open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կերերի պահածոյացում

**Կերերի պահածոյացում**, կերերի մշակումը՝ երկարատև պահպանման ընթացքում՝ փչացումը կանխելու համար։ Փչացումը պայմանավորված է հիմնականում միկրոօրգանիզմների կենսագործունեությամբ, ինչպես նաև կերերի բաղադրության մեջ մտնող որոշ ֆերմենտների անցանկալի ակտիվությամբ։ Այդ պատճառով Կերերի պահածոյացման բոլոր եղանակները հանգում են միկրոօրգանիզմների ոչնչացմանը, որոնք կարող են իջեցնել կերերի արժեքը, և ֆերմենտների քայքայմանը կամ դրանց ակտիվության համար անբարենպաստ պայմանների ստեղծմանը։ Կերերի պահածոյացման հիմնական մեթոդներն են. չորացումը, սիլոսացումը, մանրէազերծումը, մշակումը քիմիական միջոցներով՝ կոնսերվանտներով (պրոպիոնաթթու, մրջնաթթու, քացախաթթու, բենզոյաթթու և դրանց խառնուրդներ, նատրիումի պիրոսուլֆիտ)։ Կերերից չորացումով հեռացվում է ջուրը, որի արդյունքում բարձրանում է չոր նյութերի պարունակությունը և օսմոտիկ ճնշումը՝ այնքան, որ միկրոօրգանիզմների համար այդ կերի յուրացումը (ներծծումը) դառնում է անհնար։ Չորացումը (բնական և արհեստական) կիրառվում է խոտի, սենաժի, խոտալյուրի մթերման ժամանակ։ Սիլոսացման ժամանակ հյութալի բուսական կերի մեջ պարունակվող շաքարները կաթնաթթվային միկրոօրգանիզմների ազդեցությամբ խմորվում են՝ առաջացնելով կաթնաթթու, որը 0,7 % և ավելի պարունակության դեպքում ունի պահածոյացնող ազդեցություն և արգելակում կամ դանդաղեցնում է բոլոր մանրէների կենսագործունեությունը։ Երբեմն խմորման համար կիրառում են կաթնաթթվային մանրէների մաքուր կուլտուրաներ, բայց ավելի հաճախ խմորումն իրականանում է կերերի միկրոֆլորայի միջոցով։ Քիմիական պատրաստուկների պահածոյացնող ազդեցությունը հիմնված է ջրածնի իոնների այնպիսի պարունակության ստեղծման վրա, որը սահմանափակում կամ վերացնում է միկրոֆլորայի զարգացման հնարավորությունը։ Քիմիական պատրաստուկներն օգտագործվում են կանաչ կերերի պահածոյացման համար։ Սիլոսացումն ու քիմիական պահածոյացումն իրականացվում են կերերի՝ օդի հետ շփումը բացառող մեկուսացման պայմաններում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կեր
Մաթիլդա Ասլիզադե

**Մաթիլդա Ասլիզադե** (), իրանական ծագմամբ կանադացի վիզուալ արտիստ և մանկավարժ։

Նա ծնվել է Իրանում 1976 թվականին, իսկ 1979 թվականին Իրանի հեղափոխությունից հետո տեղափոխվել է Հունաստան: Մի քանի տարի անց նրա ընտանիքը հաստատվել է Բրիտանական Կոլումբիայի Վանկուվեր քաղաքում:

## Ցուցահանդեսներ
### Անհատական ​​ցուցահանդեսներ

* 2020 - *NEXT․ Մաթիլդա Ասլիզադե. Մոլի և Կասանդրա*, Վանկուվերի արվեստի պատկերասրահ, Վանկուվեր, Բրիտանական Կոլումբիա
* 2018: *Մաթիլդա Ասլիզադե. Մոլի և Կասանդրա*, Պարի Նադիմի պատկերասրահ, Տորոնտո, Օնտարիո
* 2017: *Հանգստավայր*, Բիշոփի համալսարանի Foreman Art Gallery, Շերբրուկ, Քվեբեկ
* 2015: *Մաթիլդա Ասլիզադե. Գավաթ*, Պարի Նադիմի պատկերասրահ, Տորոնտո, Օնտարիո
* 2008: *ՄԱԹԻԼԴԱ ԱՍԼԻԶԱԴԵ*, Պարի Նադիմի պատկերասրահ, Տորոնտո, Օնտարիո

### Խմբակային ցուցահանդեսներ
* 2018-2019: *Հավատա*, Տորոնտոյի Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Օնտարիո
* 2012: *Սպասում*, Վանկուվերի Ա կենտրոնում, Բրիտանական Կոլումբիա, համադրող՝ Մակիկո Հարան
* 2009-2010: *Diabolique / Diabolic*, Դունլոպ արվեստի սրահ, Ռեգինա; UQAM պատկերասրահ, Մոնտրեալ; և Ռազմական թանգարանը Կալգարիում, Ալբերտա
* 2010: *Բացակայության հետապնդումը* *(Իրանի նկատմամբ)*, Տոկիոյի պատկերասրահ, Ճապոնիա, համադրող՝ Շահին Մերալի

## Ստեղագործություններ
### Մութ անտառում (2009)
*Մութ անտառում (2009 թվական)*, ներկայացնում է ծառեր՝ իրարից հեռու, ասես հունական սյուներ լինեն։ Դրա հիմքում ընկած են իր երիտասարդության տարիների թոհուբոհը և ներկայացնում է տարբեր հին և կենդանի մշակույթների արտեֆակտները։

### Մոլի և Կասանդրա (2018)
2018 թվականին ստեղված *Մոլի և Կասանդրա*-ն ցուցադրվում էր Վանկուվերի արվեստի պատկերասրահում՝ որպես 2020 թվականի Capture Photography փառատոնին ընտրված ցուցահանդեսային ծրագրի մաս: Օգտագործելով 1979 թվականի նորաձևության և պատմության տարբեր շերտեր՝ աշխատանքն անդրադառնում է քեյնսյանից դեպի նեոլիբերալ տնտեսական քաղաքականության անցմանը և ուշ կապիտալիզմի շրջանի տնտեսության հետևանքներին:

## Մրցանակ
2023 - Griffin Art Projects' 2023 North Shore Studio Art Residency մրցանակի դափնեկիր

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:1976 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իրանցի կին արվեստագետներ
Վազիկ Ղազարյան

**Վազիկ Ղազարյան** (, (), իրանահայ բռնցքամարտիկ, որը 1956 թվականին դարձել է Իրանի բռնցքամարտի մեծահասակների ազգային թիմի անդամ, նա եղել է նաև Թեհրանի «Թաջ» ակումբի անդամ: Ասիական խաղերի արծաթե մեդալակիր (1958)։

## Մարզական կարիերա
Վազիկ Ղազարյանը որպես Իրանի բռնցքամարտի հավաքականի անդամ մասնակցել է 1958 թվականի Ասիական խաղերին՝ թեթև միջին քաշային կարգում։ Նա մասնակցել է նաև 1960 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին՝ թեթև միջին քաշային կարգում։ 

1958 թվականին Տոկիոյում Վազիկ Ղազարյանը կիսաեզրափակիչում միավորներով հաղթել է թաիլանդցի Սուեբ Չունդակովսոլայային և հասել եզրափակիչ։ Ի վերջո նա նվաճել է 63,5 կգ քաշային կարգի արծաթե մեդալը՝ եզրափակիչում միավորներով պարտվելով ճապոնացի Շիգեմասա Կավակամիին։ 

Վազիկ Ղազարյանը բռնցքամարտից և Իրանի բռնցքամարտի ազգային թիմից հեռացել է 1960 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերից վերադառնալուց հետո։

## Արդյունքները 1960 թվականի օլիմպիական խաղերում
1960 թվականի Հռոմի օլիմպիական խաղերին թեթև միջին քաշային կարգում մասնակցած բռնցքամարտիկ Վազիկ Ղազարյանի ելույթները.

* 1/32 եզրափակիչ. ազատ
* 1/16 եզրափակիչ. մրցավարների որոշմամբ պարտվել է Բոբի Քելսիին (Մեծ Բրիտանիա)՝ 2-3

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղերի մարզիկներ
Կատեգորիա:Ասիական խաղերի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Իրանահայ բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Իրանահայ մարզիկներ
Ջոն Ջամպեր

**Ջոն Ջամպեր** () ամերիկացի քիմիկոս և համակարգչային գիտնական։ Նա ներկայումս Google DeepMind-ի տնօրենն է։ Ջամփերը և նրա գործընկերները ստեղծեցին արհեստական ​​ինտելեկտի (AI) մոդել AlphaFold-ը, բարձր ճշգրտությամբ կանխատեսելու սպիտակուցային կառուցվածքները իրենց ամինաթթուների բաղադրությունից։ Ջամփերը հայտարարեց, որ AlphaFold թիմը նախատեսում է թողարկել 100 միլիոն սպիտակուցային կառուցվածք։

*[[Նեյչր|Nature]]* գիտական ​​ամսագիրը 2021 թվականին Ջամփերին ներառել է Nature's 10-ի իրենց տարեկան ցուցակում, որպես գիտության մեջ տասը կարևոր «մարդկանցից» մեկը։ Ջամփերը և Դեմիս Հասաբիսը արժանացել են 2024 թվականի Նոբելյան մրցանակի կեսին քիմիայի բնագավառում՝ սպիտակուցի կառուցվածքի կանխատեսման համար։

## Կրթություն
Ջամփերը 2007 թվականին Վանդերբիլտի համալսարանից ստացել է գիտության բակալավրի կոչում ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի մասնագիտություններով, 2010 թվականին, Մարշալի կրթաթոշակով, փիլիսոփայության մագիստրոսի կոչում՝ խտացված նյութի ֆիզիկայում, Քեմբրիջի համալսարանից, 2012 թվականին քիմիական գիտությունների մագիստրոսի կոչում՝ Չիկագոյի համալսարանից և 2017 թվականին՝  դոկտորի կոչում տեսական քիմիայից՝ Չիկագոյի համալսարանից։ Չիկագոյի համալսարանում նրա դոկտորական խորհրդատուներն էին Թոբին Սոսնիկը և Կարլ Ֆրիդը։

## Կարիերա
Ջամփերի հետազոտությունը ուսումնասիրում է սպիտակուցի կառուցվածքի կանխատեսման ալգորիթմները։

### AlphaFold
thumb|Այս պատկերը ներկայացնում է AlphaFold-ի վերջնական արդյունքը և այն համեմատում CASP մրցույթի մյուս մասնակիցների արդյունքների հետ:
AlphaFold-ը խորը ուսուցման ալգորիթմ է, որը Jumper-ի և նրա թիմի կողմից  մշակվել է DeepMind հետազոտական ​​լաբորատորիայում, որը հետագայում ձեռք է բերվել Google-ի մայր ընկերության Alphabet կազմակերպության կողմից։ Այն արհեստական ​​ինտելեկտի ծրագիր է, որն իրականացնում է սպիտակուցի կառուցվածքի կանխատեսումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Զարմիհր Հազարավուխտ

**Զարմիհր Հազարավուխտ** (), պարսիկ զորավար Սասանյան Պարսկաստանում, Կարենի Պահլավ տոհմից, 483 թվականին կարճ ժամանակով զբաղեցրել է Հայաստանի մարզպանի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Միջին Ասիայում կրած անհաջողություններից հետո Պարսից շահ Պերոզի դեմ ապստամբություն է բռնկվում Վիրքում: Ըստ Ղազար Փարպեցու, քանի դեռ Հայոց սպարապետ Վահան Մամիկոնյանը տարակուսանքի մեջ էր ու դեռևս ապստամբելու որոշում չուներ, հանկարծակի մեծ խռովություն է առաջանում Վիրքում, որտեղ Վախթանգ Գորգասալ (456-502) թագավորը 482 թվականին սպանում է Միհրանյան իշխան և Գուգարաց բդեշխ՝ կրոնափոխ եղած Վազգենին: Վերջինս 467 թվականին հաջորդել էր հորը՝ Աշուշա բդեշխին և գնալով Տիզբոն դարձել էր զրադաշտական: Արդյունքում, 475 թվականին ընտանեկան ողբերգության զոհ է դառնում Շուշանիկը՝ Վարդան Մամիկոնյանի դուստրը: Նրա սպանության պատճառն այն էր, որ նա հրաժարվեց դավանափոխությունից և ցանկանում էր քրիստոնյա մնալ: Մահապատժի մասին լսելուց հետո Պերոզը զորք ուղարկեց Շապուհ Միհրանի հրամանատարությամբ՝ Վախթանգին միջամտելու համար պատժելու։ Ապստամբելով Սասանյան Պարսկաստանի դեմ՝ Վախթանգը հույս ուներ, որ Ալանաց դռների կողմից կարող է օգնության կանչել հոներին: Նա գաղտնի պատգամավոր է ուղարկում հայերի մոտ, որպեսզի նրանք էլ սկսեն ապստամբել, իսկ ինքը պատերազմ է սկսում վարել Պերոզի կողմից ուղարկված պարսից զորավար Զարմիհր Հազարավուխտի դեմ: Վախթանգին միացան հայերը, և Հայաստանում ապստամբություն բռնկվեց՝ Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ։

Այնուհետև Զարմիհր Հազարվուխտը պաշարեց է Դվինը։ Զարմիհրը, սակայն, պարտություն կրեց և միայն կարճ ժամանակով մնաց Հայաստանում, մինչև որ ձեռնամուխ եղավ հաղթելու Վախթանգի ուժերին։

Լսելով Պերոզի մահվան մասին Հեփթաղների դեմ պատերազմի ժամանակ՝ Զարմիհրը լքեց Վիրքը և վերադարձավ Տիզբոնում գտնվող իր որդի Սուխրայի մոտ՝ պաշտպանելու Սասանյան տերությունը հեփթաղներից և ընտրելու նոր թագավոր։ Պերոզի եղբայր Վաղարշը թագադրվեց որպես Սասանյան տերության նոր թագավոր։ Սակայն իրականում Սասանյան տերությունում իրական իշխանությունն իրականացնում էր Զարմիրի որդին՝ Սուխրան։ Դրանից հետո Զարմիհրն այլևս չի հիշատակվում:

## Ծանոթագրություններ
### Նշումներ


## Աղբյուրներ
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:5-րդ դարի պարսիկներ
Կատեգորիա:Կարենի պահլավ
Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Նյարդաֆիզիոլոգիա

**Նյարդաֆիզիոլոգիա**, մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի բաժին, ուսումնասիրում է նյարդային համակարգի և նեյրոնների ֆունկցիաները։ Նյարդամորֆոլոգիական դիսցիպլինների հետ կազմում է նյարդաբանության տեսական հիմքը։ Նյարդաֆիզիոլոգիան որպես գիտություն, սկսել է զարգանալ XIX դ․ առաջին կեսից, երբ նյարդային համակարգի ուսումնասիրման համար սկսեցին օգտագործել փորձարարական մեթոդներ։ Նյարդաֆիզիոլոգիայի զարգացմանը մեծ չափով նպաստել են նյարդային համակարգի անատոմիական և հյուսվածաբանական կառուցվածքի վերաբերյալ տվյալների կուտակումը, նյարդային համակարգի կառուցվածքային միավորի՝ նեյրոնի հայտնաբերումը, նյարդային ուղիների հետազոտման մեթոդների մշակումը։ Նյարդաֆիզիոլոգիայի զարգացման գործում մեծ ավանդ ունեն Ի․ Սեչենովը, Ն․ Վվեդենսկին, Վ․ Բեխտերևը, Չ․ Շերինգթոնը, Ի․ Պավլովը, Ա․ Ուխտոմսկին, Լ․ Օրբելին։

Ժամանակակից նյարդաֆիզիոլոգիայի հիմնական պրոբլեմներից մեկը նյարդային համակարգի ինտեգրալ գործունեության հետազոտությունն է, որն իրականացվում է դրա տարբեր բաժինների հատման, հեռացման, նյարդային կառուցվածքների կենսաէլեկտրական պոտենցիալների գրանցման, էլեկտրական և ջերմային գրգռման և այլ մեթոդներով։ Նյարդաֆիզիոլոգիայի նշանակալի նվաճումներից է ուղեղաբնի ցանցանման գոյացության վերընթաց և վարընթաց ակտիվացնող ու արգելակող ազդեցության, առաջնային ուղեղի լիմբիական համակարգի, որպես մարմնական և ընդերային ֆունկցիաների միավորման բարձրագույն կենտրոններից մեկի, դերի հայտնագործումն ու պարզաբանումը, հիպոթալամուսում նյարդային և էնդոկրին կարգավորման բարձրագույն ինտեգրացման մեխանիզմների բացահայտումը ևն։ Զարգանում է նյարդային համակարգի բջջային մեխանիզմների գործունեության ուսումնասիրությունը։ Միկրոէլեկտրոդային տեխնիկայի լայն օգտագործման շնորհիվ պարզաբանվել են տարբեր տիպի նեյրոններում դրդման և արգելակման պրոցեսների զարգացման ընթացքը, այդ պրոցեսների ներբջջային մեխանիզմները, բջջից բջիջ ակտիվության անցումը։ էլեկտրոնային մանրադիտակի միջոցով ստացվել է կենտրոնական նեյրոնների և միջնեյրոնային կապերի մանրամասն պատկերը։ Նշված տեխնիկական նվաճումները հնարավորություն են ստեղծել նյարդային համակարգում ինֆորմացիայի կոդավորման և հաղորդման եղանակների անմիջական ուսումնասիրման, ինչպես նաև ֆիզիկական և քիմիական տարբեր միջոցներով նեյրոնների գործունեությանը ակտիվ միջամտության մեթոդների մշակման համար։ Ժամանակակից նյարդաֆիզիոլոգիան սերտորեն շաղկապվում է գիտության այլ ճյուղերի՝ նյարդակիբեռնետիկայի, նյարդաքիմիայի, նյարդաբիոնիկայի ևն հետ։ Նյարդաֆիզիոլոգիայի զարգացմանը մեծապես նպաստել են հայ ֆիզիոլոգներ Խ. Կոշտոյանցի, Է․ Հասրաթյանի, Ա․ Քարամյանի, Ա․ Ալեքսանյանի, է․ Հայրապետյանցի և ուրիշների աշխատանքները։ ՀՀ–ում նյարդաֆիզիոլոգիական հետազոտություններ են կատարվում ՀՀ ԳԱ Լ․ Օրբելու անվ․ ֆիզիոլոգիայի ինստուտում, Երևանի համալսարանի և բժշկական ինստուտի մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի ամբիոններում։ 

## Տես նաև
* Կոորդինացում

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Նեյրոֆիզիոլոգիա
Անգղ բերդի ճակատամարտ (449)

**Անգղ բերդի ճակատամարտ**, ռազմական բախում Հայկական մարզպանության և Սասանյան Պարսկաստանի միջև, որը տեղի է ունեցել ՝ 449 թվականի նոյեմբերին Այրարատ աշխարհի Ծաղկոտն գավառի Անգղ գյուղաքաղաքի մոտ, Արածանի գետի ափին։

## Նախապատմություն
Պարսից թագավոր Հազկերտ Բ-ն, իր իշխանության սկզբնական տարիներին կայունացնելով Սասանյան Պարսկաստանի ներքին ու արտաքին վիճակը, Հայկական մարզպանությունում, Վիրքում և Աղվանքում սկսեց վարել տնտեսական կեղեքման քաղաքականություն, որին հետևեց հարկադիր կրոնափոխման պահանջը: Սակայն հայ նախարարները հրաժարվեցին ենթարկվել այս պահանջին, որից հետո կանչվեցին Տիզբոն: Այստեղ, իրենց կյանքին անմիջականորեն սպառնացող վտանգի պայմաններում, հայ նախարարները ստիպված իրականացրեցին առերես կրոնափոխություն: 

Տիզբոնից վերադարձող նախարարներին ուղեկցում էր «բազում այրուձի» և 700 մոգ, որոնց գլխավորում էր մոգպետը: Մոգերին Հազկերտը հանձնարարել էր, որ մինչև կռվից իր վերադարձը նրանք Հայաստանի, Վիրքի ու Աղվանքի բնակչությանը կրոնափոխ անելու գործը վերջացնեն: Որպեսզի նախարարները ետ չկանգնեն իրենց խոսքից, Հազկերտը պատանդ է վերցնում Գուգարաց բդեշխ Աշուշային և Սյունյաց իշխան Վասակի երկու որդիներին՝ Բաբիկին և Ատրներսեհին: Այս հանգամանքը որոշակի ազդեցություն գործեց Վասակ Սյունու հետագա գործունեության վրա: 

Մինչ առերես կրոնափոխ եղած հայ նախարարները գտնվում էին Տիզբոնում, Հայստանում սկսվում է տարերային համաժողովրդական շարժում՝ ընդդեմ պարսիկների ու նախարարների, քանի որ վերջիններիս ուրացության և մոգերի բազմությամբ վերադառնալու լուրերն արդեն հասել էին Հայաստան: Սկսված ապստամբական շարժումն արագ տարածվում է ողջ երկրում: Ապստամբած հայ ժողվուրդը որոշում մինչև վերջ պայքարել հայրենիքի համար: Հայրենիք վերադարձող նախարարներից երես էին թեքել ողջ ժողովուրդը և նույնիսկ նրանց հարազատները:

## Պատմություն
Տիզբոնից վերադարձող նախարարները Հայաստան հասնելով կանգ են առնում Ծաղկոտն գավառի Անգղ գյուղաքաղաքում, որտեղ հայոց բանակի ամառանոցներն էին: Նրանց հետ էին պարսիկ մոգերը, որոնք ճանապարհին վիճակ էին գցել, թե իրենցից ում է բաժին հասնելու այս երեք երկրները: Անգղում մոգերը փորձում են քանդել եկեղեցին և դրա փոխարեն ատրուշան կանգնեցնել: Տեսնելով դա՝ դագանակներով զինված ժողովուրդը հարձակվում է մոգերի վրա և ցրում նրանց: 

Այս ընթացքում, տեղեկանալով Հայաստանում բռնկված ապստամբության մասին, Հայոց այրուձին լքեց պարսկական բանակը, անցավ Հոնական տերություն և ի վերջո Կասպից ծովի ափերով վերադարձավ Հայկական մարզպանություն:

## Տես նաև
* Վարդանանց պատերազմ
* Խաղխաղի ճակատամարտ
* Ավարայրի ճակատամարտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական մարզպանության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Վարդանանց պատերազմ
Գոլոն Միհրան

**Գոլոն Միհրանը** ( միջին իրանական *Gōrgōn-* ից), հայտնի է նաև որպես **Միհրան Միհրևանդակ**,Սասանյան *սպահբեդ* էր,և նաև Պարսկական Հայաստանի *[[Մարզպան|մարզբանը]]* 572-ից 574 թվականներին։ Գոլոնը Սեբեոսի կողմից հիշատակվել է որպես Սասանյան սպարապետ Հայաստանում։ Եղել է նաև Միհրանի տան անդամ։

## Կենսագրություն
572 թվականին Վարդան Գ Մամիկոնյանը ապստամբեց *մարզբան* Չիհոր-Վիշնասպի դեմ և սպանեց նրան։ Խոսրո Ա-ն այնուհետև Գոլոն Միհրանին ուղարկեց քսանհազարանոց բանակի գլխավորությամբ Հայաստանը վերագրավելու համար, սակայն վերջինս Տարոնում պարտություն կրեց Վարդան Մամիկոնյանից, ով որպես պատերազմական ավար գերեց նրա մարտական փղերին։ Իր պարտությունից հետո նա շարժվում է դեպի Կովկասյան Իբերիա, որտեղ ևս մեկ անգամ պարտություն կրում։

Այնուհետև նա ներխուժեց Հարավային Հայաստան՝ քսանհազարանոց մեկ այլ բանակի գլխավորությամբ, մի քանի մարտական փղերի հետ «Հայաստանի բնակչությանը բնաջնջելու, ավերելու, սպանելու, հողն անխնա ավերելու հրամանով»։ Նա գրավել է Բագրևանդի Անգլ քաղաքը, ինչ եղավ հետո՝ հայտնի չէ։

## Descendants
Bahram Chobin, the famous Mihranid *spahbed* and briefly *shahanshah*, claimed to be the grandson of Golon Mihran.

## Հղումներ

## Աղբյուրներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Սուլթան Ամիր Ահմադի լոգարան

մինի

մինի|307x307px
**Սուլթան Ամիր Ահմադի լոգարան**,  հայտնի է նաև որպես Քասեմի  լոգարան, Իրանի ավանդական հանրային լոգարան է (Համամ) Իրանի Քաշան քաղաքում: Սուլթան Ամիր Ահմադի լոգարանը կառուցվել է 16-րդ դարում՝ Սեֆյանների դարաշրջանում, սակայն 1778 թվականին լոգարանը վնասվել է երկրաշարժից և վերակառուցվել է Քաջարների դարաշրջանում։ Սուլթան Ամիր Ահմադի լոգարանն անվանվել է ի պատիվ Իմամզադե Սուլթան Ամիր Ահմադի, որի դամբարանը գտնվում է մոտակայքում: Սուլթան Ամիր Ահմադի լոգարանը իսլամական ճարտարապետության նմուշ է՝ բազմաթիվ գմբեթներով։  Գմբեթի ջուրը մատակարարվում է երկու հորերից, որոնք կերամիկական խողովակների միջոցով մատակարարվում են տարբեր տարածքներ:

## Պատկերասրահ

Image:Soltan_amir_bath_house7.jpg|Ներքին հարդարում, սվաղման աշխատանքներ
Image:Soltan_amir_bath_house6.jpg|Ներքին հարդարում, գունագեղ սվաղ
Image:Soltan_amir_bath_house5.jpg|Ներքին հարդարում, սվաղման աշխատանքներ
Image:Baños del Sultán Amir Ahmad, Kashan, Irán, 2016-09-19, DD 53-55 HDR.jpg|Ինտերիերի դեկորատորներ, աղյուսապատում և սալիկապատում
Image:Baños del Sultán Amir Ahmad, Kashan, Irán, 2016-09-19, DD 50-52 HDR.jpg|Լոգարանի մի մասը օգտագործվում է որպես թեյի տուն
Image:Soltan_amir_bath_house2.jpg|Ինտերիերի դեկորատորներ, աղյուսապատում և սալիկապատում
Image:Baños del Sultán Amir Ahmad, Kashan, Irán, 2016-09-19, DD 45.jpg|Տանիքի գմբեթներ
File:Kashan bathhouse.jpg|Լոգարանի մուտքը
Image:Soltan_amir_ahmad_bath_house.jpg|Քարե քանդակ մուտքի դռան վերևում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Description in Persian 
*More description

Կատեգորիա:Իրանական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Բաղնիք
Կատեգորիա:Իրանի շենքեր և կառույցներ
Նյուտոնի օղակներ

**Նյուտոնի օղակներ**, հավասար հաստության ինտերֆերենցիոն համակենտրոն շերտեր, որոնք դիտվում են երկու մակերևույթների (երկու գնդերի, հարթության և գնդի ևն) հպման կետի շուրջը։ Ինտերֆերենցիան տեղի է ունենում հպվող մարմինները բաժանող բարակ բացակում (սովորաբար օդային), որը բարակ թաղանթի դեր է կատարում: Մոնոքրոմատիկ լույսով լուսավորելիս հպման կետում առաջանում է սև բիծ՝ շրջապատված հերթագայող լուսավոր և մութ օղակներով։ Այս երևույթն առաջինը դիտել և նկարագրել է Ի․ Նյուտոնը (1675)։ Ոչ մոնոքրոմատիկ լուսային փնջի դեպքում մութ և լուսավոր օղակների փոխարեն դիտվում են գունավոր օղակներ։ Գույները դասավորված են լինում որոշակի հաջորդականությամբ և կոչվում են «Նյուտոնի գույներ»։ Նյուտոնի օղակների դիտման վրա են հիմնված հարթ թիթեղների հղկվածության աստիճանի որոշման լավագույն եղանակը և օպտիկական մակերևույթների միջև փոքր անկյունների չափման մեթոդը։ Մոնոքրոմատիկ լույսի դեպքում առաջացող Նյուտոնի օղակների միջոցով կարելի է հաշվել նաև ոսպնյակի կորության շառավիղը։

## Տես նաև
*  Լույսի ինտերֆերենց

Կատեգորիա:Ֆիզիկական օպտիկա
Կատեգորիա:Օպտիկական երևույթներ
Ֆարամազ Ղարիբյան

**Ֆարամազ (Փարամազ) Ղարիբյան** (պարսկերեն ՝ فرامرز قریبیان . ), իրանցի հայազգի դերասան և կինոռեժիսոր։ «Գնացքը» (1988 թ.), «Մառախլապատ նավահանգիստ» (1992 թ.) և «Անձրևի մարդը» (1998 թ.) ֆիլմերում իր դերակատարումների համար արժանացել է երեք *Բյուրեղապակյա սիմուրղ* մրցանակների:

## Կարիերա
Մասնագիտական բարձրագույն կրթությունն ստացել է ԱՄՆ-ում՝ դիտողական արվեստների դպրոցում (1971): Դերասանի իր կարիերան սկսել է 1968 թվականին կինոռեժիսոր Մասուդ Կիմիայի *Ե՛կ, անծանո՛թ* ֆիլմում կարճ դերակատարմամբ։ Համարվում է, որ կինոյում նրա պրոֆեսիոնալ դեբյուտը եղել է 1973 թվականին այդ նույն կինոռեժիսորի նկարահանած *Հողը* կինոնկարում: 

Ֆիլմերի մեծ մասում Ղարիբյանը խաղում է վճռական մարդու դեր, ով իր նպատակներին հասնելու կամ իր իդեալները պահպանելու համար բախվում է կոնֆլիկտի ու վտանգի։ Նա իր կարիերայի ընթացքում նկարահանվել է մի քանի արկածային ֆիլմերում, ինչպես նաև ինքն անձամբ նկարահանել է երեք գեղարվեստական ֆիլմ՝ «Մենամարտ Տասուկիում» (1986 թ.), «Օրենք» (1995 թ.) և «Նրա աչքերը» (1999 թ.): Ղարիբյանը «Ֆաջր» միջազգային կինոփառատոնի «Լավագույն դերասան» անվանակարգում *Բյուրեղապակյա սիմուրղ* մրցանակների է արժանացել «Գնացք» (1987), «Մառախլապատ նավահանգիստ» (1992) և «Անձրևի մարդը» (1999) ֆիլմերում իր տպավորիչ դերակատարումների համար:

Բացի այդ, նրան միջազգային մրցանակներ են շնորհվել աշխարհի տարբեր երկրների կինոփառատոներում։ Նա արժանացել է Մոսկվայի 25-րդ միջազգային կինոփառատոնի և Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան կինոփառատոնի «Լավագույն դերասան» մրցանակին «Պարեր փոշու մեջ» ֆիլմի համար, ինչպես նաև  Հնդկաստանի միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակին՝ «Գեղեցիկ քաղաքը» ֆիլմի համար:

## Ֆիլմագրություն
* *The Deers* / Եղնիկները, 1974
* *Ghazal*, 1975
* *Jong-e Athar*, 1977
* *The Tall Shadows of the Wind* / Քամու երկար ստվերները, 1977
* *The Messenger* / Սուրհանդակը 1981
* *Kani-Manga*, 1986
* *The Train* / Գնացքը, 1987
* *The Wolf’s Trail* / Գայլի ոտնատեղերը, 1991
* *Misty Harbour* / Մառախլապատ նավահանգիստ, 1992
* *I Want to Live* / Ես ապրել եմ ուզում, 1994
* *The Rain Man* / Անձրևի մարդը, 1998
* *Dancing in the Dust* / Պար՝ փոշու մեջ, 2002
* *Beautiful City* / Գեղեցիկ քաղաք, 2005
* *The Wet Dream* / Թաց երազ, 2005
* *The Forbidden Chapter* / Արգելված հատվածը, 2006
* *The Boss* / Բոսը, 2007
* *Alzheimer* / Ալցհայմեր (2011)
* *Exodus* (2020)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իրանցի դերասաններ
Կատեգորիա:Իրանցի կինոռեժիսորներ
Ռախշ

մինի|ձախից
մինի
մինի

**Ռախշ,** պարսկական ազգային  Շահնամե էպոսի պոետ Ֆիրդուսիի նշանավոր հերոս Ռոստամի հրաշալի հովատակն է, քաջ ու հավատարիմ նժույգը:

Ռախշի գույնը նկարագրվում է որպես զաֆրանի հողի վրա ցրված վարդագույն տերևներ։ Ռոստամը Ռախշը առաջին անգամ նկատեց Զաբուլստանից և Քաբուլից բերված ձիերի նախիրների մեջ: Այս առաջին հանդիպմանը Ռախշը նկարագրվում է որպես առյուծի կրծքավանդակով և ուսերով հզոր քուռակ, որ կարծես, փղի ուժ ունի: Ռախշը շատ խելացի է, և նրա նվիրվածության մասին լեգենդներ կան։ Ոչ ոք, բացի Ռոստամից, երբեք Ռախշ չի նստում, և Ռախշը ոչ մեկին չի ճանաչում որպես իր տեր, Բացի Ռոստամից: Բացի այդ, Ռախշը միակ ձին է, որը Ռոստամը երբևէ կարող էր հեծնել, քանի որ նրա հսկայական ուժն ու քաշը կսպանեին մյուս ձիերին:

Ռոստամին հովանավորող աստվածային շնորհի շնորհիվ Ռախշն անսովոր երկար կյանք ապրեց։ Ռոստամը և Ռախշը երկուսն էլ մահանում են Ռոստամի խորթ եղբոր՝ Շագադի դավաճանության պատճառով։

Ռախշը  արամեերենից թարգմանված նշանակում է ձի։

## Ծանոթագրություններ

* Рахш // Мифы народов мира / Под ред. С. А. Токарева. — М.: Советская энциклопедия, 1992. — т.2 — 719 с.
* Рахш // Иранская мифология// Мифологический словарь/ Гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М.:Советская энциклопедия, 1990. — 672 с.
* Мифологический словарь. И. С. Брагинский
* Рахш
* Иранская мифология — Мифологический словарь.

Կատեգորիա:Դիցաբանական ձիեր
Կատեգորիա:Շահնամե
Կատեգորիա:Պարսկական դիցաբանություն
Իզադհաստի համալիր

**Իզադհաստ համալիր**, գտնվում է Իրանի Ֆարս նահանգում՝ Սպահանից մոտ 135 կմ հարավ։ Պատմական համալիր է, գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության նախնական ցուցակում։ Համալիրը բաղկացած է Իզադ հաստ ամրոցից և հին ավերված քաղաքից, ճամփեզրի «Իզադհաստ Քարավանատուն» հյուրանոցից և Սեֆյան դարաշրջանի կամրջից։ Համալիրը գտնվում է բնական վայրում, իսկ ամրոցը կառուցված է ժայռի վրա՝ այն արտաքին հարձակումներից պաշտպանելու համար։ Համալիրի ճարտարապետությունն ունի իզադհաստի համար յուրահատուկ հատկանիշներ։

## Իզադ-խաստ ամրոց
ձախից|մինի|300x300փքս|Իզադ-Խվաստ ամրոցը 2018 թվականի օգոստոսին
Իզադ-Խաստ ամրոցը համալիրի ամենակարևոր հատվածն է: Այն եզակի է Իզադհաստի համար, և միակ համեմատությունը դրա շինանյութերի հետ կարելի է գտնել Իզադհաստի շրջանի վայրերում: Ամրոցի աշխատանքները ցուցադրում են տարբեր ճարտարապետական ոճեր և թվագրվում են Սասանյանների և Ղաջարների դինաստիայի ժամանակաշրջանին:

Ամրոցը կառուցված է ավազաշենքի եզակի հիմքի վրա՝ Իզադհաստի հովտի մոտ։ Հիմնաքարի փոքրությունը բերել է ամրոցի հատակների ավելացման, դա նաև հանգեցրել է փոքր կառուցված սենյակների կուտակմանը: Ամրոցը կարելի էր մուտք գործել միայն կամրջի և դարպասի միջոցով, որը կառուցվել է համալիրի առավել մատչելի մասում։

## Իզադհաստի քարավանատուն
ձախից|մինի|300x300փքս|Իզադհաստի քարավանատունը
Քարավանատունը հինավուրց քարավանատուն է կամ ճանապարհի վրա գտնվող պանդոկ, որտեղ քարավանատներն ու ճանապարհորդները հանգստանում և վերականգնում էին իրենց ճանապարհորդությունների ընթացքում:

Իզադհաստի քարավանատունը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի *Պարսկական քարավանատների* ցանկի 25 քարավանատներից մեկն է: Այն ընտրվել է հարյուրավոր քարվանսարայներից ամբողջ Իրանից՝ *պարսկական քարավանատներ* անվան տակ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Izadkhvast_ruins_01.jpg|alt=Ruins of the old town|Հին քաղաքի ավերակներ
Պատկեր:Izadkhvast_Castle_04.jpg|alt=Drawbridge of the castle|Ամրոցի անցումային կամուրջ
Պատկեր:Safavid-period_bridge,_Izadkhvast_01.jpg|alt=Safavid-period bridge|Սեֆյան շրջանի կամուրջ
Պատկեր:Izadkhvast_Caravanserai_01.jpg|alt=Samanid caravanserai in Izadkhast|Սամանյան քարավանատուն Իզադհաստում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանական ճարտարապետություն
Շապուհ Ռազի

**Շապուհ Ռազի** (), պարսիկ զորավար Սասանյան Պարսկաստանում, Հայոց մարզպան (483-484), Միհրական տոհմից։ Նրա անունով կոչված Ռեյ քաղաքը եղել է Միհրանական տոհմի նստավայրը։

## Կենսագրություն
Ըստ Աբու Հանիֆա Դինավարիի (մահ. 896) Շապուհը Սասանյան շահ Կավադ I-ի օրոք եղել է Միջագետքի երկու շրջանների՝ Խութարնիայի և Բաբելոնի կառավարիչը։ Ըստ Տաբարիի, նա ուներ «Երկրի գերագույն հրամանատարի» (iṣbahbadh al-bilād) կոչում։ Ֆիրդուսին գրում է, որ Կավադ I-ը իրեն հետ է կանչել՝ ոչնչացնելու հզոր Սուխրային Կարենի Պահլավ տոհմից, որը նաև Շապուհ Ռազիի մրցակիցն էր։ Շապուհ Ռազին Շիրազում ջախջախեց և բռնեց Սուխրային։ Սասանյան ժամանակակից հասարակության մեջ Միհրան-Կարեն մրցակցությունն ասացվածքային դարձավ, ինչն արտացոլված է «Սուխրայի քամին մարեց, և Միհրանին պատկանող քամի հիմա սկսեց փչել» արտահայտությունը։

Նա կարճ ժամանակով զբաղեցրել է Հայկական մարզպանի պաշտոնը՝ 483-484 թվականներին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:5-րդ դարի պարսիկներ
Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Կատեգորիա:Միհրական տուն
Ահմադ Մեհրանֆար

**Ահմադ Մեհրանֆար** (, ) իրանցի դերասան։ Առավել հայտնի է «Կապիտալ» *(2011–2021)* ֆիլմում Արաստու Ամելի դերով։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Վեբ

### Հեռուստատեսություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ

* 
* 
*Ahmad Mehranfar Sitent website
*Young Ahmad Mehranfar today

 
Կատեգորիա:Թեհրանի համալսարանի շրջանավարտներ
Աստղագիտությունն Իրանում

**Պարսկական աստղագիտությունը** կամ **իրանական աստղագիտությունը** վերաբերում է հին պարսկական պատմության աստղագիտությանը։

## Նախաիսլամական պատմություն
Հին պարսիկները նշել են գարնանային գիշերահավասարը, ամառային արևադարձը, աշնանային գիշերահավասարը և ձմեռային արևադարձը տարբեր տոների և ավանդույթների միջոցով։

### Գարնանային գիշերահավասար
Նոռուզը գարնանային գիշերահավասարի օրն է և տարիներ շարունակ հաշվարկված է այն պահը, երբ Արեգակը հատում է երկնային հասարակածը։ Նոռուզը կարևոր օր է եղել Աքեմենյան ժամանակաշրջանում և շարունակել է իր կարևորությունը Սասանյան դինաստիայի ընթացքում։

### Ամառային արևադարձ
Տիրգանը հնագույն իրանական փառատոն է, որի ժամանակ նշել են նշում է ամառային արևադարձը։

### Աշնանային գիշերահավասար
Մեհրեգանը հնագույն զրադաշտական և պարսկական տոն է, որը տոնում է աշնանային գիշերահավասարը մ.թ.ա. առնվազն 4-րդ դարից։

### Ձմեռային արևադարձ
Յալդայի գիշերը հնագույն իրանական փառատոն է, որը նշում է Հյուսիսային կիսագնդի ձմեռային արևադարձը։

### Աստղային համակարգեր
Չորս թագավորական աստղերի անունները, որոնք պարսիկներն օգտագործել են օրացույցներ կազմելու համար, դրանք են՝ Ալդեբերանը, Ռեգուլուսը, Անտարեսը և Ֆոմալհաուտը և գիտնականները կարծում են, որ դրանք համարժեք են ժամանակակից՝ Ալկիոնին, Ռեգուլուսին, Ալբիրեոյին և Բունգուլային (Կենտրավրոսի ալֆա)։

### Մոլորակներ
Կավե սալիկների վրայի արձանագրությունները ներկայացնում են Յուպիտերի դիտարկումները Արտաքսերքսես II- ի գահակալության 43-րդ տարուց մինչև Ալեքսանդր Մակեդոնացու տասներեքերորդ տարին։ Տարվա ընթացքում մոլորակների դիրքերը որոշվել են աստղագիտական գծապատկերների միջոցով։

## Իսլամական նվաճումներից հետո
Պարսկաստանը մուսուլմանների նվաճումից հետո պարսկական աստղագիտության և աստղագիտության մեծ մասը միահյուսվել է միջնադարյան իսլամական աշխարհի աստղագիտության հետ՝ ճանապարհ հարթելով իսլամական ոսկե դարի համար: Գիտնականները արաբերեն են թարգմանել սանսկրիտից, միջին պարսկերենից և հունարենից կատարված ուսումնասիրությունները, որոնցում հնդկական սանսկրիտ և պարսկերեն Պահլավերեն (միջին պարսկերենից) աղբյուրները միջնադարյան աստղագետներին սովորեցնում էին երկնային մարմինների դիրքը հաշվարկելու և արևի, լուսնի և հինգ հայտնի մոլորակների շարժումն արտացոլող սեղաններ ստեղծելու մեթոդներ:

Աստղագիտության առաջին խոշոր մուսուլմանական աշխատանքը պարսիկ մաթեմատիկոս ալ-Խվարիզմի «*Զիջ ալ-Սինդհինդն»* աշխատանքն է, որը հրապարակել է 830 թվականին: Աշխատանքը պարունակում է աղյուսակներ Արեգակի, Լուսնի և այն ժամանակ հայտնի հինգ մոլորակների շարժումների համար, և նշանակալից է, քանի որ այն ներմուծել է Կոորդինատների երկրակենտրոն համակարգ հասկացությունները իսլամական գիտությունների մեջ: Այս աշխատությունը նշում է նաև իսլամական աստղագիտության շրջադարձային կետը: Մինչ այժմ իսլամադավան աստղագետները որդեգրել էին հիմնականում հետազոտական մոտեցում այս ոլորտում՝ թարգմանելով ուրիշների ստեղծագործությունները և սովորելով արդեն հայտնաբերված գիտելիքները: Ալ-Խվարեզմիի աշխատանքը նշանավորեց ուսումնասիրության և հաշվարկների ոչ ավանդական մեթոդների սկիզբը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղագիտություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Իրանի պատմություն
Կատեգորիա:Պարսկական մշակույթ
Սեպանտարմազգան

**Սեպանտարմազգան** (), կամ **Էսպանդեգան** (), հին իրանական կանանց տոն է՝ զրադաշտական արմատներով, որոնք սկիզբ են առնում պարսկական առաջին Աքեմենյան կայսրությունից։ Այս օրը նվիրված է Սպանտա Արմաիտիին (ավեստերեն՝ «Սուրբ բարեպաշտություն», միջին պարսկերեն՝ «Սպանդարմադ», պարսկերեն՝ «Սպենդարմադ» կամ «Սեպանդարմազ»), Ամեշա Սպենտային, որին շնորհված է «երկիր» թագավորությունը: Սասանյան դարաշրջանում նշվող տոնը տեղի է ունեցել Սպանդարմադ ամսվա 5-րդ օրը։ Երբ օրվա և ամսվա անունը համընկնում էր, միշտ անցկացվում էր «ծննդյան տոն»: Ըստ Ալ-Բիրունիի վկայության, մ.թ. 11-րդ դարում գոյություն է ունեցել տոն, երբ օրվա և ամսվա անունները համընկել են: Սպանդարմադ աստվածությունը պաշտպանում էր երկիրը և «բարի, մաքուր և բարերար կինը էր, որը սիրում է իր ամուսնուն»: Ըստ Ալ-Բիրունիի նախկինում փառատոնը նվիրված է եղել կանանց, և տղամարդիկ նրանց «առատաձեռն նվերներ» են տվել, և այդ սովորույթը դեռ շարունակվել է Ֆալայի որոշ շրջաններում:

## Բարզեղարանի փառատոն
**Ջաշնն-ի բարզեգարան** (Գյուղատնտեսների տոն) Իրանում նշվում է նաև Սպանդարմադ ամսվա 5-րդ օրը (Սպանդարմադի օրը): Մարդիկ աղոթում են բարի բերքի համար, հարգում են Երկրի Սպանդարմադի աստվածությանը և դռների վրա նշաններ են դնում՝ չար ոգիներին ոչնչացնելու համար։

Այս փառատոնը վերածնվել է ժամանակակից Իրանում, որտեղ այն հիմնականում նշվում է Էսֆանդի 5-րդ օրը Արեգակնային Հեջրի օրացույցում, որը ներկայացվել է 1925 թվականին, և համապատասխանում է փետրվարի 24- ին: Ժամանակակից փառատոնը մայրերի և կանանց հանդեպ սիրո տոն է։

## Պատմական փառատոն
Այս փառատոնի նկարագրությունները տրված են միջնադարյան պատմագիտական աղբյուրներում, ինչպիսիք են Գարդիզին, Բիրունին և Աբու ալ-Հասան ալ-Մասուդին:

Ըստ Բիրունու՝ դա մի օր էր, որտեղ կանայք հանգստանում էին, և տղամարդիկ պետք է իրենց նվերներ բերեին։ Բիրունիի «Անցած դարերի մնացած նշաններում» գրքի Պարսկական օրացույցին նվիրված բաժնում գրում է, որ՝

Ավելին, Բիրունին նշում է, որ այս օրը սովորական բնակիչները չամիչ և նռան հատիկներ են կերել։ Ըստ Գարդիզիի, այս տոնը հատուկ է եղել կանանց համար, և նրանք այս օրը կոչել են նաև ** (տտղամարդկանց սեփականություն):

## Ժամանակակից վերածնունդ
Այս տոնի վերածնունդը սկիզբ է առել Պահլավիների տոհմից, և Էբրահիմ Փուրդավուդը 1962 թվականին Այն հռչակել է «բուժքույրերի օր»։

Ժամանակակից փառատոնն անցկացվում է Էսֆանդի 5-ին՝ ըստ իրանական օրացույցի (փետրվարի 24)՝ կապված 11-րդ դարում Օմար Խայամի կողմից անցկացված օրացույցի վերակազմավորման հետ։

## Տես նաև

* Պարսկական մշակույթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Կատեգորիա:Պարսկական մշակույթ
Կատեգորիա:Տոներ
Ումբերտո Նոբիլե

**Ումբերտո Նոբիլե** (Nobile), (1885–1978), իտալացի դիրիժաբլաշինարար, հետազոտող, Արկտիկայի ոսումնասիրող, գեներալ։ 1926-ին, որպես «Նորվեգիա» դիրիժաբլի (սեփական կոնստրուկցիայով պատրաստված) հրամանատար, մասնակցել է Ամուդսենի արշավախմբին։ 1928-ին ղեկավարել է «Իտալիա» դիրիժաբլով Հյուսիսային բևեռն ուսումնասիրելու մեկնած իտալական արշավախումբը։ Դիրիժաբլը Շպիցբերգենի մոտ ենթարկվել է աղետի (ողջ մնացած ութ հոգուց յոթին փրկել է սովետական «Կրասին» սառցահատը, իսկ Նոբիլեին՝ շվեդ օդաչու Լունդբորգը)։ 

1932–36-ը Նոբիլեն աշխատել է Մոսկվայում որպես առաջատար կոնստրուկտոր–դիրիժաբլաշինարար։ 1939-ին մեկնել է ԱՄՆ, երկրորդ համաշխարհային պատերազմից (1939– 1945) հետո վերադարձել է Իտալիա, դասավանդել Նեապոլի համալսարանում։


File:Bundesarchiv Bild 102-05736, Stolp, Landung des Nordpol-Luftschiffes "Italia".jpg|«Իտալիա» դիրիժաբլը
File:Norge airship in flight 1926.jpg|«Նորվեգիա» դիրիժաբլը

## Արտաքին հղումներ

 
Կատեգորիա:Իտալացի օդաչուներ
Կատեգորիա:Իտալացի բևեռախույզներ
Կատեգորիա:Նեապոլի համալսարանի շրջանավարտներ
Իվան Քնորինգ

**Իվան Քնորինգ** (), ), ռուս մանկավարժ, Սանկտ Պետերբուրգի Չորրորդ գիմնազիայի և վեցերորդ գիմնազիայի տնօրեն:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1824 թվականի հունիսի 13-ին:

1834-1838 թվականներին սովորել է Պետրիշուլեում: 1848 թվականի մարտի 24-ին անցնելով ծառայության` նա 1871 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ստացել է պետական իրական խորհրդականի պաշտոն: 1852 թվականից Օլոնեցկ նահանգի գիմնազիայում եղել է մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի ուսուցիչ (հետո` ավագ ուսուցիչ): Այնուհետև Պետերբուրգի Չորրորդ (Լարինյան) գիմնազիայում եղել է տեսուչ: 1862 թվականին Վեցերորդ գիմնազիայի բացվելուն պես նա նշանակվել է գիմնազիայի տնօրեն, ապա երկու տարի անց` վերադարձել է Լարինյան գիմնազիա, եղել է գիմնազիայի տնօրենը, և այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1890 թվականը:

Մահացել է 1895 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Սանկտ Պետերբուրգում: Թաղված է Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը:

## Մրցանակներ
* Սուրբ Ստանիսլավի երկրորդ աստիճանի շքանշան (1863 թվական)
* Սուրբ Աննայի երկրորդ աստիճանի շքանշան (1865 թվական)
* Սուրբ Վլադիմիրի երրորդ աստիճանի շքանշան (1877 թվական)
* Սուրբ Ստանիսլավի առաջին աստիճանի շքանշան (1880 թվական)
* Սուրբ Աննայի առաջին աստիճանի շքանշան (1887 թվական)

## Ընտանիք
1853 թվականի ապրիլի 22-ին Պետրոզավոդսկում տեղի է ունեցել Իվան Քնորինգի և մանկավարժ` Միխայիլ Կոպոսովի (1779-1842 թվականներ) դստեր` Օլգա Կոպոսովայի (10.06.1826-23.03.1901) պսակադրությունը: Նրանց երեխաներն են` Ֆյոդորը (09.05.1854-1914), Եղիսաբեթը (03.03.1857—?), Ալեքսանդրան (31.10.1858—?), Նիկոլայը (27.10.1861—?), Օլգան (23.05.1863—?), Միխայիլը (23.08.1865-23.08.1896, Ռիգա), Իվանը (17.04.1867—?), Ալեքսանդրը (14.03.1872—?):

## Գրականություն
* Իվան Քնորինգ // Список гражданским чинам IV класса : Испр. по 1-е февр. 1890 г. — С. 73—74.
* Список лиц, служащих по ведомству Министерства народного просвещения… — С. 171.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Knorring Ivan Fed. // Erik-Amburger-Datenbank 

 
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Նոբիլիտետ

**Նոբիլիտետ**, (< լատ․ nobilitas – ավագանի), արտոնյալ խավ Հին Հռոմում, հանրապետության ժամանակաշրջանում։ Ձևավորվել է մ․թ․ա․ IV դ․ վերջին –III դ․ սկզբին՝ պատրիկական տոհմերի և պլեբեյների վերնախավի ընտանիքներից։ 

Նոբիլիտետը կազմված էր խոշոր ստրկատեր–հողատերերից, նրանք համալրում էին ծերակույտը և ընտրվում պետական բարձր պաշտոններում։ Նոբիլիտետը եղել է արիստոկրատական հանրապետության ավանդույթների պահապանը, թեև նրա միջավայրից դուրս են եկել նաև ընդդիմադիր գործիչներ։ Կայսրության ժամանակաշրջանում (մ․թ․ա․ I դ․ 2-րդ կեսից) նոբիլիտետը կորցրել է իր նախկին նշանակությունն ու ազդեցությունը։ Լայն առումով (հին հեղինակների մոտ) նոբիլիտետ նշանակել է «ավագանի», «ազնվական»։

## Արտաքին հղումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեական հանրապետություն
Կատեգորիա:Հին Հռոմի հասարակություն
Էլիաս Անդերսոն

**Նիլս Էրիկ Էլիաս Անդերսոն** (, ), շվեդ ֆուտբոլիստ, «Լեխ» ակումբի և Շվեդիայի հավաքականի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել հայրենի քաղաքի «Հեսլեհոլմ» ակումբում, ապա տեղափոխվել է «Հելսինգբորգի» ակադեմիա։ 2013 թվականի ապրիլի 15-ին Շվեդիայի առաջնությունում նորամուտն է նշել ակումբի հիմնական կազմում՝ երկրորդ խաղակեսի միջնամասում փոխարինելով Մատիաս Լինդստրյոմին։ Այս խաղի շնորհիվ դարձել է «Հելսինգբորգի» ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը, որը խաղադաշտ է դուրս եկել պաշտոնական խաղում։ 2013 թվականի ձմռանը փորձաշրջան է անցել անգլիական «Աստոն Վիլլայում», սակայն հետագայում որոշել է մնալ շվեդական ակումբում։

2015 թվականի փետրվարին վարձավճարով տեղափոխվել է «Վարբերգ»։ Ակումբի կազմում առաջին խաղն անցկացրել է ապրիլի 11-ին՝ «Մյոլբյուի» հետ սուպերգավաթի երկրորդ տուրում, որում խփել է թիմի միակ գոլը։ Մրցաշրջանի ընթացքում անցկացրել է 27 խաղ, որոնցում դարձել է 3 գոլի հեղինակ։ Վարձակալության ավարտից հետո մշտական հիմունքներով տեղափոխվել է «Վարբերգ»՝ պայմանագիր կնքելով ակումբի հետ։

2017 թվականի հունիսին տեղափոխվել է «Սիրիուս»՝ կնքելով 3.5 տարվա պայմանագիր։ Հուլիսի 15-ին ակումբի կազմում նորամուտն է նշել երկրի առաջնության հերթական տուրի «Մալմյոյի» հետ խաղում՝ խաղադաշտում հայտնվելով մեկնարկային կազմում։ Նոր մրցաշրջանի մեկնարկից առաջ ծնկի վնասվածք է ստացել, ինչի հետևանքով ստիպված է եղել բաց թողնել ամբողջ 2018 թվականը։ 2019 թվականի փետրվարի 16-ին «Կարլստադի» հետ գավաթային հանդիպման ժամանակ վերականգնման ավարտից հետո առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել «Սիրիուսի» մարզաշապիկով։

2020 թվականի դեկտեմբերի 10-ին դարձել է «Յուրգորդենի» խաղացող՝ կնքելով եռամյա պայմանագիր։ 2021 թվականի փետրվարի 28-ին երկրի գավաթի խմբային փուլում «Ումեոյի» դեմ խաղում առաջին խաղն է անցկացրել մայրաքաղաքային ակումբի կազմում՝ երկրորդ խաղակեսի միջնամասում փոխարինելով Համպուս Ֆիննդելին։ 2021 թվականի օգոստոսին մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով տեղափոխվել է «Մյոլբի»։ Ընդհանուր առմամբ ակումբի կազմում մասնակցել է 17 հանդիպման և խփել 1 գոլ:

## Ակումբային վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте «Юргорден»

Կատեգորիա:Լեխ Պոզնանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուրգորդենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կերային ֆոսֆատներ

**Կերային ֆոսֆատներ**, գյուղատնտեսական կենդանիների հանքային լրակերեր։ Պարունակում են ֆոսֆոր և կալցիում։ Անասնաբուծության համար արտադրվում է ֆտոարազրկված ֆոսֆատ (Ca-ը՝ մինչև 35%, P՝ 17%), եռկալցիում ֆոսֆատ (Ca-ը՝ 32%-ից ոչ պակաս, P՝ 14%), երկկալցիում ֆոսֆատ կամ պրեցպիտատ (Ca՝ 16,6%-ից ոչ պակաս, P՝ 16,6%), ոսկրալյուր (Ca՝ 28,6%-ից ոչ պակաս, P՝ 13,4%) և ոսկրամոխիր, որոնք օգտագործվում են օրակերում ֆոսֆորի և կալցիումի անբավարարության դեպքում. երկամոնիում ֆոսֆատը (P՝ 8,6%, N՝ 13,1%)՝ ֆոսֆորի պակասի և կալցիումի ավելցուկի դեպքում։ Օրակերում կերային ֆոսֆատի քանակը կախված է կենդանիների տարիքից, զանգվածից ու մթերատվությունից։ Օրական՝ սեռահասուն խոշոր եղջերավոր կենդանիներին պրեցպիտատը տալիս են օրական 50-200 գ, մատղաշին՝ 20-100 տ՝ համապատասխանաբար՝ 50-175 գ և 25-100 գ։ Կերային ֆոսֆատներ տալիս են խտակերի, սիլոսի, մզուկի, կտրատված արմապտուղների հետ խառնուրդի ձևով:

Կատեգորիա:Ֆոսֆատներ
Ռահա Ռաստիֆարդ

**Ռահա Ռաստիֆարդ**, ծնված 1974 թվականի փետրվարի 1-ին Իրանում, իրանագերմանացի ժամանակակից վիզուալ արվեստագետ, ով ապրում է Ստոկհոլմում, Շվեդիայում:

thumb|Ռահա Ռաստիֆարդ, 2019 թվական

## Կենսագրություն
thumb|Ավրորա, Ռահա Ռաստիֆարդ, Նորբիսկոլան, Էրեբրո, 2017 թվական|ձախիցՌահա Ռաստիֆարդը իրանագերմանացի հասկացական արվեստագետ է, ով ապրում է Ստոկհոլմում: Ռաստիֆարդը աշխատում է տարբեր ոլորտներում՝ նկարչությունից մինչև վիդեո արվեստ, լուսանկարչություն, նկարներ, տեղադրություններ, քանդակներ և հանրային արվեստ:

Ռաստիֆարդը ցուցադրել է մի քանի եվրոպական քաղաքներում, այդ թվում՝ Լոնդոնի Վիկտորիա և Ալբերտ թանգարանում՝ կապված նրա՝ *Freedom to Create* մրցանակին առաջարկվելու հետ, և Բեռլինի Պերգամոն թանգարանում: Ռաստիֆարդը նաև ցուցահանդես է ունեցել Նյու Յորքում, Տոկիոյում, Դելիում և Շանհայում: Բորաս Կոնստմուզեումը 2022 թվականին տեղադրել է նրա աշխատանքների մշտական ցուցահանդես:

## Հանրային արվեստ
[thumb|[https://raharastifard.com/commissions/public-works#/new-gallery-http/ Կախովի լոտոսի այգի], Ռահա Ռաստիֆարդ, 2019 թվականԴանդերիդ հիվանդանոց, Ստոկհոլմ, Շվեդիա, |ձախից](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Den_h%C3%A4ngande_lotus_g%C3%A5rden_1&2.jpg)thumb|«Հարգանքի տուրք շարժմանը», հանրային արվեստ ''Norsborg'' մետրոյի կայարանում, 2017 թվական*A Tribute to Movement*, Հանրային արվեստը մետրոյի *Norsborg* կայարանում, 2017, Ստոկհոլմ, Շվեդիա։

Ավրորա, *Նորբիսկոլան*, 2017, Օրեբրո, Շվեդիա։[alt=Night view from a distance|thumb|[https://raharastifard.com/commissions/public-works#/new-gallery-http/ Կախովի լոտոսի այգի], Ռահա Ռաստիֆարդ, 2019 թվականԴանդերիդ հիվանդանոց, Ստոկհոլմ, Շվեդիա,](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Utsikt_%C3%B6ver_v%C3%A4nster_sida_av_Den_h%C3%A4ngande_lotus_g%C3%A5rden_.jpg)*The Hanging Lotus Garden*, Դանդերիդս հիվանդանոց, 2019, Ստոկհոլմ, Շվեդիա։[thumb|Հինգերորդ տարրը, 2020 թվական, [https://ostergotlandsmuseum.se/subsites/2 Օստերգյոտլանդի թանգարան], Լինկյոփինգ, Շվեդիա](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Fifth_Element_.jpg)[thumb|Հինգերորդ տարրը, 2020 թվական, [https://ostergotlandsmuseum.se/subsites/2 Օստերգյոտլանդի թանգարան], Լինկյոփինգ, Շվեդիա](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:The_Fifth_Element_at_dusk.jpg)*Fifth Element*, 2020, Օստերգյոթլանդ թանգարան, Լինկյոփինգ, Շվեդիա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official website Raha Rastifard
* Raha Rastifard on the design ''The hanging lotus garden'' at Danderyds Hospital, 2019-07-24, Cultural Administration Region Stockholm
* Raha Rastifard: A story written with water (YouTube). 24 September 2016. The Parlor.

Կատեգորիա:1974 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Իրանցի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իրանցի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ
Կերային խմորասնկեր

**Կերային խմորասնկեր,** գյուղատնտեսական կենդանիների համար ստացվող հատուկ խմորասնկեր։ Դրանց արտադրման համար օգտագործում են *Monilia nica* և այլ տեսակի խմորասնկեր։ Դրանց աճեցնում են փայտանյութի թափոնների, եգիպտացորենի ցողունների, արևածաղկի սերմերի, ծղոտի, ինչպես նաև սուլֆիդաբջջանյութական և սպիրտային արտադրությունների թափոնների վրա։ 1 տոննա փայտանյութից կարելի է ստանալ 200-250 կգ կերային խմորասնկեր, 1 եգիպտացորենի ցողունից՝ 200-280 կգ։ Կերային խմորասնկերը արժեքավոր սպիտակուցավիտամինային կերեր են բոլոր տեսակի գյուղատնտեսական կենդանիների համար։ 100 կգ չոր կերային խմորասունկը պարունակում է 119 կերային միավոր և 41,9 կգ մարսելի պրոտեին։ Սպիտակուցն աչքի է ընկնում բարձր մարսելիությամբ և կենսբանական լիարժեքությամբ։ Կերային խմորասնկերը պարունակում են B խմբի վիտամիններ, D2 նախավիտամին (էրգոստերին), հանքային նյութեր, ֆերմենտներ, հորմոններ և ածխաջրեր։ Կերային խմորասնկերը կենդանիներին տալիս են խտացրած կերերի հետ կամ համակցված կերի կազմում։ Օրակերում կերային խմորասնկեր ըստ սննդարարության, կարող են կազմել 2-3%:

Կատեգորիա:Խմորասնկեր
Ստեֆան Մելենտևիչ

**Ստեֆան Մելենտիևիչ** (, ), սերբ և չեռնոգորացի ֆուտբոլիստ, «Խիմկի» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
«Ցրվենա Զվեզդայի» սան է: 2019 թվականին տեղափոխվել է «Գրաֆիչար», որն իր հարազատ թիմի ֆարմ ակումբն է: Նոր ակումբում հանդես է եկել ֆուտբոլի պատանեկան լիգայում մինչև 17 տարեկանների թիմի կազմում։ 2019 թվականի օգոստոսի 3-ին «Գրաֆիչար U-17-ի» կազմում նորամուտն է նշել «Մաչվայի» դեմ 1-ին տուրի խաղում (3:1)՝ դուրս գալով մեկնարկային կազմում։ Ընդհանուր առմամբ, «ՅՈՒՖԼ-ում» անցկացրել է 15 հանդիպում և խփել 3 գնդակ։

2021 թվականի մարտի 28-ին ֆարմ ակումբում գտնվելու ավարտից առաջ Բելգրադի «Պարտիզանի» դեմ խաղում (0:1) հասցրել է նորամուտը նշել երիտասարդական լիգայում՝ խաղը սկսելով մեկնարկային կազմում։ Ավելի ուշ, վերադարձել է «Ցրվենա Զվեզդա» և սկսել է խաղալ երիտասարդական թիմի կազմում: 

2021/22 մրցաշրջանում «Ցրվենա Զվեզդայի» երիտասարդական թիմի կազմում մասնակցել է ՈՒԵՖԱ-ի պատանեկան լիգայի խաղարկությանը: Իռլանդական «Սենթ Պատրիքս Ատլետիկի» դեմ առաջին խաղում (2: 1) հանդիպման 86-րդ րոպեին երկրորդ դեղին քարտի պատճառով հեռացվել է և պատասխան հանդիպմանը չի մասնակցել։ Այնուամենայնիվ, թիմը կարողացել է անցնել հաջորդ փուլ, սակայն, մրցակցի հարկի տակ պարտություն է կրել իտալական «Էմպոլիից» (0:5), և լքել է մրցաշարը։

2022 թվականի օգոստոսին ազատ գործակալի կարգավիճակով հեռացել է ակումբից և միացել Բելգրադի «Ռադնիչկաներին»։ 2022 թվականի օգոստոսի 20-ին նոր թիմի կազմում «Լոզնիցայի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Առաջին լիգայի խաղում (2:0)՝ խաղադաշտում անցկացնելով ամբողջ 90 րոպեն։ Միևնույն ժամանակ 2022 թվականի սեպտեմբերի 10-ին թիմի համար հաղթական գոլ է խփել «Զլատիբորի» դեմ խաղում (1:0)։

2023 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է ռուսական «Խիմկի» ակումբ։ 2023 թվականի մարտի 12-ին թիմի կազմում նորամուտն է նշել Սանկտ Պետերբուրգի «Զենիթի» դեմ Ռուսաստանի առաջնության խաղում (2:3)՝ դուրս գալով մեկնարկային կազմում, սակայն փոխարինվել է 61-րդ րոպեին։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո ակումբը զբաղեցրել է 15-րդ տեղը և դուրս է եկել առաջին լիգա:

## Կարիերա հավաքականում
2019 թվականի օգոստոսին առաջին անգամ հրավիրվել է Սերբիայի մինչև 16 տարեկանների հավաքական, որի կազմում անցկացրել է երկու հանդիպում: 2021 թվականի սեպտեմբերին Յովան Դամյանովիչի գլխավորությամբ հանդես է եկել Սերբիայի մինչև 18 տարեկանների հավաքականում:

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Խիմկիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեռնոգորացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Լիեդսոն

**Լիեդսոն դա Սիլվա Մունիս** (, ), բրազիլացի և պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է եկել հարձակվողի դիրքում։

## Կարիերա
### Ակումբային
2009 թվականի հուլիսի 10-ին եռամյա պայմանագիր է կնքել «Սպորտինգի» հետ, որով սկսել է տարեկան ստանալ 1,9 միլիոն եվրո։

2011 թվականին վերադարձել է «Կորինթիանս», որտեղ նույն թվականին դարձել է Բրազիլիայի չեմպիոն, իսկ 2012 թվականին՝ Լիբերտադորեսի գավաթակիր: Մրցաշարում խմբային փուլում կարողացել է աչքի ընկնել միայն մեկ խփած գոլով, և մրցաշարի ավարտին դարձել է պահեստային խաղացող: Սակայն եզրափակիչ խաղերում երկու անգամ փոխարինման է դուրս եկել։

2012 թվականի օգոստոսի 6-ին պայմանագիր է կնքել «Ֆլամենգոյի» հետ։

2013 թվականի հունվարի 24-ին մինչև 2012/13 մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով տեղափոխվել է «Պորտու»։

### Միջազգային
Բրազիլիայի հավաքականում երբեք հանդես չի եկել, փոխարենը մի քանի հարցազրույց է տվել, որոնցում նշել է, որ պատրաստ է հանդես գալ Պորտուգալիայի հավաքականում: 2009 թվականի օգոստոսի 19-ին ստացել է Պորտուգալիայի քաղաքացիություն և Պորտուգալիայի հավաքականում հանդես գալու հնարավորություն, որտեղ հրավիրել է հավաքականի գլխավոր մարզիչ Կառլուշ Կեյրոշը Դանիայի հետ հանդիպման ժամանակ․ նա կարծում էր, որ Լիեդսոնը կուժեղացնի թիմը։ Բրազիլացին ինքն է ասել, որ ուրախ է նատուրալիզացիային։ 2010 թվականին եռեսեւներկուամյա Լիեդսոնը ընդգրկվել է Պորտուգալիայի հավաքականի կազմում ՀԱՀ-ում կայացած աշխարհի առաջնությունը մասնակցելու համար, որտեղ աչքի է ընկել ԿԺԴՀ-ի թիմի հետ խաղում:

## Վիճակագրություն

## Նվաճումներ
### Թիմային

* Բրազիլիայի չեմպիոն (1)՝ 2011
* Սան Պաուլու նահանգի չեմպիոն (1)՝ 2003
* Պորտուգալիայի գավաթի գավաթակիր (2)՝ 2007, 2008
* Պորտուգալիայի սուպերգավաթի գավաթակիր (2)՝ 2007, 2008
* Լիբերտադորեսի գավաթի գավաթակիր (1)՝ 2012

### Անձնական
* Սուլ-Մինաս գավաթի լավագույն ռմբարկու՝ 2002
* Պորտուգալիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 2005 (25 գոլ), 2007 (15 գոլ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Спартак» хочет приобрести Лиедсона

Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կուրիտիբայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Կատեգորիա:Պորտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆլամենգոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ջամշիդ Մաշայեխի

**Ջամշիդ Մաշայեխի** (պարսկերեն ՝ جمشید مشایخی, ), իրանցի դերասան։ Համարվում է «իրանական կինոյի պատմության հինգ կարևորագույն դերասաններից մեկը»՝ Ալի Նասիրյանի, Էզաթոլլահ Էնթեզամիի, Մոհամմադ Ալի Քեշավարզի և Դավուդ Ռաշիդիի հետ մեկտեղ:

## Կարիերա
Մաշայեխին դերասանական իր կարիերան սկսել է թատրոնում՝ առաջին անգամ բեմ բարձրանալով 1957 թվականին: Կինոյում նրա առաջին խաղարկային դերը եղել է 1965 թվականին կինոռեժիսոր Էբրահիմ Գոլեստանի նկարահանած «Աղյուսը և հայելին» ֆիլմում: Չորս տարվա ընդմիջումից հետո նա խաղացել է «Կովը» (1969 թ., Դարիուս Մեհրջուի) և «Կայսրը» (1969 թ., Մասուդ Կիմիայ) ֆիլմերում: Մաշայեխին ֆիլմերում սովորաբար հանդես է եկել որպես տարեց պապիկ՝ իր սպիտակ մազերի և խարիզմատիկ դեմքի ու կազմվածքի պատճառով: «Պապը» ֆիլմում (1985թ., Մաջիդ Ղարիզադե) իր տպավորիչ դերակատարման համար նա Հյուսիսային Կորեայում անցկացված Չմիավորված երկրների առաջին փառատոնում արժանացել է «Լավագույն դերասան» մրցանակին:

Մահացել է 2019 թվականի ապրիլի 2-ին թոքերի քաղցկեղից, 84 տարեկան հասակում:

## Ֆիլմագրություն
**Աղյուսը և հայելին* (1964)*
**Կայսրը* (*Qeysar*, 1969)
**Կովը* (*Gaav*, 1969)
* *Անեծքը*, 1973
* *Իշխան Էհթեջաբ*, 1974
* *Brefts of Hope*, 1977
* *Hezar Dastan*, (1978-1987, հեռուստասերիալ)
* *Kamalolmolk*, 1983
* *Առաջնորդը*, 1988
* *Մեղրամիս*, 1992
* *Ճակատագրական օր*, 1994
* *Khane'i Rooy-e Āb* (Ջրի վրա կառուցված շենքը), ռեժիսոր՝ Բահման Ֆարմանարա, 2001
* *Վերելք* (*Tolooa*, 2001), ռեժիսոր՝ *Հոսեյին Շահաբի*
* *Աբադան*, 2003
* *Pol-e Sizdahom* (Տասներեքերորդ կամուրջը), ռեժիսոր՝ *Ֆարհադ Ղարիբ*, 2005
* *Yek Bus-e Kuchulu*, (Դեռահասի համբույրը), ռեժիսոր՝ Բահման Ֆարմանարա, 2005 թ.
**Խաղաղության որոնումներում'', ռեժիսոր՝ Սաիդ Սոլտանի, 2016-2017 թթ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
* Celebrating 50-year acting career of Jamshid Mashayekhi, BBC

Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Իրանցի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ