Danone

[thumb|right|220px|Danone գործարան Բերուն քաղաքում ([Լեհաստան)]]

**Danone**, «**Դանոն**», Ֆրանսիական սննդի ընկերություն, կաթնամթերքի և այլ սննդամթերքի արտադրող։

## Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրել է 1919 թվականին դեղագործ Իսահակ Կարասոն (1874-1939) Բարսելոնայում և անվանակոչվել է նրա որդու՝ Դանիելի (փաղաքշական՝ Դանոն) անունով։ 1929 թվականին Դանիել Կարասոն ընտանեկան բիզնեսը տեղափոխել է Ֆրանսիա, իսկ 1942 թվականին՝ Նյու Յորք, որտեղ ընկերությունը ստացել է ամերիկանացված անվանումը՝ Dannon Milk Products Inc։ 1947 թվականից սկսած՝ ընկերությունը սկսել է իր մածունին ավելացնել ելակի մուրաբա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Կարասոն վերադարձել է Ֆրանսիա, որտեղ վերսկսել է մածունի արտադրությունը և 1967 թվականին իր ընկերությունը միավորել է մեկ այլ կաթնամթերքի ընկերության՝ Gervais-ի հետ։ Դաննոնի ամերիկյան դուստր ձեռնարկությունը 1959 թվականին ձեռք է բերել Beatrice Foods-ը։

Danone Group-ի երկրորդ հիմնական նախորդը ստեղծվել է 1966 թվականին, երբ ապակե տարաներ արտադրող La Verrerie Souchon-Neuvesel-ը միաձուլվել է թերթավոր ապակի արտադրող Glaces de Boussois-ի հետ՝ ստեղծելով Boussois Souchon-Neuvesel (BSN) ընկերությունը, որի շրջանառությունը կազմել է ավելի քան 1 միլիարդ ֆրանկ։ 1970 թվականին BSN-ը գնել է Evian հանքային ջրերի գործարանը և երկու գարեջրագործական ընկերություններ՝ Kronenbourg և Société européenne de brasserie։ 1973 թվականին BSN-ը և Gervais Danone-ը միավորվել են, և BSN-Gervais Danone միավորված խումբը ունեցել է 9 միլիարդ ֆրանկի շրջանառություն։ 1970-ականների վերջին ձեռք են բերվել չորս ֆրանսիական սննդի ընկերություններ, իսկ 1980 թվականին Ճապոնիայում ստեղծվել է համատեղ ձեռնարկություն տեղական Ajinomoto ընկերության հետ։ 1980-ական թվականների սկզբին թերթային ապակու արտադրությունը վաճառվել է, իսկ 1981 թվականին  Dannon-ի ամերիկյան դուստր ձեռնարկությունը գնվել է Բեատրիս Ֆուդսից։

1986 թվականին BSN-ը ձեռք է բերել Generale Biscuit-ը՝ Եվրոպայի ամենամեծ թխվածքաբլիթ արտադրողը։ Նույն թվականին Արևմտյան Գերմանիայում գնվել է Sonnen Basserman հանքային ջրերի գործարանը։ Իր միջազգային ներկայությունը ընդլայնելու համար 1988 թվականին գնվել են երեք ընկերություն՝ բելգիական Maes Group Breweries-ը, բրիտանական H.P. Foods-ը և ամերիկյան Lea & Perrins-ը։ 1989 թվականին ամերիկյան RJR Nabisco խմբի եվրոպական գործառնությունները գնվել են 2.5 միլիարդ դոլարով, ինչը BSN-ին դարձրել է աշխարհի երկրորդ խոշորագույն թխվածքաբլիթ արտադրողը։ Նաև 1989 թվականին BSN-ը, մի քանի ձեռքբերումների միջոցով, դարձել է Իտալիայի ամենամեծ սննդի ընկերությունը։

1990-ականների սկզբին BSN-ը սկսել է զարգացնել շուկաները Արևելյան Եվրոպայում, Լատինական Ամերիկայում, Ասիայում և Հարավային Աֆրիկայում: Գնվել են Չեխիայի «Կոկոլադովնի» և Ռուսաստանի «Բոլշևիկ» հրուշակեղենի գործարանները: 1990 թվականին գնվել են RJR Nabisco-ի ասիական գործառնությունները, որոնց թվում էին Հնդկաստանի ամենամեծ թխվածքաբլիթների արտադրողը, Մալայզիայի, Սինգապուրի, Հոնկոնգի և Նոր Զելանդիայի գործարանները: 1990-ական թվականների կեսերին Չինաստանում ստեղծվել են մի քանի համատեղ ձեռնարկություններ կաթնամթերքի և հրուշակեղենի արտադրության համար։

1994 թվականին BSN-ը վերանվանվել է Groupe Danone: 1995 թվականին ընկերության շրջանառությունը գերազանցել է 16 միլիարդ դոլարը: 1996 թվականին Անտուան Ռիբուն, որը գլխավորում էր BSN-ը 1966 թվականից, թոշակի է անցել, և նրան փոխարինել է նրա ավագ որդին՝ Ֆրանկ Ռիբուն (*Franck Riboud*): Նաև 1996 թվականին ստեղծվել է համատեղ ձեռնարկություն The Coca-Cola Company-ի հետ՝ Եվրոպայում և Լատինական Ամերիկայում Minute Maid և Danone ապրանքանիշերի ներքո հյութեր վաճառելու համար։

2000 թվականին գարեջրի բիզնեսը վաճառվել է բրիտանական Scottish & Newcastle ընկերությանը 1.7 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգով։ Թխվածքաբլիթների բիզնեսների մեծ մասը 2007 թվականին վաճառվել է Kraft Foods-ին 5.3 միլիարդ եվրոյով։ Նույն թվականին 12.3 միլիարդ եվրոյով ձեռք է բերվել մանկական և հիվանդանոցային սննդի հոլանդական արտադրող Numico ընկերությունը։ 2017 թվականին ձեռք է բերվել ամերիկյան WhiteWave ընկերությունը, ներառյալ դրա եվրոպական դուստր ձեռնարկությունը՝ Alpro-ն, որը մասնագիտացած էր բուսական կաթի փոխարինիչների արտադրության մեջ։ Գործարքի արժեքը գնահատվել էր 12.5 միլիարդ դոլար։

## Սեփականատերեր և կառավարում
Ընկերության բաժնետոմսերը ցուցակված են Euronext Paris-ի ֆոնդային բորսայում։ 2024 թվականի սկզբի դրությամբ ամենախոշոր բաժնետերերն էին Artisan Partners-ը (7,02%), Amundi Asset Management-ը (2,70%), Norges Bank Investment Management-ը (1,86%), Predica Prévoyance Dialogue du Crédit Agricole-ը (1,55%), Danone Group-ի աշխատակիցների հիմնադրամը, Capital Deissets4% (1,5%), (1,40%), Crédit Mutuel (1,20%): Գանձապետական ​​բաժնետոմսերը կազմել են 5.35%։
 
* Ժիլ Շնեպը (ծնված 1958 թվականի հոկտեմբերի 16-ին) տնօրենների խորհրդի նախագահն է 2021 թվականի մարտից, նախկինում ղեկավարել է Legrand-ը։
* Անտուան Բեռնար դը Սեն-Աֆրիկը (ծնված՝ 1964 թվականի դեկտեմբերի 26-ին) ընկերության գլխավոր գործադիր տնօրենն է 2021 թվականի սեպտեմբերից։ Նա իր կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Unilever-ում (1989-2015), նախքան շվեյցարական շոկոլադի արտադրող Barry Callebaut-ը գլխավորելը (2015-2021):

## Գործունեություն
Ընկերության հիմնական գործունեությունը կաթնամթերքի, մանկական և բժշկական սննդի, հանքային ջրերի արտադրությունն է: Արտադրանքը արտադրվում է այնպիսի ապրանքանիշերի ներքո, ինչպիսիք են Danone, Activia, Actimel, Fantasia, Danissimo, Evian, Badoit, Volvic, Raumplus, Nutricia, Alpro և այլն:

Բաժանմունքները 2022 թվականի դրությամբ.
* Կաթնամթերք և բուսական ծագման մթերքներ՝ յոգուրտներ և այլ կաթնամթերք, բուսական ծագման սուրճի կրեմներ, կաթով պատրաստի սուրճ, պաղպաղակ, աղանդեր և պանիրներ, եկամտի 54%-ը։
* Մասնագիտացված սնուցում՝ մանկական և հիվանդանոցային սննդի համար նախատեսված խառնուրդներ, եկամտի 30%-ը։
* Ջուր՝ հանքային ջուր, վիտամիններով հարստացված և հյութ պարունակող ըմպելիքներ, եկամտի 16%-ը։

Գործունեության հիմնական շրջանները.
* Եվրոպա՝ Ֆրանսիա, Իսպանիա, Գերմանիա, Մեծ Բրիտանիա և այլ եվրոպական երկրներ, այդ թվում՝ Ուկրաինա, եկամտի 34%-ը,
* Հյուսիսային Ամերիկա՝ ԱՄՆ և Կանադա, եկամտի 24%-ը,
* Չինաստան, Հյուսիսային Ասիա և Օվկիանիա - Չինաստան, Ճապոնիա, Ավստրալիա և Նոր Զելանդիա, եկամտի 12%-ը,
* այլ տարածաշրջաններ՝ Լատինական Ամերիկա, ԱՊՀ, Աֆրիկա, եկամտի 32%-ը։

2022 թվականի եկամուտը կազմել է 27.7 միլիարդ եվրո։ Եկամտի բաժնեմասի առումով ընկերության հիմնական շուկաներն էին ԱՄՆ-ն (22%), Չինաստանը (10%), Ֆրանսիան (8%), Ռուսաստանը (6%), Ինդոնեզիան (6%), Մեծ Բրիտանիան (5%), Մեքսիկան (5%), Իսպանիան (4%), Գերմանիան (3%) և Բրազիլիան (3%)։

Danone-ի մասնաբաժինը համաշխարհային կաթնամթերքի շուկայում կազմում է 12%։

Ոչ հիմնական գործունեության մեջ է մտնում Ժնևի լճի ափին գտնվող Էվիան հանգստավայրը (*Evian Resort*), որը բաղկացած է երեք հյուրանոցից, սպա կենտրոնից, խաղատնից, երկու գոլֆի դաշտից, համերգասրահից և 11 ռեստորանից։

### Danone-ը Ռուսաստանում
1992 թվականի օգոստոսի 14-ին Մոսկվայի Տվերսկայա փողոցում բացվել է Danone ապրանքանիշի խանութ, որը արագորեն դարձել է ժողովրդականություն վայելող։ Խանութը փակվել է 2009 թվականին՝ ցածր շահութաբերության պատճառով։

Տոլյատիում գտնվող «Դանոնե Վոլգա» ԲԲԸ-ի արդյունաբերական տարածքը, «Տոլյատիմոլոկո» ԲԲԸ-ի հետ համատեղ, շահագործել է 1994 թվականին և այդ կորպորացիան, որը Ռուսաստանում կառուցված առաջին գործարանն էր։

2010 թվականի հունիսի 18-ին հայտարարվել է Ռուսաստանում Danone-ի կաթնամթերքի բիզնեսի և ռուսական «Յունիմիլկ» կաթնամթերքի ընկերության միավորման մասին: Արդյունքում պետք է ստեղծվեր միավորված ընկերություն, որի բաժնետոմսերի 57.5%-ը պետք է վերահսկեին Danone-ը, իսկ 42.5%-ը՝ «Յունիմիլկ»-ի բաժնետերերը: Գործարքի նախապատրաստման ընթացքում «Յունիմիլկ»-ը գնահատվել է ավելի քան 49 միլիարդ ռուբլի։ 2010 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ԱՄՆ Դաշնային ծառայությունների վարչությունը (FAS) հաստատել է «Դանոն»-ի և «Յունիմիլկ»-ի միաձուլումը: 2010 թվականի նոյեմբերին ավարտվել է «Յունիմիլկ»-ի և Danone-ի կաթնամթերքի բիզնեսների միավորումը Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Ղազախստանում և Բելառուսում։

Բացի այդ, Danone-ը (2008 թվականի փետրվարի դրությամբ) տիրապետում էր ռուսական «Վիմմ-Բիլլ-Դանն» սննդի ընկերության 18.36%-ին (2010 թվականի ամռանը, «Յունիմիլկ»-ի հետ միաձուլման կապակցությամբ, համաձայնություն ձեռք է բերվել այս բաժնետոմսերի փաթեթը վաճառել WBD-ին)։

2013 թվականին Danone-ը փոխել է իր պաշտոնական անվանումը՝ դառնալով «Ռուսաստանի Danone ընկերությունների խումբ»։ Ռուսաստանում գործունեության մեկնարկից ի վեր Danone-ի ներդրումների ծավալը հասել է 1.8 միլիարդ դոլարի։

Ընկերության արտադրական բազան Ռուսաստանում 2014 թվականին ներկայացված էր 20 գործարանով: Ընկերության արտադրանքը Ռուսաստանում արտադրվում է այնպիսի ապրանքանիշերի ներքո, ինչպիսիք են Danone, Activia, Actimel, Prostokvashino, Bio Balance, Rastishka, Tyoma, Danissimo:

2014 թվականին Danone ընկերությունների խումբը փակել է Ռուսաստանում երեք գործարան՝ Սմոլենսկում, Տոլյատիում և Նովոսիբիրսկում: 2016 թվականի սկզբին փակվել էին Տոմսկի և Չեբոքսարի գործարանները: Ընկերության տվյալներով՝ դրանց փակումը պայմանավորված էր արտադրական հզորությունների բարձր մաշվածությամբ և ցածր շահութաբերությամբ։

Danone-ը 2022 թվականի ապրիլի 20-ից դադարեցրել է Evian հանքային ջրի և Alpro բուսական ծագման արտադրանքի ներմուծումը Ռուսաստան։ Հուլիսին ընկերությունը ապակոնսոլիդացրել է Ռուսաստանում իր կաթնամթերքի և բուսական ծագման սննդի ստորաբաժանումները։ Արդյունքում, ընկերության հաշվեկշռից դուրս է գրվել մոտ 200 միլիոն եվրո։ Ոչ դրամական ազդեցությունը, հաշվի առնելով փոխարժեքները, գնահատվում է մոտ 500 միլիոն եվրո։

2023 թվականի հուլիսին, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հրամանագրով, «Դանոն Ռուսաստան» ԲԲԸ-ի բաժնետոմսերը, որոնք պատկանում էին «Produits Laitiers Frais Est Europe»-ին և «Դանոն Թրեյդին»-ին, փոխանցվել են Դաշնային գույքի կառավարման գործակալության ժամանակավոր կառավարմանը, որից հետո Չեչնիայի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարության ղեկավար և Ռամզան Կադիրովի զարմիկ Յակուբ Զաքրիևը նշանակվել է «Դանոն Ռուսաստան» ԲԲԸ-ի գործադիր տնօրեն։

2024 թվականի մարտի 13-ին Վլադիմիր Պուտինը չեղյալ է հայտարարել Danone-ի բաժնետոմսերի փոխանցումը Դաշնային գույքի կառավարման գործակալության ժամանակավոր կառավարմանը։ Իրավաբանները չեղարկումը բացատրում են ընկերությունը համապատասխան գնորդին վաճառելու գործարքի հաստատմամբ, ինչպես նաև միջազգային ներդրումային արբիտրաժում ընկերության կողմից պահանջ ներկայացնելուց խուսափելու ցանկությամբ։ 2024 թվականի փետրվարին Financial Times-ը հաղորդել է, որ Danone-ը պլանավորում է Ռուսաստանում իր բիզնեսը վաճառել «Վամին Թաթարստանին»։ Թաթարստանի ընկերության վաճառքն ավարտվել է 2024 թվականի մայիսի 17-ին։

### Danone-ը Ղազախստանում
«Danone Berkut»-ը Ղազախստանում «Դանոն»-ի առաջին գործարանն էր, որի արտադրական հզորությունը կազմում էր 24 հազար տոննա կաթնամթերք։

Danone Berkut-ը աջակցություն է ցուցաբերում ղազախստանցի մատակարարներին։ Ընկերությունը համագործակցում է 2.3 հազար մատակարարների հետ, որոնցից 1.8 հազարը ղազախստանյան ընկերություններ են, այդ թվում՝ տասնյակ ֆերմերային տնտեսություններ։

Danone-ը իր արտադրանքը արտահանում է Ղրղզստան, Ուզբեկստան և Տաջիկստան։

2013 թվականին Danone Berkut գործարանը սկսել էր արտադրել 58 տեսակի ֆերմենտացված կաթնամթերք՝ Activia, Rastishka, Danone, Prostokvashino և Bio-Balance ապրանքանիշերի ներքո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ընկերության պաշտոնական կայքը
* Danone կայքը

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ընկերություններ