Ալեքսանդր Վեկման

**Ալեքսանդր Կառլովիչ Վեկման** (ռուսերեն՝ **Александр Карлович Векман.** ),&nbsp;խորհրդային ռազմածովային գործիչ, ռազմածովային ակադեմիայի պրոֆեսոր, փոխծովակալ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1884 թվականի օգոստոսի 12-ին (այլ տվյալներով՝ հուլիսի 31-ին), Կրոնշտադում: Հայրը ազնվական էր, նավատորմի   սպա՝ 1-ին դասի կապիտան: Ալեքսանդրը 1909 թվականին ավարտել է ծովային կադետական կորպուսը, ստացել միչմանի կոչում։

Որպես մարտանավի հրամանատար՝ մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, դրսևորած անձնազոհ խիզախության, հրամանատարական հնարամիտ, հմուտ գործողությունների համար պարգևատրվել Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի, Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշաններով,  արժանացել կայսերական նավատորմի 2-րդ դասի կապիտանի կոչման։

1918 թվականին  գերի է ընկել «սպիտակ ֆիններին»։

Գերությունից ազատվելով՝ 1919 թվականի մարտից ծառայել է նավաշինության գլխավոր վարչության հրետանային բաժնում։ Ապրիլից նա Միննայի, իսկ հուլիսից՝ Աստրախան-Կասպյան ռազմական նավատորմի  Վերխնո-Աստրախանյան ջոկատի պետն էր։ 1919 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին եղել է Պովոլժիեում Չյոռնի Յառի /«Սև Յառի» պաշտպանության ղեկավարներից, ինչի համար արժանացել է Կարմիր դրոշի շքանշանի (1920 թ.)։ Հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին եղել է Վոլգա-Կասպյան ռազմական նավատորմի հյուսիսային ջոկատի շտաբի պետը, 1919 թվականի դեկտեմբերից՝ այդ ջոկատի հրամանատարը։ 1920-ի հուլիս-սեպտեմբերին ծառայել է որպես Կասպից ծովի ռազմածովային ուժերի պետ.

1920-1922 թվականներին ղեկավարել է ջոկատներ Բալթյան ծովում։ 1922 թվականին արժանացել է Բալթյան կարմիր նավատորմի «Աշխատանքի հերոս» կոչման: 1923 թվականի նոյեմբերից մինչև 1924 թվականի մայիս ամիսը եղել է Սևաստոպոլի բանվորագյուղացիական և կարմիրբանակային պատգամավորների քաղաքային խորհրդի անդամ:

Հետագայում՝ մինչև 1927 թվականը հաջորդաբար պաշտոնավարել է որպես Սև, Բալթիկ և Կասպից ծովերի ռազմածովային ուժերի պետ։ 1927 թվականի օգոստոսից մինչև 1937 թվականը ղեկավարել է նորակառույց, ինչպես նաև կապիտալ նորոգված նավերի փորձարկման ու ընդունման հանձնաժողովը: 
[աջից|մինի|265x265փքս| [Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ|Կարմիր բանակի հրամանատարների հանդիպումը. Կանգնած են՝ Օ. Պավլովը, Մ. Վիկտորովը, Բ. Շապոշնիկովը, Օ. Վեկմանը, Ի. Ուբորևիչը, Կ. Ավքսենտևսկին . Նստած են՝ Գ. Բազիլևիչը, Մ. Լևանդովսկին, Մ. Տուխաչևսկին, Կ. Վորոշիլովը, Մ. Պետինը, Ա. Կորկը, Վ. Օռլովը . 1927 թ.&nbsp;]]
1930-ականների վերջին բռնադատվել է, մեղադրվել վնասարարության մեջ, զրկվել պաշտոնից ու աքսորվել, սակայն 1940-ին ազատ է արձակվել, արդարացվել ու վերականգնվել աշխատանքում։

1940—1947 թվականներին պատասխանատու պաշտոններ է վարել ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմի ջրագրական վարչությունում. եղել է հատուկ ձեռնարկների, ուղեցույցների խմբագիր, ուսումնական ձեռնարկների ավագ խմբագիր, այդ ջրագրական վարչության մշտական հանձնաժողովի նախագահ: 1947 թվականի հոկտեմբերին ուղարկվել է պահեստազոր: Ապրել է Լենինգրադում, դասավանդել Նիկոլայ Կուզնեցովի անվան ռազմածովային ակադեմիայում:

Վաճանվել է1955 թվականի ապրիլի 10-ին Լենինգրադում: Թաղվել է Շուվալովյան գերեզմանատանը:

## Պարգևներ
**Ռուսական կայսրություն**
* Սուրբ Աննայի III աստիճանի շքանշան՝ թրերով ու ժապավենով (25.05.1915)
* Սուրբ Ստանիսլավի II աստիճանի շքանշան (26.07.1916)
* Սուրբ Ստանիսլավի III աստիճանի շքանշան (6.12.1908)
* Մեդալ՝ Ռոմանովների արքայական տան թագավորելու 300-ամյակի կապակցությամբ (21.02.1913)
* Կրծքանշան՝ ծովային կորպուսի 200-ամյա հոբելյանի կապակցությամբ (1901)
* Ոսկե կրծքանշան՝ ծովային կադետական կորպուս գիտական լրիվ դասընթացն ավարտելու կապակցությամբ (11.05.1910)
**ԽՍՀՄ**
* Լենինի շքանշան (21.02.1945)
* Կարմիր դրոշի 2 շքանշան (10.07.1920, 3.11.1944)
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան (22.07.1944)
* Կարմիր աստղի շքանշան
* մեդալներ
* Անվանական ոսկե ժամացույց ՝ Չյոռնի Յառի պաշտպանության ժամանակ դրսևորած խիզախության համար (10.07.1920)
**Արտասահմանյան պարգևներ**
* Պատվո լեգեոնի շքանշան (Ֆրանսիա)
* Իշխան Դանիիլի 4-րդ աստիճանի շքանշան (Չեռնոգորիա)
* Մեդալ՝ «1908 թվականին Սիցիլիայում և Կալաբրիայում տեղի ունեցած երկրաշարժից տուժածներին ցուցաբերած օգնության համար» (Իտալիա, 1911)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Векман Александр Карлович // Военная энциклопедия (1994—2004) в 8 томах. Т. 2: Вавилония — Гюйс / Гл. ред. комиссии П. С. Грачёв. — М.: Воениздат, 1994. — 544 с. — ISBN 5-203-00299-1. — С.30—31.
* *Близниченко С. С.,* *Лазарев С. Е.* Векман Александр Карлович // Россия в Гражданской войне. 1918—1922: Энциклопедия: в 3 т. / отв. ред. А. К. Сорокин. Т. 1: А—З. М.: Политическая энциклопедия, 2020. — С. 322—323.
* Гражданская война и военная интервенция в СССР: Энциклопедия /Гл. ред. С.С.Хромов; Ред. кол.: Н.Н.Азовцев, Е.Г. Гимпельсон, П.А. Голуб и др. — М.: Совецкая Энциклопедия, 1987. — 720 стр., ил. / Քաղաքացիական պատերազմը և ռազմական ինտերվենցիան ԽՍՀՄ-ում. Հանրագիտարան / Գլխ. խմբագիր՝ Ս.Ս. Խրոմով: Խմբագրական կոլեգիա.  Ն.Ն. Ազովցև, Է. Գ. Հիմփելսոն, Պ. Ա. Գոլուբ և ուրիշներ: - Մ. Խորհրդային հանրագիտարան, 1987 թ. — 720 էջ, նկարազարդումներով.

## Արտաքին հղումներ
* Биография на сайте Хронос
* Энциклопедия / «Неизвестные» бакинцы
* Флот России — история, традиции, слава
* Корабли проходят испытания

Կատեգորիա:1884 ծնունդներ
Կատեգորիա:1955 մահեր
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 10 մահեր
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Կատեգորիա:Օգոստոսի 12 ծնունդներ