open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սամվել Գրիգորյան (գիտնական)

**[[Սամվել Գրիգորյան (բանաստեղծ)|Սամվել]] Սամվելի Գրիգորյան** (), հայ խորհրդային մեխանիկ, լեռնային ապարների և գրունտների դինամիկայի ժամանակակից տեսության հիմնադիրը։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1965), պրոֆեսոր (1968)։ Տիեզերագնացության միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (1976)։ Տեսական և կիրառական մեխանիկայի ԽՍՀՄ ազգային կոմիտեի անդամ (1972)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը (1953)։ 1958 թվականից աշխատել է նույն համալսարանի մեխանիկայի ինստիտուտում (1962 թվականից՝ տնօրենի տեղակալ, 1963 թվականից ղեկավարել է նաև գրունտների և ապարների լաբորատորիան)։ Աշխատանքները վերաբերում են հիդրոաերոդինամիկայի, գրունտներում և ապարներում պայթյունների ուսումնասիրման, գազանավթարդյունահանման, կենսամեխանիկայի, ձնեհոսքերի և սելավների քանակական նկարագրության հարցերին։

Պատրաստել է ավելի քան 40 թեկնածուների և 10-ից ավելի գիտական դոկտորների, մոտ 300 գիտական աշխատանքների հեղինակ է, ունեցել է 70-ից ավելի հայտնագործություն և արտոնագիր։ ԽՄԿԿ անդամ 1973 թվականից։

## Պարգևներ
* «Չին-ռուսական բարեկամություն» մեդալ, 1960
* ՄՊՀ Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մրցանակ, 1967
* Ս. Ա. Չապլիգենի անվան մրցանակ, 1970
* ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի մրցանակ, 1985
* ԽՍՀՄ ԳԱ Մ. Ա. Լավրենտևի անվան ոսկե մեդալ և մրցանակ, 1986
* Ուկրաինայի Պետական մրցանակ, 1991
* Ռուսաստանի բնական ԳԱ «Գիտության և արվեստի ասպետ» և մեդալ, 2000
* ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, 2000
* ՌՀՄ «Արծաթե խաչ» շքանշան նվաճումների համար, 2002
* Ս. Ն. Ֆեոդորովի անվան մրցանակ, 2004
* «Մեծն Եկատերինա» եվրոպական շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հետմահու երեխաներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում թաղվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Սնկով ապուր

**Սնկով ապուր**, ապուր, որի հիմնական բաղադրմաս է համարվում սունկը։ Սնկերը կարող են լինել թարմ, եփած, մարինացված։ Սնկով ապուրը հանդիսանում է ավանդական եվրոպական խոհանոցի համար, ու նաև օգտագործվում են այնպիսի սնկեր, ինչպիսիք են շամպինյոնը, աղվեսասունկը, սպիտակ սունկը։ Ասիական խոհանոցում սնկով ապուրը պատրաստվում է շիիտակից, պորտոբելլոից և սպիտակ սնկերից։

## Պատրաստման եղանակը
225px|մինի|ձախից|Պատրաստելու եղանակը
Սնկով ապուրի պատրաստման համար հաճախ օգտագործում են բանջարեղենային արգանակ, կաթ և սերուցք։ Հանդիպում են նաև մսային արգանակով կամ ապուրով, պատրաստված մսի կամ մսային բաղադրամասերի ավելացմամբ (օրինակ բեկոն), բայց ավելի հաճախ այն ուտեստ է բուսակերների համար։

Ավելի հաճախ շամպինիոնից պատրաստում են ապուր-պյուրե։ Սնկով ապուրի մեջ կարելի է նաև ավելացնել տարբեր բանջրեղեններ (կարտոֆիլ, արմատներ, սոխ, նեխուր), ձավարեղեն (բրինձ), մանր մակարոնեղեն, կանաչի։ Ասիական սնկով ապուրների մեջ ավելացնում են այնպիսի համեմունքներ ինչպիսիք են՝ իմբիր, սոյայի սոուս, ձկնային սոուս։

## Աղբյուրներ

*Սնկով սպասի բաղադրատոմս 
*Супы с грибами

Կատեգորիա:Բուսակերական խոհանոց
Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց
Կատեգորիա:Ասիական խոհանոց
Կատեգորիա:Ապուրներ
Իխար (քաղաք)

**Իխար** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Բախո Մարտինյի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Արագոն ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Կուենկաս-Միներաս շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 165.4 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1899 (2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 171 կմ։

Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Բլաուլիոն։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Hijar.com 
* Foro de Híjar
* Pertenece a la Comarca del Bajo Martín 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Գրիգոր Սկևռացի

**Գրիգոր Սկևռացի** (նաև՝ **Գրիգոր Լամբրոնացի**, ), հայ բանաստեղծ, մատենագիր, երաժիշտ։

Մատենագիր Գևորգ Սկևռացու մորեղբայրը։

## Կենսագրություն
Լամբրոնացի է կոչվել ծննդավայրի, իսկ Սկևռացի՝ Սկևռա վանքում ուսուցիչ և վանահայր լինելու պատճառով։ Սովորել է Կիլիկիայի վանական դպրոցներում։ Եղել է Ներսես Լամբրոնացու աշակերտն ու մտերիմը, Լևոն Բ թագավորի թարգմանիչը, խորհրդատուն ու խոստովանահայրը։ Վերջինիս առաջարկությամբ հունարենից հայերենի է թարգմանել Նիկիայի արքեպիսկոպոս Հովհաննեսի Թուղթը (1203)՝ ուղղված Զաքարիա Ա Ձագեցի կաթողիկոսին։ Գրել է ներբողներ, շարականներ, ճառեր։ Ներբողներից են «Բան գովեստի պատմագրաբար յաղագս ծննդեան, քաղաքավարութեան և վերափոխման ամենասուրբ կուսին, ասացեալ ի Գրիգորէ Մենաւորէ», «Ներբողեան ի սուրբն Լամբրոնացի»։ Վերջինը և՛ կենսագրական ներբող է, և՛ պատմական դրվագ, որտեղ ներկայացված են Ներսես Լամբրոնացու կյանքը, գրական գործունեությունը, ժամանակաշրջաևը և պատմական իրադարձությունները։ Ճառերից լավագույններն են՝ «Պատմութիւն վարուց սըրբոյն Գրիգորի Լուսաւորչի», «Քրիստոսի յարութեան»-ը և Եսայի մարգարեի «Տէր ո՛ հաւատաց» խոսքի էությանն ու մեկնաբանությանը նվիրված ճառեր, «Վարք Գրիգորի Նարեկացւոյ»։ Արժեքավոր է Հովհաննես Մկրտչի ծննդյան կանոնում եղած «Արեգականն արդարութեան» սկզբնատողով, հայերենի այբբենական կարգով գրված շարականը, որտեղ տրված են Հովհաննես Մկրտչի ծնունդը, կյանքը, գործունեությունն ու նահատակությունը։ Գրիգոր Սկևռացուն է վերագրվում Ավագրի «Լուսսսոր պատերազմ» երկի մեկնաբանությունը։ Ներսես Լամբրոնացու հանձնարարությամբ կատարել է Սաղմոսի մեկնության հայերեն թարգմանությունը։ Գրիգոր Սկևռացին նպաստել է հայկական երաժշտաբանաստեղծական մասնագիտացված արվեստի զարգացմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Մարգարյան-Փափազյան վարժարան

**Մարգարյան-Փափազյան վարժարան**, ամենօրյա վարժարան։ Հիմնվել է 1987 թվականին, Լիոնում՝ Նորվան եպիսկոպոս Զաքարյանի նախաձեռնությամբ, Ազգային միության գործակցությամբ և Արփինե ու Մարգար Մարգարյանների նյութական օժանդակությամբ։ Վարժարանն ստացել է պետական հովանավորություն։ Առաջնորդվում է ֆրանսիական դպրոցների պետական ծրագրով։ Ուսուցումը ֆրանսերեն է, մայրենի լեզվով ավանդվում են հայոց պատմություն, կրոն։ Ունի 6 դասարան (3-ը՝ մանկապարտեզ, 3-ը' նախակրթարան)։ 1994 թվականին աշակերտների թիվը՝ 240, ուսուցիչներինը՝ 6 (4-ը՝ ֆրանսիացի), 1997 թվականին աշակերտների թիվը՝ 104։ Հովանավորում է Լիոնի և շրջակայքի կրոնական ընկերակցությունը՝ ծնողական միության գործակցությամբ։ Պահպանվում է նաև Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկության, «Նապոլեոն և Լիա Բուլուկյան» հիմնադրամի, անհատների նվիրատվությունն ելավ։

Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական դպրոցներ
Ալեքսանդր Գրոսգեյմ

**Ալեքսանդր Ալֆոնսովիչ Գրոսգեյմ** (, ), գերմանական ծագմամբ ռուս խորհրդային բուսաբան։

1912 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը։ 1913-1926 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսում, 1927-1946 թվականներին՝ Բաքվի համալսարանում։ Եղել է Ադրբեջանական ԽՍՀ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտի տնօրենը, ղեկավարել ԽՍՀՄ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտի կովկասյան ֆլորայի բաժինը։

Աշխատանքները նվիրված են Կովկասի ֆլորային, բուսականությանը, բուսական պաշարներին։ Գրոսգեյմի «Կովկասի բուսական պաշարները» (1946) գիրքը 1948 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բուսաբաններ
Ֆրանսուա Գրինյար

**Ֆրանսուա Օգյուստ Վիկտոր Գրինյար** (, ), ֆրանսիացի քիմիկոս։ Փարիզի ԳԱ անդամ (1926)։

1909 թվականից Նանսիի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1900 թվականին իր ուսուցչի՝ Ֆ․ Բարբյեի հետ առաջինն ստացավ մագնեզիումի հալոգենօրգանական միացությունները, որոնք լայն կիրառում գտան գործնական քիմիայում։ Զբաղվել է նաև օրգանական միացությունների անվանակարգմամբ, ալյումինի օրգանական միացությունների և թունավոր նյութերի հետազոտմամբ։ Նոբելյան մրցանակ (1912)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Փարիզի ԳԱ անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Միավորված աշխատանքային կուսակցություն

**Միավորված աշխատանքային կուսակցություն (ՄԱԿ)**, քաղաքական կուսակցություն Հայաստանում։

Հիմնադրվել է 2002 թ.։ Հիմնադիր-նախագահ՝ Գուրգեն Արսենյան։ 2003 թ. ընտրված Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովում ուներ 6, 2012 թ.՝ 1 պատգամավոր (Գ. Արսենյան)՝ ԲՀԿ խմբակցության կազմում։

Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Հայ փորձնական թատրոն

**Հայ փորձնական թատրոն**, ստեղծվել է 1989 թվականին, Թեհրանում՝ Լ. Հովհաննիսյան-Աբրահամյանի ղեկավարությամբ։ Թատրոնի ստեղծագործության հիմքը իմպրովիզացիան է։ Ներկայացումների երաժշտությունը ստեղծվում է թատրոնում։ Թատրոնին կից գործում են դրամատիկական դասընթացներ։

1991 թվականին Հայ փորձնական թատրոնը Երևանում մասնակցել է սփյուռքահայ թատրոնների փառատոնին։ Թատերախմբում են Ռ. Բաբախանյանը, Ս. Աբրամյանը, Ժ. Մադաթյանը, Լ. Խանգալդյանը, Մ. Տեր-Հովհաննիսյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իրանի հայկական թատրոններ
Կատեգորիա:Հայերը Թեհրանում
Սուրբ Խաչ վանքի դպրոց

**Նոր Նախիջևանի Սուրբ Խաչ վանքի դպրոց** (1868 թվականից՝ ժառանգավորաց վարժարան), հիմնվել է 1784 թվականին՝ Հովսեփ արքեպիսկոպոս Արղությանի նախաձեռնությամբ Վաճառական Ասատուր Աղամյանի հիմնած դպրոցի շենքն Աստրախանում։ Հայտնի է նաև Սուրբ Խաչի ժառանգավորաց գիշերօթիկ վարժարան անվամբ։ Գործել է տարրական դպրոցի ծրագլավ, պատրաստել եկեղեցու սպասավորներ։ Դասավանդվել են հայոց լեզու, թվաբանություն, վայելչագրություն, կրոն, ձեռքի աշխատանք, գյուղատնտեսությանը վերաբերող առարկաներ են։ Կից գործել են տպարան, մատենադարան, թանգարան։ 19-րդ դարի 80-ական թվականներին կրթություն են ստացել նաև աղջիկները։

Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական դպրոցներ
Ազգանվեր հայուհյաց ընկերություն

**Ազգանվեր հայուհյաց ընկերություն**, հիմնվել է 1879 թվականներին, Կ-Պոլսում՝ Զապել Ասաստուրի (Սիպիլ) նախաձեռնությամբ։ Նպատակն էր՝ կրթել Արևմտյան Հայաստանի գավառների հայ աղջիկներին։ Ընկերության միջոցները գոյանում էին անդամավճարներից, նվիրատվություններից, վիճակախաղերից ևն։ 1880-ին Քղիում բացեց առաջին դպրոցը։ 1895-ի կոտորածի օրերին Ազգանվեր հայուհյաց ընկերություն' դադարեց գործելուց։ Վերաբացվեց 1908-ին։ 1912-ին ընկերությունը գավառներում արդեն ուներ 23 դպրոց՝ 2000-ից ավելի աշակերտուհիներով։ Լուծարքի ենթարկվեց 1915-ի սկզբին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Պողոսյան Ե., Պատմություն հայ մշակութային ընկերություններու, հ. 1, Վնն., 1957, էջ 339—72

Կատեգորիա:Թուրքահայ մշակութային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Թուրքահայ կրթություն
Սամյան դպրոց

**Սամյան դպրոց**, հիմնադրվել է 1831 թվականին՝ Նոր Ջուղայի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցուն կից, առաջնորդ Կարապետ եպիսկոպոս Ջուղայեցու ջանքերով, սկզբնապես կոչվել է «Ամենափրկչյան ճեմարան», 1833 թվականից շարունակել է գործել մադրասաբնակ Գրիգոր Սամյանի բարերարությամբ և վերանվանվել նրա անունով։ 1831 թվականին և 1834-1836 թվականներին դպրոցում ուսուցչություն է արել Մեսրոպ Թաղիադյանը։ 1837 թվականին փակվել է, սակայն 1840 թվականին վերաբացվել է և շարունակել իր գոյությունը մինչև 1853 թվականը, երբ Սամյան առևտրական տունը սնանկացել է։

Աշակերտների թիվը եղել է մոտ 80։ Հիմնական առարկաներն էին՝ հայոց լեզու, թվաբանություն, վայեյչագրություն։ Ոաուցանել են նաև աշխարհագրություն, անգլերեն և պարսկերեն։ Տարբեր տարիներ դպրոցում դասավանդել են Գևորգ վարդապետ Տեր-Հովսեփյանը, Ավետիս Տեր-Ղազարյանը, Ստեփանոս Հարությունյանը, Կարապետ Զոհրաբյանը, Հովսեփ Տեր-Գրիգորյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Իրանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Ջասթին Թիմբերլեյքի սկավառակագրություն

Ամերիկացի երգիչ **[[Ջասթին Թիմբերլեյք]]ը** թողարկել է 4 ստուդիական, 2 հավաքածու, 3 մինի և 4 վիդեո ալբոմներ, և 42 սինգլ։ Մինչև իր սոլո կարիերան սկսելը, նա դեռ հաջողություններ է ունեցել որպես NSYNC խմբի անդամ։ Երբ 2002 թվականին խումբը որոշում է այլևս չշարունակել իր գործունեությունը, Ջասթինը թողարկում է իր դեբյուտային սոլո՝ «Justified» ստուդիական ալբոմը։ Այն Billboard 200 հիթ շքերթում զբաղեցնում է 2-րդ հորիզոնականը, սակայն գլխավորում է Իռլանդիայի և Մեծ Բրիտանիայի հիթ շքերթները։ Բացի այդ, ալբոմը նաև ստացել է մի շարք սերտիֆիկատներ։

Ջասթինի երկրորդ՝ «FutureSex/LoveSounds» կոչվող ստուդիական ալբոմը, թողարկվել է 2006 թվականի սեպտեմբերին։ Ալբոմը ոչ միայն գլխավոր է Billboard 200 հիթ շքերթը, այլ նաև այնպիսի երկրների հիթ շքերթները, ինչպիսիք են՝ Ավստրալիա, Կանադա և Մեծ Բրիտանիա։ Ալբոմի 6 սինգլներից 3-ը գլխավորել են Billboard Hot 100 հիթ շքերթը։ Ալբոմի թողարկումից հետո, նա նաև իր ակտիվ մասնակցությունն է ունեցել է այնպիսի կատարողների սինգլներում, ինչպիսիք են՝ Թիմբալենդի «Give It to Me», 50 Սենտի «Ayo Technology», Մադոննայի «4 Minutes», T.I.-ի «Dead and Gone» և Սիարայի «Love Sex Magic»։

Իր երաժշտական սոլո կարիերայի 7 տարվա դադարից հետո, 2013 թվականի հունվարին նա թողարկում է իր «Suit & Tie» սինգլը համագործակցությամբ ամերիկացի ռեփեր Ջեյ Զիի հետ։ Նույն տարվա մարտին նա թողարկում է իր «The 20/20 Experience» կոչվող երրորդ ստուդիական ալբոմը, որը գլխավորել է մի շարք երկրների հիթ շքերթներ։ Ալբոմը 2,427,000 օրինակի վաճառքով նաև դարձել է 2013-ի ամենաշատ վաճառված ալբոմը Միացյալ Նահանգներում։ Ալբոմի երկրորդ մասը, որը կրում է «The 20/20 Experience – 2 of 2» անվանումը, թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերին և դարձել է Ջասթինի թվով չորրորդ ստուդիական ալբոմը։

## Ալբոմներ
### Ստուդիական ալբոմներ

### Հավաքածու ալբոմներ

### Մինի ալբոմներ

### Վիդեո ալբոմներ

## Սինգլներ
### Սեփական սինգլներ

### Մասնակցությունը ուրիշների սինգլներում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ջասթին Թիմբերլեյքի պաշտոնական կայք


Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Ռենե Գրուսե

**Ռենե Գրուսե**, (, ), ֆրանսիացի արևելագետ, հայագետ։ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1946)։

Զբաղվել է Հեռավոր և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ։ Արժեքավոր է Հայաստանի պատմությանը նվիրված աշխատությունը (հին շրջանից մինչև 1071 թվականը), որի մեջ մեծ տեղ է հատկացված Բագրատունիների թագավորությանը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հայագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Արցախի Հանրապետության մշտական ներկայացչություն

**Արցախի Հանրապետության մշտական ներկայացչություն**, Արցախի Հանրապետության դիվանագիտական մարմին այլ երկրներում։

## Պատմություն
Սահմանվել է 1992 թվականի ապրիլին՝ ԼՂՀ նախագահի հրամանագրով։ Ղեկավարում է ԼՂՀ նախագահի հրամանագրով նշանակված մշտական ներկայացուցիչը։

## Նպատակներ
Հիմնական խնդիրներն են՝ արտերկրում ներկայացնել ԼՂՀ, նրա վարած արտաքին և ներքին քաղաքականությունը, խրախուսել ու ամրապնդել բարեկամական կապերը և համագործակցությունը տվյալ երկրում ապրող ժողովուրդների, պետական և ոչ պետական կառույցների ու այդ երկրների հայկական համայնքների հետ, պաշտպանել ԼՂՀ քաղաքացիների իրավունքներն ու շահերն օտարերկրյա պետություններում։

## Ներկայացչություններ արտասահմանյան երկրներում
2003 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ՝ ներկայացուցչություններ գործում են՝

* Հայաստանում (1992-ի ապրիլից, նստավայրը՝ Երևան, ներկայացուցիչ՝ Ա. Մելիքյան (2003 թվականից) 
* Ռուսաստանում (1993 թվականի փետրվարից, Մոսկվա, Ա. Թավաղյան)
* ԱՄՆ-ում (1997 թվականի հոկտեմբերից, Վաշինգտոն. Վ․ Բարսեղյան (1999 թվականից) 
* Ֆրանսիայում (1993 թվականի օգոստոսից, Փարիզ, Հ. Գևորգյան (2002 թվականից))
* Գերմանիայում (Բեռլին)
* Ավստրալիայում (1999 թվականի սեպտեմբերից, Սիդնեյ Վ. Իսկենտերյան)
* Մերձավոր Արևելքի երկրներում (1999 թվականի սեպտեմբերից, Բեյրութ, Կ. Քաբաբջյան)։

Կատեգորիա:Դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության քաղաքականություն
Գրիմ

մինի|Դիմահարդարը դերասանուհու հետ
**Գրիմ** (, - կնճռոտ), դերասանի արտաքինի փոփոխության, առավելապես դիմափոխության արվեստը՝ դիմաներկի, կեղծամի, սանրվածքի և դեմքի առանձին մասերի արհեստական ծավալային ձևափոխումների օգնությամբ։ Գրիմը բեմական կերպարի արտաքին բնութագրման միջոցներից է՝ պայմանավորված դրամատուրգիական երկի պատմական ու գեղարվեստական միջավայրով, բեմադրության թատերային-ոճական առանձնահատկություններով ու ընդհանուր գեղանկարչական պատկերով (դեկորներ, զգեստևեր, լուսավորություն), կերպարի բնավորությամբ ն նրա դերասանական ըմբռնումով։ Արտաքին կերպարանափոխության արվեստը սկզբնավորվեւ է նախնադարյան ծիսակատարություններում և ժողովրդական խաղերում։ Հնդկական, չինական, ճապոնական և Հին Արևելքի այլ թատրոնների ավանդական գրիմը մասամբ պահպանվել է մեր օրերում։ Վահրամ Փափազյանը կյանքում և Արքա Լիրի դերում (Շեքսպիրի «Արքա Լիր»)։ Այն եղել է ընդհանրացված, պայմանական՝ փոխարինելով պաշտամունքային կամ գեղարվեստական դեր ունեցող դիմակներին։ Առանց դիմակի դիմափոխությունը բնորոշ է հելլենիզմի շրջանի և ապա միջնադարյան թատրոնին։ ժողովրդական դերասանները (գուսաններ, սկոմորոխներ, ժոնգլյորներ և այլն) դեմքերը ներկևլ են մրով, բուսական ներկերով։ Իդեալականացված, ընդհանրացված գրիմ է ստեղծել կլասիցիզմի թատրոնը։ 19-րդ դարի 1-ին կեսին ռոմանտիկական թատրոնում գրիմը ծառայել է դերասանական կերպարի և՛ իդեալականացմանը, և՛ անհատականացմանը։ Սակայն միայն ռեալիզմի զարգացումը թատրոնում գրիմի արվեստի ծաղկման հիմքը հանդիսացավ։ Նոր և նորագույն թատրոնում գրիմը ընդունված է որպես կերպարի ու դերակատարի անհատականությունն ընդգծող միջոց ն ունի համեմատաբար զուսպ գործածություն։ Այն բարձր արվեստով են կատարում հատուկ նկարիչ-գրիմյորները։ Կինոյում գրիմը ենթարկվում է օպերատորական տեխնիկայի պահանջներին։ Եթե սն-սպիտակ կինոյում այն հենվում է լուսաստվերի սկզբունքի վրա, ապա գունավոր կինոյում ունի գեղանկարչական բնույթ։

Կատեգորիա:Թատրոն
Կատեգորիա:Կրկես
Կատեգորիա:Կոսմետիկա
Կարեն Եփփե ազգային ճեմարան

**Կարեն Եփփե ազգային ճեմարան**, երկսեռ կրթական հաստատություն։ Հիմնվել է 1947 թվականին, Հալեպում՝ Հալեպի թեմի առաջնորդ Զարեհ եպիսկոպոս Փայասլյանի (1956-1963 թվականներին՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս) նախաձեռնությամբ։ Կոչվում է դանիացի հայասեր բարերարուհի Կարեն Եպպեի անունով։ Սկզբնապես ունեցել է մեկ դասարան, 1953 թվականին՝ 6։ Ուսուցումը տարվել է ֆրանսիական լիցեյի ծրագրով։ Ավարտողներին շնորհվել է բակալավրի աստիճան, որն իրավունք է տալիս ընդունվելու բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայագիտական առարկաների ուսուցմանը։ 1958 թվականին հաստատությունը վերակառուցվել է ըստ Սիրիայի հանրակրթական միջնակարգ դպրոցի ծրագրի։ Դասավանդվում են հայոց լեզու և գրականություն, կրոն, արաբերեն, օտար լեզուներ, թվաբանություն, բնագիտություն, մաթեմատիկա, ֆիզիկա, քիմիա, պատմություն, աշխարհագրություն, իրավագիտություն, փիլիսոփայություն։ Ունի «Սիմոն Վրացյան» գրադարան։ Ընդունվում են նախակրթարան ավարտածները։ Աշակերտների թիվը՝ 1000 (2000 թվականի տվյալով)։ 1961 թվականից պարբերաբար հրատարակում է «Ծիլեր» աշակերտական թերթը։ 1947 թվականից գործում է վարժարանի Շրջանավարտից միությունը (ունի մասնաճյուղ Լոս Անջելեսում), որը 1999 թվականից հրատարակում է «Շավիղ» պարբերաթերթը։

2014 թվականին Կարեն Եփփե ազգային ճեմարանը հրթիռակոծվել է

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական համալսարաններ
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Վիսենտե Լոպեսի ազգային վարժարան

**Վիսենտե Լոպեսի ազգային վարժարան**, ամենօրյա վարժարան, հիմնվել է 1966 թվականին, Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսում։ 1987 թվականին լրացվել է Դերձակյան երկրորդական (միջնակարգ) վարժարանով: Ունի մանկապարտեզ, նախակրթարան և միջնակարգ բաժիններ: Պատկանում է Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու (Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին) Արգենտինայի հայոց թեմի հոգաբարձությանը:

1995 թվականին ուներ 190 աշակերտ:

Կատեգորիա:Արգենտինայի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Հայերը Բուենոս Այրեսում
Արմավենի (թերթ)

**Արմավենի**, եգիպտահայ անդրանիկ պարբերականը։ Լույս է տեսել 1865 թ-ին, Կահիրեում (ընդամենը՝ 4 համար)։ Հիմնադիր-տնօրեն՝ Մկրտիչ արք. Քեֆսիզյան, խմբագիր՝ Աբրահամ Մուրադյան։ Ձգտել է ամրապնդել Հայ առաքելական եկեղեցու դերը համայնքի կյանքում։

Եգիպտահայ անդրանիկ պարբերականն է։ Ունեցել է կղերա–պահպանողական, հակասահմանադրական ուղղություն, պաշտպանել է աղայական դասի շահերը։ Տպագրել է կրոնա–բարոյական նյութեր, հոդվածներ, լուրեր Եգիպտոսի, ինչպես նաև մյուս հայ գաղութների մասին, արձագանքել է միջազգային քաղաքական և առևտրական կյանքին, արծարծել առհասարակ գաղութահայ մշակութային կյանքի հարցեր։ Ուներ հետաքրքրական տեղեկությունների, զվարթ ժամանցի, հանելուկների, ծանուցումների ընդարձակ բաժին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայերը Կահիրեում
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Մեսրոպ Գույումճյան

**Մեսրոպ Կարապետի Գույումճյան** (), հայ բառարանագիր։

## Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, ապա՝ Կ․ Պոլսի զինվորական վարժարանում։ 1923 թվականից տեղափոխվել է Կահիրե։ Կազմել է «Ընդարձակ բառարան հայերենե-անգլիերեն» (1950), «Ընդարձակ բառարան անգլիերենե-հայերեն» (1961) ևն։ Առաջինում հավելվածով տրված են տերմիններ, որոնք որոշակի արժեք են ներկայացնում հայ մասնագիտական տերմինաբանության հարստացման համար։ Գրել է նաև «Համադրական առածանի և ասացվածք անգլիերեն-հայերեն» (1967), «Ընդարձակ բառարան հատկաբանության և առածներու» (1969) և այլ աշխատություններ։

## Երկեր
* Ընդարձակ բառարան հայերէնէ-անգլիերէն, 1950։ 
* Ընդարձակ բառարան անգլիերէնէ-հայերէն, 1961։ 
* Համադրական առածանի և ասացուածք անգլիերէն-հայերէն, 1967։ 
* Ընդարձակ բառարան յատկաբանութեան և առածներու (անգլերեն-հայերեն), 1969։ 
* Գրպանի նոր բառարան անգլիերէն-հայերէն, 1973։ 
* Բազմալեզու իրաւաբանական բառարան։ Անգլերեն, ֆրանսերեն, հայերերն, թուրքերեն լեզուներով, 1979։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ընդարձակ Բառարան Հայերէնէ Անգլիերէն, Մեսրոպ Կ. Գույումճեան։ Տպարան ԱՏԼԱՍ, Պէյրութ, 1970։ (Բ. հրատարակութիւն)
* Ընդարձակ Բառարան Անգլիերէնէ Հայերէն, Մեսրոպ Կ. Գույումճեան։ Կ. Տօնիկեան եւ Եղբայրք, Պէյրութ, 1981։ (Բ. հրատարակութիւն)

Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Գուանիդին

250px|մինի|աջից|Գուանիդին
**Գուանիդին**, կարբամիդին, (H_2N)_2C=NH, անգույն, խոնավածուծ բյուրեղներ են։ Հալման ջերմաստիճանը' 50&nbsp;°C։ Օդում կլանում է CO_2։
Թթուների հետ առաջացնում է ջրում լավ լուծվող աղեր։ Հիդրոլիզվում Է՝ վերածվելով միզանյութի և ամոնիակի։ Գուանիդին (կամ նրա աղերը) ստանում են ցիանամիդի և ամոնիակի (կամ ամոնիակի համապատասխան աղի) փոխազդմամբ։ Գուանիդինի աղերը կիրառվում են արդյունաբերության մեջ․ դինիտրատը որպես պայթուցիկ նյութ, ֆոսֆատը՝ գործվածքին կրակապաշտպաև հատկություն տալու համար, կարբոնատը՝ մակերնութային ակտիվ նյութերի սինթեզում։ Գուանիդինը մտնում է գուանինի, կրելաոքլնի, արգինինի, ստրեպտոմիցինի բաղադրության մեջ։
450px|մինի|ձախից|Գուանիդին

Կատեգորիա:Գուանիդիններ
Պունտա Ումբրիա (քաղաք)

**Պունտա Ումբրիա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Խաեն պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։

Համայնքը մտնում է Մեծ Խաեն շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 38 կմ2։ Բնակչությունը՝ 14 714 (2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 25։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Torre punta umbria.jpg|Աշտարակ
Պատկեր:Casa ingleses.jpg|Թանգարան


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Punta Umbría
* Casa Museo de los Ingleses 
* Carnaval de Punta Umbria 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Զոյա Գուլևիչ

**Զոյա Նիկոլաևնա Գուլևիչ ** (, ), դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1954)։

## Կենսագրություն
Բեմական գործունեությունն սկսել է 1907 թվականին, Մոսկվայի հնագույն վոդևիլի թատրոնում, ապա աշխատել է Սարատովի, Ռոստովի, Սվերդլովսկի, Կրասնոդարի, Ուֆայի թատրոններում։

1946-1959 թվականներին եղել է Երևանի Կոնստանտին Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի արտիստուհի։

Լավագույն դերերից են՝ Կուկուշկինա, Գուրմիժսկայա (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Եկամտավոր պաշտոն», «Անտառ»), Աննա Անդրեևնա (Գոգոլի «Ռևիզոր»), Երանուհի (Շիրվանզադեի «Պատվի համար»), Ելիզավետա Մաքսիմովնա (Ռոզովի «Կյանքի մի էջը»)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Հովհաննես Համբարձումյան

**Հովհաննես Համբարձումյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, ով խաղում է մակեդոնական Վարդար ակումբում և Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

## Ակումբային կարիերա
Համբարձումյանը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է Բանանց ֆուտբոլային ակումբում։ Սկզբից նա խաղում էր Բանանցի երկրորդ թիմում՝ Բանանց 2 թիմում։ 2008 թվականին, նա Բանանցի կազմում խաղաց իր խաղերից մեկը Հայաստանի առաջնությունում։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 23-ին Արարատի դեմ խաղում, որտեղ Բանանցը պարտվեց 1-0 հաշվով։ Համբարձումյանը խաղադաշտ մտավ 84-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Սեվեն Մուրադյանին։ Հաջորդ մրցաշրջանում Համբարձումյանը մասնակցում էր թիմի հանդիպումներին թե Հայաստանի առաջնությունում, թե Հայաստանի գավաթում։ Բանանցը մասնակցեց Հայաստանի գավաթի եզրափակչին 2008, 2009 և 2010 թվականներին։
2014 թվականի, հուլիսի 18-ին Համբարձումյանը պայմանագիր կնքեց մակեդոնական Վարդարի հետ։

## Միջազգային կարիերա
Համբարձումյանը Հայաստանի ազգային հավաքական կանչվեց Եվրո 2012-ի որակավորման փուլի խաղերի ընթացքում։ Առաջին խաղը Իռլանդիայի դեմ էր, որտեղ Համբարձումյանը խաղադաշտ դուրս եկավ 74-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Արտակ Եդիգարյանին։ 
Համբարձումյանը առաջին անգամ մեկնարկային կազմում դուրս եկավ Իրանի հավաքականի դեմ, որտեղ Հայաստանի հավաքականը պարտություն կրեց, իսկ Համբարձումյանը փոխարինվեց 76-րդ րոպեին։

## Տիտղոսներ
 Փյունիկ
* Հայաստանի չեմպիոն - 2013-14
* Հայաստանի գավաթի եզրափակչի մասնակից - 2008, 2009, 2010
* Հայաստանի սուպերգավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից - 2008, 2010

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* FFA.am
* footballdatabase.eu-ում
* Soccerway.com

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վարդարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ուրարտու 2-ի ֆուտբոլիստներ
Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միության Ավստրիայի մասնաճյուղ

**Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միության (ՀՄԸՄ) Ավստրիայի մասնաճյուղ**։ Հիմնադրվել է 1990 թվականին, Վիեննայում։ Միավորում է Ավստրիայի հայ սկաուտներին, կազմակերպում մարզական պարապմունքներ, նրանց դաստիարակում ազգային և հայրենասիրազգային գիտակցության ոգով։

Կատեգորիա:Ավտրիայի մասնաճյուղեր
Գրեհեմ Գրին

**Գրեհեմ Գրին**, (, ), անգլիացի գրող։ Սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում։ Գրեհեմի սոցիալ-հոգեբանական վեպերից հայտնի են «Մարդը ներքուստ» (1929), «Ինձ ստեղծել է Անգլիան» (1935), «Իշխանություն և փառք» (1940), «Խաղաղ ամերիկացին» (1955, հայերեն հրատարակություն 1963), «Կոմեդիանտներ» (հայերեն հրատարակություն՝ 1985)։ Գրել է նաև արկածային վեպեր և պատմվածքներ՝ «Ստամբուլ մեկնող գնացքը» (1932), «Վախի մինիստրություն» (1943)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գրեհեմ Գրինը standardebooks.org֊ում

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Գաղտնի հետախուզական ծառայության աշխատակիցներ
Վիրջիլ Գրիսոմ

**Վիրջիլ Այվան (Գաս) Գրիսոմ**, (, ), ամերիկացի տիեզերագնաց-օդաչու, ռազմաօդային ուժերի գնդապետ։

Ավարտել է Լաֆայեթ քաղաքի (Ինդիանա նահանգ) Փերդյու համալսարանը (1950 թ.), ռազմաօդային ուժերի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1955 թ.), փորձարկող օդաչուների դպրոցը (1956 թ.)։

Ամերիկյան տիեզերագնացների խմբում ընդգրկվել է 1959 թվականին։ 1961 թվականի հուլիսի 21-ին ենթաուղեծրային թռիչք է կատարել «Մերկուրի» ծրագրով։ 1965 թվականի մարտի 23-ին Ջոն Յանգի հետ տիեզերք է թռել «Ջեմինի-3» տիեզերանավով՝ Երկրի շուրջը կատարելով երեք պտույտ (հինգ ժամ տևողությամբ)։ Թռիչքի ժամանակ ԱՄՆ-ի տիեզերագնացներն առաջին անգամ իրականացրին տիեզերանավի անցումը մի ուղեծրից մյուսը։

Զոհվել է Էդ Ուայթի և Ռոջեր Չաֆիի հետ, «Ապոլլոն» տիեզերանավի փորձարկման ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Օդաչուներ
Կատեգորիա:Արլինգտոնի ազգային գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագնացներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օդաչուներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի սպաներ
Անդրեյ Գրիգորև

**Անդրեյ Ալեքսանդրովիչ Գրիգորև** (, ), ռուս խորհրդային աշխարհագրագետ։ ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիա ակադեմիկոս (1939 թվականից)։

Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը (1907)։ Մշակել է Երկրի աշխարհագրական թաղանթի մասին ուսմունքը՝ ցույց տալով, որ այն օժտված է կառուցվածքի և զարգացման ուրույն օրինաչափություններով և հանդիսանում է ֆիզիկական աշխարհագրության ուսումնասիրության առարկան։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Նայիրի (թերթ)

**Նայիրի**, ազգային-գրական պարբերաթերթ։

Լույս է տեսնում 1941 թվականից, սկզբում Հալեպում (մինչև 1949 թվականը), 1945 թվականից՝ ամսագիր։ Լույս է տեսնում 1951 թվականից Լիբանանում։

Հիմնադիր-խմբագիր՝ Անդրանիկ Ծառուկյան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին իր շուրջն է համախմբել Մերձավոր և Միջին Արևելքի անվանի հայ գրողներին, գրականագետներին ու արվեստագետներին, տպագրել նրանց, ինչպես նաև Հայաստանի գրողների (Եղիշե Չարենց, Գուրգեն Մահարի, Հովհաննես Շիրազ, Հրաչյա Քոչար, Գեղամ Սարյան, Սիլվա Կապուտիկյան, Սարմեն և ուրիշներ) բազմաթիվ գործեր։

1951-1983 թվականներին (որոշ ընդհատումներ 1964 թվականին ունեցել է «Հառաջ-Գրական» շաբաթական հավելվածը (խմբագիրներ՝ Գ. Տերտերյան, Ա. Դարյան, Պ. Մինասյան)։

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական պարբերականներ
Գրիգոր Խուլ

**Գրիգոր Խուլ** (ծննդյան և մահվան թվանները անհայտ են), XII-XIII դարերի հայ գիտնական-երաժիշտ, խազագետ, տեսաբան։ Գործել է Սսում։ Ըստ ավանդության Խուլ է կոչվել այն պատճառով, որ «մոմով խցանել» է ականջները՝ երաժշտության աշխարհիկ նորաձևային այլազան արտահայտություններից չգայթակղվելու hամար։ Մեծարվել է որպես հոգևոր երգաստեղծության մեղեդիական ազգային-ավանդական մաքրության պաշտպաններից մեկը։ XIII դարի առաջին տասնամյակներից վերանայել, կազմել ու խմբագրել է դասական երգաստեղծությունը ներկայացնող կարևորագույն մատյաններից մեկը՝ «Շարակնոց»֊, որը հայտնի է «Խլկցի» անունով և մի շարք գրչագրերի նախօրինակ է հանդիսացել, ընդօրինակվել ընդհուպ մինչև XVIII դար։ Գրիգոր Խուլի «Շարակնոց»-ը Ներսես Շնորհալու շրջանից հետո ստեղծված առավել ամբողջական և պաշտոնապես վավերացված ժողովածուն է և հիմք է ծառայել Գևորգ Սկևռացու իրագործած խմբագրության համար։ «Խլկցի» նախօրինակից ընդօրինակված, գիտությանը հայտնի հնագույն «Շարակնոց»՝ Վիեննայի Մխիթարյան մատենադարանի հայերեն ձեռագրերի հավաքածուի 1269 թվականի №145 գրչագիրն Է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ խազագետներ
Դմիտրի Գրիգորովիչ

**Դմիտրի Վասիլևիչ Գրիգորովիչ** (, ), ռուս գրող։

Սովորել է Պետերբուրգի ինժեներական ուսումնարանում և Գեղարվեստի ակադեմիայում (1836-1840 թվականներ)։ Որպես գրող ճանաչվել է «Գյուղ» (1846 թվական) և «Անտոն-Գորեմիկա» (1847 թվական) վիպակներով։ 1840-1850-ական թվականներին լույս են տեսել Գրիգորևիչի «Կապելմեյստեր Սուսլիկով», «Նակատովի արկածները» և «Սվիստուլկին» վեպերը։ 1850-ական թվականներին Գրիգորովիչի աշխարհայացքում հակասական հակումներ են դրսևորվել, հակադրվել է Ն․ Չեռնիշնսկուն («Հյուրընկալության դպրոցը», 1855 թվական), դուրս եկել «Սովրեմեննիկ»-ից (1860 թվական)։ 1860-ական թվականների սկզբներին թողել է գրական գործունեությունը և միայն 1883 թվականին լույս ընծայել «Գուտապերչե տղան» վիպակը (հայերեն հրտ․ 1945 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատո Գուլդբերգ

**Գուլդբերգ Կատո Մաքսիմիլիան** (, ), նորվեգացի քիմիկոս և մաթեմատիկոս։ 1869 թվականից Քրիստիանիայի համալսարանի կիրառական մաթեմատիկայի պրոֆեսոր։ Իր հայրենակից և կնոջ եղբայր Պետեր Վաագեի հետ հայտնաբերել է (1864-1867) զանգվածների ներգործության օրենքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նորվեգացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Սամուել-Մուրատ վարժարան

**Սամուել-Մուրատ վարժարան**, **Մուրադյան վարժարան**, ամենօրյա դպրոց։ Վարժարանը որոշակի դեր է կատարում հայ-ֆրանսիական մշակութային կապերի զարգացման գործում։ Սերտ կապի մեջ է Հայաստանի հետ։

## Հիմնադրումը
Հիմնադրվել է 1832 թվականին, Իտալիայի Պադուա քաղաքում՝ եվդոկացի Սամուել Մուրատյանի կտակի համաձայն, Մխիթարյան միաբանության նախաձեռնությամբ։

## Տեղափոխումը
1846 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, 1870 թվականին՝ Վենետիկ, միացվել է Ռափայելյան վարժարանին և կոչվել Մուրատ-Ռափայելան։ Մխիթարյան միաբանները, ստանալով ֆրանսիական կառավարության համաձայնությունը, 1929 թվականին վարժարանը Սամուել-Մուրատ անունով բացել են Փարիզում։

## Փակումն ու վերաբացումը
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին փակվել է, վերաբացվել 1946 թվականին։ 1848-1870 թվականներին այստեղ կիրառվել է ֆրանսիական միջնակարգ դպրոցի ծրագիրը (ուսման տևողությունը վեց տարի), ընդունվել են նախակրթարանն ավարտածները։ Այնուհետև գործել է ժամանակակից ֆրանսիական լիցեյի ծրագրով։ Շրջանավարտներն ստացել են բակալավրի աստիճան և իրավունք՝ առանց քննության ընդունվելու համալսարան։

## Մանկապարտեզի բացումը
1991-1995 թվականներին վարժարանում գործել է երկօրյա մանկապարտեզ, դասավանդվել են հայոց լեզու և կրոն։ Փակվել է 1995 թվականին՝ նյութական դժվարությունների պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական դպրոցներ
Գրինի ֆունկցիա

**Գրինի ֆունկցիա**, ֆունկցիա, որի օգնությամբ դիֆերենցիալ հավասարումների զանազան խնդիրների լուծումները ներկայացվում են ինտեգրալների միջոցով։ Կոչվել է ի պատիվ Ջորջ Գրինի։ էական դեր է խաղում տեսական ֆիզիկայում,մասնավորաբար դաշտի քվանտային տեսության և վիճակագրական ֆիզիկայի մեջ։ Գրինի ֆունկցիան թույլ է տալիս մաթեմատիկական ֆիզիկայի եզրային խնդիրների լուծումները ներկայացնել անալիտիկ տեսքով։ Գրինի ֆունկցիան ֆիզիկորեն կարելի է մեկնաբանել որպես կետում կենտրոնացված ուժի աղբյուրի կամ լիցքի ազդեցության արդյունք։ Օրինակ, Էլեկտրաստատիկական մեկնաբանմամբ Գրինի ֆունկցիա հողակցված հաղորդիչ մակերևույթի ներսում տեղավորված կետային լիցքի դաշտի պոտենցիալն Է։ Գրինի ֆունկցիան նկարագրում է նաև դաշտերի տարածումը դրանք ծնող աղբյուրներից։

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական ֆիզիկա
Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ հավասարումներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Ֆրանչեսկո Գուեռացի

մինի|Գուեռացիին նվիրված հուշարձան
**Ֆրանչեսկո Դոմենիկո Գուեռացի** (, ), իտալացի գրող, քաղաքական գործիչ, Ռիսորզիմենտոյի մասնակից։

## Կենսագրություն

Իտակալան հեղափոխության ակտիվ մասնակից։ Գուեռացիի վեպերի մեծ մասը տոգորված են հայրենասիրական ոգով։ Աջակցել է Իտալիայի ազատագրման և միավորման համար ծավալված մարտերին։

Հեղափոխության ժամանակ Գուեռացին 1848 թվականին եղել է նախարար Տոսկանայի կառավարությունում, Տոսկանայում միապետության անկումից (1849, փետրվարի 8) հետո եղել է եռապետության անդամ (Գուեռացի, Մոնտանելլի, Մացցինի)։

Գուեռացիի իշխանությունն անկում ապրեց 1849 թվականին ապրիլի 11-12-ի ապստամբության արդյունքում, ինչից բանտարկվել է ամրոցում, հետո արտաքսվել Տոսկանայից։ Իտալիա է վերադարձել 10 տարի անց։

### Ստեղծագործություններ

Գրել է պատմվածքներ, դրամաներ, վեպեր։ Հայտնի են եղել Գուեռացիի «Ճակատամարտ Բենևենտոյի մոտ» (1827—1828), «Ֆլորենցիայի պաշարումը» (1836), «Բեատրիչե Չենչի» (1854) վեպերը, «Հուշեր»-ը (1848), «Ապոլոգիա»-ն (1851) և այլ գործեր։

## Աշխատություններ

* *Apologia della vita politica*, Firenze 1851

## Գրականություն

* Bosio F., *Opere — vita di F.D.Guerrazzi*, Milan 1877.
* Nicola Badaloni (politico 1924)|Nicola Badaloni, *Il pensiero politico di Francesco Domenico Guerrazzi*, Quaderni della Labronica, Livorno 1974. 
* Francesco De Sanctis, *Storia della letteratura italiana* a cura di B. Croce, Bari, Laterza, 1954. 
* Tommaso Scappaticci, *Un intellettuale dell'ottocento romantico: Francesco Domenico Guerrazzi*, Longo Editore, 1978. 
* Umberto Bosco, «[GUERRAZZI, Francesco Domenico](http://www.treccani.it/enciclopedia/francesco-domenico-guerrazzi_(Enciclopedia_Italiana)/)» la voce nella *Enciclopedia Italiana*, Volume 18, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana Treccani, 1933. 
* Mario Scotti (docente)|Mario Scotti, «[GUERRAZZI, Francesco Domenico](http://www.treccani.it/enciclopedia/francesco-domenico-guerrazzi_(Enciclopedia-Dantesca)/)» la voce nella *Enciclopedia Dantesca*, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1970. 
* Zeffiro Ciuffoletti, «[GUERRAZZI, Francesco Domenico](http://www.treccani.it/enciclopedia/francesco-domenico-guerrazzi_(Dizionario-Biografico)/)» in *Dizionario Biografico degli Italiani*, Volume 60, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana Treccani, 2003. 
* Enrico Ghidetti (a cura di), *Toscani dell'Ottocento. Narratori e prosatori*, Editrice Le Lettere, Firenze, 1995. ISBN 88-7166-187-7. 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Internet Archive author

Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Իվան Գուդովիչ

**Իվան Վասիլևիչ Գուդովիչ** (), ռուս ռազմական գործիչ, կոմս (1797 թվականից), գեներալ-ֆելդմարշալ (1807 թվականից)։

Սովորել է Քյոնիգսբերգի և Լայպցիգի համալսարաններում։ Աչքի է ընկել 1768-1774 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմում։ 1787-1791 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ ղեկավարել է Հաջիբեի (այժմ՝ Օդեսա, 1789), Կիլյայի (1790) և Անապայի (1791) գրավումը։ 1806 թվականին նշանակվել է Վրաստանի և Կովկասի կառավարչապետ, նվաճել Բաքվի, Շաքիի և Դերբենդի խանությունները։ 1806-1812 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ փայլուն հաղթանակ է տարել Արփաչայի վրա (1807)։ 1808 թվականին ձախողվել է Գուդովիչի Երևանյան արշավանքը։ 1809-1812 թվականներին եղել է գլխավոր զորահրամանատար Մոսկվայում, Պետ․ խորհրդի անդամ, սենատոր։ 1812 թվականի փետրվարից՝ պաշտոնաթող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գեներալներ
Բարսուչիխա (Բերդի վտակ)

**Բարսուչիխա**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Նովոսիբիրսկի շրջանով, Ալթայի երկրամասով։ Գետաբերանը գտնվում է Բերդ գետի աջ ափից 195 կմ հեռավորության վրա։ Երկարությունը կազմում է 13 *կմ*։

## Ջրային գրանցամատյան
Ըստ Ռուսաստանի պետական ջրային գրանցամատյանի տվյալների՝ այն պատկանում է Վերին Օբի ավազանի շրջանին, գետի ջրատնտեսության մասը կազմում է Օբ գետը Բառնաուլ քաղաքից մինչև Նովոսիբիրսկի հիդրոհանգույցը, առանց Չումիշ գետի, գետի գետային ենթաավազանը կազմում է Օբի վտակների ավազանից մինչև Տոմ գետ թափվելու վայրը։ Գետի ավազանը Օբն է մինչև Իրտիշ գետ թափվելը։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ - 13010200512115200004695
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) - 115200469
* Ավազանի կոդը - 13.01.02.005
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի - 15
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի - 2

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Սրբոց Հռիփսիմյանց վարժարան

**Սրբոց Հռիփսիմյանց վարժարան**, երկրորդական երկսեռ ուսումնական հաստատություն։

## Հիմնումը
Հիմնվել է 1922 թվականին՝ Անարատ հղության հայ կաթոլիկ քույրերի միաբանության կողմից Կոստանդնուպոլսից Բեյրութ գործուղված Թեոպիսաե Ալեքսանյանի, Էլիզ Պոյաճյանի, Բեաարիս Թաշճյանի, Ալեքսանդրա Հեպոյանի և Ագաթա Փարթամյանի ջանքերով։ Սկզբում եղել է բացառապես աղջիկների նախակրթարան։ Առաջին տարեշրջանում ունեցել է 64 աշակերտուհի։ 1929 թվականին հաստաավել է Բեյրութի Խանդակ ալ Ղամիկ թաղամասում, 1963 թվականին տեղափոխվել Ջյունի։ Աստիճանաբար ավելացվել են միջնակարգ և երկրորդական բաժինները։ 1975 թվականին Բեյրութի արվարձաններից Ֆանարի շրջանում օժտվել է նորակառույց, սեփական շենքով։ 1980-ական թվականների կեսից երկսեռ վարժարան է։

## Ծրագիրը
Հետևում է Լիբանանի պետական բակալորիայի ծրագրին։ 2002 թվականին ուներ 677 աշակերտ։ Տնօրենն է Թեոպիստե-Մարի Պետրոսյանը (1992 թվականից)։

Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Պահչեճյան ազգային վարժարան

**Պահչհճյան ազգային վարժարան**, ամենօրյա վարժարան, հիմնվել է 1962 թվականին, Բուենոս Այրեսում։ Ունի մանկապարտեզ և նախակրթարան։ Պատկանում է Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու հոգաբարձությանը։ 1995 թվականին ուներ 50 աշակերտ։

Կատեգորիա:Արգենտինայի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Հայերը Բուենոս Այրեսում
Գրոմադաներ

**Գրոմադաներ** (, громада,  — հասարակություն, համայնք), ուկրաինական մտավորականության կուլտուր-լուսավորական կազմակերպություններ։

Ստեղծվել են 1861 թվականի գյուղացիական ռեֆորմից հետո, Կիևում, Խարկովում, Պոլտավայում, Չեռնիգովում, այլ քաղաքներում։ Փորձել են ուկրաինաիա ժողովրդի սոցիալական և ազգային ճնշման դեմ պայքարը փոխարինել կուլտուր-լուսավորական գործունեությամբ։ Լեգալ և անլեգալ հրատարակում էին ուկրաինաի գրականություն, կազմակերպում կիրակնօրյա դպրոցներ, զբաղվում բանահավաքությամբ։ Գրոմադաների անդամների մեծ մասն ուկրաինաի ազգի անդասակարգայնության ազգայնական տեսության կողմնակից էր, ողջունում էր 1861 թվականի գյուղացիական ռեֆորմը, դատապարտում 1863-1864 թվականների Լեհական ապստամբությունը, հարում ռուս լիբերալներին։ Գրոմադաների նշանավոր գործիչներ են եղել Վլադիմիր Անտոնովիչը, Մ․ Պ․ Գրագոմանովը, Պ․ Պ․ Չուբինսկին։ 1861-1862 թվականներին Պետերբուրգում հրատարակել են «Օսնովա» հանդեսը։

1876 թվականին ցարական կառավարությունը արգելեց գրոմադաների գործունեությունը։ Կիևյան «Ստարայա Գրոմադա»-ի անդամների մի մասը Դրագոմանովի գլխավորությամբ վտարանդվեց Շվեյցարիա, որտեղ 1878-1882 թվականներին հրատարակում Էր «Գրոմադա» ժողովածուն։ 19-րդ դարում 80-ական թվականներին Ուկրաինայի գրոմադականները համախմբվեցին «Կիևսկայա ստարինա» հանդեսի շուրջը։ 

Կատեգորիա:Ուկրաինա
Բառախաղ

**Բառախաղ**, բառախաղով զբաղվելու համար պետք է ընտրել այնպիսի բառեր, որոնց վերադասավորումով կարելի է նոր բառեր կազմել. օրինակ՝ սրահ-հարս, սնար-սանր, դրամ-մարդ, ագռավ-գավառ, վտակ-կտավ, ծառա-առած, շուն-նուշ, կամ որևէ բառի բոլոր տառերը մեկ անգամ գործածելով՝ կազմել նոր բառեր, օրինակ՝ ատամնաբուժական-ատամ, մատ, բուժակ, բաժակ, ժամ, մական և այլն։

«Բառախաղ» բառը գեղարվեստական գրականության մեջ օգտագործվում է որպես բառերի կապակցության ձև, արտահայտչամիջոց, նաև հանգի տեսակ, օրինակ՝

Բառախաղ կարող է ստեղծվել նաև իմաստով տարբեր, բայց նմանահունչ կամ նույնանուն բառերով, օրինակ՝ «Ես աղա, դու աղա, բա մեր աղունն ո՞վ աղա» (ժողովրդական առած)։ Մեկ այլ դեպքում կազմվում են ոչ թե մեկ, այլ երկու կամ նույնիսկ ավելի բառերից, դառնում բարդ կամ բաղադրյալ հանգ, որով էլ ստեղծվում է իմաստային խաղ.

Բառախաղերը գեղարվեստական խոսքը դարձնում են ավելի գրավիչ, աշխույժ ու սրամիտ։ Բառախաղային հանգեր են ստեղծել բանաստեղծներ Պետրոս Դուրյանը, Ազատ Վշտունին, Պարույր Սևակը, Համո Սահյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ գրականություն
Կատեգորիա:Կատակերգական ժանրեր
Կատեգորիա:Հռետորություն
Կատեգորիա:Բառակազմություն
Հայագիտական ուսմանց հիմնարկություն

**Հայագիտական ուսմանց հիմնարկություն** (Արգենտինա), հիմնվել է 1986 թվականին, Բուենոս Այրեսում։ Ընդգրկում է տարբեր մասնագիտությունների տեր անձանց, ովքեր զբաղվում են հայագիտական ուսումնասիրություններով։

Նպատակն է հայագիտության տարածումն ու զարգացումը օտար շրջանակներում։ Կազմակերպել է գիտաժողովներ, դասընթացներ, ազգագրական համերգներ։ Մեծ կարևորություն է տալիս Հարավային Ամերիկայի հայ գաղութների պատմության ոսումնասիրմանը։ 1992 թվականին հիմնարկության ջանքերով ստեղծվել է հայագիտական ամբիոն Դել Սալվադոր համալսարանի արևելագիտական ֆակուլտետում։ Հրատարակվել է «Հայերը Հարավային Ամերիկայում» ժողովածուն, ինչպես և 3 գրքույկ՝ հայ ժողովրդի ծագման, Արցախի պատմության հարցերի և հայ գրականության վերաբերյալ։ Կապեր ունի Հայաստանի գիտական տարբեր կենտրոնների հետ։

Կատեգորիա:Արգենտինահայ կրթություն
Կատեգորիա:Արգենտինահայ մշակութային կազմակերպություններ
Գևորգ Թահթայան կիրակնօրյա ազգային վարժարան

**Գևորգ Թահթայան կիրակնօրյա դպրոց**, գործել է 1967- 1978 թվականներին, ունեցել է մոտ 150 աշակերտ։ Ազգային վարժարան, հիմնվել է 1978 թվականին՝ ազգային բարերար Գևորգ Թահթայանի նվիրատվությամբ (100 հազար ֆունտ ստեռյինգ) և Լոնդոնի համայնքային եկեղեցական խորհրդի մշակութային մարմնի նախաձեռնությամբ։ 1979 թվականին վարժարանը Սուրբ Պետրոս եկեղեցու փոքր սրահներից տեղափոխվել է «Աքթրն հայ սքուլ» կոչվող անգլիական դպրոցի շենքը։ Վարժարան ընդունվում են երեք տարեկանից։ Մանկապարտեզի և նախակրթարանի քառամյա շրջանից հետո սկսվում է ուսումնական բաժնի յոթնամյա շրջանը։ Ուսումնական ծրագիրը ներառում է հայոց լեզու, հայոց պատմություն, կրոն, երգեցողություն և վերջերս ավելացած «ընթացիկ հարցեր» առարկաները, որոնք դասավանդվում են արևելահայերեն և արևմտահայերեն։ Դասագրքերն ստանում են Հայաստանից, Իրանից, Ամերիկայից և Վենետիկից։ Վարժարանն ունի գրադարան, որը պարունակում է շուրջ 800 գիրք և պարբերական։ Ամեն տարի դպրոց է հաճախում 190 220 աշակերտ, ուսուցիչների թիվը՝ 22-25։ Վարժարանում կազմակերպվում են հանդեսներ՝ նվիրված Թարգմանչաց տոնին, Վարդանանց հերոսամարտին, Ապրիլի 24-ին։

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Գուրգեն Գումեդին

**Գուրգեն Խորենի Մելիք-Դադայան** (), առավել հայտնի որպես **Գուրգեն Գումեդին**, հայ կոմերիտական, կուսակցական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ (1919)։

1911-1917 թվականներին սովորել է Շուշիի ռեալական դպրոցում։ Վաղ հասակից հարել է հեղափոխական շարժումներին՝ պրոպագանդիստական ագիտացիոն աշխատանք տարել Գորիսի երիտասարդության շրջանում։ Մասնակցել է Արևելքի ժողովուրդների I (1920) և ՀամԼԿԵՄ 3-րդ (1920) համագումարներին։ Աշխատել է որպես Զանգեզուրի (1920), Ջիվանշիրի (Ադրբեջանական ԽՍՀ, 1921), Դիլիջանի (1923) գավառների ԼԿԵՄ կոմիտեների քարտուղար։ 1924-1926 թվականներին եղել է ԼԿԵՄ Կենտկոմի, 1926-1928 թվականներին՝ ԼԿԵՄ Անդրերկոմի քարտուղար։ 1928-1930 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոմունիստական ակադեմիայում։ 1930 թվականին՝ ՀԿԿ Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Կիրովական) օկրուգկոմի քարտուղար։ 1936-1937 թվականներին աշխատել է որպես ՀԽՍՀ հողագործության ժողկոմ։ Ընտրվել է կուսակցության Անդրերկրկոմի, ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի, ՀամԼԿԵՄ Կենտկոմի, Անդրֆեդերացիայի Կենտգործկոմի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մելիք-Դադայան (Գումեդին) Գուրգեն Խորենի

Կատեգորիա:Հայ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքական կեղծանուններ
Ռուբեն Գրիգորյան (ինժեներ)

**Ռուբեն Արամայիսի Գրիգորյան** (), լեռնային ինժեներ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1966)։ Լենինյան (1959) և ստալինյան մրցանակների դափնեկիր (1951)։ ԽՍՀՄ միջին մեքենաշինության նախարարության մերձկասպյան լեռնամետալուրգիական կոմբինատի տնօրեն (1961—1970), Ա. Ի. Ալիխանովի անվան տեսական և փորձարարական ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ (1970—1976):

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի լեռնային համալսարանը (1940)։ 1952-1961 թվականներին եղել է Տերնիի լեռնային ձեռնարկության տնօրեն, 1961-1970 թվականներին՝ Շևչենկո քաղաքի շին-վարչության պետ, մերձկասպյան լեռնա-մետալուրգիական կոմբինատի տնօրեն, 1970 թվականից՝ Մոսկվայի տեսական և փորձարարական ֆիզիկայի համալսարանի տնօրենի տեղակալ։ 1961-1970 թվականներին ընտրվել է ՂԽՍՀ ԿԿ Կենտկոմի անդամության թեկնածու, 1963-1971 թվականներին՝ ՂԽՍՀ Գերագույն սովետի դեպուտատ։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական (1951) և լենինյան (1959) մրցանակների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Գրիգոր Սուքիասանց

**Գրիգոր Սուքիասանց**, (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ են), հայ գրիչ։ Որդի Սուքիասի և Նազուն Խաթունի։ Աշխատել է XIV դ․, Ղրիմի Սուրխաթ քաղաքում։ Նրա ընդօրինակած (1332—1356) ձեռագրերից Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում են պահվում վեցը (№№ 591, 3046, 7048, 7605, 7664, 10337), իսկ մեկը՝ Փարիզի Ազգային գրադարանում (Հայկական № 116—118)։ Գրեթե բոլոր ձեռագրերը նկարազարդված են, սակայն ծաղկողի անունը ոչ մեկում չի հիշատակված, ենթադրվում է, որ այն եղել է Գրիգոր Սուքիասանցը։ Այդ ձեռագրերի մանրանկարները ոճական իրենց հատկանիշներով պատկանում են այն եզակի օրինակների շարքին, որոնք արտացոլել են այսպես կոչված «Պալեոլոգյան» վերածննդի արվեստի առանձնահատկությունները՝ մշակման ազատ եղանակը, կերպարների համաչափությունների ճիշտ կառուցումը, նրանց տարբեր դիրքերում ներկայացնելու ունակությունը, ծավալի և, անգամ, որոշ չափով իրերի հեռանկարային պատկերման հասկացողությունը։ Մանրանկարներով և ճոխ զարդարանքով նշանակալից է 1332-ի Ավետարանը (ձեռ․ № 7664)։ Նկարիչը պատկերել է ոչ միայն ընդունված տոնական շարքը, այլև աոանձին ավետարանական դրվագներ։ Առանձնապես հաջողված են «Կանայի հարսանիքը», «Աստվածամայրը և Աբրահամը» մանրանկարները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Կատեգորիա:14-րդ դարի անձինք
Լենովո

**Lenovo Group Limited** (հայերեն արտասանվում է Լենովո Գրուպ Լիմիթիդ, ), համակարգչային ընկերություն։ 2014 թվականին զբաղեցրեց 4 հորիզոնականը համակարգչային 5 խոշորագուն ընկերությունների մեջ (HP, Dell, Acer, Asus)։ Գրանցված է Սինգապուրում։ Շտաբ-գրասենյակը գտնվում է Պերչեյզեում (նահանգ՝ Նյու-Յորք, ԱՄՆ), իսկ հիմնական օպերացիոն գրասենյակները գտնվում են Պեկինում (Չինաստան) և Ռեյլիում (ԱՄՆ, Հյուսիսային Կարոլինա նահանգ)։ Խոշոր հետազոտական կենտրոնները ընկերության գտնվում են Յամատոյում (Ճապոնիա), Պեկինում, Շանհայում (Չինաստան), և Ռեյլիում (ԱՄՆ, Հյուսիսային Կարոլինա նահանգ)։

2014 թվականին ընկերությունը ուներ 46000 աշխատողներով (ենթակա ձեռնարկությունների) ավելի քան 60 երկրներից։ Ընկերությունը սպասարկում է աշխարհի ավելի քան 160 երկրներում։

## Սեփականատերերը և կառավարումը
մինի|ձախից|Յան Յուանցին (Yang Yuanqing)

Հիմնական Lenovo-ի բաժնետերերը, վերահսկում են Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի Legend Holdings Ltd (41,5 %), ամերիկյան մասնավոր ներդրումային ընկերությունների Texas Pacific Group, General Atlantic LLC և Newbridge Capital LLC (2,8 %), 55,1%-ը վաճառվում է ֆոնդային բորսաներում։ Շուկայական կապիտալիզացիայի ընկերության հուլիսի 12-ին 2010 թվականին կազմել է՝ $5,6 միլիարդ։

Տնօրենների խորհրդի ներկայացուցիչը Յան Յուանցինն է (**Yang Yuanqing**)։

Ընկերությունն ունի 46 լաբորատորիաներ, մասնավորապես, հետազոտական կենտրոններ՝ Յոկոգամեում (Ճապոնիա), Պեկինում, Շանհայում, Ուհանում (Չինաստան), և Մորիսիվիլում (հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 հիմնված
Կատեգորիա:Չինաստանի ընկերություններ
Կատեգորիա:Համակարգիչ արտադրողներ
Կատեգորիա:Բջջային հեռախոս արտադրողներ
Կատեգորիա:Չինական ապրանքանիշներ
Սալամեա լա Ռեալ (քաղաք)

**Սալամեա լա Ռեալ** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուելվա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։

Համայնքը մտնում է Կուենկա-Միներա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 240 կմ2։ Բնակչությունը՝ 3407 2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 67։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* La otra mirada
* Zalamea la Real
* Taekwondo Zalamea 
* PSOE Zalamea 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ