Գագիկ Թորոսյան

**Գագիկ Հովհաննեսի Թորոսյան** (), հայ քիմիկոս, քիմիական գիտությունների դոկտոր (1987), պրոֆեսոր (1994):

## Կենսագրություն
Գագիկ Թորոսյանը ծնվել է 1947 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևանում։ 1970 թվականին ավարտել Է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քիմիկատեխնոլոգիական ֆակուլտետը։ 1970-1975 թվականներին սովորել է ՀԽՍՀ ԳԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1970-1989 թվականներին աշխատել ԷՀՀ ԳԱԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտում, 1990-1994 թվականներին եղել է ՀՀ ԿԳՆ բարձրագույն կրթության վարչության պետ, 1995-1998 թվականներին` «Պարեն» ԳԱՄ փոխտնօրեն։ 1973-1983 թվականներին վերապատրաստվել և աշխատել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան համալսարանի Քիմիական ֆակուլտետում, ԽՍՀՄ ԳԱ Սիբիրյան բաժանմունքի Իրկուտսկի Օրգանական քիմիայի ինստիտուտում, Կազանի համալսարանում, Ուֆայի նավթային ինստիտուտում։ 1990 թվականից աշխատել է ԵրՊԻ-ում` որպես գլխավոր գիտական աշխատակից «ՀԽՍՀ ԳԱ - ԵրՊԻ - Քիմիական ռեակտիվների գործարան» համատեղ պայմանագրային թեմայով աշխատող խմբում։ 1998 թվականից աշխատում Է ՀՊՃՀ-ում, 2001 թվականից՝ քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ամբիոնի վարիչ։ 2006-2008 թվականներին եղել է ՀՊՃՀ պրոռեկտոր ուսումնական հարցերի գծով, 2008 թվականից մինչև 2020 թվականը՝ ՀԱՊՀ քիմիական և բնապահպանական տեխնոլոգիաների, ապա քիմ-կենսա ու բնապահպանական տեխնոլոգիաների ամբիոնի վարիչ։ 2021 թվականից մինչ այժմ ՀԱՊՀ ԼՄևՔՏ ինստիտուտի ընդհանուր քիմիայի ու քիմիական տեխնոլոգիաների ամբիոնի վարիչ։ Կատարելագործվել և աշխատել է Ֆրանսիայի ՍիէնէՌեՍ գիտական հետազոտություների կենտրոնի համար 12 լաբորատորիայում (1982, Թիե, Փարիզի արվարձան) 7 ամիս, Իտալիայի Միլանի համալսարանի (1988), ԳՖՀ Բիլեֆելդի համալսարանի (1989) օրգանական  քիմիայի ու օրգանական սինթեզի լաբորաորիաներում (4-ական ամիս), Կաստիլիա լա Մանչայի (Իսպանիա) Սյուդադ Ռեալի և Տոլեդայի կամպուսների քիմիական լաբորատորիաներում (ընդմիջումներով, ընդհանուր առմամբ 6 ամիս), Թուրքիայի «Տյուբիտակ» Գեբզեի գիտական կենտրոնում (3 ամիս), դասավանդել է Դամասկոսի (Սիրիա) համալսարանի քիմիական ֆակուլտետում, Սուչավայի (Ռումինիա) համալսարանի պարենի տեխնոլոգիաների ֆակուլտետում, մասնակցել է միջազգային գիտաժողովների աշխարհի 60 երկրներում։ Եղել է ՀՀ ԲՈԿԻ մի շարք գիտական խորհուրդների անդամ (1996 թվականից), մի շարք տեղկան ու միջազգային մասնագիտական ամսագրերի խմբագրական կոլեգիաների անդամ։

## Ստեղծագործություններ և ճանաչում
Պարզաբանել է չորրորդային ամոնիումային աղերի վարքը ջրահիմնային միջավայրում, հայտնաբերել ալկիլման-ճեղքման ռեակցիան։ Զբաղվում է շրջակա միջավայրի պահպանության, օրգանական սինթեզում միկրոալիքային տեխնոլոգիայի կիրառման ու միջֆազային կատալիզի հետ համադրման հարցերով։

Մոտ 500 գիտական աշխատանքի, 3 տասնյակ հեղինակային իրավունքի, մոտ 350 հոդվածի հեղինակ է։ Համահեղինակ Է «Օրգանական քիմիա» (2006), «Էկոլոգիական էկոնոմիակ», «Հոսքաջրերի մաքրումը օրգանական մնացուկներից» ՀՀ ԿԳՆ կողմից հաստատված դասգրքերի։ ՀՀ Ճարտարաիտական ակադեմիայի, ՄԻջազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի, Ուկրաինայի ճարտարագիտական ակադեմիայի արտասահմանյան, Փարիզի «Արարատ» (1973) և Նյու Յորքի (1997) ԳԱ-ների անդամ է։

## Երկեր
* էթանոլամինը տեսության մեջ և գործնականում, Երևան, 1989։
* Կենսաբանական սինթետիկ ակտիվ նյութերի քիմիական տեխնոլոգիա։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Հովհաննիսյան Գ. Պ., Ասատրյան Ն. Լ.,  Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան. Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության դեպարտամենտ. Օրգանական նյութերի սինթեզի տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության սեկտոր, Երևան, ՀՊՃՀ հրատարակչություն, 2003։
* Օրգանական քիմիա, ուսումնական ձեռնարկ, 2003 (համահեղինակ)։
* Բնապահպանության հիմունքներ։ Ուսումնական ձեռնարկ, Մարուխյան Անահիտ Դերենիկի, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Երևան, Ճարտարագետ, 2006։
* Թունագիտության հիմունքներ։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Չերքեզյան Ա. Հ., Գալստյան Գ. Ֆ., Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն | Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան. Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության դեպարտամենտ. բնապահպանական ճարտարագիտության ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2007։
* Օրգանական նյութերի քիմիական տեխնոլոգիա։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Հովհաննիսյան Գ. Պ., Նազարեթյան Ա. Խ., Իսակով Ա. Ա., Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն | Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան. Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության դեպարտամենտ. Օրգանական քիմիայի և բնապահպանական ճարտարագիտության ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2007։
* Հետերոցիկլիկ միացություններ։ Ուսումնական ձեռնարկ, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Չերքեզյան Ա. Հ., Հայաստանի հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն | Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան. Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապանպանական ճարտարագիտության դեպարտամենտ. Օրգանական նյութերի սինթեզի տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2007։
* Օրգանական քիմիա։ Դասագիրք, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Չերքեզյան Ալիսա Հարությունի, Հայաստանի Հանրապետության Կրթության և Գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապանպանական ճարտարագիտության դեպարտամենտ. Օրգանական նյութերի սինթեզի տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2009։
* Օրգանական քիմիա։  Լաբորա­տոր և գործնական աշխատանքներ, ուսումնական ձեռնարկ, Նելլի Ռեմիկի Հովհաննիսյան, Ալիսա Հարությունի Չերքեզյան, Գագիկ Հովհաննեսի Թորոսյան, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ), Երևան, Ճարտարագետ,  2010:
*Ջրերի մաքրումը օրգանական մնացուկներից։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Իսակով Ա. Ա, Կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ), Երևան, Ճարտարագետ, 2010։
*Թեստերի ժողովածու։ Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի,  [կազմ.] Թադևոսյան Ա. Վ [կազմ.] Թահմազյան Կարապետ Ծերունի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Քիմիկական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ֆակուլտետ. Օրգանական նյութերի սինթեզի տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2010։
* Կենսաօրգանական քիմիա։ Ուսումնական ձեռնարկ, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Չերքեզյան Ալիսա Հարությունի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն | Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ֆակուլտետ. Քիմիական տեխնոլոգիաների ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2011։
* Շրջակա միջավայրի քիմիա։ Ուսումնական ձեռնարկ, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Նազարեթյան Ա. Խ, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության դեպարտամենտ. Քիմիական տեխնոլոգիաների ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2011։
* Կենսաօրգանական քիմիա։  Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Չերքեզյան Ալիսա Հարությունի, Հայաստանի Հանրապետության Կրթության և Գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ֆակուլտետ. Քիմիական տեխնոլոգիաների ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2013։
* Անօրգանական և օրգանական նյութերի էլեկտրաքիմիական սինթեզ։ Ուսումնական ձեռնարկ, Ամյան Անահիտ Վլադիմիրի, Քոչարյան Հասմիկ Նորիկի, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության Կրթության և Գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ֆակուլտետ. Քիմիական տեխնոլոգիաների ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2014։
* Պոլիգրաֆիական նյութեր։ Ուսումնական ձեռնարկ, Հովհաննիսյան Նելլի Ռեմիկի, Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության Կրթության և Գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ֆակուլտետ. Քիմիական տեխնոլոգիաների ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2014։
* Պոլիգրաֆիական նյութեր։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Հովհաննիսյան Նելլի Ռեմիկի [կազմ.], Թորոսյան Գագիկ Հովհաննեսի [կազմ.], Հայաստանի Հանրապետության Կրթության և Գիտության նախարարություն, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան. Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության ֆակուլտետ. Քիմիական տեխնոլոգիաների ամբիոն, Երևան, Ճարտարագետ, 2015։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ