open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արա Վարդանյան (ծանրորդ)

**Արա Վարդանի Վարդանյան** (), հայ ծանրորդ, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Ուկրաինայի չեմպիոն (2004), Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1998), աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր (1998), Օլիմպիական խաղերի մասնակից (1996)։ Հայաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1993)։

## Կենսագրություն
Արա Վարդանյանը ծնվել է 1974 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Հայկական ԽՍՀ Հոկտեմբերյանի շրջանի Բամբակաշատ գյուղում։ Ծանրամարտով սկսել է զբաղվել 5 տարեկանում՝ հոր՝ Վարդան Վարդանյանի ղեկավարությամբ։ 1990 թվականին ընդունվել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտ և շարունակել մարզումները Երևանում՝ Ռոբերտ Հովհաննիսյանի մոտ։ 1993 թվականին դարձել է պատանիների (մինչև 20 տարեկան) աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն։

1995-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։ 1996 թվականին մասնակցել է Ատլանտայի Օլիմպիական խաղերին, որտեղ զբաղեցրել է 7-րդ տեղը։ Առավել հաջող հանդես է եկել 1998 թվականին։ Ռիզեում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ, իսկ Լահտիում կայացած աշխարհի առաջնությունում լավագույն արդյունքը ցույց է տվել պոկում վարժությունում և երկամարտի արդյունքում դարձել արծաթե մեդալակիր։

2000 թվականին տեղափոխվել է Ուկրաինայի Իլյիչյովսկ քաղաք, որտեղ միացել է Յուրի Կուչինովի գլխավորությամբ մարզվող մարզիկների խմբին։ 2003 թվականին ստացել Է Ուկրաինայի քաղաքացիություն և հետագայում միջազգային մրցումներին ներկայացրել այդ երկիրը։ 2004 և 2005 թվականների Եվրոպայի առաջնություններում պոկում վարժությունում նվաճել է (համապատասխանաբար ոսկե և բրոնզե) փոքր մեդալներ, սակայն հրում վարժությունում անհաջող ելույթի պատճառով երկամարտի մեդալակիրների թվում չի հայտնվել։

2005 թվականին ավարտել է մարզական կարիերան։ 2015-2017 թվականներին եղել է Օդեսայի մարզի ծանրամարտի ֆեդերացիայի նախագահ։

## Արդյունքներ

## Ընտանիք
* Վարդգես Վարդանյան (ծնվ.է 2002), որդին, ուկրաինացի ծանրորդ, Ուկրաինայի պատանիների չեմպիոն (2018)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արա Վարդանյանի էջը Lift Up կայքում
* Արա Վարդանյանի մասին Ժամանակակից Ուկրաինայի հանրագիտարանում 

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ
Մարգարիտ Լուսինյան

**Մարգարիտ Պուատիե-Լուսինյան** (**Margaret of Poitiers-Lusignan,** ), Կիլիկյան Հայաստանի թագուհի՝ որպես Թորոս III թագավորի առաջին կինը։ Թորոս արքային գահակցել է 1293 թվականից մինչև իր մահը, որը տեղի է ունեցել դրանից երեք տարի անց։ Ունեցել է երկու որդի՝ Լևոն III-ը, որը թագավորել է չորս տարի, և Բոհեմոնդը, ում ճակատագիրն անհայտ է։

## Ընտանիքը
Մարգարիտը Կիպրոսի թագավոր Հուգո III- ի  և Իզաբելլա Իբելինի դուստրերից մեկն էր։ Ծնվել է 1276 թվականին։ Ունեցել է 10 քույր ու եղբայր, նրանց թվում՝ հոր մահից հետո Կիպրոսի թագավոր հռչակված Հովհաննես I-ը։ Նա ֆրանսիական ազդեցիկ ազնվականական Լուսինյան տոհմի կադետական ճյուղի ներկայացուցիչներից էր, տոհմ, որը 12-րդ դարի վերջից կառավարում էր Կիպրոսի և Երուսաղեմի խաչակրաց պետությունները։

## Կիլիկյան Հայաստանի թագուհի
1288 թվականի հունվարի 9-ին Մարգարիտն ամուսնացել է Հայաստանի թագավոր Լևոն II- ի որդու՝ Թորոսի հետ։  Հռոմի պապ Հոնորիուս IV-ը նրանց ամուսնության համար արտոնություն է շնորհել 1286 թվականի մայիսի 23-ով թվագրված իր ընծայագրով [: 1290 թվականի հունվարի 8-ին՝ մոտավորապես 13 կամ 14 տարեկան հասակում, Մարգարիտը լույս աշխարհ է բերել իր անդրանիկ որդուն՝ Լևոնին, որը հետագայում թագավորեց 1303 թվականից մինչև 1307 թվականի նոյեմբերի 7-ը, երբ սպանվեց մոնղոլների ձեռքով։ Մարգարիտն ունեցել է նաև երկրորդ որդի՝ Բոհեմոնդը, ում մասին, սակայն, պատմիչները ոչինչ չեն հայտնում։ Մարգարիտը թագուհի է եղել ընդամենը երեք տարի՝ 1293 թվականից մինչև իր մահը, որը տեղի է ունեցել 1296 թվականին, երբ նա հազիվ 20 տարեկան էր։ Դրանից հետո Թորոս թագավորն ամուսնացել է մոնղոլուհու հետ, որի անունը չի հիշատակվել պատմության մատյաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 194

Կատեգորիա:1270-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:1276 ծնունդներ
Կատեգորիա:1296 մահեր
Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր
Կատեգորիա:Լուսինյաններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ թագուհիներ
Կատեգորիա:Հեթումյաններ
Տիգրան (իշխան)

**Տիգրան**, Արշակունիների տոհմի իշխան, ով ապրել է չորրորդ դարի երկրորդ կեսին և հինգերորդ դարի առաջին կեսին։

Ըստ ժամանակակից ծագումնաբանությունների՝ Տիգրանը Խոսրով Դ թագավորի և Զրվանդուխտի որդին էր, Արշակի եղբայրը։ Տիգրանի հայրը՝ Խոսրով Դ թագավորը, եղել է Արշակունիների արքայատոհմի թագավոր, ով առաջին հայ միապետն էր, որ ծառայել է որպես Արևելյան Հայաստանի պատվիրատու թագավոր Սասանյանների օրոք, կառավարել է 387 թվականից մինչև 389 թվականը։ Նրա մայրը՝ Զրվանդուխտը, Սասանյանների արքայատոհմի արքայադուստր էր, Շապուհ III-ի քույրը, ով կառավարել է 383 թվականից մինչև 388 թվականը։

Տիգրանը կոչվել է իր նախահայր Տիգրան VII-ի անունով, ով հայտնի է նաև որպես բռնակալ և կոչվել է Տիրան, Տիգրանին նաև անվանակոչել են ի պատիվ Արտաշեսյանների տոհմի Տիգրան անունով միապետների։ Տիգրանի անունը Արտաշեսյանների արքայատոհմի ամենատարածված արքունական անունն էր, եղել է Հայաստանի հնագույն թագավորների շարքում։ Նրա ծննդյան թիվը անհայտ է, ծնվել է իր հոր թագավորության օրոք և մեծացել Արևելյան Հայաստանում։ Հայտնի չէ՝ նա ընդունել է քրիստոնեությունը թե զրադաշտականությունը։

389 թվականին Սասանյանների տոհմի թագավոր Բահրամ IV-ը գահընկեց է արել Խոսրով Դ-ին, ապա բանտարկել Տիզբոնում։ Բահրամ IV-ը դժգոհ էր Խոսրով Դ-ից։ Բահրամ IV-ին դուր չէր գալիս Խոսրով Դ-ի պահվածքը, նրան համարում էր չափազանց ինքնավստահ, որովհետև Խոսրով Դ թագավորը Սասանյանների թագավորությունում առանց իրենց տեղյակ պահելու և խորհրդակցելու կատարում էր տարբեր գործողություններ։ Բահրամ IV-ը 389 թվականին փոխարինել է Խոսրով Դ-ին՝ իր եղբոր՝ Վռամշապուհին որպես Սասանյան պատվիրատու թագավոր Արշակունյաց տոհմից։ Դրանից հետո, Զրվանդուխտի, Տիգրանի և Արշակի ճակատագիրն անհայտ է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* Faustus of Byzantium, History of the Armenians, 5th century
* C. Toumanoff, Manual genealogy and chronology for the Christian Caucasus (Armenia, Georgia, Albania), ED. Aquila, Rome, 1976
* R.G. Hovannisian, The Armenian People from Ancient to Modern Times, Volume 1: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century, Palgrave Macmillan, 2004
* V.M. Kurkjian, A History of Armenia, Indo-European Publishing, 2008

Կատեգորիա:Արական անձնանուններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կատեգորիա:Անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ալեքսանդր Հակոբյան (գյուղատնտես)

**Ալեքսանդր Խաչատուրի Հակոբյան** (), հայ գյուղատնտես, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2012)։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Հակոբյանը ծնվել է 1951 թվականի նոյեմբերի 5-ին Գուգարք գյուղում (այժմ՝ Լոռու մարզում)։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը, 1984 թվականին՝ Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտը։

1985-2002 թվականներին եղել է Վանաձորի պետական գյուղատնտեսական քոլեջում տնօրեն, փոխտնօրեն, 2002-2005 թվականներին՝ նույն քոլեջին կից «Գյուղացիական տնտեսությունների ղեկավարների, գյուղատնտեսության մասնագետների վերապատրաստման և որակավորման բարձրացման կենտրոն» պետական կրթական հիմնարկության տնօրեն։ 2005 թվականին դարձել է ՀԱԱՀ-ի Վանաձորի մասնաճյուղի տնօրեն։

Աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր երկրագործության, հողագիտության և ագրոքիմիայի հարցերին։

Համահեղինակ է «Պայքար հացահատիկի ցանքի մոլախոտերի դեմ» (2001) գրքի։

Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Լուկաս Բելտոն

**Լուկաս Բելվոն** () բելգիացի դերասան և կինոռեժիսոր է։ Նրա ռեժիսորական ստեղծագործությունները «Տրիլոգիա» են ներառում, ստեղծագործությունները բաղկացած են երեք ֆիլմերից՝ միմյանց փոխկապակցված պատմություններով և կերպարներով, և այդ ֆիլմերից յուրաքանչյուրը տարբեր ժանրից է։ Այդ երեք ֆիլմերն են՝ *Վազիր* ֆիլմը, թրիլլեր ժանրից, *Ցնցող Զույգ* ֆիլմը կատակերգության ժանրից և *Կյանքից հետո* ֆիլմը մելոդրամայի ժանրից։ Տրիլոգիան արժանացել է Անդրե Քեյվենսի մրցանակին։ Իր *Ավելի Թույլի Պատճառով* ֆիլմը մուտքագրվել է 2006 թվականի Կաննի կինոփառատոնում։ Իսկ իր *Մի Գիշեր* ֆիլմը առաջադրվել է Յոթ Մագրիտ մրցանաբաշխությանը՝ հաղթելով Լավագույն Սցենար անվանակարգը։

Ինչպես նաև նա հանդես է եկել որպես դերասան *Սուրբ Ծնունդ* (2005 թվական) ֆիլմում։ Նա Ռեմի Բելվոյի և Բրունո Բելվոյի եղբայրն է։

## Կինեմատոգրաֆիա
### Որպես ռեժիսոր/սցենարիստ

### Որպես Դերասան
* 1981 թվական՝ *Երեխաներ Գնացի՛նք*
* 1982 թվական՝ *Իշխանը*
* 1983 թվական՝ *Մարիո Ռիչիի Մահը*
* 1985 թվական՝ Քացախով Հավը
* 1991 թվական՝ Մադամ Բովարին
* 2004 թվական՝ *Վաղը Մենք Տեղափոխվում ենք*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելգիացի ռեժիսորներ
Վալերի Բադամյանց

**Վալերի Գեորգիի Բադամյանց** (), ԽՍՀՄ պետական անվտանգության մարմինների աշխատակից, գեներալ-մայոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր։ Գեներալ-մայոր (1988)։

## Կենսագրություն
Վալերի Բադամյանցը ծնվել է 1940 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, Մոսկվայում, պետական անվտանգության աշխատակից, գեներալ-մայոր Գեորգի Արտաշեսի Բադամյանցի ընտանիքում։ 1958 թվականին ծառայության է անցել ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին կից Պետական անվտանգության կոմիտեի մարմիններում։ 1962 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի բարձրագույն դպրոցը, որից հետո ծառայել է ՀԽՍՀ սահմանապահ զորքերի համակարգում։ 1965 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի ՊԱԿ-ի վարչություն, իսկ 1972 թվականից՝ ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի առաջին գլխավոր վարչություն։

1981-1988 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի 7-րդ վարչությունում, որը կազմակերպել է դիվանագիտական կորպուսի հսկողությունն ու անվտանգությունը՝ հասնելով մինչև տնօրինության պետի տեղակալ։ 1988 թվականի հուլիսին գործուղվել է Երևան՝ ՀԽՍՀ ՊԱԿ նախագահի տեղակալի պաշտոնում, իսկ նույն թվականի հոկտեմբերին ղեկավարել Հանրապետական կոմիտեն։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր, անդամագրվել իրավակարգի և հանցավորության դեմ պայքարի հանձնաժողովին։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո թողել է ծառայությունը, Մոսկվայում զբաղվել է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։ 1993 թվականի մարտից եղել է «Կերիբան» ՓԲԸ գլխավոր տնօրեն, այնուհետև ղեկավարել է Մոսկվայի մի շարք այլ առևտրային ձեռնարկություններ։ Զբաղվում է հասարակական գործունեությամբ, 2004 թվականից հանդիսանում է Վետերանների և հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների և պետական անվտանգության մարմինների հատուկ ծառայությունների աշխատակիցների Համառուսաստանյան հասարակական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի և Միջազգային մարդասիրական չափման հիմնադրամի անդամ։

## Գրականություն
* Տիգրան Հայազն, Գարեգին Ղազարյան։ 1000 հայազգի գեներալներ, ծովակալներ.-Ե., Հեղինակային հրատարակություն, 2009 թ., էջ 435։ ISBN 978-9939-53-105-2.
* Саркисян А. Е. Разведка и контрразведка: армянский след (Биографические очерки о разведчиках и контрразведчиках). — Е., «Амарас», 2005, с. 193.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի անվտանգության մարմինների ղեկավարներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սուրիկ Հունանյան

**Սուրիկ Ալեքսանի Հունանյան** (), հայ գյուղատնտես, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2013)։

## Կենսագրություն
Սուրիկ Հունանյանը ծնվել է 1950 թվականի փետրվարի 11-ին Նորավանում (այժմ՝ Սյունիքի մարզում)]։ 1977 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։

1978 թվականին դարձել է Հ. Պետրոսյանի անվան հողագիտության, ագրոքիմիայի և մելիորացիայի գիտական կենտրոնի գիտաշխատող, միաժամանակ՝ ՀԱԱՀ Հագրոէկոլոգիայի ամբիոնի դոցենտ (2010 թվականից)։

Աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ տեխնածին գոտիների հողերի ուսումնասիրությանը, նրանց բերրիության բարձրացման և էկոլոգիապես անվտանգ սննդամթերքների ստացման հարցերին։

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Հայկական սրինգ

**Սրինգ**, ֆլեյտայի տեսակ՝ ծագումով Հայաստանից։ Սրինգը համարվում է ընդհանուր տերմին ծայրից փչվող ֆլեյտաների համար։ Այս գործիքը պատրաստվում է արագիլի ոսկորից, հնդկեղեգից, ծիրանի փայտից կամ եղեգից, ունի ութ մատի անցք՝ ստեղծելով դիատոնիկ սանդղակ։ Հայ երաժշտագետ Կոմիտասը գտնում էր, որ հայկական նվագարաններից ամենաբնորոշը սրինգն է։

## Բլուլ
Բլուլը հայկական երաժշտական գործիք է, կառուցվածքով նման է կավալի, սրինգի հատուկ տեսակ է։ Այն հաճախ համարվում է միջնադարյան սրինգի ժամանակակից էվոլյուցիա, որի հիմնական տարբերություններն են օղակների տեսքով գոտիների առկայությունը, երկու ծայրերի խտացումը, և արդյունքում ստացված ձայնը լինում է թավշյա և մի փոքր խլացված։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Armenian Blul-Sring Combo 

Կատեգորիա:Երաժշտություն
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Փայտյա փողային գործիքներ
Սկուբի Դուն և գոբլինների արքան

«**Սկուբի Դուն և գոբլինների արքան»** (*Scooby-Doo And The Goblin King*), 2008 թվականի ամերիկյան լիամետրաժ մուլտֆիլմ Սկուբի Դուի ֆրանշիզայից։

## Սյուժե
Զարմանալի Կրադսկի անունով անհաջող կախարդը գողանում է Փերիների կախարդական ուժը և ուզում է բոլորին դարձնել Հելոուինի հրեշներ։ Սկուբի Դուն և Շեգգին մտադիր լինելով կանգնեցնել նրան, Դեյր Ռեյփեր երկաթուղով ճանապարհ են ընկնում դեպի ֆանտաստիկ աշխարհ, որպեսզի հետ վերցնեն Գոբլին թագավորի գավազանը մինչև կեսգիշեր։

Ճանապարհին նրանք հանդիպում են Անգլուխ ձիավորին, նրանց դդմից լապտերի օգնականներին և ցայտուն ցախավելին, որոնք առաջնորդում են նրանց դեպի հանդրձյալ կյանք։

## Դերերը հնչյունավորել են

## Կարծիքներ և վաճառք
*Den of Geek*-ից Մարկ Օքլին մուլտֆիլմին տվել է 5 աստղից 2-ը և քննադատել սյուժեն, սակայն գոհ է եղել անիմացիայից։ *Mana Pop*-ից Մայք Բրուքսը մուլտֆիլմին տվել է 10-ից 6-ը և ասել, որ այն «ունի շատ հստակ «Դիսնեյի մուլտֆիլմի» զգացողություն»։

«Սկուբի Դուն և գոբլինների արքան» բերեց ավելի քան 2,5 միլլիոն դոլլար *DVD*-ի վաճառքից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2008 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հելոուինի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վհուկների մասին
Սողոմե Արշակունի

**Սողոմե Արշակունի** (նաև **Սալոմե Ուջարմացի**; , **Սալոմե Ուջարմելի**, **Սալոմե Արշակունի**. ), հայ Արշակունի արքայադուստր, վրաց թագուհի, հայ առաքելական, վրաց ուղղափառ և որոշ այլ ուղղափառ եկեղեցիների սուրբ։

## Կենսագրություն
Սողոմեն Մեծ Հայքի թագավոր Տրդատ III-ի ու նրա Աշխեն կնոջ դուստրն էր։ Վրացական ավանդապատումի համաձայն՝ նա վրացի առաջին քրիստոնյա թագավոր, Վիրքի գահակալ Միրիան III- ի որդու և համագահակալի՝ Ռևա II- ի կինն էր, իսկ ըստ հայկական ավանդապատումի՝ Սողոմեն հենց Միրիանի կինն էր։

Միրիանը Ռևայի կառավարմանն է հանձնել Կախեթն ու Կուխեթը (Վրաստանի Կախեթ երկրամասի պատմական մարզերը), և վերջինս կնոջ՝ Սողոմեի հետ հաստատվել է Ուջարմա ամրոցում։ Այդտեղ Սողոմեն հանդիպել է սուրբ Նունեին (վրացական աղբյուրներում՝ Նինո), ով, վարքաբանություններից մեկի համաձայն, իբր Սողոմեին փրկել, ազատել է անբուժելի հիվանդությունից։ Սողոմեն առաջինների թվում է քրիստոնեություն ընդունել, իսկ ավելի ուշ նա և սուրբ Պերոզավր Սյունին խնամել են Նունեին։ Սողոմեն իր նպաստն է բերել նաև Միրիանի և թագավորական արքունիքի կողմից քրիստոնեության ընդունմանը, ապա Իբերիայի քրիստոնեացմանը։ Նա և Պերոզավրը մահվան մահճում գտնվող սուրբ Նունեից լսել ու գրի են առել նրա կյանքի պատմությունը։

## Պաշտամունքը
Հայ առաքելական և վրաց ուղղափառ եկեղեցիները սրբադասել են Սողոմեին։ Նրա և Պերոժավրայի անունները վրաց եկեղեցու տոնացույցում ներառվել են 20-րդ դարում, հիշատակի օր որոշվել է հունվարի 15-ը՝ Սուրբ Նինայի հիշատակի օրվա հաջորդ օրը։ Հայ առաքելական եկեղեցին սուրբ Սողոմեի հիշատակի կոնկրետ օր ներկայումս չի սահմանում, սակայն ենթադրաբար այդպիսի օր է եղել հոկտեմբերի 29-ը։

## Տես նաև
* Միրիան III
* Ռևա II
* Վրաց ուղղափառ եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* St. Salome and St. Perozhavra of Ojarma Commemorated on January 15 at The Self-Ruled Antiochian Orthodox Christian Archdiocese of North America
* Saints Salome of Ujarma and Perozhavra of Sivnia (4th century) Memory 15 (28) January
* 
* 
* S.H. Rapp (Jr), Studies in medieval Georgian historiography: early texts and Eurasian contexts, Volume 113, Peeters Publishers, 2003
* 
* M. Wardrop, K. Lake & G.H. Gwilliam, Studies in Biblical and Patristic Criticism: Or Studio Biblica Et Ecclesiastica, Gorgias Press LLC, 2006

## Արտաքին հղումներ
* Orthodox Icon and biography of Saints Salome of Ujarma and Perozhavra of Sivnia (4th century) Memory 15 (28) January

Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արշակունիներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Հայաստանում ծնվածներ
Կատեգորիա:Վրաց թագուհիներ
Կատեգորիա:Վրաց ուղղափառ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեությունը 4-րդ դարում
Մերի Քեյ Բերգման

**Մերի Քեյ Բերգման** (), ամերիկացի դերասանուհի, ով հնչյունավորել է ֆիլմերի և հեռուստատեսության մի շարք դերեր։ Նա առավել հայտնի է «Հարավային այգի» մուլտսերիալի կին կերպարների մեծ մասը հնչյունավորելու համար։

## Կենսագրություն
Բերգմանը ծնվել է 1961 թվականի հունիսի 5-ին Կալիֆոռինիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում հրեաների ընտանիքում։ Նա երաժիշտներ Դեյվիդ «Դեյվ» Բերգմանի և Պատրիսիա Փերիս «Փեթ» Մակգոուանի միակ զավակն էր։ Մեծացել է Ադրիանա Կազելոտիի հարևանությամբ, ով եղել է Ձյունանուշի օրիգինալ ձայնը։

## Կարիերա
Նրա կարիերայում ամենավառ դերերը եղել են «Հարավային այգի» սերիալի դերերը՝ կին հերոսների մեծ մասը, սերիալի 1-ից 3 եթերաշրջաններում և ուղեկցող «Հարավային այգի՝ մեծ, երկար, անծայրածիր» ֆիլմում։ Նա է հնչյունավորել Շերոն Մարշին, Լիեն Քարթմենին, Վեդնի Թեսթաբուրգերին, Շելլի Մարշին, քաղաքապետ Մակդանիելսին, տիկին Քրաբթրիին, տիկին Մաքորմիկին, Շեյլա Բրոֆլոֆսկուն, Վիկտորիա դպրոցի տնօրենին։

## Մահ և հիշատակ
Հոգեկան խանգարումով տառապելով՝ 1999 թվականի նոյեմբերի 11-ի երեկոյան Բերգմանը կրակել է ինքն իրեն որսորդական հրացանով։ Առաջին եթերաշրջանը, որը թողարկվել է Մերի Քեյի մահից հետո «Սարսափելի Մարվինը տիեզերքում»-ն էր։ Դերասանուհու հիշատակին է նվիրված «Դասական Սուրբ Ծննդյան երգեր պարոն Հենքիից» եթերաշրջանը, նրա ավարտին կարելի է տեսնել բոլոր հերոսներին, որոնց հնչյունավորել է Մերի Քեյը։ «Սկուբի Դուն և այլմոլորակայինների ներխուժումը» մուլտֆիլմի տիտրերում գրված է՝ «*In Loving Memory of Mary Kay Bergman*»։ Բացի այդ Մերի Քեյ Բերգմանը հնչյունավորել է մի շարք մուլտֆիլմեր և մուլտսերիալներ և մոտ 400 գովազդ մուլտֆիլմերի համար։ Վերջին ֆիլմը, որտեղ նա մասնակցել է՝ «Բալտո 2»-ն է։

Նրա ամուսինը՝ Դինո Էնդրեյդը, հիմնել է Մերի Քեյ Բերգմանի հիշատակի հիմնադրամը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* На сайте CNN

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ինքնասպան դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հրեա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Ֆան Կուան

**Ֆան Ժոնջենգ** (960 – 1030, երկրորդ անունը՝ **Չժոնգլի**, ավելի հայտնի **Ֆան Կուան** () կեղծանվամբ), չինացի լանդշաֆտային նկարիչ՝ Սան դինաստիայից։ Նա և՛ դաոսիզմի, և՛ նեոկոնֆուցիականության հետևորդ էր։

## «Ճանապարհորդները լեռների և առվակների միջև»
«Ճանապարհորդները լեռների և առվակների միջև» նկարը (*Travelers among Mountains and Streams)* մեծ կախովի թղթագլան է, որը համարվում է Ֆան Կուանի ամենահայտնի աշխատանքը, հնարավոր է միակ պահպանվածը, Հյուսիսային դպրոցի հիմնարար նկարը։ Այն հաստատում է մոնումենտալ լանդշաֆտային նկարչության իդեալը, որին հետագայում նկարիչները պետք է անընդհատ վերադառնային որպես ոգեշնչման աղբյուր։ Ակնհայտ է դասական չինական երեք հարթությունների հեռանկարը՝ մոտ, միջին (ներկայացված ջրով և մառախուղով), հեռու։ Ի տարբերություն չինական լանդշաֆտային արվեստի ավելի վաղ նմուշների՝ բնության վեհությունը հիմնական թեման է, այլ ոչ թե պարզապես ետնային պլանն է ապահովում։ Հազիվ տեսանելի է բեռնակիր ձիերի քարավանը, որը դուրս է գալիս անտառից բարձրացող ժայռի ստորոտից։ Նկարի ոճն ընդգրկում է արխայիկ կոնվենցիաները, որոնք թվագրվում են Տանգ դինաստիայից։

Պատմաբան Պատրիսիա Էբրին նկարի վերաբերյալ իր տեսակետը բացատրում է նրանով, որ․․․առաջին պլանը կատարված է հստակ,լավ ընդգծված վրձնահարվածներով։ Դուրս ցցված ժայռակտորները, կոպիտ թփուտները, ճանապարհի ջորիների քարավանը և ժայռի վրա գտնվող անտառի տաճարը բոլորը վառ կերպով պատկերված են։ Առաջին պլանի և հետևի բարձրացող Կենտրոնական գագաթի միջև կա համապատասխան բաց, որը դիտվում է որպես ֆոն,  տեղադրված է առաջին պլանի հետևում գտնվող բաց հատվածում։ Այս տեսարանում կան մարդկային կերպարներ, բայց հեշտ է պատկերացնել, որ դրանք ճնշված են իրենց շրջապատող միջավայրի վեհությամբ և խորհրդավորությամբ։Ֆանի գլուխգործոցը՝ *Ճանապարհորդները լեռների և առվակների միջև,* կրում է իր վրա թաքցված ստորագրություն, որը բացահայտվել է միայն 1958 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Liu, Pingheng (1989). Shui mo yin yun, qi yun sheng dong de Zhongguo hui hua (水墨絪縕, 氣韻生動的中國繪畫) = Misty and Lively Chinese Painting. Taibei Shi: Guo li li shi bo wu guan ().
* Ebrey, Patricia Buckley. *The Cambridge Illustrated History of China*. Cambridge: Cambridge University Press, 1999.

## Արտաքին հղումներ
* Painting Gallery of Fan Kuan at China Online Museum
* Other paintings by Fan Kuan at the Museum of Fine Arts, Boston 
* Fan Kuan, A Bilingual Study of His Life & Works (English & Chinese)
* Landscapes Clear and Radiant: The Art of Wang Hui (1632-1717), an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Fan Kuan (see index)

Կատեգորիա:10-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:2023 երիտասարդական ամառային վիքիճամբարի դասընթացի ժամանակ ստեղծված կամ բարելավված հոդվածներ
Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ալիաբադ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, գտնվում էր Ադրբեջանի տարածքի Նախիջևանի ինքնավար հանրապետության Ալիաբադ գյուղում։ Եկեղեցին գտնվում էր գյուղի կենտրոնական մասում։

## Պատմություն
Կառուցվել է 17-րդ դարում և վերանորոգվել 1887 թվականին։

## Ճարտարապետություն
Այն բազիլիկ ոճի եկեղեցի էր՝ հյուսիսային և հարավային ճակատների դռներով և խաչաձև տանիքի գագաթին տեղադրված նրբագեղ բազմանկյուն գմբեթով։ Հարավային ճակատին հայերեն արձանագրություններ են եղել։

## Ավերում
Եկեղեցին դեռ գոյություն ուներ 1980-ական թվականների վերջին, և այն պատկերված է 1990 թվականների խորհրդային տեղագրական քարտեզի վրա ՝ 1:10,000 մասշտաբով։ Այնուամենայնիվ, մինչև 2005 թվականի մարտի 12-ը եկեղեցին ջնջվել էր երկրի երեսից, ինչը փաստագրված է Caucasus Heritage Watch-ի կողմից։ Եկեղեցու տեղում կառուցվել է նահատակների ծառուղի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բաբեկի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սկուբի Դու և կիբերհետախուզում

«**Սկուբի Դու և կիբերհետախուզում»** (), Սկուբի Դուի մասին լիամետրաժ նկարված անիմացիոն մուլտֆիլմ։

Սա *Hanna-Barbera*-ի վերջին նախագիծն է, որի պրոդյուսերն են Ուիլյամ Հաննան և Ջոզեֆ Բարբերան դուետը, ովքեր իրականացներլ են նախագիծը ին 2001 թվականի մարտի 22-ին՝ Հաննայի մահից առաջ։

Սա նաև առաջին ֆիլմն է, որտեղ Գրեյ Դելայլը 1999 թվականին հնչյունավորել է Դաֆնա Բլեյքին, Մերի Կեյի մահից հետո։ Սա նաև վերջին ֆիլմն է, որտեղ Սքոթ Իննեսը հնչյունավորել է Սկուբի Դուին և Շեգգիին, ինչպես նաև վերջին ֆիլմը, որտեղ Բ․ Ջ․ Ուորդը հնչյունավորել է Վելմային։

Անմիջապես տեսահոլովակի վրա հերառձակվող Սկուբի Դուի մասին ֆիլմերում այլևս չեն լինելու իրական գերբնական արարածներ, մինչև «Սկուբի Դուն և գոբլինների արքան» մուլտֆիլմը։

## Սյուժե
Սկուբի Դուն և իր ընկերները՝ Շեգգին, Վելման, Դաֆնան և Ֆրդեը, գնացել էին այցելելու Էրիկին, ով ստեղծել է իրենց արկածների հիման վրա տեսախաղ։ Ընկերները իմացան, որ ինչ-որ մեկը կիբերաշխարհից դուրս է թողել վտանգավոր համակարգչային Վիրուս։ Ընկերները փորձում են բռնել Վիրուսը, բայց Վիրուսի ստեղծողի կամքով հայտնվեցին տեսախաղի մեջ։ Վիրուսին հետապնդելով տասը դժվար մակարդակներով՝ ընկերները սկզբում հայտնվում է Լուսնի վրա, այնուհետև ճանապարհորդում են նախապատմական անցյալից մինչև ներկա և առերեսվում իրենց ամենահայտնի պատմություններից վիրտուալ հրեշների մի ոհմակի հետ, որոնց վիրտուալ գործընկերներն օգնում են նրանց հաղթել։

## Դերերը հնչյունավորել են
* Սքոթ Իննես՝ *Սկուբի Դու / Շեգգի*
* Ջո Ալասկի՝ *սպա Ուեմբլի*
* Բոբ Բերգեն՝ *Էրիկ Ստաուֆեր*
* Գրեյ Դելայլ՝ *Դաֆնա*
* Թոմ Քեյն՝ *պրոֆեսոր Կաուֆման*
* Միկի Քելլի՝ *Բիլլ Մաքլեմոր*
* Գարի Սթրուգիս՝ *Վիրուս*
* Բ․ Ջ․ Ուորդ՝ *Վելմա*
* Ֆրենք Ուեկեր՝ *Ֆրեդ*

## Դերերը կրկնօրինակել են
* Նիկիտա Պրոզորովսկի՝ *Սկուբի Դու, Շեգգի*
* Օլեգ Կուցենկո՝ *սպա Ուեմբլի*, *պրոֆեսոր Կաուֆման*, *Ուրվական վիրուսը*, *երկրորդական տղամարդ կերպարներ*
* Անդրեյ Բարխուդարով՝ *Ֆրեդ*, *Էրիկ Սթաուֆեր*, *Բիլլ Մաքլլեմոր*
* Մարիա Օվչիննիկովա՝ *Դաֆնա*
* Լյուդմիլա Իլյինա՝ *Վելմա*

## Կարծիքներ
*DVD Talk*-ի Էրլ Կրեսսին մուլտֆիլմի մասին իր վերանայման մեջ ամենաբարձր գնահատականը տվել է տեսանյութի որակին։ 2022 թվականին Մոլի ՄաքՆեբը *Comic Book Resources*-ից զբաղեցրել է վիրուսի 1-ին տեղը «Սկուբի Դու» ֆրանշիզայի լավագույն չարագործների թոփ 10-ում։

## Փաստեր
* Ֆիլմը նվիրված է մարտի 22-ին մահացած Ուիլյամ Հաննայի հիշատակին, ում մահից 7 ամիա անց կայացավ ֆիլմի պրեմիերան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2001 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2001 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վիրտուալ իրականության մասին
Նաշոն Կիրզ

**Նաշոն Կիրզ** (), ամերիկացի դերասան։

## Կենսագրություն և կարիերա
ՆաՇոն Կիրզը ծնվել է 1972 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Բրուքլինում (Նյու Յորք, Նյու Յորք նահանգ, ԱՄՆ)։

Կիրզը ներկայացել է հեռուստատեսության մեջ *[[HBO]]*-ի «Անտուրաժ» սերիալում ռեփեր Սայգոնի զարմիկի դերում և «Վահան»-ում։

Կիրզը երկրորդական դեր է խաղացել ABC-ի «Հուսահատ տնտեսուհիները» սերիալում՝ փոխարինելով աշխատանքից ազատված Փեյջ Քենեդիին որպես Քեյլեբ Էփփլվայթի փախստականի, որը գերության մեջ էր գտնվում իր մոր (Էլֆրի Վուդարդի) նկուղում։

Մինչ «Հուսահատ տնտեսուհիները» Կիրզը դերեր է ունեցել «Նյու Յորքի տաքսի», «Մարսի Իքս», «Բրոնքսի հատկանիշը» ֆիլմերում, ինչպես նաև դարձել հետիոտնի ձայնը «*[[Grand Theft Auto: San Andreas]]*» տեսախաղում։ Կիրզը 2007 թվականին Վեննեսա Ուիլյամսի հետ նկարահանվել է «Իմ եղբայր» ֆիլմում։ Մի քանի տարվա ընթացքում 1990-ականների ավարտին և 2000-ականների սկզբին Կիրզը պարբերաբար հայտնվել է «Ուշ գիշեր Քոնան Օ'Բրայենի հետ» ֆիլմում։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ
https://ru.wikipedia.org/wiki/Comic_Book_Resources

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Ժիրայր Աղաջանյան

**Ժիրայր Արմենակի Աղաջանյան** (), մեքենագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1984 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հիմնարար Գիտության Ինստիտուտը (1950 թվական)։ 1960 թվականից աշխատել է Հայկական գյուղատնտեսության մեքենայացման և էլեկտրիֆիկացման Գիտահետազոտական ինստիտուտում,

1981–1988 թվականներին՝ բուսաբուծության մեքենայացման բաժնի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են այգու հողի մշակության, այգեթաղի և այգեբացի մեքենայացման, մեքենաների աշխատանքային օրգանների, այգեգործական մեքենաների ստեղծման խնդիրներին։
Կիտրոնի հյութ

thumb|right|200px|'''Կիտրոնի պտուղ'''
**Կիտրոնի հյութը** լիմոնադի հիմնական բաղադրիչն է՝ թթու, շաքարով քաղցր ըմպելիք, որն իր թարմացնող ազդեցության շնորհիվ ունի լայն կիրառություն, կիտրոնի հյութը կարող է օգտագործվել նաև որպես բուժիչ միջոց։ Հաճախ, հատկապես գործարանային լիմոնադ պատրաստելիս, կիտրոնի հյութը փոխարինվում է կիտրոնաթթուով։ Փրփրացող (գազավորված) լիմոնադը շաքարի, կիտրոնի հյութի կամ կիտրոնաթթվի ջրային լուծույթ է, որը հագեցած է ածխաթթու գազով։ Երբեմն համի համար ավելացվում են տարբեր էսենցիաներ՝ կիտրոնի կամ թուրինջի։ Չոր լիմոնադը ստացվում է չոր կիտրոնի հյութը շաքարով գոլորշիացնելով և ստացված զանգվածը դարձնելով մանր փոշի։ Օգտագործման համար նման փոշին պարզապես լուծվում է ջրի մեջ։ Եթե լեմոնադ պատրաստելիս ջրի մի մասը (ոչ ավելի, քան կեսը) փոխարինվում է գինով, ապա ստացվում է գինու լիմոնադ՝ այդպիսի լիմոնադն օգտագործվում է որպես գրգռիչ և ուժեղացնող միջոց ծանր հիվանդությունների դեպքում։ Լիմոնադի մեջ պարունակվող թթուների շնորհիվ այն թարմացնում և հագեցնում է ծարավը, փրփրացող լիմոնադներում կարևոր դեր է խաղում դրանցում պարունակվող ածխաթթու գազը, վերջինս արտադրում է ստամոքսահյութի ավելացված արտազատում՝ բարձրացնելով դրա թթվայնությունը, բարելավում է ախորժակը։

Մաքուր կիտրոնաթթու, և ավելի հաճախ թարմ քամած կիտրոնի հյութի տեսքով, ներսից նշանակվել է կարմրախտի համար։ Տենդային հիվանդներին կիտրոնաթթուն նշանակվել է որպես ծարավը հագեցնող ըմպելիք՝ լիմոնադի, փրփրացող փոշիների և այլնի տեսքով։ Ալկալիներով (սոդա, պոտաշ) թունավորման դեպքում կիտրոնաթթուն օգտագործվել է որպես հակաթույն։ Կիտրոնաթթու երկաթը և կիտրոնաթթու քինին օգտագործվել են որպես դառը միջոցներ և որպես երկաթի պատրաստուկներ։

Ներկայումս կիտրոնի հյութ և կիտրոնի յուղ (լատ. Oleum Citri), որը ստացվում է թարմ կեղևից, օգտագործվում է դեղերի համն ու հոտը բարելավելու համար։ Փորձեր են եղել օգտագործել կիտրոնի հյութ՝ միզաթթվային դիաթեզի և այտուցների բուժման համար. կիտրոնի կեղևի կամ կեղևի թուրմ՝ որպես դառը կծու ստամոքսային միջոց, որը մեծացնում է ախորժակը, հանգստացնող և հակաէմետիկ։ Սինթետիկ ցիտրալը օգտագործվում է հիպերտոնիայի և ակնաբուժության մեջ։

## Ծանոթագրություններ
Պաբլո Գաբաս

**Պաբլո Դանիել Անտոնիո Գաբաս** (,), արգենտինական ծագմամբ կոստառիկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է եկել Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Գաբասը «Նյուելս Օլդ Բոյս» ակումբի սան է։ 2001 թվականին Դանիելը պայմանագիր է կնքել Մեքսիկայի «Նեկակսա» ակումբի հետ։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո միացել է Կոստա Ռիկայի «Սանտա Բարբարա» ակումբին։ Նոր թիմի կազմում նորամուտ է ունեցել Կոստա Ռիկայի առաջնությունում։ Իր մեկնարկային մրցաշրջանում օգնել է ակումբին հաղթել ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնների լիգայում, իսկ մեկ տարի անց՝ ազգային առաջնությունում։ 2008 թվականի ամռանը Պաբլոն վարձակալության իրավունքով վերադարձել է «Նեկակսա» ակումբ, սակայն վարձակալության ավարտից հետո որոշել է նախկին ակումբի հետ լիարժեք պայմանագիր չկնքել։ Հաջորդ 4 մրցաշրջանների ընթացքում նա «Ալահուելենս» ակումբի կազմում չորս անգամ դարձել է Կոստա Ռիկայի չեմպիոն։ 2011 թվականին ԱՄՆ «Լոս Անջելես Գալաքսի» և «Մոնարկաս Մորելիա» ակումբների դեմ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնների լիգայի խաղերում Պաբլոն դարձել է մեկական գոլի հեղինակ։

2013 թվականի սկզբին Գաբասը տեղափոխվել է «Կերետարո» ակումբ։ Փետրվարի 3-ին մայրաքաղաքային «Ամերիկա» ակումբի դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր ակումբի կազմում։ 2014 թվականի սկզբին խաղային պրակտիկա ստանալու համար Պաբլոն վարձակալության իրավունքով տեղափոխվել է «Չյապաս» ակումբ։ Հունվարի 26-ին «Պուեբլա» ակումբի դեմ խաղում նորամուտ է ունեցել նոր ակումբի կազմում։

2014 թվականի ամռանը Գաբասը վերադարձել է «Ալահուելենսե» ակումբ։ 2015 թվականի ապրիլի 8-ին ԿՈՆԿԱԿԱՖ չեմպիոնների լիգայում Կանադայի «Մոնրեալ Իմպակտ» ակումբի դեմ խաղում երկու անգամ գրավել է դարպասը։

## Միջազգային կարիերա
2012 թվականի սկզբին Գաբասը, որն այդ ժամանակ ստացել էր Կոստա Ռիկայի քաղաքացիություն, ընդունել է ազգային հավաքականում հանդես գալու հրավերը։ 2012 թվականի փետրվարի 29-ին Ուելսի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում նորամուտ է ունեցել Կոստա Ռիկայի հավաքականի կազմում։

## Ձեռքբերումներ
**Թիմային**

 **«Ալահուելենսե»**
* Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 2004/2005
* Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ Ձմեռային 2010
* Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ Ամառային 2011
* Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ Ձմեռային 2011
* Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ Ձմեռային 2012 
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ չեմպիոնների լիգայի գավաթակիր՝ 2004

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статистика на soccerway
* Профиль на sports.ru
* Статистика на BDFA
* Статистика на Transfermarkt
* Perfil oficial en facebook
* Perfil oficial en twitter

Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոստառիկացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյուելս Օլդ Բոյզի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Արա Ամիրյան

**Արա Կարապետի Ամիրյան** (), ճարտարագետ-մեխանիկ։ Տեխնիկական գիտական դոկտոր (1998 թվական), պրոֆեսոր (2014 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հայկական Գյուղատնտեսական Ինստիտուտը (1979 թվական)։ 1979 թվականից աշխատում է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում, 2006 թվականից՝ գրաֆիկայի և մեքենաների նախագծման հիմունքների ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են մեխանիկական փոխանցումներին և էներգիայի այլ ընտրանքային աղբյուրների ուսումնասիրությանը։ Ստեղծել
է նոր տիպի՝ շղթայաալիքային փոխանցում։

Միջազգային ավտոմոբիլային ճարտարագետների ընկերակցության (1989 թվական) անդամ։

## Ծանոթագրություններ
Արմենակ Աղինյան

**Արմենակ Աբրահամի Աղինյան**, գյուղատնտես։ Կենսբանական գիտությունների դոկտոր (1953)։

## Կենսագրություն
1933 թվականին ավարտել է Հայաստանի Գյուղատնտեսական ինստիտուտը։

1930 թվականին և 1946–1954 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Գյուղատնտեսական ինստիտուտի բույսերի ֆիզիոլոգիայի և մանրէաբանության ամբիոնում։ Աշխատանքները վերաբերում են բույսերի փոփո խականության խնդիրներին։

Պարզաբանել է աշնանացան հացաբույսերի ժառանգականությունը և փոփոխականությունը կարգավորելու հնարավորությունը, էնդոզպերմի կենսբանական նշանակությունը։

Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Էմմա Գաբրիելյան-Բեկետովսկայա

**Էմմա Հայրապետի Գաբրելյան-Բեկետովսկայա** (), պտղաբույծ-ընտրասերումնաբան։
Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1978 թվական)։

## Կենսագրություն
1943 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ Խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության հայկական Գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ՝ գիտական կենտրոն)։

Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանի Հանրապետությունում տարածված պտղատուծառատեսակների, հատկապես սերկևիլենու մշակության գիտական և տնտեսական հիմունքների, նոր սորտերի ստացման հարցերին։

Ստեղծել է սերկևիլենու ընտրասերման ֆոնդ, ստացել է 3 նոր սորտ, որոնք շրջանացված են Հայաստանում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ ընտրասերումնաբաններ
Արիստակես Աջաբյան

**Արիստակես Մարտիրոսի Աջաբյան**(), բուսաբան-ընտրասերումնաբան։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1971 թվական), պրոֆեսոր (1986 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Կիրովաբադի գղտնտեսական ինստուտում (1939 թվականին)։ 1956–1987 թվականներին՝
ՀԽՍՀ Երկրագործության Գիտահետազոտական ինստիտուտի (այժմ՝ գիտական կենտրոն) խոտաբույսերի ընտրասերման խմբիղեկավար։
Աշխատանքները վերաբերում են բակլազգի և դաշտավլուկ ազգի խոտաբույսերի ծաղկման,
բեղմնավորման, արտաքին պայմանների ազդեցության, շրջանացված սորտերի մշակման
տեխնոլոգիայի խնդիրներին։ Բամբակենու «Ա–514», առվույտի «Հայկական», կորնգանի «Զանգեզուրի–82» սորտերի հեղինակն է։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Դավիթ Գաբունիա

**Դավիթ Գաբունիա** (, ), վրացի թարգմանիչ, դրամատուրգ և հեղինակ։ Երկու տարի անընդմեջ (2013-14) արժանացել է Վրաստանի նշանավոր «Դուրուջի» թատերական մրցանակին որպես տարվա լավագույն պիեսի հեղինակ, ինչպես նաև 2014-ին «ՍԱԲԱ» գրական մրցանակի՝ «լավագույն դրամա» անվանակարգում։ Շուրջ չորս տասնյակ պիեսների հեղինակ է, որոնցից շատերը բեմադրվել են թե՛ վրացական, թե՛ միջազգային հեղինակավոր թատերական հարթակներում։ Գաբունիան նաև ճանաչված գրական թարգմանիչ է․ Շեքսպիրի, Սթրինբերգի, Իբսենի և այլ դասականների գործերից զատ թարգմանել է ժամանակակից անգլիական, շվեդական, գերմանական դրամատուրգիայի նշանային գործեր, ինչպես նաև Ջոան Ռոուլինգի «Հարրի Փոթեր» շարքից երկու գիրք։ Դասավանդում է դրամատուրգիայի տեսություն և ստեղծագրություն Թբիլիսիի Իլիայի պետական համալսարանում և Թագավորական թաղամասի թատրոնում, որի գլխավոր դրամատուրգն է 2009-ից։ Նրա դեբյուտային վեպը՝ «Քայքայում» (დაშლა), լույս է տեսել 2017 թվականին։ Այն դարձավ բեսթսելլեր Վրաստանում։

## Անձնական կյանք
Գաբունիան ծնվել է Փոթիում, որն այդ ժամանակ Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մաս էր կազմում։ 2003 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը՝ ստանալով անգլերեն լեզվի և գրականության որակավորում։ Գաբունիան բացահայտ գեյ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Թուրքերը Եգիպտոսում

**[[Թուրքեր]]ը [[Եգիպտոս]]ում** (, ), Եգիպտոսի քաղաքացիներ թուրքական ծագմամբ։ Մեծ մասամբ Միջին, ապա Փոքր Ասիայի բնակիչների հետնորդներն են։ Եգիպտոսի թուրքերը իրենց պատմությունը սկսում են Թուլունիների (868-905), Իխշիդիդների (935-969), Մամլուքների (1250-1517), իսկ հետագայում նաև Օսմանյան կայսրության (1517-1867 և 1867-1914) դարաշրջաններից։ Այսօր նրանց սերունդները շարունակում են ապրել Եգիպտոսում և դեռ նույնանում են որպես թուրքական կամ խառը ծագմամբ եգիպտացիներ, չնայած նրանք նույնպես լիովին ինտեգրված են եգիպտական հասարակության մեջ։

## Պատմություն
### Օսմանյան դարաշրջան
Օսմանյան տիրապետության չորս դարերի ընթացքում թուրք վերաբնակիչները եկել են հիմնականում Անատոլիայից. սակայն շատերը եկել են նաև Օսմանյան կղզիներից (ինչպիսիք են Էգեյան կղզիները, Կրետեն և Կիպրոսը), ինչպես նաև Օսմանյան հայտնի քաղաքներից (ինչպիսիք են Ստամբուլը, Ալժիրը և Թունիսը)։

1833 թվականին Եգիպտոսի թուրք բնակչությունը կազմում էր 30,000, սակայն 1835 թվականին Missionary Herald թերթը պնդում էր, որ բնակչությունը խառն է. հիմնական մասը մուսուլմաններն են, ովքեր խոսում են արաբերեն, և թուրքախոսների փոքրամասնությունը, որոնք պատկանում են Օսմանյան կայսրության իշխող դասին։ Նմանապես, 1840 թվականին The Saturday Magazine շարքը պնդում էր, որ Եգիպտոսի բնակչությունը կազմում է ընդամենը մոտ երկուսուկես միլիոն մարդ, որոնց մեծ մասը արաբախոս զանգվածներն են և Օսմանյան իշխող դասը։ Այս ուսումնասիրությունը լայնորեն վարկաբեկված է և չունի գիտական հիմք։

1878 թվականին Կառլ Բեդեկերի ընկերությունը հրապարակեց մարդահամար, որում ասվում էր, որ Եգիպտոսի բնակչությունը «հազիվ գերազանցում է 5 միլիոնը», և որ թուրքական ծագման բնակչությունը հազիվ հասնում է 100, 000-ի (որը կազմում է բնակչության մոտավորապես 2 %-ը), որը հիմնականում կենտրոնացած էր քաղաքներում։

### Հետoսմանյան դարաշրջան
1919 թվականի Եգիպտական հեղափոխությունից առաջ իշխող վերնախավը հիմնականում թուրքական ծագում ուներ, ինչը Եգիպտոսում օսմանյան տիրապետության ժառանգության մի մասն էր։

## Լեզու
Եգիպտոսում օսմանյան տիրապետության ժամանակ տարածաշրջանն ուղղակիորեն ղեկավարում էր թյուրքալեզու վերնախավը։ Հետևաբար, Եգիպտական Արաբական բարբառի բառապաշարային թուրքական ազդեցությունը ավելի պարզ և հետևողական էր, քան լևանտական արաբերենում, հատկապես պաշտոնական տերմիններ, ինչպիսիք են փաշան և բեկը, որոնք մինչ օրս օգտագործվում են ամենօրյա խոսակցություններում։ Այսօր շատ թուրքական բառապաշարային միավորներ (և պարսկական փոխառությունները թուրքերենի միջոցով) ամուր ինտեգրված են եգիպտական արաբերենի մեջ։

## Բնակչություն
Եգիպտական «Ալ Ահրամ» շաբաթաթերթում Գամալ Նկրումայի հոդվածի համաձայն՝ թուրքերի ժառանգների թվաքանակի գնահատականները զգալիորեն տարբերվում են՝ 100 000-ից մինչև 1 500 000 մարդ։ Այնուամենայնիվ, 1971 թվականի գնահատականներից մեկը ենթադրում էր, որ Եգիպտոսում միայն կրետական թուրքերի բնակչությունը կազմում է 100,000 մարդ։ Ավելին, 1993 թվականի մեկ այլ գնահատականով, այդ ժամանակ Եգիպտոսում թուրքական փոքրամասնությունը կազմում էր 1,5 միլիոն մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտոսի ազգեր
Կատեգորիա:Արևելագիտություն
Կատեգորիա:Փոքրամասնություններ
Կատեգորիա:Էթնիկ խմբեր
Կատեգորիա:Թյուրքական ազգեր
Կառլ Ցելեր

**Կառլ Ցելեր** (,), ավստրիացի կոմպոզիտոր, Վիեննայի օպերետի դասական։

## Կենսագրություն
Կառլ Ցելերը ծնվել է բժշկի ընտանիքում, որը մահացել է որդու ծնվելուց մեկ տարի չանցած։ Մանկուց նվագել է տարբեր երաժշտական գործիքներ, այդ թվում՝ երգեհոն Ի. Բրանդշտետերի մոտ։ Երգել է Վիեննայի տղաների երգչախմբում։

1869 թվականին իրավաբանական կրթություն է ստացել Վիեննայի համալսարանում։ Միաժամանակ կոմպոզիտորական արվեստ է սովորել Սիմոն Զեխտերի մոտ։

Այնուհետև աշխատել է կրթության նախարարությունում՝ ազատ ժամանակ գրելով երգեր, խորալներ, իսկ 1876 թվականից՝ նաև օպերետներ։ Ցելերի առաջին օպերետը՝ «Ջոկոնդան», մեծ հաջողությամբ բեմադրվել է Վիեննայում և Լայպցիգում։

1875 թվականին ամուսնացել է Աննա Մարիա Շվեցի հետ (*Anna Maria Schwetz*)։

Ցելերը մի քանի օպերետների հեղինակ է, որոնցից հայտնի են հատկապես երկուսը՝ «Թռչունների վաճառողը» (1891) և «Մարտին հանքափորը» (1894)։

1895 թվականին Ցելերը հեռացվել է նախարարությունից, ձերբակալվել և մեղադրվել սուտ վկայություն տալու մեջ։ Դժբախտությունը լրացնելու համար Ցելերը ընկնելուց վնասել է ողնաշարը և մնացած օրերը տառապել է այդ հիվանդությունից, իսկ հետո՝ հոգեկան խանգարումից։ Նրա վերջին օպերետան ավարտել է Հովհաննես Բրանդտը։

## Օպերետների ցանկ
* Ջոկոնդա (Joconde, 1876)
* Ֆորնարինա (Die Fornarina, 1878)
* Կարբոնարի (Capitän Nicoll, oder Die Carbonari, 1880)
* Թափառաշրջիկ (Der Vagabund, 1886)
* Թռչունների վաճառող (Der Vogelhändler, 1891)
* Մարտին հանքափոր (Der Obersteiger, 1894)
* Der Kellermeister (1901, հետմահու)

## Գրականություն
* *Ярон Г. М.* О любимом жанре. — : Искусство, 1960.
* *Владимирская А.*, Звездные часы оперетты. — , 1975.
* *Янковский M.* Оперетта. Возникновение и развитие жанра на Западе и в СССР. — —, 1937.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ
Գացեք, տեսեք

«**Գացեք, տեսեք**», մասնագիտական գրականության մեջ համարվող Բարեկենդանի հայկական ծիսական երգ, որը երկխոսության կառուցվածք ունի։ Ծեսի 12 մասնակիցները ներկայանում են իբրև 12 ամիս. մեկն ասում է, մյուսը պատասխանում։ Երգը տարածված է եղել Վասպուրականում ու Տարոնում, պատմում է կենդանիների մասին՝ տարին ներկայացնելով սննդի շղթայի կերպարով։

Երգը ունի նաև կրոնական վերափոխում՝ «Ահա ցնծա ծովն ու ծփա» երգը։ Գրառել է Կոմիտասը երգչախմբի համար մշակել է Քրիստափոր Կարա Մուրզան։

Երգը ներառված է Հայաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում։

## Երգի տեքստի տարբերակներ

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ

Կատեգորիա:Հայաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Հայկական ծիսական երգեր
Զավեն Մելքոնյան

**Զավեն Արսենի Մելքոնյան** (), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1969)։

## Կենսագրություն
Զավեն Մելքոնյանը ծնվել է 1912 թվականի հուլիսի 25-ին Կոշավանք գյուղում։

1942 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական մեքենայացման և էլեկտրաֆիկացման ինստիտուտը։ 1949-1983 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի մեքենաների նորոգման ամբիոնի վարիչ։ 1951-1957 թվականներին և 1965-1970 թվականներին միաժամանակ եղել է մեքենայացման ֆակուլտետի դեկան։ Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսության մեքենաների նորոգման հարցերին։

Մահացել է 1985 թվականի թվականի փետրվարի 6-ին Երևանում։

## Աշխատություններ
*Մեքենաների տեխնիկական սպասարկման պունկտերը և նորոգման արհեստանոցները կոլտնտեսություններում և սովխոզներում, Երևան, 1959։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Արայիկ Միրզոյան

**Արայիկ Միրզոյան** (), հայ ծանրամարտիկ, միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, հանդես է եկել միջին քաշային կարգում (մինչև 77 կգ)

## Կենսագրություն
Արայիկ Միրզոյանը ծնվել է 1987 թվականին, Բաղրամյան գյուղում։ Օլիմպիական չեմպիոն Հոկսեն Միրզոյանի եղբորորդին է։ Նա եղել է Արայիկի մարզիչը։

2010 թվականի նոյեմբերի 21-ին Կիպրոսի Լիմասոլ քաղաքում մեկնարկած պատանիների և մինչև 23 տարեկան կանանց ու տղամարդկանց ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնությունում Արայիկ Միրզոյանը 77 կգ քաշային կարգում նվաճել է ոսկե մեդալ։

2011 թվականին Արայիկ Միրզոյանը արծաթե մեդալ է նվաճել Կազանում ընթացող ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնությունում։ 77 կգ քաշային կարգում հայ ծանրորդը պոկում և հրում վարժություններում բարձրացրեց 347 կգ։ Նա պոկում վարժությունում ոսկի է նվաճել՝ բարձրացնելով 160 կգ, իսկ հրում վարժությունում երկրորդն էր՝ բարձրացնելով 187 կգ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Arayik Mirzoyan at Lift Up

Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Վաղարշ Գ

**Վաղարշ Գ** (4-րդ դար ), հայ արքայազն, ով 378-ից 386 թվականներին եղբոր՝ Արշակ III-ի հետ եղել է հռոմեական ազդեցության տակ գտնվող Արշակունյաց Հայաստանի համագահակալ։

## Ընտանիքը և կյանքի վաղ շրջանը
Վաղարշը հայոց թագավոր Պապի (370-374) ու նրա կնոջ՝ Զարմանդուխտի երկրորդ որդին էր. նրա ավագ եղբայրը Արշակն էր (Արշակ III)։ Նրանք Արշակ II-ի ու նրա Փառանձեմ կնոջ թոռներն էին։

374 թվականին հռոմեացիների ձեռքով Պապ թագավորի սպանությունից հետո, Հռոմի կայսր Վաղեսը Հայաստան է ուղարկել նրանց հորեղբորորդի Վարազդատին՝ գրավելու հայոց գահը, քանի որ Վաղարշն ու Արշակը դեռ փոքր էին երկիրը կառավարելու համար։ Վարազդատն սկսեց իշխել *[[սպարապետ]]* Մուշեղ Ա Մամիկոնյանի օրոք, որի ընտանիքը հռոմեամետ էր։

## Գահ բարձրանալը
378 թվականին Վարազդատը գահընկեց է արվել, Մուշեղ Մամիկոնյանն էլ սպանվել, և վերջինիս եղբայրը՝ Մանուել Մամիկոնյանն է զբաղեցրել *սպարապետի* պաշտոնը։ Մանուելը Վարազդատին վտարել է Հայաստանից, գահ բարձրացրել Արշակ III-ին և Վաղարշին՝ որպես Հայաստանի թագավորների՝ իրենց մոր՝ Զարմանդուխտի անվանական գահակալության ներքո։

Երկրում քաղաքական անարխիային վերջ դնելու համար Մանուելը Արշակ III-ին ամուսնացրել է իր դստեր՝ Վարդանդուխտի հետ, իսկ Վաղարշին՝ Բագրատունյաց տոհմից Սահակ իշխանի դստեր հետ։ Մանուելի ձեռնարկած խելամիտ քայլերը Հայաստանին բերել են խաղաղություն, կայունություն։ Նա հարգանքով է վերաբերվել Արշակ III-ին, Վաղարշին և Զարմանդուխտին, համագահակալ եղբայրներին մեծացրել ու դաստիարակել է այնպես, կարծես նրանք լինեին իր զավակները։

Վաղարշը եղբոր հետ պայքարել է կրակապաշտության և արիոսականության դեմ։ Թեև Հայաստանը առաջին քրիստոնեական պետությունն էր, երկրում դեռևս պահպանվել էին զրադաշտականության, արևապաշտության և միջազգակցական ամուսնությունների հետքեր։ Վաղարշի կարգադրությամբ ոչնչացվել են Բագավանում կառուցված կրակի տաճարն ու այնտեղ տեղադրված արձանները։ Սասանյան Քարտիր մոգպետի նախաձեռնությամբ Հայաստանում հիմնվել էին կրակապաշտական մի շարք մեհյաններ, ինչի մասին վկայում են նրա արձանագրությունները։

386 թվականին Վաղարշը մահացել է՝ չթողնելով ժառանգ, և Արշակ III-ը դարձել է Հայաստանի միանձնյա գահակալ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Փավստոս Բուզանդ, Հայոց պատմություն, 5-րդ դար
** N. Lenski, Failure of Empire: Valens and the Roman State in the Fourth Century A.D, University of California Press, 2003
** R.G. Hovannisian, The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century, Palgrave Macmillan, 2004
** A. Terian, Patriotism And Piety In Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory, St Vladimir's Seminary Press, 2005
** A. Topchyan, The Problem of the Greek Sources of Movses Xorenac’i's History of Armenia, Peeters Publishers, 2006
** V.M. Kurkjian, A History of Armenia, Indo-European Publishing, 2008
** R.P. Adalian, Historical Dictionary of Armenia, Scarecrow Press, 2010

Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության արքաներ
Կատեգորիա:Հայ արքաներ
Կատեգորիա:386 մահեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Ջուղա)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, որը գտնվել է Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գյուլիստան գյուղում (Ջուղայի շրջան)։ Եկեղեցին գտնվել է գյուղի հյուսիս-արևմտյան մասում գտնվող գերեզմանոցից դեպի հարավ։

## Պատմություն
Համաձայն եկեղեցում եղած հայերեն արձանագրություններին՝ այն կառուցվել է 1851 թվականին։

Սուրբ Գևորգ եկեղեցին 1988 թվականին ներառվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ պատմական և մշակութային կոթողների ցանկում՝ 2613 համարի ներքո։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Գևորգ եկեղեցին միանավ կառույց է եղել՝ փայտյա ծածկով, աբսիդով, որի մուտքը գտնվում էր հարավային ճակատում։ Բեմին և արևմտյան ճակատին եղել են հայերեն արձանագրություններ։

## Ավերում
Եկեղեցին կանգուն է եղել մինչև 2003 թվականի սեպտեմբերի 23-ը։ Ինչպես հայտնում է Caucasus Heritage Watch-ը (CHW) եկեղեցին ավերվել է 2009 թվականի մայիսի 28-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Ջուղա քաղաք
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Մորուս Հասրաթյան. ինքնության և ժառանգության վավերագիրը (գիրք)

**«Մորուս Հասրաթյան. ինքնության և ժառանգության վավերագիրը»**, հայ գրականագետ Աելիտա Դոլուխանյանի գիտական գիրքը, որը հրատարակվել է 2022 թվականին Newmag հրատարակչությունում, «Հասրաթյան-Մինասյան» հիմնադրամի նախաձեռնությամբ և ֆինանսավորմամբ։ Գրքի խմբագիրը Մորուս Հասրաթյանի որդին է՝ ճարտարապետության պատմաբան Մուրադ Հասրաթյանը։

## Բովանդակություն
Գրքի հեղինակը՝ Աելիտա Դոլուխանյանը, եղել է Մորուս Հասրաթյանի ուսանողներից։ Նա գրքում ներկայացրել է պատմաբան և բանասեր Մորուս Հասրաթյանի ծանր կյանքի մասին։ Հեղինակն անդրադարձել է նաև, թե ինչպես է Չարենցի և Բակունցի ընկեր Հասրաթյանը համարձակվել ընկերներին պաշտպանել ստալինյան բռնաճնշումներից։ Նա առանց վախենալու մասնակցել է Կոմիտասի հուղարկավորությանը, փակ կինոդիտման ժամանակ գովել է Սերգեյ Փարաջանովի ֆիլմը։ Գրքում խոսում է նաև այն մասին, որ Հասրաթյանը բրիտանական թանգարանին ստիպել է փոխել «Անահիտ» արձանի գրությունը և պայքարել է հայկական եզակի նմուշների սոթբիսյան աճուրդի դեմ։

Գրքում Մորուս Հասրաթյանը ապացուցում ու փաստեր է ներկայացնում, որ սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը թաղված է Սիսիանի Անգեղակոթ գյուղում։

Գրքում ներկայացված են Հասրաթյանի ու Մարտիրոս Սարյանի, Եղիշե Չարենցի, Դերենիկ Դեմիրճյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հովհաննես Շիրազի, Ակսել Բակունցի, նշանավոր պատմաբանների ու ակադեմիկոսների բարեկամական կապի մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կայացավ Աելիտա Դոլուխանյանի «Մորուս Հասրաթյան. ինքնության և ժառանգության վավերագիրը»գրքի շնորհանդեսը

Կատեգորիա:Newmag հրատարակչության գրքեր
Կատեգորիա:Գիտահանրամատչելի գրքեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր