Լեղապարկի քաղցկեղ

**Լեղապարկի քաղցկեղ**, հազվադեպ հանդիպող քաղցկեղ, ավելի քիչ քան 2 դեպք 100,000 մարդու հաշվարկով 1 տարվա ընթացքում ԱՄՆ-ում։ Այն մասնավորապես տարածված է Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում, Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում, Ճապոնիայում և Հարավային Հնդկաստանում։ Այն նաև տարածված է որոշ էթնիկ խմբերում՝ բնիկ ամերիկյան հնդիկներ և իսպանալեզու ազգեր ԱՄՆ-ում բնակվող։ Եթե քաղցկեղը վաղ է ախտորոշվում, ապա բուժումը հանդիսանում է լեղապարկի հեռացումը, մասնակի լյարդի և ներգրավված ավշային հանգույցների հեռացումը։ Առավել հաճախ քաղցկեղը ախտորոշվում է կլինիկական ախտանշաններից հետո, ինչպիսիք են որովայնային ցավ, դեղնուկ, փսխում, տարածվելով դեպի այլ օրգաններ, օրինակ լյարդ։

Լեղապարկի քաղցկեղը կապված է լեղաքարային հիվանդության հետ, որը նույնպես կարող է առաջացնել լեղապարկի կալցիֆիկացիա ճենապակյա լեղապարկ։ Վերջինս նույնպես հազվադեպ է հանդիպում։ Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս որ կալցիֆիկացված լեղապարկը չարորակացման բարձր ռիսկ ունի, բայց այլ ուսումնասիրություններով պարզաբանված չէ։ Կանխատեսումը վատ է, եթե քաղցկեղը ախտորոշվում  կլինիկական ախտանշաններից հետո, 5 տարվա ապրելիությունը մոտ է 3%-ին։

## Ախտանշաններ
*Կայուն ցավ որովայնի վերին աջ քառորդակում
*Մարսողական խանգարում
*Փքվածություն (գազ)
*Փսխում
*Թուլություն
*Ախորժակի անկում
*Քաշի կորուստ
*Դեղնուկ և փսխում օբստրուկցիայի հետևանքով

Վաղ նշանները նման են լեղապարկի բորբոքմանը, լեղաքարային հիվանդությանը։ Ավելի ուշ, հնարավոր են բիլիար և ստամոքսի օբստրուկցիայի նշաններ։

Նշված է, որ ըստ Քորվոիսերի օրենքի վիճակ՝ պալպացիայով մեծացած լեղապարկի առանց հակվածության և ուղեկցող թույլ դեղնությամբ,  քիչ հավանական է լեղապարկի քարերի առկայության։ Այն ենթադրում է լեղապարկի կամ ենթաստամոքսային գեղձի հնարավոր չարորակացման մասին և այտուցը քիչ հավանական է լինի լեղապարկի քարի կամ քրոնիկ բորբոքման հետևանք։ Սակայն, Լյուդվիգ Գևորգ Քորվոիսերի սկզբնական  հետազոտությունը, հրատարակված Գերմանիայում 1890 թվականին, որտեղ նշված չէ ինչպես «օրենք» և չի հիշատակվում չարորակացման կամ ցավի (հակվածության) մասին։ Այս կետերը սովորաբար խառնված են և շփոթմունք են առաջացնում բժշկական գրականության մեջ։

## Ռիսկի գործոններ
* Սեռ— մոտավորապես երկու անգամ շատ հանդիպում է կանանց մոտ, քան տղամարդկանց, սովորաբար 7-րդ և 8-րդ տասնամյակում 
* Ճարպակալում
* Քրոնիկ խոլեցիստիտ և խոլելիթիազ
* Առաջնային սկլերոզացնող խոլանգիտ
* Քրոնիկ տիֆի, քրոնիկ սալմոնելաի բացիլակիրները ունեն 3-ից 200 անգամ ավելի բարձր ռիսկ լեղապարկի քաղցկեղի առաջացման քան ոչ բացիլակիրները և 1–6% զարգացման ռիսկ կյանքի ընթացքում
* Հաստատվել է կապ տարբեր ազատ պոլիմորֆ նուկլեոտիդների և լեղապարկի քաղցկեղի միջև

## Ախտորոշում
Վաղ ախտորոշում ընդհանուր առմամբ հնրավոր չէ։ Բարձր ռիսկ ունեցող մարդիկ, ինչպիսիք են կանայք կամ բնիկ Ամերիկացիները լեղաքարային հիվանդությամբ, գնահատվում են մանրամասնորեն։ Տրանսաբդոմինալ ՈւՁՀ, ԿՏ, էնդոսկոպիկ ՈւՁՀ, ՄՌՏ և ՄՌ խոլագոպանկրեատոգրաֆիան (ԽՊԳ) հանդիսանում են ախտորոշման մեթոդները։ Մեծ թվով լեղապարկի քաղցկեղ ախտորոշվում է պատահականորեն խոոլելիթիազ կամ լեղաքարեր ունեցող հիվանդների մոտ։ Բիոպսիան միակ հիմանական մեթոդն է ուռուցքային աճի ժխտման կամ հաստատման գործում։


Պատկեր:Gallbladder adenocarcinoma (3) lymphatic invasion histopathology.jpg|Լեղապարկի ադենոկարցինոմա լիմֆատիկ հանգույցների ներգրավումով հիստոլոգիորեն 
Պատկեր:Gallbladder adenocarcinoma (1) histopathology.jpg|Ադենոկարցինոմա 
Պատկեր:Gallbladder adenocarcinoma (2) histopathology.jpg|Ըստ հիստոլոգիայի ադենոկարցինոմա


### Տարբերակիչ Ախտորոշում
Քսանտոգրանուլեմատոզ խոլեցիստիտ (ՔԽԳ) լեղապարկային հիվանդության հազվադեպ հանդիպող տեսակ է, որը նման է լեղապարկի քաղցկեղին, չնայած կանցերոգեն չէ։ Այն առաջին անգամ բժշկական գրականության մեջ նկարագրվել և հրատարակվել է 1976թ․-ին Քոյի և նրա գործընկերների կողմից։

## Բուժում
Ամենատարածված և արդյունավետ բուժումը լեղապարկի՝ խոլեցիստէկտոմիա, լյարդի մի մասի և ավշային հանգույցների վիրահատական հեռացումն է։ Սակայն կանխատեսումը վատն է, հիվանդների մեծ մասը մահանում են վիրահատության նույն տարվա մեջ։ Եթե վիրահատությունը հնարավոր չէ, ապա էնդոսկոպիկ ստենտավորումը բիլիար տրակտի կարող է նվազեցնել դեղնությունը, ստամոքսի ստենտավորումը թեթևացնել փսխումը։Քիմիոթերապիան  և ճառագայթային բուժումը հնարավոր է համատեղել վիրահատական բուժման հետ անհրաժեշտության դեպքում։ Որքան վաղ է ախտորոշվում քաղցկեղը, այնքան հիվանդները բուժման լավ ընթացք են ունենում և ապրելիության բարձր ցուցանիշ։

## Համաճարակաբանություն
Ամենահաճախ հանդիպող տեսակը ադենոկարցինոման է, ավելի քիչ հանդիպում է հարթբջջային կարցինոման։

*Լեղապարկի քաղցկեղը հազվադեպ է հանդիպում, ավելի քիչ քան 5000 մարդ ԱՄՆ-ում ամեն տարի
*Տարածված է Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում, Ճապոնիայում և Իսրայելում 
*5-րդ տեղն է զբաղեցնում աղեստամոքսային համակարգի քաղցկեղների մեջ 
*Հինգ անգամ ավելի շատ հանդիպում է կանանց մոտ, քան տղամարդկանց 73% կանանց մոտ Չինաստանում

## Կանխատեսում
Կանխատեսումը վատն է։ Քաղցկեղը մետաստազներ է տալիս դեպի լյարդ, բիիար տրակտ, ստամոքս և 12-մատնյա աղի։sto.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*U.S. National Cancer Institute Gallbladder Cancer Treatment (www.cancer.gov)

Կատեգորիա:Ուռուցքների տեսակներ