open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ըմպանային նշիկ

**Ըմպանային նշիկ**, հայտնի է որպես **նազոֆարինգեալ** կամ **քթըմպանային նշիկ**, տեղակայված է բոլոր նշիկների վերևում։ Այն լիմֆոիդ հյուսվածքի կուտակում է, որը գտնվում է քթի խոռոչի հետին մասում, քթըմպանի հետին պատին։

«Ադենոիդ» տերմինն օգտագործվում է նաև ադենոիդ հյուսվածքի հիպերտրոֆիան նկարագրելու համար:

## Կառուցվածք
Ադենոիդը, ի տարբերություն քմային նշիկների, ունի կեղծ շերտավորված էպիթել: Ադենոիդները, Վալդեյերի ավշային օղի մի մասն են, որը ներառում է նաև քմային նշիկները, լեզվային նշիկները և փողային նշիկները։

### Զարգացում
Ադենոիդները զարգանում են լիմֆոցիտների ենթաէպիթելային ինֆիլտրացիայի արդյունքում, սաղմնային կյանքի 16-րդ շաբաթից հետո: Ծնվելուց հետո ադենոիդների մեծացումը սկսվում և շարունակվում է մինչև 5-7 տարեկան:

### Ֆունկցիա
Որպես իմուն համակարգի մաս, ադենոիդները կարողանում են ճանաչել այնպիսի պաթոգեններին ինչպիսիք են՝ բակտերիաները, վիրուսները։ Որպես պատասխան ադենոիդները արտադրում են T կամ B բջիջներ, որոնք պայքարում են վարակների դեմ՝ նպաստելով իմունոգլոբուլին A-ի սինթեզին, և ձևավորելով իմունոլոգիական հիշողություն։

### Միկրոբիոմ
Բակտերիաների տեսակները, ինչպիսիք են լակտոբացիլները, անաէրոբ տրեպտոկոկերը, ակտինոմիկոզը, նոկարդիաները՝ սովորաբար առկա են մինչև 6 ամսականը: Ադենոիդում հայտնաբերված նորմալ ֆլորան բաղկացած է ալֆա-հեմոլիտիկ ստրեպտոկոկից և էնտերոկոկից, ստաֆիլոկոկից, նեյսերիաներից։

## Կլինիկական նշանակություն
### Մեծացում
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Adenoid_hypertrophy.jpg|մինի|258x258փքս|Ադենոիդների հիպերտրոֆիայի 3D պատկեր
Մեծացած ադենոիդները կամ ադենոիդների հիպերտրոֆիան, կարող են իրենց չափերով հասնել պինգ-պոնգի գնդակի չափերին, որոնք ամբողջությամբ կարող են արգելափակել օդի նորմալ հոսքը քթի խոռոչից։ Նույնիսկ երբ մեծացած ավշահանգույցները այնքան մեծ չեն, որ արգելափակեն օդի նորմալ հոսքը, նրանք կարող են բարդացնել քթային շնչառությունը, որի դեպքում հիվանդը պետք է սկսի շնչել բերանով։ Մեծացած ադենոիդները կարող են նաև փոխել ձայնի հնչեղությունը

Ադենոիդների սիմպտոմատիկ մեծացումը 18-ից 24 ամսական հասակը հաճախ է հանդիպում, դրա համար այն հաճախ դառնում է օբստրուկցիայի պատճառ և երեխաների մոտ կարող է առաջացնել շնչառության հետ կապված խնդիրներ։ Այս խնդիրները անցնում են երեխայի մեծանալուն զուգահեռ։

### Ադենոիդին բնորոշ դեմք
Ադենոիդների մեծացումը, հատկապես երեխաների մոտ, առաջացնում է ատիպիկ դեմք։ Այդ դեմքին բնորոշ են բերանային շնչառությունը, երկարացած դեմքը, արտահայտված կտրիչները, կարճ վերին շրթունքը, բարձրացած քթանցքները։

### Հեռացում
Ադենոիդների վիրահատական հեռացումը կոչվում է ադենոիդէկտոմիա։ Ադենոիդների ինֆեկցումը կարող է բերել լորձի գերարտադրությանը, որը կարող է բուժվել վերջիններիս հեռացմամբ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ ադենոիդների նորից մեծացումը դրանց հեռացումից հետո կարող է պատահել դեպքերի 19%-ում։ Ադենոիդէկտոմիան, որն իրականացվում է բերանի միջոցով ընդհանուր անզգայացման (կամ ավելի քիչ տարածված՝ տեղային) տակ, ներառում է ադենոիդի կտրումը, այրումը, լազերային հեռացումը: Ադենոիդը հաճախ հեռացվում է քմային նշիկների հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Histology at usuhs.mil
* Histology at udel.edu 
* /drtbalu otolaryngology online

Կատեգորիա:Ախտաբանություն
Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Առողջություն
Կատեգորիա:Ավշային համակարգ
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Իմունիտետ
Մեկ գիշերվա սեքս

**Մեկ գիշերվա սեքս** (**պատահական կապ'',*** *'մեկ գիշերվա սիրավեպ*'), միանգամյա [[Մարդու սեռական կյանք|սեքսուալ]] շփում երկու նոր ծանոթ կամ անծանոթ մարդկանց միջև՝ առանց հանդիպումը կրկնելու կամ [[Միջանձնային հարաբերություններ|հարաբերությունները]] սկսելու մտադրության։ Նման շփման նպատակն է բավարարել սեփական սեռական կարիքներն ու զուգընկերոջ կարիքները։

ԱՄՆ-ի սոցիոլոգների ուսումնասիրությունների համաձայն, պատահական սեքսը ամենաշատը տարածված է ամերիկացի ուսանողների 80%-ի մոտ, որոնք զբաղվում են սեքսով հանրակացարաններում։ Շատ հաճախ անծանոթ մարդկանց հետ սեռական կապի մեջ են մտնում [[Ալկոհոլային հարբեցում|ալկոհոլային]] ազդեցության տակ։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում մեկ գիշերվա սեքսը մեկնաբանում են որպես *one-night stand*, որը ծանոթությունների կայքերում հաճախ կրճատվում է դառնալով [[Հապավում|հապավում՝]] *ONS*, ինչպես նաև *fling'' տերմինով։ 

Պետք է տարբերակել պատահական սեքսը «արագ սեքսից» (), որը նշանակում է ինքնաբուխ, չպլանավորված, կարճ սեռական ակտ զուգընկերների միջև, հաճախ բաց թողնելով նախնական շոյանքներ։

## Տես նաև
* Խառնամուսնություն՝ ապրելակերպ, որը ենթադրում է անկանոն սեռական հարաբերություններ։
* Հարաբերություններ սեքսի համար՝ միջանձնային հարաբերությունները զուգընկերների միջև, որոնց նպատակը կանոնավոր կամ անկանոն սեռական հարաբերություններ ունենալն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինտիմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Միջանձնային հարաբերություններ
Կատեգորիա:Սեքս
Կատեգորիա:Սեքսուալություն
The Good, the Bad and the Ugly (սաունդթրեք)

***The Good, the Bad and the Ugly***, կոմպոզիտոր Էնիո Մորիկոնեի սաունդթրեքը, Սերջո Լեոնեի «Լավ, Վատ, Չար» վեստեռնի համար։ Ֆիլմի բոլոր թեմաների լեյտմոտիվը «The Good, the Bad and the Ugly» համանուն ստեղծագործությունն է, որի հիմքում ընդամենը երկու նոտայից բաղկացած արտահայտություն է (A - D, Dm տոնայնությամբ)։ Վերնագրի մեղեդին ներկայացնում է նաև հերոսներից յուրաքանչյուրի ձայնային դիմանկարը։ Ֆիլմի գլխավոր թեման, որը դարձել է Մորիկոնեի այցեքարտը, համարվում է կինոէկրանի ամենաճանաչելի մեղեդիներից մեկը, իսկ սաունդթրեքը՝ կինոարվեստի վիթխարի և ինքնատիպ ստեղծագործություններից մեկը։

Մեղեդիները ընդգծում են կինոժապավենի հիմնական թեմաներից մեկը՝ քաղաքացիական պատերազմը ԱՄՆ-ում, ինչպիսին է «The Story of a Soldier» մելամաղձոտ բալլադը, որը երգում են բանտարկյալները ռազմագերիների ճամբարում։ Շատ կինոքննադատներ եռակի մենամարտի դրվագը համարում են կինոյի պատմության ամենալարված եզրափակիչներից մեկը, որի կարևոր բաղադրիչը երաժշտությունն է։

Սաունդթրեքը հիթ է դարձել ամերիկյան չարթերում՝ հասնելով ''Billboard 200''-ի 4-րդ հորիզոնականին՝ ընդհանուր առմամբ մնալով այնտեղ մոտ մեկ տարի։ Իր հերթին, գլխավոր թեմայի քավեր տարբերակը, որը ձայնագրվել է ամերիկացի կոմպոզիտոր Հյուգո Մոնտենեգրոյի կողմից 1968 թվականին, ''Billboard Hot 100'' սինգլների հիթ-շքերթում բարձրացել է մինչև 2-րդ հորիզոնական։

2004 թվականին ալբոմը վերաթողարկվել է ''Capitol Records'' լեյբլում, նոր տարբերակը ներառում էր 10 լրացուցիչ երգեր ֆիլմից։ Ձայնասկավառակի եվրոպական վերաթողարկումը *GDM* լեյբլում (2001 թվական) ավելի մեծ ժամանակաչափ է ունեցել՝ 59։30։

## Ստեղծագործությունների ցանկ
Ամբողջ երաժշտությունը գրել է Էնիո Մորիկոնեն։

### Բնօրինակ հրատարակություն
Օրիգինալ ալբոմը թողարկվել է 1967 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։

Ձայնասկավառակը թողարկվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 25։

### GDM CD Club լեյբլի վերաթողարկում
Թողարկվել է 2001 թվականին։

(*) չի թողարկվել 1967 թվականի օրիգինալ ալբոմում։

### Capitol Records լեյբլի վերահրատարակում
Թողարկվել է 2004 թվականի մայիսի 18-ին։

;Ստեղծագործությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1966 ալբոմներ
Կատեգորիա:1966 երաժշտությունում
Կատեգորիա:Էնիո Մորիկոնեի ստեղծագործություններ
Մերլ Ռանդալ

**Մերլ Ռանդալ** (, ), ամերիկացի քիմիկոս, որը հայտնի է եղել Գիլբերտ Լյուիսի հետ իր աշխատանքով՝ 25 տարվա ընթացքում չափելով քիմիական միացությունների ռեակցիայի ջերմությունը և որոշելով դրանց համապատասխան ազատ էներգիան։ 1923 թվականի դասագիրքը՝ «Թերմոդինամիկա և քիմիական նյութերի ազատ էներգիա», դարձել է դասական աշխատանք քիմիական թերմոդինամիկայի ոլորտում։

1932 թվականին Մերլ Ռանդալը Միքել Ֆրանդսենի հետ հեղինակել է երկու գիտական հոդված՝ «*Երկաթի ստանդարտ [[Էլեկտրոդային պոտենցիալ|էլեկտրոդային պոտենցիալը]] և երկաթի քլորիդի ակտիվության գործակիցը*» և «*Երկաթի հիդրօքսիդի [[Ազատ էներգիա|ազատ էներգիայի]] որոշումը էլեկտրաշարժ ուժի չափումներից*»։

## Կրթություն
1912 թվականին Ռանդալն ավարտել է իր դոկտորական աստիճանը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում ՝ «*Ուսումնասիրություններ ազատ էներգիայի վերաբերյալ*» ատենախոսությամբ։

## Հարակից տեղեկություններ
Վիլարդ Գիբսի աշխատանքների հիման վրա հայտնի է եղել, որ քիմիական ռեակցիաները հասել են հավասարակշռության՝ որոշված մասնակցող նյութերի ազատ էներգիայով։ Օգտագործելով այս տեսությունը՝ Գիլբերտ Լյուիսը 25 տարի անցկացրել է տարբեր նյութերի ազատ էներգիաները որոշելով։ 1923 թվականին նա և Ռանդալը հրապարակել են այս ուսումնասիրության արդյունքները և ձևակերպել քիմիական թերմոդինամիկան։

Ըստ բելգիացի թերմոդինամիկ Իլյա Պրիգոժինի, նրանց 1923 թվականի դասագիրքը հանգեցրել է անգլախոս աշխարհի մեծ մասում  «խնամակցություն» տերմինի փոխարինմանը «ազատ էներգիա» տերմինով։

## Տես նաև
*Իոանական ուժ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Տղամարդիկ
Կատեգորիա:Քիմիկոսներ
Պապուլ

**Պապուլ,**  մաշկի փոքր, լավ արտահայտված բշտիկ: Այն կարող է ունենալ կլորացված, սրածայր կամ հարթ գագաթ և կարող է ունենալ հիմք: Այն կարող է լինել ոտիկով, լինել թելի նման կամ գորտնուկի տեսք ունենալ: Այն կարող է լինել փափուկ կամ ամուր, իսկ մակերեսը՝ կոպիտ կամ հարթ: Ոմանք ունեն կեղևներ կամ թեփուկներ:  Պապուլը կարող է լինել մարմնագույն, դեղին, սպիտակ, շագանակագույն, կարմիր, կապույտ կամ մանուշակագույն: Կարող են լինել միայն մեկը կամ շատ, և դրանք կարող են անկանոն առաջանալ մարմնի տարբեր մասերում կամ հայտնվել կլաստերների տեսքով: Այն հեղուկ չի պարունակում, բայց կարող է վերածվել պուստուլայի կամ բշտիկների: Պապուլն ավելի փոքր է, քան հանգույցը, այն կարող է լինել այնքան փոքր, որքան քորոցի գլուխը և սովորաբար 1 սմ-ից պակաս լայնությամբ և 0,5 սմ ըստ տարբեր աղբյուրների:  Երբ միաձուլվում է, այն հայտնվում է որպես սկավառակ: 

Պապուլի գույնը կարող է ցույց տալ դրա պատճառը, օրինակ՝ սպիտակը՝ միլիում, կարմիրը՝ էկզեմա, դեղնավունը ՝ քսանթոմա և սևը՝ մելանոմա։  Նրանք կարող են բացվել, երբ քերծվել են և վարակվել ու կեղևավորվել:

## Սահմանում

Պապուլը մաշկի փոքր, լավ արտահայտված բշտիկ է: Այն փոքր է հանգույցից, այն կարող է լինել այնքան փոքր, որքան քորոցի գլուխը և սովորաբար 1 սմ-ից պակաս է լայնությամբի և 0,5 սմ-ից ըստ տարբեր աղբյուրների:

## Գնահատում
Պապուլը կարող է ունենալ կլորացված, սրածայր կամ հարթ գագաթ և կարող է ունենալ հիմք: Այն կարող է լինել բազմանկյուն, բայց երբեք ուղղանկյուն կամ քառակուսի չէ: Այն կարող է ի հայտ գալ  ոտիկով, լինել թելի նման կամ գորտնուկի տեսք ունենալ:  Պապուլի մեջ կարող են լինել խոց, արտահոսք, արյունահոսություն կամ բարակ արյունատար անոթներ:  Այն կարող է լինել փափուկ կամ ամուր, և դրա մակերեսը կարող է լինել կոպիտ կամ հարթ: Ոմանք ունեն կեղևներ կամ թեփուկներ: Պապուլան կարող է լինել մարմնագույն, դեղին, սպիտակ, շագանակագույն, սև, կապույտ կամ մանուշակագույն կամ կարմիրի տարբեր երանգներով: Կարմրության ինտենսիվությունը կարող է ցույց տալ, թե որքան երկար է եղել պապուլը: Կարող են լինել միայն մեկը կամ շատերը, և դրանք կարող են անկանոն առաջանալ մարմնի տարբեր մասերում կամ հայտնվել սկավառակի տեսքով: Այն կարող է վերածվել թարախային բշտիկի կամ վեզիկուլի:

## Տարբերակիչ ախտորոշում
Անգիոֆիբրոմաները պապուլներ են, որոնց տեսակները ներառում են սովորաբար քթի միայնակ թելքավոր անգիոֆիբրոման և առնանդամի բազմակի պապուլաները, և դեմքի անգիոֆիբրոմաները, ինչպես կարող են նկատվել տուբերոզ սկլերոզի դեպքում: 

Ափերի և ոտքերի վրա թեփուկներ կարող են առաջանալ երկրորդական սիֆիլիսի, պսորիազի, էկզեմայի, mycosis fungoides-ի դեպքում: Մաշկի հարթ մասերում պապուլյաները կարող են քոր առաջացնել, լինել հարթ վերնամասով, բազմանկյուն, մանուշակագույն՝ սպիտակ շերտերով և կարող են լինել միայնակ կամ առաջանալ կլաստերներով կամ գծով:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Կատեգորիա:Մաշկաբանություն
Ալֆա սերունդ

alt=Yawning Infant, August 2018.jpg|մինի|309x309փքս|Հորանջող նորածին, օգոստոս 2018թ
**Ալֆա սերունդ** (), տերմին, որն օգտագործվում է ամբողջ աշխարհում մոտավորապես 2010-ականների սկզբից մինչև 2020-ականների կեսերը ծնված մարդկանց սերնդի համար: Հունական այբուբենի (α) առաջին տառի անունով կոչված Ալֆայ սերունդն առաջինն է, որն ամբողջությամբ ծնվել է 21-րդ դարում:

Generation Alpha-ի անդամներից շատերը միլլենիալների երեխաներ են, ավելի հազվադեպ՝ Z սերնդի։

Ալֆա սերնդի ծննդյան ժամանակաշրջանում աշխարհի շատ երկրներում ծնելիության անկում է գրանցվել: Ալֆա սերնդի մանկական ժամանցի մեջ ավելի ու ավելի են գերակշռում խելացի տեխնոլոգիաները, սոցիալական ցանցերը և հոսքային մուլտիմեդիան, մինչդեռ, ավանդական հեռուստատեսության նկատմամբ հետաքրքրությունը նվազել է: Դասասենյակներում և կյանքի այլ ոլորտներում տեխնոլոգիաների կիրառման փոփոխությունները ազդել են այս սերնդի վաղ ուսուցման փորձի վրա՝ համեմատած նախորդ սերունդների հետ: Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ալերգիաները, գիրությունն ու առողջական խնդիրները՝ կապված էկրանային ժամանակի հետ, վերջին տարիներին ավելի հաճախ են դարձել երեխաների շրջանում:

## Տերմինոլոգիա
«Ալֆա սերունդ» անվանումը, ըստ Մարկ ՄաքՔրինդլի, ում սովորաբար վերագրվում է այդ տերմինը, առաջացել է 2008 թվականին ավստրալիական McCrindle Research խորհրդատվական կազմակերպության կողմից անցկացված հարցման ժամանակ։ 2015 թվականին հարցազրույցի ժամանակ ՄաքՔրինդլը բացատրեց, թե ինչպես է իր թիմը հանգել այդ  անվանը:McCrindle Research-ը նաև ոգեշնչվել է փոթորիկների անվանումներից, հատկապես 2005 թվականի Ատլանտյան փոթորիկների սեզոնից, երբ լատինատառով սկսվող անունները սպառվել էին, և վերջին վեց փոթորիկները անվանվել են հունական այբուբենի տառերով։

Ոմանք ենթադրում են, որ COVID-19 համաճարակի գլոբալ ազդեցությունը որոշիչ իրադարձություն կլինի այս սերնդի համար և առաջարկում են «Սերունդ C» անունը համաճարակի ժամանակ ծնված կամ մեծացածների համար։

## Ամսաթվեր և տարիքային միջակայք
Ալֆա սերնդի ծննդյան տարիների վերաբերյալ ընդհանուր կարծիք դեռ չկա: Ալֆա սերունդին նվիրված մեդիա աղբյուրներն օգտագործում են պայմանական ծննդյան տարիները՝ 2010ը և 2011ը։

Այնուամենայնիվ, Z սերնդի շատ սահմանումներ, որոնց մեջ վերջինիս տարիքային սահմանը ավարտվում է  2012 կամ 2015 թվականներին, ցույց են տալիս, որ Ալֆա սերնդի ամենաավագ անդամները ծնվել են 2013 կամ 2016 թվականներին:

Ալֆա սերնդի ներկայացուցիչները մեր օրերի ամենաերիտասարդ մարդիկ են: Աղբյուրները հուշում են, որ այս սերնդի վերջին ներկայացուցիչները կծնվեն 2020-ականների կեսերին, ավելի կոնկրետ՝ 2025 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Mark McCrindle*.  — Sydney: UNSW Press, 2009. — 237 с. — ISBN 1-74223-035-0.

Կատեգորիա:Երիտասարդական մշակույթ
Կատեգորիա:Ժողովրդագրություն
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Տեղեկատվական հասարակություն
Մարգարյան 421 (բլազար)

**Մարգարյան 421** () , բլազար (տիեզերական ակտիվ միջուկ)՝ Մեծ Արջի համաստեղությունում։ Օբյեկտը ակտիվ գալակտիկա է և գամմա ճառագայթների հզոր աղբյուր։ Այն գտնվում է Երկիր մոլորակից 397-434 միլիոն լուսնային հեռավորության վրա և Երկրին ամենամոտ բլազարներից մեկն է, ինչը նրան դարձնում է գիշերային երկնքի ամենապայծառ քվազարներից մեկը: Ենթադրվում է, որ իր ակտիվ բնույթի պատճառով Մարգարյան 421-ի հենց կենտրոնում կա գերզանգվածային սև խոռոչ։ Բարձր թեքվածություն ունեցող վաղ տիպի պարուրաձև գալակտիկան (Մարգարյան 421-5) Մարգարյան 421 բլազարից գտնվում է 14 աղեղ-վայրկյան հյուսիս-աևելք։

1992 թվականին Ուիփլ աստղադիտարանում () Փանչը բացահայտել է, որ Մարգարյան 421 բլազարը գամմա ճառագայթների արտանետող է, իսկ 1996 թվականին Գայդոսը չափել է չափազանց բարձր էներգիա ունեցող գամմա ճառագայթների կտրուկ արտանետումը։

Մարգարյան 421-ը ճառագայթներ է արտանետել նաև 2001 թվականին և հետազոտվել է «Ամբողջ Երկիր մոլորակի բլազարների հեռադիտակ» () նախագծի կողմից։

Իր պայծառության շնորհիվ բլազարը կարող է երևալ նաև փոքր հեռադիտակներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենտրոնացիր Մարգարյան 421-ի վրա
* 

Կատեգորիա:Գալակտիկաներ
Կատեգորիա:Գալակտիկաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարգարյանի գալակտիկաներ
Բազ կտրվածք

**Բազ կտրվածք,** կամ **վիֆլ կտրվածք**, կարճ սանրվածքի տարատեսակ, հատկապես, երբ մազերի երկարությունը նույնն է գլխի բոլոր մասերում: Սկզբում ձեռքի մազ կտրելու սարքերի հայտնվելուն պես հայտնի դարձավ այն վայրերում, որտեղ կիրառվում էին խնամելու խիստ կոնվենցիաներ: Մի քանի երկրներում հաճախակի կիրառվում է զինված ուժերում նորակոչիկների կամ նոր բանտարկյալների համար: Այնուամենայնիվ, բազն օգտագործվում է նաև ոճական նկատառումներով:

## Ընդհանուր ակնարկ
Բազ կտրվածքը մեծ ժողովրդականություն ձեռք բերեց 19-րդ դարի վերջին սերբ գյուտարար Նիկոլա Բիզումիչի ձեռքի մազ կտրող սարքերի հայտնվելով։ Այս կտրիչները լայնորեն օգտագործվում էին վարսահարդարների կողմից՝ մազերը արագ և մոտիկից կտրելու համար: Կտրիչները մազերը կուտակում է կողպեքների մեջ՝ մազերը գլխից արագ հեռացնելու համար։ Սանրվածքի այս տեսակը սովորական էր, երբ գործում էին խնամելու խիստ կոնվենցիաներ: Բազ կտրվածքի ոճերն այսօր ներառում են brush կտրվածքը, crew cut-ը և flattop-ը։

Բազ կտրվածքում վերին մասը կարող են կտրվել միատեսակ կարճ երկարությամբ՝ առաջացնելով բութ կտրվածք և կարող է ներառել crew cut-ը, flattop-ը և այլ կարճ ոճեր: Նաև հայտնի է ֆեյդ կտրվածքը՝ հետևը և կողքերը կարճ, վերևի հատվածը՝  կիսակարճ կամ միջին, որոնք համապատասխանում են կտրիչների տարբեր չափերին։ Բազ կտրվածքները կարող են դեմքին ավելի հստակ տեսք տալ և տարածված են տղամարդկանց մոտ, ովքեր ցանկանում են կարճ սանրվածք ունենալ, ինչպես նաև նրանց, ովքեր նոսրացած կամ թափված մազեր ունեն: Այնուամենայնիվ, հասարակական գործիչների հանրահռչակման շնորհիվ, ինչպիսիք են Շինեյդ Օ'Քոնորը, Նատալի Փորթմանը, Էմբեր Ռոուզը և Ուիլո Սմիթը, սանրվածքը դարձել է նաև կանանց շրջանում տարածված: Այն նաև դարձել է բողոքի խորհրդանիշ՝ դեմ գնալով կանացի գեղեցկության հասարակության չափանիշներին։ 

Այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Ավստրալիան, Չինաստանը, Ռուսաստանը, Միացյալ Թագավորությունը և Միացյալ Նահանգները, զինվորական նորակոչիկների մազերը բազ են կտրում, երբ նրանք զորակոչվում են։ Սա ի սկզբանե արվում էր գլխի ոջիլների տարածումը կանխելու համար, սակայն այժմ արվում է մազաթափությունը կանխելու, հարմարավետության և միատեսակության համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հասարակություն
Կատեգորիա:Մազեր
Կատեգորիա:Նորաձևություն
Երկաթի (II) սուլֆիդ

**Երկաթի (II) սուլֆիդ** կամ **երկաթի սուլֆիդ**, քիմիական միացությունների և միներալների ընտանիքից ՝ FeS բանաձևով։ Երկաթի սուլֆիդները հաճախ երկաթի պակաս ունեցող ոչ ստոյխիոմետրիկներ են: Բոլորը սև են, ջրի մեջ չլուծվող պինդ նյութեր:

## Ստացում և կառուցվածք
FeS ստանում են երկաթի և ծծմբի տաքացմամբ․
:Fe  +  S   →   FeS

Երկաթի սուլֆիդն ընդունում է նիկելի արսենիդի կառուցվածքը, որն ունի ութանիստ երկաթի կենտրոններ և եռանկյուն պրիզմատիկ սուլֆիդային տեղամասեր:

## Փոխարկումներ
Երկաթի սուլֆիդը փոխազդում է աղաթթվի հետ՝ դուրս մղելով ջրածնի սուլֆիդ․
:FeS  +  2 HCl   →   FeCl2  +  H2S
:FeS + H2SO4 →  FeSO4 + H2S

Խոնավ օդում երկաթի սուլֆիդները օքսիդանում են և վերածվում հիդրատացված երկաթի սուլֆատի:

## Կենսաբանություն և կենսաերկրաքիմիա

Երկաթի սուլֆիդները լայնորեն հանդիպում են բնության մեջ՝ երկաթ-ծծմբային սպիտակուցների տեսքով:

Քանի որ օրգանական նյութերը քայքայվում են ցածր թթվածնի (կամ հիպոքսիկ) պայմաններում, ինչպիսիք են ճահիճներում կամ լճերի և օվկիանոսների մեռած գոտիներում, սուլֆատը նվազեցնող բակտերիաները նվազեցնում են ջրի մեջ առկա տարբեր սուլֆատները՝ առաջացնելով ջրածնի սուլֆիդ: Ջրածնի սուլֆիդի մի մասը փոխազդում է ջրի կամ պինդ մետաղի իոնների հետ՝ առաջացնելով երկաթ կամ մետաղական սուլֆիդներ, որոնք ջրում լուծելի չեն: Այս մետաղական սուլֆիդները, ինչպիսիք են երկաթի (II) սուլֆիդը, հաճախ սև կամ շագանակագույն են, ինչը հանգեցնում է տիղմի գույնի:

Պիրրոտինը Desulfovibrio բակտերիաների թափոններից է, որը սուլֆատը նվազեցնող բակտերիա է:

Երբ ձվերը երկար եփվեն, դեղնուցի մակերեսը կարող է կանաչել։ Գույնի այս փոփոխությունը պայմանավորված է երկաթի (II) սուլֆիդով, որը ձևավորվում է, երբ դեղնուցից երկաթը արձագանքում է ջերմության արդյունքում ձվի սպիտակուցից ազատված ջրածնի սուլֆիդի հետ։ Այս ռեակցիան ավելի արագ է տեղի ունենում հին ձվերի մեջ, քանի որ սպիտակները ավելի ալկալային են։

Երկաթի սուլֆիդի առկայությունը որպես տեսանելի սև նստվածք սնուցող միջավայրում պեպտոն երկաթի ագարում կարող է օգտագործվել միկրոօրգանիզմների տարբերակման համար, որոնք արտադրում են ցիստեին մետաբոլիզացնող ֆերմենտը ցիստեին դեսուլֆհիդրազ և չարտադրող միկրոօրգանիզմները: Պեպտոն երկաթի ագարը պարունակում է ամինաթթու ցիստեին և քիմիական ցուցիչ՝ երկաթի ցիտրատ: Ցիստեինի քայքայումից դուրս է մղվում ջրածնի սուլֆիդ գազը, որը փոխազդում է երկաթի ցիտրատի հետ՝ առաջացնելով երկաթի սուլֆիդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկաթի միացություններ
Կատեգորիա:Մոնոսուլֆիդներ
Կատեգորիա:Սուլֆիդներ (միներալներ)
Գաո Մինգ

**Գաո Մինգ** (չինարեն:高明, *)* նաև հայտնի է որպես **Կաո Մինգ**, **Գաո Ցեզենգ,** չինացի բանաստեղծ և դրամատուրգ Յուանի ժամանակաշրջանում:

Գաոն ծնվել և մեծացել է Վենչժոու քաղաքում։ 1345 թվականին, կարիք ունենալով գտնել իր այրի մորը աջակցելու միջոց, նա հանձնել է կայսերական քննությունները և պաշտոն ստացել Չժեցզյանում ( Չոուչժոու) որպես փոքր շրջանի պաշտոնյա։ Այս պաշտոնում նա ծառայել է գրող Սու Տյանջուեի օրոք և օգնել խմբագրել Սուի որոշ գործեր։ 1348-1351 թվականներին Գաոն ներգրավված էր Կարմիր չալմա ապստամբությունը ճնշելու մեջ՝ ռազմական գործողություններ ձեռնարկելով վաղ Հանի ապստամբ Ֆանգ Գուոժենի դեմ: Ֆանգի պարտությունից հետո Գաոն ստացել է Շաոքսինի գնահատողի պաշտոն։ Հետագայում Ֆանգը փորձել է Գաոյին որպես ուսուցիչ ընդունել, առաջարկ, որը Գաոն մեղմաբար մերժել է։

Դժգոհ լինելով պետական ​​ծառայությունից՝ նա թոշակի է անցել 1356 թվականին և տեղափոխվել Նինգբո (Յինսյան)՝ ստեղծագործելու թատրոնի համար՝ կենտրոնանալով *նանսի* ժանրի վրա։ Նրա ընկեր Լյու Ջին փորձել է նրան թոշակից հանել՝ համոզելով Հոնգվուի կայսրին ներգրավել Գաոյին Յուանի պաշտոնական պատմության գրման մեջ։ Գաոն, սակայն, հրաժարվել է՝ պատճառաբանելով հոգեկան հիվանդությունը։

## Պիպայի հեքիաթը
Գաոյի ամենահայտնի գործը և միակ պիեսը, որը պահպանվել է, *Պիպայի հեքիաթն* է ( *Pipa ji*琵琶记; թարգմանվել է նաև որպես *Լյուտի պատմություն* կամ *Լյուտա* ): Ամբողջական անգլերեն թարգմանությունը հայտնվել է 1980 թվականին։

1946 թվականին Բրոդվեյում թողարկվել է *«Լյուտի երգը»* ադապտացիան՝ «*Պիպայի հեքիաթը»* վերնագրով։ Գլխավոր դերերում հանդես են եկել Յուլ Բրայները և Մերի Մարտինը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1371 մահեր
Կատեգորիա:Չինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չինացի դրամատուրգներ
Պրուդենտի դի Մորաիս

**Պրուդենտի Ժոսե դի Մորաիս Բարուս** (, ), բրազիլացի իրավաբան, պետական գործիչ, Բրազիլիայի երրորդ նախագահը (1894-1898 թվականներ):

## Ուսումնառություն և վաղ կարիերա
Պրուդենտի դի Մորաիսը ծնվել է Սան Պաուլո նահանգի Իտու շրջանում 1841 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։ 1863 թվականին ավարտել է Սան Պաուլոյի իրավաբանական դպրոցը: Նույն թվականին նա տեղափոխվել է Պիրասիկաբա, որտեղ երկու տարի զբաղվել է փաստաբանությամբ։

1865 թվականին Մորաիսը սկսել է իր քաղաքական կարիերան։ Նա միացել է Լիբերալ կուսակցությանը և ընտրվել Պիրասիկաբա քաղաքի քաղաքապետարանի անդամ։ 1873 թվականին անցել է Հանրապետական կուսակցության։

1889-1890 թվականներին եղել է Սան Պաուլո նահանգի նահանգապետ, այնուհետև դարձել սենատոր, իսկ 1891-1894 թվականներին եղել է Սենատի փոխխոսնակ։

## Որպես նախագահ
1894 թվականի մարտի 1-ին Բրազիլիայում տեղի են ունեցել առաջին նախագահական ընտրությունները։ Պրուդենտի դի Մորաիսը հաղթել է նրանց՝ հավաքելով ավելի քան 276 հազար ձայն և առաջ անցնելով իր գլխավոր մրցակցից՝ Աֆոնսո Պենայից։ Նոյեմբերի 15-ին Մորաիսը ստանձնել է պաշտոնը՝ այդպիսով դառնալով Բրազիլիայի առաջին նախագահը, որն ընտրվել է համաժողովրդական քվեարկությամբ, և Բրազիլիայի առաջին նախագահը քաղաքացիական մասնագիտությամբ:

Մորաիսի նախորդները երկիրը թողել են ավելի վատ վիճակում: Բրազիլիայում շարունակվել են քաղաքական վեճերը և վարչական շփոթությունը, և արդյունքում տիրել է տնտեսական անկումը: Մորաիսը սկսել է իր կառավարումը՝ քաղաքացիական անձանց նահանգապետեր նշանակելով, ձևավորել է նոր կաբինետ, որի առաջնային խնդիրն էր վերականգնել երկրի ֆինանսական համակարգը:

Արտաքին քաղաքականության մեջ լուծել է այնպիսի կարևոր խնդիրներ, ինչպիսիք են Արգենտինայի հետ սահմանների հստակեցումը, որի հետ վեճը շարունակվել է Պարագվայի պատերազմի ավարտից հետո։

1896 թվականի նոյեմբերի 10-ից մինչև 1897 թվականի մարտի 4-ը Մորաիսն առողջական խնդիրների պատճառով չի կարողացել կատարել իր պարտականությունները: Այս ընթացքում նրա պարտականությունները կատարել է փոխնախագահ Մանուել Վիտորինո Պերեյրան։

1897 թվականի նոյեմբերին Մորաիսի դեմ մահափորձ է կատարվել, որի հետևանքով մահացել է նրա կառավարության ռազմական նախարարը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

 
Կատեգորիա:Բրազիլիայի նախագահներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մասոններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի քաղաքական գործիչներ
Տախիլես

**Տախիլես** կամ **Տախիլաս** (), կառավարիչ, որին այդպես են անվանել հույն ժամանակագիրները։ Իշխել է Հնդկաստանի և Ջհելումի (Հիդասպես) գետերի միջև ընկած տարածքում՝ Փանջաբի շրջանում Ալեքսանդր Մեծի արշավանքի ժամանակ։ Նրա իրական անունը **Ամբհի** էր (հունարեն՝ **Օմփիս**), հույները նրան կոչել են Տախիլես կամ Տախիլաս՝ իր մայրաքաղաք Տախիլայի անունով, որը գտնվել է ներկայիս Պակիստանի Ատտոկ քաղաքի մոտ։

## Կենսագրություն
Ամբհին բարձրացել է Տաքշաշիլայի գահին։ Նա դեսպանություն է ուղարկել Ալեքսանդրին՝ նվերներով, որոնք բաղկացած են եղել 200 տաղանդ արծաթից, 3000 գեր եզից և 10000 կամ ավել ոչխարից (անասունները գնահատվել են մոտ 600 տաղանդ արծաթ), 700 հեծյալից բաղկացած ուժ և առաջարկել է անձնատուր լինել։ Նա թշնամական հարաբերությունների մեջ է եղել իր հարևան Պորոսի հետ, որը տիրել էր Հիդասպեսից արևելք ընկած տարածքներին։ Հավանաբար այս թշնամու դեմ իրեն ամրապնդելու նպատակով նա դեսպանություն է ուղարկել Ալեքսանդրին, երբ վերջինս դեռ Սոգդիանայում էր, առաջարկելով օգնություն և աջակցություն, գուցե փոխարենը գումար ստանալու ակնկալիքով։

Ալեքսանդրը զգուշացել է Ամբհիի ուժերի տեսքից, երբ առաջին անգամ  մ.թ.ա 327 թվականին մտել է Հնդկաստան և հրամայել իր սեփական ուժերին պատրաստ լինել։ Ամբհին շտապել է ազատել Ալեքսանդրին իր մտավախությունից և հանդիպել է նրան արժեքավոր նվերներով՝ իրեն և իր բոլոր ուժերը նրա տրամադրության տակ դնելով։ Ալեքսանդրը ոչ միայն վերադարձրել է Ամբհիին իր տիտղոսը և նվերները, այլև նրան նվիրել է «պարսկական հագուստներ, ոսկե և արծաթե զարդեր, 30 ձի և 1000 տաղանդ ոսկի»։ Ալեքսանդրը քաջալերվել է բաժանել իր ուժերը, և Ամբհին օգնել է Հեփեստիոնին և Պերդիկկասին կառուցել է կամուրջ Հնդկաստանի վրա,մատակարարել է նրանց զորքերին պաշարով և ընդունել է հենց Ալեքսանդրին և նրա ամբողջ բանակը իր մայրաքաղաք Տախիլայում՝ բարեկամության ամեն տեսակի ցուցադրությամբ և ամենաառատաձեռն հյուրընկալությամբ։

Մակեդոնացի թագավորի հետագա առաջխաղացման ժամանակ Տախիլեսը ուղեկցել է նրան 5000 զինվորից բաղկացած ուժով և մասնակցել է Հյուդասպի ճակատամարտին։

Հետագայում Եվդեմոսը կարճ ժամանակով գրավել է Տախիլան, որից հետո Չանդրագուպտա Մաուրյան նվաճել է Ալեքսանդրի սատրապներին ենթամայրցամաքում մինչև մ.թ.ա. 317 թվականը։

## Տես նաև
* Պորոս

## Ծանոթագրություններ

* Robin Lane Fox, 1973. *Alexander the Great*, Chapters 24 ff
* 
* Smith, William (editor) 1867. *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Taxiles (1)", (Boston)

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Մակեդոնացի
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դիադոքոսներ
Կատեգորիա:Հնդիկներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ղեկավարներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դար
Կատեգորիա:Պատմություն
Անհապաղ բուժօգնություն

**Անհապաղ բուժօգնություն** կամ **անհապաղ ներքին բուժօգնություն** (AIM), ներքին հիվանդությունների մասնագիտացում է, որը զբաղվում է տարբեր ներքին խնդիրներով հիվանդանոց բերված, անհապաղ և արագ բուժում պահանջող հիվանդների բուժօգնությամբ։ Այն զարգացել է Մեծ Բրիտանիայում, վաղ 2000-ականերին, որպես բժշկության առանձին ոլորտ։ Անհապաղ ներքին բուժօգնությունը տարբերվում է ավելի լայն՝ առաջին բուժօգնությունից, որը զբաղվում է բոլոր անհապաղ օգնություն պահանջող բուժառուներով, այլ ոչ թե միայն ներքին խնդիրներ ունեցողներով։

## Պատմություն
Ոլորտը զարգացել է Մեծ Բրիտանիայում։ Էդինբուրգի բշիշկների թագավորական քոլեջը և Գլազգոյի բժիշկների և վիրաբույժների թագավորական քոլեջը 1998 թվականին հրատարակել են համատեղ զեկույց՝ ընդգծելով սուր բժշկական խնդիրներով անձանց պատշաճ խնամքի կարևորությունը։ Հետագա զեկույցները բերեցին անհապաղ ներքին բուժօգնության զարգացմանը։ 2003 թվականին Մասնագետների վերապատրաստման կազմակերպության կողմից այն ճանաչվել է ընդհանուր ներքին բժշկության ենթամաս։

Միևնույն ժամանակ հաստատվեց, որ սուր խնդիրներով հիվանդների խնամքը պետք է կենտրոնացվի գնահատման ստորաբաժանումներում, որոնք հետո անվանվեցին «անհապաղ բժշկական ստորաբաժանումներ»։ Սուր խնդիրներով հիվանդների կառավարմամբ զբաղվում է փորձառու բժիշկը, որը գնահատում է հիվանդի վիճակը և բուժում նրան, ընդունումից 48 ժամվա ընթացում, վաղաժամ դուրսգրման կամ մասնագիտացված բաժանմունք տեղափոխելու նպատակով։ Ծանր հիվանդները, ովքեր ունեն շարունական մոնիթորինգի կարիք, բուժում են ստանում այլ բաժանմունքում։

2007 թվականին ոմանք կասկածի տակ դրեցին, արդյոք մասնագիտությունը կունենա երկար ապագա։ Սակայն Ռոբերտ Վաչերը պնդեց, որ անհապաղ ներքին բուժօգնության բաժանմունքները նպաստում են ստացիոնար մահացության ցուցանիշի նվազմանը, բարելավում են բուժառուների վիճակը և նվազեցնում են հիվանդանոցում մնալու ժամանակը։

Հետագա զարգացումը եղել է ամբուլատոր բուժօգնության աճը։ Նախկինում, երբ հիվանդները ընդունվում էին հիվանդանոց՝ բուժում ստանալու նպատակով, այժմ հնարավոր է այցելել գնահատման տարածք և լինել վերահսկողության տակ։ Սա տարածված է խորը երակային թրոմբոզի կասկածի դեպքում,  սակայն կան մի շարք այլ վիճակներ, որոնք կարող են վերահսկվել ամբուլատոր պայմաններում։

2009 թվականին Ընդհանուր բժշկական խորհուրդը ճանաչեց անհապաղ ներքին բուժօգնությունը որպես առանձին մասնագիտություն։

## Կազմակերպություններ
Անհապաղ բուժօգնության հասարակությունը հիմնադրվել է 2000 թվականին։ Նիդերլանդներում այն ստեղծվել է 2012 թվականին և անցկացրել է իր առաջին կոնգրեսը սեպտեմբերի 28-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Society for Acute Medicine
* Acutemed.co.uk

Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Ջովաննի Ֆաբիան

**Ջովաննի Ֆաբիան** (,), իտալացի ֆուտբոլիստ, «Բոլոնիա» ակումբի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Ջովաննի Ֆաբիանը «Պադովա» և «Ինտերնացիոնալե» ֆուտբոլային ակումբների սան է: 2022 թվականի հուլիսի 30-ին վարձակալությամբ տրվել է «Ռեգինա»։ Ակումբի կազմում նորամուտը կայացել Է Իտալիայի գավաթի խաղարկությունում «Սամպդորիա» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում։ Սերիա B-ում իր նորամուտն է նշել «ՍՊԱԼ» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը խփել է «Զյույդտիրոլի» դարպասը։ «Տերնանա» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում դուբլ է ձևակերպել։ 2023 թվականի փետրվարի 18-ին «Չիտադելայի» դեմ խաղում դարձել է գոլի հեղինակ և ստացել երկու դեղին քարտ։ Ընդհանուր առմամբ ակումբի կազմում մասնակցել է 38 հանդիպման, որոնցում խփել է 8 գնդակ և կատարել գոլային փոխանցում։

2023 թվականի օգոստոսի 20-ին 5 միլիոն եվրոյով վաճառվել է «Բոլոնյային»։ Ֆաբիանն իր առաջին խաղն ակումբի կազմում անցկացրել է օգոստոսի 27-ին՝ «Յուվենտուսի» դեմ խաղում։ «Բոլոնիայի» կազմում առաջին գոլը խփել է «Կալյարիի» դարպասը։

## Կարիերա հավաքականում
Իտալիայի մինչև 16 և 17 տարեկանների հավաքականների կազմում մասնակցել է 8 հանդիպման։ Մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի չեմպիոնատին, որտեղ մասնակցել է 3 հանդիպման։ Իտալիայի մինչև 20 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցել է 3 հանդիպման, որոնցում խփել է 2 գնդակ: Երիտասարդական հավաքականում նորամուտը նշել է 2023 թվականի մարտի 27-ին՝ Ուկրաինայի դեմ խաղում։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեջինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Մարինելլա Բորտոլուցցի

**Մարինելլա Բորտոլուցցի** (, ), իտալացի թեթևատլետուհի, հանդես է եկել բարձրացատկում, 1960 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Կենսագրություն
Մարինելլա Բորտոլուցցին ծնվել է 1939 թվականի փետրվարի 16-ին Հռոմում։ Հռոմի «Ռոմայի» կազմում մասնակցել է աթլետիկայի մրցումներին։ Երեք անգամ դարձել է բարձրացատկի Իտալիայի չեմպիոն (1959, 1961, 1963)։ 1959 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Հռոմում նա առաջին անգամ սահմանել է ազգային ռեկորդ՝ 1,61 մետր, 1961 թվականին նրա արդյունքը եղել է 1,63 մետր, իսկ 1963 թվականին՝ 1,58մետր։

1956-1962 թվականներին եղել է աթլետիկայի Իտալիայի հավաքականի անդամ և մասնակցել 13 միջազգային մրցման։

1960 թվականին նա միացել է Իտալիայի հավաքականին և մասնակցել Հռոմի ամառային Օլիմպիական խաղերին։ Բարձրացատկում նա որակավորուման փուլում ցույց է տվել 1,55 մետր արդյունք և 19-րդ տեղի արդյունքով մասնակցել եզրափակչին։

Մարինելլա Բորտոլուցցին մահացել է 2024 թվականի օգոստոսի 17-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Atletica, lutto per la scomparsa di Marinella Bortoluzzi: partecipò alle Olimpiadi di Roma 1960

 
Կատեգորիա:Իտալացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Աթլետիկա
Ումար Կարսանով

**Ումար Մահարբեկի Կարսանով** (, ),  ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան, մարզիչ:

## Կարիերա
### Ակումբային
Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 1998 թվականին Երկրորդ դիվիզիոնի «Ավտոդոր» ակումբում։ 2001 թվականին տեղափոխվել է «Ալանիա», որի կազմում 2001 թվականին երկու հանդիպում է անցկացրել բարձրագույն խմբում։ 2003 թվականին վերադարձել է «Ավտոդոր», սակայն մրցաշրջանի ընթացքում պայմանագիր է կնքել «ԿԱՄԱԶ» ակումբի հետ, որի հետ իրավունք է ստացել հանդես գալ առաջին դիվիզիոնում։ 2007 թվականի հուլիսին Սերգեյ Տեմրյուկովի և Իվան Զավալիի հետ հեռացել է «ԿԱՄԱԶ-ից»։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ըստ չելնինսկի «Նովայա Նեդելյա» թերթի տեղեկությունների, Կարսանովը տեղափոխվել է ադրբեջանական «ՄԿՏ-Արազ» ակումբ, վերադարձել է «Ալանիա»։ 2008-2009 թվականներին պաշտպանել է «Գազովիկի» գույները։ 2010 թվականի մարտի 1-ին համալրել է «Գուբկինի» շարքերը, որտեղ ավարտել է կարիերան:

### Մարզչական
2012/13 մրցաշրջանում եղել է «Գուբկինի» մարզչական շտաբում, ինչպես նաև եղել է ակումբի գլխավոր մարզիչը։ 2018 թվականի հունվարին ընդգրկվել է Յուրի Գազաևի մարզչական շտաբում Վլադիկավկազի «Սպարտակում»։ 2022/23 մրցաշրջանում եղել է «Ալանիա-2-ի» ավագ մարզիչը։

## Ձեքբերումներ
* Առաջին դիվիզիոնի բրոնզե մեդալակիր՝ 2005
* Երկրորդ դիվիզիոնի «Ուրալ-Պովոլժիե» գոտու հաղթող՝  2003
* Երկրորդ դիվիզիոնի արծաթե մեդալակիր (2)՝ 2008 («Ուրալ-Պովոլժիե» գոտի), 2010 («Կենտրոնական» գոտի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալանիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ավտոդորի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ
Չառլի Սենիոր

**Չառլի Սենիոր** (; ), ավստրալիացի սիրողական բռնցքամարտիկ, որը հանդես է գալիս միջին քաշային կարգում։ Ավստրալիայի բռնցքամարտի հավաքականի անդամ, Փարիզի ամառային Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, Խաղաղօվկիանոսյան խաղերի չեմպիոն (2023), Ավստրալիայի կրկնակի չեմպիոն (2022, 2023), Ավստրալիայի եռակի երիտասարդների չեմպիոն (2015-2017), սիրողական միջազգային և հանրապետական մրցաշարերի բազմակի հաղթող և մրցանակակիր։

## Վաղ տարիներ
Ծնվել է 2001 թվականի նոյեմբերի 20-ին Արևմտյան Յորքշիրում՝ Բրեդֆորդում: Երկու տարեկան հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Փերթ։ Մանկության տարիներին պարել է, մինչև 11 տարեկանում որոշել է գնալ պարասրահի հարևանությամբ գտնվող բռնցքամարտի մարզասրահ։

## Սիրողական կարիերա
Դպրոցական տարիներին մի քանի անգամ հաղթել է Արևմտյան Ավստրալիա նահանգի առաջնությունում և ազգային երիտասարդական առաջնությունում։ 2019 թվականին, հաղթելով Օրիոն Բրաունին, ընդգրկվել է ազգային հավաքականում՝ Ամմանում կայանալիք օլիմպիական խաղերի որակավորման մրցաշարի համար։ Այնտեղ 1/16 եզրափակիչում պարտվել է վիետնամցի Նգուեն Վան Դոնգոյին։ 2022 թվականին հավաքականի հետ մեկնել է Բիրմինգհեմ ՝ Համագործակցության խաղերին։ Առաջին փուլում հաղթել է Նաուրուի ներկայացուցիչ Քրիստոն Ամրամին, բայց հաջորդ փուլում մրցավարների որոշմամբ պարտվել է կանադացի Քեոմա-Ալի ալ-Ահմադիեխին։ 

2023 թվականի օգոստոսի 12-ին հաղթել է Իթան Համիդին և որակավորվել Հոնիարայում Խաղաղօվկիանոսյան խաղերում մասնակցելու համար: Մրցաշարում նա հասել է եզրափակիչ, որտեղ միաձայն որոշմամբ հաղթել է Պապուա Նոր Գվինեայի ներկայացուցիչ Ալան Օայկեին և ստացել օլիմպիական արտոնագիր։ Օլիմպիական խաղերի առաջին փուլում հանդիպել է բելգիացի Վասիլ Ուստուրոյի հետ, որին հաղթել է բաժանված որոշմամբ (4:1)։ Քառորդ եզրափակիչում նույնպես մրցավարների առանձին որոշմամբ հաղթել է գործող արծաթե օլիմպիական մրցանակակիր, ֆիլիպինցի Կառլո Պաալամին: Սենիորը տոնել է կիսաեզրափակիչ դուրս գալը՝ ռինգի մեջտեղում ետ սալտո կատարելով։ Կիսաեզրափակիչ մենամարտում նա միաձայն որոշմամբ պարտվել է աշխարհի գործող չեմպիոն Աբդումալիկ Խալոկովին։ Սենյորը Խալոկովի հետ արդեն հանդիպել էր Տաշքենդում, որտեղ նույնպես պարտվել էր նրան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Բռնցքամարտիկի պրոֆիլը Ավստրալիայի Օլիմպիական կոմիտեի կայքում
* Բռնցքամարտիկի պրոֆիլը Օլիմպիական խաղերի կայքում
* Բռնցքամարտիկի պրոֆիլը Tapology կայքում
 
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ Ավստրալիայից
Ջովանի Չիպրիանի

**Ջովանի Բատիստա Չիպրիանի** (, ), իտալացի պատմական նկարիչ, գծանկարիչ և փորագրանկարիչ, Ֆլորենցիայի դպրոցի ներկայացուցիչ։

1755 թվականից ապրել և աշխատել է Անգլիայում։

## Կենսագրություն
Ջովանի Չիպրիանին սովորել է ֆլորենցիացի նեոդասական նկարիչ Իգնացիո Հագֆորդի մոտ, որից հետո՝ Անտոն Դոմենիկո Գաբբիանիի մոտ։

1750-1753 թվականներին Հռոմում աշխատելու ընթացքում նա հանդիպել է անգլիացի ճարտարապետ Ուիլյամ Չեմբերսին և քանդակագործ Ջոզեֆ Ուիլթոնին։ 1755 թվականին Չիպրիանին նրանց ուղեկցել է Լոնդոն կատարած ճանապարհորդության ժամանակ։ Անգլիա ժամանելուն պես նրան հովանավորել են լորդ Թիլնին, Ռիչմոնդի դուքսը և այլք։

Լոնդոնում նա հայտնի է դարձել հիմնականում իր կատարած գծագրերով, որտեղ էլ ստեղծել է իր ամենահայտնի աշխատանքը՝ Սոմերսեթ Հաուսի որմնանկարները։ Ենթադրվում է, որ առանձնատան ողջ դեկորատիվ ձևավորումը (բացի Ջոն Բեկոնի արձաններից) արվել է ըստ նրա գծագրերի։ Նա վերականգնել է Վինձորի ամրոցում գտնվող առաստաղապատկեր նկարը և Ուայթհոլ փողոցի հանդիսությունների սրահում գտնվող Ռուբենսի առաստաղապատկեր (1778 թ.)։

Նրա բոլոր աշխատանքները հազարից ավելի են։ Նրա փորագրանկարներից առավել հայտնի են Ռուբենսի «Խաչից իջեցումը» և Գոլլիի հուշերին կցված մի շարք դիմանկարներ։

1768 թվականին Ջովանի Չիպրիանին դարձել է Լոնդոնի Արվեստի թագավորական ակադեմիայի հիմնադիրներից մեկը։

## Պատկերասրահ

An allegory of the fine arts and architecture. Stipple engra Wellcome V0049030.jpg|Կերպարվեստի և ճարտարապետության այլաբանությունCipriani, Comunione di santa Maria Maddalena dei Pazzi (1754) 01.JPG|Սուրբ Մարիամ Մագդաղենացին
Giovanni Battista Cipriani - Chiron Instructing Achilles in the Bow, 1776.jpg|Քիրոնը սովորեցնում է Աքիլլեսին նետաձգություն (1776)
Cipriani coppia di tondi con pupetti.jpg|


## Գրականություն
*Власов В. Г. Чиприани Джованни Баттиста // Стили в искусстве : Архитектура, графика. Декоративно-прикладное искусство. Живопись, скульптура : словарь : в 3 т. / В. Г. Власов. — СПб. : Кольна, 1997. — Т. 3 : М—Я. — С. 503. — 655 с., [8] л. ил. — ISBN 5-88737-010-6. — OCLC 605179863.
*Чиприани, Джованни-Баттиста // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1903. — Т. XXXVIIIa. — С. 856.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.britannica.com/biography/Giovanni-Battista-Cipriani Encyclopedia Britannica. Giovanni Battista Cipriani
* Работы художника

Կատեգորիա:18-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Կաղամբի ճանճեր

**Կաղամբի ճանճեր**, վտանգավոր վնասատուներ, որոնք տարածված են Եվրասիայում (ամառային կաղամբի ճանճեր նաև՝ հյուսիս Ամերիկայում)։

Հայաստանի Հանրապետության բոլոր լանդշաֆտներում լայնորեն տարածված է գարնանային կաղամբի ճանճերը։ Գարնանային կաղամբի ճանճի երկարությունը 6,5 մմ է։ Տարեկան զարգանում է 1-4 սերունդ։ Ճանճերը թռչում են ապրիլ-հունիսին։ Ձվադրում են բույսի արմատային վզիկի և արմատամերձ հողի վրա։ Թրթուրները սնվում են արմատների մակերևույթի վրա, թափանցում արմատների և ցողունի ստորին մասի մեջ։ Ամառային կաղամբի ճանճերը քիչ խոշոր են գարնանայինից։ Տարեկան զարգանում է 1 սերունդ։ Ճանճերը թռչում են հունիս-հուլիսին։ Ձվադրում են մեծ խմբերով, հողակոշտերի տակ՝ կաղամբի ցողունի մոտ։ Թրթուրները վնասում են կաղամբի արմատները և կաղամբակոթերը։ Հողում ձմեռում են 2 տեսակի հարսնյակները՝ կեղծ բոժոժներում։ Վնասված կաղամբի աճը հետ է մնում կամ այն չորանում է։

Կատեգորիա:Ճանճեր
Թարգմանչական գրասենյակ

**Թարգմանչական գրասենյակ** (, արտասանվում է նաև որպես *Terceme Odası*, կամ Terdjuman Odasi; , կամ Bureau des Interprètes, Cabinet des Traducteurs), Օսմանյան կայսրության կառավարության մարմին, որը փաստաթղթերը թարգմանում էր մի լեզվից մյուսը։

Կառավարությունը այն ստեղծել է 1821 թվականին, քանի որ օսմանյան իշխանությունները ցանկանում էին պատրաստել թուրք թարգմանիչների սեփական կորպուսը՝ Հունաստանի անկախության պատերազմի պատճառով ֆանարիոտներ օգտագործելու փոխարեն։  Եվրոպայում Օսմանյան կայսրության դիվանագիտական առաքելությունների աշխատակիցների մեծ մասը ծագումով այդ գերատեսչությունից էին։

Այս պաշտոնի աշխատավարձն ու համբավը աճել են 1830 թվականից հետո՝ Քոնյայի ճակատամարտից և Հունքյար-Իսքելեսիի խաղաղության պայմանագրի կնքումից հետո։

Վարչությունը պատրաստել էր պաշտոնական փաստաթղթերի ֆրանսերեն տարբերակները, որոնք նախատեսված էին օտարերկրացիների և Օսմանյան կայսրությունում բնակվող ոչ մուսուլմանների համար։

## Նշանավոր անդամներ
* Մեհմեդ Էմին Ալի փաշա
* Մեհմեդ Ֆուադ փաշա

## Տես նաև
* Դրագոման

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  - Մագիստրոսական թեզ

Կատեգորիա:Թարգմանություն
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության արտաքին քաղաքականություն
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության կառավարություն
Օսման Բեյի երազ

**Օսման Բեյի երազը** կամ **Օսման Ղազիի երազը**, պատմություն Օսմանյան կայսրության հիմնադիր Օսման բեյի մասին, որը կապված է պետության հիմնադրման հետ։ Լուրեր են շրջանառվում, որ իր երազում Օսման բեյը տեսել է, թե ինչպես է լուսինը բարձրանում Շեյխ Ադաբալիի կրծքից, մտնում իր սեփական կրծքի մեջ, և նրա պորտից դուրս եկող ծառը ծածկում է ամբողջ աշխարհը։

Մյուս կողմից, Օրուչ Բեյը երազը նվիրել է իր հորը՝ Էրթուղրուլ Ղազիին, այլ ոչ թե Օսման Ղազիին։  Ըստ նրա պատմության՝ լուսինը, որը կրկին ծնվում է շեյխի կրծքից, մտնում է Էրթուղրուլի ծոցը։  Այնուհետև նրա մեջից դուրս եկող ծառի ստվերից սարեր են աճում։

Օսմանյան գրողները մեծ նշանակություն են տվել իրենց կայսրության հիմնադրի այս երազին։

## Իրականություն
Գիտնականների մեծամասնությունը համաձայն է, որ երազը ծագել է Օսման Ղազիից շատ ավելի ուշ՝ նրա մահից ավելի քան հարյուր տարի անց՝ տասնհինգերորդ դարում։ Ենթադրվում է, որ երազը ստեղծվել է այնպիսի նպատակներով, ինչպիսիք են կայսրության մասին հիմնարար առասպել ստեղծելը, Օսմանի կյանքը հարստացնելը կամ նրա հետագա հաջողությունը բացատրելը։

Հալիլ Ինալջըքը այս երազի համար օգտագործել է «այսպես կոչված երազ» արտահայտությունը։ Դոկտոր պրոֆեսոր Յուսուֆ Հալաչօղլուն այս հարցում միացել է Հալիլ Ինալջըքին՝ ասելով, որ երազը հորինված է։

## Երազի առասպելը թուրք-իսլամական ավանդույթում
Կենտրոնական Ասիայի թյուրք-մոնղոլական և թյուրք-իսլամական մշակույթների ընդհանուր տարրերից մեկը Տոնիի գաղափարն է, ըստ որի գերիշխանությունը աստվածային ծագում ունի: Տոնի գաղափարը, որը նկատվել է նախաիսլամական թուրքական պետություններում, գոյություն է ունեցել նաև Օսմանյան կայսրությունում իսլամի ընդունումից հետո: Դրա արտացոլումն այն է, որ կառավարիչները ունեն աստվածային երազ, որը լեգիտիմություն է հաղորդում իրենց իշխանությանը:

Պետական գործիչներ, ինչպիսիք են Ջենգիզը, Թիմուրը և Քադը Բուրհանեդդին Ահմեդի պես դիմել են լեգիտիմության այնպիսի միջոցների, ինչպիսիք են սուլթանության երազը, քանի որ նրանք չեն ծնվել որպես տոհմի օրինական անդամներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:13-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:Դիցաբանություն
Կատեգորիա:Էպոս
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրություն
Իրինա դի Սպիլիմբերգո

**Իրինա (Իրեն) դի Սպիլիմբերգո** ( , , Վերածննդի շրջանի իտալացի նկարչուհի և բանաստեղծուհի։

## Կենսագրություն
Իրինա դի Սպիլիմբերգոն ծնվել է 1538 թվականին Սպիլիմբերգոյում։ Հոր անժամանակ մահից և մոր երկրորդ ամուսնությունից հետո նրա դաստիարակությամբ զբաղվել է պապը։ 

Երիտասարդ տարիքում դրսևորել է գեղարվեստական ունակություններ, երկու տարի Վենետիկում սովորել է իտալացի գեղանկարիչ Տիցիանի մոտ, նկարել դիմանկարներ և կտավներ պատմական և կրոնական թեմաներով (օրինակ՝ «Թռիչք Եգիպտոսից»)։

Նրան հաճախ համեմատում են Վերածննդի դարաշրջանի մեկ այլ իտալացի նկարչուհ Սոֆոնիսբա Անգվիսսոլայի հետ։ Դի Սպիլիմբերգոյի նկարների  քիչ մասն է պահպանվել։ Վաշինգտոնի (ԱՄՆ) Արվեստի ազգային պատկերասրահում պահվում են նկարչուհու երկու նկար։

Նա առավել հայտնի է բանաստեղծական էլեգիաների մեծ ժողովածուով, որը հրատարակվել է իր մահից երկու տարի անց, որը պարունակում է 279 իտալական և 102 լատիներեն բանաստեղծություններ, մի քանիսն անանուն, իսկ մյուսները վերագրված են տվյալ ժամանակի մշակութային գործիչների, այդ թվում՝ Լոդովիկո Դոլչեի, Տորկվատո Տասսոյի, Տիցիանի, Բենեդետտո Վարկիի և մյուսներին։

Իրինա դի Սպիլիմբերգոն մահացել է Վենետիկում 21 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Irene di Spilimbergo
*  Spilimbergo, Irene di 
* *Irene di Spilimbergo: The Image of a Creative Woman in Late Renaissance Italy*, Anne Jacobson Schutte, *Renaissance Quarterly,* Vol. 44, No. 1 (Spring, 1991), pp.&nbsp;42–61
* Jacobs, Fredrika Herman. *Defining the Renaissance Virtuosa: Women Artists and the Language of Art History and Criticism*. Cambridge ; New York: Cambridge University Press, 1997.
* Schutte, Anne Jacobson. "Commemorators of Irene Di Spilimbergo." *Renaissance Quarterly* 45, no. 3 (1992): 524-36.

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:16-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրական կերպարներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Իտալիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Պարնի Այր

**Պարնի Այր**, քարայր-ամրոց Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքի Հաղպատ գյուղի տարածքում։

2004 թվականին ընդգրկվել է Հաղպատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում) որպես հանրապետական նշանակության հուշարձան։

## Անուն
Քարայրն իր անունը ստացել է պարոն բառից։ Հնում հենց այդպես էլ կոչվել է՝ Պարոնի Այր։

## Ճարտարապետական նկարագիր և շրջակայք
Քարայրի մուտքը պարսպապատ է, որը կառուցված է բազալտե բեկորներով ու կրաշաղախով:

Պարնի Այր տանող երկու ճանապարհ կա: Առաջինը պատմական ճանապարհն է, որը սկսվում է Հաղպատ գյուղի արևմտյան կողմի հարթակից և ունի շուրջ 650 մ երկարություն: Երկրորդը սկսվում է Հաղպատ-Ծաղկաշատ գյուղերի ժամանակակից ճանապարհի ճամփաբաժանից և ունի շուրջ 1350 մ երկարություն։

Պարնի Այրի հարևանությամբ է գտնվում Զարնի Այր ու Ծակայր քարայրերը։ 

## Պատմություն
Վաղ շրջանում քարայրը ծառայել է որպես Զարեհ իշխանի ընտանիքի ապաստարան: 

## Ներկա կարգավիճակ
Հանդիսանում է Հաղպատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում) հանրապետական նշանակության հուշարձան և ներառված է պահպանվող հուշարձանների ցանկում։

Պարնի Այր քարայր-ամրոցն ընդգրկվել է 2019 թվականին բացված «Զարնի-Պարնի» ռեստորանային համալիրի կազմում: Այն հանդիսանում է Հայաստանի զբոսաշրջային ուղղություններից մեկը։ Մուտքը վճարովի է։

## Տես նաև
* Զարնի Այր
* Ծակայր
* Լաստի Այր
* Ջրաղացաձոր գյուղատեղի
* Ջրաղացաձորի կամուրջ
* Սուրբ Կիրակի մատուռ
* Կայանբերդ
* Հաղպատի վանք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հաղպատ
Կատեգորիա:Քարայրեր այբբենական կարգով
Բամպեր

**Բամպեր**, ավտոմեքենայի մաս, որը կցված է առջևի և հետևի մասերում՝ թեթև բախման դեպքում ազդեցությունը նվազեցնելու համար։ Մետաղական բամպերները հայտնվել են մեքենաների վրա դեռ 1904 թվականին, երբ հիմնականում դեռ միայն դեկորատիվ գործառույթ ունեին։ Բամպերները նվազեցնում են տրանսպորտային միջոցների միջև բարձրության անհամապատասխանությունը և պաշտպանում հետիոտներին վնասվածք ստանալուց։ Ընդունվել են կարգավորող միջոցառումներ՝ տրանսպորտային միջոցների վերանորոգման ծախսերը և հետիոտների վրա ազդեցությունը նվազեցնելու համար։

## Պատմություն
Բամպերները սկզբում պարզապես մետաղական ձողեր էին։ Ամենաառաջին բամպերը ստեղծել է Ջորջ Ալբերտ Լիոնը: Հարվածները կլանելու համար առաջին բամպերը ստեղծել է Ֆրեդերիկ Սիմսը 1901 թվականին։

1910-ականների կեսերին ավտոարտադրողները սկսեցին բամպերներ ավելացնե։ Դրանք բաղկացած էին պողպատե շերտից առջևի և հետևի մասում։ Բամպերները ավելի ու ավելի տարածվեցին 1920-ականներին, քանի որ ավտոմոբիլային դիզայներները դրանք ավելի պռակտիկ էին դարձնում։ 

1968 թվականի Pontiac GTO-ի վրա General Motors-ը ավելացրել է *Endura* պլաստիկ առջևի բամպեր, որը նախատեսված էր ցածր արագությամբ հարվածների ուժգնությունը իջեցնելու համար՝ առանց դեֆորմացիայի: Այն ցուցադրվել է հեռուստատեսային գովազդում, որտեղ Ջոն ԴեԼորյանը մուրճով հարվածում է բամպերին և ոչ մի վնաս չի պատճառում։ 

Ժամանակակից ավտոմեքենաների բամպերները բաղկացած են պլաստիկ ծածկից պողպատից, ալյումինից, և պլաստմասից պատրաստված ամրացնող ձողից։

## Հետիոտների անվտանգություն
Բամպերներն նախագծվում են մեքենաների կողմից հետիոտների վնասվածքները մեղմելու համար, օրինակ՝ ճկուն նյութերից պատրաստված ծածկոցների օգտագործման միջոցով: Ոտքերի վրա ազդեցության ուժգնությունը նվազեցնելու համար առջևի բամպերները ժամանակի ընթացքում իջեցվել և պատրաստվել են ավելի փափուկ նյութերից, ինչպիսիք են կոտրվող պլաստմասսաները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անվտանգության սարքեր
Կատեգորիա:Ավտոմոբիլային անվտանգություն
Կատեգորիա:Բրիտանական հայտնագործություններ
Ինչ լավ է ապրել (ֆիլմ)

**«Ինչ լավ է ապրել»** (), 1961 թվականին նկարահանված ֆրանս-իտալական կատակերգական ֆիլմ՝ ռեժիսոր Ռենե Կլեմանի կողմից։ Ֆիլմը 1961 թվականին ներկայացվել է Կաննի կինոփառատոնում։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Իտալիայում 20-րդ դարի քսանական թվականների սկզբին։ Ուլիսես Չեկոնատոն զորացրվելուց հետո վերադառնում է խաղաղ կյանքի. հետպատերազմյան գործազրկության ու աղքատության պայմաններում երիտասարդն իր համար պետք է լուծի զբաղվածության և, առհասարակ, հետագա գոյության խնդիրը այդ անհանգիստ աշխարհում։ Նա հրաժարվում է ֆաշիստների առաջարկից, որոնք շուտով պետք է գան իշխանության։ Ուլիսես Չեկոնատոն աշխատանքի է անցնում ընդհատակյա անարխիստների ընտանիքի պատկանող տպարանում։ Երիտասարդը սիրահարվում է գեղեցկուհի Ֆրանկային և նրան հաճոյանալու համար ձևանում է իսպանացի անարխիստներից մեկը։

## Դերերում
*Ալեն Դելոն- Ուլիսես Չեկոնատո
*Բարբարա Կվյատկովսկայա-Լաս
*Ջինո Չերվի- Ֆոսատի-պապ
*Ռինա Մորելի-Ռոզա Ֆոսատի
*Պաոլո Ստոպպա-վարսավիր
*Ուգո Տոնյացի-անարխիստ
*Լեոպոլդո Տրիեստե-անարխիստ նկարիչ
*Գաստոնե Մոսկին-քահանա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Как хорошо жить
*«Ինչ լավ է ապրել»

Կատեգորիա:1961 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իտալական ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Պիեսներ
Կատեգորիա:Ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր