Բանավոր ավանդույթ

**Բանավոր ավանդույթը** կամ **բանավոր ժառանգությունը** մարդկային հաղորդակցության ձև է, որի միջոցով գիտելիքը, արվեստը, գաղափարներն ու մշակույթը բանավոր կերպով փոխանցվում են մի սերնդից մյուսին։ Փոխանցումը կատարվում է խոսքի կամ երգի միջոցով և կարող է ներառել ժողովրդական հեքիաթներ, բալլադներ, ղողանջներ, արձակ կամ պոեզիա։ Տեղեկատվությունը մտավոր հիշվում է բանավոր արխիվագետների oգնությամբ, որոնց երբեմն անվանում են «քայլող գրադարաններ»։ Բանավոր ավանդույթը հաղորդակցման միջոց է, որի միջոցով հասարակությունը փոխանցում է բանավոր պատմություն, բանավոր գրականություն, բանավոր օրենք և այլ գիտելիքներ սերունդների միջև՝ առանց զուգահեռ գրային համակարգի։ Սա մարդկային հաղորդակցության ամենատարածված միջոցն է։ Այն հաճախ կիրառվում է նաև ժամանակակից դարաշրջանում՝ մշակութային պահպանման նպատակով։

Նման կրոնները, ինչպիսիք են բուդդիզմը, հինդուիզմը, կաթոլիկությունը, և ջայնիզմը բանավոր ավանդույթը կիրառել են իրենց կանոնական գրությունների, ծիսակարգերի, օրհներգերի և դիցաբանությունների փոխանցման համար։ Աֆրիկյան հասարակությունները լայնորեն անվանվել են *բանավոր քաղաքակրթություններ*, որոնք հակադրվում են *գրային քաղաքակրթություններին*։ Բեթվել Ալան Օգոտը նշում է, որ Աֆրիկայի մասին արևմտյան գրողների պատկերները հաճախ կառուցված են "հակադրությունների" և "մեզ"՝ եվրոպացիների հետ տարբերությունների հիման վրա։ Բանավոր ավանդույթն իր մեջ ներառում է հիշողություններ, գիտելիքներ և արտահայտություններ, որոնք պահվում են խմբի կողմից սերունդների ընթացքում։ Այն անմիջական կամ միաժամանակյա վկայության երկարաժամկետ պահպանումն է։ Այն կարող է սահմանվել որպես պահպանված տեքստային և մշակութային գիտելիքների մտապահում և փոխանցում՝ բանավոր խոսքի միջոցով։ Բանավոր ավանդույթը սովորաբար ժողովրդական է և կարող է լինել էկզոտերիկ կամ էսոտերիկ։

Որպես ակադեմիական առարկա, բանավոր ավանդույթը վերաբերում է թե՛ օբյեկտներին, թե՛ ուսումնասիրության մեթոդներին։ Այն տարբերվում է բանավոր պատմությունից, որը վերաբերում է պատմական ժամանակաշրջաններին կամ իրադարձություններին ականատես եղած անձանց անձնական վկայությունների գրառմանը։ Բանավոր ավանդույթը նաև տարբերվում է բանավոր մշակույթի ուսումնասիրությունից, որը սահմանվում է որպես մտածողություն և դրա բանավոր արտահայտում այն հասարակություններում, որտեղ գրականության (գրություն և տպագիր) տեխնոլոգիաները զարգացած չեն։ Բանահյուսությունը բանավոր ավանդույթի տեսակներից մեկն է։

## Պատմություն
Ջոն Ֆոուլիի համաձայն՝ բանավոր ավանդույթը հին մարդկային ավանդույթ է, որը հանդիպել է «աշխարհի բոլոր անկյուններում»։ Ժամանակակից հնագիտությունը բացահայտում է մարդկային ջանքերի ապացույցները՝ պահպանելու և փոխանցելու արվեստն ու գիտելիքը, որոնք տարբեր մշակույթներում ամբողջությամբ կամ մասամբ կախված էին բանավոր ավանդույթից:

Մինչև գրականության ներդրումը՝ բանավոր ավանդույթն առկա էր որպես հաղորդակցության միակ միջոց՝ հասարակություններ և դրանց հաստատությունները ձևավորելու համար։ Չնայած գրագիտության տարածված ըմբռնմանը վերջին դարում, բանավոր ավանդույթը դեռևս մնում է հաղորդակցության հիմնական միջոցն աշխարհում։
### Աֆրիկա
  
Աֆրիկայի բոլոր բնիկ հասարակություններում բանավոր ավանդույթն օգտագործվում է ծագման և պատմության, քաղաքացիական և կրոնական պարտականությունների, արհեստների և հմտությունների, ինչպես նաև ավանդական առասպելների և լեգենդների մասին սովորելու համար։ Այն նաև առանցքային սոցիալ-մշակութային բաղադրիչ է ինչպես ավանդական հոգևորության, այնպես էլ Աբրահամյան կրոնների մեջ։

Բանավոր խոսքի առաջնային կարևորությունը հաստատվում է նրանով, որ աֆրիկական հասարակությունները նախընտրել են պատմությունը բանավոր փոխանցել, նույնիսկ եթե զարգացրել էին կամ ունեին գրային համակարգ։ Յան Վանսինան տարբերում է բանավոր և գրավոր քաղաքակրթությունները՝ նշելով. «Բանավոր խոսք օգտագործող հասարակության անդամների վերաբերմունքը խոսքի նկատմամբ նման է գիր օգտագործող հասարակության անդամների ակնածանքին, որը վերաբերվում է գրավոր խոսքին։ Եթե ​​այն սուրբ է իշխանության կամ հեղինակության կողմից, ապա խոսքը կգնահատվի»։ Դարեր շարունակ Եվրոպայում կարևոր համարված բոլոր տվյալները գրի էին առնվում, իսկ երկրորդականը, ինչպիսիք են երգերը, լեգենդները, անեկդոտները և ասացվածքները բանավոր էին փոխանցվում։ Աֆրիկայում ստեղծեցին քաղաքական, իրավական  գրության համակարգ, առաջին հերթին գրի առնվեցին թագավորի օրակարգը և սովորութային իրավունքի կանոնակարգը։ Աֆրիկյան դատարաններում հաճախ առկա էին արխիվագետներ, ովքեր անգիր գիտեին թագավորական ընտանիքի պատմությունը և պետության պատմությունը՝ ծառայելով որպես բանավոր կերպով սահմանադրությունը վերարտադրողներ։

Ավանդույթի կատարումը ընդգծվում է և կենդանանում ժեստերի, սոցիալական սովորությունների և յուրահատուկ իրավիճակների միջոցով, որոնցում այն ներկայացվում է։ Ավելին, ավանդույթների պատմման միջավայրը նույնպես ազդում է դրանց բովանդակության վրա։ Բուրունդիում ավանդույթները կարճ էին, քանի որ դրանք պատմվում էին ոչ ֆորմալ հավաքույթներում, և բոլորը պետք է խոսեին երեկոյի ընթացքում։ Հարակից Ռուանդայում, սակայն, պատմությունները երկար էին, քանի որ մասնագիտացված պատմողը պետք է իր հովանավորին ամբողջ երեկոյի ընթացքում զբաղեցներ, և յուրաքանչյուր ներկայացում ստուգվում էր մասնագետների կողմից, իսկ սխալների համար պատժում էին։ Հաճախ նկարագրությունները կամ մեկնաբանությունները ներկայացվում էին զուգահեռ պատմությանը՝ պատասխանելով լսարանի հարցերին՝ ապահովելու համար բովանդակության ըմբռնումը։ Սակայն երբեմն ինչ-որ մեկը կարող էր սովորել ավանդույթն առանց հարցեր տալու և իրականում չհասկանալ դրա իմաստը, ինչը հանգեցնում էր ենթադրությունների։ Բանավոր ավանդույթները գոյություն ունեն միայն այն ժամանակ, երբ դրանք պատմվում են, հաճախ կրկնելով պատմությունները մարդիկ մտապահում են դրանք։
### Արևմտյան Աֆրիկա
  
Թերևս ամենահայտնի բանավոր ավանդույթների կրողներն արևմտյան Աֆրիկայի գրիոտներն են։ Գրիոտն զբաղեցնում է ժառանգական դիրք և հանդիպում է Դյուլա, Սոնինկե, Ֆուլա, Հաուսա, Սոնհայ, Օլոֆ, Սերեր, և Մոսի հասարակություններում, ավելի հայտնի՝ Մանդինկա հասարակությունում: Նրանք կազմում են կաստաներ և ունեն տարբեր դերեր, ինչպիսիք են՝ պատմաբան, գրադարանավար, երաժիշտ, բանաստեղծ, միջնորդ ընտանիքի և ցեղի վեճերում, խոսնակ, և ծառաներ թագավորի պալատում։

Գրիոտները գրանցում էին գյուղի կամ ընտանիքի բոլոր ծնունդները, մահերը և ամուսնությունները: Երբ Սունդիատա Կեյտան հիմնում էր Մալիի կայսրությունը, նրան տրվեց Բալա Ֆասեքե՝ որպես գրիոտ, որպեսզի խորհրդակցեր իր կառավարման ընթացքում, հիմնելով Կույատե գրիոտների գիծը: Գրիոտները հաճախ իրենց բանավոր ավանդույթները ուղեկցում էին երաժշտական գործիքներով. օրինակ, *[[Սունդիատա էպոս]]ը* ուղեկցվում էր բալաֆոն, իսկ այլ ավանդույթները՝ կորա երաժշտական գործիքներով։ Այսօր գրիոտներից ոմանք իրենց պատմաբանի դերը թողել են և կենտրոնացել են երաժշտության վրա, սակայն շատերը դեռ պահպանում են իրենց ավանդական դերերը:

### Արևելյան Աֆրիկա
2007 թվականի հոկտեմբերին Քենիան կարողացավ պաշտպանել իր բանավոր ավանդույթը՝ այն դարձնելով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության մաս։
### Եվրոպա
#### Ալբանիա
    
Ալբանական ավանդույթները փոխանցվել են բանավոր ճանապարհով սերնդեսերունդ։ Դրանք պահպանվել են մտապահման միջոցով և հասել են մեր օրեր։ Այս երևույթը բացատրվում է ալբանացիների և նրանց նախնիների՝ իլլիրիացիների կողմից պետական կազմավորման բացակայությամբ, ինչը թույլ է տվել պահպանել «ցեղային» կազմավորված հասարակությունը։ Սա նրանց տարբերակում էր այնպիսի քաղաքակրթություններից, ինչպիսիք են Հին Եգիպտոսը, Մինոսյան քաղաքակրթությունը և Միկենյան քաղաքակրթությունը, որոնք պետական կազմավորումների են ենթարկվել և խախտել իրենց ավանդական հիշողության պրակտիկաները։

Ալբանական էպիկական պոեզիան ուսումնասիրվել է Հոմերոսագետների կողմից՝ ավելի լավ հասկանալու համար Հոմերոսյան էպոսները։ Ալբանական էպիկական պոեզիայի երկար բանավոր ավանդույթը ամրապնդում է այն գաղափարը, որ հոմերոսյան էպիկական պոեզիան նախապես բանավոր էր։ Բանավոր-ձևաբանական կառուցվածքի տեսությունը մշակվել է նաև ալբանական էպիկական բանաստեղծության գիտական ուսումնասիրության միջոցով։ Ալբանական ավանդական էպիկական երգեցողությունը՝ ճշտորեն մտապահված և մեր օրեր հասած, ժամանակակից Եվրոպայում նմանատիպ երգեցողության վերջին գոյատևող դրսևորումներից մեկն է, և վերջինը՝ Բալկանների ավանդույթների մեջ։

#### Հին Հունաստան
«Հին հունական ամբողջ գրականությունը», նշում է Սթիվ Ռիսը, «որոշակի աստիճան բանավոր էր, իսկ ամենավաղ գրականությունը լիովին բանավոր էր»։ Հոմերոսյան էպիկական պոեզիան, ըստ Մայքլ Գագարինի, «հիմնականում կազմվել, կատարվել և փոխանցվել է բանավոր»։ Երբ ժողովրդական հեքիաթներն ու լեգենդները կատարվում էին հեռավոր լսարանների առջև, երգիչները պատմությունների մեջ փոխարինում էին անունները տեղական կերպարներով կամ կառավարիչների անուններով՝ պատմություններին տեղական գունավորում տալու համար, ինչն ինֆորմացիան անհուսալի էր դարձնում։ Հունական և հռոմեական կրոնական ավանդույթների մասին պահպանված տեքստերի բացակայությունը պատմաբաններին ստիպել է ենթադրել, որ դրանք ծիսական են և փոխանցվել են որպես բանավոր ավանդույթներ, սակայն որոշ պատմաբաններ համաձայն չեն, որ հին հունական և հռոմեական քաղաքակրթությունների բարդ ծեսերը բանավոր ավանդույթի բացառիկ արդյունք էին։

#### Իռլանդիա
Իռլանդերենով *շենաչայ*ն՝  «հին իմաստություն» կրողը, ավանդույթներ պատմողն էր (շոտլանդական գելերենով՝ *շենաչայդ*)։ *Շենաչայ*ի պարտականությունն էր բանավոր փոխանցել սերնդից սերունդ իռլանդական բանահյուսության և պատմության մասին տեղեկություններ։

#### Հռոմ
Հնարավորությունը՝ Հին Հռոմում պատմության բանավոր փոխանցման մասին, հիմնականում վկայված է Ցիցերոնի կողմից, ով անդրադառնում է բանավոր ավանդույթի կարևորությանը իր այնպիսի ստեղծագործություններում, ինչպիսիք են՝ *Brutus*, *Tusculan Disputations*, և *On The Orator*։ Վալերիուս Մաքսիմուսն իր հերթին անդրադառնում է բանավոր ավանդույթներին *Memorable Doings and Sayings* աշխատության մեջ։

Ուայզմանը պնդում է, որ տոնական ներկայացումները կարևոր միջոց էին հռոմեական պատմության փոխանցման համար, և որ այդ ավանդույթները գրի են առնվել՝ մ․թ․ա․ երրորդ դարում։ Նա նշում է, որ Տարկվինի ընտանիքի նման կերպարների պատմությունը հավանաբար բանավոր պատմվածքների միջոցով փոխանցվել է դարեր շարունակ՝ մինչև գրականության մեջ գրառվելը։ Թեև Ֆլաուերը քննադատում է Ուայզմանի ավելի լայն պնդումները հիմնավորող աղբյուրների պակասը, Ուայզմանը շարունակում է պնդել, որ դրամատիկ պատմվածքները հիմնարար ազդեցություն են ունեցել պատմագրության ձևավորման վրա: 
### Ասիա
Ասիայում բանահյուսության, դիցաբանությունների, ինչպես նաև սուրբ գրությունների փոխանցումը հին Հնդկաստանում, հնդկական տարբեր կրոններում, բանավոր ավանդույթի միջոցով էր տարածվում, որը պահպանվել էր ճշգրտությամբ՝ մշակված մնեմոնիկ տեխնիկայի օգնությամբ։ Ըստ Գուդիի՝ վեդայական տեքստերը, հավանաբար, ներառում էին ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր ավանդույթ, որը նա անվանում է «գրագետ հասարակության զուգահեռ արտադրանքներ»։ Վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ գրավոր տեքստերի բանավոր ներկայացումը կարող էր լինել փիլիսոփայական գործունեություն Հին Չինաստանում։ Հնդկաստանում տարածված գիտելիք է, որ հիմնական հնդկական գրքերը՝ Վեդաները, բանավոր ավանդույթի մեծ օրինակ են։ Պունդիտները, ովքեր հիշում էին երեք Վեդաներ, կոչվում էին Տրիվենդիներ։ Պունդիտները, ովքեր հիշում էին չորս Վեդաներ, կոչվում էին Չատուրվենդիներ։ Որպեսզի գիտելիքը փոխանցվի մի սերնդից մյուսը, հնդիկները պահպանեցին իրենց հնագույն մանթրաները Վեդաներում, որոնք հիմնականում արձակ են։

Նախնական բուդդայական տեքստերը նույնպես համարվում են բանավոր ավանդույթ՝ համեմատելով և նշելով, որ Վեդայական գրականությունը չափազանց համահունչ ու լայն է, որպեսզի այն կազմված և փոխանցված լինի բանավոր ավանդույթով սերունդներից սերունդ՝ առանց գրի առնելու։
#### Մերձավոր Արևելք
Մերձավոր Արևելքում արաբական բանավոր ավանդույթը զգալիորեն ազդել է գրական և մշակութային պրակտիկայի վրա: Արաբական բանավոր ավանդույթը ներառում էր արտահայտման տարբեր ձևեր, այդ թվում՝ չափագրական պոեզիա, հանգավորված արձակ, հանգավոր արձակ (saj') և պրոսիմետրում՝ արձակի և պոեզիայի համադրություն, որը հաճախ օգտագործվում է պատմվածքներում: Պոեզիան առանձնահատուկ նշանակություն ուներ, քանի որ համարվում էր տեղեկատվության փոխանցման ավելի հուսալի միջոց, քան արձակը: Այս համոզմունքը բխում էր այն դիտարկումներից, որ բարձր կառուցվածքային լեզուն՝ իր ռիթմիկ և հնչյունական օրինաչափություններով հակված է ավելի քիչ փոփոխությունների ենթարկվել բանավոր փոխանցման ընթացքում։

Հանգավորված պոեզիայի յուրաքանչյուր ժանր կատարում էր տարբեր սոցիալական և մշակութային գործառույթներ: Դրանք հասնում էին տոնակատարությունների ժամանակ ինքնաբուխ ստեղծագործություններից մինչև մանրակրկիտ մշակված  պատմություններ, քաղաքական մեկնաբանություններ և զվարճալի բանաստեղծություններ: Դրանցից ամենաբարդը համարվում էին ժողովրդական էպոսները, որոնք հայտնի են որպես siyar (եզակի՝ sīra)։ Այս պրոսիմետրիկ պատմությունները, որոնք համատեղում են արձակն ու չափածոն, առաջացել են վաղ միջնադարում։ Թեև շատ նման էպոսներ շրջանառվել են պատմականորեն, միայն մեկն է պահպանվել  որպես երգ բանավոր բանաստեղծական ավանդույթ՝ Սիրաթ Բանի Հիլալը: Այս էպոսը պատմում է 10-ից 12-րդ դարերում Բանու Հիլալ բեդվինների ցեղի դեպի արևմուտք գաղթի և նվաճումների մասին, որոնք ավարտվել են Հյուսիսային Աֆրիկայի որոշ մասերի վրա նրանց կառավարմամբ մինչև վերջնական պարտությունը: Սիրաթ Բանի Հիլալի պատմական արմատները հայտնի են Հյուսիսային Աֆրիկայում և Մերձավոր Արևելքի որոշ հատվածներում ցեղական ծագում ունեցող խմբերի ներկայիս բաշխվածության մեջ: Էպոսի զարգացումը համախմբված պատմվածքի մեջ առաջին անգամ փաստագրվել է պատմաբան Իբն Խալդունի կողմից 14-րդ դարում։ Իր աշխատություններում Իբն Խալդունը նկարագրում է քոչվոր արաբներից պատմություններ և բանաստեղծություններ հավաքելու գործընթացը՝ օգտագործելով այս բանավոր աղբյուրները՝ խոսակցական ընդդեմ դասական պոեզիայի արժանիքները և գրավոր պատմական աշխատություններում բանավոր պատմության արժեքը քննարկելու համար։

Թորան և այլ հին հրեական գրականությունները, Հրեա-քրիստոնեական Աստվածաշունչը ու քրիստոնեության վաղ դարերի տեքստերը արմատավորված են բանավոր ավանդույթում, և «Գրքի ժողովուրդ» տերմինը միջին դարի կառուցվածք է։ Այս փաստը ապացուցվում է, օրինակ, Պողոսի բազմաթիվ գրվածքներով, որտեղ նա ընդունում է «առաջին հերթին հիշվող ավանդույթը, որը ստացել է» բանավոր խոսքի միջոցով։

## Ավստրալիա
Ավստրալիայի աբորիգենական մշակույթը հազարամյակներով հիմնված է բանավոր ավանդույթների և բանավոր պատմությունների վրա: 2020 թվականի փետրվարին հրապարակված ուսումնասիրության մեջ նոր ապացույցները ցույց տվեցին, որ Բուջ Բիմ և Թաուեր Հիլ հրաբուխները ժայթքել են 34,000-ից 40,000 տարի առաջ։ Հատկանշական է, որ սա «նվազագույն տարին է, որ հուշում է մարդկանց գոյության մասին Վիկտորիայում», և կարող է նաև մեկնաբանվել որպես հարավ-արևմտյան Վիկտորիայի ավստրալացի Գունդիջմարա աբորիգեն ժողովրդի բանավոր պատմության վկայություն, որը պատմում է հրաբխային ժայթքումների մասին,որոնք գոյություն ունեցող ամենահին բանավոր ավանդույթներն են։ 1947 թվականին հրաբխային մոխրի տակ հայտնաբերված բազալտե քարե կացինը արդեն ապացուցել էր, որ մարդիկ բնակվել են այդ տարածքում՝ Թաուեր Հիլի ժայթքումից առաջ։

## Ամերիկա
#### Նախակաամերիկյան ժողովուրդներ

Նախակաամերիկյան հասարակությունները միշտ հենվել են բանավոր ավանդույթների վրա՝ որպես գիտելիքներ, բարոյական նորմեր և ավանդույթներ փոխանցելու միջոց, ինչը եվրոպական գաղութարարների կողմից հաճախ ընկալվել է որպես ցածր ռասայի բնութագիր, որոնք չունեն մշակույթ կամ պատմություն։ Սա հաճախ նշվում է որպես ինդոկտրինացիայի պատճառ։

Նախքան եվրոպացիների հետ շփումը, գրային համակարգեր հայտնի չեն եղել Հյուսիսային Ամերիկայի բնիկների շրջանում, բացառությամբ որոշ մեսոամերիկյան մշակույթների, ինչպես նաև Հարավային Ամերիկայի կիպուի և Հյուսիսային Ամերիկայի վամպումի, չնայած այս երկուսը վիճահարույց են։ Բանավոր պատմվածքների ավանդույթները զարգացել են առանց գրի օգտագործման՝ պահպանելու և փոխանցելու պատմություն, գիտական գիտելիքներ և սովորություններ։  Այդ պատմությունները երբեմն հորինված էին զվարճանքի համար, բայց հիմնականում ծառայում էին որպես գործնական դասեր բարոյական, սոցիալական, հոգեբանական կամ բնապահպանական խնդիրների մասին։  Պատմությունները ներառում են իրական զգացմունքներ և բարոյականություն՝ միահյուսելով հորինված, գերբնական կամ չափազանցված կերպարները։ Պատմվածքների բովանդակությունները հաճախ արտացոլում էին իրական կյանքի իրավիճակներ և կարող էին ուղղվել կոնկրետ մարդկանց, ում լսարանը ճանաչում էր։

Օրինակ՝ ինուիտ ծնողները բարկանալու փոխարեն կարող էին զերծ պահել իրենց երեխաներին ջրի եզրին շատ մոտ գնալուց՝ պատմելով մի պատմություն մի ծովային հրեշի մասին, որը վերցնում է իր մոտ եկած երեխաներին։ Մեկ պատմությունը կարող է տասնյակ դասեր տալ։ Պատմվածքները նաև օգտագործվում էին՝ գնահատելու ավանդական մշակութային գաղափարների կիրառելիությունը ժամանակակից իրավիճակներում կամ դրանք փոխելու անհրաժեշտությունը։
  
Բնիկ ամերիկացիների ավանդույթներով և պատմվածքներով կիսվելու գործընթացը համատեղ փորձառություն է պատմողի և ունկնդիրների միջև: Ամերիկայի բնիկ ցեղերը հիմնականում չեն ունեցել ցեղային մասնագիտացված պատմողներ, որոնք նշանավորվել են սոցիալական կարգավիճակով։ Յուրաքանչյուրը կարող էր պատմել պատմվածքներ օգտագործելով իր ձայնային հակումները, ընտրած բառը, բովանդակությունը կամ ձևը։ Պատմողները ոչ միայն հիմնվում են սեփական հիշողությունների վրա, այլ նաև կոլեկտիվ կամ տոհմային հիշողության վրա, որը դուրս է գալիս անձնական փորձից, բայց, այնուամենայնիվ, ներկայացնում է ընդհանուր իրականություն։ Մայրենի լեզուները որոշ դեպքերում ունեն մինչև քսան բառ՝ նկարագրելու ֆիզիկական առանձնահատկությունները, ինչպիսիք են անձրևը կամ ձյունը, և կարող են նկարագրել մարդկային հույզերը շատ ճշգրիտ ձևերով՝ թույլ տալով պատմողներին առաջարկել իրենց անհատականացված պատկերացումները պատմության վերաբերյալ՝ հիմնված իրենց իսկ ապրած փորձի վրա։ Պատմության ինչ-որ մեկի վերարտադրումը հաճախ դիտվում էր որպես պատասխան ուրիշի վերարտադրմանը, որտեղ բովանդակության փոփոխությունները առաջարկում էին ավանդական գաղափարները ներկա պայմաններում կիրառելու այլընտրանքային եղանակներ։ Պատմվածքը լսողները կարող էին միևնույն պատմությունը լսել բազմաթիվ անգամներ կամ նույնիսկ իրենք պատմել այն։ Ավագ պատմողները սովորաբար չէին անհանգստանում իրենց պատմած պատմվածքների և հարևան ցեղերի ունեցած պատմվածքների միջև տարբերությունների համար, օրինակ՝ մարդկանց ծագումնաբանական պատմվածքներում։ Ցեղային պատմվածքները համարվում են վավեր ցեղի ներքին փորձառության և մշակույթի շրջանակում։

Պատմվածքներն օգտագործվում էին թե՛ ցեղային, թե՛ շրջակա միջավայրի պատմությունը պահպանելու և փոխանցելու համար, որոնք հաճախ սերտորեն կապված էին։ Օրինակ, Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսարևմտյան բնիկների բանավոր ավանդույթները նկարագրում են բնական աղետներ, ինչպիսիք են երկրաշարժերն ու ցունամիները։ Վանկուվեր կղզու և Վաշինգտոնի մշակույթներում պատմվածքներ կային, որոնք նկարագրում էին Տայծերամկունի և Կետի միջև ֆիզիկական պայքարը։
### Հնդկական կրոններ
Հինդուիզմի, բուդդիզմի և ջայնիզմի հնագույն տեքստերը պահպանվել և փոխանցվել են բանավոր ավանդույթով: Օրինակ, հինդուիզմի շրուտիները կոչվում էին վեդաներ, որոնցից ամենահինը գալիս է մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակից և Մայքլ Վիտցելը այս բանավոր ավանդույթը բացատրում է հետևյալ կերպ`

Հին հնդիկները մշակել են լսելու, մտապահելու և իրենց գիտելիքները վերապատմելու տեխնիկաներ, որոնք կիրառվել են գուրուկուլ կոչվող դպրոցներում՝ սերունդների միջև բացառիկ ճշտությամբ գիտելիքների փոխանցումը ապահովելու համար։ Տարբեր վերապատմելու ձևերը կամ *պատհաները* նախատեսված էին պատմելու ճշգրտությունն ապահովելու և *[[վեդա]]ներ*ի ու սերնդեսերունդ այլ գիտելիքների տեքստերի փոխանցումը ապահովելու համար։ Այսպես են վերապատմվել Վեդաների բոլոր օրհներգերը, օրինակ՝ Ռիգվեդայի բոլոր 1,028 օրհներգերը՝ 10,600 խոսքերով, ինչպես նաև բոլոր այլ Վեդաները, ներառյալ Հիմնական Ուպանիշտները և Վեդանգաները։ Ամեն տեքստ վերապատմվում էր մի քանի ձևերով՝ ապահովելու համար, որ վերապատմման տարբեր մեթոդները փոխադարձ ստուգման դեր կատարեն։ Պիեռ-Սիլվեն Ֆիլյոզան այս ամենը ամփոփում է հետևյալ կերպ՝

* *Սամհիտա-պատհա*՝ սանսկրիտ լեզվով բառերի անընդհատ վերապատմում՝ հիմնված հնչյունաբանական համադրության կանոնների վրա։  
* *Պադա-պատհա*՝ վերապատմում հատուկ դադարի ընդգծումով յուրաքանչյուր բառից հետո և տեքստի ներսում առկա որևէ հատուկ քերականական գաղտնագրերից հետո. այս մեթոդը հեռացնում է հնչյունային համադրությունները և վերականգնում բառերի սկզբնական ձևերը։  
* *Կրամա-պատհա*՝ քայլ առ քայլ վերապատմում, որտեղ հնչյունային համակցված բառերը զույգով են ներկայացվում և հաջորդաբար վերապատմվում, օրինակ՝ "բառ1 բառ2 բառ3 բառ4..." տողը վերապատմվում է որպես "բառ1բառ2 բառ2բառ3 բառ3բառ4 ..."։ Այս մեթոդը ճշտությունը ստուգելու համար հորինվել է հին վեդայական իմաստուններ Գարգյայի և Շակալյայի կողմից և հիշատակված է սանսկրիտի հին քերականագետ Պանինիի (բուդդիզմի առաջացման շրջանից առաջ) աշխատություններում։  
* *Կրամա-պատհա փոփոխված*՝ նույն քայլ առ քայլ վերապատմումն է, բայց առանց հնչյունային համադրությունների։ Այս մեթոդը նույնպես հիշատակվում է Պանինիի կողմից։  
* *Ջատա-պատհա(IAST)*, *դհվաջա-պատհա)* և *ղանա-պատհա* պատմելու մեթոդներ են, որոնք զարգացել են Ք.ա. 5-րդ դարից հետո՝ բուդդիզմի և ջանիզմի առաջացումից հետո։ Այս մեթոդները օգտագործում են ավելի բարդ կանոններ և ավելի քիչ կիրառություն ունեն։

Մտապահման այս մեթոդները ապահովել են *Շրուտի*-ի ճշգրիտ փոխանցումը սերունդների միջև՝ ոչ միայն անփոփոխ բառերի հաջորդականությամբ, այլև ձայնի ճշտությամբ։ Այս մեթոդների արդյունավետությունը վկայում է *Ռիգվեդայի*՝ Հնդկաստանի ամենահին կրոնական տեքստի պահպանությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*

*
*

*
*
*

*Foley, John Miles. *Oral Formulaic Theory and Research: An Introduction and Annotated Bibliography*. NY: Garland, 1985
*Foley, John Miles. *The Theory of Oral Composition*. Bloomington: IUP, 1991

*
*

*

*

*

* 

Կատեգորիա:Ազգագրություն
Կատեգորիա:Ավանդույթներ
Կատեգորիա:Արարողություններ
Կատեգորիա:Բանագիտություն
Կատեգորիա:Բանավոր հաղորդակցություն
Կատեգորիա:Գիտելիք
Կատեգորիա:Գրադարանավարություն
Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Կատեգորիա:Գրականության տեսություն
Կատեգորիա:Գրականություն
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Կատեգորիա:Ժողովրդական հեքիաթներ
Կատեգորիա:Լեզու
Կատեգորիա:Լեզուներ
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Հասարակություն
Կատեգորիա:Մարդկության բանավոր և ոչ նյութական ժառանգության գլուխգործոցներ
Կատեգորիա:Մշակութային մարդաբանություն
Կատեգորիա:Մշակույթ
Կատեգորիա:Պատմագրություն
Կատեգորիա:Պատմական աղբյուրներ
Կատեգորիա:Պատմություն