Կապույտ ձի

**«Կապույտ ձի»**, Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից, զետեղված է «Կարմիր շուշաններ» շարքում։ Գրվել է 1948 թվականին։

## Գնահատական
Սերո Խանզադյանը պատմվածքներ գրել է ստեղծագործական ճանապարհի բոլոր հանգրվաններում՝ ընդգրկելով թեմատիկ բավականին լայն շրջաններ՝ պատմական անցյալ, Հայրենական մեծ պատերազմ, գյուղական ու գավառական քաղաքի առօրյա։ 

Նրա պատմվածքներում մեծ տեղ չեն գրավում հերոսների հոգեբանական ապրումների մանրակրկիտ վերլուծությունները, դրանց փոխարինում են ժողովրդի հասարակ մարդկանց կենսական հայացքների բնութագրությունները։

Նա արտահայտում է այն միտքը, որ անձնական կեցության դժվարին խնդիրը ճիշտ կարող է լուծվել միայն այն դեպքում, երբ մարդը հավատրիմ է մնում իր բնական վիճակին, իր օջախին, իր հողին։

## Սյուժե
Հեղինակը պատմում է հին գյուղի, հին ջրաղացի  և նոր ջրաղացպանի մասին։ Նշում, որ առաջ ջրաղացները գյուղում չորսն էին և միայն մեկն է մնացել։ Հեղինակը ոտքով գյուղից իջել էր։ Երիտասարդ ջրաղացպանի դեմքն  ալյուրոտ էր և դժվար էր տարբերակել նրա տարիքը։ Նա պատմում է, թե ինչպես է Բալատոն լճի մոտ վիրավորվել գերմանացու գնդակից։ Այնուհետև լռում են։ Լռությունը ընդհատում է մոտեցող ծեր ձին, որը աղուն էր բերել ջրաղաց։ Երևում էր, որ ձին երբեմն կապույտ գույն է ունեցել, բայց այդ պահին լրիվ ալյուրի գույն էր դարձել։ Հեղինակի՝ ձիու տարիքի մասին հարցին ջրաղացպանը պատասխխանել չի կարողանում։ Հիշում էր, որ երբ երիտասարդ էր, դեռևս չամուսնացած, իրեն կոլխոզի բրիգադիր են նշանակում և առաջարկում, որ գնա սար, ձիերի երամակից մի քուռակ ընտրի, վարժեցնի և բրիգադը ղեկավարի։ 

Այդ քուռակը կապույտ էր, բարակ բաշով, բարակ ոտքերով։ Ծնվել և մեծացել էր սարերում։ Բոլորը ծաղրում էին նրան, որ անպետք ձի է ընտրել, բայց մի տարի հետո ձին դառնում է գյուղի հրաշքը։ Նա սուրում էր՝ մեծ հպարտություն պարգևելով տիրոջը։ Հետո սկսվում է պատերազմը։ Ջահել տղան մեկնում է ռազմաճակատ՝ մեծ դժվարությամբ հրաժեշտ տալով բոլորին՝ հատկապես Կապույտին։ Գյուղը կամաց-կամաց դատարկվում էր ջահել տղաներից, սարերը՝ ձիերից։ Թամբը վերցնում են Կապույտի մեջքից և տեղը փալան դնում։ Գյուղը հառաչում է, բայց ծեր, հիվանդ նախագահը ասում է, որ ինքը այլ տարբերակ չունի։ Կապույտը պետք է աղուն տաներ ջրաղաց, ալյուր բերեր ջրաղացից։ Ասում է, որ աշխատավորներին հաց էր պետք։ Զառիվեր ճանապարհով, քարերի միջով, սանձը փոքրիկ երեխային հանձնած ամեն օր ջրաղացի ճանապարհին էր Կապույտը, մինչև որ մի օր երեխան այլևս չդիմացավ, թողեց սանձն ու փախավ։ Կապույտը, ի զարմանս ջրաղացպանի, մենակ տարավ բեռը։ Հետդարձին ևս Կապույտը մենակ էր տանում ալյուրի պարկերը։ Եվ արդեն երկար ու ձիգ տարիներ Կապույտը մենակ էր ջրաղացի ճանապարհին։ Հետո ռազմաճակատից վերադառնում է Կապույտի նախկին տերը՝ վիրավոր և մեն-մենակ։ Նա չի ճանաչում բեռի տակ կքաց ձիուն, բայց Կապույտը ճանաչում է տիրոջը և վրնջոցով մոտենում նրան։ Դա վերջին վրնջոցն էր, որ արձակել էր Կապույտը։ Այնուհետև նա ցանկանում է ջրաղացպան լինել, քանի որ ինքը հաշմանդամ էր, ուրիշ գործի համար անպիտան, իսկ ծեր ջրաղացպանը այլևս ողջ չէր։  Հերթական անգամ Կապույտը ուղևորվում է ծանր բեռի տակ և հեղինակը հարազատություն է զգում ձիու նկատմամբ և նրան թվում է, որ առանց Կապույտի այդ ձորերի շունչը կկտրվի։ 

## Կերպարներ
* Հեղինակ
* Ջրաղացպան
* Կապույտը

## Տես նաև

* Կարմիր շուշաններ
* Անամպ երկինք
* Գտնված գարուն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայերեն ձայնային գրքեր (աուդիոգրքեր) համացանցում․ Սերո Խանզադյան
* Նա, ով հասկացավ քարերի լեզուն. Սերո Խանզադյան-100

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1983 գրքեր