Միջին եկամուտների ծուղակ

**Միջին եկամուտների ծուղակ** ()**,**  իրավիճակ տնտեսական զարգացման մեջ, երբ երկիրը հասնում է զարգացման մի փուլի, երբ ՀՆԱ-ն մեկ մարդու հաշվով հասնում է եկամուտների միջին մակարդակի, սակայն երկիրը չի կարողանում շարունակել իր հետագա զարգացումը և չի հասնում բարձր եկամուտ ունեցող երկրների կարգավիճակին։ Այս տերմինը 2007 թվականին սահմանել է Համաշխարհային բանկը, որն այն բնութագրել է որպես «միջին եկամուտների սահման» ունեցող երկրներ, որոնց համախառն ազգային արդյունքը (ՀԱԱ) մեկ մարդու հաշվով մնում է $1,000 և $12,000 սահմանում հաստատուն (2011) գներով։

## Տերմինի ծագումնաբանություն
Տերմինը ստեղծվել է տնտեսագետներ Ինդերմիտ Գիլի և Հոմի Հարասի կողմից 2007 թվականին, երբ նրանք մշակել են Արևելյան Ասիայի տնտեսության հիմնական ռազմավարությունները Համաշխարհային բանկի «Արևելյան Ասիայի վերածնունդ. գաղափարներ տնտեսական աճի համար**»** զեկույցում։

## Զարգացման ընթացք և խուսափում
Այս հասկացության համաձայն` միջին եկամուտների ծուղակում գտնվող երկիրը աշխատավարձերի աճի պատճառով կորցնում է իր մրցունակությունն արտադրանքների արտահանման ոլորտում, բայց ի վիճակի չէ հասնել ավելի զարգացած տնտեսություններին բարձր ավելացված արժեք ունեցող ապրանքների շուկայում։ Արդյունքում նոր արդյունաբերական երկրները, ինչպիսիք են Հարավաֆրիկան և Բրազիլիան, դարերի ընթացքում չեն կարողացել դուրս գալ Համաշխարհային բանկի սահմանած «միջին եկամուտների սահմանից», քանի որ նրանց ՀԱԱ-ն մեկ մարդու հաշվով մնացել է $1,000-ից $12,000 հաստատուն (2011) գներով։ Նրանք դժվարություններ են ունենում ցածր ներդրումներից, տնտեսության երկրորդային հատվածում դանդաղ աճից, արդյունաբերական սահմանափակ դիվերսիֆիկացիայից, աշխատանքային շուկայի վատ պայմաններից և բնակչության ծերացման աճող տեմպերից։

Սոցիոլոգ Սալվատորե Բաբոնեսը և քաղաքագետ Հարտմուտ Էլզենհանսը միջին եկամուտների ծուղակն անվանում են «քաղաքական ծուղակ», քանի որ դրա հաղթահարման տնտեսագիտական մեթոդներ գոյություն ունեն։ Այնուամենայնիվ, շատ քիչ երկրներ են դրանք կիրառում իրենց քաղաքական իրավիճակի պատճառով։

Նրանք ծուղակի պատճառները կապում են կառուցվածքային խնդիրների և զարգացման վաղ փուլում առաջացած անհավասարությունների հետ։ Նրանց կարծիքով, հարուստ էլիտաներն այնուհետև հետևում են իրենց շահերին՝ առևտուր անելով ուժեղ արժույթով, որը տնտեսության կառուցվածքը տեղափոխում է դեպի շքեղ ապրանքների սպառման և ցածր վարձատրվող աշխատանքային օրենսդրության, ինչը խոչընդոտում է զանգվածային սպառմանը և զանգվածային եկամուտների աճին: Նրանք պնդում են, որ երկրները կարող են խուսափել միջին եկամտի ծուղակից՝ ներդրումներ կատարելով ֆիզիկական և կադրային ենթակառուցվածքներում, վարելով սոցիալական քաղաքականություն, ինչպիսին է նվազագույն աշխատավարձի բարձրացումը, և ունենալով թույլ արժույթ, որը արտահանումը մրցունակ է դարձնում ու խթանում է ներքին զբաղվածությունը:

Ըստ Ասիական զարգացման բանկի՝ միջին եկամտի ծուղակից խուսափելու համար անհրաժեշտ է սահմանել նոր գործընթացներ իրականացնելու և նոր շուկաներ գտնելու ռազմավարություններ՝ արտահանման աճը պահպանելու համար: Ներքին պահանջարկը նույնպես կարևոր է բարձրացնել, քանի որ ընդլայնվող միջին դասը կարող է իր աճող գնողունակությամբ գնել բարձր որակի և նորարարական ապրանքներ՝ նպաստելով տնտեսական աճին: Ամենամեծ մարտահրավերը անցումն է ռեսուրսների՝ էժան աշխատուժի և կապիտալի վրա հիմնված աճից դեպի բարձր արտադրողականություն և նորարարություն, որը պահանջում է ներդրումներ ենթակառուցվածքների և կրթության մեջ՝ կառուցելով բարձրորակ կրթական համակարգ, որը խրախուսում է ստեղծարարությունը և աջակցում է գիտության ու տեխնոլոգիայի ոլորտում առաջխաղացումներին։ Վերջիններս հնարավոր է հետագայում կիրառել տնտեսության մեջ։

Արտահանման դիվերսիֆիկացիան նույնպես համարվում է կարևոր գործոն միջին եկամուտների ծուղակից դուրս գալու համար։

Ըստ The Economist ամսագրի, հիմնվելով Համաշխարհային բանկի տվյալների վրա, 1960-ից մինչև 2022 թվականը միայն 23 տնտեսության է հաջողվել խուսափել միջին եկամտի ծուղակից, ամենանշանավոր օրինակներն են՝ Չորս Ասիական վագրերը՝ Հոնկոնգ, Սինգապուր, Հարավային Կորեա և Թայվան, Սեյշելները՝ Աֆրիկայում, Լեհաստանը՝ Կենտրոնական Եվրոպայում, և Սաուդյան Արաբիան՝ Մերձավոր Արևելքում։

## Քննադատություն
Կան էական բանավեճեր` կապված «միջին եկամուտների ծուղակի» էմպիրիկ վավերականության հետ։

Այլ տնտեսագետներ կա՛մ կարծում են, որ միջին եկամտի ծուղակ գոյություն չունի, կա՛մ պնդում են, որ «միջին եկամուտների ծուղակի» շուրջ բանավեճն անախրոնիզմ (ժամանակակից իրականությանը չհամապատասխանող) է թվում. 1980-ականների կեսերից սկսած միջին եկամուտ ունեցող երկրները ցույց են տվել աճի ավելի բարձր տեմպեր, քան մնացյալ երկրները:

## Տես նաև
* Մարդկային կապիտալ
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս
* Ռեսուրսային անեծք
* Աշխարհահամակարգերի տեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* Russians are stuck in 'Middle Income Trap'
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսներ
Կատեգորիա:Տնտեսական աճ
Կատեգորիա:Տնտեսական զարգացում
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Քաղաքատնտեսական ուղղություններ