Մաշտոցի պողոտա (Երևան)

**Մաշտոցի պողոտա**, քաղաքային նշանակության պողոտա Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Երևանի ամենակենտրոնական և ամենամեծ պողոտաներից մեկն է։ Սկսվում է Հաղթանակի կամրջից (հարավում) և ավարտվում Մատենադարանով (հյուսիսում)։

## Պատմություն
ձախից|մինի|Արմյանսկայա փողոց, 1907
Պողոտան կրում է հայ մշակույթի նշանավոր գործիչ Մեսրոպ Մաշտոցի անունը։ Պարսկական շրջանում այս տարածում գտնվել են Երևանի խանի բաղերը։ 19-րդ դարում՝ Ռուսական կայսրության մեջ մտնելուց հետո տարածքը կառուցապատվել է ու մտել Նոր թաղ թամասի մեջ, որտեղ բնակեցվել են Պարսկաստանի ներգաղթած հայեր։ Փողոցն այս տարիներին կոչվել է Արմյանսկայա։ Խորհրդային ժամանակներում՝ ըստ Թամանյանի նախագծի փողոցը լայնացվել է ու Երևանի լայնածավալ վերակառուցումն իրականացվել է ըստ քաղաքի գլխավոր պլանի, որը նախապատրաստվել է 1924 թվականին ակադեմիկոս Ալեքսանդր Թամանյանի կողմից։ 1920-ական թվականներից իրականացվող գլխավոր պլանը փաստացիորեն պահպանել է հին Երևանի առանցքներից միայն մեկը՝ Աստաֆյան փողոցը (ներկայում՝ Աբովյան փողոց)։ Քաղաքի փողոցների ցանցը կազմվել է նորից, հին կառույցները քանդվել են։

[300x300px|մինի|[Ստալինի հուշարձան (Երևան)|Ստալինի արձանը Երևանում։ Ներկայումս արձանի տեղում Մայր Հայաստան հուշահամալիրն է։|alt=|ձախից]]Վերանվանվել է Սունդուկյան փողոց, որը զգալիորեն ուղղվել է ու լայնացվել։ 1924-1990-ին կոչվել է նախ Ստալինի, ապա Լենինի անունով։ Ճարտարապետական հուշարձաններից պահպանվել է Կապույտ մզկիթը (Գյոյ-ջամի, 1760-ական թվականներ)։

1945 թվականին շահագործման է հանձնվել Հաղթանակի կամուրջը։ 1952 թվականին ավարտվել է Փակ շուկայի շենքի շինարարությունը։

1959 թվականին պողոտայի արևմտյան ծայրի մոտ՝ բլրի լանջին՝ Ստալինի հուշարձանի ներքևում, բացվել է Մատենադարանը՝ հին ձեռագրերի ինստիտուտը։ 1962 թվականին Ստալինի արձանը հանվել է պատվանդանից, իսկ 1967 թվականին դրա վրա տեղ է գտել Մայր Հայաստան հուշարձանը։

1972 թվականին բացվել է Ժամանակակից արվեստի թանգարանը։ 1976 թվականին նոր շենք է կառուցվել Սուրբ Սարգիս եկեղեցու համար, որն ընդգրկել է նաև հին շինությունը։

## Շենքեր
մինի|Մաշտոցի պողոտայի տեղադրությունը Երևանի քարտեզի վրա
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի
:տ. 2/2 — «Մետրոպոլ» հյուրանոց
:տ. 3ա — Փակ շուկա (ներկայում՝ «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն)
:տ. 7 — Ժամանակակից արվեստի թանգարան
:տ. 9 — Գիտությունների ակադեմիայի բնակելի տուն
:տ. 12 — Կապույտ մզկիթ
:տ. 13 — Դերասանի տուն
:տ. 17 — Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան
:տ. 27
:տ. 31/10
:տ. 33 — Ս. Շահումյանի անվան դպրոց
:տ. 37 — Alex-R
:տ. 39/12 — Երվանդ Քոչարի թանգարան
:տ. 43 — Էդգար Էլբակյանի անվան դրամայի և կոմեդիայի թատրոն
:տ. 50 — «Նաիրի» կինոթատրոն
:տ. 58 — Կամերային թատրոն
:տ. 59 — Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվ․ Մատենադարան

Թումանյան փողոցի հետ հատման վայրին մոտ է տեղակայված Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը։

## Հայտնի բնակիչներ
:տ. 9 — ակադեմիկոսներ Հովսեփ Օրբելի, Ստեփանոս Մալխասյանց, Հրաչյա Բունիաթյան, Նագուշ Հարությունյան, Գագիկ Դավթյան,
:տ. 43 — կոմպոզիտոր Առնո Բաբաջանյան, Երևանի կոնսերվատորիայի ռեկտոր, երաժշտագետ, փիլիսոփա Արշակ Ադամյան,
:տ. 54 — կինոռեժիսոր Համո Բեկնազարյան,
:Ռեժիսոր և սցենարիստ Հենրիկ Մալյան։

## Հատող փողոցներ

*Արգիշտիի փողոց
*Իսրայելյան փողոց
*Պարոնյան փողոց
*Գրիգոր Լուսավորչի փողոց
*Սարյան փողոց
*Մովսես Խորենացու փողոց
*Ամիրյան փողոց
*Փավստոս Բուզանդի փողոց
*Կարեն Դեմիրճյան փողոց
*Արամի փողոց
*Պուշկինի փողոց
*Հին Երևանցու փողոց
*Թումանյան փողոց
*Սայաթ-Նովայի պողոտա
*Մարշալ Բաղրամյան պողոտա
*Մոսկովյան փողոց
*Իսահակյան փողոց
*Կորյունի փողոց

## Պատկերասրահ

Central Asia Hammond Slides 2 03.jpg|Պողոտայի վերջնամասը 1964 թվականին
Պատկեր:St.Sarqis.jpg|Սուրբ Սարգիս եկեղեցի
Պատկեր:Mashtots Avenue (Yerevan) 12.jpg|Փակ շուկա
Պատկեր:Մզկիթ «Կապույտ» (Գյոյ մզկիթ), ArmAg.jpg|Կապույտ մզկիթ
Պատկեր:Mashtots ave N nine 01.jpg|Գիտությունների ակադեմիայի բնակելի տուն
Պատկեր:Modern Art Museum, Yerevan0561.jpg|Ժամանակակից արվեստի թանգարան
Պատկեր:Buildings in Yerevan 29, ArmAg (2).jpg|Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան
Պատկեր:Stepan Shahumyan school9152164 10.JPG|Ս. Շահումյանի անվան դպրոց
Պատկեր:Musée Ervand Kotchar - mai 2018 - 0.JPG|Երվանդ Քոչարի թանգարան
Պատկեր:Кинотеатр Наири.jpg|«Նաիրի» կինոթատրոն
Պատկեր:Chamber theatre, Yerevan.jpg|Կամերային թատրոն
Պատկեր:Մատենադարանի շենք, Կենտրոն վարչական շրջան 04.jpg|Մատենադարան


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* 

## Գրականություն
* Григорян А., Степанян Н. Ереван, Гарни, Гегард, Эчмиадзин, Аштарак. — М.: Искусство, 1985. 207 с.

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ