Մակեդոնական դենար

**Մակեդոնական դենար** (մակեդոնական denar, Alb. Denari maqedonas) Հյուսիսային Մակեդոնիայի ազգային արժույթն է, անունը ծագել է հին հռոմեական դենարիից։

Մեկ դենարը ֆորմալ առումով հավասար է 100 դենի, սակայն 2013 թվականից ի վեր դենի մետաղադրամները չեն օգտագործվում որպես վճարման միջոց։

## Պատմություն
Շրջանառության մեջ է դրվել 1992 թվականի ապրիլի 26-ին, այդ պահին այն հավասար էր հարավսլավական դենարին։ 1993 թվականի մայիսի 5-ին արվել է անվանական արժեք 1 նոր 100 հին դրամի հարաբերակցությամբ։ Շրջանառության մեջ կան 1, 2, 5, 10 և 50 դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամներ, 10, 50, 100, 500 և 1000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներ։ 2016 թվականին ներդրվել են 200 և 2000 դրամ արժողությամբ թղթադրամներ։ Միաժամանակ շրջանառությունից հանվել է 5000 դրամանոց թղթադրամը։

## Ստուգաբանություն
Դենար անվանումը առաջացել է հին հռոմեական դրամական միավորի՝ դենարի անունից։ Հապավումն է՝ ден, նրա անվան առաջին երեք կիրիլյան տառերը։

## Առաջին դրամ
Առաջին դենարը ժամանակավոր արժույթ էր, որը ներդրվել է 1992 թվականի ապրիլի 26-ին, որը փոխարինեց հարավսլավական դենարին՝ 1:1 պարիտետով և հաստատեց Մակեդոնիայի դրամական անկախությունը։

### Պատմություն
Մակեդոնիան անկախություն հռչակեց Հարավսլավիայից 1991 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ Այդ ժամանակ երկիրը օգտագործում էր հարավսլավական դենարը։ Սակայն գաղտնի նախապատրաստություններ սկսվեցին սեփական արժույթը ներմուծելու համար, և մինչև 1992 թվականի ապրիլին Մակեդոնիան պատրաստ էր դրամական անկախություն ձեռք բերել Հարավսլավիայից։ Ապրիլի 26-ին ստեղծվեց Մակեդոնիայի Ազգային բանկը, և դենարը հայտարարվեց ազգային արժույթ։ «Արժեքի կտրոնների» տեսքով թղթադրամները շրջանառության մեջ են մտել հաջորդ օրը, և 1992 թվականի ապրիլի 30-ին հարավսլավական դենարը դադարեց օրինական վճարման միջոց լինելուց։ 1993 թվականի մայիսին առաջին դրամը 100-ից 1-ի փոխարժեքով փոխարինվեց նոր մշտական դրամով, որը բաղկացած էր թղթադրամներից և մետաղադրամներից։

### Արտադրություն
Գրառումների տպագրությունը սկսվել է 1992 թվականի հունվարի 15-ին Պրիլեպի «11 Հոկտեմբեր» տպագրատանը։ Գաղտնի նոր արժույթ ստեղծելու դժվարություններն արտացոլվել են հենց թղթադրամներում։ Սլովենիայից գնված թուղթն անորակ էր և չուներ համապատասխան անվտանգություն։ Թեև արտահայտված է դենարիով, սակայն արժույթի անվանումը չի նշվում թղթադրամների վրա, քանի որ դրանք տպագրվել են մինչև «Դրամական միավորի մասին» օրենքի ընդունումը։ Նմանապես, թողարկողը հանդես է եկել որպես «Մակեդոնիայի ազգային բանկ», այլ ոչ թե նրա իրավահաջորդ՝ Մակեդոնիայի Հանրապետության Ազգային բանկ։

### Դիզայն
Գրառումները մշակվել են «11 Հոկտեմբեր» տպարանի երիտասարդ աշխատակցի կողմից, ով ուներ ընդամենը մեկ շաբաթ և սահմանափակ բյուջե դրանք ձևավորելու համար։ Այսպիսով, ամենացածր վեց անվանական արժեքները նույնական էին, բացառությամբ դրանց գույների։ Բոլորը պատկերում էին մի տղամարդ և երկու կին, որոնք ծխախոտի տերևներ են քաղում առջևում, իսկ հետևի կողմը նվիրված է Կրուշևոյի Իլինդենի հուշարձանին, որը, ըստ բանկի, «արտահայտում է Մակեդոնիայի քաղաքացիների հավերժական պայքարը խաղաղության և ազատության համար»։

## Մետաղադրամներ
Հուշադրամի դիմերեսին արևի ոճավորված պատկերի ֆոնի վրա արևի անվանական արժեքն է՝ 16 ճառագայթով։ Դարձերեսին պետության անվանումն է, իսկ եզրին՝ թողարկման տարեթիվը, կենտրոնում՝ համապատասխան պատկերը։ Բոլոր անվանական արժեքների մետաղադրամների եզրերը հարթ են։

## Թղթադրամներ
### 1992 թվականի շարք

### 1993 թվականի շարք

 
### 1996-2022 թվականների շարքեր
2018 թվականից սկսած 10 և 50 դրամանոց թղթադրամները տպագրվում են պոլիմերային տեսքով։

## Փոխարժեքի ռեժիմ
Հյուսիսային Մակեդոնիան օգտագործում է արտարժույթի կառավարման ռեժիմ՝ դենիարի փոխարժեքը սահմանելու համար, որի փոխարժեքի խարիսխը եվրոն է։ Դենարը կապված է եվրոյի հետ 1 € = 61,4950 MKD հարաբերակցությամբ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դինար
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիա
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության տնտեսություն
Կատեգորիա:Շրջանառությունից հանված դրամներ
Կատեգորիա:Տարադրամների խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Փող