Շաղիկներ

**Շաղիկներ,** փոքրիկ քաղցրավենիքային մասնիկներ են, որոնք հաճախ օգտագործվում են որպես գունեղ զարդարանք կամ աղանդեր թխվածքաբլիթների, կեքսերի, դոնաթների կամ պաղպաղակի վրա ավելացնելու համար։ Այս մանր քաղցրավենիքները արտադրվում են տարբեր գույներով և հիմնականում կիրառվում են որպես ծածկույթ կամ դեկորատիվ տարր։ Ամերիկյան տարածաշրջանային անգլերենի բառարանը դրանք սահմանում է որպես «փոքրիկ գնդիկներ կամ ձողիկաձև կոնֆետներ, որոնք օգտագործվում են որպես ծածկույթ պաղպաղակի, տորթերի և այլնի համար»։

## Անվանում
thumb|Շաղիկներ
Միացյալ Թագավորությունում և այլ անգլախոս Համագործակցության երկրներում շաղիկները կոչվում են տարբեր անուններով։ Օրինակ՝ "hundreds and thousands" (հարյուրներ և հազարներ) անվանումը առավել տարածված է Միացյալ Թագավորությունում, Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում և Հարավային Աֆրիկայում՝ հղելով nonpareils-ին, որը շաղիկների մի տեսակ է։ Միացյալ Թագավորությունում տարածված այլ անվանում է "vermicelli", հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է շոկոլադե շաղիկներին։ Այս անվանումը փոխառվել է նաև եգիպտական արաբերենում՝ որպես faːrmasil։

"Jimmies" (Ջիմիներ) անվանումը առավել տարածված է Բոստոնում, Ֆիլադելֆիայում և Նոր Անգլիայի տարածաշրջանում՝ որպես շոկոլադե շաղիկների անվանում։ Անվան ծագումը անորոշ է, սակայն այն առաջին անգամ արձանագրվել է 1930 թվականին՝ որպես տորթի զարդարանք։ Just Born Candy Company ընկերությունը, որը գտնվում է Բեթլեհեմում (Փենսիլվանիա), պնդում է, որ հենց իրենք են ստեղծել "jimmies"-ը և այն անվանել իրենց աշխատակցի անունով։

"Jimmies" անվանման մասին մեկ այլ քիչ հավանական պնդում կապվում է Դոկտոր Սիդնի Ֆարբերի և Էդուարդ Բրիգամի հետ։ Դոկտոր Ֆարբերը համահիմնադրել է Dana-Farber Cancer Institute-ը Բոստոնում և ստեղծել է բարեգործական կազմակերպություն՝ The Jimmy Fund, որը կոչվել է իր մանկահասակ հիվանդներից մեկի անունով։ Բրիգամը բացել է Brigham's անունով պաղպաղակի ռեստորան և յուրաքանչյուր կոնի վրա շոկոլադե սփրինքլ ավելացնելու համար գանձել է մեկ ավելորդ ցենտ՝ գումարը նվիրաբերելով The Jimmy Fund-ին։ Այնուամենայնիվ, այս հիմնադրամը ստեղծվել է 1948 թվականին, ինչը շատ ավելի ուշ է, քան "jimmies" անվան առաջին պատմական հիշատակումը։

Կոնեկտիկուտում և ԱՄՆ-ի այլ շրջաններում "shots" տերմինը նույնպես օգտագործվում է որպես շաղիկների հատուկ անվանում, ինչը հաստատվում է նաև Merriam-Webster բառարանում։

## Պատմություն
Nonpareils-ները գոյություն ունեն առնվազն 18-րդ դարի վերջից, եթե ոչ ավելի վաղ։ Դրանք օգտագործվել են որպես զարդարանք pièces montées-ի (բարձր կառուցվածքով դեսերտների) և այլ քաղցրավենիքների վրա։
thumb|Վարդագույն թխվածքաբլիթներ 2005 թ
Հոլանդական hagelslag-ը (շոկոլադե շաղիկներ) ստեղծվել է 1913 թվականին Erven H. de Jong-ի կողմից՝ Վորմերվեերում (Հոլանդիա)։ Venz ընկերությունը դարձրել է hagelslag-ը հանրաճանաչ։ Այն հիմնականում օգտագործվում է հացի կամ հացի հիմքով այլ ուտեստների վրա։ Որպեսզի շաղիկները չընկնեն, հաճախ նախքան դրանք ավելացնելը հացի վրա կարագ են քսում։ Գերարդ դե Վրիսը և Venz-ը երկար հետազոտություններից հետո ստեղծել են առաջին մեքենան, որը կարող էր արտադրել այս փոքրիկ գլանաձև քաղցրավենիքները։ Hagelslag անվանումը առաջացել է դրա տեսքի և Հոլանդիայում տարածված եղանակային երևույթի՝ կարկուտի նմանության պատճառով։ Այս կապն արտացոլվել է նաև ֆիններենում, որտեղ Koristerakeet բառը, որը նշանակում է "զարդարիչ կարկուտ", օգտագործվում է որպես շաղիկների անվանում։

Միայն այն hagelslag-ը, որի մեջ կա 32%-ից բարձր կակաո, կարող է կոչվել chocoladehagelslag (շոկոլադե շաղիկներ)։ Եթե կակաոյի տոկոսը 32%-ից պակաս է, ապա այն պետք է կոչվի cacaofantasie hagelslag (կակաոյի ֆանտազիա շաղիկներ)։

Ամերիկյան Just Born կոնֆետային ընկերությունը պնդում է, որ դրա հիմնադիրը՝ Սեմ Բորնը, Բրուքլինում (Նյու Յորք) ստեղծել է "jimmies" կոչվող «շոկոլադե» շաղիկները (թեև դրանք հնարավոր է երբեք չեն պարունակել իրական շոկոլադ)։ Սակայն, դեռևս 1921 թվականին ԱՄՆ-ում արդեն կան շոկոլադե շաղիկների գովազդներ, ինչը Just Born ընկերության ստեղծումից երկու տարի ավելի վաղ է։

Մեկ այլ ապրանք՝ sanding sugar-ը (շաքարի փայլուն փոշի), առևտրային տեսքով հասանելի է եղել որոշակի գույներով տասնամյակներ շարունակ։ Ներկայումս այն արտադրվում է լայն գունային ընտրանով, ներառյալ սև և մետաղական-փայլուն ("glitter") տարբերակները։

## Տեսակներ
Այս քաղցրավենիքի հանրաճանաչ անվանումները հաճախ համընկնում են, մինչդեռ արտադրողները ավելի ճշգրիտ են դրանց պիտակավորման հարցում։ Այն, ինչ սպառողները սովորաբար կոչում են "sprinkles" (շաղիկներ), ընդգրկում է մի քանի տեսակի կոնֆետային զարդարանքներ, որոնք անփութորեն ցողվում են մակերեսի վրա, ի տարբերություն այն զարդարանքների, որոնք տեղադրվում են որոշակի կետերում։ Այս կերպ օգտագործվող զարդարանքներից են. Nonpareils (*hundreds and thousands*), Confetti, արծաթե, ոսկեգույն և մարգարտյա dragées, Pearl sugar (մարգարտյա շաքար), "Sugar shapes" (sequins) (շաքարային ձևեր՝ փայլիկների նման)։
thumb|Շաղիկներ պաղպաղակի կոնի վրա
Sanding sugar-ը (շաքարային փայլուն փոշի) թափանցիկ բյուրեղային շաքար է, որը խոշոր հատիկներ ունի՝ համեմատած սովորական սպիտակ շաքարի հետ։ Crystal sugar-ը (բյուրեղային շաքար) սովորաբար ավելի մեծ բյուրեղներ ունի, քան sanding sugar-ը, և հիմնականում լինում է թափանցիկ։ Pearl sugar-ը (մարգարտյա շաքար) համեմատաբար մեծ, կիսաթափանցիկ սպիտակ գնդիկաձև շաքար է։ Crystal և pearl sugar-ները շատ երկրներում օգտագործվում են քաղցր հացերի, խմորեղենների և բլիթների վրա ցանելու համար։

Որոշ ամերիկյան արտադրողներ երկարավուն, անթափանց շաղիկները համարում են «պաշտոնական» շաղիկներ։ Բրիտանական անգլերենում դրանք կոչվում են sugar strands (շաքարե շերտիկներ)։ Նոր Անգլիայի և Ֆիլադելֆիայի շրջաններում "sprinkles" (շաղիկներ) հաճախ անվանում են "jimmies"։ Այս համատեքստում "jimmies"-ը սովորաբար համարվում է պաղպաղակի զարդարանք, մինչդեռ "sprinkles"-ը հիմնականում օգտագործվում է թխվածքների զարդարման համար, սակայն այս երկու տերմինները հաճախ փոխարինելի են։
Ֆրանսերենում nonpareils անվամբ հայտնի շաղիկները փոքրիկ, անթափանց գնդիկներ են, որոնք ավանդաբար եղել են սպիտակ, սակայն այժմ արտադրվում են տարբեր գույներով։ Համագործակցության երկրներում, ինչպիսիք են Մեծ Բրիտանիան, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան, դրանք հայտնի են որպես "hundreds and thousands" (հարյուրներ և հազարներ)։

Dragée-ի (որը նաև հայտնի է որպես "cachou") սփրինքլային տեսակն ավելի մեծ nonpareil է՝ մետաղական ծածկույթով, որը կարող է լինել արծաթագույն, ոսկեգույն, պղնձագույն կամ բրոնզագույն։ Սննդի զարդարանքների մեջ dragée-ները ներկայումս արտադրվում են նաև մարգարտի նման տեսքով։

"Sugar shapes" (շաքարային ձևեր, "sequins") համեմատաբար նոր արտադրանք են, որոնք արտադրվում են տարբեր ձևերով և հաճախ ունենում են համեր՝ համապատասխան տոների կամ թեմաների։ Օրինակ՝հելոուինի համար՝ վհուկներ և դդումներ, գարնանային կամ մանկական թեմաներով՝ ծաղիկներ և դինոզավրեր։

Որոշ ձևեր համընկնում են իրենց համային հատկություններին՝ կոնֆետե եղևնու ձողիկները (candy cane shapes) կարող են ունենալ պղպեղադաղձի (peppermint) համ, ջինջերային մարդուկները (gingerbread men) կարող են ունենալ ջինջերաբլիթի համ։

Այն զարդարանքները, որոնք իրենց տեսքով ավելի շատ նման են կոնֆետներին, նույնիսկ եթե դրանք օգտագործվում են շաղիկների նման, սովորաբար կոչվում են տվյալ կոնֆետի անվան մի ձևափոխված տարբերակով։ Օրինակ՝ փոքր շոկոլադե չիպսեր (mini chocolate chips), պրալինե (praline)։

## Կիրառություն
thumb|Շոկոլադե շաղիկներ
շաղիկները սովորաբար պահանջում են կրեմ, պաղպաղակ կամ որևէ կպչուն նյութ, որպեսզի ամուր մնան սննդի մակերեսին։ Դրանք հիմնականում հանդիպում են փոքր չափի քաղցրավենիքների վրա, օրինակ՝ կեքսերի (cupcakes) կամ շաքարով պատված բլիթների (frosted sugar cookies) վրա։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ այս քաղցրավենիքները ունեն ավելի շատ կրեմ և փոքր տրամագիծ, ի տարբերություն մեծ չափի տորթերի, որոնց վրա շաղիկները հաճախ չեն պահպանվում այնպես, ինչպես փոքր քաղցրավենիքների վրա։
thumb|Պաղպաղակի վրա ցանել, շոկոլադե օշարակ և հարած սերուցք
Նիդեռլանդներում chocoladehagelslag-ը (շոկոլադե շաղիկներ) լայնորեն օգտագործվում է որպես սենդվիչի հավելում։ Սա տարածված է նաև Բելգիայում, ինչպես նաև Նիդեռլանդների նախկին գաղութներում, ինչպիսիք են Սուրինամը և Ինդոնեզիան։ Այս երկրներում նաև օգտագործվում են այլ տեսակներ՝ Vruchtenhagel (մրգային շաղիկներ), Anijshagel (շաքարով և անիսոնով պատրաստված շաղիկներ)՝ հիմնականում նախաճաշին։ Ինդոնեզիայում այն հայտնի է որպես meses կամ meises, որը, ենթադրաբար, առաջացել է հոլանդերեն muisjes բառից (որոնք նույնպես նմանատիպ են)։ Բելգիայում շոկոլադե շաղիկները հաճախ անվանում են muizenstrontjes («մկների արտաթորանք»), քանի որ դրանք հիշեցնում են դրանց տեսքը։ 

Fairy bread (հեքիաթային հաց) անվանումը տրվում է երեխաների համար նախատեսված քաղցրավենիքին, որը բաղկացած է nonpareils-ներից (a.k.a. "hundreds and thousands") կարագով պատված սպիտակ հացի վրա։ Այս ուտեստը հատկապես տարածված է Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում, որտեղ այն հաճախ մատուցվում է մանկական խնջույքներին։ Confetti cake (կոնֆետի տորթ) կոչվող դեսերտում շաղիկները խառնվում են խմորին, որտեղ դրանք աստիճանաբար հալչում են և ձևավորում գունավոր բծեր՝ ստեղծելով կոնֆետիի էֆեկտ։ Կոնֆետի տորթերը շատ տարածված են ԱՄՆ-ում երեխաների ծննդյան խնջույքների համար։ Pillsbury Company-ն արտադրում է այս տորթի սեփական տարբերակը՝ "Funfetti", որը ներառում է սփրինքլանման տարրեր խմորի մեջ՝ ապահովելով գունավոր և ուրախ տեսք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Զարդանախշ
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Կոնֆետ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Կատեգորիա:Սննդամթերք