open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հեդեր Մելվիլ

**Հեդեր Պատրիսիա Մելվիլ** (), բրիտանացի բանկիր, *[[Teneo]]*-ի ավագ գործադիր տնօրեն և Յորքի համալսարանի կանցլեր, Մեծ Բրիտանիա։

## Կարիերա
Մելվիլը եղել է *Royal Bank of Scotland Group-*ի ռազմավարական գործընկերության տնօրեն և բիզնեսի ներգրավման նախաձեռնությունների ղեկավար։ 2016 թվականի սեպտեմբերին նա նշանակվել է խորհրդում և որպես «CMI Women»-ի խորհրդատվական հանձնաժողովի նախագահ։ Մելվիլը բազմազանության, ներառման առաջնորդ է և RBS կենտրոնացած կանանց ցանցի հիմնադիր և գլոբալ նախագահ։ Նա ճանաչվել է *[[Financial Times]]* 2016-ի 100 ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդ։ 2017-ին Մելվիլը ճանաչվել և պարգևատրվել է «Բրիտանական կայսրության հավասարություն» շքանշանով և ընդգրկվել է *Powerlist*-ի 2019 թվականի հրատարակության մեջ՝ դասակարգելով 100 ամենաազդեցիկ սևամորթ բրիտանացիներ։

Նաև 2017-ին Հեդերին շնորհվեց Պորտսմութ համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում՝ գիտակցելով նրա ազդեցությունն ու ազդեցությունը բիզնեսի բազմազանության վրա։ 2021 թվականին նա Կառավարման բրիտանական ակադեմիայի կողմից ստացել է նախագահի մեդալ՝ ղեկավարության համար:

Նա զբաղեցնում է մի շարք հոգաբարձուների պաշտոններ, հանդիսանում է *CMI Women*, *NED*, *Enfield Enterprise-*ի նախագահ, բանկային և ֆինանսների ոլորտում կանանց հովանավոր և Գործադիր առաջնորդների խորհրդի անդամ է, որը *C-suite* առաջնորդների գլոբալ ցանց է:

2022 թվականին հայտարարվեց, որ Մելվիլը պետք է դառնա Յորքի համալսարանի յոթերորդ կանցլերը՝ «արդարության, հավասարության և արդարության իրական մշակույթին աջակցելու» իր աշխատանքի շնորհիվ։ Նա նշանակվել է 2023 թվականի հունվարի 18-ին մի արարողության ժամանակ, որտեղ նա պատվավոր կոչումներ է շնորհել դերասան Քոլին Սալմոնին և բանկիր Դեյմ Էլիսոն Ռոուզին։

## Նախապատմություն
Մելվիլը ծնվել է 1962 թվականի դեկտեմբերին ջամայկացի ծնողներից։ Նա մեծացել է Հորնսիում, Հյուսիսային Լոնդոնում և կրթություն է ստացել Հեմփշիրի IBM բիզնես դպրոցում։ Մի քանի տարի Մելվիլը եղել է «*UK Fashion & Textile Awards*», «*The National Diversity Awards*», «*We Are The City Rising Stars*», ինչպես նաև «*Brummel's Top 30*» մրցանակաբաշխության ժյուրիի կազմում։ Մելվիլը *RBS Focused Women's Network-*ի հիմնադիրն ու համաշխարհային նախագահն է, որը 2016 թվականին ուներ մոտ 12000 անդամ 33 երկրներում, որոնք ղեկավարվում են կամավորների կողմից։

## Պարգևներ
* 2010: «Կանանց նվաճումների չեմպիոն» մրցանակ բանկային և ֆինանսների ոլորտում կանանց կողմից
* 2012: «Տարբերությունների աշխարհ 100 մրցանակ կանանց տնտեսական հզորացման համար» TIAW-ի կողմից
* 2012: «Տարբերությունների աշխարհ» մրցանակաբաշխությունը՝ որպես կորպորատիվ տարածության մեջ գլոբալ տարբերություններ կատարող 100 լավագույն կանանցից մեկը, Վաշինգտոն, ԱՄՆ
* 2015: «Հատուկ գովասանք բազմազանության չեմպիոնի համար» Ազգային գերազանցության մրցանակների կողմից
* 2016: «*Inaugural UPstanding100 Executive BAME Power List* (Մեծ Բրիտանիա և ԱՄՆ)» Financial Times-ի կողմից

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Բրիտանացի գործարարներ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Մանուելա Ֆեռեյրա Լեյտի

**Մարիա Մանուելա Դիաշ Ֆեռեյրա Լեյտի** (արտասանվում է [ ․ ), պորտուգալացի կին քաղաքական գործիչ և տնտեսագետ, կրթության նախարար՝ 1993-1995 թվականներին, ֆինանսների նախարար՝ 2002-ից 2004 թվականներին, սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության (PSD) նախագահ՝ 2008–2010 թթ.։ Մանուելայի հորական պապի հայրը՝ Խոսե Դիաշ Ֆեռեյրան, եղել է պորտուգալացի բարձրաստիճան դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Մանուելա Ֆեռեյրա Լեյտին ծնվել ու հասակ է առել ավանդապահ ընտանիքում։ 1963 թվականին ավարտել է Լիսաբոնում գործող տնտեսական և ֆինանսական գիտությունների բարձրագույն ինստիտուտը (Instituto Superior de Ciências Económicas e Financeiras)՝ մասնագիտանալով տնտեսագիտության մեջ։ Աշխատել է Պորտուգալիայի Օեյրաշ քաղաքում գործող Գյուլբենկյան գիտահետազոտական ինստիտուտի՝ Instituto Gulbenkian de Ciência-ի տնտեսական և ֆինանսական կենտրոնում, ապա դարձել Պորտուգալիայի կենտրոնական բանկի՝ Banco de Portugal- ի աշխատակից։ 1986-1990 թվականներին եղել է ֆինանսների նախարարության գլխավոր տնօրեններից մեկը։

1985 թվականին անդամագրվել է սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությանը։ 1990-1991 թվականներին եղել է պատասխանատու ղեկավար պետական բյուջեի գծով, 1993 թվականին նշանակվել պետքարտուղարի տեղակալ։ 1991 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր, 1995, 1999 և 2002 թվականներին վերընտրվել։ 1996–2001 թվականներին եղել է խորհրդարանի փոխնախագահ, 2001–2002 թվականներին՝ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության՝ PSD-ի պատգամավորական խմբի ղեկավար։

1993 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1995 թվականի հոկտեմբերը  զբաղեցրել է կրթության նախարարի պաշտոնը վարչապետ Անիբալ Կավակո Սիլվայի կառավարությունում։ 2002 թվականի ապրիլի 6-ին վերադարձել է կառավարություն՝ որպես ֆինանսների նախարար Ժոզե Մանուել Բառոզուի կաբինետում։ Այդ պաշտոնն զբաղեցրել է մինչև 2004 թվականի հուլիսի 16-ը, որից հետո դարձել է Banco de Portugal-ի խորհրդատու, իսկ 2006 թվականին՝  Banco Santander-ի կառավարիչ։

2008 թվականի մայիսի 31-ին Մանուելա Ֆեռեյրա Լեյտին  կուսակցական համագումարում ընտրվել է սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության նոր նախագահ՝ փոխարինելով Լուիս Ֆիլիպե Մենեժեշին։ Նա այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 2010 թվականի մարտի 26-ը, երբ Պեդրո Պասոս Կոելյոն է ստանձնել PSD-ի ղեկավարությունը։ 2009-2011 թվականներին Մանուելան կրկին աշխատել է Պորտուգալիայի խորհրդարանում։

2016 թվականին նա նշանակվել է Պորտուգալիայի քաղաքացիական օրդերների կանցլեր։ 

Մանուելա Ֆեռեյրա Լեյտին արժանացել է բազմաթիվ կառավարական պարգևների, այդ թվում՝ Քրիստոսի շքանշանի մեծ խաչի և Ինֆանտ Հենրիի շքանշանի մեծ խաչի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1940 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լիսաբոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի գործարարներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տնտեսագետներ
Սաբա Կորդ Աֆշարի

**Սաբա Կորդ Աֆշարի** (, ), իրանցի քաղբանտարկյալ։ Նա առանց գլխաշորի հայտնվել է հանրության առաջ՝ ի հեճուկս Իրանի հիջաբի պարտադիր օրենքների, և դրա մասին տեսանյութ է հրապարակել սոցցանցերում։

## Ձերբակալություն
Նա ձերբակալվել է 2018 թվականի օգոստոսի 2-ին և այնուհետև դատապարտվել մեկ տարվա ազատազրկման՝ «հասարակական կարգը խախտելու» մեղադրանքով Թեհրանի հեղափոխական դատարանի 28-րդ մասնաճյուղում՝ դատավոր Մողիսեհի գլխավորությամբ։ Նա ազատ է արձակվել 2019 թվականի փետրվարի 14-ին, երբ Ալի Խամենեին ներում է շնորհել մեծ թվով բանտարկյալների։ Ազատ արձակվելուց հետո Աֆշարին, Մարիամ Աքբարի Մոնֆարեդը և Յասաման Արյանին նամակ են գրել՝ դատապարտելով Իրանում բանտային պայմանները։

2019 թվականի հունիսի 1-ին տիկին Քորդ Աֆշարին կրկին կալանավորվել է, նրա դատավարությունը տեղի է ունեցել 2019 թվականի օգոստոսի 19-ին։ Ձերբակալվել է նաև նրա մայրը՝ Ռահելե Ահմադին։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 26-ին նա դատապարտվել է Թեհրանի հեղափոխական դատարանի 26-րդ մասնաճյուղի կողմից՝ դատավոր Իման Աֆշարիի նախագահությամբ։ Նրա դատավճիռները ներառում էին 15 տարվա ազատազրկում՝ «կոռուպցիային և մարմնավաճառությանը նպաստելու՝ հանրությանը առանց գլխաշորի ներկայանալու» մեղադրանքով, 1 տարի 6 ամիս ազատազրկում՝ «պետության դեմ քարոզչություն իրականացնելու» մեղադրանքով և 7 տարի 6 ամիս ազատազրկում։ «Ազգային անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործություն կատարելու դիտավորությամբ հավաքներ և դավաճանություն» մեղադրանքը, որն ընդհանուր առմամբ կազմում է 24 տարվա ազատազրկում։ 2019 թվականի դեկտեմբերին Թեհրանի վերաքննիչ դատարանը նրա պատիժը կրճատել է մինչև 9 տարի, որից 7 և 5 օրենքով նախատեսված չէ։ Ավելի ուշ նրա պատիժը կրճատվել է մինչև 5 տարի։

2020 թվականի դեկտեմբերին նա Էվինի բանտից տեղափոխվել է Քարճաքի կանանց բանտ։ Այնտեղ գտնվելու ժամանակ նա տառապում էր մի շարք առողջական խնդիրներից, ինչպիսիք են խրոնիկական խոցերը, և դժվարանում էր բուժել դրանց համար։ Նա առնվազն մեկ անգամ վարակվել է COVID-19-ով։

2023 թվականի փետրվարի 8-ին, Մահսա Ամինիի ցույցերից ամիսներ անց, նա ազատ արձակվեց բանտից՝ Իրանի հեղափոխության հիշատակին նվիրված զանգվածային համաներման շրջանակներում։

## Միջազգային արձագանք
118-րդ Կոնգրեսը դատապարտեց Իրանի վարչակարգը «Սաբա Քորդ Աֆշարիի նկատմամբ վերաբերմունքի համար, ով դատապարտվել էր 15 տարվա ազատազրկման սոցիալական ցանցերում առանց հիջաբի տեսանյութեր տեղադրելու և Քարճակի տխրահռչակ կանանց բանտի 6-րդ բաժանմունք տեղափոխելու համար»։ Դատապարտումը երկկուսակցական էր և գրեթե համընդհանուր։

2023 թվականի մարտին ՄԱԿ-ի կամայական կալանքի հարցերով աշխատանքային խումբը որոշել է, որ նրա կալանավորումը խախտում է միջազգային իրավունքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Իրանցի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Իրանցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Իրանցիներ
Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներն Իրանում
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունքներ և ազատություններ
Զաքիա Մեղջի

**Զաքիա Համդանի Մեղջի** (, ), Տանզանիայի քաղաքական գործիչ, որը 2006-2008 թվականներին եղել է ֆինանսների առաջին կին նախարարը։ Առաջին կինը, որը զբաղեցրել է այս պաշտոնը։ Նաև զբաղեցրել է զբոսաշրջության նախարարի պաշտոնը, նա դեռևս երկրում ամենաերկարակյաց զբոսաշրջության նախարարն է, որը բազմաթիվ դրական փոփոխություններ է կատարել նախարարությունում։

## Կենսագրություն
Զաքիա Մեղջին ծնվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։

## Կարիերա
1997-2005 թվականներին նա բնական պաշարների և զբոսաշրջության նախարարն էր։ 1971-1972 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցչուհի Դար էս Սալաամի միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև 1972-1978 թվականներին՝ Մոշիի Կոոպերատիվ քոլեջում որպես բաժնի վարիչ և ավագ ուսուցիչ։ Նա ֆինանսների նախարարն էր 2006-2008 թվականներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Eintrag auf der Homepage der Nationalversammlung (Archivversion vom 5. August 2013)
* Eintrag in AfDevInfo (Archivversion vom 20. Mai 2012)
* Eintrag in *Worldwide Guide to Women in Leadership*
* Eintrag in rulers.org

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինանսների նախարարներ
Կրծքով կերակրելու միջազգային խորհրդանիշ

մինի|200x200փքս|Կրծքով կերակրելու միջազգային խորհրդանիշ
մինի|Տեխաս նահանգի Դալլաս քաղաքի թանգարանում կրծքով կերակրելու միջազգային խորհրդանիշը օգտագործվում է մասնավոր բուժքույրական տարածքում
**Կրծքով կերակրելու միջազգային խորհրդանիշը** պատկերում է երեխային կրծքով կերակրող կնոջը։ Այն նախագծվել է գրաֆիկական դիզայներ և հայր՝ Մեթ Դեյգլի, կողմից՝ ի պատասխան *Mothering* ամսագրի կողմից կազմակերպված մրցույթի։ Հաղթողն ընտրվել է 2006 թվականի նոյեմբերին՝ ավելի քան 500 դիմումներից։ Դեյգլը, ով ասել է, որ իր կինն ու որդին են եղել խորհրդանիշի ոգեշնչումը, սիմվոլի հեղինակային իրավունքը հրապարակել է որպես հանրային սեփականություն։

Մշակութային բազմազանությունը և անձնական շարժունակության աճը դրդել են հաղորդակցության համընդհանուր ձևերի ցանկությանը։ Կրծքով կերակրելու միջազգային խորհրդանիշը ստեղծվել է գրաֆիկական արվեստի ամերիկյան ինստիտուտի խորհրդանիշ նշանների ոճով, որոնք սովորաբար հանդիպում են հասարակական վայրերում։ Նման նշանները նախատեսված են մարդկանց մեծամասնության կողմից մի հայացքով ընկալվելու համար՝ առանց գրավոր նկարագրությունների բացատրելու, թե ինչ են նշանակում դրանք։

Կրծքով կերակրելու միջազգային խորհրդանիշը ստեղծվել է հանրային վայրերում օգտագործելու համար կրծքով կերակրելու համընդհանուր ընդունված և հասկանալի խորհրդանիշ չլինելու խնդրին անդրադառնալու համար։ Ժամանակակից պատկերագրությունը, որը ներկայացնում է մանկությունը, սովորաբար ներառում է արհեստական ​​կերակրում կամ հանգստացնող առարկաներ, ինչպիսիք են կերակրելու շշի պատկերը կամ ծծակի խորհրդանիշը։ կերակրելու սենյակներում հաճախ օգտագործել են մանկական շշի խորհրդանիշ՝ երեխային կերակրող մոր խորհրդանիշի փոխարեն։ Ենթադրվում է, որ խորհրդանիշի օգտագործումը կարող է օգտակար լինել շշով կերակրումից դեպի կրծքով կերակրելուը անցնելու համար։

2007 թվականի հուլիսին բացվեց կրծքով կերակրելու խորհրդանիշի միջազգային կայքը։

Խորհրդանիշի օգտագործման օրինակները ներառում են.

* 2008 թվականին ԱՄՆ Վաշինգտոն նահանգի *South Sound Breastfeeding Network-ը* խորհրդանիշը ցուցադրեց «Ողջունում ենք կրծքով կերակրելը» արշավում։
* 2009 թվականին խորհրդանիշը փակցվել է ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի Վինթեր Պարկ քաղաքի *Chick-fil-A* ռեստորանում ՝  հաճախորդի բողոքից հետո, որ ռեստորանի մենեջերը ապօրինաբար խնդրել է իրեն ծածկել երեխայի գլուխը կրծքով կերակրելու ժամանակ։

## Տես նաև
* Միջազգային ընդհանուր ստանդարտների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Matt Daigle Biography

Կատեգորիա:Երեխաներ
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Օսցիլոգրաֆ

**Օսցիլոգրաֆ** («լատ․ oscillo – ճոճվում եմ և < հուն․ γραφω – գրում եմ), Էլեկտրական ազդանշաններ դիտելու և չափելու սարք։

Օգտագործվում է նաև ժամանակի ընթացքում Էլեկտրական ազդանշանների փոփոխությունները դիտելու և գրանցելու (օսցիլոգրամներ) համար։ Ըստ աշխատանքի սկզբունքի տարբերում են լուսաճառագայթային (Էլեկտրամեխանիկական) և Էլեկտրաճառագայթային օսցիլոգրաֆներ։ Լուսաճառագայթային օսցիլոգրաֆները (ԼՃՕ) կոչվում են շլեյֆային։ Որպես զգայուն տարրեր ծառայում են հաստատուն մագնիսական դաշտում տեղավորված մագնիսաէլեկտրական գաւվանաւէեարերը։

Նկ․ 1-ում լույսի աղբյուրից (1) գոյացած և ճեղքային դիաֆրագմայով (2) ձևավորված հարթ լուսային ճառագայթն անդրադառնում է գալվանամետրի (3) թեթև շարժական հայելուց (4) և գլանային ոսպնյակների (8) օգնությամբ մասամբ ուղղվում դեպի փայլատ էկրան (6)՝ տեսողական դիտման համար, մասամբ էլ դեպի համաչափ շարժվող լուսազգայուն ժապավեն (7)՝ օսցիլոգրամի, ստացման համար։ Գալվանամետրի հաղորդալարերում հոսանքի (I) առկայության դեպքում գոյանում է նրա մեծությանը համեմատական Լորենցի ուժ, որը շեղում է հայելին և հավասարակշռության դիրքից հանում լուսային ճառագայթը։ Պարբերական պրոցեսներ դիտելու համար օգտագործվում է պտտվող հայելային թմբուկ (5), որն ապահովում է լուսային ճառագայթի հորիզոնական համաչափ պարբերական փռումը։

էկրանի վրա կայուն (անշարժ) պատկեր ստանալու համար փոփոխում են թմբուկի պտտման անկյունային արագությունը, համաձայնեցնում հետազոտվող հոսանքի փոփոխվող հաճախականության հետ։ ԼՃՕ–ները հնարավորություն են տալիս միաժամանակ դիտել մինչև 24 անկախ պրոցեսներ։

ժամանակակից գիտության և տեխնիկայի տարբեր բնագավառներում լայնորեն կիրառվում են էլեկտրոնաճառագայթային օսցիլոգրաֆները (ԷՃՕ), որոնց հիմնական մասը էչեկւորոնաճառագայթային խողովակն (ԷճԽ) է։ ժամանակակից օսցիլոգրաֆների ԷՃԽ–ներում կիրառվում է էլեկտրոնային ճառագայթի էլեկտրաստատիկ շեղումը՝ ուղղաձիգ և հորիզոնական շեղող թիթեղների օգնությամբ։ Արագագործ և հիշող ԷՃՕ–ները (տես Հիշող էւեկարոնաճաոագայթային խողովակ) ունիվերսալ ԷՃՕ–ներից հիմնականում տարբերվում են է&խ–ների, ինչպես նաե կառուցման որոշակի առանձնահատկություններով, իսկ ստրոբոսկոպիկ օսցիլոգրաֆները՝ նաև ստրոբավորման սկզբունքով։

Նկ․ 1․ լուսաճաոագայթային օսցիլոգրաֆի պարզեցված սխեման

Նկ․ 2․ Ս1–65Ա ունիվերսալ էճՕ–ի արտաքին տեսքը

Կատեգորիա:Քիմիական սարքավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Էլեկտրահավաքակցման գործիքներ
Կատեգորիա:Էլեկտրաչափիչ սարքեր
Սահար Ֆեթրատ

**Սահար Ֆեթրատ** (), աֆղան ակտիվիստ, սցենարիստ և վավերագրական կինոռեժիսոր։ Սահարը ծնվել է Աֆղանստանում և ապրել Իրանում ու Պակիստանում՝ որպես երիտասարդ փախստական՝ Թալիբների առաջին հասարակարգի ժամանակ։

## Կենսագրություն
Սահարի ընտանիքը աքսորվել է, երբ նա մեկ տարեկան էր, և նա մեծացել է Իրանի և Պակիստանի փախստականների ճամբարներում՝ Թալիբների առաջին վարչակարգի օրոք։

Նա 2018 թվականին ավարտել է Աֆղանստանի Ամերիկյան Համալսարանի Բիզնեսի բաժինը և 2020 թվականին Բուդապեշտի Կենտրոնական Եվրոպական Համալսարանում ստացել է գենդերային հետազոտությունների մագիստրոսի կոչում։

Սահար Ֆեթրատն աշխատել է Աֆղանստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կրթական ծառայությունների համար, որոնք խրախուսում էին կանանց կրթությունն ամբողջ երկրում և որպես հետազոտողի օգնական՝ «Հյուման Րայթս Վոթչ» միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության Կանանց իրավունքների բաժնում։

## Մրցանակներ
* «Բի-բի-սի» (BBC) 100 կանայք 2021 թվական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աֆղան կանայք
Կատեգորիա:Աֆղան հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆղան ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Պլանային ծննդաբերության պետական կոմիտե

**Պլանային ծննդաբերության պետական կոմիտե** (**ԿԾՊԿ,** ), Չինաստանի գործադիր մարմինը, որը պատասխանատու է 1980-ականներից մինչև 2010-ական թվականներին ազգային ժողովրդագրական քաղաքականության իրականացման համար, մասնավորապես, իրականացնելով «մեկ ընտանիք, մեկ երեխա» քաղաքականությունը։

Ստեղծվել է 1981 թվականին, 2003 թվականին վերանվանվել է *Ժողովրդաբնակչության և պլանային ծնելիության պետական կոմիտե*։ 2013 թվականի մարտին 12-րդ Համաչինական ազգային հավաքի ներկայացուցիչների 1-ին նստաշրջանում միավորվել է առողջապահության նախարարության հետ Առողջապահության և պլանավորված ծննդաբերության պետական ​​կոմիտեի մեջ։

Հանձնաժողովը ղեկավարում էր նախարարը, որն ուներ չորս տեղակալ։

## Նախարարների ցուցակ

## Տես նաև
* Մեկ ընտանիք՝ մեկ երեխա
* Ընտանիքի պլանավորում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* National Population and Family Planning Commission Official Website

Կատեգորիա:1981 հիմնադրումներ Չինաստանում
Կատեգորիա:Ընտանիքի պլանավորում
Կատեգորիա:Չինաստանի բնակչություն
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքականություն
MosqueMeToo

**#MosqueMeToo**, հիմնականում մուսուլման կանանց շարժում, որտեղ կին ուխտավորները բարձրաձայնում են հաջի՝ Սաուդյան Արաբիայի Մեքքա սրբավայր կատարվող իսլամական ուխտագնացության ընթացքում իրենց նկատմամբ սեռական ոտնձգությունների մասին։ Շարժումը տարածվել է՝ ներառելով մուսուլման կանանց նկատմամբ աշխարհի տարբեր մուսուլմանական կրոնական կենտրոններում և սրբավայրերում, օրինակ՝ Հնդկաստանի Նյու Դելիի Ջամա Մասջիդում, սեռական ոտնձգությունների փորձառությունների մասին պատմությունները։ Շարժման մեջ «Me Too»-ի օգտագործումը բխում է Me Too շարժումից, որը համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերեց 2017 թվականի հոկտեմբերին։

## Նախապատմություն
2018 թվականի փետրվարին պակիստանցի մուսուլման մի կին Ֆեյսբուքում պատմել է հաջի ժամանակ սեռական ոտնձգության ենթարկվելու մասին։ Գրառումը հետագայում ջնջվել է, սակայն նախքան այդ բավականաչափ մարդիկ տեսել էին այն, ինչը ոգեշնչել էր ավելի շատ կանանց կիսվել իրենց փորձառություններով։

Եգիպտական ծագումով ամերիկացի լրագրող Մոնա Էլթահավին 1982 թվականին իր գրքում կիսվել էր հաջի ժամանակ սեռական ոտնձգության ենթարկվելու փորձառություններով, որոնք փետրվարին վերահրապարակվել էին Թվիթթերում՝ օգտագործելով #MosqueMeToo հեշթեգը։ Նա հիշում է, որ դեպքի պահին մտածել է. «Ո՞վ կցանկանա խոսել սրբավայրում տեղի ունեցած սեռական ոտնձգության մասին։ Ոչ ոք չի հավատա դրան»։ Դրանից հետո շատ այլ կանայք ևս սոցիալական մեդիայում սկսեցին օգտագործել #MosqueMeToo հեշթեգը՝ կիսվելով այս կրոնական ուխտագնացության ընթացքում սեռական ոտնձգության ենթարկվելու իրենց փորձառություններով։

## Քննադատություն
Սոցցանցերում որոշ մարդիկ քննադատաբար են արձագանքել այս շարժմանը` ասելով, որ այն իսլամաֆոբիայի կամ արևմտյան քարոզչության գործիք է։

## Տես նաև
* MeToo շարժում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի կանանց դեմ բռնություններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքները Միջին Արևելքում
Կատեգորիա:Սեռական ոտնձգություններ
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմը Միջին Արևելքում
Ռոզին Սորի-Կուլիբալի

**Ռոզին Ռոուզ-Կուլիբալի** (), տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ Բուրկինա Ֆասոյից։ 2021-2022 թվականներին զբաղեցրել է արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ Բուրկինա Ֆասոյի վարչապետի պաշտոնում առաջադրվելուց հետո նա 2016-2019 թվականներին զբաղեցրել է էկոնոմիկայի, ֆինանսների և զարգացման նախարարի պաշտոնը։

## Կրթություն
Սորի-Կուլիբալին ստացել է Զարգացման տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում Շեյխ Անտա Դիոպի համալսարանից և ընդունվել է ասպիրանտուրա ՄԱԿ-ի տնտեսական զարգացման և պլանավորման ինստիտուտում։

## Կարիերա
Սորի-Կուլիբալին պաշտոններ է զբաղեցրել տնտեսական պլանավորման և զարգացման նախարարությունում և սոցիալ-տնտեսական խորհրդում, ինչպես նաև դասախոսություններ է կարդացել կառավարման ազգային դպրոցում։ 2011 թվականին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունը Սորի Կուլիբալիին նշանակեց Բուրունդիում Միավորված ազգերի կազմակերպության մասնաճյուղի հատուկ ներկայացուցչի տեղակալ և Բուրունդիում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգող, ռեզիդենտ ներկայացուցիչ և մարդասիրական օգնության համակարգող։ 2011 թվականին Սորի Կուլիբալիին նշանակեց Բուրունդիում ՄԱԿ-ի գրասենյակի հատուկ ներկայացուցչի տեղակալ և Բուրունդիում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգող, ռեզիդենտ ներկայացուցիչ և մարդասիրական օգնության համակարգող։

2016 թվականի հունվարի սկզբին Սորի Կուլիբալին համարվում էր Բուրկինա Ֆասոյի վարչապետի պաշտոնում ֆավորիտը։ Այս ամսվա 13-ին Բուրկինա Ֆասոյի նախագահ Ռոք Մարկ Քրիստիան Կաբորեն Սորի-Կուլիբալիին նշանակեց էկոնոմիկայի, ֆինանսների և զարգացման նախարար։ ԶԼՄ-ների հաղորդագրություններում, որոնք հայտնվել էին սոցիալական ցանցերում հայտարարությունից մեկ օր առաջ, ասվում էր, որ նա ընտրվել է երկրի առաջին կին վարչապետը։ Ի պատասխան շրջանառվող լուրերի՝ նա ասաց. «Ես դա իմացա սոցիալական ցանցերի և սերտ շփումների միջոցով։ Բայց դուք շատ լավ գիտեք, որ վարչապետին նշանակում է նախագահը, և որ դա այդ տեղեկությունը տարածողների իրավասությունը չէր»։ 2021 թվականին դարձել է արտաքին գործերի նախարար։

## Այլ գործունեություն
Աֆրիկյան զարգացման բանկ (AfDB), կառավարիչների խորհրդի նախկին անդամ (2016 թվականից)։

Արժույթի միջազգային հիմնադրամ (ԱՄՀ), Կառավարիչների խորհրդի նախկին անդամ (2016 թվականից)։

Ներդրումների երաշխավորման բազմակողմ գործակալություն (ՄԻԳԱ), Համաշխարհային բանկի խումբ, կառավարիչների խորհրդի ի պաշտոնե անդամ (2016 թվականից)։

Համաշխարհային բանկ, կառավարիչների խորհրդի անդամ ի պաշտոնե (2016 թվականից)։

## Անձնական կյանք
Ռոզին ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Wakaresaseya

**Wakaresaseya** կամ **wakaresase-ya** (), ճապոնական ձեռնարկություններ, որոնք մասնագիտացած են զույգերի հարաբերությունները փչացնելու մեջ՝ հաճախ զուգընկերներից մեկին սիրավեպի մեջ ներքաշելով կամ այլ մեղադրական ապացույցներ ներկայացնելով։ Համապատասխան վճարի դիմաց հաճախորդը նշում է թիրախին, այնուհետև ընկերության գաղտնի աշխատակիցը փորձում է սիրավեպ սկսել թիրախի հետ կամ գտնել այլ մեղադրական ապացույցներ։ Թեև ամենից հաճախ օգտագործվում է դավաճանության ապացույցներ հավաքելու համար՝ ամուսնալուծության ժամանակ օգտագործելու համար, այն կարող է օգտագործվել նաև նպատակների համար՝ սկսած ինչ-որ մեկին ամոթալի իրավիճակի մեջ դնելուց, աշխատակցի հրաժարականին հասնելուց, ամուսնու սիրեկանին գայթակղելու կամ այլ բնույթի հարաբերություններ փչացնելու համար։

Այս գործակալությունների գործունեության մասին առաջին անգամ լայնորեն հաղորդվել է մոտ 2000 թվականին, իսկ 2001 թվականին *NTV* հեռուստատեսային ցանցը ցուցադրել է «*Wakaresase-ya*» դրամատիկ սերիալը։ 2005 թվականին Ճապոնիայում կար մոտ տասներկու նման ընկերություն, սակայն ներկայումս ոլորտը մեծացել է համացանցի միջոցով ծառայություններ առաջարկող ընկերությունների հաշվին։ 2010 թվականին համացանցային որոնումը հայտնաբերել է 270 *wakaresaseya* գործակալություն։ Նման գործակալության ծառայության արժեքը տատանվում է 500,000-ից մինչև 1,6 միլիոն իեն, չհաշված 250,000–800,000 իեն բոնուսը հաջողության հասնելու պարագայում։

Բիզնեսում ներգրավված մարդիկ համաձայն են, որ տղամարդիկ դառնում են ավելի հեշտ թիրախներ և գրեթե միշտ գայթակղվելու են գեղեցիկ արտաքինով գաղտնի աշխատակիցների կողմից։

Այս ոլորտի մասին հատկապես անդրադարձել են ճապոնական և արտասահմանյան լրատվամիջոցները՝ 2010 թվականին, երբ *Wakaresaseya* գործակալության նախկին աշխատակիցը դատապարտվել է սպանության համար։ Նա սիրահարվել էր կին թիրախին, որին նրան հանձնարարել էր ընկերությունը։ Այն բանից հետո, երբ բացահայտվեց հարաբերությունների իրական բնույթը, կինը ցանկացավ հեռանալ նրանից, և նա սպանեց նրան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամուսնություն
Կատեգորիա:Ճապոնական ընկերություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի հասարակություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Ժողովրդի ներկայացուցչության մասին (Հավասար արտոնություն) 1928 թվականի ակտ

1928 թվականի **Ժողովրդի ներկայացուցչության մասին օրենք** (**Հավասար արտոնություն**) Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի ակտն էր։ Այս ակտն ընդլայնվեց 1918 թվականի «Ժողովրդի ներկայացուցչության մասին» օրենքի վրա, որը որոշ կանանց ձայն տվեց խորհրդարանական ընտրություններում Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո առաջին անգամ։ Այն երբեմն կոչվում է Հինգերորդ բարեփոխման ակտ։

1928 թվականի օրենքը ընդլայնեց ընտրական իրավունքը՝ կանանց հավասարություն տալով տղամարդկանց հետ։ Այն ձայնը տվել է 21 տարեկանից բարձր բոլոր կանանց՝ անկախ սեփականության իրավունքից։ Մինչ այս ակտը կարող էին քվեարկել միայն 30 տարեկանից բարձր կանայք, ովքեր բավարարում էին սեփականության նվազագույն պահանջներին։

## Ակտի ընդունում
Ակտը ընդունվել է Պահպանողական կուսակցության կողմից՝ առանց այլ կուսակցությունների մեծ ընդդիմության։

Օրինագիծը օրենք է դարձել 1928 թվականի հուլիսի 2-ին, որը ներկայացվել է մարտին։ Կանանց ընտրական իրավունքի հասարակությունների ազգային միության առաջնորդ Միլիսենթ Ֆոսեթը, ով քարոզարշավ էր իրականացրել քվեարկության համար, դեռ ողջ էր և ներկա էր խորհրդարանի նիստին՝ տեսնելու քվեարկության անցկացումը։ Նա գրել էր իր օրագրում «Գրեթե ուղիղ 61 տարի առաջ ես լսեցի, որ 1867 թվականի մայիսի 20-ին Ջոն Ստյուարտ Միլը ներկայացրեց իր ընտրական իրավունքի փոփոխությունը Բարեփոխումների օրինագծի մեջ։ Այսպիսով, ես անսովոր հաջողություն ունեցա՝ տեսնելով պայքարն ի սկզբանե։ »:

1928 թվականի օգոստոսի 5-ին Միլիսենթ Ֆոսեթը նամակ ստացավ վարչապետ Սթենլի Բոլդուինից։ Նա նշում է, որ թեև օրինագծի ընդունման ժամանակ խոչընդոտներ են եղել, նա միշտ կարծում է, որ այն կվավերացվի «այն պարզ և ամբողջական ձևով, որն ի վերջո ընդունեց»։ Նա ավարտում է նամակը՝ հույս հայտնելով, որ հավասար ձայնը շահավետ կլինի երկրի համար և այն կծառայի Միացյալ Թագավորության ավելի մեծ բարօրությանը։

## Արդյունքներ
Օրենքն ընտրողների ցուցակում ավելացրեց հինգ միլիոն ևս կանանց և հանգեցրեց նրան, որ 1929 թվականի ընդհանուր ընտրություններում կանայք մեծամասնություն կազմեցին՝ ընտրողների 52,7%-ը, որը կոչվում էր «*[[Flapper]] Election*»:

## Տես նաեւ
* Բարեփոխումների ակտեր
* Կանանց ընտրական իրավունքի ժամանակացույց
* Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության տասնիններորդ փոփոխություն
* Կանանց ընտրական իրավունքը Միացյալ Թագավորությունում
* Ժողովրդական օրենքի ներկայացում
* Սուֆրաժետի ռմբակոծություն և հրկիզման արշավ
* Կանայք Միացյալ Թագավորության Համայնքների պալատում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1928 իրավունքում
Կատեգորիա:20-րդ դարը Միացյալ Թագավորությունում
Կատեգորիա:Անգլիական պառլամենտի ակտեր
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության իրավունք
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության իրավունքի աղբյուրներ
Սոֆիա Բրահե

**Սոֆիա Բրահե** ( Sophie Brahe, ), դանիացի աստղագետ, բուսաբան, բժիշկ և պատմաբան Տիխո Բրահեի կրտսեր քույրը, որի հետ նա համագործակցել է գիտական հետազոտություններում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բրահեի ընտանիքի՝ Կնուստորպ (ներկայիս՝ Շվեդիա) ամրոցում, նա Դանիայի թագավորի խորհրդական Օտտե Բրահեի և Սոֆիայի թագուհու պալատական կին Բեատե Բիլլե Բրահեի տասը երեխաներից ամենափոքրն էր։ Սոֆիայի եղբայրների թվում էր հայտնի աստղագետ Տիխո Բրահեն, ով նրանից մեծ էր 10 տարով։ Սոֆիան աստղագիտություն սովորել է ինքնուրույն, ուսումնասիրել է աստղագիտության վերաբերյալ գրքեր գերմաներեն, ինչպես նաև պատվիրել է լատիներենից գրքերի թարգմանություններ իր միջոցներով։ 1573 թվականից Սոֆիան օգնում էր Տիխոյին աստղագիտական դիտարկումներում և հաճախ այցելում նրա Ուրանիբորգի աստղադիտարանը։ Տիխոն հիացմունքով էր խոսում Սոֆիայի խելքի և կարողությունների մասին, իսկ հարազատները դատապարտում էին նրանց գիտությամբ զբաղվելու համար, այն համարելով անարժան ազնվական ծագում ունեցող մարդկանց համար։

1576 թվականին, երբ նա 19 կամ 20 տարեկան էր, Սոֆիան ամուսնացավ Օտտո Տոտտայի հետ, և նրանք ունեցան մեկ որդի՝ Թեյջ Տոտտան, որը ծնվեց 1580 թվականին։ 1588 թվականին Սոֆիայի ամուսինը մահացավ, և նա տնօրինեց նրա ունեցվածքը (մասնավորապես՝ Տրոլհոլմ ամրոցը) մինչև որդին հասունացավ։ Այդ ժամանակ, երբ Տիխոյին օգնում էր հորոսկոպներ կազմելու հարցում, նա մեծ ուշադրություն էր դարձնում նաև այգեգործությանը, քիմիային և բժշկությանը։ Ուրանիբորգ կատարած իր այցելությունների ժամանակ Սոֆիան ծանոթանում է ալքիմիկոս Էրիկ Լանժի հետ, ով նրան ամուսնության առաջարկություն է անում, սակայն ֆինանսական միջոցների սղության պատճառով նրանք ամուսնանում են միայն 1602 թվականին, որից հետո Աքենֆորդում ապրում են ծայրահեղ աղքատության մեջ։ Էրիկ Լանժի աղքատության հասնելու հիմնական պատճառն այն էր, որ նա զբաղվում էր ոսկու ստեղծմամբ, ինչև չստացվեց։ Ինչպես երևում է Սոֆիայի՝ հարազատներին ուղղված նամակներից, նա արժանապատվորեն և հումորի զգացումով է տարել աղքատությունը։ Էրիկ Լանժը մահացել է Պրահայում 1613 թվականին։ 1616 թվականին՝ ամուսնու մահից հետո, Սոֆիան վերադարձել է Դանիա և բնակություն հաստատել Հելսինգյորում։ Նա իր կյանքի վերջին տարիները նվիրել է դանիական ազնվական ընտանիքների տոհմաբանությունները կազմելուն, նրա առաջին աշխատությունը լույս է տեսել 1626 թվականին։ Տոհմաբանության վերաբերյալ նրա աշխատությունները մինչ օրս համարվում են դանիական ազնվականության վաղ պատմության հիմնական աղբյուրներից մեկը և պահվում են թագավորական պալատի գրադարանում։ Սոֆիա Բրահեն մահացավ Հելսինգյորում 1643 թվականին և թաղվեց Քրիստիանշտադում (Շվեդիա), Տոտտա ընտանիքի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Sophie Brahe
*Sophie Brahe Manuscripts- The Royal Library (Copenhagen )
 
Կատեգորիա:Դանիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Դանիացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Դանիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Դանիացի պատմիչներ
Կատեգորիա:Դանիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Կին աստղագետներ
Մուսուլման կանանց իրավունքների պաշտպանության օր

**Մուսուլման կանանց իրավունքների պաշտպանության օր**, Հնդկաստանում օգոստոսի 1-ին նշվող տոն, որը նվիրված է 2019 թվականի մուսուլման կանանց ամուսնության իրավունքների պաշտպանության մասին օրենքի ուժի մեջ մտնելուն։

Մուսուլման կանանց ամուսնության իրավունքների խախտումը քրեական հանցագործություն որակող օրենքն ուժի մեջ է մտել 2019 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Մուսուլման կանանց ամուսնության իրավունքների պաշտպանությունը արգելված էր, և իսլամադավան զույգերից պահանջվում էր ամուսնալուծվել Հնդկաստանի քրեական օրենսգրքով, այլ ոչ թե շարիաթի օրենքներով։ 2020 թվականի օգոստոսի 1-ին ամբողջ երկրում առաջին անգամ նշվեց իսլամադավան կանանց իրավունքների պաշտպանության օրը։

Հնդկաստանի փոքրամասնությունների հարցերով նախարար՝ Մուխթար Աբբաս Նաքվին, հայտարարել է, որ Հնդկաստանի կառավարությունը ձգտում է փառաբանել երկրի մուսուլման կանանց ինքնուրույնությունը, ինքնահարգանքը և ինքնավստահությունը։ Հնդկաստանի կառավարությունը պաշտպանելու է մուսուլման կանանց սահմանադրական, հիմնարար և ժողովրդավարական իրավունքները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդկաստանի տոներ
Կատեգորիա:Իսլամը Հնդկաստանում
Աբելլա (բժիշկ)

**Աբելլան**,  հայտնի է որպես **Սալեռնոյի Աբելլա** կամ **Կաստելոմատացու Աբելլա**, բժիշկ է եղել տասնչորսերորդ դարի կեսերին։ Աբելլան սովորել և դասավանդել է Սալեռնոյի բժշկական դպրոցում։ Ենթադրվում է, որ Աբելլան ծնվել է մոտ 1380 թվականին, սակայն նրա ծննդյան և մահվան ճշգրիտ ժամանակը պարզ չէ։ Աբելլան դասախոսություններ է կարդացել Սալեռնոյի բժշկական դպրոցում ստանդարտ բժշկական պրակտիկաների, կանանց առողջության ու բնության մասին։ Աբելլան Ռեբեկա դե Գուարնայի հետ միասին մասնագիտացել է սաղմնաբանության ոլորտում։ Նա հրապարակել է երկու տրակտատ՝ De atrabile (Սև մաղձի մասին) և De natura seminis humani (Սերմնահեղուկի բնույթի մասին), որոնցից ոչ մեկն այսօր չի պահպանվել։ Սալվատորե դե Ռենցիի ՝ Սալեռնոյի բժշկական դպրոցի XIX դարի ուսումնասիրության մեջ Աբելլան մեկն է այն չորս կանանցից ( Ռեբեկա դե Գուարնայի, Մերկուրիադեի և Կոնստանս Կալենդայի հետ միասին), որոնք հայտնի են եղել բժշկությամբ զբաղվելով, բժշկության մասին դասախոսություններով։ Այս հատկանիշները Աբելլային դասեցին մի խմբի կանանց, որոնք հայտնի են որպես *Mulieres Salernitanae* կամ Սալեռնոյի կանայք։

## Ժառանգություն
Աբելլան Ջուդի Չիկագոյի *«Ընթրիք»* ինստալյացիայի մեջ ներկայացված կերպարն է եղել։  Աբելլան ներկայացվել է որպես ժառանգության հարկում ընդգրկված ինը հարյուր իննսունինը անուններից մեկը։  The *Heritage Floor-ը* Ջուդի Չիկագոյի *The Dinner Party-ի* աջակցող ստեղծագործությունն է։ Այն կոչված է ներկայացնելու այն կանանց թիվը, ովքեր պայքարել են հայտնի դառնալու համար, որպեսզի իրենց անունները հիմնականում ջնջվեն և/կամ մոռացվեն։ Նա «Սալեռնոյի տիկիններից» է, ով հաճախել և դասավանդել է Սալեռնոյի բժշկական դպրոցում, որը ներկայացված է *Heritage Floor-* ում, Ռեբեկա դե Գուարնայի, Սալեռնոյի Ֆրանչեսկայի և Մերկուրիադեի հետ միասին։

## Սալեռնոյի Կանայք
Սալեռնոյի բժշկական դպրոցը առաջին համալսարանն է եղել, որը թույլ է տվել կանանց մուտք գործել Այս կանայք հայտնի են եղել իրենց մեծ գիտելիքներով։  Կանանց այս խումբը բաղկացած է եղել Աբելլայից, Սալեռնոյի Տրոտայից, Մերկուրիադից, Ռեբեկա դե Գուարնայից, Մարիա Ինկարնատայից և Կոնստանս Կալենդանից։ Սալեռնոյի կանայք ոչ միայն բժշկությամբ էին զբաղվում, այլեւ բժշկություն էին դասավանդում Սալեռնոյի բժշկական դպրոցում, գրում էին տեքստեր։ Կանանց այս խումբն այն ժամանակ աշխատում էր ընդդեմ կանանց ընդհանուր տեսակետի և դերերի և համարվում էր միջնադարյան Սալեռնոյի հպարտությունը և բարության խորհրդանիշը։

## Կաստելլոմատների ընտանիք
Կաստելլոմատների ընտանիքը չափազանց ազդեցիկ ընտանիք է եղել Սալեռնոյում, որին, ենթադրաբար, պատկանում էր Աբելլան։ Ընտանիքի ազդեցիկությունը օգնել է կենսական կապեր հաստատել պապական արքունիքի և Սալեռնոյի բժշկական դպրոցի միջև։ Այս ընտանիքի նշանակալից անդամն էր Ջովաննին Կաստելոմատացին, որը կրում էր *medicus papae* կամ «Պապի բժիշկ» կոչումը Հռոմի Իննոկենտիոս III- ի համար։ Աբելլայի և Ջովանի Կաստելոմատացու հարաբերությունները պարզ չեն։

## Ծանոթագրություններ

; Մատենագիտություն
*
*
*

*
Նիկոլ Ամելին

**Նիկոլ Ամելին** () ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ է, իրավաբան, դիվանագետ և կանանց իրավունքների պաշտպան։ Նա 1991-ից 2017 թվականներին մի քանի անգամ եղել է Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի անդամ և 1995 թվականից տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել Ֆրանսիայի կառավարությունում. նա եղել է Ծովի Նախարարը 2002 թվականին և Գենդերային Հավասարության նախարարը 2002 թվականից մինչև 2005 թվականը։ Նա 2008 թվականից ՄԱԿ-ի Կանանց նկատմամբ Խտրականության վերացման կոմիտեի անդամ է, իսկ 2013 թվականից եղել է կոմիտեի նախագահը։

Նա ներկայացնում էր Կալվադոսի դեպարտամենտը որպես Հանրապետականների անդամ։

## Կենսագրություն
Իրավագիտության դոկտորի կոչումով, մասնագիտանալով շրջակա միջավայրի ոլորտում, նա սկսեց իր գործունեությունը շրջակա միջավայրի նախարար Միշել դ՛Օռնանոյի աշխատասենյակում։ Հզոր մարդ լինելով Կալվադոսից՝ նա համոզեց Նիկոլ Ամելինին ներդրումներ կատարել իր հայրենի գավառում։ Օնֆլյորում, այնուհետև Կալվադոսի գլխավոր խորհրդում վարչական պաշտոններ զբաղեցնելուց հետո, նա քաղաքական դաշտ է մտել որպես Միշել դ՛Օռնանոյի պատգամավոր Ֆրանսիայի Ազգային ժողովում 1988 թվականին, և նրա մահից հետո՝ 1991 թվականին։

1993 թվականին, Իվ Բուասոյի հետ որպես պատգամավոր, նա ընտրվեց գերակայող մեծամասնությամբ երկրորդ փուլում՝ Ֆրանսիական ժողովրդավարության միության (UDF) տոմսով։ Նրա հակառակորդն Ազգային ճակատի թեկնածու էր, իսկ մյուս կողմից էլ Կորին Լեպաժն էր, որը չկարողացավ որակավորվել երկրորդ փուլի համար:21:01

1995 թվականի մայիսին Ժակ Շիրակի հաղթանակով նա թողեց իր պաշտոնը՝ Ալեն Ժյուպեի կառավարությունում աշխատելու համար։ Նույն թվականին նա գլխավորեց քաղաքապետարանի Հորնֆլոր Մաջորիտե Պրեզիդենտիել (Hornfleur Majorité Présidentielle) ցուցակը, սակայն 37 ձայնով իր պաշտոնը զիջեց անկախ բնապահպանի։ Նա նոյեմբերին հեռացավ իշխանությունից մյուս «ժուպետների» հետ և դեկտեմբեր ամսին հեշտությամբ վերականգնեց իր աթոռը։

Վերընտրվելով 1997 թվականի լուծարումից հետո, նա Կալվադոսի աջակողմյան միակ անդամն էր։ Հաջորդ տարի նա միացավ Ստորին Նորմանդիայի Տարածաշրջանային խորհրդին՝ որպես փոխնախագահ, Ռենե Գարեկի տեղակալ, որը տարածաշրջանի նախագահ է 1986 թվականից։

Վերընտրվելով որպես անդամ 2002 թվականին՝ Ժողովրդական Շարժման Միության կողմից նոր ստեղծվող Նախագահական Մեծամասնության համար Միության (Union pour la majorité présidentielle) դրոշի ներքո, նա եղել է Րաֆֆարինի կառավարության նախարար, մեկ ամիս պատասխանատվություն կրելով Ծովի համար, այնուհետև իր պատասխանատվության տակ է եղել Մասնագիտական Հավասարությունը՝ մինչև Ժան-Պիեռ Ռաֆարենի հրաժարականը՝ 2005 թվականի մայիսի 31-ին։

Նա կորցրեց իր պաշտոնը 2017 թվականի Ֆրանսիայի խորհրդարանական ընտրություններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Կին իրավագետներ
Կատեգորիա:Կին նախարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Քրիստին Կիրխ

**Քրիստին Կիրխ** (, ), գերմանացի աստղագետ։

## Կենսագրություն
Քրիստին Կիրխն աստղագետներ Գոտֆրիդ Կիրխի և Մարիա Մարգարետե Կիրխի դուստրն էր, Քրիստֆրիդ Կիրխի քույրը։ Նա և նրա քույր Մարգարետ Կիրխը աստղագիտություն են սովորել տասը տարեկանից։ Մանուկ հասակից Կիրխն օգնել է իր ծնողներին աստղագիտական դիտումներում։ Ըստ հաղորդումների՝ երիտասարդ Կիրխը պատասխանատու էր դիտումների ժամանակը գրանցելու համար՝ օգտագործելով ճոճանակ։ Մեծանալով՝ Կիրխը սովորել է հաշվարկել օրացույցներ։ Նա սկզբում օգնել է իր մորը, իսկ հետո՝ եղբորը տարբեր օրացույցներ հաշվարկելու գործում։

Մինչև 1740 թվականը Կիրխն իր ներդրման համար աշխատավարձ չի ստացել, սակայն օգտվել է Բեռլինի գիտությունների ակադեմիայից ստացած փոքր նվիրատվություններից։ Եղբոր՝ Քրիստֆրիդի մահից հետո օրացույցներ հաշվարկելու հարցում ակադեմիան հույս է դրել Քրիստինի վրա։ Նա պատասխանատվություն է ստանձնել Սիլեզիայի օրացույցը հաշվարկելու համար, որը Պրուսիան նվաճել էր 1740-ական թվականների սկզբին։ Ակադեմիան օրացույցների մենաշնորհ ուներ, և Սիլեզիայի օրացույցը զգալի եկամուտ էր բերում ակադեմիային։ Այդպիսով, 1776 թվականին Կիրխն ակադեմիայից ստացել է 400 թալեր բարձր աշխատավարձ։

Քրիստին Կիրխը շարունակել է օրացուցաստեղծ աշխատանքը ակադեմիայի համար մինչև խոր ծերություն և մեծ հարգանք էր վայելում։ 77 տարեկանում ակադեմիան նրան շնորհել է էմերիտուսի բարձր կարգավիճակ, և նա շարունակել է աշխատավարձ ստանալ ակադեմիայից՝ առանց աշխատելու պարտավորության։ Նա աստղագետ Յոհան Բոդեին ծանոթացրել է օրացույցներ կազմելու գործին։ 

Քրիստին Կիրխը մահացել է 1782 թվականին՝ որպես հարգված աստղագետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին աստղագետներ
«Ոսկե ասեղ» կարի դպրոց

[աջից|մինի|180x180փքս|Աֆղանստանի հյուսիսում [բուրկա կրող կանայք]]
**«Ոսկե ասեղ» կարի դպրոցը** կանանց համար նախատեսված ընդհատակյա դպրոց էր Աֆղանստանի Հերաթ քաղաքում, Աֆղանստանի առաջին իսլամական էմիրության ժամանակ։ Քանի որ կանանց թույլ չէր տրվել կրթություն ստանալ թալիբների կողմից ներմուծված իսլամական օրենքի պատճառով, կին գրողները, որոնք պատկանում էին Հերաթի գրական շրջանին, ստեղծեցին մի խումբ, որը կոչվում էր «Հերաթի կարի շրջաններ», որը հիմնեց «Ոսկե ասեղ» կարի դպրոցը մոտ 1996 թվականին։

Կանայք շաբաթը երեք անգամ այցելում էին դպրոց՝ իբր կարելու նպատակով, բայց փոխարենը լսում էին Հերաթի համալսարանի գրականության դասախոսների դասախոսությունները։ Դրսում խաղացող երեխաները զգուշացնում էին խմբին, կրոնական ոստիկանության մոտենալուց՝ ժամանակ տալով թաքցնելու իրենց գրքերը և վերցնելու կարի սարքավորումները։  Ըստ Քրիստինա Լամբի՝ «Հերաթի կարի շրջաններ» գրքի հեղինակի Հերաթը կարող էր լինել թալիբների օրոք ամենաճնշված տարածքը, քանի որ այն մշակութային քաղաք էր և հիմնականում շիաներ էին, որոնց դեմ էին պայքարում թալիբները։ Նա «Ազատ Եվրոպա» ռադիոկայանի հետ զրույցում ասաց.

## Տես նաև

* Աֆղանստան
* Իսլամական ֆեմինիզմ
* Աֆղանստանի կանանց հեղափոխական ասոցիացիա
* Շարիաթ
* Կանանց իրավունքներն Աֆղանստանում
* Կինն իսլամում

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցում

* Lamb, Christina. *The Sewing Circles of Herat*. HarperCollins, 2004.
* The Revolutionary Association of Women of Afghanistan, accessed 29 July 2010.

Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներն Աֆղանստանում
Կատեգորիա:Աֆղանստանի պատմություն
Կատեգորիա:Աֆղանստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Աֆղանստան
Իսաուրա Գոմես

**Իսաուրա Տավարես Գոմես** () դեղագործ է, քաղաքական գործիչ և կանանց իրավունքների ակտիվիստ։ Ներկայացնելով Գվինեայի և Կաբո Վերդեի անկախության աֆրիկյան կուսակցությունը, նա առաջին և միակ կինն էր, որը դարձավ պատգամավոր 1975 թվականին՝ Կաբո Վերդեան անկախությունից հետո։ 2004 թվականին Սան Վիսենտեի քաղաքապետ ընտրվելով՝ նա դարձավ երկրի առաջին կին քաղաքապետը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Բարբարա Էվելին Բեյլի

**Բարբարա Էվելին Բեյլի Օ. Ջեյ**, (ծնվել է 1942 թվականի մարտի 14-ին) մանկավարժ, գրող և գենդերային հետազոտությունների մասնագետ է Ճամայկայի Քինգսթոնում։  Բացի իր լուսավորչական գործունեությունից, Բարբարա Էվելին, կանանց իրավունքներին նվիրված բազմաթիվ համաժողովներում և հանդիպումներում, ներկայացրել է Ճամայկան։ 2008 թվականին անդամ պետությունների կողմից ընտրվել է որպես ՄԱԿ-ի կանանց նկատմամբ խտրականության վերացման կոմիտեի անդամ։

## Կարիերա
Բարբարա Էվելին Բեյլին սովորել է Արևմտյան Հնդկաստանի համալսարանում, որտեղ 1974 թվականին ստացել է մանրէաբանության գիտությունների բակալավրի աստիճան, 1983 թվականին՝ կրթության արվեստի մագիստրոսի աստիճան, իսկ 1987 թվականին՝ կրթության փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։  1980-1996թվականներին աշխատել է համալսարանի դասախոս.։ 1995-2010թվականներին զբաղեցրել է գենդերային և զարգացման հետազոտությունների համալսարանական ինստիտուտի տարածաշրջանային համակարգողի պաշտոնը։ 2003 թվականին Բեյլին նշանակվել է Կալիֆորնիայի համալսարանի գենդերային վերլուծության և կրթության պրոֆեսոր։

1980-ական թվականներին Բեյլին պատահաբար ներգրավված էր Կանանց միջազգային շարժման, Ճամայկայի կին մեթոդիստների ազգային գործադիր կոմիտեյի մեջ։ Այնտեղ աշխատելով որպես Կարիբյան և Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի մեթոդիստական եկեղեցու կանանց հիմնադիր անդամ, այնուհետև նախագահ, Բարբարա Էվելին Բեյլին, հետաքրքրվեց սոցիալական աջակցության ծրագրերի միջոցով կանանց հզորացնելու եղանակներով։

1985 թվականին Բարբարա Բեյլին եղել է Ճամայկայի պատվիրակության կազմում Քենիայի Նայրոբի քաղաքում Կանանց կարգավիճակի վերաբերյալ երրորդ համաշխարհային համաժողովում։  1995 թվականին Բարբարա Բեյլին եղել է նաև իր երկրի պատվիրակության կազմում՝ Պեկինում Կանանց կարգավիճակի չորրորդ համաշխարհային համաժողովում։ 2000 թվականին նա մասնակցել է «Պեկին+5» հանդիպմանը, որը տեղի է ունեցել Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում։

Բարբարա Բեյլին Ճամայկայի գենդերային հարցերով ազգային խորհրդատվական կոմիտեի նախագահն էր՝ աշխատելով մշակել քաղաքականություն, որը կնպաստի երկրում գենդերային հավասարությանը և սոցիալական արդարությանը։

Մասնակից պետությունները Բարբարա Բեյլինին ընտրել են  կոմիտեի անդամ 2009 թվականի հունվարից մինչև 2012 թվականի վերջ։  Այս կոմիտեն հետևում է, որ երկրները համապատասխանեն միջազգային կոնվենցիային, որը պարունակում է մի շարք հոդվածներ, որոնք ուղղված են կանանց նկատմամբ խտրականության դադարեցմանը։ 2015 թվականին տված հարցազրույցում Բեյլին խոստովանեց կանանց հավասարության հասնելու բարդությունները՝ «Արմատավորված հայրապետական գաղափարախոսությունը» անվանելով կառուցվածքային և գաղափարական անհավասարության հիմնական գործոն։

## Ճանաչում
2008 թվականին Բեյլին արժանացել է Կարիբյան համայնք «Կանանց համար»  մրցանակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Նիկոլա Փելլոու

**Նիկոլա Փելլոու** (, ), անգլիացի մաթեմատիկոս և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի գիտնական, եղել է CERN-ում Թիմ Բերներս Լիի հետ աշխատող WWW նախագծի տասնինն անդամներից մեկը։ Նա միացել է նախագծին 1990 թվականի նոյեմբերին, Լեսթերի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում (այժմ՝ Դե Մոնֆորտի համալսարան) սովորելու տարիներին։ Փելլոուն հիշում է, որ խորապես ծանոթ չէր ծրագրավորման լեզուներին, բացառությամբ Պասկալ և FORTRAN լեզուների, որոնք նա օգտագործել է իր կրթական ծրագրի շրջանակներում։

Թիմ Բերներս Լիի WorldWideWeb վեբ զննարկիչը NeXT հարթակի համար ավարտելուց գրեթե անմիջապես հետո Փելլոուն հանձնարարություն է ստացել ստեղծելու զննարկիչ՝ օգտագործելով C ծրագրավորման լեզվում իր ձեռք բերած հմտությունները։ Արդյունքում նա գրել է առաջին գծային ռեժիմի զննարկիչը, որը կարող է աշխատել նաև NeXT համակարգերից դուրս։ WWW թիմը սկսել է կատարելագործել նրա աշխատանքը՝ ստեղծելով մի քանի փորձնական տարբերակներ։ Փելլոուն ներգրավվել է զննարկիչը տարբեր համակարգչային համակարգերին հարմարեցնելու աշխատանքներում։

Նա 1991 թվականի օգոստոսի վերջին դուրս է եկել CERN-ից, բայց վերադարձել է 1992 թվականին Ռոբերտ Կայլլիաուի հետ  MacWWW-ի վրա աշխատանքն ավարտելուց հետո։ Այն առաջին վեբ զննարկիչն էր դասական Mac OS-ի համար։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Archive of "People involved in the WorldWideWeb project"

Կատեգորիա:Բրիտանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային սարդոստայն
Կատեգորիա:Վեբ-դիտարկիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ճարտարագետներ
Տատյանա Բիրշտեյն

**Տատյանա Մաքսիմովնա Բիրշտեյն** (), խորհրդային և ռուս ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, որը հայտնի է պոլիմերների վիճակագրական ֆիզիկայում իր ներդրումներով։ Ռուսաստանի Դաշնության գիտության վաստակավոր գործիչ (1998)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բիրշտեյնի բժիշկ Մաքս (Մորդուխ) Միրոնովիչի (1885, Բրեստ-Լիտովսկ 1949, Լենինգրադ), Յուրիևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի շրջանավարտի (1913), և ֆտիզիատր Մարիա Իսրայելևնա Բաբինայի (1897, Մոգիլյով, 1987, Լենինգրադ) ընտանիքում։ Հայրը ղեկավարում է Վոլոդարսկու անվան հիվանդանոցի թերապևտիկ բաժինը, մայրը աշխատել է հակատուբերկուլյոզային դիսպանսերում։ Տատյանան փրկվել է Լենինգրադի շրջափակումից հետո։

1951 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պետական ​​համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը և ԼԴՊԻ-ի ասպիրանտուրան։ Հերցեն (1954-1958, Մ.Վ. Վոլկենշտեյնի գիտական ​​խորհրդատու), 1991 թվականից՝ պրոֆեսոր։

Գիտական ​​հետաքրքրությունների ոլորտ՝ պոլիմերային համակարգերի վիճակագրական ֆիզիկա՝ փուլային անցումներ, ադսորբցիա, պոլիմերային և պոլիէլեկտրոլիտային համակարգեր, բլոկային համապոլիմերների ինքնակազմակերպում, պոլիմերային համակարգերում հեղուկ բյուրեղային կառուցվածքներ, պոլիմերային խոզանակներ։

2007 թվականի փետրվարի 22-ին նա ստացել է $100,000, երբ նրան տրվել է L'Oréal-UNESCO Կանանց գյուղատնտեսության համար շրջանի մանկավարժական մրցանակը։  Մրցանակը շնորհվել է նրա «մեծ մոլեկուլների ձևերի, չափերի և շարժումների ըմբռնմանը նպաստելու համար»։

Հանկարծամահ է եղել 2022 թվականի փետրվարի 23-ին։

## Ընտանիք
* Ամուսին՝ ֆիզիկոս Դավիթ Նաումովիչ Միրլին (1925-2008), ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
** Որդի՝ ֆիզիկոս Ալեքսանդր Դավիդովիչ Միրլին (ծն. 1962), ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1999), Կարլսրուեի համալսարանի պրոֆեսոր։
** Դուստրը՝ Ելենա Դավիդովնա Միրլինա, ծրագրավորող։

## Պարգևատրումներ
* Մեդալ «Լենինգրադի պաշտպանության համար», 1944 
* Ռուսաստանի Դաշնության գիտության վաստակավոր գործիչ, 1998 
* Սորոսի պրոֆեսոր, 1994-1995, 1996, 1997, 1998
* Սորոսի վաստակավոր պրոֆեսոր, 2000 
* Լ՛որեալ-ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Կանայք գիտության մեջ» մրցանակ «Խոշոր մոլեկուլների ձևի, չափի և շարժման հարցում իր ներդրման համար», 2007
* Վ. Ա. Կարգինաի անվան պարգևատրում ՌԱՆ, 2008

## Թ.Բիրշտեյնի աշխատանքներ
* Бирштейн Т. М., Птицын О. Б. Конформации макромолекул. — М.: Наука, 1964
* T. M. Birshtein and O. B. Ptitsyn, "Conformations of Macromolecules, " Interscience Publishers, New York, 1966.
* PubMed, поиск статей

## Ծանոթագրույթուն

 
Կատեգորիա:Խորհրդային կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Նինա Ուիլկոքս Պուտնամ

**Նինա Ուիլկոքս Պուտնամ** (, ), ամերիկացի գրող, սցենարիստ և դրամատուրգ։  Նա գրել է ավելի քան 500 կարճ պատմվածքներ, շուրջ 1000 ամսագրային հոդվածներ և մի քանի գրքեր, բացի թերթերի կանոնավոր սյունակներից, սերիալներից, կոմիքսներից և մանկական գրականությունից։ Նրա պատմություններից շատերը նկարահանվել են, այդ թվում՝ մի պատմություն, որը հիմք է հանդիսացել 1932 թվականին Բորիս Կառլոֆի մասնակցությամբ 1932 թվականի (Մումիա) ֆիլմի համար։ Նա չորս անգամ ամուսնացել է, իր գրավոր գործունեությունից վաստակել է մոտ մեկ միլիոն դոլար։

## Կենսագրություն

Ինեզ Կորալի Ուիլկոքսը ծնվել է Կոնեկտիկուտ նահանգի Նյու Հեյվեն քաղաքում 1888 թվականի նոյեմբերի 28-ին Էլեոնորա Սանչես Ուիլկոքսի և Մարիոն Ուիլկոքսի ընտանիքում։ Նա տնային կրթություն է ստացել իր հոր մոտ, որը անգլերեն է դասավանդել։ Նա ունեցել է քույր՝ Լենորը, որն իրենից հինգ տարով փոքր էր։ Երբ Ինեսը 11 տարեկան էր, «New York Sunday Herald» թերթը 5 դոլարով գնել է նրա պատմությունը։

Ուիլկոքսը աշխատանքի է անցել հինգերորդ պողոտայի մի գործարանում՝ գլխարկներ պատրաստելով։ Նա ամուսնացել է հրատարակիչ Ռոբերտ Ֆոլքներ Պուտնամի հետ 1907 թվականին՝ վերցնելով նրա ազգանունը։ 1912 թվականին նա կազմել է Ներքին Եկամուտների ծառայության համար ԱՄՆ եկամտահարկի առաջին «Ձև 1040»-ը։ Նրա մոտ ախտորոշվել է տուբերկուլոզ և մնացել է ապրելու երկու տարի, ինչի մասին նա գրել է 1922 թվականին «Saturday Evening Post» ամսագրում։

Պուտնամը մեծ քանակով ստեղծագործող գրող էր, որը գրել է վեպեր, վեսթերններ, երաժշտական կատակերգություններ և գոթական սարսափ ֆիլմեր։ Նա հոդվածներ է գրել «Saturday Evening Post» ամսագրի համար և վարել է սինդիկացված սյունակ՝ «Ես և Ջորջը» վերնագրով, որը տպագրվել է 400 թերթերում։ Նա նաև գրել է մանկական գրքեր և երեխաների համար ստեղծել է կոմիքսների շարք, որը կոչվում է «Sunny Bunny»: 1928 կամ 1929 թվականներին նա սկսել է թողարկել «Witty Kitty» կոմիքսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիծաբաններ
Նեթա Հուսեյն

**Նեթա Հուսեյն** (), հնդիկ բժիշկ և վիքիպեդիացի, որը հայտնի է Վիքիպեդիայում կորոնավիրուսի ծագման մասին ապատեղեկատվության տարածման դեմ պայքարելու իր ջանքերով։

## Կենսագրություն
Հուսեյնը ծնվել է 1990 թվականի հունիսի 11-ին Կերալա նահանգի Կունամանգալամ քաղաքում։

## Կարիերա
Հուսեյնը Վիքիպեդիայում իր գործունեությունը սկսել է 2010 թվականին, երբ Կոժիկոդեի Կալիկուտ բժշկական համալսարանի առաջին կուրսի ուսանող է եղել։ Նա իր բարձրագույն կրթությունը շարունակել է 2016 թվականին՝ ուսանելով Գյոտեբորգի համալսարանում։ Նա նաև *[[HuffPost|Huffington Post]]* աշխատել է որպես բլոգեր մինչև 2018 թվականը։ 2020 թվականին նա Գյոտեբորգի համալսարանից փիլիսոփայության դոկտորի կոչում է ստացել կլինիկական նյարդաբանության ոլորտում։ 

2020 թվականի կեսերին նա սկսել է կենտրոնանալ Վիքիպեդիայում անգլերենով, մալայալամով և շվեդերենով հոդվածներ ստեղծելու վրա, որոնք վերաբերում են կորոնավիրուսին։ Նա Վիքիպեդիայում գրել է մոտ 30 հոդված՝ կապված COVID-19-ի հետ, ներառյալ COVID-19-ի դեմ չապացուցված մեթոդների ցանկը՝ նպատակ ունենալով կանխել համացանցում և սոցիալական մեդիա հարթակներում համաճարակի մասին ապատեղեկատվության տարածումը։

Նա նաև Վիքինախագիծ է սկսել՝ նպատակ ունենալով զարգացնել և ընդլայնել COVID-19-ի պատվաստումների ազդեցությանը և դրանց անվտանգությանը վերաբերող թեմաները։ 

2020 թվականին նա ստացել է Կանայք բաց աղբյուրների ակադեմիական մրցանակ, որով գնահատվել է նրա ներդրումը բժշկական գիտելիքի և տեղեկատվության տարածման գործում։ Նա նաև 2020 թվականին ՄԱԿ-ի կողմից պատվավոր հիշատակման է արժանացել Twitter: Նա 2021 թվականի Վիքիմանիա համաժողովի ժամանակ արժանացել է «2021 թվականի Տարվա վիքիպեդիացի» Պատվավոր հիշատակում մրցանակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիստներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հնդիկ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ