Գործարար

մինի|'''Գործարար'''
**Գործարար**ը, որը հաճախ անվանում են նաև գործարար կին կամ տղամարդ, այն անձն է, ով հիմնադրում, ղեկավարում կամ ներդրումներ է կատարում մասնավոր հատվածի ընկերությունում: Նա նախաձեռնում է առևտրային կամ արտադրական գործունեություն՝ նպատակ ունենալով ստեղծել դրամական հոսքեր, վաճառքներ և եկամուտներ: Այդ գործընթացում գործարարը համադրում է մարդկային, ֆինանսական, մտավոր և ֆիզիկական ռեսուրսները՝ նպաստելով տնտեսական զարգացմանը և աճին:

## Պատմություն
### Միջնադարյան շրջան. Վաճառականների դասակարգի վերելք
Միջնադարյան Իտալիայում առևտրականները ձևավորվեցին որպես ինքնուրույն սոցիալական դաս: 1300-1500 թվականների ընթացքում ի հայտ եկան ժամանակակից հաշվապահությունը, օրինագծային գործարքները և սահմանափակ պատասխանատվության սկզբունքը: Այս նորարարությունները նպաստեցին «առաջին իսկական բանկիրների» ձևավորմանը, որոնք, անկասկած, կարելի է համարել այն ժամանակների գործարարներ:

Մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում Եվրոպան տեսավ «հարուստ վաճառականների ի հայտ գալը»: Այս «առևտրական դասակարգի վերելքը» տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ Եվրոպայում առաջին անգամ զգացվեց «միջնորդի» անհրաժեշտությունը: Այդ ժամանակի «բուրժուները» կամ «բուրժուաները» դարձան այն մարդիկ, ովքեր ստանձնեցին այս դերը՝ ծառայելով որպես կապող օղակ արտադրողների և սպառողների միջև:

### Վերածնունդ դեպի լուսավորություն. Կապիտալիստի վերելք
16-րդ դարում Եվրոպան վերածվեց համաշխարհային առևտրի գերիշխող ուժի: Երբ եվրոպացիները մշակեցին նոր գործիքներ բիզնեսի համար, նոր տիպի «գործարար մարդիկ» սկսեցին արդյունավետորեն օգտագործել դրանք: Այս ժամանակաշրջանում Եվրոպայում զարգացան և լայնորեն կիրառվեցին թղթային փողերը, չեկերը, ինչպես նաև բաժնետիրական ընկերություններն ու դրանց բաժնետոմսերը՝ խթանելով առևտրային և ֆինանսական նոր հնարավորություններ: Ակտուարային գիտության և բաշխման զարգացումները հանգեցրին ապահովագրության: Այս նոր գործիքները միասին օգտագործվեցին գործարարի նոր տեսակի՝ կապիտալիստի կողմից։ Այս մարդիկ ֆինանսավորում էին բիզնեսները որպես ներդրողներ, բայց նրանք ապրանքը չէին գնում: Այս կապիտալիստները արդյունաբերական հեղափոխության հիմնական ուժն էին։

The Oxford English Dictionary-ի տվյալներով՝ «գործարար տղամարդ» («businessman») արտահայտությունն առաջին անգամ օգտագործվել է 1798 թվականին, իսկ «business-man» տերմինը՝ 1803 թվականին։ 1860 թվականին ձևավորվեց «businessmen» բառը, որն օգտագործվում է մինչ օրս։

### Ժամանակակից ժամանակաշրջան. Բիզնես մագնատի վերելք
Կորպորատիվ գործադիրի նորագույն տեսակն է մենեջերը, որը գործում է բիզնես մագնատի ղեկավարության ներքո։ Կառավարման մասնագիտության առաջին իսկական հիմնադիրներից մեկը Ռոբերտ Օուենն էր (1771–1858), ով միաժամանակ հանդիսանում էր բիզնես մագնատ Շոտլանդիայում։ Օուենը հայտնի էր իր առաջադեմ գաղափարներով և կառավարման նորարարական մոտեցումներով։ Ռոբերտ Օուենը խորապես ուսումնասիրեց «արտադրողականության և մոտիվացիայի խնդիրները», ինչը կարևոր տեղ զբաղեցրեց կառավարման սկզբունքների զարգացման գործում։ Նրան հաջորդեց Ֆրեդերիկ Ուինսլոու Թեյլորը (1856–1915), ով դարձավ աշխատանքային գիտական ուսումնասիրության հիմնադիրը։ Թեյլորը առաջինն էր, ով համակարգված ձևով վերլուծեց աշխատանքային գործընթացները՝ նպատակ ունենալով վերապատրաստել իր աշխատակիցներին կառավարման ոլորտում և նրանց վերածել արդյունավետ կառավարիչների՝ իր բիզնեսը հաջողությամբ ղեկավարելու համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո կառավարումը դարձավ ավելի հայտնի և տարածված՝ հատկապես Հերբերտ Հուվերի և Հարվարդի բիզնես դպրոցի ջանքերով։ Վերջինս սկսեց առաջարկել բիզնեսի կառավարման (մենեջմենթի) աստիճաններ՝ նպատակ ունենալով զարգացնել բարձր որակավորում ունեցող մենեջերներ։ Այս մենեջերները նախատեսված էին բիզնես մագնատների կողմից վարձելու համար՝ արտադրողականության բարձրացման և մասնավոր ձեռնարկությունների արդյունավետ կառավարման նպատակով։

## Աշխատավարձ
Գործարարների աշխատավարձերը տարբեր են: Գործարարների աշխատավարձը տարեկան կարող է հասնել միլիարդավոր դոլարների։ Օրինակ՝ Microsoft-ի սեփականատեր Բիլ Գեյթսը տարեկան վաստակում է $4 միլիարդ։ Բարձր աշխատավարձերը, որոնք ստանում են գործարարները, հաճախ քննադատության աղբյուր են հանդիսացել շատերի կողմից, ովքեր կարծում են, որ իրենց չափից ավելի են վճարում:

## Ձեռնարկատիրություն
Ձեռնարկատերը այն անհատն է, ով հիմնում է բիզնես կամ մի քանի բիզնես՝ հաճախ հանդես գալով որպես սերիական ձեռնարկատեր։ Ձեռնարկատիրությունը սահմանվում է որպես տնտեսական արժեքի ստեղծման կամ արդյունահանման գործընթաց, որը հաճախ ենթադրում է ավելի մեծ ռիսկեր։ Ձեռնարկատիրության շարժառիթները կարող են լինել ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև ներառել սոցիալական, մշակութային կամ անձնական արժեքների իրագործում։ Ընդհանուր օգտագործման մեջ «ձեռնարկատեր» տերմինը հաճախ օգտագործվում է որպես «գործարարի» (ինքնա) խթանող էվֆեմիզմ կամ որպես միջոց՝ ցույց տալու որոշակի կիրք և ռիսկի դիմելու պատրաստակամություն բիզնեսում։ Այնուամենայնիվ, այս երկու տերմինների միջև տարբերությունը հիմնականում միայն մեկ աստիճանով է՝ ձեռնարկատերը հաճախ կապված է նոր, նորարարական բիզնեսներ հիմնելու և ռիսկեր վերցնելու հետ, մինչդեռ գործարարը կարող է ուղղված լինել արդեն գործող բիզնեսի կառավարմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գործարար զբաղմունքներ
Կատեգորիա:Գործարարներ
Կատեգորիա:Ձեռնարկատիրություն