155 մմ տրամաչափ

մինի|Թունավոր նյութերով 155-մմ տրամաչափի զինամթերքով ներքնակներ
**155 մմ** (6.1″), հրետանու տարածված տրամաչափ, ՆԱՏՕ-ի ստանդարտ։

155 միլիմետրանոց կալիբրը սովորաբար գործածվում է դաշտային զենքերում, հաուբիցներում և հաուբից-զենքերում։

## Օգտագործումը ցամաքային ուժերում
Այս տրամաչափն առաջացել է Ֆրանսիայում 1870-1871 թվականների ֆրանկո-պրուսիական պատերազմում պարտությունից հետո։ Ֆրանսիական հրետանային կոմիտեն 1874 թվականի փետրվարին հավաքվեց, որպեսզի քննարկի ֆրանսիական բերդապատնեշի և պաշարման հրետանու մոդելները, որոնց շարքում էր 14-16 սանտիմետրանոց տրամաչափերը (5,5–6,3 դյույմ)։ Մի քանի նիստերից հետո 1874 թվականի ապրիլի 16-ին կոմիտեն կանգ առավ 15․5 սմ կալիբրի տարբերակի վրա։

20-րդ դարի վերջում ՆԱՏՕ-ի բանակի մեծամասնությունը վերցրեց 155-մմ զենքը որպես համընդհանուր ստանդարտ։

Համարվում է, որ դրանք հասնում են լավ փոխզիջման հեռավորության և ավերման ուժգնության միջև, իսկմիայն մեկ կալիբրի օգտագործումը պարզեցնում է լոգիստիկան։ Սա հանգեցրեց մեծ տրամաչափերի հաուբիցների հնեցմանը, օրինակ 175մմ և 203 մմ տրամաչափերը։ Սակայն արևմտյան երկների որոշ մասեր և զորքի որոշ տեսակներ, օրինակ՝ դեսանտներն ու ծովային հետևակը, պահպանեցին 105 մմ զենքը փոքր կշռի և իրավիճակներում հեշտ տեղափոխման պատճառով, երբ անհարժեշտություն չկա ավելի ծանր զենքեր օգտագործելու։

## Ռազմածովային նավատորմում կիրառում
Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը 155մմ տրամաչափը կիրառվում էր Ֆրանսիայի և Ճապոնիայի ռազմածովային նավատորում, սակայն ներկայումս, չնայած դրա՝ արևմտյան երկրների ցամաքային զորքերում լայն տարածմանը, չի կիրառվում ոչ մի արևմտյան ռազմածովային նավատորմում։ Ընդ որում ՆԱՏՕ-ի ռազմածովային ուժերի մեծամասնությունը և միավորված ուժերն օգտագործում են 76 մմ, 100 մմ, 114 մմ կամ 127 մմ թնդանոթներ ժամանակակից ռազմական նավերում։

Ինչ-որ մի պահ Բրիտանական պաշտպանության նախարարությունը ուսումնասիրում էր Թագավորական նավատորմի 4․5 դյույմ Mark 8 ծովային թնդանոթների «մեծացումը», որպեսզի բարձրացվի կրակի հզորությունը և Թագավորական նավատորմի և բրիտանական բանակի միջև ընդհանուր տրամաչափը։ Սակայն, չնայած նրան, որ առաջին հայացքից լավագույնն է թվում կլոր տրամագծերի համեմատության պատճառով, սովորական զինամթերքով կրակելու դեպքում 4,5-դյույմանոց ծովային թնդանոթը համեմատելի է բրիտանական բանակի 155-մմ հաուբից-թնդանոթի հետ:

4,5-դյույմանոց ծովային թնդանոթի ստանդարտ արկը ունի նույն հեռավորությունը և իր մեջ ներառում է կրկնակի շատ ֆուգասային ծանրաբեռնվածություն, քան 155-մմ ստանդարտ արկը։

## Զինամթերքի նոմենկլատուրա
[մինի|G5 և G6 հաուբիցների ERFB արկեր Հարավաֆրիկյան ռազմական պատմության ազգային թանգարանում, քաղաք [Յոհաննեսբուրգ։]]

* Bofors 155 Bonus (/),  հակատանկային կասետային արկ
* DM121 (), բեկորա-ֆուգասային
* Hypervelocity Projecile (HVP) (), թռիչքի բարձրեցված արագությամբ փորձարարական արկ, որը նախատեսված է հակահռթիռային պաշտպանական համակարգի համար
* K307 (), ERFB-BB բեկորա-ֆուգասային
* Long Range Land Attack Projectile (LRLAP) (),  Advanced Gun System ծովային թնդանոթի համար չեղարկված տարբերակ
* M107 (), բեկորա-ֆուգասային
* M483 (), կասետային արկ կրկնակի նշանակաության համար՝ հակահետևակային և հակազրատեխնիկայի
* M549 (), բեկորա-ֆուգասային ակտիվ-հրթիռային արկ
* M687 ( ԱՄՆ), քիմիական զենքով արկ
* M692/M731 ( ԱՄՆ), հակահետևակային ականների տեղադրման արկ
* M712 Copperhead ( ԱՄՆ), լազերային նշանառմամբ հակատանկային արկ
* M718/M741 ( ԱՄՆ), RAAMS հակատանկային ականների տեղադրման համար նախատեսված արկ
* M795 ( ԱՄՆ), բեկորա-ֆուգասային (M107 փոխարեն)
* M864 ( ԱՄՆ), կասետային զինամթերք
* M982 Excalibur ( ԱՄՆ /  Շվեդիա), GPS ուղղորդմամբ արկ
* M1128 ( ԱՄՆ), բեկորա-ֆուգասային գազի գեներատորով (M795 փոխարեն)
* SMArt 155 ( Գերմանիա), հակատանկային, կասետային
* W48 (M45 Artillery Fired Atomic Projectile (AFAP) ( ԱՄՆ), միջուկային մարտագլխիկով արկ, 72 տոննա հզորությամբ տրոտիլային համարժեք
* «Квітник» (), բեկորա-ֆուգասային բարձր ճշգրտության զենք լազերային կիսաակտիվ ինքնաուղղորդված գլխիկով։ Մշակված է ինչպես 152 մմ, այնպես էլ 155 մմ տրամաչափի զենքերի համար։

## Մղիչ լիցքեր
Ժամանակակից 155 մմ տրամաչափի հաուբիցներում կիրառվում է առանց պատյանի փամփուշտներ, այսնինքն արկ և մղիչ լիցքեր։

## Կիրառում
մինի|250x250փքս|155 մմ տրամաչափի զինամթերքի ընտանիք
Իրան-իրաքյան պատերազմի և Իրաք-քուվեյթյան պատերազմի արդյունքում իրանական հրետանային 15-մմ տրամաչափի արկերի մի մասը լիցքավորված էր քիմիական զենքով՝ Իպրիտով։ 1984 թվականի հունիսից մինչև 1985 թվականի մարտը 3975 15-մմ քիմիական արկերը տեղափոխվեցին ալ-Համիսիի պահեստ։ Թե որքանն են դրանցից օգտագործվել հստակ հայտնի չէ։ 1991 թվականի փետրվարին «Փոթորիկ անապատում» գործողության ժամանակ այդ նույն պահեստներում պահպանվում էր 155-մմ տրամաչափի 6293 քիմիական արկեր։

### Ուկրաինա
2021 թվականի հունիսին ГАХК «Արտեմ» ընկերության նախագահ Վլադիմիր Զիմինը հայտարարեց, որ հայրենական 155-մմ արկերի ստեղծմամբ զբաղվող «Ковш-55» փորձառու կոնստրուկտորային աշխատանքների շրջանակում ձեռնարկությունն անցնում է պատրաստի զինամթերքի փորձարկմանը։

2021 թվականի հուլիսի սկզբին պարզ դարձավ, որ № 1 պետական ձեռնարկության մասնաճյուղ «Спецоборонмаш»-ը, որը մտնում էր Ուկրաինայի պաշտպանական արդյունաբերության պետական կոնցեռնի («Ուկրոբորոնպրոմ») կազմի մեջ, հաջողությամբ յուրացրեց 155-մմ արկերի լիցքավորման մեխանիզմը վակումային լցման մեթոդով։

Հաղորդվում է, որ այդ տեխնիկան թույլ է տալիս հասնել պայթուցիկ նյութերի առավելագույն խտության, որի շնորհիվ արկերի խոցման ազդեցությունը զգալիորեն մեծանում է։

### Ռուս-ուկրաինական պատերազմ
2022 թվականի ապրիլի 8-ին ռուս-ուկրաինական պատերազմի ֆոնին զանգվածային լրատվական միջոցներում Ուկրաինայի և Սլովակիայի միջև բանակցությունների մասին տեղեկատվություն հայտնվեց, որն իրենից ներկայացնում էր 155-մմ САУ Zuzana 16 մեքենաների ձեռքբերման մասին։

2022 թվականի ապրիլի 13-ին Պենտագոնը հրապարակեց Ուկրաինային տեխնիկական միջազգային օգնության նոր փաթեթի մանրամասները, որը ներառում էր 18 155-մմ քարշակվող հաուբից, ենթադրաբար М777 և 40 հազար հրետանային կրակոց դեպի այն։

2022 թվականի ապրիլի 22-ին Կանադայի ազգային պաշտպանության նախարար Անիտա Անանդը հայտարարեց, որ Ուկրաինային է փոխանցվել Մ777 հաուբից։ Ինչպես նաև CBC հեռոջստատեսությունը հայտնեց, որ այդպիսով, այս հաուբիցներին նախատեսված սովորական զինամթերքից բացի, Կանադան Ուկրաինային փոխանցել է նաև որոշակի քանակությամբ բարձր ճշգրտության M982 Excalibur արկեր, որոնք իրենց մոտ մնացել էին Աֆղանստանի պատերազմից հետո:

2022 թվականի ապրիլի վերջին բրիտանական ԶԼՄ հայտնեց, որ Մեծ Բրիտանիան մտադիր է Ուկրաինային տալ  20 հատ САУ AS-90 և դրանց համար ևս 45 հազար արկ։ Ինքնագնաց հրետանային սարքավորումները տրվելու էին Մեծ Բրիտանիայի ԶԻնված ուժերի կազմից։ Ուսուցումը իրականացվելու էր Ուկրաինային մոտ երկրներից մեկում։

2022 թվականի մայիսին իտալական La Republica հրատարակչությունը հայտնեց Ուկրանիային երրորդ փաթեթ օգնության մասին, որը ներառում էր FH70 կցվող հաուբիցներ։ Դեռևս մինչև ամսվա ավարտը հաուբիցները առաջավոր էին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրետանային զինամթերք