Որս (ֆիլմ, 2012)

**«Որս»** ()՝ դանիական գեղարվեստական ֆիլմ, հոգեբանական դրամա, ռեժիսոր՝ Թոմաս Վինտերբերգ։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի մայիսի 20-ին Կաննի 65-րդ կինոփառատոնում, թողարկվել է Ռուսաստանում ՝ 2013 թվականի փետրվարի 21-ին։ Դերասան Մադս Միկելսենը, ով ֆիլմում կատարել է գլխավոր դերը, ստուգատեսում արժանացել է տղամարդու լավագույն դերակատարման մրցանակին:

«Որսը» դարձել է Կաննի ժյուրիի ֆավորիտներից մեկը: Վինտերբերգի նոր ստեղծագործությունը խանդավառությամբ ընդունվեց համաշխարհային կինոքննադատների կողմից, որոնց մի մասը նշում էր, որ դա ռեժիսորի լավագույն ֆիլմն է «Տոնակատարությունից» ի վեր: Ֆիլմը «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում ներկայացվել է BAFTA և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխություններին, իսկ Դանիան այն ուղարկել է երկիրը ներկայացնելու համանման անվանակարգում «Օսկար» մրցանակաբաշխությանը:

## Սյուժե
Վերջերս ամուսնալուծված դպրոցի ուսուցիչ 42-ամյա Լուկասը (Մադս Միկելսեն), ով կորցրել էր աշխատանքը դպրոցի փակվելու պատճառով, դառնում է մանկապարտեզի դաստիարակ և բնակվում է փոքր դանիական գյուղում։ Նրա դեռահաս որդին՝ Մարկուսը (Լասե Ֆոգելստրյոմ), ծնողների բաժանումից հետո ցանկանում է ապրել նրա, այլ ոչ թե մոր հետ։

Որպես դաստիարակ աշխատելու ընթացքում Լուկասը ռոմանտիկ հարաբերություններ է սկսում աշխատանքային գործընկերոջ հետ։ Շուտով, ըստ սյուժեի, գլխավոր հերոսին սիրահարվում է նրա սաներից մեկը 4 տարեկան փոքրիկ Կլարան (Անիկա Վեդերկոպ)՝ Լուկասի մտերիմ ընկեր Թեոյի (Թոմաս Բո Լարսեն) կրտսեր դուստրը։ Նա թղթի մեջ պլաստիկ սիրտ է փաթաթում, դնում ծրարի մեջ և տղաների հետ դաստիարակի խաղի ընթացքում վազում է նրա մոտ և համբուրում շուրթերը՝ ճանապարհին «նվերը» գրպանում դնելով։ Լուկասը շտապ հեռացնում է աղջկան, իսկ հետո բացատրում նրան, որ կարելի է համբուրել միայն հայրիկին ու մայրիկին, իսկ ավելի լավ է նվերը նվիրել տղաներից մեկին։  

«Մերժված» լինելով՝ Կլարան վրեժ է լուծում իր սիրո օբյեկտից: 4-ամյա աղջիկը պոռնոգրաֆիկ լուսանկարների ազդեցության տակ, որոնք iPad-ով նրան ցույց էին տվել ավագ եղբայրը և նրա ընկերը, համոզում է մանկապարտեզի տնօրեն Գրետային (), որ Լուկասը ուշադրության նշաններ է ցույց տվել իր նկատմամբ, և որ ինքը տեսել է նրա սեռական օրգանը։ Տնօրեն Գրետան Լուկասի հետ մեղադրական զրույցից հետո նախ աղջկա ծնողներին, իսկ հետո բոլոր մեծահասակներին, ովքեր իրենց երեխաներին տանում են այս մանկապարտեզ, տեղեկացնում է կատարվածի մասին։ Կլարան շուտով հրաժարվում է ասածից, բայց մեծահասակներն իրենք են պարտադրում նրան կատարվածի պատկերը։ 

Լուկասը, ով պատկերացում չունի, թե ո՞ր երեխան է իրեն մեղադրել նման արարքների համար, հասարակության մեջ դառնում է վտարյալ անձ։ Բոլորը, բացի Մարկուսից և նրա կնքահորից՝ Բրաունից (Լարս Ռանտե), սկսում են կասկածել Լուկասի անմեղությանը: Դատարանը արդարացնում է Լուկասին նրա դեմ ապացույցներ չունենալու հիմքով և ազատ է արձակում, բայց մարդիկ շարունակում են վրեժ լուծել նրանից: Ինչ-որ մեկը քարով հարվածում է Լուկասի տան պատուհանին և դռան շեմին թողնում նրա շան դիակը։ Խանութում Լուկասին ծեծում են և պահածոների բանկաներով հարվածում գլխին։ Արդյունքում աղջիկը խոստովանում է, որ Լուկասը մեղավոր չէ և իրեն ոչինչ չի արել։ Նրա հայրը հաշտեցման ընթրիքով գնում է նախկին ընկերոջ մոտ և Սուրբ Ծննդյան երեկո անցկացնում նրա հետ։ 

Մեկ տարի անց հաշտված ընկերները կրկին գնում են որսի։ Ֆիլմն ավարտվում է Լուկասի վրա կրակոցով. կրակողը վրիպել էր և դիպել ծառին, սակայն արևի ճառագայթների պատճառով նրա դեմքը չի երևում: Ուրվագիծը դանդաղորեն անհետանում է անտառում:

## Դերերում

## Ստեղծում
Նման նախագծի մշակման գաղափարը Վինտերբերգի մոտ առաջացել է Կաննի «Տոնակատարություն» ժապավենի հաղթանակից հետո։ Ռեժիսորը սկսեց ստանալ բազմաթիվ սցենարներ, հատկապես՝ ընտանեկան դրամաներ և ողբերգություններ։ Մի անգամ նրա տան շեմին հայտնվեց իր մտերիմ ծանոթը՝ դանիացի հոգեբան, ում արխիվում երկար ժամանակ պահպանվում էին հետաքրքիր դեպքեր «ֆանտազիաների մասին, որոնք փոխարինում են իրական հիշողություններին»: Նա հայտարարել է, որ Վինտերբերգն անպայման պետք է ընտրի դրանցից մեկը և այդ մոտիվներով ֆիլմ պատրաստի:

Կնոջից բաժանվելուց մի քանի տարի անց ռեժիսորը ևս մեկ անգամ զննում է հոգեբանի նյութերի թղթապանակը և հարմար դեպք գտնում: Նա որոշում է ստեղծել լիամետրաժ ֆիլմ, որում կպատմեր ամբողջովին հորինված պատմություն, որի գլխավոր հերոսը լիովին անմեղ մեկը պիտի լիներ:

Վինտերբերգի խոստովանությամբ՝ ինքը և սցենարիստ Թոբիաս Լինդհոլմը սկզբում գլխավոր հերոսին պատկերացրել են «Եղնիկների որսորդը» ֆիլմում Ռոբերտ Դե Նիրոյի կերպարի նմանությամբ: Դերի համար Միկելսենի հաստատվելուց հետո հայտնվեց «քրիստոնյա, ով հաստատ համոզված էր, որ մարդիկ ինքնին լավն են, որ պետք է իրենց հնարավորինս քաղաքակիրթ պահեն»:

Նկարահանումները սկսվել են 2011 թվականի նոյեմբերին Դանիայի Զելանդիայի վարչական շրջանում և տևել յոթ շաբաթ: Նկարահանման գործընթացի ավարտին Վինտերբերգը վստահ չէր եզրափակիչ տեսարանում, ուստի նա նկարահանեց մի քանի դրվագ, որից հետո երկար ժամանակ վիճում էր գործընկերների հետ, թե ո՞րն է ավելի լավը, ո՞րն ընտրել:

## Քննադատություն

«Որսի» պրեմիերան կայացել Է Կաննի 65-րդ կինոփառատոնում, որտեղ ֆիլմի ավարտից անմիջապես հետո դահլիճում բուռն ծափահարություններ են հնչել: Լրագրողների մի մասը հույս ուներ, որ ֆիլմը կհաղթի հիմնական մրցութային ծրագրում, բայց «Ոսկե արմավենու ճյուղին» արժանացավ Միխայել Հանեկեի «Սերը»:

Միանգամից երկու հեղինակավոր կինոքննադատներ՝ *[[The Hollywood Reporter]]-*ից Դևիդ Ռունին և *[[The Guardian]]* թերթը ներկայացնող Փիթեր Բրեդշոուն, «Որսն» անվանել են «Տոնակատարությունից» ի վեր Վինտերբերգի լավագույն նախագիծը: *[[Variety]]* թերթի թղթակից Բոյդ Վան Հոեյը նշել է, որ «Որսի» մեջ ի հայտ են գալիս ավելի վաղ ֆրանսիական  դրամայում և դանիական «Մեղադրյալի» մեջ արծարծված թեմաները:

Մադս Միկելսենի դերասանական աշխատանքն առանձին տեղ է զբաղեցրել գրախոսների ակնարկներում։ Դևիդ Ռունիի կարծիքով՝ ֆիլմը շարժման մեջ է Միկելսենի ավերիչ վերամարմնավորման շնորհիվ՝ որպես անարատ տղամարդու, ում կյանքը ոչնչացման վտանգի տակ է: Տպավորիչ, խոցելի, քայքայված և խելագարության եզրին հասցված Լուկասը, դերասանի մարմնավորմամբ, ամբողջովին ավերված կերպար է: Նշանակալի է Փիթեր Բրեդշոուի արձագանքը՝

Հոեյը գրել է, որ Միկելսենը, ով նախկինում հայտնի էր սառցե և դաժան պատկերների մարմնավորմամբ, տպավորիչ է «Որսի» մեջ՝ խաղալով փափուկ տղամարդու, որը ծուղակից ելք է փնտրում:

Ինքը՝ Վինտերբերգը, այսպես է խոսել իր սեփական ֆիլմի մասին՝ «Սա ծնող լինելու պարանոյայի մասին է: Լինելով հայր՝ ես հասկանում եմ ծնողների ագրեսիվությունը իրենց երեխային պաշտպանելու ցանկության մեջ, հասկանում եմ վախը, անկախ նրանից, թե ինչ է պատահել ձեր երեխայի հետ: Սկանդալի պատճառ դարձած փոքրիկ աղջկա հայրը անվերապահորեն հավատում է մանկական երևակայությանը, քանի որ կարծում է, որ ճանաչում է իր դստերը: Չէ՞ որ աղջիկը գիտակցաբար չի ստի, նա ասում է այնպիսի բաներ, ինչպիսիք են՝ «ուսուցիչը առնանդամ ունի»։ Աղջնակը ստախոս է դառնում, երբ փորձում է ավելի շատ երևակայել, որպեսզի արդարացնի իրեն հուշող հարցեր տվող մեծահասակների սպասումները»:

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

* 2012 - Կաննի 65-րդ կինոփառատոնի 3 մրցանակ՝ տղամարդու լավագույն դեր (Մադս Միկելսեն), Էկումենիկ ժյուրիի մրցանակ (Թոմաս Վինտերբերգ), տեխնիկական նվաճումների մրցանակ (օպերատոր Շառլոտ Բրուս Քրիստենսենին) և մասնակցություն հիմնական մրցութային ծրագրին
* 2012 - Եվրոպական կինոակադեմիայի մրցանակ լավագույն սցենարի համար (Թոմաս Վինտերբերգ, Թոբիաս Լինդհոլմ) և 4 անվանակարգ՝ լավագույն եվրոպական ֆիլմ, լավագույն ռեժիսորական աշխատանք (Թոմաս Վինտերբերգ), տղամարդու լավագույն դեր (Մադս Միկելսեն), լավագույն մոնտաժ (Աննա Էսթերուդ, Յանուս Բիլեսկով Յանսեն)
* 2012 - Բրիտանական անկախ կինոյի մրցանակ լավագույն միջազգային անկախ ֆիլմի համար
* 2013 - «BAFTA» մրցանակի առաջադրում լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար
* 2013 - «Օսկար» մրցանակի առաջադրում լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար
* 2014 - «Անկախ ոգի» մրցանակի առաջադրում լավագույն միջազգային ֆիլմի համար
* 2014 - «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի առաջադրում լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար
* 2014 - 7 «» մրցանակներ՝ լավագույն դանիական ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր (Թոմաս Վինտերբերգ), լավագույն դերասան (Մադս Միկելսեն), երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի (Սուսսե Վոլդ), լավագույն օրիգինալ սցենար (Թոմաս Վինտերբերգ, Թոբիաս Լինդհոլմ), լավագույն մոնտաժ, Հանդիսատեսի մրցանակ:

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Официальный сайт фильма
* 
* 

Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դանիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դանիերեն ֆիլմեր