Ավստրալիայի ազգային գույներ

**Ավստրալիայի ազգային գույներ** (), երկրի օրենսդրության համաձայն՝ Ավստրալիայի ազգային գույները՝ կանաչ և ոսկեգույն։ Այս գույներն ազգային գույներ ճանաչելու որոշումը 1984 թվականի ապրիլի 19-ին ստորագրել է Ավստրալիայի գեներալ-նահանգապետ սըր Սթիվեն Նինիանը՝ վարչապետ Ռոբերտ Հոուքի աջակցությամբ։ Որոշման տեքստը հրապարակվել է հենց նույն օրը կառավարական թերթում՝ *Commonwealth of Australia Gazette*-ում։ Ոսկեգույնն ու կանաչն առավել հայտնի են որպես Ավստրալիայի մարզիկների և տարբեր հավաքականների, ինչպես նաև որպես մարզական երկրպագուների ատրիբուտների և ազգային տարատեսակ քայլերթերի (այդ թվում՝ Ավստրալիայի օրվա առթիվ) գույներ։

## Գույների նշանակություն
Ավստրալիայի կառավարության պաշտոնական կայքում տեղակայված մեկնաբանության համաձայն՝ ոսկեգույնը հանդիսանում է Ավստրալիայի ափային շրջանի և ծովափերի, երկրում շահագործվող հանքավայրերի, Ավստրալիայի հարուստ բերքի, ավստրալական մորթու փափկության խորհրդանիշը։ Կանաչը խորհրդանշում է Ավստրալիայի անտառները, նրա բուսական աշխարհը և մերձափնյա շրջանների գեղատեսիլ բնապատկերը։ Այս երկու գույները հանդիսանում են նաև Ավստրալիայի ազգային բույս համարվող և Ավստրալիայի զինանշանի պատկերված ծաղկառատ ակացիան խորհրդանշող գույներ։ Երկու գույները կիրառելու դեպքում դրանք տեղակայում են մեկը մյուսի հարևանությամբ․ որևէ այլ գույն չի կարող տեղակայվել այս երկու գույների միջակայքում, չնայած այս գույներից յուրաքանչյուրի համադրումն այլ գույների հետ չի արգելվում։

## Պատմություն
Մինչև 1984 թվականը Ավստրալիայում պաշտոնական էր համարվում Ավստրալիան ներկայացնող հետևյալ երեք գույների համադրությունը․
* կարմիրը, կապույտը և սպիտակը, որոնք համապատասխանում են Ավստրալիայի դրոշի գույներին,
* կապույտը և ոսկեգույնը, որոնք 1912 թվականից համապատասխանում էին Ավստրալական ընկերակցության զինանշանի գույներին (Ընկերակցության աստղ) և Ավստրալիայի շքանշանի ժապավենի գույներին,
* կանաչը և ոսկեգույնը, որոնք մեծ տարածվածություն ստացան 19-րդ դարի վերջին։

Կանաչի և ոսկեգույնի համադրությունը և երանգները տարբեր ժամանակներում տարբեր են եղել, սակայն, անկախ երանգից՝ հենց այս երկու գույներն են ամենահաճախն օգտագործվել ավստրալացիների կողմից։ 1899 թվականին Ավստրալիայի կրիկետի հավաքականը դարձավ առաջին մարզական հավաքականը, որի համազգեստի վրա հայտնվեցին կանաչն ու ոսկեգույնը։ Նախկինում հավաքականը հանդես էր գալիս կրիկետի որևէ ակումբի համազգեստով կամ հստակ որևէ նահանգին բնորոշ գույներ ունեցող համազգեստով։ Խաղացողները, որոնք 1899 թվականին մեկնում էին Անգլիայի դեմ մրցապայքարին մասնակցելու, հանդես եկան ավանդական սպիտակ հագուստով, բայց թիմի կապիտանը՝ Ջո Դարլինգը, համառորեն պնդում էր, որ «Էշես» մրցաշարի բացման արարողության ժամանակ Ավստրալիայի հավաքականը հանդես գա ոսկեգույն մարզահագուստով։ Այդ նույն տարում ավստրալացիներն սկսեցին կրել հովարով կանաչ գլխարկներ, որոնք կոչվում են «baggy green», և այդուհետ դրանք դարձան ավստրալական կրիկետյան մարզահագուստի մի մասը։

1908 թվականին ավստրալական կրիկետում կանաչն ու ոսկեգույնը պաշտոնապես ընդունվեցին որպես ազգային հավաքականի գույներ։ Նոր Հարավային Ուելսի կրիկետի ասոցիացիայի հետ երկար քննարկումներից հետո հստակեցվեցին գույները՝ էվկալիպտի կանաչ () և ակացիայի ոսկեգույն ()։ Բավականին երկար ժամանակ ոչ միայն կրիկետի, այլև այլ մարզաձևերը ներկայացնող մարզիկների կողմից կիրառվում էր նաև կապույտի և ոսկեգույնի համադրությունը, ինչի հաճախ շփոթմունքի էր հասցնում ավստրալացիներին։ Հենց այդ նույն տարում՝ մինչ 1908 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերը, Ավստրալազիայի հավաքականը «կանաչն ու ոսկեգույնն» ընդունեց որպես պաշտոնական գույներ, բայց այդ գույների համադրությամբ մարզահագուստով ոչ բոլոր մարզիկները հանդես եկան, ու դա չնայած այն հանգամանքին, որ Ավստրալիայի օլիմպիական կոմիտեն այդ գույներն ընդունել էր նաև բոլոր հետագա օլիմպիական խաղերի համար։ 1912 թվականին՝ մինչ ամառային օլիմպիական խաղերի մեկնարկը, ստեղծվեց ավստրալացիների առաջին պաշտոնական համազգեստը՝ կանաչ անթև բաճկոններ՝ ոսկեգույն ագուցումներով, և սպիտակ շորտեր՝ կանաչ ու ոսկեգույն ագուցումներով։

1920-ական թվականներին կանաչն ու ոսկեգույնը տարածում գտան Ավստրալիայի բազմաթիվ հավաքականներում։ 1924 թվականին կանաչ և ոսկեգույն երանգներով մարզահագուստը առաջինը հագավ ֆուտբոլի հավաքականը, 1928 թվականին այդ համազգեստը դարձավ Ավստրալիայի ռեգբիի ազգային հավաքականի համազգեստը, 1929 թվականին դարձավ ռեգբիի 15 տարեկանների «Ուոլլաբիս» հավաքականի համազգեստը։

## Կիրառում
### Հավաքականներ
Կանաչ և ոսկեգույն երանգներով մարզահագուստով հանդես են գալիս Ավստրալիայի հետևյալ հավաքականները․
* կրիկետի հավաքկանըը (Twenty20),
* օլիմպիական հավաքական, որը հայտնի է նաև «Կանաչ-ոսկեգույնների հավաքական» անվամբ,
* պարաօլիմպիկ հավաքականը,
* Ավստրալիայի ռեգբիի հավաքականը,
* Ավստրալիայի ռեգբիլիգի հավաքականը,
* Ավստրալիայի ռեգբիլիգի կանանց հավաքականը,
* Ավստրալիայի կանանց ռեգբիի հավաքականը
* Ավստրալիայի նեթբոլի հավաքականը,
* Ավստրալիայի կանանց ֆուտբոլի հավաքականը,
* Ավստրալիայի կանանց բասկետբոլի հավաքկանը
* Ավստրալիայի տղամարդկանց ֆուտբոլի հավաքականը,
* Ավստրալիայի տղամարդկանց՝ խոտի վրայի հոկեյի հավաքականը,
* Ավստրալիայի կանանց՝ խոտի վրայի հոկեյի հավաքականը,
* Ավստրալիայի՝ տափօղակով հոկեյի հավաքականը,
* Ավստրալիայի տղամարդկանց վոլեյբոլի հավաքականը,
* Ավստրալիայի Դևիսի գավաթի տղամարդկանց թենիսի հավաքականը և Ավստրալիայի Դևիսի գավաթի կանանց թենիսի հավաքականը
* Ավստրալիայի բեյսբոլի հավաքականը,
* Ավստրալիայի տղամարդկանց լաքրոսի հավաքականը,
* Ավստրալիայի կանանց լաքրոսի հավաքականը,
* Ավստրալիայի տղամարդկանց ինդոր-լաքրոսի հավաքականը,
* խառը մենապայքարային մարզաձևերի մարզիկները,
* Ռոլեր-դերբիի տղամարդկանց հավաքականը,
* Ամերիկյան ֆուտբոլի հավաքականը։

Մինչև 1961 թվականը առաջատարը կանաչն էր՝ ոսկեգույնի ագուցմամբ, սակայն, քանի որ այդ երանգավորումը բնորոշ էր նաև ՀԱՀ-ին (հատկապես՝ ՀԱՀ ռեգբիի հավաքականի համար), 1961 թվականից հիմնական հավաքածուն իրենից ներկայացնում է ոսկեգույն շապիկներ՝ կանաչ ագուցումներով։ Ավստրալացիները ֆուտբոլի մասին խոսելիս կատակով նշում են, որ ոսկեգույնը պատահական չեն ընտրել, քանի որ այդ գույնի շնորհիվ իրենք նմանվում են աշխարհի հնգակի չեմպիոններին։ Մինչև 2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերը գործել է *Green and Gold* ծրագիրը, որը օլիմպիական և պարաօլիմպիկ խաղերի հավաքականների մասնակիցներին օգնություն էր ցուցաբերում՝ Լոնդոնում կայանալիք օլիմպիական խաղերին պատրաստվելու համար։

### Ընկերություններ և կազմակերպություններ
1981 թվականից կանաչն ու ոսկեգույնը կիրառվում են այնպիսի կազմակերպությունների երանգավորման նպատակով, ինչպիսիք են Ավստրալիայի երկաթուղիների ազգային հանձնաժողովը, *South Australian Railways*-ը և *Tasmanian Government Railways*-ը։ Այս գույները կիրառվում են նաև հայտնի ինքնակչուն-լոգոտիպի վրա, որը մեծ տարածում ունի *«Australian Made logo»* անվամբ, *«Australian National Line»*-ի լոգոտիպի, *«Medicare»* բժշկական ապահովագրական ընկերության լոգոտիպի, ինչպես նաև Ավստրալիայի ազգային կուսակցության խորհրդանշանի վրա։

## Տես նաև
* Ավստրալիայի զինանշան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Sharpham, Peter. The Origin of the Green and Gold, *Sporting Traditions*, 1994.
* Page, R. and Johnston, C. (1997). Wattle. Gould Leaguer 5(6): 1-28 (The Gould League of NSW Inc.: Gladesville, N.S.W.)
* Australian National Identity. Edited by Justin Healey. The Spinney Press, 2010. ISBN 978-1-921507-24-3