Բռնապետությունից ժողովրդավարություն

**Բռնապետությունից ժողովրդավարություն** *(, [[1993]])*  կամ **Դիկտատուրայից մինչև դեմոկրատիա, ազատագրման հայեցակարգային հիմունքներ** (FDTD ), Մասաչուսեթսի համալսարանի քաղաքագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր Ջին Շարփի 1993 թվականին գրած ակնարկ այն ընդհանուր խնդրի մասին, թե ինչպես ոչնչացնել բռնապետությունը և ինչպես խոչընդոտել նրա փոխարեն մեկ այլ բռնապետության առաջացմանը։

Գիրքը հրատարակվել է բազմաթիվ երկրներում և թարգմանվել է ավելի քան 45 լեզուներով դեմոկրատ ակտիվիստների կողմից և հասանելի է Ալբերտ Այնշտայնի ինստիտուտի վեբկայքում ()։

## Դրդապատճառներ
Ջին Շարպը երկար տարիներ մտահոգված է եղել բռնապետությունը կանխելու կամ վերացնելու խնդիրներով։ Նման հետաքրքրությունն առաջնորդվել է մարդասիրական մղումներով, մասնավորապես, որ մարդու անհատականությունը չպետք է ճնշվի և ոչնչացվի բռնատիրական ռեժիմների կողմից։

Գիրքը գրվել է 1993 թվականին աքսորում գտնվող ճանաչված բիրմացի դեմոկրատ Թին Մաունգ Վինի (անգլերեն՝ Tin Maung Win) խնդրանքով, որը այդ ժամանակ Բանգկոկի (Թաիլանդ) ամսագրի հրատարակիչն էր։ Գիրքը գրվել է մի քանի ամսում, հեղինակի տասնյակ տարիների ոչբռնի դիմադրության ուսումնասիրությունների փորձի հիման վրա։

## Բովանդակություն
«Դիկտատուրայից մինչև դեմոկրատիա» գիրքը «նվազագույն կորուստների և տառապաքների միջոցով դիկտատուրայի բարեհաջող տապալման» մասին է։

Գիրքը ներկայացնում է ոչբռնի պայքար մղելու գործում գոյություն ունեցող փորձի մեկնաբանությունը և դրա հիման վրա այդ պայքարը հաջողությամբ իրականացնելու համար անհրաժեշտ ռազմավարական մոտեցումները, քաղաքական պայքարի աղբյուրները, ոչբռնի դիմադրության կանոնակարգերը և երկարատև դեմոկրատիա ստեղծելու հարցերը։

Բաղկացած է տասը մասից։ Սկզբում ներկայացված է Ջին Շարփի «Ոչբռնի գործողությունների քաղաքականություն» (1973) գրքից մի հատված, որը ներառում է «Ոչբռնի գործողությունների 198 մեթոդ».
# բռնապետությունների իրատեսական պատկեր
# բանակցությունների վտանգավորություն
# ինչո՞ւմն է ուժը
# բռնապետության թուլությունները
# գործադրվող իշխանություն
# ռազմավարության անհրաժեշտություն
# ռազմավարության պլանավորում
# քաղաքական անհնազանդության կիրառում
# դիկտատուրայի տապալում
# երկարատև ժողովրդավարություն ունենալու ամուր հող։
Ամերիկյան չորրորդ հրատարակության մեջ ընդգրկված է ևս երեք հավելված․
# ոչբռնի գործողության մեթոդներ
# երախտիքի խոսք և նշումներ Դիկտատուրայից դեպի ժողովրդավարություն գրքույկի պատմությունից
# ծանոթագրություն թարգմանությունների և համատարած արտատպման մասին։
Հավելված 3-ն իրենից ներկայացնում է FDTD գրքույկն արդյունավետ թարգմանելու ուղեցույց։

Այս գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում, որպես գործողությունների դասական ուղեցույց, մանրամասնորեն բացահայտելով տոտալիտար և ավտորիտար ռեժիմների մարտավարությունն ու ռազմավարությունը։

Գրքում մանրամասն ներկայացված է, թե ընդդիմությունը ի՞նչ ուժեր է մոբիլիզացնում հակաժողովրդավարական ռեժիմը, նրա ռազմական և ոստիկանության համակարգը ոչնչացնելու համար։ Փորձը ցույց է տալիս, որ բռնատիրական ռեժիմն ունի յուրահատուկ առանձնահատկություններ, որոնք այն դարձնում են շատ զգայուն և խոցելի։ Այդ ճանապարհին բնակչության և պետական կառույցների քաղաքական անհնազանդության զանգվածային կիրառումը դիկտատուրայի թուլացման կամ ոչնչացման բնորոշ և կարևորագույն միջոց է։

Հեղինակը գրքի մեջ ամփոփել է բռնապետության, դիմադրության շարժումների, հեղափոխությունների, քաղաքական մտքի, պետական համակարգերի և, հատկապես իրատեսական ոչ բռնի պայքարի երկարաժամկետ ուսումնասիրության արդյունքները։

Բռնապետական երկրների պատմություններից քաղած դասերը ցույց են տալիս, որ բռնապետությունը կանխելու միջոց կա, որ *հաջողությամբ կարելի է պայքարել բռնապետության դեմ առանց փոխադարձ զանգվածային ոչնչացման* և հնարավար է նվազագույն տառապանքների և զոհերի գնով տապալելով բռնապետությունը, *կանխել մոխրից նոր բռնապետության առաջացումը*։

Գրքում տեղ է գտել նաև բռնապետության տապալումից հետո պատասխանատվության կարևորությունը և անհրաժեշտ քայլերի հաջորդականությունը ժողովրդավարական պետություն կառուցելու համար։

## Կիրառական նշանակություն
[thumb|[Եգիպտոսի աղջիկները Մուբարաքի դեմ]]
Ջին Շարփը հույս է ունեցել, որ այս վերլուծությունը օգտակար կլինի այն երկրների համար, որոնք դեմ առ դեմ հայտնվել են դիկտատուրական ռեժիմի իրականության առաջ։ Իհարկե, ըստ հեղինակի, ամեն ինչ միանշանակ չէ, և յուրաքանչյուր երկիր ինքնուրույն գնահատելով առաջարկված դրույթների կիրառելիության աստիճանը՝ ամենանվազագույն կորուստներով կարող է հարթել ազատագրական պայքարի իր ուղին։

«Դիկտատուրայից մինչև դեմոկրատիա» գիրքը տարածում է գտել ամբողջ աշխարհում և համարվում է, որ ազդեցիկ միջոց է հանդիսացել, նրանով ոգեշնչվել են ընդդիմադիր ուժերը։ Այն կիրառական նշանակություն է ունեցել Սերբիայում, Հարավսլավիայում, Բելառուսում, Ուկրաինայում, Վրաստանում, Եգիպտոսում, Սիրիայում և այլ երկրներում ոչբռնի դիմադրության ընդդիմադիր շարժում իրականացնելու ճանապարհին։

## Թարգմանություններ և հրատարակումներ
Առաջին անգամ հրատարակվել է 1993 թվականին Թին Մաունգ Վինի «Քիթ փյայինգ» (Նոր դար) ամսագրում, Բանգկոկում ՝ (Բիրմա) *Ժողովրդավարության վերականգնման հանձնաժողովի* կողմից։ Իսկ 1994 թվականին լույս է տեսել առաջին բիրմերեն և անգլերեն գրքույկը։

Հետագայում թարգմանվել է տասնյակ լեզուներով, հրատարակվել ու վերահրատարակվել է շատ անգամներ։ Մասնավորապեսմի քանի անգամ վերահրատարակվել է, Սերբիայում, Ինդոնեզիայում, Թայլանդում և Ուկրաինայում, Ռուսաստանում և շատ այլ երկրներում։ ԱՄՆ-ում գիրքը լույս է տեսել երկու անգամ։ Սերբիայում քարոզարշավի ժամանակ նրանով է առաջնորդվել «Ատպոռ» («Otpor!»–դիմադրություն) ուսանողական շարժումը։

Ջին Շարփի «Բռնապետությունից ժողովրդավարություն» գիրքը թարգմանվել է աշխարհի 44 տարբեր լեզուներով։

## Ֆիլմեր
* «Ինչպես սկսել հեղափոխություն» բրիտանկան վավերագրական ֆիլմում Ջին Շարփը պատմում է «Դիկտատուրայից մինչև դեմոկրատիա» գիրքը գրելու պատմությունը։

## Գրականություն
* Ջին Շարփ // Բռնապետությունից ժողովրդավարություն 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1994 գրքեր
Կատեգորիա:1994 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:Գունավոր հեղափոխություն
Կատեգորիա:Ժողովրդավարություն
Կատեգորիա:Ոչբռնություն
Կատեգորիա:Ջին Շարփի աշխատություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական գրքեր