open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բաբեթ Պետեր

**Բաբեթ Պետեր** (, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս պաշտպանի դիրքում։ Աշխարհի չեմպիոն (2007), Եվրոպայի չեմպիոն (2009), ամառային Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2008)։

## Կարիերա
### Ակումբային
Պետերը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ տարրական դպրոցում։ 9 տարեկանում արդեն հանդես է եկել «Օշաց» երիտասարդական թիմում։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է «Լոկոմոտիվ» (Լայպցիգ)։ 2005/06 մրցաշրջանի ընթացքում տեղափոխվել է «Տուրբինե» ֆուտբոլային ակումբ, որի կազմում հանդես է եկել մինչև 2012 թվականը։ 2012-2014 թվականներին խաղացել է «Ֆրանկֆուրտ» ակումբի կազմում։ 2014 թվականին տեղափոխվել է «Վոլֆսբուրգ»։ Իր ակումբային կարիերայի ընթացքում ձեռք է բերել ՈՒԵՖԱ-ի չեմպիոնների լիգայի հաղթողի, Գերմանիայի հնգակի չեմպիոնի, Գերմանիայի կրկնակի գավաթակրի տիտղոսներ։

### Հավաքականում
2003 թվականից ելույթ է ունեցել Գերմանիայի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում։ 2006 թվականի մարտի 9-ին իր նորամուտն է նշել հիմնական ազգային հավաքականում՝ Ֆինլանդիայի դեմ խաղում։ Նա իր առաջին գոլը խփել է 2010 թվականի մարտի 1-ին Չինաստանի հավաքականի դեմ խաղում

#### Գոլեր հավաքականում

## Անձնական կյանք
Ներկայումս հարաբերությունների մեջ է ամերիկացի ֆուտբոլիստ Էլլա Մասարի հետ։ 2020 թվականին սեպտեմբերին Մասարը տղա է լույս աշխարհ բերել։ Բաբեթ Պետերը Մասարի հետ ամուսնացել է 2022 թվականի հուլիսի 22-ին։

## Ձեռքբերումներ
;Ակումբային
* ՈՒԵՖԱ-ի չեմպիոնի լիգայի հաղթող (1)՝ 2009/10
* Գերմանիայի առաջնության հաղթող (5)՝ 2005/06, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2011/12
* Գերմանիայի գավաթի հաղթող (2)՝ 2005/06, 2013/14
;Հավաքականում
* Աշխարհի առաջնության հաղթող (1)՝ 2007
* Եվրոպայի առաջնության հաղթող (1)՝ 2009
* Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (1)՝ 2008
* Ալգարվեի գավաթի հաղթող (3)՝ 2006, 2012, 2014
* Եվրոպայի առաջնության հաղթող (մինչև 19 տարեկանների) (1)՝ 2006
;Անհատական
* Արծաթե դափնու տերև
* Ֆրից Վալտերի ոսկե մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный фан-сайт
* Профиль Бабетт Петер на сайте UEFA.com
* Профиль Бабетт Петер на сайте Немецкого футбольного союза

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Վոլֆսբուրգի ֆուտբոլիստներ
Նյանյեֆան

thumb|right|Ընտանիքը նյանեֆանի սեղանի շուրջ
**Նյանյեֆան** (` niányèfàn - ամանորյա ընթրիք), ավանդական ընթրիք չինական Նոր տարվա տոնակատարության ժամանակ։

Չինաստանի տարբեր շրջաններում կարելի է անվանել նաև տուանյուանֆան,  կամ այլ կերպ։

## Նկարագրություն
Նյանյեֆանը տոնի կարևոր մասն է և լցված է բազմաթիվ խորհրդանիշներով և գաղտնի իմաստներով։ Այսպիսով, ավանդաբար չուսիում սնունդ են պատրաստում տոնի սկսվելուց մի քանի ժամ առաջ, քանի որ ենթադրվում է, որ ամբողջ տարին կանցնի այնպես, ինչպես կդիմավորեն, իսկ դանակ օգտագործելով՝ կարող եք պատահաբար կտրել բախտը։ Որպեսզի գալիք տարին հագեցնող լինի, ընդունված է ամանորյա սեղանին առատորեն ուտելիք դնել, ընդ որում՝ կարևոր է, որ մթերքների շարքում լինեն չինական բառերին համահունչ երջանկություն և բարեկեցություն՝ հավ, ձուկ և տոֆու։ Այն շրջաններում, որտեղ ձուկ չի հայտնաբերվել, ձկների գլխի պրոֆիլները պատրաստվում են ծառերի տերևներից։ Բացի այդ, սեղանին մատուցվող ուտեստներից շատերին տրվում են ներդաշնակ անուններ՝ որպես ամանորյա մաղթանքներ ընտանիքի անդամներին։

Երկրի տարբեր շրջաններում բնորոշ են նաև տեղական տոնական ուտեստները՝ հյուսիսում ուտում են ցզյաոզի, իսկ հարավում՝ նյանգաո։

Տոնի համար նրանք մաքրում են տունը, նրանք դուրս են գալիս սեղանին նոր հագուստով։ Ընթրիքից առաջ կատարվում է նախնիներին ընծայելու արարողություն, որոնք ներկայացված են խորհրդանշական փայտե անվանական ցուցանակներով։ Ընտանիքի անդամների հանդիպումը նույն սեղանի շուրջ ամեն տարի ընկալվում է որպես, հնարավոր է, վերջինը, քանի որ հայտնի չէ՝ մեկ տարի հետո ընտանիքը կհավաքվի նույն կազմով։

Ընթրիքից հետո ընտանիքը միասին հանգստանում է, ոչ ոք չի բաժանվում քնելու, որպեսզի չկորցնի երջանկությունը։ Գալիք տարում հաջողություն ունենալու համար երեխաներին տրվում են կարմիր ծրարներ փողով (ի սկզբանե ընդունված էր հարյուր մետաղադրամներից մի փունջ տալ, որոնք խորհրդանշում էին հարյուր տարի ապրելու ցանկությունը, բայց ժամանակի ընթացքում ավանդույթը փոխվեց)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի մշակույթ
Americano (երգ, Լեդի Գագա)

«**Americano**», ամերիկացի երգչուհի Լեդի Գագայի երգը նրա երկրորդ՝ «*Born This Way*» ստուդիական ալբոմից։ Երգի հեղինակներն են Լեդի Գագան, DJ White Shadow-ն, Ֆերնանդո Գարիբայը և Չեչե Ալարան։

## Երգի մասին
*[[Վոգ|Vogue]]* ամսագրին տված հարցազրույցում Գագան երգը նկարագրել է որպես ուժեղ տեխնո-հաուս։ Երգի լիրիկան պատմում է արտագաղթի մասին օրենքի, գեյ-հարսանիքների և շատ այլ բաների մասին, որոնց օրենքները ծանրակշիռ փոփոխություններ են պահանջում։ Հարցազրույցում Գագան նաև նշել է, որ երբ նա երգում է «Americano»-ն, նա պատկերացնում է Էդիթ Պիաֆին, որը կանգնած է բեմի կենտրոնում։ Այս երգի երկու տարբերակ կա՝ տեխնո տարբերակը (ալբոմի տարբերակ), իսկ երկրորդը միայն մարյաչի է և ամբողջությամբ իսպաներեն (ակուստիկ տարբերակ)։ Թվիթթերում Գագան նշել է, որ «Americano» երգն այն մասին է, թե ինչ է նշանակում «ամերիկյան երազանք» իր համար։ «Americano»-ն թողարկվել է *FarmVille*-ում 2011 թվականի մայիսի 20-ին։

## Քննադատություն
Երգը ստացել է խառը արձագանքներ․ քննադատների մի մասը երգը անվանել է սառը, մյուս մասը՝ ոգևորիչ և գործողության մղող։

## Կենդանի կատարում
2011 թվականի մայիսի 5-ին *[[The Monster Ball Tour]]*-ի ժամանակ Գագան երգը կատարել է պրոդյուսեր Ֆերնանդո Գարիբայի հետ *Foro Sol* համերգի ժամանակ։ Գագան*The Born This Way Ball Tour*-ի ժամանակ կատարել է երգը  մի զգեստ հագած, որը ընդօրինակում է մսային զգեստը։

## Հետաքրքիր փաստեր
Երգը հնչում է «Կոշկավոր կատուն» մուլտֆիլմում։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
* Լեդի Գագա՝ վոկալ, երգի հեղինակ, պրոդյուսեր
* DJ White Shadow՝ երգի հեղինակ, պրոդյուսեր
* Ֆերնանդո Գարիբայ՝ երգի հեղինակ, պրոդյուսեր
* Չեչե Ալարա՝ երգի հեղինակ

Տեղեկատվությունը վերցված է *[[Born This Way (ալբոմ)|Born This Way]]* ալբոմի բուկլետից։

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեդի Գագայի սինգլներ
Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Կատեգորիա:Իսպաներեն երգեր
Ֆուկուբուկուրո

thumb|250px|Ֆուկուբուկուրոյի վաճառքը Տոկիոյում 2006 թվականին

**Ֆուկուբուկուրո** (, բառացիորեն՝ «երջանկության պարկ»), պայուսակներ, պարկեր կամ տուփեր, որոնց պարունակությունը անհայտ է գնորդի համար, որոնք վաճառվում են Ճապոնիայում Նոր տարվա առաջին օրերին։ Ճապոնական ամանորյա այս սովորույթը ի հայտ է եկել 1907 թվականին, երբ Գինձայում գտնվող Մացույա հանրախանութը Նոր տարվա առաջին օրերին անցկացրեց ֆուկուբուկուրոյի առաջին վաճառքը կիմոնոներով, որոնց գները սովորականից մոտ երկու անգամ ցածր էին։ Պարունակության արժեքը հավասար է կամ ավելի բարձր, քան ֆուկուբուկուրոյի արժեքը։ Սովորաբար, ֆուկուբուկուրոյում եղած ապրանքների զեղչը մոտ 50 տոկոս է, ինչպես նաև կա հնարավորություն ձեռք բերելու այնպիսի ապրանք, որի արժեքը շատ ավելի բարձր է ֆուկուբուկուրոյի գնից։ Օրինակ՝ 2006 թվականին Տոկիոյի ֆուկուբուկուրոյի ոսկերչական խանութում ներդրվել է մոտ 200 միլիոն իեն (մոտ 1,7 միլիոն դոլար) արժողությամբ ադամանդ։

Ֆուկուբուկուրոյի ներսում կարող են լինել հագուստ, խաղալիքներ, կոսմետիկա, քաղցրավենիք և այլն, բայց նաև ավելի թանկ ապրանքներ, այդ թվում՝ գաջեթներ։ Վերջին տարիներին շատ հայտնի բրենդներ, օրինակ՝ Apple-ը, նույնպես ֆուկուբուկուրոյի ձևաչափով վաճառքներ են կազմակերպում, և խանութների մոտ ժամեր շարունակ հերթեր են գոյանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ամանոր
Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Ուսապարկեր
Կատեգորիա:Վաճառք
Ժավարի

**Ժավարի** (Պերուում՝ **Յավարի**; ; ), գետ Հարավային Ամերիկայում։ Ամազոնի աջ վտակներից է։

Բրազիլիայի տարածքում հոսում է Ամազոնասնահանգի հյուսիսարևմտյան մասով, Պերուում՝ Լորետո կոչվող տարածաշրջանով։ Երկարությունը 1056 կիլոմետր է։ Ակունքը գտնվում է Պերուում։ Ջրահավաք ավազանի մակերեսը 91 հազար քառակուսի կիլոմետր է, ջրի միջին տարեկան ծախսը՝ 4260 մ³/վրկ.
:

Սկիզբ առնելով Պերուական Անդերից (Լա Մոնտանիայից) նշանակալի չափով (ավելի քան 800 կիլոմետր), բացի վերին հոսանքից, ծառայում է որպես սահմանագիծ Պերուի և Բրազիլիայի միջև։

Նավարկելի է գետի 500 կիլոմետրը, իսկ անձրևների շրջանում՝ հունվարից մայիս ընկած ժամանակամիջոցում, ավելի մեծ չափով; Ջրի մակարդակն առանձնապես բարձրանում է դեկտեմբեր-ապրիլ ամիսներին։

1930 թվականի օգոստոսի 13-ին Ժավարիի ավազանում տեղի է ունեցել բավականին մեծ երկնաքարի բախում Երկրի մակերևույթի հետ. երևույթն ստացել է Բրազիլական Տունգուսկա անվանումը։

## Ջրագրություն
Գծապատկերով ներկայացված են Ժավարի գետի ջրի միջին ամսական ծախսի ցուցանիշները, որ արձանագրվել են 1980–1993 թվականներին Էստիրաո դե Ռեպոուսո ջրագրական կայանում, **մ³/վրկ.**:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize  = width:560 height:300
PlotArea   = left:45 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:4000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Հունվ.
  bar:Fév text:Փետրվ.
  bar:Mar text:Մարտ
  bar:Avr text:Ապր.
  bar:Mai text:Մայ.
  bar:Jun text:Հուն.
  bar:Jul text:Հուլ.
  bar:Aou text:Օգ.
  bar:Sep text:Սեպտ.
  bar:Oct text:Հոկտ.
  bar:Nov text:Նոյ.
  bar:Déc text:Դեկտ.

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 3034
  bar:Fév from:0 till: 3344
  bar:Mar from:0 till: 3813
  bar:Avr from:0 till: 3852
  bar:Mai from:0 till: 3745
  bar:Jun from:0 till: 2488
  bar:Jul from:0 till: 1435
  bar:Aou from:0 till: 742
  bar:Sep from:0 till: 854
  bar:Oct from:0 till: 1463
  bar:Nov from:0 till: 2122
  bar:Déc from:0 till: 2660
  
PlotData=
  bar:Jan at: 3034 text: 3034 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 3344 text: 3344 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 3813 text: 3813 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 3852 text: 3852 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 3745 text: 3745 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 2488 text: 2488 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 1435 text: 1435 shift:(-10,5)
  bar:Aou at: 742 text: 742 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 854 text: 854 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 1463 text: 1463 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 2122 text: 2122 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 2660 text: 2660 shift:(-10,5)


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Amazonas-Fischfangreise im Land der Indios: Lichtbildpräsentation  
* . 
* 

Կատեգորիա:Ամազոն գետի վտակներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր
Կատեգորիա:Պերուի գետեր
Աղոթող միանձնուհին

***Աղոթող միանձնուհին*** (շվեդ . *Knäböjande nunna*, «Ծնկած միանձնուհին»), շվեդ նկարիչ Մարտին վան Մեյտենսի 1731 թվականի երփնագիր է, որն այժմ գտնվում է Ստոկհոլմի Ազգային թանգարանում։  Այն պղնձի վրա նկարված կրկնակի նկար է, որի մի կողմում պատկերված է աղոթող միանձնուհի, իսկ հետևի մասում՝ էրոտիկ պատկեր է։

## Նկարագրություն
Նկարում պատկերված է երիտասարդ միանձնուհի, որ ծնկադիր աղոթարանի վրա աղոթում է։ Աղոթարանի վրա կարմիր ծածկոց կա  և բաց աղոթագիրք։ Միանձնուհին շրջվել է դեպի ձախ և ժպտում է։ Ճաղերի հետևից երիտասարդ կնոջը դիտում է տարեց միանձնուհի։

Նկարի իմաստը իսկապես հասկանալու համար հարկավոր է տեսնել նկարի հակառակ երեսը։ Դարձերեսին երևում է նույն միանձնուհին ետևից, բայց նրա սքեմը բարձրացված է գոտուց վեր՝ դիտողին ցույց տալով նրա հետույքը, որն այս դեպքում համապատասխանում է դիմերեսի վրա ներկա պառավին. պատրանք, և ակնհայտ կրոնականությունը խավարվում է կոնկրետ զգայականությամբ, որն ուժեղացնում է այս կնոջ մարմնի մարմնականությունը։

Մեյթենսը նկարը ստեղծել է Ավստրիայի Մարիա Թերեզայի Վիեննայի արքունիք տեղափոխվելուց անմիջապես առաջ։ Կայսրուհու արքունիքում նա երբեք նման հակասական գործեր չի ստեղծել (քանի որ Մարիա Թերեզային դուր չեն եկել իր պալատներում առկա մերկ առասպելական կերպարները և ծածկել  է տվել դրանք, ըստ հնարավորության), այլ ավելի շուտ դիմանկարներ կամ պալատական կյանքի տեսարաններ։ Հետևաբար, այս նկարը մի տեսակ *եզակի* է նկարչի կարիերայում, որը, հավանաբար, լինելով համոզված բողոքական, պարզապես նպատակ է ունեցել ծաղրել կաթոլիկությունը։

Եթե նկատի ունենանք ժամանակի սովորույթները, ապա այս նկարը բեմադրում է եռակի օրինազանցություն՝ լինելով գայթակղության տեսարան երկու կանանց միջև (լեսբիական կապ), կրոնավոր կանանց միջև կամ  երիտասարդ կնոջ և տարեց կնոջ միջև, որի դիտակետը երկրորդ պատկերում համընկնում է հանդիսատեսինի հետ։ Նկարը նաև սկանդինավյան «ծածկված նկարների» մասին վկայություն է, որոնք լայնորեն տարածված էին 18-րդ դարում, հատկապես Ֆրանսիայի թագավորությունում՝ սրանք կտավներ էին, որոնք մի կողմից ցույց էին տալիս սովորական և անմեղ պատկեր, որն իրականում ծածկում էր նկարի հակառակ երեսի չարաճճի պատկերը։ Նման մոտեցում կար Ֆրանսուա Բուշեի որոշ  կամ Ֆրանցիսկո Գոյայի երկու՝ «Հագնված մախա» և «Մերկ մախա» կտավներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդիայի ազգային թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:1731 նկարներ
Շտուցվեք

thumb|Նոյարսբոփ
**Շտուցվեք** (), ավանդական ծիսական խմորեղեն Մայնի Ֆրանկֆուրտում, որը թխվում է Սուրբ Սիլվեստրի օրվա առթիվ։ Դա խմորիչով երկարավուն քաղցր սպիտակ բուլկի է՝ ծայրերին երկու գլխիկներով, որոնք խորհրդանշում են հին և նոր տարին։ Ամբողջ երկայնքով կան լայնակի կտրվածքներ, որոնք խորհրդանշում են տասներկու ամիսները։ Ամանորի գիշերը կերած շտուցվեքը հաջողություն է խոստանում։ Ֆրանկֆուրտի հացավաճառները շտուցվեքները թխում են խստորեն Նոր տարվա համար և դեկտեմբերի 31-ին նույնիսկ երկարացնում են շտուցվեքների վաճառքի ժամերը գրեթե մինչև կեսգիշեր։

Շտուցվեքների պատմությունը սկսվում է 19-րդ դարի սկզբից, երբ քաղաքի բնակիչները տարվա վերջին օրը հավաքվում էին հացաբուլկեղենի խանութներում՝ վաճառասեղանի հետևում ամանորյա զառախաղ խաղալու համար։ Հաղթողը որպես մրցանակ ստանում էր շտուցվեք։ Խանութը փակվելուց հետո ֆրանկֆուրտցիները գնում էին գարեջրի հաստատություններ, որտեղ Ամանորին ջերմօղի կամ խնձորի գինի էին խմում։

Մայնցում թխում են նմանատիպ ծիսական հաց՝ նոյարսբոփ «ամանորյա տիկնիկ», որը բոքոնի պես կտրում են մասերի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մայնի Ֆրանկֆուրտ
Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց
Կատեգորիա:Գերմանական աղանդեր
Բալանեշտի

**Բալանեշտի** (Նաև Բելենեշեթ․ ), լեռ Մոլդովայում, Քիշնևից 60 կմ արևմուտք։ Երկրի ամենաբարձր կետն է։ Բարձրությունը ՝ 428,2 մ, մակերեսը ՝ մոտ 1,2 կմ²։ Հայտնի է նաև որպես **Կրեկան լեռ**։

Լեռը գտնվում է երկրի արևմտյան մասում ՝ Ռումինիայի հետ սահմանի մոտ։ Գտնվում է Պրուտ և Դնեստր գետերի ավազանների ջրբաժանի վրա, Կենտրոնական Դոլդավայի բլրի վրա, նրա առավել բարձրացված և մասնատված մասում ՝ Կոդրախում։

Լեռան մոտ գտնվում են Բելենեշտ, Միլեշտ և Գաուրենա գյուղերը։ Գագաթից 18 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Կելերաշի քաղաքը։

Լանջերը ծածկված են անտառներով և օգտագործվում են ռեկրեացիոն նպատակներով։ Լանջերի անտառային ծածկույթը ներկայացված է հիմնականում բոխիներով և կաղնիներով։ Կան նաև ուղեկցող ցեղատեսակներ ՝ Լորենի, հացենի, թխկի, միայնակ հաճարենի, լեռնային հաճարենի, վայրի տանձ, վայրի կեռաս, հոն։ Անտառային ծածկույթի տակ աճում են բաղեղ, գաճաճ էվոնիմուս, Վեներայի հողաթափ, հովտաշուշան, ձնծաղիկներ, անձխոտ, քնի խոտ, Պտերների որոշ տեսակներ, լոմոնոսա և խոլորձների մի քանի տեսակներ։ Լեռան լանջերին գերակշռում են շագանակագույն և մոխրագույն անտառային հողերը։ 225, 325 և 390 մետր նշագծերից բելենեստի լանջերից դուրս են գալիս ստորերկրյա ջրեր։

Լեռան գմբեթավոր գագաթը առանց անտառի; նրա հողերը շարված են ավազներով և կավերով։ Վերևում գտնվում է եռանկյունաձև աշտարակը, որն այժմ օգտագործվում է հաղորդակցման տեխնոլոգիաների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Peakbagger.com
* Summitpost.org

Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոլդովա
Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր
Քոնրըդ Ֆիլիպ Կոթթըք

**Քոնրըդ Ֆիլիպ Կոթթըք** (), ամերիկացի մարդաբան։ Կոթթըքը ներկայումս մարդաբանության պատվավոր պրոֆեսոր է (էմերիտուս) Միչիգանի համալսարանում, որտեղ դասավանդում է 1968 թվականից։

## Կենսագրություն
Կոթթըքը ստացել է ասպիրանտի աստիճան (Ph.D.) Կոլումբիայի համալսարանից, և լայնածավալ հետազոտություններ է կատարել Բրազիլիայում և Մադագասկարում՝ այցելելով տեղի հասարակություններ և նրանց մասին գրքեր գրելով։

Այնուհետև, նա գրել է մի քանի դասագրքեր, այդ թվում՝ *«Պատուհան մարդկության մասին. մարդաբանության համառոտ ներածություն* ». *Մադագասկար. Հասարակություն և պատմություն* և *Մարդաբանություն. Մարդկային բազմազանության ուսումնասիրություն* և *մշակութային մարդաբանություն*, որոնք հաճախ օգտագործվում են Միացյալ Նահանգների բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում և ավագ դպրոցներում։ Նա կարծում է, որ ամերիկյան տարբեր լեգենդներ և պատմություններ, ինչպիսիք են *[[Աստղային ճանապարհ|«Աստղային ճանապարհը»]]*, *[[Աստղային պատերազմներ|«Աստղային պատերազմները]]* » և « Գոհաբանության օրվա» պատմությունը, վերածվում են դիցաբանության, որը մի օր կարող է համեմատելի լինել հունական, հռոմեական կամ այլ պատմությունների հետ, որոնք այսօր համարվում են առասպելներ։

Կոթթըքն իր աշխատանքի համար արժանացել է մի քանի պարգևների։ Այս մրցանակների թվում են Միչիգանի համալսարանի գրականության, գիտությունների և արվեստի քոլեջի կողմից 1992 թվականին դասավանդման գերազանցության մրցանակը, և 1999 թվականին Մարդաբանության բակալավրիատի ուսուցման գերազանցության համար Ամերիկյան մարդաբանական ասոցիացիայի (AAA)/Մեյֆիլդի մրցանակը։ 2008 թվականին ընտրվել է ԳԱԱ անդամ Համաձայն Open Syllabus Project-ի, Կոթթըքը մարդաբանության դասընթացների քոլեջի ուսումնական պլանների ամենահաճախ հիշատակվող հեղինակն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ
Ռոջեր Հանթ

**Ռոջեր Հանթ**(;), անգլիացի ֆուտբոլիստ, Անգլիայի հավաքականի հարձակվող, 1966 թվականի աշխարհի չեմպիոն, 1968 թվականի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի։

## Կարիերա
### Ակումբային
Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 1958 թվականին «Լիվերպուլում», հետագայում  դառձել Անգլիայի կրկնակի չեմպիոն, մեկ անգամ Անգլիայի գավաթակիր, երեք անգամ Անգլիայի սուպերգավաթակիր և մեկ անգամ ՈՒԵՖԱ-ի Գավաթակիրների գավաթի եզրափակչի մասնակից։ «Լիվերպուլի» կազմում եղել է 1959 թվականի սեպտեմբերի 9-ից, իսկ վերջին հանդիպումը անցկացրել է 1969 թվականի դեկտեմբերի 13-ին։ Առաջին գոլը խփել է ակումբի կազմում առաջին իսկ խաղում 1959 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, իսկ վերջինը՝ 1969 թվականի նոյեմբերի 26-ին։ Ընդհանուր առմամբ, «Լիվերպուլը» անցկացրել է 492 հանդիպում (404-ը լիգայում) և խփել 286 գոլ (245-ը լիգայում)։ 1969 թվականին տեղափոխվել է «Բոլթոն Ուոնդերերս», որտեղ հանդես է եկել մինչև իր կարիերայի ավարտը՝ 1972 թվականին, այդ ընթացքում խաղալով 76 հանդիպում և խփելով 24 գոլ։

### Ազգային հավաքականում
Անգլիայի գլխավոր ազգային հավաքականի կազմում սկզնակը նշել է 1962 թվականի ապրիլի 4-ին Ավստրիայի հավաքականի դեմ խաղում, նույն խաղում խփել է նաև իր առաջին գոլը։ Մասնակցել է 1962 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ մրցաշարին, 1966 թվականին հավաքականի կազմում դարձել է աշխարհի չեմպիոն, իսկ 1968 թվականին թիմի հետ նվաճել է 3-րդ տեղը Եվրոպայի առաջնությունում։ Ընդհանուր առմամբ հավաքականում անցկացրել է 34 հանդիպում, որոնցում խփել է 18 գոլ։

## Ձեռքբերումներ
**[[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլ]]**
* Անգլիայի չեմպիոն (2)։ 1963-1964, 1965-1966
* Անգլիայի գավաթակիր՝ 1964-1965
* Անգլիայի սուպերգավաթակիր (3)։ 1964 (բաժանված հաղթանակ), 1965 (բաժանված հաղթանակ), 1966
* Գավաթակիրների գավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 1965-1966

**Անգլիայի հավաքական**
* Աշխարհի չեմպիոն՝ 1966
* Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 1968

## Ելույթների վիճակագրություն

## Անձնական կյանք և վերջին տարիներ
Մարզումն ավարտելուց հետո ֆուտբոլային կարիերան միացավ եղբայրը՝ Փիթերը, ով ղեկավարում էր Hunt Brothers փոքր մարզական թիմը, որը հայտնի էր Ռիչարդ և Հարի Հանթերով 1929 թվականին և Richard and Harry Hunt in 1929։

Առաջին ամուսնությամբ ամուսնացել է Պատրիսիա Օ'Բրայենի հետ, նրանից ունեցել է երկու երեխա։ Վերջին տարիներին նա ապրում էր իր երկրորդ կնոջ՝ Ռովանի հետ Ուորինգթոնի մոտակայքում։

Հանթը մահացել է 84 տարեկան հասակում 2021 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ երկարատև հիվանդությունից հետո։

## Պարգևներ
* 2000 թվականին Ալան Բոլի, Ջորջ Քոենի և Նոբբի Սթայլսի հետ միասին՝ պարգևատրվել են 5-րդ դասի «Բրիտանական կայսրության ասպետի շքանշանով»։
* 2006 թվականին դարձել է անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահի անդամ։
* Նույն թվականին ընդգրկվել է «Լիվերպուլ» ՖԱ-ի ֆուտբոլիստների պատվավոր ցուցակում (100 և ավելի խաղ)՝ զբաղեցնելով 13-րդ հորիզոնականը։
* 2016 թվականին ընտրվել է Բորո Ուորինգթոնի պատվավոր քաղաքացի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль игрока на Liverbird.ru
* Профиль игрока на официальном сайте «Ливерпуля»
* Профиль игрока на LFChistory.net

Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոլթոն Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Կոլյա Միքաելյան

**Կոլյա Միքաելյան** (), հայ քաղաքական և անվտանգության մարմինների գործիչ, ՀՀ Վայոց ձորի մարզի մարզպետ (2023 թ․ դեկտեմբերի 7-ից)։

## Կրթություն
1984-1988 թվականներին սովորել է ՌԴ Կ. Վորոշիլովի անվան ՊԱԿ բարձրագույն սահմանապահ ռազմաքաղաքական ուսումնարանում, մասնագիտացել որպես` ռազմաքաղաքական համազորային, որակավորվել որպես` սպա բարձրագույն ռազմաքաղաքական կրթությամբ։

## Աշխատանքային գործունեություն
1988-1991 թվականներին զբաղեցրել է ԽՍՀՄ ՊԱԿ Անդրկովկասյան 40-րդ ՍՋ սահմանապահ ուղեկազմի պետի տեղակալ ռազմաքաղաքական գծով։ 1992 թվականի ապրիլ-նոյեմբեր ամիսներին զբաղեցրել է ՀՀ ՊՆ ՍԶ վարչության 1-ին ՍՋ Մեղրիի պարետատան պարետ։ 1993-2023 թթ. զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունում։ Մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ը զբաղեցրել է ԱԱԾ Վայոց Ձորի մարզային վարչության պետի պաշտոնը։ ՀՀ կառավարության 2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ Վայոց Ձորի մարզպետ։ 

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, կինը՝ Շուշանիկ Ասլանյանը Վայք քաղաքի ավագանու անդամ է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզպետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Պոնտե Պիետրա

**Պոնտե Պիետրա** (), հռոմեական կամարակապ կամուրջ Ադիջե գետի վրա Իտալիայի Վերոնա քաղաքում։

## Պատմություն
Լատինական անվանումը մոտ 100 v. Մ.թ.ա 1-ին դարում կառուցված կամուրջը կոչվում էր *Մարմարե կամուրջ* (լատին․՝ Pons marmoreus): Այն ունի հինգ կամար, և դրա կառուցումը սկսել է նախաօգոստոսյան ժամանակաշրջանում։ Կամուրջը մի քանի անգամ ավերվել է ջրհեղեղներից։ Մոտավորապես 1300 թվականին աջ ափի մոտ գտնվող կամարը, ինչպես նաև բարձր դիտաշտարակը վերակառուցել է Ալբերտո դելլա Սկալան։ Շինանյութերի բազմազանությունը կամրջին տալիս է գեղատեսիլ բնույթ։ Կամարներից չորսը և սյուների մի մասը հիմնականում պայթեցվել են գերմանական նահանջող զորքերի կողմից 1945 թվականի ապրիլի 24-ին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, սակայն վերակառուցվել են 1957-1959 թվականներին՝ օգտագործելով գետի հունից փրկված բնօրինակ բեկորները։

## Գրականություն
* Colin O'Connor. *Roman Bridges*, Cambridge University Press 1993, էջ 93f. (I169), ISBN 0-521-39326-4
* Վիտորիո Գալիացո. *Ես հռոմեացի եմ:* *Catalogo generale*, Vol. 2, Edizioni Canova, Treviso 1994, էջ 223–226 (No. 456), ISBN 88-85066-66-6
* Ezio Buchi e Giuliana Cavalieri Manasse, *Il Veneto nell'età romana: Note di urbanistica e di archeologia del territorio*, II, Verona, Banca Popolare di Verona, 1987
* Piero Gazzola, *Ponte Pietra a Verona*, Firenze, Olschki, 1963
* Lionello Puppi, *Ritratto di Verona: Lineamenti di una storia urbanistica*, Verona, Banca Popolare di Verona, 1978

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ponte Pietra
* Ponte Pietra

Կատեգորիա:Եվրոպայի կամուրջներ
Կատեգորիա:Իտալիայի կամուրջներ
Վեստերվալդ

**Վեստերվալդ** (, «Արևմտյան անտառ»), Արևելյան ստորին հատվածի անվանումը,լեռնաշղթան Ռեյնլանդ-Պֆալց, Հեսսեն և Հյուսիսային Ռեյն-Վեսթֆալիա (Գերմանիա) հողերում, Հռենոսյան թերթաքարային լեռների հարավարևելյան մասը։

Այս լեռները լեռնաշղթաներով և առանձին գագաթներով, գրեթե բոլորը կոնաձև են, քարածխային կրաքարերով և ավազաքարերով, բազալտներով, տրախիտներով, ֆոնոլիտներով։ Վեստերվալդի հյուսիս-արևմտյան եզր։ Վեստերվալդն ունի պաշտոնական **D39** համարը։

## Նկարագրություն
Վեստերվալդը գտնվում է Հռենոսի աջ ափին, նրա ստորին հոսանքում, գետի և նրա աջ վտակների միջև՝ Լան  և Զիգ։ Իրենից ներկայացնում է լեռնաշղթաներով և տեղանքի առանձին գագաթներով Սարահարթ, որի մեջ մտնում էին Վիսբադեն, Կոբլենց և Արնսբերգ շրջանները։

Զանգվածի երկարությունը մոտ 80 կմ է, ամենաբարձր կետը՝ 657 մետր, Ֆուչսկաուտենի գագաթը Վիլինգենի և Զալբերգի մոտ՝ 655 մետր։ Կառուցված է քարածխային կրաքարերով և ավազաքարերով, բազալտներով, տրախիտներով, ֆոնոլիտներով։ Տարածքում կան շագանակագույն ածուխի, երկաթի հանքաքարի, հրակայուն կավի, տորֆի հանքավայրեր։ Կլիման խոնավ է և զով։ Տարեկան 700-1000 մմ տեղումներ։ Անտառները հիմնականում հատվել են։

Լեռնաշինության տեսանկյունից Վեստերվալդը դիտվում է որպես Էյֆելի լեռնաշղթայի անալոգ, որը գտնվում է Հռենոսի ձախ ափին։ Երկու զանգվածների ձևավորման ժամանակ էլ ձևավորվել են բնորոշ կլոր ավազաններ ՝ հրաբխային գործունեության արդյունքում ստորգետնյա գազերի պայթուցիկ բեկումների պատճառով. մինչ այժմ ավազանների մի մասը լցված է լճերով։

## Պատմություն
Այս լեռնաշղթան արդեն հիշատակվում է Տակիտոսից ՝ Hercynia silva անունով։ Ներկայիս անվան տակ առաջին անգամ հիշատակվում է 1048 թվականին Տրիերի կուրֆյուրշիայի փաստաթղթերում։

Վեստերվալդը նշանավոր տեղ է գրավում բանահյուսության մեջ, նրան են նվիրված Շվաբական Ժողովրդական շատ երգեր, ինչպիսիք են Վեստերվալդլիեդ, Westerwaldlied, Westerwald-Marsch, «Westerwald, du bist so schön», նա հայտնվում է Գրիմ Եղբայրների հեքիաթներում։

19-րդ դարի վերջին լեռներում արդյունահանվել է քարածուխ (գորշ ածուխ), կավ, պղինձ, երկաթի հանքաքար, Նասաուս շրջանում եղել է ավելի քան 100 կոպեկ։

19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին Վեստերվալդի հյուսիսային մասում (կենտրոնը Զիգեն քաղաքն է) ավելի զարգացած էր գործարանային արդյունաբերությունը (լեռնահանքային և մետալուրգիական). զով և խոնավ կլիման անբարենպաստ էր գյուղատնտեսության համար, բայց առատ խոտածածկը նպաստեց անասնապահության զարգացմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի լեռներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմական տարածքներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական տարածքներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիա
Կատեգորիա:Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի աշխարհագրություն
Բուսական ծածկույթի վերընթաց գոտիականություն

**Բուսական ծածկույթի** **վերընթաց** **գոտիականություն,** Հայաստանում բուսականության հիմնական տիպերի աշխարհագրական տեղաբաշխումը, ըստ վերընթաց գատիականության։ Ունի  հետևյալ պատկերը՝ անենացածր դիրք ունեն անապատներն ու կիսաանապատները՝ 400-1400մ, ամենաբարձրը՝ ալպյան գորգերն ու ձնամերձ (խիանոֆիլ) բուսական համակեցությունները (3000-3600մ) միջանկյալ մերձալպյան մարգագետիները, բարձրախոտերը, անտառներն ու քարաժայռային բուսականությունը։ Ջրաճահճային և քարացրոնային բուսականությունը, որպես արտագոտիական համակեցություններ, հանդիպում է բոլոր գոտիներում։ Բուսականության տիպերի վերընթաց բաշխվածությունն ու կառուցվածքն զգալիորեն փոխվում են՝ կապված կլիմայի և լեռնալանջի  կողմնադրության հետ։ ՀՀ տարածքում ըստ բարձրության հստակ տարբերակվում են բուսականության անապատային, լեռնաչորասեր, տափաստանային, լեռնատափաստանային, անտառային չորասեր, մարգագետնային, ճահճային, ջրային տիպեր։

Կատեգորիա:Գոտիականություն
Կարինա Մարույամա

**Կարինա Մարույամա** (), ճապոնացի ֆուտբոլիստուհի, աշխարհի չեմպիոն։ Խաղացել է հարձակվողի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
Մարույաման ծնվել է Տոկիոյում, 1983 թվականի մարտի 26-ին։ Սպորտային գիտությունների համալսարանն ավարտելուց հետո նա միացավ TEPCO Mareeze ակումբին 2005 թվականին և նշանակվեց «Ֆուկուսիմա-1» ԱԷԿ-ի ֆուտբոլային բաժնում։ 2005 թվականի մրցաշրջանում նա ընտրվել Է Ճապոնիայի «լավագույն երիտասարդ խաղացող» անվանակարգում։ Խաղացել է հայրենիքում մինչև 2009 թվականի մրցաշրջանը, իսկ 2010 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ Ֆիլադելֆիա Ինդեպենդենս ակումբ։ Սակայն արդեն սեպտեմբերին վերադարձել է Ճապոնիա և միացել JEF United Chiba ակումբի կազմին։ 2012 թվականին նա ձևակերպել է տրանսֆեր ճապոնական մեկ այլ Speranza Osaka-Takatsuki ակումբի հետ։ Ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտել է 2016 թվականին։

## Կարիերան հավաքականում
2002 թվականի օգոստոսին Մարույաման հրավիրվել է երիտասարդական հավաքական՝ մասնակցելու մինչև 19 տարեկանների աշխարհի առաջնությանը։ Հոկտեմբերին նա հրավիրվել  Է ճապոնիայի ազգային հավաքականի մասնակցելու 2002 թվականի ասիական խաղերին, իր նորամուտը նշեց մրցաշարում հոկտեմբերի 2-ին Հյուսիսային Կորեայի հավաքականի դեմ։ Հետագայում երկու անգամ խաղացել է աշխարհի առաջնություններում (2003 և 2011 թվականերին) և երեք անգամ ամառային Օլիմպիական խաղերում (2004, 2008 և 2012 թվականերին)։ 2011 թվականին Գերմանիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում նա խփեց խաղի միակ գոլը՝ հաղթելով Գերմանիայի հավաքականին և դրանով իսկ առաջին անգամ դուրս բերեց Ճապոնիան աշխարհի առաջնության կիսաեզրափակիչ, հետագայում ճապոնուհիները դարձան աշխարհի չեմպիոններ։ 2012 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերում Ճապոնիայի հավաքականի հետ նվաճել է արծաթե մեդալ։

Ընդհանուր առմամբ հավաքականի կազմում անցկացրել է 79 խաղ և խփել 14 գոլ, ավարտել է ազգային թիմում խաղալը 2014 թվականին։

## Վիճակագրությունը հավաքականում

## Պարգևներ
* Կանանց ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության չեմպիոն (1)՝ 2011
* Կանանց ֆուտբոլի Ասիայի գավաթի չեմպիոն (1)՝ 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* Официальный профиль на Horipro

Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Դիստրոֆիա

**Դիստրոֆիա** (` խանգարում և ` սնուցում), սնուցախանգարում, կենդանիների հյուսվածքների և օրգանների ձևաբանական և ֆունկցիոնալ փոփոխություններ՝ կապված նյութափոխանակության խանգարումների հետ։

## Նկարագրություն
Դիստրոֆիաներ են առաջացնում թերարժեք կամ չհաշվեկշռված կերակրումը, կենդանիների պահվածքի ու շահագործման անհամապատասխան պայմանները, մեխանիկական, ֆիզիկական, քիմիական ազդեցությունները, վարակիչ և ինվազիոն հիվանդությունները, թունավորումները, արյունա և ավշագոյացման խանգարումները, ներզատիչ գեղձերի և նյարդային համակարգի ախտահարումները, գենետիկակն ախտաբանությունը և այլն։ Գյուղատննեսական կենդանիներին (և՛ սեռահասուններին, և՛ մատղաշին) բնորոշ է սննդային (ալիմենտար) դիստրոֆիա, բանող կենդանիների չափից ավելի շահագործման, բարձրմթերատու կովերի ոչ խելամիտ օգտագործման դեպքերում։ Ծանր է ընթանում մատղաշի (գառների, այծիկների, խոճկորների, հորթերի, ճտերի, բադիկների, հազվադեպ՝ մտրուկների) մկանային դիստրոֆիան լինում է կամ սպիտակամկանային հիվանդությունը։

## Ախտանշաններ
Դիստրոֆիայի ախտանշաններն են թուլությունը, ընկճվածությունը, երկարատև պառկած վիճակը, երերուն քայլվածքը, մկանների դողը, ուժասպառությունը, մարմնի առանձին մասերի լուծանքը։

### Մատղաշի բուժում
Բուժումը սելենի պատրաստուկներ են, E վիտամին (տոկոֆերոլ՝ յուղերի լուծույթում, էրեվիտ և խոմոր՝ շաքարային լուծույթում), ծծումբ պարունակող սպիտակուցները (մեթիոնին և ցիստեին), սպիտակուցային հիդրոլիզատները, կերաբուժությունը։

### Կանխարգելում
Դիստրոֆիայի կանխարգելման համար իրականացվում են հղի կենդանիներին սելենի պատրաստուկների ներարկում, E վիտամին, խոտի, սենաժի և սիլոսի պատրաստման ու մշակման տեխնոլոգիաների անասնաբուժների հսկողություն։

Կատեգորիա:Կենդանիների հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նյութափոխանակության խանգարումներ
Զլա Կոլատա

**Զլա Կոլատա** (, ), 2534 մետր բարձրությամբ գագաթ Չեռնոգորիայի և Ալբանիայի սահմանին՝ Պրոկլետիե լեռնազանգվածում։ Չար-Կոլատան Չեռնոգորիայի ամենաբարձր գագաթն է։

## Բնության պահպանություն, ֆիզիկական և աշխարհագրական բնութագիր
Չար-Կոլատան գտնվում է Չեռնոգորիայի և Ալբանիայի սահմանին։ Ալբանիայի կողմից գագաթը գտնվում է Կուկասի շրջանի Տրոպոյա շրջանում։ Ալբանիայի կողմում ամենամոտ բնակավայրը Վալբոնա քաղաքն է, որը գտնվում է 4 կմ հարավ-արևելք, Չեռնոգորիայի կողմում՝ Գուսինյե քաղաքը 10 կմ դեպի արևմուտք։ Գուցինե սովորաբար լեռ բարձրանալու մեկնարկային կետն է։

Չար-Կոլատան Կոլատա լեռնազանգվածի երկրորդ ամենաբարձր գագաթն է, որի ամենաբարձր կետը Մայիս-Կոլատա գագաթն է (*Maja e Kollatës*, կամ Չեռնոգորիա. Ravna Kolata) 2552 մետր բարձրությամբ, բայց այն ամբողջությամբ գտնվում է Ալբանիայի տարածքում՝ սահմանից մոտ մեկ կիլոմետր հարավ։ Չար-Կոլատան գտնվում է Վալբոնատալս  (Valbonatals) գետից հյուսիս գտնվող լեռնազանգվածի գագաթին։

Գագաթի անունը նշանակում է«Վատ (չար) Կոլատա»։ Մեկ այլ գագաթ՝ «Լավ (բարի) Կոլատա» () գտնվում է չար-Կոլոտայից ընդամենը 100 մետր հյուսիս-արևելք և Չեռնոգորիայի երկրորդ ամենաբարձր գագաթն է՝ 2526 մետր բարձրությամբ։ Գագաթները բաժանված են 2416 մետր բարձրությամբ թամբով։ Այսպիսով, երկրորդ գագաթը սովորաբար չի առանձնանում ինքնուրույն, քանի որ դրա հարաբերական բարձրությունը ընդամենը 110 մետր է։
մինի|Չարի գագաթի հյուսիսային պատը-Կոլատա
Երբեմն Չեռնոգորիայի ամենաբարձր գագաթը կոչվում է Բոբոտ-Կուկի գագաթ, որի բարձրությունը ծովի մակարդակից 2523 մետր է Դուրմիտորի զանգվածում։ Դա մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ, ի տարբերություն չար-Կոլատի, գագաթն ամբողջությամբ գտնվում է Չեռնոգորիայի տարածքում, ինչպես նաև չար-Կոլատի գագաթի բարձրության ավելի վաղ չափումների հնարավոր անճշտության հետ։ Սակայն ալպինիստների կողմից արված բարձրության չափումները ցույց են տվել, որ Չարի կոլատի գագաթը 11 մետրով ավելի բարձր է։

## Բնության պահպանություն
2009 թվականին Չեռնոգորիայի կառավարությունը հայտարարեց Պրոկլետիե ազգային պարկի ստեղծման մասին, որը ներառում է լեռնազանգվածի տարածքը և հարակից տարածքները։ Այգու մաս էին կազմում նաև չարի-Կոլատի և Բարու-Կոլադի գագաթները։

## Պատահարներ
2012-ի օգոստոսին երկու չեխ ալպինիստներ մահացան, երբ փորձեցին բարձրանալ չարի-Կոլատի գագաթը՝ ընկնելով մոտ 400 մետր բարձրությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ալբանիայի լեռներ
Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռներ
Կատեգորիա:Կուկասի գավառ
Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Ժամանակավոր ամուսնություն

**Ժամանակավոր ամուսնություն**, **մութաա,** (), **սիղե** (), ամուսնություն հաճույքի համար, մուսուլման շիաների մոտ տարածված որոշակի ժամանակով՝ ժամից մինչև մի քանի տարի պայմանագրով ձևակերպված  ամուսնության ձև։ Ամուսնության տևողությունը և մահրը *պետք* է լինեն նախապես հստակեցված և համաձայնեցված։

Ժամանակավոր ամուսնությունը թույլատրված է շիաների շրջանում, իսկ սուննիների ճնշող մեծամասնության մոտ արգելված է։ Այս ամուսնությունը որոշվում է զույգի կողմից փոխադարձ համաձայնությամբ որոշակի ժամկետով։ Միևնույն ժամանակ, պայմանագրով նախատեսված է կնոջը նյութապես ապահովելը մահրի փոխարեն և վարձատրություն ամուսնալուծության ժամանակ։

## Բնօրինակ անվանումներ
«մութաա» տերմինն օգտագործվում է ժամանակավոր ամուսնության համար։ Երբեմն ժամանակավոր ամուսնությունը կոչվում է նաև *սիգա* ՝ ամուսնության պայմանագրային բանաձևի անունից, որը նախատեսում է ամուսնության պայմանները։

Իսլամում *«*մութաա*»* բառն ունի նաև փոխհատուցում հարսնացուին ամուսնությունից հրաժարվելու դեպքում գալիք հարսանիքի (*հիթբա*) վերաբերյալ պայմանավորվածություններից հետո։ Տվյալ դեպքում փոխհատուցման ձևն ու չափը որոշվում է կողմերի համաձայնությամբ, իսկ անհամաձայնության դեպքում՝ մուսուլման դատավորի (*կադի*) վճիռով

## Սուննիների և շիաների ժամանակավոր ամուսնության մեկնաբանությունները
Վերջիններիս մեջ մինչ օրս կիրառվում է ժամանակավոր ամուսնություն, իսկ շիաների շրջանում նման ամուսնությունների թիվը սահմանափակված չէ։

Ե՛վ շիա, և՛ սուննի աղբյուրներն արձանագրում են այն փաստը, որ ժամանակավոր ամուսնությունը թույլատրվել և կիրառվել է մուսուլմանների կողմից Մուհամեդ մարգարեի և առաջին երկու խալիֆաների՝ Աբու Բաքրի և Օմարի օրոք։ Ըստ սուննիների տեսակետի, նման ամուսնություն արաբների մեջ եղել է մինչև իսլամը, տգիտության ժամանակներում (*[[Ջահիլիա|ջահիլիյա]]*), և պնդում են, որ ժամանակավոր ամուսնությունը վերացվել է հենց Մուհամեդ մարգարեի կողմից և հետևաբար այն ընկալում են որպես շնություն։

Իր հերթին, իմամի շիաները մարգարեի կողմից ամուսնության այս տեսակի վերացումը համարում են չապացուցված, իսկ խալիֆա Օմարի կողմից անօրինական։ Ըստ Թաբարիի մուսուլմանական ավանդույթի, Ումարի կողմից ժամանակավոր ամուսնության վերացումը առաջացրել է Ալիի առարկությունը։ Վերջինս ասաց. *«Եթե Օմարը չարգելեր մութաայի ամուսնությունը, ապա աղքատը շնության մեջ չէր ընկնի»*։

Ըստ շիա մուսուլմանների՝ Մուհամեդը թույլատրել է *nikah mut'ah* (ժամկետ ամուսնություն, որը կոչվում է մութաաաա Իրաքում և սիղեհ՝ Իրանում ), որը փոխարենը օգտագործվել է որպես օրինականացնող ծածկույթ սեքսուալ աշխատողների համար մի մշակույթում, որտեղ մարմնավաճառությունն այլ կերպ արգելված է։ Որոշ արևմտյան գրողներ պնդում են, որ մութաաթան մոտ է մարմնավաճառությանը։

Որոշ աղբյուրներ ասում են, որ Նիկա մութաան չունի սահմանված նվազագույն կամ առավելագույն տևողություն, սակայն մյուսները, օրինակ՝ *The Oxford Dictionary of Islam*, ցույց են տալիս, որ ամուսնության նվազագույն տևողությունը վիճելի է և տևողությունը առնվազն երեք օր, երեք ամիս կամ առաջարկվել է մեկ տարի։

Որոշ մուսուլմաններ և արևմտյան գիտնականներ նշել են, որ և՛ Նիխա մութաան  և՛ Նիխա միսյարը  իսլամական առումով անվավեր փորձեր են՝ կրոնականորեն թույլատրելու մարմնավաճառությունը, որն այլ կերպ արգելված է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամուսնության տեսակներ
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Սեռական կարգադրությունները կրոնում
Ռոման Գոդովանի

**Ռոման Պետրովիչ Գոդովանի** (, ), ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

## Կենսագրություն
Եղել է «Տերնոպոլ» ակումբի սան, առաջին մարզիչը եղել է Բոգդան Անտոնովիչ Բուչինսկին, հանդես է եկել Տերնոպոլ քաղաքի մանկապատանեկան, տնտեսագիտական համալսարանի թիմերում, ինչպես նաև «Նադեժդա» ակումբում։ 2008 թվականի ապրիլից խաղացել է Տերնոպոլի «Նիվա» ակումբում։

2009 թվականի հուլիսի 20-26-ը Տերնոպոլի պետական ազգային տնտեսագիտական համալսարանի թիմի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի ուսանողական առաջնությանը և դարձել Եվրոպայի չեմպիոն։ 2010 թվականի հուլիսի 19-25-ը «Տերնոպոլ» ակումբի կազմում կրկին մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը և դարձել բրոնզե մեդալակիր։

2009 թվականի հոկտեմբերից մարզի առաջնությունում հանդես է եկել Տերնոպոլի պետական ազգային տնտեսագիտական համալսարանի թիմում։ Նույն թվականի դեկտեմբերին խաղացողի ծառայություններով հետաքրքրվել է ուկրաինական «Վոլն» ակումբը, որը 2010 թվականի սկզբին պայմանագիր է կնքել ֆուտբոլիստի հետ։

2015 թվականի ամռանը փորձաշրջան է անցկացրել Մինսկի «Դինամոյում», սակայն ակումբի կազմում չի ընդգրկվել։ 2016 թվականին ընդգրկվել է բելառուսական մեկ այլ ակումբում՝ «Սլավիա-Մոսիրում», եղել է կենտրոնական պաշտպան, վնասվածքների պատճառով բաց է թողել 2016 թվականի մրցաշրջանի մեծ մասը։ 2017 թվականի փետրվարին առողջական խնդիրների պատճառով լքել է ակումբը։

2018 թվականին սիրողական մակարդակով հանդես է եկել Տերնոպոլի մարզի առաջնությունում, որից հետո վերջնականապես ավարտել է կարիերան։

## Մահ
Ուկրաինա ռուսական ներխուժման սկսվելուց հետո նա ընդգրկվել է Ուկրաինայի զինված ուժերում։

Ռոման Պետրովիչ Գոդովանին զոհվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Ըստ լրագրող Ռոման Բեբեհի՝ մահացել է ականի պայթյունից, թաղվել է Մելնիցա-Պոդոլսկայայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте «Волыни» 

Կատեգորիա:Մարտում զոհվածներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայում մահացածներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի զինվորականներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վոլինի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Էրժեբետ Շիմոն

**Էրժեբետ Բյոշկե Շիմոն** (, ), հունգարացի մոդել, «Միսս Հունգարիա 1929» և «Միսս Եվրոպա 1929» գեղեցկության մրցույթների հաղթող։ Եղել է Հունգարիայից «Միսս Եվրոպա» մրցույթի առաջին ներկայացուցիչը։

## Կենսագրություն
Շիմոնը ծնվել է հրեա բժիշկների ընտանիքում, մանկուց սովորել է անգլերեն և գերմաներեն, դպրոցում եղել է սիրողական դերասանական խմբի անդամ, 16 տարեկանում դարձել է գեղեցկության մրցույթերի հաղթող։ 1929 թվականի հունվարին Էրժեբետ Շիմոնը դարձել է առաջին «Միսս Հունգարիա» մրցույթի հաղթող, որին մասնակցել է 217 աղջիկ։

1929 թվականի փետրվարի 8-ին նա Փարիզում դարձել է «Միսս Եվրոպա» մրցույթի հաղթող։ Մրցույթին մասնակցել է 18 երկրի ներկայացուցիչ։

Փարիզում տարած հաղթանակից հետո նրան ընդունել են Մոնակոյի արքայազնը և Ֆրանսիայի նախագահը։ Ֆրանսիայում նա մասնակցել է բազմաթիվ միջոցառումների, ինչպես նաև ստացել է կինոյում նկարահանվելու մի քանի առաջարկներ, սակայ նա մերժել է այդ առաջարկները։ Նրա հաղթանակը նշվել են նաև Վիեննայում։ Հայրենիքում նրան դիմավորել են խանդավառությամբ։

1929 թվականի մարտին մի խումբ հակասեմական ուսանողներ հավաքվել են նրա տան առջև և բողոք ներկայացրել, որ հրեական ծագմամբ ներկայացրել է երկիրը գեղեցկության մրցույթում։ Հակասեմական ուսանողները նրան ենթարկել են ճնշումների և համարել են անարժան։ Այդ ճնշումներից ելնելով նա հրաժարվել է մեկնել Գալվեստոն (Տեխաս), որտեղ 1929 թվականի ապրիլին պետք է տեղի ունենար «Միսս Տիեզերք» մրցույթը։

Հետագայում Շիմոնը հրաժարվել է մասնակցել մրցույթներին, ինչպես նաև չի օգտվել դերասանուհի դառնալու ընձեռած հնարավորություններից։

Ամուսնացել է Պալ Բրամերի հետ, որը Բուդապեշտում զբաղվել է տեքստիլի մեծածախ առևտրով։ Նրանց ամուսնությունը երկար չի տևել։ Ամուսնալուծությունից հետո նա ամուսնացել է Բուդապեշտի կատակերգության թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Դանիել Յոբի հետ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ամուսինները թաքնվել են Բուդապեշտում։ Դանիելը արտաքսվել է, իսկ Շիմոնը վերապրել է Հոլոքոստը։

Էրժեբետ Շիմոնը մահացել է 1970 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Բուդապեշտի հրեական գերեզմանատանը, երկրորդ ամուսնու կողքին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Simon Böske, az első magyar szépségkirálynő
* Simon Böske

Կատեգորիա:Գեղեցկության մրցույթի հաղթողներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստից փրկվածներ
Կատեգորիա:Հունգարացի կանայք
Օսա (լեռ)

**Օսա**, կամ **Օսսա** (), լեռնային գագաթ Հունաստանի Թեսալիա շրջանում, որը Օլիմպոս լեռից բաժանված է Պինյոս գետի նեղ հովտով։ Ըստ լեգենդների ՝ լեռը կենտավրոսների ՝ կիսամարդ առասպելական արարածների ծննդավայրն է։ Լեռը հովիտը բաժանում է երկու մասի, որոնք կոչվում են «Գրանդ Կանյոն» և «Մեծ հոսք»։ Լեռան գագաթից անմիջապես ներքև գտնվում է քարանձավ ՝ նվիրված տեղական նիմֆերին։

Հունական բանահյուսության մեջ Օսսա լեռը հանդես է գալիս որպես Օլիմպոսի մրցակից։ Ազգային-ազատագրական շարժման ժամանակ սիրված երգը պատմում է երկու լեռների միջև մեծ թշնամանքի մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռներ
Կատեգորիա:Թեսալիա
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին Հունաստան
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հունաստանի լեռներ
Գլուտելիններ

**Գլյուտելինները** ( — «սոսինձ») որոշակի հացահատիկայինների սերմերում հանդիպող պրոլամինանման սպիտակուցների խումբ են: Ամենատարածված գլյուտելինը **գլյուտենինն** է, որը հանդիպում է ցորենի մեջ (որպես գլյուտենի մաս), մինչդեռ **որիզենինը** բրնձի մեջ առկա գլյուտելինն է:  :

## Բարդ
Գլյուտելինները (լատիներեն *gluten* — «սոսինձ») որոշակի հացահատիկայինների սերմերում հանդիպող պրոլամինանման սպիտակուցների խումբ են: Ամենատարածված գլյուտելինը **գլյուտենինն** է, որը հանդիպում է ցորենի մեջ (որպես գլյուտենի մաս), մինչդեռ **որիզենինը** բրնձի մեջ առկա գլյուտելինն է: :

## Ֆիզիկական հատկություններ
Գլյուտելինները լավ լուծելի են թթուների, ալկալիների, լվացող միջոցների, քաոտրոպ նյութերի և վերականգնող նյութերի նոսր լուծույթներում։

## Տարածվածություն
Գլյուտենինը մեկուսացվել է ցորենի սերմերից։ Այլ գլյուտեններ են արդյունահանվել գարուց և աշորայից։ :

Գլյուտելինները բրնձի էնդոսպերմի հիմնական պահեստային սպիտակուցներն են։

Բրնձի մեջ հայտնի են գլուտելինների երկու տիպիկ խմբեր՝ բարձր մոլեկուլային քաշ ունեցող գլուտելիններ և ցածր մոլեկուլային քաշ ունեցող գլուտելիններ: Հացի թխման ժամանակ գլուտելինները միանում են միմյանց և այլ սպիտակուցների հետ դիսուլֆիդային կապերի միջոցով՝ ձևավորելով բարդ եռաչափ սպիտակուցային ցանց:

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Այս գենը կոդավորում է ՌՆԹ պոլիմերազ II-ի երկրորդ ամենամեծ ենթամիավորը՝ պոլիմերազը, որը պատասխանատու է էուկարիոտներում ՌՆԹ-ի սինթեզի համար: Այս ենթամիավորը, առնվազն երկու այլ պոլիմերազային ենթամիավորների հետ համատեղ, պոլիմերազի ներսում ձևավորում է մի կառուցվածք, որը պահպանում է կապը ֆերմենտի ակտիվ կենտրոնում ԴՆԹ-ի ձևանմուշի և նոր սինթեզված ՌՆԹ-ի միջև: :

## Նշումներ
2023 թվականը Հայաստանում

Ստորև ներկայացված է **[[2023]] թվականին [[Հայաստան]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 1 - Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ Ռուսաստանի ցամաքային զորքերի ստորաբաժանումները կմասնացեն ՀԱՊԿ-ի «Անխորտակելի եղբայրություն-2023» խաղաղապահ զորամիավորումների զորավարժություններին, որոնք կանցկացվեն Հայաստանում։
* Հունվարի 19 - Գեղարքունիքի մարզի Ազատ գյուղի տարածքում գտնվող Հայաստանի զինված ուժերի 2-րդ բանակային կորպուսի № զորամասի ինժեներասակրավորային վաշտի կացարանում բռնկված հրդեհի հետևանքով զոհվել է 15 զինծառայող, 7-ը տեղափոխվել է Վարդենիսի հոսպիտալ, իսկ 3-ը՝ ծանր վնասվածքներով տեղափոխվել են Երևանի Այրվածքաբանության ազգային կենտրոն։

### Սեպտեմբեր
* Սեպտեմբերի 22 - Հայաստանի կառավարությունն ընդունում է փոփոխություններ կատարելու վերաբերյալ համապատասխան որոշում, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հուվարի 1-ից Հայաստանի տարածքից դուրս գալու համար Հայաստանի քաղաքացիները կազատվեն իրենց անձնագրերում օտարերկրյա պետություններում վավերականության ժամկետի վերաբերյալ նշում (ելքի կնիք) կատարելու պահանջից։

### Նոյեմբեր
* Նոյեմբերի 6 - Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-լեյտենանտ Էդվարդ Ասրյանն այցելում է ԱՄՆ Եվրոպական հրամանատարության շտաբ և հանդիպում հրամանատարի տեղակալ, գեներալ-լեյտենանտ Սթիվեն Բեշամի հետ։

### Դեկտեմբեր
* Դեկտեմբերի 5 - Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքում տեղի է ունենում նիստ, որի ժամանակ համայնքի ղեկավար է ընտրվում «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության ղեկավար Դավիթ Ղումաշյանը։ Ալավերդի համայնքի բնակիչները բողոքի ակցիա են անում Ալավերդիի համայնքապետարանի դիմաց։ 
* Դեկտեմբերի 6 - Սահակ Սարգսյանը նշանակվում է Եթովպիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* Դեկտեմբերի 7 - Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ Դանիել Դանիելյանն ընդունում է Հայաստանում Սիրիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Նորա Արիսյանին։
* Դեկտեմբերի 31
** Հայաստանի սահմանը հատող անձանց համար օտարերկրյա պետություններում վավերականության ժամկետի վերաբերյալ նշում (ելքի կնիք) կատարելու պահանջը դեռ գործում է, և կնիքի առկայությունը անձնագրում պարտադիր է։
** Հանրային հեռուստաընկերության եթերով Ամանորի կեսգիշերին մոտ չի հեռարձակվել Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի ամանորյա ելույթը։
** Հանրային հեռուստաընկերության դարպասներին «ամոթ» գրությամբ պաստառներն են փակցնում։

## Մահեր
* Դեկտեմբերի 31 - Գեորգի Տեր-Ղազարյանց (100), խորհրդային հայ դիվանագետ։

## Տես նաև
* 2022 թվականը Հայաստանում
* 2024 թվականը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2023 Ասիայում
Կատեգորիա:2023 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2023 Հայաստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Հայաստանում
Թոմաս Բերդեն

**Թոմաս Բերդեն** (, ), hոլանդացի շախմատիստ, միջազգային վարպետ, գրոսմայստեր։

## Կենսագրություն
Թոմաս Բերդենը ծնվել է 1998 թվականին։ 2016 թվականին երկրի մինչև 20 տարեկանների առաջնությունում կիսել է 3-4-րդ տեղերը։ 2023 թվականին Հոլանդիայի թիմային առաջնությունում նա  Ապելդորնի շախմատային ակումբի կազմում դարձել է հաղթող։ Այդ մրցաշարում շախմատիստը 9 հնարավորից վաստակել է 8 միավոր և լրացրել գրոսմայստերի իր երրորդ նորման։ Բերդենը Ապելդորնի շախմատային ակումբի կազմում հաղթող է դարձել նաև 2022 թվականի Հոլանդիայի թիմային առաջնությունում։

Եղել է Եվրոպայի անհատական ​​առաջնության (2023), Եվրոպայի արագ և կայծակնային (2018) մրցաշարերի մասնակից։

2023 թվականի հունվարին մասնակցել է Վեյկ ան Զեեի շախմատային փառատոնի շրջանակներում անցկացվող երկրորդ կարևոր մրցաշարին՝ «Tata Steel Challengers»։ Շախմատիստը մասնակցել է նաև Բելգիայի և Գերմանիայի թիմային առաջնություններին, Եվրոպայի ակումբային գավաթներին։

2023 թվականի օգոստոսի վերջին Թոմաս Բերդենին շնորհվել է գրոսմայստերի կոչում։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Norms Galore At Batavia Tournament

Կատեգորիա:Հոլանդացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Արգիշտի Գևորգյան

**Արգիշտի Նորայրի Գևորգյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարման պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Արգիշտի Գևորգյանը ծնվել է 1992 թվականի մարտի 4-ին՝ Երևանում։

## Կրթություն
2012 թվականին ավարտել է Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի արդյունաբերական և քաղաքացիական շինարարության ֆակուլտետը։ 2017 թվականին ավարտել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան։ Ճարտարագիտության մագիստրոս։

## Աշխատանքային գործունեություն
2014-2016 թվականներին աշխատել է «Խարբերտ Շին» ՍՊԸ անվտանգության ճարտարագետ։
2016-2018  թվականներին՝ գլխավոր ճարտարագետ, 2018-2019 թվականներին՝ գործադիր տնօրեն, 2019-2021 թվականներին՝ գլխավոր ճարտարագետ։
2020-2022 թվականներին եղել է «Արար Քնսթրաքշն» ՍՊԸ տնօրեն։ 
2021 թվականի գարնանը եղել է «Ազադ ֆարմասյութիքլզ» ՍՊԸ  շինարար-խորհրդատու։ 2021-2022 թվականներին եղել է ՀՀ-ում «Հայ կրթական հիմնարկության»  շինարարության վերահսկող։

## Քաղաքական գործունեություն
2010 թվականից ՀՅԴ անդամ է, 2021 թվականից՝ ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմնի անդամ, ՀՅԴ Հայաստանի երիտասարդական միության Կենտրոնական վարչության նախագահ։
2022 թվականի հուլիսի 18-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։

## Զինվորական ծառայություն
Մասնակցել է Քառօրյա եւ Քառասունչորսօրյա պատերազմներին։

Պարգևատրվել է «Ծովակալ Իսակով»  (2014 թվական ՀՀ ՊՆ), «Գարեգին Նժդեհ»  (2017 թվական ՀՀ ՊՆ), «Արիության համար»  (2021 թվական, ԱՀ)  մեդալներով։

## Ընտանիք
Արգիշտի Գևորգյանը ամուսնացած է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ