Հարկադիր որդեգրում

**Հարկադիր որդեգրում**, վերաբերում է երեխաներին իրենց կենսաբանական ընտանիքներից հեռացնելու և նրանց ծնողների կամքին հակառակ որդեգրման հանձնելու գործընթացին, հաճախ առանց նրանց համաձայնության: Պատմականորեն այս պրակտիկան լուրջ խնդիր է եղել տարբեր երկրներում, որտեղ հասարակական, կառավարական և ինստիտուցիոնալ ճնշումները ստիպել են երեխաներին բաժանվել իրենց ընտանիքներից, հատկապես այն դեպքերում, երբ ծնողները մարգինալացվել են, աղքատացել կամ իշխանությունների կողմից ճանաչվել են ոչ պիտանի: Այս պրակտիկան լայնորեն քննադատվել է մարդու իրավունքների խախտման և դրա երկարաժամկետ հուզական և հոգեբանական հետևանքների համար ինչպես երեխաների, այնպես էլ ծնողների համար:

## Հարկադիր որդեգրումը տարբեր երկրներում
### Իռլանդիա
Իռլանդիայում հարկադիր որդեգրումները լայն տարածվել է, հատկապես 1940-ականներից մինչև 1980-ականները: Շատ երեխաներ հեռացվել են միայնակ մայրերից՝ հաճախ ենթադրելով, որ այդ կանայք պիտանի չեն իրենց երեխաներին մեծացնելու համար՝ չամուսնացած մայրերի շուրջ սոցիալական խարանի պատճառով: Կրոնական հաստատությունները, մասնավորապես՝ կաթոլիկ եկեղեցին, նշանակալի դեր է խաղացել այս որդեգրումների մեջ, որոնք գործում են մայրական և մանկական տների նման: Այս հաստատություններում հաճախ տեղավորվել են արտամուսնական հղի կանայք, իսկ ծննդաբերությունից հետո նրանց երեխաներին տանել են որդեգրման՝ հաճախ առանց մոր համաձայնության կամ իմացության: Այս որդեգրումներից շատերն իրականացվել են գաղտնի, և արձանագրություններ չեն պահպանվել, ինչը դժվարացնում է ընտանիքների վերամիավորումը հետագայում: Իռլանդիայի կառավարությունն այն ժամանակվանից ընդունել է այս հաստատությունների սխալ արարքները, և 2021 թվականին Իռլանդիայի վարչապետը ներողություն է խնդրել հարկադիր որդեգրումների և այդ տներում կատարված չարաշահումների համար։ Այնուամենայնիվ, այս պրակտիկաների հետևանքով առաջացած տրավման այսօր դեռ ազդում է շատ անհատների վրա։

Հարկադիր որդեգրումների ամենահայտնի օրինակը Բոն Սեկուրսի մայր և մանկական տունն է: Այս հաստատությունը, որը գտնվում է Իռլանդիայի Թուամ քաղաքում, հայտնի է դարձել 2014 թվականին զանգվածային գերեզմանի հայտնաբերմամբ, որտեղ հայտնաբերվել էին 796 նորածինների մնացորդներ։ Բոն Սեկուրսի մայր և մանկական տունը գործել է 1925-1961 թվականներին, որը ղեկավարվել է Բոն Սեկուրս քույրեր կրոնական միաբանությունը: Այն չամուսնացած մայրերի տուն է եղել, և այնտեղ ծնված երեխաներից շատերը որդեգրման են ենթարկվել կամ մահացել են կասկածելի հանգամանքներում: Գերեզմանի հայտնաբերումը լայնածավալ վրդովմունք է առաջացրել և վերականգնել է քննարկումները 20-րդ դարի ընթացքում Իռլանդիայում նմանատիպ հաստատություններում կանանց և երեխաների նկատմամբ վերաբերմունքի վերաբերյալ: Տան ժառանգությունը մնում է արտացոլման կարևոր կետ Իռլանդիայի կողմից խոցելի կանանց և երեխաների նկատմամբ վերաբերմունքի պատմության մեջ:

### Բելգիա
Բելգիայում եղել են նաև բռնի որդեգրումներ, հատկապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, որտեղ ընտանիքի և օրինականության շուրջ սոցիալական նորմերը ազդել են չամուսնացած մայրերի նկատմամբ վերաբերմունքի վրա: Այս կանանց վրա հաճախ ճնշում են գործադրել իրենց երեխաներին որդեգրման տալու համար՝ մտածելով, որ նրանք ի վիճակի չեն ապահովելու երեխայի խմամքը: Երեխաների որդեգրման հարցում ներգրավված են եղել նաև կաթոլիկ հաստատությունները, երբեմն առանց կենսաբանական ծնողների լիակատար համաձայնության կամ իրազեկման: Ինչպես այլ երկրներում, այս հարկադիր որդեգրումները հաճախ ծածկված են եղել գաղտնիությամբ՝ չնկատելով հուզական և հոգեբանական հետևանքները ինչպես ծնողների, այնպես էլ երեխաների վրա:

Շատ գեր հղի աղջիկների տարել են Ֆրանսիա՝ անանուն ծննդաբերելու, քանի որ դա արգելված էր Բելգիայում։ Ավելի ուշ այս աղջիկներին և նրանց երեխաներին անօրինական ճանապարհով վերադարձրել են Բելգիա, որտեղ նրանց երեխաներին բռնի կերպով տեղափոխում էին: Սա կոչվել է Sous X պրակտիկա։ Բելգիական մոր և մանկան տներում, ինչպիսին է Լոմելի տխրահռչակ Թամարի տանը, նույնպես եղել են բռնության բազմաթիվ դեպքեր: Այս հաստատությունում երեխաներին իրենց կամքին հակառակ վերցրել են իրենց մայրերից և հանձել որդեգրման՝ նվիրատվությունների դիմաց, մի գործողությունը, որը մարդկային կյանք վերածել է առևտրի: Ավելին, աղջիկներին ստերիլիզացրել են իրենց կամքին հակառակ։ Այս անհանգստացնող գործելակերպը ընդգծում է Բելգիայում բռնի որդեգրման մութ պատմությունը: Բելգիայի կառավարությունն այդ ժամանակվանից ընդունել է այս անարդարությունները, սակայն հարկադիր որդեգրումներից տուժած շատ անհատներ շարունակում են դեռ վերամիավորվել իրենց ծնված ընտանիքների հետ։

### Միացյալ Թագավորություն
Միացյալ Թագավորությունում հարկադիր որդեգրումը հատկապես տարածված է եղել 1950-ականներից մինչև 1970-ականները, հատկապես բանվոր դասակարգի ընտանիքների և չամուսնացած մայրերի շրջանում: Այս որդեգրումները հաճախ դյուրացվել են սոցիալական ծառայությունների և որդեգրման գործակալությունների համակցությամբ, երբ երեխաները հեռացվել են իրենց տներից պաշտպանության քողի տակ։ Երեխաներից շատերին տեղավորել են առանձնատներում, հաճախ առանց կենսաբանական ծնողների համաձայնության: Այս համակարգը հաճախ հարկադիր բնույթ է կրել, և իշխանությունները սպառնում էին մայրերին հայտարարել ոչ պիտանի կամ անպատասխանատու ծնողներ կամ նույնիսկ նրանց տեղավորել մասնագիտացված հաստատությունում, եթե նրանք հրաժարվեին իրենց երեխաներին որդեգրման հանձնել: Այս պրակտիկան շարունակվել է մինչև 1970-ականներին իսկ 1980-ականներին զգալի բարեփոխումներ է իրականացվել:

## Հարկադիր ձուլում
Էթնիկ փոքրամասնությունների երեխաներին իրենց ընտանիքներից հեռացնելը գերիշխող էթնիկ խմբի կողմից որդեգրվելու նպատակով օգտագործվել է որպես բռնի ձուլման մեթոդ: Մի խմբի երեխաներին բռնի տեղափոխումը մեկ այլ խմբի»՝ համաձայն Ցեղասպանության կոնվենցիայի, ցեղասպանություն է։ Թեև դա սովորաբար պտտվում է էթնիկ պատկանելության շուրջ, տեղի է ունեցել նաև քաղաքական փոքրամասնությունների երեխաների ուծացում:

### Ավստրալիա
Ավստրալիայում գողացված սերունդներից են ավստրալացի աբորիգեններիը և Տորես նեղուցի կղզու բնակիչների երեխաներիը,, որտեղ 1910 թվականից 60 տարի անց, հաշվարկվում է, որ աբորիգեն երեխաների մոտ մեկ երրորդը բաժանվել է իրենց ընտանիքներից։

### Կանադա
Կանադայում հնդկական գիշերօթիկ դպրոցների Կանադական համակարգում սովորել ե ն բնիկ, մեստիզո և ինուիտ երեխաներ, որոնք հաճախ բռնության են ենթարկվել։ Sixties Scoop-ը այն ժամանակաշրջանն է, երբ կանադացի երեխաների պաշտպանության գործակալներն իրավունք ունեին բնիկ երեխաներին վերցնել իրենց ընտանիքներից՝ խնամատար տներում տեղավորվելու համար, որպեսզի նրանց որդեգրեն սպիտամորթ ընտանիքները։

### Չինաստան
Չինաստանում ույղուրների հալածանքների շրջանակում միայն 2017 թվականին առնվազն կես միլիոն երեխա բռնի կերպով բաժանվել է իրենց ընտանիքներից և տեղավորվել նախադպրոցական ճամբարներում՝ բանտային հսկողության համակարգերով և 10,000 վոլտ էլեկտրական ցանկապատերով։

### Լեհաստան
Գերմանացիների կողմից օկուպացված Լեհաստանում գնահատվում է, որ 200,000 լեհ երեխաներ, ենթադրաբար արրական սեռի, հանվել են իրենց ընտանիքներից և հանձնվել գերմանացի կամ ավստրիացի զույգերին, և պատերազմից հետո միայն 25,000 երեխա է վերադարձել են իրենց ընտանիքներ:

### Հարավային Սուդան
Քոչվոր ցեղերում, հատկապես մուրլե ժողովրդի մոտ, երեխաներին առևանգում են այլ ցեղերի վրա արշավանքների ժամանակ, որպեսզի նրանք դաստիարակվեն որպես իրենց սեփականը: Ենթադրվում է, որ այս պրակտիկան ուղղված է ցեղի թվաքանակի ավելացմանը։ Սա ներառում է 2016 թվականի Գամբելայի արշավանքը և 2017 թվականի Գամբելայի արշավանքը։

### Իսպանիա
Եվգենիկան առաջարկել է Անտոնիո Վալեխո-Նաջերան, որը առաջարկել է կապ մարքսիզմի և մտավոր հետամնացության միջև, ինչը հանգեցրել է իսպանացի շատ նորածինների և փոքր երեխաների գողությանը իրենց ձախակողմյան ծնողներից։

### Ուկրաինա
2023 թվականի ապրիլին Եվրախորհուրդը ճնշող մեծամասնությամբ, 87 կողմ, 1 դեմ և 1 ձեռնպահ ձայների հարաբերակցությամբ «ուկրաինացի երեխաների և այլ քաղաքացիական անձանց արտաքսումը և բռնի տեղափոխումը Ռուսաստանի Դաշնություն կամ Ուկրաինայի ժամանակավորապես օկուպացված տարածքներ» գործողությունը ճանաչել է որպես ցեղասպանություն։

## Երեխաների սոցիալական ապահովություն
Երեխաների բարեկեցությունը հաճախ այն հիմնավորումն է, որը տրվում է երեխաներին ծնողներից բաժանելու համար։

### Դաժան ծնողներ
Երեխաներին ծնողներից բաժանելը այսօր ամենից հաճախ օգտագործվում է երեխաների նկատմամբ ծնողների կողմից դաժան վերաբերմունքի համար:

### Միայնակ մայրեր
Անգլոսֆերայում 1950-ականներից մինչև 1970-ական թվականները երեխաներին հաճախ խլել են չամուսնացած մայրերից՝ առանց որևէ այլ պատճառաբանության, պարզապես այն պատճառով, որ չամուսնացած մայրերը համարվել են ոչ պիտանի ծնողներ, որը հայտնի էր որպես մանկական շերեփի դարաշրջան։ 2013 թվականին Ավստրալիայի վարչապետ Ջուլիա Գիլարդը ներողություն է խնդրել Ավստրալիայում չամուսնացած մայրերից ծնված երեխաների հարկադիր որդեգրման համար, որը տեղի է ունեցել հիմնականում քսաներորդ դարում։

Բելգիայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից մինչև 1980-ական թվականները կաթոլիկ եկեղեցին ընդունում էր հղի չամուսնացած կանանց, իսկ ծննդաբերության ժամանակ որոշ կանայք ընդհանուր անզգայացում էին ստանում, իսկ մյուսները ստիպված էին դիմակներ կրել, որպեսզի չտեսնեն իրենց երեխաներին: Որոշ կանայք ստերիլիզացվել են: Մոտ 30,000 այդպիսի երեխաներ խնամատար ծնողներին վաճառվել են 10,000-ից 30,000 բելգիական ֆրանկով (մոտ 250-ից 750 եվրո) և երբեմն շատ ավելի մեծ գումարով։

### Աղքատ ծնողներ
Շվեյցարիայում, 1850-ականներից մինչև 20-րդ դարի կեսերը, հարյուր հազարավոր երեխաներ հեռացվել են հիմնականում աղքատ ընտանիքներից, ինչպես նաև միայնակ ծնողներից և ուղարկվել են աշխատելու ֆերմաներում՝ ապրելով նոր ընտանիքներով: Նրանք հայտնի են եղել որպես *պայմանագրային երեխաներ* կամ *Վերդինգկինդեր*։

### Քրեական անցյալ ունեցող ծնողներ
Միացյալ Թագավորությունում նախկին դատավոր Ալան Գոլդսակը կոչ է արել Միացյալ Թագավորության կառավարությանը բռնի կերպով հեռացնել երեխաներին «հանցագործ ընտանիքներից» ծնվելու պահին և տալ նրանց որդեգրման: Նրա խոսքերը քննադատության են ենթարկվել, և եղադրվել է «մանուկներին քրեականացնելու» մեջ։

## Տես նաև
* Մարդկանց թրաֆիքինգի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երեխաների իրավունքներ
Կատեգորիա:Որդեգրում
Կատեգորիա:Ռասիզմ
Կատեգորիա:Ցեղասպանություն