open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Չափագիտության համաշխարհային օր

**[[Չափագիտություն|Չափագիտության]] համաշխարհային օր**, միջազգային մասնագիտական տոն։ Նշվում է մայիսի 20-ին։ Սահմանվել է Կշիռների և չափումների միջազգային կոմիտեի կողմից 1999 թվականի հոկտեմբերին՝ կոմիտեի 88-րդ նիստում։

## Պատմություն
[thumb|237x237px|Renaud Goullioud՝ ՆԱՍԱ-ում [Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայում ծրագրի ղեկավար]]
1875 թվականի մայիսի 20-ին Փարիզում կայացած դիվանագիտական-չափագիտական կոնֆերանսում 17 երկրի ներկայացուցիչների կողմից ստորագրվեց հայտնի մետրային հռչակագիրը՝ առաջին միջկառավարական համաձայնագիրը գիտատեխնիկական համագործակցության մասին, որը հիմք դրեց միակ միջազգային չափագիտական տարածության ստեղծմանը։ Պայմանագրի բազմակողմանի ստորագրումը մեծ մասամբ հնարավոր է դարձել ռուս գիտնականների, մասնավորապես` Դմիտրի Մենդելեևի և ակադեմիկոսներ Օ.Վ. Ստրուվեի, Գ.Ի. Վիլադայի և Բ.Յակոբիի ջանքերի շնորհիվ։

Չափագիտության համաշխարհային օրվա նախաշեմին մամուլում հրապարակվում է չափ ու կշռի միջազգային բյուրոյի տնօրենի ուղերձը (2013 թվականից այդ պաշտոնը զբաղեցնում Է Մարտին Միլթոնը) չափագիտական հանրությանը։

## Տոնի կարգախոսներ
* **2005՝** «Համաշխարհային վստահությունը հետազոտության միջոցով Միավորների միջազգային համակարգի շրջանակներում»
* **2006՝** «Չափագիտությունը՝ ի նպաստ ամբողջ աշխարհի»
* **2007՝**  «Չափումներ մեր միջավայրում»
* **2008՝** «Օլիմպիական խաղերն անհնար են առանց չափումների»
* **2009՝** «Չափումներ առևտրի մեջ»
* **2010՝** «Չափումներ գիտության և տեխնիկայի մեջ։ Կամուրջ դեպի նորարարություն»
* **2011՝** «Չափումներ քիմիայի մեջ։ Քիմիական չափումներ մեր կյանքի, մեր ապագայի համար»
* **2012՝** «Չափագիտություն անվտանգության համար»
* **2013՝** «Չափումներ առօրյա կյանքում»
* **2014՝** «Չափումները և էներգետիկ գլոբալ խնդիրը»
* **2015՝** «Չափումներ և լույս»
* **2016՝** «Չափումներ դինամիկ աշխարհում»
* **2017՝** «Չափումներ փոխադրամիջոցների համար»
* **2018՝** «Մշտական զարգացման մեջ՝ Միավորների միջազգային համակարգ»
* **2019՝** «Չափման միավորների միջազգային համակարգը սկզբունքորեն ավելի լավ է» (»)
***2020՝**  «Չափումներ համաշխարհային առևտրի համար» ()
***2021՝** «Չափումներ առողջության համար»

## 2015
2015 թվականին չափագիտության համաշխարհային օրն անցկացվել է «Չափումներ և լույս» կարգախոսի ներքո, քանի որ 2015 թվականը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից հռչակվել է լույսի միջազգային տարի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Кравченко Ю. В.* 20 мая — профессиональный праздник метрологов // Мир измерений. — 2004. — № 8. — С. 104—105.
* *Крутиков В. Н.* Навстречу всемирному дню метрологии // Главный метролог. — 2006. — № 2. — С. 2.

## Արտաքին հղումներ
* World Metrology Day Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Մայիսի 20
Կատեգորիա:Մայիսի տոներ
Կատեգորիա:Մասնագիտական տոներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Չափագրում
Թադևոս Խաչատրյան

**Թադևոս Խաչատրյան** (), գրականագետ, թարգմանիչ, հրապարակախոս, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ՀԳՄ անդամ 2009 թվականից։

## Կենսագրություն
Թադևոս Խաչատրյանը ծնվել է 1955 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, Արարատի շրջանի Սովետաշեն գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Արարատի մարզ, գյուղ Զանգակատուն)։ Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը, աշխատել է գրական և պարբերական մամուլում («Գարուն», «Լրագիր», «Մոլորակ», «Օրագիր» և այլն)։ Աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Մ․ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում։

## Աշխատություններ
### Թարգմանություններ
*Հովհան Մեյենդորֆ, Սուրբ Հայրերի աստվածաբանության ներածություն, Եր., 2013։
*Գրիգորի Վերմիշև, Ամիրսպասալար (պատմավեպ, երկհատոր), Եր., 2012:
* Սուրբ Նիկողայոս Սքանչելագործի վարքն ու հրաշքները, Եր., 2009։
* Հովհան Ոսկեբերան, Ճառերի ընտրանի, Եր., 2007։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Սուրբ Նիկողայոս Սքանչելագործի վարքն ու հրաշքները 

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Սատանայի կղզի (Կուրու)

**Սատանայի կզղի (Կուրու)** (ֆրանս։ Île du Diable), Փրկության կղզիների՝ մեծությամբ երրորդ կղզին։ Այն կղզեխումբ է Ատլանտյան օվկիանոսում։ Գտնվում է Հարավային Ամերիկայի Ֆրանսիական Գվիանա երկրամասի ափից մոտ 14 կմ (9 մղոն) հեռավորության վրա՝  հենց Կուրու քաղաքի հյուսիսում։ Այն զբաղեցնում է 14 հա (34.6 ակր) տարածք։ Կղզին ֆրանսիական վիճելի քրեական գաղութի մի մասն էր, որը գտնվում էր Ֆրանսիական Գվիանայում 101 տարի՝ 1852 թվականից մինչև 1953 թվականը։ Չնայած այն քրեական գաղութի ամենափոքր մասն էր կազմում, հայտնի է նրանով, որ այդ ընթացքում օգտագործվում էր ֆրանսիացի քաղաքական բանտարկյալների համար` որպես ներքին աքսորավայր։ Սատանայի կղզու ամենահայտնի քաղաքական բանտարկյալը կապիտան Ալֆրեդ Դրեյֆուսն էր։

## Օգտագործումը՝ որպես քրեական գաղութ
Île du Diable-ը ժայռոտ է և արմավենով ծածկված։ Այն ծովի մակարդակից բարձր է 40 մետր (130 ոտնաչափ)։ Նրա զարգացումը` որպես քրեական գաղութ, սկսվել է 1852 թվականին՝ Նապոլեոն III-ի կառավարման ժամանակ։ Կղզին ծածկված է քարքարոտ հրվանդաններով և ծանծաղուտներով, ուժեղ խաչաձև հոսանքներով և շնաձկներով հեղեղված ջրերով։ Կղզու վրա նավակով իջնելը այնքան վտանգավոր է, որ պաշտոնյաները կառուցել են ճոպանուղի, որպեզի կղզին միացնեն մոտակա Île Royale-ին։ Տարիներ շարունակ նրանք ճոպանուղին օգտագործել են 2 կղզիների միջև 180 մետր (600 ոտնաչափ) լայնությամբ ջրանցքն անցնելու համար։ Առանց բոր ( այժմ հայտնի է նաև Հանսենի հիվանդություն անունով) հիվանդության պատճառը, բուժման եղանակները հասկանալու՝  հասարակությունը մեկուսացնում էր տառապողներին։ Մինչև 1895 թվականը ֆրանսիացիները քաղաքական բանտարկյալներին տեղավորելու համար հարմարություններ էին ստեղծել կղզու վրա։

## Հետևանքները
1953 թվականին գաղութային համակարգը փակվեց։ 1965 թվականին ֆրանսիական կառավարությունը խմբի մյուս անդամների հետ պատասխանատվությւնը հանձնեցին նոր հիմանդրված Գվիանայի տիեզերակայանին։ Զբոսաշրջային հարմարությունների ավելացումից հետո կղզիներ են այցելում տարեկան 50,000 զբոսաշրջիկներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Բանտեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կղզիներ
Երկնքում «գիշերային վհուկներն» են

«**Երկնքում «գիշերային վհուկներն» են**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ է Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Եվգենի Ժիգուլենկոն 1981 թվականին։

Ֆիլմի հերոսուհու ծառայած զորամասի նախատիպը եղել է 46-րդ գվարդիական գիշերային ռմբակոծիչ ավիացիոն գունդը, որը ձևավորվել է Մարինա Ռասկովայի առաջարկով։ Ֆիլմի ռեժիսոր Եվգենի Ժիգուլենկոն կռվել է այդ ավիագնդի կազմում, եղել է օղակի հրամանատար և մարտերում ցուցաբերած արիության համար դարձել է Խորհրդային Միության հերոս։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է խորհրդային օդաչուների սխրանքի մասին, որոնք Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ առավելապես գիշերը ռմբակոծում են գերմանաֆաշիստական զորքերի դիրքերը և թշնամու հաղորդակցման ուղիները։ Գերմանացիների մոտ խորհրդային ինքնաթիռների հանկարծակի հայտնվելուց հետո սարսափ է առաջացել, և նրանք սկսել են նրանց անվանել «գիշերային վհուկներ»։ Օդաչուները հիմնականում թռչում են որպես թեթև ռմբակոծիչներ վերասարքավորված Ու-2 ուսումնական ինքնաթիռներով։ «Գիշերային վհուկների» մականունը, օդաչուների կարծիքով, բարձր գնահատական է իրենց մարտական աշխատանքին։

## Դերերում
* Վալենտինա Գրուշինա – *Օքսանա Զախարչենկո
* Յանա Դրուզ – *Գալինա Պոլիկարպովա
* Դմիտրի Զամուլին – *Ֆեոդոր Պավլով
* Նինա Մենշիկովա – *Մարյա Իվանովնա, կոմիսար
* Վալերիա Զակլուննայա – *գվարդիայի մայոր Եվդոկիա (Դուսյա) Բոգուսլավսկայա, էսկադրիլիայի հրամանատար
* Տատյանա Չեռնոպյատովա – *Յուլյա Նեստերովա
* Ելենա Աստաֆևա – *Կատյա Մաքսիմովա
* Ալեքսանդրա Սվիրիդովա – *Տոնյա Ժուկովա, մեխանիկ
* Սերգեյ Մարտինով – *Կոստյա Լազարև, Գալինայի փեսացուն
* Տատյանա Մակրիկովա – *Յուլյա Նեստերովա
* Դոդո Չոգովաձե – *Սոֆիկո
* Ստանիսլավ Կորենև – *գեներալ
* Վալենտինա Կլյագինա – *Սոլդատովա
* Իրինա Դիտց – *հերթապահ օդանավակայանում

### Հնչյունավորում
* Ելենա Կամբուրովա – ''«Когда вы песни на земле поёте» երգի կատարումը

## Նկարահանող  խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝  Վլադիմիր Վալուցկի, Եվգենի Ժիգուլենկո
* Ռեժիսոր՝ Եվգենի Ժիգուլենկո
* Օպերատոր՝ Լև Ռագոզին
* Նկարիչ՝ Բորիս Կոմյակով
* Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Կռիլատով
* Երգի տեքստի հեղինակ՝ Եվգենի Եվտուշենկո
* Դիրիժոր՝ Դավիթ Շտիլման
* Գլխավոր խորհրդատու՝ Գեորգի Բերեգովոյ
* Խորհրդատու՝ Եվդոկիա Բոչարովա
* Նկարահանող խմբի տնօրեն՝ Լեոնիդ Գոմորին

## Տեխնիկական տվյալներ
* Արտադրություն՝ Մ. Գորկու անվան կինոստուդիա
* Գեղարվեստական ֆիլմ, մեկ սերիա, գունավոր
* Տևողությունը՝ 77 րոպե

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին  հղումներ
* 
* Фильм на сайте ВГТРК «Культура»

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Մենամարտ (ֆիլմ, 1944)

**«Մենամարտ»** (), խորհրդային լիամետրաժ գեղարվեստական սև-սպիտակ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Լեգոշինը Լև Շեյնինի «Ռազմական գաղտնիք» () վեպի հիման վրա։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1945 թվականի մարտի 14-ին։ Ֆիլմում Սերգեյ Լուկյանովը կատարել է իր առաջին դերը կինոյում։ Խորհրդային Միությունում եղել է 1945 թվականի վարձույթի առաջատարը (6-րդ տեղ, 18,64 մլն հանդիսատես)։

## Սյուժե
Հայրենական մեծ պատերազմ։ Խորհրդային բանակի սպառազինությունը համալրվում է Լ-2 գերհզոր զենքով։ Ինժեներ Լեոնտևը մեկնում է ռազմաճակատ՝ իր գյուտը մարտի դաշտում փորձարկվելու համար։ Գերմանական հետախուզությունը փորձում է ամեն գնով տիրանալ նոր գաղտնի զենքին։

## Դերերում
* Անդրեյ Թութիշկին – *«ինժեներ Լեոնտև», նույն ինքը՝ պետանվտանգության մայոր Սերգեև
* Սերգեյ Լուկյանով – *պետանվտանգության գնդապետ Լարցև
* Նադիր Մալիշևսկի – *Բախմետև, պետանվտանգության կապիտան
* Ալեքսեյ Գրիբով – *պետանվտանգության հանձնակատար
* Վլադիմիր Բելոկուրով – *Վեյնինգեր-Պետրոնեսկու-Պետրով
* Օսիպ Աբդուլով – *Կրաշկե, գեստապոյի գնդապետ 
* Նադեժդա Բորսկայա – *Մարյա Սերգեևնա Զուբովա (Ամալյա Կարլսոն)
* Նինա Ալիսովա – *Նատալյա Միխայլովնա Օսենինա, երգչուհի
* Աննա Զարժիցկայա – *Տոնյա, դիվերսանտ, Համբուրգից փախած պետլյուրովի սպայի դուստրը
* Ի. Մեսնենկինա – *Իրինա, դիվերսանտ, «դերձակուհի» Սմոլենսկից
* Իվան Բոբրով – *Իվան Կուտիրին, դիվերսանտ, ցարական «անվտանգության» հին սադրիչ [[Մինսկ]]ից 
* Միխայիլ Պովոլոտսկի – *Իգնատի Ապոլոնովիչ Սավրանսկի, դիվերսանտ, նախկին փաստաբան Գոմելից
* Ադա Վոյցիկ – *դիվերսանտ

=== Լուսագրերում նշված չեն ===
* [[Վյաչեսլավ Դուգին]] – *Լավրենկո
* Յուրի Լյուբիմով – *պետանվտանգության արտաքին դիտարկման աշխատակից «Մոսկվա» հյուրանոցի մոտ
* Պյոտր Սավին – *հերթապահ ադմինիստրատոր
* Էմանուել Գելլեր – *դռնապան
* Վյաչեսլավ Գոստինսկի – *ջութակահար ֆրոնտային բրիգադի արտիստների խմբում
* Լավրենտի Մասոխա – *Զուբկով, դիվերսանտ, կուլակի և դասալիքի որդի
* Միխայիլ Մայորով – *մայոր
* Պավել Սուխանով – *Լեոնիդ, լեյտենանտ-հրետանավոր
* Բորիս Սվոբոդա – *գերմանացի գեներալ
* Վասիլի Նեշչիպլենկո – *Մարտինով, պետանվտանգության լեյտենանտ
* Միխայիլ Սիդորկին – *Լեոնտև Բորիս Նիկոլաևիչ, իսկական ինժեներ-կոնստրուկտոր

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Լեգոշին
* Սցենարիստներ՝ Պյոտր Տուր, Լեոնիդ Տուր, Լև Շեյնին
* Օպերատոր՝ Սերգեյ Ուրուսևսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Կլիմենտի Կորչմարյով
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Պյոտր Պաշկևիչ, Ս. Սլյոտով
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Օզորնով
* Մոնտաժող՝ Օ. Տեզովսկայա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Землянухин С., Сегида М.* Домашняя синематека: Отечественное кино 1918—1996. — : Дубль-Д, 1996. — ISBN 5-900902-05-6. — С. 335.
* Пинакотека. — Выпуски 1—2. — Пинакотека, 2006. — С. 108.

Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1944 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Քաջերի հնգյակը

**«Քաջերի հնգյակը»** (), խորհրդային մանկական գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Լեոնիդ Մարտինյուկը 1970 թվականին։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին մի փոքրիկ քաղաքում, որը գտնվում է Խորհրդային Միության հենց սահմանին։

Քաջ տղաների հնգյակը չգիտի, որ ավագները պարտիզանական կյանքի են նախապատրաստում, ուստի որոշում են ինքնուրույն գործել։

Նրանք գալիս են մարտերի վայրեր և զենք են հավաքում, որպեսզի նախապատրաստեն երկու շատ ռիսկային գործողություններ՝ խորհրդային գերիների ազատագրումը համակենտրոնացման ճամբարից և թշնամու զինամթերքի պահեստի պայթյունը։

## Դերերում
* Սաշա Պրիմակո – *Դանիլկա
* [[Ռայմունդաս Բանիոնիս]] – *Կեշկա
* Տանյա Շչիգելսկայա – *Գուստյա
* Կոստյա Լենևսկի – *Մաքսիմկա
* Լյոնյա Շեպելև – *Լյովա
* Նիկոլայ Նիկիտսկի – *վիրավորված խորհրդային սպա, աճպարար հիպնոսացնող
* Յուրի Ռեշետնիկով – *Զիլև, պոլիցայ, «Զիլ»
* Վլադիմիր Վասիլև – *Յուզիկ
* Վոլդեմար Ակուրատերս – *Յոհան Կարլովիչ Կլեմ, բուրգոմիստր
* Լարիսա Զայցևա – *երիտասարդ հետախույզ
* Ստեֆանիա Ստանյուտա – *Կեշկայի տատը
* Իգոր Կլաս – *գերմանացի լեյտենանտ
* Լեոնիդ Կրյուկ
* Անատոլի Ռեշետնիկով
* Ս. Վասիլկովան
* Ք. Երոտա
* Ա. Իվանով
* Վ. Կոշոլկին
* Է. Լենևսկի
* Ս. Վասիլկովա
* Գ. Երոտա
* Ա. Իվանով
* Վ. Կոշոլկին
* Է. Լենևսկի
* Մ․ Ռևյակո
* Յուրի Ռիբչյոնոկ
* Յու Սախար

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ալես Օսիպենկո
* Ռեժիսոր՝ Լեոնիդ Մարտինյուկ
* Օպերատոր՝ Յուրի Շալիմով
* Նկարիչ՝ Վլադիմիր Արոնին
* Կոմպոզիտոր՝ Լև Աբելիովիչ

## Տեխնիկական տվյալներ
* Արտադրություն՝ Բելառուսֆիլմ
* Գեղարվեստական ֆիլմ, մեկ սերիա, հեռուստատեսային, գունավոր
* Տևողությունը՝ 72 րոպե

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Բելառուսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Օդաչուները (ֆիլմ)

**«Օդաչուները»** (), խորհրդային-չեխոսլովակյան ֆիլմ, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Իգոր Բիտյուկովը և Օտակար Ֆուկան 1988 թվականին։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1989 թվականի մայիսին։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունը տեղի է ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի վերջին օրերին։ Մյունխենյան դավադրությունից հետո, որով Չեխոսլովակիան հանձնվել է Հիտլերին, չեխ Յան Թրեյբալն այլ հայրենասերների հետ լքում է հայրենիքը։ Մտնելով Խորհրդային Միություն՝ հերոսը դառնում է Չեխոսլովակիայի առաջին ավիացիոն դիվիզիայի օղակի հրամանատար։ Նրա հետ միասին կռվում են անխոնջ պոդպորուչիկ՝ Մարտին Գաբրիելը, անզիջում լեյտենանտ Ալեքսանդր Լեժնևը և կյանքի մասին ռոմանտիկ պատկերացումներով լի երիտասարդ օդաչու Թոմեկ Յանդակը։

## Դերերում
* Բորիս Շչերբակով – *Ալեքսեյ Լեժնև, կործանիչի օդաչու, ավագ լեյտենանտ, օղակի հրահանգիչ 
* Սերգեյ Ժիգունով – *Վլադիմիր Մատյուխին, կործանիչի օդաչու, կրտսեր լեյտենանտ
* Դարյա Միխայլովա – *Թամարա, կրտսեր սերժանտ
* [[Վադիմ Սպիրիդոնով]] – *տրանսպորտային ավիացիայի օդաչու
* Անդրեյ Գուսև – *Անատոլի Ստեպանկով, ավիամեխանիկ
* [[Պյոտր Ստեպանեկ]] – *Յան Տրեյբալ, կործանիչի օդաչու, 2-րդ էսկադրիլիայի 1-ին օղակի հրամանատար
* Կարել Գրեյֆ – *Տոմեկ Յանդակ, կործանիչի օդաչու, պոդպորուչիկ
* [[Պետեր Ռուֆուս]] – *Կարոլ Գալայ, կործանիչի օդաչու
* Միխալ Գուչիկ – *Մարտին Գաբրիել, կործանիչի օդաչու
* Իլոնա Սվոբոդովա – *Ալեն Պուլտրովա, սերժանտ
* Տատյանա Պարկինա – ''Կարին, շվեդուհի «Կարմիր Խաչից»

## Հետաքրքիր փաստեր
* ԽՍՀՄ և Չեխոսլովակիայի համատեղ արտադրության վերջին ֆիլմն է։
* Ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ օգտագործվել են ոչ թե իրական ինքնաթիռներ, այլ մակետներ և համակցված նկարահանումներ, քանի որ այդ ժամանակ նման ինքնաթիռներ չեն եղել։
* Ֆիլմի պաստառն ցուցադրվում է «Ավարիան՝ ոստիկանի դուստրը» ֆիլմի սկզբում և 51:54-րդ րոպեին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1988 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ռիու դա Կասկա էկոլոգիական կայան

**Ռիու դա Կասկա էկոլոգիական կայան** (), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Մատու Գրոսու նահանգում։ Այն պաշտպանում է սավաննայի մասամբ անտառահատված տարածքը։

## Տեղագրություն
Ռիու դա Կասկա էկոլոգիական կայանը բաժանված է Շապադա դուս Գիմարայնս (76.61 %), Կույաբա (10.84 %) և Կամպու Վերդի (12.52 %) մունիցիպալիտետների միջև՝ Մատու Գրոսու նահանգում։ Էկոլոգիական կայանն ունի երկու մաս, մեկը՝ 3232 հա տարածք (8230 ակր), իսկ մյուսը՝ 205 հա տարածք (510 ակր)։ Ընդհանուր տարածքը 3,534 հա է (8730 ակր)։ Ընկած է MT-450 պետական մայրուղուց արևելք և գտնվում է BR-251 դաշնային մայրուղուց հարավ։

## Պատմություն
Ռիու դա Կասկա էկոլոգիական կայանը ստեղծվել է նահանգապետի՝ 1994 թվականի մայիսի 27-ի 6.437 հրամանագրով։ Խորհրդատվական խորհուրդը ստեղծվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։

## Շրջակա միջավայր
Էկոլոգիական կայանի 87 %-ից ավելին սավաննա է, իսկ սավաննայի և սեզոնային անտառների միջև մոտավորապես 13 % է շփումը։ Այն մոտ 7 %-ով համընկնում է Շապադա դուս Գիմարայնս շրջակա միջավայրի պահպանվող տարածքի հետ։ Ստեղծման պահին էկոլոգիական կայանն անտառահատվել է մոտ 65 % և այդ ժամանակվանից ի վեր կորցրել է անտառային ծածկույթի հետագա 4 %-ը։ Կասկա գետը, Ռոնկադոր գետի վտակը, անցնում է կայանով` հարավից դեպի հյուսիս։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*

Կատեգորիա:Բրազիլիայի էկոլոգիական կայաններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Նրանց համար, ովքեր ծովում են

**«Նրանց համար, ովքեր ծովում են»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Ֆայնցիմերը 1947 թվականին համանուն պիեսի հիման վրա (1945)՝ Բորիս Լավրենևի «Ծննդյան օրը» (1944) պատմվածքի սյուժետային տարրերի օգտագործմամբ։

Ֆիլմը պատմում է նավաստիների մասին, որոնք կռվել են տորպեդային նավակներով Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։

## Սյուժե
Արագ և մեծ համբավը նվաճելու համար նավի հրամանատար Բորովսկին գերմանական նավերի սխալ կոորդինատներ է հայտնում ջոկատի հրամանատարին։ Դրանով նա նպատակ ունի անձամբ հարձակվել հիտլերականների դեմ՝ առանց այլ նավերի մասնակցության։

Բորովսկու նման արարքի հետևանքով ճակատագրական ողբերգություն է տեղի ունենում․ զոհվում է մոտորանավակի ամբողջ անձնակազմը։

Բայց կապիտան Բորովսկուն հնարավորություն են տալիս քավել իր մեղքը հայրենիքի և մարդկանց առջև։

## Դերերում
* Միխայիլ Ժարով – *Խարիտոնով
* Ալեքսանդրա Տրիշկո – *Սոֆյա Պետրովնա, Խարիտոնովի մայրը
* Դմիտրի Պավլով – *Մաքսիմով
* Նինել Միսկովա – *Օլգա Շաբունինա (լուսագրերում նշված է որպես Ե. Միշկովա)
* Գենադի Կառնովիչ – *Վալուա Բորովսկի, նավի հրամանատար
* Էլվիրա Լուցենկո – *Ելենա Վասիլիևնա Գորելովա, դերասանուհի
* Դանիել Սագալ – *Միշա Ռեկալո
* Իվան Լյուբեզնով – *Լիշև
* Պավել Շպրինգֆելդ – *Անդրեյ Կլոբուկով
* Գեորգի Կուրովսկի – *Շուբին
* Ստեփան Կրիլով – *Գուդկով
* Միխայիլ Դուբրավա – *Օպանասենկո
* Ն. Տյուրնև
* Բորիս Ֆեոդոսև

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսեյ Զենովին, Մոիսեյ Կոտով
* Ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Ֆայնցիմեր
* Օպերատոր՝ Մովսես Մագիդ, Լև Սոկոլսկի
* Նկարիչ՝ Նիկոլայ Սուվորով
* Կոմպոզիտոր՝ Անտոնիո Սպադավեկիա
* Երկրորդ ռեժիսոր՝ Սերգեյ Սիդելև

## Տեխնիկական տվյալներ
* Արտադրություն՝ Լենֆիլմ
* Գեղարվեստական ֆիլմ, մեկ սերիա, սև և սպիտակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «За тех, кто в море» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»

Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1947 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Բորիս Ռունին

**Բորիս Միխայլովիչ Ռունին** (իսկական անունը՝ Բորիս Մոիսեևիչ Ռուբինշտեյն, *Борис Моисеевич Рубинштейн*, ), գրական քննադատ, հրապարակախոս։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է  Մոիսեյ Եվելևիչ Ռուբինշտեյնի (ծնունդով Ելեցից, 1880-1954) և Ռեյզա Ելևնա Ռուբինշտեյնի (օրիորդական ազգանունը՝ Յազվինա, 1886-1952, ծնունդով Եֆրեմովից)։ Ծնողները 1951 թվականին աքսորվել են, որտեղ էլ մահացել են։

1940 թվականին ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը։ Տպագրվել է 1939 թվականից։ 1941 թվականին կամավոր միացել է աշխարհազորայիններին։ Եղել է Գրողների վաշտի մարտիկ։ 1941 թվականի դեկտեմբերից՝ ԲԳԿԲՔԳՎ պատկերազարդ հրատարակությունների միացյալ խմբագրության, 1942 թվականի հունիսից՝ ռազմաճակատային տարբեր թերթերի աշխատակից։

## Ընտանիք
* Կինը՝ Աննա Դմիտրիևնա Մելման (գրական կեղծանուն՝ Աննա Դմիտրիևա, 1916-1984), լրագրող, ռազմական թղթակից, գեղարվեստական արձակի թարգմանիչ։
* Քույրը՝ Հենրիետա Միխայլովնա Ռուբինշտեյն (1911-1987, ծնունդով՝ Վենյովից), Ավիահիդրոստրոյի ինժեներ, առաջին ամուսինը եղել է կինոօպերատոր և կինոյի ոլորտում գյուտարար Անդրեյ Գրիգորևիչ Բոլտյանսկին (1911-1985), 1935 թվականից եղել է Սերգեյ Լվովիչ Սեդովի (Լև Տրոցկու որդին) կինը, զարմիկը (քրոջ և Ս. Լ. Սեդովի դուստրը) է Յուլիա Սերգեևնա Ռուբինշտեյնը (հետագայում՝ Շեստոպալովա, ամուսնու ազգանունով՝ Աքսելռոդ, ծնվ․՝ 1936 թվական), մոր ձերբակալությունից և դատապարտումից հետո (1937) դաստիարակվել է տատի և պապի մոտ, որոնց հետ աքսորի մեջ էր։

## Գրական հրատարակումներ
* *Рунин Б.М.* "Подвиг поэта" о М. Джалиле, 1955. 
* *Рунин Б.М.* "В защиту лирической индивидуальности"о Л. Мартынове, 1956.
* *Рунин Б.М.* "Уроки одной поэтической биографии" о Е. Евтушенко, 1963.
* *Рунин Б.М.* "Власть слова" о А. Тарковском, 1967 
* *Рунин Б.М.* «Личность и творчество» в кн. «Художник и наука» (в соавторстве с Б. Агаповым и Д. Даниным) 1966
* *Борис Рунин*  Записки случайно уцелевшего. Изд. Возвращение.320  2010, с.320  ISBN 978-5-7157-0238-8

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Բորիս Միխայլովիչ Ռուկին 

Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Ստուգված է՝ ականներ չկան

«**Ստուգված է՝ ականներ չկան**» (, ), 1965 թվականի խորհրդային-հարավսլավական ֆիլմ, որը նկարահանել են Յուրի Լիսենկոն և Զդրավկո Վելիմիրովիչը։

## Սյուժե
Խորհրդային և հարավսլավական սակրավորները պետք է կանխեն հիտլերականների կողմից նահանջելուց առաջ ականապատված քաղաքային կոյուղու և ամբարտակի պայթյունը։

## Դերերում
* Օլեգ Անոֆրիև
* Օլգա Լիսենկո – *Օլգա, սերժանտ-ռադիստուհի*
* Կոնստանտին Ստեպանկով
* Նիկոլայ Կրյուկով
* Բրանկո Պլեշա
* Նիկոլա Պոպովիչ
* Միխա Բալոխ
* Բորա Բեգովիչ
* Եսկենդիր Ումուրզակով
* Հուսեյն Չոկիչ
* Մեյա Ալեքսիչ
* Լեոնիդ Տարաբարինով
* Վասիլի Ֆուշիչ
* Ելենա Լիցկանովիչ
* Անդրեյ Պոդուբինսկին
* Գ. Մարկովիչ

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսորներ՝ Յուրի Լիսենկո, Զդրավկո Վելիմիրովիչ
* Սցենարիստներ՝ Պրեդրագ Գոլուբովիչ, Պավել Զագրեբել, Յուրի (Գեորգի) Լիսենկո, Ալեքսանդր Սացկի
* Օպերատոր՝ Սերգեյ Լիսեցկի
* Կոմպոզիտոր՝ Դուշան Ռադիչ
* Նկարիչ՝ Վլատկո Գիլիչ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1965 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հարավսլավական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր պարտիզանների մասին
Հռոդոսն այստեղ է, այստեղ էլ թռիր

thumb|Եզոպոսի առակի նկարազարդում (մոտ 1480 թվական)
**Հռոդոսն այստեղ է, այստեղ էլ թռիր** (), թևավոր խոսք, որը վերցված է Եզոպոսի «Պարծենկոտը» առակից։ Այդտեղ մի մարդ հպարտանում է, որ ինքը Հռոդոսում մի արտակարգ թռիչք է կատարել և որպես ապացույց դիմում է վկաներին։ Լսողներից մեկը նկատում է, որ վկաներ պետք չեն, եթե դա ճշմարիտ է։ Եվ ավելացնում է. «Հռոդոսն այստեղ է, այստեղ էլ թռիր»։

Արտահայտությունը օգտագործվում է այն դեպքում, երբ ուզում ենք ասել՝ պարծենալու փոխարեն ապացուցիր գործնական, իրականում, գլուխ գովալու փոխարեն ցույց տուր գործով, մի՛ պատմիր քո փառավոր գործերի մասին, որոնք արել ես որևէ տեղ կամ երբևէ, այլ ցույց տուր քո կարողությունները այստեղ և հիմա։

Հաճախ մեջբերվում է լատիներենով, թեպետ մեզ չհասած բնօրինակը գրվել է հունարենով՝ *ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα*։

## Ծագում
Եզոպոսի «Պարծենկոտը» առակում ճանապարհորդը տուն վերադառնալով սկսում է պարծենալ իր հաջողություններով, հատկապես առանձնացնում է իր հեռահար թռիչքը, որն իբր կատարել է Հռոդոսում, որպես ապացույց դիմում է վկաներին, որ հաստատեն իրենց խոսքերով։ Սկեպտիկ զրուցակիցը նշում է. «Եթե ասածներդ ճիշտ են, ապա վկաներ պետք չեն։ Հռոդոսն այստեղ է, այստեղ էլ թռիր»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Бабичев Н. Т., Боровский Я. М. Словарь латинских крылатых слов : 2500 единиц / Под ред. Я. М. Боровского. —  : Рус. яз., 1982. — 959 с.
* Крылатые слова. Литературные цитаты. Образные выражения / Авт. Н. С. Ашукин, М. Г. Ашукина — М.: Правда, Москва, 1986. — 768 с.
* P.-M. Schuhl. «Hic Rhodus, hic salta» // Revue Philosophique de la France et de l'Étranger, 157, 1967, 468-469.
* Saffrey, H. D. Encore «Hic Rhodus, hic salta». // Revue Philosophique de la France et de l'Étranger 161 (1971): 221-223.

## Արտաքին հղումներ
* Эзоп. Хвастливый пятиборец .

Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կոնստանտին Կունին

**Կոնստանտին Իլյիչ Կունին** (, ), ռուս խորհրդային գրող, արևելագետ, տնտեսագետ։ Աշխարհագրական հայտնագործությունների պատմության վերաբերյալ գրքերի հեղինակ է։

## Կենսագրություն
Կոնստանտին Կունինը ծնվել է 1909 թվականի մայիսի 20-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Չորս  տարեկանից սովորել է օտար լեզուներ, 5 տարեկանում սովորել է կարդալ։ 16 տարեկանում ավարտել է դպրոցը։ Ընդունվել է Լենինգրադի արևելյան կենդանի լեզուների ինստիտուտ, սովորել է չինագիտություն։ 1930 թվականին ավարտել է ինստիտուտը և աշխատանքի է անցել Արտաքին առևտրի մենաշնորհի գիտահետազոտական ինստիտուտում։ Այնտեղ նա գրել է խոշոր աշխատություն «Կաուչուկի համաշխարհային շուկան» թեմայով։ Տպագրվել է 1937 թվականից։ Գրել է մեծ ճանապարհորդների մի շարք կենսագրություններ՝ Վասկո դա Գամա, Կորտես, Մագելան, Աֆանասի Նիկիտինի, Հյուսիսային Ամերիկայի հետազոտողների մասին։ Վերամշակել և համալրել է Լեոնարդ Աուսվեյտի «Ինչպես են բացահայտել երկրագունդը» գիրքը։ Եղել է համամիութենական աշխարհագրական ընկերության և ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո կամավոր միացել է ԽՍՀՄ գրողների միությանը կից ձևավորված ժողովրդական աշխարհազորի ջոկատին։

144-րդ հրաձգային դիվիզիայի 449-րդ հրաձգային գնդի 2-րդ կարգի թարգմանիչ Կունինը զոհվել է 1941 թվականի նոյեմբերի 23-ին  Մոսկվայի մերձակայքում՝ Իվանևո գյուղի մոտ տեղի ունեցած հարձակման ժամանակ։ Թաղվել է Մոսկվայի մարզի Օդինցովսկի շրջանի Սավվինսկայա Սլոբոդա գյուղում։

## Ընտանիք
Կինը՝ Ռիտա Յակովլևան, զոհվել է 1941 թվականի հոկտեմբերին Վյազմայի մոտ։ Նրանց միակ դուստրը զոհվել է 3 տարեկան հասակում։

## Ստեղծագործություններ
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Советские детские писатели. , 1961.

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արևելագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տնտեսագետներ
Գրիգորի Զամչալով

**Գրիգորի Եմելյանովիչ Զամչալով** (, ), ռուս խորհրդային մանկագիր, Գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է  1901 թվականի մարտի 7-ին Սարատովի մարզի Ռուդնևսկի շրջանի Միտյակինո գյուղում, գյուղացիական ընտանիքում։ Նրա ծնողները աղքատ էին ու անգրագետ։ Ավելի լավ ապրելու հույսով Զամչալովները մի քանի այլ ընտանիքների հետ տեղափոխվել են Թուրքեստան։ Ընտանիքին օգնելու համար Գրիգորին աշխատել է տպարանում, խանութում և մորթեգործության արհեստանոցում։ Սակայն դա չի խանգարել նրան էքստեռն քննություններ հանձնել պրոգիմնազիայի երեք դասարանի համար և վերջին տարում ընդունվել չորրորդը, իսկ հետո ուսումը շարունակել Թուրքմենական ժողովրդական համալսարանում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Զամչալովն աշխատել է պետական հաստատություններում, ծառայություն է անցել Կարմիր բանակում, որպես ուսուցիչ աշխատել դպրոցներում։

1929 թվականին Զամչալովը սկսել է տպագրվել մանկական ամսագրերում։ Գրել է պատմվածքներ նախահեղափոխական ժամանակաշրջանի երեխաների մասին՝ «Հեծանիվներ», «Первый выгон», «Հաց», «Курносая», իսկ 1931 թվականին այդ թեման շարունակել է  «Углей, углей» վիպակում։ Այդ ժամանակ Զամչալովը ծանոթացել է գրող Օլգա Պերովսկայայի հետ, որը դարձել է նրա կինն ու համահեղինակը․ 1934 թվականին լույս է տեսել նրանց համատեղ գիրքը՝ «Կղզին տափաստանում» (), որը նվիրված է Ասկանիա-Նովա արգելոցին։ 1935 թվականին Զամչալովը գրել է «Երջանիկ քաղաք» () վիպակը պիոներական ճամբարի և կոլեկտիվացման մասին։

Գրողի աշխատանքը ընդհատում է Հայրենական մեծ պատերազմը։ Նա միացել է ժողովրդական աշխարհազորայիններին և մեկնել ռազմաճակատ 8-րդ Կրասնոպրեսնենսկի դիվիզիայի 22-րդ հրաձգային գնդի Գրողների վաշտի կազմում։ Նրա հետագա ճակատագիրը մինչև վերջ պարզված չէ։ Որոշ աղբյուրներ նշում են, որ նա զոհվել է սեպտեմբերին, սակայն ավելի հավանական է, որ Զամչալովն ընկել է շրջափակման  մեջ Վյազմայի մոտ և զոհվել 1941 թվականի հոկտեմբերին։ Պաշտոնական փաստաթղթերով՝ գրանցվել է որպես անհետ կորած 1941 թվականի դեկտեմբերից։

Պատերազմի պատճառով չավարտված նրա «Ոսկե գեղմ» () ոչխարաբուծական սովխոզի մասին վիպակը ավարտվել է Օլգա Պերովսկայայի կողմից և հրապարակվել է 1957 թվականին։ Մեկ տարի առաջ լույս է տեսել մեկ այլ գիրք՝ «Կարմիր գոգնոց» (, 1956)։

Գրիգորի Զամչալովի անունը փորագրված է Մոսկվայի Գրողերի կենտրոնական տանը գտնվող հուշատախտակի վրա։

## Երկեր
### Պատմվածքներ
* Հավի ավազակ (, 1929)
* Կճաքիթը (, 1929)
* Արջուկը դժվարության մեջ է (, 1929)
* Առաջին անգամ արոտի դուրսբերումը (, 1929)
* Օգնել. Հաց. (, 1929)
* Սադոկ (, 1929)
* Հեծանիվներ (, 1930)
* Պարտեզում (, 1930)
* Մեր գործերը (, 1930)
* Сорвалась с крючка (1930)
* Ճահիճ (, 1930)
* Խնձորներ (, 1930)
* Տաղանդ (, 1931)
* Կղզու տափաստանում (, 1934, ժողովածու, Օ. Պերովսկայայի հետ համատեղ)
* Հսկան (, 1939, ժողովածու)
* Կարմիր գոգնոց (, 1956)

### Վիպակներ
* Углей, углей (1931)
* Երջանիկ քաղաք (, 1935)
* Ոսկե գեղմ (1957, ավարտել է Օ. Պերովսկայան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Պատերազմ էր

**«Պատերազմ էր»** (), 2015 թվականի ռուսական կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ, դրամա մի երեխայի ճակատագրի մասին, որը պատերազմի առաջին օրերին կորցրել է ծնողներին և փորձում է գոյատևել գերմանացիների կողմից գրավված տարածքում։ Պատերազմից հետո Իլյան՝ ֆիլմի գլխավոր հերոսը, փորձում է գտնել մի մարդու, որը պատերազմի ժամանակ փրկել է իր կյանքը։ Արդյունքում պատմությունն իր պատկերացրածի պես չի դասավորվում։ Ֆիլմը, որը նկարահանել է ռեժիսոր Օլեգ Վ. Սեմենեցը, հիմնված է իրական պատմության վրա։

## Սյուժե
1941 թվական։ Երեխաներին տանում են Գերմանիա։ Էշելոնը ընկնում է հրետակոծության տակ։ Երեխաները դուրս են ցատկում այրվող վագոններից և փորձում փախչել ու թաքնվել անտառում։ Ֆիլմի գլխավոր հերոս Իլյան իր կրտսեր քրոջ հետ փախչում է ու ապաստան է գտնում գերմանացիների կողմից օկուպացված գյուղում։ Չնայած աղետալի վիճակին՝ տեղի բնակիչները մահվան վախի տակ թաքցնում են երեխաներին և ամեն կերպ օգնում նրանց գոյատևել։ Երեսուն տարի անց Իլյան վերադառնում է գյուղ՝ երախտագիտություն հայտնելու իր կյանքը փրկած մարդուն։

## Դերերում
* Մաքսիմ Բուտեկո – *Իլյա
* Վասիլի Վերովչուկ – *ծերունի
* Էդուարդ Մուսնիցկի – *Իլյան մանկության տարիներին
* Անֆիսա Յակիմովա – *Իլյայի քույրը
* Սերգեյ Արխիպով – *ավտովարորդ
* Կատերինա Կիսելյովա – *Նյուրա, հարսանիքի հյուր
* Ալեքսեյ Վեշկուրցև – *Ստեպան, հարսանիքի հյուր
* Աննա Պրոկլովա – *Ալյոնկա, աղջիկ

## Ստեղծում
Ֆիլմի սցենարը պատրաստ էր 2013 թվականի նոյեմբերին։ Նույն թվականի դեկտեմբերին սկսվել են նկարահանումները։ Նկարահանումները տեղի են ունեցել Ամուրի մարզում՝ Բլագովեշչենսկի արվարձանում և Տամբովի շրջանում, որտեղ ջերմաստիճանը ցերեկը իջել է 30&nbsp;°C-ից ցածր, և որպեսզի վտանգի չենթարկեն երեխաների և նկարահանող խմբի առողջությունը՝ կապված անհրաժեշտ նյութական բազայի բացակայության հետ, որոշվել է նկարահանումները հետաձգել մինչև 2014 թվականի աշուն։

Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականի սեպտեմբերի 19-ին «Ամուրյան աշուն» փառատոնի շրջանակներում։

Ֆիլմի լուսանկարչական փորձերի ժամանակ արված «Ռուս աղջկա կերպարը, որը 1941 թվականի խորը աշնանը անտառում փրկվել է գերմանացիներից» լուսանկարը երկրորդ տեղն է զբաղեցրել Մակեդոնիայի *Circuit Exhibition of Photography* փառատոնի *Child* («Երեխաներ») անվանակարգում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* О фильме «Была война», Программа «В центре внимания» на канале «Первый областной»
* Сюжет на канале ГТРК-Благовещенск
* «Была война» – это не оправдание: фильм благовещенца Олега Семенца показали на фестивале «Амурская осень»
* Фильм амурского фотографа Олега Семенца о войне покажут в мае // Амурская правда, 7 июня 2017
* Взгляд блогера: фильм «Была война»
* Олег Семенец снимает игровой фильм о Великой Отечественной войне

Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Նա մենակ չէր

**«Նա մենակ չէր»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Զագիդ Սաբիտովը 1969 թվականին։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի վերջին ամիսներին Սկանդինավիայի հյուսիսում, որտեղ գերմանական զորքերը դեռ փորձում են պահպանել իրենց վերջին սահմանը։ Հենց այդտեղ է հանգամանքների բերումով հայտնվում ուզբեկ օդաչու-շտուրման Ակբար Իբրահիմովը։ Նրա ինքնաթիռը խփվել է օդային մարտում։ Իբրահիմովը միանում է դիմադրության մասնակիցներին։ Շուտով նա կարողանում է ներկայանալ որպես գերմանացի սպա, հայտնվել գերմանական սուզանավում և ավելի ուշ ռադիոյով զեկուցել հակառակորդի գաղտնի բազաների մասին…

## Դերերում
* Շուխրատ Իրգաշև – *Ակբար Իբրահիմով, օդաչու-շտուրման, նույն ինքը՝ կապիտան Ֆեռնանդո Խիմենես
* Ռուդոլֆ Ալլաբերտ – *Շտյուրմեր, նավաստի
* Գեորգի Շևցով – *ֆոն Շերներ, սուզանավի նավապետ
* Միխայիլ Պոգորժելսկի – *ռուս ձկնորս
* Կլյոն Պրոտասով – *ռուս ձկնորս
* Օլև Էսկոլա – *«Ծովակալ»
* Մերիուս Ռաուս – *Գենինգ
* Օլեգ Գլինկա – *գերմանական սուզանավի նավապետ
* Յանիս Գրանտինշ
* Վոլոդյա Պրոխորով
* Վլադիսլավ Ստրժելչիկ – *ձկնորսական նավի նավապետ, ռուս
* [[Էվե Քիվի]] – *Ֆեռնանդո Խիմենեսի ընկերուհին
* Վելտա Լինե – *նավապետի այրին, որի բնակարանում կանգ է առել Իբրահիմովը
* Կազիմիր Շիշկին – *էպիզոդ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Իգոր Լուկովսկի, Զագիդ Սաբիտով
* Ռեժիսոր՝ Զագիդ Սաբիտով
* Օպերատոր՝ Լեոնիդ Տրավիցկի
* Նկարիչ՝ Վալենտին Սինիչենկո
* Կոմպոզիտոր՝ Ալբերտ Մալախով

## Տեխնիկական տվյալներ
* Արտադրություն՝ Ուզբեկֆիլմ
* Գեղարվեստական ֆիլմ, մեկ սերիա, հեռուստատեսային, սև և սպիտակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1969 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Գնդապետ Շալիգինի սպասումը

**«Գնդապետ Շալիգինի սպասումը»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմը, որը նկարահանել է  ռեժիսոր Թիմուր Զոլոևը 1981 թվականին։

## Սյուժե
1944 թվականի ամառ։ Խորհրդային զինվորների խմբին հանձնարարվել է շտապ գերմանական թիկունքից ռազմաճակատի գծով հանել խորհրդային հետախույզին։ Նրան պետք է հասցնել գնդապետ Շալիգինի (Նիկոլայ Գրինկո) մոտ, որն սպասում է կարևոր զեկուցման։ Երեք ուղեկցորդներից կենդանի է մնում միայն շարքային Բելովը (Բորիս Գալկին), որը կարողանում է հաղթահարել իրեն բաժին ընկած բոլոր փորձությունները և կատարել հրամանատարության առաջադրանքը։

## Դերերում
* Բորիս Գալկին – *շարքային Բելով, Պյոտր Իվանովիչ
* Վիկտոր Պլյուտ – *Գեորգի Վալերիանովիչ (հնչյունավորող՝ Վլադիմիր Զամանսկի)
* Սերգեյ Կագակով – *Սաշա Իվիցկի
* Ալեքսեյ Զոլոտնիցկի – *Ստանիկով
* Յախյե Ֆայզուլաև – *Շարաֆ
* Ռուստամ Տուրաև – *Ուլմաս
* Վալերի Պոլետաև- Տելնով
* Վլադիմիր Անտոնով – *Սավչենկո
* Իրինա Պոնոմարյովա – *Յուլյա
* Վլադիմիր Բորչանինով – *Ագաֆոնով
* Նիկոլայ Գրինկո – *Շալիգին
* Անատոլի Գուրև – *էպիզոդ
* Բորիս Մատվեև – *էպիզոդ
* Տատյանա Զախարովա – *էպիզոդ
* Դմիտրի Նալիվայչուկ – *էպիզոդ
* Իվան Մորոզով – *էպիզոդ
* Յանիս Պաուկշտելո – *գերմանացի սպա
* Պյոտր Յուրչենկով ավագ – *կապիտան
* Սերգեյ Կաչանով – *էպիզոդ (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Գրիգորի Գլազով
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Թիմուր (Թայմուրազ) Զոլոև
* Բեմադրող օպերատոր՝ Իգոր Ռեմիշևսկի
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Վլադիմիր Շինկևիչ, Ալեքսեյ Բոկատով
* Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Պտիչկին
* Երգի տեքստի հեղինակ՝ Գրիգորի Գլազով
* Հնչյունային օպերատորներ՝ Վ. Ֆրոլկով, Լ Կուզնիցկի
* Մոնտաժող՝ Մ. Ռադկո
* Ռեժիսորներ՝ Լ. Լարիոնովա, Վ. Կոլեգաև
* Օպերատոր՝ Ս. Կոլբինև
* Գրիմը՝ Զ. Գուբինա
* Կոստյումներ՝ Ն. Մելնիչուկ
* Խմբագիր՝ Ն. Նեկրասովա
* Գլխավոր խորհրդատու՝ գեներալ-լեյտենանտ Գ. Ֆ. Տուրշատով
* Խորհրդատուներ՝ փոխգնդապետ Վ․ Ֆալեցկ, Վ. Վենգեր
* Ռեժիսորի օգնականներ՝ Մ. Իվանովա, Լ. Կարպովա, Լ. Օսիպովա, Տ. Չեռնուխա
* Լույսի վարպետ՝ Վ. Լոգվինով
* ԽՍՀՄ Պետկինոյի սիմֆոնիկ նվագախումբ, դիրիժոր՝ Վ. Վասիլև
* Տնօրեն՝ Գալինա Սոկոլովա
* Կասկադյորներ՝ Յու․ Վեյսպալ, Օլեգ Ֆեդուլով, Ա. Ֆիլատով, Ն. Սիսոև

## Տեխնիկական տվյալներ
* ԽՍՀՄ, Օդեսայի կինոստուդիա, 1981 թվական, գունավոր, 87 րոպե։
* Պրեմիերան՝ 1982 թվականի օգոստոս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Օդեսայի կինոստուդիայի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Առանց ձախողման իրավունքի

**«Առանց ձախողման իրավունքի»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Եվգենի Ժիգուլենկոն Գեորգի Սևերսկու պատմվածքների հիման վրա։

## Սյուժե
Հետախույզ Լոզովոյը, ընդհատակային Կոլեսովը և պարտիզանական պատանի կապավոր Վասիլյոկը հանձնարարություն են ստացել ստույգ տվյալներ ստանալ Սևաստոպոլը գնդակոծող գերհզոր հրետանային թնդանոթի տեղակայման մասին և կոորդինատները փոխանցել այն նավակին, որը կմոտենա երկնագույն ծովախորշին։

## Դերերում
* Սաշա Լեբեդև – *«Վասիլյոկ», տասնհինգամյա պարտիզանական կապավոր
* [[Անդրեյ Մարտինով]] – *լեյտենանտ Նիկոլայ Վասիլևիչ Լոզովոյ
* Ստանիսլավ Սադալսկի – *Պյոտր Կոլեսով, թափառող արտիստ
* [[Նիկոլայ Գրինկո]] – *Իվան Իվանովիչ, տարեց պարտիզան
* Եվգենի Ժիգուլենկո – *Դարյա
* [[Ուլդիս Լիելդիջս]] – *գերմանացի սպա-շինարար
* Արնիս Լիցիտիս – *գերմանացի զինվոր ճանապարհային անցակետում
* [[Վիկտոր Շուլգին]] – *պարտիզանական ջոկատի հրամանատար
* Վալենտինա Կլյագինա – *բուժքույր
* [[Բորիս Չերկասով]] – *ռադիստ Անդրեյ
* Ալեքսանդր Վդովին – ''Սամարին

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Էդուարդ Վոլոդարսկի, Գեորգի Սևերսկի
* Ռեժիսոր՝ Եվգենի Ժիգուլենկո
* Օպերատոր՝ Ալեքսանդր Մաչիլսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Գևորգյան
* Նկարիչ՝ Սերգեյ Բոչարով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Save Me (երգ)

**«Save Me»** (ոճավորված է որպես «*Save ME*», ), երգ հարավկորեական *[[BTS]]* բոյ-բենդի *[[The Most Beautiful Moment in Life: Young Forever]]* ալբոմից։ Կորեերեն բնօրինակ տարբերակը 2016 թվականի մայիսի 2-ին Հարավային Կորեայում թողարկվել է որպես« ''Big Hit Entertainment»'' լեյբլի սինգլ ։ Ճապոներեն տարբերակը ներառվել Է «''Youth'' »ալբոմում, որը թողարկվել է «*Pony Canyon»* լեյբլի կողմից 2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
«*Save Me*» երաժշտական տեսահոլովակը, որը նկարահանվել է առանց ջամփ քաթերի, թողարկվել է մայիսի 15-ին։ Երգի համար պարը բեմադրվել Է *The Quick Style Crew*-ում։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը *GDW*-ն է։

## Առևտրային հաջողություններ
*BTS*-ը գլխավորել Է *Billboard World Digital Songs*-ը «*Save Me*» երգով, առաջին տեղը զբաղեցրել է նրանց մեկ այլ «*<bdi>[[Fire (BTS երգը)|Fire]]</bdi>»* սինգլը։ «*Save Me*»-ի տեսահոլովակը երկրորդ տեղն Է զբաղեցրել քեյ փոփ տեսահոլովակների դիտումների քանակով Ամերիկայում և աշխարհում։ 2016 թվականի մայիսին հայտնվել է Billboard-ի ցանկում։

## Առաջխաղացում
*BTS*-ը որոշել է երաժշտական շոուներում մեկ շաբաթվա ընթացքում առաջ տանել ստեղծագործությունը՝ ելույթ ունենալով *Mnet*-ում,  *<bdi>[[KBS]]</bdi>*-ում,  *<bdi>[[MBC]]</bdi>*-ում և  *<bdi>[[SBS]]</bdi>*-ում՝ սկսած *M Countdown*-ից մայիսի 12-ին։ Երգը ներկայացվել է 2018 *MBC  Plus X Genie Music Awards*-ի ելույթում։

* Pdogg՝ պրոդյուսեր
* Բան Շի Հյոկ՝ պրոդյուսեր
* RM՝ պրոդյուսեր
* Շուգա՝ պրոդյուսեր
* Devine Channel՝ պրոդյուսեր
* Ջոնգուկ՝ երգիչ
* Slow Rabbit՝ վոկալի և ռեփի վերադաշնակում,  «Carrot Express» հնչյունային ռեժիսոր 
* Sam Klempner՝ ռեժիսոր

## Հիթ-շքերթներ

## Վաճառք

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

* 

Կատեգորիա:2016 երգեր
Կատեգորիա:2016 սինգլներ
Կատեգորիա:BTS խմբի երգեր
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Վերադարձ չկա (ֆիլմ, 1973)

**«Վերադարձ չկա»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, նկարահանվել է ռեժիսոր Ալեքսեյ Սալտիկովի կողմից Անատոլի Կալինինի համանուն վեպի հիման վրա։

Նոնա Մորդյուկովան Անտոնինա Կաշիրինայի դերի համար «Խորհրդային էկրան» ամսագրի հարցման արդյունքներով ճանաչվել է  «Տարվա լավագույն դերասանուհի»։

## Սյուժե
Ֆիլմը ներկայացնում է Դոն գետի ափին Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին և դրանից հետո տեղի ունեցող իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունենում գրեթե քսան տարվա ընթացքում։ Ֆիլմի կենտրոնում քաջարի և ուժեղ կնոջ՝ Անտոնինա Կաշիրինայի սիրո պատմությունն է պատերազմի ժամանակ իրեն փրկված սպա Նիկիտինի հանդեպ։

«Սերը առանց ուրախության էր, բաժանումը կլինի առանց վշտի»,- ասել է Անտոնինան Նևերովին հրաժեշտ տալու ժամանակ։

Եթե Մորդյուկովան իր հերոսուհու մեջ փոխանցել է մայր հայրենիքի սերը, ապա լքված կնոջ ողբերգությունը, ապա Դվորժեցկին իր հերոսի մեջ ցույց է տվել մի մարդու ողբերգություն, որը չի կարողանում ընտրություն կատարել պարտքի զգացողության և իր կնոջ հարսի նկատմամբ նոր սիրո միջև։ Ու թեև ընտանեկան բարդ իրավիճակում բոլոր հերոսներին համար դեպի հետ վերադարձ չկա, չնայած ցավին ու կորստին, նրանք կկարողանան պահպանել իրենց մարդկային արժանապատվությունը ։

## Դերերում

;Դրվագներում
* Նիկոլայ Սմիռնով - Տրոֆիմիչ
* Ստեպան Բուբնով - Մաքսիմ Մաքսիմովիչ Պաշկով, դպրոցի տնօրեն
* Ալեքսեյ Բորզունով - Կոնստանտին Սուխարև, կուսակցության շրջկոմի հրահանգիչ
* Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկին - լաստանավորդ
* Չեսլավ Մոիսեև
* Վալենտինա Բելյաևա - ուսուցիչ
* Տատյանա Բիզյաևա - ուսուցիչ
* Վիկտոր Վոլկով - կուսակցության շրջկոմի հրահանգիչ
* Էրվին Կնաուսմյուլեր - լուսագրերում նշված չէ

## Փաստեր
* Ֆիլմը 65-րդ տեղն է զբաղեցրել ռուսական ֆիլմերի շարքում խորհրդային կինովարձույթի պատմության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Վերադարձ չկա» ֆիլմը ''Ruskino'' կայքում 

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1970-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Հատուկ նշանակության ջոկատը (ֆիլմ)

«**Հատուկ նշանակության ջոկատը**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ (հինգ սերիա), Դմիտրի Մեդվեդևի «Դա եղել է Ռովնոյի մետ» () վեպի էկրանավորումը (ավելի ուշ հրատարակություններում՝ «Ոգով ուժեղ», ) հետախույզ Նիկոլայ Կուզնեցովի մասին։

## Սյուժե
1942 թվականի հունիս։ Ռովնո քաղաքի մոտ ուղարկելու համար ՆԳԺԿ նախապատրաստում է գնդապետ Դմիտրի Մեդվեդևի (Յուրի Գրեբենշչիկով) պարտիզանական ջոկատը։ Մեդվեդևի ջոկատի հետ միասին պետք է թռչի նաև հետախույզ Նիկոլայ Կուզնեցովը (Ալեքսանդր Միխայլով)։ Ջոկատն իջեցվում է փոքր խմբերով տարբեր օրերի, և ոչ բոլորն են հասնում նշանակման վայր։ Առաջին խումբը սխալմամբ իջեցվում է ոչ անտառապատ տեղանքում՝ նպատակից մի քանի հարյուր կիլոմետր հեռավորության վրա և զոհվում։ Երկրորդ խումբը նույնպես իջնում է ոչ այնտեղ, որտեղ պետք է, բայց փրկվում է և ավելի ուշ միանում հիմնական ուժերին։ Երրորդ խմբում մեկնում են Մեդվեդևն ու Կուզնեցովը։ Երրորդ խումբը տեղ է հասնում ապահով։

1942 թվականի աշնանը Կուզնեցովը գերմանացի սպայի անվան տակ պետք է առաջին անգամ հայտնվի Ռովնոյում։

## Դերերում
* Ալեքսանդր Միխայլով – *հետախույզ [[Նիկոլայ Կուզնեցով (հետախույզ)|Նիկոլայ Կուզնեցով]] (Գրաչյով), օբեր-լեյտենանտ (հետագայում՝ հաուպտման) Պաուլ Զիբերտ
* Միրզա Մարտինսոնե – *Լիդիա Լիսովսկայա
* Յուրի Գրեբենշչիկով – *գնդապետ Դմիտրի Մեդվեդև
* Միխայիլ Ժիգալով – *գեներալ-լեյտենանտ (ակնարկ Սուդոպլատովին)
* Անատոլի Կոտենյով – *Յան Կամինսկի
* Նատալյա Միխեևա – *Վալյա Դովգեր (լուսագրերում՝ Նատալյա Տագիևա)
* Յուրի Կուզնեցով – *Սերգեյ Տրոֆիմովիչ Ստեխով, [[Զինվորական կոմիսար|ջոկատի]] կոմիսար
* Յուրի Ժուկ – *Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Լուկին, փոխգնդապետ
* Ուլդիս Լիելդիջ – *Պետեր Քրիստիան Կրաուզե, ՍՍ հաուպտշտուրմֆյուրեր 
* Անատոլի Լուկյանենկո – *Իվան Բելով
* Օլեգ Կորչիկով – *դավաճան Նաումով (գրքում՝ Նաումենկո)
* Բորիս Կլյուև – *Մարտին ֆոն Գետել
* Ռոմուալդս Անցանս – *Ուլրիխ ֆոն Օրտել
* Վիկտոր Ստեպանով – *գեներալ ֆոն Իլգեն
* Վլադիմիր Օլեքսեենկո – *պահակ
* Նիկոլայ Սեկտիմենկո – *լեյտենանտ Բորիս Կրուտիկով
* Լարիսա Շախվորոստովա (Տոտունովա) – *Մայա Միկոտա
* Վալենտին Գոլուբենկո – *պարտիզան
* Յուրի Ռուդչենկո – *բանդերովեց
* Ալեքսանդր Լեբեդև – *ժամապահ

Նախապատմական տեքստը կարդում է Իվան Կրասկոն։

## Հետաքրքիր փաստ
* Սերիալի 5-րդ սերիայի դրվագներից մեկում հնչում է «Դե, սպասիր» մուլտֆիլմի 9-րդ թողարկման մեղեդու մի հատված՝ կրկեսային աստղերի տեսարանը։ Նույն 5-րդ սերիայում հնչում է գերմանական «Wasterwald» քայլերգը, որը կատարել է Բունդեսվերի նվագախումբը և երգչախումբը ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Медведев Дмитрий Николаевич. «Это было под Ровно»
* Блокнот репортёра: в 90-летний юбилей легендарного военного разведчика Николая Кузнецова музей героя пополнился ценными экспонатами из архивов СВР // РИА Новости, 27.07.2001
* [kino-o-voine.ru/otryad-specialnogo-naznacheniya-1987/ Отряд специального назначения (СССР, 1987)]

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Թոմաս Ման (դերասան)

**Թոմաս Ռենդալ Ման կրտսեր** (, ), ամերիկացի դերասան։ Հայտնիություն է ձեռք բերել 2012 թվականին՝ «Նախագիծ X» կատակերգական ֆիլմի թողարկումից հետո։

## Վաղ տարիներ
Թոմասը ծնվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ԱՄՆ-ի հյուսարևմտյան մասում գտնվող Օրեգոն նահանգի Պորտլենդ քաղաքում, սակայն երբ լրացել է նրա 2 տարին, ընտանիքը տեղափոխվել է Տեխաս նահանգի Դալաս քաղաք, որտեղ անցկացրել է իր ողջ մանկությունն ու երիտասարդությունը։

## Կարիերա
2007 թվականին Թոմասը Nickelodeon ալիքի «ԱյԿառլի» հեռուստասերիալի եթերաշրջաններից մեկում կատարել է ոչ մեծ դեր։ Առաջին «լուսարձակումից» հետո Թոմասին առաջարկել են միջակ դեր «Լինում է և ավելի վատ» կատակերգական հեռուստասերիալում, ինչը, անկասկած, երիտասարդ դերասանի կարիերայում տվել է էական մեկնարկ։

2010 թվականին Թոմասը «Սա շատ զվարճալի պատմություն է» ֆիլմում ստացել է դերի հրավեր (ռեժիսորներ՝ Աննա Բոդեն և Ռայան Ֆլեք), որը բավականին լավ ճանաչում է ձեռք բերել համաշխարհային վարձույթում և ստացել քննադատների դրական արձագանքներ։

Նույն թվականին Թոմասին առաջարկել են ունկնդրել «Նախագիծ X» ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկը, բայց Թոմասը ձախողել է քաթինգը և շուտով գրանցվել ևս մեկում, սակայն այդ փորձը ևս անհաջող էր։ Միայն յոթերորդ ունկնդրումից հետո ռեժիսորը Թոմասին նշանակել է Թոմաս Կաբայի դերում, որը հետագայում մեծ ազդեցություն է ունեցել դերասանի ապագա կարիերայի վրա։ Թոմաս Մանը «Նախագիծ X» ֆիլմում ցնցող հաջողությունից հետո դարձել է շատ սիրված ինչպես հոլիվուդյան առաջատար ռեժիսորների, այնպես էլ ընդարձակ լսարանի համար։

2011 թվականի վերջին Թոմասը նշանակվում է Ռիչարդ Լագրավենեզեի «Հրաշալի էակներ» ֆիլմի Ուեսլի Լինքոլնի դերում։ Միևնույն ժամանակ Թոմի Վիրկոլայի «Վհուկների որսորդներ Հենզելը և Գրետելը» պատկերում խաղացել է Բենի դերը։ Նա նաև ավարտել է նկարահանումները «Կարճահասակ» կատակերգությունում, որտեղ խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը։

2013 թվականին Թոմասը մասնակցել է այնպիսի կինոպատկերների նկարահանումներին, ինչպիսիք են «Թույն ինչպես ես», որի թողարկումը կայացել է 2013 թվականին, և «Դորք թագավոր» ֆիլմը, որում Թոմասը խաղացել է գլխավոր դերը։ Վերջինիս թողարկումը կայացել է 2014 թվականին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ