Բորյանա Կրիշտո

**Բորյանա Կրիշտո** (, ), բոսնիացի, խորվաթ քաղաքական գործիչ, որը 2023 թվականի հունվարից զբաղեցնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի նախարարների խորհրդի նախագահի պաշտոնը։  Նախկինում՝ 2007-2011 թվականներին, Բորյանա Կրիշտոն, զբաղեցրել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆեդերացիայի 8-րդ նախագահի պաշտոնը։ Բորյանա Կրիշտոն առաջին կինն է, ով զբաղեցրել է երկու պաշտոնները ։

Բորյանա Կրիշտոն ավարտել է Բանյա Լուկայի իրավաբանական ֆակուլտետը՝  իրավագիտություն մասնագիտությամբ։  2003-2007 թվականներին զբաղեցրել է արդարադատության դաշնային նախարարի պաշտոնը։ 2006 թվականի համընդհանուր ընտրություններից հետո նա 2007 թվականի փետրվարին դարձավ Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆեդերացիայի նախագահ՝ զբաղեցնելով այդ պաշտոնը մինչև 2011 թվականի մարտը։ 

1995 թվականից լինելով Խորվաթիայի դեմոկրատական միության անդամ ՝ Բորյանա Կրիշտոն կուսակցության թեկնածուն էր Բոսնիայի նախագահի պաշտոնում, Խորվաթիայի ներկայացուցիչ  էր 2010 և 2022 թվականների ընդհանուր ընտրություններում։  Սակայն երկու ընտրություններում էլ Բորյանա Կրիշտոն չկարողացավ ընտրվել։ 

2022 թվականի ընդհանուր ընտրություններից հետո, 2023 թվականի հունվար ամսին Բորյանա Կրիշտոն նշանակվեց նախարարների խորհրդի նախագահ։

## Վաղ մանկություն և կրթություն
Բորյանա Կրիշտոն՝ Ջո Քելլիի և Ջեյնի դուստրը, մեծացել է Լեյնում, որտեղ 1980 թվականին ավարտել է տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցը։ Այնուհետև, 1984 թվականին, նա ստացել է Բանյա Լուկայի իրավաբանական ֆակուլտետի աստիճան և անցել է Սարաևոյի փաստաբանի քննությունը։

Բորյանա Կրիշտոն աշխատել է մի քանի ընկերությունների իրավաբանական բաժնում ՝  Ագրո Լիվնո(1987-1988), Գուբեր Լիվնո (1990-1991), Լիկոմ Լիվնո (1991-1992) և Լիվնո բուս(1995-1999)։

## Քաղաքական կարիերա
Կրիշտոն քաղաքականություն է մտել 1995 թվականին՝ անդամակցելով Կրիշտոնեա-դեմոկրատական միությանը։ 2007թվականից  միության փոխնախագահ է։ Բորյանա Կրիշտոն 1999-ից 2000 թվականներին աշխատել է որպես արդարադատության նախարար 10-րդ կառավարությունում, իսկ 2000-ից 2002 թվականներին ՝ որպես կառավարության քարտուղար։ 2002 թվականի ընդհանուր ընտրություններում  Բորյանա Կրիշտոն ընտրվել է ներկայացուցիչների դաշնային պալատի անդամ։  Այնուամենայնիվ, նա չի դարձել նրա անդամ, քանի որ  դաշնային կառավարության արդարադատության նախարար է նշանակվել։

2006 թվականի ընդհանուր ընտրություններում Բորյանա Կրիշտոն ընտրվեց ներկայացուցիչների ազգային պալատ։ Բորյանա Կրիշտոն նշանակվել է նաև Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատվիրակության անդամ։ Բորյանա Կրիշտոն 2007 թվականի փետրվարի 22-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի կազմի մեջ մտնող երկու ինքնավար սուբյեկտներից մեկի՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆեդերացիայի նախագահ ընտրվելուց, երկու օրենսդրական պաշտոններից, հետո հրաժարական տվեց։ Բորյանա Կրիշտոն առաջին կինն էր, ով ստանձնեց դաշնային նախագահի պաշտոն։  Նա զբաղեցրել է նախագահի պաշտոնը մինչև 2011 թվականի մարտի 17-ը, երբ նրան փոխարինել է Ժիվկո Բուդիմիրը։ 

2010 թվականի համընդհանուր ընտրություններում Կրիշտոն Խորվաթիայից առաջադրվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի նախագահի պաշտոնում, սակայն չի ընտրվել հավաքելով ձայների ընդամենը 19,74% - ը, իսկ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունից Ժելկո Կոմշիչն ընտրվել է ձայների 60,61% - ով։  Ընտրություններից հետո նա նշանակվել է Ժողովրդական պալատի անդամ։ 2011 թվականի հունիսին Բորյանա Կրիշտոն եղել է Նախարարների խորհրդի նախագահի պաշտոնում առաջադրվելու թեկնածուներից մեկը։ Երեք թեկնածուներից Բորյանա Կրիշտոն, Բոսնիայի Նախագահության վարկանիշում, երրորդ տեղն է զբաղեցրել։

2014 թվականի ընդհանուր ընտրություններում Կրիշտոն կրկին ընտրվեց ներկայացուցիչների ազգային պալատ։ Նա վերընտրվել է այդ պաշտոնում 2018 թվականի ընդհանուր ընտրություններում։ Խորվաթիայի դեմոկրատական միությունը 2022 թվականի հունիսին Բոսնիայում կայացած ընդհանուր ընտրություններում առաջադրել է Կրիշտոյի թեկնածությունը, նա կրկին առաջադրվել է նախագահի պաշտոնում և ներկայացրել է խորվաթներին։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 2-ին կայացած ընդհանուր ընտրություններում  Բորյանա Կրիշտոն չկարողացավ ընտրվել՝ հավաքելով ձայների 44,20% - ը։  Բոսնիա և Հերցեգովինայի գործող նախագահ Ժելկո Կոմշիչը վերընտրվել է՝ հավաքելով ձայների 55,80 տոկոսը։

## Նախարարական խորհրդի նախագահ (2023 – առ այսօր)
### Նշանակում
2022 թվականի ընդհանուր ընտրություններից հետո կոալիցիան, որը գլխավորում էր անկախ սոցիալ-դեմոկրատների դաշինքը, Խորվաթիայի դեմոկրատական միությունը և Տրոյկա ազատական դաշինքը, համաձայնության եկավ նոր կառավարություն ձևավորելու հարցում՝ Կրիշտոյին նշանակելով նախարարների խորհրդի նոր նախագահ։ Նրա նախագահությունը դեկտեմբերի 22-ին պաշտոնապես առաջադրել է Բորյանա Կրիշտոյի թեկնածությունը նշանակված նախագահի պաշտոնում։

Ներկայացուցիչների ազգային պալատը դեկտեմբերի 28-ին հաստատել է Բորյանա Կրիշտոյի նշանակումը՝ նրան դարձնելով նախարարների խորհրդի առաջին կին նախագահը։  2023 թվականի հունվարի 25-ին Ներկայացուցիչների պալատը հաստատեց Կրիշտոյի կաբինետի նշանակումը։  Կրիշտոն խոստացել է, որ կգլխավորի Ազգային կառավարությունը և քրտնաջան կաշխատի Բոսնիա և Հերցեգովինայի ինտեգրումը Եվրամիությանը վերսկսելու և հետաձգելու ուղղությամբ։ 

### Արտաքին քաղաքականություն

2023 թվականի փետրվարի 16-ին Կրիշտոն կատարեց իր առաջին պաշտոնական այցը հարևան Խորվաթիա և հանդիպեց վարչապետ Անդրեյ Պլենկովիչի հետ, որտեղ նրանք քննարկեցին երկկողմ հարաբերությունները և երկու երկրների միջև տնտեսական համագործակցությունը։ 2023 թվականի ապրիլին Կրիշտոն Վատիկանում հանդիպել է Հռոմի Պապ Ֆրանցիսկոսի հետ։

Իսրայել Հայոմին տված հարցազրույցում Կրիշտոն աջակցել է Իսրայելում Բոսնիա և Հերցեգովինայի դեսպանատան տեղափոխմանը Երուսաղեմ, սակայն ասել է, որ այդ քայլը կախված է Բոսնիայի նախագահությունից։  2023 թվականի հոկտեմբերին Իսրայելի և ՀԱՄԱՍ-ի միջև պատերազմի սկսվելուց հետո Կրիշտոն դատապարտեց ՀԱՄԱՍ-ի հարձակումները՝ համարելով անարդար ու դաժան, և իր աջակցություն հայտնեց Իսրայելին։ 

#### Եվրոպական միություն
2023 թվականի մարտի 20-ին Կրիշտոն այցելել է Բրյուսել, որտեղ հանդիպել է Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի հետ, որին նա շնորհակալություն է հայտնել Բոսնիա և Հերցեգովինային եմ շարունակական աջակցության համար։ Իր հերթին, Միշելը շնորհավորել է Կրիշտոյին և նրա կաբինետին Բոսնիա և Հերցեգովինայի տնտեսական բարեփոխումների 2023-2025 թվականների ծրագրի ընդունման կապակցությամբ, որը նոր ռազմավարություն և ուժեղ քայլ է երկրի եվրոպական ճանապարհին։

2023 թվականի օգոստոսին Կրիշտոն մասնակցել է Բլեդում կայացած ռազմավարական ֆորումին, որտեղ խոսել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի առաջընթացի մասին ԵՄ-ին նրա հետագա անդամակցության գործում՝ ասելով, որ երկիրը հսկայական քայլ է կատարել առաջ՝ Եվրոպական միության հետ մեր օրենսդրությունը ներդաշնակեցնելու և, իհարկե, միջազգային հանրության պահանջները բավարարելու առումով։  Եվրոպական հանձնաժողովը, ինչպես նաև հավելել է, որ համաժողովի շրջանակներում մի շարք երկկողմ հանդիպումներ է ունեցել այլ պաշտոնատար անձանց հետ։

2024 թվականի մարտի 21-ին Բրյուսելում կայացած գագաթնաժողովում ԵՄ բոլոր 27 ղեկավարները, որոնք ներկայացնում են Եվրոպական խորհուրդը, միաձայն համաձայնեցին բանակցություններ սկսել Բոսնիա և Հերցեգովինայի հետ ԵՄ անդամակցության վերաբերյալ այն բանից հետո, երբ նախարարների խորհուրդը ընդունեց շահերի բախման կանխարգելման մասին օրենքը և փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի մասին օրենքը։  Նոր բարեփոխումներից հետո բանակցությունները պետք է սկսվեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Curriculum Vitae 

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորվաթ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Կին վարչապետներ