open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մաքսիմ Դանիլին

**Մաքսիմ Դանիլին** (), ռուս ֆուտբոլիստ, «Ռոդինայի» կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
Դանիլինը ֆուտբոլ սկսել է խաղալ «Կրասնոգվարդեեց» ՕՀՄՊՄԴ-44-ում հայրենի Մոսկվայից։ 2012 թվականի մարտին նրան նկատել են Մոսկվայի «Սպարտակի» սկաուտները և հրավիրել փորձաշրջան անցնելու։ Հաջող դիտումից հետո ընդունվել է «Սպարտակի» ակադեմիա։ 2018 թվականի ամռանն ավարտել է ակադեմիան և տեղափոխվել «Սպարտակի» երիտասարդական թիմ։ 2018 թվականի օգոստոսի 18-ին նա իր նորամուտը նշել է երիտասարդական թիմում Կրասնոդարի դեմ 2018-2019 երիտասարդական առաջնության 4-րդ տուրի խաղում (1:1), այս խաղում նա դուրս է եկել մեկնարկային կազմում և դաշտում անցկացրել 76 րոպե։ Երիտասարդական թիմի կազմում իր առաջին գոլը խփել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 6-ին 2018-2019 երիտասարդական առաջնության 10-րդ տուրի «Ենիսեյի» դեմ խաղում (2:1)։ Ընդհանուր առմամբ, նա «Սպարտակի» երիտասարդական թիմի կազմում անցկացրել է 34 հանդիպում և դարձել 7 գոլի հեղինակ։

2019 թվականի ամռանը սկսել է ընդգրկվել «Սպարտակ-2» ֆարմ-ակումբի կազմում։ 2019 թվականի հուլիսի 7-ին իր նորամուտն է նշել երկրորդ թիմի կազմում 2019-2020 ՖԱԼ առաջնության 1-ին տուրի «Բալթիկայի» դեմ խաղում (1:0)՝ խաղի 84-րդ րոպեին փոխարինելով Սոլտմուրադ Բակաևին։ 2019 թվականի հուլիսի 13-ին, 2019-2020 ՖԱԼ առաջնության 2-րդ տուրի «ԲՄԱ-Խաբարովսկի» դեմ խաղում (2:2) նա խփել է իր առաջին գոլը երկրորդ կազմում։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 2-ին երկարաձգել է պայմանագիրը «Սպարտակի» հետ. 2019-2020 մրցաշրջանում նա անցկացրել է 12 հանդիպում և դարձել 2 գոլի հեղինակ, իսկ 2020-21 մրցաշրջանում՝ 9 հանդիպում։

2021 թվականի փետրվարի 18-ին վարձավճարով տեղափոխվել է հայկական «Նոյ»։ 2021 թվականի մարտի 4-ին նորամուտ է նշել «Նոյի» կազմում Հայաստանի առաջնության 17-րդ տուրի «Լոռիի» դեմ խաղում (0:2)՝ հանդիպման 46-րդ րոպեին փոխարինելով Էդուարդ Էմսիսին։ Ընդհանուր առմամբ, 2020-2021 մրցաշրջանում նա «Նոյի» կազմում անցկացրել է 5 հանդիպում (4 առաջնությունում և 1 գավաթում)։ Վարձավճարային պայմանագրի ավարտից հետո վերադարձել է «Սպարտակ-2»։

2022 թվականի հուլիսի 17-ին տեղափոխվել է «Ռոդինա»։

### Կարիերան հավաքականում
2016 թվականից նա պարբերաբար հրավիրվել է Ռուսաստանի տարբեր տարիքի պատանեկան հավաքականներ։ 2016-2017 թվականներին Անդրեյ Միտինի գլխավորությամբ Ռուսաստանի մինչև 16 տարեկանների հավաքականի կազմում անցկացրել է 6 հանդիպում և դարձել 2 գոլի հեղինակ։ 2017 թվականին Լեոնիդ Աբլիզինի գլխավորությամբ անցկացրել է 1 հանդիպում, որում գնդակ է խփել Ռուսաստանի՝ մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում։ 2019 թվականին Ալեքսանդր Կերժակովի գլխավորությամբ Ռուսաստանի մինչև 18 տարեկանների հավաքականի կազմում անցկացրել է 12 հանդիպում և դարձել 1 գոլի հեղինակ, նույն տարում 3 հանդիպում է անցկացրել Ռուսաստանի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Խուշուրահաց (թխվածքաբլիթ)

**Խուշուրահաց**, հրուշակեղեն, բարակ և փխրուն թխվածքաբլիթներ։ Այն իր անունը ստացել է ցախի (ծառից ընկած փոքր ճյուղերի) հետ նմանության պատճառով։

## Պատրաստում
Խուշուրահացի հիմնական բաղադրիչներն են ալյուրը, ձուն, կարագը, թթվասերը (կամ կաթը) և շաքարը։ Դասական բաղադրատոմսում խմորին ավելացնում են օղի, ռոմ կամ կոնյակ։ Համը ուժեղացնելու համար պետք է ավելացնել նաև մի պտղունց աղ։

Խոզանակը կարելի է պատրաստել երկու եղանակով ' սովորական (պինդ) կամ ջրիկ խմորից։

Առաջին մեթոդի ժամանակ խառնում կոշտ խմորը և մոտ 20 րոպե պահելուցուց հետո գրտնակում բարակ շերտով։ Դանակի կամ կաղապարների օգնությամբ պատրաստվում են պատրաստուքներ։ Ստացված արտադրանքը տապակվում է եռացող յուղի մեջ, այնուհետև դրվում է թղթի վրա, որի մեջ ներծծվում են ավելորդ ճարպերը։

Երկրորդ մեթոդը այն է, որ եփած հեղուկ խմորը (որպես կանոն, մեծ քանակությամբ կաթով) աստիճանաբար լցվում է եռացող ճարպի կամ կարագի մեջ ՝ դրանով  իսկ տալով արտադրանքին որոշակի ձև։ Դրանից հետո խուշուրահացը դրվում է տապակի մեջ, որի վրա դրվում է յուղ կամ կարագ։ Եփելուց հետո այն դրվում է ափսեի կամ անձեռոցիկի վրա։ Երբեմն խմոր ձևավորելու համար օգտագործվում են հատուկ սարքեր։

Խուշուրահացը զարդարված է չամիչով, ընկույզով, շաքարի փոշիով կամ կակաոյի փոշիով։

## Տարբերակներ
### Հունգարիա
Հունգարական csöröge (քսարոջը) պատրաստվում է ձվի դեղնուցից, ալյուրից, փխրեցուցիչից, շաքարից, աղից և կոնյակից։ Նրանք լավ տապակած են և փոշիացված շաքարի փոշիով։ Ավանդաբար դրանք մատուցվում են հարսանիքի ժամանակ։

### Իտալիա
Իտալական cenci (չշենչե)–ն կամ chiacchiere (չհեկչեր)–ը ուտում են դիմականդեսների ընթացքում։ Նրանց տարբեր տարածաշրջանային անունները ներառում են. frappe (ֆրափ) Հռոմում և Լացիոյում,  (բուգի) Ջենովաում;  (գալյանի) կամ  (քրոստոլի) Վենետիկ և Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա, հատկապես մայրաքաղաք Տրիեստինոյում, Տրիեստում։ Բաղադրատոմսի տարածաշրջանային տատանումները ներառում են նարնջի կեղևով ցողելը կամ անիսոնի գինին որպես ալկոհոլային հիմք օգտագործելը։

### Լեհաստան
Զատիկից առաջ դիմակահնդեսների շրջանի ժամանակ Լեհաստանում պատրաստում են ֆավորկաներ, որոնք տապակում են ճարպի կամ կարագի մեջ։ Անունը գալիս է աղավաղված ֆրանսերենից ֆր.՝ faveurs - «ժապավեն, աղեղ», որն արտացոլում է խմորեղենի ձևը և հիշեցնում ասպետական դարաշրջանի միջնադարյան կանացի պարագաներ։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Կատեգորիա:Լիտվական խոհանոց
Ռոման Դեբելկո

**Ռոման Նիկոլաևիչ Դեբելկո** (, ), ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, «Կրիվբաս» ակումբի հարձակվող։

## Կենսագրություն
Ռոման Դեբելկոն ծնվել է Կոլոմիա շրջանի Իվանո-Ֆրանկովսկիում։ Նրա առաջին մարզիչներն են եղել Պյոտր Պետրովիչ Գրաբեցը և Ալեքսեյ Ռոմանը։ Առաջին անգամ աչքի է ընկել շրջանային «Կաշվե գնդակ» մրցաշարում, որտեղ ճանաչվել է իր թիմի լավագույն ֆուտբոլիստը։ Այնուհետև խաղացել է Կարպատիեի մանկապատանեկան սպորտային դպրոցում։ 2009 թվականին միջտարածաշրջանային մրցաշարերից մեկում հանդես է եկել Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզի հավաքականի կազմում։ Այնտեղ ֆուտբոլիստին նկատել է Դոնեցկի մարզի թիմի մարզիչը և հրավիրել «Մետալուրգ»։ Դեբելկոն մեկնել է փորձաշրջանի, որից հետո մնացել է թիմում։ 2011 թվականից խաղացել է «Մետալուրգ»-ի երիտասարդական թիմում՝ Սերգեյ Շիշչենկոյի գլխավորությամբ։

2013 թվականին «Մետալուրգի» պահեստային խմբում իր խաղընկեր Պավել Գրիշչենկոյի հետ վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվել է «Բանանց» (Երևան), որը մարզում էր Վլադմիր Պյատենկոն, որը նախկինում աշխատում էր Դոնեցկի ակումբում։ Հայաստանից վերադառնալուց հետո շարունակել է խաղալ պահեստայինում։ 2014/15 մրցաշրջանը նրա համար պետք է վերջինը լիներ Դոնեցկի թիմի «երիտասարդական» կազմում, հաջորդ մրցաշրջանից 22-ամյա ֆուտբոլիստն արդեն հայտնվել է տարիքային «սահմանի» տակ, այդ իսկ պատճառով դեռ 2015 թվականի ձմռանը Սերգեյ Շիշչենկոն ցանկանում էր 1993 թվականի բոլոր խաղացողներին, որոնց թվում էր նաև Դեբելկոն, վարձակալության ուղարկել։ 2010-2014 թվականներին Դեբելկոն խաղացել է 110 խաղում և խփել՝ 26 գոլ։ 2012/2013 մրցաշրջանում նա նաև հինգ հանդիպում է անցկացրել «Մետալուրգի» կազմում՝ Պրեմիեր լիգայի պատանեկան առաջնությունում։

Կարիերան շարունակել է Դնեպրոձերժինսկի «Ստալ» ֆուտբոլային ակումբում։ Ակումբի կազմում մեկնարկային մրցաշրջանում նվաճել է առաջին լիգայի արծաթը և իր նախկին ակումբի՝ «Մետալուրգի» հեռացման արդյունքում բարձրացրել է որակավորումը։ Ուկրաինայի պրեմիեր լիգայում նորամուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 2-ին՝ Լուգանսկի «Զարյա»-ի դեմ խաղում։ 2018 թվականի փետրվարին լինելով Լվովի «Կարպատներ»-ի խաղացող՝ վարձավճարով տեղափոխվել է էստոնիայի «Լևադիա»։ Դարձել է միակ և հաղթական գոլի հեղինակը՝ գնդակը ուղարկելով Էստոնիայի գավաթի եզրափակչում Տալլինի «Ֆլորա»-ի դարպասը։ Էստոնիայում ելույթ է ունեցել ամբողջ մրցաշրջանի ընթացքում, դրանից հետո վերադարձել է «Կարպատի» ֆուտբոլային ակումբ և այնտեղ խաղացել է մինչև 2018-2019 մրցաշրջանի ավարտը։ 2019 թվականի հունիսին ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է Լատվիայի գործող չեմպիոն «Ռիգա» ֆուտբոլային ակումբ, որի հետ էլ ի վերջո պաշտպանել է չեմպիոնական կոչումը։

2021 թվականի ամռանը պայմանագիր է կնքել «Կրիվբաս» ակումբի հետ։

## Ձեռքբերումներ
; «Ստալ» (Կամենսկոյե)
* Ուկրաինայի առաջին լիգայի արծաթե մեդալակիր՝ 2014/15

; «Լեվադիա»
* Էստոնիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 2018
* Էստոնիայի գավաթակիր՝ 2017/18
* Էստոնիայի սուպերգավաթակիր՝ 2018

; «Ռիգա»
* Լատվիայի չեմպիոն՝ 2019

; «Շախտյոր» (Սոլիգորսկ)
* Բելառուսի չեմպիոն՝ 2021
* Բելառուսի սուպերգավաթակիր՝ 2021

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Ռոչդի Աչենտե

**Ռոչդի Աչենտե** (), մարոկկացի ֆուտբոլիստ, ձախ պաշտպան։ Վերջին շրջանում հանդես է եկել «Արարատ-Արմենիա» ՖԱ-ում։

## Ակումբային կարիերա
Աչենտեն խաղացել է «ՊՍՎ Էյնդհովենի» երիտասարդական հավաքականում, իսկ ավելի ուշ խաղացել է «Էյնդհովեն» և «ՊԵԿ Զվոլե» ակումբների կազմում՝ նախքան 2014 թվականի հունվարին «Զվոլեից» «Վիտեսե» տեղափոխվելը։ 2016 թվականի հունվարին Աչենտեն գնվել է «Վիլլեմ II»-ի կողմից։

2019 թվականի հունիսի 25-ին «Արարատ-Արմենիան» հայտարարել է Աչենտեի հետ պայմանագրի ստորագրման մասին։ 2020 թվականի հուլիսի 18-ին նա հեռացել է «Արարատ-Արմենիայից»։

## Միջազգային կարիերա
Աչենտեն Մարոկկոյի հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 2014 թվականի նոյեմբերին՝ Աֆրիկայի ազգերի գավաթի որակավորման փուլի Բենինի դեմ խաղում։

## Նվաճումներ
### Արարատ-Արմենիա
*Հայաստանի առաջնության հաղթող (1)․ 2019-2020

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*

Կատեգորիա:Արարատ-Արմենիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զվոլեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վիլեմ II-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վիտեսի ֆուտբոլիստներ
Ոստրեի սոուս

**Ոստրեի սոուս**, ոստրեներից պատրաստված սոուս։ Սովորաբար ոստրեի սոուս ասելով նկատի են ունենում Հարավարևելյան Ասիայի երկրներում հայտնի մածուցիկ մուգ սոուսը, որը պատրաստվում է շաքարից, աղից, ոստրեի էսենցիայից և եգիպտացորենի օսլայից, որը խտացուցիչ է։ Չնայած, որ ոստրեի սոուսը պատրաստվում է ծովամթերքներից, այն չունի «ձկան» համ և հոտ։ Բուսական տարբերակի պատրաստման ընթացքում ոստրեների փոխարեն օգտագործվում են սնկեր, սովորաբար ականջասնկեր կամ շիիտակե։ Ոստրեի սոուսը կերակուրներին տալիս է աղի կծու համ և ակտիվորեն օգտագործվում է չինական, վիետնամական, թաիլանդական, կամբոջական խոհանոցներում և արևելյան Ասիայի այլ խոհանոցներում։

## Պատմություն
Ընդունված է համարել, որ ուտեստի հեղինակը Նանշույայի (հարավ-չինական Գուանդուն գավառի Չժուհայ թաղամաս) թեյի կրպակի տեր Լի Կում Շենն էր, որը 1888 թվականին մի անգամ ոստրեներ էր պատրաստել, բայց չի հետևել շոգեխաշման ժամանակին, որից հետո զգալ է ուժեղ բույր։ Պարզվել է, որ չափից շատ եփված ոստրեների ապուրը վերածվել է խիտ մուգ սոուսի, որն ունի զարմանալիորեն հաճելի համ։ Շուտով Լին սկսել է վաճառել նոր սոուս «Lee Kum Kee» անունով, որը հետագայում դարձել է խոշոր մթերային ընկերություն Հոնկոնգում՝ գլխամասային գրասենյակով։

## Տարատեսակներ
«Իրական» բարձրորակ ոստրեների սոուսը պատրաստվում է ջրի մեջ եռացնելուց ստացված ոստրեի էքստրակտի կոնդենսատից և նման է թեթև արգանակի, որը հետագայում պետք է գոլորշիացվի մինչև իր ցանկալի խտությունը և գույնը։ Նման բաղադրատոմսը ոչ մի հավելում չի նախատեսում (նույնիսկ աղի համի և բույրի բոլոր նրբությունները տալիս են հենց ոստրեները), և ստացվում է շատ թանկ։

Շատ ժամանակակից ոստրեների սոուսի տեսակներ խտացվում են եգիպտացորենի օսլայով և պարունակում են բուրավետիչներ, նաև կարամելի ներկանյութ։

### Բուսակերական ոստրեների սոուս
Բուսակերական ոստրեների սոուսը պատրաստվում է սնկերից (սովորաբար օգտագործվում են ականջասնկեր կամ շիիտակե), հիմնական արժեքի իջեցման համար օգտագործվում են բուրավետիչներ։

### Ոստրեների սոուս առանց մոնոսոդիումի գլյուտամատի
Ներկայիս հասանելի ոստրեների սոուսի մեծամասնությունը պարունակում է մոնոսոդիումի գլյուտամատ։ Սակայն, վեջին տարիների ընթացքում առաջացել է սոուսի տեսակ, որը չի պարունակում գլյուտամատ։

## Ուրիշ նշանակություններ
19-րդ դարի բրիտանական և ֆրանսիական խոհարարության մեջ «ոստրեների սոուս» նշանակում էր ոստրեների համով բեշամել։

## Տես նաև
* Սոյայի սոուս
* Ձկան սոուս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիա
Կատեգորիա:Ասիական խոհանոց
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Կատեգորիա:Սոուսներ
Կատեգորիա:Վիետնամական խոհանոց
Կատեգորիա:Ֆիլիպինների մշակույթ
Ունդ

thumb|слева|Տափոլոռի սերմեր
thumb|Թևավոր լոբի
[thumb|[Ստորգետնյա գետնանուշ|Գետնանուշի արմատային ունդեր]]

**Ունդ,** տերմինը, որպես կանոն, նշանակում է ցանկացած հատիկաընդեղենային մշակաբույսերի պտուղները կամ սերմերը, ինչպես նաև ամբողջ ընտանիքի բույսերը։

## Ունդը՝ որպես պտուղ
Բուսաբանության մեջ «ունդ» բառը վերաբերում է հատիկաընդեղենի ընտանիքի բույսերի պտուղներին, առօրյա կյանքում նման պտուղները սովորաբար կոչվում են «պատիճ», որը բուսաբանության մեջ սովորաբար կոչվում է պտղի այլ տեսակ։

Ունդը բաղկացած է երկու երկար բարակ փականներից, որոնք միացված են եզրերով և, ի տարբերություն պատյանների, չունեն ներքին երկայնական միջնորմ։ Ունդի ներսում պարունակում է փոքր քանակությամբ սերմեր, որոնք դասավորված են մեկ տողով։ Սերմերը սերմացուի կարճ ցողուններով ամրացվում են փորային կարի վրա։ Պտղի ձևը սովորաբար երկարավուն է՝ ուղիղ կամ կոր, բայց որոշ տեսակներ ոլորված են։ Հասած պատիճը սովորաբար չորանում ու բացվում է, միջից սերմերը թափվում են։ Այնուամենայնիվ, շատ բույսերում լոբին ընկնում է գետնին չբացված, իսկ գետնանուշի մեջ այն ամբողջությամբ փորում է հողը։ Ունդը զարգանում է միանդամ, չբաժանված բլթակների, միաբջիջ ձվարանից։ Թիթեռների ենթաընտանիքում (լոբազգիներ) ունդը բացվում է երկու կարի երկայնքով, Ցեզալպինեների ենթաընտանիքում՝ մեկ կար կամ չի բացվում, իսկ Միմոզային ենթաընտանիքում՝ բացվում կամ չի բացվում։

## Ունդը՝ որպես սերմ
Առօրյա կյանքում «ունդ» բառը վերաբերում է հատիկաընդեղենի ընտանիքի բույսերի սերմերին։ Այն կլոր է, բայց ոչ գնդաձև։ Ամենատարածված կոր ձվաձև ձևը։ Սերմը ծածկված է բարակ կեղևով։ Այն պարունակում է շատ մեծ քանակությամբ սպիտակուց, բավականին շատ բուսական յուղ։ Շատ սերմեր օգտագործվում են սննդի համար։

## Արտադրություն
Չոր ունդի արտադրության համաշխարհային առաջատար երկիրը Հնդկաստանն է, որին հաջորդում են համապատասխանաբար Բրազիլիան և Մյանման՝ 4,87, 3,2 և 3,03 մլն տոննա։ Կանաչ ունդի արտադրությամբ առաջատար  Չինաստանն է՝ 13 մլն տոննա։

## Տես նաև
* Ստորգտնյա գետնանուշ

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Բանջարեղեն
Կատեգորիա:Բույսեր
Կատեգորիա:Բուսակերական խոհանոց
Կատեգորիա:Պտուղ
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Թեմուր Մուստաֆին

**Թեմուր Իլդարովիչ Մուստաֆին** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, խաղում է Ղրղզստանի «Աբդիշ-Ատա» ակումբում։

## Ակումբային կարիերա
2014 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Մուստաֆինը իր պրոֆեսիոնալ նորամուտն է նշել Ռուսաստանի ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ լիգայում՝ «Ավանգարդ Կուրսկ» ֆուտբոլային ակումբում՝ «Կալուգա» ակումբի դեմ խաղում։

Մուստաֆինը Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային լիգայում նորամուտը նշել է Սանկտ Պետերբուրգի «Զենիթ-2» ֆուտբոլային ակումբում 2016 թվականի հուլիսի 11-ին ՝ «Սոկոլ Սարատով» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում։

Մուստաֆինը «Սոչի» ակումբի կազմում Ֆուտբոլի ազգային լիգայի 2018-19 մրցաշրջանում զբաղեցրել է  2-րդ տեղը։

2022 թվականի հուլիսի 18-ին «Շախտյոր» ակումբը հայտարարել է Մուստաֆինի հետ պայմանագիր կնքելու մասին։

2023 թվականի հունվարի 30-ին «Աբդիշ-Ատա» ակումբը հայտարարել է Մուստաֆինի հետ պայմանագիր կնքելու մասի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆակելի ֆուտբոլիստներ
Նարեկ Ալավերդյան

**Նարեկ Մերուժանի Ալավերդյան** (),  հայ ֆուտբոլիստ, Երևանի ԲԿՄԱ ֆուտբոլային ակումբի աջ կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
Նարեկ Ալավերդյանը ծնվել է Երևանում՝ 2002 թվականի փետրվարի 19-ին։

### Ակումբային կարիերա
2018 թվականի հուլիսի 1-ից Նարեկ Ալավերդյանը միացել է «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբի մինչև 18 տարեկանների թիմին։ 2019 թվականից խաղացել է «Արարատ-Արմենիա II» ակումբում, իսկ 2020 թվականի հուլիսի 26-ից տեղափոխվել է հիմնական կազմ՝ «Արարատ-Արմենիա»։ 2020 թվականի հունիսից միացել է Երևանի «Բանակի կենտրոնական մարզական ֆուտբոլային ակումբին» (ԲԿՄԱ), որտեղ էլ խաղում է հիմա։

### Միջազգային կարիերա
Նարեկ Ալավերդյանը խաղացել է Հայաստանի տարբեր տարիքային խմբերի (մինչև 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21) հավաքականներում։ Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի (Մ21) կազմում նորամուտը կայացել է  2021 թվականի մարտի 26-ին, երբ խաղադաշտ է դուրս է եկել Հայաստան ( Մ-21)-Բելառուս (Մ-21)  խաղում։ Հավաքականի կազմում խաղացել է 9 խաղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատ-Արմենիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Երևանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Արամ Խամոյան

**Արամ Արայի Խամոյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, Երևանի ԲԿՄԱ ֆուտբոլային ակումբի և Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի հենակետային կիսապաշտպան։

### Կենսագրություն
Ծնվել է 2000 թվականի հունվարի 10-ին Արագածոտնի մարզի Վերին Բազմաբերդ գյուղում։ Ակումբային կարիերան սկսել է «Բանանց» ֆուտբոլային ակումբում (այժմ՝ «Ուրարտու ՖԱ»)։ Հասակը՝ 178 սմ։

### Միջազգային կարիերա
Արամ Խամոյանը խաղացել է Հայաստանի տարբեր տարիքային խմբերի (մինչև 17, 18, 19, 21) հավաքականներում։ Հայաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականում կարիերան սկսել է 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ից՝ մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում, որտեղ մարզիչ Արթուր Ոսկանյանի գլխավորությամբ անցկացրել է 10 խաղ։ 2017 թվականի նոյեմբերի 9-ից՝ մինչև 18 տարեկանների հավաքականում անցկացրել է 3 խաղ։ 2019 թվականի մարտի 25-ից խաղացել է մինչև 19 տարեկանների հավաքականում՝ անցկացնելով 19 խաղ։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 6-ից խաղացել է մինչև 19 տարեկանների հավաքականում՝ անցկացնելով 16 խաղ։

### Ակումբային կարիերա
Ակումբային կարիերան սկսել է մինչեւ 18 տարեկանների «Բանանց» ֆուտբոլային ակումբում (այժմ՝ «Ուրարտու»)։ Այնուհետև 2017 թվականի հունվարի 1-ից տեղափոխվել է «Բանանց» ակումբի ոչ հիմնական կազմ։ 2018-ի հուլիսի 1-ից տեղափոխվել է «Լոկոմոտիվ Երևան» ֆուտբոլային ակումբի հիմնական կազմ։ 2019 թվականի հուլիսի 22-ին տեղափոխվել է «Արարատ-Արմենիա» ֆուտբոլային ակումբի ոչ հիմնական կազմ, իսկ 2020-ի օգոստոսի 1-ից՝ հիմնական կազմ։ 2021 թվականի փետրվարի 1-ից խաղում է ԲԿՄԱ (Բանակի կենտրոնական մարզական ակումբ) Երևան ակումբում, որը հանդես է գալիս Հայաստանի առաջնության բարձրագույն լիգայում։ 2021/2022 մրցաշրջանում Խամոյանը Պրեմիեր լիագայում մասնակցել է 27, իսկ հաջորդ մրցաշրջանում՝ 18 խաղի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Երևանի ֆուտբոլիստներ
Ժոնել Դեզիրե

**Ժոնել Դեզիրե** (; ), հայիթիացի ֆուտբոլիստ, հայկական «Ուրարտու» և Հայիթիի հավաքականի հարձակվող։

Jonely uni ayl yntryal

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
Դեզիրեն ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել 5 տարեկանից։ 9 տարեկանից մարզվել է տաղանդների ազգային մարզական դպրոցում։ 2011 թվականին տեղափոխվել է «Միրեբալե» ակումբի երիտասարդական թիմ, որի կազմում ավելի ուշ իր նորամուտը նշել է մեծահասակների մակարդակում։ «Միրեբալեից» բացի՝ իր հայրենիքում Դեզիրեն հանդես է եկել նաև «Կապուազ» ակումբում։ 2017 թվականին տեղափոխվել է ամերիկյան «Ռեալ Մոնկարս» ակումբ, որտեղ մասնակցել է «Միացյալ ֆուտբոլային լիգայի» 8 հանդիպման և օգնել թիմին դառնալ կանոնավոր առաջնության հաղթող (Արևմտյան կոնֆերենցիայում)։ Այնուհետև ֆուտբոլիստը կարճ ժամանակով վերադարձել է Հայիթիի «Միրեբալե»։

2018 թվականի հուլիսին Դեզիրեն վարձավճարով տեղափոխվել է հայկական «Լոռի» ակումբ, որը վերադարձել էր բարձրագույն լիգա։ Նոր ակումբում իր առաջին մրցաշրջանում Ժոնելը դարձել է Հայաստանի առաջնության լավագույն հարձակվող՝ 25 խաղում դառնալով 17 գոլի հեղինակ։ Թիմի հետ դուրս է եկել Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ, մինչդեռ առաջնությունում «Լոռին» զբաղեցրել էր միայն հինգերորդ հորիզոնականը։ Հաջող դեբյուտային սեզոնից հետո Դեզիրեն լիարժեք պայմանագիր է կնքել «Լոռիի» հետ։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 1-ին «Երևան» ֆուտբոլային ակումբի հետ խաղում (8:0) ֆուտբոլիստը դարձել է պենտա-տրիկի հեղինակ, իսկ ընդհանուր առմամբ 2019-2020 մրցաշրջանում 23 խաղում դարձել է 12 գոլի հեղինակ՝ այս անգամ հարձակվողների ցուցակում զբաղեցնելով երկրորդ տեղը։ Մրցաշրջանի վերջում մի քանի հանդիպում է անցկացրել՝ որպես թիմի ավագ։ 2020 թվականի ամռանը տեղափոխվել է հայկական մեկ այլ ակումբ՝ «Ուրարտու»։

### Կարիերան հավաքականում
Խաղացել է Հայիթիի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականում։ Մինչև 20 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցել է 2015 և 2017 թվականների ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի պատանեկան առաջնություններին։ 2015 թվականի մրցաշարում մասնակցել է խմբային փուլի չորս հանդիպման և դարձել 4 գոլի հեղինակ (Հոնդուրասի հետ հանդիպման ժամանակ դուբլի հեղինակ է դարձել)։ Սակայն նրա թիմը 3 միավորով զբաղեցրել է խմբում վերջին հորիզոնականը։ 2017 թվականին մասնակցել է երեք հանդիպման և դարձել երկու գոլի հեղինակ, սակայն Հայիթիի հավաքականը կրկին դուրս չի եկել խմբից։

Ժոնելն իր նորամուտը հիմնական ակումբի կազմում նշել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին 2018 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական խաղում՝ Գրենադայի հավաքականի հետ՝ 85-րդ րոպեին փոխարինելով Դուկենս Նազոնին։ 2019 թվականին միացել է Հայիթիի ազգային հավաքականին 2019 թվականի ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի համար, որտեղ անցկացրել է 5 հանդիպումներից 4-ը և թիմի հետ դուրս եկել կիսաեզրափակիչ։

## Նվաճումներ
* Հայաստանի առաջնության լավագույն հարձակվող․ 2018-2019 *(17 գոլ)*

## Անձնական կյանք
Դեիրեն ազգակցական կապ ունի հայիթիացի ֆուտբոլիստ Ջեֆ Լուիի հետ։

Ամուսնացել է հայ աղջկա՝ Մանե Խաչատրյանի հետ, որը կրթությամբ անգլերենի թարգմանիչ է։ Նրանք հանդիպել են Դեզիրեի՝ Հայաստան ժամանելուց անմիջապես հետո, երբ նա թարգմանիչ էր փնտրում։ 2019 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Դանիելը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայիթցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Արթուր Սոխիև

**Արթուր Մարատի Սոխիև** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կենսագրություն
Օսական ֆուտբոլի սան է։ 2018-2019 թվականներին Հյուսիսային Օսիայի առաջնությունում հանդես է եկել «Դիգորա» ակումբի կազմում։ «Դիգորա-2»-ի կազմում դարձել է Հյուսիսային Օսիայի Առաջին լիգայի բրոնզե մեդալակիր, ընդգրկվել է Առաջին լիգայի խորհրդանշական հավաքականում։ Հարավային և Հյուսիսային Կովկասի դաշնային շրջանի պատանեկան հավաքականի կազմում Ռուսաստանի 2019 թվականի առաջնության հաղթող։

2020 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է ՊՖԼ «Սպարտակ-Վլադիկավկազ» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է մեկ հանդիպում՝ մարտի 14-ին մասնակցելով Մայկոպի «Դրուժբա»-ի դեմ ողջ արտագնա հանդիպմանը (0:1)։ Շուտով COVID-19 համավարակի պատճառով մրցաշրջանն ավարտվել է, իսկ թիմը մայիսին լուծարվել է։ Հուլիսին նա փորձաշրջան է անցել ՌՊԼ «Ռոստով» ակումբում և հոկտեմբերին կնքել եռամյա պայմանագիր։ Երիտասարդական առաջնությունում առաջին հանդիպումն անցկացրել է սեպտեմբերի 11-ին՝ առաջին տուրի «Կրասնոդար»-ի դեմ արտագնա խաղում (1:2)․ հեռացվել է արդեն 8-րդ րոպեին մրցակցի դեմքին գլխով հարվածելու համար։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 18-ին նորամուտն է նշել Ռուսաստանի առաջնությունում։ «Ախմատ»-ի դեմ խաղում փոխարինման է դուրս եկել 62-րդ րոպեին՝ աչքի ընկելով գոլային փոխանցմամբ։

2022 թվականի հուլիսի 18-ին ազատ գործակալի կարգավիճակով դարձել է Մախաչկալայի «Դինամո»-ի խաղացող։ Ակումբի կազմում նորամուտը նշել է նույն օրը՝ փոխարինման դուրս գալով  հանդիպման երկրորդ խաղակեսում։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 3-ին Դաղստանի ակումբը հայտարարել է կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ Սոխիևի հետ պայմանագրի խզման մասին։ Ընդ որում, արդեն սեպտեմբերի 2-ին նա ընդգրկվել է «Եսենտուկի»-ի հայտացուցակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Պիստո

**Պիստո** (իսպ․՝ *pisto*), իսպանական (մասնավորապես բասկական) ուտեստ տոմատից, սոխից, սմբուկից կամ դդմիկից, կանաչ և կարմիր պղպեղներից և ձիթայուղից։ Այն նման է ռատատույի և սովորաբար մատուցվում է տաք, ձվածեղով և հացով։ Ինչպես նաև այն օգտագործվում է որպես կարկանդակի միջուկ։

Այս ուտեստը հաճախ անվանում են *Պիստո մանչեգո*, ըստ իր ծագման վայրի, քանի որ այն եկել է Իսպանիայի պատմական Լա-Մանչա շրջանից։

*Pisto a la Bilbaína-ն*, որն ստեղծված է Բիլբաոյում, ներառում է դդմիկներ և կանաչ պղպեղ, տոմատային սոուսում, երբեմն մի փոքր խառնված ձվի հետ։

## Այլ նշանակություններ
* Մեքսիկայում և ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևելքում «Պիստոն» գարեջրի ժարգոնային անվանումն է։
* Հոնդուրասում, Գվատամալեյում և Սալվադորում «Պիստոն» գումարի ժարգոնային անվանումն է։

## Տես նաև
* Շակշուկա
* Ռատատույ
* Լեչո

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանջարեղենով ուտեստներ
Կատեգորիա:Իսպանական խոհանոց
Վարբա (կղզի)

**Վարբա** (**Վարբո**, **Վարբահ**, ), Պարսից ծոցում Քուվեյթին պատկանող անմարդաբնակ կղզի։ Գտնվում է Քուվեյթի հյուսիսային ափին, մայրցամաքից 100 մետր արևելք, Բուբիյան կղզուց 1,5 կմ հյուսիս, որից բաժանվում է Բուբիյան նեղուցով, Աբդալլահ նեղուցից հյուսիս-արևմուտք և Շատ-էլ-Արաբ գետաբերանից հյուսիս-արևելք Էս-Սաբիա նեղուցից հյուսիս-արևելք, խոր Ումմ Քասր նեղուցից և Խոր Էզ Զուբեյր ծոցից հարավ-արևելք։ Կղզու երկարությունը 12,5 կիլոմետր է, լայնությունը՝ 3,5 կիլոմետր։ Ամենաբարձր կետը մոտ 3 մետր է։ Տարածքը մոտ 37 քառակուսի կիլոմետր է։ Չափերով զբաղեցնում է երրորդ տեղը՝ Բուբիյանից և Ֆայլակայից հետո։ Ինչպես հարևան կղզիները, ցածրադիր դելտա կղզի է, որը ճահճացած է հյուսիսային և հարավարևմտյան մասերում և հյուսիսից և արևմուտքից սահմանակից է ծանծաղուտով՝ Շատ-էլ-Արաբ գետի ազդեցության պատճառով։

## Պատմություն
Ըստ տեղական տարեգրությունների՝ ուտուբ ցեղի վերաբնակեցումից ի վեր տեղի ձկնորսները կղզում ցանցեր և այլ ձկնորսական պարագաներ են պահել։

Քուվեյթի ամենահյուսիսային կղզին, Խոր-Շետանի ծովածոցի կղզուց հյուսիս (, Աբդալլահ նեղուցի մի մասը) անցնում է Իրաքի հետ ծովային սահմանը, որի ափից կղզին գտնվում է մեկ կիլոմետր դեպի հարավ։ 1913 թվականին Մեծ Բրիտանիան և Օսմանյան կայսրությունը ստորագրել են համաձայնագիր, որով Քուվեյթը ճանաչվել է որպես Օսմանյան կայսրության ինքնավար շրջան, որը Վարբա և Բուբիյան կղզիները հանձնել է Քուվեյթին։ Բուբիյան և Վարբա կղզիները, որոնք գերիշխել են ում-քասր Իրաքի ռազմածովային բազայի անցուղիների վրա, բացի այդ Իրաքը հավակնություններ է ունեցել Ռումայլայի նավթի հանքավայրի նկատմամբ։ 1963 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Իրաքը և Քուվեյթը ստորագրել են 1932 թվականին հաստատված իրաքա-քուվեյթյան սահմանի կարգավիճակը հաստատող արձանագրություն, այդ թվում հաստատվել է Վարբա և Բուբիյան ափամերձ կղզիների պատկանելությունը Քուվեյթին։ Իրաքը 1973 թվականին պնդել է զիջումներ կատարել Բուբիյան և Վարբա կղզիների նկատմամբ։ 1973 թվականի մարտի 20-ին Իրաքի և Քուվեյթի զորքերի միջև զինված բախում է տեղի ունեցել էլ-Սամիթայում՝ Քուվեյթի սահմանի մոտ։ 1975 թվականին Իրաքը պնդել է, որ Վարբա կղզին զիջի և 99 տարով վարձակալությամբ հանձնի Բուբիյան կղզու կեսը։ Քուվեյթի մյուս կղզիների նման, Վերբան գրավվել է Իրաքի ներխուժման ժամանակ և ազատագրվել Պարսից ծոցի պատերազմի ժամանակ։ 1994 թվականին Իրաքը ճանաչել է Քուվեյթի հետ սահմանը և պաշտոնապես դադարեցրել է հավակնել Վարբա և Բուբիյան կղզիներին։ ԱՄՆ-ի և նրա դաշնակիցների Իրաք ներխուժման նախօրեին իրաքյան նավից կրակ է բացվել Վարբա կղզու մոտ գտնվող առափնյա պահպանության երկու քուվեյթյան մոտորանավակների ուղղությամբ։

Բրիտանական պետական ծառայողներ Թոմ Հիքինբոթեմը և Էդվարդ Ուեյքֆիլդը նավարկություն են կատարել կղզու շուրջը, որը նշված է 1942 թվականի «Ով ով է» տեղեկագրում.

Կղզին մտնում է «Մուբարաք-էլ-Կաբիր» պրովինցիայի ծովային պարկի մեջ, որը Ռամսարի կոնվենցիայի համաձայն միջազգային նշանակության ջրատարածք է։

## Ծանոթագրություններ
Արման Ներսեսյան

**Արման Բեհրուզի Ներսեսյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, Երևանի ԲԿՄԱ ֆուտբոլային ակումբի և Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի դարպասապահ։

## Կենսագրություն
Արման Ներսեսյանը ծնվել է Երևանում՝ 2001 թվականի հոկտեմբերի 19-ին։ Երևանի ֆուտբոլի ակադեմիայի սան է։

### Ակումբային կարիերա
«Փյունիկ» ակումբի պատանեկան թիմում խաղալուց հետո, Արման Ներսեսյանը 2017-2018 մրցաշրջանում տեղափոխվել է «Արարատ-Արմենիա» ակումբ, որտեղ նախ խաղացել է մինչև 18 տարեկանների թիմում, այնուհետև՝ Հայաստանի առաջնության առաջին խմբում հանդես եկող «Արարատ-Արմենիա II» թիմում։ Այդ թիմի կազմում նա անցկացրել է 51 խաղ, բաց է թողել 54 գոլ, 19 խաղում ոչ մի գոլ բաց չի թողել։

2019 օգոստոսի 1-ին, զորակոչի տարիքում «Արարատ-Արմենիա» ակումբից տեղափոխվել է Երևանի ԲԿՄԱ ակումբ։ Նա հենց առաջին մրցաշրջանում, երբ ԲԿՄԱ-ն հանդես էր գալիս Հայաստանի առաջնության Առաջին խմբի առաջնությունում, դարձել է ԲԿՄԱ-ի հիմնական դարպասապահ, այդ դիրքում հաղթելով Հարություն Մելքոնյանի հետ մրցակցությունը։ Նա արդեն 4 տարի ԲԿՄԱ-ի հիմնական դարպասապահն է։ 2021-2023 թվականների երկու մրցաշրջանների ընթացքում Արման Ներսեսյանը ԲԿՄԱ-ի կազմում խաղացել է Հայաստանի առաջնության Պրեմիեր լիգայում, որտեղ անցկացրել է 47 խաղ, բաց է թողել 80 գոլ։ 4 խաղում նա դարպասն անառիկ է պահել։

### Միջազգային կարիերա
Արման Ներսեսյանը խաղացել է Հայաստանի մինչև 18 և մինչև 19 տարեկանների հավաքականներում։ Առաջինում Կարեն Բարսեղյանի գլխավորությամբ մասնակցել է 2 խաղի, իսկ երկրորդում, Ռաֆայել Նազարյանի գլխավորությամբ՝ 3 խաղի։ 2021 թվականի մարտի 26-ին նորամուտն է նշել Հայաստանի երիտասարդական հավաքականում (Մ21) Բելառուսի հասակակիցների դեմ (1-2)։ Ընդամենը այդ հավաքականում նա անցկացրել է 10 խաղ։

2022 թվականի մարտին Հայաստանի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ Խոակին Կապառոսը Արման Ներսեսյանին հրավիրել է Չեռնոգորիայի և Նորվեգիայի ընտրանիների հետ ընկերական հանդիպումներին։

Երկրորդ հրավերն ազգային հավաքականից նա ստացել է 2023 թվականի մարտին։ Գլխավոր մարզիչ Ալեքսանդր Պետրակովը նրան հայտավորել է Թուրքիայի հավաքականի հետ Եվրո-2024-ի ընտրական խաղին (1-2) և Կիպրոսի հավաքականի հետ ընկերական խաղին, սակայն խաղադաշտ դուրս չի եկել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատ-Արմենիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Երևանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Տուատկալ

**Տուատկալ** (, ), մարիների ազգային ուտեստ, լոռաբլիթի տեսակ։ Կոչվում է պերեմեչ, նաև շանգա։ Կախված միջուկի տեսակից՝ առանձնացնում են մի քանի տեսակներ։

## Բաղադրատումս
Տուատկալի համար հիմք կարող է ծառայել ինչպես անթթխմոր, այնպես էլ թթխմորով խմորը։ Սկզբում այն թաթախում են ալյուրի մեջ, այնուհետև գրտնակում, մինչև ստացվի  մինչև 1 սմ հաստությամբ և տապակի չափի լայնությամբ բլիթ։ Պատրաստի հիմքի վրա գդալով լցնում են միջուկի շերտը, հարթեցնում լայն դանակով, տուատկալի եզրերը ներսից փաթաթում են միջուկի վրա և նորից հարթեցնում, իսկ հետո տուտակալի վրա քսում են  (կաթնաշոռով և կարտոֆիլով) հարած ձու։ Կանեփով տուատկալի համար դրա մանրացված սերմերը խառնվում են կարտոֆիլի պյուրեի հետ։ Տախտակից տուատկալը դրվում է յուղ քսած տապակի մեջ և թխվում (վառելափայտով և ածուխով)։ Թխելիս կաթնաշոռով և կարտոֆիլով տուատկալը, որի վրա հարած ձու են քսում, կարմրում է։ Տուատկալը ուտում են կաթով կամ սերուցքով։ Կաթնաշոռով տուատկալը կարելի է ուտել նաև կաթով կամ սերուցքով։ Սովորաբար պատրաստվում է ծնողներին նվիրված օրերին։

## Պերեմյաչի տեսակները
* Տոռիկ պերեմյեչ (, )՝ կաթնաշոռով
* Պարենգե պերեմեչ (, )՝ կարտոֆիլով 
* Նոշմո պերեմեչ  (, )՝ կանեփով
* Էնիժ պերեմեչը (, )՝ ազնվամորով
* Շոպտիր պերեմեչ (, )՝ հաղարջով
* Սնեգե պերեմեչ (, )՝ ելակով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարկանդակներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ադնան Շեչերովիչ

**Ադնան Շեչերովիչ** (), բոսնիացի ֆուտբոլիստ, ով խաղում է որպես պաշտպանական ոճի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Շեչերովիչը նախկինում խաղացել է նիդերլանդական «Ռոդա Կարկադե», «ՆԵԿ», «Ֆորտունա Սիթհարդ» և «ՄՎՎ Մաստրիխտ» ակումբներում։

2014-2015 մրցաշրջանում Շեչերովիչը խաղացել է «Սլոբոդա Թուզլա» և «Ավստրիա Լուսթենաու» ակումբներում։ 2015 թվականին նա պայմանագիր է կնքել «Ռադնիկ Բիյելյինա» ակումբի հետ, որի հետ նա հաղթել է 2015-2016 թվականների Բոսնիայի գավաթը։ Ռադնիկից հետո՝ 2016-ից 2017 թվականներին, նա խաղացել է «Զելջեզնիցար» ակումբում, այնուհետև 2017-ից 2018 թվականներին խաղացել է «Մլադոստ Դոբոջ» ակումբում և 2018 թվականին «Թուզլա Սիթի» ակումբում։

2018 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Շեչերովիչը երկուսուկես տարվա պայմանագիր է կնքել հունական «ԱԵԼ» ակումբի հետ։

### Փունջաբ ՖԱ
2022 թվականի սեպտեմբերին Շեչերովիչը պայմանագիր է կնքել I-լիգայում հանդես եկող «Փունջաբ» ակումբի հետ։

## Միջազգային կարիերա
Շեչերովիչը իր միջազգային նորամուտը Բոսնիա և Հերցեգովինայի կազմում նշել է 2018 թվականի փետրվարի 1-ին Մեքսիկայի հետ ընկերական խաղում 1-0 պարտությամբ։ 75-րդ րոպեին փոխարինման է դուրս եկել Էլվիս Սարիչի փոխարեն։

## Ակումբային վիճակագրություն
### Ակումբ
*2022 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ․*

## Պարգևներ
**Ռադնիկ Բիյելյինա**

* Բոսնիայի գավաթ․ 2015-2016

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
*Միջազգային պրոֆիլ  

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սարաևոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Յասսա

**Յասսա** (ֆր․՝ *yassa*), կծու ուտեստ, որը պատրաստվում է սոխից և մարինացված թռչնից կամ ձկնից։ Յասսան ծագումով Սենեգալից է և դարձել է հայտնի ամբողջ Արևմտյան Աֆրիկայում։ Ուտեստի անունը գալիս է ավանդական սենեգալական յասսա անունով մարինադից, որի մեջ եփելուց առաջ թրջում են ձուկ կամ հավ։ Այն պատրաստում են լայմից կամ լիմոնից, ինչպես նաև սոխից, քացախից, բուսական յուղից, սև պղպեղից և աղից.։

Հավի յասսան (հայտնի որպես yassa au poulet), պատրաստվում է սոխով, լիմոնով կամ մանանեխով, համարվում է Կազամանս (Սենեգալի հյուսիսում գտնվող) շրջանին պատկանող ուտեստ։ Յասսայի համար օգտագործվող այլ մսի տեսակներ են գառան և ձկան մսերը.։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Ձկնային ուտեստներ
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Անտոնիո Ստանկով

**Անտոնիո Ստանկով** (), հոլանդացի-մակեդոնացի պրոֆեսիոնալ պաշտպան։ Նախկինում նա խաղացել է «Ռոդա Կերկադե», «Օսս» ՖԱ, «ՄՎՎ Մասրիխտ», «Վիբորգ ՖՖ», «Վայլե ԲԿ», «Աքիլլես 29», «Դորդրեխտ» և «Փյունիկ» ակումբների կազմում։

## Կարիերա
### Ակումբ
2020 թվականի հուլիսի 2-ին Փյունիկ ֆուտբոլային ակումբը հայտնել է, որ ֆուտբոլիստը պայմանագրի ժամկետը լրանալուց հետո լքել է թիմը։

### Միջազգային
Միջազգային մակարդակում 2009-2012 թվականներին խաղացել է Հյուսիսային Մակեդոնիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականում և խաղադաշտ է դուրս եկել 20 անգամ (3 անգամ  2009 և 2011 թվականներին, 7 անգամ 2010 և 2012 թվականներին)։

## Անձնական կյանք
Նա պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ Ալեքսանդր Ստանկովի երկվորյակ եղբայրն է։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միջազգային պրոֆիլ 
* Մակեդոնական ֆուտբոլ
* 

Կատեգորիա:Մակեդոնացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Վիտալի Կուլիբաբա

**Վիտալի Վասիլևիչ Կուլիբաբա** (, ), խորհրդային և մոլդովացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան և կիսապաշտպան, մարզիչ։ Խաղացել է Մոլդովայի հավաքականում։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
Մեծահասակների ֆուտբոլում նորամուտը նշել է Տիրասպոլի «Տեքստիլշչիկ»-«Տիրաս» ակումբի կազմում (ավելի ուշ՝ «Տիլիգուլ»)։ 1989 թվականին ԽՍՀՄ երկրորդ լիգայում անցկացրել է 4 հանդիպում և դարձել մրցաշարի հաղթող, իսկ 1990 թվականին անցկացրել է 2 հանդիպում առաջին լիգայում։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հրավիրվել է Մոլդովայի առաջատար ակումբ՝ Քիշնևի «Զիմբրու»։ Նրա կազմում վեցուկես տարվա ընթացքում 140-ից ավելի հանդիպում է անցկացրել Մոլդովայի առաջնություններում։ Երկրի բազմակի չեմպիոն (1992, 1992-1993, 1993-1994, 1994-1995, 1995-1996, 1997-1998), արծաթե մեդալակիր (1996-1997), Մոլդովայի Գավաթի հաղթող (1996-1997, 1997-1998) և եզրափակչի մասնակից (1994-1995) է։ Մասնակցել է եվրագավաթների խաղերին։

«Զիմբրուից» հեռանալուց հետո կրկին խաղացել է «Տիլիգուլում», ինչպես նաև Մոլդովայի առաջնության միջին և հետնապահ թիմերում՝ Քիշնևի «Մոլդովա-գազում», «Ագրոյում», «Պոլիտեխնիկում»։ Երկու մրցաշրջան Ռուսաստանում սիրողական մակարդակով հանդես է եկել Սախալինի թիմի կազմում։ Կարիերայի վերջում խաղացել է «Ա» դիվիզիոնում Քիշնևի «Ակադեմիայում»։

Մոլդովայի բարձրագույն խմբում ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 177 հանդիպման (այլ տվյալներով՝ 180), խփել է 7 գոլ։

### Կարիերան հավաքականում
Մոլդովայի ազգային հավաքականում նորամուտը նշել է 1995 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Ուելսի դեմ Եվրոպայի առաջնության ընտրական խաղում՝ դաշտում անցկացնելով 90 րոպե։ Ընդհանուր առմամբ, 1995-1997 թվականներին հավաքականի կազմում մասնակցել է 15 հանդիպման։

### Մարզչական կարիերա
Խաղային կարիերան ավարտելուց հետո ընդգրկվել է Քիշնևի «Ակադեմիայի» մարզչական շտաբում, որոշ ժամանակ եղել է գլխավոր մարզիչը։ 2011 թվականի ամռանը նշանակվել է «Զիմբրու-2»-ի գլխավոր մարզիչ, որը հանդես է եկել «Ա» դիվիզիոնում։ Հետագայում ընդգրկվել է «Սպերանցա» (Կրիխանա Վեկե), «Վերիս», «Պետրոկուբ» ակումբների մարզչական շտաբներում։ Մի քանի ակումբներում աշխատել է որպես Օլեգ Բեժենարի օգնական, իսկ «Վերիսում»՝ Իգոր Դոբրովոլսկու օգնական։

2015 թվականի դրությամբ մարզել է «Ա» դիվիզիոնի «Սիրեց» ակումբը, իսկ 2016 թվականի սեպտեմբերին գլխավորել է «Ա» դիվիզիոնի «Գագաուզիա-Օգուզսպորտ» ակումբը, սակայն թիմը դուրս է եկել մրցաշարից՝ չավարտելով մրցաշրջանը։ Հետագայում աշխատել է Մոլդովայի երիտասարդական հավաքականի հետ։ 2019 թվականի հուլիսին դարձել է Հայաստանի Առաջին խմբի «Սևան» ակումբի գլխավոր մարզիչ, սակայն արդեն մեկ ամիս անց լքել է թիմը։ 2021 թվականի հունիսի դրությամբ մարզում է Մոլդովայի մինչև 18 տարեկանների հավաքականը։

Ունի մարզչական «Ա» արտոնագիր։

## Ձեռքբերումներ
* Մոլդովայի չեմպիոն․ 1992, 1992-1993, 1993-1994, 1994-1995, 1995-1996, 1997-1998
* Մոլդովայի առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 1996-1997
* Մոլդովայի գավաթակիր՝ 1996-1997, 1997-1998
* Մոլդովայի գավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 1994-1995

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте FootballFacts.ru
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Յոզեֆ Բուբենկո

**Յոզեֆ Բուբենկո** (, ), չեխոսլովակցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Ներկայում սլովակ ֆուտբոլային մարզիչ է։

## Ակումբային կարիերա
Որպես ֆուտբոլիստ Բուբենկոն հանդես է եկել երկու ակումբներում։ Խաղային կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է «Տատրանում», սակայն նա ձեռքբերումներ է ունեցել մեկ այլ ակումբի կազմում՝ Բանսկա Բիստրիցայի «Դուկլայում»։ Չեխոսլովակիայի գավաթի 1980-1981 թվականների խաղարկությունում Յոզեֆ Բուբենկոյի թիմը հասել է մրցաշարի եզրափակիչ փուլ, որտեղ ոչ-ոքի խաղալով Պրահայի թիմակիցների հետ՝ պարտվել է 11-մետրանոցներով։

## Մարզչական գործունեություն
Մարզելով Բարդեյովի թիմը՝ Բուբենկոն նրան դուրս է բերել Սլովակիայի Բարձրագույն խումբ՝ դրանով հասնելով ակումբի պատմության մեջ ամենաբարձր հաջողությանը։

1996 թվականին գլխավորել է Բրատիսլավայի «Ինտերը»։ Եվ կրկին Բուբենկոն թիմի հետ հասել է ամենաբարձր նվաճումներին։ Փուլերով՝ 1997-1998 և 1998-1999 թվականներին թիմը նվաճել է բրոնզ և արծաթ, հաջորդ երկու տարիներին՝ ոսկի։ Ավելին, նույն երկու մրցաշրջաններում նվաճվել են Սլովակիայի երկու գավաթները։ Այսպիսով, 1999-2000 և 2000-2001 թվականների մրցաշրջաններում Բուբենկոյի գլխավորությամբ «Ինտերը» ձևակերպել է ոսկե դուբլ։ Այդ նվաճումը մինչ այսօր չի կրկնվել։

2002 թվականի հունիսի 5-ին նա հեռացել է «Ինտերից»՝ պայմանագիր կնքելով հունական «Պանիոնիոս» ակումբի հետ։ Ակումբում ղեկավարման առաջին շրջանում նա թիմին երկու անգամ որակավորել է ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի համար, որի խաղարկությունում մրցակիցը երկրորդ ռաունդում «Բարսելոնան» էր։ 2003-2004 մրցաշրջանից հետո Բուբենկոն ընտանեկան պատճառներով լքել է ակումբը։

2004 թվականի օգոստոսին նա դարձել է Սլովակիայի երիտասարդական հավաքականի գլխավոր մարզիչ, որտեղ այդ պաշտոնում փոխարինել է Լադիսլավ Յուրկեմիկին։ Բուբենկոն ընտրական փուլը լավ է անցկացրել թիմի հետ՝ Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականի հետ վաստակելով 19-ական միավոր։ Բայց խփած և բաց թողած գոլերի տարբերության պատճառով առաջնություն է մեկնել Ռուսաստանի հավաքականը։ 2005 թվականին նա վերադարձել է Աթենքի «Պանիոնիոս», սակայն 2006 թվականի փետրվարին հրաժարական է տվել անբավարար արդյունքների պատճառով։

Նույն թվականին վերադարձել է Սլովակիա, որտեղ գլխավորել է Տրնավայի «Սպարտակը», սակայն այստեղ էլ լավ արդյունքներ չի գրանցել։ 11 խաղից հետո Բուբենկոն լքել է ակումբը, իսկ նրա փոխարեն եկել է Յոզեֆ Ադամեցը։ Նոյեմբերին երկրորդ անգամ եկել է «Հերակլիս»։ Նախկին նվաճումներին չի կարողացել հասնել, ավելին՝ 2007-ի փետրվարին հեռացել է ակումբից։

2011 թվականին Բուբենկոն մարզել է հայկական «Միկա» ակումբը։

## Նվաճումներ
### Խաղացողի
* *  **«Դուկլա» (Բանսկա-Բիստրիցա)**
** Չեխոսլովակիայի Գավաթի եզրափակչի մասնակից․ 1980-1981

### Մարզչի
*  «Տատրան»
** Չեխոսլովակիայի Գավաթի եզրափակչի մասնակից․ 1991-1992
*  «Ինտեր» (Բրատիսլավա)
** Սլովակիայի չեմպիոն՝ 1999-2000 2000-2001
** Սլովակիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր․ 1998-1999
** Սլովակիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր․ 1997-1998, 2001-2002
** Սլովակիայի Գավաթակիր․ 1999-2000, 2000-2001
** Սլովակիայի լավագույն մարզիչ․ 2000

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на transfermarkt.de 
* Профиль на footballdatabase.eu 
* Профиль на soccerway.com 

Կատեգորիա:Սլովակ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Հոյսին

**Հոյսին** (ավանդական չիներեն 海鮮醬, պարզեցված հիերոգլիֆներ 海鲜酱, փինյին *hǎixiānjiàng*, պալլ. *հայսյանցզյան*), չինական սոուս (կանտոնական խոհանոց), ունի քաղցր և մի քիչ կծու համ․ չինական խոհանոցի ուտեստների համեմունքները օգտագործվում են նաև վիետնամական և ամերիկյան խոհանոցներում։

Ուտեստի անվանումը «ծովի նվեր» չինական բառերի հապավում է, ընդ որում սոուսը ոչ միայն գրեթե չի պարունակում ծովամթերք, այլև հիմնականում ծովամթերքի հետ չի կիրառվում։

Պատրաստվում է ֆերմենտացված սոյայի ունդերից (սոյայի մածուկ)՝ ավելացնելով շաքար, քացախ, քունջութի ձեթ, կարմիր բրինձ (որը տալիս է սոուսին կարմիր ծառի մուգ գույն), սխտորի, մեղրի, ինչպես նաև «հինգ համեմունքի» խառնուրդ։ Համեմունքներից կարող են նաև ավելացնել մեխակ, սամիթի սերմեր և այլն։

Կախված սոուսի բաղադրությունից՝ այն կարող է ունենալ տարբեր համ, լինել դոնդողանման կոնսիստենցիայի կամ ջրիկ։

Հոյսինը օգտագործում են մարինացման, հավի և խորովածների վր ալցնելու համար, սոուսի կարգավիճակով մսի և թռչնի ավանդական ուտեստների համար, որոնցից ամենահայտնին պեկինյան բադն է։ Նաև կարող  օգտագործվել որպես դիպ սոուսը և ավելացվել սփրինգ ռոլլերի մեջ, ինչպես նաև ապուրների։

## Կիրառություն տարածաշրջանային խոհանոցներում
Կանտոնական խոհանոցում հոյսինը օգտագործում են որպես մսի մարինացման համար կամ որպես դիպ-սոուս։ Մասնավորապես օգտագործում է խոզի բարբեքյուի մարինացման համար (չար-սու) և որպես դիպ՝ սփրինգ-սոուսների համար։

Վիետնամական խոհանոցում սոուսը օգտագործում են որպես դիպ, ինչպես նաև որպես ֆո ապուրի բաղադրամաս։

Ամերիկյան խոհանոցի չինական սեգմենտում հոյսին մատուցում են դիպ-սոուսի տեսքով պեկինական բադի, կաղամբի թերթերի, ինչպես նաև Մու Շու մսի հետ (ավանդական խոզի միս, ավելի հազվադեպ հավի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Կատեգորիա:Սոուսներ
Կատեգորիա:Վիետնամական խոհանոց
Բլադիմիր Դիաս

**Բլադիմիր Յովանի Դիաս Սաավեդրա** (), կոլումբիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, ով խաղում է Իսրայելի առաջնության «Սեկցիա Նես Ցիոնա» ակումբում որպես հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
### Չալատենանգո
Էլ Սալվադորի Սեգունդա դիվիզոնում «Չալատենանգոյի» համար 34 գոլ խփելուց հետո Սաավեդրան Սալվադորի առաջնության առաջին լրիվ մրցաշրջանի ընթացքում 40 խաղում խփել է 28 գոլ։

2016 թվականի Կլաուսուրա մրցաշարին Դիազը, խփելով 15 գոլ, ճանաչվել է լավագույն ռմբարկու։

### Ալիանսա
2018 թվականի Ապերտուրա մրցաշարի համար Դիազը միացել է «Ալիանսային»։ 2018 թվականի նոյեմբերին Կուսկատլան մարզադաշտում Դիազը խփել է երկու գոլ «Փասաքուինայի» դեմ հաղթական խաղում (4-1)։

2018 թվականի դեկտեմբերին Ալիանսան հասել է 2018 թվականի Ապերտուրայի եզրափակիչ, որը նրա համար Ապերտուրայի հինգերորդ հաջորդական եզրափակիչն էր 2016 թվականից հետո։ Դիազը խփել էր 7 գոլ 2018 թվականի Ապերտուրայի մրցաշարում։

### Ալաշկերտ
2022 թվականին Դիազը պայմանագիր է կնքել Հայաստանի առաջնության «Ալաշկերտ» ակումբի հետ, իր կոլումբիացի ընկեր Ֆաիդեր Բուրբանոյի հետ։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Ալաշկերտը հայտարարել է Դիազի հեռանալու մասին։

### Ալ-Դիրիյահ
2022 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Դիազը միացել է Սաուդյան Արաբիայի «Ալ-Դիրիյահ» ակումբին, սակայն երեք շաբաթ հետո նրա պայմանագիրը խզվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոլումբիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Պատիճ

[thumb| [(растение)|]]

**Պատիճ** (), չոր պարակարպ պտուղ, ձևավորվում է 2 պտղաթերթիկներից և ունի երկփեղկ թաղանթ և ներքին թաղանթ։ Հասունացման ժամանակ կեղևի փականները սովորաբար թափվում են։

Եթե պատիճի երկարության և լայնության հարաբերությունը չի գերազանցում 2-3-ը, այն կոչվում է պատիճ ()։

## Պտղի ձևավորում
Պատիճը ձևավորվել է ձվարանից, որը բաղկացած է եզրերին միաձուլված երկու կարպելներից (ի տարբերություն պատիճին շատ նման է պտղի՝ լոբու, որը ձևավորվում է ձվարանին մոտ մեկ կարպել)։

## Պտղի բեղմնավորում
Կեղևները բացվում են ներքևից վեր՝ երկու փականով, քանի որ յուրաքանչյուր փականի մեջքի և փորային կարի երկայնքով առաջանում են երկայնական և օղակաձև ճաքեր, փականները բաժանվում են, դրանց սերմերը մնում են «շրջանակի» տեսքով (), որի վրա սովորաբար լինում է բարակ թաղանթ, որը ծառայում էր որպես միջնորմ ձվարանների երկու բների միջև։ Սերմերը մնում են միջնապատը շրջապատող պլասենցայի վրա։

## Տարածվածություն
Կաղամբի ընտանիքում սովորաբար աճում են պատիճներ։ Որոշ վերապահումներով, պատիճները (կամ պատիճաձև տուփերը) կարելի է անվանել կապարազգիների ընտանիքի բույսերի պտուղներ։

Պատիճները աստիճանական անցումներով կապված են կապարազգիների ընտանիքի պարակարպ պատիճների հետ։

Fruit morphology silique and cross section.png|Պատիճ
Open pod.jpg|Լոբի
Diplotaxis tenuifolia sl4.jpg|Պատիճ
2009 KBS Dry Bean Harvest 011.jpg|Լոբի

Հարթ, սովորաբար երիտասարդ և չհասունացած ոլոռը հաճախ կոչվում է ուսի շեղբեր կամ պատիճ, սակայն, բուսաբանորեն, դրանք լոբի են, ոչ թե պատիճ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բազմացում
Կատեգորիա:Բույսերի մորֆոլոգիա
Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Կատեգորիա:Պտուղ
Գուրտուկ

**Գուրտուկ**, կարակալպակների խոհանոցի ուտեստ՝ պատրաստված ալյուրից և մսից (խաշած միս, ուղղանկյունաձև խաշած խմոր)։

## Պատրաստում
Ճաշատեսակի պատրաստման համար առավել հաճախ օգտագործվում է գառան, տավարի միսը, որը կտրվում է փոքր կտորներով և եփվում ջրի մեջ։ Ընթացքում կաթսայի մեջ ավելացվում են ամբողջական և կեղևավորված գազարն ու սոխը։ Արդյունքում առաջացած փրփուրը հանվում է։ Երբ միսը եփվում է, ճարպի մի մասը հանվում է, և այն լցվում է կտորներով կտրատած սոխով։ Այնուհետև միսը հանվում և եփվում է գուրտուկը։ Գուրտուկը դրվում է լայն, հարթ ափսեի վրա՝ հավասար շերտով։ Միսը դրվում է կենտրոնում, իսկ շուրջը՝ յուղով նախապես ցողված գազարն ու սոխը։ Ճաշատեսակը մատուցելուց առաջ հյուրերը լվանում են ձեռքերը։ Յուրաքանչյուր հյուրին պիալայի մեջ մատուցվում է արգանակ։ Ըստ ցանկության՝ կարմիր պղպեղի պատիճը կարող է դրվել ամանի մեջ։ Հյուրերից մեկը ներկաներին բաժանում է մսի փոքր կտորներ և մսոտ ոսկորներ, իսկ ինքը մնացած միսը բաժանում է փոքր կտորների։ Գուրտուկը ուտում են ձեռքերով։ Մի կտոր միս են վերցնում, դնում գուրտուկի վրա և ուտում։

Գուրտուկը կարող է ծառայել որպես մեկ այլ ուտեստի հիմք։ Եթե բոլոր բաղադրիչները մանր կտրվեն և խառնվեն, ապա կստանաք «տուրամա» («крошево») ուտեստը՝  կարակալպակների բեշբարմակը։

## Անվանում
Ուտեստի անվանումը կարակալպակերեն կիրիլիցայում գրված է գուրտիկ։ Այնուամենայնիվ, արտասանելիս, ամենայն հավանականությամբ, հնչում է որպես գուրտ, գուրտուկ։

## Ծանոթագրություններ
Պավել Օվչիննիկով

**Պավել Վլադիմիրովիչ Օվչիննիկով**, ( ), ռուս ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Հանդես է եկել Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականում։

## Կարիերա
Մոսկվայի ԲԿՄԱ ՊՖԿ-ի սան է։ Սկսել է խաղալ «Ստրոգինո» ֆուտբոլային դպրոցում դաշտային խաղացողի դիրքում, այնուհետև տեղափոխվել է ԲԿՄԱ, որտեղ խաղացել է որպես դարպասապահ։ Խաղացել է երիտասարդական առաջնություններում և ՈՒԵՖԱ-ի պատանեկան լիգայում։ 2019 թվականին պայմանագիր է կնքել ՊՖԼ «Դոլգոպրուդնի» ակումբի հետ, մասնակցել է 15 հանդիպման։ 2020 թվականին տեղափոխվել է Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնի նորեկների ճամբար՝ Մոսկվայի «Վելես»։ Նա իր նորամուտը նշել է Ֆուտբոլային լիգայում 2020 թվականի հոկտեմբերի 17-ին՝ «Չերտանովո»ի դեմ խաղում։ Ակումբի կազմում նա մասնակցել է 12 հանդիպման, բաց թողել 10 գնդակ ։ Խաղացել է նաև Ռուսաստանի գավաթի 2020/2021 մրցաշրջանի էլիտ ռաունդի մեկ հանդիպում, որտեղ ակումբը 2:4 հաշվով հաղթել է Ուլյանովսկի «Վոլգային»։

2021 թվականին տեղափոխվել է Հայաստանի «Նոա» ակումբ։ Խաղացել է կոնֆերենցիաների լիգայի որակավորման երկու խաղերում ֆիննական Կուպսի դեմ(1:0, 0:5)։ 2021 թվականի դեկտեմբերի 21-ին լքել է ակումբը։

2022 թվականին նա վերադարձել է «Դոլգոպրուդն»ի և սկսել է խաղալ «Օլիմպ-Դոլգոպրուդնի-2»-ում, այնուհետև «Օլիմպ-Դոլգոպրուդնի-2»-ի հիման վրա ստեղծված «Կոսմոս» ակումբի համար։

2014 թվականին մեկ հանդիպում է անցկացրել Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Նոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Սուրիմի

**Սուրիմի**, ճապոնական ուտեստ, որը սովորաբար պատրաստվում է սպիտակ ձկներից (օրինակ՝ պոլոկ, ՀԵԿ, ծովային բաս, հեռավոր արևելյան սարդինա, սկումբրիա) կամ ծովախեցգետիններից՝ սառեցնելով և մանրացնելով միատարր զանգվածի մեջ։

Սուրիմին չունի ուժեղ հոտ և համ, ուստի այն հաճախ օգտագործվում է տարբեր ծովամթերքների նմանակման համար՝ ավելացնելով ներկանյութեր և համեմունքներ։ Սուրիմիից ամենահայտնի մթերքներից մեկը ծովախեցգետնի ձողերն են։

## Պատմություն
Նույնիսկ հին ժամանակներում (սուրիմիի մասին առաջին հիշատակումները տեղի են ունենում 1100 թվականին) ճապոնացիները նկատել են, որ սպիտակ մսով աղացած և քամած օվկիանոսային ձկներից կարելի է ձեռք բերել նման զանգված, որը կունենա գրեթե աննկատելի, բայց հաճելի համ և հոտ, որից կարելի է քանդակել տարբեր ձևեր։ Այնուամենայնիվ, սուրիմիի մասին առաջին հիշատակումները տեղի են ունեցել 1100 թվականին։ Առավել տարածված էին ձկան գնդիկները կամ երշիկները սուրիմիից, որոնք սկսեցին կոչվել «կամաբոկո»։ Երբ խոհարարական արվեստը զարգանում էր, ճապոնացի խոհարարները սուրիմիից նոր ուտեստներ էին հորինում։

## Սուրիմիի արտադրության գործընթացը
# Սուրիմիի արտադրության համար ձուկը բռնում են բաց ծովում՝ ձկնորսության գոտիներում։ Որսը կամ վերամշակվում է մասնագիտացված նավի վրա, կամ այնմատակարարվում է ափամերձ գործարան՝ վերամշակման համար։
# Ֆիլեն առանձնացվում է թարմ որսված ձկներից։ Կաշիները, գլուխները, ոսկորները և ներսը ուղղվում են ձկան ալյուրի արտադրությանը։ Միայն ֆիլեն է ուղարկվում սուրիմիի արտադրության։
# Ձկան ֆիլեն մանրացված է և բազմիցս լվանում մաքուր սառը ջրով։ Այս փուլում մնում են միայն անլուծելի սպիտակուցներ, որոնք, ըստ էության, հենց սուրիմին են։
# Արդյունքում լվացված զանգվածը մտնում է ցենտրիֆուգի վրա՝ ավելորդ խոնավությունը հեռացնելու համար։
# Պատրաստի զանգվածից ձևավորվում են 10 կգ բլոկներ և սառեցվում շոկային սառեցման մեթոդով (սառեցվում է շատ կարճ ժամանակահատվածում) մինչև t-20&nbsp;°C: Քանի որ սուրիմիի սպառող գործարանները գտնվում են ձկնորսության գոտիներից հեռու (հաճախ այլ մայրցամաքներում), սուրիմին տեղափոխվում է վերամշակման վայրեր refcontainers-ում, որոնցում ստեղծվում և պահպանվում է մշտական ջերմաստիճանը-20&nbsp;°C:

## Սուրիմիի արտադրությունը Ռուսաստանում
Կարելիայի գործարանը Sortavala-ում արտադրում է սուրիմին արդյունաբերական մասշտաբով երկրի եվրոպական մասում։

Նաև սուրիմիի արտադրության հզորությունը կենտրոնացած է Ռուսաստանի հեռավոր Արևելքում։

## Տես նաև
* Ձկան գնդակներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ձկնային ուտեստներ
Կատեգորիա:Ձուկ
Կատեգորիա:Ճապոնական խոհանոց
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Կատեգորիա:Սննդի արդյունաբերություն