Նեգր

**Նեգր, նիգեր** կամ **նիգգեր,** սևամորթների հասցեին ուղղված ռասայական վիրավորանք։ 1990-ական թվականներից սկսած *«նիգգեր»* բառի փոխարեն հաճախ օգտագործվում է ***«''ն-բառը''»*** *(*անգլ*՝․*) էվֆեմիստական կրճատումը, մասնավորապես այն դեպքերում, երբ *«նիգգեր»* բառը հիշատակվում է, բայց ուղղակիորեն չի օգտագործվում։ *«Նիգգեր»* տերմինը նաև օգտագործվում է  ընկերական առումով աֆրոամերիկացիների շրջանում, առավել հաճախ՝ *[[Նիգգա|«նիգգա»]]* ձևով, որի ուղղագրությունը արտացոլում է աֆրոամերիկյան անգլերենի հնչյունաբանությունը։

Բառը ծագում է լատիներեն **' ածականից որը նշանակում է «սև»։ Սկզբում այն համարվել է համեմատաբար չեզոք տերմին և օգտագործվել է որպես հոմանիշ անգլերեն ''[[Սևամորթներ|negro]]'' բառին։ 18-րդ դարի կեսերից սկսած բառը ստացել է [[Վիրավորական տերմին|նսեմացնող երանգ]] և 19-րդ դարի կեսերին «վերածվել է ակնհայտ վիրավորանքի»։ Որոշ հեղինակներ դեռևս օգտագործել են տերմինը չեզոք իմաստով մինչև 20-րդ դարի վերջը, որից հետո ''«նիգգեր»'' բառի օգտագործումը դարձել է ավելի ու ավելի խնդրահարույց՝ անկախ համատեքստից։

''«Նեգր»'' բառը հաճախ օգտագործվել է նաև «ցածր սոցիալական կարգավիճակ ունեցող ցանկացած անձանց» նկատմամբ (ինչպես ''[[Սպիտակ նեգր|«սպիտակ նեգր]]''» արտահայտության մեջ) կամ «ցանկացած անձի նկատմամբ, որի վարքագիծը համարվում է դատապարտելի»։ Որոշ դեպքերում, բառի վիրավորական իմաստի գիտակցմամբ, բայց առանց վիրավորանք պատճառելու մտադրությամբ, այն կարող է խոսել «նախապաշարմունքի զոհի մասին, ում փորձը նման է աֆրոամերիկացիների կրած նախապաշարմունքին» (ինչպես [[Ջոն Լենոն|Ջոն Լենոնի]] 1972 թվականի «Կինը աշխարհի նեգրն է» երգում)։

== Պատմություն ==
=== Վաղ կիրառում ===
''«Նիգգեր»'' բառը, որն այն ժամանակ անգլերենով ''neger'' կամ ''niger'' էր գրվում, ի հայտ է եկել 16-րդ դարում որպես ֆրանսերեն **' բառի տարբերակ, որն ինքնին իսպաներեն **' բառի տարբերակն է։ Այն ծագում է [[լատիներեն]] **' ածականից, որը նշանակում է «սև»։

Անգլերենում *«նիգգեր»* բառը նշանակում էր մուգ մաշկ ունեցող անհատ։ Այս տերմինի ամենավաղ հայտնի հրապարակված օգտագործումը թվագրվում է 1574 թվականին՝ «Եթովպիայի նիգերներին վկայող» աշխատության մեջ: Ըստ Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի՝ *«նիգգեր»* տերմինը նսեմացնող իմաստով առաջին անգամ օգտագործվել է երկու դար անց՝ 1775 թվականին։

### 18-րդ և 19-րդ դարերի Միացյալ Նահանգներ
ձախից|մինի|«Վազիր, նեգր, վազիր» երգի տեքստը, որը պատմում է փախստական ստրուկի մասին․ տպագրվել է 1851 թվականին։
18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին «նեգր» տերմինը նաև նկարագրում էր աշխատանքային կատեգորիա, որն հետագայում աֆրոամերիկացի աշխատողները ընդունեցին իրենց համար որպես սոցիալական ինքնություն, և այդպիսով սպիտակամորթները այդ բառն օգտագործում էին որպես  նսեմացնող մակդիր, կարծես «մեջբերելով սևամորթներին» և նրանց ոչ ստանդարտ լեզուն։ 1800-ականների սկզբից մինչև 1840-ականների վերջը ԱՄՆ-ի արևմտյան մասում մորթու առևտրի ժամանակ «նեգր» բառը գրվում էր «նիգգուր», և տերմինը այդ գրելաձևով հաճախ հիշատակվում է այդ ժամանակի գրականության մեջ։ Ջորջ Ռաքսթոնն այն օգտագործել է իր «մաունթինմենների» բառապաշարում՝ առանց նսեմացնող իմաստի։ Ռաքսթոնի *«Կյանքը Հեռավոր Արևմուտքում*» գրքի այս հատվածը պատկերազարդում է բառը բանավոր ձևով. խոսողն այստեղ դիմում է ինքն իրեն. «Ճանապարհորդ, այս նեգրը ճանապարհորդ չէ. ես որսորդ եմ, լեռնային մարդ, վու՜հ» (անգլ՝, "Travler, marm, this niggur's no travler; I ar' a trapper, marm, a mountain-man, wagh!")։ Այս ժամանակահատվածում լեռնային տղամարդկանց շրջանում այն չէր օգտագործվում որպես սևամորթներին նկարագրող տերմին, քանի որ հնդիկները, մեքսիկացիները, ֆրանսիացիներն ու անգլիացիները կարող էին «նիգգուր» լինել։ 

1859 թվականին տերմինը հստակորեն օգտագործվում էր որպես վիրավորանք՝ աբոլիցիոնիստ Ջոն Բրաունի դեմ հարձակման ժամանակ։

«Գունավոր» կամ «նեգրո» տերմինները դարձան հնարավոր այլընտրանքներ։ 1851 թվականին Բոստոնի զգոնության կոմիտեն, որը աբոլիցիոնիստական կազմակերպություն էր, նախազգուշացումներ է ուղարկել *Բոստոնի և շրջակայքի գունավոր մարդկանց*։ 1904 թվականին լրագրող Քլիֆթոն Ջոնսոնը գրել է, որ *նեգր* բառի «անպարկեշտ» բնույթը նշվում է հարավում հենց այն պատճառով, որ այն ավելի վիրավորական է, քան «գունավոր» կամ «նեգրո» բառերը։ Դարասկզբին «գունավոր» բառը բավականաչափ տարածված էր դարձել, և այն պաշտոնապես ընտրվեց որպես ինքնաարտահայտման տերմին Գունավոր մարդկանց զարգացման ազգային ասոցիացիայի համար։ 2008 թվականին հաղորդակցության տնօրեն Կարլա Սիմսն ասել է. ««Գունավոր» տերմինը նսեմացնող չէ։ Այն հնացած բառ է, բայց ոչ վիրավորական»։

Մարկ Տվենը  «*[[Կյանքը Միսիսիպիի վրա]]*» (1883) ինքնակենսագրական գրքում օգտագործել է «գունավոր» (colored) տերմինը չակերտների մեջ՝ ուրիշի խոսքը հիշատակելով, սակայն իր սեփական բառապաշարով գրելիս օգտագործել է «նեգրո» տերմինը։ Ջոզեֆ Քոնրադը Մեծ Բրիտանիայում հրատարակել է *«Նարցիս նեգրը»* (1897) վերնագրով նովելը։ Միացյալ Նահանգներում այն հրատարակվել է *«Ծովի երեխաները. Կախովի առագաստի պատմությունը*»  վերնագրով։ Բնօրինակը բրիտանական մի ակնարկում անվանվել էր «հնարավոր ամենատգեղ վերնագիրը», և ամերիկացի ակնարկողները փոփոխությունը հասկացել են որպես ամերիկյան «նրբագեղության» և «հոգատարության» արտացոլում։

## Օգտագործում
2006 թվականին անցկացված հարցումները ցույց են տվել, որ ամերիկյան հանրությունը այս տերմինի օգտագործումը հիմնականում ընկալում էր որպես սխալ կամ անընդունելի, սակայն սպիտակամորթների գրեթե կեսը և սևամորթների երկու երրորդը անձամբ ճանաչում էին գոնե մեկին, ով սևամորթներին այդ տերմինով է դիմում։ Սպիտակամորթների գրեթե մեկ երրորդը և սևամորթների երկու երրորդը նշել են, որ վերջին հինգ տարիների ընթացքում անձամբ օգտագործել են այդ տերմինը։

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ
Կատեգորիա:Ազգային և կրոնական մականուններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մշակույթ
Կատեգորիա:Այլատյացություն
Կատեգորիա:Անգլերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ասացվածքներ
Կատեգորիա:Բառեր
Կատեգորիա:Խտրականություն
Կատեգորիա:Կարծրատիպեր
Կատեգորիա:Հայհոյախոսություն
Կատեգորիա:Հանցագործություններ
Կատեգորիա:Մարդկանց նվաստացուցիչ անվանումներ
Կատեգորիա:Ռասիզմ
Կատեգորիա:Ստրկություն