Ուրբինո

**Ուրբինո** (. , ; Romagnol: *Urbìn*), քաղաք Իտալիայի հյուսիս-արևելքում։ Մարկե մարզի կազմում ընդգրկված Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայի վարչական, մշակութային, կրթական և պատմական կենտրոնն է։ Ընկած է երկրի մայրաքաղաք Հռոմից մոտավորապես 210, մարզկենտրոն Անկոնայից՝ 75, Պեզարոյից՝ 30 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է շուրջ 228 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է շուրջ 15.200։ Մոտավորապես այդքան մարդ էլ (13000) սովորում է տեղի համալսարանում։

1998 թվականին քաղաքը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Աչքի է ընկնում լավ պահպանված վերածննդյան ինքնատիպ մշակույթով, որը բուռն ծաղկում է ապրել հատկապես դուքս Ֆեդերիկո դա Մոնտեֆելտրոյի իշխանության տարիներին՝ 1444-ից 1482 թվականներին։ Այստեղ սկիզբ է դրվել մայոլիկայի արվեստին ու արտադրությանը։ 1506 թվականին հիմնադրվել է համալսարանը։ Քաղաքը դարձել է հռոմեական կոթոլիկ արքեպիսկոպոսության նստավայր։

Ուրբինոյի առավել հիշարժան պատմա-ճարտարապետական հուշարձանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում ընդգրկ ված դքսական պալատն է՝ Palazzo Ducale-ն, որի վերակառուցումն  իրականացվել է անվանի ճարտարապետ Լուչանո Լաուրենայի նախագծերով ու ղեկավարությամբ։ Կառույցի առավել ինքնատիպ ճարտարապետական տարրերից են նրա աշտարակները։ Այդ պալատում գործում է հանրահայտ պատկերասրահ՝ Մարկե մարզի ազգային պատկերասրահը, որտեղ պահվում ու ցուցադրվում է համաշխարհային մասշտաբով նշանակալից վերածննդյան հավաքածու՝ Ռաֆայելի, Պիեռո դելլա Ֆրանչեսկայի, Պաոլո Ուչելլոյի և անվանի այլ վարպետների նկարներով ու քանդակներով։ Քաղաքի պատմա-մշակութային կարևոր հուշարձաններից են նաև Մայր տաճարը՝ Duomo di Urbino-ն՝ Ֆեդերիկո Բարոչչիի նկարներով, Սան Դոմենիկո եկեղեցին՝ Լուկա դելլա Ռոբիայի բարձրաքանդակներով (1449), Սան Սպիրիտո եկեղեցին՝ Լուկա Սինյորելլիի գեղանկարչական աշխատանքներով (1445)... Ուրբինոյի հյուրերի հատուկ ուշադրությանն է արժանանում նաև Ռաֆայելի տուն-թանգարանը։

Տեղի համալսարանում ամեն տարի անց է կացվում եվրոպական իրավունքի միջազգային սեմինար։

Համայնքի հովանավոր է համարվում սուրբ Կրեսկենտինը։ Տոնը նշվում է հունիսի 1-ին։

## Կլիմա
Ուրբինոյին բնորոշ է մերձարևադարձային կլիման, որը ծովափնյա բնակավայրերի համեմատությամբ որոշ չափով ավելի խոնավ է՝ քաղաքի բարձր դիրքի պատճառով (ծովի մակերևույթից միջին բարձրությունը 485 մետր է)։

## Քաղաքին առնչված անվանի անձինք
* Դոնատո Բրամանտե
* Ռաֆայել Սանտի
* Բալդասարե Կաստիլիոնե
* Պիետրո Բեմբո
* Տորկվատո Տասսո
*Վալենտինո Ռոսսի

## Ժողովրդագրություն
*Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.*


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:25000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 14801
  bar:1871 from:0 till: 15786
  bar:1881 from:0 till: 16075
  bar:1901 from:0 till: 18244
  bar:1911 from:0 till: 18874
  bar:1921 from:0 till: 20112
  bar:1931 from:0 till: 20772
  bar:1936 from:0 till: 22248
  bar:1951 from:0 till: 22986
  bar:1961 from:0 till: 18874
  bar:1971 from:0 till: 16236
  bar:1981 from:0 till: 15917
  bar:1991 from:0 till: 15114
  bar:2001 from:0 till: 15270

PlotData=

  bar:1861 at: 14801 fontsize:S text: 14.801 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 15786 fontsize:S text: 15.786 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 16075 fontsize:S text: 16.075 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 18244 fontsize:S text: 18.244 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 18874 fontsize:S text: 18.874 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 20112 fontsize:S text: 20.112 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 20772 fontsize:S text: 20.772 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 22248 fontsize:S text: 22.248 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 22986 fontsize:S text: 22.986 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 18874 fontsize:S text: 18.874 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 16236 fontsize:S text: 16.236 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 15917 fontsize:S text: 15.917 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 15114 fontsize:S text: 15.114 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 15270 fontsize:S text: 15.270 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:zdroj ISTAT



## Քույր քաղաքներ
* , Կազան
* , Բլոա
* , Գենգան

## Պատկերասրահ

Historic Centre of Urbino-112089.jpg|Տեսարան քաղաքի պատմական կենտրոնից
PalazzoDucaleUrbino.JPG|Դքսական պալատը
Urbino_z03.jpg |Տաճարն ու դքսական պալատը
Duomoest.jpg| Տաճարի տեսքը արևմոտքից
Chiesa San Bernardino (Urbino).jpg|Սան Բեռնարդինո եկեղեցին
Urbino, Oratorio di San Giovanni Battista 02.JPG |Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու որմնանկարները
Urbino, san domenico 03.JPG  |Սան Դոմենիկո եկեղեցին
Urbino-sandomencio01.jpg|Սան Դոմենիկո եկեղեցու ներսը
Urbino-chiesa01.jpg|Սան Ֆրանչեսկո եկեղեցին
Urbino-piazza01.jpg|Քաղաքի գլխավոր հրապարակը, որը կրում է դուքս Ֆեդերիկոյի անունը



## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* K. Baedeker, *Mittel-Italien*. Leipzig 1900, str. 135n.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Urbino e Provincia
* A short illustrated history of Urbino (with aerial photos shot from a kite)
* Official website of Urbino
* ItalianVisits.com
* Путеводитель по Урбино

Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Կատեգորիա:Պատմական երկրների մայրաքաղաքներ