Սոդոմա

**Սոդոմա** (, իսկական անունը *Ջիովանի Անտոնիո Բազզի*, ), Սիենյան գեղանկարչության դպրոցի իտալացի նկարիչ։

Սոդոման պատկանում է Բարձր Վերածննդի և վաղ մաներիզմի ժամանակաշրջանի ականավոր նկարիչներին։ 17-րդ և 18-րդ դարերում նա համարվել է անչափահաս նկարիչ, բայց սկսած 19-րդ դարից նրա հանդեպ հետաքրքրությունը մեծացել է, իսկ ավելի ուշ նկարիչը իր արժանի տեղն է գրավել մեծ վարպետների շրջանում։

## Սիենա գալուց առաջ
Ջիովանի Անտոնիոն բրիանդացի կոշկակարի ընտանիքից էր, որը կոչվում էր Ջակոմո դի Անտոնիո դեյ Բազզի, ով մինչ 1475 թվականը տեղափոխվել էր Վերչելի քաղաք (Պիեմոնտ), իսկ 1476 թվականին ամուսնացել Բերգամոյից Անջելինայի հետ։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա, երկու որդի՝ Ջիովանի Անտոնիո և Նիկոլո, և մեկ դուստր՝ Ամադեուս։ Ապագա նկարիչը ամենամեծն էր Բազզի երեխաների շրջանում, նա ծնվել է 1477 թվականին, իսկ 1490 թվականինին նա դարձել է պիեմոնտցի նկարիչ Ջիովանի Մարտինո Սպանզոտիի աշակերտը։ Վերչելիի նոտարական արխիվը պահպանել է 1490 թվականի նոյեմբերի 20-ին կնքված պայմանագիրը, որը Սոդոմայի հայրը՝ Ջակոմո Բազզին, կնքել է նկարիչ Ջովաննի Սպանզոտիի հետ, որ նա յոթ տարի կսովորեցնի իր որդուն նկարչության բոլոր տեսակները, ներառյալ ապակիների և փայտի հետ աշխատանքը։ Սպանզոտիի հետ միասին Սոդոման որոշ ժամանակ ապրել է Միլանում, որտեղ նա ընկել է Լեոնարդո դա Վինչիի աշխատանքի ազդեցության տակ, չնայած նրանց շփման ստույգ ապացույցներ չկան։ Մոտ 1501 թվականին նկարիչը հայտնվել է Սիենայում։

Վազարին հայտնել է, որ Սոդոման Սիենա է ժամանել Սպանոկկի ընտանիքի վաճառականների հրավերով։ Այնուամենայնիվ, ոչ մի փաստաթուղթ չի պահպանվել այն մասին, որ Սպանոկկի ընտանիքը նկարների պատվերներ է կատարել Սոդոմին։ Սակայն դա կարող էր պատահել, քանի որ Հռոմի պապ Պիոս III- ի մահից հետո Սպանոկկին սնանկացել է և նույնիսկ ստիպված է եղել վաճառել իրենց պալատը Պանդոլֆո Պետրուչիին։ Այնուամենայնիվ, կա մի փաստաթուղթ, որը թվագրվել է 1499 թվականի մարտի 13-ին, որում որոշակի «Bartolomeus olim Ghilielmi de Bazio de Quirino»-ը ժառանգել է իր մահացած եղբորը՝ Նիկոլոյից, Անտոնիոյի և Ջուլիո Սպանոկկիի միջոցով։ Այս Նիկոլոն ծառայել է Հռոմում գտնվող Սպանոկկի ընտանիքի կալվածքում, և եթե փաստաթղթում նշված «դե Բազիոն» և Սոդոման նույն անձն են, ապա նկարիչը կարող էր Հռոմ այցելել Սիենայից առաջ։

## Էպատաժի սիրահար
Ժամանելով Սիենա՝ Սոդոման ստացել է իր առաջին խոշոր հեղինակավոր պատվերները։ 1508 թվականին նա ավարտել է որմնանկարները, որոնք Լուկա Սինյորելլին սկսել է 1497 թվականին Մոնտե Օլիվետոյի վանքում, որը Սիենայից Հռոմ տանող ճանապարհին էր։ Վազարին նկարագրել է այս որմնանկարների հետ կապված սկանդալը. Դրանք նվիրված էին Նուրսիացի Սուրբ Բենեդիկտոսի կյանքին։ Տեսարաններից մեկում սուրբ Բենեդիկտը, փորձելով կարգուկանոն հաստատել իրեն վստահված վանքում, քշել է վանական եղբայրներին գայթակղելու համար վանական Ֆլորենտիոսի ուղարկած կուրտիզանուհիներին։ Ըստ Վազարիի՝ Սոդոման այս կանանց մերկ է նկարել՝ առաջացնելով վանականների խառնաշփոթությունը և վանքի ղեկավարության վրդովմունքը։ Կուրտիզանուհիները պետք է հագնվեին,  չնայած այս պարագայում թվում է, թե Սոդոման պարզապես խստորեն հետևում էր սուրբ Բենեդիկտոսի կյանքի կանոնական նկարագրին։ Մյուս կողմից, երեսուն տարեկանում նա հազիվ թե չգիտեր, թե արական վանքում ինչպիսի արձագանք կարող է առաջացնել մերկ կանանց պատկերումը։

1523-1527 թվականներին «Ռաֆայելի կենսագրությունը» կազմող Պաոլո Ջովիոն Սոդոմի մասին հայտնել է, որ «խելագարության կնիքով անհեթեթ և փոփոխական մտածողությունն» իրեն բնորոշ է։ Այնուամենայնիվ, Ջովիոն համարել է, որ նա «Ռաֆայելի ժառանգն է», և սա վկայում է այն բարձր հարգանքի մասին, որը նկարիչը ունեցել է իր ժամանակակիցների շրջանում։ Այնուամենայնիվ, վարպետի բնավորությունը նկարագրող հիմնական աղբյուրը Սոդոմայի կյանքն է, որը կազմվել է Ջորջիո Վազարիի կողմից 1568 թվականին։ Բազմաթիվ հակասություններ են առաջացել այս հեղինակի ներկայացրած վարկածի շուրջ։ Որոշ հետազոտողներ կարծել են, որ Վազարին ճիշտ է համարյա ամեն ինչում, մյուսները պնդել են, որ նկարչին արատավորող պատմությունները հորինել է նրա մրցակիցը և նախկին ուսանող Դոմենիկո Բեկկաֆումին, և Վազարին դրանք վերանայել է անքննադատորեն։

Վազարին Ջովաննի Անտոնիոյին բնութագրել է որպես «խենթ» և «կոպիտ»։ Նա հավատում էր, որ նկարիչը չի ձգտում շփվել իմաստուն և արժանի մարդկանց հետ, բայց փոխարենը «... տանը պահում էր բոլոր տեսակի արտասովոր կենդանիներ՝ գորշուկներ, սկյուռներ, կապիկներ, գաճաճ ավանակներ, ձիեր, բերբերական վարգուններ, Էլբա կղզուց եկած փոքրիկ ձիեր, թզուկ հավեր, հնդկական կրիաներ և այլ նմանատիպ կենդանիներ ... Բացի այս բոլոր կենդանիներից, նա ուներ ագռավ, որին սովորեցրել էր խոսել, և որը հաճախ կրկնօրինակում էր Ջիովանի Անտոնիոյի ձայնը ... Նմանապես, մնացած բոլոր կենդանիները այնքան ընտանի էին, որ տանը անընդհատ հետևում էր նրան՝ խաղալով ամենատարօրինակ խաղերը և հնչեցնելով ամենահամարձակ ձայները, որոնք երբևէ կարող են լինել աշխարհում ... »: Մի խոսքով, Ջովաննի Անտոնիոն սիրում էր շփվել կենդանիների հետ, դա նրան հաճույք էր պատճառում, իսկ կենդանիները փոխադարձաբար պատասխանում էին։ Վազարիի խոսքերը մասամբ հաստատվել են Մոնթե Օլիվետոյի վանքում «Հրաշք մաղով» որմնանկարում, որում Սոդոման մակագրել է իր դիմանկարը։ Նրա ոտքերի տակ երևում են երկու ընտելացած գորշուկ, և հավանաբար այն ագռավը, որը խոսում էր նրա ձայնով։

Բազմաթիվ քննարկումներ ու շահարկումներ են եղել նաև «Սոդոմա» մականունի շուրջ։ Կարծիք կա, որ ի սկզբանե նրա ազգանունը կամ մականունը «Սոդոնա» էր (երբեմն նա ստորագրել է այդպիսի նկարներ), որը հետագայում վերափոխվել է «Սոդոմայի» (Ջիովանի Անտոնիոն եկել էր Պիեմոնտից, և ժամանակակից հետազոտողները կարծել են, որ «Սոդոմա» մականունը զվարճալի թյուրիմացության արդյունք էր Պիեմոնտի տոսկաներեն բարբառի բառեր, որոնցում «su'nduma!» նշանակում է «արի, գնանք»)։ Այնուամենայնիվ, դա քիչ է փոխվել նկարչի էքսցենտրիկ բնավորության մեջ, որը, դատելով Վազարիի նկարագրություններից, սիրով ընդունել է Սոդոմա մականունը՝ ակնարկելով Սոդոմի մեղքի մասին։ Եվ ոչ միայն ընդունել է, այլ փայլել` նրանց հանդիսատեսին ցնցելու համար։ Ջովաննի Անտոնիոն կախվածություն ուներ ձիարշավներից` Սիենական պալիո։ Պահպանվել են փաստաթղթեր, ըստ որոնց, նա մասնակցել է պալիոյին և այդ նպատակների համար թանկ ձիեր է գնել։ Ըստ Վազարիի, մի անգամ  Ֆլորենցիայում Ջիովանի Անտոնիոյի գտնվելու ընթացքում իր ձին հաղթել է մրցավազքում։ Ըստ կանոնների՝ մրցանակը հանձնելիս պետք է բարձրաձայն բղավել հաղթողի սեփականատիրոջ անունը։ Ջովաննի Անտոնիոյին հարցրել են, թե ինչ անուն գոռան, նա պատասխանել է. «Սոդոմա»։ Ուստի նրանք բղավել են։ «Սակայն այդպիսի կեղտոտ անուն լսելիս որոշ բարեսիրտ երեցներ սկսել են աղմկել և ասել.« Ի՞նչ նողկալի է, ի՞նչ ամոթ է՝ հայտարարել այդպիսի ամոթալի անուն մեր քաղաքում»», - գրել է Վազարին։

Վազարիի նկարագրության մեջ Սոդոման հայտնվել է որպես շռայլ և անսովոր անձնավորություն, որին պաշտում էին սիենական երիտասարդները. Դրան պետք է ավելացնել, որ Ջովաննի Անտոնիոն անպարկեշտ երկտողեր էր ստեղծում և սովորություն ուներ դրանք երգել իր իսկ նվագակցությամբ։ Վազարին գրել է, որ նկարիչը ստացել է «Սոդոմ» մականունը այն բանի համար, որ «... նա միշտ շփվում և ապրում էր առանց մորուքավոր պատանիների հետ»։ Այնուամենայնիվ, դա հիմնականում հերքվել է այն փաստով, որ 1510 թվականի հոկտեմբերին նկարիչը ամուսնացել է Բեատրիս դի Լուկա Գալիի՝ բարեկեցիկ գործարար Լուկա Գալիի դստեր հետ։ Բեատրիսը ամուսնացավ՝ որպես օժիտ բերելով իր սեփական տունը, և 1511 թվականին ծնեց Ապելես անունով որդի, որի կնքահայրը նկարիչ Ջիրոլամո Ջենգան էր։ Այնուամենայնիվ, տղան մահացավ մանկության տարիներին։ Մեկ տարի անց կինը լույս աշխարհ է բերել դուստր Ֆաուստինային, ով հետագայում ամուսնացել է նկարիչ Բարտոլոմեո Ներոնիի հետ, որը հայտնի էր որպես Ռիկիո, իր հոր նախկին ուսանողն էր։

Սոդոմայի էքսցենտրիկ փախուստները, հավանաբար, նրան օգնել են կապեր ձեռք բերել ազնվականության և հարուստ ձեռնարկատերերի շրջանում։ Նրանց թվում էր Ագոստինո Կիջին՝ բարերար և բանկիր, որը փող էր տալիս պապերին։ Բոլոր հաշվարկներով, Կիջին սիրում էր անսովոր և տաղանդավոր մարդկանց. նրա շնորհիվ Սոդոման բարեկամական հարաբերությունների մեջ է մտնում Պիետրո Արետինոյի հետ և ստանում հեղինակավոր պատվերներ։ Նրա տաղանդի երկրպագուների թվում էին իշխան Պիոմբինոն՝ Հռոմի պապ Լեո X-ը, որը խանդավառությամբ է ընդունել Սոդոմայի նկարը Լուկրետիայի պատկերով և նկարչին շնորհել «Cavalier di Cristo» ասպետական տիտղոսը, ինչպես նաև կայսր Չարլզ V-ը, որը նկարչին շնորհել է կոմսի կոչում:

Սոդոման հարուստ չէր և, կարծես, հաջողակ չէր անշարժ գույքում հոնորարներ ներդնելու հարցում, ինչպես դա արեցին Վերածննդի դարաշրջանի ծաղկող որոշ նկարիչներ։ Նրա հոբբիներն էին էքսցենտրիկությունները և ձիարշավը, իսկ ձիերը մեծ գումարներ արժեին (15-րդ դարի վերջին հասարակ տունն արժեր 100-200 ֆլորին, «բարելավված դասավորություն», այսինքն՝ երեք հարկանի քարե տունը քաղաքային թաղամասում՝ 300-400 ֆլորին, իսկ լավ ձիավարության ձին - 70-85 ֆլորին)։ 1531 թվականին նա իր համար կազմեց կտակների ցուցակ՝ իր ունեցվածքը հարկելու համար։ Այն պարունակում էր պարտեզ, Ֆոնտ Նուովայի ֆերման, տուն Վալերոցցի թաղամասում և ութ ձի։ Ցուցակի հաջորդ կետերն էին կապիկները, ագռավները, սիրամարգերը, բվերը և «երեք չար գազաններ, որոնք երեք կին են»։ 1534 թվականին նա գնել է մեկ այլ տուն, բայց 1537 թվականին տունն ու այգին այլևս նրանը չէին։

Վազարին գրել է, որ «... կինը շուտ հոգնել է նրանից, և քանի որ նա գազան էր, նա ընդմիշտ լքել է նրան, և նա ապրել է միայնակ իր իսկ գործերով ...», սակայն 1531 և 1541 թվականների փաստաթղթերը ցույց են տվել, որ գոնե այս տարիներին Սոդոման ու նրա կինը միասին են ապրել։ Վազարին նաև հայտնել է, որ իր ծերության տարիներին նա թույլ էր, աղքատ ու հնազանդ, և հիվանդանալով՝ 1554 թվականին 75 տարեկան հասակում ավարտեց իր օրերը հիվանդանոցում, բայց նրա հաղորդած տեղեկությունը կարելի է միայն մասամբ ստուգվել։ Սոդոման մահացել է Սիենայում 1549 թվականի փետրվարի 15-ին` յոթանասուներկու տարեկան հասակում։ Այս ամսաթիվը հայտնի է 1549 թվականի փետրվարի 15-ի նամակից, որը Ալեսսանդրո Բուոնինսեգնին ուղարկել էր իր եղբորը` Բերնարդինոյին, որը Նեապոլում դեսպան էր աշխատում. «... Սոդոման մահացավ երեկ երեկոյան»։ 1549 թվականից գույքի հետմահու գույքագրումը զեկուցում է նկարչի, «հնաոճ իրերի» և նկարչի անձնական իրերի փոքր քանակի մասին, որոնք մնացել էին նրա արվեստանոցում։

## Հիմնական աշխատանքներ
Նկարչի ամենավաղ աշխատանքը մնացել է անհայտ։ Նրա աշխատանքները, որոնք ստեղծվել են նախքան Սիենա տեղափոխվելը, չեն պահպանվել։

Սոդոմայի առաջին գլխավոր աշխատանքը Սիենայի մերձակայքում գտնվող Քամփրեն քաղաքի Սենթ Աննա Օլիվետի վանքի սեղանատան որմնանկարներն են։ Ըստ Ֆրա Անդրեա Կոսսայի վանքի կողմից կնքված պայմանագրի, աշխատանքները սկսվել են 1503 թվականին և ավարտվել են 1504 թվականի հունիսին։ Պայմանագիրը պարունակել է հակիրճ ցուցումներ պատկերագրական ծրագրի և առանձին տեսարանների տեղադրման վերաբերյալ։ Սոդոմայի որոշ վանականներ պատկերված էին որպես «del proprio», այսինքն՝ նա նկարել էր բնորդից։ Մուտքի դիմացի պատին նկարիչը պատկերել է «Հրաշք հացով և ձկով», այս որմնանկարի դիմաց` «Պիետու» (այսինքն` Քրիստոսի սուգ), ձախ կողմում`«Ձիթենու շքանշանի հաստատում» (մեկ այլ վարկածի համաձայն` «Սուրբ Բենեդիկտոսը վանականների հետ») և աջում՝ «Սուրբ Աննան Աստծո մոր և երկու օլիվետացի վանականների հետ»։ Ուր էլ որ լիներ, նա պատկերել է Սուրբ Աննայի կյանքի տեսարանները մոնոխրոմի տեխնիկայով, ինչպես նաև գրոտեսկներով ֆրիզ։ Այս որմնանկարները գաղափար են տալիս այն մասին, թե նկարիչն ինչ դպրոց է անցել Միլանում։ Օրինակ՝ «Պիետա» որմնանկարում կարելի է տեսնել, թե ինչպիսի ուշադրություն է նկարիչը ցուցաբերել հերոսների ժեստերին և նրանց դեմքերի արտահայտություններին։ Սա վկայում է իր վրա Լեոնարդո դա Վինչիի ազդեցության մասին, որը կարծում էր, որ «ժեստերը լավագույնս փոխանցում են հոգեվիճակը»։

Հաջորդ մեծ պատվերը Մոնտե Օլիվետոյի վանքի որմնանկարներն էին, որոնք ստեղծվել են Սանտա Աննայի վանքում աշխատանքներն ավարտելուց անմիջապես հետո։ Դրանք Սոդոմայի որմնանկարչության ամենամեծ և ամենահայտնի ցիկլն են։ Նկարիչը սկսել է աշխատել 1505 թվականին և այնտեղ աշխատել մինչև 1508 թվականը։ Առնվազն երկու որմնանկարներում հետազոտողները տեսնում են Լեոնարդո դա Վինչիի «Անգիարիի ճակատամարտի» ազդեցությունը, որը ակնհայտորեն ոգեշնչում էր հանդիսանում այնպիսի տեսարանների համար, ինչպիսին է «Սբ. Բենեդիկտն ընդունում է Մավր և Պլակիդիուս հռոմեացի տղաներին» և «Սբ. Բենեդիկտը կանխատեսում է Մոնտեկասինոյի կործանումը»։ Վերջինս պատկերում է մի խումբ ծաղրանկարային դեմքերով զինվորների։ Այս կազմի մեջ հետազոտողները տեսնում են նաև Ռաֆայելի ազդեցությունը։ Ռաֆայելի գաղափարը Սոդոմայի զինվորների հետ կրկնվել է «Խաչից իջնելը» կտավում (Pinacoteca, Siena), որը ստեղծվել է Չինուցցի ընտանիքի զոհասեղանի համար Սիենեսի Սան Ֆրանչեսկո եկեղեցում։ Աշխատանքի ոճը զգալիորեն տարբերվում է Սանտա Աննա և Մոնտե Օլիվետո վանքերի որմնանկարներից։ Սա ենթադրություն է առաջ բերել, որ կտավը նկարվել է երկու վանքերում որմնանկարների ավարտից հետո, այսինքն՝ 1508 թվականից հետո, չնայած ըստ 1502 թվականից գոյություն ունեցած մի փաստաթղթի,  հաճախորդը՝ Հերարդո Չինուցցին, ցանկություն է հայտնել սկսել զոհասեղանի ստեղծման ուղղությամբ։

Սոդոմայի երկու վանքերում որմնանկարների վրա աշխատելիս նա նկարել է մի քանի դիցաբանական և պատմական տեսարաններ Սիգիսմոնդո Կիջիի Սիենյան պալատում (տեսարաններ Օվիդիոսի Մետամորֆոզներից և տեսարաններ Հուլիոս Կեսարի կյանքից)։

1508 թվականին նկարիչը մեկնել է Հռոմ։ Ըստ Վազարիի, հովանավոր ու պապական գանձապետ Ագոստինո Կիջին իրեն այնտեղ է բերել Սիենայից։ Սոդոմային վստահվել է պապական պալատների` Ստանցա դելլա Սենյատուրայի նկարը։ Նա դահլիճի պահոցը նկարել է գրոտեսկերով և զարդանախշերով, բայց Հուլիոս Երկրորդ պապին դուր չի եկել պատի մեծ կոմպոզիցիան, նա հրամայել է այն տապալել, հեռացնել նկարչին իր աշխատանքից և Ռաֆայելին հրամայել զբաղեցնել իր տեղը։ Դժվար է ասել, թե ինչ հարաբերություններ են այդ ժամանակ զարգացել Սոդոմայի և Ռաֆայելի միջև, բայց վերջինս իր «Աթենքի դպրոց» որմնանկարում Սոդոմայի հետ համատեղ դիմանկար է նկարել։

### Որմնանկարներ Ֆառնեզինայի վիլլայից
Այս անհաջողությունից հետո նկարիչը վերադարձել է Սիենա, բայց հետագայում կրկին եկել Հռոմ, քանի որ Ագոստինո Կիջին առաջարկել է նրան աշխատել իր պալատում, որն այժմ հայտնի է որպես Վիլլա Ֆառնեզինա։

Ֆառնեզինայի վիլլան կառուցվել է 1505-06 թվականներին Հռոմից դուրս՝ իր քաղաքի դարպասների և Ջանիկոլո բլրի դիմաց, Ագոստինո Կիջիի պատվերով՝ որպես իր երկրի նստավայր։ Այն տոները և տոնակատարությունները, որոնք Կիջին կազմակերպել է իր գյուղական վիլլայում, նրա կենդանության օրոք լեգենդներով էին լցված։ Բանաստեղծների ստեղծագործություններում Ֆառնեզինայի վիլլայի Եդեմի այգիները և բուն շենքը փառավորվել են որպես աստվածների և մուսաների նոր բնակավայր։ Շենքը նախագծել է Բալդասսարե Պերուցին, իսկ դրա ներքին սենյակները նկարել են դարաշրջանի լավագույն նկարիչները` Պերուցին, Ռաֆայելը, Սոդոման և Սեբաստիանո դել Պիոմբոն։
thumb|Ռաֆայել. Ալեքսանդրի և Ռոքսանայի հարսանիքը։ Նախապատրաստական նկարչություն։ Գրաֆիկայի հավաքածու Ալբերտինա, Վիեննա
Այս պալատի ննջասենյակը Սոդոման նկարել է որմնանկարներով, որոնք պատկերել են Ալեքսանդր Մակեդոնացու կյանքի դրվագները, որոնցից առանձնանում է Ալեքսանդրի և Ռոքսանի հարսանիքը պատկերող տեսարանը, որի շնորհիվ սենյակն այժմ կոչվում է «Stanza delle Nozze di Alessandro e Rossane» (Ալեքսանդրի և Ռոքսանի հարսանիքը)։ Ննջասենյակը անմիջապես հարակից է հանդիսությունների սրահին, որը հետագայում նկարել է Պերուցցին։ Ընդհանուր առմամբ, Սոդոման այստեղ նկարել է երեք որմնանկար՝ «Ալեքսանդրի և Ռոքսանի ամուսնությունը», «Դարիուսի ընտանիքը Ալեքսանդրից առաջ», «Ճակատամարտ»։ «Ալեքսանդրը Բուֆեֆալուսով» չորրորդ որմնանկարը հետազոտողները չեն համարում Սոդոմայի աշխատանքը։ Ենթադրաբար, դա արվել է մտերիմ նկարիչներից մեկի կողմից, ով բավականին հաջող կերպով ընդօրինակել է նրա ոճը։

Լուկիանոսի աշխատանքից հայտնի է, որ հին ժամանակներում կար նկարիչ Աեոնի նկարը՝ նվիրված Ալեքսանդրի և Ռոքսանի ամուսնությանը։ Այն պատկերում էր, թե ինչպես է Ալեքսանդրը պսակը պահում Ռոքսանային, նստած ամուսնական մահճակալի վրա, և նրա երկու կողմերում էլ Հեփեստիոնն է և ամուսնության հովանավոր աստված Հիմենևսը, մինչդեռ կուպիդները խաղում են Ալեքսանդրի զենքերով։ Ըստ ամենայնի, Ֆառնեսինայի վիլլայի նկարիչները ձգտում էին վերստեղծել կամ գերազանցել այս հնագույն օրինակը։ Հետաքրքիր է, որ ի սկզբանե Կիջին ցանկանում էր սենյակը նկարելու պատվեր տալ Ռաֆայելին, ով պատրաստեց գծանկարները (դրանցից մեկը պահվում է Վիեննայի Ալբերտինայում), բայց Սոդոման այս անգամ ավելի հաջողակ էր։ Այնուամենայնիվ, Սոդոմայի այս որմնանկարում կարելի է տեսնել Ռաֆայելի ազդեցությունը. Իր գլխին սափոր պահող ծառայի կերպարը հստակ փոխառված է Ռաֆայելի «Կրակը Բորգոյում» գրքից, որը գրվել է Վատիկանի պալատի «Ստանցա դել Ինչենդիոնում»։

«Ալեքսանդրի և Ռոքսանայի ամուսնությունը» որմնանկարի դիմաց նախկինում կանգնած էր Ագոստինո Կիջիի շքեղ տուփը, կարծես այն դուրս էր եկել կոմպոզիցիայից։ Վիլլայի բոլոր որմնանկարները նախատեսված էին զուգահեռներ անցկացնելու հին դարաշրջանի հերոսների և բանկիր Կիջիի կյանքի վեհության միջև, որը իրեն զգում է մի տեսակ «նոր Ալեքսանդր»։

պատկեր:Il Sodoma. Villa Farnesina fresco1.jpg|Սոդոմա. Ալեքսանդր Մեծի և Ռոքսանայի ամուսնությունը։ Ֆրեսկո վիլլա Ֆարնեսինա, Հռոմ
պատկեր:Il Sodoma. Marriage of Alexander and Roxana. detail. Villa Farnesina, Rome. fresco 3.jpg|Սոդոմա. Ալեքսանդր Մեծի և Ռոքսանայի ամուսնությունը։ Մանրամասնություններ
պատկեր:Il Sodoma. Villa Farnesina fresco 2.jpg|Սոդոմա. Դարեհի ընտանիքը Ալեքսանդր Մեծի առաջ։ Ֆրեսկո Վիլլա Ֆարնեսինա, Հռոմ։

Ննջասենյակի աջ պատին Սոդոման նկարել է «Դարեհի ընտանիքը Ալեքսանդրի առաջ» որմնանկարը։ Դրա վրա սպանված Դարեհի մայրը՝ Սիսիգամբիան սխալմամբ ընդունել է Հեփեստիոնին Ալեքսանդրի փոխարեն, մինչդեռ իսկական կառավարիչը սիրալիր խոնարհվում էր նրա առաջ։ Ձախ կողմում գտնվող Դարեհի դուստրերը պատկերված են Ռաֆայելյան շնորհով։ Նկարի ներքևի հատվածում Սոդոման նկարել է Վուլկանին, որ իր դարբնոցում կռում է Էրոսի նետը, և Ամուրներին՝ որոնք հավաքում է նետերը։ Այս աշխատանքները թվագրվել են 1516-17 թվականներով (չնայած կան այլ ժամկետներ)։

Հռոմում գտնվելու ժամանակ Սոդոման նկարել է իր ամենահայտնի նկարներից մեկը՝ «Լուկրեցիա» (Բուդապեշտ, Արվեստի թանգարան)։ Հռոմի պապ Լեո X-ին դուր եկել կիսամերկ Լուկրեցիայի ողբերգական դավադրությունը, ով դաշույնով դանակահարել է իրեն՝ իր ամոթը արյունով լվանալու համար։ Նա Սոդոմային պարգևատրել է մեծ գումարով և ասպետությամբ (Cavalliere di Cristo): Նկարը հայտնի է դարձել Euralio d'Ascoli- ի (Aurelio Ascolano) կողմից գրված էպիգրամների շարքով։ Դրանից հետո նկարիչը վերադարձել է այս թեմային, և այսօր «Լուկրեցիա» կտավը գոյություն ունի չորս տարբերակով։ Այս աշխատանքը, մասնավորապես, տալիս է մի պատկերացում, թե ինչպես է Սոդոմայի Հռոմում մնալը, որը պահպանել է հին հնությունները, տարբերվում  բարեպաշտ Սիենայում մնալուց. Լուկրեցիայի աջ կողմում պատկերված է մի կերպար, որի արտաքին տեսքը պատճենվել է «Վերսալյան Յուպիտեր» վիթխարի արձանից (արձանը հայտնաբերվել է Կարդինալ Ֆրանցեսկո Արմելինիի վիլլայում)։ Ավելի ուշ նկարիչը այս տեսակը բազմիցս ներառել է իր նկարների մեջ։

thumb|left|Սոդոմա, Սուրբ Գեորգի 1518 թվական, Ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն  
Այս շրջանի մի քանի փաստաթղթեր հայտնել են, որ 1515 թվականին նկարիչը այցելել է Ֆլորենցիա, ինչպես նաև որ կապված է եղել Պիոմբինոյի տիրակալ Յակոբո դը Ապպիանոյի և Ֆերրարայի դուքս դը Էսթեի հետ պատվերների համար, որոնց համար Սոդոման նկարել է «Սբ. Ջորջը և վիշապը» (1518 թվական, Վաշինգտոն, ազգային պատկերասրահ)։ Փրկվել է մի նամակ, որը նկարիչը գրել է Ալֆոնսո I-ին 1518 թվականի մայիսի 3-ին։ Դրանում նա հայտնել է, որ ստեղծագործության ստեղծման հրամանը իրեն է փոխանցել դուքսի դեսպանը Հռոմի պապ Լեո X-ի դատարանում, երբ Սոդոման Հռոմում էր։ Սոդոման պատկերել է Սուրբ Ջորջին նիզակով ձի հեծած, որի կատաղի տեսքն ավելի սարսափելի է թվում, քան ինքը պարտված վիշապը։ Նրա աջ կողմում փրկված արքայադուստր Կլեոդոլինդան ուժեղ հուզմունքից բարձրացրել է իր աչքերը վշտի համար, և երկնքում Տիրոջ ուղարկած հրեշտակը սրբացնում է իրադարձությունը։

1518 թվականին Ջիովանի Անտոնիոն վերադարձել է Սիենա։ Այնտեղ նա նկարել է որմնանկարներ Մարիայի կյանքի տեսարաններով՝ Սբ. Բեռնարդին  Սիենացի օրատորիայում - «Մարիամի մուտքը տաճար», «Այց Սբ. Էլիզաբեթ տաճար», «Երկնային հարսանիք» և «Վերափոխում»։ Ջիրոլամո դել Պաչիան և Դոմենիկո Բեկաֆաֆումը Սոդոմայի հետ միասին նկարել են իրենց որմնանկարները օրատորիայում։

Անորոշ է մնացել 1518-1525 թվականները ընկած ժամանակահատվածը։ Հայտնի է, որ 1518 թվականին Սոդոման նամակներ է ուղարկել Ֆերարայի դուքս Ալֆոնսո դ'Էստեին և Մանտուայի կառավարիչ Ֆրանչեսկո Գոնսագային՝ իրենց արքունիքում աշխատանք ստանալու հույսով, բայց արդյո՞ք իրականացել է այդ ցանկությունը, թե՞ այն մնացել է չիրականացված, անհայտ է։ Գիտնականները կարծում են, որ այս պահին Սոդոման ուղևորություններ է կատարել դեպի Լոմբարդիա և Տոսկանա քաղաքներ։ 1525 թվականի մայիսի 3-ին նա հրավեր է ստացել Սիենայի Սան Սեբաստիանո դի Կամոլլա համայնքից (այժմ ՝ Ֆլորենցիա Պիտտի պատկերասրահում) «գոնֆալոն», այսինքն՝ պաստառներ պատրաստելու հրաման։ Փաստաթղթերից հայտնի է, որ դրա համար գումարը նկարչին մաս-մաս վճարվել է 1526 թվականի ընթացքում, իսկ վերջին վճարման համար նա ստիպված է եղել սպասել մինչ 1531 թվականը։ Սոդոմայի դրոշի մի կողմում նա պատկերում էր սլաքներով նետված Սուրբ Սեբաստիանին, հետևում՝ փառքի մեջ գտնվող Մադոննային և մանկանը` շրջապատված սրբերով։ Աշխատանքը կատարվել է խլացված, զուսպ գույներով։ Սուրբ Սեբաստիանի անատոմիական անթերի կերպարի հետևում կա հարուստ բնապատկեր՝ հինավուրց ավերակներով:Հրեշտակը սրբի գլուխը պսակում է նահատակության պսակով: Սեբաստիանի կերպարի ձուլվածքում զգացվում է հնագույն քանդակի ազդեցությունը։

### Որմնանկարներ Սիենայի Սուրբ Եկատերինա մատուռում
Հնաոճ քանդակից ոգեշնչումը կարելի է տեսնել վարպետի հաջորդ խոշոր աշխատության մեջ` «Սբ. Եկատերինա Սիենան» Սիենայի Սան Դոմենիկո եկեղեցում (1526)։ Նկարիչը պատկերել է սրբի կյանքից երեք տեսարաններ, մասնավորապես՝ «Պիրուգիացի երիտասարդ արիստոկրատ Նիկոլո դի Տուլդոյի մահապատիժը», որը Սիենյան դատարանի կողմից մահապատժի էր դատապարտվել միայն այն բանի համար, որ նա կոշտ էր խոսում Սիենայի կառավարության մասին։ Սուրբ Եկատերինան երկար ժամանակ այցելել է բանտում գտնվող Նիկոլասին՝ համոզելով նրան հաշտվել ճակատագրի հետ, ապա նա ներկա էր նրա մահապատժին։ Նկարիչը պատկերել է այս սյուժեի ամենաարյունալի պահը, և, չնայած այն հանգամանքին, որ իրադարձությունը տեղի է ունեցել XIV դարի վերջին, նա պահակներին հագցրել է հին հռոմեական զգեստներ: Այնքան գրավիչ էր այդ ժամանակաշրջանի հնության ոգին։ Այնուամենայնիվ, Վազարիի ժամանակներից ի վեր ցիկլի ամենաակնառու որմնանկարը «Սբ. Քեթրինի ստիգմատիզացիան» է։ Ջորջիո Վազարին մեջբերում է նկարիչ Բալդասարե Պերուցիի կարծիքը, որն ասում է,  «... Ես երբեք չեմ տեսել մի մարդու, ով կարող էր ավելի լավ արտահայտել ուշաթափված մարդկանց վիճակը և պատկերել այն ավելի հավատալի քան Ջովանի Անտոնիոն»։ Մատուռի որմնանկարները Սոդոման չի ավարտել, քանի որ հաճախորդները չեն կարողացել ավելի շատ վճարել աշխատանքի համար։

պատկեր:Il Sodoma. Execution Nicolo di Tuldo. St. Catherine Chapel, San Domenico, Siena. 1526..jpg|Սոդոմա, Նիկոլո դի Տուլդոյի մահապատիժը։ 1526 թվական, Սան Դոմենիկո, Սիենա։
Պատկեր:Siena, san domenico, cappella di Santa Caterina, altare di Giovanni di Stefano, affreschi del Sodoma Svenimento ed Estasi della Santa.JPG|Սոդոմա, տեսարաններ Սբ. Եկատերինա Սիենայի կյանքից։ 1526 թվական, Սան Դոմենիկո, Սիենա։

Նույն ժամանակահատվածում Սոդոման որմնանկարներ է ստեղծել Սանտա Կրոչե եկեղեցում (այժմ հանված է պատերից և պահվում է Պինակոտեկայում, Սիենա)։ 1529 թվին նա դարձել է Սիենայի «պաշտոնական նկարիչը» և ստացել կառավարության պատվերներ քաղաքապետարանում՝ Պալացցո Պուբլիկո քաղաքում, որտեղ նկարել է որմնանկարներ և թողել երկու զոհասեղան՝ «Սուրբ ընտանիքը» և «Մադոննան սրբերի հետ»։ Մոտավորապես նույն տարիներին նա նկարել է Սբ. Հակոբը Սիենեի Սանտո Սփիրտո եկեղեցում։ Այս նկարները պատվիրվել են իսպանական գաղութի ներկայացուցիչների կողմից, որն այնտեղ ունի իր սեփական դամբարանը։ Այս ժամանակահատվածում Սիենան գտնվել է Չարլզ V-ի պաշտպանության ներքո, իսկ քաղաքում կային ֆրանսիական և իսպանական կայազորներ։ Նկարիչն աշխատանքն ավարտել է մինչև 1530 թվականի ապրիլի 16-ը։ Իսպանացիները շատ գոհ էին, և Սիենա ժամանած Կառլոս V կայսրը Սոդոմային շնորհել է «կոմս Պալատին» տիտղոսը։

Սան Ագոստինոյի եկեղեցու համար նրա երկու աշխատանքները պատկանում են 1530-ականներին՝ դարպասի նկարը (1530 թվական, որմնանկարը շատ թույլ է պահպանվել) և «Մոգերի երկրպագությունը» (1536 թվական), որոնք նա կատարել է տաճարի ներսում։ 1538 թվականին նկարիչը մեկնել է Պիոմբինո՝ այնտեղ իշխող իշխանի Յակոպոյի մոտ, որի հետ նա երկարամյա բարեկամություն է ունեցել (երկրորդ անգամ՝ 1545 թվական), Բայց Յակոպոյի համար կատարված աշխատանքների ճակատագիրն անհայտ է։ Այնուհետև, 1539-40 թվականներին նա աշխատել է Վոլտերայում, որտեղ, ըստ Վազարիի, նա պատվեր է կատարել «... հարուստ և պատկառելի ազնվականի՝ Մեսեր Լորենցո դի Գալեոտտո դե Մեդիչիի համար», բայց նրա համար ստեղծված աշխատանքը չի պահպանվել։ 1540-43 թվականներին Սոդոման աշխատել է Պիզայում՝ նկարելով Պիզայի տաճարում «Քրիստոսի ողբ» (1540, Պիզայի տաճար) և «Աբրահամի զոհաբերությունը» (նույն տեղում, 1542), ինչպես նաև «Մադոննան սրբերի հետ» (1542, Պիզա, Սան թանգարան)։ Այնուհետև նկարիչը աշխատել է Լուկկայում (1545 թվական), որտեղ, ըստ Վազարիի, նկարել է Սան Պոնցիանոյի Ձիթենու վանքը, բայց ոչ որմնանկարներն են մնացել, ոչ էլ Լուկկայում գտնվելու մասին փաստաթղթեր։ Այս ժամանակից մնաց միայն մեկ փաստաթուղթ. նամակ, որը Պիետրո Արետինոն գրել էր Սոդոմային 1545 թվականին։ Հայտնի չէ, թե արդյոք նկարիչը գրել է որևէ բան 1545-1550 թվականներին։

Սոդոմայի ստեղծագործությունների ամենամեծ հավաքածուն գտնվել է Սիենայի Պինակոտեկա քաղաքում։ Հայտնի «Իջնում ​​Խաչից»-ից բացի, կան «Քրիստոսը սյունին կապած», «Քրիստոսի խարազանը», «Քրիստոսի ծնունդ», «Սուրբ ընտանիք»  որմնանկարները, որոնք Սանտա Կրոչե եկեղեցու պատերից վերցված որմնանկարներ են։ Իր կյանքի ընթացքում Սոդոման նկարել է բազմաթիվ նկարներ «Մադոննան և երեխան» անունով։ Այժմ դրանք պահվում են Լոնդոնի, Հռոմի, Միլանի, Թուրինի, Բալթիմորի, Ֆիլադելֆիայի, Վաշինգտոնի, Վիեննայի, Մյունխենի, Մոնտեպուլչիանոյի և Սինալունգայի թանգարաններում։ Լուկրեցիայի պատկերի երեք տարբերակ կա Հանովերում, Համբուրգում և Թուրինում։ Բացի այդ, կրոնական և դիցաբանական թեմաներով շատ այլ նկարներ պահվում են աշխարհի լավագույն թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

## Որմնանկարչական ցիկլ Մոնտե Օլիվետո Մաջորեի մթնոլորտում
Այս ցիկլը Սոդոմայի ամենամեծ նկարն է։ Որմնանկարչության մնացած ցիկլերը նվիրված Սբ. Բենեդիկտին, դարձել են եկեղեցու հետագա արդիականացման և աշխարհիկացման զոհերը։

Մոնթե Օլիվետո Մաջորեի աբբայությունը գտնվում է Սիենայից հարավ-արևելք գտնվող լեռնային տարածքում՝ Աշանո քաղաքի մոտակայքում։ Այն հիմնադրել է իրավագետ մեծահարուստ Ջիովանի Տոլոմեյը (1272-1348), որը հրաժարական է տվել Սիենյան պոդեստայի պաշտոնից՝ նախընտրելով ճգնավորի կյանքը։ Նրա համախոհներն էին Ամբրոգիո Պիկկոլոմինին և Պատրիցիո Պատրիզին։ Նրանք երեքով ստեղծել են սրբավայր, որտեղ մի քանի տարի շարունակ դաստիարակել են ասկետական համայնք։ 1319 թվականի մարտի 26-ին Արեցոյի եպիսկոպոս Գվիդո Թարլաթին օծել է այս կոմունան՝ տալով նոր կրոնական կարգի կարգավիճակ։ 1504 թվականին Սոդոման իր որմնանկարչության վրա պատկերել է սրբադասման (հաստատման) դրվագ Սուրբ Աննայի վանքում, որը նույնպես հիմնադրել էին Մոնտե Օլիվետո Մաջորեի վանականները։ Դրա վրա կարելի է տեսնել ծնկաչոք Տոլոմեյը, ով արդեն վերցրել է Բերնարդո վանական անունը, վանքի կանոնադրությունը ձեռքին՝ Թառլաթի եպիսկոպոսի առջև։ 1344 թվականին կարգը օծվել է Հռոմի Պապ Կլեմենտ VI-ի կողմից։ Իրենց պրակտիկայում կարգի վանականներն առաջնորդվել են Բեռնարդ Քլերվոսացու սկզբունքներով։ 1348 թվականին սարսափելի ժանտախտի համաճարակի ժամանակ Բերնարդո Տոլոմեյը վանականների հետ մեկնել էր Սիենա՝ օգնելու հիվանդներին և մահացածներին ազատազրկում տալ, բայց նա վարակվել և մահացել է նույն թվականին։

Մոնտե Օլիվետոյի ծածկոցում որմնանկարների հիմնական գաղափարը սուրբ կյանքը ներկայացնելու ցանկությունն էր, Բենեդիկտը՝ որպես վանական կյանքի իդեալ, որը միշտ կլիներ վանական եղբայրների աչքի առաջ և օրինակ ծառայելու նրանց համար։

Ըստ Վազարիի, վանքի ծածկոցում աշխատանքները սկսել է Լուկա Սինյորելլին, ով նկարել է արևմտյան պատը։ Վանական տարեգրությունները դեռ ամբողջությամբ չեն տպագրվել և ուսումնասիրվել, ուստի աշխատանքների սկզբի ստույգ ամսաթիվը հայտնի չէ։ Սինյորելլին նկարել է 10 որմնանկարներ, և ավանդական տեսակետն այն է, որ դրանց ստեղծումը սկիզբ է առել 1497-98 թվականներին։ Այնուամենայնիվ, հետազոտողները լուրջ կասկածներ են կուտակել այս ժամադրության հիմնավորվածության վերաբերյալ։ Ոմանք կարծում են, որ նա այնտեղ աշխատել է Սոդոմայից հետո, մոտավորապես 1510-ականներին։

1505 թվականին նա սկսել է աշխատել Սոդոմայի ցիկլի վրա, երեք պատ է նկարել փակոցում։ Գոյություն ունեն 1505 թվականի սեպտեմբերին և 1506 թվականի ապրիլին նրան վճարված գումարների գրառումներ պատի նկարչության համար, որը նշանակվել է որպես «պրիմա ստորիա», այսինքն՝ առաջին տեսարան։ Նրա համար Սոդոմային վճարել են 10 դուկատ, ի տարբերություն սովորական յոթի, որոնք հետագայում վճարվել են յուրաքանչյուր տեսարանի համար։ Այս տեսարանը, հավանաբար, ամենաշատն էր պահանջում։ 1506 թվականի հոկտեմբերին Սոդոման նկարել էր ամբողջ հարավային պատը, որի համար ընդհանուր առմամբ ստացել էր 62 դուկատ։ Ժամանակակից հետազոտությունները հաստատել են, որ Սոդոման սկսել է ծածկոցը նկարել հարավային պատից։ Շարժվելով ժամացույցի սլաքի հակառակ ուղղությամբ, նա անցել է դեպի արևելյան պատ և ավարտել աշխատանքը հյուսիսային պատի վրա։ 1508 թվականին Սոդոման ստացել է 84 դուկատ (588 լիրա) 12 ստորիայի համար (տեսարաններ)։ Փաստաթղթերում վերջին վճարումը նշվել է 1508 թվականի օգոստոսի 22-ին։ Այս ամսաթիվը համարվում է նկարների վրա աշխատանքների ավարտի ժամանակը (1508 թվականի հոկտեմբերին Սոդոմայի անունն արդեն հայտնվել է Հռոմում)։ Ցիկլի մեկ որմնանկար, այն է` Սբ. Բենեդիկտը հեռացնում է Պլակիդիուսին և Մավրուսին», - նկարել է ավելի ուշ Սոդոմայի փեսան՝ Բարտոլոմեո Ներոնը (Ռիչիոն)։ Փաստն այն է, որ Սինյորելլիի կողմից նախապես ստեղծված որմնանկարը գտնվել է դռան վերևում, որը աղյուսապատվել էր 1534 թվականին։

Տեղեկատվության հիմնական գրական աղբյուրը 593-94 թվականներին ստեղծված Գրիգոր Մեծ «Երկխոսությունների» գործն է։ Այս աշխատության երկրորդ գրքի 38 գլուխները նվիրվել են Սբ. Նուրսիի Բենեդիկտոսին։ 1260-ականներին Յակոբ Վորագինսկին կազմել է «Ոսկե լեգենդը», այն նյութի ներկայացման հաջորդականությունը, որում մեծապես դյուրացվել է անհատական տեսարանների դասավորումը ժամանակագրական կարգով։ Այնուամենայնիվ, Սբ. Բենեդիկտոսի կյանքի վարկածը պատմվում է 14-րդ դարի սկզբին Դոմինիկյան վանականի կողմից Պիզայից, Դոմենիկո Կավալկայից (մոտ 1270 - մոտ 1342)։ Այն ընդգրկել է որոշ թեմաներ, որոնք չեն ընկել «Ոսկե լեգենդի» մեջ, մասնավորապես, Սբ. Բենեդիկտի հանդիպումը Տոտիլայի հետ, և Մոնտեկասինոյի ոչնչացման մասին կանխատեսումը։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Կավալկայի ստեղծագործության ոչ բոլոր առարկաներն են օգտագործվել Մոնտե Օլիվետոյի փակոցի կտավներում, այս աշխատանքը և Ոսկե լեգենդը ծառայել են որպես որմնանկարչության ցիկլի ստեղծման հիմնական աղբյուրներ։

Սոդոման գրել է հետևյալ տեսարանները սրբի կյանքից.
* 1. Բենեդիկտը լքում է իր ծնողների տունը Նորչիայում։
* 2. Բենեդիկտը թողնում է դպրոցը Հռոմում։
* 3. Հրաշք մաղով։
* 4. Ռոմանուսը Բենեդիկտին հագցնում է ճգնավորի հագուստ։
* 5. Սատանան կոտրում է զանգը։
* 6. Ավագը Բենեդիկտի հետ կիսում է Զատկի ճաշը։
* 7. Բենեդիկտը գյուղացիներին հրահանգում է ճշմարիտ հավատքի մեջ։
* 8. Բենեդիկտի հաղթանակը կրքերի նկատմամբ։
* 9. Բենեդիկտը դառնում է վիկովարոյի վանահայր։
* 10. Բենեդիկտը կոտրում է մի բաժակ թունավորված գինի։
* 11. Բենեդիկտը տասներկու վանք է կառուցում։
* 12. Բենեդիկտը ընդունում է Պլակիդիոսին և Մավրոսին։
* 13. Բենեդիկտը ձեռնափայտով վանում է սատանային տիրացած վանականից։
* 14. Բենեդիկտը աղբյուր է գտնում լեռներում։
* 15. Հրաշք մանգաղով։
* 16. Գրեթե խեղդված Մավրի հրաշալի փրկությունը։
* 17. Բենեդիկտը շիշը օձ է դարձնում։
* 18. Ֆլորենտյուսը փորձում է թունավորել Բենեդիկտոսին։
* 19. Ֆլորենտոսը կուրտիզաններ է ուղարկում վանք։
* 20. Բենեդիկտը կանխատեսում է Մոնտեկասինոյի կործանումը։
* 21. Բենեդիկտը ալյուր է տալիս վանքին։
* 22. Բենեդիկտը երազում հայտնվում է երկու վանականների։
* 23. Բենեդիկտը եկեղեցուց հեռացնում է երկու միանձնուհի։
* 24. Բենեդիկտը հրամայում է վաֆլին դնել մահացած վանականի մարմնին։
* 25. Բենեդիկտը ներում է փախչող մի վանականի։
* 26. Բենեդիկտը գյուղացուն ազատում է պարտքերից։
* 27. Բենեդիկտը մի նոր կանոնադրություն է ներկայացնում վանականներին։

Եվ բացի այդ, ելքի պատերին.
* 28. Քրիստոս խաչ կրող։
* 29. «Տխրությունների մարդը»։
Հետազոտողները զուգահեռներ են անցկացրել Սոդոմայի նկարների և ցիկլի միջև, որոնք նվիրվել են Սբ. Բենեդիկտոսին, որը նկարել է Նեապոլի Չիոստրո դել Պլատանո քաղաքում, նկարիչ Անտոնիո Սոլարիոն 1500-ականների սկզբին։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Սոդոմայի որմնանկարներում հայտնաբերվել են գաղափարներ՝ փոխառված Պինտուրիկիոյից («Բենեդիկտը լքում է իր ծնողական տունը»), ապա Ռաֆայելից («Բենեդիկտն ընդունում է Պլասիդիուսը և մավրին», «Բենեդիկտը կանխատեսում է Մոնտեկասինոյի կործանումը»), դրանք ցույց են տալիս մեծ վարպետի ձեռքը, ով սինթեզել է փոխառությունները իր սեփական ոճի մեջ։ Սոդոմային հաճախ մեղադրում են «քամելեոնի ոճի» մեջ, քանի որ հետազոտողները վաղուց են նշել, որ նույնիսկ մեկ հիմնական աշխատանքի շրջանակներում Սոդոման կարող էր օգտագործել գործընկերներից փոխառված մի քանի տարբեր մեթոդներ և ձևեր, սակայն ոչ ոք չի վիճարկում այն փաստը, որ Սոդոմայի գործերը պարզելը հեշտ է։ Որոշ որմնանկարներում կա մաներիզմին բնորոշ մի փոքր միամիտ պաթոս, սակայն դրանք իրատեսական և վավերական են թվում։ Որմնանկարների հիմնական պատմական առավելությունն այն է, որ դրանք շատ մանրամասնորեն և վառ կերպով արտացոլում են 16-րդ դարի սկզբի վանական կյանքը։ Դրանց մեջ դուք կարող եք տեսնել, թե ինչպես են վանականները կառուցում եկեղեցիներ («Բենեդիկտը երազում հայտնվում է երկու վանականներին», «Բենեդիկտը տասներկու վանք է կանգնեցնում»), ինչպես են նրանք ուտում («Բենեդիկտը ալյուր է տալիս վանքին»), ինչպես են թաղում մահացածներին («Բենեդիկտը հրամայում է վաֆլի դնել մահացածի մարմինը »), ինչպես էին հասարակ մարդկանց շրջանում քարոզում (« Բենեդիկտը գյուղացիներին խրատում է ճշմարիտ հավատքի մեջ ») և այլն։

## Որմնանկարների պատկերասրահ Մոնտե Օլիվետո Մաջորեի փակարանում
Սոդոմայի որմնանկարների լուսանկարները արվել են ցածր կետից՝ Վիքիպեդիայի հեղինակ Վիգինյասիա 76-ի կողմից, ուստի աղավաղվել են կոմպոզիցիոն համամասնությունները։ Այնուամենայնիվ, նրանց առավելությունն այն է, որ նրանք ունեն բավականին բարձր բանաձև։ Վիգինյասիա 76-ը չի լուսանկարել Սոդոմայի մեկ որմնանկար, որը նա նկարել է այն պատին, որտեղ աշխատում էր Լուկա Սինյորելլին (Բենեդիկտը կանխատեսում է Մոնտեկասինոյի կործանումը), ինչպես նաև որմնանկարները դեպի մուտքը (Բենեդիկտը վանականներին ներկայացնում է նոր կանոնադրություն. Քրիստոսը խաչն ու տխրությունների մարդը)։

Պատկեր:Come benedetto lascia la casa paterna e recasi a studio a roma.jpg|Բենեդիկտը լքում է ծնողների տունը Նորչիայում
Պատկեր:Come benedetto abbandona la scuola di roma.jpg|Բենեդիկտը թողնում է դպրոցը Հռոմում
Պատկեր:Come benedetto risalda lo capistero che si era rotto.jpg|Հրաշք մաղով
Պատկեր:Come romano monaco da lo abito eremitico a benedetto.jpg|Վարդապետ Ռոմանուսը Բենեդիկտին հագցնում է ճգնավորի հագուստ
Պատկեր:Come lo dimonio rompe la campanella.jpg|Սատանան կոտրում է զանգը
Պատկեր:Come uno prete ispirato da dio porta da mangiare a benedetto nel giorno di pasqua.jpg|Երեցը կիսում է սնունդը Բենեդիկտի հետ
Պատկեր:Come benedetto ammaestra nella santa dottrina i contadini che lo visitavano.jpg|Բենեդիկտը գյուղացիներին հրահանգում է ճշմարիտ հավատքի մեջ
Պատկեր:Come benedetto tentato d'impurità supera la tentazione.jpg|Բենեդիկտի հաղթանակը կրքերի նկատմամբ
Պատկեր:Come benedetto ai prieghi di alcuni eremiti consente di essere loro capo.jpg|Բենեդիկտը դառնում է Վիկովարոյի վանքի ղեկավար
Պատկեր:Come benedetto spezza col segno della croce uno bicchiere avvelenato.jpg|Բենեդիկտը կոտրում է թունավորված գինու բաժակը 
Պատկեր:Come benedetto compie la edificazione di dodici monasteri.jpg|Բենեդիկտը տասներկու վանք է կառուցում
Պատկեր:Come benedetto riceve li due giovanetti romani mauro e placido.jpg|Բենեդիկտն ընդունում է հռոմեացի ազնիվ երիտասարդներին՝ Պլակիդիոսին և Մավրոսին
Պատկեր:Come benedetto libera uno monaco indemoniato percuotendolo.jpg|Բենեդիկտը դուրս է հանում վանականին տիրացած սատանային 
Պատկեր:Come benedetto pregato dai monaci produce l'acqua dalla cima di un monte.jpg|Բենեդիկտը աղբյուր է գտնում լեռներում
Պատկեր:Come benedetto fa tornare nel manico uno roncone che era caduto nel fondo di un lago.jpg|Մանգաղով հրաշք։ (Բենեդիկտը ջրից հանում է սուզված կոտրված մանգաղը, որը հրաշքով վերականգնվում է)
Պատկեր:Come mauro mandato a salvare placido cammina sopra l'acqua.jpg|Գրեթե խեղդված Մավրի հրաշալի փրկությունը
Պատկեր:Come benedetto converte in serpe un fiasco di vino nascostogli da un garzone.jpg|Բենեդիկտը շիշը օձ է դարձնում
Պատկեր:Come florenzo tenta di avvelenare benedetto.jpg|Ֆլորենտյուսը փորձում է թունավորել Բենեդիկտին
Պատկեր:Come florenzo manda male femmine al monastero.jpg|Ֆլորենտիուսը կուրտիզաններ է ուղարկում վանք
Պատկեր:Come benedetto ottiene farina in abbondanza e ne ristora i monaci.jpg|Բենեդիկտը ալյուր է տալիս վանքին
Պատկեր:Come benedetto appare a due monaci lontani e loro disegna la costruzione di uno monastero.jpg|Բենեդիկտը երազում հայտնվում է երկու վանականների մոտ
Պատկեր:Come benedetto scomunica due religiose e le assolve poi che furono morte.jpg|Երկու միանձնուհու հեռացում
Պատկեր:Come benedetto fa portare il corpo di cristo sopra al monaco che la terra non voleva ricevere.jpg|Բենեդիկտը հրամայում է նշխարհ դնել մահացած վանականի մարմնին
Պատկեր:Come benedetto perdona al monaco che volendo fuggire del monastero trova uno serpente nella via.jpg|Բենեդիկտը ներում է փախչող վանականին


## Ծանոթագրություններ

## Համառոտ մատենագրություն
* Джорджо Вазари. Жизнеописания наиболее знаменитых живописцев, ваятелей и зодчих. Москва. 1996. т. IV.
* Hayum, Andree. Giovanni Antonio Bazzi--"Il Sodoma. N-Y. Garland Pub. 1976.
* Carli, Enzo. Il Sodoma. Vercelli. 1979.
* Roettgen S. Italian Frescoes. The Flowering of the Renaissance. 1470—1510. Abbeville Press. N-Y. 1996.

## Արտաքին հղումներ
* Սոդոման կենսագրություններում՝ Sորջիո Վազարի

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ