Չիստոպոլ

**Չիստոպոլ** (), քաղաք (1781 թվականից) Ռուսաստանի Դաշնության Թաթարստանի Հանրապետությունում։ Չիստոպոլսկի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ռուսաստանի կառավարության կարգադրությամբ 2014 թվականի հուլիսի 29-ի «Մոնոքաղաքների ցանկի հաստատման մասին» № 1398 որոշմամբ քաղաքը ներառվել է «Ռուսաստանի Դաշնության մոնոպրոֆիլ մունիցիպալ կառույցներ (մոնոքաղաքներ), որոնցում առկա են սոցիալ-տնտեսական դրության վատթարացման վտանգներ» կատեգորիայում։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Կամա գետի ձախ ափին՝ Նուրլատի երկաթուղային կայարանից 125 կմ դեպի հյուսիս։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 19,24 կմ²։

**Քաղաքի հեռավորությունը մոտակա բնակավայրերից**․
* Կազան՝ 134,98 կմ,
* Ալեքսեևսկոե՝ 32 կմ,
* Ալմետևսկ՝ 141,2 կմ,
* Բուգուլմա՝ 179 կմ,
* Օրենբուրգ՝ 586 կմ,
* Նիժնեկամսկ՝ 107 կմ,
* Նուրլատ՝ 123 կմ,
* Նաբերեժնիե Չելնի՝ 141 կմ։

## Պատմություն
Չիստոյե Պոլե գյուղի մասին առաջին հիշատակումները հայտնվել են 17-րդ դարի վերջի ու 18-րդ դարի սկզբի տարեգրություններում։ Գյուղի հիմնադրման մասին գոյություն ունեն մի քանի վարկածներ։ Առավել տարածվածմեկի համաձայն՝ գյուղի առաջին բնիկները եղել են Վոլգայի փախստական գյուղացիները և ճորտ թաթարները, ովքեր ստեղծել են բնակավայրը։ Սակայն 18-րդ դարի սկզբին նրանք տեղափոխվել են, իսկ գյուղը հրկիզվել է, և մնացել է մի մաքուր դաշտ։ Փրկված գյուղացիները սկսել են վերակառուցել իրենց տները, իսկ գյուղն իր անունը ստացել է մեծ հրդեհավայրի պատվին։

Բնակավայրը զարգացել է շատ արագ։ 1761 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ այստեղ ապրել է մոտ 1000 մարդ։

1781 թվականին Եկատերինա II-ի հրամանագրով այն ստացել է գավառային քաղաքի կարգավիճակ։

19-րդ դարի վերջին Չիստոպոլը հացահատիկի խոշոր առևտրի կենտրոն էր։ Մինչև 1917 թվականը եղել է Կազանյան նահանգի՝ նշանակությամբ երկրորդ քաղաքը (Կազանից հետո)։ 1920-1930-ական թվականներին քաղաքը եղել է Չիստոպոլի կանտոնի կենտրոնը։

Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին այստեղ ապաստան են գտել ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամները, որոնց թվում էին Բորիս Պաստեռնակը, Լեոնիդ Լեոնովը, Միխայիլ Մաքսիմովը։

Պատերազմի ժամանակ քաղաքում ապրում էին.
* Նիկոլայ Ասեև, խորհրդային բանաստեղծ, 1941-1943 թվականներին ապրել է քաղաքում,
* Աննա Ախմատովա, ռուս բանաստեղծուհի, գրականագետ, գրական քննադատ, թարգմանիչ,
* Բորիս Պաստեռնակ, խորհրդային գրող,
* Արսենի Տարկովսկի, խորհրդային և ռուս պոետ, թարգմանիչ, քաղաքում ապրել է 1941 թվականին,
* Ալեքսանդր Ֆադեև, ռուս խորհրդային գրող, հասարակական գործիչ, քաղաքում ապրել է 1941-1942 թվականներին․
* Մարինա Ցվետաևա, ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանչուհի։

## Բնակչություն
2017 թվականի հունվարի 1-ին Չիստոպոլը բնակչության թվով Ռուսաստանի Դաշնության 1112 քաղաքների շարքում գտնվում էր 274-րդ տեղում։

**Ազգային կազմ**
* ռուսներ (65,8 %),
* թաթարներ (30,2 %),
* չուվաշներ (2,1 %)։

## Իշխանության մարմիններ
2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ին քաղաքի ղեկավարը դարձել է Դմիտրի Ալեքսեևիչ Իվանովը։

## Կլիմա
* Օդի միջին ջերմաստիճանը 4,1&nbsp;°C է։
* Օդի հարաբերական խոնավությունը 69,8 % է։
* Քամու միջին արագությունը 4,13 մ/վ է։

## Տեսարժան վայրեր
thumb|250px|Նիկոլսկի տաճար|right
thumb|250px|Իխլաս մզկիթ|right
thumb|250px|Չիստոպոլի մարզադաշտ|right
thumb|250px|Անմահ կրակի հուշահամալիր|right
thumb|250px|Ծառուղի|right
thumb|250px|Սկարյատինսկի այգի|right
thumb|250px|Սկարյատինսկի այգու ծառուղին|right

* Քաղգործկոմի նախկին շենքը
* Ջրմուղ աշտարակ
* Ամուսնությունների գրանցման պալատ
* Մելնիկովի տուն
* Սբերբանկի կենտրոնական շենքը

## Չիստոպոլի բանտ
* Անատոլի Մարչենկո, դավանափոխ, մահացել է Չիստոպոլում 1986 թվականին,
* Իգոր Օգուրցով, քաղաքական և հասարակական գործիչ, կրել է պատիժը Չիստոպոլի բանտում,
* Նաթան Շարանսկի, Իսրայելի ներքին գործերի նախարար, կրել է պատիժը Չիստոպոլի բանտում,
* Վազիֆ Մեյլանով, խորհրդային դավանափոխ, գրող, քաղբանտարկյալ։

## Կրոն
**Ռուսական ուղղափառ եկեղեցի**
* Նիկոլսկի մայր տաճար
* Կազանյան տաճար

**Իսլամ**
* Մունիր մզկիթ
* Իման մզկիթ
* Անաս մզկիթ
* Իխլաս մզկիթ

## Մարդիկ, ովքեր կապված են քաղաքի հետ
* Վասիլի Բաժանով, խորհրդային ածխային արդյունաբերության կազմակերպիչ, ծնվել է Չիստոպոլ քաղաքում 1899 թվականին։
* Գաբդուլլա Բատտալով, խորհրդային հայրենասեր, Բեռլինում նացիստների կողմից ենթարկվել է մահապատժի։ Սովորել է Չիստոպոլի միջնակարգ դպրոցում։
* Սալիխ Բատալով, թաթար գրող։
* Ալեքսանդր Բուտլերով, ռուս քիմիկոս, ծնվել է քաղաքում 1828 թվականին։
* Տատյանա Վինոկուր, խորհրդային լեզվաբան, ով ապրում էր քաղաքում Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ։
* Սոֆիա Գուբայդուլինա, խորհրդային կոմպոզիտոր, ծնվել է քաղաքում 1931 թվականին։
* Գեորգի Գուսլյակով, Ռուսաստանի հերոս
* Պորֆիրի Իվանով,
* Գայազ Իսխակի, Իվանովեցների շարժման հիմնադիր, որոշ ժամանակ պահվել է քաղաքի հոգեբուժական հիվանդանոցում։
* Անատոլի Կալաշնիկով, Խորհրդային Միության հերոս, սովորել է քաղաքում։
* Պալլադի, ռուս գիտնական-չինագետ, ծնվել է քաղաքում 1817 թվականին։
* Անատոլի Կիրյագով, խորհրդային դավանափոխ, որոշ ժամանակ պահվել է քաղաքի հոգեբուժական հիվանդանոցում։
* Իվան Կոշկին, ավարտել է Չիստոպոլի պրապորշչիկների դպրոցը։
* Վիկտոր Մարինին, Խորհրդային Միության հերոս։
* Պավել Մարինին, Խորհրդային Միության հերոս։
* Վիկտորին Մոլչանով, ռուս ռազմական գործիչ, ծնվել է քաղաքում։
* Պյոտր Նիկոնորով, Խորհրդային Միության հերոս
* Վալենտին Պարնախ, խորհրդային գրող
* Բորիս Պաստեռնակ, ռուս գրող

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Чистополь в энциклопедии «Мой город»
* Фотографии города Чистополя 
* Музеи города Чистополя. Виртуальные путешествия по музеям: Уездного города, Бориса Пастернака 
* Итоги археологических работ в окрестностях Джукетау (Чистополе)
* Чистополь в далёком прошлом — фотографии второй половины XIX — начала XX вв. 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ