Ստեփան Անդրանիկյան

**Ստեփան Խաչատուրի Անդրանիկյան** (), հայ նկարիչ, բեմանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967), Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ (2011)։

## Կենսագրություն
Ստեփան Անդրանիկյանը ծնվել է 1927 թվականին,Կրասնոդարի մարզի Մայկոպ քաղաքում՝ ցեղասպանությունից մազապուրծ հայ ընտանիքում։ Հայրը Բիթլիսի Խնուս գյուղից էր, մայրը՝ Կարս քաղաքից։ Մինչև յոթ տարեկանը Ստեփանը պապի և տատի հետ ապրել է Յալթայում։ 1932 թվականին Անդրանիկյանների ընտանիքը փոխադրվել է Երևան։ 1935 թվականին ութամյա Ստեփանը ընդունվում է դպրոց, ուր ուսումնառության ընթացքում ավելի են ընդգծվում նկարչության հանդեպ նրա ունակությունները։ 1942-1947 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանի գեղանկարի բաժնում, 1947-1948 թթ.՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գեղանկարի բաժնում։ Մասնագիտական կրթությունն ստացել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտում, որն ավարտել է 1954 թվականին, վերադարձել Հայաստան, աշխատել որպես կինոնկարիչ։ 1954 թվականին գործուղվել է «Լենֆիլմ», ապա հրավեր ստացել աշխատելու Հայֆիլմում։ 1956 թվականից ՀԽՍՀ նկարիչների միության անդամ, 1958 թվականից՝ ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։ 1971-1982 թթ. եղել է մուլտֆիլմերի միավորման գեղարվեստական ղեկավար։ 1975-1982 թթ. եղել է Հայաստանի նկարիչների միության քարտուղար, 1988 թվականից՝ թատրոնի և կինոյի բաժանմունքի նախագահ։ 1980-1986 թթ և 1999 թվականից դասավանդել է ԵԹԿՊԻ-ում

Ստեփան Անդրանիկյանի գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում։

2022 թվականին Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանում տեղի է ունեցել Ստեփան Անդրանիկյանի «Հուշեր կյանքի տևողությամբ» գրքի շնորհանդեսը։

## Ստեղածգործական գործունեություն
### Ֆիլմագրություն
մինի
մինի|Ստեփան և Կիրարինա Անդրանիկյանները
* «Հասցեատիրոջ որոնումները»
* «Երբ քեզ հետ են ընկերներդ», զգեստների նկարիչ, 1955
* «Ամպրոպի արահետով», զգեստների նկարիչ, Պ. Բայտների համատեղությամբ, 1956
* «Երբ քեզ հետ են ընկերներդ», բեմադրող նկարիչ, 1956
* «Ում է ժպտում կյանքը», բեմադրող նկարիչ, 1957
* «Հյուսիսային ծիածան», բեմադրող նկարիչ, Մ. Արուտչյանի համատեղությամբ, 1960
* «Ճանապարհ», բեմադրող նկարիչ, 1961
* «Տժվժիկ», բեմադրող նկարիչ, 1961
* «Կրակ», բեմադրող նկարիչ, 1963
* «Քաղաքավարության վնասները՝ մսյո Ժակը և ուրիշները ժողովածուից», բեմադրող նկարիչ, 1964
* «Շրթներկ N 4», բեմադրող նկարիչ, 1964
* «Լալվարի որսկանը», բեմադրող նկարիչ, 1966
* «Տապը», բեմադրող նկարիչ, Մ. Առաքելյանի համատեղությամբ, 1968
* «Մենք ենք, մեր սարերը», բեմադրող նկարիչ, 1969
* «Ճանապարհ դեպի կրկես», բեմադրող նկարիչ, 1963
* «Երկունք», բեմադրող նկարիչ, 1976
* «Նռան գույնը», բեմադրող նկարիչ, 1969
* «Աղքատի պատիվը՝ Չախ-չախ թագավորը ժողովածուից», բեմադրող նկարիչ, 1969
* «Հեղնար աղբյուր», բեմադրող նկարիչ, 1970
* «Կարծր ապար», բեմադրող նկարիչ, 1974
* «Հուսո աստղը» («Մխիթար Սպարապետ»), բեմադրող նկարիչ, Ա. Պլաստիկինի համատեղությամբ,1978
* «Մահկանացուդ կնքիր թամբին», բեմադրող նկարիչ, 1979
* «Հող և ոսկի», բեմադրող նկարիչ, բեմադրող նկարիչ, 1984
* «Ալմաստ», բեմադրող նկարիչ (ֆիլմ օպերա), 1985
* «Կարոտ», բեմադրող նկարիչ, 1990

### Մուլտիպլիկացիոն ֆիլմեր
* «Արևի հարսնացուն», բեմադրող ռեժիսոր, բեմադրող նկարիչ, սցենարի և մոնտաժի հեղինակ,1971, Համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ, 1973, Ալմա Աթա
* «Լիլիթ» ֆիլմի գեղարվեստական ղեկավար, 1972
* «Վին պինգվինը», բեմադրող ռեժիսոր, 1972
* «Կախարդական լավաշը», սցենարի համահեղինակ, բեմադրող համառեժիսոր Ն. Աթաջանյան, 1973
* «Կար-չկար՝ մի ոզնի կար», 1977, բեմադրող ռեժիսոր (նկարիչներ՝ Ստեփան Անդրանիկյան և Մ. Վաղարշյան), Համամիութենական կինոփառատոնի 2-րդ մրցանակ, 1978, Երևան
* «Անընկճելին», սցենարի համահեղինակ, բեմադրող ռեժիսոր։ Նկարիչ՝ Վալենտին Պոդպոմոգով, 1981

## Գեղանկարչական գործեր, դիմանկարներ
* «Հին ընկուզենին», 1946
* «Ինքնադիմանկար» (19 տարեկան), 1946
* «Իմ անկյունը հանրակացարանում», 1948
* «Ամառային մոտիվ», 1946
* «Եկեղեցու գավիթ», 1946
* «Մերձմոսկովյան բնապատկեր», 1951
* «Տյուտչևի տունը Մուրանովո գյուղում», 1953
* «Կոլաժ նվիրված Փարաջանովի 75-ամյակին»,
* «Գրիգորի Սարկիսով» (կինոռեժիսոր),1961
* «Կոմիտասը հոգևոր ճեմարանի ուսանող», 1961
* «Բետիի դիմանկարը», 1962
* «Լեոնիդ Ենգիբարով», 1962
* «Հրաչյա Ներսիսյան», 1962
* «Սերգեյ Փարաջանովը Հաղպատում», 1968
* Նկարիչ, կինոռեժիսոր Ա. Իվանով, 1974
* Նատյուրմորտ «Նռան գույնը», 1975
* «Ավետիք Իսահակյան», 1975
* «Հին Երևանը», 1975
* «Եղիշե Չարենց», 1975
* «Տղաս, Սաշան՝ 16 տարեկանում», 1976
* «Նկարիչ Առաքել Առաքելյանի դիմանկարը», 1981
* «Գդալներով նատյուրմորտ», 1980
* «Վիլյամ Սարոյան», 1981
* «Սինյոր Մարտիրոս։ Ինքնադիմանկար», 1990
* «Նյու Յորքի կենտրոնական այգին», 1997
* «Ջոն Լենոն», 1997
* «Փարաջանովը իր մուսաների հետ», 2003
* «Ինքնանկար», 2002
* «Սերգեյ Փարաջանով», 2003
* «Սոս Սարգսյան», 2003
* «Սիամանթո», 2004
* «Իմ Կարինեն», 2007
* Նատյուրմորտ «Մենություն», 2007

## Ցուցահանդեսներ
1954 թվականից մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ Արժանացել է միջազգային և համամիութենական մրցանակների։

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1978, 1982, 2003, 2014, 2017 (հետահայաց ցուցահանդես Հայաստանի նկարիչների միությունում))։

## Պարգևներ
* Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967 թ.)
* Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ (2010 թ.)
* Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ (2011 թ.)

## Ընտանիք
* Կինը՝ Կիրարինա Անդրանիկյան, զգեստների նկարիչ
* Որդին՝ Ալեքսանդր Անդրանիկյան, կինոռեժիսոր, նկարիչ
* Դուստր՝ Կարինե Անդրանիկյան, արվեստաբան
* Դուստր՝ Մարիամ Անդրանիկյան, բալետի պարուհի

## Մատենագիտություն
* Ս. Փոշոտյան, Փոքր ֆիլմի մեծ հաջողությունը. Տժվժիկ։-«Ավանգարդ», 1961, 30 մայիսի
* Միքայել Ալեքսանդրյան, Հյուսիսային ծիածան, «Սովետական Հայաստան», Երևան, 1961
* Ա. Սահակյան, Ճանապարհ դեպի հանդիսատես։-«Ավանգարդ», Երևան, 1963, 10 հոկտեմբերի
* Ռուբեն Կարապետյան, Քայլ մեծ ուղիով։-«Սովետական Հայաստան», Երևան, 1963, 10 հոկտեմբերի
* Ա. Ա Ռեժիսորի զինակիցները։-«Էկրան», Երևան, 1969, 7 էջ, էջ 3
* Ռոբերտ Մաթոսյան, Հայկական մուլտեր։-«Ավանգարդ», Երևան, 1973, 25 փետրվարի (4 վերատպ)
* Վ. Ք. Հայֆիլմ սթիւտիօի նորագույն նախաձեռնությունը՝ կենդանի պատկերը և արդիւնքը... «Զարթօնք», Բեյրութ, 1972, 22 մայիսի (2 վերատպ)
* Անահիտ Պարսամյան, Անմիջական արվեստի լեզվով։-Հայրենիքի ձայն, Երևան, 1974, 6 մարտի (2 վերատպ)
* Ռոբերտ Մաթոսյան, Բեմադրող-նկարիչը կինոյում (մեր հարցազրույցը)։-Ֆիլմ «Երևան», 1975, 10 հուլիսի
* Սուրեն Սարուխանյան, Հայկական մուլտկինո. իրականացումներ և վրիպումներ։- «Սովետական Հայաստան», Երևան, 1976, 8 ապրիլի
* Նաիրա Ղազարյան «Դիմանկար հարցազրույց Ստեփան Անդրանիկյանի հետ», «Եթեր», 2003
* Արևիկ Բադալյան, «Նկարչին կինոյում աշխատելն ավելի բարդ է, քան թատրոնում», հարցազրույց Ստեփան Անդրանիկյանի հետ։ «Իրավունք», 2004
* Վրեժ Առաքելյան, Հարցազրույց Ստեփան Անդրանիկյանի հետ, «Իրավունք», 2007

## Պատկերասրահ

Ստեփան Անդրանիկյան, ցուցադրություն ՀՆՄ-ում 2.jpg
Ստեփան Անդրանիկյան, ցուցադրություն ՀՆՄ-ում 1.jpg
Ստեփան Անդրանիկյան, ցուցադրություն ՀՆՄ-ում.jpg
Ստեփան Անդրանիկյան, ցուցադրություն ՀՆՄ-ում 4.jpg
Ստեփան Անդրանիկյան, Սերգեյ Փարաջանով.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ստեփան Անդրանիկյան. «Հիմա էլ առաջին սիրուս հավատարիմ եմ»
* Ստեփան Անդրանիկյան, կադրից դուրս

Կատեգորիա:ՀՀ ժողովրդական նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ բեմանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ կինոնկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ