open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բերենիկե հոսքավոր

**Բերենիկե հոսքավոր** (), խլածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Երկար կոճղարմատներով բազմամյա մերկ խոտաբույս է։ Ցողունը գլանաձև է, հարթ սնամեջ, 20-60 սմ բարձրությամբ։ Ունի վեր բարձրացող և գետնատարած արմատավորվող ընձյուղներ։ Երկարավուն-օվալաձև, բութ գագաթով տերևները կարճակոթ, հյութալի, հակադիր են։ Տերևանութներից աճող ողկույզներում հավաքված են մանր չորսանդամ ծաղիկները։ Պսակը հիմքային մասում ունի կարճ խողովակ, վերին մասը սպիտակ է, երկնագույն կամ մանուշակագույն։ Բազմաթիվ մանր էլիպսաձև սերմերով պտուղը գնդաձև կամ օվալաձև փոքր երկբույն տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Աճում է հյուսիսային շրջաններում, լեռնային գոտիների խոնավ վայրերում, գետափերին, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Տավուշի, Վայոց ձորի մարզերում և Արցախում։ Մեղրատու բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածն ու ծաղիկները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Երեսնակ դեղատու

**Երեսնակ դեղատու** (), դժնիկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Հաստ կոճղարմատով և ուղղաձիգ պարզ ցողունով բազմամյա խոտաբույս է, որի բարձրությունը 30-120 սմ է։ Կոթունավոր, ընդհատ փետրաձև տերևները անհարթ մակերեսով են։ Առանձին տերևիկները ձվաձև են, ատամնեզր, վերին մակերեսը մուգ կանաչ է, ստորինը՝ սպիտակավուն և խիտ մազիկներով ծածկված։ Ցողուների գագաթներին՝ հասկանման ծաղկաբույլերում, հավաքված են հնգանդամ, ոսկեգույն-դեղին պսակաթերթիկներով ծաղիկները։ Կարթաձև փշերով պատված պտուղները սերմիկներ են։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին լեռնային գոտու մարգագետիններում, անտառաեզրերին, թփուտներում, ճանապարհների եզրերին, դաշտերում։ Հանդիպում է Հայաստանի բոլոր մարզերում։ Մեղրատու բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են երեսնակի վերգետնյա մասը, ծաղիկներն ու արմատները։ Օգտագործում են նաև որպես ներկանյութ բրդյա իրերն ու գործվածքները ոսկեգույն-դեղին ներկելու համար։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Agrimonia eupatoria02.jpg
Պատկեր:Odermennig Roscheiderhof H1a.jpg
Պատկեր:Gemeiner Odermennig roscheiderhof H9a.jpg
Պատկեր:Gemeiner Odermennig Roscheiderhof H3a.jpg
Պատկեր:Agrimonia eupatoria inflorescence (02).jpg
Պատկեր:Agrimonia eupatoria fruit (03).jpg
Պատկեր:Agrimonia eupatoria kz11.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Դժնիկազգիներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Ծաղիկ
Կատեգորիա:Ներկատու բույսեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Ալեքսանդր Մարգարով

**Ալեքսանդր Աշոտի Մարգարով** (), հայկական ծագմամբ խորհրդային ֆուտբոլիստ, հարձակվող, երկրորդ լիգաների լավագույն ռմբարկու (262 գոլ), կարիերայի ընթացքում ընդհանուր առմամբ խփել է 284 գոլ։ Խաղացողի կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Մախաչկալայի «Դինամոյում»։ Եղել է մոլի կոմունիստ, բայց դուրս է եկել Կոմկուսից։

Ալեքսանդր Մարգարովի որդին է ֆուտբոլիստ և մարզիչ Միխայիլ Մարգարովը։

## Ֆուտբոլային կարիերա
Ալեքսանդր Մարգարովն իր կարիերան սկսել է Բաքվի «Նեֆտյանիկիի» դպրոցում։ Տասներեք տարեկան հասակում մասնակցել է երկրորդ կազմի հանդիպմանը, երբ Բաքվի ակումբը խաղում էր ընդդեմ Մոսկվայի «Դինամոյի»։ 1971 թվականին Մարգարովը տեղափոխվել է Մախաչկալա։ «Դինամոյում» նա անցկացրել է տասը տարի։ Բեսկովը շատ է ցանկացել նրան տեսնել և՛ «Դինամոյի», և՛ «Սպարտակի» կազմում։ Ալեքսանդր Մարգարովը խաղացողի կարիերան ավարտելուց հետո զղջացել է, որ չի տեղափոխվել այդ ակումբ։

## Հետխաղյա կարիերա
Մախաչկալայի «Դինամոյում» իր կարիերան ավարտելուց հետո Ալեքսանդր Մարգարովը ութ տարի աշխատել է որպես ֆուտբոլային մարզիչ, ինչից հետո որպես ֆուտբոլիստ ընդգրկվել է «Անժիի» կազմում։ 1995 թվականին մարզել է «Անժին», որը Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1995/96 մրցաշրջանում հաղթել է Ռուսաստանի չեմպիոն «Սպարտակին» Վլադիկավկազ։ 2001 թվականին նշանակվել է «Անժիի» գլխավոր մարզչի պաշտոնակատար։ 2003 թվականին աշխատել է որպես գլխավոր մարզիչ «Դաղեստանեց» ակումբում։ 2003 թվականի վերջին համալրել է Կռիլյա Սովետով» ակումբի մարզչական շտաբի կազմը։ Հետագայում դարձել է Մախաչկալայի ՕՌՄՄՊՄԴ տնօրեն։

## Ձեռքբերումներ
* ԽՍՀՄ առաջնության երկրորդ լիգայի 4-րդ գոտու լավագույն ռմբարկու – 1974 (22 գոլ), 1977 (34 գոկ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Անժիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով
Ակնախոտ մազոտ

**Ակնախոտ մազոտ** (), խլածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
3-40 սմ բարձրությամբ, գեղձային երկար բազմաբջիջ մազիկներով ծածկված տերևներով ու ծաղկաբույլով միամյա կիսամակաբույծ բույս է։Պարզ ուղղաձիգ ցողունը երբեմն վերին մասում ճյուղավորված է։ Ցողունային տերևները սեպաձև և ձվաձև են։ 3-8 սուր ատամիկներով ծաղկակից տերևները ձվաձև են կամ լայն եռանկյունաձև։ Ծաղիկները հավաքված են երկար ծաղկաբույլերում։ Ինչպես և ամբողջ բույսը, սրածայր ատամիկներով բաժակը ծածկված է գեղձային մազիկներով։ Մուգ շագանակագույն գծերով և ստորին շուրթի վրա դեղին բծով պսակը սպիտակավուն է և հաճախ բաց մանուշակագույն վերին շուրթով։ Պտուղը ձվաձև երկարավուն տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Աճում է մարգագետիններում և վերին լեռնային գոտու խոտածածկ լանջերին։ Հանդիպում է Լոռու մարզոմ։ Մեղրատու բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածն ու ծաղիկները։ Ակնախոտի պատրաստուկները հանգստացնում են նյարդային համակարգը և մասնակցում օրգանիզմի ինքնակարգավորման պրոցեսներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Հայկական փողոց (Սինգապուր)

thumb|right|200px|Հայկական փողոց
thumb|right|200px|Պերանական թանգարանը, որ տեղակայված է Հայկական փողոցում
**Հայկական փողոց** (, ), փողոց Սինգապուրի Կենտրոնական տարածաշրջանի Թանգարանների շրջանում։ Հայերի բնակության հիմնական վայր։

## Պատմություն
Հայկական փողոցն սկսվում է Քոլմանի փողոցից (*Coleman Street*) և ձգվում մինչև Ստեմֆորդ ռոուդի (*Stamford Road*) ու Վաթեռլոո սթրիթի (*Waterloo Street*) հատման վայրը։

Փողոցն առաջին անգամ քարտեզի վրա նշվել է 1836 թվականին իռլանդացի ճարտարապետ Ջորջ Քոլմանի () կողմից։ Սկզբում այն անվանում չի ունեցել, չինացիները կենցաղային խոսքում այն կոչել են *Սենգ Փոխ Սին Չու*, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «Սենգ Փոխի շենքի հետևի մաս»։ Թան Սենգ Փոխը՝ Թան Ախ Խուի որդին և Սիհ Յու Չինի (*Seah Eu Chin*) զարմիկը, 19-րդ դարում Սինգապուրում հայտնի է եղել որպես ափիոնով հարստացած ֆերմեր և առաջին չինացին Սինգապուրի մունիցիպալ խորհրդում։

Ժամանակի ընթացքում փողոցն սկսել է կոչվել Հայկական, որի անվանումը վկայում է Սինգապուրում հայերի բնակության ժամանակի մասին։ Սկզբում այն հայկական Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու մոտ գտնվելու պատճառով կոչվել է «Հայկական եկեղեցու փողոց», որը հետագայում կրճատվել է ու դարձել «Հայկական փողոց»։

Հայկական փողոցում տեղակայված են մի շարք տեսարժան վայրեր, որոնցից են ժամանակակից արվեստների առաջին և միակ անկախ  կենտրոնը Սինգապուրում (*The Substation*), Թաո Նենի հին դպրոցը (*Old Tao Nan School*), որը ներկայում Պերանական թանգարանն է (*Peranakan Museum*) և մտնում է Ասիական քաղաքակրթությունների թանգարանի (*Asian Civilisations Museum*) կազմի մեջ։ Թանգարանի նմուշները պատմում են Չինաստանի քաղաքակրթության ու մշակույթի մասին, ինչպես նաև մշտապես գործում է «Պերանականների ժաանգություն» ցուցադրությունը, որը ներկայացնում է Պերանականների հարուստ նյութական ժառանգությունը, որոնք ապրել են ինդոնեզական կղզեխմբի կղզիներում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
**Victor R Savage, Brenda S A Yeoh (2004), Toponymics A Study of Singapore's Street Names, Eastern University Press, ISBN 981-210-364-3*

Կատեգորիա:Սինգապուրի փողոցներ
Արմենիա (Սալվադոր)

**Արմենիա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Սալվադորի արևմտյան մասում՝ Սոնսոնատե դեպարտամենտի տարածքում։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Սալվադորի Սոնսոնատե դեպարտամենտի հյուսիս-արևելքում՝ Լա Լիբերտադ և Սանտա Անա դեպարտամենտների հետ սահմանի մոտ։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում է 588 մ։ Մունիցիպալիտետի տարածքը կազմում է 65,64 կմ²։

## Բնակչություն
Ըստ 2013 թվականի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 19 976 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության թվաքականի դինամիկան ըստ տարիների՝*

## Սպորտ
Քաղաքում գործում է *C.D. Salvadoreño* ֆուտբոլային ակումբը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սալվադորի բնակավայրեր
Բուտրինտ Իմերի

**Բուտրինտ Իմերի** , ալբանացի երգիչ։ Գերմանիայում և Եվրոպայում աշխատելուց հետո, Բուտրինտը,"Ki Me Ley" երգով, ներկայանում է Ալբանիայի հանրությանը։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է 1996 թվականին հուլիսի 3-ին Լորախում, Գերմանիայում։

## Կարիերա
Երաժշտական կրթությունը ստացելէ գերմանացի արվեստագետ Խավիեր Նայիդոյի կողմից հիմնադրված "Voice Lap" փոփ երաժշտության դպրոցում։ Բացի այդ, նա 11 տարեկանից սկսած դարձել է "Dance Energy" պարային ակադեմիայի անդամ, որտեղ նա մեծ հաջողությունների է հասել 7 տարվա ընթացքում՝ շուտով հայտնվելով Գերմանիայի և այլ երկրների մի շարք քաղաքներում։ Մասնակցել է գերմանական «Dance Camp» ծրագրին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Ալբանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ռիթմ-և-բլյուզ երաժիշտներ
Հեթում Գ

**Հեթում Գ** (), Լամբրոն ամրոցի հայ իշխան՝ Հեթումյանների արքայատոհմից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1151 թվականին Օշին 2-րդի ընտանիքում, Հեթումյանների և Շահանդուխտ Պահլավունու արքայատոհմի ներկայացուցիչ է։ Բյուզանդացիների նկատմամբ Ռուբինյանների արքայատոհմի ներկայացուցիչ Թորոս 2-րդի հաղթանակից հետո՝ առաջին անգամ փորձ է արվել միավորելու երկու մրցակից՝ Հեթումյաններ և Ռուբինյաններ արքայատոհմերը։ Այդ միությունը պետք է ամրապնդվեր երկու արքայատոհմերի երեխաների՝ Օշին 2-րդի և Թորոսի աղջիկներից մեկի ամուսնությամբ։

Իր աներոջ՝ Թորոս 2-րդի մահից անմիջապես հետո Հեթումը լուծել է ամուսնությունը, որը կայացել էր երկու արքայատոհմերի միջև կապն ամրապնդելու համար։ Դրանից հետո Ռուբենյան արքայատոհմի նոր կառավարիչ Մլեհն  անհաջող փորձ է արել՝ գրոհով վերցնելու իր հարազատ Լամբրոն ամրոցը։ Մլեհից հետո անհնազանդ Հեթումցիներին փորձել է իրեն ենթարկել հաջորդ կառավարիչը՝ Ռուբեն 3-րդը։ Սակայն նրա հույսերը ևս ջարդվել են Լամբրոն ամրոցի պարիսպների տակ։

Շուտով Կիլիկիայի արքա, Ռուբինյանների արքայատոհմի ներկայացուցիչ Լևոն 2-րդը, ցանկանալով սանձահարել մրցակից և չենթարկվող Հեթումյաններին, բանակ հավաքելով՝ պաշարել է Լամբրոն ամրոցում հաստատված Հեթում 3-րդին։ Սակայն իր նախորդների՝ Մլեհի և Ռուբեն 3-րդի նման, Լևոն 2-րդ նույնպես ամրոցի պատերի տակ պարտություն է կրել։ Դրանից հետո նպատակ ունենալով ոչնչացնել իշխանին՝ նրան հրավիրել է երկու արքայատոհմերի միջև կեղծ ամուսնության պայմանագիր կնքելու։ Ժամանելուց անմիջապես հետո Հեթումը թագավորի հրամանով բռնվել է և բանտ նետվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեթումյաններ
Կատեգորիա:Ռուբինյաններ
Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի իշխաններ
Սարսափելի Հենրին

**Սարսափելի Հենրին** (), անգլիացի գրող Ֆրանչեսկա Սայմոնի () գրքերի հայտնի շարքը։ Գրքերից յուրաքանչյուրը նկարագրում է փոքրիկ չարաճճի Հենրիի արկածները։ Ֆրանչեսկա Սայմոնի գրքերը մեծապես հայտնի են Եվրոպայում։ «Սարսափելի Հենրին» 2009 թվականի հոկտեմբերին երեխաների սիրելի հերոսի վարկանիշային աղյուսակում հասել է Հարրի Փոթերին և 5-12 տարեկան երեխաների շրջանում իր հայտնիությամբ դարձել է երկրորդը` առաջ անցնելով այնպիսի դասական հերոսներից, ինչպիսիք են օրինակ Վիննի Թուխը, Փիթեր Փենը և Մոխրոտիկը։

2008 թվականին սարսափելի Հենրիի մասին Ֆրանչեսկա Սայմոնի գիրքը արժանացել է *British Book Awards* ազգային մրցանակի «Լավագույն գիրք երեխաների համար» անվանակարգում։

«Սարսափելի Հենրիի մասին» գրքերը հրատարակվում են 24 երկրներում։ Բրիտանական *Children’s ITV* հեռուստաալիքով ամեն օր եթեր է հեռարձակվում Հենրիի արկածների մասին պատմող հեռուստասերիալը։

## Գրքերի շարք

## Սյուժե
Սարսափելի Հենրին մի փոքրիկ չարաճճի է, որը երբեք չի ձանձրանում և չի թողնում, որ ձանձրանան իր մտերիմներն ու ընկերները։ Գրեթե բոլոր ընտանիքներում կա «սեփական» փոքրիկ չարաճճի և գյուտարար Հենրին կամ նրա հակապատկերը` Հենրիի եղբայրը, խոհեմ Հնազանդ Փիթերը։

Գրքերից յուրաքանչյուրը հումորային փոքրիկ հավաքածու է` Հենրիի արկածների մասին պատմող նկարազարդումներով։

## Կերպարներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт серии книг «Ужасный Генри»

Կատեգորիա:Մանկական գրքերի շարքեր
Կատեգորիա:Հորինված բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Մանկական գրականության կերպարներ
Կատեգորիա:Գրական հեքիաթներ
Շոհոքրամ գետային

**Շոհոքրամ գետային** (), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
25-75 սմ բարձրությամբ թույլ ճյուղավորված, բազմաթիվ չռված մազիկներով և գեղձերով ծածկված, կարմրավուն, ակոսավոր ցողունով, հաստ, գորշագույն սողացող կոճղարմատով մեղրատու բազմամյա խոտաբույս է։ Խոշոր, երկար կոթուններով տերևները արմատամերձ են։ Բազմաթիվ առէջներով, հնգանդամ, դեղնավուն, սպիտակավուն կամ կարմրավուն խոշոր ծաղիկները զանգակաձև են։ Տարածմանը նպաստող, երկար, մազապատ, կեռիկաձև քթիկով պտուղը սերմնիկ է։

## Տարածվածություն
Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիների խոնավ մարգագետիններում, գետափերին և ճահիճներում։ Տարածված է Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի և Սյունիքի մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կոճղարմատները և վերգետնյա մասը։ Որպես սննուդ կիրառում են ապուրների և աղցանների մեջ, իսկ կոճղարմատից պատրաստում են համեմունք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Պերճանույշ Պռոշյան

**Պերճանույշ Պերճի Պռոշյան** (), հայ մանկավարժ։

Պերճ Պռոշյանի ավագ դուստրը։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի Գայանյան դպրոցը, ապա Թիֆլիսի իգական գիմնազիան։ 39 տարի զբաղվել է մանկավարժությամբ։ 1921 թվականից աշխատել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի լուսավորության ժողովրդական կոմիսարիատում՝ որպես դպրոցական բաժնի վարիչ, ապա՝ նախադպրոցական բաժնի տեսուչ։

## Տես նաև
* Պերճ Պռոշյանի տուն-թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայրենիքի ձայն» շաբաթաթերթ, 30 սեպտեմբերի, 1987, թիվ 40, էջ 5․

Կատեգորիա:Պռոշյաններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կովացորեն դաշտային

**Կովացորեն դաշտային** (), խլածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
15-20 սմ բարձրությամբ, գլանաձև ցողունով, այլ բույսերի արմատներին ամրացող և դրանք որպես սննդի լրացուցիչ աղբյուր օգտագործող թույլ զարգացած արմատներով միամյա կիսամակաբույծ է։ Բարակ ճյուղերը ծածկված են մանր մազիկներով։ Տերևները ամբողջական են, հակադիր, սրածայր, նշտարաձև (մինչև 6 սմ երկարությամբ), գրեթե նստադիր կամ կարճ կոթուններով։ Ցողունների կամ ճյուղերի վերին մասում աճող ծաղիկներն առաջացնում են երկար, խիտ և հասկանման ծաղկաբույլեր։ Ստորին մակերեսի վրա երբեմն սև կամ շագանակագույն, ծաղկահյութ պարունակող թեփուկներ առաջացնող, խորը բաժանված սուր ատամիկներով ծաղկակիցները վարդագույն-ծիրանագույն են և ձվաձև-նշտարաձև։ Չորսանդամ, խողովակաձև-զանգակաձև թավոտ բաժակն ունի չորս սուր, նեղ-եռանկյունաձև ատամիկներ։ Բարակ գլանաձև խողովակով երկշուրթ դեղին կամ ծիրանագույն պսակը վերին մասում լայնանում է։ Չորս երկուժ առէջներով վերին շուրթը սաղավարտաձև է։ Ճարպային յուղով հարուստ և հյութալի ելուստներով օժտված երկարավուն հարթ սերմերով երկբուն պտուղը երկու կողքերից սեղմված ձվաձև տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Աճում է միջին լեռնային գոտու դաշտերում, ճանապարհների եզրերին, նոսր անտառներում, իսկ որպես մոլախոտ՝ ցանքսերում և աղբավայրերում։ Հանդիպում է Տավուշի մարզում և Արցախում։ Մեղրատու և թունավոր բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածը, ծաղիկներն ու սերմերը։ Սերմերի երեփուկն օգտագործում են վնասատու միջատներին ոչնչացնելու համար։ Մանրացրած սերմերը տաք թրջոցների օգնությամբ օգտագործվում են որպես փափկացնող միջոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Գետնաստղ բուրավետ

**Գետնաստղ բուրավետ** (), տորոնազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Բարակ սողացող կոճղարմատով 10-60 սմ բարձրությամբ, ուղիղ քառանիստ ցողունով բազմամյա խոտաբույս է։ Օղակաձև հանգույցներում դասավորված են սրածայր նշտարաձև թավոտ տերևները։ Գագաթնային ծաղկաբույլերում հավաքված սպիտակ հոտավետ չորսանդամ մանր ծաղիկները կազմում են մի քանի կիսահովանոցներ։ Կարճ խողովակով սպիտակ ձագարաձև պսակն ունի բութ գագաթներով չորս երկարավուն բլթակ։ Խիտ փայլուն, կեռիկանման մազիկներով պատված չոր պտուղները բաժանված են երկու կեսի։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների ստվերաշատ սաղարթավոր (հաճախ հաճարենու և կաղնու) անտառներում։ Բազմանում է կոճղարմատների ընձյուղներով։ Հանդիպում է Լոռու, Տավուշի, Արագածոտնի, Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերում։ Լավ մեղրատու և թունավոր բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը, որը հավաքում են ծաղկման վերջում և ծաղկելուց հետո։ Բոված սերմերից պատրաստում են սուրճին փոխարինող ըմպելիք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Տորոնազգիներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Վրաստանի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Լիտվայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Մկնականջ դաշտային

**Բզրուկ,Մկնականջ դաշտային** (), գնարբուկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Ճյուղավոր քառանիստ ցողունով և նստադիր ամբողջաեզր ձվաձև, հակադիր դասավորված տերևներով միամյա խոտաբույս է։ Հնգանդամ, երկար, գեղեցիկ ծաղկակոթերով ծաղիկները մեկական աճում են տերևանութներում։ Ունի կարմիր, նարնջագույն-կարմիր պսակաթերթիկներ, նշտարաձև բաժակաթերթիկներ և կարճ առէջներ։ Բազմաթիվ ձվաձև, գրեթե սև սերմերով պտուղը գնդաձև տուփիկ է։ Տուփիկը բացվում է լայնակի ճեղքով՝ առանձնացող խուփիկով։ Ծաղիկները գիշերը փակվում են իսկ առավոտյան՝ բացվում։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների մարգագետիններում, խոնավ վայրերում, գետափերին և ցանքսերում։ Հանդիպում է Լոռու, Վայոց ձորի, Արմավիրի, Արարատի մարզերում և Երևանում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են եռտերպենային սապոնիններ (ցիկլամին), ֆլավոնոիդներ (կեմպֆռրոլ, կվերցիտին), ֆենոլկարբոնային թթուներ, պրոտեոլիտիկ ֆերմենտներ, անտոցիաններ, ճարպային և եթերային յուղեր, գլիկոզիդներ, դաբաղանյութեր պարունակող վերգետնյա խոտային մասը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Գնարբուկազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի բուսականություն
Չմենի ամբողջաեզր

**Չմենի ամբողջաեզր** (), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Մոտ 1,5 մ բարձրությամբ, լայնատարած ճյուղերով, թավոտ երիտասարդ ընձյուղներով ցրտադիմացկուն թուփ է։ Կլորավուն-ձվաձև տերևների վերին մակերեսը կանաչ է, ստորինը՝ մոխրագույն կամ սպիտակավուն։ Մուգ կանաչ, փայլուն  hերթադիր ամբողջաեզր տերևները աշնանը կարմրում են։ Կարճ ողկույզներում հավաքված են վարդագույն պսակաթերթիկներով մանր ծաղիկները։ Գնդաձև կամ ձվաձև մանր պտուղները ծիրանի-կարմիր են, մուգ կարմիր կամ սև։

## Տարածվածություն
Աճում է նախալեռնային և լեռնային գոտիների թփուտներում, ինչպես նաև քարքարոտ սարալանջերին։ Տարածված է հանրապետության բոլոր մարզերում և Արցախում։ Մեղրատու բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ընձյուղները, տերևներն ու պտուղները։ Պտուղների եփուկն օգտագործում են դիզենտերիայի և այլ ինֆեկցիոն հիվանդությունների բուժման համար և փքումների դեպքերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Էրաստ Օսիպյան

**Էրաստ Էռնեստի Օսիպյան** (), խորհրդային ֆուտբոլիստ, որ հանդես է եկել հարձակվողի և կիսապաշտպանի դիրքերում։

## Կարիերա
Էրաստ Օսիպյանը Պյատիգորսկի ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ 1982 թվականին կնքել է իր առաջին պայմանագիրը Ստավրոպոլի «Դինամո» ակումբի հետ և այնտեղ խաղացել մինչև 1984 թվականը։ 1985-1986 թվականներին խաղացել է Հոկտեմբերյանի «Սպարտակ» և «Կոտայք» ակումբներում։ 1987 թվականին տեղափոխվել է Երևանի «Արարատ» ակումբ, որն այդ ժամանակ հանդես էր գալիս բարձրագույն լիգայում։ «Արարատում» անցկացրած չորս  տարիների ընթացքում մասնակցել է 78 խաղի ԽՍՀՄ առաջնությունում, որոնցում դարձել է յոթ գոլի հեղինակ։ 1991 թվականին վերադարձել է Ստավրոպոլի «Դինամո» ակումբ, որը ԽՍՀՄ-ի անկումից հետո սկսել է խաղալ բարձրագույն լիգայում։ 1992 թվականին ապրիլի 1-ին ԲԿՄԱ ակումբի դեմ խաղում նշել է նորամուտը Ռուսաստանի առաջնությունում։ Նույն թվականի մայիսի 2-ին՝ Վորոնեժի «Ֆակել» ակումբի դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը բարձրագույն դիվիզիոնում։ «Դինամոյի» կազմում անցկացրած երկրորդ մրցաշրջանում կորցրել է իր տեղը թիմի մեկնարկային կազմում, իսկ 1993 թվականին տեղափոխվել է «Ինտերրոս», որի կազմում անցկացրել է երկու հանդիպում։ 1994 թվականին տեղափոխվել է Տոլյատիի «Լադա», որն այդ ժամանակ հանդես էր գալիս Ռուսաստանի առաջնությունում։ «Լադայի» կազմում անցկացրած երկու մրցաշրջանի ընթացքում խաղադաշտում անցկացրել է 176 րոպե։ 1997 թվականին ավարտել է խաղացողի կարիերան․ նրա վերջին ակումբը եղել է «Սպարտակ-Օրեխովոն»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Կոտայքի ֆուտբոլիստներ
Փրփրուկ թեղանման

**Փրփրուկ թեղանման** (), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
1-2 մ բարձրությամբ հոտավետ, կարճ, հաստ կոճղարմատով, ուղիղ, ամուր, բարձր, կողավոր, վերին մասում ճյուղավոր ցողունով, քամու և ջրի միջոցով տարածվող սերմերով, կոճղարմատի միջոցով բազմացող բազմամյա խոտաբույս է։ Ստորին հատվածը սպիտակ թավով ծածկված փետրաձև տերևների փոքր սղոցաեզր տերևիկները երկարավուն-ձվաձև են, մուգ կանաչ և մերկ։ 3-5-բլթակավոր, վերջին ծայրային տերևը խոշոր է։ Խիտ հուրանաձև ծաղկաբույլերում հավաքված են մանր, բազմաթիվ, սպիտակ, հոտավետ, հնգանդամ ծաղիկները։ Պսակաթերթիկները երկար եղունգներով են, իսկ բազմաթիվ առէջները երկար են պսակաթերթիկներից։ Չբացվող միասերմ, մերկ տերևապտուղը պարուրաձև ոլորված է։

## Տարածվածություն
Աճում է խոնավ մարգագետիններում, երբեմն՝ անտառներում։ Հանդիպում է Արագածոտնի, Վայոց ձորի և Գեղարքունիքի մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը կամ ծաղկաբույլերը։ Չոր կամ թարմ ծաղիկներից պատրաստում են հատուկ հաճելի հոտավետ թեյ, որն օգնում է հազի, անգինայի, գլխացավերի, ստամոքսի, աղիքների ցավերի և խոցերի բուժման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Սամսոն Խաչատրյան

**Սամսոն Խաչատրյան** (), խորհրդային բռնցքամարտիկ, ԽՍՀՄ հնգակի չեմպիոն (1979-1983), Եվրոպայի չեմպիոն (1985), 1986 թվականի «Բարի Կամքի խաղեր»-ի արծաթե մեդալակիր։ ԽՍՀՄ սպորտի միջազգային կարգի վարպետ (1979)։ Մարզական կարիերայի ընթացքում տարբեր մակարդակներում անցկացրել է 202 մենամարտ, որոնցից 186-ում հաղթել է։

## Կենսագրություն
Սամսոն Խաչատրյանը ծնվել է 1960 թվականի փետրվարի 2-ին Կիրովականում (ներկայումս՝ Վանաձոր)։ Սկսել է զբաղվել բռնցքամարտով 14 տարեկանից՝ Սուրեն Միրզոյանի ղեկավարությամբ։ 1978 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն և Եվրոպայի երիտասարդների չեմպիոն։ 1979-1983 թվականներին հաղթել է ԽՍՀՄ մեծահասակների առաջնություններում ամենաթեթև (1979, 1980, 1982) և թեթևագույն (1981, 1983) քաշային կարգերում։ 1979 թվականից հանդես է եկել ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի կազմում։ 1980 թվականին մասնակցել է Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերին, 1981 թվականին դարձել աշխարհի գավաթի եզրափակչի մասնակից։ Հետագայում մի քանի տարի շարունակ, չնայած ԽՍՀՄ առաջնություններում բարձր արդյունքներին, ԽՍՀՄ հավաքականի մարզչական շտաբը թիմի կազմում չէր ընդգրկվում հիմնական միջազգային մրցումներում։ Միայն 1985 թվականին նրան հնարավորություն տրվեց հանդես գալ Բուդապեշտում կայանալիք Եվրոպայի առաջնությունում, և նա իր մարզական կարիերայում հասավ առավելագույն հաջողության՝ նվաճելով Եվրոպայի չեմպիոնի կոչումը։ 1986 թվականին մասնակցել է «Բարի Կամքի խաղեր»-ին և հասել եզրափակիչ։

1988 թվականին ղարաբաղյան հակամարտության սկսվելուց հետո ավարտել է մարզական կարիերան և ստեղծել կամավորական ջոկատ, որը մասնակցել է հայ-ադրբեջանական սահմանի հյուսիսային հատվածի պաշտպանությանը։ 1990 թվականների վերջին և 2000 թվականների սկզբին աշխատել է Լոռու մարզի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչությունում։

2007 թվականից զբաղվում է քաղաքական գործունեությամբ։ Անդամակցելով Հայ ազգային կոնգրեսին՝ ակտիվորեն մասնակցել է այդ ընդդիմադիր միավորման բողոքի ակցիաներին, ինչի կապակցությամբ հետապնդումների է ենթարկվել։ 2011 թվականի մարտին ձերբակալվել էր ՀԱԿ հանրահավաքներից մեկի ժամանակ ոստիկանության հետ ցուցարարների բախումների ժամանակ իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ ուժ կիրառելու մեղադրանքով։ Ինքը՝ Խաչատրյանը, հրաժարվել է իրեն մեղավոր ճանաչել և պնդել է, որ միայն փորձել է քաղաքացիական հագուստով մարդկանցից պաշտպանել մի շարք կանանց։ Այնուամենայնիվ, դատարանը նրան մեղավոր է ճանաչել և դատապարտել մեկ տարվա պայմանական ազատազրկման։ 2011 թվականից մտնում է «Շրջադարձ» կուսակցության քաղաքական խորհրդի մեջ։

## Ընտանիք
Արթուր Խաչատրյան (ծնվել է 1983 թվականին), եղբորորդին, հայ բռնցքամարտիկ, Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն (2010, 2012), Եվրոպայի առաջնության մրցանակակիր՝ (2010) կիսածանր քաշային կարգում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/kh/samson-khachatryan-1.html 
* Интервью Самсона Хачатряна сайту Федерации бокса России

Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ
Արսեն Պապիկյան

**Արսեն Բորիսի Պապիկյան** (), հայկական ծագմամբ ռուսաստանաբնակ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և պաշտպան, ֆուտբոլային մարզիչ։

## Ակումբային կարիերա
Արսեն Պապիկյանի առաջին պրոֆեսիոնալ ակումբը եղել է Չերկեսկի «Նարտը»։ 1991-1992 թվականներին խաղացել է Ստավրոպոլի «Դինամոյում»։ 1992 թվականի մարտի 29-ին Մոսկվայի «Դինամոյի» կազմում նշել է նորամուտը Ռուսաստանի առաջնությունում՝ դուրս գալով փոխարինման։ Ընդհանուր առմամբ «Դինամոյի» կազմում անցկացրել է 121 խաղ, որոնցից 66-ը՝ բարձրագույն լիգայում։ 1995 թվականին խաղացել է Նովոռոսիյսկի «Չերնոմորեց» ակումբում։ 1995 թվականին մայիսի 13-ին նշել է նորամուտը «Չերնոմորեցի» կազմում՝ մասնակցելով բարձրագույն լիգայի՝ «Ռոտոր» ակումբի դեմ խաղի, որի միջնամասում փոխարինվել է։ Ընդհանուր առմամբ Նովոռոսիսյկի ակումբի կազմում անցկացրել է 8 խաղ, որից հետո տեղափոխվել է Ստավրոպոլի «Դինամո»։ Հետագայում խաղացել է Ռուսաստանի ստորին դիվիզիոնների թիմերրում։

## Մարզչական կարիերա
2009-2013 թվականներին մարզել է Արմավիրի «Տորպեդոն»։ 2013-2016 թվականներին հանդիսացել է «Կուբան» ակումբի մարզչի օգնական, 2016 թվականի ապրիլի 26-ից մայիսի 3-ը եղել է մարզչի պաշտոնակատար։ Երբ 2016 թվականին ակումբ է վերադարձել Դանի Պատրեսկուն, Պապիկյանն ընգրկվել է նրա մարզչական շտաբում։

2016 թվականի հունիսի 26-ին նշանակվել է «Արմավիրի» գլխավոր մարզիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Մանվել Աֆրիկյան

**Մանվել Աֆրիկյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, Հայաստանի Բարձրագույն խմբում հանդես եկած «Ուլիս» ակումբի դարպասապահ։

## Ակումբային կարիերա
Մանվել Աֆրիկյանը ծնվել է 1985 թվականի օգոստոսի 8-ին Երևանում։ Հաճախել է տեղի ֆուտբոլային դպրոց։ 2000 թվականին ձևավորվել է «Դինամո-2002» ակումբը, և Աֆրիկյանը ընդունվել է երիտասարդական թիմ։ Մեկ տարի անց «Դինամո-2002-2» երիտասարդական ակումբն ընդգրկվել է 2002 թվականի մրցաշրջանի առաջին լիգայի խաղացողների ցանկում։ Աֆրիկյանը տասնյոթ տարեկանում նշել է նորամուտը առաջին լիգայում՝ մասնակցելով ընդամենը 7 հանդիպման և բաց թողնելով 5 գնդակ։ Այդ տարի Աֆրիկյանը եղել է երկրորդ դարպասապահը՝ փոխարինելով հիմնական դարպասապահ Միքայել Նալբանդյանին։ Սակայն 16 հանդիպումից հետո թիմը դուրս է եկել առաջնությունից և մնացած խաղերում նրա հաշվին գրանցվել են պարտություններ։ Եզրափակիչ աղուսյակում «Դինամո-2002-2» ակումբն զբաղեցրել է վերջին հորիզոնականը։

2003 թվականին  Աֆրիկյանը նշել է նորամուտը «Դինամո-2000»-ի կազմում Պրեմիեր լիգայում։ Նշանակալի է այն փաստը, որ փորձառու Վահան Շմավոնյանի փոխարեն մարզչական շտաբը գերադասել է երիտասարդ Աֆրիկյանին։ Արդյունքը եղել է անհաջող․ 24 խաղում Աֆրիկյանը բաց է թողել 57 գոլ։ Հաջորդ մրցաշրջանն Աֆրիկյանը անցկացրել է ավելի ցածր լիգայում։ Առաջին լիգայում առաջնությանը մասնակցել է «Դինամո-2000»-ի երկու ֆարմ ակումբներ՝ «Զենիթը» (Չարենցավան) և «Դինամո-ՊՎ»-ն (Երևան)։ Աֆրիկյանն ընդգրկվել է «Դինամո-ՊՎ»-ի կազմում։ Լևոն Մելոյանի հետ միասին հանդիսացել է թիմի հիմնական դարպասապահ։ Սակայն նրա խաղը եղել է անհաջող (22 խաղում բաց է թողել 52 գոլ)։ 2005 թվականին Աֆրիկյանը տեղափոխվել է առաջին թիմ։ 2006 թվականից հետո հազվադեպ է խաղացել «Ուլիսի» կազմում, քանի որ եղել է հիմնական դարփասապահի փոխարինողը։ 2009-2011 թվականներին թիմի հետ միասին նվաճել է Հայաստանի առաջնության երկու բրոնզե և մեկ ոսկե մեդալ։ Ակումբի ղեկավարությունը հույսը դրել է հիմնական դարպասապահի վրա, որը հազվադեպ է գոլեր բաց թողել։ Սակայն առաջնության ավարտից հետո ՀՖՖ կանոնակարգում տեղի են ունեցել փոփոխություններ․ ըստ նոր կանոնի՝ Հայաստանի առաջնությունում հանդես եկող ակումբներին արգելվել է իրենց կազմում ունենալ լեգեոներ դարպասապահներ։ Այդ քայլին գնալ Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիային ստիպել է այն հանգամանքը, որ Հայաստանի հավաքականի հիմնական դարպասապահ Ռոման Բերեզովսկին չի ունեցել լիարժեք փոխարինող։ «Ուլիսի» հիմնական դարպասապահ Մալկովը եղել է այդ կատեգորիայում և ստիպված է եղել հեռանալ թիմից։ Թիմի հիմնական դարպասապահի թեկնածու են դարձել Էդվարդ Հովհաննիսյանն ու Մանվել Աֆրիկյանը։

## Ելույթների վիճակագրություն
*2012 թվականի նոյեմբերի 10-ի տվյալներ*

## Ձեռքբերումներ
* Հայաստանի չեմպիոն – 2011
* Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր – 2009, 2010

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ պաշտոնական կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում 
* 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կոնստանտին Իշխանյան

**Կոնստանտին Իշխանյան** (), խորհրդահայ ինժեներ-հիդրոտեխնիկ, օբյեկտների շինարարության կազմակերպիչ և Մոսկվայի կոմունալ տնտեսության ոլորտի ղեկավար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1959 թվականի մայիսի 15-ին Բաքու քաղաքում։ 1976 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ 1981 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի ինժեներաշինարարական ինստիտուտը՝ «ինժեներ-հիդրոտեխնիկ»-ի մասնագիտությամբ։ 1981-1983 թվականներին ծառայել է Զինված ուժերում։

1986 թվականից աշխատել է «Մոսոբլստրոյկոմիտեի» ձեռնարկություններում․ աշխղեկ, ավագ աշխղեկ, ՊՄԳ-68 արտադրատեխնիկական բաժնի պետ, միավորված արհմիութենական կոմիտեի նախագահ, «Ինժսելստրոյ» միավորման պետի տեղակալ, «Մոսոբլինժստրոյ» միավորման տնտեսության գծով պետի տեղակա։

1994 թվականից «Ռոսէկոստրոյ» կոնցեռնի գլխավոր տնօրենն է։ 1997 թվականից «ՌՈՍԷԿՈՍՏՐՈՅ» ՍՊԸ-ի գլխավոր տնօրենն է։ Շինարարության ոլորտում աշխատանքի ընթացքում նախագծվել և կառուցվել են ջրահեռացման համակարգերի օբյեկտներ Երկրի տարբեր շրջաններում՝ Մոսկվայի, Լենինգրադի, Կալինինգրադի մարզերում, քաղաքներում՝ Մոսկվա, Սանկտ Պետերբուրգ, Նիժնի Նովգորոդ, Կրասնոյարսկ, Սուրգուտ, Դոնի Ռոստով, Ուլյանովսկ, Խաբարովսկ, Նովոռոսիյսկ և այլն։ Մոսկվայում նախագծվել և կառուցվել են Մոսկվայի օղակաձև ավտոմոբիլային ճանապարհի անձրևային կոյուղու համակարգի և տրանսպորտային երրորդ օղակի քաղաքային մաքրման կառույցները։

2006 թվականից՝ «Մոսվոդոստոկ»-ի գլխավոր տնօրեն։

### Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ։ Ընտանիքն ապրում է Մոսկվայում։

## Պարգևներ և պատվո կոչումներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան (2017)։
* «Ռուսաստանի պատվավոր շինարար»-ի կոչում։
* Մոսկվայի քաղաքապետի պատվոգիր (2018)։
* Մոսկվայի քաղաքապետի շնորհակալությունը 2003, 2013, 2014, 2016 թվականներին։
* Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատվոգիր (2014)։
* Ռուսաստանի Դաշնության տարածաշրջանային զարգացման նախարարության պատվոգիր։
* Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության երախտագիտությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
**Страница К. Р. Ишханяна  Мосводосток կայքում

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Միխայիլ Դանիելյան

**Միխայիլ Դանիելյան** (), հայ սամբիստ, Ռուսաստանի առաջնության մրցանակակիր, Ռուսաստանի գավաթակիր, Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։ 2015 թվականի աշխարհի գավաթակիր։ Ռուսաստանի ՆԳՆ չեմպիոն։ Ուսանողների շրջանում աշխարհի չեմպիոն։ Ոստիկանության սերժանտ։

## Սպորտային արդյունքներ
* Սամբոյի Ռուսաստանի առաջնություն 2015 
* Սամբոյի Ռուսաստանի գավաթ 2015 
* Ռուսաստանի ՆԳՆ 2015 թվականի սամբոյի առաջնություն 
* 2016 թվականի Յուրի Պոտապովի հուշամրցաշար 
* 2016 թվականի ուսանողների աշխարհի առաջնություն (Նիկոսիա) 
* Ռուսաստանի ՆԳՆ սամբոյի 2017 թվականի առաջնություն 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Հայ սամբիստներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Շուշանիկ Պռոշյան

**Շուշանիկ Պերճի Պռոշյան** (), հայ մանկավարժ։

Պերճ Պռոշյանի կրտսեր դուստրը։

## Կենսագրություն
Սովորել է Թիֆլիսի Հովնանյան դպրոցում, ապա Թիֆլիսի արքունի գիմնազիայում։ Շուշանիկը փորձում է նաև բժշկական մասնագիտություն ձեռք բերել, սակայն ուսման վարձի պատճառով չի կարողանում շարունակել ուսումը։

## Տես նաև
* Պերճ Պռոշյանի տուն-թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայրենիքի ձայն» շաբաթաթերթ, 30 սեպտեմբերի, 1987, թիվ 40, էջ 5․
* «Նյութեր Պերճ Պռոշյանի կենսագրության համար», Պ․Հ․ Հակոբյան․

Կատեգորիա:Պռոշյաններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կարեն Ստեփանյան (գրականագետ)

**Կարեն Աշոտի Ստեփանյան** (), խորհրդային և ռուս գրականագետ, քննադատ, խմբագիր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, Դոստոևսկու ռուսական միության փոխնախագահ, «Զնամյա» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ, քննադատության բաժնի ղեկավար, ՌԳԱ Ա. Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։

## Կենսագրություն
Կարեն Ստեփանյանը ծնվել է 1952 թվականի փետրվարի 20-ին Երևանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, դիպլոմային աշխատանքը նվիրված էր Ֆ. Դոստոևսկու «Երկվորյակը» պատմվածքին։ Կ. Ստեփանյանը նույն թվականին դարձել է ՌԳԱ Ա. Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտի ասպիրանտ։ 1978 թվականից աշխատել է «Լիտերատուրնայա գազետա» պարբերականում։

1982 թվականից եղել է Լրագրողների միության, իսկ 1993 թվականից՝ Ռուս գրողների միության անդամ։

1988 թվականից աշխատել է «Զնամյա» ամսագրում, 2014 թվականից՝ ՌԳԱ Ա. Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտում։

Եղել է Դոստոևսկու ռուսական միության փոխնախագահ (1996-2018), ՌԳԱ ՀԳԻ «Դոստոևսկին և համաշխարհային մշակույթը։ Բանասիրական ամսագիր» պարբերականի գլխավոր խմբագիր։

2007 թվականին պաշտպանել է ««Ռեալիզմն ամենաբարձր իմաստով» որպես Ֆ. Մ. Դոստոևսկու ստեղծագործության մեթոդ» թեմայով դոկտորական ատենախոսությունը։

Հրատարակել է ավելի քան 150 աշխատություններ գրքերում, ժողովածուներում և պարբերականներում։

## Գրքեր
* *Степанян К. А.* Достоевский и язычество (Какие пророчества Достоевского мы не услышали и почему?). — М. ; Смоленск, 1992.
* *Степанян К. А.* «Сознать и сказать»: «Реализм в высшем смысле» как творческий метод Ф. М. Достоевского. — М.: Раритет, 2005.
* *Степанян К. А.* Явление и диалог в романах Ф. М. Достоевского. — СПб.: Крига, 2010. — 400 с.
* *Степанян К. А.* Достоевский и Сервантес. Диалог в большом времени. — М.: Языки славянской культуры, 2013. — 368 с.
* *Степанян К. А.* Путеводитель по роману Ф. М. Достоевского «Преступление и наказание» : Учебное пособие. — М.: Издательство Московского университета, 2014. — 208 с.
* *Степанян К. А.* Шекспир, Бахтин и Достоевский: герои и авторы в большом времени. — М.: Языки славянской культуры, 2016. — 296 с.
* *Степанян К. А.* Путеводитель по роману Ф. М. Достоевского «Братья Карамазовы» : Учебное пособие. — М.: Издательство Московского университета, 2018. — 178 с.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Интервью в альманахе «Соборная сторона» 

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Լեյլա Ալ-Ատար

**Լեյլա Ալ-Ատար** (, ), իրաքցի նկարչուհի, Իրաքի գեղարվեստի ազգային թանգարանի տնօրեն։ ԶԼՄ-ներում հայտնի է դարձել 1993 թվականին՝ ԱՄՆ-ի կողմից Իրաքի վրա կատարված ռմբակոծությունից զոհվելուց հետո։

## Կենսագրություն
thumb|left|Լեյլա Ալ-Ատարի աշխատանքներից մեկը

Լեյլա Ալ-Ատարը ծնվել է 1944 թվականին, Բաղդադում։ 1965 թվականին ավարտել է Բաղդադի գեղեցիկ արվեստների ակադեմիան։ Պարբերաբար մասնակցել է ազգային ու միջազգային տարբեր ցուցահանդեսների ինչպես Իրաքում, այնպես էլ` դրա սահմաններից դուրս։ Դրանցից հինգին ներկայացված են եղել միայն կին նկարիչներ։ Մասնավորապես, մասնակցել է Քուվեյթի բիենալեին (1973), Արաբական առաջին բիենալեին (Բաղդադ, 1974), Արաբական երկրորդ բիենալիեն (1976), Քուվեյթի բիենալեին (1981), ինչպես նաև ոսկե մեդալ է ստացել Կահիրեի բիենալեի ժամանակ (1984)։

1991 թվականին Իրաք-քուվեյթյան պատերազմի ավարտից հետո Լեյլա Ան-Ատարը բաղդադյան «Ռաշիդ» հյուրանոցի հատակին ստեղծել է խճանկար. այստեղ հաճախ էին հյուրընկալվում օտարերկրացի հյուրեր։ Նա պատկերել է ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշ ավագին, իսկ դիմանկարի տակ անգլերենով ու արաբերենով գրված է եղել «Բուշը հանցագործ է» (): Արաբական մշակույթում մարդու պատկերը տրորելը խիստ վիրավորանք է համարվում, այդ պատճառով նկարը միանգամից գրավել է ամերիկացի դիվանագետների ուշադրությունը, և այդ մասին հաղորդվել է Բուշին։ 1993 թվականի հունիսի 28-ին Լեյլան, նրա ամուսինն ու տան աշխատողը սպանվել են ամերիկյան ռմբակոծության արդյունքում։ Հարվածի պատճառով Լեյլայի աղջիկը կորցրել է տեսողությունը։ Ըստ պաշտոնական վարկածի` հարվածի թիրախը իրաքյան հետախուզության գլխամասն էր, սակայն կարծիք կա, թե Լեյլան դարձել է Բուշի վրեժի զոհը։

## Հիշատակ
* Քրիս Քրիստոֆերսոնը Լեյլային է նվիրել իր «The Circle (Song for Layla Al-Attar and Los Olvidados of Argentina)» երգը։ Կոլումբիացի երգչուհի Մարթա Գոմեսը կատարել է Քրիստոֆերսոնի *The Pilgrim. A celebration of Kris Kristofferson* երգը` մեկ քառատող ավելացնելով իսպաներենով։
* Հիթեր Ռաֆֆոյի «Ցանկության ինը մասերը» պիեսում կա Լայալի կերպարը, որը հիմնված է Լեյլա Ալ-Ատարի վրա։ Պիեսը մոնոներկայացում է, և դրա բոլոր կերպարներին, այդ թվում` Լայալին, խաղում է հենց ինքը` Ռաֆֆոն։ Ըստ նրա խոսքի՝ պիեսը գրելու համար առիթ է դարձել Լեյլայի նկարը, որը հեղինակը տեսել է պատկերասրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Pope, Hugh. «Artist’s rendering: After Painter Dies, A Myth is Bom in Insular Iraq? Baghdadis Believe Ms. Attar Was Target of US Missiles.» *[[Asian Wall Street Journal]]*. (June 3, 2002). http://search.proquest.com/docview/398814196

## Արտաքին հղումներ
* Լեյլա Ալ-Ատարը Iraqiart.com կայքում

Կատեգորիա:Իրաքցի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Իրաքցի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իրաքցի ֆեմինիստներ
Ուրցաձոր (այլ կիրառումներ)

**Ուրցաձոր** եզրը կարող է վերաբերել՝
# Ուրցաձոր - գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում
# Ուրցաձոր - խաշորացված համայնք Հայաստանի Արարատի մարզում
Ավրորա կինազ

**Ավրորա կինազներ**, սերին/թրեոնինային կինազներ՝ անհրաժեշտ բջջի պրոլիֆերացիայի համար։ Այս ֆերմենտները օգնում են բջիջներին փոխանցելու իրենց ժառանգական նյութը դուստր բջիջներին:Ավելի կոնկրետ, Ավրորա կինազները հսկայական դեր ունեն բջիջների բաժանման պրոցեսում, քանզի վերահսկում են քրոմատիդների սեգրեգացիան:Սեգրեգացիայի դեֆեկտները կարող են գենետիկ անկայունության պատճառ դառնալ, մի վիճակ, որը սերտ կապված է ուռուցքածնության հետ։
Այսօր, կաթնասունների բջիջներում հայտնաբերված են երեք դասի Ավրորա կինազներ։ Բացի սրանց ընգրկվածությունից միտոզի վերահսկման գործում, այս երեք կինազները մեծապես հետաքրքիր են քաղցկեղը ուսումնասիրողներին, քանի որ սրանց էքսպրեսիան ուժեղացած է մարդկային քաղցկեղի տարբեր տեսակներում։ Մարդկային Ավրորա կինազները ունեն նմանատիպ դոմենային կառուցվածք։ N-տերմինալ դոմենը 39-129 ամինաթթվային մնացորդ է պարունակում, պրոտեին կինազի դոմենը և, կարճ, C-տերմինալ դոմենը, պարունակում է 15-20 մնացորդ։ Երեք պրոտեինների N-տերմինալ դոմենները, կիսում են միմյանց հետ հաջորդականության ցածր պահպանումը, ինչն էլ պայմանավորում է  սպիտակուց-սպիտակուց փոխազդեցություններում։

### Դասեր


Ինչպես նշվել է վերևում Ավրորա կինազների երեք դաս է հայտնի․ 
* Ավրորա A(Ավրորա 2)` իրականացնում է իր ֆունկցիան միտոզի պրոֆազում և անհրաժեշտ է ցենտրոմերների (միկրոխողովակներ, որոնք կազմավորում են էուկարիոտ բջիջների կենտրոնը) ճիշտ գործունեության համար
* Ավրորա B(Ավրորա 1)՝ իրականացնում է իր ֆունկցիան միտոտիկ ցիկլի ժամանակ՝ ցենտրոմերին հպման տեղում
* Ավրորա C՝ աշխատում է սաղմնային գծի բջիջներում, ֆունկցիայի մասին քիչ բան է հայտնի


##### Հղումներ

Կատեգորիա:Կենսաքիմիա
Կատեգորիա:Ֆերմենտներ այբբենական կարգով
Արցախի կամուրջները (գիրք)

**«Արցախի կամուրջներ»** (, ), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 2009 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 12-րդ գիրքը (Գիրք ԺԲ)։ Այն հեղինակել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է Պատմական Հայաստանի Արցախ նահանգում գտնվող 98 կամուրջների պատմությունն ու ճարտարապետությունը։ Գրքում ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող պատմական և ժամանակակից արժեքավոր լուսանկարներ, գծապատկերներ, քարտեզներ; Այն հասցեագրված էհայկական ճարտարապետության և պատմության խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետներին և ընթերցող լայն հասարակությանը։

«Արցախի կամուրջներ» գիրքը հրատարակվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության գիտական խորհրդի երաշխավորությամբ և հրատարակվել Արցախի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր զբոսաշրջության վարչությունը։ Գրքի հրատարակումը նվիրված է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակեպության հիմնադիր նախագահ ճարտարապետ Արմեն Հախնազարյանի հիշատակին։

## Տես նաև
* Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ
* Սամվել Կարապետյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ (գրքաշար)
Կատեգորիա:2009 գրքեր
Մուրորան

, քաղաք և նավահանգիստ Ճապոնիայում՝ Հոկայդո պրեֆեկտուրայում։ Համարվում է Իբուրի ենթապրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը։

2012 թվականի փետրվարի 29-ի տվյալների համաձայն, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 93 716 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 1,162,01 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 80,65կմ2 տարածք։

## Պատմություն
XVI դարի վերջին Մուրորան անցել է Մացումայե տոհմի կառավարման տակ։ Այն զարգացել է որպես առևտրական քաղաք, որտեղ պետք է իրականացվեր Այնու ժողովրդի և Մացումայե տոհմի միջև արևտուրը։

1892 թվականին բացվել է Մուրորանի նավահանգիստը։ Միևնույն ժամանակ կառուցվել է Հակոդատեն Սապորոյին միացնող մայրուղին, որը պետք է դառնար «Հոկայդոյի գաղթեցման ծրագրի» առաջին քայլը։

1899 թվականին կայսերական հրահանգից հետո դարձել է առևտրական նավահանգիստ, որտեղ պետք է իրականացվեր Միացյալ Նահանգների և Մեծ Բրիտանիայի հետ առևուրը։

Ներկայումս Մորարան նավահանգստի մոտ առկա են ցեմենտի գործարաններ, վառելիքի վերամշակման կենտրոններ և նավաշինական կառույցներ։

## Կլիմա
Մուրորանի կլիման ծովային է (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում *Cfb*), որը շատ հազվադեպ է հանդիպում Ճապոնիայում։ Չնայած դրան, որ քաղաքը գտնվում է Հոկայդոյում, այստեղ ձմեռները շատ խստաշունչ չեն։ Կան ձյան տեղումներ, որոնց քանակը տարվա ընթացքում շուրջ  է։ Ամառները այստեղ մեղմ են։ Ամենատաք ամիսն է օգոստոսը, երբ միջին ջերմաստիճանը հասնում է 24&nbsp;°C-ի։

## Կրթություն
### Համալսարաններ
* Մուրորանի տեխնոլոգիական համալսարան

### Ավագ դպրոցներ
#### Հանրային
* Հոկայդո, Մուրորան, Սակաե ավագ դպրոց
* Հոկայդո, Մուրորան, Սիմիձուգակոա ավագ դպրոց
* Հոկայդո, Մուրորան, Տոսո ավագ դպրոց
* Հոկայդո, Մուրորան, Տեխնոլոգիական ավագ դպրոց

#### Մասնավոր
* Հոկայդո Օտանի Մուրորան ավագ դպրոց
* Կայսեյ Գակուին ավագ դպրոց

## Քույր և զույգ քաղաքներ
* Սիձուոկա, 1976 թվականից
* Նոքսվիլ, 1991 թվականից
* Ձյոեցու, 1995 թվականից

## Հայտնի անձինք
* Տոմա Իկուտա՝ դերասան, երգիչ
* Աբե Նացումի՝ դերասանուհի, երգչույի
* Աբե Ասամի՝ դերասանուհի, երգչուհի
* Լիդա Կաորի՝ երգիչ
* Իվատա Սատորու՝ Nintendo ընկերության նախկին գլխավոր գործադիր տնօրեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Կովկասյան թանգարանի հայկական հավաքածուն (գիրք)

**«Կովկասյան թանգարանի հայկական հավաքածուն»** (, ), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 2004 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 7-րդ գիրքը (Գիրք Է)։ Այն հեղինակել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է 1852 թվականին Թիֆլիսում հիմնադրված և 1919 թվականից վրացական իշխանությունների կողմից ազգայնացված, ներկայում Վրաստանում գործող Կովկասյան առաջին թանգարանի պատմությունը և այնտեղ պահվող հայկական հավաքածուն, որն, ըստ հեղինակի, բռնազավթվել է և մինչ օրս չի վերադարձվել Հայաստանին։ Գրքում ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող պատմական և ժամանակակից արժեքավոր լուսանկարներ։

«Կովկասյան թանգարանի հայկական հավաքածուն» գիրքը հրատարակվել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի պատմության ինստիտուտի գիտական խորհրդի երաշխավորությամբ և տպագրվել ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչությունում։ Աշխատության հրատարակումն իրականացվել է ֆրանսիաբնակ Հայկ և Սոսե Վարդանյանների հովանավորությամբ։

Գրքի ստեղծման գաղափարը, ըստ Սամվել Կարապետյանի, առաջացել է այն ժամանակ, երբ նա Վրաստանի «Արմազի» թանգարանում տեսնել է հանրահայտ Կովկասյան թանգարանից այնտեղ փոխադրված և անմխիթար վիճակում գտնվող հայկական հուշակոթողները։ Հայտնի է, որ հայկական հուշակոթողները այնտեղ են հայտնվել Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, սակայն պատերազմի ավարտից հետո՝ 1919 թվականին Վրաստանի կառավարությունը ազգայնացրել է հավաքածուն։ Ներկայում թանգարանի հայկական նյութերի սրահում ներկայացված ցուցանմուշները չունեն բացատրագրեր։ 1993-1994 թվականներին ցուցանմուշների վրա փլուզվել է թանգարանի բետոնածածկ տանիքը, ինչի հետևանքով կոտրատվել են մի շարք արձանագրություններ և խաչքարեր։ 2004 թվականին կիսավեր թանգարանի ներսում եւ բակում թափված կոթողների զգալի մասն անհետացած էր, իսկ մյուսները փլվածքների և աղբի մեջ էին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր
Կատեգորիա:ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ (գրքաշար)
Կատեգորիա:Հայերը Թբիլիսիում
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:2004 գրքեր
Կատեգորիա:Հայ-վրացական հարաբերություններ
Պատրիցիա Ֆիլդ

**Պատրիցիա Ֆիլդ** (, ), զգեստների ամերիկացի նկարչուհի, ոճաբան և նորաձևության դիզայներ։ «Էմմի» և «Օսկար» մրցանակների դափնեկիր։

## Կյանք և կարիերա
Պատրիցիա Ֆիլդը ծնվել է Նյու Յորքում՝ հույն-հայկական ընտանիքում։ Նա մեծացել է Աստորիայում, Քվինսում։

Հաջողությունների է հասել 1970-ական թվականների սկզբին՝ մշակելով կանացի ժամանակակից լեգինսներ։ Պատրիցիան ունի նորաձևության սեփական կրպակ՝ «*Patricia Field»*։

1980-ականների կեսից Ֆիլդը ակտիվորեն աշխատել է որպես զգեստների դիզայներ կինոյում և հեռուստատեսությունում։ 1995 թվականին «Մայամի ռապսոդիա» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթանում է Սառա Ջեսիկա Փարկերի հետ, ում հետ հետո դարձան ընկերներ և աշխատեցին «Սեքսը մեծ քաղաքում» 1998-ից 2004 թվականները։ Ֆիլդն աշխատել է սերիալի բոլոր եթերաշրջաններում և այդ ֆիլմի համար 5 անգամ առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի՝ հաղթելով դրանցից մեկը։ Ավելի ուշ նա աշխատեց «Սեքսը մեծ քաղաքում» և «Սեքսը մեծ քաղաքում 2» ֆիլմերում։

2006 թվականին Պատրիցիան Մերիլ Սթրիփի հետ աշխատել է «Սատանան կրում է Պրադա» ֆիլմում։ Պատրիցիան ստացել է «Օսկար» զգեստների լավագույն դիզայնի համար և BAFTA զգեստների լավագույն դիզայնի համար։

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ
### Օսկար

### BAFTA

### Էմմի

### Costume Designers Guild Awards

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Patricia Field Bio at FashionVue
* Field’s one-off collection, «Destination Style New York» 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ դիզայներներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ հայկական սերմամբ