open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կորեացիներ

**Կորեացիներ** (ինքնանվանումը՝ չոսոն կորե սարամ ― 한국인 / 韓國人), ազգություն, Կորեայի հիմնական բնակչությունը։ Բնակվում են նաև Չինաստանում (մոտ 1, 5միլիոն), Ճապոնիայում (մոտ 550 հազար), Նախկին խորհրդային հանրապետություններում, առավելապես՝ Ղազախստանում և Ուզբեկստանում (մոտ 357 հազար, 1970)։ Պատկանում են մոնղոլոիդ ռասայի արևելա-ասիական ճյուղին։

Լեզուն կորեերենն է։

## Կրոն
Կորեացիների մեջ հնում տարածված է եղել ոգեպաշտությունը և շամանականությունը, քիչ տարածված սինտոյականությունը։ 4-6-րդ դարերում Կորեա է ներթափանցել բուդդայականությունը, և մեծ ազդեցություն է ունեցել կոնֆուցիոսականությունը։ Կորեացիների կրոնը տարբեր է, նույնը չէ։

## Մշակույթ
Կորեացիների մշակույթում լավ համադրված են ազգային հին ավանդույթների և նորի տարրերը։ Լայնորեն հայտնի են կորեացիների գեղարվեստական խեցեղենը և ծղոտե հյուսվածքները։

## Գրականություն
* 서의식 և 강봉룡. *뿌리 깊은 한국사, 샘이 깊은 이야기: 고조선, 삼국*, ISBN 89-8133-536-2
* Barnes, Gina. *The Rise of Civilization in East Asia: the Archaeology of China, Korea and Japan*, ISBN 0-500-27974-8

Կատեգորիա:Կորեացիներ
Կենցաղային խաղեր

**Կենցաղային խաղեր**, ժողովրդական, մարդկանց հասարակական կենսագործունեությունը վերարտադրող խաղեր։ Ներկայացնում են հիմնականում զբաղմունքը (անասնապահություն, որսորդություն, ձկնորսություն, երկրագործություն, արհեստներ), ամուսնա-ընտանեկան հարաբերությունները, սովորությունները։ Պարունակում են ծիսա-պաշտամունքային արարողությունների տարրեր։ Խաղերի բազմազանությունը պայմանավորված է բնակլիմայական, զբաղմունքային, սովորութային և այլ առանձնահատկություններով։ Խաղում են հիմնականում մանուկները։

Շինարարական բնույթի կենղացային խաղերը յուրովի վերարտադրել են ժողովրդի ճարտարապետությունը։ Երեխաները հիմնականում քարից, փայտից, ցեխից խաղային չափերով կառուցել են բերդեր, տներ և օժանդակ տնտեսական հարմարություններ (գոմ, թոնիր, փուռ)՝ ներկայացնելով համապատասխան կենսագործունեություն։

Որսորդություն պատկերող խաղերը ներկայացրել են զանազան միջոցներով (օղապարան, թակարդ, ծուղակ) կենդանիներ, թռչուններ, ձկներ որսալու տեսարաններ։ Անասնապահության հետ առնչվող խաղերում արտացոլվել են հատկապես խաշնարածության և դրա հետ կապված մյուս տնտեսական բնագավառները (կաթը փոխարինաբար տալը)։ Համեմատաբար շատ են եղել երկրագործությանը (դաշտամշակություն, այգեգործություն, ոռոգում, կալսում) վերաբերող կենղացային խաղերը։

Կենղացային խաղերի մի մասն արտացոլում է արհեստներ, զբաղմունք, առևտուր և առտնին կենցաղ։ Աղջիկները ներկայացրել են տնայնագործական և տնտեսական զբաղմունքը (մանել, գզել, գործել, կաբել, եփել, թխել), տղաները՝ տղամարդկանց հատուկ արհեստներն ու զբաղմունքը (սայլվոր, վաճառական, խանութպան, վարպետ)։

Որոշ խաղերով ներկայացվել են նախաամուսնական սովորություններն ու ընտանեկան կենցաղը (տունտունիկ, ճլորթի)։ Հարսանիքներն ուղեկցվել են սպորտային և զվարճալի տեսարաններ ներկայացնող խաղերով, որոնք որոշ դեպքերում արտահայտել են հարսի ու փեսայի ազգական-բարեկամների հակամարտությունները (մկնդախաղ, մենամարտեր)։ Կենղացային խաղերում հաճախ դատապարտվել են անազնվությունն ու խաբեությունը։ Կենղացային խաղերը կազմել են հայ մանուկների հիմնական խաղերի մեծ մասը և նպաստել նրանց հասարակական կենսագործունեությունը նախապատրաստելուն։ Այժմ նախկին կենցաղային խաղերի մեծ մասը վերացել է կենցաղային ու տեխնիկական նորամուծությունների հետևանքով։

Կատեգորիա:Խաղեր
Կորմոֆիտներ

**Կորմոֆիտներ**, ցողուն և տերևներ ունեցող բույսեր։

Կորմոֆիտներ են մամուռների մեծ մասը, պտերանմանները, սերմնավոր բույսերը։ Երբեմն կորմոֆիտ են անվանում այն բույսերը, որոնք ցողունից ու տերևներից բացի ունեն նաև արմատներ։ Այս դեպքում մամուռները դուրս են մնում կորմոֆիտներիի խմբից։

Կորմոֆիտները թալոմային բույսերի պատմական զարգացման արդյունք են, որոնց մարմինը տարանջատված չէ ցողունի ու տերևների։

Կատեգորիա:Բույսեր
Սաղամո

Ռոդիոնովկա () Գտնվում է Ախալքալաքից ուղիղ գծով 25 կմ հարավ-արևելք, շրջկենտրոն Նինոծմինդայից 15 կմ հյուսիս-արևելք, Գանձա գյուղից 3 կմ հարավ, ծովի մակարդակից 2000-2050 մ բարձրության վրա, Փարվանա գետի ձախ կողմում, ուր գետը թափվում է Սաղամո լճի մեջ։ Անվան ծագումը՝ Սաղամո տեղանունը վրացերեն թարգմանվում է «երեկո»։ Ինչպես գյուղը, այնպես էլ լիճը նախկինում կոչվել են Ումա կամ Դումա (լիճը՝ Ումանգյոլ)։ 1595 թ. հարկացուցակում Սաղամոն հիշվում է որպես ռայաներից ազատ և 6.500 աչկե հարկվող գյուղ։ Նախախորհրդային տարիներին զուտ թրքաբնակ Սաղամոն պատկանում էր Հասան, Փաշա աղաներին և ընկերությանը«Այս աղաները պահում են մեծ քանակությամբ ոչխարներ...» և զբաղվում Սաթխա ու Գանձա գյուղերից անասնագողությամբ։

## Բնակչություն
1860-ական թվականներին Սաղամոն ունեցել է 33 տուն բնակիչ, որից մեկ տունը՝ հայ (6 ար. 6 իգ.), մյուսները՝ թարաքյամա թուրքեր։1880-ական թթ. գյուղում եղել է թուրքերի 56 տուն (244 ար. 205 իգ.), հայերի 2 տուն (6ար. 8 իգ.)։ 1926 թ. Սաղամոն ուներ 99 տուն, 646 բնակիչ, որից 12-ը հայեր էին, մնացածը՝ թուրքեր։ 1944 թ.՝ թուրքերի աքսորից հետո, գյուղում հաստատվում են հարևան գերբնակեցված հայկական գյուղերից փոխադրված, ծագումով Էրզրումի Ծաղկի, Կրճնկոց, Ջինիս և Սոգյութլու գյուղերից մի քանի ընտանիքներ, որոնք Սաղամոն վերածում են զուտ հայաբնակ, շեն գյուղի։

## Եկեղեցիներ
Գյուղամիջի երեք եկեղեցիներն էլ ունեն միանավ, թաղածածկ հորինվածք և կառուցված են համակ սրբատաշ քարով։ Ի սկզբանե երեքն էլ եղել են քաղկեդոնական տաճարներ, սակայն ուշագրավ են այնպիսի առանձին հատկանիշներով, որոնք բնորոշ են հատկապես առաքելական եկեղեցիններին։ Մասնավորապես, Սաղամոյի եկեղեցիներն ունեն բավական բարձր բեմեր(հատկանիշ՝ որը խորթ է քաղկեդոնական եկեղեցիներին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի բնակավայրեր
Կորյակական բարձրավանդակ

240px|մինի|աջից|Բարձրավանդակը քարտեզում
**Կորյակական բարձրավանդակ** կամ **Կորյակական լեռնաշղթա**, գտնվում է Ռուսաստանի ասիական մասի հյուսիս-արևելքում, Բերինգի ծովի ափին, Անադիրի ծոցի և Կամչատկա թերակղզու միջև։ Երկարությունը 880 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 27 կմ, առավելագույն բարձրությունը՝ 2562 մ (Սառցի լեռ)։

Բաղկացած է կարճ, խիստ մասնատված լեռնաշղթաներից, թմբաշարերից և բլրաշարերից, կազմված է ավազաքարերից, կավային թերթաքարերից։ Տեղումների տարեկան քանակը 400-700 մմ է։ Սառցադաշտերը գրավում են 205 կմ² տարածություն։ Լանջերը ծածկված են լեռնա-տունդրային բուսականությամբ։

Կան ոսկու, արծաթի, անագի, պղնձի, բազմամետաղների, մոլիբդենի, սնդիկի, քարածխի, ծծմբի հանքավայրեր։ Տարածված են քարացրոններ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Székely András. Szovjetunió (I. kötet). Budapest։ Gondolat Kiadó, 364–370. o. ISBN 9632803035 I. kötet (1978)

Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Կալինինգրադի մարզ

**Կալինինգրադի մարզ** (), մարզ Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Կալինինգրադ քաղաքը։

Սահմանակից է Լեհաստան և Լիտվայի հետ, հյուսիսից գտնվում է Բալթիկ ծովի ափին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կալինինգրադի մարզի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Կալինինգրադի մարզ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի դաշնային բաժանում
Ալեքսեյ Կռիլով

**Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Կռիլով** (, , ), խորհրդային նավաշինարար, մեխանիկ և մաթեմատիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1916)։

Ավարտել է Ծովային ուսումնարանը (1884) և Ծովային ակադեմիայի նավաշինական բաժանմունքը (1890)։ 1890 թվականին դասավանդել է Ծովային ակադեմիայում և Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1927 թվականից ղեկավարել է ԳԱ ֆիզմաթ ինստիտուտը։ Աշխատանքները վերաբերել են նավի տեսության, մագնիսային և գիրոսկոպային կողմնացույցների տեսության, հրետանու, նավի շինարարական մեխանիկայի, մաթեմատիկայի հարցերին և այլն։ Ուսումնասիրել է նավաշինարարության դինամիկական հիմնախնդիրները, ստեղծել նավերի տատանումների տեսությունը։ Առաջարկել է առաձգական հիմքի վրա գտնվող հեծանների հաշվարկման ուրույն մեթոդ։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1941)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նավաշինարարներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կորիոլիսի ուժ

**Կորիլիոսի ուժ**, իներցիայի ուժերից, որոնք մուծվում են նյութական կետի հարաբերական շարժման վրա հաշվարկման շարժական համակարգի պտույտի ազդեցությունը հաշվի առնելու համար։

Կորիլիոսի ուժը հավասար է կետի զանգվածի և Կորիոլիսի արագացման արտադրյալին և ուղղված է այդ արագացման հակառակ ուղղությամբ։ Կորիլիոսի ուժով հաշվի առնվող էֆեկտն այն է, որ հաշվարկի պտտվող համակարգում պտտման առանցքին ոչ զուգահեռ շարժվող նյութական կետն իր հարաբերական արագությանն ուղղահայաց ուղղությունից շեղվում է կամ ճնշում այդ շեղումն արգելող մարմնի վրա։

Երկրի վրա այդ էֆեկտը պայմանավորված է Երկրի օրական պտույտով, ազատ ընկնող մարմիններն ուղղաձիգից շեղվում են արևելք (առաջին մոտարկումով), իսկ Երկրի մակերևույթի վրա միջօրեականներով շարժվող մարմիններն իրենց շարժման ուղղությունից հյուսիսային կիսագնդում շեղվում են աջ, իսկ հարավային կիսագնդում՝ ձախ։ Այս շեղումները Երկրի դանդաղ պտույտի հետևանքով բավական փոքր են և նշանակալի են կամ շատ մեծ արագությունների, կամ էլ երկարատև շարժումների դեպքում։

Տեխնիկայում կորիլիոսի ուժը հաշվի է առնվում գիրոսկոպների, տուրբինների և այլ տեսություններում։

Կատեգորիա:Ուժ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Կատեգորիա:Դասական մեխանիկա
Ավգուստ Կորկ

**Ավգուստ Իվանովիչ Կորկ** (, , ), էստոնացի խորհրդային ռազմական գործիչ, բանակի 2-րդ կարգի հրամանատար (1935)։

Ավարտել է Գլխավոր շտաբի ակադեմիան (1914 թ.)։ 1918 թվականին ծառայել է Համառուսաստանյան գլխավոր շտաբում, ապա 9-րդ բանակի շտաբում։ 1919 թվականի փետրվարից՝ էստլանդական բանակի շտաբի պետ։ 1919-1920 թվականներին, որպես 15-րդ բանակի հրամանատար, մասնակցել է Պետրոգրադի պաշտպանությանը և Լեհաստանի դեմ պատերազմին, իսկ որպես 6-րդ բանակի հրամանատար՝ Վրանգելի զորքերի դեմ մարտերին։ 1921-1935 թվականներին եղել է Ուկրաինայի և Ղրիմի զինված ուժերի հրամանատարի օգնական, թուրքմենստանյան ռազմաճակատի զորքերի, Կովկասյան կարմրադրոշ բանակի, Բելառուսական, Լենինգրադյան և Մոսկովյան ռազմական օկրուգների հրամանատար։ 1935-1937 թվականներին եղել է Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայի պետ։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 3 շքանշանով և Հեղափոխական պատվո զենքով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Горелик Я. М. *Август Корк* // Preguntas de la Historia (*Вопросы истории*). 1987. N 7.
* Kork A. Documentos y Materiales (*Корк А. Документы и материалы*). Tallin, 1981.
* Залесский К.А. Империя Сталина. Биографический энциклопедический словарь. Moscú, Вече, 2000
* Шикман А.П. Деятели отечественной истории. Биографический справочник. Moscú, 1997.
* Armeekomandör August Kork - 120 aastat sünnist 
* Armeekomandör August Kork [kogumik]. Tallinn։ Eesti Riiklik Kirjastus, 1962
* Jakov Gorelik. Revolutsiooni sõdur August Kork. Tallinn։ Eesti Raamat, 1986

Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:1887 ծնունդներ
Կատեգորիա:1937 մահեր
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կորպորացիա

**Կորպորացիա** (ուշ  - միավորում բառից), մասնակիցների որևէ հատուկ արտոնության պաշտպանության նպատակով ստեղծված միությունների և կազմակերպությունների՝ տնտեսագիտական և իրավաբանական գրականության մեջ տարածված անվանում։ Սրանք գոյություն ունեին դեռևս ֆեոդալիզմի ժամանակ՝ առևտրական գիլդյաների, ասպետական խմբերի և այլ ձևերով։ Ներկայումս կորպորացիաներն իրավաբանական ինքնուրույն սուբյեկտներ են ակցիոներական  կոմպանիաների, մոնոպոլիստական միավորումների, պետական և մասնավոր ֆիրմաների միավորման և այլ ձևերով։ Կորպորացիայի մեջ առաջատար դեր է խաղում կառավարող վերնախավը, որը սերտորեն կապված է նաև պետության հետ։

Միջնադարյան ավատատիրական հասարակարգում կորպորացիա էին անվանվում արհեստավորական ցեղերը, առևտրական գիլդիաները, հոգևոր ասպետական միաբանությունները։ ժամանակակից քաղաքացիական իրավունքում կորպորացիան որևէ գործունեության համար միավորված մարդկանց խումբ է և իրավունքի ինքնուրույն սուբյեկտ՝ իրավաբանական անձ։

Այն նաև պրոֆեսիոնալ միավորումների ձև է, երբեմն՝ պետական կառավարման ֆունկցիաներն իրականացնող մարմին։

ԱՄՆ-ում առաջին կորպորացիան (բաժնետիրական ընկերությունը) ստեղծվել է 19-րդ դարում։ 20-րդ դարի սկզբներին դարձել է կապիտալիստական ձեռնարկությունների կազմակերպման հիմնական ձևը։ Ետպատերազմյան շրջանում առավել տարածված են բազմազգ կորպորացիաները։

## Գրականություն
* 
* Bakan, Joel. *The New Corporation: How "Good" Corporations Are Bad for Democracy*. (2020)
* Blackstone, W. *Commentaries on the Laws of England* (1765) 455–473
* Blumberg, Phillip I., *The Multinational Challenge to Corporation Law: The Search for a New Corporate Personality*, (1993)
* Blumberg, PI, *The Multinational Challenge to Corporation Law* (1993)
* Bromberg, Alan R. *Crane and Bromberg on Partnership*. 1968.
* Brown, Bruce. ''The History of the Corporation'' (2003)

Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Ընկերության տեսակներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ
Կատեգորիա:Իրավաբանական անձինք
Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Կորնթոսյան պատերազմ

**Կորնթոսյան պատերազմ** (, մ. թ. ա. 395-մ․ թ․ ա․ 387), հունական պոլիսների՝ Աթենք , Թեբե, Կորնթոս, Արգոս, Ակարնանիա, Մեգարա միության և Սպարտայի գլխավորած Պելոպոնեսյան միության միջև։ Պատճառը հունական, զարգացած պոլիսների՝ Սպարտայի հեգեմոնիայից ազատվելու ձգտումն էր։

Հակասպարտական խմբավորմանը սկզբում ֆինանսավորել է Սպարտայի հետ մ. թ. ա. 399 թվականից պատերազմի մեջ գտնվող Պարսկաստանը։ Պարսկաստանի միջոցներով կառուցված նավատորմը, աթենացի Կոնոնի գլխավորությամբ, մ. թ. ա. 394 թվականին Կնիդոս կղզու մոտ հաղթեց սպարտացիներին։

Պոլիսների միության հաջողությունները Պարսկաստանին (որը վախենում էր Աթենքի հզորացումից) ստիպեցին աջակցել Սպարտային։ Պարսկաստանի ճնշմամբ պատերազմական գործողությունները դադարեցվեցին։ Անտալկիդասի հաշտությամբ (մ. թ. ա. 387 կամ մ․ թ․ ա․ 386 թվականներին) Սպարտան Հունաստանի անունից հրաժարվեց հույն-պարսկական պատերազմների ժամանակ գրաված տարածքներից՝ հօգուտ Պարսկաստանի։

Կատեգորիա:Հունաստանի պատերազմներ
Կատեգորիա:Անտիկ Հունաստան
Կրակաամրություն

**Կրակաամրություն**, բարձր ջերմաստիճաններում մեխանիկական բեռնվածքին նյութերի (հիմնականում մետաղների համաձուլվածքների) առանց քայքայման դիմանալու ընդունակություն։ Կրակաամրությունը որոշվում է մի շարք հատկություններով, որոնցից են երկարատև քայքայմանը դիմադրելը, կրակակայունությունը։ Կրակաամրությունը բնութագրում են երկարատև ամրության սահմանով (ամենամեծ մեխանիկական լարումը, որին նյութն առանց քայքայվելու դիմանում է տրված ջերմաստիճանի, փորձարկման երկարատևության և աշխատանքային մթնոլորտի դեպքում), սողքի սահմանով (լարում, որը տրված ջերմաստիճանում որևէ ընդունված ժամանակահատվածում առաջացնում է դեֆորմացիայի տրված արագություն), իսկ երբեմն՝ մինչև քայքայումը անցած ժամանակով (տրված լարման, ջերմաստիճանի և աշխատանքային մթնոլորտի դեպքում)։

Կատեգորիա:Նյութագիտություն
Բլանկենբերգե

**Բլանկենբերգե** (), քաղաք Բելգիայի թագավորության հյուսիս֊արևմուտքում, Հյուսիսային ծովի ափին։ Գտնվում է երկրի ֆլամանդական մասի Արևմտյան Ֆլանդրիա նահանգում։ Տեսարժան վայրերից է համարվում նախկին նավահանգիստը։

Ափամերձ տրամվայով կարելի է հասնել ծովի ափին գտնվող բոլոր բնակավայրերին։ Հունիս֊հուլիս ամիսներին այստեղ անց է կացվում ավազե քանդակների ամենամյա փառատոնը։ Բնակչությունը՝ ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Բելգիայի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
ՄԻԳ Հեռուստաընկերություն

**ՄԻԳ Հեռուստաընկերություն**, Վանաձորի ոչ պետական հեռուստառադիոընկերություն։ Հիմնվել է 1991 թվականի մարտի 8-ին։ Եթեր է հեռարձակվում Վանաձորում և Լոռու մարզի որոշակի հատվածում. հեռուստատեսություն - 32-րդ դեցիմետրային ալիք, ռադիո - 103.8 ՄՀց։ Ընկերության սեփականատերն է Սամվել Հարությունյանը։

Հեռուստառադիոալիքը ներկայացնում է լրատվական, հասարակական, քաղաքական, կրոնական, երաժշտական, և ժամանցային բնույթի հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 150.000 է։

## Արտաքին հղում
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Վանաձոր
Մյորթ և Մոզել

**Մյորթ և Մոզել** (ֆրանսերեն՝ *Meurthe-et-Moselle*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում։ 
* Մյորթ և Մոզել դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 54։

## Պատմական տեղեկություններ
[մինի|ձախից|220px|Քարե սյուներ [Բելգիայի հետ սահմանին]]
Մյորթ և Մոզել դեպարտամենտն ստեղծվել է 1871 թ. ֆրանս-պրուսական պատերազմից հետո։
Մյորթ և Մոզելի և Մոզելի ներկայիս սահմանը եղել է Ֆրանսիան և Գերմանիան իրարից բաժանող սահման 1871 թվականից մինչև 1919 թվականները, այնուհետև՝ 1940 թվականի և 1944 թվականի միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Միակ հաջորդ փոփոխությունը տեղի է ունեցել 1997 թվականին։

## Աշխարհագրական տվյալներ
[մինի|ձախից|220px|[Մոզել (գետ)|Մոզել գետը Պոնտ-ա-Մուսոնի մոտ]]
Սահմանակից է Մյոզ, Վոգեզներ, Մոզել, Ստորին Ռեն դեպարտամենտներին, հյուսիսում՝ Լյուքսեմբուրգին և Բելգիային։
Դեպարտամենտը հյուսիսից հարավ ձգվում է 130 կմ, լայնությունը 7-ից 103 կմ է։
Գլխավոր գետերն են՝ 
* Մոզել
* Մյորթե
* Շյեր
* Վեզուզ
Տարածքը 5246 քառ.կմ է, ունի 594 համայնք։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Ստանիսլավ Մոնյուշկո

**Ստանիսլավ Մոնյուշկո** (, բելառուսերեն` , ), բելառուս և լեհ կոմպոզիտոր, խմբավար։

Լեհ հոր և հայուհի մոր զավակ։ Մայրը՝ Ելիզավետա (Էլժբետա) Մաջրսկան, եղել է արդյունաբերող, ծնունդով կոստանդնուպոլսեցի Յան Մաջարսկու (Հովհաննես Մաջարյանց) դուստրը, հայրը՝ Չեսլավ Մոնյուշկոն, եղել է մինսկցի կալվածատեր։ Երաժշտության առաջին ուսուցչուհին եղել է մայրը։ 1827-40-ին երաժշտական կրթություն է ստացել Վարշավայում, Մինսկում, Բեռլինում։ 1838-ին հրատարակել է «Երեք երգը»` Ադամ Միցկևիչի խոսքերով։ 1948-50-ին բնակվել է Վիլնյուսում, 1858-ին դարձել Վարշավայի «Վելկի» թատրոնի խմբավար։ 1964-ից եղել է Երաժշտական ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Գրել է 15 օպերա, 50 դաշնամուրային պիես, վեց կանտատ, վեց պատարագ, լարային երկու կվարտետ, նախերգանքներ, վոդևիլներ, խմբերգեր, ռեքվիեմ, օպերետ։ Հիմնադրել է լեհական ազգային («Հայկ», 1848) և բելառուսական («Գեղջկուհին», բեմադրվել է 1852-ին, Մինսկում) օպերաները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լեհ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լեհահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լեհ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Լեհ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Լեհ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Բելառուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Մորբիան

**Մորբիան** (ֆրանսերեն՝ *Morbihan*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի արևմուտքում։

Վարչական կենտրոնը Վանն քաղաքն է։ Բնակչությունը՝ 744 663 մարդ (2010 թվականի տվյալներով 32-րդը՝ դեպարտամենտների շարքում)։
* Մորբիան դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 56։

## Պատմական տեղեկություններ
[մինի|ձախից|160px|Մորբիանի պրեֆեկտուրայի շենքը [:en: Vannes|Վանում]]
Մորբիան դեպարտամենտն ստեղծվել է 1790 թ. մարտի 4-ին՝ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։ Կազմավորվել է Բրետանի դքսության տարածքից։ Ֆրանսիայի միակ դեպարտամենտն է, որի անունը գալիս է բրետոներենից։
Բնակչությունը 702.5 հազար մարդ է, ունի 261 համայնք։

## Աշխարհագրական տվյալներ
մինի|ձախից|160px|Մորբիան դեպարտամենտի ռելիեֆային քարտեզը
Երեք կողմերից շրջապատված է Ֆինիստեր, Կոտ դ'Արմոր, Իլ և Վիլեն և Ատլանտյան Լուար դեպարտամենտներով, հարավ-արևմուտքում սահմանակից է Ատլանտյան օվկիանոսին։
Մորբիանի ծոցում կան բազմաթիվ կղզիներ. համաձայն լեգենդի դրանք 365 հատ են, սակայն, իրականում՝ երեսունից քառասուն։ Այստեղ կան նաև շատ մանր կղզիներ, որոնց վրա կառուցելն անհնար է։ Այս կղզիներից երկուսը՝ Իլ-օ-Մուանը և Իլ-դ'Արը մասնավոր են։ Մյուսները մասնավոր սեփականություն են և պատկանում են կինոյի աստղերի կամ նորաձևության դիզայներների։

Տարածքը 6823 կմ² է, ունի 261 համայնք։

## Կառավարում
2014 թվականի տվյալներով Մորբիանի պրեֆեկտն է Ժան Ֆրանսուա Սավին, ով նախկինում Արդեններ և Վերին Ալպեր դեպարտամենտների ղեկավարն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Հակաուտոպիա

290px|մինի|«Մարդիկ լքում են քաղաքները», Զբիգնև Լիբերայի ֆոտոաշխատանքը, որը պատկերում է հակաուտոպիստական ապագան, որտեղ մարդիկ պետք է լքեն մեռնող մեգապոլիսները
**Հակաուտոպիա, ''բացասական ուտոպիա'', ''ուտոպիայի ժխտում*** (), գեղարվեստական [[Գրականություն|գրականության]] արձակի ժանր, որևէ սոցիալական իդեալին համապատասխանող հանրային կյանքի կառուցման վտանգավոր, կործանիչ և անկանխատեսելի հետևանքերի պատկերումը։ Հակաուտոպիան առաջացել է հանրային մտքի ուտոպիական զարգացման հետ։ 17-19-րդ դդ. այն դարձել է երգիծանքի օժանդակ միջոց, ուտոպիական կառույցների գաղափարական և գործնական մեկնաբանություն ([[Ջոնաթան Սվիֆթ]]ի «[[Գուլիվերի ճանապարհորդությունները]]»), և 20-րդ դարում զարգացել է որպես [[վեպ]]-խորհրդածության ժանր՝ դառնալով մասսայական գրականության սենսացիոն բեսթսելլեր։ Որպես ժանր՝ այն շարունակում է լայն կիրառություն ունենալ [[Գիտաֆանտաստիկ գրականություն|գիտաֆանտաստիկ գրականության]] մեջ։

== Գրքեր ==
*[[Եղիշե Չարենց]] [[Երկիր Նաիրի (վեպ)|«Երկիր Նաիրի»]]
*[[Եվգենի Զամյատին]], «Մենք»
* [[Օլդոս Հաքսլի]], «[[Չքնաղ նոր աշխարհ]]»
* [[Ջորջ Օրուել]], «[[1984 (գիրք)|1984]]»
* [[Ռեյ Բրեդբերի]], «[[451 աստիճան ըստ Ֆարենհայթի]]»
* [[Կուրտ Վոննեգուտ]], «Մեխանիկական դաշնամուր»
* [[Մարգարեթ Աթվուդ]], [[Աղախնի պատմությունը|«Աղախնի պատմությունը»]]
* [[Կարել Չապեկ]], «Կռիվ սալամանդրերի հետ»
* [[Կաձուո Իսիգուրո]], «[[Չթողնես ինձ երբեք (վեպ)|Չթողնես ինձ երբեք]]»
*[[Էնթոնի Թրոլոփ]] «Բերսեթշիրյան ժամանակագրություն»
* Դառանժ «[[Nullus Ներքին Հեղափոխություն]]»

== Ֆիլմեր ==
* [[Մետրոպոլիս]]
* [[Էքվիլիբրիում]]
* [[V նշանակում է Վենդետա (ֆիլմ)|V նշանակում է Վենդետա]]
* [[Մատրիցա (ֆիլմ)|Մատրիցա]]
== Ծանոթագրություններ ==

== Գրականություն ==
* Krishan Kumar: *Utopia and anti-utopia in modern times.* Blackwell, Oxford 1991, ISBN 0-631-16714-5.
* Thomas Nöske: *Clockwork Orwell. Über die kulturelle Wirklichkeit negativ-utopischer Science Fiction.* Unrast, Münster 1997, ISBN 3-928300-70-9.
* Stephan Meyer: *Die anti-utopische Tradition: eine ideen- und problemgeschichtliche Darstellung.* Lang, Frankfurt am Main 2001, ISBN 3-631-37492-5.
* Ralph Pordzik: *Utopie und Dystopie in den neuen englischen Literaturen.* Winter, Heidelberg 2002, ISBN 3-8253-1312-3.
* Hans Esselborn (Hrsg.)։ *Utopie, Antiutopie und Science Fiction im deutschsprachigen Roman des 20. Jahrhunderts.* Königshausen und Neumann, Würzburg 2003, ISBN 3-8260-2416-8.
* Dunja Mohr: *Worlds Apart? Dualism and Transgression in Contemporary Female Dystopias.* McFarland, Jefferson 2005, ISBN 0-7864-2142-8.
* Bartholomäus Figatowski: *Wo nie ein Kind zuvor gewesen ist... - Kindheits- und Jugendbilder in der Science Fiction für junge Leser*, Bonn 2012, ISBN 978-3-929386-35-6. S. 122–131, 228–260.
* Eva Horn: *Zukunft als Katastrophe'', Frankfurt am Main : S. Fischer, 2014 (S. Fischer Wissenschaft) ISBN 978-3-10-016803-0.

Կատեգորիա:Էպիկական սեռի ժանրեր
Կատեգորիա:Հակաուտոպիաներ
Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիզմ
Կատեգորիա:Գիտական ֆանտաստիկայի թեմաներ
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Գիտական ֆանտաստիկա
Կատեգորիա:Ապագայաբանություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական հասկացություններ
Ուտոպիա (այլ կիրառումներ)

*Ուտոպիա* կարող է վերաբերել՝

* Ուտոպիա հարթավայր - իջվածք Մարսում
* (1282) Ուտոպիա - աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։
* «Ուտոպիա» - Թոմաս Մորի հայտնի աշխատություն
Մյոզ (դեպարտամենտ)

**Մյոզ** (ֆրանսերեն՝ *Meuse*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում։ 
* Մյոզ դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 55։

## Պատմական տեղեկություններ
[մինի|ձախից|220px|[:en: Bar-le-Duc|Բար-լը-Դյուք]]
Մյոզ դեպարտամենտն ստեղծվել է 1790 թ. մարտի 4-ին՝ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մյոզը եղել է մի մեծ մարտի դաշտ։ Գլխավոր ճակատամարտը եղել է 1916 թվականին՝ Վերդունի մոտ։

Բնակչությունը 192.2 հազար մարդ է։

## Աշխարհագրական տվյալներ
մինի|ձախից|220px|Գարունը Մյոզում
Երեք կողմերից շրջապատված է Մարն, Վերին Մարն, Վոգեզներ, Մյորթ և Մոզել դեպարտամենտներով, հյուսիսում՝ սահմանակից է Բելգիային։
Անունն ստացել է Մյոզ գետից։

Տարածքը 6211 քառ.կմ է։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Մոզել (դեպարտամենտ)

**Մոզել** (ֆրանսերեն՝ *Moselle*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում։ 
* Մոզել դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 57։

## Պատմական տեղեկություններ
[մինի|ձախից|180px|[:en: Metz|Մեցը Մոզել դեպարտամենտի ադմինիստրատիվ կենտրոնն է։]]
Մոզել դեպարտամենտն ստեղծվել է 1790 մարտի 4-ին՝ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։ 
1783 թվականին Ֆրանսիան իրեն է միացրել նախկինում Սրբազան Հռոմեական կայսրության մեջ մտած մի քանի մարզերի տարածքներ, սակայն, 1814 թվականին Նապոլեոնի պարտությունից հետո գրեթե բոլոր գրավված տարածքներն անցել են գերմանական պետությանը։

Բնակչությունը մեկ միլիոն 36.7 հազար մարդ է, ունի 730 համայնք։

## Աշխարհագրական տվյալներ
մինի|ձախից|180px|Սեն-Քիրեն
Մոզելը սահմանակից է ֆրանսիական Մյորթ և Մոզել և Ստորին Ռեն դեպարտամենտներին, ինչպես նաև հյուսիսում՝ Գերմանիային (Սաար և Ռեյլանդ-Պֆալց երկրամասեր) և Լյուքսեմբուրգին։
Դեպարտամենտի տարածքով հոսող գլխավոր գետերն են՝
* Մոզելը, 
* Սաարը, 
* Սեյը։
Տարածքը 6 216 կմ² է, ունի 730 համայնք։

## Ազգագրություն
Մինրև 20-րդ դարի կեսերը Մոզելը բաժանվում էր 2 մշակութալեզվական գոտիների՝ գերմանական և ռոմանական։ Մոզելի լեզվական առանձնահատկությունները դարձան շատ լեզվաբանների և ազգագրագետների ուսումնասիրության առարկան։ Ներկայումս գրեթե չի կիրառվում։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Իկիկե

**Իկիկե** (), քաղաք նավահանգիստ Չիլիում։ Տարածքը՝ 2262&nbsp;կմ²։ Բնակչությունը՝ 226 000 (2006 թ), բնակչության խտությունը՝ 100&nbsp;մարդ/կմ²։

## Քույր քաղաքներ
*  Օրուրո, Բոլիվիա 
*  Մայամի, ԱՄՆ
*  Աբու Դաբի, ՄԱԷ
*  Տակնա, Պերու
*  Արեկիպա, Պերու
*  Ասունսյոն, Պարագվայ
*  Աշկելոն, Իսրայել
*  Տայչժոու, Չինաստան
*  Սևիլյա, Իսպանիա
*  Զագրեբ, Խորվաթիա
*  Կամպո Գրանդե, Բրազիլիա
*  Տուլկան, Էկվադոր
*  Սանտա Ֆե, Արգենտինա
*  Ռապալլո, Իտալիա

## Պատմություն
thumb|250px|left|Իկիկեի հատակագիծը 1861 թ․

Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքներ
Լոս Անդես

**Լոս Անդես** (), քաղաք Չիլիում։ Բնակչությունը՝ 55 127&nbsp;մարդ (2002 թ․)։ Նույնանուն համայնքի ադմինիստրատիվ կենտրոնն է։ Քաղաքը և համայնքը մտնում են Լոս Անդես նահանգի կազմի մեջ։

Կատեգորիա:1791 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքներ
Բել (այլ կիրառումներ)

**Բել**, կարող է վերաբերել՝
* Բել - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում
* Բել - բաբելոնյան գերագույն աստված, Բաբելոն քաղաքի հովանին
* Բել - կղզի Ալեքսանդրի կղզեխմբում
Սփյուռք (այլ կիրառումներ)

**Սփյուռք** (դասական ուղղագրություն՝ Սփիւռք) կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

*Սփյուռք - էթնոսի մի մասն, որը ապրում է պատմական հայրենիքի սահմաններից դուրս
**Հայկական սփյուռք - հայերի համայնքներն են, որոնք բնակվում են Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության սահմաններից դուրս
**Տես նաև՝ Չինական սփյուռք, Ռուսական սփյուռք, Հնդկական սփյուռք, Հրեական սփյուռք, Հունական սփյուռք ևայլն
*Սփյուռք (սոցիալական ցանց), կամ Դիասպորա (սոցիալական ցանց), 
*Սփյուռք - գրական, հասարակական, մշակութային պարբերաթերթ՝ Սիմոն Սիմոնյանի և վերջը Գևորգ Աճեմյանի խմբագրությամբ
Նյևր (դեպարտամենտ)

**Նյևր** (ֆրանսերեն՝ *Nièvre*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի կենտրոնական մասում։
* Նյևր դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 58։

## Պատմական տեղեկություններ
[մինի|ձախից|180px|Դուքսերի պալատը [:en: Nevers|Նևերում]]
Նևեր դեպարտամենտն ստեղծվել է 1790 թ. մարտի 4-ին՝ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։ Գտնվում է ներկայիս Բուրգունդիա երկրամասի մեջ, չնայած, նախկին Բուրգունդիա մարզի մաս չի կազմել։

Բնակչությունը մեկ միլիոն 229 հազար մարդ է։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Նյևրը շրջապատված է Յոն, Կոտ դ'Օր, Սոն և Լուար, Ալյե, Շեր և Լուարե դեպարտամենտներով։ Նյևրի տարածքով է հոսում Ֆրանսիայի ամենաերկար Լուար գետը։
### Բնակչության կազմը
Նյևրը գյուղական դեպարտամենտ է՝ քաղաքներից միայն երեքն ունեն տասը հազարից ավելի բնակիչ։

Տարածքը 6 817 քառ.կմ է, ունի համայնք։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Էրեբունի պետական արգելոց

**Էրեբունի պետական արգելոց**, արգելոց Հայաստանի Արարատի մարզում, Երևան քաղաքից  8 կմ հարավ-արևելք։

Կազմավորվել է 1981 թվականին՝ Էրեբունի վարչական շրջանի տարածքում, կիսաանապատային և լեռնատափաստանային գոտիների անցումային հատվածում՝ ծովի մակերևույթից 1300-1450&nbsp;մ բարձրություններում՝ դաշտավլուկազգիների վայրի ազգակիցների (մասնավորապես վայրի ցորենների աշխարհում եզակի գենոֆոնդի) պահպանության նպատակով։ Այժմ արգելոցն զբաղեցնում է 120 հա տարածք։

## Բուսական աշխարհ
Բուսական աշխարհն ընդգրկում է բարձրակարգ բույսերի 176 ցեղի և 42 ընտանիքի 278 տեսակ, որոնցից 7-ը գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։ Տարածքում հանդիպում են աշխարհում հայտնի վայրի ցորենի 4 տեսակից 3-ը (արարատյան, ուրարտու և միահատիկ)` ներտեսակային մեծ բազմազանությամբ (շուրջ 110 տարատեսակ)։ Վայրի դաշտավլուկազգիներից աճում են նաև վայրի միամյա աշորան (*Վավիլովի աշորա*), այծակնի և գարու մի քանի տեսակներ, ինչպես նաև շատ հազվագյուտ անքիստ բթաթեփուկը և արևելյան արմատագլխիկը։

Հանդիպում են բազմաթիվ հազվագյուտ տեսակներ` Տուրնֆորի կանգարը, խոշորածածկոց ակտինոլեման և անցողուն հոհենակերիան։ Կիսաանապատային բույսերից տարածված է հաստասռնակ բոշխը, հիմնական մասն զբաղեցնում են դաշտավլուկատարախոտային համակեցությունները, որտեղ գերակշռում են վայրի ցորենները։ Հանդիպում են լեռնաչորասեր բույսեր՝ գազի մի քանի տեսակների գերակշռությամբ։

## Կենդանական աշխարհ
Կենդանական աշխարհն ընդգրկում է երկկենցաղներ` կանաչ դոդոշ, լճագորտ, փոքրասիական ծառագորտ, սիրիական սխտորագորտ, սողուններ` անդրկովկասյան գյուրզա, ոսկեգույն տրախիլեպիս, սահնօձի տարբեր տեսակներ, միջերկրածովյան կրիա և այլն, թռչուններ` լորը, մոխրագույն կաքավը, տատրակը, բազեն, կաթնասուններ` աղվես, աքիս, կզաքիս, գայլ, գորշուկ, փորսուղ, բազմաթիվ կրծողներ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի արգելոցներ
Նոր (դեպարտամենտ)

**Նոր** (ֆրանսերեն՝ *Nord*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիսում։
* Նոր դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 59։

## Պատմական տեղեկություններ
[ձախից|մինի|277x277փքս|[Դուեի զանգակատունը:]]
Նոր դեպարտամենտն ստեղծվել է 1790 թ. մարտի 4-ին՝ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։

Բնակչությունը երկու միլիոն 168 հազար մարդ է, խտությունը՝ 460 մարդ/կմ2 է։ Այս ցուցանիշներով Նորը Ֆրանսիայի ամենաբնակեցված դեպարտամենտն է։

## Աշխարհագրական տվյալներ
մինի|ձախից|140px|Նոր Դեպարտամենտի ռելիեֆային քարտեզը։
Նորը սահմանակից է ֆրանսիական Էնա և Պա-դը-Կալե դեպարտամենտներին, ինչպես նաև հյուսիս արևելքում՝ Բելգիային և Հյուսիսային ծովին։
Գտնվելով երկրի ամենահյուսիսում, Նոր դեպարտամենտն ունի Բելգիայի երկայնքով ձգվող անսովոր երկար և նեղ տարածք։ Գլխավոր քաղաքն է Լիլը, որն արդյունաբերական կենտրոն ձևավորող մոտակա քաղաքների և նախկին ածխահանող գյուղերի հետ միասին ունի մեկ միլիոնից մի քիչ ավել բնակչություն։

Տարածքը 5 742 քառ.կմ է, ունի 652 համայնք։

## Տնտեսություն
Նոր դեպարտամենտը եղել է XIX դարի արդյունաբերական հեղափոխության առաջատարը, սակայն 20-րդ դարի սկզբին խիստ տուժել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Վերջին ժամանակներս սրացել են տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական խնդիրները, որոնք կապված են ածխի արդյունահանման դադարեցման և Լիլ-Ռուբե շրջանում տեքստիլ արդյունաբերության նախկինում նկատված անկումը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Ալակուրշաղ

**Ալակուրշաղ**, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Կարյագինոյի գավառում։ Ներկայումս գտնվում է Ադրբեջանի Խանլարի շրջանում։

1907 թվականին ուներ 492 ադրբեջանցի բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ալահաջի

**Ալահաջի**, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, ապա Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալահլու

**Ալահլու**, գյուղ, Երևանի նահանգի Նախիջևանի գավառում։ 1986 թ.-ի դրությամբ գտնվում է Ադրբեջանի Իլիչևսկի շրջանում։

1970 թ.-ին ուներ 719 ադրբեջանցի բնակիչ, ութամյա դպրոց և բուժկետ։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Մանկություն չունեցող մարդիկ

**Մանկություն չունեցող մարդիկ** (արևմտահայերեն **Մանկութիւն Չունեցող Մարդիկ**) (1955), սփյուռքահայ գրող Անդրանիկ Ծառուկյանի ինքնակենսագրական վեպը։ Սփյուռքահայ գրականության ամենահանրածանոթ գրքերից և Ծառուկյանի ամենահայտնի գործը։ Արժանացել է բազմաթիվ վերահրատարակությունների սփյուռքի զանազան գաղութներում և Հայաստանում։

Կատեգորիա:1996 վեպեր
Կատեգորիա:Ինքնակենսագրություններ
Կուրգանի մարզ

**Կուրգանի մարզ** (), մարզ Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Կուրգան քաղաքը։

Սահմանակից է Ռուսաստանի Չելյաբինսկի, Սվերդլովսկի և Տյումենի, ինչպես նաև Ղազախստանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կուրգանի մարզի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Կուրգանի մարզ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի դաշնային բաժանում
Կվարտետ

250px|մինի|Ջութակահարների կվարտետ
**Կվարտետ** (, ՝ չորրորդ), քառյակ, 1. չորս երաժիշտ-կատարողներից (նվազողներ կամ երգիչներ) բաղկացած անսամբլ։ Կամերային անսամբլներից առավել տարածված է լարային աղեղնավոր կվարտետը (2 ջութակ, ալտ, թավջութակ)։ 2. Երաժշտական ստեղծագործություն չորս գործիքի կամ ձայնի համար։ Գործիքային կվարտետը անսամբլային կամերային երաժշտության գերակշռող տեսակն է։ Որպես կանոն կվարտետը գրվում է սոնատային ձևով։ Վոկալ կվարտետը գոյություն ունի որպես կամերային երաժշտության ինքնուրույն ստեղծագործություն և որպես օպերայի, օրատորիայի առանձին հատված։

Կատեգորիա:Քառյակներ
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբերի տեսակներ
Եղիշե Պահլավունի

**Եղիշե Պահլավունի** (), Հայ հեղափոխական մարտիկ, վաշտապետ, ֆիդայի, Բաքվի հայոց գումարտակի հրամանատար։

## Կենսագրություն
Եղիշե Պահլավունին ծնվել է 1884 թվականի օգոստոսի 1-ին, Երևանի նահանգի, Սուրմալույի գավառի, Իգդիր քաղաքում։ Նա Մկրտիչ Պահլավունու (1841-1918) և Ծովինար Թադևոսի Կամսարականի (1845-1939, Երևան) նահապետական և բազմանդամ ընտանիքի 12-րդ զավակն է։ Իգդիրում է եղել Մկրտիչ Պահլավունու ավագ եղբայրը՝ Եղիշեն (որի անունն էլ կրում է հայդուկը), ապա նաև Արսենը, Մուշեղը, Գրիգորը, Մելիտոսը, Վահանը, Հակոբը և Նիկողոսը։ Նրանց տան ուսուցիչն է եղել Սարգիս Գնունին։

Պահլավունիների ընտանիքը ունեցել է կալվածքներ Բարդողյան լեռնաշղթայից դեպի հարավ ընկած Կոգովիտ գավառում՝ Մոլլա Ղամար, Գյուլլիջա և Աբասգյոլ գյուղերը։

## Մասնակցությունը ֆիդայական կռիվներին
Միացել է ֆիդայական շարժմանը, գործակցել է Անդրանիկի, Ռոստոմի և Սեպուհի հետ։ Սուրմալուի գավառի դեպքերում կարևոր դեր է ունեցել որպես Անդրանիկի և Իշխան Հովսեփ Արղությանի կամավորական գնդերի մարտիկ։ 1918 թվականի ամռանն ու աշնանը եղել է Գանձակի և Բաքվի հայության ինքնապաշտպանության ղեկավարներից իբրև Բաքվի հայոց զորային 20-րդ գումարտակի հրամանատար։

Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Եղիշե Պահլավունի մնացել է հայրենիքում։ Սակայն նախկին դաշնակցականների դեմ հալածանքների ժամանակ երեք անգամ ձերբակալվել է և վաղեմի բարեկամ, հայտնի համայնավար գործիչ Գայի երաշխավորությամբ ազատ արձակվել և ապաստանել Պարսկաստանում։

## Մահը
«Ալիք» օրաթերթի 1961 թվականի փետրվարի 4-ի համարի առաջին էջում հրատարակված մահազդով ՀՅԴ Բյուրոն, Թեհրանի և շրջանի ընկերները, «Ալիք»-ի խմբագրությունը և հրատարակչական մարմինը գուժում էին հետևյալը՝
«Այսու յայտնում ենք ընկերներին, բարեկամներին եւ ծանօթներին, որ ուրբաթ, Փետրւար 3-ին, երեկոյեան ժ. 5.1/2-ին երկարատեւ հիւանդութիւնից յետոյ իր մահկանացուն կնքեց Հ.Յ. Դաշնակցութեան մարտական սերնդի լաւագոյն ներկայացուցիչներից, վեթերան՝ ընկ. Եղիշէ Պահլաւունին»։

2 օր անց՝ երկուշաբթի օրը, փետրվարի 6-ին, առավոտյան ժամը 9-ին, Եղիշե Պահլավունու դին, «Ալիք»-ի շենքից փոխադրվում է Դուլաբի գերեզմանատուն և ամփոփվում ՀՅԴ պանթեոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Յուշամատեան», կազմեց եւ խմբագրեց՝ Նորայր Պահլաւունի, Երևան, 2006

Կատեգորիա:Պահլավունիներ
Կատեգորիա:Հեղափոխական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ
Օրոնցո Պուլյեզե

**Օրոնցո Պուլյեզե** (, ), Իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել իտալական մի շարք ակումբներում։ Իր մարզչական կարիերայի ընթացքում մարզել է այնպիսի ակումբներ, ինչպիսիք են Բոլոնիան, Ֆիորենտինան և Ռոման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կենսաաշխարհագրություն

մինի|աջից|Երկրագնդի էկո-գոտիները
**Կենսաաշխարհագրություն**, գիտություն կենդանիների, բույսերի, միկրոօրգանիզմների և նրանց տարբեր կենսահամակցությունների (բիոցենոզների) տարածման, տեղաբաշխման, կապերի ու փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև կենսազանգվածի ձևավորման և տարածական տեղաբաշխման օրինաչափությունների մասին, (առաջացել է հունարեն *bioc* բառից, որը նշանակում է՝ կյանք և աշխարհագրություն)։ Սահմանային գիտություն է աշխարհագրության և կենսաբանության միջև։

Ուսումնասիրում է երկրագնդի բուսական ծածկույթի և կենդանական աշխարհի միջև գոյություն ունեցող միասնության ու զարգացման օրինաչափությունները (օրինակ, կենսաբանական շրջապտույտը, կենսահամակցությունների զարգացման դինամիկան և այլն)։ Կենսաաշխարհագրության հիմնական ուղղություններն են՝ արևալագիտական, ֆլորիստա-ֆաունիստական (բուսաբանա-կենդանաբանական), տարածաշրջանային, էկոլոգիական և պատմական։ Իր հետազոտությունների ընթացքում այն օգտվում է համեմատական աշխարհագրական, էկոլոգիական, քանակական, պատմական և քարտեզագրական մեթոդներից։

Դասվում է կենսոլորտի գիտությունների շարքում։ Կենսաաշխարհագրությունը բուսական ծածկույթի և կենդանական աշխարհի բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման տեսական հիմքն է։ Բնության պահպանության ճիշտ կազմակերպումը հիմնված է տարբեր աշխարհամասերի կենսաաշխարհագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման հետ։

Կատեգորիա:Կենսաաշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Կատեգորիա:Ֆիզիկական օվկիանոսագիտություն
Կատեգորիա:Ֆիզիկական աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Արեալ
Կատեգորիա:Գիտություններ Երկրի մասին
Միկա (երգիչ)

**Միկա** (իսկական անունը՝ Մայքլ Հոլբրուք Փենիման, , ), բրիտանացի երգիչ, երաժիշտ, երգահան։ Ունի ամերիկա-լիբանանյան ծագում։

## Կենսագրություն
Միկան ծնվել է Լիբանանում։ Մայրը սիրիացի էր, հայրը՝ ամերիկացի։ Ընտանիքում Միկան 5 երեխաներից երրորդն էր։ Երբ ընդամենը մեկ տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվեց Փարիզ՝ Լիբանանում ընթացող պատերազմի պատճառով։ Առաջին պիեսը, որ Միկան սովորել է նվագել դաշնամուրով Ժո Դասենի "Les Champs-Élysées"-ն էր։ Իր առաջին երգը, որը կոչվում էր "Angry", գրել է 7 տարեկանում։

Երբ ընտանիքը տեղափոխվեց Անգլիա, Միկան արդեն 9 տարեկան էր։ Սկզբում Միկան սովորել է Վեստմիսյան դպրոցում, այնուհետև՝ թագավորական երաժշտական քոլեջում։

Հետագայում Միկան աշխատել է «Royal Opera House»-ում, երաժշտություն է գրել«British Airways»-ի և «Orbit» մաստակի գովազդային հոլովակի համար։

Առաջին սինգլը, որ կոչվում էր «Relax, Take it Easy», անմիջապես հայտնվել է բրիտանական «BBC Radio 1» ռադիոյում և դարձել շաբաթվա հիթ։
 
2007 թվականի փետրվարի 22-ին նրա հաջորդ հիթը՝ «Grace Kelly»-ին գլխավորեց բրիտանական UK Singles Chart-ը (վերջին ժամանակներում սա բացառիկ երևույթ էր, որովհետև հիմնված էր բացառապես համացանցային վաճառքի վրա) գլխավորեց հիթ շքերթը ավելի քան 5 շաբաթ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայքը
* Mika’s Myspace

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգահաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Բրունո Կրայսկի

**Բրունո Կրայսկի** (, ), ավստրիացի իրավաբան և սոցիալ-դեմոկրատ քաղաքական գործիչ։

1953-1959 թվականներին եղել է Ավստրիայի արտաքին գործերի նախարարության պետական քարտուղար, 1959-1966 թվականներին՝ արտաքին գործերի նախարար, 1970 թվականի ապրիլից՝ Ավստրիայի դկանցլերաշնային  (կառավարության ղեկավար)։ 1967 թվականից Ավստրիայի սոցիալիստական կուսակցության նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ավստրիայի կանցլերներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Էբոնիտ

մինի|Էբոնիտից պատրաստված առարկաներ
**Էբոնիտ** (), տեխնիկական նյութ, որն ստացվում է բնական կամ արհեստական կաուչուկը ծծմբով վուլկանացնելիս։ Պարունակում է 30-50% ծծումբ։ Էբոնիտը պինդ, ջրի, թթուների և հիմքերի նկատմամբ կայուն, բարձր էլեկտրամեկուսիչ հատկություններով նյութ է։ Անկայուն է արևի ճառագայթների, նավթի, բենզինի, յուղերի նկատմամբ։ Չի փշրվում և հեշտությամբ ենթարկվում է մեխանիկական մշակման։ Վաճառքի է հանվում թիթեղների, ձողերի ու խողովակների ձևով։ Կիրառվում է էլեկտրատեխնիկայում, ռադիոտեխնիկայում, ինչպես նաև ավիացիոն, ավտոտրակտորային և քիմիական արդյունաբերության մեջ։ 

Կատեգորիա:Նյութեր
Կատեգորիա:Պոլիմերներ
Անդրոիդ

**Անդրոիդ**, օպերացիոն համակարգ սմարթֆոնների, պլանշետների, էլեկտրոնային ընթերցիչների, թվային նվագարկիչների, Ժամացույցների, խաղային ավտոմատների, նեթբուքերի, սմարթբուքերի, Google-ի ակնոցների և այլ հարմարանքների համար. Հիմնվել է Լինուքս միջուկի վրա։ Աշխատում է Սամսունգ Գալաքսիի, Google Pixel-ի, Google Glass-ի, և մի շարք այլ սմարթֆոնների վրա։ Վերջին թարմացումը եղել է Pie տարբերակը։ Իսկ օպերացիոն համակարգերի ընտանիքը ստեղծվել է 2008 թ. սեպտեմբերի 23-ին։

2005 թվականին Գուգլ ընկերությունը գնել է օպերացիոն համակարգը Անդրոիդ ընկերությունից։ Առաջին անգամ այն թողարկվել է 2008 թ. հոկտեմբերի 22-ին։ Անդրոիդի նախնական կոդի () լիցենզիան թողարկվել է Ապաչի () լիցենզիայի ներքո և ազատորեն կարող է փոփոխվել գրեթե բոլորի կողմից։ Նրա օգտագործողի ինտերֆեյսը () հիմնված է անմիջական մանիպուլյացիայի վրա և օգտագործում է իրական կյանքի մարդկային ժեստերին մոտ ժեստեր (swiping, tapping, pinching)։ Դա հնարավորություն է տալիս տարբեր ծրագրային հավելվածների ունենալ դինամիկ ինտերֆեյս և օգտագործողի հետ դինամիկ հաղորդակցություն։

## Հիշողության կազմակերպումը
thumb|2007 по 2014 թվականներին կիրառվող լոգոտիպ
Քանի որ Անդրոիդ օպերացիոն համակարգով աշխատող սարքերը հիմնականում սնուցում ստանում են մարտկոցներից, Անդրոիդի համար նախատեսված է այնպիսի հիշողության կազմակերպում, որ նվազագույնի հասցնի էներգիայի ծախսը։ Դրա հակառակ պատկերը աշխատանքային համակարգիչներն են (), որոնք իրենց աշխատանքի ընթացքում միացված են հոսանքի աղբյուրին։ Երբ ծրագրային հավելվածը այլևս չի օգտագործվում, ապա Անդրոիդ օպերացիոն համակարգը ավտոմատ ձևով այն սառեցնում է։ Այս դեպքում, հավելվածը տեխնիկապես մնում է բացված, բայց այն այլևս ռեսուրս չի սպառում և մնում է այդպես մինչև որ նորից օգտագործվի։ Սրանով միանգամից երկու կարևոր հարց է լուծվում՝ նախ հավելվածները ամեն անգամ չեն փակվում և բացվում զրոյական վիճակից, բայց և չեն սպառում ռեսուրս։ Անդրոիդը ավտոմատ ձևով կարգավորում է հիշողությունում գտնվող հավելվածները՝ երբ հիշողությունում քիչ ազատ տեղ է մնացել (խոսքը օպերատիվ հիշողության մասին է), ապա օպերացիոն համակարգը կդադարեցնի որոշ ժամանակվա ընթացքում ոչ ակտիվ եղած պրոցեսները։ Այս ողջ գործընթացը թաքցված է օգտագործողից և նա կարիք չունի այդ մասին մտածելու և ինքնուրույն հիշողությունը մաքրելու։ Չնայած կան նաև այնպիսի հավելվածներ, որոնք հնարավորություն են տալիս օգտագործողին պրոցեսները դադարեցնելու։
Անդրոիդ հավելվածները աշխատում են ավազախցում (), որն իրենից ներկայացնում է ընդհանուր համակարգից առանձնացված տարածք, որտեղից դրանք հասանելիություն չեն ունենում համակարգային ռեսուրսներին, քանի դեռ բացահայտ ձևով չեն ստացել դրա իրավունքը օգտագործողի կողմից։ Այդպիսի իրավունքներ են, օրինակ, ելք դեպի ինտերնետ, գրել-կարդալ հիմնական հիշողությունից, վիբրացիայի իրագործում, հասանելիություն հեռախոսագրքին և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անդրոիդ. Օպերացիոն համակարգերի առաջատարը

Կատեգորիա:2008 ծրագրային ապահովումներ
Կատեգորիա:ARM օպերացիոն համակարգեր
Կատեգորիա:Անդրոիդ
Կատեգորիա:Հաշվարկման հարթակներ
Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր
Էլենիո Էռերա

**Էլենիո Էռերա Գավիլան** (, ), արգենտինական ծագմամբ ֆրանսիացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել մի շարք ֆրանսիական ակումբներում։ Իր մարզչական կարիերայի ընթացքում մարզել է այնպիսի ակումբներ, ինչպիսիք են իսպանական Բարսելոնան, Ատլետիկո Մադրիդը, Մալագան, իտալական Ինտերը, Ռոման, ինչպես նաև Իտալիայի ազգային հավաքականը։ 
Համարվում «կատենաչչո» տակտիկական սխեմայի հիմնադիրը, վերջինիս հիմքում ընկած է խաղ, որը հիմնված է ավելի շատ պաշտպանական գործողություններ իրականացնելու համար։ Էլենիոն համարվում է ֆուտբոլի պատմության մեջ աշխարհի մեծագույն մարզիչներից մեկը, ըստ Football Pantheon-ի գրավել է երկրորդ տեղը բոլոր ժամանակների և ազգերի լավագույն մարզիչների շարքում։

## Կենսագրություն
Մանկության տարիներին Էռերան ընտանիքի հետ հաստատվեց Մարոկկոյում, որտեղ և սկսեց իր ֆուտբոլային կարիերան, քիչ անց նա ստացավ Ֆրանսիայի քաղաքացիություն և սկսեց հանդես գալ ֆրանսիական ակումբներում։ Էռերան իր մարզչական կարիերան նույնպես սկսեց Ֆրանսիայում, սակայն նրա հիմնական հաջողությունները սկսվել են Իսպանիայում և Իտալիայում, առաջին հերթին Բարսելոնայում և Ինտերում։ Էռերան համարվում է հայտնի և տիտղոսակիր ֆուտբոլային մարզիչներից մեկը, պաշտպանողական ֆուտբոլի ջատագովը։

Էռերան մահացել է Վենետիկում և հուղարկավորվել է Սան Միկելե կղզում։

## Նվաճումներ
### Մարզչական
* Իսպանիայի չեմպիոն՝ 1950, 1951, 1959, 1960
* Իսպանիայի գավաթ՝ 1959, 1981
* Իտալիայի չեմպիոն՝ 1963, 1965, 1966
* Իտալիայի գավաթակիր՝ 1969
* Չեմպիոնների գավաթի հաղթող՝ 1964, 1965
* Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթող՝ 1964, 1965

## Արտաքին հղումներ
* Հոդված Էլենիո Էռերայի մասին 
* Эленио Эррера: Когда цель оправдывает средства 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլան ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռեդ Սթարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ֆուտբոլի հավաքականի մարզիչներ
Իգնատի Կրաչկովսկի

**Իգնատի Յուլիանի Կրաչկովսկի** (), արաբագետ, խորհրդային արաբագիտության հիմնադիրներից։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1921)։ 1905 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի արևելյան լեզուների ֆակուլտետը։ 1918 թվականից՝ Պետրոգրադի, ապա՝ Լենինգրադի համալսարանի պրոֆեսոր։ «Արաբական աշխարհագրական գրականությունը» (1957) մենագրությունը արաբագիտության մեջ այդ նյութին նվիրված լավագույն ուսումնասիրությունն է, որտեղ անդրադարձել է նաև Հայաստանի մասին արաբ աշխարհագրագետների տեղեկություններին։ Ռուսերեն է թարգմանել Ղուրանը՝ մեկնաբանություններով (հրատարակվել է 1963 թվականին)։ Արաբագիտության մեջ առաջինն է ուսումնասիրել արաբական նոր գրականությունը։ Արժեքավոր աշխատություններ ունի եվրոպական, ռուսական արաբագիտության վերաբերյալ։ Եղել է Դամասկոսի արաբական ակադեմիայի, Լեհաստանի, Իրանի և այլ ակադեմիաների, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի թագավորական ասիական ընկերության անդամ։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1951)։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային արաբագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս արևելագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս աշխարհագրագետներ
Կրաջուր

մինի|Կրաջուր
**Կրաջուր**, կալցիումի հիդրօքսիդի հագեցած ջրային լուծույթ։ 1 լ կրաջուրը 20&nbsp;°C-ում պարունակում է 1, 2գ CaO։ Տեխնիկայում կիրառվում է որպես էժան ալկալի։ Միջնադարյան հայերեն ձեռագրերում կրաջուրը կոչվել է նաև «սուր ջուր» և կիրառվել համաձուլվածքները մաքրելու, ինչպես նաև զանազան միացություններ ստանալու համար։

Կատեգորիա:Կալցիումական միացություններ
Կատեգորիա:Կիր
Նիկոլայ Կրասիլնիկով

**Նիկոլայ Ալեքսանդրի Կրասիլնիկով** (*, *), խորհրդային մանրէաբան։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1946), ՌԽՖՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1957)։ 1926 թվականին ավարտել է Լենինգրադի բժշկական ինստիտուտը, 1929 թվականից աշխատել ԽՍՀՄ ԳԱ մանրէակենսաբանության ինստիտուտում։ 1953 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանի հողերի կենսաբանության ամբիոնի վարիչ։ Ուսումնասիրել է միկրոօրգանիզմների, հատկապես ճառագայթասնկերի և բակտերիաների կենսաբանությունը։ Մշակել է վերջիններիս դասակարգման և կարգաբանության նոր սկզբունք, առանձնացրել ճառագայթասնկերի դասը։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1951)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1896 ծնունդներ
Կատեգորիա:1973 մահեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանրէաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս մանրէաբաններ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ