Հրդեհ

մինի|250px|Պայքար հրդեհի դեմ
մինի|250px|Հրդեհ Մոսկվայի Սմոլենսկյան հրապարակում` 2009 թվականի մայիսի 11
**Հրդեհ**, բոց, որն ընդգրկում է և ոչնչացնում ինչ-որ բան` անտառ, դաշտ, տուն և այլն։

## Հրդեհների առաջացման պատճառներ
Հրդեհների առաջացման պատճառներ։

* արտադրական սարքավորումների և էլեկտրական սարքերի շահագործման կանոնները չպահպանելը կամ դրանց անսարքության պատճառով,
* կրակի հետ անզգույշ վարվելը,
* նյութերի և մատերիալների ինքնաբուխ այրումը,
* ամպրոպի ճայթքումները,
* մարտական գործողությունները,
* գազի սարքավորումների սխալ օգտագործումը,
* դիտավորյալ հրկիզումը։

## Հրդեհների տեսակները ըստ ծագման վայրի
* հրդեհներ տրանսպորտային միջոցների վրա,
* տափաստանային և դաշտային հրդեհներ,
* ստորգետնյա հրդեհներ հանքահորերում և հանքավայրերում,
* տորֆային և անտառային հրդեհներ,
* տեխնածին հրդեհներ (ջրամբարներում և պահեստարաններում, ատոմակայաններում, էլեկտրակայաններում և այլն),
* հրդեհներ շենքերում և շինություններում,
** արտաքին (բաց),
** ներքին (փակ),
** տնային հրդեհներ։

## Հրդեհների կանխարգելում և պայքար
[thumb|[Հրշեջ տեխնիկա|Հրշեջ մեքենա]]

Հրդեհի հակազդման մեթոդները բաժանվում են հրդեհի առաջացման հավանականությունը նվազեցնող (պրոֆիլակտիկ) և մարդկանց կրակից անմիջապես պաշտպանող և փրկող (մարտավարական)։ Հրդեհին արագ արձագանքելու համար օգտագործում են տարբեր տեսակի հրշեջ ահազանգեր։

Հրդեհի մարումը բաղկացած է երկու մասից` հրդեհի տեղայնացում, այսինքն  կրակի տարածման դադարեցում և չորացում, այսինքն  հրդեհի օջախի վերացում։ Այրման և հրդեհների մարման առավել մատչելի միջոցներն են ջուրը, ավազը, ձեռքի կրակմարիչները, ասբեստային և բրեզենտ ծածկոցները, ինչպես նաև ծառերի ճյուղերը և հագուստը։ Քաղաքային զգալի տարածքներում հրդեհի բռնկվելու արդյունքում (օրինակ ՝ մարտական գործողությունների արդյունքում), հրդեհների տեղայնացումն ու վերացումը, որպես կանոն, բարդանում են ջրի պակասով, փողոցների փլատակներով, մեծ թվով հրդեհներով։ Նման պայմաններում անհրաժեշտ է նախ տեղայնացնել հրդեհները աշխատանքների առավել պատասխանատու հատվածներում։

## Հետևանքներ
* 2007 թվականին Հունաստանում հրդեհների հետևանքով 84 մարդ Է զոհվել։
* Ըստ Արտակարգ իրավիճակների նախարարության վիճակագրության ՝ 2008 թվականին Ռուսաստանում 200 հազար հրդեհների հետևանքով 15 հազար մարդ Է զոհվել։ 2009 թվականին Ռուսաստանում տեղի է ունեցել 187 150 հրդեհ, որոնց հետևանքով զոհվել է 13 934 մարդ, տուժել է 13 155 մարդ։ Ավելի քան 70% հրդեհների տեղի է ունենում բնակելի հատվածում, տարեկան զրկվում են բնակարանային 138 հազար ռուսաստանցիների. 2010 թվականին Ռուսաստանում 32 հազար անտառային հրդեհների հետևանքով տուժել է 2,3 մլն հա հող, 62 մարդ զոհվել է, իսկ հարյուրավոր մարդիկ անօթևան են մնացել։
* ԱՄՆ-ում 2009 թվականին հրդեհների հետևանքով 4 հազար մարդ Է զոհվել։
* Ավստրալիայում 2019 թվականին բնական հրդեհների պատճառով 173 մարդ է զոհվել և քաղաքներ են ավերվել։

## Մշակույթում
### Գրական (Ստեղծագործություններ հրդեհների և հրշեջների մասին)
* Վ.Մ. Սաննի Մեծ հրդեհ. վեպ 1986. — 320.

### Ֆիլմում (Ֆիլմեր և սերիալներ հրդեհների և հրշեջների մասին)
* 1916 — *Հրշեջը*
* 1974 —  *Հոգոց հանող դժոխք*
* 1981 — *34-րդ շտապ*
* 1983 — *Տագնապալի կիրակի*
* 1987 — *Հրշեջ Սեմը* (մուլտսերիալ)
* 1991 — *Հակառակ քաշում*
* 2004 — *Թիմ 49։ Կրակե սանդուղք*
* 2006 — *Երկվորյակ Աշտարակներ*
* 2006 — *Հրշեջ շուն*
* 2008 — *Հրակայուն*
* 2012 — *Չիկագոն կրակի մեջ*
* 2014 — *Երբ լույսը մարվում է*
* 2014 — *Ինքնաթիռ։ Կրակ և ջուր (մուլտֆիլմ)*
* 2016 — *Խորջրյա հորիզոն*
* 2017 — Միայն քաջը
* 2018 — Երկնաքեր

### Վիդեոխաղերում
* *Fire Department* խաղերի շարք
* Flash Point
* Firewatch
* Little Inferno
* Life Is Strange: Before The Storm
* Overwatch

## Զանգվածային հրդեհներ


Պատկեր:Ostankino fire august 2000.jpg|Օստանկինի հեռուստաաշտարակի հրդեհը 2000 թվականի օգոստոսին

Պատկեր:New Orleans Fire 2005-09-02.jpg|Կատրինա փոթորկից հետո Նոր Օռլեանի հրդեհ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Այրում
Կատեգորիա:Բնական աղետներ
Կատեգորիա:Կրակ
Կատեգորիա:Հրդեհ
Կատեգորիա:Հրդեհային անվտանգություն