2 + 2 = 5

մինի|«2 + 2 + աշխատողների էնտուզիազմ = 5» - սովետական ագիտացիոն պաստառ, որը կոչ է անում կատարել հնգամյա պլանը չորս տարվա ընթացքում։ Նկարիչ՝ Յակով Գումիներ, 1931թ.
«**Երկու անգամ երկու հավասար է հինգ**» (**2 × 2 = 5**), կամ **«երկու գումարած երկու հավասար է հինգ»** (**2 + 2 = 5**), թվաբանորեն սխալ արտահայտություններ, որոնք օգտագործվում են որպես անտրամաբանական հայտարարության հակիրճ և վառ ներկայացում։ 1949 թվականին անգլիացի գրող Ջորջ Օրուելի «1984» վեպում «երկու անգամ երկու հավասար է հինգ» (որոշ թարգմանություններում, բնագրում՝ «2 + 2 = 5») օգտագործվում է որպես դիստոպիական աշխարհում գերիշխող տոտալիտար գաղափարախոսության գրքի առանցքային պնդումներից մեկը։

## Արտահայտման պատմություն
Օգտագործումը գալիս է Ջորջ Օրուելի կողմից «1984» դիստոպիական վեպում դրա ներառումից, բայց Օրուելն այն վերցրել է Յուջին Լայոնի «Գործուղում դեպի ուտոպիա» գրքի գլուխներից մեկի վերնագրից (*Assignment in Utopia*, 1937), որտեղ այն օգտագործվել է որպես ԽՍՀՄ-ում հնգամյա պլանը չորս տարում ավարտելու կարգախոս։

«1984» վեպում (մաս 1, գլուխ 4) արտահայտությունը հակադրվում է 2 + 2 = 4 ճիշտ մաթեմատիկական հավասարությանը։ Օրուելյան կերպարը՝ Ուինսթոն Սմիթը, օգտագործում է արտահայտությունը այն հարցի շուրջ, թե արդյոք պետությունը կարող է հայտարարել «2 + 2 = 5»-ը որպես փաստ. նա մտածում է այն մտքի մասին, որ եթե բոլորը հավատան դրան, արդյոք դա կդարձնի այն ճշմարիտ։ Սմիթը գրում է։ 
[Խոսքի] ազատությունը հնարավորություն է ասելու, որ երկու անգամ երկու — չորս է։ Եթե դա թույլատրվում է, մնացած ամեն ինչ հետևում է այստեղից:
Ավելի ուշ վեպում Սմիթը փորձում է օգտվել երկիմաստությունից՝ իրեն սովորեցնելու համար, որ «երկու անգամ երկու - հինգ» արտահայտությունը ճշմարիտ է կամ առնվազն նույնքան ճշմարիտ, որքան ցանկացած այլ արդյունք, որը յուրաքանչյուրը կարող է առաջարկել։

## Նախատիպեր
Ըստ Վ. Ա. Չալիկովայի, արտահայտության նախատիպը սովորական սովետական կարգախոսն էր՝ «չորս տարվա հնգամյա պլան»։ Ընդ որում, Չալիկովան նշում է, որ առաջին անգամ է

 «առողջ թվաբանական իմաստի» թեման Օրուելի մոտ հնչում է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմից ի վեր, երբ նրա առջև առաջին անգամ տեսիլք է ծագում««մղձավանջային աշխարհ, որտեղ երկու անգամ երկու կլինի այնքան, որքան կասի առաջնորդը։ Եթե նա ասում է «հինգ», ուրեմն այդպես է, հինգ»»:
2 × 2 = 5 բանաձևն ինքնին տարածված է գրականության մեջ (Դոստոևսկու մոտ («նշումներ ստորգետնյա տարածքից»), Էնգելս), Այնուամենայնիվ, Օրուելից առաջ այն սովորաբար օգտագործվում էր «բանականության բռնակալությունը» պատկերացնելու համար (այսպիսով, «ստորգետնյա մարդը» հրաժարվում է աշխարհից, որտեղ երկու անգամ երկու չորս է, և ասում է, որ «երկու անգամ երկու՝ հինգը երբեմն շատ հաճելի բան է»)։ Իսկ Օրուելը հերքել է «սովորական պարկեշտությունից» նման ագրեսիվ հրաժարումը։ Այնուամենայնիվ, «երկու անգամ երկու՝ հինգ» բանաձևը, որպես ազատության ճնշման խորհրդանիշ, նախկինում օգտագործվել է գրականության մեջ, օրինակ․ Նա հետագայում զինեց նեգրներին և վայրի հնդկացիներին, որպեսզի նրանք էլ առանց ողորմության հետապնդեն աղքատ ամերիկացիներին, մինչև նրանք ընդունեն, ինչպես պահանջում է իրենց թագավորը, որ «երկու անգամ երկու հինգ է»:

1895 թվականին ֆրանսիացի աբսուրդիստ գրող Ալֆոնս Ալլեն հրատարակեց իր ամենահայտնի պատմվածքների ժողովածուներից մեկը, որն այդպես էլ կոչվեց. «երկու և երկու - հինգ (2+2=5)» (Paris, Ollendorff, 1895): Ռուսերեն թարգմանության մեջ այս արտահայտության պարադոքսալությունը լրացուցիչ ամրապնդվում է։ «Երկու անգամ երկու - *համարյա* հինգ»։ Հայտնի ռուս գրող-Ֆուտուրիստ Վադիմ Շերշենևիչը 1920 թվականին գրեթե նույն կերպ («2 × 2 = 5») վերնագրեց իր ծրագրային գիրքը՝ նվիրված ժամանակակից արվեստին։

Պատմաբան Օ. Յու. Կուտարևը վկայում է, որ չորս տարվա ծրագիրը քննարկելիս ռայխսմարշալ Հերման Գյորինգը նախարար Յալմար Շախտի հետ վեճի թեժ պահին բռունցքով հարվածել է սեղանին և բացականչել․

## Ժամանակակից օգտագործում
Նման անտրամաբանական բանաձևերը լայնորեն օգտագործվում են նաև գովազդերում՝ զեղչերի առկայությունը ցույց տալու համար, օրինակ՝ «դուք վճարում եք 4-ի համար և ստանում եք 5»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* .
* .

Կատեգորիա:Թվաբանություն
Կատեգորիա:Տրամաբանություն