Մահմուդ Ռեզա Խավարի

**Մահմուդ Ռեզա Խավարի** (; ), իրանցի նախկին բանկիր, գործարար և փախստական յուրացնող, որը ներգրավված է եղել Իրանում 2011 թվականին 3000 միլիարդ թումանի յուրացման սկանդալին։ 2005 թվականին նա դարձել է Կանադայի քաղաքացի։ Նա փախստական է, որին հետախուզում են Իրանի Իսլամական Հանրապետության դատական իշխանությունները, իսկ 2016 թվականի հոկտեմբերից Խավարիին հետախուզում է նաև Ինտերպոլը։

Մինչև 2011 թվականը նա եղել է Իրանի Մելլի բանկի նախագահ, իսկ 2003 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2005 թվականի մարտը Սեպահ բանկի տնօրենների խորհրդի նախագահ։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Մահմուդ Ռեզա Խավարին ծնվել է Իրանի արևմուտքում՝ Խորամաբադ քաղաքում։ Նա բակալավրի աստիճան է ստացել Թեհրանի համալսարանից, իսկ մագիստրոսի աստիճան է ստացել Շահիդ Բեհեշթի համալսարանից։ Մահմուդ Խավարին ունի երկու որդի՝ Արդավան Խավարի և Խաշայար Խավարի։ Խավարին ունի նաև մեկ դուստր՝ Փարադիս Խավարի։

## Կարիերա
Համալսարանն ավարտելուց հետո Խավաին աշխատանքի է անցել Արդյունաբերության և հանքերի բանկում (Sanat-o-Madan) որպես բողոքների բաժնի պետ։ Ռաֆսանջանիի կառավարության շրջանում նա ընտրվել է որպես Սեպահ բանկի տնօրենների խորհրդի անդամ, իսկ Խաթամիի նախագահության շրջանում՝ Սեպահ բանկի ղեկավար։ 2010 թվականին՝ Ահմադինեժադի կառավարման ժամանակ, նա նշանակվել է Իրանի Մելլի բանկի՝ Իրանի ամենամեծ բանկի, խորհրդի նախագահ և գործադիր տնօրեն։

Խավարի երդմնակալության ժամանակ Ահմադինեժադի կառավարության էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարար Շամսեդդին Հոսեինին Խավարիին նկարագրել է որպես «իմաստուն և բարեպաշտ մարդ» և լրագրողներին ասել է, որ նրա նշանակման ժամանակ կիրառվել է վերահսկողության ամենաբարձր մակարդակը։

## 2011 թվականի յուրացման սկանդալ Իրանում

2011 թվականին Խավարին հրաժարական է տվել Մելլի բանկի իր պաշտոնից՝ 2,6 միլիարդ դոլարի յուրացման սկանդալում ներգրավված լինելու մեղադրանքների պատճառով։ Սկանդալը կապված էր  խաբեությամբ սեփականաշնորհված պետական ​​ակտիվներ գնելու համար կեղծ փաստաթղթերի կիրառման հետ, որոնց թվում են եղել խոշոր պետական ​​ընկերությունները։ Մելլի բանկը, որի խորհրդի նախագահն ու գործադիր տնօրենն է եղել Խավարին մեղադրվել է կեղծ վճարումներին աջակցելու համար։ Կարճ ժամանակ անց նա ուղևորվել է Մեծ Բրիտանիա՝ մասնակցելու Լլոյդ բանկում կազմակերպված հանդիպանը և այնտեղից ֆաքսի միջոցով հայտնել է իր հրաժարականի մասին։

Ըստ Բլումբերգի՝ հրաժարականի նամակում Խաբարին մեկ այլ բանկ է մատնացույց արել որպես խարդախության աղբյուր և պնդել է, որ հրաժարական է տալիս «հասարակական կարծիքը հարգելու համար»։ 2011 թվականի սեպտեմբերի վերջին նա փախուստի է դիմել Կանադա, որտեղ 2005 թվականից ի վեր ունեցել երկքաղաքացիություն։ Խավարիի անունով Տորոնտոյի սեփականության գրանցումները թվագրվում են 2001 թվականով, երբ նա հիփոթեք է վերցրել Հյուսիսային Յորքի Էլմվուդ պողոտայում գտնվող 615,000 դոլար արժողությամբ գույքի համար։ Ինչ-որ պահի Խավարին ունեցել է Տորոնտոյում տեղակայված ընկերություն՝ Soaring Properties: Փորձելով պաշտպանել իր ունեցվածքը բռնագրավումից՝ Խավարին ներդրումներ է կատարել Տորոնտոյի անշարժ գույքում՝ պարտքով գումար տալով իր որդիներին՝ Խաշայարին և Արդավանին։ Նա նաև Տորոնտոյի Բրիդլ Փաթում գտնվող 3 միլիոն դոլար արժողությամբ տունը փոխանցել է իր դստերը՝ Փարադիս Խավարիին, իսկ մյուս երկու տները՝ տիկին Խավարիին։ Չնայած Իրանի ոստիկանության բազմաթիվ դիմումներին՝ կանադական իշխանությունները չեն արտահանձնել Խավարիին։ Եթե Խավարին դատվի Իրանի դատական համակարգով, ապա կդատապարտվի ցմահ ազատազրկման։

2011 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Կանադայի պատգամավոր Իրվին Քոթլերը կոչ է արել հետքննել, թե ինչպես է Խավարին ստացել Կանադայի քաղաքացիություն։

2016 թվականին Բլումբերգը հայտնել է, որ Խավարին և նրա որդիները նույնիսկ սկանդալից հետո ակտիվ գործունեություն են ծավալում Տորոնտոյի անշարժ գույքի շուկայում, և ընտանիքը 2012-2016 թվականների ընթացքում ընտանիքը տարբեր անուններով և իրավաբանական անձանց անվան ներքո ձեռք է բերել առնվազն 12,1 մլն դոլար արժողությամբ սեփականություններ։ Բացի այդ, 10 տարբեր հիպոթեքներից ունեն 11 մլն դոլարի պարտք։

Խավարի հետ առնչվող ընկերություններից և կառույցներից շատերը, օրինակ՝ Սեպահ բանկը, Մելլի բանկը, 2007 թվականից ի վեր սանկցիաների են ենթարկվել ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդի և միջազգային հանրության կողմից։ Անվտանգության խորհուրդը սև ցուցակում է ներառել Սեպահ բանկը՝ 1747 որոշմամբ, իսկ Մելլի բանկի նկատմամբ սահմանափակումներ է կիրառել՝ 1803 որոշմամբ։ Ըստ անվտանգության մասնագետ Ավի Յորիշի՝ Խավարին խախտում է Հատուկ տնտեսական միջոցառումների (Իրան) կանոնակարգը՝ կանադական կազմակերպության անունից աշխատելու և ֆինանսական ծառայություններ մատուցելու համար։ Խավարին նաև խախտել է Կանադայի՝ ահաբեկչության դեմ պայքարի ակտը, ինչպես նաև Կանադայի քրեական օրենսգրքի 2-րդ մասի առաջին կետը (83.05): Կանադական իշխանությունները իրավունք ունեն սառեցնել Խավարիի ակտիվները։ Սակայն 2016 թվականի դրությամբ Խավարիի ակտիվները սառեցված չեն, և կանադական իշխանությունները հետաքննություն չեն սկսել։

## Գտնվելու վայր
2014 թվականի փետրվարին Իրանի ոստիկանության Ինտերպոլի գրասենյակի պետն ասել է. «մի քանի օր առաջ Կանադայի Ինտերպոլի գրասենյակը հեռախոսազանգով պնդել է, որ նա [Խավարին] փախուստի է դիմել Լատինական Ամերիկա կամ Կարիբյան երկրներ, սակայն նրանք դեռևս չեն կարողանում հաստատել փախուստը, և սա վերջին տեղեկությունն է, որ Կանադայի ոստիկանությունը տրամադրել է մեզ»։ Սակայն նա հեքել է Կանադայից իր փախուստի մասին զեկույցը։

2015 թվականի մարտին նույն պաշտոնյան հայտարարել է, որ Խավարիի թաքստոցը բացահայտվել է, և Կանադայի իշխանությունները նրա գործն ուղղորդել են կանադական դատական ​​իշխանությանը։

*[[The New York Times]]* հայտարարել է, որ Կանադան նախընտրել է Խավարիին չարտահանձնել Իրանին, քանի որ երկու եկրների միջև արտահանձնման վերաբերյալ երկկողմ համաձայնագիր առկա չէ։

## Հրապարակված գրքեր
* *The Book of Banking Law Consisting of Legal and Legitimate Analysis of Banking Operations and Transactions* (գիրք)՝ հրապարակված Բանկային ուսուցման կենտրոնի կողմից (Իրան)։
* «Committed Crimes on Aircraft and Hijacking» (էսսե)
* «Press Crimes» (հոդված)
* *Investigation into the Cause of Suspension of Punishment in Iran and EU Countries Laws*

## Տես նաև
*Մահաֆարիդ Ամիր Խոսրավի
*Մահմուդ Ահմադինեժադ

## Ծանոթագրություններ