open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տոպ

**Տոպ** (), սա ընդհանրացված հասկացություն է մարմնի վերին հատվածի համար թեթև կանանց հագուստի մի քանի տեսակների համար' վերնաշապիկ, շապիկ, կրճատված վերնաշապիկ կամ կարդիգան։

Ինչպես նաև սպորտային տոպը օգտագործվում է cheer Sports-ում (չիրլիդինգ):

## Պատմություն
մինի|Կապված վերնաշապիկը իմպրովիզացված կարճ վերնաշապիկ է
Կարճ տոպի տեսքի պատմությունը կապված է որովայնի մերկության նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխությունների հետ, որոնք սկսվել են «փոքր Եգիպտոսի» ներկայացումներով և Համաշխարհային ցուցահանդեսով-1893։ Չնայած հագուստի այս տեսակը սկսեց ժողովրդականություն վայելել դեռ 1930-ականներին և 1940-ական թվականներին (երկրորդ դեպքում դա ազդել է պատերազմի ընթացքում կտորի պակասի վրա), երկար ժամանակ տոպը մնաց զուտ լողափի հագուստ։ Ամեն ինչ փոխվեց 1960-ականների վերջին և 1970-ականների սկզբին սեռական հեղափոխության գալուստով, այն դառնում է փողոցային հագուստի տարր, հիմնականում շնորհիվ Բարբարա Էդենի նման հայտնիների և Ջեյն Բիրկինի։ Նրա տարբերակը «կապած վերնաշապիկ» կամ «կապած վերնաշապիկ» է ( ) հայտնվեց 40-ական թվականներին և ստացավ հայտնիություն 1960-ականներին։

Թեև փոփ երգչուհիներ, ինչպիսիք են Բրիթնի Սփիրսը և Քրիստինա Ագիլերան,նպաստել են դեռահաս աղջիկների շրջանում  կարճ տոպերի ժողովրդականությանը *(teeny boppers)* 1990-ականների վերջին և 2000-ականների վերջին, մյուսներն արդեն պատրաստել էին դրա ցուցադրումը որպես նորաձև լուծում հղի կանանց համար։ All Saints և Spice Girls աղջիկների խմբի,որոշ մասնակիցներ հղիության ընթացքում ելույթ ունեցան տոպերով։ 2000-ականներից սկսած՝ կրճատված պիդջակներն ու բլեհզերները ձեռք են բերում հայտնիություն, իսկ վերնաշապիկներն արդեն դառնում են երկար: 2010-ականներին կարճ տոպերը երկրորդ ծնունդ ունեցան 1990-ականների նորաձևության նոստալգիկ վերադարձի ալիքի վրա։

Խողովակ-տոպը եղել է  լողափի ամառային հագուստը, որը աղջիկները հագնում էին 1950-ականներին: Խողովակ֊տոպըստացել է հայտնիություն  1970-ականներին և կրկին վերադարձել է նորաձևություն 1990-ականների վերջին և 2000-ականների սկզբին։ 2012 թվականին իսրայելցի մոդելավորող էլի Թահարին հայտարարել է, որ ինքն է նպաստել Խողովակ-տոպը մասսայականացմանը 1971 թվականին Նյու Յորք ժամանելուց հետո։ Նա պնդում էր, որ այս հագուստի առաջին օրինակները գլանաձև շղարշի վիրակապեր էին, որոնք արտադրական սխալի պատճառով դուրս եկան մի փոքր ավելի մեծ չափի, քան ենթադրվում էր: Թահարին  Թագարին դրանք տեսել է Մյուրեյ Քլեյդի գործարանում և գնել նրանից՝ հետագայում հիմնելով սեփական արտադրությունը։ Թահարին դրանք տեսել է Մյուրեյ Քլեյդի գործարանում և գնել նրանից՝ հետագայում հիմնելով սեփական արտադրությունը։

### Արական տարբերակներ
Կարճ տոպերը կրում էին նաև տղամարդիկ, հիմնականում 1970-ականներին և  1980-ականներին։ Քանի որ մերկ տղամարդու կուրծքը հասարակության կողմից ավելի հանգիստ էր ընկալվում, քան կանացի կուրծքը, տղամարդկանց մոտ կարճ տոպի հագնելու հատուկ անհրաժեշտություն չի առաջացել. դրանք հիմնականում կրում էին ռեփերներն ու ամերիկյան ֆուտբոլի խաղացողները։ 2015 թվականին NCAA  խստացրել է խաղացողների հագուստի վերաբերյալ պահանջները, արգելելով ոչ միայն կարճ տոպերը, այլ նաև ծալված սովորական վերնաշապիկները։

## Տեսակներ

### Օձիքով տարբերակ

## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:Հագուստ
Ասկանիոս

**Ասկանիոս** (, ), հին հունական և հռոմեական դիցաբանության կերպար: Ասկանիոսը Էնեասի որդին է, ում հաջողվել է հոր հետ միասին դուրս գալ հույների կողմից գրավված Տրոյա քաղաքից: Ըստ Ապպիանոսի՝ Ասկանիոսը Էնեասի և Լավինիայի որդին է՝ ծնված Իտալիայում:

Համաձայն Վերգիլիոսի՝ Էնեասի որդի Ասկանիոսի երկրորդ անունն է՝ Յուլ (Iulus): Յուլ անունը մեկնաբանվում է որպես Իլ անվան փոփոխություն (կապված է Տրոյա քաղաքի մեկ այլ անվան՝ Իլիոնի հետ): Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Յուլն Ասկանիոսի երեխաներից ավագն է, որը զիջել է իշխանությունը Սիլվիոսին և օժտված է եղել սուրբ զորությամբ ու պատվով:

Ասկանիոսը սպանել է Աֆրոդիտեի սրբազան եղնիկին, ինչը դարձել է տրոյացիների և իտալացիների միջև պատերազմի պատճառներից մեկը:

Ասկանիոսն, ըստ հին հունական առասպելագիտության, երբ անցնելիս է եղել Իտալիայով, տեսել է մի խոզ, որը ձագեր էր ունեցել: Վերջինս այս դեպքն ընդունել է որպես Աստծու կողմից նշան և հիմնել է Ալբա Լոնգա քաղաքը Լացիոյում, որտեղ կառավարել էր

30 տարի: Հուլիոսների տոհմն իր ծագումը կապել է Յուլի, իսկ նրա միջոցով նաև Էնեասի հետ: Ասկանիոսն ունեցել է որդի՝ Սալվիոսը, որն իր հերթին եղել է Տրոյական պատերազմի հերոս՝ Բրուտուսի հայրը:

Մեկ այլ տարբերակի համաձայն՝ Ասկանիոսը, Աստիանակտի հետ միասին, հիմնել է Սկեպսիս քաղաքը, որտեղ նրա տոհմը իշխել է երկար տարիներ:

Վերջինս նաև հիմնադրել է Ասկանիում քաղաքը՝ Տրոադի շրջանում:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:Հռոմեական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Տրոյական պատերազմ
Կատեգորիա:Առասպելական կերպարներ
Կատեգորիա:Հունական հերոսներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Բելգորոդ-Դնեստրովսկի)

**Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի, Բելգորոդ-Դնեստրովսկի** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Ուկրաինայի հայոց թեմին, գտնվում է Ուկրաինայի Օդեսայի մարզում։ Համակարգում է Բելգորոդ-Դնեստրովսկիում (Աքքերման) բնակվող առաքելական ուկրաինահայության հոգևոր կյանքը, գործել էր 14-րդ դարից։

Հանդիսանում էր քաղաքի հայ համայնքի երեք եկեղեցիներից մեկը, այժմ՝ միակ պահպանվածը։ Միաժամանակ մարզի երկու գործող հայկական եկեղեցիներից է՝ Օդեսայի սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի հետ միասին։ Հանրապետական ​​նշանակության ճարտարապետական ​​հուշարձան է, պահպանություն թիվ 561, հասցեն՝ Ստարովիրմենսկա փողոց, 1։

## Պատմություն

Աքքերմանը եղել է ռումինա-մոլդովական հայ գաղութի մի մասը։ Հայերն զբաղվել են առևտրով ու արհեստներով, կառուցել եկեղեցիներ, որոնք ենթարկվել են Սուչավայի թեմին։ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցու կառուցման ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ։ Թվագրությունը հիմնված էր եկեղեցու պատերի մեջ կառուցված երկու սալերի վրա։ 19-րդ դարում արդեն եկեղեցին պատկանում էր Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Բեսարաբիայի թեմին։ Համակարգում էր Բելգորոդ-Դնեստրովսկիում (Աքքերման) բնակվող առաքելական ուկրաինահայության հոգևոր կյանքը, գործել էր 14-րդ դարից։ 
մինի|left|Եկեղեցու հին նկարներից
Եկեղեցին փակվել է 1940 թվականին՝ հայրենական մեծ պատերազմի նախօրեին։ Մինչև 2012 թվականը հնագիտական ​​արշավախմբի հենակետը գտնվում էր եկեղեցու տարածքում։ 2012 թվականին եկեղեցին հանձնվել է Բելգորոդ-Դնիստրովսկիի հայ համայնքին։ Նույն թվականից եկեղեցում սկսվել են վերականգնման աշխատանքները, որոնք նախատեսվում էր ավարտել 2021 թվականի աշնանը։

2018 թվականի հունիսին տեղի ունեցավ եկեղեցու նոր զանգերի օծումը։ Օծման արարողությունը կատարեց Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու Ուկրաինայի հայոց թեմի առաջնորդ Մարկոս ​​եպիսկոպոս Հովհաննեսյանը։

## Նկարագրություն
thumb|left|Սարմատական դամբարան եկեղեցու բակում
Սրահի տիպի շինությունը՝ ավազաքարով, հատակագծով T-աձեւ է։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցված է բազիլիկ ոճով, գրեթե կեսը գետնի տակ է, և այնտեղ մտնելու համար անհրաժեշտ է իջնել 12 աստիճան։ Եկեղեցու պատերին պահպանվել են Սուրբ Խաչի պատկերով հնագույն մարմարե սալիկներ, որոնցից մեկի (եկեղեցու հարավային կողմում) մակագրությունն ունի.

«Սբ. Փրկչի անվան խաչը, որը կոչվում է սուրբ նշան՝ ի հիշատակ Թինարի, նրա ամուսնու և ծնողների։ Ամառ 896 (1447)»

իսկ մյուս կողմից (հյուսիսից).

«Սարգսի եւ նրա ծնողների հիշատակին դրվեց Քրիստոսի սուրբ նշանը. Ամառ 923 (1475)»

Եկեղեցու տարածքում է գտնվում մեր թվարկության 3-րդ դարի թվագրվող սարմատական ​​դամբարան, որն այստեղ է տեղափոխվել քաղաքի արևելյան ծայրամասում գտնվող ավազի հանքից։

## Գրականություն
* Памятники градостроительства и архитектуры Украинской ССР. Киев, «Будівельник», 1985
* Аккерман и его окрестности. Путеводитель и справочная книга по Аккерману и Аккерманскому уезду на 1895 г, 1894
* http://www.doroga.ua/poi/Odesskaya/Belgorod-Dnestrovskij/Armyanskaya_cerkovj/402 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:15-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բելգորոդ-Դնեստրովսկիի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Յազլովեց)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Յազլովեց** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում էր Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Լվովի եպիսկոպոսությանը, ապա նաև՝ հայ կաթողիկե եկեղեցու Լվովի արքեպիսկոպոսությանը։ Համակարգում էր ներկայիս Տերնոպոլի մարզի Յազլովեց քաղաքում բնակվող ուկրաինահայության (լեհահայության) հոգևոր կյանքը, գործել է 1551 թվականից։ Ներկայումս պատկանում է Ուկրաինական ուղղափառ եկեղեցուն և կոչվում է սուրբ Նիկոլայ հրաշագործի անունով։

## Պատմություն
Հայերի հոսքը Յազլովեց սկսել է ուշ միջնադարում և տևել է երկար տարիներ։ Հայ գաղթականներն այնտեղ են եկել ոչ միայն Ղրիմից և Մոլդովայից, այլև Փոքր Ասիայից և բուն Հայկական լեռնաշխարհից։ Հայկական թաղամասը գտնվում էր Յազլովեցի կենտրոնական մասում։ Բացառապես հայերով բնակեցված երկու փողոց խաչվել են քաղաքի կենտրոնում. այնտեղ մի փոքրիկ բլրի վրա գտնվում էր հայկական սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։

17-րդ դարում եկեղեցին եղել է հայկական տաճար։ Ժամանակակից անվանումը թվագրվում է 1801 թվականից, այն բանից հետո, երբ այն փոխանցվել է քաղաքի ուկրաինական համայնքին։ Եկեղեցուն կից պահպանվել է նրա զանգակատունը։ Մանկովսկու և ռումինացի հայագետ Իորգիի հետազոտությունների հիման վրա Օբերտինսկին գրում է, որ աշտարակը կառուցվել է շինարարության ավարտից հետո և նման է Մոլդովայում կառուցվածներին, և դա հիմք է տալիս մտածելու, որ ճարտարապետը մոլդովահայ համայնքից էր, և որ աշտարակը կառուցվել է Մոլդովայից վերաբնակեցման ալիքի ժամանակ։

Յազլովեցի հայերը կառուցել են հայերեն գրությամբ աղբյուր։ Բոլոզ-Անտոնևիչը, ով հրապարակել է աղբյուրի լուսանկարը և արձանագրությունը, գրում է, որ այն կառուցել են պարոն Հակոբը և նրա եղբայր Ստեփանը 1611 թվականին, սվաղային զարդանախշերը պատրաստել է քարի վարպետ Աբրահամը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին տաճարը մեծ վնաս է կրել, կորցրել է տանիքն ու առաստաղը։ Մուտքի մուտքի վրա պահպանվել են հայերենով քարե արձանագրություններ։

## Տես նաև
* Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Կամենեց-Պոդոլսկ)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Підставка Р., Рибчинський Олег Валерійович.* Церква Святого Миколая // Язловець&nbsp; - 640. Історія, архітектура, туризм.&nbsp; - Збараж, 2013.&nbsp; - 128 с.&nbsp; - С.&nbsp;89—90.
* *Chrząszczewski J.* Kościoły ormiańskie na Podolu: Architektura i wyposażenie  // Sztuka kresów wschodnich: materiały sesji naukowej. - Kraków, 1998. - № 3. - S. 73—106. 
* 

Կատեգորիա:16-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լվովի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Յազլովեցի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Իզմայիլ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Իզմայիլ** քաղաքում ժամանակին գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում էր Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Բեսարաբիայի և Նոր Նախիջևանի թեմին։ Համակարգում էր ներկայիս Օդեսայի մարզի Իզմայիլ քաղաքում բնակվող ուկրաինահայության (մոլդովահայության) հոգևոր կյանքը, գործել է 1836-1918 թվականներին, քանդվել 1960-ական թվականին։

## Պատմություն
Իզմայիլ քաղաքում միջին դարերում բնակություն են հաստատել Ամասիայից, Եվդոկիայից և Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրերից գաղթած հայեր: Ունեցել են եկեղեցի (1669 թվականից): 1750 թվականին Իզմայիլում գործել է հայ դերձակների եղբայրություն (համքարություն): 1787-1791 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ հայերը մեծ օգնություն են ցույց տվել ռուսական զորքերին: Քաղաքի ազատագրումից հետո ռուս զորավար Ալեքսանդր Սուվորովն ու Աստրախանի թեմի առաջնորդ Հովսեփ արքեպիսկոպոս Արղությանը շատ հայերի ազատել են թուրքական գերությունից: Հովսեփ արքեպիսկոպոս Արղությանը 320 ընտանիք (1658 բնակիչ) գաղթեցրել է նախ Դուբոսարի, ապա՝ նորաստեղծ Գրիգորիուպոլ:

19-րդ դարի սկզբին Իզմայիլում կար ընդամենը 60 տուն հայ: Սակայն հետզհետե նվազել է հայերի թիվը. 1897 թվականի մարդահամարով հայերի թիվը 93 էր, իսկ արդեն 1905 թվականին Իզմայիլում կար ընդամենը 25-30 տուն հայ բնակիչ: Այսօր Իզմայիլում կա հայկական համայնք, որը կազմում է մոտ 200 մարդ։ Քաղաքում գործում է «Էրեբունի» բարեգործական հիմնադրամը։

## Եկեղեցի
Սուրբ Գևորգ եկեղեցին կառուցվել է 1836 թվականին։ Տեղի հայկական ավանը մտնում էր Բեսարաբիայի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի մեջ: 1828 թվականին Խաչատուր Լազարյանի դրամական օգնությամբ նորոգվել է Իզմայիլի հայոց եկեղեցին և բացվել հայկական տարրական դպրոց: 

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո հայերը եկեղեցական արարողություններ անելու տեղ չունեին. եկեղեցին վերանորոգման կարիք ուներ, և
քաղաքում ոչ մի առաքելական քահանա չի մնացել: Ռումինական օկուպացիայի ժամանակաշրջանում (1918-1940) տաճարի վերանորոգման համար միջոցներ հայթայթելու և Հայաստանից քահանա հրավիրելու սփյուռքի փորձերը հաջողություն չեն ունեցել։

Գեորգի եկեղեցին ավերվել է խորհրդային իշխանության տարիներին՝ 1960-ականների սկզբին։ Նման սրբապղծության պաշտոնական դրդապատճառը գտնվում է քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Մ.Պ. Միխեևի հուշագրում՝ հայտնելով, որ շենքը «վտանգ է սպառնում անցնող քաղաքացիների, ինչպես նաև մոտակա տների բնակիչների կյանքին և առողջությանը»։

## Տես նաև
* Սուրբ Գևորգ Զորավար եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Андрей Красножон, Армянские церкви Измаила в контексте исторической топографии города 1770-ых годов, Одесса 2014
* Արսեն Հարությունյան և Սերժիու Մատվեև, Իզմայիլի հայերեն վիմագրերը․ հայերեն գտածոներ, Երևան 2019
* Ион Гуменный, Этноконфенсиональная армянская община Измаила: появление, демографическая эволюция и места культа, Кишинев 2024

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իզմայիլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Հակոբ Պետրոս Է Հոլասյան

**Հակոբ Պետրոս Է Հոլասյան** (), Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցու յոթերորդ պատրիարք-կաթողիկոսը, պաշտոնավարել է կարճ ժամանակահատված՝ ընդամենը մեկ տարի և յոթ ամիս։

## Կենսագրություն
Հակոբ Պետրոս Է Հոլասյանի ծննդյան  տարեթիվն անհայտ է։ Նա եղելէ Անտոնյան հայ միաբանության վանական քահանա։ Մինչև պատրիարք դառնալը նա զբաղեցրել է պատրիարքական փոխանորդի և ադմինիստրատորի պաշտոնը՝ կատարելով պատասխանատու ծառայություններ իր նախորդ պատրիարք Գրիգոր Պետրոս VI Ջերանյանի օրոք։ Հոլասյանը ճանաչվել է որպես իմաստուն խորհրդատու և հմուտ վարչական գործիչ։

Նա ընտրվել է Կիլիկիայի պատրիարք 1841 թվականի հունիսի 30-ին՝ իր նախորդի մահից հետո։ Նրա ընտրությունը հաստատվել է Հռոմի պապի կողմից՝ 1842 թվականի հունվարի 27-ին։

Հակոբ Պետրոս Է Հոլասյանը երկար տարիներ մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել Լիբանանի էմիր Բաշիր Շիհաբ II-ի հետ, որը հաճախ այցելել է էր Բզոմմարի վանք։ Էմիրը մեծ հարգանքով է վերաբերվել Հոլասյանին և հաճախ անվանել նրան «իմ իշխանության հենասյուն»՝ շեշտելով նրա կարևոր դերը տարածաշրջանի քաղաքական և հոգևոր կյանքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Eintrag auf gcatholic.org (englisch)
*Biographies of Past Catholicos Patriarchs in the Armenian Catholic Church History (englisch)

Կատեգորիա:Լիբանանահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Տոնչի Գաբրիչ

**Տոնչի Գաբրիչ** ( , ), խորվաթ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։

## Կարիերա
Գաբրիչն իր կարիերան սկսել է Զենիցայի «Չելիքում» և շարունակել Սպլիտի «Հայդուկում», Ռիեկայի «Ռիեկայում», Սալոնիկի «ՊԱՕԿ-»ում և Պազինի «Պազինկայում»։ Նա 1994֊1999 թվականներին մոտ 100 հանդիպում է անցկացրել «Հայդուկի»  կազմում, մասնակցել է Չեմպիոնների լիգայի խաղերին և ճանաչվել լավագույն խաղացող։ 

Նա իր կարիերան ավարտել է 1999 թվականին։

Դարպասապահը Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում խաղացել է ինը անգամ։ Եղել է հարավսլավացի և խորվաթ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ Դրաժեն Լադիչի ուսուցիչը։

Նրա որդին՝ Դրագո Գաբրիչը նույնպես ֆուտբոլիստ է։

Տոնչի Գաբրիչը մահացել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Սպլիտում, 62 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Tonči Gabrić
*Tonči Gabrić
*Tonči Gabrić

Կատեգորիա:Ռիեկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայդուկ Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հարավսլավացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Օմսկ)

**Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Օմսկ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմին, գտնվում է Ռուսաստանի Օմսկի մարզում։ Համակարգում է Օմսկում բնակվող առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը։ Գտնվում է Կիրովի շրջանի Կոնդրատյուկի փողոց, 44 հասցեում։

## Պատմություն
Օմսկի մարզում հայերը բնակություն են հաստատել 1930-ական թվականների երկրորդ կեսին՝ որպես աքսորյալներ: Նրանցից շատերը հարմարվել են տեղի պայմաններին և մնացել այնտեղ: 1960-70-ական թվականներին Սիբիրում արդյունաբերության, ճանապարհաշինության զարգացմանը զուգընթաց ուժեղացել է հայերի հոսքը Օմսկի մարզ: Հայերի հաջորդ մեծ հոսքը տեղի է ունեցել 1980-ական թվականների վերջին 1990-ական թվականների սկգբին՝ կապված Հայաստանում առաջացած սոցիալ-տնտեսական դժվարությունների, Սպիտակի երկրաշարժի, Արցախյան հակամարտության ու պատերազմի հետ:

1990-ական թվականների կեսին հայերի թիվը Օմսկի մարզում կազմել է շուրջ 10 հազար, որոնք կենտրոնացած են հիմնականում մարզի վարչական կենտրոն Օմսկ քաղաքում: Աշխատում են հիմնականում արդյունաբերության, սահարի, ճանապարհաշինության բնագավառներում: Նրանք հիմնել են կոշիկի, կահույքի, գորգագործության, կենցաղային իրերի արտադրության ձեռնարկություններ: Հայազգի մասնագետներ են աշխատում տեղի բուհերում, գիտահեաազոտական ինստիտուտներում, կառավարման տարբեր կառույցներում: Օմսկի հայ համայնքի գործունեությունը ղեկավարում է Հայկական մշակույթի կենտրոնը, որը աշխատանքներ է իրականացնում կրթական, մշակութային, hnqlmp և այլ բնագավառներում: Գործում են շաբաթօրյա և կիրակնօրյա դպրոցներ, գրադարան, կանանց խորհուրդ:

## Եկեղեցի
2006 թվականին կատարվել էր Օմսկի հայկական եկեղեցու հիմնարկեքը, որն ավարտվում է 2010 թվականին։ Պատվիրատուն ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սևանի շրջանի Չկալովկա գյուղի բնակիչ Ռ․ Խաչատրյանն է։ Սա Գեղարքունիքի մարզի և Օմսկի մարզի միջև միակ համագործակցության օրինակը չէ։

Կրոնական կառույցը բաղկացած է երկու իրար միացած շինություններից՝ եկեղեցուց և զանգակատնից։ Թմբուկը ութանկյուն է, ունի տասներկու պատուհան, անկյունային հատվածներում՝ ներկառուցված խաչեր։ Կառուցված է հիմնականում հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ոճով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Ռուսաստան և Նոր Նախիջևան)
Կատեգորիա:Օմսկի շենքեր և կառույցներ
Հայկական մատուռ (Ֆորտ Շևչենկո)

**Հայկական մատուռ, Ֆորտ Շևչենկո** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմին, գտնվում է Ղազախստանի  Մանգիստաուի մարզում։ Համակարգում է Ֆորտ Շևչենկոյում բնակվող առաքելական ղազախահայության հոգևոր կյանքը։ Հանդիսանում է Կասպից ծովի արևելյան ափին կառուցված երկու աղոթատներից մեկը՝ Թուրքմենբաշիի հայկական եկեղեցու հետ միասին, որն այժմ կիսավեր է։

## Պատմություն
Ներկայիս Ղազախստանի տարածքում 1883 թվականին Ֆորտ Շևչենկո քաղաքում բնակավայր հիմնած հայ վաճառականները մատուռ են կառուցել, որը թեև ճարտարապետորեն բնորոշ չէ հայկականին, բայց իր տեսքով նման է հայկական եկեղեցուն։ Հայկական մատուռը Ֆորտ Շևչենկո քաղաքի տեսարժան վայրերից է։ Կառուցվել է աստրախանահայ վաճառականների կողմից 1893 թվականի սկզբին՝ ի պատիվ խիվացիների դեմ տարած հաղթանակի 20-ամյակի։

2022 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ղազախստանի Ֆորտ Շևչենկո քաղաքում Աստրախան քաղաքի սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցու հոգևոր հովիվ Մարկոս Սարգսյանը կատարեց տեղի վերանորոգված հայկական մատուռի (1883) օծման ծիսակարգը։

## Նկարագրություն
Մատուռը Ղազախստանի երկու հայկական կրոնական կառույցներից է՝ Ալմաթիի սուրբ Կարապետ եկեղեցու հետ միասին։

Մատուռի մուտքի կամարը պսակված է ծաղկային զարդանախշերով։ Մատուռի բոլոր կողմերում տեղադրված են հզոր փորագրված սյուներ։ Քարե ճակատները զարդարված են փորագրություններով։

Մատուռը շրջապատված է դարբնոցային պողպատե ցանկապատով։ Մատուռի գմբեթը պսակված է փայտե խաչով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Ղազախստանում
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Կատեգորիա:Ֆորտ Շևչենկո
Կատեգորիա:Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Գեորգիևսկ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Գեորգիևսկ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Հարավային Ռուսաստանի հայոց թեմին, գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Գեորգիևսկ քաղաքում։ Համակարգում է դրանում բնակվող առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը։

## Պատմություն
Գեորգիևսկում հայերը սկսել են բնակվել քաղաքի հիմնադրումից (1777) ի վեր: Հիմնականում զբաղվել են առևտրով և առևտրով։ Գոյություն է ունեցել հայկական եկեղեցի, որը ենթարկվել է Աստրախանի, ապա՝ Ղզլարի թեմին, իսկ խորհրդային իշխանության տարիներին եկեղեցին ապամոնտաժվել է։

1989 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Գեորգիևսկում բնակվել է 3162 հայ: 2003 թվականի դրությամբ Գեորգիևսկում հայերի թիվը եղել է շուրջ 5000: Հիմնվել է մշակութային «Կանչ» ընկերությունը: Քաղաքի երկու դպրոցում կազմակերպվել են հայոց լեզվի և գրականության ֆակուլտատիվ ժամեր: Գեորգիևսկի շրջանի հայաբնակ գյուղերից են Նեզլոբնայան, Նովին, Կրասնոկումսկը, Նիժնեզոլակը, Նովոզավետնոյեն, Օբիլնոյեն, Նովոուլյանովսկը և այլն:

## Եկեղեցի
Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցու ապամոնտաժումից հետո Մինչև 1996 թվականը Գեորգիևսկի հայ համայնքը սեփական եկեղեցի չի ունեցել։ 1996 թվականին թույլտվություն է ստացվել քաղաքում կառուցել եկեղեցի և հողատարածք՝ կառուցապատման նպատակով, և նույն թվականի հունվարի 19-ին իրականացվել է Սուրբ Գևորգ մատուռի լուսավորությունը, որով սկիզբ է դրվել շինություն կառուցումը։ Այնուհետև 1998 թվականի նոյեմբերի 26-ին մատուռի տեղում տեղի ունեցավ Սուրբ Գևորգ եկեղեցու օծումն ու բացումը, իսկ 2001 թվականի մայիսի 12-ին օծվեցին գլխավոր տաճարի հիմքի 16 հիմնաքարերը։ Այդ ժամանակվանից եկեղեցու առաջնորդն էր և է Տեր Վարդան քահանա Հունանյանը։

2011 թվականի նոյեմբերի 29-ին կառուցվել է նոր հայկական եկեղեցի։ Հարավային Ռուսաստանի հայոց թեմի առաջնորդ գերաշնորհ տեր Մովսես եպիսկոպոս Մովսեսյանի և Կոտայքի թեմի առաջնորդի ձեռամբ օծվեց նորակառույց սուրբ Գևորգ եկեղեցին։ Եկեղեցու օծմանը ներկա էին Հարավային Ռուսաստանի թեմի բազմաթիվ եկեղեցիների հոգևոր վերադասներ։ Օծման ժամանակ Հայ առաքելական եկեղեցու Կոտայքի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Առաքել եպիսկոպոս Քարամյանը փոխանցեց Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օրհնությունը, իսկ Ռուսաստանի հարավի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Մովսեսյանն իր խոսքում նշեց եկեղեցու խորհուրդի կարևորությունը և դրա նշանակությունը յուրաքանչյուր քրիստոնյայի կյանքում։ Տոնի ավարտին մատաղներ բաժանվեցին բոլոր ծխականներին։

## Տես նաև
* Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Պյատիգորսկ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Գեորգիևսկ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Հարավային Ռուսաստան)
Քլոդ Լեկոմտ

**Քլոդ Մարտին Լեկոմտ** ֆրանսիացի գեներալ, բոնապարտիստ։ Փարիզի կոմունայի առաջին զոհերից մեկը։

## Կենսագրություն
Քլոդ Մարտին Լեկոմտը ծնվել է 1817 թվականի սեպտեմբերի 8-ին, Թիոնվիլ քաղաքում։

1865 թվականին ստացել է գնդապետի կոչում։ 1869 թվականից զբաղեցրել է Ազգային ռազմական ուսումնարանի պետի տեղակալի պաշտոնը։ 1870 թվականին դարձել է բրիգադի գեներալ։ Նա մասնակցել է  1870 թվականին Փարիզի պաշարման ժամանակ տեղի ունեցած մարտերին։ Մայրաքաղաքի կապիտուլյացիայից հետո նշանակվել է Փարիզի երկրորդ հատվածի հրամանատարը։

Նապոլեոն III֊ի իշխանության անկումից հետո ծառայել է հյուսիսի բանակում՝ գեներալ Լուի Ֆեդեբրայի հրամանատարությամբ։ 1870-1871 թվականներին մասնակցել է Ֆրանս-պրուսական պատերազմին։ Նա մասնակցել է գերմանացիների հետ մի քանի մարտի, այդ թվում՝ Ամիենի ճակատամարտին (1870 թ. նոյեմբերի 27), Գալլու գետի ճակատամարտին (1870 թ. դեկտեմբերի 23-24)։

Կապիտուլյացիայից հետո վերադարձել է Փարիզ և փոխարինել մայրաքաղաքի վեցերորդ հատվածի հրամանատարին՝ ծովակալ դը Լանգլեին, նշանակվել է Փարիզում նոր բանակի բրիգադի հրամանատարի ժամանակավոր պաշտոնակատար, իսկ ավելի ուշ՝ հրաձգային դպրոցի տնօրեն։

1871 թվականի հեղափոխական իրադարձությունների ժամանակ մարտի 18-ին նա գլխավորել է ջոկատը, որը հանձնարարված էր գրավել Ազգային գվարդիայի հրետանին Մոնմարտրում։ Լուի-Ադոլֆ Տիերի կառավարության փորձը ձախողվելուց հետո գեներալ Լեկոմտը հրամայել է կրակել ժողովրդի վրա, ինչից հետո ապստամբ զինվորները բռնել են նրան գնդակահարել։ Միաժամանակ Լեկոմտի հետ գնդակահարվել է Փարիզի ազգային գվարդիայի հրամանատար, գեներալ Քլեման Թոմասը։

Քլոդ Մարտին Լեկոմտը թաղվել է Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lecomte Claude.

 
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գեներալներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացիներ
Մամուկա Մդինարաձե

**Մամուկա Մդինարաձե** (, ), վրացի քաղաքական գործիչ և իրավաբան։ «Վրացական երազանք» կուսակցությունից Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավոր։

## Կրթություն
2000 թվականին Մամուկա Մդինարաձեն ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի Իրավագիտության ֆակուլտետը։ 2005 թվականին դարձել է Վրաստանի փաստաբանների միության անդամ։ Մասնագիտացած էր քրեական իրավունքի մեջ՝ որպես պաշտպանական կողմի փաստաբան։ Մինչ 2015 թվականին սեփական ընկերության հիմնումը, աշխատել է իրավաբանական մի քանի ընկերություններում։ Նույն 2015 թվականին ստացել է իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

## Քաղաքականություն
2016 թվականին Մդինարաձեն սկսում է զբաղվել քաղաքականությամբ՝ միանալով իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությանը։ Նույն թվականին Վրաստանում կայացած խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ Դիդգորի շրջանում եղել է իշխող կուսակցության՝ մեծամասնական ընտրական համակարգով առաջադրված թեկնածուն։ Ընտրությունների արդյունքում Մդինարաձեն ստացել է ձայների 51,7%-ը։ Այդ ժամանակվանից ի վեր նա Վրաստանի խորհրդարանի անդամ է։ 2020 թվականին, համամասնական ընտրական համակարգով, «Վրացական երազանք-Ժողովրդավարական Վրաստան» դաշինքի կազմում վերընտրվել է խորհրդարանի անդամ։ 2016 թվականից մինչ օրս խորհրդարանում իշխող «Վրացական երազանք» խմբակցության ղեկավարն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Մամուկա Մդինարաձեի էջը Վրաստանի խորհրդարանի պաշտոնական կայք էջում 
*Մամուկա Մդինարաձեի էջը Վրաստանի ազգային խորհրդարանական գրադարանի պաշտոնական կայք էջում։

Կատեգորիա:21-րդ դարի վրացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրացական երազանք կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Վրացի իրավաբաններ
Մարդու իրավունքների միջազգային ինստիտուտ

**Մարդու իրավունքների միջազգային ինստիտուտը** (Ֆրանսերեն: *Institut international des droits de l'homme,* IIDH) ասոցիացիա է ֆրանիսիական տեղական օրենքի ներքո, որը գտնվում է Ստրասբուրգում, Ֆրանսիա։ Այն ներառում է մոտավորապես 300 անդամ (անհատական և հավաքական) ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ համալսարանները, հետազոտողները և մարդու իրավունքների մասնագետները։ 

Մարդու իրավունքների միջազգային ինստիտուտը հիմնադրվել է Ռենե Կասսենի կողմից, ով հաղթեց Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը 1968 թվականին։ Նա մրցանակի գումարը նվիրաբերեց մարդու իրավունքների ինստիտուտի ստեղծմանը Ստրասբուրգում։ Ներկայիս նախագահը Ժան Պոլ Կոստան է 2011 թվականից սկսած։ 

Մարդու իրավունքների ինստիտուտը համարվում է ԱՄՆ-ի ճանարված գործընկեր և ունի խորհրդատվական կարգավիճակ ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական խորհրդի և ՅՈՒՆԵՍԿՕի հետ միասին։ Այն նաև համագործակցում է այլ միջազգային և մարզային կազմակերպությունների հետ, այդ թվում՝ Եվրոպայի Խորհուրդը, Եվրոպայում և Աֆրիկայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունը։ 

## Տես նաև
* Ռենե Կասսենի խորհրդատվական խորհուրդ
* Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիա
* Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան
* Եվրոպական հաստատություններ Ստրասբուրգում
* Մարդու իրավունքների միջազգային օրենսդրություն
* Մարդու իրավունքների երեք սերունդներ
* Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիր

## Արտաքին հղումներ
*International Institute of Human Rights

Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ ըստ խնդրի
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ ըստ մայրցամաքի
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ ըստ պատմական երկրի
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ ըստ տարածաշրջանի
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Բելառուսում
Ադրբեջանի նախարարների կաբինետ

**Ադրբեջանի Հանրապետության նախարարների կաբինետ** (), Ադրբեջանի բարձրագույն գործադիր մարմինը, որը ղեկավարում և համակարգում է բոլոր նախարարությունների և կենտրոնական գործադիր մարմինների աշխատանքը և ենթակա է Ադրբեջանի նախագահին։

## Պետության ղեկավար կազմ

|Նախագահ
|Իլհամ Ալիև
|Նոր Ադրբեջան կուսակցություն (YAP)
|2003 թվականի հոկտեմբերի 15-ից
|-
|Փոխնախագահ
|Մեհրիբան Ալիևա
|Նոր Ադրբեջան կուսակցություն (YAP)
|2017 թվականի փետրվարի 21-ից
|}
Ադրբեջանի պետական կառավարման համակարգում նախագահի և նախարարների կաբինետի ղեկավարի՝ վարչապետի պաշտոններն անջատ են երկրի օրենսդիր մարմնից։ Պետության առաջնորդը և գործադիր մարմնի ղեկավարը նախագահն է։ Վերջինս ընտրվում է նախագահական ընտրությունների ճանապարհով։ Նախագահը նշանակում է փոխնախագահին, իսկ վարչապետի թեկնածությունն առաջադրում է նախագահը, որը հաստատվում է Ադրբեջանի Միլլի Մեջլիսի կողմից։ Նախագահը նշանակում է կաբինետի բոլոր անդամներին (նախարարներ, կենտրոնական և տեղական գործադիր մարմինների ղեկավարներ) ու նրա լիազորությունների մեջ է մտնում Կաբինետի նիստերի նախագահությունը։ Նախագահը կարող է նաև չեղարկել Կաբինետի հրամաններն ու որոշումները։ 2009 թվականին կայացած սահմանադրական հանրաքվեի արդյունքում Ադրբեջանում վերացվեցին նախագահի պաշտոնավարման ժամկետի հետ կապված սահմանափակումները, ինչի արդյունքում Ադրբեջանի գործող նախագահն անընդհատ կարող է մասնակցել ընտրություններին՝ առանց որևէ սահմանափակումների։

## Նախարարների կաբինետ
Նախարարների կաբինետը բաղկացած է վարչապետից, փոխվարչապետներից, նախարարներից ու և գործադիր իշխանության կենտրոնական այլ մարմինների ղեկավարներից։ Կաբինետը հրաժարական է տալիս, երբ նորընտիր նախագահը ստանձնում է պաշտոնը ու անցնում իր լիազորությունների կատարմանը։ Որպես կանոն, հիմնականում վարչապետն է անցկացնում Կաբինետի նիստերը։

## Նշանակման գործընթաց
Ազգային ժողովի հավանությունն ստանալուց հետո՝ նախագահը նշանակում է վարչապետին։ Մինչ այդ վարչապետի պաշտոնին հավակնող անձի թեկնածությունը նախագահը Միլի մեջլիսի քննարկմանն է ներկայացնում իր լիազորություններն ստանձնելուց ոչ ուշ, քան մեկ ամիս անց կամ հին կաբինետի հրաժարականից ոչ ուշ, քան երկու շաբաթ անց։ Ադրբեջանի խորհրդարանը, վարչապետի թեկնածության վերաբերյալ փաստաթղթերի ստացման օրվանից ոչ ուշ, քան մեկ շաբաթվա ընթացքում, ընդունում է համապատասխան որոշումը։ Գործընթացի ժամկետների խախտման կամ վարչապետի պաշտոնին նախագահի կողմից առաջարկված թեկնածուներին երեք անգամ մերժման պարագայում, նախագահն իրավունք է ստանում, առանց Միլի մեջլիսի հավանության, նշանակել վարչապետին։

## Պատկերասրահ

պատկեր:1960 CPA 2417.jpg|Ադրբեջանի նախարարների կաբինետի շենքը «Ադրբեջանական ԽՍՀ 40-ամյակին» նվիրված նամականիշի վրա։


## Տես նաև
* Ադրբեջանի նախագահ
* Ադրբեջանի փոխնախագահ
* Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետություն
* Ադրբեջանի վարչապետների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կառավարություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքականություն
ԱՄՆ նախագահների ցանկն ըստ տարիքի

**ԱՄՆ նախագահների ցանկն ըստ տարիքի** (), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների առաջնորդների ցանկն ըստ տարիքային կազմի։ Առաջին աղյուսակում ներկայացված է նախագահի պաշտոնում երդմնակալության արարողության պահին (վերընտրման պարագայում՝ միայն առաջին երդմնակալության պահին), պաշտոնը լքելու պահին, ինչպես նաև մահվան պահին Միացյալ Նահանգների յուրաքանչյուր նախագահի տարիքը։ Եթե նախագահը դեռևս ողջ է, ապա կյանքի տևողությունը և հետնախագահական ժամանակաշրջանը հաշվարկվում է -ի դրությամբ։

## Նախագահների տարիք
thumb|300x300px|ԱՄՆ նախագահների տարիքը՝ պաշտոնն զբաղեցնելու պահին։
ԱՄՆ Սահմանադրության ԱՄՆ Սահմանադրության երկրորդ հոդվածը սահմանում է, որ, պաշտոնը զբաղեցնելու պահին, ԱՄՆ նախագահները պետք է լինեն առնվազն 35 տարեկան։ Երդմնակալության արարողության պահին Միացյալ Նահանգների առաջնորդների միջին տարիքը եղել է 55 տարեկան։ Ամենաերիտասարդ մարդը, որն ստանձնել է նախագահի պաշտոնը, եղել է Թեոդոր Ռուզվելտը։ Երդմնակալության պահին նա եղել է 42 տարեկան։ Ռուզվելը նախագահի պաշտոնն զբաղեցրել է Ուիլյամ Մաք-Քինլիի սպանությունից հետո։ Ամենածեր մարդը, որն զբաղեցրել է ԱՄՆ նախագահի պաշտոնը, եղել է Ջո Բայդենը։ Երդմնակալության պահին նա 78 տարեկան էր։

46 տարեկանում սպանված Ջոն Ֆ. Քենեդին նախագահական պաշտոնավարման ավարտին ամենաերիտասարդ նախագահն էր։ Բացի այդ, նա նաև ամենակարճն է զբաղեցրել նախագահի պաշտոնը։ Պաշտոնավարման ավարտին ամենածեր նախագահը եղել է Ռոնալդ Ռեյգանը։ Այդ պահին նա 77 տարեկան էր։ Երբ Ջո Բայդենը լքի նախագահի պաշտոնը, նա կփոխարինի Ռեյգանին՝ դառնալով ամենածեր նախագահը (82 տարեկան)։

Նախագահի պաշտոնը լքելուց հետո ամենակարճն ապրել է Ջեյմս Նոքս Փոլքը։ Նա խոլերայից մահացել է պաշտոնը թողնելուց հետո 103 օր անց՝ 53 տարեկան հասակում։ Նա նաև բնական մահով մահացած ամենաերիտասարդ նախագահն էր։ ԱՄՆ պատմության ամենաերկարակյաց նախագահը Ջիմի Քարթերն է, որը կենդանի է մինչ օրս։ Ներկայումս նա 100 տարեկան է։ Քարթերը կենդանի վեց նախագահներից ամենածերն է, ամենաերկարն է ապրել պաշտոնավարման ավարտից հետո, ինչպես նաև առաջին նախագահը, որը հատել է 100 տարվա շեմը։ Ներկայումս ողջ ամենաերիտասարդ նախագահը Բարաք Օբաման է, որը 2024 թվականի նոյեմբերի դրությամբ 63 տարեկան է։

## Նախագահների տարիքի հետ կապված տվյալներ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Frank Freidel and Hugh S. Sidey, "The Presidents of the United States" . The White House.
*Robert S. Summers, "POTUS: Presidents of the United States". Internet Public Library.

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահներ
Կենդանիների փոխադրում

**Կենդանիների փոխադրում**, կատարվում է հատուկ սարքավորված վագոններով, կենդանատար ավտոմեքենաներով, ինքնաթիռներով՝ Անասնաբուժական կանոնագրքի հատուկ հրահանգների (անասնաբուծական կանոններ) պահպանմամբ, պետական անասնաբուծության ցանցի կազմակերպությունների և հիմնարկությունների հսկողությամբ։ Մի շարք դեպքերում խեկներն ու ոչխարները տեղ են հասցվում քշելով։ Վարչական մարզերից դուրս քշվող կենդանիների համար տրվում է անասնաբուժության վկայական։ Կենդանիների փոխադրմանը ներկայացվող կարևորագույն պահանջներն են՝ կենդանի զանգվածի կորուստների, անկումների, վարակիչ և ինվազիոն հիվանդությունների տարածման կանխումը։ Երկաթուղային փոխադրամիջոցով կենդանիների փոխադրելիս դրանց բարձում են (հենահարթակից կամ տախտակամածից) բեռնատար կամ հատուկ վագոններ, որոնք սարքավորված են խմոցներով, կերամաններով և կապով։ Կենդանիներին տեղաբաշխում են այնպիսի խտությամբ, որ նրանք կարողանան ազատորեն նստել։ 

## Տեղաբաշխում
Վագոնում տեղավորած կենդանիների քանակը որոշվում է նրանց տարիքով, զանգվածով և չափերով։ Երկսռնի բեռնատար վագոնում տեղավորվում է 8–14 գլուխ խեկ, 18–20 հորթ, 40–50 ոչխար կամ այծ, 18–40 խոզ, քառասռնի բեռնատար վագոնում՝ 2,5 անգամ ավելի խեկ։ Սովորաբար ճանապարհին շարժման ընթացքում անասուններին կերակրում են օրը 3 անգամ, ամռանը ջրում են յուրաքանչյուր կերակրելուց հետո, ձմռանը՝ օրը 2 անգամ (կերակրելուց հետո)։ Գոմաղբը վագոնից հեռացնում են գոմաղբապահեստարան ունեցող կայարաններում։ Խեկներիկերի օրական պաշարը յուրաքանչյուր 1 ց կ. զանգվածի համար 4–5 կգ խոտ է, ոչխարներինը և այծերինը՝ 4–5 կգ խոտ, խոզերինը՝ 2–3 կգ խտանյութ՝ յուրաքանչյուր գլխի համար։ 1 խոզի օրական ցամքարի պաշարը 1–1,5 կգ է։ Ավտոտրանսպորտով սովորաբար փոխադրում են մանր կենդանիներին՝ փոքր հեռավորություններ։ Կանոնավոր փոխադրումների համար օգտագործում են հատուկ փոխադրամիջոցներ կամ ավտոգնացքներ։ Օդային փոխադրամիջոցով տեղափոխելիս, կենդանիների պահվածքի անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծելու նպատակով (օդանավակայանի պետի համաձայնությամբ) առաքիչն օդանավը հանդերձում է լրացուցիչ սարքավորումներով։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Անասնաբուծություն
Մութ անցյալներ

**Մութ անցյալներ։ Պետության պատմության փոփոխությունը Թուրքիայում և Ճապոնիայում** (), (2018) պատմաբան Ջենիֆեր Դիքսոնի գիրքն, որը քննարկում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում ճապոնական ռազմական հանցագործությունների և Թուրքիայում Հայոց ցեղասպանության ժխտման շուրջ հակասությունները։ Ըստ Դիքսոնի՝ պետությունները հակված են ժխտելու, քան փառաբանելու իրենց անցյալի հանցագործությունները՝ միջազգային սահմանափակումների պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցում
* 

Կատեգորիա:2018 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ժխտում
Չակ Հայթայան

**Կարապետ «Չակ» Հայթայան** (, ), Հանրապետական կուսակցության ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, որը Ջեյմս Ֆլորիոյի - Քրիստին Թոդ Ուիթմենի ժամանակաշրջանի «հարկային ապստամբության» ժամանակ Նյու Ջերսիի Գլխավոր ասամբլեայի նախագահն էր։

## Քաղաքական կարիերա
Կարապետ Հայթայանը Գլխավոր ասամբլեայում ծառայել է 1982-1996 թվականներին։ 1994 թվականին նա անհաջող հայտ է ներկայացրել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների սենատում տեղի համար՝ 47%-50% տարբերությամբ զիջելով գործող նախագահ Ֆրենկ Լաուտենբերգին։ 1995-2001 թվականներին Հայթայանը եղել է Նյու Ջերսիի հանրապետական նահանգային կոմիտեի նախագահը։

## Սեռական ոտնձգության մեղադրանք
1996 թվականին Բեթ Հերբերտը, որը Նահանգային պալատի վարչական օգնականն էր, սեռական ոտնձգության մեղադրանք էր ներկայացրել Հայթայանին։ Նա պնդում էր, որ տասնհինգ ամսվա ընթացքում Հայթայանը իրեն պարբերաբար կանչել է իր գրասենյակ և սեռական ոտնձգության ենթարկել: Ամենասարսափելի միջադեպերը, ըստ Հերբերտի, տեղի են ունեցել 1994 թվականին Սենատ ընտրվելու նրա անհաջող փորձից հետո։ Հայթայանն իր հերթին զրպարտության համար մեղադրանք է ներկայացրել Հերբերտի դեմ։

Նահանգը Հերբերտին վճարել է 175․000 ԱՄՆ դոլար՝ ավելի թանկ դատական քաշքշուկից խուսափելու համար։

## Անձնական կյանք և մահ
Հայթայանը ծնվել է Բրոնքսում 1938 թվականի հունվարի 28-ին։ Նա Նյու Ջերսի նահանգի Ինդիփենդենս Թաունշիփի բնակիչ էր։

Կարապետ Հայթայանը մահացել է 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ին 86 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ
Սթիվ Ամբրի

**Սթիվ Ամբրի** (, ), բիսաուեցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող: Հանդես է եկել Գվինեա-Բիսաուի հավաքականում։

## Ակումբային կարիերա
Ամբրին «Ֆրիլյու», «Հավր» և «Գոնֆրևիլ» ակումբների սան է։ 2015 թվականին նորամուտն է նշել վերջիններիս հիմնական կազմում։ Նույն թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Վալանսիեն»։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ին «Օսերի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Լիգա 2-ում: 2018 թվականի հունվարի 26-ին «Նյորի» դեմ խաղում Սթիվը խփել է առաջին գոլը «Վալանսյենի» կազմում: 2020 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Սոշո»։ Օգոստոսի 22-ին «Օսերի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր ակումբում: Սեպտեմբերի 26-ին «Այաչոյի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Սոշոյի» կազմում:

2022 թվականի հուլիսի 12-ին երկամյա պայմանագիր է կնքել մոլդովական «Շերիֆի» հետ:

## Միջազգային կարիերա
2021 թվականի նոյեմբերի 12-ին Գվինեայի հավաքականի դեմ աշխարհի 2022 թվականի առաջնության ընտրական խաղում նորամուտն է նշել Գվինեա-Բիսաուի ազգային հավաքականում: 2022 թվականին մասնակցել է Կամերունում կայացած Աֆրիկայի գավաթին։ Մրցաշարում խաղացել է Սուդանի, Եգիպտոսի և Նիգերիայի հետ խաղում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գվինեա Բիսաուի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գվինեա Բիսաուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շերիֆի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սոշոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վալանսիենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Ժվանեց)

**Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի, Ժվանեց** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում էր հայ կաթողիկե եկեղեցու Լվովի արքեպիսկոպոսությանը։ Համակարգում էր ներկայիս Խմելնիցկու մարզի Ժվանեց քաղաքում բնակվող ուկրաինահայության (լեհահայության) հոգևոր կյանքը։

## Պատմություն

Ժվանեցում հայերի հաստատվելը կապված է դրանից տասը կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Կամենեց-Պոդոլսկի հայ համայնքի հետ։ 17-րդ դարի վերջին այստեղ հաստատվում են հայ ընտանիքներ, և համայնքը հաստատվում է 1699 թվականի Կարլովցիի կոնգրեսի արդյունքում, երբ Լեհաստանն ստացավ ներկայիս Աջափնյա Ուկրաինայի հարավային մասը և Պոդոլիան։ Դա տեղի էր ունեցել այն ժամանակ, երբ արդեն յոթ տասնամյակ լեհահայերին ստիպել էին կաթոլիկություն ընդունել՝ Մայր Աթոռ սուրբ Էջմիածնի Լվովի եպիսկոպոսությունը վերածելով հայ կաթողիկե եկեղեցու արքեպիսկոպոսության։ Նոր կառուցվող եկեղեցիները հաճախ լինում էին ոչ միայն համայնքի, այլև լեհ իշխանների և ազնվականության միջոցներով։ Այդպես 1740 թվականին Լավրենտի Լանցկորոնսկու նվիրատվության շնորհիվ կառուցվեց քաղաքի սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցին։
մինի|ձախից|Եկեղեցու հատակագիծ
1769 թվականին տաճարն այրվել է, սակայն 1782-1786 թվականներին՝ վերակառուցվել։ 1791 թվականին սրբավայրն օծվել է Լվովի հայկական ծիսական արքեպիսկոպոս Վալերիան Թումանովիչի կողմից։ 1869 թվականին աղոթատունը դառնում է ծխական եկեղեցի։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Լեհաստանից գրավվել է ներկայիս արևմտյան Ուկրաինան և կցվել Ուկրաինական ԽՍՀ-ին։ Տարածքի բոլոր, ինչպես և հայկական եկեղեցիները լքվել են, կաթոլիկ հայերի մի մասը լեհերի հետ հեռացել է։ 1939-1992 թվականներին փակ եկեղեցում գործում էր գյուղատնտեսական տեխնիկայի արտադրամաս։

1994 թվականին մասամբ եկեղեցին վերականգնվել է, վերադարձվել հավատացյալներին։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին գտնվում է տարբեր դարերի քարե պարիսպով շրջապատված տարածքում։ Արևմտյան և արևելյան կողմերում կան սողանցքներով պաշտպանական պարիսպներ։ Հարավարևմտյան կողմում երկու դարպաս կա՝ առաջինը ուշ շրջանի, երկրորդը՝ ավելի հին (ներկայացնում է մուտքի շենքի ավերակները՝ պահակատունով)։ Քարե, միանավ բազիլիկ է՝ կողային ճակատներին երկու էքսդրաներով, հատվածաբար փակ աբսիդով։ Նարթեքսի կողային անդամները մեծացվել են աշտարակներով։

Նավը և աբսիդը ծածկված են նշաձողերով կիսաշրջանաձև թաղարներով, հինգ թաղարները զարդարված են քարաքանդակներով։ Հիմնական ճակատի գեղարվեստական ​​արտահայտչականության հիմնական միջոցները վերածննդի-բարոկկո ավանդույթներով արված փորագրված կոմպոզիցիաներն են։ Հուշարձանը ուշ բարոկկո ոճի ինքնատիպ գործ է։

## Տես նաև
* Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Կամենեց-Պոդոլսկ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ժվանեցի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Լվովի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Բեգիչ աշտարակներ

**Բեգիչ աշտարակներ համատիրություն** (), ամերիկյան շենք է Ալյասկայի Ուիթիեր փոքր քաղաքում: Կառույցը նշանավոր է նրանով, որ այն հանդիսանում է քաղաքի գրեթե ողջ բնակչության բնակավայրը, ինչպես նաև պարունակում է բազմաթիվ հասարակական օբյեկտներ: Այս պատճառով Ուիթիերը ստացել է «քաղաք մեկ տանիքի տակ» մականունը։

## Պատմություն
Տարածքը, որտեղ գտնվում է ժամանակակից Ուիթիերը, ընտրվել է որպես ռազմական նավահանգիստ և ԱՄՆ բանակի նյութատեխնիկական բազա կառուցելու վայր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Պատերազմից հետո զինվորականները ծրագրել էին այդ տարածքում կառուցել մեծ համալիր։ Այն, ինչ այժմ Բեգիչ աշտարակներն է, այդ ծրագրի մի մասն է:

Շենքը նախագծվել է 1953 թվականին ԱՄՆ բանակի ինժեներների կորպուսի շտաբը հյուրընկալելու համար: Այն անվանվել է Հոջի շենք՝ ի հիշատակ Ալկան մայրուղու 93-րդ ինժեներական գնդի հրամանատար, գնդապետ Ուիլյամ Ուոլթեր Հոջի: Հոջի շենքը ավելի մեծ ծրագրի մի մասն էր, ըստ որի նախատեսված էր կառուցել տասը այլ նմանատիպ շենքեր՝ ռազմական նպատակներով օգտագործելու համար: Շինարարությունը սկսվել է Հոջի և Բաքներ շենքերի կառուցումով, երկուսն էլ բացվել են 1957 թվականին Չնայած հավակնոտ ծրագրին, այս շենքերը միակն են եղել, որ կառուցվել են, և դրանք օգտագործվել են ԱՄՆ բանակի կողմից մինչև 1960-ականների սկիզբը; Բաքներ շենքը լքվել է 1966 թվականին։

1972 թվականին շենքը վերանվանվել է Բեգիչ աշտարակների համատիրություն՝  որպես հիշատակ Ալյասկա նահանգից կոնգրեսական Նիկ Բեգիչի, որն անհետացել էր այդ տարածքում և ենթադրվում է, որ մահացել է ավիավթարի հետևանքով: 1974 թվականին Բեգիչ աշտարակների համատիրության Բնակարանների սեփականատերերի ասոցիացիան դարձել է ամբողջ կառույցի պաշտոնական կառավարիչը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի աշտարակներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ճարտարապետություն
Նումերաֆոբիա

**Նումերաֆոբիա**, **արիթմոֆոբիա** կամ **մաթեմատիկական անհանգստություն**, տագնապային խանգարում, որը ներառում է թվերի կամ մաթեմատիկայի հետ գործ ունենալու վախ։ Երբեմն այս ֆոբիան վերաբերում է որոշակի թվերից վախին։ Այս վիճակով որոշ մարդիկ կարող են վախենալ զույգ թվերից, կենտ թվերից, անհաջող թվերից և/կամ հաջողակ թվերից: Այս ֆոբիան ունեցողները կարող են դժվարությամբ զբաղվել որոշակի աշխատանքով, վճարել հաշիվներ կամ կառավարել բյուջեն։

## Տեսակներ
Գոյություն ունի արիթմոֆոբիայի երկու տեսակ՝ ընդհանրացված արիթմոֆոբիա և վախ կոնկրետ թվերից: Ընդհանրացված արիթմոֆոբիան վախ է բոլոր թվերից: Հատուկ թվերից վախը կարող է կապված լինել մշակութային և կրոնական գործոնների հետ: Օրինակ Չինաստանում, Վիետնամում և Ճապոնիայում 4-ը նշանակում է մահ: Շատ մշակույթներում 13 թիվը  անհաջող թիվ է, որից մարդիկ վախենում են: Այս վախերը դժվարացնում են մարդկանց լավ դրսևորումը մասնագիտական և կրթական միջավայրում:

## Վախ կոնկրետ թվերից
* Տետրաֆոբիա - վախ 4-ից (չորսից)
* Տրիսկաիդեկաֆոբիա - վախ 13-ից (տասներեք)
* Հեպտադեկաֆոբիա – վախ 17 տարեկանից (տասնյոթ)
* 23 հանելուկ – վախ 23-ից (քսան երեք)
* 39-ի անեծք – վախ 39-ից (երեսունինը)
* Գազանի թիվ – վախ 666-ից (վեց հարյուր վաթսունվեց)

### Թվերի հետ կապված սնահավատությունները երաժշտության մեջ
* Իններորդի անեծք
* 27 Ակումբ

## Ախտանիշներ
Արիթմոֆոբիայի ախտանիշները նման են անհանգստության խանգարման այլ տեսակների: Այս ախտանշանները ներառում են դող, գլխապտույտ և գլխապտույտ, ավելորդ քրտնարտադրություն, սրտի բաբախյուն, սրտխառնոց, շնչահեղձություն, դող կամ ցնցում և ստամոքսի խանգարում։ Արիթմոֆոբիայի ախտանշանները կարող են քիչ թե շատ ինտենսիվ լինել տարբեր դեպքերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Թեոդոսիա)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, Թեոդոսիա** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Համակարգում էր Թեոդոսիաում բնակվող կաթողիկե ղրիմահայության հոգևոր կյանքը, հիմնադրվել է ուշ միջնադարում։ Եղել է քաղաքի քիչ թե շատ պահպանված յոթ եկեղեցիներից մեկը՝ առաքելական անունը չպահպանածի, սուրբ Հովհաննես Մկրտչի, սրբոց Հրեշտակապետացի, սուրբ Սարգսի, սուրբ Ստեփանոսի և կաթողիկե սուրբ Գեորգիի հետ միասին։

## Պատմություն

Հայերը Ղրիմում բնակություն են հաստատել դեռևս 11-12-րդ դարերից սկսած՝ կապված Անիի Բագրատունյաց թագավորության (885-1045) անկման հետ։ 11-14-րդ դարերում Ղրիմի հարավարևելյան և արևմտյան ծովափնյա վայրերում՝ Կաֆայում, Խերսոնեսում և Սուդակում, հայերը մշտական բնակություն էին հաստատել։ Ղրիմը երկար ժամանակ պատկանել էր Բյուզանդական կայսրությանը։ Միջնադարում նրանց ոչ պաշտոնական կենտրոնը Կաֆա (այժմ՝ Թեոդոսիա) քաղաքն էր։ Վերջինս ենթարկվում էր Ջենովայի հանրապետությանը, որը այստեղ հիմնել էր գաղութներ (1266-1475)։

Այս ժամանակահատվածում Ղրիմում կառուցվում են ոչ միայն հայ առաքելական, այլև կաթողիկե եկեղեցիներ, որոնք աչքի են ընկնում ոչ հայկական ճարտարապետական ոճով։ Դրանցից է Թեոդոսիայի սուրբ Հովհաննես եկեղեցին՝ ճարտարապետական ​​հուշարձան Թեոդոսիայի ջենովական հուշարձանների համալիրում։

## Եկեղեցի
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին կառուցվել է հնարավորնիս նմանեցնելով հայկական եկեղեցական ճարտարապետության՝ վաղմիջնադարյան շրջանի ոճով։ Սրահի տիպի շինությունը, հատակագծով ուղղանկյուն կիսաշրջան աբսիդով, ծածկված է կիսաշրջանաձև թաղով` սյուների վրա հենված առաձգական կամարների վրա։ Պատերը կառուցված են կոտրված քարից, ունի կամարներ, սյուներ, պատուհանների և դռների կաղապարներ՝ սրբատաշ կրաքարե սալերից, միացնող կապերը խնամքով ներդաշնակվում են։ Երկայնական պատերը ամրացվում են երկու լայնակի պողպատե կապերով: Դռների բացվածքները շրջանակված են փորագրություններով պրոֆիլավորված ձուլվածքներով։ Եկեղեցու պատերը ծածկված են քարե սալերով մինչև կամար։

Արևմտյան կողմից շենքին կից է գավիթը, որի առաստաղները չեն պահպանվել։ Վերականգնողական աշխատանքներ են կատարվել 1977 թվականին․ վերականգնվել են հուշարձանի պատերի կորած որմնադրությունը, քարե նստարանները, ծածկը, սալահատակը։ Տարածքում և պատերի վրա կան խաչքարեր։

Դատելով ներսից դուրս ցցված հիմքի կառույցներից՝ ներկայիս եկեղեցու տեղում գոյություն է ունեցել մեկ այլ կառույց՝ կառուցված կոպիտ որմնանկարի մանր քարերից։ Ըստ երեւույթին, դա արագ կառուցված մատուռ էր, որը շուտով փոխարինվեց Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի անունով ծխական եկեղեցով (չափերը՝ 11x6,5 մ)։ Նախկին շենքը ենթարկվել է արմատական ​​վերակառուցման՝ աղոթասրահի լայնությունն ավելացվել է 1,5 մ-ով, իսկ հատակը իջեցվել է 0,5 մ-ով, ինչի արդյունքում բացվել են հին շենքի հիմքերը՝ երկայնական պատերի երկայնքով կազմելով քարե նստարաններ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թեոդոսիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:15-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ղրիմի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ղրիմահայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Նիժնի Նովգորոդ)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Նիժնի Նովգորոդ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում էր Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Աստրախանի, ապա Մոսկվայի թեմին։ Համակարգում էր Նիժնի Նովգորոդում բնակվող առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը, գործել է 1828-1920 թվականներին, ապամոնտաժվել է 1930-ական թվականներին՝ անաստվածության հնգամյակի տարիներին։

## Պատմություն
Հայերը Նիժնի Նովգորոդ քաղաքում հաստատվել են Արևելյան Հայաստանը և Վրատանը Ռուսաստանին միացնելուց առաջ (1828), և եղել են առևտրականներ Մոսկվայի, Աստրախանի ու Նոր Նախիջևանի գաղութներից։ Եղել են հիմնականում առևտրականներ, մասամբ նաև՝ արհեստավորներ։ Հայերի թիվը կազմել է մոտ տասը հազար մարդ։ Ալեքսեյ Միխայլովիչի օրոք նրանք արտոնություններ ստացան մետաքսի առևտուրում (այդ թվում՝ թույլտվություն ստացան այն Արխանգելսկով տեղափոխել Եվրոպա)։

Ռուսաստանաբնակ գերմանացի ճարտարապետ Անտոն Լեերի կողմից նապագծվում է Նիժեգորոդյան տոնավաճառին կից ռուսական եկեղեցին, ապա նաև՝ հայ առաքելական եկեղեցին և մզկիթը։ Քաղաքային տոնավաճառը հայտնի էր ոչ միայն Ռուսաստանում, այլև դրա սահմաններից դուրս. այստեղ էին գալիս հարյուրավոր վաճառականներ Միջին Ասիայից, Կովկասից և Արևելյան Եվրոպայից։ Ջրանցքի վրայով կային մի քանի կամուրջներ։ Չինական տաղավարներից դեպի արևմուտք գտնվում էին հայկական, արևելք՝ թաթարական տաղավարները, համապատասխանաբար, հայկական եկեղեցի և թաթարական մզկիթ։ Վերջինիս կողքին կար կրկես և քարավանատուն, որտեղ բնակվում են Ասիայից եկած առևտրականներ՝ պարսիկներ, հայեր, բուխարացիներ, խիվացիներ, կոկանդեր, տաշքենդցիներ։ Հայկական տաղավարների կողքին կային սննդի կետեր։

## Եկեղեցի
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ հայկական եկեղեցին կառուցվել է գանձարանի միջոցներով։ Հատակագծում այն ​​կրկնում էր մզկիթը. նույն ութանկյունը՝ շրջանագծին մոտ։ Տեսքը չի բխում հայկական ճարտարապետական ոճից, այլ կրկնում է ժամանակի եկեղեցիների արտաքինը։ Այսպես, գլխավոր կառույցը նման է Նոր Նախիջևանի թեմի սուրբ Գևորգ եկեղեցուն, իսկ զանգակատունը՝ Աստրախանի թեմի աթոռանիստ սուրբ Աստվածածնին։

## Տես նաև
* Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Նիժնի Նովգորոդ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ