Ուրվագիտություն

**Ուրվագիտություն (Հանթոլոգիա,**  **)՝** ''ուրվական'' և *[[գոյաբանություն]]* բառերի պորտմանտո, գաղափարների շարք է, որը վերաբերում է սոցիալական կամ մշակութային տարրերի անցյալից վերադարձին կամ պահպանությանը՝ «ուրվականի» ձևով: Տերմինը նորաբանություն է, որն առաջին անգամ ներմուծվել է ֆրանսիացի փիլիսոփա Ժակ Դերիդայի կողմից, 1993 թ. «*Մարքսի ուրվականները»* գրքում և արտահայտել է ուրվականի հակասական բնույթը, ոչ՝ որպես *գոյություն ունեցող* և ոչ՝ որպես *գոյություն չունեցող*: Ի սկզբանե, տերմինը օգտագործվել է կոմունիզմի գաղափարի հատուկ վիճակի նկարագրման համար, իսկ այժմ կիրառվում է այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են կերպարվեստը, փիլիսոփայությունը, էլեկտրոնային երաժշտությունը, մարդաբանությունը, քրեաբանությունը, քաղաքականությունը, գեղարվեստական գրականությունը և գրական քննադատությունը։ 

Մինչ Դերիդան, գրող Քրիստին Բրուկ-Ռոուզը իր «*Ամալգամեմնոնում*» (1984) օգտագործել է «անթոլիգիա(գոյաբանություն)» բառի վրա հիմնված բառախաղ՝ «դեհանթոլոգիական» բառը, որը *կազմաքանդման* գաղափարն է, օգտագործված ուրվականի հանդեպ, սակայն Դերիդան եղել է առաջինը, ով օգտագործեց հենց հանթոլոգիա բառը։   

Այսպիսով, ուրվագիտությունը սերտորեն կապված է ապակառուցման գաղափարի հետ և նշանակում է, որ այն, ինչ մենք տեսնում ենք, այն չէ, ինչ կա, այլ անտեսանելի տարրերի տարբերության արդյունք է: Ուրվագիտության տրամաբանությամբ անցյալը միշտ առկա է ներկայում, բայց ոչ իր սկզբնական տեսքով, այլ որպես հետք։

2000-ականներին տերմինը տեսաբաններ Սայմոն Ռեյնոլդսի և Մարկ Ֆիշերի կողմից օգտագործվել է երաժիշտների նկատմամբ, որոնք, ինչպես ասվում էր, ուսումնասիրում էին ժամանակային դիզյունկցիան, ռեֆուտուրիզմը՝ (ֆուտուրիզմի հակադարձ գաղափար, անցյալապաշտություն) և մշակութային հիշողությանը վերաբերող գաղափարները: Ուրվագիտությունն օգտագործվել է որպես քննադատական ոսպնյակ մեդիայի և քննադատության տարբեր ձևերում, ներառյալ երաժշտությունը, գեղագիտությունը, քաղաքական տեսությունը, ճարտարապետությունը, նեոֆուտուրիզմը, մետամոդեռնիզմը, մարդաբանությունը և հոգեվերլուծությունը։

## Զարգացում
### Սկզբնաղբյուրներ

Ուրվականները և դրանց մասին պատմությունները գոյություն են ունեցել հազարամյակների ընթացքում և 19-րդ դարի Արևմտյան գրականությունում հասել են ծաղկման:  Մշակութային ուսումնասիրություններում Թերի Քասլը իր *«Տեսական լեսբություն»* գրքում և Էնթոնի Վիդլերը իր *«Ճարտարապետորեն անսովորը*» գրքում) օգտագործել են ուրվագիտության գաղափարը ավելի վաղ․ քան Դերիդան։

### Մարքսի ուրվականները
Հիմնվելով Մարքսի «*[[Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստ]]*» գրքի առաջին տողերի վրա՝ «Ուրվական է շրջում ևրոպայում՝ կոմունիզմի ուրվկանը», նա բանավիճում է Ֆրենսիս Ֆուկույամայի Պատմության ավարտի գաղափարի հետ, ասելով՝ «Եթե ​​կոմունիզմը միշտ ուրվական է եղել, ի՞նչ է նշանակում ասել, որ այն այսօր մեռած է»:

Փիթեր Բուսը և Էնդրյու Սքոթը, քննարկելով Դերիդայի ուրվականության մասին հասկացությունը, բացատրում են.  «Ուրվականները գալիս են անցյալից և հայտնվում են ներկայում, սակայն, չի կարելի ասել, որ ուրվականը պատկանում է անցյալին, նույնիսկ եթե տեսիլքը ներկայացնում է մեկին, ով մեռած է եղել երկար դարեր շարունակ, այն պարզ պատճառով, որ ուրվականն ակնհայտորեն նույն առարկան չէ, ինչ անձը կամ գաղափարը, որից այն ծնվել է: Իսկ արդյո՞ք պատմական անձնավորությունը, ով նույնացվում է ուրվականի հետ, պատկանում է ներկայի՞ն։ Ակնհայտորեն ոչ, քանի որ վերակենդանանալու գաղափարը ոչնչացնում է ժամանակավորության բոլոր ավանդական հասկացությունները: Այսպիսով, ժամանակավորությունը, որի առարկան ուրվականն է, պարադոքսալ է, քանի որ այն միաժամանակ «վերակենդանանում է» և կատարում իր «ուրվականի» դեբյուտը»:

### Երաժշտության մեջ
2000-ականներին տերմինն ընդունվեց քննադատների կողմից՝ հղում անելով Պոստմոդեռնիզմում հայտնաբերված պարադոքսներին, մասնավորապես ժամանակակից մշակույթի ռետրո էսթետիկայի համառ վերամշակմանը և հին սոցիալական ձևերից խուսափելու անկարողությանը:

## Մարդաբանության մեջ
Մարդաբանությունը օգտագործում է հանթոլոգիայի լայն տարածումը որպես մեթոդաբանություն ազգագրության, հնագիտության և հոգեբանական մարդաբանության մեջ: 2019 թվականին *«Էթոս»-ը՝* Ամերիկայի հոգեբանական մարդաբանության հասարակության ամսագիրը մի ամբողջական թողարկում է նվիրել ուրվագիտությանը, որը վերնագրված է «*Ուրվագիտությունը հոգեբանական մարդաբանության մեջ»*, և այդ ժամանակվանից ի վեր, բազմաթիվ գրքեր և ամսագրերի հոդվածներ են հայտնվել այդ թեմայով: Մարդաբան Սադեկ Ռահիմին իր *«Ուրվագիտությունն ամենօրյա կյանքում»* գրքում պնդում է, որ «առօրյա կյանքի բուն փորձը կառուցված է մի գործընթացի շուրջ, որը մենք կարող ենք անվանել ուրվական, և որի հիմնական կողմնակի արդյունքը ուրվականների կայուն հոսքն է»: 

### Առաջնային և երկրորդական հետապնդումներ
Մարդաբաններ Մարթա և Բրյուս Լինքոլնները տարբերակում են առաջնային «ուրվագիտություն», որոնցում ուրվականները ճանաչվում են որպես մետաֆիզիկական սուբյեկտիվ իրականությունն՝ համեմատաբար ոչ քննադատական, բառացի ձևով. և երկրորդական ուրվագիտություն, ինչը վերաբերվում  է «տեքստային մնացորդներին»՝ պատմությաննը, կամ որպես «կոլեկտիվ ներհոգեբանական վիճակներ»:

## Ծանոթագրություններ

## Սկզբնաղբյուրներ
* 
* Buse, P. and Scott, A. (ed's). *Ghosts: Deconstruction, Psychoanalysis, History*. London: Macmillan, 1999. .
**[http://oldcastlebooks.co.uk/index1.php?imprint=5&isbn=9780857304193 Hauntology - GHOSTS OF FUTURES PAST]* by Merlin Coverley. 2020. 
* *[https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/toc/15481352/2019/47/4 Hauntology in Psychological Anthropology]* Special Issue of *Ethos: Journal of the Society for Psychological Anthropology* dedicated to hauntology (Volume 47, Issue 4, December 2019).
* *Specters of Marx, the state of the debt, the Work of Mourning, & the New International*, trans by Peggy Kamuf, Routledge 1994. .

## Արտաքին հղումներ

* 
* 
* 
* https://web.archive.org/web/20211202154716/https://fastcapitalism.journal.library.uta.edu/index.php/fastcapitalism/article/view/54

Կատեգորիա:Գրականություն
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն