open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վահագն Թևոսյան

**Վահագն Գոռի Թևոսյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, լրագրող, սցենարիստ, պրոդյուսեր, մեդիափորձագետ։ Հայաստանի ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամ (կասեցրել է անդամությունը Հանրային հեռարձակողի խորհրդի անդամ ընտրվելուց հետո)։։

## Կրթություն
1999-2001 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։ 2002 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեություն
1998-2004 թվականներին որպես լրագրող աշխատել է նախ «Օրագիր», ապա «Հայկական ժամանակ» օրաթերթերում։

2004-2008 թվականներին զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ։

2008-2011թվականներին եղել է Ռադիո Հայ ռադիոկայանի լրատվական ծառայության տնօրենը, վարել է հարցազրույցներ և հաղորդումներ։

2011-2015 թվականներին եղել է «Արմնյուզ» հեռուստաընկերության հաղորդումների խմբագիր, իսկ 2015-2017 թվականներին նույն պաշտոնը զբաղեցրել է «Արարատ» հեռուստաընկերությունում։

2018 թվականի հուլիս-դեկտեմբեր ամսիներին աշխատել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում որպես լրատվական և վերլուծական հաղորդումների տնօրեն։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի ընտրություններում պատգամավոր է ընտրվել Իմ քայլը դաշինքի համապետական ցուցակով։ Զբաղվել է հիմնականում մեդիային վերաբերող օրենսդրական նախաձեռնություններով, համահեղինակել է Կինեմատոգրաֆիայի մասին և Տեսալսողական մեդիայի մասին օրենքները, ղեկավարել է ԱԺ Մեդիայի և տեղեկատվության ենթահանձնաժողովը։

2021թ․ վայր է դրել պատգամավորական մանդատը և ընտրվել Հանրային հեռարձակողի խորհրդի անդամ։

2025թ․ սեփական դիմումի համաձայն ազատվել է Հանրային հեռարձակողի խորհրդի անդամի պաշտոնից և նշանակվել ՀՀ կառավարության կողմից ստեղծված «Հանրօգուտ մեդիամիջավայր» հիմնադրամի գործադիր մարմնի ղեկավարի ժամանակավոր պաշտոնակատար։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Յոզեֆ Պրիբիլինեց

**Յոզեֆ Պրիբիլինեց** (սլովակերեն՝ ˈjɔzɛf ˈprɪbɪlɪɲɛts) ), սլովակ թեթևաթլետ, հիմնականում մասնակցել է մարզական քայլքի մրցումների։

## Կենսագրություն
Յոզեֆ Պրիբիլինեցը ծնվել է սլովակյան Կրեմնիցա քաղաքում։ Տաղանդավոր մարզիկի ունակությունները դրսևորել է դեռ պատանի տարիքից. 1979 թվականին մասնակցելով Եվրոպայի թեթև աթլետիկայի պատանեկան առաջնությանը՝ գրավել է առաջին տեղը և արժանացել իր առաջին ոսկե մեդալին։  Մարզական կարիերայի ընթացքում գերազանցապես ներկայացրել է նախկին Չեխոսլովակիան։ Այդ երկրի հավաքական թիմի կազմում նա մասնակցել է Հարավային Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլում 1988 թվականին անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերին և տղամարդկանց 20 կիլոմետր մարզական քայլքի մրցումներում նվաճել է ոսկե մեդալ։

Օլիմպիական ոսկուն հետագայում ավելացրել է 1983 և 1987 թվականներին անցկացված աշխարհի առաջնություններում նվաճած երկու արծաթե և Եվրոպայի առաջնությունների մեկական ոսկե ու արծաթե մեդալները։ Բացի այդ, մասնակցելով ծածկի տակ՝ մարզադահլիճներում անցկացված թեթևաթլետիկական մրցումների՝ Եվրոպայի չեմպիոն է հռչակվել 1987 թվականի առաջնությունում՝ 3000 մետր վազքատարածությունում, իսկ հաջորդ տարի՝ 5000 մետր վազքատարածությունում։ Չորս անգամ մասնակցել է մարզական քայլքի աշխարհի գավաթի խաղարկությանը /IAAF World Race Walking Cup/ և այդ ասպարեզում լավագույն արդյունքի հասել 1983 թվականին՝ հաղթող ճանաչվելով 20 կիլոմետր տարածությունում ծավալված թեժ մրցապայքարում և հայրենի երկրի համար նվաճելով առաջին ոսկե մեդալը այդ մրցումներում։

20 կիլոմետր մարզական քայլքի մրցումներում Յոզեֆ Պրիբիլինեցի ցույց տված լավագույն արդյունքը 1983 թվականի սեպտեմբերի 24-ին արձանագրված 1:19:30 ժամանակն է, որը երկար տարիներ պահպանվել է որպես համաշխարհային ռեկորդ։ Պրիբիլինեցն այդպիսով հիմք է դրել այդ մրցատարածությունում չեխոսլովակ թեթևաթլետների՝ Վացլավ Բալշանի և Յոզեֆ Դոլեժալի հետագա ռեկորդային մրցելույթներին։

Մարզական կարիերան ավարտելուց առաջ՝ 1993 թվականին Յոզեֆ Պրիբիլինեցը արդեն անկախություն ստացած հայրենի Սլովակիան ներկայացրել է աշխարհի թեթև աթլետիկայի առաջնությունում և 20 կիլոմետր մարզական քայլքի մրցումներում զբաղեցրել 17-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Սլովակ թեթևատլետներ
Կատեգորիա:Սլովակ մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիրներ
Վենիզելիզմ

[մինի|274x274փքս|[Էլեֆթերիոս Վենիզելոս՝ հույն ականավոր պետական և քաղաքական գործիչ։]]
**Վենիզելիզմ** (), 1900-ականներից մինչև 1970-ական թվականների կեսն ընկած ժամանակահատվածում Հունաստանում մեծ ժողովրդականություն վայելող քաղաքական շարժում։ Լիբերալիստական այս շարժումն անվանակոչվել է ի պատիվ հույն ականավոր պետական և քաղաքական գործիչ Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի։ Շարժումը հիմնված էր Հունաստանի վարչապետի քաղաքական հայացքների վրա, որոնք էլ հստակեցվելով դարձել էին պետական կառավարման համակարգի և քաղաքական հայեցակարգերի իրականացման ուրույն եղանակներ։

Վենիզելիզմը՝ Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի գաղափարական շարժումը, հիմնված էր վեց հիմնարար սկզբունքների վրա՝ հունական իրրեդենտիզմ, ազատական ժողովրդավարություն, արևմտամետություն, հանրապետականություն, տնտեսական լիբերալիզմ, հակակոմունիզմ։

## Սկզբունքներ
Էլեֆթերիոսի որդեգրած քաղաքականությունը և շարժումը հիմնված էր ներքոնշյալ քաղաքական սկզբունքների վրա․

* Հունական իրենդենտիզմ՝ Վենիզելոսը հակված էր Հունաստանի տարածքային հիմնահարցերը, մասնավորապես՝ Թուրքիայի տարածքում գտնվող պատմական հունական տարածքները, ազատագրել զինված պայքարի միջոցով։ Կազմել է հույների ազգային գաղափարախոսությունը, որը հայտնի էր «Մեծ գաղափար» (Մեղալի իդեա) անվանումով։ Այն առաջացել էր դեռևս Օսմանյան Հունաստանի ժամանակաշրջանում և գլխավորապես նպատակաուղղված էր Բյուզանդական կայսրության վերականգնումը՝ Կոնստանդնուպոլիս մայրաքաղաքով։
* Լիբերալ ժողովրդավարություն՝ շարժման գաղափարական կարևորագույն սկզբունքներից էր լիբերալ դեմոկրատական կառավարման ձևը։ Այն ենթադրում էր ժողովրդավարության արևմտյան մոդելի ընդունումը, այդ թվում՝ իշխանության տարանջատման սկզբունքի (օրենսդիր, գործադիր և դատական), բազմակուսակցական համակարգի, բացարձակ իրավագերակայության ճանաչումը։ Վենիզելիզմը համապարտադիր սկզբունքներ էր համարում նաև բաց հասարակության, շուկայական տնտեսության, մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության համընդհանուրությունը։
* Արևմտամետություն՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմում ներառված լինելով Անտանտի, իսկ Երկրորդ աշխարհամարատի ժամանակ՝ դաշնակից ուժերի շարքերում, Հունաստանը անթաքույց կերպով աչքի էր ընկնում իր բացարձակ արևմտամետ կեցվածքով։ Այս սկզբունքի պաշտպանությունը հաստատվում է նաև Սառը պատերազմի տարիներին՝ ինչպես նաև դրա նախորյակին և հաջորդիվ, երբ Հունաստանը նախ անդամակցում է Մարշալի պլանին, ապա՝ Հյուսիսատլանտյան դաշինքին (ՆԱՏՕ)։
* Հանրապետականություն՝ վենիզելիզմի շարժումը հիմնված էր հանրապետական կառավարման համակարգի վրա և բացառում էր միապետության վերականգնման հնարավոր ռիսկերը։ 
* Տնտեսական լիբերալիզմ՝ շարժման հետևորդները կարևոր նախապայման էին համարում տնտեսական հարաբերությունների ազատականացումը, ինչպես նաև շուկայական տնտեսության ձևավորումը։ 
* Հակակոմունիզմ՝ Վենիզելոսի օրոք Հունաստանը համարվում էր արևելյան Եվրոպայի ամենածայրահեղ հակակոմունիստական դիրքորոշմամբ պետությունը։

## Տես նաև

* Էլեֆթերիոս Վենիզելոս

## Գրականություն

* Paschalis M. Kitromilides, *Eleftherios Venizelos: The Trials of Statesmanship*, Edinburgh University Press 2008, pp.&nbsp;285–306.

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքականություն
Դաֆնի (վանք)

**Դաֆնի** (), նաև **Դաֆնիոն** (), 11-րդ դարի բյուզանդական վանք կենտրոնական Աթենքից 11 կմ հյուսիս-արևմուտք, Հայդարիոնի արվարձանում։ Տեղեկայված է նույնանուն անտառի մոտ, Սուրբ ճանապարհի վրա, որը տանում էր Աթենքից Էլեֆսիս։ Անտառը զբաղեցնում է շուրջ 18 քառ․ կմ և շրջափակում է դափնու պուրակը։ «Դաֆնին» ժամանակակից հունարեն բառ է, որը նշանակում է «դափնու պուրակ»։

## Պատմություն
Դաֆնի վանքը հիմնադրվել է 6-րդ դարի վերջում Ապոլլոնի հեթանոսական տաճարի տեղում, որն ավերվել է գոթերի կողմից 395 թվականին։ Վերջինս կառուցված էր հոնիական ոճով՝ ամենաբարակ և ամենափոքր սյուներով։ Սյուները կանգնած էին հիմքի վրա, որի վերևում ոլորուն զարդանախշեր կային։ Սյուներից մի քանիսը պահպանվել են։ Հնագույն տաճարի չորս հոնիական սյուներից մնացած մեկն է օգտագործվել Դաֆնի վանքում։ Մյուսները հեռացվել են և տարվել Լոնդոն Թոմաս Բրյուսի Էլգինի կողմից (Էլգինի մարմարները)։ Ապոլլոնի տաճարի սյուները, խորաքանդակը և սյուների գագաթները ներկայումս պահվում են Բրիտանական թանգարանում, սակայն չեն ցուցադրվում, միայն կարելի է տեսնել թանգարանի կայքում։
մինի|Խճանկար, որում պատկերված է մանուկ Հիսուսը
Տեղի առաջին վանքը կառուցվել է ամրոցի ոճով, կենտրոնում՝ բազիլիկ։ Այն պաշտպանված էր շրջափակող պարսպով և փոքր խուցերով, որոնք սովորաբար գտնվում էին այդ պատերի ներսում և գործածվում էին վանականների և միանձնուհիների կողմից։ Պատերը հարում էին եկեղեցուն, և տաճարի սյուներից մեկն օգտագործվել է եկեղեցու հարավային պատում։ Ծակոտկեն քարի ուղղանկյուն բեկորներից մի քանիսը նույնպես պահպանվել են և օգտագործվել եկեղեցու արևմտյան արտաքին պատում։ Առաջին վանքը անկում է ապրել 9-րդ և 10-րդ դարերում, երբ Հունաստանը դաժանորեն ավերվել է հյուսիսից ներխուժած բարբարոսների կողմից։

11-12-րդ դարերում Դաֆնիի վանքը վերակառուցվել է։ Կառուցվել է նոր ութանկյուն եկեղեցին, սեղանատունը և գերեզմանատան մատուռը։ Հին բազիլիկը լիովին քանդվել է, բացի նախկին եկեղեցու շրջափակող պարսպից և խուցերից, որոնք միավորվեցին նոր եկեղեցուն։ Հին ֆրեսկոների հետքեր են հայտնաբերվել պատերի վրա, որոնցում պատկերված էր մի մարդ, հավանաբար Բարսեղ Բ Բուլղարասպան կայսրը՝ խմբի հետ, որոնց ձեռքին փաթեթ կար։ Եկեղեցու կառուցմանը մասնակցած վարպետներն են, առաջարկում են Բարսեղ II-ին Կոստանդնուպոլսից արհեստավորներ բերել։

## Պատկերասրահ

Christ pantocrator daphne1090-1100.jpg
Meister von Daphni 001.jpg
Meister von Daphni 003.jpg
Anastasi Dafnis.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
The Athens Key կայքում 
Sacred destinations կայքում
Կարեն Չալյան

**Կարեն Չալյան** (), ազգությամբ հայ ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
1977 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Տիրապետում է անգլերեն և սերբերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական աշխատանքով զբաղվում է 1977 թվականից։

1993-1996 թվականներին եղել է Ռուսաստանի ԱԳՆ միջազգային կազմակերպությունների դեպարտամենտի խորհրդական։

1996-2010 թվականներին աշխատել է Բելգրադում ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ներկայացուցչության աշխատակազմի, Բոսնիա և Հերցեգովինայում ՄԱԿ-ի առաքելության, Կոսովոյում ժամանակավոր վարչակազմի գործերի գծով ՄԱԿ-ի առաքելության ղեկավար, Լիբերիայում ՄԱԿ-ի առաքելության շտաբի պետ։

2010-2017 թվականներին եղել է Աֆրիկյան միության՝ ՄԱԿ-ի՝ Դարֆուրում (Սուդան) շտաբի պետ։

2014 թվականին ժամանակավորապես ստանձնել Է Հարավային Լիբանանում ՄԱԿ-ի առաքելության ղեկավարի տեղակալի պարտականությունները։

2018 թվականի մարտի 14-ից Ռուանդայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան է։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2018 թվականի հունիսի 13)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Նյու Մեքսիկո Սկայս աստղադիտարան

**Նյու Մեքսիկո Սկայս աստղադիտարան**, կամ **Հեռահար աստղագիտական միության Նյու Մեքսիկոյի աստղադիտարան** (, , աստղադիտարանի կոդը` — «H06»), հեռահար կառավարվող աստղադիտարան ԱՄՆ-ի Նյու Մեքսիկո նահանգի Մայհիլ քաղաքի մոտ։ Հիմնադրվել է 2003 թվականին։ Անվանվում է նաև **iTelescope Observatory**, այն մեկն է iTelescope.Net ցանցի հեռահար կառավարվող աստղադիտարաններից։ Աստղադիտարանում դիտարկումներ կարելի է պատվիրել iTelescope ցանցի միջոցով։

Նյու Մեքսիկո Սկայս աստղադիտարան գտնվում է Ապաչի Փոյնթ աստղադիտարանից 15 մղոն հյուսիս-արևելք։

## Աստղադիտարանի գործիքներ
* GRAS-001 - Takahashi Mewlon 300 մմ 12", 3572mm FL @ f/11.9
* GRAS-002 - Takahashi Mewlon 300 մմ 12", 3572mm FL @f11.9
* GRAS-003 - Takahashi TOA-150 - 1100 մմ FL @ f/7.33
* GRAS-004 - Takahashi Epsilon 250 - 10", 850 մմ FL @ f3.4
* GRAS-005 - Takahashi Epsilon 250 - 10", 850 մմ FL @ f/3.4
* GRAS-011 - CDK20 20" (0.51 m) f/4.5 FL 2260 մմ (0.66 Focal Reducer Fitted)
* GRAS-014 - Takashashi FSQ 106ED - FL 530 @ f/5

## Հիմնական նվաճումները
* Հայտնաբերվել են 239 աստերոիդ 2005-ից 2010 թվականները
* 24289 աստղաչափական դիտարկումներ հրապարակվել են 2003-ից 2011 թվականները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* iTelescope աստղադիտարանների վեբ կայքը
* Աստղադիտակների ցանկը , ներառված են Նյու Մեքսիկո Սկայս աստղադիտարանի գործիքները

Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում
Ալեքսանդր Շեին

**Ալեքսանդր Շեին** (, ), ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
1974 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը, 1988-ին՝ ԽՍՀՄ Արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական ակադեմիան։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։

*1993-1994 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ, Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի դեպարտամենտի խորհրդական։
*1994-1997 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ, Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի բաժնի պետ։
*1997-1999 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ, Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
* 1999 թվականի օգոստոսի 9-ից 2002 թվականի մարտի 29-ը՝ Իրաքում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2002 թվականի մարտի 29-ից 2006 թվականի հունվարի 16-ը՝ Հորդանանում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
*2006-2011 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ, Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
* 2011 թվականի հունվարի 14-ից 2015 թվականի հուլիսի 10-ը՝ Թունիսում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

2015 թվականի հուլիսի 10-ից 2018 թվականի ապրիլի 5-ը՝ Իսրայելում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Պարգևներ
* Բարեկամության Շքանշան (2014 թվականի հոկտեմբերի 13)՝ *Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար*։

## Դիվանագիտական աստիճան
*2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1998 թվականի հուլիսի 27)
*1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2004 թվականի հունվարի 23)
*Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2012 թվականի փետրվարի 10)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը ՄՄՀՊԻ շրջանավարտների ասոցիացիայի կայքում
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում

Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կվիստաբերգի աստղադիտարան

**Կվիստաբերգի աստղադիտարան** (, աստղադիտարանի կոդը` — «049»), աստղադիտարան Շվեդիայում և Ուպսալայի աստղադիտարանի աստղագիտական դիտարկումների կայան, պատկանում է Ուպսալայի համալսարանի ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժնին։ Գտնվում է շվեդական Ուպսալա և Ստոկհոլմ քաղաքների միջև, համարյա հավասար հեռավորության վրա։ 2009 թվականից Կվիստաբերգի աստղադիտարանի աստղադիտակներն ու գմբեթները հանդիսանում են թանգարանային շինություններ։

Աստղադիտարանի պատվին է անվանվել 1979 թվականին շվեդ աստղագետ Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից Լա Սիլյայի աստղադիտարանում հայտնաբերված (3331) Կվիստաբերգ աստերոիդը։

## Պատմություն
Իսկզբանե աստղադիտարանը ստեղծվել է նկարիչ և սիրող աստղագետ Նիլս Տամի կողմից որպես մասնավոր աստղադիտարան 1918 թվականին։ 1944 թվականին Նիլս Տամը նվիրաբերեց աստղադիտարանը Ուպսալայի համալսարանին, որտեղ երիտասարդ հասակում ուսանել էր աստղագիտություն։

1963 թվականին Ուպսալայի համալսարանի գիտնականներ Ակե Վիլինգվիստի և Գունար Մալմքվիստի ջանքերով Կվիստաբերգի աստղադիտարանում տեղադրվեց մեծ Շմիդտի աստղադիտակ (100/135/300սմ)։

2004 թվականին Ուպսալայի համալսարանը որոշում կայացրեց դադարցնել ակտիվ հետազոտական աշխատանքները աստղադիտարանում։ Կառույցը վաճառվեց տեղական ինքնակառավարման մարմնին, ինչից հետո աստղադիտարանի տարածքում բացվեց թանգարան։

## Աստղադիտարանի գործիքներ
* 13-սմ Ցեյս ռեֆրակտոր (1919 год);
* 20-սմ Ցեյս աստղագրաֆ (D = 20 սմ, F = 100 սմ) (ստեղծվել է 1922 թվականին, աստղադիտարանում է գտնվել մինչև 2005 թվականը);
* 40-սմ Կասսգրենի աստղադիտակ (1950-ականներ);
* Շմիդտի-Վայսալայի խցիկ (D = 31/38 սմ, F = 73 սմ, ստեղծվել է 1941 թվականին, աստղադիտարանում է գտնվել 1957-ից 2005 թվականները);
* Շմիդտի աստղադիտակ (D = 100/135 սմ, F = 300 սմ, տեղադրվել է 1963 թվականին) — ստեղծման պահին մեծությամբ երկրորդն էր աշխարհում։

## Հիմնական նվաճումները
* Մասնակցություն UDAS ծրագրին — երկրամերձ աստերոիդների որոնում։
* Մերձերկրյա 2001 FX9 աստերոիդի հայտնաբերում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կվիստաբերգի աստղադիտարանի Շմիդտի աստղադիտակ
* Աստղադիտարան-թանգարանի լուսանկարներ
* Աստղադիտարանի մասին
* Աստղադիտարանի մասին
* Աստղադիտարանի մասին

**Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները**
* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները
* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները

**NASA ADS տվյալների բազայում աստղադիտարանի ներդրումը**
* Որոնում «Uppsala Kvistaberg» բառերով
* Որոնում «Kvistaberg Observatory» բառերով

**1870 թվականից հետո աստերոիդների և մոլորակների արբանյակների դիտարկումները**
* Դիտարկումների արխիվ ՓՄԿ-ի կայքում

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Շվեդիայում
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի լենի շենքեր և կառույցներ
Լեհ զինվորների և գերմանացի հակաֆաշիստների հուշարձան

**Լեհ զինվորների և գերմանացի հակաֆաշիստների հուշարձան** (), (), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զոհված լեհ զինվորներին նվիրված գլխավոր գերմանական հուշարձանը, ինչպես նաև գերմանական Դիմադրության շարժման կարևոր հուշարձան։

## Պատմություն
Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության ու Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հարաբերությունների զգալի լավացման ժամանակ առաջացել է Լեհաստանի զորքերի ու նացիզմի դեմ պայքարած գերմանացիների համագործակցության հիշատակին նվիրված հուշարձան կանգնեցնելու գաղափար։

Հուշարձանը բացվել է Բեռլինում 1972 թվականին Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության նախաձեռնությամբ։ Այն գտնվում է Բեռլինի Ֆրիդրիխսխայն շրջանի ժողովրդական այգում։ Տեղակայված է բլրի ստորոտին, որի վրա պատին գրված է Տադեուշ Կոստյուշկոյի նշանաբանը․ «Հանուն ձեր և մեր ազատության» լեհերեն ու գերմաներեն (), ()։

[100px|left|thumb|[1972 թվականի լուսանկար]]
Հուշարձանը կառուցվել է սիլեզիական մոխրագույն գրանիտից։ Քանդակագործներն են Զոֆյա Վոլսկան (ԼԺՀ), Տադեուշ Լոձյանը (ԼԺՀ), Անդ Վիտտիգը (ԳԴՀ), Գյունտեր Մերկելը (ԳԴՀ)։ Նրա հիմնական մասը կազմում են երկու միանման 15 մետրանոց սյուներ, որ միավորվում են բրոնզե դրոշով։ Հուշարձանը ներառում է գրանիտե հարթաքանդակ, որը պատկերում է լեհ ու խորհրդային զինվորի ու գերմանացի ընդհատակայինի։

## Ժամանակակից վիճակ
1995 թվականին՝ Գերմանիայի միավորումից հետո, հուշարձանը վերակառուցվել է, ավելացվել են երեք լեզուներով գրություններով (լեհերեն, գերմաներեն և ռուսերեն) սալեր՝ ի հիշատակ լեհ և գերմանացի ընդհատակայինների, ֆաշիզմի դեմ պայքարած բոլոր մարտիկների ու նացիզմի զոհերի։

Ուղղահայաց ստելայի երկու կողմերում վերակառուցման ժամանակ պահպանվել են ԼԺՀ-ի ու ԳԴՀ-ի գերբերը։

Տարելիցների ժամանակ կատարվող հանդիսավոր արարողությունների ժամանակ հուշարձանի մոտ դրվում են ծաղկեպսակներ։

Հուշարձանի շուրջը գտնվող հրապարակը դարձել է սքեյթբորդիստների սիրելի վայր։ Հուշարձանը հաճախ ենթարկվում է վանդալությունների, ինչի պաատճառով գերմանական մի ընկերություն առաջարկել է ֆինանսավորել նրա պահպանման աշխատանքները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Общий вид мемориала 
* Denkmal des polnischen Soldaten und des deutschen Antifaschisten

Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձաններ
Այրված գյուղերի հուշարձան

**Այրված գյուղերի հուշարձան**, հուշարձան Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի Սլովեչնո գյուղի մուտքի մոտ։ Նվիրված է գյուղի այն բնակիչների հիշատակին, որոնք 1942-1943 թվականներին սպանվել են ֆաշիստների կողմից։

Սլովեչնոյի շրջանը եղել է պարտիզանական Պոլեսիեի կենտրոններից մեկը։ Այնտեղի անանցանելի անտառներում գործել են պարտիզանական ջոկատներ (Օ․ Սաբուրովի, Տ․ Գրիշանի և այլն) և ընդհատակյա կազմակերպություններ։ 1942 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ժողովրդական վրիժառուները ոչնչացրել են Սլովեչնոյի ֆաշիստական կայազորը, գրավել մեծաքանակ զենք ու զինամթերք, պարտիզանական բազաներ տարել հաց, խոշոր եղջերավոր անասուններ, որ նախապատրաստվել էին Գերմանիա ուղարկելու համար։ Ի պատասխան պարտիզանների գործողությունների՝ ֆաշիստները 13 գյուղ մոխրի են վերածել, որոնց՝ անտառ փախչել չհասցրած բնակիչները կենդանի այրվել են։

Հուշարձանը տեղադրվել է 1980 թվականին, նրա հեղինակներն են քանդակագործ Ի․ Տաբաչնիկն ու ճարտարապետ Պ․ Բիրյուկը։

Հուշարձանը պատրաստված է վարդագույն գրանիտից։ Այն ներկայացնում է մոր, որը պահել է ուժասպառ որդուն։ Հուշարձանը պատկերում է կյանքի ու մահվան միջև ընկած պահը, մարդկային ողբերգությունը, անուղղելի աղետը, որ վրա է հասել այդ բազմաչարչար հողին։

Գրությունը կրող պատվանդանը պատրաստվել է վեր ձգվող կրակի բոցի տեսքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հուշարձաններ
Մանկավարժական թանգարան (Բելգրադ)

**Մանկավարժական թանգարան** (), կրթությանը նվիրված թանգարան Սերբիայում։ Տեղակայված է Բելգրադի Ստարի գրադ համայնքում գտնվող հին Ռեալկի շենքում (19-րդ դարի դպրոց), որը կառուցվել է 1837-1838 թվականներին։

## Նկարագիր
Թանգարանը ստեղծվել է Դիմիտրի Պուտնիկովիչի նախաձեռնությամբ 1896 թվականին Սերբիայի Ուսուցիչների միության կողմից՝ մանկավարժական և պատմական արժեք ներկայացնող առարկաների և իրերի հավաքման և պահպանման նպատակով։ Երկու համաշխարհային պատերազմների ժամանակ ամբողջությամբ ոչնչացվել է։

1945 թվականից հետո թանգարանը վերականգնվել է, իսկ 1969 թվականից ունի մշտական ցուցադրություն «Սերբական դպրոցի տասը դարերը Բելգրադի Ռեալական գիմնազիայում», որը պատմում է սերբական դպրոցի պատմության մասին՝ սկսած 9-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։

Շենքը կառուցվել է կլասիցիզմի ոճով, հավանաբար Ֆրանց Յանկեի ոճով։ Սկզբում այն համարվում էր քաղաքապետ Ցվետկո Ռայովիչի նստավայրը, այնուհետև այնտեղ տեղակայվեցին անգլիական դեսպանատունը, ոստիկանությունը, և այն ծառայում էր որպես բանակային ստորաբաժանման շենք։ Շինությունը համարվում է եվրոպական ոճով կառուցված հնագույն շենքերից մեկը։ 20-րդ դարի սկզբին նրան կից կառուցվեց երկհարկանի դպրոցի շենք՝ մոդեռն ճարտարապետության ոճով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Путниковић, Драгољуб М.; Симић, Сузана С.; Јевтић, Бојана М. (2007). Библиографија радова Димитрија Ј. Путниковића. Београд: Педагошки музеј. ISBN 978-86-82453-03-1.

## Արտաքին հղումներ
* Педагогический музей — Туристическая организация Белграда 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1896 հիմնադրումներ Սերբիայում
Կատեգորիա:1896 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Սերբիայի թանգարաններ
Քիրնան Շիպկա

**Քիրնան Բրեննան Շիպկա** (, ,), ամերիկացի դերասանուհի, նորամուտը կատարել է 2006 թվականին։ «Երիտասարդ Հոլիվուդ» մրցանակի դափնեկիր։ Առավել հայտնի դարձավ «Խելագարները» ֆիլմում՝ Սալլիի և «Սաբրինայի սարսափազդու արկածները» հեռուստասերիալում՝ Սաբրինա Սփելմանի դերերից հետո։

## Կենսագրություն
### Մանկություն
Քիրնան Բրեննան Շիպկան ծնվել է 1999 թվականի նոյեմբերի 10-ին Չիկագոյում։ Նրա հայրը Ջեն Յանգ Շիպկան է, իսկ մայրը՝ Էրին Էն Բրեննան։ Բրեննան ավարտել է Նոտր Դամի համալսարանը մագիստրոսի աստիճանով, աշխատել է «Brennan’s PEB & Associates» ընկերությունում որպես տնօրեն։ Շիպկան Բրաունի համալսարանում ստացել է բակալավրի աստիճան և աշխատել «Enterprise Development Company»-ում՝ որպես գլխավոր տնօրեն։ Վերջիններս ամուսնացան 1995 թվականին։

Երբ Քիրնանը վեց տարեկան էր, նա իր ընտանիքի հետ տեղափոխվեց Լոս Անջելես, որպեսզի սկսի իր դերասանական կարիերան և մասնակցի լսումների։

### Կինո
Շիպկան նորամուտը կատարեց 2006 թվականին, նկարահանվելով «The Angriest Man in Suburbia» հեռուստասերիալում Լոլայի գլխավոր դերում։ Նույն թվականին նա նկարահանվեց «Դետեկտիվ Մոնկ» հեռուստասերիալի 5-րդ եթերաշրջանի 2 սերիաներում։ 2007 թվականին Քիրնանը փոքր դերեր ունեցավ մի քանի հեռուստասերիալներում։

2007 թվականին Շիպկան ընտրվեց «Խելագարները» հեռուստասերիալում Դոնա Սալլի Դրեյպեր դերի համար։ Հետագայում նրա խաղը բարձր գնահատեց սերիալի ռեժիսոր Մեթյու Վայները։ Քննադատ Դեյլ Ռոն նույնպես դրական արտահայտվել Քիրնանի խաղի մասին, դերասանուհուն անվանել է Էմմի մրցանակի թեկնածուներից մեկը։ Սերիալում խաղի համար Քիրնանը առաջադրվել է *Երիտասարդ դերասան* մրցանակին, իսկ 2012 թվականին արժանացել է *Երիտասարդ Հոլիվուդ* մրցանակի։ Նկարահանումների համար հրավիրված կատարողներից ընտրվեց Շիպկան և չորրորդ եթերաշրջանից ընդգրկվեց «Խելագարները» սերիալի դերասանական խմբում։

2009 թվականին Շիպկան խաղում է գլխավոր դերերից մեկը «Սուրհանդակները» սարսափ ֆիլմում, որի համար առաջադրվել է *Երիտասարդ դերասան* մրցանակի։ 2012 թվականին Քիրնանը ընտրվել է «Լեգենդ Քորայի մասին» անիմացիոն սերիալում Ջինորայի դերի համար։

Քիրնանը «Համբույր» (2011) ֆիլմում խաղացած գլխավոր դերի համար առաջադրվել է *Երիտասարդ դերասան* մրցանակին։ Նույն թվականին նա հայտնվեց մանրանկարչության մեջ, որտեղ դերասանուհին խաղում էր աստղ- երեխաների պրակտիկանտ հոգեբանի դեր։

2014 թվականին թողարկվեց նոր ֆիլմ՝ Շիպկայի մասնակցությամբ, («Ծաղիկներ վերնահարկում»), որտեղ նա գլխավոր դեր է խաղացել։ 2015 թվականին Էմմա Ռոբերտսի հետ թողարկվել է նոր պրոեկտ՝ «Փետրվար» ֆիլմը։

2018 թվականի հոկտեմբերր 26-ին «Netflix» ծրագիրը թողարկեց «Սաբրինայի սարսափազդու արկածները» սերիալը, որտեղ Շիպկան կատարել է գլխավոր դերը։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Թոփհանե շատրվան

thumb|275px|Թոփհանե շատրվանը 1890-1900 թվականներին։
**Թոփհանե շատրվան** (), հանրային շատրվան, աղբյուր Ստամբուլում, որը կառուցվել է 18-րդ դարում օսմանյան սուլթան Մահմուդ I-ի կողմից։ Շատրվանը կառուցվել է օսմանյան ռոկոկո ճարտարապետական ոճով և գտնվում է Ստամբուլի Բեյօղլու շրջանի Թոփհանե թաղամասում։

## Պատմություն
Հանրային շատրվանը, որը նախատեսված էր ճանապարհորդների և քաղաքաբնակների ջրային պաշարը բավարարելու համար, կառուցվել է Մահմուդ I սուլթանի հրամանով, որը կառավարել է 1730-1754 թվականներին։ Շատրվանը կառուցվել է 1732 թվականին։ Այդ ժամանակ մեծ նշանակություն էր տրվում նմանօրինակ շատրվանների կառուցմանը։

Թոփհանե շատրվանը գտնվում է Թոփհանե հրապարակում, որը ձևավորվում է Թոփհանե Իսքելեսի և Նեջաթիբեյ փողոցների հատման վայրում։ Շատրվանի հյուսիսարևմտյան մասում է գտնվում Քըլըչ Ալի փաշա մզկիթը և Թոփհանեի արհեստանոցները, հյուսիս-արևելքում՝ Նուսրեթիե մզկիթը և Բոսֆորի նեղուցը՝ հարավ-արևելքում։

Շատրվանը երկու անգամ վերակառուցվել է։ Առաջին անգամ շատրվանը վերակառուցվել է 1837 թվականին, որի արդյունքում կառույցի տանիքն ամբողջությամբ փոփոխվել է։ Վերակառուցման արդյունքում հարթ տանիքը դարձել է սանդղավանդե։ Երկրորդ վերակառուցումը տեղի է ունեցել 1956-1957 թվականներին, երբ շինարարությունն սկսվել է քաղաքային ճարտարապետության վերափոխումների արդյունքում։ Կառույցի տանիքն ու լայն քիվերն համապատասխանեցվել են կառույցի իրական չափերին, որոնք պատկերված էին փորագրությունների վրա։

2006 թվականին թուրքական խոշոր կոնգլոմերատներից մեկն զբաղվել է շատրվանի վերակառուցմամբ և մաքրմամբ։ Արդյունքում, շատրվանը վերագործարկվել է որպես խմելու ջրի աղբյուր։

## Ճարտարապետություն
Շատրվանը կառուցվել է որպես առանձին կառույց՝ «հրապարակային շատրվանի» ոճով (): Շատրվանը հանդիսանում է առանձին հուշարձան, սակայն ճարտարապետական տեսանկյունից ներառված է Քըլըչ Ալի փաշա մզկիթի համալիրի մեջ (կառուցվել է 1580 թվականին), որը գտնվում է շատրվանին կից։ Ընդհանուր առմամբ, շատրվանն ունի քառակուսու տեսք։ Ստորին հատվածում շատրվանն ունի ութանիստ կառուցվածք, որը բարձրանալով վեր ձեռք է բերում քառակուսու ձև։

Շատրվանը կառուցվել է պալատական ճարտարապետ Մեհմեդ աղայի կողմից։ Կառուցվել է օսմանյան ռոկոկո ճարտարապետական ոճով, որը բնորոշ է օսմանյան կակաչների դարաշրջանին (1703-1757)։ Շատրվանը զարդարված է զարդաքանդակներով, որը բնորոշում է կլասիցիզմից ռոկոկո ոճի անցնումը։ Նրա արտաքին տեսքը նման է Ահմեդ III-ի և Յուսքյուդարի Ահմեդ III շատրվաններին (1729)։

Շատրվանի որմնախորշը և աղեղնաձև կամարները կառուցված են օսմանյան ոճով, իսկ քիվը՝ բարոկկո ոճով։ Շատրվանը զարդարված է 23 կարատանոց ոսկե նրբաթիթեղով, որը 2006 թվականին օգտագործվել է Թոփհանե պալատի վերակառուցման ժամանակ։

Շատրվանի քարակոթողի վրա առկա է գրվածք, որը պատկանում է բանաստեղծ Նահիֆիին և պատկերված է արաբական մանրանկարչության ոճով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեյօղլու
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Կատեգորիա:Ստամբուլի շատրվաններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի տեսարժան վայրեր
Կհանդիպենք մետրոյում

**«Կհանդիպենք մետրոյում»** (), խորհրդային երկսերիա գունավոր գեղարվեստական ֆիլմ, որ նկարահանվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1985 թվականին ռեժիսոր Վիկտոր Սոկոլովի կողմից և պատմում է Լենինգրադի մետրոյի առաջին շինարարների մասին։

## Սյուժե
1941 թվականի ամռանը Լենինգրադ է ժամանում Մոսկվայից եկած մետրոյի շինարարների խումբը, որպեսզի սկսի մետրոյի շինարարությունը։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելու պատճառով նրանք ստիպված են լինում վերաորակավորվել և ծանրագույն պայմաններում անցկացնել «Կյանքի ճանապարհն» ու կառուցել պաշտպանական կառույցներ շրջափակված քաղաքի ծայրամասերում։ Լենինգրադի շրջափակման վերացումից հետո կենդանի մնացած շինարարներն շարունակում են պատերազմից առաջ սկսած գործն ու 1955 թվականին ավարտին հասցնում Լենինգրադի մետրոպոլիտենի շինարարության առաջին փուլը։

## Դերերում
* Պյոտր Վելյամինով – *«Լենմետրոստրոյի» պետ Անդրեյ Իվանովիչ Զարուբին*
* Լիլիտա Օզոլինյա – *Նատաշա*
* Նիկոլայ Իվանով – *Կոստյա, գլխավոր ինժեներ*
* Լարիսա Գուզեևա – *Լյոլյա*
* Ելենա Պոպովա – *Զոյա*
* Լյուդմիլա Պոլյակովա – *Անգելինա, հորատանցող մետրոյում*
* Վիկտոր Շուլգին – *Իվան Սերգեևիչ, կուսկազմակերպիչ*
* Անժելիկա Նևոլինա – *Լիկա*
* Ալեքսանդր Մալնիկին – *Սաշա*
* Մաշա Զագաինովա – *Անյա, Նատաշայի դուստրը*

* *Մետրոյի շինարարներ*
* Ն. Բատովա
* Վիկտոր Վասին
* Վալերի Վիլենսկի
* Յուրի Գամզին
* Վլադիմիր Գորկով
* Ա. Զավադսկայա
* Նեստոր Կոնդրատյուկ
* Տատյանա Կոժևնիկովա – *Տանյա*
* Ելենա Մալիովսկայա
* Տատյանա Մչեդլիձե
* Գալինա Միխայլովա
* Լյուդմիլա Մոլոկովա
* Յուրի Պրոկոֆև
* Վլադիմիր Սիդորով
* Լ. Սեմենովա
* Իլյաս Խասանով
* Վալենտին Չայկա
* Տատյանա Շարկովա


## Էպիզոդներում

* Ելիզավետա Ակուլիչևա – *Սերաֆիմա Նիկոլաևնա*
* Վիկտոր Գոգոլև – *էպիզոդ*
* Անատոլի Գորին – *մեքենավարի օգնական*
* Անդրեյ Դանիլով – *էպիզոդ*
* Վասիլի Կորզուն – *էպիզոդ*
* Ստեպան Կռիլով – *հրշեջ*
* Իրինա Մազուրկևիչ – *Շուրոչկա, Նատաշայի ընկերուհին*
* Վլադիմիր Նիկոնով – *էպիզոդ*
* Էռնստ Ռոմանով – *դիակապուտ, որ իրեն ներկայացրել է որպես բժիշկ*
* Ալեքսեյ Ռեսսեր – *Սեմյոն Յակովլևիչ*
* Վիկտոր Ստարոստին – *էպիզոդ*
* Իրինա Տերեշենկովա – *Սերաֆիմա Նիկոլաևնա, քարտուղարուհի*
* Վլադիմիր Տրուխանով
* Իոսիֆ Խանզել – *վարսավիր*
* Բ. Չունակով – *էպիզոդ*
* Եվգենի Տակուև – *տղա* (տիտրերում նշված չէ) 
* Քրիստիան Ռաթևոսյան – *տղա* (տիտրերում նշված չէ)

Գլխավոր հերոս Անդրեյ Իվանովիչի նախատիպը եղել է տրանսպորտային շինարարության ոլորտի մասնագետ Իվան Զուբկովը։ Բայց ի տարբերություն ֆիլմի հերոս Զարուբինի, որը ողջ է մնացել ու կառուցել մետրոն, Զուբկովը զոհվել է պատերազմի վերջում։

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Վիկտոր Սոկոլով, Ալբինա Շուլգինա
* Բեմադրությունը՝ Վիկտոր Սոկոլովի
* Բեմադրող օպերատոր՝ Վլադիմիր Դյակոնով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Լարիսա Շիլովա
* Կոմպոզիտոր՝ Անդրեյ Պետրով
* Երգերի տեքստեր հեղինակ՝ Ալբինա Շուլգինա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Встретимся в метро» Аннотированный каталог фильмов киностудии «Ленфильм» 1918—2003.
* 
* 

Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Վրելո (քարանձավներ)

**Վրելո** (), երկու քարանձավներից (ստորջրյա և վերջրյա) բաղկացած համակարգ Հյուսիսային Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպյեի մոտակայքում, որոնց խորությունը հասնում է 230 մ-ի։ Քարանձավները Բալկանների ամենախոր և Եվրոպայում խորությամբ երկրորդ ստորջրյա քարանձավներն են, սակայն դրանք լիարժեք ուսումնասիրված չեն։ Վրելոն համարվում է Եվրոպայում և ամբողջ աշխարհում ամենախոր ստորջրյա քարանձավներից մեկը։

## Ընդհանուր բնութագիր
Վրելոյի ստորջրյա քարանձավը գտնվում է Սկոպյեի մերձակայքում` Տրեսկա գետի աջ ափին գտնվող Մատկա կիրճում։ Քարանձավը երկու անձավներից բաղկացած համակարգ է, որոնցից մեկը վերևում է (կոչվում է Վրելո), մյուսը` ջրի տակ (կոչվում է Պոդվրելո), և լիճը։ Քարանձավում կան մեծ թվով ստալակտիտներ ու ստալագմիտներ։ Հատկապես տպավորիչ են «երկվորյակ սյուները», որոնք ունեն վեց մետր բարձրություն և բյուրեղային սպիտակ գույն։

Քարանձավի խորքում կան երկու լճեր` մեծ և փոքր։ Փոքր լիճն ունի *ութ* թվի տեսք։ Ամենալայն մասում փոքր լիճն ունի ութ մետր լայնություն, իսկ երկարությունն ու խորությունը 15 մ են։ Մեծ լիճն ունի 35 մ երկարություն, 15 մ լայնություն և 15-18 մ խորություն։ Ջրում ստալակտիտների առկայությունը հաստատում է, որ նախկինում քարանձավում ջուր չի եղել։ Լճերն առաջացել են 1936 թվականին Մատկայում ջրապահեստարան կառուցելուց հետո։

Քարանձավում է գտնվում այսպես կոչված «համերգասրահը», որի ձախ կողմում են գտնվում այսպես կոչված «գրասեղանի քարերը»։ Դա նշանների համակարգ է, հնարավոր է` գրային նշանների, որի գաղտնազերծման ու բացահայտման համար անհրաժեշտ են ուսումնասիրություններ։

Մինչև Վրելո քարանձավը կազմակերպվում է զբոսաշրջիկների տեղափոխություն նավակներով. ճամփորդությունը տևում է մոտ 20 րոպե։ Նավակը կանգնեցնում են հատուկ պատրաստված հարթակին, որ հետո մոտենում է քարանձավի մուտքին։ Հենց մուտքի մոտ գտնվում է «համերգասրահը», իսկ ձախից` «գրասեղանի քարերը»։ Կենտրոնական մասը զբաղեցնում է երկու մետր բարձրությամբ ստալակտիտը։ Քարանձավում ապրում են մեծ թվով չղջիկներ։

## Պատկերասրահ


Врело (Матка) 01.jpg|Քարանձավի մուտք
Vrelo Cave lake (8172301382).jpg|Լիճ
Macedonia (6134562372).jpg|Նախշեր
Vrelo Cave (8172299912).jpg|Նախշեր
Врело (Матка) 04.jpg|Մուտք
Врело (Матка) 03.jpg|Մուտքը ջրի կողմից
Vrelo Cave steps (8172273921).jpg|Աստիճաններ
Macedonia (5893330056).jpg|Նախշեր
Stalagmite in Vrelo Cave (8172275941).jpg|Ստալագմիտներ
Vrelo Cave - cheesecake roof (8172271597).jpg|Առաստաղ
Vrelo Cave lake (8172300500).jpg|Լիճ



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի աշխարհագրական օբյեկտներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի աշխարհագրություն
Ագրարային բանկի շենք

**Ագրարային բանկի շենք** (), գտնվում է Նիկոլա Պաշիչի հրապարակի և Վլայկովիչևի փողոցի հատման կետում՝ Բելգրադ քաղաքի Ստարի Գրադ շրջանում, համարվում է մշակութային հուշարձան։ Շենքը կառուցվել է ճարտարապետներ Պետր և Բրանկ Կրստիչների նախագծով։

## Պատմություն
Ագրարային բանկի խորհուրդը 1930 թվականի վերջին մրցույթ հայտարարեց նոր ներկայացուցչական բանկի շինարարության համար, շենքը կառուցվեց 1932-1934 թվականներին։ Համարվում էր Բելգրադի վերջին բանկային շինություններից մեկը երկու համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակաշրջանում, ինչպես նաև համարվում էր պետության քաղաքական և տնտեսական հզորության խորհրդանիշը։ Կրիստիչ եղբայրները մրցույթում ստացան երրորդ մրցանակ, սակայն որոշվեց շինարարությունը հանձնարարել նրանց՝ շենքի ճակատային մասի նախնական տարբերակում որոշակի փոփոխություններ կատարելով։

## Ճարտարապետություն
Շենքը նախագծվել է որպես ներկայացուցչական գործարար շինություն՝ կլորացված անկյունային ճակատով և մոնումենտալ մուտքով։ Իր ճարտարապետական առանձնահատկությունների շնորհիվ շենքը դասվում է այն կառույցների շարքին, որտեղ հեղինակները հասել են փոխզիջման՝ ճարտարապետական ակադեմիական և մոդեռնիստական հայացքների միջև, այն կարելի է դասել սերբական մոդեռնի գլուխգործոցների շարքին։ Երեք մասի բաժանված ճակատային մասը առաջին հարկի հատվածում զարդարված է հոնիական օրդերի սյուներով և տանիքի բնորոշ քիվով, որը շենքին տալիս է ակադեմիզմին բնորոշ ոճ այն դեպքում, երբ հեղինակների կողմից ընտրվել է ժամանակակից ճարտարապետության մոդեռնիստական հայեցակարգը։ Շինությունը համարվում է Պետր և Բրանկա Կրստիչների առավել հաջողված ստեղծագործությունը, որոնք այս նախագծով զգալի ներդրում ունեցան Բելգրադ քաղաքի կենտրոնական գոտու ձևավորման գործում։ Շենքի շինակմախքը պատրաստված է երկաթբետոնից, ճակատային մասը երեսապատված է բելովոդյան ավազաքարով։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո շինությունը ենթարկվել է մի շարք փոփոխությունների. Կրստիչ եղբայրների նախագծով կառուցվել է վերնաշենքային մասը։   
Շենքում այսօր տեղակայված է Սերբիայի պատմական թանգարանը։

## Քանդակագործություն
Քանդակագործական ստեղծագործությունների և Ագրարային բանկի աստիճանային սրահի բարձրաքանդակների հեղինակը համարվում է քանդակագործ Լոյզե Դոլինարը, իսկ գլխավոր մուտքի և սյուների միջև գտնվող պատուհանների զարդաքանդակները պատրաստել է Միլենկո Ջորջևիչը։


Beograd Agrarna banka 1.JPG|Ագրարային բանկի շենք, դետալ
Beograd Agrarna banka 2.JPG|Ագրարային բանկի շենք, դետալ
Beograd Agrarna banka 3.JPG|Ագրարային բանկի շենք, դետալ
Beograd Agrarna banka 6.JPG|Ագրարային բանկի շենք, դետալ
Beograd Agrarna banka 7.JPG|Ագրարային բանկի շենք, դետալ


Beograd Agrarian Bank IMG 9255 CK 655.JPG|Ագրարային բանկի շենք
Beograd Agrarna banka 4.JPG|Ագրարային բանկի շենք, դետալ
Beograd Agrarna banka 5.JPG|Ագրարային բանկի շենք, դետալ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Републички завод за заштиту споменика културе - Београд
* Републички завод за заштиту споменика културе-Београд/База непокретних културних добара
* Листа споменика

Կատեգորիա:Բելգրադի շենքեր և կառույցներ
Վացլավ Շիմանովսկի

**Վացլավ Շիմանովսկի** (, ), լեհ քանդակագործ, նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1859 թվականի օգոստոսի 23-ին լեհ գրող Վացլավ Շիմանովսկու ընտանիքում։ 1875-1879 թվականներին քանդակագործություն է ուսանել Ցիպրիան Գոդեբսկու դասարանում, նկարչություն է սովորել Փարիզի «École des Beaux-Arts» գեղարվեստի դպրոցում։ 1880-1882 թվականներին սովորել է Մյունխենում։ Նույն ժամանակահատվածում համագործակցել է նկարիչ Ստանիսլավ Գրոխոլսկու հետ։ 1889 թվականին Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում մրցանակ է ստացել «Kłótnia Hucułów» նկարի համար։ 1895 թվականից սկսել է զբաղվել քանդակագործությամբ։ Մինչև 1905 թվականը ապրել է Փարիզում։

Ամուսնացել է ԱՄՆ-ի քաղաքացի Գաբրիելե Տուրների հետ։ Որդին` Վացլավ Շիմանովսկին, եղել է քաղաքական գործիչ, գիտնական։

Մահացել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Վարշավայում, թաղվել Կրակովի` Ռակովիցկու գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործություն
Շիմանովսկին եղել է բազմաթիվ մահարձանների, այդ թվում հոր մահարձանի (Վարշավա, Պովոնզկի գերեզմանոց) հեղինակ։ Քադակել է հուշարձաններ, հեղինակել է Ֆրեդերիկ Շոպենի արձանը Վարշավայում։

1984 թվականին Վրոցլավում կանգնեցվել է Յուլիուշ Սլովացկու արձանը, որը քանդակել էր Անջեյ Լենտովսկին Վացլավ Շիմանովսկու մեկուկես մետրանոց քանդակի հիման վրա. Շիմանովսկին այն քանդակել էր 1905 թվականին։

Վացլավ Շիմանովսկու չիրականացված նախագծերից մեկը մոնումենտալ քանդակագործական կոմպոզիցիայի ստեղծումն էր` «Ուղևորություն Վավել», որը նախատեսված էր կանգնեցնել Վավելի հոսպիտալի մոտ։ Այս կոմպոզիցիան բաղկացած պետք է լիներ 52 կերպարից, որոնք ներկայացնելու էին լեհ թագավորներին և հասարակական նշանավոր գործիչներին։ Ներկայումս «Ուղևորություն Վավել» կոմպոզիցիայի մանրակերտը ներկայացված է Կրակովի ազգային թանգարանում։

Կրակովյան Պլանտի քաղաքային այգում տեղադրված է Վացլավ Շիմանովսկու` Արթուր Գրոտերին պատկերող արձանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Encyklopedia powszechna PWN, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, vol. 4, стр. 372, 1976.
* Encyklopedia Warszawy, 1994.

## Արտաքին հղումներ
* Վացլավ Շիմանովսկու նկարներ 
* Կենսագրություն 

Կատեգորիա:Լեհ նկարիչներ
Կատեգորիա:Լեհ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության նկարիչներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Սպիտակ իշառվույտ

270px|thumb|''Սպիտակ իշառվույտի սերմեր''

**Սպիտակ իշառվույտ** (), միամյա և բազմամյա խոտաբույս, իշառվույտի ցեղ, թիթեռնածաղկավորների կարգ։

## Տարածվածություն
Այս տեսակը տարածված է Եվրոպական մասում (գրեթե ամենուր), Ղրիմ, Կովկաս, Արևմտյան և Արևելյան Սիբիր, Հեռավոր Արևելք, Միջին Ասիա։

## Բուսաբանական նկարագիր
Կյանքի երկրորդ տարում զարգանում է ճյուղավորված ցողունը՝ 60-170 սմ երկարությամբ։

Տերևը եռաթև է։

Ծաղիկները բազմաթիվ են, փոքրիկ, ցեցատիպ, ճյուղի գագաթին հավաքված են ողկուզաձև։ Ծաղիկը կազմված է 10 առէջներից։ Սերմնարանի հիմքում ընկած է նեկտարի օղակը։ Ամառվա ընթացքում ծաղկում է մոտ մեկ ամիս։ Ամեն ծաղիկ ապրում է երկու օր։

Ծաղկափոշու հատիկը եռափառ ծակոտկեն է, էլիպսաձև է։ Բևեռային առանցքի երկարությունը 26-36 մկմ է, հասարակածային տրամագիծը՝ 26-33,2 մկմ։ Նախագծում բևեռները գրեթե կլոր են, հասարակածայինը՝ էլիպսաձև։ Ակոսները 2,5-3,4 մկմ լայնությամբ, երկար, անկանոն լայնությամբ կամ մի քանի եզրերով, որոնք գագաթին ավարտվում են, սակայն չեն համընկնում բևեռներում։ Ծակոտիները օվալաձև են, ձգվում են երկարությամբ, լայն են, որը հավասար է ակոսների լայնությանը կամ մի քիչ երկար են, ունեն 6,5-7,5 մկմ երկարություն։ Թաղանթը ակոսավոր է և գորշ փորվածքով։ Մեզոկոլպիումի լայնությունը 18-24 մկմ է, ակոկոլպիումի տրամագիծը 5-5,8 մկմ։ Բացվածք ունի 1,2-1,5 մկմ հաստություն, հիմնական շերտը 1-1,3 մմ է, որի հիմքում ընկած շերտը ավելի բարակ է, քան ծածկող շերտը։ Հասարակածայինների և բևեռների ճյուղերի մոտ ակոսների անկյունային չափը հասնում է մինչև 2,5 մկմ։ Քանդակը բարակ, փոքր բջիջով է։ Ծաղկափոշու հատիկը գունատ դեղին է։

Ունդերը հակադարձ ձվաձև են, թույլ սեղմված, միասերմ, հազվադեպ` երկսերմ։ Գագաթին կա ոչ մեծ սրված ելուստ։ Հիմքը հաճախ ամփոփված է եռանկյունաձև սրված տերևիկներով ձևավորվող ծաղկապատյանի բաժակի մեջ։ Մակերևույթը ցանցավոր կնճռոտ է, անփայլ։ Գունավորումը մուգ մոխրագույն է կամ բաց մոխրագույն։ Բաժակի գունավորումը բաց մոխրագույն է, կանաչավուն։ Երկարությունը 2.75-3.5 մմ է, լայնությունը` 1.75-2.25 մմ, հաստությունը` 1.25-1.5 մմ։

Սերմերը երիկամաձև երկարած են, կողերից սեղմված։ Արմատիկը սերմնաշաքիլից բարակ է, կիպ հարում է սերմնաշաքիլներին և առանձնանում է սերմնասպիի վերևում նկատելի սանդղավանդով, հավասար է սերմնաշաքիլների երկարության 3/4: Սերմնասպին կլորավուն է, եզրակավոր։ Մակերևույթը հարթ է, անփայլ։ Գունավորումը դեղին է, դեղնավուն կանաչ, դեղնավուն շագանակագույն։ Երկարությունը 1.75-2.25 մմ է, լայնությունը` 1.25-1.5 մմ, հաստությունը` 1-1.25 մմ։ Աղտոտում է գարնանացան և աշնանացան հացազգիների, ոլոռի, արևածաղկի, երեքնուկի, բամբակենու ցանքատարածքները, աճում է մարգագետիններում, ճանապարհների երկայնքով։

## Գործնական կիրառում
մինի|Սպիտակ իշառվույտ
Հայտնի է որպես մեղրի գործարան։  Մեղրի արտադրողականությունը 150-200 կգ/հա է, նաև Ռուսաստանի եվրոպական մասի հարավում և կենտրոնական սևահողային գոտում և այլն։ Ծաղկափոշին ևս արժեքավոր է։ Նեկտարն անգույն է և թափանցիկ, շաքարի պարունակությունը հասնում է 45%-ի։ Մեղրը սպիտակ է, հոտավետ։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
# 
# https://snund.am/wp-content/uploads/2016/05/Book_quarantine_weeds1.pdf 

Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Ժաննա Բոլոտովա

**Ժաննա Անդրեևնա Բոլոտովա** (), կինոյի և թատրոնի խորհրդային ռուս դերասանուհի։ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1985): 1977 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր, 1985 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ։

## Կենսագրություն
Ժաննա Բոլոտովան ծնվել է 1941 թվականի հոկտեմբերի 19-ին, Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզում, Խորհրդային Միության հերոս Անդրեյ Իվանովիչ Բոլոտովի և Զինաիդա Յուրևնա Բոլոտովայի ընտանիքում։ 1964 թվականին ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտը, Սերգեյ Գերասիմովի և Տամարա Մակարովայի դասարանը։ Եղել է Կինոդերասանի պետական թատրոնի դերասանուհի։ Տասնվեց տարեկանում հրավեր է ստացել ռեժիսորներ Լև Կուլիջանովից և Յակով Սեգելից նկարահանվելու «Տունը, որտեղ ապրում եմ ես» կինոնկարում (1957): Այս կինոերկում իր հասակակցի՝ Գալյա Վոլինսկայայի կերպարը Բոլոտովան վերամարմնավորել է ոչ դպրոցականի վեհերոտությամբ, այլ վստահ, վարպետորեն ու համոզիչ։ Նկարահանվել է նաև ռեժիսորներ Սերգեյ Գերասիմովի «Մարդիկ և գազաններ» (1962), «Ժուռնալիստը» (1967), «Սիրել մարդուն» (1972), Յուրի Եգորովի «Եթե դու ճիշտ ես» (1963), Լարիսա Շեպիտկոյի «Թևեր» (1966), Վլադիմիր Յանչևի «Առաջին սուրհանդակը» (1967), Ալոիզ Բրենչի «24-25-ը չի վերադառնում» (1968), Միխայիլ Շվեյցերի «Կարուսել» (1970) և «Միստր Մակ-Կինլիի փախուստը» (1975), Նիկոլայ Գուբենկոյի «Եթե ուզում ես երջանիկ լինել» (1974) և այլ կինոնկարներում։ 1973 թվականին Բոլոտովան նկարահանվել է անվանի ռեժիսոր Բուդիմիր Մետալնիկովի «Դոկտոր Իվենսի լռությունը» կինոժապավենում, որը 1974 թվականին մեծ հաջողությամբ ցուցադրվել է Իտալիայի Տրիեստ քաղաքում կայացած գիտաֆանտաստիկ կինոնկարների 12-րդ միջազգային կինոփառատոնում և դերասանուհին արժանացել է կանացի լավագույն դերակատարման համար սահմանված մեծ մրցանակին։

## Անձնական կյանք
Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտում սովորելու տարիներին ամուսնացել է Ֆրանսիայից եկած նկարիչ Նիկոլայ Դվիգուբսկու հետ։ 1960-ական թվականների վերջին երկրորդ անգամ ամուսնացել է կինոռեժիսոր և սցենարիստ Նիկոլայ Գուբենկոյի հետ։ Երկու ամուսնություններից էլ երեխաներ չի ունեցել։

## Ֆիլմագրություն

## Հետաքրքիր փաստեր
Բուլատ Օկուջավան Ժաննա Բոլոտովային է նվիրել իր երգերը՝  «Старый пиджак», «По Смоленской дороге», «Горит пламя, не чадит», «Маленькая женщина»:

## Պարգևներ և մրցանակներ
* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ, 1977
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ
* Կանացի լավագույն դերակատարման համար մեծ մրցանակ (Իտալիայի Տրիեստ քաղաքում կայացած գիտաֆանտաստիկ կինոնկարների 12-րդ միջազգային կինոփառատոն)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ժաննա Բոլոտովայի մասին «Родоводе» կայքում։ Նախնիների և ժառանգների ծառը

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների և գիտության ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Դոմինիկյան Հանրապետության նախագահների ցուցակ

**Դոմինիկյան հանրապետության նախագահը**  պետության գլուխն է։ Նախագահական համակարգը ստեղծվել է 1844 թվականին, անկախության պատերազմի ժամանակ հանրապետության հռչակումից հետո։ Պաշտոնական նստավայրը Ազգային պալատն է։

CXXVIII Սահմանադրությունը սահմանել է նախագահի` « Դոմինիկյան օրենքի բարեխիղճ իրականացումը » և նրա իրավասությանն են հանձնված զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարի, ազգային ոստիկանության և պետական անվտանգության բոլոր կառույցները։ Նա լիազորված է նախարարներ նշանակել, ներում շնորհել, մորատորիում իրականացնել, պարտավոր է ապահովել ազգային անվտանգությունը, ազգային եկամտի հավաքագրումը և արդար ներդրումը։ Բարձրագույն օրենսդիր մարմինը` երկպալատ պառլամենտ` Ազգային կոնգրես` կազմված Սենատից և Պատգամավորների պալատից։
Երկիրը բաժանվում է 31 պրովինցիայի և 1 ազգային օկրուգի։ Մայրաքաղաքը` Սանտո Դոմինգո (1 887 հազար մարդ)։ Խոշոր քաղաքները` Սանտյագո (500 հազար մարդ), Պուերտո Պլատա (100 հազար մարդ)։ Քաղաքական կուսակցություններն են` Դոմինիկյան ազատագրման կուսակցություն, Դոմինիկյան հեղափոխական կուսակցություն, Սոցիալ-քրիստոնեական ռեֆորմիստական կուսակցություն և այլն։

Կատեգորիա:Դոմինիկյան հանրապետություն
Կլարա Ցետկինի փողոց (Յալթա)

**Կլարա Ցետկինի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է գերմանացի մարքսիստ, ակտիվիստ, Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցության (ԳԿԿ) հիմնադիրներից մեկի, կանանց իրավունքների պաշտպան Կլարա Ցետկինի (1857-1933) պատվին։ Սկիզբ է առնում Լենինգրադյան փողոցից և ավարտվում Ռաբոչայա և Ուդառնիկի փողոցների հանգույցում։ Երկարությունը 240 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Կլարա Ցետկինի փողոցը սկսվում է Լենինգրադյան փողոցից, հատում Չերկասովի փողոցը և ավարտվում Ռաբոչայա և Ուդառնիկի փողոցների հանգույցում։ Շատ կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 240 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 25 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 14 շենք, աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 11։

Կլարա Ցետկինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է գերմանացի մարքսիստ, ակտիվիստ, Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցության (ԳԿԿ) հիմնադիրներից մեկի, կանանց իրավունքների պաշտպան Կլարա Ցետկինի (1857-1933) պատվին։ 1889 թվականին նա մասնակցել է Փարիզում բացված II Ինտերնացիոնալի սահմանադիր կոնգրեսի նախապատրաստմանը և աշխատանքներին։ Սատարման է արժացել Ֆրիդրիխ Էնգելսի կողմից։ Հետագայում մասնակցել է II Ինտերնացիոնալի բոլոր կոնգրեսներին։ Կոպենհագենում 1910 թվականին կայացած սոցիալիստական միջազգային կոնֆերանսում Ցետկինի առաջարկությամբ որոշվել է մարտի 8-ը նշել Կանանց միջազգային օր։ 1920 թվականից մշտապես ընտրվել է Ռայխստագի պատգամավոր։ Թաղված է Մոսկվայում, Կարմիր հրապարակում, Կրեմլի պատի տակ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Клары Цеткин в Ялте
*Подробная карта Улица Клары Цеткин, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты 

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс улица Клары Цеткин, г. Ялта

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Կլարա Ցետկինի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Կլարա Ցետկինի փողոց** հասկացությունը կարող է վերաբերել.

* Կլարա Ցետկինի փողոց (Կազան)
* Կլարա Ցետկինի փողոց (Յալթա)
Չկալովի փողոց (Յալթա)

**Չկալովի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս (24․7․1936), բրիգադի հրամանատար Վալերի Չկալովի (1904-1938) պատվին։ Սկիզբ է առնում Ռաբոչայա և Ուդառնիկի փողոցների հանգույցից և ավարտվում Օռլինայա և Օսլովսկու փողոցների հանգույցում։ Երկարությունը 280 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Չկալովի փողոցը սկսվում է Ռաբոչայա և Ուդառնիկի փողոցների հանգույցից և ավարտվում Օռլինայա և Օսլովսկու փողոցների հանգույցում։ Շատ կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 280 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 10 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 7 շենք, աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 3։

Չկալովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս (24․7․1936), բրիգադի հրամանատար Վալերի Չկալովի (1904-1938) պատվին։ 1936 թվականի հուլիսի 20–22-ին Վալերի Չկալովը օդաչուներ Գ․ Բայդուկովի և Ա․ Բելյակովի հետ անվայրէջք թռիչք է կատարել Մոսկվայից Կամչատկայի Պետրոպավլովսկ և ապա՝ Ուդ կղզի (9374 կմ՝ 56 ժամ 20 րոպեում), իսկ 1937 թվականի հունիսի 18–20-ին՝ նույն անձնակազմով Մոսկվայից Վանկուվեր (Վաշինգտոն նահանգ, ԱՄՆ) Հյուսիսային բևեռի վրայով (8504 կմ՝ 63 ժամ 16 րոպեում)։ Զոհվել է նոր կործանիչի փորձարկման ժամանակ։ Թաղված է Մոսկվայում, Կրեմլի պատի տակ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Чкалова в Ялте
*Подробная карта Улица Чкалова, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс улица Чкалова, г. Ялта

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ