Հովհաննես Սարուխանյան (բժիշկ)

**Հովհաննես Վազգենի Սարուխանյան** (), վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր (1979), ՀՀ ԲԳԱ (1998), Վիրաբուժության ԳԱ (1999) ակադեմիկոս։

Վազգեն Սարուխանյանի որդին է, Հովհաննես Հովհաննեսի Սարուխանյանի հայրը։

Մահացել է 2022 թվականի մարտի 15-ին։

## Կրթություն
*1955–1961 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժկանխարգելիչ ֆակուլտետում։
*1961–1963 թթ. - ուսանել է կլինիկական օրդինատուրայում՝ ՀՀ ԳԱԱ Լ. Հովհաննիսյանի անվան Սրտաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի վիրաբուժական բաժնում։

## Գիտական գործունեությունը
*1965 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Սրտամկանի վերանոթավորման ներսրտապարկային վիրաբուժական մեթոդների համեմատական գնահատականը» թեմայով։ 
*1969 թ. պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Դեղորայքային միջոցների երկարատև ինֆուզիան ռեգիոնար անոթներ՝ որովայնի խոռոչի օրգանների վիրաբուժական հիվանդությունների բարդությունների կանխարգելման և բուժման ժամանակ» թեմայով։ 	
*Հեղինակել է ավելի քան 200 գիտական աշխատություններ, 13 ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ, 4 դասագրքեր, 8 նորարարական առաջարկներ, 9 գյուտեր։ 
*Ղեկավարել է 7 դոկտորական և 23 թեկնածուական ատենախոսությունների պաշտպանություն։ 	 
*ԽՍՀՄ-ում առաջինն է մշակել զույգ թոքերի միանվագ տրանսպլատացիայի մոդելը, առաջինն է կատարել խոլեդոխոլիթիազի ժամանակ արտամարմնային հարվածող ալիքային լիթոտրիպսիան։ Ուսումնասիրել և գործնականում ներդրել է սինթետիկ միջադիրների կիրառումը սրտամկանի հետինֆարկտային թուլության, պարենխիմատոզ օրգանների վնասվածքի ժամանակ։ Հայաստանում առաջինն է կատարել անգիոպուլմոնոգրաֆիա, աորտոարտերիոգրաֆիա, լիմֆոգրաֆիա, պորտոգրաֆիա, պանկրեատոդուոդենալ մասնահատում՝ ենթաստամոքսային գեղձի գլխիկի ուռուցքի և կեղծ ուռուցքային պանկրեատիտների ժամանակ, լյարդի ձախ բլթի մասնահատում՝ լյարդ-բջջային քաղցկեղի ժամանակ, աջ բրոնխի մասնահատում պլաստիկայով՝ թոքի քաղցկեղի ժամանակ, կերակրափողի ներպլևրալ պլաստիկա այրվածքային նեղացումների ժամանակ, վիրահատություններ որովայնի խոռոչի էկտոպիկ ֆեոքրոմոցիտոմայի, հարվահանաձև գեղձի ադենոմայի, ինսուլինոմայի կապակցությամբ։ Մշակել է ստամոքսի մասնահատման ժամանակ գասրոէնտերոանաստոմոզի, պերֆորատիվ խոցի, ստոծանու կերակրափողային բացվածքի ճողվածքի ալոպլաստիկ վիրահատությունների, մեխանիկական դեղնուկի ժամանակ բիլեոդիգեստիվ անաստոմոզների նոր մեթոդներ, որոնք ճանաչվել են որպես գյուտեր։
*2003, 2008, 2013 թվականներին կազմակերպել է վիրաբույժների միջազգային կոնֆերանսներ։

## Աշխատանքային գործունեությունը
*1963-1988 թթ. - աշխատել է ԽՍՀՄ Առողջապահության նախարարության Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի կրծքային վիրաբուժության և անեսթեզիոլոգիայի ամբիոնում՝ կրտսեր գիտաշխատողից մինչև ամբիոնի պրոֆեսոր։
*1987 թվականից առ այսօր - Վիրաբույժների հայկական ասոցիացիայի նախագահ։
*2000 թվականից առ այսօր - Հիմնադրել և ղեկավարում է Հայկական վիրաբուժություն XXI Պրոֆեսիոնալների միությունը։
*1987-առ այսօր - ՀՀ ԱՆ վիրաբուժության գլխավոր մասնագետ-ՀՀ գլխավոր վիրաբույժ։
*2000-առ այսօր - ՀՀ ՊՆ և ՆԳՆ գլխավոր խորհրդատու։
*1988-2008 թթ. - Մ. Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանի վիրաբուժական հիվանդությունների թիվ 1 ամբիոնի վարիչ։
*2011-առ այսօր - Մ. Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանի վիրաբուժական հիվանդությունների թիվ 3 ամբիոնի վարիչ։
*2011 թվականից առ այսօր - «Էրեբունի» և «Նաիրի» բժշկական կենտրոնների վիրաբուժական կլինիկաների ղեկավար։ 
*Մ. Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանի վիրաբուժության մասնագիտական խորհրդի անդամ է։

## Պարգևներ և կոչումներ
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2013)։
*Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1989)։
*Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2007)։
*Մխիթար Հերացու մեդալ (2000)՝ Հայաստանում առողջապահության և բժշկագիտության զարգացման համար։
*ՀՀ ՊՆ «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալ (2006)։
*բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
*ՀՀ բժշկական ակադեմիայի իսկական անդամ։
*Արժանացել է «Առողջապահության գերազանցիկ» և «Գյուտարար-ռացիոնալիզատոր» կոչումներին։
*Սպիտակի երկրաշարժից տուժածներին բուժօգնություն ցուցաբերելու ժամանակ գործադրած ջանքերի, գերազանց աշխատանքի ու արիության համար պարգևատրվել է ՀՀ կառավարության շնորհագրով ու պատվոգրով (1989)։	 	 	
*2007 և 2008 թթ. Հայկական Բանակի 15 ամյակի և Արցախի ազատամարտին ակտիվ մասնակցության համար, ինչպես նաև Առողջապահության բնագավառում անբասիր գործունեության համար պարգևատրվել է Հայաստանի վարչապետի հուշամեդալով։
*Պարգևատրվել է Հայաստանի Առողջապահության նախարարության Ոսկե մեդալով (2008)։
*Վիրաբուժության զարգացման և կադրերի պատրաստման, Հայաստանի բժշկագիտության մեջ ունեցած ավանդի համար շնորհվել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի Ոսկե հուշամեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ