open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ուելսյան խոհանոց

**ՈՒլեսյան խոհանոց(** անգլ․*Coginiaeth Cymru,* անգլ''.'' *Welsh cuisine*), ուելսացիների ազգային խոհանոց։

Ուլեսի առանձնահատուկ խոհանոցն առաջացել է Ուլեսի տարածքում։ Այս վայրերում ապրող մարդիկ երկար ժամանակ պահպանել են իրենց խոհարարական  ավանդյութները, համարելով դրանք մշակույթի և պատմության անբաժանելի մաս։ Հռոմեացիները մեծ ազդեցություն ունեցան ուելսյան խոհանոցի վրա, ինչի շնորհիվ Ուելսի խոհանոցը հարստացավ բազմաթիվ համեմունքներով, որոնք կատարյալ էին ձկով ուտեստների համար։ Հետագայում այստեղ բնակություն հաստատած կելտական ժողովուրդները ուելսյան խոհանոցը հարստացրեցին մսամթերքով ուտեստների պատրաստման բաղադրատոմսերով։ 
աջից|մինի|250x250փքս
Ուելսի երկու առավել հայտնի խորհրդանիշները` պրասը և նարգիզը, ուղղակիորեն կապված են խոհանոցի հետ։ Հնում հավատում էին, որ պրասը հաջողություն է բերում ճակատամարտում, ուստի մարտիկներն այն ամրացնում էին իրենց զենքերին որպես թալիսման։ Այժմ պրասը ուլեսյան սննդակարգի հիմանական մասն է։

Հռոմեական կայսրության ժամանակ և մինչև մեր օրեր Ուելսի հողերում աճած նարգիզը սովորաբար ունի զարդարանքի նշանակություն (մարտի 1-ին Սուրբ Դավթի օրվա սեղանը զարդարում է նարգիզը), ի սկզբանե օգտագործվել է նպարեղենի նպատակով և կանաչ թուզի հետ մատուցվում էր որպես աղանդներ։

Ծովափին մոտ գտնվելու շնորհիվ, Ուելսի խոհանոցը միշտ հարուստ է եղել ձկնամթերքով ր ծովամթերքով հարուստ ուտեստներով (խեցգետնի ձողիկներ, խխունջներ, ոստրեներ), իսկ մեր թվարկության առաջին հարյուրամյակում ուելսը գրաված հռոմեացիները Ուելսի խոհանոցը հարստացրեցին տարատեսակ համեմունքներով (համեմ, մեղվամուշկ, անանուխ, ծիթրոն, սամիթ և այլն ), որոնք սկսեցին օգտագործվել ձկով ուտեստների պատրաստման մեջ։

Հինավուրց ժամանակներից Ուելսի բնակիչները զբաղվում էին անասանապահությամբ և վարսակի աճեցմամբ, որը հացահատիկային հիմնական մշակաբույսն էր։ Դրանցից պատրաստված ուտեստներն օգտագործվում էին պանրի, սերուցքի և թանի հետ, որոնք կարագի արտադրության մեջ օգտագործվում էին որպես երկրորդական արտադրանք։ Սակայն, ուելսյան վերջնական խոհանոցը ստեղծվեց կելտերի ազդեցության ներքո, ովքեր սննդի պատրաստման համար օգտագործում էին կրակի օջախներ։ Մսի և հացահատիկի բաղադրիչների համադրությունը հանգեցրեց ուելսյան խոհանոցի շատ հայտնի ուտեստների առաջացմանը, և դարձան ազգային կերակուրներ։ Որպես օրինակ, կարող ենք ներկայացնել ապուր-գոլյաշը, որը  մսի և բանջարեղենի ուտեստ է և հագեցած է անուշաբույր  խոտաբույսերով, և ապուրի մեջ ավելացված է վարսակ, որը ապուրը դարձնում է թանձր։ Որպես մսամթերք` ուելսացիները նախընտրում են հորթի միս, որը ոչ պակաս հայտնի է, ինչպես տավարի և խոզի մյիսը։

Ուելսյան խոհանոցը հայտնի է թխվածքի և նրբաբլիթների բազմաթիվ բաղադրատոմդերով, որոնք սեղանի անփոխարինելի զարդարանքն են։ Բացի այդ, օգտագործվում են մրգեր, հատապտուղներ  ու բանջարեղեն տարատեսակ մուրաբաների, մարինադների, թթուների և պահածոների համար։

Հնում ուելսյան խոհանոցի շատ ուտեստներ պատրաստում էին տարբեր գյուղատնտեսական աշխատանքների ժամանակ։

Գոուերի շրջանում սպիտակ կետի միսը և դդումը համարվում են հարգալից կերակուր։

## Գրականություն
* Դեվիս, Ջոն, Յենկինս, Նայջլ (2008). Ուելսի Ակադեմիական հանրագիտարան, Քարդիֆ։ Ուելսի Լրատվության համալսարան ISBN 978-0-7083-1953-6. 
## Արտաքին հղումներ
* Ավանդական Ուելսյան սնունդ
* Ուելսյան սնունդ և ըմպելիք

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Բրիտանական խոհանոց
Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց
Հինգերորդ ուժ

**Հինգերորդ ուժ,** կամ հինգերորդ հիմնարար փոխազդեցություն, հիպոթետիկ հիմնարար փոխազդեցություն, որը կարող է կապված լինել մութ նյութի և (կամ) մութ էներգիայի հետ։

Հինգերորդ ուժը ներառված չէ Ստանդարտ մոդելի մեջ։ Ինչպես հայտնի է տարրական մասնիկների ֆիզիկայից, ընդհանուր առմամբ կա չորս հիմնարար ուժ կամ փոխազդեցություն՝ ձգողականություն, էլեկտրամագնիսականություն, ուժեղ և թույլ միջուկային փոխազդեցություններ, որոնք միասին կազմում են բնության բոլոր հայտնի երևույթների ամբողջ բազմազանության հիմքը։ Այնուամենայնիվ, որոշ ֆիզիկական տեսություններ ենթադրում են լրացուցիչ «հինգերորդ ուժի» առկայություն, որը ներկայացվում է տարբեր անոմալ դիտարկումներ բացատրելու համար, որոնք հնարավոր չէ բացատրել Ստանդարտ մոդելի միջոցով։ Հինգերորդ ուժի բնութագրերը կախված են առաջարկվող տեսության մանրամասներից, սակայն շատ տեսություններ համաձայն են, որ հինգերորդ ուժը ուժով մոտավորապես համեմատելի է գրավիտացիոն փոխազդեցության հետ (այսինքն՝ այն շատ ավելի թույլ է, քան էլեկտրամագնիսական և ուժեղ փոխազդեցությունները) և հինգերորդ ուժի ազդեցության տիրույթը հայտնվում է միլիմետրից պակաս տիեզերաբանական մասշտաբների հեռավորությունների վրա։

## Ուսումնասիրության պատմություն
[աջից|մինի|320x320փքս|[Տիեզերքի կազմը ըստ Lambda-CDM մոդելի շրջանակներում օգտագործված WMAP տվյալների]]

### Գոյության նախադրյալներ
Հինգերորդ ուժի որոնումը ակտիվացել է վերջին տասնամյակների ընթացքում՝ տիեզերաբանության մեջ երկու խոշոր հայտնագործությունների պատճառով, որոնք դեռևս լիարժեք բացատրելի չեն ժամանակակից տեսությունների շրջանակներում։ Գալակտիկաների պտտման արագությունը վերլուծելիս պարզվել է, որ տիեզերքի զանգվածի մեծ մասն ընկնում է նյութի անհայտ ձևի վրա, որը կոչվում է մութ նյութ։ Ֆիզիկոսների մեծամասնությունը կարծում է, որ մութ նյութը մի տեսակ չբացահայտված տարրական մասնիկ է, սակայն ոմանք կարծում են, որ այն կարող է կապված լինել անհայտ հիմնարար հինգերորդ ուժի հետ։ Երկրորդ, վերջերս պարզվել է նաև, որ տիեզերքի ընդլայնումն արագանում է, ինչը վերագրվում է էներգիայի մեկ այլ ձևին, որը կոչվում է մութ էներգիա։ Որոշ ֆիզիկոսներ ենթադրում են, որ մութ էներգիայի ձևը, որը կոչվում է քվինտեսենցիա, կարող է լինել հինգերորդ ուժը։

### Հայտնաբերման փորձեր
#### X17 Մասնիկ
Հինգերորդ ուժի կրող հավանական մասնիկը կարող է լինել Աթիլա Կրասնահորկայի առաջարկած ենթադրական ենթատոմային մասնիկը։ Սա պրոտոֆոբիկ X-բոզոն է, որի զանգվածը կազմում է մոտ 17 Մէվ, կոչվում է X17 մասնիկ։ Այս մասնիկն առաջարկվել է այն անոմալ անկյունները բացատրելու համար, որոնք բազմիցս նկատվել են բերիլիում-8 ատոմների քայքայվող արգասիքներում 2015 թվականից ի վեր և կրկին դիտարկվել են 2019 թվականի նոյեմբերին հետազոտողների նույն խմբի կողմից, բայց հելիումի կայուն ատոմների այլ փորձի ժամանակ։

#### Մյուոնի անոմալ մագնիսական մոմենտ
2021 թվականին՝  Էնրիկո Ֆերմիի անվան լաբորատորիան հայտնել է, որ Muon g-2- ի փորձարկումներում մյուոնի անոմալ մագնիսական մոմենտի g-Ֆակտորի չափումները ունեն վիճակագրորեն զգալի անհամապատասխանությունստանդարտ մոդելի կանխատեսումների հետ։ Այս անոմալիան հինգերորդ հիմնարար փոխազդեցության գոյության հզոր վկայությունն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Пятая сила: миф или реальность? (статья, 1994 год)

Կատեգորիա:Հիմնարար փոխազդեցություններ
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Անգոլական գենետ

**Անգոլական գենետ** ( (լատ. Genetta angolensis), վիվերների (մշկաբեշկների) ընտանիքի գիշատիչ կենդանի։

## Տարածագոտի
Տեսակը տարածված է Անգոլայում, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում, Մալավիում, Մոզամբիկում, Տանզանիայում, Զամբիայում։ Ապրում է բաց նոսր անտառներում (Brachystegia), երբեմն սավանաններում, հիմնականում համատաբար մեծ քանակությամբ սեզոնային տեղումներ ունեցող տարածքներում։ Կյանքի հանդեպ սպառնալիքները հայտնի չեն։ Հայտնի է, որ տեսակը գտնվում է մի քանի պահպանվող տարածքներում։

## Արտաքին տեսք
Ունի երկար, բարեկազմ մարմին, համեմատաբար կարճ ոտքեր և երկար պոչ։ Ունի մեծ աչքեր և բութ, եռանկյունաձև միջին չափսի ականջներ։ Առջևի և հետևի ոտքերն ունեն հինգ մատնաչափ կարճ, սուր ճանկեր, որոնք կորացած են և կիսով չափ ծալված։ Ոտքերի ոտնաթաթերը ուռած են մատների ու բարձիկների մեջ։ Արուները կարող են լինել ավելի մեծ և ծանր, քան էգերը։ Մազածածկույթն ունի մուգ կարմրամոխրագույն երանգ կամ սևադարչնագույն պուտերով։ Վզի և մեջքի վրա կլոր կամ ձվաձև մուգ շագանակագույնից մինչև սև պուտերով երանգավորվում են մեջքի վրայի սապատները։ Մեջքի սապատը բավականին երկար է (մինչև 6 սմ)։ Վերևի պուտերի երկու շարքը կարող են ջնջվել։ Առանձին պուտեր կան վերջույթներիի յուրաքանչյուր հատվածներում։ Մարմնի ներքևի հատվածը գորշ է և առանց պուտերի։ Դունչը մուգ մոխրագույն է։ Շատ մուգ գույնի կամ հատկապես մելանիզմ  (ի ծնե մաշկային հիվանդություն) ունեցող կենդանիները հազվադեպ չեն համարվում։

## Կենսաձև
Վարում է գիշերային կենսաձև, հանգստանում է ցերեկը լեռների մեջ գտնվող ապաստարաններում, ծառերի վրա կամ ստորգետնյա փոսերում։ Հավանական է վարում է մեծ չափով ծառից ծառ մագլցելու կենսաձև։ Հոտառությունը հրաշալի է, հատկապես լավ զարգացած է տեսողությունը, ցածր լուսավորության տակ կատարված յուրաքանչյուր շարժում հեշտությամբ նկատում է։ Սնվում են փոքր  ողնաշարավոր և անողնաշարավորներով կենդանիներով։ Կարող են ուտել նաև մրգեր և կենդանիների լեշեր։

Մեկ արուի բնակեցման տարածքը ավելին է մի քանի էգերի տարածքներից։ Արուներն  ու էգերը, հավանական է, զույգ են կազում բազմացման համար։ 1-4 ձագ ծնվում են անօգնական, կույր, փուսի մեջ կամ ծառերի խոռոչներում 70-77 օր հղիությունից հետո։

## Ծանոթագրություններ
Ֆլետտոպ (սանրվածք)

**Ֆլետտոպ** (անգլ․ flattop), ամերիկյան սանրվածք։

«**Ավիակիր**» սանրվածքը ոզնի սանրվածքի տեսակ է միակ բացառությամբ, որ գլխի գագաթի մազերը հատուկ ձևով ուղղված են վեր (որպես կանոն, ոչ ավելի, քան երկու սանտիմետր) և նրանց հարթ տեսք է տրվում, ինչի պատճառով սանրվածքը նմանվում է «քառակուսու»։ Այս սանրվածքը շատ հայտնի է ԱՄՆ զինված ուժերում։ Սանրվածքը սովորաբար արվում է էլեկտրական ածելիով քունքերն ու ծոծրակը սափրելու համար, ապա սկսվում է մազերի հավասարեցման ամենաբարդ գործընթացը։ Մազերի ձև տալու համար կարելի է նաև օգտագործել վոսկ։ Սանրվածքը շատ լավ խնամք է պահանջում, ինչի համար պետք է հաճախ այցելել լավ ծնամք է պահանջում, այդ իսկ պատճառով հաճախ, երբեմն շաբաթական մի քանի անգամ հաճախել վարսավիրանոց։  Երբ հարթ  հարթությունը դիտվում է առջևից, տարբեր աստիճանի մռայլ տեսքի են հասնում վերին կողմերի դիզայնը, երբ նրանք մոտենում և կլորանում կամ թեքվում են դեպի հարթ տախտակամած Հնարավորությունները որոշ չափով սահմանափակվում են գանգի ձևով, մազերի խտությամբ։ Մազերի առանձին լիսեռների տրամագիծը, բայց կարող է ներառել տուփի վերին կողմեր՝ կլորացված գագաթներով,  վերևի կլորացված կողմերը՝ սուր գագաթներով։ Գլխի  կողմերում և հետևի մասերում մազերը սովորաբար սովորական նեղ կարճ, կիսամյակային միջին են(67) գլխի գագաթից երկարությունը կարող են երկարացվել մեկ ու կես դյույմ ՝ առջևի մազի գծում, մինչև քառորդ դյույմ՝ թագի վրա մինչև սանտիմետր, երբ այն սկսվում է թեքվել գլխի հետևի մասում ՝ մաշկով դեպի ականջները  կեսը տարբերակի ձևը, որը հայտնի է մի քանի անուններով, այդ թվում ՝ հարթ բաճկոններով և հարթ վերնաշապիկով երկար կողմերը հայտնի են որպես փամփուշտներ ՝ բադի հետ կամ առանց դրա։ 10 հարթակներն ավանդաբար խնամված են մազերի մոմով, որը սովորաբար կոչվում է մորթու մոմ։ Եվ արագությունը աճում է իր ճշգրիտ կտրված տեսքից, սանրվածքների սպասարկում է պահանջվում առնվազն մի քանի շաբաթը մեկ, և որոշ բնական կրողներ շաբաթական մեկ անգամ են մազակակներ ստանում;Սառցե կրողներ՝ ներդրվելուց ի վեր։ Այն մեծ ժողովադականություն էր վայելում 1950-ական թվականներին, բայբ մարեց ի հռչակ ավելի երկար մազերի ոճերի ի հայտ գալու պատճառով 1960- ականներին վերջին և 1970 -ականներին։ Այն կարճատև հայտվեց 1980-ականների և 1990-ականների սկզբին, նախքան նորից թափվելը։ 
մինի|273x273փքս|Հ. Ռ. Հելդեմանը«ավիակիր» և քունքերի մոտ «ոզնի» սանրվածքով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայտնի ամերիկացիների սանրվածքների օրինակներ: 

Կատեգորիա:Տղամարդու սանրվածքներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ զինված ուժեր
Կատեգորիա:1960-ականների նորաձևություն
Հովհաննես Շատախեցի

**Հովհաննես Շատախեցի** (), հայ հոգևորական գործիչ, Աղթամարի կաթողիկոս (1823-1843)։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Շատախեցին ծնվել է Վանի էյալեթի Շատախի գավառակի Ծուղ գյուղում։ 1823 թվականին, Հարություն Արտոնեցու սպանությունից հետո բռնի կերպով օծվել է Աղթամարի կաթողիկոս։ Կաթողիկոսությունը վարել է Կոստանդուպոլսի հայոց պատրիարքարանի հսկողության ներքո։ Սպանվել է 1843 թվականին, Աղթամարի միաբանների կողմից՝ թունավորմամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղթամարի կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ
Ուիլյամ Ռիփլի

**Ուիլյամ Զեբինա Ռիփլի** (, ), ամերիկացի տնտեսագետ և մարդաբան, Հարվարդի համալսարանի տնտեսագիտության պրոֆեսոր, 1933 թվականին Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ուիլյամը ծնվել է 1867 թվականի հոկտեմբերի 13-ին՝ ոսկերիչ Նաթանիել Լ․ Ռիպլիի և Էսթիմեյթ Ռ․ Ե. (Բոլդուին) Ռիպլիի ընտանիքում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Մասաչուսեթսի մոտակա Նյուտոն քաղաքի պետական դպրոցում։

1890 թվականին Ուիլյամը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան քաղաքացիական շինարարության թեմայով։ 1892 թվականին ստացել է արվեստի մագիստրոսի աստիճան և դոկտորի աստիճան 1893 թվականին արդեն Կոլումբիայի համալսարանում քաղաքական տնտեսագիտության թեմայով․ ատենախոսության թեման էր՝ «Վիրջինիայի ֆինանսական պատմությունը 1607-1776 թվականներին»։

1893 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում սկսել է Սոցիոլոգիա դասավանդել, 1895-1901 թվականներին եղել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի տնտեսագիտության պրոֆեսոր, իսկ 1901-1933 թվականներին՝ Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր։

1929 թվականին շնորհվել է Հումանիտար գիտությունների դոկտորի կոչում Կոլումբիայի համալսարանում և իրավունքի դոկտորի կոչում 1930 թվականին Վիսկոնսինի համալսարանում և 1931 թվականին պատվավոր դոկտորի կոչում Ռոչեստրի համալսարանում։

### Ընտանիք
1893 թվականի փետրվարի 20-ին Ռիպլին ամուսնացել է Բոստոնից Իդա Սաբինա Դևիսի հետ։ Նրանք ունեին չորս երեխա՝ Ռութ, Դևիս Ն․, Ուիլյամ Պ., Բեթինա։

## Մատենագրություն
* Ripley W.Z. The financial history of Virginia, 1609—1776 — New York: Columbia University, 1893
* Ripley W.Z. The Races of Europe — New York:D. Appleton and company, 1899
* Ripley W.Z.  A selected bibliography of the anthropology and ethnology of Europe — Boston: Published by the trustees of the Public library, 1899
* Ripley W.Z. Transportation — Washington, 1902
* Ripley W.Z. Trusts, pools and corporations — Boston: Ginn & Co., 1905
* Ripley W.Z. Railroad valuation — Boston, 1907
* Ripley W.Z. Railway problems — Boston: Ginn & company, 1907
* Ripley W.Z. The European population of the United States. The Huxley memorial lecture for 1908 — London: Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, 1908
* Ripley W.Z. Railroads, rates and regulation — New York: Longmans, Green, 1912, t.p.&nbsp;1916
* Ripley W.Z. Railroads; finance & organization — New York: Longmans, Green, and co., 1915
* Ripley W.Z. Consolidation of railroads. In the matter of consolidation of the railway properties of the United States into a limited number of systems. August 3, 1921. Tentative plan of the Commission — Washington: Govt. Print. Off., 1921
* Ripley W.Z. Main Street and Wall Street — Boston: Little, Brown, 1927

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Բորիս Պալիյչուկ

**Բորիս Պալիյչուկ** (, ), խորհրդային գրող, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Բորիս Պալիյչուկը ծնվել է 1913 թվականի հունիսի 4-ին, Վիլնոյում (այժմ՝ Վիլնյուս) երկաթգծի աշխատողի ընտանիքում։ Նա աշխատել է որպես փականագործ։ 1935 թվականին ավարտել է Խարկովի ավիացիոն դպրոցը։ 1935-1941 թվականներին աշխատել է որպես հանրապետական թերթերի թղթակից։ Եղել է «Խորհրդային Ուկրաինա» ամսագրի խմբագիրը։ 1942 թվականից դարձել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ։

Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից է։ Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի շքանշանի 2-րդ աստիճանի շքանշանով, Կարմիր Աստղ շքանշանով, «Ստալինգրադի պաշտպանության համար», «1941-1945 թվականներին Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Բեռլինը գրավելու համար», «Վարշավան ազատագրելու համար» մեդալներով։

1938 թվականից հրատարակված նրա ստեղծագործության հիմնական թեման Հայրենական մեծ պատերազմի իրադարձություններն են։ Մի շարք ֆիլմերի, մասնավորապես՝ «Նավի հրամանատարը», «Մի գեղեցիկ օր», «Այրվիր իմ աստղ», «Երկնքի բանալիները» երգերի հեղինակն է։

Երկար տարիներ ապրել է Մակարով քաղաքում (Կիևի մարզ)։ 1957 թվականից նա ապրել է Կիևում՝ Միխայիլ Կոցյուբինսկու անվան փողոցում։ 1997 թվականին նրա տան վրա տեղադրվել է հուշատախտակ։

Բորիս Պալիյչուկը մահացել է 1995 թվականին։

## Աշխատանքներ
* Սահամններ, 1976,
* Ամպերի վրա բարձրանալը, 1980։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Письменники Радянської України. 1917—1967. К., 1968. — С.455-456.

Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Մադեյրա (կղզի)

**Մադեյրա** (), պորտուգալական կղզի, որը Մադեյրա կղզեխմբում ամենամեծն ու ամենաշատ բնակեցվածն է։ Ունի 740,7 քառակուսի կմ տարածք, որն ընդգրկում է  Օգոստինոս, Սուրբ Լորենսի կղզիներն ու հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Մոլ կյզյակը։ 2011 թվականի թվյալներով Մադեյրան ունեցել է ընդհանուր 262․456 բնակչություն։

Կղզին գտնվում է Վահանային հրաբխի գագաթին, որը Ատլանտյան օվկիանոսի մակարդկից բարձր է 6 կիլոմետրով (3․7 մղոն)։ Միոցենի դարաշրջանից ավելի քան 5 միլիոն տարի առաջ, շարունակելով մինչև մոտ 700,000 տարի առաջ Պլեյստոցեն դարաշրջանը, օվկիանոսի ընդերքում՝ Աֆրիկյան սալի վրա, արևելյան-արևմտյան ռիֆտի գագաթին ձևավորվել է հրաբուխ։

Սրան հաջորդել է լայնածավալ էրոզիան, որի պատճառով կղզու կենտրոնական մասի հարավում առաջացել են երկու մեծ գոգավորություններ։ Հրաբխային ակտիվությունը հետագայում վերսկսվել է՝ ավելի հին, քայքայված սալիկի վրա առաջացնելով խարամային կոներ և լավա։ Ամենավերջին հրաբխային ժայթքումները տեղի են ունեցել 6․500 տարի առաջ կղզու արևմտյան-կենտրոնական հատվածում և առաջացրել են ավելի շատ խարամային կոներ և լավային հոսքեր։

Մադեյրան կղզեխմբի ամենամեծ կղզին է, որը զբաղեցնում է 741 քառակուսի կիլոմետր տարածք և ունի 57 կիլոմետր երկարություն, իսկ ամենամեծ լայնություը կազմում է 22 կմ՝ 150 կմ ափամերձ տարածքով։ Կղզում գտնվում է լեռնաշղթա, որը ձգվում է կղզու կենտրոնի երկայնքով և ունի 1․862 մ․ բարձրություն (Պիկու Ռույվու), իսկ արևելյան ափին գտնվում են շատ ավելի ցածր լեռներ (200 մետրից ցածր)։ Սկզբնական հրաբխային օջախները, որոնք հանգեցրել են կենտրոնական լեռնային տարածքների առաջացմանը, բաղկացած են Ռույվու (1,862 մ․), Տորես (1,851 մ․), Արիեյռո  (1,818 մ․), Սեդրո (1,759 մ․), Կասադո (1,725 մ․), Գրանդե (1,657 մ․), Ֆերեյրո (1,582 մ․) և այլ լեռնագագաթներից։ Այս ժայթքման փուլի ավարտին խութերով շրջապատված կղզի է ձևավորվել, որի ծովային հետքերը նկատելի են հետագայում կալցիումի օքսիդի արտադրության համար օգտագործված Սաո Վիսենտեի տարածքում գտնվող  Լամեյրոսի կրաքարային շերտում։ Կաբու Ժիրանի նման ծովային խութերը, ինչպես նաև հովիտները և ձորերը, ձգվում են կենտրոնական մասից ու կղզու ներքին հատվածը դարձնում անմատչելի։ Բնակչությունը կենտրոնացված է ձորափերին գտնվող բազմաթիվ գյուղերում, որոնցով աշնանային ու ձմեռային հորդառատ անձրևներն իրենց ճանապարհն են գտնում դեպի ծով։ 
[մինի|Տեսարան [Պիկու դու Արիեյրուից]]

## Տես նաև
* Մադեյրա, կղզիախումբ և Մադեյրա կղզու անունը կրող ինքնավար մարզ
* Madeira Sidecar Tours, անվճար և ապահով միջոց Մադեյրա կղզին տեսնելու համար
* Madeira Friendly Guide

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի կղզիներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի կղզիներ
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Մեծ Արագյալ)

**Սուրբ Խաչ Եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետի Մեծ Արագյալ գյուղում, կառուցվեծ է 19-րդ դարում։

Մեծ Արագյալ գյուղի Սուրբ Խաչ Եկեղեցին հիմնադրվել է 1830-ական թվականներին։

Այս եկեղեցու մասին կան հիշատակումններ Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի արխիվներում, իսկ եկեղեցու ծխականների թիվը եղել է 149 հոգի։

Ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն, որի մասին ասվում է վերոնշյալ արխիվներում։ Հետագայում եկեղեցին  վերակառուցվել է սրբատաշ քարերով և անմշակ տուֆով, այժմ քարաշեն բազիլիկ և երկգմբեթավոր կառույց է։ 
Եկեղեցու վերակառուցումը տեղի է ունեցել 2014-2015 թվականներին, վերակառուցման հովանավորչությունը ստանձնել է բարերարներ Արթուր և Աիդա Իսոյանները։

Վերակառուցմանը մասնակցել են  նախագծի հեղինակ ճարտարապետ Ազատ Մղդեսյանը, դիզայնի հեղինակն է Արմեն Ղուկասյանը և քանդակագործ Գևորգ Մնացականյանը։

Վրաստանի հայոց թեմի և Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տեր Բաբգէն վարդապետ Սալբիյանի և տարածաշրջանի հոգևոր դասի մասնակցությամբ եկեղեցին վերաօծվեց։

Եկեղեցու հոգևոր կազմը եղել է՝  Ստեփանոս քհն. Տեր-Ստեփանոսյանը և Բարսեղ քհն. Տեր-Հովհաննիսյանը, իսկ 2015 թվականից Տեր Արմաշ քահանա Պողոսյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Մարալ Արթին

**Մարալ Արթին** (; ), հայ ֆուտբոլիստ, որ հանդես է գալիս Իսպանական Մոտրիլ ակումբի և Հայաստանի կանանց հավաքականի հարձակվողի դիրքում։

Ծնվել է Գերմանիայում։ Պատանեկան կարիերայի ընթացքում Արթինը Մյունխենի Բավարիայի կազմում դարձել է Բունդեսլիգայի պատանեկան առաջնության չեմպիոն։Նա կանանց Հայաստանի հավաքականի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուն է [12գոլով]

## Համաշխարհային կարիերա
Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է 2020 թվականի մարտի 4-ին և 6-ին Լիտվայի դեմ ընկերական հանդիպմանը և իր առաջին գոլը խփել է իր երկրորդ հայտնվելու ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարալ Արթինը Soccerdonna-ում

Կատեգորիա:Գերմանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Հայ կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Ջիջոր (ամառանոց)

**Ջիջոր**, ամառանոց Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Արդահան քաղաքից 22 կմ հարավ֊արևմուտք, Ջիջոր գյուղից հյուսիս֊արևմուտք, Կուր գետի աջ կողմում։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ագնեսա Խամոյան

**Ագնեսա Խամոյան** (), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարման պատգամավոր, լրագրող-քաղաքական մեկնաբան։

## Կենսագրություն
Ագնեսա Խամոյանը ծնվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Դավթաշեն գյուղում։

2010-2018 թվականներին աշխատել է «Երկիր» օրաթերթում և yerkir.am կայքում։ 2013-2018թթ. եղել է yerkir.am կայքի գլխավոր խմբագիրը։ Եղել է  Հանրային հեռուստաընկերության «Օրակարգից դուրս» հաղորդման հաղորդավարը։ Հաղորդում է վարել նաև «Երկիր մեդիա» հեռուստաընկերությունում։

2018 թվականից մինչև 2021 թվականի մայիսը հանդիսացել է 5-րդ ալիք հեռուստաընկերության «Հարցազրույց»  հաղորդման հեղինակ-հաղորդավարը։

## Քաղաքական գործունեություն
Ագնեսա Խամոյանը 2021 թվականի հունիսի 20-ի ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր Հայաստան դաշինքի ընտրական ցուցակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Բանք չափաւ (5297, Ներսես Շնորհալի)

**Բանք չափաւ** (5297), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5297 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1449 թվականին Թադեոս գրիչի կողմից Երուսաղեմում։ Ծաղկող՝ Հովհաննես։ Ստացողը եղել է Հովհաննես քահանան։ Գրված է մագաղաթի վրա, որը ունի 12,5×9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 198 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը` դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 197բ, ծաղկողի՝ 198ա, հետագայի՝ 198ա (20-րդ դար)։
## Բովանդակություն
* նաև՝ Կար, Բաղիշեցւոյ Խրատ մանկանց (չափ.):
* Ներս. Լաբրոնացւոյ Ներբողեան կենսատու խաչին։
* Ի Նարեկ գրոց։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ավետարան (5303)

**Ավետարան** (5303), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5303 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1495 թվականին Գրիգոր աբեղա գրիչի կողմից Վերին Նորավան ուխտում (Վայոց ձոր)։ Ծաղկող՝ Աբրահամ րաբունապետ (1496 թ. ի Տաթև)։ Ստացողը եղել է Աբրահամ րաբունապետը (1496 թ. ի Տաթև)։ Գրված է մագաղաթի վրա, որը ունի 12×8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 396 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորագրով։ Ունի տերունական 13, աւետարանիչ 4, խորան 12, կիսախորան, լուսանցազարդ
մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան գրչի՝ 126ա, 391բ, ծաղկողի՝ 29բ, 193բ (1496 թ., Տաթև), 12բ (1496 թ.), հետագայի՝ 13ա (1502 թ.), 394ա (1603 թ.), 395բ (17-րդ դար), 396բ (1756 թ.), 391բ (1906 թ.):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Լազուր

***Լազուր,*** երկնագույնի երանգներից, ազուրիտ հանքաքարի գույն, ազուր ներկանյութի գույն, պարզ օրվա երկնքի գույն։

Վասմերի ստուգաբանական բառարանը տալիս է հին ռուսերեն ձևը՝ լազոր (*)* (XVI դար)։ Նրա կարծիքով, փոխառությունը եկել է   (XV դար) կամ   «երկնագույն քար», որը ծագել է միջ-լատիներենից lazurium, lasurium (,  из ) արաբերենի la^zavard։

## Լազուր կենդանական աշխարհում
Լազուրը բնության մեջ բավականին տարածված է։ Կենդանական աշխարհում՝  երկնագույն ճպուռ, կապույտ  թութակ, երկնագույն ալկիոն, երկնագույն երաշտահավ, կապույտ վարսակի կարդինալ, լազուր թռչուններ, լազուր ճանճասպան, Կաբանիս տանագրա, լազուր տանագրա մեղր ծծող, երկնագույն կաչաղակ, Malurus splendens, կապտականաչավուն արա թութակ։ Չինացիները նույնպես հավատում էին լազուր վիշապի գոյությանը։

## Ստացում
Հին ժամանակներից ի վեր լազուրային պիգմենտը ստացվել է ազուրիտից կամ կոբալտի և ուլտրամարինի խառնուրդից։ Մայա հնդիկները օգտագործել են0 ինդիգոյի, ինդիգոյի տերևների և պալիգորսկիտի հանքանյութի բարդ կազմը։ Ցանկալի գույնի զարդեր պատրաստվել են լապիս լազուլիից։ Երբ արհեստական կապույտ ներկը հայտնվել է 18 -րդ դարի սկզբին, այն կոչվել է «բեռլինյան լազուր»։

## Բանահյուսության և գրականության մեջ
Մ. Շոլոխովը լազուր է անվանել դեղնամոխրագույն տափաստանը և նույնիսկ կարմիր կարմիր կակաչը․  հարավային Դոնի վրա լազուրը սիրո գույնն է ՝ խառնված կրքի հետ։

Ռուսական էպոսներում «латырь» կոչվում է կապույտ քար և ընդհանրապես «գունավոր»; «գունավոր զգեստ», այսինքն ՝ բազմագույն; «Լազուր ծաղիկներ» (լազուր, երկնքի խիտ գույն . Ռյազուի գուբերնիայում լազուրի ծաղիկը կոչվել է «գլխարկ»,  թավ վառ դեղին ծաղիկ)։

## Կերպարվեստ
* Իգոր Գրաբարի ամենահայտնի նկարներից մեկը կոչվում է «Փետրվարյան լազուր».

## Սիմվոլիզմի մեջ
Հերալդիկայում լազուրը հասկացվում է ավելի լայն` ինչպես կապույտի կամ բաց կապույտի ցանկացած երանգ: Զինանշանների սև և սպիտակ վերարտադրության մեջ այն պատկերված է հորիզոնական գծերով։ Խորհրդանշում է մեծահոգություն, ազնվություն, հավատարմություն, կատարելություն, երկինք։ Լազուրի և սպիտակի համադրությամբ ամենահայտնի դրոշներից մեկը ՄԱԿ -ի դրոշն է։

Պետական խորհրդի հերալդիկ ամփոփագիրը մատնանշել է Ռուսական կայսրության դրոշի գույները` սպիտակ, կապույտ և կարմիր։ Գույները որոշվել են Սուրբ սինոդի Հերալդիկ հանձնաժողովի կողմից (УК. 006-1999-ОК_ի պահ․ ГИМР)։

## Տեղանունների մեջ
* Տվերում հոսում է Լազուր գետը։
* Ֆրանսիայի միջերկրածովյան ափը կոչվում է Կոտ դ'Ազուր՝ Լազուր ափ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Գույներ
Կատեգորիա:Գունանյութեր
Կատեգորիա:Պղնձի միացություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Չարլզ Ռ. Մուր

**Չարլզ Ռ. Մուր** (, ), ամերիկացի համակարգչային ինժեներ, հայտնի է համակարգչային ճարտարապետության մեջ իր հետազոտությունների համար։ Նա իր կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է աշխատելով Միջազգային բիզնես մեքենաների կորպորացիայում, որտեղ նա ավագ ինժեներ էր և նախագծի համահեղինակ PowerPC 601 միկրոպրոցեսորի համար։

## Կենսագրություն
Մուրը Գիտությունների բակալավրի աստիճան է ստացել էլեկտրատեխնիկայի ոլորտում Ռենսելեր պոլիտեխնիկական ինստիտուտից 1983 թվականին։ Նա Գիտությունների մագիստրոսի աստիճան է ստացել էլեկտրատեխնիկայի ոլորտում, Օստինում Տեխասի համալսարանից 1991 թվականին։ 1984 թվականից մինչև 2001 թվականը Մուրը աշխատել է Միջազգային բիզնես մեքենաների կորպորացիայում Օստինում, Տեխասում IBM միկրոպրոցեսորների նախագծման և զարգացման նկատմամբ պատասխանատվության և առաջնորդության աճով, ներառյալ PowerPC 601-ը, POWER4-ը և ուրիշները։ Chicory Systems-ում աշխատանքի անցնելով սկսնակ բջջային հաշվիչ տարածքում` նա վերադարձել է Օստինում Տեխասի համալսարան` որպես ավագ գիտաշխատող։ 2004 թվականին նա միացել է Advanced Micro Devices-ին, որտեղ նա աշխատում էր որպես ավագ ինժեներ «Բուլդոզեր» պրոցեսորային միկրոճարտարապետության համար և ի վերջո ստացել է կորպորատիվ աշխատակցի աստիճան։ 2007 թվականին Մուրը լիագումար ելույթ է ունեցել ACM դաշնային հաշվողական հետազոտությունների գիտաժողովներում։ 2008 թվականին նա հիմնական ելույթ է ունեցել IEEE/ACM միկրոճարտարապետության միջազգային սիմպոզիումում։

2012 թվականին Մուրը մահացել է ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղից։ Նրա կարիերայի մասին հիշատակվեց IEEE Micro հոդվածում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Գեղամ Մանուկյան

**Գեղամ Մանուկյան** (), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարման պատգամավոր, թուրքագետ։

## Կենսագրություն
Գեղամ Մանուկյանը ծնվել է 1970 թվականի Փետրվարի 9-ին Հոկտեմբերյան քաղաքում։ 1993 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի թուրքական բաժինը։

2002-2004 թվականներին եղել է «Երկիր» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր 2004 թվականից– 2006 թվականը եղել է«Երկիր մեդիա» հեռուստաընկերության գործադիր տնօրեն, 2007 թվականից մինչև 2021 թվականը եղել է«Երկիր մեդիա» հեռուստաընկերության լրատվական և հասարակա-քաղաքական հաղորդումների տնօրեն։

## Քաղաքական գործունեություն
Գեղամ Մանուկյանը 2006 թվականի մայիսի 22-ին ՀՀ ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել ՀՅԴ համամասնական ցուցակով։
2021 թվականի հունիսի 20-ի ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր Հայաստան դաշինքի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ թյուրքագետներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Սուրբ Մեծն Ներսես եկեղեցի

**Սուրբ Մեծն Ներսես եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետի Սաթխա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Սաթխաի Սուրբ Մեծն Ներսես եկեղեցին հիմնադրվել է 1869 թվականին, եկեղեցու կառուցման պաճառ է հանդիսացել այն որ գյուղում բնակչության թվի մեծ աճ կար։

Եկեղեցին ենթարկվել է վերանորոգման 1903 թվականին։ Գմբեթավոր տիպի կառույց է կառուցված անմշակ և սրբատաշ քարերից, ունի նաև զանգակատուն, որը գտնվում է մուտքի վերևի մասում։  Եկեղեցու չափսերն են (22.75 x 13.95) մետր։

Եկեղեցու հոգևոր կազմը եղել է  Ստեփանոս քհն. Տեր-Ստեփանոսյանը և Գրիգոր Տեր-Գևորգյանը։

1994 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել է, Սաթխա գյուղի բնակիչ Արտյուշ Սանոսյանի կողմից կազմակերպված հանգանակությամբ, որի ընթացքում վերանորոգվոլ է եկեղեցու տանիքը և գմբեթ։

Վերանորոգման աշխատանքների ժամանակ, եկեղեցու դռան շեմի տակ հայտնաբերվել է մի արձանագրություն, որը վերաբերվում էր գյուղի հյուսիս-արևելյան կողմում գտնվող 7 բլուրների վրա կառուցված ամրոցի հիմնադրմանը, ըստ այդ արձանագրության ամրոցը հիմնադրվել է 1658 թվականին։

Ավելի ուշ եկեղեցին հիմնանորոգվում է, Մկոյան և Սանոսյան ընտանիքների բարերարությամբ։

2002 թվականի դեկտեմբերի 15-ին եկեղեցին վերաօծվում է, ձեռամբ Շիրակի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Միքայել եպիսկոպոս Աջապահյանի և մասնակցությամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Արամ Վարդևանյան

**Արամ Վարդևանյան** (), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարման նախկին պատգամավոր, իրավաբան, դասախոս։

## Կենսագրական տվյալներ
Արամ Վարդևանյանը ծնվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 1-ին Խորհրդային Հայաստանի մայրաքաղաք Երևան քաղաքում։

### Կրթություն
2005-2011 թվականներին սովորել է Ռուս-հայկական (Սլավոնական) համալսարանում իրավագիտություն մասնագիտությամբ։ 2011-2014 թվականներին եղել է Ռուս-հայկական (Սլավոնական) համալսարանի ասպիրանտ։ 2011-2013 թվականներին ուսանել է նաև Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում։

## Իրավաբանական գործունեություն
280px|մինի|աջից|Արամ Վարդևանյանը բանախոսի դերում Վիքիմեդիա Հայաստան կազմակերպությունում իրավաբանական հարցերի քննարկման ժամանակ։
2011-2014 թվականներին աշխատել է ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմում հետևյալ հաստիքային առաջխաղացմամբ՝ քրեադատավարական իրավունքների վարչության մասնագետ, իրավական վերլուծության վարչության առաջատար մասնագետ, վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատար, ապա դարձել վարչության պետ։ Այնուհետև աշխատանքի է ընդունվել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանում որպես մարդու իրավունքների պաշտպանի ներկայացուցիչ։ 2014-2016 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի նախագահի խորհրդական։

2014 թվականից Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի և Ռուս-հայկական (Սլավոնական) համալսարանի քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության իրավունքի ամբիոնի և սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի դասախոս է։ 2015 թվականից սկսել է դասավանդել Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության ակադեմիայում։

Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու է, 25-ից ավելի գիտական հոդվածների հեղինակ։

2014 թվականից հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության փաստաբանների պալատի անդամ է։

2019 - 2021 թվականներին մի շարք դատական աղմկահարույց գործերով հանդես է եկել որպես փաստաբան։ Այդպիսի գործերից են Հայաստանի նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի դատավարությունը։

## Քաղաքական գործունեություն
2016 թվականի սեպտմբերի 29-ից մինչև 2018 թվականը աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունում որպես վարչապետի օգնական։

Արամ Վարդևանյանը 2021 թվականի հունիսի 20-ին Հայաստանում տեղի ունեցած Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին Հայաստան դաշինքից ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 

2022 թվականին վայր է դրել մանդատը:

## Անձնական կյանք
2015 թվականի հունիսին ամուսնացել է հաղորդավարուհի, պրոդյուսեր Արևիկ Ուդումյանի հետ։ Ունեն մեկ որդի՝ Ռուբենը (ծնվ. 2016 թ.), մեկ դուստր՝ Նունեն (ծնվ. 2020 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ փաստաբաններ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Օքսանա Պիզլովա

**Օքսաննա Պիզլովա** ( ), հայ ֆուտբոլիստուհի, հարձակվող։ Հանդես է գալիս Օկժետպես ակումբի և Հայաստանի կանանց հավաքականի կազմում։

## Համաշխարհային կարիերա
Պիզլովան Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է 2020 թվականի մարտի 4-ին Լիտվայի դեմ ընկերական հանդիպմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստուհիներ
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Փոքր Արագյալ)

**Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի**,Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Նինոծմինդայի շրջանի Փոքր Արագյալ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Ըստ եկեղեցու արևմտյան պատի արձանագրության, եկեղեցին կառուցվել է 1862 թվականին։

Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի 1866 թվականի եկեղեցիների տեղեկագրերի տվյալների այն եղել է փայտաշեն կառույց, որը ունեցել է 20 ծխական։ Իսկ արդեն 1885 թվականին եկեղեցին քարաշեն էր և ուներ 26 ծխական։

Եկեղեցու հարակից  տարածքում կա  գերեզմանոց։ Եկեղեցին քարաշեն բազիլիկ կառույց է  չափսերն են (13.27 x 9.12) մետր։ Եկեղեցու արևմտյան կողմի գագաթին կա զանգակատուն։

Հոգևոր կազմը եղել է Գրիգոր քհն. Տեր-Գևորգյանը, Ստեփանոս քհն. Տեր-Ղազարյանը և Ղազարոս քհն. Տեր-Խաչատրյանցը, որոնք քահանայագործել են 1860-80-ական թվականներին։

Հետխորհրդային տարիներին, մասնավորապես 2009 թվականին եկեղեցին վերանորոգվում է, Եզեկ Եզեկյանի բարերարությամբ, որից հետո եկեղեցին վերաօծվում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցի (Ղադոլար)

**Ղադոլարի Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցի**,Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, վարչական կենտրոն  Ախալքալաքից ուղիղ գծով 20 կմ հյուսիս, ծովի մակերևույթից 1780-1830 մետր բարձրության վրա, հայաբնակ Ղադոլար գյուղում
, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցու մասին շատ տեղեկություններ չկան, եկեղեցին կառուցվել է 1868 թվականին։ Եկեղեցին բազիլիկ քարաշեն կառույց է, նրա աջ և ձախ կողմերում կան 3-ական պատուհանների, ունի նաև զանգակատուն մուտքի վերևի մասում՝ տանիքի վրա։ Եկեղեցու  չափերն են. (17.35 x 10.18)  մետր։

Եկեղեցին տուժել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ի երկրաշարից և 1903 թվականին եկեղեցին եղել է կիսաքանդ վիճակում, որի պատճառով էլ գյուղի գավառը ընդգրկվել է եկեղեցի չունեցող գավառների ցանկում, սակայն հետագայում վերանորոգվել է, այժմ եկեղեցին կանգուն է։

Եկեղեցու բարավորին կա արձանագրություն․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Արագվա)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, Ախալքալաք–Բակարիանի խճուղու վրա, Արագվա գյուղում,  կառուցվեծ է 19-րդ դարում։

Արագվաի Սուրբ Գևորգ եկեղեցի հիմնադրվել է 1830-ական թվականների, ըստ Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի 1840-1841-ական թվականների տեղեկագրերի եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց, որը ունեցել է 354 ծխական։

Գրիգոր քահանա Տեր-Ավետիսյանի միջոցներով և ճարտարապետ Գրիգոր Կիրակոսյանի նախագծով եկեղեցին հիմնովին վերակառուցվել է։

Եկեղեցու տանիքը կանգնած էր 12 սյուների վրա, իսկ յուրաքանչյուր սյունին պատկերված էր 12 առաքյալներից մեկը։ 
1890-ական թվականներին եկեղեցին փակվում է, որի մասին կան վկայություններ այդ ժամանակվա մամուլի հրապարակումներում։

1903-ից 1905 թվականը եկեղեցին հիմնանորոգվում է, որից հետո 1909 թվականին վերաօծվում է։

Եկեղեցին կառուցված է մոխրագույն բազալտից և սև ու կարմիր տուֆից, խաչաձև-գմբեթավոր կառույց է, որի չափսերն են (24.21 x 13.44) մետր։ Եկեղեցին ունի 3 մուտք՝ հյուսիսից, արևմուտքից և հարավից։ Ունի նաև զանգակատուն, որը գտնվում է եկեղեցու արևմտյան մասում։ Եկեղեցու խորանի  աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։, իսկ մկրտության ավազանը,  գտնվում է հյուսիսաին պատին։

Տարածքում կա նաև գերեզմանոց, որտեղ պահպանվել են 19-րդ դարի տապանաքարեր։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է՝ Գրիգոր քահ. Տեր-Ավետիսյանը, Կարապետ քահ. Դավթյանը և Գրիգոր քահ. Տեր-Կարապետյանը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներ եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի, իսկ քահանան աքսորվել է։

2000 թվականին եկեղեցին վերանորոգվում է։ Վերանորոգմանը մասնակցում են բարերար Մերուժան Թութունջյանի և Արագվա գյուղ ներկա ու նախկին գյուղացիների ջանքերով։

2006 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի օրհնությամբ, Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և մասնակցությամբ՝ Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբեղա Սալբիյանի և տեղի քահանայաց դասի, եկեղեցին վերաօծվում է։

2017 թվականի հունիսի 10-ին օծվում է եկեղեցու նորակառույց խորանը։

Եկեղեցուն կից կա նաև «Խրիմյան Հայրիկ» նախակրթարան, որը այսօր գործում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Յուլիմար Ռոխաս

**Յուլիմար Դել Վալլե Ռոխաս Ռոդրիգես** (. ), վենեսուելացի թեթև ատլետ, որը մասնագիտացած է եռացատկում, ունի նաև միջազգային մակարդակի ձեռքբերումներ բարձրացատկում և հեռացատկում։ 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր եռացատկորդ` 14,98 մ արդյունքով։ Այս մեդալը Վենեսուելայի համար առաջինն էր կանանց աթլետիկայի օլիմպիական խաղերում։ Նա 2020 թվականի Տոկիոյի օլիմպիական խաղերում համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել։

## Կենսագրություն և կարիերա
Ներկայումս ապրում է Մադրիդում, որտեղ մարզվում է նախկին հեռացատկորդ Իվան Պեդրոսոյի ղեկավարությամբ։ Նրա կրտսեր քույրը ՝ Յերիլդա Սապատան, նույնպես թեթև ատլետ է, սկավառակի նետող։

Յուլիմարը 15,41 մ ցատկի (պատմության մեջ 2-րդ արդյունքը) և հեռացատկի նախկին ռեկորդակիրն է` 6,57 մ։ 2017 թվականին Յոհանմի Լուկեն Ռոջասից խլել է հեռացատկի երկրի ռեկորդը՝ նախկին նվաճումը գերազանցելով 1 սմ-ով։ 2020 թվականի Տոկիոյի օլիմպիական խաղերում Ռոջասը համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Աղջակալա (Արդահանի գավառ, թրքաբնակ)

**Աղջակալա**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Չլդըրի տեղամասում։

## Բնակչություն
1907 թվականին Աղջակալան ուներ 217 բնակիչ՝ մեծամասամբ կարափափախ թուրքեր։

## Տես նաև
* Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Բարալեթ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի, Բարալեթ գյուղում,  կառուցվեծ է 19-րդ դարում։

Բարալեթի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի կառուցվել է 1855 թվականին, ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց, եկեղեցին հայտնի է երկու անունով՝  Սուրբ Խաչ և Սուրբ Աստվածածին։ Եկեղեցու շուրջ կա նաև գերեզմանոց, որտեղ կան պահպանված 19-րդ դարի տապանաքարեր։

Եկեղեցին կառուցված է տուֆից, բազիլիկ տիպի կառույց է, նրա չափեսրն են (18.00 x 9.86) մետր, եկեղեցին պարսպապատ է։ Եկեղեցու պատերի և տանիքի միջև կան դեկորատիվ քիվեր, հարավային և հյուսիսային պատերին կա պատուհաններ, ունի մեկ մուտք որ գտնվում է արևմտյան կողմում, մուտք քանդակազարդ է, որի վերևում կա հայերեն արձանագրություն։

Արևմտյան կողմում՝ գագաթին կա զանգակատուն, որը ութասյուն է։

Խորանը գտնվում է եկեղեցու արևելյան մասում, իսկ խորանի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ, իսկ հյուսիսաին կողմում մկրտության ավազանն է։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Կարապետ քահ. Տեր-Մարտիրոսյանը, 1860-ական թվականներին` Հակոբ քահ. Տեր-Կարապետյանը[, 1870-80-ական թվականներին` Կարապետ քահ. Տեր-Կարապետյանը, 1900-ական թվականներին` Ենովք քահ. Սեֆերյանը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի։

Արդեն իսկ մեր օրերում՝ 2004 թվականին, եկեղեցին վերակառուցվում է, որի նախաձեռնողներն են Ռուսաստանում և Հայաստանում ապրող գյուղի նախկին բնակիչները։

2005 թվականի նոյեմբերի 20-ին, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վագգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի, եկեղեցին վերաօծվում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Արենի Համփարյան

**Արենի Համփարյան** ( ), հայ ֆուտբոլիստ, ով հանդես է գալիս Հայաստանի կանանց հավաքականի կիսապաշտպանի դիրքում։

## Համաշխարհային կարիերա
Համփարյանը Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է 2020 թվականի մարտի 4-ին և 6-ին Լիտվայի դեմ ընկերական հանդիպմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կին ֆուտբոլիստներ
Իրինա Էմբրիխ

**Իրինա Էմբրիխ** (, ), էստոնացի սուսերամարտիկ (թրասուսեր), օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն, աշխարհի ու Եվրոպայի առաջնությունների և Եվրոպական խաղերի բազմակի մրցանակակիր։

## Սպորտային նվաճումներ
2013 թվականին դարձել է Եվրոպայի սուսերամարտի առաջնության չեմպիոն թիմի կազմում։ Իր կարիերայի ընթացքում Էմբրիխը բազմիցս դարձել է աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների մեդալակիր։

2007 թվականին ճանաչվել է Էստոնիայի լավագույն մարզուհի։ 2015 թվականին Շվեյցարիայի Մոնտրյո քաղաքում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Էստոնիայի հավաքականի կազմում արժանացել է արծաթե մեդալի, այնուհետև Եվրոպական խաղերի թիմային մրցաշարում դարձել է արծաթե մեդալակիր։ 2016 թվականին չորրորդ անգամ հաղթել է Էստոնիայի սուսերամարտի առաջնությունում (թրասուսեր).

2016 թվականի հունիսին լեհական Թորուն քաղաքում կայացած Եվրոպայի առաջնության թիմային մրցաշարում արժանացել է ոսկե մեդալի։

Տոկիո-2020 Ամառային օլիմպիական խաղերում ոսկե մեդալ է նվաճել թիմային մրցաշարում.

### Պետական մրցանակներ
2019 թվականին դարձել է Սպիտակ աստղի 3-րդ դասի շքանշանի ասպետ (Էստոնիա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Էստոնացի սուսերամարտիկներ
Կատեգորիա:Էստոնացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կարեն Գրիգորյան (պատգամավոր)

**Կարեն Ժիրայրի Գրիգորյան** (), Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Կարեն Գրիգորյանը ծնվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Արմավիրի մարզի Փարաքար գյուղում։

Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի կիրառական մաթեմատիկայի  ֆակուլտետի շրջանավարտ է։  2010 թվականին մասնակցել է Հայաստանի կենտրոնական բանկի  «Ֆինանսաբանկային քոլեջ» հիմնադրամի Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի ներածական դասընթացին, իսկ 2011 թվականին՝ նույն հիմնադրամի  բնակարանային ֆինանսավորման ուսումնական դասընթացին։

Զբաղվել է անհատ ձեռնարկատիրությամբ՝ 2010-2012 թվականներին։ 2011 թվականներին եղել է «Արդշինինվեստբանկ»  դրամավարկային գործունեություն իրականացնող գործող առևտրային բանկի վարկային բաժնի մասնագետ։ 2012-2013 թվականներին աշխատել է «Կոնվերս բանկ» ՓԲԸ-ում՝ որպես մասնագետ-գանձապահ։  2013-2016 թվականներին «Արդշինբանկ» ՓԲԸ-ում եղել է վարկային մասնագետ։ 2018 թվականին  նշանակվել է  «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ի ավագ մասնագետ։

2018 թվականի մարտից-մայիս ընկած ժամանակահատվածում  եղել է «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲԸ-ի կորպորատիվ բիզնեսի զարգացման վարչության մասնագետ։

Կարեն Գրիգորյանը 2018-2020 թվականներին եղել է Արմավիրի մարզպետի տեղակալը։

2016 թվականից հանդիսանում է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ։

2020 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Կարեն Գրիգորյանը ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի թիվ 6 ընտրատարածքի տարածքային  ընտրական ցուցակով։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ ԿԱՐԵՆ ԺԻՐԱՅՐԻ
*Կարեն Գրիգորյանը ԱԺ պատգամավորի մանդատ է ստացել 

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Քրիստոֆեր Բեյլի

**Քրիստոֆեր Պոլ Բեյլի** (, ), *[[Բարբերի|Burberry]]* նորաձևության տան նախագահ և նախկին գլխավոր կրեատիվ տնօրեն։ 2014 թվականի մայիսին Անժելա Արենդսի հեռանալուց հետո նա զբաղեցրել է գլխավոր կրեատիվ տնօրենի և նախագահի պաշտոնը։ 2018 թվականի փետրվարին գլխավոր կրեատիվ տնօրենի պաշտոնում նրան փոխարինել Է Ռիկարդո Տիշին։

## Պատանեկություն
Քրիստոֆեր Պոլ Բեյլին ծնվել է Անգլիայի Յորքշիր քաղաքում՝ ատաղձագործի և *Marks & Spencer* ցուցափեղկերի ձևավորողի ընտանիքում։ 1994 թվականին մագիստրոսի աստիճանով ավարտել է Արվեստի թագավորական քոլեջը, որտեղ 2004 թվականին արժանացել է պատվավոր կրթաթոշակի, իսկ 2013 թվականին բժշկական պատվավոր կրթաթոշակի։

## Կարիերա
thumb|Բեյլիի ծիածանային թիկնոցը
1994-1996 թվականներին Դոնա Կարանի նորաձևության տանը Քրիստոֆերն աշխատել է որպես կանացի հագուստի դիզայներ, իսկ 1996-2001 թվականներին՝ Միլանի *[[Գուչի|Gucci]]* ապրանքանիշի կանացի հագուստի ավագ դիզայներ։ 2001 թվականի մայիսին որպես դիզայնի տնօրեն նա միացել է *Burberry*-ին, 2004 թվականին դարձել է կրեատիվ տնօրեն, իսկ 2009 թվականի նոյեմբերին՝ գլխավոր կրեատիվ տնօրեն։

2008 թվականին Բեյլին Անժելա Արենդսի հետ հիմնել է *Burberry Foundation*-ը, որն օգում է երիտասարդներին ստեղծագործության միջոցով իրականացնել իրենց երազանքներն ու ներուժը։ *Burberry Foundation*-ը ներդրումներ է կատարել ընտրված բարեգործական կազմակերպություններում՝ աջակցելով մայրաքաղաքային խոշոր շրջանների երիտասարդներին, որտեղ ապրել և աշխատել են *Burberry*-ի աշխատողների մեծ մասը, և որտեղ նրանք կարողացել են կամավոր աշխատել։

2013 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Բեյլին նշանակվել է *Burberry*-ի հաջորդ գլխավոր տնօրեն՝ 2014 թվականի կեսերին Անժելա Արենդսի հեռանալուց հետո։ 2014 թվականի մայիսի 1-ին Բեյլին ստանձնել է ստեղծագործական գլխավոր տնօրենի և գործադիր տնօրենի պաշտոնը։

2016 թվականի հուլիսին հայտարարվել է, որ *Burberry*-ի հաջորդ գլխավոր տնօրենը պետք է լինի *Céline*-ի գործադիր տնօրեն Մարկո Գոբետին։ 2017 թվականի նոյեմբերին Գոբետին փոխարինել է Բեյլիին, իսկ Քրիստոֆերը ստանձնել է նախագահի պաշտոնը՝ պահպանելով գլխավոր կրեատիվ տնօրենի տիտղոսը։ 2017 թվականի հուլիսին Գոբետին փոխարինել է Բեյլիին՝ որպես գլխավոր գործադիր տնօրեն։ Կազմակերպության 2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ի հայտարարության համաձայնության՝ 2018 թվականի մարտին  Բեյլին կհեռանա տնօրենների խորհրդից, ինչպես նաև հաջորդ դեկտեմբերին ամբողջովին կհեռանա *Burberry*-ից։

## Անձնական կյանք
Միլանում աշխատելիս Բեյլին հարաբերությունների մեջ է եղել *Miu Miu*-ի դիզայներ Գիրտ Քլոեթի հետ։ 2004 թվականին Քլոեթի մոտ ախտորոշվել է ուղեղի ուռուցք, որից հետո զույգը տեղափոխվել է Յորքշիր և հաջորդ տարի հետ չի վերադարձել։

2009 թվականին Բեյլին հարաբերությունների մեջ է եղել բրիտանացի դերասան Սայմոն Վուդսի հետ։ 2012 թվականին զույգն ամուսնացել է։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր՝ Այրիսը և Նելին։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:1971 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գործարարներ
Կատեգորիա:Մայիսի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց հագուստի դիզայներներ