open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վալերի Մարտինով

**Վալերի Մարտինով** կրկնակի գործակալ, աշխատել է որպես խորհրդային ՊԱԿ-ի սպա, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի հետախուզություն գործալալ: ՊԱԿ-ում ծառայելու ժամանակ եղել է փոխգնդապետ, 1980 թվականին տեղակայվել է Վաշինգտոնում գտնվող խորհրդային պաշտոնական գրասենյակում, 1982 թվականին դարձել է կրկնակի գործակալ և հետախուզական տեղեկություններ է փոխանցել ԿՀՎ-ին և ՀԴԲ-ին «Ջենթիլ» ծածկանունով: Մահապատժի է ենթարկվել Մոսկվայում 1987 թվականի մայիսի 28-ին, 41 տարեկան հասակում։

## Վաղ կարիերա և հավաքագրում
Մարտինովը եղել է ՊԱԿ-ի փոխգնդապետ, աշխատել է Առաջին գլխավոր վարչությունում, որը պատասխանատու է եղել արտաքին հետախուզության համար: Նա և իր կինը՝ Նատալիան, Վաշինգտոն են ժամանել 1980 թվականի նոյեմբերին ՝ խորհրդային դեսպանատան երրորդ քարտուղարի անվան տակ։ Հավաքագրվել է 1982 թվականին ՀԴԲ-ԿՀՎ ծրագրով և սկսել է տեղեկատվություն տրամադրել ԱՄՆ հետախուզությանը։

## Ներդրում ամերիկյան հետախուզության մեջ
Մարտինովը մանրամասն տեղեկություններ է տրամադրել ՊԱԿ-ի գործողությունների մասին, ներառյալ ԱՄՆ-ում գործող խորհրդային լրտեսների ինքնությունը և այն ռազմավարությունները, որոնք ՊԱԿ-ն օգտագործում էր գործակալներ հավաքագրելու և ղեկավարելու համար: Նրա հետախուզությունն օգնել է ՀԴԲ-ին և ԿՀՎ-ին բացահայտել և չեզոքացնել խորհրդային լրտեսներին՝ դարձնելով նրան իր ժամանակի ամենաարժեքավոր կրկնակի գործակալներից մեկը: Բացահայտել է դեսպանատանը աշխատող խորհրդային հետախուզության հիսուն սպաների ինքնությունը, ինչպես նաև տեխնիկական և գիտական օբյեկտները։

## Դավաճանություն և մահապատիժ
Չնայած իր տրամադրած հետախուզական տվյալներին, Մարտինովի ճակատագիրը որոշվել է, երբ նրան դավաճանել է ԿՀՎ սպա Օլդրիչ Էյմսը, որը եղել է Խորհրդային Միության տեղեկատուն։ Էյմսը, դրդված ֆինանսական շահից և, հնարավոր է, իր գերատեսչության հանդեպ թշնամանքի խոր զգացումից, ՊԱԿ-ին տրամադրել է բազմաթիվ ամերիկյան լրտեսների և գործակալների անուններ, այդ թվում՝ Մարտինովը:

1985 թվականին Մոսկվային տեղեկացրել են, որ Վաշինգտոնում Խորհրդային Միության դեսպանատան երկու ՊԱԿ-ի սպաներ գաղտնի աշխատում են Միացյալ Նահանգների համար:

Ըստ New York Times-ի՝

Մարտինովը հետագայում մահապատժի է ենթարկվել 1987 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Լև Ժիլցով

**Լև Միխայլովիչ Ժիլցով** ( ռուս . ՝ Лев Михайлович Жильцов. ), խորհրդային նավատորմի առաջին ատոմային սուզանավի հրամանատար, սառը պատերազմի ժամանակների ծովակալ։

Ժիլցովը 1942 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի ռազմածովային նախապատրաստական դպրոցը 1945 թվականին՝ Կասպյան բարձրագույն ռազմածովային ուսումնարանը, որը  1949 թվականին ավարտել է  կրտսեր սպայական կոչումով և ծառայելու նշանակվել Սևծովյան նավատորմի M-113 սուզանավում։ 1951 թվականին Լենինգրադում հաճախել է ռազմածովային սուզանավերի նավարկության խորացված դասընթացներ, որոնք գերազանցությամբ ավարտել է 1952 թվականին։ 1954 թվականին նշանակվել է խորհրդային առաջին ատոմային սուզանավի երկրորդ հրամանատար։ 1959 թվականի հունիսին նրան շնորհվել է Լենինի շքանշան՝  միջուկային էներգիայով աշխատող առաջին խորհրդային սուզանավի կառուցմանը ակտիվորեն մասնակցելու համար: Բացի այդ, նրան շնորհվել է  2-րդ դասի կապիտանի  կոչում, և նա նշանակվել է *Լենինսկի կոմսոմոլ* / *Լենինյան կոմերիտմիություն* անունը կրող այդ սուզանավի հրամանատար: 1962 թվականին Ժիլցովը երկու անգամ իր սուզանավը հասցրել է Հյուսիսային բևեռ և այդ սխրագործության համար 1962 թվականի հուլիսի 20-ին նրան շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։ 1966 թվականին նա ավարտել է Լենինգրադի ռազմածովային ակադեմիան, որից հետո դարձել է Բալթյան նավատորմի սուզանավերի դիվիզիայի հրամանատար, այնուհետև հրամանատարական տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել Բալթյան և Հյուսիսային նավատորմերում։ 1975 թվականին ստացել է դերծովակալի կոչում, իսկ 1977 թվականին հրաժեշտ է տվել նավատորմում ակտիվ ծառայությանը, աշխատանքի անցել նավատորմի համար կառուցված նոր նավերն ընդունող հանձնաժողովում, որտեղ աշխատել է շուրջ տասը տարի ու դրանից հետո թոշակի է անցել:

Մահացել է 1996 թվականի փետրվարի 28-ին: Թաղվել է Մոսկվայի Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* *Полухина Т. В. и др.* Военные моряки – герои подводных глубин (1938–2005). — М.: Кучково поле; Кронштадт: Морская газета, 2006. — С. 102–105.
* *Герасименко Д. Я. и др.* Славен героями Северный флот. 2-е изд. — Мурманск, 1982. — С. 194–195.
* Герои огненных лет. Кн. 6. — М., 1983. — С. 594–602.
* Словарь биографический морской. — СПб., 2000. — С. 146.
* Шаги в бессмертие. — М., 1965. — С. 332–339.

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:1996 մահեր
Կատեգորիա:1928 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Սիմֆերոպոլ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Սիմֆերոպոլ** քաղաքում գոյություն ունեցած կրոնական կառույց։ Համակարգում էր Սիմֆերոպոլում բնակվող առաքելական ղրիմահայության հոգևոր կյանքը։ Եղել է քաղաքի երբևէ գոյություն ունեցած երեք եկեղեցիներից մեկը՝ առաքելական սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման և կաթողիկե սուրբ Փրկչի հետ միասին։ Ներկայումս ամբողջությամբ ոչնչացվել է։ Տունը բաղկացած էր 4 սալիկապատ սենյակից և խոհանոցից, ինչպես նաև 2 քարե տնակից։ Եկեղեցին ավերվել է, սակայն եկեղեցու ենթակա օժանդակ շենքը պահպանվել է։ Այդ շենքի մի մասն այժմ վերադարձվել է քաղաքի կրոնական հայ համայնքին։

## Պատմություն
Սուրբ Գևորգ եկեղեցին կառուցվել է 1889 թվականին հայ անվանի բարերար Ավետիք Խլեբնիկյանի միջոցներով։ Եկեղեցու կառուցման աշխատանքները տևել են մոտ մեկ տարի. պահպանվել է 1888 թվականի մարտի 23-ի Խլեբնիկյանի միջնորդությունը՝ ուղղված Էջմիածնի Սինոդին՝ Սիմֆերոպոլի հայկական գերեզմանատանը եկեղեցի կառուցելու թույլտվություն խնդրելով։ Եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել 1890 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։

Խլեբնիկյանը հայտնի էր որպես Մելիտոպոլ քաղաքի ամենաազդեցիկ հայ վաճառականներից և եկեղեցական հոգաբարձուներից մեկը, որտեղ նրա միջոցներով կառուցվեց մեկ այլ հայկական եկեղեցի։

1925 թվականի հունվարի 28-ին Սիմֆերոպոլի քաղաքային գործադիր կոմիտեի կողմից եկեղեցու շենքը հանձնվել է կոմունալ տնտեսության վարչությանը։

## Ճարտարապետություն
Ըստ 20-րդ դարի 20-ականների արխիվային փաստաթղթերի՝ Սիմֆերոպոլի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին եղել է քարե շինություն՝ 15 քմ մակերեսով։ Այն ուղղանկյուն դահլիճ էր՝ դեպի արևելք ուղղված խորանի աբսիդով, իսկ վերևում՝ փոքր զանգակատուն։ Եկեղեցին շրջապատող գերեզմանատունը շրջապատված էր քարե պարսպով և զբաղեցնում էր 4 ակր հողատարածք (մոտ 44000 քառ. մ)։ Եկեղեցին ուներ աշխարհիկ նպատակների համար նախատեսված տուն՝ 28 հողամաս (127,5 քառ. մ) և 2 փայտյա տնակ։ Չորս սենյակներից և խոհանոցից բաղկացած տունը մեկ հարկանի քարե էր, սալիկապատ։

Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո եկեղեցուն պատկանող բնակելի տարածքները փոխանցվել են կոմունալ տնտեսության վարչությանը։ Եկեղեցին ինքնին դատարկ էր և ի վերջո փլուզվեց: Նրա պատերի մնացորդները պատահաբար հայտնաբերվել են 2008 թվականին պեղումների ժամանակ, որոնք դրվել են սարկոֆագի տակ։

## Տես նաև
* Սիմֆերոպոլի հայկական գերեզմանատուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ղրիմի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Սիմֆերոպոլի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Սիմֆերոպոլ)

**Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի, Սիմֆերոպոլ** քաղաքում գոյություն ունեցած կրոնական կառույց։ Համակարգում էր Սիմֆերոպոլում բնակվող կաթողիկե ղրիմահայության հոգևոր կյանքը։ Եղել է քաղաքի երբևէ գոյություն ունեցած երեք եկեղեցիներից մեկը՝ առաքելական սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման և սուրբ Գևորգի հետ միասին։ Ներկայումս ամբողջությամբ ոչնչացվել է, տեղում կառուցվել Սիմֆերոպոլի կրկեսը։

## Պատմություն
Ղրիմում գոյություն են ունեցել նաև կաթողիկե եկեղեցիներ, որոնք կապված էին դեռ ուշ միջնադարում թերակղզում առաջացած ջենովական գաղութների հետ։ Թեոդոսիայում գործել են սուրբ Գեորգի և սուրբ Հովհաննես եկեղեցիները։ Սիմֆերոպոլ քաղաքում, բացի հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդներից, ապրել են նաև հայ կաթոլիկներ։ Այստեղ տեղափոխվել են հիմնականում Ղարասուբազար քաղաքից (այժմ՝ Բելոգորսկ)՝ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Նրանք կազմում էր քաղաքի հայ բնակչության զգալի մասը։ Հայ կաթոլիկները, թվով 70–80 ընտանիք՝ մոտավորապես 400 հոգի, ունեին իրենց առանձին եկեղեցին։

Հայ Կաթողիկե եկեղեցին կառուցվել է անվանի ձեռներեց, 1-ին գիլդիայի վաճառական Սարգիս Նալբանդյանի միջոցներով և օծվել Սուրբ Փրկիչ անունով։ Սարգիս Նալբանդյանը Թուրքիայի Գյումուշխանե քաղաքից էր։ 1820-ական թվականներին հաստատվել է Սիմֆերոպոլում։ Թեև գրագետ չէր, բայց իր արտասովոր խելքի ու ձեռնարկատիրության շնորհիվ կուտակեց զգալի կապիտալ։ Հաջողությամբ ամուսնանալով, ավելի ուշ նա դարձավ ամենահարգված քաղաքաբնակներից մեկը, և նույնիսկ ռուսաց լեզվի չիմացությունը չխանգարեց նրան լինել նահանգապետ Դմիտրի Նարիշկինի ընկերների շարքում:

1862–1863 թվականին Նալբանդյանը Սիմֆերոպոլում, Դվորյանսկայա փողոցում (այժմ՝ Գորկու փողոց) ներդնելով սեփական 60 հազար ռուբլի միջոցները, Սուրբ Փրկիչ անունով կառուցել է հայ կաթոլիկ եկեղեցի և ռեկտորի տուն։

## Ճարտարապետություն
Ըստ խնդրագրին կից հատակագծի՝ եկեղեցին եղել է ուղղանկյուն, միանավ շինություն՝ դեպի արևելք միակողմանի աբսիդով։ Եկեղեցու կենտրոնական մուտքը արևմտյան կողմում էր։ Նրա դիմաց մի մեծ սանդուղք էր՝ լայն քարե աստիճաններով։ Շենքերը օծվել են 1863 թվականի փետրվարի 2-ին, մեկ տարի անց՝ 1864 թվականի մայիսի 1-ին, նվիրատուն մահացել է 66 տարեկանում և թաղվել իր կառուցած եկեղեցու պատի մոտ։ Որոշ ժամանակ անց նրա կողքին թաղեցին կնոջը՝ Սոֆյա Նալբանդյանին։

1913 թվականի մայիսի 5-ին Սիմֆերոպոլի հայ կաթոլիկները հանդիսավորությամբ նշեցին Սուրբ Փրկիչ եկեղեցու 50-ամյակը։ Սակայն մինչ այդ նրանք դիմել են իշխանություններին՝ նվիրատուի և նրա կնոջ աճյունները վերահուղարկավորելու խնդրանքով եկեղեցու ներսում գտնվող դամբարանում։ Եկեղեցին ապամոնտաժվել է 20-րդ դարի կեսերին՝ Խորհրդային Միության կոմունիստական գաղափարական պահանջներին համապատասխան։

## Տես նաև
* Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ղրիմահայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ղրիմի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Սիմֆերոպոլի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբծննդյան ֆիլմերի ցանկ

մինի|Սուրբծննդյան ֆիլմերի միտումները մոտ մեկ դար (1925–2022)
Սուրբծննդյան բազմաթիվ պատմություններ հարմարեցվել են գեղարվեստական ֆիլմերի և հեռուստատեսային հատուկ ֆիլմերի համար և բազմիցս հեռարձակվել ու կրկնվել հեռուստատեսությամբ: 1980-ականներին տնային տեսանյութերի հանրահռչակումից ի վեր, այս ֆիլմերը վաճառվում և վերավաճառվում են ամեն տարի տոնական գնումների սեզոնի ընթացքում: Շատ ցանցեր, ստուդիաներ և պրոդյուսերական ընկերություններ, ինչպիսիք են Հատկանիշ-ը և Կյանքի ընթացքում-ը, ամեն տարի արտադրում և թողարկում են Սուրբծննդյան թեմայով նոր ֆիլմեր դեկտեմբերի ընթացքում կամ մոտ՝ բոլորը նմանատիպ սյուժեների և թեմաների տարբեր տատանումներով:Մի ֆիլմ, որը դարձել է բռնկման կետ «Սա Սուրբծննդյան ֆիլմ է, թե ոչ» ֆիլմն է։ Բանավեճերի բնօրինակը *[[Պինդ ընկույզ (ֆիլմ, 1988)|Դժվար մեռնել]]* ն է (1988), փաստարկների կողքին, որոնք կամ դիտում են Բրյուս Ուիլիսի գլխավոր դերակատար մարտաֆիլմը որպես իսկական «Սուրբծննդյան ֆիլմ», որը միահյուսված է իր մարտաժանրային միջավայրի հետ, կամ որպես ֆիլմ, որը պարզապես տեղի է ունենում տարվա այդ ժամանակաշրջանում:

## Թատերական
Սուրբծննդյան թեմայով ֆիլմեր, որոնք թատերական թողարկում են ստացել:


### Սուրբծննդյան երգի ադապտացիաներ

### [[Մարդուկ-Ջարդուկը (բալետ)|Մարդուկ-Ջարդուկի]] ադապտացիաներ

### Սուրբծննդյան մարտաֆիլմեր

### Սուրբծննդյան կոմիքս ֆիլմեր

### Սուրբծննդյան սարսափ ֆիլմեր

### Սուրբծննդյան թրիլեր ֆիլմեր

### Կարճամետրաժ ֆիլմեր

## Պատրաստված է հեռուստատեսության և ուղիղ տեսանյութի համար
Սրանք ֆիլմեր են, որոնք նկարահանվել են հեռուստատեսության (ներառյալ հոսքային ծառայությունների) կամ ուղիղ դեպի վիդեո կամ ուղիղ դեպի DVD շուկայի համար:

### Ընտանիք

### Սուրբծննդյան երգի ադապտացիաներ

### Christmas animals

### Children's

### Սարսափ

## Հեռուստասերիալ
### Կատակերգություն

### Ֆանտազիա/սուպերհերոս

### Family

### Մանկական

### Դրամա

### Romance

### Մեծահասակների / սարսափ / թրիլեր / հանցագործություն

## Հղումներ

Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիական ցուցակներ
Կատեգորիա:Կինոյի ժանրեր
Կատեգորիա:Սուրբ ծնունդ
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ցանկեր:Մշակույթ
Միքայել Անտոնսոն

**Միքայել Անտոնսոն** (, ), շվեդ ֆուտբոլիստ, պաշտպան: Հանդես է եկել Շվեդիայի հավաքականում։

## Կարիերա
### Ակումբային
Կարիերան սկսել է «ԱԻԿ» (Սիլհեվդա) ակումբում՝ արդեն պատանեկան տարիքում նորամուտն է նշել հիմնական թիմում։ 1997 թվականին տեղափոխվել է «Գյոտեբորգ» ակումբ, առաջին անգամ խաղացել և մարզվել է երիտասարդական թիմի կազմում։ Ալսվենսկանում նորամուտն նշել է 2001 թվականին, 2003 թվականից արդեն եղել է հիմնական կազմի խաղացող:

2004 թվականի ամռանը տեղափոխվել է ավստրիական «Աուստրիա» ակումբ։ Թիմում խաղացել է երկու մրցաշրջան, սակայն բացթողումներ է ունեցել հաճախակի վնասվածքների պատճառով. 2005/06 չեմպիոնական մրցաշրջանում մասնակցել է ընդամենը 12 հանդիպման: Այնուամենայնիվ, չեմպիոնական տիտղոսից բացի, «Աուստրիայի» հետ նվաճել Է Ավստրիայի երկու գավաթ։ 2006 թվականին դարձել է հունական «Պանաթինաիկոսի» ֆուտբոլիստ, որն այն ժամանակ մարզել է նրա հայրենակից Հանս Բակեն, սակայն հազվադեպ է հայտնվել թիմի կազմում, հատկապես հրաժարականից հետո:

Հունաստանում մեկ մրցաշրջան անցկացնելուց հետո  վերադարձել է Սկանդինավիա՝ քառամյա պայմանագիր կնքելով դանիական «Կոպենհագենի» հետ

: Թիմի հետ դարձել է Դանիայի ֆուտբոլի առաջնության եռակի չեմպիոն, մեկ անգամ նվաճել է գավաթը, հաջողությամբ խաղացել է չեմպիոնների լիգայում.  ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 2010-2011 խաղարկությունում ակումբը պատմության մեջ առաջին անգամ դուրս է եկել խմբից: 2011 թվականի հունիսին տեղափոխվել է իտալական «Բոլոնիա», առաջին մրցաշրջանում անցկացրել է 28 հանդիպում:

### Ազգային հավաքականում
2002 թվականից Անտոնսոնը հանդես է եկել Շվեդիայի երիտասարդական հավաքականում: Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում 2004 թվականին անցկացրել է 5 հանդիպում․ շվեդները զբաղեցրել են 4-րդ տեղը:

Շվեդիայի հավաքականում նորամուտը նշել է 2004 թվականի հունվարի 22-ին Նորվեգիայի հավաքականի դեմ խաղում։ Հետագայում հավաքականում խաղացել է անկանոն. 2006 թվականից թիմ չի հրավիրվել գրեթե հինգ տարի՝ մինչև 2011 թվականի գարունը:

Անտոնսոնն ընդգրկվել է Շվեդիայի հավաքականի հայտացուցակում 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը մասնակցելու համար:

## Նվաճումներ
«**Աուստրիա»**
* Ավստրիայի չեմպիոն՝ 2005/06
*Ավստրիայի գավաթի գավաթակիր (2)՝ 2005, 2006

**«Կոպենհագեն»**
* Դանիայի չեմպիոն(5)՝ 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2015/16, 2016/17
*Դանիայի գավաթակիր(4)՝ 2008/09, 2014/15, 2015/16, 2016/17

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте клуба «Копенгаген»

  
Կատեգորիա:Աուստրիա Վիեննայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գյոթեբորգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոպենհագենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պանաթինաիկոսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ
Ջոզեֆ Բաֆո

**Ջոզեֆ Բաֆո** (, ), շվեդ ֆուտբոլիստ, որը ծագումով Գանայից է, Բրաունշվեյգի «Այնտրախտ» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Բաֆոն կարիերան սկսել է «Վերնամու» ակումբում՝ Շվեդիայի ստորին դիվիզիոններից մեկում։ Երկու մրցաշրջանից հետո տաղանդավոր պաշտպանին նկատել են և հրավիրել «Հելսինգբորգ»: Խաղային պրակտիկա ստանալու համար վարձավճարով վերադարձել է «Վերնամա», որտեղ անցկացրել է ևս կես տարի։ 2011 թվականի սկզբին վերադարձել է «Հելսինգբորգ»։ Ապրիլի 3-ին «Մյոլբյուի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Շվեդիայի ֆուտբոլի առաջնությունում: Օգոստոսի 7-ին «Սյուրիանսկի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը թիմի կազմում: «Հելսինգբորգի» կազմում հաղթել է Շվեդիայի առաջնությունում, ինչպես նաև երկու անգամ դարձել Է Շվեդիայի գավաթակիր և սուպերգավաթակիր:

2013 թվականին այդպես էլ չի կարողացել դառնալ հիմնական ֆուտբոլիստ, վարձավճարով տեղափոխվել է նորվեգական «Վոլերենգա»: Օգոստոսի 11-ին «Ստարտի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Նորվեգիայի առաջնությունում:

2014 թվականին պայմանագիրը «Հելսինգբորգի» հետ ավարտվել է, և ազատ գործակալի կարգավիճակով միացել է «Հալմստադին»: Մարտի 30-ին «Էրեբրուի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում: Օգոստոսի 18-ին «Նոռչյոպինգի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Հալմստադի» կազմում:

2015 թվականի ամռանը Բրաունշվեյգից տեղափոխվել է գերմանական «Այնտրախտ»։ Օգոստոսի 15-ին «ՌԲ Լայպցիգի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել երկրորդ Բունդեսլիգայում: Դեկտեմբերի 16-ին Ֆուտբոլի Գերմանիայի գավաթի «Շտուտգարտի» դեմ խաղում առաջին գոլն է խփել է բրաունշվեյգյան ակումբի կազմում:

## Միջազգային կարիերա
2015 թվականին Շվեդիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում հաղթել է Չեխիայում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում։ Մրցաշարում մասնակցել է Իտալիայի, Ագլիայի և երկու անգամ՝ Պորտուգալիայի հավաքականների դեմ խաղերին:

## Ձեռքբերումներ
**Միջազգային**

 **«Հելսինգբորգ»**

* Շվեդիայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 2011
* Շվեդիայի գավաթի գավաթակիր՝ 2010
* Շվեդիայի գավաթի գավաթակիր՝ 2011
* Շվեդիայի Սուպերգավաթի գավաթակիր՝ 2011
* Շվեդիայի Սուպերգավաթի գավաթակիր՝ 2012

**Միջազգային**

 Շվեդիա (մինչև 21)

* Եվրոպայի երիտասարդական առաջնություն՝ 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

 
Կատեգորիա:Այնտրախտ Բրաունշվայգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ռոբին Լոդ

**Ռոբին Լոդ** (, ), ֆինն ֆուտբոլիստ, «Մինեսոտա Յունայթեդ» ակումբի և Ֆինլանդիայի հավաքականի վինգեր:

## Ակումբային կարիերա
Լոդը «ՀՖԱ» ակումբի սան է։ 2011 թվականին խաղային պրակտիկա ստանալու համար վարձավճարով տեղափոխվել է «Կլուբի 04», որտեղ խաղացել է մեկուկես մրցաշրջան։ Վարձակալության ավարտից հետո վերադարձել է «ՀՖԱ»: Հոկտեմբերի 22-ին «Մյուպ-47-ի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Ֆինլանդիայի ֆուտբոլի առաջնությունում: Նույն խաղում խփել է առաջին գոլը «ՀՖԱի» կազմում: Իր մեկնարկային մրցաշրջանում օգնել է ակումբին հաղթել առաջնությունում:

2012 թվականին վարձակալության իրավունքով տեղափոխվել է «Վաասան Պալոսեուրա»։ Օգոստոսի 12-ին «Կուպսի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում: Օգոստոսի 27-ին «Հոնկայի» դեմ խաղում խփել է  առաջին գոլը «Կուպսի» կազմում: 2013 թվականին վերադարձել է «ՀՖԱ» և օգնել ակումբին երկու անգամ նվաճել առաջնությունը, ինչպես նաև նվաճել Ֆինլանդիայի գավաթը։

2015 թվականի ամռանը տեղափոխվել է հունական «Պանաթինաիկոս»: Հոկտեմբերի 3-ին «Քսանթիի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Հունաստանի Սուպերլիգայում: 2016 թվականի մայիսի 23-ին մայրաքաղաքային «ԱԵԿ-ի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Պանաթինաիկոսի» կազմում:

2018 թվականի ամռանը ազատ գործակալի կարգավիճակով պայմանագիր է կնքել Խիխոնի «Սպորտինգի» հետ: 2018 թվականի օգոստոսի 26-ին իսպանական Սեգունդայում «Խիմնաստիկի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել գոլով:

2019 թվականի հուլիսի 16-ին տեղափոխվել է Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայի «Մինեսոտա Յունայթեդ» ակումբ: 2019 թվականի օգոստոսի 4-ին Ամերիկյան լիգայում «Պորտլենդ Թիմբերսի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել երկրորդ խաղակեսում փոխարինման դուրս գալով:

## Միջազգային կարիերա
2013 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Մեքսիկայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում նորամուտն է նշել Ֆինլանդիայի հավաքականի կազմում: 2016 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Իսլանդիայի հավաքականի դեմ Աշխարհի 2018 թվականի առաջնության ընտրական խաղում խփել է առաջին գոլը ազգային թիմի կազմում: 2017 թվականի նոյեմբեր 9-ին Էստոնիայի հավաքականի դեմ խաղում դուբլի հեղինակ է դարձել:

### Գոլեր Ֆինլանդիայի հավաքականի կազմում

## Ձեռքբերումներ
**Թիմային**

**ՀՖԱ**

* Ֆինլանդիայի չեմպիոն՝ 2011, 2013, 2014
* Ֆինլանդիայի գավաթի գավաթակիր՝ 2014

**Անհատական**

* Վեյկկաուսլիգի տարվա խաղացող՝ 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* Профиль на сайте ''sports.ru''
* Профиль на сайте ФК «Панатинаикос»

 
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պանաթինաիկոսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Խիխոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆինն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Մաաստրիխտ)

**Սուրբ Կարապետ եկեղեցի, Մաաստրիխտ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակության Հոլանդիայի հոգևոր հովվությանը, գտնվում է Լիմբուրխի մարզում։ Համակարգում է Մաաստրիխտում բնակվող առաքելական նիդերլանդահայության հոգևոր կյանքը։

## Պատմություն
Սուրբ Կարապետ եկեղեցու բացումը տեղի է ունեցել 2013 թվականի հունվարի 26֊ին՝ Ֆրանսիայի հայոց թեմի արքեպիսկոպոս Նորվան Զաքարյանի ձեռամբ։ Սուրբ Կարապետ եկեղեցին Լիմբուրգ նահանգի միակ հայկական եկեղեցին է։

Սուրբ Կարապետ անունը ընտրել է Ամստերդամի նախկին եպիսկոպոս, ռումինացի Տաթև եպիսկոպոս Մուրադյանը։

Եկեղեցու հոգևոր հովիվը Տեր Աստվածատուր քահանա Սարգսյանն է։ Եկեղեցուն կից գործում է կիրակնօրյա դպրոց, տիկնանց միություն, պարի խմբակ և ֆուտբոլի խմբակներ։

2023 թվականին լրացել է Սուրբ Կարապետ եկեղեցու օծման 10 ամյակը։ Այդ կապակցությամբ մատուցվել Եպիսկոպոսական Սբ. և անմահ Պատարագ, Արևմտյան Եվրոպայի Հայրապետական Պատվիրակ և Մայր Աթոռի դեսպան Վատիկանում, Գերաշնորհ Տեր Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանի մասնակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Մաաստրիխտում այցելել է հայկական Սուրբ Կարապետ եկեղեցի
*Ծխական խորհրդի ժողով և Ծաղկազարդի տոն Մաստրիխտի Սուրբ Կարապետ եկեղեցում 

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նիդերլանդահայ ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակության վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մաաստրիխտի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Կատեգորիա:Նիդերլանդահայ կրոն
Սուրբ Հովհաննու Կարապետ եկեղեցի (Բեյրութ)

**Սուրբ Հովհաննու Կարապետ եկեղեցի, Բեյրութ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Լիբանանի թեմին։ Կազմակերպում է Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում բնակվող առաքելական հայության մի մասի հոգևոր կյանքը, հանդիսանում է լիբանանահայ համայնքի կարևոր հոգևոր կենտրոններից մեկը։

## Պատմություն
Սուրբ Հովհաննու Կարապետ եկեղեցու շինարարությունն ավարտվել է 1935 թվականին։ Շինարարական աշխատանքների ծախսերը հոգացել են Գասպար Իփեկյանը և բազմաթիվ բարերարներ։ 1937 թվականի մայիսի 31-ին Լիբանանի թեմի առաջնորդ Տ. Եղիշե արքեպիսկոպոս Կարոյանի ձեռամբ տեղի է ունեցել եկեղեցու օծումը։

### Եկեղեցու հոգևոր հովիվներ
* Տեր Հուսիկ քահանա Այանյան, 1935-1951
* Տեր Խորեն քահանա Աճեմյան, 1936-1951
* Տեր Գևորգ քահանա Տեր Հարությունյան, 1951-1952
* Տեր Վահան քահանա Ղազարյան, 1952-1979
* Տեր Խաչիկ քահանա Միսիրյան, 1979-1985
* Տեր Վահան քահանա Պալգևորգյան, 1986-1991
* Տեր Վարդան քահանա Պուտուրյան, 1991-2006
* Տեր Հովհաննես քահանա Պոյաճյան, 2006-2012
* Տեր Վարդան քահանա Մարտիրոսյան, 2013-ից

Սուրբ Հովհաննու Կարապետ եկեղեցու նախկին թաղական խորհրդի անդամներն են եղել՝ Վազգեն Քեչեջյանը (նախագահ), Ռոզեթ Կարպուշյանը, Արշակուհի Տեր Խաչատուրյանը, Սոսի Աշըքյանը, Գրիգոր Մխճյանը, Քրիստ Աճեմյանը և Իշխան Շահինյանը։

2023 թվականի մարտի 12-ին տեղի է ունեցել թաղական խորհրդի ընտրություն։ Նորընտիր խորհրդի անդամներն են՝ Համբիկ Միսաքյանը (նախագահ), Սարգիս Ինջեյանը, Քրիստ Աճեմյանը, Րաֆֆի Ինջեյանը և Յակոբ Տլըպյանը։

Ներկայիս թաղական խորհրդի անդամներն են՝ Քրիստ Աճեմյանը (նախագահ), Սարգիս Ինջեյանը, Րաֆֆի Ինջեյանը և Յակոբ Տլըպյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լիբանանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Ֆրանսիայի հայերի կապույտ խաչ

**Ֆրանսիայի հայերի կապույտ խաչը** միություն է, որը ստեղծվել է 1919 թվականին «Հայկական Կարմիր Խաչ» անունով, նախքան 1935 թվականին Արչակ Ջամալյանի ղեկավարությամբ «Կապույտ Խաչ» անունը վերցնելը։

## Պատմություն
1919 թվականին Մարսելում հիմնադրվել է Հայկական Կարմիր Խաչ, որը 1910 թվականին Նյու Յորքում հիմնադրված Հայ օգնության միության ֆրանսիական մասնաճյուղն է։

1928 թվականին կազմակերպությունը վերանվանվել է «Արևմտյան Եվրոպայի Հայկական Կարմիր Խաչ»։ Այն ստացել է իր վերջնական անվանումը 1935 թվականին։ Հուրի Իփեկյանը նախագահել է ասոցիացիան 1962 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Site officiel
* ASS CROIX BLEUE ARMENIENS DE FRANCE
* Croix Bleue des Arméniens de France
* Croix Bleue des Arméniens de France
* Croix Bleue des Arméniens de France

Կատեգորիա:1919 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ հասարակական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Բուրջ Համուդ)

**Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, Բուրջ Համուդ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Լիբանանի թեմին։ Կազմակերպում է Լիբանանի Բուրջ Համուդ քաղաքում բնակվող առաքելական հայության մի մասի հոգևոր կյանքը։ Հանդիսանում է քաղաքի երեք առաքելական եկեղեցիներից մեկը՝ Սուրբ Աստվածածին, սրբոց Վարդանանց և սրբոց Քառասնից Մանկանց եկեղեցիների հետ միասին։

## Պատմություն
1931 թվականի աշնանը Եղիշե եպիսկոպոս Կարոյանի նախաձեռնությամբ Նոր Սիսում սկսվել է փայտաշեն եկեղեցու կառուցման աշխատանքները։ 1932 թվականին եկեղեցու շինարարությունն ավարտվել և անվանվլ Սուրբ Սարգիս։ Այդ դժվար ժամանակներում եկեղեցին միաժամանակ վերածվել է դպրոցի, հիմքը դնելով «Լուսինյան» վարժարանին։

1944 թվականին եկեղեցին ունեցել է իր առաջին կիրակնօրյա վարժարանը, որը ներառվել են մոտ 250 աշակերտ։ 1949 թվականին որոշվել է փայտաշեն եկեղեցին փոխարինել քարաշեն եկեղեցիով, և հոգևոր հովիվ Արժանապատիվ Տ. Ավետիս քահանա Լնջինյանի ու բարերարների ջանքերով աշխատանքը անմիջապես սկսվել են։ Եկեղեցու օծումն ու անվանակոչությունը տեղի է ունեցել 1950 թվականի փետրվարի 8-ին՝ շինարարական հանձնախմբի նախագահ և Կիլիկիո Կաթողիկոսական փոխանորդ Գերաշնորհ Տ. Խադ արքեպիսկոպոս Աջապահյանի հանդիսապետությամբ, որը մատուցել է նորակառույց եկեղեցու առաջին Սուրբ Պատարագը։

1963 թվականին եկեղեցու փայտե խորանի փոխարեն տեղադրվել է մարմարե խորան՝ Անդրանիկ Աթայանի բարերարությամբ։

## Եկեղեցու հոգևոր հովիվներ
* Տեր Ավետիս քահանա Լաչինյան, 1931-1947
* Տեր Գրիգոր քահանա Սարգսյան, 1948
* Տեր Հովհաննես քահանա Պողոսյան, 1949-1969
* Տեր Գրիգոր քահանա Ֆարաջյան
* Տեր Յակոբ քահանա Պզտիկյան
* Տեր Ներսես քահանա Պասիլյան (ներկայիս հոգևոր հովիվ)

## Թաղական խորհրդի անդամներ
Սուրբ Սարգիս եկեղեցու նախկին թաղական խորհրդի անդամներն են եղել Մարտիկ Գարաողլանյանը (նախագահ), Հովհաննես Բեքերեջյանը, Ջորջ Քեոշկերյանը, Վրեժ Յակոբյանը, Քրիստափոր Քելեշյանը, Զոհրապ Թերզյանը, Կարո Պոսնոյանը, Զաքար Բեքերեջյանը և Պաղտիկ Լեփեջյանը։

2023 թվականի մարտի 12-ին տեղի է ունեցել թաղական խորհրդի ընտրություն։ Նորընտիր խորհրդի անդամներ են ընտրվել Ջորջ Քեոշկերյանը (նախագահ), Վազգեն Միսիրյանը, Զոհրապ Թերզյանը, Հովհաննես Պոսնոյանը, Փիեր Թյուֆենքճյանը, Վրեժ Յակոբյանը, Զաքար Բեքերեջյանը, Կարո Փելթեքյանը և Գոհար Պոզյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բուրջ Համուդ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լիբանանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Թիմուր Միրոշնիչենկո

**Թիմուր Վալերիյովիչ Միրոշնիչենկո** (, ), ուկրաինացի հեռուստահաղորդավար, աշխատում է UA:PBC հեռուստաալիքում։ Անի Լորակի հետ եղել է Մանկական Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթի հաղորդավարը, իսկ 2013 թվականին Զլատա Օգնեւիչի հետ վարել է Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթը։

## Կենսագրություն
Միրոշնիչենկոն ծնվել է 1986 թվականի մարտի 9-ին Կիևում։ Ուսանելու տարիներին եղել է *[[ՈՒՀԱ]]* ուսանողական թիմի անդամ։

Նրա հեռուստատեսային կարիերան սկսվել է 2005 թվականին, երբ դարձել է «Մանկական Եվրատեսիլ 2005» երգի մրցույթի ուկրաինացի մեկնաբանը՝ առաջին մանկական Եվրատեսիլը, որը հեռարձակվել է Ուկրաինայում։ 2007 թվականից դարձել է Ուկրաինայի Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մեկնաբանը՝ փոխարինելով Պավլո Շիլկոյին։ Այդ ժամանակվանից մեկնաբանել է բոլոր մրցույթները, բացառությամբ այն մրցույթների, որտեղ եղել է հաղորադավար: Նա նաև վարել է *Յակ ցե՞* հաղորդումը («Ինչպե՞ս է դա»)։

Միրոշնիչենկոն հյուրընկալել է Մանկական Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթը Կիևում Զլատա Օգնևիչի հետ։ 2017 թվականի փետրվարի 26-ին հայտարարվել է, որ Միրոշնիչենկոն լինելու է Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի հաղորդավարներից մեկը, մրցույթը անցկացվել է Կիևում։ Հանդես է եղել որպես կանաչ սենյակի հաղորդավար, իսկ գլխավոր հաղորդավարներն եղել են՝ Ալեքսանդր Սկիչկոն և Վլադիմիր Օստապչուկը։ Առաջին անգամն էր, որ Եվրատեսիլ երգի մրցույթում հաղորդավարները երեք տղամարդիկ էին։

2022 թվականի հոկտեմբերին Միրոշնիչենկոն մրցանակ է հանձնել Լոնդոնում կայացած 27-րդ Ազգային հեռուստատեսային մրցանակաբաշխության ժամանակ։ Վարել է «Փիրուզագույն գորգը» և «Եվրատեսիլ 2023» երգի մրցույթի բացման արարողությունը Լիվերպուլում։ Վարել է մրցույթի մամուլի ասուլիսները Ջերմեյն Ֆոսթերի և Մարիա Վինոգրադովայի հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հաղորդավարներ
Արարատ լեռան հրապարակ (Բուենոս Այրես)

աջից|մինի| Իսպաներեն հուշատախտակը
**Արարատ լեռան հրապարակ** (), փոքր զբոսայգի, որը գտնվում է Բուենոս Այրեսի Պալերմո թաղամասի հարևանությամբ։

## Պատմություն
Արգենտինայի հայ համայնքին նվիրված հրապարակը հիմնադրվել է 1983 թվականին՝ Սուրբ Նարեկ մայր տաճարի օծումից երկու տարի անց, որը գտնվում է Արարատ լեռան հրապարակի դիմաց՝ Չարկաս փողոցում։

Հուշարձանային շատրվանը բացվել է 1998 թվականի մարտին։ Այն տեղադրված է հրապարակի հյուսիսարևմտյան ծայրում՝ դեմ առ դեմ Խերոնիմո Սալգերո փողոցին։ Այն բաղկացած է եռանկյունաձև, մարմարապատ, կարմրավուն օխրա գրանիտից պատրաստված վեց սալաքարերից, որոնք, ըստ կից բրոնզե հուշատախտակի, խորհրդանշում են Արարատ լեռը, սակայն իրենց դասավորությամբ նման են Երևանի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրին: Որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ այս հուշարձանն իրականում Երևանի Ծիծեռնակաբերդի համալիրի կրկնօրինակն է։ 

Նվիրագործման բրոնզե հուշատախտակի իսպաներեն տեքստն ազդարարում է, որ հուշարձանը կառուցվել է Արարատ լեռը խորհրդանշելու համար, և որոշ աղբյուրներ նույնպես նշում են այդ մասին:

Հուշարձանի կառուցման նախաձեռնությունը 1988 թվականին եկել է Դաշնային շրջանի սենատոր Ֆեռնանդո դե լա Ռուայից (Քաղաքացիական ռադիկալ միություն), թեև օրինագիծը ժամկետանց է դարձել՝ նախքան Կոնգրեսում քննարկվելը: Որպես Բուենոս Այրես քաղաքի կառավարության ղեկավար, 1998 թվականին դե լա Ռուան, որը հաջորդ տարի դառնալու էր Արգենտինայի նախագահ, իրականացրել է իր այս ուշացած նախագիծը՝ բացելով հրապարակի շատրվանը Հայ կաթողիկե եկեղեցու պատրիարք, Կիլիկիայի Հայոց պատրիարք Հովհաննես Պետրոս ԺԸ Գասպարյանի և Բուենոս Այրեսի Սուրբ Նարեկ մայր տաճարի եպիսկոպոս Վարդան Վալդիր Պողոսյանի ներկայությամբ, ինչպես նաև թաղամասի նշանավոր անձանց և բնակիչների մասնակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1983 հիմնադրումներ Արգենտինայում
Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի զբոսայգիներ
Կատեգորիա:Արգենտինահայ ճարտարապետություն
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար (Աթենք)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար, Աթենք** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Հունաստանի թեմին։ Կազմակերպում է Հունաստանի Աթենք մայրաքաղաքում բնակվող առաքելական հունահայության հոգևոր կյանքը։ Նույն քաղաքի Նեոս Կոսմոսի շրջանում գտնվում է նաև նույնանուն մեկ այլ՝ հայ կաթողիկե եկեղեցի, որը ենթարկվում է Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Հունաստանի առաջնորդությանը։

## Պատմություն

Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում և դրա կազմի մեջ մտնող Պիրեյոսի ինքնավար համայնքում հաստատվել են վաղ միջնադարից։ 21-րդ դարի սկզբին թվաքանակը հասել է 20 հազարի։ Քաղաքում գոյություն ունի է չորս հայ առաքելական, երկու հայ կաթողիկե եկեղեցի։ Հայերի ներգաղթը Աթենք պայմանավորված էր Օսմանյան կայսրությունից արդեն մեկ դար անկախություն նվաճած Հունաստանի հզորացմամբ, և երկրի տարածք էին տեղափոխվում հազարավոր պոլսահայեր և զմյուռնահայեր։ Համայնքը նոր զարգացում է ապրել Բալկանյան պատերազմների հետևանքով (1912, 1913), իսկ կարճ ժամանակ անց նաև՝ առաջին համաշխարհային և հույն-թուրքական պատերազմների պատճառով։

1933 թվականին, երբ Հունաստանի եկեղեցիները գտնվում էին Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքի իրավասության ներքո, քաղաքում օծվում է սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճարը։ 1958 թվականին Հունաստանում եղել է պառակտում, և հայ համայնքը կիսվել է երկու՝ Հունաստանի հայոց (որը ժամանակին ենթարկվում էր Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքությանը) և Հունաստանի (Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության ներքո) թեմերի։ Անթիլիասը դա բացատրում էր այն հանգամանքով, որ միջնադարում Կիլիկիո կաթողիկոսին էին պատկանում ոչ միայն Սալոնիկի թեմը, այլև Կոստանդնուպոլսի պատրիարքությունը։ 1959 թվականին Կիլիկիո կաթողիկոսության Ազգային ընդհանուր ժողովն արդեն գոհունակությամբ արձանագրում է ոչ միայն Հունաստանի, այլև Իրանի տարածքում գործող երեք (Ատրպատականի, Թեհրանի և Սպահանի) թեմերի միացումը Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը, ինչն արդեն պաշտոնապես ամրագրվում է 1965 թվականի փոփոխված կանոնագրության մեջ։ Դրանով տաճարը դառնում է Հունաստանի թեմի առաջնորդանիստ եկեղեցին։

## Եկեղեցի
frameless|ձախից
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճարը հայկական եկեղեցական ճարտարապետության լավագույն նմուշներից է, պալատական եկեղեցաշինության և կենտրոնագմբեթ բազիլիկի համատեղություն։ Շինությունը բաղկացած է հիմնական կառույցից, որի երկու կողմերում բարձրանում են զույգ զանգակատներ։

## Տես նաև
* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ կաթողիկե եկեղեցի (Աթենք)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* Հունաստանի թեմի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Աթենքի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական քրիստոնեական տաճարներ
Կատեգորիա:Հունաստանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Գուստավ (կոկորդիլոս)

**Գուստավ,** նեղոսյան կոկորդիլոսի արու, որը համարվում է մարդակեր և ապրում է Ռուզիզի գետում, Տանգանիկա լճի հյուսիսային ափում, Բուրունդիում, Աֆրիկայում։ Խոսակցություններ կան, որ Գուստավը սպանել է մինչև 60-300 մարդու։ Թեև զոհերի իրական թիվը դժվար է պարզել, այն հասել է առասպելական կարգավիճակի և մեծապես վախենում է մարդկանց կողմից։

Կոկորդիլոսին անվանել է հերպետոլոգ Պատրիս Ֆեյը, ով այն ուսումնասիրում է 1990-ականների վերջից: Գուստավի մասին հայտնի շատ բան գալիս է Capturing the Killer Croc Գուստավի մասին հայտնի շատ բան գալիս է Capturing the Killer Croc ֆիլմից, որը թողարկվել է 2004 թվականին PBS-ով։

## Արտաքին տեսք
Գուստավի ճշգրիտ երկարությունը և զանգվածը անհայտ են։ 2002 թվականին *[[National Geographic]]* ը գնահատեց, որ այն կարող է լինել ավելի քան 6,1 մետր երկարություն և ունենալ ավելի քան 907 կիլոգրամ մարմնի զանգված: Նա գնահատվում է ավելի քան 60 տարեկան և «դեռ աճում է»։

Գուստավի մարմնի վրա հրազենային վնասվածքից երեք սպի կա։ Ծանր վնասվածք է ստացել նաև նրա աջ թիակը։ Չորս սպիների հետ կապված հանգամանքներն անհայտ են։ Գիտնականները, ովքեր ուսումնասիրել են Գուստավին, պնդում են, որ նրա անսովոր չափը և քաշը խանգարում են նեղոսյան կոկորդիլոսների սովորական որսին, ինչպիսիք են ձկները, անտիլոպները և վագրաձի, որսալու ունակությանը՝  ստիպելով նրան հարձակվել ավելի մեծ կենդանիների վրա, ինչպիսիք են գետաձին, գոմեշները և մարդիկ։

## Հարձակման փորձ
Capturing the Killer Croc ֆիլմում Պատրիս Ֆեյը և այլ գիտնականներ երկու տարի շարունակ փորձել են բռնել Գուստավին։ Մշակվել է 907 կիլոգրամ քաշով և գրեթե 9,1 մետր երկարությամբ թակարդային վանդակ։ Այնուհետև թիմը գտավ Գուստավին և թակարդ տեղադրեց, ինչպես նաև ներսում տեղադրեց թաքնված ինֆրակարմիր տեսախցիկ: Օգտագործվել են խայծի մի քանի տեսակներ, սակայն դրանցից ոչ մեկը չի գերել Գուստավին։ Այնուհետև գիտնականները ռազմավարականորեն տեղադրեցին երեք հսկա թակարդներ որոշ ափերում՝ բռնելու նրանց հնարավորությունները մեծացնելու համար. չնայած, որ ավելի փոքր կոկորդիլոսները թակարդում էին, Գուստավը՝ ոչ:

Անցյալ շաբաթ, նախքան թիմը ստիպված էր լքել երկիրը շարունակվող քաղաքացիական հակամարտության պատճառով, թիմը վանդակի մեջ դրեց կենդանի այծ: Ամպրոպի հետևանքով տեսախցիկը չի աշխատել և հաջորդ առավոտյան վանդակը հայտնաբերվել է մասամբ ջրի տակ, իսկ այծն անհետացել է։ Թիմը ենթադրում էր, որ բարձրացող ջրերը օգնել են այծին փախչել կամ վանդակի անսարքություն է եղել, սակայն առանց տեսախցիկի կադրերի՝ ոչ մի եզրակացություն չի կարելի անել։

## Դիտարկումներ և հնարավոր մահ
2009 թվականին Գուստավը հայտնվել է Ռուզիզի գետում՝ Տանգանիկա լճի մոտ։

2019-ին Բուրունդի ճանապարհորդության մասին հոդվածում Travel Africa Magazine-ի գրողը հայտնել է, որ իմացել է, որ Գուստավը սպանվել է։ Բայց չի ասվում, թե ինչպես, որտեղ և ում կողմից է նա սպանվել, և լուսանկարչական ապացույցներ չկան՝ կասկածելի թողնելով այդ պնդումները, քանի դեռ կոնկրետ ապացույցներ չեն ներկայացվել:

## Մշակույթում
Գուստավը հիմք հանդիսացավ *Primeval* ֆիլմի համար (ռուս․ «Նախնադարյան չարիք») (Ֆիլմի սկզբնական անվանումն էր «Գուստավ»), որտեղ մի խումբ լրագրողներ մեկնում են Բուրունդի՝ նկարահանելու Գուստավի «ավելի մեծ տարբերակը»։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Բուրունդի
Կատեգորիա:Կոկորդիլոսներ
Բերին Մենդերես

**Ֆաթմա Բերին Մենդերես** (, ), Թուրքիայի նախկին վարչապետ Ադնան Մենդերեսի կինը։

## Կյանք
Բերին Մենդերեսը ծնվել է Իզմիրում 1905 թվականին Էվլիյազադե Հաջի Մեհմեդ էֆենդիի և Եմիշչիբաշը Իզզեթ բեյի դստեր՝ Նաջիե Հանիմի ընտանիքում։ Նա ընտանիքի կրտսեր զավակն էր։ Նրա մայրական ընտանիքը՝ Էվլիյազադելերը, Իզմիրի առաջատար ընտանիքներից էր։ 1929 թվականին ամուսնացել է Այդընի նահանգում գյուղատնտեսությամբ զբաղվող Ադնան Մենդերեսի հետ։ Նրանք 1931 թվականին Անկարա են տեղափոխվել այն բանից հետո, երբ Ադնան Մենդերեսը ընտրվել է Ժողովրդահանրապետական կուսակցության (CHP) պատգամավոր: Ամուսնությունից նրանք ունեցել են երեք որդի՝ Յուքսել (1930-1972), Մութլու (1937-1978) և Այդըն (1946-2011) անուններով։ Բերինի ամուսինը 10 տարի եղել է Դեմոկրատական կուսակցության (DP) հետ իշխանության ղեկին և մահապատժի է ենթարկվել Իմրալի կղզում 1961 թվականի սեպտեմբերի 17-ին՝ մայիսի 27-ի հեղաշրջումից հետո։ Բերին Մենդերեսը կորցրել է իր ավագ որդուն՝ Յուքսել Մենդերեսին 1972 թվականին։ Ավելի ուշ՝ 1975 թվականին ավագ քրոջը՝ Գյուզին Դյուլգերին, իսկ միջնեկ որդին՝ Մութլուն մահացել է 1978 թվականին։ Նա ապրում էր կրտսեր որդու՝ Այդընի հետ։ 1985 թվականին մահացել է նրա ավագ եղբայրը՝ Սամիմ Յեմիշչիբաշըն։ Մահացել է Անկարայում 1994 թվականի ապրիլի 22-ին սրտի և երիկամների անբավարարության պատճառով։ Նրա մարմինը բերվել է Ստամբուլ և թաղվել Թոփքափըում գտնվող ամուսնու դամբարանում։

Բերին Մենդերեսը հետաքրքրված էր դաշնամուրով։ Նա հնարավորություն է ունեցել մեկ ժամով տեսնել ամուսնուն, երբ վերջինս գտնվում էր կղզում, որտեղ նրան դատում էին խունտայի ռեժիմի ճնշման տակ։ Նա հարցազրույցներից մեկում հայտարարել է, որ ողբերգական է համարում Դենիզ Գեզմիշի մահապատիժը, և որ նա լաց է եղել, և որ շատ լավ գիտի ապրած ցավը և որ դեմ է բոլոր հեղաշրջումներին։ Նա բացասաբար է արտահայտվել 1982 թվականի Սահմանադրության մասին և դեմ է քվեարկել դրան։ 

2013 թվականին բացահայտվել է Բերին Մենդերեսի նամակը ուղված Հարավսլավիայի առաջնորդ Յոսիպ Բրոզ Տիտոյին։ Իր նամակում նա հարցրել է, թե Մենդերեսին նվիրաբերված և խունտայի կողմից առգրավված իրերից որն է եղել անձնական կամ պետական մակարդակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչների ամուսիններ
Ավետիս Պետրոս ԺԴ Արփիարյան

**Ավետիս Պետրոս ԺԴ Արփիարյան**() Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցու տասնչորսերորդ պատրիարքը։ Հայ կաթոլիկ քրիստոնյաների շրջանում նա հայտնի է եղել որպես «բարի հայր»։

## Կենսագրություն
Ավետիս Արփիարյանը ձեռնադրվել է քահանա 1884 թվականի մարտին։ Ավետիս Արփիարյանը, ինչպես իր ազգականը՝ Արփիար Արփիարյանը, եղել է հեղինակ և գրող։ Այս կապի և իր գրական գործունեության համար նրան Օսմանյան կայսրության սուլթան Աբդուլ Համիդ II֊ը հրավիրել է ստանձնելու Կիլիկիայի պատրիարքական փոխանորդի պաշտոնը։

1890 թվականի սեպտեմբերի 23-ին նա նշանակվել է Խարբերդի եպիսկոպոս, իսկ նույն տարվա նոյեմբերին պատրիարք Ստեփանոս Պետրոս Ժ Ազարյանը նրան օծել է եպիսկոպոս։ 1898 թվականի ապրիլի 20-ին նրան շնորհվել է Անազարբուի տիտղոսակիր արքեպիսկոպոսի կոչում, ինչի հետ մեկտեղ նշանակվել է Կիլիկիայի պատրիարքությունում օժանդակ եպիսկոպոս։

1905-1909 թվականներին արքեպիսկոպոսը ստիպված է եղել ապրել աքսորում՝ Զմմառ (Լիբանան)։

Հաջորդ նշանակումը եղել է 1911 թվականի օգոստոսի 27-ին, երբ նա նշանակվել է Մարաշի արքեպիսկոպոս։ 1928-1931 թվականներին կրկին պաշտոնավարել է Կիլիկիայի պատրիարքությունում որպես օժանդակ եպիսկոպոս։ 1931 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Հայ կաթողիկե եկեղեցու սինոդը նրան ընտրել է պատրիարք, իսկ Պապ Պիոս XI-ը (1922–1939) հաստատել է նրա ընտրությունը 1933 թվականի մարտի 13-ին։

Նա առաջինն է եղել, որը հրատարակել է պատրիարքական ամսագիր, որը հետագայում դարձել է Հայ կաթողիկե եկեղեցու պաշտոնական թերթը՝ կոչվելով «Ավետիք» ի պատիվ իր հիմնադրի։ 1931-1937 թվականներին նա միաժամանակ եղել է Բեյրութի արքեպիսկոպոս և Իրաքի Սպահանի թեմի առաքելական ադմինիստրատոր։

Ավետիս Պետրոս ԺԴ Արփիարյանը մահացել է 1937 թվականի հոկտեմբերի 26֊ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Patriarchate of Cilicia (Armenian)

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ կաթողիկե եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Կատեգորիա:Տանն Կիլիկիո կաթողիկե կաթողիկոսներ
Այվազովսկու փողոց (Ալմաթի)

**Այվազովսկու փողոց** (), փողոց Ղազախստանի Ալմաթի քաղաքում։ Փողոցը կրում է հայ աշխարհահռչակ նկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու անունը։ Գտնվում է Ալմալիի և Բոստանդիկի շրջանների միջև։ Փողոցի երկարությունը կազմում է 2700 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալմաթիի փողոցներ
Կատեգորիա:Հովհաննես Այվազովսկի
Հայկական վանք (Թեոդոսիա)

**Հայկական վանք, Թեոդոսիա** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Համակարգում էր Թեոդոսիաում բնակվող առաքելական ղրիմահայության հոգևոր կյանքը, հիմնադրվել է ուշ միջնադարում։ Եղել է քաղաքի քիչ թե շատ պահպանված յոթ եկեղեցիներից մեկը՝ սրբոց Հրեշտակապետացի, սուրբ Հովհաննես Մկրտչի, սուրբ Սարգսի, սուրբ Ստեփանոսի, ինչպես նաև կաթողիկե սուրբ Հովհաննեսի և սուրբ Գեորգիի հետ միասին։

## Պատմություն
Ճարտարապետական ​​համալիրը գտնվում է Թեոդոսիա քաղաքից 12 կմ հարավ-արևելք՝ Դվույակորնայա ծոցում, Բյուկ-Յանիշար լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջի ստորոտին, Սուրբ Էլիաս հրվանդանի և Կիիկ-Ատլամա թերակղզու միջև։ Ըստ երևույթին, 19-րդ դարի սկզբին հուշարձանը գտնվում էր անխնամ վիճակում, քանի որ 1830-ականներին այն զննած Պ. Կոեպենը շենքերը տեսել է խիստ վնասված վիճակում։ Ներկայումս հնությունը ավերակ է, հնագիտական ​​հուշարձան, որի մի մասն ամբողջությամբ ավերված է, իսկ մի մասը՝ անցել է գետնի տակ։ Ըստ Ի. Բաբկովի նկարագրությունների՝ հիմնվելով դեռևս 1920-ականներին պահպանված համալիրի ավերակների ուսումնասիրության վրա, եկեղեցին եղել է հարուստ վանքի գլխավոր շենքը՝ շրջապատված կառույցների մնացորդներով, քարե ցանկապատով և շինություններով։ Վանքի ներսում եղել է ջրհոր և աղբյուր, որոնց ջրամատակարարումն իրականացվում էր հողի մեջ թաղված կավե խողովակներից և երկու հորերից բաղկացած խողովակից։ Թվարկված շինությունների առկայությունը վկայում էր ոչ միայն վանքի երբեմնի մեծ թվով բնակիչների, այլև նրա նշանակության մասին՝ որպես անմիջական շրջանի պաշտամունքի նշանավոր կենտրոններից մեկը։

## Ճարտարապետություն
Ամենակարևոր աղբյուրը, որը թույլ է տալիս մոտավոր թվագրել հուշարձանը, Ի. Բաբկովի կողմից հրատարակված գրաբար հայերեն արձանագրությունն է։ Այն գտնվում էր խորանի աբսիդից ձախ՝ աբսիդի կամարը պահող հյուսիսային հենարանի վրա։ Յոթ գծից բաղկացած և երկու բլոկների առջևի կողմում (վերևի երկարությունը ներքևից երկու անգամ ավելի երկար է) այն զբաղեցրել է հենարանի ստալակտիտային քիվի տակ՝ ուղղանկյուն խորշից վեր և աջ։ Դատելով նկարազարդումից՝ այն գտնվել է չափահասի աչքի մակարդակին, ինչը լավ է ապահովել տեսանելիությունը դրա ընթերցման համար: Քիվի և մակագրության միջև մակերեսը լցված է շարված գրեթե քառակուսի վահաններով՝ ներսում վատ պահպանված ծաղկող խաչերի պատկերներով։ Յուրաքանչյուրում հինգ խաչաձև հորինվածքից բաղկացած կրկնակի շարքը գտնվում էր հենարանի նույն կողմում գրեթե հատակին: Ինչ վերաբերում է արձանագրությունից ձախ կողմում գտնվող խորշին, ապա ենթադրում ենք, որ այն ժամանակին զբաղեցրել է խաչքար, ինչի պատճառով էլ արձանագրությունը փորագրվել է ազատ մակերեսի վրա։ 1405 թվագրված, այն ունի վոդական բովանդակություն՝ խաչի նշանների միջնորդությամբ խնդրում է հիշել Սարգիս վարդապետին և նրա հանգուցյալ եղբայրներին՝ Գրիգորին և Ներսեսին։ Արձանագրությունը թույլ է տալիս վանքի հիմնադրումը վերագրել 14-րդ դարից ոչ ուշ ժամանակաշրջանին, և ոչ թե 15-րդ դարին, ինչպես այդ մասին գրում է Ի. Բաբկովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:14-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թեոդոսիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ղրիմի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Լևոն Միրզոյան փողոց (Աստանա)

**Լևոն Միրզոյան փողոց** (), փողոց Ղազախստանի մայրաքաղաք Աստանայում։ Փողոցն անվանակոչվել է պետական ​​և կուսակցական գործիչ Լևոն Միրզոյանի (1897-1939) անունով։ 1933-1937 թվականներին նա եղել է Ղազախստանի շրջանային կոմիտեի քարտուղար, իսկ 1937-1938 թվականներին՝ Ղազախստանի Կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտուղար։ Ղազախ ժողովուրդը նրան պատվել է «Միրզաժան» անունով՝ Ֆիլիպ Գոլոշչյոկինի կողմից կազմակերպված սովի հետևանքները վերացնելուն ուղղված միջոցառումների համար։

## Տվյալներ
Սկիզբ է առնում Կաժիմուկանի փողոցից և հատվում Վասիլի Պետրովի և Բեյմբեթ Մայլինի փողոցներով։ Փողոցի երկարությունը կազմում է 1157,7 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստանայի փողոցներ
Միրզոյան փողոց (Ալմաթի)

**Միրզոյան փողոց** (), փողոց Ղազախստանի Ալմաթի քաղաքում։ Փողոցն անվանակոչվել է Ալմաթի քաղաքի գործկոմի 1966 թվականի ապրիլի 14-ի №134 որոշումով՝ պետական ​​և կուսակցական գործիչ Լևոն Միրզոյանի (1897-1939) անունով։ 1933-1937 թվականներին նա եղել է Ղազախստանի շրջանային կոմիտեի քարտուղար, իսկ 1937-1938 թվականներին՝ Ղազախստանի Կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտուղար։ Փողոցը գտնվում է Ալմալիի շրջանում։ Այն սկսվում է Ռայիմբեկի փողոցից և շարունակվում մինչև Կարասայ բատիրի փողոց։ Հատում է Մակատաևի, Գոգոլի, Տոլե բիի փողոցները։ Նախկինում կոչվել է՝ 1-ին գիծ։ Փողոցի երկարությունը կազմում է 870 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալմաթիի փողոցներ
Հայկական վանք (Կոկտեբել)

**Հայկական վանք, Կոկտեբել** քաղաքում ժամանակին գտնվող կրոնական կառույց։ Համակարգում էր Կոկտեբելում բնակվող առաքելական ղրիմահայության հոգևոր կյանքը։ Թվագրվում էր 14-րդ դարի, չի պահպանվել։

## Պատմութուն

Կոկտեբել բնակավայրը ներառված է Թեոդոսիայի քաղաքային խորհրդում։ Հայերն այստեղ հաստատվել են զարգացած միջնադարում, և գաղութը ծաղկման շրջանի է հասել Ջենովայի հանրապետության կողմից Ղրիմի որոշ տարածքների գրավման ժամանակ։ Հայերն այս ծովափնյա քաղաքում զբաղվել են այգեգործությամբ, առևտրով և արհեստներով, կապ պահպանել ինչպես Թեոդոսիայի, այնպես էլ հայաշատ այլ քաղաքների, մասնավորապես՝ Հին Ղրիմի հետ։

Հուշարձանը չի պահպանվել։ Պ. Կոեպենը բազմիցս հիշատակում է կառույցի և իր օժանդակ շինությունների պատերին հայերեն արձանագրությունները։ Այս միջնադարյան ամենահետաքրքիր հնության մասին պատկերացում կարելի է կազմել Է. Վիլնյովի ալբոմում հրապարակված հակիրճ ծանոթագրության և փորագրության հիման վրա։ Վ. Ռուսինի հեղինակած փորագրությունը պատկերում է ամբողջական փլուզման եզրին գտնվող աղեղնավոր եկեղեցի։ Այն նայում է դիտողին իր անկյունային հարավարևելյան կողմով և, ենթադրաբար, այն ժամանակվա միակ վանական համալիրն էր, որը համեմատաբար պահպանված էր։ Այսպիսով, արդեն 19-րդ դարի կեսերին Կոկտեբելի հայկական եկեղեցին ամուր էր, թեև ավերված վիճակում։ Վերն են խոյացել միայն խարխուլ արտաքին պատերը, որոնք հյուսիսարևելյան մասում պատկերված են ճեղքված, շեղված և թեքված, ինչը վկայում է շենքի՝ երկրաշարժից կործանման մասին։ Ըստ երևույթին, եկեղեցին եղել է բավականին ընդարձակ վանքի գլխավոր շենքը, քանի որ դրանից մի քանի հարյուր քայլ դեպի արևելք Է. Վիլնյովը արձանագրել է փոքրիկ մատուռի ավերակներ։ Զբաղեցնելով փոքրիկ բլրի գագաթը՝ եկեղեցին, անկասկած, գերիշխում էր վանքի մնացած շինություններում և հարակից տարածքում։

## Ճարտարապետություն
Դատելով պատի քարի վրա Է. Վիլնյովի կարդացած հայերեն արձանագրությունից՝ մուտքի ձախ կողմում եկեղեցին կառուցել է Ավետիք վարդապետը։ Ավելի ուշ՝ 1401 թվականին, այն վերականգնվել է Ստեփանոս վարդապետի կողմից մի քանի հոգաբարձուների օգնությամբ։ Սա հիմք է տալիս ենթադրելու, որ եկեղեցին կառուցվել է մոտ 14-րդ դարի կեսերին։

Ավերակների պատկերի մանրամասները թույլ են տալիս որոշել շենքի ճարտարապետությունը որպես միանավ հոյակապ սրահի հատակագծում՝ ուղղված դեպի արևելյան կիսակոր, որի շրջանաձև խորանի աբսիդը դուրս էր ցցված ընդհանուր ծավալից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:14-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Կոկտեբել
Կատեգորիա:Ղրիմի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Հայկական փողոց (Բուխարեստ)

**Հայկական փողոց** (), փողոց Ռումինիայի մայրաքաղաք Բուխարեստում։ Գտնվում է պատմական Հայկական թաղամասում ()։

## «Strada Armeneasca» ամենամյա փառատոն
Յուրաքանչյուր տարի Ռումինիայում անցկացվում է «Strada Armeneasca» (Հայկական փողոց) ամենամյա փառատոնը, որի ժամանակ լայնորեն հանրահռչակվում է հայկական մշակույթի ամենատարբեր ոլորտներ, ներառյալ երգ, պար, խաչքարագործություն, ասեղնագործություն, ապակու վրա նկարչություն, ծաղկարվեստ և այլն։

2024 թվականի օգոստոսի 2-ից 4-ը իրականացված փառատոնը կազմակերպվել էր Ռումինահայոց միության և Հայկական մշակութային կենտրոնի նախաձեռնությամբ ու Ռումինիայում ՀՀ դեսպանության հետ համագործակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուխարեստի փողոցներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ հասարակություն
Հայկական փողոց (Բրատիսլավա)

**Հայկական փողոց** (), փողոց Սլովակիայի մայրաքաղաք Բրատիսլավայում, Վրակունա շրջանում։ Այն կրում է Հայաստանի անունը։ Պետրժալկայում գտնվող փողոցը, մինչև պանելային բնակելի տարածքի կառուցումը, ևս կրում էր *Հայկական փողոց* անվանումը։

## Տվյալներ
Փողոցը սկսվում է Պոդունայսկա փողոցից և ավարտվում է Էստոնական փողոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրատիսլավայի փողոցներ