Հակատարիքային շարժում

**Հակատարիքային շարժում** կամ **իմմորտալիզմ,** սոցիալական շարժում, որը նվիրված է ծերացման վերացմանը կամ շրջադարձին, կամ դրա հետևանքների նվազեցմանը: Շարժման ուշադրության զգալի մասը կենտրոնացած է կյանքի երկարացման հնարավորությունների վրա, բայց հետաքրքրություն կա նաև այնպիսի տեխնիկայի նկատմամբ, ինչպիսին է կոսմետիկ վիրահատությունը, որը մեղմացնում է ծերացման հետևանքները, այլ ոչ թե հետաձգում կամ հաղթահարում այն:

Այս շարժման մեջ կան բազմաթիվ գիտնականներ՝ տարբեր մոտեցումներով։ Ծերացման դեմ պայքարի շարժման ամենահայտնի կողմնակիցներից երկուսն են Ռեյմոնդ Կուրցվեյլը, որ ասում է, որ մարդկությունը կարող է հաղթահարել ծերացումը տեխնոլոգիաների զարգացման միջոցով, ինչը թույլ կտա մեզ հասնել երկարակեցությունից խուսափելու արագությանը, և Օբրի դը Գրեյը, որ ասում է, որ մարդու մարմինը շատ բարդ մեքենա է և, հետևաբար, կարող է անվերջ վերականգնվել։ Շարժման այլ գիտնականներ և նշանակալի ներդրողներ են մոլեկուլային կենսաբանները, գենետիկները և կենսաբժշկական ծերաբանները, ինչպիսիք են Գարի Ռվկունը, Սինթիա Քենյոնը և Արթուր Դ. Լևինսոնը։ Այնուամենայնիվ, ծերաբանության համայնքի ներկայացուցիչները 2003 թվականին փորձել են իրենց հետազոտությունները հեռու պահել շարժման ենթադրյալ կեղծ գիտությունից։

## Ծերացման դեմ դեղամիջոցներ
Ծերացման դեմ պայքարող բժշկությունը դարձել է արագ զարգացող բժշկական մասնագիտություն, քանի որ բժիշկները, որոնք սկզբում ինքնուրույն էին բուժում փնտրում, ստացել են վերապատրաստում և հավաստագրում այս ոլորտում այնպիսի կազմակերպությունների կողմից, ինչպիսին է Ամերիկյան ծերացման դեմ պայքարող բժշկության ակադեմիան (A4M), որը համահիմնադրել են բժիշկ Ռոբերտ Մ. Գոլդմանը և Ռոնալդ Կլատցը:

### Մարդու աճի հորմոն
Հակատարիքային բժշկության մեջ կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում մարդու աճի հորմոնի (ԱՀ) կիրառումը: Կլինիկական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ԱՀ անբավարարություն ունեցող մեծահասակների մոտ աճի հորմոնի (ԱՀ) ցածր դեղաչափով բուժումը փոխում է մարմնի կազմը՝ մեծացնելով մկանային զանգվածը, նվազեցնելով ճարպային զանգվածը, ինչպես նաև մեծացնելով ոսկրային խտությունը և մկանների ուժը: Այն նաև բարելավում է սրտանոթային պարամետրերը (այսինքն՝ LDL խոլեստերինի նվազում) և ազդում է կյանքի որակի վրա՝ առանց էական կողմնակի ազդեցությունների: Այնուամենայնիվ, ասվում է, որ այն նաև կարող է ունենալ պոտենցիալ վտանգավոր կողմնակի ազդեցություններ, երբ օգտագործվում է ներարկային ձևով, եթե չեն պահպանվում համապատասխան արձանագրությունները: Այն հաստատված չէ առողջ տարեց հիվանդների մոտ օգտագործման համար, չնայած սահմանափակումը երբեմն շրջանցվում է որոշակի վնասվածքի, օրգանական վիճակի կամ մեծահասակների աճի հորմոնի անբավարարության ախտորոշման միջոցով, որը կարող է հանգեցրել հորմոնի սեկրեցիայի նվազմանը:

### Դաշտանադադարի հորմոնային դեղամիջոցներ
Էստրոգենի և այլ հորմոնների, ինչպիսին է պրոգեստինը, կիրառումը լայն տարածում է գտել Ռոբերտ Ա. Ուիլսոնի 1966 թվականի *«Հավերժ կանացի»* գրքում: Այնուամենայնիվ, պարզվել է, որ էստրոգենի օգտագործման աճը կապված է քաղցկեղի առաջացման ռիսկի բարձրացման հետ: Ավելի ուշ՝ 2002 թվականին, էստրոգենի երկարատև ազդեցության վերաբերյալ հետազոտությունները դաշտանադադարից հետո կանանց վրա՝ «Կանանց առողջության նախաձեռնություն» կազմակերպությունը, ապացույցներ են բերել, որ կան լուրջ կողմնակի ազդեցություններ: Հորմոններ նշանակող բժիշկներն այժմ դեղերի ցածր դեղաչափեր են նշանակում: Հորմոնափոխարինող թերապիայի երկարատև ազդեցության վերաբերյալ հետազոտությունները շարունակվում են, իսկ 2025 թվականի Քոքրեյնի համակարգված վերանայումը եզրակացրել է, որ երկարատև օգտագործումը կարող է նվազեցնել ոսկորերի կոտրվածքների կամ դաշտանադադարից հետո օստեոպորոզի առաջացման ռիսկը, բայց մեծացնել ինսուլտի, սրտի կաթվածի, էնդոմետրիումի քաղցկեղի և կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը: Հորմոնաթերապիան սովորաբար խորհուրդ է տրվում միայն դաշտանադադարից հետո կանանց, ովքեր օստեոպորոզի բարձր ռիսկի տակ են, երբ ոչ հորմոնալ բուժումները հարմար չեն: Հորմոնալ թերապիան հարմար չէ կամ խորհուրդ չի տրվում սրտանոթային հիվանդությունների, դեմենցիայի բուժման կամ դաշտանադադարից հետո կանանց մոտ ճանաչողական անկման կանխարգելման համար։ 50 տարեկանից ցածր կանանց համար երկարատև հորմոնալ թերապիայի ռիսկերը դեռևս որոշված չեն։,

### Սենոլիտիկներ
Սենոլիտիկը (սենեսցենցիա և -լիտիկ բառերից՝ «քայքայում») փոքր մոլեկուլների այն դասի մեջ է, որը գտնվում է հիմնարար հետազոտությունների փուլում՝ պարզելու համար, թե արդյոք դրանք կարող են ընտրողաբար առաջացնել ծերացող բջիջների մահ և բարելավել մարդկանց առողջությունը:] Այս հետազոտության նպատակն է հայտնաբերել կամ մշակել տարիքային հիվանդությունները հետաձգելու, կանխելու, մեղմացնելու կամ հակադարձելու միջոցներ: Ծերացող բջիջների հեռացումը սենոլիտիկներով առաջարկվել է որպես ծերացման ընթացքում անձեռնմխելիությունը բարձրացնելու մեթոդ:

Առնչվող հասկացություն է «սենոստատիկ»-ը, որը նշանակում է ճնշել ծերացումը:

## Գիտական մոտեցումներ
Կենսագերոնտոլոգիան գիտական առարկա է, որն ունի նույն հետաքրքրության ոլորտը, բայց որպես գերոնտոլոգիայի ճյուղ, ավելի պահպանողական մոտեցում է ցուցաբերում: Կալորիականության սահմանափակումը ծերացման դեմ պայքարի մեթոդներում ներդրված երևույթ է, որը կենտրոնանում է կալորիաների սպառման և աճի համար անհրաժեշտ սննդանյութերի ճիշտ քանակի ընդունման վրա: 

Կալորիաների սահմանափակումը (ԿՍ) վերաբերում է սննդակարգի սահմանափակմանը, որը կենտրոնանում է կալորիաների քանակի նվազեցման վրա՝ մարդկանց մոտ երկարակեցությունը մեծացնելու և տարիքային հիվանդությունները նվազեցնելու համար: Կալորիաների սահմանափակումը պահպանում է ցածր կալորիականության ընդունում, որը նպաստում է ծերացման տեմպի կարգավորմանը և մեծացնում անհատի կամ կենդանու երիտասարդությունը։ Ցածր կալորիականության ընդունումը ուղղակիորեն կապված է բացասական էներգետիկ հաշվեկշռի հետ, որը նպաստում է մարմնի զանգվածի ցածր ինդեքսին (ՄԶԻ) և պլազմայում համեմատաբար բարձր դեհիդրոէպիանդրոստերոնի (DHEA) մակարդակին` կյանքի տևողության բարելավման համար:  Կալորիաների սահմանափակումը լայնորեն կիրառվում է հղի կանանց և նախկինում առկա բժշկական խնդիրներ ունեցող մարդկանց կողմից, ինչպիսին է շաքարախտը: Կալորիաների սահմանափակման ճիշտ քանակը օգնում է հղի կանանց հասնել դրական քաշի ավելացման, մինչդեռ կալորիաների ընդունման զգալի անկումը կարող է հանգեցնել հիպոթալամիկ փոփոխությունների, որոնք հանգեցնում են սերնդի վրա երկարաժամկետ հետևանքների: Շաքարային դիաբետով հիվանդների մոտ չափավոր ԿՍ-ն մեծացնում է ինսուլինի զգայունությունը և նվազեցնում լյարդի ճարպի քանակը ճարպակալմամբ և 2-րդ տիպի շաքարախտով հիվանդների մոտ: Տարեց կենդանիների մոտ երկարատև ԿՍ-ն հանգեցնում է ցողունային բջիջների ֆունկցիայի, որը նման է երիտասարդ խմբերի ֆունկցիային: Ցողունային բջիջների ակտիվ ֆունկցիան նպաստում է վնասված կմախքային մկանային հյուսվածքի վերականգնմանը, որը տարեց անհատների մոտ ավելի դանդաղ է, քան երիտասարդ անհատների մոտ: Միացյալ Նահանգներում CR-ը ցույց է տվել կանանց կյանքի ավելի երկար տևողություն՝ համեմատած տղամարդկանց հետ, քանի որ կանայք իրենց կյանքի ընթացքում հակված են սպառել 25%-ով պակաս կալորիա, քան տղամարդիկ։ Մարդկանց մոտ ծերացման դեմ պայքարի շարժումների համար CR-ի վիճակագրական վերլուծությունը բավարար չէ CR-ի հետ կապված կյանքի երկարացումը ապացուցելու համար։

## Զանգվածային շարժում
Տարեց մարդկանց զգալի մասը, հետևելով այլընտրանքային բժշկությանը, գնում և օգտագործում է բուսական հավելումներ և այլ արտադրանքներ, որոնք խոստանում են թեթևացում ծերացման հետ կապված խնդիրներից և վտանգներից: Այնուամենայնիվ, նման արտադրանքի մեծ մասը կարգավորված չէ և կարող է լուրջ առողջական ռիսկեր առաջացնել: 

Չնայած որոշ գիտնականներ կարծում են, որ ծերացման բուժումը անհնար է, կան որոշ քննադատություններ ինչպես կյանքի երկարացման կողմնակիցների պատկերացրած ժամանակային շրջանակի վերաբերյալ (առաջին, գուցե որոշ չափով կոպիտ, բուժումները հաջորդ մի քանի տասնամյակների ընթացքում, կամ առնվազն 22-րդ դարի սկզբից առաջ), այնպես էլ այն մասին, թե արդյոք ծերացման բուժումը նույնիսկ ցանկալի է: Կյանքի երկարացման գաղափարի տարածված քննադատությունները վախերն են, որ դա կհանգեցնի աշխարհի ավելի գերբնակեցված լինելուն. սակայն դը Գրեյը հակադարձում է դրան՝ ասելով, որ քանի որ դաշտանադադարը նույնպես կհետաձգվի, կանայք կարող են ավելի երկար սպասել երեխաներ ունենալուն, և, հետևաբար, աճի տեմպը իրականում *կնվազի* : Բացի այդ, դանդաղ աճող բնակչությունը դարեր շարունակ ժամանակ կխնայի՝ նոր բնակավայրեր, ինչպիսիք են տիեզերական գաղութները, գտնելու համար։ 

## Ծանոթագրություններ