Ֆորվարդ փոխարժեք

**Ֆորվարդ փոխարժեք** () (նաև կոչվում է ֆորվարդ տոկոսադրույք կամ ֆորվարդի գին) փոխարժեք, որով բանկը համաձայնում է ապագայում փոխանակել մեկ արժույթը մյուսի հետ, երբ ներդրողի հետ կնքվում է ֆորվարդ պայմանագիր։ Միջազգային կորպորացիաները, բանկերը և այլ ֆինանսական հաստատություններ կնքում են ֆորվարդ պայմանագրեր՝ հեջավորման նպատակներով՝ ֆորվարդ տոկոսադրույքի հնարավորություններից օգտվելու համար։ Ֆորվարդ փոխարժեքը որոշվում է սփոթ փոխարժեքի և երկու երկրների միջև տոկոսադրույքների տարբերության պարիտետային փոխկապակցությամբ, ինչը արտացոլում է արտարժույթի շուկայի տնտեսական հավասարակշռությունը, որտեղ արբիտրաժային հնարավորությունները բացառված են։ Երբ կա հավասարակշռություն, և տոկոսադրույքները տարբեր են երկու երկրների միջև, ապա պարիտետային պայմանը ենթադրում է, որ ֆորվարդ փոխարժեքն իր մեջ ներառում է պրեմիա կամ զեղչ՝ արտահայտելով այդ տոկոսադրույքների տարբերությունը։ Ֆորվարդ փոխարժեքները տեսականորեն կարևոր նշանակություն ունեն ապագա սփոթ փոխարժեքների գնահատման համար։ Ֆինանսական տնտեսագետները առաջ են քաշել մի հիպոթեզ, ըստ որի՝ ֆորվարդ փոխարժեքը ճշգրտորեն կանխատեսում է ապագա սփոթ փոխարժեքը, սակայն այս հիպոթեզի վերաբերյալ էմպիրիկ ապացույցները հակասական են։

## Ներածություն
Ֆորվարդ փոխարժեքը այն փոխարժեքն է, որով առևտրային բանկը պատրաստ է պարտավորվել ապագայում որոշակի ամսաթվին փոխանակել մեկ արժույթը մյուսի հետ։ Ֆորվարդ փոխարժեքը ֆորվարդ գնի տեսակ է։ Դա այն փոխարժեքն է, որը որոշվում է այսօր բանկի և հաճախորդի միջև՝ կնքելով ֆորվարդ պայմանագիր՝ ապագայում որոշակի չափով արտարժույթ գնելու կամ վաճառելու համաձայնությամբ։

Միջազգային կորպորացիաներն ու ֆինանսական հաստատությունները հաճախ օգտագործում են ֆորվարդ շուկան հեջավորելու համար օտարերկրյա արժույթով արտահայտված վճարումները կամ ստացվելիք գումարները՝ արտարժույթի ռիսկի դեմ՝ օգտագործելով ֆորվարդ պայմանագիր, որը ամրագրում է փոխարժեքը։ Ֆորվարդ պայմանագրերով հեջավորումը սովորաբար կիրառվում է մեծածավալ գործարքների համար, մինչդեռ ֆյուչերսային պայմանագրերը՝ փոքր ծավալների համար։ Սա պայմանավորված է այն անհատականացմամբ, որը ֆորվարդ պայմանագրերը (որոնք վաճառվում են արտաբորսայական եղանակով) տրամադրում են բանկերին՝ ի տարբերություն ֆյուչերսային պայմանագրերի ստանդարտացված բնույթի, որոնք վաճառվում են բորսայում։

Բանկերը, որպես կանոն, տրամադրում են ֆորվարդ փոխարժեքների առաջարկներ խոշոր արժույթների համար՝ 1, 3, 6, 9 կամ 12 ամիս ժամկետներով, սակայն որոշ դեպքերում հնարավոր են նաև երկարաժամկետ առաջարկներ՝ մինչև հինգ կամ տասը տարի ժամկետով։

## Կապ ծածկված տոկոսադրույքի պարիտետի հետ
Ծածկված տոկոսադրույքի պարիտետը արտարժութային շուկաներում գործող ոչարբիտրաժային պայման է, որը կախված է ֆորվարդ շուկայի առկայության վրա։  Այն կարելի է վերաձևակերպել՝ ներկայացնելով ֆորվարդ փոխարժեքը որպես ֆուկցիա այլ փոփոխականներից կախված։ Ֆորվարդ փոխարժեքը կախված է  երեք հայտնի փոփոխականներից՝ սփոթ փոխարժեք, ներքին տոկոսադրույք և արտաքին տոկոսադրույք։  Սա նշանակում է, որ ֆորվարդ փոխարժեքը հանդիսանում է ֆորվարդ պայմանագրի գին, որը իր արժեքը ստանում է սփոթ պայմանագրերի գնագոյացումից և առկա տոկոսադրույքների վերաբերյալ տեղեկատվության ավելացումից։

Հետևյալ հավասարումը ներկայացնում է ծածկված տոկոսադրույքի պարիտետը, պայման, ըստ որի ներդրողները վերացնում են արտարժույթի փոխարժեքի ռիսկի ազդեցությունը (փոխարժեքի անսպասելի փոփոխություններ)՝ֆորվարդ պայմանագրի օգտագործմամբ․ փոխարժեքի ռիսկը արդյուավետորեն ապահովագրված է։ Ըստ այս պայմանի, ներքին ներդրողը կստանա հավասար արդյունք թե ներդնելով ներքին ակտիվներում, թե փոխելով արժույթը սփոթ փոխարժեքով, ներդնելով արտարժույթով արտահայտված ակտիվներում, և փոխելով  արտարժույթը՝ նախապես պայմանավորված ֆորվարդ փոխարժեքով

Ներդրողները անտարբեր կլինեն այս երկրների ավանդների տոկոսադրույքների նկատմամբ՝ պայմանավորված ֆորվարդ փոխարժեքի առաջացրած հավասարակշռությամբ։ Այս պայմանը բացառում է արբիտրաժի հնարավորությունը, քանի որ ներքին ավանդների եկամտաբերությունը՝ 1+*i<sub>d</sub>* հավասար է օտարերկրյա ավանդների եկամտաբերությանը՝ *[F/S]*(1+*i<sub>f</sub>*)։ Եթե այս երկու եկամտաբերությունները չհավասարվեին ֆորվարդ պայմանագրի միջոցով, ապա կլիներ արբիտրաժի հնարավորություն։ Օրինակ՝ ներդրողը կարող էր վարկ վերցնել ցածր տոկոսադրույք ունեցող երկրում, փոխել արտարժույթի  այսօրվա սփոթ փոխարժեքով,ապա ներդրում կատարել բարձր տոկոսադրույք ունեցող երկրում։

: (1+i_d) = \frac {F} S (1+i_f)

որտեղ

: *F* - ֆորվարդ փոխարժեք
: *S -* ընթացիկ սփոթ փոխարժեք
: *i<sub>d</sub>*  - ներքին տոկոսադրույք
: *i<sub>f</sub>*  - արտաքին տոկոսադրույք

Այս հավասարումը կարելի է վերաձևակերպել՝ ֆորվարդ փոխարժեքը հաշվարկելու համար.

: F = S \frac {(1+i_d)} {(1+i_f)}

## Ֆորվարդ պրեմիա կամ զեղչ
Ծածկված տոկոսադրույքի պարիտետի շրջանակում ֆորվարդ և սփոթ փոխարժեքների միջև գոյություն ունեցող հարաբերությունից առաջացող հավասարակշռությունն օգնում է վերացնել կամ ուղղել շուկայի անարդյունավետությունները, որոնք կարող էին ստեղծել արբիտրաժային շահույթի հնարավորություններ։ Այսպիսով, արբիտրաժի հնարավորությունները կարճատև են։ Որպեսզի լինի հավասարակշռություն, երբ երկու երկրների միջև տոկոսադրույքները տարբերվում են, ֆորվարդ փոխարժեքը սովորաբար պետք է տարբերվի սփոթ փոխարժեքից, որպեսզի պահպանվի արբիտրաժ չլինելու պայմանը։ Հետևաբար, ֆորվարդ փոխարժեքը պարունակում է պրեմիա կամ զեղչ՝ արտացոլելով երկու երկրների տոկոսադրույքների տարբերությունը։ Հաջորդ հավասարումներում ներկայացվում է, թե ինչպես է հաշվարկվում ֆորվարդ պրեմիան կամ զեղչը։

Ֆորվարդ փոխարժեքը տարբերվում է սփոթ փոխարժեքից՝ պրեմիամի կամ զեղչի չափով.

F = S(1 + P)

Որտեղ  P պրեմիան է, եթե դրական է, կամ զեղչն է, եթե բացասական է։

Հավասարումը կարելի է վերաձևակերպել հետևյալ տեսքով՝ լուծելու համար ֆորվարդ պրեմիայի/զեղչի նկատմամբ։

P = \frac {F} S - 1

Գործնականում ֆորվարդ պրեմիաներն ու զեղչերը նշվում են որպես տարեկանացված տոկոսային շեղումներ սփոթ փոխարժեքից, և այդ դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել պայմանագրի օրերի քանակը, ինչպես ցույց է տրված հետևյալ օրինակում։

P_N = \left(\frac {F} S - 1\right) \frac {360} d

որտեղ

N  - ներկայացնում է տվյալ ֆորվարդ փոխարժեքի ժամկետը,

d - պայմանագրի օրերի քանակը

: Օրինակ, որպեսզի հաշվենք դոլարի նկատմամբ եվրոյի վեցամսյա ֆորվարդ պրեմիան կամ զեղչը ՝30-օրյա պայմանագրի համաձայն, երբ տրված է սփոթ փոխարժեքը՝ $1.2238 մեկ եվրոյի դիմաց, և 6-ամսյա ֆորվարդ փոխարժեքը՝ $1.2260 մեկ եվրոյի դիմաց, ապա՝
: P_6 = \left(\frac {1.2260} {1.2238} - 1\right) \frac {360} {30} = 0.021572 = 2.16\%
: Ստացված 0.021572 արժեքը դրական է, այդ պատճառով կարելի է ասել, որ եվրոն վաճառվում է 0.021572 կամ 2.16% պրեմիայով դոլարի նկատմամբ՝ 30 օր պայմանագրի դեպքում։ Հակառակ դեպքում, եթե այս օրինակն աշխատեցնենք եվրոյով արտահայտված արժեքներով (ոչ թե դոլարով), ապա պատկերացումը կդառնա հակառակ՝ այսինքն՝ կասեինք, որ դոլարը վաճառվում է զեղչով եվրոյի նկատմամբ։

## Գնահատել ապագայի սփոթ փոխարժեքները, Անշեղության հիպոթեզ
Անշեղության հիփոթեզը հաստատում է, որ ռացիոնալ սպասումների և ռիսկ նկատմամբ չեզոքության պայմաննների ներքո, ֆորվարդ փոխարժեքը անշեղ գնահատական է ապագա սփոթ տոկոսադրույքի համար։ Առանց ներկայացնելու արտարժույթի ռիսկ պրեմիան (շնորհիվ ռիսկ նկատմամբ չեզոք լինելու ենթադրության), հետևյալ հավասարումը ցույց է տալիս անշեղության հիփոթեզը.։

F_t = E_t(S_{t + k})

որտեղ

: F_t - ֆորվարդ փոխարժեք   t  պահին
: E_t(S_{t + k}) - սպասվող ապագայի սփոթ տոկոսադրույք  *t + k  պահին*
: *k -* ապագայում ժամանակահատվածների քանակ  *t* պահից հետո

Անշեղության հիպոթեզի էմպիրիկ մերժումը ֆինանսների ոլորտի հետազոտողների շրջանում հայտնի ու դեռ չլուծված հանելուկ է համարվում։ Էմպիրիկ տվյալները ֆորվարդ փոխարժեքի և ապագա սփոթ փոխարժեքի միջև կոինտեգրման  առկայության մասին հակասական են։ Հետազոտողներն հրապարակել են աշխատանքներ, որոնք ցույց են տալիս հիպոթեզի էմպիրիկ ձախողումը՝ կատարելով ռեգրեսիոն վերլուծություններ, որտեղ սփոթ փոխարժեքի փաստացի փոփոխությունները համեմատվում են ֆորվարդ պրեմիաների հետ, և հաճախ ստացվել են բացասական թեքության գործակիցներ։

Այս հետազոտողներն առաջարկել են մի շարք բացատրություններ հիպոթեզի ձախողման համար։ Դրանցից մեկը կենտրոնանում է ռիսկի չեզոքության ենթադրության թուլացման վրա՝ պահպանելով ռացիոնալ  սպասումների ենթադրությունը, որի դեպքում կարող է առաջանալ արտարժույթի ռիսկի պրեմիա, որը կբացատրի ֆորվարդ փոխարժեքի և ապագա սփոթ փոխարժեքի տարբերությունը։

Այս ամենը կարելի է ներկայացնել հետևյալ հավասարմամբ, որտեղ ֆորվարդ փոխարժեքը հավասարեցվում է ապագա սփոթ փոխարժեքին գումարած ռիսկի պարգևատրությունը (չշփոթել ֆորվարդ պրեմիայի հետ)։

: F_t = E_t(S_{t + 1}) + P_t

Ընդհանուր հավասարմանը կարելի է ներառել ընթացիկ սփոթ փոխարժեքը, որպեսզի այն արտահայտի ֆորվարդ-սփոթ տարբերությունը (այսինքն՝ ֆորվարդ փոխարժեքի և ընթացիկ սփոթ փոխարժեքի տարբերությունը)։

: F_t - S_t = E_t(S_{t + 1} - S_t) + P_t

Յուջի Ֆաման եզրակացրել է, որ մեծ դրական կորելացիաները ֆորվարդ փոխարժեքի և ընթացիկ սփոթ փոխարժեքի տարբերության մեջ, վկայում են  F_t - S_t  տարբերության պրեմիայում տատանումներ՝ ժամանակի ընթացքում կամ տատանումներ սփոթ փոխարժեքում սպասվող փոփոխության գնահատականի մեջ։ Ֆաման առաջարկեց, որ այն ռեգրեսիայի, որտեղ F_t - S_{t + 1} (ֆորվարդ  և ապագա սփոթ տոկոսադրույքի տարբերություն) և  E_t(S_{t + 1} - S_t) (սփոթ տոկոսադրույքի սպասվող  փոփոխություն)- տարբությունը կախյալ փոփոխականն է, իսկ  F_t - S_t ֆորվարդ-սփոթ տարբերությունը անկախ փոփոխականը, թեքության գործակիցների զրոյից տարբերվելը ֆորվարդ-սփոթ տարբերության երկու բաղադրիչներում, ենթադրում է պրեմիա և սպասվող  փոփոխության սփոթ տոկոսադրույքում։ Ֆամայի եզրկացությունները, փոձվել են էմպիրիկ ձևով հաստատվել զգալի հետազոտության կողմից, որն ի վերջո պարզել է, որ  սփոթ տոկոսադրույքում  սպասվող փոփոխությունների մեծ վարիացիան, կարող  է միայն բացատրվել ռիսկի խուսափման գործակիցներով, որոնք համարվել են աընդունելի բարձր։  Այլ հետազոտողներ նույնպես գտել են, որ անշեղության հիպոթեզը մերժվել է թե այն դեպքերում, երբ ռիսկային պրեմիաները փոփոխվում են ժամանակի ընթացքում, և թե այն դեպքերում, երբ ռիսկային պրեմիաները մնում են կայուն։

Ֆորվարդ տոկոսադրույք ամշեղության հիփոթեզի ձախողման այլ հիմնավորումները ներառյալ պայմանական շեղումը ներկայացնել որպես էկզոգեն փոփոխական, որը բացատրվում է տոկոսադրույքի հարթեցման և փոխարժեքների կայունացման նպատակով արվող քաղաքականությամբ,  կամ ենթադրել, որ տնտեսությունը, որն արտոնում է դիսկրետ  փոփոխություններ, կարող է նպաստել ավելցուկային եկամուտներին ապագա փոխարժեքների շուկայում։  Որոշ հետազոտողներ վիճարկել են հիպոթեզի էմպիրիկ ձախողումները՝ փորձելով բացատրել հակասական արդյունքները  ոչ որակյալ տվյալներ վերցնելով կամ նույնիսկ ապագա պայմանագրերի ժամանակահատվածների ոչ հարմար ընտրությամբ։ Տնտեսագետները ցույց են տվել, որ ֆորվարդ տոկոսադրույքը կարող է ծառայել օգտակար փոխարինիչ  ապագա  սփոթ փոխարժեքի համար, այն արժույթների միջև, որոնցում առկա են իրացվելիության պրեմիաներ, որոնք ժամանակի ընթացքում հասնում են զրո՝ օրինակ1970-ականների լողացող փոխարժեքային ռեժիմների սկզբում։ Հետազոտությունները, որոնք  ուսումնասիրում են  էնդոգեն ընդհատումները, ուսումնասիրելու համար  կոինտեգրված սփոթ և ֆորվարդ փոփոխականների ժամանակային շարքերի կայունությունը, գտնել են որոշակի ապացույց, որ օժանդակում է  ֆորվարդ տոկոսադրույքի անշեղությունը և կարճաժամկետում և երկարաժամկետում։

## Ֆորվարդ փոխանակման պայմանագիր
Ֆորվարդ փոխանակման պայմանագիրը սահմանվում է որպես համաձայնություն, որն իրականացվում է երկու կողմերի միջև՝ նպատակ ունենալով ապագայում որոշակի ժամանակում փոխանակել երկու տարբեր արժույթներ։ Այս դեպքում, բիզնեսը պայմանավորվում է ապագայում գնել որոշակի քանակությամբ արտարժույթ՝ նախապես սահմանված ֆիքսված փոխարժեքով: Այս քայլը հնարավորություն է տալիս պայմանագրի կողմերին բարելավել իրենց ապագան և կազմել արդյունավետ ֆինանսական բյուջե։ Արդյունավետ բյուջետավորումն ապահովվում է՝ ապագա գործարքի կոնկրետ փոխարժեքի և ժամանակահատվածի մասին հստակ պատկերացում ունենալու միջոցով։  Ֆորվարդ փոխարժեքները  նախատեսված  են բիզնեսում ներգրավված կողմերին արժութային շուկայում տատանումների հետևանքով առաջացող անսպասելի և բացասական ֆինանսական պայմաններից պաշտպանելու համար։ Ընդհանրապես, առաջնային փոխարժեքները սահմանվում են մինչև 12 ամիս ժամկետով՝ օգտագործելով աշխարհի հիմնական արժույթները: Հիմնական օգտագործվող արժույթներն են՝ շվեյցարական ֆրանկը, եվրոն, ԱՄՆ դոլարը, ճապոնական իենը և բրիտանական ֆունտը։ Ֆորվարդ փոխանակման պայմանագրերը կնքվում են հիմնականում շահույթ ստանալու կամ արժութային ռիսկերը նվազեցնելու (հեջինգի) նպատակով։ Ֆորվարդ պայմանագրերի օգտագործումն առավելապես իրականացվում է այն բիզնեսների կողմից, որոնք արտարժույթ են գնում կամ վաճառում և ցանկանում են կառավարել արժույթի տատանումների հետ կապված ռիսկերն ու բացասական ազդեցությունները։ Այս մեթոդի օգնությամբ բիզնեսը կարող է մեղմել կանխիկ հոսքերի և հաշվապահական շահույթի տատանումները։ Ռիսկը հնարավոր է չեզոքացնել՝ պայմանավորվելով որևէ բիզնեսի հետ արտարժույթը  վաճառելու կամ գնելու վերաբերյալ՝ նախապես համաձայնեցված փոխարժեքով՝ ապագա որոշակի ժամանակահատվածում: Այս դեպքում երկու կողմերը պետք է համապատասխանացնեն այն ամսաթիվը, երբ ակնկալվում է արժույթի ստացումը։ Այդ պայմանավորվածությունները իրականացվում են բանկի միջոցով, որտեղ յուրաքանչյուր պայմանագիր կապված է որոշակի գործարքի հետ, կամ երբեմն մի շարք պայմանագրեր օգտագործվում են մի քանի գործարքների ամբողջությունը ծածկելու համար:

Ըստ Միացյալ Թագավորության GAAP-ի SSAP 20 ստանդարտի՝ արտարժույթի փոխակերպման դեպքում տրվում է հնարավորություն գործարքը փոխակերպել գործարքի պահին գործող փոխարժեքով, և ապա կիրառել համապատասխան ֆորվարդ փոխարժեք։ Եթե օգտագործվում է ֆորվարդ փոխարժեք, ապա շահույթների կամ կորուստների արտարժութային տարբերությունները չեն ձևակերպվում հաշվապահորեն, երբ երկու կողմերը գրանցում են վաճառքըև վերջնական վճարումը։

Օրինակ՝

Ենթադրենք  Պամելան վաճառում է  Թոմին 5 մլն ԱՄՆ դոլար՝ պայմանավորվելով օգտագործել ֆորվարդ փոխարժեք՝ 1 եվրո = 1.26 դոլար, այդ դեպքում Պամելան ֆորվարդ փոխարժեքով վաճառքի գրանցում՝ գործարքի իրականացման օրը կատարում է  հետևյալ կերպ՝

Քանի որ գործարքը սկզբում գրանցվել է ֆորվարդ փոխարժեքով և կանխատեսվում է նույն փոխարժեքով վճարում, հաշվեկշռային օրվա դրությամբ որևէ արժութային տարբերություն չի ճանաչվում։

Վճարումն ընդունվում է ըստ ֆորվարդ պայմանագրով նախատեսված փոխարժեքի։

Քանի որ գործարքը և ֆորվարդ պայմանագիրը դիտարկվել են որպես միասնական գործարք, որևէ փոխարժեքային տարբերություն չի առաջանում։

FRS 102-ի ներքո հաշվապահական վերամշակում

FRS-ի հաշվապահական ընթացակարգը վաճառքն ու ֆորվարդ պայմանագիրը դիտարկում է որպես երկու առանձին գործարք՝ կիրառելով տարբեր կատարողական մոտեցումներ։

Ըստ արտարժութային փոխակերպման 30‑րդ բաժնի՝ արտարարժութային գործարքը պետք է գրանցվի սփոթ փոխարժեքով իսկ հաշվեկշռային օրվա կարգավորման արդյունքում առաջացած ցանկացած փոխարժեքային տարբերություն ճանաչվում է որպես շահույթ կամ վնաս։

Այսինքն մեր օրինակում կունենանք  հետևյալը՝

Գործարքը սկզբում կգրանցվի սփոթ փոխարժեքով, ենթադրենք 1 եվրո = 1.26 դոլար

Այնուհետև, ենթադրելով որ ֆորվարդ փոխարժեքը ապագա  սփոթ  փոխարժեքի հստակ կանխատեսումն է կունենանք

## Արտաքին հղումներ
* Forward Exchange Rate Calculator

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Արտարժույթի շուկա
Կատեգորիա:Ֆինանսական տերմիններ