Պեր Յակոբսոն

**Պեր Յակոբսոնը** () շվեդ տնտեսագետ էր, որը 1931-ից 1956 թվականներին եղել է Միջազգային հաշվարկների բանկի առաջին և երկարատև գլխավոր տնտեսագետը, իսկ 1956 թվականից մինչև իր մահը՝ 1963 թվականը, եղել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) կառավարիչ տնօրենը։

## Վաղ կյանք
Պեր Յակոբսոնը ծնվել է Շվեդիայի Բոհուսլան նահանգի Թանում քաղաքում: Նրա ծնողներն էին անասնաբույժ Կարլ Ջուլիուս Յակոբսոնը և Էմմա Քրիստինա Յակոբսոնը (օրիորդական ազգանունը՝ Մելանդեր)։  Նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Վեստերոս, որտեղ նա հաճախեց Ռուդբեկյանսկայի միջնակարգ դպրոցը, որը հիմնադրվել էր 1623 թվականին։ Այնուհետև նա 1912-1919 թվականներին սովորել է Ուփսալայի համալսարանում։ Առաջին կիսամյակում նա ուսումնասիրել է տնտեսագիտություն, վիճակագրություն և սոցիոլոգիա, այլ առարկաների հետ մեկտեղ, բայց երկրորդ կիսամյակում անցել է իրավունքի ուսումնասիրությանը։ Նա համալսարանից ստացել է իրավաբանական երկու աստիճան՝ համապատասխանաբար 1917 և 1919 թվականներին։ Այնուամենայնիվ, նա կարողացավ ձեռնարկել տնտեսագիտության լայնածավալ ուսումնասիրություններ՝ տիրապետելով այդ առարկային։ 1914 թվականին նա բանավոր քննություն հանձնեց տնտեսագիտության պրոֆեսոր Դեյվիդ Դևիդսոնի մոտ։ Դրանից հետո Դևիդսոնը Պեր Յակոբսոնին ասաց, որ մտածի համալսարանում տնտեսագիտության պրոֆեսորի պաշտոնում իրեն հաջորդելու մասին։ Ուսումնառության ընթացքում Պեր Յակոբսոնի վրա մեծ ազդեցություն է թողել Կնուտ Վիքսելը։ Համալսարանում սովորելու ժամանակի ընթացքում նա ավելի շփվող դարձավ։ 1917 թվականին նա դարձավ իր հայրենի քաղաք՝ Վաստմանլանդ-Դալա Նեյշնի հետ կապված ուսանողական ակումբի նախագահ, իսկ 1918 թվականին՝ Վերդանդի ուսանողական լիբերալ քաղաքական ակումբի նախագահ։

Մինչև վերջին աստիճանը ստանալը, նա զգալի ժամանակ անցկացրել է Ստոկհոլմում։ Այնտեղ նա հաճախակի շփումների մեջ մտավ շվեդ առաջատար տնտեսագետների հետ՝ միանալով 1917 թվականին հիմնադրված տնտեսագիտական ակումբին։ Նրա ավագ անդամներն էին Գուստավ Կասելը, Դեյվիդ Դեյվիդսոնը, Կնուտ Վիկսելը և Էլի Հեքշերը: Նա նաև ուներ բազմազան աշխատանքային փորձ՝ հենվելով իրավունքի և տնտեսագիտության իր գիտելիքների վրա։ Նա աշխատել է տարբեր պաշտոններում՝ որպես հետազոտող հետպատերազմյան Շվեդիայի տնտեսության հանձնաժողովի համար, օգնական Վերաքննիչ դատարանում, քարտուղար Ֆինանսների նախարարությունում, ուսուցչի օգնական անտառտնտեսության դպրոցում և հոդվածագիր տարբեր թերթերում։ Վերջին դերում նա գրել է Գուստավ Կասելի գրքի գրախոսություն, որը տպավորված էր դրանով։ Երբ Մարկուս Վալենբուրգ ավագը խնդրեց Կասալին առաջարկել մի շվեդի՝ Ազգերի լիգայի քարտուղարությանը միանալու համար, նա առաջարկեց Պեր Յակոբսոնին։ Նրան առաջարկվեց պաշտոնը և նա ընդունեց այն։

## Աշխատանք Ազգերի լիգայում
1920 թվականի ապրիլին նա դարձավ միջազգային քաղաքացիական ծառայող՝ միանալով Ազգերի լիգայի քարտուղարությանը, և մասնավորապես այն կազմակերպությանը, որը մի քանի տարի անց հայտնի կդառնար որպես Տնտեսական և ֆինանսական կազմակերպություն։ Սա ուներ Ֆինանսական կոմիտե, որի համար նա աշխատում էր, և ի վերջո դարձավ դրա քարտուղարը։  Այն ստանձնեց պատերազմից հետո տնտեսական դժվարությունների, այդ թվում՝ բարձր գնաճի դեմ պայքարող քաղաքներին և երկրներին օգնելու պարտականությունը։ Կոմիտեն մշակեց գործունեության բնորոշ ձև։ Դրա աշխատակազմը կայցելի մայրաքաղաք, կհետազոտի տնտեսական իրավիճակը և կգրի զեկույց՝ առաջարկություններով։ Դրանք ընդհանուր առմամբ ներառում էին կենտրոնական կառավարության ծախսերի կրճատումներ և եկամուտների ավելացում, ինչպես նաև անկախ կենտրոնական բանկի ստեղծում կամ ամրապնդում՝ ազգային արժույթի թողարկումը վերահսկելու համար։ Վարկերը կարող էին կազմակերպվել կառավարության դեֆիցիտը ֆինանսավորելու համար՝ նախքան համաձայնեցված բյուջետային միջոցառումների լիարժեք ուժի մեջ մտնելը։ Հետևաբար, դրա աշխատանքը նախորդեց Արժույթի միջազգային հիմնադրամի երկրների ուսումնասիրություններին և պայմանական վարկավորմանը։ Պեր Յակոբսոնը մասնակցել է այս գործընթացին Դանցիգ ազատ քաղաքի համար 1921 թվականին, իսկ Ավստրիայի և Հունգարիայի համար՝ սկսած 1922 թվականից։ Վերջին երկրներին տրամադրվել է 90 ֆունտ միլիոն ընդհանուր գումար ստեռլինգ վարկ, որը մարվեց 1926 թվականին, և նրանց պետական բյուջեները հավասարակշռվեցին 1927 թվականին։

Ֆինանսական պատմաբան Պիտ Կլեմենտը գրել է, որ Պեր Յակոբսոնի աշխատանքը կոմիտեում «խորը հետք է թողել նրա հետագա կարիերայի վրա... քանի որ այն նրան սովորեցրել է արագորեն վերլուծել որակական և քանակական տվյալների բազմությունը՝ ամփոփված և համեմատական մակարդակով, և եզրակացություններ ու առաջարկություններ ձևակերպել՝ այնուամենայնիվ, տեղին և ճշգրիտ ոճով»։

Լիգայում աշխատելու ընթացքում Պեր Յակոբսոնը նաև աշխատել է ազգային զենքի ծախսերի տվյալների վրա, որոնք համեմատելի կլինեին տարբեր երկրներում։ Սա Լիգայի կողմից սպառազինությունների վրա ծախսերը սահմանափակելու և խոշոր զինված հակամարտության կրկնության ռիսկը նվազեցնելու ջանքերից մեկն էր։ Նրա աշխատանքը հրատարակվել է որպես «Էկոնոմիստ» թերթի հավելված 1929 թվականի հոկտեմբերին։ Նա շարունակեց իր աշխատանքը այս ուղղությամբ՝ որպես արտաքին փորձագետ՝ Լիգայից հեռանալուց հետո, մասնակցելով 1932 թվականի փետրվարին առաջին անգամ գումարված Համաշխարհային զինաթափման համաժողովի համար պատրաստված զեկույցին։

(Լիգայից հեռանալուց հետո նա վերադարձավ Շվեդիա և 1929 թվականի հունվարից մինչև 1930 թվականի հուլիսը աշխատեց Շվեդիայի տնտեսական պաշտպանության հանձնաժողովում, որը ուսումնասիրում էր մեկ այլ պատերազմի հնարավորության նախապատրաստումը, իսկ հետո՝ 1930 թվականի հուլիսից մինչև 1931 թվականի սեպտեմբերը՝ որպես շվեդական արդյունաբերական «Krouger and Toll» ընկերության տնտեսական խորհրդատու)։

## Աշխատանք Միջազգային հաշվարկների բանկում
Նա աշխատել է Միջազգային հաշվարկների բանկում 1931-ից 1956 թվականներին։

## Աշխատանք Արժույթի միջազգային հիմնադրամում
1956 թվականի դեկտեմբերին նա նշանակվեց Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) կառավարիչ տնօրեն, պաշտոն, որը նա զբաղեցրեց մինչև իր մահը՝ 1963 թվականի մայիսի 5-ը։

## Անձնական կյանք
Նա ամուսնացավ Վայոլեթ Նայի հետ, ով աշխատում էր Ազգերի լիգայում, 1921 թվականին։ Նրանք ունեին երեք դուստր՝ Էրինը, Բրիջիթը և Մոյրան։ Ջեյքոբսոնի դուստրը՝ նկարչուհի Մոյրան, ամուսնացել է բրիտանացի օլիմպիական մարզիկ և նյարդաբան Ռոջեր Բանիստերի հետ, ով առաջին մարդն էր, ով վազեց չորս րոպեանոց մղոնը։

Նա թաղված է Բրուքվուդ գերեզմանատան շվեդական հատվածում։

## Ժառանգություն
Պեր Ջեյքոբսոնի հիմնադրամը հիմնադրվել է 1964 թվականին՝ նրա հիշատակը հարգելու և հեղինակավոր դասախոսություններ է հովանավորում, որոնցից շատերը կարդացվել են Վաշինգտոնում կայանալիք Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի տարեկան հանդիպումների կապակցությամբ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Jacobsson_-_International_monetary_problems,_1964_-_5221746.tif|*Միջազգային դրամավարկային խնդիրներ* (1964)
Պատկեր:Per_Jacobsson_Grave_2016.jpg|Ջեյքոբսոնի գերեզմանը Բրուքվուդի գերեզմանատանը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Biography – Per Jacobsson Foundation

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդ գործարարներ
Կատեգորիա:Շվեդ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ