Կառլոս Բանդեյրենսե Միրանդոպոլիսի կեղծիք

**Կառլոս Բանդեյրենսե Միրանդոպոլիսի խաբեություն,** կեղծ հոդված, որը ստեղծվել էր պորտուգալերեն Վիքիպեդիայում: «Carlos Bandeirense Mirandópolis» էջը ստեղծել են 2010 թվականին երկու բրազիլացի փաստաբաններ, որոնք ցանկացել են մոլորեցնել պրակտիկանտին: Հոդվածում ասվել է, որ Միրանդոպոլիսը, որը երբեք գոյություն չի ունեցել, բրազիլացի իրավաբան և պրոֆեսոր է, որ հանդիպել է կոմպոզիտոր Շիկու Բուարկին և մասնակցել է Դիրետաս Ժա քաղաքացիական շարժմանը։ Միրանդոպոլիսը վկայակոչվել է Ռիո դե Ժանեյրոյի արդարադատության դատարանի որոշման մեջ, Դիրետաս ժայի մասին վավերագրական ֆիլմում և բակալավրիատի դիպլոմային աշխատանքում։ Էջը ջնջվել է 2016 թվականին, *G1* լրատվական պորտալում հրապարակվելուց և *GloboNews* հեռուստաալիքով հեռարձակվելուց հետո։ Դասախոսները դեպքը նշել են որպես ինտերնետում գտնված տեղեկատվության հետ զգույշ լինելու պատճառ։

## Հոդված
Կառլոս Բանդեյրենսե Միրանդոպոլիսի խաբեությունը պորտուգալերեն Վիքիպեդիայում ստեղծել են 2010 թվականի օգոստոսի 16-ին երկու բրազիլացի փաստաբաններ՝ Վիկտոր Նոբրեգա Լուկասը և Դանիել Տավելա Լուիսը։ Հասկանալով, որ պրակտիկանտների համար տարածված էր ինտերնետից տեղեկատվություն վերցնելը՝ առանց ստուգման, նրանք ստեղծել են հոդված՝ նրանցից մեկի հետ կատակելու համար։ Նրանք խնդրել են պրակտիկանտին ուսումնասիրել «Հանրային միավորման առաջարկ» տեսությունը, որը գոյություն չունի։ Կեղծ տեսությանը ավելի մեծ հավաստիություն հաղորդելու համար նրանք ստեղծել են Միրանդոպոլիսի համար էջ՝ նրան որպես հեղինակ նշելով։ Հոդվածի համաձայն՝ Միրանդոպոլիսը իրավաբան էր և Սան Պաուլոյի Պապական կաթոլիկ համալսարանի (PUC-SP) իրավաբանական ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ Նա հալածվել է Բրազիլիայի ռազմական դիկտատուրայի ժամանակ և աքսորվել Փարիզ։ Այնտեղ նա հանդիպել է կոմպոզիտոր Շիկու Բուարկին և ոգեշնչել նրան «Սամբ դե Օռլի» ստեղծագործությունը ստեղծելուն։ Հոդվածում նաև ասվում էր, որ Միրանդոպոլիսը հետագայում վերադարձել է Բրազիլիա և ակտիվորեն մասնակցել է Դիրետաս Ժա շարժմանը։ Հոդվածում ներառված էր Վիեննայի քաղաքապետ Միխայել Հոյպլի լուսանկարը՝ նշելով, որ դա Միրանդոպոլիսի լուսանկարն է։

Հոդվածի գոյության ընթացքում Միրանդոպոլիսը մեջբերվել է դատավորի քվեարկության ժամանակ՝ Ռիո դե Շանեյրոյի դատավորի որոշման մեջ, *Diretas Já* վավերագրական ֆիլմում և բակալավրիական թեզում։

## Խաբեության բացահայտում
Խաբեությունը բացահայտվել է 2016 թվականի փետրվարի 23-ին՝ G1-ով հրապարակված և GloboNews հեռուստաալիքով հեռարձակված ռեպորտաժի միջոցով։ Նրանք կապ են հաստատել PUC-SP-ի հետ, որը հայտարարել է, որ իրենք երբեք այդ անունով պրոֆեսոր չեն ունեցել, ինչպես նաև Շիկու Բուարկի թիմի հետ, որը հայտարարել է, որ Բուարկը չի ճանաչել Միրանդոպոլիսին։ Բացի այդ, ռեպորտաժը կապ է հաստատել TJ-RJ-ի հետ, որը հայտնել է, որ դատավորի կողմից արված հիշատակումը վերցված է Ռիո դե Ժանեյրոյի պապական կաթոլիկ համալսարանի հիշողության կենտրոնի էջից և «Դիրետաս Ժա» ֆիլմից։ Սակայն Ռիո դե Ժանեյրոյի պապական կաթոլիկ համալսարանը հայտնել է, որ տեղեկատվությունը իրենց կայքում չկա։ G1-ի ռեպորտաժը լուսաբանվել է նաև Migalhas թերթում։ Վիկտոր Նոբրեգան ասել է, որ զարմացած է Միրանդոպոլիսի մյուս հիշատակումներից. «Այս բանը այնպիսի չափերի հասավ, որը մենք երբեք չէինք պատկերացնում: Ես սպասում էի, որ այն կհայտնվի որոշ բլոգներում, բայց ոչ ավելի լուրջ աղբյուրում: Ես բարձրաձայն ծիծաղեցի: Բայց, չնայած մի կողմից զվարճալի է, մյուս կողմից՝ տխուր, քանի որ մարդիկ ճիշտ չեն օգտագործում ինտերնետը»:

Իր սկզբնական հոդվածում G1-ը հարցազրույց է վերցրել պրոֆեսորներից՝ գործի վերաբերյալ մեկնաբանություններ անելու համար, ովքեր, ընդհանուր առմամբ, նշել են, որ ինտերնետում գտնված տեղեկատվության հետ կապված անհրաժեշտ է զգուշություն: Նույն օրը, երբ հրապարակվել է զեկույցը, ադմինիստրատոր Լեոն Սաուդանյան ջնջել է հոդվածը: Փետրվարի 24-ին G1-ը հրապարակել է Սաուդանյայի և Վիքիպեդիան կառավարող Վիքիմեդիա հիմնադրամի մեկնաբանությունները գործի վերաբերյալ: 2017 թվականին գործը նշվել է դոկտորական թեզում՝ որպես իրավական կեղծ լուրերի օրինակ, ինչպես նաև Մաքենզի Պրեսբիտերական համալսարանի պրոֆեսորների կողմից իրենց կայքում՝ կոչ անելով «զգուշություն ցուցաբերել հետազոտական ​​աղբյուրների հետ»: Իրավաբան Ժոաո Տաբորդա դա Գաման, Diário de Notícias-ի համար գրելով «Կարո՞ղ է դատավորը մեջբերել Վիքիպեդիան» թեմայով, որպես օրինակ է բերել Միրանդոպոլիսը, որը հիմնավորել է իր այն կարծիքը, որ «շատ բան կախված է մեջբերման նպատակից, երբեք չի կարող լինել եզրակացության միակ աղբյուրը՝ հաշվի առնելով, որ Վիքիպեդիայի փոփոխականությունն ու հուսալիությունը բացարձակ չեն»: 2023 թվականին «Կառլոս Բանդեյրենսե Միրանդոպոլիս» անունը որպես հայցվոր օգտագործվել է դատախազության հետաքննության ժամանակ։ Հարցաքննության ժամանակ նրանք պատասխանել են, որ «ներկայացուցչի ինքնությունը էական չէ, քանի որ ՄԴ-ն հետաքննում է փաստերը և կարող է գործել նույնիսկ սեփական նախաձեռնությամբ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 Բրազիլիայում
Կատեգորիա:Վիքիպեդիայի պատմություն