Ժան Անրի Ֆաբր

մինի|''Ֆաբրի հուշարձանը Սերինյան դյու Կոնտա  քաղաքում''

**Ժան Անրի Ֆաբր** (, ), ֆրանսիացի գիտնական-միջատաբան, գրող, Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանակիր։

Հիմնականում զբաղվել է միջատների, ինչպես նաև սարդերի ու կարիճների կենսակերպի, բնազդների ուսումնասիրությամբ։ Հատուկ ուշադրության է արժանի նրա «Միջատաբանական հուշեր» (1879 - 1907 թթ. տասհատորյակը, որտեղ ամփոփված են նրա երկարամյա դիտողությունների արդյունքները միջատների և այլ հոդվածոտանիների վերաբերյալ։

Լինելով էվոլյուցիոն տեսության հակառակորդ՝ Ֆաբրը գտնում էր, որ կենսաբանական տեսակներն իրենց բնազդներով ու սովորություններով անփոփոխ են ստեղծման պահից ի վեր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1823 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Ֆրանսիայի Սեն Լեոնե քաղաքում։

* 1842 թ․ ավարտել է մանկավարժական դպրոցը, աշխատել որպես դպրոցի ուսուցիչ։
* 1849 թ․ դասավանդել է Այաչչոյի ճեմարանում (Կորսիկա)։ Տեղափոխվելով Փարիզ՝ նա ստացել է դոկտորի գիտական աստիճան։
* 1852 թ․ աշխատել է որպես Ավինյոնի ճեմարանի ֆիզիկայի և քիմիայի ուսուցիչ։
* 1855 թ․ հրապարակել է առաջին գիտական հոդվածը։
* 1866—1873 թթ․ քաղաքապետարանը Ֆաբրին նշանակում է Ավինյոնի բնության պատմության թանգարանի կուրատոր, որը տեղակայված էր չգործող ռազմական եկեղեցում։ Այստեղ 1867 թվականին նրան անսպասելիորեն այցելում է ԿԳ նախարար Վիկտոր Դյուրուին (1811-1894)։ Բանվորի այս որդին, որը դարձավ մանկավարժական ֆակուլտետի ուսանող և կրթության տեսուչ, այնուհետև՝ ակադեմիկոս, ընկերացավ Ֆաբրի հետ և փորձեց իրականացնել հասարակության ստորին խավերի համար ուսումնական ծրագրեր պատրաստելու երազանքը։ 1865 թվականին դառնալով հանրային կրթության նախարար՝ Դյուրուին երկու տարի անց Ֆաբրին կանչում է Փարիզ՝ նրան արժանացնելու Պատվո Լեգեոնի շքանշանին և ծանոթացնելու կայսեր Նապոլեոն III- ի հետ։
* 1871թ․ նրան զրկել են դասավանդման իրավունքից կրթությունը բարեփոխելու իր գաղափարները բարձրաձայնելու համար, և Ֆաբրը բնակություն է հաստատել Օրանժի ծայրամասում գտնվող մի փոքրիկ տանը։
* 55 տարեկան հասակում Ֆաբրը մի կտոր հող գնեց Պրովանսի Սերինյան դյու Կոնտա գյուղում՝ ափից 80 կմ հեռավորության վրա։ Աստիճանաբար Ֆաբրը այս տարածքը դարձրեց իսկական լաբորատորիա միջատների կյանքի ուսումնասիրության համար և այն անվանեց «Ամայի երկիր»։
* 1913 թ. հոկտեմբերի 14-ին Ֆրանսիայի նախագահ Ռայմոն Պուանկարեն մեկնել է Ֆաբրի բնակավայր Սերինյան դյու Կոնտա քաղաք, անձամբ հանդիպել է նրան և ֆրանսիայի ժողովրդի անունից նրան շնորհակալություն է հայտնել 
* Մահացել է 1915 թվականիի հոկտեմբերի 11-ին Սերինյան դյու Կոնտա  քաղաքում։

Ֆաբրը նաև մի շարք դասագրքերի և գիտահանրամատչելի գրքերի հեղինակ էր։

## Պատկերասրահ

(MHNT) Cerceris rybyensis dorsal view on Tordylium maximum.jpg|*«Cerceris rybyensis», Ֆաբրի ուսումնասիրության օբյեկտներից մեկը*
Ammophila sabulosa01.jpg|*«Ammophila sabulosa», Ֆաբրը ուսումնասիրել է այս միջատի բնազդը* 


## Աշխատություններ
* *Scène de la vie des insectes*
* *Chimie agricole* (1862)
* *La Terre (Jean Henri Fabre)|La Terre* (1865)
* *Le Ciel* (1867)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *Catalogue des " Insectes Coléoptères observés aux environs d’Avignon "* (1870)
* *Les Ravageurs* (1870)
* *Les Auxiliaires* (1873)
* *Aurore* (1874) էլեկտրոնային տարբերակ
* *Botanique* (1874)
* *L’Industrie* (1875)
* *Les Serviteurs* (1875)
* *Sphériacées du Vaucluse* (1878)
* *Souvenirs entomologiques*  - 1st series (1891)  - (1879)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *Étude sur les mœurs des Halictes* (1879)
* *Le Livre des Champs* (1879)
* *Lectures sur la Botanique* (1881)
* *Nouveaux souvenirs entomologiques*  - 2nd series (1882)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *Lectures sur la Zoologie* (1882)
* *Zoologie (Jean Henri Fabre)|Zoologie* (1884)
* *Souvenirs entomologiques*  - 3rd series (1886)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *Histoire naturelles* (1889)
* *Souvenirs entomologiques*  - 4th series (1891)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *La plante : leçons à mon fils sur la botanique* (livre scolaire) (1892)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *Souvenirs entomologiques*  - 5th series (1897)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *Souvenirs entomologiques*  - 6th series (1900)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *Souvenirs entomologiques*  - 7th series (1901)  - էլեկտրոնային տարբերակ
* *Souvenirs entomologiques*  - 8th series (1903)
* *Souvenirs entomologiques*  - 9th series (1905)
* *Souvenirs entomologiques*  - 10th series (1909)
* *Fabre’s Book of Insects* retold from Alexander Teixeira de Mattos' translation of Fabre’s *Souvenirs entomologiques* էլեկտրոնային տարբերակ
* *Oubreto Provençalo dou Felibre di Tavan* (1909) էլեկտրոնային տարբերակ
* *La Vie des insectes* (1910)
* *Mœurs des insectes* (1911)
* *Les Merveilles de l’instinct chez les insectes* (1913)
* *Le monde merveilleux des insectes* (1921)
* *Poésie françaises et provençales* (1925) (final edition)
* *La Vie des araignées* (1928)
* *Bramble-Bees and Others* էլեկտրոնային տարբերակ
* *The Life of the Grasshopper*. Dodd, Mead, and company, 1917. ASIN B00085HYR4
* *Insect Adventures*. Dodd, Mead, 1917. Selections from Alexander Teixeira de Mattos' translation of Fabre’s *Souvenirs entomologiques*, retold for young people.
* *The Life of the Caterpillar*. Dodd, Mead, 1919. ASIN B00089FB2A
* *Field, Forest, and Farm: Things interesting to young nature lovers, including some matters of moment to gardeners and fruit-growers*. The Century Company, 1919. ASIN B00085PDU4
* *This Earth is Ours: Talks about Mountains and Rivers, Volcanoes, Earthquakes, and Geysers & Other Things*. Albert & Charles Boni, 1923. ASIN B000EHLE22
* *The Life of The Scorpion*. University Press of the Pacific, 2002 (reprinted from the 1923 edition). ISBN 0-89875-842-4
* *The Glow-Worm and Other Beetles*. Dodd, Mead, 1919. ASIN B000882F2K
* *The Mason Bees* (Translated) Garden City, 1925. ASIN B00086XXU0; Reprinted in 2004 by Kessinger Publishing; ISBN 1-417-91676-1; ISBN 978-1417916764 էլեկտրոնային տարբերակ,
* *Curiosities of Science*. The Century Company, 1927. ASIN B00086KVBE
* *The Insect World of J. Henri Fabre*. Introduction and Interpretive Comments by Edwin Way Teale; Foreword to 1991 edition by Gerald Durrell. Published by Dodd, Mead in 1949; Reprinted by Beacon Press in 1991; ISBN 0-8070-8513-8
* *The Life of the Spider* (Translated) Preface by Maurice Maeterlinck; Introduction by John K. Terres. Published by Horizon Press, 1971; ISBN 0-8180-1705-8 (First published by Dodd, Mead, and company in 1913, ASIN B00085D6P8) էլեկտրոնային տարբերակ
* *The Life of the Fly*. (Translated) Fredonia Books, 2001. ISBN 1-589-63026-2; ISBN 978-1589630260 էլեկտրոնային տարբերակ
* *The Hunting Wasps*. University Press of the Pacific, 2002. ISBN 1-410-20007-8; ISBN 978-1410200075
* *More Hunting Wasps* էլեկտրոնային տարբերակ 
* *The Wonders of Instinct: Chapters in the Psychology of Insects*. University Press of the Pacific, 2002. ISBN 0-89-875768-1; ISBN 978-0898757682 էլեկտրոնային տարբերակ,
* *Social Life in the Insect World* էլեկտրոնային տարբերակ, 
* *Insect life* էլեկտրոնային տարբերակ

## Գրականություն
* Васильева Е. Н., Халифман И. А. «Фабр»,   - М., 1966.
* Гиляров М. С., «Жан Анри Фабр. К 150-летию со дня рождения».  - «Энтомологическое обозрение», 1974, т. 53, № 1.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Jean-Henri FABRE, e-museum
* http://www.efabre.net/

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Բնագետներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էթոլոգիա
Կատեգորիա:Միջատաբանություն
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բնապահպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ