Ֆրանցիսկո Սուասո

**Ֆրանցիսկո Սուասոն** (, ) նաև բարոն Ավերնաս լե Գրասի, Նիդերլանդներում հայտնի բանկիր և ֆինանսիստ,: Սեֆարդական հրեական համայնքում նա հայտնի էր նաև Աբրահամ Իսրայել Սուասո անունով։

## Նախապատմություն.վաղ կյանք
Պիրենեյան թերակղզուց արտաքսումից հետո սեֆարդական հրեաներից շատերը հաստատվում էին առևտրային քաղաքներում, ինչպիսիք էին Լոնդոնը և Անտվերպենը։ Տասնվեցերորդ դարի վերջում՝ հոլանդական «Ոսկե դարաշրջանի» ընթացքում, նրանք տեղափոխվել են Ամստերդամ և Հաագա։ Լոպես Սուասոյի ընտանիքը սեֆարդական հարուստ ընտանիք էր՝ ծագումով ՝ մառաներ, որոնք Պորտուգալիայի ինկվիզիցիայի ճնշման տակ ընդունել են քրիստոնեություն, սակայն Ամստերդամում նրանք վերադարձել են իրենց իսկական կրոնին՝ հուդայականությանը։

Սուասոն ծնվել է Ամստերդամում: Նա վաճառական/բանկիր Անտոնիո Լոպես Սուասոյի (1614–1685) ավագ որդին էր։ Հայրը նաև հայտնի էր Իսահակ Իսրայել Սուասո անվամբ։ Նա ամուսնացել էր 1654 թվականին Ռաքել (Վիոլենտա) դե Պինտոյի հետ, ով նույնպես սերում էր հարուստ սեֆարդական ընտանիքից։ Սուասոյի հայրը, որը ծնվել էր Բորդոյում, իր ժամանակի Ամստերդամի ամենահարուստ և հայտնի պորտուգալահրեա վաճառականներից մեկն էր։ Նա ապրում էր Յոդենբրեստռատում և Գրոյենբուրխվալում՝ առևտուր անելով Մալագայի և Համբուրգի հետ։ Ֆրանցիսկոյի ծննդյան ճշգրիտ տարեթիվը հայտնի չէ, բայց հավանաբար նա ծնվել է 1657-1660 թվականներին։

Նա ուներ չորս քույր՝ Ռիբկա (1655–1695), Ռաքել (1659–1685), Էլիշեբա (1663–1746) և Էսթեր (1669–1679), ինչպես նաև կրտսեր եղբայր՝ Յակոբ անունով, որ մահացել է մանուկ հասակում։

Ընտանիքը պահպանել էր պատկանելության զգացում Իսպանիայի հանդեպ։ 1676 թ․ հունվարի 3-ին Ֆրանցիսկոյի հայրը՝ Անտոնիո Սուասոն, Իսպանիայի արքա Չարլզ II-ից ստացավ Ավերնաս լե Գրաս բարոնական տիտղոսը՝ դիվանագիտական ծառայությունների դիմաց։ Տիտղոսը ծագում էր Բրաբանտի դքսության մեջ գտնվող մի տիրույթից, որը կոչվում էր Ավերնաս լե Գրաս։ Նա լավ հարաբերություններ է ունեցել նաև Ստադհաուդերների հետ, և Սուասոների բանկը հաճախ ֆինանսապես աջակցում էր նրանց։

## Կյանք
Ֆրանցիսկո Սուասոն միացել է հոր՝ Անտոնիո Սուասոյի բանկային գործին։ Հոր մահից հետո՝ 1685 թվականին, նա շարունակել է հաջողակ ֆինանսական գործունեությունը՝ ժառանգելով հոր մեծ կարողության կեսը, որի զգալի մասը կազմված էր նիդերլանդական Արևելահնդկական ընկերության (Միդելբուրգի բաժանմունքի) բաժնետոմսերից։

1682 թվականին Սուասոն առաջին անգամ ամուսնացել է Համբուրգում՝ Ջուդիթ Ֆրանսիսկո Տեյշեյրայի հետ։ Նա բանկիր Մանուել (այլ կերպ՝ Իսահակ) Տեյշեյրայի դուստրն էր։ Տեյշեյրան, Սուասոյի հոր և Դե Պինտոյի կողքին, Հյուսիսային Եվրոպայի ամենակարևոր պորտուգալահրեա բանկիր-վաճառականներից էր։ Նրա կինը՝ Բեատրիս Նունես Էնրիկեսը, ևս սերում էր ազդեցիկ հրեական ընտանիքից։ Այդ ժամանակաշրջանում նման ամուսնությունները հաճախ կրում էին ռազմավարական բնույթ՝ ուղղված կապիտալի կենտրոնացմանը որոշ շրջանակներում։ Սակայն այս միության այդ նպատակը չիրականացավ, քանի որ Ջուդիթը մահացավ 1689 թվականին՝ առանց երեխա ունենալու։

Սուասոյի աջակցությունը Նիդերլանդների ստադհաուդերներին պատմականորեն նշանակալի էր։ Ամենահայտնի դեպքերից մեկն այն է, երբ 1688 թվականին նա Ուիլյամ Օրանացուն (այսինքն՝ Օրանժի Ուիլյամին) տրամադրել է երկու միլիոն գուլդեն վարկ՝ Անգլիա ներխուժելու և թագավոր Ջեյմս II-ից գահը վերցնելու համար։ Ըստ ավանդույթի՝ Ուիլյամը հարցրել է Սուասոյին, թե ինչ է ուզում որպես գրավ այդ վարկի դիմաց, ինչին Սուասոն պատասխանել է. «Եթե հաջողություն ունենաս, գիտեմ, որ կվերադարձնես այն, եթե ոչ՝ համամիտ եմ, որ կորցրել եմ»։ Սակայն այս պատմությունը կարող է լինել լեգենդ։ Ֆրանցիսկո Լոպես Սուասոն ներգրավվել է նաև ռազմական ներխուժման կազմակերպման այլ ասպեկտներում։ Իր խնամու միջոցով՝ Համբուրգում, նա արագ կազմակերպել է Շվեդիայի արքա Չարլզ XI-ի կողմից տրամադրված շվեդական և պոմերական զորքերի տեղափոխությունը, որոնք նոյեմբերին միացել էին Ուիլյամին։ Վարկի վերադարձի ժամանակ օգտագործված հին փայտե արկղը, որում Ուիլյամը վերադարձրել էր գումարը Սուասոյին, այժմ ցուցադրված է Ամստերդամի Վիլետ-Հոլթհեյզենի թանգարանում։

Առաջին կնոջ մահից հետո՝ 1694 թվականի փետրվարի 23-ին, Սուասոն Հաագայում երկրորդ անգամ ամուսնացել է Լեոնորա (այլ կերպ՝ Ռաքել) դա Կոստայի (1669–1749) հետ։ Նրանք ունեցել են տասը զավակ՝ յոթ որդի և երեք դուստր։

**Որդիներն էին**՝
* Անտոնիո (1695–1775)
* Ալվարո (1696–1751)
* Մանուել (1698–1773)
* Պեդրո (1700–1742)
* Ջերոնիմո (1702–1740)
* Դավիդ (1703–1705)
* Ֆրանսիսկո (1710–1770)

**Դուստրերն էին**՝
* Լեոնորա (1701–1754)
* Սառա (1706–1767)
* Հաննա (1708–1721)  Ֆրանցիսկո Սուասոն մահացել է Հաագայում՝ 1710 թ․ ապրիլի 22-ին։ Նա թաղվել է Օյդերքերկ աան դե Ամստել-ում գտնվող պորտուգալահրեական Բեթ Հաիմ գերեզմանատանը։ 

Իր բանկային գործը և բարոնական տիտղոսը ժառանգել է իր առաջնեկ որդին՝ Անտոնիո Լոպես Սուասո Կրտսերը (1695–1775), նաև հայտնի որպես Իսահակ Լոպես Սուասո։

## Գրականություն
* Դանիել Սվետշինսկի և Լոեկի Շյոնդուվե, «Լոպես Սուասո ընտանիքը՝ Ուիլյամ III-ի ֆինանսավորողները» (1988)
* Լոեկի Շյոնդուվե, «Անտոնիո և Ֆրանսիսկո Լոպես Սուասո՝ Հոլանդիայում հրեական բարոններ», հրատարակված է «Հոլանդ»՝ տարածաշրջանային պատմագիտական հանդեսի 20-րդ թողարկում (1988)

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
*Stamboom familie Suasso de Lima de Prado at stamboomsijbrands.nl (in Dutch)

Կատեգորիա:1650 ծնունդներ
Կատեգորիա:1710 մահեր
Կատեգորիա:Հոլանդացի գործարարներ
Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Բիզնեսմեններ
Կատեգորիա:1650-ականների ծնունդներ