open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ջիվան Պետրոսյան

**Ջիվան Ոսկանի Պետրոսյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ջիվան Պետրոսյանը ծնվել է 1920 թվականին, Վարդենիսի շրջանում։ Ավարտել է Վարդենիսի շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը, 1937 թվականին նշանակվել է տարրական դասարանների ուսուցիչ։ Մեկ տարի է աշխատել դպրոցում։

1938 թվականի դեկտեմբերին զորակոչվել է բանակ, ծառայել 113-րդ հրաձգային դիվիզիայի 115-րդ գնդում։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում նրանց զորամասը գտնվել է Մերձբալթիկայում։ Պատերազմական գործողություններին մասնակցել է 1941 թվականի հուլիսից։ Պետրոսյանը մարտնչել է Լենինգրադի պաշտպանների շարքերում՝ առաջին օրից մինչև քաղաքի շրջափակման լիակատար վերացումը։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է և ապաքինվելուց հետո նորից վերադարձել ռազմաճակատ։ Այնուհետև սովորել է Կիևի ռազմաբժշկական ուսումնարանում, որն ավարտել է լեյտենանտի կոչումով և նշանակվել է գնդի սանբաժնի պետ։ Մասնակցել է Ուկրաինայի, Լեհաստանի ազատագրմանը, հաղթանակի օրը դիմավորել է Պրահայում։

1947 թվականին Պետրոսյանը զորացրվել է բանակից։ Լենինգրադի պաշտպանության մարտերում ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Արժանացել է «Արիության համար», «Խիզախության համար» մեդալների։ Պարգևատրվել է նաև Լենինգրադի ռազմաճակատի կարմիր ժապավենով, Լենինգրադի ռազմաճակատի վկայականով։

Պատերազմից հետո Պետրոսյանը շարրունակել է զբաղվել մանկավարժությամբ։ 1958 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի քիմիակենսաբանական ֆակուլտետը։ 1961 թվականից աշխատել է Վարդենիսի № 1 դպրոցի ուսմասվար և կենսաբանության ուսուցիչ։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Արիության համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ
* Լենինգրադի ռազմաճակատի կարմիր ժապավեն
* Լենինգրադի ռազմաճակատի վկայական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Գրիգոր Գրիգորյան (գրող)

**Գրիգոր Վլադիմիրի Գրիգորյան** (), գրող, արձակագիր։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Գրիգորյանը ծնվել է 1980 թվականի հունվարի 28-ին Երևանում։ 1996-1998 թվականներին սովորել է Օլիմպիական հերթափոխի պետական ուսումնարանում։ 1998 թվականին ընդունվել և 2002 թվականին ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։ 2006-2010 թվականներին սովորել է ԵՊՀ տնտեսագիտական ֆակուլտետում։ Մինչև 2010 թվականը եղել է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ 2010 թվականից մինչ օրս աշխատում է բանկային ոլորտում` որպես ֆինանսիստ-վերլուծաբան։

Գրականությամբ զբաղվում է 2018 թվականից։ Պատմվածքները հրապարակվել են «Գարուն» և «Կայարան» ամսագրերում, Գրողուցավ, «Երևանյան էսքիզ» գրական կայքերում։

Գրիգոր Գրիգորյանը չորս գրքի հեղինակ է։

## Հրատարակած գրքեր
thumb|left|«Կանաչ կազմով գիրքը», «Դեղին կազմով գիրքը», «Կարմիր կազմով գիրքը», «Սևուսպիտակ կազմով գիրքը»
* «Կանաչ կազմով գիրքը», պատմվածքների ժողովածու (9 պատմվածք), «Մագաղաթ պլյուս» հրատարակչություն, 2018, 110 էջ
* «Դեղին կազմով գիրքը», պատմվածքների ժողովածու (9 պատմվածք), «Մագաղաթ պլյուս» հրատարակչություն, 2019, 110 էջ
* «Կարմիր կազմով գիրքը», պատմվածքների ժողովածու/վիպակ (9 պատմվածք), «Մագաղաթ պլյուս» հրատարակչություն, 2020, 110 էջ
* «Սևուսպիտակ կազմով գիրքը», վեպ, «Մագաղաթ պլյուս» հրատարակչություն, 2021, 120 էջ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Կրեկեր» ուտող զինվորը
* PORN HUB-ի տիրակալները

Կատեգորիա:Ժամանակակից գրականություն
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Արեգակի շառավիղ

right|thumb|upright=1.4|Արեգակնային լուսատվության, շառավղի ու արդյունավետ ջերմաստիճանի էվոլյուցիան՝ համեմատած մերօրյա արեգակի հետ, ըստ Ռիբասի (2009)

**Արեգակի շառավիղ** (), հեռավորության չափման միավոր, որն աստղագիտության մեջ օգտագործվում է  արեգակի հետ համեմատած աստղերի չափն արտահայտելու համար։ Արեգակնային շառավիղը սովորաբար սահմանվում է որպես շառավիղ, որն ուղղված է դեպի արեգակի ֆոտոսֆերայի շերտը, որտեղ օպտիկական խորությունը հասնում է 2/3:

:1\,R_{\odot} = 6.957\times 10^5 \hbox{ կմ} 

695․700 կմ կամ 432․300 մղոնը Յուպիտերի միջին շառավղի մոտավորապես 10 անգամ բազմապատիկն է, Երկրի շառավղի մոտավորապես 109 անգամ բազմապատիկն ու մեկ աստղագիտական միավորի (արեգակից Երկիր հեռավորության) 1/215-ը։  Արեգակի պտույտի պատճառով փոքր-ինչ տատանվում է բևեռից դեպի հասարակած։

## Չափումներ
 անօդաչու տիեզերական սարքավորումն օգտագործվել է արեգակի շառավիղը չափելու համար՝ 2003-2006 թվականների ընթացքում հաշվարկելով Մերկուրիի տարանցումները դրա մակերևույթով։ Արդյունքում ստացվել է 696․342 ±65 կմ հաշվարկված շառավիղ։

Հաբերեիտերը, Շմուցը և Կոսովիչևը (2008) արեգակի ֆոտոսֆերային համապատասխան որոշել են, որ շառավիղը հավասար է 695․660 ±140 կմ։ Այս նոր արժեքը հաստատուն է ըստ հելիոսեյսմիկ գնահատումների․ նույն ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ շեղման կետի մեթոդներ օգտագործած նախկին արժեքները գերագնահատվել են մոտավորապես 300 կմ-ով։

## Անվանական արեգակնային շառավիղ
2015 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունն ընդունել է B3 բանաձևը, որով աստղային և մոլորակային աստղագիտության համար անվանական հաստատունների ամբողջություն է սահմանել։ B3 բանաձևը սահմանել է, որ  *անվանական արեգակնային շառավիղը* (նշանը՝ R^{N}_{\odot}) հավասար է ուղիղ ։ Անվանական արժեքներն ընդունվել են, որպեսզի օգնեն աստղագետներին խուսափել խառնաշփոթից, երբ արեգակի շառավղի միավորներով աստղային շառավղեր են մեջբերում, նույնիսկ երբ հետագա ուսումնասիրությունները հավանաբար կճշգրտեն արեգակի իրական ֆոտոսֆերիկ շառավիղը (որը ներկայումս հայտնի է միայն ±100-200 կմ ճշգրտությամբ)։

## Օրինակներ
Արեգակնային շառավիղները որպես չափման միավոր ընդունված են տիեզերական սարքավորումների՝ արեգակին մոտենալը նկարագրելու համար։ 2010-ական թվականներին հայտնի սարքավորումներն էին՝

* (արեգակին մոտեցել է )
* (արեգակին մոտեցել է )

## Տես նաև
* Աստղագիտական միավոր
* Մեծության կարգեր (երկարություն)
* Արեգակնային լուսատվություն
* Արեգակի զանգված

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

*

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Աստղեր
Կատեգորիա:Արեգակ
Կատեգորիա:Երկարության չափման միավորներ
Քելլի-Ջո

**Քելլի-Ջո** (, ), բրիտանացի նկարչուհի և դաջվածքի նկարչուհի։ Նրա դաջվածքների նախագծերը ներկայացվել են ամսագրերում և գովազդային հոլովակներում։ Դաջվածքներ է կատարել շատ հայտնի մարդկանց, այդ թվում՝ երգչուհի Ռիհաննայի և դերասանուհի Սիեննա Միլլերի համար։

## Կենսագրություն
Քելլի-Ջոն մեծացել է Անգլիայի Շիրլի քաղաքում։ Կերպարվեստ է ուսանել «Winchester School of Art» արվեստի դպրոցում, որն ավարտել է 2011 թվականին։ Դաջվածքներ անել սկսել է սովորել 2012 թվականին։

## Կարիերա
2012 թվականին Քելլի-Ջոնը սկսել է ուսումնասիրել դաջվածքը Լոնդոնի «Love Hate Social Club» դաջվածքների սրահում։ Դրանից հետո նա աշխատել է Լալ Հարդիի () հետ Լոնդոնի հյուսիսում գտնվող «New Wave Tattoo» ստուդիայում։

2013 թվականին Քելլի-Ջոնը մեկնել է Դոմինիկյան Հանրապետություն՝ երգչուհի Ռիհաննայի թևին մեհենդի ոճով դաջվածք կատարելու համար։

2014 թվականին նա համագործակցել է Lal Hardy-ի հետ HTC One (M8) հեռախոսի սահմանափակ թվով 1950-ականների խոսափող նախագծելու համար, որը շնորհվում էր բրիտանական MOBO երաժշտական մրցանակաբաշխության եզրափակչի մասնակիցներին։

Քելլի-Ջոնը մասնակցել է «The 100 Hands Projects» ցուցահանդեսին։ Ցուցահանդեսը կազմակերպվել է Մեծ Բրիտանիայի Կոռնուոլ քաղաքի ազգային ծովային թանգարանում։ Ցուցահանդեսում ներկայացված էին մոտ հարյուր սիլիկոնե ձեռքեր, որոնց դաջվածքները կատարվել էին  Անգլիայում աշխատող հարյուր նկարիչների կողմից։

2016 թվականին Քելլին համագործակցել է «Coffee Vs Gangs» ընկերության հետ, որը հիմնադրել է «Kenco» ընկերությունը։ Բանդայի դաջվածքները խորհրդանշում են հանցագործների կյանքը Հոնդուրասում, խմբավորման անդամները օգտագործում էին դաջվածքների հատուկ խորհրդանիշներ՝ որոշ խմբերի նկատմամբ իրենց հավատարմությունը բացահայտելու համար։ Ընկերությունը հանձնարարել էր Քելլի Ջոին ստեղծել բնօրինակ ստեղծագործություն, որն արտացոլեր դաջվածքների հարուստ սիմվոլիկան, ինչպես նաև շոշափեր սուրճի տնտեսության կայուն ներուժը՝ որպես բանդայի կյանքի այլընտրանք։ Այս նախագիծը, ինչպես նաև Հոնդուրասի դեսպանի այցը գրավեց մամուլի ուշադրությունը։

2017 թվականին Քելլի-Ջոնը նկարահանվել է MTV շոուի Just Tattoo of Us-ի առաջին և երկրորդ եթերաշրջաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Հարցազրույց Քելլի-Ջոյի հետ
* Պատկերասրահ

Կատեգորիա:Ֆոտոմոդելներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Դաջվածքի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին արվեստագետներ
Բեռնարդինո Լուինի

**Բեռնարդինո Լուինի**, (, ), նկարիչ Հյուսիսային Իտալիայից՝ Լոմբարդիայից։ Եղել է իտալացի հայտնի նկարիչ Լեոնարդո դա Վինչիի աշակերտն ու էպիգոնը։ Նրա բազմաթիվ ստեղծագործությունները նախկինում վերագրվում էին Լեոնարդոյի վրձնին։

Երբ Բեռնարդինոն սկսեց նկարել, դեռ հայտնի չէր։ Նրա վաղ տարիքի նկարներում նշմարվում էր Բերգոնյոնի ձեռագիրը, որը Բեռնարդինոյի անմիջական դաստիարակն էր։ Ըստ տեղի բնակիչների, Բեռնարդինոն բեղմնավոր նկարիչ էր։ Դատելով այն բանից, որ նրանք ստեղծել են հսկայական քանակությամբ որմնանկարներ` ֆրեսկոներ, (նկարների հիմնական գլխավոր հերոսը Մադոննան էր), կարելի է եզրակացնել, որ Բեռնարդինոն հսկայական արվեստանոցի «տեր» էր։ Բեռնարդինոյի մահից հետո՝  1532 թվականից նկարչի գործը շարունակել են նրա երկու որդիները՝ Աուրելիոն և Ջովաննի Պետրոն։

Որմնանկարները պահպանվել են Միլանում, Լուգանոյում, Սարոնոյում և Կիարվալեում։ Բեռնարդինո Լուինիի նկարները ներկայացվել են Ռուսաստանում՝ Էրմիտաժում, Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում։ «Սուրբ Հիերոնիմ» կտավը, դուրս է եկել նկարչի արվեստանոցից և այժմ գտնվում է Կալուգայի մարզային գեղարվեստական թանգարանում։

Վլադիմիր Նաբոկովը «Վենետիկյան» պատմվածքի մեջ հիշատակել է Բեռնարդինո Լուինիին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Bernardino Luini - Saint Catherine.jpg|«Սուրբ Կատերինա». Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարան
Պատկեր:Bernardino Luini 014.jpg|«Սուրբ Եկատերինայի համբարձումը հրեշտակներով» (1520 թվական, հոկտեմբեր, Բրերա պատկերասրահ)
Պատկեր:Bernardino Luini. St. Sebastian.jpg|«Սուրբ Սեբաստիան», Հայաստանի ազգային պատկերասրահ 
Պատկեր:Bernardino Luini, madonna del roseto.jpg|««Մադոննան ռոզարիայում», Բրերա պատկերասրահ 


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Ջովաննի Անտոնիո Բոլտրաֆֆիո

**Ջովաննի Անտոնիո Բոլտրաֆֆիո (Բելտրաֆֆիո)** (, ), իտալացի Բարձր Վերածննդի նկարիչ։

## Կենսագրություն և ստեղծագործություն
Վազարին հաղորդում է, որ նկարիչը ծնվել է ազնվական ընտանիքում։ Նա կրթվել է Ֆոպպայի, Բեռնարդո Ձենալեի և Ամբորջո Բերգոնյեի ավանդույթներով և վերապատրաստում է անցել Լեոնարդոյի արհեստանոցում։ Նրա առաջին ստեղծագործությունը` «Քրիստոսի Հարությունը, Սուրբ Լեոնարդը և Սուրբ Լուչիան», կատարվել է 1491 թվականին Մարկո դ'Օջոնոյի հետ` Միլանի Սան-Ջովանի-սուլ-Մուրո եկեղեցու համար։ Նա օրինակ էվերցնում իր վարպետ Լեոնարդոյի որոշ կտավներից ճշտապահորեն ընդունում է այդ օրինակները։ Եղել է Լյուդովիկո Սֆորցայի պալատական նկարիչը և հայտնի է դարձել իր հոգեբանական դիմանկարների շնորհիվ։ Նա հաջողության է հասել իր կարիերայում, հիմնականում որպես դիմանկարիչ Միլանի և Մանտուայի բակերում, որտեղ նա մեկնել է 1498 թվականին։

Բոլտրաֆֆիոն մահացել է 49 տարեկան հասակում և թաղվել է Կոմիտոյի Սուրբ Պաուլ գերեզմանոցում։

Որոշ արվեստագետներ ենթադրում են, որ Լեոնարդո դա Վինչիի «Տիրամայր Լիտտա» նկարի երեխայի կերպարը պատկանում է Ջովաննի Անտոնիո Բոլտրաֆֆիոյի վրձնին։ Հայտնի են Ջովաննի Անտոնիո Բոլտրաֆֆիոյի նախապատրաստական նկարները, որոնք ճշգրտորեն վերարտադրում են այդ պատկերը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Fiorio M.T. Giovanni Antonio Boltraffio: un pittore milanese nel lume di Leonardo. Milano: Jandi Sapi, 2000.

## Արտաքին հղումներ
* Работы в музеях мира
* Биография
* 

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Գոյականական բառակապակցություն

**Գոյականական բառակապակցություն**, բառակապակցություն, որի գերադաս անդամը գոյական է, իսկ ստորադաս անդամի դերում կարող են լինել գոյական, դերանուն, մակբայ, մասամբ և թվական, ածական, դերբայ։

Այս տեսակի բառակապակցության մեջ լրացումը՝ ստորադաս անդամը, գերազանցապես նախադաս  է և կարող է արտահայտվել բոլոր հոլովներով, նաև դրսևորվել կապական հոլովառությամբ։ Երբեմն լրացումն ու լրացյալը կարող են պաշտոնավարել իբրև նախադասության մեկ անդամ։ Գոյականական բառակապակցություններում շարահյուսական հարաբերակցությունը գերազանցապես որոշչային ու հատկացուցչային է, մասամբ՝ խնդրառական-պարագայական։

## Կաղապարներ

Կաղապարումն ըստ ստորադաս անդամի (լրացման) խոսքիմասային արտահայտության իրացվում է գոյականով (Վարդան զորավար, Հասմիկ մորաքույր, հովիվ պատանի), ածականով (կանաչ դաշտ. պայծառ արև, սիրուն աղջիկ), թվականով (յոթ հրաշալիքներ, իններորդ ալիք, տասներորդ դասարան), մակբայով (խիստ ամուր, ֆիզիկապես տկար), դերանունունով (իմ որդին, այս քաղաքը, բոլոր մարդիկ), դերբայով (խմելու ջուր, քնած երեխա), մակբայով (դանդաղ քայլվածք, կրկնակի հերոս, արագ ընթացք)։

## Կաղապարում ըստ ստորադաս անդամի հոլովական արտահայտության
Ստորադաս անդամը կարող է արտահայտվել ուղղական-հայցական հոլովով (ոսկի աշուն, մուտքը ցուցահանդես, վերադարձ տուն), սեռական-տրական հոլովով (հացի կտոր, աղբյուրի ակ, գարնան օր), գործիական հոլովով (տարիքով մարդ, համով ճաշ, ճաշակով աղջիկ), բացառական հոլովով (մետաքսից դրոշակ, քարից տուն), ներգոյական հոլով (անցուդարձ փողոցում, երեկո դպրոցում, գիշերը սարերում)

Գոյականական բառակապակցությունները կարող են հանդես որպես մեկ նախադասության անդամ, օրինակ, հինգ մետր (կտոր), չորս կգ (հաց), մեկ գյուղում, ձեռքը ճակատին, գլխարկը գլխին, արտասուքն աչքերին
։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շարահյուսություն
Կատեգորիա:Հոլովներ
Կատեգորիա:Ձևաբանություն
Baykar Makina ընկերություն

**Baykar Makina ընկերություն,** թուրքական ավիաշինարարական ընկերություն, որը հիմնադրվել է 1984 թվականին Ստամբուլում մասնագիտությամբ մեխանիկական ինժեներ Օզդեմիր Բայրաքթարի կողմից։ Այն իր անվանումը ստացել է հիմնադիր Օզդեմիր Բայրաքթարի ազգանվան կրճատ տարբերակից։ Ընկերության գործունեության ծավալման մեջ մեծ ներդրում ունեն Օզդեմիր Բայրաքթարի երեք որդիները՝ Հալուքը, Սելջուկը և Ահմեդը։

## Պատմություն
Թուրքական Baykar Makina ընկերությունը հանդիսանում է ԱԹՍ (Անօդաչու թռչող սարք) արտադրող առաջին և միակ ազգային արդյունաբերական կազմակերպությունը Թուրքիայում։ Գործունեության առաջին տարիներին այն զբաղվել է ավտոմոբիլային շարժիչների, պոմպերի և փոխանցման տուփերի արտադրությամբ։ 2000 թվականից ընկերությունը իր երկրորդ սերնդի ինժեներների մասնակցությամբ սկսում է գիտահետազոտական գործունեությունը, որի հիմնական նպատակն էր անօդաչու թռչող սարքերի կառուցվածքների և ենթակառուցվածքների ուսումնասիրությունը։ Այժմ այս ոլորտում աշխատող ինժեներների, տեխնոլոգների և տեխնիկների թիվը հասնում է 1100-ի։ 2007 թվականից կազմակերպությունը առաջին քայլերն է անում անօդաչու սարքերի արյունաբերման ոլորտում։ 2010 թվականին ընկերությունը ստացել է 9-րդ տեխնոլոգիական մրցանակ փոքրամասշտաբ արտադրանքների ոլորոտում։ 2011 թվականից ընկերությունը սկսում է ԱԹՍ-ների արտադրություն Կատարի համար, որի արդյունքում այս երկիրը վեր է ածվում առաջին պետությանը, ուր ուղարկվում են ընկերության պատրաստի արտադրանքները։ 2014 թվականին ընկերությունը թողարկեց Բայրաքթար TB2 ԱԹՍ-ները, որոնք սկսեցին լայնորեն կիրառվել թուրքական զինված ուժերում։ Այս անօդաչու սարքերը կիրառության դրվեցին Սիրիայում ռազմական գործողությունների ժամանակ՝ Եփրատի վահան, Ձիթենու ճյուղ և Գարնանային վահան ռազմագործողությունների ընթացում։ Բայրաքթար TB2 ԱԹՍ-ներն օգտագործվել են ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից և խոցվել հայկական ուժերի կողմից 2020 թվականի Արցախյան պատերազմի ընթացքում։

## Կազմակերպության տեսլական
Baykar Makina ընկերությունն իր առջև նպատակ է դրել հիմնել ազգային արտադրություն և սկսել Թուրքիայում զարգացնել ԱԹՍ-ներ, որը կտանի ազգային անկած տեխնոլոգիական ուղղության զարգացմանը։ Ընկերությունը աշխատանքներ է տանում թուրքական զինված ուժերի ծառայության համար բարձր տեխնոլոգիաներն ու կարևոր գործառույթները միավորող վստահելի, միասնական և ամբողջական համակարգեր ապահովելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռազմական արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Օդանավաշինական ընկերություններ
200 միլիարդ դոլարից ավելի ՀՆԱ ունեցող երկրների ստորաբաժանումների ցանկ

Սա առաջին մակարդակի երկրների ստորաբաժանումների ցուցակ է, որոնք ունեն 200 միլիարդ դոլարից ավելի անվանական համախառն պետական արտադրանք։ Գրեթե 100 ստորաբաժանում կա, որոնք ունեն ավելի քան $ 200 միլիարդ ՀՆԱ։ Այն ստորաբաժանումները, որոնք ամենամեծն են իրենց համապատասխան երկրներում, ցուցադրվում են **թավատառ**։

thumb|200 միլիարդ դոլարից ավելի ՀՆԱ ունեցող երկրների ստորաբաժանումներ

*Նշում. Այս ցուցակում անվանական [[ՀՆԱ|ՀՆԱ-ի]] և տարադրամի փոխարկման օգտագործումը դժվարացնում է միջտարածաշրջանային համեմատությունը*

## Ցանկ

## [[Գնողունակության համարժեքություն|Գնողունակության համարժեքության]] ցուցակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրների տնտեսական համեմատություններ
Պոնտորմո

**Պոնտորմո** (իսկական անունը՝ **Ջակոբո Կարուչի** , ), իտալացի գեղանկարիչ, Ֆլորենցիայի գեղանկարչության դպրոցի ներկայացուցիչ, մաներիզմի հիմնադիրներից մեկը։

## Ստեղծագործություն
10 տարեկան հասակում, կորցնելով հորը, Պոնտորմոն մեկնել է Ֆլորենցիա, որտեղ անցկացրել է իր ամբողջ կյանքը։ Սովորել է Պիեռո դի Կոզիմոյի և Անդրեա դել Սարտոյի մոտ։ Պոնտորմոյի վաղ աշխատանքների վրա նկատելի է Լեոնարդո դա Վինչիի և Սարտոյի ազդեցությունը (Պոջո ա Կայանոյում Մեդիչիների վիլլայի կամարամահիկի զարդանկարը)։ Ավելի ուշ նրա ստեղծագործության վրա իր ազդեցությունն է ունեցել Դյուրերի փորագրությունների հետ ծանոթությունը։ Պոնտորմոն աստիճանաբար հեռացել է Վերածննդի ավանդույթից։

Նրա նշանավոր գործերն են՝ «Քրիստոսը Էմմաուսում» (1525, Ուֆֆիցի, Ֆլորենցիա), «Մադոննան Սուրբ Հովսեփի և Հովհաննես Մկրտիչի հետ» (Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ), «Մարիամի և Եղիսաբեթի հանդիպումը» (Սան-Միքելե եկեղեցի, Կարմինյանո, 1528-1530)։

## «Իջեցում խաչից»
Պոնտորմոյի լավագույն աշխատանքներից մեկը «Իջեցում խաչից» ստեղծագործությունն է (1528, Ֆլորենցիա,  եկեղեցի)։ Նկարում բացակայում է տարածական հարաբերությունների հստակությունը, կերպարները մոտ են առաջին պլանին։ Կոմպոզիցիայի ամուր հենարանի բացակայությունն ստեղծում է անկայունության տպավորություն, ընդգծում է զարգացող մաներիզմի առաջին գործերից մեկի դրամատիզմը և լարվածությունը։

## Կերպարն արվեստում
* Նկարչի կյանքին է նվիրված «» ֆիլմը (2003, ռեժիսոր Ջովանի Ֆագո, Իտալիա), որի գլխավոր դերում հանդես է գալիս Ջո Մանտենյան։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Jacopo_Pontormo_015.jpg|«Սուրբ Հիերոնիմոս», 1525-1530, Աշխարհի թանգարան, Ստորին Սաքսոնիա, Հաննովեր
Պատկեր:Jacopo Pontormo 004.jpg|«Իջեցում խաչից», 1525-1528, Ալտարական նկար Ֆլորենցիայի Սանտա-Ֆելիչիտա եկեղեցու Կապոնիի կապելլայում
Պատկեր:Jacopo Pontormo 036.jpg|«Մադոննան նորածնի, Սուրբ Հովսեփի և Հովհաննես Մկրտիչի հետ», շուրջ 1520, Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ
Պատկեր:Pontormo-Visitazione1.jpg|«Մարիամի և Եղիսաբեթի հանդիպումը», Սան-Միքելե, Կարմինյանո, 1529


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Летта Э. М.* Понтормо. Россо Фьорентино [1994]. Пер. с итальянского М. И. Майская. М., 1998.
* *Дажина В. Д.* Влияние зрелищно-карнавальной и театральной культуры Возрождения на творчество раннего Понтормо // Советское искусствознание `79.1. М. 1980. С. 104-122
* *Дажина В. Д.* Портретное творчество Понтормо (к проблеме генезиса раннеманьеристического портрета) // История и теория мировой художественной культуры. Вып. 2. Образ человека в литературе и искусстве. М., 1996. С. 150-161.
* *Дажина В. Д.* Росписи Якопо Понтормо в хоре церкви Сан Лоренцо // Искусство и культура Италии эпохи Возрождения и Просвещения. М., 1997. С. 106-120.

## Արտաքին հղումներ
* Պոնտորմոյի աշխատանքների հղումները աշխարհի թանգարաններում
* Պոնտորմոն Alorence Art Guide-ում

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացիներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Լյուդովիկո Բրեա

**Լյուդովիկո (Լուի) Բրեա** (, ), ), իտալա-լիգուրյան ծագմամբ ռենեսանսյան նկարիչ, որի աշխատանքները հիմնականում կենտրոնացված են ժամանակակից Լիգուրիայի (Իտալիա) և Ծովափնյա Ալպերի արևելյան մասի (Ֆրանսիա) ափամերձ քաղաքներում։

## Կենսագրություն
Բրեան ծնվել է այն ժամանակ Ջենովայի հանրապետության մաս կազմող Նիսում՝ տակառագործների ընտանիքում, որն արմատներով Մոնտալտո Լիգուրեյից էր։

Բրեան հիմնականում կղերական նկարիչ էր, և նրա առավել նշանավոր աշխատանքները ալտարական նկարներն են։ Նկարչի առաջին նշանավոր աշխատանքը Սիմեի (ժամանակակից Նիս) ֆրանցիսկյան վանքի որմնանկարն է։ Բրեայի մյուս աշխատանքները կենտրոնացած են Մոնակոյի և Մենթոնի, Տաջիայի և Իմպերիայի և Սավոնայի և Ջենովայի միջև եղած ափամերձ բնակավայրերում։

Լյուդովիկո Բրեայի աշակերտներից է եղել Տերամո Պյաջոն։

## Հիմնական աշխատանքներ
[center|thumb|upright=4|Ալտարական նկարի պրեդելլան՝ նվիրված Սուրբ Մարգարիտային (ի սկզբանե գտնվել է [Լյուսերամի ծխական եկեղեցում), Նիսի Գեղարվեստի թանգարան]]

* *«Պիետա»* (1475), Սիմեի վանք
* *«Խաչելություն»* (1481), Բյանկոյի ապարանքի պատկերասրահ
* *«Համբարձում»* (1483), Դուրացո Ջուստինիանիի պատկերասրահ

*

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Հեգնանքի ձևականության տեսություն

**[[Հեգնանք]]ի ձևականության տեսությունը** առաջարկվել է Սթենֆորդի համալսարանի գիտնականներ Հերբերտ Քլարկի և Ռիչարդ Գերրիգի կոմից 1984 թվականին *Journal of Experimental Psychology* գիտական ժողովածուի *On the Pretense Theory of Irony* հոդվածում։ Ըստ այս տեսության` հեգնելիս խոսողը մտադրություն ունի ձևանալ անխոհեմ անտեղյակ լսարանի դիմաց և ցանկանում է, որ հեգնանքի հասցեատերը բացահայտի ձևականությունը և, այդպիսով, տեսնի նրա վերաբերմունքը խոսողի, լսարանի կամ արտաբերված խոսքի նկատմամբ։ Այս տեսությունը հակադրվում է գիտնականներ Սփերբերի և Ուիլսոնի կողմից առաջարկված **հեգնանքի ակնարկի տեսությանը**։

Հեգնանքի ձևականության տեսությունը տրամադրում է թափանցիկ բացատրություններ հեգնանքի մի շարք կարևոր հատկությունների վերաբերյալ.

# ***Ազդեցության անհամաչափություն:*** Հեգնողը ավելի հավանական է, որ վատ գաղափարի մասին խոսելիս ասի,- «Ինչպիսի՜ խելացի գաղափար», քան լավ գաղափարի մասին ասի,- «Ինչպիսի՜ հիմար գաղափար»։ Ինչու՞: Ինչպես նշում է Յորգենսենը` մարդիկ մտադիր են տեսնել աշխարհը ըստ հաջողության և գերազանցության չափանիշների, ինչպես Պոլիաննաները, ովքեր աշխարհին նայում են վարդագույն ակնոցներով։ Հատկապես անիրազեկ մարդիկ պետք է ամուր կառչեն այս չափանիշներից։ Ձևականության տեսությունում հեգնողը հենց այսպիսի անձ է ձևանում։ Այսպիսով` նա ավելի հավանական է, որ կատարի դրական ձևականություններ,- «Ինչպիսի՜ խելացի գաղափար», քան բացասական ձևականություններ,- «Ինչպիսի՜ հիմար գաղափար»։
# ***Հեգնանքի զոհեր:*** Հեգնանքը գլխավորապես ունի զոհեր։ Ըստ ձևականության տեսության` նրանք կարող են լինել երկու տեսակի։ Առաջինը խոսողն է` անխոհեմ անձը, որ հեգնողը ձևանում է լինել։ Երկրորդը հասցեատերն է` ոչ ներքին շրջանակի անտեղյակ լսարանը։ Որոշ հեգնանքներ զոհ են դարձնում խոսողին` իր սխալ դատողությունների համար։ Որոշ դեպքերում հասցեատերն է զոհը` խոսողի հետ անքննադատորեն համաձայնելու համար։ Ակնարկի տեսությունը չի տարբերակում այս երկու տեսակի զոհերին։
# ***Ձայնի հեգնական երանգ:*** Ձևացնելիս մարդիկ հիմնականում իրենց սեփական ձայնը փոփոխում են։ Օթելլո խաղացող դերասանը ընդունում է Օթելլոյին համապատասխան ձայն։ Խոսողը հեգնելիս ընդունում է հեգնողին համապատասխան ձայն։ Իր վերաբերմունքը փոխանցելու համար, այնուամենայնիվ, հեգնողը հիմնականում չափազանցնում կամ ծաղրում է, ինչպես երբ նա ընդունում է ծանր դավադրական ձայնի երանգ ինչ-որ հայտնի բանբասանքի մասին խոսելիս։ Ինչպես ասում է Գրայսը, - «Եթե հեգնական խոսելը պետք է լինի, կամ առնվազն թվում է, որոշակի զգացմունքի կամ վերբերմունքի արտահայտում, ապա այդպիսի զգացմունքին կամ վերաբերմունքին համապատասխան ձայնի երանգը պարտադիր է թվում ցանկացած պարագայում»։ Ձևականությունը ունի ձայնի բնական հեգնական երանգ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեգնանք
Յակոպո Պալմա Ավագ

**Յակոպո Պալմա Ավագ** (**Պալմա իլ Վեկկո**, , իրական անունը՝ , ), իտալացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Պալմա իլ Վեկկոն սովորել է ծնվել է 1480 թվականին Բերգամոյի մոտ։ Սովորել է Ջովաննի Բելլինիի, Վիտտորե Կարպաչչոյի ու Տիցիանի և իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Վենետիկում։ Պալմա իլ Վեկոյի ստեղծագործություններն առանձնանում են գեղեցիկ կոմպոզիցիայով, վստահ նկարով, փայլուն ու ջերմ կոլորիտով։ Նրա նկարների ֆիգուրները, որոնք մեծ մասամբ նկարված են բնանկարի ֆոնին, ունեն ազնվական բնույթ և հագած են լայն ծալքերով լայն հագուստ։

Նկարչի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը Վենետիկի Սանտա Մարիա Ֆորմոզա եկեղեցու «Սուրբ Վարվառան սրբերի հետ» պոլիպտիխն է։ Այն առանձնանում է շարժման հիանալի փոխանցմամբ և ներդաշնակ գույների փայլով։ Պալմայի ոչ պակաս հիանալի աշխատանքներից են հետևյալ նկարները․
* նկար, որում պատկերված են Վեետիկի բնակիչ երեք աղջիկներ, հավանաբար՝ նրա դուստրերը,
* այսպես կոչված «Տիցիանի սիրելին»,
* «Վեներա»,
* «Ադամ և Եվա»,
* նկարչի ինքնադիմանկարը, որը նախկինում վերագրվել է Ջորջոնեին,
* «Հովհաննես Մկրտիչ և սբ. Եկատերինա»,
* «Մադոննա»,
* «Սուրբ Կույսը՝ շրջապատված սրբերով ու հրեշտակներով»
և այլն։

Ավագ մականունը կապված է Յակոպո Պալմա Կրտսեի հետ, որը նրա ազգականներից է։

Պատկեր:Palma il Vecchio 009.jpg|Երիտասարդ կին կիսադեմով, 1512/1514
Պատկեր:Palma il Vecchio 004.jpg|Վիոլանտա, 1520, Արվեստի պատմության թանգարան, Վիեննա
Պատկեր:Palma il Vecchio 007.jpg|Մարիամը Նորածնի և սրբեր Եկատերինայի ու Կելեստինոսի (ձախից) և Հովհաննես Մկրտչի ու սուրբ Վարվառայի (աջից) հետ, 1520/1522
Պատկեր:Diana and Callisto - Palma Vecchio.jpg|Դիանա և Կալիստո, 1525/1528
Պատկեր:Palma il Vecchio 011.jpg|Սուրբ Հովհաննես Ավետարանիչ, 1526/1528


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Freedburg, Sidney J.. *Painting in Italy, 1500–1600*, 3rd edn. 1993, Yale, 
*Jaffé, David (ed), *Titian*, The National Gallery Company/Yale, London 2003, 
*"RC", Lucy Whitaker, Martin Clayton, *The Art of Italy in the Royal Collection; Renaissance and Baroque*, Royal Collection Publications, 2007, 
*Rylands, Philip, "Palma." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 26 Feb. 2017. subscription required
* Steer, John, *Venetian painting: A concise history*, 1970, London: Thames and Hudson (World of Art), 

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Լուկա Կամբյազո

**Լուկա Կամբյազո** (նաև՝ *Կամբյազի* կամ *Կանջաջո* (, ), իտալացի նկարիչ-մաներիստ։

## Կենսագրություն
[thumb|Լուկա Կամբյազոն ''Ունայնություն, կամ Երկրային սեր'', շուրջ 1570, [Նոր Օռլեան|ձախից]]
Լուկա Կամբյազոն ծնվել է 1527 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Մոնելյայում (Ջենովա), նկարիչ Ջովաննի Կամբյազոյի ընտանիքում։ Սովորել է հոր մոտ և արդեն տասնհինգ տարեկանում հոր հետ միասին զբաղվել է որմնանկարչությամբ Ջենովայում։ 1544 թվականից աշխատել է Ջենովայի ու Լիգուրիայի այլ քաղաքների եկեղեցիներում, Հռոմում։ 1550-ական թվականների վերջին կնոջ մահվանից հետո հարաբերություններ է սկսել քենու հետ, որի հետ ամուսնանալու թույլտվություն Հռոմի պապից այդպես էլ չի ստացել։

1583 թվականին ընդունել է Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպի հրավերը և աշխատել է Էսկորիալում։ Կամբյազոյի աշխատանքը, որի համար նա առատորեն վարձատրվել է, մնացել է անավարտ։

Նրա որդին՝ Օրացիո Կամբյազին, նույնպես եղել է նկարիչ։

## Արվեստ
Ուսումնասիրել և պատճենել է Պերինո դել Վագայի, Բեկկաֆումիի և Ջովաննի Պորդենոնեի աշխատանքները։ Նրա ոճը ձևավորվել է Ռաֆայելի, Պարմիջանինոյի և  Կոռեջոյի ազդեցությամբ։ Հայտնի է նաև որպես փայլուն գծանկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Suida W., Suida Manning B. Luca Cambiaso: la vita e le opere. Milano: Casa Editrice Ceschina, 1958
* Torriti P. Luca Cambiaso: disegni. Genova: SAGEP, 1966
* Magnani L. Luca Cambiaso Milano: Silvana; Maidstone: Amalgamated Book Services, 2007
* Schulz H. Geometrie der Figur: Luca Cambiaso und die moderne Kunst. Osnabrück: Verlag des Museums- und Kunstvereins Osnabrück e.V., 2007.
*
**Luca Cambiaso, la vita e le opere*, edited by Bertina Suida Manning and William Suida. Milano: Ceschina, 1957.
**Luca Cambiaso, 1527-1585*, edited by Jonathan Bober. Milano: Silvana Editoriale, 2006. Catalog of an exhibition held at the Blanton Museum of Art, University of Texas at Austin, Sept. 15, 2006-Jan. 14, 2007, and at the Palazzo ducale, Genoa, Mar. 3-July 8, 2007.
*Mary Newcome, "Luca Cambiaso, Austin and Genoa," review in *The Burlington Magazine*, Vol. 148, No. 1245 (Dec., 2006), pp.&nbsp;878–880.
*Edward J. Olszewski, "Drawings by Luca Cambiaso as a Late Renaissance Model of Invenzione," *Cleveland Studies in the History of Art*, Vol. 5 (2000), pp.&nbsp;20–41.
*Frederick A. Sweet, "Venus and Cupid by Luca Cambiaso," *Bulletin of the Art Institute of Chicago*, Vol. 37, No. 1 (Jan., 1943), pp.&nbsp;1–3.

## Արտաքին հղումներ
* Работы в музеях мира
* Cambiaso exhibition at the Blanton Museum 
*CAA review of the exhibition at the Blanton Mustem
*Cambiaso exhibition at the Palazzo Ducale in Genoa 
*''Genoa : drawings and prints, 1530-1800'', fully digitized text from The Metropolitan Museum of Art libraries (see index)

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:16-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Հիլբերտ-Հուանգի ձևափոխություն

**Հիլբերտ-Հուանգի ձևափոխություն** (), ձևափոխության տեսակ, որի դեպքում ազդանշանը տարրալուծվում է ըստ էմպիրիկ մոդերի, հետագայում այդ մոդերի նկատմամբ Հիլբերտի ձևափոխության կիրառմամբ։ Այս ձևափոխությունը նախատեսված է ոչ գծային և ոչ ստացիոնար ազդանշանների հետ ավելի արդյունավետ աշխատանքի համար։

Հիլբերտ-Հուանգի ձևափոխությունը հարմոնիկ անալիզում օգտագործվող Ֆուրիեյի ձևափոխության համանման ձևափոխություն է։

## Պատմություն
Հիլբերտ-Հուանգի ձևափոխությունը առաջարկվել է 1995 թվականին Նորդեն Հուանգի կողմից իր՝ ՆԱՍԱ-ում աշխատելու տարիներին։ Ձևափոխության օգտագործման առաջնային նպատակը տայֆունների մակերեսային ալիքների ուսումնասիրությունն էր։ 1998 թվականին տպագրված հոդվածում մեթոդը ընդհանրացվեց կամայական ժամանակային շարքերի ուսումնասիրման նպատակով օգտագործման համար։ Ի սկզբանե կոչվել է «EMD-HSA» - ոչ գծային և ոչ ստացիոնար ազդանշանների ձևափոխություն ըստ էմպիրիկ մոդերի՝ հետագա Հիլբերտի սպեկտրալ անալիզի կիրառմամբ, սակայն հետագայում, օգտագործվելով գիտության այլ ճյուղերում, սկսել է օգտագործվել ավելի կարճ «HHT» անվանումը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ձևափոխություն
* Տվյալների գիտություն
* Ֆուրիեի շարք

## Արտաքին հղումներ
# http://www.scholarpedia.org/article/Hilbert-Huang_transform
# Hilbert-Huang Transform and Its Applications

Կատեգորիա:Հարմոնիկ անալիզ
Կանաչ վիշապ

**Կանաչ վիշապ**, առեղծվածային տիբեթական կամ ճապոնական օկուլտական միաբանություն, հիշատակվում է էզոթերիկ և պատմական գեղարվեստական գրականության մեջ 20-րդ դարասկզբից մինչև 21-րդ դարի սկիզբ։ Ամենայն հավանականությամբ, այս կազմակերպությունը հանրահռչակ է դարձել «Մոգերի առավոտը» գրքի շնորհիվ։

Հայտարարվում է, թե իբր այդ միաբանությունը համագործակցել է Թեոսոֆական միության և Տուլեի ընկերության հետ, ազդել Եվրոպայի հայտնի աշխարհիկ գործիչների վրա, որոնք ճամփորդել են դեպի արևելք՝ Տիբեթ և Ճապոնիա։ Հայտարարվում է, թե, իբր, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Բեռլինի գրավման ժամանակ գտնվել են տիբեթյան (կամ կալմիկյան) արտաքինով նացիստներ։ Նրանցից ոմանք սպանվել են գնդացիրների մոտ, իսկ մյուսները մահացել են պառկած օկուլտային պարագաներով շրջանի մեջ, իսկ նրանց շրջանի կենտրոնում պառկած է եղել իրենց գլխավորը, որը կրել է կանաչ ձեռնոցներ, որոնք նացիստներն ու «տիբեթցիները» հարգում էին որպես «նոր մեսիա» և «կանաչ ձեռնոցներով մարդ»։

Ենթադրվում է, թե իբր այս միաբանությանն անդամակցել են Պ․ Բադմաևը, կայսրուհի Ալեքսանդր Ֆեոդորովնան, ապա նացիստների օրոք Կարլ Հաուսհոֆերը, Հիտլերի շրջապատը և XX դարի առաջին կեսիի  մի շարք այլ նշանավոր գործիչներ։

Այսպիսով, իբր Սերաֆիմ Սարովցու սրբապատկերի շրջանակի վրա, որը պատկանում էր Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնա կայսրուհուն, հակառակ կողմում կայսրուհու ձեռքով գրված էր.  «S.I.M.P. The green Dragon. You were absolutely right» («S.I.M.P. Կանաչ վիշապը։ Դուք միանգամայն ճիշտ էիք»)։ Եվ մինչ իր մահապատժի իրականացումը, նա, իբր, սվաստիկա է նկարել պատին «17/30 A.u.p.» ստորագրությամբ։ 1918 թ․»: Եվ իբր երկուսն էլ լուսանկարվել են, իսկ հետո ոչնչացվել։

## Կապը նացիզմի հետ
Այս թեմատիկան նացիստական Գերմանիայի օկուլտիզմի պատմության մեջ ակտիվորեն զարգացրել է ժամանակակից ֆրանսիացի էզոթերիկ և կոնսպիրոլոգ Ժան Ռոբենը, որն, իր հերթին, ընդունել է այդ գաղափարները Ռենե Գենոնից, որոնց, սակայն, տվյալ միստիկայի հետևորդներ համարվելը ճանաչվել է շատ յուրահատուկ և վիճելի։ Հեղինակը նաև հենվում է Ռենե Ալոյի (ֆր. René Alleau) աշխատանքների, իր «Հիտլերը և գաղտնի միությունները» գրքում առաջին անգամ ուշադրություն է դարձրել ՍՍ-ի պրակտիկայում խորհրդանիշներում կանաչ գույնի օգտագործման կարևորությանը։ Ալլոն նույնիսկ նշում է, որ Հիմլերի սիրած գրիչի գույնը կանաչն էր։ Ըստ մեկ այլ միստիկի՝ մասոնական ավանդապաշտության ներկայացուցիչ Ժան Տուրնյակի, աշխարհում մշտապես միմյանց դեմ թշնամական հարաբերություններ ունեն երկու գաղտնի միություններ՝ «Յոթանասուներկուսի միաբանությունը» և Կանաչ վիշապի միաանությունը։ Կանաչ գույնը, իբր ընտրել է Հիմլերը, որպեսզի նույնացնի խորհրդանշական կապը ՍՍ ուղին Կանաչ վիշապի միաբանության ուղու հետ։ Իր հիմնական նպատակը, Ռոբենի կարծիքով, առասպելական միաբանությունը համարում էր հուդայականության, քրիստոնեության ավանդույթների և իսլամի մարդասիրական ճյուղի ոչնչացումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գաղտնի ընկերություններ
Կատեգորիա:Էզոթերիզմ
Յակոպո Պալմա Կրտսեր

**Յակոպո Պալմա Կրտսեր** (, ), իտալացի նկարիչ, Վենետիկի դպրոցի հայտնի ներկայացուցիչ։ Ամենայն հավանականությամբ նա Յակոպո Պալմայի թոռական ազգականն է։

## Կենսագրություն
Յակոպո Պալմա Կրտսերը ծնվել է նկարիչների ընտանիքում։ Նա Յակոպո Պալմայի թոռական ազգականը և Անտոնիո Նիգրետիի որդին էր։ Ի սկզբանե աշխատել է Տինտորետտոյի ազդեցության տակ, իսկ հետո ութ տարվա ընթացքում Հռոմում ուսումնասիրել է Ռաֆայել Սանտի, Միքելանջելո և Պոլիդորո դա Կարավաջյո։ Տինտորետտոյի մահից հետո` 1594 թվականին նա մնաց Վենետիկի առաջատար նկարիչներից մեկը։ 1600 թվականից հետո նա գրել է դիցաբանություն նեղ շրջանակի մտավորականների համար։

Պալմա Կրտսերը, զգալիորեն զարգացած տեխնիկայով, աչքի չի ընկել իր բարձր տաղանդով։ Նրա լավագույն աշխատանքները համարվում են «Քրիստոսը Սուրբ Կույսի ձեռքերում» և Վենետիկում գտնվող որոշ նկարներ։

Նա թաղված է Բազիլիկա Սան Գիովանի Պաոլո ավանդական գերեզմանոցում։ Նրա հետևորդներից էր Կամմիլո Ռաման։

## Պատկերասրահ

Madonna dell'Orto (Venice) - Chapel Morosini - Crucifixion by Palma il Giovane.jpg|Մադոննա դելլ'Օրտո
Palma il Giovane Venus und Mars.jpg|*Վեներա և Մարս* - The National Gallery, London
Palma il Giovane Giaele uccide Sisara.jpg|Յաելը սպանում է Սիսերայինբ
Chiessa di san Zaccaria Madonna col bambino, san Benedetto e altri santi (1605).jpg|Madonna and Child... Սուրբ Զաքարիա
Capelle di Sant’Atanasio Davide vincitore di Golia festeggioto dalle fanciulle di Gerusalemme Palma il giovane.jpg|*Davide vincitore*...San Zaccaria, Venice
Portrait of Pope Pius V by Palma il Giovane.jpg|Սուրբ Պոպ Պիուս Vբ
Venus with a Mirror (study).jpg|Venus with a Mirror
Jacopo Palma il Giovane.png|Self-portrait


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Յան վան դեր Ստրատ

**Յան վան դեր Ստրատ**, ինչպես նաև **Ջովաննի Ստրադանո** և **Ստրադանուս** (, , , ), Մաներիզմի դարաշրջանի ֆլամանդացի և իտալացի նկարիչ։

## Կյանք և արվեստ
*Յան վան դեր ստրատը* նկարել է սովորել իր հոր գեղարվեստական արհեստանոցում, իսկ ավելի ուշ՝ Անտվերպենում՝ Փիթեր Արթսենի հետ։ 1545 թվականին նա միացել է Սբ.Լուկի հոլանդացի նկարիչների գիլդիային։ 1550 թվականին Յան վան դեր Ստրատը գնում է Ֆլորենցիա, որտեղ նա աշխատում է Ջորջիո Վազարիի և Մեդիչի դքսերի համար։ Ֆրանչեսկո Սալվիատիի հետ միասին նկարիչը զարդարել է Վատիկանի մերձակայքում գտնվող Հռոմեական Բելվեդերե պալատը։ Ֆլորենցիա վերադառնալուց հետո նա նկարներով զարդարել է Palazzo Vecchio- ն ու Villa Poggio a Caiano- ն։ Հերցոգ Ֆրանչեսկո I-ի Պալացցո Վեկկիոյի պատկերասրահի համար «Յան վան դեր Ստրատը» գրել է երկու կտավ, այդ թվում՝ «Ալքիմիկոսի լաբորատորիա» (1570) հայտնի նկարը։ Եղել է Դանթեի «Աստվածային կատակերգության» նկարազարդողը։

Անտոնիո Տեմպեստան եղել է Յան վան դեր Ստրատի ուսանողներից։

## Գրականություն
* Uta Bernsmeier: *Die Nova reperta des Jan van der Straet — ein Beitrag zur Problemgeschichte der Entdeckungen und Erfindungen im 16. Jh.* Diss. Universität Hamburg, Fachbereich Kulturgeschichte und Kulturkunde, Hamburg, 1984.
* Rolf Kultzen: *Jagddarstellungen des Jan van der Straet auf Teppichen und Stichen. Ein Höhepunkt jagdlicher Darstellungen des 16. Jahrhunderts.* Parey, Hamburg, Berlin 1970 ISBN 3-490-31211-2.

## Պատկերասրահ

պատկեր:Jan-van-der-Straet_Bauerlicher-Bienenstand.png|Գյուղական մեղվանոց
պատկեր:Siege of Florence1.jpg|Ֆլորենցիայի հաղթանակները
պատկեր:Il laboratorio dell'alchimista, Giovanni Stradano, studiolo di Francesco I.jpg|Ալքիմիկոսի լաբորատորիան
պատկեր:Jan van der Straet - Vanity, Moderation (or Modesty) and Death.JPG|Ունայնություն, չափավորություն և մահ
պատկեր:Allegory of Vespucci's voyage to America.jpg|Ա. Վեսպուչիի Ամերիկա ճանապարհորդության այլաբանությունը
պատկեր:Stradanus America.jpg|Ամերիգո Վեսպուչին արթնացնում է քնած Ամերիկան
պատկեր:Stradano Inferno Canto 13.jpg|Դանթեի «Դժոխքի» նկարազարդումը
պատկեր:Stradano Inferno Canto 18.jpg|Դանթեի «Դժոխքի» նկարազարդումը
պատկեր:Stradano Inferno Canto 34.jpg|Դանթեի «Դժոխքի» նկարազարդումը
պատկեր:Stradano Inferno Canto 07.jpg|Դանթեի «Դժոխքի» նկարազարդումը
պատկեր:Stradano Inferno Canto 22.jpg|Դանթեի «Դժոխքի» նկարազարդումը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆլամանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Բռնություն կատարելու սևեռուն վախ

[մինի|[Վախ, սարսափ]]
**Բռնություն կատարելու սևեռուն վախ**, օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման տարատեսակ։ Այս վախն արտահայտվում է իրենց (սուիցիդոֆոբիա) կամ ուրիշներին (հոմիցիդոֆոբիա) վնասելու մշտական ապրումներում։ ՕԿԽ այս ձևը հանդիպում է համեմատաբար ավելի քիչ, քան աղտոտման վախը կամ սևեռուն պերֆեկցիոնիզմը։

## Կլինիկական պատկեր
Այս տեսակի խանգարմամբ մարդը մշտապես ենթարկվում է անցանկալի ագրեսիվ մտքերի հարձակման, որոնց բովանդակությունը շատ բազմազան է և կախված է հիվանդի անհատական բնութագրերից։ Բռնության վախի ժամանակ տարածված սևեռուն մտքեր են առաջանում տարբեր աստիճանի վնասվածքներ հասցնել ինքն իրեն կամ հարազատներին, վրաերթի ենթարկել հետիոտնին և այլն։ Հարկ է նաև նշել, որ հիվանդներին կարող են այցելել տաբուացված սեռական մտքեր և կերպարներ։ Այս տեսակի ՕԿԽ-ով մարդիկ կարծում են, որ նման մտքերն արտացոլում են իրենց իրական էությունը և ցանկությունները, ինչի հետ կապված սխալմամբ համարում են իրենց արատավոր կամ վատ։ Սակայն այդ մտքերը չեն արտահայտում իրենց իրական ձգտումները, այլ միայն իռացիոնալ վախ են, որը, հնարավոր է, ունի տրամաբանական ենթատեքստ, բայց խիստ չափազանցված է։

## Հիվանդի ամենօրյա կյանք
Բռնության վախի անտեսված ձևերի դեպքում մարդու ամենօրյա կյանքը զգալիորեն տարբերվում է նորմայից։ Նա հրաժարվում է մեքենա վարել, սկսում է խուսափել այն մարդկանցից կամ կենդանիներից, որոնց վախենում է վնաս պատճառել, հրաժարվում է ձեռք բերել դանակ կամ այլ պոտենցիալ վնաս պարունակող իրեր, վախենում է մենակ մնալ ֆիզիկապես թույլ մարդկանց հետ։

## Տես նաև
* Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում
* Կոմպուլսիվ վարքագիծ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Ածականական բառակապակցություն

**Ածականական բառակապակցություն**, բառակապակցություն, որի գերադաս անդամը ածական է, իսկ ստորադաս անդամի դերում կարող են լինել գոյական, դերանուն, մակբայ, մասամբ և թվական, ածական, դերբայ։

Այս տեսակի բառակապակցության մեջ լրացումը՝ ստորադաս անդամը, գերազանցապես նախադաս  է և կարող է արտահայտվել բոլոր հոլովներով, նաև դրսևորվել կապական հոլովառությամբ։ Երբեմն լրացումն ու լրացյալը կարող են պաշտոնավարել իբրև նախադասության մեկ անդամ։ Ածականական բառակապակցություններում շարահյուսական հարաբերակցությունը գերազանցապես խնդրառական-պարագայական է։

## Կաղապարում ըստ ստորադաս անդամի խոսքիմասային արտահայտության
Կաղապարումն ըստ ստորադաս անդամի (լրացման) խոսքիմասային արտահայտության իրացվում է գոյականով (ցավին անտարբեր, մտքով առատ, հոգսերից ազատ, աշխատանքում հմուտ, պատժի արժանի), ածականով (արտակարգ ուժեղ, անսահման բարի, անասելի դժվար), թվականով (հինգ հարկանի, յոթ գլխանի, մակբայով (խիստ ամուր, ֆիզիկապես տկար), գոյականաբար առնված բառով (բոլորից խելքով, արածով հպարտ, եղածով գոհ)։

## Կաղապարում ըստ ստորադաս անդամի հոլովական արտահայտության
Ստորադաս անդամը կարող է արտահայտվել ուղղական-հայցական հոլովով (մազերը սև, հագուստը հնամաշ, հագուստը հնամաշ ձեռքերը կեղտոտ, ), սեռական-տրական հոլովով ( գործին հմուտ, դեպքին անտեղյակ, կամքին հակառակ, ճակատագրին հնազանդ), բացառական (հոգով խաղաղ, մտքով պայծառ, սրտով բարի, վտանգով հղի), ներգոյական հոլովով (ծախսերում շռայլ, աշխատանքում հմուտ)։

### Կաղապարումն ըստ կապական հոլովառության
Կաղապարումն ըստ կապական հոլովառության նույնպես կարող է արտահայտվել, օրինակ, լրբի պես սանձարձակ, երեխայի պես միամիտ, սարի պես հաստատ, ծնողի պես հարազատ։
Կարող է կապակցությունը հանդես գալ միասնաբար՝ որպես նախադասության մեկ անդամ, օրինակ, մազերը սև (աղջիկ), մազը երկար (կին), բերանն արնոտ (գազան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ձևաբանություն
Կատեգորիա:Շարահյուսություն
Կատեգորիա:Հոլովներ
Կատեգորիա:Կապեր
Ալեսսանդրո Վարոտարի

**Ալեսսանդրո Վարոտարի** (, ), ուշ մաներիստական և բարոկկոյի վաղ դարաշրջանի իտալացի նկարիչ, վենետիկյան նկարչության դպրոցի ներկայացուցիչ։ Հայտնի է **Պադովանինո** մականունով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Պադովայում, այստեղից էլ նրա «*Պադովանինո*»  («Պադովացի մանուկ») մականունը։ Տեղի նկարիչ և ճարտարապետ Դարիո Վարոտարիի որդին։ Նկարչություն է սովորել իր հոր՝ Քիարա Վարոտարիի կրտսեր եղբոր մոտ։

Ավելի ուշ նա պատճենել է Անդրեա դել Սարտոյի որմնանկարները Պադովայում։ Նա ստեղծել է մի շարք նկարներ՝ Տիցիանի ազդեցության տակ։ Նա հատկապես լավ էր տիրապետում մանկական կերպարներին և բնապատկերային մոտիվներին։

1614 թվականին տեղափոխվել է Վենետիկ։ Հայտնի է, որ նա երկու անգամ այցելել է Հռոմ՝ 1610-ականների և 1625-ականների կեսերին, որտեղ պատճենել է Վերածննդի դարաշրջանի նկարիչների՝ Միքելանջելոյի, Անիբալե Կարաչիի և այլոց նկարները։

Նրա լավագույն կտավներից է Վենետիկի ակադեմիայում պահվող «Հարսանիքը Կանայում»-ը, ինչպես նաև «Կելտերի հաղթանակը նորմանների նկատմամբ» կտավը։ Նկարիչը «Մարսն ու Վեներան խաղում են շախմատ» նկարում առաջարկել է հին առասպելի յուրօրինակ մեկնաբանություն։

Վարոտարիի աշխատանքները հայտնաբերվել են եվրոպական թանգարաններում, իսկ դրանցից մեկը՝ «Եվմեն և Ռոքսան»՝ Սանկտ Պետերբուրգում Էրմիտաժում։

Վարոտարիի ուսանողների թվում էին Պիետրո Լիբերին, Ջուլիո Կապրիոնին, Բարտոլոմեո Սկալիգերոն և Կատերինա Տարաբոտին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Биография А. Варотари

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Ֆիլիպպո Աբբիատի

**ֆիլիպպո Աբբիատի** (, ), իտալացի նկարիչ Լոմբարդյան դպրոց։

Նա եղել է Պանֆիլո մականունով Կառլո Ֆրանչեսկո Նուվոլոնեի աշակերտը, որը պատկանում էր Միլանի արվեստի դպրոցին։ Խոնավ հողի վրա նկարելը (որմնանկար) առանձնանում էր կատարման արագությամբ։ Շատ է աշխատել, զգալի ժառանգություն է թողել երեխաներին։

Աբբիատիի դպրոցից դուրս են եկել շատ տաղանդավոր նկարիչներ, որոնք մեծ հեղինակություն են ունեցել։ Նրանցից լավագույններն էին Պիետրո Մաջին (* Պիետրո Մագի *) և Ջուզեպպե Ռիվոլան ('' Ջուզեպպե Ռիվոլա ')։ Գրեթե ոչինչ հայտնի չէ Աբբիատիի կյանքի ու գործունեության մասին 1700 թվականից հետո և մինչև նրա մահը։ Մահացել է 1715 թվականին Միլանում.

## Նկարչություն
* Որմնանկարներ սարոնյան եկեղեցում։ «Страдания св. Александра» и (на своде) «Проповедь Иоанна Крестителя» (1677).«Սբ. Ալեքսանդրի տառապանքը» և «Հովհաննես Մկրտչի քարոզը»(1677)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Երկչափ միջարկում

**Երկչափ միջարկումը** երկու փոփոխականի ֆունկցիայի մոտարկումն է մեկ այլ՝ ավելի պարզ ֆունկցիայով։ Այսինքն, դիտարկվում է մի այնպիսի ֆունկցիա, որի ընդունած արժեքները տրված կետերում համընկնում են նախապես տրված ֆունկցիայի այդ կետերում ընդունած արժեքների հետ։ Առավել հայտնի է բազմանդամային միջարկումը, որը ֆունկցիայի մոտարկումն է բազմանդամով։

## Պատմություն
Բազմաչափ բազմանդամային միջարկման խնդիրը սկիզբ է առել 20-րդ դարի երկրորդ կեսից։ Ներկայումս այն լայնորեն օգտագործվում է կիրառական մաթեմատիկայի բազմաթիվ խնդիրներում։

## Խնդրի վերլուծություն
Միաչափ միջարկման խնդիրը լուծվել է հայտնի մաթեմատիկոս Ժոզեֆ Լուի Լագրանժի կողմից։ Ըստ Լագրանժի թեորեմի՝ միջարկման խնդիրը ունի միակ լուծում կետերի ցանկացած բազմության և կամայական աստիճանի բազմանդամային տարածության համար՝ այն դեպքում, երբ կետերի քանակը համընկնում է բազմանդամային տարածության չափողականության հետ։ Երկչափ միջարկման ժամանակ խնդրի միակորեն լուծելիությունը կախված է ոչ միայն կետերի քանակից, այլ նաև դրանց երկարաչափական փոխդասավորությունից։ Երկչափ միջարկման խնդիրը սերտ կապ ունի հանրահաշվական երկրաչափության հետ, քանի որ խնդիրը հանգում է այն հարցին, թե արդյոք գոյություն ունի որոշակի տիպի հանրահաշվական կոր, որն անցնում է միջարկման բոլոր կետերով։

## Արդի խնդիրներ
Բազմանդամային միջարկման տեսության մեջ չլուծված կարևոր խնդիր է հանդիսանում 1982 թվականին Գասքայի և Մաեզթուի կողմից առաջադրված վարկածը, որն առայժմ ապացուցված է միայն մասնավոր դեպքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆունկցիա
Հրաժեշտ (նկար)

**«Հրաժեշտ»** (), խորհրդային գեղանկարիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Անդրեյ Միլնիկովի (1919-2012) կտավը, որում «Բալթիացիների երդումը» () հայտնի կոմպոզիցիայի ստեղծումից երեսուն տարի անց հեղինակը կրկին անդրադարձել է գեղանկարչության միջոցով Հայրենական մեծ պատերազմի դրամայի իմաստավորմանը։

Նկարի համար հեղինակն արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի 1977 թվականին։

## Պատմություն
Նկարում պատկերված է մոր և որդու հրաժեշտի տեսարանը։ Միլնիկովի ստեղծած կերպարը ստիպում է տասնամյակներ անց էլ ավելի սուր զգալ, թե ինչպիսի անխիղճ ուժով է ազդել պատերազմը յուրաքանչյուր ընտանիքի վրա, ինչ գնով է ձեռք բերվել հաղթանակը։ Անհնար է մոռանալ որդուն ճանապարհող մոր դեմքը։ Նրա կերպարի խորությունը համեմատական է դաժանությամբ լի աշխարհում նրա զգացմունքների խորության հետ։ Մոր կերպարը պատկերված է այնպիսի դրամատիկ նոտայով, որ նա դուրս է գալիս սյուժեի շրջանակներից և սկսում է դիտողի համար մարմնավորել բոլոր մայրերի ցավն ու սխրանքը, որոնք բաժանվում են իրենց երեխաներից։ Ռուսական թանգարանի կայքը մեջբերում է Լենինգրադի հայտնի պոետ և պատերազմի մասնակից Միխայիլ Դուդինի խոսքը Միլնիկովի «Հրաժեշտ» նկարի մասին.
 Այս նկարի առաջ կարելի է լացել լինել սխրանքի մեծության համար, որը վեր է խոյանում մայրական վշտի անդունդի վրա։ Այս նկարը քաջության և ազնվության երգ է, զարմանքի հառաչ, հիացմունքի արցունք և միաժամանակ հիշատակի սուգ։

«Հրաժեշտ» նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1975 թվականին Մոսկվայում «Խորհրդային Ռուսաստան» 5-րդ հանրապետական գեղարվեստական ցուցահանդեսում։ 1977 թվականին Միլնիկովը «Հրաժեշտ» նկարի համար արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։ Աշխատանքը հետագայում բազմիցս ցուցադրվել է խոշոր գեղարվեստական ցուցահանդեսներում և վերարտադրվել է մամուլում՝ ընդգրկվելով խորհրդային կերպարվեստի ոսկե հիմնադրամում։ Ներկայում պահվում է Ռուսական պետական թանգարանի հավաքածուում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* *Пятая республиканская выставка «Советская Россия».* М., Советский художник, 1975. С.31.
* *Каганович А.* Андрей Андреевич Мыльников. Л., Художник РСФСР, 1980. — 282 с. 
* *Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР.* Л., Художник РСФСР, 1987. С.89.
* *Время перемен. Искусство 1960—1985 в Советском Союзе.* СПб., Государственный Русский музей, 2006. С.121.
* *Юбилейный Справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005.* СПб., «Первоцвет», 2007. С.57.

## Արտաքին հղումներ
* «Прощание» на портале «Виртуальный Русский музей»
* ''О картине Мыльникова А. А. «Прощание» на сайте Государственного Русского музея''.

Կատեգորիա:1975 նկարներ
Կատեգորիա:Ռուսական պետական թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմին նվիրված նկարներ