Ելիզավետա Տարախովսկայա

**Ելիզավետա Յակովլևնա Տարախովսկայա** ( ծննդյան անունը՝ **Պարնոխ**,  ), ռուս բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, թարգմանիչ։

Վալենտին Պարնախի և Սոֆյա Պարնոկի քույրը։

## Կենսագրություն
Ելիզավետա Տարախովսկայան ծնվել է 1891 թվականին, Տագանրոգում։ Հայրը՝ Յակով Սոլոմոնովիչ Պարնոխը, եղել է դեղագործ և դեղատան սեփականատեր, ազնվական պատվավոր քաղաքացի։ Մայրը Ալեքսանդրա Աբրամովնա Պարնոխը (ծննդյան անունը՝ Իդելսոն, 1853-1895), եղել է բժիշկ։ Ելիզավետան ոսկե մեդալով ավարտել է Տագանրոգի Մարիինյան գիմնազիան, Պետրոգրադում սովորել է Բեստուժևի դասընթացներում։

1920 թվականին Ռոստովում Ելիզավետան ամուսնացել է «տագանրոգցի վաճառականի որդու»՝ Ալեքսանդր Աբրամովիչ Տարախովսկու հետ։ Ամուսնու հայրը՝ գրող և թատրոնի քննադատ Աբրամ Բորիսովիչ Տարախովսկին (կեղծանունը՝ Ա. Դարով, 1866 - 1920 թվականից ոչ շուտ), տպագրվել է «Տագանրոգի բանբերում», եղել է «Մերձազովյան երկրամաս» («*Приазовский край*») թերթի աշխատակից (1919 թվականին՝ խմբագիր), նամակագրության մեջ է եղել Անտոն Չեխովի հետ։ Այս ամուսնությունը երկար չի տևել, բայց ամուսնու ազգանունը Ելիզավետան կրել է ողջ կյանքի ընթացքում։

Հեղինակ է տարբեր ժանրերի (պոեզիա, արձակ, դրամատուրգիա) բազմաթիվ մանկական գրքերի։ Հետագա տարիներին թողարկել է «մեծահասակների» համար բանաստեղծությունների երկու ժողովածու։

Ելիզավետա Տարախովսկայան երեխաների համար ռուսերեն է թարգմանել Յուլիան Տուվիմի (Լեհաստան), Կուդդուս Մուհամմադիի (Ուզբեկստան), Միրվարի Դիլբազիի (Ադրբեջան), Մարիկա Բարաթաշվիլիի (Վրաստան), Էդուարդաս Մեժելայտիս (Լիտվա), Ասեն Բոսև (Բուլղարիա) և շատ ուրիշների բանաստեղություններ։ Ռուսաստանի շատ թատրոններում, այդ թվում՝ Սերգեյ Օբրազցովի անվան տիկնիկային թատրոնում, բեմադրվում է Տարախովսկայայի *По щучьему велению* հեքիաթը։

Յակով Պարնոխի առաջին ամուսնության բոլոր զավակներից Ելիզավետա Տարախովսկայան խորհրդային գրականության համակարգում եղել է առավել ապահովված։ Այս հանգամանքը նրան թույլ է տվել օգնել եղբոր՝ Վալենտին Պարնախի ընտանիքին այն տարիներին, երբ նրանք կարիքի մեջ էին։

Ելիզավետա Տարախովսկայան մահացել է 1968 թվականի նոյմեբերի 13-ին, Մոսկվայում։ Թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

## Ընտանիք
* Հայր՝ Յակով Սոլոմոնովիչ Պարնոխ (1853-1912), դեղագործ, դեղատան սեփականատեր, Տագանրոգի քաղաքային խորհրդի անդամ, ազնվական պատվավոր քաղաքացի։
* Քույր՝ Սոֆյա Յակովլևնա Պարնոկ, ռուս բանաստեղծուհի, թարգմանիչ։
* Եղբայր՝ Վալենտին Յակովլևիչ Պարնախ, ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ, երաժիշտ, պարող, խորեոգրաֆ, ռուսական ջազի ռահվիրա։
* Զարմիկ՝ Ալեքսանդր Վալենտինովիչ Պարնախ, գրող։
* Զարմիկի թոռը՝ Մաքսիմ Ալեքսանդրովիչ Պարնախ, նկարիչ, մանկավարժ։
* Ազգակից քույր՝ Տատյանա Արոնովիչ Ադոլֆովնա (ծննդյան անունը՝ Իդելսոն, 1902-?), նկարչուհի, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։

## Մատենագիտություն
[մինի|[Կամեննովի տուն (Տագանրոգ)|Պառնախների տունը Տագանրոգում]]
thumb|right|250px|Լիզան և Վալենտինը Տագանրոգի տան պատշգամբում, 1910
* О том, как приехал шоколад в Моссельпром / Рис. Ю. Ганфа. - [М.]: Друзья детей, [1925]. - 13 с.: ил.
* Тит полетит / Рис. А. Самохвалова. - М.; Л.: ЗиФ, 1925. - 12, [1] с.: ил.
* Электрическая курица: [Рассказ] / Обл.: И. Ф[ранцуз]. - [М.; Л.]: ГИЗ, [1927]. - [12] с.: ил.
* Железная дорога / Рис. Б. Покровского. - М.: изд-во Г. Ф. Мириманова, 1928. - [11] с.: ил.
* Митька и наука: Рассказы / Рис. В. Васильева. - М.; Л.: ГИЗ, 1928. - 32 с.: ил.
* Новый дом / Рис. Павлинова. - М.: Мириманов, 1928. - [12] с.: ил.
** *То же* / Ил.: Ф. Кондратов. - [М.]: ГИЗ, 1930. - 15 с.: ил.
** *То же*. Изд. 2-е. - [М.]: Мол. гвардия, 1931. - 15 с.: ил.
* Огород / Рис. Павлинова. - М.: Г. Ф. Мириманов, 1928. - [11] с.: ил.
* У Чёрного моря / Обл.: И. Мр[очковский]. - [М.]: ГИЗ, 1928. - [11] с.: ил.
* Костя, клоп и микроскоп / Рис. В. Апостоли. - [Л.]: Радуга, 1929. - [11] с.: ил.
* Стальные ребята / Карт. М. Михаэлис. - [М.]: ГИЗ, 1929. - 15 с.: ил.
* Бей в барабан! / Ил.: Н. Денисовский. - [М.]: ГИЗ, [1930]. - 11 с.: ил.
** *То же*. [Изд. 2-е]. - [М.]: ГИЗ, [1930]. - 11 с.: ил.
** *То же*. [Изд. 3-е]. - [М.]: ГИЗ, [1930]. - 11 с.: ил.
** *То же*. [Изд. 4-е] / Ил.: В. Иванова. - [М.]: Мол. гвардия, 1932. - 16 с.: ил.
* Где овечка без хвоста? / Ил.: М. Синякова. - [М.]: ГИЗ, 1930. - [11] с.: ил.
* 12 без пяти / Рис. В. Ивановой. - [М.]: ГИЗ, 1930. - [11] с.: ил.
* Колокол в море / Ил.: Б. Покровский. - [М.]: ГИЗ, 1930. - 11 с.: ил.
* Общежитие коров / Рис. Д. Шмаринова. - М.; Л.: ГИЗ, 1930. - 16 с.: ил.
* Радио-бригада / Ил.: Е. Абрамова. - [М.]: ГИЗ, 1930. - 16 с.: ил.
** *То же*. [Изд. 2-е]. - [М.]: Мол. гвардия, 1931. - 16 с.: ил.
* Универмаг / Ил.: Ф. Кондратов. - [М.]: ГИЗ, 1930. - 15 с.: ил.
* Амарэ детский сад / Ил.: Н. Памятных. - [М.]: Мол. гвардия, 1932. - [16] с.: ил.
* Метрополитен / Рис. А. Брей. - [М.]: Мол. гвардия, 1933. - [15] с.: ил.
** *То же* / Оформл. М. Серёгина и Н. Исаевой; фото М. Прехнера. - М.: Детгиз, 1935. - 16 с.: ил.
** *То же*. Изд 2-е. - М.: Детиздат, 1936. - 16 с.: ил.
** Метро. Изд. 3-е. - М.; Л.: Детиздат, 1938. - [16] с.: ил.
** *То же* / [Илл.: А. Васин]. - [М.]: Детгиз, 1951. - 16 с.: ил.
** *То же*. - [М.]: Детгиз, 1957. - 16 с.: ил.
** *То же* / [Рис. А. Васина]. - [М.]: Детгиз, 1957. - 16 с.: ил. (Школьная б-ка для нерусских школ).
** *То же* / [Ил.: Г. Вальк]. - М.: Дет. лит., 1971. - 32 с.: ил.
* Воздушный парад / Автолит. Н. Кирпичёва. - М.; Л.: Детиздат, 1937. - [16] с.: ил.
* Лентяй: Пьеса для школьного самодеятельного кукольного театра. - М.: тип. треста «Мособлполиграф», 1937. - 15 с.
* Необыкновенные гости: Театрализованная игра для самодеятельного театра. - М.; Л.: Искусство, 1937. - 19 с.
* Волшебный виноград: Пьеса для детей в 3 д., 5 карт. - М.: Искусство, 1940. - 74 с. Стеклогр. изд.
* Дружба / Рис. Е. Фрадкиной. - Ташкент: Госиздат УзССР, 1942. - 16 с.: ил.
* Солнечные часы / Рис. П. Алехина. - Ставрополь: Ставропольская правда, 1947. - 32 с.: ил
** *То же*. - М.; Л.: Детгиз, 1947. - 32 с.: ил.
* Калитка в сад / [Ил.: М. Бутрова]. - [М.]: Детгиз, 1949. - [24] с.: ил.
* Стихи / Рис. В. Позина. - М.; Л.: Детгиз, 1951. - 64 с.: ил.
* Сказка про живую воду / Рис. О. Зотова. - М.; Л.: Детгиз, 1953. - 31 с.: ил.
* Стихи и сказки. - М.: Детгиз, 1954. - 192 с.: ил., 1 л. портр.
* Посмотрим выставку. - М.: Детгиз, 1957. - 32 с.: ил.
** *То же* / [Ил.: В. Алексеев]. - [М.]: Детгиз, 1958. - 27 с.: ил.
* Скрипичный ключ. Стихи. - М.: Сов. писатель, 1958. - 111 с.
* Луна и лентяй / Рис. А. Каневского. - М.: Детгиз, 1960. - 12 с.: ил.
** *То же*. - М.: Дет. лит., 1964. - 12 с.: ил.
* Стихи и сказки. - М.: Детгиз, 1962. - 206 с.: ил., 1 л. портр.
* *То же*. - М.: Детгиз, 1963. - 206 с.: ил., 1 л. портр.
* Птица: Стихи. - М.: Сов. писатель, 1965. - 79 с.
* Солнечные часы / Рис. М. Мироновой. - М.: Дет. лит., 1965. - 8, [8] с.: ил.
* Стихи и сказки / [Предисл. Ю. Яковлева]. - М.: Дет. лит., 1965. - 238 с., 1 л. портр.
* Чайка: [Стихи о В. В. Николаевой-Терешковой] / [Ил.: В. Чапли]. - М.: Дет. лит., 1965. - 32, [7] с.: ил.
* Живой снежок: Стихи / Рис. В. Гальдяева. - М.: Дет. лит., 1967. - 16 с.: ил.
* Сказка про живую воду: Сказки и стихи. - М.: Дет. лит., 1967. - 47 с.: ил.
* По щучьему веленью: Пьеса по материалам русских сказов в 2 д. / [Режиссёрский коммент. Н. С. Соловьёвой; Ил.: Ю. А. Трофимов]. - [М.]: Всерос. театр. о-во, 1968. - 34 с.: ил.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Чуковский К.* О поэзии для маленьких // Литературная газета. 1947. 29 июня.
* *Левин Ф.* В скрипичном ключе // Знамя. 1959. № 2.
* *Сивоконь С. И.* Тараховская // Краткая литературная энциклопедия. Т. 7: «Советская Украина» - Флиаки / Гл. ред. А. А. Сурков. - М.: Сов. энцикл., 1972. - Стб. 388-389.
* Энциклопедия Таганрога. - Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003. - 512 с. - ISBN 5-7509-0662-0.
* *Нерлер П.* [ Вступительная статья к публикации: Парнах В. Я. «Пансион Мобер: Воспоминания» ] // Диаспора [: альманах]. Новые материалы. Том VII. - СПб.: Дмитрий Буланин; Феникс-ATHENAEUM, 2005. - С. 7-94. - ISBN 5-85042-077-0, ISBN 5-85042-084-3

## Արտաքին հղումներ
* *Приходько В.* Елизавета Тараховская: «Грех „легкомыслия“, или На долю Марины выпало слово „плаха“» // Московская правда. 1996. 30 августа. № 157, - о встречах с Мариной Цветаевой
* Сканы детских книг, написанных Тараховской Е. Я.

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ
Կատեգորիա:Կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Կին մանկագիրներ
Կատեգորիա:Հրեա բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ