Պուշկին ռազմական օդանավակայան

**Պուշկին ռազմական օդանավակայան**, օդանավակայան ՌԴ Պուշկին քաղաքի ծայրամասում՝ Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնից 28 կմ հարավ։

Օդանավակայանը կարող է ընդունել Իլ-76, Տու-154, Ան-22, Յակ-42, Տու-134, Ան-12 ինքնաթիռներ և ավելի թեթև ինքնաթիռներ (ներքին արտադրության), ինչպես նաև բոլոր տեսակի ուղղաթիռներ։ Այն համատեղ տեղակայված օդանավակայան է, բացի Ռուսաստանի օդատիեզերական ուժերից, այն թույլատրված է շահագործման Ռուսաստանի Դաշնության արդյունաբերության և էներգետիկայի նախարարությանը, Ռուսաստանի Ազգային գվարդիայի զորքերին, ինչպես նաև տեղական ուղևորափոխադրումներ են իրականացվում նաև դեպի Կարելիայի քաղաքներ (Սեգեժա, Կոստոմուկշա ևն), անցկացվում են տոնական միջոցառումներ։

## Պատմություն
### Ռուսական կայսերական բանակի ավիացիայի օդանավակայան
1908 թվականի աշնանը սպայական պարկի կապիտաններ Ն.Ի. Ուտեշևը և Ս.Ա. Նեմչենկոն դասընթացի ժամանակ ինքնաթիռով թռչում էին Ուիլբուր Ռայթի հետ, ով նրանց միջոցով Ռուսաստանի ռազմական գերատեսչությանը առաջարկեց գնել իր համակարգի 10 սարքը 200 հազար ռուբլով։ Գլխավոր ինժեներական տնօրինության հանդիպման ժամանակ այս առաջարկը քննարկելիս, գեներալ-մայոր Ա. Կովանկոն դեմ արտահայտվեց այս առաջարկին՝ ասելով, որ դրանք պիտանի չեն ռազմական գործի համար։ Հարց բարձրացվեց այլ նախագծողների ինքնաթիռները համեմատելու մասին։ Ռազմական նպատակների համար պիտանի տարբեր նմուշների ինքնաթիռները համեմատելու համար ՌԴ ռազմական նախարարությունը որոշել է բաց մրցույթ անցկացնել։ 1908 թվականի օգոստոսի 24-ին Սանկտ Պետերբուրգի մամուլը տեղեկացրեց ընթերցողներին:

Սանկտ Պետերբուրգի ավիացիոն պարկը, որը նախկինում օգտագործվում էր թռիչքների համար, համեմատաբար փոքր չափերի պատճառով պիտանի տարածք չէր ինքնաթիռների շահագործման համար։ Ռազմական գերատեսչությունը բարձրացրել է օդանավակայանի կառուցման հարցը։ Օդանավակայանի կառուցման հարցում խնդիրն էր հողը, քանի որ հարթ տարածքներ, որոնք մասնավոր անձանց չէին պատկանում, դժվար էր գտնել։ Սանկտ Պետերբուրգի արվարձաններում ամենահարմարն են համարվել Գատչինայի և Կրասնոսելսկոյի ռազմական դաշտերը, ինչպես նաև Ուստ-Իժորսկի սակրավորների ճամբարի տարածքը։ Գատչինայի ռազմական դաշտը, որը գտնվում էր Կայսերական պալատի դիմաց, համարվում էր ամենահարմարը օդանավակայանի կառուցման համար. կայսրը ցանկանում էր իր պատուհաններից տեսնել ավիացիոն թռիչքները: Այնտեղ կառուցվել է Ռուսական կայսրության առաջին օդանավակայանը՝ Գատչինան։

Երեք տարի անց կրկին բարձրացվեց Ցարսկոյե Սելոյի մրցարշավային դաշտը տրամադրելու հարցը: 1911 թվականի ամռանը Սոֆիայի շքերթի հրապարակում՝ Գատչինա մայրուղուց արևմուտք, սկսվեց օդանավակայանի կառուցումը։ Աշխատանքներն իրականացրել է «Իվանով, Կեբկեն և այլք» գործընկերությունը, շինարարությունը ֆինանսավորել է ռազմական վարչությունը։ Օդանավակայանը պատրաստվում էր Ցարսկոյե Սելոյի ավիացիոն շաբաթվա բացման ամսաթվին, որը նախատեսվում էր անցկացնել Հոբելյանական գյուղատնտեսական ցուցահանդեսի շրջանակներում:

Ցարսկոյե Սելոյի հոբելյանական ցուցահանդեսը կազմակերպվել է 1911 թվականի օգոստոս-հոկտեմբեր ամիսներին՝ ի հիշատակ կայսրուհի Եկատերինա I-ի կողմից Ցարսկոյե Սելոյի հիմնադրման: Ցանկանալով ցուցահանդեսին տալ հնարավորինս մեծ հետաքրքրություն և բազմազանություն՝ Ցուցահանդեսի կազմակերպիչները միջոցներ ձեռնարկեցին ապահովելու, որ Ցուցահանդեսի ընթացքում այցելուներին ներկայացվեն բոլոր սպորտաձևեր: Այդ նպատակով կազմակերպվել են հետևյալ միջոցառումները՝ ավիացիոն շաբաթ, նավակների մրցավազք, թեթև աթլետիկայի մրցումներ և սպորտային փորձություններ ձիարշավային շրջանում։

Ցարսկոյե Սելոյի ավիացիոն շաբաթն անցկացվել է 1911 թվականի օգոստոսի 15- 21-ը։ Ընդ որում, թռիչքները մասամբ կրում էին ռազմական բնույթ, քանի որ ավիատորների առաջադրանքները ներառում էին կամուրջ պայթեցնելը, հետախուզությունը, ռումբեր նետելը և մեքենայից ինքնաթիռի կրակելու նմանակումը։ Թռիչքների տարածքները ցանկապատով առանձնացրել են հանրությունից։ Թռիչքների առաջին երկու օրերը նվիրված էին օդանավակայանի վրայով ֆիքսված թռիչքներին, իսկ հաջորդ օրերը՝ օդանավակայանից դուրս թռիչքներին: Օդային շաբաթն ընդհատվել է ժամանակից շուտ եղանակի վատթարացման պատճառով։ Մրցույթի ընթացքում շնորհվել է երեք մրցանակ՝ Կայսերական գավաթ, Համառուսաստանյան աերոակումբի խորհրդի մրցանակ և անհայտ անձի մրցանակ։ Մրցակցային թռիչքներն իրականացվել են ժամը 17-ից 20-ը։ Իրենց առաջին թռիչքի ժամանակ ավիատորներից պահանջվում էր շրջանցել Սուրբ Սոֆիայի տաճարի գմբեթը։ Այս հրահանգը ակնթարթորեն դարձավ ավանդական: Ավիատորներն իրենց բոլոր թռիչքները սկսեցին տաճարի շուրջ պտույտով։

Ավիացիոն շաբաթվան մասնակցում էին Ռուսաստանում ժամանակի ամենահայտնի ավիատորները՝ Բորիս Մասլեննիկովը և Գլեբ Ալեքսնովիչը, Միխայիլ դե Կամպո-Սկիպիոն և Մաքս Լերչեն, Գեորգի Յանկովսկին և Եֆիմով եղբայրները, ռազմական օդաչուներ՝ Ֆիրսովը, Դանիլևսկին, Բրոդովիչը, Բախմուտովը։ Օդանավակայանի հրամանատարությունը և թռիչքները ղեկավարում էր Ս.Ս. Ուսովը։

1914 թվականի հուլիսի 5-ին, ժամը 01:55-ին, «Իլյա Մուրոմեցը» (Ս-22) 128 համարով օդ բարձրացավ Կոմենդանցկի օդանավակայանից: Ինքնաթիռի անձնակազմի անդամներն էին օդաչուներ Սիկորսկին, Յանկովսկին, Լավրովը, Ալեխնովիչը և մեխանիկ Պանասյուկը: «Սպիտակ գիշերվա» պայմաններում ինքնաթիռը թռչել է Ցարսկոյե Սելո - Պուլկովո - Օխտա - Կոմենդանցկի օդանավակայան - Ստրելնա - Կրասնոե Սելո - Ցարսկոյե Սելո երթուղով: Թռիչքը տևել է 6,5 ժամ, որի ընթացքում օդաչուները փոխարինել են միմյանց։ Ընդհանուր առմամբ, անցել է 650 վերստ (գրեթե 700 կմ), ինչը ևս մեկ համաշխարհային ռեկորդ էր։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ցարսկոյե Սելոյի օդանավակայանում հիմնվել էր օդային ջոկատ, որի հիմնական խնդիրն էր կայսերական նստավայրի օդային պաշտպանությունը։ Ջոկատի հայտնի օդաչուներից էր Միխայիլ Եֆիմովը։ Նմանատիպ մեկ այլ օդային ջոկատ հիմնվել է Ցարսկոյե Սելոյի հյուսիսային ծայրամասում։ Այս ջոկատի ավիատորները թռչում էին Կուզմինսկոե մայրուղին օգտագործելով որպես թռիչքուղի։ Ցարսկոյե Սելոն դարձավ Ռուսաստանում առաջին հակաօդային պաշտպանության ավիացիոն բազան։

### Կարմիր բանակի օդային ուժերի օդանավակայան
1930-ական թվականներին, այժմ՝ Դետսկոսելսկին (1918 թվականին քաղաքը վերանվանվել է Դետսկոյե Սելո), օդանավակայանը դարձավ Լենինգրադի ռազմական օկրուգի գլխավոր ռազմական օդանավակայաններից մեկը։ 1933-1938 թվականներին այնտեղ տեղակայված էր Ս. Մ. Կիրովի անվան 3-րդ հատուկ նշանակության օդադեսանտային բրիգադը։

1932 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ԽՍՀՄ Հեղափոխական ռազմական խորհուրդը որոշում ընդունեց օդադեսանտային զորքերի տեղակայման մասին։ Կազմակերպվեցին առաջին օդադեսանտային բրիգադները (*АДБ*), որոնք կոչվում էին նաև հատուկ նշանակության օդային բրիգադներ (, *АБОН*): Դա ծանր ռմբակոծիչների և պարաշյուտային ստորաբաժանումների սիմբիոզ էր։ Այդ օդային բրիգադներից մեկը 3-րդ *АБОН*-ն էր։ Օդանավակայանի տարածքում գործում էր Պ.Ի.Գրոխովսկու Օսկոնբյուրոյի մասնաճյուղը և ՌԿԿԱՖ ռազմաօդային ուժերի պարաշյուտային ծառայությունների ղեկավարների և հրահանգիչների պատրաստման կենտրոնական դասընթացները: Ռազմաօդային ուժերի գլխավոր շտաբի մարտական ​​պատրաստության պլանների համաձայն՝ բրիգադի բազայում պարբերաբար անցկացվում էին օդաչուների պատրաստության դասընթացներ՝ ծանր բեռների՝ մեքենաների, զրահամեքենաների, տանկերի և հրետանու օդաչուների և վայրէջքի տեխնիկայի կիրառման համար: 
1933-1934 թվականներին բրիգադը ղեկավարել է բրիգադի հրամանատար Մ.Վ. Բոյցովը։ 1934-1936 թվականի փետրվարը բրիգադը ղեկավարում էր դիվիզիայի հրամանատար Վ.Ս. Կոխանսկին։ Այնուհետև նրան տեղափոխել են Անդրբայկալյան ռազմական օկրուգի 5-րդ ծանր ռմբակոծիչ ավիացիոն կորպուսի հրամանատար, իսկ 1938 թվականին բռնադատվել որպես «ժողովրդի թշնամի»։ Նրան փոխարինել է դիվիզիայի հրամանատար Ա.Վ. Վորոժեյկինը։ 1936-1937 թվականներին  Ս.Մ.Կիրովի անվան 3-րդ *АБОН*-ը ղեկավարում էր բրիգադի հրամանատար Ա.Ս.Զայցևը։

1933-1934 թվականներին Դետսկոսելսկի օդանավակայանում ձևավորվեց 253-րդ (հետագայում՝ 100-րդ) թեթև հարձակման օդային բրիգադը (ЛШАБР): Նրա առաջին հրամանատարն էր Ս.Ա.Կրասովսկին՝ ապագա օդային մարշալը, Խորհրդային Միության հերոսը:

1935 թվականին Р-5 78 ինքնաթիռներ ժամանեցին Դետսկոսելսկի օդանավակայան՝ որպես 100-րդ հարձակողական օդային բրիգադի մաս։

1937 թվականին Դեցկոե Սելոն վերանվանվել է Պուշկին քաղաք։ 1938 թվականին հատուկ նշանակության օդային բրիգադները ցրվեցին։ 3-րդ *АБОН*-ը վերակազմավորվել է Ս. Մ. Կիրովի անվան 201-րդ օդադեսանտային բրիգադի:

1939 թվականին Պուշկինի օդանավակայանում կառուցվել են երկու հատվող թռիչքուղիներ՝ արհեստական ​​սալահատակով, պատրաստված ցեմենտբետոնից՝ 850 մետր և 950 մետր:

1939 թվականից Պուշկինի օդանավակայանում տեղակայված են կործանիչներ։ Այստեղ է գտնվել նաև 59-րդ կործանիչ ավիացիոն բրիգադի տնօրինությունը, որը ներառում էր 7-րդ, 25-րդ և 38-րդ կործանիչ ավիացիոն գնդերը։ Օդանավակայանի ապահովումն ընկել է 150-րդ ավիաբազայի, 2-րդ ինժեներական գումարտակի և 28-րդ կայազորային կապի կենտրոնի ուսերին։ Բացի այդ, օդանավակայանում գործում էր կրտսեր ավիացիոն մասնագետների շրջանային դպրոցը, և ընթանում էր 68-րդ ИАП-ի (, ИАП) ձևավորումը:

1930-ականների վերջին ընդլայնվել է օդանավակայանի բնակելի տարածքը. Կրասնոսելսկոյե մայրուղու երկայնքով կառուցվել են չորսհարկանի «ավիացիոն» ոճի շենքեր։

## Օդանավակայան Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ
«Ձմեռային պատերազմին» մասնակցել է Կիրովի անվան 201-րդ օդադեսանտային բրիգադը, ինչպես նաև 38-րդ *ИАП*-ի I-153 կործանիչներ: 1939-ի դեկտեմբերին Պուշկինում ձևավորվեց ռմբակոծիչների փորձարարական ստորաբաժանում, որը նախատեսված էր «փորձարկելու» տարբեր նոր արտադրանքներ ճակատում և տիրապետելու նոր մեթոդներին, մասնավորապես, սուզվող ռմբակոծմանը: Ստորաբաժանումը սկզբում կոչվել է «կույր թռչող ջոկատ», այնուհետև վերանվանվել է 12-րդ առանձին էսկադրիլիա։ Դեկտեմբերի 26-ին այն բաղկացած էր ութ *ДБ-3 (ЦКБ-30)* ռմբակոծիչներից և երեք *АНТ-40* արագընթաց կործանիչներից։ Անձնակազմի հիմնական մասը վերցվել է ռազմաօդային ուժերի գիտահետազոտական ​​ինստիտուտից[։

1940 թվականի հունվարի 19-ին ջոկատը տեղակայվեց Հատուկ ավիացիոն բրիգադի 85-րդ հատուկ նշանակության ավիացիոն գնդում։ Այդ ժամանակների համար նորագույն նավիգացիոն սարքավորումներով հագեցված լինելու շնորհիվ 85-րդ *АПОН*-ը միակ գունդն էր, որի ինքնաթիռները գիշերային հարձակումներ էին կատարում Ֆինլանդիայի վրա: Պուշկինում գիշերային թռիչքների համար սարքավորվել է «չղջիկների մեկնարկը խավարում» («չղջիկները» կերոսինի լապտերներ են): 1940 թվականի մարտի 20-ին գունդը ցրվեց։

## Օդանավակայան Հայրենական մեծ պատերազմից հետո
1946 թվականի ապրիլի 15-ին 36-րդ ՀՕՊ կործանիչ դիվիզիայի 405-րդ ՀՕՊ կործանիչ ավիացիոն գունդը Վարշավայի օդանավակայանից Լա-5 ինքնաթիռով տեղափոխվեց օդանավակայան։ Գունդը դարձավ 2-րդ գվարդիական ՀՕՊ-ի մաս ()։ 1946 թվականի հունիսի 5-ին գունդը ցրվեց։

## Միջադեպեր
1981 թվականի փետրվարի 7-ին ԽՍՀՄ 25-րդ օդուժի հսկիչ ջոկատից օդանավակայանում տեղի ունեցավ Տու-104Ա ինքնաթիռի վթարը: Պուշկին-Խաբարովսկ-Վլադիվոստոկ երթուղով թռչող ինքնաթիռը թռիչքից մի քանի վայրկյան անց բախվել է գետնին և ամբողջությամբ ավերվել։ Ինքնաթիռում գտնվող բոլոր 50 հոգին մահացել են՝ 44 ուղևոր և անձնակազմի 6 անդամ։ Ինքնաթիռում գտնվող ուղևորների թվում էին 16 ծովակալներ և գեներալներ և 12 առաջին աստիճանի կապիտաններ և գնդապետներ,այս ամենը որոշ ժամանակով ամբողջությամբ գլխատեց ԽՍՀՄ Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմը։

## Ներկա վիճակ
thumb|«Ան-22 Անթեյը» վայրէջք է կատարում Պուշկինում

Օդանավակայանում տեղակայված են ՌԴ օդատիեզերական ուժերի Մի-8, Մի-24 ուղղաթիռները, ինչպես նաև ՌԴ ՊՆ 20-րդ ինքնաթիռների վերանորոգման գործարանը (*АРЗ*): 2012 թվականի օգոստոսի 11-ին տեղի ունեցավ տոնակատարություն՝ նվիրված Ռուսաստանի ռազմաօդային ուժերի 100-ամյակին, որին ընթացքում ցուցադրվել են Սու-34, Սու-27, ՄիԳ-29ՍՄՏ, ՄիԳ-31, Սու-24, ՄիԳ-25, Ան-26 ինքնաթիռներ, Ան-30, Ան-72, Մի-8 և Մի-24 ուղղաթիռներ։

2012 թվականի սեպտեմբերից օդանավակայանում տեղակայված է Ռուսաստանի ռազմաօդային ուժերի Կրասնոզնամեննայա ավիացիոն բազան:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԽՍՀՄ օդանավակայանների ցանկ
* Ռուսաստանի ոչ պաշտոնական օդանավակայանների ցանկ 
* Сборник четырёхбуквенных указателей (индексов) местоположения аэродромов России 
* Ռուսաստանի օդանավակայանների ոչ պաշտոնական քարտեզ

Կատեգորիա:Ռազմական ավիացիա
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 1