open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անդրեա Ջեյմս

**Անդրեա Ջեյմս** (, ), ամերիկացի կինեմատոգրաֆիստ և ԼԳԲՏ իրավունքների շարժման ակտիվիստ։ Ջեյմսը մեծացել է Ինդիանա նահանգում։ Կրթություն է ստացել Ուաբաշ քոլեջում և Չիկագոյի համալսարանում։ Քոլեջից հետո Ջեյմսը տասը տարի աշխատել է Չիկագոյում։ 1996 թվականին ստեղծել է «Transsexual Road Map» կայքը, իսկ ավելի ուշ՝ «HairFacts» և «HairTell» կայքերը։ Ջեյմսը Boing Boing-ի համար գրել է The Advocate-ը, The Huffington Post-ը և The Atlantic-ը։ 2003 թվականին Ջեյմսը տեղափոխվել է Լոս Անջելես և հեղինակ ու դերասանուհի Կալպուրնիա Ադամսի հետ հիմնադրել է Deep Stealth Productions-ը։ Ամբողջովին տրասգենդերային մասնակիցներով նրանք մասնակցել են Եվա Էնսլերի «Վագինի մենախոսությունները» պիեսի առաջին բեմադրության ստեղծմանը։ 2005 թվականին հայտնվել է «Տրանսամերիկա» ֆիլմում և սովորեցրել է կինոաստղ Ֆելիսիտի Հաֆմանին։ Աշխատել է ուրիշ տրանսգենդեր կանանց հետ, այդ թվում՝ Լին Քոնվեյի և Դեիրդե Մաքլոսկիի հետ, տրանսգենդեր մարդկանց ակադեմիական շահագործումը դադարեցնելու համար։

Ջեյմսը գրել կամ համահեղիակել է մի քանի գրքեր, այդ թվում՝ Կալպուրնիա Ադամսի «Марк 947» ինքնակենսագրությունը, Վերոնիկա Ռենարի 2007 թվականի «Ֆոլոմոլո» ինքնակենսագրությունը, «Trans Bodies, Trans Selves» (2014) ինքնօգնության գիրքը և Վիլյամ Բելլայի «Suck Less» ինքնօգնության գրքի ծաղրանմանակումը։ Նա որպես «Նամակներ իմ քույրերին» (2014) անթոլոգիայի համախմբագիր համագործակցել է Դինա Թորնթոնի հետ։ «Vagina Warriors» ֆոտոալբոմի համար նկարահանվել է Իվ Էնսլերի և Ջոյս Թենիսոնի «World According to Wonder», Դուգլաս Օսթերհաուտի «Facial Feminization Surgery» և Թերի Սպար Նելսոնի «51 %․ կանայք և քաղաքականության ապագան» ֆիլմերում։

Ջեյմսը աշխատել է սոցիալական ցանցերի հետ, ինչպիսիք են Facebook-ը, բովանդակության մոդելների և հասարակական ստանդարտների վրա։ 2016 թվականին Tinder-ի հետ աշխատել է գենդերային տարբերակների ներդրման ուղղությամբ։ 2014 թվականին Ալեք Մապայի հետ գլխավոր դերում բեմադրել է «Alec Mapa: Baby Daddy» կատակերգությունը։ 2016 թվականին մասնակցել է Intelligence Squared գենդերային ինքնության քննարկմանը, որը BBC World News-ի համար նկարահանվել է Սիդնեյում։ Քեթի Կուրիկի հետ միասին եղել է 2017 թվականի «Գենդերային հեղափոխություն» վավերագրական ֆիլմի պրոդյուսերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունվարի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերատորներ
Խանդի Ալեքսանդեր

**Խանդի Ալեքսանդեր** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, խորեոգրաֆ և պարուհի։

## Վաղ կյանք
Խանդի Ալեքսանդերը ծնվել է Նյու Յորքում։ *Queensborough Community College*-ում կրթություն ստանալուց հետո հայտնվել է մի քանի բրոդվեյ մյուզիքլներում։ 1988-1992 թվականներին՝ իր համաշխարհային շրջագայության ընթացքում, Ուիթնի Հյուսթոնի կողմից նշանակվել է խորեոգրաֆ, ինչպես նաև հայտնվել է մի քանի ֆիլմերում և երաժշտական տեսանյութերում։

## Կարիերա
Իննսունական թվականների սկզբին Խանդի Ալեքսանդերը կենտրոնացել է իր դերասանական կարիերայի վրա և սկսել է ակտիվորեն հայտնվել կինոյում և հեռուստատեսությունում։ Նկարահանվել է այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «ՍիԲի 4. Չորրորդ կապալ», «Ջոշուայի ծառը», «Սպառնալիք հասարակությանը», «Ինչ կարող է անել սերը», «Բանաստեղծական արդարություն», «Շուգար Հիլ», «Տնային խնջույք 3» և «Ագահություն»։ 1995 թվականին ստացել է «Լրատվական ռադիո» կատակերգական սերիալի կենտրոնական դերերից մեկը, որտեղ նկարահանվել է չորս եթերաշրջանների ընթացքում։ Նույն ժամանակահատվածում «Շտապ օգնություն» հայտնի հեռուստասերիալում սկսել է կատարել Ջեքի Ռոբինս դերը։ Նաև հայտնվել է «Օրենք ու կարգ։ Հատուկ կորպուս», «Նյու Յորքի ոստիկանություն» և «Նրա անունը Նիկիտա է» սերիալներում։

Ալեքսանդրը 2000 թվականի HBO հեռուստաալիքի «Անկյուն» քրեական մինի-սերիալում գլխավոր դեր է խաղացել, որի համար բազմաթիվ դրական արձագանքներ է ստացել քննադատներից, ինչպես նաև արժանացել է մի քանի մրցանակների։ 2002 թվականին Հանդի Ալեքսանդրը «C.S.I.: Մայամիի հանցագործության վայրը» հեռուստասերիալում ստացել է կորոներ Ալեքս Վուդսի դերը, որտեղ նկարահանվել է մինչև 2009 թվականը՝ շոուից հեռանալը։ Միաժամանակ նկարահանվել է «Կատարյալ ծրագիր», «Սև նշան», «Անիծված սեզոն», «Կատարյալ օտարներ» և «Նորածինը» ֆիլմերում։

2010 թվականին Ալեքսանդրը ստացել է HBO հեռուստաալիքի «Տրիմեյ» դրամատիկական հեռուստասերիալի գլխավոր դերերից մեկը։ Շոուն շարունակվել է մինչև 2013 թվականի վերջը։ 2012 թվականին «Հետաքննություն մարմնի վրա» հեռուստասերիալի երկու դրվագներում եղել է հրավիրված աստղ։ 2013 թվականին Շոնդա Ռայմսը Ալեքսանդրին հրավիրել է իր «Սկանդալ» հեռուստասերիալում կատարելու գլխավոր հերոսի մոր դերը։ 2015 թվականին դերի շնորհիվ առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի։ 2015 թվականին Քուին Լաթիֆայի և Մո՝Նիկի հետ միասին նկարահանվել է «Բեսսի» ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1957 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 4 ծնունդներ
ԿիևՄուզիկՖեստ

**«ԿիևՄուզիկՖեստ»** (), ուկրաինական ամենամյա միջազգային երաժշտական փառատոն է։ Փառատոնը յուրաքանչյուր տարի անց է կացվում Կիևում, սեպտեմբերի վերջից հոկտեմբերի սկիզբ։ Փառատոնի ծրագիրը մեծ մասամբ կազմված է ժամանակակից ուկրաինացիների և արտասահմանցի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններից։ Փառատոնի համերգներն անց են կացվում Ուկրաինայի Ազգային ֆիլհարմոնիայի Սյունազարդ դահլիճում, Չայկովսկու անվան Ուկրաինայի ազգային երաժշտական ակադեմիայի Մեծ և Փոքր դահլիճներում, Երգեհոնային երաժշտության տանը, Գիտական տանը և այլ դահլիճներում։ Փառատոնին մասնակցում են ուկրաինացի և արտասահմանցի երաժշտական կոլեկտիվներ։

Առաջին միջազգային ուկրաինական երաժշտական «ԿիևՄուզիկՖեստ-90» փառատոնը կայացել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 6-13-ը։

## Փառատոնի երաժշտական տնօրեններ
* 1990-2001 թվականներ` Իվան Կարաբից 
* 2002-2005 թվականներ` Միրոսլավ Սկորիկ,
* 2006-2012 թվականներ` Իվան Նեբեսնի,
* 2013-2015 թվականներ` Միրոսլավ Սկորիկ։

## Ծանոթագրություններ

## Հրապարակումներ
* 

## Արտաքին հղումներ
* Киев Музик Фест — эпоха в истории архив программ фестиваля за 1990—2002 годы.
* Анонс концертов фестиваля КИивМузикФест — 2006 (29 сентября — 7 октября)
* Анонс концертов фестиваля КиивМузикФест — 2007 (28 сентября — 7 октября)
Րաֆֆի Կոնդակչյան

**Րաֆֆի Պողոսի Կոնդակչյան** (1927-1992), հայ պատմաբան։

## Կենսագրություն
Րաֆֆի Պողոսի Կոնդակչյանը 1951 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 1958 թվականից աշխատել է Հայկական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտում։ Այնտեղ 1964 թվականին նա պաշտպանել է գիտական թեզ՝ ստանալով պատմական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

Վախճանվել է 1992 թվականին, թաղված է Երևանի Շահումյանի գերեզմանատանը։

## Աշխատություններ
Րաֆֆի Կոնդակչյանի աշխատությունները հիմնականում նվիրված են Թուրքիայի ներքին քաղաքականությանը։ Գիտական մամուլում նա տպագրել է պատմագիտական մի շարք հոդվածներ։ Նրա հեղինակությամբ հրատարակվել են «Արևմտագերմանական մոնոպոլիստների ներխուժումը Թուրքիա», «Թուրքիայի դեմոկրատական կուսակցության ներքին քաղաքականությունը 1950-1960 թթ.», «Թուրքիայի ներքին քաղաքականությունը երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանում (1939-1945)» հետազոտությունները։

Հեղինակակիցն է «Թուրքիայի նորագույն պատմությունը» (Մոսկվա, 1965), «Թուրքիայի քաղաքական կուսակցությւնները և գործիչները» (1966), «Թուրքիա. ներքին քաղաքականությունը և իսլամը» (1983) ռուսերեն ժողովածուների։

## Ծանոթագրություններ
Սիրո հեգնանք

**«Սիրո հեգնանք»** (), Ալեքսանդր Չեռնյաևի ռոմանտիկ կատակերգությունը, որը նկարահանվել է 2010 թվականին (ռուս-ղազախական համատեղ կինոնկար)։

## Սյուժե
Ղազախ նավթային օլիգարխի հարսնացու Ասելը (Ասել Սագատովա) երազում է աշխատել հեռուստատեսությունում։ Նրա ընկերուհին՝ Ժենյան (Օլգա Օռլովա) աշխատում է Օստանկինոյում և առաջարկում է նրան ծանոթացնել նոր շոուի պրոդյուսերի հետ, բայց դրա համար Ասելը պետք է այնպես անի, որ իրեն սիրահարվի նա, ով առաջինը կմտնի սրճարան։ Հաստատություն առաջինը մուտք է գործում Իվանը (Ալեքսեյ Չադով), որը հազվագյուտ անհաջողակ է։ Իվանին հրապուրելն աղջկա համար կարծես թե չնչին խնդիր է, բայց ամեն ինչ այնքան պարզ չէ, որքան թվում է առաջին հայացքից։

## Դերերում
* Ասել Սագատովա – *Ասել
*[[Ալեքսեյ Չադով]] – *Իվան
*Էրիկ Ժոլժակսինով – *Ալիկ
*[[Իրինա Ռոզանովա]] – *Իվանի մայրը
* Օլգա Օռլովա – *Ժենյա, Ասելի ընկերուհին
*Նատալյա Ռուդովա – *Մաշա, Ասելի ընկերուհին
*Մարինա Չեռնյաևա – *Անժելա
*[[Գոշա Կուցենկո]] – *գեներալ
*Կառլիգաշ Մուհամեջանովա – *Բիբիգուլ, սինխրոնիստ
*Վիտալի Գերասիմով – *Անդրեյ
*Անդրեյ Նազիմով – *Դեն, Իվանի ընկերը
*[[Իվան Օխլոբիստին]] – *Կոտելևսկի, կենդանաբան
*Արթուր Սմոլյանինով – *Անտոն, Իվանի ընկերը
*Ֆարհադ Աբդրաիմով – *մարզիչ
*Վասիլի Սոլովյով – *նորություններ հաղորդավար
*Ալեքսանդր Սամոյլենկո – *տաքսու վարորդ
*Անդրեյ Գրիգորև-Ապոլլոնով – *աստղ
* [[Նիկոլայ Դրոզդով]] – *Մինելեյ Սկվորցով, հեռուստահաղորդավար
*Ռոման Գրեդին – *մատուցող
*Մարինա Գրիգորիևա-Ապոլոնովա – *հարբած աղջիկ ռեստորանում
* Զուրաբ Գուրցկաիա – *հարևան
* Իրինա Խարուկ
* Սոֆյա Սմոլնիկովա – *մանկության ընկերուհի
* Ալեքսանդր Տուգանով – *հարսանիքի հյուր
*Ինկար Աբդրաշ – *Այգուլ, սինխրոնիստ
*Կոնստանտին Անտոշկին – *ռեժիսորի ասիստենտ
*Էլդարի Բասիլիա – *թղթակից
*Անտոն Կապանին – *ռեժիսոր
*Յուրի Կոլոկոլկին – *գազելի վարորդ
*Յուլյա Մելնիկովա – *մարզիկի ուղեկիցը
*Յուրի Վնուկով – *հրաձգարանի աշխատող

## Քննադատություն
Որոշ ղազախստանցի պատգամավորներ, հայտարարելով ավանդույթների ոտնահարման մասին, դիտողություններ են անում ժամանակակից ֆիլմերին։

Բեկբոլատ Տլեուխանը (խորհրդարանի մաժիլիսի պատգամավոր) նշել է. «Մենք պետք է հարգենք մեր կանանց և նրանց այդքան անհրապույր կերպով ցույց չտանք։ Հինավուրց ժամանակներից խոսում են մուսուլման կանանց մաքրաբարոյության մասին։ Այժմ այս բոլոր բարոյական հասկացությունները քայքայվում են»։

Նուրթայ Սաբիլյանովը (խորհրդարանի մաժիլիսի պատգամավոր) նշել է. «...Ամենացավալին այն է, որ հերոսուհին օգտագործել է ղազախ գործարարին և ամուսնացել այլ ազգի ներկայացուցչի հետ։ Այստեղ կա ազգային զգացմունքի թաքնված քողարկված ծաղրանք»։

## Երաժշտություն
Ֆիլմի սաունդթրեքը հավաքել է կոմպոզիտոր Արկադի Ուկուպնիկը։

Գլխավոր տեսարաններից մեկը հնչյունավորվել է Օլեգ Չուբիկինի «Rain, rain» երգով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայքը
* «Սիրո հեգնանք» ֆիլմի գրախոսականը  *Кинокритика* կայքում
* «Սիրո հեգնանք» ֆիլմի գրախոսականը *КиноГовно* կայքում
* 

Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ
Անդրե Գյուստավ Սիթրոեն

**<big>Անդրե Գյուստավ Սիթրոեն</big>** (),(), ֆրանսիացի արդյունաբերող, «Սիթրոեն» կոնցեռնի և համանուն ավտոմեքենաների հիմնադիր։

## Կենսագրություն
thumb|Գյուստավ Սիթրոենի տապանաքարը Փարիզում

Անդրե Գյուստավ Սիթրոենը ծնվել է Փարիզում՝ հրեական ընտանիքում։ Նա ընտանիքի հինգերորդ երեխան էր. հայրը՝ Լևի Սիթրոենը, (), ադամանդների և այլ թանկարժեք քարերի նիդերլանդացի վաճառական էր, մայրը՝ Մաշա Քլեյնմանը, Լեհաստանից էր։ Երբ դեռ չէր լրացել Անդրե Սիթրոենի 6 տարին, նրա հայրը ինքնասպան է լինում և ընտանիքին է թողնում հսկայական կարողություն։ Լևի Սիթրոենի արտասահմանյան ձեռնարկության միայն մեկ պարտատոմսը կազմում էր 1 միլիոն ֆրանկ, որն այն ժամանակ մեծ գումար էր։ Սակայն, չնայած ադամանդ վաճառողների շրջանում ունեցած ֆինանսական մեծ կապերի, Անդրե Գյուստավ Սիթրոենը նախընտրում է չգնալ հոր հետքերով։ Անդրեն պլանավորում է ընդունվել պոլիտեխնիկական դպրոց, որպեսզի այնուհետև դառնա ինժեներ։ Ավարտելով ուսումը՝ Սիթրոենը մեկնում է զինվորական ծառայության։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Փարիզում՝ Ժավել գետի ափին՝ Էյֆելյան աշտարակի մոտակայքում, Անդրեն կառուցել է բեկորային արկերի արտադրությամբ զբաղվող գործարան։ Ֆրանսիայում ռուս ռազմական գործակալ Ալեքսեյ Ալեքսեևիչ Իգնատևի վկայությամբ գործարանը կառուցվել է Ռուսաստանի համար նախատեսված բեկորային արկերի արտադրության պատվերների միջոցներով։ 1915 թվականի մարտին Սիթրոենն ստացել է ավանս՝ կանխավճար, ընդհանուր գումարի քսան տոկոսի չափով, որի դիմաց, բացի առաջնակարգ բանկի բանկային երաշխիքներից, նրան տրվել է  հիպոթեք գործարանային ամբողջ սարքավորումների և հողամասի համար, որտեղ այդ ժամանակ գործում էր գնդիկավոր առանցքակալների գործարանը։ Գործարանի շինարարությունն ավարտվել է ռեկորդային ժամկետներում՝ ընդամենը չորս ամսում։ Ռուսական բանակի համար կոտորակառումբի (շրապնել) արտադրման պատվերն իրականացվել է 1915 թվականի օգոստոսի 1-ից մինչև 1916 թվականի օգոստոսի 1-ը նվազագույն ուշացումով և առանց որևէ թերության։

1919 թվականին նա վերազինել է գործարանը ավտոմեքենաների արտադրության համար։ «Սիթրոեն» ընկերությունը դարձել է 1930-ական թվականների ամենահաջողված ավտոարտադրողներից մեկը Եվրոպայում։ Սակայն Անդրեի մոլուցքը դեպի մոլեխաղեր տանում է սնանկության։ Michelin ընկերությունը գնել է «Սիթրոեն»-ը։

Անդրե Գյուստավ Սիթրոենը մահացել է 1935 թվականին ստամոքսի քաղցկեղից Փարիզում։ Թաղված է Մոնպառնասում, թաղումը կազմակերպել էր Փարիզի գլխավոր ռաբբին։

## Մատենագիտություն
* Մարկ Բլաու։ Անդրե Սիթրոեն` հրեա ավտոարտադրող - Հերցլիահ` Իսրադոն, 2010։  - 192 с. (ISBN 978-5-94467-090-8)
* John Reynolds, André Citroën: ingénieur, explorateur, entrepreneur, E-T-A-I (ISBN 978-2-7268-8689-2)
* Silvain Reiner, La Tragédie d’André Citroën, Amiot-Dumont, Paris, 1954, 557 p.

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Citroën dealership, Chingford, Waltham Forest, London 1.jpg
Պատկեր:Citroën Revolte - Flickr - David Villarreal Fernández (6).jpg
Պատկեր:Citroën 2 CV Dolly, Bj. 1987 (Foto Sp 2016-06-05).JPG
Պատկեր:Citroën Sahara Rear.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The early years
* Insecula encyclopedia (in French)
* Citroënët

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաշինական ընկերություններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Ֆայենբերգ Սարգսյան

**Ֆայենբերգ Հրաչի Սարգսյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Ֆայենբերգ Սարգսյանը ծնվել է 1948 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, Երևան քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունը ստավել է Երևանի թիվ 82 միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1965 թվականին։

Ֆայենբերգ Սարգսյանը 1965-1971 թվականներին աշխատել է Երևանի ֆրեզերային հաստոցների գործարանում։ 1971-1975 թվականներին եղել է Երևանի Խ.Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի գեղարվեստական դաստիարակության ֆակուլտետի ուսանող։ 1975-1976 թվականներին պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել Խորհրդային բանակում։ 1976 թվականին որպես դասախոս աշխատանքի է անցել Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի կերպարվեստի ամբիոնում։

Ֆայենբերգ Սարգսյանը Չեխոսլովակիայում բացված «Աշխարհը երեխաների աչքերով» ցուցահանդեսին ոսկե մեդալի է արժանացել։

Նկարչի 1982 թվականին նկարած «Հիրիկներ» գեղանկարն այժմ գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ 1987 թվականին Ֆայենբերգ Սարգսյանի անունն ընդգրկվել է Հայաստանի նկարիչների միության անդամների ցանկում։

Մասնակցել է հանրապետական և միջազգային մի շարք ցուցահանդեսների, Մոսկվայում, Հոլանդիայում, Երևանում ուեցել է անհատական ցուցահանդեսներ։

Արժանացել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի դիպլոմի (2003) և Արցախի Քարվաճառի պատկերասրահի պատվոգրի (2008)։

## Աշխատություններ
* «Արվեստը և նրա բազմաբնույթությունը»։ ՀՊՄՀ 90 ամյակին նվիրված գիտաժողովի նյութերի ժողովածու։ «Մանկավարժ» հրատ., Երևան, 2012թ.
* «Կերպարվեստի նախնական ուսուցման առանձնահատկությունները»։ Գեղարվեստական միտք թիվ 1, Երևան 2012թ.
* «Կոմպոզիցիա»։ Հեղինակային հրատ., Երևան, 2013թ.
* «Կոմպոզիցիայի ուսուցման ծրագրային բովանդակությունը բուհում»։ Հեղինակային հրատ., Երևան, 2013թ.
* «Կոմպոզիցիայի հիմնական տարրերը կերպարվեստում»։ Գեղարվեստական միտք թիվ 1, Երևան 2013թ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հիրիկներ (1982)
*«ՀԱՎԵՐԺ ՍՏԵՐԻ ԵՐԿԻՐԸ» ԳՐՔԻ ՇՆՈՐՀԱՆԴԵՍԸ ՓԱՍՏԱԲԱՆՆԵՐԻ ՊԱԼԱՏՈՒՄ
*Գեղանկարչություն։ Գրաֆիկա։ Փորագրանկար Живопись. Графика. Гравюра

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Տիկան Ներքին

**Տիկան Ներքին**, գյուղակ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Արդահան քաղաքից 15 կմ հյուսիս֊արևելք։

## Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 351 բնակիչ։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Նարեկ Գրիգորյան

**Նարեկ Հարազատի Գրիգորյան** (), Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Նարեկ Գրիգորյանը ծնվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս գյուղում։

Ազատվել է Հայաստանի զինված ուժերում պարտադիր զինվորական ծառայությունից։ Ըստ «Հեթք» ինտերնետային թերթի, ազատման հիմքը եղել է ինքնավնասումը։

Սովորել է Երևանի Հյուսիսային համալսարանի տնտեսագիտության կառավարման և ինֆորմատիկայի ֆակուլտետի «Տնտեսագիտություն և կառավարում» բաժինը, որն ավարտել է 2013 թվականին։ Հետագայում ուսումը շարունակել է ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայի մագիստրատուրայի «Գործարար վարչարարություն (MBA)» բաժնում։

2016-2018 թվականներին Նարեկ Գրիգորյանը եղել է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս համայնքի ավագանու անդամ։ 2017 թվականի փետրվարից-մայիս ընկած ժամամակահատվածում եղել «Սևան ազգային պարկ» պահպանվող տարածքի տեսուչ։

2018-2020 թվականներին զբաղեցրել է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզպետի տեղակալի պաշտոնը։ Հանդիսանում է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հիմնադիր անդամ է։

2020 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Նարեկ Գրիգորյանը Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի թիվ 8 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով։

Ըստ Նարեկ Գրիգորյանը պնդման, նա մասնակցել է 44-օրյա պատերազմին, եղել է «Գեղարքունիք» ջոկատի հրամանատարը։ Սակայն այդ տեղեկությունը հերքել է ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը՝ հայտնելով, որ Նարեկ Գրիգորյանի գլխավորած «Գեղարքունիք» ջոկատն առաջնագծում չի մարտնչել, առանձին որևէ մարտական առաջադրանք չի կատարել, ջոկատի անձնակազմից զոհեր և վիրավորներ չեն եղել, պարգևատրման ներկայացումներ չեն եղել։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 8-րդ գումարման խորհրդարանի կազմը
* «Իմ Քայլը» դաշինքի համապետական ցուցակը․ ԱԺ 2018

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Նորատուս գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Piëch Automotive

**Piëch Automotive** ([pçç]), էլեկտրոմոբիլների արտադրության ընկերություն, որը գտնվում է Ցյուրիխում, Շվեյցարիայում, և հիմնադրվել է 2017 թվականի օգոստոսին՝ Ռեա Սթարք Ռաջիչի և Անտոն «Թոնի» Պիեհի կողմից։

## Պատմություն
Անտոն Պիեխը, Ֆերդինանդ Պիեխայի որդին, Volkswagen Group-ի նախկին գլխավոր տնօրեն և Ֆերդինանդ Պորշեի թոռը, արդյունաբերական դիզայներ Ռեա Ստարկի հետ միասին Ռաջիչը հիմնել է Piëch Automotive Էլեկտրամոբիլների արտադրության շվեյցարական ընկերությունը։

Piëch Automotive-ը ներկայացրել է իր առաջին GT Mark Zero (կամ Mk 0) մոդելը 2019 թվականի Ժնևի միջազգային ավտոսրահում։

Piëch Automotive կոնստրուկտորական մոտեցման առանձնահատկությունը մոդուլային հայեցակարգի օգտագործումն է, որը թույլ է տալիս ծրագրային և ապարատային ապահովումը պահպանել արդի վիճակում, զարգացման և տեխնիկական առաջընթացի հետ համընթաց ընթանալու համար, ինչի շնորհիվ ուժային ագրեգատը փոխարինելի է, իսկ մեքենայի մարմնի կառուցվածքն ու ձևը պահպանվում են անփոփոխ։ Piëch Automotive-ի դիզայներական մոտեցման առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ այն թույլ է տալիս ծրագրային և ապարատային։ Մեքենայի ամբողջ հայեցակարգը մտածված է և նախատեսված է արտաքին գործընկերների հետ աշխատանքում տնտեսական արտադրության ապահովման համար, առանց ընկերությունում որևէ արտադրության ուղղահայաց ինտեգրման կազմակերպման։

## Մարկ Զրոյի հայեցակարգը
Pico Mark Zero GT մոդելը, որի առաջին էսքիզները ստեղծվել են դեռևս 2017 թվականին, ներկայացվել է որպես կոնցեպտ-կար Ժնևի ավտոսրահում 2019 թվականի մարտի 5-ին։

### Դիզայն
Մեքենան հանդիսանում է երկտեղանոց սպորտային կուպեն, որը պատրաստված է ժամանակակից ոճով։ Առաջին մոդելները պետք է հայտնվեն 2022 թվականին։ Դրանք հագեցած կլինեն էլեկտրական շարժիչներով և մարտկոցով, որը տեղադրված է հետևի առանցքի տարածքում գտնվող կենտրոնական թունելում։ Դրանց զանգվածը կկազմի 1800 կգ։ Մոդուլային հարթակի շնորհիվ Mark Zero մոդելի վրա հնարավոր կլինի տեղադրել ջերմային, հիբրիդային ուժային ագրեգատ կամ վառելիքային տարրերով ուժային ագրեգատ։ Երկրորդ փուլում այն նախատեսվում է օգտագործել SUV և «սեդանով Piëch» սեգմենտի ավտոմեքենաների համար։

### Շարժիչ
Mark Zero-ն հագեցած է երեք էլեկտրաշարժիչներով՝ 150 կՎտ հզորությամբ ասինխրոն էլեկտրաշարժիչ, որը տեղադրված է առջևի առանցքի վրա, և երկու անկախ սինխրոն Էլեկտրաշարժիչներ՝ յուրաքանչյուրը 150 կՎտ հզորությամբ, որոնք տեղակայված են հետևի առանցքի վրա, որոնց ընդհանուր հզորությունը կազմում է 600 ձիաուժ։

Դրա նորարարական մարտկոցը կարող է վերալիցքավորվել 4 րոպե 40 վայրկյան լիցքավորման մակարդակի 80%-ի հեռանկարային տերմինալի արագ լիցքավորման (դեռ չի արձակվել սերիական) հզորությամբ 380 կվտ, որը պետք է ապահովի մատակարարումը ինսուլտի մոտ 500 կմ։

### Կարծիքներ
Նոր կոնցեպտի դիզայնը հիմնականում դրական է գնահատվել։ Օրինակ, Կլաուս Շմիդտը՝ BMW M GmbH-ում սպորտային մեքենաների նախկին մշակողը, այն եզակի է անվանում։

## Ծանոթագրություններ
Ուլտրամարին

**Ուլտրամարին,** անօրգանական պիգմենտ։

## Նկարագրություն
Ուլտրամարինը սինթետիկ նատրիումի ալյումինոսիլիկատ է, որը պարունակում է նատրիումի պոլիսուլֆիդներ։ Կախված կազմությունից՝ այն կարող է լինել սպիտակ, կանաչ, կապույտ, մանուշակագույն և կարմիր։

Ուլտրամարինի գույնային  բնութագիրը կախված է նատրիումի պոլիսուլֆիդներից։

Ուլտրամարինը համապատասխանում է ընդհանուր բանաձևին.:

n(Na2O·Al2O3·mSiO2)·Na2Sx;

որտեղ n = 2—3; m = 2—3; x = 1—5։

Առավել գործնական  նշանակություն ունի հագեցած կապույտ գույնի բարձրսիլիցիումային պոլիծծմբային արգասիքը, որը համապատասխանում է հետևյալ բաղադրությանը՝

2(Na2O·Al2O3·3SiO2)·Na2S4։

Կախված ծծմբի պարունակությունից և ալյումինի և սիլիցիումի հարաբերակցությունից, առանձնանում են հետևյալ կապույտ ուլտրամարինները.
* ցածր ծծմբային և ցածր սիլիցիումային` կանաչավուն երանգով;
* պոլիծծմբային և ցածր սիլիցիումային;
* բարձրծծմբային և բարձրսիլիցիումային՝ կարմրավուն երանգով։

Անկախ բաղադրությունից և գույնից, բոլոր ուլտրամարիններն ունեն միևնույն բյուրեղային ցանցը, որն ունի բնական ուլտրամարինը (լապիս լազուր)։

Ուլտրամարինը չունի հակակոռոզիոն հատկություններ, բարակ ծածկույթով (փայլուն) (ծածկողունակությունը՝ 120 գ/մ²), ջերմա-լուսակայուն է, բայց ֆոտոակտիվ է, որի պատճառով չի կարող կիրառվել եղանակային անջրանցիկ ծածկույթների համար։ Դիմացկուն է ալկալիների նկատմամբ, բայց քայքայվում է թթուներով՝ ծծմբաջրածնի անջատմամբ։

## Կիրառություն
Այն օգտագործվում է կոմպոզիտային նյութերում որպես գունանյութ։ Այն լայնորեն օգտագործվում է սպիտակ ներկերի և լաքերի, տեքստիլի, թղթի, պլաստմասսայի, շաքարի և այլ նյութերի դեղին երանգը հեռացնելու և կապտերանգ հաղորդելու համար

## Ստացում
Ուլտրամարինի արտադրական գործընթացը իրականացվում է երկու փուլով՝ ջերմային եղանակով։ Նուրբ աղացած հումքը, որը բաղկացած է ալյումինոսիլիկատից` կաոլինից, ամորֆ սիլիցիումի երկօքսիդից (ինֆուզորիտ հող), սոդա, ծծումբ, կոքս կամ սկիպիդար (բիտում), բրիկետացված է և ենթարկվում է թրծման՝ առանց օդի հասանելիության։ Սկզբում 450&nbsp;°C ջերմաստիճանի դեպքում ձևավորվում են պոլիսուլֆիդներ և ջուրը հանվում է, այնուհետև 780-800&nbsp;°C ջերմաստիճանում ստացվում է միջանկյալ արգասիք՝ կանաչ ուլտրամարին։

Օքսիդացնող թրծման երկրորդ փուլում, օդի հասանելիությամբ և 450&nbsp;°C ջերմաստիճանով, տեղի է ունենում կանաչ ուլտրամարինը դառնում է կապույտ, իսկ ավելցուկային ծծումբը հեռացվում է։

Հումքը թրծվում է հաջորդաբար՝ երկու անընդմեջ պտտվող վառարաններում։ Թրծված կիսաֆաբրիկատը ենթարկվում է թաց աղացման, լվացման միջոցով աղազերծման, ջրազերծման և չորացման։

## Գրականություն
* *Ермилов П. И., Индейкин Е. А., Толмачев И. А.* Пигменты и пигментированные лакокрасочные материалы. — Л. Химия, 1987
* *Беленький Е. Ф., Рискин И. В.* Химия и технология пигментов. — Л., Химия, 1974
* Сырьё и полупродукты для лакокрасочных материалов. Տեղեկատվական ձեռնարկ, խմբ․ Մ․ Գոլդբերգ, — М.: Химия, 1978



## Արտաքին հղումներ
https://www.britannica.com/technology/ultramarine-pigment
https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/ultramarin
https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85139474.html
https://academic.microsoft.com/topic/2909063619
https://academic.microsoft.com/#/detail/2909238081 
https://ru.wikipedia.org/wiki/Microsoft_Academic

Կատեգորիա:Գունանյութեր
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Մավր Մկրտչյան

**Մավր Մկրտչյան** (), հայազգի կոմպոզիտոր, ժողովրդական երգիչ։

## Կենսագրություն
Մավր Մկրտչյանը ծնվել է Ախալքալաքի շրջանի Մերենիա գյուղում, 1990 թվականի օգոստոսի 3-ին։

Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի վոկալի և տեսական բաժիններն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի խմբավարական, իսկ հաջորդ տարվանից համատեղությամբ սովորել կոմպոզիցիայի բաժիններում։ Խմբավարության և կոմպոզիցիայի բաժինների բակալավրներն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է կոմպոզիցիայի բաժնի մագիստրատուրայում։

Եղել է «Ժողովրդական երգիչ» նախագծի երկրորդ մրցանակակիր և հաղթող։ Ժյուրիի հատուկ մրցանակի է արժանացել «Արևային անձրև» մրցույթ-փառատոնին, որը տեղի է ունեցել 2003 թվականին։

Մավր Մկրտչյան համերգներ է ունեցել Վրաստանում, Ռուսաստանում։ Նրա առաջին մենահամերգը Երևանում տեղի է ունեցել 2013 թվականին։  Մասնակցել է «Ժողովրդական երգիչ» հեռուստանախագծին, արժանացել է 2-րդ մրցանակին։ 2012 թվականից աշխատանքի է անցել  Հայաստանի պետական կամերային երգչախմբում։ Մավր Մկրտչյանի առաջին ձայնասկավառակը թողարկվել է  2014 թվականին։

Մի շարք դասական ստեղծագործությունների և երգերի հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ
*Mavr Mkrtchyan - Hey Hogi Jan
*Javakhq
*De Zarkeq
*Mavr Mkrtchyan 
*Mavr Mkrtchyan
*Տեսահոլովակի պրեմիերա. Մավր Մկրտչյան` «Հաղթած կգամ, մամ» (տեսանյութ)
*Տաբածղուր-Մավր-Մկրտչյան 
*Հաղթելու ենք. հայ աստղերը նոր երգ և հոլովակ են ներկայացրել՝ քաջալերելով  զինվորին

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Ադելինա Զագիդուլլինա

**Ադելինա Ռուստեմովնա Զագիդուլլինա** (, ), ռուս սուսերամարտիկ (ռապիրա)։ 2020 թվականի օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի երկակի (2016, 2019) և Եվրոպայի երկակի (2016, 2019) չեմպիոն թիմային առաջնությունում, 2015 թվականի Եվրոպական խաղերի հաղթող և բրոնզե մեդալակիր։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

2013-2014 թվականների մրցաշրջանից հանդես է գալիս Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։

## Կենսագրություն
Սովորում է Բաշկիրիայի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտում։ Ապրում է Ուֆայում։ Սուսերամարտով զբաղվել սկսել է 2003 թվականին։ Հանդես է գալիս ԲԿՄԱ-ում։ Մարզիչներ՝ Ե. Ա. Պոպով, Օ. Մ. Շագաևա։

## Լավագույն արդյունքներ
### Օլիմպիական խաղեր
*  Օլիմպիական խաղեր 2020 (Տոկիո, Ճապոնիա) (թիմային)

### Աշխարհի առաջնություններ
*  2016 թվականի աշխարհի առաջնություն (Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա) (թիմային) 
*  2019 թվականի աշխարհի առաջնություն (Բուդապեշտ, Հունգարիա) (թիմային) 
*  2017 թվականի աշխարհի առաջնություն (Լայպցիգ, Գերմանիա) (թիմային)

### Եվրոպայի առաջնություններ
*  2016 թվականի Եվրոպայի առաջնություն (Թորուն, Լեհաստան) (թիմային)  
*  2019 թվականի Եվրոպայի առաջնություն (Դյուսելդորֆ, Գերմանիա) (թիմային)
*  2017 թվականի Եվրոպայի առաջնություն (Թբիլիսի, Վրաստան) (թիմային)

### Եվրոպական խաղեր
*  Եվրոպական խաղեր 2015 (Բաքու, Ադրբեջան) (թիմային)
*  Եվրոպական խաղեր 2015 (Բաքու, Ադրբեջան)

### Ռուսաստանի առաջնություններ
*  2014 թվականի Ռուսաստանի առաջնություն (Լոբնյա)
*  2016 թվականի Ռուսաստանի առաջնություն (Օմսկ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ադելինա Զագիդուլլինան Բաշկորտոստանի Հանրապետության սուսերամարտի ֆեդերացիայի կայքում

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս սուսերամարտիկներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Վիկտորյա Լիստունովա

**Վիկտորյա Վիկտորովնա Լիստունովա** (, ), ռուս մարմնամարզիկ, 2020 թվականի օլիմպիական չեմպիոն, 2021 թվականի Եվրոպայի բացարձակ չեմպիոն, աշխարհի սպորտային մարմնամարզության երիտասարդական առաջնության եռակի չեմպիոն (2019)։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2021)։

## Կենսագրություն
Մոսկվայի № 1 օլիմպիական հերթափոխի ուսումնարանի և «Սամբո-70» դպրոցի (2019 թվականի աշնանից) սան է։ Մարզիչը եղել է Օլգա Պետրովիչևան։ Նախկինում զբաղվել է նաև սինխրոն լողով և գեղարվեստական մարմնամարզությամբ։ 2018 թվականին երեք անգամ նվաճել է Ռուսաստանի պատանեկան առաջնության ոսկե մեդալները։ 2018 թվականին նաև հանդես է եկել «Կապույտ թռչուն։ Վերջին դյուցազունը» () շոուում։

2019 թվականի հունիսին Դյորում կայացած պատանիների աշխարհի առաջնությունում դարձել է աշխարհի եռակի չեմպիոն թիմային և բացարձակ առաջնությունում, ինչպես նաև ազատ վարժություններում (արծաթե մեդալ է նվաճել անհավասար զուգափայտերի վրա)։ Ավելի ուշ Բաքվի ամառային եվրոպական պատանեկան օլիմպիական փառատոնում նվաճել է հինգ ոսկե մեդալ՝ չհաղթահարելով միայն գերանի վրա ելույթը.

2021 թվականի մարտի 12-ին դարձել էՌուսաստանի  բազմամարտի չեմպիոն՝ 114,164 միավորով։ Ապրիլի 23-ին Բազելում հաղթել է 2021 Եվրոպայի առաջնության բացարձակ առաջնությունում՝ 56,731 միավորով առաջ անցնելով 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի առաջնությունների մեդալակիր, Եվրոպայի քառակի չեմպիոն Անգելինա Մելնիկովայից։

Տոկիոյում անցկացված 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում Վիկտորյա Լիստունովան 16 տարեկանում դարձել է թիմային բազմամարտի օլիմպիական չեմպիոն Անգելինա Մելնիկովայի, Վլադիսլավա Ուրազովայի և Լիլիա Ախաիմովայի հետ 169,528 միավոր արդյունքով՝ առաջ անցնելով ԱՄՆ-ի հավաքականից (166,096 միավոր)։

## Ձեռքբերումներ
### Պատանեկան մրցաշարեր

### Մեծահասակների մրցաշարեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիկտորյա Լիստունովա FIG կայքում
* 

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուս մարմնամարզիկներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Audi quattro

**Audi Quattro**, Գերմանիայում Audi ավտոմոբիլաշինական ընկերության կողմից արտադրված ճանապարհային և Ռալլի ավտոմեքենա։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է Ժնևի ավտոսրահում 1980 թվականի մարտի 3-ին։

## Նկարագրություն
Audi quattro — ն առաջին ավտոմոբիլն Է, որի հետ ավտոարտադրողն օգտագործել է FIA 1979 թվականի նորամուծությունները այն կանոններում, որոնք թույլ են տվել լիաքարշ ավտոմոբիլներ հայտարարել հանրահավաքի աշխարհի առաջնության մակնիշների հաշվարկում։ Մոդելի վրա երկու անգամ անընդմեջ (1983 և 1984 թվականներին) անձնական հաշվարկում հաղթել է համաշխարհային Ռալլի առաջնությունը, իսկ 1984 թվականին և արտադրողների հաշվարկում։

Պատկեր:Audi Quattro A2 P5200989.jpg|
Պատկեր:2006FOS 1983 Audi Quattro A2.jpg|
Պատկեր:Audi Quattro (14).jpg|

Audi quattro-ն փոխառել է Audi Coupé-ի բազմաթիվ բաղադրիչներ և մարմնի դիզայնի հիմք՝ հիմնված Աուդի 80 (B2)պլատֆորմի վրա։ Բնորոշ անվահեծերը ստիլիզացվել են Մարտին Սմիթի կողմից։

## Փոփոխություններ
* Audi Sport Quattro
* Audi Sport quattro S1
* Audi Sport quattro RS 002

### Հայեցակարգեր
* Audi quattro concept (2010 թվական)
* Audi quattro concept (2013 թվական)

## quattro հայեցակարգը
### quattro հայեցակարգը 2010 թվականին
Audi-ի արտադրության կոնցեպտ-մեքենան առաջին անգամ ներկայացվել է 2010 թվականին Փարիզի ավտոսրահում։ Audi quattro concept-ի թողարկումը նվիրված է եղել Audi quattro-ի օրիգինալ պրեմիերայի և quattro տեխնոլոգիայի 30-ամյակին։ Նշվում է, որ ընկերությունը 200-500 նման ավտոմեքենա կթողարկի 100 000 եվրոյից ոչ ավելի գնով, սակայն 2012 թվականին հայտնի դարձավ, որ այդ ծրագրերը հետաձգվել են։

#### Նկարագրություն
Լիաքարշակ ավտոմեքենան ստեղծվել է Audi RS5-ի հիմքի վրա, առանձնանում է 151 մմ-ով կրճատված անիվային բազայով։ Տիպ-երկու դռնանի կուպե։ Թափքը պատրաստված է ալյումինից՝ ածխապլաստիկ բաղադրիչներով։ Դիզայներ՝ Էռնեստ Ծառուկյան, շրջանավարտ Մամի։
;Հիմնական Նկարագրություն
* Շարժիչ։ 402,3 ձիաուժ. (300 կՎտ), ծավալը՝ 2,5 լիտր, շարքային հինգ մխոց, տուրբո
* Հզորություն-զանգված հարաբերակցություն՝ 309,5 л. с. / т.

### quattro հայեցակարգը 2013 թվականին
thumb|150px|left|2013 concept
Audi quattro concept-ը ներկայացվել է 2013 թվականի Ֆրանկֆուրտի ավտոսրահում։ Կոնցեպտը հագեցած է 700 ձիաուժ հզորությամբ հիբրիդային շարժիչով, որը բաղկացած է V8 TFSI-ից և մոտավորապես 150 ձիաուժ էլեկտրական շարժիչով։ 0-ից մինչև 100 կմ/ժ արագացումը տևում է 3.7 վայրկյան։ Առավելագույն արագություն 305 կմ/ժ։ Կոնցեպտը թողարկվել է 250-500 միավոր սահմանափակ քանակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աուդի ավտոմոբիլներ
Ադրիան Ֆրութիգեր

**Ադրիան Ֆրութիգեր** (), շվեյցարացի տպագրող, նկարիչ-ձեռագրագետ, դիզայներ։

## Կենսագրություն
Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է «Otto Schaeffli»՝ որպես տպագրողի օգնական։ 1948-1951 թվականներին սովորել է Ցյուրիխի գեղարվեստի դպրոցում։

1957-1967 թվականներին աշխատել է Փարիզի «*Éditions Hermann*» հրատարակչությունում՝ որպես գեղարվեստական ղեկավար։ 1963-1981 թվականներին աշխատել է *[[IBM]]* ընկերությունում՝ որպես գեղարվեստական խորհրդատու, որտեղ գրամեքենաների համար տառատեսակներ է նախագծել։ Դրանից հետո աշխատել է տպագրական սարքավորումների «*Mergenthaler Linotype Company*» ընկերությունում՝ որպես տպագրության խորհրդատու։

Ֆրութիգերը հանդիսանում է ավելի քան երեսուն բնօրինակ տառատեսակների հեղինակ՝ *Apollo* (1964), *Avenir* (1988),  *Breughel* (1982), *Linotype Centennial* (1986), *Egyptienne* (1960), *Frutiger* (1976), *Glypha* (1979), *Icone* (1982), *Iridium* (1975), *Méridien* (1955), *OCR-B* (1968), Ondine (1954), Opera (1959—60), Phoebus (1953), President (1954), *Serifa* (1967), *Tiemann*, *Univers* (1957), *Versailles* (1982), *Vectora* (1991) և այլն։

## Ստեղծագործություններ
* «Նշաններ և սիմվոլներ, դրանց դիզայնը և նշանակությունը»
* «Ձև և հակադարձում»

## Պարգևներ
* մեդալ *Type Directors Club* (Նյու Յորք, 1987) 
* prix Gutenberg de la ville de Mayence (Գերմանիա, 1990)
* Grand prix national des arts graphiques (Ֆրանսիա, 1987)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Адриан Фрутигер 
* Создатель шрифтов Адриан Фрутигер

Կատեգորիա:Գրաֆիկա
Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայներներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Տառատեսակներ
Կատեգորիա:Տպագրություն
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Բալխո)

**Սուրբ Հարություն եկեղեցի** (նաև՝ **Սուրբ Սահակ Պարթև**), Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի Բալխո գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Բալխո գյուղի Սուրբ Հարություն եկեղեցին հիմնադրվել է 19-րդ դարի 30-ական թվականներին, եկեղեցու մասին կան հիշատակումները Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի 1839-1840 թվականի եկեղեցիների ցանկում։

Ըստ 1868 թվականի շինարարական արձանագրություն, որը եկեղեցու բարավորի վրա է, հիշատակվում է եկեղեցու անունը որպես «Սուրբ Հարություն», իսկ 1869 թվականի արխիվների վավերագրում այն անվանվում է «Սուրբ Սահակ Պարթև»։

1868 թվականին հին եկեղեցու տեղում կառուցվում է նոր եկեղեցի․ որը գլխավորում է Մինաս քհն. Մկրտչյանը։

Եկեղեցին կառուցումից հետո օծվել է Սուրբ Հարություն անունով։ Եկեղեցին նաև պարսպապատ է, որը կառուցվել է 1898 թվականին։

Քարաշեն կառույց է, երկթեք սրահով, կառուցվել է կարմիր տուֆից, նրա չափսերն են` (17.1 x 9.50) մետր։

Եկեղեցին ունի մեկ մուտք՝ արևմտյան կողմից, իսկ եկեղեցու պատուհանները բացված են հյուսիսաին, հարավային, արևմտյան և արևելյան կողմերից։
Եկեղեցու արևմտյան ճակատին կա խաչե քանդակ և հայերեն գրություն։ Եկեղեցու խորան գտնվում է արևելյան մասում, նրա երկու կողմերում կան ավանդատներ, իսկ հյուսիսաին կողմում գտնվում է մկրտության ավազանը։ Մուտքի վերևի մասում՝ տանիքին, զանգակատունն է։

Եկեղեցու հոգևորականն է եղել  Մինաս քհն. Մկրտչյանը, որը քահանայագործել է 1830-1870-ական թվականներին։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի, իսկ հետխորհրդային տարիներին մատնվել անուշադրության։

Որոշ ժամանակ անց եկեղեցին մասնակի վերանորոգման է ենթարկվել, գյուղի բնակիչների ջանքերով, որից հետո եկեղեցում կատարվում է օրհնության կարգ։

Եկեղեցին նորից վերանորոգվեց ռուսաստանաբնակ Մեսրոպ Մովսիսյանի բարերարությամբ, որից հետո 2018 թվականի օգոստոսի 25-ին վերաօծվեց, Վիրահայոց թեմի Առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և Արժանապատիվ Քահանա Հայրեր Տեր Տաթև Մարուքյանի, Տեր Թադեոս Տեր-Մկրտչյանի ու Տեր Տիգրան Մխիթարյանի մասնակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Աստվածատուր Ըսկարյան

**Աստվածատուր (Վարդան) Լասլոսի Ըսկարյան** (), հայազգի բանասեր, պատմաբան, եկեղեցական գործիչ։

## Կենսագրություն
Աստվածատուր Ըսկարյանը ծնվել է 1843 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ Ռումինիայի Գեռլա քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Գեռլայի հայկական դպրոցում։ 1854 թվականից սովորել է Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության վանական դպրոցում։

Աստվածատուր Ըսկարյանը 1862 թվականին ձեռնադրվել հոգևորական և նույն տեղում զբաղվել մանկավարժությամբ։ Հետագայում  նշանակվել է նորընծաների վերակացու և միաբանության քարտուղար։

1884 թվականին Աստվածատուր Ըսկարյանն ստացել է Սելիմբրիայի արքեպիսկոպոսի տիտղոսը, մինչև կյանքի վերջ ընտրվել Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության աբբահայր։

Աստվածատուր Ըսկարյանի օրոք վերաբացվել է Կոստանդնուպոլսի Մխիթարյան վարժարանը, հաստատվել միաբանության սահմանադրությունը։ 1872 թվականին գրել է «Եկեղեցական պատմություն հանդերձ ազգային եկեղեցական պատմությամբ...»։

Մահացել է 1886 թվականի հունիսի 15-ին՝ Իտալիայի Տրիեստ քաղաքում։

## Մատենագրություն
*Եկեղեցական պատմութիւն հանդերձ ազգային եկեղեցական պատմութեամբ։ Բարձրագոյն դպրոցաց եւ վարժարանաց համար by Ըստկարեան, Վարդան Լասլոյի
*Առաջնորդ նամակագրութեան։ Գաղղիերէն եւ հայերէն by Ըստկարեան, Վարդան Լասլոյի
*Առաջնորդ նամակագրութեան։ Գաղղիերէն եւ հայերէն by Ըստկարեան, Վարդան Լասլոյի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ բանասերներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ պատմաբաններ
Because I Got High

«**Because I Got High**», ամերիկացի ռեփեր Աֆրոմենի երգը «Because I Got High» ալբոմից։ Երգի տեքստում նկարագրվում է, թե ինչպես է կաննաբիսի ազդեցությունը աստիճանաբար վատթարացնում պատմող կյանքի որակը։ Երգը, որը գրվել է ընդամենը մի քանի րոպեում, հիթ է դարձել այն բանից հետո, երբ տարածվել է համացանցում և հայտնվել Հովարդ Ստերնի շոուում։

## Արձագանքներ
Աֆրոմենն իր «Because I Got High» ալբոմը թողարկել է 2000 թվականին, այն վաճառել է հիմնականում համերգների ժամանակ։ Գլխավոր կոմպոզիցիան շուտով ներբեռնվել է *Napster* ֆայլային հոսթինգ և հայտնվել Հովարդ Ստերնի շոուում։ Երգն օգտագործվել է որպես երաժշտական թեմա «Ջեյը և Լռակյաց Բոբը պատասխան հարված են հասցնում» ֆիլմում, ինչպես նաև հնչել է «Պարանոյա», «Հազար բառեր» և «Բարձրագույն միավոր» ֆիլմերում։

Սինգլի հաջողությունից հետո Աֆրոմենը պայմանագիր է կնքել Universal Records լեյբլի հետ։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*
Զոյա Կեդրինա

**Զոյա Սերգեյի Կեդրինա** (, ), խորհրդային և ռուս գրող, գրականագետ, գրաքննադատ, ազգային լեզուների թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։

## Կենսագրություն
1931 թվականին տեղափոխվել է Ալմաթի (Ղազախական ՂՍՀ), աշխատել է Ղազախական ԽՍՀ պետական հանրային գրադարանում։ Վերադառնալով Մոսկվա՝ ընդունվել է Ա. Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտ, որն ավարտել է 1938 թվականին։ Աշխատել է «Новый мир», «Октябрь», «Литературная газета» ամսագրերում։ Դասավանդել է Մոսկվայի պետական համալսարանում, 1957 թվականից եղել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի, Ա. Մ. Գորկու անվան գրական ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 1974 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն բանասիրության գծով։

1966 թվականին հանդես է եկել որպես հանրային մեղադրող Սինյավսկու և Դանիելի դատավարությունում։

### Անձնական կյանք
Ամուսինը եղել է գրող Ալեքսեյ Նաումովիչ (Աբել Նախիմովիչ) Պանտիելևը։

## Գիտական գործունեություն
Գիտական հետաքրքրությունների ոլորտը ներառում է ռուսական խորհրդային գրականությունը (Ֆեոդոր Գլադկով, Լեոնիդ Լեոնով, Կոնստանտին Սիմոնով, Իլյա Սելվինսկի և այլն), ղազախական խորհրդային գրականություն (Մուխթար Աուեզով, Սաբիթ Մուքանով, Գաբիթ Մուսրեպով, Գաբիդեն Մուսթաֆին, Սուլեյման Ռահիմով, Դմիտրի Գուլիա, Բերդի Քերբաբաև, Չինգիզ Այթմատով, Միրզա Իբրահիմով), ազգային լեզուներից թարգմանության հարցեր։

Նրա մասնակցությամբ ռուսերենով լույս են տեսել ղազախական (1958, 1960), ադրբեջանական (1963), թաթարական (1965), ուզբեկական (1967), ղրղզական (1970) գրականության պատմությանը նվիրված հրատարակություններ, «Միջին Ասիայի և Ղազախստանի ժողովուրդների գրականության պատմություն» (1960), «Բազմազգ խորհրդային գրականության պատմություն» (4 հատոր, 1971) մատենաշարերը։ Մասնակցել է Մ. Աուեզովի երկերի հինգհատորյա ժողովածուի (Մ., 1973-74), ինչպես նաև «Шатқалаң», «Өсксн орксн և այլ ստեղծագործությունների, «Ղազախական տափաստանային հեքիաթներ» անթոլոգիայի կազմմանը (Մ., 1951)։

Կեդրինան հեղինակել է ավելի քան 300 քննադատական հոդվածներ։

## Ճանաչում
* 1970 - Ուզբեկական ԽՍՀ Բերունիի անվան պետական մրցանակի դափնեկիր
* 1974 - Կարակալպակյան ԻԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող
* 1981 - Ղազախական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Մատենագիտություն
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Материалы  в РГАЛИ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Արթուր Մանուկյան (քաղաքական գործիչ)

**Արթուր Իշխանի Մանուկյան**, (), դերասան, երգիչ, քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր, «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ։ 2022 թվականից` ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամ։

## Կենսագրություն
Արթուր Մանուկյանը ծնվել է 1970 թվականի hուլիսի 30-ին Երևանում։

1989 թվականին ավարտել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական քոլեջի ջութակի բաժինը, իսկ 1998 թվականին՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրայի բաժինը։

1997-2000 թվականներին աշխատել է «Ա1+» հեռուստաընկերությունում՝ որպես ռեժիսոր, իսկ 2001-2003 թվականներին՝ «Հայրենիք» հեռուստաընկերության ռեժիսոր։ 1990-1994 թվականներին, ապա՝  2010-2019 թվականներին եղել է «Գոյ» ազգային փորձարարական թատրոնի ռեժիսոր, դերասան։ Եղել է Երևանի Հ. Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնի և Երևանի Կամերային թատրոնի հրավիրյալ դերասան։ 1997-2019 թվականներին եղել է Հովեր պետական կամերային երգչախմբի երգիչ։

2015 թվականից հանդիսանում է Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամ։

2018-2019 թվականներին եղել է Երևանի ավագանու անդամ։

2019 թվականի սեպտեմբերի 13-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր՝ «Իմ Քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։

2022 թվականից` ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամ։

## Պարգևներ և Մրցանակներ
* «Գարեգին Նժդեհ» մեդալ-2016 թվական։

## Անձնական կյանք
Արթուր Մանուկյանը ամուսնացած է, և ունի մեկ զավակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մանուկյան Արթուր Իշխանի
* Բալկոնում Արթուր Մանուկյանն է
* ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆ Էդգար Առաքելյանին ԱԺ-ում կփոխարինի Արթուր Մանուկյանը
* Ըստ ցուցակի՝ պատգամավոր Էդգար Առաքելյանին պետք է փոխարինի Արթուր Մանուկյանը
* Լավ երեկո. Մաշ, Ագնես, Արթուր Մանուկյան

Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Տիգրան Հակոբյան (պատմաբան)

**Տիգրան Հարությունի Հակոբյան** (), հայ պատմաբան։

## Կենսագրություն
Տիգրան Հակոբյանը ծնվել է Իրանի Արդաբիլ քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Թավրիզում։ 1917 թվականին ընդունվել է այդ քաղաքի սոցիալ-դեմոկրատական կազմակերպության մեջ։

1921 թվականի վերջերին եկել է Խորհրդային Հայաստան, որտեղ կատարել է կուսակցական տարբեր աշխատանքներ։

1927-1930 թվականներին Տիգրան Հակոբյանը սովորել է Մոսկվայի արևելագիտության ինստիտուտում, որից հետո ևս մեկ տարի՝ Մոսկվայի կարմիր պրոֆեսուրայում։ Վերադառնալով Երևան՝ 1932 թվականին նշանակվել է Կոմհամալսարանի ռեկտոր։ 1934 թվականից նա դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում, այնուհետև՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական և Բաքվի հայկական մանկավարժական ինստիտուտներում։ 1947-1952 թվականներին Հակոբյանը զբաղեցրել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի պատմության ամբիոնի վարիչի, իսկ 1958-1963 թվականներին` բանասիրական ֆակուլտետի արևելյան ֆիլոլոգիայի ամբիոնի վարիչի պաշտոնները։

Կյանքից հեռացել է 1977 թվականին՝ 80 տարեկանում։ Թաղված է Երևանի Նուբարաշենի գերեզմանատանը։

## Աշխատություններ
Առանձին գրքերով կամ գիտական ժողովածուներում Հակոբյանը լույս է ընծայել հետևյալ ծավալուն հետազոտությունները.
* «Ռուսական առաջին ռևոլյուցիայի ազդեցությունը 1905-1911 թթ. իրանական ռևոլյուցիայի վրա» (Երևան, 1955)
* «Հայերի պայքարը կաթոլիկ միսիոներների ասիմիլատորական ձգտումների դեմ Իրանում, 16-18-րդ դարերում» («Արևելագիտական ժողովածու», թիվ 1, 1960) և այլն։

Պարսկերենից թարգմանել է քրդերի պատմության սկզբնաղբյուր հանդիսացող «Շարաֆ-Նամեի» 1-ին հատորը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Նուբարաշենի գերեզմանատանը թաղվածներ
Սրբոց Կուսանաց եկեղեցի (Արակովա)

**Սրբոց Կուսանաց եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետիի Արագվա գյուղում, կառուցվել է 21-րդ դարում։

Արակովա գյուղի Սրբոց Կուսանաց եկեղեցին հիմնադրվել է 2001 թվականին ի հիպատակ Հայաստան Յայլախանյանի։

2001 թվականի հոկտեմբեր ամսին, եկեղեցին օծվեց, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Գևորգ արքեպս. Սերյադարյանի։ Եկեղեցու կառուցման հովանավորչությունն է ստանձնել Հայաստան Յայլախանյանի բարեկամները։

Եկեղեցին խաչաձև-գմբեթավոր կառույց է, կառուցվել է տրավերտին տեսակի քարից, նրա չափսերն են (8 x 6.5) մետր։

Պատերի և տանիքի միացման տեղերում տեղադրված են քիվեր։ Մուտքը գտնվում է արևմտյան կողմում, իսկ մուտքի վերևի մասում առկա է հայերեն գրություն։

Եկեղեցու տանիքին կա վեցասյուն զանգակատուն։ Գմբեթը ութանիստ է, իսկ գմբեթի վրա բացվում են չորս պատուհաններ։ Եկեղեցու խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ հյուսիսաին մասում է գտնվում  մկրտության ավազանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Թեժ Նեպտուն կամ Հոպտուն

**Թեժ Նեպտուն կամ Հոպտուն**, հսկա մոլորակի տեսակ, զանգվածով գրեթե հավասար Նեպտունի կամ Ուրանի զանգվածին, պտտվում է իր աստղի շուրջ սովորաբար 1 ԱՄ -ից պակաս սահմաններում։ 2007 թվականին հաստատապես հայտաբերվել է առաջին Թեժ Նեպտունը՝ Gliese 436 b-ն, որը 33 լուսային տարի հեռավորության վրա գտնվող էկզոմոլորակ է։ Վերջին հետազոտությունները ցույց են տվել Ծիր Կաթնում Թեժ Նեպտունների ավելի մեծ պոտենցիալ տարածվածություն քան ենթադրվում էր։ Թեժ Նեպտունները ձևավորվել են in situ (ձևավորվել են ներկայումս դիտվող ուղեծրային հեռավորության վրա) կամ ex situ(այլ ուղեծրից գաղթած)։

## Ընդհանուր բնութագրեր
Իրենց ծնող աստղերին մոտ լինելու պատճառով թեժ Նեպտունները ավելի մեծ հնարավորություն ունեն աստղին տարանցելու, քան այլ նույն զանգվածով մոլորակները՝ ավելի հեռու ուղեծրերում։ Սա բարձրացնում է թեժ Նեպտունների տարանցման վրա հիմնված դիտարկման մեթոդներով հայտաբերման շանսերը։

Տարանցիկ թեժ Նեպտուններից են Gliese 436 b-ն և HAT-P-11b-ն։ Gliese 436 b-ն (կամ GJ 436b) առաջին հաստատապես հայտնաբերված թեժ Նեպտունն է, որը հայտնաբերվել է 2007 թվականին։ 2004 թվականին հայտաբերված Dulcinea էքզոմոլորակը (կամ HD 160691 c) նույնպես կարող է լինել թեժ Նեպտուն, բայց դեռևս հաստատատված չէ։ Մեկ ուրիշ թեժ Նեպտուն կարող է լինել Kepler-56b-ն, որը զանգվածով որոշ չափով մեծ է Նեպտունից և 0․1 ԱՄ տարածության վրա է պտտվում իր աստղի շուրջ, ավելի մոտ, քան Մերկուրին է պտտվում Արեգակի շուրջ։

Առաջին տեսական ուսումնասիրությունը թեժ Նեպտունների ձևավորման վերաբերյալ իրականացվել է 2004 թվականին։ Եթե այս մոլորակները ձևավորվել են ex situ, այսինքն, փոխել են իրենց դիրքը ձևավորվելու ընթացքում, ապա դրանք կպարունակեն մեծ քանակությամբ սառած ցնդող քիմիական նյութեր և ամորֆ սառույց։  Եթե դրանք ձևավորվել են in situ, ապա նրանք կպարունակեն ծանր հրակայուն նյութեր։ Բայց, անկախ ձևավորման տեսակից, թեժ Նեպտունները պետք է պարունակեն մեծ զանգվածներով գազեր, հիմնականում ջրածին և հելիում, որոնք կկազմեն մոլորակի զանգվածի մեծ մասը։

## Ուլտրա-թեժ Նեպտուններ
LTT 9779 b-ին առաջին հայտաբերված ուլտրա-թեժ Նեպտունն է 19 ժամանոց ուղեծրով և 1700 աստիճան ցելսիուս մթնոլորտային ջերմաստիճանով։ Լինելով չափազանց մոտ իր ծնող աստղին և լինելով Նեպտունից երկու անգամ մեծ, նրա մթնոլորտը պետք է գոլորշիանար տիեզերք, ուստի դրա գոյությունը պահանջում է անսովոր բացատրություն։ 2021 թվականին Վեգայի շուրջ պտտվող Նեպտունից որոշ չափով մեծ մոլորակ է հայտաբերվել, որը հնարավոր է լինի ուլտրա-թեժ Նեպտուն։ Այն ամեն 2,43 օրը մեկ պտտվում է Վեգայի շուրջ և նրա մթնոլորտի ջերմաստիճանը մոտ 2500 աստիճան ցելսիուսի է հասնում, դարձնելով նրան երկրորդ ամենատաք հայտաբերված մոլորակը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*  A discussion of the "Detection of transits of the nearby hot Neptune GJ 436 b" paper.

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Մոլորակագիտություն
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Աբգալդիր

**Աբգալդիր** (**օբգալդիր**, **օբգալդեր**)։
* Մետաղյա ձող է, որի մի ծայրը պատրաստված է մանգաղի տեսքով, իսկ մյուս ծայրը օղակաձև բռնակի տեսք ունի,
* Մանգաղանման մետաղյա դետալը`աբգալդիրը կամ կարճ պարանով կեռը նախատեսված է խարիսխը և բարձրացնող շղթաները կամ պարանները քաշելու համար,
* Կեռիկը կամ  մանգաղանման մետաղը` աբգալդիրը, ամրացվում է նաև այլ նավի կամ նավակի, որպեսզի իր հետևից քաշի համապատասխան նավահանգիստ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծովագնացության եզրեր
Կատեգորիա:Նավի դետալներ
Ենիքյով

**Ենիքյով**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։

Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր