open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ժնևի լճի թանգարան

**Ժնևի լճի թանգարան** (), թանգարան Նիոնում, Շվեյցարիա։ Ստեղծվել է 1954 թվականին ուսուցիչ Էդգար Պելիշի () կողմից։

## Ցուցադրություն
Թանգարանում պահվում են ակվարիումներ, նավերի մոդելներ, փաստաթղթեր, այլ ցուցանմուշներ և գեղարվեստական հավաքածուներ։ Մշտական և ժամանակավոր ցուցադրությունների ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 1000 մ²։ Թանգարանում կան ցուցահանդեսներ նվիրված Ժնևի լճի ավանդական առագաստանավերին ու բեռնանավերին (մոդելներ, պատկերներ) և CGN ընկերության շոգենավերին (մանրամասներ, մեխանիզմներ, տարածքների վերակառուցում)։

Մշտական ցուցադրություններից մեկը նվիրված է լճի վրա ցունամիի առաջացման սպառնալիքին, որը պայմանավորված է նրա երկրաբանությամբ։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ լճում առնվազն հինգ նման աղետ է տեղի ունեցել, որոնցից ամենահինը տեղի է ունեցել մոտ 3750 տարի առաջ, իսկ վերջինը՝ 1584 թվականին։

## Պատկերասրահ

Musee du Leman 13.jpg|Ժնևի լճ ընդհանուր նավիգացիոն ընկերության նավի շարժիչի սենյակը
Musee du Leman 16.jpg|Նավի ներքին հարդարանքներ
Musee_du_Leman_2.jpeg|Ակվարիումներ
Musee du Leman 5.jpg|Կարպերը ակվարիումում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1954 հիմնադրումներ Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:1954 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի թանգարաններ
Արևիկ (հրատարակչություն)

«**Արևիկ**», հայկական հրատարակչություն։

## Պատմություն
Ստեղծվել է 1986 թվականին Երևանում՝ «Սովետական գրող» հրատարակչության մանկապատանեկան բաժնի հիման վրա։ Հիմնադիր-տնօրենը եղել է Վարդգես Քալանթարյանը, գլխավոր խմբագիր՝ Գևորգ Դևրիկյան, տնօրեններ՝ Դավիթ Հովհաննեսը (1991–99), Աստղիկ Ստեփանյանը (1999 թվականից)։

Հրատարակում է մանկապատանեկան գեղարվեստական, ուսումնական և ուսումնամեթոդական գրականություն, ինքնատիպ ձևավորմամբ մանկական գունազարդ գրքեր, խաղ-գրքույկներ։ 1986-1991 թվականներին հրատարակել է «Համաշխարհային գրականություն պատանիների համար» և «Աշխարհի ժողովուրդների հեքիաթներ» մատենաշարերը (50 հազար տպաքանակով)։ 1999 թվականից Հայաստանի հանրակրթական դպրոցների համար լույս է ընծայել աշխարհագրության, մաթեմատիկայի, քիմիայի, անգլերենի և այլ դասագրքեր, ուսուցչի մեթոդական ձեռնարկներ։

«Արևիկ»-ի հրատարակությունները Մոսկվայի գրքի միջազգային ցուցահանդես-տոնավաճառների «Գրքարվեստ» մրցույթում արժանացել են մրցանակների (2004, 2005, 2007)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հայաստանի հրատարակչություններ
Անդրանիկ Տագեսյան

**Անդրանիկ Մանուկի Տագեսյան** (Դաքեսյան, ), հայ բանասեր, խմբագիր, մատենագետ, քաղաքագիտության դոկտոր (2011, Ուելսի համալսարան)։

## Կենսագրություն
Անդրանիկ Տագեսյանը ծնվել է 1960 թվականի փետրվարի 6-ին Բեյրութում։ 1983 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, 1988 թվականին՝ Բեյրութի ամերիկյան համալսարանը։ 1983-1989 թվականներին եղել է «Զարթօնք» (Բեյրութ) օրաթերթի, 1991-1996 թվականներին՝ «Շիրակ» ամսագրի խմբագրակազմի անդամ։ 1993 թվականին սկսել է դասավանդել Բեյրութի Հայկազյան համալսարանում, նույն թվականին դարձել է «Հայկազեան հայագիտական հանդեսի» պատասխանատու քարտուղար, 2011 թվականին՝ Հայկազյան համալսարանի Հայկական սփյուռքի ուսումնասիրության կենտրոնի տնօրեն։

Լույս են տեսել Տագեսյանի «Պատմութիւն ՌԱԿ Լիբանանի շրջանակի. 1922–1937» (1993), «Վահան Պէտէլեան։ Երաժիշտ-մանկավարժը» (2004) աշխատությունները, կազմել է «Լիբանանահայ գիրքը. 1894–2012: Մատենագիտական ցանկ» (2013, համահեղինակ՝ Արմեն Յուրնեշլյան, բոլորը՝ Բեյրութ) մատենագիտական ժողովածուն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անդրանիկ Տագեսյան, «Շիրակ տեղանունն իբրեւ հայութեան եւ Հայաստանի խորհրդանիշ» 
* Անդրանիկ Տագեսյան

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Տաճար (թերթ)

«**Տաճար**», հայկական կրոնաեկեղեցական պարբերական։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1909-1918 թվականներին Կ. Պոլսում։ 1910 թվականից եղել է ժողովրդային, կրոնական, ազգային, գրական կիսամսյա հանդես, 1916 թվականից՝ կրոնական, գրական, քաղաքական շաբաթաթերթ։

Խմբագիրը եղել է Գարեգին Խաչատուրյանը, վարիչ՝ Ղևոնդ Դուրյան, արտոնատեր՝ Հմայակ Էքսերճյան, ապա՝ տնօրեն-խմբագիր՝ Զարմայր Կեզյուրյան, պատասխանատու տնօրեն՝ Հրանտ Հովասափյան։

Ունեցել է թուրքերեն հավելված։

1924-1939 թվականներին, որպես «Տաճար» պարբերականի շարունակություն, լույս է տեսել «Հայ խօսնակ» կրոնաբարոյական և գրական ամսաթերթը (կարճ ժամանակ՝ կիսամսյա)։ 1941 թվականին Ստամբուլում տպագրվել է «Հայ խօսնակ» տարեգիրքը։ Կազմողներ՝ Զ. Կեզյուրյան, Թորոս Ազատյան։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Տավրոս (թերթ, Ադանա)

«**Տավրոս**», քաղաքական, տնտեսական, հասարակական օրաթերթ։ Եղել է Հնչակյան կուսակցության Կիլիկիայի շրջանի պաշտոնաթերթ և լույս է տեսել 1919-1920 թվականներին Ադանայում։ Արտոնատերը եղել է Ֆերուզ Խանզադյանը։ Խմբագիրներն են եղել Անդրանիկ Կեոնճյանը, Վահան Ժամկոչյանը, Սեդրակ Շահենը, Արիս Գալֆայանը, Մարգար Ձագիկյանը, Սարգիս Տխրունին։

Պարբերականն անդրադարձել է ժամանակի քաղաքական անցուդարձին, հայերի ինքնապաշտպանական մարտերին, հանդես եկել քեմալականների հայահալած քաղաքականության դեմ։

«Տավրոս»-ին հաջորդել է «Ազատ Տաւրոս» (1920, Ադանա) օրաթերթը։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Տարեգիր (թերթ)

«**Տարեգիր**», հասարակական-քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ, 2007 թվականից՝ օրաթերթ։

## Պատմություն
Պարբերականը լույս է տեսել 2001-2010 թվականներին Երևանում։ Մինչև 2004 թվականը և 2009-2010 թվականներին եղել է էլեկտրոնային օրաթերթ (Հայաստանում առաջին էլեկտրոնային կայքերից է)։ Հիմնադիր-խմբագիրը եղել է Վասակ Դարբինյանը։

Պարբերականն անդրադարձել է Հայաստանի հասարակական-քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական կյանքին, մշակութային առօրյային և այլն, ԼՂՀ-ում և աշխարհում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին, կարևորել է լրագրողական լեզվի մաքրությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թերակղզիներ
Տարեգրություն (թերթ)

«**Տարեգրություն**», տարեթերթ, որը հրատարակել է Մխիթարյան միաբանությունը։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1799–1802 թվականներին (4 գիրք) Վենետիկում՝ աշխարհաբար՝ «...որ է Յիշատակարան քաղաքական, պատերազմական, եկեղեցական եւ բանասիրական անցից եւ դիպուածոց աշխարհի» ենթավերնագրով։

Խմբագիրը եղել է Ղուկաս Ինճիճյանը։

Ժամանակագրական առումով երկրորդ հայկական պարբերականն է՝ «Ազդարար»-ից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հայկական ամսագրեր
Ստեփան Տեր-Իսրայելյան

**Ստեփան Պետրոսի Տեր-Իսրայելյան** (), հայ գրահրատարակիչ, գրավաճառ։

## Կենսագրություն
Ստեփան Տեր-Իսրայելյանը ծնվել է 1848 թվականին Բանանց գյուղում (Գանձակի գավառ, այժմ՝ Ադրբեջանի Դաշքեսանի շրջանում)։ Սովորել է Յաղուլովի դպրոցում (Թիֆլիս)։ 1866 թվականին հիմնադրել է Թիֆլիսի կենտրոնական գրավաճառանոցը, որը խոշորագույնն էր Կովկասում։ Հրատարակել է հայերեն և ռուսերեն գրքեր, հայկական դպրոցների համար դասագրքեր, բառարաններ, հայերենի ինքնուսույց (ռուսերեն), հայ և այլազգի հեղինակների երկեր (Եղիշեի «Վասն Վարդանայ...», Ջիվանու «Երգերի» առաջին հրատարակությունը, Ա. Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհասը» և այլն)։ Լույս է ընծայել նաև վաճառվող գրքերի և իր հրատարակությունների 10-ից ավելի ուղեցույց-գրացուցակներ։

1921 թվականին՝ Վրաստանի խորհրդայնացումից հետո, գրավաճառանոցի հիմքի վրա ստեղծվել է «Սախելգամի» հրատարակչությունը։

Ստեփան Տեր-Իսրայելյանը մահացել է 1922 թվականին Թիֆլիսում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Արտաշես Տեր-Խաչատուրյան

**Արտաշես Համազասպի Տեր-Խաչատուրյան** (), հայ մանկավարժ, մատենագետ, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Արտաշես Տեր-Խաչատուրյանը ծնվել է 1931 թվականի հունիսի 16-ին Բեյրութում։ 1945-1949 թվականներին սովորել է Անթիլիասի դպրեվանքում, իսկ 1965 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանը։ 1956-1958 թվականներին դասավանդել է Հալեպի Ալեպո քոլեջում, 1957-1960 թվականներին՝ Կարեն Եփփե ճեմարանում, 1960-1983 թվականներին՝ Բեյրութի Հայ ավետարանական քոլեջում, 1983 թվականից՝ Համազգային հայագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում, 1980-1984 թվականներին դրա հետ միաժամանակ եղել է «Հասկ» տարեգրքի խմբագիր։

Արտաշես Տեր-Խաչատուրյանը մահացել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Բեյրութում։

## Մատենագիտություն
* «Հայ մամուլի ցուցահանդէս (1794–1964)» (1964)
* «Հայ տպագրութեան նախակարապետը՝ Մեղապարտ Յակոբ» (1966)
* «Շահան Պէրպէրեան (1891–1956)։ Կենսագրութիւն եւ մատենագիտութիւն» (1969)
* «Մատենագիտութիւն Լեւոն Շանթի» (1969)
* «Լիբանանահայ մամուլի յիսուն տարին (1921–1971)» (1971)
* «Սուրիահայ մամուլի պատմութիւն» (1972)
* «Մատենագիտութիւն Ռուբէն Զարդարեանի» (1977)
* «Հայ մամուլի մատենագիտական գործեր» (2014)
* «Հայ գիրքի մատենագիտական գործեր» (2014)
* «Ուղղագրական ուղեցոյց» (1962)
* «Հայոց լեզվի նոր բառարանը» (համահեղ., 1968)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան. 1931–1993: Մարդը եւ գործը, Բեյրութ, 2008։ 

Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Մեխակ Տեր-Սարգսյան

**Մեխակ Պողոսի Տեր-Սարգսյան** (), հայ գրահրատարակիչ։

## Կենսագրություն
Մեխակ Տեր-Սարգսյանը ծնվել է 1935 թվականի մարտի 15-ին Գյուլագարակ գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Լոռու մարզում)։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիգրաֆիական արհեստագործական ուսումնարանը, 1971 թվականին՝ Մոսկվայի պոլիգրաֆիական ինստիտուտը։

1954 թվականից աշխատել է գրահրատարակչության ոլորտում, 1971-1975 թվականներին եղել է ԵՊՀ տպարանի տնօրեն, 1975-1984 թվականներին՝ Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի հրատարակչության գլխավոր ինժեներ-փոխտնօրեն, 1986-1991 թվականներին՝ «Պարբերական» արտադրահրատարակչական միավորման տնօրեն, 1991-2014 թվականներին՝ «Ոսկան Երևանցի» տպագրատան հիմնադիր-տնօրեն։

Լույս է տեսել Մեխակ Տեր-Սարգսյանի «Ես էլ եկա... որ անցնեմ» (2014) ինքնակենսագրական գիրքը։

Մեխակ Տեր-Սարգսյանը մահացել է 2014 թվականի ապրիլի 21-ին Երևանում։

## Պարգևներ
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ (2010),
* ՀՀ «Մովսես Խորենացի» մեդալ (2012)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Լունա 8

***Լունա-8***, կամ *Ե-6 համար 12* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր իրականացնել Լուսնի մակերևույթին փափուկ վայրէջք։ Արձակվել է 1965 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։

Սա 11-րդ փափուկ վայրէջք կատարելու փորձն էր, որը համարյա ստացվեց։ Դեկտեմբերի 4-ին կատարված ուղեծրի կարգաբերումից հետո կայանը շարունակեց թռիչքը դեպի Լուսին առանց խնդիրների։ Արգելակման շարժիչների գործարկումից անմիջապես առաջ համաձայն Երկրից տրված հրամանի փչվեցին վայրէջքի կատարման համար նախատեսված բարձերը։ Բարձերից երկուսի կափարիչները դուրս թռան, որի արդյունքում արտաժայթքող օդի շիթերը առաջացրին կայանի պտույտ մոտ 12 աստիճան րոպեյում արագությամբ։ Կայանը կարողացավ ուղղել իր դիրքը և արգելակմանն շարժիչների աշխատանքը սկսեց ճշգրիտ, սակայն կարճ ժամանակ անց կայանը կրկին դարձավ ոչ կայուն թույլ չտալով ավարտել արգելակման գործընթացը։ Արդյունքում կայանը կոշտ վայրէջք կատարեց Մրրիկների օվկիանոսի արևմտյան մասում։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zarya - Luna programme chronology 

Կատեգորիա:1965 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Արվեստի և պատմության թանգարան (Նյոշատել)

**Արվեստի և պատմության թանգարան Նյոշատելում** (), թանգարան Շվեյցարիայի Նյոշատել քաղաքում։ Նրա ամենահայտնի ցուցանմուշներից են Պիեռ-Ժակ Դրոզի () ստեղծած ավտոմատները, ինչպես նաև Կլոդ Մոնեի, Կամիլ Պիսսարոյի և Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի կտավները։

## Ցուցանմուշներ
### Սարքեր
Մեխանիկական սարքերը դարձել են այսօրվա ծրագրավորվող համակարգիչների և միաժամանակ, տպիչների նախակարապետները։ Դրանց նախագծման բումն առաջացել է 18-րդ դարում։ Հենց այդ տարիներին Ֆրանսիայում առաջին անգամ իրականացվել է մեդալիոնների ավտոմատ պատճենահանման գաղափարը՝ պանտոգրաֆի նման սարքերի միջոցով։ Այդ ժամանակվա արտասովոր մեխանիզմներից է «Գեղագիր տղան» (L'écrivain), որը ստեղծել է շվեյցարացի ժամագործ Պիեռ Ժակե-Դրոզը։ «Գեղագիր տղան» առաջին անգամ ցուցադրվել է հանրությանը 1774 թվականին՝ Փարիզում։
մինի|ձախից|Արվեստի և պատմության թանգարանի շենքը
6000 մասերից կազմված «Գեղագիրը» կարող է «ծրագրավորվել» և գրել մինչև 40 նիշ ունեցող արտահայտություններ՝ ներառյալ բառերի միջև համապատասխան զատումները։ Շվեյցարական բարդ մեխանիզմը թանաքամանից օգտվելիս թերթի վրա բծեր և կաթիլներ չի թողնում։ Այն կարող է գրել ցանկացած բառ (և հետևաբար ցանկացած նախադասություն) և աչքերով հետևել տեքստին։ Դա հնարավոր է շնորհիվ այն բանի, որ խցիկի կառավարման անիվը բաղկացած է նիշերից և տառերից, որոնք կարող են դասավորվել որոշակի կարգով՝ տարբեր համակցություններ ձևավորելու համար։ Այն փաստը, որ «Գեղագիրը» կարող է «ծրագրավորվել», նրան դարձնում է ժամանակակից համակարգիչների նախահայրը։ Սակայն, ցանկացած այլ արտահայտություն փոխելու և կարգավորելու համար «Les automates / Jaquet Droz / a neuchatel», պահանջվում է մոտ 8 ժամ։

Ռեստավրացիայի ենթարկված «Գեղագիր», ինչպես նաև «Նկարիչ» ու «Երաժիշտ»  աշխատանքները կարելի է տեսնել Արվեստի և պատմության թանգարանում, որտեղ դրանք պարբերաբար ցուցադրվում են գործողություն կատարելիս։ Համապատասխան ցուցադրությունը սովորաբար կազմակերպվում  է ժամը 14:00-ին, 15:00-ին և 16:00-ին կես ժամ տևողությամբ։ Նման ցուցադրության օրերից մեկն էլ ամսվա առաջին կիրակին է։

### Որմնանկարներ
Թանգարանի աստիճանային հրապարակում են գտնվում երեք մոնումենտալ որմնանկարներ, որոնք կերտել է Լեո-Պոլ Ռոբերտը 1886-1894 թվականներին։

## Պատկերասրահ
 
File:Clavecin-p1030498.jpg|Ռուկերների ընտանիքի կլավեսին (Ioannes Ruckers) (1632)
File:Anker Sonntagnachmittag 1861.jpg|Ալբերտ Անկերի (Albert Anker) «Կիրակի, կեսօրից հետո» («Le dimanche après-midi») կտավը (1861)
File:Automates-Jaquet-Droz-p1030493.jpg|Մեքենա «Գեղագիր տղան»
Giovanni Giacometti - Bambini nel bosco.jpeg|Ջովաննի Ջակոմետի (1868–1933). «Երեխաներն անտառում»


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1884 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի պատկերասրահներ
Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ
Արմեն Տեր-Ստեփանյան

**Արմեն Գառնիկի Տեր-Ստեփանյան** (),  հայ բանասեր, աղբյուրագետ, մատենագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1986)։ Գառնիկ Ստեփանյանի որդին է և Պերճ Ստեփանյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Արմեն Տեր-Ստեփանյանը ծնվել է 1946 թվականի հունվարի 14-ին Երևանում։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1969-1980 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ հայագիտական կենտրոնում, 1980 թվականին դարձել է Մատենադարանի գիտաշխատող (1985-1992 թվականներին վարել է Մատենադարանի գիտքարտուղարի պաշտոնը), 1985-1989 թվականներին դրա հետ միաժամանակ դասավանդել է Գևորգյան ճեմարանում, 1991-1995 թվականներին՝ ԵՊՀ-ում։ 1992 թվականին դարձել է «Աստվածաշնչային մեկնություններ» մատենաշարի գլխավոր խմբագիր։

Հրատարակության է պատրաստել Կորյունի «Վարք Մաշտոցի» (6 լեզվով, 2005) երկը, Հ. Աճառյանի «Բանասիրական ուսումնասիրություններ» (1976, Ա. Մադոյանի հետ) աշխատությունը, կազմել է «Մայր ցուցակ Փարիզի Ազգային գրադարանի հայերեն ձեռագրերի» (ֆրանսերեն, 1998, համահեղինակ), «Սբ Գրքի հայերեն մեկնությունների մատենագիտությունը» (2002, Ե. Պետրոսյանի հետ)։  Արմեն Տեր-Ստեփանյանի աշխատասիրությամբ լույս են տեսել Հովհաննես Մուշի Որդու «Մեկնութիւն Եսայեայ» (համահեղինակ, 2009), «Յովհաննէս եպս. Շահխաթունեանց։ Ստորագրութիւն Կաթողիկէ Էջմիածնի եւ գաւառացն Արարատայ» (2014) երկերը։

Արմեն Տեր-Ստեփանյանը մահացել է 2021 թվականի մայիսի 5-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ աղբյուրագետներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Նադիր Գասիմով

**Նադիր Սադիգ օղլի Գասիմով** (, ), Ադրբեջանի նկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ, Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ։

## Կենսագրություն
Նադիր Գասիմովը ծնվել է 1928 թվականի մայիսի 22-ին Բաքվում։ 1941-1946 թվականներին սովորել է Բաքվի Ազիմ Ազիմզադեի անվան գեղարվեստի դպրոցում։ 1947-1953 թվականներին ուսումը շարունակել է Սանկտ Պետերբուրգի Ի.Է.Ռեպինի անվան գեղարվեստի ակադեմիայում։ Նրա դիմանկարային և բնանկարային աշխատանքները հաջողությամբ ցուցադրվել են 1953-1954 թվականների միջազգային և ազգային ցուցահանդեսներում։ Դրանց թվում են ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Բյուլ-բյուլի և Մարզիա Դավուդովայի դիմանկարները։

Հին և ժամանակակից Չինաստանին նվիրված շուրջ 50 բնանկարային և դիմանկարային աշխատանքներ նկարչի կողմից ցուցադրվել են 1961 թվականին Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարանում կազմակերպված նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսում։

Նկարչի մոտ 100 աշխատանք գտնվում է Ռուսաստանի թանգարանային հավաքածուներում, ԱՊՀ երկրների թանգարաններում, ԱՄՆ-ի, Բելգիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Թուրքիայի, Իսպանիայի, Բուլղարիայի, Հարավսլավիայի, Չեխոսլովակիայի թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

1958-1969 թվականներին Նադիր Գասիմովն ընտրվել է Ադրբեջանի նկարիչների միության տնօրենների խորհրդի անդամ, իսկ 1967-1969 թվականներին՝ երեք ժամկետով Բաքվի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։

1970-2000 թվականներին զբաղվել է ուսուցչական գործունեությամբ Արվեստի համալսարանում, եղել է գեղանկարչության ֆակուլտետի պրոֆեսոր։

Նադիր Գասիմովը մահացել է 2000 թվականի մարտի 10-ին։

## Ծանոթագրություններ
Ունիվերսալ (այլ կիրառումներ)

**Ունիվերսալ** ( – «համընդհանուր» բառից). կարող է նշանակել.
* Ունիվերսալ — ավտոմոբիլային թափքի տիպ,
* «Ունիվերսալ» — խորհրդային արտադրության տրակտոր (1930-1940-ական թվականներ),
* Ունիվերսալ — բազմակողմանի զարգացած մարդ,
* Ունիվերսալ — ունիվերսալ աստղաչափական անկյունաչափ գործիք,
* Ունիվերսալ — արհեստական լեզվի նախագիծ (1920-ական թվականներ),
* Ունիվերսալ — ակտային փաստաթուղթ Ռեչ Պոսպոլիտայում (մինչև 18-րդ դար)։
Էլվիրա Դոլինար

**Էլվիրա Դոլինար** (,), գրական անունը՝ **Դանիցա** (), սլովենացի գրող, ֆեմինիստ և ուսուցիչ։ Նա առավել հայտնի է «Սլովենկա» ամսագրում կանանց իրավունքների պաշտպանության համար գրելով և համարվում է Սլովենիայի առաջին ֆեմինիստը։

## Կենսագրություն
Դոլինարը ծնվել է 1870 թվականին Կրշկոյում ()՝ ավստրիական և գերմանական ծագում ունեցող ծնողների ընտանիքում։ Նա ստացել է ուսուցչի կրթություն, քանի որ այն ժամանակ դասավանդումը Սլովենիայի այն սակավաթիվ մտավոր մասնագիտություններից մեկն էր, որը կանանց համար ընդունելի էր համարվում, բայց հետագայում՝ ամուսնությունից հետո, նա դադարել է դասավանդելը։ Նա և ամուսինն ունեցել են չորս երեխաներ․ որպես կեղծանուն նա օգտագործել է իր դստեր՝ Դանիցայի անունը։

Ուսուցչուհու մասնագիտությունը սովորելու ընթացքում Դոլինարը հետաքրքրված էր կանանց խնդիրներով, ինչը նրան ոգեշնչել է գրել այս թեմայով հոդվածներ, որոնք տպագրվել են ավստրիական տարբեր ամսագրերում։ Նրա ամենաազդեցիկ աշխատանքը տպագրվել է 1897-1902 թվականներին լույս տեսած «Սլովենկա» («Սլովենացի կին») ամսագրում, որտեղ հիմնականում գրում էին կին ուսուցիչները։ Նա ավելի քան 40 հոդված է գրել «Սլովենկա» - ի համար՝ քարոզելով կանանց իրավունքները։ Իր առաջին հոդվածով՝ «Ժենսկա էմանսիպացիյա» («Կանանց ազատագրում»), որը լույս է տեսել 1897 թվականին, նա դարձել է ամսագրի առաջին հեղինակը, ով բացահայտորեն պաշտպանում էր կանանց իրավունքները, և այդ ժամանակից ի վեր համարվում է Սլովենիայի առաջին ֆեմինիստը։ Նրա ամենաազդեցիկ և ամենաընթերցված հոդվածը՝ «Սվոբոդնա լյուբեզեն ին զակոն» («Ազատ սեր և ամուսնություն»), լույս է տեսել 1900 թվականին և հռչակել է, որ ամուսնալուծությունը թույլատրելի է, եթե երկու ամուսիններն էլ հարաբերություններ «անտանելի» են համարում, ինչը հակասում էր այն ժամանակ սլովենացիների մեծամասնության կաթոլիկ արժեքներին։ Իր հայացքների համար նա լայն քննադատության է ենթարկվել՝ հատկապես կաթոլիկների կողմից։ Բացի լրագրությունից և կարծիք գրելուց, նա նաև գրել է գեղարվեստական ստեղծագործություններ։

Դոլինարը մահացել է 1961 թվականին Բլեդում։ 1945 թվականից սկսած այն ամբողջ ժամանակահատվածում, երբ Սլովենիան ղեկավարվել է կոմունիստական Հարավսլավիայի կողմից, Դոլինարը և ֆեմինիստական շարժման այլ ակտիվիստներ դատապարտվել են, և միայն 1991 թվականին, երբ Սլովենիան անկախացել է Հարավսլավիայից, նա սկսել դիտվել որպես «սլովենական ֆեմինիստական մտքի ռահվիրա»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ
Ադրբեջանի Ղարաբաղի պատմության պետական թանգարան

**Ադրբեջանի Ղարաբաղի պատմության պետական թանգարան** () թանգարան էր, որը գտնվում էր Ադրբեջանում, Շուշի քաղաքում։

## Պատմություն
1991 թվականի փետրվարին Ադրբեջանի Հանրապետության մշակույթի նախարար Փոլադ Բյուլբյուլօղլուի հրամանով Շուշիյում ստեղծվեց Ղարաբաղի (Արցախի) պատմության թանգարանը։  Նախապատրաստական փուլում ստեղծվել է մինչև 550 ցուցանմուշային ֆոնդ և հաստատվել է աշխատակազմի գրաֆիկը։

Սկզբում Ֆիրիդուն բեյ Քոչարլիի տունն օգտագործվել է որպես թանգարանի հիմք։ Հետագայում թանգարանը ժամանակավորապես գործարկվել է առողջարանային միության շենքերից մեկում։ Քաղաքական իրավիճակը և հայկական տարածքների ազատագրումը հանգեցրին թանգարանի գործունեության կասեցմանը։

Հայաստանի զինված ուժերի կողմից Շուշիի ազատագրման արդյունքում թանգարանի մոտ վեց հարյուր ցուցանմուշ ոչնչացվել է, իսկ այն ցուցանմուշները, որ հնարավոր էր տեղափոխել, տեղափոխվել են։

Ավելի ուշ, երբ Շուշիի մի խումբ մտավորականներ առաջարկություններ արեցին թանգարանի վերականգնման վերաբերյալ, առաջարկն անտեսվեց։ Սակայն համապատասխան գերատեսչությունների հավանությունն այն մասին, թե թանգարանը նահատակների ծառուղու դատարկ շենքում, թե զբոսաշրջային այլ երթուղիների վերևում գտնվող հնագույն շենքերում դրա գործունեության համար տեղակայելը չի ստացվել։ Ներկայումս թանգարանի աշխատակիցների աշխատավարձերը սառեցված են։

Ղարաբաղի պատմության պետական թանգարանի առաջին տնօրենը եղել է Էմին Աղաևը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Արցախի շենքեր և շինություններ
Կատեգորիա:Արցախի պատմություն
Կատեգորիա:Շուշիի թանգարաններ
Կանադայի հայկական տպագրություն

**Կանադայի հայկական տպագրություն**, 1926 թվականին Ջորջթաունում հրատարակվել է հայերեն առաջին՝ Կանադայի հայորդիների միության «Արարատ» ամսագիրը (1927 թվականից՝ «Արագած»)։

## Պատմություն
Կանադայում ցայսօր լույս են տեսել 21 անուն հայկական պարբերականներ` ազգապահպան նշանակության։ Գրեթե յուրաքանչյուր հայկական եկեղեցի ունեցել է իր լրատու թերթիկը։ 1983-1994 թվականներին լույս է տեսել Բաբկեն Թոփչյանի «Արմաշ», 2006-2012 թվականներին՝ «Լոյս» եկեղեցական, պատմա-կրոնական հանդեսները, 1984-1990 թվականներին՝ Քվեբեկի հայագիտական ուսմանց միության «Լրատու» թերթիկը և այլն։ Ներկայում հրատարակվում են «Նոր սերունդ» (1955 թվականից) ամսաթերթը, «Լրաքաղ» (1958 թվականից) կրոնական պարբերականը, «Բուրաստան» (1964 թվականից) կրոնաբարոյական, մշակութային, հասարակական հանդեսը, «Գեղարդ» (1969 թվականից) գրական, մշակութային եռամսյա թերթը, «Ապագայ» (1975 թվականից, հայերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն) հասարակա-քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթը, «Նոր այգ» (1978 թվականից) «Կայծ», 1943-1947 թվականներ, Բեյրութ (№ 5, 1943 թվական) «Կայծեր»,1983-1999 թվականներ, Բեյրութ ԿԱՅԾ «Կայծակ», 1929-1930 թվականներ, Կահիրե ամսաթերթ-տեղեկատուն, «Հորիզոն» (1979 թվականից) հասարակա-քաղաքական, մշակութային, «Լուսարձակ» (1981 թվականից) կրոնական, մշակութային, տեղեկատվական եռամսյա, «Լուսաբաց» (1982 թվականից) հասարակա-քաղաքական, մշակութային, «Հայ դատ» (1984 թվականից, անգլերեն) թերթերը, Հայկական ժամանակակից հետազոտությունների և վավերագրման Կանադայի Զորյան ինստիտուտի «Diaspora Journal» (1991 թվական, Տորոնտո) քառամսյա հանդեսը (ինստիտուտը հրատարակում է նաև գիտական ուսումնասիրություններ, արխիվային փաստաթղթեր) և այլն։ Կանադայում տպագրվող հայկական պարբերականների խմբագրություններից շատերն զբաղվում են նաև գրահրատարակչական գործունեությամբ։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Կատեգորիա:Կանադահայ մամուլ
Անապատի թանգարան (Մեքսիկա)

right|thumb|330px|Անապատի թանգարան

Անապատի թանգարանը գտնվում է  Կոհուիլա նահանգի Սալտիլո քաղաքում, որը խթանում է էկոլոգիական մշակույթի զարգացմանը։ Այն նախագծվել է ճարտարապետ Ֆրանցիսկո Լոպես Գուերայի կողմից և հանդիսավոր բացվել է 1999 թվականի նոյեմբերի 25-ին։
Այն պարունակում է հանքանյութերի և բույսերի մեծ հավաքածու, ներառյալ Մեքսիկական անապատի բնիկ կենդանիները։

## Պատմություն
Անապատի թանգարանը հանդիսավորությամբ բացվել է 1999 թվականի նոյեմբերի 25-ին այն ժամանակվա նախագահ Էռնեստո Սեդիլյոյի, ինչպես նաև Desierto de Coahuila friends հիմնադրամի տնօրենների կողմից։  Նախագիծը նպատակ ուներ խթանել էկոլոգիական մշակույթը ՝ ինտերակտիվ կերպով ցույց տալով կյանքի հարստությունը և ժամանակի ընթացքում տեսակների էվոլյուցիան։ Նախագիծը մտահղացվել է 90-ականներին, երբ նրանք սկսեցին կարևոր հայտնագործություններ կատարել տարածաշրջանում երկրաբանության, մարդաբանության, հնէաբանության և կենսաբանության ոլորտներում ՝ որպես աշխատանքի այս բոլոր ոլորտներում համագործակցության մաս։

## Տաղավարներ
Թանգարանը բաժանված է չորս հիմնական տաղավարների ՝ տարբեր թեմաներով։

### Անապատը և նրա անցյալը
Էրոզիայի նման  գործոնների պատճառով  տարբեր երկրաբանական կառույցները մի փոքր հեշտացրել են  մեքսիկական  անապատներում բրածոների հայտնաբերումը, ինչը օգնել է ավելի շատ տեղեկություններ ստանալ  կյանքի այս ձևերի մասին։ Այս տաղավարում ներկայացված հավաքածուներն ու ցուցահանդեսները ուսումնասիրում են անապատների ծագումը։ Հնարավոր  է  նաև գնահատել հանքային հարստությունները, որտեղ ածուխը տարածաշրջանում արդյունահանվող հիմնական օգտակար հանածոն է։ Թանգարանում ներկայացված են նաև դինոզավրեր, որոնք ապրել են  Իսավրիա տարածաշրջանում ՝ Սաբինազավր, Կվետզալկոտլ և Տիրանոզավր ռեքս ՝ 17 մետր երկարությամբ  և 5 մետր բարձրությամբ, ինչպես նաև  ինտերակտիվ ցուցադրություններ, որոնք պատմում են տարածաշրջանի հնէաբանության վերջին հայտնագործությունների մասին։

### Մարդը և անապատը. հանդիպումների տարածք
Այս տաղավարը հիմնականում ցույց է տալիս տարածաշրջանում բնակվող քոչվորների սովորություններն ու ծեսերը։ Այստեղ կարելի է ըստ արժանվույն գնահատել ռուպեստրիայի ժայռապատկերներն ու նկարները, որոնք շատ բնորոշ են այս տարածքին։

### Էվոլյուցիա և կենսաբազմազանություն
Այս տաղավարը, մասնավորապես, հանդիսավորությամբ բացվել է 2005 թվականի օգոստոսի 4-ին։  Այն, ինչ մեզ ցույց են տալիս այստեղ, վերջին 12 հազար տարվա էվոլյուցիայի հետքերն են, քանի որ այս ժամանակահատվածում այս տարածաշրջանում կենսաբանական բազմազանությունը ականատես է եղել մամոնտների, Սաբեր ատամնավոր կատուների, կարճ դեմքով արջերի և գոմֆոտերիաների։

### Կյանքի լաբորատորիա
Այս ինտերակտիվ տաղավարը հետևում է 70 միլիոն տարի առաջվա պատմությանը ՝ ցուցադրելով ավելի մեծ քանակությամբ կենդանական աշխարհ բիոդոմի միջոցով, որն   հասանելի է միայն այցելուներին։ Այստեղ կա նաև հերպետոլոգիայի լաբորատորիա, որտեղ մասնագետները աշխատում են թանգարանում հայտնաբերված սողունների հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1999 թվականին կառուցված հաստատություններ Մեքսիկայում
Կատեգորիա:Մեքսիկա
Կատեգորիա:Մեքսիկական մշակույթ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի մշակույթ
Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Մեքսիկայում
Կատեգորիա:1999 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Արոր (հանդես)

«**Արոր**», գրական, հասարակական-քաղաքական, գիտական միամսյա հանդես։ Լույս է տեսել 1910-1913 թվականներին Թիֆլիսում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Համբարձում Առաքելյան։ Ծանոթացրել է ազգային գրականությանը, հայագիտական ուսումնասիրություններին, համաշխարհային գրականության լավագույն երկերին, նպաստել երիտասարդ ու շնորհալի գրական և գիտական ուժերի հրապարակ գալուն։

## Պատմություն
«Արորում» տպագրվել են Արփիար Արփիարյանի, Ալեքսանդր Աբելյանի, Լևոն Մանվելյանի, Համբարձում Առաքելյանի (Շահրիար), Գևորգ Բաշինջաղյանի, Հովակիմ Սոլովյանի, Հարություն Թիրյաքյանի, Ռուբեն Խանազատի գրական գործերից, Գևորգ Դոդոխյանի, Պետրոս Ադամյանի բանաստեղծություններից, թարգմանություններ՝ Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Լև Տոլստոյի, Տարաս Շևչենկոյի, Անտոն Չեխովի, Մաքսիմ Գորկու, Ռոբերտ Բըրնսի, Հայնրիխ Հայնեի, Էմիլ Զոլայի ստեղծագործություններից։

1910-1911 թվականներին առանձին թերթոնով հրատարակվել է Վիկտոր Հյուգոյի «Իննսուներեքը» վեպը։ Բանասիրական, լեզվաբանական, պատմագիտական նյութեր են տպագրել Ստեփան Մալխասյանը, Դ. Անանունը, Հարություն Սուրխաթյանը, Պ. Թումանյանը, գիտնականներից՝ Նիկողայոս Մառը, Յուրի Վեսելովսկին և ուրիշներ։

Արժեքավոր են Ալեքսանդր Սարուխանի «Օսմանեան հայերի ազգային Սահմանադրութիւնը» (28 առանձին և միացյալ համարներում) աշխատությունը, Միքայել Նաթանյանի «Արփիար Արփիարեան», Խաչիկ Սամուելյանի «Եկեղեցական-պետական յարաբերութիւնները հին Հայաստանում» ուսումնասիրությունները։

Տպագրվել են Կառլ Ֆրիդրիխ Լեհման-Հաուպտի «Հայաստանն առաջ և հիմա» աշխատությունը, Իլյա Մեչնիկովի, Հերման Հելմհոլցի գիտական հոդվածները։

«Հայկական կյանք» բաժնում «Արորը» հետևողականորեն լուսաբանել է արևելահայ ու արևմտահայ հասարակական կյանքը, անդրադարձել Ռուսաստանում և աշխարհում տեղի ունեցող քաղաքական իրադարձություններին։                                               

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Tattoo

**Tattoo** (անգլերենից՝ «Դաջվածք»), շվեդ երգչուհի Լորինի երգը, որը որպես սինգլ թողարկվել է 2023 թվականի փետրվարի 25-ին։ Երգը ընտրվել է Շվեդիայի Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում ներկայացնելու համար՝ Շվեդիայի Եվրատեսիլի ազգային ընտրությունում՝ Մելոդիֆեստիվալեն 2023-ում հաղթելուց հետո։ 
Մելոդիֆեստիվալենում ելույթ ունենալուց հետո երգը առաջին տեղում է հայտնվել շվեդական սինգլների չարթում, ինչպես նաև տեղ է գտել 14 այլ երկրների չարթերում։ 2023 թվականի մայիսի 9-ին Լորինն այս երգով ելույթ ունեցավ Լիվերպուլում կայացած Եվրատեսիլ 2023-ի առաջին կիսաեզրափակիչում և մայիսի 13-ին կայանալիք եզրափակչի ուղեգիր նվաճեց։

## Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ
### Մելոդիֆեստիվալեն 2023
մինի|Լորինը «Tattoo» երգի կատարման ժամանակ: Երգի բացման կադրերից մեկը
մինի|Ժեստ, որն օգտագործվում է երգի ներկայացման վերջում
Մելոդիֆեստիվալեն երաժշտական մրցույթն շահագործվում է Շվեդիայի ազգային հեռուստաընկերության կողմից՝ որպես Եվրատեսիլ երգի մրցույթի համար Շվեդիայի մասնակցին տարեկան ընտրելու մեթոդ։ 2023 թվականին Լորինը չորրորդ անգամ մասնակցեց մրցույթին՝ նախկինում մասնակցելով 2011, 2012 և 2017 թվականներին։

Լորինի համարը բարդ դեկորացիաներ ուներ. Լորինը պառկած է 16 քառակուսի մետրանոց երկու էկրանների միջև։ Վերին էկրանը տեղադրված է պատվանդանի վրա և կախված է 1,8 տոննա ընդհանուր քաշով շղթաներից։ Ներկայացման սկզբում երգչուհին խցկվում է էկրանների միջև, բայց երբ կատարումը զարգացում է ապրում, վերին էկրանը բարձրանում է։

Մրցույթի եզրափակչում, որը տեղի ունեցավ 2023 թվականի մարտի 11-ին, Լորինը գրավեց առաջին տեղը և իրավունք ստացավ ներկայացնել Շվեդիան Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում։ Spotify-ում երգը գերազանցեց մրցույթի երգերի ռեկորդը՝ հավաքելով մոտ 375000 դիտում թողարկվելուց հետո երկու օրից էլ քիչ ժամանակահատվածում։

### Միջադեպեր
Մինչ մրցույթում երգի առաջին պաշտոնական կատարումը, մամուլի համար նախատեսված փորձից ձայնագրությունը հայտնվեց հանրության շրջանում։ Մրցութային երգերի հրապարակումը նախքան դրանց պրեմիերան և առանց Շվեդական ազգային հեռուստաընկերության թույլտվության խախտում է մրցույթի կանոնները, և հայտը կարող է կանգնել որակազրկման վտանգի տակ։ Այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր միջադեպ անհատապես է դիտարկվում, և, ըստ ազգային հեռուստաընկերության, այս դեպքում որակազրկման կարիք չկա։

2023 թվականի փետրվարի 25-ին մրցույթում երգի պրեմիերայի ժամանակ մի ակտիվիստ բեմ բարձրացավ, և կազմակերպիչները ստիպված եղան ընդհատել կատարումը և Լորինին ևս մեկ հնարավորություն տվեցին երգն ամբողջությամբ կրկնելու համար։

### Եվրատեսիլում
Եվրատեսիլի կանոնների համաձայն՝ բոլոր երկրները, բացառությամբ հյուրընկալող երկրի և «Մեծ հնգյակի» երկրների (Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա, Իսպանիա և Միացյալ Թագավորություն) ելույթները պետք է անցնեն երկու կիսաեզրափակիչներից մեկի միջով՝ եզրափակիչի ուղեգիր նվաճելու համար։ Յուրաքանչյուր կիսաեզրափակչի լավագույն տասնյակը անցնում է եզրափակիչ։ Շվեդիան մասնակցել է մրցույթի առաջին կիսաեզրափակչին, որը կայացել է 2023 թվականի մայիսի 9-ին Լիվերպուլում։ Լորինը դուրս եկավ մրցույթի եզրափակիչ և շոուի առաջին կեսում ելույթ կունենա 9-րդ համարի տակ։

## Չարթեր

### Շաբաթական չարթեր

### Ամսական չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի երգեր
Արման Սոլդեն

**Արման Սոլդեն** (, ), ֆրանսիացի լրագրող,  սպանվել է 2023 թվականի մայիսի 9-ին՝ ռուս-ուկրաինական պատերազմը լուսաբանելու ժամանակ։

## Կենսագրություն
Արման Սոլդենը ծնվել է 1991 թվականի մարտի 21-ին Սարաևոյում։ Մեկ տարեկան հասակում տարհանվել է Ֆրանսիա։ Իմացել է ֆրանսերենին, անգլերենին, իտալերենին։

2006-ից 2008 թվականներին եղել է Ռեն ֆուտբոլային ակումբի ֆուտբոլիստ։ Ծնկի վնասվածքի պատճառով թողել է ֆուտբոլը, սակայն աշխատել է որպես սպորտային մեկնաբան։

2013 թվականին Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում նա ստացել է քաղաքականության և Արևելյան Եվրոպայի հետազոտությունների բակալավրի կոչում քաղաքականության, տնտեսագիտության, պատմության և միջազգային հարաբերությունների ոլորտներում։ Լոնդոնում եղած ժամանակ նա եղել է «Eureka» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը․ լուսաբանել է քաղաքականություն, հասարակություն, արվեստը և մշակույթ։

2015 թվականից որպես պրակտիկանտ Հռոմում աշխատել է Ֆրանսպրես խոշորագույն ինֆորմացիոն գործակալությունում, այնուհետև նա աշխատել է գործակալության լոնդոնյան գրասենյակում։ 2020 թվականից կրկին աշխատանքի է անցել Հռոմում։

2019 թվականին նա պատմել է երեսունինը դիակների մասին, այդ թվում՝ դեռահասի, որոնք հայտնաբերվել են սառնարանային բեռնատարում։

2022 թվականի փետրվարին Ֆրանսպրես գործակալության առաջին հատուկ բանագնացների հետ գործուղվել է Ուկրաինա՝ լուսաբանելու ռազմական գործողությունները,։ 2022 թվականի սեպտեմբերից աշխատել է որպես տեսահոլովակների համակարգող։ Հաճախ տեսանյութեր է նկարահանել իր հեռախոսով։

Սոլդենը եղել է սոցիալական ցանցերի մոլի օգտատեր։ Պատմություններից մեկը, որը ուշադրության է արժանացել, այն էր, երբ նա իր գործընկերների հետ խրամատում գտան վիրավոր ոզնի, կերակրեցին և մի քանի օր հետո բաց թողեցին նրան վայրի բնություն։

2023 թվականի մայիսի 9-ին Սոլդենն իր թիմի հետ գտնվել է Դոնեցկի մարզի Չասով Յար քաղաքի մոտ՝ ուկրաինացի զինվորների ջոկատի հետ։ Սոլդենը սպանվել է «Գրադ» տիպի կայանքի արձակած հրթիռից, որը պայթել է իր պառկած վայրի մոտ։ Ուրիշ ոչ ոք չի տուժել։ Փորցառու զինվորական թղթակից Էմանուել Պեուշոնը, որը միացել էր թիմին անցյալ հոկտեմբերին, նշել է, որ Սոլդենը մահացել է «իր տեսախցիկը ձեռքին», «նրա դեմքը տառապանքի նշաններ ցույց չի տվել»։

Սոլդենը 32 տարեկան էր։ Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեն նշել է, որ Սոլդենը եղել է 17-րդ լրագրողը, որը սպանվել է Ուկրաինայում 2022 թվականից ի վեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*French journalist killed in Russian rocket strike in Ukraine
*AFP journalist Arman Soldin killed while covering war in Ukraine
*U Ukrajini poginuo reporter AFP-a Arman Soldin koji je rođen u Sarajevu
*Minute's silence for French journalist killed in Ukraine
*Ukraine war: French journalist killed near Bakhmut
*AFP holds minute of silence for journalist Arman Soldin killed in Ukraine

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լիոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Բաշկիրական էպոս

**Բաշկիրական էպոս,** բաշկիր ժողովրդի բանահյուսություն, էպիկական հեքիաթների շարք, որոնք բանավոր հարուստ ավանդույթներով արտացոլում են տարբեր էթնիկ շերտեր և մշակութային ավանդույթներ։ Ծնվելով նախնադարյան հասարակական համակարգի խորքերում, էպոսը ուղեկցել է բաշկիր ժողովրդին ողջ պատմության ընթացքում։

## Էպիկական ստեղծագործությունների տեսակներ
Բաշկիրական էպոսում կարելի է առանձնացնել սյուժեներ, որոնք.

* բնորոշ են միայն բաշկիրներին  - «Ուրալ-Բատիր», «Ակբուզատ», «Զայաթուլյակ և Խիուխիլու», «Ալդար և Զուհրա», «Բաբսակ և Կուսեկ» և այլն
* ընդհանուր են այլ թյուրքալեզու ժողովուրդների բանավոր պոեզիայի համար - «Ալփամիշա», «Կուզիկյուրպյաս և Մայանխյուլու», «Թարգին և Կուժակ», «Իր-Թարգին» և այլն
* բաշկիրների շրջանում հայտնվել են արևելյան գրականության ազդեցությամբ՝ «Յուսուֆ և Զուլեյխա», «Տախիր և Զուխրա» և այլն։

Բաշկիրական էպոսի հիմնական ժանրերն են.

* կուբայր - «Ուրալ-Բատիր», «Ակբուզատ» և այլն
* հիկայաթ - «Կուզիկուրպյաս և Մայանխյուլու», «Ալդար և Զուհրա» և այլն
* իրտյակ - «Զայաթուլյակ և Խյուխիլու», «Ալպամիշա և Բարսինխիլու» և այլն
* կիսսա - «Թախիր և Զուխրա», «Յուսուֆ և Զուլեյխա» և այլն։

## Ավանդույթները բաշկիրական էպիկական ստեղծագործություններում
Հին բաշկիրների համար Հայրենիք և Ուրալ հասկացությունները անբաժանելի էին, դրանք ընկալվում էին որպես միասնական մի բան, առանց որի անհնար է պատկերացնել նրանց գոյությունը երկրի վրա։ Բաշկիրների ամենաինտիմ մտքերը, երգերը, մեղեդիները, լեգենդները և էպիկական հեքիաթները-կուբայրները նվիրված են Ուրալին կամ կապված են դրա հետ։ Օրինակ, բանաստեղծական լեզվով «Ուրալ-բատիր» կուբայրը ամեն ինչ պատմում է բաշկիրցիների նույն անբաժան միասնության մասին Ուրալի, ուրալյան երկրի հետ։

### Եռագրություն
Բաշկիր ժողովրդի ժողովրդական էպիկական ավանդույթն արտացոլված է «Ուրալ-Բատիր», «Ակբուզատ», «Բաբսակ և Կուսեկ» ստեղծագործություններում, որտեղ բաշկիրների պատմական անցյալը բաժանված է երեք հսկայական ժամանակաշրջանի.

# Հարավային Ուրալում կյանքի ծագում, կեցության իմաստ և առաջին բաշկիրական ցեղերի հայտնվել
# մետաղական գործիքների հայտնվել, ձիու ընտելացում
# Հարավային Ուրալում բնակվող տարբեր ցեղերից բաշկիր ժողովրդի ձևավորում։

## Կատարողներ
Դյուցազներգական հեքիաթներ ստեղծողներն ու պահողները ժողովրդական պատմող-սեսեներն են։ Նրանց միջոցով է փոխանցվել և մեր օրերը հասել հոգևոր մշակույթի անմեռ հուշարձանները։ Սեսեները ժողովրդի մտքերի ու ձգտումների իսկական արտահայտողներն էին։ Սեսեների առաքելությունը՝ գեղարվեստորեն արտացոլել մարդկանց կյանքն ու իդեալները, բերել է նրանց ժողովրդականություն և հարգանք։

## էպիկական ստեղծագործություններ
Ուրալ-Բատիր, Ակբուզատ, Բաբսակ և Կուսեկ, Իդել և Յայիկ, Կոնգուր-Բուգա, Զայատուլյակ և Խիուխիլու, Իդուկայ և Մուրադիմ, Ակխակ-կուլա, Կարա Յուրգա, Ալպամիշա և Բարսինխիլու, Տարգին և Կուջակ, Էք-Մերգեն, Մերգեն և Մայան, Ակխա-կոլա, Կուզիկուրպես և Մայանխիլիու, Ալդար և Զուխրա, Յուսուֆ և Զուլեյխա և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* *Мирбадалева А. С.* Башкирский народный эпос. М., 1977

Կատեգորիա:Բաշկիրական էպոսներ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստան
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Անտարես (մեդիա հոլդինգ)

**«Անտարես»**, հայկական հրատարակչության, տպարանի, գովազդային գործակալության համալիր ընկերություն։

## Պատմություն
«Անտարես» հոլդինգը հիմնադրվել է 1992 թվականին Երևանում։ Հիմնադիր-տնօրեն է Արմեն Մարտիրոսյանը, գլխավոր խմբագիրը՝ Արքմենիկ Նիկողոսյանը։

Ընկերությունը հրատարակում է գեղարվեստական, գիտական, մանկական, դպրոցական, թարգմանչական գրքեր, բուկլետներ, ամսագրեր, թերթեր, «Գրանիշ» գրական հանդեսը, «Գրեթերթ» երիտասարդական պարբերականը, «Դատական իշխանություն» գիտամեթոդական ամսագիրը։

«Անտարես» մեդիա հոլդինգը հրատարակում է «Պարտադիր ընթերցանություն», «Ինչո՞ւ և ինչպե՞ս», «Աղմուկ հանած գրքեր», «Արգելված գրքեր», «XXI», «XX դարի արձակ», «Նոբելյան մրցանակակիրներ» և այլ մատենաշարեր։ Մեդիա հոլդինգն արժանացել է գրքի հայերեն և միջազգային ցուցահանդես-տոնավաճառների մի շարք մրցանակների։

Հրատարակչությունը նաև կազմակերպում է գրական մրցանակաբաշխություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք
*«Անտարես» մեդիա հոլդինգի հաղթողները հայտնի են
*ՄՐՑԱՆԱԿՆԵՐ՝ ԱՊՀ «ԳՐՔԱՐՎԵՍՏ» ՄՐՑՈՒՅԹԻՑ

Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի հրատարակչություններ
Կոսմոս 111

***Կոսմոս 111***, կամ *Ե-6Ս համար 204* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր դուրս բերել Լուսնի ուղեծիր արհեստական արբանկյակ։ Արձակվել է 1966 թվականի մարտի 3-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։

Կայանի կառուցվածքը նման էր հետագայում արձակված Լունա 10-ին։ Կոսմոս 111-ը կառուցվել էր ընդամենը մեկ ամսում, հիմնվելով Ե-6 արբանյակի կառուցման սխեմայի հիմքի վրա։ Սա կատարվում էր Տիեզերական մրցավազքում անցնելու համար ամերիկյան Լունար օրբիտեր ծրագրով արձակվող կայններին, ինչպես նաև նվիրել այս արձակումը ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարին, որը տեղի էր ունենալու 1966 թվականի մարտին։

Կայանը պետք է դուսր գար Լուսնի ուղեծիր, սակայն Երկրի ուղեծիր դուրս գալուց հետո կրող հրթիռի չորրորդ աստիճանի խափանման պատճառով մնաց ուղեծրում և հետագայում մտավ մթնոլորտ և այրվեց։

Կայանը հայտարարվեց որպես Կոսմոս 111 սովետական մամուլում, չնշելով նրա կապը Լունա ծրագրի հետ։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zarya - Luna programme chronology 

Կատեգորիա:1966 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Կատեգորիա:Կոսմոս արբանյակներ
Գուստաֆ (երգիչ)

**Ստեֆ Կաերս** (, ), ավելի հայտնի որպես Գուստաֆ (անգլ. ոճավորված) բելգիացի երգիչ, երգահան, ձայնագրման պրոդյուսեր և վոկալի մարզիչ։ Ներկայացրել է Բելգիան «Եվրատեսիլ 2023» երգի մրցույթում՝ «Because of You» երգով և զբաղեցրել 7-րդ տեղը։

## Կենսագրություն
Կաերսը ծնվել է 1980 թվականի հուլիսի 5-ին, Ֆլամանդական Բրաբանտ նահանգի Լյովեն քաղաքում։ Նա իր երաժշտական կարիերան սկսել է Գենտի կոնսերվատորիայում սովորելիս՝ ի սկզբանե օգտագործելով Շտեֆեն բեմական անունը։ 2000 թվականին նրա «Gonna Lose You» երգը դարձել է հիթ։ Հետագայում նա թողարկել է իր երկրորդ սինգլը, որը կոչվում էր «Sweetest Thing»։

Այդ թողարկումներից հետո Կաերսը սկսեց ավելի շատ կենտրոնանալ երգեր գրելու և պրոդյուսերական աշխատանքների վրա։ Նա նաև դարձել է ակտիվ բեք-վոկալիստ՝ կատարելով բեք-վոկալ, մասնավորապես Լեդի Լին և Վիլի Սոմերսների համար։

2010-ականների սկզբին որպես առաջատար վոկալիստ նա միացել է «Hercules and Love Affair» խմբին։ Որպես բեք-վոկալիստ հանդես է եկել Լաուրա Գրուսենեկենի համար Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում և Հուվերֆոնիկի համար՝ Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթում։

Բացի իր երգարվեստի կարիերայից, Կաերսը աշխատում է որպես վոկալի մարզիչ և ուսուցիչ Գենտ քաղաքի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։

Նրա «Because of You» երգը հաղթել է եզրափակիչում 2023 թվականի հունվարի 14-ին և ներկայացրել է Բելգիան Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*De zangcarrière van Steffen begon met Zomerhit in 2000
*Eurosong 2023: portrait de Gustaph
*Gustaph

Կատեգորիա:Բելգիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Բելգիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բելգիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Բելգիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կիրել Նոա

**Նոա Կիրել** (, ), իսրայելցի երգչուհի, հեռուստահաղորդավարուհի, մոդել, պարուհի և դերասանուհի։ MTV եվրոպական երաժշտական մրցանակաբաշխության հնգակի հաղթող՝ «Լավագույն իսրայելցի արտիստ» անվանակարգում (2017, 2018, 2020, 2021, 2022)։

«Unicorn» երգով ներկայացրել է Իսրայելը Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ռաանանա քաղաքում,  ավստրո-հրեական և սեֆարդական ծագում ունեցող ծնողների ընտանիքում։ Նոան Ամիրի և Իլանա Կիրելի կրտսեր երեխան է, ունի երկու ավագ եղբայր։

2020 թվականի մարտից մինչև 2022 թվականի փետրվարը ծառայել է Իսրայելի պաշտպանության բանակում, որտեղ իր խաղացանկով հանդես է եկել զինվորների համար։

2022 թվականի օգոստոսին հայտարարվել է, որ Նոա Կիրելը կլինի Իսրայելի ներկայացուցիչը  Մեծ Բրիտանիայում կայանալիք Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում։

## Անձնական կյանք
2021 թվականի հոկտեմբերից նա հարաբերությունների մեջ է իսրայելցի մոդել և դերասան Թոմեր Հակոչենի հետ։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
*Noa Kirel at IMDb
* «Perugi - Música - Dançando com a batida: Noa Kirl em uma nova música com Sagi Breitner»

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆոտոմոդելներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի երգահաններ
Կատեգորիա:Իսրայելցի երաժիշտներ
Թեյա (երգչուհի)

**Թեոդորա Շպիրիչ** (, ), ավելի հայտնի որպես Teya, ավստրիացի երգչուհի և երգահան։ Ավստրիայի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում Սալենայի հետ միասին։ Նրանք «Who the Hell is Edgar?» երգով զբաղեցրեցին 15-րդ հորիզոնականը։

## Կենսագրություն
Թեոդորա Շպիրիչը ծնվել է 2000 թվականի ապրիլի 12-ին Վիեննայում, Ավստրիա, սերբ ծնողների ընտանիքում։ Նա իր մանկության մի մասն անցկացրել է Սերբիայի Կլադովո քաղաքում, սակայն հետագայում ընտանիքի հետ վերադարձել է Վիեննա։ Նա նշել է, որ Ադելը և Էմի Ուայնհաուսը համարվում են իր հիմնական ստեղծագործական ոգեշնչումները։

Շպիրիչը թողարկել է իր դեբյուտային «Waiting For» սինգլը 2018 թվականին։ 2019 թվականի վերջին նա հայտ է ներկայացրել Ավստրիան Եվրատեսիլ 2020 երգի մրցույթում ներկայացնելու համար՝ «Դատաստանի օր» երգով։ Նա ցուցակում ընդգրկված երեք մասնակիցներից մեկն էր, սակայն այդպես էլ չընտրվեց Ավստրիան ներկայացնելու համար։ Այնուհետև նա «Sudnji dan» երգով հայտ է ներկայացրել Սերբիայի ազգային ընտրությանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթի համար՝ «Beovizija 2020»-ին։ Երգը սերբերեն թարգմանվել է նրա ծնողների կողմից։ 2020 թվականի հունվարի 9-ին հայտարարվեց, որ նա ընտրվել է մրցույթին մասնակցելու համար։ Նա եզրափակչի ուղեգիր նվաճեց, որտեղ 4 միավորով զբաղեցրեց 10-րդ տեղը։

2021 թվականին Շպիրիչը դարձավ ավստրիական «Starmania» տաղանդների շոուի հինգերորդ եթերաշրջանի մասնակիցը։ Նա մտավ լավագույն 8-նյակ, բայց դուրս մնաց մինչև եզրափակիչը : Ավելի ուշ այդ տարի նա թողարկեց «Փախչիր (Մնա)» սինգլը խորվաթ երգչուհի Նինսկիի հետ՝ օգտագործելով Թեյա բեմական անունը Их песня «Who the Hell is Edgar?» была написана в лагере авторов песен в Чехии и была выпущена 8 марта 2023 года.։

2023 թվականի հունվարի 31-ին հայտարարվեց, որ Շպիրիչը ընտրվել է Ավստրիան ներկայացնելու Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում Սալենայի հետ, ում հետ նա հանդիպել է «Starmania»-ում իր մասնակցության ժամանակ։ Նրանց «Ով է գրողը տարած Էդգարը» երգը գրվել է Չեխիայի երգահանների ճամբարում և թողարկվել է 2023 թվականի մարտի 8-ին։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ
* 2018 — «Waiting For»
* 2018 — «What Christmas Is About»
* 2018 — «Collide»
* 2020 — «»
* 2021 — «Runaway (Stay)» 
* 2022 — «Ex Me»
* 2022 — «Mirror Mirror» 
* 2022 — «Criminal» 
* 2023 — «Who the Hell is Edgar?» 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Ավստրիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Ալիկա Միլովա

**Ալիկա Միլովա** (, ), էստոնացի երգչուհի, «Էստոնիան փնտրում է գերաստղ» շոուի ութերորդ եթերաշրջանի հաղթող (2021)։ Ներկայացրել է  Էստոնիան Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում՝ «Bridges» երգով զբաղեցրել 8-րդ տեղը։

## Կենսագրություն
Միլովան ծնվել է ռուսախոս ընտանիքում՝ Էստոնիայի հետ սահմանակից Նարվա քաղաքում։ Նրա քույրը՝ Վալերիա Միլովան, պրոֆեսիոնալ պարուհի է և հայտնվել է «Պար աստղերի հետ» ֆիլմի թուրքական և իռլանդական տարբերակներում։
 
Միլովան հայտնի է դարձել մանկուց՝ մասնակցելով տարբեր վոկալ մրցույթների և հեռուստատեսային ծրագրերի Էստոնիայում և արտերկրում։ Աշխատել է Նյուշայի և Նիկոլայ Բասկովի հետ.։

2022 թվականի նոյեմբերի 1-ին հայտարարվել է, որ նա կմասնակցի Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթին՝ «Bridges» երգով։ 2023 թվականի փետրվարի 11-ին Միլովան ելույթ է ունեցել եզրափակչում, որտեղ հեռուստադիտողները նրան հաղթող են ընտրել 12 մասնակիցների մեջ և նա դարձել է Էստոնիայի ներկայացուցիչը Լիվերպուլում կայացած Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում։

## Սկավառակագրություն
* 2021 – ""
* 2022 – ""
* 2022 – ""
* 2022 – "Bridges"
* 2023 - ""

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* YouTube канал
* Staarisaate finalist Alika Milova: saaksin olla sillaks, kes ühendab eesti ja vene rahva, Sky Plus, 30. november 2021
* Värske superstaar Alika Milova vallutab tabelitippe debüütsingliga «Õnnenumber», TV3 uudised, 14. detsember 2021
* Eesti 8. superstaar Alika Milova: «Have you ever seen the rain». Superstaar juba 2012!, Edasi.org, 15. detsember 2021
* Rahvusraamatukogu väikse maja esimeseks laenutajaks sai superstaar Alika Milova, Tre Raadio, 8. jaanuar 2022

Կատեգորիա:Էստոնացի երգչուհիներ
Հայաստանը Մանկական Եվրատեսիլ 2022 երգի մրցույթում

Հայաստանը մասնակցեց և հյուրընկալեց «Մանկական Եվրատեսիլ 2022» երգի մրցույթին Երևանում՝  ընտրելով իր ներկայացուցիչ *Նարե Ղազարյանին*՝ *Գրիգոր Կյոկչյանի* և *Նիկ Էգիբյանի* հեղինակած երգով։

## Նախապատմություն
Մինչև 2022 թվականի մրցույթը, Հայաստանը տասնչորս անգամ մասնակցել է *«Մանկական Եվրատեսիլ»* երգի մրցույթին՝ 2007 թվականի առաջին մասնակցությունից ի վեր։ Հայաստանն իր լավագույն արդյունքին հասել է 2010 թվականին՝ հաղթելով *«Մամա»* երգով, որը կատարել է Վլադիմիր Արզումանյանը։ Հայաստանը հյուրընկալեց «Մանկական Եվրատեսիլ 2011» երգի մրցույթը Երևանում։ 2019 թվականի մրցույթում Կարինա Իգնատյանը ներկայացրել է իր երկիրը Լեհաստանի Գլիվիցե քաղաքում՝ *«Colors of Your Dream»* երգով։ Երգը 115 միավորով զբաղեցրել է 9-րդ տեղը 19 ստեղծագործություններից։

Չնայած մասնակից երկրների վերջնական ցուցակում ընդգրկված լինելուն, Հայաստանը դուրս եկավ 2020 թվականի մրցույթից 2020 թվականի նոյեմբերին՝ այն ժամանակ շարունակվող Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի պատճառով։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ Մալենան ներքին կարգով ընտրվել էր Հայաստանը ներկայացնելու *«Why»* երգով։ Նոյեմբերի 10-ին ավարտված Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի հետ Հայաստանի պատվիրակության ղեկավար *Դավիթ Ծերունյանը* Instagram-ում գրել է, որ երկիրը «կվերադառնա ավելի ուժեղ, քան երբևէ»։ Հայաստանը կրկին ընտրեց Մալենային՝ ներկայացնելու երկիրը *«Qami Qami»*-ով և ի վերջո հաղթեց մրցույթը 224 միավորով։

## Մանկական Եվրատեսիլից առաջ
2022 թվականի օգոստոսին անցկացվել է 100-ից ավելի հայտերից 30 կարճ ցուցակում ընդգրկված արտիստների լսումների փուլը։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 28-ին *«AMPTV»*-ն բացահայտեց, որ մրցույթում Հայաստանը ներկայացնելու է *Նարե Ղազարյանը*։ Գրիգոր Կյոկչյանի և Նիկ Էգիբյանի հեղինակած «*Dance*»-ը հանրությանը ներկայացվեց 2022 թվականի նոյեմբերի 12-ին, ուղեկված էր տեսահոլովակով, ռեժիսորն էր *Արամայիս Հայրապետյանը*, իսկ պրոդյուսերը՝ *«Gravity Production»*-ը։

## Մանկական Եվրատեսիլում
Բացման արարողությունից հետո, որը տեղի ունեցավ *2022 թվականի դեկտեմբերի 5*-ին, հայտարարվեց, որ Հայաստանը 2022 թվականի դեկտեմբերի 11-ին հանդես կգա տասնհինգերորդ տեղում։ Հայաստանը Մանկական Եվրատեսիլ 2022-ում զբաղեցրեց 2-րդ հորիզոնականը, զիջելով Ֆրանսիային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2022 Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Աշխատանքի դրոշակ

**«Աշխատանքի դրոշակ»** («Աշխատանքի դրօշակ»), Ռուսաստանի սոցիալիստ-հեղափոխականների (էսէռ) կուսակցության Անդրկովկասի շրջանային և Թիֆլիսի
կոմիտեների պաշտոնաթերթ։

## Պատմություն
Պաշտոնաթերթը լույս է տեսել 1918-1919 թվականներին Թիֆլիսում,  խմբագիրը եղել է Արշամ Խոնդկարյանը։
1918 թվականի հունիսի 29-ի համարում «Բորբա» (ռուս.) պարբերականից արտատպվել է «Բոլշևիկները Ն. Ժորդանիայի մոտ» լուրը, որտեղ խոսվում է Ստեփան Շահումյանի՝ հունիսի 6-ի նամակի մասին (տեղն անհայտ է)։ Նամակում Շահումյանը վրաց կառավարությանն առաջարկել է գործակցել բոլշևիկների հետ՝ թուրքական արշավանքը կասեցնելու համար։

## Արտաքին հղումներ
* [«Աշխատանքի դրոշակ» պարբերականի համարները [Հայաստանի ազգային գրադարան]ի կայքում]

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ