Հուեյ ցզուն

**Հուեյ ցզուն** (չինարեն՝ 徽宗, փինյին՝ Huīzōng, W. S. -  Hui-tsung, ), Սուն արքայատոհմի ութերորդ կայսրը, նկարիչ, գեղագիր, երաժիշտ, թեյի արարողության վարպետ։ Արվեստի հանդեպ նրա կիրքը հանգեցրել է պետական գործերի անտեսեման ու աղետի. կայսրությունը կորցրել էր իր հյուսիսային տիրույթները, Կայֆինը՝ աշխարհի ամենամեծ մայրաքաղաքներից մեկը, թալանվել է, իսկ կայսերական ընտանիքի գերեվարումը վերջ էր դրել Հյուսիսային Սուն արքայատոհմի պատմությանը։

## Կենսագրություն
Իշխել է 1100-1126 թվականներին։ Արգելել է բուդդիզմը և հովանավորել դաոսականության տարածումը։ Գրել է աշխատություններ բժշկության և փիլիսոփայության վերաբերյալ։

1126-ի սկզբին Յուրչեն տոհմի զորքերը, անցնելով Դեղին գետը, պաշարել են Կայֆինը։ Սարսափած կայսրը 1126 թվականի հունվարի 18-ին հրաժարվել է գահից հօգուտ իր որդու։ Պաշարվածները կատաղի դիմադրություն էին ցույց տալիս, և քաղաքը պահպանվեց, չնայած որ Ցզինի հեծելազորային բանակը հարմարեցված չէր պաշարմանը։ 1127 թվականի հունվարի 9-ին Յուրչենները վերադարձան, Կայֆենգը գրավվել էր և թալանվել։ Հուեյ ցզունը, երիտասարդ կայսեր հետ միասին, որը ստացել էր Ցին-ցզուն (欽宗) անունը, ամբողջ պալատով և հարեմով ընկել էր զավթիչների ձեռքը։ Մայիսի 10-ին Հուեյ ցզունը, 14,000 նախկին հպատակների հետ միասին, ուղարկվել է հյուսիսային Մանչուրիա, որտեղ նա անց է կացրել իր կյանքի վերջին 8 տարիները՝ իբրև բանտարկյալ։

Նրա տղաներից մեկին հաջեղվել էր փախչել Չինաստանի հարավային մասը։ Այնտեղ նա դարձել է Հարավային Սուն արքայատոհմի հիմնադիրը (այժմ Հանչժոու)։ Նոր կայսրը ընդունել է Գաո-ցզունը անունը (գահակալել է 1127 թվականից 1162-ը).

## Արտաքին կապեր
Կապեր է պահպանել Կորյոյի կայսերական արքունիքի հետ։ 1114 թվականին և 1116-ին նա  չինական երաժշտական գործիքների խմբաքանակ է ուղարկել Կորեայի կայսրին ՝ խթան հանդիսանալով կորեական երաժշտության զարգացմանը։

## Գործունեությունը արվեստում
Կայսրը խաղում էր ցիսյանցին, նկարում էր ծաղիկներ և թռչուններ, գեղագրության վարպետ էր և ստեղծագործում էր բանաստեղծություններ։ Հայտնի «Թեյի մասին տրակտատի» (չին. ՝ 大观 茶 论, 1107) հեղինակն է։ Նրան են վերագրվում նաև Չժան Սուանյա ստեղծագործության երկու հայտնի օրինակները`« Մետաքսի պատրաստում » (Բոստոնի կերպարվեստի թանգարան) և տիկին Հյուգոյի «Գարնանային զբոսանք»-ը (Լյաոնինգի նահանգային թանգարան, Շենյան)։
thumb|right|250px|Խուեյ-ցզուն, Վիշապի քար

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Ebrey, Patricia Buckley. (2013). *Emperor Huizong* (Harvard University Press; 2013) 661 pages; scholarly biography online review
*Ebrey, Patricia Buckley. (1999). *The Cambridge Illustrated History of China*. Cambridge: Cambridge University Press.  (paperback).
*Ebrey, Walthall, and Palais (2006). *East Asia: A Cultural, Social, and Political History*. Boston: Houghton and Mifflin.
*Jing-shen Tao (1976) *The Jurchen in Twelfth-Century China*. University of Washington Press. .
*Herbert Franke, Denis Twitchett. *Alien Regimes and Border States, 907–1368* (Cambridge History of China, vol. 6).  Cambridge University Press, 1994. . Partial text on Google Books.
*Huiping Pang (2009), "Strange Weather: Art, Politics, and Climate Change at the Court of Northern Song Emperor Huizong," Journal of Song-Yuan Studies, Volume 39, 2009, pp.&nbsp;1–41. ISSN 1059-3152.
* 
* Buckley Ebrey P., Bickford M. Emperor Huizong and late Northern Song China: the politics of culture and the culture of politics. Cambridge: Harvard UP, 2006

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինաստանի կայսրեր
Կատեգորիա:Չինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չինացի գրողներ
Կատեգորիա:Չինացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Չինացի նկարիչներ