Ալեշ Շտեգեր

**Ալեշ Շտեգեր** (, ), սլովենացի բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ և խմբագիր։ Ալեշը պատկանում է գրողների այն սերնդին, որը սկսել է հրատարակվել Հարավսլավիայի անկումից անմիջապես հետո։ Նրա առաջին բանաստեղծական ժողովածուն կոչվել է «Šahovnice ur» (1995), որը տպագրվելուց երեք շաբաթ անց սպառվեց և ցույց տվեց սլովենացի արվեստագետների և գրողների նոր սերունդը։

Շտեգերի բանաստեղծական ժողովածուներն ու վեպերը թարգմանվել են ավելի քան 20 լեզուներով և տպագրվել այնպիսի ամսագրերում, ինչպիսիք են The New Yorker, Süddeutsche Zeitung, Lettre International և Boston Review:

Ամուսնացած է սոցիալական մարդաբան Մայա Պետրովիչ-Շտեգերի հետ, ունեն մեկ որդի։

## Գործունեություն
Ալեշ Շտեգերը սովորել է Լյուբլյանայի համալսարանի Արվեստի ֆակուլտետում՝ համեմատական ​​գրականություն և գերմաներեն մասնագիտությամբ (ավարտել է 2003 թվականին)։ Նա Բելետրինա հրատարակչության համահիմնադիրն ու ծրագրերի տնօրենն է։ Հանդիսանում է պոեզիայի և գինու օրերի հիմնադիրներից մեկը և 1996-2004 թվականներին, ապա նաև 2014-2022 թվականներին դրա ծրագրերի ղեկավարը։ Միաժամանակ Շտեգերը «Վերսոպոլիս» պոեզիայի միջազգային հարթակի հիմնադիրն է։ Առաջին բանաստեղծական գրքերի հրատարակումից անմիջապես հետո նրա պոեզիան հայտնի դարձավ հայրենիքից դուրս։ Դրան հաջորդեցին ճամփորդություններ, վեպեր և փորձարարական գրություններ։

Շտեգերը Բեռլինի արվեստների ակադեմիայի և Գերմանական լեզվի և գրականության ակադեմիայի անդամ է։ Շտեգերը 2021 թվականին Գրիֆինի անվան պոեզիայի մրցանակի դատավոր էր։

## Հատուկ նախագծեր և համագործակցություններ այլ արվեստագետների հետ
Շտեգերը մի քանի տարի ելույթ է ունենում ակորդեոնահար Յուրե Տորիի հետ, ում հետ նա ստեղծել է «պոետական ​​ծես» և «պատմական կաբարե» Ալեշի պապի՝ Մատիյա Զորեցի մասին, ով մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել 2023 թվականի հունվարի 6-ին Լյուբլյանայի Չանկարջևի տուն արտադրությունում։

Նա համագործակցել է երաժիշտների և կոմպոզիտորների, հատկապես Վիտո Ժուրայի հետ, ում համար նա գրել է լիբրետոն der Verwandler/Alchemis t ստեղծագործության համար, որի պրեմիերան կայացել է 2019 թվականին Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաքում՝ Eclat փառատոնում։

Ալեշ Շտեգերը գրել է «Սահմաններից այն կողմ» վավերագրական գեղարվեստական ​​ֆիլմի սցենարը (2016), որի ռեժիսորն է Փիթեր Զաքը։

Ալեշը համագործակցել է նկարիչ Դուշան Ֆիշերի (V tvari նախագիծ), լուսանկարիչ Ստոյան Քերբլերի (գիրք Ինչ տեսա Պտուջում և այլուր) և մի քանի այլ վիզուալ նկարիչների հետ։

2017 թվականին նա հրավիրվել է որպես բանաստեղծ՝ ստեղծելու վիզուալ գեղարվեստական ​​ստեղծագործություն Հնդկաստանի Կոչի Մուզիրիս միջազգային բիենալեի համար։ Նրա ստեղծագործությունը՝ 14 մետր բարձրությամբ բուրգը՝ ներքին լաբիրինթոսով և աքսորի մասին բանաստեղծության ձայնային ինստալացիա՝ «Վտարանդի բանաստեղծների բուրգը», շուտով դարձավ Բիենալեի կարևոր իրադարձություններից մեկը։

## Խմբագիր ևարգմանիչ
[մինի|Ալեշ Շտեգերը [Մեխիկոյում պոեզիայի ընթերցման ժամանակ]]
Մաթիաս Գյորիցի և Ամալյա Մաչեկի հետ 2023 թվականին Մյունխենում խմբագրել է սլովենական ժամանակակից պոեզիայի անթոլոգիան՝ Mein Nachbar auf der Wolke։

Նա խմբագրել է Էդվարդ Կոցբեկի, Գրեգոր Ստրնիշայի, Դանե Զայցի, Տոմաժ Շալամունի և Նիկո Գրաֆենաուերի ընտրյալ բանաստեղծությունները, որոնց համար գրել է նաև ուղեկցող ընդարձակ ուսումնասիրություններ։

Յերնեջ Կատոնա Զայցի հետ միասին նա կազմել է «Բառերով» գիրքը՝ Դանեթ Զայչի բանաստեղծություններից և հատվածներից։

Տոմաժ Շալամունի վեց հետմահու գրքերի հրատարակման կապակցությամբ, որոնք հրատարակվել են Jutro (Beletrina, 2018) վերնագրով, նա հրապարակել է 70 էջանոց զրույց բանաստեղծի և ընկերոջ հետ, որը Ալեշն ու Տոմաժը պլանավորել էին որպես համատեղ նախագիծ, որը երբեք չի ավարտվել։

Որպեսարգմանիչ՝ Ալեշըարգմանում է գերմաներենից և իսպաներենից՝ ներառյալ Գոթֆրիդ Բենի (Doppelleben), Ինգեբորգ Բախմանի (Ընտրված բանաստեղծություններ), Սեսար Վալյեխոյի (Poemas humanos), Վալտեր Բենիամինի (Berliner Kindheit um 1900) և Օլգա Օրոսկոյի (Seled) գրքերը։

## Գրքեր անգլերենարգմանությամբ
* Վառվող լեզուներ, նոր և ընտիր բանաստեղծություններ. Բլուդաքս, 2022. (պոեզիա)
* Մարմինների գիրքը, Սպիտակ սոճու մամուլ, Բուֆֆալո, Նյու Յորք, 2022. (պոեզիա)
* Երկրի տակ երկնքի վերևում, Ուայթ Փայն փրես, Բուֆֆալո, Նյու Յորք, 2019 (պոեզիա)
* Պարզ ստվեր, Հյուսիսային Ամհերստ, 2019. (պոեզիայի մատյան)
* Բացարձակություն, Իստրոս Բուքս, Լոնդոն, 2017. (վեպ)
* Բեռլին, Քաունթերփաթ, Դենվեր. (կարճ արձակ)
* Իրերի գիրք, BOA հրատարակություն, Ռոչեստեր, 2010. (պոեզիա)

## Բնօրինակ հրապարակումներ
### Բանաստեղծություններ
* Šahovnice ur, (Շախմատային տախտակներ Ժամերի) 1995
* Kašmir, (Քաշմիր) 1997
* Protuberance, (Ելույթներ) 2002
* Knjiga reči, (Գիրք իրերի) 2005
* Knjiga teles, (Մարմինների գիրք) 2010
* Nad nebom pod zemljo, (Երկրից ներքեւ երկնքի վերևում) 2015
* Pričevanje, (Վկայություն) 2021
* Svet je vmes, (Աշխարհը գտնվում է միջև) 2022

### Արձակ
* Včasih je januar sredi poletja, (Երբեմն ամառվա կեսին հունվար է) ճանապարհորդական վեպ, 1997
* Բեռլին, կարճ գեղարվեստական, 2007
* Odpusti, (Բացահայտում), վեպ 2014
* Կուրենտ, երիտասարդ մեծահասակների վեպ 2015
* Neverend, վեպ, 2017
* Bogovi se nam smejijo, (Աստվածների ծիծաղը) 6 վեպ 2022.

### Էսսեներ
* S prsti in peto, (Մատներով և կրունկներով), 2009
* Kar sem videl na Ptuju in drugod (Ինչ տեսա Պտուջում և այլուր), Էսսեներ/Լուսանկարներ, 2021
* Gebrauchanweisung Slowenien (գրված է գերմաներեն), էսսեներ Սլովենիայի մասին 2022
* Na kraju zapisano (Գրված է տեղում նախագիծ 2012–2023), 2023

## Սլովենիայի մրցանակներ
* Սլովենիայի գրքի տոնավաճառի մրցանակ վերջին երկու տարվա դեբյուտային գրքի համար, 1996
* Վերոնիկա մրցանակ 1998 պոեզիայի «Քաշմիր» ժողովածուի համար
* Ռոժանչևայի մրցանակ Բեռլին գրքի համար 2007
* Պտուժի քաղաքապետարանի Մեծ Օլյենկան 2017
* Krilata želva մրցանակ 2018 թվականի լավագույն ճանապարհորդության համար՝ գրված կայքում
* Pretnar մրցանակ 2021

## Միջազգային մրցանակներ
* Գրելու կրթաթոշակ Akademie Schloss Solitude-ում, Շտուտգարտ, 2001 
* Աբրահամ Վուրսելի հիմնադրամի կրթաթոշակ, Նյու Յորք, 2002
* Պոեզիայի միջազգային մրցանակ «Բանաստեղծական գավազան 2006» (շնորհված է Մակեդոնիայի գրողների ասոցիացիայի կողմից)
* BTBA (Լավագույն թարգմանված գրքի մրցանակ), ԱՄՆ, 2011 «Գիրք բաների» թարգմանության համար
* AATSEL (Սլավոնական և Արևելյան Եվրոպայի լեզուների ուսուցիչների ամերիկյան ասոցիացիա) մրցանակ սլավոնական լեզուներից անգլերեն գրական ստեղծագործության լավագույն թարգմանության համար 2011
* Ֆրանսիայի Հանրապետության մշակույթի նախարարի կողմից շնորհված «chavalier de l'ordre des arts et des lettres» կոչումը.
* Բավարիայի արվեստների ակադեմիայի պոեզիայի համար Հորստ Բիենեկի միջազգային մրցանակ 2016 
* Ցուգ Սփայչերի քաղաքի միջազգային մրցանակ 2022, Neverend վեպի գերմաներեն թարգմանության համար
* Գրաց քաղաքի Ալֆրեդ Կոլերիչի մրցանակ 2021, Ավստրիա, գրականությանը մատուցած ծառայությունների համար
* ITB Berlin Tourist Exchange Prize 2023 Slovenien Gebrauchsanweisung &nbsp;Slowenien մասին էսսեների գրքի համար (սկզբնապես գրված է գերմաներեն)
* Nuevo Siglo de Oro միջազգային պոեզիայի մրցանակ, Մեքսիկա, 2023 բանաստեղծական ստեղծագործության համար

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Short biography
* Grigore, Rodica. *Aleš Šteger, Iartă. Măști și carnavaluri*. In: Revista *Transilvania*, no. 6–7, 2022, p.&nbsp;87–91. 

## Արտաքին հղումներ
*Aleš Šteger's homepage
*English translation of two poems at ''Guernica''

Կատեգորիա:Սլովենացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Սլովենացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սլովենացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սլովենացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ
Կատեգորիա:Լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ