open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գործնական շախմատ

**Գործնական շախմատ** (հայկական շախմատ, ինտերակտիվ ճանաչողական սցենարով շախմատ), թիմային շախմատի տարբերակ, որն առաջարկել է մոսկվաբնակ բժիշկ Հրաչյա Հովակիմյանը, 1992 թվականին։
thumb|right|250px|Գործնական շախմատի խաղարկում
Ըստ գործնական շախմատի հեղինակի՝ խաղի դիտարժանության աճ ապահովում են.
* թիմային քննարկումները և կոլեկտիվ որոշումների կայացման գործընթացը,
* խաղի դինամիկայի արագացումը,
* բոլոր փուլերում շախմատիստների մտորումների տեսանելիությունը, նրանց կողմից դիրքերի գնահատումը, տարբերակների հաշվարկը, այլընտրանքների ընտրությունը և այլն։

Շախմատի այս տարբերակը դասվում է սպորտային գործնական խաղերին։

### Հիմնական հասկացություններ
thumb|right|250px|Ճյուղերը գործնական շախմատում
* **Ճյուղ** - շախմատի տարբերակ, որը խաղում են մեկ ցուցադրական տախտակի վրա և որն ունի իր վարկանիշը։
* **Ճյուղի վարկանիշ** - ճյուղերի նշանակալիության ամբողջական ցուցանիշ, արտացոլվում է համապատասխան քանակի գունավոր խաղանիշերով, որոնք գտնվում են ցուցադրական տախտակի վերևի հատվածում։ Խաղի արդյունքը տվյալ ճյուղի համար հավասար կլինի ստանդարտ շախմատի արդյունքի և ճյուղի վարկանիշի արտադրյալին
* **Ճյուղավորում** – գոյություն ունեցող ճյուղերից մեկի (մայրական) դիրքերի կրկնապատկում և իր վարկանիշի բաշխում երկու դուստր ճյուղերի միջև։ Խաղաքարերի հետագա տեղաշարժը դուստր ճյուղերի միջև տարբեր է։
* **Ընտրություն** – մեկ ճյուղի լուծարում (այս ճյուղում դիրքի պարտության ճանաչում) և իր վարկանիշի վերաբաշխում մնացած ճյուղերի միջև՝ միավորների քանակի կորստով, որը հավասար է լուծարված ճյուղի վարկանիշին։
* **Փաս (փոխանցում)** – վարկանիշի մեկ միավորի տեղաշարժ ճյուղերի միջև, առանց միավորների կորստի։

### Գործնական շախմատի ընթացակարգը սխեմաների միջոցով

File:1. Деловые шахматы арм. - Декорации партии в деловые шахматы.jpg|Գործնական շախմատի սխեմատիկ դեկորացիա
File:2. Деловые шахматы арм. - Ветвление.jpg|Գործնական շախմատում ճյուղավորման սխեման
File:3. Деловые шахматы арм. - Отбор.jpg|Գործնական շախմատում ընտրության սխեման
File:4. Деловые шахматы арм. - Дерево партии.jpg|Գործնական շախմատի պարտիայի ծառի սխեման առանց շախմատային փասի (փոխանցման)
File:5. Деловые шахматы арм. - Фрагмент дерева партии.jpg|Գործնական շախմատի պարտիայի ծառի սխեման շախմատային փասով (փոխանցումով)


## Ծանոթագրություններ

## Литература
* *Овакимян Г.К.* Зрелищные шахматы и другие интеллектуальные спортивные игры. — М.: «Русский Шахматный Дом», 2017. — 96 с. (Библиотечка шахматиста). ISBN 978-5-94693-665-1
* *Ovakimyan G.K.* The Third Revolution in Sports. Moscow: Russian CHESS House, 2019. 96 p. ISBN 978-5-94693-887-7

## Արտաքին հղումներ
* Business chess, Moscow 2004, TV "VESTY SPORT"
* Գործնական շախմատի կայքը
* Գործնական շախմատի մասին chess-news.ru կայքում 
* Գործնական շախմատի, տնտեսության, քաղաքականության և դպրոցական կրթության մասին

Կատեգորիա:Շախմատ
Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Սալմորեխո

**Սալմորեխո** (), սառը պյուրե ապուր է, պատրաստված լոլիկից և հացից, ծագումով անդալուսական Կորդովայից։ Սալմորեխոն պատրաստում են լոլիկից, հացից, սխտորից, ձիթապտղից և քացախից։ Լոլիկները սովորաբար առանձնացնում են մաշկից և ավելացնում այլ բաղադրամասերին։ Ապուրը մատուցվում է սառը վիճակում, խաշած ձվերի հետ։ Սալմորեխոն ունի վարդագույն, գազարագույն գույն և բավաանին թանձր է հացի շնորհիվ։ Սալմորեխոն նաև կարող է օգտագործվել որպես սոուս։ Անդալուսիայում այն հայտնի է նաև ardoria անունով։ Սալմորեխոն մատուցվում է ապակե բաժակներով։ Սոլմորեխո անվանումը կրում է նաև կծու սոուսը և մարինադը, որը բնորոշ է Կանարիական խոհանոցին։ Այն օգտագործվում է մսին համ տալու համար, հատկապես նապաստակի մսին, որը համարվում է կղզիների ֆրմային ուտեստը։ Մարինադը իր մեջ պարունակում է աղ, սխտոր և պղպեղ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սալմորեխոյի 100 տարբեր բաղադրատոմսեր

## Տես նաև
* Ախոբլանկո

Կատեգորիա:Ապուրներ
Կատեգորիա:Անդալուսյան խոհանոց
Կատեգորիա:Տոմատ
Վալյե դել Սալաբի

**Վալյե դել Սալաբի** (իսպ.՝ Valle del Zalabí), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Գվադիկս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 108,36 կմ2։ Բնակչությունը՝ 2304 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Web de Exfiliana 
* Web de la iglesia de Alcudia 
* Web del Ayuntamiento de Valle del Zalabí

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Կալտոխար

**Կալտոխար** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա շրջանի մեջ, Կաստլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալմասան համայնքում։ Զբաղեցնում է 84,36 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 76 մարդ։

## Բնակչություն

## Պատկերասրահ

CaltojarEsglesia (4).jpg
CaltojarIglesia.jpg
PorticoCaltojar.jpg
PorticoCaltojar.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ժորժ Բրաք

**Ժորժ Բրաք** (, ), ֆրանսիացի նկարիչ, գրաֆիկ, քանդակագործ, դիզայներ։ Արվեստի պատմության մեջ նրա անունը կապվում է ֆովիզմի հետ (1906) և մեծ դեր է խաղացել կուբիզմի զարգացման գործում։ 1908-1912 թվականներին Բրաքի աշխատանքները սերտորեն կապված են իր գործընկեր Պաբլո Պիկասոյի աշխատանքների հետ։ Պաբլո Պիկասոյի հետ համատեղ համարվում է կուբիզմի հիմնադիրը (1908)։

## Կենսագրություն
Ժորժ Բրաքը ծնվել է 1882 թվականի մայիսի 13-ին Արժանտյոում։ Մանկությունն անցել է Le Havre-ում, և հոր և պապիկի նման պետք է դառնար տան ներքին հարդարանքներ կատարող նկարիչ, սակայն 1897-1899 թվականներին նա գեղարվեստի դպրոցում նկարչության երեկոյան դասընթացների է հաճախում։ 1902-1904 թվականներին սովորում է Փարիզի Académie Humbert-ում։ Այստեղ հանդիպում է Մարի Լորենսին և Ֆրանսիս Պիկաբիային։

## Ֆովիզմ
Բրաքի ամենավաղ շրջանի աշխատանքները իմպրեսիոնիստական են, սակայն, տեսնելով հայտնի գեղարվեստական խմբի «Fauves» կոչվող աշխատանքների ցուցադրությունը 1905 թվականին, նա ընդունում է այս ոճը։ Ֆովիզմի հետևորդները (Հենրի Մատիս, Անդրե Դերեն), ի պատասխան հուզական արձագանքին օգտագործում էին վառ գույներ։ Բրաքի աշխատանքները սերտորեն կապված են Ռաուլ Դյուֆի, Օտոն Ֆրիեզի աշխատանքների հետ, ովքեր Բրաքի ծննդավայրից էին։

1907 թվականի մայիսին Բրաքը Salon des Indépendants-ում հաջողությամբ ցուցադրում է իր ֆովիզմի ոճով արված աշխատանքները։ Նույն թվականին Բրաքի ոճում նկատվում է դանդաղ էվոլյուցիա, և նա գտնվում է Պոլ Սեզանի ստեղծագործությունների ներքո։

## Կուբիզմ
Բրաքի 1908-1913 թվականների աշխատանքներն արտացոլում են նրա նոր հետաքրքրությունները երկրաչափության և համաժամանակյա տեսանկյունից։ 
Գյուղական տեսարաններում Բրաքը, հաճախ նվազեցրել է ճարտարապետական կառույցի երկրաչափական ձևը՝ մոտեցնելով խորանարդի, ստվերը ներկայացնելով իբրև հարթ և եռաչափ հեռացող պատկեր։ Բրաքի նոր նկարներն անվանեցին "bizarreries cubiques"։

Բրաքը հեղինակել է բազմաթիվ դեկորատիվ ու էկեգանտ կոմպոզիցիաներ՝ կազմված տարրական եռաչափական ծավալներից։ Նրա աշխատանքները հակված են վերացական ձևերի, որոնք իրենց մեջ ներառում են կտոր, թուղթ, փայտ, ավազի խառնուրդներ։ 1917 թվականին Ժորժ Բրաքը հեռանում է կուբիզմից և ստեղծում նոր նկարների շարք (տարբեր տեսարաններ, նատյուրմորտներ, դիմանկարներ), որտեղ նրա գծերը դառնում են ավելի դեկորատիվ՝ լի արտահայտչականությամբ ու ճկունությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայներներ
Կատեգորիա:Կուբիզմ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆովիզմ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Իրավագիտակցություն

**Իրավագիտակցություն** Ժամանակակից աշխարհում անհատի` որպես սոցիալապես և քաղաքականապես ակտիվ անձի ձևավորման գործում կարևոր նշանակություն ունի իրավագիտակցությունը` հիմնված ազատական-ժողովրդավարական արժեհամակարգի վրա։ Միայն այս դեպքում է հնարավոր անհատի մոտ ձևավորել քաղաքական գործընթացներում դրսևորվող ինքնուրույն քաղաքական վարքագիծ։

Իրավագիտակցությունը հասարակության սոցիալ-իրավական, քաղաքական, հոգևոր-մշակութային զարգացման կարևորագույն բաղադրատարրն է։ Այն դեռևս վաղ ժամանակներից ուղեկցել է մարդկությանը իր բնապատմական զարգացման գործընթացում` ունենալով կարևոր դեր հասարակական կյանքում, այդ իսկ պատճառով իրավագիտակցության հիմնախնդիրը տարբեր դիտանկյուններից ուսումնասիրվում է տարբեր գիտությունների շրջանակներում։ Իրավագետներն ուսումնասիրում են իրավագիտակցությունը առավելապես որպես իրավական հայացքների և պատկերացումների ամբողջություն, որոնք պայմանավորում են անհատի վարքի իրավաչափությունը (կամ անիրավաչափությունը)։

Փիլիսոփաներն ուսումնասիրում են իրավագիտակցությունը որպես հասարակության գիտակցության ձև։

Սոցիոլոգների համար այն կարևորվում է որպես սոցիալական վերահսկողության ինստիտուտ։

Պատմաբանների համար իրավագիտակցությունը պատմականորեն զարգացող երևույթ է։ Մշակութաբաններին այն հետաքրքրում է որպես կոնկրետ հասարակության սոցիալական մշակույթի հատուկ և նշանակալից դրսևորման ձև։

## Հոգեբանական կողմ
Հոգեբաններն իրավագիտակցության մեջ կարևորում են անձի հոգեբանական առանձնահատկությունները, որի բովանդակությունն արտացոլվում է մարդու կողմից ընկալվող իրավունքի աշխարհում և վերջինիս վարքում։ Իրավագիտակցության հոգեբանական կողմը կազմում են իրավական երևույթների նկատմամբ մարդկանց սովորություններն ու զգացմունքները։

#### Աղբյուրներ
Արթուր Ավագյան. «Հասարակության իրավագիտակցությա դրսևորումը քաղաքական գործընթացներում»http://etd.asj-oa.am/3096/1/Artur_Avagyan_Atenaxosutyun.pdf :

Կատեգորիա:Պետության և իրավունքի տեսություն
Կատեգորիա:Իրավաբանական հոգեբանություն
Կարասենա

**Կարասենա** (), բնակավայր և մունցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա շրջանի մեջ, Կաստիլիա և Լեոն երկրամասի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տեռաս Դել Բուրգո համայնքում։ Զբաղեցնում է 18,15 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 23 մարդ։

## Պատկերասրահ

Caracena Castillo.jpg
Caracena Ventana.jpg


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Լա Ռիբա դե Էսկալոտե

**Լա Ռիբա դե Էսկալոտե** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա շրջանի մեջ, Կաստիլիա և Լեոն երկրամասի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալմասան համայնքի մեջ։ Զբաղեցնում է 23,44 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 19 մարդ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Formación Utrillas-La Riba de Escalote-Soria.JPG
Iglesia de La Riba de Escalote (Soria).jpg


Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Չառլզ Թոմսոն Ռիս Վիլսոն

**Չառլզ Թոմսոն Ռիս Վիլսոն (Ուիլսոն)** (, ), անգլիացի ֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1900)։

Կրթությունն ստացել է Մանչեստրի և Քեմբրիջի համալսարաններում։ 1900-1934 թվականներին դասավանդել է Քեմբրիջի համալսարանում (1925 թվականիից՝ պրոֆեսոր)։ Հետազոտել է գոլորշիների կոնդենսացումը տարբեր ազդեցությունների, մասնավորապես, արագընթաց լիցքավորված մասնիկների ներգործությամբ։ Այդ աշխատանքների արդյունքը եղել է նրա հայտնագործած Վիլսոնի խցիկը (1912), որը հնարավորություն է տալիս գրանցել միկրոմասնիկների հետագծերը։ 1927 թվականին Արթուր Քոմփթոնի հետ միասին արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Մատալեբրերաս

**Մատալեբրերաս** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա շրջանի մեջ, Կաստիլիա և Լեոն երկրամասի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կամպո դե Գոմարա համայնքում։ Զբաղեցնում է 41,63 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 99 մարդ։

## Պատկերասրահ

Matalebreras (Soria) Mapa.svg
Matalebreras - Iglesia de San Pedro Apóstol.jpg
Matalebreras.Soria..jpg
Panoramic view of Matalebreras, Soria, Spain.jpg


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Արևալո դե լա Սիեռա

**Արևալո դե լա Սիեռա** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա նահանգի մեջ՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տիերաս Ալտաս շրջանում։ Զբաղեցնում է 40,08 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 79 մարդ (2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Ադիս Աբեբա)

**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, հուշակոթող-խաչքար Եթովպիայի Ադիս Աբեբա քաղաքի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակում։

## Պատմություն
Հուշարձանը կառուցվել է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի 90-ամյակին։ Տեղադրվել է 2005 թվականի ապրիլի 24-ին, կառուցվել է հայկական համայնքի նախաձեռնությամբ։

## Սուրբ Գևորգ եկեղեցի
Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցին գտնվում է Ադիս Աբեբայի PastRas Mekonnen կամրջից 70 քայլ հեռավորության վրա։ Եկեղեցու տեղում եղել է 1923 թվականին կառուցված փոքր մատուռ։ 1935 թվականին այն քանդել ու նոր վանք են կառուցել։ Սուրբ Գևորգի շինարարությունը ֆինանսավորել է Մուրադյան ազգանունով եթովպացի մի մեծահարուստ հայ։ Նրա նախաձեռնությամբ էլ եկեղեցին կոչվել է սուրբ Գևորգի անունով՝ ի հիշատակ նրա հանգուցյալ հոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ Եթովպիայում
հ
Կատեգորիա:Սփյուռքի հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայերը Եթովպիայում
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Վալդեմոսա

**Վալդեմոսա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բալեարսկիե պրովինցիայի Էստրեմադուրա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մալորկա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 43 կմ2, բնակչությունը՝ 2037 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Պատկերասրահ

Real Cartuja de Valldemosa. Sala de Audiencias.jpg


Fachadas de Valldemosa.jpg
Plaza de la Cartuja. Valldemosa.jpg


## Արտաքին Հղում
* http://www.valldemossa.es/
* http://www.infomallorca.ru/dostoprimechatelnosti/valldemossa 
* http://mallorca.teleweb.es/es/paginas/130_valldemossa.htm 

## Ծանոթագրություններ
Ալգարինեխո

**Ալգարինեխո** (իսպ.՝ Algarinejo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լոխա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 93 կմ2։ Բնակչությունը՝ 3552 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 76 կմ։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Página oficial de Turismo Algarinejo
* Situación de Algarinejo 

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Մուրիել դե լա Ֆուենտե

**Մուրիել դե լա Ֆուենտե** (), մունիցիպալիտետ և քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պինարես շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 3,66 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 80 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Նաֆրիա դե Ուսերո

**Ռետորտիլյո դե Սորիա** (), մունիցիպալիտետ և բնակավայր Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա պրովինցիայի մեջ՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրաս Դել Բուրգո շրջանում։ Զբաղեցնում է 36,56 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 53 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Օուեն Ուիլանս Ռիչարդսոն

**Օուեն Ուիլանս Ռիչարդսոն** (, ), անգլիացի ֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1913)։

1900 թվականին ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը։ 1900-1906 թվականներին աշխատել է Կավենդիշի լաբորատորիայում։ 1906-1913 թվականներին՝ Փրինսթոնի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1914 թվականից աշխատել է Լոնդոնի համալսարանում (1914-1924 թվականներին՝ պրոֆեսոր, 1924-1944 թվականներին՝ ֆիզիկական հետազոտությունների ղեկավար, 1944 թվականից՝ պատվավոր պրոֆեսոր)։ Աշխատանքները վերաբերում են հիմնականում ջերմաէլեկտրոնային էմիսիային։ 1901 թվականին գտել է ջերմաէլեկտրոնային էմիսիայի հոսանքի խտության կախումը մետաղի մակերևույթի ջերմաստիճանից։ Զբաղվել է նաև ֆոտոէլեկտրական երևույթի, քիմիական ազդակների ներգործությամբ էլեկտրոնների էմիսիայի ուսումնասիրությամբ, մագնիսականության, քվանտային տեսության, սպեկտրոսկոպիայի, ռենտգենյան ճառագայթների ֆիզիկայի հարցերով։ 1928 թվականին ստացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Ֆուենտեարմեխիլ

**Ֆուենտեարմեխիլ** (), մունիցիպալիտետ և բնակավայր Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տիերաս դել Բուրգո շրջանում։ Զբաղեցնում է 60,54 կմ² մակերես տարածք։ Նրա բնակչությունը կազմում է 237 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։

Քաղաքի հովանավոր պաշտպանը Սուրբ Իզաբելն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սարիդ

**Սարիդ** (), արաբական խոհանոցի կերակրատեսակ, որի հիմնական բաղադրիչներից են միսն ու հացը։ Երբեմն դրանց ավելացվում է նաև բանջարեղեններ։

## Պատմություն
Սարիդը մահմեդականությունում համարվում է Մուհամեդ մարգարեի սիրելի ուտեստ։ Մեքքայում լեգենդ կա այն մասին, որ կերակրատեսակը հորինել է Խաշիմ իբն Աբդ Մանաֆը՝ Մուհամեդի նախապապը։ Ենթադրվում է, որ նա առաջին անգամ ցանկացել է հացը լցնել արգանակի մեջ, ապա առաջարկեց նմանատիպ ճաշատեսակ՝ սովատանջ ուխտավորների համար, ովքեր Մեքքայում կարճատև ուխտագնացության էին գնում ռաջաբի ժամանակ ()։ Որոշ աղբյուրների համաձայն կերակուրը սիրված է եղել ոչ միայն Մուհամեդի կողմից, այլ նաև՝ Մուավիայի (Մուավիա I իբն Աբու Աֆյան)՝ Օմեյդիների դինաստիայի առաջին խալիֆ, ով շատ է սիրել ուտել այս ապուրից։

Սարիդը լայն տարածում ունի ոչ միայն Արաբական թերակղզում, այլև Հյուսիսային Աֆրիկա և նույնիսկ Չինաստանի Սինցզյան Ույղուրյան ինքնավար մարզում։ Իսպանիայում այս ճաշատեսակի տարբեր բաղադրատոմսեր հայտնվել է Պիրենեյան թերակղզում Մավրերի () իշխանության ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Alan Davidson։The Oxford Companion to Food, 2nd. ed. Oxford 2006, статья «Tharid», стр. 794.

## Արտաքին հղում
* Lamb Tharid recipe 
* 9th Century CE Recipe for Tharida  

Կատեգորիա:Ապուրներ
Կատեգորիա:Արաբական խոհանոց
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Սուբիրատս

**Սուբիրատս** (կատ.` Subirats), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Ալիտ Պենեդես* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 55.91 կմ2։ Բնակչությունը` 3076 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 53 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Pàgina web de l'Ajuntament de Subirats 
* Informació de la ''Generalitat de Catalunya'' 
* Informació de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''
* Mapa de Subirats en Google Maps

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Նիկոպոլ)

**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, խաչքար-հուշակոթող Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկ մարզի Նիկոպոլ քաղաքի կենտրոնական պուրակում։

## Պատմություն
Խաչքարը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 2008 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Նիկոպոլի հայկական համայնքի նախաձեռնությամբ, եղբայրներ Տիգրան և Սմբատ Սարգսյանների կողմից, հուշարձանը պատրաստել են հայաստանցի վարպետները։ Խաչքարի օծման արարողությունը կատարել են Դնեպրոպետրովսկի եկեղեցու քահանա Տեր Համազասպը և Նիկոպոլ քաղաքի ռուսական եկեղեցու քահանա Ռոման Կացնովեցկին։ Արարողությանը ներկա են գտնվել Նիկոպոլի քաղաքագլուխ Սերգեյ Ստարունին, Ուկրաինայում ՀՀ արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար Ջիվան Մովսիսյանը, քաղաքի պետական, հասարակական, մշակութային, գիտական, այլ ազգային փոքրամասնությունների, Ուկրաինայի հայերի միության, Դնեպրոպետրովսկի մարզային հայ համանքի ներկայացուցիչներ։

## Խաչքարի ավերում
2011 թվականի հունվարի 4-ին անհայտ անձիք ավերել են խաչքար-հուշարձանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինայի հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Քղիմար

**Քղիմար**, նաև **Խլոմար**, **Կուտմար** և **Կուտևմռան**, հնագույն բերդաքաղաք Մեծ Հայքի Աղձնիք նահանգի Քաղ գավառում, Քաղիրթ գետի ձախ ափին։ Ենթադրաբար նույնացվում է Ասուրա-Բաբելոնական և Ուրարտական արձանագրություններում հիշատակվող Կուլլիմեր (Կալիմեր, Կուտա, Kullumeri, Kullimer, Kulimar, Khelimar) բնակավայրին։

Քղիմար բերդի շուրջ եղել է բավականին մեծ բնակավայր։ Քղիմարով է անցել Դվին-Դամասկոս ճանապարհը։

Հայաստանի 387 թվականի բաժանումից հետո, գտնվելով Պարսկա-Բյուզանդական սահմանի Պարսկական հատվածում, դարձել է Աքրա-Ափում պաշտպանական գծի կարևոր կետերից։

586 թվականին քաղաքը պաշարել է Բյուզանդական զորավար Ֆիլիպպիկը, սակայն չի կարողացել գրավել։

Որպես կարևոր պաշտպանության ամրություն, Քղիմարի բերդը նշանակալից դեր է ունեցել նաև VIII-IX դդ․ Արաբա-Բյուզանդական պատերազմների ժամանակ։

## Գրականություն
https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/462

Կատեգորիա:Աղձնիքի բնակավայրեր
Տոռելավիտ

**Տոռելավիտ** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Կատալոնիա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ գտնվող Բարսելոնա պրովինցիայում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Ալտ Պենեդես* շրջանի (կոմարկի) կազմում։ Զբաղեցնում է 23,72 կմ² մակերես։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 1383 մարդ է։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 55 կմ է։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Página web del Ayuntamiento de Torrelavit 
* Información de la ''Generalitat de Catalunya'' 
* Información del ''Institut d'Estadística de Catalunya''
* Mapa de Torrelavit en Google Maps

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սալյենտ

**Սալյենտ** () բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Բաժես* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 65.63 կմ2։ Բնակչությունը՝ 7029 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 76 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Página web del Ayuntamiento de Sallent 
* Información de la ''Generalitat de Catalunya'' 
* Mapa de Sallent en Google Maps

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կարպենտարիա

**Կարպենտարիա** (), Արաֆուրյան ծովի ծոց Ավստրալիայի հյուսիսային ափերի մոտ՝ Քեյպ Յորք և Առնհեմլենդ թերակղզիների միջև։ Մակերեսը 328 հազար կմ2 է, խորությունը՝ մինչև 71 մ։

## Անվանում
Անվանվել է ի պատիվ Պիտեր Կարպենտերի, ով 1623֊1627 թվականները եղել է Հոլանդական Հնդկաստանի գեներալ֊նահանգապետը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի ծոցեր
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի ծոցեր
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Կապան)

**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, հուշակոթող Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքի Բաղաբուրջի հուշահամալիրի առաջին հարթակում։ Հուշակոթողն ընդգրկված է Կապանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Հուշարձանը նվիրված է 1915 թվականի Հայոց Ցեղասպանության և 1988 թվականի Սումգայիթի և Բաքվի զոհերի հիշատակին։ Քառանկյուն, քանդակազարդ, մոտ 5-6 մ վեր խոյացող սյուն է, որը վերջանում է գլխադիր քարե խաչով։ Տեղադրվել է 1990 թվականին։

## Հեղինակ
* Հեղինակ՝ Յուրիկ Գևորգյան

## Տես նաև
* Կապանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
* Բաղաբուրջի հուշահամալիր (Կապան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձաններ
Բաղաբուրջի հուշահամալիր (Կապան)

**Բաղաբուրջի հուշահամալիր**, հուշահամալիր Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքից 200 մ հարավ, Բաղաբուրջ տանող ճանապարհի ձախակողմյան բարձունքին։ Հուշակոթողն ընդգրկված է Կապանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հուշահամալիր
Հուշահամալիրը կառուցապատվել է 1970-1990 թթ։ Բաղկացած է չորս հարթակներից։

### Առաջին հարթակ
[մինի|[Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Կապան)|Հուշակոթող Մեծ եղեռնի և Սումգայիթի և Բաքվի զոհերի հիշատակին]]
Առաջին հարթակում կանգնեցված է Մեծ եղեռնի և 1988 թվականի Սումգայիթի ու Բաքվի զոհերին նվիրված հուշակոթող սյունը։ Քառանկյուն, քանդակազարդ, մոտ 5-6մ վեր խոյացող սյուն է, որը վերջանում է գլխադիր քարե խաչով։ Տեղադրվել է 1990 թվականին։ Հեղինակն է Յուրիկ Գևորգյանը։

### Երկրորդ հարթակ
Երկրորդ հարթակում Արցախյան ազատամարտում զոհված կապանցի հայորդիների եղբայրական գերեզմանոցն է։ Կառուցվել է 1992-1994 թթ.։

### Երրորդ հարթակ
ձախից|մինի|Անհայտ զինվորի հիշատակին նվիրված խաչքար
Հուշահամալիրի երրորդ հարթակի վրա է գտնվում անհայտ զինվորի հիշատակին նվիրված խաչքարը, որը տեղադրվել է 2005 թվականին։

### Չորրորդ հարթակ
մինի|Հուշարձան նվիրված Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին
Չորրորդ հարթակում Երկրորդ աշխարհամարտի զոհերին նվիրված հուշարձանն է։ Հուշարձանի կենտրոնում կիսաշրջանաձև պատ է կանգնեցված։ Պատի վրա նշված է զոհվածների թիվը՝ 3050 և հիշատակություն՝ թամանցիներին։ Պատի աջ և ձախ կողմերում երկու մեծ քանդակներ են, որոնցից մեկը խորհրդանշում է սպասող մորը, մյուսը՝ ամուսնուն սպասող երիտասարդ կնոջը։ Կառուցվել է 1987 թվականին, հեղինակներ՝ Ց. Արմենյան, Ռ. Դանիելյան։

## Տես նաև
* Կապանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
* Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Կապան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձաններ
Պեգալախար

** Պեգալախար ** (), մունիցիպալիտետ և քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Խաեն պրոնվիցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սերրա Մախինա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 79,7 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 3116 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 21 կմ հեռավորության վրա։

## Պատկերասրահ

Pegalajar (RPS 02-08-2014) Ayuntamiento.png
Pegalajar (RPS 02-08-2014) Plaza de toros.png
Pegalajar (RPS 17-08-2014) Pipirrana.png


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր
Կեմիյոկի

**Կեմիյոկի** (, ), գետ Ֆինլանդիայի հյուսիսում։ Սկիզբ է առնում Մանսելկյա լեռնաշարքի հարավային լանջերից, թափվում Բալթիկ ծովի Բոտնիկի ծոցը։ Երկարությունը 552 կմ է, ստորին հոսանքում նավարկելի է։ Գետաբերանի մոտ Կեմի ծովային նավահանգիստն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի գետեր
Արտեսա դե Սեգրե

**Արտեսա դե Սեգրե** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լյելդա պրովինցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նոգերա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 176,71 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 3839 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 136 կմ հեռավորության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Լիմասոլ

**Լիմասոլ **կամ** Լեմեսոս** ( [lemeˈsos], թուրքերեն՝ Leymosun)՝ քաղաք Կիպրոսի հարավային ափին։ Լիմասոլը մեծությամբ երկրորդ բնակավայրն է Կիպրոսում։ Այն նաև համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է մոտ 170 000 մարդ։

մինի|աջից|Կուրիոն հունա-հռոմեական թատրոնը Լիմասոլում

## Քույր քաղաքներ

## Ժողովրդագրություն

## Աղբյուրներ
* Limassol  

Կատեգորիա:Կիպրոսի քաղաքներ
Բրեգենվուրստ

**Բրենգվուրստ** (), կիսաապխտած երշիկ, բնորոշ է Գերմանիայի հյուսիսարևմտյան և կենտրոնական շրջաններին։ Բրենգվուրստը Ստորին Սաքսոնիայում և Սաքսոնիա–Անհալթում ավանդական երշիկ է։ Իր կազմում ներառում է՝ նիհար խոզ, սոխ, աղ և սև պղպեղ։ Ինչպես կանոնն է, սեղանին մատուցվում է կանաչ կաղամբի հետ։ Այս դեպքում Բրենգվուրստը որոշ ժամանակ հագենում է կաղամբով։ Շատ հաճախ այս կերակուրը պատրաստում են հյուսիսային Գերմանիայի տոներին։ Գերմանիայում Bregen կամ Brägen նշանակում է «ուղեղ», որը ցույց է տալիս, որ նախկինում այս երշիկի կազմում ընդգրկվել է խոզի ուղեղ։ Ներկայումս արգելվում է Բրենգվուրստի մեջ խոզի ուղեղը։

## Գրականություն
* Westphal M. Kohl- und Pinkelfahrten: Geschichte und Kultur einer Festzeit in Norddeutschland հրատարակչություն Waxmann Verlag, 1998, 212 էջ

Կատեգորիա:Երշիկեղեն
Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց
Էջմիածնի եկեղեցական ժողով (այլ կիրառումներ)

**Էջմիածնի եկեղեցական ժողով** գումարվել է միջնադարում՝ 3 անգամ

* Էջմիածնի եկեղեցական ժողով - 1441 թվականին
* Էջմիածնի եկեղեցական ժողով - 1547 թվականին
* Էջմիածնի եկեղեցական ժողով - 1677 թվականին
Պոնտս (Լերիդա)

** Պոնտս (Լերիդա) ** (), մունիցիպալիտետ և քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Լեիդա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նոգերա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 30,77 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 2744 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Página web del Ayuntamiento de Ponts
* Información de la Generalidad de Cataluña 
* Información del Instituto de Estadística de Cataluña

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Իսոնա ի Կոնկա Դելյա

** Իսոնա ի Կոնկա Դելյա ** (), մունիցիպալիտետ և քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Լեիդա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նոգորա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 53,48 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 235 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 132 կմ հեռավորության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ախեր (Լերիդա)

**Ախեր** (, , ), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լիեյդա շրջանի մեջ, Կատալոնիա երկրամասի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նոգերա համայնքի մեջ։ Զբաղեցնում է 161,08 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 584 մարդ։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից 179 կմ։

## Պատկերասրահ

Canonica St Pere Ager.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի մունիցիպալիտետներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մասացա

**Մասացա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 579 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 53 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 13030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0161։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:750
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 429
 bar:1871 from:0 till: 491
 bar:1881 from:0 till: 490
 bar:1901 from:0 till: 525
 bar:1911 from:0 till: 473
 bar:1921 from:0 till: 394
 bar:1931 from:0 till: 366
 bar:1936 from:0 till: 368
 bar:1951 from:0 till: 519
 bar:1961 from:0 till: 475
 bar:1971 from:0 till: 575
 bar:1981 from:0 till: 700
 bar:1991 from:0 till: 619
 bar:2001 from:0 till: 579
PlotData=
 bar:1861 at: 429 fontsize:S text: 429 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 491 fontsize:S text: 491 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 490 fontsize:S text: 490 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 525 fontsize:S text: 525 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 473 fontsize:S text: 473 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 394 fontsize:S text: 394 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 366 fontsize:S text: 366 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 368 fontsize:S text: 368 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 519 fontsize:S text: 519 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 475 fontsize:S text: 475 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 575 fontsize:S text: 575 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 700 fontsize:S text: 700 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 619 fontsize:S text: 619 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 579 fontsize:S text: 579 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սիստելյա

**Սիստելյա** () բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Ալիտ Էմպորդա* շրջանում։ Բնակչությունը՝ 251 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Página web del Ayuntamiento de Cistella 
* Comunidad virtual de vecinos de Cistella

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Լուի դը Բրոյլ

**Լուի դը Բրոյլ** (, , ), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից։ Ֆրանսիայի ԳԱ իսկական անդամ (1933 թվականից) և անփոփոխ քարտուղար (1942 թ-ից)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Փարիզի համալսարանը, ստացել պատմության (1909 թ.) և ճշգրիտ գիտությունների (1913 թ.) բակալավրի աստիճաններ։ Փարիզի համալսարանի պրոֆեսոր (1926-1928 թթ.)։ 1928 թ-ից Ա․ Պուանկարեի անվան ինստիտուտի տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։ 1945 թ-ից Ֆրանսիայի ատոմային էներգիայի գերագույն հանձնաժողովի տեխ․ խորհըրդական, գրող-գիտնականների ֆրանսիական ասոցիացիայի պատվավոր նախագահ։ 1919 թ-ից աշխատել է եղբոր՝ Մորիս դը Բրոյլի լաբորատորիայում, ուր զբաղվել է ռենտգենյան ճառագայթների սպեկտրների և ֆոտոէֆեկտի հետագոտմամբ։ 1924 թ. առաջ, է քաշել տարրական մասնիկների այիքային հատկությունների հիպոթեզը, որն ընկած է քվանտամեխանիկական պատկերացումների հիմքում։ Բրոյլի աշխատանքները վերաբերում են ալիքային մեխանիկայի, ռենտգենյան ու գամմա-ճառագայթների, ռելյատիվիստական քվանտային մեխանիկայի, միջուկի կառուցվածքի, տարրական մասնիկների, արագացուցիչների, ատոմային էներգիայի և կիբեռնետիկայի պրոբլեմներին։ Բրոյլն իր դասախոսություններում և գիտահանրամատչելի գրքերում քննարկել է քվանտային մեխանիկայի, հարաբերականության տեսության փիլիսոփայական պրոբլեմները։ Քաչինգի մրցանակի դափնեկիր է (1952 թ.)։ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի է արժանացել էլեկտրոնի ալիքային բնույթի հայտնագործման համար (1929 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Սեռա դե Դարո

**Սեռա դե Դարո** (իսպ.՝ Serra de Daró), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Էլ Բաշ Էմպորդա շրջանում։ Զբաղեցնում է 23,72 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը` 209 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Información de la ''Generalitat de Catalunya'' 
* Información del ''Institut d'Estadística de Catalunya''

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մասերանո

**Մասերանո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 2254 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 86 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 13866։ Հեռախոսային կոդ՝ 015։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 3608
 bar:1871 from:0 till: 3821
 bar:1881 from:0 till: 3790
 bar:1901 from:0 till: 4301
 bar:1911 from:0 till: 4201
 bar:1921 from:0 till: 3887
 bar:1931 from:0 till: 3073
 bar:1936 from:0 till: 3012
 bar:1951 from:0 till: 3219
 bar:1961 from:0 till: 3041
 bar:1971 from:0 till: 2585
 bar:1981 from:0 till: 2434
 bar:1991 from:0 till: 2283
 bar:2001 from:0 till: 2314
PlotData=
 bar:1861 at: 3608 fontsize:S text: 3.608 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 3821 fontsize:S text: 3.821 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 3790 fontsize:S text: 3.790 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 4301 fontsize:S text: 4.301 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 4201 fontsize:S text: 4.201 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 3887 fontsize:S text: 3.887 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 3073 fontsize:S text: 3.073 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 3012 fontsize:S text: 3.012 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 3219 fontsize:S text: 3.219 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 3041 fontsize:S text: 3.041 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 2585 fontsize:S text: 2.585 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2434 fontsize:S text: 2.434 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2283 fontsize:S text: 2.283 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 2314 fontsize:S text: 2.314 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բուն Մարդաստան

**Բուն Մարդաստան**, Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում 13-րդ գավառը։

## Տես նաև
* Վասպուրական
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանում

## Գրականություն
* Թ. Խ. Հակոբյան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն. Երևան։ «Միտք»։

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վասպուրականի գավառներ
Վարաժնունիք (Այրարատ)

**Վարաժնունիք**, Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի 18-րդ գավառը, Գեղամա ծովի (Սևանա լիճ) հյուսիսային և հյուսիս–արևմտյան շրջանում։։
## Աշխարհագրություն
Հարավից սահմանակից էր Մազազ, արևմուտքիցից՝ Նիգ, հյուսիսից՝ Գուգարքի Տաշիր ու Արցախի Մեծկուենք գավառներին։ Հիմնականում ընդգրկել է ներկայիս Հրազդանի ու Սևանի շրջանների մեծագույն և Կրասնոսելսկի շրջանի հյուսիսային մասը, ինչպես նաև Աղստև գետի վերին հոսանքի շրջանը՝ հին Հովքը կամ հետագա Միափորը (այժմ՝ Դիլիջան)։ Ունի գեղատեսիլ բնություն, զովաշունչ ու առողջարար կլիմա, սառնորակ աղբյուրներ, հանքային ջրեր, ծաղկավետ մարգագետիններ (որի համար հետագա դարերում կոչվել է Ծաղկունիք, Ծաղկունյաց ձոր կամ Ծաղկոցաձոր)։ Անցյալում զգալիորեն պատած է եղել անտառակներով (թխկենի, կաղնի, արոսենի և այլն), ունեցել հարուստ կենդանական աշխարհ (Արտաշեսյանների ու Արշակունիների ժամանակ եղել է արքունի որսատեղի)։ Ընդերքում հանդիպում են գրանիտ, կապար, երկաթ, ոսկի, պղինձ ևն։ Վարաժնունիքի միջով են հոսում Հրազդան գետը և նրա մի քանի վտակները, որոնցից նշանավոր է Մարմարիկը։ 

## Պատմություն
Վարաժնունիքը եղել է Վարաժնունիների նախարարության ժառանգական տիրույթը։ Արաբական տիրապետության թոթափումից և հայկական պետականության վերականգնումից հետո Վարաժնունիքում իշխել են Պահլավունիները, որոնք X–XI դդ․ գավառում ծավալել են շինարարական աշխատանքներ, վերակառուցել հին բերդերն ու ավանները, եկեղեցիներն ու վանքերը, հիմնել նորերը։ Բագրատունյաց թագավորության անկումից հետո Վարաժնունիքը ռազմակալել են բյուզանդական զորքերը (մինչև 1060-ական թթ․), այնուհետև այն նվաճել են սելջուկյան թուրքերը։ Վարաժնունիքի տնտեսական ու մշակութային նոր վերելք է ապրել XIII– XIV դդ․՝ Զաքարյանների իշխանապետության ժամանակ (գավառի որոշ մասում՝ Կեչառիսում ևն, իշխել են Խաղբակյան–Պռոշյանները): Սակայն հետագա օտար նվաճողների (թաթար–մոնղոլներ, թուրքմենական հրոսակ ցեղեր, Սեֆևյաններ) տիրապետության ժամանակաշրջանում (XIV դ․ կես –XIX դ․ 1-ին քառորդ) գավառում հաստատված թուրքական վաչկատուն և անասնապահ ցեղերը ծայրահեղ անկման են հասցրել տնտեսական ու մշակութային կյանքը, ավերել բազմաթիվ հին բնակավայրեր ու հուշարձաններ, անխնա ոչնչացրել երբեմնի թավ անտառներն ու արոտավայրերը։ Ծաղկոցաձոր գավառանունը նվաճողները թարգմանաբար անվանել են Դարաչիչակ, որը մինչև XIX դ․ կազմել է Երևանի կամ Չուխուր–Սաադի խանության մի մահալը։ 1828-ին, Թուրքմենչայի պայմանագրով Արևելյան Հայաստանի հետ Վարաժնունիքի տարածքը (մոտ 40 գյուղով) անցել է Ռուսաստանին՝ վարչականորեն կազմելով նորաստեղծ Հայկական մարզի Դարաչիչակ մահալը։ 1829–30-ին Խոյից, Մակուից և Բայազետից գաղթած հազարավոր հայեր հաստատվել են այնտեղ և կարճ ժամանակամիջոցում վերաշինել ավերված բնակավայրերը, հիմնել նորերը։ 1849–1917-ին Վարաժնունիքի տարածքն ընդգրկվել է Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառի, իսկ 1920-ից՝ ՀՍՍՀ Հրազդանի, Սևանի, մասամբ Դիլիջանի ու Կրասնոսելսկի շրջանների մեջ։ Վարաժնունիքի հին հուշարձաններից նշանավոր են Մայրավանքը, Կեչառիսի վանքը, Պղնձահանքը կամ Թեժառույքի վանքը, Մաքրավանքը ևն։ 

## Տես նաև
* Այրարատ
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանում

## Գրականություն
* Թ.Խ. Հակոբյան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն. Երևան։ «Միտք»։

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Այրարատի գավառներ
Աշոցք (գավառ)

**Աշոցք** (Աշոցան կամ Արշոցան), Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի կազմում` 14-րդ գավառն է։

Գավառի կենտրոնը Աշոցք ավանն էր (ներկայիս Ղազանչի (Ղայղուլի) գյուղի տեղում)։

## Աշխարհագրություն
Աշոցք գավառի տարածքը համապատասխանում է ներկայիս Շիրակի մարզի Աշոցքի շրջանին։ Այն ունի դաշտային ցուրտ ու համեմատաբար խոնավ կլիմա։

## Պատմություն
Աշոցքը ուրարտական արձանագրություններում հիշատակվում է Իշկիգուլա (Iskigulu) ձևով։ Մինչև Հայաստանի առաջին բաժանումը, այն ամենայն հավանականությամբ մտել է Գուգարք նահանգի, իսկ այնուհետև` Այրարատ նահանգի կազմի մեջ։ Աշոցքը կազմում էր Աշոցյան նախարարական տան ժառանգական սեփականությունը։

## Տես նաև
* Այրարատ
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Թ.Խ. Հակոբյան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն. Երևան։ «Միտք»։

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը 

Կատեգորիա:Այրարատի գավառներ
Խորբա

**Խորբա** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Անոյա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 30,9 կմ²։ Բնակչությունը՝ 823 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Datos del consejo comarcal
* Castillo de Jorba 
* Información general 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի մունիցիպալիտետներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Բերենֆանգ

**Բերենֆագ** ( (արջի որս)) գերմանական ազգային խմիչք է, որը առաջ անում էին արևմտյան պրուսական ընտանիքները։ Հիմա նույնպես արտադրվում է Մեկլենբուրգում։

Բաղկացած է մեղրից, որը խառնում են օղու հետ կամ ուրիշ բարձր սպիրտայնություն ունեցող խմիչքների հետ։ Մի քանի օր մնում է լիմոնի կեղևի և կորիցայի փայտի հետ։ Լիկյորը չպիտի մնա սառը պայմաններում, քանի որ մեղրը ավելի կքաղցրանա։

## Լցնովի բերենֆագ
Գիտակները նախընտրում են լցնովի բերենֆագ, որը գինետների տերերը իրենց իսկ ձեռքով են պատրաստել այն։ Սակայն կարելի է նաև գնել գործարանային մեղրային շնապս։

Ամենա հայտնին «Տոյկե Կյոնիգ» գործարանը Կյոնգսբերգ]ում, որը արտադրում էր այդ լիկյորը։ Վաճառքի կային նաև ֆիրմային տերմոսներ։ Յուրաքանչյուր արտադրող ուներ իր սեփական պիտակը։ Պիտակների վրա հիմնականում պատկերված էին մեղվի բույնը քանդող արջ։ Պիտակի վրա նաև կարելի էր կարդալ պոքրիկ քառյակներ։

Կատեգորիա:Լիկյորներ
Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց
Վալյե դե Բոի

**Վալյե դե Բոի** (, ), հովիտ, բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լիեյդա շրջանի մեջ, Կատալոնիա երկրամասի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտա Ռիբագորսա համայնքում։ Զբաղեցնում է 219,49 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 1076 մարդ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն
Ալբերտ (փողոց)

**Ալբերտ Փողոց** () (Ottawa Road #42), Կանադայի Օտտավա քաղաքի կենտրոնական միակողմանի փողոց։ Ձգվում է քաղաքի արևմուտքից արևելք։ Նրանով են անցնում Օտտավայի քաղաքային փոխադրամիջոցները։

Սկսվում է արևմուտքում Էլգին փողոցից, որտեղ համարվում է Մակկենզի արքա կամուրջի շարունակությունը, կամրջի երթևեկությունը գնում է դեպի Ալբերտ փողոց։ Էլգին և Ալբերտ փողոցի խաչմերուկից դեպի արևելք գտնվում է կոնֆեդերացիայի այգին և մշակույթի ազգային կենտրոնը։

Ալբերտ փողոցի երկայնքով գտնվում են երկնաքերներ և խոշոր գրասենյակային կենտրոններ, այնպիսին ինչպես «Սահմանադրության հրապարակ» կենտրոնը։ Ավելի ներքև օր–օրի կառուցվում են բնակելի շենքեր։ Ալբերտ փողոցի վրա գտնվում է մի կառույց, որտեղ մինչ վերջին օրերս գտնվում էր Օտտավաի ավագ տեխնիկական ուսումնարանը։

Բրոնսոն պողոտայի մոտ Ալբերտ փողոցը թեքվում է դեպի հարավ և իջնում է «Այծ Դայակի Բլուրից» ()։ Այդ տարածքում Ալբերտ փողոցը դառնում է երկկողմանի։

Մինչ 2006 թ. Ալբերտ փողոցը վերջանում էր Բուտ փողոցի արևմուտքում, որտեղ միավորվում էր Վելինգտոն փողոցին։ Ընդունվեց որոշում փոխել փողոցի ուղղությունը և այժմ այն անցնում է Կանադայի պատերազմի թանգարանի մոտով։ Այդ իսկ պատճառով Ալբերտ փողոցը անցնում է Բեյվյում ավտոբուսային տերմինալի մոտով, որից հետո անցնում է Սկոտ փողոց։

Կատեգորիա:Օտտավայի փողոցներ
Բելկաիրե դե Ուրխել

**Բելկաիրե դե Ուրխել** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լիեյդա շրջանի մեջ, Կատալոնիա երկրամասի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նոգերա համայնքում։ Զբաղեցնում է 31,13 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 1341 մարդ։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից 138 կմ։

## Պատկերասրահ

Bellcaireurgell inst.jpg
Bellcaireurgell ncent.jpg
Bellcaireurgell plamer.jpg
Bellcaireurgell poli.jpg
Bellcaireurgell trans.jpg
Vista aèria de Bellcaire d'Urgell.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Պուերտո դե լա Սելվա

**Պուերտո դե լա Սելվա** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիաում, մտնում է Կատալոնիա ինքնավար համայնքի կազմում գտնվող Ժիրոնա պրովինցիայում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Ալտ Էմպորդա* շրջանի (կոմարկի) կազմում։ Զբաղեցնում է 41,62 կմ² մակերես։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 993 մարդ է։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 7 կմ է։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 79 թվականին։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք 
* Página web del Ayuntamiento 
* Información de la Generalidad de Cataluña
* Información del Instituto de Estadística de Cataluña

Կատեգորիա:79 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի մունիցիպալիտետներ
Բուխարյան եղջերու

**Բուխարյան** կամ **տուգայի եղջերու** (), կարմիր եղջերուների ենթատեսակից, որը հիմնականում հանդիպում է Կենտրոնական Ասիայում։
## Նկարագրություն
Այս կենդանու հասակը 120 սմ է՝ վզի հատվածում։ Ճյուղավորված եղջյուրները զարդարում են արու եղջերուներին միայն գարնանը (մարտ-ապրիլ)։ Էգերը առանց եղջյուրների են։ Եղջյուրների երկարությունը հասնում է 110 սմ-ի, ընդ որում առկա է 5 ճյուղավորում (որոշ դեպքերում 5-րդ ճյուղից դուրս են ելնում ևս երկու փոքր եղջյուրներ, որոնց երկարությունը 2 սմ է)։ Այս եղջերուների քաշը 200 կգ է։ Մաշկն ունի թեթև մոխրագույն գունավորում շագանակագույն-դեղին-գորշ մոխրագույն երանգով. ամռանն ավելի պայծառ է, քան ձմռանը։ Ոտքերը համեմատաբար ավելի բաց գույն ունեն, քան մարմնի մնացած մասերը։ Պոչի հատվածում առկա է տարբերվող երանգավորում, որը կոչվում է «Հայելի», դրա վերին հատվածում գունավորումը կարմրավուն է, իսկ ներքևում՝ սպիտակ։ Նորածին եղջերուն բաց գունավորում ունի, իսկ մարմնի վրա կան փոքր, կլորավուն հետքեր։ Ձագի հասակը 60 սմ է, իսկ քաշը՝ 9 կգ։

## Տարածվածություն
[198px|մինի|ձախից|Բուխարյան եղջերու ([1898 թվական)]]
Բուխարյան եղջերուները տարածված են Կենտրոնական Ասիայի և Ղազախստանի տարածքով, անտառների և բարձրահասակ խոտերի տարածքներում։ Հիմնական սնունդը բույսերն են։ Աղային ճահիճներում փնտրում են աղ։

## Թվաքանակ և պահպանում
1999 թվականին կենդանիների թվաքանակը չէր անցնում 400-ից։ Ամենամեծ կորուստը տեղի ունեցավ Տաջիկստանի քաղաքացիական կռիվների պատճառով։ Այժմ ոչ մեծ քանակով պոպուլյացիա պահպանվում է արգելոցում WWF Ռուսաստանի օգնությամբ։ Հայտնում են, որ բուխարյան եղջերուների թվաքանակը ընդամենը 140-150 գլուխ է։ Սրանց պահպանմամբ զբաղվում են Տաջիկստանը, Ղազախստանը, Թուրքմենստանը, WWF Ռուսաստանը և ավելի ուշ այս ցուցակում ներառված Ուզբեկստանը։ Եվ մոտավորապես 40 գլուխ հանդիպում են Տաջիկստանում և Ուզբեկստանի սահմանում։
Սրանից հետո միջազգային էկոլոգիական կազմակերպությունը օգնություն ցուցաբերեց կենդանիների թվաքանակը պահպանելու համար։ Բացի այդ համաշխարհային հիմնադրամը (World Wide Fund - WWF) գումար հատկացրեց կենդանիներին տեղափոխելու իրենց նախկին բնակավայրերը։ Օրինակի համար այժմ բուխարյան եղջերուները հանդիպում են Ուզբեկստանի տարածքում։ 2007 թվականին Ղազախստան բերեցին եղջերուների և հատկացրեցին պաշտպանական տարածքներ։ 2011 թվականի արդյունքում Կենտրոնական Ասիայում կենդանիների թիվը հասավ 1600-ի։

## Պատկերներ

Cervus.elaphus.bactrianus.male.jpg
Bukhara deer pair, extremely endangered Central Asian deer.jpg
Tallinna-loomaaed-deer.jpg


## Աղբյուրներ
* Համաշխարհային Հիմնադրամը (World Wide Fund - WWF) 
* Բուխարյան եղջերուներ
* Արգելոց
* Ազգային բիոտեխնոլոգիական կենտրոն

Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Ալմեխիխար

**Ալմեխիխար** (իսպ.՝ Almegíjar), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալպուխարա Գրանադինա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 30 կմ2։ Բնակչությունը՝ 401 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Արտաքին հղումներ
* Situación de Almegíjar

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Բարբադիլյո դե Էռերոս

**Պեդրո Բերնարդո** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Բուրգոս պրոնվիցիայի մեջ՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սյերե դե լա Դեմանդե շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 122 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 136 կմ հեռավորության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր