open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պելա (կոմունա)

**Պելա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1148 մարդ (2008 թ. տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 144 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 8 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0322։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Վեատա Վերգինե Մարիա Դել Մոնտե Կարմելոն։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 674
 bar:1871 from:0 till: 731
 bar:1881 from:0 till: 865
 bar:1901 from:0 till: 980
 bar:1911 from:0 till: 1134
 bar:1921 from:0 till: 1144
 bar:1931 from:0 till: 953
 bar:1936 from:0 till: 940
 bar:1951 from:0 till: 965
 bar:1961 from:0 till: 1147
 bar:1971 from:0 till: 1390
 bar:1981 from:0 till: 1282
 bar:1991 from:0 till: 1180
 bar:2001 from:0 till: 1148
 bar:2011 from:0 till: 1038
PlotData=
 bar:1861 at: 674 fontsize:S text: 674 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 731 fontsize:S text: 731 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 865 fontsize:S text: 865 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 980 fontsize:S text: 980 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1134 fontsize:S text: 1134 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1144 fontsize:S text: 1144 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 953 fontsize:S text: 953 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 940 fontsize:S text: 940 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 965 fontsize:S text: 965 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1147 fontsize:S text: 1147 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1390 fontsize:S text: 1390 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1282 fontsize:S text: 1282 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1180 fontsize:S text: 1180 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1148 fontsize:S text: 1148 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 1038 fontsize:S text: 1038 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0322 918004
* Էլեկտրոնային փոստ՝ pella@postemailcertificata.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.pella.no.it

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ազգային ինստիտուտ վիճակագրության 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ
Զիբան (Սիրիա)

**Զիբան** կամ **Դիբան** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևելքում։

## Աշխարհագրական դիրք
Վարչականորեն գտնվում է Դեյր-էլ-Զորի մարզում՝ Եփրատ գետի արևելյան ափին։ Քաղաքից հյուսիս գտնվում է մարզկենտրոն Դեյր էլ-Զորը, 17 կմ հյուսիս՝ Ալ-Բուսեյրան, 13 կմ հարավ՝ ալ-Աշարան։ Զիբանը գտնվում է Մայադինից և Ալ-Հավայիջից դեպի հյուսիս-արևելք։

## Բնակչություն
Ըստ Սիրիայի կենտրոնական բյուրոյի վիճակագրության՝ Զիբան քաղաքի բնակչությունը կազմում է 9000 մարդ (ըստ 2012-ի մարդահամարի)։ Զիբան քաղաքը կազմված է տասը համայնքներից։

## Պատմություն
Զիբան քաղաքը գտնվում է համանուն բլրի՝ Թել Զիբանի վրա։ Հայտնի է, որ Զիբան քաղաքի տեղում նախկինում եղել է պատմական արամաեցիների կառուցած Ռումմունիա (արամեերեն՝ նուռ) քաղաքը։ Ըստ Ասորեստանի Թուկուլտի-Նիկուլտա II թագավորը այն օգտագործել է որպես ճամբար՝ մ.թ.ա. 885 թվականի արշավանքի ժամանակ։ Թագավորի թողած տվյալների համաձայն քաղաքը գտնվել է Եփրատի վտակներից Խաբուրի վրա։ Քաղաքի պատմությունը վերծանել է բելգիացի արևելագետ Էդվարդ Լիփինսկին, ով հաստատել է, որ այն ունի Երկաթի դարից եկող պատմություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Մայադինի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Գերասիմ Ղազանչյան

**Գերասիմ Ղազանչյան** (նաև՝ Կարո Ղազանչյան, Ախալքալաք - 15 նոյեմբերի, 1920, Կարս), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ախալքալաք գավառի կենտրոն Ախալքալաք քաղաքում։ Բարձրագույն բժշկական կրթություն է ունեցել և Կարսում աշխատել որպես բժիշկ։ Եղել է ՀՀԴ Կարսի կենտրոնական կոմիտեի անդամ և դրա ղեկավարը։

Եղել է ամուսնացած և ապրել բարեկեցիկ կյանքով։ Երիտասարդ կինը եղել է բավարար կրթված, եզակի համեստ, բոլորի կողմից սիրված ու հարգված տիկին։ Տառապել է հոգեկան հիվանդությամբ և մի քանի անգամ կատարել ինքնասպանության փորձ։ 1913 թվականի հուլիսի 14-ին երիտասարդ կինը ինքնասպանություն է գործել ատրճանակով։ Հուլիսի 16-ին Կարսի Սբ. Նշան եկեղեցում կատարվել է հուղարկավորության արարողությունը, որին ներկա են եղել Կարսի նահանգապետը, ոստիկանապետը և շատ ռուս ծառայողներ։ Այդ օրը Կարսի բոլոր խանութները եղել են
փակ։ Փողոց են դուրս եկել բազմաթիվ մարդիկ։ Կնոջ մահվան կապակցությամբ բժիշկը կանխիկ 1000 ռուբլի նվիրաբերել է Կարսի հայոց երկսեռ դպրոցին, 200 ռուբլի՝ Ախալքալաքի հայոց դպրոցին, 100 ռուբլի՝ ԿՀԲ ընկերության Կարսի մասնաճյուղին, 50 ռուբլի՝ տեղական աղքատ ներին, 50 ռուբլի՝ տպագրական ֆոնդին։ Ունեցել է աղջիկ և տղա։

1920 թ. հոկտեմբերի 30-ին՝ թուրքերը Կարսը գրավելուց հետո, սկսել են քաղաքի հայ բնակչության զանգվածային կոտորածն ու թալանը։ Կարաբեքիր փաշան Կարսի քաղաքագլուխ Համազասպ Նոհրադյանին, Կարապետ Գրիգորյանին (Սև Կարո) և բժիշկ Գերասիմ Ղազանչյանին (Բժիշկ Կարո) սիրալիր հանձնարարել է շրջել հայերի տները, իմանալ, թե ով է ողջ մնացել, ինչ վնաս է հասցվել նրանց, ցուցակագրել ու ցուցակները 15 օրում ներկայացնել իրեն՝ տուժած բնակիչների վնասները հատուցելու համար։ Հանձնախումբը ճիշտ ժամանակին ցուցակները ներկայացրել է փաշային և տեղնուտեղը ձերբակալվել։ 2 ժամ անց, նույն օրը՝ 1920 թ. նոյեմբերի 15-ին, Կարաբեքիր փաշայի հրամանով թուրքերը Կարսի Խափան հրապարակում կախաղան են բարձրացրել Համազասպ Նորհատյանին, Կարապետ Գրիգորյանին և բժիշկ Գերասիմ Ղազանչյանին։

## Գրականություն
* Տէր-Մելքիսեդեկեան Սարիբէգ, Տեղեկութիւններ գաւառից, Ցաւալի մահ, «Մշակ», 19-07-1913
* Ռուբէն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, հ. 1, Թեհրան, 1982։
* Ալեքսանդրյան Արտաշես, Կարս. 1920-21, Երևան, 1986։
* Ռուբեն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, «Նշա­նակ» էլեկտրոնային կայքէջ, 25-11-2009։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Լեկվիո Տանարո

**Լեկվիո Տանարո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 761 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 63 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0172։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1683
  bar:1871 from:0 till: 1654
  bar:1881 from:0 till: 1560
  bar:1901 from:0 till: 1622
  bar:1911 from:0 till: 1528
  bar:1921 from:0 till: 1459
  bar:1931 from:0 till: 1354
  bar:1936 from:0 till: 1332
  bar:1951 from:0 till: 1215
  bar:1961 from:0 till: 920
  bar:1971 from:0 till: 790
  bar:1981 from:0 till: 666
  bar:1991 from:0 till: 629
  bar:2001 from:0 till: 683
PlotData=
  bar:1861 at: 1683 fontsize:S text: 1.683 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1654 fontsize:S text: 1.654 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1560 fontsize:S text: 1.560 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1622 fontsize:S text: 1.622 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1528 fontsize:S text: 1.528 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1459 fontsize:S text: 1.459 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1354 fontsize:S text: 1.354 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1332 fontsize:S text: 1.332 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1215 fontsize:S text: 1.215 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 920 fontsize:S text: 920 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 790 fontsize:S text: 790 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 666 fontsize:S text: 666 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 629 fontsize:S text: 629 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 683 fontsize:S text: 683 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ ISTAT-ի


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0172 696136

## Արտաքին հղումներ
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրությունը 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բորջալո

**Բորջալո ** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 496 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 83 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Նիկոլաուս Ֆլյուեցին, ով ապրել ու գործել է 15-րդ դարում, Շվեյցարիայում ։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1532
 bar:1871 from:0 till: 1546
 bar:1881 from:0 till: 1416
 bar:1901 from:0 till: 1086
 bar:1911 from:0 till: 1195
 bar:1921 from:0 till: 1064
 bar:1931 from:0 till: 872
 bar:1936 from:0 till: 861
 bar:1951 from:0 till: 677
 bar:1961 from:0 till: 613
 bar:1971 from:0 till: 537
 bar:1981 from:0 till: 464
 bar:1991 from:0 till: 454
 bar:2001 from:0 till: 496
PlotData=
 bar:1861 at: 1532 fontsize:S text: 1.532 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1546 fontsize:S text: 1.546 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1416 fontsize:S text: 1.416 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1086 fontsize:S text: 1.086 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1195 fontsize:S text: 1.195 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1064 fontsize:S text: 1.064 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 872 fontsize:S text: 872 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 861 fontsize:S text: 861 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 677 fontsize:S text: 677 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 613 fontsize:S text: 613 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 537 fontsize:S text: 537 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 464 fontsize:S text: 464 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 454 fontsize:S text: 454 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 496 fontsize:S text: 496 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0124 690001
* Էլեկտրոնային հասցե։ borgiallo@reteunitaria.piemonte.it
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.borgiallo.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի գլխավոր կայք 
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բոսկոներո

**Բոսկոներո ** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 3.061 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 271 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի 24-ին։ 
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1818
 bar:1871 from:0 till: 1926
 bar:1881 from:0 till: 2000
 bar:1901 from:0 till: 1957
 bar:1911 from:0 till: 1888
 bar:1921 from:0 till: 1769
 bar:1931 from:0 till: 1743
 bar:1936 from:0 till: 1520
 bar:1951 from:0 till: 1690
 bar:1961 from:0 till: 1627
 bar:1971 from:0 till: 1758
 bar:1981 from:0 till: 2536
 bar:1991 from:0 till: 2811
 bar:2001 from:0 till: 2927
PlotData=
 bar:1861 at: 1818 fontsize:S text: 1.818 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1926 fontsize:S text: 1.926 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2000 fontsize:S text: 2.000 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1957 fontsize:S text: 1.957 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1888 fontsize:S text: 1.888 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1769 fontsize:S text: 1.769 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1743 fontsize:S text: 1.743 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1520 fontsize:S text: 1.520 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1690 fontsize:S text: 1.690 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1627 fontsize:S text: 1.627 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1758 fontsize:S text: 1.758 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2536 fontsize:S text: 2.536 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2811 fontsize:S text: 2.811 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 2927 fontsize:S text: 2.927 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Գլխավոր կայք։ http://www.bosconerocanavese.it/ 

## Արտաքին ղհումներ
* http://www.bosconerocanavese.it/ 
* Ազգալին ինստիտուտի վիճակագրություն
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Քարկատար լեռներ

**Քարկատար լեռներ**, *Կարկատար, Քարկատար*, լեռներ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի հյուսիսարևմտյան մասում, Եղեգնաձոր քաղաքից հյուսիս-արևմուտք։ Սկսվում է Վարդենիսի լեռների Մկնասար գագաթից և ձգվում հարավ–արևելք, մինչև Արփա և Եղեգիս գետերի միախառնումը։ Երկարությունը 20 կմ է, ամենաբարձր գագաթը համանուն լեռն է՝ 2961 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռնաշղթաներ
Ծննդյան կղզու դրոշ

**[[Ծննդյան կղզի (Ավստրալիա)|Ծննդյան կղզու]] դրոշ** (անգլերեն՝ Flag of Christmas Island), Ծննդյան կղզու պաշտոնական պետական խորհրդանիշերից մեկը։ Լայնքի և երկայնքի հարաբերակցությունը 1։2 է։ Դրոշը ընդունվել է 2002 թվականի հունվարի 26-ին։

## Աղբյուրներ
* Christmas Island flag 

Կատեգորիա:2002 դրոշներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի դրոշներ
Կատեգորիա:1986 դրոշներ
Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Հնդկական օվկիանոսի բրիտանական տարածքների դրոշ

**[[Հնդկական օվկիանոսի բրիտանական տարածքներ]]յի դրոշը** Հնդկական օվկիանոսի բրիտանական տարածքների պետական խորհրդանիշերից է։ Դրոշը ընդունվել է 1990 թվականի նոյեմբերիի 8-ին։ Լայնքի և երկայնքի հարաբերակցությունը 1։2 է։ Դրոշի մեջ գերակշռում են կապույտ, սպիտակ և կարմիր գույները։

## Պատկերասրահ

File:Flag of the British Indian Ocean Territory 1990.svg|Դրոշը, որը օգտագործվում էր մինչ 1990 թվականը
File:BIOT flag flying at full mast.jpg|Ծածանվող դրոշը՝ Դիեգո Գարսիա քաղաքում


Կատեգորիա:1990 դրոշներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի դրոշներ
Հայ ժողովրդի ջարդերը (աշխատություն)

**Հայ ժողովրդի ջարդերը**, **Գաղտնի տեղեկագիր**, գերմանացի նշանավոր հասարակական գործիչ, արևելագետ, հոգևորական Յոհաննես Լեփսիուսի աշխատությունը հայոց ցեղասպանության մասին։

## Բովանդակություն
Լեփսիուսը սույն աշխատության մեջ առաջին աշխարհամարտի տարիներին Թուրքիայում եղած տարբեր պետությունների դեսպանների, հյուպատոսների տեղեկագրերի, ականատեսների վկայությունների և իր դիտարկումների ու ուսումնասիրությունների հիման վրա մեծ ցավով նկարագրում է երիտթուրքերի կողմից կազմակերպված հայ ժողովրդի տեղահանությունները արևելյան և արևմտյան Անատոլիայից, Կիլիկիայից, Միջագետքից և մեկուկես միլիոն հայերի կոտորածները 1915 թվականի ընթացքում։

1919 թվականին աշխատությունը գերմաներենից արևմտահայերեն է թարգմանել Միքայել Շամտանջյանը, Կոստանդնուպոլսում։ Արևմտահայերենից արևելահայ գրական հայերենի է վերածել և գերմաներեն բնագրի հետ համեմատել է Ժորա Թոսունյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1919 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Ջին Սիմոնս (այլ կիրառումներ)

**Ջին Սիմոնս** անուն ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Ջին Սիմոնս (երաժիշտ) (ծն. 1949) - ամերիկացի ռոք երաժիշտ, Kiss խմբի անդամ
* Ջին Սիմոնս (դերասանուհի) (1929 - 2010) - անգլիացի դերասանուհի
Աբու Քամալ

**Աբու Քամալ** () կամ **Ալ-Բուքամալ** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևելքում՝ Դեյր-էլ-Զորի մարզի Աբու Քամալի գավառի համանուն շրջանում։ Սահմանակից է Իրաքին։ Քաղաքից 9 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվում է Մարի քաղաք-պետությունը։ Մայրաքաղաք Դամասկոսից հեռու է 430 կմ։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Աբու Քամալի շրջանի հարավ-արևելքում, Ջեզիրե բարձրավանդակի հարավային սահմանագոտում, Եփրատի աջակողմյան ափին։ Ծովի մակարդակից ունի 174 մ բացարձակ բարձրություն

## Բնակչություն
1981 թվականին տեղի ունեցած Սիրիայի վերջին մարդահամարի տվյալների համաձայն քաղաքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 17507 մարդ. Ստորև ներկայացվում է քաղաքի բնակչության թվաքանակը ըստ տարիների.

## Պատմություն
Հռոմեական կայսրության գոյության ժամանակ քաղաքը կայսրության կարևորագույն առևտրային կենտրոն էր, որտեղով հիմնականում անցնում էին Հնդկաստան գնացող և այնտեղից եկող նավերը։ Հետագայում քաղաքը գրավել է Պալմիրայի թագուհի Զենոբիան և ընդգրկել իր թագավորության կազմի մեջ։ Մուավիայի օրոք բնակավայրը ընդգրկվել է Արաբական խալիֆայության մաս կազմող Սիրիայի կազմում։ Օսմանյան կայսրության ժամանակ քաղաքը եղել է շրջանի կարևորագույն բնակավայրերից։ 1921 թվականին այն ֆրանսիական մանդատի շրջանակներում անցել է Ֆրանսիային։ 1946 թվականից Աբու Քամալը ընդգրկվել է անկախ Սիրիայի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբու Քամալի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Ջեք ռասել տերիեր

մինի
**Ջեք ռասել**, փոքր տերիեր, որին պահում են աղվեսներ որսալու նպատակով։ Այն ունի սպիտակ մարմին և հարթ, երկարամազ մորթի։ Շատ ժամանակ տերիերին շփոթում են փոքր, սպիտակ տերիերների հետ։

Մեծանում է մինչև 25-38սմ և կշռում 6,4-8,2 կգ։

Ջեք ռասելը էներգիայով լի շուն է, որին պետք է ամենօրյա վարժանք։ Տեսալը չունի լուրջ առողջական խնդիրներ։ Առաջին Ջեք ռասելին մեծացրել է Ջոն Ռասելը 19-րդ դարում։ Այն օգտագործվել է աղվես որսալու նպատակով, քանի որ շատ արագավազ է և ունի ուժեղ ոտքեր՝ բարձր ցատկելու համար։ Նաև նկարահանվում է շատ ֆիլմերում, հեռուստահաղորդումներում, քանի որ վարժեցնելը շատ հեշտ է։

Ջոն Ռասելի մահից հետո երկու տղաներ փորձեցին շարունակել նրա գործունեությունը։ Նրանցից մեկի անունը Իստ էր, մյուսի անունը՝ Արշեր։ Նրանց պահած ջեք ռասելները շատ մեծ չէին, և ավելի քիչ էին կշռում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, որսորդական շների կարիքը կտրուկ մեծացավ։ Ջեք ռասելը սկսեց ապրել ընտանիքների հետ։

Հետագա 200 տարիների ընթացքում Ջեք Ռուսսել տերիերը չփոխվեց։ Այս պայմանավորված է նրանց աշխատասեր բնավորությամբ։

Նրանց մարմնի 51%–ից ավելի մասը սպիտակ է, իսկ մնացածը սև կամ շագանակագույն։ Այս շունը հավասարակշիռ է և ուշադիր։

## Առողջությունը
Ջեք ռասելը առողջ և երկարակյաց շուն է։ Ապրում է 13-18 տարի։ 
Երբեմն ունենում են խնդիրներ՝ աչքի հետ կապվածectopia lentis։

Ռասելները շատ հավատարիմ ու խելացի շներ են։ Մի անգամ մի Ջեք ռասել, որի անունը Ջորջ էր, փրկեց հինգ երեխաների կյանքը, երբ նրանց վրա հարձակվել էր մի շուն՝ պիտբուլ։

## Աղբյուրներ

*
*
*

Կատեգորիա:Շան ցեղատեսակներ
Ալ-Մայադին

**Ալ-Մայադին** կամ **Մայադին** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևելքում, Դեյր-էլ-Զորի մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Մայադինի գավառի և Ալ-Մայադինի շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Ալ-Մայադին քաղաքը գտնվում է Դեյր-էլ-Զորի մարզի կենտրոնական հատվածում, Եփրատի աջ ափին, Եփրատ և Խաբուր գետերի հատման կետից 12 կմ ներքև ջրի հոսանքի ուղղությամբ։ Ծովի մակարդակից ունի 187 մ բացարձակ բարձրություն։ Մայրաքաղաք Դամասկոսից հեռու է 410 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, իսկ մարզի կենտրոն Դեյր-էլ-Զորից՝ 40 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալների քաղաքի բնակչությունն կազմում է 48 922 մարդ, իսկ համանուն շրջանի բնակչությունն իր շրջակա 7 գյուղերով և ավաներով կազմում է 86 091 մարդ։

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսությունը հանդիսանում է քաղաքի տնտեսության առանցքային ճյուղը։

## Տրանսպորտ
Ալ-Մայադինով է անցնում Հալեպ և Աբու Քամալ քաղքները կապող ավտոմայրուղին, որը նաև երկիրը կապում է Իրաքի հետ։ Մոտակա օդանավակայանը գտնվում է Դեյր-էլ-Զոր քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Մայադինի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Բայրո

**Բայրո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 787 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 112 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 7 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Գևորգը։ Տոնակատարությունը մայիսի առաջին կիրակի օրն է։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1238
 bar:1871 from:0 till: 1390
 bar:1881 from:0 till: 1292
 bar:1901 from:0 till: 1142
 bar:1911 from:0 till: 1097
 bar:1921 from:0 till: 1066
 bar:1931 from:0 till: 884
 bar:1936 from:0 till: 878
 bar:1951 from:0 till: 756
 bar:1961 from:0 till: 695
 bar:1971 from:0 till: 683
 bar:1981 from:0 till: 742
 bar:1991 from:0 till: 768
 bar:2001 from:0 till: 788
PlotData=
 bar:1861 at: 1238 fontsize:S text: 1.238 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1390 fontsize:S text: 1.390 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1292 fontsize:S text: 1.292 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1142 fontsize:S text: 1.142 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1097 fontsize:S text: 1.097 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1066 fontsize:S text: 1.066 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 884 fontsize:S text: 884 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 878 fontsize:S text: 878 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 756 fontsize:S text: 756 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 695 fontsize:S text: 695 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 683 fontsize:S text: 683 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 742 fontsize:S text: 742 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 768 fontsize:S text: 768 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 788 fontsize:S text: 788 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 390124501043
* Էլեկտրոնային հասցե։ info@comune.bairo.to.it
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.bairo.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արամի հուշատետրը

**Արամի հուշատետրը**, կատալոնացի արձակագիր Մարիա Անխելս Անգլադայի ստեղծագործությունը հայոց ցեղասպանության մասին։

## Հեղինակի մասին
Մարիա Անխելս Անգլադան (1930-1999 թթ.) կատալոնացի արձակագիր, բանաստեղծ և խոհագիր է, Ժոսեֆ Պլայի անվան մրցանակի դափնեկիր։ Ծնվել է Բարսելոնայի նահանգում՝ Վիկում։ Երկար տարիներ եղել է Բարսելոնայի երկրորդական վարժարանի դասական բանասիրության պրոֆեսոր։ 1961 թվականին տեղափոխվել է Ֆիգերաս, որտեղ ապրել է մինչև իր մահը։

## Գրքի մասին
«Արամի հուշատետրը» Մարիա Անխելս Անգլադայի վերջին ծավալուն ստեղծագործությունն է, որը գրված է ցեղասպանությունը վերապրած մայր ու որդու օրագրային գրառումների, պատմական վկայությունների, վավերաթղթերի, գեղարվեստական ստեղծագործությունների հիման վրա։ Վեպը լայն արձագանք է գտել Կատալոնիայում, Իսպանիայում, արժանացել մամուլի բարձր գնահատականին։ Գրաքննադատները միահամուռ այն կոչել են «Հայոց ցեղասպանության հավաստի ու ցնցող վավերագրություն»։

## Բովանդակություն
«Արամի հուշատետրը» վեպը պատմում է 20-րդ դարասկզբի մի հայ ընտանիքի ոդիսականի մասին։ Միլիոնավոր անմեղ հայեր Կիլիկիայի տարբեր բնակավայրերից, Փոքր Հայքի նախկին թագավորությունից, Վանից, սևծովյան քաղաքներից տեղահանվում, աննախադեպ բռնագաղթի են ենթարկվում։ Նրանց թվում, հանգամանքների բերումով ընտանիքի մյուս անդամներից բաժանված, 15-ամյա Արամն ու Մարիկը՝ մայրը։ Երկար դեգերումներից հետո նրանք հաստատվում են Մարսելում, փորձում իրենց ազգային գոյությունը վերահաստատել տեղի հայկական համայնքում՝ չմոռանալով անցյալը։

«Արամի հուշատետրը» ունի պատմական հենք, հերոսները կերպավորվում են իրական պատկերներով։ Վեպում իրար են հաջորդում գլխավոր հերոսների՝ Արամի ու Մարիկի ձայները, ովքեր անմիջականորեն պատմում են իրենց տանջալի գաղթի՝ Արևելյան Հայաստան, Հունաստան հասնելու (որտեղ մտերմանում են մի հույն ընտանիքի հետ), վերջապես Մարսելում հաստատվելու մասին։

Յուրաքանչյուր գլխի սկզբում մեջբերումներ կատարելով Հրանտ Նազարյանցի, Գրիգոր Նարեկացու, Նահապետ Քուչակի, Դանիել Վարուժանի ստեղծագործություններից, հեղինակը ոչ միայն հարստացնում է պատումը, այլև ընթերցողին ծանոթացնում հայկական չափածոյի դասական օրինակներին։

## Մեջբերումներ գրքի մասին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Կատեգորիա:1997 գրքեր
Մեծ մայրս (հուշագրական վիպակ)

**Մեծ մայրս** (), հուշագրական վիպակ, որտեղ թուրքիայի հայտնի իրավապաշտպան Ֆեթհիյե Չեթինը վերապատմում է իր տատի կյանքն ու հուշերը։

## Հեղինակի մասին
Ֆեթհիյե Չեթինը ծնվել է Մադենում։ Տարրական, միջնակարգ կրթություն ստացել է Մահմուդիյեում, Մադենում և Էլյազիգում։ Ավարտել է Անկարայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Եղել է Ստամբուլի փաստաբանների կոլեգիայի, Մարդու իրավունքների պաշտպանության գործադիր կոմիտեի անդամ և փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության աշխատանքային խմբի խոսնակը։

Հրանտ Դինքի ընտանիքի փաստաբանն է։

## Գրքի մասին
Գիրքն առաջին անգամ հայերեն թարգմանությամբ հայ ընթերցողին ներկայացվել է 2006 թվականին։ Գրքի երրորդ, էլեկտրոնային հրատարակությունը ներկայացվել է 2008 թվականին։

## Բովանդակություն
Չեթինի տատը, որին շրջապատում բոլորը գիտեին որպես մուսուլման թրքուհի՝ Սեհեր անունով, կյանքի վերջին տարիներին խոստովանում է թոռանը՝ Ֆեթհիյեին, որ ինքն իրականում հայ է, մինչև 1915 թվականը քրիստոնյա է եղել, իր իսկական անուն ազգանունը Հերանուշ Կատարյան է։ Հերանուշը պատմում է հայերի տեղահանման, աքսորի, կոտորածի առանձին դրվագներ, որոնց ականատեսն է եղել։

## Մեջբերումներ գրքից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Կատեգորիա:2004 գրքեր
Իդլիբի գավառ

**Իդլիբի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Իդլիբի մարզի 5 գավառներից մեկը։

Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի Իդլիբի գավառի բնակչությունը կազմում է 382 928 մարդ։ Գավառի կենտրոնը համարվում է Իդլիբ քաղաքը։

Իդլիբի գավառը բաժանվում է յոթ շրջանների՝
 
* Իդլիբի շրջան (), կենտրոն՝ Իդլիբ, բնակչություն՝ 126 284 մարդ
* Աբու ալ-Զուհուրի շրջան (), կենտրոն՝ Աբու ալ-Զուհուր, բնակչություն՝ 38 869 մարդ
* Բիննիշի շրջան (), կենտրոն՝ Բիննիշ, բնակչություն՝ 35 166 մարդ
* Սարակիբի շրջան (), կենտրոն՝ Սարակիբ, բնակչություն՝ 88 076 մարդ
* Թաֆթանազի շրջան (), կենտրոն՝ Թաֆթանազ, բնակչություն՝ 24 145 մարդ
* Մաարրաթ Միսրինի շրջան (), կենտրոն՝ Մաարրաթ Միսրին, բնակչություն՝ 57 859 մարդ
* Սարմինի շրջան (), կենտրոն՝ Սարմին, բնակչություն՝ 14 530 մարդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իդլիբի գավառ
Ալ-Ջալաա

**Ալ-Ջալաա** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևելյան հատվածում՝ Դեյր-էլ-Զորի մարզի Աբու Քամալի գավառում, Եփրատ գետի ափին։ Հանդիսանում է համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։

Մոտակա բնակավայրերն են՝ արևմուտքում ալ-Աբասը, հարավում ալ-Ռամադին և Աբու Քամալը, իսկ հյուսիսում Քարաջին և Հաջինը։ Համաձայն Սիրիայի կենտրոնական վիճակագրական ծառայության տեղեկատվության՝ Ալ-Ջալաան 2004 թվականին ունեցել է 9171 բնակչություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբու Քամալի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Գևորգ Գյուլյուզյան

**Գևորգ Էֆենդի Գյուլյուզյան** (*Կյուլյուզյան*, ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Գևորգ Գյուլյուզյանը ծնվել է 1840-ական թվականներին, Հալեպի նահանգի Մա­րա­շի գա­վա­ռի կենտրոն Մա­րաշ քաղաքում։ Դավանանքով եղել է ավետարանական (բողոքական)։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ Գործնական (ոչ ակադեմիական) բժշկական կրթություն է ստացել։ Եղել է Մարաշի թաղապետական բժիշկը։ Եղել է «ար­ժա­նա­վոր» և «փոր­ձա­ռու» բժիշկ։

1890 թվականին հնդախտով (խո­լե­րա) վարակված և անհույս հիվանդ Սմբատ Բյուրատի (գրող և հրապարակախոս, 1862-1915) և ուրիշ շատերի կյանքը փրկել է «Համ­լին միքս­չըր» դեղով։ 1890 թվականին քաղաքական պատճառներով ինքն ու իր հղի կինը բանտարկվել են Մարաշի բանտում, որտեղ օգնել է իր կնոջը ծննդաբերելու։ Եղել է ազնիվ, բարի, անձնվեր, իր գործը լավ իմացող անձնավորություն։

Ժողովուրդը նրան կոչել է «հի­վանդ­նե­րի հայ­րիկ»։ 1895 թվականին սպանվել է Մարաշի հայկական ջարդի ժամանակ «անօ­րեն և ան­խիղճ» թուրք Հայտար աղայի կողմից, որը մի առիթով հայերի շրջանակում այդ մասին մանրամասնորեն պատմել է «յո­խոր­տա­նօք եւ պար­ծե­նա­լով»։ Եղել է մոտավորապես 50 տարեկան։

## Գրականություն
* Բիւրատ Սմբատ, Բանտէ բանտ, Կ. Պօլիս, 1910 
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934 
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988 
* Մարաշի Տէր Ղեւոնդ քահանայի յուշերը, Ե., 2013 թ., 464+16 էջ։

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Թոռներ (հուշագրություն)

**Թոռներ** (), Ֆեթհիյե Չեթինի և Այշե Գյուլ Ալթընայի Հայոց ցեղասպանության մասին հուշագրությունը, որտեղ ներկայացված են 1915 թվականին կամ էլ դրանից առաջ իսլամացված, ձուլված Անատոլիայի հայ երեխաների պատմությունները։

## Հեղինակների մասին
### Ֆեթհիյե Չեթին
Ֆեթհիյե Չեթինը ծնվել է Մադենում։ Տարրական, միջնակարգ կրթություն ստացել է Մահմուդիյեում, Մադենում և Էլյազիգում։ Ավարտել է Անկարայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Եղել է Ստամբուլի փաստաբանների կոլեգիայի, Մարդու իրավունքների պաշտպանության գործադիր կոմիտեի անդամ և փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության աշխատանքային խմբի խոսնակը։

Հրանտ Դինքի ընտանիքի փաստաբանն է։

### Այշե Գյուլ Ալթընայ
Մանկությունը անցել է Դիարբեքիրում, երիտասարդությունը՝ Ստամբուլում։ Ուսանել է քաղաքագիտություն և հասարակագիտություն Բողազջը համալսարանում։ Մշակութային մարդաբանության դոկտորի կոչում է ստացել ամերիկյան Դյուկ համալսարանում։ Սաբանջ համալսարանում դասավանդում է մարդաբանություն և մշակութաբանություն։ Հեղինակել է «Հայրենիք-ազգ-կանայք» (llestim, 2000), «Ռազմական ազգի ֆիլմը։ Միլիտարիզմը, գենդերականությունը և կրթությունը Թուրքիայում» (Palgrave Macmillan, 2004), «Էբրու. մշակութային բազմազանության արտացոլումը» (Metis, 2007), «Այսպես գեղեցիկ եմ» (Հյուլյա Ադակի, Էսին Դյուզելի և Նիլգյուն Բայրաքթարի համահեղինակությամբ, sel, 2008) գրքերը։ Այշե Գյուլ Ալթընայի «Թուրքիայում կանանց նկատմամբ բռնությունը» (Յեշիմ Արատի համահեղինակությամբ, 2007) աշխատությունը 2008 թվականին արժանացել է «PEN Դույգու Ասենա» մրցանակին։

## Գրքի մասին
«Թոռներ» գրքում 1915 թվականին կամ էլ դրանից առաջ իսլամացված, ձուլված Անատոլիայի հայ երեխաների պատմություններն են։ Գիրքը վկայությունների ժողովածու է, որում մարդիկ պատմում են իրենց ապրած ողբերգական զգացումները, երբ տարիներ անց պարզել են իրենց մեծ մայրերի հայկական արմատների փաստը։ Իրենք մարդիկ են, որոնք ինչ որ կերպ դարձել են Ցեղասպանության զոհ։ Հեղինակները գրքում ամբողջացրել են 24 պատմություն։

## Մեջբերումներ գրքի մասին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Պարսեր

**Պարսեր** կամ **փարսեր** (գուջարաթերեն՝ પાર્સી [pa։rsi։]), Հնդկաստանում և Պակիստանում զրադաշտականության հետևորդների էթնիկական խումբ, որն ունի պարսկական ծագում։ Թվաքանակը՝ 110 հազ. մարդ (1973)։ Ավանդաբար բնակվում են Հնդկաստանի Գուջարաթ նահանգում, ներկայումս առավելապես բնակվում են Մումբայում (նախկինում՝ Բոմբեյ)։

## Ծեսեր
Պարսերը զրադաշտական են։ Մահացածներին հանձնում են անգղներին՝ հոշոտման, այսպես կոչված լռության աշտարակում (պարսկերեն դախմա/դահմե, دخمه‎‎, ˈdäχ-mä)։ Այդ կառույցը բնակությունից հեռու մի որևէ անապատային վայրում է, որտեղ բաց երկնքի տակ դրվում է դին, հավատալով, որ արևի ճառագայթները մահացածի հոգուն կուղղորդեն դեպի երկինք, իսկ ոսկորները՝ շնորհիվ գիշատիչ լեշակերների, անգղների, արագ կազատվեն քայքայվող մարմնից։ Հետագայում ոսկորները սկսեցին հավաքել այսպես կոչված ոսկրատներում։
մինի|ձախից|Հարսանեկան արարողություն
Այդ ծիսակարգը կատարվում է, որպեսզի չապականվի բնության տարերքներից և ոչ մեկը՝ կրակը, ջուրը, օդը և հողը։

Զրադաշտական կրոնի համար պաշտամունքային առավել մեծ նշանակություն ունի կրակը։ Եվ այն չի կարելի պղծել մահացածի ապականող մարմինը այրելու նպատակով։

Սակայն որոշ դեպքերում ստիպված են լինում խախտել այդ ավանդույթը, որպես կանոն իրենց բնակության երկրներում գործող պետականորեն ընդունված թաղման արարողակարգերով պարտադրված։

Օրինակ, Ֆրեդի Մերկուրիի մարմինը դիակիզվել է, քանի որ բրիտանական օրենսդրությամբ, ինչպես և շատ այլ երկրներում, թաղումը իրականացվում է դիակիզմամբ կամ հուղարկավորությամբ։

## Լեզու
Ներկայումս մայրենի լեզուն՝ պարսերենը, չի պահպանվել, և պարսերը խոսում են գուջարաթերեն, որը Հնդկաստանի 23 պետական լեզուներից մեկն է։ Կանոնիկ/հոգևոր գրականությունը՝ ավեստերեն և պահլավերեն է։

## Հանրաճանաչ պարսեր
* Ֆրեդի Մերկուրի, (, Ֆարռուխ Բուլսարա) - երաժիշտ, բրիտանական «Queen» ռոք խմբի մենակատար, վոկալիստ
* Զուբին Մեհթա, () - դիրիժոր
* Ֆերոզ Գանդի, () - հնդիկ քաղաքական գործիչ, Ինդիրա Գանդիի ամուսինը
* Ռոհինթոն Միստրի, () - կանադական գրող
* Ջամշետի Թաթա - Հնդկաստանի Tata Motors խոշոր ավտոմոբիլաշինական ընկերության հիմնադիր
* Սանայա Իրանի - հնդկական դերասանուհի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի էթնիկ խմբեր
Կատեգորիա:Զրադաշտականություն
Կատեգորիա:Իրանական ազգեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Պակիստանի ազգեր
Լիխտենշտայնի պատմություն

Լիխտենշտայնի տարածքը հռոմեացիների ժամանակ մտել է Ռեցիա պրովինցիայի մեջ (մեր թվարկությունից առաջ 15-ից)։ Վաղ միջնադարում հանդիսացել է Շվաբիա դքսության մի մասը։ Հետագայում այստեղ առաջացել են Վադուց կոմսությունը (1342) և Շելլենբերգ տիրույթը (Սրբազան հռոմեական կայսրության կազմում)։ 1699-1712 թվականներին այդ հողերը ձեռք է բերել Լիխտենշտայն տոհմի ավստրիական իշխանը։ 1719 թվականին (Լիխտենշտայնի կազմավորման տարեթիվը) դրանք միավորվել են Լիխտենշտայնի իշխանության մեջ, որն անմիջական կախում ուներ կայսրությունից։

1806 թվականին Լիխտենշտայնը մտել է Հռենոսյան միության մեջ, 1815-1866 թվականին՝ Գերմանական միության կազմի մեջ, 1876-1918 թվականներին սերտորեն կապված էր Ավստրո-Հունգարիայի հետ։ 1921 թվականին (պաշտոնապես հանդիսանալով ինքնուրույն պետություն), փաստորեն անցել է Շվեյցարիայի հովանավորության տակ։ 1924 թվականին Լիխտենշտայն միացել է Շվեյցարական մաքսային միությանը։

Լիխտենշտայնի դիվանագիտական ներկայացուցչությունն իրականացնում է Շվեյցարիան։

Կատեգորիա:Լիխտենշտայնի պատմություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Bang Bang (երգ, 2014)

«**Bang Bang**», բրիտանացի երգչուհի Ջեսսի Ջեյի, ամերիկացի երգչուհի Արիանա Գրանդեի և ամերիկացի ռեփեր Նիքի Մինաժի երգն է։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի հուլիսի 29-ին Lava Records և Republic Records լեյբլների կողմից։ Երգը գրվել է Մաքս Մարտինի, Սավան Կոտեչայի, Ռիկարդ Գյորանսոնի և Նիքի Մինաժի կողմից։ Երգը Ջեսսի Ջեյի «Sweet Talker» կոչվող երրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլն է, ինչպես նաև ընդգրկվել է Արիանա Գրանդեի «My Everything» անվանումը կրող երկրորդ ստուդիական ալբոմի դելյուքս թողարկման մեջ։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Հաննա Լաքս Դևիսը, նկարահանվել է Լոս Անջելեսում 2 օրվա ընթացքում։ Տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի օգոստոսի 24-ին MTV-ի կայքում, իսկ հաջորդ օրը տեղադրվել է Ջեսսի Ջեյի VEVO ալիքում։

## Կենդանի կատարումներ

## Երգացանկ
*; CD սինգլ
# «Bang Bang» – 3։19
# «Bang Bang» (Jessie J solo version) – 3։11

*; Թվային ներբեռնում
# «Bang Bang» – 3։19

* **Թվային ներբեռնում - ռեմիքսների [[մինի ալբոմ]]**
# «Bang Bang» (Dada Life Remix) – 3։34
# «Bang Bang» (Kat Krazy Remix) – 3։57
# «Bang Bang» (3LAU Remix) – 3։06
# «Bang Bang» (Imanos and Gramercy Remix) – 3։44
# «Bang Bang» (Super Stylers Remix) – 3։33

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

!scope="col" colspan="3"| Streaming
|-

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:2014 սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Արիանա Գրանդեի երգեր
Կատեգորիա:Նիքի Մինաժի երգեր
Կատեգորիա:Ջեսսի Ջեյի երգեր
Սարգիս Կարապետյան

**Սարգիս Կարապետի Կարապետյան** (նաև՝ Սերջո կամ Սերգեյ Կարապետով, 1795, Մանիսա, Զմյուռնիայի վիլայեթ - 1869, Էոդեմիշ, Կիլիկիա), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1795 թ. Զմյուռնիայի վիլայեթի Մանիսա քաղաքում։ Նախնական կրթությունից հետո ավարտել է Զմյուռնիայի Սբ. Մեսրոպյան վարժարանը։ Աշակերտել է Զմյուռնիայի Վելաստիի դեղատանը։ 1818-1822 թվականներին սովորել է Իտալիայի Պիզայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում և ստացել բժշկի վկայական։

1822 թվականին վերադարձել է Զմյուռնիա և զբաղվել բժշկությամբ։ 1822-1823 թվականներին Հու­նա­կան ազա­տագ­րա­կան շարժ­ման և Անկախության պատերազմների ժամանակ Յուսուֆ փաշայի (եղել է նրա ամենավստահելի անձը) բանակի կազմում, զինվորական բժիշկ (գլխավոր բժիշկ) է ծառայել Կրետե և Մորա կղզիներում։

1827 թվականին՝ Ռուս-թուր­քա­կան պա­տե­րազ­մի ժամանակ, Յուսուֆ փաշայի հետ, որպես բժիշկ, եղել է Ռումելիում և Վառնայում։ 1828 թվականի հոկտեմբերին՝ օսմանյան բանակի պարտությունից և Վառնայի գրավումից հետո, Յուսուֆ փաշայի հետ գերի է ընկել ռուսական զորքին և թուրքական զորապետերի, սպաների ու զինվորների հետ միասին, իբրև ռազմագերի, գերեվարվել Օդեսա։ 1828-33 թվականներին Օդեսայում
մնացել է գերության մեջ, որտեղ էլ նրան կոչել են Սերգեյ Կարապետով։

1833 թ. վերադարձել է Կ. Պոլիս և մի քանի ամիս անց մեկնել Զմյուռնիա։ 1833 թվականին Կ. Պոլսում տեղեկանալով, որ Յուսուֆ փաշայի մասին զազրելի մեղադրանքներ ու դավեր են նյութվում, իր կյանքի գնով ամեն տեղ դիմել, պատմել, հերքել է նրա հասցեին ասված մեղադրանքները։ Այնուհետև վերադարձել է Օդեսա և բերել Յուսուֆ փաշային, որը վերագտել է իր նախկին հեղինակությունը, երախտապարտ լինելով հանուն իրեն սեփական կյանքը վտանգած բժշկին։

1834 թ. տեղափոխվել և հաստատվել է Կիլիկիայի Էոդեմիշ ավանում։ Մահացել է 1869 թ. մայիսին Էոդեմիշում՝ 74 տարեկանում։

## Գրականություն
* Մեզպուրեան Արթո, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ, Իսթանպուլ, 1950։
* Չարըք Յ., Հայեր թուրքական պետության ծառայության մեջ, 1453-1953 (թուրքերեն), Ստամբուլ, 1953։
* Յարման Ա., Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սբ Փրկիչ հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Մանիսա քաղաքում ծնվածներ
Տարտուսի գավառ

**Տարտուսի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Տարտուսի մարզի 5 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Տարտուս քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 283 571 բնակչություն։

Տարտուսի գավառը բաղկացած է 6 շրջաններից՝

* Արվադի (), կենտրոն՝ Արվադ, բնակչություն՝ 4 403
* Խիրբաթ ալ-Մաազայի (), կենտրոն՝ Խիրբաթ ալ-Մաազա, բնակչություն՝ 22 897
* Ալ-Համիդիայի (), կենտրոն՝ Ալ-Համիդիա, բնակչություն՝ 20 309
* Ալ-Սաուդայի (), կենտրոն՝ Ալ-Սաուդա, բնակչություն՝ 32 295
* Ալ-Սաֆսաֆայի (), կենտրոն՝ Ալ-Սաֆսաֆա, բնակչություն 23 416
* Տարտուսի (), կենտրոն՝ Տարտուս, բնակչություն՝ 162 980
* Ալ-Քարիմայի (), կենտրոն՝ Ալ-Քարիմա, բնակչություն՝ 17 271

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տարտուսի գավառ
Մարտին Լուսինյան

**Մարտին Քրիստափորի Լուսինյան** (), հայ օպերետային դերասան, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1960)։

## Կենսագրություն
Մարտին Լուսինյանը ծնվել է 1896 թվականին, Դոնի Ռոստովում։ Դպրոցական նվագախմբում նվագել է թառ։ Սուղ միջոցների պատճառով կիսատ է թողել ուսումը հայկական հոգևոր ճեմարանում։

Դերասանական գործունեությունը սկսել է Նախիջևանի հայկական դրամատիկական թատերախմբում (1911)։ 1916-1920 թվականներին աշխատել է Արևելյան Կովկասի Դրամայի և օպերետի հայկական թատրոնում՝ Ա. Շահենի ղեկավարությամբ, 1920-1925 թվականներին՝ Դոնի Ռոստովի օպերետի թատրոնի դերասան։ Եղել է հայկական երաժշտական կոմեդիայի հիմնադիրներից մեկը, կատարել է բազմաթիվ ռուսական օպերետների թարգմանություններ։ 1929-1930 թվականներին հանդես է եկել «Չուգոնենկո» օպերետում։ 1930-1939 թվականներին եղել է Ռոստովի, Բաքվի, Պերմի, Սվերդլովսկի, Տուլայի թատրոնների հանդիսավար։ 1939-1941 թվականներին եղել է Կրասնոդարի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի դերասան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատել է Ղազախական ԽՍՀ ստալինյան թատրոնում, 1944-1947 թվականներին` Վորոշիլովգրադի, 1947-1948 թվականներին` Երևանի օպերային թատրոններում։ 1948 թվականից խաղացել է Կրասնոդարի երկրամասային թատրոնի օպերետում։

## Հիշատակ
Կրասնոդարում 2003 թվականին Լուսինյանի անունով փողոց է կոչվել։

## Դերեր
* Պոպանդոպուլո՝ Ալեքսանդրովի «Հարսանիք Մալինովկայում» 
* Տյուֆյակին՝ Միլյուտինայի «Աղջկական իրարանցում», 
* Լոսոսինո-Օստրովսկի՝ Միլյուտինայի «Կրկեսը վառում է կրակները»
* Քութաիսով՝ Ստրելնիկովի «Աղախին»
* Զուպան՝ Շտրաուսի «Գնչուական բարոն»
* Հերթապահ՝ Շտրաուսի «Չղջիկ» 
* Հավալուսն՝ Կալմանի «Կրկեսի արքայադուստրը»
* Պանդոկապետ Բոգոմոլով՝ Սվիրիդովի «Լույսեր»
* Քեռի Կրիժան՝ Կեմենի «Ինչ-որ տեղ հարավում»

## Պարգևներ
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1957
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1960

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Յոկոձունաների ցանկ

Բարձրագույն յոկոձունա աստիճան վաստակած բոլոր ըմբիշների ցուցակը

Կատեգորիա:Սումո
Կատեգորիա:Ցանկեր:Սպորտ
Գասպար Կարոյան

**Գասպար Մկրտչի Կարոյան** (1884 (կամ 1888), Փերչենճ, Խարբերդի նահանգ - 17 հունիսի, 1957, Բոստոն), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1884 (1888) թվականին Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գավառի Փերչենճ գյուղում։ Հայրը զոհվել է Մեծ Եղեռնի ընթացքում։

Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի նախակրթարանում։ 1895 թվականին մազապուրծ փրկվել է կոտորածից։ Հայրը նրան տարել է Խարբերդի նահանգի Մեզիրե քաղաքի ֆրանսիացի կապուչին հայրերի որբանոցը, որտեղ և շարունակել է ուսումը։ Այնուհետև միջնակարգ կրթությունն ստացել է նույն հաստատության քոլեջում։ 1900 թվականին ավարտել է քոլեջը։ 1900-10 թվականներին հարազատ քոլեջում պատմության, հա­յոց լեզ­վի և գրա­կա­նու­թյան դասատու է աշխատել։ Ապա սովորել է Վենետիկում։

1910-14 թվականներին սովորել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։

1914 թ. սկսված Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, դեռևս ուսումը չավարտած, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և ծառայել որպես զինվորական բժիշկ։ Ծառայել է Սիրիայի և Պաղեստինի շրջաններում։ Օսմանյան բանակում իր հայրենակից պաշտոնակից ների պես անցել է անհամար վտանգների միջով։ Բանակի բժշկական հոգսերով տարված՝ ենթարկվել է բազում սպառնալիքների ու դավադրությունների և հրաշքով փրկվել։ Պաղեստինի ռազմաճակատում գերի է ընկել առաջացող անգլիական բանակին։ Եգիպտոսի հայոց առաջնորդարանի միջամտությամբ ազատ է արձակվել։ Որոշ ժամանակ ծառայել է Կիպրոսում, որտեղ զբաղվել է թուրք ռազմագերիների բուժամբ ու խնամքով։

1918 թվականին՝ պատերազմի ավարտից հետո, մեկնել է Բեյրութ և ուսումը շարունակել Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ 1919 թվականին ավարտել է համալսարանը և բժշկի վկայական ստացել։ 1919 թվականին մեկնել է Փարիզ և մասնագիտացման դասընթաց անցել առաջատար
բուժհաստատություններում։

1919-20 թվականներին աշխատել է Փարիզի հիվանդանոցներից մեկում։ 1920 թվականի օգոստոսին մեկնել է ԱՄՆ և հաստատվել Մասաչուսետս նահանգի Բոստոն քաղաքում։ Բոստոնի համալսարանում հանձնել է բժշկական քննությունները և բժշկի հավատարմագիր ստացել։ Բոստոնում բացել է իր բուժարանը և բժիշկ աշխատել։ Շուտով վայելել է շրջապատի սերն ու հարգանքը։ Մոտիկից հետևել է ազգային-մտավորական շարժմանը։ Երկար տարիներ թղթակցել է ամերիկահայ թերթերին։ Եղել է «Հայ­րե­նիք» պարբերականի գնահատված աշխատակիցներից մեկը և բժշկական, գիտական, գրական, հանրային, քաղաքական բազմաթիվ հոդված ներ հեղինակել։

Տիրապետել է հայերեն, թուրքերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն լեզուներին։

1957 թվականին՝ մահից մի քանի ամիս առաջ լույս է տեսել նրա երկար տարիների տքնաջան աշխատանքի արդյունքը հանդիսացող «Մեծ Եղեռ­նի նա­հա­տակ հայ բժիշկ­նե­րը (անոնց պատ­գամ­նե­րը)» արժեքավոր գիրքը։

1957 թ. հունիսի 17-ին Բոստոնում մահացել է երկարատև հիվանդությունից հետո՝ մոտ 71 տարեկանում։

## Աշխատություն
* Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։

## Գրականություն
* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ. Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
* Գէորգեան Կարօ, Ամէնուն տարեգիրքը, Դ. տարի, 1957, Պէյրութ, 1958։
* Տոքթ. Գ. Մ. Կարոյեանի մահը, Ֆրեզնօ, «Աս­պա­րեզ», 27-06-1958
* Վահէ Հայկ, Խարբերդ եւ անոր ոսկեղէն դաշտը, Նիւ Եորք, 1959։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Փերչենճ գյուղում ծնվածներ
Կարապետ Կընքապապյան

**Կարապետ Կընքապապյան** (նաև՝ Ընքապապյան, մոտ 1885, Կեսարիա, Անկարայի նահանգ - 1915, Ավանոզ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտ 1885 թվականին Անկարայի նահանգի Կեսարիայի գավառի կենտրոն Կեսարիա քաղաքում։ 1910 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Ավանոզի թաղապետական բժիշկ է աշխատել։

1915 թվականին սպանվել է Ավանոզում, թուրքերի կողմից՝ մոտ 30 տարեկանում։

## Գրականություն
*Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ. Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
*Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (19151923 թթ.), հ. 3, Անկարայի նահանգ, Երևան, 2006։
## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Կեսարիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Միհրան Կրճիկյան

**Միհրան Անդրանիկի Կրճիկյան** (մոտ 1850, Կ. Պոլիս - 1886, Էլասոն), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտ. 1850 թվականին Կոստանդնուպոլ­սում։ Որդին է անվանի բժիշկ, պրոֆեսոր Անդրանիկ փաշա Կրճիկյանի։

1873 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Կայսերական զինվորական բժշկական վարժարանը։ 1873 թվականից Կ. Պոլսի Հայդար փաշայի զինվորական հիվանդանոցում զինվորական բժիշկ է ծառայել։ Նաև Հայդար փաշայի զինվորական դեղագործական վարժարանում դասավանդել է բնագիտություն։

1886 թվականին՝ Թուրք-հու­նա­կան պա­տե­րազ­մի ժամանակ, օսմանյան բանակի զինվորական բժիշկ է ծառայել Էլասոնում (Ալասոնիա)։ 1886 թվականին Էլասոնում վարակվել է տիֆով և մահացել մոտ 36 տարեկանում։

## Գրականություն
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ, Իսթանպուլ, 1950։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տիֆից մահացածներ
Ալ-Ռաուդա

**Ալ-Ռաուդա** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է Բանիասի գավառի 7 շրջաններից մեկի՝ ալ-Ռաուդայի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով՝ շրջանն ուներ 12 088 բնակիչ՝ հիմնականում արաբներ։

Ալ-Ռաուդան գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին՝ Բանիաս քաղաքից 15 կմ հարավ և Տարտուս քաղաքից 20 կմ հյուսիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանիասի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Ներսես Շահբաղլյան

**Ներսես Շահբաղլյան** (1882, Վան - 5 սեպտեմբերի, 1915, Մուշ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1882 թվականին Վանում։ Ծնողները հավանաբար եղել են Վանի մերձակա Շահբաղի գյուղից, որտեղից էլ ծագել է ազգանունը։

Նախնական ուսումն ստացել է ծննդավայրի նախակրթարանում։ Ավարտել է Վանի համբավավոր դաստիարակ Համբարձում Երամյանի բարձրագույն վարժարանը։ 1912 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական
բժշկական վարժարանը։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվելուն պես, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Մու­շի զինվորական հիվանդանոցում ծառայել որպես զինվորական բժիշկ-վիրաբույժ։ 1915 թվականին միաժամանակ եղել է Մուշի թաղապետը։

1915 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, երբ արդեն ընթանում էին Մուշի հայերի տեղահանությունն ու ջար­դը, աշխատանքային ընկեր, Մուշի քաղաքապետական հայատյաց թուրք բժիշկ Ասաֆը երեկոյան մաուզերը թիկունքում բռնած այցելել է Ներսեսին և երբ վերջինս նրան դիմավորելով պատրաստվել է հյուրասիրել, Ասաֆը մաուզերով դիմահար կրակել է սանդուղքին կանգնած բժշկի կրծքին ու սպանել նրան՝ 33 տարեկանում։ Այս դեպքին ականատես է եղել Մուշի զինվորական հիվանդանոցի վերատեսուչ, ազգությամբ հավանաբար հույն բժիշկ Փեթրաքի բեյը, որը սակայն որևէ կերպ չի արձագանքել տեղի ունեցածին։

## Գրականություն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Կա­րո­յե­ան Գաս­պար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէ­ո­դիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր