open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գյումրու թիվ 6 հիմնական դպրոց

**ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության Գյումրիի Ա. Ս. Պուշկինի անվան թիվ 6 հիմնական դպրոց-ՊՈԱԿ**, հանրակրթական դպրոց Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում։

## Պատմություն
1879 թվականի նոյեմբերին Երևանի նահանգապետի և Կովկասի ուսումնական Օկրուգի հոգաբարձության բանակցությունների շնորհիվ Ալեքսանդրապոլում ստեղծվել է իգական պետական տարրական դպրոց (պրոգիմնազիա), որն ունեցել է 18 աշակերտուհի։ Դասավանդումն իրականացրել են յոթ ուսուցիչ, ուսուցումը լեզուն՝ ռուսերեն։ 1885 թվականին դպրոցի տնօրեն է նշանակվել Օլիմպիադա Բոգդանի Անդրեասյանը։ 1890-1900 թվականներին դպրոցում դասավանդել են Ղազարոս Աղայանը, հայտնի մանկավարժներ Տեր-Գևորգովան, Տեր-Ակոպովը։

1905-1906 թվականներին պրոգիմնազիան դարձել է գիմնազիա և ունեցել շուրջ 376 աշակերտներ, այդ թվում՝ հայեր` 239, ռուսներ` 127, այլ ազգի ներկայացուցիչներ` 10։

Գիմնազիայում սովորել են ազնվականների և առևտրականների աղջիկներ` 10, պատվավոր քաղաքացիների ու աստիճանավորների` 98, քահանաների` 13, քաղաքացիների ու արհեստավորների` 107, գյուղացիների` 10, այլ զբաղմունքի տեր մարդկանց` 44 երեխաներ։

Դպրոցի ներկայիս շենքը կառուցվել է Նիկոլայ ցարի և համայնքի կողմից հանգանակված միջոցներով։ Այս շենքում դպրոցը գործում է 1912 թվականից։ 1920 թվականին գիմնազիան դարձել է երկրորդ աստիճանի երկսեռ ուսուցմամբ միջնակարգ դպրոց։ 1930 թվականին դպրոցը համարվել է «օրինակելի դպրոց», որտեղ մանկավարժները վարձատրվում էին 25-% ավելի, քան տեղական մյուս դպրոցները։

1937 թվականին Ալեքսանդր Պուշկինի մահվան 100-ամյա տարելիցին դպրոցն անվանակոչվել է բանաստեղծի անունով։

1988 թվականի երկրաշարժից հետո դպրոցը հայտնվել է վրանում, տնակներում։ 1989 թվականից դպրոցում սկսվել է ռուսերենի խորացված ուսուցում։ 2001 թվականին դպրոցը վերականգնվել է։ ՀՀ և ՌԴ ֆինանսական աջակցությամբ դպրոցն ունի երկու մասնաշենք։ 2001 թվականին դպրոցում ստեղծվել է համակարգչային սենյակ։ 2015 թվականի տվյալներով դպրոցում սովորում են 563 աշակերտներ, դպրոցի 2-9-րդ դասարաններում իրականացվում է ռուսերենի խորացված ուսուցում։

## Աշակերտներ

* Գևորգ Ղարիբջանյան
* Սերգեյ Համբարձումյան
* Թադևոս Աղախանյան
* Սողոմոն Բալյան
* Հովհաննես Շիրազ
* Հրաչյա Ղափլանյան
* Ալեքսանդր Աճեմյան
* Վարդուհի Խաչատրյան
* Ֆլորա Մարտիրոսյան
* Հովհաննես Դոխիկյան
* Մելիքսեթ Սվախչյան
* Դոնարա Հարությունյան
* Անահիտ Կիրակոսյան
* Մուրադ Մուրադյան
* Վարդան Ղուկասյան
* Հակոբ Ղազանչյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դպրոցի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Գյումրիի դպրոցներ
Ալ-Ակսա մզկիթ

**Ալ-Ակսա մզկիթ** (, *ալ-մասջիդ ալ-ակսա*, հեռավոր մզկիթ), մուսուլմանների երեք գլխավոր սրբավայրերից մեկը։ Տեղակայված է Իսրայելի մայրաքաղաք Երուսաղեմի Հին քաղաքում՝ Տաճարի լեռան վրա։ Տեղավորում է մինչև 5000 մարդ։ Մուսուլմանների համաձայն, Մուհամմադ մարգարեն տեղափոխվել էր Մեքքայից ալ-Ակսա մզկիթ «Գիշերային ճամփորդության» ընթացքում՝ ալ-Բուրակ ձիու վրա։ Իսլամական ավանդույթում նշվում է, որ սկզբում Մուհամմադը հավատացյալներին աղոթքի ուղղության (կիբլա, ) էր հրավիրում Երուսաղեմի այս մզկիթը։ 17-րդ ամսից սկսած նա կիբլան ուղղում է Մեքքա՝ Ալլահի հրահանգով։

Ալ-Ակսա մզկիթն ի սկզբանե եղել է փոքր աղոթատեղի, որ կառուցվել էր բարեպաշտ խալիֆներից մեկի՝ Օմարի (634-644) կողմից։ Հետագայում այն ընդլայնում և կառուցապատում է Օմայանների նշանավոր ներկայացուցիչ Աբդ ալ-Մալիք խալիֆը, և կառուցումն ավարտում է իր որդի Վալիդ խալիֆը 705 թվականին։ 746 թվականի երկրաշարժի պատճառով մզկիթն ամբողջովին ավերվել էր, և այն վերակառուցել էր Աբբասյան դինաստիայի հիմնադիր Աբու Ջաֆար ալ-Մանսուր խալիֆը։ 1033 թվականի երկրաշարժից հետո մեկ այլ մզկիթ է կառուցել Ֆատիմյան խալիֆ ալ-Զահիրը, որը կանգուն է մինչ այժմ։ Մուսուլմանական տարբեր դինաստիաներ հարյուրամյակների ընթացքում մզկիթը գեղեցկացրել են, ձևավորել նրա արտաքին ու ներքին տեսքը։

Խաչակրաց առաջին արշավանքի արդյունքում Երուսաղեմը գրավվում է, և ստեղծվում է Երուսաղեմի թագավորությունը։ Մզկիթը գործածվում էր որպես պալատ, իսկ գմբեթը ծառայում էր եկեղեցուն։ 1187 թվականին Եգիպտոսի սուլթան Սալահ ալ-Դինը գրավում է քաղաքը և վերականգնում մզկիթը։ 1967 թվականի արաբա-իսրայելական վեցօրյա պատերազմից հետո Երուսաղեմի հին քաղաքը հրեաների ձեռքում է, սակայն մզկիթի վարչական ղեկավարումը մնում է Հորդանանա-Պաղեստինյան վակֆին։

## Տես նաև
* Օմարի մզկիթ
* Ալ-Ակսայի ապստամբություն

## Նշումներ

## Ծանոթագրություներ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:8-րդ դարի մզկիթներ
Կատեգորիա:Արաբական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Երուսաղեմի մզկիթներ
Կատեգորիա:Իսլամի սրբավայրեր
Մահվան հրեշտակը (նկար)

**«Մահվան հրեշտակը»** (), ֆրանսիացի նկարիչ և դիվանագետ, ռոմանտիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Օրաս Վերնեի նկարը։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1851 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 146 × 113  սմ։ «Մահվան հրեշտակը» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստանի Դաշնություն)։

## Նկարագիր
«Մահվան հրեշտակը» ստեղծագործությունում հեղինակը պատկերել է քրիստոնեական այն հավատալիքը, ըստ որի Գաբրիել հրեշտակապետը գալիս է մահացածների մոտ և տանում նրանց հոգիները։ Այստեղ նկարված է մահացած երիտասարդ աղջիկ։ Նրա կրծքին Օրաս Վերնեն ոսկեգույն խաչ է պատկերել։ Աղջիկը գտնվում է երկնային լույսի ճառագայթների մեջ։ Սև հրեշտակը բռնել է աղջկա թևատակերից, որպեսզի նրան իր հետ տանի։ Մահճակալի սնարի մոտ ողբում է մի երիտասարդ տղամարդ։ Աջ կողմում հեղինակը բացված գիրք է վրձնել, որի վերևում Մարիամ Աստվածածնի սրբապատկերն է. սրբապատկերին ծառի ճյուղ է փակցված։ Վերջիններս լուսավորված են կանթեղի լույսով։ Նկարի աջ կողմի ամենաներքևում հեղինակի ստորագրությունն է ու ամսաթիվը՝ *H. Vernet 1851*:

## Սյուժե
«Մահվան հրեշտակը» կտավի սյուժեն ամենայն հավանականությամբ հեղինակի անձնական ողբերգության արդյունքում է ձևավորվել. մահացել էր նրա դուստրը՝ Լուիզան (1814-1848 թվականներ)։ Ըստ էության այս ստեղծագործությունը համարվում է այդ ողբերգական իրադարձության այլաբանական արգասիքը։

## Պատմություն
1850-ական թվականների վերջին «Մահվան հրեշտակը» ստեղծագործությունը գնել է կոմս Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Կուշելյով-Բեզբորոդկոն։ Վերջինիս մահվանից հետո, ինչպես նրա հավաքածուի բոլոր նկարները, «Մահվան հրեշտակը» նույնպես, կտակի համաձայն, ընծայաբերվում է Ռուսաստանի գեղարվեստական ակադեմիայի թանգարանին։ Այստեղ նկարը տեղ է զբաղեցնում Կուշելյովսկի պատկերասրահի հատվածում։ 1868 թվականի պատկերասրահի քարտագրացուցակում գրվում է «Մահվան կողմից հափշտակված կինը» անվանումով։ 1922 թվականին կտավը փոխանցվում է Պետական Էրմիտաժին։ 2014 թվականի վերջից այն ցուցադրվում է Գլխավոր շտաբի 314 սրահում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1851 նկարներ
Կատեգորիա:Օրաս Վերնեի նկարներ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Ոսկե տիկին (հուշարձան, Լյուքսեմբուրգ)

**Հուշարձան** (), սովորաբար կոչվում է ***Gëlle Fra (Գելե Ֆրա)*** (լյուքսեմբուրգերեն նշանակում է «Ոսկե տիկին»), ռազմական հուշահամալիր Լյուքսեմբուրգ քաղաքում, հարավային Լյուքսեմբուրգում։ Հուշարձանը նվիրված է մոտ 1000 լյուքսեմբուրգցիների հիշատակին, ովքեր ինքնակամ միացել են Դաշնակից ռազմական ուժերին Առաջին աշխարհամարտի ընթացքում։

Gëlle Fra - ն գտնվում է Սահմանադրության հրապարակում՝ Լյուքսեմբուրգի Վերին Քաղաք շրջանում, քաղաքի կենտրոնում։

## Նկարագրություն
Հուրշարձանի գլխավոր մասը 21 մետր բարձրության գրանիտե կոթողն է։ Վերևից կոթողը կազմված է ոսկեջրած բրոնզե կնոջ արձանից, որը կարծես դափնեսակ է դնում ազգի գլխին։ Կոթողի ներքևում երկու (ոչ ոսկեջրած) բրոնզե պատկերաքանդակներ են՝ ներկայացնողեն լյուքսեմբուրգցի զինվորներին, ովքեր ինքնակամ գնացել են Ֆրանսիայի կողմից ծառայելու, մեկը պառկած է կոթողի ներքևում և խորհրդանշում է մահը երկրին ծառայելու ընթացքում, իակ նյուսը նստած է և ողբում է զոհված հայրենակցի մահը։

Բոլոր երեք արձանների քանդակագործը արմատներով Լյուքսեմբուրգից Կլաուս Սիտոն է։ Հայտնի չէ, թե ով է հանդես եկել Gëlle Fra - ի մոդելը։ Հուշարձանը բացվել է 1923 թվականին։

## Պատմություն
### Առաջին ամաշխարհային պատերազմ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Լյուքսեմբուրգը ստիպված էր չեզոքություն պահպանել, բայց Լյուքսեմբուրգը գրավվել էր Գերմանիայի կողմից, որը հիմնեց ռազմական գործողություներ անհրաժեշտության դեպքում։ Սակայն լյուքսեմբուրգցիների մեծ մասը չհավատաց Գերմանիային և նրա բարի նպատակներին, վախենալով, որ Գերմանիան պատերազմում հաղթանակ տանելու դեպքում կարող է անեքսիայի ենթարկել երկիրը։ Այս հավանականությունները ամփոփվել են Թեոբալդ ֆոն Բեթման Հոլվեգի Սեպտեմբերյան ծրագրի մեջ։

Թեև լյուքսեմբուրգցիները գտնվում էին Գերմանիայի հսկողույթան տակ և այն, որ նրանք տանն էին, օգնեց Դաշնակիցներին, որոնք գտնվելով սահմանից այն կողմ՝ Գերմանիայի վերահսկողությունից դուրս, հավաքել կամավորներ Գերմանիայի դեմ կռվելու համար։ Ընդհանուր առմամբ 3700 լյուքսեմբուրգցիներ ծառայեցին ֆրանսիական բանակում, որոնցից 2000 - ը զոհվեցին։ Քանի որ Լյուքսեմբուրգի մինչպատերազմյան բնակչության թվաքանակը կազմում էր ընդամենը 266 000 մարդ, այդ կորուստը կազմել է բնակչության 1% - ը, որը համեմատաբար շատ ավելի մեծ է, քան ցանկացած այլ պատերազմի մասնակից երկրում։ (Տես՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի կորուստները)։

### Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո
Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ Լյուքսեմբուրգը գրավված էր նացիստների կողմից, գերմանացիները 1940 թվականի հոկտեմբերին քանդեցին այս հուշահամալիրը։ Հուշահամալիրից մի քանի մասեր փրկվել են և պատերազմից հետո հուշարձանը մասամբ վերականգնվեց։ Հետագա փոփոխություններ են կատարվել Լյուքսեմբուրգի՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին և Կորեական պատերազմին մասնակցած զինվորական ուժերի պատվին։

Հուշարձանը իր տեղում լիովին վերակառուցվել և վերականգնվել է միայն 1985 թվականին։

Ոսկեզօծ կնոջ արձանը ցուցադրվել է 2010 թվականի Շանհայի համաշխարհային ցուցահանդեսի Լյուքսեմբուրգի տաղավարի մուտքի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* / ''Լյուքսեմբուրգի գերմանական օկուպացիա''. GWPDA, 1998 թվական մայիսի 21։ | Ստուգվել է 2014 թվականի ապրիլի 15 - ին։
* Հանգիստ Լյուքսեմբուրգում. Տեսարժան վայրեր։ Ոսկե Տիկին։

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի հուշարձաններ
Գյոթեի հուշարձան (Բեռլին)

**Գյոթեի հուշարձան** (), քանդակագործ Ֆրից Շապերի ստեղծագործությունը Բեռլինում՝ Մեծ Տիրգարդեն արևելյան հատվածում, Էբերտշտրասսեի երկայնքով՝ Բրանդենբուրգյան դարպասների և Լեննեշտրասե փողոցի միջև։ Կարարայի մարմարից հուշարձանը բացվել է 1880 թվականին։ 20-րդ դարի վերջում բնական ազդեցությունից պաշտպանելու համար հուշարձանը ժամանակավորապես փոխարինվել է բետոնե օրինակով։

Բեռլինի Գյոթեի անվան կոմիտեն կոչ է արել Բեռլինում Գյոթեի հուշարձան տեղադրել դեռևս 1860 թվականին, սակայն արձագանք չի ստացել։ 1861 թվականին որոշվել է Բեռլինում տեղադրել Գյոթեի, Շիլլերի և Լեսինգի հուշարձանները։ 1868-1871 թվականներին Ժանդարմենմարկտ հրապարակում կանգնեցվել է Շիլլերի հուշարձանը, Գյոթեի հուշարձանը տեղադրվել է 1880 թվականին, Լեսինգի հուշարձանը` 1890 թվականին։

1872 թվականի մայիսին Գյոթեի հուշարձանի նախագծի համար հայտարարվեց մրցույթ, որին մասնակցեցին հիսուն քանդակագործ։ Հասարակության աջակցությունը ստացավ քանդակագործ Ֆրից Շապերը։ Այնուամենայնիվ, հանձնաժողովը վերջնական որոշում չկայացրեց և առաջարկեց, որ չորս լավագույն նախագծերը ավարտեն աշխատանքը։ 1873 թվականին Գյոթեի հուշարձանի ստեղծման հնարավորությունը տրվեց ստացվել է Ֆրից Շապերին, որը հուշարձանի վրա աշխատել է 1876-1880 թվականներին։ Շապերը նախ բանաստեղծին կերտեց երիտասարդ հասակում, սակայն վերջնական տարբերակով Գյոթեն արդեն հասուն տարիքում էր՝ մոտ քառասուն տարեկան։
Հուշարձանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1880 թվականի հունիսի 2-ին մշակույթի և քաղաքականության բազմաթիվ հեղինակավոր ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Schaper Goethe 1880, Allegorie Dichtkunst.jpg|Քնարերգության ալեգորիա
Պատկեր:Schaper Goethe 1880, Allegorie Drama.jpg|Դրամայի ալեգորիա
Պատկեր:Schaper Goethe 1880, Allegorie Wissenschaft.jpg|Գիտության ալեգորիա


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Otto Brahm: Goethe in Berlin. Festschrift zur Enthüllung des Berliner Goethe-Denkmals. Berlin 1880.
* Adolph Schulze: Das Goethe-Denkmal im Thiergarten zu Berlin. Berlin 1880.
* Brigitte Schmitz: Dichterdenkmäler in Berlin. In: Literarisches Leben in Berlin 1871–1933. Studien. Hrsg. von P. Wruck, Berlin 1987, S. 334–366.
* Knut Brehm: Das Goethe-Denkmal in Berlin. In: Fritz Schaper. Die Wiederentdeckung des Denkmals. Ausstellungskatalog. Goch 2000, S. 38–53.
## Արտաքին հղումներ
* Գյոթեի հուշարձանն ու Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, 1860
* Der Tagesspiegel: Выдержит только настоящий Гёте
* Գյոթեի հուշարձանը berlin.de կայքում 

Կատեգորիա:Բեռլինի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հուշարձաններ
Ռուստիչելո դա Պիզա

մինի|Ռուստիչելո դա Պիզայի «Մարկո Պոլոյի ճանապարհորդությունները» գրքի (1298-1299 ) էջերից|404x404փքս
**Ռուստիչելո դա Պիզա**, հայտնի է նաև որպես Ռուստիչիանո (), իտալացի գրող, որ առավելապես հայտնի է իր ասպետական վեպերով, որոնցից մեկն էլ Արթուր արքայի մասին է ()՝ որևէ իտալացի հեղինակի կողմից Արթուր արքայի մասին երբևէ գրված առաջին վեպը։ Նա հատկապես հայտնի դարձավ այն բանից հետո, երբ գրի առավ Մարկո Պոլոյի ճանապարհորդությունների մասին պատմող երկը, երբ երկուսն էլ գտնվում էին Ջենովայի բանտում։

## Կյանք և ստեղծագործություն
Ռուստիչելոն ծնունդով Պիզա քաղաքից է։ Նրա առաջին հայտնի ստեղծագործությունը «Roman de Roi Artus»-ն է, Արթուր արքայի մասին ֆրանսերեն ասպետական վեպը, որը նա շարադրել է ըստ Անգլիայի Էդուարդ I թագավորին պատկանող մի գրքի, որը արքան իր հետ էր վերցրել մինչ անցնում էր Իտալիայով, Խաչակրաց ութերորդ արշավանքի ժամանակ 1270-1274 թվականներին։ Թեև Ռուստիչելոն իր ասպետական վեպը շարադրել էր ֆրանսերեն, այն իտալացի հեղինակի կողմից Արթուր արքայի մասին առաջին անդրադարձն էր։ Վեպը պարունակում է Արթուր արքայի ասպետ Պալամեդեսի և Կլոր սեղանի մասին պատմություններ։ Հետագայում վեպը բաժանվեց երկու մասի որոնք կոչվեցին վեպի երկու գլխավոր հերոսների անուններով՝ «Մելիադաս» (Տրիստանի հայրը) և «Գուրիոն լե Կորտ»։ Այս երկու վեպերն էլ հարյուրամյակներ շարունակ նշանավոր մնացին և մեծ ազդեցություն ունեցան ֆրանսիական, իտալական, իսպանական և նույնիսկ հունական ռոմանտիկ վեպերի վրա։ Ռուստիչելոն հավանաբար գերեվարվել է ջենովացիների կողմից 1284 թվականի Մելորիայի ճակատամարտի ժամանակ՝ Ջենովայի հանրապետության և Պիզայի հանրապետության ռազմական բախման ժամանակ պիզացիներին աջակցելու համար։ Մարկո Պոլոն ևս գերեվարվել էր նմանատիպ հանգամանքներում՝ Ջենովայի հանրապետության և Վենետիկի հանրապետության մղած պատերազմի ընթացքում՝ Կուրցոլայի ճակատամարտում, 1298 թվականին։ Բանտում Մարկո Պոլոն և Ռուստիչելո դա Պիզան միևնույն բանտախցում են հայտնվում, մտերմանում են և Մարկո Պոլոն պատմում է բանտախցի ընկերոջն իր ճանապարհորդությունների մասին, որն էլ վերջինս գրի է առնում։ Արդյունքում ծնվում է «Մարկո Պոլոյի ճանապարհորդությունները» գիրքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*
*Polo, Marco; Latham, Ronald (translator) (1958). *The Travels of Marco Polo*. New York: Penguin Books. 
*Cigni, Fabrizio. (1994). * Il romanzo arturiano di Rustichello da Pisa*, Edizione critica, traduzione e note, Pisa: Pacini, 1996.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Ֆիմիկ Հեթումյան

**Ֆիմիկ Հեթումյան** կամ **Ռեմի Հեթումյան** (), Իշխանուհի Կիլիկիայի հայկական թագավորությունում, Բալդուին մարաջախտի և Մարիանե Հեթումյանի դուստրը, Կոստանդին Դ թագավորի և Ջոֆրե Հեթումյանի քույրը։

## Կենսագրություն
Ֆիմիկ Հեթումյանը ծնվել է 1326 թվականին։ Նախապես ամուսնացել էր Կոստանդին Գ թագավորի որդու՝ Բոհեմունդի հետ։ Ամուսնու մահից հետո, 1373 թվականին Լևոն Զ թագավորի ձեռքով ամուսնանում է ֆրանսիացի Սոհիեր Դուլգարի հետ, որը Լևոն Զ-ի զինակիրն ու թիկնապահն էր, ապա նաև եղավ նրա գերեկիցը։

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Հատոր 4, Ցուցակ 1, Էջ 316, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 250
* «Սիսուան», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ, 1885, 227բ, 371բ, 413ա.

Կատեգորիա:Հեթումյաններ
Կատեգորիա:Հայ իշխանուհիներ
I Don’t Wanna Live Forever

**I Don’t Wanna Live Forever** (), երգ՝ ձայնագրված բրիտանացի երգիչ Զեյնի և ամերիկացի երգչուհի Թեյլոր Սվիֆթի կողմից որպես «Հիսուն երանգով ավելի մուգ» ֆիլմի սաունդթրեք։ Գրել են Թեյլորը, Սամ Դյուն և Ջեկ Անտոնոֆը (նա նաև պրոդյուսեր է)։ Սինգլը թողարկվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Universal Music Group լեյբլում։

## Ստեղծագործություն
Ամբողջ երգը գրվել է ֆիլմի հիման վրա։ Դա PBR&B բալլադ է։ Երգում «քննարկվում են ռոմանտիկ հարաբերությունները», մինչ Զեյնը օգտագործում է Ֆալցետը, իսկ Սվիֆթը մտածում է, թե ինչ են հարաբերությունները։

## Քննադատների արձագանքը
Նոլան Ֆիներին *[[Entertainment Weekly]]*-ից նշել է, որ «մեծ քանակով նոր երգերի վերնագրերով տարում և մեծ հարվածներով իր իմիջում, [Թեյլոր Սվիֆթը] ներկայացնում է իր առաջին երգը 2014 թվականին։ Հնարավոր է, որ նա փորձում է փոխել իր մասին խոսակցությունները, և այդ ուղղությամբ ասելով՝ բարի գալուստ Թեյլոր Սվիֆթի սեքսուալ կողմ»։ Չորս քննադատներ հանրահայտ *Idolator* կայքից տվել են երգին բացասական արձագանքներ, գնահատելով այն 3,5 միավոր 10-ից։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
Երգը նոմինացվել է Best Collaboration  կատեգորիայում 2017 Radio Disney Music Awards մրցանկաբաշխության ժամանակ և ստացել է մրցանակ Best Collaboration կատեգորիայում 2017 թվականին կայացած MTV Millennial Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ։ Նաև նոմինացվել է Choice Music Collaboration award  կատեգորիայում Teen Choice Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ, որը կայացել է 2017 թվականին։ 
Երաշշտական տեսահոլովակը ստացել է մրցանակ MTV Video Music Award for Best Collaboration կատեգորիայում 2017 MTV Video Music Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Երգի պաշտոնական տեսահոլովակը թողարկվել է 2017 թվականի հունվարի 27-ին միաժամանակ Զեյնի և Սվիֆթի ՅուԹյուբյան կայքէջերում, իսկ հետո բեռնվել է Fifty Shades-ի Vevo ալիքում։  Ռեժիսոր՝ Grant Singer-ը, պրոդյուսեր՝ Saul Germaine: 2017 թվականի օգոստոսին վիդեոն արդեն դիտել էին ավելի քան 440 միլիոն անգամ։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Թեյլոր Սվիֆթի երգեր
Կատեգորիա:2016 սինգլներ
Կատեգորիա:Զուգերգեր
Թինա Արմինինա-Սունդուկյան

**Թինա Գաբրիելի Արմինինա-Սունդուկյան** (), հայ դերասանուհի։

Հայ մեծ դրամատուրգ Գաբրիել Սունդուկյանի դուստրը։

## Կենսագրություն
Թինա Արմինինա-Սունդուկյանը ծնվել է 1877 թվականին։ 1909 թվականին Փոքր թատրոնում աշխատել է որպես դերասանուհի, ավելի ուշ՝ մինչև 1960 թվականը՝ որպես հուշարար։

«Եվդոկիա Տուրչանինովան բեմին և կյանքում» գրքի հեղինակ։

Մահացել է 1970 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Յուրի Արոյան

**Յուրի Մանուկի Արոյան** (), ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասան։

## Կենսագրություն
Յուրի Արոյանը ծնվել է 1950 թվականի հուլիսի 17-ին Վրաստանի Տղիբուլ քաղաքում։

Ավարտել է Երևանի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտը և Յարոսլավլի Վոլկովի անվան թատերական ուսումնարանը՝ Սերգեյ Տիխոնովի դասարանը։ 1970-ական թվականներին աճպարարության ստաժավորում է անցել Կարանդաշի և Յուրի Նիկուլինի ուսուցիչ Մարկ Մեստեչկինի մոտ Մոսկվայի կրկեսում։ Նույն կրկեսում Յուրի Արոյանն ասպարեզ է դուրս եկել հայտնի խորհրդային ծաղրածուներ Վ․ Մոտորինի և Վ․ Կոնդրատովի մի քանի ռեպրիզներում և հաջողություն ունեցել։

Աշխատել է Ռուսաստանի, այդ թվում՝ Սանկտ Պետերբուրգի տարբեր թատրոններում։

Գրում է կինոպատումներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ջերեմի Միքս

**Ջերեմի Միքս** (, ), ամերիկացի մոդել, նախկին բանտարկյալ։

Միքսը առաջին անգամ հայտնի է դարձել 2014 թվականին՝ Կալիֆոռնիայի Սթոքթոն շրջանում կատարած հանցագործության պահին ձերբակալվելուց հետո, որից հետո ոստիկանությունը հանցագործի նկարը հրապարակեց Ֆեյսբուքում։ Հանցագործի նկարը վիրուսային ազդեցություն է ունեցել հասարակության վրա։ Միքսը դատապարտվել էր գողության և անօրինական զենք պահելու համար։ 2016 թվականի մարտին դուրս գալով Մենդոտայի ուղղիչ դաշնային կենտրոնից՝ Միքսը սկսել է զբաղվել մոդելային գործունեությամբ։

## Վաղ կյանք
Միքսը ծնվել է 1984 թվականի փետրվարի 7-ին Կալիֆոռնիայում։ Նրա մոր անունը եղել է Քեթրին Էնգիեր, իսկ եղբոր անունը՝ Էմերի Միքս։

2002 թվականին Միքսը դատապարտվել է գողության և երեխային վնասվածք հասցնելու համար։ Միքսը դաժանորեն ծեծի էր ենթարկել 16-ամյա տղային։ Գործարքի շնորհիվ ընդամենը երկու տարի ազատազրկման է դատապարտվել, իսկ պատիժը անց է կացրել Կալիֆոռնիայի բանտերից մեկում։ Այդ տարիներին խոստովանել է, որ եղել է Լոս Անջելեսի հյուսիսային հատվածի «Gangster Crips» խմբի անդամ։

## Մոդելային կարիերա
Գտնվելով բանտում (դատապարտվել էր 27 ամսվա ազատազրկման)՝ մեդիայի կողմից միքսը ճանաչվել է «ամենասեքսուալ հանցագործ»։ Պայմանագիր է կնքել Ուայթ Քրոս Մենեջմենթ գործակալության հետ։ Գտնվելով դեռևս բանտում՝ նա պայմանագիր է կնքել նաև Հոլիվուդյան տաղանդների բացահայտմամբ զբաղվող գործակալ, նախկին պոռնոդերասանուհի, Ջինա Ռոդրիգեսի հետ։

2017 թվականի փետրվարին «New York Fashion Week»-ի ժամանակ, Միքսը կատարել է դեբյուտը նորաձևության աշխարհում։ Առաջնաելույթից հետո, Vogue ամսագիրը նրան որակել է որպես «կրքոտ վատ տղա»։

2017 թվականին հայտնվել է «Milan Fashion Week»-ի ժամանակ՝ քայլելով գերմանացի նորաձևության դիզայներ Ֆիլիպ Փլեյնի ցուցադրության ժամանակ։

2017 թվականի օգոստոսին Միքսը դարձել է իսրայելական «Carolina Lemke» նորաձևության տան ամառային ակնոցների դեմքը, որի բաժնետոմսերի մի մասը պատկանում է հրեա սուպերմոդել Բար Ռաֆայելիին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Էլլիսոն Անդերս

**Էլլիսոն Անդերս** (, )՝ կինոյի և հեռուստատեսության ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Երեխա տարիքում Անդերսը վերապրել է բազմաթիվ խնդիրներ ու դժվարություններ, որը հետագայում զգալիորեն ազդել է իր աշխատանքի վրա։ Հայրը լքել է ընտանիքը՝ մորն և չորս քույրերին թողնելով մենակ։ Տասներկու տարեկանում Էլլիսոնը դաժանորեն բռնաբարվել է։ Հետագայում 2001 թվականին նկարահանել է «Արևի այն կողմում» ֆիլմը, որի նկարահանումների մի մասը տեղի էր ունենում տանը, որտեղ դա տեղի է ունեցել։ Ֆիլմն առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի։

15 տարեկան հասակում Անդերսն ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լոս Անջելես։ Անդերսն ունեցել է հոգեկան խնդիրներ, և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, վերադառնալով նրան տեղափոխել են մանկատուն, որտեղից նա փախչել է և ինքնարգելակով ճանապարհորդել ամբողջ երկրում։ 17 տարեկանում Անդերսը Լոս Անջելեսում ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և տեղափոխվել է Կենտուկի մի մարդու հետ, ով իր առաջին երեխայի հայրն էր։

18 տարեկանում Էլլիսոնը տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա, իսկ այնտեղից վերադարձել է միայնակ մոր կարգավիճակում։ Հաստատվել է Կալիֆորնիայում, սկսել է աշխատել մատուցողուհի, ընդունվել է Կալիֆոռնիայի համալսարանի թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության դպրոց Լոս Անջելեսում, որտեղ «Կորուսյալ խճուղի»
սցենարի համար արժանացել է 20 հազար ԱՄՆ դոլարի։ Լինելով ուսանող՝ նա հիացած աշխատել է Վիմ Վենդերսի հետ և բազմաթիվ նամակների ու խնդրանքներից հետո նրան տեղափոխել վերցրել են որպես «Փարիզ, Տեխաս» ֆիլմի ռեժիսորի օգնական։ Նրա առաջին ֆիլմերից մեկը՝ «Բենզին, սնունդ, բնակարան», արժանացել է մի շարք անվանակարգերի և ակնհայտ ցույց է տվել Էլլիսոնի կինոնկարի և իրականության ներկայացման սեփական տեսակետի առկայությունը։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ
*Բեռլինի միջազգային կինոփառատոն (Internationale Filmfestspiele Berlin) 1992 թվական
Անվանակարգ՝ Ոսկե Արջ («Բենզին, սնունդ, բնակարան»)

*«Սանդենս»՝ անկախ կինոյի միջազգային կինոփառատոն 1992 թվական
Անվանակարգ՝ Գրան-պրի, «Դրամատիկ ֆիլմ» չափանիշով «(Բենզին, սնունդ, բնակարան»)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Էլլիսոն Անդերս Internet Movie Database-ում

Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ռեժիսորներ
Մարկ Ժիրարդեն

**Սեն-Մարկ Ժիրարդեն** (, ), ֆրանսիացի գրող, մտավորական, քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Մարկ Ժիրարդենը ծնվել է 1801 թվականին Փարիզում։ Համալսարանական փայլուն կարիերայից հետո 1828 թվականին համագործակցել է  Journal de Desbats-ի հետ և շուրջ կես դար աշխատել այնտեղ։ Հուլիսյան հեղափոխությունից և Լուի Ֆիլիպ I-ի Ֆրանսիայի թագավոր (ազատական Հուլիսյան միապետություն) դառնալուց հետո նշանակվել է Սորբոնի համալսարանի պրոֆեսոր և Conseil d'État-ում ռեկեմեյստեր։ Շուտով պատմության ամբիոնը փոխարինել է պոեզիայի ամբիոնով՝ Journal des Débats-ում շարունակելով ներկայացնել քաղաքական հոդվածներ, 1835-1848 թվականներին եղել է պատգամավոր։

1833 թվականին զբաղվել է կրթության գերմանական մեթոդների ուսումնասիրությամբ և հանդես է եկել զեկույցով, որտեղ սատարել է  տեխնիկայի ուսուցման նոր մեթոդների անհրաժեշտությունը։ 1844 թվականին ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։

1848 թվականի փետրվարի հեղափոխության ընթացքում Ժիրարդենը կարճ ժամանակահատված եղել է նախարար, սակայն Երկրորդ Ֆրանսիական Հանրապետության ստեղծումից հետո չի վերընտրվել Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Ֆրանս-պրուսական պատերազմից հետո վերադարձել է Բորդոյի խորհրդարան։ Նրա օռլեանիստական միտումները և Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետության առարկություններն ուժեղ էին, և թեև նա սկզբում աջակցում էր Լուի-Ադոլֆ Տիերին, հետագայում դարձավ ընդդիմության առաջնորդ։

Ժիրարդենը մահացել է 1873 թվականին՝ Մորսան-սյուր-Սենում, նախքան Տիերի իշխանությունից հեռանալը։

## Ստեղծագործություններ
* «Eloge de Bossuet» (1827)
* «Tableau de la marche et des progrès de la littérature française au XVI siècle» (1828)
* «Mélanges de littérature et de morale» (Փարիզ, 1840)
* «Sur l’instruction intermédiaire en France» (Փարիզ, 1846)
* «De l’usage des passions dans le drame» (1847)
* «Souvenirs et réflexions politiques d’un journaliste» (Փարիզ, 1859)
* Ժիրարդենի դասախոսությունների մի մասը տպագրվել է «Cours de littérature dramatique»-ում (Փարիզ, 1843)

## Գրականություն
**Flatzfield and Meunier, *Les Critiques littéraires du XIXe siècle* (1894)
**Ch. Labitte, *Saint-Marc Girardin*, in the *Revue des deux mondes* (Feb. 1845)
**Tamisier, *Saint-Marc Girardin; étude littéraire* (1876)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Ռամոն Կասաս

**Ռամոն Կասաս ի Կարբո** (, ), իսպանացի գեղանկարիչ, գծանկարիչ, դիմանկարի և ծաղրանկարի վարպետ, ազգային մոդեռնիզմի ռահվիրաներից մեկը։

## Կենսագրություն
[250px|մինի|ձախից|''[Սանտյագո Ռուզինյոլ*, Ռամոն Կասասի դիմանկարը, 1890-ական թվականներ]]
Ռամոն Կասասը ծնվել է 1866 թվականին [[Բարսելոնա]]յում։ Արտագաղթյալի որդի էր, ում հայրը հարստություն էր կուտակել [[Կուբա]]յի [[Մատանսաս]] քաղաքում։ Մայրը եղել է բուրժուական ապահով ընտանիքից։ Ռամոնը 11 տարեկանում թողել է դպրոցը և սկսել նկարչության մասնավոր դասեր առնել։ 1881 թվականին մոդեռնիստական *Avenç'' ամսագրում հրատարակել է իր առաջին նկարը` հետագայում դառնալով ամսագրի ղեկավարներից մեկը։ Նույն թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, ընդունվել Կարոլյուս Դյուրանի մասնավոր ակադեմիան։ 1883 թվականին առաջին անգամ ներկայացրել է իր աշխատանքը Փարիզում։ Հետագայում ամեն տարի եղել է Փարիզում` տարվա մնացած մասն ապրելով Բարսելոնայում, ինչպես նաև Մադրիդում և Գրանադայում։ Միշտ շատ է ճանապարհորդել, եղել է հեծանվամոլ։ Բարեկամացել է Սանտյագո Ռուզինյոլի, Իգնասիո Սուլոագայի, Էժեն Կարիերի հետ։ 1886 թվականին հիվանդացել է տուբերկուլյոզով։ Ռուզինյոլի հետ աշխատել է «Կատալոնիայով» գրքի շուրջ (1889, տեքստերը` Ռուզինյոլի, նկարները` Կազասի)։

1890-ական թվականներին` Կասասը ստեղծագործական վերելքի տարիներին, նրա նկարների ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել Մադրիդում, Բեռլինում։ Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Չիկագոյի համաշխարհային ցուցահանդեսում (1893)։ Հիմնադրման սկզբից (1897) եղել է «Չորս կատուներ» սրճարանի մշտական այցելուն։ 1900 թվականին Կասասի երկու աշխատանքներ, այդ թվում` Էրիկ Սատիի դիմանկարը, ցուցադրվել են Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում։

Կասասի «Անարգ գարոտան» կտավը (Garrote Vil) 1901 թվականին մրցանակի է արժանացել Մյունխենում։ Նկարչի աշխատանքները ցուցադրվել են Եվրոպայի տարբեր քաղաքներում, Բուենոս Այրեսում։ 1903 թվականին Կասասը դարձել է Մարսյան դաշտում գտնվող Փարիզյան սալոնի մշտական անդամը, ինչը նրան հնարավորություն է տվել ամենամյա ցուցահանդես կազմակերպել Ֆրանսիայի մայրաքաղաքում։ 1906 թվականին առաջին անգամ նրա բնորդուհին է դառում Ժուլյա Պերայրե ի Ռիկարտեն, ում նկարել է բազմիցս, և ով 1922 թվականին դարձել է նկարչի կինը (նա Կասասից փոքր էր ավելի քան 20 տարով)։

1907 թվականից նկարիչը շատ ժամանակ է անցկացրել բենեդիկտյան Սանտ Բենեթ լքված աբբայությունում, որ գնել ու վերականգնել էր նրա մայրը։ 1908 թվականին ճանապարհորդել է ԱՄՆ-ում և Կուբայում. նա ընդհանրապես հաճախ մշտապես ճանապարհորդել է ողջ աշխարհում։ Նույնիսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նրա ցուցահանդեսներն են կազմակերպվել Վիեննայում, Բուդապեշտում, Մյունխենում, Փարիզում, Մադրիդում և այլուր։

Մահացել է 1932 թվականին տուբերկուլյոզից։ Թաղված է Բարսելոնայի Մոնժուիկի գերազմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ramon Casas: el pintor del modernismo. Barcelona: Museu Nacional d'Art de Catalunya; Madrid: Fundación Cultural MAPFRE VIDA, 2001.
* Coll I. Ramon Casas 1866-1932: una vida dedicada al arte. Murcia: De la Cierva, 2002

## Արտաքին հղումներ
* Ռամոն Կասաս 

Կատեգորիա:Իսպանացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Օշին Ռուբինյան

**Օշին Ռուբինյան** (ծննդյան թվականն անհայտ - փետրվարի 17, 1129), Իշխանազն Կիլիկիայի հայկական իշխանությունում։

Կիլիկիայի իշխան Թորոս Ա-ի որդին։

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 236
* «Սիսուան», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ, 1885, 45.
* «Iranisches Namenbuch» հայ․՝ Իրանական անձնանունների գիրք, Ֆերդինանդ Ջասթին, Marburg, 1884, էջ 253բ.

Կատեգորիա:Ռուբինյաններ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Սանտյագո Ռուզինյոլ

**Սանտյագո Ռուզինյոլ** (, ), կատալոնացի նկարիչ, բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ։ Պոստիմպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչ է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1861 թվականին Բարսելոնայում, տեքստիլ գործարանատիրոջ ընտանիքում։ Սովորել է Բարսելոնայի Ջրաներկի նկարիչների կենտրոնում։ 1899 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, Իգնասիո Սուլոագայի հետ հաստատվել Մոնմարտրում։ Մտերմացել է սիմվոլիստների հետ` իր վրա կրելով Ջեյմս Էբբոտ Ուիսթլերի ազդեցությունը։ Հետագայում ևս մի քանի անգամ ոչ երկար ժամանակով ապրել է Փարիզում։

Իսպանիա վերադառնալով` Սիտխեսում հիմնադրել է *Cau Ferrat* թանգարան-վարպետանոցը։ Բարսելոնայում մշտապես այցելել է «Չորս կատու» հանրահայտ սրճարանը, որտեղ ծանոթացել է Պիկասոյի հետ. վերջինիս վրա Ռուզինյոլը մեծ ազդեցություն է թողել (1899-1903 թվականներին Պիկասոն նկարել է Ռուզինյոլի ավելի քան 20 դիմանկար)։ Որպես գեղանկարիչ և գծանկարիչ Ռուզինյոլը ժառանգություն է թողել մի շարք դիմանկարներ, այդ թվում` Էրիկ Սատիի դիմանկարները, բնանկարներ, ժանրային տեսարաններ։ Գրել է *La Vanguardia* թերթի և երգիծական *L’Esquella de la Torratxa* ամսագրի համար։ Թարգմանել է Շառլ Բոդլերի ստեղծագործությունները։ Ռուզինյոլը եղել է Բարսելոնայի բոհեմական կյանքի վառ ներկայացուցիչը, կատալոնյան մոդեռնիզմի նախաձեռնողներից մեկը, Կատալոնիայի մշակութային վերածննդի ակտիվ մասնակիցներից մեկը։

1910 թվականին Ռուզինյոլն այցելել է Արգենտինա` կապված Մայիսյան հեղափոխության 100-ամյակի հետ, որտեղ բեմադրվել են նրա մի քանի պիեսներ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր: La morfina (Santiago Rusiñol).jpg|«Մորֆին», 1894
Պատկեր: (Barcelona) Entrada al parc del Moulin de la Galette - Santiago Rusiñol MNAC.jpg|«Մուլեն դե լա Գալետ», մոտ` 1891
Պատկեր: Santiago Rusiñol-Son Moragues.jpg|«Էլեգյան այգի», Մալյորկա, մոտ` 1903


## Հիշատակ
2006 թվականի հունիսի 13-ից 2007 թվականի հունիսի 13-ը, կապված բանաստեղծի, գրողի մահվան 75-ամյակի հետ, Սիտխեսում և Արանխուեսում հայտարարվել է Ռուզինյոլի տարի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Pla J. Rusiñol y su tiempo. Barcelona: Barna, 1942
* Casacuberta M. Santiago Rusiñol: vida, literatura i mite. Barcelona: Curial Edicions Catalanes; Publicacions de l’Abadia de Montserrat, 1997
* Panyella V. Santiago Rusiñol, el caminant de la terra. Barcelona: Edicions 62, 2003
* Laplana J. de C., Palau-Ribes O’Callaghan M. La pintura de Santiago Rusiñol: obra completa. 3 vol. Barcelona : Mediterrània, 2004
* Rusiñol desconegut = Rusiñol desconocido. Sitges: Ajuntament de Sitges, 2006
* Molas J. Santiago Rusiñol: l’artista total. Barcelona: Diputació de Barcelona, 2007
* Giralt Miracle D. a.o. Santiago Rusiñol, arquetipo de artista moderno. Madrid: Gobierno de España — Ministerio de Cultura, 2008

Կատեգորիա:Իսպանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Կատալոնացի նկարիչներ
Թե ինչպես հավը փրկեց աքլորին

**Թե ինչպես հավը փրկեց աքլորին** (), բելառուսական ժողովրդական հեքիաթ։

## Սյուժե
Հեքիաթը պատմում է մի աքլորի ու մի հավի մասին։ Հավը ձու է ածում, իսկ աքլորը քջուջ է անում հատիկ գտնում ու հավին հյուրասիրում։ Մի անգամ էլ, երբ նա քջուջ էր անում, հանկարծ մի մեծ հատիկ է գտնում ու մտածում, որ այդ հատիկը չի տա հավին, այլ ինքը կուլ կտա։ Կուլ տալուց հատիկը կանգնում է իր կոկորդին և չի կարողանում շնչել։ Հավը տեսնում է և անմիջապես վազում է նրա մոտ։ Նա աքլորին հարցնում է, թե ինչով կարող է օգնել նրան։ Աքլորը պատասխանում է, որ նրան միայն կարագը կփրկի։ Հավը գնում է կովի մոտ, և կովն ասում է, որ եթե նա կարագ է ուզում, ուրեմն պետք է հնձվորի մոտ գնա և խոտ բերի նրա համար։ Հավը գնում է հնձվորի մետ, և խոտ է խնդրում, ասելով, որ խոտը պետք է տանի կովին տա, կովն էլ իրեն կարագ տա, կարագն էլ տանի, որպեսզի աքլորին փրկի։ Հնձվորն ասում է, որ եթե նա խոտ է ուզում, ապա պետք է գնա հացթուխի մոտ և կարկանդակ բերի։ Հավը վազում է հացթուխի մոտ։ Հացթուխին ասում է, որ իրեն կարկանդակ է պետք։ Հացթուխն ասում է, որ եթե կարկանդակ է ուզում, ապա պիտի գնա անտառ և իր համար փայտ բերի, որպեսզի նա կարկանդակ թխի։ Հավը վազում է անտառ և փայտ է բերում հացթուխին։ Հացթուխը կարկանդակ է թխում, հավը կարկանդակը տանում է հնձվորին, հնձվորը նրան խոտ է տալիս, խոտը տանում է կովին, և կովն էլ նրան կարագ է տալիս։ Հավը շտապում է աքլորի մոտ և հազիվ փրկում նրան։

## Կերպարներ
* Հավ
* Աքլոր
* Կով 
* Հնձվոր
* Հացթուխ

## Սյուժեն այլ հեքիաթներում
Հեքիաթի սյուժեն թափառող է, այն հանդիպում է տարբեր ժողովուրդների հեքիաթների մեջ։ Օրինակ, սյուժեն ծանոթ է Հովհաննես Թումանյանի «Պոչատ աղվեսը» հեքիաթից, որտեղ աղվեսը, կորցնելով իր պոչը, ստիպված է լինում տարբեր կենդանիներից տարբեր բաներ խնդրել, մինչև որ իր պոչը հետ է  ստանում տատիկից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Как курочка петушка спасла (белорусская сказка) 
* Как курочка петушка спасла
* Белорусская сказка Как курочка петушка спасла 

Կատեգորիա:Բելառուսի մշակույթ
Կառավարության գլուխ

**«Կառավարության գլուխը»** (), 2003 թվականին թողարկված ամերիկյան կինոկատակերգություն, որի ռեժիսորը Քրիս Ռոքն է։ Այս ֆիլմը եղել է Ռոքի առաջին ռեժիսորական ֆիլմը։ Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2003 թվականի մարտի 28-ին։

## Սյուժե
Ամենաթեժ նախընտրական քարոզաշավի ժամանակ Վաշինգտոնի շրջանի թեկնածուն հրահանգել է երկար ապրել։ Հենց այդ պատճառով դեմոկրատական կուսակցությանը ոչինչ չի մնում անել, միայն փոխել նախագահին և տալ նախագահի պաշտոնը սևամորթ Մեյսոն Գիլիամոմին։ Ոչ ոք չի կասկածում, թե ինչպես Գիլիամոմինը հայտնվեց ուշադրության կենտրոնում։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վաշինգտոն ԿՇ-ում
Ուոլթեր Շիրլոու

260 px|right|thumb|5 դոլարանոց թղթադրամ, Շիրլոուի աշխատանքներից, 1896 թվական
**Ուոլթեր Շիրլոու** (, ), շոտլանդական ծագմամբ ամերիկացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1838 թվականի օգոստոսի 6-ին Շոտլանդիայի Փեյսլի քաղաքում։ 1840 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ Սկզբում նա սկսել է աշխատել որպես թղթադրամներ տպող, ապա  դարձել է նկարիչ։ 1861 թվականին նրա առաջին աշխատանքը ցուցադրվել է Դիզայնի ազգային ակադեմիայում։

Ուոլթեր Շիրլուն 1868 թվականին ընտրվել է Չիկագոյի դիզայնի ակադեմիայում որպես ակադեմիկոս։ Նրա աշակերտներից են Ֆրեդրիկ Ստյուարտ Չեչչը և Ջեյմս Քերոլ Բեքվիտը։
1870 թվականից մինչև 1877 թվականները Շիրլուն սովորել է Մյունխենում Ալեքսանդր Ֆոն Վագների, Արթուր ֆոն Ռամբերգի և Վիլհելմ Լինդենհմիդտի հետ։ Եվրոպայից վերադառնալուց հետո նա ղեկավարել է Նյու Յորքի արվեստի ուսանողական լիգայի դպրոցը, և մի քանի տարի դասավանդում է այնտեղ։ 1887 թվականին նա դարձավ դիզայնի ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Վոլտեր Շիրլոուն ամերիկացի նկարիչների միության անդամներից էր` հետագայում նրա նախագահը։
Մահացել է 1909 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Մադրիդում, թաղված է Մեծ Բրիտանիայի գերեզմանատանը։

## Աշխատանքներ
Նրա հայտնի գործերից են *Toning of the Bell* (1874) և *Sheep-shearing in the Bavarian Highlands* (1876):
1878 թվականին Փարիզի Համաշխարհային ցուցահանդեսում ներկայացվեց նրա վերջին աշխատանքը։


File:Walter Shirlaw- Water Lilies 1899.jpg|1899 թիվ
File:Walter Shirlaw-Roses.jpg|1888 թիվ 
File:Walter Shirlaw-Among Old Poets.jpg|1909 թիվ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Walter Shirlaw 
* Walter Shirlaw - Artworks 

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատկերազարդողներ
Եդեմական ծաղիկը

**Եդեմական ծաղիկը**, Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթը։

## Սյուժե

Հեքիաթը պատմում է հարուստ վաճառականի մասին, ով մի բարի ու գեղեցիկ աղջիկ է ունենում, անունը` Ծաղիկ։ Մի օր վաճառականը տեղ գնալիս է լինում, աղջկան հարցնում է, թե ինչ բերի նրա համար, նա էլ ասում է, որ հորից միայն մի բան է ուզում` եդեմական ծաղիկը, հայրն էլ խոստանում է, որ կբերի։ Հայրը աշխարհից աշխարհ է ընկնում, իր առևտուրը անում, հետո գնում է, որ եդեմական ծաղիկը գտնի, ումից հարցնում է, ոչ ոք չգիտի, թե որտեղ է այդ ծաղիկը աճում։ Վերջապես մի ծերունու է գտնում, ով նրան ցույց է տալիս, թե որտեղ է աճում եդեմական ծաղիկը, նա էլ ծերունու  ցույց տված ճանապարհով գնում, և եդեմական ծաղիկը գտնում է։ Ծաղիկը պոկում է, և այդ պահին հայտնվում է Սպիտակ դևն ու նրան ասում, որ վաճառականը հենց այդ պահին կմեռնի, վաճառակականն էլ խոնարհվում է հրեշի առաջ, ներողություն խնդրում, և ասում, որ այդ ծաղիկը իր աղջիկն էր ուզել, այդ պատճառով էլ նա պոկել էր ծաղիկը։ Հրեշը նրան ներում է, բայց մի պայման է նրա առաջ դնում, որ հենց վաճառականի տան դիմացի սարը սպիտակի, վաճառականը պետք է իր աղջկան տա հրեշին, վաճառականն էլ համաձայնվում, ու տուն է վերադառնում։ Տան դիմաց աղջիկը վաճառականին դիմավորում է, վաճառականը նրան է տալիս ծաղիկը, բայց ոչինչ իր հետ պատահածից չի պատմում։ Մի քանի օր է անցնում, վաճառականը դուրս է գալիս տեսնում դիմացի սարը սպիտակել է, ներս է մտնում, ու սկսում լաց լինել։ Պատճառը հարցնում են, չի կարողանում թաքցնել, ամեն ինչ պատմում է, Ծաղիկն էլ նրան հանգստացնում է, ասում, որ ինքը կգնա դևի հետ։ Սպիտակ դևը գալիս է, որ աղջկան տանի, կանգնում է դռան դիմաց, և սկսում մռնչալ։ Մռնչում է, ու նրա սառը շնչից ամբողջ աշխարհը դողում է։ Աղջիկը զուգված, զարդարված եդեմական ծաղիկը ձեռքին դուրս է գալիս տնից, և անմիջապես դևը չարախինդ ոռնոցով հափշտակում է աղջկան, տանում Մասիսի մեծ վիհը, որտեղ միշտ մռայլ ու սառն աշխարհում դևի ապարանքն էր։ Նա միշտ ապարանքից իջնում է ու սարսափ տարածում ամբողջ աշխարհում, և մի անգամ, երբ նա հեռանում է ապարանքից, աղջիկը փախչում է։ Դևը գալիս է, տեսնում, աղջիկը փախել է, բարկացած ընկնում է նրա հետևից, գնում, հասնում է նրան։ Աղջիկը արդեն հասած է լինում Արագածի փեշերին, և երբ տեսնում է, որ դևը հասնում է իրեն, սարսափից ճչում ու օգնություն է կանչում։ Այդ պահին մի դուռ է նրա դիմաց բացվում, ու նա մտնում է սարի մեջ։ Աղջիկը երբ մտնում է սարի մեջ, նրա առաջ մի դրախտային այգի է բացվում, և այնտեղ երգ է լսվում մի արքայի մասին, ով ո՛չ քնած է, ո՛չ մեռած, ու միայն կարթնանա, երբ մեկը կարտասվի և համբույր կտա նրան։ Աղջիկը մի պալատ է գտնում, մեջը մի երիտասարդ է լինում, ո՛չ քնած է լինում, ո՛չ մեռած։ Աղջիկը նրան տեսնելուն պես արտասվում է, կռանում ու համբուրում։ Արցունքները ընկնում են երիտասարդի դեմքին, և երիտասարդը միանգամից կանգնում ու աղջկան հարցնում է, թե ո՞վ է նա, նա էլ ամեն ինչ պատմում է։ Սպիտակ դևը դեռ սպասում էր, որ աղջկան բռնի, բայց տղան դուրս է գալիս ու սկսում նրա հետ կռվել։ Տղան հաղթում է, իսկ դևը փախչում է իր ապարանք ու թաքնվում։ Արաքսի հովտում աստվածային հանդես է բացվում, իսկ երիտասարդը պսակվում է աղջկա հետ։

## Կերպարներ

* Վաճառական   
* Աղջիկ   
* Սպիտակ դև   
* Երիտասարդ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Եեմական ծաղիկը» հեքիաթի աուդիոտարբերակը 
* Եդեմական ծաղիկը
* Եդեմական ծաղիկը. հեքիաթ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթներ
Վասո Պելագիչ

**Վասո Պելագիչ** (, ), օսմանական և սերբական բոսնիացի քաղաքական գործիչ, հեղափոխական դեմոկրատ, սոցիալիստ-ուտոպիստ, մասնակցել է Սերբիայի, Բոսնիա և Հերցեգովինայի սոցիալիստական և ազգային-ազատագրական շարժմանը, ուսուցիչ, հեքիմ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում, վերջացրել է տարրական գիմնազիան, 1857 թվականին ընդունվել է Բելգրադի հոգևոր սեմինարիան։ 1860 թվականին դարձել է ուսուցիչ Բրչկոյի սերբալեզու տարրական դպրոցում, որտեղ հիմնել է Բոսնիայում առաջին սերբական ընթերցասրահներից մեկը։

1863 թվականին գնացել է Ռուսական կայսրություն, որտեղ ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանում և այնտեղ սովորել է երկու տարի՝ ուսանելով քաղաքական պատմություն և բժշկություն։ Ծանոթացել է ռուս հեղափոխական դեմոկրատների հետ, որոնք էլ մեծ ազդեցություն են թողել նրա վրա։

1865 թվականին վերադարձել է Բոսնիա՝ Բանյա Լուկա քաղաք, որտեղ հիմնադրել է սեբական ուղղափառ սեմինարիան՝ դառնալով Բոսնիայում առաջիներից մեկը։ Սեմինարիայում նա քարոզել իր գաղափարները, 1867 թվականին Բելգրադում հրատարակել է «Руковођу за српско-босанске, херцеговачке, старосрбијанске и македонске учитеље» գիրքը։ Իր լիբերալ մանկավարժական հայացքների պատճառով հալածվել է Բոսնիայի տարբեր կրոնական ներկայացուցիչների կողմից, հետո դարձել է վանահայր։ 1869 թվականին Բոսնիայում օսմանական իշխանությունը քննադատելու համար աքսորվել է Փոքր Ասիա։ 1871 թվականին ռուսների օգնությամբ կարողացել է փախչել Կոստանդուպոլսով մինչև Սերբիա, որտեղ որոշ ճամանակ աշխատել է «Уједињене омладије српске» միությունում, ապա որոշ ժամանակով տեղափոխվել է Ցետինա (Չերնոգորիա), որտեղ մասնակցել է «Дружине за ослобођење српства» շարժմանը։ 1872 թվականին ուղևորվեց Նովի Սադ, 1873 թվականին հաջորդաբար ապրել է Գրացում, Պրահայում, Տրիեստում և Ցյուրիխում, արդյունքում հրաժարվել է հոգևոր ծառայությունից։

1875 թվականին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել բոսնիական ապստամբությանը ընդդեմ օսմանյան իշխանությանը։ 1878 թվականին ավստրո-հունգարական զորքերի կողմից Բոսնիայի տարածքի գրավումից հետո բողոքներով հանդես է եկել ընդդեմ օկուպացիայի կտրուկ։ 1880-ական թվականներին ապրել է Սերբիայում, սակայն սոցալիստական գաղափարների տարածման պատճառով մի քանի անգամ աքսորվել է Բուլղարիա ու Ռումինիա։ Համագործակցել է «Српски занатлија» թերթի հետ։ 1890-ական թվականների սկզբին եղել է աշխարհի աշխատավորների և արհեստավորների հասարակության ստեղծման կազմակերպիչը, որից էլ 1892 թվականին ձևավավորվել է Սերբիայի սոցալիստական կուսակցությունը։ 1895 թվականին Բելգրադում հիմնել է «Սոցիալ-դեմոկրատ» թուղթը, բուլղարերենից թարգմանել է սոցալիստական թեմայով հոդվածներ։

Հակակառավարական գործողությունների պատճառով ձեբակալվել է, հրապարակայնորեն զրկվել է աստիճանից և տեղփոխվել է հոգեբուժարան, իսկ հետո բանտ, որտեղ էլ մահացել է։

Իր աշխատանքներում ցուցաբերել է սոցիալիստական, մատերիալիստական և աթեիստական հայացքներ։ Հիմնական աշխատանքներն են՝
* «Покушаjи за народно и лично унапреħење» (Բելգրադ, 1871)
* «Пут среħниjем животу или нова наука и нови льуди» (Բուդապեշտ, 1879)
* «Социjализам или основни препороħaj друштва» (Բելգրադ, 1894)
* «Историjа босанско-херцеговачке буне» (Սարաևո, 1953)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Биография  

Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սերբ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Սերբ պատմաբաններ
Մեծ քառյակ (Առաջին համաշխարհային պատերազմ)

[thumb|325px|Քառյակ խորհուրդը ձախից աջ` [Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջը, Վիտտորիո Էմանուելե Օրլանդոն, Ժորժ Կլեմանսոն և Վուդրո Վիլսոնը Վերսալում:]]

**Մեծ քառյակը** կամ **Քառյակ պետությունները** վերաբերում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի քառյակ գերտերություններին և նրանց առաջնորդներին, որոնք հանդիպեցին 1919 թվականի Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում։ Մեծ քառյակը նաև հայտնի է որպես քառյակ խորհուրդ։ Նրա անդամներն էին ԱՄՆ-ից Վուդրո Վիլսոնը, Մեծ Բրիտանիայից Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջը, Իտալիայից Վիտտորիո Էմանուելե Օրլանդոն և Ժորժ Կլեմանսոն Ֆրանսիայից։

## Վուդրո Վիլսոն
left|thumbnail|Վուդրո Վիլսոնը 1919 թվականին:

Վուդրո Վիլսոնը (28 դեկտեմբեր 1856 – 3 փետրվար 1924) ընտրվել է ԱՄՆ նախագահ 1912 թվականին և վերընտրվել է 1916 թվականին։ 1916 թվականի ընտրություններում նրա նախընտրական արշավի հիմքը եղել է «հեռու պահել մեզ պատերազմից» կարգախոսը և աշխատել է կողմերին բերել խաղաղության։ 1917 թվականին Բերլինը որոշեց սուզանավերի միջոցով խորտակեց Բրիտանիային օգնող ամերիկյան նավերը` հույս ունենալով ռազմական դաշինք կնքել Մեքսիկայի հետ ԱՄՆ դեմ պատերազմում։ Միացյալ Նահանգները պատերազմի մեջ մտավ 1917 թվականի ապրիլին` ունենալով թույլ զինված ուժեր, սակայն ուներ միլիոնավոր պոտենցիալ թարմ զինվորներ, միլիարդավոր դոլարներ և մեծ քանակությամբ վառելիք, որն անհրաժեշտ էր Դաշնակիցներին։ Պաշտոնապես Վիլսոնը անկախ էր Դաշնակիցներից։ 1918 թվականին Վիլսոնը առանձին բանակցություններ սկսեց Գերմանիայի հետ, ներառյալ զինադադարի պայմանավորվածությունները։ Նա թողարկեց իր 14 կետերը, որը հետպատերազմական իրադարձությունների նրա տեսլականն էր։ Նա մեծ ազդեցություն ուներ երկու կողմերի վրա Եվրոպայում և նա դարձավ Փարիզում գլխավոր գործող անձը։ Նա վարձեց մեծ թվով մասնագիտացված խորհրդատուների, որպեսզի օգնեն իրեն Փարիզում, սակայն նրա կասկածամտությունը առիթ դարձավ նրանցից շատերին հեռացնել աշխատանքից։ Նրա մեծագույն սխալը Հանրապետական կուսակցության անդամներին չբերելն էր Փարիզ, ինչը քաղաքականացվեց և ազդեց նրա հեղինակության վրա։ Նրա հիմնական նպատակն էր հասնել երկարատև խաղաղության, որի երաշխավորը կլինեին Ազգելի Լիգան և ինքնիշխան պետությունները։ Նա առանձնակի ուշադրություն դարձրեց կայսրությունների փլուզման արդյունքում ստեղծվող պետություններին, որը առիթ դարձավ ընդվզումների Գերմանիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Զանգվածային սպանություններ Պոնարիում

**Զանգվածային սպանություններ Պոնարիում**, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Պոնարի (Վերին Պոնարի) գյուղի մոտ՝ անտառում, Վիլնյուսի հրեաների, խորհրդային ռազմագերիների ու դիմադրության մասնակիցների զանգվածային գնդակահարությունը նացիստների ու լիտվացի կոլաբորացիոնիստների կողմից։
thumb|Նացիզմի զոհերի հուշարձան

## Կենսագրություն
1940 թվականին Լիտվայի՝ Խորհրդային Միությանը միացվելուց հետո Պոնարի գյուղի տարածքում սկսվել է նավթային պահեստների կառուցումը։ Փորվել են մեծ փոսեր վառելիքի տարաները տեղակայելու համար։ Սակայն գերմանական զորքերի ներխուժման պատճառով նավթի պահեստի ստեղծման ծրագրերը դադարեցվել են։

Գերմանական օկուպացիայից հետո այդ փոսերը օգտագործվում էին խաղաղ բնակչությանը և առաջին հերթին հրեաներին ոչնչացնելու համար։ Օրական գնդակահարվել է շուրջ 800 մարդ։ Հաշվարկների համաձայն՝ 1941 թվականի ամռանից սպանվել է շուրջ 100 հազար մարդ։ Գնդակահարություններին մասնակցել են A այնզատցխմբի անդամներ, էսէսականներ, բայց հիմնականում եղել են լիտվացի կոլաբորացիոնիստներ։ Սպանվածների մարմինները լցվել էին փոսների մեջ և ծածկվել հողով։ Առաջին հերթին ոչնչացվել են հրեաները, մասնավորապես Վիլնյուսի գետտոյից, և նրանք են եղել զոհերի մեծամասնությունը։ Բացի այդ, սպանվել են այլ երկրներից բերված հրեաներ, ինչպես նաև սովետական ռազմագերիների և հականացիստական դիմադրության մասնակիցներ։

Կուրսկի ճակատամարտից հետո գերմանական կողմն սկսել է թաքցնել հանցագործության հետքերը։ Նրանք 80 հրեա բանտարկյալների ստիպել են հանել կիսափտած մարմինները, ծածկել դրանք չոր վառելափայտով, վրան նավթ լցնել և այրել։ Մարմինների կույտն այրվել է 3 օր, որից հետո մնացորդները վերածվել են ավազի, խոշոր բեկորները մանրացվել են։ Դիակների այրումը շարունակվել է 1943 թվականի վերջից մինչև 1944 թվականի հունիս։

## Հիշողություն
1945 թվականին կանգնեցվել է Պոնարիում սպանվածների հիշատակին նվիրված հուշարձան, սակայն 1952 թվականին այն քանդվել է։

Ներկայում Պոնարում կա զոհվածների հիշատակին նվիրված նոր հուշարձան և մշտական ցուցադրություն Հրեական թանգարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Все это невинные жертвы озверевших бандитов 
* Мемориал жертвам фашизма. Альбом group9May 

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն
Կատեգորիա:Հոլոքոստը Լիտվայում
Նիկոլայ Կեցխովելի

**Նիկո (Նիկոլայ Նիկոլաևիչ) Կեցխովելի** (, ), խորհրդային վրացի բուսաբան, գրող և հասարակական գործիչ, Վրացական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, Վրացական ԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ, Վրացական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1897 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Թիֆլիսի նահանգի Գորեայի գավառի Տկվիավի գյուղում։ 1918 թվականին վերջացրել է Թիֆլիսի վրացական գիմնազիան, որից հետո ընդունվել է Թիֆլիսի պետական համալսարանի մաթեմատիկա-բնագիտական ֆակուլտետը, որտեղ սովորել է մինչև 1926 թվականը։

Առաջին գիտական աշխատանքները նվիրված են եղել մոլախոտային բույսերին։ Հետո զբաղվել է բուսաբաշխականությամբ, աշխարհագրությամբ, պատմական և համակարգված հետազոտություններով։

1923 թվականին պրեպարատոր է աշխատել Թիֆլիսի համալսարանի բուսաբանական ամբիոնում, հետո ստացել է օգնականի պաշտոն։ 1932 թվականին դարձել է ամբիոնի կառավարիչ, հետո ղեկավարել է Թիֆլիսի համալսարանի բուսաբանական ամբիոնը, Վրացական կենդանաբուծական անասնաբուժական գիտահետազոտական ինստիտուտի բուսաբանության ամբիոնը, Թիֆլիսի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետը։ 1934 թվականին նա եղել է Վրացական Գիտությունների ակադեմիայի ինստիտուտի բուսաբանական բաժանմունքի տնօրենը։

Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1937 թ.), 1938 թվականին դարձել է ԹՊՀ պրոֆեսոր։

1941 թվականին Վրացական ԽՍՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնադրումից հետո ընտրվել է նրա գործող անդամ, 1943-1945 թվականներին հանդես է եկել որպես նրա փոխնախագահ։ 1945 թվականին եղել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի ռեկտորը։ 1963 թվականին եղել է բուսաբանական ինստիտուտի տնօրենը։

1980 թվականին ստացել է Թբիլիսի պատվավոր քաղաքացու կոչում։

Մահացել է 1982 թվականին։

## Որոշ գիտական աշխատանքներ
* Վրաստանի բուսաբանական հիմնական տեսակները, Թբիլիսի, 1935 թ.
* Վրացական բուսաբաշխական քարտեզը, Թբիլիսի, 1936 թ.
* Վրացական բուսական գոտիները, Թբիլիսի, 1957 թ.

## Որոշ տեսակներ, որոնք անվանակոչվել են Կեցխովելիի պատվին
* Barbarea ketzkhovelii Mardal., 1977 [≡ Barbamine ketzkhovelii (Mardal.) A.P.Khokhr., 1997]
* Dianthus ketzkhovelii Makaschv., 1947
* Pyrus ketzkhovelii Kuth., 1947
* Scorzonera ketzkhovelii Sosn. ex Grossh. & Sosn., 1938
* Tragopogon ketzkhovelii Kuth., 1951

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Վրացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Վրացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի հասարակական գործիչներ