Բազմհաշմանդամություն

**Բազմհաշմանդամությունը** տարբեր ծագման խանգարումների հետևանքով առաջացած հաշմանդամությունների համադրությունն է, որը կարող է հանգեցնել շարժողական խանգարումների ՝ զուգակցված ծանր մտավոր հաշմանդամության հետ։ Բազմհաշմանդամության հետևանքը  ինքնուրույնութան, ընկալման ու արտահայտման հնարավորությունների ծայրահեղ սահմանափակումն է։

**Բազմհաշմանդամությունն** ինքնին հիվանդություն չէ, այն մի շարք պատճառներով պայմանավորված անկարողությունների  հետևանքով առաջած **հաշմանդամության համադրություն է****։**

Բազմակի հաշմանդամության պատճառները հայտնի են դեպքերի մոտավորապես 70%-ում: Դրանք հաճախ նախածննդյան ծագում ունեն (դեպքերի 65-ից 80%- ը): Վերջին 20 տարիների ընթացքում անցկացվել են բազմահաշմանդամության տարածվածության մի քանի ուսումնասիրություններ, որոնք ցույց են տվել 0.50-ից 0.73 ցուցանիշ 10,000-ի հաշվով:

## Բազմակի հաշմանդամության իրականությունը
Բազմակի հաշմանդամություն ունեցող անձի մոտ մի քանի խորը հաշմանդամություններ են համակցվում։ Խաթարվում են շարժողական ու մտավոր ունակությունները, զգացողությունները, վարքը, հաղորդակցումը որը հանգեցնում է ինքնուրույնութան կորստին։ Առկա անհատի և հաճախ նաև անմիջական  խնամակալների կյանքի որակի նվազում։

Սա հաշմանդամության կոմպլեքս ձևն է.

* Հաճախ անհրաժեշտ է մշտական օժանդակություն առորյա կյանքի հիմնական գործունեության մեջ՝  նրանց հագցնելու, հիգիենայի, կերակրելու (երբեմն՝ արտա որկորային խողովակավորման միջոցով) և այլն:
* Նրանք մեծ մասամբ չեն քայլում: Հաճախ առկա է նույնիսկ էլեկտրական անվասայլակով  ինքնուրույն տեղաշարժելու անկարողություն ևս:
* Առկա է խոսքի խանգարում։ Ոմանք կարող են արտահայտվել միայն ժեստերի և/կամ ձայների միջոցով։
* հաճախ առկա է սֆինկորների կառավարման անկարողություն,
* նրանք հաճախ ունենում են ուղեկցող արատներ (սրտի, մարսողական համակարգի և այլն),
* կարող են զարգացնել վերջույթների և ողնաշարի դեֆորմացիաներ՝ մկանային գործունեության խաթարումների պատճառով: Կարող են կրել ցերեկային կամ գիշերային օրթեզներ։
* նրանք հաճախ կարիք ունեն ծավալուն օժանդակ միջոցների (անվասայլակ, կանգնահեններ, շնչառական սարք, գիշերային օրթոպեդիկ դիրքավորիչներ), 
* հաճախ անհրաժեշտ է հարմարեցնել արտաքին միջավայրը ապահովելով հասանելիություն անվասայլակի համար, օժանդակող տեղափոխման միջոցների տեղադրում, մեքենայի հարմարեցում և այլն։
* Հաճախ առկա է արտահայտված մտավոր հետամնացություն։

## Ազդեցությունը  առօրյա կյանքի վրա
Առօրյա կյանքի համար հետևանքները բազմաթիվ են։

* Կան հատուկ մասնագիտացված ցերեկային և գիշերային կենտրոններ՝ անհրաժեշտ սոցիալական, կանխարգելիչ վերականգնողական, ուսումնական, ներառական մոտեցումներով։
* Բազմհաշմանդամությունը կարող է լուրջ ֆինանսական ծախսերի պատճառ հանդիսանալ ընտանիքի համար՝ կախված տվյալ երկրում առկա առողջապահական համակարգից:
* Հանգստի միջոցառումները, զբոսանքները և արձակուրդները ծախսատար են ընտանիքների համար, քանի որ դրանք հաճախ պահանջում են մասնագիտացված սարքավորումներ և անձնակազմ: Այնուամենայնիվ, մասնագիտացված հաստատություններն ու կազմակերպությունները նաև ձգտում են առաջարկել անվճար զբոսանքներ և արձակուրդներ:
* Այս ամենի հետ մեկտեղ, բազմահաշմանդամություն ունեցող մարդիկ շարունակում են չափազանց ուշադիր լինել շրջապատի մարդկանց վարքագծի և խոսքերի նկատմամբ։ Հետևաբար, հուզական ներդրումը և ուշադիր բժշկական ու սոցիալական աջակցությունը որոշ չափով նպաստում են նրանց կյանքի որակի բարելավմանը։ Խոսքի բացակայությունը չի նշանակում հաղորդակցության բացակայություն։ Հատուկ ուշադրության է արժանի ոչ վերբալ վարքագծին (հայացք, ձայնային արտահայտություններ, շարժումներ, մարմնի կողմնորոշում, ռեակցիաներ և ընդհանուր արտահայտություններ), որոնք մեկնաբանվում և վերծանվում են շրջապատի մարդկանց կողմից։ Այս մեկնաբանությունները հանգեցնում են հաղորդակցության, այնքանով, որքանով շրջապատի մարդիկ ունակ են վերծանել և հակազդել  համապատասխան բազմահաշմանդամություն ունեցող անձի կարիքներին և սպասումներին։

Կարևորվում է բազմա դիսցիպլինար մոտեցումը և ընտանիքի ուսուցանում։ Կանխարգելիչ մոտեցումը խիստ կարևորվում է։ Ճիշտ ֆիզիկական դիրքավորումը, հնարավոր անհանգստության, լարվածության (սթրես), ցավի ժամանակին ախտորոշումն (ատամնացավ, փորկապություն, ցավոտ դաշտան) ու բուժումը առավել անհրաժեշտ է կարևորել։

Ընտանիքի անդամներին մկան-կմախքային ախտահարումներից հնարավորինս ապահովելու նպատակով  պետք է սվորեցնել և պարբերաբար հիշեցնել շարժումների էրգոնոմիկան և օժանդակ միջոցների կիրառման կարևորությունը։



Կատեգորիա:Հաշմանդամություն ըստ տեսակի