Անդաստակախխունջային նյարդ

**Անդաստակախխունջային նյարդ** կամ **լսողական-անդաստակային նյարդ**, հայտնի նաև որպես ութերորդ գանգուղեղային նյարդ, գանգուղեղային VIII նյարդ կամ պարզապես CN VIII, գանգուղեղային նյարդ, որը ներքին ականջից ուղեղ է փոխանցում ձայնի և հավասարակշռության վերաբերյալ տեղեկատվությունը։ Օլիվ-խխունջային թելերի միջոցով այն նաև շարժողական և մոդուլյացիոն տեղեկատվություն է հաղորդում ուղեղի ցողունում գտնվող վերին օլիվի համալիրից դեպի խխունջ։

## Կառուցվածք
Անդաստակախխունջային նյարդը հիմնականում կազմված է երկբևեռ նեյրոններից և բաժանվում է երկու խոշոր ճյուղերի՝ խխունջային նյարդի և անդաստակային նյարդի։

8-րդ գանգուղեղային նյարդը՝ անդաստակախխունջային նյարդը, ուղղվում է դեպի ուղեղի ցողունի միջին հատվածը, որը կոչվում է վարոլյան կամուրջ։ 8-րդ գանգուղեղային նյարդն անցնում է կամրջի հիմքի և երկարավուն ուղեղի միջև։ Կամրջի, երկարավուն ուղեղի և ուղեղիկի միջև գտնվող այս միացման տեղը, որտեղ գտնվում է 8-րդ նյարդը, կոչվում է ուղեղիկ-կամրջային անկյուն։ Անդաստակախխունջային նյարդն ուղեկցվում է լաբիրինթոսային զարկերակով, որը սովորաբար ճյուղավորվում է առջևի ստորին ուղեղիկային զարկերակից՝ ուղեղիկ-կամրջային անկյան մոտ, այնուհետև 7-րդ նյարդի (դիմային նյարդի) հետ միասին ներքին լսողական անցուղով ուղղվում է դեպի ներքին ականջ։

Խխունջային նյարդը սկիզբ է առնում ներքին ականջի պարուրաձև հանգույցներից և հեռանում խխունջից։ Կորտյան օրգանից եկող ելուստները իրականացնում են աֆերենտ (զգայական) փոխանցումը դեպի պարուրաձև հանգույցներ։ Հենց Կորտյան օրգանի ներքին մազակազմ բջիջներն են պատասխանատու աֆերենտ ընկալիչների ակտիվացման համար՝ ի պատասխան ճնշման ալիքների, որոնք հասնում են հիմային թաղանթին ձայնի փոխակերպման միջոցով։ Այն ստույգ մեխանիզմը, որով ձայնը փոխանցվում է խխունջային նյարդի նեյրոնների միջոցով, դեռևս հստակ չէ․ գոյություն ունեն երկու մրցակցող տեսություններ՝ տեղային և ժամանակային։

Անդաստակային նյարդը սկիզբ է առնում ներքին ականջի անդաստակային համակարգից։ Անդաստակային հանգույցում գտնվում են երկբևեռ նեյրոնների բջջային մարմինները, որոնց ելուստները տարածվում են դեպի հինգ զգայական օրգաններ։ Սրանցից երեքը կատարներն են, որոնք գտնվում են կիսաբոլոր խողովակների ամպուլաներում (լայնացումներում)։ Կատարների մազմզուկավոր բջիջները ակտիվացնում են աֆերենտ ընկալիչները՝ ի պատասխան պտտական արագացման։ Մյուս երկու զգայական օրգանները, որոնք սնուցվում են անդաստակային նեյրոնների կողմից, պարկիկի և արգանդիկի բծերն են։ Արգանդիկի բծերի մազմզուկավոր բջիջները ակտիվացնում են աֆերենտ ընկալիչները՝ ի պատասխան գծային արագացման, մինչդեռ պարկիկի բծերի մազմզուկավոր բջիջները արձագանքում են ուղղահայաց ուղղված գծային ուժին։

### Զարգացում
Անդաստակախխունջային ննարդը զարգանում է սաղմնային լսողական էկտոդերմից:

## Գործառույթ
Անդաստակախխունջային նյարդի միջոցով ներքին ականջի զգայական բջիջները (մազմզուկավոր բջիջները) տեղեկատվություն են փոխանցում ուղեղին: Այն բաղկացած է խխունջային նյարդից, որը փոխանցում է լսողության վերաբերյալ մանրամասները, և անդաստակային նյարդից, որը փոխանցում է տեղեկատվություն հավասարակշռության և տարածական կողմնորոշման մասին: Այն դուրս է գալիս կամրջաերկարավուն ուղեղային միացումից և լքում է գանգի ներքին խոռոչը քունքոսկրի ներքին լսողական անցուղով:

Անդաստակախխունջային նյարդն ունի հատուկ սոմատիկ աֆերենտ տիպի աքսոններ:

## Կլինիկական նշանակություն
### Վնասվածքի ախտանիշներ
Անդաստակախխունջային նյարդի վնասումը կարող է առաջացնել հետևյալ ախտանիշները.

* Լսողության կորուստ
* Գլխապտույտ
* Շարժման կեղծ զգացում
* Հավասարակշռության կորուստ (հատկապես մութ վայրերում)
* Նիստագմ 
* Ծովային հիվանդություն
* Հայացքով պայմանավորված տինիտուս (ականջներում աղմուկ, որն առաջանում կամ փոփոխվում է հայացքի ուղղությունը փոխելիս)

### Զննում
Հետազոտությունները, որոնք կարող են իրականացվել, ներառում են Ռիննեի և Վեբերի թեստերը:

Ռիննեի թեստը ներառում է աջ և ձախ կողմերի ստուգում, քանի որ լսողության սրությունը երկու ականջներում էլ հավասար է։ Եթե ոսկրային հաղորդականությունը (BC) ավելին է, քան օդայինը (AC) (BC > AC), դա նշանակում է, որ Ռիննեի թեստը բացասական է կամ ախտաբանական։ Եթե AC > BC, Ռիննեի թեստը նորմալ է կամ դրական։ Եթե BC > AC և Վեբերի թեստը շեղվում է դեպի ախտահարված կողմը, ապա դա հաղորդչական լսողության կորուստ է։ Եթե AC > BC և Վեբերի թեստը շեղվում է դեպի առողջ կողմը, ապա դա վկայում է նյարդազգայական լսողության կորստի մասին։

Մաքուր տոնայնությամբ հետազոտությունից հետո, եթե 500–8000 Հց բոլոր հաճախականությունների վրա օդային (AC) և ոսկրային (BC) հաղորդականության պատասխանները գերազանցում են 25 դԲ HL-ը (այսինքն՝ 0-24 դԲ HL միջակայքում են), արդյունքները համարվում են լսողության նորմալ զգայունություն։ Եթե AC-ն և BC-ն 25 դԲ HL-ից վատ են (25+ դԲ) 500-ից 8000 Հց միջակայքի որևէ հաճախականության վրա, և AC-ի ու BC-ի միջև չկա 10 դԲ-ից ավելի տարբերություն, ապա առկա է նյարդազգայական (սենսոնևրալ) լսողության կորուստ։ Եթե BC պատասխանները նորմալ են (0-24 դԲ HL), իսկ AC պատասխանները 25 դԲ HL-ից վատ են, և առկա է առնվազն 10 դԲ ճեղք օդային և ոսկրային պատասխանների միջև, ապա առկա է հաղորդչական լսողության կորուստ։

Շատ ականջաբաններ հետազոտության ընթացքում օգտագործում են Հյուսոն-Ուեսթլեյքի փոփոխված մեթոդը: Հիվանդի ախտաբանությունը ախտորոշելիս հաշվի է առնվում հետևյալ հետազոտությունների համախումբը. (1) օտոսկոպիա՝ ականջի անցուղու և թմբկաթաղանթի զննման համար, (2) տիմպանոմետրիա՝ թմբկաթաղանթի իմիտանսը և դրա շարժունակության աստիճանը գնահատելու համար, (3) օտոակուստիկ էմիսիա՝ խխունջում գտնվող արտաքին մազմզուկավոր բջիջների արձագանքը չափելու համար, (4) մաքուր տոնայնությամբ հետազոտություն ձայնամեկուսիչ խցիկում՝ շեմային ցուցանիշներ ստանալու և առկա լսողության կորստի տեսակը, ծանրությունը ու ախտաբանությունը որոշելու համար, և (5) խոսքային թեստեր՝ չափելու հիվանդի կողմից խոսքի ընկալումը և լսածը կրկնելու ունակությունը:

## Պատմություն
### Պատճառագիտություն
Որոշ հին տեքստերում նյարդն անվանվում է ակուստիկ կամ լսողական նյարդ, սակայն այս տերմիններն այլևս լայնորեն չեն կիրառվում, քանի որ դրանցում հաշվի չի առնվում նյարդի դերը անդաստակային համակարգում։ Այդ իսկ պատճառով մասնագետների մեծամասնության կողմից նախապատվությունը տրվում է անդաստակախխունջային նյարդ տերմինին։

## Տես նաև
* Լսողական համակարգ

## Ծանոթագրություններ


## Additional images

File:Cranial_endobasis_of_a_19-20_weeks_foetus.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cranial_endobasis_of_a_19-20_weeks_foetus.JPG|Անդաստակախխունջային նյարդ
File:Gray689.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gray689.png|Ուղեղի ցողունի մակերեսային փեղեքում, տեսքը առջևից
File:Gray705.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gray705.png|Ուղեղիկի պրոյեկցիոն թելերը փեղեքումից հետո
File:Gray719.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gray719.png|Հետին և միջին ուղեղ, տեսքը հետևից և կողքից
File:Gray792.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gray792.png|Երկարավուն, հետին և միջին ուղեղների վերին հատված, տեսքը հետևից, բացված բնական դիրքով
File:Gray922.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gray922.png|Աջ ականջի ոսկրային լաբիրինթի դիրքը գանգում, տեսքը վերևից
File:ThreeNeuronArc.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ThreeNeuronArc.png|Անդաստակաակնային ռեֆլեքս
File:Slide5nnn.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Slide5nnn.JPG|Անդաստակախխունջային նյարդ


## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ականջ
Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Գլխուղեղային նյարդեր
Կատեգորիա:Լսողություն
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգ