Օրյոլի պետական համալսարան

**Օրյոլի [[Իվան Տուրգենև]]ի անվան պետական համալսարան (ՕՊՀ)** () բարձրագույն ուսումնական հաստատություն` Օրյոլի մարզի Օրյոլ քաղաքում։ Մարզի հիմնական համալսարաններից մեկն է։

## Պատմություն
1931 թվականի օգոստոսի 5-ին ՌԽԴՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը որոշում է կայացրել Օրյոլում բացել արդյունաբերա-մանկավարժական ինստիտուտ, որի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել նույն թվականի նոյեմբերի 8-ին։

Ինստիտուտը իր դռները բացել է չորս ֆակուլտետով` 121 ուսանողի համար, ֆիզիկա-տեխնիկական` 34 ուսանող, քիմիա-կենսաբանական` 34, գրական-հասարակական` 23 և պոլիտեխնիկական` 30 ուսանող։ Ուսումնական գործընթացը իրականացնում էր 11 դասավանդող։ Ինստիտուտի ուսումնական մասնաշենքը գտնվում էր Պակրովսկու 34 (այժմ` Սալտիկով Շեդրին) հասցեում։

Մեկ տարվա ընթացքում համալսարանը «արդյունաբերա-մանկավարժական» էր, իսկ 1932 թվականին դարձել է միայն «մանկավարժական»։

1932 թվականին պոլիտեխնիկական ֆակուլտետը դադարել է գոյություն ունենալ, հասարակական-գրականը վերակազմավորվել է որպես պատմական, ֆիզիկա-տեխնիկականը` ֆիզիկա-մաթեմատիկական, քիմիա-կենսաբանականը դարձել է բնագիտության ֆակուլտետ։ Նույն թվականին մանկավարժական ինստիտուտում բացվել է աշխատավորական ֆակուլտետ, երեկոյան և հեռական բաժիններ երկու` ֆիզիկա-մաթեմատիկական և գրականության ֆակուլտետներով։

1933 թվականի հունվարին Օրյոլի մանկավարժական ինստիտուտը միավորվել է Բելգորոդի մանկավարժական ինստիտուտի հետ։

Օրյոլի ինստիտուտում միաձուլման արդյունքում մնացել է 314 ուսանող, 50 մանկավարժ, չորս բաժին։

1934 թվականին բուհը բաժանվել է երկու ինստիտուտի` ուսուցչական, որը ուսուցիչներ էր պատրաստում յոթամյա դպրոցների համար, և մանկավարժական, որն ուսուցիչներ էր պատրաստում միջնակարգ դպրոցի համար։ Ուսուցչական ինստիտուտում սովորում էին երկու, իսկ մանկավարժականում` չորս տարի։ Պատմական ֆակուլտետը 1934 թվականին տեղափոխվել է Կուրսկ։

1935 թվականի հունիսին տեղի է ունեցել մանկավարժական ինստիտուտի և ուսուցչական ինստիտուտի 45 և 112 ուսանողների առաջին շրջանավարտումը։

1936 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ինստիտուտը նշել է իր հինգերորդ տարեդարձը։ Այդ ժամանակ 420 ուսանող սովորում էր ցերեկային բաժնում, հեռակա բաժնում` 580, էսքտեռնում` ավելի քան 500 ուսանող։ Աշխատավորների ֆակուլտետում ընդգրկված էր 374 ունկնդիր։ Մանկինստիտուտին կից օրինակելի դպրոցում սովորում էր 96 ուսանող։ Ինստիտուտն արդեն ուներ 15 ուսումնական լաբորատորիա։

1940 թվականի մարտին մանկավարժական ինստիտուտում բացվել է աշխարհագրության բաժին, ուսուցչական ինստիտուտում` ռուսաց լեզվի և գրականության բաժին, ինչպես նաև` օտար լեզուների երկամյա կուրս։ Պատերազմից առաջ ինստիտուտում գործում էր 13 բաժին, դասընթացներն իրականացվում էին 11 մասնագիտությունների գծով։

1941 թվականի հունիսի 22-ին սկսվում է Հայրենական մեծ պատերազմը։ Դրա սկսվելու ժամանակ ինստիտուտում սովորում էր 1918 ուսանող։ Մոտ 116 մանկավարժ, աշխատակիցներ և ուսանողներ մեկնել են ճակատ։ Շատերը պարգևատրել են շքանշաններով և մեդալներով։

1941 թվականիի օգոստոսի 23-ին ՌԽԴՖՍՀ ժողովրդական կոմիսարիատի որոշմամբ Օրյոլի մանկավարժական ինստիտուտը տարհանվել է Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության Բիրսկ քաղաք։

1941 թվականի սեպտեմբերի 12-ին մանկավարժական ինստիտուտի աշխատակիցները ժամանել են Բիրսկ։ Բիրսկի ուսուցչական քոլեջի բազայի վրա կառուցվել է Բիրսկի մանկավարժական ինստիտուտը, պահպանվել է Օրյոլի մանկավարժական ինստիտուտի կառուցվածքը։ 1941 թվականի սեպտեմբերի վերջին Բիրսկի մանկավարժական ինստիտուտում սկսվել են դասերը։

1943 թվականի նոյեմբերի 20-ին ՌԽԴՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի որոշմամբ Օրյոլի մանկավարժական ինստիտուտը կրկին տարհանվել է Ելեց քաղաքը, որտեղ նոյեմբերի վերջին սկսվել են դասերը։ 1944/45 ուսումնական տարվա առաջին կիսամյակում պարապել են երեք հերթով, երկրորդ կիսամյակում` երկու հերթով։

Պատերազմի տտարիներին մանկավարժական ինստիտուտն ավարտել է 63 մարդ, ուսուցչականը` 235 (ներառյալ Բիրսկի շրջանավարտները)։ 1945 թվականին ինստիտուտում աշխատում էին 58 մանկավարժներ, 20 աշխատակից, սովորում էր 448 ուսանող։ 1945 թվականին ինստիտուտի գրադարանը ուներ 2746 գիրքը, որից 1285-ը ուսումնական էր։

1950 թվականի սեպտեմբերին բացվել է օտար լեզուների ֆակուլտետը, առանձին` անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներով (յուրաքանչյուրում` 30-ական մարդ)։

1944-1957 թվականներին ինստիտուտի ուսումնական մասնաշենքը գտնվում էր Մոսկովյան 29 հասցեում։ 1957 թվականի հուլիսին Կոմսոմոլկյան 95 հասցեում բացվել է ուսումնական մասնաշենք։

1950 թվականին բնագիտական ֆակուլտետում բացվել է աշխարհագրական բաժին, ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետի երեկոյան բաժնում` ռուս լեզվի և գրականության ֆակուլտետ։

1952 թվականին փակվել է ուսուցչական ինստիտուտը։ Աճել է մանկավարժական ինստիտուտումի ընդունելությունը։ Առկա բաժնում ուսանում էր 2177 ուսանող։ Աշխտում էր 88 մանկավարժ, նրանցից 29-ն ուներ ուսումնական կոչում և աստիճան։

1956 թվականրին մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատություններն անցել են հինգամյա ուսուցման։

1957 թվականին գոյություն ունեին ֆիզիկա-մաթեմատիկական (մաթեմատիկական և ֆիզիկա-տեխնիկական բաժին), բնագիտական և գյուղատնտեսական հիմունքներ, պատմա-բանասիրական, օտար լեզուների (անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուների բաժին) ֆակուլտետները, դրանց ավելացել է տարրական դասարանների ֆակուլտետը, 1959 թվականին՝ նկարչական և գրաֆիկական, 1960 թվականին՝ նախադպրոցական դաստիրակության ֆակուլտետները։

1962 թվականին իր աշխատանքն է սկսել հասարակական գիտությունների ֆակուլտետը, 1999 թվականին՝ գեղագիտական ինստիտուտը։

## Ղեկավարներ
Ռեկտորներ.

* 1949-1954 թվականներին` Ս. Եֆրեմով
* 1954-1978 թվականներին` Գ. Միխալյով
* 1989-1992 թվականներին` Ս. Պիսկունով
* 1992-2013 թվականներին` Ֆ. Ավդեև
* 1994-2013 թվականներին` Վ. Գոլենկով
* 2014-2015 թվականներին` Վ. Նիցևիչ
* 2015 թվականին՝ ռեկտորի ժամանակավոր պաշտոնակատար О. Պիլիպենկո
* 2017 թվականին՝ ռեկտոր О. Պիլիպենկո
* 2019 թվականից մինչև այժմ` Ա. Ֆեդոտով

## Ֆակուլտետներ
thumb|Ի. Տուրգենևի անվան ինստիտուտի 12-րդ մասնաշենքը
thumb|Ինստիտուտի հիմնական գրադարանի շենքը
thumb|Գլխավոր մասնաշենքը

* Նախահամալսարանային պատրաստության և մասնագիտական կողմնորոշման ֆակուլտետ
* Պատմության ֆակուլտետ
* Փիլիսոփայության ֆակուլտետ
* Սոցիալոգիայի ֆակուլտետ
* Տեխնոլոգիական, ձեռնարկատիրական, կենցաղային սպասարկման ֆակուլտետ
* Ֆիզիկա-մեթեմատիկական ֆակուլտետ
* Նկարչական, գրաֆիկական ֆակուլտետ
* Օտարերկրյա ուսանողների պատրաստման ֆակուլտետ
* Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ակադեմիայի ֆակուլտետ
* Որակավորման բարձրացման և բիզնես կրթության ֆակուլտետ

## Ինստիտուտներ
* Ճարտարապետության և շինարարության ինստիտուտ
* Իրավաբանական ինստիտուտ
* Ն. Պոլիկարպովի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտ 
* Գործիքաշինության, ավտոմատացման և ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ինստիտուտ  
* Տնտեսագիտության և կառավարման ինստիտուտ
* Հեռակա և առկա-հեռակա կրթության ինստիտուտ
* Բժշկական ինստիտուտ
* Բանասիրության ինստիտուտ
* Մանկավարժության և հոգեբանության ինստիտուտ
* Օտար լեզուների ինստիտուտ
* Բնագիտական և կենսատեխնոլոգիական ինստիտուտ
* Լրացուցիչ մասնագիտական կրթության ինստիտուտ

## Մասնաճյուղեր
* Արաչևյան մասնաճյուղ (տնօրեն` Ա. Չերնիխ)
* Մցենսկի մասնաճյուղ (տնօրեն` Ե. Ժարկիխ)
* Լիվենի մասնաճյուղ (տնօրեն` Ե. Բոլգով)

## Մրցանակներ
* Շքանշան «Պատվո նշան»

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Сайт университета
* Информация об университете на федеральном портале «Российское образование»
* Вид на Орловский государственный университет на сервисе Яндекс.Панорамы.

Կատեգորիա:Ռուսաստանի համալսարաններ