Էլայզա Ֆարնեմ

**Էլայզա Ֆարնեմ** (, օրիորդական անունը՝ Էլիզա Վուդսոն Բուրհամս (), ), ամերիկացի բարեգործ, գրող, լրագրող, բժիշկ, ֆեմինիստ, աբոլիցիոնիստ և բանտային բարեփոխումների ակտիվիստ:

## Կենսագրություն
Էլայզա Վուդսոն Բուրհամսը ծնվել է 1815 թվականի նոյեմբերի 17-ին, Նյու Յորք նահանգի Ռենսելերվիլ քաղաքում։ Իր համոզմունքով նա աթեիստ էր։

1835 թվականին տեղափոխվել է Իլինոյս և մեկ տարի անց ամուսնացել Վայրի արևմուտքի հետախույզ, գրող և հասարակական գործիչ Թոմաս Ջեֆերսոն Ֆարնեմի հետ (1804–1848)։ Հավանաբար ամուսնու ակտիվ սոցիալական դիրքը քսանամյա աղջկա մոտ արթնացրել է բնակչության ամենակարիքավոր խավերի (ստրուկներ, բանտարկյալներ, կանայք և այլն) իրավունքները պաշտպանելու ցանկություն։ 1841 թվականին Ֆարնեմը վերադարձել է Նյու Յորք։

thumb|ձախից|174px|<center>Տ. Դ. Ֆարնեմ՝ Էլայզա Ֆարնեմի ամուսինը</center>

1844 թվականին Հորաս Գրիլիի և այլ բարեփոխիչների ազդեցությամբ նշանակվել է Սինգ-Սինգ բանտի կանանց բաժամունքի հսկիչ։ Հավատացել է բանտարկյալների բուժման նպատակով գանգագուշակության կիրառմանը: Ֆարնեմը ազդեցություն է ունեցել բանտարկյալ կանանց համար հասանելի ընթերցանության նյութերը փոխելու հարցում: Նրա ընտրության նպատակը ոչ թե զվարճանքն է եղել, այլ վարքագիծը բարելավելը։ Պաշտպանել է նաև երաժշտության և բարության կիրառումը իր խնամակալության տակ գտնվողների իրավունքների վերականգնման ժամանակ: Ֆարնեմը հսկիչի իր պաշտոնը պահպանել է մինչև 1848 թվականը, երբ իր մեթոդների և համոզմունքների շուրջ հակասությունների ֆոնին հրաժարական է տվել 1848 թվականին: Այնուհետև նա տեղափոխվել է Բոստոն և մի քանի ամիս կապեր է պահպանել Փերկինսի կույրերի դպրոցի ղեկավարության հետ: Միևնույն ժամանակ դասախոսություններ է կարդացել՝ խթանելով կանանց կախյալ վիճակից ազատագրման գաղափարը։

1849 թվականին նա իր երկու որդիների հետ տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա՝ ժառանգելով սեփականություն և այնտեղ է մնացել մինչև 1856 թվականը՝ վերադառնալով Նյու Յորք։ Հաջորդ երկու տարիների ընթացքում Ֆարնեմա իրեն նվիրել է բժշկության ուսումնասիրությանը, իսկ 1859 թվականին հիմնել է Արևմուտք գաղթած միայնակ կանանց հովանավորության ընկերուություն: Ավելի ուշ վերադարձել է Կալիֆոռնիա:

Էլայզա Ֆարնեմը մահացել է թոքախտից 1864 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, Նյու Յորքում՝ 49 տարեկան հասակում։

## Մատենագիտություն
: *Избранные публикации Фарнем:*
* *Life in the Prairie Land*, 1846 — An account of life on the Illinois prairie near Pekin between 1836 and 1840.
* *California, In-doors and Out*, 1856 — A chronicle of her experiences and observations on California.
* *My Early Days*, 1859 — An autobiographical novel.
* *Woman and Her Era*, 1864 — «Organic, religious, esthetic, and historical» arguments for woman’s inherent superiority.
* *The Ideal Attained*, 1865 — The heroine molds the hero into a worthy mate.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Levy J.* Unsettling the West: Eliza Farnham and Georgiana Bruce Kirby in Frontier California. Santa Clara University: California Legacy Series, 2004.
* *Stern M*. Heads and Headlines: The Phrenological Fowlers. University of Oklahoma Press: Norman  (1971).

## Արտաքին հղումներ
* 
* *Bakken G.*, & *Farrington B.* Encyclopedia of Women in the American West, p. 124. Thousand Oaks: Sage.  Link to Google Book Search excerpt (2003).

Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ