Հեպտամերոն

***«Հեպտամերոն»*** (**', բառացի` ''Յոթնօրյակ''), [[Մարգարիտ Նավառացի|Մարգարիտ Նավարացու]] գրած և հետմահու հրատարակված 72 [[պատմվածք]]ների անավարտ ժողովածու։ Գիրքն իր անվանումը ստացել է այն փաստից, որ պատմության գործողությունները տեղի են ունենում յոթ օրում, ութերորդն անավարտ է մնացել: Ժողովածուում ատկերված է [[16-րդ դար|16-րդ դարի]] կեսի [[Ֆրանսիա|ֆրանսիական]] ազնվականության բարքերն ու ապրելակերպը:

== Տեքստի պատմություն ==
[[Մարգարիտ Նավառացի|Մարգարիտ Նավարացու]] (1492-1549) ստեղծագործությունը, որը հայտնի է 19 ձեռագրերից, որոնցից 9-ը ամբողջական են, հետմահու հրատարակել է Կլոդ Գրյուժեն 1559 թվականին ''«[[Նավառայի թագավորություն|Նավարայի]] թագուհու, ամենահռչակավոր և ամենապատվելի արքայադուստր Մարգարիտ դը Վալուայի նորությունների յոթ օրերը'', տեքստը վերակազմավորել է Պիեռ Բոաիստուան «Պատմություն բախտավոր սիրահարների մասին» (''Histoire des Amants fortunés)'' վերնագրով:

=== Կառուցվածք ===
Քննադատների կարծիքները միանշանակ չեն աշխատանքների սկզբի և ավարտի մասին: Տեքստի խմբագիր Ռենյա Սալմինենը տարբերակում է գրավոր աշխատանքների երեք շերտ, որն ընդգրկում է 1545-1549 թվականները։ «Ամենայն հավանականությամբ, 1545 թվականին է, որ ֆրանսիական արքունիքում ծնվել է պատմություններ պատմելու նոր զբաղմունքի գաղափարը։ Անտուան լը Մասոնը նոր էր ավարտել Բոկաչչոյի ''[[Դեկամերոն|«Հարյուր պատմությունների»]]'' նոր թարգմանությունը, որը ոգևորված կարդում էր թագավորական ընտանիքը»: 1546 թվականի աշնանը Կոտերե ([[Վերին Պիրենեյներ]]) կատարած ուղևորությունը կարող էր պատկերացում տալ [[Պիրենեյներ|Պիրենեյան]] լեռնահեղեղատ (**') վայրի մասին։

Մարգարիտի պատմած պատմությունների հիմքում սկզբնապես եղել են 23, 26, 27, 22, 31, 32, 33, 34 և 10 պատմությունները (ներառյալ մի քանի խիստ հակակղերական պատմություններ): Նպատակը պատմելն էր վերջերս տեղի ունեցած իրական իրադարձությունների մասին: «Թեման պետք է լիներ «նոր»՝ նախկինում երբեք չլսված և բերանացի չասված իմաստով, իսկ գրական ձևը՝ պարզապես բանավոր պատմված բնօրինակ պատմության գրառում»։

Ինչ վերաբերում է ստեղծման ամսաթվերի ոչ որոշակիությանը, Նիկոլ Կազաուրանը շեշտում է դրա արդյունքում առաջացած խնդիրը. « Մենք կցանկանայինք ավելին իմանալ, թե արդյոք այս բարդ աշխատանքը դանդաղ զարգացման և կյանքի ընթացքում կատարված բազմաթիվ վերանայումների արդյունք է, թե՞ այն գրվել է մի քանի տարվա ընթացքում՝ ընդհանուր մտահղացման հստակ գիտակցմամբ»։

Այսպիսով, *Հեպտամերոնի* թվագրումը դժվար է հաստատել։ Չնայած կան Բոկաչչոյի «*[[Դեկամերոն|Դեկամերոնի»]]* (որը Մարգարիտի տեքստի իտալական մոդելն է) ֆրանսերեն թարգմանություններ դեռևս XV դարից, Լյուսիեն Ֆևրը պնդում է, որ Մարգարիտ Նավարացու ոգեշնչման աղբյուրը Անտուան Մասոնի (1500-1559) 1540-1542 թվականների թարգմանությունն է: Պատմվածքներից մի քանիսում իրական իրադարձությունների հղումները պատկերացում են տալիս դրանց գրման ամսաթվերի մասին: Օրինակ՝ Էննասյուտի պատմած վաթսունվեցերորդ պատմվածքը պատկերում է Մարգարիտի դստեր՝ Ժաննա դ'Ալբրեի (հոր մահից հետո Նավարայի թագուհի, 1555-1572) միությունը Անտուան դը Բուրբոնի հետ, ամուսնություն, որը տեղի է ունեցել 1548 թվականին: Վաթսունյոթերորդ պատմվածքում Սիմոնտոյի պատմած Կանադա կատարած արշավանքն ունի հաստատված հիմք՝ կապիտան Լա Ռոկ դը Ռոբերվալի Նոր աշխարհ կատարած արշավանքը 1542 թվականին:

Այս երկու օրինակները ցույց են տալիս, որ Մարգարիտ Նավարացին աշխատել է գրքի վրա իր կյանքի վերջին տարիներին:

### Հրատարակություն և վերնագիր
մինի|«Նավարայի թագուհու մասին պատմություններ», Մարգարիտ  Նավարացու 1511 թվականի ֆրանսիական ձեռագրի (BNF) առաջին էջը («Հեպտամերոնի» ամբողջական ձեռագիրը, 16-րդ դարի կեսեր)

«Հեպտամերոն» վերնագիրը թարգմանվում է *յոթնօրյակ* ( [հեպտա], յոթ և  *ἡμέρα*  [իմերա], օր), և Բոկկաչչոյի «Դեկամերոն»  վերնագրի նմանակմամբ է պայմանավորված:

Հեղինակի կենդանության օրոք հրատարակված ձեռագրի և ինքնագիր ձեռագրի բացակայությունը հատկապես դժվարացնում են ճշգրիտ տեքստի պարզելը։ Արդյո՞ք պետք է խոսել *«Հեպտամերոնի»* նովելների մասին, ինչպես առաջարկել էր նրա երկրորդ խմբագիր Կլոդ Գրյուժեն (1559), թե՞ պետք է հենվել Պառլամանտայի (Մարգարիտ Նավարացու անունով նույնականացված հերոսուհի) նախաբանում գրված խոսքերի վրա, որտեղ նա հիշատակում է Բոկաչչոյի «Հարյուր նովելները» և առաջարկում է պատմվածքների թիվը հարյուրի հասցնել տասն օրում։

Պիեռ Բոաիստուոյի (1558) և Կլոդ Գրյուժեի (1559) առաջին երկու հրատարակություններն անհուսալի են. առկա են լրացումներ, վերակազմակերպում, չափազանց համարձակ համարվող դիտողությունների գրաքննություն: Ինչպե՞ս է հնարավոր այս դժվարին համատեքստում վստահ լինել, որ ուշադիր ուսումնասիրվել է բնօրինակ տարբերակը: Ժամանակակից խմբագիրները բոլորը պնդում են աշխատանքի հիմքերի անկայուն լինելու վրա և հղումային տեքստերից կատարում են տարբեր ընտրություններ (ձեռագրերի կամ տպագիր)՝ իրենց սեփական հրատարակությունը հիմնավորելու համար:

Մեկ այլ խնդրահարույց բանավեճ է ծագել ստեղծագործության տեսքի ստեղծման ոգեշնչմամբ պայմանավորված։ 1559 թվականին Մարգարիտի դուստրը` Ժաննա դ'Ալբրեն, Փարիզ գալով իմացել է մոր պատմվածքների հաջողության մասին։ Սակայն Բոաիստուոյի նախաբանում նշվել է, որ ժողովածուն անանուն ստեղծագործություն է, և Նավարայի թագուհի (1234-1253) Մարգարիտ դը Բուրբոնին (211-1256) նվիրված նախաբանում նրա հրատարակիչը գրել է, որ ինքն ուղղումներ է կատարել ձեռագրում։ Այս իրողությունից զայրանալով՝ Ժաննան անմիջապես վարձել է Կլոդ Գրյուժեին՝ իսկական հրատարակությունը ստեղծելու համար (որի հրատարակությունն էլ ինքնին կասկածելի է)։ Թագավորական ընտանիքների ճյուղերի միջև կապերը և ստեղծագործությունում պատմածներն ընդունելը, հետևաբար, բարդացնում են առանց այդ էլ ոչ դյուրըմբռնելի այդ պատմությունն ընկալելը։

## Բովանդակություն
Մարգարիտ Նավարացու «Հեպտամերոնի» Ներածության մեջ հեղինակը պատմում է, որ աշնանը, Պիրենեյի Կոտերե առողջարանից վերադառնալիս, ընկնում է տեղատարափ անձրևի տակ: Հեղեղից փակվում են ճանապարհները, շատերը զոհվում են, լեռնանցքներով ու անտառների կածաններով փրկվելու ձգտողների մեծ մասն ավազակների ու արջերի բաժին է դառնում, մյուսները սովից ու ցրտից են մահանում։

«Հեպտամերոնը», ինչպես և «Դեկամերոնը» սկսվում է աղետի նկարագրությունից: Մահից ու փորձանքից փրկված հինգ տղամարդ ու հինգ կին ապաստան են գտնում Սերանի աստվածամոր վանքում մինչև նոր կամուրջը պատրաստ կլինելի: Նախաբանում ասվում է, որ կամրջի կառուցումն ավարտելու համար պահանջվում է 10 օր։ Այդպիսով որոշվում է մի զբաղմունք գտնել:

Պառավ Ուազիլն առաջարկում է ամեն առավոտ ու երեկո Սուրբ գրքի աղոթքները կարդալ։ Իրկանը գտնում է, որ պետք է զբաղվել այնպիսի բանով, որ «հոգուն վնաս չբերելով, հաճելի լինի նաև մարմնի համար»։ Պառլամանտան առաջարկում է, որ նրանք, ովքեր ցանկանում են պատմություններ գրել Բոկաչչոյի ոճով, դա անեն՝ կիսվելով դրանք մյուսների հետ կեսօրին, առավոտյան Սուրբ գրքի ընթերցումից հետո։  Եվ որոշվում է, որ ներկաներից յուրաքանչյուրն ամեն օր կիսվի իր 10 պատմվածքով: Այդպիսով ընդհանուր առմամբ պետք է ստեղծվեին 100 պատմություն։ «Պատմվածքները կհրատարակվեն, եթե լսարանը դրանք հավանի, և կներկայացվեն ունկնդիրներին որպես նվերներ»։

Ուազիլը համաձայնվում է, պայմանով, որ դրանք ճշմարիտ պատմություններ լինեն:

Ստեղծագործության վերը նշված անձնանուններն իրական պատմական անձանց ծածկանուններ են. 

* Ուազիլը Լուիզա Սավոյացին է` Մարգարիտի մայրը
* Պառլամանտան Մարգարիտ Նավարացին է
* Իրկանը Մարգարիտա նավարացու ամուսին Հենրի Նավարացին է
* մնացած կերպարները պալատականներն են։

«Հեպտամերոնի» նովելների թեման սերն է, ընտանիքը, բարոյական կատարելության հարցը։ Նավարացին նկարագրում է ամուսնական անհավատարմություն, սիրային արկածներ։

Նովելների հերոսուհիներն իրենց բախտին հլու համակերպվող կանայք չեն։ Առաջին տասնօրյակի նովելների ընդհանուր թեման է՝ «Պատմվածքներ այն մասին, թե կանայք ինչ խորամանկություններ են կատարել տղամարդկանց խաբելու և տղամարդիկ՝ կանանց խաբելու համար»։

Առաջին օրվա երրորդ նովելում Նեապոլի թագավորը դավաճանում է կնոջը, թագուհին վրեժը լուծում է՝ սիրային կապվի մեջ մտնելով իր ախոյանի ամուսնու հետ: Այդ սիրային կապը շարունակում է մինչև կյանքի վերջը, ընդ որում, թագավորն այդ մասին չի էլ կասկածում։

Երկրորդ օրվա տասնիններորդ նովելը խոսում է մի դժբախտ սիրո մասին։ Պոլինան և երիտասարդ ազնվականը սիրում են իրար, բայց մարկիզն ու մարկիզուհին, որոնց հավատարմորեն ծառայում են սիրահարվածները, արգելում են նրանց ամուսնությունը։ Պոլինան և երիտասարդն իրենց փափագին չհասնելով, նվիրվում են՝ մեկը վանական միաբանությանը, մյուսը կուսանոցին, մինչև մահ չմոռանալով իրենց դժբախտ սերը։

Նովելն ավարտվելուց հետո Պառլամանտան սահմանում է իսկական սիրո իդեալը։ 

Չորրորդ օրվա քառասունիններորդ նովելի կոմսուհին պատկերված է որպես արիստոկրատ հասարակության անառակ վարքի տիպական արտահայտություն։ Սիրո հավատարմության խախտման դեպքերը մի շարք նովելների դեպքերը ողբերգական են։ Սրտառուչ գույներով են երանգավորված և այն պատմվածքները, երբ ազնիվ սիրով սիրահարվածներն իրենց նպատակին չեն հասնում։

## Դեկամերոն և ''Հեպտամերոն''
[մինի|Մարգարիտ Նավարացու դիմանկարը, [Ժան Կլուե (1530)]]

Աղբյուրների հարցերը մնում են բաց։ Լե Ռու դը Լինսիի նշումները, որոնք հաճախ վերարտադրվում են ժամանակակից հրատարակություններում, հաճախ կարող են մոլորեցնել են ընթերցողին։ Բոկաչչոյի «*[[Դեկամերոն|Դեկամերոնի»]]* տասն օրերի մոդելը կասկածի տակ է դրել ֆրանսիացի գրող Պիեռ Ժուրդան (1898-1978): Մարգարիտը ոգեշնչվել է «Հարյուր նոր նովելներ*»* պատմվածքների ժողովածուից նույնքան, եթե ոչ ավելի, որքան «*Դեկամերոնից»,* և միակ պատմության պատմվածք 70-ն է, որտեղ փոխառությունը տեսանելի է, վերաբերում է միջնադարյան (13-րդ դարի կեսեր) *«Վերժիի բերդապահի կինը*» կարճ անանուն վեպին (, *Շատելեին դը Վերժի*):

Մյուս կողմից, ինչպես Բոկաչչոյի ստեղծագործության մեջ, այստեղ նույնպես պատմությունները ծավալվում են որոշակի շրջանակի մեջ։ Տասը ճանապարհորդ հավաքված են Կոտերեի մի աբբայությունում, որտեղ  ուժեղ փոթորիկը կտրել է հաղորդակցության բոլոր միջոցները։ Աբբայությունից դուրս գալու համար նրանք պետք է սպասեն կամրջի կառուցմանը, այսինքն՝ տասը կամ տասներկու օր (''L'Heptaméron'' - Նախաբան)։ Այս առույմով Մարգարիտի ժողովածուն մոտ է Բոկաչչոյի և Ֆիլիպ դը Վինյոլի (1471-1528) մոդելներին։ Քանի որ պատմվածքների ստեղծման ընթացքում նախքան աշխատանքն ավարտելը թագուհին մահացել է, օրերի քանակը կրճատվել է մինչև յոթը։ Ինչը հիշեցնում է հրեա-քրիստոնեական ավանդույթի արարչագործության յոթ օրերը։ Աշխարհիկ մոդելից անցում է արվում քրիստոնեականի, նույնիսկ ավետարանչական մոդելի։ Նույն կերպ, Մարգարիտն աշխարհիկ պատմությունները խառնում է ֆրանսիական ավետարանականությունից քաղված դասերի հետ։ Մասնավորապես, կերպարներից մեկը` Ուազիլը (Oisille, Լուիզա Սավոյացի) «Նախաբանում» խորհուրդ է տալիս կարդալ Աստվածաշունչը որպես վարժություն, որը կկանխի սպասելու ընթաքում ընկերակցության «ձանձրույթը».

Այդ օրերի մասնակիցները սկսում են իրենց օրը՝ լսելով Ուազիլի կրոնական դասերը։ Ժողովածուի ձևը որոշում են երեք խոսնակները, ինչն արտացոլում է կերպարների միջև եզակի հավասարությունը. «Խաղի կանոնները ենթադրում են հիերարխիաներից հրաժարում և մրցակիցների հետ հավասար պայմաններով հակադրում»։ Ժամանակն անցկացնելու համար այս խումբը լսում է տարբեր պատմություններ։ Այս աշխատանքի հաջողությունը կայանում է նրանում, որ այն նաև նպաստում է զրույցին, քանի որ յուրաքանչյուր պատմությանը հաջորդում են բոլոր լսողների մեկնաբանությունները։

## Դևիսանտներ/պատմողներ
Պատմությունները պատմող տասը պատմողների մեջ կան հինգ կանայք` *Պառլամանտա*, *Ուազիլ*, *Լոնգարինե*, Էննասյուտե և *Նոմերֆիդե*, և հինգ տղամարդ` *Իրկան*, *Ժեբյուրոն*, *Սիմոնտո*, *Դագուսին* և *Սաֆրեդենտ*։

Խմբի կազմով Մարգարիտը տարբերվում է *«[[Դեկամերոն|Դեկամերոնի]]»* մոդելից, որտեղ պատմողները յոթ կանայք և երեք երիտասարդներ են։

Հենց ամենից առաջ դևիսանտների դերն է, որով տարբեվում է Մարգարիտի ստեղծագործությունը 16-րդ դարի ֆրանսիական այլ պատմվածքների ժողովածուներից: Ինչպես նշում է պատմաբան Միշել Ժանները, «Այն ժամանակ, երբ Մարգարիտը գրում էր իր ժողովածուն, պատմությունների և երկխոսությունների հերթագայման բանաձևը բոլորովին էլ ակնհայտ չէր։ Ֆրանսիայում միտումը ճիշտ հակառակն էր. Ֆիլիպ դը Վինյոլի «*Հարյուր նոր պատմություններ»* (1505-1515 թվականների միջև), *«Անկեղծ և հաճելի պատմությունների* *ժողովածուն»* (1531), Նիկոլա Տրուացիի *«Նոր պատմությունների մեծ* *ժողովածուն»* (1536), ինչպես նաև դե Պերիեի *«Նոր վերակերտումները»* (1558) ժողովածուներ են, որոնցում պատմություններն առանց մեկնաբանության են»:

Կախված իրենց անհատականությունից, կոչումից, կարգավիճակից (սոցիալական, ամուսնական և այլն), խոսնակները մեկնաբանում են անեկդոտները, *դեպքերը*, պատմությունները, որոնք հենց նոր լսել են՝ կենտրոնանալով սյուժեի վրա՝ շատ ավելի, քան գրական ձևի։

Դևիսանտների ինքնությունը պարզելը մեծ բանավեճերի առարկա է դարձել։ Որոշ քննադատներ ձգտում են այդ կերպարներին նույնականացնել Մարգարիտի ծանոթների հետ։ Լյուսիեն Ֆևրը, մասնավորապես, հիմնվում է անագրամաների «լուրջ մոտիվների» վրա՝ ցույց տալու համար, որ Մարգարիտը պատկերում է իր ծանոթներին։ Այս համակարգի համաձայն՝

* *Ուազիլ*, Պառլամանտայի մայր: Մարմնավորում է Մարգարիտ Նավարացու մորը` Լուիզա Սավոյացիին։
* *Իրկան*, Պառլամանտայի ամուսին: Մարմնավորում է Մարգարիտի ամուսնուն` Հենրի դ'Ալբրե Նավարացիին:
* *Պառլամանտա*, Իրկանի կին: Մարմնավորում է Մարգարիտ Նավարացիին:
* *Լոնգարինե*` սինյոր Լոնգրեյի կին (այստեղից էլ՝ Լոնգարինե): Էմե Մոտյե դը լա Ֆայետն է, իրականում Ֆրանսուա դը Սիլլիի կինը:
* *Սիմոնտո*, ներկայացնում է Մոնտաուրիի լորդ Ֆրանսուա դը Բուրդեյլին (այստեղից՝ Սիմոնտո, սիմոնություն)։
* *Էննասյուտե* Սիմոնտոյի կին, հետևաբար, Մոնտաուրիի կինն է՝ Աննա դը Վիվոնը։
* *Նոմերֆիդ*, մարմնավորում է Ֆրանսուազ դը Ֆիեդմարկոյին:
* *Սաֆրեդենե*, Նոմերֆիդի ամուսին: 
* *Ժեբյուրոն*, կարող է ներկայացնել պարոն դը Բյուրին (Բյուրից անցնում ենք Եբյուրին, ապա՝ Ժեբյուրոն):
* *Դանգուսին*, Նիկոլաս Դանգուս, որի «անագրաման, ամեն դեպքում, պարզ է թվում. Դանգու ստացվում է Դանգուսին»:

Այս համակարգում միայն Պառլամանտայի և Ուազիլի ինքնություններն են  բավականաչափ համոզիչ՝ որպես Մարգարիտ Նավարացի և Լուիզա Սավուացի, որպեսզի քննադատների մեծ մասի կողմից ճանաչվի:

## Վերլուծություն
Նիկոլա Լե Կադեն նկարագրում է «Հեպտամերոնի» հիմնական երկիմաստությունը, որը բխում է այն փաստից, որ հնարավոր են երկու թվացյալ հակասական ընթերցումներ. կամ ստեղծագործությունը հիմնարարորեն պոլիֆոնիկ է, կամ ավետարանական չափումը գերազանցում է այս կողմին: Լու-Անդրեա Պիանան տեքստի իր վերլուծության միջոցով ցույց է տալիս, թե ինչպես է տասը պատմող-դևիսանտների բազմակողմանիությունը նպաստում այս երկիմաստությանը:

Պատմությունները վերաբերում են «հիշարժան «դեպքերին», ընդ որում, այս եզրույթը կիրառելի է ցանկացած պատահարի համար, որը արժանի է հիշատակման, լինի դա Ֆրանսուա I -ի քաջագործ արկածները (պատմություն 25), թե՞ կրկնակի արյունապղծության ողբերգությունը (պատմություն 30):»:

### Սերը գլխավոր թեմա
Վերացական կլիներ սահմանափակվել անհավատարիմ կամ անառակ կերպարների պատմություններով, որոնք պատմել են դևիսանտները, մարմնական սիրո, խաբեության և չարության պատմություններով, որոնք կարող էին զարմացնել արքայադստերը և հավատացյալ կնոջը: La Croix du Maine- ը իր *«Ֆրանսիական գրադարաններ» աշխատության* երկրորդ հատորում հայտարարում է, որ չի կարող հավատալ, որ Նավարայի թագուհին կարող էր գրել նման անառակ պատմություններ: «Ես չգիտեմ՝ արդյոք նշված արքայադուստրն է գրել հիշատակված գիրքը, հատկապես որ այն լի է բավականին համարձակ դիտողություններով և հուզիչ խոսքերով։»։

Անպարկեշտ պատմությունների շարքում անառակ վանականների և քահանաների մասին պատմող պատմությունները՝ կորդելիերների (ֆրանցիսկյանների) գրեթե մոլուցքային ներկայությամբ, վկայում են ոչ միայն միջնադարյան հակակղերականության և ճշգրիտ պատմական համատեքստի, այլև Մարգարիտի ավետարանչական մտքի, մասնավորապես՝ Գիլյոմ Բրիսոնեի (1445-1514) ազդեցության մասին:

Եթե Մարգարիտը Բոկաչչոյի և Ֆիլիպ դը Վինյոլի (1471-1528) հետ կիսում է եկեղեցու ներսում չարաշահումների, *չարագործությունների*, բայց նաև *չար հավատալիքների* այս դատապարտումը (տե՛ս, օրինակ, հինգերորդ պատմությունը, որտեղ պատմվում է երկու ֆրանցիսկացիների ճակատագրի մասին, ովքեր ցանկանում էին բռնաբարել մի երիտասարդ նավավարուհու՝ հղում անելով Եկեղեցուն որպես *փրկության նավակ* փոխաբերությանը), նա կատարյալ սիրեկանի մասին հայտնի բանավեճի ներառման մեջ նորարար է։

Ֆիլիպ դը Լայարտի խոսքերով՝ դա, առաջին հերթին, տասնիններորդ պատմվածքն է («Պոլինի և նրա ընկերուհու պատմությունը»), որը պատկերում է «կատարյալ սիրո դիալեկտիկան» (343):

մինի|374x374փքս|Պոլինան և նրա անհետացած սիրեցյալը. պատմվածք 19 (հրատարակված 1698թ., փորագրող դը Հուգ, Վերսալի քաղաքային գրադարան)

Այս առումով պերճախոս են 16, 18, 21, 40, 42 կարճ պատմվածքները (ի թիվս այլոց): Այս պատմվածքներում ի հայտ են գալիս մեծ արժանապատվության տեր կանանց դիմանկարներ, որոնք քննարկում են իսկական սիրո հարցը և բարձրացնում ամուսնության հարցը՝ ինչպես անձնական (երկու սրտերի համաձայնություն գաղտնի ամուսնության ժամանակ) այնպես էլ սոցիալական (երկու տների դաշինք) ասպեկտներով: Այս դիմանկարները վերաբերում են, նախևառաջ, Ռոլանդինի (Աննա դը Ռոհան, 1485-1529) նման կանանց, որոնք ենթարկվել են թագուհու (Աննա դը Բրետան) և նրա հոր իշխանությանը (պատմվածք 21) կամ նրա մորաքույր Կատրինայի նման, որը ենթարկվել է եղբոր իշխանությանն ու զայրույթին (պատմվածք 40), ինչպես նաև բուրժուական կանանց, ինչպիսին է Ֆրանսուազը, որը մերժում է արքայազնի առաջարկները (պատմվածք 42՝ ակնարկ Ֆրանսուա դ'Անգուլեմի երիտասարդությանը):

Կատարյալ սիրեկանի մասին բանավեճը շոշափվում է Մարգարիտ Նավարացու ստեղծագործության այլ մասերում, մասնավորապես նրա վերջին պիեսում՝ «Կատարյալ սիրեկանի կատակերգությունը», որը թագուհին ավարտին է հասցրել իր կյանքի մայրամուտին: Այս պիեսում «մշտական անսասանությունը իսկական սիրո միայն տարրական պահանջն է. այն պահանջում է շատ ավելին՝ լիակատար նվիրվածություն սիրեցյալին, ինչը սիրահարին ստիպում է ամբողջությամբ ինքնամոռանաց տրվել։ Պլատոնական թեմա, եթե երբևէ եղել է այդպիսին. թագուհին հավատարիմ է մնացել այն փիլիսոփայությանը, որը նա այդքան խիստ յուրացրել էր Ֆրանսիայում սիրո հռետորաբանության մեջ։ Նա չէր մոռացել այն գաղափարներն ու դարձվածաբանությունը, որոնք մի ժամանակ նորաձև էին, մոտավորապես 1542 թվականին, «Կատարյալ սիրեցյալի բանավեճի» ժամանակ։»:

«*Հեպտամերոնը*», որը Մարգարիտը շարունակել է մինչև իր կյանքի վերջը, վկայում է այս պլատոնական հոսանքի շարունակականության մասին Ֆրանսիայում: Պառլամանտայի խոսքերում Ֆիլիպ դը Լայարտը կապ է տեսնում Մարսիլիո Ֆիչինոյի նեոպլատոնական ուսմունքի հետ: Իրոք, 1546 թվականին Մարգարիտ Նավարացու սպասավոր Սիմոն Սիլվիուսը, որը հայտնի է նաև որպես Ժան դը Լա Հայե, թարգմանել է Ֆիչինոյի մեկնաբանությունը Պլատոնի *«[[Խրախճանք|Խ]]*''րախճանք''*»-ի* վերաբերյալ: Մարգարիտ Նավարացին իր ձևով է անդրադառնում նույն սեռի մարդկանց միջև էրոսի ժամանակակից խնդրին` փորձելով տղամարդկանց միջև սերը պակաս նկատելի դարձնել, քան կանանց միջև սերը:

Կանանց կիրառած խաբեությունները բացահայտող տղամարդ պատմողների (պատմվածքներ 30, 35) և տղամարդկանց անհավատարմության մեջ մեղադրող կին պատմողների միջև դժվար է հասկանալ հեղինակի ճշգրիտ մտքերը։ Այնուամենայնիվ, կարծես թե ի հայտ են գալիս մի քանի թեմաներ։ Դևիսանտների միջև վեճերում Ուազիլն և Պառլամանտան հաճախ հանդես են գալիս ի պաշտպանություն կանանց։ Պառլամանտան ու Ուազիլը ամենաշատն են դրսևորում նաև ավետարանչական ոգին։ Մի քանի անգամ նրանք ուղղում են մյուս դևիսանտների ոչ ստույգ արտահայտված ավետարանական մեկնաբանությունները։

Այսպիսով, խոսվում է ֆեմինիզմի, նեոպլատոնիզմի, ավետարանչության մասին։ Այս չափումները գոյություն ունեն, բայց պոլիֆոնիան, կարծես, դժվարացնում է գնահատումը։

### Կղերականության քննադատություն
Քսաներեքերորդ և երեսունմեկերորդ նովելներում վանականները պատկերված են որպես մարդասպաններ, մարդկային սերն ու պատիվը ոտնահարող անառակներ։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ նրանք անպատիժ չեն մնում։ Վանականներին փակում են վանքում և «բոլորին կենդանի այրում վանքի հետ միասին, որ մարդիկ հիշեն նրանց  հանցանքները»։ Ներածության մեջ Ուազիլն ասում է, որ ողջ կյանքում որոնել է թախծից փրկվելու սպեղանի և այն համոզման է եկել, որ միակ միջոցը Սուրբ գիրքն է. «Հոգուն իսկական ու կատարյալ բերկրանք տալիս է Սուրբ գիրքը»։ Երբ առավոտյան վեր է կենում, վերցնում է ավետարանը և կարդալով ամեն անգամ համակվում է Աստծո խոսքով: Աստծու որդին, որ «մեզ սիրելով և հանուն մեզ տառապանքներ կրելով, խոստացավ թողություն տալ մեր բոլոր մեղքերին…»։ Նույնը կատարում է նաև քնելուց առաջ՝ առանձնանում է ննջարանում և անձնատուր է լինում խրատական խոհերի։ «Ահա, զավակներս, այն ժամանցը, այն հոգեկան հանգիստը, որ փնտրել եմ այնքան երկար որոնումներից հետո և ուրիշ ոչ մի բան հոգեկանհանգիստ չի տվել ինձ»։

## Ժառանգություն
Բուրգունդյան և իտալական ծագում ունեցող համառոտ պատմվածքի ժանրը թարմացնելով՝ ստեղծագործությունը պարունակում է «...ողբերգական պատմության սերմեր «ինչպես այն զարգացել է XVI դարի երկրորդ կեսին» իտալական ժառանգությունից (Բանդելլո): Դրամատիկ բաղադրիչներ (բռնի և դաժան իրադարձություններ, սպանություններ, բռնաբարություններ), ինչպես 40 կամ 51 պատմվածքներում, շեղված կերպարներ, ինչպես 30 պատմվածքում (կրկնակի արյունապղծության պատմություն), կարելի է գտնել Բելֆորեի կամ Ֆրանսուա դը Ռոսեի պատմվածքներում (*Այդ ժամանակների պատմությունները, հիշողությունները և ողբերգությունները*, 1619), որոնք խորապես դրոշմված են ֆրանսիական քաղաքացիական պատերազմներում (կրոնական պատերազմներում):

## Թատերական ադապտացիա
2020 թվականին *«Հեպտամերոն»-ի* հիման վրա Բենջամին Լազարը բեմադրել է ներկայացում՝ Ժեֆրուա Ժուրդենի ղեկավարությամբ և երաժշտական ձևավորմամբ Les Cris de Paris («Փարիզի ճռռոց») անսամբլի մասնակցությամբ:

## Գրականություն
* «Հեպտամերոն»-ի նկարազարդ հրատարակություն
* «Հեպտամերոն»-ի անգլերեն թարգմանություն
* «Հեպտամերոնի» անգլերեն թարգմանությունը Գուտենբերգ նախագծում.
** 
** 
** 
** 
** 
* 

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Առնչվող աշխատանքներ
* Բալդասարե Կաստիլիոնե, *«[https://www.amazon.fr/livre-du-courtisan-Baldassare-Castiglione/dp/2080706519 Le Livre du Courtisan]»*, Փարիզ, GF-Ֆլամարիոն, 1991։

## Արտաքին հղումներ
* Նիկոլ Կազաուրա և Իզաբել Գարնիե-Մաթեզ. Ամբողջական մատենագրություն (2005-2006 թվականների ամփոփում) 
* Հաշվետվություններ՝
** Ըստ Ն. Կազաուրանի հրատարակության (Folio classique, ըստ խմբ. Կլոդ Գրյուժեի՝ Մ. Նավարացու տեքստի ներդիրներով) (''կարդալ առցանց'' )
** Ըստ Ռ. Սալմինենի հրատարակության (''կարդալ առցանց'')
* Պատմողական մեդիտացիա Հեպտամերոնում*** 
* Լյուսիեն Ֆևր, Հեպտամերոնի շուրջը *** 
* Հեպտամերոնը Gallica կայքում
* Հեպտամերոնի առաջին նկարազարդ հրատարակությունը, Ամստերդամ, 1698, Utpictura18-ում։

Կատեգորիա:1558 գրքեր
Կատեգորիա:1559 գրքեր
Կատեգորիա:16-րդ դարը Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:16-րդ դարի գրքեր
Կատեգորիա:16-րդ դարի ֆրանսիական գրականություն
Կատեգորիա:Գրականություն ըստ կանանց
Կատեգորիա:Նովելներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական վեպեր