open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արքայազն Ֆիլիպ

**Ֆիլիպ Մաունթբեթեն** (, ), Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Եղիսաբեթ II-ի ամուսինը։ Ունի Էդինբուրգի դուքսի կոչում։ Նախկինում եղել է Հունաստանի և Դանիայի արքայազնը։ Ֆիլիպը ծնվել է Հունաստանում, նրա ընտանիքը արտաքսվել է երկրից, երբ նա 18 ամսական էր։ Ֆրանսիայում, Գերմանիայում և Միացյալ Թագավորությունում կրթություն ստանալուց հետո նա 18 տարեկան հասակում միացել է Թագավորական նավատորմին 1939 թվականին, սկսել է ծառայություն մատուցել արքայադուստր Եղիսաբեթին, որին հանդիպել էր 1934 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա ծառայել է Միջերկրական և Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմերում։

Պատերազմից հետո Ֆիլիպը ստացել է Ջորջ VI-ի համաձայնությունը՝ Եղիսաբեթի հետ ամուսնանալու համար։ Մինչև 1947 թվականի հուլիսին նրանց պաշտոնական նշանադրությունը, Ֆիլիպը հրաժարվել է իր հունական և դանիական կոչումներից և տիտղոսներից, հրաժարվել է իր մորական պապի ազգանունից՝ Մոնթբաթենից։ Նա ամուսնացել է Եղիսաբեթի հետ 1947 թվականի նոյեմբերին։ Ամուսնության նախօրեին նա ստացել է *Ձերդ թագավորական մեծություն* կոչումը և դարձել Էդինբուրգի դուքս, Մարիոնեթի կոմս և Գրինվիչի բարոն։ Ֆիլիպը թողել է զինվորական ծառայությունը, երբ Եղիսաբեթը 1952 թվականին դարձել է թագուհի՝ հասնելով հրամանատարի կոչման և դառնալով 1957 թվականին Բրիտանիայի արքայազն։ Ֆիլիպը և Եղիսաբեթն ունեցել են չորս երեխա՝ Արքայազն Չարլզը, Արքայադուստր Աննան, Էնդրյու, Յորքի դուքսը և Արքայազն Էդվարդ (Ուեսեքսի կոմս)։ 
Նա հրաժարվել է թագավորական պարտականություններից 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին 96 տարեկան հասակում՝ անցկացնելով 22,219 հանդիպում և 5,493 ելույթ՝ սկսած 1952 թվականից։ Ֆիլիպը մահացել է 2021 թվականի ապրիլի 9-ին՝ իր 100-ամյակից երկու ամիս առաջ։

## Զինվորական կոչումներ
Արքայազն Ֆիլիպը ունեցել է հետևյալ զինվորական կոչումները.

Մեծ Բրիտանիա։

** Ֆելդմարշալ (1953 թ.)
** Թագավորական BBC-ի մարշալ (1953 թ.)
** Ծովային ադմիրալ (1953 թ.)
** Թագավորական ծովային ուժերի գեներալ-կապիտան (հունիսի 1, 1953 թ.)

Ավստրալիա։

** Ֆելդմարշալ (ապրիլի 1, 1954 թ.)
** Ավստրալիական BBC-ի մարշալ (ապրիլի 1, 1954 թ.)
** Ծովային ադմիրալ (ապրիլի 1, 1954 թ.)

Նոր Զելանդիա։

** Ֆելդմարշալ (հունիսի 11, 1977 թ.)
** Ծովային ադմիրալ (հունիսի 11, 1977 թ.)
** Նորզելանդական BBC-ի մարշալ (հունիսի 11, 1977 թ.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Բրիտանական թագավորական ընտանիք
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի կոնսորտներ
Կատեգորիա:Վիկտորիանական թագավորական շղթայի ասպետներ
Կատեգորիա:Վինձորներ
Անգլիայի սիթի-քաղաքներ

Մեծ Բրիտանիան ունի 66 քաղաք, որոնցից՝
*  Անգլիայում - 50;
*  Ուելսում - 5;
*  Շոտլանդիայում - 6;
* Հյուսիսային Իռլանդիայում(ոչ դրոշը վեր 1972) - 5։

Ստորև ներկայացված է Անգլիայի քաղաքների ցանկը.

## Անգլիա

## Տես նաև

* List of towns and cities in England by historical population
* List of English districts by ethnic diversity
* List of conurbations in the United Kingdom
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Շոտլանդիայի սիթի-քաղաքներ

## Հղում
* Government list of UK cities

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորություն
Դանդի

**Դանդին** ( ), քաղաք է Շոտլանդիայում և իր մեծությամբ 4-րդն է երկրամասում։ Քաղաքը գտնվում է Դանդիի շրջանում և Դանդիի շրջանի ադմինիստրատիվ կենտրոնն է։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Հղում
* Ֆոտոալբոմ N4:Դանդի 

Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիա
Վեստմինստերյան պալատ

**Վեստմինստերյան պալատը** (), կառույց է Լոնդոնում, Թեմզա գետի ափին, որտեղ տեղակայված է Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանը։ Պալատի հարևանությամբ է գտնվում Թրաֆալգարյան պալատը։ Պալատը կառուցվել է 1529 թ-ին։ Շենքում կան 1200 սենյակ, 100 աստիճան և 5 կմ-անոց միջանցք։ Պալատի ամենահայտնի աշտարակներն են Բիգ Բենը և Վիկտորիայի աշտարակը։

1987 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Westminster Bridge & Palace of Westminster.jpg|Պալատը և Վեստմինստերյան կամուրջը
Պատկեր:London Parliament 2007-1.jpg
Պատկեր:Westminsterpalatset-2.jpg
Պատկեր:Westminster-eye.jpg|Հայացք Լոնդոնի աչքից
Պատկեր:PalacioWestminster.JPG
Պատկեր:Houses of parliament02.jpg
Պատկեր:Clock.tower.from.westminster.br.arp.750pix.jpg
Պատկեր:Houses of parliament dusk.jpg
Պատկեր:Londres 026,.jpg
Պատկեր:Palace of Westminster 2.jpg|Վիկտորիայի աշտարակը
Պատկեր:Palace of Westminster and Bridge 2009.jpg|Հայացք Վեստմինստերյան կամուրջից
Պատկեր:Palace of Westminster - July 2008.jpg|Բիգ Բեն


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոնդոնի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Պալատներ
Shard London Bridge

**Shard London Bridge**-ը կառուցվող բարձրահարկ երկնաքեր է Լոնդոնում։ Կառույցը ունի 309.6 մ բարձրություն և համարվում է Եվրոպական միության ամենաբարձրահարկ շենքը, ընդ որում 45-րդը աշխարհում և 2-րդը իր բարձրությամբ Մեծ Բրիտանիայում։

## Կառուցում
2012 թ-ի մարտի 30-ին երկնաքերը վերջապես կառուցվեց՝ դառնալով 71 հարկանի կառույց։

## Արտաքին հղումներ
* http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=2611
* 

Կատեգորիա:Լոնդոն
Կատեգորիա:Լոնդոնի երկնաքերներ
Կատեգորիա:Կրող ցանցաթաղանթներ
Միացյալ Թագավորության բանկերի ցանկ

Հետևյալ ցանկում ներկայացված են Մեծ Բրիտանիայի 11
ամենախոշոր բանկերը։ 2010 թ-ին Մեծ Բրիտանիայում գործում էին ավելի քան 200 բանկ։

## Հղում
* 

Կատեգորիա:Ցանկեր:Մեծ Բրիտանիա:Միացյալ Թագավորություն
Կատեգորիա:Ցանկեր:Տնտեսություն
Սուրբ Ավգուստինի աբբայություն

մինի|275px|Աբբայության մուտքի դռները
**Սուրբ Ավգուստինի աբբայությունը** (*St Augustine’s Abbey*) բենեդիկտյան կիսաքանդ աբբայություն է Քենթերբերիում, Մեծ Բրիտանիայում։ Միջին դարերում աբբայությունը հանդես է եկել որպես Քենթի թագավորների մայր հիվանդանոց։ 1988 թվականից Սուրբ Ավգուստինի աբբայությունը համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության անդամ կառույց։

## Տես նաև
* Բուշ (դամբանաթումբ)
* Էյվբերի
* Կրոմլեխ

## Արտաքին հղումներ
* Относящиеся к аббатству документы на сайте Всемирного наследия

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Միացյալ Թագավորությունում
Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն
Սերժ Ավետիքյան

**Սերժ Ավետիքյան** (), ֆրանսահայ կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ և պրոդյուսեր։

## Կենսագրություն
Սերժ Ավետիքյանի ծնողները ծնվել են Ֆրանսիայում, որոնց ծնողները Հայոց ցեղասպանության արդյունքում Թուրքիայից գաղթել էին Ֆրանսիա։ 1947 թվականին ԽՍՀՄ քարոզչության արդյունքում ընտանիքը հայրենադարձվում է Հայաստան։ Ապրելով Երևանում՝ նա հաճախում է ֆրանսիական դպրոց։ 1970 թ. ընտանիքը վերադառնում է Ֆրանսիա։

## Ստեղծագործ աշխատանք
### Դերասանական աշխատանք լիամետրաժ ֆիլմերում
* 1978 - Մենք միակ մարդիկ էինք
* 1979 - Կարմիր պուլովեր
* 1982 - Խալտերոֆլիկ
* 1984 - Փղի ուղղահայացը
* 1985 - Լուսաբաց
* 1989 - Կարմիր նվագախումբ
* 1989 - Շների կղզիների գանձարանը
* 1991 - Մայրիկ
* 1991 - Գողացված տետրակ
* 1995 - Լաբիրինթոս
* 1997 - Ուռա հարսնացուին և Քուրդիստանի ազատագրմանը
* 1997 - Անհետ կորածները
* 1998 - Հիշողություն
* 1999 - Փարիզ, իմ փոքրիկ մարմինը հոգնել է այս բարձր հասարակությունից
* 2001 - Արամ
* 2003 - Կեցցե Լալջերեն
* 2003 - Գաղտնի գործակալներ
* 2006 - Ճանապարհորդություն դեպի Հայաստան
* 2009 - Խճճված զուգահեռներ
* 2009 - Հանցագործների բանակ
* 2009 - Գեղեցիկ կյանք
* 2013 - Փարաջանով
* 2015 - Մի խելագարի պատմություն

### Դերասանական աշխատանք կարճամետրաժ ֆիլմերում
* 1981 - Մուսա
* 1981 - Անցորդ հրեշտակ
* 1982 - Հանգստություն
* 1987 - Վատ կողմ
* 1988 - Բլանշ և Քլեր
* 1988 - Աննա Լունա։ Առաջին ճամփորդություն
* 1989 - Արևին մոտ
* 1990 - Ֆրանսուա դե Ասսիզ
* 1995 - Ժանտախտի սերմնացան
* 1997 - Հացահատիկ և որոմ
* 1997 - Այդ ժամանակից
* 1998 - Լինել թե չլինել
* 2002 - Լիճ և գետ

### Ռեժիսոր/սցենարիստ
* 1989 - Ինձ մոտ շատ հայտնի է արևը - Անդրե դե Ռիշո
* 1991 - Բարի օր Պարոն
* 1992 - Առաքելության ավարտ
* 1994 - Հինգերորդ երազանք
* 1996 - Ցտեսություն մադամ
* 1997 - Ինձ պարոնայք-տիկնայք
* 1999 - Տեռռա Էմոտա
* 1999 - Լյուսկ Ատեռնա
* 2003 - Կյանքի ուղի (անիմացիոն)
* 2005 - Հիասքանչ մի առավոտ (անիմացիոն)
* 2006 - Մենք խմել ենք նույն ջուրը
* 2006 - Վերադառնալով
* 2010 - Շնային պատմություններ (անիմացիոն)

### Պրոդյուսերական աշխատանք
* 1994 - Լաբիրինթոս
* 2001 - Լռության սիմֆոնիա

## Պարգևներ և մրցանակներ
* 2005 թ. հուլիսին Երևանյան «Ոսկե Ծիրան» կինոփառատոնում «Հայկական համայնապատկեր» անվանակարգում ռեժիսորի «Հիասքանչ մի առավոտ» ֆիլմն արժանացել է ժյուրիի հատուկ դիպլոմին։
* 2006 թ. հուլիսին Երևանյան «Ոսկե Ծիրան» կինոփառատոնում «Հայկական համայնապատկեր» անվանակարգում ռեժիսորի «Վերադառնալիս» ֆիլմն արժանացել կինոքննադատների և լրագրողների հայկական ասոցիացիայի մրցանակին։
* 2010 թ. մայիսի 24-ին Կաննի կինոփառատոնում լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ անվանակարգում Սերժ Ավետիքյանի «Շնային պատմություններ» անիմացիոն ֆիլմն արժանացել է Ոսկե արմավենու ճյուղի։ Մրցանակը հանձնել են Ատոմ Էգոյանը և Միշել Ռոդրիգեսը։
* Հայաստանի պետական մրցանակ, 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ինքնության խնդիրները՝ Սերժ Ավեդիքյանի ֆիլմերում
* Սերժ Ավեդիքյան․ Թուրքիան շարունակում է ջնջել հայկական մշակութային հետքը

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ սցենարիստներ
Թոմաս Մյուլեր

**Թոմաս Մյուլեր** (, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, «Բավարիա Մյունխեն» ֆուտբոլային ակումբի և Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վանկուվեր Ուայթքեփսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Թեմզա

**Թեմզա** ( , ), գետ Մեծ Բրիտանիայի հարավում։ Երկարությունը 334 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 15,3 հազ. կմ²։ Ջրի միջին ծախսը, Թիդինգտոն-Քինգստոն ջրաբանական կայանի տվյալներով, կազմում է 78,5 մ³/վրկ.։

Գետի ակունքը գտնվում է Քոթսուոլդ Հիլզում՝ ծովի մակերևույթից 108,5 մետր բարձրության վրա։ Թեմզան հոսում է Մեծ Լոնդոնի տարածքով, թափվում Հյուսիսային ծովը՝ առաջացնելով էստուար։ Նրա լայնությունը Լոնդոնի շրջագծում 200—250 մետր է, էստուարի սկզբնամասում՝ Լոնդոնի արևելյան արվարձանի մերձակայքում՝ ավելի քան 650 մետր, գետաբերանի մերձակայքում՝ մինչև 16 կիլոմետր։ Գետի սնուցումը հիմնականում արձրևային է։

Թեմզան նավարկելի է. ոչ մեծ բարկասները հասնում են մինչև Լեչլեյդ քաղաքի նավահանգիստ, որն ընկած է գետաբերանից մոտավորապես 310 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Լոնդոն են հասնում մինչև 800 տոննա ջրատարողությամբ նավերը, իսկ օվկիանոսային նավերը հասնում են Թիլբերի։ Լոնդոնից բացի՝ Թեմզայի ափերին են ընկած նաև Օքսֆորդ, Ռեդինգ քաղաքները և այլ բնակավայրեր։ Գետի վրա ամեն տարի կանոնավոր կերպով կազմակերպվում է թագավորական Հենլի ռեգատան՝ առագաստանավային մրցաշարը, ինչպես նաև Օքսֆորդի ու Քեմբրիջի համալսարանների ուսանողների թիավարության մրցումները:։

Հին ջրանցքներով Թեմզան կապված է Բրիսթոլի ծովածոցի, Իռլանդական ծովի, երկրի կենտրոնական մասի արդյունաբերական շրջանների հետ։

Թեմզան երկարությամբ առաջիննն է Անգլիայի և երկրորդը՝ Մեծ Բրիտանիայի գետերի մեջ (զիջում է միայն Սևերնին)։

## Անվանում
Հետազոտողների մի մասը գտնում է, որ անվանման հիմքում ընկած է կելտական Tam «լայնացող» բառը, այսինքն՝ մի գետ, որը լայնանում է՝ առաջացնելով կոնաձև ընդարձակ էստուարիա։ Ոմանք էլ ենթադրում են, որ անվանման հիմքում ընկած է հնդեվրոպական Ta «հոսել» հիմքը։

Հռոմեական աղբյուրներում հիշատակվում է Tamesis և Tamesa ձևերով։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Where Thames Smooth Waters Glide – Pictures and history and tides and poetry and conditions
* The River Thames Society
* Thames Path National Trail
* River Thames London Hired Boats and News Blog 
* BBC 4 documentary ''In search of Arcadia'' features the river

Կատեգորիա:Անգլիայի գետեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի ավազանի գետեր
Հասթինգս

**Հասթինգս** (), քաղաք Մեծ Բրիտանիայում, Արևելյան Սուսեքս կոմսությունում, Անգլիա, Պա դե Կալե նեղուցի ափին։ Հասթինգսը հիմնականում հայտնի է իր ձկնորսական փառքով։

Խոշոր առողջարան է, շախմատի միջազգային ամենամյա մրցումների վայր։ Հասթինգսի շրջանում 1066 թվականին Նորմանդիայի Վիլհելմ դքսի զորքերը պարտության մատնեցին Պարոլդ թագավորի անգլո-սաքսոնյան զորքերին։

2008 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 86, 4 հազար մարդ։ 1920 թվականից այստեղ անց է կացվում Հասթինգսի շախմատային մրցաշարը։

## Անվանում
Առաջին անգամ հիշատակվում է 790 թվականին «Hastingas» անունով։ Ենթադրում են, որ սկզբնապես եղել է բնակիչների անվանումը՝ կազմված անձնանունից (որի հիմքում ընկած է «ուժ» իմաստն արտահայտող մի հին անգլերեն բառ) և -ing վերջածանից, որը նշում է հետնորդերին կամ կախյալներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Շեֆիլդ

**Շեֆիլդը** ( ), քաղաք է Մեծ Բրիտանիայում,Յորքշիր կոմսությունում։ Շեֆիլդը տեղակայված է Շիֆ գետի վրա։
Բնակչությունը. 512&nbsp;242 (2002 թ-ի տվյալներով)։
Քաղաքի տարածքը. 367 կմ²։

մինի|Շեֆիլդի քաղաքապետարանը

## Քույր քաղաքները
*  Դոնեցկ (Ուկրաինա)
*  Բոխում (Գերմանիա)
*  Անշան, Չինաստան
*  Էսթելի, Նիկարագուա

### Քաղաք գործընկերներ
*  Կավասակի, Ճապոնիա
*  Կիտվե, Զամբիա
*  Կոտլի, Պակիստան
*  Պիտսբուրգ, ԱՄՆ

## Հղումներ

* Քաղաքի պաշտոնական կայք էջը
* Քաղաքի ֆոտոպատկերասրահը (Dave Milner)
* Թանգարաններ և պատկերասրահներ 
* Արդյունաբերական թանգարան
* Թատրոններ
* Քաղաքի նորությունները  («Sheffield Star» պարբերական)

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Հրազդան մարզադաշտ

**«Հրազդան» կենտրոնական մարզադաշտ**, ֆուտբոլային մարզադաշտ Երևանում։

## Պատմություն
Բացվել է 1971 թվականին։

«Հրազդան» մարզադաշտը կառուցվել է նավթային մագնատ «Գալուստ Գյուլբենկյան» հիմնադրամի ֆինանսական աջակցությամբ 1970-1971 թվականներին Հրազդան գետի լանջին, որից էլ փաստացի ստացել է իր անունը։ Մարզադաշտի բացումը տեղի է ունեցել 1971 թվականի մայիսի 19-ին։ Խորհրդային ժամանակներում խոշորագույն մարզադաշտերից մեկն էր ողջ Խորհրդային Միությունում։

Հենց այս մարզադաշտում «Արարատ» թիմի ֆուտբոլասերները ականատես եղան ակումբի հաղթանակներին, ինչը հանգեցրել է 1973 թվականի գավաթի հաղթանակի։

Տարողությունը՝ 53600 մարդ, այդ թվում Յարուս՝ 16900 մարդ, Հյուսիսային տրիբունա՝ 11750 մարդ, Հարավային տրիբունա՝ 11750 մարդ, Արևմտյան տրիբունա՝ 8100 մարդ, Արևելյան տրիբունա՝ 5100 մարդ։

2003 թվականին ՀՀ կառավարության որոշմամբ մարզադաշտը ուղղակի վաճառքի ձևով վաճառվել է ««Հրազդան» մարզաթատերական համալիր» վարձակալական ձեռնարկությանը, որը պատկանում է ԱԺ պատգամավոր Աշոտ Աղաբաբյանին։

2015 թվականի հունիսին մարզադաշտը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ ճանաչվել է սնանկ։

## Պատկերասրահ

File:Հրազդան ստադիոն, համայնապատկեր (Gor Navoyan).jpg|thumb|Հրազդան ստադիոն, համայնապատկեր


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Հրազդան գետ
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Հայաստանում
Կատեգորիա:Սպորտը Երևանում
Մշո դաշտ

**Մշո դաշտ**, *Մուշի դաշտ, Տարոնի դաշտ* գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհում՝ Արևելյան Եփրատի միջին հոսանքում, զբաղեցնում է Մեծ Հայքի Տարոն նահանգի մի մասը։

8բ Մշո դաշտը ալիքավոր մակերևույթով աստիճանաձև իջվանք է Հայկական Տավրոսի համակարգում։ Երկարությունը մոտ 65 կմ է։ Գտնվում է 1200-1500 մ բարձրության վրա։ Հիմքում օլիգոցեն-միոցենի ծալքավոր կրաքարամերգելային գոյացություններ են՝ ծածկված անթրոպոգենի լճագետային և ալյուվիալ նստվածքներով։ Մշո դաշտով է հոսում Արածանին՝ ընդունելով Մեղրագետը։ Կլիման ցամաքային է, հունվարին միջին 0-ից մինչև 4&nbsp;°C աստիճան է, հուլիսինը 24-26&nbsp;°C։ Բնորոշ է տափաստանային բուսածածկույթով։ Գետահովիտներում և նախալեռնային ձորակներում հանդիպում են նոսր անտառներ և թփուտներ։ Մշո դաշտում բնակվող հայերը զբաղվում էին հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Մշո դաշտը Արևմտյան Հայաստանի խիտ բնակեցված և արգավանդ շրջաններց էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուշի մարզի հարթավայրեր
Մարկոս Պորկիոս Կրտսեր

**Մարկոս Պորկիոս Կատոն** (հայտնի է նաև որպես **Կրտսեր** կամ **Ուտիկյան**, , մ.թ.ա. 95 — մ.թ.ա. 46), հռոմեական պետական քաղաքական գործիչ, Մարկոս Պորկիոս Ավագի ծոռը։ Հռոմի հանրապետական իշխանության պաշտպան։ Ստոիկյան։

Լինելով Հռոմի ծերակույտի անդամ՝ հակադրվել է Կրասոսին, Կեսարին և Պոմպեոսին։ Հետագայում դաշնակցել է Պոմպեոսի հետ Կեսարի դեմ։ Պոմպեոսի պարտությունից և մահից հետո իր հերթին պարտություն կրելով Կեսարի լեգեոններից Աֆրիկայում՝ նա ինքնասպանությամբ վերջ է տվել իր կյանքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի հռետորներ
Կատեգորիա:Հռոմեական պատմիչներ
Արամ (ֆիլմ)

**Արամը** ամերիկա-ֆրանսիական համատեղ գեղարվեստական ֆիլմ է նկարահանված ռեժիսոր Ռոբեր Քեշիշյանի կողմից։
«Արամ» ֆիլմը նկարահանվել է Bac Films, Canal+, Les Films A4, Studio Canal, Studio Images 8 հեռուստաընկերությունների մասնակցությամբ։ Ֆիլմը վարձույթ դուրս է եկել 2002 թվականի նոյեմբերին, իսկ 2003 թվականի հունիսի 29-ին ցուցադրվել է Մյունխենի կինոփառատոնում, որտեղ հաղթել է «Մեծ հույսեր» անվանակարգում։

2004 թվականի հուլիսի 2-ին ֆիլմը ցուցադրվել է հայկական «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնում, որտեղ ներկայացված էր մրցույթի գրան-պրի անվանակարգում (գրան-պրի մրցանակը այդ տարի շնորհվել է Ատոմ Էգոյանի «Արարատ» ֆիլմին)։
Ֆիլմի հեռուստատեսային պրեմիերան կայացել է 2008 թվականի ապրիլի 14-ին Հունգարիայում։

## Սյուժե
Սարգիսյանների ընտանիքը երկար ժամանակ ապրում է Փարիզում, արդեն ետևում են մնացել ծանր ժամանակները, պատերազմը և իրենց պատմական հայրենիքը լքելը։ Բայց նախկին ցավը կրկին զգացնել է տալիս, երբ Փարիզում ահաբեկչական գործողության ընթացքում ծանր վնասվածք է ստանում ընտանիքի փոքր տղան՝ Լևոնը։ Իմանալով այդ մասին՝ ընտանիքի հայր Միհրան Սարգիսյանը, այդ սարսափելի ողբերգության համար մեղադրում է նրա մեծ եղբայր Արամին և ստիպում է լքել հայրական տունը։Տարիներ անց Արամը, որ մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին, գաղտնի վերադառնում է Ֆրանսիա։ Նա հանդիպում է փոքր քրոջ՝ Մելինեի հետ և պատմում նրան, որ որոշել է վրեժ լուծել ողբերգության համար, որը քայքայեց իրենց ընտանիքը։ Մելինեի հարսանիքի ժամանակ հայտնվում են մարդիկ ծայրահեղական ընկերությունից, ովքեր ուզում են հաշիվներ պարզել Արամի հետ:

= Դերասաններ =
* Սիմոն Աբգարյան - *Արամ*
* Լյուբնա Ազաբել - *Մելինե*
* Սերժ Ավետիքյան - *Թալաթ*
* Ալան Մոտտե - *Միհրան Սարկիսյան*
* Մեթյու Դեմի - *Լևոն*
* Ժիլ Արբոնա - *Պաուլ կրտսեր*
* Իզաբելլա Սադոյան - *Անուշ*
* Օլիվեր Լուստաու - *Մեհմեդ*
* Ժան-Իվ Շատլե - *փաստաբան Կավեջյան*
* Մարկ Սամուել - *Վարդան*
* Ֆաբիո Զենոնի - *Վիրգիլ*
* Ժուլիեն Լամբրոչինի - *Ստեփան*
* Սմաիլ Մեկկի - *Ֆոդիլ*
* Սամիր Գեսմի - *Սաադ*
* Մալիկ Ֆարաուն - *Նիզամետդին*

## Ծանոթագրություններ

= Արտաքին հղումներ =
* 
* «Արամ»-ը  *Real Movie News*-ում
* «Արամ»-ը *Z Review*-ում

Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ոսկե ծիրան
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1993 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2001 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Արածանիի ճակատամարտ

**Արածանիի ճակատամարտ**, տեղի է ունեցել հայկական և հռոմեական զորքերի միջև, Արածանի գետի մոտ։ Մ.թ.ա. 69-ի Տիգրանակերտի ճակատամարտում հռոմեական զորավոր Լուկուլլոսը, չկարողանալով վերջնականապես ընկճել հայկական բանակին, նահանջեց հարավ և վերահաս ձմռանը բանակեց Տիգրան Բ Մեծի դեմ ապստամբած Կորդուք գավառում։ Վճռական ճակատամարտ տալու մտադրությամբ, մ.թ.ա. 68-ի գարնանը Լուկուլլոսն անցավ Հայկական Տավրոսի լեռները և վերսկսեց պատերազմը։ Հայկական բանակը խույս տվեց դաշտային ճակատամարտից՝ միաժամանակ հանկարծակի հակագրոհներով ու լեռնային փոքր կռիվներով խափանելով հակառակորդի մատակարարումը սնունդով ու ջրով։ Հայկական զորքը բաժանված էր երկու մասի. այրուձին գլխավորում էր Տիգրան Բ Մեծը, հետևազորը՝ Միհրդատ VI Պոնտացին։ Հռոմեական զորքը պահվում էր հայկական հետևազորի և հեծելազորի արանքում, որոնցից մեկը մշտապես սպառնում էր նրան թիկունքից։ Լուկուլլոսի բանակը ավելին քան երեք ամիս դեգերեց Տավրոսի լեռների և Արածանիի միջև ընկած տարածություններում։ Հռոմեական լեգեոնները սեպտեմբերի կեսին փորձեցին անցնել Արածանին և շարժվել դեպի Արտաշատ մայրաքաղաքը, հայկական զորքին ճակատամարտի մեջ քաշել՝ իրենց համար ձեռնտու վայրում։ Սակայն հայկական հեծելազորը, Տիգրան Բ Մեծի առաջնորդությամբ, արագ երթով Արածանիի գետանցի մոտ կանխեց հռոմեացիների առաջխաղացումը։ Կողմերն անհապաղ մարտի բռնվեցին։ Հայկական հեծելազորը նախ դիմեց խաբուսիկ փախուստի, բեկելով թշնամու մարտակարգը, ապա սկսեց հակագրոհը։ Հայ թեթևազեն հեծյալները թունավոր ու ճանկավոր նետասլաքներով ծանր կորուստներ պատճառեցին հռոմեացիներին։ Արածանիի ճակատամարտից հետո Լուկուլլոսի բանակի մնացորդները նահանջեցին հարավ և ապաստանեցին Մծբին քաղաքի պարիսպների ետևում։ Հռոմեական նվաճողներից ազատագրվեց ինչպես ամբողջ Հայաստանը, այնպես էլ Պոնտոսի թագավորության զգալի մասը։ Հռոմեացի նշանավոր զորավար Լուկուլլոսը հեղինակազրկվեց՝ Արևելքի գործերը զիջելով Գնեոս Պոմպեոսին։ Պատմիչները վկայում են, որ հռոմեացիներն այնքան դաժան ջարդ էին կրել, որ դեռ երկար ժամանակ սարսափով էին հիշում Արածանիի ճակատամարտը եվ դրանից հետո հռոմեացիները մի որոշ ժամանակ չէին համարձակվի հարձակվել Մեծ Հայքի վրա։

## Գրականություն
* Աստուրյան Հ․, Քաղաքական վերաբերություններ ընդմեջ Հայաստանի և Հռովմա, Վենետիկ, 1912։
* Դիոն Կասիոս, Հռոմեական պատմություն, Երևան, 1976 (Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին 9, Հին հունական աղբյուրներ 1)։
* Մանանդյան Հ․, Տիգրան Բ և Հռոմը, Երկեր, հ․ 1, Երևան, 1977։

Կատեգորիա:Հայ-հռոմեական պատերազմ
Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Հռոմի հանրապետության ճակատամարտեր
Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 պետական քոլեջ

մինի|150px|Քոլեջի լոգոն
**Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 պետական քոլեջ**, միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատություն։ Հիմնադրվել է նախկին Էլեկտրատեխնիկական քոլեջի (հիմնադրված 1971 թ.) և նախկին թիվ 2 արհեստագործական ուսումնարանի (հիմնադրված 1967 թ.) միաձուլման արդյունքում։ Ուսուցման ձևը առկա և հեռակա է։ Ուսանողների թիվը՝ 424։

2007 թվականին Հայաստանի վարչապետի որոշումով ստեղծված միջգերատեսչական հանձնաժողովի որոշմամբ քոլեջը մրցութային կարգով ընդգրկվել է Եվրոպական Միության բյուջետային աջակցության ծրագրով նախատեսված 12 բազմագործառութային քոլեջների ցանկում։

## Մասնագիտություններ
;Էկոնոմիկա, հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ
* Հաշվապահ
;Դերասանական արվեստ
* Դերասան
;Շուկայաբանություն
* Շուկայագետ
;Ռեժիսուրա
* Ռեժիսոր
;Հասարակական սննդի սպասարկման կազմակերպում
* Մենեջեր
;Էլեկտրական մեքենաներ և ապարատներ
* Էլեկտրամեխանիկ
;Հասարակական սննդի սպասարկման կազմակերպում===
* Մենեջեր
* Հեռակա
;Իրավագիտություն
* Իրավագետ
* Հեռակա
;Հասարակական սնունդ
* Խոհարար
;Զարդակիրառական արվեստ
* Ոսկերիչ

## Արտաքին հղում
* Քոլեջի կայքը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի միջին մասնագիտական ուսումնարաններ
Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնություն

**Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնությունը** շախմատի ազգային հավաքականների միջև մրցաշար է, որն անցկացվում է ՖԻԴԵ-ի կողմից, 1985 թվականից։ Առաջնությանը մասնակցում են աշխարհի տասը ուժեղագույն հավաքականները, որոնք ընտրվում են օլիմպիադաների և աշխարհամասերի առաջնությունների արդյունքներով։ Անցկացվում է շրջանաձև մրցակարգով։

## Պատմություն
Առաջին առաջնությունն անցկացվել է վեց խաղատախտակներով, իսկ մնացած առաջնությունները՝ չորս։ Առաջին չորս առաջնությունների անցկացման վայր ընտրվել էր շվեյցարական Լյուցեռն քաղաքը, իսկ հետագայում որոշվեց առաջնությունն անցկացնել տարբեր քաղաքներում։ Առաջին վեց առաջնություններն անցկացվել են չորս տարին մեկ անգամ։ 2009 թվականի մրցաշարը կազմակերպչական դժվարությունների պատճառով տեղափոխվեց 2010 թվականի հունվար։ Դրանից հետո որոշվեց անցնել մրցաշարի անցկացման երկամյա փուլի և առաջնությունն անցկացնել կենտ տարիներին։

Աշխարհի թիմային առաջնություններին Հայաստանի տղամարդկանց հավաքականն սկսել է մասնակցել 1993 թվականից և բաց չի թողել ոչ մի առաջնություն։ Հայաստանի հավաքականը 2011 թվականին Չինաստանի Նինբո քաղաքում կայացած առաջնությունում դարձել է հաղթող, ևս երեք անգամ (1997, 2001, 2005) նվաճել բրոնզե մեդալակիր։

2007 թվականից անցկացվում են նաև կանանց աշխարհի թիմային առաջնություններ։

## Հավաքականների դասավորությունը ըստ վաստակած մեդալների
### Տղամարդիկ

## Մրցաշարերի արդյունքները
### Տղամարդիկ

### Կանայք

## Արտաքին հղումներ
* Командный чемпионат мира по шахматам ru.wikipedia.org-ում
* www.olimpbase.org

Կատեգորիա:Շախմատ
Կատեգորիա:Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնություններ
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Յորք

մինի|աջից|upright|Միջնադարյան փողոց Յորքում
**Յորքը** (, ), քաղաք է Մեծ Բրիտանիայում, Յորքշիր կոմսությունում։ Քաղաքը գտնվում է Ֆոս գետի վրա։ Քաղաքը ունի հարուստ և բովանդակալից պատմություն, և այն մեծապես կապված է Անգլիայի պատմության հետ։ Քաղաքը հիմնադրվել է մ.թ.71 թ-ին բրիտների կողմից։ 211 թ-ին ներկայիս Յորքի տարածքում է մահացել հռոմեական կայսր Սեպտիմիոս Սևերոսը։

## Պատմություն
**Անվան ծագումը**

Յորք բառը ծագում է քաղաքի անվան անգլերեն տարբերակից, որը հնչում էր որպես Eboracum, Eburacum կամ Eburaci։ Յորքի այս անվան առաջին հիշատակությանը արվել է մ․թ․ 95–104 ժամանակաշրջանում։ *Eboracum* անունը անգլիական Eoforwic–ի է վերածվում 7–րդ դարում։

**Վաղ շրջանի պատմությունը**

Հնագիտական պեղումները փաստում են, որ մեզոլիթյան ժամանակաշրջանում մարդիկ այս շրջանում այս շրջանում հայտնվել են Ք․Ա․ 8000–7000 թթ․ ընթացքում, չնայած հայտնի չէ մշտական թե ժամանակավոր են բնակվել Յորքի շրջանում։ Հռոմեական կայսրության իշխանության ժամանակաշրջանում այդ տարածքում ապրում էր բրիգանտ կոչվող ցեղը։ Սկզբնական շրջանում բրիգանտների ցեղը ենթարկվում էր հռոմեական իշխանությանը, բայց ժամանակի ընթացքում սկսեցին ավելի թշնամական տրամադրվել և Իններորդ լեգիոնը ուղարկում են այդ տարածաշրջան։
Քաղաքը հիմնադրվել է Ք․Հ․ 71 թվականին, երբ լեգիոնը նվաճեց բրիգանտներին և փայտե ամրոց կառուցեց Օյուս և Ֆոզ գետերի հատման տեղում։ Ամրոցը, որը հետագայում քարից վերակառուցվեց, 20 հա տարածք էր զբաղեցնում և բնակեցված էր 6000 զինվորներով։

1068 թվականին, նորմանների անգլիան գրավելուց երկու տարի անց, Յորքի բնակիչները ապստամբեցին։ Սկզբում ապստամբությունը հաջող էր ընթանում, բայց այն ճնշվեց, երբ ժամանեց Վիլիամ Նվաճողը։ Վիլիամը անմիջապես երկու փայտե ամրոց է կառուցում։ Քաղաքը աստիճանաբար սկսում է դառնալ զարգացած առևտրական կենտրոն։ 1212 թվականին Ջոն թագավորի հրովարտակով հաստատվում էին քաղաքի ազատ առևտրական կապեր հաստատելու իրավունքը։ Յորքի վաճառականները ներկրում էին զանազան ապրանքներ աշխարհի տարբեր երկրներից։

**16–18–րդ դարերի պատմությունը**

Քաղաքը տնտեսական ճգնաժամի է բախվում թուդորյան ժամանակաշրջանում։ Այս ժամանակաշրջանում տուժում են նաև շատ նշանավոր վանքեր ու եկեղեցիներ։
Այս քաղաքում է ծնվել Գայ Ֆոքինսը, ապստամբ, ով մտադիր էր պայթեցնել խորհրդարանը այն ժամանակ, երբ Ջեյմս Առաջինն ու բոլոր պատգամավորները կլինեին այնտեղ։
 
մինի|աջից|Յորքյան ավտոբուս

## Քույր քաղաքները
Յորքի քույր քաղաքներն են.
*  Դիժոն, Ֆրանսիա &ndash; 1953
*  Մյունսթեր, Գերմանիա &ndash; 1957

## Ծանոթագրություններ

## Հղում
* Քաղաքի պաշտոնական կայք էջը

Կատեգորիա:1-ին դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բերդաքաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:71 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լյուցիոս Լուկուլլոս

**Լուկիոս Լուկուլլոս** (), հռոմեացի զորավար։ Մասնակցել է Դաշնակցային և Միհրդատ I պատերազմներին։ Մ.թ.ա. 74-ին նշանակվել է Կիլիկիայի կոնսուլ։ Միհրդատյան երրորդ պատերազմի ժամանակ պարտության է մատնել Միհրդատ VI Եվպատոր-ին, որն ապաստանել է Հայաստանում։ Մ.թ.ա. 69-ի գարնանը Լուկուլլոսը, օգտվելով Տիգրան Բ Մեծի բացակայությունից, ներխուժել է Հայաստան և Տիգրանակերտի մոտ պարտության մատնել հայոց թագավորի զորքին։ Ապա շարժվել դեպի Արտաշատ, սակայն մ.թ.ա. 68 թ.սեպտեմբերի 22-ին պարտվել է Արածանիի մոտ (Արածանիի ճակատամարտ) և նահանջել Հյուսիսային Միջագետք։ 66-ին վերադարձել է Հռոմ։ Վարել է ցոփ կյանք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմի զորավարներ
Իսրայելի օրհներգ

**Հա-թիկվա** (), Իսրայելի պետական օրհներգ։ Խոսքերի հեղինակն է Նաֆթալի Հերց Իմբերը, իսկ երաժշտությանը՝ Շմուէլ Կոհենը։

## Օրհներգի տեքստը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իսրայելի պետական օրհներգ

Իսրայել
Օրհներգ
Կատեգորիա:Սիոնիզմ
Փյունիկիա

**Փյունիկիա** (Փյունիկե, , *Phoiníkē*), հնագույն պետություն Միջերկրական ծովի արևելյան ափին։ Փյունիկիայում բնակվել են փյունիկեցիներ, որոնք այնտեղ են եկել Էրիթրեական ծովի ափերից։ Հավանական է, մ.թ.ա. V-IV հազարամյակներում փյունիկցիները Միջերկրական ծովի ափին հիմնել են բնակավայրեր, որոնք աստիճանաբար դարձել են առևտրաարհեստավորական և նավահանգստյան կենտրոններ՝ Սիդոն, Տյուրոս, Բիբլոս։ Մ.թ.ա. II հազարամյակում Փյունիկիան գյուղատնտեսական տարածքներ ունեցող քաղաք-պետությունների համախմբություն էր։ Փյունիկիան իր աշխարհագրական հարմար դիրքի շնորհիվ գործուն մասնակցություն է ունեցել Միջագետքի ու Նեղոսի հովտի հետ ցամաքային առևտրին, տիրել է Միջերկրականի ծովային ուղիներին։ Մ.թ.ա. II հազարամյակի սկզբին գտնվել է եգիպտական փարավոնների գերիշխանության տակ, ինչը, սակայն, Փյունիկիայի քաղաք-պետություններին չի խանգարել դիվանագիտական հարաբերություններ պահպանել Հյուսիսային Միջագետքի պետությունների հետ։ Մ.թ.ա. XIII-XIIդդ. Փյունիկիայի քաղաքները ազատագրվել են եգիպտական լծից։ Մ.թ.ա. Xդ. Տյուրոսի թագավոր Ածիրամը Փյունիկիայի տարածքում կազմել է Տյուրես- Սիդոնի միացյալ թագավորությունը, դարձել Փյունիկիայի ամբողջ ծովափի հեգեմոնը։ Նրա օրոք Իսրայել-Հուդայի թագավորության հետ հաստատվել է ռազմաքաղաքական սերտ դաշինք։ Տյուրոսն աստիճանաբար կորցրել է իր ազդեցությունը, և մ.թ.ա. Xդ. վերջին Փյունիկիայի քաղաքները դարձել են ինքնուրույն։ Մ.թ.ա. II-I դդ. Փյունիկիայի պետության մեջ նշանակալից երևույթ էր Միջերկրականի կենտրոնական և արևմտյան ափերի գաղութաբնակեցումը։ Փյունիկեցի առևտրականներն ու ծովահեններն այդտեղ թափանցել են դեռևս մ.թ.ա. II հազարամյակի կեսին։ Փյունիկիան գաղութներ է հիմնել Հարավային Իսպանիայում, Սիկիլիայում, Սարդինայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Մ.թ.ա. IX-VIIդդ. այդ գաղութները ձեռք են բերել քաղաքական ինքնուրույնություն և աստիճանաբար մտել են փյունիկյան նախկին գաղութ Կարթագենի պետության մեջ։ Փյունիկիայի քաղաքները մ.թ.ա. VIII-VIIդդ. ենթարկվել են ասորեստանցիների հարձակմանը։ Մ.թ.ա. VIIIդ. Փյունիկիայի հյուսիսում հիմնվել է ասորեստանյան կուսակալություն։ Սակայն Փյունիկիայի քաղաքները պահպանել են ներքին ինքնավարությունը և սեփական թագավորների իշխանությունը։ Մ.թ.ա. 722-ին ասորեստանցիները ճնշել են տյուրոսցիների, իսկ 701-ին՝ Փյունիկիայի հարավում Սիդոնի գլխավորած ապստամբությունը։ Մ.թ.ա. 677-ին Սիդոնը կործանվել է, իսկ Բիբլոսը, Տյուրոսը և այլ քաղաքներ ճանաչել են Ասորեստանի գերիշխանությունը։ Մ.թ.ա. 605-ի Ասորեստանի անկումից հետո Փյունիկիան դարձել է կռվախնձոր Նոր Բաբելոնյան թագավորության և Եգիպտոսի միջև։ Մ.թ.ա.539-332-ին մտել է Աքեմենյան պետության կազմի մեջ։ Փյունիկիայի նավատորմը պարսիկների կողմից գործուն մասնակցություն է ունեցել մ.թ.ա. 500-449-ի հույն-պարսկական պատերազմներին։ Մ.թ.ա. IV-I դդ. Փյունիկիան գտնվել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու, Պտղոմեյանների, Սելևկյանների պետության կազմի մեջ։ Մ.թ.ա. II-Iդդ. Կիպրոսում ստեղծվել է հունա-փյունիկիական թագավորություն։ Մ.թ.ա. I դ. 1-ին կեսին Փյունիկիան գտնվել է Տիգրան Բ Մեծի հայկական պետության, այնուհետև՝ հռոմեական Ասորիք պրովինցիայի կազմի մեջ։ Փյունիկիցիներն աստիճանաբար ձուլվել են Ասորիքի մյուս բնակչությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն
Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելք
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Կատեգորիա:Փյունիկիա
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի նախկին պետություններ
Շոտլանդիայի վարչական բաժանում

Տեղական ինքնակառավարման նպատակով 1996 թվականին Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի որոշմամբ Շոտլանդիան բաժանվեց 32 շրջանների կամ տարածքային տեղական խորհուրդների։ Յուրաքանչյուրը կառավարվում է տեղական Խորհրդին համապատասխան։

Կատեգորիա:Շոտլանդիա
Սի Էմ Փանք

**Ֆիլիպ Ջեք Բրուքս** (, ), առավել հայտնի **Սի Էմ Փանք** (*CM Punk*) ռինգային անվամբ, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), դերասան, սպորտային մեկնաբան և նախկին խառնամարտիկ (MMA)։ Հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։

Պրոֆեսիոնալ ռեստլինգում Փանքը բազմաթիվ անգամներ տիրել է աշխարհի տիտղոսների՝ արժանանալով ROH աշխարհի չեմպիոնական տիտղոսին մեկ անգամ, ECW ծանրքաշային տիտղոսին մեկ անգամ, WWE չեմպիոնական տիտղոսին երկու անգամ և աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսին՝ երեք անգամ՝ համարվելով երկրորդ ռեստլերը պատմության մեջ (Քեյնից հետո), ով նվաճել է կազմակերպության բոլոր ծանրքաշային տիտղոսները։ Բացի այդ, երկու անգամ տիրել է նաև AEW աշխարհի չեմպիոնական տիտղոսին։ Ծանրքաշային տիտղոսներից զատ, մեկական անգամ նվաճել է WWE աշխարհի թիմային (Քոֆի Քինգստոնի հետ) և WWE միջմայրցամաքային չեմպիոնական տիտղոսները։ 2008 և 2009 թվականներին հաղթել է «Փողը բանկում» (*Money in the Bank*) կոչվող մրցույթը։

Մասնագիտական նորամուտը Բրուքսն սկսել է «Ring of Honor» (ROH) կազմակերպությունում, որտեղ նվաճել է բազմաթիվ չեմպիոնական տիտղոսներ, ինչպես նաև եղել է կազմակերպությանը պատկանող ռեստլինգ-դպրոցի գլխավոր մարզիչը։ 2005 թվականին պայմանագիր է քնքել «WWE»-ի հետ։

Մասնագիտական ողջ կարիերայի ընթացքում Փանքն հետևողականորեն օգտագործել է «Սթրեյթ էդջ» (, բառացի՝ *ուղիղ եզր*) ռինգային գիմիկը (կերպար), ինչը ծխախոտի, ալկոհոլի և/կամ թմրանյութերի օգտագործումը բացառող ենթամշակութային ապրելակերպ է։ Բրուքսը երդևյալ «սթրեյթ էդջ» է նաև իրական կյանքում։

Ունեցել է նաև կարճատև կարիերա ընդհանուր մենամարտեր (MMA) սպորտաձևում, հանդես գալով «Ultimate Fighting Championship» (UFC) խառնամարտի կազմակերպությունում և պարտություն կրելով ունեցած երկու ելույթներում։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը WWE.com կայքում

Կատեգորիա:1978 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ընդհանուր մենամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Չիկագո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Marvel Comics գրողներ
Աբդալլահ II

**Աբդալլահ II** (), ծնվել է 1962 թ-ի հունվարի 30-ին Ամմանում, Հորդանան։ 1999 թվականից Հորդանանի թագավորն է։

## Զինվորական կոչումներ
* Ֆելդմարշալ (07.02.1999, Հորդանան)
* ՎՎՍ Հորդանանի ուժերի մարշալ (07.02.1999, Հորդանան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ինձնից թաքցնում են իմ օդապարիկը // Ռոսիսկայա գազետա, № 3322 16 հոկտեմբերի 2003 (Աբդալլահ II-ի հարցազրույցը)
* Աբդալլահ II-ի 7 այցելությունները // Նեզավիսիսմայա գազետա, 18 օգոստոսի 2003
* Հորդանան 
* Հորդանանի թագավորներ
* Աստղային ճանապարհ. Վոյաջեր

Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա
Կատեգորիա:Ասիացի միապետներ
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Իսլամական ղեկավարներ
Կատեգորիա:Իսլամական միապետներ
Կատեգորիա:Հորդանանի թագավորներ
Կատեգորիա:Հորդանանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հորդանանցի գրողներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Ջորջթաունի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացական «Ոսկե գեղմ» շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆելդմարշալներ
Մեղրագետ

**Մեղրագետ**, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի ձախ վտակը։ Երկարությունը մոտ 87 կմ է։ Սկիզբ է առնում Հայկական Տավրոսի հյուսիսային և Բզնունյաց լեռների արևմտյան լանջերից։ Հոսում է հարավ-արևելքից հյուսիս-արևմուտք, Մշո դաշտում միախառնվում Արածանիին։ Սնումը խառն է, հորդացումը՝ մայիս-հունիսին։

Կատեգորիա:Արածանի գետի վտակներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Ջոզեֆ Ադիսոն

**Ջոզեֆ Ադիսոն** (, ), Անգլիական վերածննդի ականավոր դրամատուրգ, քաղաքագետ և պոետ։ Եղել է Օքսֆորդի համալսարանի ուսանող։ Ռիչարդ Սթիլի հետ միասին գրել է The Spectator պարբերականը։

## Գրքեր Ջոզեֆ Ադիսոնի մասին
* Peter Smithers, *The Life of Joseph Addison*, 2nd ed. (1968)։
* Robert M. Otten, *Joseph Addison* (1982)։
* Edward A. Bloom and Lillian D. Bloom (eds.), *Addison and Steele: The Critical Heritage* (1980)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Էշթոն Քաթչեր

**Քրիստոֆեր Էշթոն Քաթչերը** (, ՄՍԱ ), ։ Ամերիկացի դերասան, հաղորդավար և պրոդյուսեր է։ Քաթչերի մասնակցությամբ հայտնի ֆիլմերից են ՝ Ավելին, քան սեքսը, Վարձու մարդասպանները, Ավելին, քան սերը, Մի անգամ Վեգասում, Իմ տնօրենի աղջիկը, Սրտակերը, Սուրբ Վալենտինի օրը և այլն։

## Անձնական կյանք
[մինի|ձախից|Էշթոն Քաթչերը և [Դեմի Մուրը]]
Որոշ ժամանակ հարաբերությունների մեջ է եղել Բրիտանի Մերֆիի հետ, իսկ 2003 թվականին էլ նա սկսեց հանդիպել Դեմի Մուրի հետ։ Սիրահարների տարիքների միջև տարբերությունը կազմում էր 15 տարի և 3 ամիս։ Հարսանիքը տեղի ունեցավ 2005 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, որին ներկա էր նաև Դեմի Մուրի նախկին ամուսին Բրյուս Ուիլիսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1978 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ներդրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆինանսիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի հնչյունավորողներ
Ինվերնես

**Ինվերնեսը** (), քաղաք է Մեծ Բրիտանիայում, Շոտլանդիա երկրամասում, Հայլենդ շրջանի վարչական կենտրոնն է։
230px|ձախից|մինի|Ինվերնես ամրոցը
230px|ձախից|մինի|Սուրբ Անդրեյի տաճարը Ինվերնեսում

## Քույր քաղաքներ
Ինվերնեսի քույր քաղաքներն են.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Inverness-scotland.com  
* Historical perspective for Inverness  
* Քաղաքի մասին Undiscoveredscotland.co.uk կայքում 
* Inverness Travel Information 

Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիա
Հայկական Տավրոս

**Հայկական Տավրոս**, լեռնային համակարգ Հայկական լեռնաշխարհում, ներկայիս Թուրքիայում։ Ձգվում է Կիլիկյան Դրունք կիրճից մինչև Բոհտան գետը։ Երկարությունը 650 կմ է, լայնությունը՝ 35-100 կմ, միջին բարձրությունը՝ 1800-2300 մ։ Իշխանասար, Սիմսար, Մարութասար գագաթները ունեն 3000 մ բարձրություն։

## Աշխարհագրություն
Հայկական Տավրոսի մակերևույթը մասնատված է Եփրատի, Տիգրիսի և նրանց վտակների հովիտներով։ Դրանցից մի քանիսը միջանցիկ կիրճեր են, որոնցով Հայկական Տավրոսը բաժանվում է 3 մասի. Կիլիկիայի և Եփրատի կիրճերի միջև, միջին՝ մինչև Բիթլիսի կիրճը և արևելյան՝ մինչև Բոհտանի կիրճը։

Հայկական Տավրոսի արևելյան մասի առանձին լեռնաճյուղեր տարածվում են դեպի Վանա լիճ՝ հասնելով Վարագասար, տրոհվում առանձին լեռնազանգվածների և ձուլվում Հայոց ձորի հովտի բլրային լանդշաֆտին։

Հայկական Տավրոսի ինտենսիվ ծալքավորված պալեոզոյան և մեզոզոյան կրաքարերի և թերթաքարերի դեպի հարավային շրջված թեփուկներով և վրաշարժայի կառուցվածքի լեռնային համակարգ է, բարդացած նորագույն տեկտոնական կամարաձև բարձրացումներով և բարձրակողմանի խզումներով։ Բիթլիսի շրջանում նստվածքային շերտերը ձեղքված են և ներարկված օձաքարային հզոր ինտրուզիվ զանգվածներով։ Հյուսիսային լանջը ենթարկվել է հզոր խորքային բեկվածքի, որի ուղղությամբ ձգվում է Խարբերդի, Բալուի, Մուշի, Վանա լճի իջվածքային գոգավորությունների գոտին։ Հաճախակի են ռելիեֆի կարստային ձևերը, բնորոշ կառային դաշտերով։ Կան ստորերկրյա քարանձավներ։

Արևելյան Տիգրիսի շատ վտակներ սնվում են կարստային հզոր աղբյուրներից։ Օգտակար հանածոներից կան նավթ, պղինձ և բազմամետաղներ, քրոմիտ, ծծումբ, առատ են շինանյութեր։ Լեռնահամակարգի գլխավոր լանջերի դիրքադրությունն առաջացրել է կլիմայական և լադշաֆտային առանձնահատկություններ։ Հյուսիսային լանջի կլիման ցամաքային է՝ տաք ամառներով և ցուրտ ձմեռներով։

Տարեկան տեղումներն աճում են 300 մմ-ից մինչև 1000 մմ։ Ստորոտներում մոխրագույն հողերի վրա տարածված են կիսաանապատային, միջին մասերում, շագանակագույն հողերի վրա՝ չոր տափաստաններ, լեռնակատարներում՝ ենթալպյան բարձրախոտ մարգագետիններ և քարացրոններ։ Հարավային լանջի կլիման բնորոշ է շոգ ամառներով և մեղմ ձմեռներով, տեղումները 400-500 մմ-ից 1000-1500 մմ են։ Միջին բարձրություններում, գորշ անտառային և դարչնագույն հողերի վրա աճում են սոճի, լիբանանյան մայրի, կաղնի, մշտադալար մերձարևադարձային անտառներ, որոնք դեպի ստորոտ տեղի են տալիս ֆրիգանայի, կիսաանապատային և անապատային խմբակցությունների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավրոսի լեռնային համակարգ
Կարեն Խաչատրյան (կոմպոզիտոր)

**Կարեն Սուրենի Խաչատրյան** (), հայազգի կոմպոզիտոր, թատերական գործիչ, ռեժիսոր, Մոսկվայում հայկական դրամատիկական ստուդիայի հիմնադիր Սուրեն Խաչատրյանի և Սառա Դունաևա-Խաչատրյանի ընտանիքում։

## Կենսագրություն
Կարեն Խաչատրյանը ծնվել է 1920 թ-ին։ Արամ Խաչատրյանի եղբորորդին է։ 1950 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի ստեղծագործական բաժինը, 1952 թվականին՝ ասպիրանտուրան։

## Ստեղծագործություններ
Հիմնական ստեղծագործություններն են ջութակի և դաշնամուրի համար, թավջութակի և դաշնամուրի համար սոնատները, երեք գործողությունով Չիպոլինո բալետը (1974)։ Գրել է բալետ («Չիպոլինո», 1972 թ., ՍՍՀՄ պետական մրցանակ, 1976), օպերետ («Պարզ աղջիկը», բեմադրվել է 1959 թ.), օրատորիա («Պատմության մի ակնթարթ», 1971 թ.) և այլն։ Կարեն Խաչատրյանի գրչին են պատկանում նաև երկու աֆրիկյան պետությունների՝ Զանզիբարի (1964 թ-ից Տանզանիայի կազմում կիսանկախ հանրապետություն) և Սոմալիի հիմները։

## Պարգևներ և կոչումներ
*1976 թ-ին «Չիպոլինո» բալետի բեմադրման համար արժանացել է ԽՍՀՄ պետական պարգևի, 
*1981 թ-ին արժանացել է ՌՍՖՍՀ-ի ժողովրդական արտիստ կոչմանը, 
*1995 թ-ին պարգևատրվել է Ռուսաստանի դաշնության Բարեկամության շքանշանով, 
*1999 թ-ին արժանացել է Մոսկվայի քաղաքապետի մրցանակին, 
*2000 թ-ին պարգևատրվել է Ռուսաստանի դաշնության Պատվո շքանշանով, 
*2007 թ-ին պարգևատրվել է Ռուսաստանի դաշնության Հայրենիքի համար մատուցած ծառայության IV աստիճանի շքանշանով, 
*2011 թ-ի մարտի 6-ին ստացել է Ռուսաստանի դաշնության նախագահի պատվոգիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ գրականության և արվեստի բնագավառում
Մասիելա Լուշա

**Մասիելա Լուշան** (, ), ալբանական ծագմամբ ամերիկացի դերասանուհի։

## Ֆիլմագրություն
* 2000։ Father's Love, Lisa
* 2001։ Summoning, Grace
* 2001։ Lizzie McGuire, Model
* 2002։ George Lopez, Carmen Lopez (101 episodes)
* 2003։ Clifford's Puppy Days, Nina (46 episodes)
* 2004։ Cherry Bomb, Kim
* 2005։ Unscripted
* 2006։ Law and Order։ Criminal Intent, Mira
* 2007։ Time of the Comet, Agnes
* 2008։ Blood։ The Last Vampire, Sharon
* 2009։ Ballad of Broken Angels։ Harmony, Harmony
* 2009։ Lopez Tonight
* 2010։ Kill Katie Malone, Ginger
* 2010։ Of Silence, Annabelle
* 2010։ Signed in Blood, Nina
* 2011։ Under the Boardwalk։ The Monopoly Story
* 2011։ Tough Business, Grace
* 2011։ Science of Cool

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ալբանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ալբանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Նիկո Բելիկ

**Նիկո Բելիկ** (սերբ.` *Niko Bellic*, սերբ. կյուրեղագիր՝ *Нико Белић*), գեղարվեստական կերպար, «Grand Theft Auto IV» համակարգչային խաղի գլխավոր հերոս-պրոտագոնիստ։

Բելիկը 30-ամյա սերբ է, նախկինում զինվոր, ով փախչում է դեպի Լիբերթի Սիթի, որպեսզի հեռանա իր մութ անցյալից, որը ձեռք էր բերել Բոսնիական պատերազմում, և գտնի իր իսկ ամերիկյան երազանքը։ Նիկո Բելիկը, գալիս է այդ քաղաք իր զարմիկ Ռոմանի համոզումներից հետո, ով պնդում էր, թե ապրում է ճոխ կյանքով։

Նիկո Բելիկին հնչյունավորում է Մայքլ Հոլիկը։

## Արտաքին հղումներ
* Նիկո Բելիկը Grand Theft Wiki - ում

Կատեգորիա:Գեղարվեստական կերպարներ
Կատեգորիա:Հորինված զանգվածային մարդասպաններ
Մաչեյ Լամպե

**Մաչեյ Բոլեսլավ Լամպե** (լեհ.` *Maciej Bolesław Lampe*, ), լեհ նախկին բասկետբոլիստ։ Խաղացել է ծանր հարձակվողի և կենտրոնականի դիրքերում։ 

2003-2006 թվականներին հանդես է եկել NBA-ում։

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լեհ բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Ռաֆայել Մորենո Արանսադի

**Ռաֆայել Մորենո Արանզադի** (; Մայիսի 23 1892, Բիլբաո &nbsp;-&nbsp;Մարտի 1 1922, նույն վայրում), մականունը **Պիչիչի** () &nbsp;-&nbsp;իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Իսպանիայի պատմության մեջ լավագույն հարձակվողներից մեկը, նրա անունով է կոչվում Լա Լիգայի լավագույն ռմբարկուի մրցանակաը &nbsp;-&nbsp;«Պիչիչի մրցանակ»։

## Ակումբային կարիերա
Ծնվել է Բիլբաոյում։ Առաջին Կոպա դել Ռեյի եզրափակիչը խաղացել է 1913 թվականի մարտին։ Ատլետիկ Բիլբաոն պարտվեց Ռասինգ Քլաբ դե Իրունին 0-1 հաշվով։ Նույն տարվա օգոստոսի 21, նույն մրցակցի դեմ, որը անվանափոխվել էր Ռեալ Յունիոն, նրանք խաղացին Սան Մամես մարզադաշտի բացման ժամանակ, և նա դարձավ առաջին գոլի հեղինակը այս մարզադաշտում և ստացավ իր մականունը իր թույլ կազմվածքի պատճառոց։

Պիչիչին նաև խաղաց ևս հինգ գավաթային եզրափակիչներում` հաղթելով դրանցից չորսում և դարձավ հեթ-տրիկի հեղինակ 1915 թվականի եզրափակչում, որտեղ Ատլետիկը հաղթեց Էսպանյոլին 5–0 հաշվով։ Նա մահացավ 1922 թվականի մարտի 2-ին 29 տարեկան հասակում` անսպասելի վարակվելով տիֆով։

## Միջազգային կարիերա
1920 թվականին Պիչիչին դարձավ նոր ձևավորված Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական առաջին խաղացողներից մեկը, որը 1920 թվականին խաղաց  Ամառային օլիմպիական խաղերում, որը կայացավ Բելգիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բասկ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայիսի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 1 մահեր
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնություն 2011

**Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնություն 2011**, շախմատի աշխարհի թիմային 8-րդ առաջնությունն է, որն անցկացվել է Չինաստանի Նինբո քաղաքում 2011 թվականի հուլիսի 15-ից հուլիսի 26-ը։ Փայլուն ելույթ ունեցավ Հայաստանի հավաքականը, որը տարավ 5 հաղթանակ, 4 մրցախաղ ավարտեց ոչ-ոքի, չկրեց ոչ մի պարտություն և իր պատմության մեջ առաջին անգամ հռչակվեց աշխարհի չեմպիոն։

= Մասնակիցներ =
Առաջնությանը մասնակցում էին 50 շախմատիստներ աշխարհի 10 երկրից (48-ը՝ գրոսմայստեր, 2-ը՝ միջազգային վարպետ)։ Առաջնությանը մասնակցում էին աշխարհամասերի գործող չեմպիոնները և օլիմպիադայի հաղթողները։ Մասնակից թիմերն էին Չինաստանը (հյուրընկալող երկիր), Ռուսաստանը (նախորդ առաջնության հաղթող), Ուկրաինան, Իսրայելը, Հունգարիան (2010 թվականի օլիմպիադայի ոսկե, արծաթե և բրոնզե մեդալակիրներ), Ադրբեջանը (2009 թվականի Եվրոպայի թիմային առաջնության հաղթող), Հնդկաստանը (2009 թվականի Ասիայի թիմային առաջնության հաղթող), ԱՄՆ-ն (ՖԻԴԵ-ի կողմից համամերիկյան որակավորում անցած), Եգիպտոսը (ՖԻԴԵ-ի կողմից աֆրիկյան որակավորում անցած) և Հայաստան (ՖԻԴԵ-ի նախագահի հատկացրած տեղ)։Առաջնությանը մասնակցում էին.

= Օրացույց =
Առաջնության առաջինից մինչև ութերորդ խաղափուլերի խաղերը մեկնարկել են տեղական ժամանակով 15։00-ին։

## Առաջին խաղափուլ
2011, հուլիսի 17

## Երկրորդ խաղափուլ
2011, հուլիսի 18

## Երրորդ խաղափուլ
2011, հուլիսի 19

## Չորրորդ խաղափուլ
2011, հուլիսի 20

## Հինգերորդ խաղափուլ
2011, հուլիսի 17

## Վեցերորդ խաղափուլ
2011, հուլիսի 23

## Յոթերորդ խաղափուլ
## Ութերորդ խաղափուլ
## Իններորդ խաղափուլ
2011, հուլիսի 26Եգիպտոսի հավաքականի անդամ Սամի Շոկերն այս շրջանում ադրբեջանցի Մամեդյարովի նկատմամբ տարած հաղթանակից հետո ստացավ միջազգային գրոստմայստերի կարգ։

= Տես նաև =
* Ամբերի շախմատային մրցաշար

= Ծանոթագրություններ =

* http://www.thechessdrum.net/blog/2011/07/15/2011-world-team-championship-ningbo-china/ 
* http://ningbo2011.fide.com/tournament-players.html

Կատեգորիա:Իրադարձություններ 2011
Կատեգորիա:Շախմատ
Կատեգորիա:Շախմատային առաջնություններ
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնություններ