Մարին Սոլժաչիկ

**Մարին Սոլժաչիկ** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս և ինժեներ էլեկտրիկ, ծնված հարավսլավական Զագրեբում (այժմ՝ Խորվաթիա), հայտնի է էներգիայի անլար, առանց ճառագայթման փոխանցման ոլորտում, որպես հետազոտող։ Պրոֆեսոր Սոլժաչիկի փորձերը և աշխատանքները էներգիայի անլար փոխանցման ոլորտում իրենց «ոգով» նման են Նիկոլա Տեսլայի գաղափարներին և փորձարկումներին, որոնք նա կատարում էր 20-րդ դարի սկզբին։ Արևային մարտկոցներում ֆոտոնային բյուրեղների օգտագործման բնագավառում Սոլժաչիկի հետազոտություններին օժանդակություն ցուցաբերեց ԱՄՆ էներգետիկայի նախարարությունը, որը այդ նպատակով հատկացրեց 20 միլիոն ԱՄՆ դոլարի չափով դրամաշնորհ։ «*[[The New York Times]]*» թերթը  2007 թվականին Սոլժաչիկին ընդգրկեց «բացառիկ և հանճարեղ գաղափարների» 70 հեղինակների ցուցակում։

## Կենսագրություն և աշխատանքներ
Մարին  Սոլժաչիկը ծնվել է հարավսլավական Զագրեբում (այժմ՝ Խորվաթիա) 1974 թվականին։  Նա ավարտել է Զագրեբի XVI գիմնազիան (*MIOC*) , որը մասնագիտացած էր մաթեմատիկայի  և տեղեկատվության դասընթացների գծով և համարվում էր լավագույններից մեկը քաղաքում։ Այնուհետև նա սովորել է ԱՄՆ-ում Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, որտեղ 1996 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան ֆիզիկայի և էլեկտրոտեխնիկայի բնագավառում։ 1998 թվականին Սոլժաչիկն ամերիկյան Պրինստոնի համալսարանում ստանում է մագիստրոսի աստիճան, իսկ 2000 թվականին ֆիզիկայի գծով դոկտորի աստիճան (*Ph.D.*): Հինգ տարի  անց՝ 2005 թվականին, Մարին Սոլժաչիկը ստացավ ֆիզիկայի պրոֆեսորի կոչում Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ 2008 թվականի, որպես ԱՄՆ-ի ռեզիդենտ «ցուցաբերելով բացառիկ նվաճումներ և երկարատև ու բեղմնավոր ստեղծագործական աշխատանքի ներուժ», նա արժանացավ Մակ-Արթուրի կրթաթոշակի, որը հաճախ անվանում են «դրամաշնորհ հանճարների համար»։

2007 թվականին Մարին Սոլժաչիկը, իր օգնականների և գործընկերների հետ համատեղ հաջողությամբ իրականացրեց հզորության առաջին արդյունավետ առանց ճառագայթման փոխանցումը 2 մետր հեռավորության վրա։ Փորձարկման արդյունքում պետք է միացվեր 60 վատ հզորությամբ սովորական էլեկտրական լամպը։ Սոլժաչիկի կողմից առաջարկվող էներգիայի փոխանցման սխեման ուներ 40-% արդյունավետություն։

Պրոֆեսոր Սոլժաչիկի փորձերը և աշխատանքները էներգիայի անլար փոխանցման ոլորտում իրենց «ոգով» նման են Նիկոլա Տեսլայի գաղափարներին և փորձարկումներին, որոնք նա կատարում էր 20-րդ դարի սկզբին։ Միևնույն ժամանակ նրանք ունեն էական տարբերություններ, ի տարբերություն Կոլորադոյի էներգիայի երկարատև անլար փոխանցման, որով զբաղվում էր Տեսլան, Սոլժաչիկի խումբը կենտրոնանում է միայն «կարճ գործողությամբ» փոխանցմամբ։  Մյուս տարբերությունը համարվում է փոխանցման բազային ֆիզիկական սկզբունքը, ի տարբերություն Տեսլայի կոճերի, որոնք ռեզոնանսով փոխանցում էին հզորությունը էլեկտրական դաշտի միջոցով (որը «ուժեղ» փոխազդեցություն է ունենում այն միջավայրի հետ, որտեղ իրականացվում է փոխանցումը, մասնավորապես օդի հետ), Սոլժաչիկի առաջարկով հզորությունը հիմնականում փոխանցվում է  մագնիսական դաշտի միջոցով։

Ներկայումս այս ոլորտում գործնական աշխատանքներն իրականացվում են Սոլժաչիկի հիմնադրած *WiCricity* ընկերությունում։ Ինքը հեղինակը գտնում է, որ փոքր հզորության   տեխնոլոգիաների առևտրական նպատակներով կիրառումը, օրինակ բջջային հեռախոսների լիցքավորումը  համարվում է առաջիկա մի քանի տարիների խնդիր։

Էներգիայի անլար փոխանցման հետ մեկտեղ, պրոֆեսոր Մարին Սոլժաչիկն աշխատում էր էլեկտրամագնիսականության բազմաթիվ  խնդիրների վրա, նա ուսումնասիրում է այն նյութերի և համակարգերի հատկությունները, որոնց բնութագրական չափերը մոտ են նրանց վրա ընկնող ճառագայթների ալիքի երկարությանը, այնպիսիք, ինչպիսիք են միկրո և նանոկառուցվածքային նյութերը, ինֆրակարմիր և տեսանելի օպտիկական միջակայքերում։ Նրա հետաքրքրությունը տարածվում է ոչ գծային օպտիկական համակարգերի և կառուցվածքների, ինչպես նաև մակերեսային պլազմոնների վրա։ Արևային մարտկոցներում ֆոտոնային բյուրեղների օգտագործման բնագավառում նրա վերջին հետազոտություններին օժանդակություն ցուցաբերեց ԱՄՆ Էներգետիկայի նախարարությունը, որն այդ նպատակով հատկացրեց 20 միլիոն ԱՄՆ դոլարի չափով դրամաշնորհ։

## Պարգևներ
2005 թվականին  Մարին Սոլժաչիկը ստանում է «*Adolph Lomb Medal*» Ամերիկյան օպտիկական ընկերությունից (*Optical Society of America*), որն ամեն տարի շնորհվում է մինչև 35 տարեկան երիտասարդ գիտնականներին՝ աշխարհում օպտիկայի բնագավառում ամենակարևոր հայտնագործությունների համար։ 2006 թվականին Սոլժաչիկը դառնում է հեղինակավոր *TR35* մրցանակի հաղթող, որը հանձնվում է մինչև 35 տարեկան նորարարներին, այս մրցանակը շնորհվում է «*MIT Technology Review*» ամսագրի կողմից։  2007 թվականին «*[[The New York Times]]*» թերթը Սոլժաչիկին ընդգրկեց «բացառիկ և հանճարեղ գաղափարների» 70 հեղինակների ցուցակում, էներգիայի անլար փոխանցման հայեցակարգի համար, որն իրականացվել էր «WiTricity» ընկերության կողմից։

2008 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Մարին Սոլժաչիկը հիշատակվեց 2008 թվականին Մակ-Արթուրի կրթաթոշակ ստացած 25 հաղթողների շարքում։ Բացի այդ նա համարվում է լավագույն երիտասարդ գիտնականների համար «*Blavatnik Awards for Young Scientists*» կողմից սահմանված ամերիկյան մրցանակի երեք հաղթողներից մեկը (42 տարեկան հասակում)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*BBC article explaining non-radiative power transfer
* http://www.ted.com/talks/view/lang/en//id/619 - TED presentation on technology application

Կատեգորիա:Խորվաթ գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ