open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Երևանի քաղաքապետարան

**Երևանի քաղաքապետարան**, Երևան քաղաքի գլխավոր օրենսդիր մարմին։ Բաղկացած է 65 անդամից, որոնք ընտրվում են համամասնական ընտրակարգով, և որը գլխավորում է Երևանի քաղաքապետը։

## Կանոնադրություն
Երևանի քաղաքապետը և ավագանին քաղաքապետարանի միջոցով Երևանում իրականացնում են օրենքով տեղական ինքնակառավարման մարմիններին վերապահված սեփական և պետության կողմից պատվիրակված լիազորությունները, համակարգում Երևանի ենթակայության հիմնարկների, առևտրային և ոչ առևտրային կազմակերպությունների գործունեությունը, կազմակերպում հանրապետական գործադիր մարմինների և դրանց՝ Երևանի տարածքային ծառայությունների հետ հարաբերությունները։ Քաղաքապետարանը ստեղծվում, վերակազմակերպվում և նրա գործունեությունը դադարեցվում է ավագանու որոշմամբ։

## Երևանի ավագանու նախկին անդամներ
* Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն
* Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն
* Հայ Ազգային Կոնգրես
* Բարև Երևան դաշինք
* Ելք դաշինք
* Երկիր ծիրանի կուսակցություն
* Իմ քայլը դաշինք
* «Լույս» կուսակցությունների դաշինք

## Երևանի քաղաքապետարանի շենքը

Երևանի քաղաքապետարանի ներկայիս շենքը գործարկվել է 2004 թվականից։ Շենքն ունի 5 հարկ, ընդհանուր մակերեսը կազմում է 13,5 հազար քառակուսի մետր։ Այն զարդարում է 47 մետր բարձրություն ունեցող աշտարակը։ Շենքը կառուցված է երևանյան ճարտարապետության ավանդույթներով՝ հաշվի առնելով նորը։ Հիմքում՝ ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանի նախագիծն է։ Քաղաքապետարանի նոր շենքում է տեղակայված Երևան քաղաքի պատմության թանգարանը։ Երևանի քաղաքապետարանի շենքի ճակատը զարդարված է բազմաթիվ ռելիեֆային զարդանախշերով, Կենաց Ծառի պատկերով։ Շենքի խոյակների վրա փորագրված են Հայաստանի մայրաքաղաքների անունները։

## Պատկերասրահ

Yerevan City Hall 1 (15).jpg
Armenian Flag 2.jpg
Yerevan City Hall 1 (8).jpg
Erevan-mairie.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Երևանի կառավարում
Կատեգորիա:Քաղաքապետարաններ կառուցված 21-րդ դարում
Ավետիս Աֆարյան

**Ավետիս Աֆարյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ավետիս Աֆարյանը ծնվել է մոտ 1880 թվականին։ Եղել է դիպլոմավոր բժիշկ։ Ընտանիքով ապրել է Սեբաստիայի նահանգի Սեբաստիայի գավառի Կյուրին գավառակի կենտրոն Կյուրին քաղաքում և բժիշկ աշխատել։ Բուժել է հայերին, թուրքերին, քրդերին ու չերքեզներին` առանց ազ­գա­յին ու կրո­նա­կան խտրա­կա­նու­թյան։

Որ­դին` Մեսիա Աֆարյանը ծնվել է Կյուրինում 1908 թվականին։ 1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ավետիսը զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ 1915 թվականին մոտ 35 տարեկան հասակում անհետ կորել է։

1915 թվականին թուրքերը Կյուրինի ողջ բնակչությանը, այդ թվում բժշկի ընտանիքին, քշել են Դեյր-էլ-Զո­րի անա­պատ­նե­րը։ Երիտասարդներին նախօրոք հավաքել են բանակում ծառայելու պատրվակով, իսկ կանանց ու երեխաներին տարագրել Շեդդադեի քարանձավները ու գազանաբար սպանել։ Որդին՝ Մեսիան հրաշքով փրկվել է և ապաստանել մի արաբի ընտանիքում։ Մեսիային գտել է բարերար Փառնակ Շիշիկյանը և տեղափոխել հայկական որբանոց, որտեղ գրաճանաչ է դարձել։ Հետագայում մշտապես կարդացել է տեղական թերթերը հուսալով, թե կարող է որևէ տեղեկություն ստանալ իր հարազատների մասին։ Ապրել է Սիրիայի Թել Բրաք հայկական գյուղում, որտեղ ամուսնացել է այնթապցի Հերմինեի հետ և ունեցել 5 զավակ։ 1948 թվականին ընտանիքով հայրենադարձվել է Խորհր­դա­յին Հա­յաս­տան ու բնակություն հաստատել Երևանում, փողոցներ ասֆալտապատող բանվոր է աշխատել։ Նա այլևս որևէ բան չի իմացել իր բժիշկ հոր և մյուս հարազատների մասին։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Ճղըլյան Հակոբ, Ստվերում մնացած կյանք, Երևան, 1991։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Ավեշ

**Ավեշ**, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում և Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Դդմագետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Վայքի լեռներից և Նախիջևանի տարածքում միանում մայր գետին։ Երկարությունը 11 կմ է, Հայաստանի տարածքում՝ 2,5 կմ։

Ավեշ գետի աջ օժանդակն է Սարի առուն, որը սկիզբ է առնում Վայքի լեռների հյուսիսարևմտյան լանջերից և Խաչիկ գյուղից 3 կմ հարավ միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 6,5 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի գետեր
Սարգիս Արզույան

**Սարգիս Արզույան** (Արզըյան), օգոստոս, 1872, Թալաս, Օսմանյան կայսրություն - ?), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Սարգիս Արզույանը ծնվել է 1872 թվականի օգոստոսին, Անկարայի նահանգի Կեսարիայի գավառի Թալաս քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, այնուհետև սովորել Կոստանդնուպոլսում։ 1897 թվականին ավարտել է Ֆրանսիայի Նանսի քաղաքի բժշկական համալսարանը և բժշկի վկայական ստացել։

1897 թվականին Կոստանդնուպոլիս է վերադարձել, որտեղ ենթարկվել է թուրքական ոստիկանության բռնություններին, ձերբակալվել ու բանտարկվել երկար ժամանակով։ Բանտից ազատվելուց հետո, երբ նոր-նոր սկսել է բժիշկ աշխատել, աքսորվել է Կեսարիա։ Ճանապարհին, Սև ծովի Սինոպ նավահանգստում փախել ու թաքնվել է ռուսական շոգենավում, սակայն նավապետը նրան հանձնել է թուրքական ոստիկանությանը։ Ֆրանսիական կառավարության միջնորդությամբ, Կեսարիայի աքսորավայրից որոշ ժամանակ անց վերադարձվել է Կոստանդնուպոլիս, որտեղից փախել է ու հաստատվել Փարիզում։

Օսմանյան սահմանադրության վերահաստատումից օգտվելով, 1908 թվականի սեպտեմբերին վերադարձել է Կոստանդնուպոլիս։ Կոստանդնուպոլսում մրցույթի մասնակցելով, Դամասկոսի նորաբաց թուրքական բժշկական վարժարանի մանրէաբանության և առողջապահության դասատու է նշանակվել։ 1914 թվականի վարժարանի թուրք պաշտոնակիցների սադրանքով պաշտոնանկ է արվել և Կոստանդնուպոլիս վերադարձել։

1914 թվականի Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել զինվորական հիվանդանոցներում։ Եղել է Կոստանդնուպոլսի Հայ բժիշկներու միության անդամ։ 1919 թվականին Հայաստանի Հանրապետության բանակին վիրաբուժական գործիքներ է նվիրել։ Այլևայլ թերթերում հրատարակված և անտիպ առողջապահական բնույթի հոդվածների հեղինակ է։ 1922 թվականի վերջերին տեղափոխվել է Նեապոլ, ապա՝ Ֆրանսիա և հաստատվել Մարսել քաղաքում։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Ալպօյաճեան Արշակ «Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ», Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937
* Պոտուրեան Մկրտիչ «Հայ հանրագիտակ», Պուքրէշ, 1938
* Յարման Արսեն «Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի», Ստամբուլ, 2001 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:1872 ծնունդներ
Սելիմագետ

**Սելիմագետ**, *Սելիմ*, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում։

Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների հարավային լանջերից և Շատին գյուղում աջից միախառնվում Եղեգիս գետին։ Երկարությունը 22 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Եղեգիս գետի վտակներ
Հեղինակային երգ

մինի
**Հեղինակային երգը** երաժշտական ժանր, որն առաջացել է 20–րդ դարի կեսերին տարբեր երկրներում։ Տարբերակիչ առանձնահատկություններից մեկը երաժշտության հեղինակի, տեքստի հեղինակի և կատարողի մեկ անունից հանդես գալն է։

Հեղինակային երգի նախորդող համարվում է քաղաքային ռոմանսը և Վերտինսկիի երաժշտական մինատյուրաները։ Սկզբնական շրջանում ժանրի հիմքում եղել են ուսանողական և զբոսաշրջային երգերը։ Ժանրի առանձին ստեղծագործություններ հայտնվել են դեռևս 1930-ական թվականներին (Պյոտր Կոգանի և Գ. Լապսկիի հեղինակած ռոմանտիկ երգերը, որոնցից ամենահայտնին դարձել է «Բրիգանտինան»)։ Նախապատերազմյան Մոսկվայում հայտնի է դառնում երկրաբան Նիկոլայ Վլասովի երգերը։ Վերջինս համարվում է զբոսաշրջային երգերի հիմնադիրը։

Այս սերնդի երգերը շատ քիչ էին տարբերվում պաշտոնական ալիքներում հնչող երգերից։ Զբոսաշրջային և հեղինակային երգերի մեջ դասական է համարվում «Բակսանսկայա» երգը, որը գրվել է 1943 թվականի ձմռանը ալպինիստների կողմից, Տերենտևայի «Թող օրերը անցնեն» հայտնի տանգոյի երաժշտության հիման վրա։

Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Աղուհաց

մինի|աջից|Աղ ու հաց
**Աղուհաց**, ծիսական սովորույթ հայերի և աշխարհի շատ ժողովուրդների կենցաղում։ Եղել է հարգանքի, հարստության, առատության, բարեկամության, հավատարմության և բարեհաջողության խորհրդանիշ։

Դարեր շարունակ նորածին երեխայի վրա աղ են ցանել՝ նրա առողջությունը պահպանելու, կյանքը ապահովելու նպատակով։ Հայ նահապետական գերդաստանի ամբողջ տարվա համար օգտագործվելիք աղը պահվել է կնոջ տեսքով կավե աղամանի մեջ, որն առնչվում է Անահիտ աստվածահու պաշտամունքի հետ։

Աղն օգտագործվել է հարսանեկան սովորույթներում որպես հարստության և առատության խորհրդանիշ։

Հացով երդվելու սովորույթն ընդհանրական է։ «Աղուհացով ատել» արտահայտաթյունը նշանակում է սեղանակից լինել, որով ստեղծված սերը, հավատարմությունը, հարգանքը դրժելը հանցանք է։ Հայ ժողովուրդն աղուհացով է դիմավորել հաղթանակով վերադարձող թագավորին, բանակին՝ գերդաստանի նահապետի կամ հարգանք վայելող հասակավոր տղամարդու ձեռքով։ Հայ թագավորներն ու զորավարները թշնամու դեմ մարտնչելու նախօրեին երդվում էին աղուհացով։

Աղուհացը այժմ էլ հայերի և մյուս ժողովուրդների կենցաղում հյուրերին հարգանք մատուցելու միջոց է։ Աղուհացի սրբության գաղափարն արտահայտվել է առակներում, ասացվածքներում, հեքիաթներում և ժողովրդական բանահյուսության այլ ժանրերում։

Անհյուրընկալ, երախտամոռ մարդուն անվանում են «անաղուհաց մարդ»։

Կատեգորիա:Հայկական ավանդույթներ
Սան Բենեդետո Բելբո

**Սան Բենեդետո Բելբո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 190 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 48 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0173։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:550
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 470
  bar:1871 from:0 till: 539
  bar:1881 from:0 till: 495
  bar:1901 from:0 till: 501
  bar:1911 from:0 till: 468
  bar:1921 from:0 till: 482
  bar:1931 from:0 till: 449
  bar:1936 from:0 till: 461
  bar:1951 from:0 till: 418
  bar:1961 from:0 till: 282
  bar:1971 from:0 till: 202
  bar:1981 from:0 till: 215
  bar:1991 from:0 till: 202
  bar:2001 from:0 till: 192
PlotData=
  bar:1861 at: 470 fontsize:S text: 470 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 539 fontsize:S text: 539 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 495 fontsize:S text: 495 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 501 fontsize:S text: 501 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 468 fontsize:S text: 468 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 482 fontsize:S text: 482 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 449 fontsize:S text: 449 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 461 fontsize:S text: 461 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 418 fontsize:S text: 418 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 282 fontsize:S text: 282 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 202 fontsize:S text: 202 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 215 fontsize:S text: 215 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 202 fontsize:S text: 202 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 192 fontsize:S text: 192 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս` 0173 796177
* Պաշտոնական կայք` http://www.comune.sanbenedettobelbo.cn.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Համբարձում Աջպահյան

**Համբարձում Աջպահյան** (Աշպահյան) (1887, Սեբաստիա, Օսմանյան կայսրություն - 1915, Սեբաստիա), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Համբարձում Աջպահյանը ծնվել է 1887 թվականին Սեբաստիայի նահանգի կենտրոն Սեբաստիա քաղաքում։ Ատամնաբուժական կրթություն է ստացել։ 1909 թվականի դրությամբ ատամնաբույժ է աշխատել։ Սպանվել է 1915 թվականին Սեբաստիա քաղաքում կամ նրանից դուրս՝ 28 տարեկանում։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* «Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով», Կ. Պոլիս, 1919
* Գերսամ Ահարոնեան «Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965)», Պէյրութ, 1965 
* Թէոդիկ «Յուշարձան նահատակ մտաւ որ ականութեան», Բ տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985
* Յարման Արսեն «Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի» (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001
* Խաչատրյան Լ., Բաբլումյան Ա. «Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.)», գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:1887 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում մահացածներ
Շնորհք Պերպերյան

**Շնորհք Պերպերյան** (1895 - 25 հունիսի, 1927, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ, վիրաբույժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1895 թվականին։ Ստացել է բժշկական կրթություն և որպես մանկաբարձ-վիրաբույժ աշխատել Կ. Պոլսի բուլղարական ու հրեական հիվանդանոցներում։ 
1925 թվականին Շնորհք Պերպերյանը՝ որպես թերապևտ, վիրաբույժ ու մանկաբարձ, աշխատել է Կ. Պոլիս, Բանկալթի, Պեոյիվ Քտերե ճատտեսի-46 հասցեում գտնվող բուժարանում։ 
Մահացել է 1927 թվականի հունիսի 25-ին Կ.Պոլսում` զոհ գնալով մասնագիտությանը։

## Գրականություն
* «Կավռօշ» տարեգիրքը, Կ. Պոլիս, 1925։
* Թէոդիկ, Ամէնուն տարեցոյցը, 1928, Փարիզ, 1929։
## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:1895 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 25 մահեր
Կատեգորիա:1927 մահեր
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում մահացածներ
Պոլիս էֆենդի

**Պոլսի էֆենդի** (1891 - 25 մարտի, 1916, Դամասկոս), հայ դեղագործ։

Ծնվել է 1891 թվականին։ Ստացել է դեղագործական կրթություն և աշխատել մասնագիտությամբ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1914 թվականին, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Դամասկոսի զինվորական հիվանդանոցում ծառայել որպես զինվորական բժիշկ։ Ծառայության ընթացքում հիվանդացել է ժանտախտով, ինչից էլ մահացել է 1916 թվականի մարտի 25-ին Դամասկոսում։

## Գրականություն
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի, (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:1891 ծնունդներ
Կատեգորիա:1916 մահեր
Կատեգորիա:Դամասկոս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Մարտի 25 մահեր
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Wild for the Night

«**Wild for the Night**», ամերիկացի ռեփեր ASAP Rocky-ի երգն է, համագործակցությամբ դիջեյ Սկրիլեքսի և ֆրանսիական Birdy Nam Nam խմբի հետ։ Երգը թողարկվել է 2013 թվականի մարտի 26-ին, որպես ASAP Rocky-ի դեբյուտային՝ «Long. Live. ASAP» ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է ASAP Rocky-ի, Սկրիլեքսի և Birdy Nam Nam խմբի անդամների կողմից։

## Տեսահոլովակ
ASAP Rocky-ն և Սկրիլեքսը երգի տեսահոլովակը նկարահանել են Դոմինիկյան Հանրապետությունում։ Տեսահոլովակում նկարահանվել են նաև ASAP Mob խմբի անդամները։ Պրեմիերան կայացել է 2013 թվականի մարտի 25-ին BET հեռուստաալիքի 106 & Park ծրագրի ընթացքում։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջի հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:ASAP Rocky երգեր
Կատեգորիա:Երգեր թմրանյութերի մասին
Գրոսբերեն

**Գրոսբերեն** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգ երկրամասում։

Մտնում է Տելտով Ֆլեմինգ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 7466 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) (2007)։ Զբաղեցնում է 51,89 կմ²տարածք։ Պաշտոնական կոդն է *12 0 72 120*։

Կոմունան բաղկացած է 7 գյուղական համայնքներից։

## Պատմություն
XIX դարում փոքրիկ գյուղակ էր գրեթե 1000 բնակչով։ Հայտնի է 1813 թվականի օգոստոսի 23–ին ֆրանսիացիների և ռուս–պրուսական–շվեդական զորքերի միջև կայացած ճակատամարտով։

1813 թվականի ամռանը կնքված համաձայնությունից հետո Նապոլեոնը որոշեց գրավել Բեռլինը․ դրա համար առանձնացվեց բանակ՝ բաղկացած 70000 մարդուց, հիմնականում՝ Ռեյնի միության և սաքսոնյան զորքերից, Նիկոլա Շառլ Ուդինոյի ղեկավարությամբ։ Բեռլինը պաշտպանում էր Հյուսիսային զորքը․ շվեդները՝ Շառլոտենբուրգում, ռուսները՝ Շպանդաուում, պրուսները՝ քաղաքի հարավում։ Հյուսիսայի զորքի գլխավոր հրամանատար Բերնադոտը ցանկանում էր հանձնել Բեռլինը՝ Պրուսիայի մայրաքաղաքը, առանց դիմադրության․ պրուսները դրան չհամաձայնեցին։ Բերնադոտը ստիպված էր փոխել որոշումը, բայց չէր տալիս սպասելի հանձնարարականները։ Այդ էր պատճառը, որ Ուդինոյի զորքերին նրանք չկարողացան համապատասխան ուժերով դիմավորել։ Ջոկատները լիովին տարանջատված էին։ Տաուենցինը ետ մղեց առաջին գրոհը, բայց Ռենյեի զորքը զբաղեցրեց Գրոս-ի Կլայնբերենը։ Այդ ժամանակ, չնայած Բերնադոտի՝ Տեմպելհոֆի բարձունքը լքելու հրամանին՝ Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Բյուլովը գրոհեց և գրավեց Գրոսբերենը։ Ֆրանսիացիների զիջեցին և վերադարձան՝ կորցնելով 3000-4000 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պատմաբառ (այլ կիրառումներ)

**Պատմաբառ**
* **Պատմաբառ** - գիտական մեթոդ, աշխարհը դիտարկելու սկզբունք՝ բնական եւ սոցիալ-մշակութային երեւույթների իրենց փոփոխությունների դինամիկայում։ Ժամանակի ընթացքում դառնում է օրինական պատմական զարգացում եւ ներգրավում է հետազոտական հաստատությունների վերլուծություն կոնկրետ պատմական պայմաններում իրենց գոյության մասին։
* **Պատմաբառ** - Գերմանական փիլիսոփայության դպրոց XIX դարի վերջ XX դարի սկիզբ, որի ներկայացուցիչներն են համարվում Վ Դիլտեյան, Գ Զիմմելյան, Ֆ Մեյնեկեն, Գ Ռիկերտան, Մ Վեբերան, Վ Տրյոլչան։
* **Պատմաբառ** - Բառ, որը դուրս է եկել կենդանի խոսքից, քանի որ նշանակում է առարկա կամ երեւույթ, որը ներկայում անհետացել է։
* **Պատմաբառ** - ճարտարապետական ոճ, հիմնված ավելի վաղ գերիշխող ճարտարապետական ոճերի խառնուրդի հիման վրա։ Ավելի շատ տարածված է եղել XIX դարի վերջում։ Խորհրդային շրջանի գրականության մեջ այն անվանում էին էկլեկտիկա։

## Կատարախտ
Քրեական-դատավարական իրավունք

**Քրեական-դատավարական իրավունք**, Քրեական դատավարությունը հետաքննության մարմինների, քննիչի, դատախազի, դատարանի (դատավորի), ինչպես նաև դատավարության այլ սուբյեկտների (մեղադրյալ, պաշտպան, տուժող և այլոց) քրեադատավարական իրավունքի կողմից կարգավորվող և քրեական գործի քննության և լուծման կապակցությամբ իրականացվող գործողությունների ու այդ ընթացքում ծագող իրավահարաբերությունների համակարգ է, որը, որպես ուսումնասիրության առարկա (օբյեկտ) ունենալով գործի փաստական հանգամանքները, թույլ է տալիս պատասխանել մեղադրվող անձի մեղավոր կամ անմեղ լինելու մասին հարցին և լուծել քրեական դատավարության առջև դրված այլ խնդիրները։
Սկզբում ձևավորվում է քրեական նյութական իրավունքը, որի նորմերը սահմանում են, թե ինչպիսի պայմաններում և ինչն է համարվում հանցագործություն և ինչպիսի պատիժ է սպասում հանցավոր արարք կատարած անձին։ Ահա այդ պահից էլ առաջանում է քրեական իրավուքնի նորմերը յուրաքանչյուր իրավախախտման դեպքում կիրառելու խնդիրը։ 
Քրեական գործով վարույթը՝ դատավարական ընթացակարգը, որն սկսվում է քրեական գործի հարուցման հարցի լուծմամբ և ներառում է գործով ընդունվող և իրականացվող դատավարական որոշումներն ու գործողությունները, ամբողջովին ենթարկված է իրավական կարգավորման։
Քրեադատավարական գործունեության հիմնական բովանդակությունը պետության հատուկ մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից քրեական գործերի քննությունն ու լուծումն է, որին մասնակցում են նաև այս կամ այն դատավարական կարգավիճակով գործի վարույթ ներգրավված ֆիզիկական անձինք։

## Քրեական դատավարության խնդիրները (նպատակները)
Գործունեության նպատակներն ու խնդիրները այն արդյունքներն են, ինչին պետք է ձգտել, ինչը պետք է ապահովվի, նվաճվի, կենսագործվի այդ գործունեության իրականացման հետևանքով։ Քրեական դատավարության խնդիրները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 2-րդ հոդվածում։ Քրեական դատավարության անմիջական խնդիրներն այն արդյունքներն են, որ պետք է իրացվեն կոնկրետ քրեական գործերով վարույթի ընթացքում։ 
Յուրաքանչյուր քրեական գործով դատավարություն իրականացնող մարմիններին պարտավորեցնում է ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության ընթացքում՝
# քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության կենթարկվի,
# ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի,
# ոչ ոք անօրինական կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման։
Քրեական դատավարության համասոցիալական խնդիրներն այն արդյունքներն են, որոնք պետք է ապահովվեն ոչ քրեադատավարական գործունեության իրացման բոլոր քրեական գործերի քննության և լուծման հետևանքով։ Քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար՝
# անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից։ Հանցավորության դեմ պայքարի գոյություն ունեցող ձևերից մեկն էլ քրեական դատավարությունն է։
# անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից՝ կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ։

## Գրականություն
* ՀՀ քրեական դատավարություն։ Ընդհանուր մաս/ Ս. Դիլբանդյան, Ա. Հարությունյան, Գ. Ղազինյան

Կատեգորիա:Իրավաբանություն
Թանձրատերևուկ

**Թանձրատերևուկ, կրասուլա** (), պատկանում է թանձրատերևազգիների (*Crassulaceae*) ընտանիքին։ Հայրենիքը Հարավային Աֆրիկան է։ Այն ունի շուրջ 300֊350 տեսակ, որոնցից ավելի քան 200֊ը աճել են Հարավային Աֆրիկայում, զգալի թվով տեսակներ աճել են Սահարայից հարավ ընկած Աֆրիկայում ու Մադագասկարում, իսկ մի քանի տեսակներ էլ՝ Հարավային Արաբիայում։ Այս բույսը շատ տարածված է հատկապես հարավային կիսագնդում։ Շատ տեսակներ օգտագործվում են տնային պայմաններում, որոնք ունենում են կլոր տերևներ և հայտնի են «փողի ծառ» անունով։
մինի|Թանձրատերևուկ

## Կենսաբանական նկարագիր
Ունի շատ տեսակներ, որոնց թե՛ ցողունը և թե՛ տերևները հաստ են, մսոտ, ծաղկաբույլերը՝ հուրանավոր կամ կիսահովանոցաձև, ծաղիկները՝ փոքր, սպիտակ կամ վարդագույն։ Բազմանում են սերմերով, կտրոններով և տերևներով։ Սպիտակ կաթնագույն թանձրատերևուկը (*Cr.laetea*) ծաղկող է, բարձրությունը հասնում է 30 սմ-ի։ Ծաղկաբույլը հուրանավոր են, սպիտակ, բուրավետ ծաղիկներով։ Սենյակային պայմաններում 14-15° ջերմության պայմաններում ծաղկում է ամբողջ ձմռանը՝ մինչև գարուն։ Տերևները հակառակ ձվաձև են, սուր ծայրերով, հաստ են, մսալի, ներքին մասով կպած են միմյանց, եզրերի վրա նկատվում են սպիտակ, մանրիկ կետեր։ Գետնամամռաձև թանձրատերևուկը (*Cr.Lycopodioides Lam.*) աչքի է ընկնում ոչ բարձր, կանաչավուն, բարակ ցողուններով, որոնք ծածկված են կղմինդրաձև, քառաշարք դասավորված, թեփուկանման տերևիկներով։ Ծաղիկները փոքր են, սպիտակ-դեղնագույն։ Թփիկը հատուկ ձև չունի, աճում է ինչպես պատահի։ Բոլուզիի թանձրատերևուկը (*Cr. Bolusii*) նրբագեղ, փոքրիկ բույս է, որի ցողունների երկարությունը չի անցնում 10-15 սմ-ից։ Ծաղկում է նաև ձմռանը՝ սպիտակ, մանր ծաղիկներով։ Ցողունիկները ծածկված են սպիտակ մազմզուկներով։ Տերևները նշտարաձև են, հակադիր դասավորությամբ, բաց կանաչավուն են, ծածկված մուգ կանաչավուն բծերով, թարթիչանման մազմզուկներով։

## Օգտագործում
Բնակարաներում օգտագործվում է որպես ամպելային (կախվող) բույս։

## Մշակում
Թնձրատերևուկը լավ է աճում այնպիսի հողախառնուրդում, որը կազմված է 2 մաս այգու հողից, 1 մաս տերևահողից, 1 մաս հին, փտած գոմաղբից և 1 մաս ավազից։ Ամռանը պահանջում է չափավոր, իսկ ձմռանը՝ էլ ավելի պակաս ոռոգում։

## Գրականություն
* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

Կատեգորիա:Թանձրատերևազգիներ
Վապրիո դ'Ագոնիա

**Վապրիո դ'Ագոնիա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1034 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 103 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 10կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0321։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Լավրենտին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1070
 bar:1871 from:0 till: 1104
 bar:1881 from:0 till: 1311
 bar:1901 from:0 till: 1483
 bar:1911 from:0 till: 1508
 bar:1921 from:0 till: 1387
 bar:1931 from:0 till: 1325
 bar:1936 from:0 till: 1276
 bar:1951 from:0 till: 1177
 bar:1961 from:0 till: 1020
 bar:1971 from:0 till: 1019
 bar:1981 from:0 till: 948
 bar:1991 from:0 till: 920
 bar:2001 from:0 till: 950
 bar:2011 from:0 till: 1015
PlotData=
 bar:1861 at: 1070 fontsize:S text: 1070 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1104 fontsize:S text: 1104 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1311 fontsize:S text: 1311 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1483 fontsize:S text: 1483 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1508 fontsize:S text: 1508 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1387 fontsize:S text: 1387 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1325 fontsize:S text: 1325 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1276 fontsize:S text: 1276 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1177 fontsize:S text: 1177 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1020 fontsize:S text: 1020 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1019 fontsize:S text: 1019 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 948 fontsize:S text: 948 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 920 fontsize:S text: 920 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 950 fontsize:S text: 950 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 1015 fontsize:S text: 1015 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0321 996124

## Պատկերասրահ

Vaprio d’Agogna piazza.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տիգրան Զախարյան

**Տիգրան Ասատուրի Զախարյան** (մոտ 1865 - 1918, Բաքու), հայ բժիշկ, հասարակական-ազգային գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտ 1865 թվականին։ Ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի ռազմա-բժշկական ակադեմիան։ Սկզբում եղել է զինվորական բժիշկ։ 1895 թվականին մալարիայի մասին գիտական հոդված է գրել և տպագրել «Ռազմա-բժշկական հանդես» ռուսաստանյան պարբերականում։

1898 թվականի դրությամբ Տիգրան Զախարյանն ընտանիքով հավանաբար ապրել և աշխատել է Վրաստանի Գորի քաղաքում, քանզի հայտնի է, որ նրա դուստրը՝ Մարիան, 1898 թվականին այդտեղ է ծնվել։ Տիգրան Զախարյանի հինգ երեխաներից երեքը հետագայում դարձել են բժիշկներ։

1906-18 թվականների դրությամբ Տիգրան Զախարյանը որպես բժիշկ աշխատել է Բաքվում (դստեր կենսագրությունից հայտնի է, որ ինքն այդ տարիներին սովորել է Բաքվում)։ Եղել է բժշկության դոկտոր և դարասկզբին Բաքվի անվանի բժիշկներից էր։

1918 թվականի սեպտեմբերի վերջին թուրքերի Բաքու մուտքի ժամանակ ներխուժողները նրան ձերբակալել են ու սպանել մոտ 53 տարեկանում։

1936 թվականին Մոսկվայում բնակվող երեք բժիշկ զավակները (հավանաբար իրենց հոր «մեղքերի» համար) ստալինյան բռնությունների են ենթարկվել։ Մասնավորապես Մարիա Զախարյանին մինչև 1958 թվականն արգելվել է ապրել Մոսկվայում։

## Գրականություն
* Հայերի կոտորածները Բաքվի և Ելիզավետպոլի նահանգներում, 1918-1920 թթ., պատասխանատու խմբագիր՝ Ամատունի Վիրաբյան, Երևան, 2003։

## Աղբյուրներ
* 
* Տիգրան Զախարյանի թոռան՝ մոսկվաբնակ բժիշկ Նատալյա Ստեփանի Ռոտինյանի (ծնվ. 1929) գրած՝ իր մոր՝ բժիշկ Մարիա Տիգրանի Զախարյանի կենսագրականը, 19.05.2004։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Լյուդվիգսֆելդե

**Լյուդվիգսֆելդե** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգ երկրամասում։

Մտնում է Տելտով Ֆլեմինգ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 24&nbsp;044 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 109,30 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդն է *12 0 72 240*։ Լյուդվիգսֆելդեում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բացի զինվորական օդակայանից՝ կար մեկ շինություն ևս՝ Լյուֆտվաֆեն՝ ավիաշարժիչ արտադրող գործարանը․ այստեղ աշխատում էին Դախաուի և Մաութհաուզենի համակենտրոնացման ճամբարի բռնավորները։ Գործարանում աշխատանքը կատարում էր 19 հազար մարդ, որոնց մեծ մասը օկուպացվել էին ԽՍՀՄ տարածքներից և ուղարկվել Գերմանիա՝ հարկադրական աշխատանքի։

Քաղաքը հիշատակվում Գյունտեր Գյորլիխի «Թերթում հայտարարություն» (*Eine Anzeige in der Zeitung*) վեպում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ռուֆիա

**Ռուֆիա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 342 մարդ (2008 թ. տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 49 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 7կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0172։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Սորփի Սանտիսսիմին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:750
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 651
  bar:1871 from:0 till: 710
  bar:1881 from:0 till: 721
  bar:1901 from:0 till: 670
  bar:1911 from:0 till: 681
  bar:1921 from:0 till: 660
  bar:1931 from:0 till: 621
  bar:1936 from:0 till: 597
  bar:1951 from:0 till: 570
  bar:1961 from:0 till: 400
  bar:1971 from:0 till: 335
  bar:1981 from:0 till: 299
  bar:1991 from:0 till: 278
  bar:2001 from:0 till: 311
PlotData=
  bar:1861 at: 651 fontsize:S text: 651 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 710 fontsize:S text: 710 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 721 fontsize:S text: 721 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 670 fontsize:S text: 670 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 681 fontsize:S text: 681 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 660 fontsize:S text: 660 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 621 fontsize:S text: 621 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 597 fontsize:S text: 597 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 570 fontsize:S text: 570 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 400 fontsize:S text: 400 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 335 fontsize:S text: 335 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 299 fontsize:S text: 299 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 278 fontsize:S text: 278 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 311 fontsize:S text: 311 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ ISTAT–ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0172 373207

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Ruffia municipio.jpg
Ruffia panorama.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Ազգային ինստիտուտ վիճակագրության 
* http://www.istat.it/english/
Արշակ Պողոսյան

**Արշակ Պողոսյան** (Սեբաստիա, Սեբաստիայի նահանգ - ?), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սեբաստիա նահանգի կենտրոն Սեբաստիա քաղաքում։ Ստացել է բժշկական կրթություն և աշխատել որպես բժիշկ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1914 թվականին, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և ծառայել որպես զինվորական բժիշկ։

Սարիղամիշում ծառայելու ընթացքում մի թուրք զինվորից տեղեկացվելով, որ բանակում ծառայող բոլոր հայ զինվորականները գաղտնի հրամանով դատապարտվել են մահվան, ընկերոջ՝ բժիշկ Սարգիս Հովսեփյանի հետ փախել է զորամասից և գերի հանձնվել ռուսական կողմին։ Հաջորդ օրը ամենուր տարածվել են յուրաքանչյուր դասալիքի գլուխը 50000 ոսկի գնահատումով ազդագրեր։ Հետագայում համարվել են անհետ կորած։ Բժիշկները ռազմագերիների հետ տեղափոխվել են Թիֆլիս և բանտարկվել։ Եռամսյա բանտարկությունից հետո նրանց հարկադրական աշխատանքի են ուղարկել Նաֆթլուղի զինվորական լազարեթում։

1915 թվականին Ամենայն հայոց կաթողիկոսի միջնորդությամբ ազատվելով գերությունից՝ բժիշկները տեղափոխվել են Էջմիածին, որտեղ նրանք օգնություն են ցուցաբերել սովից ու հիվանդություններից տառապող ավելի քան 75000 գաղթականների։

1918 թվականի սեպտեմբերին Արշակ Պողոսյանը գտնվել է Բաքվում և թաքնվել հրեա բարեկամի տանը, ականատես եղել Բաքվի հայության կոտորածին։ Հետագայում բնակություն է հաստատել Փարիզում, ամուսնացել և դարձել անվանի բժիշկ։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Թորլաքեան Միսաք, Օրերուս հետ, Պէյրութ, 2001։
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
* Ստեփանյան Հ., Սարգիս Հովսեփյան - 115, «Առողջապահության լրատու», Երևան, 2003։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում ծնվածներ
Adobe

**Adobe, Incorporated**, ծրագրերի մշակմամբ զբաղվող ամերիկյան ընկերություն։ Գրասենյակը գտնվում է Սան Խոսեում (Կալիֆոռնիա)։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1982 թվականի դեկտեմբերին, Ջոն Ուորենի (John Warnock) և Չարլզ Գեշկեի (Charles Geschke) կողմից, Մաունթին-Վյուում, Կալիֆոռնիա նահանգում։ Նրանք հիմնադրեցին Ադոբը նրանից հետո, երբ լքեցին Xerox PARC-ը, որպեսզի շարունակեն զարգացումը PostScript և դրանից քաղեն կոմերցիոն շահույթ։ Անունը ծագում է Adobe Creek-ից (առվակ Կալիֆոռնիայում), որը ընկած է Պալո Ալտոի և Մաունտին Վյուի մեջտեղում։

2014 թվականի հունիսին ընկերությունը ներկայացրեց Ink փետուրը և Slide քանոնը։

## Ծրագրեր

### Խոշոր ձեռքբերումներ
Aldus Corp., 1994,

Frame Technology, 1995

GoLive Systems, 1999

Accelio, 2002

Syntrillium, May 2003

Macromedia Inc., 2005

Business Catalyst, 2009

## Լոգոտիպ
Փոխել է 1 լոգոտիպ։ Ներկայիս լոգոն 2-րդն է։

1982 - 1999 թվականներին լոգոտիպը եղել է «Adobe» բառը սպիտակ գույնի, «E» տառի փոխարեն եղել է երկու գիծ, ներքևում «Systems Incorporated» ստորագրությունը սպիտակ գույնի։ 1999 թվականից մինչ մեր օրերը լոգոտիպը կարմիր քառակուսի է, նրա մեջ «A» տառը սպիտակ գույնի, ներքևում «Adobe» ստորագրությունը սև գույնի և փոխվել է տառատեսակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Adobe
Ռեմարկ

**Ռեմարկ** (), նոթագրություն տեքստի հեղինակի կողմից (գիրք, նամակ), հավելյալ մանրամասներ։
***Ռեմարկ (գրականության մեջ)** - սյուժեից դուրս ստեղծագործության էլեմենտներ, կոմպոզիցիոն և ոճական ընդունելություն, որը կայանում է հեղինակի նահանջի մեջ՝ սյուժեի անմիջական նկարագրությունից։ Արտահայտվող առարկայի հանդեպ ունի ուղղակի կամ փոխաբերական իմաստ։ Երբեմն փոխարինում է սյուժեի որոշակի մաս կամ հանդիսանում է սյուժեի այլընտրանքային փաստ։
***Ռեմարկ ([[թատրոն]]ում)** - բացատրություններ, որոնք դրամատուրգը ներկայացնում է կամ որոնք ուղեկցում են պիեսի ընթացքում։
***Ռեմարկ ([[կինոթատրոն]]ում)** - բանավոր մարմնավորում շարունակական գործողությունների սցենարով։

## Տես նաեւ
*Ռեմարկ Էրիխ Մարիա

Կատեգորիա:Տերմիններ
Երվանդ Պետրոսյան

**Երվանդ (Ֆերդինանդ) Մարկոսի Պետրոսյան** (), հայ բանաստեղծ, լրագրող։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1977 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1966 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1940 թվականին փետրվարի 23-ին, Արթիկի շրջանի Հնաբերդ գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Արագածոտնի մարզ)։ Ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվաբանական ֆակուլտետը։ Աշխատել է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեում, «Սովետական գրող» հրատարակչությունում։ 1977 թվականից Հայաստանի Գրողների միության անդամ է։ Ստեղծագործել է աշխատանքին զուգընթաց։ Հատկապես ճանաչում է ձեռք բերել մանկական ժողովածուներով։ Նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են գրական մամուլում և հանդեսներում։ Զբաղվել է նաև թարգմանությամբ։ Գրքերից են՝ «Պատուհան», «Անվախճան օր», «Հեքիաթ մոծակի և փղերի մասին», «Ժամանակի ծառը», «Արևի տոնը», «Արագածից Արարատ», «Հազարան հավք», «Գաղտնիքի ծառ», «Մկնագիրք», «Կաթ-կաթ հեքիաթ», «Գիրք ելից», «Պապ ու թոռ» և այլն։

## Մրցանակներ
*ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ, 2011
*ՀՀ մշակույթի նախարարության Ոսկե մեդալ, 2010
*«Վարդավառ» և «Հազար ու մի եթե» մանկական գրքերն արժանացել են ՀԳՄ Վախթանգ Անանյանի անվան մանկապատանեկան գրքի մրցանակի, 2007
*«Կապույտ հեքիաթ» մանկական ժողովածուն արժանացել է «Ոսկե եղեգն» գրական պետական մրցանակի, 1999
*«Հազարան հավք» մանկական ժողովածուն արժանացել է ՀԳՄ Ստեփան Զորյանի անվան մրցանակի, 1989

## Երկեր
*«Թե ինչպես գարունը եկավ» HEQIAT.am
*Ծաղկաձորյան լուսաբաց, Եր., 2013։
*Շարժասանդուղքի վրա, Եր., 2011։
*Հազար ու մի հանելուկ։ ՄՀՄ գրատուն, 2011, էջ 64։
*Ոսկե կռունկներ։ Հեքիաթներ, առասպելներ, զրույցներ։ «Էդիտ պրինտ» հրատարակչություն, 2011, էջ 287։
*Գրքերի երամ, Եր., 2009։
*Ամպ ու արև մեր բակում։ (Բանաստեղծություններ)։ Անտարես, 2006, էջ 23։
*Գայլը, մուկը և մյուսները։ Մանկական բանաստեղծություններ։ Անտարես, 2005, էջ 24։
*Մրգահանդես։ Բանաստեղծություններ։ Զանգակ-97, 2004, էջ 23։
*Երգեր մանուկների համար։ Անտարես, 2004, էջ 22։
* Պապ ու թոռ, Եր., 2003։
*Գիրք ելից, Եր., 2003։
*Հեքիաթ մոծակի և փղերի մասին։ Մրջյունիկ թագավորը։ «Նոյան տապան» գրատուն, 2002, էջ 12։
*Կաթ-կաթ հեքիաթ։ Զանգակ-97, 1999, էջ 38։
*Հազարան հավք։ Բանաստեղծություններ։ Արևիկ, 1989, էջ 40։
*Պատուհան։ «Հայաստան» հրատարակչություն, 1968, էջ 61։

## Թարգմանություններ (ռուսերենից և էստոներենից)

* Լեելո Տունգալ, Յոթ ծովից այն կողմ, Եր., 2011։
* Ժամանակակից ռուս մանկագիրները մանուկներին, Եր. 2011։
* Վլադիմիր Մայակովսկի, Այս գրքույկը (համահեղինակ), Եր., 1983։

## Գրականություն
* Մկրտիչ Մկրտչյան, Հաճելի հանդիպում (Երվանդ Պետրոսյանի «Պատուհան» գրքի մասին)։ «Գրական թերթ», 1969, № 5:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:1940 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:2016 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 11 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հնաբերդ գյուղում ծնվածներ‎
Սան Դամյանո Մակրա

**Սան Դամյանո Մակրա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։

Սան Դամյանո Մակրան սահմանակից է Կարտինյանո, Կաստելմանիո, Սելլե դի Մակրա, Դրոներո, Ֆրասինո, Մակրա, Մելլե, Ռոքաբրունա և Սամպերե համայնքներին։

Բնակչությունը կազմում է 466 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 9 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 54 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12029։ Հեռախոսային կոդ՝ 0171։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Անտոնիոն։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 3740
  bar:1871 from:0 till: 3829
  bar:1881 from:0 till: 3854
  bar:1901 from:0 till: 3825
  bar:1911 from:0 till: 3795
  bar:1921 from:0 till: 3822
  bar:1931 from:0 till: 3208
  bar:1936 from:0 till: 2469
  bar:1951 from:0 till: 2149
  bar:1961 from:0 till: 1524
  bar:1971 from:0 till: 1017
  bar:1981 from:0 till: 690
  bar:1991 from:0 till: 548
  bar:2001 from:0 till: 477
PlotData=
  bar:1861 at: 3740 fontsize:S text: 3.740 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 3829 fontsize:S text: 3.829 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 3854 fontsize:S text: 3.854 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 3825 fontsize:S text: 3.825 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3795 fontsize:S text: 3.795 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3822 fontsize:S text: 3.822 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 3208 fontsize:S text: 3.208 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2469 fontsize:S text: 2.469 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2149 fontsize:S text: 2.149 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1524 fontsize:S text: 1.524 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1017 fontsize:S text: 1.017 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 690 fontsize:S text: 690 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 548 fontsize:S text: 548 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 477 fontsize:S text: 477 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս՝ 0171 900203

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սանտա Վիտորիա դ’Ալբա

**Սան Միկելե Մոնդովի** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 2675 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 268 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12069։ Հեռախոսային կոդ՝ 0172։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1361
  bar:1871 from:0 till: 1435
  bar:1881 from:0 till: 1428
  bar:1901 from:0 till: 1551
  bar:1911 from:0 till: 1823
  bar:1921 from:0 till: 1832
  bar:1931 from:0 till: 1566
  bar:1936 from:0 till: 1490
  bar:1951 from:0 till: 1521
  bar:1961 from:0 till: 1648
  bar:1971 from:0 till: 1809
  bar:1981 from:0 till: 1979
  bar:1991 from:0 till: 2403
  bar:2001 from:0 till: 2512
PlotData=
  bar:1861 at: 1361 fontsize:S text: 1.361 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1435 fontsize:S text: 1.435 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1428 fontsize:S text: 1.428 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1551 fontsize:S text: 1.551 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1823 fontsize:S text: 1.823 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1832 fontsize:S text: 1.832 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1566 fontsize:S text: 1.566 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1490 fontsize:S text: 1.490 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1521 fontsize:S text: 1.521 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1648 fontsize:S text: 1.648 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1809 fontsize:S text: 1.809 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1979 fontsize:S text: 1.979 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2403 fontsize:S text: 2.403 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2512 fontsize:S text: 2.512 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0172 478023
* Էլեկտրոնային փոստ։ info@comunedisantavittoriadalba.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comunedisantavittoriadalba.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սանտ’Ալբանո Ստուրա

**Սանտ’Ալբանո Ստուրա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 2262 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 81 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 28 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0172։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1856
  bar:1871 from:0 till: 1794
  bar:1881 from:0 till: 1997
  bar:1901 from:0 till: 2000
  bar:1911 from:0 till: 2033
  bar:1921 from:0 till: 2140
  bar:1931 from:0 till: 2182
  bar:1936 from:0 till: 2169
  bar:1951 from:0 till: 2033
  bar:1961 from:0 till: 1832
  bar:1971 from:0 till: 1781
  bar:1981 from:0 till: 1986
  bar:1991 from:0 till: 2064
  bar:2001 from:0 till: 2084
PlotData=
  bar:1861 at: 1856 fontsize:S text: 1.856 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1794 fontsize:S text: 1.794 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1997 fontsize:S text: 1.997 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2000 fontsize:S text: 2.000 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2033 fontsize:S text: 2.033 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2140 fontsize:S text: 2.140 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2182 fontsize:S text: 2.182 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2169 fontsize:S text: 2.169 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2033 fontsize:S text: 2.033 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1832 fontsize:S text: 1.832 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1781 fontsize:S text: 1.781 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1986 fontsize:S text: 1.986 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2064 fontsize:S text: 2.064 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2084 fontsize:S text: 2.084 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս՝ 0172 67142
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.santalbano.it/ 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.santalbano.it/ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Արուս (արագացուցիչ)

մինի|«Արուս» էլեկտրոնային օղակային արագացուցիչի արտաքին տեսքը
**Արուս**, էլեկտրոնաօղակային արագացուցիչ Երևանում, իր տեսակի մեջ խոշորագույնը նախկին ԽՍՀՄ-ում։ Կառուցվել է 1960-1966 թվականներին, գործարկվել 1967 թվականին՝ Արտեմ Ալիխանյանի ղեկավարությամբ։ Անվանումը ծագել է ռուսերեն *Արմյանսկի ուսկորիտել*՝ «Հայկական արագացուցիչ» բառակապակցության հապավումից։ Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի ենթակառուցվածքներից է։ Լայնորեն կիրառվել են մինչև 90-ական թվականները։ Վերաթողարկվել է 2005 թվականին։ Ներկայումս Արուսի միջոցով որևէ գիտական հետազոտություն չի իրականացվում։ 2004 թվականին հայ գիտնականները ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր Վասիլի Ցականովի գլխավորությամբ մշակել են երրորդ սերնդի նոր սինքրոտրոնային արագացուցիչի նախագիծ՝ Քենդլը։

## Կառուցվածք և աշխատանքի սկզբունք
Երևանի էլեկտրոնային օղակաձև արագացուցիչի մագնիսական համակարգը բաղկացած է 48 բլոկներից, իսկ մի բլոկը՝ երկու մասից (կիզակետող և չկիզակետող)։ Բլոկները հավասարաչափ տեղաբաշխված են շրջանագծով, որի երկարությունը մոտ 217 մետր է։ Ներարկիչը, որը 50 ՄէՎ էներգիայով գծային արագացուցիչ է, վայրկյանում 50 անգամ էլեկտրոնների փունջ է մղում օղակաձև արագացուցիչի վակուումային խցիկը։ Վերջինիս լայնական կտրվածքը գրեթե էլիպսաձև է, որի կիսաառանցքները 6 (հորիզոնական) և 2.4 (ուղղահայաց) սմ են։ Արագացնող դաշտը, որն ունի 132 ՄՀց հաճախություն, առաջանում է 24 ռեզոնատորներում։

Արագացման մեկ ցիկլի ընթացքում (մոտ 8-9 մկ վրկ) էլեկտրոնների էներգիան մեծանում է մինչև 6 միլիարդ էՎ, դրան զուգընթաց աճում է նաև մագնիսական դաշտի մեծությունը։ Աշխատանքային ցիկլի վերջում էլեկտրոնները կամ նրանց առաջացրած բարձր էներգիայի գամմա քվանտները դուրս են բերվում փորձարարական դահլիճ և օգտագործվում հետազոտական նպատակներով։

## Տես նաև
* Քենդլ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Թումանյան Ա.Ռ., Մարտիրոսյան Հ.Ա., Երևանի էլեկտրոնային արագացուցիչը — «Արուս», Երևան, 1970։

Կատեգորիա:Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Կատեգորիա:Մասնիկների արագացուցիչներ