ԵՄ-ՀՀ գործընկերության և համագործակցության համաձայնագիր

**ԵՄ-ՀՀ Գործընկերության և համագործակցության համաձայնագիր** (**ԳՀՀ**), Գործընկերության և համագործակցության համաձայնագիր Եվրոպական ածխի և պողպատի համայնքի (և ավելի ուշ՝ Եվրոպական Միության) և Հայաստանի միջև։ Այն ստորագրվել է Լյուքսեմբուրգում և ուժի մեջ է մտել 1999 թվականի հուլիսի 1-ին։ Համաձայնագիրը 21 տարի ծառայել է որպես ԵՄ-ՀՀ երկկողմ հարաբերությունների իրավական շրջանակ՝ մինչև դրա դադարեցումը 2021 թվականի փետրվարի 28-ին։ ԳՀՀ-ն փոխարինվել է Հայաստան-ԵՄ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրով (ՀԸԳՀ), որն ավելի համապարփակ և բարդ համաձայնագիր է, որն ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մարտի 1-ին։

## Նախապատմություն
Հայաստանը վերականգնել է իր անկախությունը Խորհրդային Միության փլուզումից հետո՝ 1991 թվականին։ Դրանից հետո անկախ Հայաստանը ձգտել է ավելի ամուր հարաբերություններ զարգացնել եվրոպական պետությունների, մասնավորապես՝ Ածխի և պողպատի եվրոպական միություն (ԱՊԵՄ) հետ։ Գործընկերության և համագործակցության համաձայնագիրը նախատեսված է եղել ԱՊԵՄ-ի և Հայաստանի միջև ավելի խորը գործընկերություն հաստատելու համար, մասնավորապես՝ առևտրի և տնտեսական համագործակցության ոլորտներում։ Համաձայնագիրը նաև նպատակ է ունեցել ԱՊԵՄ-ի և Հայաստանի միջև քաղաքական կապերի հետագա ամրապնդումը։

## ԳՀՀ
Համաձայնագրի դրույթները աջակցել են Հայաստանի տարածքային ամբողջականությանը և նրա աստիճանական ինտեգրմանը բաց միջազգային համակարգում, պահպանել են խաղաղությունն ու անվտանգությունը ամբողջ Եվրոպայում, պաշտպանել են օրենքի գերակայությունը և մարդու իրավունքները, խթանել են ժողովրդավարական բարեփոխումները և ազատ ընտրությունները, ինչպես նաև զարգացրել են ազատականացված շուկայական տնտեսություն: Համաձայնագիրը նաև խրախուսել է Հայաստանին պահպանել խաղաղ և կառուցողական հարաբերություններ Հարավային Կովկասի իր հարևանների հետ, զարգացնել ավելի սերտ հարաբերություններ այլ եվրոպական հաստատությունների հետ, աջակցելով Հայաստանի անդամակցությանը Էներգետիկ խարտիայի պայմանագրին, ինչպես նաև մեծացնել առևտուրն ու ներդրումները ԱՊԵՄ անդամների և Հայաստանի միջև:

## Ասոցացման համաձայնագրի չեղարկում
2010 թվականի հուլիսին Հայաստանը և ԵՄ-ն սկսել են բանակցություններ վարել նոր և ավելի բարդ Ասոցացման համաձայնագրի շուրջ, որը ներառել է նաև Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտու համաձայնագիր, որը պետք է փոխարիներ Գործընկերության և համագործակցության համաձայնագրին (ԳՀՀ), ՀՀ-ում ԵՄ խորհրդատվական խմբին հանձնարարվել է աջակցել Հայաստանի կառավարությանը՝ ԵՄ-ի հետ Ասոցացման համաձայնագրի ստորագրումից առաջ բարեփոխումներ իրականացնելու հարցում: Բանակցություններն ավարտվել են 2013 թվականի հուլիսին, և Հայաստանը (Վրաստանի, Մոլդովայի և Ուկրաինայի հետ միասին) պետք է ստորագրեր ԵՄ-ի հետ նոր Ասոցացման համաձայնագիրը 2013 թվականի նոյեմբերին կայանալիք Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովի ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ Հայաստանի կառավարությունը հանկարծակի դադարեցրել է Ռուսաստանի գլխավորած Եվրասիական տնտեսական միությանը անդամակցելու բանակցությունները։ Արդյունքում, Ասոցացման համաձայնագիրը  չի ստորագրվել, և ԳՀՀ-ն պահպանվել է:

Եվրոպական հանձնաժողովը և Հայաստանը հետագայում համաձայնել են վերսկսել բանակցությունները նոր համաձայնագրի շուրջ, որը, ի վերջո, կփոխարիներ Գործընկերության և համագործակցության համաձայնագրին։ Հարևանության և ընդլայնման հարցերով նախկին եվրոպական հանձնակատար Շտեֆան Ֆյուլեն հայտարարել է, որ «ԵՄ-ն պատրաստ է շարունակել զարգացնել կապերը Հայաստանի հետ նոր իրավական շրջանակի միջոցով»։ Մինչդեռ Սերժ Սարգսյանը հաստատել է, որ իր վարչակազմը շարունակում է հանձնառու մնալ ԵՄ-ի հետ կապերի խորացմանը և դրա համար անհրաժեշտ լայնածավալ բարեփոխումների իրականացմանը։

## ԳՀՀ-ի վավերականության ժամկետի ավարտ և ՀԸԳՀ-ի մեկնարկ
2015 թվականի դեկտեմբերին Հայաստանը և ԵՄ-ն սկսել են վերանայել երկկողմ հարաբերությունների վերաբերյալ նոր համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները: Երկարատև բանակցություններից հետո Հայաստանի և ԵՄ բոլոր անդամ պետությունների կողմից 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին ստորագրվել է Հայաստան–ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը, որը վավերացվել է 2021 թվականի հունվարի 25-ին։ Գործընկերության և համագործակցության համաձայնագրի (ԳՀՀ) գործողության ժամկետը լրացել է 2021 թվականի փետրվարի 28-ին, իսկ նոր Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը (ՀԸԳՀ) պաշտոնապես ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մարտի 1-ին։

## Տես նաև
* Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններ
* Եվրանեսթի խորհրդարանական վեհաժողով
* Եվրոպական հարևանության քաղաքականություն
* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Եվրոպական Միության հնարավոր ընդլայնումը
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1999 Հայաստանում
Կատեգորիա:1999 պայմանագրեր
Կատեգորիա:Եվրոպական ինեգրացիա
Կատեգորիա:Հայաստան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի պայմանագրեր