Ժոզեֆինա Ալվարիս դե Ազևեդու

**Ժոզեֆինա Ալվարիս դե Ազևեդու** (, ), բրազիլացի լրագրող, գրող և վաղ շրջանի ֆեմինիստուհի։ Գրել է թերթեր, թատերական պիեսներ, բանաստեղծություններ և եղել է բրազիլացի կանանց ընտրական իրավունքի պաշտպանը։

Ըստ Ավգուստո Բլեյքի *Dicionário Bibliográfico Brasileiro*-ի՝ Ժոզեֆինան ծնվել է Իտաբորաիում։ Նա գրող Ալվարիս դե Ազևեդուի խորթ քույրն է։ Սակայն նա ասել է, որ Ժոզեֆինան  իր զարմիկն է և ծնվել է Ռեսիֆիում, որտեղ ապրել է մինչև քսանվեց տարեկանը։ 1877 թվականին նա տեղափոխվել է Սան Պաուլո, որտեղ 1888 թվականին հիմնել է *A Família* թերթը։ Հաջորդ տարի տեղափոխվել է Ռիո դե Ժանեյրո և շարունակել հրատարակվել մինչև 1897 թվականը, երբ ստիպված է եղել ընդհատել այն՝ վերսկսելով թերթի հրատարակումը 1898 թվականին։

Ժոզեֆինան պաշտպանել է կանանց կրթության իրավունքը՝ որպես նրանց ազատագրման կարևոր գործոն։ Նա ձգտել է ընդլայնել իր թերթի տպաքանակը ողջ երկրում՝ ճանապարհորդելով Բրազիլիայի հյուսիսային և հյուսիսարևելյան շրջաններով։ Նա առաջ է քաշել կանանց ընտրական իրավունքը 1890 թվականին հրատարակված *O Direito ao Voto* («Ընտրելու իրավունք») հոդվածում, Բրազիլիայի Հանրապետության հռչակումից մեկ տարի անց։ Նույն թվականին նա գրել է *O Voto Feminino* կատակերգությունը («Կանանց քվեարկություն»), որը բեմադրվել է *Teatro Recreio Dramático*-ում։ 1890 թվականին նա հավաքել է թերթում տպագրված մի շարք ստեղծագործություններ, այդ թվում բանաստեղծությունները և դրանք խմբագրել *Retalhos* ժողովածուում։

## Կենսագրություն
1877 թվականին Ժոզեֆինան սկսել է հրատարակել *A Família* թերթը։ Նրա հիմնական նպատակը կանանց կրթության լուսաբանումն է եղել, սակայն Բրազիլիայում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններով պայմանավորված թերթն անցել է կանանց իրավունքների պաշտպանությանը և նրանց ձայնը բարձրացրել է երկրի քաղաքական խնդիրների վրա։ Վեց ամիս անց թերթը սկսել է հրատարակվել Ռիո դե Ժանեյրոյում, քանի որ Ժոզեֆինան տեղափոխվել է այնտեղ։ Ըստ կանանց, գրականության և հասարակության ուսումնասիրությունների կենտրոնի (Պերնամբուկուի դաշնային համալսարան) համակարգող Կարին դա Ռոշայի՝ փոփոխությունը տեղի է ունեցել թերթի համար ավելի մեծ ճանաչում ձեռք բերելու և դատարանին մոտ լինելու նպատակով։ Թերթը պարբերաբար հրատարակվել է մինչև 1897 թվականը՝ միշտ ցանկանալով կանանց ձայնը բարձրացնել այնպիսի հարցերում, ինչպիսիք են կրթությունը և քաղաքականությունը։ Մեկ տարի անց՝ 1898 թվականին, այդ հարցերը կրկին վերադարձել են ասպարեզ, ինչը կարող էր պայմանավորված լինել *A Mensageira* ամսագրի շնորհակալական նամակով։ *A Família*-ի առաջին համարում Ժոզեֆինան գրել է, որ մամուլը կարող է ծառայել որպես միացման կեռիկ, որը կարող է արթնացնել մարդու խիղճը։ Այսպիսով, թերթը նպատակ է ունեցել ցույց տալու, որ ոչ մի պատճառ չկա տղամարդկանց և կանանց միջև այդ ժամանակ գոյություն ունեցող տարբերակման համար, քանի որ կանայք համարվել են տղամարդկանցից ցածր։ Նույն համարում կարելի է տեսնել ինչպես Ժոզեֆինայի, այնպես էլ մյուս լրագրողների դժգոհությունը հանձնարարված դերերի բաժանման վերաբերյալ, որը կար այդ ժամանակ։ Նրա խոսքով՝ երկու սկզբունք կար՝ ուժ և կարգ ու կանոն, առաջինը պատվիրակված էր տղամարդկանց, իսկ երկրորդը՝ կանանց։ Այսպիսով, «կանայք նույնպես պետք է պատասխանատու լինեն հասարակության փոփոխությունների համար, քանի որ նրանք, ի տարբերություն տղամարդկանց, կարող էին կազմակերպել իրենց տները»։ 1889 թվականի նոյեմբերին Բրազիլիայի Հանրապետության հռչակմամբ կանանց ձայնի իրավունքի խնդիրն էլ ավելի է ուժեղացել, քանի որ այս նոր քաղաքական իրավիճակում ավելի շատ հավասարություն էր ակնկալվում։ Այնուամենայնիվ, կանանց իրավունքները այդ առումով չփոխվեցին, ինչը ստիպել է Ժոզեֆինային քննադատել այդ իրավիճակը 1889 թվականի դեկտեմբերի 7-ի համարում՝ խոսելով անարդարության մասին և կրկնելով, որ միակ տեսանկյունը, որը պետք է հաշվի առնել, մտավոր կարողությունն է, այլ ոչ թե սեռը։

1890 թվականին Ժոզեֆինա Ալվարիս դե Ազևեդուն գրել է *O voto feminino* («Կանացի ձայն») կատակերգական պիեսը, որը գովազդվել է *A Família*-ի որոշ համարներում մինչ ներկայացումը։ Պիեսը ցուցադրվել է *Teatro Recreio Dramático*-ում, որն այդ ժամանակ Ռիո դե Ժանեյրոյի ամենասիրված թատրոններից էր։ Այն անցկացվել է ամուսնական զույգի տանը, ովքեր ընթրիքի էին հրավիրել իրենց որդուն ու փեսային։ Նրանցից բացի հանդիսատեսի դերում են եղել ևս մեկ զույգ (աղախինն ու ամուսինը) և միայնակ տղամարդը։ Չնայած նրան, որ դեբյուտից առաջ մամուլը գովազդել է ներկայացումը, այն բեմադրվել է միայն մեկ անգամ։ Դրանից հետո այն լույս է տեսել ևս երկու անգամ՝ *A Família* թերթի էջատակերում, ինչպես նաև գրքի տեսքով։

## Թերթի աշխատակիցներ
Ստորև ներկայացվում է *A Família* թերթի աշխատակիցների ցուցակը՝
* Նարցիսա Ամալյա (1852-1924)
* Ջուլիա Լոպես դե Ալմեյդա (1862-1934)
* Ինես Սաբինո (1853-1911)
* Անալիա Ֆրանկո (1859-1919)
* Ռեվոկատա Էլիոս դե Մելո (1860-1945)
* Ջուլիետա դե Մելո Մոնտեյրո (1863-1928)
* Պրեսիլիանա Դուարտե դե Ալմեյդա (1867-1944)
* Մարիա Ամելիա դե Կեյրոս (-)
* Գիոմար Տորեսաո (1844-1898)
* Եվգենի Պոտոնի Պիեռ (-)

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի լրագրողներ