Էրտա Ալե

**Էրտա Ալե**, (կամ Էրտալե կամ Իրտալե) չմարող ակտիվ բազալտային-վահանային հրաբուխ։ Գտնվում է  Եթովպիայի  հյուսիս-արևելքում՝ Աֆարի տարածաշրջանում։ Այն գտնվում է Աֆարի գոգահովտում՝ Բեդլենդ անապատի շրջանում։ Էրտա Ալեն Եթովպիայի ամենաակտիվ հրաբուխն է։

## Երկրաբանություն
Էրտա Ալեյի բարձրությունը 613 մ է (2,011 ոտնաչափ), գագաթին մեկ կամ երբեմն երկու լավային լճերով, որոնք հազվադեպ արտահոսում են հրաբխի հարավային մասում։ Այն գոյություն ունի քսաներորդ դարի սկզբից (1906) և կարևոր է ամենամեծ լավային լճի պահպանման համար։ Լավային լճերով հրաբուխները շատ քիչ են. աշխարհում կա այդպիսի միայն 8 հրաբուխ։

Տեղի բնակիչների աֆարյան լեզվով Էրտա Ալեն նշանակում է «ծխող լեռ», իսկ ծայր հարավային բնակչությունն այն անվանում է «դժոխքի դարպասներ»։ 2009 թվականին այն քարտեզագրվել է BBC լրատվական թիմի կողմից, որի ժամանակ օգտագործվել է 3D լազերային տեխնիկան, որպեսզի պահպանեն հեռավորությունը և խուսափեն լճերի բարձր ջերմաստիճանից։

Էրտա Ալեն գտնվում է արևելաաֆրիկյան ճեղքվածքի կենտրոնական համակարգում։ Հրաբուխը հիմնականում կազմված է սիլիկային նյութից, որը մակերես է բերվել ճեղքվածքի կազմավորման ժամանակ։

Ամենամեծ ժայթքումը տեղի է ունեցել 2005 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, որի ժամանակ ոչնչացվել է 250 գլուխ անասուն, և հազարավոր հարևան բնակիչներ ստիպված փախուստի են դիմել։ Հետագայում լավան ժայթքել է 2007 թվականին`պատճառ դառնալով հարյուրավոր մարդկանց էվակուացիայի և 2 կորածների։ 2008 թվականի նոյեմբերի 4-ի ժայթքման մասին զեկուցել են Ադիս Աբեբա համալսարանի գիտնականները։ Մեկ այլ ժայթքման մասին տեղեկություն է ստացվել 2017 թվականի հունվարին։


Պատկեր:ET Afar asv2018-01 img99 way to Ertale.jpg|Էրտա Ալեյի տեսարանը բազային ճամբարից
Պատկեր:STS41G-32-14.jpg|Էրտա Ալե հրաբուխը և Եթովպիական սարահարթը տիեզերքից
Պատկեր:Erta Ale 491.jpg|Լավային լիճը Էրտա Ալեյի կալդերայում
Պատկեր:ET Afar asv2018-01 img103 Ertale.jpg|Լավային լճի ժայթքումը 2018 թվականի հունվարին
Պատկեր:ET Afar asv2018-01 img110 Ertale.jpg|Գագաթի վրա սառած լավային շերտը


## Ճանապարհորդություն դեպի Էրտա Ալե
thumb|Զբոսաշրջիկները դիտում են լավայի լճի ժայթքումը|alt=
Էրտա Ալեյի մասին տեղեկությունները քիչ են, և այն շրջապատող վայրը աշխարհի ամենաանհյուրընկալ տեղերից է, ինչն էլ դժվար և վտանգավոր է դարձնում ճանապարհորդությունը։ Աֆարի շրջանում տեղի են ունենում ընդմիջվող էթնիկ բռնություններ՝ պայմանավորված  Աֆարի բնիկ ժողովուրդների կողմից միավորված պայքարով։ 2012 թվականի հունվարի 12-ին մի խումբ եվրոպացի զբոսաշրջիկներ Էրտա Ալեում ենթարկվել են հարձակման։ Նրանցից 5-ը զովել են, 2-ը պատանդ են վերցվել, իսկ 7-ը՝ վիրավորվել։ Աֆարի Հեղափոխադեմոկրատական Ճակատի Միությունը (ԱՀԴՃՄ) պատասխանատվություն է պահանջում հարձակումների համար, և 2012 թվականի մարտին 2 պատանդներն ազատ են արձակվում։ Ուղեկցորդներից մեկը ճանապարհորդներին խորհուրդ է տվել իրենց հետ տանել մեկ կամ երկու զինված պահակախումբ կամ ոստիկաններ՝ իբրև ուղեկցողներ՝ Էրտա Ալե այցելելու համար։ Առևտրական-զբոսաշրջական կազմակերպությունները առաջարկում են էքսկուրսիաներ դեպի Էրտա Ալե, որոնք ուղեկցվում են զինվորական պահակախմբի կողմից։

2017 թվականի դեկտեմբերին գերմանացի զբոսաշրջիկները Էրտա Ալեից իջնելու ժամանակ մահացու գնդակահարվել են։

## Մշակույթ
Էրտա Ալեի վրա գտնվող լավային լիճը համառոտ ցուցադրվել է 2010 թվականին՝  «Հսկաների ընդհարումը» ֆիլմի հաջորդական ճանապարհորդության ժամանակ, որտեղ Պերսեուսը շրջագայում էր ստորերկրյա աշխարհում։ 2016 թվականին Էրտա Ալեն ցուցադրվել է Վեռներ Հերզոգի «Into the Inferno» վավերագրական ֆիլմում։

## Տես նաև
*Եթովպիայի հրաբուխների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Photos from an expedition in Nov and Dec 2009
* Photos from an expedition to Erta Ale and the Danakil in Feb. 2008 
* Photos of Erta Ale:Expedition Nov 2006
* BBC article about Erta Ale
* Photographs of Erta Ale, February 2015

Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ
Կատեգորիա:Եթովպիայի լեռներ