open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զինվորական գերեզմանատուն № 95 (Ստրուժուվկա)

50px 15px**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**։ Գրանցման համար՝ *А-609*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 95 (Ստրուժուվկա)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Փոքրլեհական վոևոդության Գորլիցյան շրջանի Ստրուժուվկա գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական, Գերմանական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մարտին։ Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձան։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 215 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 14 եղբայրական և 2 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 22 ավստրիացի, 43 գերմանացի և 28 ռուս զինվորներ։ Գերեզմանատանը թաղված են նաև ազգային պատկանելիությունը չճշգրտված 39 զինծառայողներ։

1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ին  գերեզմանատունը ներառվել է Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձանների ռեեստրի մեջ (№ А-609).

## Նկարագրություն
Գերեզմանատունը երեք կողմից  շրջապատված է քարե ցածր ցանկապատով։ Առջևի հատվածը ցանկապատված է մուտքի տեղ ունեցող մետաղական ցանկապատով։ Մուտքին հանդիպակաց  պատին գտնվում է խաչաձև  վերջավորությամբ երկլանջ հուշարձան։

Գերեզմանները տեղակայված են երկու զուգահեռ շարքերով։ Տապանաքարային հուշարձանները լատինական և լոթարինգիական խաչերի ձև ունեն։ Տապանաքարային որոշ հուշարձաններ կոթողի ձև ունեն։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I. Beskid niski i Pogórze. Warszawa — Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Rewasz», 1995, s. 65. ISBN 83-85557-20-2.

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 95 — Stróżówka  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
NGC 1

**NGC 1** (այլ նշանակումներ՝ **GC 1**, **UGC 57**, **PGC 564**, **Holm 2a**), պարուրաձև գալակտիկա Պեգասի համաստեղությունում։ Տեղակայված է Երկիր մոլորակից 190 միլիոն լուսային տարի հեռավորության վրա։ Տրամագիծը 90.000 լուսային տարի է, որը մի քիչ փոքր է Ծիր Կաթինից։ Այն հայտնաբերել է գերմանացի աստղագետ Հենրիխ դ’Արեստը 1861 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։

Գալակտիկան «Նոր ընդհանուր կատալոգի» առաջին օբյեկտն է։ Կատալոգավորումը (J1860.0 էպոխա) ընթացել է ուղղակի ծագումով՝ սկսած ամենացածրից։

Այդ ժամանակվանից ի վեր կոորդինատները տեղաշարժվել են երկրագնդի առանցքի պրեցեսիայի պատճառով, և գալակտիկան այժմ չունի ամենացածր ուղիղ ծագումը NGC-ում թվարկված օբյեկտների մեջ. առնվազն 30 NGC օբյեկտներ ունեն ավելի փոքր ուղիղ ծագում 2000.0 էպոխայի հասարակածային կոորդինատներում։ NGC 1-ը տեսողականորեն կարելի է դիտել սիրողական 6 դյույմանոց աստղադիտակներով։

[thumb|right|NGC 1 (վերևում) և [NGC 2 պարուրաձև գալակտիկաների տեսողական (ֆիզիկապես կապ չունեցող) զույգը]]
NGC 1-ը նկարագրված է «Նոր Ընդհանուր կատալոգում» որպես «մռայլ, փոքր, կլոր, 11-րդ և 14-րդ մեծության աստղերի միջև»։ Մոտ 1,8 աղեղային րոպե դեպի հարավ գտնվում է ավելի մռայլ և շատ ավելի հեռավոր NGC 2 գալակտիկան։ Գալակտիկաները կազմում են տեսանելի զույգ, սակայն նրանք ֆիզիկապես կապված չեն միմյանց հետ, քանի որ նրանց միջև հեռավորությունը մոտ  է , գրեթե կեսը, ինչը մեզ բաժանում է NGC 2-ից։

NGC 1 գալակտիկան մտնում է NGC 23 գալակտիկաների խմբի մեջ։ Բացի NGC 1-ից, խմբում ընդգրկված են նաև UGC 69-ը, NGC 23-ը, NGC 26-ը, UGC 127-ը, UGC 79-ը և UGC 110-ը։

## Տես նաև
* Նոր ընդհանուր կատալոգ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկատվություն անգլերենով և ֆրանսերենով բնօրինակ «Նոր ընդհանուր կատալոգից»
* Տեղեկատվություն Նոր ընդհանուր կատալոգի վերանայված տարբերակից
* SIMBAD
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* GC-ին նվիրված հրատարակությունների ցանկ 1

Կատեգորիա:Գալակտիկաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նոր ընդհանուր կատալոգի գալակտիկաներ
Կատեգորիա:Պեգասի համաստեղության գալակտիկաներ
Կատեգորիա:Պարուրաձև գալակտիկաներ
Կատեգորիա:1861 թվականին հայտնաբերված գալակտիկաներ
Կատեգորիա:Նոր ընդհանուր կատալոգի օբյեկտներ
Շախտիի գավառագիտական թանգարան

**Շախտիի գավառագիտական թանգարան** (), թանգարան ՌԴ Ռոստովի մարզի Շախտի քաղաքում։ Թանգարանի շենքը XIX դարի վերջի (1896 թվական) ճարտարապետական հուշարձան է։ Թանգարանը հիմնադրվել է 1966 թվականին, բացվել 1967 թվականի մայիսի 18-ին։

Հասցեն՝ 346500, Ռոստովի մարզ, քաղաք Շախտի, Շևչենկոյի փողոց, 149։

## Պատմություն և նկարագրություն
Շախտիի գավառագիտական թանգարանը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում, 1896 թվականին կառուցված պատմական շենքում։ Այժմ շենքը ճարտարապետության հուշարձան է։ 1896 թվականից շենքում գործել է կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի պատվին, կայսր Նիկոլայ II-ի և կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի թագադրման հիշատակին անվանված Ալեքսանդրյան եկեղեցական-ծխական դպրոցը։ Դպրոցը 1907 թվականից եղել է օրինակելի։ Շենքի ներսի կենտրոնական մասում բարձր գմբեթաձև առաստաղներ են, որոնք թանգարանում ստեղծում են հնության մթնոլորտ։

Թանգարանը Ռոստովի մարզի խոշոր քաղաքային թանգարան է։ Նրա հիմնական ֆոնդում կա մոտ 13 000 միավոր։ Թանգարանում հավաքված են հին սրբապատկերներ և լուսանկարներ, տարբեր ժամանակաշրջանների պատմական փաստաթղթեր, կենցաղային իրեր և քաղաքացիների անձնական իրեր։ Ժամանակին ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիան թանգարանին որպես նվեր փոխանցել է շուրջ 200 նկար։

Թանգարանում կան թեմատիկ դահլիճներ՝ «Հին քաղաք», «Քաղաքենիական կենցաղ», «Քաղաքի մարտական փառքը», «Դոնի երկրամասի բնությունը»։ Թանգարանի պատկերասրահում անցկացվում են գրաֆիկայի, գեղանկարչության, կիրառական արվեստի և այլ ցուցահանդեսներ, կազմակերպվում են երաժշտական և բանաստեղծական երեկոներ, հանդիպումներ քաղաքի անվանի մարդկանց հետ։ Ընդամենը թանգարանում հինգ թեմատիկ դահլիճ է։

Հայրենական մեծ պատերազմին նվիրված երկու սրահներում ցուցադրված են զենք, զինվորների անձնական իրեր, լուսանկարներ և փաստաթղթեր։

Թանգարանի ցուցադրություններից մեկը նվիրված է Դոնի բնությանը, այստեղ կան Դոնի երկրամասում ապրող բազմաթիվ կենդանիների և թռչունների խրտվիլակներ։

Թանգարանում կարելի է ծանոթանալ տարածաշրջանում ածխարդյունաբերության պատմությանը, XIX-XX դարերի քաղաքի բնակիչների քաղքենիական կենցաղին։

2015 թվականի նոյեմբերի 12-ին թանգարանի վարչակազմը «Ածխարդյունաբերության պատմության թանգարանի» հրդեհված շենքի տարածքից գավառագիտական թանգարանի բակ տեղափոխեց թանգարանային ցուցանմուշ՝ Վլադիմիր Լենինի հուշարձանը։ Հետագայում կդիտարկվի նրա վերականգնման անհրաժեշտության հարցը։

Շախտիի գավառագիտական թանգարանին կից գործում է բանաստեղծ Ալեքսեյ Նեդոգոնովի անվան գրական միավորումը։ Նեդոգոնովը ծնունդով Ալեքսանդրովսկ-Գրուշևսկի (այժմ՝ Շախտի) քաղաքից էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Шахтинский краеведческий музей
* Цели и задачи МУК «Шахтинский краеведческого музея» 
* Шахтинский краеведческий музей (Россия) 

Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1966 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի թանգարաններ
Բուրաստան Սուրբ Սահակյան

**«Բուրաստան Սուրբ Սահակեան»**, 1851-ի հունվարից մինչև 1852-ի հուլիսը Սուրբ Սահակյան վարժարանի սաների ջանքերով արևմտահայերեն հրատարակված ամսագիր։

Ամսագրի առաջին համարի առաջաբանից, որը վերնագրված է «Հայտարարութիւն».

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական ամսագրեր
Սրբազան հնագիտության պապական հանձնաժողով

**Սրբազան հնագիտության պապական հանձնաժողովը ** (, ), Հռոմի կուրիայի հատուկ բաժին։ Վատիկանի պաշտոնական կառույց, որը հիմնադրվել է XIX դարի կեսին Հռոմի կատակոմբներում և քրիստոնեական հնարժեք հետաքրքրության շրջանակներում և այդպիսի պեղումների ժամանակ օբյեկտների պահպանության համար։

## Պատմություն
## Սրբազան հնագիտության պապական հանձնաժողովի նախագահներ
* Կարդինալ Բազիլիո Պոմպիլի (1925 թ. - մայիսի 5-ին, 1931);
* Կարդինալ Ֆրանչեսկո Մարկետտի Սելվաջանի (1931 թ. - ի հունվարի 13-ին, 1951);
* Կարդինալ Կղեմենտ Միկարա (1951 - մարտի 11-ին 1965);
* Կարդինալ Լուիջի Տրալյա (1965-1967);
* Կարդինալ Անջելո Դելլ'Ակկվա (1967-1969);
* Արքեպիսկոպոս Ջենարո Վերոլինո (1969-1986);
* Արքեպիսկոպոս Մարիո Սկիերանո (1987 - ի հոկտեմբերի 28-ին, 1990);
* Կարդինալ Ֆրանչեսկո Մարկիզանո (4 սեպտեմբերի 1991 - ի օգոստոսի 28-ին, 2004);
* Կարդինալ Մաուրո Պյանչենցա (օգոստոսի 28-ին, 2004 - 9 մարտի, 2007);
* Կարդինալ Ջանֆրանկո Ռավազի (3 սեպտեմբերի 2007 -).

## Գրականություն
* MARUCCHI, *Giovanni Battista De Rossi, Cenni Biografici* (Rome, 1903);

## Տե՛ս նաև
* Հռոմի կատակոմբներ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք (իտալ.)
* ''Pontifical Commission for Sacred Archeology'' կայքում ''catholic-hierarchy.org'' (անգլերեն)
* ''Pontifical Commission for Sacred Archaeology'' կայքում Giga-Catholic Information (անգլերեն)
* Սրբազան հնագիտության պապական հանձնաժողով - Katolik.ru

Կատեգորիա:Պապության պատմություն
Ռիսորջիմենտո կամուրջ

**Ռիսորջիմենտո կամուրջ** (), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Կապում է Բելլե Արտի հրապարակը Դելլա Մոնտե Գրապպա հրապարակին Ֆլամինիո և Դելլա Վիտտորիա շրջաններում։

## Նկարագրություն և պատմություն
մինի|300 px
մինի|300 px
Կամրջի կառուցումը սկսվել է 1909 թվականին և ավարտվել է 1911 թվականին։ Կառույցի ճարտարապետն է եղել Ջիովաննի Անտոնիո Պորչեդդուն՝ համագործակցելով ինժեներներ Գիաջի և Պարվոպասսուի հետ։ Այն առաջին կամուրջն է, որը կառուցվել է երկաթբետոնից, քանի որ ճարտարապետը միակ իտալացին էր, որն ուներ Ֆրանսուա Հեննեբիքի (երկաթբետոնե կառույցների հիմնադիր) բելգիական արտոնագիր։ Կամուրջը կառուցվել է Իտալիայի միավորման 50-ամյա տարեդարձի կապակցությամբ։

1911 թվականի ապրիլի 17-ին կամրջի բացման ժամանակ ներկաները կասկածում էին, որ օժանդակ փայտամածերը հեռացնելուց հետո կամուրջը կանգուն կմնա։ Ընդհակառակը, Պորչեդդուն այնքան համոզված էր նոր տեխնիկայի հուսալիության վրա, որ ուզում էր ներկա լինել փայտամածի քանդելուն, ներքևում՝ կամարի տակ, իր երկու երեխաների՝ Ջուզեպպեի և Ամբրոջիայի հետ Արարողության ժամանակ Վիկտոր Էմանուիլ III թագավորը Պորչեդդուին անվանում է «երկաթբետոնի թագավոր»։

Կամրջի կենտրոնում երկու պատվարների վրա կան հետևյալ մակագրությունները`

INAVGVRATO L'11 MAGGIO DEL 1911

NEL CINQVANTENARIO DELLA PROCLAMAZIONE

DI ROMA CAPITALE D'ITALIA

DALL'AMMINISTRAZIONE POPOLARE CITTADINA

AL RISORGIMENTO ITALIANO

(Բացումը տեղի է ունեցել 1911 թվականի մայիսի 11-ին

Հռչակման 50-րդ տարեդարձին

Հռոմում, որպես Իտալիայի մայրաքաղաք

հանրաճանաչ քաղաքի վարչակազմի կողմից

ի հիշատակ իտալական Ռիսորզիմենտոյի

մի կողմում և՝

PONTE IN CEMENTO ARMATO

AD VNICA ARCATA DI 100 M. DI CORDA

CON FRECCIA DI 10 M.

COSTRVITO

CON SISTEMA HENNEBIQUE

DALLA SOCIETA PORCHEDDU ING.G.A

Երկաթբետոնե կամուրջ

100 մետր երկարությամբ եզակի կամարով

և 10 մետր բարձրությամբ

կառուցվել է

Հեննեբիքի համակարգով

Պրոչեդդուի կողմից՝

մյուս կողմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*
*
Արարատ (թերթ, Թիֆլիս)

**«Արարատ»**, քաղաքական, առևտրային և բանասիրական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1850-1851-ին Թիֆլիսում։ Խմբագիր՝ Գաբրիել Պատկանյան։ Աշխարհաբար առաջին պարբերականն է Կովկասում։

Տպագրել է Միքայել Նալբանդյանի, Ռափայել Պատկանյանի, Մսեր Մսերյանի և ուրիշների բանաստեղծություններից, առակներ, հանելուկներ, նյութեր՝ հայկական տպագրության և մամուլի պատմությունից, հոդվածներ՝ պատմական, մանկավարժական թեմաներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Բանասեր (ամսագիր)

**«Բանասէր»**, 1851 թ.-ին Կ. Պոլսում Հովհաննես Հիսարյանի խմբագրությամբ արևմտահայերենով հրատարակվող ազգային, բանասիրական և քաղաքական ամսագիր։ Գոյությունը շարունակել է մինչև 1851 թ.-ի վերջը։

Հատված առաջաբանից, որը վերնագրված է «Նախաշավիղ».

«Բանասէրի» առաջին համարում սկսում է հրատարակվել Հովհաննես Հիսարյանի «Խոսրով և Մաքրուհի» վեպը (ավարտ՝ № 10)։ Նույն համարում սկսում է հրատարակվել Բեռնարդեն դը Սեն Պիեռի «Հնդկաստանի տնակը» վիպակը (ավարտ՝ № 6): Թարգմանչի մասին նշված է «Առաջիկա թարգմանությունը աղջկա մը գործ է, որն կուզե անծանոթ մնալ»։ Առաջին համարում սկսվում է հրատարակվել Հովհաննես Հիսարյանի «Վեցհազարյակ հայտնյալ կամ տեսություն ռամկական սնապշտությանց վրա» ուսումնասիրությունը, որը շարունակվում է մինչև տարվա վերջ։ Քննության է առնված հայկական ժողովրդական հավատալիքները (կռապաշտություն, վհուկ, հմայություններ, երազագիտություն, հուռութք, առլեզ, մեռելոց ոգի, ձեռնահմայություն և այլն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կոռներեն

**Կոռներեն** (անգլ․` Cornish), կոռնեցիների լեզուն։ Մտնում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի, կելտական խմբի, բրիտտական ճյուղի մեջ։

Մինչև վերջին տարիները համարվել է «մեռած» լեզու։ Ներկայումս կատարվում են լեզվի վերստեղծելու աշխատանքներ և գնալով շատանում են այդ լեզվով խոսողները։ Այժմ կոռներենով խոսում է մոտավորապես 3.500 մարդ։

## Բառաֆոնդ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուր
* Ferdinand, Siarl (2013). Brief History of the Cornish language, its Revival and its Current Situation. *E-Keltoi*, Vol. 2, 2 Dec. pp.&nbsp;199–227 https://www.academia.edu/5323710/A_Brief_History_of_the_Cornish_Language_its_Revival_and_its_Current_Status

## Արտաքին հղումներ
* Դասընթաց (անգլերեն լեզվով) 
* Cornish today
* The Beatles-ի երգը կոռներենով 
* Կոռներեն
* Cornish Language Fellowship
* An Burow - կոռներենի մասին
* Agan Tavas  - կոռներենի զարգացման համայնք
* ''Blas Kernewek'' - A Taste of Cornish - սկզբնական դասեր BBC-ից
* 

Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Կատեգորիա:Մեռած լեզուներ
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության լեզուներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (Մոսկվա)

**Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան** (), Առաջին համաշխարհային պատերազմի հարյուրամյա տարելիցին նվիրված հուշարձան Մոսկվայում՝ Պոկլոննայա բլրի վրա։ Հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2014 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործներ Անդրեյ Կովալչուկը, Պ. Լյուբիմովը, Վ. Յուսուպովը և ճարտարապետներ Մ. Կորսին ու Ս. Շլենկինան.

## Պատմություն
Մոսկվայում Առաջին համաշխարհային պատերազմի զոհերին նվիրված հուշարձան տեղադրելու որոշումն ընդունվել է 2013 թվականի ապրիլին։

Հուշարձանի տեղադրման նախաձեռնողն ու մրցույթի կազմակերպիչը եղել է Ռուսաստանի ռազմապատմական միությունը։ Որոշվել է հուշարձանը տեղադրել Պոկլոննայա բլրի վրա՝ Հաղթական կամարի ու Հայրենական մեծ պատերազմի թանգարանի միջև։

Մրցույթն սկսվել է ապրիլի 15-ի և անցկացվել մի քանի փուլով։ Առաջին փուլն ունեցել է 32 մասնակից։ Հուլիսի 12-ին սկսվել է երկրորդ փուլը, որին մասնակցել են 15 աշխատանքներ։ Մրցույթի կայքում մինչև օգոստոսի 16-ն անցկացվել է օնլայն քվեարկություն, որին մասնակցել է շուրջ 200 հազար օգտատեր։ Եզրափակիչ փուլ անցած նախագծերի ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Հայրենական մեծ պատերազմի կենտրոնական թանգարանում։ Սեպտեմբերի 18-ին ժյուրին հայտարարել է մրցույթի հաղթողին. առաջին տեղում էր քանդակագործ Անդրեյ Կովալչուկի ներկայացրած նախագիծը։ Օնլայն քվեարկության արդյունքում այն հավաքել էր ձայների շուրջ 6%-ը՝ ընդգրկվելով լավագույն հնգյակում։

Ռուսաստանի ռազմապատմական միությունը կազմակերպել է դրամահավաք, ինչի արդյունքում հավաքվել է 97 միլիոն ռուբլի։ Եվս 74 միլիոն հատկացրել են Մոսկվայի իշխանությունները։

## Բացում
2014 թվականի օգոստոսի 1-ին տեղի է ունեցել հուշարձանի բացման հանդիսավոր արարողությունը։ Դա եղել է Ռուսաստանի՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմին միանալու հարյուրամյա տարելիցին նվիրված գլխավոր միջոցառումներից մեկը։ Բացման արարողությանը մասնակցել է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։ Հյուրերի թվում են եղել պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուն, Մոսկվայի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինը, Կիրիլ պատրիարքը։ Բացման արարողության ժամանակ Վլադիմիր Պուտինն իր ելույթում ասել է.

## Նկարագրությունը
Քանդակագործ Անդրեյ Կովալչուկի խոսքերով՝ հուշարձանը բաղկացած է «*երկու տարրերից՝ ռուս զինվորը, որ անցել է պատերազմը, ազնվորեն կատարել է իր պարտքը և դարձել գեորգիևյան ասպետ, և բազմաֆիգուր կոմպոզիցիայից, որ խորհրդանշում է Ռուսաստանի դրոշը*»։ Հուշարձանի բացման արարողության ժամանակ քանդակագործը պատմել է իր մտահղացման մասին.

Զինվորի բրոնզե արձանն ստեղծվել է դասական ոճով։ Նրա ուսին գցված են շինելի փաթեթագլանն ու Մոսինի հրացանը, իսկ կուրծքը զարդարում են Գեորգիևյան խաչեր։ Պատվանդանին Գեորգիևյան խաչ է, որ պատված է նրբաթերթ ոսկով։

Զինվորի արձանի հետևում բազմաֆիգուր կոմպոզիցիա է. Ռուսաստանի դրոշի ֆոնին սպան հարձակման հրաման է տալիս զինվորներին։ Նրանց կողքին գթության քույրն օգնում է վիրավորին։ Զինվորների խմբում է կազակ Կոզմա Կրյուչկովը, ով Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ առաջինն է պարգևատրվել Գեորգիևյան խաչով։ Գթության քրոջ կերպարում կարելի է տեսնել իշխանուհի Ելիզավետա Ֆեոդորովնային։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Լուսաբաց (ֆիլմ, 1933)

**Լուսաբաց** (), ռեժիսոր Գուստավ Ուչիցկու գերմանական գեղարվեստական ֆիլմը։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1933 թվականի փետրվարի 2-ին՝ Ադոլֆ Հիտլերի իշխանության գրավումից անմիջապես հետո, և այդ պատճառով էլ այն երբեմն անվանում են Երրորդ ռայխի առաջին ֆիլմը։

## Սյուժե
Ֆիլմը, որի գործողությունները տեղի են ունենում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, պատմում է գերմանական սուզանավի անձնակազմի ճակատագրի մասին։ Ֆիլմի կենտրոնական էպիզոդում, երբ սուզանավն ընկած է 60 մետր խորությամբ հատակին, և անձնակազմի 10 անդամներից կարող էին փրկվել միայն ութը, վճռվում է հետևյալ հարցը․ ո՞վ պետք է զոհաբերի իրեն։ Սուզանավի հրամանատարը և նրա առաջին օգնականը պատրաստ են զոհել իրենց, բայց նավի անձնակազմը հրաժարվում է կատարել հրամանը և փրկվել այդպիսի գնով․ «Փրկվում ենք բոլորս կամ ոչ ոք։»։ Ի պատասխան դրան՝ հրամանատարի օգնականը բացականչում է․ «Ինչպիսի՜ մարդիկ։ Ես կարող եմ Գերմանիայի համար մահանալ տասը, հարյուր անգամ։», իսկ գլխավոր հերոսն արտասանում է Երրորդ ռայխի լեգենդար խոսքը․ «Հնարավոր է՝ մենք՝ գերմանացիներս, ապրում ենք ոչ շատ լավ, բայց մենք կարողանում ենք գեղեցիկ մահանալ։ Մենք բոլորս կմնանք այստեղ»։

Ֆիլմի հանգուցալուծումն սկսվում է, երբ նավաստիներից մեկը, իմանալով, որ իր ընկերուհին սիրում է սուզանավի հրամանատարի առաջին օգնականին, ինքնասպանություն է գործում։

## Գլխավոր դերերում
* սուզանավի կապիտան – *Ռուդոլֆ Ֆորսթեր*
* Ֆրեդերիկսի առաջին օգնականը – *Fritz Genschow*
* կապիտանի մայրը  – *Ադել Սանդրոք*
* հաուպտման Կոլխ – Էդուարդ ֆոն Վինտերշտայն

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Кинопропаганда явная и скрытая // Дятлева Г. В. Искусство Третьего рейха — Ростов-на-Дону: Феникс, 2013. — С. 214—215.
* 

Կատեգորիա:1933 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ջրասուզորդների մասին
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների գերմանական ֆիլմեր
Զինվորական գերեզմանատուն № 93 (Ստրուժուվկա)

50px 15px**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**։ Գրանցման համար՝ *А-659*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 93 (Ստրուժուվկա)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Փոքրլեհական վոևոդության Գորլիցյան շրջանի Ստրուժուվկա գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական, Գերմանական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մարտին։ Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձան։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 153 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 8 եղբայրական և 11 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 37 ավստրիացի, 10 գերմանացի և 9 ռուս զինվորներ։

1990 թվականի փետրվարի 20-ին  գերեզմանատունը ներառվել է Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձանների ռեեստրի մեջ (№ А-659).

## Նկարագրություն
Գերեզմանատունը երեք կողմից  շրջապատված է քարե ցածր ցանկապատով։ Առջևի հատվածը ցանկապատված է մուտքի տեղ ունեցող մետաղական ցանկապատով։ Մուտքին հանդիպակաց պատին գտնվում է խաչաձև վերջավորությամբ երկլանջ հուշարձան։

Տապանաքարային հուշարձանները լատինական և լոթարինգիական խաչերի ձև ունեն։ Տապանաքարային որոշ հուշարձաններ կոթողի ձև ունեն։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I. Beskid niski i Pogórze. Warszawa — Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Rewasz», 1995, s. 65. ISBN 83-85557-20-2.

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 95 — Stróżówka  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Զինվորական գերեզմանատուն № 91 (Գորլիցե)

50px 15px**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**։ գրանցման համար՝ *А-636*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 91 (Գորլիցե)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Փոքրլեհական վոևոդության Գորլիցյան շրջանի Գորլիցե քաղաքի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրո-Հունգարական, Գերմանական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։ Փոքրլեհական վաևոդության հուշարձան։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 9.126 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 161 եղբայրական և 140 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 452 ավստրիացի, 140 գերմանացի և 287 ռուս զինվորներ։ Դամբարանի հեղինակները եղել են ճարտարապետ Գուստավ Լյուդվիգը և Էմիլ Լադևիդը, ովքեր այն կառուցել են որպես Գորլից քաղաքի ճակատամարտի հիշատակին նվիրված հուշահամալիր։ Գերեզմանատունը կառուցվել է զինվորական գերեզմանոցի տեղում, ովքեր զոհվել են քաղաքի հյուսիսային և արևմտյան հատվածներում մղվող կռիվների ժամանակ։

Գերեզմանատանը թաղված են նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զոհված զինծառայողներ։

XX դարի 60-ական թվականներին գերեզմանատան տարածքում վերահուղարկավորվել են N 89 զինվորական գերեզմանատանը թաղված զինծառայողների մնացորդները. դրանք այստեղից հանվել են Կոպերնիկ փողոցի վրա բազմահարկ բնակելի տների շինարարության ժամանակ։

1991 թվականի նոյեմբերի 4-ին  գերեզմանատունը ներառվել է Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձանների ռեեստրի մեջ.

## Նկարագրություն
Գերեզմանատունը գտնվում է Գուրա-Ցմենտարն բլրի վրա՝ «Կորչակ» բնակելի համալիրից վերև։ Գերեզմանատունը փաստացի նկատելի է Գորլիցի ցանկացած կետից, այստեղից տեսանելի է քաղաքի համայնապատկերը, Սենկովկա գետի հովիստը և Ռոպա գետից հարավ գտնվող բլուրների շրջակայքը։

Գերեզմանատան գլխավոր հուշարձանը կենտրոնում գտնվող խաչն է։ Խաչի պատվանդանին 1928 և 1946 թվականներին տեղադրվել են հուշատախտակներ։ Գերեզմանատանը նոր է չուգունե աղյուսակները, որոնք տեղադրվել են արևելյան ցանկապատի ներքին պատին Գորլից քաղաքի ճակատամարտի 80-ամյակի պատվին։ Դրանց վրա գրված են ռուս զինվորների անուններ, որոնք ճշգրտվել են ռուսական արխիվների հետ համատեղի աշխատանքի արդյունքում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր: Alejka prowadząca do cmentarza nr 91 w Gorlicach.JPG |Ծառուղի
Պատկեր:Cmentarz wojenny nr 91 Gorlice 2.jpg|Դամբարանի տեսարանը Գորլիցայից
Պատկեր: Nagrobki na cmentarzu wojennym Nr 91, I wojny światowej w Gorlicach..jpg|Տապանաքար
Պատկեր: Monument na cmentarzu wojennym Nr 91, I wojny światowej w Gorlicach..jpg|Խաչ


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I. Beskid niski i Pogórze. Warszawa — Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Rewasz», 1995, s. 65. ISBN 83-85557-20-2.

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 95 — Stróżówka  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Զինվորական գերեզմանատուն № 90 (Գորլիցե)

50px 15px**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**։ գրանցման համար՝ *А-467/M*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 90 (Գորլիցե)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Գորլիցե քաղաքի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրո-Հունգարական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։ Փոքրլեհական վաևոդության հուշարձան։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից։ Գերեզմանատանը գտնվում են 6 անհատական գերեզմաններ, որտեղ թաղված են 6 ավստրիացի և 1 ռուս զինվորներ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերեզմանատունը ոչնչացվել է գերմանացիների կողմից։ Հրեական գերեզմանների մեծ մասը օկուպացիայի ժամանակ օգտագործնվել են որպես Ստուժովյանկա գետակի կամրջային կառույցների և ամրացման համար։ Պատերազմից հետո պահպանված տապանաքարերը վերադարձվել են հրեական գերեզմանատուն։ Մինչև օրս պահպանվել են երկու ռուսական և ավստրիական տապանաքարեր։ Հրեական գերեզմանատնից պահպանվել են միայն մի քանի տապանաքարեր, որոնք գտնվում են Ստրուժովյանկա գետի շրջակայքում գտնվող Գուրա Ցմենտարա բլրի արևմտյան մասում։

1994 թվականի ապրիլի 16-ին  գերեզմանատունը ներառվել է Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձանների ռեեստրի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I. Beskid niski i Pogórze. Warszawa — Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Rewasz», 1995, s. 65. ISBN 83-85557-20-2.

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 95 — Stróżówka  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Mount & Blade։ Կրակով և սրով

***Mount & Blade։ Կրակով և սրով***, **[[Mount & Blade]]** միախաղացող դերային խաղի առաջին պաշտոնական լրացումը, միաժամանակ մշավկվել է կիևեյան «СиЧъ» տուդիայում և Snowberry Connection պրոդյուսերական ֆոնդում։ Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում խաղը թողարկում են տեղական «1C» ֆիրման և Snowball Studios պրոդյուսերական ֆոնդը։

«Mount & Blade։ Կրակով և սրով» խաղի հիմնական տարբերությունը օրիգինալ խաղից այն, որ լրացման մեջ կա սյուժեյի կազմում։ Խաղը ծավալվում է ոչ թե մտացածին իրականության մեջ, այլ հինգ պատմական Արեւելյան եւ Հյուսիսային Եվրոպայի պետությունների տարածքում, XVII դար։

## Մշակում
Խաղը թողարկվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 4-ին։

## Սյուժե
Խաղի սյուժեն ծավալվում է երեք հիմնական ուղղությամբ՝ լեհական, զապորոժյան և ռուսական։

Լեհական մասում խաղացողը պետք է օգնի Ռեչ Պոսպոլիտային խուսափել շվեդական ներխուժումից, այն հայտնի է որպես «Ջրհեղեղ», հետո անհրաժեշտ է ճնշել Բոգդան Խմելնիցկու աբստամբությունը, և վերջապես որոշել ինչպիսի պետություն պետք է դառնա Ռեչ Պոսպոլիտան, «Երեք ժողովուրդների պետություն» թե ինքնակալ լեհական միապետություն։

Ընտրելով ռուսական ուղղությունը խաղացողը կարող է մասնակցություն ունենալ Ստեպան Ռազինի ապստամբությանը և նույնիսկ գրավել մոսկվայի գահը, հետևելով Կեղծ Դմիտրիի օրինակին։

Զապորոժյան սյուժեն հիմնված է Փոքր Ռուսիայի տարածքների վերահսկող Օլեգովների հին ընտանեկան գաղտնիքի վրա, որը պետք է բացահայտեն և՛ լիտվացի մագնատը, և՛ շվեդիայի թագավորը, և՛ ռուսաստանի ցարը, նա ով կբացահայտի Օլեգովների գաղտնիքը կդառնա Եվրոպայի կառավարիչը։

### Ֆրակցիաներ
Խաղում գոյություն ունի հինգ պետություն։

* **[[Ռեչ Պոսպոլիտա]]**։ Խաղի սկզբում Ռեչ Պոսպոլիտային կազակները սպառնում են աբստամբությամբ։ Բացի այդ Ռուսական պետությունը պետք է նրանց վերադարձնի վիճելի տարածքները, իսկ Շվեդիան հյուսիսային հակառակորդը և սպառնալիքը, պետք է ոչնչանա։
* **[[Ռուսական թագավորություն]]**։ Այս խաղում այն ներկայանում է որպես պետություն, ուղակի այն անցել է մի քանի սոցիալական և տնտեսական ռեֆորմենրով, որից հետո շատ սոցիալտնտեսական և մի ամբողջ քաղաքական խնդիրներ դեռ լուծված չեն։ Այս ամենի հետևանքով ռուսական պետության ներքին դրությունը խաղի սկզբում ստաբիլ չե և ժամանակ առ ժամանակ առաջանում է ժողովրդական աբստամբության վտանգ։
* **[[Ուկրաինա|Զապորոժյան զինվորներ]]**։ Խաղի սկզբում զապորոժյան կազակների հիմնական առաջադրանքը հանդիսանում է հզոր և ինքնիշխան պետության ստեղծումը, որը կարող է չվախենալ հակառակորդի հարձակումից։ Այդ նպատակին կարելի է հասնել մի քանի ձևով՝ միավորվելով Մոսկվայի ցարության հետ, նորից լինել Ռեչ Պոսպոլիտայի կազմի մեջ, կամ պատերազմ սկսել անկախության համար։
* **[[Ղրիմի խանություն]]**։ Խաղի սկզբում Ղրիմի խանության դիրքերը շատ ամուր են, իսկ նրա դերը արևելաեվրոպական քաղաքականության մեջ ամենակարևորներից մեկն է։ Միաժամանակ թաթարները չեն մոռանում հիմնական հակառակորդի՝ կազակների մասին, իսկ բացի այդ անընդհատ կանֆլիկտ կա Ռուսական պետության հետ սահմանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Զինվորական գերեզմանատուն № 82 (Մենցինա Վելկա)

50px 15px
**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**, գրանցման համար՝ *А-568*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 82 (Մենցինա Վելկա)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Մենցինա Վելկա գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական և Գերմանական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։ Փոքրլեհական վաևոդության հուշարձան։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 485 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 17 եղբայրական և 24 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 25 ավստրիացի և 71 գերմանացի զինվորներ։

1988 թվականի հունիսի 30-ին  գերեզմանատունը ներառվել է Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձանների ռեեստրի մեջ (№ А-568).

## Նկարագրություն
Գերեզմանատունը գտնվում է Մենցինա Վելկա գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատան վիճակը լավ է. այն շրջապատված է քարե ցանկապատով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 95 — Stróżówka  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Գիշերային բնանկար։ Եգիպտոս

**«Գիշերային բնանկար։ Եգիպտոս»**, հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 1911 թվականին ստեղծած կտավը, որն ընդգրկված է Սարյան ընտանիքի հավաքածուում և ցուցադրվում է Սարյանի տուն-թանգարանում։

## Նկարագրություն
Սարյանը «Գիշերային բնանկար։ Եգիպտոս» կտավը ստեղծել է 1911 թվականին Եգիպտոս կատարած ճամփորդության տպավորությունների ներքո։ Սարյանի կտավները հիմնականում լուսավորված են արևի լույսով, իսկ «Գիշերային բնանկար։ Եգիպտոս» բնանկարն առանձնանում է լուսնի յուրահատուկ լուսավորությամբ։ Վարպետի մյուս նկարներում առկա է գունային հակադրություն, իսկ «Գիշերային բնանկար։ Եգիպտոս» կտավը ստեղծված է կապույտ, երկնագույն, փիրուզ, մոխրագույն երանգների սահուն ու նուրբ անցումներով։ Լուսնի լույսով ողողված եգիպտական գիշերում Սարյանը վրձնել է գյուղական տների հարթ պատերը, վեր ձգվող արմավենիների կանաչավուն ճյուղերը, գոմեշին։ Կտավում առկա է ներդաշնակություն և հանգստություն։

## Տվյալներ
* «Գիշերային բնանկար։ Եգիպտոս», 1911, ստվարաթուղթ, տեմպերա, 47 x 68 սմ։ Սարյան ընտանիքի հավաքածու, Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան, Երևան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Մարտիրոս Սարյանը և արվեստը, Աշոտ Ստեփանյան](http://lraber.asj-oa.am/2819/1/1980-7(22).pdf) 
* 

Կատեգորիա:1911 նկարներ
Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի նկարներ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի նկարներ
Զինվորական գերեզմանատուն № 79 (Սենկովա)

50px 15px**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**։ գրանցման համար՝ *А-577*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 81 (Մենցինա Վելկա)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Սենկովա գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրո-Հունգարական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։ Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձան։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 1893 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 52 եղբայրական և 53 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 1206 զինվորներ՝ 468 ավստրիացի, 372 գերմանացի և 366 ռուս զինվորներ։

Գերեզմանատան ճարտարապետական գլխավոր օբյեկտը համարվում է բարձունքի վրա տեղակայված եռանկյունաձև քարե խաչը։ Գերեզմանատունը շրջափակված է քարակտոր ցանկապատով։

Հուշարձանի վրա լեհերեն և գերմաներեն լեզուներով գրված է՝

* Այս լեռը գանձ է պարունակում
* Հավատարմություն, տղամարդկություն, հոգու ուժ
* Հավատը ուժ տվեց
* Աստված՝ հաղթանակ
Գերեզմանատունը վերականգնվել է 1999 թվականին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sękowa, cm. woj. nr 79 widok ogólny.jpg|№ 79 գերեզմանատան ընդհանուր տեսքը
Պատկեր:Sekowa, cm. woj. nr 79 brama wejsciowa.jpg|Մուտքի դարպասները
Պատկեր:Sekowa, cm. woj. nr 79 tablica info.jpg|Տեղեկատվական աղյուսակ
Պատկեր:Sekowa, cm. woj. nr 79 duzy krzyz jednoramienny.jpg|Գերմանացի զինվորների խաչը, հեղինակ՝ Հանս Մայր
Պատկեր:Sekowa, cm woj. nr 79 widok z polnocy.jpg|Տեսքը հյուսիսային մասից
Պատկեր:Sekowa, cm.woj. nr 79 stela.jpg|Տապանաքար
Պատկեր:Sekowa, cm. woj. nr 79 widok od południa.jpg|Տեսքը հարավային մասից 
Պատկեր:Sekowa, cm. woj. nr 79 tablica inskrypcyjna.jpg|Հուշաքար
Պատկեր:Sekowa, cm. woj. nr 79 krzyz duzy.jpg|Գերմանական մեծ խաչը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Oktawian Duda. Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914—1918 — Studia i materiały, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5
* Roman Frodyma. Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I. Beskid Niski i Pogórze, Rewasz, Warszawa 1995, ISBN 83-85557-20-2

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 95 — Stróżówka  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Սուսան Ռեյնոլդս Քրիս

**Սուսան Ռեյնոլդս Քրիս** (, ), անգլիական ծագմամբ կանադացի արվեստագետ և կանանց իրավունքների ակտիվիստ։

## Կենսագրություն
Սուսանը Փերինգ Քրիսի և Սառա Լինդլեյ Քրիսի աղջիկն է։ Ծնվել է Անգլիայի Կոռնուոլ թերակղզու Անտրոն քաղաքում, որտեղից 1860 թվականին՝ երբ ինքը 5 տարեկան էր, նա տեղափոխվում է Կանադայի Վիկտորիա քաղաք։ Քրիսը 1862 թվականին իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Նյու Վեսթմիսթեր, ապա վեց տարի անց կրկին վերադարձել է Վիկտորիա։ Նա մասնավոր արվեստի դասեր վերցրել է Կանադայում և Անգլիայիում, ապա իր քրոջ՝ Ժոզեֆինայի մոտ Լոնդոնի թագավորական քոլեջում հաճախել է արվեստի դասերի։ Քրիսը Վանկուվեր կղզում արտադրել էր մի շարք ջրաներկեր։ Նա կղզու Արվեստի և Արհեստի հասարակության անդամ էր։

1884-1933 թվականներին նա տեղական Կանանց խորհրդի անդամ էր։

Մահացել է 1947 թվականի հուլիսի 15-ին Վիկտորիայում, 91 տարեկան հասակում։

Նրա աշխատանքները ներառված են Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի հավաքածուներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Կանադացի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Կանադացի կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Զինվորական գերեզմանատուն № 83 (Վապեննե)

**Զինվորական գերեզմանատուն № 93 (Ստրուժուվկա)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Վապենե գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ռուսական բանակի զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։ Փոքրլեհական վաևոդության հուշարձան։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 243 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 7 եղբայրական և 15 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 38 ռուս զինվորներ։

## Նկարագրություն
Գերեզմանատունը գտնվում է Ռոզձելե գյուղից 300 մետր հարավ-արևելք։ Գերեզմանատունը շրջապատված է քարե դարպասներով։ Գերեզմանատան կենտրոնում տեղադրվել հուշախորհրդանիշի տեսքով ուղղափառ խաչի։ Քանի որ գերեզմանատանը թաղված են միայն ռուս զինվորներ, Հանս Մայրը այստեղ տեղադրել է Ստրուժուվկա գյուղի ռուսական գերեզմանատան խաչի նման փայտե ուղղափառ խաչ։

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. I Beskid Niski i Pogórze (Okręgi I—IV), Oficyna Wydawnicza «Rewasz», Pruszków 1998.

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 95 — Stróżówka  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Զինվորական գերեզմանատուն № 68 (Ռոպիցա Ռուսկա)

**Զինվորական գերեզմանատուն № 68 (Ռոպիցա Ռուսկա)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Ռոպիցա Ռուսկա գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 403 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 13 եղբայրական և 4 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 58 ավստրիացի և 52 ռուս զինվորներ։

## Նկարագրություն
Գերեզմանատունը գտնվում է Սենկովա Մալաստուվ բլրի մոտակայքում։ Ի սկզբանե գտնվել է անտառի եզրին։ Հանս Մայրը գերեզմանատունը կառուցել է այս տեսքով, որպեսզի տեսանելի լինի Բարտնե գյուղից ոչ հեռու գտնվող հովտից։ Գերեզմանատունը մոտակա ճանապարհից բաժանվում է բետոնե կամրջով։ Ներկայումս գերեզմանատունը գտնվում է անտառի ներսում։

Գերեզմանատունը բոլոր կողմերից շրջափակված է քարով։ Կողային պատերը ունեն աստիճանի ձև, մուտքային դարպասները փայտից է։ Մուտքի մոտից գերեզմանատունը բաժանելով երկու մասի՝ ճանապարհը տանում է դեպի վերին պատը, որի մոտ գտնվում է քարե հուշարձանը։ Ճանապարհը ավարտվում է աստիճաններով, որոնք գտնվում են հուշակոթողի պատվանդանի մոտ։ Հուշակոթողի կենտրոնում գտնվում է խաչով քառակուսաձև խորություն և մեկ խաչով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:68Ropica1.jpg|Կամուրջ
Պատկեր:68Ropica2.jpg|Մուտքը դեպի գերեզմանատուն


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. I Beskid Niski i Pogórze (Okręgi I—IV), Oficyna Wydawnicza «Rewasz», Pruszków 1998.

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 68 — Ropica Ruska  
* Метрика кладбища 
* CMENTARZ WOJENNY Z I WOJNY ŚWIATOWEJ NR 68 W ROPICY GÓRNEJ  

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Apple A7

**Apple A7**, 64-բիթանոց, 2 միջուկային Apple ընկերության, Apple Ax շարքի ARM-միկրոպրոցեսոր։ Cyclone-ի միկրոճարտարապետությամբ։ Օգտագործում է ARMv8 հրահանգների հավաքածու։

## Նկարագրություն
Apple A7-ը 64-բիթանոց ARM-չիպով առաջին արդյունաբերված պրոցեսորն է, ինչն էլ Apple Ax շարքի զարգացման մեջ մեծ դեր է խաղում։

Apple ընկերությամբ հայտարարված է եղել, որ Apple A7-ը պատկանում է սեղանային պրոցեսորների կարգին։ Եվ չիպի միկրոճարտարապետության անկախ անալիզը հաստատեց, որ նույն քանակով գործողություններ կատարող բլոկեր և վերադասավորման բուֆեր կարելի է գտնել Intel ընկերությամբ արտադրված ժամանակակից սեղանային պրոցեսորներում։

Apple A7 պրոցեսորները առնվազն երկու անգամ ավելի արդյունավետ են, քան Apple A6 չիպերը, որոնք տեղադրված են iPhone 5-ում։ Դա իրականացվում է ինչպես LPDDR3 հիշողության շնորհիվ, այնպես էլ հրամանների համակարգի նոր հրահանգներով, պրոցեսորի գրանցման թվի ավելացմամբ (16-ից մինչև 32, ինչպես РОН այնպես էլ FPU), և ավելի արագ SIMD գործողությունների ավելացմամբ։

Չիպը ունի 102 միլիմետր քառակուսի մակերես և պարունակում է միլիարդից քիչ շատ տրանզիստորներ։ Այն պարունակում է գրաֆիկական պրոցեսոր (GPU), ինչպես կարծում են AnandTech-ում և Chipworks-ի մասնագետները, դա PowerVR G6430 է 4-կլաստերային կոնֆիգուրացիա։

Արտադրված է 28 նանոմետրանոց HKMG պրոցեսով, Samsung ընկերության գործարանում։

Տվյալների համար L1 էեշերի չափսը` 64 կբ է, հրահանգներինը` 64 կբ, իսկ L2-ինը` 1 մբ (այն երկու միջուկների համար ընդհանուր է)։

Պրոցեսորը ունի ավելի բարձր արտադրողականություն, քան անցյալ պրոցեսորները։ Էներգիայի պահպանման բարելավման համար A7-ի հետ սարքերում օգտագործվում է M7 հատուկ մասնագիտացված պրոցեսոր (միկրոկառավարիչ), աշխատող ARM Cortex-M3 միջուկի հիմքի վրա, որն տարբեր վերամշակում է ազդանշանները տարբեր սենսորներից (աքսելերոմետր, գիրոսկոպ և այլն)։

TDP Apple A7 ենթադրաբար` 2-3W:

## Օգտագործում
Apple A7 պրոցեսոր օգտագործող սարքեր`

* iPhone 5s` 2013 թվականի սեպտեմբեր
* iPad Air (1.4 ԳՀց հաճախականությամբ) — 2013 թվականի հոկտեմբեր
* iPad mini with retina display (iPad mini 2) — 2013 թվականի հոկտեմբեր
* iPad mini 3 — 2014 թվականի հոկտեմբեր

## Տես նաև
Apple A9
Apple A10
IPhone 5S
IPhone 6s (iPhone 6s Plus)
IOS 10

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:ARM ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Էփլ
Դենիել Պանաբեյքեր

**Դենիել Նիկոլ Պանաբեյքեր** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։

Քեյ Պանաբեյքերի ավագ քույրը։

## Կենսագրություն
Դենիել Նիկոլ Պանաբեյկերը ծնվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Օգաստա քաղաքում։ 2001 թվականից ակտիվորեն սկսել է նկարահանվել տարբեր ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են՝ «Օրենք և կարգ. Հատուկ մարմին», «Մալկոլմը ուշադրության կենտրոնում է», «C.S.I. Հանցանքի վայրը»։ 2001 թվականին Դենիելը երկու անգամ դարձել է «Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիր (2001 թվականին «Պաշտպան» հեռուստասերիալում խաղալու համար, իսկ 2004 թվականին` «Դևիդի փնտրտուկներում» ֆիլմում խաղալու համար), սակայն ավելի մեծ ճանաչում է ձեռք բերել «Բարձրագույն պիլոտաժ» ֆիլմի շնորհիվ, որն էկրան է բարձրացել 2005 թվականին։

## Անձնական կյանք
2016 թվականի հուլիսին նշանվել է իր ընկերոջ` Հեյզ Ռոբբինսոնի հետ։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսություն

## Հետաքրքիր փաստեր
2003 թվականին Դենիելը նկարահանվել է Էմի Շմուդտի (Amy Studt) «Misfit» երգի տեսահոլովակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Զինվորական գերեզմանատուն № 66 (Մալաստուվ)

**Զինվորական գերեզմանատուն № 66 (Մալաստուվ)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Մալաստուվ գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, ավստրիացի ճարտարապետ Հանս Մայրի նախագծով։ 332 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 4 եղբայրական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 41 ավստրիացի և 77 ռուս զինվորներ։

Գերեզմանատունը գտնվում է բլրի լանջին և ամբողջությամբ շրջափակված է անտառով։ Գերեզմանատունը չորս կողմից շրջափակված է քարե ցանկապատով։ Ներքևի աջ անկյունում գտնվում է քարե մի կոթող։ Յուրաքանչյուր չորս գերեզմանների մոտ տեղակայված է մի տախտակ «1915» մակագրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.
* Jerzy Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914—1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej.. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie tom I, 1999, s. 378. ISBN 83-85988-26-2.

## Արտաքին հղումներ
*  Cmentarz wojenny nr 66 — Małastów  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Աշոտ Խաչատրյան (նկարիչ)

**Աշոտ Վանիկի Խաչատրյան** (), հայ նկարիչ։ «Художник Петербурга» («Պետերբուրգի նկարիչ») թերթի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր։

## Կենսագրություն
Աշոտ Խաչատրյանը ծնվել է 1954 թվականին Հոկտեմբերյան քաղաքում։ 1973 թվականին ավարտել է Երևանի դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ուսումնարանը։ Երկու տարի սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կերպարվեստի բաժնում, այնուհետև՝ 1977 թվականին տեղափոխվել է Լենինգրադ։ 1978-1981 թվականներին եղել է Իլյա Ռեպինի անվան քանդակագործության, նկարչության և ճարտարապետության ինստիտուտի ազատ ունկնդիր։ 1999 թվականից «Պետերբուրգի նկարիչ» թերթի համահեղինակն ու գլխավոր խմբագիրն է։ 1992 թվականից Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության, 2002 թվականից՝ վարչության, 1998 թվականից՝ Ռումինիայի նկարիչների միության անդամ է։

Աշխատանքները գտնվում են Էջմիածնի մայր տաճարի թանգարանում, Սանկտ Պետերբուրգի և Բուխարեստի հայկական առաքելական եկեղեցիներում, Հայաստանի, Դանիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի, Իտալիայի, Գերմանիայի, Անգլիայի, Շվեդիայի, Ֆինլանդիայի, Շվեյցարիայի և այլ երկրների մասնավոր հավաքածուներում։

## Ցուցահանդեսներ
1981 թվականից մասնակցել է բազմաթիվ հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների Ռուսաստանում, Հայաստանում, Շվեդիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Չինաստանում, Լիտվայում և այլուր։

### Անհատական ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Սանկտ Պետերբուրգում (1991, 1995, 2002-2005, 2009, 2010, 2012, 2014), Մոսկվայում (2006), Նիդերլանդներում (2011), Երևանում (2014)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ
Դոնի Ռոստովի հայկական գերեզմանոց

**Դոնի Ռոստովի հայկական գերեզմանոց**, պաշտոնապես կոչվում է Պրոլետարական գերեզմանոց (Пролетарское кладбище), գերեզմանատուն, որը գտնվում է Դոնի Ռոստով քաղաքի Պրոլետարական շրջանում։

## Պատմությունը
Գերեզմանատունը հիմնադրվել է 1749 թվականին և ի սկզբանե անվանվել հայկական։ Այն ունի 14 հեկտար տարածություն, որի կենտրոնական ծառուղիները, որոնք սկիզբ են առնում հարավային և արևմտյան դարպասներից, տանում են դեպի Սուրբ Կարապետ եկեղեցի։ Այն կառուցվել է 1875 թվականին և մինչ օրս Դոնի Ռոստովում պահպանված հայկական միակ հինավուրց տաճարն է։ Եկեղեցու մոտ թաղված է հայազգի բարերար Ակուլինա Ալաջալովան, ում միջոցներով էլ կառուցվել է այն։

Երկար տարիներ գերեզմանոցի պահպանությունը եղել է բարձիթողի վիճակում և բազմիցս նկատվել են վանդալիզմի երևույթներ։ Ներկայումս իրականացվում են պահպանված հուշարձանների վերականգնողական աշխատանքներ և կարգի է բերվում գերեզմանոցի ողջ տարածքը։

Գերեզմանատանը գտնվում է նաև Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ զոհվածների եղբայրական գերեզմանոցը և կանգնեցված է նրանց հիշատակն անմահացնող հուշարձան։ Հետաքրքիր է նաև այն, որ հայկական գերեզմանոցի շատ հուշարձաններ իտալացի հայտնի քանդակագործ Սելվեստր Անտոնիո Տոնիտտոյի ձեռքի գործն են, ով ապրել է Դոնի Ռոստովում և ուներ տապանաքարերի պատրաստման արհեստանոց։

Հայկական գերեզմանոցում թաղված են հայ և այլազգի շատ հայտնի մարդիկ` նկարիչներ, բանաստեղծներ, գրողներ, երաժիշտներ, գիտնականներ, հասարակական գործիչներ և այլք։

## Հայտնի մարդիկ, ովքեր թաղված են գերեզմանոցում
* Հմայակ Արծաթպանյան (1876-1920) - հայ գեղանկարիչ
* Մինաս Բալաբանով (1844-1924) - հասարակական գործիչ, բարերար, Դոնի Ռոստովի քաղաքագլուխ
* Նիկոլայ Դուրբախ (1858-1924) - հայազգի ճարտարապետ
* Նիկոլայ Կորգանով (1891-1961) - հայազգի նյարդաբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
* Սուսաննա Մառ (1900-1965) - հայազգի բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի
* Վասիլի Միշուլին (1900-1967) - ԽՍՀՄ հերոս, գեներալ-լեյտենանտ
* Գրիգոր Չալխուշյան (1861-1939) - հասարակական գործիչ, պատմաբան, իրավաբան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական գերեզմանատներ
Չիր (այլ կիրառումներ)

**Չիր**, կարող է վերաբերել.
* Չիր - չորացված միրգ կամ հատապտուղ, որի մեջ խոնավությունը կազմում է շուրջ 20 տոկոս,
* Չիր - ավանդական սլովենական ամառային ապուր։ Հիմնական բաղադրամասերն են արիշտան, կաթը և բրինձը։ Հետո ավելացնում են ձեթ և սոխ։ Հաճախ չիր ապուրի մեջ ավելացնում են սունկ, կարտոֆիլ, գազար։ Չիրն ունի պատրաստման տարբեր եղանակներ։
* Չիր - գետ Ռուսաստանում, հոսում Վոլգոգրադի մարզում։ Գետի երկարությունը 317 կմ է։
* Չիր - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։