open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գյուղատնտեսության աերոտիեզերական հետազոտության մեթոդներ

**Գյուղատնտեսության աերոտիեզերական հետազոտության մեթոդներ**, մշակաբույսերի, հողհանդակների և հողերի վիճակի մասին աերո և տիեզերական հանույթների, վերերկրային տեղեկությունների ստացման, մշակման ու նյութերի օգտագործման եղանակների համախումբ։

## Նկարագրություն
Գյուղատնտեսության աերոտիեզերական հետազոտության մեթոդների հիմքում ընկած է երկրի մակերևույթին գտնվող հետազոտման օբյեկտների նկարահանումը՝ օդագնացության (ինքնաթիռ, ուղղաթիռ և այլն) կամ տիեզերական (ինքնաշխատ և օդաչուավոր սարքեր) կրիչների վրա տեղադրված հեռազոնդավորման տարատեսակ համակարգերի օգնությամբ։

Հեռազոնդավորման սարքերից առավել տարածված են բարձր զգայուն բազմասպեկտրային տեսածրող ռադիոչափերը կամ տեսածրիչները, որոնք ապահովում են միևնույն օբյեկտի միաժամանակյա նկարահանում էլեկտրամագնիսական սպեկտրի մի քանի նեղ տիրույթներում, նաև ջերմային ենթակարմիր ու ռադիոտեղորոշումային սարքավորումները, որոնցով հնարավոր է նկարահանումն իրականացնել շուրջօրյա ռեժիմով և ցանկացած եղանակային պայմաններում։

## Հետազոտության մեթոդներ
Գյուղատնտեսության աերոտիեզերական հետազոտության մեթոդներով գյուղատնտեսական հետազոտումը դիտարկվող տարածքի աերո և տիեզերական նկարահանումներ կատարելն է, ստացված պատկերների գրանցումը մագնիսական կրիչների վրա, լուսանկարների կամ թվային տեսքով, փորձադաշտերում և փորձանմուշային տեղամասերում՝ աերոդիտման և գետնի վրա կատարվող դիտարկումներով լրացուցիչ տեղեկություն ստանալը։ Այն անհրաժեշտ է աերո և տիեզերական նկարահանումների նյութերն ապակոդավորելու և մեկնաբանելու համար, ստացված տեղեկությունների համալիր մշակումը՝ գաղտնի տեղեկատվական կարիքների ապահովման համար։ Աերո և տիեզերական հանույթների նյութը մշակվում է ակնադիտագործիքային, նաև պատկերների ապակոդավորման և մեկնաբանման ավտոմատացված մեթոդներով՝ օպտիկաէլեկտրոնային ու թվային հաշվիչ տեխնիկայի կիրառմամբ։ Գյուղատնտեսության աերոտիեզերական հետազոտության մեթոդների մեջ օգտագործվում են մշակաբույսերի նույնականացման և ցանքատարածքների մակերեսների որոշման, նրանց զարգացման պայմանների ու վիճակի օպերատիվ հսկողության, վնասատուներով վարակվածության և բույսերի հիվանդությունների վաղ ախտորոշման, վնասատուների և հիվանդությունների առաջացման ու տարածման օջախների սրացման, մեծ տարածքներում մշակաբույսերի հասունացման ժամկետների ու բերքատվության գնահատման և կանխագուշակման, հողերի ու հանդակների կարանտինի, հողերի դասակարգման, դաշտային աշխատանքների և ագրոտեխնիկական միջոցառումների գրաֆիկների ու ժամկետների ճշգրտման, ջրամելիորատիվ համակարգերի և ջրամբարների վիճակի գնահատման, հողերի հակաէրոզային պաշտպանության, հողաշինական նախագծահետախուզական աշխատանքների, հողերի պետական հավառման ու կադաստրի կազմման, գյուղատնտեսական հանդակների մակերեսների ընդարձակման, հողային պաշարների բացահայտման, հողի որակից կախված՝ գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտացման ու տեղաբաշխման, բերքահավաքի տեխնիկայի և փոխադրամիջոցների արդյունավետ օգտագործման, շրջակա միջավայրի վրա գյուղատնտեսական արտադրության ազդեցության գնահատման և այլնի համար։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում
Ֆեռնանդո Բատիստա

**Ֆեռնանդո Արիել Բատիստա** (), արգենտինացի ֆուտբոլային մենեջեր և նախկին խաղացող, այժմ նա Վենեսուելայի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչն է։

## Խաղային կարիերա
Բատիստան իր խաղային կարիերան սկսել է Արգենտինայի բարձրագույն դիվիզիոնի "Արգենտինոս Խունիորս" ակումբում, որտեղ առաջնությունում անցկացրել է 134 հանդիպում և դարձել 4 գոլի հեղինակ։ 1997 թվականին Բատիստան պայմանագիր է կնքել Արգենտինայի երկրորդ դիվիզիոնում հանդես եկող "Գոդա Կրուզի" հետ։

## Միջազգային կարիերա
Նա Արգենտինան  ներկայացրել է մինչև 20 տարեկանների 1989 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում։

## Կառավարման կարիերա
2018 թվականին Բատիստան նշանակվել է Հայաստանի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի գլխավոր մարզիչ ։

Դրանից հետո նա նշանակվեց Արգենտինայի Մ20 հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

2019 թվականին նշանակվել է Արգենտինայի մինչև 23 տարեկանների հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

2023 թվականի մարտին Բատիստան հայտարարվեց Վենեսուելայի ազգային հավաքականի նոր նշանակված մարզիչ Խոսե Պեկերմանի հեռանալուց հետո։

## Կառավարչական վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Fernando Batista at playmakerstats.com

Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Սթիվ Էլանա

**Սթիվ Էլանա** (. ), պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ. հիմնականում խաղացել է «Մարտիգ» ֆուտբոլային ակումբի և Մարտինիկայի ազգային հավաքականի կազմում։

Սկզբնական շրջանում որոշ ժամանակ հանդես է եկել նաև Ֆրանսիայի ֆուտբոլի բարձրագույն խմբի՝ Լիգա 1-ի առաջնությանը մասնակցող Lille OSC թիմում՝ Միքայել Լանդրոյի փոխարեն դառնալով այդ թիմի հիմնական դարպասապահը։ Բայց 2013-2014 մրցաշրջանից «Լիլ»-ի դարպասում իր տեղը զիջել է նիգերիացի Վինսենթ Էնյիմային։

## Միջազգային կարիերա
Ֆրանսիայում ծնված Էլանան մարտինիկյան և գվինեական արմատներ ունի և միջազգային հանդիպումների է մասնակցել ՖԻՖԱ-ի անդամ չհամարվող Մարտինիկայի հավաքականի կազմում։ 2019 թվականի մարտ ամսին 38-ամյա Էլանան հրավիրվել է հանդես գալու Գվինեայի ազգային հավաքականի կազմում Նա ջանացել է Գվինեայի քաղաքացիություն ստանալ, բայց դա նրան չի հաջողվելկ, քանի որ չի կարողացել հաստատել, որ իր պապերը ապրել են իր մատնանշած գվինեական գյուղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Բաց քվեարկության համակարգ

**Բաց քվեարկության համակարգը** քվեարկության մեթոդ է, երբ ընտրողները բաց են քվեարկում՝ ի հակադրություն գաղտնի քվեարկության, որի դեպքում ընտրողի ընտրությունը գաղտնի է։

Բաց քվեարկության համակարգը որպես նորմ կիրառվել է Ավստրալիայում մինչև 1856 թվականին գաղտնի քվեարկության համակարգի ընդունումը։  Այն գործադրվել է նաև Արգենտինայում մինչև 1912 թվականին գաղտնի քվեարկության համակարգի ընդունումը։ Արդի ժամանակներում բաց քվեարկությունը, որը հայտնի է նաև *Տարբերակ A4* անվանումով, առաջին անգամ կիրառվել է Նիգերիայի Երրորդ Հանրապետությունում՝ այդ երկրում 1993 թվականին կայացած նախագահական ընտրությունների ժամանակ, ընտրություններ, որոնք նիգերիացիների կողմից լայնորեն գնահատվում են որպես այդ երկրի քաղաքական պատմության մեջ ամենաազատն ու ամանաարդարը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Nigeria National Electoral Commission. *Open Ballot System and Electioneering Campaign Laws and Guidelines* (1990)

Կատեգորիա:Ընտրություններ
Կատեգորիա:Քվեարկություն
Քվեարկության կենտրոն

**Քվեարկության կենտրոն**,Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում որը երբեմն հայտնի է որպես *սուպեր ընտրական տեղամաս* ընտրատեղամաս է, որը միավորում է բազմաթիվ ընտրատեղամասեր՝ թույլ տալով ընտրողներին ընտրել, թե որ վայրում են քվեարկելու՝ անկախ իրենց տան հասցեից։ Քվեարկության կենտրոնները կարող են օգտագործվել, որպեսզի ընտրողները հնարավորություն ունենան ընտրելու ավելի մեծ իրավասության, սովորաբար շրջանի ցանկացած ընտրատեղամասից։ Քվեարկության կենտրոններն առաջին անգամ օգտագործվել են ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի Լարիմեր շրջանում։

Քվեարկության կենտրոնները կարող են կրճատել ընտրությունների համար անհրաժեշտ ընտրատեղամասերի քանակը՝ տեսականորեն նվազեցնելով ծախսերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընտրություններ
Կատեգորիա:Քվեարկություն
Վահե Ղահրամանյան

**Վահե Կամոյի Ղահրամանյան** (), Հայաստանի զինված ուժերի ավագ լեյտենանտ, Արցախի 44-օրյա պատերազմի մասնակից, «Մարտական խաչ» առաջին աստիճանի շքանշանակիր։

## Կենսագրություն
Վահե Ղահրամանյանը ծնվել է 1997 թվականի հունվարի 31-ին Հայաստանի Լոռու մարզի Օձուն գյուղում։ Ավարտելով տեղի  N 2 միջնակարգ դպրոցի 9-րդ դասարանը` 2011-2014 թթ. ուսումը շարունակել է «Տիգրան Մեծ» ռազմամարզական վարժարանում։ 2014-2018 թվականներին սովորել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանում: 2018 թվականին նշանակվել է Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի N զորամասիի 1-ին տանկային դասակի հրամանատարի պաշտոնում։ Ծառայությանը զուգընթաց սովորել է ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոնում՝ ուսումնասիրելով հոգեբանություն։

Վահեն 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից մասնակցել է Արցախի պաշտպանական շրջանների մարտական գործողություններին։ Հոկտեմբերի 3-ի տվյալներով՝ Վահեն իր տանկով ոչնչացրել է թշնամու՝ 15 և ավելի տանկ, շարքից հանել մի քանի հետևակի մարտական մեքենա։

## Պարգևներ
* «Մարտական խաչ» առաջին աստիճանի շքանշան  (2021, հունվարի 7, Ստեփանակերտ, ՆՀ-62- Ա) - հետմահու

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Հայ սպաներ
Մարչել Չոլակու

**Յոն-Մարչել Չոլակու** (, ), ռումինացի պետական և քաղաքական գործիչ։ Ռումինիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության (ՍԴԿ) առաջնորդ։ Ռումինիայի վարչապետ 2023 թվականի հունիսի 15-ից։

## Կենսագրություն
2018 թվականին դարձել է Ռումինիայի փոխվարչապետ Միհայ Տուդոսի կաբինետում։ Ի սկզբանե ստանալով այս պաշտոնը՝ վերահսկելու Միհայ Տուդոսեին և տեղեկացնելու նրա գործունեության մասին Լիվիու Դրագնյային, ով չկարողացավ ինքն իրեն վարչապետ դառնալ և վախենում էր, որ Միհայ Տուդոսեն կդառնա կուսակցության ազդեցիկ խաղացող։ Մարչելե Չոլակուն շուտով բաժանվեց Լիվիու Դրագնեյից և դարձավ Միհայ Տուդոսեի դաշնակիցը։ Երբ Միհայ Տուդոսեն ստիպված եղավ հրաժարական տալ Լիվիու Դրագնիի ինտրիգների պատճառով, Մարչել Չոլակուն մնաց առանց պաշտոնի։

2019 թվականին Լիվիու Դրագնյան դատապարտվել է կոռուպցիայի մեղադրանքով և բանտ է ուղարկվել 3 տարի 6 ամիս ժամկետով։ Քանի որ սոցիալ-դեմոկրատները դեռ վերահսկում էին մեծամասնությունը ինչպես Պատգամավորների պալատում, այնպես էլ Սենատում, նոր ղեկավարությունը աջակցեց Մարչել Չոլակային դառնալ Պատգամավորների պալատի նախագահ՝ փոխարինելով հենց Լիվիու Դրագնային նրա բանտարկությունից ընդամենը մեկ օր անց։ Մարչելե Չոլակուն ստվերում մնաց մինչև ՍԴԿ-ի նոր առաջնորդ Վիորիկա Դանչիլեն ջախջախիչ պարտություն կրեց Ռումինիայի 2019 թվականի նախագահական ընտրություններում։ 2019 թվականի նոյեմբերի 25-ին՝  նախագահական ընտրությունների ավարտից մեկ օր անց, Մարչել Չոլակուն այցելեց Վիորիկա Դենչիլեային՝ համոզելու նրան հեռանալ կուսակցության ղեկավարի պաշտոնից։ Մարչել Չոլակուն և կուսակցության այլ ղեկավարներ ստեղծեցին հատուկ կուսակցական հանձնաժողով, որը համոզեց Վիորիկա Դենչիլային հրաժարական տալ, որպեսզի նրան չհեռացնեն կուսակցությունից։ Դրանից հետո նա նշանակվեց կուսակցության առաջնորդ, նախ ժամանակավոր պաշտոնակատար, մինչև հաջորդ տարի կուսակցության համագումարի կողմից հաստատվեց այդ պաշտոնում։

2020 թվականին Մարչել Չոլակուն կուսակցությունը հաղթանակ տարավ Ռումինիայի խորհրդարանական ընտրություններում, բայց չկարողացավ մեծամասնության կոալիցիա կազմել նոր օրենսդիր մարմնում։ ՍԴԿ-ին հակառակող մյուս կուսակցությունները կազմեցին նոր կոալիցիա և նոր կառավարություն՝ դրանով իսկ Մարչել Չոլակային մղելով ընդդիմության։ Այնուամենայնիվ, 2021 թվականին, քաղաքական ճգնաժամի ավարտից հետո, որը հանգեցրեց Ֆլորին Կիզուի կաբինետի հրաժարականին, նրան հաջողվեց ՍԴԿ-ն վերադարձնել կառավարություն՝ իր նախկին մրցակցի հետ ձևավորելով Նիկոլաե Չուկեի կաբինետը, Ազգային-ազատական կուսակցության կողմից՝ այդպիսով ձևավորելով նախագահամետ Ռումինիայի ազգային կոալիցիա։

Մարչել Չոլակուն հավատարիմ է ձախ ազգայնականության գաղափարախոսությանը և սոցիալական պահպանողականությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի կառավարության անդամներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ
Էշլի Պարկեր

**Էշլի Ռեբեկա Պարկեր** (, ), ամերիկացի լրագրող, «Վաշինգտոն Փոստ» թերթի ավագ ազգային քաղաքական թղթակից։ Գրել է «The New York Times» թերթի, «The Washingtonian» ամսագրի և այլոց համար։

## Անձնական կյանք
Պարկերը ծնվել և մեծացել է Բեթեսդայում (ԱՄՆ՝ Մերիլենդ նահանգ)՝ Բրյուս և Բեթի Պարկերների ընտանիքում։ Նրա հայրը եղել է Վաշինգտոնում գտնվող ասոցացիայի տնօրեն և բնապահպանական արդյունաբերության ասոցիացիայի գլխավոր գործադիր տնօրեն։

2018 թվականի հունիսի 16-ին Էշլին ամուսնացել է Մայքլ Բանդերայի հետ, որն այդ ժամանակ Սպիտակ տան «The Wall Street Journal»-ի լրագրող էր։

2018 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Մազարինը։ Պարկերն ունի նաև խորթ աղջիկ։

## Կրթություն
2001 թվականին Պարկերն ավարտել է Բեթեսդայի Ուոլթ Ուիթմենի ավագ դպրոցը։ Սովորել է նաև Իսպանիայի Սևիլիայի համալսարանում։ Տիրապետում է իսպաներենին։

2005 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Ֆիլադելֆիայում գտնվող Փենսիլվանիայի համալսարանը, որտեղ սովորել է անգլերեն և հաղորդակցություն։ 2005 թվականին ստացել է «Nora Magid Mentorship Prize» (Նորա Մագիդի մենթորության մրցանակ)։ Նա պրակտիկա է անցել «The New York Sun» և «Gaithersburg Gazette» թերթերում, որոնք պատկանում էին «Վաշինգտոն Փոստ»-ին։ Որպես խմբագիր և գրող է աշխատել Փենսիլվանիայի համալսարանի «The Daily Pennsylvanian» թերթում։

## Կարիերա
Որպես հետազոտող է աշխատել ամերիկացի սյունակագիր Մորին Դաուդի մոտ։

2017 թվականին Պարկերը 11 տարի «The New York Times»-ում աշխատելուց հետո միացել է «The Washington Post» թերթին։ Պարկերը «The Washington Post» թիմի մի մասն էր, որը 2018-ին արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի ազգային ռեպորտաժի համար։

2019 թվականի նոյեմբերի 20-ին Պարկերը Ռեյչել Մեդոուի, Անդրեա Միտչելի և Քրիստեն Վելկերի հետ միասին հանդես է եկել որպես դեմոկրատական կուսակցության նախագահական բանավեճերի մոդերատորներից մեկը։

2021 թվականին դարձել է Սպիտակ տան «The Washington Post» բյուրոյի ղեկավարը։

2022 թվականին եղել է «The Washington Post»-ի թիմի մի մասը, որը Պուլիտցերյան մրցանակի է արժանացել հասարակությանը ծառայելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Բարբադոսի խոհանոց

**Բարբադոսի խոհանոց** (հայտնի է նաև որպես բեջենզական խոհանոց), Բարբադոսի ազգային խոհանոց։ Աֆրիկյան, պորտուգալական, հնդկական, իռլանդական, կրեոլական և բրիտանական խոհանոցի խառնուրդ է։ Տիպիկ ճաշը բաղկացած է մսի կամ ձկան հիմնական ուտեստից, որը սովորաբար համեմված է խոտաբույսերի և համեմունքների խառնուրդով, տաք կողմնակի ուտեստներով և մեկ կամ մի քանի աղցաններով։ Ուտեստները սովորաբար մատուցվում են մեկ կամ մի քանի թանձրուկներով։ 
մինի|Թռչող ձուկ
Բարբադոսի ազգային ուտեստներից մեկը կու-կու-ն է որը պատրաստված է եգիպտացորենի ալյուրից և խորջրյա ծովախեցգետիններից և տապակած թռչող ձկներից՝ համեմված սոուսով։ Ռեստորանների մեծ մասում կարելի է պատվիրել թագավորական և թռչող ձկների բազմազան ուտեստներ։ Տեղական դելիկատես է համարվում նաև կակղամորթի տեսակը, որը կոչվում է կոնչ (), որից պատրաստվում է ապուր, թխվում են նրբաբլիթներ, պատրաստվում են կոկտեյլներ։ Բարբադոսի խոհանոցը ներկայացնող ուտեստների շարքում է բուլիջոլը(), սառը աղցան՝ պատրաստված ձողաձուկից, լոլիկից, սոխից, բուլղարական պղպեղից և մարինացված մաղադանոսից։ Կալալուն նույնպես պատկանում է նրանց (), բանջարեղենով, ծովախեցգետնի մսով և սպանախի նման նույնանուն խոտով ապուր։
մինի|Կոնկիս
Ուտեստներից մեկը՝ կոնկիսը, հացահատիկի, կոկոսի, քաղցր կարտոֆիլի, չամիչի, դդմի, շաքարի և համեմունքների հատուկ մշակված խառնուրդ է, որը մատուցվում է բանանի տերևի վրա։ Կանապեները, մսով կամ պանրով լցոնած տորտիլայի գլանափաթեթները, կոկոսի հացը և տարածված "ռոտիները" հաճախ օգտագործվում են որպես նախուտեստ՝ անթթխմոր ալյուրից պատրաստված տորտիլաներ, որոնց մեջ փաթաթում են համեմված կարրիով մսի և բանջարեղենի միջուկը։ Ուտեստը, որը հայտնի է որպես Ջագ-Ջագ, պատրաստվում է հացահատիկով և կանաչ ոլոռով, տոնական սեղանի բավականին կանոնավոր բաղադրիչ է։

Մսի և թռչնամսի մի շարք տեսակներ լայնորեն օգտագործվում են, բայց ամենատարածվածը խոզի միսն է, որից պատրաստում են հսկայական քանակությամբ ուտեստներ՝ ավանդական շնիցելներից և կոտլետներից մինչև մի տեսակ քաբաբ՝ կծու սոուսով կամ գունագեղ ուտեստով՝ մարինացված և տապակած խոզի միս, որը մատուցվում է քաղցր կարտոֆիլով, սոխով, վարունգով, մի շարք խոտաբույսերով և պղպեղի սոուսով։ Բարբադոսցիները հատկապես սիրում են պեպպերպոտ կամ կոհոբլոպոտ՝ կծու միս, որը շոգեխաշած է բամիայով, ինչպես նաև «ջամփ-ափ»՝ գառան կողիկներ կծու սոուսով։

Բարբադոսում ձուկը համարվում է երկրի խոհանոցի նշանակալի մասը. սեղանին մատուցվում է ծովաոզնի (ուրսին կամ ծովային ձու), օմար, ծովախեցգետին, դորադո, լուցիան, սկումբրիա, թունա, շնաձուկ և բարակուդա։ Ձուկը սովորաբար մատուցվում է բրնձով բոլոր տեսակի սոուսներով, ինչպես նաև բազմաթիվ տեղական բանջարեղեններով և արմատային մշակաբույսերով, որոնք այստեղ աճեցվում են հսկայական քանակությամբ՝ յամ, սմբուկ, բաթաթ, մանիոկ, հացաթխման մրգեր, դդում, ավոկադո, կանաչ բանան, գուավա, բահանի բալ, ռամպա, նարինջ, հնդկական խուրմա, խնձոր, սապոդիլա և այլն։

Ռոմը Բարբադոսի բնորոշ ըմպելիքն է։ Ռոմի արտադրամասում անցկացվում է էքսկուրսիա, որին հաջորդում է համտեսումը։ Կղզում կա մոտ 1000 ռոմի խանութ։ Ավանդական է նաև ռոմի վրա հիմնված ըմպելիքը՝ ֆալերնում։ Որպես աղանդեր հաճախ օգտագործում են մանգո, պապայա կամ անթիլյան ծիրան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարիբյան խոհանոց
Հաղպատի վանական համալիրի աղբյուր

**Հաղպատի վանական համալիրի աղբյուր**, միջնադարյան աղբյուր-հուշարձան Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքի Հաղպատ գյուղում։

Աղբյուր-հուշարձանն ընդգրկված է Հաղպատ գյուղի պատմության և մշակութային անշարժ հուշարձանների ցանկում որպես հանրապետական նշանակության հուշարձան և ըստ օրենքի պահպանվում է Հայաստանի Հանրապետության կողմից։

## Պատմություն
Հուշաղբյուրը կառուցվել է 1258 թվականին Հովհաննես արքեպիսկոպոսի կողմից որպես Հաղպատի վանական համալիրն ամբողջացնող կառույց։ Գտնվում է վանքի պարսպից դուրս՝ 100 մետր դեպի արևելք։

Աղբյուրի ջուրի ակունքը գտնվում է Սուրբ Լույս լեռան լանջին, որտեղից բերվել է կավե թրծած խողովակներով։

## Ճարտարապետական նկարագիր
Աղբյուրը համարվում է հայկական ճարտարապետության աղբյուր-հուշարձանների բացառիկ նմուշներից։ Կառուցված է սրբատաշ բազալտե քարերով և ունի ուղղանկյուն սրահի տեսք։ Հարավային՝ ճակատային մասը կառուցված է երեք կամարաձև բացվածքներով, որոնք իրարից բաժանվում են երկու մեծ առանձին սյուներով։ Մյուս երկու սյուները կառուցված են պատերին հպված։ Մյուս կողմի սյուները հպված են պատի շարվածքին։ Կառույցի կենտրոնական կամարն ավելի բարձր ու լայն է, քան մյուսները։ Տանիքը երկլանջ կտուրի տեսք ունի և ծածկված է կիսագլանաձև թաղով։ Սրահի ներսում՝ հյուսիսային պատի երկայնքով ձգվում են վեց քարե ավազաններ, որը հոսող ջուրը հավաքում է ստորգետնյա ջրամբարում, ինչն էլ հիմք է տալիս այն օգտագործել ոռոգման նպատակով։

Կենտրոնական կամարի ճակատային մասում առկա է արձանագրություն աղբյուրի կառուցման և վերանորոգման վերաբերյալ։ Արձանագրության մեջ հիշատակվում են վանահայր Հովհաննեսը և Անտոն արքեպիսկոպոսը։

## Տես նաև
* Սանահինի վանական համալիրի աղբյուր
* Հաղպատի պատմական գերեզմանոց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հաղպատի վանական համալիր
Կատեգորիա:Հաղպատ
Սափանջա

**Սափանջա** (*Sapanca*), քաղաք Թուրքիայում՝ Մարմարայի տարածաշրջանի Սաքարիա մարզում, որի կազմի մեջ մտնող նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Սափանջա լճի մերձակայքում։ Զբաղեցնում է 138,58 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2012 թվականի տվյալներով եղել է շուրջ 33 հազար։

Շրջակա գեղատեսիլ բնության և հատկապես Սափանջա լճի ափին գտնվելու շնորհիվ քաղաքը վերջին տարիներին դարձել է գրավիչ վայր զբոսաշրջիկների ու հովեկների համար։ Մանավանդ, որ գտնվում է Ստամբուլից և Իզմիթից ոչ մեծ հեռավորության վրա։ Քաղաքում գործում են մի շարք հյուրանոցներ ու առողջարաններ։

## Պատմություն
Քաղաքի ներկայիս տարածքում բնակավայր է եղել դեռև փռյուգիական ժամանակներում, որը հինհռոմեական և բյուզանդական ժամանակներում ընդգրկված է եղել Բութանիա մարզի կամում։ 17-րդ դարի պատմիչ Էվլիա Չելեբիի հաղորդմամբ՝ բնակավայրը հիմնադրել է Սաբանջի Գոջան, ում անունով էլ այն կոչվել է։

Քաղաքի տեսարժան վայրերից են 16-րդ դարում Սուլեյման Մեծ սուլթանի վեզիր Ռուստեմ փաշայի պատվերով այստեղ կառուցված մզկիթը, թուրքական բաղնիքը՝ համամը, իջևանատունը (քարավանսարայը), որոնց ճարտարապետը նշանավոր Սինանն է։

## Պատկերասրահ

Sapanca Lake.jpg|Սափանջա լիճը
Restaurant on Sapanca Lake.jpg|Ռեստորան լճի վրա
Sapanca Merkez - panoramio.jpg|Տեսարան քաղաքից


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*District governor's official website
*District municipality's official website

Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Թուրքիայում
Կատեգորիա:Թուրքիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մարմարածովյան տարածաշրջան
Կատեգորիա:Սաքարյայի մարզ
Մարտա Տորեխոն

**Մարտա Տորեխոն Մոյա** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Բարսելոնայի» և Իսպանիայի ազգային հավաքականի պաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
«Էսպանյոլ» ֆուտբոլային ակումբի դպրոցի սան։ Իսպանական Սուպերլիգայի խաղերում հանդես է գալիս 14 տարեկանից։

2013 թվականից հանդես է գալիս «Բարսելոնայում»։

2021 թվականի մայիսի 9-ին Մարտան իր 300-րդ հանդիպումն է անցկացնում «Բարսելոնայի» կազմում ՝ «Գրանադիլիայի» դեմ արտագնա խաղում։ Այդ խաղում ձևակերպվեց Իսպանիայի 6-րդ չեմպիոնությունը։

### Ազգային հավաքականում
Ազգային հավաքականում նորամուտը նշել է 2007 թվականի նոյեմբերին Անգլիայի դեմ խաղում։

2013 թվականին ընդգրկվել է Եվրոպայի առաջնության հավաքականի կազմում, որտեղ մասնակցել է թիմի բոլոր չորս հանդիպումներին։

2015 թվականին ընդգրկվել է աշխարհի առաջնության թիմի կազմում։

2017 թվականին Եվրոպայի առաջնությունում եղել է հավաքականի ավագը։

## Ելույթների վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբներ
; «Էսպանյոլ»
* Իսպանիայի չեմպիոն։ 2005/06
* Իսպանիայի Գավաթակիր՝ 2006, 2009, 2010, 2012

; «Բարսելոնա»
* Իսպանիայի չեմպիոն(6)։ 2013/14, 2014/15, 2019/20, 2020/21, 2021/22, 2022/23
* Իսպանիայի Գավաթակիր (2)։ 2014, 2017
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2020/21

### Հավաքական
; Իսպանիա
* Ալգարվեի Գավաթ՝ 2017

## Անձնական կյանք
Ֆուտբոլիստուհու ավագ եղբայրը՝ Մարկ Տորեխոնը, նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, որը հանդես է գալիս Բեռլինի «Ունիոնում»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Արսեն Չաքարյան

**Արսեն Չաքարյան** (ֆր.՝ *Arsène Tchakarian*. ), ֆրանսահայ պատմաբան, Դիմադրության շարժման նախկին մասնակից, Միսաք Մանուշյանի գլխավորած պարտիզանական ջոկատի նախկին մարտիկ, ով փրկվել է մահապատժից և համարվել այդ ջոկատի՝ ողջ մնացած վերջին անդամը։

## Կենսագրություն
Չաքարյանը ծնվել է 1916 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Օսմանյան կայսրության Բուրսայի մարզի Սափանջա քաղաքում, հայ ընտանիքում։ 1930 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Ֆրանսիա և մշտական բնակություն հաստատել այնտեղ։ Արսենն աշխատել է որպես դերձակ։

1937 թվականին նա զորակոչվել է ֆրանսիական բանակ, որի շարքերում ծառայել է մինչև 1940 թվականը՝ մինչև Ֆրանսիայի գրավումը ֆաշիստական Գերմանիայի կողմից։ 1942 թվականին Չաքարյանն անդամագրվել է Միսաք Մանուշյանի խմբին, մասնակցել մարտական առաջադրանքների կատարմանը։ Պատերազմից հետո զբաղվել է գիտական աշխատանքով, հոդվածներ ու գրքեր գրել Մանուշյանի խմբի, հայոց ցեղասպանության, Ֆրանսիայի պատմության վերաբերյալ, աշխատանքներ տարել հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը նպաստելու ուղղությամբ։ Արժանացել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի և կառավարական այլ պարգևների։

## Հրապարակումներ
* *Les Francs-tireurs de l’affiche rouge.* Les Éditions sociales, Paris 1986, ISBN 2-209-05794-9.
* *Les Fusillés du Mont-Valérien.* Comité national du souvenir des fusillés du Mont Valérien, Nanterre 1991.
* *Les Commandos de l’Affiche Rouge. * mit Hélène Kosséian-Bairamian, Éditions du Rocher, Paris 2012, ISBN 978-2-268-07406-1.

## Ֆիլմագրություն
Արսեն Չաքարյանի մասին պատմվում է հետևյալ վավերագրական կինոնկարներում.
* *Faire quelque chose* (2013), ռեժիսոր՝ Վինսենթ Գուբե (documentaire disponible en DVD aux éditions Les Mutins de la Pangée).
* *Arsène Tchakarian: Mémoire de l'Affiche rouge*, ռեժիսոր՝ Միշել Վիոլե (ֆիլմը նկարահանվել է 2015, էկրան բարձրացել 2018 թվականի հոկտեմբերին) une sortie en DVD est prévue (n°ISAN:0000-0004-8673-0000-3-0000-0000-5) ; voir sur ''francetvinfo.fr''.

## Պարգևներ
[250px|մինի|Ֆրանսիայի նախագահ [Նիկոլա Սարկոզին 2012 թ. մարտի 7-ին Պատվո լեգեոնի շքանշան է հանձնում Արսեն Չաքարյանին]]
* Պատվո լեգեոնի շքանշան։ 
** 2005 թ. ապրիլ. Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ,
** 2012 թ. փետրվար. Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպա
** 2017 թ. ապրիլ. Պատվո լեգեոնի շքանշանի հրամանատար
* 2012 թ. - Ակադեմիական արմավենու շքանշանի ասպետ՝ ուսումնական հաստատություններում կազմակերպած հարյուրավոր միջոցառումների՝ հանդիպումների, զրույցների, դասախոսությունների համար
* 1939-1945 թվականների պատերազմի կամավոր մարտիկի խաչ։
* Պաշտպանության նախարարության քաղաքացիական անձնակազմի պատվո մեդալ .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Վիտրի սյուր Սեն

**Վիտրի սյուր Սեն** (), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայում՝ Իլ դը Ֆրանս երկրամասի Վալ դը Մառն դեպարտամենտում։ Սկզբնապես կոչվել է *Վիկտորիակում*, հետագայում մի քանի անվանում է փոխել։ Ներկայիս անվանումը հաստատվել է 1897 թվականին։ Երկրի մայրաքաղաք Փարիզի հարավարևելյան արվարձանն է։ Ընկած է Սեն գետի ափին, Փարիզից՝ 9, Կրետեյ քաղաքից՝ 6 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է 11,67 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2011 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 86 375։

## Պատմություն
Քաղաքը դարերի ընթացքում պատմական մի շարք ցնցումների միջով է անցել։ Դրանց թվում է Հարյուրամյա պատերազմը, որի ժամանակ Կառլոս Երկրորդ արքայի զորքերը հրդեհել են Գերվասիոսի և Պրոտասիոսի եկեղեցին, արմանյակների և բուրգինիոնների պատերազմը, կրոնական պատերազմները, Ֆրոնդան, 20-21-րդ դարերի սահմանագծին ազգային հողի վրա տեղի ունեցած զանգվածային անկարգությունները։

## Ուշագրավ փաստ
* 1949 թվականին՝ Ստալինի ծննդյան 70-ամյակի կապակցությամբ, քաղաքի պողոտաներից մեկը կոչվել է նրա անունով։

## Տեսարժանություն
Քաղաքի տեսարժան վայրերից է Վալ դը Մառնի ժամանակակից արվեստի թանգարանը, որը համարվում է արդի արվեստի ամենահարուստ հավաքածու ունեցող թանգարաններից մեկն աշխարհում։

## Անվանի անձինք
*Ջիմի Բրիան, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ
*Արսեն Չաքարյան, ֆրանսահայ պատմաբան, Դիմադրության շարժման մասնակից, Միսաք Մանուշյանի ղեկավարած խմբի անդամ
*Սեռոն, կոմպոզիտոր, երաժիշտ, պրոդյուսեր

## Ժողովրդագրություն

## Կրթություն
2016 թվականի տվյալներով համայնքւմ գործում էին 23 նախակրթարան (*maternelles*), 21 տարրական դպրոց՝ շուրջ 9 000 սովորողներով, միջնակարգ և ավագ մի շարք դպրոցներ, լիցեյներ, քոլեջներ, ինչպես նաև Paris 12 Val de Marne համալսարանը։

## Քույր քաղաքներ
Վիտրի սյուր Սենի քույր քաղաքներն են՝

*, Բարնլի (1958)
*, Կլադնո (1966)
*, Մայսեն (1973)

## Պատկերասրահ

Image:INCONNU - VITRY - Place de la Gare - Halte du Tramway.JPG|Տրամվայի կանգառը Կայարանային հրապարակում
Église Saint Germain - Vitry-sur-Seine (FR94) - 2021-03-09 - 7.jpg|Սեն Ժերմեն եկեղեցին
Vitry Hotel de Ville DSCN1793.JPG|Քաղաքապետարանը
Vitry - Musee d'art contemporain 00.jpg|Ժամանակակից արվեստի թանգարանը
Suspension bridge near Paris P1050243.JPG|Կախովի կամուրջը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Le Patrimoine des Communes du Val-de-Marne: Flohic Editions, Charenton-le-Pont, 1994, ISBN=2-908958-94-5

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքապետարանի կայքէջը
* .
* Official website 
* Val-de-Marne's Museum of Contemporary Art
*Paris-Sud Community 
* Résumé statistique de Vitry-sur-Seine sur le site de l'Insee

Կատեգորիա:Իդ դե Ֆրանս
Կատեգորիա:Իդ դե Ֆրանսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իդ դե Ֆրանսի համայնքներ
Կատեգորիա:Փարիզ
Կատեգորիա:Փարիզի արվարձաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Համաշխարհային սերիա

մինի|Համաշխարհային սերիայի գավաթ
**Համաշխարհային սերիա** (), Բեյսբոլի գլխավոր եթերաշրջանի որոշիչ սերիա, որում այժմ խաղալու իրավունք ունեն Ամերիկյան և Ազգային լիգաների լավագույն թիմերը։ Ժամանակակից համաշխարհային սերիան անցկացվում է 1903 թվականից, սակայն 1904 և 1994 թվականներին (աշխատավարձերի բարձրացման պահանջով գործադուլի պատճառով) խաղեր չեն անցկացվել։ 24 ակումբներ դարձել են չեմպիոն, 29-ը մասնակցել են եզրափակիչներին (բացառությամբ «Սիթլ Մարիներսը»)։

Սերիաների հաղթողը գրեթե միշտ որոշվում էր մինչև չորս հաղթանակ սերիայում, բացառությամբ 1903, 1919, 1920 և 1921 թվականներին, երբ թիմը պետք է հինգ անգամ հաղթեր՝ մրցանակ ստանալու համար։ «Նյու Յորք Յանկիս»-ը Համաշխարհային սերիայում մասնակցել է ավելի շատ, քան ցանկացած այլ թիմ՝ 40 անգամ՝ հաղթելով դրանցից 27-ում։ «Սենթ Լուիս Կարդինալսը» հաղթել է 11 անգամ․ երկրորդն ամբողջ առաջնությունում և լավագույնը Ազգային լիգայի թիմերի մեջ։

## Համաշխարհային սերիա

*  երկու ցուցադրական հանդիպում
*  երկու ակումբներն էլ պաշտոնապես հռչակված են չեմպիոն
*  «Տիտղոսներ» աղյուսակում երկու ակումբներն էլ համարվում են չեմպիոն
*  շարքի մեկ հանդիպում ավարտվել է ոչ-ոքի
* սերիան չի կայացել խաղացողների պայմանագրերի շուրջ լիգաների միջև «վեճի» պատճառով

## Տիտղոսներ

## Հիշատակումներ
### Գրականության մեջ

* Սթիվեն Քինգն իր «Աղջիկ, որը սիրում էր Թոմ Գորդոնին» ստեղծագործությունում հւշատակում է բեյսբոլի թիմերի մասին Համաշխարհային սերիայի խաղերում։

ԱՄՆ-ի բեյսբոլի պրոֆեսիոնալ թիմերը միավորված են Ամերիկյան և Ազգային լիգաների մեջ, որոնցից յուրաքանչյուրն անցկացնում է իր առաջնությունը։ Աշնանը անցկացվում է ազգային առաջնությունը, որին մասնակցում են երկու լիգաների գավաթակիր ակումբները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Բեյսբոլի վիճակագրության և պատմության կայք  (1871 թվականից) baseball-reference.com

Կատեգորիա:Բեյսբոլ
Կատեգորիա:Բեյսբոլի բարձրագույն լիգա
Կատեգորիա:Կանոնավոր սպորտային իրադարձություններ
Panorama (ամսագիր)

***Panorama*** (իտալերենից թարգմանաբար՝ «համապատկեր»), իտալական հասարակական-քաղաքական պատկերազարդ շաբաթաթերթ։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1962 թվականին Առնոլդո Մոնդադորիի կողմից՝ ամերիկյան Թայմին և *[[Newsweek]]*-ին նմանակելով։ Մինչև 1967 թվականը եղել է ամսաթերթ, ապա՝ շաբաթաթերթ։ Հրատարակվում է նախ *Mondadori* հրատարակչական խմբի կողմից, իսկ 2108 թվականից մտնում է *Panorama s. r. l., La Verità* հրատարակչական խումբ։

## Շրջանառություն
1980-ական թվականների կեսերին շաբաթաթերթի շրջանառությունը հասնում էր 417 000 օրինակ, 2012 թվականի դեկտեմբերին՝  416 313 օրինակ, 2023 թվականի մարտին 62 027 օրինակ։

Rivista Panorama 1962 Mondadori.jpg|1962 թվականի ամսագրի շապիկ
Panorama 2004 copertina Mondadori.jpg|2004 թվականի ամսագրի շապիկ
Panorama 25 gennaio 2018 copertina Mondadori.jpg|2018 թվականի ամսագրի շապիկ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1939 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:Իտալիայի թերթեր
Ջեյմի Դոջերս

աջից|մինի|Ջեյմի Դոջերս
**Ջեյմի Դոջերս**, բրիտանական թխվածքաբլիթ, լցոնվում է ելակի, ազնվամորու կամ այլ հատապտուղների ջեմով։ Ներկայացվել է 1960 թվականին, ներկայումս արտադրվում է «Burton's Biscuit Company» ընկերության կողմից։

2009 թվականին թխվածքաբլիթը Միացյալ Թագավորությունում ամենատարածված մանկական քաղցր թխվածքաբլիթի ապրանքանիծն էր, որի տարեկան վաճառքի 40%-ը կազմում էին մեծերը։

## Պատմություն
[աջից|մինի|Ջեյմի Դոջերսը՝ [Լոնդոնի հյուրանոցի սկուտեղի վրա թեյի, դիետիկ թխվածքաբլիթների, ջեմի և տորթերի ուղեկցությամբ]]
Անվանվել է «The Beano» կոմիքսի Ռոջեր Դոջերի կերպարի անունով, «ջեյմի դոջերս»-ը արտադրվում է Միացյալ Թագավորությունում ավելի քան 60 տարի ի սկզբանե «Burton Foods»-ի կողմից։ 2011 թվականին ապրանքանիշը վերաթողարկվեց  «Dodgers» ապրանքանիշի ներքո երկու նոր ապրանքատեսակներով՝ իրիս և շոկոլադ։ Թխվածքաբլիթները հետագայում արտադրվում էին տարբեր համերով։

Դոջերսը լինցի տորթի տեսակ է, և աշխարհի որոշ հատվածներում ասոցացվում է Սուրբ Ծննդյան տոնի հետ։  Առևտրային օրինակներից մեկը «Pepperidge Farm»-ի լինցի տորթի սեզոնային ազնվամորու թխվածքաբլիթներն են, որոնք արտադրվում են Միացյալ Նահանգներում։ Նոր Զելանդիայում լինցի թխվածքաբլիթները կոչվում են «Shrusbury Cookies»։ Հավանաբար, «Shrusbury cookie» տերմինը վերաբերում է մեկ այլ ապրանքի։ Լինցի թխվածքաբլիթները վաճառվում են նաև որպես ազնվամորու փխրուն թխվածքաբլիթներ։

## Գովազդ
2011 թվականին հեռուստատեսային վերաթողարկման արշավը «Grocer» ամսագրի կողմից արժանացել է «2011 թվականի լավագույն թխվածքաբլիթի գովազդ» մրցանակին։ «Burton» ընկերությունը  «Choccie Dodgers»-ի նոր գովազդը գործարկել է 2012 թվականի ապրիլին՝ «Britain's Got Talent» մրցույթի ժամանակ, 4,5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ արշավի շրջանակներում։

## Նմանատիպ թխվածքաբլիթներ
Նոր Զելանդիայում «Griffin's»-ը վաճառում է «Shrusbury» թխվածքաբլիթ, որը նման է ջեյմի դոջերսին, որի վերին շերտում սրտաձև անցք կա։

## Ժողովրդական մշակույթ
Ջեյմի Դոջերսը մի քանի անգամ հայտնվեց «Դոկտոր Ով»-ում «տասնմեկերորդ բժշկի» դարաշրջանում։

2006 թվականին «Չքվի՛ր» անիմացիոն ֆիլմում Ռիտայի նավակը կոչվել է «Ջեյմի Դոջեր»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Burton's Foods official website

Կատեգորիա:Բրիտանական խոհանոց
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Անտոն Դոր

**Անտոն Դոր** (, ), ավստրիացի դաշնակահար և երաժշտության ուսուցիչ։

## Կենսագրություն
Անտոն Դորը ծնվել է Վիեննայում, դաշնամուր է սովորել Կառլ Չեռնիի մոտ, տեսություն՝ Սիմոն Զեխտերի մոտ։ Համերգային կարիերա է սկսել 1850 թվականին։ Որպես մենակատար հյուրախաղերով հանդես է եկել Գերմանիայում և Իտալիայում։ Անտոն Դորը Ստոկհոլմում եղել պալատական դաշնակահար, մոտ տաս տարի դասավանդել Մոսկվայի կոնսերվատորիայում, եղել է Պյոտր Չայկովսկու գործընկերը, ստացել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի պրոֆեսորի կոչում։ 1869 թվականին վերադարձել է Վիեննա և մինչև 1901 թվականը դասավանդել Վիեննայի կոնսերվատորիայում։ Վիեննայում Դորը մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել գերմանացի կոմպոզիտոր, դաշնակահար, դիրիժոր Յոհաննես Բրամսի հետ, 1903 թվականին հրատարակել է նրա մասին հուշեր։

Անտոն Դորի աշակերտներից են եղել Ալեքսանդր ֆոն Զեմլինսկին, Պավել Պաբստը, Ռուբին Գոլդմարկը, Էմանուել Մուրը, Կառլ Վայգլը, Ֆրից Շտայնբախը։ Դորը խմբագրել է Ֆրանց Շուբերտի դաշնամուրային ստեղծագործությունների հրատարակությունը։

Անտոն Դորը մահացել է Վիեննայում, 1919 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Anton Door

Կատեգորիա:Ավստրիացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դասական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Մեսիայի բարդույթ

մինի|Նազովրեցի Հիսուսի՝  Մեսիա համարվող ամենաճանաչելի գործչի ավանդական պատկերը:
**Մեսիայի բարդույթ** (**Մեսիական բարդույթ**, **Քրիստոսի բարդույթ** կամ **Փրկիչ բարդույթ**), գիտակցության վիճակ, երբ մարդը հավատում է, որ ինքը փրկիչ է կամ ապագայում կդառնա այդպիսին։ Տերմինը կարող է վերաբերել նաև գիտակցության այն վիճակին, երբ անհատն իրեն պատասխանատու է համարում այլ մարդկանց օգնելու, փրկելու կամ պաշտպանելու համար։ Այլ կերպ ասած, գիտակցության նման խանգարումը կարելի է բնութագրել որպես պաթոլոգիական ալտրուիզմ։

## Կրոնական մոլորություն
«Մեսիական բարդույթ» տերմինը ներառված չէ «Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկում» (DSM), քանի որ այն կլինիկական տերմին կամ ախտորոշելի խանգարում չէ։ Այնուամենայնիվ, ենթադրյալ խանգարման ախտանիշները շատ նման են նրանց, որոնք հանդիպում են մեծության մոլորություն ունեցող կամ իրենց մասին մեծ պատկերացում ունեցող մարդկանց մոտ։ Իզաբել Քլարկի ուսումնասիրության մեջ խանգարումը դասակարգվել է որպես կրոնական զառանցանք՝ ուժեղ ֆիքսված համոզմունքներով, որոնք առաջացնում են դիսթրես կամ նույնիսկ մտավոր հաշմանդամություն։ Դրա հետ մեկտեղ, նույն կատեգորիայի մեջ են գտնվում հետապնդման մոլուցքը և անհատականության նսեմացման համախտանիշը:Մեսիական բարդույթը բնութագրվում է որպես թվարկվածներից ամենաուծանր խանգարումը։ Փիլիսոփա Էնթոնի Ֆլյուի խոսքով՝ գիտակցության նման վիճակի օրինակ կարող է լինել Պողոս առաքյալի դեպքը, որը հայտարարել է, որ Աստված խոսում է իր հետ՝ հորդորելով առաքյալին, որ հենց ինքն է այժմ ծառայում որպես փրկության միջոց նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ուղղվել։ Ջեկ Քենթի և Էնթնի Ֆլյուի ատենախոսության մեջ  նշվել է, որ նրա դեպքը ենթադրում է լսողական և տեսողական հալյուցինացիաներ։

## Օրինակներ
«Փրկչի» համար Մեսիական բարդույթը նպաստում է սեփական կարևորության զգացողության անկմանը։ Միևնույն ժամանակ, այն արժեզրկում է մարդկանց սեփական կյանքը բարելավելու հմտություններն ու կարողությունները։

Մեսիայի բարդույթն առավել հաճախ նկատվում է երկբևեռ խանգարումով և շիզոֆրենիայով հիվանդների մոտ։ Եթե մեսիայի բարդույթը դրսևորվում է կրոնական մարդու մոտ Երուսաղեմ այցելելուց հետո, այն կարող է նույնականացվել որպես փսիխոզ, որը հայտնի է որպես Երուսաղեմի համախտանիշ։

## Տես նաև
* Կասսանդրայի բարդույթ
* Աստծո բարդույթ
* Հիսուսի հոգեկան առողջություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձնային խանգարումներ
Կատեգորիա:Բարդույթներ
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Համախտանիշներ
Կատեգորիա:Հանրամատչելի հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հոգեախտաբանական համախտանիշներ
Կատեգորիա:Հոգեախտաբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Մեսիականություն
Կատեգորիա:Նարցիսիզմ
Սանահինի վանական համալիրի աղբյուր

**Սանահինի վանական համալիրի աղբյուր**, միջնադարյան աղբյուր-հուշարձան Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքի Ալավերդի քաղաքի Սանահին թաղամասում (գյուղում)։

Աղբյուր-հուշարձանն ընդգրկված է Ալավերդի քաղաքի պատմության և մշակութային անշարժ հուշարձանների ցանկում որպես հանրապետական նշանակության հուշարձան և ըստ օրենքի պահպանվում է Հայաստանի Հանրապետության կողմից։

## Պատմություն
Սանահինի վանքի աղբյուրը կառուցվել է 1255 թվականին որպես վանական համալիրի կառույցներից և գտնվում է Սանահին գյուղի արևմտյան եզրին։

Կիսավեր աղբյուրի վերականգնողական աշխատանքներ են իրականացվել 1951-1952 թվականներին։

## Ճարտարապետական նկարագիր
Աղբյուրը համարվում է հայկական ճարտարապետության աղբյուր-հուշարձանների բացառիկ նմուշներից։ Իրենից ներկայացնում է լայնակի ձգված ուղղանկյուն սրահ։ Ճակատային մասը երկկամար է, որոնք կողքերեց եզերված են խուլ պատերով։ Խորությամբ ծածկված զույգ կիսագլանաձև թաղերը հենվում են լայնական պատերի, իսկ մեջտեղի մասում ավելի ցածր տեղադրված լայնական կամարի վրա։ Տանիքը երկլանջ է։

Սրահի ներսի աջակողմյան անկյունում, որտեղ գտնվում է ջրի ելքը, կառուցված է քառակուսի կտրվածքով քարե գուռ։ Այդտեղից ջրի ավելցուկը լցվում է երկայնական պատին կից իրար միացված բազալտե խոշոր սալերով կառուցված ջրահավաք նավը։

Սրահի ներսում կան երկու ագուցված խաչքարեր, իսկ պատին փորագրված է Մխիթար քահանայի վերակառուցման նվիրատվական արձանագրությունը։

Աղբյուրի ջրի ակունքը գտնվում է Սուրբ Սարգիս մատուռի հարակից լեռան ընդերքում, որտեղից բերվել է կավե թրծված խողովակներով։

## Տես նաև
* Հաղպատի վանական համալիրի աղբյուր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սանահինի վանական համալիր
Կատեգորիա:Սանահին
Կատեգորիա:Ալավերդու շենքեր և կառույցներ
Ռեբեկա Գիլարդի

**Ռեբեկա Գիլարդի** (, ), իտալացի գեղասահորդուհի, զուգախաղում հանդես է գալիս Ֆիլիպո Ամբրոզինիի հետ։ Նրանք Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիրներ են (2023), Grand Prix Espoo-ի Գրան պրիի փուլի հաղթողները (2022), Իտալիայի առաջնությունների հնգակի արծաթե մեդալակիրներ։ Օլիմպիական խաղերի մասնակիցներ (2022)։

2023 թվականի մայիսի 2-ի դրությամբ զույգը 3-րդն է չմշկորդների միջազգային միության վարկանիշում։

## Կարիերա
### Վաղ տարիներ
Գիլարդին սկսել է չմուշկներով սահել 2007 թվականին և միայնակ էր։ Մանկական մակարդակում նա դարձել Է Իտալիայի 2013 թվականի առաջնության արծաթե մեդալակիր, այնուհետև տեղափոխվել է պատանեկան մակարդակ և նվաճել ազգային առաջնության արծաթը։ Նրա մարզիչն էր Տիցիանա Ռոսասպինան։

Վերջին անգամ Գիլարդին կանանց մենասահքում հանդես է եկել 2015 թվականի դեկտեմբերին։ 2016 թվականին նա զույգ է դարձել Ֆիլիպո Ամբրոզինիի հետ։

### Մրցաշրջան 2016/2017
Միջազգային ասպարեզում իր դեբյուտը կատարելով՝ Գիլարդի Ամբրոզինին սեպտեմբերին նվաճեց բրոնզե մեդալ Lombardia Trophy 2016–ում։ Մեկ ամիս անց նրանք բրոնզե մեդալ նվաճեցին Նիցցայի միջազգային գավաթում։ Դեկտեմբերին նրանք դարձել են Իտալիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ Գիլարդին և Ամբրոզինին կարճ ծրագրում զբաղեցրին 14-րդ տեղը, ազատ ծրագրում՝ 11-րդը և Օստրավայում կայացած Եվրոպայի 2017 թվականի առաջնությունում ընդհանուր առմամբ 11-րդ տեղը։ Նրանք մարզվել են Ռոզաննա Մուրանտեի և Տիցիանա Ռոսասպինայի գլխավորությամբ Բերգամոյում։

### Մրցաշրջան 2017/2018
Գիլարդի / Ամբրոզինին նոյեմբերին Warsaw Cup 2017-ում զբաղեցրեց 8-րդ տեղը։ Հաջորդ ամիս նրանք կրկին դարձան բրոնզե մեդալակիրներ Իտալիայի առաջնությունում, Այնուհետև հունվարին արծաթե մեդալ նվաճեցին Տորունիի Գավաթում, իսկ փետրվարին՝ International Challenge Cup-ում։

### Մրցաշրջան 2018/2019
Գիլարդին / Ամբրոզինին մասնակցել են Inge Solar Memorial 2018-ին երկրորդը։ Իտալիայի առաջնությունում նրանք նվաճել են արծաթե մեդալ և հավաքականի կազմում ընդգրկվել 2018 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում, որտեղ զբաղեցրել են 9-րդ հորիզոնականը։ Աշխարհի առաջին առաջնությունում նրանք զբաղեցրին վերջին՝ տասնիններորդ տեղը։

### Մրցաշրջան 2019/2020
Գիլարդի / Ամբրոզինին իր նորամուտը նշեց «Գրան պրի» շարքում Internationaux de France 2019-ում, որտեղ զբաղեցրեց ութերորդ տեղը։ Այնուհետև նրանք յոթերորդն էին Rostelecom Cup 2019-ում։ Իտալիայի առաջնությունում արծաթից հետո նրանք ավարտեցին մրցաշրջանը 2020 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում՝ զբաղեցնելով ութերորդ տեղը։ Նրանք պետք է մասնակցեին Մոնրեալի աշխարհի առաջնությանը, բայց այն չեղարկվեց կորոնավիրուսային համաճարակի պատճառով։

### Մրցաշրջան 2020/2021
Գիլարդին / Ambrossini-ն սկսեց 2020 թվականի Nebelhorn Trophy-ի մրցաշրջանը, որին մասնակցում էին միայն այն գեղասահորդները, ովքեր մարզվում են Եվրոպայում (կորոնավիրուսային սահմանափակումների պատճառով)։ Նրանք կարճ ծրագրից հետո գրավեցին երրորդ տեղը, իսկ գերմանական Խազե / Զեգերտ զույգի մրցաշարից դուրս մնալուց հետո ոսկե մեդալ նվաճեցին իրենց համար առաջին «Չելենջեր» շարքի մրցաշարում՝ առաջ անցնելով արծաթե մեդալակիրներ Աննիկա Հոկկեից և Ռոբերտ Կունկելից։ Ֆրանսիայում մեկնարկել է Գրան պրիի փուլը. այն չեղարկվել է համավարակի պատճառով։

## Սպորտային նվաճումներ
### Ամբրոզինիի Հետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իտալացի գեղասահորդներ
Սեուլի համալսարան

**Սեուլի համալսարան** (, բառացի՝ *Սեուլի համալսարան*), Հարավային Կորեայի ամենամեծ և ամենահայտնի համալսարանը, որը գտնվում է Սեուլում։ Հարավային Կորեայի ազգային համալսարաններից ամենահեղինակավորը։ Պատկանում է Հարավային Կորեայի 10 այսպես կոչված «առաջատար ազգային համալսարանների» խմբին։

Համալսարանի պաշտոնական անվանումը կորեերեն՝ *Կունիպ Սոուլ Տեհակյո* (국립서울대학교 *կամ* 국립 서울대학교) մինչև 1949 թվականի ավարտը, այժմ կրճատ՝ *Սոուլ Տեհակյո* (서울대학교, «Սեուլի համալսարան»)։ Համալսարանի անվանումը ռուսերեն, անգլերենը և այլ լեզուներն օգտագործում են «ազգային» սահմանումը, չնայած կորեական անվանման մեջ դա սահմանում է (국립 *կունիպ*) հիմա բացակայում է։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1946 թվականի օգոստոսի 22-ին Սեուլի 10 ավելի փոքր ուսումնական հաստատությունների, այդ թվում՝ Կեյձյո կայսերական համալսարանի միաձուլման արդյունքում՝ համաձայն «Սեուլի ազգային համալսարանի հիմնադրման մասին օրենքի» (국립서울대학교 설립에 관한 법령):

Այս ուսումնական հաստատություններն էին․

* Քեյձոյի համալսարան (경성대학교)
* Քեյձոյի իրավաբանական քոլեջ (경성법학전문학교)
* Քեյձոյի արդյունաբերական քոլեջ (경성공업전문학교)
* Քեյձոյի հանքարդյունաբերության քոլեջ (경성광산전문학교)
* Քեյձոյի բժշկական քոլեջ (경성의학전문학교)
* Սուվոնի գյուղատնտեսական քոլեջ (수원농림전문학교)
* Քեյձոյի բիզնես քոլեջ (경성경제전문학교)
* Քեյձոյի ատամնաբուժական քոլեջ (경성치과의학전문학교)
* Քեյձոյի մանկավարժական քոլեջ (경성사범학교)
* Քեյձոյի կանանց մանկավարժական քոլեջ (경성여자사범학교)

Առաջին ռեկտորը՝ Հարի Էնստեդ։

Համալսարանի իրավաբանական դպրոցը հիմնադրվել է Քեյձոյի համալսարանի իրավաբանական դպրոցի և Քեյձոյի իրավաբանական քոլեջի միաձուլման արդյունքում (경성법학전문학교)։

Երկրորդ ռեկտորը Լի Չհուն Հոն էր (이춘호, 李春昊), պաշտոնում աշխատել է 1947 թվականի հոկտեմբերից։

1950 թվականի սեպտեմբերին համալսարանի կազմի մեջ մտավ Սեուլի դեղագործական քոլեջը (서울약학대학),դառնալով դեղագործական ֆակուլտետ։ Մինչ այդ այն մասնավոր ուսումնական հաստատություն էր։

Կորեական պատերազմի ժամանակ համալսարանը ժամանակավորապես միացվել է երկրի մի քանի այլ բուհերի հետ Բուսանում։

Ի սկզբանե, հիմնական համալսարանը գտնվում էր Տեհանոյում (համալսարանական փողոց)՝ Չոննոգու շրջանում։ 1975 թվականին որոշ ֆակուլտետներ տեղափոխվեցին Կվանակու շրջանի համալսարան։ Չոննոգուի հին համալսարանում այժմ գտնվում են բժշկական, ատամնաբուժական և բուժքույրական ուսուցման ֆակուլտետները։

## Վարկանիշ
Համաշխարհային համալսարանների վարկանիշում 2008-50-րդ տեղ, 2009 - 47-րդ տեղ, 2010 - 50-րդ տեղ, 2019-ին՝ 36-րդ տեղ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сайт университета

Կատեգորիա:Սեուլի համալսարաններ
Հաննովեր-Միսբուրգ (համակենտրոնացման ճամբար)

**Հաննովեր-Միսբուրգ** (), համակենտրոնացման ճամբար, որը գտնվել է Միսբուրգում (այսօր Հաննովերի շրջան, Ստորին Սաքսոնիա)։ Ճամբարը կառուցվել է որպես Նոյենգամմե ճամբարի մասնաճյուղ ()։ Այս ճամբարը Հաննովերի 7 համակենտրոնացման ճամբարներից է, որոնք ստեղծվել են Երրորդ ռայխի ժամանակ։

Ճամբարում պահվել են 1000-ից մինչև 1200 կալանավոր ԽՍՀՄ-ից, Լեհաստանից և Ֆրանսիայից և քիչ թվով Նիդերլանդներից, Բելգիայից։

## Պատմություն
Միսբուրգի Դոյրագ-Ներագ () գործարանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ինքնաթիռների շարժիչների յուղի գլխավոր մատակարարն էր․ այստեղ արտադրվում էր նաև բենզին։ Այն Հակահիտլերյան կոալիցիայի հիմնական թիրախներից մեկն էր և 1944 թվականի հունիսի 18-ին և 20-ին ենթարկվեց կործանիչ ռմբակոծության։ Հունիսի 23-ին քաղաք է ժամանել *Էդմունդ Գայլենբերգը* (), որին Ադոլֆ Հիտլերն էր նշանակել, որպեսզի վերացնի աղետի հետևանքները։ Գործարանի ղեկավարության հետ Էդմունդը եկավ համաձայնության, որ օգտագործեն համակենտրոնացման ճամբարների կալանավորների ուժը։

1944 թվականի հունիսի 26-ին Միսբուրգ ժամանեցին առաջին բանտարկյալները, որոնք զբաղվեցին համակենտրոնացման ճամբարի բարաքների կառուցումով և ավիահարվածների հետևանքների չեզոքացմամբ։

Նույն թվականի նոյեմբերի սկզբին 600-ից 800 կալանավոր այստեղից ուղարկվեց Նոյենգամմե ճամբար, որոնք ծանր աշխատանքի պատճառով դարձել էին անաշխատունակ։

1945 թվականի ապրիլի 6-ին, երբ Դաշնակցային ուժերը մոտ էին, Հաննովերի բոլոր համակենտրոնացման ճամբարներից սկսեցին կալանավորների տարհանումը։ Միսբուրգից 600 կալանավոր մահվան երթով ուղարկվեց Բերգեն-Բելզեն ()։ Ողջ մնացածները ճամբար հասան ապրիլի 8-ին։ Ապրիլի 15-ին Բերգեն-Բելզենն ազատագրվեց բրիտանական զորքի կողմից։

## Պայմաններ
Հենց սկզբից ճամբարն իրենից ներկայացնում էր բանակային չորս վրան, դաշտային խոհանոց և բաց երկնքի տակ գտնվող զուգարաններ։ Միայն 1944 թվականի սեպտեմբերի վերջին սկսեցին փայտե բարաքների կառուցումը, որոնք ավարտեցին նույն թվականի դեկտեմբեր ամսին։ Բայց շատ կալանավորներ շարունակում էին ապրել վրաններում, որոնք հաճախ էին կործանվում ռմբակոծությունների ժամանակ։

Կալանավորները տառապում էին թերսնումից և վնասվածքավտանգ ու հակաառողջապահական աշխատանքից։ Աշխատանքային շաբաթն այս ճամբարում կազմել է 67 ժամ։

1944 թվականի հունիսից 1945 թվականի ապրիլ ամիսներին պաշտոնապես հաստատվել է կալանավորների մահվան 55 դեպք, սակայն տվյալները կարող են լինել հակասական։

## Հիշատակ
1975 թվականին համակենտրոնացման ճամբարի տեղում տեղադրվել է բրոնզե հուշատախտակ։ 1989 թվականից սկսած ճամբարի տարածքում տեղադրվել է նաև քարե հուշարձան, որի հեղինակն է քանդակագործ Էժեն Դոդենը։ Միսբուրգի գերեզմանոցում 1979 թվականին տեղադրվել է հուշատախտակ՝ ի հիշատակ համակենտրոնացման ճամբարի կալանավորների տառապանքների։
Պատկեր:2012-03-11_KZ-Außenlager_Hannover-Misburg_Gedenktafel.jpg|Հուշատախտակ
Պատկեր:2012-03-11_KZ-Außenlager_Hannover-Misburg_Mahnmal.jpg|Էժեն Դոդենի ստեղծած հուշարձանը
Պատկեր:Han_Seelhorst_Mahnmal_KZ_Opfer_01.PNG|Հուշատախտակ գերեզմանոցում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ճամբարի պատմությունը

Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիա
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Անատոլի Բիշովեց

**Անատոլի Ֆյոդորի Բիշովեց** (, . . ), խորհրդային ֆուտբոլիստ, հարձակվող, հետագայում՝ խորհրդային և ռուսաստանյան մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1991)։ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1989)։ Կիևի «Դինամո» թիմի կազմում հանդես գալու տասը տարիների ընթացքում չորս անգամ դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն (1966-1968 թթ. և 1971 թ.), մեկ անգամ՝ ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկության հաղթող (1966 թ.): Վեց անգամ ընդգրկվել է ԽՍՀՄ լավագույն 33 ֆուտբոլիստների ցանկում։

Տարբեր ժամանակներում եղել է ԽՍՀՄ պատանեկան, օլիմպիական և հիմնական հավաքականների մարզիչ։ 1988 թվականին ԽՍՀՄ օլիմպիական հավաքականը նրա ղեկավարությամբ դարձել է Սեուլում անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն՝ եզրափակիչ խաղում հաղթելով Բրազիլիայի հավաքականին։ Հետագայում որպես գլխավոր մարզիչ պաշտոնավարել է Մոսկվայի «Դինամո» ու «Լոկոմոտիվ», Սանկտ Պետերբուրգի «Զենիթ», Տոմսկի «Տոմ», Դոնեցկի «Շախտյոր», պորտուգալական «Մարիտիմու», կիպրոսյան  ԱԵԼ Լիմասոլ ակումբներում, Կորեայի Հանրապետության ազգային և օլիմպիական հավաքականներում։ 1998 թվականին որոշ ժամանակ մարզել է Ռուսատանի ազգային հավաքականը, սակայն վեց անընդմեջ պարտությունից հետո հեռացվել է գլխավոր մարզչի պաշտոնից։ 2017 թվականից ընդգրկված է Ռուսաստանի ֆոըտբոլային միության տեխնիկական կոմիտեում։

## Նվաճումներ
### Որպես ֆուտբոլիստ
**Դինամո (Կիև)**
* ԽՍՀՄ ֆուտբոլի բարձրագույն խմբի առաջնության չեմպիոն **(4).** 1966, 1967, 1968, 1971
* ԽՍՀՄ ֆուտբոլի բարձրագույն խմբի առաջնության փոխչեմպիոն. 1969, 1972
* ԽՍՀՄ գավաթակիր. 1966

**Անհատական ձեռքբերումներ**
* Ընդգրկվել է ԽՍՀՄ լավագույն 33 ֆուտբոլիստների ցանկում. 1966 թ. (№ 1), 1967 թ. (№ 2), 1968 թ. (№ 3), 1969 թ. (№ 1), 1970 թ. (№ 3), 1971 թ. (№ 1)
* Առաջադրվել է ԽՍՀՄ-ի «Տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ» մրցանակի - 1967 թ. (գրավել է 3-րդ տեղը՝ վաստակելով 31 միավոր)
* Առաջադրվել է «France Football» ամսագրի «Ոսկե գնդակ» մրցանակի - 1967 թ. (5 միավորով գրավել է 15-րդ տեղը)
* Աշխարհի առաջնությունում ԽՍՀՄ հավաքականի լավագույն ռմբարկու - 1970 թ. (4 գոլ)

### Որպես մարզիչ
**ԽՍՀՄ հավաքական**
* Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն - 1988 թ.

**ԽՍՀՄ հավաքական (մինչև 16 տարեկանների)**
* Եվրոպայի պատանեկան առաջնության փոխչեմպիոն - 1984 թ.

**Դինամո (Մոսկվա)**
* ԽՍՀՄ բարձրագույն խմբի առաջնության բրոնզե մեդալ - 1990 թ.

**Շախտյոր (Դոնեցկ)**
* Ուկրաինայի բարձրագույն խմբի առաջնության արծաթե մեդալ - 1998/99 մրցաշրջան

**Լոկոմոտիվ (Մոսկվա)**
* Ռուսաստանի ֆուտբոլի գավաթի խաղարկության հաղթող - 2006/07 մրցաշրջան

## Պարգևներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1989)
* Պատվո շքանշան (Ռուսաստան) (1997)
* Տոմսկի մարզի պատվոգիր (2005 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Դինամո Կիևի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Բազագրան

**«Բազագրան»**, բենտոզան, հերբիցիդ։ Արտադրվում է 48%-անոց ջրային լուծույթիի ձևով։ Կիրառվում է երկշաքիլ մոլախոտերի (ներառյալ՝ 2,4-դեղաչափի նկատմամբ կայունները) ոչնչացման համար։

## Կիրառություն
Բազագրանի ծախսի չափաքանակը (լ/հա ազդող նյութ) բազմամյա բակլազգի խոտաբույսերի լրացանքի հետ հասկավոր հացահատիկային բույսերի ցանքերում՝ 1–1,9 (մշակումը՝ հացահատիկային բույսերի բողբոջման փուլում), եգիպտացորենի՝ 1–1,9 (մշակումը՝ 3–5 տերևների առկայության փուլում), երկարաթել վուշի՝ 1,5–2 («եղևնիկի» փուլում), սոյայի՝ 0,7–1,4 (1–3 տերևների առկայության փուլում), ոլոռի՝ 1,5–1,9 (5–6 տերևների առկայության փուլում), դաշտի երեքնուկի՝ 1,4–2,9 (գարնան աճի շրջանում), առվույտի 1-ին տարվա սերմնացանքերում՝ 1,0 (1–2 իսկական տերևների առկայության փուլում)։ Նվազ թունավոր է տաքարյուն կենդանիների համար։