Ադա Բլեքջեք

**Ադա Բլեքջեք** (, ծնունդով՝ **Դելութուկ**, ), Ինուպիատների ցեղի էսկիմոս կին, այն ժամանակ անմարդաբնակ Վրանգելի կղզու առաջին բնակչուհին, ով գոյատևեց այնտեղ երկու տարի:

## Կյանք և գործունեություն
մինի|Ադան որդու՝ Բեննեթի հետ (1923)
Ադա Դելութուկը ծնվել է Սփրուս-Քրիք հեռավոր համայնքում, Ալյասկայի Սողոմոն բնակավայրից ութ մղոն հեռավորության վրա: Ադայի հայրը մահացել է սննդային թունավորումից, երբ նա ութ տարեկան էր, և մայրը նրան և քրոջը՝ Ռիտային, ուղարկել է ​​միսիոներական դպրոց Նոմում: Նրան մեծացրել են միսիոներները, դպրոցում Ադան սովորել է անգլերեն կարդալ և կարուձև։

16 տարեկանում Ադան ամուսնացավ որսորդ Ջեք Բլեքջեքի հետ և տեղափոխվեց Սյուարդ թերակղզի: Բլեքջեքները երեք երեխա ունեցան, որոնցից երկուսը մահացան փոքր հասակում: Ջեքը դաժանորեն էր վարվում Ադայի հետ, ապա լքեց կնոջը՝ իրենց միակ ողջ մնացած որդու հետ միայնակ թողնելով։ Որդին հիվանդ էր տուբերկուլոզով: Ադան ամուսնալուծվեց և Բենեթի հետ քառասուն մղոն ոտքով անցավ՝ հասնելով Նոմ, որտեղ ապրում էր նրա մայրը: Ապրուստ վաստակելու համար Ադան աշխատում էր որպես հավաքարար մասնավոր տներում և հագուստ կարում հանքափորների համար, բայց նա դեռևս բավարար գումար չուներ Բենեթին բուժելու համար, ստիպված էր նրան ժամանակավորապես տեղավորել Ջեսի Լիի մանկատանը, որտեղ նրանք խոստացան բուժել Բենեթին վտանգավոր հիվանդությունից։ Ադան որոշեց գումար վաստակել, որպեսզի որդուն վերցնի մանկատնից և նրա հետ տեղափոխվի Սիեթլ, որտեղ, ըստ նրա, կարող էին բուժել որդու մահացու հիվանդությունը:

Նոմի ոստիկանապետ Է.Ռ. Ջորդանը ծանոթ էր Ադայի ընտանիքի ծանր վիճակին, ուստի առաջարկեց նրան միանալ Արկտիկայի արշավախմբին՝ դեպի Չուկոտի ծով և Վրանգելի կղզի: Չնայած Ջորդանը ծանոթ չէր արշավախմբի նպատակին, նա կարծում էր, որ Ադան, ով խոսում էր անգլերեն և հիանալի դերձակ էր, կարող էր մորթե հագուստ կարել և օգտակար լինել արշավականներին: Արշավախումբը ղեկավարում էր կանադացի հետախույզ Ալլան Քրոուֆորդը, սակայն ֆինանսավորվում և կազմակերպվում էր Վիլյալմուր Ստեֆանսոնի կողմից։ Ստեֆանսոնը չմասնակցեց արշավախմբին, նա մնաց մայրցամաքում, որպեսզի միջոցներ հավաքի մեկ այլ ուսումնասիրության համար՝ Վրանգելի կղզուց հյուսիս գտնվող մայրցամաքի որոնման համար: Նա կարծում էր, որ Արկտիկան բավականին հարմարավետ կլինի նրանց համար, ովքեր ցանկանում են բնակվել այնտեղ։

## Արշավախումբ

Ստեֆանսոնը ուղարկեց հինգ վերաբնակիչների (մեկ կանադացի, երեք ամերիկացի և մեկ էսկիմոս)՝ կղզին Կանադայի օգտին պահանջելու շատ արկածախնդիր հավակնությամբ: Հետազոտողներն ընտրվել են Ստեֆանսոնի կողմից՝ ելնելով նրանց նախկին փորձից և ակադեմիական հավատարմագրերից: Ստեֆանսոնը հավաքագրեց աշխարհագրության և այլ բնական գիտությունների ժամանակակից, առաջադեմ գիտելիքներ ունեցող մարդկանց՝ արշավին մասնակցելու համար:

1921 թվականի սեպտեմբերի 15-ին արշավախումբը ձմռանը մնաց Վրանգելի կղզում, որպեսզի այն հռչակի Կանադայի կամ Միացյալ Թագավորության տարածք։ Ադա Բլեքջեքը շատ մտահոգություններ ուներ արշավախմբին միանալու վերաբերյալ, հատկապես այն պատճառով, որ նրան թյուրիմացության մեջ էին գցել մտքով, թե իբր նա լինելու էր Ալյասկայի բազմաթիվ բնիկներից մեկը, որը միանանում էր արշավախմբին։ Թիմը բաղկացած էր ընդամենը հինգ հոգուց՝ Բլեքջեքը, ով աշխատանքի էր ընդունվել որպես խոհարար և դերձակ, ամերիկացիներ Լորն Նայթը, Միլթոն Հոլը, Ֆրեդ Մաուրերը և Ալլան Քրոուֆորդը: 1914 թվականին Ֆրեդ Մաուրերը ութ ամիս անցկացրեց Վրանգելի կղզում Կառլուկի նավի խորտակումից հետո։

Սկզբում ապրելու պայմանները գոհացուցիչ էին, բայց մեկ տարի անց ամեն ինչ վատթարացավ։ Սննդի պաշարները վերջացան, և անձնակազմը չկարողացավ բավարար սնունդ գտնել կղզում, որպեսզի գոյատևի: 1923 թվականի հունվարի 28-ին երեք տղամարդ վերջապես փորձեցին անցնել 150 կիլոմետր երկարությամբ սառցակալված Լոնգի նեղուցը, որը բաժանում է կղզին մայրցամաքից՝ հույս ունենալով այնտեղ օգնություն և սննդի պաշար գտնել: Հիվանդ Լորն Նայթը մնացել է կղզում Ադայի խնամքի տակ։ Նայթը տառապում էր կարմրախտով, և Ադան հոգ էր տանում նրա մասին մինչև մահը՝ 1923 թվականի հունիսի 23-ին։ Մյուս երեք տղամարդիկ այլևս չեն վերադարձել: Ադա Բլեքջեքը մնաց մենակ Վիկտորիա կատվի հետ։ Բլեքջեքը գոյատևեց ծայրահեղ ծանր պայմաններում, մինչև գրեթե ութ ամիս անց՝ 1923 թվականի օգոստոսի 19-ին նրան փրկեց Ստեֆանսոնի նախկին գործընկեր Հարոլդ Նոյսը։ Արշավախմբի միակ ողջ մնացած մասնակցի հրաշքով փրկվելուց հետո որոշ թերթեր նրան անվանել են իսկական «կին Ռոբինզոն Կրուզո»։

Ադա Բլեքջեքն օգտագործեց երկու տարվա ընթացքում վաստակած գումարը, որպեսզի իր որդուն տանի Սիեթլ, Վաշինգտոն՝ տուբերկուլոզի դեմ բուժման համար: Ավելի ուշ նա նորից ամուսնացավ և ունեցավ որդի՝ Բիլլին։ Նա ի վերջո վերադարձավ Ալյասկա, որտեղ ապրեց մինչև 85 տարեկանը:

## Վերջին տարիներ
Բլեքջեքը հանգիստ մարդ էր և ատում էր իրեն շրջապատող թերթերի աղմուկը, ինչպես նաև Ստեֆանսոնի և նրա փրկարար Նոյսի՝ իր պատմությունը շահագործելու փորձերը: Բացի արշավախմբի վճարից և մի քանի հարյուր դոլարից, որը նա վաստակել էր Վրանգելի կղզում հավաքած մորթիներից, Բլեքջեքին երբեք ոչ մի ցենտ չվճարեցին նրա փորձության համար, ոչ էլ նա ստացավ որևէ հոնորար իր մասին գրված գրքերից:

Ադա Բլեքջեքը մահացավ *Pioneer Home* կառավարական ծերանոցում՝ Պալմերում (Ալյասկա), և թաղվեց Անքորիջում:

## Պատկերասրահ

Adventureofwrang00stef 0143.jpg|Քրոուֆորդը, Մաուրերը և Նայթը: Նկարն արված է Սիեթլում Նոմ նավարկելուց անմիջապես առաջ
1921 Wrangel Island Expedition team.jpg|Վրանգել կղզու արշավախումբը 1921
Adventureofwrang00stef 0261.jpg|Ձնետան կառուցումը
Ada Blackjack and Vic on Donaldson.jpg|Ադա Բլեքջեքը և Վիկտորիան Դոնալդսոնում
Ada Blackjack in winter costume.jpg|Ադա Բլեքջեքը ձմեռային հագուստով
Ada Blackjack removing blubber from a sealskin.jpg|Ադա Բլեքջեքը հանում է ճարպը փոկի կաշվից
Knight with a Mammoth tusk found on Wrangel Island.jpg|Վրանգել կղզում հայտնաբերված մամոնտի ժանիք
Adventureofwrang00stef 0219.jpg|Քրոուֆորդը և արշավախմբի կատուն
Adventureofwrang00stef 0219 1.jpg|Վիկ կատուն


## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ada Blackjack papers - Dartmouth College

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ