II Օժանդակ լեգեոն

**II Օժանդակ լեգեոն** (), կայսերական դարաշրջանի հռոմեական լեգեոն։

Ձևավորվել է 70 թվականին։ Լեգեոնը մասնակցել է Բատավյան ապստամբության ճնշմանը, ավելի ուշ տեղափոխվել է Բրիտանիա։ I դարի վերջին ստորաբաժանումը տեղափոխվել է Դանուբի սահման, որտեղ ճամբարել է մինչև իր գոյության ավարտը։ Սակայն տարբեր ժամանակներում լեգեոնը մասնակցել է արևելյան սահմանի արշավներին։ Վերջին հիշատակումները վերաբերում են V դարի սկզբին։

II Օժանդակ լեգեոնի խորհրդանիշը այծեղջյուրն էր, բայց օգտագործվում էր նաև Պեգասը։

## Լեգեոնի պատմություն
մինի|Սենտենդրե – CIL 03, 03642 – AE 1962, 0219 – RIU 3, Nr. 939 – Գերեզմանաքար

### Ֆլավիոսների դինաստիայի դարաշրջան
II Օժանդակ լեգեոնը ձևավորվել է Անտոնիոս Պրիմոսի կողմից 70 թվականի մարտի սկզբին՝ կայսր Վեսպասիանոսի հրամանով, որը վերջերս էր բարձրացել գահին։ Նա կազմավորվել է Ռավեննայի նավատորմի ծովային հետևակի զինվորներից, որոնք Վեսպասիանոսին են միացել Վիտելիուսի դեմ պատերազմի ժամանակ, որը մղվել է կայսերական գահի համար։ Ամենայն հավանականությամբ, ծովային հետևակայիններին լեգեոնականների ավելի բարձր կարգավիճակ տեղափոխելը կարող էր լինել որոշակի ծառայությունների համար պարգև։ Դրանով էլ կարող է բացատրվել այն, որ ստորաբաժանումը իր գոյության առաջին օրերից կրել է «Նվիրված և հավատարիմ» () պատվավոր կոչումը, որը նշված է 70 թվականի մարտ ամսվա զինվորական դիպլոմում։

II Օժանդակ լեգեոնը մարտական մկրտությունը ստացել է 70 թվականի ամռանը, երբ Քվինտուս Պետիլիուս Ցերիալիսի գլխավորությամբ կռվում էր ապստամբ բատավների դեմ։ Բանակը, որի կազմում էին նաև VI Հաղթական, XIV Երկվորյակ և XXI Արագ լեգեոնները, ջախջախել է ապստամբների առաջնորդ Գայոս Հուլիոս Ցիվիլիսին Կաստրա Վետերայի մոտ։ 70/71 թվականների ձմռանը II Օժանդակ լեգեոնը մնացել է Նովիոմագի ճամբարում, որից հետո նրան փոխարինել է X Երկվորյակ լեգեոնը։ Այնուհետև ստորաբաժանումը հետևել է Բրիտանիային, որտեղ Քվինտուս Պետիլիուս Ցերիալիսին հանձնարարվել է ճնշել բրիգանտների ապստամբությունը, որը գլխավորում էր թագավոր Վենուցիուսը։ Մի շարք արձանագրություններ վկայում են, որ լեգեոնը տեղակայված է եղել Դևայում և Լինդեում, բայց հնարավոր չէ ճշգրիտ որոշել, թե որ հաջորդականությամբ է նա գտնվել այդ քաղաքներից յուրաքանչյուրում։ Սակայն, հավանաբար, սկզբնապես ստորաբաժանումը տեղակայված էր Լինդեում, որտեղ փոխարինեց IX Իսպանական լեգեոնին։ Երբ Գնեյ Յուլիուս Ագրիկոլան նշանակվեց Բրիտանիայի կուսակալ, II օժանդակ լեգեոնը, հավանաբար, տեղափոխվեց Դևա մոտ 78 թվականին (կամ 74 թվականին), Դի գետի գետաբերանում, Ուելսի հյուսիսային սահմանին։ Այնտեղ նա կռվել է օրդովիկների ցեղի դեմ և գրավել Մոնա կղզին (ժամանակակից Անգլսի)։ Հետագա տարիներին, երբ Ագրիկոլան փորձում էր նվաճել Շոտլանդիայի տարածքը, II Օժանդակ լեգեոնը, ըստ երևույթին, ծառայում էր որպես ռազմավարական պահուստ Ուելսում։

Ագրիկոլան իր պաշտոնից հետ կանչվելուց հետո, ստորաբաժանումը կարճ ժամանակահատվածում (83/84 թթ․) տեղակայված էր Կաստրա Պիննատայում՝ Տեյ գետի մոտ։ 87 թվականին այն տեղափոխվել է Դանուբի ստորին հոսանքի շրջան, որտեղ պետք է մասնակցեր կայսր Դոմիցիանի դեմ դակերի դեմ պատերազմին։ Լեգեոնի ճամբարը, հնարավոր է, գտնվել է Ակումինկայում՝ Տիսա և Դանուբ գետերի միախառնման մոտ (Բելգրադից 40 կիլոմետր դեպի հյուսիս)։ Այլընտրանքային տարբերակի համաձայն՝ այն գտնվել է Սիրմիայում։ Այնուամենայնիվ, Դոմիցիանոսի կառավարման ժամանակաշրջանում զորքերի տեղափոխումը Մեզիայում մինչ օրս մնում է գիտական վեճերի առարկա։

Դակերը ներխուժեցին Հռոմեական կայսրության տարածք 86 թվականին և հաղթանակ տարան լեգեոնների նկատմամբ, որոնք պետք է պաշտպանեին Մեզիա նահանգը։ 88 թվականին հռոմեական մեծ բանակը ներխուժեց Դակիա և Տապայի ճակատամարտում պարտության մատնեց դակերին։ II Օժանդակ լեգեոնը այն ինը լեգեոններից մեկն էր, որոնք ներգրավված էին արշավանքում։ Բայց Վերին Գերմանիայի կառավարիչ Լուցիուս Անտոնիուս Սատուրնինուսի ապստամբությունը 89 թվականին խանգարեց ամրապնդել վերջնական հաջողությունը։ Հայտնի է դակիական արշավանքի ժամանակ մահացած հարյուրապետի գերեզմանը։ 92/93 թվականներին լեգեոնը մասնակցել է սվեբների և սարմատների դեմ արշավին։

Այդ ժամանակաշրջանում լեգեոնի սպաներից մեկը ապագա կայսր Ադրիանն էր։ Նա զբաղեցնում էր ռազմական տրիբունի պաշտոնը 94/95 թվականներին։ Բացի այդ, այդ ժամանակահատվածում ստորաբաժանումում ծառայում էր հարյուրապետ Կվինտ Մարցիուս Տուրբոնը՝ Ադրիանոսի պրետորիական պրեֆեկտը։
մինի|Տրենչին-Ռոման2
մինի|Կաստել Սզենդրե - Ուլցիսիա Կաստրա - հռոմեական աղյուսի դրոշմ

### Անտոնինների դինաստիայի դարաշրջան
Դակիական պատերազմների ժամանակ Տրայանոս կայսեր օրոք (101-106 թվականներ) II Օժանդակ և IV Երջանիկ Ֆլավյան լեգեոնները տեղակայված էին Սինգիդունում։ Ռազմական գործողություններն ավարտվելուց հետո ստորաբաժանումը ճամբար դրեց Ստորին Պանոնիայի նահանգի մայրաքաղաք Աքվինքում։

Այստեղ II Օժանդակ լեգեոնը մնաց հետագա դարերի ընթացքում։ Նոր լեգեոնային ճամբար կառուցվեց հին ամրոցի տեղում, որտեղ նախկինում տեղակայված էր հեծելազորային ստորաբաժանումը։ Որոշ գիտնականներ լեգեոնի վերաբաշխումը Աքվինքում վերագրում են 2-րդ դարի կեսերին։ Կառավարիչ Քվինտուս Մարսիուս Տուրբոնը գլխավորեց II Օժանդակ լեգեոնը, որը միացավ արշավին, որը սկսվել էր Ներքին Մեզիայում 117 թվականի աշնանը և ավարտվել 118 թվականին։ Հռոմեական բանակի գլխավոր հակառակորդները յազիգներն էին, որոնք բնակվում էին Հունգարիայի արևելյան մասում և գործում էին մեկ այլ սարմատական ցեղի՝ ռոքսոլանների հետ միասին, որոնք 117 թվականին հարձակվել էին Դակիայում գտնվող հռոմեական նահանգի վրա: Այս լարված հարաբերությունների պատճառները հռոմեացիների և սահմանամերձ ժողովուրդների միջև գալիս են դեռևս Դակիայի նախահռոմեական պատմությունից։ Դակիայի վերջին կառավարիչ Դեցեբալը գրավել է իր տիրույթների արևելյան շրջանները յազիգներից և այդ պատճառով նրանք հանդես եկան հռոմեացիների կողմից Տրայանոսի արշավանքների ժամանակ։ Եվ չնայած հռոմեացիների խոստումներին, սարմատները այդպես էլ չստացան կորցրած հողերը, որին ապագայում նրանք պատասխանեցին մի քանի արշավանքներով։ Դանուբյան սահմանին գտնվող և փայտից ու հողից կառուցված Կաստրա Ուլցիսիա («Գայլի ճամբար») ամրոցը, հավանաբար, վերակառուցել են Տրայանոսի կառավարման վերջում թրակիացիների I կոհորտայի և II Օժանդակ լեգեոնի զինվորները: 137 թվականին, ըստ երևույթին, II Օժանդակ լեգեոնը մասնակցել է Լուցիուս Էլիուս Կեսարի դանուբյան արշավանքներին:

Լեգեոնի զինվորները կատարում էին նաև մի շարք քաղաքացիական միջոցառումներ, ինչպիսիք են Մուրսում հասարակական շենքի կառուցումը։ Առանձին լեգեոնականներ կատարում էին նահանգապետի վարչական բնույթի տարբեր հանձնարարությունները: Անտոնինոս Պիոսի կառավարման շրջանը նշանավորվել է Դանուբի սահմանին տիրող հանգստությամբ, այդ պատճառով էլ II Օժանդակ լեգեոնի վեկսիլյացիան տեղափոխվեց աֆրիկյան մայրցամաք՝ Մավրետանիա Կեսարական նահանգում մավրերի դեմ պայքարելու համար: II և III դարերի ընթացքում մարտական գործողությունների հիմնական ծանրությունը կրում էին II Օժանդակ լեգեոնը և բազմաթիվ օժանդակ զորքերը, մինչդեռ IV Երջանիկ Ֆլավիևը ծառայում էր որպես պահեստազոր։ Այսպիսով, Լուցիուս Վերուսի օրոք II Օժանդակ լեգեոնը Ակվինքում փոխարինվեց IV Երջանիկ Ֆլավիևի վեկսիլյացիայով և տեղափոխվել է արևելք, որտեղ լեգատ Կվինտոս Անտիստիոս Ադվենտոս Պոստումիոս Ակվիլինոսի հրամանատարության ներքոմասնակցել է պարթևական արշավանքին։ Մարկոմանյան պատերազմի ժամանակ կայսր Մարկոս Ավրելիոսի օրոք ստորաբաժանումն այնպիսի կորուստներ է կրել, որ հռոմեական ղեկավարությունը ստիպված է եղել III Օգոստոսյան լեգեոնի ջոկատները տեղափոխել Աքվինկ՝ նրա մարտունակությունը վերականգնելու համար: 179/180 ձմռանը Վալերի Մաքսիմիանը մի քանի հարյուր զինվորների հետ II Օժանդակ լեգեոնից ձմեռեց Լավգարիցիոնում, ժամանակակից Սլովակիայում: Լուցիուս Արտորիուս Կաստը, որը ծառայել է որպես Արթուր թագավորի կերպարի պատմական նախատիպ, որոշ ժամանակ եղել է II Օժանդակ լեգեոնի հարյուրապետ:

### Սևերոսների դինաստիայի և զինվորական կայսրերի դարաշրջան
մինի|Սեպտիմիուս Սևերուսի դենարը՝ II Օժանդակ լեգեոնի հիշատակմամբ

193 թվականին II Օժանդակ լեգեոնն աջակցել է Վերին Պանոնիայի կառավարիչ Սեպտիմիուս Սևերուսին կայսերական գահի համար պայքարում: 193/194 թվականին նա, հավանաբար, մասնակցել է Թրակիայում և Փոքր Ասիայի նահանգներում Սևերոսի մրցակից Պեսցենիոս Նիգերի դեմ արշավին, ինչպես նաև 195 և 197/198 թվականներին երկու պարթևական արշավանքներին: 202 թվականին ստորաբաժանումը վերադարձավ Ակվինկ: Լեգեոնը, կամ, առնվազն, նրա վեքսիլյացիաները մասնակցել են Կարակալլայի պատերազմին ալեմանների դեմ 213 թվականին, իսկ 214-217 թվականներին կռվել են պարթևների դեմ: Կարակալլայի կամ Հելիոգաբալի օրոք լեգեոնի զինվորները ճանապարհ կառուցեցին Սինգիդունումից մինչև Ակվինկում: Մ.թ. III դարում առանձին ստորաբաժանումներ կանգնած էին Դանուբի ոլորանի մոտ՝ Կիրպիում և, ակնհայտ է, Կաստրա Ուլցիսիայում:

II Օժանդակ լեգեոնը կռվել է նաև պարսիկների դեմ Ալեքսանդր Սևերոսի կամ Գորդիանոս III-ի օրոք Հնարավոր է, նա մասնակցել է Մաքսիմին I Թրակիացու դակական արշավանքներին: Ստորաբաժանումը հիշատակվում է Գալիենոս կայսեր կառավարման դարաշրջանի մետաղադրամների վրա: 268 թվականին պրեֆեկտ Ավրելիուս Ֆրոնտինուսի գլխավորությամբ II Օժանդակ լեգեոնը վերականգնեց Աքվինքում գտնվող Մեծ ջերմային լոգարանները (լատին․՝ Thermae maiores): 269 թվականին նրանք Կլավդիոս II-ի հրամանատարությամբ կռվել են գոթերի դեմ: Այս կայսեր օրոք լեգեոնն արժանացավ պատվավոր կոչման, նա ուներ «Մշտական» () կոչումը: Հայտնի են Գորդիանոս III-ի և Կլավդիոս II-ի արձանները՝ II Օժանդակ լեգեոնի զինվորների նվիրատվական մակագրություններով:

### Ուշ անտիկություն
Կոնստանցիոս I Քլորոսի օրոք լեգեոնի վեկսիլիացիան տեղակայված էր Մոգոնցիակում: 395 թվականին լեգեոնի կազմից առանձնացվեց մի ստորաբաժանում, որը ստացավ Acincenses անվանումը և պսևդոկոմիտատի կարգավիճակ, և հանձնվեց Գալիայի հեծելազորի մագիստրոսի կամ Մոգոնցիակի դուքսի ղեկավարությանը: Համաձայն Notitia Dignitatum-ի, մոտ 400 թվականին II Օժանդակ լեգեոնի ստորաբաժանումները, որոնք ունեին լիմիտանի կարգավիճակ, իրենց պրեֆեկտների գլխավորությամբ գտնվում էին Ակվինկում, Ֆլորենցիայում, Տավտանտեում, Կիրպիում և Լուսոնիայում՝ Վալերիա Ափամերձի դուքսի հսկողության ներքո: Այնուհետև լեգեոնի հետքերը կորչում են։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
# 
# 
# 
# 

## Արտաքին հղումներ
# 
# 
# 

## Տես նաև
* Հռոմեական լեգեոնների ցանկ

Կատեգորիա:70 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Հին Հռոմի լեգեոններ
Կատեգորիա:Հռոմեա-պարթևական պատերազմներ