Լետիցիա Էլիզաբեթ Լենդոն

**Լետիցիա Էլիզաբեթ Լենդոն**, հայտնի է նաև որպես **L.E.L.** (, ), անգլիացի գրող և բանաստեղծուհի։ Հրատարակել է ինը բանաստեղծական ժողովածու և չորս վեպ։ Նա մահացել է Աֆրիկայում՝ չպարզված հանգամանքներում։ Բանաստեղծուհու խորհրդավոր մահը նպաստել է նրա կերպարի հետագա ռոմանտիկացմանը։

## Կյանք և գործունեություն
Լետիցիա Լենդոնը ծնվել է 1802 թվականի օգոստոսի 14-ին Չելսիում (Լոնդոն)։ Նա Քեթրին Ջեյն Բիշոփի և Ջոն Լենդոնի ավագ զավակն էր։ Լետիցիան հաճախում էր Ֆրենսիս Արաբելլա Ռոուդենի աղջիկների դպրոցը, որտեղ ընդգրկված էին նաև Քերոլայն Լեմը և Մերի Ռասել Միթֆորդը։ Երբ նա յոթ տարեկան էր, ընտանիքը Չելսիից տեղափոխվեց Իսթ Բարնեթ: Այսուհետ Լետիցիայի ուսուցիչը նրա զարմիկն էր, ով դասավանդում էր պատմություն, աշխարհագրություն և գրականություն։ Նա նաև երաժշտության և ֆրանսերենի դասընթացներ է անցել։ Լետիցիան շատ էր կարդում (նրա սիրելի գրքերն էին Վալտեր Սքոթի վեպերը և Հոմերոսի «Ոդիսականը») և շատ վաղ սկսեց գրել։

Լետիցիայի գրական մուտքը տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ պոեզիան շատ տարածված էր, իսկ կին բանաստեղծները նորաձևության մեջ էին։ 1814 թվականին մայրը իր դստեր գործերը ցույց է տալիս «*Literary Gazette*» թերթի խմբագիր Ուիլյամ Ջերդանին, և շուտով դրանցից մեկը լույս է տեսնում *Լ.* ստորագրությամբ։ Հետագայում Լենդոնը կանոնավոր կերպով հրապարակել է իր բանաստեղծությունները այս թերթում, իսկ 1820 թվականին կազմել բանաստեղծությունների ժողովածու՝ «Ադելաիդայի ճակատագիրը»: Հրատարակման հարցում օգնել է Սառա Սիդոնսը, որը ընկերություն էր անում Լետիցիայի տատիկի հետ, և ժողովածուն լույս է տեսել 1821 թվականին։ Նույն թվականին Լետիցիան իր «Բանաստեղծական էսքիզներ» շարքը հրատարակել է *Literary Gazette*-ում *L.E.L.* կեղծանունով։ Դա հսկայական հաջողություն էր։ Ընթերցողներին հետաքրքրում էր, թե ով է առեղծվածային սկզբնատառերի հետևում: 1824 թվականին շարքը լույս է տեսել «*The Improvisatrice; and Other Poems*» գրքում, և դրա պահանջարկն այնքան մեծ էր, որ մեկ տարվա ընթացքում գիրքը վերահրատարակվել է վեց անգամ և զգալի եկամուտ բերել հեղինակին։

1825 թվականին, իր ժողովրդականության գագաթնակետին, Լենդոնը հրատարակել է մեկ այլ ժողովածու՝ *The Troubadour. Catalogue of pictures and historical sketches*, իսկ 1826 թվականին՝ «*The Golden Violet with its tales of Romance and Chivalry*»»։ Նրա բանաստեղծությունների մեծ մասն ուներ էկզոտիկ միջավայր։ Ավելին, դրանք լի էին պատմական և դիցաբանական կերպարներով։ Երկու ժողովածուներն էլ հայտնի էին և լավ վաճառվել են, սակայն քննադատները նշում էին, որ *L.E.L.*-ի պոեզիան այնքան էլ իդեալական չէր, չափազանց միապաղաղ էր։ Բանաստեղծուհին հաշվի է առել քննադատությունը. հաջորդ ժողովածուի բանաստեղծությունները՝ «*The Venetian Bracelet, The Lost Pleiad, A History of the Lyre and other poems*» (1829), առանձնանում են հոգեբանական ավելի մեծ խորությամբ և դրամատիզմով։

Լետիցիայի հոր մահից հետո ընտանիքը կախված էր բացառապես նրա գրական վաստակից, և բանաստեղծուհին շատ բան է գրել՝ և՛ պոեզիա, և՛ քննադատական ​​ակնարկներ։ 1831 թվականին նա հրատարակել է իր առաջին վեպը՝ «Ռոմանտիկա և իրականություն»։

1834 թվականին լույս տեսավ «Ֆրանչեսկա Կարարա» վեպը՝ արժանանալով քննադատների գնահատանքին։ Նույն տարում Լենդոնն այցելեց Փարիզ։ Դեռևս Լոնդոնում նա տեսավ Դենիել Մաքլիսի «*Vow of the Peacock*» կտավը, որը ոգեշնչեց նրան գրել համանուն բանաստեղծությունը։ Հաջորդ տարի լույս տեսավ նրա *The Vow of the Peacock and other poems* գիրքը։

1836 թվականին Լենդոնը հրատարակել է մանկական պատմվածքների ժողովածու՝ «*Traits and Trials of Early Life*», իսկ 1837 թվականին՝ «Էթել Չերչիլը կամ Երկու հարսնացուները» սիրային վեպը։ Բացի այդ, նա շարունակել է հրատարակվել բոլոր տեսակի ամսագրերում, թերթերում և ալմանախներում։

1836 թվականին Լետիցիա Լենդոնը հանդիպել է Ջորջ Մաքլինին՝ Գոլդ Քոստի (այժմ՝ Գանա) նահանգապետին։ Խոսակցություններ կային, որ նա Աֆրիկայում կին ուներ, սակայն Մաքլինը հերքել է դա։ 1838 թվականին Լետիցիան ամուսնացել է Մաքլինի հետ և նրա հետ գնացել Աֆրիկա։ Եղբորն ուղղված նամակներում նա գրում էր, որ երջանիկ է, գոհ է ամեն ինչից և աշխատում է Վալթեր Սքոթի կերպարների մասին էսսեների շարքի վրա։ Սակայն Աֆրիկա ժամանելուց երկու ամիս անց՝ 1838 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, ծառան գտել է Լետիցիային մահացած՝ ձեռքին ցիանական թթվի շիշ։ Հետաքննությունը եզրակացրել է, որ նա մահացել է թունավորումից, սակայն դիահերձում չի կատարվել։ Հետագայում շատերը կասկածել են, որ Լետիցիան ինքնասպան է եղել, քանի որ նրա նամակներում ոչինչ չի մատնանշում որևէ դեպրեսիա: Ենթադրվում էր, որ նրան կարող էր սպանել Մաքլինի կինը, հատկապես, որ մահացածի այտերին և ձեռքերին կապտուկներ են հայտնաբերվել: Նաև կասկած կար, որ մարդասպանը կարող էր լինել Լետիցիայի ամուսինը։ Ինքը՝ Մաքլինը, պնդում էր, որ իր կինը սխալմամբ չափից շատ հանգստացնող դեղամիջոց է ընդունել։ Լետիցիա Լենդոնի մահվան առեղծվածը մնում է չբացահայտված։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* Anne-Julia Zwierlein, Section 19: "Poetic Genres in the Victorian Age. I: Letitia Elizabeth Landon’s and Alfred Lord Tennyson’s Post-Romantic Verse Narratives", in Baumback and others, *A History of British Poetry*, Trier, WVT, . 
* Robert Chambers, ed., "Mrs Maclean", *The Book of Days: A Miscellany of Popular Antiquities*, London & Edinburgh, W. & R. Chambers, vol. II [1888?], p.&nbsp;417.  Available online from Internet Archive
* Richard Holmes, "A New Kind of Heroine" (review of Lucasta Miller, *L.E.L.:  The Lost Life and Scandalous Death of Letitia Elizabeth Landon, the Celebrated "Female Byron"*, Knopf and Jonathan Cape, 2019, 401 pp.), *[[The New York Review of Books]]*, vol. LXVI, no. 10 (6 June 2019), pp.&nbsp;16–19.  "Landon remains a biographical enigma to the last, and 'resists a final, single definition, just like her poetry.'  But thanks to Lucasta Miller's fierce and enthralling book, a complex kind of justice has been rendered to L.E.L. for the first time."  (p.&nbsp;19.)
* Daniel Riess, "Letitia Landon and the Dawn of Post-Romanticism", *Studies in English Literature*, vol. 36, no.4, 1996, p.&nbsp;807–21.
* Sarah Sheppard, *Characteristics of the Genius and Writings of L. E. L.*, London, Longman, Brown, and Longman, Paternoster Row, 1841.
* Chas. W. Thomas, *Adventures and observations on the west coast of Africa, and its islands*, London, Binns & Goodwin: E. Marlborough & Co.: Houlston & Wright, 1864. Chapter VI. "L.E.L. and Cape Coast Castle—Her marriage – Arrival on the Coast – Reception – Employment – Her death – Inquest – Verdict – Impressions in England regarding her death – Epitaph of Mrs Maclean – Miss Staunton and L.E.L. – Points of comparison and contrast, etc." Available online from Internet Archivehttps://archive.org/details/adventuresandob03thomgoog and  Haithi Trust Digital Library     
* Julie Watt, *The Victorianisation of Letitia Elizabeth Landon*. https://www.academia.edu/7645906/THE_VICTORIANISATION_OF_LETITIA_ELIZABETH_LANDON

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Letitia Elizabeth Landon *britannica.com*
* "An Acrostic", L.E.L. and Edgar Allan Poe

Կատեգորիա:Անգլիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Չբացահայտված սպանություններ