Ռուբեն Հախվերդյան

**Ռուբեն Լևոնի Հախվերդյան** (), հայ երգիչ, պոետ-երգահան, կիթառահար, հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ռուբեն Հախվերդյանը ծնվել է 1950 թվականի դեկտեմբերի 3-ին՝ հայտնի լեզվաբան, թատերագետ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Լևոն Հախվերդյանի և բանասեր, թատերագետ, թարգմանիչ Սոնա Այունցի ընտանիքում։

Ռուբեն Հախվերդյանը 1958-1966 թվականներին սովորել է Երևանի Եղիշե Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոցում, այնուհետ տեղափոխվել Խաչիկ Դաշտենցի անվան թիվ 114 ավագ դպրոց։ 1967 թվականին տեղափոխվել է Մաքսիմ Գորկու անվան միջնակարգ դպրոց, նույն թվականին վերադարձել թիվ 114 դպրոց։ 1968-1969 թվականներին սովորել և ավարտել է Վահան Տերյանի անվան թիվ 3 հեռակա միջնակարգ ինտերնացիոնալ դպրոցի հայկական բաժինը։

1959 թվականին ընդունվել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոց, սակայն այն չի ավարտել։

Ռուբեն Հախվերդյանը 1969-1974 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1971 թվականին 2-ամսյա պրակտիկա է անցել Մոսկվայի Սատիրայի թատրոնում՝ Մարկ Զախարովի մոտ։

## Ընտանիք
Նա 1980 թվականի հունիսի 7-ին ամուսնացել է Նունուֆար (Նանա) Մինասյանի հետ, ունեն երկու աղջիկ՝ Սոնա (1981 թ., նոյեմբերի 27), Անուշ (1994 թ., մայիսի 17) և մեկ տղա՝ Արամ (1984 թ., նոյեմբերի 25)։

## Ստեղծագործական ուղի
1968-1989 թվականներին աշխատել է հայկական հեռուստատեսությունում, սկզբում որպես ռեժիսորի օգնական, ապա՝ ռեժիսոր։ 1989 թվականին թողել է աշխատանքը հեռուստատեսությունում և հանդես է գալիս որպես ազատ ստեղծագործող։

Առաջին հեռուստաբեմադրությունն է Ի․ Շտոկի «Սատանայի ջրաղացը» (1975 թ.), հայկական առաջին գունավոր տեսագրությունը, երգերի հեղինակ։ Այլ հեռուստաբեմադրություններից են Մետեռլինկի «Սուրբ Անտոնիոսի հրաշագործությունը», Շվարցի «Վիշապը», Յանչոշեկի «Պաշտոնի բարձրացում»։ Ռուբեն  Հախվերդյանի «Ձյունը» և «Գիշերվա աստղազարդ նկարում» երգերը օգտագործվել են «Գտնված երազ» (1976 թ.) մուլտֆիլմում։

Պիեսներ է բեմադրել Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան (Դրուցեի «Սրբություն սրբոց») և դրամատիկական (ըստ Հրանտ Մաթևոսյանի «Կայարան») թատրոններում։

1985 թ. Փարիզում թողարկվել է Հախվերդյանի «Սիրո և հույսի երգեր» ձայնասկավառակը։ 1989 թվականին Պրահայում հրատարակվել է հեղինակային երգի խորհրդային ներկայացուցիչների ստեղծագործությունների «Ատլանտներն են պահում երկինքը» ժողովածուն, որում ընդգրկված է նաև Ռուբեն Հախվերդյանը՝ երկու լուսանկարով և երեք երգով։

Հեղինակ է մի շարք ձայնասկավառակների և ձայներիզների։ Լավագույն երգերից են «Ձյունը», «Շները», «Երևանի գիշերներում»։ Ստեղծել է «Իմ տունն անիվների վրա» համերգ-ներկայացումը (1996 թ.), ինչպես և մանկական երգեր։ Համերգներով հանդես է եկել Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Լիբանանում, Գերմանիայում և այլուր։

## Համերգներ
Ռուբեն Հախվերդյանի երգերը մեծ ժողովրդականություն են վայելում։ Նա ունի ինչպես երգերի մանկական շարք, այնպես էլ երիտասարդների և մեծահասակների համար։ Նրա համերգները սպասված են Հայաստանի բոլոր անկյուններում և Արցախում։ Նա մենահամերգներով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Կանադայում, Գերմանիայում, Չեխիայում, Սերբիայում, Հարավսլավիայում, Իտալիայում, Իրանում, Սիրիայում, Լիբանանում։

1991 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Երևանի Երիտասարդական պալատի մեծ դահլիճում կայացել է հեռուստատեսային մարաթոն «Օգնություն Ռուբեն Հախվերդյանին»՝ երգչի առողջության վերականգնմանն օժանդակելու նպատակով։ 1992 թվականի հունվարի 9-ին իշխանությունների միջնորդությամբ վիրահատվել է Փարիզում։

### Ֆիլմեր
* 1988-1989 թվականներին նկարահանվել է Հարություն Խաչատրյանի «Քամին ունայնության» ֆիլմում
* 2009 թվականին նկարահանվել է Հարություն Խաչատրյանի «Անվերջ վերադարձ» ֆիլմում

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Ռուբեն Հախվերդյանը 1998 թվականի մայիսի 26-ին, ազգային մշակույթի բնագավառում ձեռք բերած ակնառու նվաճումների համար, արժանացել է Մովսես Խորենացու մեդալի։
* 2001 թվականին, Հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխություն - Լավագույն ալտերնատիվ ֆոլք ալբոմ (Երգ)։
* 2006 թվականին, ծննդյան 55-ամյակի առթիվ, պարգևատրվել է Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալով։
* 2008 թվականին, «0-100 տարեկան երեխաներին» ձայնասկավառակը արժանացել է Թեքեյան մշակութային միության «Արա և Մարալ» ամենամյա մրցանակաբաշխության մանկապատանեկան լավագույն ստեղծագործության համար մրցանակին։

## Ստեղծագործություններ
thumb|Համերգի ժամանակ, 2016 թ.
### Ալբոմներ
* Սիրո և հույսի երգեր (1985)
* The Best of Ruben Hakhverdyan (1985)
* Ռուբեն, Լիլիթ և Վահան (1989)
* Ճակատագիր (1994)
* Կեսգիշեր (1997)
* Սա Երևանն է (1997)
* Երգը նաև աղոթք է (2000)
* Երգ (2000)
* Anthology (2001)
* 0-100 տարեկան երեխաներին (2002)
* Որ սարերը չմնան անտեր (2014)
* Testament (2017)

### Երգեր

*Մեր սիրո աշունը
*Հեքիաթ (Ճերմակ ձիս)
*Կուրորտային սեր
*Ես հիշում եմ
*Աշուն
*Ես սպասում եմ քեզ հայրիկ
*Խմբակային լուսանկար
*Հին ընկեր
*Ռեքվիեմ
*Երնեկ թե այս նոր տարին
*Իմ փոքրիկ ընկեր
*Իմ քաղաք
*Իրիկուն
*Կեսգիշեր
*Ծառը
*Եթե իմանայիր
*Իմ անիծյալը
*Կապույտ նժույգներ
*Հոգու հաշտություն
*Արամիկ
*Չի կարելի
*Գիշերվա աստղազարդ նկարում
*Հանգչի լռությունը
*Ջանիման
*Նախագահական ընտրություններ
*Սարդոստայն
*Շաբաթվա օրերը
*Տխուր սատանա
*Ուրվականը
*Սա Երևանն է
*Իմ տունն անիվների վրա
*Կենսագրություն
*Կիթառ
*Բարի լույս տիկին Արուս
*Խոսքեր
*Եվ իջավ իրիկուն
*Երբ չկային բարձրահարկ շենքեր
*Արտագաղթ
*Օ սա իմ հին փողոցն է
*Որ սարերը չմնան անտեր
*Նավակ
*Մենակ ճամփորդ եմ
*Որքան արագ է պտտվում
*Ես ու լուսինը միասին
*Փոքրիկ իշխան
*Դեղին այգին
*Քա ճամփան
*Լուռ քայլում էր տղան
*Գազանանոց
*Շները
*Եզը
*Սպիտակ աղավնին
*Տես պատուհանից այն կողմ
*Երջանկություն
*Շոգ կիրակի
*Ձյուն
*Կանչիր ինձ քո դղյակը
*Նա է միակ իմ սերը
*Շատախոս անձրև
*Սիրուն կռունկ
*Շիրիմիս վրա
*Երևանի գիշերներում
*Սարերի քամին
*Երազ
*Այս աշխարհը
*Աշնանային էլեգիա

## Գրականություն
* Ռուբեն Հախվերդյան, Շուշան Արզաքանյան, Երևան։ Բյուրոկրատ, 2011- 536 էջ, ISBN 978-9939-9046-0-3:
* Խոսքեր։ [Երգարան] / Ռ․ Հախվերդյան․ 138 էջ։
* 0-100 տարեկան երեխաներին / Ռ․ Հախվերդյան․ Երևան, 2002։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուբեն Հախվերդյան
* Սկավառակագրություն՝ երգերով
* Ռուբեն Հախվերդյանի և Արտավազդ Բայաթյանի հարցազրույցը 
* Ռուբեն Հախվերդյան. Հայ երգարվեստի դժբախտությունը թուրքական ելևէջներն են և Երգի պետական թատրոնը
* Հայերն անգամ անկողնում ռուսերեն են խոսում. Ռուբեն Հախվերդյան 
* Ռուբեն Հախվերդյանն իր երգերը չի սիրում

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ կիթառահարներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ