Հենրի Չարլզ Քերի

**Հենրի Չարլզ Քերի** (, ), 19-րդ դարի ամերիկացի նշանավոր տնտեսագետ, տնտեսագիտության ամերիկյան դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչ : Եղել է ԱՄՆ նախագահ Աբրահամ Լինկոլնի գլխավոր խորհրդականը տնտեսական հարցերով։

Լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել հատկապես «Գյուղատնտեսական, ձեռնարկատիրական և առևտրային հետաքրքրությունների ներդաշնակություն» (*The Harmony of Interests: Agricultural, Manufacturing, and Commercial*, 1851) աշխատությամբ, որտեղ վեր է հանել պետության միջամտությունը բացառող (*laissez faire*) ազատ առևտրի, կապիտալիզմի բրիտանական համակարգի թերություններն ու բացթողումները՝ համեմատելով կապիտալիզմի զարգացման ամերիկյան համակարգի հետ, որտեղ կիրառվում է կառավարության միջամտությունը՝ մաքսա-տուրքային պաշտպանության, հովանավորչության, խրախուսման տեսքով՝ ի շահ արտադրության ծավալների աճի և պետության ինքնաբավության ապահովման։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1793 թվականին, Ֆիլադելֆիայում (Փենսիլվանիա նահանգ)։ Նրա հայրը՝ Մեթյու Քերին (1760–1839), որ Իռլանդիայից՝ Դուբլինից էր տեղափոխվել Ֆիլադելֆիա, ժամանակի ճանաչված ու ազդեցիկ տնտեսագետներից էր, նաև՝ քաղաքական բարեփոխիչ, խմբագիր, հրատարակիչ։ Ֆիլադելֆիայում նա Բենջամին Ֆրանկլինի ու մարքիզ դը Լաֆայետի աջակցությամբ տպագրատուն էր հիմնել, որտեղ նաև իր հեղինակած գրքերն էր հրատարակել։ Նրա բազմաթիվ երկերի շարքում առանձնանում էր «Էսսեներ քաղաքատնտեսության մասին» (*Essays on Political Economy*) աշխատությունը (1822)։ Դա ամերիկյան առաջին աշխատություններից մեկն էր, որտեղ դրվատվում էր ամերիկյան արդյունաբերությունը խթանելու նպատակով պետական հովանավորչություն կիրառելու համիլտոնյան գաղափարը։

1825 թվականին Հենրին, հաջորդեով հորը, դարձել է սեփականատերը հրատարակչական ֆիրմայի, որը վերանվանվել է *Carey & Lea*, առաջատար դիրքեր ձեռք բերել Ամերիկայում։ 1835 թվականին Քերին դարձել է *Franklin Fire Insurance Company* ապահովագրական ընկերության համահիմնադիր։

1838 թվականից նա դադարել է զբաղվել գործարարությամբ, հրատարակել է իր «Քաղաքատնտեսության սկզբունքները» (*Principles of Political Economy*) (1837–1840) քառահատոր աշխատությունը, որը շուտով ճանաչվել է որպես ամերիկյան տնտեսագիտական դպրոցի հիմունքների վառ արտահայտության նմուշօրինակ, թարգմանվել իտալերեն ու շվեդերեն և ժամանակի ընթացքում որոշ փոփոխություններ կրելով՝ մինչև 1973 թվականը շարունակել է պահպանել տիրապետող դիրքը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։

Հենրի Չարլզ Քերին վախճանվել է 1879 թվականի հոկտեմբերի 13-ին, Ֆիլադելֆիայի իր տանը։

## Մեծարանք
Հենրի Չարլզ Քերին ժամանակի ընթացքում ընտրվել է՝

* Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ (1833).
* Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ (1863).
* Շվեդական թագավորական ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ (1868)։

## Աշխատություններ
* **', Philadelphia, 1835.
* **', Philadelphia, 1837-40 (3 volumes).
* *[https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/careyhenry/creditsystem.pdf The Credit System in France, Great Britain and the United States] *, London, 1838.
* *[https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/careyhenry/Past%20Present%20Future.pdf The Past, the Present and the Future] *, Philadelphia, 1848.
* *[https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?sid=a3032de32193f4ca9c521260137de270&c=moa&idno=AEU0417.0001.001&view=toc The Harmony of Interests, agricultural, manufacturing and commercial]*, New York, 1851.
* **', Philadelphia, 1853.
* ''[http://www.gutenberg.org/ebooks/8000 The Slave Trade, Domestic and Foreign : Why It Exists & How It May Be Extinguished]'', Philadelphia, 1853.
* **', New York, Ann Arbor, Office of the Tribune, 1854.
* *American Labor Versus British Free Trade*, Philadelphia, 1855.
* **', Philadelphia, 1858.
* ''[https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?sid=a3032de32193f4ca9c521260137de270&c=moa&idno=AFR1829.0001.001&view=toc Principles of Social Science]'', 3 volumes, Philadelphia, 1858-60.
* **', Philadelphia, 1860.
* *[https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?sid=a3032de32193f4ca9c521260137de270&c=moa&idno=AFP8557.0001.001&view=toc Financial Crisis: Their Causes and Effects]*, Philadelphia, 1864.
* *[https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?sid=932372736069d66b3b26927f407796bf&c=moa&idno=AEU5158.0001.001&view=toc The Way to Outdo England Without Fighting her]*, Philadelphia, 1865.
* **', Chicago, 1865.
* ''Contraction or Expansion? Repudiation or Resumption? Letters to the Hon. Hugh M'culloch, Secretary of the Treasury'', Philadelphia, 1866.
* **', Philadelphia, 1866.
* **', Philadelphia, 1867.
* , Washington, 1868.
* **', Philadelphia, 1869.
***', Philadelphia, 1869.
* **', Philadelphia, 1871.
* *[https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?sid=a3032de32193f4ca9c521260137de270&c=moa&idno=AFP2942.0001.001&view=toc The Unity of law; as Exhibited in the Relations of Physical, Social, Mental and Moral Science]*, Philadelphia, 1873.
* **, Philadelphia, 1876.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Elder, William. ''A Memoir of Henry C. Carey,'' Henry Carey Baird & Co., 1880.
* Green, Arnold Wilfred. *Henry Charles Carey: Nineteenth-century Sociologist,* University of Pennsylvania Press, 1951.
* "Henry Charles Carey," *Daedalus,* March 1881.
* Kaplan, Abraham D. H. *[https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/careyhenry/Kaplan%20-%20Carey.pdf Henry Charles Carey: A Study in American Economic Thought] ,* The Johns Hopkins Press, 1931 http://www.efm.bris.ac.uk/het/carey/Kaplan%20-%20Carey.pdf (archive).
* Lee, Arthur M. "Henry C. Carey and the Republican Tariff," *The Pennsylvania Magazine of History and Biography,* Vol. 81, No. 3, Jul., 1957  (Archive).
* Levermore, Charles H. "Henry C. Carey and his Social System," *Political Science Quarterly,* Vol. 5, No. 4, Dec., 1890.
* Morrison, Rodney J. "Carey, Classical Rent, and Economic Development," *The American Journal of Economics and Sociology,* Vol. 27, No. 3, Jul., 1968.
* Morrison, Rodney J. "Henry C. Carey and American Economic Development," *Transactions of the American Philosophical Society,* New Series, Vol. 76, No. 3, 1986.
* Turner, John Roscoe. "Henry Charles Carey." In *The Ricardian Rent Theory in Early American Economics,* The New York University Press, 1921.
* Nathan. Baily - Henry Charles Carey : forgotten prophet https://www.researchgate.net/publication/36288640_Henry_Charles_Carey_forgotten_prophet_microform (need to be a searcher)
* Ariel Ron  “Scientific Agriculture” and Economic Development in the Antebellum North (textual pdf but login needed)

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ