open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պուշկինի համառուսաստանյան թանգարան

**Պուշկինի համառուսաստանյան թանգարան** (), թանգարանային համալիր Սանկտ Պետերբուրգում ու Պուշկին քաղաքում։

Համալիրը բաղկացած է «Ա. Ս. Պուշկին. Կյանքն ու արվեստը» (Սանկտ Պետերբուրգ, Մոյկա գետի առափնյա փողոց, 12, գլխավոր մասնաշենքի երկրորդ ու երրորդ հարկերը) և հինգ թանգարանից՝

* **[[Ալեքսանդր Պուշկինի տուն-թանգարան (Սանկտ Պետերբուրգ)|Ա. Ս. Պուշկինի տուն-թանգարան]]** (Սանկտ Պետերբուրգ, Մոյկա գետի առափնյա փողոց, 12),
***Թանգարան-լիցեյ** (քաղաք Պուշկին, Սադովայա փողոց, 2),
* **Ա. Ս. Պուշկինի ամառանոց-թանգարան** (քաղաք Պուշկին, Պուշկինի փողոց, 2/19);
* **[[Նիկոլայ Նեկրասովի տուն-թանգարան]]** (Սանկտ Պետերբուրգ, Լիտեյնիյ, 36);
* **[[Գավրիիլ Դերժավինի տուն-թանգարան]]** (Սանկտ Պետերբուրգ, Ֆոնտանկա գետի առափնյա փողոց, 118)։

Բոլոր թանգարանները գտնվում են XVIII-XIX դարերի շենքերում, որոնք համարվում են ճարտարապետական ու մշակութային հուշարձաններ։

## Պատմություն
thumb|260px|Ցարսկոյե սելոյի լիցեյը
Պուշկինի համառուսաստանյան թանգարանի պատմությունն սկսվում է 1879 թվականից։ Թանգարանի հավաքածուի հիմնական մասըկազմում է Ցարսկոյե սելոյի կայսերական լիցեյի պուշկինյան հավաքածուն։ Հենց այդ լիցեյում էլ կազմակերպվել է առաջին պուշկինյան թանգարանը Ռուսաստանում։

1905 թվականին ակադեմիկոսներ Ս. Օլդենբուրգի, Ն. Կոտլյարևսկու ու Բ. Մոդզալևսկու նախաձեռնությամբ հիմնադրվեց Գիտությունների ակադեմիայի՝ Ռուս գրականության ինստիտուտը (ռուսերեն՝ Институт русской литературы (ИРЛИ)), որ առավել հայտնի է որպես Պուշկինի տուն։ Պուշկինի տանը հանձնվեցին Ա. Ս. Պուշկինի` տարբեր հավաքածուներում ներառված ձեռագրերն ու մինչ 1917 թ-ի ռուս գրականությանը վերաբերող փաստաթղթերը։ Շուտով դրվեց Կայսերական Ալեքսանդրյան լիցեյի Պուշկինյան թանգարանի՝ Պուշկինի տան մեջ ներառելու հարցը։ Սակայն դրանք միացվեցին միայն 1917 թվականին։

1925 թվականին Պուշկինի տանը հանձնվեց Պուշկինի վերջին բնակարանը, իսկ 1928 թվականին՝ Ալեքսանդր Օնեգինի փարիզյան հավաքածուն։

1953 թվականին թանգարանային համալիրին առանձնացվեց որպես ինքնուրույն կազմակերպություն՝ Պուշկինի համամիութենական թանգարան։

1992 թվականին թանգարանային համալիրը վերանվանվեց Պուշկինի համառուսաստանյան թանգարանի։

1997 թվականին Ռուսաստանի նախագահի հրամանով Պուշկինի համառուսաստանյան թանգարանը հայտարարվեց Ռուսաստանի ժողովուրդների մշակութային ժառանգության առավել արժեքավոր օբյեկտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պուշկինի համառուսաստանյան թանգարան ի պաշտոնական կայքը
* «Музеи России» կայքը 

Կատեգորիա:1953 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1953 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի անվան թանգարաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի թանգարաններ
Կագուլի կոթող

**Կագուլի կոթող** ()՝ հուշակոթող Պուշկին քաղաքի Եկատերինայի մեծ պալատին կից այգում՝ ճարտարապետ Անտոնիո Ռինալդիի նախագծով՝ 1771 թվականին՝ Կագուլի ճակատամարտում ռուսական զորքերի հաղթանակի առթիվ։

Կոթողի վրա կա գրություն՝ «Ի հիշատակ 1770 թվականի հուլիսի 21–ին Մոլդավիայի Կագուլ գետի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում գեներալ կոմս Պյոտր Ռումյանցև–Զադույսկիի գլխավորած ռուսական տասնյոթ հազարանոց զորքի հաղթանակի, որ մինչև Դանուբ գետ փախուստի է մատնել թուրքական վեզիր Ղալիլ բեյի հիսուն հազարանոց բանակը»։

## Տես նաև
* Կագուլի ճակատամարտ

## Գրականություն
* Гусаров А.Ю., Памятники воинской славы Петербурга, СПб, 2010

## Արտաքին հղումներ
* Ցարսկոյե Սելո թանգարանում կոթողի մասին 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի կոթողներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ
Մունդաներ

մինի|Մունդա տղամարդիկ
**Մունդաներ**, Հնդկաստանի ժողովուրդների խումբ։ Ապրում են գլխավորապես Բիհարի հարավում, Օրիսսա և Արևմտյան Բենգալիա նահանգներում։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 7,5 միլիոն (1978)։ Խոսում են մունդա լեզուներով։ Մունդաների կրոնում ոգեպաշտական հավատալիքները միախառնված են հնդուիզմին։ Մեծամասնությունն զբաղվում է հողագործությամբ, սակայն որսորդությունն ու հավաքչությունը դեռևս ունեն կարևոր դեր։ Զարգացած են բրուտագործությունը, հյուսումը, փայտի մշակությունը։ Մունդաների մի մասն աշխատում է լեռնահանքային և մետալուրգիական արդյունաբերության մեջ։

Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Բանգլադեշի ազգեր
Քաղաքապետարան

մինի|Գյումրու քաղաքապետարանի շենքը
**Քաղաքապետարան**, **մունիցիպալիտետ** ( — *ինքնավար համայնք*), պետություններում տեղական կառավարման և ինքնավարության, որոշ պետություններում՝ քաղաքային կառավարման մարմին։ Համարվում է տվյալ քաղաքային բնակավայրի գլխավոր վարչական շենքը։ Քաղաքապետարանն ընտրում են համապատասխան վարչատարածքային միավորի բնակչությունը։ Որպես կանոն, ունի կոլեգիալ կազմ՝ քաղաքապետի գլխավորությամբ։

Կատեգորիա:Տեղական կառավարում
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Մեղմասություն

**Մեղմասություն** (**մեղմասացություն, էվֆեմիզմ**), գեղասություն, անհարմար, տհաճ, կոպիտ համարվող բառերի և արտահայտությունների փոխարինումը վայելուչ հոմանիշներով, խոսքի կառուցման եղանակ, երբ քաղաքավարական և այլ նկատառումներով նվազեցվում, մեղմացվում են բացասական հասկացությունները՝ դրանց ոչ ուղղակի արտահայտման միջոցով։

Օրինակ․ «ճիշտ չեք ասում», փոխանակ՝ «սուտ եք ասում», «ոչ գեղեցիկ», փոխանակ՝ «տգեղ»)։ Որպես ոճաբանական դարձույթ մեղմասությունը գործադրվում է գրավոր խոսքում և հարում շրջասությանը։ Մեղմասական խոսքը հաճախ աչքի է ընկնում քաղաքավարական, հորդորական, մեղմական բնույթի բառերի առատությամբ, «չէի՜ք բարեհաճի փոխանցել այս տոմսակը», փոխանակ՝ «փոխանցեցե՛ք»։

Մեղմասությանը հատուկ է նաև ժողովրդական լեզվամտածողությանը, օրինակ՝ «սիրտ թափել», փոխանակ՝ «փսխել»։

Մեղմասությունը կարող է արգելաբասության (տաբու) հետևանք լինել, երբ սնոտիապաշտական, ավանդական կամ այլ պատճառով արգելքի ենթարկված որևէ առարկայի կամ երևույթի անվան փոխարեն գործածվում է մեղմասական ձևը՝ «էծերը եկան», փոխանակ՝ «սատանաները եկան», «պարան», փոխանակ՝ «օձ»։

Կատեգորիա:Ոճաբանություն
Մունետիկ

[մինի|[Վինձորի մունետիկները]]
**Մունետիկ**, հրապարակներում բարձր ձայնով որևէ նորություն ազդարարող անձնավորություն։ Հնում թագավորները, իշխանները իրենց հրովարտակները, կարգադրությունները ժողովրդին հաղորդում էին մունետիկների միջոցով։ Մունետիկների պաշտոնը վարում էին իշխողների վստահությունը վայելող մարդիկ, որոնք օժտված էին զորեղ ձայնով։ Փոխաբերաբար նշանակում է քարոզիչ, որևէ գաղափարի արտահայտիչ։

Կատեգորիա:Միջնադարի մշակույթ
Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Մրվանյաններ

**Մրվանյաններ**, Մրվանիներ, քրդական ծագում ունեցող ամիրայական տոհմ Հայաստանում X-XI դարերում։ Իշխել են Աղձնիքում և Խլաթում։ 1003 թվականին հպատակություն են հայտնել Բյուզանդիայի կայսր Վասիլ II-ին, սելջուկյան արշավանքների ժամանակ՝ սելջուկներին, աջակցել նրանց՝ Սասունի հայկական իշխանության դեմ պայքարում, որի համար ստացել են Խլաթը։ XI դ․ վերջին Մրվանյանների տիրույթները զավթել են սելջուկները, թեև Մրվանյանների մնացորդները, իբրև մանր ամիրաներ, շարունակել են իշխել Աղձնիքում։

Կատեգորիա:Քրդական տոհմեր
Կատեգորիա:Վերին Միջագետք
Մրրկային հոսանքներ

thumb|right|280px
**Մրրկային հոսանքներ**, Ֆուկոյի հոսանքներ, փոփոխվող մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ հոծ հաղորդիչում մակածված փակ էլեկտրական հոսանքներ։ Մրրկային հոսանքներ ինդուկցիոն հոսանքներ են (տես Էլեկտրամագնիսական ինդուկցիա)։ Հաղորդիչում առաջացող մրրկային հոսանքները տաքացնում են այն (տես Ջոուլ-Լենցի օրենք)։ Տրանսֆորմատորների և փոփոխական հոսանքի կոճերի միջուկներում, ինչպես նաև էլեկտրական մեքենաների մագնիսական շղթաներում մրրկային հոսանքներն առաջ են բերում էներգիայի կորուստներ։ Այդ կորուստները նվազեցնելու համար ֆեռոմագնիսական միջուկները պատրաստում են միմյանցից մեկուսացված (օրինակ, հատուկ լաքով) թիթեղներից։ Մրրկային հոսանքներ կիրառվում են մետաղների հալման և մակերևութային մխման ժամանակ, իսկ դրանց ուժային գործողությունը՝ սարքերի և ապարատների շարժական մասերի տատանումների հանդարտիչներում, ինդուկցիոն արգելակներում և այլուր։

Կատեգորիա:Էլեկտրադինամիկա
Մանուել Սանչիս

** Մանուել Սանչիս Օնտիյուելո** (, ), իսպանացի նախկին ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Իր ամբողջ ֆուտբոլային կարիերան անցկացրել է Մադրիդի Ռեալում։ Նրա հայրը՝ Մանուելը, նույնպես եղել է ֆուտբոլիստ և խաղացել սերուցքայինների կազմում։ Նա Ռեալի կազմում անցկացրել է 710 խաղ, որից 524-ը Լա Լիգայում, ինչպես նաև 13 տարի նա եղել է թիմի ավագը։

## Տիտղոսներ
### Ակումբային
* Չեմպիոնների Լիգայի հաղթող. 1997–98, 1999–00
* ՈւԵՖԱ-ի գավաթի հաղթող. 1984–85, 1985–86
* Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթող. 1998
* Միջմայրցամաքային գավաթի եզրափակչի մասնակից. 2000
* Լա Լիգայի հաղթող. 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1989–90, 1994–95, 1996–97, 2000–01
* Լա Լիգայի արծաթե մեդալակիր. 1983–84, 1991–92, 1992–93, 1998–99
* Իսպանիայի գավաթի հաղթող. 1988–99, 1992–93
* Իսպանիայի գավաթի եզրափակչի մասնակից. 1989–90, 1991–92, 2001–02
* Իսպանիայի սուպերգավաթակիր. 1988, 1989, 1990, 1993, 1997
* Իսպանիայի սուպերգավաթի եզրափակչի մասնակից. 1995
* Իսպանիայի լիգայի հաղթող. 1984–85
* ՈւԵՖԱ-ի սուպերգավաթի եզրափակչի մասնակից. 1998, 2000

### Ազգային
* Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության հաղթող. 1986

### Անձնական
* «El País»-ի վարկածով Իսպանիայի տարվա ֆուտբոլիստ։ 1989–90

## Արտաքին հղումներ
*  Bdfutbol.com կայքում
* հավաքականի վիճակագրությունը 
* Ռեալ Մադրիդի պաշտոնական կայքում
* fifa.com կայքում 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Միխայ Մունկաչի

thumb|Միխայ Մունկաչի
**Միխայ Մունկաչի**(Munkacsy), իսկականը՝ Լիբ (Lieb) (), հունգարացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Է․ Սամոշիի մոտ (1862-1863), Վիեննայի և Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիաներում (1865-1868), նաև Դյուսելդորֆում՝ Լ․ Կնաուսի մոտ (1868-1869)։ Կրել է Դյուսելդորֆի դպրոցի, Բարբիզոնի դպրոցի և Գ․ Կուրբեի ազդեցությունը։ Սկզբնական շրջանի աշխատանքները տոգորված են ռոմանտիկայով («Ամպրոպ տափաստանում», 1867, Ազգային պատկերասրահ, Բուդապեշտ)։ 1870-ական թվականներին հեղափոխական-դեմոկրատական գաղափարների ազդեցությամբ ստեղծել է սոցիալ-քննադատական բնույթի ստեղծագործություններ («Մահապարտի խուցը», 1870, «Գիշերային շրշմոլիկներ», 1873, երկուսն էլ՝ Ազգային պատկերասրահ, Բուդապեշտ), որոնք Մունկաչիին համաշխարհային ճանաչում են բերել։ 1870-ական թվականների վերջերին խորապես արտահայտիչ բնանկարներին, դիմանկարներին զուգընթաց ստեղծել է կրոնական, պատմական և ժանրային գործեր («Ահա մարդը», 1896, Ֆ․ Դերիի անվան թանգարան, Դեբրեցեն), անդրադարձել նաև հեղափոխական թեմատիկային («Գործադուլ», 1895, Ազգային պատկերասրահ, Բուդապեշտ)։ Մունկաչիի լավագույն ուշագրավ աշխատանքներ XIX դարի հունգիական ռեալիստական գեղանկարչության հիմք են հանդիսացել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հունգարացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Մուշեղ Ա Բագրատունի

**Մուշեղ Ա** (), Կարսի թագավորության հիմնադիրը 963 թվականից։

Աբասի (928-953) որդին և Աշոտ Գ Ողորմածի եղբայրը։ Իրեն թագավոր է հռչակել, երբ Աշոտ Գ Ողորմածը 961 թվականին Բագրատունյաց թագավորության մայրաքաղաքը տեղափոխել է Անի, իսկ Մուշեղ Ա-ին նշանակել Կարսի և նրա գավառի կառավարիչ։

Աշոտ Գ Ողորմածը Մուշեղ Ա-ի թագավորությունը ճանաչել է որպես իրեն ենթակա իշխանություն։ Աշոտ Գ Ողորմածի մահից (977) հետո Մուշեղ Ա-ն հավակնել է Բագրատունյաց շահնշահ (արքայից արքա) տիտղոսին, բայց Անիի ավագանին գահ է բարձրացրել մահացած թագավորի որդուն՝ Սմբատ Բ-ին։ Վերջինիս և Մուշեղ Ա-ի միջև վեճ է ծագել Աղտոձորի կարևոր լեռնանցքի և Շատիկ սահմանային ամրության համար, որը սակայն Դավիթ Կյուրոպաղատի միջնորդությամբ լուծվել է խաղաղ ճանապարհով։ Սմբատ Բ-ի դեմ Մուշեղ Ա-ն պատերազմի է հրահրել Դվինի ամիրա Սալարյան Աբուլ-Հայջային, սակայն վերջինս պարտություն է կրել Անիի մատույցներում։ Մուշեղ Ա-ն հավակնել է նաև Փառիսոսի թագավորության գահին, որի ապագա ժառանգն իր կինն էր՝ Սահակ Սևադայի դուստրը։

## Ընտանիքը
Մուշեղ Ա Բագրատունին ամուսնացել էր Գարդմանի իշխան Սահակ Սևադայի դստեր հետ։ Ունեցել են մեկ որդի՝

* Աբաս Բագրատունի (ծն. թվ. անհայտ - 1029), Կարսի թագավոր (984-1029).

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Պատմագիտական ուսումնասիրություններ», Նիկողայոս Ադոնց, Հատոր Ա, Երևան, 2006, էջ 518

Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Կատեգորիա:Կարսի արքաներ
Մեղու Հայաստանի

**«Մեղու Հայաստանի»**, հայկական քաղաքական, բանասիրական և առևտրային շաբաթաթերթ, որը 1873 թվականից հրատարակվել է որպես օրաթերթի։ Լույս է տեսել 1858-1886 թվականներին Թիֆլիս քաղաքում։ Խմբագիրներ՝ Ս․ Մանդինյան, Պ․ Սիմոնյան (1863 թ.-ից)։ Ունեցել է կղերապահպանողական, ուղղություն, պայքարել է «Հյուսիսափայլ»-ի և Մ․ Նալբանդյանի դեմ, սուր բանավեճերի մեջ է մտել «Մշակ»-ի և դրա խմբագրի հետ։ Երկրորդ խմբագրի օրոք դարձել է հայ ազգային-պահպանողական հոսանքի գաղափարախոսը, քննադատել ցարիզմի ազգաձուլման քաղաքականությունը։ Այդ շրջանում տպագրել է Նալբանդյանի, Ռափայել Պատկանյանի, Ղազարոս Աղայանի, Գաբրիել Սունդուկյանի, Մուրացանի, Վիկտոր Հյուգոյի, Շանդոր Պետեֆիի և այլոց գործերը։ Պարբերականին աշխատակցել են Ա․ Հայկունին, Ծերենցը և այլք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Արարատ Մռավյան

**Արարատ Հարությունի Մռավյան**, (), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, ԽՄԿԿ անդամ (1906)։

Վաղ հասակից ներգրավվել է հեղափոխական շարժման մեջ։ 1909 թվականին մասնակցել է Ելիզավետպոլի (Գանձակ) կուսակցական կազմակերպության վերականգնմանն ու դրա աշխատանքներին, հետո՝ «Պրավդա»-ի համար դրամական ֆոնդի հավաքմանն ու թերթի տարածմանը։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո եղել է կուսակցության Ելիզավետպոլի քաղաքային կոմիտեի անդամ, բոլշևիկների կողմից ընտրվել է տեղի զինվորների դեպուտատների խորհրդի ԳԿ անդամ։ 1917 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, եղել է «Կավկազսկի ռաբոչի»  թերթի թղթակիցը։ 1919 թվականին կամավոր մտել է կարմիր բանակի շարքերը։ 1926-1931 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի մարզային դեղատների վարչության պետի տեղակալ, 1931 թվականից՝ պետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Լյուսի Մռավյան

**Լյուսի (Արշալույս) Հարությունի Մռավյան** (), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, ԽՄԿԿ անդամ (1917), Արարատ Մռավյանի քույրը։

1930 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գ․ Վ․ Պլեխանովի անվան ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտըը։ Աշխատել է Մոսկվայում՝ Մոսսովետի ժողկրթության բաժնում, մասնակցել է դպրոցական խորհուրդների, մանկական աշխատանքային գաղութների ստեղծմանը։ 1927 թվականից գիտական աշխատանք է կատարել Վլադիմիր Լենինի անվան համամիութենական էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտում։

Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Մունկու Սարդիկ

**Մունկու Սարդիկ** (), լեռնազանգված Արևելյան Սայաններում։ Բաղկացած է 6 գագաթից (ամենաբարձրը 3491 մ է, Մունկու Սարդիկ)։ Կազմված է գրանիտներից։ Գետահովիտներում, մինչև 2000 մ բարձրությունները, հանդիպում են անտառներ, ավելի բարձր՝ ալպյան մարգագետիններ, լեռնային տունդրաներ և քարացրոններ։ Կան սառցադաշտեր (ընդհանուր մակերեսը՝ 1,3 կմ²)։

Կատեգորիա:Լեռնազանգվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեռնազանգվածներ
Կատեգորիա:Մոնղոլիայի աշխարհագրություն
Մորֆոմետրիա

**Մորֆոմետրիա**, երկրի մակերևույթի ռելիեֆի քանակական բնութագիրը։ Մորֆոմետրական հիմնական ցուցանիշներն են ռելիեֆի ձևերի թվային բնութագրերը՝ գծային, մակերեսային և ծավալային, գեոմորֆոլոգիական որոշակի շրջանների բացարձակ և հարաբերական բարձրությունները, մասնատման խորությունն ու խտությունը, ինչպես նաև այլ ցուցանիշներ (գետի ափագծի, հունի գալարումների գործակիցը և այլն)։ Մորֆոմետրական տվյալները հիմնականում ստացվում են տեղագրական քարտեզների և օդային նկարահանումների նյութերի մշակման միջոցով։ Կատարված չափումների և հաշվումների հիման վրա կազմվում են մորֆոմետրական քարտեզներ կամ քարտեզների ալբոմներ։ Մորֆոմետրական տվյալներն անհրաժեշտ են կառույցներ, ճանապարհներ նախագծելու, հողի էրոզիայի դեմ պայքարի միջոցներ մշակելու համար։

Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Մուշեղ Բ Մամիկոնյան

**Մուշեղ Մամիկոնյան** (), Բյուզանդական Հայաստանի իշխաններից, 6-րդ դարի վերջին - 7-րդ դարի սկզբին։ Հայոց մարզպան Հայաստանի երկրորդ բաժանման ժամանակ՝ 591 թվականին։ Զինակցել էր Սմբատ Բագրատունու հետ։

Երբ 589 թվականին Պարսկաստանում բռնկեց Բահրամ (Վահրամ) Չուբինի ապստամբությունը, վերջինս օգնություն խնդրեց Մուշեղ Մամիկոնյանից՝ խոստանալով հաջողության դեպքում վերականգնել Հայոց թագավորությունն ընդարձակ սահմաններում։ Մուշեղ Մամիկոնյանը մերժեց և բյուզանդական ու հայկական զորամասերի գլուխն անցած ճնշեց ապստամբությունը, Խոսրով II-ին հաստատեց Սասանյանների գահին (591)։ Այնուհետև գլխավորեց հայոց այրուձին ընդդեմ Թրակիա ներխուժած ավարների, մի քանի հաղթանակ տարավ, բայց գերվեց նրանցից և սպանվեց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ
Կատեգորիա:Տայքի իշխաններ
Կատեգորիա:Տարոնի իշխաններ
Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակով

**Նիկոլայ Անդրեևիչ Ռիմսկի–Կորսակով**, (, ), ռուս հռչակավոր երգահան, մանկավարժ, դիրիժոր, հասարակական գործիչ և երաժշտական քննադատ, «Հզոր խմբակ» երաժշտական խմբակի անդամ։ Իր ստեղծագործությունների ցանկում կա 15 օպերա, 3 սիմֆոնիա, սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների, գործիքային համերգներ, կանտատներ, հոգևոր և վոկալ երաժշտություն։

Հեղինակն է նշանավոր «Ձյունանուշիկը», «Սադկո», «Մոցարտ և Սալյերի», «Ցարի հարսնացուն», «Ասք անտեսանելի Կիտեժ քաղաքի և կույս Ֆևրոնիայի մասին», «Ոսկի աքլորիկը» օպերաների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Մսացու ճուտ

մինի|Բրոյլերները թռչնաբուծարանում

**Մսացու ճուտ**, 60 — 70 օրական, 1,4 — 1,6 կգ կենդանի զանգվածով ճուտ։

Միսը նուրբ է, հյութալի, ճարպը՝ քիչ (16,8 %), մաշկը՝ հարթ, կրծոսկրը՝ փափկավուն։ Դիետիկ հատկություններն ավելի բարձր են, քան հասակավոր թռչունինը։ Միսը պարունակում է 22,5 % սպիտակուց, որը բաղադրում է մարդու օրգանիզմին անհրաժեշտ ամինաթթուների 92% ը։ Վաղահաս է։ Արտադրության մեջ հիմնականում օգտագործում են մսաձվատու և մսատու հավերի ցեղերը կամ դրանց խառնացեղերը։ Ավելի արդյունավետ է մսային բարձր վաղահասությամբ, 3 — 4 տարբեր գծերի տրամախաչումից ստացված խառնացեղ ճտերի կամ հիբրիդների օգտագործումը։

Մսացու ճուտի արդյունաբերության համար ստեղծված են թռչնաբուծական ֆաբրիկաներ (զարգացած է ԱՄՆ-ում, Անգլիայում, Բելգիայում, Գերմանիայում և այլուր)։

Կատեգորիա:Հավերի ցեղեր
Լադոգայի կայարան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Լադոգայի կայարան** (), Դոլգորուկովի ամառանոց () կայարանի ուղևորական տերմինալ, Սանկտ Պետերբուրգի 5 գործող կայարաններից ամենաժամանակակիցը և միակ տրանզիտային կայարանը։ Գտնվում է Զանևսկի 73 (Կրասնոգվարդեյսկի շրջան) հասցեում։

## Պատմություն
Միջանցիկ կայարան կառուցելու գաղափարը ծնվեց 1960-ական թվականներին։ Նոր կայարանի շինարարության նախապատրաստական աշխատանքները Լենինգրադում սկսվեցին 1980-ական թվականների վերջում, սակայն շուտով սկսված տնտեսական ճգնաժամի պատճառով նախագիծը ժամանակավորապես դադարեցվեց։

Փոքր Օխտայի շրջանում գործող կայարանային համալիրը կառուցվել է 2001-2003 թվականներին ճարտարապետ Նիկիտա Յավեյնի նախագծով և հաշվարկված է օրական ընդունել 50 զույգ արվարձանային և 26 զույգ միջքաղաքային գնացքներ։ Կայարանը կառուցվել է «ինտելեկտուալ կառույցի» սկզբունքով և հանդիսանում է Եվրոպայի ամենամեծ և տեխնոլոգիապես առաջատար կայարաններից մեկը։

## Ճարտարապետություն
Կայարանային համալիրը կազմված է արվարձանային և միջքաղաքային գնացքների կայարաններից։ Արվարձանային գնացքների կայարանը տեղակայված է ստորգետնյա հատվածում, միջքաղաքայինը՝ վերին հատվածում։ Լադոգայի կայարանի վերին հատվածի հիմնական տարածքը զբաղեցնում է Սվետովոյ սրահը։ Այնտեղ են տեղակայված ուղևորների համար անհրաժեշտ բոլոր ծառայությունները։ Համալիրը միացված է «Լադոգա» մետրոյի կայարանի վերերկրյա նախասրահի հետ։

## Երկաթուղային հաղորդակցություն
### Միջքաղաքային գնացքներ
Լադոգայի կայարանը հիմնականում սպասարկում է հյուսիսային և արևելյան ուղղությունները։

2013 թվականի տվյալներով այնտեղից մեկնում են հետևյալ գնացքները՝ 

2003-2006 թվականներին կայարանից մեկնել են Ռեպին և Սիբելիուս գնացքները, սակայն հետո դրանք վերադարձվել են Ֆինլանդական կայարան։ Յուրաքանչյուր ժամ Լադոգայի կայարանի ծառայություններից օգտվում է մոտ 400 մարդ։

### Արվարձանային գնացքներ
Արվարձանային գնացքները հասնում են մինչև Վոլխով, Մգա, Նևդուբստրոյ, Սվիր, Կիրիշի և Բուդոգոշչ, ինչպես նաև իրականացվում է արագացված երթուղի դեպի Բաբաևո։

## Հեռանկարներ
Կային էլեկտրական գնացքների միջանցիկ շարժման կազմակերպման նախագծեր, որը քաղաքին կտար ևս մեկ տրանսպորտային օղակ, սակայն, ոչ մի գործնական քայլ այդ ուղղությամբ ոչ քաղաքային իշխանությունները, ոչ էլ երկաթգիծը չձեռնարկեցին։

## Լադոգայի կայարանը արվեստում
Լադոգայի կայարանը ցուցադրվել է մի քանի ֆիլմերում՝
* Ոստիկանական պատերազմներ 7

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լադոգայի կայարանի գնացքների չվացուցակը
* Լադոգայի կայարանի էլեկտրական գնացքների չվացուցակը
* Լադոգայի կայարանի էլեկտրական գնացքների երթուղիների սխեման
* Լադոգայի կայարան՝ պատմական էքսկուրս 
* Լադոգայի կայարանի պատմությունը և լուսանկարները։ Ինչպես հասնել կայարան։

Կատեգորիա:Կայարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կայարաններ
Գետային կայարան (Սանկտ Պետերբուրգ)

300px|մինի|Ս․ Պետերբուրգի գետային կայարանը
**Գետային կայարան** (), կառույցների և շենքերի համալիր, որը նախկինում գործել է Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, գտնվել է «Пассажирский порт» ԲԲԸ-ի ենթակայության ներքո և նախատեսված է եղել զբոսաշրջիկների և նավագնացության համար։

Գետային կայարանը գտնվել է Օբուխովսկայա Օբորոնա 195 հասցեում՝ Նևայի ափին՝ Վոլոդարսկի կամրջից վերև։

## Պատմություն
Գետային կայարանի շենքերի համալիրը, որը կառուցվել է 1962-1974 թվականներին Վ․ Պոպովի, Ի․ Կուսկովի, Ե․ Ռոզենֆելդի, Տ․ Տարիկինայի և ինժեներ Բ․ Սեմինի նախագծով, ներառում է նավամատույցը, ուղևորական տերմինալը և 16 հարկանի «Ռեչնայա» հյուրանոցը։ Կառուցումից հետո Գետային կայարանն անցավ Լենինգրադի ուղևորական նավահանգստին։

1999 թվականի դեկտեմբերի 22-ից Գետային կայարանի շենքերն ու կառույցները գտնվում են «Пассажирский порт» ԲԲԸ-ի՝ «Северо-Западное пароходство» ԲԲԸ-ի դուստր ընկերության ենթակայության տակ։

Ավելի ուշ շենքը նավահանգստից գնվեց՝ 24 հարկանի բնակելի տուն կառուցելու նպատակով։ 2009 թվականին հյուրանոցը քանդելուն դեմ հանդես եկավ Պետերբուրգի ճարտարապետների միությունը։ Միության անդամներն առաջարկեցին շենքերի համալիրին տալ ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ։ Սակայն այդ միտքը հաջողություն չունեցավ։

## Այժմեականություն
Զբոսաշրջությունը և բազմազան շրջագայությունները, ջերմանավերը, որոնք մեկնում են Գետային կայարանից, կարգավորվում են Վոդոխոդ, Ինֆոֆլոտ, Լատտի, Ռուսկիե կռուիզի, Գամա, Մոստուրֆլոտ և այլ ընկերությունների կողմից։

Ներկայումս Գետային կայարանի շենքը և «Ռեչնայա» հյուրանոցը քանդվել են, որի աշխատանքները սկսվել են 2012 թվականի մայիսին։ Զբոսաշրջիկների մի մասը մեկնում է Ուտկինա զավոդ () նավամատույցից, մյուս մասը՝ Նևայի աջ ափում տեղակայված նախկին Սոլեբազա նավամատույցից՝ Ուտկինա զավոդից ներքև, իսկ զբոսաշրջիկների մեծ մասը նախկինի պես օգտվում է գետային կայարանի նավամատույցներից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Пассажирский порт» ԲԲԸ 
* «Пассажирский порт» ԲԲԸ, հայելային կայք 
* «ВодоходЪ» տուրիստական ընկերություն 

Կատեգորիա:Կայարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կայարաններ
Վաղինակ Մռավյան

**Վաղինակ Հարությունի Մռավյան** (), Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման աջակից, Արարատ Մռավյանի եղբայրը, ԽՄԿԿ անդամ (1912)։

Սովորել է Խարկովի դեղագործական դասընթացներում։ Ելիզավետպոլում (Գանձակ) մասնակցել է «Զվեզդա» («Звезда»), «Պրավդա» («Правда») թերթերի և հեղափոխական ագիտացիոն գրականության տարածմանը։ Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917) հետո եղել է Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Վանաձոր) կուսկազմակերպության հիմնադիրներից, բոլշևիկների կողմից ընտրվել է քաղաքի խորհրդի կազմում։ 1917-1920 թվականներին հեղափոխական պրոպագանդիստական աշխատանք է կատարել նաև Հյուսիսային Կովկասում, Թիֆլիսում։ Բազմիցս ձերբակալվել է։ 1920 թվականի նոյեմբերին եղել է Ղարաքիլիսայի հեղկոմի անդամ։ Ռուսական 11-րդ կարմիր բանակի կողմից Հայաստանը գրավելուց և երկրում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո՝ ՀԽՍՀ առողջապահության մինիստրի տեղակալ, դեղատների վարչության, ապա առողջապահության մինիստրության չորրորդ վարչության պետ։ Բազմիցս ընտրվել է ՀԿԿ ԿԿ վերահսկիչ հանձնաժողովի անդամ։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր աստղի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1905/1906

**1905/1906 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** բրիտանական ազգային հավաքականների միջև անցկացված քսաներեքերորդ մրցաշարն էր։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում, անգլիացիները խփեցին հինգ անպատասխան գնդակ։ Արտագնա խաղում 0։2 հաշվով հաղթելով շոտլանդացիներին, անգլիացիներին հավասարվեցին ուելսցիները։ Ապա շոտլանդացիները նվազագույն հաշվով հաղթեցին իռլանդացիներին, իսկ անգլիացիները՝ ուելսցիներին։ Նախավերձին խաղում իռլանդացիները վաստակեցին իրենց միակ միավորը՝ ոչ-ոքի խաղալով ուելսցիների հետ, ինչը, ինչպես հետո պարզվեց, վերջիններիս զրկեց մրցաշարում հաղթանակը կիսելու հնարավորությունից։

Ավանդույթի համաձայն, մրցաշարի ելքը պիտի վճռվեր - խաղում, ուր անգլիացիներին հաղթողի ավարը միանձնյա նվաճելու համար բավարարում էր նաև ոչ-ոքին։ Սակայն Ջոն Հոուիի երկու գնդակների շնորհիվ շոտլանդացիները հաղթանակ տարան և կիսեցին առաջնության հաղթողի տիտղոսը աբգլիացիների հետ։

- խաղի որոշ հատվածներ նկարահանվեցին Բլեքբեռնի «Միթչել և Քենյոն» ընկերության կողմից և այժմ դրանք միջազգային ֆուտբոլային հանդիպման պահպանված նկարահանումներից հնագույնն են։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || +5 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 3 || 0 || 0 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 6 || 5 || +1 || **3** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || **1**

;
Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ


### 3 գոլ
*  Ուլյամ Գրին 
### 2 գոլ
*  Դիքի Բոնդ
*  Սեմյուել Դեյ
*  Ջեյմս Հոուի
*  Ջիմի Մաքսվել 
*  Հարոլդ Սլոան
### 1 գոլ
*  Արթուր Բրաուն 
*  Սթենլի Հարիս
*  Ալբերտ Շեպերդ
*  Թոմաս Ֆիթչի
*  Լոտ Ջոնս 
*  Ջոն Լավ Ջոնս 
*  Հյու Մորգան-Օուեն


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Բաբկեն Քոլոզյան

**Բաբկեն Ադամի Քոլոզյան** (), հայ նկարիչ, մանկավարժ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961)։

Նկարիչ, խեցեգործ Արմեն Քոլոզյանի հայրն է։

## Կենսագրություն
Բաբկեն Քոլոզյանը ծնվել է 1909 թվականին Երևանում։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի Գեղարդ տեխնիկումը (դասատուներ՝ Ստեփան Աղաջանյան, Սեդրակ Առաքելյան, 1938 թվականին՝ Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը (դասատուներ՝ Վ. Օրեշնիկով, Ա. Օսմյորկին)։ Ստեղծագործելուն զուգահեռ շուրջ քասասուն տարի զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ, 1929-1932 թվականներին դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում,1938-1945 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, 1945-1975 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում
1953-1973 թվականներին՝ ամբիոնի վարիչ։

Բաբկեն Քոլոզյանի աշխատանքները գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Հայաստանի պատմության թանգարանում, Արվեստի ու գրականության թանգարանում, Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների արվեստի պետական թանգարանում, մասնավոր հավաքածուներում։

## Ստեղծագործական ուղի
Ստեղծել է բնանկարներ, նատյուրմորտներ, դիմանկարներ։
* «Վաղ գարուն», 1946, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
* «Խորանաշատ», 1962
* «Սաղմոսավանք», 1974
* «Կարմիր սար», 1977
* «Մրգեր և տաքդեղ», 1961
* «Վարդագույն նատյուրմորտ», 1968
* «Մտազբաղ աղջիկը», 1965
* «Գայանե Քոլոզյան», 1968
* «Պաշարված ամրոց», 1981

## Անհատական ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1948, 1959, 1966)։

## Գրականություն
* Բաբկեն Քոլոզյան։ Կատալոգ (հայերեն, ռուսերեն), Ե․, 1980։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ
* Բաբկեն Քոլոզյան 
* Քոլոզյան Բաբկեն Ադամի
* Նկարչի ստեղծագործությունները գրավում են ապրումների անկեղծությամբ, ժամանակի ճիշտ զգացողությամբ, Բաբկեն Քոլոզյան
* Բաբկեն Քոլոզյան 

Կատեգորիա:1909 ծնունդներ
Կատեգորիա:1994 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 30 մահեր
Մուշեղ Դ Մամիկոնյան

**Մուշեղ Մամիկոնյան**, հայ իշխան և զորավար 7-րդ դարի կեսին, գահակալել է որպես հայոց իշխան 654 թվականին։

Ունեցել է բյուզանդական կողմնորոշում, հակադրվել Հայոց իշխանն սպարապետ Թեոդորոս Ռշտունուն։ 652 թվականի հայ-արաբական պայմանագրից դժգոհ Կոստաս II կայսրը ներխուժել է Հայաստան (653) և Դվինում Մուշեղ Մամիկոնյանին նշանակել Հայոց սպարապետ։ Սակայն կայսեր հեռանալուց հետո նախարարների երկու խմբավորումների միացյալ ժողովը (Մուշեղ Մամիկոնյանի և Թեոդորոս Ռշտունու գլխավորությամբ) որոշել է վերջ տալ ներքին գժտություններին և կարգ ու կանոն հաստատել երկրում։

654 թվականին Մուշեղ Մամիկոնյանը չի դիմադրել արաբ զորավար Հաբիբ իբն Մասլամային և Խլաթում նրանից ստացել իր հողային տիրույթները հաստատող պայմանագիր։ Իսկ արաբները պատանդ են վերցրել նրա չորս որդիներին։ Այդ պատճառով Մուշեղ Մամիկոնյանը 656 թվականին չեզոք դիրք է գրավել Համազասպ Մամիկոնյանի գլխավորած հակաարաբական պայքարում, իսկ կայսրը նրան ձերբակալել և տարել է Կոստանդնուպոլիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբա-բյուզանդական պատերազմների բյուզանդացի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ
Կատեգորիա:Տարոնի իշխաններ
Ալեքսանդր Նևսկու փողոց (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Ալեքսանդր Նևսկու փողոց** (), (նախկինում՝ Ալեքսանդրո-Նևսկայա, Կարմիր հրապարակի փողոց), փողոց, որը ձգվում է Նևսկու պողոտայից մինչև Հերսոնսկի փողոց։ Մոտավոր երկարությունը՝ 270 մ։

## Անվան պատմություն
* Ալեքսանդրո-Նևսկայա փողոց (1902 թվականի հունիսի 13-ից 1935 թվական)
* Կարմիր հրապարակի փողոց (1933 թվականից 1956 թվականի դեկտեմբերի 3)
* Ալեքսանդր Նևսկու փողոց (1956 թվականի դեկտեմբերի 3-ից մինչ այժմ)

## Պատմություն
Բացի Նևսկու պողոտայից և Հերսոնսկի փողոցից հատվում է նախկին Իսիդրովսկի խաչմերուկին, որը մտել է փողոցի կառուցման մեջ։

## Հատման վայրեր
* Նևայի պողոտա
* Խերսոնի փողոց

## Տրանսպորտ
Մետրոյի մոտակա կայարաններն են՝ 27px Ալեքսանդր Նևսկու հրապարակ-1, 27px Ալեքսանդր Նևսկու հրապարակ-2»։ Փողոցով իրականացվում է տրոլեյբուսային երթևեկություն։

## Տներ
Տուն № 9 (1931) - Լենինգրադի քիմիական մեքենաշինության գիտահետազոտական ինստիտուտ)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Горбачевич К. С., Хабло Е. П. "Почему так названы", 1985, стр. 29
* Горбачевич К. С., Хабло Е. П. "Почему так названы?", 1996, стр. 18
* Городские имена сегодня и вчера, 1997

## Արտաքին հղումներ
* Սանկտ Պետերբուրգի հանրագիտարան, Ալեքսանդր Նևսկու փողոց
* Ալեքսանդր Նևսկու փողոց citywalls.ru կայքում 

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի փողոցներ
Արմեն Քոլոզյան

**Արմեն Բաբկենի Քոլոզյան** (), նկարիչ։

Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ Բաբկեն Քոլոզյանի որդին է։

## Կենսագրություն
* 1969 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը
* 1972-1982 թվականներին դասավանդել է նույն ինստիտուտում

Գործերից պահվում են Սարդարապատի ազգագրական թանգարանում, Հայաստանի նկարիչների միության գեղարվեստի, ՀՀ մշակույթի նախարարության ֆոնդերում։

## Ստեղծագործական ուղի
Հեղինակ է պլակատների՝
* «Ոչ, նեյտրոնային ռումբին», 1980
* «Մարտի 8», 1982
դեկորատիվ կոմպոզիցիաների՝
* «Քաղաք», 1980, շամոտ, ջնարակ
* «Պատվանդաններ», շամոտ, ջնարակ
ներքին հարդարումների՝
* «Բազալտ» գործարան, 1983, պաննոներ
* «Արև» խճանկար, Երևանի կուրորտաբանության և ֆիզիոլոգիական բժշկության ինստիտուտի ճակատին, 1972, համահեղինակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1946 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Փառքի սյուն

[thumb|մինի|ձախից|Վերականգնված սյունը 2005 թվականին՝ [Սանկտ Պետերբուրգի Երրորդության հրապարակում]]
**Փառքի հուշարձան** (), Սանկտ Պետերբուրգի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու մոտ կանգնեցված հուշարձան՝ նվիրված Ռուս-թուրքական պատերազմում ռուսական զորքերի տարած փայլուն հաղթանակին։

Հուշարձանը կանգնեցվել է 1886 թվականին Դավիդ Գրիմմի նախագծով՝ արժենալով 200 հազար ռուսական ռուբլու։ 1886 թվականի հոկտեմբերի 12–ին հաղթական հուշարձանի բացումը կատարել է անձամբ կայսր Ալեքսանդր III–ը։

Հուշարձանը 28 մետր բարձրությամբ սյուն է, որը կազմավորված է թնդանոթների հինգ շարքից, որոնք գրավվել են թուրքերի կողմից՝ պատերազմի ընթացքում։ Սյան վերևում հաղթանակի հոգին դափնու ճյուղերով օրհնում է հաղթողներին։ Արձանի պատվանդանը ունեցել է վեց ու կես մետր բարձրություն, որը բոլոր չորս կողմերից պատված էր բրոնզե տախտակներով։ Դրանց վրա գրված էին պատերազմի իրադարձությունները և զորամասերի անունները։

Հուշարձանի երկու կողմերից՝ պողոտային զուգահեռ, կանգնած էին թուրքական թնդանոթների երկու սյուներ, իսկ սյան շուրջ առանձին գրանիտե պատվանդանների վրա թնդանոթային զինամթերք էր՝ կրկին բռնագրավված հակառակորդից։

1925 թվականին իշխանությունը բռնազավթած բոլշևիկները առաջարկել են Փառքի սյունը փոխարինել դեկաբրիստներին նվիրված հուշարձանով։

1930 թվականին հուշարձանային համալիրը ապամոնտաժվել է։ Ենթադրվում է, որ այդ քայլը կապված է Թուրքիայի հետ բարեկամություն հաստատելու շրջանակներում, որը վիրավորական է ընդունել «բարիդրացիական» ԽՍՀՄ–ում նման հուշարձանի գույությունը։

1969 թվականին սյան տեղում դրվել է տաճարի ճարտարապետ Վասիլի Ստասովի (1769-1848) արձանը՝ նրա 200-ամյակի առթիվ. Արձանը կիսանդրի էր, որը դրված էր երկաթե երկար պատվանդանի վրա, իսկ դրա շուրջ պուրակ էր։

2004 թվականին ճարտարապետի արձանը տեղափոխվել է Քաղաքային ճարտարապետության թանգարան՝ ժամանակավոր վպահպանման համար։ Դա արվել էր Երրորդության հրապարակում ռուսական զինվորական փառքի հուշարձանը վերականգնելու նպատակով։ 2005 թվականի հոկտեմբերի 1–ին տեղի ունեցավ հուշարձանի հանդիսավոր բացումը։ Թնդանոթները պատրաստել էին Նովոլիպեցկի մետաղաձուլական գործարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև

* Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Սանկտ Պետերբուրգ)
* Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)

## Գրականություն

* Путеводитель по С.-Петербургу։ Репринтное воспроизведение издания 1903 года. - Л.։ СП «ИКАР», 1991. 
* Гусаров А.Ю., Памятники воинской славы Петербурга, СПб 2010

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Քանդված հուշարձաններ
Կատեգորիա:Փառքի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սյուներ
Բողազքյոյի արխիվ

**Բողազքյոյի արխիվ**, Խեթական պետության մայրաքաղաք Հատտուսայի տարածքում (այժմ Բողազքյոյ վայրը Թուրքիայում) գտած տեքստերի հավաքածու։ Պեղումների ժամանակ հնագետները գտել են մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակին վերաբերվող կավե տախտակների վրա կատարած ավելի քան 14 հազար սեպագիր արձանագրություն։ Այս արխիվը հնագույն պետական (թագավորական) արխիվներից է և հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Խեթական թագավորության և նրա բնակչության մասին։

Բողազքյոյի արխիվը բացահայտվել է 1906 թվականին, երբ Գերմանական արևելյան հասարակությունը Հուգո Վինկլերի գլխավորությամբ հատուկ հնագիտական գիտարշավ է Բողազքյոյ ուղարկել։ Պեղումների մասին նախնական տվյալները Վինկլերը հրապարակել է 1907 թվականին։ Մինչև այդ խեթագիտության տեսանկյունից ամենանշանակալին էր Ամարնա արխիվը, որի սեպագիր արձանագրությունների մեջ հայտնաբերվել է խաթի թագավորների նամակագրությունը։

## Լեզուներ
Հատտուսայի սեպագիր արձանագրությունները կազմված են հետևյալ ութ լեզուներով.
# խեթերեն, գրված է արխիվի մեծամասնությունը,
# աքքադերեն, Բաբելոնի և Ասորեստանի սեմական լեզուն (խեթերը այն բաբելոներեն էին անվանում),
# լուվիերեն, խեթերենի բարեկամն է,
# պալայերեն, հնդեվրոպական լեզու է, որի մասին շատ քիչ է հայտնի, քանի որ այն արձանագրված է միայն մեկ աստվածության՝ Ցիպարվայի պաշտամունքի մեջ,
# խաթիերեն, այդ լեզվով տեքստերը նախադրվում էին *hattili* բառով,
# խուռիերեն, «Գիլգամեշ» շումերական էպոսի թարգմանության մասերը և այլն,
# արիական միտանիերեն, առանձին գլոսսաներ տեքստերում,
# լուվիերեն մեհենագրական («մեհենագրական խեթերեն» կամ «թաբալերեն»)։

## Բովանդակություն
Բողազքյոյի արխիվը հրապարակվում է սկսած 1965 թվականից Studien zu den Bogazkoy-Texten ակադեմիական նախագծի շրջանակներում։ Այն բովանդակում է թագավորական տարեգրություններ, հրամաններ, պայմանագրեր, թագավորների ցանկեր, դիվանագիտական նամակագրություն, ընծայագրեր, օրենսգրքեր, դատական արձանագրություններ, դիցաբանական և կրոնական տեքստեր, աստղագուշակական նախագուշակումներ, շումերա-աքքադա-խեթերեն բառարաններ, աշխատություններ ձիաբուծության մասին և այլն։

Վերծանված տեքստերը հիմնականում վերաբերվում են նոր խեթական ժամանակաշրջանին (մ.թ.ա. 14-13-րդ դարեր), սակայն երբեմն ավելի հին տարբերակներ են հանդիպվում (մ.թ.ա. 17-16-րդ դարեր)։

## Նշանակություն
Բողազքյոյի արխիվի բացահայտումը հայտնաբերված սեպագիր արձանագրությունների այն ժամանակ դեռ անհայտ լեզվի վերծանման համակարգված աշխատանքի սկիզբ է դրել, որը հաջողությամբ ավարտվել է 1915 թվականին Բեդրժիխ Գրոզնիի բացահայտումով, ով ապացուցել է հետագայոսմ խեթերեն կոչված այդ լեզվի հնդեվրոպական բնույթը։

Այս արխիվը լայնածավալ խուռիական գրականության, ինչպես նաև խեթերեի և խուռիների շփման պատմության հետազոտման հիմնական աղբյուրն է հանդիսացել։

## Տես նաև
* Ամարնայի արխիվ

## Գրականություն
* Laroche Е., La bibliothèque de Hattuša, «Archiv Orientálni», Prague, 1949, v. 17, № 2, p.&nbsp;7—23.
* Otten Н., Bibliotheken im Alten Orient, «Das Altertum», 1955, Bd 1.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արխիվներ
Կատեգորիա:Սեպագրեր
Կատեգորիա:Խեթական մշակույթ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի երկեր
Կատեգորիա:Աշխարհի հիշողություն գրանցամատյանի օբյեկտներ
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1906/1907

**1906/1907 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** քսանչորսերորդն էր։ Առաջին անգամ միանձնյա հաղթող դարձավ ի հավաքականը։ Մրցաշարային աղյուսակը եզրափակեցին իռլանդացիները՝ չվաստակելով և ոչ մի միավոր։

Ավանդույթի համաձայն, մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում անգլիացիները հաղթեցին նվազագույն հաշվով։ Հաջորդ խաղում ուելսցիները հաղթեցին իռլանդացիներին 3-2 հաշվով և անգլիացիների հետ մեկտեղ դարձան առաջատար։ Ուելսցիները թիմի վետերան Գրենվիլ Մորրիսի խփած գնդակի շնորհիվ հաղթեցին նաև շոտլանդացիներին, իսկ վերջիններս խոշոր հաշվով հաղթանակը իռլանդացիների նկատմամբ թույլ տվեց պահպանել մրցաշարում հաղթելու հնարավորությունները։ - խաղում ուելսցիների հաղթանակի դեպքում վերջիններս 100 տոկոսանոց արդյունքով կնվաճեին չեմպիոնի տիտղոսը, սակայն խաղն ավարտվեց ոչ-ոքի՝ 1-1 և մրցաշարի ելքը ավանդաբար վճռվեց Նյուքասլում կայացած - խաղում, ուր անգլիացիներին չեմպիոնի տիտղոսը ուելսցիների հետ համատեղ նվաճելու համար պետք էր հաղթանակ։ Մրցաշարի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկու Սթիվ Բլումերը խփեց իր 28-րդ և վերջին գոլն Անգլիայի հավաքականում (ռեկորդ, որը պահպանվեց մինչև 1911 թ.), սակայն շոտլանդացիները հավասարեցրին հաշիվը, ինչը միանձնյա չեմպիոնություն ապահովեց ի հավաքականի համար։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 3 || +2 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 2 || 0 || 3 || 2 || +1 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 2 || +2 || **3** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 7 || -5 || **0**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։
## Արդյունքներ

## Հաղթող

## Ռմբարկուներ


### 2 գոլ
*  Ուիլյամ Ջոնս

### 1 գոլ

*  Սթիվ Բլումեր
*  Հարոլդ Հարդմեն
*  Ջեյմս Սթյուարտ
* Չառլի Օ՛Հեգան
*  Հարոլդ Սլոան
*  Չառլզ Բելլանի Թոմսոն
*  Ֆրենսիս Օ՛Ռուրկ 
*  Մայքլ Օ՛Քոննոր
*  Բիլլի Մերեդիթ
*  Գրենվիլ Մորրիս
*  Ռիչարդ Մորրիս

### Ինքնագոլ
*  Ռոբերտ Քրոմփթոն Ինքնագոլ


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Կռիլովի արձան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Կռիլովի արձան** (), 1855 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում՝ Ամառային այգու գլխավոր ծառուղու մոտ կանգնեցված արձան։ Նվիրված է մեծ առակագիր Իվան Կռիլովին, պատրաստված է բրոնզից։ Ռուս գրականագետներին նվիրված առաջին արձաններից մեկն է և առաջինը, որ դրվել է Պետերբուրգում։

1848 թվականին հավաքվում է ավելի քան 30 հազար ռուբլի՝ ամբողջ Ռուսական կայսրության տարածքից։ Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում հայտարարվում է մրցույթ, որին մասնակցում են ժամանակի աչքի ընկնող քանդակագործները։

Մրցույթը հաղթում է հայտնի քանդակագործ Պյոտր Կլոդտը։

Նախնական էսքիզը կատարվում է անտիկ շրջանի ճարտարապետության ոճով՝ հզոր բանաստեղծ՝ մերկացած կրծքով։

Պահպանվում է նաև Ամառային այգում գտնվող արձանի տարբերակը՝ նույն թղթի վրա՝ գծանկարով։

Կլոդտը ստեղծում է առակագիր Կռիլովի բրոնզաձույլ արձանը՝ գրանիտե պատվանդանի վրա, զարդարում նրա առակների հերոսների՝ մարդկանց ու կենդանիների քանդակներով։

## Ժամանակակիցների արձագանքը

Իվան Կռիլովը նստած է քարի վրա՝ ձեռքում պահած փետուր և տետր։ Նրա կերպարը կենսալից է ու իրական։ Բանաստեղծ Իվան Մայկովը ոտանավոր է գրել՝ նվիրված արձանին։ Նրա ռուսերեն, օրիգինալ տարբերակը հնչում է այսպես՝


С улыбкой доброю, с приветливостью взгляда,
Он, точно с старческой неспешностью речей,
Рассказывает нам, с своих высоких кресел,
Про нравы странные и глупости зверей,
И все смеются вкруг и сам он тихо-весел.


Սակայն արձանի հանդեպ բացասական կարծիք է հայտնել սատիրայի ժանրի բանաստեղծ Պյոտր Շումախերը, ով գրել է հետևյալ բանաստեղծությունը՝


Лукавый дедушка с гранитной высоты
Глядит, как резвятся вокруг него ребята,
И думает себе: «О милые ребята,
Какие ж, выросши, вы будете скоты!»


Տարաս Շևչենկոն գտնում է, որ արձանը ստեղծելիս բավարար ռոմանտիզմ չի կիրառվել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Путеводитель по С.-Петербургу СП «ИКАР», 1991 Репринтное воспроизведение издания 1903 года. ISBN 5-85902-065-1

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի արձաններ
Ալիղսնան

**Ալիղսնան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։

## Պատմություն
Ալիղսնանի բնակչությունը թուրքերի կողմից զանգվածաբար ոչնչացվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

## Բնակչություն
Մինչև 1915 թ.-ը գյուղը հայաբնակ էր։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալիմալի

**Ալիմալի**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում։

Նախքան Երևանի նահանգի կազմավորումը գյուղը մտնում էր Հայկական մարզի Երևանի պրովինցիայի Դարաքենդ-Փարչենի մահալի մեջ։

1829-1832 թթ.-ին ուներ 61 ադրբեջանցի բնակիչ։

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ալիմահմադ

**Ալիմահմադ**, գյուղ, Երևանի նահանգի Երևանի գավառի Երևանի գավառակում։

XX դարասկզբին ուներ 990 բնակիչ՝ մեծ մասամբ ադրբեջանցիներ։

Գյուղը հետագայում վերանվանվել է **Դվինի սովխոզին կից ավան** և մտել է ՀԽՍՀ Արտաշատի շրջանի կազմում։

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Իդեալ

**Իդեալ** (կատարելատիպ, մտատիպար), այնպիսի մտապատկեր կամ պատկերացումների համակարգ, որոնցում արտահայտվում են անձի բարոյական, գեղագիտական, հասարակական ըմբռնումների և կատարելության մասին պատկերացումները։ Եթե իդեալն անձի համար դառնում է նաև նպատակ, ապա ակտիվացնում է նրան, որոշակի ուղղվածություն է հաղորդում նրա գործունեությանը։ 
Իդեալները կարող են մարդու համոզմունքների հիմնական բաղադրիչները դառնալ։

## Իդեալականացում
Որևէ անձի կամ այլ երևույթի՝ երևակայության մեջ իրականից ավելի բարձր հատկություններով, բարեմասնություններով օժտելը, նրան դրական գծեր վերագրելը։ Սովորաբար իդեալականացնում են այն անձին (կամ խումբը), որոնց հետ հոգեբանական նույնականացում (իդենտիֆիկացիա) են ապրում։ Իդեալականացումը սովորական երևույթ է սիրո առկայության դեպքում։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Արժեբանություն
Կատեգորիա:Բարոյականության հասկացություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Սանկտ Պետերբուրգ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմին, գտնվում է Ռուսաստանի դաշնային նշանակության քաղաք Սանկտ Պետերբուրգում։ Համակարգում է տեղի առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը։ Գտնվում է հայկական գերեզմանատան մոտ։

Ներկա դրությամբ վանքի առաջնորդը Սարգիս Չոփուռյանն է։

## Հիմնադրում
Սանկտ Պետերբուրգում առաջին հայերը հաստատվել էին դեռ Պետրոս I կայսեր օրոք։ Մինչև 1791 թվականը նրանց թաղվում էին Սմոլենսկի գերեզմանատանը, սակայն 1791 թվականից Եկատերինա II կայսրուհու հրամանով բացվում է առանձին հայկական գերեզմանատուն։ Միաժամանակ՝ 1791 թվականի մայիսի 4–ին գերեզմանին կից կառուցվում է Սուրբ Հարություն եկեղեցին։

Եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է Պետերբուրգի հայ համայնքի առաջնորդ Հովհաննես Լազարյանի նախաձեռնությամբ։ 1791 թվականին ռուս-շվեդական պատերազմում զոհվում է իր միակ որդին՝ Արտեմը, և եկեղեցին սկզբնական շրջանում կառուցվում է որպես ընտանեկան դամբարան։ 1793 թվականին տեղի է ունեցել եկեղեցու օծումը։

Եկեղեցու նախագծի հեղինակն է Յուրի Ֆելտենը, ով հայկական եկեղեցիներ էր կառուցել Սանկտ Պետերբուրգում (Սուրբ Կատարինե) և Մոսկվայում (Սուրբ Խաչ). Եկեղեցին կառուցել են ճարտարապետներ Եգոր Սոկոլովը, Պորտոն և Բերնիկովը։

1901 թվականին ճարտարապետ Ալեքսանդր Կոչետովի նախագծով նրան կից կառուցվել է եկեղեցական տուն, որի պատերը զարդարված են հայկական ճարտարապետական նախշերով ու քանդակներով։

## Խորհրդային շրջան
1930–ական թվականներին եկեղեցին փակվել է և օգտագործվել որպես քանդակագործության արհեստանոց։ Միայն 1988 թվականին եկեղեցին վերադարձվել է հավատացյալներին։

## Արդի շրջան
1994 թվականին եկեղեցու դիմաց կանգնեցվել է երևանցի վարպետ Ա․Հովսեփյանի կողմից պատրաստված խաչքար։

## Տես նաև
* Սուրբ Կատարինե եկեղեցի (Սանկտ Պետերբուրգ)
* Հայերը Սանկտ Պետերբուրգում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմի կայքը 
* HAVATAMK թերթի կայքը 
* «Հայկական եկեղեցի» թերթի կայքը

հ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Ռուսաստան և Նոր Նախիջևան)
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Օրբելի փողոց (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Օրբելի փողոց** (), փողոց Սանկտ Պետերբուրգի Վիբորգի շրջանում։ Զուգահեռ է Էնգելսի պողոտային մինչև Սվետլանովսկի պողոտա։ Մինչև 1960 թվականը սկսվում էր Նովոռոսիյսկի փողոցից, իսկ մինչև 1970-ական թվականները հասնում էր Մանչեստերի փողոց։

## Պատմություն
Հաշվի առնելով գիտության զարգացման գործում ունեցած իրենց մեծ ավանդը՝ Լենքաղխորհը 1965 թվականին որոշեց Բոլշայա Օբյեզդնայա փողոցը վերանվանել Օրբելի՝ ի պատիվ խորհրդային գիտնականներ Լևոն (1882-1958) և Հովսեփ Օրբելիների (1887-1961)։

## Գեղատեսիլ վայրեր և կողմնորոշիչներ
* Աստծո կերպարանափոխման տաճար (Լեսնոյ, Սանկտ Պետերբուրգ, Օրբելի 25)
* Արծաթե լճակ
* Սլովակիայի Հանրապետության գլխավոր հյուպատոսություն
* «Վ. Ալմազովի անվան սրտի, արյան և էնդոկրինոլոգիայի դաշնային կենտրոն» (դաշնային պետական հաստատություն)
* № 117 միջնակարգ դպրոց (ամբողջովին վերանորոգվել է 21-րդ դարի երկրորդ տասնամյակում)
* № 105 գիմնազիա՝ Վիբորգսկի շրջանի ամենալավ ու հին դպրոցներից մեկը
* Վիբորգսկի շրջանի պետական ծառայությունների տրամադրման բազմաֆունկցիոնալ կենտրոն, որը 2011 թվականին Կրթության, Առողջապահության բաժինների հետ տեղակայվել է Օրբելի փողոցի վերջում՝ Նովոռոսիյսկայա 18 հասցեում

## Ուղեգիծ
* փողոցն սկսվում է նախկին Պեսոչնայա փողոցից
* անցնում է Վ. Ալմազովի անվան սրտաբանական գիտահետազոտական ինստիտուտի և № 117 դպրոցի տարածքով
* հատում է Պարխոմենկո պողոտան
* հատում է Մուրինսկի 2-րդ պողոտան
* Օրբելի փողոցի աջ մասից սկիզբ է առնում ակադեմիկոս Լիխաչովի անվան ծառուղին
* ունի ոլորան, որի աջ մասից սկսվում է Մալայա Օբյեզդնայա փողոցը
* աջից սկսվում է Ռազդելնայա փողոցը

## Տես նաև
* Օրբելի փողոց (Երևան)

## Գրականություն
* Горбачевич К. С., Хабло Е. П. "Почему так названы?", 1985, стр. 272-273
* Горбачевич К. С., Хабло Е. П. "Почему так названы", 1996, стр. 187-188

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի փողոցներ
Ալիմամեդ

**Ալիմամեդ**, գյուղ, Երևանի նահանգի Երևանի գավառի Երևանի գավառակում։ Գտնվում էր Ավշար գյուղից հարավ՝ Արաքսի ձախ ափին, Արարատի շրջանում։

Գյուղն այժմ լքված է։

1905 թ.-ին ուներ 441, իսկ 1929 թ.-ին 284 ադրբեջանցի բնակիչ։

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու դաշտավարությունն էր։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Լքված գյուղեր
Համալսարանի առափնյա փողոց (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Համալսարանի առափնյա փողոց** (), Մեծ Նևայի առափնյա փողոցը, որը Բորսայի հրապարակից հասնում է Տրեզինի հրապարակ։

## Պատմություն
Սկզբնական շրջանում կոչվում էր Նալիչնայա լինիա (1741-1756). անվանումը բնորոշ էր առաջնային փողոցներին։ 18-րդ դարի կեսերին կոչվել է նաև Նաբերեժնայա լինիա, ինչպես և մյուս գետերի և ջրանցքների առափնյա փողոցները։ Արդյունքում անվանվեց Մեծ առափնյա (), Նաբերեժնայա պերսպեկտիվա, Կադետսկայա առափնյա փողոց, Կադետսկայա նաբերեժնայա լինիա։ Այնուհետև երկար ժամանակ փողոցն անվանում չուներ։

Փողոցը ներկայիս անվանումն ստացել է 1887 թվականի ապրիլի 16-ին՝ փողոցի վրա Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի գտնվելու պատճառով։

## Քաղաքային միջավայրի օբյեկտներ

## Գրականություն
* Горбачевич К. С., Хабло Е. П.։ Почему так названы?, 1985, стр․ 389
* Городские имена сегодня и вчера, 1997
* Горбачевич К. С., Хабло Е. П.։ Почему так названы?, 2002, стр. 32
* Исаченко В. Г.։ Зодчие Санкт Петербурга, XIX
* Никитенко Г.Ю., Соболь В.Д.։ Василеостровский район, 2002

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի փողոցներ