Ձեռքերդ հեռու Գրենլանդիայից

2026 թվականի հունվարի 17-ին Գրենլանդիայի և Դանիայի բազմաթիվ քաղաքներում տեղի ունեցան Թրամփի դեմ ուղղված լայնածավալ բողոքի ցույցեր՝ **«Ձեռքերդ հեռու Գրենլանդիայից»** կարգախոսով։ Կազմակերպվելով Դոնալդ Թրամփի կողմից Գրենլանդիան անեքսիայի ենթարկելու սպառնալիքների հետևանքով առաջացած Գրենլանդիայի ճգնաժամի դեմ՝ դրանք ներկայացնում են Գրենլանդիայում երբևէ անցկացված ամենամեծ բողոքի ցույցերը։ Բողոքի ցույցերում աչքի է ընկնել «Գրենլանդիան վաճառքի ենթակա չէ» կարգախոսը։

## Պատմություն
### Նախապատմություն

#### Էսկալացիա
Դանիայի և Միացյալ Նահանգների միջև Գրենլանդիայի հարցի շուրջ արդեն իսկ առկա լարվածության սրումը սկսել է ավելի սրվել, երբ Թրամփը 2025 թվականի դեկտեմբերին միակողմանիորեն Ջեֆ Լենդրիին նշանակել է «Գրենլանդիայում հատուկ դեսպան»։ Հետագայում Լենդրին հայտարարել է, որ իր նպատակն է Գրենլանդիան դարձնել ԱՄՆ-ի մաս։ Ի պատասխան՝ Դանիայի արտաքին գործերի նախարար Լարս Լյոկե Ռասմուսենը Լենդրիի հայտարարությունները անվանել է «լիովին անընդունելի» և կոչ արեց բոլոր երկրներին, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգներին, հարգել կղզու նկատմամբ դանիական սեփականության իրավունքը։

2026 թվականին Վենեսուելայում Միացյալ Նահանգների կողմից հարվածներից հետո Սպիտակ տան աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Սթիվեն Միլերը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն իրավունք ունի գրավել Գրենլանդիան։ Նրա կինը՝ Քեյթի Միլերը, հրապարակել է Գրենլանդիայի քարտեզ՝ ծածկված ԱՄՆ դրոշով՝ «ՇՈՒՏՈՎ» գրությամբ, որը լայնորեն դատապարտվեց։

Իրավիճակը սրվել է 2026 թվականի հունվարի 6-ին, երբ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է օգտագործել զինված ուժերը Գրենլանդիան զավթելու համար։ Չնայած Շտաբների պետերի միացյալ ուժերի դիմադրությանը՝ նա հրամայել է հատուկ գործողությունների համատեղ հրամանատարությանը պատրաստել Գրենլանդիան ուժով զավթելու հնարավոր ռազմական ծրագիր։ 2026 թվականի հունվարի 12-ին Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն «այս կամ այն կերպ» կտիրանա Գրենլանդիային, իսկ Թրամփի պաշտոնյաները սպառնացին «գործողություններ ձեռնարկել» հաջորդ օրը՝ նշելով, որ ԱՄՆ-ն կարող է դա անել «շաբաթների ընթացքում»։ Էսկալացիայի և եվրոպացի ու ամերիկյան դեսպանների միջև դիվանագիտական քննարկման ֆոնին, նման էսկալացիայի հետևանքով Դանիան կոչ է արել սկսել «Արկտիկական դիմացկունություն» գործողությունը, որին մասնակցում էին ՆԱՏՕ-ի մի քանի անդամներ։

#### Բողոքի ակցիայի նախապատրաստում
Էսկալացիայից հետո մի շարք կազմակերպություններ, հիմնականում գրենլանդական, կոչ են արել Դանիայի քաղաքացիներին միանալ բողոքի ակցիային։ Կազմակերպիչներից մեկը՝ Ուագուտը, նշել է, որ «Ձեռքերդ հեռու Գրենլանդիայից» բողոքի ակցիաների նպատակն է «հղել Գրենլանդիայի ժողովրդավարության և մարդու հիմնարար իրավունքների նկատմամբ հարգանքի հստակ և միասնական ուղերձ»։

Հազարավոր մարդիկ սոցիալական ցանցերում նշել են, որ մասնակցելու են, որոնցից առնվազն 900-ը հաստատել են իրենց մասնակցությունը Գրենլանդիայի պաշտոնական Facebook- յան էջում (բնակչության մոտավորապես 1.6%-ը)։ Կոպենհագենում կայանալիք հանրահավաքը նախատեսված է եղել սկսել տեղական ժամանակով ժամը 12:00-ին (11:00 GMT), մինչդեռ Նուուկում կայանալիք հանրահավաքը նախատեսված էր ժամը 16:00-ին (15:00 GMT)։
մինի|Թրամփի դեմ բողոքի ցույցերը Գրենլանդիայից, Կոպենհագեն, 2026 թվական։
Իկալուիտ քաղաքի բնակիչ Աաջու Պիտեր անունով մի բնակիչ, բողոքի ակցիայի մասին իմանալուց հետո, քաղաքում կազմակերպել է տեղական բողոքի ակցիա՝ ի պաշտպանություն Գրենլանդիայի ժողովրդի, որոնց նա բնութագրում էր որպես «մեկ ժողովուրդ»՝ համեմատած Նունավուտում ապրող բնիկ ժողովուրդների հետ։

### Բողոքի ցույցեր
#### Կանադա
Մինչև 70 մարդ է մասնակցել Իկալուիտում կազմակերպված բողոքի ցույցին՝ չնայած ցուրտ ջերմաստիճանին, բողոքի ցույցի մասնակիցների ժողովրդագրական կազմն եղել է խառը՝ ուսանողներ, տարեցներ և քաղաքում բնակվող աշխատողներ։ Բողոքի ցույցը եղել է ինքնաբուխ։

#### Դանիա
Դանիացիների բողոքի ցույցը Կոպենհագենում հազարավոր մարդկանց է դուրս բերել փողոցներ, այլ բողոքի ցույցեր են տեղի ունեցել ինքնաբուխ կերպով ամբողջ Դանիայի մայրցամաքային մասում, այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են Օրհուսը, Օլբորգը և Օդենսեն։ Վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը նույնպես աջակցություն հայտնեց բողոքի ցույցին և նշեց, թե որքան «հիանալի» էր տեսնել բողոքի ցույցի միասնությունը։ Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ Կոպենհագենի հանրահավաքին մասնակցել է մինչև 20,000 մարդ։

#### Գրենլանդիա
Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը մասնակցել է Գրենլանդիայում տեղի ունեցած բողոքի ցույցերին և ծափահարել է նրանց։ Մասնակցությունը գնահատվել է մոտ 5000 մարդ, որը կազմում է Նուուկի բնակչության մոտ 25%-ը, ինչը այն դարձնում է Գրենլանդիայի պատմության մեջ ամենամեծ բողոքի ցույցը։

## Խորհրդանիշ
Բողոքի ցույցերի ժամանակ ցուցադրվել են բազմաթիվ խորհրդանիշներ, այդ թվում՝ Դանիայի դրոշը և Գրենլանդիայի դրոշը։ Կոպենհագենում տեղի ունեցած բողոքի ցույցերի ժամանակ ցուցարարները վանկարկել են «Կալաալիտ Նունաատ» և ցուցադրել են այնպիսի կարգախոսներ, ինչպիսիք են՝ «Գրենլանդիան վաճառքի ենթակա չէ», «Յանկի, գնա տուն», «Գրենլանդիան գրենլանդացիների համար է», ինչպես նաև բողոքի ակցիայի անվանումը՝ «Ձեռքերդ հեռու Գրենլանդիայից»։

## Հետևանքներ
Բողոքի ցույցերը համընել են ԱՄՆ Կոնգրեսի երկկուսակցական պատվիրակության Կոպենհագեն կատարած այցի հետ, որի արդյունքում պատվիրակության ղեկավար Քրիս Քունսը հայտարարություն տարածեց՝ ի պաշտպանություն բողոքի ցույցերի և Դանիայի ու Գրենլանդիայի ինքնիշխանության։

HԲողոքի ցույցերի ընթացքում օգտագործված կարգախոսներից մեկի՝ «Make America Go Away»-ով (որը ծաղրում էր MAGA գլխարկները) գլխարկները, ինչպես նաև «Nu det NUUK!» կարգախոսով (դանիերեն լայնորեն կիրառվող «Nu er det nok»՝ անգլերեն՝ «Now it’s enough» արտահայտության բառախաղային տարբերակ) գլխարկները բողոքի ցույցերից հետո անցած օրերին մեկ օրից էլ քիչ ժամանակում մի քանի անգամ ամբողջությամբ սպառվել են։ Բողոքի ակցիաներից հետո այս գլխարկները Դանիայում և Գրենլանդիայում դարձել են հակաամերիկյան և Թրամփի դեմ ուղղված հայտնի և լայն տարածում ունեցող խորհրդանիշ։ Որոշ գլխարկների վրա գրված է նաև «Ոչ նշանակում է ոչ» և «Կրկին խելացի դարձրեք Ամերիկան»։ Դրանք նաև հայտնի են Գրենլանդիայից և Դանիայից դուրս, և չնայած Դանիայում և Գրենլանդիայի շուկաներում վաճառքին, Ամերիկայում իրականում գնվել է ավելի մեծ թվով գլխարկներ՝ որպես հակաիշխանական խորհրդանիշ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2026 Դանիայում
Կատեգորիա:2026 միջազգային հարաբերություններում