Դիմա Յակովլևի գործ

**Չեյս Հարիսոն** (, ամբողջական անունը մինչ որդեգրումը **Դմիտրի Ալեքսեևիչ Յակովլև**), ավելի հայտնի է որպես **Դիմա Յակոլև** (), ռուս երեխայի մահվան հետ կապված քրեական գործ: Երեխան մահացել է անչափահաս տարիքում` ԱՄՆ քաղաքացիների որդեգրումից հետո։

## Որդեգրում
Դիմա Յակովլևը ծնվել է 2006 թվականին Պսկովի մարզում։ Նրա մայրը ժամանակին դաստիարակվել է մանկատանը։ Ծնվելուց անմիջապես հետո նրան հանձնել են Պսկովի տարածաշրջանային «կենտրոնական նյարդային համակարգի օրգանական վնասվածքով երեխաների համար» հոգեկան խանգարումներով մանկատուն, որը գտնվում է Պեչորա քաղաքում։ Մայրը գրավոր համաձայնություն է տվել հնարավոր որդեգրման համար։ Բազմիցս անհաջող փորձեր են արվել երեխային ռուսական ընտանիքում տեղավորել։ Նրան որդեգրելու ցանկություն են հայտնել ԱՄՆ քաղաքացիներ, ամուսիններ Մայլս Հարիսոնը և Քերոլ Լին Էքզման-Հարիսոնը, որոնք երեք ուղևորություն են կատարել Ռուսաստան երեխա որդեգրելու նպատակով։ Մայլս Հարիսոնը հանդիսանում է «Project Solutions Group» խորհրդատվական ընկերության գործադիր տնօրենը Հերնդոնում (Herndon, Վիրջինիա նահանգ)։  2008 թվականի փետրվարի 21-ին Պսկովի շրջանային դատարանը որոշել է թույլատրել Հարիսոններին որդեգրել Դիմա Յակովլևին։ Որդեգրումից հետո նա ստացել է որդեգրող ծնողների ազգանունը՝ Հարիսոն, և Չեյզ անունը։

2012 թվականի վերջին ռուսական ԶԼՄ-ներում տեղեկատվություն է հայտնվել, ըստ որի Դիմա Յակովլևի հարազատները պնդում են, որ փորձել են որդեգրման ընթացակարգերի ընթացքում երեխայի խնամակալություն ստանալ, բայց նրանց մերժել են։

2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Ռուսաստանի Դաշնության Քննչական կոմիտեն հայտարարել է նախաքննական ստուգում սկսելու մասին՝ ըստ ԶԼՄ-ների հաղորդագրությունների՝ Դիմա Յակովլևի խնամակալության ստացմանը նրա հարազատների կողմից խոչընդոտելու մասին։

ԶԼՄ-ների հաղորդմամբ՝ որդեգրման ժամանակ խախտումներ են թույլ տրվել։ Փորձագետ-ձեռագրաբանները հաստատել են Դիմա Յակովլևի տատիկի ստորագրությունը փաստաթղթերի վրա՝ որդեգրումից հրաժարվելու վերաբերյալ, կեղծելու փաստը։

## Մահ
Որդեգրումից երեք ամիս անց՝ 2008 թվականի հուլիսի 8-ին, դեռևս 21 ամսական Դիման մահացել է, երբ Մայլս Հարիսոնը 32 աստիճան շոգի ժամանակ 9 ժամ շարոնակ երեխային թողել է փակված GMC Yukon մեքենայում։ 

Մայլս Հարիսոնը Դիմային նստեցրել է Վիրջինիա նահանգի Պուրսերվիլ քաղաքում գտնվող տան մեքենայի հետևի նստատեղին, այնուհետև մեքենան թողել է Հերնդոնում՝ իր աշխատանքի մոտ գտնվող կայանատեղիում (Պուրսերվիլից մոտ 40 կմ հեռավորության վրա)՝ վստահ լինելով, որ որդուն թողել է Էշբերնի KinderCare մսուրում։ Օդերևութաբանների խոսքով՝ 32 աստիճան շոգի դեպքում փակ մեքենայի ներսում ջերմաստիճանը կարող էր հասնել 54 աստիճանի։ Քննության ընթացքում Մայլս Հարիսոնն ասել է, որ պետք է երեխային մանկապարտեզ տաներ, բայց քանի որ նա շտապում էր աշխատանքի, մոռացել էր այդ մասին։

## Ընթացք
Ամերիկյան օրենսդրության համաձայն, նրա խնամատար հորը՝ Մայլս Հարիսոնին, սպառնում էր մինչև 10 տարվա ազատազրկում՝ չնախատեսված սպանության համար (), բայց դեկտեմբերի 17-ին նա ամբողջությամբ արդարացվել է ամերիկյան դատարանի կողմից։

Ավելի ուշ լրատվամիջոցները հաղորդել են ԱՄՆ-ում նմանատիպ դեպքերի մի քանի դատարանների մասին, որոնցում արդարացվել են այն ծնողները, ովքեր իրենց երեխաներին թողել են մանկական նստատեղերում՝ ավտոմեքենաների հետևի նստատեղերին, երբեմն ընդհանրապես մեղադրանք չի առաջադրվել։ Ընդհանուր առմամբ 1998-2014 թվականներին փակ մեքենայում ջերմային հարվածից մահացել է 629 երեխա։ Դեպքերի կեսից պակաս դեպքերում դատական գործ է հարուցվել, իսկ դեպքերի մեկ քառորդից պակաս դեպքերում դատարանի որոշումը եղել է ազատազրկումը (2007 թվականի դրությամբ)։

2009 թվականի փետրվարին Մայլս Հարիսոնը «Վաշինգտոն Փոստ»-ին տված հարցազրույցում ասել է․

## Արձագանքը Ռուսաստանում
Դիմա Յակովլևի գործով ամերիկյան դատարանի որոշումը բուռն արձագանք է առաջացրել ռուսական լրատվամիջոցներում և կառավարությունում: 2008 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Ռուսաստանի դատախազությանը կից Քննչական կոմիտեն քրեական գործ է հարուցել երեխայի մահվան հանգամանքները պարզելու, ինչպես նաև նրա որդեգրման օրինականության փաստը հաստատելու նպատակով։ Քննչական կոմիտեն հայտնել է. «Պարզվել է, որ մեկուկես տարեկան Դիմա Յակովլևը մահացել է 2008 թվականի հուլիսի 8-ին, երբ նրա որդեգրած հայրը՝ Մայլս Հարիսոնը, տղային 9 ժամ փակված է թողել մեքենայում ՝ 50 աստիճան շոգի պայմաններում։ Երեխան Ռուսաստանում որդեգրվել է ողբերգությունից երեք ամիս առաջ»։

2012 թվականի վերջին Ռուսաստանում Պետդումա ներկայացվել է թիվ 186614-6 օրինագիծը (հաճախ կոչվում է «պատասխան Մագնիտսկու օրենքին»), որի փոփոխություններից մեկը արգելում էր ԱՄՆ քաղաքացիներին որդեգրել ռուս երեխաներ: «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցությունը առաջարկել է օրենքը անվանել Դիմա Յակովլեւի հիշատակին: Պատգամավոր Վյաչեսլավ Նիկոնովն առաջարկել է օրենքը նվիրել ԱՄՆ-ում զոհված Ռուսաստանից որդեգրված բոլոր երեխաների հիշատակին։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 28-ին օրենքը ստորագրվել Է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից և ուժի մեջ է մտել 2013 թվականի հունվարի 1-ից։

Հայտնի մանկաբույժ և վիրաբույժ, Ռուսաստանի ազգային բժշկական պալատի նախագահ Լեոնիդ Ռոշալն առաջարկել է Մոսկվայում տեղադրել «Դիմա Յակովլևի ժողովրդական հուշարձանը»: Ռոշալի խոսքով՝ մի քանի տարի առաջ մահացած երեխան «փրկում է մեզ մոտ որբ երեխաներին»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''8 июля 2008 г. в результате трагического случая в США погиб ребёнок, усыновлённый в России'', пресс-релиз Министерства образования и науки РФ, 14.07.2008.
* Russian Furor Over U.S. Adoptions Follows American’s Acquittal in Boy’s Death // New York Times, 03.01.2009.

Կատեգորիա:2008 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2008 իրավունքում
Կատեգորիա:Ռուսաստան-ԱՄՆ հարաբերություններ