Լեհաստանը և եվրոն

Լեհաստանը եվրոն չի օգտագործում որպես իր արժույթ: Սակայն Եվրոպական Միության հետ իր Անդամակցության պայմանագրի պայմանների համաձայն՝ բոլոր նոր անդամ պետությունները «պետք է մասնակցեն Տնտեսական և Դրամական միությանը անդամակցության օրվանից՝ որպես արտոնություն ունեցող անդամ պետություն», ինչը նշանակում է, որ Լեհաստանը պարտավոր է վերջապես փոխարինել իր արժույթը՝ զլոտին, եվրոյով: Մյուս կողմից, 2024 թվականի դրությամբ եվրոյի ընդունումը աջակցություն չի ստանում լեհ երկու ամենամեծ կուսակցությունների կողմից:

Լեհական եվրոյի ընդունման նպատակային ամսաթիվ չկա, և ոչ էլ ֆիքսված ամսաթիվ, թե երբ երկիրը կմիանա ԵՓՄ-II-ին (հինգերորդ եվրոյի համադրման չափանիշ):

Եվրոյի ընդունումը կպահանջի Սեյմի առնվազն երկու երրորդ մասի հավանությունը՝ սահմանադրական փոփոխություն կատարելու համար, որը կփոխի պաշտոնական արժույթը զլոտիից եվրոյի: «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցությունը, Լեհաստանի ամենամեծ քաղաքական կուսակցությունը, հակառակ է եվրոյի ընդունմանը: Վարչապետ Դոնալդ Տուսկը հայտարարել է, որ կարող է համաձայնել եվրոյի մասնակցության հանրաքվեի հետ՝ սահմանադրական փոփոխության համար նրանց աջակցությունը ձեռք բերելու նպատակով: Մյուս կողմից, 2024 թվականին Տուսկի ֆինանսների նախարար Դոմանսկին ասել է, որ եվրոյի ընդունումը ներկայումս արդարացված չէ և որ զլոտին օգնել է Լեհաստանին խուսափել ռեցեսիայից 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակ և դիմակայել այլ հարվածներ:

## Եվրոյի ընդունման քաղաքական նախապատրաստություններ
### Մինչև 2004 թվական
Եվրագոտի միանալու ծրագրերը սկսվել են դեռևս 2003 թվականին՝ ԵՄ անդամակցությունից շուտ, երբ այն ժամանակվա վարչապետ Լեշեկ Միլլերը հայտարարելէ, որ Լեհաստանը կմիանա եվրոգատուն 2007-2009 թվականների միջև: Քաղաքացիական հարթակ (PO) կուսակցության առաջնորդներից մեկը՝ Յան Ռոկիտան, համոզված էր, որ եվրոյին մոտենալու լավագույն ճանապարհը միակողմանի եվրոիզացիայի միջոցով է: Այնուամենայնիվ, եվրոիզացիան ԵՄ-ի կանոնների դեմ է, և այն չի կարող ընդունվել որևէ անդամ պետության կողմից առանց Միության հաստատման: Վերջապես, ծրագիրը չի ավարտվել, և Լեհաստանը կասեցրել է այն:

### 2005–2007 թվականներ
«Օրենք և արդարություն», «Լեհաստանի Հանրապետության ինքնապաշտպանություն» և «Լեհական ընտանիքների լիգա» կոալիցիայի կառավարման ժամանակ եվրոն առաջնահերթություն չէր Լեհաստանի օրակարգում: 2006 թվականին վարչապետ Կազիմիերժ Մարցինկևիչը հայտարարել է, որ եվրագոտի անդամակցությունը հնարավոր է միայն 2009 թվականից հետո, քանի որ լեհական պակասուրդը կարող է նվազել մինչև ՀՆԱ-ի 3%-ի՝ 2007 թվականի վերջին: Լեհաստանի եվրոգոտի անդամակցության մասին բանակցությունները հետաձգվել են: Այն ժամանակվա վարչապետ Յարոսլավ Կաչինսկին ավելի էլ կասկածամիտ դիրքորոշում է ունեցել: Նրա կարծիքով, եվրոն անշահավետ էր Լեհաստանի համար, քանի որ այն առաջացնելու էր գների աճ, իսկ զլոտին կարցնելու էր կայունությունը:

### 2008–2012 թվականներ
Լեհաստանում եվրոյի ընդունման գործընթացը կարգավորվում է *«Ազգային եվրոյի անցման ծրագրի ռազմավարական շրջանակի»* (ընդունված Նախարարների խորհրդի կողմից 2010 թվականին) և *«Ազգային եվրոյի անցման ծրագրի»* (հաստատված 2011 թվականին Եվրոպական հարցերի կոմիտեի կողմից) կողմից: Ծրագիրը ներառում է եվրոյի ընդունման տնտեսական ազդեցության գնահատում, որին հաջորդում է *«Մաաստրիխտի համադրման չափանիշներին»* լեհական համապատասխանության ապահովման համար անհրաժեշտ միջոցառումների մասին գլուխ, և վերջապես՝ եվրոյի անցման գործընթացի ճանապահ քարտեզ:

2008 թվականի սեպտեմբերի 10-ին, Կրինիցա-Զդրոյ լեհական հանգստյան վայրում տնտեսական ֆորումի բացմանը ելույթ ունենալիս, Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը հայտարարել է իշխող կառավարության նպատակը՝ 2012 թվականին միանալ եվրագոտուն, ինչը հաստատվել է կառավարության կողմից 2008 թվականի հոկտեմբերի 28-ին: Սակայն Լեհաստանի այն ժամանակվա նախագահ Լեխ Կաչինսկին ցանկանում էր, որ եվրոյի ընդունումը դրվի հանրաքվեի: Ֆինանսների նախարար Դոմինիկ Ռադզիվիլլը 2009 թվականի հուլիսի 10-ին ասել է, որ Լեհաստանը կարող է բավարարել ֆիսկալ չափանիշները մինչև 2012 թվականը և մտնել եվրագոտի 2014 թվականին: 2009 թվականի նոյեմբերի 5-ին, մամուլի ասուլիսում ելույթ ունենալիս, Լեհաստանի ֆինանսների փոխնախարար Լյուդվիկ Կոտեցկին ասել է, որ կառավարությունը կարող է հայտարարել եվրոյի ընդունման ազգային ռազմավարությունը 2010 թվականի կեսերին: Ռժեչպոսպոլիտա թերթին տված հարցազրույցում՝ 2009 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դրությամբ, նա նաև ասել է, որ Լեհաստանը կարող է ընդունել եվրոն 2014 թվականին, եթե ընդհանուր կառավարական պակասուրդը նվազեցվի 2012 թվականին: Նախկին նախագահ Լեխ Կաչինսկին մամուլի ասուլիսում ասել է, որ Լեհաստանը չի կարող միանալ եվրագոտուն մինչև 2015 թվականը, և նույնիսկ այդ ամսաթիվը դեռ շատ լավատեսական էր: Նաև լեհական կառավարական պաշտոնյաներն էին հաստատել, որ Լեհաստանը չի միանա եվրագոտուն 2012 թվականին: 2009 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, ուրբաթ օրը, Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը ասել է, որ Լեհաստանը կարող է միանալ եվրագոտուն 2015 թվականին: 2009 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ֆինանսների նախարարության կողմից կազմակերպված եվրոյի ընդունման գործընթացի սեմինարի ժամանակ ելույթ ունենալիս, ֆինանսների փոխնախարար Լյուդվիկ Կոտեցկին ասել է, որ 2015 թվականը ավելի հավանական է, քան 2014-ը, սակայն մերժել է հստակեցնել պաշտոնական նպատակային ամսաթիվը:

Մեծ ճգնաժամին հաջորդող տարիներին տնտեսական վիճակագրությունը ցույց է տվել, որ նրա լողացող արժույթի՝ զլոտիի արժեզրկումը հանգեցրել է նրան, որ լեհական արտադրանքը դարձել է ավելի մրցակցային գներով օտարերկրյա գնորդների համար, և դրա պատճառով Լեհաստանն ունեցելէ ավելի բարձր տնտեսական ՀՆԱ աճ հաջորդ տարիներին, քան եթե երկիրը եվրագոտու մաս լիներ: Լեհական կառավարությունը 2012 թվականին կողմ է եղել այն մտքին, որ Լեհաստանի համար իմաստուն կլիներ միանալ եվրագոտուն միայն այն ժամանակ, երբ եվրոյի ճգնաժամը ավարտվեր, այն փաստարկի հիման վրա, որ նրանց անդամակցության հետաձգումը կնվազեցներ Լեհաստանի համար ռիսկը՝ դառնալ ֆինանսական դժվարությունների մեջ գտնվող այլ եվրագոտու երկրների զուտ ֆինանսական պարտատերերից մեկը:

2011 թվականի դեկտեմբերին Լեհաստանի արտաքին գործերի նախարար Ռադոսլավ Սիկորսկին ասել է, որ Լեհաստանը նպատակ ունի ընդունել եվրոն 2016 թվականի հունվարի 1-ին, բայց միայն այն դեպքում, եթե «եվրոգոտին բարեփոխվի այդ ժամանակ, և մուտքը մեզ համար շահավետ լինի»: Լեհական կառավարությունը պլանավորում էր համապատասխանել բոլոր եվրոյի համադրման չափանիշներին մինչև 2015 թվականը: 2012 թվականի աշնանը Լեհաստանի ազգային բանկի դրամավարկային քաղաքականության խորհուրդը հրապարակել է իր պաշտոնական դրամավարկային ուղեցույցները 2013 թվականի համար՝ հաստատելով նախկին քաղաքական հայտարարությունները, որ Լեհաստանը պետք է միանա ԵՓՄ-II-ին միայն այն ժամանակ, երբ գոյություն ունեցող եվրագոտու երկրները հաղթահարեն ներկայիս պետական պարտքի ճգնաժամը՝ առավելագույնի հասցնելու դրամավարկային ինտեգրման օգուտները և նվազագույնի հասցնելու դրա հետ կապված ծախսերը: Ազգային բանկի նախագահ Մարեկ Բելկան հայտարարել է, որ եվրոն չի ընդունվի մինչև իր լիազորությունների ավարտը՝ 2016 թվականը:

2012 թվականի վերջին Տուսկը հայտարարել էր, որ նա պլանավորում էր սկսել «ազգային բանավեճ» եվրոյի ընդունման շուրջ հաջորդ գարնանը, և 2012 թվականի դեկտեմբերին Լեհաստանի ֆինանսների նախարար Յացեկ Ռոստովսկին ասել էր, որ իր երկիրը պետք է ձգտեր որքան հնարավոր է շուտ ընդունել եվրոն: 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ֆինանսների նախարարությունը հայտարարել է, որ նրանք պլանավորում են թարմացնել երկրի ազգային եվրոյի անցման ծրագիրը 2013 թվականին՝ հիմնականում եվրագոտու վերջին ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների պատճառով, որոնք պահանջում էին լրացուցիչ դիտարկումներ: Ծրագիրը թարմացնելու աշխատանքի շրջանակում հետազոտվող հիմնական մանրամասներից մեկը եղել էր այն՝ արդյոք Լեհաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 227 հոդվածում փոփոխություն պետք է ընդունվեր՝ արժույթը զլոտիից եվրոյի փոխելու և կենտրոնական բանկում փոփոխություններ կատարելու համար:

Չնայած վարչապետ Դոնալդ Տուսկի գլխավորությամբ լեհական կառավարությունը 2012 թվականին նախապատվություն էր տվել եվրոյի ընդունմանը, այնուամենայնիվ այն չէր ունեցել Սեյմում անհրաժեշտ երկու երրորդ մեծամասնությունը՝ սահմանադրությունը փոփոխելու համար, որպեսզի այն իրավաբանորեն համատեղելի դառնար եվրոյի ընդունման հետ՝ Օրենք և արդարություն կուսակցության եվրոյի դեմ ընդդիմության պատճառով: Լեհաստանի ֆինանսների նախարարը շեշտել էր, որ կառավարության աջակցությունը եվրոյի ընդունմանը մնում էր անփոփոխ որպես ռազմավարական նպատակ և չէր փոխվի թարմացված ծրագրում: Միևնույն ժամանակ, Եվրոպական պարտքային ճգնաժամը կառավարությանը տվել էր պատճառ սպասել եվրոյի ավելի մեծ կայունությանը:

### 2013–2023 թվականներ
2013 թվականի հունվարին Լեհաստանի նախագահ Բրոնիսլավ Կոմորովսկին հայտարարել է, որ եվրոյի ընդունման մասին որոշում չպետք է կայացվեր մինչև 2015 թվականին նախատեսված խորհրդարանական և նախագահական ընտրությունները, բայց այդ ընթացքում երկիրը պետք է փորձեր համապատասխանել համադրման չափանիշներին: 2013 թվականի փետրվարին Օրենք և արդարություն կուսակցության առաջնորդ Յարոսլավ Կաչինսկին հայտարարել է, որ «Ես չեմ կանխատեսում որևէ պահ, երբ եվրոյի ընդունումը մեզ համար շահավետ կլիներ», և կոչ էր արել անցկացնել հանրաքվե եվրոյի ընդունման շուրջ: Ռոստովսկին հայտարարել էր, որ Լեհաստանը չի սահմանի անցման նպատակային ամսաթիվ, քանի որ երկիրը նախ պետք է իրականացներ բարեփոխումներ՝ ինքն իրեն պատրաստելու համար: 2013 թվականի մարտին Տուսկը առաջին անգամ ասել էր, որ բաց կլիներ դիտարկելու եվրոյի մասնակցության շուրջ հանրաքվե՝ որոշվող պարզ մեծամասնությամբ, պայմանով, որ այն մաս կազմեր փաթեթի, որտեղ խորհրդարանը նախ կհաստատեր անհրաժեշտ սահմանադրական փոփոխությունը՝ ընդունելու եվրոն՝ հանրաքվեում հաստատման ենթակա: 2013 թվականի ապրիլին Լեհաստանի ազգային բանկի ղեկավար Մարեկ Բելկան ասել էր, որ Լեհաստանը պետք է պահանջեր թույլատրություն ընդունել եվրոն առանց նախ ERM-II-ին միանալու՝ արժույթային սպեկուլյացիաների մտահոգությունների պատճառով: 2014 թվականին Ուկրաինայում ռուսական ռազմական միջամտությունից հետո Բելկան ասել էր, որ Լեհաստանը պետք է վերագնահատեր իր անցանկությունը միանալ եվրոգոտուն: 2014 թվականի հունիսին Լեհաստանի ֆինանսների նախարարի, կենտրոնական բանկի ղեկավարի և նախագահի համատեղ հայտարարությունում ասվել էր, որ Լեհաստանը պետք է սկսեր բանավեճ 2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից կարճ ժամանակ անց այն մասին, թե երբ ընդունել եվրոն՝ հանգեցնելով ճանապահ քարտեզի որոշման, որը կարող էր նույնիսկ ներառել նպատակային ամսաթվի նույնականացում:

2014 թվականի հոկտեմբերին փոխվարչապետ Յանուշ Պիեխոցինսկին առաջարկել է, որ Լեհաստանը պետք է միանա եվրագոտուն ամենաշուտը 2020 թվականին: Նորընտիր վարչապետ Էվա Կոպաչը, որը փոխարինել էր Դոնալդ Տուսկին կառավարության լիազորությունների վերջին տարվա համար, միևնույն ժամանակ մեկնաբանել էր. «Նախքան պատասխանելը այն հարցին, թե ինչ նպատակային ամսաթիվ պետք է սահմանվի եվրոյի անցման համար, մենք պետք է տանք մեկ այլ հարց. ինչպիսի՞ն է եվրոգոտու իրավիճակը և ո՞ր ուղղությամբ են գնում: Եթե եվրոգոտին ամրապնդվի, ապա Լեհաստանը պետք է կատարի ներառման բոլոր չափանիշները, ինչը ամեն դեպքում լավ կլիներ տնտեսության համար»: Վարչապետը այստեղ հղում էր կատարել նախկին քաղաքական որոշմանը՝ նախ թույլ տալ *Եվրոյի անցման ազգային համակարգման կոմիտեին* ավարտել անցման ծրագրի իր թարմացումը, որը սպասում էր բանկային միության նախնական ստեղծմանը, նախքան եվրոյի ընդունման նպատակային ամսաթիվ սահմանելը: Ավելի վերջերս, Կշիշտոֆ Շչերսկին, Լեհաստանի նոր նախագահ Անջեյ Դուդայի արտաքին գործերի խորհրդականը, 2015 թվականի հուլիսին ասել էր, որ «լեհերը պետք է հանրաքվեում որոշեն՝ արդյոք ուզում են ընդունել եվրոն»:

2015 թվականի լեհական խորհրդարանական ընտրություններում հաղթող կուսակցությունը եղել է եվրասկեպտիկ Օրենք և արդարություն կուսակցությունը, որը հակառակ էր եվրոյի ընդունմանը: 2019 թվականի ապրիլի 13-ին համագումարում Օրենք և արդարություն կուսակցության առաջնորդ Յարոսլավ Կաչինսկին հայտարարել էր. «Մենք երբևէ կընդունենք եվրոն, որովհետև մենք պարտավորվել ենք դա անել, և մենք կանք և կլինենք Եվրոպական Միության մեջ, բայց մենք կընդունենք այն, երբ դա մեր շահերին համապատասխանի»: Նա եկել էր հայտարարությամբ, որի համաձայն եվրոն չի ներդրվի, մինչև Լեհաստանի տնտեսությունը չհասնի Արևմտյան Եվրոպական տնտեսություններին: Նրա տեսակետով Լեհաստանը պետք է ընդուներ եվրոն միայն այն ժամանակ, երբ ազգային տնտեսությունը հասներ Գերմանիայի մեկ շնչի ՀՆԱ-ի 85%-ին: Հետագայում Յարոսլավ Կաչինսկին և վարչապետ Մատեուշ Մորավիեցկին պնդել էին, որ եվրոյի հետ համաձայնեցումը այս պահին վնասակար կլիներ Լեհաստանի համար:

### 2024–ներկա
2024 թվականի ապրիլին Տուսկի կառավարության ֆինանսների նախարար Անջեյ Դոմանսկին հայտարարել էր, որ Լեհաստանը դեռ պատրաստ չէր ընդունել եվրոն, և ավելացրել էր, որ զլոտի ունենալը օգնել էր Լեհաստանին խուսափել ռեցեսիայից 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից հետո: Այս հայտարարությունը ցույց էր տալիս, որ կառավարության փոփոխությունը, 2023 թվականի ընտրություններում PiS-ի պարտությունից հետո, չէր փոփոխել Լեհաստանի դիրքորոշումը եվրոյի ընդունման վերաբերյալ:

## Եվրոյի ներդրման գործընթացը
Երբ Դոնալդ Տուսկը զբաղեցնում էր Լեհաստանի վարչապետի պաշտոնը, ձեռնարկվել էին առաջին քայլերը եվրոյի ընդունման համար միջինստիտուցիոնալ կազմակերպական կառուցվածք ստեղծելու ուղղությամբ: 2009 թվականի հունվարի 13-ին հիմնադրվել էր Լեհաստանի Հանրապետությունում եվրոյի ընդունման համար կառավարական լիազորյալի պաշտոնը, որի համար ընտրվել է Լյուդվիկ Կոտեցկին:

Հետագայում, 2009 թվականի նոյեմբերի 3-ին ստեղծվել էին նոր ինստիտուտներ՝ եվրոյի անցման ազգային համակարգման կոմիտե, համակարգող խորհուրդ, Լեհաստանի Հանրապետության կողմից եվրոյի ներդրման պատրաստության միջինստիտուցիոնալ աշխատանքային կոմիտեներ և առաջադրանքային խմբեր:

Լեհաստանում եվրոյի ընդունման համար կառավարական լիազորյալի պաշտոնը վերացվել էր 2015 թվականի դեկտեմբերի 28-ին վարչապետ Բեատա Շիդլոյի կողմից:

## Եվրոյի համադրության ակնկալվող ազդեցություններ
Եվրոյի ընդունումը Լեհաստանում եղել է լեհական ֆինանսական փորձագետների տնտեսական վերլուծության առարկա: 2017 թվականին Ռոբերտ Շումանի հիմնադրամը և Կոնրադ Ադենաուերի հիմնադրամը Լեհաստանում պատրաստել էին հաշվետվություն երեք հնարավոր սցենարների մասին՝ որպես Լեհաստանի եվրոգոտու անդամակցության արդյունք: Հաշվետվության համաձայն՝ եվրոյի ներդրման հետաձգումը զուտ բացասական կլիներ Լեհաստանի համար: Այլ հետազոտություններ ներառել են Լեհաստանի ֆինանսների նախարարության կողմից 2005 թվականին կազմված կառավարական հաշվետվություններ և Լեհաստանի ազգային բանկի (NBP) երկու հաշվետվություն 2004 և 2009 թվականներին: NBP-ի 2009 թվականի հաշվետվությունը եզրակացրեց, որ երկարաժամկետ հեռանկարում Լեհաստանի ՀՆԱ-ն կարող էր ընդլայնվել լրացուցիչ 7.5%-ով, եթե այն դառնար եվրոգոտու անդամ, այդ օգուտի մեծ մասը գալիս էր անդամակցությունից հետո առաջին 10 տարիներին: 2014 թվականի վերլուծության մեջ NBP-ն հայտարարել էր, որ եվրոգոտու ճգնաժամից հետո «Եվրոյի ընդունման արդյունքում Լեհաստանում տնտեսական աճի արագացման հնարավորությունը կախված է նրանից, թե արդյոք եվրոգոտու ինստիտուտները և լեհական տնտեսության ներուժը ամրապնդվեն»:

Ակնկալվող դրական ազդեցությունները ներառում են.

* ուղղակի օգուտներ
** արտարժական ռիսկի և գործարքային ծախսերի նվազում՝ լեհական առևտրի 80%-ը կարգավորվում է եվրոյով: Արտարժական ռիսկի պատճառով շատ ձեռնարկատերեր՝ չստանալով իրենց շահույթների և գործարքային ծախսերի վերաբերյալ վստահություն, չեն ներգրավվում միջազգային գործառույթներում
*** բիզնեսի ցածր ծախսեր
*** ներդրումային նախագծերի շահութաբերության գնահատման որակի բարելավում
*** միջազգային տեսանկյունից գների ավելի լավ թափանցիկություն և համեմատելիություն
*** Լեհաստանի բարելավված դիրքը որպես առևտրային գործընկեր
*** եվրագոտու/միջազգային տաղանդների ավելի հեշտ ներգրավում աշխատանքային դերերի համար
** մակրոտնտեսական կայունության ամրապնդում
*** արժույթի սպեկուլյացիայի սահմանափակ ռիսկ
*** արժույթային ճգնաժամի ցածր ռիսկ
*** դրամավարկային քաղաքականության վստահելիության աճ
*** վարկային վարկանիշի բարելավում
** տոկոսադրույքների նվազում
*** տնային տնտեսությունների, ձեռնարկությունների և հանրային ինստիտուտների համար կապիտալ ներգրավման ծախսերի նվազում
*** ավելի պարզ վարկային հասանելիություն և դրա հետ կապված սպառման աճ
*** սպասարկման տոկոսների բարելավում
* առևտրի աճ
* ներդրումների աճ՝ ինչպես ներքին ներդրումներում, այնպես էլ արտաքին ուղղակի ներդրումներում (FDI)
* ֆինանսական ինտեգրացիա
* ՀՆԱ-ի և բարեկեցության աճ

Հաշվետվություններում նշվում է, որ հնարավոր դրական ազդեցությունների մի մասը պայմանական է փոփոխությունների իրականացմամբ, ինչպիսիք են հանրային ֆինանսների բարեփոխումը կամ պետական պարտքի նվազումը:

Մյուս կողմից, NBP վերլուծաբանների թիմը թվարկում է եվրոյի հետ համադրության հնարավոր բացասական ազդեցությունները.

* երկարաժամկետ ծախսեր
** դրամավարկային քաղաքականության անկախության կորուստ՝ ԵՄ մակարդակ տեղափոխում
** արտարժային փոխարժեքը որպես կարգավորման քաղաքականության գործիք օգտագործելու հնարավորության կորուստ
* միջնաժամկետ ռիսկեր
** ոչ օպտիմալ փոխարկման դրույք
** մրցունակության վատթարացման ռիսկ
** դրամավարկային միության ներսում գնաճի տարբերություն
** ակտիվների գների գնաճ
* Կարճաժամկետ ռիսկեր և ծախսեր
** համադրման չափանիշների հետ կապված ռիսկեր՝ այդ թվում ESM II անդամակցություն և Մունդելի եռակի երկընտրանքի ռիսկ
** կարճաժամկետ գնային ազդեցություններ և եվրոյի պատրանքի հետ կապված բացասական հետևանքներ
** եվրոյի կանխիկ շրջանառություն ներդրելու վերաբերյալ գնային ազդեցություններ
*** եվրոյի մետաղադրամների և թղթադրամների մատակարարում՝ քանի որ եվրոն արդեն հասանելի է կանխիկ տեսքով, փոխարկման արժեքը ցածր կլիներ
*** IT համակարգերի հարմարեցում
*** եվրոյի մասին ազգային տեղեկատվական արշավի պատրաստում և իրականացում

## Հասարակության կարծիք
### Եվրոբարոմետր

; Եվրոբարոմետրի յուրաքանչյուր հարցման համաձայն՝ Լեհաստանում եվրոյի նկատմամբ հանրային աջակցությունը

Ստորև ներկայացված են հարցումներ այն հարցի վերաբերյալ, թե արդյոք Լեհաստանը պետք է վերացնի զլոտին և անցնի եվրոյին։

### Այլ հետազոտություններ
2010 թվականին Եվրագոտու պարտքային ճգնաժամը բևեռացրել էր լեհերի հետաքրքրությունը, երբ հինգից երկու լեհ դեմ էին եղել մուտքին: 2011 թվականի մարտին CBOS-ի կողմից կատարված հետազոտությունը ցույց էր տվել, որ լեհերի 60%-ը դեմ էր եղել եվրոյի ընդունմանը, մինչդեռ 32%-ը աջակցել էր, ինչը նվազում էր կազմել 2010 թվականի ապրիլի 41%-ից: 2012 թվականի առաջին կեսի հետազոտությունները ցույց էին տվել, որ լեհերի 60%-ը դեմ էր եղել ընդհանուր արժույթի ընդունմանը: Եվրոյի հանդեպ հանրային աջակցությունը շարունակել էր անկում ապրել՝ հասնելով ռեկորդային ցածր մակարդակների CBOS-ի 2012 թվականի հուլիսյան հարցումներում, որտեղ հարցվածների միայն 25%-ը աջակցել էր եվրոյի անցմանը: Այնուամենայնիվ, TNS Polska-ի կողմից 2012-2015 թվականներին անցկացված հարցումները հետևողականորեն ցույց էին տվել աջակցություն եվրոյի վերջնական ընդունմանը, թեև այդ աջակցությունը կախվել էր նպատակային ամսաթվից (ինչպես բացահայտվել էր ներքևի աղյուսակի մանրամասն տվյալներով):

Եվրոբարոմետրի հարցումը հաշվի չէր առնում ընդունման ժամկետային հարցերը, ինչը նշանակում էր, որ այս արդյունքը հնարավոր չէր եղել ուղղակիորեն համեմատել TNS Polska հետազոտությունների վերոնշյալ արդյունքների հետ, քանի որ հարցվածների որոշակի տոկոսը կարող էր պատասխանել ավելի բացասական կողմնակալությամբ (ենթադրելով, որ հարցման հարցը վերաբերում էր նրան, թե արդյոք նրանք բարենպաստում են *«հիմա ընդունմանը»*, այլ ոչ թե բարենպաստում են *«կամ հիմա, կամ ապագայում ընդունմանը, որը ընկալվում է որպես ավելի օպտիմալ իրենց երկրի համար»)*։

Վերոնշյալ աղյուսակի 2012-15 թվականների հետազոտություններով հայտնաբերված ընդունման աջակցությունը գրանցվել էր այն ժամանակ, երբ նույն հետազոտություններում լեհերի մեծամասնությունը ասել էր, որ սպասում էր, թե եվրոյի ընդունումը բացասական ազդեցություն կունենար լեհական տնտեսության վրա: Օրինակ, 2012 թվականի մայիսին հարցվածների 58%-ը ունեցել էր այս համոզմունքը: Գերմանական Մارշալի հիմնադրամի համար իրականացված ավելի ուշ հարցումը, որը հրապարակվել էր 2012 թվականի սեպտեմբերին, նույնիսկ պարզել էր, որ լեհերի 71%-ը համարել էր, որ եվրոյի անմիջական անցումը վատ կլիներ լեհական տնտեսության համար:

## Կոնվերգենցիայի չափանիշներ
Մաաստրիխտի պայմանագիրը նախապես պահանջել էր, որ Եվրոպական միության բոլոր անդամները միանան եվրոյին, երբ որոշակի տնտեսական չափանիշներ բավարարվեն: 2018 թվականի մայիսի դրությամբ Լեհաստանը բավարարել էր 5 չափանիշներից 2-ը:

### Կոնվերգենցիայի զեկույցներ
1989 թվականից ի վեր Եվրոպական հանձնաժողովը և ԵԿԲ-ն պատրաստել էին Կոնվերգենցիայի զեկույցներ այն երկրների մասին, որոնք չէին մասնակցում եվրոգոտուն: TFEU-ի 140-րդ հոդվածի համաձայն՝ առնվազն յուրաքանչյուր 2 տարին մեկ անգամ զեկույցներ պետք է լինեին հրապարակվել այն անդամ պետությունների մասին, որոնք չէին միացել եվրոգոտուն:

Զեկույցները ներառել էին.

* իրավական համատեղելիություն,
* գների կայունություն,
* պետական ֆինանսներ,
* փոխարժեքային կայունություն,
* երկարաժամկետ տոկոսադրույքներ և
* լրացուցիչ գործոններ:

2018 թվականի զեկույցը ստուգել էր, որ Լեհաստանը բավարարում էր գների կայունության և պետական ֆինանսների հետ կապված 4 տնտեսական չափանիշներից 2-ը: Լեհաստանը չէր բավարարում փոխարժեքային կայունության և երկարաժամկետ տոկոսադրույքների երկու չափանիշները: Ավելին, լեհական օրենսդրությունը լիովին համատեղելի չէր ԵՄ պայմանագրերի հետ: ՆԲԼ օրենքը և Լեհաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը լիովին համատեղելի չէին TFEU-ի 131-րդ հոդվածի հետ, ինչը կապված էր Լեհաստանում քաղաքական հավանության բացակայության հետ: Իրավական համատեղելիությունը կատարելու համար Լեհաստանը պետք է փոխեր Սահմանադրության երեք հոդվածները: Փոփոխման ենթակա առաջին հոդվածը 227(1) հոդվածն էր, որը անպատշաճ կերպով սահմանում էր Լեհաստանի ազգային բանկի հիմնական նպատակը: Երկրորդը, Սահմանադրության 203(1) հոդվածը չափազանց լայն կերպով սահմանում էր Գերագույն աուդիտորական պալատի լիազորությունները Ազգային բանկի նկատմամբ: Վերջապես, 198(1) հոդվածի համաձայն՝ ՆԲԼ նախագահը պատասխանատվություն էր կրում Պետական դատատան առջև, ինչը հակառակ էր ազգային կենտրոնական բանկի անկախության պահանջներին:

## Տես նաև
* Եվրագոտու ընդլայնում

## Ծանոթագրություններ