Թեո վան Դուսբուրգ

**Թեո վան Դուսբուրգ** (, ), հոլանդացի նկարիչ, ճարտարապետ և քանդակագործ, արվեստի տեսաբան, «Դե ստիլ» նեոպլասիցիզմ արվեստի շարժման հիմնադիրներից մեկը։

## Կենսագրություն
Թեո Վան Դուսբուրգը ծնվել է որպես **Քրիստիան Էմիլ Մարիե Կուպեր՝** 1883 թվականի օգոստոսի 30-ին Նիդերլանդների Ուտրեխտ համայնքում։ Նրա հայրը եղել է լուսանկարիչ Վիլհելմ Կուպերը, իսկ մայրը՝ Հենրիետա Կատերինա Մարգադանտը։ Սկզբնական շրջանում զբաղվել է երաժշտությամբ և հետաքրքրվել է թատերական կյանքով։ Սակայն կարճ ժամանակ անց թողել է իր հետաքրքրությունները և դարձել խանութպան։ Նա իր խորթ հորը՝ Թեոդորուս Դոսբուրգին ընդունել է, ինչպես սեփական հորը։ Այդ պատճառով սկզբում իր աշխատանքները ստորագրել է որպես Թեո Դուսբուրգ։ Հետագայում ավելացրել է նաև «վան» գրառումը և սկսել է աշխատանքները ստորագրել որպես Թեո վան Դուսբուրգ։

Նրան նկարների առաջին ցուցադրությունը եղել է 1908 թվականին։ Նա իր աշխատանքները համարել է ժամանակակից, չնայած նրա առաջին աշխատանքները նման են եղել Ամստերդամի իմպրեսիոնիստների աշխատանքներին։ Նրան ոգեշնչել են հատկապես Վինսենթ վան Գոգի նկարները՝ և՛ ոճային, և՛ առարկայական առումներով։ Սակայն դա փոխվել է 1913 թվականին՝ Վասիլի Կանդինսկի «Ռուքբիկլ» աշխատությունը կարդալուց հետո։ Նա հասկացել է, որ նկարչության մեջ գոյություն ունի ավելի բարձր, ավելի հոգևոր մի ուղղություն, որի միջոցով կարելի է պատկերել ոչ թե այն, ինչ կատարվում է իրական կյանքում, այլ այն, ինչը գալիս է մտքիդ։

Պիտ Մոնդրիանի հետ հիմնադրել է աբստրակտ արվեստ շարժման «Դե ստիլ» ոճը, որի ծրագիրը և հիմնական գաղափարները նա արտահայտել է իր հրատարակված նույնանուն գեղարվեստական ամսագրում։ Վան Դուսբուրգի իր ստեղծագործություններում փորձել է հնարավորություն ստեղծել բոլոր տեսակի օբյեկտիվ պատկերները երկրաչափական տարրերով փոխարինելու համար։ Այս տեսակետը Թեո վան Դուսբուրգը հայտարարել է Գերմանիայում, Ավստրիայում և Չեխոսլովակիայում ճամփորդելու  ժամանակ՝ 1917 թվականին։ Շուտով այդ նոր սկզբունքները զգալի ազդեցություն են ունեցել ճարտարապետության, գրականության, գրաֆիկայի և երաժշտության զարգացման գործում։

Մասնագիտությամբ Վան Դուսբուրգը եղել է ճարտարապետ, նկարչություն սովորել է ինքնուրույն։ Պիտ Մոնդրիանի նկարների ուղղանկյունաձև կառուցվածքին նա դեմ է եղել՝ համեմատելով այն անկյունագծի հետ։ Այդ համադրությունը նա համարել է «հակադրություն»։ Իր գեղարվեստական հայացքները պաշտպանելու համար, որը հակասում էր Մոնդրիանի հայացքներին, նկարիչն այն առաջ է բերել 1930-ին հրատարակված «Արտ կոնկրետ» ամսագրում, որը լույս է տեսել ընդամենը մեկ անգամ։

Կարճ ժամանակով զբաղվել է դադաիզմ արվեստի ուղղությամբ և այդ ընթացքում՝ 1922 թվականին տպագրել է «Մեկանո» դադո-ամսագիրը։ Ստրասբուրգում գտնվող «Օբեթթ» գիշերային ռեստորանի վերականգնման և ձևավորման աշխատանքների համար՝ 1926-1928 թվականներին Վան Դուսբուրգը աշխատել է Հանս Արփիի և Սոֆյա Թոբեր-Արփիի հետ։ «Դե ստիլ» արվեստի վրա Դուսբուրգը մեծ ազդեցություն է ունեցել։ Այդ ազդեցությունը ավելի ակնհայտ է դարձել հետագայում։

## Նշանավոր աշխատանքներ
*Հակակշիռ կոմպոզիցիա,  1924 Չիկագո, Արվեստի ինստիտուտ
*«Վիտրաժ III», 1917 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
*«Սենյակ Բարտ վան դեր Լիգթի տանը», 1919 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
*«Հակապատկերաշինություն, նկարիչների տուն», 1923 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
*«Գույնի ձևավորում տիեզերական ժամանակի չորրորդ հարթությունում» 1924։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Woman in Landscape by Theo van Doesburg AB4045.jpg|*Կինը լանդշաֆտում
Պատկեր:Theo van Doesburg Selfportrait with hat.jpg|*Գլխարկով ինքնադիմանկար* 1906
Պատկեր:Self-portrait by Theo van Doesburg (1915).jpg|Ինքնադիմանկար (1915)
Պատկեր:Theo van Doesburg 166.jpg|*Կոմպոզիցիա*, 1915
Պատկեր:Theo van Doesburg Composition I.jpg|*Կոմպոզիցիա I
Պատկեր:Theo van Doesburg Composition VII (the three graces).jpg|*Կոմպոզիցիա VII (երեք շնորհներ)* 1917
Պատկեր:Theo van Doesburg - Card players - Google Art Project.jpg|Թղթախաղ խաղացողներ, 1916-1917
Պատկեր:Theo van Doesburg Tree.jpg|*Ծառ
Պատկեր:Theo van Doesburg - Geabstraheerd portret - AB4093 - Museum De Lakenhal.jpg|Վերացական դիմանկար
Պատկեր:Theo van Doesburg Mouvement héroïque.jpg|*Հերոսական շարժում 

----

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Die Welt der Malerei, Köln 1990*

## Արտաքին հղումներ
* Scans of the ''De Stijl'' issue with Van Doesburg's ''Letterklankbeelden''
* Collection Rijksmuseum
* Theo van Doesburg Archive: 'Archive of Theo van Doesburg and his wives' 
* Several original writings & articles by Theo van Doesburg
* many sourced quotes of Theo van Doesburg in: ''De Stijl 1917–1931 – The Dutch Contribution to Modern Art'', by H.L.C. Jaffé; J.M. Meulenhoff, Amsterdam 1956
* biography facts of Theo van Doesburg, in the Dutch R.K.D. Archive, the Hague

Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գրաֆիկական դիզայներներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի արվեստագետներ