open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մարթա (ֆուտբոլիստուհի)

**Մարթա Վիեյրա դա Սիլվա** (, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստուհի, հարձակվող։ Բրազիլիայի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ։

Մարզական կարիերան սկսել է 2000 թվականին՝ ընդամենը 14 տարեկանում։ 2006-2010 թվականն անընդմեջ ճանաչվել է ՖԻՖԱ-ի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստուհի։ 2004 թվականի Աթենքի և 2008 թվականի Պեկինի ամառային օլիմպիական ծխաղերում արժանացել է արծաթե մեդալի։ 2007 թվականի կանանց աշխարհի առաջնությունում արժանացել է «Ոսկե գնդակ» և ոսկե խաղակոշիկ մրցանակներին։ Համարվում է բոլոր ժամանակների աշխարհի լավագույն կին ռմբարկուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Սանտոսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ
Ճանճ (համաստեղություն)

**Ճանճ** (), երկնքի հյուսիսային կիսագնդի համաստեղություն, որն ընկած է Ծիր Կաթինում Հարավային Խաչ համաստեղությունից հարավ։ Երկնքում զբաղեցնում է 138,4 քառակուսի աստիճան մակերես, պարունակում է անզեն աչքով տեսանելի 60 աստղ։

## Ուսումնասիրությունը
Ռուսաստանի տարածքից տեսանելի չէ։ Ամբողջական տեսանելիությունն ավելի հարավ է 15°, ուսումնասիրման լավագույն ժամանակը մարտ-ապրիլ ամիսներն են (Էկվադորի մերձակայքում)։

## Պատմություն
Նոր համաստեղություն։ Հայտնաբերվել է Պետեր Պլանցիուսի կողմից 1598 թվականին, բայց ավանդաբար վերագրվում է Յոհան Բայերին (1603)։ Ի սկզբանե կոչվում էր «Մեղու»՝ *Apis*, բայց Դրախտային Թռչունի () հետ հնարավոր նմանությունների պատճառով վերանվանվեց Հարավային ճանճի, ի տարբերություն այդ ժամանակ գոյություն ունեցով Հյուսիսային ճանճի։ Սակայն երբ Հյուսիսային ճանճը դադարեց կիրառվել համաստեղությունը վերանվանվեց Ճանճ։

### Կապը Քամելեոնի հետ
Յուդոկուս Հոնդիուսի գլոբուսում () Քամելեոնը պատկերված է այնպես, կարծեց ցանկանում է լեզվով հասնել ճանճին։

Այժմ այն միակ համաստեղությունն է, որն անվանակոչվել է մրջյունի անունով։

## Արտաքին հղումներ
* '''WIKISKY.ORG:''' Ճանճ
* Աստղաառասպել։ Ճանճ
Բժշկախորհրդատվական հանձնաժողով

**Բժշկախորհրդատվական հանձնաժողով**, ստեղծվում է բժշկական հիմնարկներում (պոլիկլինիկայով կամ ամբուլատորիայով հիվանդանոցում, պոլիկլինիկաներում, դիսպանսերներում և այլն)։ Կազմված է 3 բժշկից՝ գլխավոր բժշկի տեղակալ, համապատասխան բաժանմունքի վարիչ և բուժող բժիշկ։ Միայն բժշկախորհրդատվական հանձնաժողովն իրավունք ունի երկարացնել անաշխատունակության թերթիկի ժամկետը, լուծել բարդ վիճահարույց հարցերը ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում։ Երկար ժամանակ չապաքինվող հիվանդներին (1 հիվանդության հետևանքով առաջացած անաշխատունակության դեպքում 4 ամսից ավելի՝ առանց ընդհատման կամ վերջին 12 ամսում՝ ավելի քան 5 ամիս) ուղարկել բժշկաաշխատանքային փորձաքննության հանձնաժողով։ Բացի այղ, բժշկախորհրդատվական հանձնաժողովն իրավունք ունի անաշխատունակության թերթիկով արձակուրդ տալ առողջարանաառողջավայրային բուժման համար, միջամտել աշխատանքի պայմանների փոփոխության, հեշտացման կամ այլ աշխատանքի անցնելու համար։ Հիվանդին բժշկախորհրդատվական հանձնաժողով են ուղարկում բուժող բժիշկը, բուժհիմնարկի բաժանմունքի վարիչը, արհմիութենական կազմակերպության վստահված բժիշկը։

Կատեգորիա:Բժշկական կազմակերպություններ ըստ երկրի
C (լատինական)

աջից|120px

**C**, լատինական այբուբենի երրորդ տառն է։ Ծագել է հունական գամմա (Γ, γ) տառից։ Սկզբնական շրջանում լատիներենում արտահայտել է [կ], երբեմն՝ [գ] հնչյունները, և միայն դասական շրջանի վերջում է սկսել վերափոխվելով դառնալ [չ] կամ [ցյ]։ Ներկայիս լեզուներում այս տառն ունի ամենատարբեր հնչյունային պարունակություն՝ [կ], [ս], [ց], [չ], [ջ] և այլն։

Հաճախ է հանդիպում մեկ կամ ավելի տառերի հետ կապակցված տեսքով, որոնցից ամենահինն ու տարածվածն է հռովմեացիների կողմից հունական քսի (Χ, χ) տառն արտահայտելու համար գործածված **ch** կապակցությունը, ինչպես նաև՝ առավել բարդ կապակցություններ, ինչպես, օրինակ, գերմաներենում գործածվող **sch**-ը և **tsch**-ը։

## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [**<small>սի։</small>**] անունը։ o-ից, e-ից և a-ից առաջ արտասանվում է [ք], i-ից առաջ՝ [ս]։

### Հապավումներում
* BBC` [**<small>բի բի սի</small>**] (հեռուստաընկերություն)
* CCTV` [**<small>սի սի թի վի</small>**] (Չինաստանի կենտրոնական հեռուստատեսություն) 
* CNN` [**<small>սի էն էն</small>**] (հեռուստաընկերություն)
* CBS` [**<small>սի բի էս</small>**] (հեռուստաընկերություն)
* HSBC` [**<small>էյչ էս բի սի</small>**] (բանկային համակարգ)
* C++` [**<small>սի փլաս փլաս</small>**]
* CD` [**<small>սի դի</small>**] (նշանակում է` խտասկավառակ)
* ICQ` [**<small>այ սի քյու</small>**] (համացանցի որոնման զննիչ)
## Ներկայացումներ

## Առնչվող գրեր և նշաններ
:

## Ծանոթագրություններ
Մանրադիտակ (համաստեղություն)

**Մանրադիտակ** (), երկնքի հարավային կիսագնդի ոչ մեծ համաստեղություն։

## Կարճ նկարագրություն
Երկնքում զբաղեցնում է 210 քառակուսի աստիճան մակերես, պարունակում է անզեն աչքով տեսանելի 37 աստղ։ Չի պարունակում 5-ից մեծ աստղային մեծություն ունեցող աստղեր։ Ուսումնասիրության լավագույն շրջանը հուլիս-օգոստոս ամիսներն են։

## Ուշագրավ մարմիններ
2007 թվականին Համբուրգի օբսերվատորիայի () աստղաբան Ուվ Վոլտերի () ղեկավարության տակ գտնվող հետազոտական խմբի գիտնականները առաջինը կարողացան հայտնաբերել արեգակնանման *HD 197890* աստղի պայթյունը։ Այս աստղը մեկ պտույտ կատարում է ավելի քիչ քան յոթ րոպեում։

## Պատմություն
Այս համաստեղության մասին առաջին անգամ հրապարակվել է 1754 թվականին (անվանումն առաջարկեց 1756 թվականին, լատինիզացրեց՝ 1763-ին) աստղային երկնքի հարավային մասի հայտնի ուսումնասիրող Նիկոլա Լուի դե Լակայլի կողմից Անտոնի վան Լեվենհուկի պատվին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* '''WIKISKY.ORG:''' Մանրադիտակ 
* Աստղաառասպել։ Մանրադիտակ
Բժշկական խորհրդատվություն

**Բժշկական խորհրդատվություն,** բուժօգնության ձև, որը նպատակաուղղված է ժառանգական հիվանդությունների կանխարգելմանը։ Բժշկական խորհրդատվություն է կոչվում նաև այդ բուժօգնությունը կազմակերպող հիմնարկը։ Սովորաբար այս հիմնարկներն ստեղծվում են ԳՀԻ-ներին, բժշկական բուհերի ամբիոններին, ինչպես նաև հիվանդանոցներին և պոլիկլինիկաներին կից։ Բժշկական խորհրդատվության հիմնական խնդիրներն են. ընտանիքում ժառանգական հիվանդության առաջացման վտանգի հավանականության հայտնաբերումը, հիվանդության կանխումը և վաղ բացահայտումը։ Ժառանգական ախտաբանությամբ երեխայի ծնվելու ռիսկը պայմանավորված է հիվանդության բնույթով ու ժառանգման ձևով և կարող է լինել բարձր կամ ցածր (առավել հաճախ է հանդիպում)։ Ուստի ժառանգական հիվանդության անխուսափելիության վերաբերյալ կարծիքը ոչ միշտ է հիմնավորված։ Լինում են դեպքեր, երբ 2 առողջ ծնողներ ունենում են միևնույն թաքնված գենետիկական արատը, և երեխան, ստանալով 2 փոփոխված գեն, ծնվում է հիվանդ։ Այդ իրավիճակում հաջորդ երեխայի մոտ հիվանդության կրկնվելու հավանականությունը բարձր է (մինչև 25%)։ Երբեմն ոչ ժառանգական գործոններով պայմանավորված հիվանդությունները կլինիկական պատկերով նման են ժառանգական հիվանդություններին։ Օրինակ՝ համրությունը կարող է լինել ժառանգական բնույթի, բայց նաև՝ հղիության շրջանում կնոջ կարմրախտով հիվանդանալու հետևանք։ Զարգացող սաղմը զգայուն է վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների, որոշ դեղանյութերի, իոնացնող ճառագայթման, տարբեր քիմիական միացությունների նկատմամբ, որոնց ազդեցությանը կարող է ենթարկվել մոր օրգանիզմը հղիության ընթացքում։ Սխալ է այն կարծիքը, թե մոր օրգանիզմը լիովին պաշտպանում է պտղին, ուստի բնածին հիվանդությունը պարտադիր չէ, որ ունենա ժառանգական բնույթ։ Նույնիսկ նույն ընտանիքի անդամների մոտ միևնույն հիվանդության կրկնվելու դեպքերը բավարար հիմք չեն պնդելու, որ այն ժառանգական է։ Հիվանդության ընտանեկան դեպքերի պատճառ կարող է լինել որոշակի գործոն, որի ազդեցությանն են ենթարկվում այդ ընտանիքի անդամները։ Տվյալ վնասակար գործոնի ազդեցությունը վերացնելիս կարելի է խուսափել հիվանդության կրկնումից։ Անվճար բժշկական խորհրդատվություն։

## Ախտորոշման մեթոդներ
Բժշկական խորհրդատվության աշխատանքի արդյունավետությունը պայմանավորված է մասնագետի՝ հիվանդությունը ճիշտ ախտորոշելու և պատճառը հայտնաբերելու հմտությունից։ Այդ նպատակով բժիշկ-գենետիկն օգտվում է հետազոտության կլինիկական, կենսաքիմիական, բջջագենետիկական և այլ մեթոդներից։ Նրա աշխատանքին շատ են օգնում սերնդաբանական կամ տոհմաբանական վերլուծության մեթոդները։ Բժշկագենետիկական կանխատեսման ճշգրտությանը նպաստում են հիվանդի ազգականների, նրանց առողջության վիճակի, մահվան պատճառների վերաբերյալ ստույգ և լրիվ տեղեկությունները։ Ցավոք, հաճախ գիտակցաբար խեղաթյուրվում են այդ տեղեկությունները՝ նպատակ ունենալով երեխայի հիվանդության մեղքը գցել մյուս կողմի ազգականների վրա և այլն։ Բժշկական գենետիկան կիրառում է նաև որոշ ժառանգական հիվանդությունների ներարգանդային ախտորոշման մեթոդներ։ Դա հնարավորություն է տալիս ծննդաբերությունից շատ առաջ ծնողներին զգուշացնել, որ սպասվող երեխան հիվանդ է և համոզել ընդհատելու հղիությունը։ Ճիշտ չէ նաև ժառանգական հիվանդությունների անբուժելիության մասին պատկերացումը։ Մշակվել և կիրառվում են նյութափոխանակության մի շարք ժառանգական արատների բուժման մեթոդներ։

Կատեգորիա:Բժշկություն
Ալաեխոս

**Ալաեխոս** (իսպ.` Alaejos) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրա դե Մեդինա շրջանում։ Զբաղեցնում է 102.59 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը՝ 1572 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 63 կմ հեռավորության վրա։


Iglesia de San Pedro (Alaejos).jpg|
InteriorSantaMariaAlaejos.JPG|
RuinasCastilloAlaejos.JPG|


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Web del Club Ciclista
* Web no oficial
* Información de la Diputación de Valladolid 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Վալդեստիլյաս

**Վալդեստիլյաս** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն Ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Տերրա դե Պինարես շրջանի կազմում։ Տարածքը 36,47 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1818 մարդ (200 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 20 կմ։

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Բոինգ 717

**Բոինգ 717,** ռեակտիվ մարդատար ինքնաթիռ, արտադրողը՝ Boeing։ Օդանավ McDonnell Douglas MD-95, Boeing 717 անվանումը ձեռք բերելուց հետո Boeing օդանավերի գործարանների արտադրության Դուգլաս 1997 թվականի օգոստոսից, եղավ ամենավերջին մոդելը, 1960 թվականին ընկերությունը կատարեց միջին ինքնաթիռներով չվերթներ Դուգլաս DC-9 և MD-80/90։ Առաջին չվերթը իրականացվեց Boeing 717-ով սեպտեմբերի 2-ին, 1998 թվականին։ Շահագործվեց հոկտեմբերի 12-ին, 1999 թվականին։ Ընդհանուր կառուցված ինքնաթիռները՝ 156։

## Շահագործողները Boeing 717
Ըստ փետրվարի 12-ի, 2009 թվականի ավիաընկերության պարկը ներառում 154 օդանավ Boeing 717, դրանցից 23-ը՝ պահպանված։

*  AirTran Airways (86)
*  Midwest Airlines (9), արտադրանքը 2008 թվականից
*  Hawaiian Airlines (15 սեփական, 3 լիզինգ, դրանցից 2-ը պահպանված)
*  MexicanaClick (16-ը պահպանված)
*  QantasLink (11)
*  Туркменские Авиалинии (7, դրանից 1-ը պահպանված)
*  Quantum Air (5-ը պահպանված)
*  Spanair (3)
*  Bangkok Airways (2)
*  Blue1 (9)
*  Volotea (9)

## Օդանավի բնութագիրը

* Շարժիչը։
* BMW/Rolls Royce BR715
* Չափսերը։
* Թևերի բացվածքը (մ) 28,44
* Օդանավի երկարությունը (մ) 37,81
* Բարձրությունը (մ) 8,92
* Թևի տարածքը (մ²) 92,9
* Մաքրող անկյունը 1/4 (աստիճանները) 24°
* Առավելագույն լայնությունը ֆյուզելյաժ (մ) 3,3
* Տեղերի քանակը։
* Անձնակազմը 2
* Ուղևորները երկու դասերի 106
* Տնտեսություն դասում 98
* Առավելագույնը 124
* Ուղևորների չափսերը օդանավում
* Առավելագույն լայնություն (մ) 3,14
* Առավելագույն բարձրություն (մ) 2,06
* Կշիռը։
* Թռիչքով (տ.) 51,71(54,885)
* Օդանավը առանց վառելիքի (տ.) 43,5
* Օգտակար բեռ (տ.) 12,2
* Ժամանում (տ.) 46,2
* Ավելորդ վառելիք (տ.) 13890(16654)
* Արագությունը։
* Միջին արագությունը (կմ/ժ) 810
* Առավելագույն արագությունը (կմ/ժ) 930
* Տևողությունը առավելագույն վառելիքի (կմ) 3820

## Աէրոդինամիկ կառուցվածքը
Կազմված է 2 շարժիչից, ունի այնպիսի սարք, որ մաքրում է թևերը։ Ունի կարգավորելի կայունացուցիչ։

## Ինքնաթիռներ նույն դասի
* Airbus A318
* Ту-134
* Ту-334
* Fokker 100
* Avro RJ series
* Boeing 737—600
* Embraer 190
* Embraer 195
* Bombardier CSeries
* Sukhoi Superjet

## Տես նաև
* McDonnell Douglas MD-90
* McDonnell Douglas MD-80
* Ավիաընկերության հաճախորդների ցուցակ Boeing

## Պատկերասրահ

340dd - Airtran Boeing 717-23S, N988AT@LAS,01.03.2005 - Flickr - Aero Icarus.jpg
Airtran at pwm 07302009.jpg
AirTran Boeing 717 Airwim-1.jpg
AirTran Boeing 717-22A (N604AT) (2559880970).jpg
AirTran Boeing 717-231 (N929AT) (2493104298).jpg
AirTran Boeing 717-231 (N929AT) (2493104320).jpg
AirTran Boeing 717-2BD (N944AT) (2527719317).jpg
AirTran Boeing 717-2BD (N955AT) (2531109391).jpg
B717.svg
N903ME Boeing 717 Midwest (7426879906).jpg
Boeing 717-2CM, AeBal (Spanair Link) AN0233759.jpg
Boeing 717-2CM, AeBal (Spanair Link) AN1022382.jpg
AeBal Boeing 717-2CM; EC-HOA@ZRH;07.04.2007 458dc (4285617047).jpg
Bangkok Airways B717-200 HS-PGO.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք Boeing

Կատեգորիա:Մարդատար ինքնաթիռներ
Կատեգորիա:Boeing ընկերության ինքնաթիռներ
Ֆրոյդենբերգ (Վերին Պֆալց)

**Ֆրոյդենբերգ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Ամբերգ Զալցբախի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 4190 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը 78,81 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 71 122։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վալդունկիլյո

**Վալդունկիլյո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիյա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը մտնում է *Տերրա-դե-Կամպոս* շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը 30,8 կմ²։ Բնակչությունը՝ 173 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից՝ 81 կմ։

Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ Տիրսոն։

## Ժողովրդագրություն

## Պատկերասրահ

Iglesia de Valdunquillo.jpg
Mapa de Valdunquillo.svg
Vistadevaldunquillo1.JPG
Valdunquilloesquina2.JPG
Iglesia_de_Valdunquillo.jpg
Valdunquilloesquina.JPG
Vistadevaldunquillo2.JPG
Unacalledevaldunquillo.JPG


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Diputación de Valladolid 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
D (լատինական)

աջից|160px 

**D**, լատինական այբուբենի չորրորդ տառն է։ 
## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [դի։] անունը։ 
### Հապավումներում
* DVD` դի վի դի
* CD` սի դի (խտասկավառակ)
* ID՝ այ դի (նույնականացման քարտ)
* 3D՝ ս'րի դի (եռաչափ պատկեր)
## Կիրառություն
* Մեքենաների համարանիշների վրա "D" տառով ներկայացվում է Գերմանիան։
մինի|աջից|100px|<small>D-ն Գերմաներեն Deutscland (Գերմանիա)բառի առաջին տառն է։</small>
* Սոցցանցերում գործածվում է շատ ուրախ դեմքի արտահայտություն պատկերելու համար՝ **<big>։D</big>** կամ՝ **<big>։DDD</big>** կամ՝ **<big>։-D</big>**
* Երկրաչափությունում արտահայտում է տրամագիծ (շրջանի, գնդի և այլն)

## Ներկայացումներ

## Նման տառեր և նշաններ
:

## Տե'ս նաև`
* A • B • C • E • F • H • I • J
* Վիտամին D

Կատեգորիա:Լատինական այբուբեն
Վամբա (Վալյադոլիդ)

**Վամբա** (), բնակավայր և համայնք Իսպանիայում՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզի Վալյադոլիդ պրովինցիայի *Մոնտես Տորոսոս* շրջանում։ Տարածքը՝ 38,21 կմ²։ Բնակչությունը՝ 370 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 19 կմ։

## Պատկերասրահ

Wamba_Santa_Mar%C3%ADa_Westfassade1200.JPG
PilastravisigodaWamba.jpg
Mapa_de_Wamba.svg
Osario.jpg


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Santa Maria

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Վեգա դե Վալդետրոնկո

**Վեգա դե Վալդետրոնկո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիյա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Տարածքը 17,48 կմ²։ Բնակչությունը՝ 138 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 42 կմ։

## Ժողովրդագրություն

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Վահե Սամուելյան

**Վահե Հմայակի Սամուելյան** (), հայ դերասան, ռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Վահե Սամուելյանը ծնվել է 1935 թվականին Հալեպում։ Սովորել է Մեսրոպյան դպրոցում։ Առաջին անգամ բեմ է բարձրացել 1947 թվականին դպրոցական թատրոնում, կատարելով Հիսուսի դերը (աչքերը կապույտ լինելու համար), իսկ մեծ հորեղբոր կազմակերպած «Պատվի համար»-ում խաղացել է Վարդանի դերը։

1956 թվականից աշխատել է Հայ երիտասարդաց ընկերակցության թատերախմբում (ՀԵԸ), «Գերմանիկ Վասպարական» թատերախմբում բեմադրել է «Անին ծախվեցավ» պիեսը, կազմակերպել է Հայ երիտասարդաց ընկերակցության ուսանողական թատրոնը, որտեղ բեմադրել է Հակոբ Պարոնյանի «Շողոքորթը», Ալեքսանդր Սարուխանի «Մենք հայերեն չենք գիտեր» պիեսները։

Սամուելյանի թատերական գործունեությունը հիմնականում ընթացել է Հայ երիտասարդաց ընկերակցության թատերախմբում, որը 1961 թվականից կրում է Պետրոս Ադամյանի անունը։ Երկար տարիներ եղել է թատերախմբի ատենապետը։

## Դերեր
Խաղացել է և մեծ հաջողություն է գտել առանձնապես կատակերգական և բնութագրական դերերում՝ 
* Գիքո («Պեպո»), 
* Կիսլար («Պաղտասար աղբար»),
* Բոլդին («Օշին Պայլ»), 
* Ագնոստրոս («Եզովպոս»), 
* Ֆերեկիս («Պահանջվում է ստախոս»), 
* Պլանչլի («Շոկոլադե զինվորը»), 
* Վալերիոս («Ագահը», 
* Չուբուկով («Առաջարկություն»), 
* Տոպազ (համանուն պիեսում), 
* պրոֆեսոր («Գնա մեռի, արի սիրեմ»), 
* Ռուֆ Էլպի («Իմ սիրտը լեռներում է») և այլն։

## Ռեժիսորական աշխատանքներ
Բեմադրել է «Պաղտասար աղբար». «Շողոքորթը», «Քաղաքավարության վնասները», «Մենք հայերեն չենք գիտեր» ը և այլ պիեսներ, հոդվածներով հանդես է եկել մամուլում, երկարամյա բեղմնավոր գործունեաթյան համար պարգևատրվել է «Պետրոս Ադամյան» թատերախմբի արծաթե և ոսկե հուշամեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Խաչո Պոյաճիև

**Խաչո Պոյաճիև** իսկական՝ **Խաչատուր Պոյաճյան** (), հայ ռեժիսոր, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Խաչո Պոյաճիևը ծնվել է 1930 թվականին Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում։ Սովորել է Պլովդիվի Մխիթարյան վարժարանում, Սոֆիայի համալսարանում և Սոֆիայի Թատերական բարձրագույն հաստատության ռեժիսորական բաժնում։

Զբաղվել է թատերական և հեռաստաբեմադրական աշխատանքով։ Նրա բեմադրած «Սակբեթը» մրցանակի է արժանացել Մոնտե Կարլոյի թատերական փաոատոնում։ (1978)։ Ռեժիսորական արվեստ է դասավանդել Բալկանյան համալսարանում։ 1980-ական թվականների վերջերից նկարահանվել է կինոյում և բեմադրություններ տվել։
1993 թվականին նշանակվել է Բուլղարիայի Ազգային հեռուստատեսության գլխավոր տնօրեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1930 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Սոֆիա քաղաքում ծնվածներ
E (լատինական)

աջից|120px

**E**` լատինական այբուբենի հինգերորդ տառն է։ 
## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [ի։] անունը։ Անգլերենում ամենաշատ գործածվող տառն է։
### Հապավումներում
* LED` էլ ի դի (լուսադիոդային լամպ)
## Կիրառությունը
* Մեքենաների համարանիշների վրա "E" տառով ներկայացվում է Իսպանիան։
մինի|աջից|100px|<small>E-ն Իսպաներեն España (Իսպանիա)բառի առաջին տառն է։</small>

## Ներկայացումներ

## Առնչվող տառեր և նշաններ
:

## Տե'ս նաև`
* A B C D F G H I J

Կատեգորիա:Լատինական այբուբեն
F (լատինական)

աջից|140px

**F**` լատինական այբուբենի վեցերորդ տառն է։ 
## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [էֆ] անունը։ 
### Հապավումներում
 
* KFC` քեյ էֆ սի (արագ սննդի ցանց)
* [մինի|աջից|100px|<small>Մեքենաների համարանիշների վրա "F" տառով ներկայացվում է [Ֆրանսիան։ (Ֆրանսերեն Francé (Ֆրանսիա)բառի առաջին տառն է։)]]
## Կիրառությունը
* Ֆիզիկայում գործածվում է ֆտոր քիմիական տարրը նշանակելու համար
* Ֆիզիկայում գործածվում է Ֆարադեյի հաստատունը նշանակելու համար
## Ներկայացումներ

## Նման տառեր և նշաններ
:

## Տե'ս նաև`
* G
* E

Կատեգորիա:Լատինական այբուբեն
Ջո Բադեն

**Ջոզեֆ Էնթոնի Բադեն II** (, ), ավելի հայտնի է որպես **Ջո Բադեն** (), ամերիկացի նախկին ռեփեր և հեռուստատեսային գործիչ։ Հանդիսացել է 2008 թվականին հիմնադրված Slaughterhouse հիփ հոփ խմբի անդամ։ Իր երաժշտական կարիերան սկսել է 2002 թվականին, իսկ այնուհետև թողարկել է բազմաթիվ ալբոմներ և միքսթեյպներ։ 2018 թվականին թողել է ռեփը, դարձել հեռուստահաղորդավար, ժողովրդականություն ձեռք բերել նաև այդ ասպարեզում։ Նրան բնորոշել են որպես «հիփ-հոփի Հովարդ Սթերնի»։

## Սկավառակագրություն
;Ստուդիական ալբոմներ
* *Joe Budden* (2003)
* *Mood Muzik 3: The Album* (2008)
* *Halfway House* (2008)
* *Padded Room* (2009)
* *Escape Route* (2009)
* *No Love Lost* (2013)
* *All Love Lost* (2015)
* *Rage & The Machine* (2016)

;Համագործակցությամբ ստեղծված ալբոմներ
* *Slaughterhouse* (Slaughterhouse-ի հետ) (2009)
* *Welcome To: Our House* (Slaughterhouse-ի հետ) (2012)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 31 ծնունդներ
Նավախել (համաստեղություն)

**Նավախել** (), երկնային սֆերայի հարավային կիսագնդի համաստեղություն։ Գտնվում է Ծիր Կաթինում։ Զբաղեցնում է 673,4 քառակուսի աստիճան մակերես, պարունակում է 241 անզեն աչքով տեսանելի աստղ։ Ռուսաստանի տարածքի ցանկացած հատվածից համաստեղությունը մասամբ տեսանելի է։ Ամբողջական տեսանելիությունը լայնություններում ավելի հարավ է 39-րդ զուգահեռականից։ Ուսումնասիրման լավագույն ժամանակը փետրվար ամիսն է։

## Պատմություն
Ի սկզբանե Նավախելը Արգո նավ հսկայական համաստեղության մի մասն էր։ Արգո նավը 1752 թվականին Լակայլի նախաձեռնությամբ բաժանվեց երեք համաստեղությունների՝ Նավախել, Ողնուց, Առագաստ։ Նա այց ցանկին ավելացրեց նաև Կողմնացույցը։

## HD 49798
Նավախելի կազմում է գտնվում HD 49798 աստղն ուղիղ 8 աստղային մեծությամբ։ 1996 թվականին աստղագետները նկատեցին HD 49798-ից եկող տատանվող ռենտգենյան ճառագայթների հոսքեր։ Այդ մարմինը երկակի համակարգ է, որում օպտիկական դիապազոնի սահմաններում գտնվող բաղադրիչը պտտվում է ռենտգենյան ճառագայթների թույլ աղբյուրի շուրջ։ 2008 թվականին Սանդրո Մերեգետին՝ Միլանի տիեզերական համալսարանից, ու նրա գործընկերները կարողացան ստույգ չափել երու բաղադրիչների զանգվածները, եվրոպական ռենտգենային XMM-Newton տելեսկոպի միջոցով չափելով ռենտգենյան տատանումների հաճախականությունների տարբերությունը, որն առաջանում է Դոպլերի էֆեկտի հետևանքով։ Եվ այդ եղանակով կարողացան ստույգ որոշել օպտիկական դիապազոնում անտեսանելի բաղադրիչի շարժման արագությունը։ Գիտնականները պարզեցին, որ ռենտգենյան ճառագայթների աղբյուրի զանգվածը 1,28 անգամ մեծ է Արեգակի զանգվածից (պլյուս կամ մինուս արեգակնային զանգվածի 0,05 մաս), իսկ չափը մոտավորապես երկու անգամ փոքր է երկրի չափից։ Սա աստղագետներին հայտնի ամենազանգվածային եւ խիտ թզուկն է. դրանց մեծամասնությունը մոտավորապես երկու անգամ ավելի թեթև են։ Երկրորդ, օպտիկայով տեսանելի բաղադրիչն իրենից ներկայացնում է ինչ որ ժամանակ մեծ աստղի միջուկ, որի արտաքին շերտերը սպիտակ թզուկն ամբողջությամբ վերացրել է։ Թափվող նյութը պտտում է թզուկին, և այժմ այն մեկ լրիվ պտույտ կատարում է 13,2 վայրկյանում։ Գիտնականները համոզված են, որ համակարգը կհասնի ամենապայծառ, գերնոր ***Ia*** տիպի պայթյունի։ Երբ դա տեղի կունենա դեռևս հայտնի չէ։ Մինչև HD 49798-ը մոտավորապես 2 հազար լուսային տարի է։ Պայթյունի առավելագույն պայծառությունը մոտ 100−200 անգամ ավելի կլինի, քան Վեներան է, կհասնի լուսնի չափի կեսին։

## Ուշագրավ մարմիններ
«Addle egg» — ի հայտ եկող մոլորակաձև միգամածություն։ 2007 թվականին աստղագետները *Chandra* տենտգենաօրբիտալային տելեսկոպի օգնությամբ նկատեցին RX J0822-4300 աստղը, որը շարժվում էր 4,7 միլիոն կմ/ժ արագությամբ։

## Ծանոթագրություններ
Նոյկիրխեն բայ Զուլցբախ Ռոզենբերգ

մինի|աջից
** Նյոկիրխեն Զուլցբախ Ռոզենբերգ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Ամբերգ Զուլցբախի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը՝ 2672 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը 45,75 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 3 71 141*։

200px|մինի|Եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
G (լատինական)

աջից|160px

**G**` լատինական այբուբենի յոթերորդ տառն է։ Ստեղծվել է Վաղ լատինական շրջանում 'C' տառից` -ն -ից տարբերակելու համար։
## Անուն
Լատիներեն և գերմաներեն անունն է՝ "գէ", ֆրանսերենը)` "ժէ", իսպաներենը՝ "խէ"
## Կիրառությունը
Աստղագիտության մեջ G-ն նախդիր է համարվում ցանկացած տարվա ապրիլի 1-ից 15-ը հայտնաբերված աստերոիդների նախնական (ժամանակավոր) անունների համար
## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [ջի։] անունը։ 
Կարդացվում է մի քանի կերպ՝ 
[գ], օրինակ՝ goose [գու։ Ս], game [գէյմ] 
[ջ], հիմնականում i-ից և e-ից առաջ, օրինակ՝ giant [ջիընթ], ginger [ջինջեր] 
[ժ], ֆրանսիական ծագում ունեցող բառերում, օրինակ՝ rouge [րուժ], beige [բէյժ]
### Հապավումներում
* G7՝ [ջի սեվըն] (Մեծ յոթնյակի երկրներ)
* LG՝ [էլ ջի] (կենցաղային էլեկտրասարքերի հարավկորեական ընկերություն)
* GPS՝ [ջի փի էս] (նավիգացիոն համակարգ)
* մինի|աջից|160px|<small>Փոքրատառի երկու գրելաձևերը։</small>
## Ներկայացումներ

## Նման տառեր և նշաններ
:

## Տե'ս նաև`
* H
* F

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատինական այբուբեն
Ոսկե Ձկնիկ (համաստեղություն)

**Ոսկե ձկնիկ** (), երկնքի հարավային կիսագնդի համաստեղություն։ Երկնքում զբաղեցնում է 179,2 քառակուսի աստիճան մակերես, պարունակում է անզեն աչքով տեսանելի 32 աստղ։ Համաստեղությունում է գտնվում խավարման հարավային բևեռը։

## Հայտնի աստղեր
Այստեղ է տեղակայված նաև Ոսկե ձկան AB աստղը, որը տվել է շարժվող աստղերի խմբի անվանումը, և Ոսկե ձկան S աստղը՝ տատանվող հիպերհսկաների ամբողջ դասի նախատիպը։ Համաստեղության ամենապայծառ աստղերից մեկը՝ Ոսկե ձկան գամման, նույնպես անվանում է տվել փոփոխական աստղերի դասերից մեկին։ 1987 թվականին Ոսկե ձկան համաստեղությունում պայթեց գերնոր աստղ SN 1987A-ն։ Ոսկե ձկնիկում է գտնվում Խավարածրի հարավային բևեռը և Մագելանի մեծ ամպը։

## Պատմություն
250px|մինի|ձախից|Սրաձուկը (Xiphias) Յան Գևելիայի «Ուրանոգրաֆիայում»
Ոսկե ձկնիկի համաստեղությունն առաջարկել է Պետեր Պլանցիուսը 1598 թվականին։ Որոշ ժամանակ նրան հենց այդպես էլ անվանում էին, բայց 1627 Ռուդոլֆյան աղյուսակներում Յոհան Կեպլերը առաջարկել է «Սրաձուկ» () տարբերակը։ Հենց այդ տարբերակով էլ համաստեղությունը հանդիպում է մի շարք հին երկնային քարտեզներում։ Ի դեպ այդ քարտեզնորում պատկերում էին ոչ միայն սրաձկանը այլ նաև սղոցաձուկ։ Մասնավորապես սրաձուկը պատկերված է Յան Գեվելիայի «Որանոգրաֆիա» աշխատությունում։ Յոհան Գաբրիել Դոպելմայրի «Atlas Coelestis» աշխատությունում օգտագործվում են երկու անվանումներ՝ «Ոսկե ձկնիկ» () և «Սրաձուկ» ()։ Ջոն Ֆլեմստիդի «Երկնքի քարտեզում», ինչպես նաև Թոմաս Կորբինիանուսի «Mercurii philosophici firmamentum firmianum»-ում պատկերված է սղոցաձուկ և գրված է Ոսկե ձուկ։

Այժմ ընդուված է Պլանցիուսի տված անվանումը՝ Dorado (Ոսկե ձկնիկ)։ Բայց գերմաներենում պահպանվել է «Սրաձուկ» ().

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
*
Պավլոս Բորոյան

**Պավլոս Աղաջանի Բորոյան** (Պողոս) (հունվարի 13, 1905, Տիգրանակերտի Սևեբեկ գյուղ - սեպտեմբերի 3, 1979, Երևան), հայ դերասան, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1966)։

## Կենսագրություն
Մեծ Եղեռնից հետո մանկությանն անց է կացրել Չորք Մարզպանի և Բեյրութի որբանոցներում, որտեդ և ձեոք է բերել իր կրթությունր։ 1920-ական թվականների սկզբներից խաղացել է Լիբանանի և Սիրիայի տարբեր թատերախմբերում՝ Պաղոս Մոլիեր բեմական անունով։

Փոխադրվելով Հայաստան, 1932 թվականից, որպես դերասան. աշխատել է Երևանի Առաջին պետական թատրոնում (այժմ Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն);

## Դերեր
Կատարած դերերից են՝
* Յու մա Ֆու («Պատվի գործ»),
* Ազնբերգ («Ֆոսֆորային շալ»),
* քահանա («Ջարդ»),
* բժիշկ («Երևակայակսւն հիվանդ») և այլ դերեր։

## Աշխատանքը տիկինիկային թատրոնում
1935 թվականից մինչև կյանքի վերջը աշխատել է Երևանի Թումանյանի անվան պետական տիկնիկային թատրոնում, որտեդ նա գտել է իր ստեղծագործական իսկական տարերքը. իր արվեստով նպաստել մանուկների գեղագիտական դաստիարակաթյան գործին, սեր և համակրանք շահել բոլոր հասակի հանդիսատեսների շրջանում։ Ելույթներ է ռւնեցել նաև դպրոցներում, պիոներական ճամբարներում, մի ներկայացման մեջ կատարելով տարրեր բնավորության տեր մարդկանց դերեր՝ ինչպիսիք են պրոֆեսոր («Տասներկու ամիսներ») Ֆեդյա («Ֆեդյայից լավը չկա»). Շուն («Շունն ա կատան»), Վեզիր («Գաոնիկ ախպեր») և շատ այլ դերեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Ալեքսանդր Թումասյան

**Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Թումասյան** (), հայ-ռուսական ֆուտբոլիստ, ֆիննական Յարո ակումբի կիսապաշտպան։ Նաև հանդես է գալիս Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդրը ծնվել է ֆուտբոլային ընտանիքում։ Հայրը՝ Ալեքսանդր Սերգեյի Թումասյանը ֆուտբոլային մարզիչ է։ Ալեքսանդրն ունի 2 եղբայր՝ Դենիս և Սերգեյ Թումասյաններ։

Կարիերան սկսել է «Ժեմչուժինա Սոչի» թիմում, որտեղից տեղափոխվել է Ռոստով։ Ռոստովում, հենց հոր ղեկավարությամբ, խաղացել է առաջնային կազմում։ Ալեքսանդրը չի հանդիսանում թիմի հիմնական կազմի խաղացող, հիմնականում փոխարինում է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կայքէջը Sportbox.ru կայքում
* Կայքէջը FootballFacts.ru կայքում
* Կայքէջը transfermarkt.com կայքում

Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոստովի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Տուկան

**Տուկան** (, **Tuc**), երկնքի հարավային կիսագնդի համաստեղություն։ Երկնքում զբաղեցնում է 294,6 քառակուսի աստիճան մակերես, պարունակում է անզեն աչքով տեսանելի 44 աստղ։

## Ուսումնասիրման պայմաններ
Ռուսաստանի տարածքում տեսանելի չէ։ Ամբողջական տեսանելիությոունը լայնություններում +14° հարավ է։

## Ուշագրավ մարմիններ
Համաստեղության հարավային մասում գտնվում է Մագելանի փոքր ամպը՝ մեր գալակտիկայի արբանյակը։ Տուկանի 47-ը երկրորդն է պայծառությամբ և բոլոր շրջանաձև աստղային կուտակումներից ամենաաստղաշատն է Ծիր Կաթինում, պարունակում է ավելի քան 10 միլիոն աստղ։

## Պատմություն
Նոր համաստեղություն։ Առաջարկվել է Պետեր Պլանցիուի կողմից 1598 թվականին, բայց ավանդապես վերագրվում է Յոհան Բայերին (1603)։

## Տես նաև
Տուկան համաստեղության աստղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* '''WIKISKY.ORG:''' Տուկան
* Աստղաառասպել։ Տուկան
Սերվատոս դե լա Կուեսա

**Սերվատոս դե լա Կուեսա** (իսպաներեն Cervatos de la Cueza), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Պալենսիա մարզում, Կաստիլիա և Լեոն երկրամասում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տյերա դե Կամպոս շրջանում։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 316 մարդ։

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ցանց (համաստեղություն)

**Ցանց** (, **Ret**), երկնքի հարավային կիսագնդի համաստեղություն։ Երկնքում զբաղեցնում է 113,9 քառակուսի աստիճան մակերես, պարունակում է անզեն աչքով տեսանելի 22 աստղ։

## Ուսումնասիրման պայմաններ
Լիակատար տեսանելիությունը լայնություններում +23° հարավ է։ Ուսումնասիրման լավագույն ժամանակը դեկտեմբեր ամիսն է։

## Պատմություն
Նոր համաստեղություն։ Ներմուծվել է Նիկոլա լուի Լակայլի կողմից 1754 թվականին, սկզբում անանուն, հետո, 1756 թվականին առաջարկվեց «Շեղանկյունանիստային ցանց» անվանումը։ 1763 թվականին անվանումը լատինիզացվեց հեղինակի կողմից։

Հարկ է նշել, որ ավելի վաղ երկնակամարի հենց այս մասում Իսահակ Հաբրեպտը 1621 թվականին առաջարկեց «Շեղանկյուն» համաստեղությունը, որը ներառում էր անզեն աչքով տեսանելի միայն չորս աստղ։ Այդ համաստեղությունը գործնականում չէր կիրառվում։ Լակայլի համաստեղության մեջ էին մտնում Հաբրեխթի համաստեղության աստղերից երկուսը։ Հայտնի չէ, իմացել էր արդյոք Լակայլը «Շեղանկյուն» համաստեղության մասին, երբ առաջարկում էր իրենը։

## Ցանցի Զետան
Այս համաստեղությունում 35 լուսային տարի հեռավորության վրա գտնվում է ζ Reticuli կրկնակի աստղային համակարգը։ Կազմված է 5-րդ մեծության զույգ աստղերից, որոնք ունեն G3-5V և G2V սպեկտրալ դասեր, և հանդիսանում են Արեգակի աստղ-անալոգներ։ Համակարգի կոմպոնենտներից մեկը (ζ2 Ret) հիշատակվել է Ռիդլի Սքոթի «Օտարը» ֆիլմում։

## Տես նաև
Ցանց համաստեղության աստղերի ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* '''WIKISKY.ORG:''' Ցանց
* Աստղաառասպել։ Ցանց
H (լատինական)

**H**, լատինական այբուբենի ութերորդ տառն է։ 
## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [էյչ] անունը։ 
### Հապավումներում
 
* HSBC՝ [էյչ էս բի սի] (բանկային համակարգ)
* NHK՝ [էն էյչ քեյ] (ճապոնական հեռուստաընկերություն)
## Կիրառումը
* Քիմիայում **H** է նշանակվում ջրածին քիմիական տարրը
* Երկրաչափության մեջ h է նշանակվում բարձրությունը
## Ներկայացումներ

## Նման տառեր և նշաններ
:

## Տե'ս նաև`
* G
* E

Կատեգորիա:Լատինական այբուբեն
J (լատինական)

**J**` լատինական այբուբենի տասներորդ տառն է։

## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [ջէյ] անունը։ 
### Հապավումներում
* JVC` [ջէյ վի սի] (կենցաղային էլեկտրոնիկայի ճապոնական ընկերություն)
* DJ՝ [դի ջէյ] (Դիջեյ)
* JL՝ Ջէյ Լո՝ Ջենիֆեր Լոփեսի բեմական անունը։

## Ներկայացում
* Ձայնային՝
** միջազգային՝ **<big>Juliet</big>** [ջուլյէթ]
** Մորզեի այբուբենով` **· − − − **  
* Տեսողական՝
** Ծովային՝ 100px
** Սեմաֆորային՝ 80px
** Բրայլի գրերով՝ 50px

## Նմանատիպ տառեր

Կատեգորիա:Լատինական այբուբեն
I (լատինական)

**I**` լատինական այբուբենի իններորդ տառն է։

## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [այ] անունը։ Բաց վանկերում կարդացվում է [այ], փակ վանկերում` [ի]։
### Հապավումներում
* VIP՝ վի **այ** փի ("առանձնապես կարևոր" մարդկանց համար նախատեսված՝ տեղ, ծառայություն և այլն)
* IBM՝ **այ** բի էմ
* [մինի|աջից|100px|<small>Մեքենաների համարանիշների վրա "I" տառով ներկայացվում է [իան։ ]]

## Ներկայացման տարբերակները

* ՆԱՏՕ-ի ազդանշան՝ **<big>India</big>**
* Մորզեի այբուբենում` **· · ** 
* Ծովային ազդանշան՝ 60px
* Սեմաֆորային ազդանշան՝ 80px
* Բրայլի գրերով` 60px

## Նմանատիպ տառեր և նշաններ
* İ i
* Ի ի` հայկական "ինի"
* И и՝ կյուրեղյան "ի" 
* י՝ եբրայական "յոդ"

## Տե'ս նաև`
* J
* H

Կատեգորիա:Լատինական այբուբեն
Նելլի Խերանյան

**Նելլի Ռազմիկի Խերանյան** (), հայ դերասանուհի, հաղորդավարուհի, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2006)
մինի|422x422pxմինի|397x397pxՀայաստանի վաստակավոր արտիստ Տիգրան Ներսիսյանի կինը։

ԽՍՀՄ Ժողովրդական արտիստ Բաբկեն Ներսիսյանի հարսը։

## Կենսագրություն
Նելլի Ռազմիկի Խերանյանը ծնվել է 1966 թվականի մայիսի 10-ին, Երևանում։ Հայրը երկար տարիներ աշխատել է Հանրային հեռուստաընկերությունում որպես՝ օպերատոր, մայրը ուսուցչուհի է եղել։ Սովորել է Երևանի Բ.Ժամկոչյանի անվան թիվ 119 դպրոցում։ 1983-1987 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի «Թատրոնի և կինոյի դերասան» ֆակուլտետում՝ Կիմ Արզումանյանի արվեստանոցում։ 1988 թվականի հունվարի 30-ին ամուսնացել է Հայաստանի վաստակավոր արտիստ Տիգրան Ներսիսյանի հետ։ Նրանք ունեն երկու դուստր. առաջնեկը՝ Անի Ներսիսյանը, ծնվել է 1989 թվականի ապրիլի 30-ին, իսկ փոքրը՝ Մանե Ներսիսյանը, 2003 թվականի հոկտեմբերի 21-ին։ Նելլի Խերանյանը 1986-1987 թվականներին աշխատել է եկել  Երևանի Կամերային թատրոնում։ 1992-1993 թվականներին աշխատել է Երևանի համազգային թատրոնում, 1994-1995 թվականներին՝ Երևանի Մհեր Մկրտչյան արտիստական թատրոնում։ 1996 թվականից աշխատում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում, ահա այստեղ կերտել է բազմաթիվ դերեր և մինչև օրս էլ շարունակում է իր գործունեությունը Մայր թատրոնում։ Վարել է հեռուստատեսային մի շարք հաղորդումներ։
Լավագույն դերերից են՝ «Ճերմակ անուրջներ» Լիլո, «Հին Աստվածներ» Սեդա, «Տրամվայ «Ցանկություն» Բլանշ, «Ես մի ծառ եմ ծիրանի» Զարե, «Արշակ թագավոր» Փառանձեմ, «Հարյուր տարի անց» Մարիամ, «Ջոն Արքա» Թագուհի Էլինոր, «Ռիչարդ Երրորդ» Էլիզաբեթ թագուհի, «Իշամեղու» Ֆլորա։

2011 թվականի հունվարի 15-ից մինչև օգոստոսի 27-ը վարել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Հանուն սիրո» հաղորդումը։

## Դերերը թատրոնում

## Դերերը հեռուստաթատրոնում

## Ֆիլմագրություն

## Պարգևներ, մրցանակներ
* 2000 «Շերմուկշնիս» մրցանակ, «Լավագույն կին դերակատար» անվանակարգում Բլանշի դերակատարման համար
* 2000 «Արտիստ» մրցանակ, «Լավագույն կին դերակատար» անվանակարգում Բլանշի դերակատարման համար
* 2002 ՀՀ մշակույթի նախարարության «Ոսկե Մեդալ»
* 2006 ՀՀ Թատերական գործիչների միության «Արտավազդ» մրցանակ, «Լավագույն կին դերակատար» անվանակարգում Զարեի դերակատարման համար
* 2006 «Արտիստ», մրցանակ Մետաքսյա Սիմոնյանին նվիրված «Զարեի» դերակատարման համար
* 2006 Հայաստանի վաստակավոր արտիստ
* 2009 Տարվա լավագույն դերասանուհի՝ Բլանշ Դյուբուայի դերակատարման համար , Լիտվա
* 2013 ՀՀ Ազգային Ժողովի Պատվոգիր «Մշակույթի բնագավառում ներդրած նշանակալի ավանդի համար»
* 2017 Թատերական գործիչների միության «Ոսկե մեդալ»
* 2017 ՀՀ Սփյուռքի նախարարության «Ոսկե մեդալ»
* 2017 Լեոնիդ Ենգիբարյանի անվան «Ոսկե մեդալ»
* 2019 A.A.D.am.«Հայաստան․Արցախ․Սփյուռք․» կազմակերպության ամենամյա մրցանակ «Հայ մշակույթում ներդրած ավանդի համար»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սպիտակ անկյուն, Նելլի Խերանյան, Տիգրան Ներսիսյան

Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Մհեր Մկրտչյան արտիստական թատրոն

**Երևանի Մհեր Մկրտչյան արտիստական թատրոն** հիմնադրվել է 1986 թվականին ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Մհեր Մկրտչյանի ջանքերով։

## Պատմություն
Թատրոնը նախապես կոչվել է Վարդան Աճեմյանի անվան արտիստական թատրոն։ Բացումը տեղի է ունեցել Մհեր Մկրտչյանի բեմադրած Մ. Պանյոլի «Հացթուխի կինը» ներկայացմամբ, որի գլխավոր հերոսի՝ էմանլե Քաստանիեի դերը մարմնավորել է մեծանուն արտիստը, ինչը և դարձավ նրա «կարապի երգը»։ Մհեր Մկրտչյանը մեկ տարուց էլ պակաս ղեկավարեց թատրոնը։ Արտիստի մահից հետո թատրոնը վերանվանվեց նրա անունով՝ Երևանի քաղաքապետարանի «Մհեր Մկրտչյան» արտիստական թատրոն։ Թատրոնը որոշ ժամանակ ղեկավարեց կինը՝ Թամար Հովհաննիսյանը, իսկ վերջինիս՝ Հայաստանից մեկնելուց հետո թատրոնը մի քանի տարի չգործեց։ Այն վերաբացվեց 2004 թվականին՝ «Լինսի» հիմնադրամի միջոցներով հիմնական վերանորոգումից հետո։

2000 թվականից մինչև 2018 թվականը թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը Հայաստանի ժողովրդական արտիստ Ալբերտ Մկրտչյանն է եղել։ Թատերախմբի մաս են կազմել և կազմում Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ Լալա Մնացականյանը, Անահիտ Քոչարյանը, Մակիչ Մարգարյանը, դերասաններ Տիգրանուհի Տեր-Մարկոսյանը, Հայկ Սարգսյանը, Արսեն Գրիգորյանը, Կարինե Սաֆարյանը, Նանոր Պետրոսյանը, Քնարիկ Զաքարյանը, Լիանա Ադամյանը, Լուսինե Ավանեսյանը, Սարգիս Վարդևանյանը, Մարի Գրիգորյանը, Ամիրան Գալստյանը, Լևս Դավթյանը, Անի Ղազարյանը, Միլենա Ավանեսյանը, Վահագն Գասպարյանը, Սրբուհի Բալայանը, Անուշ Հակոբյանը, Արփինե Իսրաելյանը և ուրիշներ։

2020 թվականին Երևանի իշխանությունները Քաղաքի օրվա տոնակատարությունների համար հատկացված բյուջեի 80%-ը հատկացրել են Արտիստական թատրոնի և Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի վերանորոգման համար։ «Մհեր Մկրտչյան» արտիստական թատրոնի վերանորոգման աշխատանքները ավարտվել են 2024 թվականին։

## Հասցե
Թատրոնը գտնվում է Մովսես Խորենացու փողոցի 18 շենքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի դրամատիկական թատրոններ
ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայրեր

**ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայրեր** (), ամերիկյան քաղաքական գործիչների խումբ, որոնք առանցքային դեր խաղացին ամերիկյան պետության հիմնադրման, մասնավորապես, անկախության ձեռք բերման և նոր քաղաքական համակարգի սկզբունքների ստեղծման գործում։

Սովորաբար այս խմբի անդամներ էին համարում Մայրցամաքային կոնգրեսի պատվիրակներին, մարդկանց, ովքեր ստորագրեցին Անկախության հռչակագիրը կամ ԱՄՆ-ի Սահմանադրությունը և մի քանի այլ մարդկանց։

Ամերիկյան սահմանադրության ոգու բացահայտմանը կարևոր փաստարկ է (այդ թվում Գերագույն դատարանի) համարվում հիմնադիր հայրերի կարծիքը (նրանց նամակներից, թղթերից, հրապարակումներից և այլն։)

## Առավել կարևորագույն հիմնադիր հայրեր

## Գրականություն
* R. B. Bernstein The Founding Fathers Reconsidered - Oxford University Press, NY, (2008)

## Արտաքին հղումներ
* NARA – America's founding fathers (retrieved 09-20-2010)

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայրեր
Կատեգորիա:Լուսավորության դարաշրջան
Էնսո (բուդդիզմ)

մինի|Էնսո
**Էնսո** (), զենական գեղագրական նշան շրջանագծի տեսքով։ Զեն ուղղությունում ընդունված է, որ էնսոն խորհրդանշում է ճշմարիտ այդպիսությունը, Բուդդայի նախասկզբնական տեսքը, դհարմաների էությունը։ Էնսոյի պատկերումը ճապոնական արվեստում սումի-է նկարչական պրակտիկայի արտահայտությունն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուդդայականության հասկացություններ
Կատեգորիա:Վայելչագրություն
Կատեգորիա:Շրջանագծեր
Զինվոր (այլ կիրառումներ)

**Զինվոր** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* **[[Զինվոր]]**, զինված ուժերի անձնակազմի հիմնական մասը կազմող զինծառայողների կատեգորիա 
* **[[Զինվոր (շախմատ)|Զինվոր]]**, շախմատային նյութի չափման հիմնական միավորը
Արշակ Սարգսյան

**Արշակ Արարատի Սարգսյան** (), հայ նկարիչ, քանդակագործ, դիզայներ։

Նկարիչ Արարատ Սարգսյանի որդին։

## Կենսագրություն
Արշակ Սարգսյանը ծնվել է Գյումրիում 1981 թվականին։ 1988 երկրաշարժից հետո տեղափոխվել է Երևան։ Սովորել է Գեղագիտության ազգային կենտրոնում, 2001-2002 թվականներին՝ Կիպրոսի գեղարվեստի քոլեջում։
Արշակ Սարգսյանն իր աշխատանքներում միաձուլում է իրականն ու ֆանտաստիկը, մարդկայինն ու անմարդկայինը, մշակութայինն ու վայրենին։ Ստեղծում է գծանկարներ, քանդակներ, ձևավորում հագուստներ։

## Ցուցահանդեսներ
1999 թվականից մասնակցում է ցուցահանդեսների Հայաստանում և արտերկրում։
### Անհատական ցուցահանդեսներ
* 1999 Գեղագիտության ազգային կենտրոն, Երևան, Հայաստան
* 2000 Opus 39, Նիկոսիա, Կիպրոս
* 2004 Opus 39, Նիկոսիա, Կիպրոս
* 2005 Ակադեմիա պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2009 Albemarle պատկերասրահ, Լոնդոն, ՄԹ
* 2010 Mildberry պատկերասրահ, Մոսկվա, Ռուսաստան
* 2010 Gavriel պատկերասրահ,Բրեմեն, Գերմանիա
* 2011 Opus 39, Նիկոսիա, Կիպրոս
* 2012 Անտիկյան ցուցասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2016 AS Galerija, Լյուբլյանա, Սլովենիա
* 2016 «Օպերա Սուիթ» հյուրանոց, Երևան

### Խմբակային ցուցահանդեսներ
* 1997 Zircular 5, Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարան, Հայաստան
* 1998 «Վերցրու այն», ՆՓԱԿ, Երևան, Հայաստան
* 1998 1st Gyumri International Biennial, Armenia
* 1999 “Mind Fanatics”, ՆՓԱԿ, Երևան, Հայաստան
* 2000 ՆՓԱԿ, Վիրտուալ արվեստ, Երևան, Հայաստան
* 2000 2-րդ միջազգային բիենալե, Գյումրի, Հայաստան
* 2002 Morphi ցուցասրահ, Լիմասոլ, Կիպրոս
* 2005 Edwar’s Fine Arts պատկերասրահ, Սան Ֆրանցիսկո, ԱՄՆ
* 2005 5-րդ միջազգային բիենալե, Գյումրի, Հայաստան
* 2006 Marie Pavgas պատկերասրահ, Arsheville, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ
* 2007 Harvest ցուցասրահ. Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
* 2008 ՆՓԱԿ, Երևան, Հայաստան
* 2013 Charlie Smith ցուցասրահ, Լոնդոն, ՄԹ

## Մեջբերումներ Արշակ Սարգսյանից

## Պատկերասրահ

The week of madness oil on canvas 200x300cm 2003.jpg|«Խելահեղության շաբաթ», կտավ/յուղաներկ, 200x300 սմ, 2003
Sharp sound oil on cnavas 80x110cm 2003.jpg|«Սուր ձայն», կտավ/յուղաներկ, 80x110 սմ, 2003
Leigh bowery oil on canvas 150x200cm 2003.jpg|Leigh, կտավ/յուղաներկ, 150x200 սմ, 2003
Carnival oil on canvas 170x240cm 2006.jpg|«Տոնահանդես», կտավ/յուղաներկ, 170x240 սմ, 2006
03.Rude-enjoyment-ink-on-paper-55x75cm-2012.jpg|«Կոպիտ վայելք», 55x75 սմ,2012
Grandfather ink on paper 55x75 2000.jpg|«Պապիկ», 55x75 սմ, 2000
Will 75x100cm in on paper 2009, 2.jpg|«Կամք», թուղթ,75x100 սմ, 2009
Costume, 172x160x30cm mixed fabric 2011.jpg|Costume, 172x160x30cm mixed fabricսմ, 2011
Old Dancer 42x26x14cm bronze patina13 2009.jpg|«Ծեր պարողը», բրոնզ, 42x26x14 սմ, 2010
Pig Brusher 31x23x30cm bronze patina 2010.jpg|"Pig Brusher" բրոնզ, 31x23x30սմ, 2010


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արշակ Սարգսյանի պաշտոնական կայքը
* Saarchi Art, Արշակ Սարգսյան
* Խելահեղության շաբաթ, Արշակ Սարգսյան
* Verfhon's 2014 նկարիչների ցանկը

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ դիզայներներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Թագուհի (այլ կիրառումներ)

**Թագուհի** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* Թագուհի, կին թագավոր կամ թագավորի կինը
* Թագուհի, շախմատի ամենաուժեղ խաղաքարը
* Թագուհի, հայկական իգական անուն
* Թագուհի, փեթակի միակ էգ մեղուն, որ ձու է ածում, մայր մեղու
Ձի (այլ կիրառումներ)

**Ձի** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* **[[Ձի]]**, ընտելացված կենդանի
* **[[Ձի (շախմատ)|Ձի]]**, շախմատի խաղաքար
* **[[Փոքր ձի]]**, հասարակածային համաստեղություն
* **[[Տրոյական ձի]]**, ըստ հին հունական առասպելաբանության՝ Տրոյայի պատերազմի 10-րդ տարում հույների կողմից Ոդիսևսի խորհրդով կառուցված փայտե հսկա ձի
Արքա (այլ կիրառումներ)

**Արքա** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* **Արքա**, թագավոր
* **[[Արքա (անձնանուն)|Արքա]]**, հայկական արական և իգական անուն
* **[[Արքա (շախմատ)|Արքա]]**, շախմատի գլխավոր, սակայն ոչ ուժեղագույն խաղաքարը
* **Արքա**, խաղաթուղթ, որ կրում է թագավորի նկար
Փիղ (այլ կիրառումներ)

**Փիղ** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* **[[Փիղ]]**, կնճիթավորների կարգի խոշոր կաթնասուն
* **[[Փիղ (շախմատ)|Փիղ]]**, շախմատի խաղաքար
Նավակ (այլ կիրառումներ)

**Նավակ** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* **Նավակ**, առավելապես զբոսանքների համար նախատեսված փոքրիկ նավ
* **[[Նավակ (շախմատ)|Նավակ]]**, շախմատի խաղաքար
* **Նավակ**, բուսաբանությունում՝ ծաղկաբաժակի երկու թերթերի կազմած նավակաձև միացումը
Պատ (այլ կիրառումներ)

**Պատ** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* **[[Պատ (շինություն)|Պատ]]**, շինության ուղղահայաց մասը, որը ծառայում է որպես հենարան և շենքը մասերի բաժանող միջնորմ, որմ
* **[[Պատ (շախմատ)|Պատ]]**, շախմատային դիրք, ուր հերթական քայլ կատարողը չունի ոչ մի հնարավոր քայլ, քանի որ նրա բոլոր քարերը զուրկ են ըստ շախմատի կանոների քայլ կատարելուց, ընդ որում արքան շախի տակ չէ
* **Պատ**, «պատասխանատու» բառի հապավումը, օրինակ՝ *պատքարտուղար (պատասխանատու քարտուղար)*
Գրիչ (այլ կիրառումներ)

**Գրիչ** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* **[[Գրիչ (գրագիր)|Գրիչ]]**, գրող, գրագիր, քարտուղար, որ միջնադարում ձեռագրեր էր գրում
* **[[Գրիչ]]**, թանաքով գրելու գործիք
Սեղան (այլ կիրառումներ)

**Սեղան** հասկացությունը կարող է վերաբերել.
* **[[Սեղան (երկրաչափություն)|Սեղան]]**, երկրաչափական պատկեր, ուռուցիկ քառանկյուն, որի երկու հակադիր կողմերը զուգահեռ են միմյանց, իսկ մյուս երկուսը՝ ոչ
* **[[Սեղան (կահույք)|Սեղան]]**, կահույքի պարագա
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Շարջա)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Շարջա** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցու Քուվեյթի և Արաբական ծոցի երկրների թեմին, գտնվում է ԱՄԷ-ի Շարջայի Էմիրությունում։ Համակարգում է Շարջա քաղաքում բնակվող առաքելական էմիրաթահայության հոգևոր կյանքը։ Երկրում գտնվում է մեկ այլ եկեղեցի, և երկուսն էլ գմբեթներին չունեն խաչեր։ Հանդիսանում է հայ առաքելական առաջին եկեղեցին ԱՄԷ-ում։

## Պատմություն
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին գտնվում է Միացյալ Արաբական Էմիրությունների Շարջա քաղաքի Յարմուք թաղամասում։ Այն հիմնվել է 1980 թվականին տեղի հայ համայնքի միջոցներով։ Եկեղեցուն կից գործում է կիրակնօրյա հայկական դպրոց։
Շարջայի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին կառուցվել է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսության թույլտվությամբ ու Շարջայի էմիրության հովանավորությամբ։ Այն ԱՄԷ-ում առաջին հայկական եկեղեցին է։ 1998 թվականին եկեղեցին օծել է Մեծի տան Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ն։ Եկեղեցու կառուցման համար հողատարածքը նվիրել էր Գերագույն խորհրդի անդամ և Շարջայի էմիր Շեյխ Սուլթան բին Մուհամմադ ալ-Կասիմին։

Եկեղեցում 11 պատկերներ ստեղծել է հայ նկարիչ Սամվել Պետրոսյանը։

## Տես նաև
* Հայերն Արաբական Միացյալ Էմիրություններում

## Ծանոթագրություններ

գ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերն ԱՄԷ-ում
Կատեգորիա:Քուվեյթի և Արաբական Ծոցի երկրների թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Շարջայի շենքեր և կառույցներ
Վեգա դե Ռուիպոնսե

**Վեգա դե Ռուիպոնսե** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիյա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Տերրա դե Կամպոս* շրջանի կազմում։ Զբաղեցրած տարածքը 31,37 կմ² է։ Բնակչությունը 117 մարդ (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 86 կմ։

## Ժողովրդագրություն

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Դսեղ)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Լոռու մարզի Դսեղ գյուղում։ Ընդգրկված է Դսեղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Գտնվում է Դսեղ գյուղի կենտրոնում՝ միջնադարյան գերեզմանոցի տարածքում, Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարանի հարևանությամբ։ Շրջապատված է քարե ցածր պարսպով։ Կառուցվել է 7-րդ դարում։ Բազմիցս վերակառուցվել է, և նախնական շինությունից գրեթե ոչինչ չի պահպանվել։ Ներկայիս կառույցը ուղղանկյուն դահլիճ է՝ արևելյան կողմում խորանով, որի ուղղանկյուն ծավալը դուրս է գալիս եկեղեցու արևելյան պատի սահմաններից։ Խորանի երկու կողմերում ավանդատներն են։ Հարավային ավանդատունը հետագայում՝ 10-րդ դարում, Մամիկոնյան իշխանների միջոցով վերափոխվել է զանգակատան, որը կառուցվել է դեղնակարմրավուն ֆելզիտով։ Զանգակատան արևելյան ճակատին պահպանվել է Մամիկոնյան տոհմի զինանշանը՝ երկգլխանի արծիվ՝ ճանկերում գառ։ Հարավային պատին փորագրված է արևի ժամացույց։

Եկեղեցին վերակառուցման է ենթարկվել նաև 1900 թվականին, որի մասին հիշատակվում է գմբեթարդի ճակատային կամարի արձանագրության մեջ։ Ներկայիս տեսքը եկեղեցին ստացել է այդ վերակառուցումից հետո։

Եկեղեցու վերջին վերակառուցումը վերաբերում է 1969 թվականին։

Դսեղի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին վաղ միջնադարյան այն ճարտարապետական հուշարձաններից է, որտեղ զուգադրվել են տարբեր դարաշրջանների վերակառուցումները։

## Պատկերասրահ

ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԻՉ, Դսեղ (2).JPG
ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԻՉ, Դսեղ (5).JPG
ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԻՉ, Դսեղ (3).JPG
ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԻՉ, Դսեղ (6).JPG
ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԻՉ, Դսեղ.JPG
Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Դսեղ 06.jpg
Գերեզմանոց Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու մոտ, Դսեղ 02.JPG
Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Դսեղ 02.jpg
Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Դսեղ 03.jpg
ԵԿԵՂԵՑԻ ՍԲ. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԻՉ, Դսեղ (4).JPG|Հովհաննես Թումանյանի հայրը՝ Ասլանը (1839-1898), գյուղի քահանան էր՝ ձեռնադրված որպես Տեր-Թադևոս


## Գրականություն
* Շախկյան Գ., Լոռի. պատմության քարակերտ էջերը, Երևան, 1986։

## Ծանոթագրություններ

գ
գ
Կատեգորիա:Դսեղ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Վելասկալվարո

**Վելասկալվարո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Տերրա դե Մեդինա* շրջանի կազմում։ Զբաղեցրած տարածքը 22,99 կմ² է։ Բնակչությունը՝ 195 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 54 կմ։

## Ժողովրդագրություն

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Վիլյամուերա դե լա Կուեսա

**Վիլյամուերա դե լա Կուեսա** (իսպ․՝ Villamuera de la Cueza), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Պալանսի պրովինցիայի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Տեռռա դե Կամպոս* շրջանի կազմում։ Բնակչությունը 57 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ayuntamiento de Villamuera

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ