open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դիմավորեք տատիկին

**Դիմավորեք տատիկին** (), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է ռեժիսոր Ռասա Ստրաուտմանեի կողմից, 1984 թվականին, Էկրան ստեղծագործական միության ստուդիայում։ Մուլտֆիլմը հեռուստատեսությամբ հեռարձակվել է 1984-ից 1991 թվականներին։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է սովորական ընտանիքի մասին, որտեղ մայրիկը միշտ խոսում է հեռախոսով, հայրիկը հեռուստացույց է դիտում, իսկ երեխան, որին ոչ ոք չի հետևում, թափթփում է խաղալիքները... Ամեն ինչ փոխվում է տատիկի գալով։ Ընտանիքում նրան սառն են դիմավորում։ Նրա գալով ուրախանում է միայն թոռնիկը։ Սակայն տանն ասես հրաշքով ամեն ինչ կարգավորվում է, իրերը դրված էին իրենց տեղերում, խոհանոցում ամանները լվացված են, և ի՜նչ համեղ ուտեստներ և թխվածքներ է պատրաստում տատիկը։ Ծնողներն արդեն ավելի քիչ են վիճում, որդին խնամված է և ուրախ։ Բայց տատին ինչպես հանկարծակի հայտնվել էր, նույնկերպ էլ անհետանում է։ Հիմա նրա գալստյանն անհամբեր սպասում են, և անգամ հայրը հույս ունի, որ զոքանչն ավելի երկար կմնա իրենց հետ։

## Создатели
* Սցենարի հեղինակ` Ալեքսանդր Կուրլյանդսկի
* Ռեժիսոր` Ռասա Ստրաուտմանե 
* Բեմադրող նկարիչ`	Ա. Լյարսկի
* Օպերատոր` Լև Ռեվտով
* Կոմպոզիտոր` Ալեքսանդր Ռասկատով
* Հնչունային օպերատոր` Օլեգ Սոլոմոնով 
* Տիկնիկները և դեկորները պատրաստել են` Գենադի Բոգաչև, Վալերի Պետրով, Յուրի Օդինցով, Մարգարիտա Բոգատսկայա, Գալինա Կրուգլովա, Նադեժդա Լյարսկայա, Անատոլի Կուզնեցով, Ելենա Պոկրովսկայա, Նինա Պանտելեևա
* Մոնտաժող`	Լյուդմիլա Կոպտևա
* Խմբագիր`	Վ. Մեդվեդովսկայա
* Տնօրեն` Ե. Բոբրովսկայա
* Դերերը հնչունավորել են` 
**Արտյոմ Կարապետյան` հայր
** Գալինա Իվանովա` թոռնիկ
** Ռաիսա Մուխամետշինա` մայր
** Տատյանա Պելտցեր` տատիկ

## Վերաթողարկում
Մինչև 1990-ական թվականների կեսերը մուլտֆիլմը թողարկվել է VHS ձևաչափով։ 1996 թվականին մուլտֆիլմը VHS ձևաչափով թողարկվել է մուլֆիլմերի «Գանձարան» ժողովածուում (տեսաերիզում ընդգրկված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Ագահ հարուստը», «Ինչպես կարոտը հաղթահարեցին», «Չարաճճին», «Ոսկե խոսքեր», «Թնդանոթից դեպի լուսին և այդպես շարունակ, առանց դադարի», «Ինչպես Իվանը փրկեց թագավորի աղջկան», «Ինչպես ծերուկը կով վաճառեց», «Գանձ» և «Ինչու կատվիկին կատու կոչեցին»)։

2000-ական թվականներին մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է մուլտֆիլմերի ժողովածուներում.

* «Դիմավորեք տատիկին», «Հյուր հեքիաթին» սերիա, տեսաերիզի վրա ընդգրված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմները.
«Լսող աշակերտ» (1991), «Ազնիվ խոսք» (1978), «Դիմավորեք տատիկին»(1984),
«Հեծանիվի զարդարանքը»(1982), «Երաժշտության դաս(1986), «Ֆիլիպոկ»(1982),
«Եթե ես իմ հայրիկը լինեի» (1987, 1988), «Մեծ գաղտնիք փոքր խմբի համար»(1979)։

«13 պատմություն», տեսաերիզի վրա ընդգրված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմները.
«Սատանի ճուտ № 13» (1982), «Փափուկ պոչիկով սատանիկը» (1985),
«Չեմուչումիկ» (1986), «Մեկ կովբոյ, երկու կովբոյ» (1981), «Դիմավորեք տատիկին» (1984),
«Ինչո՞ւ փղերը» (1980), «Լաթիկն ու ամպիկը» (1977) և այլն։
(Աղբյուր` Аниматор.ру)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1984 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Թզուկ Քիթը (ֆիլմ, 1953)

**«Թզուկ Քիթը»** (), 1953 թվականի գերմանական ֆիլմ, Վիլհելմ Հաուֆի համանուն հեքիաթի էկրանավորումը։

## Սյուժե
Տասներկուամյա Յակոբը մորն օգնում է շուկայում բանջարեղեն վաճառելիս։ Նա հաճախ գնորդներին օգնում է գնածը տանել տուն։ Մի տգեղ պառավ դժգոհում է ապրանքից։ Յակոբը կնոջը կշտամբում է ու ծաղրում նրա արտաքինը, ինչին ի պատասխան նա սպառնում է, որ Յակոբը կդառնա իր նման։ Նա գնում է վեց կաղամբ և Յակոբին խնդրում տանել իր տուն։ Այնտեղ տղան վերածվում է երկար քթով թզուկի։ Յոթ տարի նա սովորում է խոհարարություն և վերադառնում է ծնողների մոտ, սակայն նրանք չեն ճանաչում տղային ու վռնդում են նրան։

Յակոբը որոշում է որպես խոհարար աշխատանքի ընդունվել դքսի մոտ։ Ավելի ուշ նա հանդիպում է խոսող սագի (Միմի), որն իր նման կախարդվել էր ծեր կնոջ կողմից։ Յակոբը կախարդված սագին վերադարձնում է հորը, որը նրան նորից մարդ է դարձնում։

## Դերերում

## Արտադրություն
Ֆիլմը նկարահանվել է Օտտոբոյրեն վանքում և Մեմինգենում, որի ինտերիերը նման է Օտտոբոյրեն վանքին, ինչպես նաև Շոնգեր ստուդիայում (Իննինգ ամ Ամմերզե)։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1953 թվականի հունվարի 25-ին Գյոպինգենում, 1953 թվականի սեպտեմբերի 20-ին՝ Արևմտյան Բեռլինում։

## VHS թողարկում
1995 թվականի հունվարին ֆիլմը թողարկվել է VHS-ով Euro Video GmbH ընկերության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Թզուկ Քիթը»  մուլտֆիլմը Online-Filmdatenbank կայքում

Կատեգորիա:1953 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիլհելմ Հաուֆի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Տիպ I (հրացան)

**Տիպ I հրացան Արիսակա** (イ式小銃 I-shiki shōjū), հրացան, որ արտադրվել է ճապոնական բանակի համար Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի առաջին տարիներին Իտալիայի թագավորության կողմից («Տիպ I» անվան մեջ I նշանը ոչ թե թիվ է, այլ նշանակում է «Իտալիա»)։

## Պատմություն
1937 թվականի հուլիսին Չինաստան ներխուժելուց հետո բոլոր Արիսակա հրացանները վերցվել են Կայսերական բանակ, այդ պատճառով, Հակակոմինտեռն պակտի դրույթների համաձայն, Կայսերական նավատորմը 1937 թվականին Իտալիայի հետ պայմանագիր է կնքել հրացանների արտադրության վերաբերյալ։ Տիպ I հրացանը հիմնված է Տիպ 38 հրացանի վրա, բայց օգտագործում է Կարկանոյինի նման կողպման մեխանիզմ և պահպանում Արիսակա/Մաուզեր տիպի պահեստատուփ։ Տիպ I-ն օգտագործվել է հիմնականում ճապոնական Կայսերական ռազմածովային ուժերի կողմից։ Հրացանն օգտագործում է ճապոնական Արիսակա 6,5 × 50 սմ ստանդարտ փամփուշտ։ 1938 և 1939 թվականներին թողարկվել է Տիպ I շուրջ 80 000 հրացան, որոնցից 40 հազարն արտադրվել է Beretta գործարանում, նույն քանակությամբ՝ Իտալիայի կառավարության զինանոցներում։ Հրացանների վերջին խմբաքանակը Վենետիկից սուզանավով ուղարկվել է 1941 թվականին։

Միացյալ Նահանգների հավաքորդների շուկայում Տիպ I հրացանը սովորական չէ, բայց առանձնապես ժողովրդականություն չի վայելում հավաքորդների շրջանում։ Քանի որ Տիպ I հրացանն ունի իտալա-ճապոնական ծագում, նրանից սովորաբար խուսափում են ճապոնական զենքի հավաքորդները։ Տիպ I հրացանը երբեք նշում չի ունեցել ճապոնական կայսերական քրիզանթեմի կամ այլ նշանների տեսքով, որոնք սովորաբար հետաքրքրում են ճապոնական սպառազինության հավաքորդներին։ Տիպ I բամզաթիվ հրացաններ ԱՄՆ-ում հայտնվել են որպես ռազմավար, որոնցից շատերը գրավվել են Քվաջալեյն խութում, Ֆիլիպիններում կամ Ճապոնիայից ռազմական գործողությունների ավարտին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տիպ I-ի լուսանկար
* Japanese Type I Carcano

Կատեգորիա:1938 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հրացաններ
Նվերիկը

**Նվերիկը** (), 1978 թվականին նկարահանված խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ` ըստ Պավել Բաժովի «Արծաթե կճղակ» հեքիաթի մոտիվների։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ԽՍՀՄ հեռուստառադիոյի պետական կոմիտեի պատվերով Սվերդլովսկի կինոստուդիայում՝ Կազանյան քիմիական «Տասմա» գործարանի արտադրության ժապավենի վրա։

## Սյուժե
Կոկովանյա անունով ծերուկն ընտանիք չուներ։ Այդ պատճառով Կոկովանյան որոշում է մի որբ երեխայի վերցնել իր խնամակալության տալ և գնում է այնտեղ, որտեղ նա բնակվում էր։ Մեծ ընտանիքը ողջունում է Կոկովանյանին, և նա մոտենում է որբ աղջկան ու սկսում է նրա հետ խոսել։ Աղջիկը շատ զարմացած էր, որ պապիկը գիտեր, որ իր անունը Նվերիկ էր։ Պապիկը նրան դուր է գալիս, քանի որ նա աշխույժ և բարեհոգի էր։ Կոկովանյա պապը Նվերիկին պատմում է մի անսովոր այծի մասին, որը գտնվում է այդ վայրերում։ Նա դրանով ավելի է շարժում աղջնակի հետաքրքրությունը, այդ պատճառով որբուկն առանց մտածելու գնում է պապիկի մոտ։ Նվերիկին ուրախ էր ապրում պապիկի հետ, իսկ ինքը դառնում է նրա ծերության մխիթարությունը։ Կոկովանյան սիրում էր թոռնուհուն պատմել այդ նույն այծի մասին, այն մասին, թե ինչպես են նրա սմբակների տակից թռչում ադամանդների իսկական քարերը։ Նվերիկը ոչ մի կերպ չէր կարողանում հավատալ, որ նման այծ իրականում գոյություն ունի, բայց մի օր նա շատ է մոտենում նրանց տանը, և այդ ժամանակ սկսվում է այն, ինչի մասին միշտ պատմում էր պապիկը։ Իսկ երբ պապը գալիս է, նրանք ամբողջ գիշեր նայում էին այդ հրաշքին։

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսանդր Ռոզին
* Ռեժիսոր՝ Իգոր Ռեզնիկով
* Օպերատոր և տիկնիկագործ՝ Վալենտին Բաժենով
* Նկարիչ` Ն. Պավլով
* Բեմանկարիչ՝ Վալերի Լուկինով
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիսլավ Կազենին
* Հնչյունային օպերատոր՝ Ռ. Շումելով
* Մոնտաժող՝ Լ. Պերմյակովա
* Օգնականներ՝ Լ. Բոգդանովիչ, Գ. Մայեր, Տատյանա Յուշկովա, Գ. Յուշկովա, Տ. Սիվաշովա, Օսսանա Չերկասովա
* Դերերը հնչյունավորել են՝ Գեորգի Սվետլանի, Լ. Վորոժցովա
* Խմբագիրներ՝ Գ. Բուլատով, Ի. Օրլով
* Մուլտֆիլմի տնօրեն՝ Ֆյոդոր Անտոնով

## Երաժշտություն
Մուլտֆիլմում հնչող երաժշտությունը կատարում է ԽՍՀՄ Պետկինոյի նվագախումբը` դիրիժոր Դավիդ Շտիլմանի ղեկավարությամբ։

Մուլտֆիլմում հնչում է Մարկ Լիսնյասկու բառերով գրված երգը. վերջինս մասնակցել է նաև «Մալաքիտե զարդատուփը» մուլտֆիլմի աշխատանքներին։

## Արձագանքներ

## Վերաթողարկում տեսաերիզով
Ռուսաստանում 2000-ական թվականներին մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով թողարկվել է "Թվիկ Լիրեկ" ընկերության կողմից, «Բաժովի հեքիաթներ» մուլտֆիլմերի ժողովածուում («Պղնձե սարի տիրուհին», Քարե ծաղիկ, «Նվերիկը», Մալաքիտե զարդատուփը և «Սինյուշկայի ջրհորը»).։

2007 թվականին մուլտֆիլմը կրկին DVD ձևաչափով թողարկվել է «Խոշոր պլան» ընկերության կողմից, մուլտֆիլերի «Մալաքիտե զարդատուփը» ժողովածուում։

## Տես նաև
Պավել Բաժովի 100-ամյակի առթիվ Սվերդլովսկի կինոստուդիայում տարբեր ռեժիսորներ նկարահանել են նրա հեքիաթների մուլտիպլիկացիոն էկրանավորումները.

* «Սինյուշկայի ջրհորը» (1973)
* «Պղնձե սարի տիրուհին» (1975)
* «Մալաքիտե զարդատուփը» (1976)
* «Քարե ծաղիկը» (1977)
* «Նվերիկը» (1978)
* «Ոսկե մազ» (1979)
* «Խոտե թակարդ» (1982)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներն
* ТПО «Союзтелефильм»: каталог

Կատեգորիա:1978 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Իզաբել Լուկաս

**Իզաբել Լուկաս** (, ), ավստրալիացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Իզաբել Լուկասը ծնվել է 1985 թվականի հունվարի 29-ին Ավստրալիայի Վիկտորիա նահանգի Մելբուրն քաղաքում։ Հայրն ավստրալիացի է, մայրը՝ շվեցարուհի։ Վեց տարեկանում Իզաբելը ընտանիքի հետ մեկ տարով տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ Ավստրալիա վերադառնալուց հետո քրոջ հետ ավարտել է Աբիրուի միջնակարգ դպրոցը, որտեղ եվրոպացիներից բացի սովորում էին նաև աբորիգենների երեխաները։ Ապա Իզաբելը Վիկտորիայի արվեստի քոլեջում և Քվինսլենդի տեխնոլոգիական համալսարանում ուսումնասիրել է դրամատիկ արվեստը։ 2008 թվականին նա տեղափոխվել է Լոս Անջելես։

Ֆիլմում առաջնաելույթ է ունեցել 2003 թվականին՝ նկարահանվելով «Home and Away» ավստրալիական հեռուստասերիալում։ Հայտնի է դարձել «Տրանսֆորմերներ։ Ընկածների վրեժը» և «Լույսի մարտիկները» ֆիլմերում ունեցած մասնակցության շնորհիվ։ Նկարահանվել է նաև բրիտանացի երգիչ Էդ Շիրանի «Give Me Love» երգի տեսահոլովակում։

## Անվանակարգեր և մրցանակներ
* 2004 թվականին «Ամենահայտնի նոր կանացի տաղանդ» կատեգորիայում արժանացել է «Logie Awards» մրցանակի։
* 2009 թվականին «Լավագույն դերասանուհի» կատեգորիայում արժանացել է «Scream» մրցանակի։
* 2010 թվականին «Լավագույն պահ» կատեգորիայում առաջադրվել է «MTV Movie Awards» մրցանակին։
* 2011 թվականին «Վաղվա դերասանուհի» կատեգորիայում արժանացել է «Երիտասարդ Հոլիվուդ» մրցանակի։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի մոդելներ
Կատեգորիա:Բուսակերներ
Կատեգորիա:Հունվարի 29 ծնունդներ
Նամակ խմբագրին

**«Նամակ խմբագրին»**, Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1897 թվականի մայիսի 4-ին։

## Պատմություն
Հոդվածն առաջին անգամ հրատարակվել է 1897 թվականի մայիսի 4-ին «Տարազ» շաբաթաթերթի № 16-ի 270-րդ էջում։ Այնուհետև տպագրվել է 1935 թվականին Երևանում հրատարակված Նվարդ Թումանյանի կազմած և խմբագրած «Թումանյանը քննադատ» գրքի 61-62-րդ էջերում։ Ապա այն կրկին հրատարակվել է Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի ժողովածու»-ի 4-րդ հատորի 54-55-րդ էջերում։

Հոդվածում Թումանյանը գրել է այն մասին, որ «Տարազ»-ի № 14-ում տպագրված «Մի բացատրություն» հոդվածում գրված է, որ Գրիգոր Արծրունու կենդանության ժամանակ ժողովներ էին անում Արծրունու և նրա «Մշակ»-ը տապալելու նպատակով։

Թումանյանի երկեր լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Ֆաթալի խան Խոյսկի

**Ֆաթալի խան Իսգենդեր օղլու Խոյսկի** (, ), Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության քաղաքական և պետական գործիչ, Ռուսական կայսրության Երկրորդ Պետդումայի անդամ, Անդրկովկասյան կոմիսարիատին (1917-1918) առընթեր հանրային կրթության հանձնակատար, Անդրկովկասյան Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հանրապետության (1918) արդարադատության նախարար;

## Կենսագրություն
Ֆաթալի խան Խոյսկին ծնվել է 1875 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Նուխայում։ Նա ստացել է միջնակարգ կրթությունը Գանձակի դասական գիմնազիայում։ Գիմնազիան ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Ավարտել է համալսարանը 1897 թվականին։ Մոսկվայում համալսարանն ավարտելուց հետո նա աշխատել է Ելիզավետպոլ (Գանձակ) շրջանային դատարանում։ Մի քանի տարի աշխատել է որպես փաստաբան Քութաիսիում, Զուգդիդիում և Սուխումիում։

Ֆաթալի խան Խոյսկին ընտրվել է Ռուսական կայսրության երկրորդ Պետական դումայի պատգամավոր՝ Ելիզավետպոլ նահանգից։ Նա մուսուլմանական խմբակցության անդամ էր։ Մասնակցել է Կովկասի մուսուլմանական 1-ին կոնգրեսին (ապրիլ, Բաքու) 1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխությունից հետո։ Նա Մոսկվայում կայացած Համառուսաստանյան մուսուլմանական 1-ին համագումարի գործադիր կոմիտեի անդամ էր։

Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության հռչակումից հետո նա դարձել է Նախարարների խորհրդի առաջին նախագահ։ Նա նշանակվել է Ադրբեջանի Ժողովրդական Հանրապետության ներքին գործերի նախարար։ Նա նաև ծառայել է որպես ԱԺՀ արդարադատության (1918) և արտաքին գործերի նախարար (1918-1919 և 1919-1920)։

Ֆաթալի խան Հոյսկին տեղափոխվել է Թբիլիսի, որտեղ սպանվել է 1920 թվականի հունիսի 19-ին։

## Աղբյուրներ
* Фатали Хан Хойский. Жизнь и деятельность (Документы и материалы). — Баку։ Азербайджан, 1998. — С. 21.
* Гасанлы Дж. П. / Русская революция и Азербайджан։ Трудный путь к независимости (1917—1920). — М.։ Флинта, 2011. — 26-27, 160-162 с.
* Азербайджанская Демократическая Республика. Азербайджанское правительство, Баку, 1990

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ազգայնականներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Ամուտ լիճ (Խաբարովսկ)

**Ամուտ՝** բարձր լեռնալին, սողանքային լիճ՝ տեղակայված Սոլնեչնի շրջանի Խաբարովսկի երկրամասում, 7 կմ Գորնի ավանից հեռու և մոտավորապես 60 կմ Ամուրի Կոմսոմոլսկ քաղաքից հեռու։ Ծովի մակարդակից բարձր է 761,5 մ։

Ամուտ լիճը ձևավորվել է փլուզման հետևանքով, որն արգելափակել է Ամուտ գետի ջրանցքը։ Ամուտ գետը Ձախ Սիլինկա գետի ձախ վտակն է (Սիլինկա գետի ձախ վտակը, որը ձախից հոսում է Ամուր գետը ՝ Կոմսոմոլսկ-Օ-Ամուրի սահմաններում)։
մինի|Ամուտ լիճ
Հունսի սկզբին լիճը դեռ պատված է լինում սառույցով, ափերին ձյուն է լինում։ Լիճը շրջապատող բլրի լանջին աճում է փշատերև սոճի։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Озеро Амут Хабаровский край (16).jpg|Ամուտ գետը թափվում է լիճ
Պատկեր:Озеро Амут Хабаровский край (29).jpg|Ճանապարհ Գորնի գյուղից
Պատկեր:Озеро Амут Хабаровский край (23).jpg|Հունիսի սկզբին լճի ափերին ձյուն է։ Բլուրի լանջին աճում է մայրի։
Պատկեր:Озеро Амут Хабаровский край (32).jpg|Ամուտ գետի ակունքը լճից։


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Խաբարովսկի երկրամասի լճեր
Հյուր կատվի մոտ

**Հյուր կատվի մոտ** (англ. When the Cat's Away ), Ուոլտ Դիսնեյի Միկի Մաուսի մասնակցությամբ վեցերորդ մուլտֆիլմը։ Պրիմերիան ԱՄՆ-ում կայացել է 1929 թվականի ապրիլի 11-ին։

## Սյուժե
Նիփ կատուն վերցնում է զենքը և գնում որսի, իսկ Միկի Մաուսը այդ ժամանակ մկների խմբով որոշում է այցելել կատվի բնակարան։ Նրանք բացում են տան կողպեքը և մտնում ներս։ Այնտեղ նրանք սկսում են ի սրտե զվարճանալ․ դաշնամուր նվագել, ճոճվել աթոռների վրա, խաղալ ջահի լամպերի հետ։ Ստացվում է իսկական մկների համերգ։ Միկին օգտվում է մկան թակարդից, որպեսզի հասնի պանրի մեծ կտորին, իսկ հետո օգտագործում է այն իր երաժշտական նպատակներով։ Մկներից ամեն մեկը գտնում է իրեն համար զբաղմունք․ կեսը ձայնապնակ է լսում, մյուսները փող են նվագում, իսկ երրորդները՝ զվարճանում կուկուով։ Ավելի ուշ նրանք գտնում են ձայնապնակներ և կառուցում իրենց ինքնաշեն գրամաֆոնը։ Նրանք սկսում են նվագել գեղեցիկ երաժշտություն, և Միկին ու Մինին միասին պարում են։ Եզրափակիչ տեսարանում երկուսով համբուրվում են։

## Առանձնահատկություն
Սա Ուոլտ Դիսնեյի առաջին և միակ մուլտֆիլմն է Միկի Մաուսի մասին, որտեղ նա և Մինին մկներ են։ Հետագա մուլտֆիլմերում նրանք մարդու հասակի են։

## Մրցանակներ
Միկի Մաուսն արժանացել է Հոլիվուդի փառքի արահետի աստղ մրցանակին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միկի Մաուսի պաշտոնական կայք
* Leonard Maltin, Jerry Beck։ «Of Mice and Magic: A History of American Animated Cartoons» (О мышах и волшебстве։ история американской мультипликации)

Կատեգորիա:1929 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1920-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կին-մարտիկ

255px|մինի|Գաստոն Բյուսյեր - «Բրունհիլդ»

**Կին-մարտիկ**, զինվոր վիկինգյան դարաշրջանում, որը հաճախ հայտնի է սկանդինավյան դիցաբանությունից և բանահյուսութունից։ Վաղուց արդեն վեճեր են ընթանում այն մասին, թե արդյոք կին-մարտիկները հորինված, թե պատմական կերպարներ են։

## Պատմական գոյություն
Կին-մարտիկների պատմական գոյությունը ակտիվորեն քննարկվում է։ Գիտնականներ, ինչպիսինն է Նիլ Փրայսը, պնդում են, որ նրանք գոյություն են ունեցել, մինչդեռ մյուսները, որոնցից է Ջուդիթ Յեշը, կարծում են, որ կին-մարտիկները միայն գեղարվեստական կերպարներ են։

## Ապացույցներ
Վկայությունները, որոնք առավել համոզիչ կերպով հաստատում են կին-մարտիկ վիկինգների գոյությունը, ծագում են Նորվեգիայի Սոլեր քաղաքում հայտնաբերված գերեզմանից։ Ի սկզբանե ենթադրվում էր, որ այն տղամարդու կմախք է, քանի որ պարունակում էր մի շարք զենքեր։ Այնուամենայնիվ, երբ գիտնականները ստուգել են ոսկորների ԴՆԹ-ն, ապացուցվել է, որ 1000-ամյա կնոջ մնացորդներ են։ Այնուհետև 2019 թվականին նրա ճակատին հայտնաբերվել է սուրի հարվածից լուրջ վերք։ Նրա վահանը նույնպես պարունակել է սուրի հարվածից հետքեր։ Սա առաջին և միակ ապացույցն է կին-մարտիկի՝ վիկինգյան պատերազմում ստացած վնասվածքի մասին։

## Հնաբանություն
Անգլիայում հայտնաբերվել են կին վերաբնակիչների մի շարք գերեզմաններ, որոնք զենք են պարունակում, սակայն գիտնականները համաձայն չեն, թե ինչպես դրանք պետք է մեկնաբանել։ Գերեզմանների և մնացորդների քիմիական վերլուծությունը ենթադրում է տղամարդկանց և կանանց հավասար բաշխում՝ առաջարկելով ամուսիններ և կանայք վարկածը, որտեղ կանանց մի մասը թաղված էր զենքով։ Նիլ Փարսի կողմից իրականացված հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ 1970-ականներին պեղված Բիրկա-թաղումը պարունակում են մեծ քանակությամբ զենք և երկու ձիու ոսկորներ, որոնք համարվում է կնոջ գերեզման ոսկորների վերլուծության արդյունքում։

## Պատմական վկայություն
Ահա մի քանի պատմական վկայություններ, որոնք ապացուցում է վիկինգ դարաշրջանում կանանց մասնակցությունը պատերազմում։ Բյուզանդացի պատմաբան Հովհաննես Սկիլիցեսը արձանագրում է, որ կանայք կռվում էին պատերազմի ժամանակ, երբ 971 թվականին Կիևի Սվյատոսլավ Առաջինը հարձակվեց բյուզանդացիների վրա Բուլղարիայում։ Երբ վարյագները ավերիչ պարտություն կրեցին Դորոստոլոնի պաշարումում, հաղթողները ապշած էին ՝ ընկած մարտիկների մեջ զինված կանայք հայտնաբերելով։ Երբ Լեյֆ Էրիկսոնի հղի խորթ քույրը՝ Ֆրեյդիս Էիրքսեքսդիտրը, գտնվում էր Վինլանդիայում, նա թուր է վերցրել և վախեցրել հարձակվող Սկրյուլինգներին։

## Հայտնի մշակույթում
Թեև կին-մարտիկները հաճախ համարվում են ֆանտազիայի արդյունք, նրանց հաճախ չեն հիշատակում որպես կին-մարտիկներ։ Ոմանք ընդգրկվում են Էյվոնի Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի «Մատանիների տիրակալը» ստեղծագործության մեջ։ 2013 թվականից սկսած Վիկինգներ հեռուստասերիալում գլխավոր հերոս է խաղում լեգենդար վիկինգ կին-մարտիկ Լագերտան, որը կերտում էր Քեթրին Վիննիկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առասպելական կերպարներ
Կատեգորիա:Գերմանական հեթանոսություն
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Կատեգորիա:Մշակութաբանություն
Կատեգորիա:Պատերազմի աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Սկանդինավյան դիցաբանություն
Թուրքական քրեական օրենսգիրք (1926)

**Թուրքական քրեական օրենսգիրք,** քրեական նոր օրենսգիրք, որը հիմնված է 1889 թվականի իտալական Զանդարելիի օրենքի վրա և ընդունվել է 1926 թվականին Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովի կողմից։

Քրեական օրենգիրքը բաժանված է եղել 3 մասի։ Առաջին մասը ներառել է ընդհանուր դրույթները, երկրորդ մասը վերաբերել է տարբեր տեսակի հանցագործություններին։ Առաջին գլխում ներկայացված են պետության դեմ ուղղված հանցագործությունները, երկրորդ գլխում՝ հիմնարար իրավունքների դեմ հանցագործություններն են, երրորդում՝ պետական կառավարման դեմ, չորրորդում՝ արդարադատության դեմ, հինգերորդում՝ հանրային կարգի, վեցերորդում՝ հանրային վստահության, յոթերորդում՝ հանրային անվտանգության, ութերորդում՝ ընտանիքի և հասարակական բարոյականության, իններորդում՝ անձի դեմ հանցագործություններն են, տասներորդում՝ մասնավոր սեփականության, իսկ տասնմեկերորդում՝ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում կատարվող հանցագործություններն են։ Օրենսգրքի երրորդ մասը վերաբերում է փոքր իրավախախտումներին։

Թուրքական քրեական օրենսգիրքը ընդունումից ի վեր տարբեր տարիներին ընդհանուր առմամբ 54 անգամ փոփոխության է ենթարկվել։ Այդ փոփոխություններից ամենակարևորը տեղի է ունեցել 1936 թվականին։ Թուրքական քրեական օրենսգրքին ավելացված 141-րդ և 142-րդ հոդվածների պատճառով բազմաթիվ մտավորականներ են դատապարտվել մինչև 1991 թվականի ապրիլի 12-ը, երբ այդ հոդվածները չեղյալ են հայտարարվել։

Վերջերս կատարված փոփոխություններով ուժի մեջ է մտել թիվ 5237 օրենքը՝ իբրև Թուրքիայի քրեական նոր օրենսգիրք։ Քրեական նոր օրենսգիրքը իր վրա է կրել գերմանական քրեական օրենքների ազդեցությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Türk Ceza Kanunu (1926) 

Կատեգորիա:Աթաթյուրքի բարեփոխումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի իրավունք
Կատեգորիա:Իրավունք ըստ երկրի
Դունյա Միյատովիչ

Դունյա Միյատովիչը 1987 թվականին ավարտել է Սարաևոյի համալսարանը` բակալավրի աստիճանով։ Այնուհետև շարունակել է ուսումը Բոլոնիայի համալսարանում և Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում։ Ուսումը ավարտել է 2002 թվականին՝ պաշտպանելով «Ինտերնետը և խոսքի ազատությունը» (անգլ.՝ The Internet and Freedom of Expression) մագիստրոսական թեզը։ Դունյա Միյատովիչի մայրենի լեզուներն են բոսնիերենը, սերբերենը և խորվաթերենը։ Տիրապետում է նաև անգլերեն և գերմաներեն լեզուներին, կատարելագործում է ֆրանսերենի և ռուսերենի իմացությունը։ 

## Կենսագրություն
Դունյա Միյատովիչը 1987 թվականին ավարտել է Սարաևոյի համալսարանը` բակալավրի աստիճանով։ Այնուհետև շարունակել է ուսումը Բոլոնիայի համալսարանում և Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում։ Ուսումը ավարտել է 2002 թվականին՝ պաշտպանելով «Ինտերնետը և խոսքի ազատությունը» () մագիստրոսական թեզը։ Դունյա Միյատովիչի մայրենի լեզուներն են բոսնիերենը, սերբերենը և խորվաթերենը։ Տիրապետում է նաև անգլերեն և գերմաներեն լեզուներին, կատարելագործում է ֆրանսերենի և ռուսերենի իմացությունը։

## Կարիերա
Աշխատելով որպես Բոսնիա և Հերցեգովինայում հաղորդակցության գործակալության ծրագրերի բաժնի տնօրեն՝ Դունյա Միյատովիչը իր թեկնածությունն առաջադրեց ԶԼՄ-ների ազատության հարցերով ԵԱՀԿ ներկայացուցչի պաշտոնում։ Այս պաշտոնին հավակնում էին վեց թեկնածուներ՝ արտակարգ լրագրության կենտրոնի հիմնադիր, Վրաստանի քաղաքացի Օլեգ Պանֆիլովը և մամուլի նախկին նախարար Միխայիլ Ֆեդոտովը, որն իր կամքով, առանց Ռուսաստանի պաշտոնական մարմինների հետ համաձայնեցման, հանեց իր թեկնածությունը։ Դունյա Միյատովիչի թեկնածության շուրջ համաձայնություն եղավ ինչպես արևմտյան պատվիրակությունների կողմից, այնպես էլ հետխորհրդային ճամբարի ներկայացուցիչներից, և նա այդ պաշտոնում նշանակվեց 2010 թվականի մարտի 11-ին՝ փոխարինելով Միկլոշ Հարաստին։ 2013 թվականի մարտի 7-ին նա վերընտրվեց երկրորդ եռամյա ժամկետով։ Զբաղեցրած պաշտոնում նրա գործունեությունը բազմիցս քննադատության է արժանացել Ստրասբուրգում կայացած Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) ձմեռային նստաշրջանին մասնակիցների մեծամասնության կողմից։

2018 թվականի հունվարի 24-ին Դունյա Միյատովիչը դարձավ Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների նոր հանձնակատար։ Ստրասբուրգում կայացած Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) ձմեռային նստաշրջանի ընթացքում Միյատովիչին կողմ էին քվեարկել մասնակիցների մեծամասնությունը։ Միյատովիչը ընտրվել էր ԵԽ Մարդու իրավունքների պաշտպանի պաշտոնում քվեարկության երկրորդ փուլում։ Նրա օգտին քվեարկել էին վեհաժողովի 107 անդամներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
### ԵԱՀԿ ԶԼՄ ազատության ներկայացուցիչ
* The OSCE Representative on Freedom of the Media's website
* Representative's Twitter account։ @OSCE_RFoM
* Representative's Facebook page
* Representative's YouTube channel

### Մարդու իրավունքների հանձնակատար (Եվրոպայի խորհուրդ)
* The Commissioner for Human Rights (Council of Europe)

Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ
Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Սարաևոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի Մարդու իրավունքների հանձնակատարներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողներ
Գվենդոլին Բրուքս

**Գվենդոլին Էլիզաբեթ Բրուքս** (, ), քսաներորդ դարի ամերիկացի բանաստեղծուհի։ Գեղարվեստական գրականության ասպարեզում ձեռք բերած նվաճումների համար պարգևատրվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Արվեստի ազգային մեդալով։ 1950 թվականին նրան շնորհվել է Պուլիտցերյան մրցանակ «Պոեզիա» անվանակարգում (1949 թվականին լույս ընծայած իր երկրորդ գրքի՝ «*Էննի Ալեն*» պոեմի համար). այդպիսով՝ նա դարձել է գրական այդ բարձր պարգևին արժանացած առաջին աֆրոամերիկացին, առաջին սևամորթ կինը։ 1962 թվականին ԱՄՆ-ի այն ժամանակվա նախագահ Ջոն Քենեդին Բրուքսին հրավիրել է մասնակցելու ԱՄՆ Կոնգրեսի կազմակերպած պոեզիայի փառատոնին։ 1967 թվականին՝ ամերիկացի անվանի բանաստեղծ Կարլ Սենդբերգի մահից հետո, Գվենդոլին Բրուքսը հռչակվել է Իլինոյս նահանգի դափնեկիր բանաստեղծ (ցմահ)։ 1985 թվականին նա ընտրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի խորհրդատու պոեզիայի գծով։

Գվենդոլին Բրուքսի ստեղծագործություններում մեծ տեղ է գրավում ամերիկյան խոշոր քաղաքների բանվորական թաղամասերի սևամորթ բնակիչների կյանքի, կենսապայմանների արտացոլումը։

Գրական գործունեությանը զուգընթաց՝ բանաստեղծուհին երկար տարիներ եռանդուն կերպով զբաղվել է մանկավարժական բեղուն աշխատանքով (դասավանդել է ստեղծագործական շարադրանք)։ Ամերիկյան դպրոցներից մեկը Գվենդոլին Բրուքսի անունով է կոչվել դեռևս նրա կենդանության օրոք։

Բրուքսին անկյուն է հատկացվել ԱՄՆ Կանանց ազգային փառքի սրահում։

## Բանաստեղծական ժողովածուների ընտրանի
* *Negro Hero* (1945)
* *The Mother* (1945)
* *A Street in Bronzeville* (1945)
* *Annie Allen* (1950)
* *Maud Martha* (1953) (Fiction)
* *Bronzeville Boys and Girls* (1956)
* *The Bean Eaters* (1960)
* *Selected Poems* (1963)
* *We Real Cool* (1966)
* *In the Mecca* (1968)
* *Malcolm X* (1968)
* *Family Pictures* (1970)
* *Black Steel: Joe Frazier and Muhammad Ali* (1971)
* *The World of Gwendolyn Brooks* (1971)
* *Aloneness* (1971)
* *Aurora* (1972)
* *Beckonings* (1975)
* *Black Love* (1981)
* *To Disembark* (1981)
* *The Near-Johannesburg Boy and Other Poems* (1986)
* *Blacks* (1987)
* *Winnie* (1988)
* *Children Coming Home* (1991)
* *In Montgomery* (2000)

## Գրականություն
*Jackson, Angela (2017). A Surprised Queenhood in the New Black Sun։ The Life & Legacy of Gwendolyn Brooks. Beacon Press. ISBN 0807025046.
*Share, Don (ed.). "Poetry" (June 2017 ed.). Poetry Foundation. Gwendolyn Brooks, special issue
* *Pisarze świata. Słownik encyklopedyczny*, PWN, 1999

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * http://www.poetryfoundation.org/archive/poet.html?id=843|titolo=Poesie 
*  Gwendolyn Brooks  in Modern American Poetry

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ուսուցչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անիսֆիլդ Վուլֆ գրքային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Նատյուրմորտ` ծղոտե գլխարկով (նկար, Վան Գոգ)

**Նատյուրմորտ` ծղոտե գլխարկով** կամ **Նատյուրմորտ` ծղոտե դեղին գլխարկով**, **Նատյուրմորտ` գլխարկով և ծխամորճով**, նիդերլանդացի նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի նկար։ Ստեղծվել է 1881 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին կամ, հնարավոր է, 1885 թվականին Նյուենենում։

## Վան Գոգը Նյուենենում
1884 թվականի նոյեմբերին Վան Գոգը Նյուենենի մոտ գտնվող Էյնդհովեն ոչ մեծ քաղաքի իր ընկերներին սովորեցրել է յուղաներկով նկարել անշունչ առարկաներ։ Նկարիչն ինքը մեծ ոգևորությամբ ստեղծել է նատյուրմորտների շարք` շշերի, թասերի, ծաղկամանների ու այլ առարկաների պատկերմամբ։ «Նատյուրմորտ` ծղոտե գլխարկով» նկարը ստեղծվել է Նյուենենում հենց այս շրջանում։ Վան Գոգը գրել է, որ դժվար կլինի նկարները վաճառել, սակայն արժեքավոր համարելով այս ջանքերը` նա նատյուրմորտներ է նկարել ողջ ձմեռվա ընթացքում։

## Նկար
«Նատյուրմորտ` ծղոտե գլխարկով» նկարը և այս շրջանի մեկ այլ նկար` «Կավե ծաղկամանով նատյուրմորտը», քննադատները գնահատել են տեխնիկական վարպետության համար։ Երկուսին էլ բնորոշ են հարթ վրձնահարվածները և նուրբ գուներանգները։ Նյուենենում լինելու երկու տարիներին նկարիչը բազմաթիվ նկարներ է նկարել ջրաներկով և մոտ երկու հարյուր աշխատանք յուղաներկով, սակայն նրա գունապնակը հիմնականում բաղկացած է եղել հողի մռայլ երանգներով, և նկարիչը վառ գունապնակ կիրառելու ոչ մի նշան չի դրսևորել, որով առանձնանում են նրա ավելի ուշ շրջանի առավել հայտնի ստեղծագործությունները։ Երբ Վան Գոգը դժգոհել է, որ եղբայրը` Թեոն, բավարար ջանք չի դրսևորում իր աշխատանքները Փարիզում վաճառելու համար, Թեոն պատասխանել է, որ դրանք չափազանց մռայլ են և չեն համապատասխանում իմպրեսիոնիստների վառ նկարների ժամանակակից ոճին։

Նկարը գտնվում է Կյոլլեր-Մյուլլերի թանգարանի հավաքածուում (Օթերլո, Նիդերլանդներ)։

## Պատմություն
Անտոն Կյոլլերի կինը` Էլեն Կյոլլերը, իր կյանքն ու կարողությունը նվիրել է Վան Գոգի աշխատանքները հավաքելուն։ Նրա` 19-20-րդ դարերի արվեստը ներկայացնող հավաքածուն անցել է Նիդերլանդների կառավարությանը և հայտնվել Կյոլլեր-Մյուլլերի թանգարանում։ Միանգամայն հավանական է, որ պայմանավորվածությունը ավելի շուտ եղել է միլիոնավոր գուլդենների վերադարձման միջոց, որ Նիդերլանդների կառավարությունը, որը եղել է Անտոն Կյոլլերի ընկերության խոշորագույն հաճախորդներից մեկը, 1930-ական թվականներին վճարել է բանկի վճարունակությունը պահպանելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1881 նկարներ
Կատեգորիա:Կյոլլեր-Մյուլլերի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ
Կանաչ քարտ

**Կանաչ քարտ**, մրցավարական նշան ֆուտբոլում, որը հաստատում է, որ այն ստացող խաղացողը հետևում է fair play-ի կանոններին։ Ի տարբերություն կարմիր և դեղին քարտերի, այն չի ցուցադրվում, բայց նշվում է մրցախաղի արձանագրության մեջ։

Մրցավարների կողմից կանաչ քարտերի օգտագործման փորձը սկսվել է Իտալիայի առաջնության Բ սերիայում` միայն 2016-2017 մրցաշրջանում։

Սերիա Բ-ի ղեկավարությունը հայտարարել է, որ այն խաղացողը, որը մրցաշրջանի վերջում կստանա առավելագույն թվով կանաչ քարտեր կարժանանա հատուկ մրցանակի։

Լիգայի նախագահ Անդրեա Աբոդին *[[The Sun]]* թերթին տված հարցազրույցում նշել է, որ ժամանակակից ֆուտբոլում կարևոր է ընդունել, երբ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստը կատարում է օրինակելի արարք, քանի որ սպորտը դրական գաղափարների կարիք ունի։

Ոչ միայն կանաչ քարտը կարող է լրացնել ավանդական դեղին և կանաչ քարտերին, քանի որ ՈՒԵՖԱ-ի նախկին նախագահ Միշել Պլատինին առաջարկում էր մցնել սպիտակ քարտ, որը կնշանակեր, որ խաղացողը 10 րոպե դուրս է հանվում խաղադաշտից (Հոկեյի հետ համեմատությամբ կհայտնվեր տուգանքի ենթարկվածների նստարանին)։

## Առաջին կիրառում
2016 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, Սերիա Բ-ի յոթերորդ մրցաշրջանի (Իտալիայի երկրորդ ուժեղագույն առաջնություն) մրցաշարի 59-րդ րոպեին «Վիչենցա» - «Վիրտուս Էնթելա» հանդիպումների միջև, «Վիչենցա» ակումբի հարձակվող Քրիստիան Գալանոն () ֆուտբոլի պատմության մեջ ստացել է առաջին կանաչ քարտը` արդար խաղի կանոններին (fair play) հետևելու համար։

Գալանոն հարվածեց դարպասին, որից հետո մրցավարը անկյունային նշանակեց՝ հաշվի առնելով, որ գնդակը դիպել էր մրցակիցներից մեկին, բայց «Վիչենցա» -ի հարձակվողը հենց ինքը ցույց տվեց մրցավարի սխալը։ Անկյունը չեղարկվեց, իսկ խաղացողը քարտ ստացավ։ Խաղը ավարտվեց «Վիրտուս էնթելա»-ի հաղթանակով` 4։1 հաշվով։

## Փորձագետների  մեկնաբանությունները
Ռուսաստանի ֆուտբոլային միության (RFU) տեսուչ և հայտնի մրցավար Իգոր Եգորովը RT-ին տված հարցազրույցում քննադատել է նոր քարտի ներդրումը։ Միևնույն ժամանակ, RFU-ի տեսուչը հավելեց, որ ֆուտբոլում միշտ էլ առկա էին երկու քարտ՝ դեղին և կարմիր, ինչը ամբողջովին ճիշտ չէ. Քարտերը ներառվել են միայն 1970 թվականին։

1966 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի խաղարկությունում Արգենտինայի և Անգլիայի միջև կայացած խաղում բուռն մթնոլորտ է առաջացել այն պատճառով, որ արգենտինացի խաղացող Անտոնիո Ռատինը չի հասկացել կամ չի ցանկացել հասկանալ մրցավարի կողմից բանավոր ասած հեռացումը մրցավարի կողմից և մնացել է դաշտում ևս 9 րոպե։

Այդպիսի իրավիճակներից խուսափելու համար անգլիացի իրավարար Կեն Աստոնը առաջարկել է մտցնել կարմիր և դեղին քարտեր` ելնելով միջազգայնորեն հայտնի լուսացույցի գունային սխեմայի հիման վրա։ 1970 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկությունում քարտերը նախ գործածվեցին, որից հետո դրանք արագորեն դարձան ստանդարտ։

## Տես նաև
*Կարմիր քարտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Սպորտային եզրույթներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային եզրույթներ
Google Duo

**Google Duo**, Գուգլ (ընկերության) կողմից մշակված տեսազանգ։ Ծառայությունը հասանելի է Անդրոիդ և IOS հարթակներում, ինչպես նաև բրաուզերում։ Duo-ն ներկայացվել է Google I/O-ի շնորհանդեսի ժամանակ՝ 2016 թվականի մայիսի 18-ին, Google Allo-ի հետ միասին՝։ Վերջինս նախատեսված է տեքստային հաղորդագրությունների և պատկերների ակնթարթային փոխանակման համար։ Duo-ն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում թողարկվել է 2016 թվականի օգոստոսի 16-ին, իսկ ամբողջ աշխարհում՝ մի քանի օր անց։ Գրանցման ժամանակ հավելվածը կապվում է օգտատիրոջ հեռախոսահամարի հետ։ Google Duo-ն պարտադիր հավելված է Google Pixel սմարթֆոններում։

## Առանձնահատկություններ
* HD տեսանյութ 720p ձևաչափով,
* շատ պարզ և հասկանալի ինտերֆեյս,
* ծրագիրը օպտիմիզացնում է WebRTC-ն և օգտագործում է QUIC, այդ պատճառով հավելվածը կարող է աշխատել նույնիսկ թույլ ինտերնետի պարագայում, նաև օպտիմիզացումը լրացուցիչ ձեռք է բերվում տեսանյութի որակի վատթարացման հաշվին,
* «Տուկ-տուկ» գործառույթը () օգտագործողին թույլ է տալիս նախքան պատասխանելը տեսնել, թե ով է զանգում իրեն, այս ֆունկցիան հնարավոր է անջատել կարգավորումներում,
* «End-to-end» ծածկագրում՝ ըստ լռության, 
* բջջային թրաֆիքի խնայողություն․ եթե հնարավոր չէ միանալ Wi-Fi ցանցին, ապա Duo-ն ավտոմատ կերպով կրճատում է բջջային տվյալների փոխանցման արագությունը մինչև 1 Մբիթ/վրկ,
* Google օգնականի աջակցություն,
* հեռախոսահամարների օգտագործում, որպեսզի Duo-ի օգտատերերը կարողանան իրենց կոնտակտներից ցանկից հեշտությամբ հրավիրել մարդկանց, 
* ավտոմատ կերպով անցում Wi-Fi-ի և բջջային տվյալների միջև։

## Տես նաև
* Google Hangouts

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:IOS-ի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Գուգլ
Հասսան Դիաբ

**Հասսան Դիաբ**  ( ), լիբանանցի ինժեներ և գիտնական, 2011-2014 թվականներին եղել է Լիբանանի կրթության նախարարը։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Լիբանանի խորհրդարանի կողմից ընտրվել է վարչապետ։

## Կենսագրություն
Դիաբը ծնվել է Բեյրութում՝ 1959 թվականին սովորել է Լիդսի քաղաքային համալսարանում,  այնուհետև՝ Սուրեյի համալսարանում։ 1985 թվականին Բաթի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում՝ համակարգչային գիտությունների ոլորտում։ Նույն թվականից համակարգչային ճարտարագիտություն է դասավանդել Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում։ 2006 թվականին դարձել է այդ համալսարանի փոխնախագահը և տարածաշրջանային ծրագրերի արտաքին հարաբերությունների ղեկավարը։

2011 թվականին նշանակվել է Լիբանանի կրթության նախարար։

2019 թվականին Լիբանանում սկսված զանգվածային բողոքի ցույցերի և  հոկտեմբերի 29-ին վարչապետ Սաադ Հարիրիի հրաժարականից հետո Լիբանանի նախագահ Միշել Աունը  խորհրդարանական խմբակցությունների հետ երկար խորհրդակցություններից հետո սուննի մտավորական Հասսան Դիաբին վստահեց երկրի վարչապետի պաշտոնը և դեկտեմբերի 19-ին 
խորհրդարանի պատգամավորների 69 ձայների շնորհիվ Դիաբն ընտրվեց երկրի վարչապետ։ Դիաբի համախոհներից  էին նաև  շիա մուսուլմաններին միավորող Հեզբոլլահ կուսակցության, «Ամալ» շարժման և  մարոնիական «Ազատ հայրենասիրական շարժման» կողմնակիցները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հասսան Դիաբի լուսանկարը tass.ru կայքում
* 

Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լիբանանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիդսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Չանգ (խմիչք)

**Չանգ** (, ), նեպալյան և տիբեթյան ավանդական ալկոհոլային խմիչք, հայտնի է նաև հարավային Հիմալայներում և նեվարներ ժողովրդի շրջանում։ Չանգն ավանդաբար օգտագործվում է նեպալցիների, տիբեթցիների կողմից, քիչ քանակությամբ՝ նաև հարևան ժաղովուրդների կողմից, որոնք բնակվում են Հնդկաստանում, հատկապես՝ Սիկկիմ նահանգում, և Բութանում։ Ամառային եղանակին խմիչքը մատուցվում է սենյակային ջերմաստիճանում, իսկ տարվա ցուրտ եղանակին՝ տաքացրած վիճակում։ Չանգի պատրաստումը և օգտագործումը բնորոշ է Տիբեթի շատ ծեսերին։

## Պատմություն
Չանգի արտադրման համար օգտագործում են գարի, կորեկաձավար կամ բրինձ։ Եփված և հովացրած ցորենին կամ ալյուրին ավելացնում են մանրէներից, խմորիչից և բորբոսասնկից պատրաստված խառնուրդ։ Այնուհետև այդ զանգվածը դնում են բամբուկից պատրաստված զամբյուղում և փաթաթում տերևներով՝ այս ամենը մեկ կամ երկու օր թողնելով տաք վայրում։ Ապա խառնուրդը տեղափոխվում է կերամիկական խեցամանի մեջ, որը փակվում է՝ խցանելով թթվածնի ներթափանցման ճանապարհը։ Մեկ կամ երկու շաբաթ խմորումից հետո մթերքը թողնում են ևս կես տարի հասունանալու։ Բալիստանում խառնուրդին ավելացնում են նաև կոճապղպեղ և ընձախոտ։

Խմորված հատիկները դնում են բամբուկի տարայում, իսկ հետո եռման ջուր ավելացնում։ Խմիչքը խմում են բամբուկի հատուկ ձողիկով, որի մի կողմը հորատած է։ Հատիկային խառնուրդը սովորաբար եռացնում են երկու անգամ, չնայած կարելի է ավելացնել նաև ավելի հաճախ։

Լիմբու ժողովուրդն այս խմիչքն անվանում է «տոնգբա» կամ «ջանդ», ընդ որում, վերջինս մատուցվում է մեծ բաժակներով։ Նրանց դեպքում խմորման համար օգտագործվում են խմորիչի և բորբոսասնկի վայրի խոտերը։

Չանգն իր համով Էլ է հիշեցնում։ Թեև նրանում ալկոհոլի պարունակությունը բավականին ցածր է, բայց տաքացնող հատկություն ունի, որը հատկապես արժեքավոր է ցուրտ եղանակին։

Հիմալայների որոշ շրջաններում, օրինակ` Բալտիստատում կամ Լադակխում, խառնուրդին ավելացնում են ընձախոտ։ Դա թունավոր բույս է, որն այդ շրջաններում լայնորեն օգտագործվում է ավանդական բժշկության մեջ։ Ընձախոտը պարունակում է տարատեսակ ալկալոիդներ, ներառյալ՝ ակոնիտին և կեղծ ակոնիտին։ Ընձախոտի սխալ օգտագործումը մահացու թունավորման վտանգ է ներկայացնում։ Նույնիսկ ընձախոտի փոքր չափաբաժինը կարող է հանգեցնել սուր տոքսիկ ազդեցության։

## Մշակույթում
Գրականության մեջ կարելի է հանդիպել մի համոզմունքի, ըստ որի՝ տիբեթյան հավատալիքների համաձայն՝ եթիներն այնքան են սիրում չանգ, որ դրա համար հարձակվում են լեռնային գյուղերի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ
Կատեգորիա:Գարեջուր
Կատեգորիա:Հնդկական խոհանոց
Կատեգորիա:Տիբեթական խոհանոց
Չոլկի

**Չոլկի** (; (), կղզի Նոր Զելանդիայում։ Վարչականորեն մտնում է Սաուտլենդ շրջանի մեջ։

## Աշխարհագրություն
thumb|left|275px|Չոլկի կղզի
Չոլկի կղզին տեղակայված է նորզելանդական Հարավային կղզու հարավ-արևմուտքում, Չոլկի-Ինլետ ծոցի մոտ։ Գտնվում է Պյուսեգուր ծայրամասից մոտավորապես 10 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ուեստ-Քեյփ ծայրամասից 15 կմ հարավ-արևելք և Ինվերկարգիլ քաղաքից 140 կմ դեպի արևմուտք։ Չոլկիի մակերեսը 5,14 կմ քառակուսի է։ Մտնում է Ֆյորդլենդ ազգային այգու մեջ։

Կղզում բնակեցված է նորզելանդական հազվագյուտ թռչուններով, այդ թվում նաև դեղնագլուխ մուհուա, նորզելանդական թռչող թութակ, ինչպես նաև մողես։ Որոշ տեսակներ Չոլկի են բերվել տեղի մասնագետների կողմից։

## Պատմություն
Չոլկի կղզին հայտնաբերողը համարվում է բրիտանացի ճանապարհորդ Ջեյմս Կուկը, ով կղզին հայտնաբերել է 1773 թվականին։ XVIII դարի վերջին և XIX դարասկզբին կղզին ծառայել է որպես հիմք ծովային փոկերին որսելու համար։

Ներկա պահին կղզին համարվում է թռչունների արգելավայր։ 1999 թվականին Չոլկին դարձավ առաջին կղզին Ֆյորդլենդի ազգային այգում, որտեղ ամբողջությամբ ոչնչացվել է կզաքիսի ողջ տեսակը, որոնք այստեղ էին ներմուծվել եվրոպացիների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի և Օվկիանիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի կղզիներ
Բեթի Ֆրիդան

**Բեթի Ֆրիդան** (Բեթի Նաոմի Գոլդշտեյն, անգլ.՝ Betty Friedan, ), ամերիկյան ֆեմինիզմի առաջնորդներից մեկն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հրեական ընտանիքում։ Ֆրիդանը հանդես էր գալիս կանաց իրավահավասարության համար, տղամարդկանց հավասար աշխատավարձից մինչև երկրի քաղաքական կյանքի մասնակցույթուն, և հղիության ընդհատման արգելքի վերացման։

Դեռ երիտասարդ տարիներին նա ակտիվ էր հրեական և մարքսիստական շրջաններում։ Ավելի ուշ նա գրել է, թե ժամանակ առ ժամանակ ինչպես էր մեկուսացված զգում հրեական հասարակությունից, ինչպես նաև, որ «Անարդարության նկատմամբ կիրքը... հակասեմականության անարդարության իմ զգացումներից» ()։ Նա հաճախել է Պեորիայի միջնակարգ դպրոցը և ակտիվ մասնակցություն է ունեցել դպրոցական թերթի գրման գործում։ Երբ թերթում սյունակ գրելու խնդրանքը մերժվեց, նա և նրա վեց ընկերները հրապարակեցին «Tide» գրական ամսագիրը, որտեղ քննարկվում էր ընտանեկան կյանքը։

1938 թվականին նասովորել է Սմիթի կանանց քոլեջում ()։ Ոսման առաջին տարում նա կրթաթոշակ է ստացել` ուսման մեջ առաջադիմության համար։ Երկրորդ կուրսում նա տարվել է պոեզիայով և մի շարք բանաստեղծություններ է հրապարակել։ 1941 թվականին նա դարձել է քոլեջի թերթի գլխավոր խմբագիրը։ Նրա ղեկավարությամբ խմբագրվոող հոդվածները դարձան ավելի քաղաքական` զբաղեցնելով ուժեղ հակապատերազմյան դիրքորոշում։

1966 թվականին Ֆրիդանը ստեղծել է ԱՄՆ-ի կանանց ազգային կազմակերծությունը և դարձել նախագահ։

## Ստեղծագործություն
Բեթի Ֆրիդան հայտնիություն է ձեռք բերել 1963 թվականին՝ «Կանացիության գաղտնիքը» («The Feminine Mystique») գրքի հրապարակումից հետո։ Գրքում ասվում էր, որ «կանացիություն» հասկացությւոնը հնարել են տղամարդիկ, որպեսզի արդարացնեն տնային տնտեսուհու և մոր դերը, որը ժամանակակից աշխարհում տրվում է կնոջը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Հրեա ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
22-րդ դար

**22-րդ (XXII) դար**, ըստ Գրիգորյան օրացույցի՝ 2101 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2200 թվականի դեկտեմբերի 31-ն ընկած ժամանակահատվածը։

## Սպասվող իրադարձություններ
### 2100-ական թվականներ
* Աշխարհի բնակչությունը կհասնի 11 միլիարդ մարդու։
* Դարասկզբին մինչև 100 տարեկան ապրած մարդկանց քանակը ավելանալու է 26 միլիոնով։ Բնակչության ընդհանուր թվում կավելանա տարեց մարդկանց մասնաբաժինը։
* 2103 թվականին կլրանա Սանկտ Պետերբուրգի 400-ամյակը։
* 2147 թվականին կլրանա Մոսկվայի 1000-ամյակը։

## Սպասվող աստղագիտական իրադարձություններ
* 22-րդ դարում սպասվում է Լուսնի 238 և Արեգակի 235 խավարում։
* 2113 թվականի օգոստոս՝ Պլուտոնը հայտնաբերման պահից ի վեր առաջին անգամ կհասնի աֆելիին։
* 2117 թվականի ապրիլի 2՝ Հնդկական օվկիանոսի հարավային մասում կնկատվի արեգակի օղակաձև խավարում։
* 2117 թվականի սեպտեմբերի 26՝ Արեգակի ամբողջական խավարում կլինի Խաղաղ օվկիանոսում։ Ընդհանուր փուլը կդիտվի Խաղաղ օվկիանոսում՝ Հավայան կղզիներից 2600 կիլոմետր արևմուտք ընկած շրջանում։
* 2117 թվականի դեկտեմբերի 11՝ Վեներան կանցնի Արեգակի սկավառակով՝ 2012 թվականից հետո առաջին անգամ։
* 2123 թվական՝ Մարս-Յուպիտեր եռակի միացում։
* 2123 թվականի սեպտեմբերի 14՝ ժամը 15։28-ին UTC, Վեներան կփակի Յուպիտերը (Յուպիտերի ծածկումը Վեներայի կողմից)։
* 2125 թվականի դեկտեմբերի 8՝ Վեներան կանցնի Արեգակի սկավառակով։
* 2126 թվական՝ Սվիֆթ-Թաթլյա գիսաստղը կթռչի Երկրի վրա՝ 0,15 ա․ մ․ հեռավորության վրա։
* 2126 թվականի հուլիսի 29՝ ժամը 16։08-ին UTC, Մերկուրին կփակի Մարսը (Մարսի ծածկումը Մերկուրիի կողմից)։
* 2126 թվականի հոկտեմբերի 16՝ Արեգակի ամբողջական խավարում, որը հնարավոր է՝ նկատվի Մոսկվայում։
* 2130 թվականի մարտի 10՝ ժամը 07։32-ին UTC, Արեգակը կանցնի արեգակնային համակարգի բարիկական կենտրոնի միջով։
* 2133 թվականի դեկտեմբերի 3՝ ժամը 14։14-ին UTC, Մերկուրին կծածկի Վեներան։
* 2136 թվական՝ Հալլեյի գիսաստղի պերիգելիա։
* 2148 թվական՝ Մարս-Սատուրն եռակի միացում։
* 2170 թվական՝ Մարս-Յուպիտեր եռակի միացում։
* 2178 թվականի հունվարի 21՝ Պլուտոնն իր հայտնաբերման պահից ի վեր (1930 թվականի փետրվարի 18) առաջին անգամ կավարտի Արեգակի շուրջ ամբողջական պտույտը։
* 2182 թվական՝ մեծ է Բեննի աստերոիդի (101955)՝ Երկիր ընկնելու հավանականությունը։
* 2185 թվական՝ Մարս-Սատուրն եռակի միացում։
* 2187 թվական՝ Մարս-Սատուրն եռակի միացում։
* 2197 թվականի սեպտեմբերի 2՝ Վեներան կծածկի Սպիկային (առաջին անգամ՝ 1783 թվականի նոյեմբերի 10-ին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:3-րդ հազարամյակ
Կատեգորիա:Ապագա
Կատեգորիա:Դարեր
2Б25

**2Б25 Գալլ**, ռուսական անաղմուկ կրվող ականանետ։ Մշակվել է Նիժնի Նովգորոդի Բուրեվեսնիկ կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում։ Լայն հանրությանն է ներկայացվել 2011 թվականին Մինսկում կայացած «MILEX-2011» զենքի ցուցահանդեսում։ Դրված է սերիական արտադրության։

## Կոնստրուկցիայի նկարագրություն
82 մմ ականանետին հիմնական նշանակությունը կայանում է ինչպես բաց տեղանքում, այնպես էլ դաշտային թաքստոցներում գտնվող հակառակորդի խոցումը։ Կրակը կարող է վարվել ինչպես բաց, այնպես էլ փակ դիրքերից։ 2Б25 ականանետի առանձնահատկությունն է կրակի վարման ժամանակ ստանդարտ նշանների բացակայությունը։ Նմանատիպ արդյունքի այն հասնում է հատուկ մշակված բեկորային կրակի 3ВО35Е օգտագործման շնորհիվ։ Կրակելուց վառոդային գազերը խցանվում են արկի ծայրամասում, ինչի շնորհիվ չի առաջանում բոց, ծուխ և հարվածային ալիք, իսկ 2Б25-ի կրակոցի աղմուկի ուժգնությունը համեմատելի է խլացուցիչով կալաշնիկովի ինքնաձիգից արձակած աղմուկին։

Ականանետն ի վիճակի է խոցել 100-800 մ հեռավորության վրա գտնվող թիրախը։ Ընդ որում, կրակի ուղղահայաց անկյունը կազմում է +45°-ից +80°, իսկ հորիզոնականը՝ -4°-ից +4°։ Կցասայլի տեղափոխումով հորիզոնական անկյունը կազմում է 360°։ 2Б25 զանգվածը չի գերակշռում 13 կգ-ը։ Սպասարկող մարտական հաշվարկը 2 մարդ է կրակի վարման արագությունը՝ 1 րոպեում 15 կրակոց։ Կրակը հնարավոր է վարել գրունտի տարբեր ամրություններում, օրվա ցանկացած ժամին, ցանկացած եղանակային պայմաններում։ Ականանետի այսպիսի բնութագրիչները դարձնում են այն բարձր շարժուն և հնարավորություն տալիս գաղտնի և անսպասելի այն օգտագործել։

## Զենքի գնահատական
Չնայած այն բանին, որ արտասահմանում նմանատիպ համակարգեր մշակվում են (օրինակ, Ֆրանսիայում), բայց տրամաչափով, հեռաձգությամբ և քաշով զիջում են 2Б25-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ականանետներ
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Թալիշ)

**Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող եկեղեցի Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղում։

## Պատմություն
Ըստ շինարարական արձանագրության եկեղեցին կառուցվել է 1894 թվականին։ Մակար Բարխուդարյանի հավասմամբ եկեղեցին կառուցվել է գյուղացիների ծախսերով։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին եռանավ բազիլիկա է՝ կառուցված սրբատաշ և կոպտատաշ դարչնագույն քարերով։ Հուշարձանի չափսերն են՝ 21.75 մ երկարություն, 13.1 մ լայնություն և 8.5-9 մ բարձրություն։ Միակ մուտքը բացվում է հյուսիսային կողմից։ Հարավային կողմից նախկինում ունեցել է մուտք, որն այժմ փակված է։ Տարբեր կողմերից բացվում են 9 պատուհաններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Շիրակի ազատագրումը Զաքարյանների կողմից

**Շիրակի ազատագրում Զաքարյանների կողմից**, ռազմական բախում հայ-վրացական զորքերի և Շադդադյանների միջև, որը տեղի է 1199 թվականին։ Հայ-վրացական միացյալ բանակը 1195 թվականին սկսում է ազատագրել հայոց տիրույթները։ Ռազմական գործողությունները ղեկավարվում էին հայ իշխանների՝ Զաքարյանների կողմից, որոնք վրաց արքունիքում մեծ կշիռ ունեին։ 1195 թվականին Գանձակ և Շամքոր քաղաքների միջև տեղի է ունենում ճակատամարտ, որտեղ հայ-վրացական ուժերը հաղթանակ են տոնում հակառակորդի նկատմամբ, որից հետո ազատագրվում են նաև Արագածոտն և Գեղարքունիք գավառները։

## Նախապատմություն
Վրացական արքունիքում սկսել էին մեծ դիրք գրավել հայ իշխանները, որոնք սելջուկ-թյուրքերի արշավանքների ժամանակ արտագաղթել էին Վրաստան։ Սարգիս Զաքարյանը առաջինն էր, որը կարևոր պաշտոն ստացավ վրաց արքունիքում՝ ամիրսպասալար, որը վրաց զորքերի գերգույն հրամանատարն էր։ Նրա որդիներից Զաքարեն ժառանցել հոր պաշտոնը, իսկ Իվանեն դարձավ աթաբեկ, որի պարտականությունն էր թագաժառանգների դաստիարակումը։ 1195 թվականին սկսվում է հայ-վրացական ուժերի կողմից Հայաստանի ազատագրումը․ այդ գործողության հրամանատարներն էին Զաքարե և Իվանե Զաքարյանները։

Հայ-վրացական ուժերը կարողանում են Շամքորի ճակատամարտում հաղթանակ տանել Գանձակի ամիրայության նկատմամբ, որի հետո շարժվում են դեպի Արագածոտն, որի կենտրոնը Ամբերդն էր։ Ամբերդի գրավմամբ ամբողջանում է Արագածոտնի ազատագրումը, որից հետո ազատագրվում է նաև Գեղարքունիքը։ Չեզոքացնելով Հայաստանի հարավից և հարավ-արևելքից եկող սպառնալիքները՝ Զաքարյան եղբայրները սկսում են Շիրակի ազատագրումը, որը ենթադրում էր Անիի ազատագրում։

## Արշավանք
1199 թվականին հայ-վրացական միացյալ ուժերը սկսում են շարժվել դեպի Շիրակ։ Արշավանքը պատրաստված էր հնարավորինս մանրամասնորեն և զորքի առաջխաղացմանը նպաստելու համար յուրքանչյուր քայլ ձեռք էր առնվել։ Անին զավթած Շադդադյաններից այդ ժամանակ իշխում էր Քեյ-Սուլթանը, որը գիտեր, որ բախումը հայ-վրացական ուժերի համար կարող է ճակատագրական լինել, քանի որ Անին այդ ժամանակաշրջանում համարվում էր հայոց ազատության և անկախության խորհրդանիշը։ Սակայն Անիի ամրությունները շատ հզոր էին և կարող էին դիմագրավել մի քանի անգամ ավելի հուժկու արշավանքների, քան Զաքարյանների արշավանքն էր, բայց ռազմական գործողությունները ընթանում են հօգուտ հայ-վրացական ուժերի։

Շադդադյանները չեն կարողանում լուրջ դիմադրություն ցուցաբերել և Անիի բնակչությունը իր դռները բացում է և առանց դիմադրության հանձնվում հայ–վրացական ուժերին։ Անիի գրավումը կարևոր դեր է խաղում հետագայում հայ-վրացական հարաբերություններում, որոնք ստանում են ավելի լուրջ դաշնակցական բնույթ։ Շիրակի ազատագրումից հետո Զաքարյաններին է անցնում Բագրատունիների արքայական ժառանգական տիտղոսը՝ «շահնշահ հայոց» և նրանք դառնում են ազատագրված Հայաստանի ինքնիշխան տերերը։ Զաքարյանները իրենց արքունիքը Լոռիից տեղափոխում են Անի, իսկ Շիրակի հայկական 10-հազարանոց զորքը միանում է Զաքարյանների բանակին։

## Տես նաև
*Զաքարյանների իշխանապետություն
*Զաքարյաններ
*Շամքորի ճակատամարտ (1195)
*Ամբերդի գրավում (1196)
*Գեղարքունիքի ազատագրումը Զաքարյանների կողմից
*Անիի ազատագրում (1199)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1199
Կատեգորիա:Հայաստանի ազատագրումը Զաքարյանների կողմից
Կատեգորիա:Շադդադյանների պատերազմներ