Սլայգո (մարզ)

**Սլայգո** (, ), մարզ Իռլանդիայում։ Մարզը գտնվում է երկրի հյուսիսարևմտյան հատվածում և մտնում է Կոնախտ գավառի կազմում։ Սլայգոն շրջանի վարչական մայրաքաղաքն է և ամենամեծ քաղաքը։ Սլայգո շրջանի խորհուրդը տեղի իշխանությունն է։

Շրջանի բնակչությունը 2022 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 70198 մարդ։ Այն հայտնի է Բենբուլբեն լեռով, որը Իռլանդիայի բնության հատկանշական տեսարժան վայրերից մեկն է։

## Պատմություն
Մարզը պաշտոնապես կազմավորվել է 1585 թվականին Իռլանդիայի Լորդ տեղակալ Հենրի Սիդնեի օրոք, բայց չի գործել մինչև1603 թվականին իննամյա պատերազմի քաոսի ավարտը։ Նրա սահմանները ընդգրկում են Ստորին Կոնախտի Ó Conchobhair Sligigh համադաշնությունը (իռլանդերեն՝ Íochtar Connacht), ինչպես դա եղել է Էլիզաբեթական նվաճման ժամանակ։

Այս համադաշնությունը կազմված էր Cairbre Drumcliabh-ի, Tír Fhíacrach Múaidhe-ի, Tír Ollíol-ի, Luíghne-ի, Corann-ի և Cúl ó bhFionn-ի տուատայից կամ տարածքներից։ Հանձնվելու և վերադարձի համակարգի ներքո յուրաքանչյուր տուաթ հետագայում վերածվեց անգլիական բարոնիայի՝ Քարբերի, Տիրերագ, Տիրերիլ, Լեյնի, Քորրան և Կուլավին։ Նորաբաց շրջանի մայրաքաղաքը դարձավ Սլայգոն։

2003 թվականին Մաուգերբոյում հայտնաբերված պատնեշը Կուլ Իրրա թերակղզում նեոլիթյան գյուղատնտեսական գործունեության ամենավաղ ցուցումներից մեկն է։ Մոտակայքում գտնվող Քերոումորի մեգալիթյան գերեզմանատունը քարե դարի հսկայական համալիրի մի մասն է կազմում, որը կապում է Քարոուկիլին հարավային Սլայգոյում Օքս լեռների հետ, Կյուլ Իրրա թերակղզու հետ, որտեղ արևմտյան երկնքում գերիշխում է լեգենդար թագուհի Մեյվի՝ Միոսգան Մեդհբհի անունը կրող միջանցքը։ Նոկնարեա լեռան գագաթից։

Քեշի քարանձավները, որոնք հայտնի են իռլանդական դիցաբանության մեջ, գտնվում են Սլայգո շրջանի հարավում։ Մարինուս Տյուրոսի և Պտղոմեոսի աշխատանքների վերջին վերծանումը ցույց է տալիս, որ Սլայգոն համարվում է Նագնատայի հավանական վայրը՝ երկաթի դարաշրջանում հավաքման կարևոր վայր։ Տարածքում գրված միջնադարյան հայտնի ձեռագրերը ներառում են Բալիմոտի գիրքը, որը գրվել է Կորրանի տարածքում, Լեկանի Մեծ գիրքը և Լեկանի Դեղին գիրքը, երկուսն էլ գրվել են Տիր Ֆիակրաչում։ Չորս վարպետների տարեգրության հովանավորն էր Ֆեարգալ Օ Գադրան Կուլավինից հարավային շրջանի Սլայգո քաղաքում։

## Կառավարություն և քաղաքականություն
Սլայգո մարզի խորհուրդը շրջանի տեղական իշխանությունն է։ 2019 թվականի Սլայգո շրջանի խորհրդի ընտրություններում այն բաժանվել է երեք տեղական ընտրական տարածքների (LEAs)՝ Բալիմոտ-Թոբերկուրի (7 տեղ), Սլայգո-Սթրենդհիլ (6 տեղ) և Սլայգո-Դրումկլիֆ (5 տեղ)։ Սրանցից յուրաքանչյուրը կազմում է մունիցիպալ շրջան, որտեղ Սլայգո-Ստրենդհիլն է, որը հայտնի է որպես Սլայգո թաղամաս։

### Նախկին շրջաններ
1898 թվականի տեղական ինքնակառավարման (Իռլանդիա) ակտի համաձայն՝ շրջանային Սլայգոն բաժանվել է Բոյլ թիվ 2, Դրոմոր Ուեսթ, Սլայգո և Թոբերկուրի գյուղական թաղամասերի և Սլայգո քաղաքային շրջանների։ Ի տարբերություն քաղաքային շրջանների մեծ մասի, Սլայգոն պահպանել էր իր թաղային կորպորացիան։ Գյուղական թաղամասերը վերացվել են 1925 թվականին : Sligo Borough Corporation-ը դարձել է թաղային խորհուրդ 2002 թվականին, նախքան այն վերացվել է 2014 թվականին Իռլանդիայի բոլոր թաղային և քաղաքային խորհուրդների հետ միասին։

### Ազգային քաղաքականություն
Սլայգո շրջանը Սլայգո–Լեյտրիմի Դեյլի ընտրատարածքի մի մասն է (4 ՏԴ)։ 2020 թվականի ընտրություններում ընտրվել են Մարտին Քեննին, Ֆրենկ Ֆիգանը, Մարկ ՄաքՇարին  և Մարիան Հարկինը։

### Գերբ
Այս զինանշանն ընդունվել է Սլայգո մարզի խորհրդի կողմից 1980 թվականին։ Սև վահանի ձևավորումը, որը ցույց է տալիս բաց գիրք, որի վրա կա կելտական խաչ և կարմիր վարդ, միասին ներկայացնում է Սլայգոյի գրական և մշակութային պատմությունը։ Սրանք վերաբերում են այնպիսի վաղ ստեղծագործություններին, ինչպիսիք են Բալիմոտի և Լեկանի գրքերը, մինչդեռ վարդը նշանակալի թեմա էր Վ. Բ. Յեյթսի պոեզիայում։ Վահանի վրա ցողված էսկալոպի խեցիները վերաբերում են Sligeach բառի ծագմանը. «պատյաններով լի վայր»։ Վարազի գլուխը վերաբերում է «Բենբուլբենի վայրի վարազին» Diarmuid-ի և Gráinne առասպելի մեջ։ Գագաթի գունային սխեման ներառում է սև և սպիտակ Sligo GAA գույները :

## Մշակույթ
մինի|Կլասիբաուն ամրոցից հեռավորության վրա գտնվող Սլայգո ափամերձ գիծը Մալաղմորում
[մինի|Բիզիս կղզին [Lough Gill|Լաֆ Գիլում]]
Սլայգոն առասպելաբանական ցիկլերի մեծ թվով տեքստերի միջավայր է։ Diarmad-ի և Grainne-ի պատմությունն ունի իր վերջին գործողությունը Բեն Բուլբենի վրա։ Մոյտիրայի երկրորդ ճակատամարտը կապված է Մոյտիրայի հետ Հարավային շրջանի Սլայգոյում։ Մյուս տեքստերը ներառում են Bruidean Ceise Corann-ը, որը դրված է Քեշ լեռան վրա։ Տարածքում գտնվող մեգալիթյան հուշարձանների հարուստ շարքը ոգեշնչում է եղել այնպիսի արվեստագետների և գրողների համար, ինչպիսին է սըր Սամուել Ֆերգյուսոնը։ Բանաստեղծ և Նոբելյան մրցանակակիր Վ. Բ. Յեյթսը (1865–1939) իր մանկության մեծ մասն անցկացրել է հյուսիսային Սլայգոյում, և շրջանի բնապատկերները (մասնավորապես Ինիսֆրի կղզին, Լաֆ Գիլում) նրա պոեզիայի մեծ մասի ոգեշնչումն են եղել։ Յեյթսն ասաց, «այն վայրը, որն իսկապես ամենաշատն է ազդել իմ կյանքի վրա, Սլայգոն է»։ Նա թաղված է Սլայգոյի հյուսիսում, «Բեն Բուլբենի տակ», Դրամկլիֆում։ W. B. Yeats-ի եղբայր Ջեքը, ով նկարիչ է, նույնպես ոգեշնչվել է Սլայգո բնապատկերից։

### Երաժշտություն
Սլայգոն ավանդական երաժշտության երկար պատմություն ունի։ Վարչաշրջանի հարավը հատկապես հայտնի է այնպիսի երաժշտական աստղերով, ինչպիսիք են Ջեյմս Մորիսոնը, Մայքլ Քոուլմանը, Փեդի Քիլորանը, Ֆրեդ Ֆինը, Փիթեր Հորանը, Ջո Օ'Դաուդը, Ջիմ Դոնոգյուն, Մարտին Ուինը, Օիսին Մակ Դիարմադան (Téada), թին-հիսթլը։ խաղացող Կարմել Գունինգը և Dervish խումբը։ Վարչաշրջանն ունի բազմաթիվ ավանդական երաժշտության փառատոներ, և ամենահայտնիներից մեկը Queen Maeve International Summer School-ն է՝ երաժշտության և պարի ավանդական իռլանդական երաժշտության ամառային դպրոց, որն անցկացվում է ամեն տարի օգոստոսին Սլայգո Թաունում։ Ավելի ժամանակակից երաժշտական ասպարեզում կան Westlife, Tabby Callaghan և The Conway Sisters-ը, ովքեր Սլայգոյից են։ Սթրենդհիլը, որը գտնվում է Սլայգո քաղաքից մոտ 9 կմ դեպի արևմուտք, ամեն տարի անցկացնում է Strandhill կիթառի փառատոնը, որը կիթառի երաժշտության և երաժիշտների լայն բազմազանություն է ներկայացնում։

### Սպորտ
Վարչաշրջանում է գտնվում Իռլանդիայի Պրեմիեր դիվիզիոնի լիգայի «Սլայգո Ռովերս» ֆուտբոլային ակումբը, որը տնային հանդիպումներ է անցկացրել The Showgrounds-ում, քանի որ հիմնադրվել է 1928 թվականին և հաղթել առաջնությունը 3 անգամ։ Նրանց գույները կարմիրն ու սպիտակն են, այդ պատճառով էլ նրանց մականունը Բիթ «Օ» Կարմիր։ Եղբայր Ուոլֆրիդը՝ Celtic Football Club-ի հիմնադիրը, ծնվել է Բալիմոտում, հարավային շրջանում։

Վարչաշրջանը Գելական խաղերում ներկայացված է Sligo GAA-ով։ Նրանց գույները սև ու սպիտակ են։ Սլայգոն 3 անգամ հաղթել է Կոնախտի առաջնությունում։

## Աշխարհագրություն և ստորաբաժանումներ
[մինի|Ֆոնին [Ben Bulben|Բեն Բուլբենը և Սլայգոն]]
Սլայգոն տարածքով Իռլանդիայի 32 մարզերից 22-րդն է, իսկ բնակչությամբ՝ 26-րդը։ Այն մեծությամբ չորրորդն է Կոնախտի 5 շրջաններից և երրորդն է՝ բնակչության թվով։ Վարչաշրջանը սահմանակից է Մայո կոմսությանը արևմուտքում, Ռոսկոմոն կոմսությանը հարավից և հարավ-արևելքից և Լեյտրիմ շրջանին հյուսիս-արևելքից։

### Սլայգո մարզի ամենամեծ քաղաքներ (2016 թվականի մարդահամար)
[մինի|[Strandhill|Սթրանդհիլի մոտ գտնվող ափ]]

# Սլայգո 19,452
# Տաբբերկուրի, 1,986
# Սթրենդհիլ, 1,753
# Քոլունի, 1,610
# Բալիմոտ, 1,549
# Բալիսոդար, 1,350
# Էնիսկրոն, 1,223
# Քուլանի, 990
# Rosses Point, 883
# Գրանջ, 586

### Քաղաքներ և գյուղեր

*Աքոնրի
*Ակլար
*Բալաղնատրիլիկ
*Բալինաֆադ
*Բալլիգաուլի
*Բալինտոգեր
*Բալիմոտ
*Բալինաքարոու
*Բալլիսադարե
*Բելտրա
*Բունինադեն
*Քարնի
*Քասլբալդուին
*Քլիֆոնի
*Քլունաքուլ
*Քոլունի
*Քոլունի
*Դրոմոր Ուեսթ
*Թմբուկլիֆ
*Իսքի
*Էնիսկրոն
*Գեւաղ
*Գրանջ
*Գորթին
*Քիլգլաս
*Մոնասթերադեն
*Մուլաղմոր
*Ռիվերսթաուն
*Ռոզիս Փոինթ
*Սկրին
*Ստրանդհիլ
*Թուրլեսթրաուն
*Տաբբերկուրի

## Տեսարշան վայրեր

*Բենբուլին
*Կարոուկիլ
*Կարոմոր
*Քեշի քարանձավ
*Քուլերա թերակղզի
*Քուրլի լեռ
*Դարթրի լեռ
*Իսկի ճահիճ
*Գլենսեր լիճ
*Նոկնարի
*Արաու լիճ
*Գիլ լիճ
*Մոգրոու թերակղզի
*Մուլաղմոր թերակղզի
*Օքս լեռ
*Ռոզիս Փոինթ թերակղզի
*Սլայգո Աբեյ
*Սրութը Աղաիդ ան Էրդում

## Ժողովուրդ

* Կարլինգֆորդի 3-րդ կոմսը (1639–1704) – Ֆելդմարշալ Հաբսբուրգների միապետության համար Սուրբ Հռոմեական կայսրությունում։ Լորդ Քարլինգֆորդը ծնվել է Բալիմոտում և երկար տարիներ ծառայել է որպես Լոթարինգիայի դքսության գլխավոր նախարար։
* Էլ Մարքիս Դը Օսորնո (1720–1801) – Իսպանական գաղութային կառավարիչ
* Օուն Քոնելլան (1797–1871) – Իռլանդացի գիտնականը թարգմանել է Չորս վարպետների տարեգրությունը" 1846 թվականին
* Ջորջ Սթոքս(1819–1903) – Մաթեմաթիկոս,ֆիզիկոս
* Լոլա Մոնթեզ (1821–1861) – պարուհի,դերասան
* Միշել Քորքրան (1827–1863) – Դաշնային բանակի գեներալ Ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմում
* Ոլֆրիդ եղբայրներ (1840–1915) –  Սելիտիկ ֆուտբոլային ակումբի հիմնադիր
* Վ․Բ․ Յիթս (1865–1939) – պոետ
* Քոնսթնս Մարքիվիչ (1868–1927) – հեղափոխական իռլանդացի ազգայնական, բրիտանական խորհրդարանում ընտրված առաջին կին
* Ջեք Բաթլր Յիթս  (1871–1957) – արտիստ
* Մարտին Մոֆաթ (1882–1946) – զինվոր, Վիկտորիա խաչի դափնեկիր
* Միշել Քոլեման (1891–1945) – ավանդական երաժշտություն
* Ջեյմս Մnրիսոն (1893–1947) – ավանդական երաժշտություն
* Մարտին Սավաժ (1897–1917) – Իռլանդացի հանրապետական
* Նեյս Օդուդ  (1931–1987) – Ջաելիք ֆուտբոլ  Սլայգո մարզի թիմի ավագ
* Մարի Օհարա  (ծնվել է 1935) – երգիչ
* Ռեյ Մկշարի  (ծնվել է 1938) – Ֆիանա Ֆեյլ Թիթչա Դալա  (ԹԴ)  Սլայգո-Լեյիթրիմի համար ընտրատարածք 1969-1988 թթ; Տանաիստ. Նա նույնպես եղել է  Եվրոպական խորհրդարանիի անդամ  Կոնախտ Օլսթեր  ընտրատարածք
* Սքոթ Ֆրեդերիքս (1943–2017) – դերասան
* Նելլի Ջորդան (ծնվել է 1950) – կինոռեժիսոր, սցենարիստ, արձակագիր և պատմվածքի հեղինակ
* Մարիան Հարկին  (ծնվել է 1953) – Թիչթա Դալա  (ԹԴ)  Սլայգո-Լեթրիմի ընտրատարածք; Նախկին  Եվրոպական խորհրդարանիի անդամ 2004-2019 թվականներին
* Փոլին Մեկլին (ծնվել է 1962) – դերասանուհի; Տիկին Դոյլե *[[Father Ted|Հայր Թեդի]] սիթքոմում*
* Քրիստափոր Օդոննել  (ծնվել է  1998) – Օլիմպիական թեթեւ աթլետիկայի մարզիկTommy Fleming (born 1971) – singer
* Շեյն Ֆիլան  (ծնվել է 1979) – Վեսթլայֆ փոփ խմբի անդամ
* Կայան Իգան (ծնվել է 1980) – Վեսթլայֆ փոփ խմբի անդամ
* Մարկ Ֆիհլի (ծնվել է  1980) – Վեսթլայֆ փոփ խմբի անդամ

## Երկաթուղիներ
Դուբլին-Սլայգո երկաթուղային գիծը շահագործում է Iarnród Éireann-ը Իռլանդիայում։ Այն սկսվում է Դուբլին Կոնոլլի կայարանում, ավարտվում է Սլայգո Մակ Դիարմադա երկաթուղային կայարանում։ Վարչաշրջանում կան կայարաններ Balymote և Collooney-ում:

* Սլայգոյի բարձրագույն շերիֆ
* Իռլանդիայի Հանրապետության աբբայությունների և առաջնահերթությունների ցանկ (Սլայգո մարզ)
* Սլայգոյի մարդկանց ցուցակ
* Սլայգո ԳՄԱ (Գելական մարզային ասոցացիա)
* Սլայգո Ռովերս ֆուտբոլային ակումբ
* Սլայգո (քաղաք)
* Վայրի Ատլանտյան ճանապարհ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Collection of Sligo Landscape Photographs
* Sligo County Council
* Sligo Borough Council
* Map of Sligo
* Sligoheritage.com
* History of Sligo, County and Town By William Gregory Wood-Martin
* Song, "Beautiful Sligo" sung by Michael McGloin,YouTube Video, with images.

Կատեգորիա:Իռլանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի նավահանգստային քաղաքներ