Հրանուկազգիներ

**Հրանուկազգիներ** կամ **գորտնուկազգիներ** (), բույսերի հրանուկածաղկավորներիի կարգի ընտանիք։ Թփեր, կիսաթփեր կամ խոտաբույսեր են՝ հերթադիր կամ հակադիր ռերևադասավորությամբ։ Առավելապես խոտաբույսեր են, երբեմն փայտացողուն (լիաններ), հազվադեպ միամյա։

## Ձևաբանություն
Տերևները հերթադիր են, ավելի հազվադեպ՝ հակադիր։ Ծաղիկները կանոնավոր և անկանոն են, պարուրաձև - շրջանաձև և գերազանցապես փոշոտվում են միջատներով։ Ծաղկապատը պարզ է կամ կրկնակի, պսականման կամ բաժականման, 4 – 6 – 9 թերթավոր։ Տերևները հասարակ են, ամբողջաեզր կամ կտրտված, դասավորված պարուրաձև։ Պսակաթերթերը հաճախ փոխարկված են զանազան ձևի նեկտարանոցների։ Ծաղիկները մեկական են կամ սակավածաղիկ ծաղկաբույլերով։ Առէջները շատ են, վարսանդները շատ, երբեմն 1 ապոկարպային։ Պտուղը պարկուկ է (հաճախ բազմապարկուկ) կամ բազմակտիկ, երբեմն հատապտուղ։ Ծաղկի ընդհանուր բանաձևն է՝ -ից մինչև  (կա \uparrow)

Սերմը ունի յուղալի էնդոսպերմ։

Ընտանիքը ընդգրկում է 48 ցեղ և մոտ 1400 տեսակ, որոնք տարածված են Հարավային և Հյուսիսային կիսագնդերի բարեխառն մարզերում։ Ծառաթփային ներկայացուցիչները պատկանում են քաջվարդ, աթրագեն և մամրիչ ցեղերին։

Հրանուկազգիների ընտանիքի ներկայացուցիչների մեծ մասը թունավոր, իսկ որոշ մասն էլ բուժիչ բույսեր են։

## Պատկերասրահ
### Ծաղիկներ

Image:Aconitum napellus flower.jpg|*Aconitum napellus*
Image:Actaea_spicata_ziedai.jpg|*Actaea spicata*
Image:Adonis_annua_flor.jpg|*Adonis annua*
Image:10_kwietnia_2009_r._Zawilec_gajowy_033.jpg|*Anemone nemorosa*
Image:Hepatica_nobilis003.jpg|*Anemone hepatica* = *Hepatica nobilis*
Image:Pulsatilla_vulgaris3.jpg|*Anemone pulsatilla* = *Pulsatilla vulgaris*
Image:Wild_Columbine.jpg|*Aquilegia canadensis*
Image:2007-03-27Caltha_palustris02.jpg|*[[Caltha palustris]]*
Image:Clematis_Montana.jpg|*Clematis montana*
Image:Delphinium_elatum_hybride_001.jpg|*Delphinium elatum* hybrid
Image:Eranthis_hyemalis_(1).jpg|*Eranthis hyemalis*
Image:Lenteroos frekkels.jpg|*Helleborus × hybridus*
Image:Myosurus_minimus_W.jpg|*Myosurus minimus*
Image:Hydrastis_canadensis_-_goldenseal_-_desc-flower_front_view.jpg|*Hydrastis canadensis*
Image:2007-10-25Nigella_damascena_09.jpg|*Nigella damascena*
Image:Creeping butercup close 800.jpg|*Ranunculus repens*
Image:Thalictrum_aquilegifolium_02.jpg|*Thalictrum aquilegifolium*
Image:Trollius_europaeus,_Trollblume_1.JPG|*Trollius europaeus*

### Պտուղ


Image:Helleborus niger (Früchte).jpg|*Helleborus niger*
Image:Nigella damascena fruit.jpg|*Nigella arvensis*
Image:Pulsatilla alpina fruit.jpg|*Pulsatilla* կամ *Anemone alpina*
Image:Ranunculus acris0.jpg|*Ranunculus acris*

## Ծանոթագրություններ

*Stevens, P. F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website. Version 7, May 2006 [and more or less continuously updated since]. http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/
*Sandro Pignatti, Flora d'Italia, Edagricole, Bologna 1982. ISBN 88-506-2449-2
*Tamura, M.։ "Ranunculaceae.", en Kubitzki, K., Rohwer, J.G. & Bittrich, V. (Editores). The Families and Genera of Vascular Plants. II. Flowering Plants - Dicotyledons..- Springer-Verlag։ Berlín, 1993.- ISBN 3-540-55509-9
* Strasburger, Noll, Schenck, Schimper։ Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 4. Auflage, Gustav Fischer, Jena 1900, p.&nbsp;459 (flower diagrams)
## Գրականություն
* *Агапова Н. Д.* Семейство лютиковые (Ranunculaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 5. Ч. 1. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.։ Просвещение, 1980. — С. 210—216.
* ФлораСССР, Кречетович В. И., Семейство LVIII. Лютиковые — Ranunculaceae том 7, стр=20
* 
* 

Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Կատեգորիա:Երկշաքիլավորներ
Կատեգորիա:Հրանունկազգիներ
Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր