Մաքրում

thumb|right|200px|<center>Մաքրում</center>
**Մաքրում** (նաև՝ **հավաքում**), սա գործողությունների համալիր է, որն անհրաժեշտ է արդյունաբերական, առևտրային և կենցաղային տարածքներում մաքրություն ապահովելու համար։ Բացի տեխնիկական սպասարկումից և հիգիենայի ասպեկտներից, այն նաև ներառում է անվտանգության և կարգի վերահսկում, ինչպես նաև գեղագիտական բարելավումներ։

## Մաքրում՝ արդյունաբերական և տնային
200пкс|մինի|Հատակի մաքրման համար դույլով շվաբր
**Արդյունաբերական մաքրումը** ենթադրում է կազմակերպությունների տարածքների մաքրում։ Կազմակերպություններում մաքրումը կարող է իրականացվել ինչպես վարձու անձնակազմի, այնպես էլ կողմնակի մաքրման ընկերությունների անձնակազմի կողմից։ Մաքրման այս տեսակը պետք է համապատասխանի սանիտարական ստանդարտների պահանջներին, կազմակերպության ներքին կանոնակարգերին և հաստատված ժամանակացույցին։

**Տնային մաքրումն** իրականացվում է մասնավոր բնակելի տարածքներում կամ մասնավոր տարածքում։ Դրա նպատակն է ապահովել հիգիենայի մակարդակը, հարմարավետությունն ու հարմարավետությունը կյանքի մասնավոր անձի նկատմամբ։

Մասնավոր անձինք իրականացնում են մաքրում և տնային տնտեսությունը մաքուր են պահում ընտանիքի, տնային անձնակազմի ուժերով կամ դիմում են մաքրող ընկերությունների ծառայությունների համար։

### Արդյունաբերական մաքրման հիմնական տեսակներ
Արդյունաբերական մաքրման երեք հիմնական տեսակ՝ ամենօրյա և ընդհանուր մաքրում, ախտահանում։ Արդյունաբերական մաքրումն իրականացվում է հաստատված ժամանակացույցերի համաձայն՝ սանիտարական չափանիշներին համապատասխան։

Մաքրման նորմերը, որակի պահանջները և կարգավորող այլ ասպեկտները նկարագրված են ГОСТ Р 51870-2014-ում։

* Ամենօրյա մաքրումը ներառում է սանհանգույցների մաքրում, աղբամանների մաքրում, օդափոխություն, կոպիտ տեսանելի աղտոտվածության հեռացում, կազմակերպության ամենաշատ օգտագործվող տարածքներում հատակների լվացում։
* Ընդհանուր մաքրումն իրականացվում է ըստ ժամանակացույցի։ Ընդհանուր մաքրման ընթացքում իրականացվում է պատուհանների լվացում, ռադիատորների, դռների մաքրում, պատերի, լամպերի լվացում, փափուկ կահույքի և այլ տեքստիլ մակերեսների մաքրում։
* Այն կազմակերպություններում, որտեղ մատուցվող ծառայությունների բնույթը պահանջում է ախտահանում, ինչպիսիք են հիվանդանոցները, կլինիկաները, առողջարանները, ծերանոցները, սննդի սպասարկման վայրերը, սննդի խանութները և պահեստները, ախտահանումն իրականացնում են ըստ ժամանակացույցի, որը կարող է ներառել նաև ախտահանման և դեռատիզացիայի միջոցառումներ։

### Տնային մաքրման հիմնական տեսակներ
Տնային մաքրումը տնային գործերի տեսակներից մեկն է՝ հագուստի խնամքի, սննդի պատրաստման, տնային միջոցառումների կազմակերպման, ընտանիքի ժամանցի հետ մեկտեղ։ Տան մաքրումն ինքնին ներառում է մի քանի տարբեր գործողություններ՝ տարածքը փոշուց և աղտոտվածությունից մաքրելը, իրերը կարգի բերելը, վերլուծելը և ավելորդ բաներից ազատվելը։ Ավելորդ սպառման ճգնաժամի, կյանքի արագացող ռիթմի, կանանց մասնագիտական զբաղվածության և տնային աշխատանքների մեծ քանակի պատճառով տնային մաքրումը դառնում է ավելի ու ավելի բարդ գործընթաց կատարելու համար։

Սա հանգեցնում է B2C և C2C ոլորտներում մաքրման ծառայությունների շուկայի ծավալի աճին։ Ռուսաստանի բոլոր խոշոր քաղաքներում կան բազմաթիվ մաքրման ընկերություններ, որոնք առաջարկում են տնային մաքրման ծառայություններ փոշուց և աղտոտվածությունից։ Youdo ծառայության ամենատարածված ծառայություններից մեկը տնային մաքրումն է։

Բացի այդ, 1999 թվականից ի վեր աշխարհում հայտնվում են մաքրման հեղինակային մեթոդներ, որոնք խնդիր են դնում ստանդարտացնել տնային մաքրումը՝ տնային տնտեսուհիների կյանքը հեշտացնելու և արդյունավետ լուծումներ տալու համար։

* Ռեակտիվ տնային տնտեսուհիներ (անգլ.՝ Flylady, ընդհանուր ռուսերեն անվանումը՝ «флайледи»), համակարգ, որը մշակվել է ամերիկացի տնային տնտեսուհի Մարլա Սիլլիի (Marla Cilley) կողմից՝ տան կառավարման սեփական փորձի հիման վրա։
* Կոնմարիի կարգուկանոնի մեթոդը, որը մշակվել է ճապոնացի տիեզերական կազմակերպիչ, նախկին տաճարային սպասուհի Մարի Կոնդոյի կողմից՝ հիմնվելով սինտոիզմի աշխարհայացքի և տաճարում աշխատելու անձնական փորձի վրա։

### Գործիքներ և միջոցներ
Մաքրումը կարող է իրականացվել ինչպես ձեռքով, այնպես էլ մեխանիզմների միջոցներով։

Սարքավորումների, մեքենաների և լվացող միջոցների ընտրությունը կախված է աղտոտվածության տեսակից և աղտոտված օբյեկտի բնութագրերից։ Հիմնական լվացող միջոցը ջուրն է։ Կենցաղային լվացող միջոցները որպես հիմնական լվացող միջոց պարունակում են ալկալի կամ թթու, բացի այդ կարող են պարունակել ախտահանող բաղադրիչներ։

Ջրի մեջ չլուծվող աղտոտիչների համար, ինչպիսիք են ճարպը կամ մաստակը, օգտագործվում են լուծիչ պարունակող մաքրող միջոցներ։ Հատուկ լվացող միջոցներ կան ցանկացած նյութերի և մակերեսների համար։

Մաքրումից հետո օգտագործվում են խնամքի միջոցներ, ինչպիսիք են փայտե մակերեսները փայլեցնելը կամ մանրահատակը մաստիկայով խնամելը։

* Հատակները կարող են չոր մաքրվել կամ լվացվել (խոնավ մաքրում կամ լվացում)։ Որպես գործիք օգտագործվում են ավելը, գոգաթիակը և բռնակով խոզանակը, փոշեկուլը, դույլը և շվաբրը հատակի լվացման համար մեխանիզմներ են։
* Հատուկ շամպունները հեռացնում են կեղտը գորգից, ազատ պառկած գորգերը մաքրվում են գորգերի թակոցով, փոշեկուլով կամ խորը մաքրում են կատարում հատուկ չոր մաքրման պայմաններում։
* Պատուհանները մաքրելու համար օգտագործվում է հատուկ գործիք (մոպ և սոսինձ), ապակու փայլեցման համար հարթ անձեռոցիկներ։ Բարձրահարկ շենքերում պատուհանների արտաքին լվացումն իրականացնում են հատուկ սարքավորումներով և ապահովագրությամբ լեռնագնացները։
* Ամանները լվանում են ձեռքերով կամ աման լվացող մեքենայի մեջ։ Ճաշատեսակները չորանում են հատուկ լաթով։ Աման լվացող մեքենայից հետո սպասքը սրբելը պարտադիր չէ։ Մեքենայի լվացման օգտագործումը խնայում է օրական մինչև 100 լիտր ջուր սովորական տնային տնտեսությունում երեք հոգանոց ընտանիքում։
* Կահույքի, կենցաղային տեխնիկայի և ինտերիերի այլ իրերի համար մաքրման հիմնական օբյեկտը մակերեսն է։ Փայտե կահույքը փայլեցնում և մաքրում են։ Էլեկտրական սարքերը մաքրվում են ըստ իրենց ցուցումների։
* Լոգարաններն ու զուգարանները պետք է ենթարկվեն խոնավ մաքրման՝ հիգիենայի նկատառումներից ելնելով։ Այս տարածքներում օգտագործվող լվացող միջոցները պետք է պարունակեն հակաբակտերիալ կամ հակասնկային բաղադրիչներ։
* Մասնավոր սենյակներում էկոլոգիապես մաքուր մաքրման համար օգտագործվում է գոլորշու մաքրիչ, արդյունաբերական տարածքներում օգտագործվում են նաև բարձր ճնշման լվացող մեքենաներ։

Մաքրման ընթացքում շատ կարևոր է ընտրել ճիշտ լվացող միջոց. կախված աղտոտման տեսակից, արժե օգտագործել ալկալային, թթվային կամ չեզոք մաքրող միջոցներ։
* Հանքային առանձնացումները (օրինակ՝ կերամիկական սալիկների, զուգարանակոնքերի, խողովակների վրա) օգտագործվում են թույլ թթվային միջոցներով։
* Ալկալային արտադրանքները մաքրում են մակերեսները յուղից և ճարպային աղտոտիչներից։
* Չեզոք միջոցները կոչվում են մակերեսային ակտիվ նյութեր։ Սովորաբար դրանք թույլ են ազդում ճարպային բծերի վրա, ուստի դրանք առաջինն են փորձում օգտագործել։ Լինելով մարդկանց համար ամենաանվտանգը՝ չեզոք միջոցները համընդհանուր օգտագործվում են մաքրման մեջ, քանի որ դրանք բացառում են քիմիական այրվածքների և մակերեսի կոռոզիայի հավանականությունը։

### Աշխատանքի պաշտպանություն
Ձեռնոցներն ու ձեռքի քսուքները պաշտպանում են կոշտ լվացող միջոցներից։

Էլեկտրական սարքերը մաքրելիս պետք է հետևել անվտանգության ցուցումներին։ Դրանք տրվում են համապատասխան սարքերի ցուցումներում։

Բարձրահարկ աշխատանքներ կատարելիս արտադրության մեջ օգտագործվող անվտանգության կանոնները պետք է համապատասխանեն Ռուսաստանի աշխատանքի նախարարության պատվերին։

Մաքրման ընկերությունների մասնագետների կողմից աշխատանք կատարելիս աշխատանքի և քաշի բարձրացման նորմերը պետք է համապատասխանեն տարբեր սեռի և տարիքի անձանց համար սահմանված չափանիշներին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Cornelia A. Schlieper*. Lernfeld Hauswirtschaft. — Dr. Felix Büchner, Hamburg 2005. — ISBN 3-582-04800-4.
* *Walter Lutz*. Lehrbuch der Reinigungs- und Hygienetechnik. — FIGR, Metzingen 1989. — ISBN 978-3-934939-02-8.