Շունտո

, ճապոնական եզրույթ, որը սովորաբար թարգմանվում է որպես «աշխատավարձերի գարնանային պաշտպանություն»։ Խոսքը վերաբերում է աշխատավարձերի վերաբերյալ Ճապոնիայի ձեռնարկությունների արհմիությունների և գործատուների միջև  ամեն տարի տեղի ունեցող բանակցություններին։ Յուրաքանչյուր գարուն, փետրվար կամ մարտ ամսից սկսած,  հազարավոր արհմիություններ միաժամանակ բանակցություններ են վարում գործատուների հետ  աշխատավարձերի վերաբերյալ։:

*Շունտոն* առաջին անգամ իրականացվել է 1954 թվականին՝ Ճապոնիայի արհմիությունների գլխավոր խորհրդի (Sōhyō) նորանշանակ փոխնախագահ Կաորու Օտայի առաջարկով։ *Շունտոն* ի հայտ եկավ ի պատասխան ճապոնական բանվորական շարժման կառուցվածքային թուլության։ Բանն այն է, որ ճապոնական աշխատավորական արհմիությունները ոչ թե կազմակերպվում են ըստ արդյունաբերության ճյուղերի, այլ «ձեռնարկությունների արհմիություններ» էին, այսինքն՝ յուրաքանչյուր ընկերություն կամ ձեռնարկություն ունի իր առանձին արհմիությունը։ Սա ստիպում է, որ որևէ կոնկրետ արհմիություն ետ կանգնի  ավելի բարձր աշխատավարձերի և ավելի լավ աշխատանքային պայմանների համար գործադուլ անելուց՝ վախենալով, որ իրենց գործադուլի ժամանակ մրցակից ընկերությունները պարզապես կլրացնեն շուկայի պակասող մասնաբաժինը։  Օտայի առաջարկի մեջ տեղ գտած նորամուծությունն այն էր, որ գարնանը որոշակի ամսաթիվ նշանակվեր, երբ Sōhyō-ի բոլոր արհմիությունները կհամաձայնեին միանգամից գործադուլ անել։  Քանի որ *շունտոն* նախապես ծրագրված էր, աշխատուժը և ղեկավարությունը բավական ժամանակ էին ունենում գործարք մշակելու համար։  Եվ քանի որ դա նպաստում էր աշխատանքային վեճների սրությունը մեղմացնելուն,  տնտեսական անորոշությունից խուսափելուն, այս համակարգը հարմար էր թե՛ աշխատողներին, թե՛ գործատուներին, և արագորեն տարածվեց ամբողջ Ճապոնիայում՝ դառնալով ճապոնական արտադրական հարաբերությունների մնայուն հատկանիշը։ 1960-ականներին շ*ունտոն* կանոնավոր կերպով ապահովում էր աշխատողների աշխատավարձերի տարեկան մեծ բարձրացումներ, որոնք համահունչ էին կամ նույնիսկ գերազանցում էին Ճապոնիայի արագ տնտեսական աճին։  Կոլեկտիվ բանակցություններին օգնելու նպատակով Արհմիությունների համադաշնությունը (Sōhyō-ն, վերջինիս հետագայում հաջորդեց RENGO-ն ) աշխատավարձերի ամենամյա  բարձրացումների համար սովորաբար սահմանում էր հատուկ թիրախային տոկոսային աճ՝ «բազա»։ Ձեռնարկությունների արհմիությունները, որպես կանոն, բանակցություններն  սկսում էին այն բանից հետո, երբ ավելի մեծ արհմիություններն ավարտի էին հասցնում իրենց  գործարքները, և այդպիսով իրենք կարող էին պնդել, որ սահմանված նոր մակարդակը վերաբերի նաև իրենց ձեռնարկությանը։ Դա հանգեցնում էր աշխատավարձերի բարձրացմանը ամբողջ ճյուղում և ամբողջ տնտեսությունում։ Ըստ տնտեսագետ Ռյոտարո Տակահաշիի՝ «Գարնանային պաշտպանության միջոցով աշխատավարձերի որոշման ալիքային էֆեկտը զգալի է։ Գարնանային պաշտպանության ժամանակ բանակցությունների արդյունքում սահմանված աշխատավարձերի միջին աճը տարածվում է նաև անկազմակերպ փոքր և միջին ձեռնարկությունների վրա։ Ավելին, կառավարության և կառավարությանն առընթեր կորպորացիաների աշխատողների աշխատավարձերը բարձրացվում են Ազգային կադրային մարմնի (NPA) առաջարկությունների համակարգի միջոցով, որը նույնպես հիմնվում է գարնանային պաշտպանության արդյունքների վրա ըստ մարզերի»։

Վերջին տարիներին Ճապոնիան տուժել է մի շարք ռեցեսիաներից ու գնանկումից, և արհմիությունների անդամների թիվը նվազում է, ինչը վտանգի տակ է դնում *շունտոյի* արժևորումը և դրա հետ կապված՝ աշխատավարձերի ավտոմատ բարձրացումը։ Պողպատի, էլեկտրոնիկայի և ավտոմոբիլային արդյունաբերության խոշոր արհմիությունները ստիպված են եղել նվազեցնել իրենց պահանջները, իսկ որոշ տարիներ էլ նույնիսկ չեն պահանջել գործատուներից աշխատավարձերի բարձրացում։ Պարզապես՝ գոյություն ունեցող վարձատրման կառուցվածքների և աշխատատեղերի պաշտպանությունը հաճախ դառնում է առաջնային խնդիր։ Այս համատեքստում քննադատություն է առաջացել առ այն, որ *շունտոն* վերածվել է արարողակարգային մի երևույթի, որը գրեթե զուրկ է արդյունավետությունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 հիմնադրումներ Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Աշխատանք
Կատեգորիա:Բանվորական շարժում
Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Տերմիններ