Ներաորտային բալոնային պոմպ

**Ներաորտային բալոնային պոմպ**, մեխանիկական սարք, որը գործարկում է սրտանոթային վիրաբույժը։ Այն մեծացնում է սրտամկանին թթվածնի մատակարարումը և անուղղակիորեն մեծացնում է սրտի արտամղումը՝ հետբեռնվածության նվազեցման միջոցով: 

Ներաորտային բալոնային պոմպը բաղկացած է գլանաձև պոլիուրետանային փուչիկից, որը տեղադրվում է աորտայում՝ ձախ ենթաանրակային զարկերակից մոտավորապես 2 սմ հեռավորության վրա: Փուչիկը փչվում և սմքում է հակապուլսացիայի միջոցով, ինչը նշանակում է, որ այն ակտիվորեն փչվում և սմքում է սիստոլայի և դիաստոլայի ընթացքում: Սիստոլայի ժամանակ այն հեռանում է աորտայի պատերից՝ նվազեցնելով հետբեռնվածությունը վակուումային էֆեկտի միջոցով և անուղղակիորեն մեծացնում է սրտի արտամղումը: Դիաստոլայի ժամանակ այն փչվում է և նպաստում  արյան անցմանը դեպի պսակաձև զարկերակներ՝ հետադարձ հոսքի միջոցով: Այս գործողությունները համակցվում են՝ նվազեցնելով սրտամկանի թթվածնի հանդեպ պահանջարկը և մեծացնելով սրտամկանին թթվածնի մատակարարումը:

Համակարգչային կառավարմամբ մեխանիզմը, որը սովորաբար կապված է կամ էլեկտրասրտագրության (ԷՍԳ), կամ կաթետերի դիստալ ծայրում գտնվող ճնշման տվիչի հետ, փչում է բալոնը հելիումով դիաստոլայի ընթացքում: Որոշ ներաորտային պոմպեր, ինչպիսին է Datascope System 98XT-ը, ապահովում են ասինխրոն հակապուլսացիա որոշակի արագությամբ, սակայն այն հազվադեպ է կիրառվում: Բալոնը փչելու համար օգտագործվում է հելիում, քանի որ  ցածր խտության շնորհիվ այն չի առաջացնում տուրբուլենտ հոսք, ուստի փուչիկը կարող է արագ փչվել և դանդաղ սմքել: Այն նաև համեմատաբար անվտանգ է և փուչիկի պատռման դեպքում արագ ներծծվում է։

## Ցուցումներ
Ներանոթային աորտալ բալոնը կարող է կիրառվել հետևյալ  իրավիճակներում՝

* սրտամկանի ինֆարկտի ժամանակ կարդիոգեն շոկի բուժման համար: Մեկ տարվա ապրելիությունը 9-22% է: 
* սրտի դարձելի մեխանիկական արատները, որոնք բարդացնում են ինֆարկտի ընթացքը, օրինակ՝ սուր միտրալ անբավարարությունը և միջնապատի պերֆորացիան
* անկայուն կրծքահեղձուկ
* սրտի վիրահատությունից հետո՝ արհեստական շրջանառության ապարատի անջատելուց հետո շարունակվող սրտամկանի հետվիրահատական իշեմիայի դեպքում
* նախավիրահատական օգտագործումը խորհուրդ է տրվում բարձր ռիսկի հիվանդների շրջանում, ինչպիսիք են անկայուն ստենոկարդիան՝ գլխավոր պսակաձև զարկերակի 70%-ից ավելի ստենոզով, փորոքային դիսֆունկցիայով՝ 35%-ից պակաս արտամղման ֆրակցիայով: 
* միջմաշկային կորոնար անգիոպլաստիկա
* բարձր ռիսկի աորտոկորոնար շունտավորման դեպքում, երբ կրճատվում է արհեստական շրջանառության սարքի կիրառման տևողությունը, ինչպես նաև շնչափողի ինտուբացիայի և հիվանդանոցում գտնվելու ժամանակահատվածում:

* Սրտամկանի սուր ինֆարկտի թրոմբոլիտիկ թերապիա:

## Հակացուցումներ

### Բացարձակ հակացուցում
Ներաորտային պոմպի կիրառումը բացառված է հետևյալ դեպքորում.
* ծանր աորտալ անբավարարություն
* աորտայի շերտազատում
* ծանր աորտալ ստենոզ և քնային զարկերակների երկկողմանի նեղացում։

### Հարաբերական հակացուցումներ
Ներաորտային պոմպի կիրառումը նպատակահարմար չէ հետևյալ դեպքերում, բացառությամբ անհետաձգելի իրավիճակները․
* աորտայի պրոթեզներ
* աորտայի անևրիզմա
* աորտոազդրային պրոթեզ
* սեպսիս։

## Արդյունք
Ներանոթային պոմպի տեղադրումը բարենպաստ ազդեցություն ունի հիվանդ սրտի վրա։ Այն նվազեցնում է սրտամկանի թթվածնի պահանջարկը և մեծացնում է պսակային արյունահոսքը։

## Բարդություններ
Քանի որ պոմպը տեղադրվում է ազդրային զարկերակի և աորտայի լուսանցքում առաջանում է իշեմիայի և կոմպարտմենտ համախտանիշի զարգացման ռիսկ։ Ազդրային զարկերակի խցանման դեպքում զարգանում է ստորին վերջույթի իշեմիա։ Պոմպի տեղադրումը աորտայի աղեղից չափազանց հեռու կարող է հանգեցնել երիկամային զարկերակի խցանման և երիկամային անբավարարության զարգացման։ Այլ հնարավոր բարդություններից են՝ պոմպի տեղադրման ժամանակ ուղեղային զարկերակների թրոմբոէմբոլիան, վարակը, աորտայի կամ զստային զարկերակի շերտազատումը, զարկերակի թափածակումը և միջնորմի արյունահոսությունը: Պոմպի մեխանիկական վնասման դեպքում անհրաժեշտ է վիրահատական միջամտություն այն հեռացնելու համար։ Փուչիկի հեռացումից հետո կա թրոմբոէմբոլիայի ռիսկ՝ փուչիկի մակերեսին առաջացած մակարդուկներով, որը կարող են հանգեցնել ծայրամասային թրոմբոզի, սրտամկանի իշեմիայի, հեմոդինամիկ դեկոմպենսացիայի և ուշացած պսևդոնևրիզմայի զարգացման։

## Պատմություն
Ներաորտային բալոնային պոմպի մասին առաջին հրապարակումը հայտնվել է *American Heart Journal-*ում 1962 թվականի մայիսին, որի հեղինակներն էին Ս. Մուլոպուլոսը, Ս. Տոպազը և Վ. Կոլֆը։ Կոմերցիոն նպատակներով 1967-1969 թվականներին՝ սրտի վիրահատության համար սարքը և բալոնները մշակել է Ուիլյամ Ռասմանը Կոռնելի բժշկական կենտրոնում, և արտադրել է *Datascope Corporation*-ը, 1969 թվականին։

Հետագայում համակարգը օգտագործել է Դեյվիդ Բրեգմանը 1976 թվականին՝ Նյու Յորքի Նյու Յորք-Պրեսբիտերյան հիվանդանոցում։

Առաջին անգամ սարքը կիրառվել է Նյու Յորքի Բրուքլին քաղաքի Մեյմոնիդես բժշկական կենտրոնում 1967 թվականի հունիսին, բժիշկներ Ադրիան Կանտրովիցը և Սթիվեն Ֆիլիպսը։ 48-ամյա կնոջ օրգանիզմում զարգացել էր կարդիոգեն շոկ, որը չէր արձագանքում ավանդական թերապիային։ Պոմպը տեղադրվել է ձախ ազդրային մուտքով։ Սարքը գործարկվել է մոտ 6 ժամ: 

Առաջին պոմպի չափը 15Fr  է եղել, հետագայում մշակվել են 9Fr  և 8Fr  փուչիկներ։ Բալոնը հեռացվել է երկրորդ վիրահատության ժամանակ։ 1979 թվականից ի վեր բալոնը տեղադրվել է Սելդինգերի տեխնիկայի միջոցով։

## Տես նաև
* Կարդիոգեն շոկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Intra-italheartj.org/pdf_files/20050080.pdf Images in cardiovascular medicine The missing intra-aortic balloon pump catheter by Pasquale Totaro, Nello Degno, John Smith, Vincenzo Argano, Cardiac Surgery Department, Regional Cardiac Center, Morriston Hospital, Swansea, UK, Ital Heart J 2005; 6 (4): 361–362):

Կատեգորիա:Բժշկական սարքավորումներ
Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Սրտային վիրաբուժություն
Կատեգորիա:Վիրահատական գործընթացներ և տեխնիկաներ