Մերկ այգեգործության համաշխարհային օր

**Մերկ այգեգործության համաշխարհային օր** ( ) ամենամյա միջազգային միջոցառում, որը սովորաբար նշում են մայիսի առաջին շաբաթ օրը՝ ինչպես այգեպանները, այնպես էլ ոչ այգեպանները։

## Պատմություն
Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրը հիմնադրել և կազմակերպել են Մարկ Սթորին (Nude & Natural ամսագրի խորհրդատու խմբագիր) և մշտատև գյուղատնտեսության (պերմակուլտուրալիզմ) ջատագով Ջեյքոբ Գաբրիելը՝ որպես «Մարմնի ազատության համագործակցություն» ( (BFC))-ի նախագիծ։ Սկզբնական շրջանում Սթորին պատկերացում է ունեցել, որ «Մարմնի ազատության համագործակցությունը» կզբաղվի «պարտիզանական կատակերգությամբ», օրինակ՝ միկրոավտոբուսից իջնելով կամ քաղաքային միջավայրում ինքնաբուխ հայտնվելով և պարտիզանական այգեգործությամբ։

«Նյու Յորք *Դեյլի Նյուզ»*-ում Սթորին նշել է, որ երկ այգեգործության համաշխարհային օրը որևէ կազմակերպության սեփականություն չէ։ «Ոչ մի կոնկրետ կազմակերպություն չի տիրապետում Համաշխարհային մերկ այգեգործության օրվան», - ասել է Սթորին, - «և իրականում դա Սիեթլում այգեգործների մեկ մեծ հավաքույթ չէ, որոնք  միասին կտրում և մաքրում են որոշ թփեր»։ 

Թեև երևույթը արագորեն տարածվել է միջազգային մակարդակով, դրա հիմնադիրները քիչ ներդրումներ են կատարել։ «Սթորին ասաց, որ ինքը և Ջոնսոնը՝  այն նախաձեռնելուց ի վեր, որևէ գումար չեն ծախսել կամ որևէ մեծ ջանք չեն գործադրել Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրը խթանելու համար։ Նրանք սկզբում օգնել են ստեղծել կայքէջ, ապա մղվել են երկրորդ պլան։ Նրանք մտադիր են եղել, որ այգեգործության միջոցով հագուստից ազատվելու գաղափարը հանրաճանաչ դառնա, արժեքավոր լինի և ինքնուրույն զարգանա»։ 

Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրը հավանության է արժանացրել -Բնության սիրահարների միությունը (), Clothes Free International և American Association for Nude Recreation (AANR) կազմակերպությունները, ինչպես նաև այլ կազմակերպություններ։ 2012 թվականի դրությամբ Սթորին Մերկ այգեգործության համաշխարհային օր նախագծի ղեկավարն է։  Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրը ներկայումս Naturist Education Foundation, Inc.-ի համատեղ նախագիծ է։

Առաջին ամենամյա «Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրը» տեղի է ունեցել 2005 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։ 2007 թվականին միջոցառման ամսաթիվը տեղափոխվել է մայիսի առաջին շաբաթ օրը։ 2018 թվականի դրությամբ միջոցառումը դեռևս տեղի է ունենում մայիսի առաջին շաբաթ օրը։ Սակայն 2018 թվականին Նոր Զելանդիայի բնության ֆեդերացիան հոկտեմբերի վերջին շաբաթն է ընդունել է որպես «Մերկ այգեգործության համաշխարհային օր»։ Այս ամսաթիվը համարվել է ավելի հարմար Հարավային կիսագնդի կլիմային։ Կանադայում մայիսի առաջին շաբաթ օրը կարող է բավականին ցուրտ լինել մերկ այգեգործության համար, ուստի առաջարկվել է հունիսի առաջին շաբաթ օրը որպես այլընտրանքային ամսաթիվ։

## Մոտիվացիա
NBC-ի *Today* հաղորդման համաձայն՝ Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրը «դարձել է ամենամյա ավանդույթ, որի ընթացքում մոլախոտեր են հեռացնումը, ծաղիկներ տնկում և կանաչ ցանկապատեր կտրտում։ Չնայած այն կապված է նուդիստների շարժման հետ, որը խթանում են մարդու մարմնի առողջ և առանց ամոթի ընդունումը, հիմնադիրների խոսքով՝ օրը նախատեսված է լինելու զվարճալի, թեթև և ոչ քաղաքական»:

Կազմակերպիչները պնդում են, որ «ազատության զգացում պարգևելուց բացի, մերկ այգեգործությունը երկրորդն է միայն լողից հետո՝ որպես այնպիսի գործունեություն, որի մասին մարդիկ ամենից շատ են մտածում մերկ անելու մասին»։ 

Մերկ հանգստի խթանող «Clothes Free International» կազմակերպության ներկայացուցիչ Քորքի Ստենտոնը պնդել է, որ մարմնին դրական անդրադառնալուց զատ, միջոցառումն առաջարկում է «մերկ, առանց ամոթի հանգստի լրացուցիչ առավելություններ՝ բնության գրկում մարզվելու բավարարվածություն, ամբողջ մարմնի վրա արևայրուքի, ավելի շատ վիտամին D, մերկ լոգանք, եթե նուդիստական միջոցառումը լճի կամ կամ ջրամբարի ափին է»:

## Մեկուսին ընդդեմ հանրայինի
Թեև միջոցառումը հաճախ նշվում է մեկուսի վայրերում, «Մարմնի ազատության համագործակցությունը» սկզբում այն մեկնարկել իր բնորոշ «պարտիզանական կատակասիրությամբ» և լուսանկարահանում է անցկացրել հանրային այգում։ Մեկ տարի անց Սթորին և Գաբրիելը Սիեթլում գտնվող Վաշինգտոն լճի ափին գտնվող ոչ պաշտոնական լողափային այգու տեղական անվճար լողափի օգտատերերի օգնությանը, որտեղ հագուստի ընտրության իրավունք ունեին։ Շատերը նախընտրում են չգնալ ոչ հանրային տարածքների համեմատաբար անվտանգ սահմաններից այն կողմ։  2010 թվականին Միացյալ Թագավորությունում նշվող հինգերորդ ամենամյա «Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրվա» ժամանակ կազմակերպիչները խրախուսել են մարդկանց մերկ քայլել իրենց անձնական այգիներում կամ հանրային այգիներում։

## Լրատվամիջոցների ուշադրություն
Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրվա գործարկումից ի վեր դրա ժողովրդականությունն աճել է։ 2021 թվականին «*Օռլանդո Ուիքլի»-ն* հաղորդել է, որ հարցման արդյունքում Օռլանդոն ընդգրկվել է «Մերկ այգեգործության համաշխարհային օրը» նշելու «Լավագույն 10» վայրերի շարքում։ Այլ քաղաքների թվում էին Օսթինը, Սիեթլը, Ատլանտան և Պորտլենդը, Օրեգոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:DIY մշակույթ
Կատեգորիա:Բուսաբուծություն և այգեգործություն
Կատեգորիա:Համայնքաշինություն
Կատեգորիա:Հասարակական շարժումներ
Կատեգորիա:Մայիսի տոներ
Կատեգորիա:Տոն օրեր