Ինդոնեզիայի տնտեսություն

**Ինդոնեզիայի տնտեսությունը** խառը տնտեսություն է և աշխարհի զարգացող շուկայական տնտեսություններից մեկը, ինչպես նաև Հարավարևելյան Ասիայում ամենամեծը։ Որպես բարձր միջին եկամուտ ունեցող երկիր և G20-ի անդամ, Ինդոնեզիան դասակարգվում է որպես նոր արդյունաբերական երկիր։ 2023 թվականին այն գնահատվել է ավելի քան 21 կվադրիլիոն ռուփիա, այն աշխարհում 16-րդ տնտեսությունն է անվանական ՀՆԱ-ով և 7-րդը՝ ՀՆԱ-ի ցուցանիշով։ Ինդոնեզիայի ինտերնետ տնտեսությունը 2022 թվականին հասել է 77 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի և ակնկալվում է, որ մինչև 2025 թվականը կհատի 130 միլիարդ դոլարը։ Ինդոնեզիան կախված է ներքին շուկայից և պետական ​​ծախսերից, ինչպես նաև պետական ​​ձեռնարկությունների սեփականությունից (կենտրոնական կառավարությունն ունի 141 ձեռնարկություն)։ Մի շարք հիմնական ապրանքների (ներառյալ բրինձ և էլեկտրաէներգիա) գների կառավարումը նույնպես էական դեր է խաղում Ինդոնեզիայի շուկայական տնտեսության մեջ։ Այնուամենայնիվ, 1990-ականներից սկսած, տնտեսության մեծ մասը վերահսկվում է առանձին ինդոնեզացիների և օտարերկրյա ընկերությունների կողմից։

1997թվականի ասիական ֆինանսական ճգնաժամից հետո կառավարությունը վերահսկողության տակ առավ մասնավոր հատվածի ակտիվների մեծ մասը՝ չաշխատող բանկային վարկերի և կորպորատիվ ակտիվների ձեռքբերման միջոցով՝ պարտքի վերակառուցման գործընթացի միջոցով, իսկ կալանքի տակ գտնվող ընկերությունները մի քանի տարի անց վաճառվեցին։ 1999 թվականից ի վեր տնտեսությունը վերականգնվել է, և 2000-ականների սկզբին աճն արագացել է մինչև 4–6%։ 2012 թվականին Ինդոնեզիան G20-ի երկրորդ ամենաարագ աճող տնտեսությունն էր Չինաստանից հետո, որի տարեկան աճի տեմպերը  հետագա տարիներին տատանվում էին շուրջ 5%-ի սահմաններում։  Ինդոնեզիան անկում ապրեց 2020 թվականին, երբ տնտեսական աճը իջավ մինչև -2,07%՝ COVID-19 համաճարակի պատճառով, որը  1997 թվականի ճգնաժամից ի վեր ամենավատ տնտեսական ցուցանիշն էր։

2022 թվականին համախառն ներքին արդյունքն աճել է 5,31%-ով՝ պայմանավորված Covid-19-ի սահմանափակումների մեղմացմամբ, ինչպես նաև ռեկորդային բարձր արտահանմամբ՝ պայմանավորված ապրանքների գների աճով։

Նախատեսվում է, որ մինչև 2045 թվականը Ինդոնեզիան կդառնա աշխարհի 4-րդ խոշորագույն տնտեսությունը։ Ջոկո Վիդոդոն ասել է, որ իր աշխատակազմի հաշվարկները ցույց են տվել, որ Ինդոնեզիայի բնակչությունը մինչև 2045 թվականը կկազմի 309 միլիոն։ Վիդոդոի գնահատմամբ՝ տնտեսական աճը կկազմի 5-6%, իսկ ՀՆԱ-ն՝ 9,1 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար։ Ակնկալվում է, որ Ինդոնեզիայի մեկ շնչին բաժին ընկնող եկամուտը կկազմի 29,000 ԱՄՆ դոլար։

## Պատմություն
### Սուկարնոյի դարաշրջան
Ինդոնեզիայի անկախության հռչակմանը անմիջապես հաջորդած տարիներին և՛ ճապոնական օկուպացիան, և՛ հոլանդական և հանրապետական ուժերի միջև հակամարտությունը խաթարել էին երկրի արտադրությունը՝ կաուչուկի և նավթի նման ապրանքների արտահանումը կրճատվելով մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ եղած ապրանքների համապատասխանաբար 12% և 5% մակարդակներին։ Հանրապետական ​​կառավարության կողմից վերահսկվող առաջին բանկը՝ Ինդոնեզիայի պետական ​​բանկը (Bank Negara Indonesia, BNI) հիմնադրվել է 1946 թվականի հուլիսի 5-ին։ Այն ի սկզբանե հանդես էր գալիս որպես ORI-ի (Oeang Republik Indonesia/Money of the Republic of Indonesia) արտադրող և դիստրիբյուտոր, որը թողարկվում էր հանրապետության կառավարության կողմից, մինչև ռուփիի շրջանառվելը։ Չնայած դրան, ճապոնական օկուպացիայի ժամանակ և հոլանդական իշխանությունների կողմից թողարկված արժույթը դեռևս շրջանառության մեջ էր, և ORI-ի պարզությունը համեմատաբար հեշտացնում էր դրա կեղծումը, ինչը էլ ավելի էր վատացնում իրավիճակը։ 1949-1960 թվականներին Ինդոնեզիան մի քանի տնտեսական ցնցումներ ապրեց։ Նիդեռլանդների կողմից երկրի անկախության ճանաչումը,1950 թվականին Ինդոնեզիայի Միացյալ Նահանգների լուծարումը, դրան հաջորդած լիբերալ ժողովրդավարության շրջանը, «De Javasche Bank»-ի ազգայնացումը (ժամանակակից «Bank Indonesia») և Արևմտյան Նոր Գվինեայի վեճից հետո հոլանդական կորպորատիվ ակտիվների բռնագրավումը հանգեցրին հոլանդական թղթադրամների կիսով չափ արժեզրկմանը։

1960-ականներին առաջնորդվող ժողովրդավարության ժամանակաշրջանում տնտեսությունը կտրուկ վատթարացավ քաղաքական անկայունության հետևանքով։ Կառավարությունն անփորձ էր մակրոտնտեսական քաղաքականություն իրականացնելու հարցում, ինչը հանգեցրեց սաստիկ աղքատության և սովի։ 1960-ականների կեսերին Սուկարնոյի անկման ժամանակ տնտեսությունը քաոսի մեջ էր՝ 1000% տարեկան գնաճով, արտահանման եկամուտների կրճատմամբ, ենթակառուցվածքների քայքայված, նվազագույն հզորությամբ աշխատող գործարաններով և աննշան ներդրումներով։ Այնուամենայնիվ, 1960-ից հետո Ինդոնեզիայի տնտեսական աճը համարվում էր ուշագրավ՝ հաշվի առնելով, թե որքան քիչ բնիկ ինդոնեզացիներ ստացան պաշտոնական կրթություն 1950-ականներին Նիդեռլանդների գաղութային քաղաքականության ներքո։

### Նոր կարգ
Նախագահ Սուկարնոյց հետո «Նոր կարգի» վարչակազմը որոշակի կարգապահություն մտցրեց տնտեսական քաղաքականության մեջ, որն արագ նվազեցրեց գնաճը, կայունացրեց արժույթը, վերակառուցեց արտաքին պարտքը և ներգրավեց արտաքին օգնություն և ներդրումներ։ Ինդոնեզիան մինչև վերջերս ՕՊԵԿ-ի միակ անդամն էր Հարավարևելյան Ասիայից, և 1970-ականներին նավթի գների աճը արտահանման եկամտի անսպասելի աճ ապահովեց, ինչը նպաստեց կայուն տնտեսական աճի բարձր տեմպերին, որը միջինում 7% էր 1968-1981 թվականներին։

1981-ից 1988 թվականներին կարգավորման բարձր մակարդակի և նավթի գների անկումից կախվածության պայմաններում աճը դանդաղեց մինչև տարեկան միջինը 4,5%։ Արտահանման մրցունակությունը բարձրացնելու նպատակով 1980-ականների վերջին իրականացվեցին մի շարք տնտեսական բարեփոխումներ, ներառյալ ֆինանսական հատվածի ապակարգավորումը և ռուփիի վերահսկվող արժեզրկումը։ Օտարերկրյա ներդրումները հոսեցին դեպի Ինդոնեզիա, հատկապես զարգացող արտահանմանն ուղղված արտադրական հատվածում, և 1989-1997 թվականներին Ինդոնեզիայի տնտեսությունն աճեց միջինում ավելի քան 7%-ով։ 1970-1980 թվականներին մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն աճեց 545%-ով՝ 1973-1979 թվականներին նավթի արտահանման եկամուտների հանկարծակի աճի արդյունքում։ Տնտեսական աճի բարձր տեմպերը թաքցնում էին համակարգի կառուցվածքային մի շարք թերություններ։ Դա թանկ արժեցավ թույլ և կոռումպացված կառավարական ինստիտուտների, ֆինանսական հատվածի սխալ կառավարման միջոցով պետական ծանր պարտքի, բնական ռեսուրսների արագ սպառման և բիզնես էլիտայում բարեհաճության ու կոռուպցիայի մշակույթի տեսքով։

Կոռուպցիան հատկապես ուժեղացավ 1990-ականներին՝ հասնելով քաղաքական հիերարխիայի ամենաբարձր մակարդակներին, երբ Սուհարտոն դարձավ ամենակոռումպացված առաջնորդը՝ ըստ «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ»-ի։ Արդյունքում, իրավական համակարգը թույլ էր, և չկար պայմանագրերի կատարման, պարտքերի հավաքագրման կամ սնանկության դիմում ներկայացնելու արդյունավետ միջոց։ Բանկային ընթացակարգերը չափազանց տարրական էին, որտեղ գերակշռում էր գրավի վրա հիմնված վարկավորումը և հաճախակի էին անտեսվում տնտեսական կանոնները, որոնցից էին փոխկապակցված վարկավորման սահմանափակումներ։ Տնտեսական աղավաղումների պատճառ են դարձել ոչ սակագնային առևտրային խոչընդոտները, արտահանման սահմանափակումները, ներքին սուբսիդիաները, պետական ընկերությունների կողմից վարձավճարները և ներքին առևտրի խոչընդոտները։

997 թվականի ասիական ֆինանսական ճգնաժամը, որը սկսեց ազդել Ինդոնեզիայի վրա, դարձավ տնտեսական և քաղաքական ճգնաժամ։ Նախնական պատասխանը ռուփիան լողալն էր, հիմնական ներքին տոկոսադրույքների բարձրացումը և հարկաբյուջետային քաղաքականության խստացումը։ 1997 թվականի հոկտեմբերին Ինդոնեզիան և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) համաձայնություն ձեռք բերեցին տնտեսական բարեփոխումների ծրագրի շուրջ, որն ուղղված էր մակրոտնտեսական կայունացմանը և երկրի ամենավտանգավոր տնտեսական քաղաքականության վերացմանը, ինչպիսիք են Ավտոմեքենաների ազգային ծրագիրը և մեխակի մենաշնորհը՝ երկուսն էլ Սուհարո ընտանիքի անդամների մասնակցությամբ։ Այնուամենայնիվ, ռուպին չկարգավորվեց, և Սուհարոն ստիպված եղավ հրաժարական տալ 1998 թվականի մայիսին զանգվածային անկարգությունների սկսվելուց հետո:Նախագահ Հաբիբիի օրոք Ինդոնեզիան և ԱՄՀ-ն 1998 թվականի օգոստոսին համաձայնություն ձեռք բերեցին Ը«նդլայնված ֆինանսավորման (EFF) »մասին, որը ներառում էր կառուցվածքային բարեփոխումների հավակնոտ նպատակներ։ Նախագահ Աբդուրահման Վահիդը պաշտոնավարեց 1999 թվականի հոկտեմբերին, իսկ Ինդոնեզիան և ԱՄՀ-ն ստորագրեցին ևս մեկ EFF-ը 2000 թվականի հունվարին։ Նոր ծրագիրը նաև ուներ մի շարք տնտեսական, կառուցվածքային բարեփոխումներ և կառավարման նպատակներ։

Ճգնաժամի հետեւանքները ծանր էին. Մինչև 1997թ. նոյեմբերին, արժույթի արագ արժեզրկման պատճառով, պետական ​​պարտքը հասավ 60 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի, ինչը հանգեցրեց պետական ​​բյուջեի ծանր բեռի։ 1998 թվականին իրական ՀՆԱ-ն կրճատվեց 13,1%-ով, իսկ տնտեսությունը հասավ նվազագույն կետին 1999 թվականի կեսերին՝ 0,8% իրական ՀՆԱ-ի աճով։ 1998 թվականին գնաճը հասավ 72%, բայց 1999-ին դանդաղեց մինչև 2%։ Ռուփին, որը 1997 թվականի օգոստոսի սկզբին 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց 2,600 ռուփիի միջակայքում էր, մինչև 1998 թվականի հունվարին ընկավ մինչև 11,000 ռուփի 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց։ 1998 թվականի առաջին կիսամյակի կարճատև ժամանակաշրջանների համար սփոթ տոկոսադրույքները կազմում են շուրջ 15000։ Այն դարձավ է 8000 ռուփի /1 դոլար  միջակայքին 1998 թվականի վերջին և այդ ժամանակվանից ի վեր, ընդհանուր առմամբ, վաճառվում էր 8000-10000 ռուփի /1 դոլար միջակայքում, ընդ որում տատանումները համեմատաբար կանխատեսելի են և աստիճանական։ Այնուամենայնիվ, 2013 թվականին ռուպին սկսեց արժեզրկվել 11,000-ից բարձր և 2016 թվականի նոյեմբերի դրությամբ կազմում էր մոտ 13,000 ռուփիա 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց։

### Բարեփոխումների շրջան
2000 թվականին գնաճի թիրախի ներդրումից ի վեր ՀՆԱ-ի դեֆլյատորը և ՍԳԻ-ն աճել են համապատասխանաբար 10¾% և 9% տարեկան միջին տեմպերով, ինչը  համեմատելի է 1997 թվականի ճգնաժամին նախորդող երկու տասնամյակի տեմպերի հետ, թեև այն շատ ավելի դանդաղ էր, քան 1960-ականներին և 1970-ականներին։ 2000-ականների ընթացքում գնաճը նույնպես ցածր միտում է ունեցել։ Գնաճի որոշ տատանումներ կարելի է վերագրել կառավարության քաղաքականության փոփոխություններին, ինչպիսիք են 2005 և 2008 թվականներին հարկաբյուջետային սուբսիդիաների ճշգրտումները, որոնք հանգեցրել են ՍԳԻ աճի զգալի, բայց  կարճատև աճի։

2004 թվականի վերջին Ինդոնեզիան բախվեց «մինի ճգնաժամի»՝ կապված նավթի համաշխարհային գների և ներմուծման աճի հետ։ Մինչև կայունանալը արժույթի փոխարժեքը հասել է 12000 ռուփիի 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց։ Նախագահ Սուսիլո Բամբանգ Յուդհոյոնոյի (SBY) օրոք կառավարությունը ստիպված եղավ կրճատել վառելիքի հսկայական սուբսիդիաները, որոնք կանխատեսվում էին $14 միլիարդ դոլար 2005 թվականի հոկտեմբերին։ Սա հանգեցրեց սպառողական վառելիքի գների ավելի քան կրկնապատկմանը, ինչը հանգեցրեց երկնիշ գնաճի։ Իրավիճակը կայունացավ, սակայն տնտեսությունը շարունակեց պայքարել 2005 թվականի վերջին 17% գնաճի դեմ։ Տնտեսական հեռանկարներն ավելի դրական են դարձել 2000-ականների առաջընթացի հետ։ 2004 թվականին աճն արագացել է մինչև 5,1 տոկոս, իսկ 2005 թվականին հասել է 5,6 տոկոսի։ Մեկ շնչին ընկնող իրական եկամուտը հասել է հարկաբյուջետային մակարդակի 1996–1997 թթ. Աճը հիմնականում պայմանավորված էր ներքին սպառմամբ, որը կազմում է Ինդոնեզիայի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) մոտավորապես երեք քառորդը։ Ջակարտայի ֆոնդային բորսան 2004 թվականին Ասիայի լավագույն շուկան էր՝ 42% աճով։ Տնտեսական աճը ձգձգող խնդիրներից էին օտարերկրյա ներդրումների ցածր մակարդակը, բյուրոկրատական կարմիր գիծը և համատարած կոռուպցիան, որը արժեր  51,4 տրլն ռուփի (5,6 մլրդ ԱՄՆ դոլար) կամ ՀՆԱ-ի մոտավորապես 1,4%-ը տարեկան։ Այնուամենայնիվ, 2004 թվականի խաղաղ ընտրությունների ավարտով պայմանավորված տնտեսական մեծ լավատեսություն կար։

2007 թվականի փետրվարի դրությամբ գործազրկության մակարդակը կազմել է 9,75%։ Չնայած համաշխարհային տնտեսության աճի դանդաղեցմանը, Ինդոնեզիայի տնտեսական աճը 2007 թվականին արագացավ մինչև 10 տարվա ամենաբարձր ցուցանիշին՝ 6,3%: Այս աճի տեմպը բավարար էր աղքատությունը 17,8%-ից մինչև 16,6% նվազեցնելու համար՝ հիմնված կառավարության աղքատության գծի վրա և հակադարձեց գործազրկության աճի վերջին միտումը։ 2008 թվականի փետրվարին գործազրկությունը նվազեց մինչև 8,46%։ Ի տարբերություն արտահանումից կախված իր շատ հարևանների՝ Ինդոնեզիան կարողացել է շրջանցել անկումը, շնորհիվ ուժեղ ներքին պահանջարկի, որը կազմում էր տնտեսության մոտ երկու երրորդը։ Հնդկաստանից և Չինաստանից հետո Ինդոնեզիան դարձել էր G20-ի երրորդ ամենաարագ աճող տնտեսությունը։ Քանի որ 512 միլիարդ դոլար արժողությամբ տնտեսությունն առաջին եռամսյակում աճեց 4,4 տոկոսով՝ նախորդ տարվա և անցյալ ամսվա համեմատ, ԱՄՀ-ն վերանայեց 2009 թվականի Ինդոնեզիայի իր կանխատեսումը մինչև 3-4 տոկոս՝ 2,5 տոկոսից։ Ինդոնեզիան ավելի ամուր հիմքեր ուներ, երբ իշխանությունները իրականացրեցին լայնածավալ տնտեսական և ֆինանսական բարեփոխումներ, ներառյալ պետական և արտաքին պարտքի արագ կրճատումը, կորպորատիվ և բանկային հատվածի հաշվեկշիռների ամրապնդումը և բանկերի խոցելիության նվազեցումը բարձր կապիտալիզացիայի և ավելի լավ վերահսկողության միջոցով։

2012 թվականին Ինդոնեզիայի ՀՆԱ-ի իրական աճը հասավ 6%-ի, այնուհետև այն անշեղորեն իջավ 5%-ից ցածր մինչև 2015 թվականը։ Այն բանից հետո, երբ Ջոկո Վիդոդոն հաջորդեց Սուսիլո Բամբանգ Յուդհոյոնոյին, կառավարությունը միջոցներ ձեռնարկեց մեղմացնելու օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների կանոնակարգերը՝ տնտեսությունը խթանելու համար։ Ինդոնեզիան կարողացավ 2016-17 թվականներին ՀՆԱ-ի աճը հասցնել 5%-ից մի փոքր ավելի։ Այնուամենայնիվ, կառավարությունը շարունակում էր բախվել այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են արժույթի փոխարժեքի անկումը, արտահանման նվազումը և սպառողական ծախսերի լճացումը։ Գործազրկության  մակարդակը 2019 թվականի դրությամբ կազմում էր 5,3%։

Բարեփոխումը տեղի ունեցավ Ինդոնեզիայում մոտ 1980-ականներին, երբ Ինդոնեզիայի կառավարությունը հայտարարեց, որ կփորձի տնտեսապես ինտեգրվել համաշխարհային տնտեսությանը։ Նրանք 2017-ին հայտարարեցին, որ «գլոբալացումը դժվարացրել է Ինդոնեզիայի տնտեսության համար հավասարակշռել տնտեսության մյուս բոլոր գործոնները»։

## Տվյալներ
Հետևյալ աղյուսակը ցույց է տալիս 1980–2022 թվականների հիմնական տնտեսական ցուցանիշները (ԱՄՀ անձնակազմի գնահատականներով 2023–2028 թվականներին)։ 5%-ից ցածր գնաճը ներկայացված է կանաչ գույնով․

*Grey colors are estimations

## Կառուցվածք
Ինդոնեզիայի տնտեսությունը 2023 թվականին, որը չափվում է համախառն ներքին արդյունքով (ՀՆԱ) ընթացիկ շուկայական գներով, հասել է 20,892,4 տրլն IDR: Արտադրության ամենաբարձր աճը գրանցվել է Տրանսպորտի և պահեստավորման ոլորտում՝ 13,96%: 2023 թվականին Ինդոնեզիայի տնտեսությունը շարունակեց տարածականորեն ընդլայնվել։ Կղզիների վրա հիմնված շրջանների խմբում ամենաբարձր աճով շրջաններն էին Մալուկու և Պապուան, Սուլավեսին և Կալիմանտանը՝ համապատասխանաբար 6,94%, 6,37% և 5,43% աճով (c-to-c): Միևնույն ժամանակ, Ճավա կղզու շրջանների խումբը, որը 57,05% ներդրում է ունեցել ազգային տնտեսության մեջ, գրանցել է 4,96% աճ (c-to-c)։

### Կազմը

### Ենթաոլորտ

Աղբյուր՝ Ինդոնեզիայի վիճակագրության կենտրոնական գործակալություն (Central Statistics Agency):

## Ոլորտներ
### Գյուղատնտեսություն

Գյուղատնտեսությունը առանցքային ոլորտ է, որը կազմում է ՀՆԱ-ի 14,43%-ը։ Ներկայումս հողատարածքի մոտ 30%-ն օգտագործվում է գյուղատնտեսության մեջ, և այնտեղ աշխատում է մոտ 49 մլն մարդ (ընդհանուր աշխատուժի 41%-ը)։ Գյուղատնտեսական հիմնական ապրանքներն են՝ բրինձ, կասավա (տապիոկա), գետնանուշ, բնական կաուչուկ, կակաոն, սուրճ, արմավենու յուղ, կոպրա, թռչնամիս, տավարի միս, խոզի միս և ձու։ Արմավենու յուղի արտադրությունը կենսական նշանակություն ունի տնտեսության համար, քանի որ Ինդոնեզիան ապրանքի աշխարհի ամենամեծ արտադրողն ու սպառողն է, որն ապահովում է համաշխարհային մատակարարումների մոտ կեսը։ 2007 թվականի դրությամբ երկրի պլանտացիաները զբաղեցնում էին, իսկ 2017 թվականին նախատեսվում էր տնկել ևս 4,7 միլիոն հեկտար՝ արտադրողականությունը բարելավելու նպատակով 6 միլիոն հեկտար։ Հարավարևելյան Ասիայում արմավենու յուղի արտադրությունն ունի մի շարք բացասական սոցիալական և բնապահպանական ազդեցություններ։

#### Ծովամթերք
2015 թվականին ծովամթերքի ընդհանուր արտադրությունը հասել է մոտ 22,31 միլիոն տոննայի՝ մոտ 18,10 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի։ Վայրի ձկների որսի համար (ինչպես ներքին, այնպես էլ ծովային) արտադրության միտումները կայուն են մնացել 2011-ից 2015 թվականներին, մինչդեռ ջրային կուլտուրայի արտադրությունը նույն ժամանակահատվածում կտրուկ աճել է։

### Նավթ և հանքարդյունաբերություն

Ինդոնեզիան Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպության (ՕՊԵԿ) միակ հարավարևելյան Ասիայի անդամն էր մինչև 2009 թվականին դրա կասեցումը։ Երկիրը ներկայումս մնում է նավթի զուտ ներկրող՝ չնայած նավթի արդյունահանման իր մեծ ծավալներին։ 1999 թվականին նավթի և կոնդենսատի արդյունահանումը կազմում էր օրական միջինը 1,5 մլն բարել (240000 մ3), իսկ 1998 թվականին նավթի և գազի ոլորտը, ներառյալ վերամշակումը, նպաստեց ՀՆԱ-ին մոտավորապես 9%-ով:. 2005 թվականի դրությամբ հում նավթի և կոնդենսատի արդյունահանումը կազմում էր օրական 1,07 մլն բարել (170,000 մ3)։ Այն վկայում է 1990-ականների համեմատ զգալի անկման մասին, որը պայմանավորված է հիմնականում նավթի հնացած հանքավայրերով և նավթի արդյունահանման սարքավորումներում ներդրումների պակասով։ Արտադրության այս անկումն ուղեկցվել է ներքին սպառման զգալի աճով՝ տարեկան մոտավորապես 5,4%-ով, ինչի արդյունքում նավթի ներմուծման ծախսերը 2005 թվականին գնահատվել են 1,2 մլրդ ԱՄՆ դոլար։ Պետությանը պատկանում են նավթի և օգտակար հանածոների բոլոր իրավունքները։ Արտասահմանյան ընկերությունները մասնակցում են արտադրության բաշխման և աշխատանքային պայմանագրերի միջոցով։ Նավթի և գազի կապալառուներից պահանջվում էր ֆինանսավորել հետախուզման, արտադրության և զարգացման բոլոր ծախսերը իրենց պայմանագրային տարածքներում և իրավունք ունեն վերականգնելու շահագործման, հետախուզման և զարգացման ծախսերը արտադրված նավթից և գազից։ Ինդոնեզիան նախկինում սուբսիդավորել է վառելիքի գները՝ գները ցածր պահելու համար, ինչը 2004 թվականին արժեցել է 7 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ Սուսիլո Բամբանգ Յուդհոյոնոյին հանձնարարել է մի քանի փուլով զգալի կրճատել վառելիքի գների պետական սուբսիդավորումը։ Կառավարությունը հայտարարել է, որ սուբսիդիաների կրճատումն ուղղված է 2005 թվականին բյուջեի դեֆիցիտի կրճատմանը մինչև ՀՆԱ-ի 1%-ը՝ նախորդ տարվա 1,6%-ի համեմատ։ Միևնույն ժամանակ, կառավարությունն առաջարկել է միանվագ սուբսիդիաներ որակավորված քաղաքացիների համար՝ դժվարությունները մեղմելու համար։

Ինդոնեզիան աշխարհի ամենամեծ անագի շուկան է։ Մինչ հանքարդյունաբերությունը ավանդաբար կենտրոնացած է բոքսիտի, արծաթի և անագի վրա, երկիրը ընդլայնում է պղնձի, նիկելի, ոսկու և ածուխի արտադրությունը արտահանման շուկաների համար։ 1993 թվականի կեսերին «Հանքերի և էներգետիկայի նախարարությունը» վերաբացեց ածխի ոլորտը օտարերկրյա ներդրումների համար, ինչի արդյունքում ինդոնեզական ածուխ արտադրող «BP»-ի և «Rio Tinto Group»-ի միջև համատեղ ձեռնարկություն սկսվեց։ Ածխի ընդհանուր արտադրությունը 1999 թվականին հասել է 74 միլիոն մետրիկ տոննայի՝ ներառյալ 55 միլիոն տոննայի արտահանումը, իսկ 2011 թվականին արտադրությունը կազմել է 353 միլիոն տոննա։ 2014 թվականի դրությամբ Ինդոնեզիան երրորդ խոշոր արտադրողն է՝ 458 մլն տոննա ընդհանուր արտադրանքով և 382 մլն տ արտահանմամբ։ Այս տեմպերով պաշարները կսպառվեն մինչև 2075թվականը։ Ոչ բոլոր ապրանքները կարող են արտահանվել ներքին շուկայի պարտավորությունների (DMO) կանոնակարգերի շնորհիվ, որոնք պետք է բավարարեն ներքին շուկան։ 2012 թվականին DMO մասնաբաժինը կազմել է 24,72%։ 2014 թվականից ցածրորակ ածխի արտահանումն արգելված է, ուստի Հարավային Կալիմանտանում և Հարավային Սումատրայում կկառուցվի շագանակագույն ածխի արդիականացված արտադրամաս, որը կբարձրացնի ածխի ջերմային արժեքը 4500-ից մինչև 6100 կկալ/կգ։ Ինդոնեզիան նաև նիկելի աշխարհի ամենամեծ արտադրողն է և կոբալտի երկրորդ խոշոր արտադրողը 2022 թվականին։

Երկու ամերիկյան ընկերություններ շահագործում են երեք պղնձի ոսկու հանքեր Ինդոնեզիայում, մինչդեռ կանադական և բրիտանական ընկերությունները զգալի ներդրումներ ունեն համապատասխանաբար նիկելի և ոսկու մեջ։ Հնդկական խմբի ընկերությունները, ինչպիսիք են «Vedanta Resources»-ը և «Tata Group»-ը, նույնպես զգալի հանքարդյունաբերություն ունեն Ինդոնեզիայում։ 1998 թվականին Ինդոնեզիայում ոսկու և պղնձի արդյունահանման արժեքը կազմել է համապատասխանաբար 1 միլիարդ և 843 միլիոն դոլար։ Ոսկուց, պղնձից և ածխից ստացված եկամուտները կազմել են 1998 թվականին հանքարդյունաբերության ոլորտի 3 միլիարդ դոլարի 84%-ը։ Ալյումինե նախագծի ավելացմամբ, որն արտադրում է ալյումինի համաշխարհային արտադրության 5%-ը, Ինդոնեզիան կդառնա կավահողի արտադրության երկրորդ խոշորագույն արտադրողը աշխարհում։ Նախագիծը հանքաքարերը չի վերածի ալյումինի, քանի որ կա ալյումինի ածանցյալների 100 տեսակ, որոնք կարող են մշակվել Ինդոնեզիայի այլ ընկերությունների կողմից։

Ջոկո Վիդոդոյի վարչակազմը շարունակեց Սուսիլո Բամբանգ Յուդհոյոնոյի ռեսուրսային ազգայնականության քաղաքականությունը՝ ազգայնացնելով որոշ ակտիվներ, որոնք վերահսկվում էին բազմազգ ընկերությունների կողմից, ինչպիսիք են «Freeport McMoRan»-ը, «Total Energies»-ը և «Chevron»-ը։ 2018 թվականին, ներմուծումը կրճատելու նպատակով, Ինդոնեզիայում գործող նավթային ընկերություններին հանձնարարվել է վաճառել իրենց հում նավթը պետական «Pertamina»-ին։

### Արտադրություն
Ինդոնեզիայի արտադրության ոլորտը պատմականորեն առանցքային դեր է խաղացել երկրի տնտեսական զարգացման մեջ և ներկայումս ապահովում է ՀՆԱ-ի 20 տոկոսը։ Կառավարությունը հավակնոտ ծրագրեր ունի՝ մինչև 2030 թվականը երկիրը մտցնել աշխարհի լավագույն 10 տնտեսություններ ունեցող երկրների ցանկում, որի նպատակի կենտրոնում արտադրությունն է։ Արտադրական հիմնական ոլորտներն են՝ տեքստիլ և հագուստ, սննդամթերք և խմիչքներ (F&B), էլեկտրոնիկա, ավտոմոբիլային և քիմիական նյութեր, ընդ որում այս ոլորտում արտադրողների մեծ մասը բաղկացած է փոքր ու միջին ձեռնարկություններից։ 2016 թվականից ի վեր ոլորտը տարեկան կտրվածքով գրանցել է կայուն չորս տոկոս աճ՝ 2019 թվականի հունվարից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում ներդրումները կազմել են 147 տրիլիոն ռուփի (8,9 միլիարդ ԱՄՆ դոլար)։

Վերջերս Ինդոնեզիան դարձավ աշխարհի 10-րդ ամենամեծ արտադրական երկիրը։ Նրա խոշոր արտադրական հատվածը կազմում է երկրի ընդհանուր ՀՆԱ-ի գրեթե մեկ քառորդը և աշխատում է Ինդոնեզիայի աշխատունակ տարիքի բնակչության մեկ հինգերորդից ավելին (մոտ 25 միլիոն աշխատող)։ Եթե հաշվի առնենք, Ինդոնեզիայի արտադրական ոլորտն այժմ ավելի մեծ է, քան Միացյալ Թագավորության, Ռուսաստանի և Մեքսիկայի արտադրական հատվածները։ Արդյունաբերական ոլորտը (ներառյալ արտադրությունը), որը կազմում է տեղացի աշխատողների 21%-ը, վերջին տարիներին ավելի նշանավոր է դարձել։ Ինդոնեզիայի աշխատուժը գնահատվում է 120 միլիոն և ամեն տարի աճում է մոտավորապես 2,4 միլիոնով։ Քանի որ տնտեսությունը դուրս է եկել իր գերակշռող գյուղատնտեսական բազայից և դարձել խառը, ավելի շատ աշխատողներ, հատկապես կանայք, այժմ աշխատում են արտադրական և ծառայությունների հետ կապված մասնագիտական ոլորտներում։

Արագ աճող միջին դասի և մրցունակ աշխատուժի պայմաններում ավելի շատ օտարերկրյա ներդրողներ, քան երբևէ նախկինում, օգտվում են Ինդոնեզիայի հզոր արտադրական հատվածից։ Այնուամենայնիվ, ոլորտը բախվում է զգալի մարտահրավերների, ներառյալ ինտենսիվ միջազգային մրցակցությունը, հատկապես Չինաստանից, աշխատուժի ծախսերի աճը, տրանսպորտի և նյութատեխնիկական ապահովման բարձր ծախսերը, վարկեր ստանալու դժվարությունները և կանոնակարգերի թափանցիկության և հստակության տարբեր մակարդակները։

### Վերականգնվող էներգիա
Ինդոնեզիան ունի վերականգնվող էներգիայի զարգացման զգալի ներուժ, սակայն երկիրը շարունակում է ներքին էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար մեծապես կախված լինել հանածո վառելիքից։ Շարունակական ներդրումները և կախվածությունը հանածո վառելիքից, ինչպիսին է ածուխը, կարող է հանգեցնել նրան, որ հանածո վառելիքը վերածվի անարժեք ակտիվի, ինչը կհանգեցնի զգալի ներդրումների կորստի, որոնք երկիրը կարող է ստանալ վերականգնվող էներգիայի ներդրողներից։

### Ավտոմոբիլաշինություն
2010 թվականին Ինդոնեզիայում վաճառվել է 7,6 միլիոն մոտոցիկլետ, որոնք հիմնականում արտադրվել են երկրում՝ գրեթե 100%-ով տեղական բաղադրիչներով։ Շուկայում առաջատարն է «Honda»-ն՝ 50,95% շուկայական մասնաբաժնով, որին հաջորդում է «Yamaha»-ն՝ 41,37%։ 2011 թվականին ավտոմեքենաների մանրածախ վաճառքի ընդհանուր ծավալը կազմել է 888,335 միավոր, ինչը 19,26%-ով ավելի է նախորդ տարվա համեմատ։ Ներքին ավտոմոբիլային շուկայում գերակշռում է «Toyota»-ն (35,34%), որին հաջորդում են «Daihatsu»-ն և «Mitsubishi»-ն՝ համապատասխանաբար 15,44% և 14,56%։ 2011 թվականից որոշ տեղական ավտոարտադրողներ ներկայացրել են Ինդոնեզիայի մի քանի ազգային ավտոմեքենաներ, որոնք կարելի է դասակարգել որպես ցածրարժեք կանաչ մեքենաներ (LCGC): 2012 թվականին վաճառքները զգալիորեն աճել են 24%-ով, ինչը առաջին դեպքն էր, երբ մեքենաների վաճառքը գերազանցել է մեկ միլիոն միավորը։

2014 թվականի օգոստոսին Ինդոնեզիան արտահանել է 126,935 «Completely Build Up (CBU)» մեքենա և 71,000 «Completely Knock Down (CKD)» մեքենա, մինչդեռ ընդհանուր արտադրությունը հասել է 878,000 մեքենայի միավորի՝ կազմելով ընդհանուր արտադրանքի 22,5%-ը։ Ավտոմոբիլների արտահանումը ավելի քան երկու անգամ գերազանցում է դրա ներմուծմանը։ Մինչև 2020 թվականը կանխատեսվում է, որ ավտոմեքենաների արտահանումը կլինի երրորդը CPO-ից և կոշիկի արտահանումից հետո։ 2015 թվականի օգոստոսին Ինդոնեզիան արտահանել է 123 790 մոտոցիկլետ։ Նույն թվականին «Yamaha Motor Company»-ն, որն արտահանել է 82,641 ավտոմեքենա, հայտարարեց, որ Ինդոնեզիան կդարձնի իր արտահանման բազան։

2017 թվականին երկիրը արտադրել է գրեթե 1,2 միլիոն ավտոմոբիլ՝ այն դասելով աշխարհի 18-րդ խոշորագույն արտադրողը։ Այսօր ինդոնեզական ավտոմոբիլային ընկերությունները կարողանում են արտադրել մեքենաներ տեղական պարունակության բարձր համամասնությամբ (80–90%)։

2018 թվականին երկիրը արտադրել է 1,34 միլիոն ավտոմեքենա և արտահանել 346,000 մեքենա՝ հիմնականում Ֆիլիպիններ և Վիետնամ։

### Ֆինանսներ, անշարժ գույք և բիզնես

Ինդոնեզիայում կա 50 միլիոն փոքր բիզնես, որոնց առցանց օգտագործման աճը կազմել է 48% 2010 թվականին։ Google-ը հայտարարեց, որ տեղական գրասենյակ կբացի Ինդոնեզիայում մինչև 2012 թվականը։ Համաձայն «Deloitte»-ի 2011 թվականին, ինտերնետի հետ կապված գործունեությունը կազմել է ՀՆԱ-ի 1,6%-ը։ Այն ավելի մեծ է, քան էլեկտրոնային և էլեկտրական սարքավորումների արտահանումը և հեղուկ բնական գազը՝ համապատասխանաբար 1,51% և 1,45%։

Մինչև 2011 թվականի հունիսի վերջը հիմնական պետական ակտիվները կազմում էին 1265 տրիլիոն ռուփի (128 միլիարդ դոլար)։ Պետական բաժնետոմսերի արժեքը կազմել է 50 տրիլիոն ռուփի (5 միլիարդ դոլար), մինչդեռ պետական այլ ակտիվները՝ 24 տրիլիոն ռոփի (2,4 միլիարդ դոլար)։

2015 թվականին ֆինանսական ծառայությունները կազմել են 7,2 տրիլիոն ռուփի։ Մոտ 70,5%-ը պատկանում է 50 միջազգային և տեղական կոնգլոմերատներին։ Դրանցից 14-ը ուղղահայաց կոնգլոմերացիաներ էին, 28-ը՝ հորիզոնական, իսկ ութը՝ խառը։ Երեսունհինգ կազմակերպություն հիմնականում բանկային ոլորտում է, 13-ը՝ ոչ բանկային ոլորտներում, և մեկական կազմակերպություն՝ հատուկ ֆինանսական ոլորտներում և կապիտալի շուկայի ոլորտներում։

### Այլ
Ինդոնեզիայի տեքստիլ ասոցիացիան հայտնեց, որ 2013 թվականին տեքստիլ ոլորտը, ամենայն հավանականությամբ, կներգրավի շուրջ 175 միլիոն դոլարի ներդրումներ։ 2012 թվականին այս ոլորտում ներդրումները կազմել են 247 միլիոն դոլար, որից միայն 51 միլիոնը՝ նոր տեքստիլ մեքենաների համար։ Տեքստիլ արդյունաբերությունից արտահանումը 2012 թվականին կազմել է 13,7 մլրդ դոլար։

2011 թվականին Ինդոնեզիան թողարկել է 55010 աշխատանքային վիզա օտարերկրացիների համար, ինչը 2010 թվականի համեմատ ավելացել է 10%-ով, մինչդեռ Ինդոնեզիայում օտարերկրյա բնակիչների թիվը, առանց զբոսաշրջիկների և օտարերկրյա էմիսարների, կազմել է 111,752, որը նախորդ տարվա համեմատ աճել է 6%-ով։ Վեց ամսից մինչև մեկ տարի վիզա ստացածները հիմնականում չինացիներ, ճապոնացիներ, հարավկորեացիներ, հնդիկներ, ամերիկացիներ և ավստրալիացիներ էին։ Նրանցից մի քանիսը ձեռներեցներ էին, ովքեր նոր բիզնեսներ էին անում։ Մալայզիան Ինդոնեզիայի աշխատանքային միգրանտների (ներառյալ անօրինական աշխատողների) ամենատարածված ուղղությունն է։ 2010 թվականին, Համաշխարհային բանկի զեկույցի համաձայն, Ինդոնեզիան մտնում էր դրամական փոխանցումներ ստացող աշխարհի առաջին տասնյակում, որի ընդհանուր արժեքը կազմում էր 7 միլիարդ դոլար։ 2011 թվականի մայիսին Ինդոնեզիայի վեց միլիոն քաղաքացիներ աշխատում էին արտասահմանում, որոնցից 2,2 միլիոնը բնակվում է Մալայզիայում, ևս 1,5 միլիոնը՝ Սաուդյան Արաբիայում։

## Տարածաշրջանային տնտեսություններ
### ՀՆԱ-ն ըստ շրջանների
Ինդոնեզիայում կա 34 նահանգ։ Ստորև ներկայացված են Ինդոնեզիայի լավագույն 15 նահանգները՝ ըստ ՀՆԱ-ի 2019 թվականին՝

## Արտաքին տնտեսական հարաբերություններ
### Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիա (ASEAN)
Մինչև 2010 թվականի վերջը ՀԱՊԱ-Ի ներբանկային առևտուրը դեռևս ցածր էր, քանի որ առևտուրը հիմնականում ներառում էր արտահանում դեպի տարածաշրջանից դուրս գտնվող երկրներ, բացառությամբ Լաոսի և Մյանմայի, որոնց արտաքին առևտուրը ուղղված էր ՀԱՊԱ-ին։ 2009 թվականին իրականացրած օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները (ՕՈՒՆ) կազմել են 37,9 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, իսկ 2010 թվականին կրկնապատկվել են՝ հասնելով 75,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի։

Ծառայությունների առևտրի վերաբերյալ ՀԱՊԱ շրջանակային համաձայնագիրը (AFAS) ընդունվել է 1995 թվականի դեկտեմբերին Բանգկոկում կայացած ՀԱՊԱ-ի գագաթնաժողովում։ Համաձայնագրի համաձայն՝ անդամ երկրները սկսում են բանակցությունների հաջորդական փուլեր՝ ծառայությունների առևտուրն ազատականացնելու նպատակով՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել ավելի բարձր մակարդակի պարտավորություններ։ ՀԱՊԱ-ն ստորագրել է AFAS-ի շրջանակներում պարտավորությունների յոթ փաթեթ։

Փոխադարձ ճանաչման համաձայնագրերը (MRAs) համաձայնեցվել են ՀԱՊԱ-ի կողմից ութ մասնագիտությունների համար՝ բժիշկներ, ատամնաբույժներ, բուժքույրեր, ճարտարապետներ, ինժեներներ, հաշվապահներ, գեոդեզիստներ և զբոսաշրջության մասնագետներ։ Այս մասնագիտությունների տեր անձինք ազատ կլինեին աշխատելու ՀԱՊԱ-ի ցանկացած նահանգում, որն ուժի մեջ մտավ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ից։

Բացի այդ, վեց անդամ երկրներ (Մալայզիա, Վիետնամ (2 բորսա), Ինդոնեզիա, Ֆիլիպիններ, Թաիլանդ և Սինգապուր) համագործակցել են իրենց ֆոնդային բորսաների ինտեգրման ուղղությամբ, որը ներառում է իր գործարքների արժեքի 70%-ը՝ նպատակ ունենալով մրցակցել միջազգային բորսաների հետ։

Միասնական շուկան կներառի նաև ՀԱՊԱ-ի միասնական ավիացիոն շուկան (ASEAN-SAM), տարածաշրջանի ավիացիոն քաղաքականությունը, որը միտված է Հարավարևելյան Ասիայում միասնական ավիացիոն շուկայի զարգացմանը։ Այն առաջարկվել է ՀԱՊԱ-ի Օդային տրանսպորտի աշխատանքային խմբի կողմից, որը աջակցվել է ՀԱՊԱ-ի տրանսպորտի բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից և հաստատվել է ՀԱՊԱ-ի տրանսպորտի նախարարների կողմից։ Ակնկալվում է, որ այն կազատականացնի անդամ երկրների միջև օդային ճանապարհորդությունները՝ թույլ տալով ՀԱՊԱ ավիաընկերություններին ուղղակիորեն օգուտ քաղել օդային ճանապարհորդությունների աճից, ինչպես նաև ազատել զբոսաշրջության, առևտրի, ներդրումների և ծառայությունների հոսքերը։ Այս քաղաքականությունը փոխարինում է անդամ պետությունների միջև գոյություն ունեցող միակողմանի, երկկողմ և բազմակողմ օդային ծառայությունների համաձայնագրերը, որոնք չեն համապատասխանում դրա դրույթներին։

### Ճապոնիա
Ինդոնեզիան և Ճապոնիան ստորագրեցին Ինդոնեզիա-Ճապոնիա Տնտեսական Գործընկերության Համաձայնագիրը (IJEPA), որն ուժի մեջ էր մտել 2008 թվականի հուլիսի 1-ին։ Համաձայնագիրը Ինդոնեզիայի առաջին երկկողմանի ազատ առևտրի համաձայնագիրն էր, որը երկու երկրների միջև հեշտացնում էր ապրանքների և մարդկանց միջսահմանային հոսքը, ինչպես նաև ներդրումները։ 2012 թվականին Ինդոնեզիայում գործում էր 1200-ից 1300 ճապոնական կորպորացիա, ընդ որում մոտ 12000 ճապոնացիներ ապրում էին Ինդոնեզիայում։ Ճապոնիան տասնամյակներ շարունակ ներդրումներ է կատարում Ինդոնեզիայում, մասնավորապես՝ ավտոմոբիլային, էլեկտրոնային ապրանքների, էներգետիկայի և հանքարդյունաբերության ոլորտներում։ Մինչ Ինդոնեզիայի Հանրապետության ստեղծումը ճապոնացիները Ինդոնեզիան դիտարկում էին որպես բնական պաշարների կարևոր աղբյուր։ Բնական ռեսուրսների ճապոնական կարիքը այն պատճառներից մեկն էր, որը ստիպեց ազգին առաջ շարժվել դեպի հարավ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում իրենց ռազմական նվաճումների ժամանակ։ Այսօր Ինդոնեզիան Ճապոնիայի հիմնական մատակարարն է բնական կաուչուկի, հեղուկ բնական գազի, ածուխի, հանքանյութերի, թղթի միջուկի, ծովամթերքի, ինչպիսիք են ծովախեցգետինն ու թունան ու սուրճը։ Ավանդաբար Ինդոնեզիան համարվում է ճապոնական ավտոմոբիլային և էլեկտրոնային ապրանքների հիմնական շուկա։ Ճապոնական բիզնեսների համար Ինդոնեզիան եղել է ցածր գնով արտադրական գործառնությունների վայր, ինչպես նաև եղել է այդ գործառնությունների համար պահանջվող տարբեր բնական ռեսուրսների աղբյուր։ Մոտ 1000 ճապոնական ընկերություններ գործում են Ինդոնեզիայում, որոնցում աշխատում է մոտավորապես 300000 մարդ։ Ճապոնական խոշոր գործարանները կենտրոնացած են Ջակարտայից արևելք՝ Բեկասիում, Չիկարանգում և Կարավանգում, Արևմտյան Ճավա քաղաքներում։

### Չինաստան
Չինաստանի հետ առևտուրն աճել է 1990-ականներից ի վեր, և 2014 թվականին Չինաստանը դարձավ Ինդոնեզիայի երկրորդ խոշոր արտահանման ուղղությունը Ճապոնիայից հետո։ Չինաստանի և Ինդոնեզիայի միջև առևտուրը աճում է, հատկապես 2010 թվականի սկզբից ACFTA-ի ներդրումից հետո։ Իրոք, եթե 2003 թվականին Ինդոնեզիայի և Չինաստանի միջև առևտուրը հասնում էր ընդամենը 3,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի, 2010 թվականին այն բազմապատկվել է գրեթե 10 անգամ և հասել 36,1 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի։ Չինաստանի վերափոխումը 21-րդ դարում ամենաարագ զարգացող երկրին հանգեցրել է օտարերկրյա ներդրումների ավելացմանը բամբուկի ցանցում, որը Հարավարևելյան Ասիայի շուկաներում գործող արտասահմանյան չինական ձեռնարկությունների ցանց է, որոնք ունեն ընդհանուր ընտանեկան և մշակութային կապեր։ Այնուամենայնիվ, Չինաստանի հետ ազատ առևտուրը մեծ անհանգստություն է առաջացրել Ինդոնեզիայում, քանի որ Չինաստանից էժան ապրանքների ներհոսքը կարող է վնասել Ինդոնեզիայի արդյունաբերությանը։ Ինդոնեզիայի մասնավոր հատվածը և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները ակտիվորեն լոբբինգ են իրականացրել Ինդոնեզիայի կառավարության և խորհրդարանի անդամների նկատմամբ՝ պնդելով, որ Ինդոնեզիան պետք է կամ դուրս գա համաձայնագրից, կամ վերափոխի իր պայմանները Պեկինի հետ։

Չինաստանը մնում է Ինդոնեզիայի հիմնական առևտրային գործընկերներից մեկը՝ ծառայելով որպես երկրի ամենամեծ արտահանման և ներմուծման շուկան։ Չինաստանը Ինդոնեզիայի արտահանման ամենամեծ ուղղությունն է՝ առաջ անցնելով Ճապոնիայից և ԱՄՆ-ից՝ հասնելով 16,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի։ Չինաստանը նաև Ինդոնեզիայի ներմուծման ամենակարևոր աղբյուրն է, որը կազմում է 30,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլար կամ Ինդոնեզիայի ներմուծման 22,7%-ը 2016 թվականին։ Այնուամենայնիվ, հաշվեկշիռը Չինաստանի օգտին էր, քանի որ 2016 թվականին Ինդոնեզիան գրանցեց 14 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի առևտրային դեֆիցիտ։

Չինաստանի տեսանկյունից, 2010 թվականից ի վեր ՀԱՊԱ-ն ընդհանուր առմամբ դարձել է նրա չորրորդ խոշորագույն առևտրային գործընկերը Եվրոպական միությունից, Ճապոնիայից և Միացյալ Նահանգներից հետո։ ՀԱՊԱ-ի անդամ երկրներից Ինդոնեզիան Չինաստանի չորրորդ խոշորագույն առևտրային գործընկերն էր, որը, ըստ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության առևտրի նախարարության 2010 թվականի մայիսի տվյալների, կազմել է 12,4 միլիարդ ԱՄՆ դոլար՝ Մալայզիայից (22,2 միլիարդ ԱՄՆ դոլար), Սինգապուրից և (17,9 միլիարդ ԱՄՆ դոլար) Թաիլանդից հետո (15,7 միլիարդ ԱՄՆ դոլար)։ Չինաստանի տնտեսական վերելքով Ինդոնեզիան ակտիվացնում է իր առևտրային հարաբերությունները Չինաստանի հետ՝ հավասարակշռելու իր կապերը Արևմուտքի հետ։ 2020 թվականին Չինաստանը դարձավ Ինդոնեզիայի ամենամեծ արտահանման ուղղությունը։

### Հարավային Կորեա
Նախկինում հարաբերությունները զարգանում էին միայն առևտրի և ներդրումների շուրջ, ինչպիսիք են անտառտնտեսությունը և կարի ոլորտները։ Այսօր համագործակցությունը ընդլայնվել է մի շարք մեգա նախագծերի և առաջադեմ ոլորտների վրա։ 27 միլիարդ ԱՄՆ դոլար երկկողմանի առևտրով Հարավային Կորեան 2012 թվականին դարձավ Ինդոնեզիայի չորրորդ խոշորագույն առևտրային գործընկերը։ Այն դարձավ Ինդոնեզիայում երրորդ խոշորագույն օտարերկրյա ներդրողը` 1,94 միլիարդ ԱՄՆ դոլար ներդրումներով։

Կան մեծ թվով հարավկորեական ընկերություններ, որոնք ներդրումներ են կատարել և գործում են Ինդոնեզիայում, ինչպիսիք են «Miwon (Daesang Corporation)», «Lotte», «Yong Ma», «Hankook Tire», «Samsung», «LG», «Kia Motors» և «Hyundai»: 2011 թվականին «Hankook»-ը հայտարարեց 353 միլիոն ԱՄՆ դոլարի ներդրման մասին արտադրական գործարանում, որը գտնվում է Բեկասիում, Արևմտյան Ճավայում։

2019 թվականին Ինդոնեզիայի և Հարավային Կորեայի միջև առևտուրը կազմել է 15,65 միլիարդ դոլար, իսկ 2015-2019 թվականներին հարավկորեական ընկերությունները մոտ 7 միլիարդ դոլար են ներդրել Ինդոնեզիայում։ 2020 թվականի դեկտեմբերին Ինդոնեզիան և Հարավային Կորեան ստորագրեցին համապարփակ տնտեսական գործընկերության համաձայնագիր։ Այն համարժեք է ազատ առևտրի համաձայնագրին, թեև այն կենտրոնանում է տնտեսական համագործակցության ավելի լայն շրջանակի վրա։ Համաձայնագրի շրջանակներում Ինդոնեզիան կվերացնի հարավկորեական ապրանքների մաքսատուրքերի 94,8%-ը, իսկ Հարավային Կորեան կվերացնի ինդոնեզական ապրանքների մաքսատուրքերի 95,8%-ը։

### Միացյալ Նահանգներ
Հետսուհարտո դարաշրջանի սկզբում ԱՄՆ-ի արտահանումը Ինդոնեզիա 1999-ին կազմել է 2 միլիարդ դոլար՝ զգալիորեն զիջելով 1997-ի 4,5 միլիարդ դոլարից։ Հիմնական արտահանումները եղել են շինարարական սարքավորումները, մեքենաները, ավիացիոն մասերը, քիմիական նյութերը և գյուղմթերքները։ Ինդոնեզիայից ԱՄՆ ներմուծումը 1999 թվականին կազմել է 9,5 միլիարդ դոլար և հիմնականում բաղկացած է եղել հագուստից, մեքենաներից և տրանսպորտային սարքավորումներից, նավթից, բնական կաուչուկից և կոշիկից։ Ինդոնեզիայի ֆինանսական օգնությունը համակարգվում է 1989 թվականին ձևավորված Ինդոնեզիայի վերաբերյալ խորհրդատվական խմբի (CGI) միջոցով։ Այն ներառում է 19 դոնոր երկրներ և 13 միջազգային կազմակերպություններ, որոնք ամեն տարի հանդիպում են դոնորների օգնությունը համակարգելու համար։ 2019 թվականին, երբ Ինդոնեզիայի մասնաբաժինը համաշխարհային առևտրում գերազանցեց 0,5 տոկոսը, Միացյալ Նահանգների առևտրային ներկայացուցիչները որոշեցին Ինդոնեզիան չդասակարգել որպես «զարգացող երկիր»։ Չնայած այս կարգավիճակի չեղարկմանը, Ինդոնեզիայի կառավարությունը վստահեցրել է, որ դա չի փոխի ներկայիս Ընդհանրացված Նախապատվությունների համակարգը, որոնցից Ինդոնեզիան օգտվում էր Միացյալ Նահանգներից։

### Եվրոպական Միություն
ԵՄ-ն և Ինդոնեզիան կառուցել են ամուր առևտրային հարաբերություններ՝ 2012 թվականին երկկողմ առևտուրը կազմել է մոտ 25 միլիարդ եվրո, ինչը հանգեցրել է ԵՄ-ի հետ Ինդոնեզիայի 5,7 միլիարդ եվրոյի զգալի առևտրային հավելուրդին։ ԵՄ-ի և Ինդոնեզիայի միջև առևտուրը վերջին մի քանի տարիների ընթացքում աճել է։ Եթե ​​2009 թվականին ապրանքաշրջանառության ընդհանուր ծավալը կազմում էր գրեթե 16 մլրդ եվրո, ապա 2011 թվականին այն արդեն հասել էր 23,5 մլրդ եվրոյի։ ԵՄ-ի համար Ինդոնեզիան ներմուծման 24-րդ աղբյուրն է (0,9% մասնաբաժին) և 30-րդ տեղը արտահանման մեծությամբ (0,6%)։ ՀԱՊԱ-ի տարածաշրջանում Ինդոնեզիան զբաղեցնում է չորրորդ տեղը՝ առևտրի ծավալով։ ԵՄ-ն Ինդոնեզիայի չորրորդ խոշորագույն առևտրային գործընկերն է Ճապոնիայից, Չինաստանից և Սինգապուրից հետո, որը կազմում է նրա ընդհանուր արտաքին առևտրի գրեթե 10%-ը։ ԵՄ-ն Ինդոնեզիայի տնտեսության մեջ երկրորդ խոշոր ներդրողն է։ Ինդոնեզիան հիմնականում արտահանում է ԵՄ գյուղատնտեսական արտադրանք և վերամշակված ռեսուրսներ, հիմնականում արմավենու յուղ, վառելիք և հանքարդյունաբերական արտադրանք, տեքստիլ և կահույք։ ԵՄ արտահանումը Ինդոնեզիա բաղկացած է հիմնականում բարձր տեխնոլոգիական մեքենաներից և տրանսպորտային սարքավորումներից, քիմիական նյութերից և տարբեր արտադրական ապրանքներից։ Ըստ էության, Ինդոնեզիայի և ԵՄ-ի միջև առևտրային հոսքերը լրացնում են միմյանց։ Այն բանից հետո, երբ ՀԱՊԱ-ի հետ ազատ առևտրի համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները գնալով դժվարացան, ԵՄ-ն սկսեց բանակցություններ վարել ՀԱՊԱ-ի առանձին երկրների հետ։ ԵՄ-ն և Ինդոնեզիան ներկայումս աշխատում են հավակնոտ Համապարփակ տնտեսական գործընկերության համաձայնագրի ուղղությամբ, որը ներառում է առևտուրը, ներդրումները և ծառայությունները։

### Հնդկաստան
2011 թվականի հունվարի 25-ին Հնդկաստանի վարչապետ Մանմոհան Սինգհի և Ինդոնեզիայի նախագահ Սուսիլո Բամբանգ Յուդհոյոնոյի միջև բանակցություններից հետո Հնդկաստանը և Ինդոնեզիան միլիարդավոր դոլարների բիզնես համաձայնագրեր են ստորագրել և հավակնոտ նպատակ են դրել՝ կրկնապատկել առևտուրը հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում։ Հնդկաստանը նաև հետագա տնտեսական կապեր ունի Ինդոնեզիայի հետ ՀԱՊԱ-ի հետ ազատ առևտրի համաձայնագրի միջոցով, որի անդամ է Ինդոնեզիան։ Երկու երկրները նախատեսում են մինչև 2015 թվականը հասցնել 25 միլիարդ դոլարի երկկողմանի առևտրի ծավալը, ընդ որում հնդկական ներդրումները Ինդոնեզիայում կկազմեն 20 միլիարդ դոլար։

## Ազատ առևտրի ջանքեր
### Միջազգային առևտրային համաձայնագրեր

## Մակրոտնտեսական միտում
Սա ԱՄՀ-ի շուկայական գներով Ինդոնեզիայի ՀՆԱ-ի միտման գծապատկերն է՝ միլիոնավոր ռուփիներով՝

Գնողունակության հավասարության համեմատության համար 1 ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքը սահմանվել է 3094,57 ռուփի։

Ինդոնեզիայում միջին զուտ աշխատավարձը տատանվում է ըստ ոլորտների։ 2017 թվականի փետրվարին էլեկտրաէներգիայի, գազի և ջրի ոլորտն ունի ամենաբարձր միջին մաքուր աշխատավարձը, իսկ գյուղատնտեսությունը՝ ամենացածրը։

## Ներդրումներ

1980-ականների վերջից Ինդոնեզիան էական փոփոխություններ է կատարել իր կարգավորող դաշտում՝ տնտեսական աճը խթանելու համար։ Այս աճը հիմնականում ֆինանսավորվել է մասնավոր ներդրումներից՝ ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին։ ԱՄՆ ներդրողները գերիշխում էին նավթի և գազի ոլորտում և ձեռնարկեցին Ինդոնեզիայի խոշորագույն հանքարդյունաբերական նախագծերը։ Բացի այդ, ընդլայնվեց ԱՄՆ բանկերի, արտադրողների և ծառայություններ մատուցողների ներկայությունը, հատկապես 1980-ականների արդյունաբերական և ֆինանսական հատվածի բարեփոխումներից հետո։ Այլ խոշոր օտարերկրյա ներդրողների թվում էին Հնդկաստանը, Ճապոնիան, Մեծ Բրիտանիան, Սինգապուրը, Նիդեռլանդները, Քաթարը, Հոնկոնգը, Թայվանը և Հարավային Կորեան։

1997 թվականի ճգնաժամը մասնավոր ֆինանսավորման շարունակականությունը հրամայական, բայց խնդրահարույց դարձրեց։ 1997-ից 1999 թվականներին նոր օտարերկրյա ներդրումների հաստատումները նվազել են գրեթե երկու երրորդով։ Ճգնաժամն ավելի ընդգծեց այն ոլորտները, որտեղ անհրաժեշտ էին լրացուցիչ բարեփոխումներ։ Ներդրումային միջավայրի բարելավման համար հաճախ նշվող ոլորտներն էին գործող իրավական և դատական համակարգի ստեղծումը, մրցակցային գործընթացներին հավատարիմ մնալը և միջազգայնորեն ընդունելի հաշվապահական հաշվառման և բացահայտման ստանդարտների ընդունումը։ Չնայած վերջին տարիներին օրենքների բարելավմանը, Ինդոնեզիայի մտավոր սեփականության իրավունքների ռեժիմը մնում է թույլ, և արդյունավետ կիրարկման բացակայությունը էական մտահոգություն է առաջացնում։ Սուհարտոյի օրոք Ինդոնեզիան շարժվել էր դեպի հանրային ենթակառուցվածքների մասնավոր ապահովում, ներառյալ էլեկտրաէներգիան, վճարովի ճանապարհները և հեռահաղորդակցությունը։ 1997 թվականի ճգնաժամը բացահայտեց լուրջ թուլությունը վեճերի լուծման գործընթացում, սակայն, հատկապես մասնավոր ենթակառուցվածքային նախագծերի ոլորտում։ Թեև Ինդոնեզիան շարունակում էր ունենալ մեծ աշխատուժի, առատ բնական ռեսուրսների և ժամանակակից ենթակառուցվածքների առավելությունները, նոր նախագծերում մասնավոր ներդրումները հիմնականում դադարեցվեցին ճգնաժամի ընթացքում։

2010 թվականի հունիսի 28-ի դրությամբ Ինդոնեզիայի ֆոնդային բորսան ուներ 341 ցուցակված ընկերություն՝ 269,9 միլիարդ դոլար ընդհանուր կապիտալիզացիայով։ 2010 թվականի նոյեմբերի դրությամբ շուկայական կապիտալիզացիայի երկու երրորդը գտնվում էր օտարերկրյա ֆոնդերում, և բնակչության միայն մոտ 1%-ն ուներ սեփական կապիտալում ներդրումներ։ Հետագայում ջանքեր են գործադրվում բիզնեսի և ներդրումային միջավայրի բարելավման ուղղությամբ։ Համաշխարհային բանկի «Doing Business Survey»-ի շրջանակներում։ 2010 թվականին Ինդոնեզիան 178 երկրներից հասել է 122-ի՝ նախորդ տարվա 129-ի դիմաց։ Չնայած այս ջանքերին, վարկանիշը մնում է տարածաշրջանայինից ցածր, իսկ ներդրումային անբարենպաստ միջավայրը պահպանվում է։ Օրինակ՝ պոտենցիալ օտարերկրյա ներդրողները և նրանց գործադիր անձնակազմը չեն կարող ունենալ իրենց բանկային հաշիվները Ինդոնեզիայում, եթե նրանք տեղական հարկատու բնակիչներ չեն (Ինդոնեզիայում հարկ են վճարում իրենց համաշխարհային եկամտի համար)։

1990 թվականից մինչև 2010 թվականը ինդոնեզական ընկերությունները ներգրավված են եղել 3757 միավորումների և ձեռքբերումների մեջ՝ որպես ձեռքբերողներ կամ թիրախներ, որոնց ընդհանուր արժեքը կազմում է 137 միլիարդ դոլար։ 2010 թվականին հայտարարվել է 609 գործարք, ինչը նոր ռեկորդ էր։ 2009 թվականի համեմատ ցուցանիշներն աճել են 19%-ով։ Գործարքների արժեքը 2010 թվականին կազմել է 17 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, ինչը երբևէ գրանցված երկրորդ ամենաբարձր ցուցանիշն էր։ 2012 թվականին Ինդոնեզիան իրականացրել է 32,5 միլիարդ դոլարի ընդհանուր ներդրումներ՝ գերազանցելով իր տարեկան 25 միլիարդ դոլարի նպատակը, ինչպես հունվարի 22-ին հայտնել է Ներդրումների համակարգող խորհուրդը (BKPM): Հիմնական ներդրումները կատարվել են հանքարդյունաբերության, տրանսպորտի և քիմիական արդյունաբերության ոլորտներում։ 2011 թվականին Ինդոնեզիայի կառավարությունը հայտարարեց նոր գլխավոր պլանի մասին (հայտնի է որպես «MP3EI» կամ «Master Plan Percepatan dan Perluasan Pembagunan Ekonomi Indonesia», Ինդոնեզիայում տնտեսական զարգացումն արագացնելու և ընդլայնելու գլխավոր ծրագիր)։ Նպատակն էր խթանել ներդրումների ավելացումը, հատկապես ենթակառուցվածքային նախագծերում ամբողջ Ինդոնեզիայում։

Ինդոնեզիան վերականգնեց իր ներդրումային վարկանիշը «Fitch Rating»-ից 2011 թվականի վերջին և «Moody's Rating»-ից 2012-ի սկզբին՝ այն 1997 թվականի ճգնաժամի ընթացքում կորցնելուց հետո, որի ընթացքում Ինդոնեզիան ծախսեց ավելի քան 450 տրիլիոն ռուփի (50 միլիարդ դոլար)՝ բանկերից վարկատուներին փրկելու համար։ «Fitch»-ը բարձրացրել է Ինդոնեզիայի երկարաժամկետ տեղական արժույթով պարտքի վարկանիշը BB+-ից մինչև BBB−( երկու վարկանիշներն էլ կայուն են)։ «Fitch»-ը նաև կանխատեսում էր, որ մինչև 2013 թվականը տնտեսությունը կաճի միջին տարեկան 6%-ով, չնայած ոչ բարենպաստ համաշխարհային տնտեսական միջավայրին։ «Moody's»-ը բարձրացրել է Ինդոնեզիայի արտարժույթով և տեղական արժույթով պարտատոմսերի վարկանիշը մինչև Baa3՝ Ba1-ից՝ կայուն կանխատեսմամբ։ 2017 թվականի մայիսին «S&P Global»-ը բարձրացրեց Ինդոնեզիայի ներդրումային գնահատականը BB+-ից մինչև BBB− կայուն հեռանկարով, ինչը պայմանավորված էր 2017 թվականի սկզբին տնտեսության արտահանման աճով և սպառողական մեծ ծախսերով։

### Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ (ՕՈՒՆ)
Ինդոնեզիայի օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները 2022 թվականին տարեկան կտրվածքով աճել են 44,2%-ով, ընդ որում ամենամեծ ներհոսքը եղել է գունավոր մետաղների հատվածից։ Անցյալ տարի Ինդոնեզիան ստացել է 654,4 տրիլիոն ռուփի ուղղակի օտարերկրյա ներդրումներ, ինչը համարժեք է 45,6 միլիարդ դոլարին, համաձայն ներդրումների նախարարության պաշտոնական հաշվարկների, որոնք ենթադրում են դոլարի դիմաց 14,350 փոխարժեք։ Տվյալները չեն ներառում ներդրումները բանկային և նավթագազային ոլորտներում։ Գունավոր մետաղների և հանքարդյունաբերության ոլորտում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներն անցյալ տարի հասել են համապատասխանաբար 11 և 5,1 միլիարդ դոլարի, որոնք օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ամենամեծ շահառուներն են։ Ամենամեծ աղբյուրները եղել են Սինգապուրը, Չինաստանը և Հոնկոնգը։ Ընդհանուր ներդրումները, ներառյալ ներքին աղբյուրները, հասել են 1207,2 տրիլիոն ռուպի (81,02 միլիարդ դոլար)՝ մոտավորապես համահունչ կառավարության նպատակին։ ՕՈՒՆ-ն անցած տարվա վերջին եռամսյակում տարեկան կտրվածքով աճել է 43,3%-ով՝ կազմելով 175,2 տրիլիոն ռուփի ռուփիով կամ 12,2 մլրդ դոլար՝  ԱՄՆ պաշտոնական արժույթով։

2022 թվականին Ինդոնեզիայում օտարերկրյա ներդրումների ծագման 10 խոշորագույն երկրների ցանկը՝1. Սինգապուր՝ 10,54 մլրդ դոլար2. Չինաստան՝ 5,18 մլրդ դոլար3. Հոնկոնգ, ՉԺՀ՝ 3,91 մլրդ դոլար4. Ճապոնիա՝ 2,76 մլրդ դոլար5. Մալազիա՝ 2,21 մլրդ դոլար6. ԱՄՆ՝ 2,12 մլրդ դոլար7. Հարավային Կորեա՝ 1,66 մլրդ դոլար8. Նիդեռլանդներ՝ 1,09 մլրդ դոլար9. Բերմուդյան կղզիներ՝ 0,76 մլրդ դոլար10. Մեծ Բրիտանիա՝ 0,51 միլիարդ դոլար

Բիզնեսի և լիցենզավորման կանոնները թուլացնելու կառավարության ջանքերի ֆոնին, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները 2023 թվականի առաջին եռամսյակում (բացի բանկային և նավթագազային արդյունաբերության մեջ ներդրումներից) տարեկան կտրվածքով աճել են 20,2 տոկոսով՝ հասնելով 177 տրլն IDR (11,96 միլիարդ ԱՄՆ դոլար) նոր ռեկորդային գագաթնակետին:Վերամշակված օգտակար հանածոների մեջ ներդրումներն ավելացնելու նպատակով բազային մետաղները եղել են ամենամեծ շահառուն, որտեղ Սինգապուրը ներդրել է 4,3 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, Հոնկոնգը՝ 1,5 միլիարդ դոլար, Չինաստանը ՝ 1,2 միլիարդ դոլար, և Ճապոնիան՝ 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, որպես ներդրումների հիմնական աղբյուրներ։ Առաջին եռամսյակի ընթացքում Ինդոնեզիան գրանցել է 328,9 տրլն IDR ընդհանուր արտաքին և ներքին ներդրումներ, ինչը 16,5 տոկոսով ավելի է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Այս աճը հիմնականում պայմանավորված է հիմնական մետաղների, տրանսպորտի և հանքարդյունաբերության ոլորտներում կատարվող ներդրումներով։ Կառավարությունը ցանկանում է մինչև 2023 թվականը ներմգրավել1400 տրիլիոն IDR (մոտ 95,5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար) ներդրումներ ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին աղբյուրներից:։

## Ինդոնեզիայի խոշորագույն հանրային ընկերությունները
### Fortune Global 500
Ինդոնեզիան ունի 1 ընկերություն, որը դասվում է «Fortune Global 500»-ի 2022 թվականի վարկանիշում։

### Forbes Global 2000
Ինդոնեզիան ունի 7 ընկերություն, որոնք դասվում են «Forbes Global 2000»-ի 2022-ի վարկանիշում։

## Պետական ծախսեր
2015 թվականին պետական ​​ընդհանուր ծախսերը կազմել են 1806 տրիլիոն ռուփի (130,88 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, ՀՆԱ-ի 15,7%-ը)։ Կառավարության եկամուտները, ներառյալ պետական ​​ձեռնարկություններից (BUMN) եկամուտները, կազմել են 1508 տրիլիոն ռուփի (109,28 մլրդ ԱՄՆ դոլար, ՀՆԱ-ի 13,1%-ը), ինչը հանգեցրել է 2,6%-ի դեֆիցիտի։ 1997 թվականի ճգնաժամից ի վեր, որն առաջացրեց պարտքի և պետական սուբսիդիաների ավելացում և զարգացման ծախսերի նվազում, Ինդոնեզիայի պետական ֆինանսները ենթարկվել են լուրջ վերափոխումների։ Մի շարք մակրոտնտեսական քաղաքականության արդյունքում, ներառյալ ցածր բյուջեի դեֆիցիտը, համարվում է, որ Ինդոնեզիան անցել է ֆինանսական ռեսուրսների բավարար իրավիճակի զարգացման կարիքները բավարարելու համար։ Ապակենտրոնացումը, որը ուժի մեջ է մտել Հաբիբիի վարչակազմի ժամանակ, փոխել է պետական ծախսերի ձևը, ինչի արդյունքում պետական միջոցների շուրջ 40%-ը փոխանցվել է տարածաշրջանային կառավարություններին մինչև 2006 թվականը։

2005 թվականին նավթի համաշխարհային գների աճը հանգեցրեց կառավարության որոշմանը վառելիքի սուբսիդավորումը կրճատելու վերաբերյալ։ Արդյունքում, կառավարությունը կարողացավ ավելացնել իր զարգացման ծախսերը $10 մլրդ-ով, իսկ 2006 թվականին կար ևս 5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար՝ կայուն աճի և պարտքի սպասարկման վճարումների նվազման շնորհիվ։ Դա երկրի առաջին «հարկաբյուջետային տարածքն» էր 1970-ականների նավթային բումի ժամանակ եկամուտների անսպասելի աճից հետո։ Ապակենտրոնացման և հարկաբյուջետային տարածքի միջոցով Ինդոնեզիան ներուժ ունի բարելավելու իր հանրային ծառայությունների որակը։ Այս ներուժը նաև թույլ է տալիս երկրին կենտրոնանալ հետագա բարեփոխումների վրա, ինչպիսին է նպատակային ենթակառուցվածքների ստեղծումը։ Հատկացված միջոցների զգույշ կառավարումը համարվում է Ինդոնեզիայի պետական ​​ծախսերի հիմնական մարտահրավեր։

2018 թվականին նախագահ Ջոկո Վիդոդոն զգալիորեն ավելացրել է պարտքի չափը՝ արտաքին վարկեր վերցնելով։ Ինդոնեզիան իր նախորդի՝ Սուսիլո Բամբանգ Յուդհոյոնոյի  համեմատ ավելացրել է պարտքը 1815 տրիլիոն ռուփով։ Նա պնդել է, որ վարկն օգտագործվում է արդյունավետ երկարաժամկետ ծրագրերի համար, ինչպիսիք են ճանապարհների, կամուրջների և օդանավակայանների կառուցումը։ Ֆինանսների նախարար Շրի Մուլյանին հայտարարել է նաև, որ չնայած արտաքին վարկերի և պարտքերի ավելացմանը, կառավարությունը նաև ավելացրել է ենթակառուցվածքների զարգացման, առողջապահության, կրթության, ինչպես նաև շրջաններին և գյուղերին հատկացվող բյուջեն։ Կառավարությունը պնդում է, որ արտաքին պարտքը դեռևս վերահսկողության տակ է և համապատասխան օրենքներին, որոնք սահմանափակում են ՀՆԱ-ի 60%-ից ցածր պարտքը։

## Տարածաշրջանային ցուցանիշներ
Մարզպետարանի 2009 թվականի կատարողականի գնահատման հիման վրա, լավագույն արդյունքներն են.
* 3 նահանգ՝ Հյուսիսային Սուլավես, Հարավային Սուլավես և Կենտրոնական Ջավա,
* 10 շրջաններ՝ Ջոմբանգ, Բոջոնեգորո և Պացիտան՝ Արևելյան Ճավա նահանգում, Սրագենը՝ Կենտրոնական Ճավայում, Բոալեմոն՝ Գորոնտալոյում, Էնրեկանգը՝ Հարավային Սուլավեսիում, Բուլելենգը՝ Բալիում, Լուվու Ուտարա՝ Հարավային Սուլավեսիում, Կարանգանիարը՝ Կենտրոնական Ճավայում և Կուլոն Պրոգոն՝ Յոգյակարտայում,
* 10 քաղաքներ՝ Սուրակարտա և Սեմարանգ՝ Կենտրոնական Ճավայում, Բանջար՝ Արևմտյան Ճավայում, Յոգյակարտա քաղաք՝ Յոգյակարտայում, Չիմահին Արևմտյան Ճավայում, Սավահլունտո՝ Արևմտյան Սումատրայում, Պրոբոլինգգո և Մոջոկերտո՝ Արևելյան Ճավայում, և Սուկաբումի և Բոգոր՝ Արևմտյան Ճավայում։

Համաձայն «JBIC»-ի 2010 ֆինանսական տարվա հետազոտության (22-րդ տարեկան հետազոտության զեկույց), պարզվել է, որ Ինդոնեզիան զուտ վաճառքից և շահույթից բավարարվածության ամենաբարձր մակարդակն ունի ճապոնական ընկերությունների շրջանում 2009 թվականին։

## Հարստություն

### Ազգային զուտ հարստություն
**Ազգային զուտ հարստությունը**, որը նաև հայտնի է որպես **ազգային կապիտալ**, երկրի ակտիվների ընդհանուր արժեքն է՝ հանած նրա պարտավորությունները։ Այն վերաբերում է երկրի քաղաքացիների զուտ հարստության ընդհանուր արժեքին ժամանակի տվյալ պահին։ Այս ցուցանիշը երկրի պարտքը վերցնելու և ծախսերը պահպանելու ունակության կարևոր ցուցիչ է, և դրա վրա ազդում են ոչ միայն գույքի գները, ֆոնդային շուկայական գները, փոխարժեքները, պարտավորությունները և մեծահասակների հիվանդությունները երկրում, այլև մարդկային ռեսուրսները, բնական ռեսուրսները, կապիտալը և տեխնոլոգիական առաջընթացները, որոնք կարող են ապագայում ստեղծել նոր ակտիվներ կամ անօգուտ դարձնել մյուսներին։ Ըստ «Credit Suisse»-ի՝ Ինդոնեզիայի ազգային զուտ կարողությունը կազմում է մոտավորապես 3,199 տրիլիոն դոլար կամ համաշխարհային զուտ հարստության մոտ 0,765%-ը՝ Ինդոնեզիան 17-րդ տեղում է՝ առաջ անցնելով Ռուսաստանից, Բրազիլիայից և Շվեդիայից։

### Հարուստ մարդիկ
Ըստ Asia Wealth Report-ի՝ Ինդոնեզիան ունի բարձր զուտ արժեք ունեցող անհատների (HNWI) աճի ամենաբարձր ցուցանիշը, որը կանխատեսվում է ասիական 10 խոշորագույն տնտեսությունների շարքում։ 2015 թվականի Knight Frank Wealth Report-ում ասվում է, որ 2014 թվականին կար 24 անհատ, որոնց կարողությունը գերազանցում է 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլարը։ Նրանցից 18-ը ապրում էին Ջակարտայում, իսկ մյուսները ապրում էին Ինդոնեզիայի այլ խոշոր քաղաքներում։ 192 անձ կարող է դասակարգվել որպես հարյուր միլիոնատերեր՝ ավելի քան 100 միլիոն ԱՄՆ դոլար կարողությամբ, և 650 հոգի որպես բարձր ունեցվածք ունեցող անհատներ, որոնց կարողությունը գերազանցել է 30 միլիոն ԱՄՆ դոլարը։

## Մարտահրավերներ
### Հափշտակություն և կոռումպացված բյուրոկրատիա

Կոռուպցիան լայնորեն տարածված է Ինդոնեզիայի կառավարությունում՝ ազդելով բազմաթիվ ոլորտների վրա, որոնք կենտրոնական դեր են խաղում երկրի տնտեսական զարգացմանը խոչընդոտելու համար՝ տեղական ինքնակառավարման մարմիններից, ոստիկանությունից, մասնավոր հատվածից և նույնիսկ նախագահին մոտ գտնվող տարբեր նախարարական գործակալություններից։ Սա ներառում է մարդկային կարողությունների և տեխնիկական ռեսուրսների խնդիրներ, և շարունակում է մնալ հիմնական մարտահրավեր պետական ​​կառավարման արդյունավետությունն ու ամբողջականությունը համատեղելու համար, հատկապես շրջաններում և քաղաքներում։ 2018 թվականի Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ կոռուպցիան Ինդոնեզիայում բիզնես վարելու ամենախնդրահարույց խնդիրն է, ինչպես նաև պետական ​​բյուրոկրատիայի անարդյունավետ քաղաքականությունը։ Հարցումը նաև ցույց է տվել, որ ձեռնարկատերերի 70%-ը կարծում է, որ կոռուպցիան Ինդոնեզիայում աճել է, իսկ մասնավոր հատվածի նկատմամբ ցածր վստահությունը մեծ խոչընդոտ է երկրում օտարերկրյա ներդրումների համար։

2019 թվականին հակակոռուպցիոն մարմնի (Կոռուպցիայի վերացման հանձնաժողով (KPK)) վերաբերյալ հակասական օրինագիծը նվազեցրեց հանձնաժողովի արդյունավետությունը համատարած կոռուպցիոն խնդիրների լուծման գործում և զրկեց նրա անկախությունից՝ չնայած ողջ երկրում բողոքի զանգվածային ցույցերին։ Վերանայված օրենքում կային 26 կետեր, որոնք «հաշմանդամ» էին դարձնում հանձնաժողովը և կարող էին ավելի խաթարել Ինդոնեզիայում կոռուպցիան արմատախիլ անելու ջանքերը։

### Աշխատանքային անկարգություններ
2011 թվականի դրությամբ աշխատանքային դժգոհությունն աճում էր Գրասբերգի հանքավայրում խոշոր գործադուլով, աշխարհի ամենամեծ ոսկու հանքավայրում, ինչպես նաև մեծությամբ երկրորդ պղնձի հանքում և բազմաթիվ գործադուլներով այլ վայրերում։ Ընդհանուր խնդիր էր օտարերկրյա սեփականություն հանդիսացող ձեռնարկությունների փորձերը՝ խուսափելու Ինդոնեզիայի խիստ աշխատանքային օրենքներից՝ իրենց անձնակազմին պայմանագրային աշխատողներ նշանակելով։ «The New York Times»-ը մտահոգություն էր հայտնել, որ Ինդոնեզիան առավելությունը էժան աշխատուժի առումով կարող է կորցնել։ Այնուամենայնիվ, դեռրս կար գործազուրկների մի մեծ խումբ, որոնք կընդունեին ցածր աշխատավարձերը և վատ աշխատանքային պայմանները։ Դժգոհությունների աճի հետևում ընկած էր ինտերնետի միջոցով այլ երկրներում բարձր աշխատավարձերի, ինչպես նաև Ինդոնեզիայում օտարերկրյա ընկերությունների ստացած առատաձեռն շահույթի մասին տեղեկացվածության աճը։

2015 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Ինդոնեզիայում հազարավոր բանվորներ մեծ ցույցեր են կազմակերպել ողջ երկրում՝ ձգտելով բարձրացնել աշխատավարձերը և բարելավել աշխատանքային օրենսդրությունը։ Ընդհանուր առմամբ հավաքվել է մոտ 35000 մարդ։ Նրանք պահանջում էին 22%-ից 25%-ով բարձրացնել նվազագույն աշխատավարձը մինչև 2016 թվականը և իջեցնել առաջին անհրաժեշտության ապրանքները, այդ թվում՝ վառելիքը։ Արհմիությունները նաև ցանկանում են, որ կառավարությունը ապահովի աշխատանքի անվտանգությունը և ապահովի աշխատողների հիմնարար իրավունքները։

2020 թվականին հազարավոր աշխատողներ ողջ երկրում անցկացրին զանգվածային երթ՝ ի նշան բողոքի աշխատատեղերի ստեղծման մասին օրենքի դեմ, որը ներառում էր մի քանի վիճելի կանոններ, որոնք վերանայում էին նվազագույն աշխատավարձը, ազատում աշխատանքից ազատելու կանոնները, և այլ անբարենպաստ կանոններ՝ աշխատուժի և գործարանի աշխատողների համար։

### Անհավասարություն
Տնտեսական անհավասարությունը և ռեսուրսներից եկամուտների հոսքը Ջակարտա հանգեցրին դժգոհության և նպաստեցին անջատողական շարժումներին այնպիսի շրջաններում, ինչպիսիք են Աչեհը և Պապուան։ Աշխարհագրորեն ամենաաղքատ հինգերորդ շրջաններին բաժին էր ընկնում սպառման ընդամենը 8%-ը, մինչդեռ ամենահարուստ հինգերորդ շրջաններին բաժին էր ընկնում 45%-ը։ Թեև կային ապակենտրոնացման վերաբերյալ նոր օրենքներ, որոնք կարող էին մասնակիորեն լուծել անհավասար աճի և բավարարվածության խնդիրը, կային բազմաթիվ խոչընդոտներ այս նոր քաղաքականությունը գործնականում կիրառելու համար։ 2011 թվականին Մակասարում Ինդոնեզիայի «Առևտրի և արդյունաբերության պալատի (Կադին)» հանդիպման ժամանակ Անբարենպաստ շրջանների նախարարը հայտարարեց, որ 184 շրջաններ դասակարգվում են որպես անբարենպաստ շրջաններ, որոնցից մոտ 120-ը՝ արևելյան Ինդոնեզիայում։ Ինդոնեզիայի 1,8 տրիլիոն դոլար կարողության 49,3%-ը` 53,5%-ից պակաս, պատկանում է երկրի բնակչության 1%-ին։ Այնուամենայնիվ, այն զբաղեցնում է չորրորդ տեղը Ռուսաստանից (74,5%), Հնդկաստանից (58,4%) և Թաիլանդից (58%) հետո։

### Ինֆլացիա
Քաղաքական ցնցումների պատճառով երկիրը ժամանակին հիպերինֆլյացիա է ապրել՝ տարեկան 1000% գնաճով 1964-1967 թվականներին, ինչը հանգեցրել է սաստիկ աղքատության և սովի։ Թեև նոր կարգի կառավարման առաջին տասնամյակում (1970–1981) տնտեսությունը արագ վերականգնվեց, ոչ մի անգամ գնաճը տարեկան 10%-ից ցածր չի եղել։ 1980-ականների կեսերին գնաճը դանդաղեց, այնուամենայնիվ, տնտեսությունը նույնպես թուլացել էր նավթի գնի նվազման պատճառով, ինչը կտրուկ նվազեցրեց արտահանման եկամուտը։ 1989-1997 թվականներին տնտեսությունը կրկին արագ աճ գրանցեց՝ պայմանավորված արտահանմանն ուղղված արտադրական հատվածի բարելավմամբ։ Այդուհանդերձ, գնաճի մակարդակը ավելի բարձր էր, քան տնտեսական աճը, և դա առաջացրեց ինդոնեզացիների միջև խորացող սոցիալական տարբերություն։ Գնաճը գագաթնակետին հասավ 1998 թվականին 1997 թվականի ճգնաժամի ժամանակ՝ ավելի քան 58%, ինչի պատճառով աղքատությունը հասավ 1960-ականների մակարդակին։ Վերջին տարիներին տնտեսության վերականգնման և աճի ընթացքում կառավարությունը փորձել է նվազեցնել գնաճը։ Այնուամենայնիվ, գնաճի վրա, ըստ երևույթին, ազդեցություն են ունեցել համաշխարհային տատանումները և ներքին մրցակցությունը։ 2010 թվականի դրությամբ գնաճը կազմել է մոտավորապես 7%, իսկ տնտեսական աճը` 6%։ Մինչ օրս գնաճն ազդում է Ինդոնեզիայի ցածր խավի վրա, հատկապես նրանց, ովքեր ի վիճակի չեն սննդամթերք գնել թանկացումներից հետո։  2017 թվականի վերջին Ինդոնեզիայում գնաճի մակարդակը կազմել է 3,61%, կամ ավելի բարձր, քան կառավարության կողմից սահմանված 3,0–3,5% կանխատեսումը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ինդոնեզիայի տնտեսական հետցնցում  Դեկան Փիթեր Կրոգի արտաքին գործերի թվային արխիվիցs
* BKPM – Ինդոնեզիայի ներդրումների համակարգող խորհուրդ  And Ինդոնեզիայի ներդրումային նորություններ 
* Ինդոնեզիայի ներդրումային կորպորացիա 
* Համապարփակ ընթացիկ և պատմական տնտեսական տվյալներ
* Համաշխարհային բանկի ամփոփ առևտրի վիճակագրություն Ինդոնեզիա
* Ինդոնեզիայի առևտրային գործիք Quotex