Սթենֆորդի բանտային գիտափորձ (ֆիլմ)

**«Սթենֆորդի բանտային գիտափորձ»** (), 2015 թվականի ամերիկյան ֆիլմ որի ռեժիսորն է Քայլ Պատրիկ Ալվարեսը։ Սյուժեն հիմնված է Սթենֆորդի բանտային փորձի վրա, որն անցկացրել է Ֆիլիպ Զիմբարդոն 1971 թվականին։

Նախագիծը հայտարարվել է 2002 թվականին և մշակվել է տասներկու տարի, նկարահանումները սկսվել են 2014 թվականի օգոստոսի 19-ին Լոս Անջելեսում։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականի հունվարին Սանդենս կինոփառատոնում, որտեղ այն ստացել է Ալֆրեդ Պ. Սլոանի մրցանակը։ Ֆիլմը թողարկվել է սահմանափակ թողարկմամբ 2015 թվականի հուլիսի 17-ին։ Ֆիլմը թողարկվելուց հետո, ընդհանուր առմամբ, դրական արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից, որոնք գովաբանում էին ռեժիսորին, սցենարը և դերասանական խաղը։

## Սյուժե
Սթենֆորդի համալսարանի հոգեբանության պրոֆեսոր Ֆիլիպ Զիմբարդոն հոգեբանական փորձ է անցկացնում՝ որի խնդիրն էր պարզել նավաստիների շրջանում և նավատորմի ուղղիչ հաստատություններում առաջացող կոնֆլիկտների պատճառները։ Մասնակիցները հավաքագրվել էին թերթում տպագրված հայտարարության շնորհիվ։ Մասնակցության համար նրանց առաջարկվում էր օրական $15: Կամավորներին վիճակահանության միջոցով բաժանեցին 2 խմբի՝ կալանավորների և բանտային հսկիչների և տեղափոխեցին պայմանական բանտ, որը հատուկ գիտափորձի անցկացման նպատակով կառուցվել էր Սթենֆորդի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի նկուղում։ Գիտափորձը սկսելուց առաջ Զիմբարդոն «հսկիչներին» հրահանգավորեց, որպեսզի վերջիններս կալանավորների մոտ ստեղծեն վախի և միայնության զգացում, սակայն միևնույն ժամանակ հստակ հրահանգ կար կալանավորների նկատմամբ ոչ մի դեպքում չկիրառել ֆիզիկական բռնություն։ Ի հակառակ բոլոր ակնկալիքների՝ գիտափորձը հաշված օրերի ընթացքում ստացավ տարերային բնույթ։ Բանտային հսկիչների կողմից կալանավորները սկսեցին ենթարկվել սադիստական և վիրավորական վերաբերմունքի։

## Դերերում

* Բիլլի Կրուդապ՝ բժիշկ Ֆիլիպ Զիմբարդո
* Էզրա Միլեր՝ Դանիել Քալփ / Բանտարկյալ 8612
* Օլիվիա Թիրլբի՝ Քրիստինա Մասլաչ
* Նելսան Էլիս՝ Ջեսսի Ֆլետչեր
* Թայ Շերիդան՝ Փիթեր Միտչել / Բանտարկյալ 819
* Մայքլ Անգարանո՝ Քրիստոֆեր Արչեր / «Ջոն Ուեյն»
* Ջոնի Սիմոնս՝ Ջեֆ Ջենսեն
* Լի Կի Հոն՝ Գևին Լի
* Ջեսսի Քերի՝ Փոլ
* Թոմաս Ման՝ Բանտարկյալ 416
* Մայլս Հեյզեր՝ Մարշալ Լովետ
* Քեյր Գիլքրիստ՝ Ջոն Լովեթ
* Մոյսես Արիաս՝ Էնթոնի Կարոլ
* Ջեյմս Ուոք՝ Մայք Փեննիլ
* Գայ Չարլզ՝ Փոլ Ֆոգել
* Լոգան Հեյզեր՝ Ջերրի
* Ջեյմս Ֆրեշվիլ՝ Թաունշենդ
* Մեթ Բենեթ՝ Քայլ Պարկեր
* Ջեք Քիլմեր՝ Ջիմ
* Նիկոլաս Բրաուն՝ Կարլ Վենդի
* Բրետ Դավերն՝ Հուբբի Ուիթլոու

## Արտադրություն
«Սթենֆորդի բանտային փորձ» ֆիլմի նախագիծն առաջին անգամ հայտարարվել է 2002 թվականին, երբ պրոդյուսեր Բրենթ Էմերին հանձնարարել է սցենարիստ Թիմ Թալբոտին գրել ֆիլմի սցենարը։ Ֆինանսավորման խնդիրները, 2007-2008 թվականների Ամերիկայի գրողների գիլդիայի գործադուլը և այլ դժվարություններ հետաձգեցին նախագիծը տասներկու տարով։

2014 թվականի օգոստոսի 19-ին ֆիլմի աշխատանքներին միացել են Sandbar Pictures և Abandon Pictures ստուդիաները։ Նախագծին հրավիրվել է Քայլ Պատրիկ Ալվարեսը, որը դարձել է ֆիլմի ռեժիսորը, պրոդյուսերությանը միացել են Բրենտ Էմերին, Լիզի Ֆրիդմանը, Գրեգ Լիթլը, Լորեն Բրեթմանը և Բրայան Գերաթին։

## Ընդունում
Ֆիլմը հիմնականում դրական արձագանքներ է ստացել։ Rotten Tomatoes կայքում 32 գրախոսությունների հիման վրա՝ 10-ից 6,8 միջին գնահատականով ֆիլմը ստացել է 78% գնահատական։ Metacritic կայքում ֆիլմն ունի 73 միավոր 100-ից՝ հիմնված 15 քննադատների գրախոսությունների վրա։

The Hollywood Reporter-ից Լեսլի Ֆելփերինը դրական է արտահայտվել ֆիլմի մասին՝ գրելով՝ «Չնայած բոլոր թերություններին, այն հարուստ, մտածելու տեղիք տվող ֆիլմ է, որը թեև բարդ է, սակայն զերծ չէ հումորից և տեսողական հաճույքներից»։

The Guardian-ից Ջորդան Հոֆմանը ֆիլմին տվեց հինգ աստղերից չորսը և ասել է, որ «Ռեժիսոր Քայլ Պատրիկ Ալվարեսն արժանի է բոլոր գովասանքի այն բանի համար, թե ինչպես է նա սկսում այս ցնցող սցենարը»։

## Պարգևներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1971 թվականին