Պելլեգրինո Տիբալդի

**Պելլեգրինո Տիբալդի** (, հայտնի է նաև որպես ՝ , ), իտալացի մաներիստ ճարտարապետ, քանդակագործ, որմնանկարիչ։

## Կենսագրություն
Տիբալդին ծնվել է Վալսոլդայում, որն այն ժամանակ եղել է Միլանի դքսության կազմում։ Մեծացել է Բոլոնյայում։ Հայրը եղել է քարտաշ։ Հավանական է, որ աշակերտել է Բարտոլոմեո Ռամենգիին և Իննոչենցո դա Իմոլային։ Առաջին փաստագրած կտավը՝ «Սուրբ Կատարինեի ամուսնությունը», ստեղծել է տասնհինգ տարեկան հասակում։
[thumb|200px|«Սուրբ ընտանիքը Եղիսաբեթի հետ», [Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ]]
thumb|left|Սան Սեբաստիանո (Միլան)

1547 թվականին մեկնել է Հռոմ՝ ուսանելու Պերինո դել Վագայի մոտ։ Հռոմում ներգրավվել է Սուրբ Հրեշտակի ամրոցի խորհրդակցական սենյակի (Sala del Consiglio) ձևավորման աշխատանքներում։ 1547 թվականին Պերինոյի մահից հետո Տիբալդին պալատական լայնածավալ որմնանկարչության մեջ առաջատար դիրք է զբաղեցրել (1547-1549)։ Որմնանկարների վրա զգալի է եղել Միքելանջելոյի ազդեցությունը։

Բոլոնյայում տարբեր աշխատանքներ է կատարել կարդինալ Ջովանի Պոջջիի համար։ Պոջջիի պալատում ստեղծել է Ուլիսի պատմության որմնանկարների շարք, Պոջջիի մատուռում՝ տեսարաններ Մկրտչի կյանքից, Հռոմի Սաչետի պալատում՝ տեսարաններ Մովսեսի կյանքից։ Իր հովանավորությամբ Ջակոմո Մաջջորե եկեղեցում կառուցել է մատուռ, որի համար ստեղծել է «Սուրբ Հովհաննեսը քարոզում է անապատում» և «Ընտրյալների տարանջատումը անիծյալներից» տեսարանները։ Կարդինալ Պոջջինին նրան է հանձնարարել ստեղծելու Լորետոյի Բազիլիկա դելլա Սանտա Կազա եկեղեցու մատուռը, որտեղ ստեղծել է «Սուրբ Ծնունդ», «Տաճար ներկայանալը», «Այլակերպություն», «Սուրբ Հովհաննեսի գլխատումը» որմնանկարները։

1558-1561 թվականներին Տիբալդին ապրել է Անկոնայում, որտեղ որմնանկարներ է ստեղծել Անկոնայի պատմական Loggia dei Mercanti և Ֆերետտի պալատների համար։ 1561 թվականին հանդիպել է կարդինալ Կառլո Բորրոմեոյին, ում հանձնարարությամբ Միլանում աշխատել է որպես ճարտարապետ, աշխատանքներ է կատարել տաճարում, արքեպիսկոպոսի պալատի բակում (1564-1570), Սան Ֆեդելե ( 1569-1579) և Սան Սեբաստիանո (1577) եկեղեցիներում։ Միլանում աշխատել է նաև որպես քաղաքացիական ճարտարապետ, նախագծել Spinola, Erba Odescalchi և Prospero Visconti պալատները։ 1575 թվականին կարդինալ Տոլոմեո Գալյոյի հանձնարարությամբ Կոմո լճի ափին սկսել է Villa d'Este վերածննդի դարաշրջանի արիստոկրատ նստավայրի շինարարությունը։

1586 թվականին Տիբալդին մեկնել է Իսպանիա, որտեղ փոխարինել է պալատական նկարիչ Ֆեդերիկո Ցուկկարոյին։ Ֆիլիպ II Հաբսբուրգի խնդրանքով նկարազարդել է Էլ Էսկորիալ պատմամշակութային համալիրի ստորին կամարակապ սրահները։ Նրա ամենամեծ աշխատանքը գրադարանի որմնանկարներն են http://www.delacuadra.net/escorial/tx-es-it.htmhttp://www.jdiezarnal.com/public/elescorial.html: Վերադառնալով Միլան՝ մինչև կյանքի վերջ եղել է Միլանի տաճարի ճարտարապետը։

Պելլեգրինոյի եղբայրը՝ Դոմենիկո Պելլեգրինո Տիբալդին, եղել է փորագրող վարպետ, ով ակտիվ գործունեություն է ծավալել Բոլոնյայում։ Նրա աշակերտներից են եղել Օրանցիո Սամաչինին, Լորենցո Սաբբատինին և Ջիրոլամո Միրուոլին։ Որդին՝ Դոմենիկո Տիբալդին, Բոլոնյայում ճարտարապետ է եղել։

## Ստեղծագործությունների անթոլոգիա
* «Սուրբ Կատարինեի ամուսնությունը»,  Բոլոնյայի պատկերասրահ
* «Սուրբ Միքայելի որմնանկարը»,  Սուրբ Հրեշտակի ամրոց
* «Հովիվները երկրպագում են Քրիստոսին», Բորգեզե պատկերասրահhttp://gallery.euroweb.hu/html/t/tibaldi/adoratio.html 
* «Հովհաննես Մկրտչի կոնցեպցիան» (1555),  Սան Ջորջե Մաջջորե, Բոլոնյա
* «Ամբոխի քարոզը», (Սան Ջորջե Մաջջորե, Բոլոնյա)
* «Սուրբ ընտանիք և Հովհաննես Մկրտիչը»,  Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարան
* «Քրիստոսի մկրտությունը», Անկոնա
* Խորանի նկար, Սուրբ Ագոստինո, Անկոնա
* «Թովմասի կասկածամտությունը»(1565),  գծանկար, 1565, Ամրոզինա, Միլանhttp://www.getty.edu/art/collections/bio/a746-1.html 
* «Թովմասի կասկածամտությունը» (recto), «Թովմասի կերպարի ուսումնասիրությունը» (verso, գծանկար, Փոլ Գեթթի թանգարան http://www.getty.edu/art/collections/objects/o108657.html 
* «Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը»  Բրերա պատկերասրահ, Միլան 
* «Մադոննան մանկան հետ», մասնավոր հավաքածուhttp://www.theitalians.com.au/theitalians/Detail.cfm?IRN=161170 
* «Սուրբ ընտանիք և սուրբ Եղիսաբեթ»http://heilige-familie-und-die-hl-elisabeth-5483.gemaelde-webkatalog.de/
* «Լռության այլաբանություն»(1569),  Բոլոնյայի քաղաքացիական թանգարան
* «Պոլիֆեմի կուրացումը», Բոլոնյայի միջազգային թանգարան և երաժշտական գրադարանhttp://monsters.monstrous.com/odysseus_blinding_polypheme.htm 
* «Սուրբ կույսի կյանքը»,  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
* «Քրիստոսի չարչարանքները»,  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
* «Ecce Homo» (1589),  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
* «Սուրբ Միքայել»  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդhttp://www.artehistoria.com/frames.htm?http://www.artehistoria.com/genios/cuadros/6446.htm 
* «Սուրբ Լորենսի նահատակությունը»  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդhttp://www.wga.hu/frames-e.html?/html/t/tibaldi/
* «Հովսեփի պատմությունը», Մոնրեալի գեղարվեստի թանգարան, Մոնրեալ, Կանադա

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* The Age of Correggio and the Carracci: Emilian Painting of the 16th and 17th Centuries (exh. cat., Washington, N.G.A.; New York, Met.; Bologna, Pinacoteca; 1986)
* Painting in Italy 1500–1600, S.J. Freedberg, (Penguin History of Art, 2nd Edition, 1983). 567–572.
* Pellegrino Tibaldi – Catholic Encyclopedia article
* Bryan, Michael (1889). Walter Armstrong & Robert Edmund Graves, ed. Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical (Volume II: L-Z). York St. #4, Covent Garden, London; Original from Fogg Library, Digitized May 18, 2007: George Bell and Sons. p.&nbsp;571.

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Իտալացի որմնանկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ