ԱՄՆ 10.000-դոլարանոց թղթադրամ

**ԱՄՆ 10.000**-**դոլարանոց թղթադրամ** **($10000),** Միացյալ Նահանգների արժույթի հին դենոմինացված անվանական արժեք։ Այս անվանական արժեքը առաջին անգամ թողարկվել է 1878 թվականին, իսկ վերջին շարքերը տպագրվել են  1934 թվականին։ Դրանք շրջանառությունից հանվել են 1969 թվականից հետո։ 10.000 դոլարանոց թղթադրամը Միացյալ Նահանգների արժույթի ամենաբարձր անվանական արժեքն էր, որը շրջանառվում էր հանրության շրջանում։

Թեև 10.000-դոլարանոց թղթադրամները հանրության կողմից օգտագործվող ամենաբարձր անվանական արժեքն էին, սակայն ավելի բարձր անվանական արժեքով՝ 100.000-դոլարանոց թղթադրամը, օգտագործվում էր միայն բանկերի միջև փոխանցումների համար, չէր շրջանառվում հանրության շրջանում, և ֆիզիկական անձանց մոտ դրա առկայությունն ապօրինի է։

## Նկարագրություն
Առաջին 10.000-դոլարանոց թղթադրամները թողարկվել են որպես մեծ չափսի թղթադրամներ՝ 7.38 մատնաչափ (187 մմ) երկարությամբ և 3.18 մատնաչափ (81 մմ) լայնությամբ, և դրանց վրա պատկերված էր Էնդրյու Ջեքսոնը։ 1928 թվականի շարքից սկսած՝ թղթադրամի չափսը փոքրացվեց՝ դառնալով 6.14 մատնաչափ (156 մմ) երկարությամբ և 2.61 մատնաչափ (66 մմ) լայնությամբ։

918 թվականի շարքի դիմերեսին ընդգրկված էր տեքստ «Դաշնային պահուստային թղթադրամ» () և «Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները ներկայացնողին կվճարի տասը հազար դոլար» () և Գանձապետարանի նախկին քարտուղար Սալմոն Պ. Չեյսի դիմանկարը։ Դարձերեսին պատկերված էին վաղ բնակիչները՝ նավեր նստելիս («Ուխտավորների նավարկությունը») և 10,000 թիվը՝ «Դաշնային պահուստային թղթադրամ» բառերի հետ միասին։

1928 և 1934 թվականների ավելի պարզեցված շարքի դարձերեսին պատկերված էր դեկորատիվ եզրագիծ և տեքստ՝ «Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ» (), «Տասը հազար դոլար» () և «10,000»։

## Պատմություն

Միացյալ Նահանգների տասը հազար դոլարանոց թղթադրամը տպագրվել է 1878-ից մինչև 1934 թվականը։ 10.000-դոլարանոց թղթադրամն առաջին անգամ հայտնվել է 1878 թվականի օրինական վճարամիջոցի շարքում։ Այն վերաթողարկվել է 1914 և 1918 թվականների, ինչպես նաև 1928 և 1934 թվականների շարքերում։ 1878 թվականի մեծ չափսի «Ձիու ծածկոց» () դոլարը ուներ 7.38 մատնաչափ (187 մմ) երկարություն և 3.18 մատնաչափ (81 մմ) լայնություն, իսկ 1928 թվականի շարքը՝ 6.14 մատնաչափ (156 մմ) երկարություն և 2.61 մատնաչափ (66 մմ) լայնություն։

Թղթադրամն ի սկզբանե թողարկվել էր որպես ոսկու հավաստագիր, սակայն 1933 թվականի Գործադիր հրաման 6102-ը սահմանափակեց ոսկու արժույթի տիրապետումը, ուստի թղթադրամը վերադիզայնավորվեց և վերաթողարկվեց որպես Դաշնային պահուստային թղթադրամ։ Փորագրության և տպագրության գրասենյակը դադարեցրեց դրանց տպագրությունը 1934 թվականին, բայց շարունակեց թողարկել մինչև 1969 թվականը։ Այս թղթադրամները հանրության շրջանում շատ չէին շրջանառվում, քանի որ դրանք հիմնականում տպագրվում էին բանկերի միջև գործարքները հեշտացնելու համար։ 1969 թվականի հուլիսի 14-ին Միացյալ Նահանգների Գանձապետական դեպարտամենտը հայտարարեց, որ 100 դոլարից բարձր բոլոր անվանական արժեքի թղթադրամների թողարկումը կդադարեցվի, և բոլոր բանկերից պահանջվեց ցանկացած 10.000-դոլարանոց թղթադրամ ուղարկել իրենց՝ ոչնչացման համար, ինչը թղթադրամներն ավելի ու ավելի հազվադեպ դարձրեց։

Կոլեկցիոներները վճարել են 480,000 դոլար՝ առանձին գնահատված բարձրարժեք օրինակների համար։ Քանի որ թղթադրամները հիմնականում չեն շրջանառվել բանկերից դուրս, դրանցից շատերը, որոնք դեռ գոյություն ունեն, մնում են անթերի վիճակում։

Խաղատան օպերատոր Բենի Բինիոնը ցուցադրել է հարյուր հատ 10.000-դոլարանոց թղթադրամ իր խաղատանը՝ Բինիոնսի խաղատուն և հյուրանոցում։ Ամբողջ հավաքածուն 1999 թվականին Ջեյ Փարինոն գնել է 10 միլիոն դոլարից պակաս գումարով։ Այդ ժամանակից ի վեր հավաքածուի առանձին թղթադրամներ վաճառվել են մինչև 188,000 դոլար մեկ թղթադրամի դիմաց։ Հավաքածուն ցրելուց առաջ յուրաքանչյուր թղթադրամի դիրքն ու սերիական համարները գրանցվել են, որպեսզի գնորդները կարողանային իմանալ, թե իրենց թղթադրամը որտեղ է գտնվել ցուցադրության մեջ։

2023 թվականին 1934 թվականի չշրջանառված և Paper Money Guarantee ընկերության կողմից գնահատված 10.000-դոլարանոց թղթադրամը Տեխասի Heritage Auctions-ում վաճառվեց գրեթե 500,000 դոլարով։

## Պատկերասրահ

File:US-$10000-LT-1878-Fr.189-PROOF.jpg|1878 թվականի $10,000 ոսկու հավաստագիր
File:US-$10000-GC-1882-Fr-1223a.jpg|1882 թվականի $10,000 ոսկու հավաստագիր
File:US-$10000-GC-1900-Fr.1225.jpg|1917 թվականի $10,000 ոսկու հավաստագիր
File:US-$10000-GC-1928-Fr-2411.jpg|1928 թվականի $10,000 ոսկու հավաստագիր
File:US-$10000-GC-1934-Fr.2412.jpg|1934 թվականի $10,000 ոսկու հավաստագիր


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1878 հայտնություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Թղթադրամներ