ԱՓՖ պաշարիչներ

**Անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պաշարիչներ** (**ԱՓՖ արգելակիչներ**), դեղաբանական խումբ, որն օգտագործվում է զարկերակային գերճնշման և սրտային անբավարարության բուժման համար։ Նրանք թուլացնում են արյունատար անոթները և քչացնում են արյան ծավալը, ինչն էլ բերում է զարկերակային ճնշման իջեցման և սրտի արյան պահանջի քչացման։

ԱՓՖ արգելակիչներն արգելակում են Անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտը, որը կարևոր կոմպոնենտ է ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոնային համակարգում։ Անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտը փոխակերպում է Անգիոտենզին I Անգիոտենզին II և հիդրոլիզում է Բրադիկինը։ Այս մեխանիզմով ԱՓՖ արգելակիչները բերում են անոթասեղմիչ Անգիոտենզին II քչացման և անոթալայնիչ Բրադիկինի շատացման։

Հիմնական ԱՓՖ արգելակիչներն են Բենազեպրի, Պերինդոպրիլ, Կապտոպրիլ, էնալապրիլը, Լիզինոպրիլ և Ռամիպրիլ։

## Բժշկական կիրառում
ԱՓՖ արգելակիչներ առաջնային կիրառումը հիպերտենզիայի բուժման մեջ է։ Այն կարող է կիրառվել մոնոթերապիայի ձևով կամ այլ հակագերճնշումային դեղամիջոցների հետ։  Հետագայում այն գտավ կիրառում նաև այլ սրտանոթային և երիկամային հիվանդությունների բուժման մեջ, ինչպիսիք են՝

*Սրտի սուր ինֆարկտ
*Սրտային անբավարարություն(ձախ փորոքի սիստոլիկ դիսֆունկցիա )
* Երիկամային բարդություններ շաքարային դիաբետի ժամանակ, իջեցնելով զարկերակային ճնշումը բերում են կծիկների պերֆուզիայի շատացման։

Շատ դեպքերում ԱՓՖ արգելակիչները հանդիսանում են առաջին ընտրության դեղ բարձր զարկերակային գերճնշման ժամանակն, հատկապես երբ զուգակցվում է շաքարային դիաբետի հետ, բայց տաիքի և այլ հինավդությունների զուգակցաման պարագայում հաճախ անհրաժեշտություն է առաջանում այլ դեղախմբերի հետ զուգակցաման ցանկալի արդյունքի հասնելու համար։ Գոյություն ունեն կոմբինացված դեղեր, օրինակ ԱՓՖ արգելակիչների և թիազիդային միզամուղների։ ԱՓՖ արգելակիչներները նաև օգտագործվում են քրոնիկական երիկամային անբավարությունների և երիկամների համակարգային սկլերոզների ժամանակ։ Ստաբիլ կորոնար հիվանդությունների դեպքում առանց սրտային անբավարության,  առավելությունները նման են այլ սովորական բուժման մեթոդներին։

2012 թ․ The BMJ-ում հրապարակվեց մետաանալիզ, որտեղ նկարագրված էր ԱՓՖ արգելակիչների պաշտպանական դերի մասին իջեցնելով ռիսկը պնեոմոնիայի  ի տարբերություն Անգիոտենզին II ընկալիչների պաշարիչների։ Հեղինակները հայտնաբերել էին ռիսկի իջեցում ուղեղի կաթված տարած հիվանդների մոտ (54%), սրտային անբավարությամբ հիվանդների մոտ (37%, և Ասիական ծագում ունեցողների մոտ (43%) և ոչ ասիական ծագում ունեցողների մոտ (54%)։ Բայց մահացության իջեցում պնոմոնիայից չի արձանագրվել։

### Այլ կիրառում
ԱՓՖ արգելակիչները օգտագործվում են իջեցնելու համար ջուր խմելու անհագ պահանջը Շիզոֆրենիայով հիվանդների մոտ, որը բերում է պսիխոգեն պոլիդիպսիայի։ Կրկնակի կույր պլացեպո-ստուգող փորձը ցույց է տվել այս դեպքերում Էնալապրիլի կիրառումը բերել է պահանջի քչացման 60% մարդկանց մոտ։ Նույն արդյունք է եղել նաև այլ ԱՓՖ արգելակիչների մոտ։

## Կողմնակի երևույթներ
Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներն են՝ ցածր զարկերակային ճնշում, հազ, հիպերկալիեմիա, գլխապտույտ, գլխացավ, հոգնածություն, թուլություն և երիկամային անբավարարություն։
	
Հիմնական կողմնակի երևութները կարելի է հասկանալ ԱՓՖ արգելակիչների ֆարմակոլոգիական մեխանիզմի միջոցով։ Այլ կողմանկի երևույթներ են լյարդի հետ խնդիրներ և պտղի վրա ունեցած ազդեցություն։ Բոլոր ԱՓՖ արգելակիչների օգտագործման ընթացքում կարող են առաջանալ երիկամի հետ խնդիրներ, որը նրանց ֆարմակոլոգիական ազդեցության հետևանք է։ Հիվանդների մոտ դիտվում է կծիկային ֆիլտրացիայի արագության ոչ շատ իջեցում։ Սակայն կարող է կծիկային ֆիլտրացիան զգալի իջնել, եթե մինչ այդ եղել է երիկամի պերֆուզիայի իջեցում, այնպիսի հիվանդությունների հետևանքով ինչպիսիք են երիկամային զարկերակի ստենոզ, սրտային անբավարարություն կամ երիկամի պոլիկիստոզ։ Այս հիվանդների դեպքում կծիկային ֆիլտրացիայի պահպանումը կախված է անգիոտենսին-II կախված ծայրամասային վազոմոտորային տոնուսից։ Այս դեպքերում երիկամային ֆունկցիան պետք է լավ վերահսկվի առաջին մի քանի օրերին ԱՓՖ արգելակիչներով բուժման սկզբից հիվանդների  երիկամային զարկերակի պերֆուզիայի իջեցումով մոտ։ Երիկամային ֆունկցիայի չափավոր կրճատում, շիճուկի կրեատինինի 30% -ից ոչ ավելի բարձրացում, որը կայունանում է մեկ շաբաթվա ընթացքում բուժումից հետո, ընդունելի է համարվում որպես թերապևտիկ էֆեկտի մաս, միևնույն ժամանակ երիկամի մնացած ֆունկիան պետք է լինի բավարար։

Նվազեցված կծիկային ֆիլտրացիան հատկապես խնդիր է, եթե հիվանդը զուգահեռաբար օգտագործում է Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ և Միզամուղ դեղամիջոցներ ։ Երբ երեք դեղերը միասին են ընդունվում, երիկամային անբավարարության զարգացման ռիսկը զգալիորեն մեծանում է։

Հիպերկալեմիան հանդիսանում է ևս մեկ կողմնակի էֆեկտ։ Այն զարգանում է, քանի որ ԱՓՖ արգելակիչները ազդում են նաև Ալդոստերոնի վրա։ Անգիոտենզին II քանակի իջեցումը բերում է Ալդոստերոնի քանակի իջեցման։ Քանի որ Ալդեստերոնը պատասխանատու է կալիումի դուրս բերմանը օրգանիցմից, նրա ցածր քանակները բերում են կալիումի պահմանը օրգանիզմում։ Սակայն որոշ մարդիկ կարող են շարունակել կալիումի կորուստը ԱՓՖ արգելակիչների օգտագործման ընթացքում։ Հիպերկալիեմիան կարող է դանդաղեցնել իմպուլսի փոխանցումը նյարդերով և մկաններով, հատկապես սրտամկանում։ Այս ամենը բերում է սրտային դիսֆունկցիայի և նյարդամկանային հետևանքների, ինչպիսիք են մկանային թուլություն, պարեսթեզիա, սրտխառնոց, լուծ և այլ հետևանքների։ Հետևողական պետք է հսկվի կալիումի քանակը այն անհատների մոտ ովքեր ստանում են ԱՓՖ արգելակիչներ և հակում ունեն հիպերկալիեմիայի։

Մեկ այլ հնարավոր բացասական ազդեցություն էլ, որը հատուկ է ԱՓՖ արգելակիչներին, բայց ոչ այլ Ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոնային համակարգի արգելակիչներին, բրադկինինի մակարդակի բարձրացում է։

Անընդհատ հազը հանդիսանում է ևս մեկ շատ տարածված կողմնակի էֆեկտ, այն կապում են բրադիկինի քանակի շատացման հետ, սակայն այս պնդումը վիճելի է։ Սակայն շատ դեպքերումը հազը կապված չէ ԱՓՖ արգելակիչների հետ։ Հիվանդները ում մոտ առաջանում է հազ շա հաճախ անցնում են Անգիոտենզին II ընկալիչների արգելակիչների ընդունման։

Որոշների մոտ  (0.7%) մոտ զարգանում է անգիոնևրոտիկ այտուց, բրադիկինի քանակի շատացման հետևանքով։ Հավանական է գենետիկ նախատրամադրվածության դերը։

Սուր հազվագյուտ ալերգիկ ռեակցիան կարող է ազդել աղիքային պատի վրա և երկրորդային ձևով  առաջացնել որովայնի ցավ։

### Արյուն
Արյունաբանական հետևանքները, ինչպիսիք են նեյտրոպենիան, ագրանուլոցիտոզը և արյան այլ դիսպրազիաները, հանդիպել են ԱՓՖ արգելակիչիներով հետ թերապիայի ընթացքում, հատկապես այն արձանց մոտ ովքեր ունեն ռիսկերի լրացուցիչ գործոններ։

### Հղիություն
Հղի կանանց մոտ, բոլոր եռամսյակների ընթացքում ընդունված ԱՓՖ արգելակիչները առաջացնում են բնածին արատներ, մեռելածնություն և նորածնային մահացություն։ Հիմնականում առաջացած պտղի աննորմալությունները ներառում են հիպոտենզիա, երիկամային դիսպլազիա, անուրիա / օլիգուրիա, ներհոսքային աճի հետամնացություն, թոքային հիպոպլազիա, բաց արտերիալ ծորան և գանգի թերի որսկրացում։ Ընդհանուր առմամբ, ԱՓՖ արգելակիչներ ընդունած նորածինների մոտ կեսի մոտ այն բացասական հետևանքներ ունի, ինչը հանգեցնում է բնածին արատների։

ԱՓՖ արգելակիչները պատկանում են Ավստրալիայի դեղերի գնահատման հանձնաժողով հղիության D կատեգորիան, և դրանցից պետք է խուսափել այն կանանց, ովքեր, պլանավորում են հղիանալ։  Առաջին եռամսյակում դրանց օգտագործումը կապված է նաև հիմնական բնածին արատների ռիսկի հետ, մասնավորապես ազդելով սրտանոթային և կենտրոնական նյարդային համակարգերի վրա։

## Գերդոզավորում
Ախտանիշները և բուժումը։ Գրականության մեջ կան մի քանի տվյալներ ԱՓՖ արգելակիչների գերդոզավորման մասին։ Ամենահավանական դրսևորը հիպոտենզիան է, որը կարող է լինել ծանր հիպերկալեմիա, հիպոնատրեմիա և երիկամային անբավարարության մետաբոլիկ ացիդոզի հետ։  Բուժումը պետք է լինի հիմնականում սիմպտոմատիկ և օժանդակ, պետք է տալ ֆիզլուծույթ հիպոտենզիան շտկելու և երիկամային ֆունկցիան բարելավելու համար, պետք է կատարել ստամոքսային լվացում, որից հետո  պետք է տալ ակտիվացված ածուխ և կատարսիս դեղամիջոցի հետագա կլանումը կանխելու համար։ Հայտնի են, որ Կապտոպրիլը, էնալապրիլը, Լիզինոպրիլը և Պերինդոպրիլը հեռացվում են հեմոդիալիզի միջոցով։

## Հակացուցումներ և նախազգուշական միջոցներ
ԱՓՖ արգելակիչները հակացուցված են հետևայալ խումբ մարդկանց՝
* Հղիություն կամ կրծքով կերակրողներին,
* Նախորդող անգիոնևրոտիկ այտուց տարած մարդկանց, որը կապված էր ԱՓՖ արգելակիչներով թերապիայի հետ,
* Երկողմանի երիկամային զարկերակի ստենոզով մարդկանց,
*Գերզգայունությունը ԱՓՖ արգելակիչների նկատմամբ։

ԱՓՖ արգելակրիչները պետք է զգուշությամբ օգտագործվեն այն մարդկանց ովքեր ունեն՝
* Երիկամների անբավարար ֆունկցիա,
* Աորտայի փականի ստենոզի կամ սրտանոթային արտահոսքի խանգարում,
* Հիպովոլեմիա կամ ջրազրկում,
* Հեմոդիալիզ `բարձր հոսքով պոլիակրիլոնիտրիլային թաղանթներով։

ԱՓՖ արգելակրիչների համադրությունը այլ դեղամիջոցների հետ կարող է մեծացնել այդ դեղերի ազդեցությունը, բայց նաև կողմնակի երևույթների ռիսկը։ Հիմնական կողմանկի երևույթները ԱՓՖ արգելակրիչների հետ զուգակցման հիպոտենզիան, սուր երիկամային անբավարությունը և հիպերկալիեմիան են։ ԱՓՖ արգելակրիչների հետ զուգակցումները պետք է զգույշ կատարել։ Հատկապես պետք է ուշադիր զուգակցել այլ տիպի ՌԵնին-Անգիոտենզին-Ալդոստերոնային համակարգի արգելակիչների հետ, միզամուղների հետ (հատկապես կալիում պահող միզամուղներ), Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ, հակակոագուլյանտների, ցիտոստատիկների և կալիումի հավելումների հետ։

Կալիումի հավելումը պետք է օգտագործվի զգուշությամբ և բժշկական հսկողության ներքո ` ԱՓՖ արգելակիչների հիպերկալիեմիա առաջացնելու ունակության պատճառով։

Ցիկլոօքսիգենազայի արգելակիչների հետ միաժամանակ օգտագործումը հակում ունի իջեցնելու ԱՓՖ արգելակիչների հիպոտենզիվ ազդեցությունը։

## Ազդեցության մեխանիզմ
ԱՓՖ արգելակիչները նվազեցնում են ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոն համակարգի (RAAS) գործունեությունը, որը հանդես է գալիս որպես առաջնային գործոսն շաքարային դիաբետով տառապող մարդկանց մոտ հիպերտոնիայի զարգացման մեջ, որպես ինսուլինռեզիստենտականության համախտանիշի մաս կամ որպես երիկամային ախտահարումների դրսևորում։

### Ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոնային համակարգ
thumb|475px|Ռենին-Անգիոտենզին-Ալդոստերոնային համակարգ
Ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոնային համակարգը հանդիսանում է օրգանիզմում զարկերակային ճնշման կարգավորման հիմնական համակարգը։  Մարմնի մեջ էլեկտրոլիտների և ջրի անհավասարակշռության մարկերները, ինչպիսիք են հիպոտենզիան, հեռադիր խողովականերում նատրիումի կոնցենտրացիաի իջեցումը, արյան ծավալների նվազումը և բարձր սիմպատիկ տոնուսը, բերում են երիկամում յուքստագլոմերուլյալ ապարատի բջիջների կղմից ռենինի արտազաատման։ Ռենինը ակտիվացնում է լյարդից շրջանառվող նախահորմոն անգիոտենզինոգենը, բերելով նրա պրոտեոլիտիկ բաժանման, բացի նրա առաջին 10 ամինաթթվային մնացորդներից, որը հայտնի է որպես անգիոտենզին I։ Հետագայում Անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտ (ԱՓՖ) հեռացնում է ևս 2 մնացորդ, ինչի արդյունքում անգիոտենզինI վերածվում է անգիոտենզինII։ ԱՓՖ հայտաբերվում է փոքր շրջանառության անոթներում և բազմաթիվ անոթների էնդոթելներում։ Համակարգը բարձրացնում է զարկերակային ճնշումը ի հաշիվ աղերի և ջրի, սակայն հենց ինչը անգիոտենզինII հանդիսանում է ուժեղ վազոկոնստրիկտոր։

### Էֆեկտներ
ԱՓՖ արգելակիչները արգելակում են Անգիոտենզի I  վերածումը Անգիոտենզին II։ Այս մեխանիզմով նրանք իջեցնում են անոթային դիմադրությունը և բարձրացնում են երակային տարողությունը, իջեցնում են սրտային արտամղման ծավալը, սրտային ինդեքսը, հավածային ուժը և սրտի արտամղման ծավալը,  իջեցնում են երիկամների անոթների դիմադրությունը և բարձրացնում են նատրիուրեզը (նատրիումի դուրսբերումը մեզով)։
Ռենինի կոնցետրացիան բարձրանում է ի հաշիվ բացասական կապի ԱնգիտենզինI վերածման ԱնգիոտենզինII քչացման։ ԱնգիտենզինI նույն մեխանիզմով շատանում է, իսկ ԱնգիոտենզինII և Ալդոստերոնը քչանում։ Բրադիկինինը շատանում է ի հաշիվ նրա, որ քիչ է ինակտիվանում ԱՓՖ-ով։

Նորմալ պայմաններում, Անգիոտենզին II- ն ունի էֆեկտները.
* Վազոկոնստրիկցիա և անոթների հարթ մկանների հիպերտրոֆիա, կարող են բերել զարկերակային ճնշման բարձրացման և հիպերտոնիայի։ Բացի դրանից երիկամի էֆերենտ անոթների կծկումը բերում է պերֆուզիոն ճնշման բարձրացման։
* Այն բերում է փորոքների հիպերտրոֆիայի և ռեմոդելավորման։
* Անգիոտենզին II բերում է մակերիկամների կողմից արտադրված Ալդոստերոնի շատացման։ Ալդոստերը ազդում է երիկամների խողովակների վրա բերելով նատրիումի պահմանը օրգանիզմում և կալիումի դուրս բերմանը օրգանիզմից։ Նատրիումը ջուր պահող միկրոէլեմենտ։ Նատրիումի պահումը օրգանիզմում բերում է ջրի պահմանը, ինչի արդյունքում արյան ծավալի շատացման և դրանով զարկերակային ճնշման բարձրացման։
* Ստիմուլացնում է հետին հիպոֆիզի կողմից վազոպրեսինի արտազատման, ինչն էլ ազդում է երիկամների վրա, բերելով ջրի էլ ավելի պահմանաը օրգանիզմում։ Սրտային անբավարություն ունեցող հիվանդների մոտ եթե բարձրանում է վազոպրեսինի քանակը, և միևնույն ժամանակ իջնում է նատրիումի քանակը, դա սրտային անբավարությամբ հիվանդների մոտ մահվան ռիսկի բարձրացման նշան է։
* Երիկամային պրոտեոկինզ C քանակի իջեցում։

ԱՓՖ արգելակիչների օգտագործման հետևանքով իջնում է Անգիոտենզին II  արտադրությունը, ինչնել բերում է մակրեկիկամի կեղեվի կողմից Ալդոեստերոնի արտազատման նվազմանը։ Սա բերում է երիկամների կողմից նատրիումի և ջրի հեռացմանը և կալիումի պահմանը օրգանիզմում։ Այս ամենը բերում է արյան ծավալի քչացման և զարկերակային ճնշման իջեցման։

Համաճարակաբանական և կլինիկական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ԱՓՖ արգելակիչները նվազեցնում են դիաբետիկ նեֆրոպաթիայի առաջընթացը ՝ անկախ նրանց արյան ճնշման իջեցման ազդեցությունից։ Այս ազդեցությունը օգտագործվում է պրոֆիլակտիկ դիաբեդիկ երիկամային անբավարության կանխման համար։

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ԱՓՖ արգելակիչները առաջացնում են պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի գործունեության կենտրոնական ուժեղացում առողջ կամավորների և սրտի անբավարարություն ունեցող հիվանդների մոտ։  Այս ազդեցությունը կարող է նվազեցնել չարորակ սրտային առիթմիաների տարածվածությունը և հանկարծամահության դեպքերը, որը ցույց է  տրվել մեծ կլինիկական հետազոտությունների միջոցով։ ԱՓՖ արգելակիչները նաև բերում են նորէպինեֆրինի քանակի իջեցման արյան մեջ և նրա հետանքով սրտային անբավարության ունեցող հիվանդների վազոկոնստրիկցիան։ Սրանով քանդվում է արատավոր շրջանը սիմպատիկ համակարգի և Ռենին-անգիոթենզին-ալդոստերոնային համակարգ միջև։

Ցույց է տրվել նաև, որ ԱՓՖ արգելակիչներից Էնալապրիլ իջեցնում է սրտային կախեքսիան սրտի քրոնիկ անբավարարությամբ հիվանդների մոտ։ Կախեքսիան վատ պրոգնոստիկ նշան է  նշան է սրտի քրոնիկ անբավարարություն ունեցող հիվանդների մոտ։
ԱՓՖ արգելակիչները վաղ հետազոտման փուլում են բուժման համար մկանների թուլությունը և հյուծման(սարկոպենիա)  տարեց հիվանդների մոտ, առանց սրտային անբավարարության։

## Օրինակներ
ԱՓՖ արգելակիչները հեշտությամբ նույնականացվում են իրենց ընդհանուր վերջածանցով ՝ «-պրիլ»։ ԱՓՖ արգելակիչները կարող են բաժանվել երեք խմբերի ՝ հիմնվելով ֆերմենտային միացման վայրերի մոլեկուլային կառուցվածքի վրա (սուլֆհիդրիլ, ֆոսֆինիլ, կարբոքսիլ) ՝ ըստ ԱՓՖ ակտիվ կենտրոնի

### Սուլֆհիդրիլ պարունակող դեղամիջոցներ
* Աացեպրիլ
* Կապտոպրիլ, առաջին ԱՓՖ արգելակիչը
* Զեֆնոպրիլ
 
Այս նյութերը կարծես ցույց են տալիս հակաօքսիդանտ հատկություն, բայց կարող են առաջացնել այնպիսի անբարենպաստ իրադարձությունների, ինչպիսիք են մաշկի ցանը։

### Դիկարբոքսիլատ պարունակող դեղամիջոցներ
Սա ամենամեծ խումբն է, որը ներառում է
* Էնալապրիլ(Vasotec/Renitec/Berlipril/Enap/Enalapril Profarma)
* Ռամիպրիլ (Altace/Prilace/Ramace/Ramiwin/Triatec/Tritace/Ramitac)
* Կվինապրիլ (Accupril)
* Պերինդոպրիլ (Coversyl/Aceon/Perindo)
* Լիզինոպրիլ (Listril/Lopril/Novatec/Prinivil/Zestril, Lisidigal)
* Բենազեպրիլ (Lotensin)
* Իմիդապրիլ (Tanatril)
* Տրանդոլապրիլ (Mavik/Odrik/Gopten)
* Ցիլազապրիլ (Inhibace)

### Ֆոսֆոնատ պարունակող դեղամիջոցներ
* Ֆոզինոպրիլ (Fositen/Monopril) այս խմբի միակ ներկայացուցիչը։

### Բնության մեջ հանդիպող միջոցներ
* Հակահիպերտենզիվ պեպտիդների ամբողջական տեղեկատվությունը հասանելի է տվյալների բազայում։ Այն պարունակում է 1700 յուրահատուկ հակահիպերտենզիվ պեպտիդներ։
* Արֆազալինը(HOE 409) անգիոտենզինի անտագոնիստ է։

#### Կաթնամթերք
* Կազոկինիններն ու լակտոկինինները, կազեինի և շիճուկի տարրալուծման արտադրանքները, առաջանում են բնական ճանապարհով կաթնամթերք օգտագործելուց հետո։ Նրանց դերը զարկերակային ճնշման կարգավորման մեջ դեռևս բացահայտված չէ։
*  Ցուց է տրված, որ  լակտոտրիպեպտիդներ Val-Pro-Pro և Ile-Pro-Pro, որոնք արտադրվում են Lactobacillus helveticus կողմից կամ ստացվում ենկազեինից, ունի ԱՓՖ արգելակիչ և հակահիպերտենզիվ հատկություն։  Մեկ ուսումնասիրության մեջ L. helveticus PR4- ն առանձնացվել էր իտալական պանիրներից։

## Համեմատական տեղեկատվություն
Բոլոր ԱՓՖ արգելակիչները ունեն նմանատիպ հակահիպերտոնիկ արդյունավետություն, երբ կիրառվում են համարժեք դեղաչափերով։ Հիմնական տարբերությունը կապտոպրիլն է՝  առաջին ԱՓՖ արգելակիչը։ Կապտոպրիլը  ունի գործողության ավելի կարճ տևողություն և կողմնակի երևույթները ավելի շատ են։ Այն նաև միակ ԱՓՖ արգելակիչն է, որն ունակ է անցնել արյուն-ուղեղային պատնեշը, չնայած դա ոչ մի ձև չի արտահայտվում։

Խոշոր կլինիկական ուսումնասիրության մեջ ցույց է տրվել, որ ԱՓՖ արգելակիչներից Ռամիպրիլը (Altace) կարող է իջեցնել սրտամկանի ինֆարկտով տառապող հիվանդների մահացության մակարդակը, ինչպես նաև դանդաղեցնել սրտի անբավարարության հետագա զարգացումը։

Ոմանք կարծում են, որ Ռամիպրիլի լրացուցիչ օգուտները կարող են հատուկ լինել նաև այլ ԱՓՖ արգելակիչներին ևս։ Այնուամենայնիվ,Ռամիպրիլը ներկայումս մնում է միակ ԱՓՖ արգելակիչը, որի համար նման էֆեկտները հիմնավորված են եղել։

Մետա-վերլուծությունը հաստատեց, որ ԱՓՖ արգելակիչները արդյունավետ են և, իհարկե, առաջին ընտրության դեղ հիպերտոնիկ հիվանդության բուժման մեջ։ Այս մետա-վերլուծությունը հիմնված էր 20 փորձերի և 158.998 հիվանդների վրա, որոնցից 91% -ը հիպերտոնիկ էին։ ԱՓՖ արգելակիչները օգտագործվել են որպես գործող բուժում յոթ փորձարկումներում (n = 76.615) և անգիիենզինի ընկալիչների արգելակիչները (ARB) 13 փորձարկումներում (n = 82,383):
ԱՓՖ արգելակիչները կապված էին վիճակագրորեն մահացության նշանակալի 10% նվազեցման հետ (HR 0.90; 95% CI, 0.84-0.97; P = 0.004): Ի հակադրություն, անգիիենզինի ընկալիչների արգելակիչներով բուժման հետ որևէ նկատելի մահացության նվազում չի նկատվել (HR 0.99; 95% CI, 0.94-1.04; P = 0.683): ԱՓՖ տարբեր արգելակիչների կողմից մահացության նվազեցման վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պերինդոպրիլային հիմքով ռեժիմները կապված են վիճակագրական նշանակալի բոլոր պատճառներով մահացության 13% -ով նվազեցման հետ։ Հաշվի առնելով հիպերտոնիկայի լայն տարածումը բնակչության մեջ, կարելի է ակնկալել, որ արդյունավետ բուժումը ԱՓՖ արգելակիչներով, մասնավորապես Պերինդոպրիլով, կարող է հանգեցնել փրկված կյանքերի շատացման։

### Համարժեք դեզաներ հիպերտոնիայի դեպքում
ԱՓՖ արգելակիչները ունեն տարբեր ուժեղ կողմեր ` տարբեր սկզբնական դոզաների դեպքում։ Դոզան պետք է ճշգրտվի ըստ կլինիկական պատասխանի։

## Անգիոտենզին II ընկալիչների արգելակիչներ
ԱՓՖ արգելակիչները շատ ընդհանուր բնութագրեր ունեն սրտանոթային դեղերի մեկ այլ դասի՝ Անգիոտենզին II ընկալիչների արգելակիչների հետ, որոնք հաճախ օգտագործվում են այն դեպքում, երբ հիվանդները անհանդուրժող են ԱՓՖ արգելակիչների կողմնակի երևույթների նկատմամբ։

### Զուգակցումը
Համակցված օգտագործումը Անգիոտենզին II ընկալիչների արգելակիչների և ԱՓՖ արգելակիչների կարող է լինել ավելի լավ քան միայն նրանցից մեկի օգտագործումը։ Այս զուգակցումը կարող է բարձրացնել բրադիկինի քանակը Անգիոտենզին II արտադրման իջեցման հետևանաքով և նրա ակտիվությունը AT1 ընկալիչների վրա։ Այս երկողմանի արգելակումը կարող է լինել ավելի էֆեկտիվ, քանի որ Անգիոտենզին II կարող է արտադրվել նաև ոչ ԱՓՖ կախված ճանապարհով, բայց միևնույն ժամանակ կարող է բերել կողմնակի երևույթների մեծացման։ Նախնական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այս զուգակցումը կարող է լինել օգտակար բուժման համար Էսենցիալ հիպերտենզիայի, քրոնիկ սրտային անբավարության և նեֆրոպաթիայի։ Այնուամենայնիվ, ONTARGET- ի ավելի վերջերս կատարված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ այս զուգակցումը չունի առավելություններ և ունի ավելի շատ կողմնակի երևույթներ։ Թեև վիճակագրորեն նշանակալի արդյունքներ են ձեռք բերվել հիպերտոնիայի բուժման գործում ունեցած դերի համար, կլինիկական նշանակությունը բացակայում է Կան վատ նախազգուշացումներ ԱՓՖ արգելակիչների Անգիոտենզին II ընկալիչների արգելակիչների համատեղել օգտագործելու վերաբերյալ։

Սրտային անբավարարություն ունեցող հիվանդները կարող են օգտվել այդ համակցությունից `հիվանդացության և փորոքային ռեմեոդելավորման նվազեցման առումով։

Նեֆրոպաթիայի բուժման համար առավել համոզիչ ապացույցներ են հայտնաբերվել։ Այս համակցված թերապիան մասամբ փոխեց սպիտամիզությունը, ինչպես նաև ցուցադրել է ռենոպրոտեկտիվ ազդեցություն դիաբետիկ նեպրոպաթիայով, և մանկական IgA նեֆրոպաթիայով տառապող հիվանդների մոտ։

## Պատմություն
Առաջին քայլերը ԱՓՖ արգելակիչների հայտնաբերման համար եղել է Անգիոտենզին փոխակերբող ֆերմենտի հայտնաբերումը Լեոնարդ Տ․ Սկեգգսի և իր կոլեգաների կողմից 1956 թվականին։ Բրազիլացի գիտնական Սերջիո էնրիկե Ֆեռեյրան հաղորդել է 1965թվականին, որ  Bothrops jararaca օձի թույնում առկա է բրադկինինին հզորացնող գործոն։ Ֆերեյրան այնուհետև գնաց Ջոն Վեյնի լաբորատորիա՝ որպես հետդոկտորանտ, իր արդեն հայտաբերված բրադկինինին հզորացնող գործոնով։ Կարծում էին, որ ոչ ակտիվ անգիոտենզին I- ի վերածումը հզոր անգիոտենսին II- ի տեղի է ունենում պլազմայում։ Այնուամենայնիվ, 1967 թ.-ին Քևին Կ. Ֆ. Նգը և Ջոն Ռ. Վանը ցույց տվեցին, որ պլազմային ԱՓՖ-ն չափազանց դանդաղ է՝ հաշվի առնելով անգիոտենսին I- ի in vivo- ի վերածումը անգիոտենսին II: Հետագա քննությունը ցույց տվեց, որ արագ փոխարկում տեղի է ունենում թոքային շրջանառության միջոցով դրա անցման ընթացքում։

Բրադկինինը արագորեն ինակտիվանում է շրջանառվող արյան մեջ և այն ամբողջովին անհետանում է թոքային շրջանառության մեկ անցումով։ Անգիոտենսին I- ը նույնպես անհետանում է թոքային շրջանառության մեջ՝ անգիոտենսին II- ին վերածվելու պատճառով։ Ավելին, անգիոտենսին II- ը թոքերի միջով անցնում է առանց որևէ կորստի։ Կարծում էին, որ Բրադկինինի ինակտիվացումը և  անգիոտենզին I- ի անգիոտենսին II- ի վերածելը թոքերում տեղի էր ունենում միևնույն ֆերմենտի միջոցով։ 1970-ին Նգը և Վեյնը, օգտագործելով Ֆեռերյաի կողմից տրամադրված բրադկինինին հզորացնող գործոնը, ցույց տվեցին, որ փոխարկումը արգելակվում է թոքային շրջանառության մեջ անցնելով։

Բրադկինինին հզորացնող գործոնները պեպտիդներ են, որոնց  գործողությունը կապված է ԱՓՖ- ի կողմից բրադկինինի արգելակման հետ։ Բրադկինինին հզորացնող գործոնի մոլեկուլային անալիզը թույլ տվեց ստանալ նոնապեպտիդ  Բրադկինինին հզորացնող գործոն տերոպրիդ (SQ 20,881), որը in vivo ցույց տվեց ԱՓՖ- ի արգելակման համեմատաբար մեծ հզորություն և հիպոտենզիվ ազդեցություն։ Տեպրոդիտը ուներ սահմանափակ կլինիկական արժեք՝ իր պեպտիդային բնույթի և պերօռալ ընդունման դեպքում ակտիվության բացակայության պատճառով։ 1970-ականների սկզբին աճում էր ԱՓՖ- ի արգելակման մասին գիտելիքները։ Դեյվիդ Քուշմանը, Միգել Օնդեթին և գործընկերները օգտագործում էին պեպտիդային անալոգներ ԱՓՖ- ի կառուցվածքի ուսումնասիրության համար՝ որպես մոդել օգտագործելով կարբոքսիպեպտիդազ A: Նրանց հայտնագործությունները հանգեցրին 1975 թ Կապտոպրիլի՝ առաջին պերօռալ ակտիվ ԱՓՖ արգելակիչի ստեղծմանը։

Կապտոպրիլը հաստատվել է Միացյալ Նահանգների սննդի և դեղերի վարչակազմի կողմից 1981 թ.: Առաջին ոչսուլֆիհիդրիլ ԱՓՖ արգելակիչըը՝ Էնալապրիլը, վաճառքի հանվեց երկու տարի անց։ Այդ ժամանակվանից առնվազն 12 այլ ԱՓՖ արգելակիչ է հայտնվել են շուկայում։

1991 թ.-ին ճապոնացի գիտնականները ստեղծեցին առաջին կաթնաթթվային ԱՓՖ արգելակիչը՝ ֆերմենտացված կաթնային ըմպելիքի տեսքով։ Այս պեպտիդները այժմ հաճախ անվանում են լակտոտրիպեպտիդներ։ 1996-ին մարդու առաջին ուսումնասիրությունը հաստատեց լակտոտրիպեպտիդների էֆեկտիվությունը զարկերակային ճնշման իջեցման մեջ։ Լակտոտրիպեպտիդների առաջին հայտնաբերումից ի վեր, ավելի քան 20  կլինիկական փորձարկումներ են անցկացվել մարդկանց վրա բազմաթիվ տարբեր երկրներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԱՓՖ արգելակիչներ - Մեդեքս
* AHTPDB a comprehensive platform for analysis and presentation of antihypertensive peptides.  *Nucleic Acids Res.* November 11, 2014; .
* ACE Inhibitors: Summary of Recommendations – Consumer Reports Best Buy Drugs – free public education project

Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Սրտաբանություն