Փոլ Լաուտերբուր

**Փոլ Քրիստիան Լաուտերբուր** () ամերիկացի քիմիկոս էր, ով 2003 թվականին Պիտեր Մենսֆիլդի հետ կիսեց Նոբելյան մրցանակը ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում՝ Մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը (MRI) հնարավոր դարձնելու համար։

Լաուտերբուրը 1963-1985 թվականներին եղել է Սթոնի Բրուքի համալսարանի պրոֆեսոր, որտեղ նա անցկացրել է իր հետազոտությունը ՄՌՇ-ի զարգացման համար։ 1985 թվականին նա իր կնոջ՝ Ջոանի հետ պրոֆեսոր է դարձել Իլինոյսի համալսարանում՝ Ուրբանա-Շամպայն, և շարունակել է մինչև իր մահը։ Նա երբեք չի դադարել աշխատել բակալավրիատի հետ հետազոտությունների վրա, և նա եղել է որպես քիմիայի պրոֆեսոր՝ դասավանդելով բիոինժեներություն, կենսաֆիզիկա Ուրբանա-Շեմփեյնի բժշկական քոլեջում և հաշվողական կենսաբանություն՝ Ընդլայնված ուսումնասիրությունների կենտրոնում։

## Վաղ կյանք
Լաուտերբուրը լյուքսեմբուրգյան ծագում ուներ։ Նա ծնվել և մեծացել է Սիդնիում, Օհայո, Լաուտերբուրն ավարտել է Սիդնեյի միջնակարգ դպրոցը, որտեղ Քիմիայի, ֆիզիկայի և կենսաբանության նոր թևը անվանվել է նրա պատվին։ Դեռահաս տարիքում նա կառուցել է իր սեփական լաբորատորիան իր ծնողների տան նկուղում։ Դպրոցում նրա քիմիայի ուսուցիչը հասկացավ, որ նա սիրում էր ինքնուրույն փորձեր կատարել, ուստի ուսուցիչը  նրան թույլ էր տալիս դասաժամի վերջում իր սեփական փորձերն անել։

Երբ նա 1950-ականներին, զորակոչվեց Միացյալ Նահանգների բանակ, նրա վերադասները թույլ տվեցին նրան աշխատել վաղ միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի (NMR) մեքենայի վրա. Մինչև ծառայության ավարտը նա հրապարակել էր չորս գիտական ​​աշխատություն։ Փոլը հետագայում աթեիստ դարձավ։

## Կրթություն և կարիերա
Լաուտերբուրը քիմիայի բակալավրի կոչում ստացել է Քեյսի տեխնոլոգիական ինստիտուտից, որն այժմ հանդիսանում է Քեյս Վեսթերն Ռեզերվ համալսարանի Քլիվլենդում, Օհայո։ Այնուհետև նա աշխատանքի է անցել Dow Corning կորպորացիայի Մելլոն ինստիտուտի լաբորատորիաներում, որի ընթացքում նա ավարտել է Պիտսբուրգի համալսարանի քիմիայի ասպիրանտուրան։ 1962 թվականին դոկտորական կոչումը ստանալուց հետո, Լաուտերբուրը ընդունվեց  Սթոնի Բրուքի համալսարան, որպես դոցենտ։ 1969-1970 ուսումնական տարվա ընթացքում որպես Սթենֆորդի համալսարանի քիմիայի դասախոս, Syntex և Varian Associates տեղական ձեռնարկությունների օգնությամբ նա ձեռնարկել է NMR-ի հետ կապված հետազոտություններ։ Այնուհետ Լաուտերբուրը վերադարձավ Սթոունի Բրուք, որտեղ աշխատեց մինչև 1985 թվականը, երբ նա տեղափոխվեց Իլինոյսի համալսարան։

## ՄՌՏ-ի մշակումը
Լաուտերբուրը ՄՌՏ-ի գաղափարը վերագրում է մի օր արվարձանային Պիտսբուրգի Eat'n Park Big Boy ռեստորանում տեղի ունեցած մտքամրրիկին, որտեղ ՄՌՏ-ի առաջին մոդելը գրված էր սեղանի անձեռոցիկի վրա։ Այդ ժամանակ նա ուսանող և հետազոտող էրՊիտսբուրգի համալսարանում և Մելլոնի Արդյունաբերական հետազոտությունների ինստիտուտում։ Հետագա հետազոտությունները, որոնք հանգեցրին Նոբելյան մրցանակին, իրականացվել են 1970-ականներին, Սթոունի Բրուքի համալսարանում։ 

1952 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը, որը բաժին էր հասել Ֆելիքս Բլոխին և Էռնեստ Փարսելին, շնորհվեց միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի (NMR) զարգացման համար, որը հիմնված է MRI-ի հիմքում ընկած գիտական ​​սկզբունքն է։ Այնուամենայնիվ, տասնամյակներ շարունակ մագնիսական ռեզոնանսը հիմնականում օգտագործվում էր նյութերի քիմիական կառուցվածքն ուսումնասիրելու համար։ Միայն 1970-ականներին՝ Լաուտերբուրի և Մենսֆիլդի մշակումներով, NMR-ն հնարավոր դարձավ օգտագործելու մարմնի պատկերներ ստանալու համար։

## Մահ
Լաուտերբուրը մահացել է, 2007 թվականի մարտին, 77 տարեկանում, երիկամների հիվանդությունից Իլինոյս նահանգի Ուրբանա քաղաքում գտնվող իր տանը։ Իլինոյսի համալսարանի կանցլեր Ռիչարդ Հերմանը ասել է, որ «Փոլի ազդեցությունը զգացվում է ամբողջ աշխարհում ամեն օր, ամեն անգամ, երբ ՄՌՏ-ն փրկում է դստեր կամ որդու, մոր կամ հոր կյանքը»։

## Ծանոթագրություններ