Խաղաղության համաձայնագիր Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև

**Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագիր**, 2025 թվականին օգոստոսի 8-ին նախաստորագրված համաձայնագիր Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև՝ ուղղված Արցախյան հակամարտության դադարեցմանը։ 2025 թվականի մարտի 13-ին հայտարարվել է, որ երկու կողմերն էլ համաձայնել են համաձայնագրի բոլոր պայմաններին։ Այն ներառում է սահմանների սահմանազատման, անվտանգության ոլորտում համագործակցության և երկու երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված քայլերի վերաբերյալ դրույթներ։

ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Անտոնիո Ռուբիոն հայտարարությունը անվանել է «պատմական», իսկ ԵՄ գերագույն ներկայացուցիչ Կայա Կալասը այն անվանել է «վճռական քայլ»։

## Նախապատմություն
2020-2023 թվականներին Ադրբեջանը ռազմական ներխուժմամբ և հայերի էթնիկ զտման արդյունքում վերահսկողության տակ է վերցրել Արցախը և Հայաստանի որոշ տարածքներ։

2022 թվականի հոկտեմբերին Եվրոպական միությունը հայտարարել է քաղաքացիական առաքելության մեկնարկի մասին Հայաստանում՝ աջակցելու Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման գործընթացին։ Առաքելության նպատակն է եղել աջակցել խաղաղ բանակցություններին, տրամադրել տեխնիկական օգնություն սահմանների գծանշման գործում և նպաստել կայունությանը տարածաշրջանում՝ նոր լարվածության պայմաններում։

2025 թվականի մարտի 13-ին հայտարարվել է, որ երկու կողմերը համաձայնության են եկել խաղաղության համաձայնագրի բոլոր պայմանների շուրջ։

Հարավային Կովկասյան հակամարտությունների ու քաղաքականության թեմայով բրիտանացի քաղաքական վերլուծաբան Թոմաս դե Վաալի խոսքով՝ համաձայնագրի ուղղությամբ առաջընթացը մեծապես պայմանավորված է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ, որը մի շարք զիջումների է գնացել համաձայնության հասնելու ջանքերի շրջանակներում։

## ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ խաղաղության պայմանագիր
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին ԱՄՆ-ի Սպիտակ տանը տեղի է ունեցել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմավարական տրանզիտային միջանցքի մասին համաձայնագրի ստորագրման արարողությունը։ Միջոցառմանը ներկա են եղել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։ Համաձայնագիրը համարվում է խաղաղ գործընթացի կարևոր առաջընթաց։

Հայաստանը համաձայնել է ԱՄՆ-ին տրամադրել բացառիկ հատուկ զարգացման իրավունքներ Զանգեզուրի միջանցքի հողատարածքի վրա՝ 99 տարով։ ԱՄՆ-ը նախատեսում է ենթավարձակալությամբ հանձնել հողը համընկերության, որը կմշակի երկաթուղային, նավթային, գազային և օպտիկամանրաթելային գծեր, ինչպես նաև հնարավոր է՝ էլեկտրահաղորդման գծեր, 43 կիլոմետրանոց միջանցքով։ Միջանցքը կոչվելու է «Թրամփի միջազգային խաղաղության և բարօրության ճանապարհ» (, (TRIPP))։

Համաձայնագրի տեքստը՝ 

P20250808DT-0466 President Donald Trump signs a trilateral joint declaration with President Ilham Aliyev of Azerbaijan and Prime Minister Nikol Pashinyan of Armenia.jpg
P20250808DT-0479 President Donald Trump signs a trilateral joint declaration with President Ilham Aliyev of Azerbaijan and Prime Minister Nikol Pashinyan of Armenia.jpg
P20250808DT-0486 President Donald Trump signs a trilateral joint declaration with President Ilham Aliyev of Azerbaijan and Prime Minister Nikol Pashinyan of Armenia.jpg
P20250808DT-1207 President Donald Trump signs a trilateral joint declaration with President Ilham Aliyev of Azerbaijan and Prime Minister Nikol Pashinyan of Armenia.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հռչակագրի տեքստը անգլերեն

Կատեգորիա:2025 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2025 Ադրբեջանում
Կատեգորիա:2025 Հայաստանում
Կատեգորիա:2025 միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայ-ամերիկյան հարաբերություններ
Կատեգորիա:Պայմանագրեր այբբենական կարգով