Հանս Գեորգ Գադամեր

**Հանս-Գեորգ Գադամեր** (  ),  մայրցամաքային փիլիսոփայության ավանդույթի գերմանացի փիլիսոփա, որն առավել հայտնի է հերմենևտիկայիում 1960 թվականի իր մագնում օպուսով` «Ճշմարտություն և մեթոդ: Փիլիսոփայական հերմենևտիկայի հիմունքները» (*Wahrheit und Methode. Grundzüge einer philosophischen Hermeneutik*) հիմնարար աշխատությամբ:

## Կենսագրություն
Գադամերը ծնվել է Մարբուրգում (Գերմանիա): Հայրը` Յոհաննես Գադամերը (1867–1928) դեղագործական քիմիայի պրոֆեսոր էր, ով հետագայում նաև եղել է Մարբուրգի համալսարանի ռեկտորը։ Հանս Գեորգը մեծացել է որպես բողոքական քրիստոնյա: Նա դիմադրելով բնական գիտություններով զբաղվելու հոր հորդորներին` ավելի ու ավելի սկսել է հետաքրքրվել հումանիտար գիտություններով: Մայրը՝ Էմմա Կարոլին Յոհաննա Գեյզեն (1869–1904) մահացել է շաքարախտից, երբ Հանս-Գեորգը չորս տարեկան էր, և նա ավելի ուշ ենթադրել է, որ դա կարող էր ազդել գիտական ուսումնասիրություններով չզբաղվելու իր որոշման վրա։ Կանադացի փիլիսոփա Ժան Գրոնդինը (1955) նկարագրում է Գադամերին որպես իր մոր մեջ «հոր երկաթյա բռունցքի բանաստեղծական և գրեթե կրոնական նմանակը»:

Գադամերը չի ծառայել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ վատառողջության պատճառով և նմանապես ազատվել է ծառայելուց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ պոլիոմելիտի պատճառով:

### Կրթություն
Հետագայում նա դասականներ և փիլիսոփայություն է ուսումնասիրել Բրեսլաուի համալսարանում Ռիչարդ Հյոնիգսվալդի ղեկավարությամբ, բայց շուտով վերադարձել է Մարբուրգի համալսարան՝ սովորելու նեոկանտյան փիլիսոփաներ Փոլ Նատորպի (նրա դոկտորական թեզի խորհրդատու) և Նիկոլայ Հարթմանի մոտ։ 1922 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն *«Հաճույքի էությունը Պլատոնի երկխոսություններում»* ( ) թեմայով:

Դրանից կարճ ժամանակ անց Գադամերը տեղափոխվել է Ֆրայբուրգի համալսարան և սկսել սովորել Մարտին Հայդեգերի մոտ, ով այն ժամանակ խոստումնալից երիտասարդ գիտնական էր, ով դեռ չէր ստացել պրոֆեսորի կոչում: Նա մտերմացել է Հայդեգերի հետ, և երբ Հայդեգերը ռեկտորի պաշտոն է ստացել Մարբուրգի համալսարանում, Գադամերը հետևել է նրան այնտեղ, որտեղ նա դարձել է Լեո Շտրաուսի, Կառլ Լյովիթի, Հանս Յոնաս և Հաննա Արենդտի ուսանողական խմբի անդամներից մեկը։ 

Հետևելով Արիստոտելին` Հայդեգերն իր դասախոսություններում զարգացնրել է փիլիսոփայության հիմնական թեման՝ գոյության իմաստի հարցը։ Նա ընդլայնել է սուբյեկտի հայեցակարգը պատմության և կոնկրետ գոյության հարթության վրա, որը նա տեսել է այնպիսի քրիստոնյա մտածողների մեջ, ինչպիսիք են Պողոս Տարսոնացին, Օգոստինոս Հիպոնացին, Մարտին Լյութերը և Սյորեն Կիերկեգորը: Հայդեգերը նաև ազդվել է Դիլթեյի, Հուսերլի, Շելերի, Նիցշեի ստեղծագործություններով։ Եվ հենց Հայդեգերի ազդեցությունն էր, որ Գադամերի մտածողությանը տվել է իր առանձնահատուկ դերը և հեռացրել նրան Նատորպի և Նիկոլայ Հարթմանի ավելի վաղ նեոկանտյան ազդեցություններից: Գադամերը Արիստոտելին ուսումնասիրել է ինչպես Էդմունդ Հուսերլի, այնպես էլ Հայդեգերի ղեկավարությամբ:

### Վաղ գործունեություն
Գադամերը շարունակել է կրթվել` ''habilitated'' 1929 թվականին և 1930-ականների սկզբի մեծ մասն անցկացրել է Մարբուրգում դասախոսություններ կարդալով: Ի տարբերություն Հայդեգերի, ով միացել էր Նացիստական կուսակցությանը 1933 թվականի մայիսին և շարունակել որպես անդամ մինչև կուսակցությունը լուծարվելը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, Գադամերը լռել է նացիզմի մասին և նա քաղաքականապես ակտիվ չի եղել նացիստական իշխանության տարիներին: Գադամերը չի միացել նացիստներին և չի ծառայել բանակում՝ 1922 թվականին պոլիոմիելիտով վարակված լինելու պատճառով։ Այնուամենայնիվ, 1933 թվականի օգոստոսին նա միացել է [Նացիոնալ-սոցիալիստական ուսուցիչների լիգային](https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Nationalsozialistischer_Lehrerbund_(NSLB),_1929-1943):

1933 թվականին Գադամերը` ի թիվս  900 ուսուցիչների և գիտնականների, ստորագրել է *Գերմանական համալսարանների և ավագ դպրոցների պրոֆեսորների հավատարմության ուխտը Ադոլֆ Հիտլերին և նացիոնալ-սոցիալիստական պետությանը*:

1937 թվականի ապրիլին Գաամերը դարձել է Մարբուրգի ժամանակավոր պրոֆեսոր, ապա 1938 թվականին ստացել է պրոֆեսորի պաշտոն Լայպցիգի համալսարանում: *[[ՍՍ (կազմակերպություն)|ՍՍ]]* -ի տեսանկյունից Գադամերը դասակարգվել է որպես ոչ աջակցող և ոչ հավանող «Փիլիսոփայության դասախոսներին վերաբերող անվտանգության ծառայության` SD-ֆայլերում*»* (*SD-Dossiers über Philosophie-Professoren*), որոնք ստեղծվել էին *[[ՍՍ (կազմակերպություն)|ՍՍ]]* -ի Անվտանգության ծառայության (*SS SicherheitsDienst-SD*) կողմից: 1946 թվականին ամերիկյան օկուպացիոն ուժերը նացիզմով չարատավորված են ճանաչել նրան և նշանակել են համալսարանի ռեկտոր:

Նացիստների հետ Գադամերի մասնակցության մակարդակը վիճարկվել է ամերիկացի մտավոր պատմաբան Ռիչարդ Վոլինի (ծնված` 1952) և Թերեզա Օրոզկոյի աշխատություններում: Օրոզկոն պնդել է` հղում անելով Գադամերի հրապարակած աշխատություններին, որ Գադամերն ավելի շատ է աջակցել նացիստներին, քան գիտնականները ենթադրում էին: Գադամերագետները հերքել են այս պնդումները. կանադացի փիլիսոփա Ժան Գրոնդինն (ծնված` 1955) ասել է, որ Օրոզկոն զբաղվում է «վհուկների որսով», մեկ այլ դեպքում, իտալացի քաղաքական փիլիսոփա Դոնաթելլա Դի Չեզարեն (ծնված` 1956) ասել է, որ «արխիվային նյութը, որի վրա Օրոզկոն հիմնավորել է իր փաստարկը, իրականում բավականին աննշան է»: Ըստ Չեզարեի և Գրոնդինի պնդման` Գադամերի ստեղծագործության մեջ հակասեմականության հետք չկա, և որ Գադամերը բարեկամություն է պահպանել հրեաների հետ և մոտ երկու տարի` 1933 և 1934 թվականներին, ապաստան է տվել փիլիսոփա Ջեյքոբ Քլայնին (1899-1978): Գադամերը նաև նվազագույնի է հասցրել իր շփումը Հայդեգերի հետ` նացիստների իշխանության ժամանակաշրջանում:

## Հայդելբերգում
Գադամերն ավելի քիչ է համակրել կոմունիստական Արևելյան Գերմանիան, քան նացիստական Գերմանիան, ուստի նա մեկնել է Արևմտյան Գերմանիա՝ սկզբում պաշտոն ընդունելով Ֆրանկֆուրտի Գյոթեի համալսարանում, իսկ հետո Կարլ Յասպերսի իրավահաջորդությունը Հայդելբերգի համալսարանում, 1949 թվականին։ Նա պաշտոնավարել է որպես պատվավոր պրոֆեսոր մինչև իր մահը՝ 2002 թվականին, 102 տարեկան հասակում: Նա նաև եղել է *«Դիոնիսիոս»* ամսագրի խմբագրական խորհրդատուն: Հենց այդ ժամանակաշրջանում նա ավարտել է իր *[[գլուխգործոց]]ը*՝ *«Ճշմարտություն և մեթոդ»* (1960 թ.) էսսեն և մասնակցել է իր հայտնի բանավեճին Յուրգեն Հաբերմասի հետ՝ հասարակությունը քննադատելու համար իսկապես օբյեկտիվ դիրքորոշում գտնելու շուրջ  տրանսցենդենտալ` անդրանցական պատմությունն ու մշակույթը հասկանալու հնարավորության համար: Բանավեճը վերջնական արդյունք չի տվել, բայց սկիզբ է դրել երկու տղամարդկանց միջև ջերմ հարաբերությունների: Հենց Գադամերն է ապահովել Հաբերմասի առաջին պրոֆեսորի պաշտոնը Հայդելբերգի համալսարանում:
մինի|Հանս Գադամերի գծանկարը մոտ 62 տարեկանում
1968 թվականին Գադամերը հրավիրել է ճապոնացի փիլիսոփա Տոմոնոբու Իմամիչիին (1922-2012) Հայդելբերգում դասախոսությունների համար, բայց նրանց հարաբերությունները շատ սառել են այն բանից հետո, երբ Իմամիչին պնդել է, որ Հայդեգերը փոխառել է *Dasein-*ի (դազեյն - «առկա գոյություն») մասին իր հայեցակարգը Օկակուռա Կակուզոյի *«Թեյի գրքի» (茶の本, Cha no Hon (1906), ճապոնական կյանքում [[Չանոյու]]ի դերի մասին)* *das in-der-Welt-sein* հայեցակարգից («կեցությունը աշխարհում»), որը Իմամիչիի ուսուցիչն առաջարկել էր Հայդեգերին 1919 թվականին՝ նախորդ տարի նրա հետ մասնավոր դասեր ունենալուց հետո: Իմամիչին և Գադամերը վերսկսել են շփումները չորս տարի անց միջազգային կոնգրեսի ժամանակ:

1981 թվականին Գադամերը փորձել է շփվել Ժակ Դերիդայի հետ Փարիզում կայացած կոնֆերանսի ժամանակ, բայց դա ավելի պակաս արդյունավետ է եղել, քանի որ երկու մտածողները քիչ ընդհանրություններ են ունեցել: Գադամերի և Դերիդայի միջև վերջին հանդիպումը տեղի է ունեցել 2001 թվականի հուլիսին Հայդելբերգի շտաբում, որը կազմակերպել են Դերիդայի ուսանողներ Ջոզեֆ Կոհենը և Ռաֆայել Զագուրի-Օրլին: Այս հանդիպումը շատ առումներով նշանավորել է շրջադարձ նրանց փիլիսոփայական հանդիպման մեջ: Գադամերի մահից հետո Դերիդան նրանց ընդհանուր լեզու գտնելու ձախողումն անվանել է իր կյանքի ամենաափսոսալի ձախողումներից մեկը և Գադամերի գլխավոր մահախոսականում արտահայտել է նրա նկատմամբ իր անձնական և փիլիսոփայական մեծ հարգանքը: Ռիչարդ Ջ. Բերնշտայնն ասել է, որ «ճշմարիտ երկխոսություն Գադամերի և Դերիդայի միջև երբեք տեղի չի ունեցել: Սա ամոթ է, քանի որ կան կարևոր և հետևանքային խնդիրներ, որոնք ծագում են հերմենևտիկայի և դեկոնստրուկցիայի (ըմբռնում` կարծրատիպերի խորտակման կամ նոր համատեքստ ներդնելու միջոցով) միջև»:

## Պատվավոր դոկտորի կոչումներ
Գադամերը պատվավոր դոկտորի կոչումներ է ստացել Բամբերգի համալսարանից, Վրոցլավի համալսարանից, Բոստոնի քոլեջից, Պրահայի Չարլզի համալսարանից, Համիլթոն քոլեջից (Նյու Յորք), Լայպցիգի համալսարանից, Մարբուրգի համալսարանից (1999), Օտտավայի համալսարանից, Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանից (2001) Տյուբինգենի համալսարանը և Վաշինգտոնի համալսարանը:

## Մահ
2000 թվականի փետրվարի 11-ին Հայդելբերգի համալսարանը հանդիսավորությամբ և կոնֆերանսով նշել է Գադամերի ծննդյան հարյուրամյակը։ Գադամերի վերջին ակադեմիական ներգրավվածությունը եղել է 2001 թվականի ամռանը հերմենևտիկայի վերաբերյալ ամենամյա սիմպոզիումի ժամանակ, որը կազմակերպել էին Գադամերի երկու ամերիկացի ուսանողները: 2002 թվականի մարտի 13-ին Գադամերը մահացել է Հայդելբերգի համալսարանական կլինիկայում 102 տարեկան հասակում: Նա թաղված է Հայդելբերգում, Զիգելհաուզենի Կյոպֆել գերեզմանատանը:

## Աշխատություններ
### Փիլիսոփայական հերմենևտիկա. ''Ճշմարտություն և մեթոդ''
Գադամերի փիլիսոփայական նախագիծը, ինչպես բացատրվում է *«Ճշմարտություն և մեթոդ»* գրքում, պետք է մշակեր «փիլիսոփայական հերմենևտիկա» հասկացությունը, որը Հայդեգերը նախաձեռնել էր, բայց երբեք երկարատև չէր զբաղվել: Գադամերի նպատակն էր բացահայտել մարդկային հասկացողության բնույթը: *«Ճշմարտություն և մեթոդ»* գրքում Գադամերը պնդում է, որ «ճշմարտությունն» ու «մեթոդը» հակասում են միմյանց: Գադամերի համար «արվեստի փորձը օրինակելի է գիտական մեթոդներով անհասանելի ճշմարտություններով, և այդ փորձը պրոյեկտվում է մարդկային գիտությունների ողջ տիրույթում»: Նա քննադատում է մարդկային կյանքի փիլիսոփայական, կենսաբանական, սոցիալական, արդարադատության և մշակութային ասպեկտներն ուսումնասիրող մարդկային գիտությունների երկու մոտեցումները ( *Geisteswissenschaften, որի մեջ մտնում են [[փիլիսոփայություն]]ը, [[պատմություն]]ը, [[բանասիրություն]]ը, [[երաժշտագիտություն]]ը, [[լեզվաբանություն]]ը, [[թատերագիտություն]]ը, [[գրականագիտություն]]ը, մեդիագիտությունը, կրոնագիտությունը և երբեմն նույնիսկ [[իրավագիտություն]]ը*)։ Մի կողմից, նա քննադատում էր հումանիտար գիտությունների ժամանակակից մոտեցումները, որոնք մոդելավորվում են բնական գիտությունների վրա, որոնք պարզապես ձգտում էին «օբյեկտիվորեն» դիտարկել և վերլուծել տեքստերն ու արվեստը: Մյուս կողմից, նա հակադրվում է հումանիտար գիտությունների նկատմամբ գերմանական ավանդական մոտեցումներին, որոնք ներկայացնում էին, օրինակ, Ֆրիդրիխ Շլայերմախերը և Վիլհելմ Դիլթայը, ովքեր կարծում էին, որ իմաստը, որպես առարկա, կարելի է գտնել տեքստի մեջ որոշակի գործընթացի միջոցով, որը թույլ է տալիս կապը հեղինակի մտքերի հետ, որոնք հանգեցրել են տեքստի ստեղծմանը (Շլայերմախեր), կամ այն իրավիճակին, որը հանգեցրել է մարդու ներքին կյանքի արտահայտմանը (Դիլթայ):

Այնուամենայնիվ, Գադամերը պնդում էր, որ իմաստը և հասկացողությունը որոշ մեթոդներով գտնելու առարկաներ չեն, այլ անխուսափելի երևույթներ են: Հերմենևտիկան գործընթաց չէ, որում մեկնաբանողը որոշակի իմաստ է գտնում, այլ «փիլիսոփայական ջանքեր՝ հասկանալու համար որպես մարդու գոյաբանականը՝ գոյաբանական գործընթաց»: Այսպիսով, Գադամերը չի տալիս հրահանգիչ մեթոդ, թե ինչպես հասկանալ, այլ ավելի շուտ նա աշխատում է ուսումնասիրել, թե ինչպես է ընդհանրապես հնարավոր ըմբռնումը, լինի դա տեքստերի, արվեստի ստեղծագործությունների, թե փորձի: Գադամերը նախատեսում էր, որ *«Ճշմարտությունն ու մեթոդը»* նկարագրում են այն, ինչ մենք միշտ անում ենք, երբ մեկնաբանում ենք իրերը (նույնիսկ եթե մենք դա չգիտենք). «Իմ իրական մտահոգությունը փիլիսոփայական էր և կա. ոչ թե այն, ինչ մենք անում ենք կամ ինչ պետք է անենք, այլ այն, ինչ մեզ հետ պատահում է մեր ցանկություններից և անելիքներից անկախ»:

Մարդկային գոյության մասին Մարտին Հայդեգերի ժամանակավոր վերլուծության արդյունքում Գադամերը պնդում էր, որ մարդիկ ունեն այսպես կոչված պատմականորեն ազդված գիտակցություն ( *wirkungsgeschichtliches Bewußtsein* ), և որ նրանք ներկառուցված են իրենց ձևավորած որոշակի պատմության և մշակույթի մեջ: Սակայն պատմական գիտակցությունը ոչ թե օբյեկտ է մեր գոյության դեմ, այլ «հոսք, որով մենք շարժվում ենք և մասնակցում ըմբռնման յուրաքանչյուր գործողությանը»: Հետևաբար, մարդիկ որևէ բանի չեն հասնում առանց այս պատմական հոսքի կողմից հաստատված որևէ ձևի նախաըմբռնման: Ավանդույթը, որում կանգնած է մեկնաբանողը, սահմանում է «նախապաշարումներ», որոնք ազդում են նրա մեկնաբանությունների վրա: Գադամերի համար այս նախապաշարմունքները մի բան չեն, որոնք խոչընդոտում են մեկնաբանություններ անելու մեր կարողությանը, այլ երկուսն էլ կեցության իրականությունն են, և «մեր՝ ընդհանրապես պատմությունը հասկանալու կարողության հիմքն են»: Գադամերը քննադատել է լուսավորչական մտածողներին «նախապաշարումների դեմ նախապաշարմունք» ունենալու համար:

Գադամերի համար տեքստի մեկնաբանումը ներառում է հորիզոնների միաձուլում ( *Horizontverschmelzung* ): Ե՛վ տեքստը, և՛ մեկնաբանողը հայտնվում են որոշակի պատմական ավանդույթի կամ «հորիզոնի» շրջանակներում: Յուրաքանչյուր հորիզոն արտահայտվում է լեզվի միջոցով, և թե՛ տեքստը, թե՛ մեկնաբանողը պատկանում և մասնակցում են պատմությանն ու լեզվին: Լեզվին այս «պատկանելիությունը» մեկնաբանողի և տեքստի միջև ընդհանուր հիմքն է, որը հնարավոր է դարձնում հասկանալը: Երբ մեկնաբանողը ձգտում է հասկանալ տեքստը, առաջանում է ընդհանուր հորիզոն: Հորիզոնների այս միաձուլումը չի նշանակում, որ մեկնաբանողն այժմ լիովին հասկանում է ինչ-որ օբյեկտիվ իմաստ, այլ «իրադարձություն է, որի ժամանակ աշխարհը բացվում է նրա առաջ»: Արդյունքը առարկայի ավելի խորը ըմբռնումն է:

Գադամերը հետագայում բացատրում է հերմենևտիկ փորձը որպես երկխոսություն: Դա արդարացնելու համար նա օգտագործում է Պլատոնի երկխոսությունները որպես մոդել, թե ինչպես պետք է համագործակցել գրավոր տեքստերի հետ: Զրույցը հասկանալու համար պետք է լրջորեն վերաբերվել «այն անձի ճշմարտությանը, ում հետ զրուցում ես»: Ավելին, զրույցի յուրաքանչյուր մասնակից առնչվում է մյուսի հետ այնքանով, որքանով նրանք ձգտում են միմյանց հասկանալու ընդհանուր նպատակին: Ի վերջո, Գադամերի համար զրույցի ամենակարևոր դինամիկան՝ որպես տեքստի մեկնաբանման մոդել, «հարց տալն ու պատասխան ստանալն է»: Այլ կերպ ասած, տվյալ տեքստի մեկնաբանությունը կփոխվի՝ կախված այն հարցերից, որոնք մեկնաբանողը տալիս է տեքստին։ «Իմաստը» ի հայտ է գալիս ոչ թե որպես առարկա, որը գտնվում է տեքստում կամ մեկնաբանողի մեջ, այլ ավելի շուտ իրադարձություն, որը բխում է երկուսի փոխազդեցությունից:

*«Ճշմարտություն և մեթոդ»* էսսեն հրատարակվել է երկու անգամ անգլերենով, և վերանայված հրատարակությունն այժմ համարվում է հեղինակավոր: Գադամերի հավաքած գործերի գերմաներեն հրատարակությունը ներառում է մի հատոր, որտեղ Գադամերը մանրամասնում է իր փաստարկը և քննարկում գրքի քննադատական արձագանքը։ Վերջապես, Գադամերի էսսեն Ցելանի մասին («Ո՞վ եմ ես և ով ես դու» վերնագրով) շատերը, ներառյալ Հայդեգերը և ինքը՝ Գադամերը, համարել են որպես «երկրորդ հատոր» կամ *«Ճշմարտություն և մեթոդ* » գրքի փաստարկի շարունակություն։

#### Ներդրումներ հաղորդակցման էթիկայի մեջ
Գադամերի *«Ճշմարտությունը և մեթոդը»* դարձել է հեղինակավոր աշխատություն *հաղորդակցության էթիկայի* ոլորտում՝ առաջացնելով մի քանի նշանավոր էթիկայի տեսություններ և ուղեցույցներ: Դրանցից ամենախորը` երկխոսության կոորդինատների ձևակերպումն է, որը երկխոսություն հրահրելու համար անհրաժեշտ հաղորդակցման նախապայմանների ստանդարտ հավաքածու է: Հավատարիմ մնալով կողմնակալության վերաբերյալ Գադամերի տեսություններին, հաղորդակցվողները կարող են ավելի լավ նախաձեռնել երկխոսական գործարքներ՝ թույլ տալով, որ կողմնակալությունները միաձուլվեն և նպաստեն փոխըմբռնմանը և սովորելուն:

### Այլ աշխատություններ
Գադամերը նաև փիլիսոփայական բովանդակություն է ավելացրել մարդու առողջության հասկացությանը։ *Առողջության հանելուկում* (*The Enigma of Health*) Գադամերը ուսումնասիրել է, թե ինչ է նշանակում բուժել՝ որպես բուժառու և որպես բուժող: Այս աշխատանքում մանրակրկիտ ուսումնասիրված է բժշկության պրակտիկան և արվեստը, ինչպես նաև ցանկացած բուժման անխուսափելիությունը:

Բացի հերմենևտիկայում իր աշխատանքից, Գադամերը հայտնի է նաև հունական փիլիսոփայության վերաբերյալ հրապարակումների երկար ցանկով։ Իրոք, մինչ *Ճշմարտությունն ու մեթոդը* կենտրոնական դարձան նրա հետագա կարիերայի համար, Գադամերի վաղ կյանքի մեծ մասը կենտրոնացած էր հույն մտածողների, մասնավորապես Պլատոնի և Արիստոտելի ուսումնասիրության վրա: Իտալերենով *Ճշմարտության և մեթոդի* ներածության մեջ Գադամերն ասել է, որ հունական փիլիսոփայության վերաբերյալ իր աշխատանքն իր կարիերայի «լավագույն և օրիգինալ մասն էր»: *«Պլատոնի դիալեկտիկական էթիկան»* գրքում նա դիտարկում է *Ֆիլեբուսի* երկխոսությունը Մարտին Հայդեգերի  ֆենոմենոլոգիայի և փիլիսոփայության պրիզմայի միջով:

## Մրցանակներ և պարգևներ
: 1971 թվականին Պրուսիայի *Pour le Mérite* (*Վաստակի շքանշան*) և Պֆորցհայմի *Reuchlin Prize* (*Յոհաննես Ռոյխլինի մրցանակ)* 
: 1972 թվականին Գերմանական Դաշնային Հանրապետության Արժանիքի շքանշանի աստղի վաստակի մեծ խաչ
: 1979 թվականին *Զիգմունդ Ֆրեյդի մրցանակ* գիտական արձակի համար և *Հեգելի մրցանակ*
: 1986 թվականին *Կարլ Յասպերսի մրցանակ*
: 1990 թվականին Գերմանական Դաշնային Հանրապետության Արժանիքի շքանշանի աստղ և Մեծ Խաչ շքանշան
: 1993 թվականին Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Պատվո շքանշանի Մեծ Խաչ
: 1996 թվականի հունվարի 12-ին նշանակվել է Լայպցիգի Սաքսոնական գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ:

## Համալսարաններում պատվավոր դոկտորի կոչումներ
* 1995 թվականից Վրոցլավի համալսարանի պատվավոր դոկտոր
* 1996 թվականից Լայպցիգի համալսարանի պատվավոր դոկտոր
* 1999 թվականից Ֆիլիպս-Մարբուրգի համալսարանի պատվավոր դոկտոր:

## Մատենագրություն
* *Ճշմարտություն և մեթոդ* . (1-ին անգլերեն հրատ. 1975)
* *Հեգելի դիալեկտիկա. Հինգ հերմենևտիկ հետազոտություններ* . Յեյլի համալսարանի հրատարակչութուն, 1976 թվական
* *Երկխոսություն և դիալեկտիկա. Ութ հերմենևտիկ ուսումնասիրություններ Պլատոնի մասին,* Յեյլի համալսարանի հրատարակչութուն, 1980 թվական
* *Լավի գաղափարը պլատոնա-արիստոտելյան փիլիսոփայության մեջ* . թարգմ.. Պ.Քրիստոֆեր Սմիթ . New Haven, CT: 1986 թվական
* *Գադամերը Սելանի մասին. «Ո՞վ եմ ես և ով ես դու»: և այլ ակնարկներ*. Հանս-Գեորգ Գադամեր: թարգմ. և խմբ. Ռիչարդ Հայնեմանը և Բրյուս Կրայևսկին. Albany, NY: SUNY Press, 1997 թվական
* *Հայդեգերի ուղիները* . թարգմ. Ջոն Վ. Սթենլի. Նյու Յորք: SUNY Press, 1994:
* *Գրականությունը և փիլիսոփայությունը երկխոսության մեջ. Էսսեներ գերմանական գրականության տեսության մեջ* . թարգմ. Ռոբերտ Հ. Պասլիկ. Նյու Յորք: SUNY Press, 1993 թ.
* *Փիլիսոփայական աշկերտություն* . Քեմբրիջ, MA: MIT Press, 1985 (Գադամերի հուշերը, թարգմ.` Ռոբերտ Ռ. Սալիվան):
* *Առողջության հանելուկ. Բուժման արվեստը գիտական դարաշրջանում*: թարգմ. Ջոն Գայգեր և Ռիչարդ Ուոքեր. Օքսֆորդ: Polity Press, 1996 թ.
* *Փիլիսոփայական հերմենևտիկա.* թարգմ և խմբ. Դեյվիդ Լինգ։ Բերքլի: Կալիֆորնիայի համալսարանի հրատարակչություն, 1976 թ.
* *Պլատոնի «Պարմենիդը» և դրա ազդեցությունը* . *Դիոնիսիոս*, ամսագիր, հատոր VII (1983): 3–16
* *Պատճառը գիտության դարաշրջանում* . թարգմ. Ֆրեդերիկ Լոուրենս։ Քեմբրիջ, MA: MIT Press, 1981 թ.
* *Գեղեցիկի և այլ էսսեների համապատասխանությունը* . թարգմ. Ն. Ուոքեր. խմբ. R. Bernasconi, Cambridge: Cambridge University Press, 1986 թ.
* *Տեսության գովասանք*. թարգմ.` Քրիս Դոուսոն. New Haven: Յեյլի համալսարանի հրատարակչութուն, 1998:

## Ծանոթագրություններ

## Մեջբերված աշխատանքներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Գրականություն Գադամերի մասին
* Arthos, John. *The Inner Word in Gadamer's Hermeneutics.* South Bend, IN: University of Notre Dame Press, 2009.
* Cercel, Larisa (ed.), ''Übersetzung und Hermeneutik / Traduction et herméneutique'', Bucharest, Zeta Books, 2009, .
* Davey, Nicholas. *Unquiet Understanding: Gadamer's Philosophical Hermeneutics.* New York: SUNY Press, 2007, .
* Davey, Nicholas. *Unfinished Worlds. Hermeneutics, Aesthetics, and Gadamer.* Edinburgh: Edinburgh University Press, 2013, .
* Dostal, Robert L. ed. *The Cambridge Companion to Gadamer*. Cambridge: Cambridge University Press, 2002.
* Drechsler, Wolfgang. *Gadamer in Marburg*. Marburg: Blaues Schloss, 2013.
* Code, Lorraine. ed. *Feminist Interpretations of Hans-Georg Gadamer*. University Park: Penn State Press, 2003.
* Coltman, Rodney. *The Language of Hermeneutics: Gadamer and Heidegger in Dialogue*. Albany: State University Press, 1998.
* Grondin, Jean. *The Philosophy of Gadamer*. trans. Kathryn Plant. New York: McGill-Queens University Press, 2002.
* Grondin, Jean. *Hans-Georg Gadamer: A Biography* trans. Joel Weinsheimer. New Haven: Yale University Press, 2004.
* Kögler, Hans-Herbert. *The Power of Dialogue: Critical Hermeneutics after Gadamer and Foucault* trans. Paul Hendrickson. MIT Press, 1996.
* Krajewski, Bruce (ed.), *Gadamer's Repercussions: Reconsidering Philosophical Hermeneutics*. Berkeley: University of California Press, 2004.
* Lawn, Chris.*Wittgenstein and Gadamer: Towards a Post-Analytic Philosophy of Language*, Continuum Press, 2005
* Lawn, Chris. *Gadamer: A Guide for the Perplexed*. (Guides for the perplexed) London: Continuum, 2006. ISBN&nbsp;
* Lawn, Chris, and Niall Keane, *The Gadamer Dictionary*, A&C Black. 2011
* Malpas, Jeff, and Santiago Zabala (eds),*Consequences of Hermeneutics: Fifty Years after Truth and Method*, (Northwestern University Press, 2010).
* Malpas, Jeff, Ulrich Arnswald and Jens Kertscher (eds.). *Gadamer's Century: Essays in Honour of Hans-Georg Gadamer*. Cambridge, Mass.: MIT Press, 2002.
* Risser, James. *Hermeneutics and the Voice of the other: Re-reading Gadamer's Philosophical Hermeneutics*. Albany: SUNY Press, 1997.
* Sullivan, Robert R., *Political Hermeneutics, The Early Thinking of Hans-Georg Gadamer*. Univ. Park, Penn State Press,1989.
* Warnke, Georgia. "Gadamer: Hermeneutics, Tradition and Reason". Stanford: Stanford University Press, 1987.
* Weinsheimer, Joel. *Gadamer's Hermeneutics: A Reading of "Truth and Method"*. New Haven: Yale University Press, 1985.
* Wierciński, Andrzej. *Gadamer's Hermeneutics and the Art of Conversation* Germany, Münster: LIT Verlag, 2011.
* Wright, Kathleen ed. *Festivals of Interpretation: Essays on Hans-Georg Gadamer's Work*. Albany, NY: SUNY Press, 1990.
* P. Della Pelle, *La dimensione ontologica dell'etica in Hans-Georg Gadamer*, FrancoAngeli, Milano 2013.
* P. Della Pelle, *La filosofia di Platone nell'interpretazione di Hans-Georg Gadamer*, Vita e Pensiero, Milano 2014.
* Richard E. Palmer. (ed.) *The Gadamer Reader: A Bouquet of the Later Writings*. Evanston, IL: Northwestern University Press, 2007:

## Արտաքին հղումներ
* Hans-Georg Gadamer Society 
* Hans-Georg Gadamer, Jeff Malpas, Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Hans-Georg Gadamer (1900—2002), Լորեն Սուեյն Բարթոլդ, Փիլիսոփայության ինտերնետ հանրագիտարան
* Gadamer's Hermeneutics (Հենկ դե Բերգի ներածական դասախոսություն, 2015 թվական)
* Ժամանակագրություն (գերմաներեն)
* Գադամերի աշխատանքները
* Հանս-Գեորգ Գադամեր. Պլատոնը որպես դիմանկարիչ
* Miguel Ángel Quintana Paz: ["On Hermeneutical Ethics and Education"](http://www.uned.es/dpto_fil/revista/polemos/articulos/MA_Quintana_On%20Hermeneutical%20Ethics%20&%20Education%20(Internet)2.doc) , երաժշտության, էթիկայի և կրթության մեր ըմբռնման համար Գադամերի հերմենևտիկայի նշանակության մասին հոդված:

Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ