Վիրնա Լիզի

**Վիրնա Լիզի** (, ), իտալացի դերասանուհի, «Սեզար» կինոմրցանակի դափնեկիր, Կաննի կինոփառատոնի դափնեկիր լավագույն կանացի դերի համար, Դեվիդ դի Դոնաթելլո մրցանակաբաշխության եռակի դափնեկիր (1980, 1983 և 1996 թվականներին)։ Արժանացել է մի շարք այլ կինոմրցանակների։

## Կենսագրություն
Վիրնա Լիզի Պերալիզին ծնվել է Անկոն քաղաքում 1936 թվականի նոյեմբերի 8-ին։ Կինոկարիերան սկսել է պատանեկան տարիքից, առաջնախաղը կայացել է 1953 թվականին, «Պողպատե պարան» ֆիլմում։ Հաջորդ տարիներին դերասանուհին նկարահանվել է իտալական երաժշտական ֆիլմերում ու կինոկատակերգություններում, որոնցից են «Նեապոլն է երգում» (1953) և «Հուսարներ» (1955) ֆիլմերը, իսկ 1960-ական թվականներին մասնակցել է մի շարք հեռուստանախագծերի։

Այդ ժամանակ արդեն դերասանուհուն նկատում են Հոլիվուդից, որտեղ մեկ տասնամյակի ընթացքում նա նկարահանվել է մի շարք հեռուստաֆիլմերում, այդ թվում` «Ինչպես սպանել սեփական կնոջը» (1964), «Միայն թե ոչ իմ կնոջ հետ, չհամարձակվե՛ս» (1966) և «Հարձակում «թագուհու» վրա» (1966) որտեղ նրա խաղընկերներն էին Ջեք Լեմոնը, Թոնի Քյորտիսը և Ֆրենկ Սինատրան։ 1965 թվականին ամբողջ աշխարհը ապշած էր Վիրնա Լիզիի`«*Esquire*» ամսագրում հրապարակված լուսանկարից, որտեղ դերասանուհին սափրվում էր։ 
thumb|250px|Վ. Լիզին «Տիկնայք և պարոնայք» ֆիլմում (1966)

1960-ական թվականների հաջողված նախագծերից էին նաև նրա մասնակցությունը «Եվա» (1962), «Ծանրակշիռ ապացույցներ» (1963) «Սև կակաչ» (1964), «Այսօր, վաղը, երկու օրից» (1965), «Կազանովա-70» (1965), «Տիկնայք և պարոնայք» (1966, Կաննի կինոփառատոն, «Ոսկե արմավենի» մրցանակաբաշխություն, գրան-պրի), «25-րդ ժամը» (1967), «Արաբելլա» (1967), «Աղջիկը, որ չէր կարողանում ասել «ոչ»» (1968, «Արծաթե ժապավեն» մրցանակ) և «Անտա Վիտորիի» գաղտնիքը» (1969) ֆիլմերին։
Հաջորդ տարիներին Վիրնա Լիզին նկարահանվել է հիմնականում հայրենիքում։ 1970-ականների ու 1980-ականների հաջողված են եղել նրա դերերը «Սպիտակ ժանիք» (1973), «Բարուց ու չարից անդին» (1978, «Արծաթե ժապավեն» մրցանակ), «Կնճիթավոր ճպուռ» (1980, Դեվիդ դի Դոնաթելլո մրցանակ` լավագույն կանացի դերի համար), «Ծովի բույրը» (1982, Դեվիդ դի Դոնաթելլո մրցանակ, երկրորդ պլանաի լավագույն կանացի դերի համար, «Արծաթե շղթա» մրցանակ)։

1994 թվականին Լիզին դարձել է «Սեզար» կինոմրցանակի դափնեկիր և ստացել է Կաննի կինոփառատոնի մրցանակ` «Թագուհի Մարգո» ֆիլմում Եկատերինա Մեդիչիի դերի համար։ 1990-ականներին հաջողված էին նաև նրա դերերը «Ուրախ տոներ... Լավ տարի» (1989), «Այնտեղ, ուր սիրտն է տանում» (1996), «Իմ կյանքի լավագույն օրը» ֆիլմերում։ Հետագայում դերասանուհին հայտնվել է միայն մեծ էկրանին, նկարահանվել է բացառապես հեռուստաֆիլմերում ու սերիալներում («Քրիստափոր Կոլումբոս», 1985, «Կրքեր» 1993, «Անապատը կրակի մեջ», 1997, «Բալզակ», 1999 և այլն)։

2013 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Լիզին այրիացել է. նրա ամուսինը` Ֆրանկո Պեսկին, մահացել է ծանր հիվանդությունից 53 տարվա ամուսնական կյանքից հետո (նրանք ամուսնացել էին 1960 թվականին, 1962-ին ծնվել էր նրանց միակ որդին` Կորադոն)։ Դերասանուհին ամուսնու մահից հետո ապրել է մեկ տարուց քիչ ավելի և մահացել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, քնած ժամանակ, 78 տարեկան հասակում Հռոմում։ Մահից մոտավորապես մեկ ամիս առաջ նրա մոտ քաղցկեղ էր ախտորոշվել։

## Ֆիլմեր

### Կինեմատոգրաֆիա
* 1953- Պողպատե պարան/La Corda d’acciaio (Իտալիա), ռեժիսոր` Կարլո Բորդեսիո, *Ստելլա*
* 1953- Նեապոլն է երգում/…e Napoli canta! (Իտալիա), *Մարիա*
* 1953- Հուսարներ/Les hussards (Իտալիա), *Էլիզա*
* 1961- Ռոմոլ և Ռեմո/ Romolo e Remo (Իտալիա, Ֆրանսիա), ռեժիսոր` Սերջիո Կորբուչի, *Յուլիա (գլխավոր դեր)*
* 1962- Եվա/Eva (Ֆրանսիա, Իտալիա), ռեժիսոր` Ժոզեֆ Լաուզի, *Ֆրանչեսկա Ֆերրարա*
* 1962- Ամենակարճ օրը/Il giorno piu corto (Իտալիա), ռեժիսոր` Սերջիո Կորբուչի 
* 1963- Ծանրակշիռ ապացույցներ / Les bonnes causes (Ֆրանսիա), ռեժիսոր` Քրիստիան Ժակ, *Ջինա բյանչի (գլխավոր դեր)*
* 1964- Սև կակաչ/La Tulipe noire (Ֆրանսիա, Իսպանիա, Իտալիա), ռեժիսոր` Քրիստիան Ժակ, *Կարոլինա Պլանտեն (գլխավոր դեր)*
* 1965- Այսօր, վաղը, երկու օրից/Oggi, domani, dopodomani (Իտալիա, Ֆրանսիա), *Դորոթեա*
* 1965- Լճի կինը/La Donna del lago (Իտալիա)
* 1965- Կազանովա 70/ Casanova '70 (Իտալիա, Ֆրանսիա), ռեժիսոր` Մարիո Մոնիչելի
* 1965- Ինչպես սպանել սեփական կնոջը/ How to Murder Your Wife (ԱՄՆ)
* 1965- Տիկնիկներ/Four Kinds of Love / Le Bambole (Իտալիա, Ֆրանսիա)
* 1966- Տիկնայք և պարոնայք/Signore & signori (Իտալիա, Ֆրանսիա), ռեժիսոր` Պիետրո Ջերմի, *Միլենա (գլխավոր դեր)*
* 1966- Կույս արքայազնի համար/Una vergine per il principe (Իտալիա, Ֆրանսիա), ռեժիսոր` Պասկուալե Ֆեստա Կամպանիլե, *Ջուլիա (գլխավոր դեր)*
* 1966- Միայն ոչ իմ կնոջ հետ, չհամարձակվե՛ս/Not with My Wife, You Don’t! (ԱՄՆ)
* 1966- Հարձակում «թագուհու» վրա/Assault on a Queen (США) — *Ռոզա*
* 1967- 25-րդ ժամը/ La vingt-cinquième heure (Ֆրանսիա, Իտալիա, Հարավսլավիա, Ռումինիա), ռեժիսոր` Անրի Վերնոյ, *Սյուզանա Մորից (գլխավոր դեր)*
* 1967- Արաբելլա / Arabella (Իտալիա), ռեժիսոր` Մաուրո Բոլոնինին, *Արաբելլա (գլխավոր դեր)*
* 1968- Աղջիկը, որ չէր կարողանում ասել «ոչ»/ Tenderly (Италия), ռեժիսոր` Ֆրանկո Բրուզատի, *Իոլանդա (գլխավոր դեր)* 
* 1969- Սանտա Վիտորիի գաղտնիքը/The Secret of Santa Vittoria (ԱՄՆ), ռեժիսոր` Ստէնլի Կրամեր, *Կատերինա Մալատեստա*
* 1969- Սուրբ ծննդյան տոնածառ/The Christmas Tree / L’Arbre de Noël (Ֆրանսիա, Իտալիա), *Քեթրին*
* 1970- Դիտարկողը/Giochi particolari (Ֆրանիսա)
* 1971- Չքնաղ հրեշը/Un beau monstre (Ֆրանսիա, Իտալիա), *Նատալի (գլխավոր դեր)*
* 1972- Էտրետի ծովափները/Les galets d'Étretat (Ֆրանսիա)
* 1972- Կապտամորուսը/Bluebeard (Ֆրանսիա)
* 1973- Սպիտակ ժանիքը/Zanna Bianca (Իտալիա, Իսպանիա, Ֆրանսիա), ռեժիսոր` Լուչիո Ֆուլչի, *միանձնուհի Եվանգելինա*
* 1973- Օձը/ Le serpent (Ֆրանսիա)
* 1974- Սպիտակ ժանիքի վերադարձը/ Il ritorno di Zanna Bianca (Իտալիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա), ռեժիսոր` Լուչիո Ֆուլչի, *միանձնուհի Եվանգելինա*
* 1977- Բարուց ու չարից անդին/Al di là del bene e del male (Իտալիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա), ռեժիսոր` Լիլիանա Կավանի,— *Էլիզաբեթ Նիցշե, Ֆրիդրիխ Նիցշեի քույրը*
* 1979- Էրնեստո/ Ernesto (Իտալիա)
* 1980- Կնճիթավոր ճպուռ/La cicala (Իտալիա), ռեժիսոր` Ալբերտո Լատուադա, *Վիլմա (գլխավոր դեր)*
* 1982- Ծովի բույրը/Sapore di mare (Իտալիա), ռեժիսոր` Կարլո Վանցինա, *Ադրիանա Բալեստրո (գլխավոր դեր)*
* 1989- Ուրախ տոներ... լավ տարի/Buon Natale… Buon anno (Իտալիա, Ֆրանսիա), ռեժիսոր` Լուիջի Կոմենչինի, *Էլվիրա (գլխավոր դեր)*
* 1994- Մարգո թագուհի/ Queen Margot / La reine Margot (Ֆրանիսա, Իտալիա, Գերմանիա), ռեժիսոր` Պատրիս Շերո, *Եկատերինա Մեդիչի թագուհի*
* 1996- Այնտեղ, ուր սիրտն է տանում/Va' dove ti porta il cuore (Իտալիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա), ռեժիսոր` Քրիստինա Կոմենչինի, *Օլգա (գլխավոր դեր)*
* 2000- Վերադարձ դեպի Բանգալոր/Return to Bangalore / Un Dono semplice (Իտալիա)
* 2002- Իմ կյանքի ամենալավ օրը/Il Più bel giorno della mia vita (Մեծ Բրիտանիա), ռեժիսոր` Քրիստինա Կոմենչինի, *Իռեն (գլխավոր դեր)*

### Հեռուստատեսություն

* 1984-Կյանքը շարունակվում է/ …e la vita continua — *Ջուլիա Բետոչի*
* 1985-Քրիստափոր Կոլումբոս (մինի սերիալ) / Christopher Columbus (Իտալիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա, ԱՄՆ), ռեժ.`Ալբերտո Լատուադա, *տիկին Մոնից Պերեստրելո*
* 1986-Ընտանեկան գործեր/ Affari di famiglia
* 1988- Եվ նրանք չեն ուզում հեռանալ/ E non se ne vogliono andare!, *Անիտա Ջիլիանի*
* 1989-Իսկ եթե նրանք ամեն դեպքում գնա՞ն/ E se poi se ne vanno?, *Անիտա Ջիլիանի*
* 1991- Մութ ջունգլիներ գաղտնիքները (մինի սերիալ)/ I misteri della giungla near (Գերմանիա), *Սառա*
* 1993- Կրքեր (սերիալ) / Passioni
* 1996- Մեզանից մեկը (մինի սերիալ) / Uno di noi
* 1997-Անապատը կրակի մեջ (մինի սերիալ) / Deserto di fuoco / Il deserto di fuoco (Իտալիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա), ռեժիսոր` Էնցո Կաստելարի, *Քրիստինա Դյուվիվյե*
* 1999- Բալզակ / Balzac (Ֆրանսիա, Իտալիա, Գերմանիա), ռեժիսոր` Ժոզե Դայան, *Լաուրա դե Բերնի*
* 1999- Լեռնային բյուրեղապակի/ Cristallo di rocca (Իտալիա), *Սանա*
* 2001-Կասկածների ժամանակը / Piccolo mondo antico — *մարքիզա Օրսոլա*
* 2001—2003- Գեղեցկության սրահ (սերիալ) / Il bello delle donne
* 2004- Աննայի աշխարհը / A casa di Anna, *Աննա*
* 2005- Կատերինան ու իր աղջիկները (մինի սերիալ) / Caterina e le sue figlie, *Կատերինա*
* 2006- Պատիվ և հարգանք (մինի սերիալ) / L’onore e il rispetto , *Էրսիլիա Ֆորտեբրաչի*
* 2008- Արյուն և վարդ (սերիալ) / Il sangue e la rosa, *Լուկրեցիա Չիարա*
* 2011- Կինը, որ վերադառնում է (մինի սերիալ) / La donna che ritorna, *Պաոլա Սիլենտի*
* 2013- Համբուրում եմ ձեռքերը (սերիալ) / Baciamo le mani: Palermo-New York 1958, *դոննա Անեզե Վիտալիանո*

## Պարգևներ

**[[Սեզար (կինոմրցանակ)]]-ի պարգևների 20-րդ հանդիսավոր հանձնում**

* 1995- Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի, (Մարգո թագուհի), (1994)

**[[Կաննի կինոփառատոն]] (Ֆրանսիա)**
* 1994- «Մրցանակ լավագույն կանացի դերի համար» (Կաննի կինոփառատոն) («Մարգո թագուհի»)

**«Դեվիդ դի Դոնաթելո» մրցանակ ([[Իտալիա]])**

*«Դեվիդ դի Դոնաթելո» մրցանակ լավագույն կանացի դերի համար*
* «Դեվիդ դի Դոնաթելո» 1980- «Կնճիթավոր ճպուռը» ֆիլմում դերի համար (1980)

*«Դեվիդ դի Դոնաթելա» կինոմրցանակ երկրորդ պլանի լավագույն կանացի դերի համար*
* «Դեվիդ դի Դոնաթելա» 1983- «Ծովի բույրը» ֆիլմում դերի համար (1982)
* «Դեվիդ դի Դոնաթելա» 1996- «Այնտեղ, ուր սիրտն է տանում» ֆիլմում դերի համար (1996)

**[[Վենետիկի կինոփառատոն]] (Իտալիա)**
* 2011- Պիետրո Բիանչիի անվան մրցանակ

*Այլ*
* 1965- «Ոսկե դափնի» մրցանակ (Իտալիա)
* 1969- 1978, 1984, 1990, 1995, 2003- «Արծաթե ժապավեն» մրցանակ (Իտալիա)
* 1978- «Grolla D’Oro» մրցանակ (Իտալիա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* http://www.esquire.com/features/george-lois-0508*«[[Esquire]]»* ամսագրի շապիկը Վիրնա Լիզիի պատկերով

Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իտալական կինեմատոգրաֆիա
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ