open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hey Jude

**«Hey Jude»**, բրիտանական The Beatles խմբի երգը, որը գրվել է Փոլ ՄաքՔարթնիի և Ջոն Լենոնի կողմից։ Քվեարկության արդյունքում երգը ճանաչվել է բրիտանացիների կողից ամենասիրվածը The Beatles-ի երգերից։ Բառերը գրել է ՄաքՔարթնին, մխիթարելու համար Ջոնի Լենոնի որդուն՝ Ջուլիան Լենոնին ծնողների ամուսնալուծության ժամանակ։

## Ստեղծման պատմությունը
Փոլը գրել է այն 1968-ի հունիսին, երբ իր Աստոն Մարտինով գնում էր Ուեյբրիջ, որպեսզի հանդիպի Սինտիա Լենոնին և նրա որդուն։ Ճանապարհին նա սկսում է մտածել իրենց կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունների և այն օրերի մասին, երբ նա Լենոնի հետ նրա տանն էր գրում երգեր։

 

## Երգի ձայնագրությունը
The Beatles-ի անդամները սկսել են աշխատել «Hey Jude»-ի վրա 1968 թվականի հուլիսի 29-ին։ Փոլ ՄաքՔարթնին երգում էր և նվագում դաշնամուր, Ջոն Լենոնը՝ ակուստիկ կիթառ, Ջորջ Հարիսոնը՝ էլեկտրակիթառ, իսկ Ռինգո Սթարը՝ հարվածային գործիքներ։ Նրանք ձայնագրում են վեց դուբլ, որոնք բոլորն էլ ավելի կարճ էին վերջնական տարբերակից։ Այդ վեցից մեկը կարելի է լսել «Anthology 3» ալբոմում։

Հուլիսի 30-ին The Beatles-ը «Թրիդենթ» ստուդիայում չորս դուբլ է ձայնագրում, իսկ հաջորդ օրը ավարտում է ձայնագրությունը։ ՄաքՔարթնին ավելացնում է բաս և վոկալ, The Beatles-ի մյուս անդամները երգում են բեք վոկալ։ Այնուհետև 36 գործիքից բաղկացած նվագախումբը երկար վերջերգ է նվագում։ Դասական երաժիշտներին առաջարկում են կրկնակի վճարել, եթե նրանք ծափ տան և երգեն «նա-նա-նա-նա»։ Բոլորը երջանիկ էին մասնակցություն ունենալու, առավել ևս կրկնակի վճարի համար, սակայն գտնվում է մի դժգոհ անձ, ով լքում է ստուդիան այս խոսքերով. «Ես չեմ պատրաստվում ծափ տալ և երգել ՄաքՔարթնիի այս հիմար երգը։»

Չնայած այդ ժամանակ The Beatles-ը արդեն դադարել էր համերգային գործունեությունը, և «Hey Jude»-ը երբեք կենդանի չի կատարել, այդ երգի հանդիսավոր ավարտը կատարյալ էր հանրային կատարման համար, և Փոլ ՄաքՔարթնին ավելի ուշ այն դարձնում է իր շոուների հիմնական համարը։

## Հիթ-շքերթներ

## Հետաքրքիր փաստեր
* Փոլ ՄաքՔարթնին երգը կատարել է 2012-ի Ամառային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությանը Լոնդոնում։
* «Hey Jude»-ը հիշատակվում է Սթիվեն Քինգի «Հրաձիգը» վեպում։
* Երկրորդ րոպեի 58-րդ վայրկյանին կարելի է լսել Փոլ ՄաքՔարթնիի «Oh! F*cking hell!» բառերը, որոնք ասվել են սխալ նվագած ակորդի պատճառով։ Երգը ցանկանում էին կրկին ձայնագրել, սակայն Ջոն Լենոնը պնդում է, որ այդ խոսքերը պարզապես խլացվեն։
* Այս երգի պատվին է դրվել դերասան Ջուդ Լոուի անունը։
* Երգի անունն է ստացել բրիտանական «Takin over the Asylum» սերիալի սերիաներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1968 սինգլներ
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Բիթլզ խմբի երգեր
You Learn

**You Learn**, Ալանիս Մորիսեթի երգը Jagged Little Pill ալբոմից (1995 թվական)։ ԱՄՆ-ում երգը հինգ շաբաթ շարունակ գլխավորել է Billboard Hot 100 Airplay հիթ-շքերթը։ Ռադիո-ռոտացիայի նվազումից հետո երգը թողարկվել է ֆիզիկական սինգլով և զբաղեցրել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի վեցերորդ հորիզոնականը։ Ակուստիկ տարբերակը հանդիպում է Alanis Unplugged ալբոմում, մի շարք երկրներում 2000 թվականին երգը թողարկվել է սինգլի տեսքով։ Մեկ այլ ակուստիկ տարբերակ առկա է 2005 թվականի Jagged Little Pill Acoustic ալբոմում։

## Տեսահոլովակ
Գոյություն ունի տեսահոլովակի երկու տարբերակ՝ օրիգինալ և «կենդանի»։ Օրիգինալ տեսահոլովակի ռեժիսորը Լիզ Ֆրիդլենդերն է։

## Ստեղծագործությունների ցանկ
### U.S. single
# «You Learn» (album version) — 4:00
# «You Oughta Know» (live Grammy version) — 3:48
### MTV Unplugged version
# «You Learn»
# «Thank U»

## Տեղեր հիթ-շքերթներում

### Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ
Վահան Սադոյան

**Վահան Սամսոնի Սադոյան** (), հայ բժիշկ, սրտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1956), պրոֆեսոր (1970)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1957)։ Բժշկական ծառայության փոխգնդապետ։

## Կենսագրություն
Վահան Սադոյանը ծնվել է 1901 թվականին Արմավիր գյուղում։ 1927 թվականին ավարել է Երևանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1935-1940 թվականներին աշխատել է Երևանի Տրոպիկական մալարիայի ինստիտուտում, 1940-1960 թվականներին՝ զինվորական հոսպիտալի թերապևտիկ բաժնի վարիչ, 1959-1962 թվականներին՝ Արյունաբանության և արյան փոխներարկման, 1962-1975 թվականներին՝ Կուրորտաբանության և ֆիզիոթերապիայի գիտահետազոտական ինստիտուտների փոխտնօրեն, 1975-1990 թվականներին՝ գիտական խորհրդատու։ Աշխատանքները վերաբերում են մալարիայի, ամեոբիազի, բրուցելոզի կլինիկային և բուժմանը, մալարիայի բարդացած ձևերի ժամանակ արյան փոխներարկմանը, պսակային անբավարարության, աթերոսկլերոզի ժամանակ և սրտամկանի ինֆարկտից հետո ֆիզիկական գործոնների ազդեցությանը։

## Երկեր
* Մալարիա։ Ձեռնարկ բժիշկների համար, Երևան։ Հայպետհրատ, 1950։
* Ինչպես բուժել մալարիան, Երևան։ Հայպետհրատ, 1951։
* Սիրտ-անոթային հիվանդությունները և նրանց պրոֆիլակտիկան (համահեղինակ),  Երևան  Ա. հ., 1960:
* Клиника и лечение некоторых форм осложненной малярии, Ереван, 1961.
* Սրտամկանի ինֆարկտի կլինիկան և բուժումը, Երևան։ Հայպետհրատ, 1963։
* Սրտամկանի ինֆարկտի պրոֆիլակտիկան, Երևան։ Հայաստան, 1974։
* Վաղաժամ ծերության կանխումը,  Երևան։ Հայաստան, 1975։
* Սիրտ-անոթային հիվանդությունների կանխումը և բուժումը ֆիզիկական գործոններով, Երևան։ Հայաստան, 1976։
* Հիպերտոնիկ հիվանդության կանխարգելումը և բուժումը,  Երևան։ Հայաստան, 1978։
* Կորոնար աթերոսկլերոզի բուժումը և պրոֆիլակտիկան ֆիզիկական գործոններով, Երևան։ Հայաստան, 1982։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ սրտաբաններ
Հայերը Նորվեգիայում

**Հայերը Նորվեգիայում**, Սկանդինավյան թերակղզու արեւմուտքում գտնվող երկրի՝ Նորվեգիայի հայ համայնք։ 2003 թվականի դրությամբ նրանց քանակը հասնում էր 1000 մարդու։

## Պատմություն
Հայերը Նորվեգիայի տարածքում առաջին անգամ սկսել են հաստատվել 1970-ական, իսկ երկրորդ ալիքը՝ 1990-ական թվականներից։ Ներգաղթյալների առաջին խումբը Իրանից ու Լիբանանից էին։ Կենտրոնացած են մայրաքաղաք Օսլոյում, որտեղ գործում է կիրակնօրյա հայկական դպրոց՝ հայոց լեզվի եւ պատմության դասավանդմամբ, եւ հայ-նորվեգական միությունը։

Հայերի երկրորդ ալիքը Նորվեգիա պայմանավորված էր 1990-ականներին Հայաստանում տեղի ունեցող ճգնաժամով։ Նորվեգիան առաջիններից էր, որ ճանաչեց Հայաստանի անկախությունը և 1992 թվականից սկսեց դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել Հայաստանի հետ։

2007 թվականի ապրիլի 21-ին Բերգեն քաղաքում դրվել է հայկական խաչքար, որը նվիրված էր հայասեր Ֆրիտյոֆ Նանսենին։ Ի երախտագիտություն վերջինիս՝ ցեղասպանությունից տուժած հայ ժողովրդին մեծ օգնություն ցույց տալու, Երեւանում բացվել է իր անունը կրող թանգարան, որի առջև դրված է նրա կիսանդրին։

## Քաղաքականություն
Հայ-նորվեգական միությունը հանդիսանում է հայ համայնքի ներկայացուցիչը պետության առջեւ։ Այն ղեկավարում է Ֆրեդ Սահակյանը։

2001 և 2012 թվականներին միությունը պաշտոնապես դիմել է Նորվեգիայի կառավարությանը՝ ճանաչելու Հայոց ցեղասպանությունը, մինչդեռ Նորվեգիան պաշտոնապես չի ճանաչել այն։

## Կրոն
Նորվեգիայում հայկական եկեղեցի չկա, և համայնքի հոգեւոր կարիքները հոգում է հայ առաքելական եկեղեցու Կենտրոնական Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակությունը, որի կենտրոնը տեղակայված է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։

Նորվեգիայում որոշակի թիվ են կազմում նաեւ հայ կաթոլիկները, որոնք հիմնականում Լիբանանից ներգաղթած հայերի սերունդներն են։

## Ծանոթագրություններ

ն
ն
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգեր
Բիլ Թիլդեն

**Ուիլյամ Թեյթեմ (Մեծ Բիլ) Թիլդեն** (, ), ամերիկացի թենիսիստ։

* Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի տասնակի հաղթող միայնակ ելույթներում
* Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի տանսմեկակի հաղթող տղամարդկանց զույգային և խառը տարբերակներում
* Կավե կորտերում աշխարհի չեմպիոն (1921)
* Դևիսի գավաթի յոթակի չեմպիոն (1920—1926)
* ԱՄՆ երկակի չեմպիոն պրոֆեսիոնալների շրջանում (1931, 1935), Ֆրանսիայի չեմպիոն պրոֆեսիոնալների շրջանում (1934)

1959 թվականից սկսած՝ Թենիսի փառքի միջազգային սրահի անդամ։

## Ընդհանուր տեղեկատվություն
Ուիլյամ Թեյթեմ Թիլդեն կրտսերը ծնվել է Ֆիլադելֆիայում Մեծ Բրիտանիայից գաղթյալների հարուստ ընտանիքում։ Նա ուշ ծնված երեխա էր, քանի որ ծնվել էրիր մեծ եղբոր և քույրերի մահից ինը տարի անց։ Տղայի դաստիարակությամբ հիմնականում զբաղվել է մայրը, և նա մեծացել է թույլ և անօգնական։ Ինչ-որ չափով Բիլի հորը փոխարինել է եղբայր Գերբերտը, որը ևս թենիսով էր զբաղվում։ Բացի թենիսից՝ Բիլը մանկուց հետաքրքրվում էր պոեզիայով, թատրոնով և երաժշտությամբ և ավելի ուշ իր հետաքրքրությունների վրա է ծախսել իր գումարների մեծ մասը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բիլ Թիլդենը Թենիսի փառքի միջազգային սրահի կայքում 
* 
* Հոդված *[http://en.citizendium.org/wiki/Bill_Tilden Բիլ Թիլդեն]* Citizendium առցանց հանրագիտարանում 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի թենիսիստներ
Իբսենի թատրոն

thumb|Իբսենա թատրոնի շենքը
**Իբսենի թատրոն**,  թատերական հաստատություն, որը գտնվում է նորվեգական Շիեն քաղաքում։

Իբսենի թատրոնը հիմնադրվել է 1975 թ.-ին «Telemark Teater» և մասնակից է եղել  Տելեմարկ и Վեստֆոլ շրջանների մշակութային կյանքին՝ ֆինանսավորվելով պետական բյուջեից։

1990թ.-ին թատրոնի անվանումը փոխվել է, ընդլայնվել է նաև սպասարկման տարածությունը՝ ընդգրկելով շուրջ 380000 հանդիսատես։

Թատրոնը տեղակայված է 1891թ.-ին կառուցված Festiviteten i Skien թատրոնի շենքում.

Թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է Անդերս Տ. Անդերսենը (2011թ.):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատրոններ հիմնված 1975 թվականին
Կատեգորիա:Նորվեգիայի թատրոններ
Նորվեգիայի ազգային թատրոն

**Նորվեգիայի ազգային թատրոն** (), դրամատիկական թատրոն հիմնված Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում 1899 թվականին։

Ազգային բեմի հետ միասին թատրոնը Նորվեգիայի խոշորագույն թատերական կենտրոնն է։

## Պատմություն

Թատրոնը բացվել է հատուկ այդ նպատակով Կարլ Յոհանի փողոցում կառուցված շենքում:. Շենքի ճարտարապետն է Հենրիկ Բուլը (): 1983 թվականին այն ընդգրկվել է պատմաճարտարապետական հուշարձանների ցանկում։

Թատրոնի բացման օրը՝ սեպտեմբերի 1-ին, բեմադրվել է Լյուդվիգ Հոլբերգի կատակերգական ներկայացումը, իսկ երկրորդ օրը ներկայացվել է Հենրիկ Իբսենի «Ժողովրդի թշնամին» դրաման։ Երրորդ օրը բեմադրվել է Բյոռնստեռնե Բյոռնսոնի «Սիգուրդ Խաչակիրը» ներկայացումը։ Այդ երեք օրերին թատրոնում են եղել Բյոռնսոնն ու Իբսենը, իսկ առաջին օրը ներկայացումը դիտել է նաև Շվեդիայի և Նորվեգիայի թագավոր Օսկար II-ը։

Ազգային թատրոնը հիմնվել է անձնական նախաձեռնությամբ և սկզբնական շրջանում գործել է նվիրատվությունների շնորհիվ։ 1906 թվականին՝ Շվեդիայից Նորվեգիայի անկախացումից 1 տարի հետո թատրոնը հայտնվում է ֆինանսական ճգնաժամի մեջ։

Թատրոնի բեմում բեմադրվել են տեղական և արտասահմանյան լավագույն դրամատիկական ներկայացումները՝ Նուրդալ Գրիգի «Վարվարա»-ն (1927), «Մեր պատիվը մեր հզորությունն է» (1935), Ֆրիդրիխ Վոլֆի «Պրոֆեսոր Մամլոկը» (1935), Պեր Լագերկոիստի «Դահիճը» (1935), «Հաղթանակը մթության մեջ» (1939), Կարել Չապեկի «Մայրը» (1940), Ալեքսանդր Հելիանդի «Աստված և նրա սպասավորները» (1955)։

1940 թվականի ապրիլի 9-ին Նացիստական Գերմանիան գրավում է Նորվեգիան։ Օկուպացիայի ժամանակաշրջանում թատրոնի շենքը նացիստական զորքերի կողմից օգտագործվել է որպես զորանոց։ Ավելի ուշ նացիստները մի քանի ներկայացումներ են կազմակերպում, այդ թվում՝ Ռիխարդ Վագների օպերան։ 1941 թվականի մայիսին թատրոնի 6 աշխատողներ Գեստապոի կողմից կասկածվեցին ըմբոստության մեջ և անմիջապես հեռացվեցին աշխատանքից։ Նույն թվականի մայիսի 24-ին ձերբակալվեցին 13 աշխատակիցներ, ովքեր ազատ արձակվեցին միայն 2 շաբաթ անց։

1980 թվականի հոկտեմբերի 9-ին թատրոնի շենքում հրդեհ բռնկվեց՝ ոչնչացնելով բեմը և թատերական սարքավորումները։ Հանդիսականների հատվածը գրեթե չտուժեց, քանի որ ժամանակին կարողացան իջեցնել վարագույրը։ Հրդեհը առաջացել էր լամօի այրվելուց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թատրոնի պաշտոնական կայք: 

Կատեգորիա:Օսլոյի թատրոններ
Կատեգորիա:Թատրոններ հիմնված 1899 թվականին
Կատեգորիա:1899 կառուցումն ավարտված թատրոններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի թատրոններ
Կատեգորիա:Ազգային թատրոններ
Svalbardposten

**Svalbardposten**, Սվալբարդ կղզեխմբի Լոնգյիր բնակավայրում լույս տեսնող նորվեգերեն շաբաթաթերթ է։ Թերթը առաքվում է ուրբաթ օրերին՝ Լոնգյիր, Նյուբյեն, Նյու-Օլեսունն և Սվեագրուվա բնակավայրերի բաժանորդագրված բնակիչների համար։ Svalbardposten աշխարհի ամենահյուսիսային կանոնավոր լույս տեսնող խմբագրությունն է։ 2004 թվականին շաբաթաթերթը ունեցել է 3271 բաժանորդ, որը գերազանցում է Շպիցբերգեն կղզեխմբի ընդհանուր բնակչության թվին։ Թերթի հրատարակչությունը ոչ առևտրային կազմակերպություն է։

Սկզբում Svalbardposten-ը իրենից ներկայացնում էր պատի թերթ, որը կազմված էր ընդամենը չորս էջից։ Այն լույս էր տեսնում սեպտեմբերից մայիս ընկած ժամանակահատվածում և փակցվում էր հանքագործների հանրակացարաններում։ Հիմնական բովանդակությունը հումորային էր, իսկ նորությունների մասին հոդվածները հասցված է նվազագույնի։ 1971 թվականից թերթի խմբագիրը դառնում է Շպիցբերգենի բարեգործական խորհուրդը։ Դրա շնորհիվ թերթը դառնում է ավելի շուրջ, ավելացվում է լուրջ լրագրողական հոդվածներ, մասնագիտական լուսանկարներ և գովազդներ։ Թերթը դուրս է գալիս ամեն երկու շաբաթը մեկ՝ շաբաթ օրերին։ Գլխավոր խմբագրի պաշտոնը դառնում է ընտրողական։ Խմբագիրները ընդունվում են չորս տարի ժամկետով։

Ֆինանսական դժվարությունների արդյունքում 1980-ական թվականների վերջում հրատարակչությունը վերակազմակերպվում է։ Թերթը կրկին սկսեց դուրս գալ ուրբաթ օրերին, բայց այս անգամ արդեն ամբողջ տարվա ընթացքում։ Հրատարակչության պատասխանատվությունը սկսում է կրել Նորվեգիայի Արդարադատության նախարարությունը, իսկ 1992 թվականին՝ Սվալբարդ Պոստ Ֆոնդ ոչ առևտրային կազմակերպությունը։ 1996 թվականին թերթը տպագրվում է ցամաքում և ընդգրկված է «տեղական թերթերի ազգային ասոցիացիայում»։ 1997 թվականի խմբագիրները ստողծել են թերթի ինտերնետ-կայքը։

## Խմբագիրները

* Kjartan Olsen (1948–1949) 
* Thoralv Lund (1949–1950) 
* Alf Sørensen (1950–1951) 
* Arne Aulie (1951–1953) 
* Karl Nusser (1953–1954) 
* Øyvind Haddeland (1954–1955) 
* Hans Engebretsen (1955–1956) 
* C. E. Sollie (1956–1957) 
* Einar Nesje (1957–1958) 
* K. R. Nordbøe (1958–1959) 
* Odd Sverre Knutsen (1959–1960) 
* Alf E. Heggelund (1960–1961) 
* Hans Engebretsen (1961–1964) 
* Svein Jensen (1964–1966) 
* Odd Madsen (1966–1967) 
* Herleiv Alvheim (1967–1971) 
* Erik Gabrielsen (1971–1972) 
* Gudbrand Grøt (1972–1973) 
* Herleiv Alvheim (1973–1976) 
* Bjørn Hansen (1976–1977) 
* Otto Risanger (1977–1978) 
* Lilleba Knudsen (1978) 
* Kristian Hus (1978–1979) 
* Kjetil Anthonsen (1979–1980) 
* Pål Skogmo (1980–1983) 
* Vibjørn Madsen (1983–1984) 
* Svein Haaland (1984–1986) 
* Mette Bleken (1986–1989) 
* Kjetil Anthonsen (1989–1991) 
* Tor Ole Ree (1991–1995) 
* Kjetil Anthonsen (1995–1997) 
* Nils Lorentsen (1997–1999) 
* Arne O. Holm (1999–2002) 
* Torbjørn Pedersen (2002–2004) 
* Birger Amundsen (с 2004)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Национальная библиотека: издания газеты

Կատեգորիա:Տպագրություն
Կարլ Յոհանի փողոց

thumb|Կարլ Յոհանի փողոցը և Նորվեգիայի խորհրդարանի շենքը
**Կարլ Յոհանի փողոց** (*Karl Johans gate*), Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյի գլխավոր փողոցը, որը կենտրոնական կայարանը (հարավից) միացնում է թագավորական պալատին (արևմուտքից)։ Անվանումը ստացել է 1852թ.-ին ի պատիվ Շվեդիայի և Նորվեգիայի թագավոր Ջոն Չարլզ XIV-ի, ում արձանը տեղադրված է փողոցի կենտրոնական հատվածում։
 
Փողոցը ամբողջությամբ հատում է Օսլոյի կենտրոնը։ Ունի ավելի քան 1 կմ երկարություն։ Փողոցի երկայնքով են տեղակայված քաղաքի հիմնական տեսարժան վայրերը, այդ թվում՝ Օսլոյի մայր տաճարը, Նորվեգիայի խորհրդարանի շենքը, Նորվեգիայի ազգային թատրոնը և պալատական այգին։


Պատկեր:Edvard Munch - Evening on Karl Johan Street (1892).jpg|«Երեկոն Կարլ Յոհանի փողոցում»՝ Էդվարդ Մունկի նկարներից
Պատկեր:Scating in Spikersuppa Oslo.jpg| 
Պատկեր:Spikersuppa.jpg|
Պատկեր:Oslo-karljohan.jpg| 
Պատկեր:Oslo seen from the Castle 2.jpg| 


## Արտաքին հղումներ

* Karl Johans Gate (Oslo-Norway.ca).
*Karl Johans gate (Store norske leksikon).

Կատեգորիա:Օսլոյի փողոցներ
Կատեգորիա:Օսլոյի տրանսպորտ
Բերգ (մետրոյի կայարան)

**Բերգ**, Օսլոյի մետրոպոլիտենի Սոգնսվան մետրոյի գծի կայարան։ Սկզբնական շրջանում կայարանը կառուցվել է որպես Օսլոյի տրամվայի կայարան։ Գտնվում է Օսլոյի Նուրդերե Ակեր թաղամասում՝ Ուլեվոլ մարզադաշտ և Տասեն կայարաններ միջև։

Կայարանի հարևանությամբ են գտնվում բազմաբնակարանային շենքեր և «Շալե» ոճով կառուցված առանձնատներ։ 100 մ հեռավորության վրա է գտնվում Բերգի գիմնազիան։

«Բերգ» կայարանից մինչև «Ստորտինգ» կայարան մետրոն հասնում է 11 րոպեում։

## Պատմություն
«Բերգ» կայարանը բացվել է 1934 թ.-ի հոկտեմբերի 10-ին որպես տրամվայի կանգառ «Մաջորսթուին» և «Սոգնսվան» կայարանների միջև։

1980-ական թվականներին կայարանը վերազինվել է և ընդլայնվել։ 1991—1996 թվականներին որոշվեց կառուցել շրջանաձև մետրոյի գիծ, որը հնարավորություն կտար քաղաքի ցանկացած թաղամասից արագ հասնել Օսլոյի համալսարանի նորակառույց հիվանդանոց։ Սակայն քաղաքի բնակիչների բողոքների հետևանքով այս ծրագիրը ամբողջությամբ չիրականացավ՝ խուսափելու համար մետրոյի աղմուկից։ Այնուամենայնիվ որոշ կայարաններում, որոնք ընդգրկվեցին «շրջանակի» մեջ, տեղադրվեցին Աղմուկախլացուցիչ վահանակներ։

## Պատահարներ
Կայարանի հետ են առնչվում մի քանի արտակարգ պատահարներ։ 1965 թվականին «Բերգ» и «Ուլլևոլ» կայարանների միջև գնացքը հարվածել է ռելսերով անցնող քաղաքացու։ 2002 թվականին կայարան մտած գնացքը անցել է 24-ամյա երիտասարդի վրայով, ով ստացել է թեթև մարմնական վնասվածքներ։ 2008 թվականին հարբած մի տղամարդ մտել էր ռելսերի արանքում, ում ոստիկանները ժամանակին հանցեին այնտեղից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օսլոյի արևմտյան կողմում գտնվող մետրոյի կայարաններ: 

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Քրիստոս Փրկիչ տաճար (Օսլո)

**Քրիստոս Փրկիչ տաճար** (), Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու թեմի մեջ մտնող Նորվեգական ուղղափառ եկեղեցի է, որը կառուցվել է Օսլոյի կենտրոնական հատվածում գտնվող պատմական-հուշարձան գերեզմանատան տարածքում և օծվել է ի պատիվ Քրիստոսի Հարության և Սուրբ Կայսրուհի Օլգայի։
Տյառնընդառաջ - 11 (24) Հուլիս (Սուրբ Կայսրուհի Օլգա)

## Պատմություն
Փրկիչ տաճարը կառուցվել է 1864 թվականին Օսլոյի կենտրոնական հատվածում գտնվող պատմական-հուշարձան գերեզմանատան տարածքում և  օգտագործվում է Նորվեգիայի Ավետարանական-Լյութերական եկեղեցու կողմից, որպես գերեզմանատուն մինչև 1952 թվականին, երբ փակվեց այն։

Խորանի մոտ գտնվող Քրիստոսի հարության որմնանկարը կատարվել է նորվերգացի հայտնի նկարիչ Պեռ Վիգելանտի կողմից։

2003 թվականին եկեղեցին հանձնվեց Հարություն-Օլգինսկ ծխարանին Ռուս ուղղափառ եկեղեցու գալու կապակցությամբ։ 2004 թվականի հունիսի 13-ին այն օծվում է Միտրոպոլիտ Սմոլենսկի (Արտաքին եկեղեցական կապերի վարչություն) և Կիրիլի (Կալինինգրադ) կողմից։ Օծմանը ներկա էին Օսլոյի լյութերական ճյուղի եպիսկոպոս Գունար Ստոլսետտան, Ռուսաստանի դեսպանը նորվեգիայում՝ Ալեքսանդր Պանովը, Գերմանիայի դեսպան Խորստ Վինկելմանն և այլ պաշտոնական անձինք։ 2003 թվականին տաճարի հոգևոր առաջնորդը դառնում է իգումեն Կլիմենտը (Խուխտամյակի)։

2008-2010 թվականների ընթացքում վրացի հայտնի սրբապատկերներ նկարող Գուրգեն Չուխուայի կողմից նկարվեցին սրբապատկերներ տաճարի ձախ միջանցքի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսլոյի ուղղափառ եկեղեցիներ
Ազգային բեմ

thumb|300px|«Ազգային բեմադրություն» թատրոնի շենքը
**Ազգային բեմադրություն** (), Նորվեգիայի հնագույն թատրոնը՝ տեղակայված Բերգեն քաղաքում։ Թատրոնի շենքի դիմաց տեղադրված են դրամատուրգ Բյոռնստեռնե Բյոռնսոնի և Նուրդալ Գրիգի հուշարձանները։

## Պատմություն
Թատրոնը բացվել է 1850 թ.-ին կոմպոզիտոր և ջութակահար Բյուլ Ուլեի կողմից։ 1863թ.-ին թատրոնը ֆինանսական խնդիրների պատճառով դադարել է գործունեությունը։ Թատրոնի գործունեության ընթացքում Բյուլը հրավիրել է այն ժամանակ դեռևս անհայտ Հենրիկ Իբսենին, ով 1851 1857 թթ.-ին «Ազգային բեմ» թատրոնում որպես ռեժիսոր և բեմադրությունների ցուցակագրող։ Իբսենից հետո գեղարվեստական ղեկավար դարձավ Բյոռնսոնը (1857—1859):

1876թ.-ին ստեղծվեց Ազգային բեմադրություն ֆոնդը և թատրոնի աշխատանքները վերսկսվեցին։ 1895թ.-ին հատուկ կոմիտեի կողմից որոշում կայացվեց թատրոնի համար կառուցել նոր շենք, որի բացումը տեղի ունեցավ 1909թ.-ի փետրվարի 19-ին։ Նոր շենքի ճարտարապետն էր Էինար Օսկար Շոուն։

1940թ.-ին թատրոնի շենքը վնասվեց արկի պայթյունից, այնուամենայնիվ բազմաթիվ վերականգնողական աշխատանքներից հետո այն շարունակեց գործել։ 1993 թվականին «Ազգային բեմի» շենքը ընդգրկվեց Նորվեգիայի պատմաճարտարապետական հուշարձանների ցանկում։

Թատրոնը ունի 150 աշխատող, որից 40-ը դերասաններ։ Մեծ դահլիճը հնարավորություն է տալիս 450 հանդիսատեսի դիտել ներկայացումներ։ Տարեկան կազմակերպվում է ավելի քան 550 բեմադրություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Asbjørn Aarseth, *Den Nationale Scene 1901-31*, Oslo: Gyldendal, 1969.
* Knut Nygaard / Eiliv Eide, *Den Nationale Scene 1931—1976*, Oslo: Gyldendal, 1977. ISBN 82-05-10827-7

## Արտաքին հղումներ

* Թատրոնի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Բերգենի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Թատրոններ հիմնված 1850 թվականին
Կատեգորիա:Նորվեգիայի թատրոններ
Կատեգորիա:Շենքեր և կառույցներ կառուցված 1909 թվականին
Օսլոյի նոր թատրոն

**Օսլոյի նոր թատրոն** (), Նորվեգիայի ամենահայտնի և ամենաշատ հանդիսատես ունեցող թատրոններից մեկը։

Գտնվում է մայրաքաղաք Օսլոյի Ռոզենկրանցե փողոցում։

Հիմնադրվել 1929 թվականին և կազմված է 4 բեմերից։ Թատրոնի շենքին հարակից գտնվում է Օսլոյի հայտնի ռեստորաններից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Թատրոններ հիմնված 1929 թվականին
Կատեգորիա:Օսլոյի թատրոններ
Հայ-նորվեգական հարաբերություններ

**Հայ-նորվեգական հարաբերություններ** (), դիվանագիտական հարաբերությունները Հայաստանի և Նորվեգիայի միջև։

Հայաստանի և Նորվեգիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականին։ Հայաստանը և Նորվեգիան Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված Ազգերի կազմակերպության լիիրավ անդամներ են։

## Պատմություն
Հայաստանի և Նորվեգիայի արտաքին հարաբերությունները սկսվել են զարգանալ 20-րդ դարի վերջին տասնամյակից` Խորհրդային Միության անկումից հետո։ Չնայած այս հանգամանքի՝ ո՛չ Երևանում և ո՛չ էլ Օսլոյում չի գործում դեսպանատուն և Նորվեգիայի շահերը Հայաստանում ներկայացնում է Դանիայի դեսպանատունը։

ՀՀ քաղաքացիները Նորվեգիայի կարճաժամկետ շենգենյան վիզայի համար (առավելագույնը 90 օր կես տարվա ընթացքում) կարող են դիմել Կոպենհագենում Նորվեգիայի դեսպանատուն։

Հայաստանում գործում է Նորվեգիայի պատվո հյուպատոսություն։

2012 թվականի մարտի 12-ին Հրաչյա Աղաջանյանը նշանակվել է Նորվեգիայում ՀՀ դեսպան (նստավայրը՝  Կոպենհագեն)։

2007 թվականի մայիսին Մադս Լանգաարդ Լունդը նշանակվել է Նորվեգիայում ՀՀ պատվավոր հյուպատոս։

2001 թվականի ապրիլին Թիմոթի Դեյվիդ Սթրայթը նշանակվել է Հայաստանում Նորվեգիայի Թագավորության պատվավոր հյուպատոս։

## Հայերը Նորվեգիայում

Հայերը Նորվեգիայում սկսել են բնակություն հաստատել 20-րդ դարում՝ 1970-ական թվականներից։ Նորվեգիայում հաստատված առաջին հայերը եղել են գաղթականներ, ովքեր 1990-ական թվականներին գաղթել են Սիրիայից, Իրանից և Լիբանանից։ Նրանց թվում կային նաև գաղթականներ Հայաստանից։

Ներկայումս Նորվեգիայի թագավորության տարածքում ապրում է շուրջ 1000 հայ։ Նորվեգիայի հայկական համայնքը կենտրոնացված է հիմնականում երկրի մայրաքաղաք Օսլոյում, սակայն այս երկրում հայերը բնակվում են ինչպես նաև այլ ծայրամասային քաղաքներում։ Մյուս խոշոր հայաբնակ քաղաքներն են Նարվիկը և Բերգենը։

Նորվեգահայերը զբաղվում են արհեստներով, առևտրով, ինչպես նաև սպասարկման ոլորտի բնագավառներով։ Նորվեգիայում ապրում են մեծ քանակությամբ հայ մանր առևտրականներ։

Օսլոյում գործում է հայ-նորվեգական միությունը, որը կոչված է պաշտպանելու նորվեգահայերի շահերը։ Այն նաև ներկայացնում է Նորվեգիայի հայ համայնքը իշխանությունների առաջ։ Ներկայումս հայ-նորվեգական միության նախագահի պաշտոնը զբաղեցնում է Ֆրեդ Իսլանդարյանը։

Չնայած այն հանգամանքի, որ Նորվեգիայի տարածքում ապրում է 1000-ից ավելի հայ, այնուամենայնիվ, Նորվեգիայի ոչ մի քաղաքում մինչ օրս չի գործում հայկական եկեղեցի։ Հայ համայնքի հոգևոր կարիքները հոգում է հայրապետական պատվիրակությունը, որի կենտրոնը գտնվում է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ Նորվեգիայում գործում է հայկական կիրակնօրյա դպրոց։

Այնտեղ դասավանդվում է հայոց լեզու և հայոց պատմություն։

## Տես նաև
* Հայերը Նորվեգիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի երկկողմ հարաբերություններ
Կոլսոս (մետրոյի կայարան)

**Կոլսոս** (), Օսլոյի մետրոպոլիտենի ամենաարևմտյան կայարանը և 2-րդ գծի վերջնամասը։ Վերգետնյա կայարանը գտնվում է Ավլյոս և Հյոուգեր կայարանների միջև։ Տեղակայված է մ բարձրության վրա։ Սթորթինգեյթ կայարանից հեռու է 17,3 կմ։

## Պատմություն
Կայարանը բացվել է 1930թ.-ի հունվարի 1-ին որպես տրամվայի կանգառ և շրջադարձի հանգույց։ 1942թ.-ի հունիսի 15-ից նաև սպասարկել է քաղաքամերձ գնացքներրը։

Կոլոս կայարանը փակվել է 2003թ.-ի հուլիսի 1-ից մինչև 2004 թ.-ի նոյեմբերի 22-ը։ 2006 թ.-ին նույնպես իրականացվել են վերանորոգման աշխատանքներ, որից հետո այն չի սպասարկել քաղաքամերձ գնացքներին։

2014 թ.-ի հոկտեմբերի 12-ին վերագործարկվել է որպես մետրոյի 2-րդ գծի կայարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Լյորեն (մետրոյի կայարան)

**Լյորեն** (), Օսլոյի մետրոպոլիտենի ամենանոր կառուցված կայարաններից, որի բացումը տեղի է ունեցել 2016 թ.-ի ապրիլի 3-ին։ Տեղակայված է Սինսեն և Էկերն կայարանների միջև։ Այս կայարանի կառուցմամբ էականորեն փոխվեց Օսլոյի մետրոպոլիտենի համակարգը։ Կայարանը ընդգրկված է մետրոյի 4-րդ գծում։

Կայարանի կառուցումը սկսվել է 2013 թ.-ին և ավարտվել 2016 թ.-ի ապրիլին՝ արժենլով 1,330 մլն. Նորվեգական կրոն։ Այն հանդիսանում է Oslopakke 3 ներդրումային ծրագրի մաս, որով պետք է զարգացվի քաղաքային տրանսպորտի համակարգը մինչև 2032 թ.-ը:.

Լյորեն կայարանը յուրաքանչյուր օր ընդունում է մոտավորապես 8000 այցելու և հանդիսանում Օսլոյի ամենածանրաբեռնված 10 կայարաններից մեկը։

Կայարանի ճարտարապետներն են Arne Henriksen Arkitekter и MDH Arkitekter կազմակերպությունները. Կայարանի մակետը նախագծվել է 2012թ.-ին։

Պատկեր:Løren stasjon (132003).jpg|
Պատկեր:Løren subway station, Oslo, Norway 10.JPG|
Պատկեր:Løren subway station, Oslo, Norway 13.JPG|
Պատկեր:Løren stasjon april2015.JPG|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Նյուդալեն (մետրոյի կայարան)

**Նյուդալեն**, Օսլոյի մետրոպոլիտենի ստորգետնյա կայարան, որը մտնում է «օղակաձև» գծի մեջ։ Գտնվում է Նուրդերե Ակեր շրջանի Նյուդալեն միկրոջշջանում։ Բացվել է 2003 թ.-ի օգոստոսի 20-ին։ Այն հանդիսանում է 3-րդ և 4-րդ գծերի միացման կետ։ Մետրոյի վագոնները կայարան են գալիս նշված գծերից հերթականությամբ՝ 15 րոպե ընդմիջումով։ Կայարանի վերգետնյա հատվածը ծառայում է որպես ավտոբուսների կանգառ։

## Պատմություն

Օղակաձև գծի նախագծումը սկսվել է դեռևս 1980-ական թվականներին։ Այն պետք է Օսլոյի հյուսիսային շրջանները միացներ քաղաքի մնացած հատվածին։ Սակայն նախագիծը հաստատվել է միայն 1997 թվականին և ֆինանսավորում ստացել 2000 թ.-ին։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են նույն թվականի հունիսին։ Կայարանի բացումը տեղի ունեցավ 2003 թ.-ի օգոստոսին 20-ին Ստորո կայարանի բացման հետ միաժամանակ։

Կայարանի բացումը նպաստեց, որ արդեն 2007 թ.-ին միկրոշրջանում բացվի ավելի քան 14800 աշխատատեղ։ Ներկայումս կայարանի շնորհիվ մոտակայքում գործունեություն են իրականացնում մի շարք խոշոր կազմակերպություններ, այդ թվում՝ ErgoGroup, Unit4, EDB Business Partner, Visma, TDC, NetCom, Schibsted:

Նյուդալեն կայարանի մոտակայքում է գտնվում Նորվեգիայի ոստիկանության կենտրոնական ապարատը, Նորվեգիայի մենեջմենթի դպրոցը (2005 թվականից), Նուդալենի գիմնազիան։ Գիմնազիայի ուսանողների և աշխատակիցների 85 տոկոսը՝ շուրջ 5500 մարդ, օգտվում է այս կայարանից։

## Նկարագրություն
thumb|left|Վերգետնյա նախասրահը
Կայարանի վերգետնյա նախասրահը կառուցված է ուղղահայաց և հորիզոնական սև բազալտե սյուներով՝ միացված ապակե մեծ սալիկներով։ Կառույցի այս ձևը զգալիորեն թեթևացնում է շինության ծանրությունը։

thumb|Թունելի լուսային էֆեկտները
Սպասասրահի հատակը պատված է սպիտակ գրանիտով, իսկ պատերը՝ սև։ Ունի հետաքրքիր լուսավորություն, որը նպաստում է նաև այցելուների արագ կողմնորոշվելուն։ Էլեկտրական ամբարձիչների (էկսկալատրների) վրա տեղադրված են 44 ձայնահաղորդիչ և 1800 ցերեկային լույսի լամպեր, որոնք անընդհատ փոխում են գույները՝ ցույց տալու համար թե որ գծի գնացքն է շուտով ժամանելու։ Լույսերի և երաժշտության միջոցով կազմակերպվում են հետաքրքիր կոմպոզիցիոն միջոցառումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Գրելանդիա (մետրոյի կայարան)

**«Գրելանդիա»** (), Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարան։ Գտնվում է կենտրոնից 1 կմ հեռու։ Բացվել է 1966 թվականի մայիսի 22-ին և վերակառուցվել է 1980-ական - 1990-ական թվականներին։ Ներկայումս կայարանը ունի սպիտակ և գազարագույն գույնի դիզայն։

Մետրոյի կայարանը հանդիսանում է օղակաձև գծի կարևորագույն հանգույց, ինչպես նաև զբոսաշրջային հետաքրքրության օբյեկտ։


Պատկեր:Grønlands torg med nedgangen til T-banen.JPG
Պատկեր:Grønland stasjon.png
Պատկեր:GronlandStasjon01.JPG
Պատկեր:Grønland stasjon store.jpg


## Գրականություն
*Evensen, Kai Ove (13 April 1987). "Tbanen lekker for millioner". Aftenposten Aften (in Norwegian). p.&nbsp;2.
*Jump up ^ "Utbedring på Grønland". Aftenposten Aften (in Norwegian). 31 January 1989. p.&nbsp;12.
*Jump up ^ Wiik, Karsten (4 November 1989). "Nye Grønland ferdig". Aftenposten Aften (in Norwegian). p.&nbsp;19.
*Jump up ^ Wiik, Karsten (8 November 1989). "Nytt på Grønland stasjon". Aftenposten Aften (in Norwegian). p.&nbsp;8.
*Jump up ^ Wiik, Karsten (15 February 1990). "Tbanen på gummisåler under Plaza". Aftenposten Aften (in Norwegian). p.&nbsp;9.
*Jump up ^ "Toalettet på Grønland gjenåpnet". Aftenposten Aften (in Norwegian). 16 May 1990. p.&nbsp;13.
*Jump up ^ Uhlen, Kristian (11 October 1998). "Lettere å gå over Grønland". Aftenposten Aften (in Norwegian). p.&nbsp;48.

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Ավետման եկեղեցի (Օսլո)

**Ավետման եկեղեցի** - Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյի կենտրոնում գտնվող ուղղափառ եկեղեցի է, որը ենթարկվում է Կոստանդնուպոլսի պատրարխության Շվեդիայի և Սկանդինավյան Մետրոպոլիտենի եկեղեցուն։
Տյառնընդառաջ - 11 (24) Հուլիս (Սուրբ Կայսրուհի Օլգա)

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է 1891 թվականին Տոր Օլսենի 9-րդ դարպաս հասցեով։ Ի սկզբանե եղել է կաթոլիկ առաքելական եկեղեցի։ Ներկայումս տաճարը ընդգրկվել է Նորվեգիայի պատմամշակությին հուշարձանների գրանցամատյանի մեջ։

1987 թվականին սինվոլիկ վճարի միջոցով տաճարը գնվել է Կոստանդնուպոլսի պատրարխության Շվեդիայի և Սկանդինավյան Մետրոպոլիտենի եկեղեցու կողմից և կրկին օծվել է մետրոպոլիտ Պողոսի (Մենեվիսօղլու) Ավետման պատվին։

2015 թվականի մարտի 23-ին մետրոպոլիտ Կլեոպի (Ստրոնգիլիսա) հրահանգով առաջնորդ է նշանակվել վարդապետ Ալեքսանդրը (Լուկատոս)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ուղղափառ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Օսլոյի եկեղեցիներ
Սինսեն (մետրոյի կայարան)

**Սինսեն**, Օսլոյի մետրոպոլիտենի Գիծ 6-ի ստորգետնյա կայարան։ Բացվել է 2006 թ.-ի օգոստոսի 20-ին։ Կայարանը վերգետնյա է և քաղաքի կենտրոնից հեռու 4.8 կմ։ Այդ հատվածում կառուցված ամենավերջին կայարանն է։ Գտնվում է Ստորո, Լորեն և Կարլ Բերներս Պլաս կայարանների միացման կետում։ Նշված կայարաններից Սինսեն հասնելու համար գնացքը անցնում է մի քանի թունելներով։

Կայարանի սպասասրահ հասնելու համար բնակիչները օգտվում են թիվ 23, 24, 31, 33, 58 համարի ավտոբուսներից։


Պատկեր:Sinsenkrysset Oslo A-20027 Uc 0001 1453.jpg
Պատկեր:Sinsen stasjon 2.jpg
Պատկեր:Sinsen stasjon 1.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Ստորո (մետրոյի կայարան)

**Ստորո**, Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարան, որը հանդիսանում է մի քանի մետրոյի 3 գծերի կապող օղակ, ինչպես նաև տրամվայի ու ավտոբուսային հանգույց։ Գտնվում է Օսլոյի Նուդրե Ակեր շրջանի Ստորո միկրոշրջանում։ Միկրոշրջանը իրենից ներկայացնում է բնակելի և արտադրական թաղամաս։

Ստորո կայարանը տեղակայված է «Օղակաձև գծի» վրա՝ միացնելով թիվ 3, 4 և 6 գծերը։ Թիվ 3-ը գծի վերջին կայարանն է։ Գտնվում է «Նյուդալեն» և «Ստորտինգ» կայարանների միջև՝ համապատասխանաբար 15 և 11 րոպե ժամային հեռավորության վրա։

«Ստորո» կայարանը հանդիսանում է նաև տրամվայի թիվ 11, 12 և 13, ինչպես նաև մի շարք ավտոբուսների կանգառ։ Գրեֆսեն երկաթուղային կայարանից ոտքով հեշտությամբ կարելի է հասնել Ստորո։

## Պատմություն

«Ստորո» կայարանը բացվել է 1902 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ որպես  «Grünerløkka–Torshov» տրամվայի գծի վերջին կայարան։ 1934 թվականի սեպտեմբերի 25-ին բացվել է գծի շարունակությունը դեպի Կելսոսա, իսկ 1939 թվականին՝ հարավ-արևելք։

Օղակաձև գծի նախագծումը սկսվել է դեռևս 1980-ական թվականներին։ Այն պետք է Օսլոյի հյուսիսային շրջանները միացներ քաղաքի մնացած հատվածին։ Սակայն նախագիծը հաստատվել է միայն 1997 թվականին և ֆինանսավորում ստացել 2000 թ.-ին։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են նույն թվականի հունիսին։ Կայարանի բացումը տեղի ունեցավ 2003թ.-ի օգոստոսին 20-ին Սինսեն կայարանի բացման հետ միաժամանակ։


Պատկեր:T1300 Oslo sporveier Storo stasjon (110723).jpg
Պատկեր:Train, metro and tram at Storo.jpg
Պատկեր:Storo-stasjon.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Նորվեգիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

Նորվեգիայում առկա է 12 հուշարձան, որոնցից 7-ը ընդգրկված է, իսկ 5-ը թեկնածու է Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Ցանկ

## Թեկնածուներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության ցանկեր
Ստորտինգեյթ (մետրոյի կայարան)

**Ստորտինգեյթ**,  Օսլոյի մետրոպոլիտենի ստորգետնյա կայարան։ Գտնվում է Օսլոյի ամենակենտրոնում, Նորվեգիայի խորհրդարանի հարևանությամբ՝ ընդգրկված մետրոյի ընդհանուր թունելում։ Այստեղից հնարավոր է մեկնել քաղաքի մետրոյի բոլոր կայարաններ։

## Պատմություն

1875 թվականից, երբ Օսլոյում բացվեց տրամվայի գիծը, կանգառներից մեկը կառուցվեց դատարանի շենքի հարևանությամբ։ 1969 թվականի մայիսի 22-ին քաղաքային իշխանությունները որոշում կայացրեցին տրամվայի կանգառի տեղում կառուցել մետրոյի կայարան։ 1972 թվականին սկսվեց կայարանի շինարարությունը։ 1977 թվականի հունվարի 9-ին այն բացվեց «Կենտրոն»՝ ապահովելով քաղաքի մետրոպոլիտենի արևելյան հատվածի հետ կապը։ Բացումից հետո հայտնաբերվեց, որ ռելսերը տեղադրվել են նեղ։ Բացի այդ նաև ջրահեռացման համակարգում խնդիրներ հայտնաբերվեցին։ 1983 թվականին կայարանը փակվեց վերակառուցման համար։

1984 թվականին գործարկվեց։ Սակայն բետոնի անորակ լինելու պատճառով կրկին փակվեց և միայն 1986 թվականին վերաբացվեց։

1987 թվականի մարտի 7-ին վերաբացումից հետո կայարանը ստացավ Ստորտինգեյթ (խորհրդարանի դարպասներ) անվանումը։ Այն արդեն կապված էր ոչ միայն մետրոպոլիտենի արևելյան հատվածի, այլև՝ արևմտյան։

Կայարանը ունի 4 սպասասրահ, որոնցից 2-ը օգտագործվում են արևելքից ժամանող գնացքները ընդունելու և ճանապարհելու, իսկ մյուս 2-ը՝ արևմուտքից։

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Հաուգեր (մետրոյի կայարան)

**Հաուգեր** (),  — Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյի մետրոպոլիտենի վերգետնյա կայարան, որը բացվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 12-ին։ Միմյանց է կապում Ավլիս — Կոլսոս կայարանները։ Կոլսոս կայարանից հեռու է 0.7 կմ, իսկ հաջորդ կայարանից՝ Գեթթումից 1 կմ։ Ստորտինգեյթ գտնվում է 16.5 կմ հեռավորության վրա։

2006 թվականի հուլիսի 1-ին վերանորոգման նպատակով փակվել է։ Անցկացվել են մետրոյի ռելսեր։  2014 թվականի հոկտեմբերի 12-ին բացվել է և ընդգրկվել մետրոյի թիվ 2 գծի մեջ։

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Էլինգսրուդասեն (մետրոյի կայարան)

**Էլինգսրուդասեն** (), Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյի մետրոպոլիտենի վերգետնյա կայարան, որը բացվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 8-ին  և ընդգրկված է մետրոյի թիվ 2 գծում։ Ներկայումս սպասարկում է նաև մետրոյի թիվ 1 գիծը։ Թիվ 1 և 2 գծերի համար հանդիսանում է վերջին կայարանը։
 
Գտնվում է քաղաքի կենտրոնից 12 կմ հեռավորության վրա՝ Էլինգսրուդ և Ալնա միկրոշրջանների միջև։

Կայարանը կամարակապ է, կողասրահներով, որտեղ հասնելու համար անհրաժեշտ է անցնել ինքնաշարժ սանդուղքներով (էքսկալատրներով)։ Պատերը սալիկապատված չեն և որպես դիզայնի մաս, երևում են ժայռաբեկորները։

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Ֆրոգներսեթեռն (մետրոյի կայարան)

thumb|300px|Կայարանը ХХ դարի սկզբին
**Ֆրոգներսեթեռն** (), Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյի մետրոպոլիտենի վերգետնյա կայարան, որը բացվել է 1916 թվականի մայիսի 16-ին  և ընդգրկված է մետրոյի թիվ 1 գծում։

Հանդիսանում է մետտրոյի թիվ 1 գծի վերջին կայարանը։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 469 մ բարձրության վրա։ Կենտրոնական Ստորտինգեյթ կայարանից հեռու է 14,3 կմ։ Օրական ընդունում է ընդամենը շուրջ 120 ուղևոր։

2010 թվականի մարտի 15-ից դեկտեմբերի 6-ը փակվել է վերանորոգման նպատակով։

## Արտաքին հղումներ
*Oslo Sporveier. "Holmenkollbanens stasjoner" (նորվեգերեն): 

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Ասքյոյի կամուրջ

**Ասքյոյի կամուրջ** (), կամուրջ, որը միացնում է Նորվեգիայի Բերգեն և Ասկյոյ քաղաքները միմյանց։ Բացվել է 1992 թվականի դեկտեմբերին։

Ասքյոյի կամուրջը Նորվեգիայի կանգուն մնացած ամենաերկար կամուրջներից ամենահինն է։ Կամրջի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 1057 մետր։

Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 62 մետր բարձրության վրա։

## Պատմություն
Բերգենի և Ասկյոյի միջև կամուրջ կառուցելու պլանը գոյություն ուներ դեռևս 1960-ականներին։ Կամրջի նախագիծն առաջնորդության առաջին անգամ ներկայացվել է 1960 թվականին։

1977 թվականին Հորդալանդի բարձրագույն խորհուրդը հավանություն է տվել կամրջի և մայրուղու ստեղծման աշխատանքներին և առաջարկել իր հովանավորությունը։ Կամրջի ստեղծման համար սկսվել է դրամահավաք։ 1987 թվականին ընդունվել է այն որոշումը, որ Նորվեգիայի ղեկավարությունը պաշտոնապես թույլատրում է Բերգեն քաղաքի շրջակայում կառուցել կամուրջ, որը կմիացնի քաղաքը հարակից խոշոր կղզու հետ։

1989 թվականի ապրիլի 24-ին սկսվել են Ասքյոյի կամրջի ստեղծման շինարարական աշխատանքները։ 1992 թվականին ավարտվել է կառույցի շինարարությունը։

Կամրջի պաշտանական բացման արարողությունը Նորվեգիայում տեղի ունեցավ 1992 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։ Այդ արարողությանը ներկա էին մի շարք բարձրաստիճան անձիք, այդ թվում Նորվեգիայի տրանսպորտի և կապի նախարարը։ Կայն հազարավոր հանդիսականներ։

Ասքյոյի կամուրջը հանդիսանում է Սկանդինավյան թերակղզու երկրներում տեղակայված խոշորագույն կամուրջներից մեկը՝ 1057 մետր երկարությամբ։

## Տես նաև
* Ֆրեդրիկստադի կամուրջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նորվեգիայի կամուրջներ
Թյոյեն (մետրոյի կայարան)

**Թյոյեն** (), Օսլոյի մետրոպոլիտենի ստորգետնյա կայարան Գամլե Օսլո շրջանում (2,1 կմ հեռու կենտրոնից)։ Ընդգրկված է Ընդհանուր թունելի մեջ արևելքից։ Ի սկզբանե կառուցվել է որպես մետրոյի կայարան։ Բացվել է 1966 թվականի մայիսի 22-ին։

Մունկի թանգարանին մոտ լինելու համար հաճախ կոչվում է «Թյոյեն - Մունկի թանգարան»։ Կայարանից հյուսիս գտնվում է պուրակ, որտեղ տեղակայված է Օսլոյի համալսարան բուսաբանական այգին, հնէաբանական, երկրաբանական и կենդանաբանական թանգարանները։ Կայարանի վերևում է գտնվում մեծ առևտրի կենտրոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թյոյեն կայարնի տեղադրությունը քարտեզի վրա

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Լուլե-սաամերեն

**Լուլե-սաամյան լեզու** (julevsábme), սաամյան լեզու, որը տարածված է Լուլե-լամպարկ պատմական շրջանում՝ Լուլե գետի շրջակայքում (Շվեդիա) և Նորվեգիայի հյուսիսում՝ Նուրլան շրջանում։ Հանդիսանում է Նորվեգիայի պաշտոնական լեզուներից մեկը։ Լեզվակիրների թիվը շուրջ 2000 է։

## Գիրը
Գիրը հիմնված է լատիներենի այբուբենի վրա։ Լրացուցիչ նշաններն են Ń/ń և Á/á:

## Լեզվի ներկա կարգավիճակը, այդ թվում՝ իրավական
Լուլե-սաամյան լեզուն Սաամյան լեզուներից լեզվակիրների թվով 2-րդն է, որով խոսում են շուրջ 1500-ից 2000 մարդ։ Սակայն երիտասարդների շրջանում այն գերադասելի չէ, ինչի պատճառով լեզվակիրների թիվը պակասում է։ 1983 թվականից այս լեզուն ստանդարտավորված է և այդ ժամանակից սկսած աշխատանքներ են տարվում պահպանման ուղղությամբ։ Այս հարցում մեծ դեր է կատարում Արրան մշակույթի կենտրոնը, որը հանդիսանում է Լուլե-սաամյան մշակույթի հաստատություն և գտնվում է նորվեգական Տուսֆյորդ համայնքի Դրագ գյուղում։  Այն զբաղվում է գրքերի հրատարակչությամբ։ Կենտրոնի ենթակայությամբ գործում է  Լուլե-սաամյան լեզվի ուսուցման կենտրոն։  Նախապատրաստական փուլում է գտնվում Սամաստա օնլայն նախագիծը, որի միջոցով նույնպես ուսուցանվելու է այս լեզուն։ 1999 թվականից մշակութային կենտրոնի կողմից հրատարակվում է Bårjås գիտա-մշակութային պարբերականը, որտեղ տպագրվում են հոդվածներ լուլե-սաամերեն, նորվեգերեն և շվեդերեն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Grundström, Harald: *Lulesamisches Wörterbuch*. (նորվեգերեն)
* Kintel, Anders 1991: *Syntaks og ordavledninger i lulesamisk*. Kautokeino : Samisk utdanningsråd. (նորվեգերեն)
* Spiik, Nils-Erik: *Lulesamisk grammatik*. (նորվեգերեն)
* Wiklund, K.B. 1890: *Lule-lappisches Wörterbuch*. Helsinki: Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia. (նորվեգերեն)

## Արտաքին հղումներ
* Sámásta Lule Sami lessons and resources
* Morphological analyzer for Lule Sámi  (նորվեգերեն)
* Language generator for Lule Sámi  (նորվեգերեն)
* Lule Sámi grammar in Norwegian (նորվեգերեն)
* Ådå Testamennta  (նորվեգերեն)

Կատեգորիա:Սաամյան լեզուներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի լեզուներ
Հակոն VII թագավորի 70-ամյակին նվիրված մեդալ

**Հակոն VII  թագավորի 70-ամյակին նվիրված մեդալ**,  Նորվեգիայի պետական պարգև։

## Պատմություն
Հակոն VII թագավորի 70-ամյա հոբելյանը համընկավ գերմանա-ֆաշիստական զորքերի կողմից Նորվեգիայի օկուպացիայի հետ, որի ժամանակ թագավորը գտնվում էր Լոնդոնում՝ գլխավորելով վտարանդի կառավարությունը։ Հակոն VII  թագավորի 70-ամյակին նվիրված մեդալը հաստատվել է 1942 թ.-ի հոկտեմբերի 27-ին Հակոն VII-ի կողմից որպես Նորվեգիայի զինված ուժերի զինծառայողներին պարգևատրելու համար, ովքեր գործել են Մեծ Բրիտանիայի տարածքում։ Սկզբնական շրջանում մեդալը շնորհվել է ժապավենի տեսքով, իսկ մեդալները պատրաստվել են 1946 թ.-ին՝ պատերազմի ավարտից և թագավորական ընտանիքի՝ նորվեգիա վերադառնալուց հետո Օսլոյում գտնվող Հակոբ Տոստրապի ոսկերչական արհեստանոցում։

## Նկարագրություն
Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված բրոնզից։ Վերին հատվածում պատկերված է թագավորական զինանշանը։ Դիմային հատվածում պատկերված է թագավորը ադմիրալի համազգեստով, որի շուրջ գրված է *«HAAKON 7 NORGES KONGE»*: Դիմանկարի ներքևում գրված է փոքր տառերով գրված է «О. SORENSEN»՝ ցույց տալով նորվեգացի դիզայներ Օսկար Սորենսին, ով մշակել է մեդալի դիզայնը։

Մեդալի հակառակ կողմում շրջանակի մեջ  Սուրբ Ալաֆի շքանշանի շղթայի պատկերը՝ մեջտեղում գրված *«TIL MINNE OM / 70 ÅRSDAGEN / 3 AUGUST 1942»*: Ներքևում, շղթայից քիչ վերև փոքր տառերով գրված է «J TOSTRUP»՝ ցույց տալով նորվեգացի ոսկերիչ Հակոբ Տոստրապին, ում արհեստանոցում ձուլվել է մեդալը։

Մեդալի վերևի հատվածում՝ թագի վրա ամրացված է օղակ, որի միջոցով այն ամրացված է ժապավենին։

100px Մեդալի ժապավենը մետաքսից է, կարմիր գույնի կենտրոնում երկու դեղին գծերով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Norway: Medal for the 70th birthday of King Haakon VII (անգլերեն)
* Medal for the 70th birthday of King Haakon VII (անգլերեն)
* Haakon VII's 70-års-medalje  (նորվեգերեն)
* H.VII 70-еrs med.: Haakon VIIs 70 еrs medalje (նորվեգերեն)

70
Ուլևոլ մարզադաշտ (մետրոյի կայարան)

**Ուլևոլ մարզադաշտ**, Օսլոյի մետրոպոլիտենի ստորգետնյա կայարան Ուլևոլ մարզադաշտի հարևանությամբ և համանուն միկրոշրջանում։ Ընդգրկված է «Օղակաձև գծում» կազմված թիվ 3, 4 և 6 գծերից։

Բացվել է 1934 թվականի հոկտեմբերի 10-ին որպես տրամվայի կանգառ՝ կապելով Մաջորսթուին (կենտրոն) և Սոգսվան (հյուսիս) կայարանները։

Ֆուտբոլային հանդիպումների ժամանակ, որոնք տեղի են ունենում Ուլևոլ մարզադաշտում, կայարանը մեծ ծանրաբեռնվածությամբ է աշխատում։ Այն ապահովում է մարզադաշտ այցելող ֆուտբոլասերների հոսքի մեծ մասը։


Պատկեր:Sognsvannsbanen 2.jpg|Լիլեսթրոմ ՖԱ-ի մարզասերները կայարանից ոտքով ուղևորվում են դեպի մարզադաշտ
Պատկեր:MX3000 Ullevål Stadion stasjon (111837).jpg|Կայարանի սպասասրահը գնացքի ժամանման պահին
Պատկեր:Ullevaal Stadion A-20027 Uc 0001 1438.jpg|Ուլևոլ մարզադաշտը. հեռվում կայարանը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Քվեներեն լեզու

**Քվենյան լեզու**, Ֆինո-բալթյան ենթախումբ լեզու, որով խոսում են կվենները։ Հանդիսանում է Նորվեգիայի պետական լեզուներից մեկը։ Նման է Ֆիններենին, երբեմն համարվում է որպես վերջինիս բարբառ։ Հայտնի է նաև որպես «ֆինո-կվենյան լեզու» և «Հյուսիսային ֆիննական լեզու» անվանումներով։

## Տարածվածություն և լեզվակիրների թիվ
Կվենյան լեզվակիրների գերակշիռ մասը բնակվում են Նորվեգիայի հյուսիս-արևելքում՝ Բուգհյոնես, Նեիդեն, Վեստրե-Յակոբսելֆ, Բյորսելֆ, Վադսյո բնակավայրերում, ինչպես նաև քիչ թվով՝ Նորդրեիսա և Ստորֆյորդ համայնքներում։

Տարբեր գնահատականների համաձայն՝ լեզվակիրների թիվը տատանվում է 2000-ից 8000-ի սահմաններում։ Համաձայն «Նորվեգական կվենների ֆեդերացիայի» տվյալների՝ 1998թ.-ին այդ թիվը եղել է 6500 մարդ։

## Բարեկամ լեզուներ
Կվենյան լեզուն իր կառուցվածքով իրենից ներկայացնում է ֆիններեն լեզվի բարբառ։ Ֆիններենից հիմնականում տարբերվում է իր բառապաշարով։ Ֆիններենի լեզվակիրները մեծ դժվարությամբ, բայց կարողանում են հասկանալ կվենյան լեզուն։

Կվենյան լեզվում առկա է մեծ թվով բառեր, որոնք փոխառվել են նորվեգերենից։  Օրինակ Կվեներենում տարածված է նորվեգերեն *tyskäläinen* () բառը ֆիններեն *saksalainen* -ի փոխարեն։ Այս լեզվում օգտագործվում է նաև այնպիսի բառեր, որոնք այլևս չեն օգտագործվում ֆիններենում։

## Լեզվի ուսումնասիրություն
Կվենյան լեզվի ուսումնասիրությամբ ամենաշատը զբաղվել է նորվեգացի լեզվաբան, բանահյուսության հետազոտող, քարտեզագիր Ջենս Ֆրիս Անդրեասը (1821—1896):

## Լեզվի իրավական կարգավիճակ
1860-ականներից Նորվեգիայի իշխանությունները սկսեցին կվենյան լեզվի արգելման գործընթացը։ Այդ նպատակով դպրոցներում և պետական հիմնարկներում կվենյան լեզուն արգելվեց։ Կվեներեն անվանումները փոխարինվեցին նորվեգերենով։ Սակայն սկսած 1970-ական թվականներից կվեներենը կվենների համար թույլատրվեց օգտագործել որպես մայրենի լեզու, ուսուցանել դպրոցներում։ Իսկ համաձայն Եվրոպական տեղական լեզուների մասին համաձայնագիրի՝ 2005թ.-ին Նորվեգիայում այն ճանաչվեց է որպես ազգային փոքրամասնության պաշտոնական լեզու։

2006 թվականից կվեներեն լեզվի ֆակուլտետ է գործում Տրոմսի համալսարանում, իսկ 2007 թ.-ից գործում է կվեներենի ազգային ինստիտուտը։ Ներկայումս այս լեզուն համարվում է Նորվեգիայի պաշտոնական լեզուներից մեկը։

2010թ.-ից Նորվեգիայի սահմանադրությամբ հստակ սահմանվում է կվեներեն լեզվի դերը նորվեգական հասարակության շրջանում։

Կվեներենը ներկայումս համարվում է ոչ կայուն լեզու, քանի որ երիտասարդների կողմից գրեթե չի օգտագործվում։

## Կվեներենով ուսուցում
Նորվեգիայի 1998 թ.-ի օգոստոսի 30-ին ընդունված կրթություն ստանալու մասին օրենքում նշված է, որ երկրում ֆիններեն լեզվով ուսուցումը թույլատրվում է, ինչպես նաև վերջինիս բարբառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
*  (ռուսերեն)։
* Северное сотрудничество. Язык // Информационное бюро Совета Министров Северных Стран в Санкт-Петербурге, Россия (ռուսերեն)։
; на других языках
*  (նորվեգերեն)։
*  (նորվեգերեն)։
*  (նորվեգերեն)։

Կատեգորիա:Նորվեգիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Ուգրո-ֆիննական լեզուներ
Հակոն VII թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ

**Հակոն VII  թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ**,  Նորվեգիայի պետական պարգև։

## Պատմություն
Նորվեգիայի Հակոն VII թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալը հաստատվել է 1930 թվականին Հակոն VII թագավորի՝ Նորվեգիայի գահին գտնվելու 25-ամյակի առթիվ։ Մեդալը նախատեսված է թագավորական ընտանիքի անդամներին, պետական պաշտոնյաներին, դատավորներին, զինվորականներին և նորվեգական դեսպանատների աշխատողներին պարգևատրելու համար։

## Նկարագրություն
Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված արծաթից։ Վերին հատվածում պատկերված է թագավորական զինանշանը։ Դիմային հատվածում պատկերված է թագավորը, որի շուրջ գրված է *«HAAKON 7 NORGES KONGE»*: Մեդալի հակառակ կողմում՝ կենտրոնում պատկերված է Հակոն VII թագավորի թագադրումը։ Մեդալի վերևի հատվածում՝ թագի վրա ամրացված է օղակ, որի միջոցով այն ամրացված է ժապավենին։ Մեդալի ժապավենը մետաքսից է, կարմիր գույնի, մեջտեղում հորիզոնական արծաթե սալիկով։ Սալիկի վրա գրված է «1905-1930»:

## Աղբյուրներ
* Աշխարհի պարգևները: (նորվեգերեն)
* Հանուն ծառայությունների համար: (անգլերեն)
* Kingdom of Norway: King Haakon VII's Anniversary Medal 1905-1930. (անգլերեն)

արծաթե հոբելյան
Քվեներեն

**Քվեներեն**, մերձբալթյան-ֆիննական լեզուներից մեկը, որով խոսում են քվենները, մոտ է ֆիններենին, երբեմն դիտարկում են նրա բարբառ։ Հայտնի է նաև «ֆիննական քվեներեն» և «հյուսիսային ֆիններեն» անուններով։

## Տարածվածություն և խոսողներ
Լեզվակիրների մեծ մասն ապրում է Նորվեգիայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Բուգյոյնեսի, Նեյդենի, Վեստրե Յակոբսելվի, Բյորսելվի և Վադսյոյի բնակավայրերում։ Որոշ կրողներ, հավանաբար, ապրում են Նուռեյսի և Ստուրֆորդի կոմունաներում։

Խոսողների թիվը, գնահատման չափանիշներից կախված, տատանվում է երկու հազարից մինչև ութ հազար։ «Նորվեգական քվենների դաշնության» տեղեկատվության համաձայն լեզվակիրների թիվը 1998 թվականին կազմում էր 6,5 հազար մարդ։

## Ազգակցական կապեր
Ըստ էության քվեներենը ֆիններենի բարբառ է։ Տիպօրինակ ֆիններենից հիմնականում տարբերվում է բառապաշարով։ Ֆիններենի կրողները շատ թե քիչ հասկանում են քվեներեն (բացառությամբ որոշ բառերի)։

Եթե համեմատվեն քվեներենը և մեյանկիելերենը (տորնեդալյան ֆիններեն), ապա այս լեզուներն իրար շատ մոտ են, ավելի, քան ֆիններենին։

Քվեներենում գոյություն ունեն նորվեգերենից փոխառված բավականին մեծ թվով բառեր (այն տարբերությամբ, որ մեյանկիելերենում ավելի շատ են շվեդերենից փոխառությունները)։ Քվեներենում տարածված են նորվեգերեն փոխառությունները, ինչպես *tyskäläinen* (նորվեգերեն *tysk* բառից) ֆիններեն *saksalainen*՝ գերմանացի բառի փոխարեն։ Կիրառվում են նաև հնացած բառեր, որոնք այլևս չեն կիրառվում հիմնական ֆիններենում։

## Լեզվի ուսումնասիրություն
Քվեներենի ամենանշանակալի հետազոտական աշխատանքը պատկանում է Յենս Անդրեաս Ֆրիսին (1821—1896)՝ նորվեգացի լեզվաբան, բանահյուսության ուսումնասիրող և քարտեզագիր։

## Լեզվի իրավական դրություն
2005 թվականին քվեներենը, համաձայն Տեղական լեզուների եվրոպական խարտիայի, ճանաչվել է փոքրամասնության լեզու։

2010 թվականի դրությամբ Նորվեգիայում գոյությունի չունի օրենսդրական ակտ, որով կանոնավորվեր քվեներենի կիրառությունը։ 2008 թվականին հրապարակված փաստաթղթում ասվում է, որ Նորվեգիայի Մշակույթի և եկեղեցական գործերի նախարարությունը հատուկ պատասխանատվություն է կրում ազգայի փոքրամասնությունների լեզուների պահպանության հարցում։ Բացի այդ, փաստաթղթում ասվում է, որ նախարարությունն զբաղվում է քվեներենի վերականգնման կոնֆերանսների կազմակերպմամբ։ Նախատեսվում է, որ այդ փաստաթղթի հիման վրա պետք է ընդունվի համապատասխան օրենսդրական ակտ։

Լեզուն ունի բավականին ոչ կայուն վիճակ՝ կախված այն բանից, որ կրտսեր սերունդը գրեթե չի կիրառում այն, այդ պատճառով գնում է դեպի մահացման։

## Քվեներենի ուսուցում
1998 թվականի օգոստոսի 30-ի կրթության մասին նորվեգական օրենքով նախատեսվում է տարրական և միջնակարգ դպրոցներում ֆիններենով կրթություն ստանալու իրավունք Տրոմս և Ֆիննմարկ մարզերում այն պայմանով, որ անհրաժեշտ է երեքից ոչ պակաս աշակերտ քվենա-ֆիննական ծագմամբ։ Տրոմս և Ֆիննմարկ մարզերում ֆիններեն սովորող աշակերտների թիվը 1994 թվականի 45-ից 2004 թվականին աճել է մինչև 1100-ի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Северное сотрудничество. Язык // Информационное бюро Совета Министров Северных Стран в Санкт-Петербурге, Россия.
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Նորվեգիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Ֆիննաուգրական լեզուներ
Կատեգորիա:Ֆիններեն