Երիցուկ

**Երիցուկը** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող մինչև 30 սմ բարձրության հասնող միամյա խոտաբույս է։

## Կենսաբանական նկարագիր⬇️
Արմատն առանցքային է, բարակ, ճյուղավորված։ Ցողունը ուղղաձիգ է կամ վեր սլացող, բարակ, ճյուղավոր։ Տերևները դասավորված են հերթադիր, նստած, երկակի կամ եռակի փետրավոր, կտրտված բարակ, նեղ հատվածներով։Այն ունի մինչև 60 սմ բարձրություն։
Ծաղկային զամբյուղիկները խոշոր չեն, նստած են ցողունի գագաթներին և երկար ծաղկակիրների ճյուղերին։
Ծաղկազամբյուղի եզրային ծաղիկները վարսանդավոր են (իգական), լեզվակավոր, սպիտակ գույնի։ Ծաղկազամբյուղի ներքին ծաղիկները ոսկեդեղնավուն են, երկսեռ, ձագարա-խողովակաձև։ Ծաղկակիրը երկարակոնաձև է, ներսում դատարկ, մերկ, ծաղկման վերջում երկարում է։
Նրա պտուղը կորացած, հիմքում սեղմված, եռկողանի, գորշ կանաչավուն գույնի սերմիկ է։ Բույսի բոլոր օրգաններն ունեն ուժեղ բուրումնավետ հոտ։ Պտուղները սկսում են հասունանալ հուլիս ամսին։ Բազմանում է սերմերով։

## Մշակույթում
Հին ժամանակներից մինչ մեր օրերն ամպագույն երիցուկը () համարվել է հավատի, հույսի, սիրո խորհրդանիշ։

## Քիմիական կազմ
[մինի|270px|աջից|''[Matricaria discoidea*]]
[[Պատկեր:Matricaria1.jpg|մինի|270px|Երիցուկ]]
[[Պատկեր:Երիցուկներ.jpg||ձախ|մինի|Երիցուկներ]]
Բույսը պարունակում է [[սալիցիլաթթու]], [[ասկորբինաթթու]], դառնահամ նյութեր, ֆիտոստերին, դաբաղանյութեր, խոլին, եթերայուղ (մինչև 0,85%), որի կազմում կան մոտ 40 տարբեր տարրեր, այդ թվում խամազուլեն, բիսաբոլոլ և նրա [[օքսիդ]]ները, էն-ին-բիցիկլո եթերներ և այլն։ Ինչպես նաև՝ ստեարինային թթուների [[գլիցերիդներ]], ֆլավոնային գլիկոզիդ, ումբելլիֆերոն, դիօքսիկումարին, շաքար, մոմ, յուղեր՝ լինոլեային, պալմիտինային, օլեինային։

Ծաղկաբույլերը պարունակում են մոխիր՝ 10,57%, մակրոէլեմենտներ (մգ/գ)`
* K - 41,80, Ca - 8,30; Mn - 3,10; Fe - 0,30
* միկրոէլեմենտներ` Mg - 0,29, Cu - 0,78, Zn - 0,80, Co - 0,16; Cr - 0,09 և այլն
* Չի հայտնաբերված՝ Mo, Cd, Li, Au, Ag, Br.
* Խտացված ձևով կան՝ Zn, Cu, Se։

== Կիրառում ==
;Բժշկությունում
Ունի բազմաթիվ բուժիչ հատկություններ։ [[Ծաղիկներ]]ը։ Թուրմ (ներքին). ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդությունների, լյարդի և լեղուղիների հիվանդությունների, փքանքի (մեթեորիզմ), [[ստամոքս]]ի կծկումների (սպազմ) ժամանակ։ Հոգնաների ձևով. կոլիտների և [[թութք]]ի ժամանակ։

Ողողումների ձևով. [[լնդեր]]ի, բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի բորբոքումների ժամանակ, [[անգինա]]ների դեպքում։

Թրջոցների ձևով. էկզեմայի, խոցերի, թարախաբշտերի, ռենտգենյան ճառագայթներից այրվածքների ժամանակ։

Տաք թրջոցների ձևով. [[ռևմատիզմ]]ի, պոդագրայի, արթրիտների, վնասվածքների ժամանակ։

Փոշին՝ ժողովրդական բժշկության մեջ. [[միգրեն]]ի դեպքում

; Կոսմետիկ միջոց
Մտնում է բազմաթիվ կոսմետիկ նյութերի և պատրաստուկների կազմի մեջ։

== Դասակարգում ==
===== Տաքսոնոմիա =====
<div align=center style="overflow:auto; width:97%">
</div>

== Տեսակներ ==
[[Պատկեր:Matricaria rectita 0.5 R.jpg|մինի]]
[[Պատկեր:Matricaria discoidea 2630.JPG|մինի]]
[[Պատկեր:Matricaria discoidea by Danny S. - 002.JPG|մինի]]
[[Պատկեր:Matricaria.jpg|մինի]]
Երիցուկի ամենատարածված տեսակը
* [[Դեղատնային երիցուկ]] (*Matricaria chamomilla*, հոմանիշ *Matricaria recutita*) տեսակն է։
[[Հայաստան]]ում հիմնականում հանդիպում է՝
* [[հոտավետ երիցուկ]] () տեսակը, որը ոչ բուրումնավետ է, սակայն ծաղկաբույլերը բաղկացած են միայն դեղնականաչավուն խողովակաձև ծաղիկներից, իսկ սպիտակ ճառագայթաձև ծաղիկները բացակայում են։ Այս տեսակի հայրենիքը [[Խաղաղ օվկիանոս]]ի մերձափնյա շրջաններն են, որտեղ բույսն աճում է [[Ալյասկա]]յից մինչև [[Մեքսիկա]]։ Բույսը տարածված է նաև [[Ասիա]]յի հյուսիսարևելյան շրջաններում։
Ըստ ժամանակակից տվյալների դասը ընդգրկում է 25 կենսաբանական տեսակներ.
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
** 
* 
* {{bt-latarm|Matricaria rupestris|aut=[[Rauschert]]|}
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 

== Պատկերասրահ ==
<gallery mode="packed">
File:Սպիտակ երիցուկ (Gor Navoyan).jpg|thumb|Սպիտակ երիցուկ
</gallery>

== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
*[https://1000leaf.aua.am/2016/04/01/երիցուկ-chamomile/ Երիցուկի մասին հազարտերևուկ նախագծում]
*[http://www.ingentaconnect.com/content/iapt/tax/2002/00000051/00000004/art00014  A reassessment of the nomenclature of Matricaria L. and Tripleurospermum Sch. Bip. (Asteraceae) - Applequist W.L.; *Taxon'', 1 November 2002, vol. 51, no. 4, pp. 757-761(5)]

## Գրականություն
* 
*Победимова Е. Г. Род 1525. Ромашка — Matricaria L. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин и Е. Г. Бобров. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1961. — Т. XXVI. — С. 147—152. — 938 с. — 2400 экз.

Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր