Մարիա Միրոնովա (դերասանուհի)

**Մարիա Վլադիմիրովնա Միրոնովա** (, ), թատրոնի, կինոյի և էստրադայի խորհրդային դերասանուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1991), «Միրոնովա և Մենակեր» կատակերգական դուետի մասնակից։

Դերասան, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Անդրեյ Միրոնովի (1941-1987) մայրն է։

## Կենսագրություն
Մարիա Միրոնովան ծնվել է 1910 թվականի դեկտեմբերի 25-ին (1911 թվականի հունվարի 7-ին) Մոսկվայում, դպրոցի ուսուցչուհի Ելիզավետա Իվանովնայի (մոտ 1875-1937) և ապրանքագետ Վլադիմիր Նիկոլաևիչ Միրոնովի (մոտ 1878-1937) ընտանիքում։ Հայրը սերում էր աղքատ քաղքենիներից։ Մոր ծնողները՝ Իվան և Մարիա Ֆիրսովները, ծագումով եղել են Տամբովի նահանգի Հին Բերյոզովո գյուղից։

1927 թվականին Մարիա Միրոնովան ավարտել է Ա. Լունաչարսկու անվան թատերական տեխնիկումը (ներկայում՝ Տամբովի նահանգի, ԳԻՏԻՍ)։ Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի 2-րդի թատերախմբում ընդգրկվելու համար անհրաժեշտ էր դառնալ արհմիության անդամ, բայց աշխատանքային փորձի բացակայության պատճառով Մարիան այնտեղ չի ընդունվել։ Այդ ժամանակ էլ որոշել է ընդունվել Մոսկովյան օպերետի թատրոնի օժանդակ կազմ։ Սակայն արհմիություն ընդունվելուց անմիջապես հետո տեղափոխվել է Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոն 2-րդ, որտեղ աշխատել է 1928-1931 թվականներին։ 1928 թվականին բեմ է բարձրացել Միությունների տան սյունասրահում որպես էստրադային դերասանուհի՝ ներկայացնելով Ա. Պ. Չեխովի պատմվածքները։

1932-1936 թվականներին եղել է Մոսկվայի մյուզիք-հոլի դերասանուհի, 1936-1938 թվականներին՝ Մոսկվայի տրանսպորտի թատրոնի դերասանուհի (ներկայում՝ Մոսկվայի Ն. Գոգոլի անվան դրամատիկական թատրոն)։

1934 թվականին կատարել է նորամուտը կինոյում՝ նկարահանվելով Կոնստանտին Էգերտի «Նաստենկա Ուստինովա» դրամայում։ Սակայն նրան ճանաչում է բերել Բյուրոկրատ Բյաբալովի քարտուղարի դերը Գրիգորի Ալեքսանդրովի «Վոլգա-Վոլգա» (1938) կատակերգությունում։

1939-1947 թվականներին ծառայել է Մոսկվայի էստրադայի և մանրապատումների թատրոնում (ներկայում՝ «Էրմիտաժ» թատրոն), որտեղ էլ ծանոթացել է Ալեքսանդր Մենակերի հետ։ Ավելի ուշ նրանք ամուսնացել են։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ դերասանուհին հանդես է եկել առաջնագծի դերասանական բրիգադներում։

1946 թվականից Միրոնովան և Մենակերը եղել են Մոսէստրադայի արտիստներ, իսկ 1948 թվականից Մարիա Միրոնովան արդեն մշտապես աշխատել է ամուսնու՝ էստրադային դերասան Ալեքսանդր Մենակերի հետ։ 1952 թվականին դուետը պաշտոնապես ձևակերվել է «երկու դերասանների թատրոն», որն առավել հայտնի է որպես «Միրոնովա և Մենակեր»։ Նրանց ստեղծագործական տանդեմը գոյություն է ունեցել մոտ երեսուն տարի։

Տարբեր ժամանակներում համագործակցել է «Մոսկոնցերտի» հետ։

Ռադիոֆոնդի հավաքածուում պահվում են դերասանուհու մասնակցությամբ էստրադային մանրանկարների, ինտերմեդիաների, ներկայացումների հարյուրից ավելի ձայնագրություններ, այդ թվում՝ այնպիսի հեղինակների, ինչպիսիք են Միխայիլ Զոշչենկոն, Միխայիլ Արդովը, Լեոնիդ Լենչը, Վլադիմիր Պոլյակովը, Բորիս Լասկինը, Վլադիմիր Դուխովիչնին, Մորիս Սլոբոդսկոյը և այլք։

#### Ընտանիք
* Առաջին ամուսինը՝ Միխայիլ Սլուցկի (1907-1959), կինոռեժիսոր, սցենարիստ և վավերագրական ֆիլմերի օպերատոր, Ուկրաինական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1954),
* Երկրորդ ամուսինը (1939 թվականի սեպտեմբերից)՝ Ալեքսանդր Մենակեր (1913-1982), էստրադային արտիստ. ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1978),
* Որդին՝ Անդրեյ Միրոնով (1941-1987), դերասան, էստրադայի արտիստ, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1980),
* Թոռնուհի՝ Մարիա Միրոնովա (ծնվ.՝ 1973), դերասանուհի, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (2020),
* Ծոռ՝ Անդրեյ Ուդալով (ծնվ.՝ 1992), դերասան, ունի որդի՝ Ֆեոդոր (ծնվ. 2019)։

#### Վերջին տարիներ
1982 թվականին ամուսնու մահանալուց հետո Մարիա Միրոնովան գործնականում դադարել է խաղալ թատրոնում և էստրադայում։ Ավելի ուշ Իոսիֆ Ռայխելգաուզը դերասանուհուն հրավիրել է «Սովրեմեննիկ»։

1984 թվականին լույս է տեսել «*...В своём репертуаре*» գիրքը, որը գրել է Միրոնովան ամուսնու համահեղինակությամբ, որը կյանքից հեռացել է դրանից երկու տարի առաջ։

1990 թվականից Միրոնովան եղել է Մոսկվայի Տաբակովի թատրոնի դերասանուհի։ 1995 թվականին «Ժամանակակից պիեսի դպրոց» թատրոնում տեղի է ունեցել նրա բենեֆիսը։ Վերջին անգամ բեմ է բարձրացել Սեմյոն Զլոտնիկովի «Հեռանում է ծերունին պառավից» ներկայացման մեջ։

Մարիա Միրոնովան մահացել է 1997 թվականի նոյեմբերի 13-ին Մոսկվայի կենտրոնական կլինիկական հիվանդանոցում։ Թաղվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը՝ որդու կողքին։

## Արվեստ
### Դերեր թատրոնում
; ՄԳԱԹ 2-րդ
* «Քեռի Թոմի խրճիթը», ըստ Հարիեթ Բիչըր Սթոուի վեպի — *Ֆանի*
* «Պատվի գործ», ըստ Իվան Միկիտենկոյի պիեսի — *Մարուսյա*

; Մոսկվայի տրանսպորտի թատրոն
* «Бешеные деньги», Ալեքսանդր Օստրովսկի — *Լիդիա Չեբոկսարսկայա*

; Մոսկվայի մյուզիք-հոլ
* «Կրկեսի գմբեթի ներքո», Իլյա Իլֆ, Եվգենի Պետրով և Վալենտին Կատաև — *Ռաեչկա*
* «Սևիլյան գաղյթակղիչը», Տիրսո դե Մոլինա — *Լյուչիա*
* «Ամուսնության սրբավայր», Էժեն Լաբիշ — *Միշլինա*

; Էստրադայի և մանրապատումների պետական թատրոն
* «Ապարդյուն նախազգուշություն», Նիկոլայ Պոգոդին — *Զինա*
* «Տասներկուսին տասներկու պակաս», Լեոնիդ Լենչ — *կին*
* «Դերասանական շքամուտքի մոտ», Վլադիմիր Պոլյակով — *Կիսա*
* «Курортное обозрение», Սերգեյ Միխալկով և Լ. Լենչ — *լվացարարուհի*

; «Միրոնովա և Մենակեր» երկու դերասանի թատրոն»
* 1949 — «Խոսող նամակներ», Բորիս Լասկին
* 1954—1955 — «Ընտանեկան գործեր», Բորիս Լասկին
* 1959 — «Кляксы», Վլադիմիր Դիխովիչնի և Մորիս Սլոբոդսկի
* 1964 — «Գայլերը քաղաքում», Լև Շեյնին
* 1969 — «Կապույտ մորուքի յոթ կանայք», Ալեքսանդր Վոլոդին
* 1969 — «Քաղաքացուհի Ուտան», Գրիգորի Գորին և Արկադի Արկանով
* 1971 — «Տղամարդիկ և կանայք», Լեոնիդ Զորին
* 1976 — «Համար հյուրանոցում», Նիլ Սայմոն
 
; «Տաբակերկա 
* «Ռուսերենի ուսուցիչը», Ա. Բուրավսկի — *Կոզիցկայա*

; «Սովրեմեննիկ»
* «Էշելոն», ըստ Միխայիլ Ռոշչինի պիեսի

; «Ժամանակակից պիեսի թատրոն» 
* «Հեռանում է ծերունին պառավից» (), Սեմյոն Զլոտնիկով — *Պորոգինա*

### Ֆիլմագրություն
#  – Նաստենկա Ուստինովա () — *Կոնկորդիա*
#  – Վոլգա-Վոլգա () — *Զոյա Իվանովնա, Բիվալովի քարտուղարը*
#  – Ոճիր և պատիժ ()  — *Գորբուշկինի կինը*
#  – Ուրախ աստղեր ()  — *Միրոնովա*
# 1954 – Պահեստային խաղացող () — *Օլգա Յանուարովնա, գործարանի տնօրենի կինը*
# 1954 – Մենք ձեզ հետ ինչ-որ տեղ հանդիպել ենք () — *Վերոնիկա Պլատոնովնա Մալյարսկայա, բամբասող*
#  – Մի գեղեցիկ օր () — *Տատյանա Պետրովնա Օզերովա, ջութակահարի կինը*
#  – Թանկարժեք նվեր () — *Լեոկադիա Միախայլովնա*
#  – Ակամա վարորդ () — *Աննա Վլասևնա Պաստուխովա*
#  – Դաստիարակության հարցեր ()  — *Վովոչկայի մայրը*
#  – Բոլորովին լուրջ ()  — *Ժորայի մայրը*
#  – Голубой огонёк-1962 — *«На деревьях синий иней» կատակային երգի կատարող*
#  – Կարճ պատմություններ ()  — *պանի Քրիստինա*
# 1963 – Համառ աղջնակ () — *Ելենա Իգնատևնա*
#  – Ռուսական անտառի հեքիաթները () — *տաքսու ուղևորուհի*
#  – Առևանգում ()  — *դերասանուհի Միրոնովա*
# 1969 – Հին ծանոթ () — *Վերա Ստեպանովնա Դյադինա, քաղգործկոմի մշակույթի բաժնի վարիչ*
#  – Фитиль 
#  – Ինչ ժպիտ ունեք () — *Օլգա Պավլովնա*
#  – Գրեթե ծիծաղելի պատմություն () — *հեռագրիչ*
#  – Տղամարդիկ և կանայք ()  — *բոլոր կանանց դերերը*
#  – Ժիգոլո և Ժիգոլետա ()  — *տարեց դերասանուհի*
#  – Նշանակում () — *Лидия Григорьевна Лямина*
#  – Երկուշաբթին ծանր օր է ()  — *Սոֆյա Իվանովնա*
#  – Մարիցա () — *Վիոլետա*
#  – Էշելոն () — *պառավ*
#  – Կազուս Իմպրովիզուս () — *թուշակառու Կոզիցկայա*
#  – Հեռանում է ծերունին պառավից ()  — *պառավ*

### Մուլտֆիլմերի հնչյունավորում
* 1953 – Անտառային համերգ () – *Առնետ*
* 1957 – Մի ճաշարանում (ռուս.՝ В одной столовой)
* 1966 – Չար խորթ մոր մասին (ռուս.՝ Про злую мачеху) – *Ֆյոկլա*
* 1968 – Զգուշացեք, գայլաձուկը (ռուս.՝ Осторожно, щука!) — *Գայլաձուկ*
* 1969 – Կամակոր արքայադուստրը (ռուս.՝ Капризная принцесса) – *թագուհի*
* 1984-1985 – Բժիշկ Այբոլիտ (ռուս.՝ Доктор Айболит) — *Վարվառա*

## Պարգևներ և կոչումներ
* Էստրադայի արտիստների համամիութենական առաջին մրցույթի դափնեկիր (1939)
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (14 հունիսի, 1956)
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (5 սեպտեմբերի, 1978)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (19 մարտի, 1991)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (23 դեկտեմբերի, 1995) – *հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար*

## Հիշատակ
* 1999 թվականին Մոսկվայում (Մալի Վլասևսկի նրբանցք, տուն № 7) բացվել է Միրոնովների ընտանիքի թանգարան-բնակարանը,
* Նույն տան վրա տեղադրված է Մարիա Միրոնովային և Ալեքսանդր Մենակերին նվիրված հուշատախտակը։
* Դերասանուհու ստեղծագործությանն ու հիշատակին են նվիրված հետևյալ վավերագրական ֆիլմերն ու հեռուստահաղորդումները.
** 1993 – «XX դար. Բեմի մյուս կողմում. Մարիա Միրոնովա – երեկ, այսօր, վաղը» (, «Կուլտուրա»)
** 2003 – Մարիա Միրոնովա (ՕՌՏ ալիքի «Որ հիշեն» (ռուս.՝ «Чтобы помнили») հեռուստատեսային ծրագրերի շարքից)
** 2005 – Մարիա Միրոնովա (ԴՏՎ հեռուստաալիքի «Ինչպես են հեռացել կուռքերը» (ռուս.՝ «Как уходили кумиры») հաղորդաշարից)
** 2009 – «Մարիա Միրոնովա և Ալեքսանդր Մենակեր. «Անդրյուշայից առաջ և հետո...» («Առաջին ալիք»)
** 2010 – «Մարիա Միրոնովան և նրա սիրելի տղամարդիկ» (ՏՎ Ցենտր)
** 2011 – «Մարիա Միրոնովա. «Այո, ես թագուհի եմ» («Կուլտուրա»)
** 2020 – «Դա ծիծաղելի էր... Մարիա Միրոնովան և նրա սիրելի տղամարդիկ» (, «Մոսկվա 24»)
** 2020 – «Մարիա Միրոնովա. «Վերջին օրը» («Զվեզդա»)

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ