open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շատրվան Տրևի

**Տրևիի շատրվան**  (), շատրվան Հռոմի Տրևի թաղամասում։ Բարձրությունը 26.3 մ է, իսկ լայնությունը` 49.15 մ։ Աշխարհի ամենահայտնի շատրվաններից է և ամենախոշորը Հռոմում։

Բարոկկո ոճի այս շատրվանը նախագծել է  ճարտարապետ Նիկոլո Սալվին 1732-1762 թվականներին։ Շատրվանը հարում է Պալացցո Պոլիի () ճակատային մասին։ Պալատի հոյակերտ ճակատը և շատրվանն ընկալվում են որպես մեկ տարր, և այդ պատճառով շատրվանն ավելի խոշոր է երևում։

## Քանդակներ
Պալատի կենտրոնական որմնախորշից, նստած ծովային խեցու վրա, կարծես մարտակառքով դուրս է գալիս Օվկիանոսը։ Կառքին լծված են տրիտոնները և հիպոկամպուսները։ Նեպտունի կողքերի որմնախորշերում այլաբանական կերպարներ են, իսկ նրանց վերևում՝ հարթաքանդակներ։ Աջ հարթաքանդակը պատկերում է երիտասարդ աղջկա, ով հռոմեական զինվորներին ցույց է տալիս, թե որտեղ է աղբյուրը։ Այդ աղբյուրից ջրանցույց են կառուցել, որով ջուրը հասնում էր Հռոմ։ Ե´վ աղբյուրը, և´ ջրանցույցը ստացել են Ակվա Վիրգո (Acqua Virgo` Կույսի աղբյուր) անվանումը (այժմյան անվանումը` Ակվա Վերջինե, իտալ.` Acqua Vergine)։

thumb|300px|Շատրվան Տրևին գիշերով

## Մետաղադրամ նետելու ավանդույթ
Գոյություն ունի շատրվանի հետ կապված հավատալիք, ըստ որի` շատրվան մետաղադրամ գցողը կվերադառնա Հռոմ։ Երկու մետաղադրամ գցելը սիրային հանդիպում է խոստանում, երեք մետաղադրամը՝ ամուսնություն, չորսը՝ հարստություն, հինգը՝ բաժանում։ Քաղաքային ծառայողները տարեկան շատրվանից «որսում են» մոտավորապես 700000 եվրո։ Գումարն օգտագործվում է Հռոմում կարիքավորների խանութի համար։ Շատրվանից գումարներ գողանալու պարբերաբար փորձեր են կատարվում։

Շատրվանի աջ կողմում կան «սիրահարների խողովակներ», որոնցից, ըստ ավանդության, ջուր խմողները հավերժ կսիրեն իրար և համերաշխ կապրեն մինչև խոր ծերություն։

## Տրևի շատրվանը կինոյում
Տրևի շատրվանը պատկերված է շատ ֆիլմերում՝
* «Հռոմեական արձակուրդներ»,
* «Քաղցր կյանք», որտեղ շատրվանը երրորդ գործող անձն է,
* «Խելահեղ սիրահարվածը» և այլ ֆիլմերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Հռոմի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Շատրվաններ
Մեանա Սարդո

**Մեանա Սարդո** (իտալ *Meana Sardo*), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։ Սահմանակից է Արիտցո, Ատցարա, Բելվի, Լակոնի, Սամուգեո համայնքներին։

Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 1.853: Բնակչության խտությունը կազմում է 27.87 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 73.92 կմ² տարածք։

Փոստային ինդեքս՝ 8030, հեռախոսային կոդ՝ 0784 ։

Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Սուրբ Բարդուղիմեոս Առաքյալը։ Տոնը նշում են ամեն տարի օգոստոսի 24-ին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:1550
  bar:1871 from: 0 till:1670
  bar:1881 from: 0 till:1800
  bar:1901 from: 0 till:2130
  bar:1911 from: 0 till:2238
  bar:1921 from: 0 till:2223
  bar:1931 from: 0 till:2316
  bar:1936 from: 0 till:2481
  bar:1951 from: 0 till:2597
  bar:1961 from: 0 till:2651
  bar:1971 from: 0 till:2395
  bar:1981 from: 0 till:2243
  bar:1991 from: 0 till:2157
  bar:2001 from: 0 till:2060

PlotData=

  bar:1861 at:1550 fontsize:XS text: 1550 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1670 fontsize:XS text: 1670 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:1800 fontsize:XS text: 1800 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2130 fontsize:XS text: 2130 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:2238 fontsize:XS text: 2238 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2223 fontsize:XS text: 2223 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2316 fontsize:XS text: 2316 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2481 fontsize:XS text: 2481 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2597 fontsize:XS text: 2597 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:2651 fontsize:XS text: 2651 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:2395 fontsize:XS text: 2395 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:2243 fontsize:XS text: 2243 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:2157 fontsize:XS text: 2157 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:2060 fontsize:XS text: 2060 shift:(-8,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համայնքի պաշտոնական կայքէջը

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տալիս եմ մի տարի (ֆիլմ)

** Տալիս եմ տարի** (), բրիտանական ռոմանտիկ կատակերգություն։ Նկարահանել է ռեժիսոր Դեն Մազերը 2013 թվականին։ Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2013 թվականի փետրվարի 8-ին։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:StudioCanal ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Գերմանական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Նորագուգումե

**Նորագուգումե** (իտալ Noragugume) Կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։

Բնակչությունը 378 մարդ՝ (2008 թ.), բնակչության խտությունը՝ 14 մարդ/կմ², զբաղեցրած տարածքը՝ 27կմ²։

Փոստային ինդեքս՝ 8010, հեռախոսային կոդ՝ 0785։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 603
 bar:1871 from:0 till: 587
 bar:1881 from:0 till: 526
 bar:1901 from:0 till: 569
 bar:1911 from:0 till: 562
 bar:1921 from:0 till: 490
 bar:1931 from:0 till: 575
 bar:1936 from:0 till: 599
 bar:1951 from:0 till: 692
 bar:1961 from:0 till: 658
 bar:1971 from:0 till: 467
 bar:1981 from:0 till: 478
 bar:1991 from:0 till: 424
 bar:2001 from:0 till: 378
PlotData=
 bar:1861 at: 603 fontsize:S text: 603 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 587 fontsize:S text: 587 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 526 fontsize:S text: 526 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 569 fontsize:S text: 569 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 562 fontsize:S text: 562 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 490 fontsize:S text: 490 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 575 fontsize:S text: 575 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 599 fontsize:S text: 599 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 692 fontsize:S text: 692 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 658 fontsize:S text: 658 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 467 fontsize:S text: 467 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 478 fontsize:S text: 478 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 424 fontsize:S text: 424 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 378 fontsize:S text: 378 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: Ըստ ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0785 44743
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.noragugume.nu.it

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պորտու Էսպերիդիան

**Պորտու Էսպերիդիան** (), համայնք Բրազիլիայի Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջանում՝ Մատու Գրոսու նահանգի կազմում։

Համայնքի սահմաններում է գտնվում 1997 թվականին հիմնված Սեռա դի Սանտա Բարբարա ազգային պարկի ընդհանուր տարածքի 27 տոկոսը։ Գտնվում է Մատու Գրոսու նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 11 038 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 5 815,306 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 1,9 մարդ/կմ2։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 73.508.338,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 6.961,02 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,695 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մատու Գրոսու նահանգի բնակավայրեր
Օվոդա

**Օվոդա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1732 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 42.47 մարդ/կմ², զբաղեցրած տարածքը՝ 40.78 կմ²։

Փոստային ինդեքս՝ 8020, հեռախոսային կոդ՝ 0784։

Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Սուրբ Գևորգը։ Տոնը նշում են ամեն տարի ապրիլի 23-ին։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ելենա Բոյկո

**Ելենա Վիկտորովնա Բոյկո** (, օրիորդական ազգանունը՝ **Տոլպինսկայա** [*Толпи́нская*], ), ռուս վոլեյբոլիստ։ Կենտրոնական մեկուսացնող։ Հասակը՝ 184 սմ։
## Արտաքին հղումներ
* Անձի պրոֆիլը 
* Անձի պրոֆիլը

Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Ալեքսանդր Բոգոմոլով

**Ալեքսանդր Բոգոմոլով** (1976 թվական, փետրվարի 1, Կրիմսկ), ռուսական վոլեյբոլիստ։ Արժանացել է Ռուսաստանի Դաշնության սպորտի վարպետ տիտղոսին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Բրյուսել)

**Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան**, հայազգի քանդակագործ Գեորգի Ֆրանգուլյանի Ալեքսանդր Պուշկինին նվիրված հուշարձանը Բրյուսելում` Պուշկինի անվան հրապարակում։

## Նկարագրություն
Բրոնզե պատվանդանին երեք լեզուներով` ֆրանսերեն, ռուսերեն և ֆլամանդերեն նշված են բանաստեղծի կյանքի ուղիները։ Մակագրությունը ոճավորված է ըստ Պուշկինի ձեռագիր տեքստերի։ Պուշկինին քանդակելիս՝ քանդակագործը փորձել է Պուշկինի ձեռագրերին հաղորդել կյանքի այն շունչը, որում նրանք ստեղծվել են՝ փետուրի ճռռոցը, ճրագի լույսը, պոետը կարծես ձեռքով սեղմում է մենամարտի ժամանակ Դանտեսից ստացած մահացու վերքը։

1999 թվականին, Պուշկինի ծննդյան 200-ամյակի առթիվ, Բրյուսելի քաղաքապետարանը որոշեց տեղադրել պոետի հուշարձանը։ ՌԴ Արտաքին գործերի նախարարության նախաձեռնությամբ և Պուշկինի անվան միջազգային հիմնադրամի աջակցությամբ Բրյուսելին նվիրվեց Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձանը։ Հուշարձանը որոշվեց տեղադրել երկու փողոցների հատման վայրում, որն էլ անվանվեց Պուշկինի հրապարակ։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1999 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։

2014 թվականի հունվարին Բելգիայում ՌԴ մամլո խոսնակ Գեորգի Կուզնեցովը հայտնեց հուշարձանի վայրի տեղափոխման մասին (տրամվայի նոր գծերի շինարարության պատճառով)։ Պուշկինի ժառանգները՝ Ալեքսանդր և Մարիա Պուշկինները սկսեցին արշավ՝ հուշարձանի պահպանության համար։

Հուշարձանի հեղինակն է Գեորգի Ֆրանգուլյանը։

## Տես նաև
* Հուշարձաններ նվիրված Ալեքսանդր Պուշկինին 
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Մոսկվա)
* Ալեքսանդր Պուշկինի կիսանդրի (Երևան)
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պուշկինի անվան միջազգային հիմնադրամ
* В Брюсселе могут перенести памятник Пушкину

Կատեգորիա:Բելգիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Բրյուսելի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Գեորգի Ֆրանգուլյանի քանդակներ
Կատեգորիա:1999 քանդակներ
Մարիա Բորոդակովա

**Մարիա Բորոդակովա** (, ), ռուս վոլեյբոլիստուհի, 2005—2013 թվականներին խաղացել է Ռուսաստանի ազգային հավաքականում, որի կազմում դարձել է աշխարհի կրկնակի չեմպիոն (2006 և 2010 թթ.), Եվրոպայի առաջնությունների կրկնակի մրցանակակիր (2005 և 2007 թթ.)։ Կազանի «Դինամո» թիմի կազմում նվաճել է աշխարհի ակումբային առաջնության ոսկե և Եվրոպայի ակումբային առաջնության բրոնզե մեդալ, արժանացել լավագույն արգելափակողի համար սահմանված մրցանակին։ Բացի այդ, Ռուսաստանի բարձրագույն խմբի առաջնությունների ութակի չեմպիոն է, կրկնակի գավաթակիր, արծաթե ու բրոնզե բազմակի մրցանակակիր։ Կենտրոնական մեկուսացնող։ Արժանացել է Ռուսաստանի Դաշնության սպորտի վաստակավոր վարպետի տիտղոսին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձի պրոֆիլը
* Էջը www.volleyball.ru կայքում

Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Քրումենաբ

**Քրումենաբ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Մտնում է Տիրշենրոյտ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1544 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 17,72 կմ2։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 3 77 132*։
Կոմունան կազմված է 17 գյուղական շրջաններից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պրիմավերա դու Լեստի

**Պրիմավերա դու Լեստի** (), համայնք Բրազիլիայի Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջանում՝ Մատու Գրոսու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 44 000 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 5 472,207 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 11,0 մարդ/կմ2։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1986 թվականի մայիսի 13-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 300.000.000,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,805 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1986 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մատու Գրոսու նահանգի բնակավայրեր
Վիկտոր Կումկումաջյան

**Վիկտոր Արտավազդի Կումկումաջյան** (), հայ բժիշկ, ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1976)։

## Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1960-1962 թվականներին եղել է Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ԳՀԻ օրգանների և հյուսվածքների պահածոյման լաբորատորիայի վարիչ, 1962-1978 թվականներին աշխատել է Ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության ԳՀԻ (1985 թվականից՝ Ռուռուցքաբանության գիտական կենտրոն) քաղցկեղի փորձարարական քիմիաբուժության լաբորատորիայում, 1978-1990 թվականներին՝ փորձարարական ուռուցքաբանության բաժնի, 1990-2003 թվականներին՝ քաղցկեղածնության լաբորատորիայի վարիչ։

## Ստեղծագործություններ և ճանաչում
Աշխատանքները վերաբերում են օրգանիզմի վրա տարբեր քիմիական նյութերի քաղծկեղածնության և մուտագենության հարցերին։ Հետազոտել է չարորակ նորագոյացությունների հանդեպ օրգանիզմի դիմադրողականության բարձրացման եղանակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ
Ալամլըղ

**Ալամլըղ**, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում էր Սիսիանի շրջանում։

1907 թ.-ին ուներ 50 բնակիչ։ Բնակչության մեծ մասն ադրբեջանցիներ էին։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Շատախի գավառակ (Մշո գավառ)

**Շատախ**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մուշի գավառում։ Գնտվում էր Սասունի հյուսիսային մասում՝ Մշո գավառի սահմանի մոտ։ Հանդիսանում էր Սասունի 8 գավառակներից մեկը, որը փռված էր համանուն գետակի ավազանում։

## Անվան ստուգաբանություն
Գավառակի անվանման ծագման մասին կա երկու ավանդապատում։ Ըստ մեկի գավառակի անվանումը առաջացել է Գևորգ Շատախոս իշխանի անունից։

Ըստ մեկ այլ ավանդապատման այստեղ են թաքնվել հայ փախստականներ, իսկ Շահ Աբասի զինվորները ահաբեկելով ասել են. «Դեռ **շատ ախ** պետք է քաշեք»։ Որտեղից էլ և ծագել է գավառակի անվանումը։

## Աշխարհագրություն
Գավառակը գտնվում էր խիստ լեռնային վայրում։ Այն ընդգրկում էր Տավրոսի մի քանի լեռնագագաթներ՝ Սասուն, Անդոկ, Կամք, Ելք, Սորոս և Սիմ։ Գավառակի մեծ մասն անտառապատ էր։

Շատախն ուներ բազմաթիվ գետակներ։

## Պատմություն
Մշո Շատախը մինչև XIX դարի 60-ական թվականները որոշ ինքնավարություն ուներ։ Գավառակն ավերվել է 1915 թ.-ի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։

## Գյուղերը
Շատախի նշանավոր գյուղերից էին Քոփը, Իրիցանքը, Գեղաշենը, Շուշանմերկը, Սեմալը, Շենիկը, Գելիեգուզանը, Աղբին, Իշխնաձորը և Ալիանցը։ Բոլոր թվարկված գյուղերը զուտ հայաբնակ էին։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ալմալի (Դերջանի գավառ)

**Ալմալի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում։ Գտնվում էր Մամախաթուն քաղաքից հարավ-արևելք։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Դերջանի շրջանի համայնքներ
Ալմալի (Տրապիզոնի նահանգ)

**Ալմալի**, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթում։ Գտնվում էր Գարահիսար քաղաքից 65 կմ հյուսիս։

## Տես նաև
* Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Միխայիլ Ցարյով

**Միխայիլ Իվանի Ցարյով** (), ռուս խորհրդային դերասան, ռեժիսոր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1949)։ ՍՄԿԿ անդամ 1949 թվականից։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1973)։

## Կենսագրություն
1919-1921 թվականներին սովորել է Պետրոգրադի ռուսական դրամայի դպրոցում (դասատու՝ Յու․ Յուրև)։ Դեռևս ուսանող, 1920 թվականին ընդունվել է Պետրոգրադի Մեծ դրամատիկական թատրոն, 1923-1937 թվականներին աշխատել տարբեր թատրոններում։ 1937 թվականից՝ Մոսկվայի Փոքր թատրոնի դերասան (1950 թվականից՝ նաև տնօրենը)։ Հետևելով ռուսական բեմի հերոսական-ռոմանտիկական ավանդներին՝ ռուս և եվրոպական հեղինակների պիեսներում կերտել է մի շարք կերպարներ, որոնցից են՝ Արման Դյուվալ (Դյումա-որդու «Կամելիազարդ տիկինը», 1933), Նեզնամով, Ժադով (Ա․ Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ», 1939, «Եկամտաբեր պաշտոն», 1948)։ Ցարյովի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ է գրավում Չացկու դերակատարումը (Դրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս», 1923-1924 թատերաշրջան), որին նա անդրադարձել է մինչև 1960-ական թվականները։ Ցարյովը ստեղծել է ինչպես ողբերգական՝ Ուրիել Ակոստա (Գուցկովի «Ուրիել Ակոստա», 1940), Մակբեթ, Լիր արքա (Շեքսպիրի «Մակբեթ», 1955, «Լիր արքա», 1979), Պրոտասով (Լ․ Տոլստոյի «Կենդանի դիակ», 1951), Արբենին (Լերմոնտովի «Դիմակահան դես», 1962), Մաթիաս Կլաուզեն (Հաուպտմանի «Մայրամուտից առաջ», 1972), Վանյուշին (Նայդյոնովի «Վանյուշինի զավակ ները», 1983), այնպես էլ՝ կատակերգական և բնութագրական՝ Միստր Հիգգինս (Շոուի «Պիգմալիոն», 1943), Ռոստանև («Ստեպանչիկովո գյուղը և նրա բնակիչները», ըստ Դոստոևսկու, 1957), Ֆամուսով (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս», 1963), Պարագլուխ (Վիշնևսկու «Լավա տեսական ողբերգություն», 1967), Ծերուկ (Դորկու «Ծերուկը», 1969, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1969) բարդ կերպարներ։ Կերտել է նաև ժամանակակցի բազմաթիվ կերպարներ, որոնցում խտացված են սովետական մարդու լավագույն գծերը (Օգնև, Ռոմոդան, Կոռնեյչուկի «Ռազմաճակատ», 1942, «Թևեր», 1955, Բուրովսկի, Լավրենյովի «Նրանց համար, ովքեր ծովում են», 1947, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1947 և այլն) Բեմադրություններ է իրականացնում թատրոնում և հեռուստաթատրոնում։ Հանդես է եկել նաև ասմունքով։ Նկարահանվել է կինոյում։ 1964 թվականից գլխավորել է Համառուսաստանյան թատերական ընկերությունը, 1959 թվականից՝ Թատրոնի միջազգային ինստիտուտի սովետական ազգային կենտրոնի պրեզիդենտը։ 1935 թվականից զբաղվում է մանկավարժությամբ (1941 թվականից եղել է Շչեպկինի անվան թատերական ուսումնարանում, պրոֆեսոր՝ 1962 թվականից)։ Պարգևատրվել է Լենինի 3 և 2 այլ շքանշաններով։

## Գրականություն
* Зубков Ю. Михаил Царёв в Малом театре. — М., 1978.
* Коржевич Л. Путь актёра. — М., 1981.
* Царев. Сборник. — М., 1983.
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Տվեր քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ Կոնստանտին Ստանիսլավսկու անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Լևոն Էսաճանյան

**Լևոն Սողոմոնի Էսաճանյան** (), հայ բանաստեղծ, մշակութային գործիչ։

Կրթությունն ստացել է Կոստանդնուպոլսում, վերապրել է Մեծ Եղեռնին։ 1922 թվականից հաստատվել է Աթենքում, զբաղվել ուսուցչությամբ։ Մահացել է ծայրահեղ աղքատության մեջ։

## Ստեղծագործություններ
* Այրած քնար մը Բինկեանի մոխիրներուն վրայ, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1909։
* Փանդիռ, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1911։
* Եղիա Տէմիրճիպաշեան, ուսումնասիրություն, 1909։
* Դանիել Վարուժան, ուսումնասիրություն,1919։
* Մինաս Չերազ, ուսումնասիրություն, 1928։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Ալմալու (Խոշաբի գավառ)

**Ալմալու**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում։ Գտնվում էր Վանա լճից հարավ-արևելք, Կասր գյուղից 2-3 կմ հյուսիս-արևելք։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել և ամայացել է XX դարի սկզբին։

## Բնակչություն
XIX դարի 20-ական թվականներին ուներ 140 տուն հայ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ալմալուն ուներ հայկական եկեղեցի։ 1986 թ.-ի դրությամբ դեռ պահպանվում էր եկեղեցու և հայկական մեծ գերեզմանոցի ավերակները։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պիպույոլ

**Պիպույոլ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իժմա գետի ձախ ափին՝ 58 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000077049
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007704
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Օստանկինո

**Օստանիկո**, XVIII դարի վերջի ճարտարապետական–գեղարվեստական անսամբլ (նախկինում՝ Շերեմետև կոմսերի մերձմոսկովյան դաստակերտը, XIX դարի վերջից Մոսկվայի տարածքում էր, 1918 թվականից՝ ճորտերի ստեղծագործության Օստանկինոի պալատթանգարան)։ Օստանկինոի գլխավոր ճարտարապետը անսամբլը մեկ առանցքով տեղադրված, միմյանց կից, սվաղված ճակատներով փայտե կառույցների համալիրն է (1791-1798, ճարտարապետներ Ֆ․ Կամպորեզի, Պ․ Ի․ Արգունով և ուրիշներ, ուշ կլասիցիզմ), որի կենտրոնը պալատ–թատրոնն էր՝ ոչ բարձր սրահ Օստանկինո Պալատական համալիրի կենտրոնական հատվածը (1791-1798, ճարտարապետներ՝ Ֆ․ Կամպորեզի, Պ․ Ի․ Արգունով և ուրիշներ) անցումներով կապված «Եգիպտական» և «Իտալական» տաղավարներին։ Ներսում ոսկեզօծ փորագրազարդեր էին, բյուրեղապակե ջահեր, գեղանկարչության, փորագրությունների, քանդակների, կահույքի և այլ հավաքածուներ։ Մասամբ պահպանվել էր բնապատկերային պարտեզը (այժմ՝ Մոսկվայի Ֆ․ Է․ Զերժինսկու անվ․ կուլտուրայի և հանգստի զբոսայգի, 1793-1795, ճարտարապետներ Ա․ Ֆ․ Միրոնով և Պ․ Ի․ Արգունով)։ Անսամբլի կազմում էր Երրորդության եկեղեցին (1678-1692, վարպետ Պ․ Պոտեիփն)՝ պսևդոռուսական զանգաշտարակով (1877-1878, ճարտարապետներ Ն․ Վ․ Սուլտանով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվայի թանգարաններ
Կատեգորիա:1918 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Կլասիցիզմի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:1799 հիմնադրումներ
Ալմալու (Զանգեզուրի գավառ)

**Ալմալու**, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում էր Գորիս քաղաքից 31 կմ հարավ-արևելք։

Ալմալուի տարածքը լեռնային էր և անտառապատ։ Գյուղի հարավ-արևելքում գտնվում է Զվարթ լեռնագագաթը։

Բնակավայրի տարածքում կան աղբյուրներ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Մարգարիտա Ռուխկյան

**Մարգարիտա Աշոտի Ռուխկյան** (), հայ երաժշտագետ։ Արվեստագիտության դոկտոր (2005)։ Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2011)։ ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամ (1972)։

## Կենսագրություն
Մարգարիտա Ռուխկյանը ծնվել է Երևանում, անասնաբույժ-ընտրասերումնաբան, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀամԳԳԱ ակադեմիկոս, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, ՀԽՍՀ ԳԱ անասնաբուծության ինստիտուտի տնօրեն (1944-1952) Աշոտ Ռուխկյանի և Սոֆյա Թադևոսյանի ընտանիքում։

1957 թվականին ավարտել է Պյոտր Չայկովսկու անվան միջնակարգ մասնագիտական երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային դասարանը։ 1957-1962 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում՝ արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ և ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Գեորգի Տիգրանովի ղեկավարությամբ պաշտպանելով «Էդվարդ Բաղդասարյանի դաշնամուրային պրելյուդները» խորագրով դիպլոմային աշխատանքը։

1963-1965 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հեռուստառադիոպետկոմի երաժշտական խմբագրությունում որպես խմբագիր։ Ռուխկյանը 1965-1969 թվականներին սովորում է Արվեստի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում՝ ուսումնառությունն անցկացնելով Մոսկվայի արվեստագիտության համամիութենական ինստիտուտում՝ արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Վ. Ա. Վասինա-Գրոսմանի ղեկավարությամբ։ 1969 թվականին աշխատանքի է ընդունվել ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում՝ որպես երաժշտության բաժնի կրտսեր գիտաշխատող։ 1971 թվականին ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Հայկական սիմֆոնիայի կայացման և զարգացման որոշ հարցեր»թեմայով։ 1986 թվականից՝ Արվեստի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 2005 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն` «Հայկական սիմֆոնիայի զարգացման արդի փուլը (Ավետ Տերտերյանի ստեղծագործության օրինակով)», և ստացել արվեստագիտության դոկտորի գիտական աստիճան։ 2007 թվականից զբաղեցնում է ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի երաժշտության բաժինը, 2009 թվականից՝ սփյուռքահայ արվեստի բաժնի առաջատար
գիտաշխատող է։

Ռուխկյանի գիտական հետաքրքրությունները կենտրոնացել են ազգային սիմֆոնիզմի, հատկապես՝ Ավետ Տերտերյանի ստեղծագործության հարցերի շուրջ։
 
Ամուսնու՝ կինոգետ Կարեն Քալանթարի հետ համահեղինակ են մի շարք վավերագրական ֆիլմերի՝
* «Գորանի»
* «Արմեն Տիգրանյանի «Անուշի» առաջին բեմադրությունը»
* «Հայաստանի արվեստը»

## Պարգևներ
*Բ. Ասաֆևի անվան Համամիութենական երաժշտագիտական մրցույթի դափնեկիր (1983) («Հայկական սիմֆոնիա։ Հետազոտական ակնարկներ» գրքի համար)
*ՀՀ ԳԱԱ վաստակագիր (2008)
*Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2011)

## Երկեր
* «Հայկական սիմֆոնիա։ Հետազոտական ակնարկներ» (1980, ռուսերեն)
* «Ավետ Տերտերյան։ Ստեղծագործությունը և կյանքը» (2002, ռուսերեն)
*«Դիմանկարներ» գիրքը (2009, ռուսերեն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Օստեոդիստոֆիա

**Օստեոդիստոֆիա** ոսկրային հյուսվածքի հիվանղությունների խումբ, բնորոշվում է կմախքի տարբեր հատվածների ձևախախտմամբ, պայմանավորված նյութափոխանակության պրոցեսների խանգարումներով։ Օստեոդիստոֆիա ծայրահեղ աստիճանը ոսկրային հյուսվածքի ինքնաբեր ներծծումն Է։ Տարբերում են հարվահանագեղձային, ձևախախտող, տեղային ֆիբրոզ, թունավորման և ներքին օրգանների հիվանդությունների հետ կապված օստեոդիստոֆիա։ Առավել հաճախ հանդիպում են առաջին երկու ձևերը, հարվահանագեղձային օստեոդիստոֆիա զարգանում է հարվահանագեղձի ուռուցքների ժամանակ։ Բուժումը վիրահատական է (հարվահանգեղձի մասնահատում)։ Զեվախախտող օստեոդիստոֆիա դեպքում, ախտահարվում են մեկ կամ մի քանի ոսկրեր, պրոցեսի մեջ ամբողջ կմախքը երբեք չի ընդգրկվում։ Այս ձևը կարող է ոսկրի չարորակ ուռուցքի առաջացման պատճառ զառնալ։ Բուժումը․ ախտանշանային։

Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Օստեոխոնդրոզ

**Օստեոխոնդրոզ,** կմախքի երկար խողովակավոր ոսկրերի ենթաաճառային հատվածի և կարճ ոսկրերի ելուստների, հիմնականում, բորբոքային հիվանդությունների խումբ։ Առաջանում է հոդերի և ոսկրերի առանձնահատուկ (տուբերկուլոզ և այլն) կամ ոչ առանձնահատուկ թարախային վարակական հիվանդությունների հետևանքով։ Նպաստող գործոններն են քրոնիկական միկրովնասվածքները և մրսելուց առաջացած հիվանդությունները։ Ծանր դեպքերում կարող են ախտահարվել բոլոր ոսկրերն ու հոդերը։ Օստեոխոնդրոզի շարքն էին դասվում նաև հոդերի և ոսկրերի ոչ բորբոքային ախտահարումները։ Օստեոխոնդրոզի հիմնական ախտանշանն ախտահարված հոդերի շարժումների սահմանափակումն է։ Հիվանդությունը հայտնաբերվում է ռենտգեն ախտորոշմամբ։ Հատուկ բուժում չկա։ Ոսկրերի ձևախախտումները կանխելու համար հարկավոր են ախտահարված հատվածի հանգիստ և անշարժացում՝ ճիշտ ֆունկցիոնալ դիրքում։ Ցավերը մեղմելու համար՝ ջերմային պրոցեդուրներ և առողջարանային բուժում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օստեոխոնդրոզ

Կատեգորիա:Գենետիկ հիվանդություններ և խանգարումներ
Օստրեոխոնդրոպաթիա

**Օստրեոխոնդրոպաթիա** *օստեոխոնդրիտ*, *օստեոխոնդրոլիզ*, հիվանդությունների խումբ, բնորոշվում է կարճ ոսկրերի սպունգանման նյութի և երկար խողովակավոր ոսկրերի ծայրերի փոփոխություններով։ Հաճախ զուգակցվում է հոդաճառի փոփոխություններով։ Պատճառները պարզված չեն։ Առավելապես հիվանդանում են մանկական և պատանեկան հասակում։ Հայտնաբերվում է ռենտգենախտորոշմամբ։ Բուժումը, դեղորայքային և վիրաբուժական մեթոդներով։

Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Օստեոմա

frameless|աջից
**Օստեոմա** ոսկրի բարորակ ուռուցք։ Գլխավորապես տեղակայվում է դեմքի ոսկրերի հավելյալ ծոցերում (հատկապես ճակատային), երբեմն՝ գանգաթաղի, ստորին ծնոտի, ազդրոսկրի և բազկոսկրի, նախաբազկի և սրունքի ոսկրերի շրջանում։ Օստեոմա նկատվում է հիմնականում երիտասարդ հասակում։ Ստորին ծնոտի, գանգաթաղի և երկար խողովակավոր ոսկրերի օստեոմաները զուգակցվում են ստամոքս՜աղիքային համակարգի տարածուն պոլիպոզով և մաշկի ու փափուկ հյուսվածքների բարորակ ուռուցքներով (Հարդների ախտանշան)։ Դեմքի հավելյալ ծոցերի օստեոմաների կլինիկական պատկերը պայմանավորված է արտազատուկի արտահոսքի խանգարմամբ կամ ակնակապիճի քայքայման հետևանքով ի հայտ եկած ախտանշաններով։ Գանգի հիմքում տեղակայված օստեոմաների դեպքում առաջանում են նյարդային օջախային ախտանշաններ, ինչպես նաև գլխուղեղի կարծր թաղանթի ծոցերի և ներգանգային արյունատար անոթների խցանում։ Բուժումը վիրահատական է։

Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ոսկրային և աճառային նորագոյացություններ
Դևի Աբաշիձե

**Դևի Աբաշիձե** (, ), վրաց կինոռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Իսլարիում։ 1941-1944 թվականին սովորել է Թբիլիսիի բժշկական ինստիտուտում։ 1957 թվականից «Վրացական Ֆիլմ» կինոստուդիայում աշխատել է որպես ռեժիսոր։

## Մրցանակներ
* ԽՍՀ Վրաստանի վաստակավոր արտիստ (1980)

## Արտաքին հղումներ
* Դևի Աբաշիձեն Internet Movie Database կայքում
* KM.RU 

Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Պոդչերեմվոժ

**Պոդչերեմվոժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պոդչերյե գետի աջ ափին՝ 132 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 23 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061807
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006180
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Հերման Օստհոֆ

**Հերման Օստհոֆ** (, ), գերմանացի լեզվաբան, հնդեվրոպաբան, երիտքերականության հիմնադիրներից։

Հրատարակել էր (Կարլ Բրուգմանի հետ) «Ձևաբանական հետազոտություններ հնդեվրոպական լեզուների բնագավառում» (համար 1–6, 1878-1910) լեզվաբանական ժողովածուների շարքը, որի 1-ին հատորի առաջաբանը համարվում էր երիտքերականության մանիֆեստը։ Օստհոֆը առաջինն էր խոսել վանկարար արժեքի մասին։ Առավել կարևոր էր Օստհոֆի «Զուգաբանությունը հնդեվրոպական լեզուներում» (1900) աշխատությունը, որտեղ նա ի մի էր բերել ու համակարգել հնդեվրոպական զուգաբանության դեպքերը խոնարհման, համեմատության աստիճանների կազմման մեջ և այլուր, պարզել դրանց նշանակությունն ու ծագումը։ «Ստուգաբանական այլեարք»-ում (1901) մասնակիորեն, ինչպես նաև «Հայերենի հնչյունաբանության և բառաքննության մասին» (1901) հետազոտության մեջ, Օստհոֆը քննել էր մի խումբ հայերեն բառեր ու մասնիկներ, տվել դրանց ստուգաբանությունը, ճշտել հնչյունական օրենքները։ Օստհոֆը անդրադարձել էր նաև համեմատական դիցաբանությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հնդեվրոպագետներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանասերներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Ջեննի Լինդ

**Ջոաննա Մարիա Լինդ** (, ), ավելի հայտնի է որպես **Ջեննի Լինդ**։ Շվեդական օպերային երգչուհի, որին հաճախ կոչել են «շվեդական սոխակ»։ Նա 19-րդ դարի ամենահայտնի երգչուհիներից է, նա հայտնի է իր կատարումներով Շվեդիայի և ողջ Եվրոպայի օպերաների սոպրանո կատարումներով։ Ինչպես նաև չափազանց հայտնի է իր համերգային շրջագայություններով Ամերիկայում սկսած 1850 թվականից։ Նա 1840 թվականից դարձել էր երգի Շվեդական Թագավորական Ակադեմիայի անդամ։

Լինդը դարձավ հայտնի իր՝ 1838 թվականին Շվեդիայում կատարած «Ազատ հրաձիգը» օպերայի ելույթով։ Մի քանի տարի նա տառապում էր ձայնալարերի վնասման պատճառով, բայց Գարսիա Ռոդրիգեսը, ով երգի դասատու էր, փրկեց նրա ձայնը։ Նա մեծ պահանջարկ ուներ Շվեդիայում և ողջ հյուսիսային Եվրոպայում 1840-ական թվականներին, դառնալով Ֆելիքս Մենդելսոնի հովանավորյալը։ Երկու հաջողակ ժամանակաշրջաններից հետո, 29 տարեկան հասակում, Լոնդոնում հայտարարեց իր օպերայի կարիերայի վերջի մասին։

1850 թվականին նա մեկնեց Ամերիկա, շոումեն Բարնում Թեյլորի հրավերով։ Նա տվեց 93 մեծամասշտաբ համերգներ շոումենի համար, իսկ հետո նա շարունակեց ինքնուրույն հանդես գալ։ Նա ստացավ ավելի քան 350 000 դոլար այդ համերգների համար։ Ապա նա վերադարձավ Եվրոպա 1852 թվականին իր նոր ամուսնու՝ Օտտո Գոլդշմիտդի համար։ Որտեղ և ունեցավ իր երեք երեխաներին։ 1882 թվականից նա եղել է երգի պրոֆեսոր Թագավորական երաժշտական կոլեջում։

## Պատկերասրահ

File:Jenny_Lind_New_York_Concert.jpg
File:Jenny_Lind_nd.jpg
File:Jenny Lind in La Sonnambula.jpg
File:Jenny Lind by Louis Lang (1814-1893).jpg|
File:Jenny lind colour.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Ջեննի Լայնդ (Jenny Lind) 

Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի շվեդ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ օպերային սոպրանոներ
Կատեգորիա:Շվեդ մանկավարժներ
Մեյ Ուիթման

**Մեյ Մարգարեթ Ուիթման** (, ), ամերիկյան կինոյի և հեռուստատեսային դերասանուհի, զբաղվում է ֆիլմերի հնչյունագրությամբ։ Հայտնի է «Դանդաղացված զարգացում» սերիալում Էնն Վիլի, «Ծնողներ» սերիալում Էմբեր Հոլթի, «Սքոթ Պիլիգրիմը ընդդեմ բոլորի» ֆիլմում Ռոքսի Ռիխտերի դերերի կատարմամբ, ինչպես նաև մի շարք մուլտֆիլմերի կերպարների հնչյունավորումով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Հունիսի 9 ծնունդներ
Մեգան Մակնիլ

**Մեգան Մակնիլ,** (, ) կանադական երաժիշտ և երգերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Մեգանը Սյուզաննայի և Դեիվ Մակնիլների ընտանիքի միակ զավակն էր։ Նա սովորել է «Seaquam Secondary»-ում և «Kwantlen Polytechnic University»-ում։

2006 թվականին Մեգանի մոտ ախտորոշվել է անբուժելի հանդիսացող քաղցկեղ հիվանդությունը։ Լուրը ստանալուց հետո Մեգանը լույս ընծայեց «The Will to Survive» սինգլը, որտեղ նա մարդկանց հորդորում էր պայքարել քաղցկեղների դեմ։ Մեգանը քաղցկեղին հաղթեց երեք անգամ, սակայն չորրորդ անգամ հաղթեց քաղցկեղը և 20-ամյա երգչուհին 2011 թվականի հունվարի 28-ին մահացավ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:2011 մահեր
Կատեգորիա:Բրիտանական Կոլումբիայում ծնվածներ
Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հունվարի 28 մահեր
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Արթուր Լինֆորդս

**Արթուր Լինֆորդս** (, ), ֆինն ըմբշամարտիկ, որը հանդես էր գալիս հունա-հռոմեական ոճում, Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր։

Արթուր Լինֆորդսը ծնվել է 1893 թվականին Պորվոոյում։ 1918 և 1920 թվականներին հաղթել է Ֆինլանդիայի հունահռոմեական ըմբշամարտի չեմպիոնատում։

1920 թվականին Արթուր Լինֆորդսը մասնակցեց Անտվերպենի Օլիմպիական խարերին, որտեղ և նվաճեց արծաթե մեդալ։ 1924 թվականի Փարիզի Օլիմպիական խաղերին նա դարձավ արծաթե մրցանակակիր։

## Արտաքին հղումներ
* Արթուր Լինֆորդսը Sports-Reference.com կայքում 

Կատեգորիա:Ըմբշամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆինն ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Մեխիկոյի մետրոպոլիտեն

մինի|Մեխիկոյի մետրոն, 2015

**Մեխիկոյի մետրոպոլիտեն** (), պաշտոնական կոչվում է **Sistema de Transporte Colectivo** (STC) Մեխիկոյի մետրոպոլիտենային համակարգ։ Հյուսիսային Ամերիկայի երկրորդ ամենամեծ մետրոպոլիտեն համակարգը Նյու Յորքի մետրոյից հետո։ 2012 թվականին մետրոպոլիտենն սպասարկել է 1.609 բիլիոն ուղևորի՝ ապահովելով աշխարհում ամենամեծ 8-րդ ուղևորահոսքը։

Մետրոյի առաջին կայարանը բացվել է 1969 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, ունեցել է 12.7 կմ երկարություն և 16 կայարան, այնուհետև համակարգն ընդլայնվել է։ 2015 թվականին համակարգում գործում են 12 գիծ, գործարկվում է 195 կայարան, և 226.49 կմ երկաթգիծ (ներառյալ վերջերս բացված 12-րդ գիծը)։ Տասը գծեր գործում են ռետինե անվադողային համակարգով ավանդական պողպատե անիվների փոխարեն. պնևմատիկ այս քարշակները թեթևացնում են Մեխիկոյի անկայուն հողերի հետ շփումը։

195 մետրո կայարաններից 115-ը ստորգետնյա կայարաններ են, 8-ը վերգետնյա։ Բոլոր գծերն աշխատում են առավոտյան ժամը 5-ից մինչև կեսգիշեր։

2007 թ. Մեխիկոյի կառավարման մարմինն սկսեց STC Metro line 12 շինարարությունը, շուրջ 26 կմ դեպի քաղաքի հարավարևելյան հատված՝ իրար միացնելով 7, 3, 2 և 8 գծերը։ Գիծը բացվել է 2012 թ. հոկտեմբերի 30-ին։

## Գծեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mexico City Metro 
* Map of the whole network in Google Earth

Կատեգորիա:1969 հիմնադրումներ Մեքսիկայում
Կատեգորիա:Մեխիկոյի մետրոպոլիտեն
Օգոստոսյան հեղափոխություն Վիետնամում

thumb|right|250px|1945.
**Օգոստոսյան հեղափոխություն Վիետնամում** (), Վիետնամում ֆրանսիական գաղութատիրության դեմ մղված շարժում, որի արդյունքում երկրում հաստատվում է այսպես կոչված՝ ժողովրդա-դեմոկրատական իշխանություն։ Օգոստոսյան հեղափոխությունը Վիետնամում 19-րդ դարի 50-80-ական թվականներին Վիետնամը գրաված ֆրանսիական գաղութարարների և 1940 թվականին երկիրը նվաճած ճապոնական ուժերի դեմ ազգային-ազատագրական պայքարի զարգացման արդյունք էր։ 1941 թվականի մայիսի 19-ին Հնդկաչինի կոմկուսի (ՀՉԿԿ) Կենտկոմի պլենումի որոշմամբ ստեղծվեց ազգային-ազատագրական միասնական ճակատ՝ Վիետմին։ 1944 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Հյուսիս-Արևելյան Վիետնամում սկսեցին ձևավորվել Վիետնամի ազատագրական բանակի առաջին ջոկատները (հետագայում՝ Վիետնամի ժողովրդական բանակ)։ 1945 թվականի մարտի 9-ի հեղաշրջումից հետո, որով ճապոնական ուժերը վերացրին ֆրանսիական վարչությունը, Վիետմինը պարտիզանական լայն պայքար ծավալեց Ճապոնիայի դեմ։ 1945 թվականի ապրիլին Վիետմինի ռազմահեղափոխական կոնֆերանսում ընդունվեց համընդհանուր ապստամբության նախապատրաստման պլան։ Հունիսի 4-ին Վիետնամի հյուսիսի 6 նահանգներում ստեղծվեց Ազատագրված շրջան։ Օգոստոսի 13-15-ին որոշում ընդունվեց համընդհանուր ապստամբություն սկսելու մասին, նպատակն էր նվաճել լիակատար անկախություն և հաստատել ժողովրդական իշխանություն։ Օգոստոսի 16-ին ընտրվեց Վիետնամի ազատագրության ազգային կոմիտե (Հո Շի Մինի գլխավորությամբ), որի վրա դրվեցին ժամանակավոր կառավարության ֆունկցիաները։ ՀՉԿԿ-ի կոչով օգոստոսի 16-26-ին ամբողջ երկրում ապստամբություն սկսվեց։ Օգոստոսի 19-ին ապստամբները գրավեցին Հանոյը, 20-ին ստեղծվեց Հյուսիսային Վիետնամի ժողովրդա-հեղափոխական կոմիտեն։ Օգոստոսի 24-ին կայսր Բաո-Դայը հարկադրված հրաժարվեց գահից։ 1945 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Հանոյում Հո Շի Մինը հռչակեց Վիետնամի անկախության դեկլարացիան և Վիետնամի Դեմոկրատական Հանրապետության (ՎԴՀ) ստեղծումը։

Կատեգորիա:Հեղափոխություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հեղափոխություններ
Գիծ 1 (Մեխիկոյի մետրոպոլիտեն)

մինի
մինի
**Մեխիկոյի մետրոպոլիտենի գիծ 1**, Մեխիկոյի մետրոպոլիտենի 1-ին գիծը։ Քարտեզի վրա նշված է վարդագույնով։ Ունի 20 կայարան։

## Ժամանակագրություն
.

## Կայարաններ
* Observatorio
* Tacubaya
* Juanacatlán
* Chapultepec
* Sevilla
* Insurgentes
* Cuauhtémoc
* Balderas
* Salto del Agua
* Isabel la Católica
* Pino Suárez
* Merced
* Candelaria
* San Lázaro
* Moctezuma
* Balbuena
* Blvd. Puerto Aéreo
* Gómez Farías
* Zaragoza
* Pantitlán

## Տես նաև
* Մեխիկոյի մետրոպոլիտեն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեխիկոյի մետրոպոլիտեն
Կատեգորիա:Մեքսիկայի շենքեր և կառույցներ
Պալկին Յոլ

**Պալկին Յոլ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Նենեցյան ինքնավար օկրուգով։ Գետաբերանը գտնվում է Վոլոչանսկոե առանց համարի №8128 գետի ափին։ Գետի երկարությունը կազմում է 38 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000081298
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103008129
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
21 Guns (երգ)

**«21 Guns»**, ամերիկյան փանկ ռոք խումբ Green Day-ի ութերորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Սինգլը Digital download տարբերակով թողարկվել է 2009 թվականի մայիսի 25-ին, իսկ CD սինգլ տարբերակով 2009 թվականի հուլիսի 14-ին։ Սինգլը Billboard Hot 100 չարթում զբաղեցրել է 22-րդ հորիզոնականը։

## Երգացանկ
* **Օրիգինալ տարբերակ**
### Digital Download/Maxi CD
# "21 Guns" - 5։21
# "Favorite Son" (Green Day's contribution to the Rock Against Bush Vol. 2 compilation) - 2։13
# "21 Guns" (Studio 880 version) - 5։17

### CD սինգլ
# "21 Guns" - 5։21
# "Favorite Son" (From "Rock Against Bush Vol. 2") - 2։13
### Պրոմո CD
# "21 Guns" (Radio Edit) - 4։37
* **Երաժշտական տարբերակ**
### Digital Download/CD single
# "21 Guns" (Green Day with the cast of American Idiot version)	- 4։41

### 21 Guns EP
# "21 Guns" (Green Day with the cast of American Idiot version)	- 4։41
# "21 Guns" (Original version) - 5։21
# "21 Guns" (Live in Japan) - 5։01
* **Կենդանի տարբերակ**
### 21 Guns Live EP
# "21 Guns" (live in New York, 2009) - 5։45
# "Welcome to Paradise" (live in New York, 2009) - 3։45
# "Brain Stew/Jaded" (live in New York, 2009) - 5։33
# "F.O.D." (Fuck Off and Die) (live in New York, 2009) - 2։50
* **Այլ**
### 21 Guns (Live in Tokyo) Promo CD
# "21 Guns" (live in Tokyo) - 5։56

## Վարկանշային աղյուսակ

### Տարեկան չարթեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սինգլի ամբողջական բառերը Metrolyrics կայքում 

Կատեգորիա:Green Day-ի երգեր
East Jesus Nowhere

**«East Jesus Nowhere»**, ամերիկյան փանկ ռոք խումբ Green Day-ի ութերորդ ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլ։ Սինգլը թողարկվել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 19-ին։

## Սինգլի ստեղծում
Սինգլի բառերի հեղինակն է երաժիշտ Բիլի Ջո Արմսթրոնգը։ Սինգլը գրվել է այն ժամանակ, երբ հեղինակի ընկերոջ երեխան կնքվել է։

## Սինգլի տեսահոլովակ
Սինգլի տեսահոլովակը թողարկվել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։ Տեսահոլովակի ռեժիսորն է Քրիս Դուգանը։

## Վարկանշային աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սինգլի ամբողջական բառերը Metrolyrics կայքում 

Կատեգորիա:Green Day-ի երգեր
21st Century Breakdown (երգ)

**«21st Century Breakdown»**, ամերիկյան փանկ ռոք խումբ Green Day-ի ութերորդ ստուդիական ալբոմի չորրորդ սինգլ։ Սինգլի բառերի հեղինակը Բիլի Ջո Արմսթրոնգն է։ Սինգլը թողարկվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։

## Երգացանկ
# "21st Century Breakdown" - 5։09
# "Last of the American Girls" (live) - 3։54

## Վարկանշային աղյուսակ

## Մասնակիցներ
* Բիլի Ջո Արմսթրոնգ - Վոկալ, կիթառ, դաշնամուր
* Միկի Դրինթ - Բաս կիթառ, բեք վոկալ
* Tré Cool - Հարվածային գործիքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Green Day-ի երգեր
Օտտոն III

**Օտտոն 3-րդ** (980–1002 թթ.), թագավոր 983 թվականից, կայսր 996 թվականից։

## Կենսագրություն
Օտտոն 2-րդի որդին։ Մինչև չափահաս դառնալը (995 թ.) խնամակալուհիներն էին մայրը (մինչև 991 թվականը) և տատը։ Հռոմի «համաշխարհային կայսրությունը» վերստեղծելու ուտոպիական ծրագիրն իրականացնելու նպատակով Օտտոն 3-րդը մշտապես ապրել է Իտալիայում։

## Գրականություն
*Балакин В. Д.. Творцы Священной Римской империи. — М.: Молодая гвардия, 2004. — 356 с. — (Жизнь замечательных людей: Серия биографий; Вып. 1095 (895)). — 5000 экз. — ISBN 5-235-02660-8.
*Бульст-Тиле Мария Луиза, Йордан Карл, Флекенштейн Йозеф. Священная Римская империя: эпоха становления / Пер. с нем. Дробинской К.Л., Неборской Л.Н. под редакцией Ермаченко И.О. — СПб.: Евразия, 2008. — 480 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-8071-310-9.
*Егер О.. Всемирная история: в 4 томах. — СПб.: Специальная литература, 1997. — Т. 2: Средние века. — 690 с. — 5 000 экз. — ISBN 5-87685-085-3.

Կատեգորիա:Թագավորներ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան երեխա կառավարիչներ
When It's Time

**«When It's Time»**, ամերիկյան փանկ ռոք խումբ Green Day-ի American Idiot։ The Original Broadway Cast Recording ալբոմի սինգլ։ UK Singles Chart-ի վարկանշային աղյուսակում սինգլը զբաղեցրել է 68-րդ հորիզոնականը։ Սինգլը թողարկվել է 2010 թվականի հունիսի 11-ին։

## Վարկանշային աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա::Green Day-ի երգեր
Տապուրա

**Տապուրա** (), համայնք Բրազիլիայի Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջանում՝ Մատու Գրոսու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու նահանգի հյուսիսային մարզում։ Մտնում է Ալտու Տելիս Պիրիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 7741 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 11 600,132 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 0,7 մարդ/կմ²։

Քաղաքի տոնը նշվում է հուլիսի 4-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 327.348.270,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 24.692,49 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,783 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մատու Գրոսու նահանգի բնակավայրեր