Մագոմեդ Ուսպաևի գործ

**Մագոմեդ Ուսպաևի գործ** (), Իչկերիայի Չեչենական Հանրապետության նախագահ Ասլան Մասխադովի բարեկամ Մագոմեդ Ուսպաևի մասնակցությամբ քրեական վարույթ՝ վերջինիս մեղսագրվող ИТАР-ТАСС-ի ֆոտոթղթակից Վլադիմիր Յացինայի առևանգմանը և սպանությանը հանցակցելու ենթադրյալ հանցագործությունների առնչությամբ։

## Գործի հանգամանքներ
thumb|left|250px|Վլադիմիր Յացինա

### Զոհի ինքնություն
Վլադիմիր Գավրիլովիչ Յացինան ծնվել է 1948 թվականի մարտի 10-ին ՌԴ Մոսկվայի մարզի Լիտկարինո քաղաքում։ Ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1974 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ։ 1979 թվականից եղել է ИТАР-ТАСС-ի ֆոտոթղթակից։ Պարգևատրվել է «Մոսկվայի 850-րդ ամյակի հիշատակի» մեդալով։

### Առևանգում և սպանություն
1999 թվականի հուլիսին Յացինան կանադացի ֆոտոլրագրող Հեյդի Հոլինջերի պատվերով մեկնում է Չեչնիա՝ նկարահանելու փախստականների ճամբարը։ Նրա ուղեկիցը եղել է չեչեն Մագոմեդ Ուսպաևը, որը, ըստ որոշ տեղեկությունների, եղել է Ասլան Մասխադովի բարեկամը։ Գործուղման ժամանակ Յացինային առևանգում են։ Առևանգման հետևում կանգնած էին Ահմադով եղբայրները՝ չեչեն անջատողականներ, որոնք դաշտային հրամանատար Արբի Բարաևի հետ միասին զբաղվում էին մարդկանց առևանգմամբ։ Նրանք մտադիր էին Յացինայի համար ստանալ երկու միլիոն դոլարի չափով  փրկագին։

Առևանգումից հետո լրագրողին պահել են Ուռուս Մարտանի բնակելի տներից մեկի նկուղում։ Նրա հետ գերության մեջ է եղել նաև Մոսկվայի ձեռնարկատերերից մեկի որդին, որը նշել է, որ գերիներին պարբերաբար ծեծում էին, իսկ նրանցից մեկի (ոչ Յացինային) գլուխը սղոցել են երկբռնանի սղոցով։ 2000 թվականի փետրվարին գերիներին տեղափոխել են մեկ այլ բնակավայր։ Յացինան հիվանդ է եղել, նա դժվարությամբ էր տեղաշարժվում, ինչի հետևանքով փետրվարի 20-ին նրան ուղղակի սպանել են։

### Քրեական հետապնդում
Վլադիմիր Յացինայի առևանգման և սպանության փաստով հարուցվել է քրեական գործ։ Կասկածյալներից մեկը դարձել է ուղեկից Մագոմեդ Ուսպաևը։ Որպես կասկածյալ ռուսական իշխանությունները նրան հետախուզում են հայտարարել։

2002 թվականին Ուսպաևը կեղծ փաստաթղթերով, Մագա Զախիև անվան ներքո, մեկնում է Շվեդիա և 2004 թվականին այնտեղ ստանում կացության քարտ։

2006 թվականի ամռանը Ուսպաևը, Մագա Զախիև անվան ներքո, Շվեդիայում ձերբակալվել է խուլիգանության համար։ Շվեդական իշխանությունները Չեչնիայի դատախազությանը հարցում են ուղարկել՝ պահանջելով տրամադրել այն փաստաթղթերը, որոնք տրվել են Զախիևի անունով։ Ստուգման հետևանքով պարզվել է, որ Զախիևի անվամբ փաստաթղթեր չեն տրվել, իսկ լուսանկարում, որը կցված է եղել հարցմանը, ճանաչվել է ռուսական իշխանությունների կողմից որոնվող Մագոմեդ Ուսպաևը։ Պաշտոնական ճանաչման նյութերն ուղարկվել են Ռուսաստանի Դաշնության Գլխավոր դատախազություն։

2006 թվականի հոկտեմբերի սկզբին ՌԴ Գլխավոր դատախազությունը Շվեդիայի Արդարադատության նախարարությանը հարցում է ուղարկել Ուսպաևի արտահանձման վերաբերյալ։ Հարցման հիման վրա մի քանի օր անց Ուսպաևը ձերբակալվել է։

2007 թվականի փետրվարի 5-ին Շվեդիայի գլխավոր դատախազ Ֆրեդերիկ Վերսելը հայտարարել է, որ Ուսպաևը կարող է անխոչընդոտ փոխանցվել Ռուսաստանին։ Նույն տարվա հունիսի 14-ին Շվեդիայի գերագույն դատարանը հավանություն է տվել Ուսպաևի արտահանձման մասին գլխավոր դատախազության որոշմանը, սակայն, շվեդական օրենսդրության համաձայն, կասկածյալի արտահանձման վերաբերյալ վերջնական որոշումը կայացնում է Շվեդիայի կառավարությունը, որը 2007 թվականի հոկտեմբերին որոշեց մերժել արտահանձման գործընթացի իրագործումը։ Արդարադատության նախարարության իրավական հարցերով խորհրդական Ան-Մարի Գրենը հայտարարել է, որ այդ որոշումը թելադրված է Չեչնիայում մարդու իրավունքների պահպանման մտավախությամբ։

Արտահանձման որոշման մերժումից հետո Ուսպաևի գործը փոխանցվել է Գյոթեբորգի միջազգային դատախազությանը։ 2013 թվականի սկզբին հայտնի դարձավ, որ Գյոթեբորգի դատախազությունը որոշել է փակել այն, քանի որ «առկա նյութերը չեն վկայում այն մասին, որ կասկածյալն իրոք մեղավոր է եղել այդ հանցագործության մեջ»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Похититель корреспондента ИТАР-ТАСС попался на хулиганстве
* ВС Швеции одобрил выдачу России брата Аслана Масхадова
* Фотокорреспондент ИТАР-ТАСС находился в плену
* Прокуратура Чечни подготовила документы для экстрадиции Успаева
* Генпрокуратура готовит документы для экстрадиции Успаева
* Успаев слишком долго жил без суда и следствия

Կատեգորիա:Պատանդներ
Կատեգորիա:Լրագրողների սպանություններ