Բրունո Շպյորի

**Բրունո Ալեքսանդր Շպյորի** (), շվեյցարացի ջազ երաժիշտ, կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն և գործունեություն
Բազելում (այդ թվում՝ Կառլ Բարթի և Կառլ Յասպերսի մոտ) և Ցյուրիխում սովորելուց հետո 1958 թվականին ստացել է կիրառական հոգեբանի մասնագիտություն։ Դեռևս ուսանողական տարիներից որպես սաքսոֆոնահար նվագել է տարբեր ջազ խմբերում (ներառյալ՝ *Francis Notz Septett*-ը), 1956 թվականին Ֆրայբուրգի Modern Jazz Group-ի հետ շրջագայել է Գերմանիայում, 1957-1975 թվականներին եղել է *Metronome Quintet*-ի մաս:

1960-ականների սկզբին աշխատել է որպես հոգեբան և մասնագիտական խորհրդատու, միաժամանակ նվագել է նաև Ռեմո Ռաուի և Հանս Քենելի կվինտետում։ 1964 թվականին գրել է խաղարկային ֆիլմի երաժշտություն, ստեղծել է մի շարք գովազդային երաժշտություններ ընկերությունների համար՝ ներառելով կոնկրետ ձայներ ընկերության տարածքից: 1965/1966 թվականներին մասնակցել է Քյոլնի նոր երաժշտության դասընթացներին և գրել է «Խեղդամահ արողն աշտարակից» քրեական ֆիլմի երաժշտությունը, այնուհետև, 1967 թվականից հանդես է եկել որպես անկախ կոմպոզիտոր և ձայնային ինժեներ։ Էլեկտրասաքսոֆոնի, էֆեկտրային սարքերի, *Ondes Martenot*-ի և 1968 թվականից ի վեր ինքնուրույն կառուցված ձայնային փոխարկիչների հետ վաղ փորձերը, ինչպես նաև 1970 թվականից ի վեր EMS VCS-3 սինթեզատորի հետ աշխատանքը նրան ավելի ու ավելի է տարել դեպի էլեկտրոնային երաժշտության աշխարհ։ *Brainticket* խմբում աշխատել է Հանս Դեյսենրոտի հետ։ Շպյորիի *Voice of Taurus* ալբոմը թողարկվել է 1978 թվականին։ Ջազն ու էլեկտրոնիկան նույնպես միավորվել են նրա *Jazz Rock Experience*-ում: Ջոել Վանդրոգենբրուկի հետ ստեղծել է էլեկտրոնային իմպրովիզացիոն դուետ։

1971-1973 և 1975-1977 թվականներին եղել է Ցյուրիխի ջազ փառատոնի երաժշտական ղեկավարը: Շրջագայել է Ջորջ Գրունցի և Թոնի Օքսլիի հետ։ Նվագել է նաև ջազի այնպիսի մեծերի հետ, ինչպիսիք են Քլարկ Թերին, Ալբերտ Մանգելսդորֆը, Լի Կոնիցը, Լորեն Նյուտոնը, Ռետո Վեբերը և Էռնստ Ռեյսեգերը։

Համակարգչային երաժշտություն է դասավանդել Ցյուրիխի և Լյուցեռնի երաժշտական բարձրագույն դպրոցներում։ Իր գործունեության համար 2017 թվականին ստացել է շվեյցարական ջազ մրցանակ (Swiss Jazz Award)։

մինի|ձախից

## Սկավառակագրություն (Ընտրանի)
* *Jazz-Rock Experience* (Deram, 1970)
* *Glückskugel* (Finders Keepers Records, 1971–1980)
* *Container* (1976)
* *Voice of Taurus* (Gold Records/Inzec 1978)
* *AX+BY+CZ+D=0* (1983)
* *Zürich Tenors* Էռնստ Գերբերի, Ֆերնանդո Ֆանտինիի, Ռիչարդ Լիպիեկի, Ումբերտո Ֆոլետտիի, Ռոլֆ Չիզմեկի, Հանս Բրունների հետ (FFO 1983)
* *Shake, Shuttle and Blow.* Ալբերտ Մանգելսդորֆ – Բրունո Շպյորի – Քրիստի Դորան – Ռետո Վեբեր (Enja Records, 1999)

## Ֆիլմագրություն
* 1977 - Ալոիսը կամ փոփոխությունը դեպի լավը երկար ժամանակ է պահանջում ()
* 1977 - Ձնհալք ()
* 1978 - Էլ Գամին ()
* 1982 - Ուղեղի այրվածք ()
* 1983 -  Թեդի արջուկ ()
* 1986 - Գեղեցիկ պահ ()
* 1987 - Կոտրվածք ()
* 1988 - Պատրիարքի կոշիկը ()
* 1988 - Պատմություն Սանդրայի համար ()
* 1991 - Թիթեռի ստվեր ()
* 1992 - Ուղղակի բարդ սեր ()
* 1993 - Պինգվինների կոնգրեսը ()
* 1998 - Մսավաճառը ()
* 1999 - 
* 2004 - 

## Մրցանակներ
* Ցյուրիխի ջազ փառատոն 1954, առաջին մրցանակ սաքսոֆոնի և նվագախմբի համար, 
* Դյուսելդորֆի ջազի փառատոն (Գերմանիա) 1956, երկրորդ մրցանակ ալտ սաքսոֆոնի համար Ֆրայբուրգի ժամանակակից ջազ խմբի հետ (երկրորդ մրցանակ),
* Ցյուրիխի ջազ փառատոն 1958, առաջին մրցանակ մեծ խմբի համար,
* Կաննի միջազգային գովազդային ֆիլմերի փառատոն 1965, առաջին մրցանակ Bic հեռուստատեսային հոլովակի համար (Production Televico),
* Ամերիկյան հեռուստատեսային և ռադիոյի գովազդային փառատոն 1971, Clio TV-Spot Riri-ի համար
* Ցյուրիխ քաղաքի կինոմրցանակ 1973,
* 1979 թվականի առաջին մրցանակ Ars Electronica Linz-ից՝ Lyricon-ի ցուցադրման համար,
* 1992 թվականին եղել է Սան Խոսե միջազգային համակարգչային երաժշտական կոնֆերանսումի հյուր-կոմպոզիտոր,
* Գովազդային ֆիլմերի տարբեր մրցանակներ Շվեյցարիայի գեղարվեստական ղեկավարների ակումբից,
* Արվեստի մրցանակ 2004 Զոլլիկոն համայնքից (Hintermeister-Gyger Foundation),
* Շվեյցարական ջազ մրցանակ 2017,
* Sankt Elektronika կյանքի նվաճումների մրցանակ, Սանկտ Գալլեն։

## Գրականություն
* Bruno Spoerri: *Spoerri, Bruno Alexander*. In: Bruno Spoerri (Hrsg.): *Biografisches Lexikon des Schweizer Jazz.* CD-Beilage zu: Bruno Spoerri (Hrsg.): *Jazz in der Schweiz. Geschichte und Geschichten.* Chronos-Verlag, Zürich 2005, ISBN 3-0340-0739-6.
* Bruno Spoerri (Hrsg.): *Musik aus dem Nichts.* Chronos-Verlag, Zürich 2010, ISBN 978-3-0340-1038-2.
* Arild Widerøe: *Swiss Jazz Discography 1925–2004.* CD-Beilage zu: Bruno Spoerri (Hrsg.): *Jazz in der Schweiz. Geschichte und Geschichten.* Chronos-Verlag, Zürich 2005, ISBN 3-0340-0739-6, S. 854&nbsp;ff.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Website von Bruno Spoerri
* Porträt von Bruno Spoerri bei der Hochschule Luzern (mit Auswahl von CDs)
* Sebastian Reier: ''Jazz für Gabelstapler.'' In: *Die Zeit.* 14. März 2013
* "Kult-Soundtrack für einen Film zum Vergessen" – Gespräch mit Spoerri über seinen Soundtrack zu "Der Würger vom Tower", Deutschlandfunk Kultur, 17. Januar 2023

Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ջազմեններ