Ռեգինա Տիշկևիչ

**Ռեգինա Իոսիֆի Տիշկևիչ** ( . ),  բելառուս խորհրդային մաթեմատիկոս, գրաֆների տեսության մասնագետ։ ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ռեգինա Տիշկևիչը ծնվել է 1929 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Մինսկում։ Մանուկ հասակում տեղափոխվել է մորաքրոջ մոտ՝ Վիլեյկա, իսկ մայրը մնացել է ապրելու և աշխատելու Իժևսկում, ուր ընտանիքով հայտնվել էին պատերազմական իրավիճակով պայմանավորված բազմաթիվ տեղափոխություններից հետո։ 1947 թվականին Ռեգինան ավարտել է ԲՍՍՀ Մոլոդեչնոյի շրջանի Վիլեյկա քաղաքի միջնակարգ դպրոցը։ Քննությունները հաջողությամբ հանձնելով՝ ընդունվել է Բելառուսի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1952 թվականին։ Այդ նույն տարում ընդունվել է ասպիրանտուրա, որն ավարտելուց հետո սկսել է դասավանդել իր ավարտած ֆակուլտետում։ 1959 թվականին հաջողությամբ պաշտպանել է թեկնածուական թեզը։ 1984 թվականին էլ Ուկրաինական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի Վ. Մ. Գլուշկովի անվան կիբեռնետիկայի ինստիտուտում   պաշտպանել է իր դոկտորական ատենախոսությունը « Գրաֆների տեսության հանրահաշվական մեթոդները» թեմայով. Ընդ որում՝ դա Խորհրդային Միությունում գրաֆների տեսության վերաբերյալ առաջին դոկտորական ատենախոսությունն էր։ 1986 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։

## Գիտամանկավարժական գործունեություն
Ռեգինա Տիշկևիչը ակտիվ հետազոտական գործունեություն է ծավալել։ Եղել է հիմնադիրն ու ղեկավարը գրաֆների տեսության բելառուսական գիտական դպրոցի, որը համաշխարհային ճանաչում է ստացել։ Նա ներդրել է հանրահաշվի և երկրաչափության միասնական նորարարական դասընթաց, որը մինչ այդ չէր դասավանդվել ԽՍՀՄ-ի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից ոչ մեկում (Ա. Ս. Ֆեդենկոյի հետ միասին՝ հանրահաշվի և երկրաչափության առանձին դասընթացների փոխարեն, ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ, դասավանդել է այս առարկաների միասնական դասընթաց)։ Հեղինակել ու ձեռնամուխ է եղել ֆակուլտետում «Մաթեմատիկայի ներածություն» դասընթացի դասավանդմանը, դասընթաց, որ նախկինում ներառված չէր ԽՍՀՄ բուհերի ուսումնական ծրագրերում։ Նա «Դասախոսություններ գրաֆների տեսության մասին» կոլեկտիվ աշխատանքի հեղինակներից մեկն է, իսկ դա գրաֆների տեսության վերաբերյալ առաջին դասագիրքն էր ոչ միայն ԽՍՀՄ-ում, այլև նրա սահմաններից դուրս։ «Դասախոսություններ գրաֆների տեսության մասին» դասագիրքը՝ դրան կից խնդրագրքի հետ միասին, թարգմանվել է անգլերեն և հրատարակվել արտասահմանում։

Ռեգինա Տիշկևիչը վերապատրաստել է գիտությունների 17 թեկնածուի և 1 ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորի, ովքեր աշխատում են Բելառուսի, Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Վիետնամի և Գվինեայի համալսարաններում։ Բացի այդ, նա եղել է ինֆորմատիկայի հիմնախնդիրների միացյալ ինստիտուտի (UIPI) և Բելառուսի ԳԱԱ մաթեմատիկայի ինստիտուտի թեկնածուական և դոկտորական ատենախոսությունների պաշտպանության խորհրդի անդամ՝ 01.01.09 «Դիսկրետ մաթեմատիկա»  և մաթեմատիկական կիբեռնետիկա» մասնագիտությամբ։, ինչպես նաև՝ հիմնարար հետազոտությունների պետական ծրագրի գիտական խորհրդի անդամ։

## Պարգևներ
* ԲԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ կրթության նախարարության պատվոգիր «Երկար տարիների բեղմնավոր գիտամեթոդական գործունեության համար» (1979 թ.);
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ (1985);
* «Բելառուսի Հանրապետության հանրային կրթության վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչում (1992 թ.);
* Բելառուսի Հանրապետության պետական մրցանակ (1998);
* Ֆրանցիսկ Սկարինայի մեդալ (2009)

## Հրապարակումներ
Հեղինակ է ավելի քան 100 գիտական և գիտամեթոդական աշխատությունների, այդ թվում՝ 14 դասագրքերի և մենագրությունների, որոնցից երեքը թարգմանվել են անգլերեն և հրատարակվել արտասահմանում։

Որոշ աշխատանքներ.

* L(2, 1) раскраска и гамильтоново пополнение
*  Алгебраическая теория декомпозиции графов: из истории, последние достижения, перспективы
*  Теория графов. Типовая учебная программа. ТД №G-165/тип
*  Алгебра и аналитическая геометрия, часть 1
*  Алгебра и аналитическая геометрия: в 2-х частях, часть 2
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:2019 մահեր
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 17 մահեր
Կատեգորիա:Մինսկ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1929 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Գրաֆների տեսություն
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Բելառուս գիտնականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բելառուսի պետական համալսարանի շրջանավարտներ