Հյուսիսային կարմրաոտ գորտ

**Կարմրաոտ գորտ** (), իրական գորտերի ընտանիքին (*Ranidae*) պատկանող երկկենցաղ կենդանատեսակ, որը տարածված է բացառապես Հյուսիսային Ամերիկայում։

Այս տեսակի ներկայացուցիչներն ունեն հարթ, կանաչավունից մինչև կարմրաշագանակագույն մաշկ, վառ կարմիր հետին վերջույթներ և մարմնի վրա ցրված մուգ բծեր։ 

## Տարածվածություն և բնակություն
Կարմիրոտն գորտը հանդիպում է ԱՄՆ Հյուսիսային Կալիֆոռնիայից մինչև Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի հարավ-արևմուտք։ Տեսակը տարածված է Կասկադյան լեռնաշղթայի արևմտյան շրջաններում՝ ներառյալ Վանկուվեր կղզին։ Այն կարող է ապրել մինչև 1426 մ բարձրության վրա, սակայն սովորաբար հանդիպում է մինչև 1200 մ բարձրություններում։ Արձանագրված է նաև որպես ներմուծված տեսակ Ալյասկա թերակղզում։ Տարածման հարավային սահմանը համընկնում է Մենդոսինոյի շրջանի հետ, որտեղից սկսած հանդիպում է նաև Կալիֆոռնիական կարմիրոտն գորտը (*Rana draytonii*)։

## Նկարագրություն
Հասուն առանձնյակներն ունեն փափուկ, երբեմն փայլուն մաշկ՝ կանաչավունից մինչև կարմրաշագանակագույն երանգով։ Հետին վերջույթների ներքին կողմում նկատվում է վառ կարմիր գույն, որն էլ ընկած է տեսակի անվան հիմքում։ Մարմնի վրայով անցնող մուգ բծերի խտությունը փոփոխական է։ Աչքերը ոսկեգույն-դարչնագույն են, իսկ աչքի և քթանցքի միջև ձգվում է բարակ մուգ գիծ։ Տեսակի ներկայացուցիչների մեջ նկատվում է սեռական դիմորֆիզմ․ էգերը կարող են հասնել մինչև 10,7 սմ-ի, մինչդեռ արուներն ունեն միջինում մոտ 8,1 սմ երկարության։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Վաշինգտոնի նահանգում հանդիպող կարմրաոտ գորտերը ավելի փոքր են չափերով։

## Տաքսոնոմիա
Տեսակի գիտական անվանումն է *Rana aurora*։ Դասվում է իրական գորտերի ընտանիքին։ Նախկինում *Rana aurora* և *Rana draytonii* համարվել են մեկ տեսակի ենթատեսակներ՝ *R. aurora aurora* և *R. aurora draytonii,* սակայն հետագա գենետիկ և մորֆոլոգիական հետազոտությունները հաստատել են, որ դրանք առանձին տեսակներ են։ Մասնավորապես, հյուսիսային կարմրաոտ գորտը չունի ձայնային պարկեր՝ ի տարբերություն Կալիֆոռնիական կարմրաոտ գորտի։

## Բազմացում
Բազմացման շրջանը սովորաբար սկսվում է հունվարից և կարող է շարունակվել մինչև մարտ։ Առաջին անձրևներից հետո արուները սկսում են շարժվել դեպի բազմացման լճակներ, իսկ հետո՝ էգերը։ Ձվերը դրվում են լճակների մակերեսից մոտ 7-15 սմ խորության վրա՝ խիտ ջրային բուսականությամբ հարուստ հատվածներում։ Գորտնկիթներն ունեն գնդաձև տեսք, տատանվող տրամագծով՝ մոտ 10 սմ։ Յուրաքանչյուր գորտնկիթում լինում է 500-ից 2000 ձու։ Ձվերը ճաքում են մոտ 3-5 շաբաթ անց, իսկ թրթուրները ենթարկվում են մետամորֆոզի՝ դառնալով ցամաքային առանձնյակներ։

## Կենսաբանություն և վարքագիծ
Հյուսիսային կարմրաոտ գորտի հասուն առանձնյակները սնվում են միջատներով, որդերով, խխունջներով, երբեմն՝ նաև մանր ձկներով կամ այլ գորտերի թրթուրներով։ Թրթուրներին բնորոշ է բուսակերությունը. վերջիններս գլխավորապես սնվում են ջրիմուռներով։ Վտանգի դեպքում արագ սուզվում են մինչև մեկ մետր խորությամբ՝ թաքնվելու նպատակով։

## Պահպանության վիճակ
Չնայած այն հանգամանքին, որ տեսակն ընդգրկված է Բնության պահպանության միջազգային միության (ԲՊՄՄ) «Քիչ մտահոգիչ» կատեգորիայում, որոշ տարածքներում նրա թվաքանակը նվազում է՝ պայմանավորված այնպիսի երևույթներով, ինչպիսիք են կենսավայրերի կորուստը, ճանապարհային պատահարները և քաղաքաշինական ճնշումը։ Օրեգոնում տեսակը ներառված է պահպանման հատուկ ռազմավարական ցանկում։ 

Պորտլենդ քաղաքում կազմակերպվել է կամավորական ծրագիր՝ գորտերին ճանապարհից անվտանգ տեղափոխելու համար՝ «Harborton Frog Shuttle» անվանումով։ 2025 թվականից Օրեգոն նահանգում գործարկվել է նաև առաջին տաքսոնային թունելը՝ գորտերի անցման համար։

## Ծանոթագրություններ