open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների շենք

**Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների շենք** (), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների համար 1896 թվականին կառուցել է ճարտարապետ Վլադիմիր Շկիտկոն։ Գտնվում է ք. Դոնի Ռոստով, Սեդովի փող., 8/2, լիտեր B հասցեով։ Ներկայում շենքում գործում է Գ. Յ. Սեդովի անվան ջրային տրանսպորտի ինստիտուտը։ Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների շենքն ունի տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
ձախից|մինի|200x200փքս|Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների շենքը 1902 թվականի բացիկին
Ծովագնացական դասընթացները Դոնի Ռոստով քաղաքում բացվել են 1876 թվականին Դոնի երկրամասի հասարակության նախաձեռնությամբ։ Սկզբնապես նրանք գործում էին վարձակալած տարածքում։ Վերխնեբուլվարնայա փողոցում (այժմ՝ Սեդովի փողոց) սեփական շենքը կառուցվել է 1896 թվականին այն բանից հետո, երբ դասընթացներին շնորհվեց 3-րդ կարգ։ Շինության նախագծի հեղինակն էր ռոստովցի ճարտարապետ Վլադիմիր Կարպովիչ Շկիտկոն։ 1914 թվականին մոտակայքում կառուցվեց ռազմածովային դպրոցի նոր շենքը։

1950 թվականին Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների շենքի ճակատին փակցվեց հուշատախտակ հետևյալ տեքստով. *«Այս շենքում 1895-1899 թվականներին սովորել է բևեռախույզ Գ. Յ. Սեդովը (1877-1914)»*։ Ռոստովի մարզի վարչակազմի ղեկավարի 1998 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ 411 հրամանով Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների շենքը վերցվել է պետական պաշտպանության տակ որպես տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

## Ճարտարապետություն
աջից|մինի|250x250փքս|Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների շենքը
Երկհարկանի աղյուսե շենքի ճակատը նայում է Սեդովի փողոցին։ Համաչափ ճակատի ճարտարապետական-գեղարվեստական հորինվածքը ձևավորվում են երեք ելուստավորումները՝ շենքի ողջ բարձրությամբ ձգվող թիակներով։ Առաջին հարկը կոպտատաշ քարից է։ Առաջին հարկի լուսամուտատեղերը զարդարված են մեծ կողպեքներով և պատուհանագոգային ներդիրներով։ Գլխավոր մուտքն ընդգծվում է երկսյուն նախամուտքով։ Երկրորդ հարկում թիակները զարդարված են կոպտատաշվածքով։ Լուսամուտատեղերի կամարաղեղները նույնպես կոպտատաշված են։ Սկզբնապես շենքի կենտրոնական մասում եղել է աշտարակ (այժմ կորսվել է)։ Շենքն ունի պլանավորման միջանցքային համակարգ՝ սենյակների երկկողմանի տեղադրմամբ։

## Տես նաև
* Ռոստովի հեռավոր նավարկության ծովագնացական ուսումնարանի գլխավոր մասնաշենք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1896 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Օղրուջա

**Օղրուջա**, լեռնագագաթ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Սևանի լեռնաշղթայում, Հայաստանի Վարդենիս քաղաքից մոտ 20 կմ հյուսիս-արևմուտք, Սատանախաչ լեռնանագագաթից 4,5 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրություն 3331 մ։ Սրանից 2,5 կմ հարավ-արևելք գտնվում է Օղրուջա լեռնանցքը։ Ե. Լալայանը Օղրուջան շփոթելով նույնսւցրել է Սատանախաչի հետ և նրան հդել Օղրուջայի Կոջւսդաղ տարբևրակը, ինչ ձևով և սխալմամր տեդ է գտել «Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարանի» 3-րդ հատոում։ Իրականում դրանք երկու տարբեր լեռնագագաթներ են, և երկուսն էլ նշանակված են Կովկասի 5– և 10-վերստանոց քարտևզներում՝ Օգրուջա տառադարձությամբ։ Օղրուջան նշանակված է նաև Լինչի քարտեզում, իսկ ՀՍՍՀ 1938 թվի վարչական քարտեգուճ նշանակված է Կոջադադ ձևով, որից և, ըստ Լեհման Հաուպտի հիշատակության, սկիզբ է առնում Շամխոր գետի Մագի ենթավտակը։ «Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարանի» 4-րդ հատոում Օղրուջան սխալմամբ դրվել է Սատանախաչին որպես տարբերակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արևելյան Սևանի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Վա բանկ

[thumb|350px|[Փարավոն (թղթախաղ)|Փարավոն խաղացողները Էգենբերգ դղյակում]]
**Վա բանկ** ()՝ մոլախաղային արտահայտություն է, որը ծագում է XVIII-XIX դարերում տարածված փարավոն թղթախաղից։ Ֆրանսերեն "*Va banque!*" («Գնա՛լ բանկ») արտահայտությունն օգտագործվում է, երբ խաղացողը խաղադրույք է կատարում խաղի ընթացիկ «բանկ»-ի չափով։ Նման է բակարա խաղում «բանկ գնալ»-ուն։

Վա բանկ արտահայտությունն (հիմնականում` «գնալ վա բանկ» կամ «խաղալ վա բանկ» ձևերով) ընդհանուր առմամբ օգտագործվում է բնորոշելու համար ռիսկային գործողություն, որի արդյունքում ռիսկի գնացողը կարող է կորցնել իր ամբողջ ունեցածը կամ ձեռք բերել գերշահույթ։

Վա բանկի նման երևույթներ են «բանկ գնալ»-ը բակարայում և «ամբողջը դնել»-ը պոկերում։

«Վա բանկ« արտահայտությունը նշանակալի է դարձել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին լեհական ճգնաժամի գագաթնակետին Ադոլֆ Հիտլերի և Հերման Գյորինգի միջև տեղի ունեցած երկխոսության շնորհիվ։ Գյորինգը Հիտլերին հորդորել է չափերը չանցնել Լեհաստանի հարցում անգլիացիների դեմ խաղում խաղադրույք կատարելիս, ինչին Հիտլերը պատասխանել է, թե ինքն իր ամբողջ կյանքում վա բանկ է խաղացել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թղթախաղ
Բադիկը, որ չէր կարողանում խաղալ ֆուտբոլ

**«Բադիկը, որ չէր կարողանում խաղալ ֆուտբոլ »** (), խորհրդային կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված 1972 թվականին ռեժիսոր Վիտոլդ Բորձիլովսկու կողմից «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Համադասարանցիներն ամեն օր ծաղրում են բծավոր բադիկին ու ծիծաղում նրա վրա, որովհետև նա չի կարողանում ֆուտբոլ խաղալ։ Լճակի մոտ նրան հաճախ կոչում են վախկոտ և դրդում, որ նա ցատկի ջրի մեջ։ Բադիկը չի կարողանում լողալ կամ ֆուտբոլ խաղալ։ Փոխարենը նա լավ նվագում է շեփոր, բայց դա ոչ ոքի պետք չէ, բացի հենց իրենից։ Սակայն երբ բադիկները որոշում են կառուցել իրենց խաղահրապարակը, և ոչինչ չի ստացվում, բծավոր բադիկը նրանց համար շեփոր է նվագում, և երաժշտության ներքո բադիկները տրամադրվում են ու ավարտին հասցնում խաղահրապարակի կառուցումը։ Հաջորդ օրը բադիկները ֆուտբոլ են խաղում սագերի դեմ և պարտվում են, բայց դրությունը փրկում է բծավոր բադիկը, որը նրանց համար նվագում է շեփոր։ Բադիկները ոգևորվում են նրա նվագից ու հաղթում սագերին։ Չնայած նրան, որ հաղթում են ֆուտբոլիստ բադիկները, նրանք շնորհակալություն են հայտնում բծավոր բադիկին իրենց օգնելու համար։ Հաջորդ օրը երաժիշտ բադիկն իր քրոջ ու ճահճի գորտերի հետ սովորում է կատարել երաժշտական կոմպոզիցիա։

## Ստեղծողներ

* Ստեղծողների ցանկը կազմված է ըստ մուլտֆիլմի տիտրերի։

## Դերերը հնչյունավորել են
* Լիդիա Կատաևա
* Թամարա Դմիտրիևա
* Սերգեյ Մարտինսոն — Աքաղաղ
* Գրիգորի Շպիգել — Խոճկոր
* Ագար Վլասովա — երաժիշտ Բադիկ

## Շարունակություն
1978 թվականին թողարկվել է մուլտֆիլմի շարունակությունը «Ինչպես երաժիշտ բադիկը դարձավ ֆուտբոլիստ» () վերնագրով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Бордзиловский Витольд Янович — animator.ru

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1972 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր թռչունների մասին
Էնդոկարդիտ

**Ներսրտենաբորբ,** Էնդոկարդիտ (), (ներսրտենու բորբոքում)՝ սրտի ներքին շերտի՝ Էնդոկարդի բորբոքում։ Առավել հաճախ նկատվում է ռևմատիզմի, հազվադեպ՝ սիֆիլիսի, տուբերկուլոզի ժամանակ։ Երբեմն էնդոկարդիտն առաջանում է սրտամկանի ինֆարկտի և այլ հիվանդությունների ընթացքում։

### Ախտածնություն
Էնդոկարդիտը, որպես կանոն, ընթանում է սրտի փականների ախտահարմամբ, որի հետևանքով կարող են առաջանալ դրանց կառուցվածքի և ֆունկցիայի կայուն փոփոխություններ, հաճախ՝ փականի փեղկերի քայքայում։ Դրանք հանգեցնում են սրտի արատների առաջացման։ Էնդոկարդիտի դրսևորումները պայմանավորված են այն առաջացնող պատճառներով։ Օրինակ՝ էնդոկարդի ռևմատիկ բորբոքումը կարող է զուգակցվել ռևմատիզմի այլ ախտանշանների հետ։ Ի հայտ է գալիս աստիճանաբար. առաջանում են ընդհանուր թուլություն, գերհոգնածություն, ջերմաստիճանի թեթևակի բարձրացում, սրտի շրջանում՝ տհաճ զգացողություններ, սրտխփոց։ Հաճախ էնդոկարդիտին նախորդում են վարակիչ հիվանդություններ (անգինա, նշագեղձերի բորբոքում և այլն)։

## Էնդոկարդիտ սեպտիկ
Մանրէական էնդոկարդիտ։ Սեպտիկ հիվանդություն։ Վարակի հիմնական օջախը սրտի փականներն են և երբեմն առպատային էնդոկարդը։ Հիմնական պատճառը ախտածին մանրէներնն են։ Հիմնական հարուցիչներն են ստրեպտոկոկերը կամ ստաֆիլոկոկերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սրտաբանություն
Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Շամ Երվանդական

**Շամ Երվանդական**, արևմտյան իրականության մեջ հայտնի է որպես **Սամոս** կամ **Սամես Երվանդունի**, Հայաստանի սատրապ, ապա՝ Ծոփքի և Կոմմագենեի միացյալ հայկական թագավորության արքա։ Կառավարել է մ․թ․ա․ 260-մ․թ․ա․ 240 թվականներին, հաջորդելով հորը՝ Երվանդունիների կրտսեր ճյուղի ներկայացուցիչ Երվանդ III-ին։ Շարունակել է Աքեմենյաններից անկախացած երկրների ինքնուրույնության պահպանության և կենտրոնացված պետականության ստեղծման հոր վարած քաղաքականություն։

Հիմնադրել է Կոմմագենեի թագավորության մայրաքաղաք Շամուշատը (Սամոսատ)։ Գահակալությունն ավարտել է մ․թ․ա․ 240 թվականին։

Շամից մեզ են հասել մինչ օրս գիտությանը հայտնի ամենահնագույն հայկական մետաղադրամները։

## Գահակալություն
Շամը հայոց գահին բազմում է Սելևկյան կայսրության և Պտղոմեոսյան Եգիպտոսի միջև բռնկված երկարատև պատերազմների ժամանակաշրջանում։ Օգտվելով հակամարտության արդյունքում տիրող իրադրությունից՝ Շամուշին հաջողվում է իրեն հռչակել անկախ պետության թագավոր։ Սիրիական պատերազմներում նրա բռնած դիրքորոշումը մեզ հայտնի չէ, սակայն մրա հակասելևկյան կեցվածքից ելնելով ենթադրվում է որ վերջինս զորավիգ է եղել հայոց պետության զորեղ հարևանի երդվյալ թշնամի Եգիպտոսին։

Ըստ բազմաթիվ աղբյուրների՝ Շամը Երվանդունիների արքայատոհմի ներկայացուցիչ և Հայաստանի սատրապ Երվանդ III-ի որդին է։ Դրա հավաստումն է նաև Երվանդի մահվանից հետո նրա գահի իրավահաջորդությունը։ Մ․թ․ա․ 260 թվականին էլ Շամը հռչակվել է Ծոփքի և Կոմմագենեի միացյալ հայկական թագավորության արքա։ Կոմմագենեն դեռևս Վանի թագավորության օրոք միավորվում էր հայոց թագավորությունների կազմում՝ անմիջականորեն չկազմելով պատմական Հայաստանի մաս, ինչպես և Կապադովկիան և հունական Պոնտոսը։ Նրա Երվանդի որդին լինելու հանգամանքը թույլ է տալիս նաև ենթադրել, որ Շամուշը ևս սերվել է հայկական ծագում ունեցող Երվանդյանների արքայական տոհմից։

Շամը իր կատարած բազմաթիվ շինարարական աշխատանքների ընթացքում հիմնադրել է նաև Շամուշատ (կամ Սամոսատ) քաղաքը, որը շուտով դարձել է այդ ժամանակաշրջանի հայկական աշխարհաքաղաքական կյանքի կենտրոնը։ Ավելի լայն իմաստով այն ընկալվում էր նաև որպես Աքեմենյանների անմիջական վերահսկողության տակ գտնվող Կոմմագենեի հայկական սատրապության վարչական կենտրոն։ Շամուշի ղեկավարած պետության կազմում էր միավորվում նաև Օսրոյենեն, որը սակայն հայկական պետության կազմում առանձնանում էր իր արամեական քաղաքակրթությամբ և ավանդույթներով։ Այսպիսով, Շամուշը ղեկավարում էր բազմատարր պետություն, որին հպատակվում էին տարբեր լեզվով խոսացող տարբեր ազգերի ներկայացուցիչներ։ Մահացել է մ․թ․ա․ 240 թվականին՝ գահը թողնելով որդուն՝ Արշամին։ Շամուշը հայոց գահին կառավարել է շուրջ քսան տարի։

## Անվան ծագումնաբանություն
«Շամուշ» անվանումն առհասարկ ունի բաբելոնաասորական ծագումնաբանություն։ Հայոց արքան այս անվանումով հիշատակված է հիմնականում բաբելոնյան սկզբնաղբյուրներում։ Շատ հավանական է, որ Երվանդունի այս արքան կրել է «Միհրան» անվանումը, որը բավականին տարածված էր վերջիններիս ազնվականական տոհմում։ Այնուամենայնիվ, արդի պատմագիտությունն ընդունում է բաբելոնյան տարբերակը։

## Տես նաև

* Երվանդունիներ
* Արշամ I

## Աղբյուրներ
* «Հայ ժողովուրդը հնագույն ժամանակներից մինչեւ մեր օրերը», հատոր 2, Ռիչարդ Հովհաննիսյան, Նյու Յորք, 1997

Կատեգորիա:Ծոփքի արքաներ
Կատեգորիա:Կոմմագենեի թագավորներ
Կատեգորիա:Երվանդունիներ
Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի շենք

**Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի շենք** (), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը կառուցվել է 1910-ական թվականներին։ Գտնվում է Գյուղատնտեսական նրբանցք, շենք 6, լիտեր A հասցեով։ 20-րդ դարի սկզբից այս շենքը պատկանում էր Ռոստով-Նախիջևանի փորձարարական գյուղատնտեսական կայանին, որը հետագայում վերանվանվեց Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի։ 1918-1974 թվականներին այս շենքում աշխատել է սելեկցիոներ գիտնական Լեոնիդ Աֆանասևիչ Ժդանովը։ Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի շենքն ունի տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Ճարտարապետություն
Շինությունը գտնվում է բակում, գլխավոր ճակատն ուղղված է դեպի հարավ։ Աղյուսե կառույցն ունի փոփոխական հարկայնություն և L-աձև հատակագիծ։ Սանդղասրահին հարում են աշխատանքային տարածքներով միջանցքները։ Շենքի հիմնական երկհարկանի ծավալն ավարտվում է ձեղնահարկ ունեցող քառալանջ տանիքով։ Գլխավոր ճակատը զարդարված է միջհարկային գոտիով, պրոֆիլավորված քիվով և որմնասյուներով։ Լուսամուտատեղերը զարդարված են երեսկալներով, պատուհանագոգերի ներդիրներով և կողպեքային քարերով։ Գլխավոր մուտքն ընդգծված է երեսկալով։

1976 թվականին շենքի պատին փակցվել է հուշատախտակ հետևյալ տեքստով. *«1924-1974 թվականներին այս շենքում աշխատել է ականավոր սելեկցիոներ, [[Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս]], [[ՌԽՖՍՀ]] գիտության վաստակավոր գործիչ, պետական մրցանակի դափնեկիր, գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ, ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Ժդանով Լեոնիդ Աֆանասևիչը»։* Հուշատախտակի տեքստն այնքան էլ ճշգրիտ չէ, քանի որ Ժդանովը Ռոստով-Նախիջևանի փորձարարական կայանում սկսել է աշխատել դեռևս 1918 թվականին։ Նա դաշտային տնտեսության բաժնի վարիչն էր։

Ռոստովի մարզի վարչակազմի ղեկավարի 1998 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ 411 հրամանով Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի շենքը վերցվել է պետական պաշտպանության տակ որպես տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:1910-ականների հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր
Ռոստովի համալսարանի հիվանդանոցային և ամբիոնային վիրաբուժության կլինիկայի շենք

**Ռոստովի (Վարշավայի) համալսարանի հիվանդանոցային և ամբիոնային վիրաբուժության կլինիկայի շենք** (), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը կառուցվել է 1890-ական թվականներին։ Շենքի նախագծի հեղինակը ենթադրաբար ճարտարապետ Ն. Մ. Սոկոլովն է։ Մտնում է Նիկոլաևյան քաղաքային հիվանդանոցի շինություների համակառույցի մեջ։ 1916-1938 թվականներին, Վարշավայի համալսարանը Դոնի Ռոստով տարհանելուց հետո, շենքում աշխատել է վիրաբույժ Ն. Ի. Նապալկովը։ 1916-1941 թվականներին այստեղ աշխատել է վիրաբույժ Ն. Ա. Բոգորազը։ Ներկայումս սա Ռոստովի պետական բժշկական համալսարանի մասնաշենքերից մեկն է։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Ճարտարապետություն
Ռոստովի (Վարշավայի) համալսարանի հիվանդանոցային և ամբիոնային վիրաբուժության կլինիկայի աղյուսե շենքն ունի երկու հարկ և բազմալանջ տանիք։ Ճակատները զարդարված են դասականության ոգով։ Առաջին և երկրորդ հարկերը կոպտատաշված են։ Ճակատների հորիզոնական բաժանումը կատարված է միջհարկային գոտու միջոցով։ Շենքի գլխավոր ճակատը համաչափ է, կենտրոնական մասում ընդգծվում է ելունով։ Լուսամուտատեղերն ուղղանկյունաձև են, երկրորդ հարկում զարդարված են դեկորատիվ պորտալներով։ Շենքի հատակագիծն ունի բարդ կառուցվածք։ Հատակագծման համակարգը միջանցքային է՝ սենյակների երկկողմանի տեղադրմամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:1890-ականների հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր
Space Pen

thumb|250px|right|Space Pen AG-7
**Space Pen** (, «տիեզերական գրիչ», հայտնի է նաև այլ անվամբ՝ **Zero Gravity Pen**՝ «անկշռելիության գրիչ»), *Fisher Spacepen Co.* ընկերության կողմից պատրաստված և վաճառվող գնդիկավոր գրիչ, որի մեջ թանաքը գտնվում է հատուկ քարթրիջի մեջ՝ ճնշման ներքո։ Ստեղծողների պնդմամբ՝ կարող է գրել անկշռելիության պայմաններում, ջրի տակ, թաց և յուղոտ թղթի վրա, ցանկացած անկյան ներքո, էքստրեմալ ջերմաստիճանի պայմաննրում։ Այդ իսկ պատճառով այն լայն կիրառում ունի Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի տիեզերական նախագծերում, ինչպես նաև ամերիկացի զբոսաշրջիկների մոտ, երբ անհրաժեշտ է լինում գրառում կատարել քաղաքակրթությունից զուրկ հեռավոր մի վայրում։

Ֆիշերի տիեզերական գրիչը հայտնագործվել է ամերիկացի գյուտարարների և ձեռներեց Պոլ Ֆիշերի () կողմից։ Այն թողարկվում էր Բոուլդեր Սիթիում, Նևադա նահանգ, ԱՄՆ։ Այդ նույն ժամանակ հայտնվեցին նաև այլ արտադրողներ, ովքեր արտադրեցին այդ գրիչներից՝ պարաետրերի և հատկանիշների նմանությամբ։

## Տեխնոլոգիա
Գրող գնդիկը պատրաստված է կարբիդի վոլֆրամից և այնքան ճշգրիտ է դրված, որ արտահոսքը բացառվի։ Տիքսատրոպիայի թանաքը սովորական վիճակում կարծր է և գրելիս ջրիկանում է. ճնշվում է սեղմված ազոտի առկայությամբ։ Հաստատվում է, որ այս գրիչով կարելի է գրել 3 անգամ ավելի շատ, քան սովորական գնդիկավոր գրիչով (բայց սա, ամեն դեպքում, պայմանական է)։ Այն նաև կարող է գրել մինչև 3810 մ բարձրության վրա։ Աշխատող ջերմաստիճանների ընդգրկումը −35-ից մինչև 120&nbsp;°C է։ Ծառայում է մինչև 100 տարի։

## Կիրառումը ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի տիեզերական նախագծերում
Սովորական գնդիկավոր գրիչին ծանրության ուժ է անհրաժեշտ։ Դա հեշտ է ստուգել. պատի վրա գրիչը վատ է գրում։ Գոյություն ունի քաղաքային լեգենդ. ՆԱՍԱ-ն ծախսել է 1 մլն դոլար, որպեսզի ստեղծի այնպիսի գրիչ, որն ընդունակ կլինի գրելու անկշռելիության մեջ, ռուսներն օգտվում էին հասարակ մատիտից։ Իրականում մինչև 1967 թվականը ամերիկացի տիեզերագնացներն իրենց գրառումների համար օգտագործում էին կա՛մ գունավոր նշիչներ, կա՛մ մեխանիկական մատիտ (արտադրական ծախսի տեսանկյունից՝ մեկ մատիտի համար ծախսվում էր մոտ 100 դոլար)։ Իսկ ահա խորհրդային տիեզերագնացներն օգտագործում էին մոմե մատիտներ, քանի որ գրաֆիտե մատիտները փոքրիկ փշրանքներ էին բաց թողնում։

ՆԱՍԱ-ն ոչ մի միջոց չհատկացրեց Ֆիշերին և չսուբսիդավորեց նա կողմից ստեղծվող գրող գործիքի պատրաստումը։ Նա այն ինքնուրույն հայտնագործեց, իսկ հետո ՆԱՍԱ-ին առաջարկեց փորձարկել այն։ Դրանից հետո *AG7 Space Pen*-ն ընդունվեց ամերիկյան և խորհրդային (արդյունքում նաև՝ ռուսական) տիեզերագնացության գործակալությունների կողմից՝ հետագա օգտագործման նպատակով։ Ապոլոն ծրագրի համար մեկ գրիչի միջին արժեքը կազմեց 6 դոլար։

## Տես նաև
* Գրիչ
* Գրիչ ռոլլեր
* Գնդիկավոր գրիչ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Fisher Space Pen Co. 
* The billion-dollar space pen (2006-05-01)
* BBC NEWS | UK | Magazine | Did Biros really revolutionise writing?
* Требования NASA к пишущим инструментам 1973-06
* The Fisher Space Pen 

Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Գրենական պիտույքներ
Ավստրալիայի սահմանադրություն

**Ավստրալիայի սահմանադրություն** (), Ավստրալիայի հիմնական օրենքը, որը սահմանում է երկրի պետական կառուցվածքը, կառավարման և իշխանության մարմինների համակարգը, քաղաքացիների իրավունքները և ազատությունը։ Ավստրալիայի սահմանադրությունն ներառում է մի քանի փաստաթղթեր։ Ամենից կարևորը «Ավստրալիական խորհրդի սահմանադրությունն» է։ Սահմանադրությունը հաստատվել է հանրաքվեով, որը երկրում տեղի է ունեցել 1898-1900 թվականներին և որոնց մասնակցել են ավստրալիական գաղութների բնակիչները։ Հաստատված նախագիծն ընդունվել է որպես Ավստրալիական խորհրդի սահմանադրական ակտ, որը համարվում է Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի պաշտոնական ակտ։

Ավստրալիական խորհրդի սամանադրական ակտը օրենք է դարձել 1990 թվականի հուլիսի 9-ին և ուժի մեջ է մտել 1901 թվականի հունվարի 1-ին։ Չնայած որ սահմանադրությունն ի սկզբանե ուժի մեջ է մտել որպես Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի ակտ, սակայն 1986 թվականի Ավստրալիական ակտով վերացվել է Ավստրալիայի սահմանադրությունը փոխելու Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի ուժը և այժմ սահմանադրությունը կարող է փոխվել միայն երկրի ողջ տարածքում անցկացվող հանրաքվեով։

Բացի այդ, Ավստրալիայում կան սահմանադրական նշանակություն ունեցող այլ ակտեր, որոնցից են 1931 թվականի Վեսթմինսթերյան կանոնադրությունը, որի 1942 թվականի փոփոխված տարբերակն ընդունված է Ազգերի համագործակցության բոլոր երկներում և 1986 թվական Ավստրալիական ակտը, որն ընդունված է Ավստրալիայի բոլոր նահանգների խորհրդրանների, Ավստրալիայի դաշնային խորհրդարանի և Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի կողմից։ Վեսթմինսթերյան ակտը հաճախ համարվում է այն կետը, ըստ որի Ավստրալիան դե յուրե դարձել է անկախ պետություն, իսկ ավստրալիական ակտը վերջնական խզել է Ավստրալիայի և Միացյալ Թագավորության սահամանադրական կապը։ Չնայած որ նույն անձը՝ Եղիսաբեթ II-ը երկու երկրների միապետն է, նա ազդեցության տարբեր մակարդակներ ունի այդ երկրներից յուրաքանչյուրում։

Ավստրալիայի ընդհանուր իրավական համակարգում երկրի բարձրագույն դատարանը և երկրի դաշնային դատարանը լիազորված են մեկնաբանելու սահմանադրական դրույթները։ Նրանց որոշումները սահմանում են սահմանադրության մեկնաբանումը և կիրառումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ավստրալիայի սահմանադրություն 1900, փոփոխված 1988-ին

Կատեգորիա:Ավստրալիայի սահմանադրություն
Կատեգորիա:Ավստրալիայի սահմանադրական իրավունք
Կատեգորիա:1901 քաղաքականությունում
Ռոստովն ազատագրողներին (ստելա)

**«Գերմանաֆաշիստական զավթիչներից Դոնի Ռոստով քաղաքն ազատագրող զինվորներին»** (), հուշարձան Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Տեղադրվել է քաղաքի կենտրոնական՝ Թատերական հրապարակում ի պատիվ նացիստական զորքերից քաղաքի ազատագրման։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1983 թվականի մայիսի 8-ին։ Այս հուշարձանը տեղադրվել է Դոնի Ռոստով քաղաքի ազատագրման 40-ամյակի կապակցությամբ և քաղաքի բնակիչներին ու նրա հյուրերին հիշեցնում է պատերազմի տարիների ողբերգության մասին։

## Պատմություն
Ռոստովում ազատարար զինվորների հուշարձան տեղադրելու որոշումը կայացվել է 1943 թվականին, քաղաքի ազատագրումից անմիջապես հետո, Թատերական հրապարակում բնակիչների հանդիպման արդյունքներով։ Հուշարձանի և նրա հարակից պուրակի շինարարության նախագիծը բազմիցս մշակվել է, սակայն քաղաքային բյուջեում ամեն անգամ գումար չի գտնվել։ Նախագիծը սառեցվել է, բայց 1980-ական թվականներին հուշարձանի հարցը արծարծվել է նորից։ Այս անգամ հաղթել է ճարտարապետներ Ի. Մ. Ռուկավիշնիկովի, Ա. Ն. Ֆիլիպովայի և Ն. Ն. Միլովիդովայի նախագիծը, որն ավարտել էր 1980 թվականին։

## Շինարարություն
Հուշարձանի նախագիծը չափազանց բարդ էր այդ ժամանակահատվածի համար։ Մշակողները հանդիպել էին բազմաթիվ կառուցվածքային խնդիրների, նյութերի պակասի և կառուցման դժվարությունների։ Բոլոր հարցերը լուծվեցին մշակողների մեծագույն ջանքերով և իշխանությունում որոշ ազգակցական կապերով։

Շատ փորձագետների կարծիքով՝ Ռոստովում մինչ այդ երբեք չէին կառուցվել նման մասշտաբի հուշարձաններ։

2015 թվականի սեպտեմբերին Դոնի Ռոստովի ամենահայտնի հուշարձանները հագեցվել են գիշերային լուսավորությամբ։ Այդ հուշարձանների շարքում է եղել նաև «Ռոստովն ազատագրողներին» հուշարձանը։

## Նկարագրություն
Վեր խոյացող 72-մետրանոց կրկնակի ստելան պսակում է 100 տոննա զանգվածով նավացռուկի տեսքով գագաթը։ Դոնի կողմից ստելան զարդարում է հաղթանակի Նիկե թևավոր աստվածուհու քանդակը (խորհրդային ժամանակներում պնդում էին, որ դա Մայր Հայրենիքն է), Թատերական հրապարակի կողմից՝ Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշանի մակետը։

Ստելայի հիմքի մոտ գտնվում են ջրով լի թասը և հավերժական կրակը, ստելայի հիմքը գոտևորում է տուֆե ռելիեֆը, որի վրա ներկայացված են «Ռազմաճակատ», «Թիկունք», «Խաղաղություն» թեմաները։ Ռելիեֆն իր հերթին ձևավորում է ուրվագիծ, որի մեջ կախված է տասներկու զանգ։ Ճարտարապետի մտահղացմամբ՝ այս ձևով հուշահամալիրում համատեղվում են բարձրությունը, ջուրը, կրակը, լույսը և ձայնը։

## Պատկերասրահ

Стела "Воинам-освободителям Ростова".JPG|Ընդհանուր տեսքը
Памятник Воинам-освободителям города Ростова-на Дону ночью.JPG|Ստելան գիշերով
Памятник Воинам-освободителям города Ростова-на Дону (Крупный план).jpg|Հայրենական պատերազմի շքանշանը
Стела2.JPG|Նիկե թևավոր աստվածուհու քանդակը
Стела - фрагмент.JPG|Տուֆե ռելիեֆը
Стела - фрагмент 1.JPG|Տուֆե ռելիեֆը
Панорама Театральной площади с памятником, театром и фонтаном с высоты птичьего полета.jpg|Թատերական հրապարակի համայնապատկերը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1983 հիմնադրումներ
Պիեռ Լե Գրո Մեծ

**Պիեռ Լե Գրո Մեծ** () (), ֆրանսիացի քանդակագործ, աշխատել է հիմնականում պալատների ձևավորման վրա և Վերսալի այգիներում, հաճախ ըստ Չարլզ Լեբրենի նկարների և նախագծերի (օրինակ ''Вода'')` «Ջուրը»)։ Նա նաև համագործակցել է թագավորական պալատների այլ քանդակացործների հետ։ Նրա որդի Պիեռ Լե Գրավ Կրտսերը, աշխատել է Հռոմում ` գրեթե ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Լե Գրո Մեծը ծնվել է Շարտրեում, նպարավաճառ Լյուբեն Լե Գրոյի ընտանիքում և եղել է Ժակ Շարազենի սանը։ 1666 թվականին նա ընդունվել է Ակադեմիա, կատարել է շատ պատվերներ Վերսալի համար, այդ թվում բրոնզե և մարմարե արձաններ, հարթաքանդակներ և շատրվաններ։ Նրա ջրվեժը (աղբյուր) բրոնզե քանդակը cupid «արքայական իշխանության ոգին», որը նստած էր արծիվի վրա և ջուր լցնելով, փորագրված էր 1670 թվականին Ժան Լեպոտրոմ «Le Gros the Elder» - ի փորձարկումը:, որպես Եվրոպայում տարածման համար ստեղծված մի շարք նկարազարդումների մաս։

Եվս մեկ ջրային քանդակ «Հրեշտակները, որոնք զվարճացնում են իրենց քնարով», կատարել է Վերսալի համար 1672-1673 թվականներին։ Այն հեռացվել էր Վերսալի այգիներից 18-րդ դարի կեսերին և այժմ գտնվում է Վաշինգտոնի արվեստի ազգային պատկերասրահում։

Թագավորական բնակավայրերի նախագծերը ակնհայտորեն արհեստագործների կոլեկտիվ աշխատանքներ էին։ Նման կոլեկտիվ աշխատանքների լավ օրինակ է Փարիզի Սեն-Մարտինի դարպասը():Այն նախագծել է Պիեռ Լե Բուլլը և կառուցվել է 1672 թվականից մինչև 1674 թվականը։ Հարթաքանդակների շուրջ, այս գեղջուկ հուշարձանի քողերին, աշխատել են մի խումբ քանդակագործներ՝ Գասպար Մարսի, Պիեռ Լե Գրո, Էյթեն Լե Օգրան և Մարտին Դեժարդին, ինչպես նաև նրանց օգնականներից։ Մասնավորապես Լե Գրոն աշխատել է 1675 թվականին Լիմբուրգի կազմի վրա։ Այդ մասին է իր աշխատությունը՝ «Կինը նստած առյուծի վրա» և այդպես այն անվանվեց Լե Գրո։

«Չորս եղանակները» ներկայացնող Լե Գրոյի ստեղծագործությունները այժմ գտնվում են Լուվրի հավաքածուի մեջ։

Լե Գրոյի առաջին կինը՝ Ժանն ( հարսանիքը 1663 թվականին, մահացել է 1668 թվականին) եղել է քանդակագործներ Մարս եղբայրների քույրը։ Նրա երկրորդ կինը՝ Մարին ( հարսանիքը 1669 թվականին ) գրաֆիկական նկարիչի դուստր էր։

Պիեռ Լե Գրո Մեծը մահացել է Փարիզում, Սեն-Մարկփողոցի տանը, մայիսի 11-ին 1714 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*(Getty Museum) Union list of artiosts' names
*Souchal, François. *French Sculptors of the 17th and 18th Centuries: The Reign of Louis XIV.* 4 vols (supplement 1993). (London, Cassirer and Faber), 1977-93.
*National Gallery of Art), *Sculpture: An Illustrated Catalogue* 1994: 131

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Ամեթրին

[thumb|[Ամեթիստ. ամեթրինը գոյացնող երկու հանքատեսակներից մեկը]]
[thumb|[Ցիտրին. ամեթրինը գոյացնող երկու հանքատեսակներից մեկը]]

**Ամեթրին** (բոլիվիանիտ, ամեթիստ-ցիտրին, երկգույն ամեթիստ), իր գույնով աչքի ընկնող քվարցի տարատեսակներից մեկը։ Հազվագյուտ գեղեցիկ գունավորմամբ, որը բյուրեղի մեջ բաշխված է անհամաչափ, կամ ամեթիստի ու ցիտրինի իրար հաջորդող գունային հատվածներով։ Թափանցիկ, խոշոր, դրա հետ մեկտեղ տարբեր գունավորումներով բյուրեղները բավականին հազվագյուտ են, և ամեթրինը հանդիսանում է այդ դեպքերից մեկը։ Դրանք գունավորված են մանուշակագույն, բաց մանուշակագույն, եղրևանագույն կամ դեղնագույն երանգներով։

## Հայտնագործման պատմություն
Ըստ ավանդազրույցի՝ XVI դարում իսպանացի զավթիչ Ֆելիպե դե Ուրիոլա ի Գոիթիան ամուսնանում է բոլիվիական  հնդկացիների Աուրեոս ցեղի առաջնորդի աղջկա  հետ, և որպես օժիտ ստանում է ամեթրինի հանքավայր։ Իսպանիա տեղափոխվելու նախօրեին՝ ապստամբած բնիկներն սպանում են առաջնորդի աղջկան՝ Անահիին։ Մահվան մահճում նա ամուսնուն նվիրում է երկգույն շքեղ ամեթրին, որն իր սրտի խորհրդանիշն է, իր ամուսնու և իր ժողովրդի նկատմամբ երկու սերերի խորհրդանիշը՝ գույներով երկու մասի բաժանված։ Ասում են նաև, որ դոն Ֆելիպեն այդ քարը տարավ հայրենիք և նվիրեց իր միապետին։

## Հանքավայրեր
Բարձր որակի գրեթե բոլոր ամեթրինները արդյունահանում են Բոլիվիայում, Անահայի հանքավայրում։ Դա հենց այն հանքավայրն է, որի մասին խոսվում է վերոնշյալ ավանդազրույցում։ Այստեղից էլ առաջացել է հանքատեսակի երկրորդ անվանումը՝ բոլիվիանիտ։ Քիչ քանակությամբ և ավելի քիչ հագեցած գույներով ամեթրին կա Բրազիլիայում։ Ամեթրին երբեմն հանդիպում է Սիբիրում։

## Ամեթրինը արտադրության մեջ
Ամեթրինը հարմար հումք է քանդակելու համար, դրա համար էլ օգտագործվում է մատանիներ, կախազարդեր, ուլունքներ պատրաստելու համար։ Գոյություն ունեն նաև արհեստական ամեթրիններ, որոնք ստացվում են ամեթիստը ճառագայթելու ու տաքացնելու արդյունքում։ Բայց այդ՝ քարերի գինը մի քանի անգամ ավելի ցածր է, քան իսկական բոլիվիական քարերինը։

## Գրականություն
* Джаспер Стоун. «Всё о драгоценных камнях». Москва, «Кристалл», :ru:Служебная:Источники_книг/9785306003467|ISBN 978-5-306-00346-7

## Արտաքին հղումներ
* Аметрин в Каталоге минералов.ru
* Mineral Information Page

Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Հին ձայնապնակ

**«Հին ձայնապնակ»** (), նկարված երաժշտական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկինի կողմից Լեոնիդ Ուտյոսովի երգերի հիման վրա։ Կինոթատրոններում թողարկվել է Լեոնիդ Ուտյոսովի մահվանից մեկ տարի անց՝ որպես հարգանքի տուրք։

## Սյուժե
Օդեսայի երկհարկանի շենքերից մեկի բնակարանում հնչում է պատեֆոնի ձայնը։ Այնտեղ վայրէջք է կատարում թռչող ափսե, որի անձնակազմի անդամները որոշ ժամանակով վերցնում են Լեոնիդ և Էդիտ Ուտյոսովների երգերի ձայնապնակների տուփը, որպեսզի տանեն իրենց տուն, պատճենեն դրանք ու իրենց հարազատ մոլորակի բնակիչներին ծանոթացնեն Երկրի արվեստի հետ։

Մուլտֆիլմում հնչում են «Сердце», «Маркиза», «Му-му», «Борода», «Песня старого извозчика», «Улыбка» երգերը։

## Ստեղծողներ
* Սցենարի հեղինակ – Իրինա Կրյակովա, Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկին
* Ռեժիսոր – Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկին
* Բեմադրող նկարիչներ – Գ. Կոզլով, Ա. Վինոկուրով, Ն. Երիկալով, Ա. Կոտյոնոչկին
* Օպերատոր – Ս. Կոշչևա
* Հնչյունային օպերատոր – Վ. Կուտուզով
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ – Վ. Լիխաչյով, Վ.  Կրումին, Օ. Սաֆրոնով, Տ. Պոմերանցևա, Օ. Կոմարով, Ա. Բուկին
* Նկարիչներ – Ի. Զարուբա, Ս. Մարակասով, Պ. Կորոբաև, Ն. Կլիմով
* Ռեժիսորի օգնական – Տ. Միտիտելո
* Մոնտաժող – Մ. Միխեևա
* Խմբագիր – Ե. Նիկիտկինա
* Նկարահանող խմբի տնօրեն – Լ. Մոնախովա

## Վերաթողարկում
1980-ական թվականների կեսերից մուլտֆիլմը վերաթողարկվել է «ԽՍՀՄ Պետկինոյի վիդեոծրագրաով» տեսաերիզներով, 1990-ական թվականներին՝ խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմերի հավաքածուներում VHS-ով այլ ստուդիաների կողմից, այդ թվում՝ Studio PRO Video ստուդիայի կողմից 1990-ական թվականների կեսերին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* *Сергей Капков* Интервью — Алексей Котёночкин: «Отец никогда не делал фильмов с фигой в кармане» Опубликовано в «Газете» № 109 от 2007-06-20.

Կատեգորիա:1982 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկինի մուլտֆիլմեր
Մազայ պապը և նապաստակները

**«Մազայ պապիկը և նապաստակները»** (), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, նկարահանվել է Սվերդլովսկի կինոստուդիայում, 1980 թվականին։

Նկարահանվել է Նեկրասովի համանուն ստեղծագործության հիման վրա։ Կադրից այն կողմ տեքստը կարդում է Եվգենի Լեբեդևը։

## Սյուժե
Հեքիաթը Մազայ պապիկի մասին է, ով ապրում էր կանաչի մեջ խեղդված գյուղում։ Նրա կինը մահացել էր և նա երեխաներ չուներ, միայն մի թոռնիկ ուներ։ Մազայը ափսոսում էր, որ անտառոում որսը քիչ էր։ Կենդանիներին և որսորդներն էին կրակում և գյուղացիներն էին որսում, անտառը կործանվում էր, քանի որ մարդիկ առանց խղճի սպանում էին այդ հրաշալի կենդանիներին։ Մի անգամ նա նավակով գնացել էր փայտ հավաքելու, ջուրը շատացել էր, և խեղճ նապաստակները հայտնվել էին ջրում։ Միակ բանը, որ նրանց փրկում էր գերանն էր։ Մազայը խղճում է նապաստակներին և նրանց փրկում է՝ մեկ այլ գերանով հարվածում և ափ է նետում այն գերանը որի վրա նապաստակներն էին, որտեղ նրանք սկսում են վազվզել և փախչել տարբեր ուղղություններով։ Այս դեպքը Մազայ պապը ամբողջ կյանքում չի մոռանում։

## Ստեղծողներ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսանդր Ռոզին
* Ռեժիսոր՝ Գալինա Տուրգենևա 
* Օպերատոր՝ Վալենտին Բաժենով
* Նկարիչ՝ Պավլով
* Նկարիչ տիկնիկավարներ՝ Վալենտին Բաժենով, Տատյանա Մուխլինինա
* Տիկնիկների նկարիչներ՝ Նատալիա Սուբբոտինա, Նելլի Մալյուկովա
* Տիկնիկներ և դեկորացիաներ՝ Յուրի Ուշակով, Վլադիմիր Սերեբրյաննիկով 
* Ասիստենտներ՝ Սեվաստյանով, Պավլով
* Երաժշտական ձևավորում՝ Չերնիցկայա
* Ձայնային օպերատոր՝ Շումելով
* Մոնտաժ՝ Պրոտոպոպովա 
* Խմբագիր՝ Իրինա Դույկովա
* Տնօրեն՝ Ֆեոդոր Անտոնով

## Վիդեոթողարկում
2000-ական թվականներին Ռուսաստանում թողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի համանունուն հավաքածուի մեջ, Սվերդլովսկի կինոստուդիայում, «Крупный План» ընկերության կողմից, Hi-Fi Stereo ձայնով և PAL համակարգով։ Ձայնի և նկարի ամբողջական վերականգնումը չի օգտագործվել։ Նույն սկավառակի վրա էին ձայնագրված նաև «Պապիկի սրինգը» (1985), «Բարի գալուստ» (1986), «Թռիչք» (1980), «Անթև սագիկիը» (1987), «Քաջ նաաստակի մասին հեքիաթը» (1978), «Ճնճղուկը» (1984) և «Հեքիաթիկ բզեզիկի մասին» (1985) մուլտֆիլմերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Каталог ТПО «Союзтелефильм» 
* 
* 
* «Дедушка Мазай и зайцы» (мультфильм) на youtube

Կատեգորիա:1980 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր նապաստակների մասին
Տելիպտեր ճահճային

**Տելիպտեր ճահճային** (), տելիպտերազգիների ընտանիքին պատկանող պտերանման բույս։

## Նկարագրություն
Բազմամյա բույս է, որն ունի սողացող կոճղարմատ։ Առաջին կարգի սեգմենտները ավելի նեղ են, գծային-նշտարաձև մասերով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Մարտիրոս գյուղի շրջակայք)։ Տարածված է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Հյուսիսային, Արևմտյան (Թուրքիա, Իրան) և Միջին Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում (ԱՄՆ-ի Արևելյան և Կենտրոնական մասեր), Ռուսաստանում (Կամչատկա, Բուրյաթիա, Սախալին, Հյուսիսային և Արևմտյան Սիբիր)։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակերևույթից 1800 մ բարձրության  վրա, ճահճացած տեղերում, լճերի ափերին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է այս տեսակի մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման բնակության շրջանների մակերեսը 10 քառ. կմ–ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES−ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանություն չի իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Չմոյի լճի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Տելիպտերազգիներ
Նվեր ամենաթույլի համար

**«Նվեր ամենաթույլի համար»** (), խորհրդային մուլտֆիլմ՝ ստեղծված 1978 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում ռեժիսոր Լեոնիդ Կայուկովի կողմից։

## Սյուժե
Առյուծը դիտում է «Կենդանիների աշխարհում» հաղորդումը և իմանում, որ անտառում գազանները նեղացնում են ամենաթույլին՝ նապաստակին։ Առյուծը որոշում է ծանրոց ուղարկել նապաստակին և դրա վրա գրում է՝ «Նվեր ամենաթույլի համար»։ Երբ ծանրոցը փոստով հասնում է անտառ, նրա մոտ հավաքվում են աղվեսը, վարազն ու գայլը և սկսզում վիճել, թե ում պետք է բաժին հասնի այն։ Արդյունքում գայլը վտարում է բոլորին և սկսում բացել ծանրոցը։ Ծանրոցը բացվում է, և դրանից դուրս է գալիս առյուծը։ Նա մռնչում  է. «Դե, ո՞վ է այստեղ ամենաթույլը»։ Գազանները փախչում են, իսկ նապաստակը շշնջում է՝ «Ես»։ Առյուծն ասում է. «Մի՛ վախեցիր։ Ես կպաշտպանեմ քեզ»։ Պարզվում է, որ առյուծը որպես նվեր ուղարկել էր ինքն իրեն, որ միշտ պաշտպանի նապաստակին և բոլոր թույլերին։ Մուլտֆիլմի վերջում առյուծն ու նապաստակը միասին քայլում են անտառում Արիել Ռամիրեսի «Արտույտ» երաժշտության ներքո, որը «Կենդանիների աշխարհում» հաղորդման երաժշտությունն է։ Ճանապարհին առյուծի շուրջը հավաքվում են ամենաթույլերը՝  սկյուռը, գորշուկը, որոնց առյուծը վերցնում է իր պաշտպանության ներքո։

## Ստեղծողներ

## Վերաթողարկում DVD-ով
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի հավաքածուներում.
* **«Ծննդյան օր»**, «Սոյուզմուլտֆիլմ», տարածող՝ «Союз», սկավառակում ընդգրկված մուլտֆիլմեր՝ «Ծննդյան օր» (, 1959), «Տատիկի ծննդյան օրը» (, 1981), «Նվեր ամենաթույլի համար» (, 1978), «Քաղցր հեքիաթ» (, 1970), «Պոնին վազում է շրջանով» (, 1974), «Հենց այնպես» (, 1976), «Այսօր ծնունդ է» (, 1966), «Ծղրիդ Կուզյայի արկածները (պատմություն առաջին)» (, 1990), «Ծղրիդ Կուզյայի արկածները (պատմություն երկրորդ)» (1991), «Կախարդական դեղ» (, 1982), «Лошарик» (1971), «Յոլա կտանի» (, 1981)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  (Բովանդակություն՝ Զլոտնիկով Վ., «Նվեր ամենաթույլի համար», Բյալկովսկայա Ս., «Երեք փայտահատ»)

Կատեգորիա:1978 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Իսկ դուք, ընկերներ, ոնց էլ նստեք․․․

**«Իսկ դուք ընկերներ, ոնց էլ նստեք…»** (), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ է, Ի. Ա. Կռիլովի «Կվարտետ» առակի մոտիվներով։ Ստեղծվել է 1972 թվականին՝ ռեժիսոր, մուլտիպլիկատոր Ցեզար Օրշանսկու կողմից։  Ֆիլմը ստեղծվել է Արտասահմանի հետ մշակութային կապերի համամիութենական ընկերության պատվերով։

## Սյուժե
Նստելով «Իսկ դուք ընկերներ, ոնց էլ նստեք…»  ալբոմի առջև՝ տղան ներկերով վերակենդանացրեց առակի կերպարներին։ Լսելով նապաստակների կվարտետի ելույթը՝ նախանձ կապիկը ավանակին, այծին և արջին առաջարկեց  ստեղծել երաժշտական կոլեկտիվ։ Դրա համար կապիկը նապաստակներից վերցրեց երաժշտական գործիքները և նրանց դուրս շպրտեց այդ ալբոմից։

Բաժանելով գործիքները ավանակին՝ այծին և արջին, կապիկը տեղավորեց իր ընկերներին և հնչեց երաժշտական կակոֆոնիան։ Բայց, չկարողանալով նվագել գործիքների վրա, ինքնավստահ կենդանիները, ինչպես էլ կանգնում էին, միշտ միմիյանց հրում էին, խանգարում մեկը մյուսին և ստեղծում կոնֆլիկտային իրավիճակներ, որոնք արդյունքում ավարտվում էին կռվով։

Տղան ավարտեց այս խայտառակությունը փակելով ալբոմը, ինչի արդյունքում բոլոր կենդանիները վերադարձան իրենց տեղերը, իսկ նապաստակների կվարտետը նորից հնչեցրեց հրաշալի մեղեդի։

Մուլտֆիլմում որևէ խոսք չի արտասանվում, միայն երաժշտություն է հնչում։

## Ֆիլմի ստեղծողները

## Վերահրատարակում  DVD–ի վրա
* Մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD–ի վրա, «Իսկ դուք ընկերներ, ոնց էլ նստեք…» մուլտֆիլմերի ժողովածուում (2006)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* http://crazymama.ru/cartoon.php?id_cartoon=1403։։…

Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1972 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Իվան Կռիլովի առակների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:«Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Սևն ու սպիտակը

«**Սևն ու սպիտակը**» (), 1932 թվականի խորհրդային անիմացիոն ֆիլմ, Վլադիմիր Մայակովսկու համանուն բանաստեղծության էկրանավորումը, որը գրվել է 1925 թվականին։ Տեքստը հեղինակի անունից կարդում է Կոնստանտին Էգերտը։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է ռասիզմի մասին, որը տիրում էր Հարավային Ամերիկայի շաքարի արդյունաբերության ոլորտում աշխատող սևամորթ աշխատակիցների նկատմամբ։ Ցույց է տրված, թե ինչպես են նրանք աշխատում դաշտում, քայլում են շղթաներով, նստած են ճաղերի հետևում, և անգամ էլեկտրական աթոռի վրա ենթարկվում են մահապատժի։ Շատ տեսարաններում սպիտակամորթները մտրակով ծեծում կամ հսկում էին սևամորթներին։ Սևամորթը հարցնում է սպիտակ մեծահարուստին, թե ինչու պետք է սպիտակ շաքարավազը մաքրի սևամորթը, և առաջարկում է նրան զբաղվել դրանով, որի համար դեմքին հարված է ստանում։ Մուլտֆիլմը ավարտվում է Վ. Լենինի դամբարանի տեսարանով և կոչ անելով. «Բոլոր երկրների պրոլետարիատներ և ամբողջ աշխարհի հալածված ժողովուրդներ, միացե՛ք»։

## Մուլտֆիլմի մասին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Լեոնիդ Ամալրիկի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1932 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իվան Իվանով-Վանոյի մուլտֆիլմեր
Իժալեզու սովորական

**Իժալեզու սովորական** (), իժալեզվազգիների ընտանիքին պատկանող պտերանման բույս։

## Նկարագրություն
Կարճ կոճղարմատով, երկար հորիզոնական արմատներով բազմամյա բույս է։ Վայի ստերիլ մասը մսալի է, ձվաձև, բութ, հիմքում գտնվում է պատյանի ձևով շրջապատող հասկանման ֆերտիլ մասի ոտիկը։

## Տարածվածություն
Հայաստանում տարածված է Ապարանի (Արզական գյուղի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Ծավի գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Հյուսիսային և Արևմտյան (Թուրքիա, Իրան) Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, ծովի մակերևույթից 900-1800 մետր բարձրությունների վրա, կաղնու և բոխու անտառներում։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10կմ²-ից պակաս է։ Հայտնի են երկու աճելավայրեր, որոնցից մեկը մեծ սպառնալիքի տակ է, քանի որ գտնվում է կուրորտային գոտում։ Մարդածին գործոնի պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջաններ կրճատում։

Պոպուլիացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

*

## Ծանոթագրություններ

* 

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Պտերանմաններ
Կատեգորիա:Ադիանտազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Սիմոն Գուստաֆսոն

**Սիմոն Գուստաֆսոն** (, հունվարի 11, 1995 թ., Շվեդիա), շվեդ ֆուտբոլիստ, հոլանդական «Ուտրեխտ» ֆուտբոլային ակումբի և Շվեդիայի ազգային հավաքականի կիսապաշտպանն է։

## Ակումբային կարիերա
Գուստաֆսոնը շվեդական «Ֆեսսբերգս» ակումբի սանն է։ 2013 թ․ տեղափոխվել է «Հեկեն»։ Շվեդիայի առաջնությունում իր առաջին հանդիպումն անցկացրել է մարտի 31-ին, երբ թիմը մրցում էր «Գյոտեբորգ» ակումբի հետ։ Ակումբի կազմում իր առաջին գոլերը խփել է սեպտեմբերի 15-ին, երբ թիմը մրցում էր «Հելսինգբորգ» ակումբի հետ։

2015 թ․ հուլիսի 15-ին ֆուտբոլիստը 4 տարվա պայմանագիր է ստորագրում հոլանդական «Ֆեյենորդ» ակումբի հետ։ Տրանսֆերի արժեքը կազմում էր 1.5 միլիոն եվրո։ Նիդերլանդների առաջնությունում իր առաջին խաղն անցկացրել է սեպտեմբերի 27-ին, երբ թիմը մրցում էր «Զվոլե» ակումբի հետ։ Ֆեյենորդի կազմում իր առաջին գոլը խփել է հոկտեմբերի 18-ին, երբ թիմը մրցում էր «Հերենվեն» ակումբի հետ։ Նոյեմբերի 22-ին «Տվենտե» ակումբի դեմ կայացած խաղում Գուստաֆսոնը դուբլ է ձևակերպում։ 2017 թ․ Սիմոնը օգնում է իր թիմին 18 տարվա մեջ առաջին անգամ հաղթելու առաջնությունում։

2017 թ․ ամռանը ֆուտբոլիստը վարձավճարով տեղափոխվում է «Ռոդա»։ Նոր ակումբի կազմում իր առաջին խաղն անցկացրել է օգոստոսի 13-ին, երբ թիմը մրցում էր «Զվոլե» ակումբի հետ։ Հենց այդ խաղում ֆուտբոլիստը կարողանում է դառնալ գոլի հեղինակ։ 2018 թ․ մայիսին Սիմոնը 4 տարվա պայմանագիր է կնքում «Ուտրեխտ» ակումբի հետ։ Նոր ակումբի կազմոմ իր առաջին խաղն անցկացրել է օգոստոսի 11-ին, երբ թիմը մրցում էր «ՊՍՎ» ակումբի հետ։ Ուտրեխտի կազմում իր առաջին գոլերը խփել է հոկտեմբերի 5-ին, երբ թիմը մրցում էր «ՆԱԿ Բրեդա» ակումբի հետ։

## Ազգային հավաքականի կազմում
Շվեդիայի ազգային հավաքականի կազմում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2015 թ․ հունվարի 15-ին, երբ թիմն ընկերական խաղ էր անկացնում Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի հետ։

2015 թ․ Շվեդիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում դարձել է Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության հաղթող։ Մրցաշարում Գուստաֆսոնը եղել է պահեստայինների նստարանին և խաղադաշտ դուրս չի եկել։

## Նվաճումներ
 **«[[Ֆեյենորդ]]»**
* Նիդերլանդների չեմպիոն — 2016/17
* Նիդերլանդների գավաթակիր — 2015/16

 **[[Շվեդիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքական|Շվեդիա (մինչև 21 տ․)]]**
* Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության հաղթող — 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գուստաֆսոնը soccerway.com կայքում
* Գուստաֆսոնը sports.ru կայքում
* Գուստաֆսոնը transfermarkt.com կայքում

Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆեյենորդի ֆուտբոլիստներ
Արմանդո Լոսանո

**Արմանդո Լոսանո Սանչես** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ֆուենլաբերդա» ակումբի պաշտպան։

## Գործունեություն
 
Արմանդոն գործունեությունը սկսել է իր հարազատ քաղաքի «Մոտրիլ» ակումբում։ Հետո նա տեղափոխվեց «Մալագայի»  երկրորդ խումբ, որտեղ մեկ սեզոն անցկացրեց որպես պահեստային և մեկ տարվա վարձակալությամբ տրվեց «Լոս-Պալասոս» ակումբին։ Արմանդոն մինչև 2005/06 սեզոնը խաղում էր Մալագայի համար։ Այնուհետև նա մեկ սեզոն խաղաց գլխավոր խմբում և տեղափոխվեց իսպանական բարձրագույն լիգայի Լևանտե ակումբ։ Արմանդոն սեզոնը սկսեց որպես երկրորդ խմբի անդամ, բայց առաջատար պաշտպանների ձմեռային մեկնումից հետո տեղափոխվեց գլխավոր թիմ։ Նրա համար նա իր առաջին խաղը խաղաց 2008 թվականի փետրվարի 17-ին՝ «Օսասունայի» հետ խաղում (2:1)։ Ակումբի համար նա խաղաց ընդամենը 12 խաղ։ Դրանից հետո նա խաղաշրջանը խաղաց «Կարթագենում» և տեղափոխվեց Բարսելոնայի երկրորդ խումբ, որտեղ խաղաց երեք տարի։ 2012 թվականին Արմանդոն տեղափոխվեց մեքսիկական «Վերաքուրս» ֆուտբոլային ակումբ։ Սակայն այնտեղ նա մնաց շատ քիչ և շուտով, իր հին ընկերոջ՝ Կիկոյի խորհրդով վերադարձավ հայրենիք։ 2014 թվականին տեղի ունեցավ նրա անցումը «Նյու Յորք Ռեդ Բուլզ»։ 2015 թվականի մարտի սկզբին նա հեռացվեց նյու յորկցիների կազմից։ 2015 թվականի օգոստոսի 12-ին Լոսանոն երկամյա պայմանագիր կնքեց Սեգունդայի «Էլչե» ակումբի հետ։ Օգոստոսի 30-ին նա առաջին անգամ խաղաց և Բիլբաո Աթլետիկի խաղի ժամանակ խփեց առաջին գնդակը «գծականաչավորների» համար։

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալագայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լևանտեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կարտախենայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էլչեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կորդովայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Իվան Ցարևիչը և Գորշ գայլը 3

**«Իվան Ցարևիչը և Գորշ գայլը 3»**, ռուսական «Մելնիցա» () և «ՍՏՎ» () ընկերությունների մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը։ Վարձույթի համար թողարկվել է 2016 թվականի հունվարի 1-ին։ Մուլտֆիլմի հեռուստատեսային պրեմիերան կայացել է «ՌԵՆ ՏՎ»-ով 2016 թվականի մայիսի 9-ին։

## Սյուժե
Հեռավոր թագավորությունում լրանում է թագավորի 150-ամյակը, և նա որոշում է, որ բավական է աշխատել. ժամանակն է հանգստանալու կառավարական գործերից։ «Ես հոգնել եմ։ Ես հեռանում եմ». այս ասելով՝ միապետը վերցնում է կարթն ու դույլը և հեռանում գյուղի մի խուլ վայր։ Պետությունը պաշտպանելու խնդիրը մնում է Իվան Ցարևիչի և նրա ընկեր Գորշ գայլի ուսերին։ Վասիլիսան նեղանում է իր ամուսնուց, քանի որ վերջինս մինչ օրս իր համար չի կազմակերպել ամուսնական ճանապարհորդություն դեպի արտերկիր։ Ամուսինները Կատվի և Գայլի հետ նստում են կախարդական գորգի վրա և մեկնում ճանապարհորդության։ Իրենց փոխարեն ընկերները թողնում են մի հասարակ խրտվիլակ, որը Իվանի մեղքով կենդանանում է անեծքից և սկսում իր կանոնները հաստատել արքայությունում։ Խրտվիլակի կանգնած վայրում հայտնվում է հիպնոտիկ ազնվամորու ջեմի աղբյուր, և հանկարծակի Հեռավոր թագավորությունում սկսվում են կատարվել արմատական փոփոխություններ։ Վերադառնալուց հետո ընկերները չեն կարողանում ճանաչել իրենց հայրենիքը։

## Դերերի հնչյունավորումներ

## Բյուջե և եկամուտներ
«Իվան Ցարևիչը և Գորշ գայլը 3» մուլտֆիլմը մեծ էկրաններին հայտնվել է 2016 թվականի հունվարի 1-ին։ Ֆիլմի բյուջեն կազմել է 4 միլիոն դոլար և 17 օրվա վարձույթի ընթացքում կուտակել է 10,08 միլիոն դոլար եկամուտ՝ վստահ հաղթանակ կրելով ամանորյա «ֆիլմի պայքարում»։

## Մրցանակներ
* 2016 - Իկար մրցանակ «Վարձույթով ֆիլմ» անվանակարգում

## Գրախոսություն
* «Իվան Ցարևիչը և Գորշ գայլը 3» անիմացիոն ֆիլմի գրախոսները նշում են, որ «Կվարտետ Ի» նախագծի մասնակիցներին ներգրավելուց հետո մուլտֆիլմը նախատեսված էր ոչ միայն երեխաների, այլև մեծահասակների համար, քանի որ դրանում ծաղրում են ժամանակակից խորհրդային իրողությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Իվան Ցարևիչը և Գորշ գայլը 3» մուլտֆլիմը «Мельница» կայքում
* «Իվան Ցարևիչը և Գորշ գայլը 3» մուլտֆլիմը «СТВ» կայքում

Կատեգորիա:2016 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր գայլերի մասին
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Բանպոտ նիզականման

**Բանպոտ նիզականման** (), վահանապտերազգիների ընտանիքին պատկանող պտերանման բույս։

## Նկարագրություն
Բազմամյա կոճղարմատավոր բույս է։ Ունի 10-45 սմ բարձրություն։ Վայի թիթեղը կոշտ է, կաշենման, գծային-նշտարաձև, շատ կարճ կոթով։ Ամենաներքևի սեգմենտները եռանկյուն են, հիմքում՝ կարճ ականջուկով, մնացածները լայն-ստրաձև են, սրասղոցաեզր։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիական շրջանում (Քաջարանի շրջակայք, Խուստուփ լեռնագագաթ)։ Աճում է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակերևույթից 2200-3000 մ բարձրությունների վրա, մարգագետիններում, քարքարոտ տեղերում։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 քառակուսի կմ-ից պակաս է։ Աճելավայրերի փոփոխության պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Jepson Manual Treatment
*Flora of North America
*Photo gallery

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Պտերանմաններ
Կատեգորիա:Վահանապետազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ռուսական մեղեդիներ

**«Ռուսական մեղեդիներ»** (), սովետական երաժշտական մուլտիպլիացիոն ֆիլմ, որը նկարվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում 1972 թվականին։ Ռեժիսոր Ինեսա Կովալևսկայան մշակել է նոր թեմա՝ ժողովրդական երգերի էկրանավորումը և համաշխարհային դասական երաժշտության գլուխգործոցները։ Այդպես հայտնվեցին «Ռուսական մեղեդիներ» (1972), «Մանկական ալբոմ» (1976), «Կոստրոմա» (1989) և այլ մուլտֆիլմերը։

## Սյուժե
Երեք ռուսական ժողովրդական երգերի էկրանավորում.
* Գյուղում՝ դա եղել է Օլխովկայում (կրկներգը. Թաթեր, այո թաթերը, այո իմ թաթերը....)
*Փողոցում փոթորիկ է փչում
* Օյ, արթնացել եմ ես վաղ (կրկներգ՝ Կալինկա, մալիկնկա)

## Ստեղծողներ
* Ռեժիսոր՝ Ինեսա Կովալևսկայա
* Սեցնարի հեղինակ՝ Իրինա Կրակովա
* Բեմադրող-նկարիչ՝ Վիտալի Բոբրով, Ալեքսանդր Յարալով
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝ Ռենատա Միրենկովա, Էլվիրա Մասլովա, Օլգա Օռլովա, Օլեգ Սաֆրոնով, Լեոնիդ Կայուկով, Ալեքսանդր Դավիդով, Վլադիմիր Արբեկով
* Օպերատոր՝ Բորիս Կոտով
* Կոմպոզիտոր՝ Իգոր Յակուշենկո
* Ձաննաիին օպերատոր՝ Վլադիմիր Կուտուզով
* Մոնտաժող՝ Իոսիֆ Գերասիմովա
* Խմբագիր՝ Արկադի Սնեսարև 
* Նկարի տնօրեն՝ Ֆեոդոր Իվանով
* Երգում են՝ Վալենտինա Տոլկունովա, Անատոլի Գորոխով, Ալեքսանդրա Տիխոնովա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր