Մերի Էլիզաբեթ Մոհլ

**Մերի Էլիզաբեթ Մոհլ** () կամ **Մերի Էլիզաբեթ Քլարկ** (, ), բրիտանացի գրող, որը հայտնի էր որպես փարիզյան մտավորական սրահների նշանավոր հաղորդավարուհի։ Նա առավել հայտնի էր իր «Clarkey» մականունով և հիացմունքի էր արժանանում իր խելքի, անկախության և վառ զրույցների համար։ Ի վերջո, նա ամուսնացավ արևելագետ Յուլիուս ֆոն Մոհլի հետ։ Նա ֆրանսիական մշակույթի մեծ երկրպագու էր, ֆեմինիստ և Ֆլորենս Նայթինգեյլի մտերիմ ընկերուհին։ Նա գրել է կանանց իրավունքների պատմության վերաբերյալ։

## Կենսագրություն
Մերի Էլիզաբեթ Քլարկը ծնվել է 1793 թվականին Վեսթմինսթերում :Հոր՝ Չարլզ Քլարկի մահից հետո՝ երբ Մերին ութ տարեկան էր, մայրը՝ Էլիզաբեթը, և տատը 1801 թվականին տեղափոխվեցին Ֆրանսիա։Նրա երկու խնամակալներն էլ ուժեղ, անկախ մտածողությամբ կանայք էին։ Նրա շոտլանդացի տատն իր երիտասարդ տարիներին շփվել էր այնպիսի նշանավոր մտածողների հետ, ինչպիսիք էին Դեյվիդ Հյումը և Ադամ Սմիթը Էդինբուրգում, իսկ մինչև Ֆրանսիական հեղափոխությունը ապրել էր Դանկերկում։ Մերիի մայրը՝ Էլիզաբեթը, առաջադեմ ազատամիտ կին էր։

Չնայած Ֆրանսիայում հաստատվելուն՝ Մերին կապը չէր կորցրել Անգլիայի հետ։ 1808 թվականին նրա քույրը՝ Էլեանորը, ամուսնացավ բրիտանացի խորհրդարանի անդամ Ջոն Ֆրուեն-Թուրների հետ, և Մերին հաճախ էր այցելում նրանց Լեսթերշիրի Cold Overton կալվածք։ Նրա հմայքն ու աշխույժ բնավորությունը գրավում էին ինչպես Ֆրանսիայի, այնպես էլ Անգլիայի նշանավոր անձանց, և արդյունքում նա բազմաթիվ կարևոր կապեր ու երկրպագուներ ուներ։ Մերին մտերիմ էր այնպիսի նշանավոր անձանց հետ, ինչպիսին էր Մադամ Ռեկամիեն՝ ֆրանսիական սրահների նշանավոր տանտիրուհին, ում վարձակալած բնակարանում էլ ապրում էր՝ Abbaye-aux-Bois-ում։ 1815թ. Բուրբոնների միապետության վերականգնումից հետո.Մերի Քլարկը  ծանոթացավ Ջուլիետ Ռեկամիեի հետ. նրա միջոցով ծանոթացավ այնպիսի գրական մեծությունների հետ, ինչպիսիք էին Ստենդալը, Վիկտոր Հյուգոն, Պրոսպեր Մերիմեն և Շատոբրիանը։ Թեև Շատոբրիանը, իր «Մահից անդին հիշողություններ» հայտնի աշխատության հեղինակը, ծեր և մռայլ բնավորության մարդ էր, սակայն միշտ ուրախանում էր «երիտասարդ անգլուհու»՝ Մերիի ներկայությամբ։1822 թվականի հունիսին Մերին և մայրը այցելեցին Անգլիա և Շոտլանդիա։ Նրա հավատարիմ ընկերներից մեկը՝ Կլոդ Շառլ Ֆորիելը, ով տարիներ շարունակ նրա երկրպագուն էր, անհանգստացած էր Մերիի մասին տարածված լուրերից, թե նա նշանված է Օգյուստ Սիրեյի հետ։ Նա Մերիին նամակ գրեց, հետաքրքրվելով, թե արդյոք Սիրեյը նույնպես նրանց հետ կգնա Անգլիա։ Ֆորիելի հետ ընկերության շնորհիվ Մերին ծանոթացավ նաև հայտնի իտալացի գրող և բանաստեղծ Ալեսանդրո Մանսոնիի ընտանիքի հետ։
[մինի|Oh Letter from [Florence Nightingale to Mohl in 1881]]
թվականին Մերին վերջնականապես հաստատվեց Փարիզում, որտեղ բնակարան վարձեց ֆրանսիացի գրող և պատմաբան Ֆրանսուա-Ռենե դը Շատոբրիանի տան երրորդ հարկում՝ Սեն-Ժերմենի Rue du Bac 120 հասցեում։ Նրա տունը դարձավ Փարիզի մտավորական ու քաղաքական վերնախավի սիրելի հավաքատեղին։ Նրա հյուրերի թվում էին Ուիլյամ Թեքերեյը, Բրաունինգները, Թրոլոպները, ինչպես նաև շատ արիստոկրատներ, դիվանագետներ և քաղաքական գործիչներ:Նրա տունը՝ Քլարկ ապա Մոհլ, գրեթե 40 տարի մնաց Փարիզի մշակութային կյանքի կենտրոններից մեկը:

Մոտավորապես այդ շրջանում Մերին ծանոթացավ Ուիլյամ Նայթինգեյլի ընտանիքի հետ, այդ թվում՝ նրա դուստր Ֆլորենս Նայթինգեյլի։ Ֆլորենսն իր օրագրում նշել է, որ «Քլարկին» հմայիչ ու աշխույժ հաղորդավարուհի էր, ով առանձնապես չէր մտահոգվում իր արտաքին տեսքով։ Չնայած նրան, որ երբեմն նրա հայացքները չէին համընկնում հյուրերի կարծիքների հետ, «նա երբեք չէր կարող ձանձրացնել որևէ մեկին»։ Ասում էին, որ Քլարկիի պահվածքը տարօրինակ ու սադրիչ էր, և նա բացահայտորեն անհարգալից էր վերաբերվում բրիտանացի կանանց, որոնց համարում էր անկարևոր։ Նա անգամ ասել էր, որ եթե ստիպված լիներ ընտրություն կատարել կնոջ և գալեյանավի ստրուկի միջև, ապա կնախընտրեր գալեյանավի «ազատությունը»։ Նա սովորաբար խուսափում էր կանանց ընկերակցությունից և նախընտրում էր ժամանակ անցկացնել տղամարդ ինտելեկտուալների, այդ թվում՝ Ֆորիելի և Մոհլի հետ։

Սակայն որոշ կանայք բացառություն էին նրա համար, այդ թվում՝ Ջորջ Էլիոթը, լեդի Ավգուստա Սթենլին, Էլիզաբեթ Գասկելը  և հատկապես Ֆլորենս Նայթինգեյլը։ Չնայած նրանց միջև 27 տարվա տարիքային տարբերությանը, Մերին ու Ֆլորենսը մտերիմ ընկերներ մնացին 40 տարի։ Մոհլը ապացուցեց, որ կանայք կարող են հավասար լինել տղամարդկանց, մի գաղափար, որը Ֆլորենսը չէր ստացել իր մայրական ընտանիքից։

1847 թվականին, երբ նա մոտ 54 տարեկան էր, ամուսնացավ արևելագետ Յուլիուս ֆոն Մոհլի հետ, ով Վյուրտեմբերգի թագավորի վարչապետի որդին էր։ Ասում էին, որ երբ Մերին հնչեցրել է իր տարիքը՝ 39, ներկաներից մեկը հազացել է՝ ակնարկելով, որ նա իրականում ավելի մեծ էր :Փեսան այդ ժամանակ 47 տարեկան էր։

Հենրի Ջեյմսը նկարագրել է Մոհլին հետևյալ կերպ.«Մադամ Մոհլը հաճախ իջնում էր օմնիբուսից ուղիղ մեր դռան առաջ, երբեմն էլ՝ ցեխի ջրափոսերի մեջ, բայց միշտ ուրախացնում էր մեզ իր ինքնատիպությամբ ու թարմությամբ։ Ես հիմա էլ կարող եմ պատկերացնել նրան՝ նոր ժամանած, ոտքերը կրակի առջև դրված, մազերը ծածանվում են, իսկ նրա ընդհանուր անփութությունն այնքան ընդգծված է, որ նույնիսկ գեղարվեստական էր թվում»։1854 թվականին Ֆլորենս Նայթինգեյլը կանանց խմբի հետ մեկնեց Ղրիմ՝ Սկյուտարում վիրավոր զինվորներին խնամելու համար։ Նրա ուսումնառությանը Մերին ու ամուսինը մեծապես աջակցել էին, իսկ երբ Նայթինգեյլը ճանապարհորդում էր Փարիզով դեպի Ղրիմ, նրանք կրկին օգնեցին նրան։ Մերին այլ տարբեր գրական ընկերակցություններ էլ ուներ։ Էլիզաբեթ Գասկելը «Կանայք և դուստրերը» վեպի որոշ հատվածներ գրել է հենց այնտեղ՝ Մոհլի հյուրընկալության ընթացքում։ Մոլն ինքը գրել է Մադամ Ռեկամյեն՝ Ֆրանսիայի հասարակության պատմության ուրվագիծով, որը տպագրվել է Լոնդոնում 1862 թվականին։ Այս գիրքը հիմնված է Récamier-ի մասին նրա գիտելիքների վրա, բայց նաև ուրվագծում է նրա հետաքրքրությունը կանանց նկատմամբ և նրանց իրավունքների պատմությունը։ Նա ողջ կյանքի ընթացքում կանանց և ընթերցանության  կողմնակից էր։

1870-71 թվականներին, երբ Ֆրանսիան պատերազմի մեջ էր Պրուսիայի հետ, Մոհլը որոշեց հեռանալ և ձմեռն անցկացրեց Լոնդոնում՝ ընկերների հետ։ Հրաժարվելով սրահավարության ակտիվ կյանքից՝ նա 1883 թվականին մահացավ Փարիզում։ Նրան  հուղարկավորեցին ամուսնու կողքին՝ Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ