ 261 համարը՝ ի պատիվ Սվիցերի, չի տրվի ապագա վազորդներից ոչ մեկին։

## Անձնական կյանք
1968 թվականին Սվիցերն ամուսնացել է Թոմ Միլլերի՝ այն մարդու հետ, որ միջամտել է Սեմփլի հարձակմանը 1967 թվականին։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1973 թվականին։ Սվիցերը հետագայում ամուսնացել և ամուսնալուծվել է հանրային կապերի պատասխանատու Ֆիլիպ Շաուբի հետ։ 1987 թվականին նա ամուսնացել է բրիտանական ծագմամբ նորզելանդացի վազորդ և գրող Ռոջեր Ռոբինսոնի հետ։

Այն բանից հետո, երբՍեմփլը փոխել է իր կարծիքը սպորտով զբաղվող կանանց վերաբերյալ, Սվիցերի հետ մտերիմ ընկերներ են դարձել։ Սվիցերը վերջին անգամ այցելել է Սեմփլին՝ նրա մահից կարճ ժամանակ առաջ՝ 1988 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կանանց սպորտ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ