Բոյանայի եկեղեցի

**Բոյանայի եկեղեցի** (), միջնադարյան եկեղեցի Բուլղարիայում։ Տեղակայված է մայրաքաղաք Սոֆիայից 8 կմ հեռավորության վրա, Վիտոշա լեռան ստորոտին գտնվող Բոյանա գյուղում։ 1979 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Պատմություն
10-րդ դարում Բոյանա գյուղում կառուցվել է առաջին փոքրիկ եկեղեցին, որը նվիրված էր Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնիացուն և Պանտելեիմոնին։ 13-րդ դարի սկզբին սևաստոկրատոր Կալոյանի ցուցումով այս եկեղեցուն կից կառուցվել է որմնանկարներով զարդարված (ավարտվել են 1259 թվականին) նոր երկհարկանի եկեղեցի։ Որմնանկարներից մեկի վրա պահպանվել է կտիտորյան մակագրություն․

Դոնատորի անունով եկեղեցին ստացել է «Կալայանովա» անվանումը։ 19-րդ դարի սկզբին եկեղեցու անսամբլի երրորդ շինարարությունն է ավարտվել։ Այդ կցակառուցման արդյունքում եկեղեցին ունի երեք կողաշենք։

## Ճարտարապետական առանձնահատկություններ
Եկեղեցին բաղկացած է տարբեր ժամանակաշրջանների շինվածքներից․

* արևելյան հատված, հատակագծում հավասարաթև խաչի ձև ունեցող միագմբեթ եկեղեցի (11-րդ դար),
* կենտրոնական հատված, «Կալոյանովա եկեղեցի», երկհարկանի շինություն (13-րդ դար), առաջին հարկը զբաղեցնում է մատուռը և բուլղարացի բոյարների գերեզմանատունը։ Երկրորդ հարկում անմիջական եկեղեցին է։ Եկեղեցու ճակատամասը զարդարված է կերամիկական հախճասալիկներով,
* արևմտյան հատված, 19-րդ դարի գավիթ, որը զուրկ է ցանկացած զարդարանքից։

Բոլոր շինությունները պատրաստված են աղյուսից։

## Ֆրեսկոներ
thumb|200px|Կալոյանի և Դեսիսլավայի կտիտորյան դիմանկար։

Որմնանկարչություններից եկեղեցում պահպանվել են․

* 11-12-րդ դարի ֆրեսկոներ (պահպանվել են եկեղեցու արևելյան հատվածում՝ հյուսիսային պատ, աբսիդի ներքևում),
* Վասիլիա վարպետի ֆրեսկոներ, 13-րդ դարի կես (ֆրեսկոների փուլն ավարտվել է 1259 թվականին),
* 14-16-րդ դարի ֆրեսկոներ,
* 1882 թվականի գեղանկարներ։

Եկեղեցու պատերը զարդարում են 240 առանձին ֆիգուրներ և 89 կոմպոզիցիաներ (նորկտակարանային պատմություններ, Սուրբ Նիկողայոսի վարքագրությունից դրվագներ)։ Եկեղեցու որմնանկարային ցիկլը համարվում է բուլղարական միջնադարյան որմնանկարի ամենաարժեքավոր հավաքածուներից մեկը։

Բոյանայի գեղանկարչությունը վերաբերում է Խաչակիրների կողմից Բյուզանդական կայսրության գրավման ժամանակաշրջանին։ Գրավումը հանգեցրել է տեղի դպրոցների և արվեստի դպրոցների նշանակության բարձրացման։

Եկեղեցում կան նաև պատմական դեմքերի պատկերներ՝ սևաստոկրատոր Կալոյանի և նրա կին Դեսիսլավայի, թագավոր Կոնստանտին I Տիհի և թագուհի Իրինայի (եկեղեցու հյուսիսային պատ)։ 18 տեսարաններ պատկերում են Նիկողայոս Զմյուռնիացու կյանքը։


Image:Boyana Angel.jpg|Նիկողայոս Զմյուռնիացի
Image:Boyana Church ship.jpg|Նիկողայոսը փրկում է նավակին
Image:Konstantin i Irina.jpg|Կոնստանտին Ասեն թագավորը և Իրինա թագուհին


## Մետաղադրամներ
1981 թվականին Բոյանայի եկեղեցու պատկերով մետաղադրամ է հատվել։ Այն ներառված է Բուլղարիայի 1300 ամյակին նվիրված մետաղադրամների շարքում։

## Տես նաև
* Բուլղարիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Բյուզանդական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Բուլղարիայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բուլղարիայում
Կատեգորիա:Սոֆիա
Կատեգորիա:Սոֆիայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սոֆիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի պաշտամունքային կառույցներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի տեսարժան վայրեր