Արգանդի պարանոցի անբավարարություն

**Արգանդի պարանոցի անբավարարություն**, հայտնի է նաև որպես արգանդի պարանոցի թուլություն, նեղուց-պարանոցային անբավարարություն, արգանդի պարանոցի ոչ կոմպետենտություն, հղիության ընթացքում հանդիպող բժշկական վիճակ, որի դեպքում արգանդի պարանոցը սկսում է բացվել և բարակել նախքան հղիության հասուն ժամկետը: Արգանդի պարանոցի անբավարարության սահմանումները տարբեր են, բայց հաճախ օգտագործվողում է հետևյալ սահմանումը․ արգանդի պարանոցի անբավարարությունը մանկաբարձական վիճակ է, երբ արգանդի պարանոցն ի վիճակի չէ պահպանել հղիությունը երկրորդ եռամսյակում՝ կծկանքների (երկունքի ցավերի) կամ ծննդաբերության նշանների բացակայության պայմաններում: Արգանդի պարանոցի անբավարարությունը, երկրորդ և երրորդ եռամսյակների ընթացքում, կարող է հանգեցնել վիժման կամ վաղաժամ ծննդաբերության: Ենթադրվում է, որ արգանդի պարանոցի անբավարարությունը բարդացնում է հղիությունների մոտ 1%-ը և պատճառ է հանդիսանում երկրորդ եռամսյակում կրկնվող վիժումներ ունեցող կանանց 8%-ի շրջանում:

Արգանդի պարանոցի անբավարարության բնորոշ նշաններից է արգանդի ներքին օղի ձագարաձև լայնացումը, որը իրենից ներկայացնում է պարանոցային խողովակի լայնացում հենց այդ հատվածում։

Արգանդի պարանոցի անբավարարության դեպքում պարանոցի լայնացումն ու հարթեցումը կարող են տեղի ունենալ առանց ցավի կամ արգանդի կծկանքների։ Բնականոն հղիության դեպքում լայնացումն ու հարթեցումը տեղի են ունենում ի պատասխան արգանդի կծկանքների։ Հղիության առաջընթացին զուգընթաց՝ արգանդում աճող ճնշման պայմաններում պարանոցի բացումը դառնում է խնդիր։ Եթե այս գործընթացը չդադարեցվի, դա կարող է հանգեցնել պտղապարկի պատռման և վաղաժամ ծննդաբերության։

Ավելի հին տերմինաբանությունը ընկալվում է որպես կնոջը վիժման մեջ մեղադրող տարբերակ, կարծես նա անկոմպետենտ կամ անբավարար մարդ լիներ: Հետևաբար, առաջարկվում է արգանդի պարանոցի անբավարարություն տերմինը:

## Ռիսկի գործոններ
Արգանդի պարանոցի անբավարարության պատճառով վաղաժամ ծննդաբերության կամ մեռելածնության ռիսկի գործոնները ներառում են՝

* նախորդ հղիությունների ընթացքում ախտորոշված արգանդի պարանոցի անբավարարությունը,
* նախորդ հղիությունների ընթացքում պտղաթաղանթների վաղաժամ պատռումը,
* անամնեզում արգանդի պարանոցի կոնիզացիան,
* դիէթիլստիլբեստրոլի ազդեցությունը, որը կարող է առաջացնել անատոմիական արատներ,
* արգանդի կառուցվածքային անկանոնությունները։

## Ախտորոշում
Արգանդի պարանոցի անբավարարության ախտորոշումը կարող է լինել բարդ և հիմնվում է սովորաբար առաջին եռամսյակից հետո, առանց կծկանքների, ծննդաբերական գործունեության և այլ հստակ ախտաբանության, պարանոցի բացման անամնեզի վրա։ Ի լրումն անամնեզի, որոշ մասնագետներ երկրորդ եռամսյակում պարանոցի վաղաժամ հարթեցումը հայտնաբերելու նպատակով օգտագործում են պարանոցի երկարության գնահատման գերձայնային հետազոտությունը։ Այնուամենայնիվ, պարանոցի կարճ երկարությունը ավելի շատ կարող է հանդիսանալ վաղաժամ ծննդաբերության ցուցիչ, քան հենց պարանոցի անբավարարության։ Այլ առաջարկված ախտորոշիչ թեստերը, որոնք դեռևս չեն վավերացվել, ներառում են հիստերոսալպինգոգրաֆիան և պարանոցի վրա բալոնային ձգման ռենտգենաբանական պատկերումը, լայնացած պարանոցի գնահատումը Հեգարի կամ Պրատի լայնիչներով, բալոնային առաձգականության թեստը և աստիճանավորված պարանոցային լայնիչների օգտագործումը՝ պարանոցի դիմադրության ինդեքսը հաշվարկելու համար։

Նորմայում պարանոցի երկարությունը պետք է լինի առնվազն 30 մմ: Պարանոցի անբավարարությունը սահմանվում է տարբեր կերպ, սակայն ընդունված սահմանումներից մեկը պարանոցի 25 մմ-ից պակաս երկարությունն է հղիության 24-րդ շաբաթում կամ ավելի շուտ: Վաղաժամ ծննդաբերության ռիսկը հակադարձ համեմատական է պարանոցի երկարությանը.

* 25 մմ-ից պակաս՝ վաղաժամ ծննդաբերության 18% ռիսկ,
* 20 մմ-ից պակաս՝ վաղաժամ ծննդաբերության 25% ռիսկ,
* 15 մմ-ից պակաս՝ վաղաժամ ծննդաբերության 50% ռիսկ:

## Բուժում
Արգանդի պարանոցի անբավարարությունը սովորաբար բուժում չի պահանջում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ այն սպառնում է հղիությանը։ Պարանոցի անբավարարությունը կարող է բուժվել արգանդի պարանոցի սերկլյաժի միջոցով։ Վերջինս վիրաբուժական մեթոդ է, որն ամրացնում է պարանոցը՝ պարանոցի արտաքին բացվածքից վեր կարեր դնելու միջոցով, որպեսզի նեղացվի պարանոցային խողովակը։

Սերկլյաժը ենթադրում է պարանոցի արտաքին օղի նեղացում հեշտոցի միջոցով՝ հայելու օգնությամբ։ Մեկ այլ մոտեցում ներառում է սերկլյաժի իրականացումը որովայնային կտրվածքի միջոցով։ Պարանոցի որովայնային (տրանսաբդոմինալ) սերկլյաժը հնարավորություն է տալիս կարը դնել անհրաժեշտ մակարդակի վրա է։ Այն կարող է իրականացվել, երբ պարանոցը շատ կարճ է, բարակած կամ ամբողջությամբ ձևախեղված։ Սերկլյաժները սովորաբար կատարվում են հղիության 12-ից 14-րդ շաբաթների ընթացքում։ Կարերը հեռացվում են 36-ից 38-րդ շաբաթների միջև ընկած ժամանակահատվաժում՝ ծննդաբերության ընթացքում խնդիրներից խուսափելու համար։ Գրականության մեջ նկարագրվել են հազվադեպ բարդություններ, որոնք նորառել են՝ միջամտության պահին երակների վնասումից առաջացած արյունահոսություն և պտղի մահ՝ արգանդի անոթների խցանման պատճառով։

Պարանոցի կոնիզացիայից հետո հղիության ելքերը գնահատող հետազոտության մեջ զգալի տարբերություններ չեն հայտնաբերվել: Այս հետազոտությունը նշում է, որ, սերկլյաժը, նախկինում տարած կոնիզացիայի պատճառով պարանոցի անբավարարություն ունեցող կանանց շրջանում չմիջամտելու նկատմամբ առավելություն չունի: Սերկլյաժը խորհուրդ է տրվում խնայողաբար կիրառել նախկինում կոնիզացիա տարած կանանց շրջանում, քանի որ այն կարող է խթանել վաղաժամ կծկանքներ՝ առանց կանխելու վաղաժամ ծննդաբերությունը։

Մանկաբարձական պեսարին ներկայումս ուսումնասիրվում է որպես սերկլյաժի այլընտրանք, քանի որ պեսարիի հնարավոր բարդություններն ավելի քիչ են: Պեսարին սիլիկոնե օղ է, որը տեղադրվում է պարանոցի արտաքին բացվածքի մոտ հղիության վաղ փուլում և հեռացվում է ավելի ուշ՝ նախքան սպասվող ծննդաբերությունը: Լրացուցիչ հետազոտություններ են անհրաժեշտ մանկաբարձական պեսարիի և ներկայումս կիրառվող մեթոդների համեմատական արդյունավետության գնահատման համար:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* The first revision of this article was adapted from material from the public domain source "Summary Report: ICD-9-CM coordination and maintenance committee", published at https://web.archive.org/web/20051223102344/http://www.cms.hhs.gov/paymentsystems/icd9/icd111700.pdf.

Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:Մանկաբարձություն