Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց

«**Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ-մելոդրամա, որը 1976 թվականին բեմադրել է  ռեժիսոր Ալեքսանդր Միտտան Լենինի շքանշանակիր «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում Ա. Ս. Պուշկինի «Պետրոս Մեծի արաբը» () անավարտ ստեղծագործության հիման վրա։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։

## Սյուժե
Մի անգամ Պետրոս I-ին նվիրվում են մի փոքրիկ արաբի՝ «սևամորթ թագավորի որդու»։ Սակայն արքունիքում նա ապրում է ոչ թե որպես ստրուկ, այլ որպես թագավորի սան. թագավորը դառնում է նրա կնքահայրը՝ նրան կոչելով Իբրահիմ Պետրովիչ Հանիբալ։

Խելացի տղան, ուսումնասիրելով գիտություններ իր նոր հայրենիքում, ուղարկվում է Ֆրանսիա՝ ավելի խոր գիտելիքներ ստանալու և նուրբ վարվելաձև սովորելու համար։ Այնտեղ հայտնի դառնալով ոչ միայն որպես «բարբարոսական Ռուսաստանից» եկած խոստումնալից երիտասարդ գիտնական, այլ նաև որպես մարտիկ, որը վիրավորվել էր իսպանացիների հետ մարտում և Օռլեանի դուքսի կողմից պարգևատրվել հերոսության համար, նա դառնում է արքունիքում հայտնի մարդ և արժանանում կանանց ուշադրությանը։ Արդյունքում Հանիբալի սիրուհին, որն ամուսնացած տիկին էր, սևամորթ երեխա է լույս աշխարհ բերում, սկանդալ է ծագում, խաբված ամուսնու հետ մենամարտում Հաննիբալը սպանում է նրան, ապա արտաքսվում Ռուսաստան։

Վերադառնալով Փարիզից՝ պարահանդեսներից մեկում արաբը սիրահարվում է բոյար Գավրիլա Ռտիշչևի դստերը՝ Նատալիային, որը վախենում էր այդ սևամորթ մարդուց։ Պետրոսը որոշում է ամուսնացնել իր սանիկին Նատաշայի հետ՝ ցանկանալով Իբրահիմին կապել ռուսական հողին։ Արաբը, ենթադրելով, որ ինքը դուր չի գալիս Նատալիային և նույնիսկ վախ է առաջացնում նրա մեջ, հրաժարվում է նրան կնության առնել։ Պետրոսի, Իբրիահիմի անհնազանդության պատճառով փոխում է իր վերաբերմունքը նրա նկատմամբ և նրան արգելում է երևալ իր աչքին։

Ժամանակի ընթացքում Նատալյան հասկանում է, որ սիրում է այդ տարօրինակ, բայց հիանալի մարդուն, և ինքը է գնում նրա մոտ այն բանից հետո, երբ Իբրահիմը փորձում է կազմակերպել աղջկա հարսանիքբ իր մրցակից Միխայիլ Գովորովի հետ (որը, Հանիբալի կարծիքով, վայելում էր Նատալյայի բարեհաճությունը)։

Նրանք ներողություն են խնդրում թագավորից, սակայն նույնիսկ այդ պահին Իբրահիմը փորձում է Պետրոսին ապացուցել իր համոզմունքների ճիշտ լինելը, սակայն վերջինս ընդհատում է նրան հետևյալ խոսքերով. «Լռի՛ր, լռի՛ր, թե չէ նորից կվիճենք»։

## Դերերում
* Վլադիմիր Վիսոցկի – *Իբրահիմ Հանիբալ
* [[Ալեքսեյ Պետրենկո]] – *Պետրոս I
* Իվան Ռիժով – *Գավրիլո Աֆանասևիչ Ռտիշչև
* Իրինա Մազուրկևիչ – *Նատաշա Ռտիշչևա
* Միխայիլ Կոկշենով – *Սերգունկա Ռտիշչև
* Ժենյա Միտտա – *Վանեչկա Ռտիշչև
* Սեմյոն Մորոզով – *Միշկա Գովորով
* [[Վալերի Զոլոտուխին]] – *Ֆիլկա
* Միխայիլ Գլուզսկի – *ծաղրածու Բալակիրև
* [[Օլեգ Տաբակով]] – *Պ. Ի. Յագուժինսկի

## Էպիզոդներում
* Ալեքսանդր Բարուշնոյ – *դիվանագետ
* Վլադիմիր Կաշպուր – *նավաշինարար Իոստա
* Վասիլի Կորնուկով – *թնդանոթի գործարանի տերը
* Յուրի Կոմարով – *կոմս Դե Կավենյակ
* Վալենտինա Կլյագինա – *աղախին Ռտիշչևների տանը
* Վ. Մախով – *պալատական
* Վլադիմիր Մենշով – *Ա. Դ. Մենշիկով
* Յուրի Մարտինով – *սպա
* Տ. Նեպոմնյաշչայա – *տիկին պարահանդեսում
* Յակով Կլեբանով – *Պյոտր Շաֆիրով
* Անատոլի Օբուխով – *Նիկիշկա Մասլակով
* Իրինա Պեչերնիկովա – *կոմսուհի Լուիզա դե Կավենյակ
* Ալեքսանդր Պյատկով – *Իվան
* [[Կլարա Ռումյանովա]] – *Գավրիլա Ռտիշչևի կինը
* Ելենա Ռուբցովա – *Նատաշայի տատը
* Նիկոլայ Սերգեև – *Աֆանասի Ռտիշչև
* Անդրեյ Ֆայտ – *վանահայր
* Ստանիսլավ Չեկան – *մարշալ
* Լյուդմիլա Չուրսինա – ''կայսրուհի Եկատերինա I

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Յուլի Դունսկի, Վալերի Ֆրիդ, Ալեքսանդր Միտտա
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Միտտա
* Բեմադրող օպերատոր՝ Վալերի Շուվալով
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Իգոր Լեմեշև, Գեորգի Կոշելև
* Կոմպոզիտոր՝ Ալֆրեդ Շնիտկե
* Ռեժիսոր՝ Մ. Կոլդոբսկայա
* Երգի տեքստի հեղինակ՝ Ռոման Սեֆ
* Զգեստների նկարիչ՝ Նադեժդա Բուզինա
* Նկարիչ-գրիմարարներ՝ Պ. Կուզմինա, Մ. Պոդսուխսկայա
* Բալետմայստեր՝ Յուրի Շերլինգ

## Վիսոցկին ֆիլմում
Ըստ Վ. Ֆրիդի հուշերի՝ Վիսոցկին շատ ուրախ է եղել «ոչ խելացի աշխարհում խելացի մարդու դերը» խաղալու հնարավորության համար։ Նա խանդավառությամբ ներգրավվել է աշխատանքի մեջ ոչ միայն որպես դերասան։ Ընդամենը մի քանի օր անց Վլադիմիր Վիսոցկին ներկայացրել է ֆիլմի համար երկու երգ՝ «Разбойничья» և «Купола»։

Սակայն ֆիլմի մոնտաժման ժամանակ պարզ է դարձել, որ այդ երգերը «սահմանում են բարձրություն, որին կինոնկարն այլևս չէր կարող հասնել»։ Չնայած արդեն որոշված է եղել, թե որ դրվագներում պետք է հնչեին այդ երգերը, Ալեքսանդր Միտտան որոշել է հրաժարվել դրանցից։

Նկարահանումների ժամանակ Վիսոցկին ապրել է «Յուրմալա» հյուրանոցում՝ Կենտրոնական Յոմաս փողոցում, որտեղ եռում էր առողջարանային կյանքը։ Լատվիայի Կոմկուսի Յուրմալայի քաղկոմի հիմնադրամից նկարահանող խմբի համար համարները տրամադրել է նրա առաջին քարտուղար Կարլիս Լիցիսը։ Դրան հասել է ֆիլմի ադմինիստրատոր Յուլիուս Կրումինշը, նա էլ պատասխանատու է եղել արտադրական գործընթացի համար և որպեսզի արտիստը չտանջվի խումհարից, նրան կեֆիր էր տվել, որին նախապես մի քիչ օղի էին ավելացնում։

## Փաստեր
* Իբրահիմ Հանիբալը երբեք ամուսնացած չի եղել ռուս աղջկա հետ։  1731 թվականին նա ամուսնացել է հույն Եվդոկիա Անդրեևնա Դիոպերի հետ, իսկ 1736 թվականին՝ Քրիստինա Շեբերգի հետ։  
* Ֆիլմում հիշատակվում է Ռուսաստանում Գոթորպյան գլոբուսի հայտնվելը։  
* Ֆիլմի առաջին տարբերակը, որը մոնտաժել էր ռեժիսոր Ալեքսանդր Միտտան, բաղկացած էր  երկու մասից։  Սակայն Պետկինոյի ղեկավարության պնդմամբ ռեժիսորը ստիպված է եղել վերամոնտաժել և խիստ կրճատել ֆիլմը՝ վերադառնալով նախապես հաստատված մեկ սերիայի տարբերակին։  
* Ի սկզբանե ֆիլմը նախատեսված է եղել անվանել «Պետրոս Մեծի արաաբը», սակայն այդ վերնագիրը մերժվել է գեղարվեստական խորհրդի կողմից։  Վիսոցկին վրդովվել է այդ փոփոխությունից։ Նա հետո դառը հեգնանքով ասել է, թե իրեն վերցրել են գլխավոր դերի համար, իսկ արդյունքում ինքը հայտնվել է «թագավորից և ստորակետից հետո» (։  Վիսոցկու խոսքով՝ «գեղարվեստական խորհրդում ինչ-որ խելացի մարդ որոշել է, թե իբր այդպես կլինի ցարի մասին, հակառակ դեպքում դա արաբի մասին էր»։

## Արձագանքներ
* Միխայիլ Շոլոխովը, ըստ Սերգեյ Սեմյոնովի, 1976 թվականի մարտի 14-ին նամակ է հղել Լեոնից Բրեժնևին՝ կտրուկ բացասական գնահատելով ֆիլմը, «որում բացահայտ նվաստացվում է ռուս ազգի արժանապատվությունը, թքվում են Պետրոս I-ի առաջադեմ ձեռնարկումների վրա, ծաղրում են ռուսական պատմությունը և մեր ժողովրդին... ռուսական մշակույթի վրա հարձակում է գործում համաշխարհային սիոնիզմը՝ ինչպես արտասահմանյան, այնպես էլ ներքին»։  
* Ֆիլմի վերաբերյալ մեկ այլ տեսակի քննադատական արձագանք է թողել Ալեքսանդր Գալիչը. «...Ֆիլմը կարծես Պուշկինի սյուժեի հիման վրա է... բայց սա ֆիլմ է ըստ Ալեքսեյ Տոլստոյի... Եվ ամբողջ խնդիրն այն է, որ Ալեքսեյ Տոլստոյը՝ անսովոր տաղանդավոր մարդ, երբ աշխատում էր «Պետրոս I» վեպի վրա, դիմել է բացահայտ գրական խաղի և ոճավորման վրա: Եվ այս ֆիլմը, որը մի տեսակ կրկնում է... «Պետրոս I»-ը... ոճավորման ոճավորում է...»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* VVORD.RU – «Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց» ֆիլմի տեքստը

Կատեգորիա:1970-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 18-րդ դարում