Քուշինգի հիվանդություն

**Քուշինգի հիվանդություն**, Քուշինգի համախտանիշի դրսևորման պատճառներից մեկը, որ բնութագրվում է առաջային հիպոֆիզից ադրենոկորտիկոտրոպ հորմոնի (ԱԿՏՀ) գերարտադրությամբ, ինչի հետևանքով զարգանում է երկրորդային հիպերկորտիցիզմ։ Հիմնականում հիվանդությունը պայմանավորված է հիպոֆիզի ադենոմայով (մասնավորապես՝ հիպոֆիզի բազոֆիլիզմով) կամ հիպոթալամուսի կողմից կորտիկոտրոպին ռիլիզինգ հորմոնի (ԿՌՀ) ավելցուկային արտադրությամբ (երրորդային հիպերկորտիցիզմ), որը խթանում է մակերիկամներում կորտիզոլի սինթեզը։ Հիպոֆիզի ադենոմաները կազմում են էնդոգեն Քուշինգի համախտանիշի դեպքերի մոտ 80 տոկոսը, եթե բացառվում են էկզոգեն կորտիկոստերոիդներով պայմանավորված դեպքերը։ Ձիերի մոտ հիվանդության պատճառն է հիպոֆիզի միջանկյալ մասի դիսֆունկցիան։

Քուշինգի հիվանդությունը չպետք է շփոթել էկտոպիկ Քուշինգի համախտանիշի կամ էկզոգեն ստերոիդների կիրառմամբ պայմանավորված հիպերկորտիցիզմի հետ։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Քուշինգի հիվանդության ախտանիշները նման են այն ախտանիշներին, որոնք հանդիպում են Քուշինգի համախտանիշի առաջացման այլ պատճառների դեպքում։ Հիվանդները սովորաբար ունեն մեկ կամ մի քանի նշաններ և ախտանիշներ, որոնք կապված են կորտիզոլի կամ ԱԿՏՀ-ի գերարտադրության հետ։ Ըստ հետազոտական տվյալների, հազվադեպ, որոշ հիվանդների մոտ կարող են դիտվել հիպոֆիզի մեծ ուռուցքներ (մակրոադենոմաներ)։ Կորտիզոլի գերարտադրությամբ պայմանավորված ծանր հորմոնալ ազդեցություններից բացի, ուռուցքը կարող է ճնշել հարակից կառույցները։ Այդպիսի ուռուցքները կարող են ճնշել աչքերից տեղեկատվություն փոխանցող նյարդերը, ինչը կարող է հանգեցնել ծայրամասային տեսողության նվազման։ Քուշինգի համախտանիշի հետևանքով կարող են զարգանալ նաև գլաուկոմա և կատարակտ։ Երեխաների շրջանում հիմնական երկու ախտանիշներն են ճարպակալումը և ֆիզիկական աճի դանդաղումը։

Կլինիկական ախտորոշումը պետք է հիմնված լինի ստորև նշված մեկ կամ մի քանի ախտանիշների առկայության վրա, քանի որ ինքնին համախտանիշը չունի իրական պաթոգնոմոնիկ նշաններ կամ ախտանիշներ։ Տղամարդկանց շրջանում առավել հաճախ հանդիպող ախտանիշներն են մանուշակագույն ստրիաները, մկանների ատրոֆիան, օստեոպորոզը և երիկամաքարային հիվանդությունը։

### Հաճախ
Քուշինգի հիվանդության ամենահաճախ հանդիպող նշաններն ու ախտանիշները ներառում են․

* քաշի ավելացում
* գերճնշում
* կարճաժամկետ հիշողության խանգարում
* գրգռվողություն
* մազերի ավելցուկային աճ (կանանց մոտ)
* իմուն ֆունկցիաների խանգարում
* դեմքի կարմրություն
* ճարպի կուտակում վզի շրջանում, «ցլի սապատ» (տորսո բուֆալո)
* լուսնային կլոր դեմք
* հոգնածություն
* կարմիր ստրիաներ
* ուշադրության վատացում
* անկանոն դաշտանային ցիկլ:

### Ոչ հաճախ
Ավելի հազվադեպ հանդիպող նշաններն ու ախտանիշները ներառում են հետևյալը․

* անքնություն
* կրկնվող վարակներ
* բարակ մաշկ
* հաճախակի կապտուկների առաջացում
* ոսկրերի փխրունություն
* ակնե
* մազաթափություն (կանանց մոտ)
* դեպրեսիա
* կոնքերի և ուսերի մկանային թուլություն
* ոտքերի և ստորին վերջույթների այտուց
* շաքարային դիաբետ
* սեռական անկարողություն:

## Ախտորոշում

Ախտորոշումը կատարվում է նախ Քուշինգի համախտանիշի՝ հիպերկորտիցիզմի հաստատմամբ, ինչը կլինիկապես կարող է դժվար լինել, քանի որ ամենաբնորոշ ախտանիշները հանդիպում են միայն հիվանդների փոքր մասի շրջանում։ Կենսաքիմիական ախտորոշման համար կիրառվող հետազոտություններից են թքի մեջ և արյան շիճուկում կորտիզոլի մակարդակի որոշումը, 24-ժամյա մեզում ազատ կորտիզոլի չափումը, ինչպես նաև դեքսամետազոնային ընկճման թեստը։ Ոչ մի առանձին թեստ կատարյալ չէ, և ճշգրիտ ախտորոշման համար միշտ անհրաժեշտ է կիրառել մի քանի հետազոտական մեթոդների համադրություն։ Քուշինգի հիվանդության ախտորոշումը բազմամասնագիտական գործընթաց է, որում ներգրավված են տարբեր ոլորտի մասնագետներ՝ ընդհանուր բժիշկներ, ներզատաբաններ, ճառագայթաբաններ, վիրաբույժներ և կլինիկական քիմիայի մասնագետներ։ Շատ դեպքերում դժվար է տարբերակել իրական Քուշինգի համախտանիշը կեղծ Քուշինգի համախտանիշից (ոչ նեոպլաստիկ հիպերկորտիցիզմ)։
### ԱԿՏՀ արյան մեջ
Քուշինգի համախտանիշ ախտորոշելուց հետո պատճառի հայտնաբերման առաջին քայլը պլազմայում ադրենոկորտիկոտրոպ հորմոնի (ԱԿՏՀ) խտության որոշումն է։ 1.1 պմոլ/լ-ից կայուն ցածր ԱԿՏՀ-ի մակարդակը դասակարգվում է որպես կորտիկոտրոպին-անկախ և չի հանգեցնում Քուշինգի հիվանդության ախտորոշման: Նման դեպքերում հաջորդ քայլը մակերիկամների պատկերագրությունն է համակարգչային շերտագրությամբ: Եթե ​​պլազմայում կորտիկոտրոպինի մակարդակը կայուն բարձր է 3.3 պմոլ/լ-ից, ապա ամենայն հավանականությամբ առկա է կորտիկոտրոպին-կախյալ Քուշինգի համախտանիշ: Ցանկացած միջանկյալ արժեք պետք է զգուշորեն մեկնաբանվի, և կորտիկոտրոպինից կախվածությունը հաստատելու համար խորհուրդ է տրվում անցկացնել կորտիկոտրոպին-ռիլիզինգ հորմոնի (ԿՌՀ) թեստ: Եթե ախտորոշվում է կորտիկոտրոպին-կախյալ Քուշինգի համախտանիշ, ապա հաջորդ քայլը Քուշինգի հիվանդության և էկտոպիկ կորտիկոտրոպինային համախտանիշի միջև տարբերակիչ ախտորոշումն իրականացնելն է, որ ներառում է ԿՌՀ-ի մակարդակի որոշումը, բարձր դեղաչափով դեքսամետազոնային ընկճման թեստը, հիպոֆիզի ՄՌՇ հետազոտությունը, և երկկողմանի ստորին վիմային ծոցի նմուշառումը (*inferior petrosal sinus sampling*):

### Դեքսամետազոնային ընկճման թեստ
Դեքսամետազոնային ընկճման թեստերից սովորաբար օգտագործվում են՝ գիշերային թեստը և 48-ժամյա թեստը։ Երկու թեստերի դեպքում էլ պլազմայում կորտիզոլի 50 նմոլ/լ-ից բարձր մակարդակը վկայում է Քուշինգի հիվանդության մասին։ Այնուամենայնիվ, Քուշինգի հիվանդությամբ հիվանդների 3-8%-ի մոտ կարող է արձանագրվել բացասական արդյունք՝ դեքսամետազոնի ճնշման ունակությունների պահպանման պատճառով։ Ոչ Քուշինգի կամ առողջ հիվանդների մոտ կեղծ դրական արդյունքի հավանականությունը կազմում է 30%։ 48-ժամյա թեստն առավելություն ունի, քանի որ ավելի սպեցիֆիկ է և կարող է իրականացվել ամբուլատոր հիվանդների մոտ՝ համապատասխան ցուցումներով։ Բարձր դեղաչափով 48-ժամյա թեստ իրականացնելու համար դեքսամետազոնի 2մգ-ը տրվում է յուրաքանչյուր 6 ժամը մեկ՝ 48 ժամվա ընթացքում կամ 8մգ՝ միանվագ։ Այս թեստը անհրաժեշտ չէ, եթե 48-ժամյա ցածր դեղաչափով թեստը ցույց է տվել կորտիզոլի ընկճում ավելի քան 30%-ով։ Այս թեստերը հիմնված են հիպոֆիզի ադենոմաների գլյուկոկորտիկոիդային զգայունության վրա՝ համեմատած ոչ հիպոֆիզային ուռուցքների հետ։
### ԱԿՏՀ խթանման թեստ
Կորտիկոտրոպին ռիլիզինգ հորմոնի (ԿՌՀ) կամ այլ նյութի կիրառմամբ ԱԿՏՀ-ի խթանման թեստի միջոցով կարելի է տարբերակել Քուշինգի հիվանդությունը էկտոպիկ ԱԿՏՀ-ի արտազատումից։ Քուշինգի հիվանդությամբ հիվանդների մոտ ուռուցքային բջիջները խթանվում են և արտազատում կորտիկոտրոպին, և պլազմայում հայտնաբերվում է կորտիկոտրոպինի բարձր մակարդակ։ Սա հազվադեպ է պատահում էկտոպիկ կորտիկոտրոպինային համախտանիշի դեպքում և, հետևաբար, բավականին օգտակար է երկու վիճակները տարբերակելու համար։ Էկտոպիկի դեպքում պլազմայում ԱԿՏՀ-ի և կորտիզոլի մակարդակները անփոփոխ են. եթե վիճակը կապված է հիպոֆիզի հետ, երկուսի մակարդակներն էլ բարձր են։ ԿՌՀ թեստը օգտագործում է մարդու կամ խոշոր եղջերավոր անասունների ռեկոմբինանտ ԿՌՀ, որը ներարկվում է 100 մկգ ներերակային բոլյուսային դեղաչափով։ Քուշինգի հիվանդությունը հայտնաբերելու համար ԿՌՀ թեստի զգայունությունը 93% է, երբ պլազմայում մակարդակը չափվում է տասնհինգ և երեսուն րոպե անց։ Այնուամենայնիվ, այս թեստն օգտագործվում է միայն որպես վերջին միջոց՝ իր բարձր արժեքի և բարդության պատճառով։

### Պատկերավորում
Հիպոֆիզի համակարգչային շերտագրությունը կամ ՄՌՇ-ը կարող է հայտնաբերել ԱԿՏՀ արտազատող ուռուցքը, եթե այն առկա է։ Սակայն Քուշինգի հիվանդությամբ հիվանդների մոտ մոտ 40% դեպքերում ՄՌՇ հետազոտությամբ հնարավոր չի լինում հայտնաբերել ուռուցքը։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ վիրահատությունից առաջ հիպոֆիզար Քուշինգի հիվանդություն ունեցող 261 հաստատված հիվանդներից, ՄՌՇ-ի միջոցով հիպոֆիզի օջախները հայտնաբերվել էին միայն 48% դեպքերում։ Ուռուցքների միջին չափը, ինչպես ՄՌՇ-ով հայտնաբերվածների, այնպես էլ միայն վիրահատության ընթացքում հայտնաբերված դեպքերում, կազմել է մոտ 6մմ։

### Ստորին վիմային ծոցի նմուշառում
Ստորին վիմային ծոցի միակողմանի (*IPSS*) կամ երկկողմանի (*BIPSS*) նմուշառումը ավելի ճշգրիտ, սակայն ինվազիվ հետազոտական մեթոդ է, որ կիրառվում է հիպոֆիզային Քուշինգի համախտանիշը էկտոպիկ կամ մակերիկամային Քուշինգի համախտանիշից տարբերակելու համար։ BIPSS-ի միջոցով կորտիկոտրոպինային գրադիենտի որոշումն անհրաժեշտ է ախտորոշումը հաստատելու նպատակով այն դեպքերում, երբ հիպոֆիզի ՄՌՇ պատկերավորումը և կենսաքիմիական ախտորոշիչ թեստերը չեն տվել հստակ արդյունք։ Կենտրոնական և ծայրամասային արյան մեջ ԱԿՏՀ-ի հարաբերակցության գերազանցումը 2:1-ը առանց, կամ 3:1-ը՝ կորտիկոտրոպին ռիլիզինգ հորմոնի կիրառման դեպքում բնորոշ է Քուշինգի հիվանդությանը։ Այս թեստը համարվում է ոսկե ստանդարտ Քուշինգի հիվանդությունը էկտոպիկ կորտիկոտրոպինային համախտանիշից տարբերակելու համար՝ ունենալով մոտ 94 տոկոս զգայունություն և սպեցիֆիկություն Քուշինգի հիվանդության նկատմամբ, ինչպես նաև բարդությունների զարգացման շատ ցածր ռիսկ։

### Մեզում ազատ կորտիզոլի որոշում
Մեկ այլ կիրառվող ախտորոշիչ մեթոդ է մեզում ազատ կորտիզոլի որոշման թեստը, որ չափում է երիկամների միջոցով մեզի մեջ արտազատվող ավելցուկային կորտիզոլի քանակը։ Եթե կորտիզոլի մակարդակը նորմայից մոտ չորս անգամ բարձր է, ապա մեծ է Քուշինգի հիվանդության հավանականությունը։ Այս հետազոտությունը խորհուրդ է տրվում կրկնել երեք անգամ՝ բացառելու համար ֆիզիոլոգիապես հնարավոր անցողիկ հիպերկորտիզոլիզմի դեպքերը։ Մեզում ազատ կորտիզոլի թեստի սպեցիֆիկությունը կազմում է մոտ 81%, այդ պատճառով այն ունի կեղծ դրական արդյունքների համեմատաբար բարձր հաճախականություն՝ պայմանավորված կեղծ Քուշինգի վիճակներով, քնի ապնոէով, պոլիկիստոզ ձվարաններով, գլյուկոկորտիկոիդների ընտանեկան ռեզիստենտությամբ և հիպերթիրեոզով։

### Ուշ գիշերային (կեսգիշերային) թքում առկա կորտիզոլի որոշում
Ուշ գիշերային (կեսգիշերային) թքում առկա կորտիզոլի որոշման թեստը վերջին տարիներին ստացել է լայն կիրառություն՝ նմուշառման հեշտության և սենյակային ջերմաստիճանում կայուն պահպանվելու շնորհիվ, ինչը թույլ է տալիս այն կիրառել ամբուլատոր հիվանդների մոտ։ Թեստը չափում է ազատ շրջանառող կորտիզոլը և ունի մոտ 95-98% զգայունություն և սպեցիֆիկություն։ Այն հատկապես օգտակար է երեխաների մոտ Քուշինգի համախտանիշի ախտորոշման համար։

## Բուժում

Քուշինգի հիվանդության արմատական բուժումը ԱԿՏՀ արտազատող հիպոֆիզային ադենոմայի վիրահատական հեռացումն է։ Այս վիրահատությունը իրականացվում է տրանսսֆենոիդալ, երբ ուռուցքը հեռացվում է սեպոսկրի ծոցի միջոցով։ Սեպոսկրի ծոց վիրահատական մուտք ապահովելու համար գոյություն ունեն երկու հիմնական տարբերակներ՝ ներքթային՝ քթանցքով, և ենթաշրթային՝ վերին շրթունքի տակ կատարվող կտրվածքով։ Մոտեցման ընտրությունը կախված է մի շարք գործոններից, այդ թվում՝ քթանցքների չափից, ախտահարման չափերից և վիրաբույժի նախընտրություններից։ Որոշ ուռուցքների դեպքում ուռուցքային հյուսվածքը հստակ սահմանազատված չէ հիպոֆիզի նորմալ հյուսվածքից, ինչի պատճառով կարող է անհրաժեշտ լինել հիպոֆիզի հյուսվածքի շերտերի զգույշ հատում՝ ուռուցքի ճշգրիտ տեղակայումը հայտնաբերելու համար։ Վիրահատության հաջող ավարտի հավանականությունը ավելի բարձր է այն հիվանդների մոտ, որոնց մոտ ուռուցքը հայտնաբերվել է արդեն առաջին վիրահատության ժամանակ, համեմատած այն հիվանդների հետ, որոնց մոտ սկզբնական միջամտության ընթացքում ուռուցք չի հայտնաբերվել։ Միկրոադենոմաներով հիվանդների մոտ տրանսսֆենոիդալ վիրահատությունից հետո ընդհանուր ախտադադարի հաճախականությունը կազմում է մոտ 65%-90%, մինչդեռ մակրոադենոմաներով հիվանդների մոտ ախտադադարի մակարդակը ցածր է և կազմում է 65%-ից պակաս։ Առաջին վիրահատությունից հետո հիվանդության պահպանման դեպքում կիրառվում է կրկնակի հիպոֆիզային վիրահատություն՝ հնարավորինս շուտ։ Սակայն կրկնակի վիրահատությունը ունի ավելի ցածր արդյունավետություն և բարձրացնում է մակուղեղային անբավարարության զարգացման վտանգը։

Հիպոֆիզի ճառագայթային թերապիան բուժման ևս մեկ տարբերակ է այն դեպքերում, երբ տրանսսֆենոիդալ վիրահատությունը արդյունավետ չէ, և հետվիրահատական շրջանում պահպանվում է հիպերկորտիզոլեմիան։ Հիպոֆիզի արտաքին ճառագայթային թերապիան հատկապես արդյունավետ է մանկական Քուշինգի դեպքում (բուժման արդյունավետությունը գնահատվում է մոտ 80-88%)։ Այս բուժման հիմնական ուշ բարդությունը հիպոպիտուիտարիզմն է, հատկապես աճի հորմոնի անբավարարությունը, որ բնութագրվում է որպես ամենահաճախ հանդիպող ուշ բարդություն և արձանագրվում Քուշինգի հիվանդության համար հիպոֆիզի ճառագայթային թերապիա ստացած հիվանդների մոտ 36-68% դեպքերում։

Մակերիկամների երկկողմանի հեռացումը ևս մեկ բուժական տարբերակ է, որը ապահովում է կորտիզոլի մակարդակի արագ նվազումը և հիպերկորտիզոլիզմի վերահսկումը։ Սակայն այս միջամտությունից հետո անհրաժեշտ է հիվանդների ինֆորմացում, քանի որ պահանջվում է ամբողջ կյանքի ընթացքում գլյուկոկորտիկոիդների և միներալոկորտիկոիդների փոխարինող թերապիա։ Այս բուժման կարևոր բարդություններից մեկը Նելսոնի համախտանիշի զարգացումն է, որը պայմանավորված է ուռուցքի աճով և ԱԿՏՀ-ի սեկրեցիայի ուժեղացմամբ մակերիկամների հեռացումից հետո։ Նելսոնի համախտանիշը հանդիպում է Քուշինգի հիվանդություն ունեցող հիվանդների մոտ 8-29% դեպքերում։

Վիրահատությունից հետո վերականգնման ընթացքում հիվանդներից վերցվում է 24-ժամյա մեզի և արյան նմուշներ՝ կորտիզոլի մակարդակի որոշման համար՝ բուժման արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Բուժման հաջողության ցուցանիշ համարվում է կորտիզոլի այն մակարդակը, որը մոտ է նորմայի ստորին սահմանին։ Ստերոիդների կտրուկ դադարեցման հետևանքով առաջացող վիճակները կանխելու համար հիվանդներին նշանակվում է հորմոնային փոխարինող թերապիա, օրինակ՝ ստերոիդներ։ Մեզի և արյան հետազոտությունից հետո հիվանդներին առաջարկվում է անցնել գլյուկոկորտիկոիդների, օրինակ՝ պրեդնիզոնի կիրառմանը՝ մակերիկամային հանման ախտանիշները նվազեցնելու համար։ Բուժման ընթացքում կարող է կիրառվել նաև միտոտան։

1993-2002 թվականներին ԱՄՆ հիվանդանոցների ներկայացուցչական ընտրանքում Քուշինգի հիվանդության համար իրականացված տրանսսֆենոիդալ վիրահատության 3525 դեպքերի ուսումնասիրությունը բացահայտեց հետևյալ արդյունքները. հիվանդանոցային մահացության մակարդակը կազմել էր 0,7%, իսկ բարդությունների մակարդակը՝ 42,1%: Ամենահաճախ հանդիպող բարդություններից են ոչ շաքարային դիաբետը (15%), հեղուկի և էլեկտրոլիտների շեղումները (12,5%) և նյարդաբանական անբավարարությունը (5,6%): Հետազոտության վերլուծությունները ցույց են տվել նաև, որ բարդություններն ավելի հավանական են նախավիրահատական շրջանում ուղեկցող հիվանդություններ ունեցող պացիենտների մոտ: 64 տարեկանից բարձր պացիենտների մոտ ավելի հավանական են եղել անբարենպաստ ելքերը և հիվանդանոցում գտնվելու տևողության երկարաձգումը: Կանանց մոտ անբարենպաստ ելքերի հավանականությունը 0,3 անգամ ավելի քիչ էր՝ տղամարդկանց համեմատությամբ

## Համաճարակաբանություն
Քուշինգի հիվանդության դեպքերը հազվադեպ են, և հիվանդության վերաբերյալ համաճարակաբանական տվյալները քիչ են։ Ըստ Իսպանիայի Վիսկայա նահանգի բնակչության շրջանում անցկացված 18-ամյա հետազոտության՝ Քուշինգի հիվանդության տարածվածությունը 0,004% է: Նոր ախտորոշված դեպքերի միջին հաճախականությունը կազմել էր տարեկան 2,4 դեպք՝ մեկ միլիոն բնակչի հաշվարկով։ Հիվանդությունը հաճախ ախտորոշվում է հիվանդության սկզբից 3-6 տարի անց: Մի քանի հետազոտություններ ցույց տվեցին, որ Քուշինգի հիվանդությունն ավելի տարածված է կանանց, քան տղամարդկանց մոտ՝ համապատասխանաբար 3-6:1 հարաբերակցությամբ: Ավելին, կանանց մեծ մասը 50-ից 60 տարեկան էր: Գերճնշման տարածվածությունը և գլյուկոզի նյութափոխանակության շեղումները հիվանդության չբուժված դեպքերում մահացության և հիվանդացության հիմնական կանխատեսիչներն են: ԿՔուշինգի հիվանդությունից մահացության մակարդակը կազմում է 10-11%, ընդ որում մահվան դեպքերի մեծ մասը պայմանավորված է սիրտ-անոթային հիվանդություններով: 45-70 տարեկան կանանց մոտ մահացության մակարդակը զգալիորեն ավելի բարձր է, քան տղամարդկանց մոտ: Ավելին, հիվանդությունը ժամանակի ընթացքում պրոգրեսիվում է: Պատճառներն անհայտ են, սակայն ավելի լավ ախտորոշիչ գործիքները և հիվանդացության ավելի բարձր մակարդակը երկու հնարավոր բացատրություններն են

## Պատմություն
Կորտիզոլի գերարտադրությամբ ուղեկցվող այս հիվանդությունը նկարագրվեց ամերիկացի նյարդավիրաբույժ Հարվի Քուշինգի կողմից 1912 թվականին՝ 1910 թվականին հիվանդության եզակի դեպքի հետ առնչվելուց հետո։ Պացիենտը 23-ամյա կին էր՝ Միննի Գ․ անունով, որի ախտանիշները ներառում էին ճարպակալումը, ամենորեան, հիպերտրիխոզը, երկրորդային սեռական հատկանիշների թերզարգացում, հիդրոցեֆալիա և ներգանգային ճնշման բարձրացումը։ Այն ժամանակ ախտանիշների այս համակցությունը դեռևս նկարագրված չէր որևէ բժշկական խանգարման մեջ։ Այնուամենայնիվ, Քուշինգը վստահ էր, որ Միննիի ախտանիշները պայմանավորված էին հիպոֆիզի գործառույթի խանգարմամբ և նման էին մակերիկամի ուռուցքի դեպքում նկարագրվող ախտանիշներին։ Ելնելով այս համոզմունքից և հիպոֆիզի առաջային բլթի բջիջների երեք տիպերի մասին իր գիտելիքներից՝ Քուշինգը հիպոթեզ առաջ քաշեց, որ եթե ացիդոֆիլ հիպերպիտուիտարիզմը (ացիդոֆիլ բջիջների ավելցուկային սեկրեցիան) առաջացնում է ակրոմեգալիա, ապա բազոֆիլ բջիջների ավելցուկը պետք է ներգրավված լինի հիպոֆիզի մեկ այլ խանգարման մեջ, որն ուղեկցվում է սեռական դիսֆունկցիայով (ամենորեա՝ կանանց մոտ և էրեկտիլ դիսֆունկցիա՝ տղամարդկանց մոտ) և կարող է բացատրել Միննիի ախտանիշները։

Փորձարարական ապացույցները և դեպքերի վերաբերյալ զեկույցները հանգեցրին 1932 թվականին Քուշինգի հրապարակմանը հիպոֆիզի բազոֆիլիզմի մասին՝ որպես Քուշինգի հիվանդության պատճառ։ Այս հրապարակման մեջ նկարագրվեցին հիվանդության կլինիկական ախտանիշները, և կոչվեցին Քուշինգի անունով։ Հիպոֆիզի վերաբերյալ Քուշինգի մենագրության մեջ նկարագրված հիպերկորտիցիզմով 12 դեպքերից 67%-ը մահացել էր ախտանիշների հայտնվելուց հետո մի քանի տարվա ընթացքում, մինչդեռ Միննի Գ․-ն ապրեց ավելի քան 40 տարի ախտանիշների հայտնվելուց հետո, չնայած այն հանգամանքին, որ նա որևէ բուժում չստացավ։ Միննիի դեպքն այն ժամանակ եզակի էր։ Պատճառը մնում է առեղծված, քանի որ Միննիի մահից հետո դիահերձումը մերժվեց։ Այնուամենայնիվ, ամենահավանական բացատրությունը, որն առաջարկվեց Ջ․ Էյդան Քարնիի կողմից և հիմնված էր վիճակագրական ապացույցների վրա, այն էր, որ բազոֆիլ ադենոման, որը հնարավոր է ուներ Միննին, ենթարկվել էր մասնակի ինֆարկտի, ինչը հանգեցրել էր ախտանիշների ռեգրեսիայի։ Մյուս հիպոթեզն այն էր, որ Միննին կարող էր ունենալ առաջնային գունակային հանգուցային մակերիկամների կեղևի հիվանդություն, որը, Քուշինգի համախտանիշի հետ (Քարնիի համալիր) համակցված լինելու դեպքում, կարող է հազվադեպ առաջացնել վերջինիս ախտանիշների ինքնաբուխ հետաճ։

1924 թվականին խորհրդային նյարդաբան Նիկոլայ Իցենկոն հայտնեց հիպոֆիզի ադենոմայով երկու պացիենտների մասին։ Արդյունքում առաջացած ադրենոկորտիկոտրոպ հորմոնի գերարտադրությունը հանգեցրել էր մակերիկամներով մեծ քանակությամբ կորտիզոլի արտադրության։ Հաշվի առնելով այս ազդեցությունը՝ արևելաեվրոպական և ասիական որոշ երկրներում անվանմանն ավելացվել է Իցենկոյի անունը, և հիվանդությունը կոչվում է Իցենկո-Քուշինգի հիվանդություն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Consensus on Diagnosis and Management of Cushing's Disease: A Guideline Update (2021)

## Արտաքին հղումներ
* The difference between Cushing's disease and other forms of Cushing's syndrome
* "The burden of Cushing's disease (CD): clinical and health-related quality of life aspects" (RA Feelders,  SJ Pulgar, A Kempel, and AM Pereira)

Կատեգորիա:Հազվադեպ հանդիպող հիվանդություններ
Կատեգորիա:Հորմոններ
Կատեգորիա:Ճարպակալում
Կատեգորիա:Մակերիկամ
Կատեգորիա:Մակերիկամի ֆունկցիայի բնածին խանգարում
Կատեգորիա:Ներզատաբանություն
Կատեգորիա:Ներզատական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ուռուցքային հիվանդություններ