Նեոմիցին

[մինի|Նեոմիցին B և C ([Քիմիական բանաձև|կառուցվածքային բանաձև)]]
**Նեոմիցին**, (ամինոգլիկոզիդային հակաբիոտիկ), նաև հայտնի է որպես *ֆրամիցետին*, որը ցուցաբերում է մանրէասպան ազդեցություն՝ գրամ-բացասական աէրոբ և որոշ անաէրոբ բակտերիաների դեմ, որոնց մոտ դեղանյութի նկատմամբ կայունություն դեռևս չի ձևավորվել: Որպես կանոն, այն արդյունավետ չէ գրամ-դրական և գրամ-բացասական անաէրոբ բակտերիաների դեմ: Այն հասանելի է՝ դեղահաբերի, ինչպես նաև տեղային օգտագործման դեղամիջոցների տեսքով, ներառյալ՝ աէրոզոլներ, քսայուղեր և աչքի կաթիլներ: Նեոմիցինը կամ ֆրամիցետինը, պատկանում է ամինոգլիկոզիդային հակաբիոտիկների դասին, որոնք պարունակում են երկու կամ ավելի ամինաշաքարներ, և հետևաբար կապված են գլիկոզիդային կապերով:

Դեղամիջոցի արտաքին օգտագործման դեպքում (օրինակ՝ աէրոզոլ), այն թողում է մանրէասպան ազդեցություն, հատկապես մաշկի՝ բորբոքման օջախներում: Այն նաև ունի չորացնող կամ սառեցնող ազդեցություն: Այս դեղամիջոցի կիրառումը բժշկության մեջ հաստատվել է՝ 1952 թվականին, որը ընդգրկված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» կարևորագույն դեղերի ցանկում։ Ռատգերսի համալսարանը, «Նեոմիցին» դեղամիջոցի արտոնագիրը ստացել է՝ 1957 թվականին։

## Պատմություն
Նեոմիցինի սուլֆատի սինթեզը կատարվել է 1949 թվականին՝ Ռատգերսի համալսարանում, մանրէաբան՝ Զելման Վաքսմանի և Հուբերտ Լեշևալիեի կողմից։ Այն սինթեզվում է ստրեպտոմիցետ (Streptomyces fradiae) տեսակի բակտերիաների կողմից։ Դեղամիջոցի սինթեզը պահանջում է հատուկ մշակված կայուն լաբորատոր կամ աէրոբ պայմաններ: Այնուհետև միացությունը մեկուսացվում և մաքրվում է բակտերիաներից։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
մինի|աջից|Նեոմիցին (ականջի կաթիլներ)
Նեոմիցինի սուլֆատը սովորաբար կիրառվում է, որպես տեղային դեղամիջոց, օրինակ՝ Նեոսպորին (նեոմիցին/պոլիմիքսին B/բացիտրացին): Այն նաև կիրառվում է դեղահաբերի տեսքով՝օրալ կամ բերանացի ընդունման ճանապարհով, որի դեպքում այս դեղամիջոցը ​​երբեմն համակցվում է այլ հակաբիոտիկների հետ: Նեոմիցինը շատ դժվար է ներծծվում ստամոքսաղիքային համակարգում և հիմնականում կիրառվում է որպես կանխարգելիչ դեղամիջոց՝ լյարդային էնցեֆալոպաթիայի և Հիպերխոլեստերոլեմիայի դեպքում:

Դրսևորելով հակամանրէային ազդեցություն, ստամոքսաղիքային համակարգի միկրոֆլորայի վրա՝ նեոմիցինի սուլֆատը, պահպանում է ամոնիակի ցածր մակարդակ և կանխում է լյարդային էնցեֆալոպաթիան: Ստամոքսաղիքային համակարգում վատ ներծծման շնորհիվ, նեոմիցինի դեղահաբերը նաև կիրառվում են մարսողական համակարգի վիրահատություններից հետո՝ հետվիրահատական ​​բարդությունների ռիսկը նվազեցնելու համար։ Վիրաբուժական պրոֆիլակտիկայի համար, նեոմիցինի սուլֆատի դեղահաբերի ընդունման խորհուրդ տրվող դեղաչափը՝ 1000 մգ, որը կիրառվում է էրիթրոմիցինի կամ մետրոնիդազոլի հիմքի հետ համատեղ՝ վիրահատությունից մեկ օր առաջ՝ ժամը 13:00-ին, 14:00-ին և 23:00-ին:

Նեոմիցին՝ լայն սպեկտրի հակաբիոտիկ է, որը արդյունավետ է գրամ-դրական և գրամ-բացասական միկրոօրգանիզմների դեմ, այդ թվում՝ ստաֆիլոկոկեր, պնևմոկոկեր, լեշմանիոզ, աղիքային ցուպիկ, սալմոնելլա և սիբիրախտի հարուցիչը  շատ զգայուն են, այս դեղանյութի նկատմամբ։ Նեոմիցինի սուլֆատը ցուցաբերում է մանրէասպան ազդեցություն միկրոօրգանիզմների վրա՝ թե՛ վերարտադրողական, թե՛ ինտակտ փուլերում: 

Նեոմիցինի սուլֆատը քիչ է կիրառվում տեղային ներարկման միջոցով, քանի որ այն չափազանց նեֆրոտոքսիկ է (զարգանում է երիկամային ֆունկցիոնալ անբավարարություն), նույնիսկ այլ ամինոգլիկոզիդների համեմատ: Բացառություն են կազմում այն ​​դեպքերը, երբ նեոմիցինը, որոշ պատվաստանյութերում որպես կանխարգելիչ դեղանյութ, ներառված է փոքր քանակությամբ՝ սովորաբար 25 մկգ մեկ դեղաչափի համար։ 2022 թվականին՝ նեոմիցին, դեքսամետազոն և պոլիմիքսին «B» դեղանյութերի համակցումը՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, 274-րդ ամենատարածված դեղամիջոցների կոմբինացիան էր՝  ավելի քան 800,000 դեղատոմսեր։

### Լուսապատկեր
Ինչպես և այլ ամինոգլիկոզիդներ, նեոմիցինը նույնպես դրսևորում է գերազանց ակտիվություն՝ գրամ-բացասական բակտերիաների և երբեմն արդյունավետ է գրամ-դրական բակտերիաների դեմ: Այն համեմատաբար տոքսիկ է մարդկանց համար, իսկ ալերգիկ ռեակցիաները նշվում են որպես հաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցություն (տե՛ս՝ գերզգայունություն)։

Մասնագետները, երբեմն խորհուրդ են տալիս կիրառել նեոմիցինի սուլֆատ չպարունակող հակաբիոտիկային քսուքներ, օրինակ՝ պոլիսպորին։ Ստորև ներկայացված են մի քանի բժշկական առումով նշանակալի, գրամ-բացասական մանրէների զգայունության նվազագույն արգելակող կոնցենտրացիայի (MIC) տվյալներ։
* *Enterobacter cloacae* > 16 մկգ/մլ
* *Escherichia coli –* 1 մկգ/մլ
* *Proteus vulgaris –* 0.25 մկգ/մլ

## Կողմնակի ազդեցություններ
2005–2006 թվականներին՝ նեոմիցինը, հինգերորդ ամենատարածված ալերգենն էր՝ պրիկ թեստավորման ժամանակ (10.0%)։ 2010 թվականին՝ այն հրապարակվեց, որպես տարվա ալերգեն։ Նեոմիցինը նաև հայտնի է, որպես գամմա-ամինոկարագաթթվի (ԳԱԿԹ) անտագոնիստ և կարող է ջղակծկումների և հոգեկան խանգարումների (փսիխոզ)  պատճառ դառնալ։ Ինչպես մյուս ամինոգլիկոզիդները, այս դեղամիջոցի երկարատև օգտագործման հետևանքով կարող են առաջանալ նշանակալի կողմնակի ազդեցություններ, մասնավորապես՝ բորբոքում, աղմուկ ականջներում, լսողության կորուստ և վեստիբուլյար ապարատի խնդիրներ։

Ականջներում աղմուկ կամ լսողության կորուստ ունեցող հիվանդներին, խորհուրդ է տրվում նախքան դեղամիջոցի ընդունումը, խորհրդակցել բուժող բժշկի հետ՝ ապագա ռիսկերի և կողմնակի ազդեցություններին մասին տեղեկանալու կապակցությմաբ։ Պրոֆիլակտիկ դեղաչափերով, տեղային կիրառման դեպքում, այն կողմնակի ազդեցություններ չի դրսևորում: Երբեմն, դեղահաբերի երկարատև ընդունման դեպքում, առաջանում են ալերգիկ ռեակցիաների ախտանիշներ, այդ թվում՝ փսխում, գազերի առաջացում և փորլուծություն: Երկարատև օգտագործման դեպքում կարող է զարգանալ նաև կանդիդոզ (սնկային ախտահարումների զարգացումը կանխելու նպատակով անհրաժեշտ է նիստատինի կիրառում):

## [[Մոլեկուլային կենսաբանություն]]
### Ակտիվություն
Նեոմիցինի հակաբակտերիալ ակտիվությունը, պայմանավորված է պրոկարիոտային ռիբոսոմի 30S ենթամիավորի հետ կապվելով, որտեղ այն կանխում է պրոկարիոտային ի-ՌՆԹ-ի տրանսլյացիան։ Այն նաև բարձր կոմպլեմենտարություն է ցուցաբերում ֆոսֆատիդիլինոզիտոլ 4,5-բիսֆոսֆատի (PIP2) համար, որը բջջաթաղանթի ֆոսֆոլիպիդային բաղադրիչ է։

### Կայունություն
Նեոմիցինի սուլֆատի նկատմամբ կայունությունը պայմանավորված է՝ կանամիցին–կինազի երկու գեներից, որևէ մեկով։[1] Այս դեղորայքի նկատմամբ կայունություն ապահովող գեները սովորաբար տեղակայված են ԴՆԹ պլազմիդներում։ Սպիտակուցային էքսպրեսիայով բազմաթիվ պլազմիդներ պարունակում են նեո–ռեզիստենտ գեներ՝ որպես ընտրող մարկերներ: Դեռևս իրականացվում են բազմաթիվ հետազոտություններ՝ պարզելու համար, թե արդյոք նեոմիցինի սուլֆատի ածանցյալներն ունեն նույն մանրէասպան ակտիվություն՝ միաժամանակ արդյունավետ լինելով նեոմիցինի նկատմամբ կայուն բակտերիաների դեմ։

## Կենսասինթեզ
մինի|Նեոմիցին B (ֆրամիցետին) և C
Նեոմիցինի սուլֆատի կենսասինթեզը առաջին անգամ կատարվել  է (Streptomyces fradiae և Streptomyces albogriseus) տեսակի բակտերիաների միջոցով՝ 1949 թվականին։ Այս դեղամիջոցը՝ նեոմիցին B-ի (ֆրամիցետին) և դրա էպիմեր՝ նեոմիցին C-ի խառնուրդ է, ընդ որում վերջինիս բաղադրիչը կազմում է խառնուրդի մոտ մոտ 5-15%-ը։ Ջերմակայուն, ջրում լավ լուծվող միացություն, որը անլուծելի է օրգանական միացություններում։ Այն կանխում է սպիտակուցների սինթեզը՝ ճնշելով տրանսպորտային և մատրիցային ՌՆԹ  համալիրների առաջացումը։ Ցածր կոնցենտրացիաներում, այն ​​դրսևորում է բակտերիոստատիկ ազդեցություն (բակտերիալ բջիջներում սպիտակուցի սինթեզի խանգարում), բարձր կոնցենտրացիաներում՝ մանրէասպան ազդեցություն (վնասում է բակտերիալ բջջի ցիտոպլազմային թաղանթը)։ Նեոմիցին B-ն, բաղկացած է չորս հիմնական մասնիկներից՝ D-նեոզամին, 2-դեօքսիստրեպտամին (2-DOS), D-ռիբոզ և L-նեոզամին։ Նեոմիցին A-ն, որը նաև կոչվում է *նեամին*, պարունակում է՝ D-նեոզամին և 2-դեօքսիստրեպտամին։

Նեոմիցին B-ն և C-ն 23 ածխածնային մոլեկուլներ են՝ չորս օղականի կառուցվածքով։ Օղակներից երեքը վեցանդամ են, իսկ մեկը՝ հինգանդամ

։ Նեոմիցին B-ն և C-ն միմյանց ստերեոիզոմերներ են և տարբերվում են միայն մեկ ստերեոկենտրոնով, որոնցից մեկը առաջացնում է՝ R-կոնֆորմացիա, իսկ մյուսը՝ S-կոնֆորմացիա։ Նեոմիցին C-ն կարող է ֆերմենտատիվ սինթեզի ենթարկվել՝ ռիբոստամիցինից։

## Կառուցվածք
Հասարակ կամ ստանդարտ նեոմիցինի սուլֆատը, բաղկացած է մի քանի փոխկապակցված միացություններից, այդ թվում՝ նեոմիցին-A (*նեամին*), նեոմիցին-B (*ֆրամիցետին*), նեոմիցին-C և մի քանի երկրորդական այլ միացություններից, որոնք առկա են շատ ավելի փոքր քանակությամբ: Նեոմիցին B-ն՝ նեոմիցինի ամենաակտիվ բաղադրիչն է, որին հաջորդում են նեոմիցին C-ն և A-ն: Նեոմիցին A-ն՝ C և B իզոմերների ոչ ակտիվ քայքայման արգասիք է։ Նեոմիցինի սուլֆատի կառուցվածքում, այս բաղադրիչների հարաբերական քանակը տարբերվում է իրարից՝ կախված արտադրող դեղագործական ընկերությունից և արտադրական գործընթացից։

## Դեղորայքային փոխազդեցություններ
Նեոմիցինի քիմական բանաձևն է՝ C23H46N6O13։ Այն անհամատեղելի է՝ ստրեպտոմիցինի, կանամիցինի, մոնոմիցինի, գենտամիցինի, վիոմիցինի և այլ օտո- և նեֆրոտոքսիկ հակաբիոտիկների հետ (մեծացնում է տոքսիկ բարդությունների զարգացման ռիսկը):  Նեոմիցինի հնարավոր դեղորայքային փոխազդեցություններից խուսափելու համար, խորհուրդ է տրվում օգտագործել այլ դեղամիջոցներ՝ միայն բժշկի հետ խորհրդակցելուց հետո: Օտոտոքսիկ և նեֆրոտոքսիկ դեղամիջոցների (ներառյալ՝ գենտամիցին, էթակրինաթթուն, կոլիստին) հետ միաժամանակյա երկարատև օգտագործումը կարող է բերել ծանր ալերգիկ ռեակցիաների առաջացման, ընդհուպ մինչև դիգոքսինային թունավորման։ Դեղամիջոցը անհրաժեշտ է պահպանել երեխաների համար անհասանելի տեղում, 25°C-ից բարձր պայմաններում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Կատեգորիա:Դեղագետներ
Կատեգորիա:Դեղագետներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Կատեգորիա:Դեղագործներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Կենսամոլեկուլներ ըստ օրգանիզմի տեսակի
Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ
Կատեգորիա:Մուտագեններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ ըստ տարրերի
Կատեգորիա:Քիմիական տարրերի խմբեր
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա
Կատեգորիա:Ըստ օրգան-համակարգերի վրա ազդեցության դեղեր