Դիեգո-Գարսիա

**Դիեգո-Գարսիա** (), բրիտանական կախյալ կղզի-օղակակղզի Հնդկական օվկիանոսում, կղզին մտնում է Չագոս կղզեխմբի մեջ, գտնվում է Հնդկական թերակղզուց 1600 կմ, Մալդիվյան կղզիներից՝ 1200 հարավ, ընդգրկվում է Հնդկական օվկիանոսի բրիտանական տարածքների կազմում։

## Աշխարհագրություն
Կղզու մոտ 27 կմ² տարածք զբաղեցված է ծովալճակներով, մակերեսի մի նեղ շերտ շրջապատված է կորալային խութերով, երկարությունը կազմում է մոտ 60 կմ, առավելագույն բարձրություն ծովի մակարդակից 7 մետր է։ Օղակակղզին բաղկացած է 4 կղզուց, որոնցից ամենամեծը Դիեգո-Գարսիան է, որից բացի օղակակղզում կա ևս 3 փոքր կղզի՝ Արևմտյան կղզի () 3,4 հեկտար, Միջին կղզի () 6 հեկտար, Արևելյան կղզի () 11,75 հեկտար։

Կղզում աճում է կոկոսի ծառեր։ Դիեգո-Գարսիայի կլիման խոնավ է, տաք ու քամոտ։ Օդի առավելագույն ջերմաստիճանը 36,2&nbsp;°C է, նվազագույնը ՝ 14.6&nbsp;°C։ Տեղումների քանակը տարեկան միջին հաշվով կազմում է 2600 մմ։

## Պատմություն
Կղզին հայտնաբերել է հայտնի ծովագնաց Վասկո դա Գաման՝ 16-րդ դարի սկզբին։ Ինչպես բոլոր 3 կղզիները, այնպես էլ Դիեգո-Գարսիան պատկանել է նախ Ֆրանսիային, այնուհետև՝ Մեծ Բրիտանիային։ Կղզու առաջին բնակիչները եղել են ֆրանսիացիները, որոնք 1785 թվականին հիմնել են առաջին ապրելատեղերը։ 1810 թվականից կղզում բնակություն են հաստատել բրիտանացիները։

19-րդ դարում ֆրանսիացիները, այնուհետև բրիտանացիները կղզում ստեղծել կոկոսի ծառերի տնկարաններ, որի աշխատանքների համար ստրուկներ էին ներկրել Աֆրիկայից, որոնց ժառանգները 1960-1970-ական թվականներին բռնի տեղահանվել են կղզուց, իսկ 1973 թվականին ԱՄՆ-ն կղզում մեծ ռազմակայան է տեղադրել, որը կա մինչև հիմա։

2000 թվականին Անգլիայի գերագույն դատարանը հաստատել է, որ աֆրիկացիների ժառանգների վտարումը եղել է անօրինական և գաղթականներն իրավունք ունեն վերադառնալու կղզի։ Դրանից անմիջապես հետո Մեծ Բրիտանիան հայտարարեց, որ դա հնարավոր չէ, քանի որ նրանք ԱՄՆ-ի հետ ունեն պայմանագիր։ 2004 թվականին բրիտանական կառավարությունը երկու որոշում ընդունեց, որոնցով արգելում էր կղզու նախկին բնակիչներին երբևէ վերադառնալ այնտեղ։

2017-ի հունիսի 22-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեան քվեարկել է Հնդկական օվկիանոսի Չագոս կղզեխմբի օղակակղզիների իրավական կարգավիճակը պարզելու համար։ Նախագիծը չի անցել՝ 94 դեմ ձայների մեծամասնության պատճառով։

2019 թվականի փետրվարին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեան հանձնարարել է Մեծ Բրիտանիայի Չագոս կղզեխմբի վերահսկողությունը հանձնել Մավրիկիոսի Հանրապետությանը, և ավարտել տարածքի գաղութացման գործընթացը՝ տեղի ժողովրդի ինքնորոշման ճանապարհով, այդպիսով 1965 թվականին Հնդկական օվկիանոսի կղզիախմբի բաժանումն ու այն Մեծ Բրիտանիային հանձնելու գործընթացը ճանաչելով ապօրինի։

## Պատկերասրահ

CIA-DG-BIOT.jpg|250px|Դիեգո-Գարսիայի քարտեզը
Diego Garcia aerial view in 2013.JPG|Նկար վերևից
Diego Garcia, from space -a.jpg|Նկար տիեզերքից
VC-135E taking off from Diego Garcia 2001.JPEG|ԱՄՆ Բոինգ ինքնաթիռը օդ է բարձրանում կղզուց
Steve and Catalina Wreck.jpg|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կործանված օդանավ Դիեգո-Գարսիա կղզում
A Sailor provides security for USS Scranton. (11225136293).jpg|
Diego Garcia visit 140610-N-SJ730-004.jpg
U.S. Sailors participate in a weapons qualification course at Naval Support Facility Diego Garcia, British Indian Ocean Territory, Oct. 31, 2013 131031-N-XW558-200.jpg|ԱՄՆ նավաստիները զենքի կիրառման դասընթաց են անցկացնում կղզում
US Navy 030116-N-3005P-001 A U.S. Marine guides a Light Armored Reconnaissance Craft down the ramp of Motor Vessel Cpl. Louis J. Hauge, Jr.jpg
Degar sunset from cannon point.jpg|Մայրամուտ
DiegoGarciaCrab.jpg|Խաչափառ
Ocypoda ceratophthalma 3.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Схема дислокации военных объектов США на о. Диего-Гарсия (вид с воздуха)
* Британская территория в Индийском океане 
* Борьба коренных жителей за возвращение  (оригинал )
* Война против демократии  // Еженедельник 2000, 18.04.2012

Կատեգորիա:Ասիայի մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան տարածքների մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության կղզիներ
Կատեգորիա:Օղակղզիներ