open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գառնիկ

**Գառնիկ**, հայկական արական անուն։ Հայերեն *գառն* բառի փաղաքշական ձևն է։ Կա նաև Գառնուկ ձևը։ Գառնիկ անձնանունը գործածվում էր մինչև 6-րդ դարը, այնուհետև դուրս է եկել գործածումից և կրկին վերականգնվել 19-րդ դարում։

## Գործածություններ
* Գառնիկ, թոռն Գեղամ նահապետի։ Իր անունով է կոչվել Գառնի ավանը։
* Գառնիկ, թարգմանիչ, աշակերտ Սահակի և Մեսրոպի, ընկեր Եզնիկի և այլն։
* Գառնիկ, ճգնավոր Բասենի Յօրնկայ գյուղից։ Իր ձեռքում հայտնվելով Գրիգոր Լուսավորչի նշխարները՝ դրանք բերեց Թորդան 328 թվականին։
* Գառնիկ, եպիսկոպոս, երկրորդ առաջնորդ Ցուրտավի, հաջորդեց Ափոցի շուրջ 490 թվականին։
* Գառնիկ, եպիսկոպոս Ամարասի, ժամանակակից Վաչագան Գ-ի։
* Գառնուկ, հայր մղտեսի Սահակի, որ 1427 թվականին Աստվածատուր քահանայից գնեց մի Ավետարան 24 ֆլորինով և նվիրեց Ամասիայի Ղազալա գյուղի Ս․ Սարգիս եկեղեցուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Ալիտինու

**Ալիտինու** (), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Նիկոսիայի շրջանում։ Տեղակայված է Պլատանիստասա գյուղից 3 կմ դեպի հյուսիս։

## Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմել է 9-10 մարդ, մեծամասնությունը հույն կիպրացիներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Կատեգորիա:Նիկոսիայի շրջանի բնակավայրեր
Ալեքսանդր Ֆիեռ

**Ալեքսանդր Ֆիեռ** (, ), բրազիլացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2007)։ Ամուսնացած է վրաց շախմատիստուհի Նինո Մաիսուրաձեի հետ։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Անձնական էջը [ՖԻԴԵ] կայքում]
* Խաղերը Chessgames բազայում
* Անձնական էջը 365chess.com կայքում
* Անձնական էջը OlimpBase.org խաղում

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի շախմատիստներ
Քրիստիան Բելիկ

**Քրիստիան Բելիկ** (լեհ.՝ Krystian Bielik, հունվարի 4, 1998, Կոնինե), լեհ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս Լոնդոնի Արսենալում։

## Ակումբային կարիերա
### Լեգիա

Բելիկը սկսել է իր կարիերան լեհական Լեգիայում։ 2014 թվականի օգոստոսի 24-ին իր դեբյուտն է նշել Կորոնայի հետ խաղում։

### Արսենալ
2015 թվականի հունվարի 21-ին 2.4 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է Լոնդոնի Արսենալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը soccerway կայքում

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բիրմինգհեմ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ամբելիկու

**Ամբելիկու** (), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Նիկոսիայի շրջանում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության կազմում։

## Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմել է 200 մարդ, մեծամասնությունը թուրք կիպրացիներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Քաթարին Սուսաննա Պրիչարդ

**Քաթարին Սուսաննա Փրիչարդ** (, ), ավստրալիացի գրող։

Համարվում է ռեալիստական վեպի ստեղծողներից մեկը Ավստրալիայում։ Հասարակ մարդու երջանկության իրավունքի հաստատումն է կազմում Փրիչարդի «Ռահվիրաներ» (1915 թվական), «Սև շողակն» (1921 թվական), «Նախրապանը» (1926 թվական), «Կունարդու» (1929 թվական), «Հաքսբիի կրկեսը» (1930 թվական) վեպերի մարդասիրական էությունը։

«Իննսունականի բուռն տարիները» (1946 թվական), «Ոսկե մղոններ» (1948 թվական), «Թևավոր սերմեր» (1950 թվական) եռերգությունում Պրիչարդը պատմել է Արևմուտքի Ավստրալիայի սոցիալիստական շարժումների, ավստրալիացիների ազգային ինքնագիտակցության աճի և «հակաիմպերիալիստական տրամադրությունների» մասին։

Գրել է նաև նովելներ, բանաստեղծություններ, պիեսներ, գրական-քննադատական Էսեներ, հուշեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի գրողներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի բանաստեղծներ
Ալոիզ Գրադնիկ

**Ալոիզ Գրադնիկ** (, 3 օգոստոսի, 1882, Մեդանա, Ավստրո-Հունգարիա (ներկայում՝ Գորիշկա շրջան, Սլովենիա) – 14 հուլիսի, 1967, Լյուբլյանա, Սլովենիա), սլովենացի գրող, թարգմանիչ, Սլովենիայի Գիտությունների ու արվեստների ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Ալոիզ Գրադնիկը ծնվել է 1882 թվականի օգոստոսի 3-ին Մեդանայում։ Հայրը սլովենացի էր Տրիեստից, մայրը Գորիցա ու Գրադիշկա կոմսությունից էր։ Ալոիզ Գրադնիկն ավարտել է գիմնազիա Գորիցիայում, ավելի ուշ իրավունք է ուսումնասիրել Վիեննայում։ 1907 թվականից Պուլայում ու Ավստրիայի այլ բնակավայրերում աշխատել է որպես դատավոր։ 1920 թվականին՝ այն բանից հետո, երբ Իտալիան գրավեց Վենետիկ-Ջուլիան, տեղափոխվել է Հարավսլավիայի Թագավորություն, որտեղ նույնպես աշխատել է որպես դատավոր։ Զագրեբում մտերմացել է Վլադիմիր Նազորի շրջապատի հետ։ 1941 թվականին նացիստական Գերմանիայի ներխուժումից հետո վերադարձել է Լյուբլյանա։ 1942-1943 թվականներին եղել է Հոնարս կենտրոնացման ճամբարի կալանավոր. այդ տարիների ապրածն ու զգացածը հետագայում իրենց արտացոլումն են գտել գրողի ստեղծագործություններում։ Պատերազմից հետո ապրել է Լյուբլյանայում, բայց հաճախ այցելել է հարազատ վայրեր։

## Մատենագրություն
* *Padajoče zvezde* (1916, 1923)
* *Begunci* (1917)
* *Pot bolesti* (1922)
* *Pisma* (1924)
* *De Profundis* (1926)
* *Svetle samote* (1932)
* *Večni studenci* (1938)
* *Zlate lestve* (1940)
* *Bog in umetnik* (1943)
* *Pojoča kri* (1944)
* *Pesmi o Maji* (1944)
* *Primorski soneti* (1952)
* *Narobe svet in druge pesmi za mladino* (1953)
* *Harfa v vetru* (1954)
* *Eros-Tanatos* (1962, 1972)

## Թարգմանչական գործունեություն
Ալոիզ Գրադնիկը եղել է պոլիգլոտ. եվրոպական ժամանակակից հիմնական լեզուներից բացի տիրապետել է նաև լատիներենին ու հունարենին, ուսումնասիրել է սանսկրիտ, պարսկերեն, բենգալերեն, հյուսիսային չինարեն։ Թարգմանել է Դանթեի, Պետրարկայի, Լեոպարդիի, Կարդուչիի, Ֆոսկոլոյի, Ժորժ Ռոդենբախի, Ռոմեն Ռոլանի, Անտոն Չեխովի, Մաքսիմ Գորկու, Խուան Ռամոն Խիմենեսի, Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկայի, Շանդոր Պետեֆիի, Էնդրի Ադիի, սերբ բանաստեղծների և այլոց ստեղծագործությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Taras Kermauner, *Gradnikova pot k Bogu* (Nova Gorica։ Zveza kulturnih organizacij, 1997).
* Fedora Ferluga Petronio, "Alojz Gradnik - Pesnik goriških Brd: mednarodni simpozij ob 125. obletnici pesnikovega rojstva", Primorski dnevnik, yr. 69, n. 113 (May 13, 2007).
* Danila Zuljan Kumar, "Z referati osvetlili njegovo poezijo։ Gradnikov simpozij na Univerzi v Vidmu, Briški časnik, y. 11, n. 47 (2007).

Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Պոզիտրոնիում

[thumb|200px|right|Ընդհանուր [զանգվածների կենտրոնի շուրջը պտտվող  էլեկտրոն և  պոզիտրոն: Այս կապված քվանտային վիճակը հայտնի է «պոզիտրոնիում» անունով։]]
**Պոզիտրոնիում**, պոզիտրոնի և էլեկտրոնի կապված վիճակ, նման է ջրածնի ատոմին, որում պրոտոնը փոխարինված է պոզիտրոնով։

## Պատմություն
Պոզիտրոնիումի գոյությունը կանխագուշակել է հարավսլավացի գիտնական Ս․ Մոհորովիչիչը (S․ Mohorovicic) 1934 թվականին, իսկ փորձով հայտնաբերել է Մ․ Դոյչը (M․ Deutsch, ԱՄՆ) 1951 թվականին։

## Հատկություններ
Պոզիտրոնիումի զանգվածը հավասար է երկու էլեկտրոնային զանգվածի։ Եթե ջրածնի ատոմում էլեկտրոնը պտույտ է կատարում իրենից 1836 անգամ ծանր, գրեթե անշարժ պրոտոնի շուրջը, ապա պոզիտրոնիումում հավասար զանգված ունեցող էլեկտրոնն ու պոզիտրոնը պտտվում են ընդհանուր ծանրության կենտրոնի շուրջը հավասար հեռավորությամբ։ Այդ պատճառով պոզիտրոնիումի միջին չափերը երկու անգամ մեծ են ջրածնի ատոմի չափերից, իսկ չգրգռված մակարդակների էներգիան երկու անգամ փոքր է ջրածնի համապատասխան մակարդակների էներգիայից։

Ջրածնի ատոմի և պոզիտրոնիումի ամենակարևոր տարբերությունն այն է, որ վերջինս կայուն չէ։ Պոզիտրոնը և էլեկտրոնը կարող են անիհիլացվել ու փոխարկվել երկու կամ ավելի γ-քվանտների։ Պոզիտրոնիումի կյանքի տևողությունը կախված է նրանից, թե ինչպիսի վիճակում են էլեկտրոնն ու պոզիտրոնը կազմում կապված համակարգ։

### Կյանքի տևողություն
Պոզիտրոնիումի կյանքի տևողությունը կախված է նրանից, թե ինչպիսի վիճակում են էլեկտրոնն ու պոզիտրոնը կազմում կապված համակարգ։ Երբ դրանց սպինները հակագուգահեռ են, գոյանում է սինգլետ վիճակ (s = 0 գումարային սպինով), որը կոչվում է *պարապոզիտրոնիում*։ Սկզբնական սպինների զուգահեռ լինելու դեպքում առաջանում է տրիպլետ վիճակ (s= 1), որը կոչվում է *օրթոպոզիտրոնիում*։

Պոզիտրոնիումը իսկկորեն չեզոք համակարգ է և ունի որոշակի լիցքային զույգություն՝ պարապոգիտրոնիումի հիմնական վիճակը լիցքորեն զույգ է, իսկ օրթոպոգիտրոնիումինը՝ լիցքորեն կենտ։ Քանի որ γ-քվանտը լիցքորեն կենտ մասնիկ է, ապա պարապոզիտրոնիումի կյանքի տևողությունը հիմնական վիճակում որոշվում է

:e^+e^- \rarr 2 \gamma 

պրոցեսի հավանականությամբ և կազմում է τ0= 1,2 · 10−10 վրկ, իսկ օրթոպոզիտրոնիումի կյանքի տևողությունը պայմանավորված է
:e^+e^- \rarr 3 \gamma 

պրոցեսով և ավելի մեծ է (τ0= 1,4 · 10−7)։ Պոզիտրոնիումը նման է ջրածնի ատոմին նաև քիմիական հատկություններով (քիմ․ նշանը՝ Ps) և կարող է ծառայել իբրե «նշակիր ատոմ» կամ օգտագործվել նյութերի ֆիգիկաքիմիական հատկությունների հետազոտման համար։

## Գրականություն
*The annihilation of positronium - The Feynman Lectures on Physics

Կատեգորիա:Տարրական մասնիկներ
Կատեգորիա:Մոլեկուլային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Քվանտային էլեկտրադինամիկա
Կատեգորիա:Քվանտային քիմիա
Կատեգորիա:Հականյութ
Վուլկանոդոն

**Վուլկանոդոն** ( — «Հրաբխի ատամ») մտնում է զաուրոպոդների դասի դինոզավրերի տեսակներիի մեջ։

## Բնութագիր
250px|ձախից
Վուլկանոդոնը ունի ոչ մեծ չափեր, նրա երկարությունը կազմում է 6.5 մետր, իսկ բարձրությունը մարդու հասակից մի փոքր բարձր՝ մոտ 1.9 մետր։ Ունի երկար պարանոց և պոչ, որոնք համարժեք են նրա մարմնին։ Նա պատկանում է խոտակեր մողեսների դասին՝ որոնց սննդի հիմնական բաղադրիչներն են տերևները, խոտերը և մյուս բուսատեսակները, որոնք նա կուլ է տալիս, որովհետև ատամները ծամելու ընդունակ չէին։ Վուլկանոդոնը բնակվում էր Հարավային Աֆրիկայում (Զիմբաբվե), մոտ 208-201 միլիոն տարի առաջ։

## Հայտնագործում
Վուլկանոդոնին նկարագրել է հնէաբան Մայքլ Ռաատը՝ Վիտվաթերսրանդյանանի համալսարանից 1972 թվականին։ Սկզբնական շրջանում Վուլկանոդոնը դասվում էր ամենակերների շարքին՝ իր ատամներիի կառուցվածքի շնորհիվ, որոնք գտնվել էին պեղումների ժամանակ։ Ավելի ուշ պարզվել էր, որ նրա ատամները պատկանել են ուրիշ մողեսի։ Դրանից հետո Մայքլ Ռաատը իր նկարագրության մեջ շտկեց իր իսկ սխալը։ Սխալը նա կատարել էր վզի և գլխի բացակայության պատճառով։
## Դասակարգում
### Տաքսոնոմիա
 Զաուրոպոդներ
   `--+--+--Antetonitrus
           |    `—Lessemsaurus 
      `--+--Chinshakiangosaurus
                |--Gongxianosaurus
                |--Isanosaurus
                |--Kotasaurus
                `--+--?Vulcanodontidae
           |   |--Tazoudasaurus
           |   `--**Vulcanodon**
                     `--+--Spinophorosaurus
             ՝-->Eusauropoda

## Գրականություն
* Ամեն ինչ դինոզավրերի մասին СЗКЭО 2008 ISBN 978-5-9603-0089-6
* Սթիվ Փարկեր. Դինոզավրերի տրիումֆ ISBN 5-7839-0035-4

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Զաուրոպոդներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի դինոզավրեր
Կատեգորիա:Յուրայի դարաշրջանի դինոզավրեր
Վլադիսլավ Տկաչով

**Վլադիսլավ Իվանովիչ Տկաչով** (), ֆրանսիացի, ավելի վաղ խորհրդային, ղազախ շախմատիստ։ 1996 թվականից՝ գրոսմայստեր։ 2007 թվականի դասական և կայծակնային շախմատի Եվրոպայի չեմպիոն։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [անձնական էջը [ՖԻԴԵ] կայքում]
* խաղերը Chessgames բազայում
* անձնական էջը 365chess.com կայքում
* անձնական էջը OlimpBase.org կայքում

Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Դամիան Մարտինես

**Դամիան Մարտինես** (, ), արգենտինացի դարպասապահ, որը հանդես է գալիս անգլիական Ռոտերեմ Յունայթեդում։

## Ակումբային կարիերա
### Արսենալ

Մարտինեսը Արսենալ է տեղափոխվել 2010 թվականին Ինդեպենդիենտեից։ Նա հանդես է եկել ակումբի երիտասարդական թիմերում։ Իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Անդերլեխտի դեմ խաղում։

### Օկսֆորդ Յունայթեդ

2012 թվականին նա վարձավճարով հանդես է եկել Օկսֆորդ Յունայթեդում։

### Շեֆիլդ Ուենսդեյ

2013/2014 մրցաշրջանը Մարտինեսը վարձավճարով տեղափոխվել է *Շեֆիլդ Ուենսդեյ*։

### Ռոտերեմ Յունայթեդ

2015 թվականի հունվարին տեղափոխվել է անգլիական *Ռոտերեմ Յունայթեդ*։

## Ազգային հավաքական

2009-2011 թվականներին հանդես է եկել Արգենտինայի Մ20 հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը Անգլիայի Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ինդեպենդիենտեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Սովիկո

**Սովիկո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում` Մոնցա և Բրիանցա գավառում։

Բնակչությունը 7329 մարդ է (2004 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 2255, 07 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3, 25 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20050։ Հեռախոսային կոդը՝ 039։

Սովիկոն սահմանակից է Տրիուջո, Ալբիատե, Մակերիո, Լիսոնե համայնքներին։

Կոմունայի հովանավորներն են սրբեր Սիմոն Կանանացին և Հուդա Թադեոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է հոկտեմբերի վերջին կիրակի օրը։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.sovico.mi.it/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բուսերո

**Բուսերո** (), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում։ Բնակչության թիվը կազմում է 8589 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 2123 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 7 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 02։ Փոստային ինդեքս՝ 20060։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ
Հայերը Ղազախստանում

Ղազախստանի տարածքում հայերը հաստատվել են դեռևս վաղնջական ժամանակներից։ Հայկական համայնքը Ղազախստանում մեծացել և ձևավորվել է Խորհրդային Միության հաստատումից հետո։ Միայն վերջին տարիներին են սկսվել Հայկական կազմակերպությունների հիմնումը։ Ղազախական 11 քաղաքներում գործում են հայկական մշակութային կենտրոններ։ 2004 թվականին բացվեց Ղազախստանի հայկական մշակութային «Նաիրի» ընկերակցությունը, որի ղեկավարը Ա. Կարապետյանն է։ 2006 թվականի հոկտեմբեր ամսին օծվել է Սուրբ Կարապետ հայկական եկեղեցին։ Հայկական մշակութային կենտրոններին կից գործում են կիրակնօրյան դպրոցներ, որտեղ ուսուցանվում է հայոց լեզու, ազգային երգ-պար, պատմություն և այլ առարկաներ։ Գործում են նաև ազգագրական երգի-պարի ստուդիաներ։ Հայկական համայնքն ավելի ստվար է Ղազախստանի մայրաքաղաք Աստանայում և Ալմաթայում։

## Համշենահայերը Ղազախստանում
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1944 թվականի նոյեմբերի 25-26-ին ԽՍՀՄ իշխանությունները Վրացական ԽՍՀ-ի տարածքում ապրող համշենահայերի մեծ հատված  որպես «կասկածելի բնակչություն» բռնի տեղահանում են և ուղարկում Կենտրոնական Ասիա՝ Ղազախական ԽՍՀ, Ղրղզական ԽՍՀ և Ուզբեկական ԽՍՀ։ Ղազախստանում համշենահայերին բնակեցնում են Չիմկենտի և Ջամբուլի շրջաններում և տալիս աքսորաբնակների կարգավիճակ։ Այդ ողջ ընթացքում տեղահանվածները գտնվում էին ՆԳԺԿ ծառայողների վարչական վերահսկողության տակ։ 1956 թվականին համշենահայերին ազատում են վարչական վերահսկողությունից, սակայն թույլ չեն տալիս վերադառնալ այն բնակավայրերը, որտեղից տեղահանվել են։ 1980-ականներ թվականների վերջին Ղազախստանի համշենահայերը խնդրագիր են ուղարկել ԽՍՀՄ կառավարությանը Հայկական ԽՍՀ տեղափոխվելու թույլատվություն ստանալու համար, սակայն այդ դիմումը մերժվել է Մոսկվայի կողմից, քանի որ կենտրոնական իշխանությունը կարծել է, որ մուսուլմանների տեղափոխումը Հայաստան կարող է խնդիրներ առաջացնել տեղի քրիստոնյա բնակչության հետ (չնայած, Հայկական ԽՍՀ տարածքում այդ ժամանակ հարյուր հազարներով բնակվում էին իսլամադավան ադրբեջանցիներ)։

## Տես նաև
* Հայկական սփյուռք
* Համշենահայեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Ղազախստանում
Կատեգորիա:Ղազախստանի ազգեր
Պոդզոլային հողեր

**Պոդզոլային հողեր**, թթու հողերի տիպ։ Զարգանում են պոդզոլագոյացման պրոցեսի ընթացքում։ Հիմնականում ձևավորվում են բարեխառն գոտու անտառային շրջաններում, տայգայի ասեղնատերև, սաղարթավոր և խառն անտառներում։ ԽՍՀՄ-ում՝ եվրոպական մասի անտառատափաստանային գոտուց հյուսիս ընկած տարածությունում և Սիբիրի, Յակուտիայի, Հեռավոր Արևելքի շրջաններում։ Պոդզոլագոյացման պրոցեսը ցայտուն է արտահայտված անտառային խիտ բուսածածկի տակ, որտեղ ամեն տարի առաջացած անտառային փռվածքը սնկերի ազդեցությամբ թթու միջավայրում և աերոբ պայմաններում արագ քայքայվում է ու անջատվում է կրենաթթու (օրգանական թթու)։ Սրա մի մասը, միանալով քայքայվող նյութերի հետ, առաջացնում է աղեր, որոնք, լուծվելով ջրում,տարվում են հողի ստորին, իսկ մնացած մասը՝ ներհոսանքի շնորհիվ բարձրանում է վերին շերտերը։ Կրենաթթուն կալցիումի կարբոնատը վերածում է դյուրալույծ կալցիումի կրենատի, որը թափանցում է հողի խորքերը։ Կրենաթթուն քայքայում է կաոլինիտը, անջատում ազատ Si02, որը, մնալով տեղում, վերին շերտերին տալիս է փոշիանման մոխրի՝ պոդզոլի բնույթ։ Ազոտը, օրգանական նյութերը, ինչպես նաև ֆոսֆորական թթուն լվացվում են, տարվում ստորին շերտերը։ Առաջանում է Պոդզոլային հողեր հին հատուկ մոխրագույն, ստրուկտուրայից զուրկ (փոշիացած), օրգանական նյութերով աղքատ, հիմնականում սիլիկատներից ու քվարցի հատիկներից կազմված հորիզոնը։ Որոշ խորության վրա կրենաթթուն, վերածվելով աղերի, չեզոքանում է։

Կատեգորիա:Հողի տեսակներ
Սուլբիատե

**Սուլբիատե** ()` կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում` Մոնցա և Բրիանցա գավառում։

Բնակչությունը 3305 մարդ է։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 661 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20050։ Հեռախոսային կոդը՝ 039։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.sulbiate.mi.it/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սոլարո (Իտալիա)

**Սոլարո** ()` կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում։

Բնակչությունը 13 074 մարդ է (2004 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության միջին խտությունը` 2005 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20020։ Հեռախոսային կոդը՝ 02։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.solaro.mi.it/

## Ծանոթագրություններ
Իսկական կոկորդիլոսներ (ընտանիք)

**Իսկական կոկորդիլոսներ** (), կոկորդիլոսների կարգի մեջ դասվող ընտանիք։ Ընտանիքը ներառում է 3 ցեղ, որոնցում ներառված են 14 տեսակներ, իսկ որոշ աղբյուրներով՝ 13 տեսակ։

## Դասակարգում
* Ցեղ *[[Իրական կոկորդիլոսներ (ցեղ)]]*
** *Crocodylus porosus* 
** *Crocodylus niloticus* 
** *Crocodylus rhombifer*
** *Crocodylus acutus*
** *Crocodylus intermedius*
** *Crocodylus palustris* 
** *Crocodylus siamensis* — Սիամական կոկորդիլոս
** *Crocodylus mindorensis* — Ֆիլիպինյան կոկորդիլոս
** *Crocodylus moreletii* — Կենտրոնամերիկյան կոկորդիլոս
** *Crocodylus novaeguineae* — Նորգվինեական կոկորդիլոս
** *Crocodylus johnstoni* 
** *Crocodylus cataphractus* 
* Ցեղ *Osteolaemus*
** *Osteolaemus tetraspis* 
* Ցեղ *Tomistoma*
** *Tomistoma schlegelii*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոկորդիլոսներ
Անալիոնդաս

**Անալիոնդաս** (), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Նիկոսիայի շրջանում։ Տեղակայված է Պերա Օրինիս գյուղակից 6-7 կմ դեպի հարա իսկ մայրաքաղաք Նիկոսիայից 20 կմ հարավ։ Գյուղի մոտակայքում կան 5 եկեղեցիներ։

## Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմել է 300-350 մարդ, մեծամասնությունը հույն կիպրացիներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նիկոսիայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Ալբարեդո Առնաբոլդի

**Ալբարեդո Առնաբոլդի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում։

Բնակչությունը 201 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 22 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 27040։ Հեռախոսային կոդը՝ 0385։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9) 
 id:darkgrey value:gray(0.7) 
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1) 
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6) 
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:650
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 568
 bar:1871 from:0 till: 641
 bar:1881 from:0 till: 627
 bar:1901 from:0 till: 559
 bar:1911 from:0 till: 541
 bar:1921 from:0 till: 546
 bar:1931 from:0 till: 467
 bar:1936 from:0 till: 450
 bar:1951 from:0 till: 451
 bar:1961 from:0 till: 414
 bar:1971 from:0 till: 288
 bar:1981 from:0 till: 229
 bar:1991 from:0 till: 208
 bar:2001 from:0 till: 205
PlotData=
 bar:1861 at: 568 fontsize:S text: 568 shift:(-8, 5) 
 bar:1871 at: 641 fontsize:S text: 641 shift:(-10, 5) 
 bar:1881 at: 627 fontsize:S text: 627 shift:(-10, 5) 
 bar:1901 at: 559 fontsize:S text: 559 shift:(-10, 5) 
 bar:1911 at: 541 fontsize:S text: 541 shift:(-10, 5) 
 bar:1921 at: 546 fontsize:S text: 546 shift:(-10, 5) 
 bar:1931 at: 467 fontsize:S text: 467 shift:(-10, 5) 
 bar:1936 at: 450 fontsize:S text: 450 shift:(-10, 5) 
 bar:1951 at: 451 fontsize:S text: 451 shift:(-10, 5) 
 bar:1961 at: 414 fontsize:S text: 414 shift:(-10, 5) 
 bar:1971 at: 288 fontsize:S text: 288 shift:(-10, 5) 
 bar:1981 at: 229 fontsize:S text: 229 shift:(-10, 5) 
 bar:1991 at: 208 fontsize:S text: 208 shift:(-10, 5) 
 bar:2001 at: 205 fontsize:S text: 205 shift:(-10, 5) 
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20) 
 text:ISTAT-ի տվյալներով


## Կապի տվյալներ
* Հեռախոսահամար՝ 0385 277523

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.istat.it/en/
* http://www.istat.it/en/

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռուսաստանի քաղաքների ցանկ

Սա Ռուսաստանի քաղաքների ցանկն է։ 2010 թվականի դրությամբ՝ Ռուսաստանում կան 1,110 քաղաքներ։

[մինի|[Մոսկվա, երկրի մայրաքաղաքը]]
[մինի|[Սանկտ Պետերբուրգ]]
[մինի|[Եկատերինբուրգ]]
[մինի|[Նիժնի Նովգորոդ]]
[մինի|[Սամարա]]
[մինի|[Օմսկ]]
[մինի|[Անապա]]
[մինի|[Չելյաբինսկ]]
[մինի|[Դոնի Ռոստով]]
[մինի|[Ուֆա]]
[մինի|[Կալուգա]]
[մինի|[Կարաչաևսկ]]
[մինի|[Վոլգոգրադ]]
[մինի|[Պերմ]]
[մինի|[Կրասնոյարսկ]]
[մինի|[Կրասնոդար]]
[մինի|[Վլադիվոստոկ]]
[մինի|[Խաբարովսկ]]

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ռուսաստանի բնակավայրերի ցանկ (2002 թվական) 
*Ռուսաստանի բնակավայրերը և նրանց բնակչությունը 2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով

Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքների ցանկեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ցանկեր:Ռուսաստան
Վալենտինա Գունինա

**Վալենտինա Գունինա** (), ռուս շախմատիստուհի, գրոսմայստեր (2013), Ռուսաստանի սպորտի վարպետ (2013)։

## Նվաճումներ
Ռուսաստանի եռակի չեմպիոն (2011, 2013, 2014), 2 անգամ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն (2012, 2014)։ Աշխարհի բլից առաջնության չեմպիոն (2012)։ Օլիմպիադաների եռակի հաղթող (2010, 2012, 2014), 2 անգամ էլ Ռուսաստանի հավաքականում հաղթել է Եվրոպայի թիմային մրցաշարում (2009, 2011)։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [անձնական էջը [ՖԻԴԵ] կայքում]
* խաղերը Chessgames բազայում
* անձնական էջը 365chess.com կայքում
* անձնական էջը OlimpBase.org կայքում
* անձնական էջը RussiaChess.org կայքում

Կատեգորիա:Ռուս շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Հունական ճաշատեսակների ցանկ

մինի|աջից|340px|հունական աղցան
**Սա ցանկ է հունական խոհանոցի ճաշատեսակների մասին.**

## Աղցաններ

## Նախուտեստներ

## Սուպեր

## Բուսական ուտեստներ

## Միս և ծովամթերք

## Աղանդեր և քաղցրավենիք

## Պանիրներ

## Ըմպելիքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունական խոհանոց
Կատեգորիա:Հունաստան
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հունաստան
Թեդ (ֆիլմ)

**«Թեդ»** (), Սեթ Մաքֆարլեյնի կողմից 2012 թվականին նկարահանված կատակերգություն, գլխավոր դերերում՝ Մարկ Ուոլբերգ և Միլա Կունիս։ Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի հունիսի 29–ին։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Ջոն անունով տղայի մասին, որն ընկերներ ընդհանրապես չուներ։ Փոքր Ջոնը երազում էր այն մասին որ ծնողների կողմից նվեր ստացած փափուկ խաղալիք Թեդդի արջուկը կարողանար խոսել։ Մի անգամ երբ նա այդ երազանքը պահեց Ծննդյան տոներին, հանկարծ հաջորդ օրը այն իրականացավ։ Տղան և արջը դարձան լավագույն ընկերներ։ Սակայն ժամանակն անցնում էր, իսկ արջի (որին այժմ անվանում էին Թեդ), բնավորությունն աստիճանաբար փչանում էր։ Որպես արդյունք, Թեդն իրեն հասուն մարդու պես պահելու փոխարեն, չէր ցանկանում մեծանալ և միայն ուզում էր զվարճանալ ու կանեփ ծխել։ Շուտով Ջոնը ստիպված է լինում ընտրություն կատարել զուգընկերուհի Լորիի և լավագույն ընկեր Թեդի միջև։

## Դերերում
* Մարկ Ուոլբերգ – *Ջոն Բենեթ*
* Միլա Կունիս - *Լորի Քոլինզ*
* Սեթ Մաքֆարլեյն - *Թեդ* (հնչյունավորում)
* Ջովաննի Ռիբիզի - *Դոննի*
* Ջոել Մակհեյլ - *Ռեքս*
* Պատրիկ Ուոբերտոն - *Գայ*
* Ջեսսիկա Բարթ - *Թեմի-Լինն*
* Ջեսսիկա Ստրուպ - *Լորիի աշխատակից*
* Լաուրա Վանդերվուրտ - *Տանյա*
* Բրեթոն Մեյլին - *փոքրիկ Ջոն*
* Թարա Սթրոնգ - *երիտասարդ Թեդ (ձայն)*
* Սեմ Ջոնս - *կամեո / Ֆլեշ Գորդն*
* Թոմ Սքերրիթ - *կամեո*
* Պատրիկ Ստյուարտ - *Պատմիչ*
* Ալեքս Բորշտեյն - *Ելեն Բեննեթ*
* Ռայան Ռեյնոլդս - *Ջարեդ*
* Նոռա Ջոնս - *կամեո*
* Մեթ Ուոլշ - *Թոմաս*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բադի մուվի
Կատեգորիա:Սեթ Մաքֆարլեյնի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վանկուվերում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ կատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր արջերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Ամերիկյան բադի մուվի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2012 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2008 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1985 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հարբեցողության մասին
Հալք (Marvel Comics)

**Հալք** (, իրական անունը - Բրյուս Բեներ), Marvel Comics ընկերության կոմիքսների սուպերհերոս։ Նա ստեղծվել է գրող Ստեն Լիի ու նկարազարդող Ջեք Կյորբիի կողմից և առաջին անգամ հայտնվել է *«The Incredible Hulk vol. 1, #1 »* կոմիքսների գրքում (մայիս, 1962)։

## Հրատարակչության պատմություն
### Դեբյուտ և առաջին սերիա
Առաջին անգամ Հալքը հայտնվել է The Incredible Hulk #1-ում (մայիս, 1962), որը ստեղծել են հեղինակ Ստեն Լին, նկարիչ-համահեղինակ Ջեք Կյորբին և Փոլ Ռեյմանը։ Այդ ժամանակ կոմիքսը արժեր 12 ցենտ։ Առաջին անգամ Հալքը եղել է ոչ թե կանաչ, այլ մոխրագույն։ Ստեն Գոլբերգը պնդեց, որ այդ ժամանակվա գունային տեխնոլոգիանները չէին կարողանում ցուցադրել մոխրագույն գույնը պարզ և այդ պատճառով թողարկման մեջ եղել են մոխրագույնի տարբեր երանգներ, ինչպես նաև կանաչ։ № 2 թողարկումից հետո (հուլիս, 1962), Գոլբերգը Հալքի մաշկը ներկեց կանաչ գույնի։ Կանաչ գույնը օգտագործվել է նաև հետագայում։ Բոլոր պատմությունները գրեց Լին, առաջին 5 թողարկումը նկարեց Կյորբին, իսկ վեցերորդը նկարեց և ներկեց Ստիվ Դիտկոն։ Կերպարը մասնակցեց «Fantastic Four» (*Ֆանտաստիկ քառյակ*) #12-ում (մարտ, 1963) և ամիսներ անց նա դարձավ Վրիժառուների մասնակից-հիմնադիր, հայտնվելով այդ սուպերհերոսային խմբի միայն առաջին երկու թողարկման սերիաններում (սեպտեմբեր և նոյեմբեր, 1963) և վերադառնալով, որպես հակառակորդ № 3 և 5 թողարկումներում (հունվար և մայիս, 1964)։ Դրանից հետո նա մասնակցեց *The Amazing Spider-Man* #14-ում (հուլիս, 1964)։

### Tales to Astonish
Մեկ ու կես տարի անց, նրա սերիայի չեղարկելուղ հետո, Հալքը դարձավ «Tales to Astonish» (*Հիացնող պատմություններ*) -ի 60-րդ թողարկման մեջ հերոս 1964 թվականի հոկտեմբերում։ Նախորդ թողարկման մեջ նա եղել է Հսկայի՝ կոմիքսի աստղի հակառակորդը։ Այդ նոր պատմությունները սկզբում գրում էր Լին, իսկ նկարիչները եղել են Կյորբին և Ջորջ Ռուսոսը, հետագայում միայն Կյորբին։ № 68-84 (1965 թվականի հուլիս - 1966 հոկտեմբեր) նա պատրաստում էր կամ ամբողջ նկարը, կամ  էսքիզներ մյուս նկարիչների համար, որոնցից են Գիլ Քեյնը, որը հայտնի է Սքոտ Էդվարդս անունով (№ 76, 1966, փետրվար), Բիլ Էվերետը (№ 78-84 (ապրիլ - հոկտեմբեր, 1966)) և  Ջոն Բուսեմանը։ Մերի Սեվերինը ավարտեց *Tales to Astonish*-ում Հալքի վրա աշխատանքը, սկսելով № 102 (ապրիլ, 1968) -ի թողարկումից կոմիքսը անվանափոխվել է*The Incredible Hulk*-ի և տևել է մինչև 1999 թվականի մարտը, երբ Marvel -ը չեղարկեց նրան, հետագայում սկզբից սկսեց սերիան № 1 թողարկումից։

Այդ պատմության սերիան ցուցադրեց կարդացողներին պարբերական ոճրագործների, ինչպիսիք են Զզվանքը, Առաջնորդը, մյուս գամմա-ճառագայթահարված էակներ և այլք։  № 77 թողարկման մեջ Հալքի կերպարը դարձավ բոլորին հայտնի։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Հայտնի ֆուտբոլիստ Ժիվանիլդո Վիեյրա դա Սոուզան (Հալք), իր կեղծանունը ստացել է հոր կողմից, որովհետև փոքր ժամանակ նմանակել է համանուն հերոսին։

## Արտաքին հղումներ
* [Marvel.com-ում](http://marvel.com/universe/Hulk_(Bruce_Banner))
* Հալք - հրեշը 

Կատեգորիա:Ֆիլմերի հերոսներ
Կատեգորիա:Marvel Comics-ի սուպերհերոսներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի կերպարներ
Կատեգորիա:Հորինված հանճարներ
Անդրանիկ Սերգեյի Անդրեասյան

**Անդրանիկ Սերգեյի Անդրեասյան** (), ՀՀ պետական գործիչ։

## Կրթություն
* 1978-1983 թթ. սովորել և ավարտել է Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետը՝ ինժեներ-շինարարի որակավորմամբ։
* 1983-1987 թթ. սովորել և ավարտել է ՀԽՍՀ Պետպլանի պլանավորման և տնտեսագիտության գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1983 թ. աշխատել է «Հայէլեկտրամեքենա» գործարանում որպես ինժեներ։
* 1985-1991 թթ. աշխատել է «Հայէլեկտրո» գործարանում որպես բանվոր։
* 1991-1992 թթ. - ՀՀ նախարարների խորհրդի շինարարական և բնակարանային-կոմունալ տնտեսության տնտեսական բարեփոխումների պետական հանձնաժողովի առաջատար մասնագետ։
* 1992-1993 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր տնտեսական զարգացման վարչության առաջատար մասնագետ։
* 1993-1994 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր տնտեսական կառավարման, ներդրումային համալիրի և պետական գույքի կառավարման բաժնի պետ։
* 1994-1995 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր քաղաքաշինության և աղետի գոտու հարցերի վարչության պետ։
* 1995-1996 թթ. - ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար։
* 1996-2000 թթ. - ՀՀ քաղաքաշինության նախարարի առաջին տեղակալ։
* 2000-2001 թթ. - ՀՀ տարածքային կառավարման և քաղաքաշինության նախարարի տեղակալ։
* 2001-2003 թթ. - ՀՀ քաղաքաշինության նախարարի տեղակալ։
* 2003-2004 թթ. - ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների գործունեությունը համակարգող նախարարի տեղակալ։
* 2004 թ. մարտի 23-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահ։
* 2008 թ. հունիսի 6-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահի պաշտոնից։
* 2008 թ. հունիսի 6-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման նախարարության ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահ։
* 2014 թ. սեպտեմբերի 1-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման նախարարության ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահի պաշտոնից՝ իր դիմումի համաձայն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարներ
Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Սաչլը)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար Անկարայի նահանգում, Յոզղաթի գավառի Սաչլը (tr) գյուղում (ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Յոզգաթի մարզում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Յոզգաթի մարզ
Ստիլպոն

**Ստիլպոն** (հունարեն՝ ) **Մեգարայից** կամ **Ստիլպոն Մեգարացի** (մոտավորապես մ.թ.ա. 360 – մ.թ.ա. 280 թթ.) հունական Մեգարյան դպրոցի փիլիսոփա, «բանավեճի մեծ վարպետ» (δεινὸς ἄγαν ὢν ἐν τοῖς ἐριστικοῖς), Էվկլիդեսի աշակերտ, նաև սոփեստ Տրասիմախի աշակերտ։

Էվկլիդեսից հետո էթիկայի հիմնախնդիրներով առավելապես զբաղվել է Ստիլպոնը, որը ապացուցում էր առաքինության ինքնաբավությունը լիակատար երջանկության հասնելու համար։ Ստիլպոնը Կինիկներից Մեգարյան դպրոց, հետագայում Ստոիկյան դպրոց անցման ուղու վրա է գտնվել։ Այսպես, գնեոսոլոգիական բովանդակային տեսանկյունից Ստիլպոնը հակված էր Կինիկների դպրոցի կողմը, ընդունելով անհատականի գոյությունը և մերժելով ընդհանրականը։ Ճանաչված է եղել տարբեր սոփեստական դատողությունների ձևակերպումներով, հերքելով հնարավորության և իրականության միջև տարբերությունը։ Իսկ ձևական-տրամաբանական հիմնավորումների ընթացակարգերի առումով ձգտում էր մեգարյան մեթոդներին։ Հերքում էր ընդհանուր հասկացությունները և պնդում էր՝ *ասել «մարդ» նշանակում է ասել «ոչինչ», որովհետև որևէ կոնկրետ մարդու մասին չէ*։ Նմանապես չի կարելի ասել «բանջար», քանի որ այս կամ այն բանջարեղենը գոյություն չունի այնքան, ինչքան գոյություն ունի բանջարը որպես տեսակ։ Ինչպես կինիկներից Անտիսթենեսը, Ստիլպոնը պնդում էր, որ չի կարելի սուբյեկտին վերագրել իրենից տարբեր պրեդիկատ (տրամաբանության մեջ՝ դիտարկվող առարկայի բնորոշիչ), ինչպես օրինակ, «մարդը բարի է», բայց կարելի է պարզապես ասել «մարդը մարդ է»։

Էթիկայի տեսակետից Ստիլպոնը կողմնորոշվում էր ավտոկրատիայի (ինքնաբավության) կարգավորիչ սկզբունքների վրա, որը առավելապես վերցնում էր կինիկների () էթիկայից, իսկ ապատիայի հարցում՝ ստոիկներից։ Էթիկայում Ստիլպոնը, ինչպես կինիկները, իսկ հետագայում նաև ստոիկները, պաշտպանում էր «անկիրքության» իդեալը՝ ապատիան (ἀπάθεια կամ ἀοχλησία): Էվրիստիկական մի վարժության համար, որը ապացուցում էր, որ Ֆիդիասի քանդակած Աթենացու արձանը չի կարող Աստված համարվել, Ստիլպոնը վտարվեց Աթենքից սրբապղծության համար։

Դիոգենես Լայերտացին վկայում է, թե ինչպես մի անգամ Ստիլպոնը բառախաղի միջոցով ապացուցում էր կիրենայիկ Ֆեոդորին (որին Անաստված անունն էին տվել), որ ինքը հենց աստված է, քանի որ «*ինչ անունով կոչվում ես, այն էլ համարվում ես*»։

Աշակերտներից են եղել Փիլոն Դիալեկտիկը, Մենեդեմը Էրետրայից։ Մենեդեմը հետագայում գլխավորեց Էրիտրեյան դպրոցը։ Նրա ունկնդիրներից էր նաև Ստոիցիզմի հիմնադիր Զենոնը Կիտեայից։

## Գրականություն
# Giannantoni G. (ed.), Socratic et Socraticorum Reliquiae, vol. 1. Napoli, 1990, p.&nbsp;449–468.
# M.A.Солопова СТИЛЬПОН http://iph.ras.ru/elib/2844.html

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարի փիլիսոփաներ
Անդուլ (այլ կիրառումներ)

**Անդուլ** կարող է նշանակել
* Անդուլ, հայկական արական անուն։
* Անդուլ, վանք Կիլիկյան Հայաստանում։
* Անդուլ, բերդ Կիլիկյան Հայաստանում։
Սուրբ Անդրեաս եկեղեցի (Տարսիախ)

**Սուրբ Անդրեաս եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի Կայսերիի մարզի Տարսիախ գյուղում։ Կառուցված է կարմրավուն քարերով։ Գրականության մեջ երբեմն նույնացվում է գյուղի Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի վանքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կայսերիի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Արտակ Սահրադյան

**Արտակ Իսրայելի Սահրադյան** (), ՀՀ պետական և գիտության գործիչ, 1999-2003 թթ. ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ։

## Կրթություն
* 1963-1968 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեխանիկա-մեքենաշինական ֆակուլտետը։

## Գիտական գործունեությունը
* 1972-1975 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։
* Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (ատենախոսության թեման՝ «Կտրման ընթացքում արագահատ պողպատներից և համաձուլվածքներից գործիքների կառուցվածքի փոփոխման և հատկությունների ձևավորման տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների մշակումը»)։
* Հայաստանի Ճարտարագիտական Ակադեմիայի թղթակից-անդամ;
* ՀՊՄՀ Մեքենագիտության և նյութերի մշակման ամբիոնի պրոֆեսոր։
* 2007 թվականից ԲՈՀ-ի 031 մասնագիտական խորհրդի անդամ է։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 2015թ. - վերընտրվել է Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Տեխնոլոգիական կրթության ամբիոնում՝ ամբիոնի վարիչ,
* 2011թ. – ընտրվել է Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի «Մեքենագիտության և նյութերի մշակման» ամբիոնում՝ ամբիոնի վարիչ,
* 2009 – 2011թթ. ՀՀԳԱԱ-ի ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ, «Հարթ թաղանթներ և մակերևույթների ֆիզիկա» լաբորատորիայի վարիչ,
* 2006-2009 թթ. ՀՊՃՀ դոցենտ,
* 2004-2006թթ. ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարի տեղակալ,
* 1999-2003թթ. ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ,
* 1996-1999թթ. ՀՀ սոցիալական ապահովության նախարարության Աշխատանքի և սոցիալական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտի տնօրեն;
* 1995-1996թթ. ՀՊՃՀ դոցենտ,
* 1990-1995թթ. ՀՀ լուսավորության փոխնախարար, պրոֆտեխ. կրթության համակարգի ղեկավար,
* 1990-1990թթ. ՀՀ կառավարության, կրթության և գիտության բաժնի վարիչի տեղակալ,
* 1990-1995 թթ. - ՀՀ լուսավորության նախարարի տեղակալ, պրոֆտեխնիկական կրթության համակարգի ղեկավար։
* 1991-1995 թթ. - ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ՀՀ ազգային հանձնաժողովի կրթության կոմիտեի նախագահ։
* 1991-1995 թթ. - ԱՊՀ միջպետական պրոֆտեխկրթության խորհրդի անդամ։
* 1995-1996 թթ. - ՀՊՃՀ դոցենտ։
* 1996-1999 թթ. - ՀՀ սոցիալական ապահովության նախարարության Աշխատանքի և սոցիալական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտի տնօրեն։
* 1999-2003 թթ. - ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ։
* 1999-2003 թթ. - Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի երկրների ընտրական իշխանությունների ընկերակցության խորհրդի անդամ։
* 2004 թ. մարտի 23-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարի տեղակալ։
* 2006 թ. հունիսի 1-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարի տեղակալի պաշտոնից։
* 2006-2009 թթ. - ՀՊՃՀ դոցենտ։
* 2009–2011 թթ. - ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ, «Հարթ թաղանթներ և մակերևույթների ֆիզիկա» լաբորատորիայի վարիչ։
* 2011 թվականից Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի մեքենագիտության, ը/տ առարկաների և դրանց դասավանդման ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր։
* Դասավանդում է ՀՊՄՀ-ում և ՀԱՊՀ-ում «կտրման տեսություն և մետաղահատ հաստոցներ», «մետաղահատ գործիքների հաշվարկ և նախագիծ», «նյութագիտություն» առարկաները։

Տիրապետում է ռուսերենին և գերմաներենին։
 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԿԸՀ նախագահներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կարինե Կիրակոսյան

**Կարինե Գեղամի Կիրակոսյան** (), ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական գույքի կառավարման վարչության պետ (2004-2011 թթ.)։

## Կրթություն
*1981 թ. ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի աշխատանքի տնտեսագիտության ֆակուլտետը՝ տնտեսագետի որակավորմամբ։ 
*1981-1984 թթ. սովորել և ավարտել է Հայկական ԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Տնտեսագիտության թեկնածու։

## Աշխատանքային գործունեությունը
*1984—1990 թթ. — աշխատել է Հայկական ԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի որպես տնտեսագետ։
*1990—2004 թթ. — աշխատել է ՀՀ Կառավարության աշխատակազմում որպես բաժնի պետ, վարչության պետի տեղակալ, վարչության պետ, աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ։ 
*2004 թ. մարտի 25-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական գույքի կառավարման վարչության պետ։
*2011 թ. մայիսի 27-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական գույքի կառավարման վարչության պետի պաշտոնից՝ իր դիմումի համաձայն։

## Քաղաքական գործունեությունը
*2006 թ. հունիսի 22-ից ՀՀԿ անդամ է։ 
*2006-2012 թթ. - ՀՀԿ խորհրդի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՊԳԿՎ պետեր
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
Գագիկ Մարտիրոսյան

**Գագիկ Հմայակի Մարտիրոսյան** (), Հայաստանի պետական և տնտեսական գործիչ։

## Կրթություն
* 1958—1968 թթ.՝ սովորել և ավարտել է Եղեգնաձոր քաղաքի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։
* 1985-1992 թթ.՝ սովորել և ավարտել է Կ. Մարքսի անվան Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ ինժեներ-շինարարի որակավորմամբ։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1974-1979 թթ. - աշխատել է «Ջերմուկշին» տրեստի Եղեգնաձորի շինմոնտաժային վարչությունում որպես բրիգադավար, վարպետ, գլխավոր ինժեներ, շինմոնտաժային վարչության պետ։
* 1979-1980 թթ. - Եղեգնաձորի մարզային գործադիր միավորման նախագահի տեղակալ։
* 1980-1986 թթ. - աշխատել է «Ջերմուկշին» տրեստի գլխավոր ինժեներ, ապա տնօրեն։
* 1 987-1990 թթ. - Հայկական ԽՍՀ շինարարության մինիստրության արդյունաբերության բաժնի պետ, միևնույն ժամանակ նաև «Արարատշին» տրեստի տնօրեն։
* 1990 թ. մայիսի 20-ին ընտրվել է Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
* 1990-1993 թթ. - ՀՀ շինարարության նախարար։
* 1993-1995 թթ. - ՀՀ պետական նախարար։
* 1995-1998 թթ. - ՀՀ էներգետիկայի նախարար։
* 1998-1999 թթ. - ՀՀ արտադրական ենթակառուցվածքների գործունեությունը համակարգող նախարար։
* 1999-2004 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահ։
* 2004 թ. մարտի 23-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի վարչապետի խորհրդական՝ ազատվելով Հայաստանի կառավարությանն առընթեր ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահի պաշտոնից։
* 2004-2008 թթ. - Հայաստանի վարչապետի խորհրդական։
* 2008 թ. սեպտեմբերի 25-ին Հայաստանի վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի վարչապետի խորհրդականի պաշտոնից։
* 2008-2014 թթ. - «ԻՏԵՌԱ» ընկերության փոխնախագահ։
* 2015 թվականից - «ԿԷՍԿ» (Կարելական էներգաիրացման ընկերություն) ընկերության նախագահ։

Ամուսնացած է, ունի որդի և դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ քաղաքաշինության նախարարներ
Կատեգորիա:ՀՀ էներգետիկայի նախարարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գլաձոր գյուղում ծնվածներ
Կարեն Մաթևոսյան (այլ կիրառումներ)

**Կարեն Մաթևոսյան** անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.

* Կարեն Արտուշի Մաթևոսյան — հայագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր։
* Կարեն Բաղիշի Մաթևոսյան — հայ իրավաբան, ՀՀ պետական և դատական համակարգի գործիչ, ՀՀ վարչական դատարանի նախագահ։
Վադիմ Զվյագինցև

**Վադիմ Վիկտորի Զվյագինցև** (, ), ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր (1994)։

Ավարտել է Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանը։ Եվրոպայի մինչև 16 տարեկանների չեմպիոն (1992)։ Հաղթել է համաշխարհային XXXIII օլիմպիադայում (1998)։ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում՝ աշխարհի թիմային առաջնության հաղթող (1997)։ Սիցիլիական պաշտպանության տարբերակների մեկի հեղինակն է։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Արտաքին հղումներ
* [Անձնական էջը [ՖԻԴԵ] կայքում]
* Պարտիաները Chessgames բազայում
* Անձնական ցուցանիշները 365chess.com կայքում
* Վադիմ Զվյագինցևի ելույթները օլիմպիադաներում
* Վադիմ Զվյագինցևի ելույթները աշխարհի թիմային առաջնություններում
* Վադիմ Զվյագինցևի ելույթները Եվրոպայի թիմային առաջնություններում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օգոստոսի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:1976 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռուս շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Փակ Սո Ջուն

**Փակ Սո Ջուն** (հանգըլ՝ 박서준, ), հարավկորեացի դերասան։ Իր կարիերան սկսել է 2011 թվականին՝ հայտնվելով Բանգ Յոնգ Գուկի "I Remember" երաժշտական տեսահոլովակում։ Բացի «Երազիր ավելի շատ 2» (2012), «Ոսկե ափսեներ» (2013) և «Վհուկի սիրավեպ» (2014) դորամաներում նկարահանվելուց, Սո Ջունը հյուրընկալվել է 2013 թվականն սկսած Music Bank-ին։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսային դորամաներ

### Ֆիլմ

### Այլ շոուներ

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Փակ Սո Ջունը KeyEast-ի կայքում 
*

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ
Էռնեստո Ինարկիև

**Էռնեստո Կազբեկովիչ Ինարկիև** (, ), ռուսաստանցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2002)։ 2016 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն։ 1998 թվականից մինչև 2000 թվականը շախմատային օլիմպիադաներում խաղացել է Ղրղզստանի հավաքականի կազմում, իսկ հետո սկսել է ներկայացնել Ռուսաստանը։

2015 թվականին Էռնեստոն հաղթել է «Moscow Open 2015» մրցաշարում։

## Շախմատային նվաճումներ
* 1999 - Մինչև 16 տարեկանների Ասիայի չեմպիոն։
* 2001 - Մինչև 16 տարեկանների Եվրոպայի չեմպիոն։
* 2002 - Մինչև 20 տարեկանների Ռուսաստանի չեմպիոն։
* 2006 - Ռուսաստանի տղամարդականց մրցաշարի գերեզրափակչի բրոնզե մեդալակիր։
* 2013 - Կարպովի անվան միջազգային մրցաշարի բրոնզե մեդալակիր։
* 2014 - Էռնեստո Ինարկիևը մասնակցել է Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայի առաջնությանը և հաղթել՝ ձեռքբերելով Տալի հուշամրցաշարին մասնակցելու իրավունք։

2016 թվականի մայիսին Կոսովոյի Ջյակովո քաղաքում կայացած Եվրոպայի անհատական առաջնությունում 11 հնարավորից վաստակելով 9 միավոր՝ Ինարկիևը դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Արտաքին հղումներ
* [Անձնական էջը [ՖԻԴԵ] կայքում]
* Պարտիաները Chessgames բազայում
* Անձնական ցուցանիշները 365chess.com կայքում
* Անձնական ցուցանիշները OlimpBase.org կայքում
* Հարցազրույց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ղրղզ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս շախմատիստներ
Նավթ արդյունահանող երկրների ցանկ

Սա **նավթ արդյունահանող երկրների ցանկն** է։

## Արդյունահանում
Միջազգային էներգիայի գործալաության(ՄԷԳ) տվյալներով գլխավոր 10 նավթ արդյունահանող երկրները արդյունահանել են ընդհանուր 2011 թվականին արդյունահանված նավթի 63%-ը։ 2012 թվականի նոյեմբերին Ռուսաստանը ռեկերորդային 10,9 միլիոն բարել նավթ է արդյունահանել։

## Գլխավոր նավթաարդյունահանողները
ՄԷԳ-ի տեղեկություններով գլխավոր 10 արդյունահանողները 2012 թվականին արդյունահանել են ընդհանուրի 64%-ը։ Գլխավոր արդյունահանողներն են՝ Ռուսաստանը, Սաուդյան Արաբիան, ԱՄՆ-ը, Չինաստանը, Կանադան, Իրաքը, Իրանը, ՄԱԷ-ը, Վենեսուելան և Մեքսիկան։ 2012 թվականին ընդհանուր արդյունահանումը եղել է 4,142 Մտոննա։ 2011 թվականին այն եղել է 4,011 Մտոննա։

## Երկրներ
thumb|450px

thumb|450px

thumb|450px|H

thumb|450px|Նավթ արդյունահանող երկրներ

[thumb|450px|բրլ/օր, տվյալները [2010 թվականի են]]

## Տես նաև
* Նավթ
* Էներգիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* International Energy Statistics 
* Production and Imports

Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Բաքվի պետական համալսարան

**Բաքվի պետական համալսարան** (), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, Կիրովի անվան համարվում է Ադրբեջանական Հանրապետության մայր բուհը։

## Հիմնադրում
Հիմնադրվել է 1919 թվականին, Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում։ Կոչվել է Բաքվի, 1924 թվականից՝ Ադրբեջանի, իսկ 1934 թվականից՝ Ադրբեջանի Սերգեյ Կիրովի անվան համալսարան։

Ունի ցերեկային, երեկոյան և հեռակա բաժիններ՝ ֆիզիկայի, մեխանիկա-մաթեմատիկական, քիմիական, կենսաբանական, երկրաբանա–աշխարհագրական, պատմության, բանասիրական, իրավաբանական, արևելագիտության, գրադարանային, ժուրնալիստիկայի ֆակուլտետներով (1970), բուհերի դասախոսների կատարելագործման ֆակուլտետ և ասպիրանտուրա։

Դասավանդումը՝ ադրբեջաներեն և ռուսերեն։ 1955 թվականից հրատարակում է «Գիտական տեղեկագիր»։

Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարան
Կատեգորիա:1919 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Կատեգորիա:1919 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Պյոտր Սվիդլեր

250px|մինի
**Պյոտր Վենիամինովիչ Սվիդլեր** (, ), ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր (1994): Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ, Աշխարհի գավաթակիր (2011), համաշխարհային օլիմպիադաների հնգակի չեմպիոն (1994, 1996, 1998, 2000, 2002): Ռուսաստանի հավաքականի կազմում աշխարհի թիմային առաջնությունների կրկնակի չեմպիոն (1997, 2005), Եվրոպայի թիմային առաջնությունների կրկնակի չեմպիոն (2003, 2007)։ Ութ անգամ դարձել է Ռուսաստանի չեմպիոն (1994, 1995, 1997, 2003, 2008, 2011, 2013, 2017): Սանկտ Պետերբուրգի չեմպիոն (1995): Ֆիշերի շախմատի (շախմատ-960) աշխարհի եռակի չեմպիոն (2003, 2004, 2005):

## Շախմատային կարիերա
Շախմատով սկսել է զբաղվել 1983 թվականին։ Գրոսմայստերի կոչմանն արժանացել է 1994 թվականին։

1997 թվականին մասնակցել և հաղթել է Տիլբուրգի մրցաշարում։ 1998 թվականին Դորտմունդում առաջին տեղն է բաժանել Վլադիմիր Կրամնիկի և Մայքլ Ադամսի հետ։ 2001 թվականին անցկացվող աշխարհի առաջնությանը Սվիդլերը հասավ կիսաեզրափակիչ։ Գերմանական Մայնց քաղաքում անցկացված Chess Classic Mainz 2005 շախմատային փառատոնում (տեղի է ունեցել օգոստոսի 9-ից 14-ը) Պյոտր Սվիդլերը դարձել է Ֆիշերի շախմատի աշխարհի չեմպիոն` հաղթելով հունգարացի գրոսմայստեր Զոլտան Ալմաշիին 5:3 (+2=6-0) հաշվով։

2011 թվականին Պյոտր Սվիդլերը վեցերորդ անգամ դարձավ Ռուսաստանի չեմպիոն։ 2005 թվականին արժանացել է ՖԻԴԵ-ի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալին (Սան Լուիս)։

## Նվաճումներ
* 2017 - Ռուսաստանի չեմպիոն
* 2013 - Ռուսաստանի չեմպիոն
* 2011 - Ռուսաստանի չեմպիոն
* 2011 - Աշխարհի գավաթակիր
* 2008 - Ռուսաստանի չեմպիոն
* 2007 - Եվրոպայի թիմային առաջնության չեմպիոն
* 2005 - Ֆիշերի շախմատի աշխարհի չեմպիոն
* 2005 - Ռուսաստանի հավաքականի կազմում աշխարհի թիմային առաջնության չեմպիոն
* 2005 - 2005 թվականին արժանացել է ՖԻԴԵ-ի բրոնզե մեդալին
* 2004 - Ֆիշերի շախմատի աշխարհի չեմպիոն
* 2003 - Եվրոպայի թիմային առաջնության չեմպիոն
* 2003 - Ռուսաստանի չեմպիոն
* 2003 - Ֆիշերի շախմատի աշխարհի չեմպիոն
* 2002 - Համաշխարհային օլիմպիադայի չեմպիոն
* 2001 - Աշխարհի առաջնությանը Սվիդլերը հասավ կիսաեզրափակիչ
* 2000 - Համաշխարհային օլիմպիադայի չեմպիոն
* 1998 - Դորտմունդում անցկացվող մրցաշարում առաջին տեղը կիսեց Վլադիմիր Կրամնիկի և Մայքլ Ադամսի հետ
* 1998 - Համաշխարհային օլիմպիադայի չեմպիոն
* 1997 - Հաղթել է Թիլբուրգի մրցաշարում
* 1997 - Ռուսաստանի հավաքականի կազմում աշխարհի թիմային առաջնության չեմպիոն
* 1997 - Ռուսաստանի չեմպիոն
* 1996 - Համաշխարհային օլիմպիադայի չեմպիոն
* 1995 - Ռուսաստանի չեմպիոն
* 1995 - Սանկտ Պետերբուրգի չեմպիոն
* 1994 - Արժանացել է գրոսմայստերի կոչման
* 1994 - Համաշխարհային օլիմպիադայի չեմպիոն
* 1994 - Ռուսաստանի չեմպիոն
## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Արտաքին հղումներ
* [Անձնական էջը [ՖԻԴԵ] կայքում]
* Պարտիաները Chessgames բազայում
* Անձնական ցուցանիշները 365chess.com կայքում
* Անձնական ցուցանիշները OlimpBase.org կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս շախմատիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:1976 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի աշխարհի չեմպիոններ