Թաքհեք

**Թաքհեք** (), քաղաք Լաոսում, Խամուան նահանգի վարչական կենտրոնը և գավառի մեջ մտնող համանուն շրջան: Գտնվում է Մեկոնգ գետի ձախ ափին՝ Թաիլանդի Նախոնփհան քաղաքի դիմաց, որի հետ կապված է ավտոճանապարհային կամրջով:

Բնակչությունը կազմում է 26200 մարդ։ Ունի զգալի տրանսպորտային հանգույց, զարգացող տուրիզմի կենտրոն:

Լաոսի անկախության համար պայքարի շրջանի կարևոր քաղաքական և ռազմական իրադարձությունները կապված են քաղաքի հետ։

## Պատմություն
Ծայրամասում գտնվող 15-րդ դարի  Տաճարային համալիրի շինության հարավային Թաքհեկի տարածքում բնակելի և պաշտամունքային շինությունների մասին առաջին տեղեկությունները թվագրվում է 8-րդ դարին։ Միևնույն ժամանակ, այստեղ քաղաքային տիպի բնակավայրի ձևավորումը տեղի է ունեցել միայն եվրոպական գաղութացման շրջանում, ժամանակակից Թաքհեքը հիմնադրվել է ֆրանսիական Լաոսի իշխանությունների կողմից 1911 թվականին։ 20-րդ դարի առաջին տասնամյակների ընթացքում քաղաքը ձեռք է բերել զգալի վարչական և ենթակառուցվածքային նշանակություն, այստեղ կառուցվել են տարբեր սոցիալական օբյեկտներ, այդ թվում՝ բազմաթիվ դպրոցներ:

Նկատելի է որ քաղաքը ի սկզբանե եղել է բնակեցված վիետնամցիներով, որոնք ֆրանսիացիները զանգվածաբար ներմուծել են նոսր բնակեցված Լաոսի տարածք՝ տնտեսության զարգացման համար։ Եղել է նաև զգալի չինական համայնք։ Լաոսցիները 1940-ականների սկզբի դրությամբ, կազմել են Թաքհեքի բնակչության աչ ավելի, քան 15%-ը:

Թաքհեքի հետ կապված է Լաոսի անկախության համար պայքարի ժամանակաշրջանի կարևոր քաղաքական և ռազմական իրադարձությունները։ 1945 թվականի հոկտեմբերի 8-ին արքայազն Սուֆանուվոնգի ղեկավարությամբ իրականացվել է Կաղապարային կոմիտեի միաձուլումը, մի շարք ավելի փոքր ազգային-ազատագրական խմբավորումների հետ և հռչակվել է կոմիտեի ռազմական թևի՝ Լաոսի ազատագրման և պաշտպանության բանակի ստեղծումը։ Վերջինիս կարևոր բաղադրիչ է Թաքհեքի քաղաքային միլիցիան։ Ֆրանսիացիների հետ հետագա ռազմական գործողությունների ընթացքում քաղաքը բազմիցս ձեռքից ձեռք է անցել։ 1946 թվականի մարտին Սուֆանուվոնգը լուրջ վիրավորվել է Թաքհեքի ճակատամարտում:

Քաղաքը մնացել է որպես Լաոսի պետության կազմում առաջին մակարդակի տարածքային միավորի վարչական կենտրոն՝ Ֆրանսիայից կախվածության տարբեր փուլերում։ 1953-1975 թվականներին՝ Լաոսը եղել է լիովին անկախ թագավորության կազմում, իսկ 1975 թվականից՝  դարձել է Լաոսի Ժողովրդադեմոկրատական Հանրապետության կազմում:

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
### Կլիմատիկ և բնական պայմաններ
Հետգաղութային քաղաքային ճարտարապետության նմուշ քաղաքը գտնվում է հարթավայրային տարածքում՝ Մեկոնգ գետի ձախ ափին։  Նրա տարածքում անմիջապես բարձրության տարբերությունները աննշան են, բայց արևմտյան կողմից Մինչև 500 մետր բարձրությամբ բլուրների լեռնաշղթան գրեթե մոտենում է քաղաքի սահմանին:

Ընդհանուր առմամբ, քաղաքը շրջապատող տարածքի բնական պայմանները բնորոշ են Կենտրոնական Լաոսին և առանձնանում են տեսակների զգալի բազմազանությամբ (Թաքհեկից մի քանի կիլոմետր դեպի արևմուտք անցնում է պահպանության գոտու սահմանը): Կենսաբանական նշանակալի գտածոները պարբերաբար գրանցվում են անմիջապես քաղաքի սահմաններում: Այսպես, հենց Թհախեկի շուկայում 1996 թվականին Արեևմտյան մասնագետների կողմից առաջին անգամ հայտնաբերվել են Լաոսական ժայռային առնետների նմուշներ՝ հազվագյուտ մասունքային կենդանու, տեղական վայրերի էնդեմիկ, իսկ սպանված կենդանիներին վաճառել են մսի համար։

Կլիման ենթաօրենսդրական մուսոնային է՝ Տարվա շատ հստակ բաժանմամբ երկու եղանակների։ Ամառային, անձրևոտ սեզոնը շարունակվում է մայիսից հոկտեմբեր: Ձմեռը չոր է նոյեմբերից ապրիլ: Ցերեկային և գիշերային ջերմաստիճանների միջև տարբերությունը բավականին նկատելի է՝ մոտ 10 °C, սեզոնային ջերմաստիճանի տատանումները աննշան են, միջին տարեկան առավելագույն ջերմաստիճանը +31 °C է, նվազագույնը' +21 °C: Տարեկան տեղումների քանակը ավելի քան 2000 մմ է:

### Քաղաքային լանդշաֆտ
Քաղաքն ունի մոտ 40 կմ2 տարածք։ Ընդ որում, տարածքի զգալի մասը, որը վարչականորեն պատկանում է Թաքհեկին, իրենից ներկայացնում է փաստացի գյուղական տարածք։  Իրականում քաղաքային զանգվածը զբաղեցնում է տարածքի մոտ կեսը և ունի տրապիզոիդին մոտ ձև, որի լայն հիմքը՝ մոտ 9 կմ, ձգվում է Մեկոնգի ափի երկայնքով: Ունի քիչ թե շատ հստակ օրթոգոնալ դասավորություն: Պատմական կենտրոնը հարում է զբոսավայրին։ Քաղաքի տարածքով հոսում են մի քանի փոքր գետեր՝ Մեկոնգի վտակներ, ունի փոքր քաղցրահամ լիճ Նոնգ-Բոա:

## Բնակչություն
Թակհեկի բնակչությունը կազմում է 26200 մարդ՝ Թաակհեկի շրջանի բնակչության մոտ մեկ երրորդը և Համմուան նահանգի բնակչության մոտ 8%-ը: Պատմականորեն քաղաքը բնակեցված է եղել հիմնականում վիետներով, բայց 1940-ականների վերջին սկսվեց նրանց զանգվածային մեկնումը պատմական հայրենիք, և ներկայումս քաղաքացիների բացարձակ մեծամասնությունը լաո ժողովրդի ներկայացուցիչներն են: 1940-ականների սկզբին Վիետնամը դարձել է աշխարհի ամենամեծ քաղաքը: Չինական համայնքը քաղաքում պահպանվում է, սակայն ոչ այնքան մեծաթիվ՝ որքան այն եղել է գաղութային ժամանակներում:

Գերիշխող կրոնը թերավադական բուդդիզմն է։ Բացի մեծ թվով բուդդայական սրբավայրերից անմիջապես քաղաքում, մի քանի կիլոմետր դեպի հարավ գտնվում է Լաոսի ամենամեծ տաճարային համալիրներից մեկը՝ Թխատ-Սիխոտանբոգը, որը հիմնադրվել է 15-րդ դարում և ներառում է, բացի ստուպայից, քարանձավային տաճարների ընդարձակ ցանց։

Բացի այդ, կա շատ զգալի կաթոլիկ համայնք։  1951-ից58 թվականներին Թհակհեքը եղել է Առաքելական պրեֆեկտուրայի Կենտրոն, 1958-ից63 թվականները՝ եղել է առաքելական փոխանորդության Կենտրոն (1963թվականին փոխանորդության կենտրոնը տեղափոխվել է Սավաննախեթ քաղաք):

## Տնտեսություն և ենթակառուցվածքներ
Մեկոնգի ափին իր գտնվելու վայրի պատճառով Թաքհեքը ավանդաբար ունի բավականին կարևոր ջրային և տրանսպորտային նշանակություն: Քաղաքի որպես տրանսպորտային կենտրոնի դերն էլ ավելի մեծացավ 2011 թվականին Թաիլանդի Նախոնփհանին միացնող խոշոր ավտոճանապարհային կամրջի բացումից հետո։  Լաոսի մայրաքաղաքին և համեմատաբար այլ խոշոր քաղաքներին՝ Թաակհեքին միացված է թիվ 13 մայրուղին՝ երկրի հիմնական մայրուղիներից մեկը: Քաղաքից 6 կմ հեռավորության վրա կա օդանավակայան։

Քաղաքում կան մի քանի արդյունաբերական ձեռնարկություններ, հիվանդանոց, մարզադաշտ։ Քաղաքի տնտեսական զարգացման արագացմանը մեծապես նպաստել է 2010 թվականին Կհամուան նահանգի տարածքում Լաոսի խոշորագույն Նամ Թեու-2 հիդրոէլեկտրակայանի կառուցման ու գործարկման խնորհիվ:

20-րդ դարի վերջից զարգանում է զբոսաշրջության արդյունաբերությունը, հիմնական տեսարժան վայրերն են Թաթ Սիխոտաբոնգ Տաճարային համալիրը, քաղաքի հին մասի գաղութային թաղամասերը, ինչպես նաև հարակից շրջանների բնական գեղեցկությունը:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 

Կատեգորիա:Լաոսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լաոսի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքներ