Ալֆա և Օմեգա

մինի|Α Եւ Ω՝ գրված Քրիստոսի գլխի ձախ եւ աջ կողմում: Հիսուսի ձախ ձեռքի մագաղաթի գրությունը '"Ես եմ դուռը", Էմմաուսի վանք, Պրահա
Ալֆա և Օմեգա (ΑΩ, Αω, αω) —դասական  հունական այբուբենի առաջին և վերջին տառերի համադրություն, որը Աստծո անունն է՝ ըստ  Հովհաննես Ավետարանիչի Հայտնության գրքի, Աստծո խորհրդանիշները ՝ որպես ամեն ինչի սկիզբ և վերջ։

Սուրբ Անդրեյ Կեսարացին իր «Ապոկալիպսիս»-ի մեկնաբանությունում գրել է. «Ալֆա և Օմեգա բառերը վկայում են Քրիստոսին՝ որպես Աստծո՝ ամեն ինչ պարունակող, անսկիզբ և անվերջ։ Նա, ով եղել է, ով անսկիզբ է  և ով չունի վերջ,  Հոր մեջ է և, հետևաբար  կարող է յուրաքանչյուրին հատուցել իր գործերի համար».

Հայտնության գրքում Ալֆան և Օմեգան ներկայացված են և՛ որպես  Աստված, և՛ որպես Քրիստոս : Սա վկայում է, որ գրքի հեղինակը հավատում էր` Հիսուս Քրիստոս Աստված է։   Ավանդական տարբերակում Հիսուսը հայտարարում է. «Ես եմ Ալֆան և Օմեգան, Առաջինը և Վերջինը»

## [[Հին Կտակարան]]ի սկզբնաղբյուր
Վերոհիշյալ պնդումները, որոնք հիմնված են Եսայիա մարգարեի գրքի առանձին համարների վրա,  ըստ մի շարք քրիստոնյա աստվածաբանների, շեշտում են Աստծո և Նրա Որդի Հիսուս Քրիստոսի եզակիության և բացարձակ զորության գաղափարը, ընթերցողին հիշեցնում, որ և՛ տիեզերքի ստեղծումը, և՛ մարդկության ողջ պատմության ավարտը Աստծո իշխանության ներքո են։

## [[Հին Հունաստան]]
Այբուբենի առաջին և վերջին տառերի, ինչպես նաև դրանց «առաջին և վերջին», «սկիզբն ու վերջը» համարժեքների օգտագործումը ինչ-որ բացարձակ կամ ամբողջի նշանակությամբ գալիս է հին ավանդույթներից։   Հունական փիլիսոփայության մեջ այս բանաձևը փոխանցում էր բարձրագույն սկզբի հավերժությունը։    Աթենացին Պլատոնի «Օրենքներում» վկայում է. «Աստված, ըստ հին լեգենդի, ամեն ինչի  սկիզբն է, վերջը և միջինը»։ Այն ընդունել են նաև հելլենացված հրեա գրողները (Իոսիվ Ֆլավիուս, Փիլոն Ալեքսանդրացի)։
մինի|Ոճավորված փորագրություն Անտոնի Գաուդի (Բարսելոնա) տաճարի մուտքի մոտ:

## Հրեական ծագում
Ռաբբինիստական գրականության մեջ այբուբենի առաջին և վերջին տառերը մատնանշում են նրանց միջև որոշակի ամբողջականություն։ Այսպես, օրինակ, Աբրահամի մասին ասվում է, որ նա մինչ օրենքի շնորհումը արդեն պահել է Օրենքը               «ալեֆից » մինչև «թավ» (Հրեական այբուբենի առաջին և վերջին տառերը), այսինքն ՝ Աբրահամը հնազանդվել է Օրենքին։

Ճշմարտություն բառը ( — էմեթ) Մովսեսի առաջ Աստծո ինքնահայտնության մեջ, բաղկացած է երեք տառից՝ ալեֆ, մեմ, թավ. ալեֆ-ը и թավ-ը եբրայերեն այբուբենի առաջին և վերջին տառերն են, որոնք համարժեք են Ալֆային և Օմեգային։ Այն փաստը, որ «էմեթ» բառը սկսվում է այբուբենի առաջին տառից և ավարտվում է վերջինով, հին հրեական ռաբբիներին ստիպում էր այս բառի մեջ խորը առեղծվածային իմաստ տեսնել։ Ռաբբինիստական  մեկնաբանությունն այն անվանում է «Աստծո էության կնիք»։ Հրեական ավանդույթի համաձայն, Աստծո օրհնությունը Իսրայելին  ամբողջական ու անփոփոխ է, քանի որ այն սկսվում է Ալեֆ տառով և ավարտվում Թավով։

Այբուբենի առաջին և վերջին տառի օգտագործմամբ Աստծո «ճշմարտությունը» (եբրայերեն «emet») արտահայտելու ավանդույթը, կարծես թե հրեական սինագոգից տեղափոխվել է վաղ քրիստոնեական եկեղեցի Հայտնության գրքի միջոցով, որը, ինչպես խոստովանում են Աստվածաշունչն ուսումնասիրողները, սկզբնապես գրել է մի հեղինակ, որի առաջին լեզուն կամ եբրայերենն էր կամ արամեերենը։ Թարգմանելիս, Ալեֆին և Տավին հունական տեքստում փոխարինեցին Ալֆան և Օմեգան, ինչը, իր հերթին, հանգեցրեց իմաստի խոր սրբության և նուրբ գեղեցկության՝ նշանակելով Աստված։ Հունական Ալֆա և Օմեգա տառերը կապ չունեն եբրայերեն «ճշմարտություն» բառի հետ. Չնայած Ալֆան իսկապես հունական Aletheia բառի առաջին տառն է( — ճշմարտություն, այնուամենայնիվ, Օմեգան այս բառի վերջին տառը չէ, ինչպես թավն է «էմետ» բառի մեջ)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Rom, Domitilla-Katakomben, Steintafel mit Inschrift, Alpha und Omega und Christussymbol Chi Rho.jpg|Chi-rho խորհրդանիշը Ալֆայի և Օմեգայի հետ, Դոմիտիլայի կատակոմբներ, Հռոմ
Պատկեր:Christ with beard.jpg|Հունական ալֆա եւ օմեգա տառերը 4-րդ դարից շրջապատում են Հիսուսի լուսապսակը Հռոմի կատակոմբներում
Պատկեր:ΑΩwindow.jpg|"ΑΩ" վիտրաժային ապակիով
Պատկեր:Altar2007.jpg|ΑΩ (պատկերի կենտրոնում) Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի տաճարի զոհասեղանին


## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հունարեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Կատեգորիա:Հունական այբուբեն
Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Կատեգորիա:Նոր Կտակարան
Կատեգորիա:Հիսուս Քրիստոս
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Կատեգորիա:Աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան արտահայտություններ