Կարին Սփայնկ

**Կարին Սփայնկ** (, ), հոլանդացի լրագրող, գրող և ֆեմինիստ։ Նա նաև խոսքի ազատության պաշտպան և սոցիալական քննադատ է, որը քննադատել է «Նոր դարի» գրողներին և Սայենթոլոգիայի եկեղեցուն։

## Կենսագրություն
Սփայնկը ծնվել է Ամստերդամում և 1975-1981 թվականներին աշխատել է որպես միջնակարգ դպրոցի ուսուցչուհի՝ մասնագիտանալով անգլերենի մեջ։ 1981-1984 թվականներին նա սոցիոլոգիա է սովորել Ամստերդամի համալսարանում։ Նրա մոտ 1986 թվականին ախտորոշվել է բազմակի սկլերոզ։ 

1986 և 1987 թվականներին նա համակարգչային ծրագրավորողի վերապատրաստում է անցել «Volmac»-ում և «Fokker»-ում: Այս ընթացքում նա աշխատել է Խաղաղասիրական սոցիալիստական կուսակցությունում: 1988-ից մինչև 1990 թվականը աշխատել է «Fokker»-ում: 2018 թվականին նա դարձել է «Follow the Money»-ի գլխավոր խմբագիրը։ Նա պարբերաբար սյունակ էր գրում «Het Parool»-ի համար (1992-ից 2022 թվականներին) և նախկինում գրել է «De Groene Amsterdammer»-ի համար (1994-2003)։

2001-ից 2004 թվականներին նա եղել է Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության (ԵԱՀԿ) Մեդիայի ազատության բյուրոյի (ՄԱԲ) արտաքին խորհրդատու՝ խորհրդատվություն տրամադրելով նրանց խոսքի ազատության և ինտերնետի վերաբերյալ։
մինի|DVG-ի նախագահ Վան Լանգևելդեն պարգևատրում է Սփայնկին «2015 թվականի ազատ մտածող» մրցանակով
2005 թվականին նա դարձավ «Հաջորդ տասը տարիները» նոր գրքերի շարքի գլխավոր խմբագիրը։ Շարքի առաջին գիրքը, որը վերաբերում էր էլեկտրոնային հիվանդների գրառումներին (EPR) և երկու խոշոր հիվանդանոցների հաքերային հարձակումներին, հանգեցրեց քննարկման խորհրդարանում: Մի քանի ամիս անց «EPR»-ների ազգային ներդրումը կասեցվեց Առողջապահության նախարարության կողմից՝ հղում անելով Սփայնկի հետազոտությանը: Նույն թվականին նա սկսեց գրել «XS4ALL»-ի և «Hack-Tic»-ի պատմությունը:

2013 թվականին նա միացավ հոլանդական «Publeaks»-ի մատնիչների հիմնադրամի առաջարկությունների կոմիտեին,որը 2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ին մեկնարկեց «GlobaLeaks» ծրագրի վրա հիմնված մատնիչների բացահայտման նախաձեռնություն։

2015 թվականին Սփայնկը «De Vrije Gedachte»-ի կողմից ճանաչվել է տարվա ազատ մտածող։

2018 թվականին Սփայնկ «Mosse»-ի դասախոսություն է կարդացել՝ վերնագրված «Tussen Grewel en Fortuyn»։

## Սոցիալական քննադատություն
Սփայնկը խոսքի ազատության պաշտպան և սոցիալական քննադատ է։ Նրա թեմաներից մի քանիսն են՝

* Նոր դարի գրողներ, որոնք պնդում են, որ բոլոր հիվանդությունները միայն հոգեբանական երևույթ են։
* Սայենթոլոգիայի եկեղեցին, որը նրան դատի էր տվել ավելի քան տասը տարի։
* ԱՄՆ դատարանի որոշման դեմ, որը փակեց աբորտների դեմ պայքարող ինտերնետային կայքը, որը պարունակում էր աբորտ մատուցողների անունները, հասցեները, լուսանկարները և անձնական տվյալները՝ նրանց դեմ բռնության կոչերի հետ միասին (Սփայնկն իրեն բնութագրում է որպես աբորտի հարցում ընտրության կողմնակից, բայց կարծում էր, որ խոսքի ազատությունը պետք է գերակշռի)։
* Մարդկանց ինքնասպանության մեթոդների մասին տեղեկացնելու և տարբեր մեթոդների վտանգը կամ հուսալիությունը քննարկելու իրավունքը։

### Նյու Էյջի կողմնակիցների հետ վեճեր ֆիզիկական հիվանդությունների շուրջ
Սփայնկն առաջին անգամ ազգային ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց՝ մեղադրելով այնպիսի «Նոր դարի» գրողների, ինչպիսիք են Լուիզ Հեյը և Բերնի Սիգելը, ֆիզիկական հիվանդությունները չափազանց պարզեցնելու՝ դրանք վերածելով զուտ հոգեբանական երևույթի։ Տառապելով բազմակի սկլերոզով, նրան վիրավորել էր այն ենթադրությունը, որ իր հիվանդությունը ոչ այլ ինչ էր, քան իր սեփական բուժվելու ցանկության բացակայության արդյունքը: (Համեմատեք իդեալիզմը մատերիալիզմի հետ, տե՛ս նաև «Նոր մտքի շարժում»):

Նրա «Het strafbare lichaam» («Պատժիչ մարմինը») ակնարկում առաջացան այնպիսի նորաբանություններ, ինչպիսիք են «kwakdenken»-ը («շառլատան մտածողություն») և «orenmaffia»-ն («մտքերի ամբոխ»), որոնք նույնիսկ մտան հոլանդերենի բառարան։ Վերջինս ծագել է այն արտահայտությունից, որ ինչ-որ բան «ամեն ինչ ականջների արանքում է», այլ կերպ ասած՝ «ամեն ինչ մտքում է»։

### Սայենթոլոգիայի վերաբերյալ դատական գործընթաց Spaink-ի և XS4ALL-ի դեմ
1995 թվականին Սայենտոլոգիայի եկեղեցին սկսեց իրավական արշավ՝ ինտերնետից հեռացնելու այն, ինչը, ըստ նրա, հեղինակային իրավունքի խախտումներ և առևտրային գաղտնիքներ էին: Կարին Սփայնկը շատերից մեկն էր, որը տեղադրեց Ֆիշմանի երդմնագիրը պարունակող էջեր՝ քննադատելով եկեղեցին, և Սայենտոլոգիան պատասխանեց՝ դատի տալով Սփայնկին, ինտերնետային ծառայություն մատուցող «XS4ALL»-ին և Նիդեռլանդների 20 այլ ինտերնետ մատակարարների՝ հեղինակային իրավունքի խախտման համար, թալանելով «XS4ALL»-ի գրասենյակները՝ սերվերները գրավելու համար։ Ֆիշմանի երդմնագրի մի մասը կազմված էր փաստաթղթերից, որոնք Ֆիշմանը պնդում էր, որ դրանք Սայենթոլոգիայի պաշտոնական ուսմունքներն են։ Պատասխանողները ի պատասխան մարտահրավեր նետեցին եկեղեցուն՝ ապացուցելու համար, որ այն իրականում վիճարկվող փաստաթղթերի հեղինակային իրավունքի տերը է։

Եկեղեցին թույլ տվեց հոլանդացի նոտարին համեմատել եկեղեցու հեղինակային իրավունքով պաշտպանված փաստաթղթերը Սփայնկի գլխավոր էջի տեքստերի հետ։ Իր փաստաբանների միջոցով Կարին Սփայնկը ստացավ պատճենը և սկսեց վերաշարադրել իր գլխավոր էջը՝ ընդամենը մեկ շաբաթ առաջ, երբ պետք է քննարկվեր դատական նիստի ամփոփման միջնորդությունը։ Սփայնկը փոխարինեց վիճարկվող փաստաթղթերը փաստաթղթերի վերլուծությամբ՝ առատորեն, բայց ոչ չափազանց առատորեն մեջբերումներ կատարելով դրանցից։ Հոլանդիայի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը չունի արդար օգտագործման դրույթ, բայց թույլ է տալիս մեջբերումներ կատարել գիտական տարածման նպատակներով։ Սայենտոլոգիայի եկեղեցու ներկայացուցիչը օգտագործեց այս դեպքը՝ հիմնավորելու այն պնդումը, որ եկեղեցին հաղթել է դատական գործը։

Գործի ըստ էության քննության ժամանակ փոխզիջումների գնացին. դատարանը 1999 թվականին որոշեց, որ ծառայություն մատուցողները պատասխանատվություն են կրում այն փաստաթղթերի համար, որոնք օգտատերերը տեղադրում են իրենց կայքում։ Այնուամենայնիվ, Կարին Սփայնկի կողմից եկեղեցու հեղինակային իրավունքը խախտելու վերաբերյալ բոլոր պնդումները համարվեցին անհիմն, քանի որ Սփայնկը վերափոխել էր իր գլխավոր էջը, հենց որ պարզել էր, որ եկեղեցին իսկապես վավեր պահանջներ ունի այդ գլխավոր էջում գտնվող փաստաթղթերի որոշ մասերի նկատմամբ։ Սա անուղղակիորեն նշանակում էր, որ Սփայնկի գլխավոր էջում գտնվող եկեղեցու փաստաթղթերի գիտական ուսումնասիրությունը, ըստ որոշման, իրականում օրինական էր։

Դատական ծախսերը հավասարապես բաշխվել են կողմերի միջև: Նիդեռլանդներում դրանք սովորաբար կազմում են (ընդամենը) հազարավոր գուլդեններ. համեմատեք սա այն հարյուր հազարավոր դոլարների հետ, որոնք ամերիկացի սայենթոլոգիայի հակառակորդները ստիպված էին վճարել իրենց սեփական, ԱՄՆ-ում գտնվող դատական գործերը պարտվելուց հետո: Սա կարող է ցույց տալ, թե ինչու Սփայնկը դեռ կարող է պայքարել եկեղեցու դեմ, և ինչու են սայենթոլոգիայի քննադատները պնդում, որ եկեղեցու կողմից հարուցված դատական ​​հայցերի տարափը ոչ թե օրինական իրավունքի օգտագործում է, այլ ոտնձգության մի ձև (բարատրիա):

Սայենթոլոգիայի եկեղեցին բողոքարկեց այս որոշումը: Դատական նիստը սկզբնապես նախատեսված էր 2002 թվականի սեպտեմբերին, սակայն մի քանի անգամ հետաձգվեց: Վերջապես, 2003 թվականի սեպտեմբերին դատարանը որոշում կայացրեց Spaink-ի և ինտերնետային ծառայություններ մատուցողների օգտին բոլոր կետերով։ Երեք դատավորները պարզեցին, որ Սփայնկը և մատակարարները կարող էին իսկապես խախտել Նիդեռլանդների հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը. նախկինում չհրապարակված ստեղծագործություններից մեջբերումներ չեն թույլատրվում, և կասկածելի էր համարվում այն հարցը, թե արդյոք ԱՄՆ դատարանում որպես ապացույց հրապարակումը համարվում է «հրապարակում», թե ոչ: Այնուամենայնիվ, դատավորները կարծում էին, որ իրենք պարտավոր չեն որոշում կայացնել այս հարցի վերաբերյալ, քանի որ եվրոպական օրենսդրությունը սահմանում է, որ մեջբերումը օրինական է այն դեպքերում, երբ մեջբերումը ծառայում է ավելի բարձր նպատակի: Դատարանը ապացուցված համարեց, որ Սայենթոլոգիան կազմակերպություն է, որը փորձում է խաթարել ժողովրդավարությունը, և որոշեց, որ Սփայնկն իրավունք ուներ իր բացահայտման մեջ մեջբերել Եկեղեցուն։
մինի|Սայենթոլոգիայի դեմ իրավական հաղթանակը հիշատակող մարզաշապիկ։
Եկեղեցին կրկին բողոքարկեց, այս անգամ՝ Նիդեռլանդների Գերագույն դատարան: 2005 թվականի հուլիսին, դատարանի որոշումից մի քանի օր առաջ, Սայենթոլոգիան հետ վերցրեց բողոքարկումը։ Գերագույն դատարանը մերժեց Սայենտոլոգիայի պահանջները՝ ընդունելով Սայենտոլոգիայի հրաժարումը։ Այս հրաժարման հետևանքով Սայենտոլոգիան հնարավորություն չունի բողոքարկելու Եվրոպական դատարան, քանի որ դա հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ երկրի մակարդակով սպառվել են բոլոր իրավական միջոցները։ Վերաքննիչ դատարանի վճիռը ուժի մեջ է, սակայն Գերագույն դատարանը չի ավելացրել իր սեփական գնահատականը։

Սփայնկը շարունակել է քննադատել Սայենթոլոգիան և ակտիվորեն մասնակցում է «Project Chanology»-ի ամսական բողոքի ցույցերին կազմակերպության դեմ։

#### Այս դատական ​​գործի հետևանքները
Սկզբնական դատական գործում դատավորը պաշտպանեց այն օրենքը, որ ինտերնետ մատակարարները, որոնց հաճախորդները իրենց գլխավոր էջերում հղումներ են տեղադրում հեղինակային իրավունքի խախտման վերաբերյալ, նույնքան պատասխանատու են, որքան եթե հաճախորդներն իրենք խախտեին այդ հեղինակային իրավունքը։ Դատավորի որոշման այս մասը մեծ աղմուկ բարձրացրեց հոլանդական ինտերնետային համայնքում, որտեղ շատերը պնդում են, որ հղումը ստեղծագործություններ հրապարակելու մեխանիզմ չէ, այլ պարզապես հղում է ստեղծագործությանը։ Վերաքննիչ բողոքի 2003 թվականի սեպտեմբերի 4-ի վճռով այս որոշումը չեղյալ հայտարարվեց։

### Մահանալու իրավունք
Սփայնկը նաև ներգրավված է «Մահանալու իրավունք» շարժման մեջ. նա վարում է կայք, որը հնարավորություն է տալիս տեղեկատվություն ստանալ ինքնասպանության մեթոդների վերաբերյալ: Այս կայքը մեծ հակասությունների տեղիք տվեց, երբ 2005 թվականի հոկտեմբերին Լիվերպուլից և Լոնդոնից համապատասխանաբար Քրիստոֆեր Ասթոնը (25) և Մարիա Ուիլյամսը (42) ինքնասպանության մասին պայմանագիր կնքեցին՝ նույն թեման քննարկող լրատվական խմբում հանդիպելուց հետո։

## Գրականություն
* 1982 – (Պոռնոգրաֆիայի քաղաքականությունը։ Ֆեմինիստական տեսլականներ սեռականության վերաբերյալ) (էսսեների խմբագրված ժողովածու)։
* 1986 – Վեներա վան Միլոն բետոնե գործարանում (Վեներա դե Միլոն ցեմենտի խառնիչում) (շարադրություն)։
* 1991 –Հաշմանդամություն, (Կրքոտ անկատարություններ. հաշմանդամություն, էրոտիկա և մարմնի ընկալում) (Գոն Բյուրմանի լուսանկարներով)։
* 1992 – Պատժիչ մարմինը։ Մտքի մաֆիան, շառլատան մտածողությունը և պլացեբոյի էֆեկտը։
* 1993 – Ձողիկներ և քարեր կարճ պատմվածքներ։
* 1994 – Վալենդե վռուվ. (Ընկնող կին. Մարմնի ինքնակենսագրություն)։
* 1994 – Կիբորգները բավականին սովորական մարդիկ են (նրանք պարզապես ավելին են մտածում), (Ներածություն Դոննա Հարավեյի «A Cyborg Manifesto»-ի հոլանդերեն թարգմանությանը)
* 1996 – Խաչեք այն, ինչը չի կիրառվում, (էսսեներ)։
* 1998 – 1998 - Դե մենը հանդիպեց դե Համերին (Մուրճով մարդը) (թատերական ներկայացում)։
* 2001 – 2001 - (Մահը բշտիկների փաթեթում) (շարադրություններ)։
* 2005 – 2005 - (Բժշկական գաղտնիքներ) (շարադրություններ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլանդացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ