open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սեյդնայա

**Սեյդնայա** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկի մարզում։ Ալ-Թելլի գավառի համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 5 194 մարդ։

## Աշխարհագրություն
Սեյդնայան գտնվում է Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոսից 27 կմ հյուսիս։ Մաալուլայի հետ համարվում է քրիստոնեական ուխտագնացության երկրորդ կենտրոնը՝ Երուսաղեմից հետո։ Կլիման լեռնային է, բնակչությունը քաղաքից զբաղվում է այգեգործությամբ, երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ. քաղաքում գրեթե չկան ծառեր։ Զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը և սպասարկող ոլորտը։

## Պատմություն
Սեյդնայայում մարդիկ բնակվել են մ.թ.ա. 6-րդ դարում՝ արամեացիների տիրապետության ժամանակ։ Քաղաքը հայտնի էր որպես Դանաբա։ Այստեղ մինչև հիմա ապրում են արամեացիներ, ովքեր խոսում են իրենց մայրենի լեզվով։

## Սուրբ Աստվածամոր տաճար
[մինի|ձախից|[Սեյդնայայի Աստվածամոր վանք]]
Ավանդության համաձայն, բյուզանդական կայսր Հուստինիանոս Ա-ին (527-565) այստեղ այծյամի տեսքով երևացել է սուրբ կույս Մարիամ Աստվածածինը, և այստեղ վանական համալիր կառուցելու խնդրանքով է դիմել։ Կայսեր քրոջ հրամանով սկսում են շինարարական աշխատանքները։ Տաճարում պահվում է սուրբ առաքյալ Ղուկասի նկարած սրբապատկերը։ Ըստ ավանդության՝ դա Մարիամ Աստվածածնի պատկերն է։ Վերջինս փակված է մետաղյա շերտով, և այն արգելվում է տեսնել։

Տեղի մուսուլմաններն ու քրիստոնյաները դարեր շարունակ սեպտեմբերի 8-ին նշում են Աստվածամոր տոնը։ Նրանք գալիս են այստեղ՝ իրենց հիվանդությունները բուժելու նպատակով։

## Տեսարժան վայրեր
2000 մ բարձրության վրա գտնվում է Քերովբեների վանքը, որտեղից տեսարան է բացվում դեպի մայրաքաղաք Դամասկոս, նրա արվարձաններ, ինչպես նաև՝ Անդրլիբանանյան լեռներ։ Մինչև Քերովբեների վանքն ընկած ճանապարհին գտնվում է Մար Թոմա (` սուրբ Թովմաս) վանքը։

Սեյդնայայում է գտնվում քրիստոնեության հիմնադիր Հիսուս Քրիստոսի մետաղյա արձանը։

## Պատկերասրահ




## Տես նաև
* Մաալուլա
* Արամեացիներ
* Ասորիներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սեյդնայան այսօր  
* Деревня чудес. Как переживают гражданскую войну в Сирии местные христиане? 

Կատեգորիա:Ալ-Թելլի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Ցզինչան

**Ցզինչան** (), քաղաքային շրջան ՉԺՀ-ի Գանսու նահանգում։ Զբաղեցնում է 7.569 կմ² տարածք: 2018 թվականի վերջի տվյալներով ամբողջ քաղաքային շրջանի բնակչության թվաքանակը եղել է 468.600 (հիմնականում՝ հան ազգության պատկանողներ։ Բուն քաղաքում ապրողների թվաքանակը 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով եղել է 195.409: 

Քաղաքը համբավվել է 561 թվականին կառուցված Շենգրոնգ տաճարով և Չինական մեծ պարսպի ավերակներով:

## Վարչատարածքային բաժանում
Քաղաքային շրջանը բաժանված է 1 ենթաշրջանի և 1 գավառի։

* Ցզինչուան շրջան (金川区)
* Յունչան գավառ (永昌县)

## Տնտեսություն
Ցզինչանում են տեղակայված Jinchuan Group և Jinchuan Niedu Industry ընկերությունների գլխադասային գրասենյակներն ու գլխավոր ձեռնարկությունները (քիմիական արտադրանք և գունավոր մետաղներ):

## Գիտություն
Այս քաղաքում է գտնվում չինացի տիեզերագնացների նախապատրասման նպատակով ստեղծված «Մարս-1» հանգրվանը, որտեղ նրանք ջանում են հարմարվել Մարս մոլորակի վրա ապրելու պայմաններին:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Քաղաքի պաշտոնական կայքէջը 
* Ցզինչան. տեղեկատվություն տարածքի, բնակչության, վարչատարածքային բաժանման փոփոխությունների պատմության մասին 行政区划网 (չինարեն) կայքէջում 

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Արոսի Կուզնեցովի

**Արոսի Կուզնեցովի** կամ արոսենի սովորական (), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող տերևաթափ թուփ։

## Կենսաբանական նկարագիր
մինի|ձախից
Տերևները բարդ, կլորավուն են, հերթադիր, կենտ փետրաձև, բաղկացած 9-10 մմ մուգ կանաչ տերևներից։ Ծաղիկները սպիտակ են, մանր, հավաքված 10-15 սմ տրամագծով վահանանման ծաղկաբույլերում։ Սովորաբար ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, մոտավորապես 1 ամիս տևողությամբ։ Պտուղները կլոր են, 0,8-1 սմ տրամագծով, հավաքված պտղաբույլերում, ունեն նարնջակարմրավուն գույն։ Սովորական արոսենին բավականին ցրտադիմացկուն է, ստվերատար, վատ չի տանում երաշտը, հողի նկատմամբ քիչ պահանջկոտ է, սակայն լավ է աճում խոնավ, փուխր, պարարտ հողերում։ Տուժում է օդի չորությունից, ծխից և վնասակար գազերից։

## Տարածում
Տարածված է Կովկասում, Տաշիրի, Ստեփանավանի, Թումանյանի, Ապարանի, Արագածի շրջաններում։ Աճում է ծովի մակերևույթից 1600-2300 մ բարձրության վրա։

## Բույսի դիմացկունությունը
Արտակարգ դիմացկուն բույս է։ Շոգադիմացկուն, ցրտադիմացկուն, չորադիմացկուն, երաշտադիմացկուն բույս է։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Աճում է բոլոր տեսակի հողերում։

## Բազմացում
Հաջողությամբ բազմանում է սերմերով։ Արոսենու այս տեսակը ունի բրգանման, լացող և խայտաբղետ տերևներով պարտիզային ձևեր։ Մեր հանրապետությունում խորհուրդ է տրվում օգտագործել նախալեռնային և լեռնային գոտիների բնակավայրերի, խմբերի և ծառուղիների տեսքով։

## Կիրառում
Կիրառվում է որպես դեկորատիվ բույս։

## Տարածվածություն
Բնության մեջ աճում է Եվրոպայում, Սիբիրում, Հեռավոր Արևելքում, Կովկասում և Ղրիմում։

## Հոմանիշներ
մինի|աջից
մինի|աջից
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Պատկերասրահ


Sorbus aucuparia leaf fall colour.jpg
Gymnosporangium tremelloides 1 beentree.jpg
Sorbus aucuparia - flowers.JPG
Sorbus-aucuparia-15-01-2008-186.JPG
Punetav pihlapuu.jpg



## Գրականություն
* Արծ. Ա. Գրիգորյան Գեղազարդ Պարտիզագործություն
* Լ.Հ.Հարությունյան- Քո շրջապատի թփերը, Երևան 1984 թվական

Կատեգորիա:Հատապտուղներ
Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Դավիթ Օսպինա

մինի|աջից
**Դավիթ Օսպինա Ռամիրես** (David Ospina Ramírez, ), կոլումբիացի ֆուտբոլիստ, Լոնդոնի «Արսենալի» և Կոլումբիայի ազգային հավաքականի դարպասապահ։

## Ակումբային կարիերա
### Ատլետիկո Նացիոնալ
Դավիդը սկսեց իր պրոֆեսիոնալ կարիերան առաջին և շատ ուժեղ ակումբում Կոլումբիա, 17 տարեկանում։ 19 տարեկանում Օսպինան պարգևատրվեց Օսկարի շքանշանով, եղել են մի քանի առաջարկներ արտասահմանյան ակումբներից, որոնցից են «Ատլետիկո Մադրիդը» և «Բոկա Ջունիորիսը»։ Նա նվաճել է 2 չեմպիոնական տիտղոս մինչ իր 20 տարեկանը։

### Նիցցա
Մինչ «Ատլետիկո Նացիոնալի» երրորդ մրցաշրջանը Օսպինան տեղապոխվել է ֆրանսիական «Նիցցա», անհաջող փորձից հետո անցնում է «Բոկու»։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է 2 միլիոն եվրո։ 2012 թվականի հուլիսին լսվեցին խոսակցություններ այն մասի, որ Դավիթը կարող է տեղափոխվել թուրքական «Բեշիքթաշ»։ Այնուամենայնիվ, 2014 թվականի հուլիսի 24-ին նրա պայմանագիրը չեղյալ համարվեց։

### Արսենալ
2014 թվականի հուլիսի 27-ին Օսպինան տեղափոխվեց լոնդոնի «Արսենալ», որտեղ հանդես է գալիս 13 համարով։

## Հավաքականի կարիերա
2010 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ նա դարձավ բոլոր ժամանակների ամենաերիտասարդ երկրորդ դարպասապահը Կոլումբիայի հավաքականում, 20 տարեկանում։ 2011 թվականի Ամերիկայի գավաթի առաջնության առաջին օրում մարզման ժամանակ նա ստացավ դեմքի վնասվածք, այդ ընթացքում բաց թողեց ամբողջ առաջնությունը։ Նրան փոխարինեց Էնրիկե Մարտինեսը։ Դավիթ Օսպինան սկսեց 2014 թվականի աշխարհի առաջնությանը նախապատրաստվելը, խաղաց ընդդեմ Բոլիվիայի, Վենեսուելայի և Արգենտինայի։ Կոլումբիան համապատասխաաբար հաղթեց, խաղաց ոչ-ոքի և պարտվեց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* վիճակագրությունը National Football Teams կայքում
* ֆուտբոլիստի պաշտոնական էջը  Zero Zero կայքում 
* ֆուտբոլիստի պաշտոնական էջը  transfermarkt.com կայքում

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլետիկո Նասիոնալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոլումբիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Холодно (երգ)

**«Холодно»**, Օկեան Էլզի ուկրաինական ռոք խմբի 2002 թվականին թողարկված սինգլը Суперсиметрія (2003) ձայնասկավառակից։ 2002 թվականին Լվով քաղաքում ներկայացվել է երգի տեսահոլովակը։

## Երգացանկ
# Холодно (4։34)
# Susy (4։04)
# Холодно (ambient version) (4։39)

## Բառեր
Երաժշտությունն ու բառերը՝ Սվյատոսլավ Վակարչուկ 

Холодно... 
Якби не було і як би не дуло в твоє вікно, 
З ким би не йшла до сну, 
В тобі я втоплю свою весну.

Все одно, 
Хто б не лишився з тобою сховатися від дощу, 
Або лишив одну, 
В тобі я знайду свою весну. 

Կրկներգ 
Як же так? Як же так? 
Я один не засну. 
В тобі я втоплю свою весну. 

Холодно... 
Як би не було і як не боліла б твоя любов, 
З ким не вела б війну, 
В тобі я втоплю свою весну. 

Боязно 
Як би не було тобі десь опівночі сам-на-сам, 
Знай, все одно знайду 
І тебе – вип’ю свою весну.

## Երաժիշտներ
# Սվյատոսլավ Վակարչուկ՝ վոկալ
# Վլադիմիր Օպսենիցա՝ կիթառ
# Դենիս Դուդկո՝ բաս կիթառ
# Միլոշ Էլիչ՝ ստեղնաշարային գործիքներ
# ԴԵնիս Գլինին՝ հարվածային գործիքներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2002 սինգլներ
Կատեգորիա:Օկեան Էլզի
Ուվեյ

**Ուվեյ** (), քաղաքային շրջան ՉԺՀ-ի Գանսու նահանգում։ Երկաթուղային կարևոր հանգույց է, որով բեռնափոխադրումներ են իրականացվում դեպի Կենտրոնական Ասիայի ու եվրոպական երկրներ, ինչպես նաև՝ դեպի Հարավային Կորեա: Ապրանքներն Արևելյան Չինաստանից բերվում են Ուվեյի լոգիստիկ գոտի, որտեղից կոնտեյներներով ուղարկվում են Ուզբեկստան, Ղազախստան, Ռուսաստան, Լեհաստան, Գերմանիա, Մեծ Բրիտանիա, Հարավային Կորեա: Հիմնականում արտահանվում են արևային պանելներ, օդորակիչներ, բժշկական սարքավորումներ, ավտոպահեստամասեր, ալյումինե արտադրանք,, տեքստիլ, պատրաստի հագուստեղեն
:

## Վարչատարածքային բաժանում
Քաղաքային շրջանը բաժանված է 1 ենթաշրջանի, 2 գավառի և 1 ինքնավար գավառի։

* Լյանչժոու - ենթաշրջան (凉州区)
* Գուլան - գավառ (古浪县)
* Մինցիլ - գավառ (民勤县)
* Տիբեթյան Տյանչժոու - ինքնավար գավառ (天祝藏族自治县)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Տյանշույ

**Տյանշույ** (), քաղաքային շրջան ՉԺՀ-ի Գանսու նահանգում։

## Վարչատարածքային բաժանում
Քաղաքային շրջանը բաժանված է 2 ենթաշրջանի, 4 գավառի և 1 ինքնավար գավառի։

* Մայցզի ենթաշրջան (麦积区)
* Ցինցժոու ենթաշրջան (秦州区)
* Գանգու գավառ (甘谷县)
* Ուշան գավառ (武山县)
* Ցինշույ գավառ (清水县)
* Ցինան գավառ (秦安县)
* Չժանցզյաչուան-Հուեյի ինքնավար գավառ (张家川回族自治县)

Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Պինլյան

**Պինլյան** (), քաղաքային շրջան ՉԺՀ-ի Գանսու նահանգում։

## Վարչատարածքային բաժանում
Քաղաքային շրջան Պինլյանը բաժանված է 1 ենթաշրջանի և 6 գավառի։

* Կունտուն ենթաշրջան (崆峒区)
* Լինտայ գավառ (灵台县)
* Խուատին գավառ (华亭县)
* Ցզիննին գավառ (静宁县)
* Ցինչուան գավառ (泾川县)
* Չժուանլան գավառ (庄浪县)
* Չունսին գավառ (崇信县)

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Վիլյար դե Սամանիեգո

**Վիլյար դե Սամանիեգո** (), համայնք Իսպանիայում` Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզի Սալամանկա պրովինցիայի Վիտիգուդինո շրջանում։ Զբաղեցնում է 27,98 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը՝ 102 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 81 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Diputación de Salamanca: Índice de municipios 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մաալուլա

**Մաալուլա** (, ), քաղաքատիպ ավան Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկի մարզում։ Ալ-Թելլի գավառի համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 2 000 մարդ։

## Աշխարհագրություն
Մաալուլան գտնվում է Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոսից 27 կմ հյուսիս։ Սայդնայայի հետ համարվում է քրիստոնեական ուխտագնացության երկրորդ կենտրոնը՝ Երուսաղեմից հետո։ Կլիման լեռնային է։

## Բնակչություն
2004 թվականի տվյալներով՝ այստեղ ապրում են մոտ 2000 մարդ, որից ավելի քան 1500-ը՝ քրիստոնյաներ՝ հույն կաթոլիկներ ու ուղղափառ արամեացիներ։ Բնակչությունը քաղաքից զբաղվում է այգեգործությամբ, երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ. քաղաքում քիչ են ծառերը։ Զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը և սպասարկող ոլորտը։

## Պատկերասրահ

## Տես նաև
* Սայդնայա
* Արամեացիներ
* Ասորիներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Թելլի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Նետգաու

**Հեթգայ ** (), կոմունա Գերմանիայում, Սակսոնիա Անխալտ համայնքում։

Գտնվում է Բետցենդորֆ Դիսդորֆ վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Զալցվեդել շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 340 մարդ, տարածքը՝ 20,86 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ *15 3 70 078.*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Առաքել (անձնանուն)

**Առաքել**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *առաքել*՝ «ուղարկել» բայի անցյալ դերբայ առաքեալ ձևից, որը նշանակում է «ուղարկված»։ Համարվում է հունարեն *άπόστολος* բառի թարգմանությունը, որը գործածվում է որպես անձնանուն։ Արաբերեն *rasūl* բառը ևս նշանակում է «ուղարկված, առաքյալ» և գործածվում է որպես արաբական անձնանուն։

Սկսել է գործածվել 12-րդ դարից։ Հնագույն ձևն է *Առաքեալ*, որը կրճատմամբ դարձել է *Առաքել*։ Ղարաբաղում գործածվում է ավելի կրճատ ձևը՝ *Քալի*։

## Գործածություններ
* Առաքել վարդապետ Անեցի, հիշած է Անիի Ծաղկաձորի աշտարակի արձանագրության մեջ։
* Առաքել քահանա, համբակ գրիչ, եղել է Աստվածատուր աբեղա գրչի օգնականը Կեչառուքում։
* Առաքեալ վարդապետ, միաբան Ս․ Գրիգորի վանից Դարանաղեաց գավառի։
* Առաքել գրիչ, օրինակեց Ավետարանը՝ Կամախ գավառի Սիմա գյուղի Եղիվանք անապատում։
* Առաքել, միաբան Կամախի Եղիվանք անապատի։
* Առաքել, քահանա, գրիչ, օրինակեց Հաղպատում Եսայի և Թուղթք Պողոսի։
* Առաքել քահանա Կեչրորցի, զանազան տանջանքներով նահատակվել է Կեչրորում։
* Առաքել, որդի Ռոմանոսի, եղբայր Սահակ Անեցի քահանայի, որ ստացավ Գետաշենի Ավետարանը։ 1211 թվականին արդեն մահացած էր։
* Առաքել, վանահայր Բագարանի ուխտին, ով նորոգեց Զաքարե ամիրսպալասարի օգնությամբ։
* Առաքել, կանգնեցրել է մի խաչքար Վայոց ձորի Սայլան գյուղում։
* Առաքել աբեղա Անեցի կամ Շիրակավանցի, ով 1222 թվականին Մխիթար Չեչկանց Շիրակավանեցու օգնությամբ արաբերենից թարգմանեց «Աղէկախօս» երազահանը (արաբերեն տարբերակը կոչվում է «Թուփառմուլք», որի հեղինակներն են արաբ Խալավխանը և Սուլթանը)։
* Առաքել վարդապետ, արաբերենից թարգմանել է «Պղնձե քաղաք» վեպը։
* Առաքել վարդապետ, ունի աղոթքներ, որոնք անցել են Կիպրիանոսի մեջ։
* Առաքել վարդապետ, ունի ոտանավոր «Վասն երկոտասան կենդանակերպիցն», որ հրատարակված է Երն․ երկն․ ոտ․ գրքի վերջում։
* Առաքել վանահայր Լմբատի վանից, ժամանակակից Գրիգոր արքեպիսկոպոսի՝ առաջնորդի (1215-1227) Անիի։
* Առաքել պատրիարք Երուսաղեմի, հաջորդեց Աբրահամին և կառավարեց 1218-1230 թվականներին։
* Առաքել Ղետրացի Տաթևի վանքից, մի զանգակ է նվիրել Սուչավայի հայոց եկեղեցուն։
* Առաքել, որդի Պետրոս երեց Կատենայեցու, որ Հռոմկլայում գրեց մի Ավետարան։
* Առաքել, եկել է Բուլղարիայի Թռնովա քաղաքից 1258 թվականին և քահանա է ձեռնադրվել։
* Առաքել Երզնկացի, կազմարար Երզնկայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Պիրիտ

մինի
**Պիրիտ** (), միներալ, FeS2, քիմիական բաղադրությունը՝ 46,6% Fe, 53,4% S, երբեմն՝ Co, Ni, As, Cu, Au, Se և այլ խառնուրդներով։

Նյութի հունական անվանումը պայմանավորված է դրա այն հատկությամբ, որ պողպատին հարվածելուց՝ պիրիտն արձակում է կայծեր։ Պիրիտը երբեմն անվանվում է **հիմարի ոսկի**, հաշվի առնելով այն, որ պիրիտը շփոթում են ոսկու հետ։ Այդուամենայնիվ, պիրիտի կազմում շատ հազվադեպ հանդիպում է նաև ոսկի։

## Ֆիզիկական հատկություններ
Բյուրեղային համակարգը խորանարդային է։ Առաջացնում է խորանարդներ, պենտագոնդոդեկաէդրեր, հազվադեպ՝ օկտաէդրեր, առավելապես տարածված է հոծ հատիկավոր զանգվածներով։ Գույնը բաց, արույրադեղին, փայլը՝ մետաղական, կարծրությունը՝ 6-6,5, խտությունը՝ 4900-5200 կգ/մ³։

Առավել տարածված է հիդրոթերմալ հանքավայրերում, կոլչեդանային կուտակներում։ Ծծմբի, ծծմբական թթվի և երկաթարջասպի ելանյութ է։

## Հանքավայրեր
Հանքավայրեր կան Ուրալում, Ալթայում, Ղազախստանում և Հայաստանում (Թումանյան, Կապան, Ստեփանավան, Քարվաճառ)։

## Պատկերասրահ


Pyrite.jpg|
Pyrit ammonite.jpg|
Pyrite from Ampliación a Victoria Mine, Navajún, La Rioja, Spain 2.jpg|
Pyrite_-_disc.jpg|
Pyrite-cubes.jpg|
Pyrite-elba_hg.jpg|
Bullypyrite.jpg|



## Գրականություն
* Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed., John Wiley and Sons, New York, p 285—286, ISBN 0-471-80580-7
* *Попов П. А., Федоров П. П., Кузнецов С. В*. Теплопроводность кристалла пирита FeS2 в интервале температур 50-300 К // Кристаллография, 2013. Т. 58. № 2. С. 314—316.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Mineral galleries  
* Էջը webmineral.com բազայում 
* Mindat
* Էջը GeoWiki հանրագիտարանում
* Միներալների կատալոգ
*  Նկարագրություն

Կատեգորիա:Երկաթի միներալներ
Կատեգորիա:Հանքանյութեր
Զուբեյդա Գեղամյան

**Զուբեյդա Սենիկի Գեղամյան** (), մշակութային, հասարակական գործիչ։

Գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանի մայրն է։

## Կենսագրություն
Զուբեյդա Գեղամյանը ծնվել է 1937 թվականին, Արարատի շրջանի Այգավան գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Այգավանի 7-ամյա, ապա՝ Ավշարի միջնակարգ դպրոցներում։ Սովորել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի անասնաբուժական ֆակուլտետում։ 1954-1955 թվականներին աշխատել է Այգավանի կոլտնտեսությունում, 1956-1958 թվականներին` Այգավանի 7-ամյա դպրոցում։ 1958 թվականին ընտրվել է ՀԼԿԵՄ Վեդու շրջկոմի երկրորդ, 1961 թվականին՝ առաջին քարտուղար և այդ պաշտոնում աշխատել մինչև 1963 թվականը։ 1963-1965 թվականներին աշխատել է ՀԿԿ Արտաշատի շրջկոմում որպես հրահանգիչ, 1961 թվականից ԽՄԿԿ անդամ, 1965 թվականի հունվար-նոյեմբեր ժամանակահատվածում՝ ՀԼԿԵՄ Արարատի շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1965 թվականի նոյեմբերից մինչև 1966 թվականի հոկտեմբեր ամիսն աշխատել է «Արարատ» թերթի խմբագրությունում՝ որպես գյուղատնտեսական բաժնի վարիչ։ 1966-1972 թվականներին աշխատել է Արարատի շրջանային խորհրդի գործադիր կոմիտեի մշակույթի բաժնի բարիչ, 1973-1975 թվականներին` շրջխորհրդի գործկոմի կազմ-հրահանգչական բաժնի վարիչ։ 1969-1975 թվականներին միաժամանակ վարել է շրջխորհրդի գործկոմի նախագահի տեղակալի պաշտոնը։ 1975-1976 թվականներին աշխատել է մթերումների և որակի Արարատի շրջանային տեսչությունում` որպես պետական տեսուչ։ 1976 թվականից եղել է Արարատի շրջխորհրդի գործկոմի մշակույթի բաժնի վարիչ։

Բազմիցս ընտրվել է ՀԿԿ Արարատի շրջկոմի անդամ, եղել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի անդամության թեկնածու, ՀԿԿ շրջկոմի բյուրոյի անդամության թեկնածու, մի քանի գումարումների շրջանային խորհրդի պատգամավոր, կանանց շրջանային խորհրդի նախագահ, կանանց հանրապետական խորհրդի, «Մայրություն» հանրապետական ֆոնդի նախագահության անդամ, մշակույթի աշխատողների արհմիության, պատմության ու մշակույթի հուշարձանների պահպանման ընկերությունների հանրապետական խորհուրդների անդամ։

## Մրցանակներ
* ՀԽՍՀ գերագույն խորհրդի պատվոգիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարոն և իր մանկապարտեզը

Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Հապալասենի սովորական

**Դալղողնոշ,Հապալասենի սովորական** (), պատկանում է հապալասզգիների ընտանիքին։Հապալաս բառը արաբերեն է և նշանակում է մրտենու  պտուղ։
Պահանջկոտ բույս է, ունի 10-30 սմ երկարություն։ Տերևներն ունեն 1.5 սմ երկարություն։ Ծաղիիները մանր են, պտուղները գնդաձև մինչև 8-12 մմ տրամագծով։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, իսկ պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբերին։

Տարածված է Հյուսիսային Եվրոպայի շրջաններում։

Տերևները պարունակում են իրենց մեջ ֆենոլյին գլյուկոզիդներ, վկցինին, լիկոպին, ուրսոլաթթու, գինեթթու, գալաթթու և այլն։ Պտուղներում կան մեծ քանակությամբ շաքարներ, ասկորբինաթթուներ, օրգանական նյութեր։ Սերմերը հարուստ են յուղերով։ Հապալասենու տերևների եփուկը օգտագործվում է միզաքարային հիվանդությունների, երիկամի թարախաբորբի, ցիստիտի, ռևմատիզմի դեմ։

## Պատկերասրահ

Cowberry.jpg
Vaccinium vitis-idaea flowers.jpg
Exobasidium vaccinii G4 (2).JPG
Vaccinium vitis-idaea (7833331408).jpg



## Արտաքին հղումներ
* Հապալասենի սովորական

## Աղբյուրներ
*Ս.Ա. Միրզոյան, Ա.Ս. Ստեփանյան, Ա.Վ. Միրզոյան, Հայաստանի դեղատու և բուժիչ ծառերը, 126 էջ։

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Կիսաթուփեր
Կատեգորիա:Հապալասազգիներ
Կատեգորիա:Հատապտուղներ
Կատեգորիա:Ճապոնական մրգեր
Պիրիտային հալում

**Պիրիտային հալում** (պղնձի մետլուրգիայում), կոլչեդանի (պիրիտային) հանքաքարի (պղնձի և ծծմբի մեծ պարունակությամբ) վերամշակումը հորանաձև վառարաններում (քվարցի և կրաքարի խառնուրդում, առանց կոքսի կամ քիչ քանակությամբ, 2-4% կոքսի մանրուք ավելացնելով)։

## Տեսություն
Պիրիտային հալման տեսությունը մշակել են Ա․ Ա․ Բայկովը և Վ․ Ցա․ Մոստովիչը 20-րդ դարի 20-ական թվականներին։ Պիրիտային հալում կատարվում է հալման գոտում, ուժեղ օքսիդացնող մթնոլորտում։ Պիրիտային հալման արգասիքներն են՝ պղնձի շեյնը և ծծմբային գազը։

Պրոցեսի համար անհրաժեշտ ջերմությունը գլխավորապես ստացվում է երկաթի սուլֆիդի օքսիդացման հետևանքով։ Եթե հանքաքարը պարունակում է 36%-ից պակաս ծծումբ, ապա կոքսի ծախսը մեծանում է (կիսապիրիտային հալում)։

Կատեգորիա:Քիմիական պրոցեսներ
Գիհի կազակական

**Գիհի կազակական** (), նոճազգիների ընտանիքին պատկանող մշտադալար մերկասերմ թփատեսակ, որն ունի 0,6-1 մ բարձրություն, հարթ կեղև, բուն և ճյուղեր։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։
 
Ընձյուղները կլոր և մուգ կանաչ են։ Տերևները ասեղանման են կամ թեփուկանման։ Ունի կլոր կոներ։ Երկտուն բույս է։ Դա նշանակում է, որ արակական հասկիկները գտնվում են մեկ, իգական կոները այլ բույսերի վրա։ Ծաղկում է ապրիլին, իսկ կոները հասունանում են հոկտեմբերին։

Հիմնականում տարածված է Կովկասում և Միջին Ասիայում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է Սևանի ավազանում և Մեղրիում, մեծ մասամբ չոր լանջերում, վերին լեռնային գոտում։ Աճում է ծովի մակերևույթից 2500 մ բարձրության վրա։ Ցրտադիմացկուն և շոգադիմացկուն բույս է։ Պահանջկոտ չէ խոնավության և հողի հանդեպ։

Կազակական գիհին թունավոր բույս է, որովհետև տերևներում պարունակում է սաբինոլ յուղը, որն օգտագործվում է ժողովրդական բժշկության մեջ։ Բազմանում է սերմերի և կտրոնների միջոցով։ Հրաշալի բուսատեսակ է քարապարտեզների, ալպինարիաների, թեք լանջերի և ծաղկապարտերային ձևավորումների համար։

## Նկարագրություն
Ցածր, սովորաբար հողի վրա փռված թուփ է, որն ունի մինչև 50 սմ բարձրություն։ Փայլուն, վառ կանաչ, նշտարաձև-գծային և սրացած տերևները մեջքի կողմից ուռուցիկ են և կեսի մոտ փոս ընկած օվալ գեղձով։ 4-6 մմ տրամագծով կոները մանր են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Սևանի (Փամբակ, Դարանակ), Դարեղեգիսի (Սելիմի լեռնանցք) և Մեղրու (Վահրավար, Գողթան լեռնագագաթի լեռնաճյուղեր) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Կովկասի այլ շրջաններում, Հարավային և Միջին Եվրոպայում, Սիբիրում, Հյուսիսային Մոնղոլիայում և Միջին Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2400-2500 մ բարձրությունների վրա, հազվադեպ թփուտների մացառուտներում, ինչպես նաև քարաթափվածքային և մանրաքարոտ լանջերին։ Պտղաբերում է հուլիս-հոկտեմբեր ամիսներին։ Լավ է բազմանում վեգետատիվ ճանապարհով և առատ պտղաբերում է։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թփեր
Կատեգորիա:Նոճազգիներ
Կատեգորիա:Մշտադալար բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Պեպտիդային կապ

**Պեպտիդային կապ**, պեպտիդներում և սպիտակուցներում ամինաթթվային մնացորդները միացնող քիմիական կապ։ Առաջանում է ամինաթթվի մի մոլեկուլի կարբօքսիլային ածխածնի և մյուսի a-ամինախմբի ազոտի ատոմների միջև։ Երկու  ամինաթթուներից առաջացած միացությունը կոչվում է կրկնակի պեպտիդ (դիպեպտիդ), բազմաթիվ ամինաթթուներից առաջացածը` պոլիպեպտիդ։ Պեպտիդային կապով կարող են միանալ նաև տարբեր ամինաթթուների մոլեկուլներ․ R1-ը և R2-ը տարբեր ամինաթթուների մոտ տարբեր են։ Սպիտակուցներում և պեպտիդներում Պեպտիդային կապի առկայությունը ենթադրել է Խարկովի համալսարանի պրոֆեսրս Ա․ Ցա․ Դանիլևսկին (1838-1923) 1888 թ., և փորձնականորեն հաստատել է Ֆիշերը։

Կատեգորիա:Քիմիական կապեր
Կատեգորիա:Սպիտակուցներ
Բշտիկապտուղ բռնչիատերև

**Բշտիկապտուղ Բռնչիատերև** (), տերևաթափ թուփ է ունի 3մ բարձրություն, աղեղնաձև ճյուղերով, որոնք ծածկված են դարչնագույն, բարակ շերտերով անջատվող կեղևով։ Տերևները 3-5 բլթականի են, ատամնաեզր, կլորաէլիպսաձև, 2-4 սմ երկարությամբ։ Միջին բլթակը ավելի երկարացած է, մերկ են, վերևից կանաչ, ներքևից ավելի բաց գույնի։ Ծաղկում է մայիսին իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։ Պատկանում է վարդազգիներ ընտանիքին։

## Տարածում
Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայի Արևելյան նահանգներում Քվեբեկից մինչև Վրաստան։ 30 թվականին տարածվել է Հայաստանում սկզբում Արարատյան դաշտում հետո Վանաձորում, Սևանում և Գյումրիում։

Հողի նկատամամբ պահանջկոտ չէ, ամենուրեք լավ է աճում։ Բավականին դիմացկուն է երկարատև չորությանը, շոգին և ցրտին։ Բազմանում է սերմերի միջոցով, կտրոնավորմամբ և թփի բաժանման եղանակով։

## Կենսաբանական նկարագիր
Հայաստանում բնականորեն չի աճում, սակայն մշակության պայմաններում աճեցվում է *բռնչիատերև բշտիկապտուղը* (*P.opulifolia (L.)*), որը հայտնի է որպես տերևաթափ թուփ՝ մինչև 2-3 մ բարձրությամբ։ Տերևները 3-5 բլթականի են։ Ծաղիկները սպիտակ են կամ վարդագույն։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր - հոկտեմբեր ամիսներին։ Բնականորեն տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հողի նկատմամբ քիչ պահանջկոտ է, չորադիմացկուն և երատադիմացկուն է, լուսասեր։ Կիսանապատային գոտու խիստ ցամաքային կլիմայի պայմաններում լավ է դիմանում, պիտանի է այդ գոտու բնակավայրերի կանաչապատման մեջ օգտագործելու համար։

## Աղբյուրներ
* Լ.Վ. Հարությունյան-Քո շրջապատի թփերը, Սովետական գրող, 1984, 224 էջ

Կատեգորիա:Ուռենազգիներ
Լունան

**Լունան** (), քաղաքային շրջան ՉԺՀ-ի Գանսու նահանգի հարավարևելյան մասում։ Անվանումը, չինարենից բառացի թարգմանած, նշանակում է *Լունշան լեռներից հարավ*։ Հարավում սահմանակցում է Սիչուանին, արևելքում՝ Շանքսիին։ 2020 թվականին Չինաստանում անցկացված մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 2.855.555:

Քաղաքային շրջանի կազմի մեջ մտնող Չենգ բնակավայրից մոտավորապես 10 կիլոմետր հեռավորության վրա գործում է Լունան-Չենչժոու օդանավակայանը (陇南成州机场), որ կառուցվել է 2010-ական թվականներին. շինարարության արժեքը կազմել է 1,2 մլրդ յուան։

## Տնտեսություն
Քաղաքային շրջանի տարածքում է գործում ալկոհոլային խմիչքներ արտադրող Jinhui Liquor ընկերությունը։

## Վարչատարածքային բաժանում
Քաղաքային շրջան Լունանը բաժանված է 1 շրջանի և 8 գավառակի։

* Ուդու շրջան (武都区)
* Վենսյան գավառակ (文县)
* Դանչան գավառակ (宕昌县)
* Կասյան գավառակ (康县)
* Լիսյան գավառակ (礼县)
* Լյանդան գավառակ (两当县)
* Սիխե գավառակ (西和县)
* Խուեսյան գավառակ (徽县)
* Չենսյան գավառակ (成县)

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայքէջը 
* para más visita

Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Կողբավան

**Կողբավան**, գյուղ Արմավիրի մարզում, մարզկենտրոնից 33 կմ արևմուտք, ծովի մակերևույթից 1175 մ բարձրության վրա։ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով 1984 թվականիի սեպտեմբերի 26-ին դասվել է ՀԽՍՀ գյուղերի կարգին և կոչվել Կողբավան։

## Բնակչություն
Կողբավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է խաղողագործությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Դաքֆեյս

thumb|Դաքֆեյս
[thumb|Դաքֆեյս և «[Վիկտորիա (ժեստ)|վիկտորիա» ժեստ]]
**Դաքֆեյս ** (, բառացի *բադի դեմք*), համացանցում ինքն իրեն նկարելու միտում, տարածված է մեծ մասամբ կանանց մոտ։ Շրթունքները դուրս ցցած լուսանկարվելն է, որին հետևում է այն սոցիալական ցանցերում տեղադրելը։ Իրենց այսպես ներկայացնող օգտատերերը, գտնում են, որ սա հաճելի և սեքսուալ է։

Շատ դիտորդների կողմից սա քննադատվում է և չի ընդունվում։ Մինչև անգամ հակաշարժում է ստեղծվել «antiduckface»։ Շարժման ակտիվիստները հայտարարում են, որ բադի դեմքը հիմար տեսք ունի և բոլորովին էլ գրավիչ չէ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 25 դաքֆեսեր 

Կատեգորիա:Դիմաշարժություն
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Կատեգորիա:Շրթունքներ
Հուշակերտ

**Հուշակերտ**, գյուղ Արմավիրի մարզում, Արաքս գետի ձախափնյակում, մարզկենտրոնից 11 կմ հարավ-արևմուտք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 900 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Հուշակերտի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
ձախից|մինի|Հուշակերտի դպրոցի շենքը

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է բանջարաբուծությամբ, խաղողագործությամբ, պտղաբուծությամբ և անասնաբուծությամբ։
ձախից|մինի|Հուշակերտի այգիները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Ծորենի արևելյան

**Ծորենի արևելյան** (), կծոխուրազգիների ընտանիքից եկած տերևաթափ թուփ։

## Նկարագիր
Տերևաթափ թուփ է 2-5 մ բարձրությամբ, ընձյուղները անկյունավոր են, հաճախ՝ 130 թեթևակի ակոսավոր, մերկ, ծածկված մանր ոսպնյակներով և 1-4 սմ երկարությամբ փշերով։ Ընձյուղները դեղնագորշավուն են։ Բնափայտը դեղնականաչավուն է, սպիտակ միջուկով։ Տերևները էլիպսաձև են կամ էլիպսանշտարաձև, թարթիչասղոցաեզր, թաղանթանման կամ կաշվեկերպ, սրածայր, մոխրականաչավուն։ Ծաղիկները դեղին են, տհաճ հոտով, հավաքված հուրաններում։ Հատապտուղը հասունանալիս ալ կարմիր է, երկարավուն, հաճելի թթվաշ համով։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին և ողջ ձմռան ընթացքում մնում են թփի վրա՝ սնունդ հանդիսանալով թռչունների համար։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Հյուսիսային Իրանում, Փոքր Ասիայում։ Հայաստանի պայմաններում հանդիպում է Արագածի, Գուգարքի, Իջևանի, Բերդի, Նոյեմբերյանի շրջաններում, Սևանի ավազանում, Արարատյան դաշտում, Վայքում, Զանգեզուրում, Մեղրիում, չոր, քարքարոտ թեքությունների վրա, թփուտներում, առավելապես գետահովիտներում։

## Կիրառություն
Օգտագործվում են երիտասարդ տերևները և հասուն պտուղները ինչպես թարմ, այնպես էլ որպես համեմունք չորացրած վիճակում։ Պտուղներից պատրաստում են մուրաբա, լիկյորներ և զանազան այլ ըմպելիքներ։ Օգտագործվում է կանաչապատման բնագավառում որպես դեկորատիվ և դիմացկուն թփատեսակ։
Էկոլոգիական խումբը՝ Xllp: Մշակության հավանական շրջանները՝ 1-32:

## Գրականություն
Լ.Հ.Հարությունյան, Քո շրջապատի թփերը, Երևան, 1984։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թփեր
Կատեգորիա:Կծոխուրազգիներ
Գուադալուպե (կղզի)

**Գուադալուպե** կղզի (), հրաբխային կղզի, որը տեղակայված է Խաղաղ օվկիանոսում, պատկանում է Մեքսիկային։ Գուադալուպե կղզին կազմում է Մեքսիկայի Էնսենադա մունիցիպալիտետի մի մասը։ Կղզու փոստային ինդեքսը  22997-ն է։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է 241 կիլոմետր հեռավորության վրա Ներքին Կալիֆորնիա թերակղզու ափերից՝ արևմուտքից և հարավ-արեւմուտքից 400 կմ Էնսենադա քաղաքից։ Խաղաղ օվկիանոսի մյուս երկու խմբերը, որոնք պատկանում են Մեքսիկային և մայրցամաքային ելուստներ չեն, հանդիսանում են *Revillagigedo*-ի և *Rocas-Alihos*-ի կղզիներ։ Կղզին բաղկացած է երկու վահանաձև հրաբուխներից, իսկ հյուսիսային հրաբուխը ավելի բարձրադիր է և երիտասարդ։

Կղզու երկարությունը (հյուսիսից հարավ) 35 կմ է, լայնությունը՝ 9,5 կմ, ընդհանուր մակերեսը կազմում է 244 կիլոմետր քառակուսի տարածք։ Կղզու վրա է գտնվում շղթայակապ հրաբխային լանջը։ Հյուսիսային մասն աճում է օվկիանոսի մակերևույթից 1298 մետր խորությունից (Օգոստոսի լեռ), իսկ հարավային մասը հաշված օվկիանոսի մակերևույթից՝ 975 մետր խորությունից (Էլ-Պիկաչո)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկայի կղզիներ
Օրգանիզմի ներքին հեղուկ միջավայր

աջից|մինի|200px|Արյունատար համակարգ
**Օրգանիզմի ներքին հեղուկ միջավայր,** օրգան համակարգ է, որը ուսումնասիրում է մարդու օրգանիզմի հեղուկ բաղադրամասերը։ Օրգանիզմի ներքին հեղուկ միջավայրը կազմված է երեք հիմնական մասերից՝ արյուն, ավիշ և հյուսվածքային հեղուկ։ Մարդու օրգանիզմի հյուսվածքային հեղուկը առաջանում է արյունից։ Ավիշը առաջանում է հյուսվածքային հեղուկից։ Նրա մեջ բացի պլազմայից, օրգանական և անօրգանական նյութերից։ Կան նաև լիմֆոցիտներ,լեյկոցիտներ։

## Արյուն
Արյունը շարակցական հյուսվածք է, որը կազմված է պլազմայից և ձևավոր տարրերից (էրիթրոցիտներ, լեյկոցիտներ, թրոմբոցիտներ)։ Արյունը միաժամանակ կատարում է նաև շնչառական, սնուցողական, արտազատական, ջերմակարգավորիչ, պաշտպանական և հումորալ ֆունկցիաներ։

## Հարաբերական կայունություն
Օրգանիզմի ներքին հեղուկ միջավայրը օժգտված է հարաբերական կայունությամբ։ Դա պայմանավորված է օրգանիզմի ներքին միջավայրի շարժուն հավասարակշռությամբ, քանի որ նյութերն միջավայրի շարժուն հավասարակշռությամբ, քանի որ նյութերն օրգանիզմում պարբերաբար սպառվում են, ինչից հետո դրանից պակասը կրկին լրացվում։ Այսպես՝ օգտագործված սննդարար նյութերի փոխարեն աղիներից դեպի օրգանիզմի ներքին միջավայր անցնում են նոր սննդարար նյութեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոմեոստազ
Էզեկիաս Պապաիոաննու

**Էզեկիաս Պապաիոաննու** (), կիպրացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։

Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Կիպրոսի հանքերում աշխատելու ժամանակ ընդգրկվել է բանվորական շարժման մեջ։ 1930 թվականին մեկնել է Անգլիա։ 1931 թվականին ընդունվել է Անգլիայի կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1936 թվականին մասնակցել է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմին։ 1943 թվականին ընտրվել է Լոնդոնի կիպրոսյան կոմիտեի քարտուղար, 1944 թվականին՝ Կիպրոսի աշխատավոր ժողովրդի առաջադիմական կուսակցության (ԱԿԷԼ) Լոնդոնի կազմակերպության քարտուղար։ 1946 թվականից եղել է ԱԿԷԼ-ի կենտրոնական օրգան «Դիմոթվական կրատիս» թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1947 թվականից՝ ԱԿԷԼ-ի ԿԿ անդամ, 1947-1949 թթ.՝ ԿԿ քարտուղար, 1949 թվականի օգոստոսից՝ քաղբյուրոյի անդամ և գլխավորի քարտուղար։ 1955 թվականին ձերբակալվել է, 1956 թվականին՝ փախել բանտից և մինչև 1959 թվականի դեկտեմբերն աշխատել ընդհատակում։ 1960 թվականին ընտրվել է Կիպրոսի Հանրապետության պառլամենտի անդամ։ Գլխավորել է ԱԿԷԼ-ի պատվիրակությունները ԽՄԿԿ 21-26 համագումարներում։ Պարգևատրվել է «Հոկտեմբերյան հեղափոխության» շքանշանով (1978 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիպրացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կոմունիստներ
Կաբանովկա (Չարիշի վտակ)

**Կաբանովկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Նախասիբիրյան շրջանում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սուենգա գետի ձախ ափով՝ 114 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության։
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200312115100010170**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115101017**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.005**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Magic!

**Magic!**, կանադական ռեգգի ֆյուժն ժանրի խումբ, որը հիմնադրվել է 2012 թվականին։ Խմբի անդամներն են Նազրին, Մարկ Պելիցերը, Բեն Սպիվակը և Ալեքս Տանասը։ Խումբը համաշխարհային ճանաչման է հասել իր «Rude» երգի շնորհիվ, որը գլխավորել է միջազգային բազմաթիվ հիթ շքերթներ, այդ թվում նաև ամերիկյան Billboard Hot 100-ը։ 2014 թվականի հունիսին խումբը թողարկել է իր դեբյուտային՝ «Don't Kill the Magic» ալբոմը։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ
Կատեգորիա:Կանադական երաժշտական խմբեր
Ժուան Միռանդա

մինի
**Ժուան Միռանդա դի Սոզա Ֆիլո** (, ), առավել գործածելի է պարզապես Միռանդա, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան։ Իսպանական «Ատլետիկո Մադրիդ» ակումբի և Բրազիլիայի հավաքականի խաղացող։

## Կարիերա
### Ակումբային
Կարիերան սկսում է հարազատ նահանգ Պառանայում, ուժեղագույն ակումբում՝ «Կորիտոբիում»։ Հաջորդ մրցաշրջանը անցկացնում է Ֆրանսիայում, մինչ 2006 թվականը «Սան-Պաուլույում»։ 2007 թվականին համախմբված եռյակ պաշտպաններով՝ Միռանդան, Բրենին և Ալեքս Սիլվան դարձան լավագույնը Բրազիլիայում, ակումբը 2 անգամ շարունակ դառնում է երկրի չեմպիոն։ 2008 թվականից Միռանդան արդեն միասին Ռեդրիկոի և Անդրե Դիասոմի հետ կազմում են լավագույն պաշտպանողական գծում, առաջնությունում Սան-Պալոույում հասնում են ռեկորդային ցուցանիշի և դառնում Բրազիլիայի տիտղոսակիր։
2011 թվականին պայմանագիր է կնքում «Ատլետիկո Մադրիդ»ակումբի հետ։
### Միջազգային
Միռանդան ընդգրկվեց Բրազիլիայի հավաքականում 2007 թվականին։ Դեբյուտը տեղի ունեցավ 2009 թվականին։

## Նվաճումներ
* Բրազիլիայի չեմպիոն (3) 2006,2007,2008
* Պառանա նահանգի չեմպիոն (1) 2004
* Եվրոպայի լիգայի հաղթող (1) 2011/12
* Սուպեր գավաթի տիտղոսակիր (1) 2012
* Իսպանիայի գավաթի տիտղոսակիր (1) 2013
* Իսպանիայի սուպեր գավաթ (1) 2014
* Իսպանիայի չեմպիոն 2013/14
* Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչի մասնակից (1) 2013/14

## Արտաքին հղումներ
* ֆուտբոլիստի պաշտոնական էջը CBF կայքում 
* ֆուտբոլիստի պաշտոնական էջը Сан-Паулу կայքում 
* ֆուտբոլիստի պաշտոնական էջը sambafoot կայքում 

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Սան Պաուլուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սոշոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կուրիտիբայի ֆուտբոլիստներ
Կորնգան եղջյուրավոր

**Կորնգան եղջյուրավոր** , պատկանում է բակլազգիների ընտանիքին, բրբ. գյավան։

## Նկարագիր
Տերևաթափ բարձիկանման թուփ է 0,3- 0,6 մ բարձրությամբ։ Փշապատ բույս է։ Ունի 4-5 զույգ էլիպսաձև տերևիկներից կազմված բարդ տերևներ։ Ողկույզներում հավաքված են 4-6-ական ծաղիկներ։

## Տարածում
Տարածված է Կովկասում, Բալկանյան թերակղզում, Իրանում և Միջին Ասիայում։ Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի դաշտում, Արարատյան դաշտում, Վայքում և Զանգեզուրում։

## Բույսի դիմացկունությունը
Լուսասեր, ցրտադիմացկուն, երաշտադիմացկուն, հողի պահանջ չունեցող բույս է, բազմանում է սերմերի միջոցով։

## Պատկերասրահ

Կորնգան եղջյուրավոր, Վարդենյաց լեռնանցք 04.jpg
Կորնգան եղջյուրավոր, Վարդենյաց լեռնանցք 03.jpg
Կորնգան եղջյուրավոր, Վարդենյաց լեռնանցք 02.jpg
Կորնգան եղջյուրավոր, Վարդենյաց լեռնանցք 05.jpg


## Գրականություն
Լ.Հ.Հարությունյան, Քո շրջապատի թփերը, Երևան, 1984։

Կատեգորիա:Թփեր
Մաաբատլի

**Մաաբատլի **(), քաղաքատիպ ավան Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսում՝ Հալեպի մարզի Աֆրինի գավառում, համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։

## Աշխարահագրություն
Քաղաքը գտնվում Հալեպի մարզի հյուսիսարևմտյան մասում՝ Թուրքիայի սահմանին մոտ։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 570 մ բարձրության վրա։ Գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Դամասկոսից 336 կմ հարավ-արևմուտք, իսկ մարզկենտրոն Հալեպից 48 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արեւմուտք։ Մոտակա բնակավայրերն են Աֆրինը՝ հարավ-արևելքում, Ռաջու՝ հյուսիս, Ջինդեյրես՝ հարավում։

## Բանկչություն
Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչություն կազմում է 11,741 մարդ։ Իսկ համանուն շրջանի բնակչություն իր 25 բնակավայրերով կազմում է 11,741 մարդ։

## Տրանսպորտ
Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը Հալեպի միջազգային օդանավակայանն է (Aleppo International Airport), որը գտնվում է Հալեպ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրինի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Եվգենի Տոմաշևսկի

**Եվգենի Յուրիի Տոմաշևսկի** (), ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր (2005)։ 2009 թ. Եվրոպայի չեմպիոն։ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում 2010 թ. աշխարհի թիմային առաջնության հաղթող։

2005 թ. Ռուսաստանի առաջնությունում իր առաջին ելույթն է ունենում՝ խաղալով Կրամնիկի հետ, սակայն սպիտակներով պարտվում է։ Այդ պարտիայից հետո շատերը նրան համարում էին ռուսական շախմատի ծագող աստղ։ Երեք սուպերեզրափակիչների մասնակից (2007, 2008, 2009), որոնցից յուրաքանչյուրի ժամանակ հաղթել է մրցաշարի ֆավորիտին՝ 2007 թ. Պ. Սվիդլերին, իսկ 2008 թ. Ա. Մորոզևիչին։

2009 թ. Ռուսաստանի չեմպիոն (բարձրագույն լիգա)

Բացի շախմատից, Եվգենին մասնակցել է «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ» խաղի սպորտային տարբերակին։ Այս խաղում շախմատիստների թիմի կազմում իրեն դրսևորել է որպես լավագույն մասնակիցներից մեկը։ 2008 թ. պրոֆեսիոնալ շախմատիստների թիմի կազմում մասնակցել է «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ» խաղի Ռուսաստանի առաջնությանը։
## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Եվգենի Տոմաշևսկու անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում 
* Եվգենի Տոմաշևսկու պարտիաները 
* Եվգենի Տոմաշևսկու անձնական քարտը 365chess.com կայքում
* Հարցազրույց 
* Տեղեկություն Տոմաշևսկու «Ի՞նչ, Որտե՞ղ, Ե՞րբ» խաղին մասնակցելու վերաբերյալ

Կատեգորիա:Ռուս շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:«Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ» խաղի մասնակիցներ
Տամալե

**Տամալե ** (, ), ամերիկյան ուտեստ է, փաթաթված եգիպտացորենի տերևներով։

## Բաղադրատոմս
*եգիպտացորեն 6 հատ
*ալյուր 3 բաժակ
*շաքարավազ 1 ճ.գդալ
*աղ 1 թ.գդալ
*կտրատած կծու չիլի պղպեղ 1/3 բաժակ
*կաթնաշոռ 2 բաժակ
*պանիր

## Պատրաստման եղանակ
Կաթսայի մեջ դնել եգիպտացորենի կեղևը, հետո լցնել տաք ջուր, այնուհետև եփել 4-5 ժամ։ Եգիպտացորենի սերմերը առանձնցնել և մանրացնել խոհանոցային կոմբայնով։ Այդ զանգվածից վերցնել 3 բաժակ, ավելացնել ալյուր, շաքարավազ և աղ։ Այս ամենը հարիչով հարել, վերջում ավելացնել եգիպտացորենի ամբողջական հատիկները։ Ափսեի վրա դնել եգիպտացորենի շերտերը, վրան ավելացնել խառնուրդը, պղպեղը, քերիչով անցկացրած պանիրն ու կաթնաշոռը, փաթաթել այնպես, որ բոլոր կողմերը փակ լինեն։ Պատրաստվածը եփել գոլորշու վրա 3 րոպե։

Ուտեստը կարելի է մատուցել ավելացնելով կանաչի կամ սոուս։

## Գրականություն
Մեքսիկայի նոր համալսարան, 1998

Կատեգորիա:Մեքսիկական խոհանոց
Հապալասի կապույտ

**Ղոժղոժ** (), հապալասազգիների ընտանիքից սերված թուփ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։Հապալաս բառը արաբերեն է  և  նշանակում է մրտենու պտուղ։

Տերևաթափ 0,3-1 մ բարձրությամբ, և 0,4-2,4 սմ լայնությամբ, գագաթում կլորավուն կամ սրավուն, ամբողջաեզր, մի փոքր դեպի ցած ոլորված եզրերով, կապտականաչավուն, բավական կոշտ, փոքր թուփ է։ Ծաղիկները թույլ են, 1-3-ական նստած անցյալ տարվա ճյուղերի վրա, սպիտակավուն են կամ բաց վարդագույն, մանր։ Դարչնագորշավուն կեղևով, գլանաձև ճյուղերով, էլիպսաձև տերևներով, դուրեկան բուրմունք ունեցող ծաղիկներով, գնդաձև պտուղներով այս թուփը ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտուղները հասնում են օգոստոս-սեպտեմբերին։

Տարածված է Կովկասում, Կորեայում, Ճապոնիայում, Փոքր Ասիայում և Արևմտյան Եվրոպայում, Հյուսիսային Մոնղոլիայում, Հիմալայներում, Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հայաստանում տարածված է միայն Սևանի ավազանում։ Աճում է ծովի մակերևույթից 2000-2300մ բարձրությունների վրա։

Ստամոքսի խանգարումների դեպքում օգտործում են պտուղները և տերևները։ Մեղրատու բույս է։ Բազմանում է հիմնականում սերմերի և սողացող ընձյուղների արմատակալման միջոցով։ Պտուղները, որոնք պարունակում են 25-270 մգ/% C վիտամին և շաքարներ, օգտագործվում են թարմ և չորացրած վիճակում․ դրանցից մուրաբաներ, օշարակներ, օղիներ, գինիներ են պատրաստում։

## Նկարագրություն
30-60 սմ բարձրությամբ գետնատարած փռված տերևաթափ թուփ է։ Մոտ 1 սմ երկարությամբ տերևները մանր են և բաց կապտավուն կանաչ։ Ծաղիկները համարյա նստադիր են, 1-4-ական տերևների անութներում։ Բաժակը հնգատամ է, իսկ հատապտուղը՝ կապույտ, հյութալի։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Գեղամի (Գռիձոր) և Վերին Ախուրյանի (լեռ Ղուկասյան Մեծ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանից բացի աճում է Կենտրոնական և Հարավարևմտյան Անդրկովկասում, Եվրոպայում, Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում, Սիբիրում, Հեռավոր Արևելքում և Հյուսիսային Ամերիկայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2500–3300 մ բարձրությունների վրա, մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, գլխավորապես կլիմայի փոփոխության հետ կապված աճելավայրերի կորուստի պատճառով, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Губанов И. А. и др. 1011. Vaccinium uliginosum L. — Голубика, или Гонобобель // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3 т. — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл., 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 25. — ISBN 5-87317-163-7.
*  — УДК 582.912.42

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Թփեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Հապալասազգիներ
Կատեգորիա:Հատապտուղներ
Կատեգորիա:Ճապոնական մրգեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Թերեյակի

**Թերեյակի** (), ավանդական Ճապոնական ուտեստ։

## Բաղադրատոմս
*հավի միս
*սոյայի յուղ
*խնձորի քացախ
*սև պղպեղ
*շաքարավազ
*օսլա
*սխտոր
*իմբիր

## Պատրաստման եղանակ
Կաթսայի մեջ խառնել շաքարավազը, սոյայի յուղը, քացախը, պղպեղը, օսլան (50մլ ջրում լուծված), քերիչով անցկացրած ինբիրը և սխտորը։ Խառնել այնքան մինչև թանձրանա։ Կաթսան կարագապատել, վրան դնել մսի կտորները, ավելացնել ստացված սոուսը և 220&nbsp;°C ջեռուցում եփել 30 րոպե։ Այն 5 րոպեն մեկ խառնել, որպեսզի հյութեղ լինի։ Մատուցել բրինձի կամ մակարոնի հետ։

## Տես նաև
* Խորոված
* Ասադո

Կատեգորիա:Ճապոնական խոհանոց
Մուհամմադ Աբդո

***Մուհամմադ Աբդո***, () եգիպտացի ամենահայտնի հրապարակախոսներից, որի ներդրումը արաբական հրապարակախոսության մեջ ահռելի է։

Ծնվել է Վերին Եգիպտոսում, նախնական կրթությունը ստացել է մզկիթներից մեկին կից դպրոցում, ապա շարունակել ուսումը Ալ-Ազհարում։ Այստեղ էլ նա ծանոթացել է Աֆղանիի ռեֆորմիստական գաղափարների հետ, և դարձել նրա ամենանշանավոր աշակերտներից և կողմնակիցներից մեկը։ Աֆղանիի ազդեցության տակ Ալ-Ահրամ թերթում հրապարակվում է հոդվածների մի ամբողջ շարք՝ նվիրված Արևմուտքի և Արևելքի մշակութային փոխհամագործակցությանը։ 1880 թվականին նշանակվում է «Ալ-Վուկաա Ալ-Միսրիյա» թերթի գլխավոր խմբագիր։ Միաժամանակ նա համագործակցում է ազգային ազատագրական շարժման հետ կապված «Միսր» և «Ալ-Թիջարա» թերթերի հետ, որոնցում պաշտպանում է սոցիալական, մշակութային և քաղաքական ռեֆորմների գաղափարը, սակայն ընդդիմանում է զինված ապստամբությանը՝ համարելով, որ ժողովուրդն այժմ պատրաստ չէ դրան, իսկ պարտությունը կհանգեցնի երկրի օկուպացմանը։ Այդ ամենի հետ մեկտեղ 1881-82 թվականների Արաբի փաշայի ապստամբության ժամանակ աջակցում է նրան, ինչի արդյունքում ապստամբության պարտությունից հետո արտաքսվում է Եգիպտոսից։

Որոշ ժամանակ բնակվելով Բեյրությում, Աֆղանիի հրավերով մեկնում է Փարիզ։ Հսկայական է Աբդոյի դերը իսլամի արդիականացման և Եգիպտոսի զարգացման մեջ։ Նա հանդիսանում է մոդեռնիստների «Ալ-Մանար» ամսագրի և նոր գրական ոճի՝ հրապարակախոսության հիմնադիրը։ Նրա աշխարհայացքը ռացիոնալ-կրոնական էր։ Նա իսլամը համարում էր բանականության կրոն, որի նպատակը մարդում կատարյալ դարձնելն է և բարեկեցության ապահովումը ոչ միայն հանդերձյալ, այլև իրական կյանքում։ Այս ամենի մասին նա խոսում է «Ռիսալաթուլ թաուհիդ» (Միաստվածության ուղերձ) և Թաֆսիր ալ-Ղուրան (Ղուրանի մեկնաբանություն) աշխատություններում։ Թաֆսիր ալ-Ղուրանը ընդգրկում է առաջինից մինչև չորրորդ սուրաների մեկնաբանությունը և բաղկացած է ինը հատորից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտոսի պատմություն
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Հիբիսկուս սիրիական

**Հիբիսկուս սիրիական** (), տուղտազգիներից սերված խոշոր թուփ։
## Նկարագիր
մինի|աջից
5-6 մ բարձրություն ունեցող տերևաթափ թուփ է, որն ունի ճաքած կեղև, երիտասարդ ընձյուղներ, ձվաձև տերևաթիթեղ։ Ունի բավականին խոշոր ծաղիկներ, որոնք տեղավորված են լինում տերևածոցերում։ Ծաղիկները ծիրանավարդագույն են։ Պտուղ-տուփիկը ձվաձև է 2-2,7 սմ բարձրությամբ։
Տերևները ձվաձև են կամ շեղանկյուն - ձվաձև։ Ծաղիկները մեկական են, գտնվում են տերևածոցերում։ Ծաղկի պսակը լայն զանգականման է, վարդածիրանագույն կամ բաց մանուշակագույն, հազվադեպ՝ սպիտակ, կենտրոնում մուգ խալով։ Ծաղկում է հունիսից մինչև սեպտեմբեր, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր - հոկտեմբերին։ Երկարատև ծաղկող, բարձր գեղազարդ թփատեսակ է, որը մեր հանրապետության պայմաններում, սեզոնի երկրորդ մասում զգալիորեն լրացնում է ծաղկող բուսատեսակների պակասը։

## Տարածումը
մինի|ձախից
Տարածված Է Չինաստանում, Հնդկաստանում և Փոքր Ասիայում։ Աճում է ծովի մակերևույթից 1200-1400 մ բարձրության վրա։ Բավականին ջերմասեր է, խիստ ցրտահարվում է։ Չոր հողերում և երաշտի դեպքում ոռոգում է պահանջում։ Թել են ստանում բնի կեղևից, իսկ թուղթ՝ բնափայտից։

մինի|աջիցԲնական պայմաններում տարածված է Չինաստանում և Հնդկաստանում, Փոքր Ասիայում։ Հայաստանում լավ է հարմարված հատկապես ցածրադիր վայրերում՝ մինչև 1200 - 1400 մ բարձրության կանաչ տնկարկներում։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ է, գերադասում է փուխր, ջրաթափանց և օդաթափանց, սննդանյութերով հարուստ հողերը։ Ջերմասեր է և չորադիմացկուն, լուսասեր է։ Սիրիաական բաղրջուկն ունի բազմաթիվ պարտիզային ձևեր և սորտեր, որոնք աճեցվում են համեմատաբար տաք և ցածրադիր վայրերում։ Դրանք միմյանցից տարբերվում են ծաղիկների գունավորմամբ։ Դրանք միմյանցից տարբերվում են ծաղիկների գունավորմամբ, լիաթերթիկությամբ և այլ հատկանիշներով։

## Գրականություն
Լ.Հ.Հարությունյան, Քո շրջապատի թփերը, Երևան, 1984։

Կատեգորիա:Թփեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք (Մանազկերտ)

*Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք*', վանք Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Ապահունիք գավառի Մանազկերտ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մուշի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Վարդան Հովհաննիսյան (շինարար)

**Վարդան Ռուբենի Հովհաննիսյան** («տուն շինող Վարդան», ), շինարար, «Գյումրու երախտավոր» տիտղոսակիր։

## Կենսագրություն
Սովորել է Գյումրիի թիվ 18 դպրոցում։ Շինարարությունում կատարել է տարբեր աշխատանքներ՝ բանվոր, կռունկավար, տասնապետ, աշխղեկ։ Սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարության բաժնում։ Առաջին տունը կառուցել է 19 տարեկանում։ Եղել է բազմապրոֆիլ մասնագետ՝ նախագծող, նախահաշվող, ճարտարապետ, շինարար։ Ստեղծել է բրիգադ և այն ղեկավարելով, բազմաթիվ մասնավոր տներ է կառուցել (տարեկան 3 – 4 տուն) քաղաքի տարբեր հատվածներում։ Երկրաշարժից հետո, 1989 թվականի փետրվարին առաջին տան հիմքը նա է փորել։

## Մեջբերումներ Վարդան Հովհաննիսյանից

## Մրցանակներ
2013 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, «Գյումրու երախտավոր» պատվավոր տիտղոսը շնորհող հանձնախումբը Գյումրի քաղաքի շինարարության ասպարեզում ունեցած բազմամյա վաստակի և Գյումրու վերականգնման գործում իր նշանակալի ներդրման համար, Վարդան Հովհաննիսյանին շնորհել է «Գյումրու երախտավոր» պատվավոր տիտղոսը։

## Գրականություն
*Գագիկ Վարդանյան, «Տուն շինող Վարդան»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Թրայֆլ

**Թրայֆլ** անգլիական ուտեստ, որը պատրաստված է բիսկվիթային խմորով։

## Բաղադրատոմս
*բիսկվիտ
*ազնվամորու մուրաբա
*թարմ հատապտուղներ
*սերուցք
*նուշ
*ձվի դեղնուց
*շաքարավազ
*շոկոլադ

## Կրեմ
Ձուն և շաքարավազը հարիչով հարել, ավելացնելով տաք սերուցք զանգվածը դնել կրակին, խառնել այնքան մինչև խտանա։ Կրեմը թողել, որպեսզի սառչի։

## Պատրաստման եղանակ
Բիսկվիտը թրջել ազնվամորու մուրաբայով։ Բաժանել մասերի, տեղափոխեի տարայի մեջ, քսել կրեմ և շարել հատապտուղները։ Շերտերը կրկնել մի քանի անգամ և վրան լցնել հարած սերուցք։ Աղանդերի մակերեսին ավելացնել շոկոլադ և նուշ և դնել սառնարան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Թրայֆլի մասին 
*Թրայֆլի բաղադրատոմսը

Կատեգորիա:Անգլիական խոհանոց