Գրոձիսկ Մազովեցկի

**Գրոձիսկ Մազովեցկի** (), քաղաք Լեհաստանի Մազովեցյան վոևոդությունում. նույնանուն գավառի (պովյատի) վարչական կենտրոնն է; Ունի գյուղաքաղաքային գմինայի (շրջանի) կարգավիճակ։ 2002 թվականի դրությամբ զբաղեցնում էր 13,19 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2017 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 30 718։

## Ժողովրդագրություն

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:35000
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1995 color:gray1 width:1
   from:0 till:24962 width:15 text:24962 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1997 color:gray1 width:1
   from:0 till:25202 width:15 text:25202 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1999 color:gray1 width:1
   from:0 till:25349 width:15 text:25349 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2001 color:gray1 width:1
   from:0 till:25761 width:15  text:25761 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2003 color:gray1 width:1
   from:0 till:26276 width:15  text:26276 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2005 color:gray1 width:1
   from:0 till:26874 width:15  text:26874 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2007 color:gray1 width:1
   from:0 till:27531 width:15  text:27531 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2009 color:gray1 width:1
   from:0 till:28053 width:15  text:28053 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2011 color:gray1 width:1
   from:0 till:29583 width:15  text:29583 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2013 color:gray1 width:1
   from:0 till:29907 width:15  text:29907 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2015 color:gray1 width:1
   from:0 till:30356 width:15  text:30356 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2017 color:gray1 width:15
   from:0 till:30955 width:15  text:30955 textcolor:red  fontsize:8px


## Պատմություն
XI դարում Գրոձիսկի ներկայիս տարածքում ամրոց է հիմնվել։ 1522 թվականին Սիգիզմունդ Առաջին թագավորը բնակավայրին քաղաքի կարգավիճակ է շնորհել։ 1540 թվականին Գրոձիսկը հրդեհի ճարակ է դարձել։ 1655 թվականին՝ պատմության մեջ «*հեղեղ*» անվանումով մտած շվեդական ավերիչ արշավանքի ժամանակ հրդեհվել, ավերվել է ևս մեկ անգամ։

Ռեչ Պոսպոլիտայի երրորդ բաժանումից հետո (1795 թ.) քաղաքն ընկել է Պրուսիայի տիրապետության տակ։

1845 թվականին Գրոձիսկը երկաթգծով կապվել է երկրի մայրաքաղաք Վարշավայի հետ։ 19-րդ դարի վերջերից բնակավայրը համբավվել է որպես հանքային բուժիչ ջրերով առողջարան։ 1915 թվականին վերստին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, որից զրկվել էր ցարական Ռուսաստանի տիրապետության ժամանակաշրջանում։

1940—1941 թվականներին գերմանացի ֆաշիստներն այստեղ հիմնել են հրեական գետտո, որտեղ կալանված շուրջ 6000 հրեաներին ոչնչացրել են։ Այդ դաժան ժամանակներում մի կաթոլիկ ագարակապան՝ Ստանիսլավա Սլավինսկան, իր կյանքը վտանգելով, նացիստների հաշվեհարդարից փրկել է բազմաթիվ հրեաների՝ ապաստան տալով, թաքցնելով իր ագարակում։ 2008 թվականին իսրայելական «Յադ Վաշեմ» կազմակերպությունը նրան ներառել է «Աշխարհի ազգերի արդարակյացների» ցանկում, արժանացրել պարգևների։ Անձնուրաց կնոջ փրկած հրեաների մեջ է եղել նաև իսրայելցի համբավավոր գործարար Յոսսի Մեյմանի մայրը։

2016 թվականին քաղաքի իշխանությունները պլանավորել են հրեական գերեզմանատան տեղում կառուցել բնակելի համալիր, սակայն բողոքի հզոր ցույցերից հետո ետ են կանգնել իրենց այդ մտադրությունից և պարտավորվել են վերականգնել գերեզմանատան դարպասը՝ եբրայերեն արձանագրությամբ, և ցանկապատել հանգստարանը։

Ներկայումս Գրոձիսկ Մազովեցկին տեղական նշանակության արդյունաբերական կենտրոն է Վարշավայի տարածաշրջանում։
### Հուշարձաններ և հուշատախտակներ
* Երկաթուղայինի հուշարձանը
* Յուզեֆ Խելմոնսկու հուշարձանը
* Ազատության հուշարձանը
* Հուշասյուն՝ ի հիշատակ լեհ զորահրամանատար, Արմիա Կրայովայի վերջին պարետ Լեոպոլդ Օկուլիցկու
* Հուշատախտակներ՝ Հռոմի լեհազգի պապ Հովհաննես Պողոս Երկրորդի ասույթներով
* Լեոնիդ Տելիգայի հուշաձանը
* Հուշատախտակ՝ «Սինագոգ»՝ ի հիշատակ գրոձիսկցի զոհված հրեաների

## Պատկերասրահ

Grodzisk Mazowiecki deptak.jpg|Տեսարան քաղաքից
Stawy Goliana Grodzisk Mazowiecki.jpg|Տեսարան քաղաքից
GRODZISK MAZ. Kościół p.w. Przemienienia Pańskiego 01.jpg|Նորակառույց կոստյոլը
Grodzisk Mazowiecki kosciol sw Anny.jpg|Սբ. Աննա կոստյոլը
Grodzisk Mazowiecki pomnik Chelmonskiego.jpg|Յուզեֆ Խելմոնսկու հուշարձանը
Willa Foksal przy ul. 1 Maja w Grodzisku Mazowieckim.jpg|«Ֆոքսալ» վիլլան (1845 թ.)
Park Skarbków Grodzisk Mazowiecki.jpg|Քաղաքային զբոսայգու մի անկյունը
Grodzisk Mazowiecki Szpital Zachodni.jpg|Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս Երկրորդի անվան հիվանդանոցը


## Անվանի գրոձիսկցիներ
* Գժեգոժ Կնապսկի (1564—1638) — լեհ հոգևորական գործիչ, բանասեր, բառարանագիր, բանաստեղծ, թատերագիր, հանրագիտակ, մանկավարժ

## Գործընկեր քաղաքներ
*  Վայց, Ավստրիա
*  Շավլե, Լիտվա
*  Ռաձվիլիշկիս, Լիտվա
*  Դանիլովգրադ, Մոնտենեգրո
*  Գիժիցկո, Լեհաստան
*  Կառո, Ֆրանսիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальная страница города
* Urząd Miasta Grodzisk Mazowiecki
* Historia Żydów w Grodzisku Mazowieckim na portalu Wirtualny Sztetl
* Grodzisk Mazowiecki – o historii i zabytkach

Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մազովեցյան վոյեվոդության քաղաքներ