Հոմոսկլերոֆորիդա

**Հոմոսկլերոֆորիդա** (), ծովային սպունգների կարգ։ Հոմոսկլերամորֆ դասի միակ կարգն է, նախկինում համարվում էր սովորական սպունգների դասի մաս (Demospongiae)։

Կեղևավոր և գնդիկավոր սպունգեր են` փոքր սպիկուլներով կամ ընդհանրապես առանց սպիկուլների։ Պինակոդերմը և խոանոդերմը ծածկված են հիմնային թաղանթով, ինչը սպունգերի համար անսովոր հատկություն է, ինչը բնորոշ է էվմետազոայի էպիթելին։ Կան մոտ 100 տեսակ՝ բաժանված ինը ցեղերի և երկու ընտանիքի՝ Plakinidae (սպիկուլներով ձևեր) և Oscarellidae (սպիկուլների բացակայություն)։

Հոմասկլերոֆորիդային հատուկ է կենդանածնությունը. բեղմնավորված ձվաբջիջը զարգանում է մայրական օրգանիզմի մեզոխիլում մինչև ազատ լողացող թրթուրի՝ ցինկտոբլաստուլայի աստիճանը։

## Նկարագրություն
Մարմինը գնդաձև է և կեղևապատ, մարմնի մակերեսը հարթ է, գույնը կարող է լինել հողագույն, կապույտ, մանուշակագույն, կանաչ, դեղին, մուգ շագանակագույն, նարնջագույն կամ կարմիր։ Ջրի փոխանցման համակարգը ներկայացված է երկու բարդ տիպերով։ Խոանոցիտների խցիկները գնդաձև են՝ խոշոր խոանոցիտներով։ Հաճախ մարմնի հիմքի մոտ կա մեծ արտանետող խոռոչ։ Անօրգանական կմախքը, եթե առկա է, ներկայացված է փոքր չորսառանցքային սիլիցիումային սպիկուլների և դրանց ածանցյալների (երկառանցքային և եռասռնի սպիկուլների) համակցությամբ, սպիկուլները բաժանվում են միկրոսկլերաների և մեգասկլերաների, սպիկուլները չեն սահմանափակվում սպունգի մարմնի հատուկ մասերով և հավասարաչափ բաշխված են։ Սպիկուլների ճառագայթները կարող են ճյուղավորվել և թեքվել։ Ծակոտկենությունը բացակայում է։ Որոշ տեսակներում բացակայում է անօրգանական կմախքը, և նրանց մարմնի ձևն ապահովված է միայն ֆիբրիլյար կոլագենով։

Հոմոսկլերոմորֆայի բջջային կազմությունը տարբերվում է մնացած բոլոր սպունգներից։ Մասնավորապես, նրանց խոանոդերմը և պինակոդերմը պաշտպանված են IV տիպի կոլագեն, տենասցին և լամինին պարունակող հիմնային թաղանթով, ինչպես բարձրակարգ կենդանիների էպիթելերում։ Բացի այդ, հիմնային  շերտը ծածկում է սերմնաբջիջը վերարտադրողական շրջանում, այն առկա է նաև թրթուրներում։ Էկզո և էնդոպինատոցիտները ունեն սեղմակ։ Խոանոցիտային և պինակոցիտային շերտերում կան հատուկ միջբջջային շփումներ։ Գոյություն ունեն մինչև 5 տարբեր տեսակի բջիջներ, որոնք Հոմոսկլերոմորֆային տեղափոխում են նոր հյուսվածքաբանական մակարդակ՝ ի տարբերություն սովորական սպունգների։

## Բազմացում
Բոլոր ներկայացուցիչները կենդանի սպունգեր են՝ ցինկտոբլաստուլայի թրթուրով։ Նախ՝ սաղմնային զարգացման ժամանակ ստերեոբլաստուլայից բազմաբևեռ էգրեսիայի միջոցով ձևավորվում է ցելոբլաստուլա թրթուր։ Ցելոբլաստուլան բնութագրվում է սյունաձև բջիջների շերտի առկայությամբ, որոնք հագեցված են սեղմակով և միմյանցից սերտորեն բաժանված։ Թրթուրի ներսում կա կենտրոնական խոռոչ, որում առկա են սիմբիոտիկ բակտերիաներ։ Առանց մոր մարմնից դուրս գալու՝ ցելոբլաստուլան վերածվում է լիովին ձևավորված ցինկտոբլաստուլայի թրթուրի։ Նկարագրված է անսեռ բազմացումը մասնատման և բողբոջման տեսքով:մինի|398x398փքս|Ցինկտոբլաստուլայի զարգացման տեսակը. 1 - ձու, 2 - ջախջախիչ, 3 - մորուլա, 4 - ցելոբլաստուլա, 5 - ցինկտոբլաստուլա, 6 - կերպարանափոխություն

## Տաքսոնոմիա
Հոսկլերոմորֆան ֆիլոգենետիկորեն լավ առանձնացված է Demospongiae-ից։ Ուստի այն ճանաչվել է որպես սպունգերի չորրորդ դաս։

Ենթադրվում է, որ հոմոսկլերոմորֆներն ավելի սերտ կապված են էվմետազոների հետ, քան մյուս սպունգային խմբերի հետ, ինչը սպունգները դարձնում է պարաֆիլետիկ։ Այս տեսակետը չի հաստատվել հետագա աշխատանքով, օգտագործելով ավելի մեծ տվյալների հավաքածուներ և ֆիլոգենետիկ եզրակացության նոր մեթոդներ, որոնք հակված են աջակցել սպունգներին որպես մոնոֆիլետիկ, իսկ Homoscleromorpha-ը խմբավորվում է Calcarea-ի հետ։

Մոլեկուլային և մորֆոլոգիական ապացույցների հիման վրա վերականգնվել են Plakinidae և Oscarellidae երկու ընտանիքները։

Այս խմբում կա 117 տեսակ՝ բաժանված 9 սեռերի։

Այս խմբի սպիկուլատ սեռերն են՝ ասպիկուլոֆորա, կորտիկիում, պլացինոլոֆա, պլակինա, պլակինաստերելլա, պլակորտիս և տետրալոֆոֆորա։ Ենթադրվում է, որ հոմոսկլերոմորֆաներն ավելի սերտ կապված են էվմետազոների հետ, քան մյուս սպունգ խմբերի հետ՝ սպունգները պարաֆիլետիկ դարձնելով։ Այս տեսակետը չի հաստատվել հետագա աշխատանքի կողմից՝ օգտագործելով ավելի մեծ տվյալների հավաքածուներ և ֆիլոգենետիկ եզրակացության նոր տեխնիկա, որոնք հակված են աջակցել սպունգներին որպես մոնոֆիլետիկ, իսկ Homoscleromorpha-ը խմբավորվում է Calcarea-ի հետ միասին։

Այս սպունգները զանգվածային կամ պատված են ձևով և ունեն շատ պարզ կառուցվածք՝ սպիկուլային ձևի շատ փոքր տատանումներով (բոլոր սպիկուլները հակված են շատ փոքր լինել)։ Բազմացումը կենդանածին է, և թրթուրը օվալաձև է, որը հայտնի է որպես ամֆիբլաստուլա։ Այս ձևը սովորական է կրային սպունգերի մեջ, բայց ավելի քիչ տարածված է այլ սպունգերի մեջ։

## Տարածվածություն
Հոմոսկլերոմորֆաները բացառապես ծովային սպունգեր են,տարածված են ամբողջ աշխարհում,  հակված են  փոքր խորություններում պատվել այլ մակերեսների վրա։ Այս սպունգները սովորաբար բնակվում են ստվերային վայրերում, ելուստների տակ և քարանձավների ներսում։ Միջերկրական ծովում նրանց  82%-ը կարելի է գտնել քարանձավներում, իսկ նրանց 41%-ը ոչ մի այլ տեղ չկա։ Հիմնականում հանդիպում են կանգնած ջրերում, որոշ տեսակներ՝ 100 մ գերազնցող  խորություններում։ Որոշ տեսակներ էլ հնարավոր չէ հայտնաբերել մեծ խորություններով էկոհամակարգում՝ նրանց գնդաձև լինելու պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
* 

Կատեգորիա:Ծովային կենդանիներ