Ուզրա Զեյա

**Ուզրա Զեյա** (, ), ամերիկացի դիվանագետ, որը Ջո Բայդենի վարչակազմի տարիներին զբաղեցրել է ԱՄՆ պետքարտուղարի քաղաքացիական անվտանգության, ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների հարցերով տեղակալի պաշտոնը։ Ներկայումս «Human Rights First» կազմակերպության նախագահն ու գործադիր տնօրենն է։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Զեյան ծնվել է ԱՄՆ Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի Չեյփել Հիլ բնակավայրում՝ Հնդկաստանի Բիհար նահանգից ներգաղթյալների ընտանիքում։ Զեյայի քույրը՝ Ռենա Գոլդենը (լրիվ անունը՝ Ռենա Շահին Զեյա) 2013 թվականին մահացել է լիմֆոմայից։ Զեյան ավարտել է Ջորջթաունի համալսարանի Էդմունդ Ուելշի անվան արտաքին ծառայության դպրոցը։

## Կարիերա
[ձախից|մինի|Ուզրա Զեյան և ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար [Ջոն Քերի|Ջոն Քերին հանդիպում են Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար Ժան Մարկ Էրոյի հետ, 2016 թվական։]]Ուզրա Զեյան շուրջ 27 տարի, որպես դիվանագետ, աշխատել է ԱՄՆ արտաքին ծառայությունում։ Նախագահ Բարաք Օբամայի վարչակազմի շրջանում Զեյան զբաղեցրել է Պետքարտուղարության Ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների և աշխատանքի հարցերով բյուրոյի ղեկավարի և փոխպետքարտուղարի պաշտոնները։ 2014-2017 թվականներին աշխատել է նաև Փարիզում ԱՄՆ դեսպանատանը։

2013 թվականին Զեյան կասկածվում էր հնդիկ դիվանագետ Դևյանի Խոբրագադեի ձերբակալությանը մասնակցելու մեջ։ Զեյան մեղադրվում էր Խոբրագադեի ձերբակալությունից երկու օր առաջ Հնդկաստանից տնային աշխատողի հարազատների տարհանմանն օժանդակելու մեջ։ 

2018 թվականին Զեյան Politico պարբերականին հայտնել էր, որ լքել է Պետքարտուղարությունը, քանի որ «իր ռասսայական պատկանելիության ու սեռի պատճառով չի անցել Թրամփի վարչակազմի «Բրեյթբերթի թեստը»»։ Զեյան նշել էր, որ Թրամփի վարչակազմը խոչընդոտում է նաև իր կարիերայի աճին։ 

2019-2021 թվականներին Ուզրա Զեյան աշխատել է որպես «Դաշինք հանուն խաղաղաշինության» կազմակերպության նախագահ և գործադիր տնօրեն։ Վերջինս կազմակերպությունների ցանց է, որը գործում է ողջ աշխարհում վերջ դնելու բռնի հակամարտությունները։ Զեյան աշխատել է նաև «Albright Stonebridge Group»-ում, որը Վաշինգտոնում գործող խորհրդատվական ընկերություն է։ Վերջինիս համահիմնադիրը ԱՄՆ նախկին փոխպետքարտուղար Մադլեն Օլբրայթն է։ 

### Ջո Բայդենի վարչակազմ
[մինի|Ուզրա Զեյան [ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակ|ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի հատուկ պատվիրակ Անջելինա Ջոլիի հետ, 2022 թվական։]]Նախագահ Ջո Բայդենը 2021 թվականի մարտին Ուզրա Զեյային առաջադրեց ԱՄՆ պետքարտուղարի քաղաքացիական անվտանգության, ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների հարցերով տեղակալի պաշտոնում։ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հարցերով հանձնաժողովում 2021 թվականի ապրիլի 15-ին կայացած նրա թեկնածության շուրջ լսումները։ 2021 թվականի ապրիլի 21-ին հանձնաժողովը դրական եզրակացություն տվեց նրա թեկնածությանը։ Սենատը Զեյայի թեկնածությունը հաստատեց 2021 թվականի հուլիսի 13-ին՝ 73 կողմ, 24 դեմ հարաբերակցությամբ։ Նա իր պարտականությունների կատարմանն անցավ արդեն հաջորդ օրը՝ հուլիսի 14-ին։

2021 թվականի դեկտեմբերի 20-ին պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը Զեյային առաջարկեց փոխպետքարտուղարի պաշտոնին զուգահեռ զբաղեցնել նաև Տիբեթի հիմնախնդրի շուրջ ԱՄՆ հատուկ համակարգողի պաշտոնը։ 2022 թվականի ապրիլի 25-ին Վաշինգտոնում Զեյան հանդիպեց Տիբեթի աքսորյալ առաջնորդ Պենպա Ցերինգի հետ։ Դա նոր պաշտոնում Զեյայի առաջին հանդիպումն էր, որն ուղղված էր Տիբեթում ազատությանը միտված գործողությունների իրականացմանը։

ԱՄՆ փոխպետքարտուղարի պաշտոնում այցելել է Հայաստան, հարցազրույց տվել նաև հայկական «Հետք» պարբերականին։

### Հետագա կարիերա
2025 թվականի ապրիլին հայտնի դարձավ, որ Զեյան կզբաղեցնի «Human Rights First» կազմակերպության նախագահի ու գործադիր տնօրենի պաշտոնները։ Վերջինս միջազգային իրավապաշտպան առաջատար կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է 1978 թվականին և զբաղվում է ողջ աշխարհում ազատությունների առաջմղմամբ և իրավունքների պաշտպանությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ջորջթաունի համալսարանի շրջանավարտներ