open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արարատի ժողովուրդը

**Արարատի ժողովուրդը** (), Յոզեֆ Բարթի 1926 թվականին Լոնդոնում հրատարակած գիրքն է հայերի ցեղասպանության մասին։

## Գիրքը
Յոզեֆ Բարթը «Արարատի ժողովուրդը» գրքում ներկայացրել է 1920-ական թվականներին իր ճանապարհորդական նոթերը։ Նա մանրամասն տեղեկացել է հայ ժողովրդի պատմությանը, հատկապես, վերջին շրջանի պատմական զարգացումներին և ուսումնասիրության արդյունքում համոզվել, որ Հայկական հարցը շատ խնդրահարույց է, և որն ավելի է բարդանում՝ հաշվի առնելով արևմտյան աշխարհի վերաբերմունքը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը նրա կարծիքով երիտթուրքական կառավարության համար ընձեռված հնարավորություն էր հայկական հարցը լուծելու համար։ Հեղինակն անդրադարձել է նաև Հայաստանի Հանրապետության ստեղծման մանրամասներին։ 1920 թ. մայիսին այցելել է Հունաստան, այնուհետև Բեյրութ, Դամասկոս և Հալեպ։ Նկարագրել է տեղի վրանաքաղաքներում ապրող տարագիրների կյանքը, անդրադարձել միսիոներիների կատարած հայանպաստ գործունեությունը։ Սիրիայի համար հատուկ ընդծել է արաբ շեյխերի՝ հայ տարագիրներին ցուցաբերած օգնությունն ու դանիացի միսիոներ Կ. Եփփեի դերն այս գործում։ Նա հակադրել է հայ ժողովրդին բնորոշող բացառապես դրական հատկանիշները, հազարամյակների քաղաքակրթությունը թուրքերի բացասական և ոչ մարդկային հատկանիշներին, նրանց պատմության մեջ ունեցած կործանարար դերին։ Նա անդրադառնում է նաև Ազգերի լիգայի կատարած աշխատանքին, Ֆրիտյոֆ Նանսենի` հայ տարագիրներին անձնագրեր տրամադրելու գործին։

Իր ուսումնասիրության վերջում նա եզրակացնում է, որ հայերին աջակցելու հարցն այս պարագայում կուսակցական կամ քաղաքական խնդիր չէ, այլ ազգային պատվախնդրություն։ Եվ նշում, որ ինչպես անցյալում, հիմա նույնպես պետք է շարունակեն իրենց հայանպաստ գործունեությունը։

## Հեղինակ
Յոզեֆ Բարթը բիրտանական Հայաստանի բարեկամներ () հայանպաստ կազմակերպության հանձնարարականով հետազոտություն է իրականացրել հայաբնակ կենտրոններում` վերջիններիս մասին համապարփակ զեկույց կազմելու համար։ Այդ նպատակով նա 1920-ականների սկզբներին իր շրջագայությունը սկսել է Աթենքից, այնուհետև եղել Սալոնիկում, Կոստանդնուպոլսում, Զմյուռնիայում, Կիպրոսում, Լիբանանում, Սիրիայում ու Երուսաղեմում։ Իր հուշերում նա կարևոր փաստեր և թվական տվյալներ է հաղորդում նշված վայրերում տարագիր հայերի, նրանց վիճակի մասին, ինչպես նաև անդրադառնում է տեղի բնակիչների հետ ունեցած նրանց փոխհարաբերություններին։

## Քաղվածքներ գրքից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1926 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Սո Ին Գուկ

**Սո Ին Գուկ** (հանգըլ՝ 서인국, ), հարավկորեացի երգիչ և դերասան։ Երգչի կարիերան սկսել է 2009 թվականին Superstar K ռեալիթի շոուում հաղթելուց հետո, իսկ դերասանական կարիերան իրականացրեց 2012 թվականին «Պատասխան 1997» հեռուստասերիալում նկարահանվելով։ 2014 թվականին նկարահանվել է «Ավագ դպրոցի արքան» դորամայում (հեռուստասերիալ)։

## Վաղ կյանքը
Սո Ին Գուկը ծնվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Ուլսանում՝ աղքատների ընտանիքում։ 10 տարեկանում կորեացի ռոքեր Կիմ Ջունգ Մինին լսելուց հետո երազում է դառնալ երգիչ։ Լինելով ամաչկոտ տղա՝ երիտասարդ Սոն իր տաղանդը բացահայտում է մասնակցելով դպրոցական իրադարձություններին։ Սովորել է կիրառական երաժշտություն Դեբուլի համալսարանում և ի վերջո սկսել է մասնակցել մի շարք խոշոր ընկերությունների կազմակերպած լսումներին։

## Կարիերա
### 2009: Superstar K
Նրան բազմիցս մերժելուց և նիհարել խնդրելուց հետո, Սո Ին Գուկը ստիպված է լինում պայքարել Բուլիմիայի դեմ և նրա ձայնային լարերը վնասվում են ստիպողական սննդային փսխեցման պատճառով։ Չնայած դժվարություններին՝ նա չի հանձնվում և արդեն 2009 թվականին մասնակցություն է ունենում Superstar K ռեալիթի շոուին։

Արդյունքում նա դառնում է երաժշտական ծրագրի 1-ին եթերաշրջանի հաղթող։ Սոն Ին Գուկը ուշադրության կենտրոնում էր, որին հետևում է ձայնագրությունների ձգված գրաֆիկը, ֆոտոսեսիաներ, հարցազրույցներ և հեռուստատեսային հաղորդումներ։
### 2012
2012 թվականին Սո Ին Գուկն առաջին անգամ նկարահանվում է «Սիրային անձրև» դորամայում։ Ճապոնիայում իր գործունեությունը զարգացնելու համար պայմանագիր է կնքում ճապոնական Irving Entertainment ընկերության հետ։

Նույն թվականին Սո Ին Գուկը ստանում է իր առաջին գլխավոր դերը 90-ականների «Պատասխան 1997» նոստալգիկ դորամայում։ Իսկ «Խարդախ որդիներ» դորամայում մասնակցության հաստատումից հետո Սո Ին Գուկը հայտարարում է․

Ապրիլի 19-ին Սո Ին Գուկը հյուրընկալվում է YTN‘s ‘News and Issues – Issue and People, որտեղ կիսվում է հեռուստադիտողների հետ այն մասին, թե ինչպես է փորձել ընդունվել JYP Entertainment։

### 2014
2014 թվականին նկարահանվել է tvN ընկերության կողմից նկարահանված «Ավագ դպրոցի արքան» դորամայում (հեռուստասերիալ)՝ ստանալով գլխավոր դերերից մեկը։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Մինի ալբոմներ
* 2010։ «Just Beginning»
* 2010։ «Baby Boy»
* 2012։ «Perfect Fit»
* 2013։ «With Laughter Or With Tears»
* 2014։ «Hug»

### Սինգլներ
* 2009։ «Call»
* 2009։ «Ran»
* 2010։ «Take»
* 2011։ «Broken»
* 2011։ «Shake It Up»
* 2011։ «Take # 1 - Vol. 3»
* 2013։ «All I Want is U»
* 2013։ «Fly Away»
* 2013։ «We Can Dance Tonight»
* 2014։ «BOMTANABA»

### Սաունդթրեքներ
* 2012։ «Just The Way We Love» ― *Պատասխան 1997*
* 2012։ «All For You» ― *Պատասխան 1997*
* 2012։ «Destin» ― *Սիրո անձրև*
* 2013։ «No Matter» ― *Վարպետի արևը*
* 2014։ «Finding Myself» ― *[[Ավագ դպրոցի արքան]]*

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսություն

### Ֆիլմ

### Տեսահոլովակ

## Երաժշտական թատրոն

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Պաշտոնական կայք  
* 

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 14 ծնունդներ
Սիրամարգի ճիչը

**Սիրամարգի ճիչը**, 1982 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Ֆիլմը նկարահանվել է Լ. Ժուխովիցկու «Ճամփորդեք ինքնաթիռներով» պատմվածքի մոտիվներով։

## Սյուժե
Բժիշկը ջանք չի խնայում սակավարյունության ծանրագույն ձևերից մեկի բուժման եղանակը գտնելու համար, մոռանալով հաճախ իր կողքի մարդկանց։

## Դերերում
Նկարահանումներին մասնակցել են՝
* Ռ. Գրիգորյանը, Ժ. Բարսոյանը, Հ. Սիսլյանը, Ա. Զոհրաբյանը, Վ. Փանոսյանը, Զ. Գևորգյանը, Ռ. Արուտչյանը, Ն. Գևորգյանը, Գ. Հայրապետովը, Գ. Հովհաննիսյանը, Ռ. Պողոսյանը, Է. Հախվերդյանը, մոնտ. Լ. Երյոմենկո, խմբ. Ն. Օհանյան, տն. Գ. Վարդանյան, Ա. Նուրիջանյան
* ֆիլմում հնչում են Գրիգոր Նարեկացու և Միսաք Մեծարենցի բանաստեղծությունները
* Երգերը կատարում են Խորեն Պալյանը, Կ. Չալիկյանը, Ա. Ոսկանյանը

### Գլխավոր դերերում
* Անդրեաս – Վլադիմիր Քոչարյան
* Էմմա – Տ. Պլոտնիկովա
* Անուշիկ – Ա. Հախնազարյանց
* բուժքույր – Ն. Հովհաննիսյան (Ղամբարյան)

### Դերերում
Տ. Մախմուրովա, Գալյա Նովենց, Կարեն Ջանիբեկյան, Վ, Զաքարյան, Ե. Խուդաբաշյան, Էվելինա Շահիրյան, Ս. Գայամյան, Լ. Ներսիսյան, Գրիգոր Մելիք-Ավագյան, Վ. Պետրոսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սուրեն Բաբայանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Յուրի Հարությունյանի
T-քվարկ

**t-քվարկ**, **գագաթ-քվարկ** (նշանակումը՝ t,  «վերև»), **իսկական քվարկ** (), +(2/3)e լիցքով քվարկ, պատկանում է երրորդ սերնդին։ Զանգվածը 173,1 ± 1,3 ԳէՎ/c<sup>2</sup> է, ստանդարտ մոդելի մասնիկներից ամենածանրն է. զանգվածը մոտ է ռենիումի միջուկի զանգվածին։ t-քվարկի կյանքի տևողությունը 10−25 վ է՝ 20 անգամ փոքր ուժեղ փոխազդեցության ժամանակային սանդղակից։ Կյանքի կարճ տևողության պատճառով չի հասցնում առաջանալուց հետո հադրոնի մաս դառնալ և իրենք դրսևորում է որպես «լերկ» քվարկ։ Այսպիսով գոյություն չունեն վալենտական *t*-քվարկ պարունակող հադրոններ (բայց վիրտուալ *t*-քվարկներ կան ցանկացած հադրոնում)։ Համարյա միշտ տրոհվում է ''b''-քվարկի և ''W''-բոզոնի (թույլ տրոհում). տրոհումների շուրջ 9 %-ը ընթանում է լիցքավորված թեթև լեպտոնների (էլեկտրոնի կամ մյուոնի) և համապատասխան նեյտրինոյի ճառագայթումով։ Ծանր τ-լեպտոնի առաջացումով ընթացող տրոհումները դեռ բավարար վիճակագրությամբ չեն դիտվել։ Տրոհման էլեկտրամագնիսական կանալները ճնշված են (ավելի թեթև ''u''- կամ c- քվարկներում *t*→γ*u*, *t*→γ*c* ռեակցիաներով ռադիոակտիվ տրոհում չի դիտվել, այդպիսի ռեակցիաների փորձարարական հավանականությունը փոքր է 0.6 %-ից)։ Կանխատեսված են համանման թույլ ռեակցիաները՝ ֆոտոնի փոխարեն ''Z''-բոզոնի արձակումով (*t*→*Z*0*u*, *t*→*Z*0*c*), սակայն դեռ չեն դիտվել (հավանականությունը փոքր է 14 %-ից)։ *t*-քվարկի տրոհումն արգելված է ուժեղ փոխազդեցության հաշվին։

Հայտնաբերվել է 1995 թ. Ֆերմիլաբի Թևաթրոն բախիչով(կոլայդեր), CDF և D0 համագործակցությամբ։ Մինչև Մեծ հադրոնային բախիչի գործարկումը Թևաթրոնը աշխարհում միակ փորձարարական համալիրն էր, որտեղ կարող էր առաջանալ *t* քվարկների զույգ։ Այդ արագացուցիչում բախվող պրոտոն-հակապրոտոն զույգի էներգիան զանգվածների կենտրոնի համակարգում 1.96 ՏէՎ է։ Այդպիսի էներգիայի դեպքում *t*-քվարկ+*t*-հակաքվարկ զույգերը ծնվում են շուրջ 7 պիկոբառն հատույթով, ինչը համընկնում է ստանդարտ մոդելի կանխատեսումներին (6.7-7.5 պիկոբառն 175 ԳէՎ/c2 զանգվածով *t*- քվարկի համար)։

*t*-քվարկի հայտնաբերումը վերջնականապես հաստատեց քվարկների գոյության իրականությունը, դրանով փակելով նրանց գոյության մասին ժամանակակից ֆիզիկայում չլուծված հարցը։

## Տես նաև
* b-քվարկ
* Քվարկային մոդել

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարրական մասնիկների հատկությունների կրճատ աղյուսակը Particle Data Group կայքում
* Տարրական մասնիկների հատկությունների լրիվ աղյուսակը Particle Data Group կայքում

Կատեգորիա:Ստանդարտ մոդել
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Կատեգորիա:Քվարկներ
Զամարայկա (Զիմինկայի վտակ)

**Զամարայկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Զիմինկա գետի ձախ ափից 6 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կիլոմետր է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Ալեյ գետի ջրօգտագործման մասն է Գիլյովյան ջրամբարից, Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝
* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010200212115200000836
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115200083
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.02.002
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 2։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մասնակի դեպք

**«Մասնակի դեպք»**, 1983 թվականին «Երևան» ՀՖՍ-ում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Պարտավորության, պատվի, մարդկային շիտակ հարաբերությունների անհրաժեշտության մասին է կինոնկարը։

## Դերերում
*Հովիկ Վանյան` *Արմեն*
*Ռաֆայել Պապայան` *Ռուբեն*
*Էլվիրա Ուզունյան` *Սուսաննա*
*Երվանդ Մանարյան` *Երվանդ Խաչատուրովիչ*
*Ժենյա Ավետիսյան` *Մարիա Լևոնովնա*
*Աննա Մանուկյան` *Ռուզաննա*
*Լաուրա Թանգյան՝ *Լուսինե*
*Ռաֆայել Սարոյան՝ *Արտաշես*
*Մայա Մուղալյան՝ *Արմենի մայրը*
*Նորայր Գևորգյան՝ *Գևորգ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմը Հ1-ի կայքում

Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիլեն Զախարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ռոբերտ Ամիրխանյանի
Աղէտ և վերածնունդ

**Աղէտ և վերածնունդ**, Լևոն Մեսրոպի 1952 թվականին Փարիզում հրատարակած գիրքն է հայերի ցեղասպանության մասին։ Վերահրատարակվել է 1955 թվականին։

## Հեղինակ
Լևոն Մեսրոպ - արևմտահայ գրող, հրապարակախոս, ցեղասպանությունից հետո երկար տարիներ հավաքագրել է Մերձավոր Արևելքի երկրներում ապաստանած հայ վերապրողների հուշերը։

## Բովանդակություն
Լևոն Մեսրոպի «1915. Աղէտ և վերածնունդ» գիրքը ցեղասպանությունը վերապրած հայերի վկայությունների յուրահատուկ ժողովածու է։ Լևոն Մեսրոպի գիրքը հրատարակվել է միայն 1950-ականներին։ Երբ առաջին հատորի նյութերի հավաքագրման աշխատանքներն էին տարվում, պարզ դարձավ, որ հազարավոր հայեր դեռ շարունակում են ծպտյալ կյանք վարել արաբ բեդվինների վրանների տակ, և Լևոն Մեսրոպը, համագործակցելով Փառանձեմ Պալյանի հետ, կարողացավ հավաքագրել նաև նրանց հուշագրություններն ու տպագրել գրքի երկրորդ հատորում։ «Վերածնունդ» խորագրով բաժինը, որտեղ ներկայացված է վերապրած հայերի կյանքի նոր փուլը, հավասարապես տեղ է գտել գրքի երկու հատորներում։

## Հրատարակություններ
* Աղէտէն Վերապրողներ, 1915. Աղէտ և վերածնունդ, կազմ. Լևոն Մեսրոպ, I h.Փարիզ, տպարան Արաքս, 1952
* Աղէտէն Վերապրողներ, Տէր-Զօր, կազմ. Լևոն Մեսրոպ, II h.Փարիզ, տպարան Պ. Էլէկեան, 1955

## Քաղվածքներ գրքից

Կատեգորիա:1952 գրքեր
Կատեգորիա:1955 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Ծերունին և արևը

**«Ծերունին և արևը»**, 1981 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ, երեք մասից բաղկացած ժողովածու (ԿՀ պատվերով)։

## «Ծերունին և քամին»
### Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ- Ս. Սարուխանյան, Ա. Վահունի
* բեմադրող ռեժիսոր- Արա Վահունի
* բեմադրող օպերատոր- Ա. Միրաքյան
* բեմադրող նկարիչ- Ա. Շաքարյան
* կոմպոզիտոր- Էմմա Միհրանյան
* հնչյունային օպերատոր-Ա. Դրոժենկո
* ռեժիսոր- Ռ. Մկրտչյան
* օպերատոր- Կ. Կյուրեղյան
* զգեստների նկարիչ- Շ. Գասպարյան
* նկարիչ դիմահարդար- Ա. Այվազյան
* ռեժիսորի ասիստենտ- Ս. Այվազյան
* մոնտաժ- Ս. Գաբրիելյան
* խմբագիր- Ն. Օհանյան
* տնօրեն- Է. Բաղդասարյան

### Դերերում
Արկադի Արզումանյան, Ա. Ավագյան, Գ. Մանվելյան, Ռ. Խաչիկյան, Լ. Սևոյան, Է. Բաղդասարյան

### Դրվագներում
Հայկանուշ Երեմյան, Ռոմեն Ավինյան, Ռ. Դավթյան, Ա. Աղաջանյան

### Սյուժե
Ֆիլմի տարեց հերոսն աղբատար մեքենայի վարորդ է, որը վերապրում է պատերազմական անցյալը, և այդ հուշերի միջոցով ասես նրա մոտ է վերադառնում զոհված որդին։ 41 րոպե (1136 մ)։

## «Երազ»
### Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ- Ա. Մնացականյան (Ա. Տարկովսկի)
* բեմադրող ռեժիսոր- Ա. Ահարոնյան
* բեմադրող օպերատոր- Ա. Մելքումյան
* բեմադրող նկարիչ- Ռ. Սաֆիուլին, Մ. Անտոնյան
* կոմպոզիտոր- Ա. Սմբատյան
* ֆիլմի վրա աշխատել են Կ. Կուրդիյանը, Է. Հախվերդյանը, Է. Գևորգյանը, Կ. Դումանյանը, Վ. Գալոյանը, Ս. Մարգարյանը, Ա. Համբարձումյանը
* խմբագիր- Մ. Ստամբոլցյան
* տնօրեն- Վ. Ղոչիկյան

### Գլխավոր դերերում
Ն. Ղամբարյան, Տ. Մանսուրյան։

### Սյուժե
Միայնակ երիտասարդ կնոջ մեկ օրը։ Կնոջ համար կյանքը երազ է, երազը՝ կյանք։ 21 րոպե (585 մ)։

## «Սիրո փոքրիկ պատմություն»
### Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ- Դ. Մուրադյան
* բեմադրող ռեժիսոր- Վ. Դանիելյան
* բեմադրող օպերատոր- Մ. Շահբազյան
* բեմադրող նկարիչ- Ռ. Պ. Բաբայան
* կոմպոզիտոր- Ա. Սաթյան
* ռեժիսոր-Ժ. Հովսեփյան
* խմբագիր- Պերճ Զեյթունցյան
* տնօրեն- Վ. Ղոչիկյան

### Դերերում
* հրաձգարանի վարիչ – Ա. Ադամյան
* ուսուցիչ – Ա. Գասպարյան
* աղջիկ – Անահիտ Թոփչյան
* տղա – Ա. Մարտիրոսյան

### Սյուժե
12-ամյա տղան սիրահարված է համադասարանցուն, սակայն աղջիկը հիացած է հրաձգարանի երիտասարդ աշխատակցով, որը դիպուկ կրակոցով մոմեր է հանգցնում։ 10 րոպե (285 մ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Շախմատային օլիմպիադա 2014

**41-րդ [[շախմատային օլիմպիադա]]**, կազմակերպվել է ՖԻԴԵ-ի կողմից, որը ունեցել է բաց և կանացի մրցաշարեր, ինչպես նաև՝ շախմատի մասսայականացմանն ուղղված այլ միջոցառումներ։ Տեղի է ունեցել Նորվեգիայի Թրոմսյո քաղաքում 2014 թվականի օգոստոսի 1-14-ը։

Ընդհանուր առմամբ մասնակցել են 1,570 շախմատիստներ, որոնցից 881-ը բաց, 689-ը՝ կանանց բաժնում։ Բաց բաժնում 172 երկրից մասնակցում էր 177 հավաքական, իսկ կանանց բաժնում՝ 131 երկրից 136 հավաքական։ Առաջին մրցակցային միջոցառումը տեղի է ունեցել Մաքհալենում։ Միջոցառման գլխավոր մրցավարը Հունաստանի միջազգային մրցավար Պանագիոտիս Նիկոլոպոլոսն էր։ Աշխարհի գործող չեմպիոն նորվեգացի գրոսմայստեր Մագնուս Կարլսենը ութ պաշտոնական դեսպաններից մեկն էր։ Նա նաև նովեգական հավաքականներից մեկի անդամ էր։

Չինաստանը առաջին անգամ հաղթել է բաց առաջնությունում, մինչդեռ Ռուսաստանը երրորդ անգամ անընդմեջ հաղթանակ է տարել կանաց բաժնում (ընդհանուր առմամբ Ռուսաստանը հաղթել է երեք անգամ)։ Չինացի Յուի Յանին, որ խաղում էր երրորդ տախտակի վրա, և վրացի Նանա Ձագնիձեն, ով խաղում էր առաջին տախտակի վրա, համապատասխանաբար բաց և կանանց բաժիններում ամենահաջողակ շախմատիստներն էին։ Այն նաև վերջին մրցակցային առաջնությունն էր Յուդիթ Պոլգարի համար, ով համարվում է պատմության ամենաուժեղ կին շախմատիստը։ Խաղալով որպես Հունգարիայի բաց հավաքականի պահեստային խաղացող՝ իր հավաքականի հետ վաստակել է արծաթե մեդալ՝ տանելով չորս հաղթանակ, մեկ պարտություն և մեկ ոչ-ոքի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 շախմատում
Վարսավիրը, որի քեռու գլուխը կծել-պոկել էր վարժեցրած վագրը

**«Վարսավիրը, որի քեռու գլուխը կծել-պոկել էր վարժեցրած վագրը»**, 1983 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված կարճամետրաժ ֆիլմ։ Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն կուրսերի շրջանավարտ Վալերի Մելքոնյանի դիպլոմային աշխատանքն է՝ նկարահանված ըստ Վիլյամ Սարոյանի համանուն պատմվածքի։

## Սյուժե
Երկարամազ մանչուկը և շատախոս վարսավիրը՝ երկու տարագիր հայեր, հեռավոր Ամերիկայում ընկերանում են։

## Դերերում
* տղա – Դ. Սարգսյան
* վարսավիր – Ազատ Գասպարյան
* քեռի – Ս. Մկրտչյան
* հայր – Կարեն Ջանիբեկյան
* մայր – Ալլա Թումանյան

## Ստեղծագործական խումբ

Սցենարի հեղինակ - Ռաֆայել Աղաջանյան

Բեմադրող ռեժիսոր - Վալերի Մելքոնյան

Բեմադրող օպերատոր - Ալբերտ Յավուրյան

Բեմադրող նկարիչ - Վարդան Սեդրակյան

Կոմպոզիտոր - Արմեն Սմբատյան

Հնչյունային օպերատոր - Յուրի Սայադյան

Ռեժիսորի ասիստենտ - Վլադիմիր Հայրապետյան, Ալեքսանդր Քեչեյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Վերադարձի գինը

**Վերադարձի գինը**, 1983 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ (ԿՀ պատվերով)։

## Սյուժե
Այն մասին, թե ինչպես է նացիստների կողմից օկուպացված Ղրիմում ընդհատակյա գործիչ Հայկ Մարգարյանը փրկում Այվազովսկու նկարը, որը գերմանացիները փորձում էին տանել Գերմանիա։

## Դերերում
* Հայկ - Աշոտ Ադամյան
* Բոգաևսկի - Վացլավ Դվորժեցկի
* Մարինա - Վալենտինա Յակունինա
* Գենկա - Վլադիմիր Իլյին
* Սերգեյ - Պավել Մորոզենկո
* Շտելման - Յու. Բեբրիշ
* Կրիբել - Վիտաուտաս Տոմկուս
* Դիտրիխ - Յու. Կիսելյուս
* Զիմմեր - Սաուլյուս Սիպարիս

### Դրվագներում
Վ. Պետրովսկի, Դ. Պիսարենկո, Ռ. Ռոմանաուսկաս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրիգոր Մելիք-Ավագյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ջիվան Տեր-Թադևոսյանի
Պանինի

**Պանինի**, (, մ․թ․ա․ 5—4 դարերուն) հին հնդկական լեզվաբան։ Լեզվաբանության հիմնադիրներից մեկը, որը կռահել է կառուցվածքային լեզվաբանության, իմաստաբանության տրամաբանության ժամանակակից գաղափարները։

Սովորել է Տաքսիլա քաղաքում, որն ունեցել է լեզվաբանական հարուստ ավանդույթներ։ Պատկանել է հին հնդկական դասական քերականների հս․ դպրոցին։ Հին հնդկերենի առաջին նորմատիվ քերականության՝ «*Ատադհյայի*»֊ի («Astādhyāyl»—«Ութնամատյան») հեղինակն է։ Աշխատությունը բաղկացած է ութ գրքից և ներառնում է մոտ 4000 կանոն («*սուտրա*»)։ Պանինիի քերականությունը էմպիրիկ-նկարագրական է։ Կանոնների մեջ տրվում է վեդաների լեզվի (սանսկրիտի համեմատությամբ) և սանսկրիտի (մասնակիորեն) հնչյունաբանությունը, ձևաբանությունը, բառակազմությունը և շարահյուսությունը։

Այս աշխատությունը լեզվի համակարգային նկարագրության առաջին նմուշն Է։ Պանինի կիրառում է քերականական այս կամ այն երևույթը հատուկ տառերով նշանակելու սկզբունքը, որով մոտենում է քննության մաթեմատիկացմանը։ Հին հնդկական լեզվաբաններ Կատյայանան (մ․թ․ա․ 3-րդ դար) և Պատանջալին (մ․թ․ա․ 2-րդ դար) ստեղծեցին երկեր, որոնցում մեկնաբանվեցին Պանինիի քերականության կանոնները։ ժամանակակից լեզվաբանության մեջ գոյություն ունի գիտության հատուկ բնագավառ՝ պանինիագիտությունը։ Պանինիի «*Ութնամատյանը*» թարգմանվել է աշխարհի շատ լեզուներով։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Սանսկրիտ գրականություն
Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի գրողներ
Վառած լամպեր

**Վառած լամպեր**, 1983 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ թիֆլիսահայ նկարիչ Վանո Խոջաբեկյանի դժվար կյանքի մասին։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Թիֆլիսահայ երևելի նկարիչ Վանո Խոջաբեկյանի մասին։

## Նկարահանող անձնակազմ
*ռեժիսոր - Աղասի Այվազյան
*պրոդյուսերներ - Աղասի Այվազյան
*սցենարիստներ - Աղասի Այվազյան
*օպերատոր - Լևոն Աթոյանց
*երաժշտություն - Տիգրան Մանսուրյան
*մոնտաժ - Ի. Միքայելյան

## Գլխավոր դերերում
*Վանո – Վլադիմիր Քոչարյան
*նրա կինը – Վիոլետա Գևորգյան

### Դերերում
* Բանկուտուզյան – Հենրիկ Ալավերդյան
* Ծակուլե – Կառլոս Մարտիրոսյան
* Մկրտում – Ա. Լորիա
* Գասպարելլի – Լեոնիդ Սարկիսով

### Դրվագներում
Մ. Թումասովա, Ա. Աբովյան, Կ. Սաքանդելիձե, Ն. Թարխնիշվիլի, Մ. Խուբենիշվիլի, Օ. Ջաութաշվիլի, երեխաներ՝ Մանվել Դովլաթբեկյան, Աշոտ Խուդավերդյան, Էլլա Մխիթարյան, Վիլենա Հարությունյան, Նաիրա Ադամյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վառած լապտեր  www.arm-cinema.am

Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Աղասի Այվազյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Տիգրան Մանսուրյանի
Իտրիումօրգանական միացություններ

**Իտրիումօրգանական միացություններ**, օրգանական միացություններ, որոնցում առկա է ածխածին-իտրիում քիմիական կապ։ Նմանատիպ միացությունները ունեն լայն հետազոտության սպեկտր, սակայն դեռևս մեծ նվաճումներ չի եղել այս բնագավառում։ Իտրիումօրգանական միացություններից է YCl<sub>3</sub>, որը ստացվում է խիտ քլորաջրածնի, ամոնիումի քլորիդի և Y<sub>2</sub>O<sub>3</sub> փոխազդեցությունից։

## Տես նաև
* Այլ տարրերի օրգանական միացությունները

Կատեգորիա:Իտրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Մետաղօրգանական միացություններ
Պաստիս

մինի|Պաստիս
**Պաստիս** (), ալկոհոլային խմիչք, ստեղծված և տարածված Ֆրանսիայում։ Իրենից ներկայացնում է անիսային թրմօղի, օգտագործում են որպես նախուտեստ։ 19-րդ դարում պաստիսը օգտագործում դեղատներում որպես դեղ։

Նրա հայտնվելուն պես սկսեցին արգելել աբսենտի առքն ու վաճառքը։ Երբ 20-րդ դարում եվրոպական շատ երկրներում արգելվեց աբսենտը, այն արտադրող ընկերություններից մեկը՝ «Pernod Ricard», փոփոխում է բաղադրությունը, հրաժարվելով օշինդրից, և այսպես 1915 տարի և հայտնվեց պաստիտը։ Առավելագույն ալկոհոլի քանակը սկզբում եղել է 30%։ 1992 թվականին թույլ էր տրվում այն բարձրացնել մինչև 40%, իսկ 1938 թվականին մինչև 45%։

Պաստիսի հիմքով պատրաստվում են մի շարք կոկտեյլներ, որոնցից կարելի է դուրս գրել հետևյալները.
* «Թութակ» — պաստիսի և կանաչ անանուխի մրգահյութի խառնուրդ,
* «Լոլիկ» — պաստիս և նռան հյութ,
* «Կորնիշոն» — պաստիս և ավելացրած բանանի մրգահյութ և շատ ուրիշ բաներ։

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիական պաստիս 
* Պաստիս (Pastis) 
* Պաստիսի պատմություն  

Կատեգորիա:Թունդ ալկոհոլային խմիչքներ
Կատեգորիա:Բուսական լիկյորներ
Կոստանդնուպոլսում. Դիվանագետի օրագրությունը Դարդանելի օպերացիայի ժամանակ

**Կոստանդնուպոլսում. Դիվանագետի օրագրությունը Դարդանելի օպերացիայի ժամանակ** (), Լյուիս Դավիդ Այնշտայնի 1917 թվականին Լոնդոնում հրատարակած գիրքն է հայերի ցեղասպանության մասին։

## Հեղինակ

Լյուիս Դավիդ Այնշտայն, (1877-1967), ամերիկյան դիվանագետ և պատմաբան։ Լ. Այնշտայնը երկար տարիներ զբաղեցրել է դիվանագիտական պաշտոններ Օսմանյան կայսրությունում։ 1903 թ. նա նշանակվել է Կոստանդնուպոլսում ամերիկյան առաքելության երրորդ քարտուղար, ապա դարձել երկրորդ, առաջին քարտուղար, իսկ 1908 թ.` գործերի հավատարմատար։ Լյուիս Այնշտայնը ծառայել է Կոստանդնուպոլսում ԱՄՆ-ի դեսպանությունում նաև Առաջին աշխարհամարտի տարիներին։    Այնշտայնի օրագիր-գիքը` հիմնականում նվիրված է 1915 թ. ծավալված Դարդանելի ռազմական գործողությանը՝ իր լայն համատեքստում, ներառելով նաև Հայոց ցեղասպանությունը։

## Քաղվածքներ գրքից
 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1918 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Պանտոգրաֆ

մինի
**Պանտոգրաֆ** ( —գրել),
# հոդակապային զուգահեռագծի ձև ունեցող հարմարանք՝ փոփոխված մասշտաբով պլանների, գծագրերի, աերոլուսանկարների և քարտեզների վերագծագրման համար։ Բնագիրը դրվում է շրջանցիկ բնույթի տակ, պահանջվող պատկերը գծվում է մատիտով։
# Գծագրական տախտակների վրա տեղակայվող՝ բեռով կամ զսպանակով հավասարակշռվող գծագրական սարք։
# էլեկտրաքարշերի և մոտորային վագոնների սարքավորում՝ կոնտակտային հաղորդալարից հոսանքի հանման համար։

Կատեգորիա:Քարտեզագրություն
Քոչարի (ֆիլմ)

**«Քոչարի»**, 1983 թվականին «Հայֆիլմ» («Մոսֆիլմ» կ/ս «Դեբյուտ» ս/մ հետ համատեղ) կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Հեռավոր գյուղից ֆիլմի հերոսի քաղաք գալը հավաքույթի առիթ է դառնում հին ընկերների համար, որոնք նույն քաղաքում ապրելով՝ տարիներով չեն հանդիպում միմյանց։

## Դերերում
* Կարո – Ազատ Շերենց
* Սաքո – Լեոնարդ Սարկիսով
* Սիմոն – Ա. Ղազարյան
* Գրիգոր – Աղասի Բադալյան
* Արմեն – Արմեն Խոստիկյան
* Կարոյի նախկին համագյուղացիներ – Բ. Օրդոյան, Գ. Հարությունյան, Գ. Սիմոնյան

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ -  
* Բեմադրող ռեժիսոր - Ռաֆայել Խոստիկյան
* Բեմադրող օպերատոր- Միքայել Վարդանով
* Բեմադրող նկարիչ - Գրիգոր Թորոսյան
* Կոմպոզիտոր - Մարտին Վարդազարյան
* Հնչյունային օպերատոր - Կ. Կուրդիյան
* Ռեժիսոր - Լ. Նախշքարյան
* Զգեստների նկարիչ - Մ. Մաքսապետյան
* Ռեժիսորի ասիստենտ - Վ. Բադասյան
* Օպերատորի ասիստենտ - Կ. Այվազյան
* Մոնտաժը - Ս. Ջոնյան
* Խմբագիր - Վ. Մալիգին
* Տնօրեն - Աիդա Նուրիջանյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Քոչարի» ֆիլմը kino-teatr.ru կայքում

Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Մարտին Վարդազարյանի
Միմոզա

**Միմոզա** (), ընդավորների ընտանիքի միմոզայինների ենթաընտանիքի հաճախ փշոտ, բազմամյա խոտաբույսերի, թփերի կամ ծառերի ցեղ։ Հայրենիքը Անտիլյան կղզիները և Հարավային ու Միջին Ամերիկան են։

Հայաստանում ջերմոցային պայմաններում մշակվում է միմոզայի մեկ տեսակ՝ *[[պատկառուկ]]ը* ()։ Վերջինս չափից դուրս զգայուն բույ է, և թեկուզ մեկ հպումից փոքր տերևները հավաքվում, կուչ են գալիս և կախվում ներքև։

## Նկարագրություն
Տերևները կրկնափետրաձև են, ծաղիկները՝ փոքրիկ, հասկաձև կամ գլխիկավոր ծաղկաբույլերով։ Պտուղը կաշեկերպ կամ թաղանթավոր ունդ է։ Հայտնի է միմոզայի 450—500 տեսակ։ Միմոզայի առանձին տեսակների տերևները ընդունակ են շարժվելու՝ նաստիաների․ օրինակ, ամոթխած պատկառուկի (M․ pudica) տերևիկները հպումից, հարվածից կամ մութն ընկնելուց զույգ առ զույգ ծալվում են, և ամբողջ բարդ տերևն իջնում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միմոզազգիներ
Արահետ դեպի երկինք

**«Արահետ դեպի երկինք»**, 1984 թվականին «Երևան» ՀՖՍ-ում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է բարեկամության մասին, որ ընդունակ է փոքրիկ հերոսի երազանքը իրականության վերածելու։

## Դերերում
Վ. Թաթոսով, Վ. Պետրոսյանց, Աշոտ Ադամյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ռոբերտ Ամիրխանյանի
B-քվարկ

**b-քվարկ**, (**հատակ-քվարկ** (), **գեղեցիկ քվարկ** ()), −⅓  էլեկտրական լիցքով քվարկ, պատկանում է տարրական մասնիկների երրորդ սերնդին։ Երրորդ սերնդի թույլ քվարկային դուբլետի ամենաթեթև քվարկն է՝ ի տարբերություն շատ ավելի ծանր t-քվարկի։ Զանգվածը  է (կախված զանգվածի որոշման մեթոդից), գրեթե 5 անգամ ծանր է նուկլոնից։ b-քվարկի կյանքի տևողությունը շուրջ  է։ Կաբիբո-Կոբայաշի-Մասկավայի մատրիցի  և  տարրերը, կապ են հաստատում b-քվարկի և u- և c- քվարկների միջև, փոքր են (դա կապված է b-քվարկի տրոհման հետ. որպես երրորդ սերնդի ամենաթեթև քվարկ՝ նրա տրոհումը կարող է տեղի ունենալ միայն սերնդի փոփոխությամբ)։ Այդ պատճառով b-քվարկի տրոհումները հեշտությամբ են նույնականացվում։

b-քվարկն ուշագրավ է նրանով, որ համարյա բոլոր t-քվարկների տրոհման արդյունք է, հաճախ նաև՝ Հիգսի բոզոնի տրոհման արդյունք։

Թույլ փոխազդեցության միջոցով b-քվարկը կարող է տրոհվել u- կամ c- քվարկների։ Այս երկու տրոհումներն էլ ճնշվում են CKM մատրիցով՝ գեղեցիկ քվարկների կյանքի ժամանակը (~10−12&nbsp;վ) դարձնելով շատ ավելի մեծ, քան հմայված քվարկներինը (~10−13&nbsp;վ), բայց ավելի փոքր, քան տարօրինակ քվարկներինն է (~10−10 մինչև ~10−8&nbsp;վ)։

b- քվարկի մասնակցությամբ ընթացող պրոցեսները ֆիզիկայի ժարգոնով կոչվում են «B-ֆիզիկա»։ Քանի որ b-քվարկի տրոհումը ավելի թեթև բույրերի ուժեղ ճնշված է և տեղի է ունենում հիմնականում թույլ փոխազդեցության միջոցով, այս մասնիկը պարունակող համակարգերում շատ հետաքրքիր պրոցեսներ են դիտվում, մասնավորապես, CP-զույգության խախտում, չեզոք B-մեզոնների օսցիլյացիա, «պինգվինային» և «արկղային» դիագրամներով (տես Ֆեյնմանի դիագրամների ցուցակը) պրոցեսներ։ B-ֆիզիկայի բնագավառի շատ հետազոտություններ 2000-ական թթ. արվել են BaBar (Ստենֆորդի գծային արագացուցիչային կենտրոն, ԱՄՆ) և Belle (KEK, Ճապոնիա) գիտափորձերում։

## b-քվարկ պարունակող հադրոններ
* Էփսիլոն-մասնիկը (-մեզոն, քվարկոնիում) ունի b-քվարկ և b-հակաքվարկ։ 
* B<sup>±</sup>-, B<sup>0</sup>-մեզոններն ունեն b-քվարկ և առաջին սերնդի (u- կամ d-քվարկ կամ հակաքվարկ)։
* B_s^0-մեզոնները պարունակում են b- և s- քվարկներ։ 
* B_c^{\plusmn}-մեզոններն ունեն b-քվարկ և c-քվարկ։ 
* Կան b-քվարկ և երկու ավելի թեթև ուրիշ քվարկներ պարունակող բարիոններ (\Lambda_b^0 և այլն)։

## Պատմություն
b-քվարկը 1973 թ. տեսականորեն առաջադրել են ֆիզիկոսներ Մակոտո Կոբայաշին և Տոշիհիդե Մասկավան՝ CP խախտում բացատրելու համար։ «Հատակ» անվանումը 1975 թ. առաջարկել է *Հեյմ Հարարին*։
Հայտնաբերվել է 1977 թ. Ֆերմիլաբի լաբորատորիայում՝ Կոլումբիայի, Ֆերմիլաբի և Նյու Յորքի նահանգի Սթոնի Բրուք համալսարանի համագործակցությամբ (E288 գիտափորձ, ղեկավար՝ Լեոն Լեդերման և այլք), երբ բախումների արդյունքում *բոթոմոնիում* առաջացավ։

## Տես նաև
* t-քվարկ
* Ծանր բուրմունքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քվարկների հատկությունների կրճատ աղյուսակը Particle Data Group կայքում
* b-քվարկի հատկությունների լրիվ աղյուսակը Particle Data Group կայքում

Կատեգորիա:Ստանդարտ մոդել
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Կատեգորիա:Քվարկներ
Հող և ոսկի

**Հող և ոսկի**, 1984 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Ստեղծվել է ԿՀ պատվերով, Պերճ Պռոշյանի ստեղծագործությունների մոտիվներով։

## Սյուժե
Խմբակային պատկերը 20-ականների հայկական փոքրիկ քաղաքի բնակիչների, որոնց ճակատագրում ինչպես մի կաթիլ ջրում արտացոլված է ժողովրդի պատմությունը։

## Դերերում

### Դրվագներում
* Ալեքսանդր Հովհաննիսյան
* Արմեն Խոստիկյան
* Մայիս Գրիգորյան 
* Մայիս Ղարագյոզյան 
* Ժասմեն Ասրյան

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Շահեն Թաթիկյան
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Արման Մանարյան, Հ. Մարգարյան
* Բեմադրող օպերատոր՝ Վրեժ Պետրոսյան
* Բեմադրող նկարիչ՝ Ստեփան Անդրանիկյան
* Կոմպոզիտոր՝ Ստեփան Շաքարյան
* Հնչյունային օպերատոր՝ Կարեն Կուրդիյան
* Ռեժիսոր՝ Բ. Հայրապետյան
* Օպերատոր՝ Ա. Դավթյան
* Զգեստների նկարիչ՝ Կիրարինա Անդրանիկյան
* Նկարիչ դիմահարդար՝ Պ. Ասչյան
* Ռեժիսորի ասիստենտ՝ Ռ. Գևորգյան, Մ. Ավետիսյան
* Օպերատորի ասիստենտ՝ Ա. Հայրապետյան, Ա. Զոհրաբյան
* Նկարիչ-ասիստենտ՝ Ա. Գոգորյան
* Մոնտաժ՝ Սվետլանա Ջոնյան
* Խմբագի՝ Գ. Հախվերդյան
* Տնօրեն՝ Կլարա Գալոյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմը youtube.com կայքում

Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արման Մանարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ստեփան Շաքարյանի
Cathay Dragon

մինի|աջից|Dragonair, Airbus A320-232
**Dragonair,** Հոնկոնգի ավիաընկերություն, իրականացնում է կանոնավոր թռիչքներ 33 ուղղություններով 12 երկրներում, Ասիայում և Խաղաղ Օվկիանոսյան տարածաշրջանում։ Dragonair ավիաընկերությունը հիմնվել է 1985 թվականի, մայիսի 24-ին։

Ընկերությունը նույն տարվա հուլիսին ստացել է Հոնգ Կոնգ-ի կառավարության գործող վկայական, որը առաջին գործող ընկերության նախատեսված թռիչքներն էին Հոնկոնգում, ապա աստիճանաբար բարձրացնել երթուղային ցանցը։ 2009 թվականին Dragonair ավիաընկերությունը Cathay Pacific ընկերության հետ միասին կատարել է ավելի քան 56,000 չվերթ, մեկ տարվա ընթացքում, միաժամանակ փոխադրվել է մոտ 25 միլիոն ուղևոր և ավելի քան 1,52 միլիոն տոննա բեռ և փոստ։

## Պարգևներ և մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավիաընկերություններ
Կատեգորիա:Հոնկոնգի ավիաընկերություններ
Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Հեծյալը, որին սպասում էին

**Հեծյալը, որին սպասում էին**, 1984 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Ստեղծվել է ԿՀ պատվերով, Պերճ Պռոշյանի ստեղծագործությունների մոտիվներով։

## Սյուժե
Արկածային, ռոմանտիկ պատմություն չքավորների պաշտպան «ազնիվ ավազակի» մասին։ Դեպքերը կատարվում են XIX դարում Հայաստանում։

## Գլխավոր դերերում
* Գոռ – Վլադիմիր Քոչարյան
* Գայանե – Մարինե Սարգսյան
* գավառապետ – Իշխան Ղարիբյան
* շտաբս-կապիտան – Վլադիմիր Մսրյան
* Մկո – Վոլոդյա Գրիգորյան
* Բեղավորը – Արտյուշա Գյոդակյան
* Սենեքերիմ – Արմեն Սանթրոսյան
* Բեզո – Լուսինե Կիրակոսյան
* մ-մ Շահվերդյան – Ալիս Կապլանջյան
* Մանուկով – Լեոնարդ Սարկիսով
* թամբագործ Համազասպ – Գուժ Մանուկյան
* տասնապետ – Ռոբերտ Յոլչյան

### Դերերում
Կ. Վարդանյան, Վ. Անանյան, Վ. Դավթյան, Կ. Մարտիրոսյան, Ա. Ալֆյորով, Լ. Եղիազարյան, Արմեն Խոստիկյան, Գևորգ Գևորգյան, Վ. Նազլուխանյան, Գ. Թադևոսյան, Մ. Սարգսյան, Գ. Օգարյան, Ս. Մկրտչյան, Ռազմիկ Արոյան, Ս. Աջաբխանյան, Էդուարդ Գասպարյան, Ա. Ղուկասյան, Թ. Իսկուդարյան, Լ. Գևորգյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դմիտրի Կեսայանցի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ավետ Տերտերյանի
Արարատի երկրում

**Արարատի երկրում** (), Ջոն Բարրոուսի 1916 թվականին Բոստոնում հրատարակած գիրքն է հայերի ցեղասպանության մասին։

## Գրքի մասին
Ջոն Բարրոուսի «Արարատի երկրում» գիրքը յուրահատուկ հուշագրություն է 20-րդ դարի սկզբին արևմտահայության իրական վիճակի և ամերիկյան միսիոներ Էլիզաբեթի՝ Վանում ծավալած գործունեության մասին։ Հուշագրության հեղինակը միսիոներուհի Էլիզաբեթ Ֆրիման Բարրոս Աշերի ամուսինն է, ով նույնպես միսիոներական առաքելությամբ գտնվել է Վանում։
Հեղինակն իր հուշագրությունում ներկայացրել է Վանում իր ու կնոջ միսիոներական գործունեությունը։ Էլիզաբեթ Աշերը զբաղվել է ուսուցչությամբ, կարողացել է ժանյակագործության արհեստանոց հիմնել ու անհրաժեշտ գործիքներ ձեռք բերել։ Նրա նախաձեռնությամբ ասեղնագործված ժանյակներն արտահանվել են Ամերիկա և Եվրոպա։

Հեղինակն անդրադարձել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած փոփոխություններին։ Քաղաք եկող գաղթականները սարսափով էին պատմում իրագործվող դաժանությունների մասին, որոնք ծանր ազդեցություն են թողնում միսիոներուհու ներաշխարհի վրա։ Ստեղծված իրադրությունում տիկին Աշերն ամեն ինչ անում էր իր սաներին անհրաժեշտ օգնություն ցուցաբերելու համար։ Գերլարվածության մթնոլորտում տիկին Աշերի առողջական վիճակն աստիճանաբար վատթարանում էր։ 1915 թվականին հուլիսին նա մահանում է տիֆից։

Տիկին Քնապը, ով համագործակցել է նրա հետ, Նորդֆիլդում կազմակերպված սեմինար-հավաքույթի իր ելույթում ասել է. «Որպես ուսուցիչ նա շատ ինտելեկտուալ էր, նրա հետազոտական միտքն ու բացատրելու յուրահատուկ ոճը, հարուստ բառապաշարը միշտ իր աշակերտների վրա անմոռանալի տպավորություն էին թողնում։ Որպես մայր նա իդեալական էր, որպես ընկեր չափազանց հավատարիմ, կյանքի բոլոր հարաբերություններում նա չափազանց բարեպաշտ էր»։

## Հեղինակներ
* Ջոն Բարրոուս. ամերիկյան միսիոներ, 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ականատես։
* Էլիզաբետ Ֆրիման Բարրոուս Աշերը (1873-1915). «Երիտասարդ քրիստոնյա կանանց» կազմակերպության թղթակից, հետո նաև վերջինիս քարտուղարության աշխատակից։ Վանում միսիոներական աշխատանք կատարելիս, նա ականատես է եղել Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարինիներին թուրքական կառավարությունների կողմից իրակագործված հայերի ցեղասպանությանը։

## Քաղվածներ գրքից
Գրքում ներառված են նաև տիկին Աշերի նամակ-օրագրությունից հատվածներ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1916 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Հայաստանի սարսափները. Ականատեսի վկայություն

**Հայաստանի սարսափները. Ականատեսի վկայություն** (), Հովարդ Ուիլիամ Ուիլարդի 1896 թվականին Նյու Յորքում Հայկական Բարեգործական Միության () հրատարակած գիրքն է հայերի ցեղասպանության մասին։

## Հեղինակ
Հովարդ Ուիլիամ Ուիլարդի կենսագրական տվյալներն անհայտ են։ Միայն հայտնի է, որ նա երկու անգամ այցելել է Փոքր Ասիա` հայկական հարցը ուսումնասիրելու նպատակով։  Նա մեկն էր այն տասնհինգ լրագրողներից, ովքեր 1894 թվականին գործուղվել էին Լոնդոնից` հայերի կոտորածների մասին նյութ պատրաստելու, սակայն միակն էր, ով կարողացավ իր կյանքը վտանգելով մտնել Արևմտյան Հայաստանի այն շրջանները, որտեղ եղել և շարունակվում էին հայերի զանգվածային կոտորածները։ Արևմտյան Հայաստան կատարած երկրորդ այցելության ժամանակ թուրքական կառավարությունը արգելեց նրա մուտքը երկիր և անգամ գլխագին էր խոստացել վերջինիս համար։

## Գրքի բովանդակություն
 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1896 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Սարժեմատի

**Սարժեմատի,** գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Չուգան Բուրգյազի գետի ձախ ափից 76 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կիլոմետր է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբիավազանային շրջանին, Կատուն գետի ջրօգտագործման մասն է, Բիա և Կատուն գետերի գետային ենթաավազանն է։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝
* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100312115100005421
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115100542
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Պարենքիմ

**Պարենքիմ** ( — կողքը լցրած, այստեղ՝ հյուսվածք),
# բույսերի հիմնական հյուսվածք, իրականացնում է ասիմիլյացիոն, արտաթորության և այլ ֆունկցիաներ։ Հարուստ է միջբջջային տարածություններով, որով պայմանավորված է նրա մասնակցությունը գազափոխանակությանը։ Տարատեսակներն են՝ կլանող, ասիմիլյացիոն (քլորենքիմ), պահեստող, օդատար (աերենքիմ) պարենքիմները։
# Կենդանիների պարենքիմ իսկական հյուսվածքի ֆիլոգենետիկական նախորդն է։ Տարբերում են՝ առաջնային և խառը պարենքիմներ, որոնք միմյանցից տարբերվում են բջիջների դասավորությամբ ու կազմությամբ։ Երբեմն պարենքիմ են անվանում նաև լյարդի, փայծաղի, թոքերի, գեղձերի են հիմնական ֆունկցիոնալ հյուսվածքը։

Կատեգորիա:Հյուսվածքներ
Սոլովիխա (Անույի վտակ)

**Սոլովիխա,** գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Անույ գետի աջ ափից 134 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 32 կիլոմետր է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության՝
* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010200312115100008610
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115100861
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.02.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բանաստեղծին ոգեշնչող Մուսան

**«Բանաստեղծին ոգեշնչող Մուսան»** ( , կամ «Պոետը և մուսան») ֆրանսիացի բանաստեղծ Գիյոմ Ապոլիների և նրա սիրեցյալ Մարի Լորանսենի դիմանկարն է, որը հեղինակել է ֆրանսիացի նկարիչ-պրիմիտիվիստ Անրի Ռուսոն 1909 թվականին։

Ռուսսոն Ապոլիների հետ ծանոթացել է 1907 թվականին։ «Բանաստեղծին ոգեշնչող Մուսան» այլաբանական նկարում Ապոլիները ներկայանում է երգիծական կերպարով՝ երևակայական արևադարձային ջունգլիների առատ կանաչ բուսականության ֆոնին։ Նրա ձեռքերում բանաստեղծական արվեստի գործիքներն են՝ փետուրն ու թուղթը։ Մարի Լորանսենը Մուսայի դերում է՝ հագին անտիկ պեպլոս, ստվերում է պոետին աջ ձեռքի ժեստով։ Հեղինակի նախնական ծրագրով՝ դիմացի պլանի ծաղիկները պիտի խորհրդանշեն պոետի անմահ հոգին։ Այս նկարին անվանում է տվել հենց ինքը՝ նկարիչը։

Ռուսսոն Ապոլիներին ուղղված իր նամակում գրում է. «Ես միշտ անհամբերությամբ եմ սպասում Ձեր մուսային։ Ցանկալի կլիներ, որ նա մեկ անգամ ևս գար բնորդելու»։ Ֆինանսական բարդ դրությունը նկարչին ստիպեց Ապոլիներից նախավճար խնդրել. «Հուսով եմ՝ Դուք չեք մերժի ինձ մի քիչ գումար տալ որպես նախավճար Ձեր դիմանկարի համար։ Շատերն ինձ հարցրել են, թե որքա՞ն գումարով եմ այն վաճառել, ես պատասխանել եմ, որ վաճառել եմ 300 ֆրանկով, և նրանք մշտապես կարծել են, որ գումարի այդ չափը թանկ չէ, չնայած դա ընկերական էր.. Ես հիմա գումարի կարիք շատ ունեմ, այսօր ընթրիքի համար ինձ մոտ մնացել է ընդամենը 15 սու»։

Նկարի մեկ այլ տարբերակը, որը որոշ չափով տարբերվում է առաջինից, ներկայացված է Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանի XXI սրահում։

## Աղբյուրներ
* Պուշկինի անվան Կերպարվեստի թանգարան։ Եվրոպայի երկրների և Ամերիկայի 19-րդ և 20-րդ դարերի արվեստների պատկերասրահ, Մոսկվա, Կարմիր հրապարակ, 2007։ Էջ 190
* Ս. Յու. Աֆոնկին, Համաշխարհային արվեստ։ Ինտրիգները, սկանդալները և հետաքննությունները կերպարվեստում, 2008 թ., էջջ 72-75, 128։

## Արտաքին հղումներ
* «Բանաստեղծին ոգեշնչող Մուսան» Բազելի պատկերասրահի տվյալների բազայում 

Կատեգորիա:1909 նկարներ
Կատեգորիա:Անրի Ռուսսոյի նկարներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանի նկարներ
Une vie d'amour (երգ)

**Սիրո մի կյանք** (), Շառլ Ազնավուրի բառերով, Ժորժ Կառվարենցի 1981 թվականի հեղինակած երգը։

Շառլ Ազնավուրը Միրեյ Մատյոյի հետ 1981 թվականին կատարել են երգի ֆրանսերեն տարբերակը «Թեհրան-43» (ԽՍՀՄ, Ֆրանսիա, Շվեյցարիա, Իսպանիա) կինոնկարում, երգել են ֆրանսերեն։ Շառլ Ազնավուրը երգը կատարել է նաև մենակ և ֆրանսերեն, և ռուսերեն։ Մարտ ամսին ֆրանսիական Barclay Records ձայնագրման լեյբլով թողարկել են «Թեհրան-43» (*Teheran 43*), «Ինքնակենսագրություն» (*Autobiographie*) և (*Une vie d'amour*) երեք առանձին ալբոմները։

Կա Նատալիա Կանչալովկայայի երգի՝ «Հավերժ սեր» (, ազատ թարգմանություն) վերնագրով ռուսերեն տարբերակը։ առաջին անգամ կատարել է Լյուդմիլա Գուրչենկոն «Ամանորյա ատրակցիոն-82» հաղորդման ժամանակ։

## Այլ կատարումներ
* Ֆիլիպ Կիրկորով և Ալսու
* Ավրաամ Ռուսո և Օլգա Լեպսկա
* Լև Լեշչենկո և Թամարա Գվերդծիթելի
* Լյուդմիլա Գուրչենկո
* Ալեքսեյ Վորոբյով
* Լարիսա Դոլինա և Գարիկ Մարտիրոսյան
* Վալերի Լեոնտև
* Օլեգ Պոգուդին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զուգերգեր
Կատեգորիա:Շառլ Ազնավուրի երգեր
Կարմրակտուց սարյակ

**Կարմրակտուց սարյակ** (), սարյակների ցեղի թռչուն։ Հանդիպում են Չինաստանում, Հոնկոնգում, Հյուսիսային Կորեայում, Ֆիլիպիններում, Վիետնամում, Թայվանում, Ճապոնիայում։

## Նկարագիր
մինի|ձախից|Կարմրակտուց սարյակ
Ոչ մեծ թռչուն, որն ունի 21-24 սմ երկարություն։ Թևերի բացվածքը 118 սմ է։ Արուների գլուխը, վզի հետին հատվածը, պոչը սպիտակավուն են՝ երբեմն մոխրագույն գունավորմամբ։ Գլխի, վզի և կրծքի փետուրները մի փոքր երկարավուն են։ Գլուխը, կուրծքը և մեջքը մոխրագույն են՝ վերջավորություններում փոքր-ինչ բաց գունավորմամբ։ Թևերն ու պոչի վերջնամասը սև են՝ կանաչավուն, կապտավուն կամ մանուշակագույն փայլով։ Կտուցը կարմիր է կամ կարմիր և սև վերջավորությամբ։ Այստեղից էլ առաջացել է տեսակի անվանումը։ Ծիածանաթաղանթը կապույտ է։ Ոտքերը գազարագույն են։ Էգերի մոտ թևերը, մեջքը և պոչը գորշ են՝ մետաղական փայլով։ Երամային թռչուն է։ Ձմռանը հավաքվում են 100 առանձնյակից բաղկացած երամում։ Բույնը հյուսում են ծառերի փչակներում։ Ձվերը կապտականաչավուն են։

Ի տարբերություն սարյակների այլ տեսակների, կարմրակտուց սարյակները չեն համատեղվում խոշոր եղջերավոր կենդանիների հետ մեկ վայրում։ Սնունդ հայթայթում են ծառերի և հողի վրա։ Հիմնականում հավաքվում են գյուղատնտեսական տարածքներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սարյակներ
Մենք դեռ կհանդիպենք

**Մենք դեռ կհանդիպենք**, 1984 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Ֆիլմը նկարահանվել է Կարեն Սիմոնյանի «Ցտեսություն, Նաթանայել» վիպակի մոտիվներով։

## Սյուժե
Հայկական փոքրիկ գյուղում ապրող պատանին հեռավոր ճանապարհորդությունների երազանքներով է համակված, բայց հրաշքները նրա կողքին են՝ լքված քարանձավում։

## Դերերում
* Նաթանայել – Աշոտ Ադամյան
* Տիգրան – Ա. Մարտիրոսյան
* Նվարդ – Լ. Բադալյան
* Կարո – Դ. Դովլաթյան
* Սերոբ – Գ. Բաբախանյան
* Դավիթ – Ս. Գևորգյանց
* Գլասևոս – Ա. Հովհաննիսյան
* Դուդուկյան – Լ. Գրիգորյան
* Տիգրանի հայրը – Ա. Խաչատրյան
* Տիգրանի մայրը – Մ. Խեկոյան

### Դրվագներում
Ի. Բաբայան, Ս. Բաբայան, Ք. Ղուկասյան, Լ. Ղուկասյան, Լ. Սահակյան, Ն. Հովսեփյան, Գ. Դարբինյան, Ն. Գրիգորյան, Մ. Ղուկասյան, Գ. Աղաջանյան, Լ. Գևորգյան, Ա. Զատիկյան, Կ. Խաչիկյան, Վ. Բադալյան, Ս. Խաչատրյան, Վ. Կիրակոսյան, Վ. Հովակիմյան, Ա. Կոտոյան, Ս. Սարգսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Պատահար (ֆիլմ)

**Պատահար**, 1984 թվականին «Երևան» ՀՖՍ-ում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Ֆիլմը վթարի մասին է, որը մտերմացնում է արտառոց վիճակում հայտնված հերոսներին։

## Դերերում
Հենրիկ Ալավերդյան, Հարություն Մովսիսյան, Նիկոլայ Ծատուրյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Ալմաստ (ֆիլմ)

**«Ալմաստ»**, 1985 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Ստեղծվել է ԿՀ պատվերով, Ալեքսանդր Սպենդիարյանի համանուն օպերայի էկրանավորումն է։

## Սյուժե
Հովհաննես Թումանյանի հանրահայտ լեգենդի («Թմկաբերդի առումը») հիման վրա ստեղծված «Ալմաստ» դասական օպերայի կինոտարբերակը։ Օպերայի հերոսուհին՝ իշխանուհի Ալմաստը, զավթիչ Նադիր շահի սիրո և փառքի խոստումներին հավատալով, թշնամու առաջ բացում է անառիկ բերդի դռները, բայց իր ողբերգական սխալը հասկանալով՝ անձնասպան է լինում։

## Դերերում
* Ալմաստ – Հասմիկ Պապյան
* Թաթուլ – Ռուդոլֆ Խառատյան
* Նադիր-շահ – Հովհաննես Դիվանյան
* Գայանե – Ռ. Դավթյան
* Ռուբեն – Գ. Եղիազարյան
* Աշուղ – Ա. Վարդանյան
* շեյխ – Գ. Հակոբյանց
* ծաղրածու – Ս. Աբրահամյան
* որբուկ – Ռ. Խաչատրյան

### Դրվագներում
Ա. Մուրադյան, Ռ. Հունանյան, Ն. Չալիկյան, Ա. Եդիգարյան, Յու. Չալանգյան, Գ. Վարդանյան, Ս. Սարգսյան, Ա. Ստեփանյան, Ն. Հարությունյան, Լ. Մելոյան, Հ. Հովհաննիսյան, Ս. Գևորգյան, Է. Անանյան, Է. Մելքոնյան, Ա. Կարապետյան, Գ. Նիկսալյան, Մ. Դավթյան, Գ. Գյոնջյան, Ս. Դավթյան, Ս. Աջաբխանյան, Գ. Միքայելյան, Գ. Առաքելյան։

Երգում են՝ Օլգա Գաբայանը, Ա. Կարապետյանը, Հենրիկ Ալավերդյանը, Ի. Փափազյանը, Գ. Եղիազարյանը, Գեղամ Գրիգորյանը, Հ. Բաստաջյանը, Մ. Դավթյանը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Պարագվայ (գետ)

**Պարագվայ** (), գետ Բրազիլիայում և Պարագվայում, Պարանա գետի աջ վտակը։ Երկարությունը 2200 կմ է (այլ տվյալներով՝ 2500 կմ), ավազանը՝ 1150 հզ․ կմ²։ Սկիզբ է առնում Բրազիլական սարահարթի հյուսիս-արևմտյան մասից, հոսում հվ․, կտրում Պանտանալ ճահճապատ, ընդարձակ իջվածքը և Գրան Չակոյի դաշտավայրայի մասը։ Գլխավոր վտակներն են Ռիո Վերլեն, Պիլքոմայոն, Ռիո Բերմեխոն։ Տարեկան միջին ծախսը գետաբերանում 4000 մ³/վրկ է։ Պարագվայը տրանսպորտային գլխավոր մայրուղի է, նավարկելի է մինչև Կորումբա քաղաքը։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր
Կատեգորիա:Պարագվայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Ապրիլ (ֆիլմ)

**Ապրիլ**, 1985 թվականին «Հայֆիլմ» («Մոսֆիլմ» կ/ս «Դեբյուտ» ս/մ հետ համատեղ) կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են 80-ականների կեսերին հայկական լեռնային մի գյուղում և ընդամենը մեկ օր՝ ապրիլի 24-ին, Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը։ Ֆիլմի հերոսները կոտորածից հրաշքով փրկվածներն ու նրանց սերունդներն են, ովքեր հիշում են ազգային պատմության դասերը և փոխանցում իրենց երեխաներին ու թոռներին։

## Դերերում
Կարեն Ջանիբեկյան, Անահիտ Ղուկասյան, Լևոն Ներսիսյան, Զարեհ Տեր-Կարապետյան, Ա. Ստեփանյան, Միքայել Ջանիբեկյան։

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ռուբեն Հովսեփյան
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Վիգեն Չալդրանյան
* Բեմադրող օպերատոր՝ Վրեժ Պետրոսյան
* Բեմադրող նկարիչ՝ Վարդան Սեդրակյան
* Երաժշտությունը` Ավետ Տերտերյանի
* Հնչյունային օպերատոր՝ Յուրի Սայադյան
* Տնօրեն՝ Խ. Սամարջյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիգեն Չալդրանյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ավետ Տերտերյանի
Բարի լույս (ֆիլմ, 1985)

**Բարի լույս**, 1985 թվականին «Երևան» ՀՖՍ-ում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է թե ինչպես արդարասեր ծերուկն ամեն գնով փորձում է գտնել ճշմարտությունը։

## Դերերում
Կարեն Ջանիբեկյան, Մ. Մանուկյան

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ - Մ. Մնացականյան
* Բեմադրող ռեժիսոր - Ռոբերտ Սարգսյան
* Բեմադրող օպերատոր - Օ. Բաղդասարյան
* Բեմադրող նկարիչ - Ռ. Պետրոսյան
* Կոմպոզիտոր - Մարտին Վարդազարյան
* Հնչյունային օպերատոր - Թ. Աճեմյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռոբերտ Սարգսյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Մարտին Վարդազարյանի
Թե ինչպես կատուն արհեստ սովորեց

**Թե ինչպես կատուն արհեստ սովորեց**, 1985 թվականին «Երևան» ՀՖՍ-ում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Ֆիլմը նկարահանվել է ըստ Ա. Գրիգորյանի և Գ. Չիգինյանի համանուն պիեսի։

## Սյուժե
Ֆիլմ-մյուզիքլ կատվի մասին, որն ուզում է արհեստ սովորել, բայց ապարդյուն։ Ի վերջո, նա վերադառնում է իր իսկական կոչմանը՝ մուկ որսալուն։

## Դերերում
* Կատու – Վիգեն Ստեփանյան
* Կարեն Ջանգիրյան, Ն. Ստեփանյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անատոլի Մոկացյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կուսգետ (Շատախի գավառ)

**Կուսգետ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում։

XIX դարում ուներ մի քանի հարյուր տուն հայ բնակիչ։

Գյուղի տները գտնվում էին միմյանցից հեռու՝ մեծ փռված մեծ լեռան վրա։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կապիտան Առաքել

**Կապիտան Առաքել**, 1985 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Երբեմնի ռազմաճակատային չորս անբաժան ընկերներ փորձում են պահպանել իրենց փոքրիկ քաղաքի պատմամշակութային արժեք ունեցող երաժշտական դպրոցի շենքը, որը քանդման ենթակա է։

## Դերերում
* Կապիտան Առաքել – Երվանդ Մանարյան
* Մատի – Կարեն Ջանիբեկյան
* Նոտար – Մամիկոն Մանուկյան
* Վաղարշակ – Իշխան Ղարիբյան
* Արկադի – Արմեն Սանթրոսյան
* Գայանե – Հասմիկ Ալեքսանյան
* Վարուժան – Աշոտ Մելիքջանյան
* Անուշիկ – Կարին Ղուկասյան
* Հրանտ – Լևոն Շարաֆյան
* Ճարտարապետ – Յուրի Ամիրյան
* Նախագահ – Վահրամ Եղշատյան
* Պահակ – Ալեքսանդր Շագաֆյան
* Նիկողոսյան – Ժիրայր Պետրոսյան
* Մուկուչ – Վիգեն Ստեփանյան

### Դրվագներում
Վերջալույս Միրիջանյան, Մարին Կարապետյան, Նվարդ Աբալյան, Սվետլանա Գրիգորյան, Գագիկ Ռոստոմյան, Օ. Կարապետյան, Ա. Փանոսյան, Ջուլիետա Բաբայան, Ի. Սարգսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արման Մանարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ռոբերտ Ամիրխանյանի