Ռուդոլֆ Ենիշ

**Ռուդոլֆ Ենիշ** (), () կենսաբանության պրոֆեսոր Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, օգնել է հիմնադրել Ուայթհեդի կենսաբժշկական հետազոտությունների ինստիտուտը: Նա առաջնամարտիկներից է եղել, որը փոխել է կենդանիների գեները՝ ոլորտ, որը կոչվում է Գենետիկ մոդիֆիկացման գիտություն: Ենիշը հիմնականում աշխատում է գենետիկորեն մոդիֆիկացված մկների հետ՝ ուսումնասիրելու քաղցկեղը, էպիգենետիկ վերածրագրավորումը և նյարդաբանական հիվանդությունները։

## Հետազոտություն
1974 թվականին Ռուդոլֆ Ենիշը և Բեատրիս Մինցը կատարել են կարևոր հայտնագործություն. ցույց են տվել, որ վաղ մկան սաղմերի ԴՆԹ-ին կարող է ավելացվել օտար ԴՆԹ: Նրանք ռետրովիրուսի ԴՆԹ ներարկել են սաղմերի մեջ և պարզել, որ լեյկեմիայի հետ կապված ԴՆԹ-ն դարձել է մկան գենոմի մաս և փոխանցվել է նրա ձագերին: Այս մկները դարձել են պատմության մեջ առաջին գենետիկորեն մոդիֆիկացված կաթնասունները։

Ենիշն այժմ ուսումնասիրում է, թե ինչպես են գեների էքսպրեսիան էպիգենետիկ վերահսկողության միջոցով: Այս հետազոտությունն օգնել է գիտնականներին ստեղծել սաղմի ցողունային բջիջներ և «ինդուկցված բազմակարծ ցողունային բջիջներ» (*IPS* բջիջներ), որոնք կարող են օգտագործվել բժշկության մեջ: 2007 թվականին նրա լաբորատորիան աշխարհում առաջիններից է եղել, որ մկան պոչից բջիջները վերածել *IPS* բջիջների: Այդ ժամանակվանից ի վեր նա ցույց է տվել, որ *IPS* բջիջները կարող են օգնել մկների մոտ բուժել Մանգաղաբջջային սակավարյունությունը և Պարկինսոնի հիվանդությունը: Նա նաև ուսումնասիրում է, թե ինչպես է էպիգենետիկան ազդում քաղցկեղի և ուղեղի զարգացման վրա։

Ենիշի կլոնավորման հետազոտությունները կատարվում են միայն մկների վրա, բայց նա կողմ է նմանատիպ մեթոդների կիրառմանը մարդկային բջիջների հետ՝ ցողունային բջիջների գիտության առաջխաղացմանը նպաստելու համար: Այնուամենայնիվ, 2001 թվականին Ենիշը խոսել է մարդկանց կլոնավորման դեմ՝ երեխաներ ունենալու համար. նա հայտարարություն է արել ԱՄՆ Կոնգրեսում և հոդված գրել ''Science'' ամսագրում՝ բացատրելով իր մտահոգությունները։

## Կարիերա
Ենիշն իր բժշկի կոչումը ստացել է Մյունխենի համալսարանում 1967 թվականին, բայց նախընտրել է լաբորատորիաներում աշխատել՝ հիվանդներին բուժելու փոխարեն։ Նա ուսումնասիրել է վիրուսներ Մաքս Պլանկի ինստիտուտում, ապա 1970 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ՝ Փրինսթոնում, Ֆոքս Չեյս քաղցկեղի հետազոտության կենտրոնում և Սալկի ինստիտուտում աշխատելու նպատակով։ 1977 թվականին վերադարձել է Գերմանիա՝ ղեկավարելու Համբուրգի համալսարանի ուռուցքների վիրուսաբանության բաժինը։ Նա միացել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտին 1984 թվականին։ Ավելի ուշ Ենիշը մասնակցել է 2005 թվականին մարդու կլոնավորմանը նվիրված ՄԱԿ-ի համաժողովին և միացել Գենետիկայի քաղաքականության ինստիտուտի և *Stemgent*-ի գիտական խորհուրդներին։ 2010 թվականին նա նաև եղել է *Infosys* մրցանակի Կենսաբանական գիտությունների ժյուրիի անդամ։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* 2001 թվական, Գրուբերի հիմնադրամի գենետիկայի առաջին մրցանակ
* 2002 թվական, Ռոբերտ Կոխի մրցանակ
* 2003 թվականին ընտրվել է ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ
* 2006 թվական, Մաքս Դելբրյուկի մեդալ
* 2007 թվական, Վիլչեկի մրցանակ կենսաբժշկական գիտության ոլորտում
* 2008 թվական, Մասրիի մրցանակ՝ Քեքի բժշկական դպրոցի կողմից
* 2009 թվական, Էռնստ Շերինգի մրցանակ
* 2010 թվական, Գիտության ազգային մեդալ
* 2011 թվական, Վոլֆի մրցանակ բժշկության ոլորտում
*2012 թվական, ''International Society for Stem Cell Research''-ի ՄաքԷվենի նորարարության մրցանակ
* 2013 թվական, Բենջամին Ֆրանկլինի մեդալ կենսաբանական գիտությունների ոլորտում՝ Ֆրանկլինի ինստիտուտի կողմից
* 2013 թվական, Պասսանո մրցանակ
* 2014 թվական, Օտտո Վարբուրգի մեդալ
* 2015 թվական, Դայմսի մարտյան մրցանակ զարգացման կենսաբանության ոլորտում
* 2016 թվական, ''Semantic Scholar'' արհեստական բանականության ծրագիրը Ենիշին ներառել է կենսաբժշկական ամենաազդեցիկ տասը հետազոտողների ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Rudolf Jaenisch on Scopus
* Jaenisch Lab – Whitehead Institute
* Rudolf Jaenisch – SFARI Investigator

 
Կատեգորիա:Գենետիկայի պատմություն
Կատեգորիա:Ամերիկացի գենետիկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանիայում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով