open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վարդավանք

**Վարդավանք**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Վարդավանք է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Գյոդաքլու Վերին անունով։ Վարդավանք է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Բարգուշատի լեռների ճյուղերից մեկի լանջին՝ ծովի մակարդակից 1000-1100 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է մոտ 8 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Վարդավանքի մշտական բնակչությունը կազմել է 100, առկա բնակչությունը՝ 94 մարդ։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում մինչև 1988-1989 թվականները բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնց հեռանալուց հետո այնտեղ վերաբնակվել են հայեր։ Ստորև ներկայացված է Վարդավանք գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, ծխախոտագործությամբ և մեղվաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ

Այստեղ կան եկեղեցի, գերեզմանոցներ և «Պուտխաչ» հնավայրի ավերակները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Վերին Խոտանան

**Վերին Խոտանան**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Խոտանան գետի վերին հոսանքի շրջանում՝ Բարգուշատի լեռնաշղթայի հարավային անտառապատ լանջին, ծովի մակարդակից 1350-1400 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է 12 կմ դեպի հյուսիս։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Վերին Խոտանանի մշտական բնակչությունը կազմել է 203, առկա բնակչությունը՝ 192 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված են եղել հայերով։ Ստորև ներկայացված է Վերին Խոտանան գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Առանս

**Առանս**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խանդերե (Երզնկայի գավառ)

**Խանդերե**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Խանդերե գետի աջ կողմում, Դադիան լեռից հարավ-արևմուտք, Երզնկա քաղաքից հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 14 տուն բնակիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ծաթեր (Երզնկայի գավառ)

**Ծաթեր**, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։

## Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 3 տուն, 1914 թվականին՝ 5 տուն` 30 հայ բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու արհեստներն էին։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սպեր

**Սպեր**, բերդաքաղաք Մեծ Հայքի Բարձր Հայք նահանգում, իսկ ապա քաղաք Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։ Հանդիսանում էր Սպեր գավառի կենտրոնը։ Գտնվում է Ճորոխ գետի աջ ափին, գեղատեսիլ այգեշատ ձորում։

## Պատմություն
Սպերը Հայաստանի հնագույն բնակավայրերից է։ Քաղաքի մասին հիշատակված է հունահռոմեական, հայկական, արաբական և վրացական աղբյուրներում։ Այն եղել է Բագրատունիների տիրույթը։ Հակոբ Կարնեցին (XVII դ․) Սպերը անվանում է«պարոնանիստ քաղաք»։ XV դարի վերջին քառորդին Սպերը զավթել են օսմանյան թուրքերը։ XIX դարի սկզբին մոտ 900 տուն բնակիչ ունեցող Սպերը, հետագա տասնամյակներին հայերի արտագաղթից հետո, վերածվեց անշուք գյուղաքաղաքի։

1915 թ-ին, Մեծ Եղեռնի ժամանակ, Սպերի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են։ Սեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։ Այժմ Սպերը (Իսփիր) ավան է Թուրքիայի էրզրումի իլում։

## Բնակչություն
XIX դարի 70-ական թթ․ վերջին Սպերում ապրում էր 230 հայ (25 տուն)։ XIX դարի վերջերին ուներ 900 տուն, իսկ XX դարի սկզբներին՝ 340 տուն, որից 40-50 տունը հայեր էին, իսկ մյուսները՝ թուրքեր, հույներ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին արհեստներով և այգեգործությամբ, առևտրով և արհեստներով։

## Օգտակար հանածոներ
Սպերի շրջակայքում կան ոսկու և մետաղական այլ հանքեր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ունեին եկեղեցի (Սուրբ Աստվածածին)։ Քաղաքի մոտ բարձր ծայռի վրա 1986 թվականի դրությամբ պահպանվել է Սմբատավան բերդի ավերակները։ Շրջակա լեռներում պահպանվել էին հայկական եկեղեցու ավերակներ, իսկ Ճորոխի վրա՝ հնագույն մի կամուրջ։

## Կրթություն
Քաղաքն ուներ Բագրատունյան վարժարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Գրականություն
* Թուրքական աղբյուրները Հայաստանի, հայերի և Անդրկովկասի մյուս ժողովուրդների մասին, հ․ 2, Ե․, 1964։
* Ինճիճյան Ղ․, Աշխարհագրութիւն չորից մասանց աշխարհի, հ․ 1, Ասիա, հ․ 1, Վնտ․, 1806։
* Ալիշան Ղ․, Տեղագիր Հայոց Մեծաց, Վնտ․, 1855։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բարձր Հայքի բնակավայրեր
Արմտան Փոքր

**Արմտան Փոքր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում, Երզնկայից արևմուտք, Եփրատի աջ ափին, Արմտան Մեծ գյուղի մոտ։

## Պատմություն
Հայ բնակիչները տեղահանվել են Մեծ եղեռնի տարիներին։ Նրանց մի մասը զոհվել է, փրկվածները տարագրվել են օտար երկրներ։

## Բնակչություն
Եղել է հայաբնակ գյուղ։ XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին ըստ տարբեր աղբյուրների ուներ 530 կամ 1000 բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն ու արհեստներն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Արմտանն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բագառիճ

**Բագառիճ**, ավան (գյուղ) Բարձր Հայք նահանգի Դերջանի գավառում, իսկ ավելի ուշ՝ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Երզնկայից արևելք, Մամախաթուն քաղաքից հյուսիս, Բագառիճ Փոքր գյուղից 2 կմ հեռավորության վրա, խոր ձորի մեջ։

## Անվանումներ
Բագառիճ գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Բագահառիճ, Բագայառիճ, Բագայառինճ, Բագայառինչ, Բագայառինջ, Բագայառիջ, Բագայռիճ, Բագառին Մեծ, Բագառին Ներքին, Բագառինջ, Բագառիճ Մեծ, Բագառիչ, Բագառիջ, Բակահառիճ, Բակայառիճ, Բաքերեջ, Բեգերիճ, Բեգեռին Ներքին, Բեգեռինչ, Բեգեռիջ, Բեգեռիջ Ներքին, Պեգառիչ, Պեգարիչ, Պեկերիչ, Պեկերիջ, Պեկկերիչ, Պեկյառիջ, Փեքերիչ, Փեքեռիջ, Փեքերիկ, Փեքերինջ, Փեքերիջ, Փեքերիջ Ներքին։

## Աշխարհագրություն
Ավանի միջով հոսում էր Եփրատի Ձոր վտակը, որը ավանից 15 կմ հարավ-արևելք միանում է մայր գետին։

## Պատմություն
Ավանը գտնվել է Կարին-Տրապիզոն ճանապարհի վրա և հին ժամանակներից ի վեր եղել է խոշոր հանգուցային զուտ հայաբնակ բնակավայր։

Բնակչության խոսվածքը մոտ էր Կարնո բարբառին։

Բնակիչները տեղահանվել են առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին․ մի մասը զոհվել է, փրկվածները տարագրվել են օտար երկրներ։

## Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 80 տուն, իսկ 1909 թվականին՝ 150 տուն` 1800 հայ և նույնքան էլ թուրք բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով։

## Ճարտարապետություն
Ավանն ուներ երկու թաղ, որոնք գտնվում էին բլուրների զառիթափ փեշերի վրա։ Տները մեծ մասամբ մի հարկանի էին, փայտե տափակ տանիքներով, բարեկարգ էին և հարմարավետ։

### Պատմամշակութային կառույցներ
Տիգրան Մեծի ժամանակ (մ.թ.ա. I դար) ավանում կառուցվել է Միհր աստծո մեհյանը։ Տաճարի գտնվելու վայրի մոտակայքում պահպանվել են հին բերդի ավերակներ։

Ձոր գետակի աջ ափին գտնվում էր **Ս. Հակոբ** եկեղեցին (կամ վանքը)։ Ավանից վերև` ձորի աջ ափին գտնվում էր Ուներ **Ս. Աստվածածին** հին եկեղեցին։ Ավանի ձախակողմյան թաղամասում մինչև 1915 թվականը պահպանվում էր **Ս. Սարգիս** եկեղեցու ավերակները։

Բագառիճից 1.5 կմ արևելք գտնվում էր **Վարի վանք** ավերակ մեծ եկեղեցին։

## Կրթություն
Ս. Հակոբ եկեղեցուն կից գործում էր վարժարան, որն ուներ 150 աշակերտ։ Ձոր գետի ձախ ափին բաղոքական հայերն ունեին իրենց վարժարանը և ժողովարանը։

## Անվանի մարդիկ
Բագառիճում է ծնվել Նեմեսիս գործողության կարկառուն ներկայացուցիչ, հայ ազգային–ազատագրական շարժման գործիչ Սողոմոն Թեհլիրյանը։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Իրոն գազեթ

**«Իրոն գազեթ»** ( «Օսական թերթ»), օսերեն առաջին թերթը։ Առաջին համարը հրատարակվել է 1906 թվականի հուլիսի 23-ին Վլադիկավկազում։ ՂԹերթը մեծ նշանակություն ուներ օսական լրագրության զարգացման համար։ Այնտեղ հրատարակվել են հետագայում հայտնի դարձած շատ հեղինակների ստեղծագործություններ։ Իննը համարի թողարկումից հետո թերթը փակվել է Տերի նահանգի գեներալ-գուբերնատորի հրամանով՝ հեղափոխական ուղղվածություն ունենալու պատճառով։

Հուլիսի 23-ին, թերթի առաջին համարի թողարկման օրը, Հարավային Օսիայում նշվում է զանգվածային լրատվամիջոցների աշխատակիցների տոնը։

Կատեգորիա:Հյուսիսային Օսիայի թերթեր
Ռասթձինադ

մինի|250px|Առաջին համարի կազմը
**«Ռասթձինադ»** (, «արդարություն»), օսերեն լեզվով թերթ, թողարկվում է Վլադիկավկազում։ Հրատարակվում է ամեն օր, բացի կիրակի և երկուշաբթի օրերից։ Տարեկան լույս է տեսնում թերթի 250 համար։

Թերթի առաջին համարը թողարկվել է 1923 թ. մարտի 14-ին՝ իբրև Հյուսիսային Օսիայի կոմկուսի կոմիտեի և տարածքային գործկոմի պաշտոնաթերթ։ Այժմ, ինչպես նշվում է հենց թերթում, հրատարակվում է Հյուսիսային Օսիայի կառավարության և խորհրդարանի խմբագրության կողմից։

Կատեգորիա:Հյուսիսային Օսիայի թերթեր
Անձավ (Արճեշի գավառ)

**Անձավ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Վանա լճից հյուսիս, Արճեշ քաղաքից 30 կմ արևմուտք, սարահարթի վրա։

## Անվան ստուգաբանություն
Ըստ Հ․ Մանանդյանի Անձավ անունը կարող է ծագած լինել ասորսետանյան թագավոր Սարգոն II֊ի կողմից Ուրարտուի Այադի երկրում հիշատակված Անզալիա բարդաքաղաքի անունից։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 30 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արծվաբեր վանք (գյուղ)

**Արծվաբեր վանք**, գյուղ Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի Քաջբերունյաց գավառում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Վանա լճի հյուսիսային կողմում, Արճեշի հովտում։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 14 տուն հայ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում էր գտնվում հռչակավոր Արծվաբեր Ս․ Աստվածածին վանքը։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Առջևենից վանք

**Առջևենից վանք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում է Վանա լճի հյուսիսային կողմում, Ծաղկանց լեռնաշղթայի հարավային փեշերին։

Եղել է համանուն վանքին պատկան գյուղ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում գտնվել է Առջևենից (Առաջուց Ս․ Աստվածածին) վանքը։

## Գրչություն
Բնակավայրը եղել է գրչության կենտրոն։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բանոն

**Բանոն**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Վանա լճից հյուսիս֊արևելք։

## Պատմություն
Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մի մասը զոհվել է, փրկվածները տարագրվել են օտար երկրներ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։ Գյուղն հայտնի էր իր երկարակեցությամբ։ 80-100 տարի ապրելը տեղացիների համար սովորական երևույթ էր։

## Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Կար Ս․ Գևորգ անունով անշուք եկեղեցի։ Գտնվում էր ճանապարհների վրա և ուներ իջևանատուն, որը միշտ լի էր հայ և օտարազգի հյուրերով։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բերդաղ

**Բերդաղ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Վանա լճից հյուսիս, Օրորան գետակի մոտ։

## Պատմություն
Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մի մասը զոհվել է, փրկվածները գաղթել և բնակություն են հաստատել Արևելյան Հայաստանում։

## Բնակչություն
1850֊ական թվականներին ուներ 16 տուն՝ 104 բնակչով, իսկ XX դարի սկզբին՝ 25 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունք երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ Ս․ Աստվածածին անունով եկեղեցի։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տիրան (Արճեշի գավառ)

**Տիրան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։

Հավանաբար գոյություն ուներ վաղ ժամանակներից։

## Անվան ստուգաբանություն
Բացառված չէ, որ գյուղի անվանումը կապված է Տիրան (IV դար) թագավորի անվան հետ։

## Բնակչություն
Մինչև XIX դարի վերջը եղել է զուտ հայաբնակ։ 1850-ական թվականներին ուներ 9 տուն՝ 80 հայ բնակչով։ XX դարի սկզբին ուներ 9 տուն՝ 67 հայ բնակիչ և 10-12 տուն քուրդ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի եկեղեցին կորվում էր Ս․ Թորոս։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գինեբեր

**Գինեբեր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում է Արճեշ քաղաքից 20 կմ հեռու, Մեծոփա և Սիփան լեռների միջև, Գանձակ գյուղի մոտակայքում։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Այստեղ է գտնվել Գինեբեր կամ Կենափորի վանքը։ Գյուղը պատկանել է վանքին։ Վանքն ավերվել է 1895-1896 թվականներին, իսկ 1909 թվականին Էմիլ փաշան քարուքանդ է արել կանգուն տաճարն ու գմբեթը։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կտրած քար

**Կտրած քար**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Արճեշ քաղաքից հյուսիս֊արևելք։

## Պատմություն
1915 թվականի հունիսին՝ Մեծ եղեռնի ժամանակ, այստեղ տեղի է ունեցել զանգվածային կոտորած։ Ողջ մնացածները ռուսական զորքերի հետ տեղափոխվել են Արևելյան Հայաստան։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 30 տուն քուրդ և 194 (28 ընտանիք) հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի մոտակայքում գտնվում է Արծվաբեր Ս․ Աստվածածին վանքը։ Գյուղը ժամանակին պատկանել է վանքին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, 5-րդ հատոր, էջ 670, 1979 թ․
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հարություն (Արճեշի գավառ)

**Հարություն**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Արճեշ քաղաքից 14 կմ հյուսիս֊արևմուտք, սարավանդի վրա։

## Անվան ստուգաբանություն
Գյուղն իր անվանումը ստացել էր իր մեջ գտնվող Ս․ Հարություն եկեղեցու անունից։

## Պատմություն
Նախկինում մտնում էր Վասպուրական աշխարհի Քաջբերունիք գավառի մեջ։ 1327 թվականին այստեղ է վախճանվել Հովհաննես վարդապետ Արճիշեցին։ Բնակիչների մեծ մասը կոտորվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, իսկ գյուղն ավերվել է։

## Բնակչություն
Մեծ եղեռնի նախօրեին ուներ 25-30 տուն՝ 250 հայ բնակչով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ Ս․ Հարություն և Ս․ Աստվածածին անուներով եկեղեցիներ, որոնք կառուցվել են XIII դարի վերջին։ Բնակավայրից 5-6 կմ հեռավորության վրա գտնվում էր Մեծոփա վանքը։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օրորան

**Օրորան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Արճեշ քաղաքից 6 կմ հարավ֊արևմուտք, Օրորան գետի ձախ, այգեվետ ափին։

## Պատմություն
Հայ բնակչության մեծ մասը զոհվեց 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
1850֊ական թվականներին ուներ 12 տուն, 1901-ին՝ 23 տուն հայ և 21 տուն թուրք բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու այգեգործությունն էր։ Զբաղվում էին նաև տառեխի առևտրով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մախ դուգ

**Մախ դուգ** (, «Մեր դարաշրջանը»), օսերեն լեզվով հրատարակվող հնագույն գրական ամսագիր։

Առաջին համարը լույս է տեսել 1934 թվականին։

Նախնական շրջանում խմբագրությունը իր աշխատանքի հիմքն էր համարում ազգային լավագույն տարրերի սատարումը։ Ամսագրում մեծ ուշադրություն են հատկացնում օսական ազգի պատմության, ազգաբանության, լեզվի և մշակույթի հարցերին։

Ամսագրում տպագրվել են օսական գրողներն ու բանաստեղծները՝ Արսեն Քոցոև, Ալեքսանդր Քուբալով, Դաբե Մամսուրով, Ալիխան Գագիև, Թազե Բեսաև, Գասթան Ագնաև և այլք։

Կատեգորիա:Հյուսիսային Օսիայի թերթեր
Վահան Հացագործյան

**Վահան Սարգսի Հացագործյան** (), հայ արծաթագործ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1963)։ Վանում աշակերտել է հայտնի վարպետ Գրիգոր Շալջյանին։

## Կենսագրություն
1915 թվականին գաղթել է Երևան, եղել «Վան» արծաթագործական միավորման հիմնադիրներից։ Իր ստեղծագործությամբ հարստացրել է Արևելյան Հայաստանի արծաթագործության ավանդույթները։ Հիմնականում աշխատել է մանրարուրք տեխնիկայով, ստեղծել արծաթագործության բարձրարվեստ նմուշներ։

Գործերից են՝ «Մրգաման» (1948), «Կոնյակի սպասք» (1949), «Խաղաղության առագաստանավը» (1950), սկահակ «Հոբելյանական» (1951), կարաս «Առատություն» (1953)։ Ցուցադրվել է հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսներում։ 1962 թ.-ին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արծաթագործներ
Հմայակ Հարությունյան

**Հմայակ Ավագի Հարությունյան** (), հայ բժիշկ, քիթկոկորդականջաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1939), պրոֆեսոր (1940)։

## Կենսագրություն
1926 թվականին ավարտել է Դոնի Ռոստովի Հյուսիս-Կովկասյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1939-1958 թվականներին եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի իր նախաձեռնությամբ կազմակերպված քիթկոկորդականջաբանության ամբիոնի վարիչը, միաժամանակ, 1941-1944 թվականներին՝ հանրապետական կլինիկական 1-ին հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ, 1945-1948 թվականներին՝ ԵԲԻ բուժական ֆակուլտետի դեկան։

Աշխատանքները վերաբերում են վերին շնչառական ուղիների, քթի, կերակրափողի ֆիզիոլոգիայի, ախտաբանության և բուժման հարցերին։ Հայաստանի քիթկոկորդականջաբանների հանրապետական բժշկական ընկերության նախագահ (1940-1957)։ Հարությունյանի անունով է կոչվում ԵԲԻ քիթկոկորդականջաբանության կլինիկան։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ քիթկոկորդականջաբաններ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ղզլար

**Կիզլար** (, , ), կումիքաբնակ գյուղ Հյուսիսային Օսիայի Մոզդոկի շրջանում։ Գտնվում է հանրապետության հյուսիսային մասում, Թերեկ գետի աջ ափին։

## Բնակչություն
Համաձայն 2010 թ. մարդահամարի, գյուղի բնակչությունը կազմում է 10 813&nbsp;մարդ։
;ազգային կազմ՝
* կումիկներ &nbsp;-&nbsp;10 629&nbsp;մարդ (98,3 %)
* չեչեններ &nbsp;-&nbsp;58&nbsp;մարդ (0,5 %) 
* կաբարդացիներ&nbsp;-&nbsp;19&nbsp;մարդ (0,2%)
* այլ &nbsp;-&nbsp;107&nbsp;մարդ (1,0 %)

## Հայտնի մարդիկ
* Սրաժդին Սաթիբալով (ծնվ. 1951 թ.) &nbsp;-&nbsp;ճարտարապետ, Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի թղթակից-անդամ։
* Ֆյոդոր Բեկովիչ-Չերկասսկի &nbsp;-&nbsp;ռուս և կաբարդացի ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ, Առաջին աշխարհամարտի մասնակից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1751 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Օսիայի գյուղեր
Այղրգյոլ

**Այղրգյոլ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արծկեի գավառակում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Ադիլջևազի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բուդդայի բամիանական արձաններ

**Բուդդայի բամիանական արձաններ**, ( *də Bāmyāno būdāyī paĵəy*,  *bothāy-e būdā dar Bāmyān*,  *tandīshāy-e būdā dar Bāmyān*), Բուդդայի 55 և 37 մ բարձրություն ունեցող երկու արձաններից կազմված արձանախումբ, որը ընդգրկված է Բամայան հովտում գտնվող Բուդայական վանական համալիրների կազմում։ Արձանները թվագրվում է մ.թ. 6-րդ դարով և դասվում են հնդկական Գանդհարյան արվեստին.

2001 թվականին, չնայած միջազգային հանրության հակազդեցությանը, արձանները պայթեցվեցին թալիբների կողմից, ում համար արձանները հեթանոսական կուռքեր էին և հետևաբար՝ ոչնչացման ենթակա։

Արձանները փորագրված էին հովիտը շրջապատող ժայռերի մեջ՝ մասամբ լրացված ամուր ծեփով, որը պահվում էր փայտյա ամրաններով։ Դեմքի՝ փայտից պատրաստված վերին հատվածները մաշվել են դեռևս հին ժամանակներում։ Բացի նշված ոչնչացված արձաններից, հովտի վանքերի տարածքում առկա է ևս մեկ արձան, որը պատկերում է պառկած Բուդա։ Վերջինիս պեղումները սկսվել են 2004 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆղանստանի պատմություն
Կատեգորիա:Բուդդայական արվեստ
Կատեգորիա:Բուդդայի արձաններ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Աֆղանստանում
Կատեգորիա:Հնագիտական օբյեկտներ
Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհ
Կատեգորիա:Քանդակներ այբբենական կարգով
Հասկյոնդերիկ

**Հասկյոնդերիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արծկեի գավառակում։ Գտնվում էր Արծկե քաղաքից 8 կմ արևմուտք, Վանա լիճը թափվող փոքրիկ գետակի աջ ափին։

## Բնակչություն
Եղել է հայաբնակ գյուղ մինչև 1870-ական թվականները։ XX դարի վերիջն ուներ 32 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Ադիլջևազի շրջանի համայնքներ
Ֆուտբոլի աշխարհի ոչ պաշտոնական առաջնության տիտղոսային մրցախաղեր

Ստորև բերված աղյուսակում զետեղված են Ֆուտբոլի աշխարհի ոչ պաշտոնական առաջնության բոլոր տիտղոսային մրցախաղերը։
### 1870-ականներ

### 1880-ականներ

### 1890-ականներ

### 1900-ականներ

### 1910-ականներ

### 1920-ականներ

### 1930-ականներ

**ԼԺ** = Լրացուցիչ ժամանակ; **11 մ** = Հաղթանակ 11-մետրանոցներով; **ԸՆԴ** = Խաղն ընդհատվել է; **ԸՆԿ** = Ընկերական հանդիպում; **ԱԱԵՄ** = Աշխարհի առաջնության եզրափակիչ մրցաշար; **ԱԱԸՄ** = Աշխարհի առաջնության ընտրական մրցաշար; **ԵԱԵՄ** = Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ մրցաշար; **ԵԱԸՄ** = Եվրոպայի առաջնության ընտրական մրցաշար; **ԿԿ** = ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ազգերի գավաթ; **ԱԳ** = Ամերիկայի գավաթ; **ՊԱԱ** = Պանամերիկյան առաջնություն; **ԿՍՖԳ** = ԿՈՍԱՖԱ-ի ազգերի գավաթ; **[[Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն|ՄԲՏԱ]]** = Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն

Տիտղոսային մրցախաղում չեմպիոնի կոչումը նվաճած թիմերը նշված են **թավատառ**։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի ոչ պաշտոնական առաջնություն
Աթանան

**Աթանան** (), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

Ցեղասպանության տարիներին Օսմանյան Թուրքիայի իշխանությունները գյուղում բնակեցրեցին քրդերին։ Գյուղում կար հայկական եկեղեցի, որը ավերվել է, և եկեղեցական քարերից տներ են կառուցվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Գևաշի շրջանի համայնքներ
Բախվանց

**Բախվանց**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում։

XX դարի սկզբին ուներ 30 տուն հայ բնակիչ, որոնք զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

Բախվանցն ուներ **Ս․ Աստվածածին** անունով հայկական եկեղեցի։

Բնակիչները տեղահանվել են առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փայխներ (Գյավաշի գավառ)

**Փայխներ**, հայաբնակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում։

Գտնվում էր Վանա լճի հարավային մասում, Նարեկ հայտնի գյուղից (որտեղ էր գտնվում Նարեկա վանական համալիրն իր Սբ. Սանդուխտ և Սբ. Աստվածածին եկեղեցիներով և Գրիգոր Նարեկացի մատուռ-դամբարանով, նաև՝ վարժարանով) երկու կիլոմետր հեռավորությամբ։ Իր հուշերում այս գյուղի մասին ականատեսը գրում է՝ 

Գյուղը հայաթափվել է 1915 թ․-ին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կանչառս

**Կանչառս**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում։ Պատկանում էր Աղթամարի թեմին։ 1909 թվականին ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ եկեղեցի (Ս. Գևորգ)։ Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին, փրկվածները բնակություն են հաստատել Արևելյան Հայաստանում։

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, 5-րդ հատոր, էջ 241, 1979 թ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գավառ-Վանիկ

**Գավառ-Վանիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում, Վանա լճի հարավային ափից 6 կմ արևելք, Խիզան գետի վերնագավառում։ Արևելքում ձգվում է գետահովիտը, իսկ արևմուտքում և հարավում՝ անտառապատ լեռներ են:

1850-ական թթ. ուներ 23 տուն, դարավերջին՝ 55 տուն, իսկ 1909 թ. 37 տուն հայ բնակիչ: Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։ Գյուղը ավերվել, բնակիչները կոտորվել կամ տարագրվել են 1895 և 1915 թվականներին։ 

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աղին (Մոկսի գավառ)

**Աղին**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1883-1884

**1883-1884 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** առաջին միջազգային ֆուտբոլային մրցաշարն էր, որը խաղարկվում էր Մեծ Բրիտանիայի գլխավոր ժողովուրդների հավաքականների՝ յի, յի, ի և յի հավաքականների միջև։ Միջազգային հանդիպումները մեկնարկել էին դեռ 1872 թ. Անգլիայի և Շոտլանդիայի հավաքականների միջև հանդիպմամբ, որոնք սկսեցին անցկացվել ամեն տարի։ 1876 թ. դրանց սկսեցին մասնակցել Ուելսի, իսկ 1882 թ. ՝ Իռլանդիայի հավաքականները։ 1883 թ. այդ չորս երկրների ֆուտբոլային ղեկավար մարմինները գումարեցին համաժողով, որում վճռվեց միասնականացնել խաղի կանոնները (մինչ այդ չորս ասոցիացիաներից յուրաքանչյուրը կիրառում էր իր կանոնները) և ստեղծվեց Ֆուտբոլային ասոցիացիաների միջազգային խորհուրդը և հիմնադրել նշված չորս հավաքականների մասնակցությամբ ամենամյա մրցաշար։ Ըստ այդմ, թիմերը պետք է խաղային իրար հետ մեկական անգամ՝ շրջանաձև մրցակարգով։ Այս մրցաշարը շատերի կողմից համարվում է առաջիկա 46 տարիների համար գլխավոր միջազգային մրցաշարը։

Մրցաշարն անց էր կացվում անսովոր ձևաչափով՝ նախ յի հավաքականն անցկացրեց իր բոլոր երեք խաղերը՝ բոլորում էլ պարտվելով խոշոր հաշիվներով։ Ապա տեղի ունեցավ Անգլիայի և Շոտլանդիայի հավաքականների միջև վճռորոշ խաղը, որում համառ պայքարում նվազագույն հաշվով հաղթեցին շոտլանդացիները։ Ապա իր մնացած երկու հանդիպումներն անցկացրեց Ուելսի հավաքականը՝ երկուսում էլ պարտվելով խոշոր հաշիվներով։ Շոտլանդիայի հավաքականը դարձավ Մեծ Բրիտանիայի առաջին տնային առաջնության հաղթողը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 3 || 0 || 0 || 10 || 1 || +9 || **6**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 12 || 2 || +10 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 7 || 8 || -1 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 19 || -18 || **0**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ

### 3 գոլ
*  Հենրի Կուրշեմ
### 2 գոլ
*  Չարլզ Բեմբրիջ
*  Ուիլյամ Բրոմլի-Դևենպորտ
*  Էդվարդ Ջոնսոն
*  Ջեյմս Գոսլենդ 
*  Ջոն Քեյ
*  Ուիլյամ Հարոուեր
*  Էդվարդ Շոու
*  Ուիլյամ Պիրս Օուեն

### 1 գոլ
*  Արթուր Բեմբրիջ
*  Նորման Բեյլի
*  Բիլլի Գանն 
*  Ուիլյամ ՄակՈւո 
*  Ջոն Գուդի 
*  Ջոզեֆ Լինդսեյ
*  Ֆրենսիս Շոու
*  Ջոն Սմիթ
*  Արթուր Էյթոն-Ջոնս
*  Ռոբերտ Ալբերտ Ջոնս
*  Ռոբերտ Ռոբերտս


Կատեգորիա:1883 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1884 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Խոշոր եղջերավոր կենդանիներ

մինի|250px|Նախրի արածեցում

**Խոշոր եղջերավոր կենդանիներ**, **խոշոր եղջերավոր անասուն** կամ **տավար**, սնամեջ եղջերավորների ընտանիքի երկկճղակավոր, որոճող ընտանի կենդանիներ։ Խոշոր եղջերավոր կենդանիներից են ցուլերի սեռին պատկանող գոմեշները, յակերը և ընտանի տավարի բոլոր ցեղերը։

Ընտանի տավարը (Bos taurus) առաջացել է վայրի տուրից (Bos primigenius), որը մի քանի հազարամյակներ մ. թ. ա. տարածված էր Եվրոպայում, Ասիայում և Աֆրիկայում։ Դրա վերջին ներկայացուցիչներն անհետացել են XVII դարի սկզբներին։ Տուրն ընտելացվել է մոտ 8 000 տարի առաջ, սկզբում Հնդկաստանում, ապա Առաջավոր Ասիայում, Միջերկրական ծովի առափնյա շրջաններում և Կենտրոնական Եվրոպայում։

Ըստ գանգի կազմության առանձնահատկությունների տարբերում են ընտանի տավարի 4 ենթատեսակ․
* հարթավայրային և տափաստանային եվրոպական երկարեղջյուր (Bos taurus primigenius)
* լեռնային և անտառային գոտիների եվրոպական կարճեղջյուր (Bos taurus brachvceros)
* կենտրոնական ասիական (Bos taurus turano-mongolicus)
* հարավ-ասիական ու հյուսիս-աֆրիկյան սապատավոր՝ զեբու (Bos taurus indicus)։

Կովերի կյանքի տևողությունը մոտ 20 տարի է (երբեմն՝ 35), ցուլերինը՝ 15-20։ Կաթնատու կովերի տնտեսական օգտագործումը՝ 12-13 տարի (այդ ընթացքում մաշվում են ատամները, նվազում է մթերատվությունը)։ Միս ստանալու համար նպատակահարմար է մորթել 1, 5-2 տարեկան բտված կամ գիրացած կենդանիներին։ Վերարտադրության համար տոհմային կենդանիներին կարելի է օգտագործել 5-10 տարի։ Հորթերը սեռահասուն են դառնում 7-9, ցլիկները՝ 6-8 ամսականում։ Երինջներին սերմնավորում են 18-22 ամսականում։ Սերվիս-շրջանը (ծնից մինչև ցանկության սկիզբը) մոտ 3 շաբաթ է։ Հղիության տևողությունը 285 օր է։ Կովերը միապտուղ են։ Կենդանի քաշը 200-600 կգ է (առավելագույնը՝ 1000 կգ), ցուլերինը՝ 300-900 (առավելագույնը՝ 1600 կգ)։ Միջին կաթնատվությունը 3500-4000 կգ է, լավագույն տնտեսություններում՝ մինչև 6000 կգ, ռեկորդը՝ 20 000 կգ (հոլանդական տավար)։ Կաթի յուղայնությունը՝ 3, 6-4%։ Մսատվությունը բարձր է մասնագիտացված մսատու ցեղերի մոտ։ Ի տարբերություն կաթնատուների, դրանք բտվում են կարճ ժամկետում, բարձր է սպանդային ելքը, միսը՝ լավորակ։

Տավարի հիմնական կերը արոտի կանաչն է, ծղոտը, սիլոսը, արմատապտուղները, արտադրական մնացուկները (քուսպ, շրոտ, ժոմ, բարդա և այլն), համակցված, ինչպես նաև հանքային աղերով, պրոտեինով և վիտամիններով հարստացված կերը։ Խոշոր եղջերավոր կենդանիներին բուծվում են բոլոր երկրներում, 1970-1971 թ․-ին աշխարհում կար մոտ 1141 միլիոն գլուխ։ Տարբեր կլիմայական գոտիների համար ստեղծված են բազմաթիվ ցեղեր։

Կատեգորիա:Խոշոր եղջերավոր կենդանիներ
Գեղի (Սյունիքի մարզ)

**Գեղի**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Քաջարան համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Գեղի է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Կիչի Սոֆուլու անվամբ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից 26 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Գեղի գետի միջին հոսանքի աջ ափին։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային կառույցներ

Գեղիում է գտնվում Սյունիք աշխարհի նշանավոր “Գեղի” բերդը, որի ավերակները հազիվ են նշմարվում, կան X դարի եկեղեցու և գերեզմանոցի հետքեր։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Գեղիի մշտական բնակչությունը կազմել է 172, առկա բնակչությունը՝ 106 մարդ։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում մինչև 1988-1989 թվականները բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։
Գեղիի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև։

Ստորև ներկայացված է Գեղի գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Քաջարան համայնքի բնակավայրեր
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1884/1885

**1884/1885 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** երկրորդն էր։ Այս անգամ ևս հաղթող դարձավ յի հավաքականը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 3 || 0 || 0 || 17 || 4 || +13 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 6 || 2 || +4 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 10 || 11 || -1 || **3** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 4 || 20 || -16 || **0**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ

### 4 գոլ
*  Ալեքսանդեր Հիգինս
*  Ջոզեֆ Լինդսեյ 
### 3 գոլ
*  Ռոբերտ Կալդերվուդ
*  Հերբերտ Սիսսոն
### 2 գոլ
*  Չարլզ Բեմբրիջ
*  Ջոն Գիբ
*  Ուիլյամ Անդերսոն
*  Ջոն Ռոուչ

### 1 գոլ
*  Ջեյմս Բրաուն
*  Ջո Լոֆթհաուզ
*  Կլեմենտ Միտչելլ
*  Բենջամին Սպիլսբերի 
*  Ալեքս Դիլ
*  Թ. Բ. Մոլինյու
*  Դևիդ Ալլան
*  Ալեքսանդեր Բարբուր
*  Բոբ Կելսո
*  Ջոն ՄաքՖերսոն
*  Թոմ Բարկ
*  Համֆրի Ջոնս
*  Ռոբերտ Ալբերտ Ջոնս
*  Ջոբ Ուիլդինգ
*  Ուիլյամ Օուեն


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Խոշոր սպիտակ խոզ

**Խոշոր սպիտակ խոզ**, խառը մթերատվության վաղահաս ցեղ։ Ստացվել է XIX դարում՝ Անգլիայում՝ տեղական ուշահաս, չինական վաղահաս և նեապոլյան ու պորտուգալական խոզերի բարդ վերարտադրական տրամախաչումից։

Նախկին ԽՍՀՄ-ում երկարատև տոհմային աշխատանքներից հետո ստեղծվել է փաստորեն նոր, երեք տիպի (մսային, մսա-ճարպային և ճարպային) ցեղ։ Վարազների կենդանի քաշը 300 - 350 կգ է, մերուններինը՝ 200 - 250։ Պտղատվությունը մեկ ծնում՝ 10 - 12 (առանձին դեպքերում՝ 32) խոճկոր։

Եվրոպայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և Ասիայում բազմաթիվ ցեղեր ստանալիս խոշոր սպիտակ խոզն օգտագործվել է որպես ելակետային և բարելավող ցեղ։ Բուծվում է Եվրոպայի բոլոր երկրներում, Չինաստանում, Ճապոնիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Նոր Զելանդիայում։ Հայաստանում՝ Արարատյան դաշտի, Լոռի-Փամբակի, Շիրակի և Սևանի ավազանի շրջաններում։

Կատեգորիա:Խոզեր
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Ալվանք

**Ալվանք**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Ալվանք է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանից անվանվել է Ալիդարա։ Ալվանք է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մալև գետի հովտում՝ Արաքսից մոտ 2 կմ հեռավորության վրա, ծովի մակարդակից բարձր է 600-660 մ։ Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 11 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Ալվանքի մշտական բնակչությունը կազմել է 352, առկա բնակչությունը՝ 259 մարդ։ Ռուսական Կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնք հեռացել է 1988 թվականի նոյեմբերին։ Ստորև ներկայացված է Ալվանք գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Պատկերասրահ


Вид на долину Аракса от села Алванк.jpg
Дорога к селу Алванк 2.jpg
Церковь Св. Геворга, Алванк 1.jpg|Սուրբ Գևորգ Եկեղեցի
Церковь Св. Геворга, Алванк 5.jpg
Kusanats Anapat (Alvank) 0.jpg|Կուսանաց Եկեղեցի
Памятник ВОВ, Армения, Алванк 1.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Памятник ВОВ, Армения, Алванк 3.jpg
Виноградная лоза в селе Алванк.jpg|Խաղող



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Հովհաննես Հունանյան

**Հովհաննես Վաղարշակի Հունանյան** (), ՀՀ Ոստիկանության պետի տեղակալ, ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտ։

## Կրթություն
1973 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը՝ իրավաբանի որակավորմամբ։

## Ծառայությունը
* 1975-1977 թթ. - Սպանդարյանի ՆԳ բաժնի անչափահասների գործերով տեսչության տեղամասային տեսուչ, 
* 1977-1983 թթ. - Սպանդարյանի ՆԳ բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի տեսուչ, ավագ տեսուչ, 
* 1983 թ. - Երևանի ՆԳ վարչության քրեական հետախուզության բաժնի ավագ տեսուչ, 
* 1983-1984 թթ. - Սպանդարյանի ՆԳ բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետ, 
* 1984-1991 թթ. - Օրջոնիկիձեի ՆԳ բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր, ավագ օպերլիազոր, 
* 1991-1993 թթ. - Օրջոնիկիձեի ՆԳ բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետ, բաժնի պետի տեղակալ, 
* 1993-1994 թթ. - Շահումյանի ՆԳ բաժնի պետ, 
* 1994 թ. - Երևանի ՆԳ վարչության պետի տեղակալ, 
* 1994-1996 թթ. - ՀՀ ՆԳ նախարարի տեղակալ, 
* 1996-1997 թթ. - Շահումյանի ՆԳ բաժնի պետ, 
* 1997-2003 թթ. - ՆԳ նախարարի տեղակալ։ 
* 2003 թվականի հունվարի 1-ից - ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ։
* 2013 թ. հոկտեմբերի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալի պաշտոնից։

## Պարգևներ և կոչումներ
* 2006 թ. շնորհվել է ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտի հատուկ կոչում։
Պարգևատրվել է՝
* 1998 թ. - Մարտական ծառայության մեդալով, 
* 2007 թ. - «Հասարակական կարգի գերազանց պահպանման համար» մեդալով, 
* 2006 թ. - ՀՀ վարչապետի հուշամեդալով։
* 2012 թ. - «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։

Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Կատեգորիա:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ
Խոշորաբլոկային կոնստրուկցիաներ

**Խոշորաբլոկային կոնստրուկցիաներ**, բնական կամ արհեստական մեծածավալ քարերից պատրաստված հավաքովի կոնստրուկցիաներ։ Օգտագործվում են բնակելի, հասարակական և արդյունաբերական շենքեր ու շինություններ կառուցելիս։

Խոշորաբլոկային կոնստրուկցիաներ օգտագործվել են դեռևս Հին Եգիպտոսում, Ուրարտուում և այլուր։ Խոշորաբլոկային կոնստրուկցիաների օրինակ են Գառնիի հեթանոսական տաճարի խոշորաբլոկային բազալտե քարերից կառուցված պատերը։ Բնական թեթև քարերից, բետոնից, ինչպես նաև հավաքովի աղյուսից ու քարից ստացվող բլոկներն սկզբում մեծ չափեր չունեին (պատերի կտրվածքն ստացվում էր բազմաշարք)։ Հետագայում բլոկների չափերը մեծացվեցին, և պատի բազմաշարք կտրվածքից անցան եռաշարք, ապա՝ երկշարք կտրվածքի։ Սեյսմիկ շրջաններում խոշորաբլոկային պատերի կարանները միաձուլվում են թույլ թանձրության շաղախով կամ բետոնով և ամրանավորվում, որն ապահովում է կառույցի սեյսմիկությունը։ Բլոկների խոշորացումը հանգեցրեց միջնորմային բարավորային և ենթապատուհանային տարրերի միացման։ Գործարանային պայմաններում դրանց միաձուլումը որպես պատի ամբողջական կոնստրուկցիա, հանգեցրեց խոշորապանելային կոնստրուկցիաների ստեղծման։

Կատեգորիա:Շինարարություն
Գուդեմնիս

**Գուդեմնիս**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Գուդեմնիս է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Ուջանաբաս անունով։

## Աշխարհագրություն
Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ճանապարհով կազմում է մոտ 73 կմ, իսկ Մեղրի քաղաքից՝ մոտ 7 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ծովի մակարդակից բարձրությունը մոտ 1400 մ է։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝  Գուդեմնիսի մշտական բնակչությունը կազմել է 21, առկա բնակչությունը՝ 32 մարդ։ Գյուղի բնակչությունը մշտապես եղել են հայեր։ Ստորև ներկայացված է Գուդեմնիս գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Պատկերասրահ


Пейзажи Сюника в районе села Гудемнис.jpg
Церковь Пресвятой Богородицы в Гудемнисе 02.jpg|Սուրբ Աստվածածին Եկեղեցի
Церковь Пресвятой Богородицы в Гудемнисе 4.jpg
Церковь Пресвятой Богородицы в Гудемнисе 7.jpg
Памятник ВОВ в Гудемнисе, Армения 03.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Памятник ВОВ в Гудемнисе, Армения 2.jpg



## Տես նաև
* Գուդեմնիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Կարճևան

**Կարճևան**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից կազմում է մոտ 85 կմ, իսկ Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 5 կմ դեպի արևմուտք։ Ծովի մակարդակից բարձր է 920 մետր։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Կարճևանի մշտական բնակչությունը կազմել է 301, առկա բնակչությունը՝ 333 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիները 1828-1829 թվականներին գաղթել են Պարսկահայաստանից։ Ստորև ներկայացված է Կարճևան գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Պատկերասրահ


Карчеван 2025 02.jpg
Կարճևան գյուղ.jpg
Одна из улиц Карчевана.jpg
Карчеван 2025 2.jpg
Церковь Святой Богородицы в Карчеване 2.jpg|Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին
Церковь Святой Богородицы в Карчеване 91.jpg
Церковь Святой Богородицы в Карчеване 8.jpg
Водопад около Карчевана 2025 1.jpg|Водопад близ села
Памятник ВОВ, Карчеван, Армения 5.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Памятник ВОВ, Карчеван, Армения 2.jpg
Водопад около Карчевана 2025 4.jpg|Ջրվեժ
Водопад около Карчевана 2025 3.jpg



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Լիճք (Սյունիքի մարզ)

**Լիճք**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Լիճք է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Լիշք անունով։

## Աշխարհագրություն
Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ճանապարհով կազմում է մոտ 53 կմ, իսկ Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 18 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1750-1850 մ։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Լիճք մշտական բնակչությունը կազմել է 162 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով, որոնք բնիկ տեղացիներ են։ Ստորև ներկայացված է Լիճք գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Պատկերասրահ


1 Село Личк 2025.jpg
Церковь Св. Карапета в Личке 2025 1.jpg|Սուրբ Կարապետ (XVII)
Церковь Св. Карапета в Личке 2025 3.jpg
- 2025 Звараванк 11.jpg|Զվարավանք (XVII)
- 2025 Звараванк 21.jpg
Памятник ВОВ, Личк, Армения 8.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Памятник ВОВ, Личк, Армения 2.jpg
Водопад около Личка 4.jpg
Пейзажи Сюника в районе села Личк 11.jpg



## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Նռնաձոր

**Նռնաձոր**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Նռնաձոր է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանից գյուղի հայտնի է Նյուվադի անունով։ Նռնաձոր է վերանվանվել 2006 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Արաքս գետից մոտ 2 կմ հեռավորության վրա` ձորալանջերին, ծովի մակարդակից 500-600 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ճանապարհով կազմում է մոտ 97 կմ, իսկ Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 17 կմ դեպի արևելք։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Նռնաձորի մշտական բնակչությունը կազմել է 148, առկա բնակչությունը՝ 137 մարդ։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանից գյուղում բնակվել են ադրբեջանցիներ, որոնք հեռացել են 1991 թվականի ամռանը։ Դրանից հետո գյուղում վերաբնակվել են հայեր։ Ստորև ներկայացված է Նռնաձոր գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Ալագիրի շրջան

**Ալագիրի շրջան** (), շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Հյուսիսային Օսիա հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1944 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ալագիր։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2135&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 34361&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16,09&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Հյուսիսային Օսիա
Լեհվազ

**Լեհվազ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մեղրի և Վահրավար գետերի միախառնման վայրում՝ ծովի մակարդակից 900-950 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ճանապարհով կազմում է մոտ 72 կմ, իսկ  Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 2-3 կմ հյուսիս-արևմուտք։

### Կլիմա
Կլիման չորային է, սակայն ջրառատ։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Լեհվազի մշտական բնակչությունը կազմել է 571, առկա բնակչությունը՝ 565 մարդ։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում մինչև 1918 թվականը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։ 1920 թվականից հետո՝ Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում, ունեցել է հայ և ադրբեջանցի բնակչություն։ 1988-1989 թվականներն ադրբեջանցիները հեռացել են գյուղից։ Ստորև ներկայացված է Լեհվազ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են այգեգործությունը, պտղաբուծությունը, կերային կուլտուրաների մշակությունը, անասնապահությունը և շերամապահությունը։ Ս. էփրիկյանը Վերին Լեհվազ է անվանում Լիճքվազ գյուղը։

## Պատկերասրահ


Памятник ВОВ в Легвазе, Армения.jpg||Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր