Մեբենդազոլ

**Մեբենդազոլ**, վաճառվում է *()* ապրանքանիշի անվան ներքո, հակահելմինթային կամ հակաճիճվային դեղամիջոց, որը ցուցված է կիրառել մի շարք միկրոօրգանիզմների կողմից հարուցված ինֆեկցիոն հիվանդությունների բուժման համար: Դրանց թվում են՝ ասկարիդոզ, սրատուտային վարակ (էնտերոբիոզ), դրակունկուլոզ, որոշ տափակ որդեր և էխինոկոկոզ։ Այն երբեմն կիրառվում է լամբլիոզի բուժման համար, սակայն չի դասվում նախընտրելի դեղամիջոցների շարքին։ Մեբենդազոլը վաճառվում է դեղահատերի տեսքով՝ օրալ կամ բերանացի ընդունման համար, որոնք անհրաժեշտ է ընդունել քաղցած ժամանակ՝ ուտելուց 1 ժամ առաջ կամ թեթև նախաճաշելուց հետո, 2 ժամ անց։

Հելմինթների տարածման ռիսկի գործոններից են՝ տնային կենդանիներ, աղտոտված ջրամբարներ, օգտագործված տակդիրներ և չմշակված սնունդ։ Հիվանդությունը կարող է փոխանցվել նաև մարդուց մարդ կամ տնային կենդանիների միջոցով։ Լամբլիաների ցիստաները կարող են կենսունակ մնալ անգամ սառը ջրում՝ մինչև երեք ամիս։ Լամբլիաների և դրա ցիստաների մանրադիտակային նույնականացումը կղանքի կենսանմուշում, համարվում է լամբլիոզի ախտորոշման «ոսկե մեթոդ»: Որպես հավելյալ ախտորոշիչ մեթոդներ, նաև հասանելի են՝ ֆերմենտային կապակցված իմունոսորբենտային անալիզներ և պոլիմերազային շղթայական ռեակցիա, ինչպիսիք են՝ իմունոֆերմենտային անալիզներ, որոնք շատ չեն կիրառվում, մեթոդների բարդության և բարձր արժեքի պատճառով։

Նման ինֆեկցիոն հիվանդությունների կանխարգելման նպատակով, անհրաժեշտ է պահպանել բավարար անհատական հիգիենա, ինչպես նաև սննդի պատշաճ ջերմային մշակում կամ ախտահանում: Ասիմպտոմատիկ հիվանդության դեպքում, հաճախ բուժման կարիք չի պահանջվում, սակայն ախտանիշների առկայության դեպքում, բուժումը կարող է  իրականացվել՝ մեբենդազոլով, տինիդազոլով կամ մետրոնիդազոլով: Կախված կլինիկական դեպքից, հիվանդության պատմությունից և տարիքից, կարող են կիրառվել նաև այլ դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են՝ նիտազոքսանիդ, նիկլոզամիդ, ալբենդազոլ, մեպակրին, պարոմոմիցին և այլ դեղամիջոցների համակցություններ։

Մեբենդազոլի դեղահաբերի երկարատև և ոչ ճշգրիտ դեղաչափերի օգտագործման դեպքում, երբեմն կարող են զարգանալ կողմնակի ազդեցություններ, այդ թվում՝ գլխացավ կամ գլխապտույտ, աղմուկ ականջներում, ախորժակի կորուստ, փսխում, որովայնային ցավ, փորլուծություն, քոր և տեղային կարմրածություն, սակավարյունություն և լեյկոպենիա։ Այն բենզիմիդազոլների շարքի լայն սպեկտրի հակաբիոտիկ է: Դեռևս, չկա որևէ հստակ ապացույց, հղիության ընթացքում դեղամիջոցի կիրառման անվտանգության մասին:

Մեբենդազոլի դեղահաբերի կիրառումը բժշկության մեջ, առաջին անգամ նկարագրվել է Բելգիայում՝ 1971 թվականին։ Այն ընդգրկված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» կարևորագույն դեղերի ցանկում։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Մեբենդազոլը բարձր արդյունավետությամբ լայն սպեկտրի հակաբիոտիկ է, որը նախատեսված է նեմատոդային վարակների, այդ թվում՝ կլոր որդերի, տափակ որդերի, մտրակավոր որդերի, մազագլուխների և տրիխինելոզի աղիքային ձևի բուժման համար, նախքան դրանց տարածումը մարսողական համակարգի սահմաններից դուրս:
աջից|frameless|362x362փքս
Տարբեր տեսակի պարազիտների կողմից հարուցվող հելմինթոզների բուժման համար, կիրառվում են նաև այլ սպեկտրի հակաբիոտիկներ, քանի որ մեբենդազոլը դժվարությամբ է ներծծվում մարսողական համակարգում։ Մեբենդազոլը կիրառվում է՝ որպես մոնոթերապևտիկ դեղամիջոց, միջին աստիճանի ծանրության աղիքային վարակների դեպքում: Այն համեմատաբար ավելի դանդաղ է դրսևորում մանրէասպան ազդեցություն, իսկ որոշ դեպքերում կարող է առաջացնել պարազիտների միգրացիա՝ մարսողական համակարգից դուրս, որը կարող է հանգեցնել ապենդիցիտի, լեղուղիների խնդիրների կամ աղիների պատռվածքի, իսկ ծանր դեպքերում՝ էխինոկոկոզ:

Վերջինս խուսափելու համար, ծանր վիճակում գտնվող հիվանդներին կարող է տրվել  պիպերազին՝ մեբենդազոլից առաջ, կամ դրա փոխարեն: Պիպերազինը անգույն, պինդ, բնորոշ ամինային հոտով բյուրեղային փոշի է, որը լավ լուծվում է ջրում և գլիցերինի լուծույթում: Այն ցուցաբերում ակտիվ հակամանրէային ազդեցություն, որի հետևանքով մակաբույծների մնացորդները արտազատվում են կղանքի հետ միասին։ Հազվադեպ դեպքերում, այն կարող է օգտագործվել կիստոզ էխինոկոկոզի բուժման համար: Այնուամենայնիվ, այս հիվանդության դեպքում, դեղամիջոցի արդյունավետության վերաբերյալ տվյալները դեռևս թերի են։

Հարկ է նշել, որ մեբենդազոլը և բենզիմիդազոլի, ի տարբերություն այլ հակամնրէային դեղամիջոցների՝ տափակ որդերի վրա ցուցաբերում են պարալիզացնող ազդեցություն, ինչպես թրթուրային, այնպես էլ սեռահասուն մակաբույծների դեմ, իսկ կլոր և մտրակավոր որդերի դեպքում՝ նաև ախտահարում են ձվերը: Մակաբույծների ախտահարումն ու մահը տեղի են ունենում դանդաղ, որը կարող է տևել մի քանի օր, կղանքի հետ միասին դրանց արտազատման համար։

### Հատուկ նկատառումներ
Հղիության ընթացքում նախքան նման հակաբիոտիկի կիրառումը, մեբենդազոլի դժվար ներծծման պատճառով, խորհուրդ է տրվում նախապես դիմել բժշկի։ Կրծքով կերակրման ընթացքում, մեբենդազոլի ընդունման անվտանգության վերաբերյալ սահմանափակ տվյալներ կան, սակայն քանի որ դեղամիջոցը ստամոքսաղիքային տրակտում դժվար է ներծծվում, այն նվազագույն քանակով է արտազատվում կրծքի կաթի հետ։ Այնուամենայնիվ, եթե նշանակվում են այլընտրանքային հակաբիոտիկներ, ապա ընտրությունը պետք է միանշանակ կանգնեցնել ավելի անվնաս դեղամիջոցներին։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Մեբենդազոլի երկարատև օգտագործման դեպքում, ամենատարածված կողմնակի ազդեցություններից են՝ որովայնային ցավ, ԱՍԱՏ/ԱԼԱՏ ցուցանիշների բարձր մակարդակ, թրոմբոցիտոպենիա, լեյկեմիա, մազաթափություն կամ երբեմն ալերգիկ ռեակցիաներ, իսկ հազվադեպ դեպքերում՝ ալեյկիա (հունարեն՝ λενχός սպիտակ)։

### Դեղորայքային փոխազդեցություններ
աջից|frameless|250x250px
Կարբամազեպինը և ֆենիտոինը նվազեցնում են մեբենդազոլի շիճուկային մակարդակը: Ցիմետիդինը նունպես զգալիորեն նվազեցնում է մեբենդազոլի շիճուկային մակարդակը (ի տարբերություն ալտերնատիվ դեղամիջոցի՝ ալբենդազոլ), ինչը համապատասխանում է դրա ցածր համակարգային ներծծմանը։ Եթե մեբենդազոլը համակցվում է մետրոնիդազոլի բարձր դեղաչափերի հետ, կարող է զարգանալ՝ Սթիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշ կամ ծանր տոքսիկ էպիդերմալ նեկրոլիզ։

## Ազդեցության մեխանիզմ
Մեբենդազոլը ազդեցության մեխանիզմը կայանում է ընտրողաբար արգելակել միկրոխողովակների սինթեզը՝ կապվելով β-տուբուլինի կոլխիցինի կապման տեղամասին, այդպիսով խոչընդոտելով տուբուլինի դիմերների պոլիմերացումը միկրոօրգանիզմներում։ Ցիտոպլազմային միկրոխողովակների խաթարումը, հանգեցնում է գլյուկոզի և այլ ածխաջրերի կլանման խոչընդոտման, ինչը հանգեցնում է հելմինթների աստիճանական և վերջնական մահվան։ Ստամոքսաղիքային տրակտում՝ մեբենդազոլի վատ ներծծումը, բերում է մարսողական համակարգում միկրոօրգանիզմների բուժման արդյունավետ բուժման՝ նվազագույն կողմնակի ազդեցություններով։

## Հասարակություն և մշակույթ
### Հասանելիություն
Մեբենդազոլը հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց։ Մեբենդազոլը միջազգային շուկաներում տարածում ունի «Johnson & Johnson»և մի շարք դեղագործական ընկերությունների կողմից։

### Տնտեսագիտություն
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում մեբենդազոլը երբեմն վաճառվում է մոտ 200 անգամ ավելի թանկ, քան նույն դեղամիջոցը այլ երկրներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության անհրաժեշտ դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագետներ
Կատեգորիա:Դեղագետներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Կատեգորիա:Դեղագործներ
Կատեգորիա:Դեղագործներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղատներ
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ
Կատեգորիա:Քիմիական արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ ըստ տարրերի
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա
Կատեգորիա:Ըստ օրգան-համակարգերի վրա ազդեցության դեղեր