Գրոզդանա Օլուիչ

**Գրոզդանա Օլուիչ** (), սերբական ժամանակակից գրականության ամենանշանակալի դեմքերից մեկը՝ գրող, թարգմանիչ, քննադատ։ Հեղինակ է վեպերի, պատմվածքների ժողովածուների, վիպակների, մանկապատանեկան ստեղծագործությունների։ Ավելի քան կես դար գրական գործունեության ընթացքում Օլուիչը դարձել է Սերբիայի և Հարավսլավիայի ամենահեղինակավոր գրական մրցանակների դափնեկիրը և գրական նվաճումների համար պարգևատրվել է Դանեբրոգի շքանշանով,։

## Կյանք և գործունեություն
Գրոզդանա Օլուիչը ծնվել է 1934 թվականի օգոստոսի 30-ին սերբական Էրդևիկ գյուղում, դպրոցն ավարտել է Բեչեյ քաղաքում։ Անգլերեն լեզվի և գրականության մագիստրոսի կոչումը ստացել է Բելգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ 
Առաջին վեպը՝ «Քայլ դեպի դրախտ» («*Izlet u nebo*») վեպը լույս է տեսել 1958 թվականին, երբ գրողը 24 տարեկան էր։ Գիրքը դարձավ բեսթսելլեր, թարգմանվեց մի քանի եվրոպական լեզուներով և արժանացավ ժողովրդական կրթության մրցանակի՝ Հարավսլավիայի Հանրապետության լավագույն վեպի համար։ Վեպը հարմարեցվել է բեմի համար, և 1962 թվականին գրքի հիման վրա հարավսլավացի ռեժիսոր Յովան Զիվանովիչը նկարահանել է «Չուդնա դևոյկա» («Հրաշալի աղջիկ») մելոդրաման։

1960-ականներին հրատարակված «Ես քվեարկում եմ սիրո համար» («*Glasam za ljubav*»), «Մի՛ արթնացրու քնած շանը» («*Ne budi zaspale pse*») և «Վայրի սերմ» («*Divlje seme*») վեպերը հաստատեցին Գրոզդանա Օլուիչի անունը՝ որպես հարավսլավական գրականության առաջատար հեղինակներից մեկը։

«Խաղը» պատմվածքը «Աֆրիկյան մանուշակ» («*Africka ljubičica*») ժողովածուից, որը հրատարակվել է 1985 թվականին, արժանացել է Արնսբերգի (Գերմանիա) միջազգային մրցույթի գլխավոր մրցանակին։ Ժողովածուի գրեթե բոլոր պատմվածքները թարգմանվել են օտար լեզուներով և ներառվել ամբողջ աշխարհի կարճ արձակ անթոլոգիաներում (Գերմանիայում, ԱՄՆ-ում, Ուկրաինայում, Ռուսաստանում, Իսրայելում, Հնդկաստանում, Մեծ Բրիտանիայում, Ֆրանսիայում և այլուր)։

2009-ին Օլուիչը «Ձայներ քամու մեջ» («*Glasovi u vetru*») վեպով դարձավ Սերբիայի գլխավոր գրական NIN մրցանակի դափնեկիր։

Գրոզդանա Օլուիչը մի քանի հայտնի գրքերի հեղինակ է երեխաների և երիտասարդների համար։ Նրա հեքիաթների ժողովածուն՝ «Կախարդական ավելը», լույս է տեսել ԽՍՀՄ-ում 1985 թվականին հարյուր հազար օրինակով։
Օլուիչը իր մանկապատանեկան գրքերի համար ստացել է *Zmaj Children Games Award* մրցանակ։

## Ճանաչում
2010 թվականին Թել Ավիվում կայացած «Mapping Boundaries, Identities and Contention: Twenty years after the fall of Yugoslavia» (Սահմանների, ինքնությունների և վեճի քարտեզագրում. Հարավսլավիայի անկումից քսան տարի անց) սիմպոզիումի ժամանակ իսրայելցի քննադատ և էսսեիստ Դինա Կատան Բեն-Սիոնը, խոսելով «Ձայներ քամու վրա» վեպի մասին, հայտարարել է. «Այսուհետ սերբական գրականությունն ունի իր «Հարյուր տարվա մենությունը»։

Գրոզդանա Օլուիչը սերբ ամենահայտնի հեղինակներից է ինչպես հայրենիքում, այնպես էլ արտերկրում։ Նրա արձակը թարգմանվել է աշխարհի 28 լեզուներով (անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, ռուսերեն, չինարեն և այլն), ինչը բացարձակ ռեկորդ է սերբական գրականության համար։ Համեմատության համար նշենք, որ *Pavic's Khazar* բառարանը թարգմանվել է 24 լեզուներով։ Գրողը Սերբիայի և Հարավսլավիայի ամենահեղինակավոր գրական մրցանակների դափնեկիր է, գրական նվաճումների համար Դանեբրոգի շքանշանի կրող, Օսլոյի պատվավոր քաղաքացի և Այովայի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր։

## Ստեղծագործություններ
### Վեպեր

* *Izlet u nebo* (1958)
* *Ne budi zaspale pse* (1964)
* *Divlje seme* (1967)
* *Glasovi u vetru* (2009)

### Պատմվածքների ժողովածուներ
* *Afrička ljubičica* (1985)
* *La Violette Africaine* (1992)

### Մանկապատանեկան
**Glasam za ljubav* (1963)
* *Sedefna ruža i druge bajke* (1980)
* *Nebeska reka i druge bajke* (1984)
* *Zvezdane lutalice* (1987)
* *Snezni cvet i druge bajke* (2004)
* *Jastuk koji je pamtio snove i druge bajke* (2007)

## Արտաքին հղումներ

* www.grozdanaolujic.net

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Սերբ կին գրողներ
Կատեգորիա:Սերբ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Դաննեբերգի ասպետական շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Սերբ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բելգրադի համալսարանի շրջանավարտներ