Սերյոժա (վիպակ)

**«Սերյոժա»,** Վերա Պանովայի վեպը, գրվել է 1955 թվականին և ունի «Մի քանի պատմություն շատ երիտասարդ տղայի կյանքից» ենթավերնագիր։ Առաջին անգամ տպագրվել է «Նոր աշխարհ» ամսագրում (1955, թիվ 9): 1960 թվականին ստեղծագործությունը էկրանավորվել է ռեժիսորներ Գեորգի Դանելիայի և Իգոր Տալանկինի կողմից։

## Սյուժե
Պատմվածքի գործողությունը սկսվում է 1947 թվականին: Գլխավոր հերոսը՝ 5 տարեկան Սերյոժան, ապրում է փոքր քաղաքում մայրիկի՝ Մարյանայի հետ, նրա հայրը զոհվել էր պատերազմում: Տղայի աշխարհը առաջին նկարազարդ գրքերն են, ջրամբարը, կինոթատրոնը, բակի հավերը, փողոցի ընկերները, որոնց հետ մշտապես պատահում են ծիծաղելի և տխուր պատմություններ: Մի օր նրանց տանը հայտնվում է Դմիտրի Կորնեևիչ Կորոստելյովը՝ «Պարզ ափ» սովխոզի տնօրենը: Մայրը բացատրում է, որ այսուհետ նա կլինի Սերյոժայի հայրիկը: Կորոստելյովի գալուստով Սերյոժայի ազգականների թիվն ավելանում է և նրանց միանում են Դմիտրի Կորնեևիչի մայրը և տատիկը: Նախատատի մահը դառնում է տղայի կյանքի առաջին դրամատիկ իրադարձությունը, գերեզմանատանը նա ցնցվում է տյոտյա Տոսյայի խոսքերից, որ «Բոլորս էլ այնտեղ կլինենք»: Կորոստելյովը, հասկանալով, որ այս թեման հուզում է երեխային, խոստանում է, որ Սերյոժան երբեք չի մահանա։

Գարնանը Դմիտրի Կորնեևիչը տղային հայտնում է, որ շուտով նա կունենա եղբայր կամ քույր: Այնուհետև մայրը գնում է հիվանդանոց, որտեղից բերում է Ալեքսեյ նորածնին: Փոքրիկ, բարակ ձեռքերով ու ոտքերով եղբայրը սկզբում հիասթափեցնում է Սերյոժային, սակայն Կորոստելյովը բացատրում է, որ նա ընդամենը 9 օրական է, դրա փոխարեն հետագայում, ըստ Դմիտրի Կորնեևիչի հավաստիացումների, Ալեքսեյը «Կարգին տղա կլինի»։

Ամռանը Սերյոժայի ընկեր Վասկայի մոտ հյուր է գալիս նրա հարազատ քեռին՝ հեռավոր նավագնացության կապիտանը: Տղաների վրա մեծ տպավորություն են թողնում նրա դաջվածքները՝ քաղաքում ծնվում է մարմնի վրա նկարների հավաքական հետաքրքրություն: Ընկերները Սերյոժային նույնպես ներգրավում են այդ գործողության մեջ, նրա աջ ձեռքին թանաքով նկարում են «Ս» տառը: Շուտով տղայի ջերմությունը բարձրանում է, սկսվում է տենդ, հրավիրված բժիշկը նրան սրսկումներ է անում: Արյան վարակումից հաջողվում է խուսափել, սակայն թուլացած երեխային հետապնդում են այլ հիվանդություններ՝ անգինա, գեղձերի բորբոքում։

Գրեթե ամբողջ ամառ տղան նստում է տանը, իսկ աշնանը ընտանիքում սկսվում են մեծածավալ պատրաստություններ։ Կորոստելյովին տեղափոխում են Խոլմոգորի աշխատանքի: Սերյոժան չի կասկածում, որ կգնա բոլորի հետ, բայց մայրը բացատրում է, որ մինչև գարուն կամ ամառ նա կմնա հարևան տյոտյա Պաշայի մոտ, բժիշկը խորհուրդ չի տալիս հիվանդոտ երեխային տանել այդ վայրը՝ անհայտ կլիմայով: Մերժվածության և օտար կամքի առջև անօգնականության զգացումը փոխում է Սերյոժային, նա դառնում է լռակյաց, դադարում է հարցեր տալ: Մեկնման օրը նա աշխատում է չլացել, ուստի տխրությամբ է հրաժեշտ տալիս հարազատներին և, չսպասելով բեռնատարի մեկնմանը, գնում է տուն: Հոգեկան ցավից ցնցված տղային դիտելով, Դմիտրի Կորնեևիչը դուրս է թռչում մեքենայից և խնդրում է նրան արագ հավաքել իրերն ու խաղալիքները: Այնուհետև, չլսելով Մարյանայի և տյոտյա Պաշայի առարկությունները, նստեցնում է որդուն խցիկ: Ընտանիքը ճանապարհ է ընկնում, և Սերյոժան ցնծություն է ապրում այն բանից, որ Կորոստելյովը սիրում է նրանց և պատասխանատվություն է կրում նրանց համար։

## Ստեղծման պատմություն
«Սերյոժա»-ի հերոսները՝ սովխոզի երիտասարդ ղեկավար Կորոստելյովը, ուսուցչուհի Մարյանան և նրա հինգամյա որդին, սկզբում բնակություն հաստատեցին Վերա Պանովայի մեկ այլ ստեղծագործության մեջ՝ «Պարզ ափ» պատմվածքում: Այն հրապարակվել էր 1949 թվականին, լավ մամուլ էր ստացել և արժանացել երրորդ աստիճանի Ստալինյան մրցանակի, սակայն հեղինակին թվում էր անավարտ։ «Երեխայի» թեման այրում էր ձեռքերս. կարծես թե ես դրանցում պահում էի մի տաք և փխրուն բան, որը կարող էր կոտրվել, և այդ պատճառով հարկավոր էր այն շուտափույթ տեղավորել»։ 1953 թվականին Պանովան «Մանկական գրականություն» հրատարակչության տնօրենին հայտնեց եռագրություն գրելու իր մտադրության մասին, որտեղ ցույց կտրվեր Սերյոժա Լավրովի հասունացման և կայացման գործընթացը. համաձայն գրողի մտահղացման՝ առաջին գրքում տղան գնում է դպրոց, երկրորդում՝ ութերորդ դասարան, իսկ երրորդում ընթերցողները ծանոթանում են արդեն շրջանավարտ հերոսի հետ: Թեմայի նման զարգացումը օրինականացված էր ռուս գրականության ավանդույթով, նշում էր Վերա Ֆյոդորովնան։

Սկզբնական մտահղացումը մնաց չիրականացված: Պանովան ինքը հրաժարվեց եռագրության գաղափարից՝ որոշելով գրել մի փոքր պատմվածք «Նուրբ նախադպրոցական տարիքում» գտնվող տղայի մասին: Պատմվածքը ստացավ բնորոշ ենթավերնագիր («Մի քանի պատմություններ շատ փոքր տղայի կյանքից»), որը սահմանափակում էր գեղարվեստական պատումի շրջանակները ժամանակի մեջ: Այս մի քանի «պատմություններում» Պանովան գնաց ոչ թե լայնությամբ, այլ խորությամբ՝ դեպի մարդկային անհատականության ծնունդի և դաստիարակության գաղտնիքը։ 

## Կարծիքներ և ակնարկներ
«Ուսուցչի թերթում» (1955, նոյեմբերի 16) տպագրված առաջին գրախոսություններից մեկը լի էր հեղինակին ուղղված հավակնություններով: Քննադատ Կ. Վլադիմիրովը պնդում էր, որ «Սերյոժայում» չկա սյուժետային առանցք, որի վրա կհավաքվեին իրադարձությունները, նրա կարծիքով՝ Պանովայի նախորդ պատմվածքում՝ «Պարզ ափում», նույն կերպարներն ավելի համոզիչ և վառ էին երևում: Գրախոսի կասկածներն առաջացրել էր նաև գլխավոր հերոսի կերպարի հավաստիությունը, որը «արհեստականորեն մեկուսացված է մեր դարաշրջանի տիպական հանգամանքներից». բացի այդ, Վլադիմիրովի խոսքերով՝ հինգամյա տղան ստեղծագործության մեջ երևում է որպես ինքնավերլուծության չափազանցված հակում ունեցող երեխա։ Այս հրապարակմանն արձագանքեց արձակագիր Նիկոլայ Ատարովը «Նովի միր»-ի էջերից (1956, № 1) հեգնական մեկնաբանությամբ՝ «Հնարավո՞ր է կարդալ գրքեր առանց մտածելու»։

Ընդհանուր առմամբ գրական հանրությունը բարյացակամորեն ընդունեց Պանովայի նոր աշխատանքը: Այսպես, գրող Տվարդովսկին Վերա Ֆյոդորովնային ուղղված նամակում (1955, սեպտեմբերի 12) հայտնեց, որ հետաքրքրությամբ կարդացել է «Սերյոժան» ամսագրային տարբերակով. Ալեքսանդր Տրիֆոնովիչի որոշ դիտողությունները վերաբերում էին «մանկականության» գծով փոքր «չափազանցությանը», ինչպես նաև փաստական անճշտություններին. «Աշորան սկզբում հասկավորվում է, հետո ծաղկում, այլ ոչ թե հակառակը, ինչպես Ձեզ մոտ է. ճեղքված փայտը դա խռիվ է, դրանք ոչ ոք խորանարդ մետրերով չի հաշվում»։

Շատ ջերմ նամակ է ուղարկել Պանովային նաև Կորնեյ Չուկովսկին: Նրանում նա կանխագուշակել է, որ «շատ խիստ, (իսկապես դասական) համամասնություններով» ստեղծված գիրքը կթարգմանվի բազմաթիվ լեզուներով: Ըստ Կորնեյ Իվանովիչի հաշվարկների, «Սերյոժայի» սյուժեում մասնակցում են ճիշտ երեսուն գործող անձինք, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր սեփական բնավորությունը։ «Երեխաների լեզուն» շատ տարիներ ուսումնասիրելուց հետո, «Երկուսից մինչև հինգ» գրքի հեղինակը ընդունել է, որ գլխավոր հերոսի կերպարում «ոչ մի կեղծիք չկա»։ Ըստ Չուկովսկու խոսքերի, նա չի հասցրել պատրաստել Պանովայի նոր վիպակի մասին գրախոսություն «Գրական թերթ»-ի համար. նրանից առաջ է ընկել քննադատ Եվգենիա Կնիպովիչը, ով այդ հրատարակության համար գրել է «գովասանական հոդված»։ Առանձին Կորնեյ Իվանովիչը ողջույն և երախտագիտական արձագանք է փոխանցել Ֆրիդա Վիգդորովայից, ով «Սերյոժա»-ի հրատարակությունը անվանել է «մեր կյանքի ուրախ իրադարձություն»։  Նրանցից յուրաքանչյուրին [հերոսներին] տրվում է ճիշտ այնքան ուշադրություն և տեղ, որքան անհրաժեշտ է ընդհանուր գաղափարի համար: Հենց սա է ինձ ամենաշատը հիացնում՝ մասերի սքանչելի համաչափությունը, բոլոր կերպարների և գույների ենթակայությունը մեկ ամբողջականի, այն նույնը, ինչը հմայում է մեզ Պուշկինի և Չեխովի արձակում։

«Սերյոժա» վեպի իմաստը ճանաչվում է նաև դրա ստեղծումից շատ տարիներ անց. օրինակ, «Զրպարտության դպրոց» հաղորդման համարներից մեկում (2014 թվականի մարտի 31-ին) գրող Տատյանա Տոլստայան այն անվանել է «ռուսական գրականության գլուխգործոցներից մեկը»։.

## Հերոսներ
### Սերյոժա

Վիպակը սկսվում է Սերյոժայի դիմանկարով. հեղինակը նրա արտաքինի նկարագրությանն անդրադառնում է նաև հետագայում. հերոսը բաց մազերով նիհարավուն տղա է՝ բաց ճակատով, ստվերոտ թարթիչներով, խոշոր կոպերով։ Երեխայի աշխարհը առաջին էջերում պարզունակ է. այն լի է այնպիսի «անպաճույճ բաներով, ինչպիսիք են պղնձե հավանգը տատի Փաշայի խոհանոցում կամ գրամոֆոնիկ-ծաղիկները պատշգամբի շուրջը»։ Գրականագետ Ալեքսանդր Նինովի կարծիքով, մրջյունների, Բուկետ շան և Զայկա կատվի հետևելու իր դիտարկումներով Սերյոժան հիշեցնում է Ալեքսեյին՝ Իվան Բունինի «Արսենևի կյանքը» վեպի պատմողին. հերոսներին միավորում է «անգիտակից-մանկական տարիքի» համար պարտադիր փուլը, որի ընթացքում «աշխարհը գնալով ընդլայնվում էր, դառնում էր ավելի իրական, բայց, այնուամենայնիվ, սկզբնական շրջանում ոչ թե մարդիկ և մարդկային կյանքը, այլ բուսական և կենդանական աշխարհն էր առավել շատ գրավում մեր ուշադրությունը»։

Հենց Սերյոժայի աշխարհընկալումն է թույլ տալիս ընթերցողներին ծանոթանալ նրա մայր Մարյանայի և «նոր» հայր Դմիտրի Կորնեևիչ Կորոստելյովի հետ։ Տղայի աչքերով է վերարտադրված փոքրիկ քաղաքի միջավայրը, որտեղ ամեն ինչ մեծ է թվում՝ ջրամատակարարման աշտարակը, հուշարձանները, կինոթատրոնը, սովխոզի հողատարածքները։ Սերյոժան մեծանում է, և յուրաքանչյուր նոր օր նրան բացահայտումներ է բերում. այսպես, նա հանկարծ իմանում է, որ յուրաքանչյուր մարդ սիրտ ունի։ Ականջ դնելով մեծահասակների խոսքերին՝ երեխան եզրակացնում է, որ նրանք արտասանում են «Շատ ավելորդ խոսքեր»։ Ինչպես նշել է գրող Զոյա Բոգուսլավսկայան, պատմվածքի յուրաքանչյուր պատմություն որոշակի հանգրվան է, «տղային ևս մեկ աստիճանով մոտեցնելով հասունությանը» ։ ФԵրեխայի անձի ձևավորումը տեղի է ունենում նաև կյանքի ողբերգական կողմերի հետ ծանոթության միջոցով։

 «Նախատատի հողարկավորությունը» գլխում, որը գրված է սթափ, գուցե նույնիսկ կոշտ ճշմարտացիությամբ, Պանովան հետևում է, թե ինչպես է մահվան վերացական հասկացությունը առաջին անգամ դառնում մարդու գիտակցության կոնկրետ փաստ, մտնում նրա անմիջական հոգեբանական փորձի մեջ։ 

### Կորոստելև
Սերյոժայի և Կորոստելևի հարաբերությունները զարգանում են աստիճանաբար՝ հաղթահարելով մի քանի փուլ։ Երբ Դմիտրի Կորնեևիչը առաջին անգամ գալիս է Մարիանայի տուն՝ որպես իր ամուսին, նա որոշակի անապահովություն է զգում՝ հասկանալով, որ խորթ հոր հայտնվելը կարող է վնասել երեխային: Այնուամենայնիվ, ամեն քայլափոխի տղան և մեծահասակ տղամարդը մոտենում են միմյանց: Ըստ հետազոտողների՝ Կորոստելևը գտնում է անհրաժեշտ ինտոնացիան համակրելի, տպավորիչ և շատ զգայուն հնգամյա մարդու հետ շփվելու համար: «Նա իրեն զարմանալիորեն բնական է պահում Սերյոժայի հետ՝ լիովին վստահելով տղայի անձին, հարգելով նրա մանկական խնդրանքները, մտահոգությունները և տարակուսանքները»։ Գերազանցության բացակայությունն ընդգծվում է նույնիսկ հասցեներում. սովորական «Սերյոժայի» փոխարեն տղան Դմիտրի Կորնեևիչից լսում է «Սերգեյ», «դու, եղբայրս»։ Կորոստելևն է, ով օգնում է երեխային գտնել իր վրա ծանրացող հարցերի պատասխանները. այսպիսով, Դմիտրի Կորնեևիչը լուծում է մահվան խնդիրը՝ վստահ լինելով, որ «մենք չենք մեռնի, ես ձեզ դա երաշխավորում եմ», նա նաև բացատրում է, որ կնճռոտ և անամոթ երեխա-եղբայրը հետագայում լավ ընկեր կդառնա նրա համար։

### Մարիանա
Մարիանան աշխատում է որպես ուսուցչուհի, ուստի Սերյոժայի հետ շփվելիս երբեմն իրեն պահում է ոչ թե մոր, այլ դպրոցի ուսուցչի պես՝ «շտապելով որդուն ճիշտ մարդ դարձնել»։ Նրա համար տեսանելի քաղաքավարությունը, քաղաքավարության ցուցադրական դրսևորումը հաճախ ավելի կարևոր է, քան երեխայի «սեփական որոնումը». այստեղից էլ նրա կտրուկ արտահայտությունները՝ «Երբ մեծանաս, կհասկանաս», «Դեռ վաղ է դրա մասին մտածելը»։ Հետազոտողների կարծիքով՝ Մարիանայի դաստիարակության մեթոդները, համոզված լինելով, որ երեխաներին պետք է փոխանցել բոլոր առիթների համար գոյություն ունեցող «պատրաստի, ծամած բանաձևերը», կտրուկ տարբերվում են Կորոստելևի սկզբունքներից։ Դմիտրի Կորնեևիչը կարծում է, որ Սերյոժան ինքը պետք է գտնի շատ բարդ հարցերի պատասխաններ, քանի որ որոնումը «Նշանակում է ստեղծագործորեն տիրապետել աշխարհին»։ Ի տարբերություն ամուսնու՝ Մարիանան չի զգում որդու իրական ապրումները, նա չի նկատում, որ տղան ամեն օր փոխվում է։ Ամուսնանալով և երկրորդ զավակ ունենալուց հետո կինը չի կորցնում հետաքրքրությունը իր առաջնեկի նկատմամբ, որը նախկինում «մայրական բուռն սիրո միակ առարկան էր», Այնուամենայնիվ, Սերյոժայի նկատմամբ նրա վերաբերմունքի մեջ հայտնվեց որոշակի ջոկատ։  Մարիանայի պաշտոնական մանկավարժությունը, կյանքի մասին նրա գաղափարները, որոնք երբեմն բախվում են հենց կյանքի հետ, բայց որոնք նա փորձում է խստորեն կիրառել Սերյոժայի նկատմամբ, հանդիպում են Կորոստելևի հակահարվածին, քանի որ նա տեսնում է կենդանի կյանք, և ոչ թե դրա տառը, կոնկրետ անձ, և ոչ թե պայմանական կեղծիք։ 

## Պատմության վերջին էջերը
Պատմության վերջին գլուխները՝ «Խոլմոգորին», «Մեկնման օրվա նախօրեին», «Մեկնման օրը», պատմում են Սերյոժայի կյանքի ամենաշատ, Ալեքսանդր Նինովի կարծիքով, դրամատիկ հանգամանքների մասին, նա դառնություն է ապրում մոտալուտից, բաժանվել է իր ընտանիքից և իսկապես տառապում է թյուրիմացությունից: Տեղափոխման բարդ պատմության մեջ Մարյանան «բարոյական սխալ է թույլ տալիս»՝ նա չի տեսնում, որ որդու համար բաժանման մասին միտքը ցավալի է, իսկ նրա ստացած հոգեկան տրավման ավելի վտանգավոր է, քան կոկորդի ցավն ու գեղձերի բորբոքումը։ Խոլմոգորիայի հետ պատմությունը տղայի համար դառնում է «մի ամբողջ դարաշրջանի վերջ»՝ բաժանվելով «քնքուշ տարիքից»։

Ըստ Զոյա Բոգուսլավսկայայի, վերջին էջերում յուրաքանչյուր մանրուք, լինի դա թաքնված արցունքների նկարագրությունը, թե երեխայի կասկածը, որ սիրելիներն իրենց կարիքն ունեն, խորհրդանշական է։ Այս օրերին Սերյոժան ապրում է մինչ այժմ անծանոթ զգացմունքների մի ամբողջ շարք՝ անսահման հուսահատություն, հանգիստ հույս, անմխիթար վիշտ, բացարձակ ընկճվածություն և, վերջապես, իսկական երջանկություն այն փաստից, որ վերջին պահին Կորոստելևը կամային որոշում է կայացնում։

 Սերյոժայի ապրած իրավիճակի դրամատիզմը, հասնելով իր սահմանագծին վերջին րոպեներին մեկնելուց առաջ, լուծվում է երջանիկ և հուզիչ ավարտով: Սերյոժան, ի վերջո, դառնում է իր կյանքի ամենասարսափելի։ Սերյոժան նույնպես գնում է Խոլմոգորի: Մի կողմ թողնելով բոլոր վախերը՝ Կորոստելևը նրան տանում է բոլորի հետ, նա՝ Կորոստելևը, պատասխանատու է ամեն ինչի համար, Նա հիանալի մարդ է, այս Կորոստելևը 

## Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
Հետազոտողները նշում են, որ մանկության մասին պատմությունները պայմանականորեն բաժանվում են երկու խմբի։  Առաջինը պարունակում է հեղինակի կենսագրության տարրեր և պատմում է աշխարհի անձնական ընկալման մասին «քնքուշ տարիքում»: Ռուս գրականության մեջ Նման գործերը ներառում են Լեո Տոլստոյի եռագրությունը («Մանկություն», «Պատանեկություն», «Երիտասարդություն»), Սերգեյ Ակսակովի հուշագրություն-կենսագրական եռագրությունը և Բունինի «Արսենևի կյանքը» վեպը։ Երկրորդը ներառում է պատմություններ և պատմություններ, որոնց հեղինակները (Տուրգենև, Չեխով, Կուպրին) «Երեխաների մասին օբյեկտիվ պատմության նմուշներ են տալիս»: «Սերյոժա»  պատմվածքը ոճականորեն մոտ է երկրորդ խմբին, «գրողն իր հերոսի մասին անհամեմատ ավելին գիտի, քան ինքը գիտի և կարող է ասել իր մասին»։

Վերա Պանովան պատմությունը պատմում է երրորդ դեմքով, սակայն գրելու ձևը և ինտոնացիոն ներկայացումը նման են հինգ տարեկան երեխայի լեզվին։ Այս ոճաբանության մեջ զուգորդվում են թեթև տղայական պարզությունը, «Երեխաների մտածողության անսպասելի տրամաբանությունը» և նուրբ դիտորդի փափուկ ժպիտը:

 Սա հատուկ հումորի տեսակ է, որը չի հիմնվում զավեշտական ​​իրավիճակների, զվարճալի կատակների կամ զվարճալի բառերի վրա: Սա նուրբ, զուտ հոգեբանական հումոր է։ Դրա աղբյուրն այն անխորտակելի վստահությունն է, որով Սերյոժան դատում է իր շրջապատին և աշխարհին՝ իր հսկայական հնգամյա փորձի բարձունքից ելնելով։ 

Հեղինակը օգտագործում է նաև հակադրության մեթոդը։ Դրա շնորհիվ ընթերցողը կարող է նույն իրավիճակը տեսնել ինչպես երեխայի, այնպես էլ մեծահասակի աչքերով: Այն փաստը, որ «Սերյոժայի» ավագ կերպարների համար սովորական է (փողոցներ, բակեր, ընտանի կենդանիներ), գլխավոր հերոսի մոտ առաջացնում է «Բացահայտողի հաճույքը»։ Ինտոնացիաների և տեսողական միջոցների ընտրության որոշակի կոշտությունը հայտնվում են Վասկայի հորեղբոր ժամանման մասին պատմող գլխում։ Պանովան, խուսափելով «ուղիղ առճակատումից», գործի է դնում «անուղղակի հակամարտություն». Սերյոժան տեսնում է, որ լեգենդար ծովային նավապետն իր տխուր բացականչություններով («Ինչ հմայիչ», «Սիրելի տղա») և անպատշաճ խնդրանքներով անձեռոցիկ է մատուցում ընթրիքին։ այնքան էլ նման չէ ծովի ռոմանտիկ նվաճողի: «Կապիտանի դիմանկարը, որը փոշի է փչում աչքերին․․․ պատմության մեջ կատարվել է անսովոր Պանովայի անկեղծ երգիծական ձևով»։

## Էկրանավորում
1960 թվականին Գեորգի Դանելիան և Իգոր Տալանկինը նկարահանեցին «Սերյոժա» ֆիլմը, որը Կառլովի Վարիի XII Միջազգային կինոփառատոնում ստացավ գլխավոր մրցանակը՝ Բյուրեղյա գլոբուսըс։ Վերլուծելով ֆիլմը՝ Զոյա Բոգուսլավսկայան նշեց, որ դրա ստեղծողները կարողացել են նշել գլխավոր հերոսի տարիքը այնպիսի մանրամասների միջոցով, ինչպիսին է, օրինակ, նստարանին նստած Սերյոժայի ոտքերը, որոնք չեն հասնում գետնին: Կերպարների աստիճանական հասունացման թեման բացահայտվում է դեռահաս Ժենկային գործարանային-արհեստագործական ուսումնարան ճանապարհելու դրվագում. սպասելով, մինչև մեկնող ընկերը կնստի պատահական մեքենա, երեխաները շրջվում են հակառակ կողմ և սկսում շարժվել դեպի տուն: Տեսախցիկն անընդհատ հետևում է, թե ինչպես են աստիճանաբար փոքրանում, հեռանալով, նրանց ուրվագծերը: Այս պատկերը՝ ճանապարհի և դրանով քայլող երեխաների, ովքեր պետք է մեծ աշխարհում (որքան էլ մեծահասակները օգնեն նրանց դրանում) իրենք անցնեն իրենց ճանապարհը, կուտակեն սեփական, և ոչ միայն մեծերի ձեռք բերած փորձը, շատ նրբորեն է փոխանցում Պանովայի վերաբերմունքը իր երիտասարդ հերոսների նկատմամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1955 վեպեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսական վեպեր