Եվգենի Լիֆշից

**Եվգենի Միխաիլովիչ Լիֆշից** (, )՝ խորհրդային ֆիզիկոս-գիտնական, ակադեմիկոս (1979 թ., ԽՍՀՄ ԳԱ-ի թղթակից-անդամ, 1966 թ.), գիտական շրջանակը՝ պինդ մարմնի ֆիզիկա, տիեզերածնություն, գրավիտացիայի տեսություն։ Լենինյան մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Խարկովում։ Իլյա Միխայլովիչ Լիֆշիցի եղբայրն է։ Լիֆշից եղբայրները ծնվել և դատիարակվել են խարկովյան հայտնի բժիշկ-օնկոլոգ Միխայիլ Իլյիչ Լիֆշիցի ընտանիքում։ 
Բազմաթիվ մարդկանց կարծիքով հանդիսանում է Լև Լանդաուի ընկերը, որի հետ նա շփվում էր ամեն օր։ Գոյություն ունեն նաև այլ կարծիքներ, ըստ որոնց Լիֆշիցին տրվել է բացասկան գնահատական ինչպես համամարդկային առումով, այնպես էլ Լանդաուի հետ հարաբերությունների մեջ։

Եվգենի Լիֆշիցը հանդիսանում է Տեսական ֆիզիկայի Լանդաուի և Լիֆշիցի  կուրսի համահեղինակ (1962 թ.):
Լև Լանդաուի հետ համատեղ կառուցել է դոմենների և ֆեռոմագնիսների տեսությունը և դուրս է բերել մագնիսական մոմենտի շարժման հավասարումները (Լանդաու-Լիֆշիցի հավասարումներ, 1935 թ.): Փուլային անցումների տեսության մեջ չափանիշ է հաստատել, որը թույլ է տվել տալ II տիպի բոլոր հնարավոր անցումների ամբողջական դասակարգումը։ Մշակել է խտացված մարմինների միջև գործող մոլեկուլային ուժերի տեսությունը (1954 թ.): Կառուցել է լայնացող Տիեզերքում անկայունության տեսությունը (1946 թ.): Իսահակ Մարկովիչ Խալատնիկովի և Վլադիմիր Ալեքսեևիչ Բելինսկու հետ գտել է Այնշթայնի հավասարումների, ժամանակի առանձնահատկություններով, ընդհանուր տիեզերածնական լուծումներ (1970-1972 թթ.): Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր է՝ (1954 թ.) ԽՍՀՄ ատոմային պրոեկտի հաշվարկներում մասնակցության համար։

Գլխավոր խմբագրի տեղակալի պաշտոնում շատ տարիներ է նվիրել «Փորձարարական և տեսական ֆիզիկայի ամսագրին» (գլխավոր խմբագիրը՝ Պյոտր Կապիցա)։ Պրակտիկորեն, 30 տարվա ընթացքում, մինչ իր մահը, ամսագրի հիմնական խմբագիրն էր։ Ամուսնացած է եղել Ելենա Բերեզովսկայայի (1937-1976 թթ.) և Զինաիդա Գորոբեցի (1976-1985 թթ.) հետ։ Որդին Միխայիլ Բերեզովսկին է։

Մահացել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Մոսկվայում և թաղված է Կունցևոյի գերեզմանատանը։

## Հիմնական տարեթվեր
* Խարկովի պոլիտեխնիկի շրջանավարտ (1934 թ.)
* ֆիզիկո-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու  (1934 թ., ՈւԽՊԻ)
* ֆիզիկո-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1939 թ., ԼՊԻ)
* 1939 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ֆիզիկական պրոբլեմների ինստիտուտում, Մոսկվա (Հայրենական Մեծ Պատերազմի տարիներին ՖՊԻ-ի բոլոր աշխատակիցների հետ աշխատել է Կազանում)
* 1947-1950 թվականներին աշխատել է ՄՊՀ ՖՏֆ-ում տեսական ֆիզիկայի ամբիոնում
* 01.07.1966 թ.-ից ԽՍՀՄ ԳԱ-ի թղթակից անդամ - Ընդհանուր և կիրառական ֆիզիկայի բաժանմունք (փորձարարական և տեսական ֆիզիկա)
* ԽՍՀՄ ԳԱ-ի Լև Լանդաուի անվան մրցանակ (1974 թ.)
* 15.03.1979 թ.-ից ԽՍՀՄ ԳԱ-ի ակադեմիկոս- Ընդհանուր ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժանմունք (ֆիզիկա, աստղագիտություն)
* Լոնդոնի թագավորական ընկերության օտարերկրյա անդամ (1982 թ.)

## Քննադատություն
Ժամանակակից պատմաբանները չեն եկել միասնական կարծիքի այն մասին, որ հանդիսանում է Եվգենի Լիֆշիցը Լև Լանդաուի համահեղինակը տեսական ֆիզիկայի կուրսի գրելու մեջ, թե եղել է միայն նրա քարտուղարը, «Ակադեմիկ Լանդաու։ Ինչպես ենք մենք ապրել» գրքում համահեղինակության կարծիքը հաստատել է Լև Լանդաուի կինը՝ Կորա Դրոբցևը։
Կուրսի ավարտը և հրատարակումը շարունակվել է նաև առանց Լանդաուի մասնակցության (նրա հիվանդությունից և 1968 թվականին մահից հետո)։ Մինչ կյանքի վերջին օրերը Լիֆշիցը շարունակել է աշխատել «տեսական ֆիզիայի կուրսի» խմբագրման և հրատարակման վրա։
## Տես նաև
* Լանդաուի և Լիֆշիցի տեսական ֆիզիկայի կուրս
* Լանդաու-Լիֆշիցի հավասարումները մագնիսականության մեջ
* Լանդաու-Լիֆշիցի հավասարումները էլեկտրադինամիկայում
* Բելիսկու-Խալատնիկովի-Լիֆշիցի սինգուլյարություն
* Լիֆշից-Սելեզնովի տեսություն (Լիֆշից-Սելեզնովի փոփոխականներ)
* Խորավա-Լիֆշիցի գրավիտացիա
* Կազիմիր-Լիֆշիցի ուժեր
* Լիֆշից-Խալատնիկովի պարամետր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Статьи Евгения Михайловича Лифшица (и о нём) в журнале «Успехи физических наук»
## Արտաքին հղումներ
* *Геннадий Горелик*.  Как рождался «Курс теоретической физики»
* *Геннадий Горелик*.  Ландау + Лифшиц = … Ландафшиц // «Знание — сила», 2002 год, № 2
* Памяти Игоря Ландау (1946—2011)

Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խարկովի ֆիզիկո-տեխնիկական ինստիտուտի աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ