Տիմոֆեյ Բադայանց

**Տիմոֆեյ Պետրոսի Բադայանց** (, ), հայազգի ուկրաինացի ճարտարապետ, Ուկրաինայի ճարտարապետների ազգային միության և նրա վարչության անդամ։ Հեղինակ է ավելի քան 100 նախագծերի, ծրագրերի և համալիրների աշխարհի տարբեր երկրներում, այդ թվում՝ Ուկրաինայում, Եմենում, Հայաստանում և այլուր։

Ավելի քան 30 տարի՝ 1990-2021 թվականներին եղել է Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի արտակարգ դիզայնի ստուդիայի գլխավոր տնօրենը։ 16 տարի շարունակ զբաղեցրել է Ուկրաինայի շինարարության, ճարտարապետության և բնակարանային քաղաքականության պետական կոմիտեի (Ուկրաինայի պետշին) գլխավոր ճարտարապետի և քաղաքաշինության վարչության պետի պաշտոնը։ Կիևի հայ համայնքի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար (2014) և վարչության անդամ։

## Կենսագրություն
Տիմոֆեյ Բադայանցը ծնվել է 1938 թվականի նոյեմբերի 10-ին Դոնեցկի մարզի Գոռլովկա քաղաքում՝ Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածների մեծ ընտանիքում։ Հայրը Կարսից էր, զոհվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, մայրը՝ Էրզրումից էր, մահացել է 1972 թվականին։

Տիմոֆեյ Բադայանցը ծառայել է խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո ընդունվել է Կիևի ճարտարագիտաշինարարական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը։ Ուսման ընթացքում աշխատել է Ղազախստանի, Ռուսաստանի և Չեխոսլովակիայի շինհրապարակներում։ Ինստիտուտն ավարտել է 1970 թվականին։

Տիմոֆեյ Բադայանցը 15 տարի աշխատել է Կիևի նախագծային հաստատություններում. հինգ տարի ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդին կից Պետական անվտանգության կոմիտեի նախագծային ինստիտուտում, տասը տարի՝ Քաղաքաշինության գիտահետազոտական և նախագծային ինստիտուտում։ Երեք տարի նա աշխատել է որպես Եմենի շինարարության նախարարության գլխավոր ինժեներ՝ ստեղծելով Ադենի և Էլ-Մուկալլայի գլխավոր հատակագծերը։

1988 թվականին մասնակցել է Սպիտակի երկրաշարժի հետևանքների վերացման աշխատանքներին, մշակել Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր) Տարոն-1 և Տարոն-2 բնակելի թաղամասերի կառուցման նախագծերը։ 1990 թվականից Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի արտասովոր նախագծման ստուդիայի տնօրենն էր։

1990-ական թվականների վերջից Տիմոֆեյ Բադայանցը Ուկրաինայի շինարարության, ճարտարապետության և բնակարանային քաղաքականության պետական կոմիտեի (Ուկրաինայի պետշին) գլխավոր ճարտարապետն էր և քաղաքաշինության վարչության պետը՝ այդ պաշտոնը զբաղեցնելով 16 տարի։ Երեք տարի շարունակ նա եղել է «Օլիմպիական» ազգային մարզահամալիրի գլխավոր տնօրենի տեղակալը-նախագծային բաժնի պետը։

Պարգևատրվել է բազմաթիվ պատվոգրերով և պարգևներով, այդ թվում՝ «Աշխատանքի վետերան» մեդալով։

Տիմոֆեյ Բադայանցը մահացել է 2021 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ 83 տարեկանում։ Թաղված է կնոջ կողքին՝ Բայկովի գերեզմանատանը։

### Ընտանիք
Տիմոֆեյ Բադայանցը ուկրաինահայ բազմանդամ ընտանիքի կրտսեր զավակն էր։ Եղբայրներից մեկը Դոնեցկի մարզային ֆիլհարմոնիայի երկարամյա տնօրեն Իվան Բադայանց էր (1931—2002)։

Կինը՝ բանասեր, Կիևի ազգային լեզվաբանական համալսարանի դասախոս Աննա (Անահիտ) Բադայանցն էր (1948-2008)։ Նրանք մեծացրել են երեք որդի և մեկ դուստր։ Որդիներից մեկը ճարտարապետ Պավել Բադայանցն է (ծնված 1972 թվականին)։

## Գիտական և հասարակական գործունեություն
Տիմոֆեյ Բադայանցը հեղինակ է ավելի քան 100 նախագծերի, ծրագրերի և համալիրների աշխարհի տարբեր երկրներում, այդ թվում՝ Ուկրաինայում, Եմենում, Հայաստանում և այլուր։ Նա հեղինակ է գիտական աշխատությունների, ինչպես նաև սեփական պոեզիայի ժողովածուների։ Կիևում Հայ առաքելական եկեղեցու համալիրի կառուցման նախագծային փաստաթղթերի մշակման հեղինակային թիմի ղեկավարն էր։

Կիևի հայ համայնքի խորհրդի անդամ էր, 2014 թվականին՝ համայնքի ղեկավարի ժամանակավոր պաշտոնակատար։ Եղել է Կիև քաղաքի Դնեպրովսկի շրջանի պետական վարչակազմի ղեկավարի խորհրդականը։

Եղել է Ուկրաինայի Տարածաշրջանային զարգացման և շինարարության նախարարության ճարտարապետական և քաղաքաշինական խորհրդի անդամ, Ուկրաինայի ճարտարապետների ազգային միության և նրա վարչության անդամ, Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի ասոցացված անդամ։

## Գիտական և ստեղծագործական նվաճումներ (մասնակի)
* Бадаянц Т. П., Велигоцкая Н. И. «В честь Горловского вооруженного восстания 1905 года» // Строительство и архитектура.&nbsp;— 1983.&nbsp;— №&nbsp;10.
* Бадаянц Т. П. «Пути повышения комплексности застройки» / Т.&nbsp;П.&nbsp;Бадаянц, С.&nbsp;И.&nbsp;Лапоногов // Строительство и архитектура.&nbsp;— 1988.&nbsp;— №&nbsp;7.
* «Точка перемен» [Текст]: [сб. стихов] / Тимофей Бадаянц.&nbsp;— Киев: [б. и.], 2010.&nbsp;— 109, [2] с.
* «Путь сладкого греха» [Текст]: [сб. стихов] / Тимофей Бадаянц.&nbsp;— Киев: Макрос, 2011.&nbsp;— 156, [3] с.
* «Восьмое чудо света» [Текст]: [поэзия] / Тимофей Бадаянц.&nbsp;— Киев: Феникс, 2013.&nbsp;— 215 с.

## Ճարտարապետական նախագծեր
* «Տրախտեմիրով» պետական պատմամշակութային արգելոցի գիտանախագծային հիմնավորում և գլխավոր հատակագիծ (գյուղ Տրախտեմիրով)
* Սառցե մարզադաշտի կոնցեպտուալ ձևավորում (Կիև, Ակադեմիկոս Գլուշկովի պողոտա, 9)
* Հայ առաքելական եկեղեցի (Կիև, կառուցման փուլում)
* բիզնես պարկի նախագիծ (Կիև, Վալերի Լոբանովսկու պողոտա, 190)
* 6-հարկանի ավտոկայանատեղով մանրածախ, գրասենյակային և բնակելի համալիրի գլխավոր հատակագիծ (Կիև, Անտոնովիչի փողոց, 54)
* սոցիալ-մշակութային կենտրոնի գլխավոր հատակագիծ (Կիև, Խորիվի փողոց, 25)
* Իրինինսկա փողոցի թիվ 6 տան վերակառուցում (Կիև)
* Միկոլա Բաժանի պողոտայի վերակառուցում (Կիև)
* Տարոն-1 և Տարոն-2 (Կիրովական) բնակելի թաղամասերի շինարարական նախագծեր
* բնակելի շենքեր, ակումբ (Կալինինգրադ)
* Ուկրաինայի և Մոլդովայի վերաբնակեցման գլխավոր սխեմաներ
* Ադենի, Ալ-Մուկալլայի (Եմեն) գլխավոր հատակագծեր

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կիև քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ճարտարապետներ