Պատանեկան օլիմպիական խաղեր

**Պատանեկան օլիմպիական խաղեր** (ՊՕԽ) միջազգային բազմասպորտային միջոցառում 15-ից 18 տարեկան մարզիկների համար, կազմակերպվում է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից։ Խաղերն անցկացվում են չորս տարին մեկ՝ ամառային և ձմեռային փուլային միջոցառումներով, որոնք համապատասխանում են ընթացիկ Օլիմպիական խաղերի ձևաչափին, թեև հակառակ հերթականությամբ: Առաջին ամառային տարբերակը անցկացվել է Սինգապուրում 2010 թվականի օգոստոսի 14-ից 26-ը իսկ առաջին ձմեռային տարբերակը կայացել է Ավստրիայի Ինսբրուք քաղաքում 2012 թվականի հունվարի 13-ից 22-ը:

Նման միջոցառման գաղափարը ներկայացրել է ավստրիացի Յոհան Ռոզենզոպֆը 1998 թվականին։ 2007 թվականի հուլիսի 6-ին Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) անդամները Գվատեմալայում կայացած ՄՕԿ-ի 119-րդ նստաշրջանում հավանություն են տվել Օլիմպիական խաղերի պատանեկան տարբերակի ստեղծմանը, նպատակ ունենալով կիսել միջոցառման հյուրընկալման ծախսերը ՄՕԿ-ի և ընդունող քաղաքի միջև, մինչդեռ մարզիկների և մարզիչների ճանապարհածախսը պետք է վճարի ՄՕԿ-ը։ Այս խաղերը ներկայացնում են նաև մշակութային փոխանակման ծրագրեր և մասնակիցների համար օլիմպիական մարզիկների հետ հանդիպելու հնարավորություններ:

Երիտասարդների համար մի քանի այլ օլիմպիական միջոցառումներ են՝ Եվրոպական պատանեկան օլիմպիական փառատոնը, որն անցկացվում է յուրաքանչյուր տարին մեկ՝ ամառային և ձմեռային տարբերակներով, և Ավստրալիայի պատանեկան օլիմպիական փառատոնը, որոնք հաջող օրինակներ են: Երիտասարդական խաղերը մոդելավորվել են այս մարզական իրադարձություններից: ՊՕԽ-ը նաև դադարեցված Համաշխարհային պատանեկան խաղերի իրավահաջորդն է:

2010 թվականի Սինգապուրի պատանեկան Օլիմպիական խաղերը և 2014 թվականի Նանկինի օլիմպիական խաղերը հյուրընկալել են 3600 մարզիկների և տևել են 13 օր, մինչդեռ 2012 թվականի Ինսբրուքի ձմեռային ՊՕԽ-ն ունեցել է 1059 մարզիկ, իսկ 2016 թվականին Լիլեհամերը՝ 1100 մարզիկ և տևել է 10 օր: Սա գերազանցում է նախնական գնահատականները, ՊՕԽ-երը դեռևս չափսերով ավելի փոքր են, ինչպես նաև ավելի կարճ, քան իրենց ավագ համարժեքները։ Ամենավերջին ամառային ՊՕԽ-ը Բուենոս Այրեսի 2018 թվականի ամառային պատանեկան օլիմպիական խաղերն են: Վերջին ձմեռային ՊՕԽ-ը 2024 թվականի ձմեռային պատանեկան օլիմպիական խաղերն են որը անց է կացվել Գանգվոնում: Հաջորդ ամառային ՊՕԽը, որը տեղի կունենա 2026 թվականին Սենեգալի մայրաքաղաք Դաքարում:

## Պատմություն
Պատանեկան օլիմպիական խաղերի գաղափարը եկել է ավստրիացի արդյունաբերական մենեջեր Յոհան Ռոզենզոպֆի կողմից 1998 թվականին: Սա պատասխան էր մանկական գիրության և երիտասարդության մասնակցության նվազմանը սպորտային միջոցառումներին, հատկապես զարգացած երկրների երիտասարդների շրջանում աճող համաշխարհային մտահոգություններին: Այնուհետև ընդունվել է, որ Օլիմպիական խաղերի երիտասարդական տարբերակը կօգնի նպաստել Օլիմպիական խաղերին մասնակցությանը: Չնայած երիտասարդների համար օլիմպիական միջոցառում անցկացնելու այս պատճառներին, ՄՕԿ-ի արձագանքը զուտ մարզական միջոցառում անցկացնելու վերաբերյալ բացասական էր: ՄՕԿ-ի պատվիրակները ցանկանում էին, որ միջոցառումը լինի նույնքան մշակութային կրթության և փոխանակման, որքան սպորտի մասին, այդ իսկ պատճառով Մշակույթի և կրթության ծրագիրը (CEP) մշակվել է որպես խաղերի յուրաքանչյուր տոնակատարության բաղադրիչ: ՄՕԿ-ի նախագահ Ժակ Ռոգեն պաշտոնապես հայտարարել է պատանեկան օլիմպիական խաղերի պլանների մասին 2007 թվականի հուլիսի 6-ին Գվատեմալա Սիթիում ՄՕԿ-ի 119-րդ նստաշրջանում: ՊՕԽ-ի համար կան մի քանի նպատակներ, և դրանցից չորսը ներառում են աշխարհի լավագույն երիտասարդ մարզիկների համախմբումը, օլիմպիզմի ներածություն առաջարկելը, օլիմպիական արժեքների կրթման և քննարկման նորարարությունները: Սինգապուր քաղաքը հայտարարվել է որպես մեկնարկային ամառային պատանեկան օլիմպիական խաղերի հյուրընկալող 2008 թվականի փետրվարի 21-ին: 2008 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՄՕԿ-ը հայտարարել է, որ 1964 և 1976 թվականների ձմեռային օլիմպիական խաղերը հյուրընկալող Ինսբրուկը կլինի 2012 թվականին մեկնարկային ձմեռային պատանեկան օլիմպիական խաղերի հյուրընկալողը:

## Ընդունող քաղաքների պահանջներ
Պատանեկան Օլիմպիական խաղերի մասշտաբները ավելի փոքր են, քան Օլիմպիական խաղերը, որոնք միտումնավոր են և թույլ են տալիս փոքր քաղաքներին օլիմպիական միջոցառում ընդունել: Պոտենցիալ ընդունող քաղաքներից պահանջվում է, որ բոլոր միջոցառումները պահպանվեն նույն քաղաքում, և նոր սպորտային վայրեր չպետք է կառուցվեն: Այս շինարարական մորատորիումի բացառությունները ներառում են մեդիա կենտրոնը, ամֆիթատրոնի հարմարությունները դասերի և սեմինարների համար, և գյուղը մարզիչների և մարզիկների համար: Այս գյուղը պետք է լինի մարզիկների համար խաղերի սիրտը և գործունեության կենտրոնը: Նոր կամ եզակի տրանսպորտային համակարգեր չեն պահանջվում, քանի որ բոլոր մարզիկները և մարզիչները տեղափոխվում են տեղական մաքոքներով: Մրցութային ընթացակարգերի համաձայն, աթլետիկայի վայրը պետք է տեղավորի 10,000 մարդ, իսկ հայտ ներկայացրած քաղաքը պետք է ունենա 2500 տեղանոց, ջրային մարզաձևեր ամառային խաղերի համար:

## Ֆինանսավորում
Խաղերի անցկացման սկզբնական գնահատված ծախսերը եղել է՝ 30 ԱՄՆ միլիոն դոլար ամառվա համար և 15-ից մինչև 20 միլիոն դոլար ձմեռային խաղերի համար (այս ծախսերը չեն ներառում ենթակառուցվածքների բարելավումը տեղի կառուցման համար): ՄՕԿ-ը սահմանել է, որ ենթակառուցվածքների և անցկացման վայրերի ծախսերը պետք է վճարի ընդունող քաղաքը: ՄՕԿ-ը կվճարի հյուրընկալող քաղաք և մարզիկների և դատավորների համար նախատեսված սենյակի և նստավայրի ճանապարհածախսը, որը գնահատվում է 11 միլիոն դոլար։ Ֆինանսավորումը գոյանալու է ՄՕԿ-ի միջոցներից և ոչ թե եկամուտներից։ ՄՕԿ-ի կողմից ներկայացված առաջին ամառային խաղերի վերջին երկու հայտերի բյուջեն կազմել է 90 միլիոն դոլար, շատ ավելի բարձր, քան գնահատված ծախսերը: Առաջին խաղերի արժեքը Սինգապուրում աճել է մինչև 284 միլիոն դոլար: Ինսբրուկում անցկացվելիք ձմեռային առաջին խաղերի բյուջեն գնահատվել է 22,5 միլիոն դոլար, որը չի ներառում ենթակառուցվածքների բարելավումը և անցկացման վայրի կառուցումը:

## Մասնակցություն
Ավելի քան 200 երկիր և 3600 մարզիկ մասնակցել են 2010 թվականի պատանեկան ամառային օլիմպիական խաղերի մեկնարկային փուլին: Մասնակիցները հանդիսանում են հետևյալ տարիքային խմբերի ներկայացուցիչներ՝ 15-16 տարեկան, 16-17 տարեկան և 17-18 տարեկան: Մարզիկի տարիքը որոշվում է նրանով, թե քանի տարեկան են նրանք մինչև պատանեկան օլիմպիական խաղերին տվյալ տարվա դեկտեմբերի 31-ը: Պատանեկան Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու որակավորումը որոշվում է ՄՕԿ-ի կողմից Միջազգային սպորտային ֆեդերացիաների (ISF) հետ համատեղ ծրագրում՝ տարբեր մարզաձևերի համար:Պատանեկան օլիմպիական խաղերում բոլոր ազգերի մասնակցությունը ապահովելու համար՝ ՄՕԿ-ը ստեղծել է Համընդհանուր հայեցակարգ: Յուրաքանչյուր իրադարձության համար որոշակի թվով տեղեր պետք է բաց մնան թերներկայացված երկրների մարզիկների համար՝ անկախ որակավորման գնահատականներից: Սա ապահովելու է այն, որ յուրաքանչյուր ազգ կկարողանա առնվազն չորս մարզիկ ուղարկել յուրաքանչյուր պատանեկան օլիմպիական խաղերին: Թիմային մրցաշարերի համար յուրաքանչյուր մայրցամաքից մեկ թիմի թույլատրվում է մրցել վեցերորդ թիմի հետ, որը ներկայացնում է հյուրընկալող երկիրը կամ երկիր, որը կառաջարկվի ՄՕԿ-ի կողմից: Յուրաքանչյուր ազգի համար նախատեսված է երկու անձ (մեկ տղա և մեկ աղջիկ): Ոչ մի ազգ չի կարող 70-ից ավելի մարզիկներ ընդունել անհատական մարզաձևերում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բազմասպորտային իրադարձություններ
Կատեգորիա:Ձմեռային բազմասպորտային իրադարձություններ
Կատեգորիա:Սպորտային իրադարձություններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղեր