open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սպիտակափող սոխակ

**Սպիտակափող սոխակ** (), ճանճորսների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, քիչ տարածված։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 16,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 27-30 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 28 գ։ Արուն վերևից կապտամոխրագույն է, կոկորդը, հոնքերը՝ սպիտակ, կուրծքը, մարմնի կողքերը՝ նարնջագույն։ Էգը վերևից դարչնամոխրագույն է, ներքևից՝ մոխրագույն, կուրծքը՝ բծավոր։

## Կենսակերպ
Նստում է տեսանելի ճյուղերին՝ գեղանի կեցվածքով՝ մարմնի ուղղահայաց դիրքով, սև պոչը վեր բարձրացրած։ Տարածված է լեռնատափաստաններում, կիսաանապատներում և ենթալպյան գոտում։ Սնվում է անողնաշարավորներով, հատապտուղներով։

## Բնադրում
Բույնը գավաթաձև է՝ խոտաբույսերից։ Բնադրում է փչակներում, կոճղերի, ճյուղերի վրա։ Դնում է 21 մմ տրամագծով, կապտավուն-դեղնավուն պտավոր 4-5 ձու։

## Տարածվածություն
Տարածված է Թուրքիայից դեպի արևելք՝ մինչև Փոքր Ասիա և Իրան։ Հայաստանում հանդիպում է հանրապետության կենտրոնական, հարավային և հարավարևելյան շրջանների կիսաանապատային և լեռնատափաստանային գոտիներում։

## Պահպանություն
Սակավաքանակ, քիչ ուսումնասիրված, օլիգոտոպային տեսակ է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է տվյալների անբավարարություն կատեգորիայով։

Ներկայիս թվաքանակի գնահատման համար տվյալները բավարար չեն։ Պոպուլյացիայի խտությունն արեալի տարբեր մասերում խիստ տատանվում է։

Սպառնացող վտանգներից են կիսանապատների և լեռնային տափաստանների յուրացումը գյուղատնտեսական նպատակներով, ինչպես նաև վնասատուների դեմ պայքարում թունաքիմիկատների օգտագործումը։

Պոպուլյացիայի մի մասը բնակվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կեռնեխներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Կատեգորիա:Ճնճղուկանմաններ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Աստղիկ Երամյան

**Աստղիկ Միսաքի Երամյան** (*Աստրա Երամյան*, ), հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1961)։

Լևոն Երամյանի կինը։

## Կենսագրություն
Աստրա Երամյանը ծնվել է 1897 թվականի նոյեմբերի 25-ին։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1915 թվականին Թիֆլիսում։ 1915 թվականվից աշխատել է Զուբալովի ժողովրդական տան և Թիֆլիսի Արտիստական ընկերության թատրոններում։ Հանդես է եկել նաև օպերետներում։ Բաքվի հայկական (1924-1949) և Լենինականի Մռավյանի անվան (1950-1962) թատրոններում խաղացել է բնութագրական ն դրամատիկական դերեր։ Հյուրախաղերով շրջագայել է Թավրիզում (1917), Կոստանդնուպոլսում (1921), Փարիզում (1928)։ Հայտնի է որպես հայկական դասական խաղացանկում խարակտերային, ռեալիստական, վառ ազգային կերպարների մարմնավորող։

Թաղված է Գյումրու քաղաքային գերեզմանատան պանթեոնում։

## Դերեր
## Դերերը թատրոնում

* Եփեմիա, Սալոմե (Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո», «Քանդած օջախ»)
* Գալչիխա (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»)
* Միրանդոլինա (Գոլդոնիի «Հյուրանոցի տիրուհին»)
* Աննա (Արմեն Գուլակյանի «Արշալույսին»)
* Դիլբար (Զաբարլու «Սևիլ»)
* Անույշ (Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար»)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Արարատ Բարսեղյան, Աստղիկ Երամյան, Ե․, 1972։

Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Երաժշտական լիգա

«**Երաժշտական լիգա**», հայկական երաժշտական ընկերություն։ Կազմակերպվել է 1908 թվականին, Թիֆլիսում, Ռոմանոս Մելիքյանի և Ազատ Մանուկյանի նախաձեռնությամբ։ Հիմնականում ընդգրկել է Թիֆլիսի հայկական հանրակրթական դպրոցների երաժշտության ուսուցիչներին։ Նպատակն էր՝ դպրոցների համար ստեղծել գեղարվեստական բարձր արժանիքներով, պարզ ու մատչելի մանկական երգեր, կանոնավորել երաժշտության դասավանդումը։ «Երաժշտական լիգայի» ջանքերով կազմվել են (Ռոմանոս Մելիքյանի «Երաժշտական այբբենարանը» և այլն), մանկական երգերի ժողովածուներ (Ա․ Մանուկյանի «Փնջիկ» տետրերը և այլն), մշակվել մեթոդական ցուցումներ, կազմակերպվել ցուցադրական դասեր, աշակերտների ուժերով բեմականացվել են մանկական օպերաներ և երաժշտական պատկերներ։ Դադարել է գործելուց 1912 թվականին, միավորվելով նորաստեղծ՝ Թիֆլիսի հայոց երաժշտական ընկերությանը։

Կատեգորիա:Երաժշտություն
Պտղաբուծություն

մինի|Հայաստանում աճեցված պտուղներ

**Պտղաբուծություն**, գիտություն պտղատու բույսերի կենսաբանական, տնտեսական առանձնահատկությունների, ագրոտեխնիկայի, սորտերի ուսումնասիրության և ընտրասերման հարցերի մասին։

## Պտղաբուծությունը Հայաստանում

Հայաստանը պտղաբուծության հնագույն երկիր է։ Մի շարք բնակավայրերում (Արմավիր, Շենգավիթ, Գառնի) հայտնաբերվել են 6-3 հազար տարվա վաղեմության ծիրանի, դեղձի, սալորի, խաղողի սերմեր։ Հայկական լեռնաշխարհում պտղաբուծությունը առանձնապես զարգացել է մ. թ. ա. 11- մ. թ. I դարերում։ Հայաստանի պտղաբուծության մասին հիշատակել են Հերոդոտոսը (մ. թ. ա. 5-րդ դարում), Ստրաբոնը (մ. թ. ա. 1-ին դար), Ագաթանգեղոսը (5-րդ դար), Մովսես Խորենացին (5-րդ դար), Անանիա Շիրակացին (7-րդ դար), Ստեփանոս Օրբելյանը (13-րդ դար) և ուրիշներ։ Հազարամյակների ընթացքում ժողովրդական ընտրասերման միջոցով ստացվել են ծիրանենու, դեղձենու, կեռասենու, խնձորենու, տանձենու, ընկուզենու բազմաթիվ արժեքավոր սորտեր։ Արարատյան, նախալեռնային, հյուսիսարևելյան և Զանգեզուրի գոտիներում հիմնականում մշակում են ծիրանենի, դեղձենի, սալորենի, նախալեռնային և Զանգեզուրի գոտիների 1000-1500 մ բարձրություններում, Լոռի-Փամբակի և մասամբ լեռնային շրջաններում՝ խնձորենի և տանձենի։

2004 թվականին Հայաստանում պտղահատապտղային տնկարկների տարածքը կազմել է 25,7 հզ. հա, բերքատվությունը՝ 48,1 ց/հա, համախառն բերքը՝ 103,1 հզ. տ։ Հայաստանում պտղաբուծության գիտական հարցերով զբաղվում են Խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոնում և ՀՊԱՀ-ում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Պտղաբուծություն
Սողոմոն Երամյան

**Սողոմոն Ստեփանի Երամյան** (), խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր (1958 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։ Խորհրդային բանակում ծառայել է 1931 թվականից։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին՝ Դոնի Ռոստովի պաշտպանության ժամանակ, եղել է գումարտակի հրամանատար, հետագայում՝ գնդի հրամանատարի, ապա դիվիզիայի հրամանատարի տեղակալ։ Մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը։ Ետպատերազմյան տարիներին աշխատել է Կիևի հակաօդային պաշտպանությունում (ՀՕՊ)։

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան

## Գրականություն
* Տիգրան Հայազն, Գարեգին Ղազարյան։ 1000 հայազգի գեներալներ, ծովակալներ.-Ե.,Հեղինակային հրատարակություն, 2009 թ.,էջ 449։ ISBN 978-9939-53-105-2.
* Арутюнян К.А., Погосян Г.Р. Вклад армянского народа в победу в Великой Отечественной войне. М., 2010.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Եգիպտերեն

**Եգիպտերեն**, հին եգիպտացիների լեզուն։ Պատկանում է սեմա-քամյան ընտանիքի քամյան ճյուղին։ Մ․ թ․ 5-րդ դարից՝ մեռած լեզու։ Գրավոր աղբյուրները հայտնի են մ․ թ․ ա․ 4-րդ հազարամյակից։ Զարգացման հիմնական փուլերն են՝ հին եգիպտերեն (մ․ թ․ ա․ 32-22-րդ դարեր), միջին կամ դասական եգիպտերեն (մ․ թ․ ա․ 22-16-րդ դարե), նոր եգիպտերեն (մ․ թ․ ա․ 16-8-րդ դարեր), դեմոտական եգիպտերեն (մ․ թ․ ա․ 8-րդ դարից-մ․ թ․ 5-րդ դարեր)։ Մ․ թ․ մոտ 3-րդ դարում սկսում է ձևավորվել ղպտիերենը։ Հնչյունական համակարգը քիչ է ուսումնասիրված։ Եգիպտերենի գրության մեջ ձայնավորները չեն արտահայտվել։ Կողմնակի տվյալներից (․ղպտիական, հունական, տառադարձումներ և այլն) ենթադրում են, որ միջին եգիպտերենը ունեցել է երեք հիմնական ձայնավոր։ Վանկը սկսվել ու ավարտվել է մեկական բաղաձայնով։ Բացվանկային ձայնավորը երկար է հնչել, փակվանկայինը՝ կարճ։ Շեշտը դրվել է հիմնականում վերջին, մասամբ՝ վերջընթեր վանկում։ Ունեցել է մոտ 3200 արմատ։ Բառակազմությունը սովորաբար կատարվել է մասնիկավորմամբ, բառիմաստների տարբերակումը՝ նաև ներքին թեքումով (արմատահնչյունի փոփոխությամբ)։ Քերականական կարգերից են եղել սեռը (արական և իգական), թիվը (եզակի, երկակի, հոգնակի), մասնիկավորմամբ հոլովումը բացակայել է։ Բայը ունեցել է երկու սեռ՝ ներգործական և կրավորական։ Խոնարհման համակարգին առավել բնորոշ են կերպային, քան ժամանակային տարբերակումները։ Նոր եգիպտերենում գոյացել են որոշյալ և անորոշ առումների կարգեր։ Հին եգիպտացիները նախապես գործածել են պատկերագիր, ապա՝ հնչյունագրի զարգացում ապրող գաղափարագիր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականությունը
*Петровский Н․ С․, Египет–ский язык, Л․, 1958; 
*Коростовцев М․ А․, Египетский язык, М․, 1969; 
*L е f е- bvre G․, Grammaire de l’egyptien clas- sique, Le Caire, 1955; 
*Gardiner A․, Egyptian Grammar, L․, 1957․

Կատեգորիա:Հին լեզուներ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի մշակույթ
Արմենների ծագումը ըստ Ստրաբոնի

**Արմենների ծագումը ըստ Ստրաբոնի**, Ստրաբոնի ծագումնաբանությունը Արմենների ժանամանակ։

Հունական պատմական ավանդությունը մեզ հասցրել է հայերի ծագման նաև մի երկրորդ ձև, որ պահպանվել է վերոհիշյալ հեղինակներից ավելի, ուշ ապրած Ստրաբոնի մոտ, սակայն իր էությամբ ավելի հին է, քան փռյուգական ձևը։ Դա կարելի է կոչել «Թեսսալական ձև»։

## Հեղինակներ
Թեսսալական ձևի հեղինակներն են Թեսսալիայի Փարսալա և Լարրիսա քաղաքներից դուրս եկած Ալեքսանդր Մակեդոնացու (336-323) զորահրամանատարներ Կիրսիլոս Փարսալացին և Մեդիոս Լարիսացին։ Այս հեղինակների դրվածքը մեզ է հասել Ստրաբոնի միջոցով (մ.թ.ա. 63 մ.թ. 21 թվականներ) և նրանք մեզ հայտնի են միայն Ստրարոնի հիշատակություններից։ Ն. Ադոնցի կարծիքով Անտիգոնոսը (384-301) իշխանության գլուխ անցնելուց հետո հայոց թագավոր Արոանդեսի օժանդակությունն ապահովելու նպատակով նրա մոտ է ուղարկում երկու զորահրամանատարների Կիրսիլոս Փարսալացուն և Մեդիոս Լարիսացուն, որոնք ժամանակին մասնակցել Էին Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներին։

## Աշխատանքներ
200px|մինի|Աշխարհագրագետ Ստրաբոնը
Կիրսիլոսն ու Մեդիոսը, անտարակույս, ձեռքի տակ ունեցել են Թեսալիայում արմենների լինելու մասին պատմական մի ավանդություն, որը մեզ չի հասել։ Հայաստանում (հավանորեն Փոքր Հայքի թագավորությունում) լինելով, նրանք ուշադրություն են դարձրել Հայաստանի և իրենց հայրենի Բեսալիայի որոշ տեղանունների համահնչյունության վրա։ Նրանք ընդհանուր գծեր են գտել նաև հագուստի մեջ և այլն։ Արմենիայի էպոնիմ Արմենին Կիրսիլոսն ու Մեդիոսը կապում են արգանավորդների առասպելի հետ և նրան վերագրում թեսալական ծագում։ «Պատմում են, -կարդում ենք Ստրաբոնի մոտ, -որ Յասովնը, թեսալացի Արմենի հետ դեպի կոլխերի երկիրը նավելիս հասնում է մինչև Կասպից ծովը իսկ Արմենը, -ասում են, ծագում էր Արմենիոնից (սկզբնապես Օրմենիոն Թեսսալիայում), որ մեկն է Բիբեյդյան լճի մոտ՝ Փերեի և Լարիսայի միջև ընկած քաղաքներից. նրա ուղեկիցներն իբր բնակեցրել են Ակիլիսենեն և Սիսպիրիտիսը մինչև Կալաքեն և Ադիաբեն, Արմենից էլ, ասում են, մնացել է Արմենիա անունը»։ Այդ նույն հարցի մասին, մի այլ տեղ, Ստրաբոնը խոսում է հետևյալ կոնտեքստում. «Ալեքսանդրի արշավանքներին մասնակցած Կիրսիլոս Փարսայացու և Մեդիոս Լարիսացու ասելով, երկիրը կոչվել է Արմենիա Արմենի անունով, Արմենի ուղեկիցներից ոմանք գրավեցին Ակիլիսենեն, որը մինչ այդ գտնվում էր սոֆենների (ծոփացիների) իշխանության տակ, իսկ մյուսները բնակություն հաստատեցին Սիսպիրիտիսում մինչև Կալաքեն և Ադիաբեն, Արմենիայի սահմաններից դուրս»։

## Վկայություններ
Ն. Ադոնցը, Հ. Մանանդյանը, Գ. Ղափանցյանը ուշադրություն են դարձրել այս վերջին վկայության վրա, որը ճիշտ է արտացոլում պատմական իրականությունը։ Ակիլիսենեն (Երզնկայի դաշտը)՝ հյուսի-արևմուտքում և Սի(ս)-պիրիտիսը (Շուպրիտիսը), Կալաքենն ու Ադիարենը հարավ-արևելքում այն շրջօղակն էր, որի սահմաններում ուրարտական պետության կազմավորումից դեռ շատ առաջ տեղի էր ունենամ արմենական ցեղերի տեղաշարժը Փոքր Ասիայից դեպի Հայկական լեռնաշխարհը։
Հայերի ծագման Ստրաբոնի ընդունած վարկածում ևս Ակիլիսենեն (այսինքն՝ Հայասայի կենտրոնական մասը) հանդես է գալիս որպես հայերի նախնիների բնակության սկզբնական վայր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Հայ Ժողովրդի Պատմություն էջ 243

Կատեգորիա:Ծագումնաբանություն
Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Էննե

**Էննե** (), կոմունա Իտալիայում, Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 428 մարդ (ըստ 2008 թվականի տվյալների), բնակչության խտությունը կազմում է 14 մարդ/կմ²։ Տարածքը 32 կմ² է։ Փոստային ինդեքսը 20, հեռախոսային կոդը 0774։

Էննեն սահմանակից է Արչինացո Ռոմանո, Սուբյակո, Տրավի նել Լացիո, Վալեպիետրա մունիցիպալիտետներին։

12-րդ դարի վերջում Էննեն եղել է Ալեքսանդր IV պապի ծննդավայրը։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:1515
 bar:1881 from:0 till:1655
 bar:1901 from:0 till:1314
 bar:1911 from:0 till:2220
 bar:1921 from:0 till:2271
 bar:1931 from:0 till:2018
 bar:1936 from:0 till:1158
 bar:1951 from:0 till:1267
 bar:1961 from:0 till:1011
 bar:1971 from:0 till:712
 bar:1981 from:0 till:584
 bar:1991 from:0 till:553
 bar:2001 from:0 till:497
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1515 fontsize:S text:1.515 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1655 fontsize:S text:1.655 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1314 fontsize:S text:1.314 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2220 fontsize:S text:2.220 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2271 fontsize:S text:2.271 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2018 fontsize:S text:2.018 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1158 fontsize:S text:1.158 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1267 fontsize:S text:1.267 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1011 fontsize:S text:1.011 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 712 fontsize:S text:712 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 584 fontsize:S text:584 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 553 fontsize:S text:553 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 497 fontsize:S text:497 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ տվյալների ISTAT


## Պատկերասրահ

Պատկեր:Map of comune of Jenne (province of Rome, region Lazio, Italy).svg|Քարտեզ
Պատկեր:Jenne 01.jpg|
Պատկեր:Jenne.jpg|


## Համայնքի վարչակազմը
* Հեռախոս. 0774 827601
* Պաշտոնական կայք. http://www.comune.jenne.rm.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Միջազգային վիճակագրական ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Գարեգին Եսայան

**Գարեգին Լևոնի Եսայան** (), հայ խորհրդային քաղաքական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ (1919)։

1919 թվականին ավարտել է Գանձակի գիմնազիան։ 1920-1921 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի ԼԿԵՄ ԿԿ-ի կազմբաժնի վարիչ, 1921-1923 թվականներին՝ Հայաստանի ԼԿԵՄ ԿԿ-ի քարտուղար, ապա ՀԿԿ ԿԿ-ի հրահանգիչ։ 1925-1930 թվականներին վարել է կուսակցական «պատասխանատու» աշխատանքներ։ 1930-1931 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1931-1932 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Պետպլանի նախագահ, 1932-1933 թվականներին՝ ՀԽՍՀ հողագործության ժողկոմ, 1933-1935 թվականներին՝ Ղամարլուի ՄՏԿ քաղբաժնի պետ, 1935-1937 թվականներին՝ ՀԿԿ Ղամարլուի շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1937 թվականին՝ ՀԽՍՀ ժողտնտխորհի նախագահի տեղակալ։ 1932-1937 թվականներին ընտրվել է ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
ԽՍՀՄ երաժշտական ֆոնդ

**ԽՍՀՄ Երաժշտական ֆոնդ**, ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միությանն առընթեր կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 1939 թվականին։ Նպատակն է եղել աջակցել կոմպոզիտորնևրի և երաժշտագետների ստեղծագործական աշխատանքին, բարելավել նրանց նյութակենցաղային պայմանները։ Հրատարակել և պրոպագանդել է կոմպոզիտորների երկերը, հիմնել ստեղծագործական տներ, կազմակերպել հեղինակային համերգներ, ստեղծագործական գործուղումներ են։

ԽՍՀՄ երաժշտական ֆոնդի հայկական բաժանմունքը կազմակերպվել է 1939 թվականին։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Կատեգորիա:Երաժշտության պատմություն
Սպիտակափոր դռլոն

thumb|Սպիտակափոր դռլոն
**Սպիտակափոր դռլոն** (Pterocles alchata), դռլոնների ընտանիքի թռչուն։ Պատահական չվահյուր է։
Մարմնի երկարությունը 31-39 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 54-65 սմ։ Մարմինը ներքևից սպիտակ է, պոչի կենար, փետուրները՝ երկար։ Բնադրման շրջանում արուի դիմային մասը նարնջագույն է, ակնաշերտը և կզակը՝ սև, կրծքին կա նարնջավարդագույն շերտ։ Մարմինը վերևից կանաչավուն է՝ դեղին պտերով։ Էգի մարմինը վերևից բաց դարչնագույն-դեղին է՝ սև ու մոխրագույն մարմարյա նախշերով։

Երամային է։ Սպիտակափոր դռլոնները մեծ խմբերով հավաքվում են մաքուր ջրով ջրափոսերի մոտ։ Թռիչքը թևերի արագ և խորը թափահարումներով է, որոնք ընդհատվում են կարճ սահասավառնումներով։ Քայլում է շորորալով, վազում թփթփոցով։ Բնակվում է կիսաանապատներում, ցածրադիր նախալեռներում։

Սնվում է հիմնականում բույսերով։ Կենսակերպն ուսումնասիրված է մասնակի։

Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Լա Էլիանա (քաղաք)

**Լա Էլիանա** (, ), ), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Վալենսիա մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Կամպո-դե-Տուրիա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 8,77 կմ2։ Բնակչությունը՝ 16738 (2010 թվականին)։ Վարչական կենտրոնից հեռավորությունը 10 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Web oficial del municipio de La Eliana
* Web de vecinos de La Eliana, Foro, Chat, Directorio de Usuarios, Comercios, etc. 
* Periódico ''l'Eliana 2000'' 
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias - Guía Turística
* La Eliana Alternativa 
* Centre de Coordinació d'Emergències de la Generalitat Valenciana (L'Eliana)
* El tiempo en L'Eliana - El temps a L'Eliana 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Եղվարդի սարավանդ

**Եղվարդի սարավանդ**, գտնվում է ՀՀ Կոտայքի մարզում, Արայի լեռ հրաբխային զանգվածից հարավ։ Արևմուտքում զառիթափ իջնում է դեպի Քասաղի կիրճը, արևելքում երկու, տեղ-տեղ երեք դարավանդներով՝ Հրազդանի հովիտը։ Եղվարդի սարավանդ եզրավորվում է Արարատյան դաշտով։ Ունի թույլ ալիքավոր, բլրապատ մակերևույթ և հյուսիսից հարավ ընդհանուր թեքություն։ Բարձրությունը 1000—1600 մ է։ Կան հրաբխային կոներ (Արապար, Եղվարդի եռաբլուրներ, Մուրադսար են)։ Տարածված են քարացրոնները։ Եղվարդի սարավանդը կազմված է վերին պլիոցենի և չորրորդական դոլերիտային մոխրագույն լավաներից, անդեզիտաբազալտներից և տուֆերից։ Կլիման չոր ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -5&nbsp;°C է, հուլիսինը՝ 24&nbsp;°C։ Տարեկան տեղումները 400—500 մմ են։ Շոգ ամառվա ու լեռնահովտային քամիների պատճառով գոլորշունակությունը 1400 մմ-ից ավելի է (ամենաբարձրը Հայաստանում)։ Եղվարդի սարավանդում գերակշռում են կարբոնատային գորշ հողերը, հյուսիս և արևելք մասերում՝ լեռնային շագանակագույն հողերը։ Եղվարդի դարավանդում տարածված է կիսաանապատային, հյուսիսում չոր տափաստանային բուսածածկույթը։ Եղվարդի սարավանդը ոռոգվում է Արզնի-Շամիրամ ջրանցքի, Քասաղի ձախափնյա ոռոգման համակարգի ու մի քանի ջրհան կայանների ջրերով և դարձել է այգեգործական ու պտղաբուծական շրջան։

Կատեգորիա:Հայաստանի սարավանդեր
Rascal Flatts

**Ռասկալ Ֆլաթս ()**, ամերիկյան քանթրի-խումբ։ Հիմնվել է 2000 թվականին Օհայոյում։ 2000 թվականին համարվել է ամենալավ քանթրի-խումբը (Decade Award), երբ վաճառվել է 25 միլիոն պատճեն իր ալբոմներից, իսկ դրանցից 4-ը եղել են ազգային հիթ-շքերթում(Billboard 200)։

## Պատմություն
Հիմնվել է 2000 թվականին Կոլումբուս քաղաքում, Օհայո նահանգում։ Խումբը բաղկացած է երեք անդամից՝ Գերի Լևոքս (վոկալ), Ջեյ Դեմարկուս (բաս-կիթառ, ստեղնաշարային գործիքներ, դաշնամուր, վոկալ), Ջոյդոն Ռունեյ (կիթառ, վոկալ)։ 2000-2010 թվականներին Rascal Flatts խումբը ձայնագրվել է Դիսնեյ ձայնագրման ստուդիայում (Lyric Street Records) և այդտեղից դուրս եկած բոլոր ալբոմները դարձել են պլատինե՝ RIAA հավաստագրի համաձայն, իսկ դրանցից 4-ը ազգային հիթ-շքերթում (Billboard 200) գլխավոր տեղեր են զբաղեցրել։

## Աղբյուրներ
* Ռասկալ Ֆլաթս-ի պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Երամյան վարժարան

**Երամյան վարժարան**, հիմնվել է 1878 թվականին, Վանում։ Մինչև 1888 թվականինը կոչվել է որբանոց, 1888-1904 թվականներին՝ որբանոցի վարժարան, 25-ամյակի առթիվ (1904 թվականին), հիմնադիր Հ. Երամյանի պատվին՝ Երամյան վարժարան։ Ունեցել է ցերեկօթիկ ն գիշերօթիկ (մինչև 1888 թվականը) աշակերտներ։ Վարժարան Էին ընդունվում 7 տարեկանից։ 1900-1913 թվականին գործում էր նաև երկամյա բարձրագույն դասընթաց, որի շրջանավարտները կարող էին ուսումը շարունակել եվրոպական համալսարաններում։ Երամյան վարժարանի շենքը Դասավանդվել է 15 առարկա, այդ թվում՝ հայերեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն, թուրքերեն, հայոց պատմություն, աշխարհագրություն։ 1903-1907 թվականին կառուցված նոր շենքը ուներ հարմարավետ դասասենյակներ, գրադարան (3000 գիրք)։ 1913 թվականին սովորում էր 400 աշակերտ։ 1878-1915 թվականին Երամյան վարժարանը տվել է մոտ 3000 շրջանավարտ։ Փակվել է 1915 թվականին։

## Գրականություն
* Վանի Երամյան վարժարանը, ԿՊ, 1914 թվականին։ 
* Երամյան Հ. Հուշարձան ՎանՎասպուրականի, հ․ 1, Ալեքսանդրիաէ 1929 թվականին։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի կրթօջախներ
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Օտտո Եսպերսեն

**Յենս Օտտո Հարրի Եսպերսեն** (, ), դանիացի լեզվաբան։

Ուսումնասիրել է լեզվի ստատիկ և պատմական հարցերը, ընդհանուր լեզվաբանական և առանձին լեզուների հետ կապված խնդիրներ։ Ի հակադրություն երիտքերականների, գտել է, որ հնչյունական օրենքները բացարձակ չեն։ Լեզվում կատարվող հնչյունական, վանկային ն բառային փոփոխությունները կապել է բանավոր լեզվի և հաղորդակցման պահանջների հետ։ Անդրադարձել է լեզվի ծագմանը, զարգացմանը, պատմական փոփոխությունների բնույթին ու պատճառներին։ Լեզվի ծագումը կապել է որոշակի իմաստ չունեցող նախնական բնական երգերի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դանիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կոպենհագենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ
Կատեգորիա:Դանիացի գրողներ
Կատեգորիա:Դանիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Դանիացի ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Լիսբորն (շրջան)

**Լիսբերն**, վարչական շրջան Հյուսիսային Իռլանդիայում։ Շրջանն ունի 5 ընտրական տարածք՝ Դաունշիր (Downshire), Դունմարի Կրոսս (Dunmurry Cross), Կիլլուտագ (Killultagh), Լիսբերնի հյուսիս (Lisburn Town North) և Լիսբուրնի հարավ (Lisburn Town South)։

«Review of Public Administration»-ի համաձայն՝ շրջանը պետք է 2011 թվականին միացվեր Կասլրի շրջանին, որպեսզի ստեղծվեր մեկ վարչական միավոր՝ 540 կմ2 տարածքով և 175,000 մարդ բնակչությամբ։ Սակայն 2010 թվականի հունիսին Հյուսիսային Իռլանդիայի կառավարությունը հաղորդեց, որ չի կարող համաձայնել տեղական ինքնակառավարման մարմնի որոշման հետ, և տեսանելի ապագայում շրջանների կարգավիճակը վիճակը կմնա նույնը։ [ Տեղական ինքնակառավարման որոշումը ] Հաջորդ ընտրություններն, այսպիսով, պետք է տեղի ունենային 2009 թվականի մայիսին, սակայն 2008 թվականի ապրիլի 25-ին Շոն Վուվարդը՝ Հյուսիսային Իռլանդիայի գծով պետական քարտուղարը, հայտարարեց այն մասին, որ 2009 թվականի ընտրությունները հետաձգվել են և տեղի կունենան արդեն միացյալ շրջանում։

## Կառուցվածք
Շրջանը ներառում է իր մեջ 10 քաղաքներ և գյուղեր
# Ագխալի
# Աննաիլտ
# Դանմարրի
# Դրամբո
# Դրոմարա
# Գլենեվի
# Հիլլսբորո
# Լիսբերն
# Մահաբերրի
# Մոյրա

## Պատկերասրահ

image:The River Lagan, Lisburn (3) - geograph.org.uk - 933493.jpg|Լագան գետը՝ ափի մոտ Լիսբորնը
image:The M1 near Lisburn (2) - geograph.org.uk - 336859.jpg|Լիսբորնի M1 մայրուղին
image:Castle Street Lisburn.jpg|Լիսբուրնը 1910 թվականին
image:War Memorial, Lisburn, November 2010 (01).JPG|Պետերազմին նվիրված հուշարձան Լիսբուրնում
image:Wallace Memorial, Lisburn, November 2010 (04).JPG|Ուոլլասի հուշարձանը
image:Wallace fountain, Market Square, Lisburn, November 2010 (02).JPG|Ուոլլասի շատչվանը
image:Crimea Memorial, Lisburn, November 2010 (04).JPG|Ղրիմին նվիրված հուշարձան Լիսբորնում
image:NicholsonStatue Lisburn.jpg|Նիկոլսոնի հուշարձանը Լիսբորնում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային Իռլանդիայի շրջաններ
Օսնաբրյուկ

**Օսնաբրյուկ** (), մեծությամբ չորրորդ քաղաքը Գերմանիայի Ստորին Սաքսոնիա երկրամասում։ Գտնվում է Դորտմունդից 100 կմ, Մյունստերից 50 կմ և Հանովերից 130 կմ հեռավորություն վրա։ 2016 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 168.145: Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Պատմականորեն քաղաքը գտնվել է Վեստֆալիայի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:780 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ջրային հիմնահարցերի և հիդրոտեխնիկայի ինստիտուտ

**Ի․ Վ․ Եղիազարովի անվան ջրային հիմնահարցերի հիդրոտեխնիկայի ինստիտուտ**, գիտական ինստիտուտ Հայաստանում։

Ստեղծվել է 1963 թվականին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Ջրային հիմնահարցերի (1943) և ՀԽՍՀ ջրային տնտեսության նախարարության հիդրոտեխնիկայի և մելիորացիայի (1948) ԳՀԻ-ների միավորմամբ։

## Հիմնական խնդիրներ
Հիմնական խնդիրներն են ջրատնտեսական համակարգերի, ջրային պաշարների համալիր օգտագործման ու պահպանման կառավարումը, հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների նոր շինվածքների մշակումն ու հիդրավլիկական մոդելային հետազոտությունները, հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների անվտանգության ապահովումը, ջրային պաշարների մոնիտորինգի, ջրի որակի չափորոշիչների, ջրատեխնիկական կառույցների, ոռոգման, ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերի շինարարության և վերակառուցման նախագծերի, ջրային ոլորտում տնտեսական և իրավական հարցերի, էներգախնայող ոչ մեծ ջրաագրեգատների մշակումները, ջրային տնտեսական համակարգում նոր տեխնիկայի ներդրումը։

Ինստիտուտում կատարվել են ջրատեխնիկական հանգույցների և առանձին կառույցների մոդելային հետազոտություններ։ Մշակվել են Սևանա լճի բնապահպանական ջրատնտեսական հիմնահարցի, լճի հնարավոր բարձր մակարդակի պահպանման սխեմայի գիտական հիմունքները։

## Տես նաև
* Սևանա լճի պահպանություն

Կատեգորիա:Գիտությունը Հայաստանում
Ժան Գրիգորյան

**Ժան Գրիգորյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Ժան Գրիգորյանը ծնվել է Կահիրեում։ Սովորել է Փարիզում` աշակերտելով Բուրգերոյին և Ժերոմին։ Ժանրային նկարներով և դիմանկարներով մասնակցել է Փարիզի Սալոններին։ 1913 թվականին ցուցադրել է իր «Արտիստի դիմանկարը»։

## Մատենագրություն
Onnig Avedissian, Peintres et sculpteurs Armeniens, Le Caire, 1959.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայերը Կահիրեում
Վոլոդյա Գրիգորյան

**Վոլոդյա Կարապետի Գրիգորյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1961 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1962 թվականին ունեցել է անհատական ցուցահանդես Թեմիր-Տաույում (Ղազախստան)։ 1966 թվականից եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։

## Ստեղծագործություններ
Ստեղծագործում է դիմանկարի, նատյուրմորտի ժանրերում։
*«Բաղդասարյանի դիմանկարը»
*«Սևանի ափին»
*«Արարատյան դաշտավայրը»
*«Խաղողաքաղ»
*«Բարեկամություն»

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1931 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Զավեն Դարբինյան

**Զավեն Սերգեյի Դարբինյան** (), հայ նկարիչ` կիրառական արվեստի գծով։

## Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Վերա Մուխինայի անվան բարձրագույն գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանը։ 1956 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Ապրել և ստեղծագործել է Մոսկվայում։

## Ստեղծագործություններ
*«Պիոներները հանգստի պահին»
*«Խորհրդային կանայք»
*Բրյանսկի մշակույթի պալատի նկարազարդումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Հովհաննես Դարբինյան

**Հովհաննես Դարբինյան (Չիլինկերյան)** ( -), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1937-1942 թվականներին սովորել է Բեյրութի Ժորժ Միշլեի արվեստանոցում։ Ցուցահանդեսներ ունեցել է 1946 թվականից։ 1956, 1961 թվականներին կազմակերպել է անհատական ցուցահանդեսներ Բեյրութում։ Ապրել և ստեղծագործել է Բեյրութում։

## Ստեղծագործություններ
*«Սպասում»
*«Աֆրիկայի ափերը»
*«Տներ Համրայում»
*«Ոսկեղեն երազներ»
*«Փարոսն անձրևի տակ»
*«Կարմիր ճառագայթներ»

## Մատենագրություն
Կարո Բարսեղյան, Ժան Դարբինյանի ցուցահանդեսը, «Սփյուռք» 1962, 14 հունիսի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1908 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կյուրին քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Դեպորտիվո Արմենիո

**Դեպորտիվո Արմենիո** կամ **Արմենիո** (իսպաներենից` Սպորտային Ակումբ Հայաստան), արգենտինական ֆուտբոլային ակումբ, որը ստեղծվել է  Բուենոս Այրեսի հայ համայնքի կողմից։ Հանդես է գալիս Պրեմիեր B Մետրոպոլիտանայում։

## Պատմություն
«Դեպորտիվո Արմենիո» ստեղծվել է 1962 թվականին Բուենոս Այրեսում հայ սփյուռքի կողմից, սկզբնական անվանումն էր *Club Armenio de Fútbol*։ 1968 թվականին ակումբը փոխում է անվանումը ներկայիս անվամբ և միանում Արգենտինայի ֆուտբոլային ասոցիացիային։ Սկզբնական ակումբի գույներն էին սևը և սպիտակը, իսկ այժմ տնային համազգեստը ունի հայկական դրոշի գույները՝ կարմիր, կապույտ, նարնջագույն, իսկ մրցակցի դաշտում հանդես է գալիս սպիտակ, կանաչ գույներով։
Ակումբի համար առավել հաջող տարի եղել է 1986/87 մրցաշրջանը, այդ տարի «Դեպորտիվո Արմենիո» հայ համայնքի թիմը անցավ Արգենտինայի ազգային ռեկորդը առանց պարտության խաղերի թվով, ձախողվեցին միայն 38-րդ խաղում։

2010 թվականի ապրիլի 24-ին «Դեպորտիվո Արմենիոյի» խաղացողները 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը խաղադաշտ դուրս եկան Հայաստանի ազգային հավաքականի մարզահագուստով։

## Նվաճումներ
1986/87 մրցաշրջան - չեմպիոններ Պրեմիեր B Նաթիոնալում։

1986/87 մրցաշրջան - Արգենտինայի ազգային ռեկորդակիր՝ առանց պարտության խաղերի թվով։

## Հայտնի խաղացողներ
 Խոսե Բիլիբիո

 Միգել Օվիեդո

 Հեկտոր Սկոտտա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1962 հիմնադրումներ Արգենտինայում
Կատեգորիա:Արգենտինահայ մարզական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Արգենտինահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի ֆուտբոլային ակումբներ
Աարդոնիքս

**Աարդոնիքս** (, «ճանկ հողից»), բուսակեր դինոզավրերի ցեղ զավրոպոդոմորֆերի ենթակարգից, որոնք ապրել են վաղ յուրայի ժամանակաշրջանում(մոտ 195 միլիոն տարի առաջ) ներկայիս ՀԱՀ-ի տարածքում։ Այս ցեղից հայտնի է ընդամենը մեկ տեսակч *Aardonyx celestae*։

= Նկարագրում =
ձախից|մինի|Գանգի վերակազմություն (հայտնի նյութը նշված է սպիտակ գույնով, սանդղակի գիծը 10 սմ է)
Aardonyx celestae տեսակը հայտնաբերվել է 2009 թվականին Հարավային Աֆրիկայում՝ վաղ յուրայի ժամանակաշրջանի ապարաշերտերում։ Պեղումները իրականացվել են Մարկի քարհանք () տեղանքի՝ Upper Elliot Formation երկրաբանական շերտում։ Հնէաբաններին հաջողվել է գտնել մեծ քանակությամբ ոսկորներ և ոսկորների մասնիկներ, որոնք հավանաբար պատկանում են երկու տարբեր առանձնյակների (նմուշներ BP/1/6254 և BP/1/6505)։ Այս տեսակը նկարագրվել է 2010 թվականին հնէաբան Ադամ Յատսի (Adam Yates) և նրա կոլեգաների կողմից։ Ցեղի անվանումը առաջացել է երկու լեզուներից՝ աֆրիկաանս «аard» - հող և հունարեն «onyx» - ճանկ։ Տեսակը անվանվել է Սելեստե Յատսի (Celeste Yates) պատվին, օվ հայտնաբերել և նախապատրսատել է տվյալ տեսակի ներկայացուցիչների մնացորդների մեծ մասը։
Այս դինոզավրը ունեցել է մոտ 7 մետր երկարություն։ Նա ուներ երկար պարանոց և փոքր գլուխ, որը իր ձևով հիշեցնում էր տիպիկ զաուրոպոդներին՝ հսկայական չորս ոտանի դինոզավրերին։ Ունի նմանատիպ առջևի վերջույթներ, որոնք համարվում են միջանկյալ պրոզավրոպոդների և զավրոպոնդերի միջև։ Սողունի վերջույթների կառուցվածքը ցույց է տալիս, որ նա քայլել է օգտագործելով բոլոր չորս վերջույթները, ինչպես նաև կարողացել է քայլել հետևի վերջույթներով։ Ծնոտի ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ այս տեսակը սնվել է բուսական ծագում ունեցող կերով։
Հետազոտողների խոսքերով այս տեսակը թույլ է տալիս պարզաբանել չորս ոտանի դինոզավրերի էվոլյուցիան։ Ի դեպ, սակայն 200 միլիոն տարի առաջ զաուրոպոդները արդեն գոյություն ունեին և դա գիտնականներին թույլ տվեց եզրակացնել, որ այս տեսակը հանդիսանում է միջանկյալ օղակ և չի հանդիսանում չորս ոտանի հսկաների անմիջական նախնի։
## Դասակարգում

Կլադոգրամ, որը ցույց է տալիս աարդոնիքսի դիրքը զավրոպոդոմորֆերի մեջ։ 
*Aardonyx* Aardonyx-ը կապված է չորս ոտանի զաուրոպոդոմորֆերի քույր խմբի հետ (Melanorosaurus + Sauropoda), և հանդիսանում է բազալ զաուրոպոդոմորֆ-զաուրոպոդերի միջև միջանկյալ օղակ։ Ըստ A. M. Yates (2009) Aardonyx դասակարգման պատկանում է Anchisauria տաքսոնին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հոդված՝ A. M. Yates ''Proceedings of the Royal Society B'' - ամսագրում
* Western Illinois University: Earth Claw 
* Fleshed-out restoration of an Aardonyx celestae  by paleoartist Julius T. Csotonyi
* Պալեոնտոլոգիական պորտալ «Аммонит.ру»
* Բրածո օրգանիզմների մասին կայք ''The Paleobiology Database'' на *www.paleodb.org* 

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Մասսոպոդներ
Կատեգորիա:Արխոզավրերի մոնոտիպային ցեղեր
Պինտո (Մադրիդ)

**Պինտո** () քաղաք և համայնք Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդի նահանգում, Մադրիդի ինքնավար մարզում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Արեա Մետրոպոլիտանա համայնքում։ Զբաղեցնում է 62,7 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 44524 մարդ է (2010 թվականի տվյալներով)։ Մարզի վարչական կենտրոնից ունի 20 կմ հեռավորություն։

## Հիմնական տեսարժան վայրեր
**Ermita de San Antón* Դրա տարածքը այժմ վերափոխվել է *մոլլի*,էրմիտաժը վերակառուցվել էր դեռևս 19-րդ դարում։
**Ermita del Cristo* 
**Iglesia parroquial de Santo Domingo de Silos* ("Parish of Saint Dominic of Silos")
*Éboli tower, այստեղ է պահվել արքայադուստր Էբոլին
*Centro Cultural Infanta Cristina։ Մինչև վերջերս այս շենքը համարվում էր, որպես հայտնի Casa de la Cadena՝ նախատեսված կաթողիկե ուղղվածության միապետների բնակեցման համար, բայց լուրջ պատմական ուսումնասիրությունները հերքել են այդ փաստը։
**MUSEO DE HOPIADORES* Դրա արտաքին տեսքը որոշ չափով կապույտ վարդագույն և կարմիր գույներով է։
**Centro Municipal de Cultura* ("Local Culture Center")
*Francisco Rabal Քաղաքային թատրոն
*Տարածաշրջանային Հարավարևելյան զբոսայգի

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Interior del parque fúster.jpg|Այգի
Պատկեր:Interior parque fúster b.jpg|Այգի
Պատկեր:Lago artificial parque Juan Carlos I.jpg|Արհեստական լիճ
Պատկեր:Monumento Parque Juan Carlos I a.jpg|Հուշարձան
Պատկեր:Monumento a las victimas del 11 de marzo parque juan carlos b.jpg|Հուշարձան
Պատկեր:Instalaciones para la tercera edad parque juan carlos.jpg|Սարքավորումներ տարեցների համար
Պատկեր:Pista de karts parque juan carlos.jpg|Զբոսայգի
Պատկեր:Polideportivo municipal principes de asturias.jpg|Մարզահամալիր
Պատկեր:PintoMadrid.JPG|Քաղաքապետարանի շենքը
Պատկեր:Placa del parque José Crespo de Pinto (Madrid).jpg|
Պատկեր:Fuente Juan Carlos I a.jpg|Շատրվան
Պատկեր:Torre de Eboli.jpg|Աշտարակ


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ayuntamiento de Pinto 
* Foro de Pinto

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Սահմանային թույլատրելի արտանետումներ

**Սահմանային թույլատրելի արտանետումներ** (ՍԹԱ), միավոր Ժամանակահատվածում աղտոտման աղբյուրից մթնոլորտ արտանետված վնասակար նյութերի քանակությունը, որը չի գերազանցում սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաները։ Մթնոլորտային օդի պահպանության նպատակով սահմանվում են աղտոտման աղբյուրներից վնասակար նյութերի ՍԹԱ-ի սահմանային թույլատրելի չափաքանակներ, որոնք հաստատվում են արտանետումների անշարժ և շարժական յուրաքանչյուր աղբյուրի համար։ Մթնոլորտային օդն աղտոտող նյութերի ՍԹԱ-ի սահմանային թույլատրելի չափաքանակները հաշվարկվում են այնպես (հաշվի են առնվում տվյալ տարածաշրջանի զարգացման հեռանկարները), որ տվյալ տարածքից ու մյուս բոլոր աղբյուրներից աղտոտող նյութերի արտանետումները չհանգեցնեն մթնոլորտային օդում աղտոտող նյութերի սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաների սահմանային թույլատրելի չափաքանակների գերազանցմանը։ Աղտոտման անշարժ աղբյուրներից մթնոլորտային օդն աղտոտող նյութերի արտանետման թույլտվության կարգը սահմանում է ՀՀ Կառավարությունը։

Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կատեգորիա:Շրջակա միջավայրի պահպանություն
Տիգրան Դաքեսյան

**Տիգրան Դաքեսյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Տիգրան Դաքեսյանը ծնվել է 1937 թվականին Կահիրեում։ Սովորել է Կահիրեի «Լեոնարդո դա Վինչիի» գեղարվեստական դպրոցում, այնուհետև գեղարվեստի ակադեմիայում։ Ապրում և ստեղծագործում է Կահիրեում։

## Մատենագրություն
IIeme exposition des peintres armeniens d'Egypte. Le Caire, 1958.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայերը Կահիրեում
Սիմոն Երեմյան

**Սիմոն Երեմյան** (), հայ բնագետ, գրող, բանասեր։

## Կենսագրություն
Ուսանել է ծննդավայրում, ապա Վենետիկի Մխիթարյանների մոտ, 1895 թվականին դարձել միաբանության անդամ։ 1899-1905 թվականներին խմբագրել Է «Բազմավեպ»-ը, 1901 թվականից՝ նաև «Գեղունի» հանդեսը։ 1896 թվականին Վենետիկում հրատարակել է «Նոր կենդանաբանութիւն եւ մարդաբանութիւն պատմական եւ նկարագրական», 1898 թվականին «Տարվինականութիւն կամ տեսակաց եւ մարդուս ծագման խնդիրը», 1901 թվականին՝ «Հայ բժշկարանք» աշխատությունները։

## Աշխատություններ
Ուշագրավ է «Պատկերազարդ բառգիրք գործնական գիտութեանց» (1900) աշխատություն-հանրագիտարանը։ Հրատարակել է գեղարվեստական ստեղծագործություններ՝ «Տուրկին» (1903), «Տագնապը» (1904) վիպակները, «Անէծք» (1903), «Սաթենիկ» (1904), «Ուխտը» (1905) ողբերգությունները, արձակ բանաստեղծություններ, հուշեր։ Լույս է ընծայել գրականագիտական ուսումնասիրություններ՝
* «Կենսագրութիւն Ղեւոնդ Ալիշանի» (1902),
* «Գրական պատմութիւն և գեղեցիկը» (1915),
* «Գրագէտ հայեր» 10 հատորանոց աշխատությունը (1913-1933), որտեղ տրված են հայ մշակութային գործիչների (Ղևոնդ Ալիշան, Ղազարոս Աղայան, Մատթեոս Մամուրյան, Հակոբ Պարոնյան, Տիգրան Կամսարական) դիմանկար-բնութագրականները։

## Երկեր
* Մխիթարյան վեհը. կենսագրական ստուերագիր տեառն գեր․ Իգնատիոս վարդապետի Կիւրեղեան․, Վենետիկ․, 1904։
* Հայ միտքը, Վենետիկ, 1906։
* Պատկերներ, արձակ քնարական բանաստեղծութիւններ, Վենետիկ, 1913

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բնագետներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Տոմար

մինի|աջից|Անանիա Շիրակացի
**Տոմար** Տոմարական հաշվումների նպատակով Դվինի 554 թվականին եկեղեցական ժողովն անրադարձ է կատարում հայկական օրացույցին։ Բուն հայոց թվականի (Քրիստոսից առաջ 2492 թվականին) կողքին սահմանվում է «Հայոց Մեծ թվականը», որի սկիզբը համարվում է 552 թվականի հուլիսի 11-ը։ Այնուամենայնիվ, Հայաստանում եկեղեցական տոների և ծիսակատարությունների ժամանակը որոշելիս անհամապատասխանություններ էին նկատվում՝ կապված հայկական արեգակնային օրացույցի շարժական լինելու հետ։ Ուստի քրիստոնեյա ուրիշ երկրների նման՝ Հայաստանում ևս սկսեցին գործածել հատուկ աղյուսակներ՝ օրացուցային տարբերությունները կարգավորելու համար։ Անանիա Շիրակացին «Անշարժ տոմար» կազմելու փորձ արեց։

Կատեգորիա:Տոմար
Ժորժ Դեմիրճյան

**Ժորժ Դեմիրճյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1952 թվականին հաճախել է Բուենոս Այրեսի մասնավոր նկարչական ստուդիաները։ Ցուցահանդեսների մասնակցել է 1957 թվականից։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել 1959, 1960, 1961, 1962 թվականներին։

## Ստեղծագործություններ
*«Դաշտում»
*«Խելահեղության դուռը»

## Մատենագրություն
* Jorge Demirjian. Pinturas, 1962.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1932 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բուենոս Այրես քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Վարշամ Երեմյան

**Վարշամ Մկրտչի Երեմյան** (դեկտեմբերի 6, 1899, Տառնավար, Շուշիի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 12, 1963, Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային նկարիչ։ Ուզբեկական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1945)։

## Կենսագրություն
1927 թվականին ավարտել է ՎԽՈՒՏԵՄԱՍ-ը։ Աշխատել է որպես գեղանկարիչ, գրաֆիկ, թատերակաև նկարիչ։ 1934 թվականից «Ուզբեկֆիլմ» կինոստուդիայի նկարիչ (առաջին կինոնկարը՝ «Վտարանդին», 1934)։

Երեմյանը ուզբեկական կինոարվեստի ոսկե ֆոնդը կազմող ֆիլմերի բեմադրող նկարիչ է եղել․
* «Նասրեդդինը Բուխարայում» (1943)
* «Թահիր և Զուհրա» (1945)
* «Ալիշեր Նավոի» (1948)
* «Նավոի»
* «Ավիցեննա» (1957)։
Վարպետորեն պատկերել է միջինասիական ժողովուրդների պատմությունը, կենցաղն ու մշակույթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուզբեկահայ նկարիչներ
Նյուրի

**Նյուրի** (, ), Հյուսիսային Իռլանդիայում մեծությամբ 4-րդ և Իռլանդիա կղզում 8-րդ քաղաքը (*city*)։ Գտնվում է Բելֆաստից 60 կմ և Դուբլինից 100 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի միջով հոսում է Կլանրայ գետը։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1144 թվականի բերնարդյան վանքի մոտ և Հյուսիսային Իռլանդիայի ամենահին քաղաքներից է։ 2008 թվականի տվյալներով այնտեղ ապրում է 29 946 մարդ։ Նյուրին քաղաքային համայնքի կարգավիճակ է ստացել 2002 թվականին Էլիզաբեթ 2-րդ թագուհու գահակալման գահակալման հոբելյանական՝ 50-րդ տարեդարձի ժամանակ։

ՌԴ Մուրմանսկի մարզի Կիրովսկ քաղաքի եղբայր-քաղաք է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:12-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Իռլանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Բրունետե

**Բրունետե** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Տերուել պրովինցիայի կազմում, Արագոն։ Համայնքը գտնվում է Մեծ Տերուել գավառի կազմում։ Տարածքը 48,9 *քկմ*։ Բնակչությունը 9411 *մարդ*։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Սրականջ գիշերաչղջիկ

**Սրականջ գիշերաչղջիկ** (), չղջիկների ենթակարգի հարթաքիթ չղջիկների ընտանիքի կաթնասուն կենդանի։

## Տարածվածություն
Արեալն ընդգրկում է Հարավային Եվրոպան, Արևմտյան Ուկրաինան, Մոլդովան, Ղրիմը, Կովկասը, Հյուսիսային Աֆրիկան, Առաջավոր, Փոքր և Կենտրոնական Ասիան, Իրանը, Աֆղանստանը։

Հայաստանում հանդիպում է կիսաանապատներից մերձալպյան գոտի (2350 մ բարձրություններում)։ Արցախում հայտնի է համարյա բոլոր լանդշաֆտային գոտիներում։ Համեմատաբար մեծ գաղութներ առաջացնում է Ազոխի (Հադրութի շրջան) և Ավանա Կարանի (Շուշիի շրջան) քարանձավներում։

## Կենսակերպը
Բնակվում է ժայռաճեղքերում, քարանձավներում, շենքերի (նաև պանելային) տանիքներում, նկուղներում, կամուրջների տակ՝ առանձնյակներով կամ գաղութներով։ Վարում է մթնշաղագիշերային կենսակերպ։ Ունի գիշերային ակտիվության տարբեր տիպեր։

## Արտաքին տեսքը
Մորթու մեջքային մասը կողմը մկնամոխրագույն է, մինչև մուգ գորշաշագանակագույն՝ հարդագույն խառնուրդի բծերով։ Ստորինկողմը կեղտոտ կամ մոխրափայլ է։ Մուգ է նաև թևաթաղանթը։ Ականջները գագաթում սրածայր են։ Մարմնի երկարությունը 58,8-73,9 մմ է, պոչինը՝ 45-58,7 մմ, նախաբազկինը՝ 52,5-61,1 մմ, կենդանի զանգվածը՝ 17,2-33,1 գ։ Գանգի կոնդիլոբազալ երկարությունը՝ 19,5-22 մմ։

## Սնունդը
Թռչում է մեծ բարձրությունների վրա՝ երեկոյից լուսաբաց։ Սնվում է մեծ չափերի բզեզներով (մարմարյա, ռնգեղջյուր), թիթեռներով, ցատկող ուղղաթևներով և այլն։ Մայիսի վերջին ծնում է 1 ձագ։

Սննդային մրցակիցներից է բեխշտեյնի գիշերաչղջիկը, եռագույն գիշերաչղջիկը և հարթաքիթ չղջիկների այլ ներկայացուցիչներ։

## Թշնամիները
Թշնամիներից են կատուները, կզաքիսները, աքիսները, առնետները և գիշերային գիշատիչ թռչունները։

## Հիվանդությունները
Վարակվում է էկտո-, էնդոմակաբույծներով։

## Նշանակությունը
Կարևոր նշանակություն ունի կենսացենոզների դինամիկ հավասարակշռության պահպանման գործում և որպես վնասատու միջատների դեմ պայքարի կենսաբանական միջոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարթաքիթ չղջիկներ
Վահան Երեմյան

**Վահան Ադամի Երեմյան** (), խորհրդային կուսակցական, պետական աշխատող, լրագրող։ ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

## Կենսագրություն
Դեռ երիտասարդ տարիքում այրիացած մայրը տնային ծառայողի իր համեստ եկամուտով մեծ դժվարությամբ կարողանում է մեծացնել իր միակ որդուն։ 1902 թվականին Վահանը ընդունվում է Բաթումի հայկական ծխական դպրոցի առաջին դասարան։ Դասերի մեծ մասը նա պատրաստում էր այն վարսավիրանոցի մի անկյունում, ուր աշխատում էր ինքը։ Օրերից մի օր սափրվելու եկավ անծանոթ մի հաճախորդ, զրույցից տեղեկանում է, որ տղան որբ է և բուռն ցանկություն ունի սովորելու։ Նրա օգնությամբ Վահանը մեկնում է Թիֆլիս՝ սովորելու Ներսիսյան դպրոցում։ Դա 1907 թվականի հունիսին էր։

1916 թվականին ավարտելով Ներսիսյան դպրոցը, Վահանը սկսում է դասավանդել Թեհրանի հայկական դպրոցում։ 1917 թվականի հունվարին նա նորից Թիֆլիսում է։ Նույն թվականի փետրվարին ընդունվում է բոլշևիկյան կուսակցության շարքերը։

Հոկտեմբերյան հեղափոխության նախօրյակին և նրա ընթացքում Վ. Երեմյանը մերթ գնում է Վրաստանի և Աբխազիայի խուլ գյուղերը, մերթ Հայաստանում, Լոռու լեռների վրայով անցնելով, շրջագայում բազմաթիվ գյուղեր և, որպես Թիֆլիսի ու Կովկասի բոլշևիկյան կոմիտեների ներկայացուցիչ, հեղափոխական ճառերով հանդես է գալիս կուսակցական կոնֆերանսներում ու ժողովներում։

1918 թվականի գարնանից Երեմյանն ակտիվորեն մասնակցում է Սուխումի հեղափոխական պայքարին, նշանակվելով Աբխազիայի հեղափոխական կոմիտեի նախագահի տեղակալ։ 1919 թվականի ամռանը, կուսակցության որոշմամբ, նա Հյուսիսային Կովկասում մասնակցում էր սովետների երկրամասային երկրորդ համագումարին՝ ընտրվելով կենտգործկոմի անդամ և ազգությունների գործերի, ապա և ներքին գործերի ժողկոմ։

1920 թվականի գարնանը կուսակցության կողմից ընդհատակյա աշխատանքի համար Լոռի ուղարկված Երեմյանը կազմակերպում է հեղափոխական գործերը՝ լինելով Լոռու գավառի հեղափոխական կոմիտեի նախագահը։

Քաղաքացիական կռիվների ավարտից հետո, կարճ ժամանակով աշխատելով Երևանի «Կոմունիստ» («Խորհրդային Հայաստան») թերթի խմբագրությունում, նա 1922-1925 թվականներին կատարել է ԲԳՏ ժողկոմի Հարավարևելյան Ռուսաստանի լիազորի օգնականի պարտականությունները, իսկ այնուհետև նշանակվել է ԺՏԽ-ի Հյուսիսային Կովկասի բյուրոյի վերստուգիչ բաժնի պետ։

1925 թվականին նրան նշանակում են ՌԽՖՍՀ պետառի գլխավոր ներկայացուցիչ Կոստանդնուպոլսում, ուր աշխատել է մինչև 1928 թվականը։

1928 թվականին տեղափոխվելով Հայաստան, Վ. Երեմյանը սկզբում աշխատում է «Խորհրդային Հայաստան» թերթում որպես խմբագիր, ապա՝ Կոլտնտկենտրոնի նախագահ և հետագայում ֆինանսների ժողովրդական կոմիսար։ 1931 թվականին նշանակվել Անդրֆեդերացիայի ֆինանսների ժողկոմ, որտեղ նա աշխատել է մինչև 1937 թվականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Ջենացանո դի Ռոմա

**Ջենացանո դի Ռոմա** () քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 22&nbsp;685 մարդ (2005 թվական), խտությունը կազմում է 1260մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 18 քառ. կմ։ Փոստային ինդեքս - 045, հեռախոսային կոդ - 06։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ռեհանուրց

**Ռեհանուրց** (), **վայրի ռեհան**, խուլեղինջազգիների (շրթնածաղկավորներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ 
Հայտնի է մոտ 10, Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝ 
*ռեհանուրց վայրի (*Clinopodium vulgare*) 
* ռեհանուրց ստվերային (*Clinopodium umbrosum*)։

Առաջինը տարածված է բոլոր մարզերում, իսկ երկրորդը՝ Սյունիքի մարզում։ Աճում է անտառներում, անտառեզրերին, թփուտներում։

## Կենսաբանական նկարագիր
150px|մինի|ձախից|''Clinopodium nepeta''
Ցողունը կանգուն է, խավավոր, բարձրությունը՝ 30-60 սմ։ Տերևները երկարավուն-ձվաձև են կամ կլորավուն։ Ծաղիկները ցողունի ծայրերին են՝ կարճ կոթուններով՝ հավաքված կեղծ տերևանութներում, ալ կարմիր, բուրավետ։

Ծաղկում է մայիս-օգոստոսին։

Պտուղը քառընկուզիկ է։

## Նշանակություն
Դեղաբույս է. պատրաստուկները հակաբորբոքային միջոց են։ Համեմունքային, ներկատու, մեղրատու բույս է։

## Տեսակներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Борисова А. Г. Род 1293. Пахучка — Clinopodium L. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1954. — Т. XXI. — С. 436—441. — 703 с. — 3000 экз.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Ձագարոլո

**Ձագարոլո** (), քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 14 620 մարդ (2004 թվական), խտությունը կազմում է 425 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 28 քառ. կմ։ Փոստային ինդեքս — 039, հեռախոսային կոդ — 06։

Զագարոլոն գտնվում է Հռոմից 34 կիլոմետր (21 մղոն) հարավ-արևելք, և սահմանակից է Կոլոնա, Գալիկանո նել Լացիո, Մոնտե Կոմպատրի, Պալեստրինա, Հռոմ, Սան Չեզարեո (Զագարոլոյի նախկին խմբակցություն) մունիցիպալիտետներին։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Լավրենտին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Երեսունհազարականներ

**Երեսունհազարականներ** (), ձեռնարկությունների և հիմնարկների, կուսակցական և խորհրդային հաստատությունների առաջատար համարվող աշխատողներին (բանվորներ, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպիչներ ու մասնագետներ) տրված անվանում, որոնք  ԽՄԿԿ Կենտրոնական կոմիսարիատի և ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի կողմից 1955-1957 թվականներին ուղարկվել էին գյուղական շրջաններ՝ խորհրդային ստանդարտներով տնտեսապես ցածր արդյունք գրանցած և «հետամնաց» համարվող կոլտնտեսությունները կառավարելու, դրանց արտադրողականությունը բարձրացնելու նպատակով։

Երեսունհազարականներն ընդօրինակել են 1929 թվականի քսանհինգհազարականների փորձը։

Խորհրդային Հայաստանում 1955 թվականին գյուղ է մեկնել 500 մարդ, 134-ը՝ որպես երեսունհազարական։

## Գրականություն
* Գեղամյան Գ․, *Հայաստանի կոլտնտեսային գյուղացիությունը սոցիալիզմի վերջնական հաղթանակի ժամանակաշրջանում (1946—1958 թթ․)*, Երեւան, 1968 թվական։
* ''Андреенков С. Н.''«Десталинизация» колхозной системы и её результаты в Сибири (1950-е — начало 1960-х годов)

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Երևանի միջնակարգ մասնագիտական երաժշտական դպրոց

**Երևանի միջնակարգ մասնագիտական երաժշտական դպրոց** կամ **Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոց**, հիմնադրվել է 1938 թվականին, Երևանի պետական կոնսերվատորիային կից՝ շնորհալի երեխաների խմբի բազայի վրա։

## Պատմություն
Պյոտր Չայկովսկու անվամբ է կոչվում 1940 թվականից։ Մինչև 1975 թվականը տվել է 665 շրջանավարտ։ 
Դպրոցը մասնագիտացված հանրակրթական օջախն է, որտեղ 12-ամյա կրթություն է ստանում 600 աշակերտ, միաժամանակ ստանալով 2 ատեստատ՝ հանրակրթական և մասնագիտական։

1982 թվականին դպրոցի շենքի ճակատին տեղադրվել է Չայկովսկու բարձրաքանդակը (քանդակագործ՝ Երվանդ Գոջաբաշյան, ճարտարապետ՝ Ջիմ Թորոսյան)։

Դպրոցը հիմնանորոգվել է Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ԱՄՆ արևելյան ափի տեղական մարմնի հովանավորությամբ։ Կենտրոնական մասնաշենքն ամբողջությամբ արդիականացվել է և համալրվել ճեմասրահներով, վերակառուցվել է մարզադահլիճը, համերգային դահլիճն ունի բեմահարթակ, հարմարավետ պայմաններ են ստեղծվել թե’ երաժիշտ կատարողների, թե’ հանդիսատեսի համար։ Դպրոցում գործող սիմֆոնիկ, փողային նվագախմբերի, ջութակահարների անսամբլի, երգչախմբի ու ջազ-բենդի համար կառուցվել են մասնագիտական սենյակներ։
մինի

## Բաժիններ
Ունի դաշնամուրի, ջութակի, թավջութակի, ալտի, կոնտրաբասի, տավիղի, փողային գործիքների և երաժշտության տեսության, հանրակրթական բաժիններ, մանկական երգչախումբ, սիմֆոնիկ նվագախումբ, ջութակահարների և կամերային անսամբլներ։

## Հայտնի շրջանավարտներ

* Մեդեա Աբրահամյան
* Աիդա Ավետիսյան
* Անահիտ Ներսիսյան (դաշնակահար) 
* Աննա Աճեմյան
* Ավետիս Բերբերյան
* Արա Թորոսյան (Մուրզո)
* Արմեն Մանդակունյան
* Արմեն Մանուկյան
* Արմինե Գրիգորյան
* Արմինե Սարգսյան
* Գարի Քյոսայան
* Գեղունի Չթչյան
* Գևորգ Աճեմյան
* Դանիել Երաժիշտ
* Դավիթ Ազարյան
* Դավիթ Բեջանյան
* Էդուարդ Թադևոսյան
* Էդուարդ Միանսարով
* Էդուարդ Սադոյան
* Թամար Հովհաննիսյան (երաժշտագետ)
* Ժան Տեր-Մերկերյան
* Լիլիթ Զաքարյան 
* Կարինե Խուդաբաշյան 
* Հասմիկ Գասպարյան
* Հարություն Փափազյան
* Մարգարիտա Ռուխկյան
* Մարինե Աբրահամյան
* Յուրի Դավթյան
* Նարինե Դելլալյան
* Շահեն Շահինյան
* Ջուլիետ Գալստյան-Էվերտս 
* Ռուբեն Ալթունյան
* Ռուբեն Ահարոնյան
* Սամվել Երվինյան
* Սերգեյ Սմբատյան
* Սոֆյա Մելիքյան
* Վահագն Հայրապետյան
* Տիգրան Համասյան
* Ֆելիքս Սիմոնյան
* Ֆորշ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը վերակառուցվել է

Կատեգորիա:Երաժշտական դպրոցներ
Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ