Կրավցովո (լիճ)

**Կրավցովո** (**Կրավցովո լիճ**), մասունքային լիճ Ստավրոպոլի երկրամասի Ստավրոպոլ քաղաքի մունիցիպալ կազմավորման տարածքում։ Պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին և Ռուսաստանի տարածքում գտնվող Դոնի գետային ավազանին,՝ Դոնը ցածր է Սևերսկի Դոնեցի միախառնման վայրից, ջրատնտեսական հողամասը գտնվում է Եգորլիկ աղբյուրից մինչև Սենգիլեևսկի հիդրոհանգույց։ «Կրավցովո լիճը» տարածաշրջանային նշանակության հիդրոլոգիական արգելավայրի գլխավոր օբյեկտն է։

## Տոպոնոմիկա
Այս պահին բացակայում է լճի անվան ծագման ճշգրիտ բացատրությունը։ Համաձայն մեկ վարկածի՝ այն կապված է այդ տարածքի նախկին սեփականատիրոջ ՝ Կրավցովի ազգանվան հետ։ Համաձայն մեկ այլ վարկածի, լիճը կարելի է անվանել ի պատիվ գեոդեզիստ Ի. Ս. Կրավցևի, ով այստեղ հետազոտական աշխատանքներ է իրականացրել XX դարի 40-ական թվականներին։

## Աշխարհագրություն
Կրավցովո լիճը տեղակայված է Եգորլիկ և Կալաուս գետերի միջև, ծովի մակարդակից 554 մ բարձրության վրա և գտնվում է Հրուշևա գետի հարավային լանջի վերին եզրին՝ Հրուշևա ագարակից 500 մ հարավ և Ստավրոպոլ քաղաքից 9 կմ հարավ-արևմուտք։ 

Լիճը լցնում է 1,5 կմ երկարությամբ և 500-600 մ լայնությամբ երկարավուն օվալաձև ջրհոր: Ջրամբարի մակերեսը կազմում է 0,75 կմ, ջրհավաք ավազանի մակերեսը ՝ 6 կմ, խորությունը չի գերազանցում 2,5 մ-ը։ Դրա սնուցման աղբյուրներն են տեղումները և ստորերկրյա ջրերը։

## Երկրաբանություն և ջրաբանություն
Կրավցովո լիճը Ստավրոպոլի երկրամասի տարածքում ամենահին ջրային օբյեկտներից մեկն է, որը ձևավորվել է սառցե դարաշրջանում։ Դրա երկրաբանական ծագումը դեռևս հայտնի չէ։ Ենթադրվում է, որ լիճը կարող է լինել հնագույն Կոսյակինսկյան գետի մնացորդներից մեկը (ենթադրաբար՝ Ստավրոպոլի առաջին գետը): Դա անուղղակիորեն ցույց է տալիս նրա գոգավորության հյուսիսային մասի ձևը, որը հիշեցնում է գետի թեքություն։

Գիտական գրականության մեջ Կրավցովոն նկարագրվում է որպես «ճահճային լիճ»՝  պարբերաբար (հատկապես երաշտի ժամանակ) ծանծաղ դառնալու և ճահճանալու հատկության պատճառով, ենթարկվելով էվտրոֆիկացման գործընթացին, իսկ հետո, առատ տեղումներից հետո, կրկին թափվելով ավազանի երկայնքով՝ զգալիորեն ավելացնելով դրա տարածքը։

Ջրամբարի հատակին առկա են տորֆի հանքավայրեր, որոնց տարիքը մոտավորապես հասնում է 10 հազարի։

Չնայած այն հանգամանքին, որ լիճը չէր կարող դառնալ գյուղատնտեսական կամ արդյունաբերական նշանակության տորֆի հանքավայր, դրանում առկա տորֆի պաշարները գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում, քանի որ տորֆի շերտերում բրածո սպորների և ծաղկափոշու կազմի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս որոշել, թե որ բուսականությունն է շրջապատել ճահիճ լճին տարբեր ժամանակահատվածներում։

Տորֆի նստվածքների առկայությունը նպաստել է ջրամբարի մակերեսին «լողացող կղզու» ձևավորմանը։ Վերջինս տորֆի զանգված է, որը ծածկված է բուսականությամբ և ամրացված է ներքևից ջրիմուռներով, որոնք «կղզու» համար հանդիսանում են որպես խարիսխ։ 2014 թվականին քամու ուժեղ պոռթկումներից տորֆային «կղզին» մեխվել է ջրամբարի ափերից մեկին, որտեղ այն բաժանվել էր չորս փոքր հատվածների։

## Ուսումնասիրման պատմություն
Կրավցովա լճի առաջին պատկերները ցուցադրվում են «Մութ անտառ կոչվող պետական ​​վայրի անտառի երկրաչափական մասնավոր հատակագիծը...» և «Կովկասյան գծի Աստրախանի նահանգի գլխավոր հատակագիծը...», որոնք կազմվել են 19-րդ դարի սկզբին Ստավրոպոլի շրջակա անտառների ուսումնասիրության ժամանակ: Նույն ժամանակահատվածում լիճը դարձել է երկրաբանական հետախուզական աշխատանքների օբյեկտ, որի խթանը նրա հատակին տորֆի հանքավայրերի հայտնաբերումն էր։ Կրավցովո լճի՝ որպես այս հանքանյութի աղբյուրի մասին ամենավաղ հիշատակումներից մեկը կարելի է գտնել Ստավրոպոլի մարզային պատմաբան Գ. Ն. Պրոզրիտելևի «Ստավրոպոլ քաղաքի և նրա շրջակայքի պատմական և հնագիտական ​​ուղեցույցում», որը պնդում էր, որ Կրավցովո և Սենգիլեևսկոյե լճերի տարածքը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում երկրաբանական և բուսաբանական առումով։

Կրավցովո լճի ափերի և ավազանի բուսական աշխարհի անմիջական ուսումնասիրության սկիզբը դրել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին բուսաբան Ա. Պ. Նորման, որը զբաղվել է Ստավրոպոլի մերձակայքում ցամաքային բույսերի հավաքագրմամբ, հերբարիզացմամբ և նկարագրությամբ։

Լճակի ծագման առաջին ուսումնասիրությունները իրականացրել է գիտնական Մ. Վ. Բրժեզիցկին՝ 20-րդ դարի սկզբին, որը առաջ է քաշել այն վարկածը, ըստ որի լճի հատակը ձևավորվել է մի քանի միլիոն տարի առաջ Ստավրոպոլի բլրի ձևավորման գործընթացում։ Բացի այդ, ջրամբարի հողի կազմի վերլուծության ընթացքում Բժեզիցկին պարզել է, որ տորֆի շերտի աննշան հաստության պատճառով Կրավցովո լճում տորֆի արդյունահանումը անհնար է իրագործել:

## Ֆլորա
alt=Осока просяная|մինի|211x211px|Կարեքս պանիսեա ()Կրավցովո լճի բուսական աշխարհը բնորոշ է ինչպես բաց բնական ջրամբարներին, այնպես էլ ճահիճներին (ներառյալ տորֆային): Այստեղ աճող շատ բույսեր նշված են Ռուսաստանի Դաշնության Կարմիր գրքում (կլադիում, Իբերիայի արմավենու արմատ) և Ստավրոպոլի երկրամասի Կարմիր գրքում (կարեքս պանիսեա, տելիպտեր ճահճային), նրանցից ոմանք էնդեմիկ են (մոխրագույն վեյնիկ, դերբեննիկ լենեցևիդ)։
* Առափնյա ջրային բույսեր՝ կարեքս պանիսեա, կարեքս էրիկոտորում, տելիպտեր ճահճային, դերբեննիկ լենեցևիդ, Իբերիայի արմավենու արմատ, մոխրագույն վեյնիկ:
* Ջրային բույսեր ՝ շամբի, եղեգ, կեռոն, կլադիում մարիկսիուս, սովորական ուտրիկուլարիա, խճճված տաբելյարիա, փոքր էվնոցիա։

## Ֆաունա
[alt=Краснобрюхая жерлянка|մինի|211x211px|[Կարմրափոր հրադոդոշ ()]]
Լիճը ջրաճահճային թռչունների բնադրման վայր է և չվող ջրլող թռչունների հանգստի վայր։ Լճի ափերին հանդիպում են Կարմիր գրքում գրանցված մշկառնետ և կովկասյան խլուրդ։ Լճի մեջ ապրում են երկկենցաղների և սողունների տարբեր տեսակներ, իսկ ջրամբարի առավել խոնավ վայրերում կան խեցգետիններ: Լիճը ձկնառատ է։ Նրա ավազանի հարավային մասում թույլատրվում է իրականացնել սիրողական և սպորտային ձկնորսություն։

* Ձկներ՝ գետածածան, արծաթափայլ կարաս, պերկես, կարմրակն, լոքո։
* Երկկենցաղներ և սողուններ՝ ջրային լորտու, տրիտոններ, մողեսներ, ճահճային կրիա, փոքրասիական գորտ, լճագորտ, կարմրափոր հրադոդոշ։
* Թռչուններ՝ կարմիր բադ, սպիտակ տառեղ, մոխրագույն բադ, ճահճային մկնաճուռակ, կռնչան բադ, որորներ։
* Կաթնասուններ՝ մշկառնետ, կովկասյան խլուրդ։

## Էկոլոգիա և բնության պահպանություն
[մինի|[Կարմիր բադ ()]]
Կրավցովո լիճը ներառված է «Ստավրոպոլի երկրամասի տարածքում ջրային օբյեկտների օգտագործման և պաշտպանության ոլորտում տարածաշրջանային պետական վերահսկողության ենթակա օբյեկտների ցանկում»։

1997 թվականին Ստավրոպոլ քաղաքի քաղաքապետարանի տարածքում ստեղծվել է «Կրավցովո լիճ» տարածաշրջանային նշանակության պետականբնական արգելավայրը։ Արգելոցը ջրաբանական է և ստեղծվել է Կրավցովո լճի էկոհամակարգի պահպանման և վերականգնման, Ռուսաստանի Դաշնության Կարմիր գրքում և Ստավրոպոլի երկրամասի Կարմիր գրքում գրանցված կենդանական և բուսական աշխարհի օբյեկտների, ինչպես նաև տնտեսական, գիտական և մշակութային արժեքավոր կենդանական և բուսական աշխարհի օբյեկտների պահպանման և վերականգնման նպատակով: Արգելավայրի զբաղեցրած տարածքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 170 հա, որից գրեթե 74 հա բաժին է ընկնում ջրով զբաղեցված հողերին:

Ստավրոպոլի երկրամասի բնական ռեսուրսների և շրջակա միջավայրի պաշտպանության նախարարությունը ապահովում է արգելավայրի հատուկ պաշտպանության ռեժիմը, որի համաձայն արգելքներ են մտցվում այնպիսի գործունեության վրա, ինչպիսիք են ՝ բուժիչ և այլ բույսերի հավաքում, տրանսպորտային միջոցների երթևեկություն և կայանատեղի, խոտածածկ տարածքի այրում, ջրամբարում լողալ և բնության կառավարման այլ ձևեր։

Արգելավայրի տարածքում ռեկրեացիայի և էկոլոգիական տուրիզմի զարգացման համար թույլատրվում է ռեկրեացիոն գործունեության իրականացումը հատուկ դրա համար նախատեսված վայրերում։

## Պատկերասրահ

Кравцово озеро 019.JPG
Кравцово озеро 012.JPG
Кравцово озеро 014.JPG
Кравцово озеро 017.JPG


## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
**գրքեր**
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**Հոդվածներ**
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
*