open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կրեմլյովսկայա փողոց (Կազան)

**Կրեմլյովսկայա փողոց** (), գլխավոր փողոց Կազանի պատմական կենտրոնում, Վախիտովսկի շրջանում։ Սկիզբ է առնում Մայիսի 1-ին հրապարակից և ավարտվում Կազան համալսարանական պուրակում։

Փողոցի նախկին անուններն են՝ Սպասկայա (ըստ Կազանի Կրեմլի Սպասկայա աշտարակի), Վոսկրեսենսկայա (17-րդ դարի վերջից, ըստ Սուրբ Հարության քանդված  եկեղեցու, 1671 թվական), Չերնիշևսկայա (1917 թվականից), Լենինի (1960 թվականից)։ Ներկայիս անվանումը փողոցը ստացել է 1996 թվականին։

Փողոցն ի հայտ է եկել 16-րդ դարում։ Փողոցի հիմնական շինությունները ձևավորվել են 19-րդ դարում։ 19-րդ դարի վերջում, 20-րդ դարի սկզբում փողոցի երկայնքով գործել է ձիակառքի գիծը, այնուհետև՝ № 4 տրամվայը։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին փողոցով է անցել  Կազանի հազվագյուտ № 15 ավտոբուսը։ Ներկայումս փողոցի երկայնքով անցնում է № 98 միկրոավտոբուսը։

1050 մետր երկարությամբ փողոցը բլրի գագաթից ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ-արևելք։ 2011 թվականին փողոցի երկայնքով մայթերը սալիկապատվել են։

## Տեսարժան վայրեր
Ճարտարապետական առավել կարևոր հուշարձաններն են՝
* Մայիսի 1-ի հրապարակի համալիրը, որն իր կազմում ներառում է Փրկչի աշտարակը, Կազանի Կրեմլը, Մուսա Ջալիլի հուշարձանը, Կազանի քաղաքապետարանի շենքը (ավելի վաղ՝ Քաղաքային դումա), Մայիսի 1-ի հրապարակ (ավելի վաղ՝ Գոստինի դվոր)
* Ալեքսանդրովսկի պասաժ (1880-1883 թվականներ, ճարտարապետներ՝ Վլադիմիր Սուսլով և  Նիկոլայ Պոզդեև)
* Չերնոյարսկի պասաժ, (190))
* Հանրային կառավարման ինստիտուտ (նախկինում՝ Առևտրային ակումբ, ռազմական ժողով), (186))
* Կազանի գլխավոր փոստատուն
* Թաթարստանի գերագույն դատարան (նախկինում`ռազմական գավառապետի բնակարան, Կազանի շրջանային դատարանի և դատարանի դահլիճ), (182))
* Թաթարստանի դատախազություն
* Ուշկովի տուն (1908 թվական, ճարտարապետ՝ Կարլ Մյուֆկե), այժմ՝ Թաթարստանի ազգային գրադարան
* Կազանի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի բարձր շենքը հրապարակով և Եվգենի Զավոյսկու հուշարձանով
* Կազանի համալսարանի քիմիական ֆակուլտետ
* Լոբաչևսկու պուրակը համանուն հուշարձանի հետ միասին
* Թաթարստանի ազգային գրադարան (Ուշկովի տուն ըստ Կարլ Մյուֆկեի նախագծի), (190))
* Կազանի համալսարանի գլխավոր շենք, (182))
* Համալսարանի պուրակի համալիրը Միխայիլ Նուժինի հուշարձանի և Լենինի երիտասարդ տարիքի հուշարձանի հետ
Փողոցի անմիջական հարևանությամբ է գտնվում Պետրոպավլովսկյան տաճարը։

## Պատկերասրահ

Гостиный двор май 2015г..jpg|Թաթարստանի հանրապետության ազգային թանգարան
Мэрия Казани.JPG |Քաղաքապետարան
Kazan Kremlevskaya Street Alexandrovsky Passage 08-2016.jpg|Ալեքսանդրովսկի պասաժ
Kazan Kremlevskaya Street Chernoyarovsky Passage 08-2016.jpg|Չերնոյարսկի պասաժ
Химический факультет КФУ..JPG |Քիմիական կորպուս
File:Здание Анатомического театра.jpg|Անատոմիական թատրոնի շենք
File:Дом Ушковой З. Н. 04.JPG|Զ. Ուշկովի տուն


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կազանի փողոցներ
Ումբերտո Անյելի

**Ումբերտո Անյելի** (, ), իտալացի ձեռնարկատեր և քաղաքական գործիչ, Ջանի Անյելիի եղբայրը։

1970-1976 թվականներին եղել է Ֆիատ կազմակերպչության գլխավոր տնօրենը, իսկ1976-ից 1979 թվականներին՝ զբաղեցրել Իտալիայի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնը։ Եղել է Յուվենտուս ֆուտբոլային ակումբի խորհրդի պատվավոր նախագահը։ Զբաղեցրել է Իտալիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնը, իսկ հետո 2003 թվականի սկզբից մինչև իր կյանքի վերջը եղել է Ֆիատ իտալական կազմակերպչության նախագահը։ Նա մահացել է 69 տարեկան հասակում՝ թոքի քաղցկեղից։

## Անձնական կյանք
Նա առաջին անգամ ամուսնացել է 1959 թվականին Դոնե Անտոնելի Բեչի Պյաջոյի հետ։ Նրանց համատեղ ամուսնական կյանքի ընթացքում ծնվել է 3 տղա։ Առաջին երեխաները եղել են Էնրիկո և Ալբերտո երկվորյակները, որոնք մահացան ծնունդից հետո։

Երրորդ՝ Ջովանի Ալբերտո Անյելիին դատապարտված էր իր հաջողությունը փնտրել Ֆիատ կազմակերպությունում, սակայն 1997 թվականին 33 տարեկան հասակում մահացավ քաղցկեղից։ Ջովանիի մոտ մնացին ընդամենը Էվերի Անյելին և նրա աղջիկը՝ Վիրջինիա Ազիա Անյելին։

Հետագայում Ումբերտոն և Անտոնելան բաժանվեցին, բայց 1974 թվականին Անյելին ամուսնացավ Դոնե Ալեգրի Կարաչիոլո դի Կաստանյետոյի հետ, որը համարվում Մարելա Կարաչիոլո դի Կաստանյետոյի քույրը։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ տղա և ազջիկ։ Տղան, որի անունը Անդրեա է ծնվել է 1975 թվականին, իսկ աղջիկը, որի անունը Աննա է ծնվել է 1977 թվականին։ Հետագայում Անդրեա Անյելին առաջ գնաց իր հայրիկի քայլերով, և 2010 թվականին նա դարձավ «Յուվենտուս» ֆուտբոլային ակումբի նախագահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալացի գործարարներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի սենատորներ
Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կլարա Ցետկինի փողոց (Կազան)

**Կլարա Ցետկինի փողոց** (), մայրուղային փողոց Կազան քաղաքի Կիրովյան շրջանում, որը կարճ ճանապարհով միացնում է Արկաչինո, Հին Արկաչինո, Կրասնայա գորկա և մյուս ավանները (Արկաչինսկի  խճուղու և  Մարտական փողոցի միջոցով) Մեծ Կազանյան օղակաձև մայրուղու հետ։

## Դիրք
Կլարա Ցետկինի փողոցը սկսվում է Նեսմելովի փողոցի հետ հատման տեղից (Երկաթուղու Կազանյան բաժանմունքի Հարավային մուտքի երկաթուղային կամրջի տակ  ), հատում է Մուրճ և Մանգաղի, Կիզիլ Արմեյսկի, Ուրիցկու, Ադմիրակտեյսկի  փողոցները և  ավարտվում է դեպի մարտական փողոց անցումով։ Կլարա Ցետկինի փողոցը ունի չորս երթևեկելի գոտի (յուրաքանչյուր ուղղությամբ` երկու գոտի)։

## Անվանման  ծագում
Քաղաքի փողոցների գրանցամատյանի համաձայն փողոցն իր անվանումը ստացել է 1927 թվականի նոյեմբերի 2-ին ի պատիվ գերմանական և միջազգային կոմունիստական շարժման գործիչ, գերմանացի քաղաքագետ, Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցության հիմնադիրներից մեկի և կանանց իրավունքների պայքարի ակտիվիստ Կլարա Ցետկինի։

2005 թվականին  Ռուսաստանի կոմունիստական անցյալին վերաբերվող Կազանի փողոցները մասսայաբար անվանակոչվում էին պատմական կամ նոր անվանումներով։ Այսպես Կլարա Ցետկինի փողոցը վերանվանվեց Բիշբալթայի փողոց (ռուսերեն` Հինգ  կացինների)։ Սակայն որոշ ժամանակ անց, քաղաքացիների մասսայական ցույցերից և բողոքներից հետո, փողոցը նորից կոչվեց Կլարա Ցետկինի անվամբ։

## Պատմություն
Նախկինում փողոցը կոչվում էր Մոսկովյան (Մոսկովյան տրակտ) և  տանում էր Հեռավոր գետաբերան, դեպի շոգենավային նավակայան։  Փողոցը, ինչպես հիմա, անցնում էր Կիրովյան պատվարից դեպի Մեծ փողոցի խաչմերուկ։ Այնուհետև ճանապարհը տանում է դեպի հարավ, Կազանկա գետի հին հունով դեպի Վոլգա։ Այնուհետև փողոցում տեղակայված էին Ռոմանովի շոգեաղացը, գյուղատնտեսական ցուցահանդեսի տաղավարները և Ձկնորսի այգին։

1875 թվականից փողոցում սկսեց գործել կազանյան ձիաքարշը, այդ ժամանակ էլ կառուցվեց հատուկ տեխնիկայի դեպոն։  1899 թվականին ձիաքարշին փոխարինեց էլեկտրական տրամվայը։ 
  
Մինչև  2010 թվականը փողոցի կենտրոնով երթևեկելի մասով անցնում էին տրամվայի ռելսերը, որոնք ապամոնտաժվեցին, իսկ երթևեկելի մասը ամբողջությամբ վերանորոգվեց։

2014 թվականին փողոցում կառուցվեց «Բիշբալթա» մզկիթը։

## Տրանսպորտ
* Ավտոբուս` 2, 30, 44, 45, 49։ Կանգառներ` Остановочные пункты: «Серп и молот», «Урицкого», «Адмиралтейская».
* Փողոցով է անցել № 1 տրամվայը, սակայն 2007 թվականից տրամվայի երթևեկությունն այստեղ վերացել է։

## Գրականություն
* Гудкова В. Все здесь историей дышит… //Веч. Казань. - 1984. - 17 сент.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կազանի փողոցներ
Հովնան Սարգսյան

**Հովնան Սարգսյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1966 թվականին Երևանում։ 1981-1985 թվականներին սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1990-1995 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 
### Գործունեություն
1982 թվականին մասնակցել է գեղարվեստի դպրոցի վաթսունամյակին նվիրված ցուցահանդեսին, որտեղ հանդիպել է Սերգեյ Փարաջանովին, որը նկատել է Հովնան Սարգսյանին և արտահայտել իր դրական կարծիքը երիտասարդ նկարչի նկարների մասին։ Հետագայում կտավներից մեկը նկարիչը նվիրաբերել է Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանին։
 
1996 թվականից նկարներով հանդես է եկել Մոսկվայի ցուցասրահներում՝ Մոսկվայի Նկարիչների կենտրոնական տանը, ՅՈւՆԵՍԿՕ-յի նկարիչների միության ցուցասրահում։ 1997 թվականին ցուցադրվել է Պրահայի “Calamarus“ ցուցասրահում (Չեխիա)։
 
1998 թվականին անհատական ցուցահանդեսով ներկայացել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
 
2001 թվականին ցուցադրվել է Փրինսթոնի “Pringle” ցուցասրահում (ԱՄՆ)։ 2001, 2002, 2003 թվականներին ցուցադրվել է Արտ սալոն Մանեժում (Մոսկվա)։ 2003 թվականին ցուցադրվել է *Мир Арт* ցուցասրահում (Մոսկվա)։
 
2003 թվականին նկարչի աշխատանքներից մեկը ձեռք է բերվել Զուրաբ Ծերեթելու Ժամանակակից արվեստի թանգարանը (Մոսկվա)։
 
2006 թվականին մասնակցել է Գելոս աճրդատան աճուրդին (Մոսկվա)։ 2008 թվականին մասնակցել է Վիեննայի “Doratea”-ի աճուրդին (Ավստրիա)։
 
2009 թվականին մասնակցել է Բուդապեշտի Արտ-փառատոնին (Հունգարիա)։ 2010 թվականից ցուցադրվում է Դալան արտ ցուցասրահում (Երևան)։ 2014 թվականին հանդես է եկել «Art on the Border» ցուցահանդեսում (Հայաստան)։

2015 թվականից ցուցադրվում է Թադէ արտ սրահում (Երևան)։ 2016 թվականից համագործակցել է «Հայ Ձմեռ Պապ» բարեգործական կազմակերպության հետ, մասնակցել է բարեգործական ցուցահանդեսների։

Հովնան Սարգսյանի աշխատանքներից շատերը գտնվում են Ռուսաստանի, Հայաստանի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Չեխիայի, Շվեյցարիայի և Գերմանիայի մի շարք մասնավոր հավաքածուներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "Поэтика нежности" Овнана Саркисяна

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Մուսա Ջալիլի հուշարձան (Կազան)

**Մուսա Ջալիլի հուշարձան** ( ), թաթար խորհրդային բանաստեղծ, Խորհրդային Միության հերոս,  Լենինյան մրցանակի դափնեկիր Մուսա Ջալիլին նվիրված հուշարձան Կազանի Մայիսի 1-ի հրապարակում։ Տեղադրվել է 1966 թվականին։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը գտնվում է Կազանի Կրեմլի հարավային հատվածում, Քաղաքային դումայի և Թաթարստանի ազգային թանգարանի շենքի դիմաց, որտեղ 1894-1918 թթ. եղել է Ալեքսանդր II-ի հուշարձանը։

Բացվել է 1966 թվականի նոյեմբերի 3-ին (Մուսա Մուստաֆաևիչ Ջալիլովի ծննդյան 60-ամյակի կապակցությամբ), հուշարձանն իրենից ներկայացնում է տարածական մշակված համալիր, որը բաղկացած է երեք հիմնական մասերից`ստիլոբատ-հրապարակ, քանդակներ և գրանիտե պատեր։ Կոմպոզիցիայի հեղինակներն են քանդակագործ Վլադիմիր Ցիգալը և ճարտարապետ Լև Գոլուբովսկին։

1974 թվականին Մուսա Ջալիլի հուշարձանը ներառվել է ՌԽՖՍՀ մշակութային հուշարձանների ցանկում, որոնք պաշտպանված են որպես պետական նշանակության հուշարձաններ։

### Հրապարակ
Գրանիտե հարթակը սեղանակերպ է, որի կենտրոնում ծաղկային այգի է, կողքերում հղկված գրանիտից պատրաստված նստարաններ։

Կրեմլյովսկայա փողոցի կողմից կա թեթև ավտոմեքենաների և զբոսաշրջային ավտոբուսների կայանատեղի։

Բաուման փողոցի ստորին մասին և «Կրեմլյովկայա» մետրոյի կայարանից դեպի արևմտյան կողմը  սանդուղք կա։

Տարին երկու անգամ`փետրվարի 15-ին (Մուսա Ջալիլին ծննդյան տարելիցին) և օգոստոսի 25-ին («Կուրմաշևի խմբի» տարելից)  հուշարձանի մոտ անցկացվում են հանդիսավոր հանրահավաքներ։
### Քանդակ
Քանդակն ունի 7,9 մետր բարձրություն։ Ֆիգուրի ճկունությունը տարբերվում է ձևերի մոնումենտալ խոշորացմամբ, մոդելավորման ամբողջականությամբ և մոդելավորման հստակությամբ։

Դինամիկ կոմպոզիցիայի գաղափարա-պատկերավոր միտքն այն է, որ Մուսա Ջալիլը պատկերված է անզուսպ ավյունով։ Բեռլինյան Պլյոտցենզեե բանտում մահացած բանաստեղծը կարծես պոկում է իրեն կապող փշալարերը։ Մինչև գոտկատեղ մերկ ֆիգուրն արտահայտում է ուժ և էներգիա, գլուխը հպարտորեն բարձր է, անսասան վճռական հայացքը խոսում է քաջության, կայունության, բարոյական ուժի և հերոսության մասին։

Բրոնզե պատվանդանի վրա, որը ֆիգուրի հետ միասին մեկ ամբողջություն է ներկայացնում, կա ֆաքսիմիլային արձանագրություն՝ «М. Җәлил»:
### Պատ
thumb|200px|«Կուրմաշևի խմբի» հիշատակի հարթաքանդակ
Հարթակի հիմնական տրապեցիայի երկայնքով գրանիտե բլոկներից պատն է, մասամբ հղկված, մասամբ միայն թեթևակի վերամշակված։ Բլոկների վրա պատկերված են ծիծեռնակներ և Մուսա Ջալիլի բանաստեղծություններից երեք մեջբերումներ (թաթարերեն և ռուսերեն)։

1994 թվականի օգոստոսի 25-ին, Մուսա Ջալիլի ընկերների հիշատակին և Պլյոտցենզեեի բանտում նրանց մահվան 50-ամյա տարելիցի կապակցությամբ գրանիտե պատին բացվել է հարթաքանդակ։ Այն ներկայացնում է թաթարական ընդհատակյա տասը գործիչների դիմաքանդակները. նրանք են՝ Գայնան Կուրմաշև, Աբդուլլա Ալիշ, Ֆուատ Սայֆելմուլյուկով, Ֆուատ Բուլատով, Գարիֆ Շաբաև, Ախմետ Սիմաև, Գաբդուլլա Բատտալով, Զիննատ Խանասով, Ախատ Ատնաշև,  Գալլյանուր Բուխարև։

## Պատկերասրահ

Памятник Мусе Джалилю в Казани.jpg
Ансамбль Казанского Кремля, центральный вход в Кремль.jpg
Татарстан. Казань. Памятник Мусе Джалилю.7.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կազանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կազանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Ստեֆանո Գաբանա

**Ստեֆանո Գաբանա** (, ), իտալացի հագուստի մոդելավորող, Դոմենիկո Դոլչեի հետ միասին ստեղծել է Dolce & Gabbana նորաձևության տունը։ Իտալիայի ամենահարուստ մարդկանցից մեկն է։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Միլանի գեղարվեստական քոլեջը՝ «ստեղծարար տնօրեն» մասնագիտությամբ, որից հետո բացել է իր ազգանվամբ արվեստանոց։ Աշխատանքի անցնելով Դոմենիկո Դոլչեի մոտ՝ յուրացրել է նրա նորաձևության մասին գիտելիքները։ 1982 թվականին Դոլչեի հետ բացել է ստուդիա, բայց սկզբնական շրջանում նրանք հանդես են եկել իրենց անուններով։ Ավելի ուշ մոդելավորողները, խնայելու նպատակով, միավորել են իրենց ուժերը և սկսել հանդես գալ որպես Dolce & Gabbana: 1985 թվականին Միլանի նորաձևության շաբաթի շրջանակներում ներկայացրել են իրենց ստեղծած կանացի հագուստի հավաքածուն, իսկ արդեն հաջորդ տարի Միլանում բացել իրենց սեփական խանութը։ 1987 թվականին ցուցադրել են տրիկոտաժի իրենց առաջին հավաքածուն։ 1990-ական թվականներին ստեղծել են նաև տղամարդու նորաձև հագուստի հավաքածու։

2000-ական թվականներին՝ իրենց համատեղ կյանքից և գործունեությունից 15 տարի անց, Դոմինիկո Դոլչեն և Ստեֆանո Գաբանան հրապարակայնորեն բացահայտել են իրենց անձնական կյանքի գաղտնիքը. նրանք արդեն երկար ժամանակ է սիրեցյալներ էին։ 2004 թվականին նրանք բաժանվել են և այդ օրվանից շարունակում են իրենց բացարձակ գործնական հարաբերությունները։

2013 թվականի մարտին Ստեֆանո Գաբանան «Ֆորբս» ամսագրի կողմից դասվել է աշխարհի 1000 ամենահարուստ մարդկանց շարքին (736-րդ հորիզոնական՝ 2 միլիարդ $ կարողությամբ) և 11-րդը ամենահարուստը՝ Իտալիայում։

## Հարկեր վճարելուց խուսափելը
2009 թվականի մայիսին Իտալիայի կառավարությունը մեղադրել է Dolce & Gabbana ընկերության սեփականատերերին` ասելով, որ 2004-2006 թվականներին նրանք վաճառել են իրենց ակտիվները Լյուքսեմբուրգում Gado կազմակերպությանը՝ 249 միլիոն եվրո արժողությամբ՝ թաքցնելով իրենց եկամուտը։ 2013 թվականի հունիսի 19-ին Ստեֆանո Գաբանան և նրա համագործագիցները մեղավոր են ճանաչվել, քանի որ թաքցրել են իրենց մոտ 1 միլիարդ եվրո (1,3 միլիարս $) եկամուտը։ Դատավորը դատապարտել էր երկու մոդելավորողներին մեկ տարի և ութ ամիս ազատազրկման և տուգանել 500 հազար եվրոյով (համաձայն Իտալիայի օրենքներին՝ նրանք կարող են մինչև երեք տարի ազատազրկությունը փոխարինել տնային կալանքով կամ հասարակական աշխատանքով)։ Դիզայներները որոշել են բողոքարկել որոշումը, բայց 2014 թվականի ապրիլի 30-ին բողոքարկման դատարանը որոշել է ուժի մեջ թողնել ցածրագույն ինստացիայի որոշումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իտալացիներ
Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Նեսմելովի փողոց (Կազան)

**Նեսմելովի փողոց** (), մայրուղային փողոց Կազանի Կիրովյան շրջանում։ Կոչվել է կազանյան քննչական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Վալենտին Վիկտորովիչ Նեսմելովի (1896-1918 թթ.) պատվին։ Փողոցը համարվում է Կազան քաղաքի Զարեչիե արվարձանի 17-18-րդ դարերի մշակութային շերտի մի մասը։

## Պատմություն
Նախքան Կույբիշևյան ջրամբարի և Ժիգուլևյան ՀԷԿ-ի կառուցումը Կազանկայի հունը շրջանցում էր Ադմիրալտեյսկի արվարձանը հյուսիսից։ Ներկայիս Կիրովյան ամբարտակի տեղով անցնում էր երկաթուղին և կար տրանսպորտային անցում, որը դուրս էր գալիս դեպի Իովելևի ժամանակակից փողոց։ Այստեղ տրանսպորտի համար Կազանկայի վրայով անցկացվեց այսպես կոչված «սապատավոր  կամուրջ»։ 1960-ական թվականներին  «սապատավոր  կամուրջը» ճանաչվեց վթարային և նրա վրայով տրանսպորտային հոսքը դադարեցվեց, որի պատճառով էլ տրանսպորտային հոսքը ուղղվեց դեպի Առջևի փողոց։ 1970 թվականի հունիսի 9-ի № 449 որոշմամբ Առջևի հրապարակը վերանվանվեց Նեսմելովի փողոց։

2009-2011 թթ. Նեսմելովի փողոցը վերանորոգվել է, որից հետո փողոցով սկսել է երթևեկել 9-րդ համարի տրամվայը, 2011 թվականի նոյեմբերից` 13 և 14-րդ համարների տրամվայները։

## Դիրք
Փողոցը սկսվում է երկաթգծի Կազանի մասնաճյուղի Հարավային ներքաղաքային երկաթգծի անցատեղից, հատում է Սաիդ-Գալեևի (Կիրովյան ամբարտակ), Կոժևեննայա փողոցները և Գլադիլովի փողոցի խաչմերուկում անցնում դեպի Բոլշայա Կրիլովկա փողոց։

## Տրանսպորտ
Կանգառ` Ռեչնոյ տեխնիկում
* Տրամվայ` 5, 9, պարկային երթուղիներ` 3 և 7 երթուղիներով
* Տրոլեյբուս` 4, 10
* Ավտոբուս` 10, 10ա, 44, 45, 49, 53, 63, 72

## Շինություններ
* Ջրային տրանսպորտի Վոլժյան պետական ակադեմիա (նախկին Ռեչնոյ տեխնիկում)։ Ակադեմիայի տարածքում տեղադրվել է «Մետեոր» ջերմանավը
* «Զարեչնյա» կոյուղու պոմպակայան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կազանի փողոցներ
Բարեգործի հուշարձան (Կազան)

**Բարեգործի հուշարձան**, 2008 թվականին Կազան քաղաքի Հազարամյակի հրապարակում` Կազանի Կրեմլի պատի մոտ բացված հուշարձան, որը նվիրված է խորհրդային թաթար բարեգործ Ասգատ Գալիմզյանովին։ Բրոնզե քանդակային կոմպոզիցիայում քանդակագործ Ասյա Միննուլլինան ստեղծել է ձիուն կցված քառանիվ սայլ, որի վրա նստած են երեխաներ, իսկ սայլապանին ստեղծել է Ասգատ Գալիմզյանովի դիմագծերով։

## Պատմություն
Բարերարի հուշարձանը Կազանում տեղադրվել է 2008 թվականի օգոստոսին` Թաթարստանի Հանրապետության օրվա առթիվ։ Հուշարձանի նախատիպն իրական մարդ է, Կազանի բարեգործ և բարերար, սայլապան Ասգատ Գալիմզյանովը։ Իր ողջ կյանքը նա զբաղվել է բարեգործությամբ. օգնել է մանկատներին և անօթևաններին, Չեռնոբիլի աղետից, Սպիտակի երկրաշարժից տուժածներին։

Հուշարձանը կերտել է Ասյա Միննուլլինայի գլխավորած քանդակագործների խումբը։ Բրոնզե քանդակը պատկերում է միջին տարիքի տղամարդու` աշխատանքային հագուստով և թասակով, որը բռնել է ձիու սանձից, իսկ սայլին նստած են ուրախ երեխաները։ Հուշարձանի երկարությունը գրեթե յոթ մետր է։

Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա է գտնվել Ասգատ Գալիմզյանովը, ինչպես նաև Թաթարստանի Հանրապետության նախագահ Մինտիմեր Շայմիևը, ով եղել է Կազանի բարեգործի հուշարձանի գաղափարի հեղինակը, և նրա ընտանիքը միջոցներ է հատկացրել դրա իրականացման համար։ Թեև քանդակն ունի իրական նախատիպ, այն նվիրված է բոլոր նրանց, ովքեր պատրաստ են անշահախնդիր օգնել մարդկանց։

Պուրակը, որտեղ տեղադրված է հուշարձանը, 2016 թվականին կոչվել է Ասգատ Գալիմզյանովի անունով։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կազանի հուշարձաններ
Միխայիլ Ավերբախի հուշարձան

**Միխայիլ Ավերբախի հուշարձան** (), հուշարձան Մոսկվայում, որը նվիրված է խորհրդային ակնաբույժ պրոֆեսոր Միխայիլ Ավերբախին, որը հիմնադրել և երկար ժամանակ եղել է Ալեքսեևյան աչքի հիվանդանոցի տնօրենը (այժմ՝ Մոսկվայի Հելմհոլցի անվան աչքի հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտ)։

## Պատմություն
1952 թվականին, Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի որոշման համաձայն, բժշկի հուշարձանը կանգնեցրել են հիվանդանոցի բակում, իսկ հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել նույն թվականի հունիսի 29-ին, արարողությանը ներկա էին կլինիկայի բազմաթիվ աշխատակիցներ։

## Նկարագրություն
Եռաստիճան հիմքի վրա տեղադրված վարդագույն ողորկ գրանիտից պատրաստված պատվանդանին տեղադրված է բժշկի կիսանդրին։ Պատվանդանի վրա արված է հետևյալ մակագրությունը. *«Ակադեմիկոս Մ. Ի. Ավերբախ, 1879-1944»*։

## Հեղինակներ
Նախագծի հեղինակների են քանդակագործ Սերգեյ Մերկուրովը և ճարտարապետ Իսիդոր Ֆրանցուզը։

1960 թվականին արձանը վերցվել է պետության պահպանության տակ և ճանաչվել համամիութենական նշանակության հուշարձան։ 2007 թվականին նրան շնորհվել է մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1952 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1952 քանդակներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սերգեյ Մերկուրովի քանդակներ
Ալեքսանդր Բուտլերովի հուշարձան

**Ալեքսանդր Բուտլերովի հուշարձան** (), հուշարձան Մոսկվայում, որը նվիրված է քիմիկոս, օրգանական նյութերի քիմիական կառուցվածքի տեսության ստեղծող Ալեքսանդր Բուտլերովին։ Տեղադրվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետի առջև։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1953 թվականին։ Նախագծի հեղինակն է քանդակագործ Զաիր Ազգուրը։ Նրա ղեկավարությամբ մտահղացման իրականացման վրա աշխատել է ժողովրդական նկարիչների թիմը Անդրեյ Բեմբել, Ալեքսեյ Գլեբով և Սերգեյ Սելիխանով կազմով։

## Նկարագրություն
Համալիրը պատրաստված է երկաթից և պատկերում է կոճկած վերարկուով և գլուխը բաց նստած գիտնականին, որի ձեռքերը ծնկներին են։ Քանդակը տեղադրված է գրանիտե պատվանդանի վրա, որի վրա արված է հիշատակային մակագրություն. *«Ալեքսանդր Միխայլովիչ Բուտլերով, 1828-1886»*։

Քանդակը «Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի շենքերի համալիր» համակառույցի մի մասն է։ 1987 թվականին այն վերցվել է կառավարության պաշտպանության ներքո, և նրան շնորհվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

2014-2015 թվականներին Մոսկվայի մշակութային ժառանգության դեպարտամենտը (Մոսգորնասլեդիե) վերականգնել է հուշարձանը։ Այն մաքրվել է փոշուց ու կեղտից, ողորկվել է և ծածկվել հատուկ պաշտպանիչ լուծույթով, ինչպես նաև փակվել են ճաքերը։ Կապալառուն եղել է «Ագեյ-7» ընկերությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1953 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
The Middle

**«The Middle»**, երգ՝ ձայնագրված ռուս-գերմանացի երաժիշտ Zedd-ի (Անտոն Զասլավսկի) կողմից ամերիկացի քանթրի կատարող Մարեն Մորրիսի և Grey զուգերգի մասնակցությամբ։ Թողարկվել է 2018 թվականի հունվարի 23-ին Interscope լեյբլում։

## Պատմություն
Զեդը նոր երգի մասին առաջին անգամ հայտարարել է *[[Billboard (ամսագիր)|Billboard]]* ամսագրին տված հարցազրույցում, որը տպագրվել է 2017 թվականի օգոստոսին։ Սկզբում երգը ձայնագրել են այնպիսի հայտնի կատարողներ, ինչպիսիք են՝ Demi Lovato, Camila Cabello, Anne-Marie, Carly Rae Jepsen, Tove Lo, Bishop Briggs, Bebe Rexha, Lauren Jauregui, Daya, Charli XCX և Elle King։ Սակայն վերջում եզրափակիչ վոկալային հատվածի համար ընտրվել է քանթրի կատարող Maren Morris-ը։

Նոր համագործակցության մասին հայտարարվել է 2018 թվականի հունվարի 19-ին սոցիալական լրատվամիջոցներով՝ միաժամանակ հրապարակելով սինգլի շապիկը։

Երգն ստացել է դրական արձագանքներ երաժշտական քննադատների և համացանցային հրատարակությունների կողմից, ինչպիսիք են՝
*[[Billboard]]*, *[[Rolling Stone]]*, Fuse, MTV News, Idolator։ Taste of Country հրատարակությունից Բիլի Դյուքսը երգը բնութագրել է որպես «EDM ոճի, 90-ականների փոփ երաժշտության ու ժամանակակից քանթրի երաժշտության քիչ հավանական խառնորդ»։

Երաժշտական տեսահոլովակը բեմադրել է ռեժիսոր Դեյվ Մեյերսը, իսկ պրեմիերան կայացել է Target-ով Գրեմմի-2018 մրցանակաբաշխության ժամանակ։ Ապրիլի 25-ին Զեդը տեսահոլովակը ներկայացրել է YouTube ալիքում։

Մինչ 2018 թվականի մարտը Միացյալ Նահանգներում սինգլի վաճառված օրինակների քանակը կազմել է 190000։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

|-
! scope="row"| Պորտուգալիա (AFP)
|Gold
|5,000
|-

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  (պաշտոնական տեսահոլովակ)

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:2018 սինգլներ
Միտք (քանդակ)

**«Միտք» քանդակ** (), քանդակ Մոսկվայում, որի հեղինակն է քանդակագործ Սերգեյ Մերկուրովը։ Պատրաստվել է 1911-1913 թվականներին (գաբրո, ծիրանաքար)։ 1955 թվականին քանդակը տեղադրվել է Մերկուրովի գերեզմանին Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

## Պատմություն
«Միտք» քանդակը Սերգեյ Մերկուրովը ստեղծել է 1911-1913 թվականներին Ցվետնոյ բուլվարի իր արվեստանոցում։ Այն ստեղծվել է որպես եռապատկերի կենտրոնական տարր, որի եզրային քանդակապատկերները պետք է լինեին նույն ժամանակահատվածում պատրաստված Ֆ. Մ. Դոստոևսկու և Լ. Ն. Տոլստոյի հուշարձանները։

1918 թվականին «Միտքը» ձեռք է բերվել քանդակագործից և տեղադրվել Ցվետնոյ բուլվարի մուտքի մոտ` Տրուբնոյ հրապարակի կողմից մոնումենտալ քարոզարշավի լենինյան պլանի շրջանակներում։ 1936 թվականին, բուլվարի վերակառուցման պատճառով, քանդակը տեղափոխվել է Պովարսկայա փողոց (այն ժամանակ` Վորովսկու փողոց) Ռոստովների տան մոտ, որտեղ գտնվում էր ԽՍՀՄ գրողների միությունը։ 1955 թվականին քանդակը տեղափոխվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատուն, նրա հեղինակ` Ս. Դ. Մերկուրովի շիրմի վրա (հողակտոր № 2)։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը պատրաստվել է Մերկուրովի նախահեղափոխական աշխատանքներին բնորոշ ոճով։ Քանդակը պատրաստված է սև գրանիտի մեծ կտորից։ Քանդակագործն ակնհայտորեն ոգեշնչված է եղել Ռոդենի «Մտածողը» քանդակով։ Մերկուրովը պատկերել է ամբողջ հասակով տղամարդու «Մտածողին» բնորոշ կեցվածքով։ Դեմքի ստորին մասը ծածկված է ձեռքով, ճաղատ գլուխը թեքված է առաջ։ Նրա ոտքերին ընկնում են արևելյան քրմերի հանդերձանքին նմանվող հագուստի շրջանաձև ծալքերը։

Արվեստագետ Ն. Դ. Սոբոլևսկին 1947 թվականին նշել է. *«Պատկերաքանդակի անշարժությունը, կաշկանդվածությունը քանդակում խաղաղ գոյակցում են գլխի համարձակ ռեալիստական մեկնաբանության հետ»*։ Ինքը` Մերկուրովը, այսպես է բնորոշել իր աշխատանքը. *«Ես ստեղծեցի «Միտքը»։ Այդ քանդակը պատկերում է մի մարդու, որն իր խելքով փորձում էր գտնել աշխարհը վերափոխելու ուղիները»*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1913 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սերգեյ Մերկուրովի քանդակներ
Կատեգորիա:Քանդակներ այբբենական կարգով
Ստավրոս Նիարքոսի անվան մշակույթի կենտրոն

**Ստավրոս Նիարքոսի անվան մշակույթի կենտրոն** (), մշակութային համալիր Հունաստանում, տեղակայաված է Կալիտեայի Սինգրու հրապարակում, Հարավային Աթենքում, Ատտիկայում։ Համալիրի մեջ ներառվում են Ազգային գրադարանի և Ազգային օպերայի շենքերը։ Շենքի ճարտարապետը Ռենցո Պիանոն է։ Շենքը կառուցվել է Ստավրոս Նիարքոսի ֆոնդի աջակցությամբ։ Շինարարության արժեքը 566 միլիոն եվրո է, շենքը բացվել է 2016 թվականին և փոխանցվել է Հունաստանի իշխանություններին 2017 թվականին։

## Նախագիծ
Ստավրոս Նիարքոսի ֆոնդի կողմից մեծ բարեգործություն անելու գաղափարը ծնվել է 1998 թվականին։ Ի սկզբանե ֆոնդը նպատակ ուներ առանձին բարեգործություններ անել Ազգային գրադարանին ու Ազգային օպերային, սակայն 2006 թվականին որոշում է ընդունվում կառուցել մեկ համալիր երկու կազմակերպությունների համար։ Հունաստանի կառավարության հետ բանակցություններից հետո ընտրվում է շինարարության վայրը։ 2008 թվականին իտալացի ճարտարապետ Ռենցո Պիանոն հրավիրվում է որպես ճարտարապետ, աշխատանքներն սկսվել են 2012 թվականին։

## Շենք
Ռենցո Պիանոն կանխատեսում էր, որ շենքը պետք է հողից դուրս գա, ինչպես մի կտոր արմատ։ Դրա համար կառուցվում է արհեստական բլուր, իսկ գրադարանի ու օպերային թատրոնի տանիքն ուղղակի դուրս էին գալիս դրա միջից` թեքություն պահելով։ Գրադարանը գտնվում է օպերայի թատրոնից ներքև, վերջինս բլուրի վերևի մասում է։ Տանիքը ծածկված է հողանյութով։ Ըստ Պիանոյի նախագծի, օպերայի շենքի վերևի մասում պետք է ամպի տեսքով ծածկ լիներ, որը կհենվեր մետաղյա բարակ սյուների վրա։ Համալիրի կազմի մեջ է մտնում 1400 տեղանոց հանդիսասրահը և 400 տեղանոց պարասրահը։

## Ներկայացումներ
* 2016 թվականի նոյեմբերի 15-16-ը Աթենքում էր ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման, ով մշակույթի կենտրոնում հանդես է եկել ելույթով.
* 2017 թվականի ապրիլին կենտրոնում ցուցադրվել է Ջուզեպե Վերդիի «Մակբեթ» օպերան, իսկ օպերային շրջանի պաշտոնական բացումը հայտարարվել է 2017 թվականի հոկտեմբերին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* 
* 

Կատեգորիա:Աթենքի տեսարժան վայրեր
Ջոնաթան Կաստրո

**Ջոնաթան Կաստրո Օտտո** (իսպ.՝ Jonatan Castro Otto, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս իսպանական «Սելտա»-ի կազմում։ Ջոնաթանը կարող է հանդես գալ ինչպես աջ, այնպես էլ ձախ եզրային պաշտպանի դիրքերում։

## Ակումբային կարիերա
Ջոնաթան Կաստրոն իսպանական «Սելտա» ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիայի սան է։ Թիմի կազմում իր մրցաշրջանն անցկացրել է Սեգունդա Բ-ի շրջանակներում։

Լա Լիգայի շրջանակներում Ջոնին իր դեբյուտը նշել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ «Օսասունա»-ի դեմ խաղում։ Հանդիպումն ավարտվել է 2-0 հաշվով՝ «Սելտա»-ի հաղթանակով։

2013-14 մրցաշրջանի ընթացքում՝ Լուիս Էնրիկեի գլխավորությամբ Կաստրոն մասնակցել է 26 հանդիպման։ 2015 թվականի հունվարի 19-ին Կաստրոն երկարաձգել է իր պայմանագիրը մինչև 2019 թվականը։

Ջոնին իր առաջին գոլը իսպանական թիմի կազմում խփել է 2016 թվականի փետրվարի 20-ին՝ «Էյբար»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 3-2 հաշվով՝ «Սելտա»-ի հաղթանակով։ Այդ մրցաշրջանի ընթացքում ֆուտբոլիստը մասնակցել է 36 հանդիպման, օգնել թիմին գրավել 6-րդ հորիզոնականը և նվաճել Եվրոպայի լիգայի ուղեգիր։

2017 թվականի հունվարի 18-ին Ջոնաթան Կաստրոն գոլի հեղինակ է դարձել Կոպա դել Ռեյի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Ռեալ Մադրիդ»-ի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Ջոնաթան Կաստրոն հանդես է եկել Իսպանիայի Մ18, Մ19, Մ20 և Մ21 հավաքականների կազմում։ Իսպանիայի ազգային հավաքական առաջին անգամ հրավիրվել է Կոստա Ռիկայի և Բելառուսի հավաքականների դեմ խաղերին մասնակցելու համար։

## Ձեռքբերումներ
* Եվրոպայի չեմպիոն (Մ19) - 2012

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սելտա Վիգոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Սելտայի ֆուտբոլիստներ
Լուի Դոֆին Ֆրանսիացի

**Լուի Ֆրանսիացի, Ֆրանսիայի դոֆին** (, ), Լուի Արև արքայի և նրա կնոջ` Մարի Թերեզ Իսպանացու որդին և ժառանգորդը։

Նա հայտնի էր որպես Մեծ Դոֆին, որովհետև դեռևս Ֆրանսիայի թագաժառանգ լինելով ուներ որդի` Բուրգունդիայի Լուի դուքսը։ Նրա կինը Մարիա Աննա Վիկտորիա Բավարացին  էր։ Նա երբեք թագավոր չի դարձել, քանի որ իր հորից շուտ է մահացել։ Գաղտնի ամուսնացած է եղել Մարի Էմիլի դե Ժոլիի հետ։

## Զավակներ

#Լուի Ֆրանսիացի, Բուրգունդիայի դուքսը, Բուրգունդիայի դուքս և հետագայում Ֆրանսիայի թագաժառանգ, ամուսնացել է իր զարմուհի Մարիա Ադելիյա Սավոյացու հետ։ Նրանց որդին եղել է Լուի XV-ը։
#Ֆիլիպ V, Անժուի դուքս (ավելի ուշ` Իսպանիայի արքան), դարձել է Իսպանիայի արքա 1700 թվականին, ամուսնացել է իր զարմուհու` Մարիա Լուիզա Սավոյեցու հետ և ունեցել է զավակ, կրկին ամուսնացել է Էլիզաբեթ Ֆարնեսեի հետ։ Այս ամուսնությունից ծնվել է Ֆրանսիայի ապագա դոֆին, ինֆանտ Մարիա Թերեզը։
#Չարլզ Ֆրանսիացի, Բերրիի, Ալենսոնի և դե Պոնտեի դուքս, ամուսնացել է իր առաջին զարմուհի Օռլեանի դքսուհի Մարի Լուիս Էլիզաբեթի հետ։ Նրանց ժառանգները երկար չեն ապրել։

Այսպիսով, Բուրգունդիայի և Անժուի միջոցով Լուին ապահովել է Բուրբոնների դինաստիայի շարունակությունը Ֆրանսիայի գահին և հիմնել է Բուրբոնների դինաստիան Իսպանիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Lahaye, Matthieu, *Louis, Dauphin de France. Fils de roi, père de roi, jamais roi*, DEA directed by Joël Cornette, University of Paris VIII, 2005.
* Lahaye, Matthieu, *Louis Ier d'Espagne (1661-1700) : essai sur une virtualité politique*, Revue historique, Numéro 647, PUF, Paris, Novembre 2008.
Ռոստովների տուն

**Ռոստովների տուն** (), շենք-տեսարժանություն Մոսկվայում։

## Աշխարհագրական դիրք
Ռոստովների տունը գտնվում է Կենտրոնական վարչական շրջան, Պովարսկայա փողոց, շենք 52/55, շինություն 1 հասցեով (Պրեսնենսկի շրջան)

## Պատմություն
Տունը կառուցվել է 1756 թվականին։ Այն գտնվել է Ի. Ի. Վորոնցով-Վելյամինովի տիրապետության տակ Բոլշայա Նիկիտսկայա փողոցում։ 1770-ական թվականներին տարածքին տիրացել է Դոլգորուկովը։ Նրա օրոք սահմաններն ընդլայնվել են մինչև Պովարսկայա փողոց։ Կառուցվել են նաև նոր մասնաշենքեր։ 1790-ական թվականներին գլխավոր շենքին կցակառուցվել են նոր շինություններ և նրան տրվել է կլասիցիզմի ոճ։
։

1812 թվականին շենքը զբաղեցրել են ֆրանսիացիները։ Հրդեհի ժամանակ շենքը չի տուժել։ 1853 թվականին բարոն Միխայիլ Լվովիչ Բոդեն ձեռք է բերել կալվածքը։ 1876 թվականին բարոն Բոդեն իր ազգանվանն ավելացրեցլ է մոր ազգանունը` Կոլիչևա, քանի որ նա այդ ազգանվան վերջին կրողն էր։ Բարոն Բոդե-Կոլիչևը տանը հաղորդել է նոր հորինվածք։ 1859 թվականին շինությանը կցակառուցվել է Սուրբ Փիլիպոս եկեղեցին։ 1866 թվականին այստեղ պսակադրվել են Ի. Ս. Ակսակովը և Ա. Ֆ. Տյուտչևան։ Բարոնը, որը հետաքրքրվում էր պատմությամբ և հնագիտությամբ, հետագայում շենքում ստեղծեց թանգարան։ Ցուցասրահներից մեկում ներկայացված էր Բոդե-Կոլիչևների ընտանիքի տոհմածառը։ 1888 թվականին բարոնը մահացավ, և տան սեփականատեր դարձավ նրա դուստրը` Նատալյան։

1915 թվականին Նատալյա Միխայլովնան մահացավ, և տարածքն անցավ նրա ավագ դստերը` Ելենա Ֆեոդորվնա Սոլոգուբին։

1934 թվականից շենքում գործում էր ԽՍՀՄ գրողների միությունը։ 1936 թվականին շենքի մոտ տեղադրվել է Ցվետնոյ բուլվարից տեղափոխված «Միտք» քանդակը (հեղինակ` Ս. Դ. Մերկուրով), որը 1955 թվականին տեղադրվել է քանդակագործի գերեզմանին։ 1992 թվականից շենքը զբաղեցնում է Գրողական միությունների միջազգային խմբակցությունը։

## Ճարտարապետություն
Սկզբնապես, 1756 թվականին, տունը անկյունային որմնասյուներով շենք էր, չափսերը փոքր էին։ 1770-ական թվականներին, Դոլգորուկովների օրոք, կառուցվել է երկու միմյանց համաչափ ծառայողական մասնաշենք։ 1790-ական թվականներին տանը կցակառուցվել է միջնահարկ, ավելացվել է երկու սյունավոր նախամուտք։ Այդ պատճառով շենքը պատկանում է կլասիցիզմի ոճին։

Բարոն Բոդեն-Կոլիչևի օրոք շենքը ձեռք է բերել փակ հորինվածք։ Տունը սկսել է կատարել թանգարանի գործառույթ, իսկ ցուցասրահներից մեկում բարոնը տեղադրել է իր ընտանիքի տոհմածառը։

## Հայտնի մարդիկ
Տարբեր ժամանակներում այստեղ հյուրընկալվել են անվանի մարդիկ` Նինա Ճավճավաձեն, Լև Տոլստոյը։

Լև Տոլստոյը հաճախ էր լինում այստեղ Միխայիլ Լվովիչ Բոդեի օրոք։ Հետազոտողների կարծիքով` այս տունն է եղել «Պատերազմ և խաղաղություն» վեպում Ռոստովների տան նախատիպը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1756 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Անդրեաս առաքյալի հուշարձան (Մոսկվա)

**Անդրեաս առաքյալի հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի 12 առաքյալներից մեկին, Պետրոս առաքյալի եղբորը և ոմն Հովնանի որդուն` Անդրեաս առաքյալին։ Հուշարձանը պատկերում է X-աձև (Անդրեևյան) խաչի վրա խաչված սուրբ Անդրեաս առաքյալին` ի հիշատակ բռնադատված բանտարկյալների, որոնք կառուցել են Մոսկվայի անվան ջրանցքը, և այդ տեղում եղել է նրանց ընդհանուր գերեզմանը։

## Պատմություն
Հուշարձանը տեղադրվել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, սուրբ Անդրեաս առաքյալի հիշատակման օրը` Մոսկվայի օղակաձև ավտոմոբիլային ճանապարհի 76-րդ կիլոմետրին։ Տեղադրման նախաձեռնողներն են երգչուհի Վիկա Ցիգանովան և նրա ամուսինը` բանաստեղծ, երգահան, դիզայներ Վադիմ Ցիգանովը` Խիմկի քաղաքային օկրուգի վարչակազմի և նրա ղեկավար Վ. Վ. Ստրելչենկոյի ակտիվ մասնակցությամբ։ Արձանը օծել է Դոլգոպրուդնի-Խիմկիի օկրուգի եկեղեցիների վանահայր Վլադիմիրը (Դենիսով)։

## Նկարագրություն
X-աձև (Անդրեևյան) խաչի վրա խաչված է սուրբ Անդրեաս առաքյալը։ Պատվանդանին փակցված տախտակի վրա արված է հետևյալ մակագրությունը. *«Սուրբ Անդրեաս առաքյալ։ Բարեգործներ` Ժիլենկովներ Միխայիլ և Մարիա, Ժիլենկով Վալերի, Իվանովա Նատալյա»։* Դրանից ներքև` պատվանդանի հիմքում կարմիր տառերով արված է հետևյալ մակագրությունը. *«Այս անտառում տեղակայված էին բռնադատվածների ճամբարները, որոնք կառուցում էին Մոսկվայի անվան ջրանցքը... Այստեղ էլ նրանք թաղվել են...»։*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2006 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Մարիա Դիլլոն

**Մարիա Դիլլոն** (, ), առաջին պրոֆեսիոնալ կին քանդակագործը Ռուսաստանում։

## Կենսագրություն
Մարիա Դիլլոնը ծնվել է Կովնոյի նահանգում, հրեա վարձակալի ընտանիքում։ Վաղ տարիքում նա տեղափոխվել է Սանկտ-Պետերբուրգ, որտեղ Մարկ Անտոկոլսկու առաջին հաջողությունների տպավորության ներքո հարազատներն ուշադրություն են դարձրել Մարիայի քանդակելու ձիրքին։

1879 թվականին Դիլլոնն ընդունվել է Գեղարվեստի ակադեմիա, որը 1888 թվականին ավարտել է դասական նկարչի կոչումով։ Այդ ժամանակից ի վեր նա առանց ընդհատումների մասնակցել է Սանկտ Պետերբուրգի ամենամյա ակադեմիական ցուցահանդեսներին, երբեմն հանդես եկել նաև արտերկրում։ Մարիա Դիլլոնի ակադեմիական աշխատանքներից առանձնանում են «Մարաթոնյան հաղթանակի ավետաբերը» փոքրիկ ֆիգուրը և «Անդրոմեդայի» արձանիկը։ Ունենալով զարգացած տեխնիկան և ծանրակշիռ անատոմիա՝ Դիլլոնը մասնագիտացել է հիմնականում մերկ կանանց ֆիգուրներ ստեղծելու («Ստրկուհին», «Հաճույք», «Կակաչ», «Լուսնոտ» և այլն), մասամբ գեղեցիկ կանանց և երեխաների գլուխների քանդակման գործում։ Նրա ստեղծագործությունների գագաթնակետը 1899 թվականին Պետերբուրգում Կելխի տան քանդակային դեկորացիան էր՝ բաղկացած աստիճանների վրա տեղադրված երեք մարմարե ֆիգուրներից և հյուրասենյակում գտնվող մոնումենտալ դեկորատիվ բուխարուց («Գարնան զարթոնք»)։ Նրան մեծ հռչակ է բերել նաև «Լիլիա»  աշխատանքը։ Լավագույն գործերից են «Տատյանա», «Օֆելյա», «Էստերալդա», «Քմահաճը», «Ընթերցանություն» և այլն։ Առավել հայտնի գործերից են Նիկոլայ Լոբաչևսկու հուշարձանը Կազանում, Ալեքսանդր II կայսեր հուշարձանը Չերնիգովում, Հեռահաղորդակցության նախարար Գյուբբենտի, պրոֆեսոր Պրեմացցիի, պրոֆեսոր դե լա Ֆոսսի, գրող Դանիլևսկու և կոմպոզիտոր Արենսկու տապանաքար-հուշարձանները։

## Մրցանակներ
Դիլլոնը «Հեռավոր Արևելքում» գտնվող հուշարձանի համար, որտեղ քանդակված է, թե ինչպես է բուժքույրը վիրավոր զինվորի համար հայրենիքից ստացված նամակը կարդում, 1905 թվականին արժանացել է Առաջին հոբելյանական՝ Արվեստի խրախուսման համար կայսերական ընկերության մրցույթի 2000 ռուբլի մրցանակին։ Դիլլոնը ևս մեկ մրցանակի է արժանացել Պետերբուրգի 200-ամյա հիշատակի երկու մեդալների մոդելները պատրաստելու համար։

## Ընտանիք
Ամուսին՝ Ֆեոդոր Ֆեոդորովիչ Բուխհոլց (1857-1942), նկարիչ

## Մահ
Մահացել է 1932 թվականին Լենինգրադում։ Թաղված է  Սմոլենսկոե լյութերական գերեզմանոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Диллон, Мария Львовна // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. - СПб., 1908-1913.
* Диллон, Мария Львовна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб,  1890-1907.

Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Ալեքսեյ Կռիլովի հուշարձան

**Ալեքսեյ Կռիլովի հուշարձան** (), հուշարձան Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս խորհրդային նավաշինարար, մեխանիկ և մաթեմատիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Ալեքսեյ Կռիլովին (1863-1945)։ Հուշարձանը տեղադրվել է Հյուսիսային գետային կայարանի շենքի առջև։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1960 թվականի դեկտեմբերի 7-ին։

Տարածաշրջանային նշանակության պատմության և արվեստի հուշարձան է (գրանցման համար` 771410677810005)` համաձայն Մոսկվայի կառավարության 2004 թվականի դեկտեմբերի 20-ի № 2535-РП հրամանի, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։

## Նկարագրություն
Ալեքսեյ Կռիլովի հուշարձանը բարձր գրանիտե պատվանդանի վրա բրոնզե կիսանդրի է, որի վրա փորագրված է հետևյալ մակագրությունը. «Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս ռուս ականավոր նավաշինարար ակադեմիկոս Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Կռիլով, 1863-1945»։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործ Լև Կերբելը և ճարտարապետ Յ. Ի. Գոլցևը։

2004 թվականին հուշարձանը վերցվել է պետության պաշտպանության ներքո, ինչպես նաև նրան շնորհվել է մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։ 2011 թվականին Մոսկվայի կառավարությունը որոշել է հուշարձանի տարածքի սահմանները (2011 թվականի մարտի 16-ի հրաման № 66-ПП)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կազանի ձիարշավարան

**Կազանի ձիարշավարան** (, **«Կազանի» միջազգային ձիասպորտային համալիր»**), Ռուսաստանի ամենամեծ և Եվրոպայում ամենախոշոր ձիարշավարաններից մեկը։ Թույլ է տալիս իրականացնել ինչպես թռիչքներ, այնպես էլ վազք։ Գտնվում է Կազանի Սովետսկի թաղամասում, Կամալևի պողոտայում, «Կազան-21-րդ դար» բնակելի համալիրի և «Լազուր երկինք» երկնաքերի հարևանությամբ։ Համալիրի ընդհանուր տարածքը 89,4 հեկտար է։

## Պատմություն
Կազանի ձիարշավարանի պատմությունը սկսվում է 1868 թվականից, երբ Կաբանի լճի վրա սկսեցին անցկացնել վարգաձիերի կանոնավոր վազք։ Լճի և ներկայիս Պավլյուխին փողոցների միջև ընկած տարածքում ձևավորվել է ձիասպորտի համալիր։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հիմնվել է հանրապետության թաթարական պետական ձիաբուծական գործարանը։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում ձիասպորտը հայտնի էր մինչև 1980-ական թվականներ։ 1990-ական թվականների կեսերին այս մարզաձևի հանդեպ հետաքրքրությունը վերականգնվեց։ 1995 թվականին տեղի ունեցավ նոր ձիարշավարանի բացում հին շենքի փոխարեն, վերանորոգվեցին ախոռները և տրիբունաները, ընդունվեց Թաթարստանում ձիաբուծության և ձիասպորտի զարգացման ծրագիր։ 2005 թվականին Կազանի Հազարամյակին ընդառաջ հին օդանավակայանի տարածքում բացվեց ժամանակակից ձիարշավարան։ Նախկին ձիարշավարանի տարածքը օգտագործվեց բնակելի տարածքի զարգացման համար։ Ձիարշավարանում կազմակերպվում են Ռուսաստանի և Թաթարստանի նախագահների մրցանակների և այլ մրցույթների բաց մրցավազքեր։

## Տեխնիկական պարամետրեր
Համալիրը բաղկացած է վեց գոտիներից` սպորտային ցուցադրության, մարզական, տնտեսական, զբոսայգու, զվարճանքի, ինչպես նաև ձիարշավարանի դաշտ։
* Մրցավազքի տարածությունը՝ 1 800 մետր, վազքի՝ 1 600: Մրցատարածք՝ 15 000 մ²
* Տրիբունաների ընդհանուր տարողություն՝ 6 000 հանդիսատես (փակ տրիբունա 4000 հանդիսատեսի, բաց՝ 2000 հանդիսատեսի համար)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կազանի մարզական կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանին ձիարշավարաններ
Կատեգորիա:Սպորտը Ռուսաստանում
Հայոց ազգային կոնգրես

**Հայոց ազգային կոնգրես** (կամ՝ **Արևելահայերի կոնգրես**), քաղաքական կոնգրես, որը ստեղծվել էր Ռուսական կայսրության հայերին ներկայացուցչություն տրամադրելու համար։ Այն առաջին անգամ հանդիպել է Թբիլիսի գեղարվեստական թատրոնում 1917 թվականի հոկտեմբերի 11-ին (Հին տոմար՝ սեպտեմբերի 28-ին)։ Դրա ձևավորմանը նպաստեցին այն հնարավորությունները, որոնք հայերի (ինչպես նաև Ռուսաստանի այլ ազգային փոքրամասնությունների) համար Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին ստեղծեց Ռուսական հեղափոխությունը։

## Անդամներ
Կոնգրեսը բաղկացած էր ամբողջ Ռուսական կայսրության 204 անդամներից, և միայն հայ բոլշևիկներն էին հրաժարվել մասնակցել կոնգրեսին՝ գաղափարական համոզմունքներից ելնելով։ Այստեղ ճնշող մեծամասնությունը ՀՅԴ կուսակցությունից էին։

Կուսակցական անդամները են,
* Դաշնակներ․ 113 ներկայացուցիչ
*Հայ ժողովրդական կուսակցություն. 43 ներկայացուցիչ
* Սոցիալիստ-հեղափոխականներ․ 23 ներկայացուցիչ
* Սոցիալ-դեմոկրատներ․ 9 ներկայացուցիչ
* Անկուսակցականներ․ 7 ներկայացուցիչ
* Կար նաև քիչ թվով ներկայացուցիչներ Արևմտյան Հայաստանից, որոնցից էր Անդրանիկ Օզանյանը։

## Գործունեություն
Քանի որ Հայաստանի Երևան նահանգում չի եղել իրական իշխանություն՝ Հայոց ազգային կոնգրեսը նահանգում ծառայել է որպես կառավարություն։ Ըստ Ռիչարդ Հովհաննիսյանի՝ Կոնգրեսը «Ռուսաստանի կողմից Անդրկովկասի նվաճման ժամանակ Արևելյան Հայաստանի ամենահամապարփակ հավաքն էր»։ Կոնգրեսի անմիջական նպատակները եղել են ռազմական գործողությունների ռազմավարություն (ստրատեգիա) մշակելը, փախստականների համար օգնության տրամադրումը և Կովկասում տարբեր հայաստանյան հաստատությունների համար տեղական ինքնավարության ապահովումը։ Կոնգրեսը նաև կոչ է արել Կովկասյան ճակատի ռազմականացմանը։ Հայոց ազգային կոնգրեսը սատարում էր Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարության ռազմական դիրքորոշումներին, և առաջարկել էր նաև նահանգի սահմանների վերանայումը էթնիկական գծերի երկայնքով։ Կոնգրեսը մեծ դեր է ունեցել հայկական դպրոցների աշխարհիկացման (դպրոցի բաժանումը եկեղեցուց) և հայկական միջնակարգ դպրոցների ազգայնականացման գործերում։

Կոնգրեսը նախքան  լուծարվելը 18 նիստ է գումարել։

## Ժառանգություն
Նախքան լուծարումը, Կոնգրեսը ստեղծել էր 35 անդամներից բաղկացած Ազգային ասամբլեա` Ռուսաստանի կայսրությունում հայերի համար օրենսդիր մարմնի հանդես գալու համար։ Այն նաև ստեղծել էր 15 անդամներից կազմված գործադիր մարմին, որը կոչվում է Հայոց ազգային խորհուրդը, և որը գլխավորում էր Ավետիս Ահարոնյանը։ Այս խորհուրդը, վերջիվերջո, 1918 թվականի մայիսի 28-ին Արամ Մանուկյանի գլխավորությամբ հռչակեց Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախացումը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Richard G. Hovannisian *Armenia on the Road to Independence* (University of California, 1967)
*Richard G. Hovanissian *The Republic of Armenia: The First Year 1918-19* (University of California, 1971)
*Rouben Paul Adalian *Historical Dictionary of Armenia* (Scarecrow Press, 2010)
*Anahide Ter-Minassian *La République d'Arménie 1918-20* (Éditions Complexe, 2006 ed.)

Կատեգորիա:1917 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի առաջին հանրապետություն
Կատեգորիա:Հայերը Թբիլիսիում
Կալինինգրադի կերպարվեստի մարզային թանգարան

**Կալինինգրադի կերպարվեստի մարզային թանգարան** (, մինչև 2017 թվականի նոյեմբեր կոչվել է Կալինինգրադի «Գեղարվեստական պատկերասրահ» մարզային թանգարան), գեղարվեստական թանգարան Կալինինգրադում։ Բացվել է 1988 թվականի նոյեմբերի 24-ին։

## Նկարագրություն
Ամեն տարի թանգարանում կազմակերպվում են ռուսական և արտասահմանյան արվեստի 60-ից ավելի ցուցահանդեսներ։ Թանգարանի ֆոնդերը կազմում են ավելի քան 16 հազար միավոր, այդ թվում՝ նկարներ, գրաֆիկա, քանդակ, կիրառական արվեստի նմուշներ։ Հավաքածուի հիմքում ընկած են 20-րդ դարի երկրորդ կեսի տեղական և օտարազգի արվեստագետների ստեղծագործությունները, որոնք ներկայացնում են տարբեր ոճեր` սոցիալիստական ռեալիզմից մինչև պոստմոդեռնիստական արվեստ։

## «Կալինինգրադ - Քյոնիգսբերգ» բիենալե
Բալթյան երկրների ժամանակակից գրաֆիկայի հավաքածուն, որը մշակվել է Կալինինգրադ-Քյոնիգսբերգ հաստոցային գրաֆիկայի միջազգային բիենալեի ժամանակ, եզակի է Կալինինգրադում։ Այս ցուցահանդեսը տեղի է ունենում ոչ կանոնավոր կերպով, սկսած 1990 թվականից։ Դրան մասնակցում են նկարիչներ Բալթյան տարածաշրջանի 10 երկրներից։ Բիենալեի ընթացքում հավաքվել են 200 հեղինակների ավելի քան 600 ցուցանմուշներ։ Ցուցահանդեսից բացի, բիենալեի շրջանակներում անցկացվել են տարբեր գիտաժողովներ, որոնց արդյունքում ստեղծվել է հոդվածների ժողովածու։

## Ցուցանմուշներ
Թանգարանն ունի մի քանի մշտական թեմատիկ ցուցադրություններ։

### Ժամանակակից գրաֆիկա
Պատկերասրահում ներկայացված ժամանակակից գրաֆիկայի հավաքածուի հիմք են հանդիսանում 20-րդ դարի վերջին տասնամյակների ընթացքում ստեղծված ստեղծագործությունները։ Այժմ հավաքածուն կազմում է շուրջ 700 աշխատանք, որոնց թվում են նաև Կալինինգրադի արվեստագետների ստեղծագործությունները։ 1990 թվականից ի վեր Կալինինգրադում կազմակերպվում է հաստոցային գրաֆիկայի միջազգային բիենալեն։

### Կալինինգրադի արվեստագետներ
Կալինինգրադում առաջին նկարիչները հայտնվել են 50-ական թվականների սկզբին, իսկ 1978 թվականին Կալինինգրադի տարածաշրջանային երաժշտական քոլեջին կից ստեղծվել է արվեստի բաժին։ Կալինինգրադի գեղարվեստի թանգարանի ցուցահանդեսում տեղական արվեստագետների ստեղծագործությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում (նախկինում՝ Կալինինգրադի արվեստի պատկերասրահ)։ Աշխատանքների մեծ մասը կատարվում է ավանգարդ ուղղությամբ։

### Արևելյան Պրուսիայի մշակույթն ու արվեստը
Արևելյան Պրուսիայի արվեստը 19-րդ դարի վերջում և  20-րդ դարի սկզբին ներկայացված է գրաֆիկական և քանդակային աշխատանքների տեսքով։ Ցուցահանդեսում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Հենրի Ուոլֆի և նրա աշակերտների գրաֆիկական աշխատանքները։

## Բնութագիր
* Ընդհանուր մակերես՝ 6804 մ²
* Ցուցահանդեսի տարածք՝ 2060 մ²
* Ցուցահանդեսային սրահներ 160 մինչև 750 մ²
* Պահեստների միավորների ընդհանուր քանակը՝ 16 206

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1988 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Կալինինգրադի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատկերասրահներ
Մոսկովիտների սրահ (Քյոնիգսբերգ)

thumb|«Մոսկովիտների սրահի» ներքին տեսքը

thumb|Պրուսական թանգարանի ցուցանմուշ
[thumb|Սենեկապետի բանալին RW - Rex Wilhelmus ([Վիլհելմ I Հոհենցոլեռն) միացագրով]]

Դղյակի «**մոսկովիտների սրահ**» (, ), Քյոնիգսբերգի դղյակի եկեղեցու ընդունելությունների մեծ սրահ։ «Մոսկովիտների սրահում» է գտնվել Պրուսական թանգարանը։

1711 թվականին կուրֆյուրստ Ֆրիդրիխ III-ը  (ով հետագայում դարձավ Պրուսիայի թագավոր Ֆրիդրիխ I) Քյոնիգսբերգում ջերմորեն ընդունեց Պետրոս I-ին։ Այս միջոցառումների պատվին, ըստ լեգենդի, սրահը կոչվել է «Մոսկովիտների սրահ»։ Իրականում, անվանումն ի հայտ է եկել շենքի կառուցումից առաջ և կապված է 1517 թվականի իրադարձությունների հետ, երբ Տևտոնական օրդենի մեծ վարպետ, հետագայում Պրուսիայի հերոս Ալբրեխտը համաձայնագիր է ստորագրել Վասիլի III-ի հետ։

2005 թվականին ավարտված ՌԳԱ հնագիտության ինստիտուտի Բալթյան արշավախմբի հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են 14-19-րդ դարերի բազմաթիվ ճարտարապետական մանրամասներ, որոնք դղյակի եկեղեցուց և մոսկովիտների սրահից 1945 թվականին փլուզվել են  դեպի նկուղ։

## Գրականություն
* Adolf Boetticher: Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreußen. Heft VII. Die Bau- und Kunstdenkmäler in Königsberg. = Памятники в Прушкуве. Памятники в Кенигсберге, Кёнигсберг 1897.
* Bernhart Jähnig:750 Jahre Königsberg - 750 лет Калининграду / Кенигсбергу, Марбург 2008.
* Baldur Köster: Königsberg : Architektur aus deutscher Zeit (Кенигсберг: Немецкая архитектура), Хузум 2000.
* Дмитрий Навалихин: К вопросу реконструкции центра города Калининграда, Москва 1958.
* Markus Podehl: Архитектура Калининграда , Марбург 2012.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Государственного учреждения культуры «Кафедральный собор». // sobor-kaliningrad.ru
* *Одинцов, Игорь Александрович, директор областного государственного учреждения культуры «Кафедральный собор», г. Калининград*. «Балтийский альманах». История города. «Возрождение собора». Официальный сайт администрации городского округа «Город Калининград» // klgd.ru
* Putin für Wiederaufbau des Königsberger Schlosses 

Կատեգորիա:Կալինինգրադի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տաճարներ
Կատեգորիա:Կալինինգրադի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ