Վերմոնտ

**Վերմոնտ** (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում։
Այն գտնվում է Նոր Անգլիայի տարածաշրջանում։ ԱՄՆ-ի մի մասն է կազմել 1791 թվականից։

ԱՄՆ-ի ամենափոքր նահանգներից մեկն է, տարածքի մեծությամբ 45-րդ նահանգն է (24 923 կմ²), իսկ բնակչության թվով (626,042 մարդ 2015 թվականի տվյալներով) ԱՄՆ 50 նահանգների մեջ զբաղեցնում է 49-րդ տեղը։ Վարչական կենտրոնը Մոնտպիլիերն է, խոշորագույն քաղաքը` Բերլինգթոնը։

Նահանգի պաշտոնական կարգախոսն է «Ազատություն և միասնություն» ( Freedom and Unity): Պաշտոնական մականունը` «Կանաչ լեռների նահանգ», («Vermont» բառը գալիս է «Vert mont» «կանաչ լեռ» բառից)։

## Աշխարհագրություն
thumb|left|Royalton, Vermont
Վերմոնտը գտնվում է Նոր Անգլիայում, Միացյալ Նահանգների հյուսիս-արևելքում։ Նահանգի տարածքը կազմված է 23 955 կմ² ցամաքից և 968 կմ² ջրից, այսինքն, ընդհանուր տարածքը կազմում է 24 923 կմ² (ԱՄՆ-ում հիսուն նահանգներից 45-րդ տեղում է)։

Գետի արևմտյան ափը Վերմոնտը բաժանում է Կոնեկտիկուտից, իսկ արևելյան ափը բաժանում է Նյու Հեմփշիր նահանգից (գետը կազմում է Նյու Հեմփշիրի մի մասը)։
Վերմոնտի գլխավոր լիճը Շամփլեյն լիճն է, որն էլ ԱՄՆ-ի 6-րդ ամենամեծ քաղցրահամ լիճն է։ Վերմոնտը հյուսիսարևմտյան մասով սահմանակից է Նյու Յորք նահանգին։

Վերմոնտի ձգվածությունը հյուսիսից հարավ կազմում է 256 կմ։ Նահանգի արևմուտքից արևելք ձգվող ամենալայն երկարությունը 143 կմ է (Կանադայի հետ սահմանում), իսկ ամենափոքր երկարությունը `ընդամենը 60 կմ (Մասաչուսեթս նահանգի կողքին)։ Նահանգի աշխարհագրական կենտրոնը Վաշինգտոն քաղաքն է, Ռոքսբերիից 5 կմ դեպի արևելք։
Նահանգում կան վեց բնաաշխարհագրական տարածքներ, դրանք են` Հյուսիսարևելյան լեռնաշղթան (the Northeastern Highlands), Կանաչ լեռները (the Green Mountains), Տակոնիկ լեռները (the Taconic Mountains), Շամբլեն լճերը (the Champlain Lowlands), Վերմոնտի հովիտը (the Valley of Vermont) և Վերմոնտ Պիեմոնի շրջակայքը (the Vermont Piedmont):
Վերմոնտի «Կանաչ լեռների նահանգ» ոչ պաշտոնական մականունը դեռևս հաստատված չէ։ Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ նահանգի անունը գալիս է Vermont անտառի անվանումից։ Մյուսները հավատում են, որ նահանգը Վերմոնտ անվանվել է այն պատճառով, որ այնտեղ գերակշռում են կանաչավուն քարերը։

## Բնակչություն
thumb|left
Ըստ ԱՄՆ մարդահամարի վիճակագրության բյուրոյի 2013 թվականի տվյալների` Վերմոնտի բնակչությունը կազմում է 626.630 մարդ (51 % կանայք, 49,0 % տղամարդիկ)։ 2012 թվականի տվյալներով Վերմոնտի բնակչության 95,4 %-ը կազմում են սպիտակամորթները, 1,1 %-ը՝ աֆրոամերիկացիներ, 1,4 %-ը` ասիացիներ։ Ըստ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների` նահանգի բնակչության 2.54% -ը խոսում են ֆրանսերեն, 1,00 %-ը իսպաներեն։

Բնակչության բաշխումը՝ ըստ էթնո-ռասայական առանձնահատկությունների.
* Եվրոպական ծագման՝ 95,4 %
* Ֆրանսիական և ֆրանսիա-կանադական ծագման՝ 23,3 %
* Անգլիական ծագման՝ 18,4 %
* Իռլանդական՝ 16,4 %
* Գերմանական ծագման՝ 9,1 %
* Իտալական ծագման՝ 7,5 %
* Լատինամերիկյան ծագման՝ 1,6 %
* աֆրոամերիկացիներ՝ 1,1 %
* հնդկացիներ՝ 0,5 %
* ասիացիներ՝ 1,4 %

## Տնտեսություն
Վերմոնտի ՀՆԱ-ն 2016 թվականի տվյալներով կազմել է 31,092 միլիարդ դոլար։ Այս ցուցանիշով Վերմոնտը 50 նահանգների շարքում 50-րդ տեղն է զբաղեցնում, ինչպես նաև մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի ցուցանիշով 38-րդ տեղում է։ 2004 թվականի տվյալներով մեկ շնչի հասնող եկամուտը կազմել է 32,770 դոլար։ 2007 թվականին Վերմոնտի համար մեկ առևտրային գործընկերը դարձավ Կանադան։ Նահանգը Կանադայի Քվեբեկ գավառի հետ ունի 4 միլիարդ դոլարի առևտուր։ 2007 թվականին մանրածախ առևտուրը կազմել է 5,2 մլրդ դոլար։ Ընտանիքի միջին եկամուտը կազմել է 42.692 դոլար։ Այս ցուցանիշով նահանգը զբաղեցնում է 15-րդ տեղը ԱՄՆ-ում։ 2001 թվականին Վերմոնտն արտադրել է 1.040.000 լիտր թխկիի օշարակ, ինչը կազմում էր ազգային արտադրության մոտ մեկ քառորդը։ Զբոսաշրջությունը նահանգի տնտեսության կարևոր մասն է։ Ձմռանը բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ են այցելում լեռնադահուկային հանգստավայրեր։ Առողջարանները հյուրանոցները, ռեստորանները և խանութները զբոսաշրջիկների հետաքրքրության հիմնական ոլորտներն են, հատկապես այն պատճառով, որ այս տարի նոր աշխատատեղեր են ստեղծվում բնակիչների համար։ 2005 թվականին զբոսաշրջիկները մոտ 13,4 միլիոն ուղևորություն են կատարել նահանգում` ծախսելով 1,57 միլիարդ դոլար։

## Մշակույթ
[thumb|left|[Տոնավաճառ 1941 թվականին]]
Վերմոնտում անցկացվում են մի շարք փառատոներ, այդ թվում` Վերմոնտի Maple փառատոնը, Կանաչապատման փառատոնը, Apple Festival, Marlborough երաժշտական  (խնձորի, երաժշտության) փառատոն։ Սիմֆոնիկ նվագախումբը, որ հովանավորվում է իշխանությունների կողմից,  մեծ  հարգանք ու սեր է վայելում նահանգում և ակտիվ գործունեություն է ծավալում տարածաշրջանում։ Պոետիկ հասարակությունը հրատարակում է «Կանաչ լեռների Թրուբադուրը» գրական ամսագիրը:Կատարվում է Brattleboro (անգլերեն)  լեզվով։   Ամեն ամառ Թատերական ընկերությունը անցկացնում է Շեքսպիրյան փառատոն, Montpelier ն աամենամյա «Կանաչ լեռներ» կինոփառատոնը։ Վերմոնտի տեսարժան վայրերից մեկը Ջոզեֆ Սմիթի, Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի Եկեղեցի հուշահամալիրն է։


File:Salt_Lake_Temple,_Utah_-_Sept_2004-2.jpg
File:Chrzest_mormo%C5%84ski.jpg
File:Joseph_Smith_first_vision_stained_glass.jpg
File:Christus_statue_temple_square_salt_lake_city.jpg
File:Latter-day_Saint_Chapel_in_Utah.jpg


## Պատկերասրահ

File:Barker_at_the_grounds_of_the_Vermont_state_fair_1a33922v.jpg
File:ConstitutionHouse_WindsorVermont.JPG
File:Vermont_State_House_front.jpg
File:Stowe_village_Stevage.jpg
File:LakeChamplain.jpg
File:1_vermont_fall_foliage_panorama_2010.jpg
File:Welcome_to_Vermont.jpg
File:White_River_Junction_VT.jpg
File:VtSupremeCourt03.JPG
File:Vermont_Yankee_Nuclear_Power_Plant.jpg
File:Meeting_house_marlboro_vermont_20040911.jpg
File:Lyndon_Institute.jpg
File:UVM_Old_Mill_building_20040101.jpg
File:LDS_Conference_Center_interior_panoramic.jpg
File:BYUclarillon.jpg
File:LDS_genealogy_library_slc_utah.jpg

Burlington, Vermont.jpg|Բերլինգթոն, նահանգի խոշորագույն քաղաքը
Downtown Rutland, Vermont.jpg|Ռաթլենդ
Montpelier with state capitol in distance.jpg|Մոնտփիլիեր, նահանգի վարչական կենտրոնը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Vermont.gov – Պաշտոնական կայք
* https://en.wikipedia.org/wiki/Sharon,_Vermont-Sharon, Vermont

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ
Կատեգորիա:Վերմոնտ