Անտոնինա Լայդիպ

**Անտոնինա Լայդիպ** (, ), խորհրդային և ռուս գիտնական-կենսաբան, «Տիվայի Հանրապետության կարմիր գրքի» հեղինակներից մեկը, «Տիվայի Հանրապետության բույսերի որոշիչի» ստեղծողներից մեկը, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, Ուբսունուրի կենսոլորտային հետազոտությունների միջազգային կենտրոնի պրոֆեսոր, «Հերբարիումներ» ուսումնագիտական լաբորատորիայի վարիչ (1996-2006), Տիվայի պետական համալսարանի ընդհանուր կենսաբանության ամբիոնի վարիչ (2006-2008), Տիվայի ընդհանուր կենսաբանության ամբիոնի «Հերբարիումներ» ուսումնագիտական լաբորատորիայի գիտական ղեկավար, Տիվայի Հանրապետության կրթության վաստակավոր աշխատող։ Ռուսաստանի Դաշնության բարձրագույն մասնագիտական կրթության պատվավոր աշխատակից, աշխատանքի վետերան, Ռուսական բուսաբանական ընկերության Տիվայի տարածաշրջանային բաժանմունքի նախագահ (1996-2017), «Տիվայի Հանրապետության Կարմիր գրքի» խմբագրական կոլեգիայի և հեղինակային խմբի անդամ (Մաս I՝ «Բույսեր»)։

## Կենսագրություն
Անտոնինա Լայդիպը ծնվել է 1948 թվականին Տուվայի Կիզիլ գյուղում։ 2003 թվականի փետրվարի 26-ին Լայդիպը գիտական աստիճան է ստացել Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի սիբիրյան բաժանմունքի կենտրոնական սիբիրյան բուսաբանական այգու դիսերտացիոն խորհրդի կողմից, ինչը Ռուսաստանի Դաշնության բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովը հաստատել է 2003 թվականի մայիսի 16-ին։ 1996 թվականից մինչև 2012 թվականը եղել է Ռուսաստանի բուսաբանական ընկերության շրջանային բաժանմունքի նախագահը, 1996 թվականից մինչև 2006 թվականը՝ «Հերբրիումներ» ուսումնագիտական լաբորատորիայի վարիչ, 2007 թվականից մինչև 2008 թվականը՝ ընդհանուր կենսաբանության ամբիոնի վարիչ։ 2000-2012 թվականներին եղել է «Քայլ դեպի ապագա» կենսաբանական համառուսաստանյան մրցույթի ժյուրիի անդամ և նախագահ։ 1996 թվականից մինչև 2006 թվականը ղեկավարել է «Տիվայի Հանրապետության կրտսեր դպրոցականների էկոլոգիական ակադեմիայի» բուսաբան-անտառապահների խմբակը։ 2010 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Անտոնինան ստացել է դոցենտի գիտական աստիճան։

## Մրցանակներ և կոչումներ
* Ռուսաստանի Դաշնության աշխատանքի վետերան (Հրաման № 369 18.11 1998 թվականից),
* Ռուսաստանի Դաշնության բարձրագույն պրոֆեսիոնալ կրթության պատվավոր աշխատող (Ռուսաստանի Դաշնության կրթության նախարարության հրաման 17.11.2003 թվականից, № 08-835),
* Տիվայի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության պատվոգիր (24.11.2010),
* Տիվայի Հանրապետության կրթության վաստակավոր աշխատող (Տիվայի Հանրապետության առաջնորդի հրաման 04.06.2018 թվականից),
* Տիվայի պետական համալսարանի վաստակավոր դասախոս (16.10.2013),
* Տիվայի պետական համալսարանի վետերան (28.09.2015),
* Տիվայի Հանրապետության բնական պաշարների և բնապահպանության նախարարության պատվոգիրը երկարամյա արգասաբեր աշխատանքի և բնապահպանական գործունեության զարգացման գործում ունեցած անձնական մեծ ավանդի համար (15.10.2015),
* Տիվայի Հանրապետության նախագահության հանրապետական կոմիտեի տարածաշրջանային մասնաճյուղի աշխատողների արհմիության ժողովրդական կրթության և գիտության պատվոգիր (25.12.2010),
* Մեդալ «ԽՍՀՄ կազմի մեջ Տուվայի մտնելու 70 ամյակը» (2015),
* Տիվայի պետական համալսարնի պատվոգրեր (2001, 2006)։

## Գիտական աշխատանքներ
* ГЕОГРАФИЧЕСКАЯ СТРУКТУРА ФЛОРЫ СРЕДНЕГО ТЕЧЕНИЯ ПОЙМЫ Р. УЮК (ТУРАНО — УЮКСКАЯ КОТЛОВИНА) Халбы М. О. О., Лайдып А. М. Вестник Тувинского государственного университета. № 2 Естественные и сельскохозяйственные науки.. 2014. № 2. С. 41-47.
* ОПРЕДЕЛИТЕЛЬ РАСТЕНИЙ РЕСПУБЛИКИ ТЫВЫ Ломоносова М. Н., Красников А. А., Артемов И. А., Байков К. С., Вибе Е. И., Власова Н. В., Герман Д. А., Гранкина В. П., Данилов М. П., Додук А. Д., Доронькин В. М., Дубровский Н. Г., Дурникин Д. А., Зыкова Е. Ю., Конгар Э. Т., Коропачинский И. Ю., Короткова Е. И., Курбатский В. И., Лайдып А. М., Луферов А. Н. и др. Российская академия наук, Сибирское отделение, Центральный Сибирский ботанический сад, Министерство образования и науки РФ, Федеральное агентство по образованию, Тывинский государственный университет. Новосибирск, 2007. (2-е издание, исправленное и дополненное)
* ФЛОРА УБСУНУРСКОЙ КОТЛОВИНЫ (ЦЕНТРАЛЬНАЯ АЗИЯ) Лайдып А. М. диссертация на соискание ученой степени кандидата биологических наук / Новосибирск, 2003
* К ВОПРОСУ О БОТАНИКО-ГЕОГРАФИЧЕСКОМ РАЙОНИРОВАНИИ УБСУНУРСКОЙ КОТЛОВИНЫ. Лайдып А. М. В сборнике: СОХРАНЕНИЕ РАЗНООБРАЗИЯ РАСТИТЕЛЬНОГО МИРА ТУВЫ И СОПРЕДЕЛЬНЫХ РЕГИОНОВ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ: ИСТОРИЯ, СОВРЕМЕННОСТЬ, ПЕРСПЕКТИВЫ Материалы 1-й Международной научно-практической конференции. Тувинский институт комплексного освоения природных ресурсов Сибирского отделения Российской Академии наук; Ответственный редактор А. Д. Самбуу. 2016. С. 33-39.
* О ПРОБЛЕМАХ СОХРАНЕНИЯ КРАСНОКНИЖНЫХ ВИДОВ РАСТЕНИЙ Лайдып А. М. В сборнике: СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ РЕДКИХ ВИДОВ РАСТЕНИЙ И ЖИВОТНЫХ РЕСПУБЛИКИ ТЫВА материалы Всероссийской научно-практической конференции. ФГБОУ ВО «Тувинский государственный университет». 2016. С. 28-32.
* АНАЛИЗ ФЛОРЫ СРЕДНЕГО ТЕЧЕНИЯ ПОЙМЫ Р. УЮК (РЕСПУБЛИКА ТЫВА, ТУРАНО-УЮКСКАЯ КОТЛОВИНА) Лайдып А. М., Халбы М. О. Вестник Бурятского государственного университета. 2015. № 4. С. 35
* ВОЗДЕЙСТВИЕ ЛЕСНЫХ ПОЖАРОВ В ТУВЕ НА БИОРАЗНООБРАЗИЕ Самбуу А. Д., Лайдып А. М. Успехи современного естествознания. 2011. № 6. С. 83-84
* ВЫДАЮЩИЙСЯ ПЕРВЫЙ УЧЕНЫЙ-БОТАНИК КОНГАР ЭЛДЫШ ТУЛУШЕВИЧ (1937—1987) (К 80-ЛЕТИЮ КАНДИДАТА БИОЛОГИЧЕСКИХ НАУК, ДОЦЕНТА КАФЕДРЫ БИОЛОГИИ ТУВГУ) Лайдып А. М., Самдан А. М. В сборнике: ЕСТЕСТВЕННЫЕ НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЕ: ДОСТИЖЕНИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ Материалы Республиканской научно-практической конференции, посвященной 55-летнему юбилею естественно-географического факультета Тувинского государственного университета. Отв. ред. Ондар У. В.. 2018. С. 66-69.
* АНАЛИЗ ФЛОРЫ СРЕДНЕГО ТЕЧЕНИЯ ПОЙМЫ Р. УЮК (РЕСПУБЛИКА ТЫВА, ТУРАНО-УЮКСКАЯ КОТЛОВИНА) Лайдып А. М., Халбы М. О. О. Вестник Бурятского государственного университета. Биология, география. 2015. № 4. С. 35-42.
* ОПРЕДЕЛИТЕЛЬ РАСТЕНИЙ РЕСПУБЛИКИ ТЫВЫ Ломоносова М. Н., Красников А. А., Артемов И. А., Байков К. С., Вибе Е. И., Власова Н. В., Герман Д. А., Гранкина В. П., Данилов М. П., Додук А. Д., Доронькин В. М., Дубровский Н. Г., Дурникин Д. А., Зыкова Е. Ю., Конгар Э. Т., Коропачинский И. Ю., Короткова Е. И., Курбатский В. И., Лайдып А. М., Луферов А. Н. и др. Российская академия наук, Сибирское отделение, Центральный Сибирский ботанический сад, Министерство образования и науки РФ, Федеральное агентство по образованию, Тывинский государственный университет. Новосибирск, 2007. (2-е издание, исправленное и дополненное)
* БОТАНИКО-ГЕОГРАФИЧЕСКИЕ ЗАКОНОМЕРНОСТИ УБСУНУРСКОЙ КОТЛОВИНЫ В СВЯЗИ С РАЙОНИРОВАНИЕМ (ЮЖНАЯ ТУВА И СЕВЕРО-ЗАПАДНАЯ МОНГОЛИЯ) Лайдып А. М. В сборнике: Ботаника в современном мире труды XIV Съезда Русского ботанического общества и конференции. Русское ботаническое общество, Ботанический институт им. В. Л. Комарова РАН, Дагестанский научный центр РАН, Горный ботанический сад ДНЦ РАН, Дагестанский государственный университет. 2018. С. 91-93.
* ГЕОГРАФИЧЕСКАЯ СТРУКТУРА ФЛОРЫ СРЕДНЕГО ТЕЧЕНИЯ ПОЙМЫ Р. УЮК (ТУРАНО — УЮКСКАЯ КОТЛОВИНА) Халбы М. О. О., Лайдып А. М. Вестник Тувинского государственного университета. № 2 Естественные и сельскохозяйственные науки.. 2014. № 2. С. 41-47.
* ИЗМЕНЕНИЕ РАСТИТЕЛЬНОГО ПОКРОВА ТРАВЯНЫХ ЭКОСИСТЕМ ТУВЫ ПОД ВЛИЯНИЕМ АНТРОПОГЕННОЙ НАГРУЗКИ Самбуу А. Д., Лайдып А. М. Успехи современного естествознания. 2011. № 6. С. 82-83.
* АНАЛИЗ ФЛОРЫ ЛУГОВ ЮГА ТУВЫ Самбуу А. Д., Лайдып А. М. Фундаментальные исследования. 2014. № 11-4. С. 822—825.
* БИОРАЗНООБРАЗИЕ СТЕПЕЙ УБСУНУРСКОЙ КОТЛОВИНЫ Лайдып А. М. Вестник Тувинского государственного университета. № 2 Естественные и сельскохозяйственные науки.. 2011. № 2 (9). С. 58-62.
* ВОЗМОЖНОСТИ ХОЗЯЙСТВЕННОГО ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ФЛОРЫ УБСУНУРСКОЙ КОТЛОВИНЫ Лайдып А. М. Вестник Тувинского государственного университета. № 2 Естественные и сельскохозяйственные науки.. 2012. № 2 (13). С. 19-23.
* ФЛОРА ЛУГОВ ДОЛИНЫ Р. УЮК ПИЙ-ХЕМСКОГО КОЖУУНА (СИСТЕМА ХР. ЗАПАДНЫЙ САЯН). Лайдып А. М., Халбы М. О. О. Вестник Тувинского государственного университета. № 2 Естественные и сельскохозяйственные науки.. 2013. № 2 (17). С. 33-37.
* ГЕОГРАФИЧЕСКАЯ СТРУКТУРА ФЛОРЫ СРЕДНЕГО ТЕЧЕНИЯ ПОЙМЫ Р. УЮК (ТУРАНО — УЮКСКАЯ КОТЛОВИНА) Халбы М. О. О., Лайдып А. М. Вестник Тувинского государственного университета. № 2 Естественные и сельскохозяйственные науки.. 2014. № 2. С. 41-47.
* ОПРЕДЕЛИТЕЛЬ РАСТЕНИЙ РЕСПУБЛИКИ ТЫВЫ Ломоносова М. Н., Красников А. А., Артемов И. А., Байков К. С., Вибе Е. И., Власова Н. В., Герман Д. А., Гранкина В. П., Данилов М. П., Додук А. Д., Доронькин В. М., Дубровский Н. Г., Дурникин Д. А., Зыкова Е. Ю., Конгар Э. Т., Коропачинский И. Ю., Короткова Е. И., Курбатский В. И., Лайдып А. М., Луферов А. Н. и др. Российская академия наук, Сибирское отделение, Центральный Сибирский ботанический сад, Министерство образования и науки РФ, Федеральное агентство по образованию, Тывинский государственный университет. Новосибирск, 2007. (2-е издание, исправленное и дополненное)
* АНАЛИЗ ФЛОРЫ СРЕДНЕГО ТЕЧЕНИЯ ПОЙМЫ Р. УЮК (РЕСПУБЛИКА ТЫВА, ТУРАНО-УЮКСКАЯ КОТЛОВИНА) Лайдып А. М., Халбы М. О. О. Вестник Бурятского государственного университета. Биология, география. 2015. № 4. С. 35-42.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բուսաբաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կենսաբաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բուսաբաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի գիտնականներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային բուսաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսաբաններ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս բուսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ