open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կաթիլային վերլուծություն

**Կաթիլային վերլուծություն**, որակական կամ կիսաքանակական միկրոքիմիական վերլուծության եղանակ, որի դեպքում հետազոտվող լուծույթը և նյութերը վերցնում են մի քանի կաթիլի չափով։ Որոշակի իոններ հայտնաբերելու համար օգտագործում են բնորոշ գունային ռեակցիաներ, որոնք իրականացվում են ֆիլտրի թուղթ, ժամացույցի ապակու վրա, միկրոտիգելներում։

Կաթիլային վերլուծությունյան մեջ կիրառում են մեծ զգայնությամբ և ընտրողականությամբ օժտված նյութեր, որոնց շնորհիվ էլ որոշվող իոնները կարող են հայտնաբերվել հետազոտվող լուծույթի այլ բաղադրիչների առկայությամբ։ Կաթիլային վերլուծությունը տարբերվում է կատարման արագությամբ, սարքերի պարզությամբ և բարձր զգայնությամբ։ Լայնորեն կիրառվում է նյութերն իրարից բաժանելու, դրանց մաքրությունն ստուգելու, ինչպես նաև տեխնիկական և կենսաբանական բազմաթիվ վերլուծությունների համար։

Կաթիլային վերլուծությունը հատկապես հարմար է կատարել դաշտային պայմաններում։

Կատեգորիա:Անալիտիկ քիմիա
Բրենդոն Ջենինգս

**Բրենդոն Բայրոն Ջենինգս** (անգլ.՝ *Brandon Byron Jennings*, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, խաղարկող։

Ավագ դպրոցի կարիերան անցկացրել է հայրենի Դոմինգեզի ավագ դպրոցում, իսկ ավելի ուշ՝ Օուք Հիլի ակադեմիայում։ Դպրոցի ավարտական տարում Ջենինգսի միջին ցուցանիշներն էին 32, 7 միավոր և 7, 4 արդյունավետ փոխանցում։ Ակադեմիան ավարտելուց հետո Ջենինգսը չի ընդունում Արիզոնայի համալսարանի առաջարկած կրթաթոշակային ծրագիրը և դրա փոխարեն միանգամից պրոֆեսիոնալ կարիերա է սկսում Իտալիայի «Վիրտուս Ռոմա» ակումբում, որի կազմում ընդամենը մեկ տարի անցկացնելուց հետո մասնակցության հայտ ներկայացնում 2009 թվականի NBA դրաֆթում, որտեղ էլ ընտրվում է «Միլոուքի Բաքսի» կողմից՝ 10-րդ ընտրության իրավունքով։

2013 թվականի հուլիսի 31-ին «Բաքսը» փոխանակում է Ջենինգսին «Դետրոյթ Փիստոնսի» հետ, ով իր հերթին զիջում է պաշտպան Բրենդոն Նայթին, հարձակվող Քրիս Միդլթոնին և կենտրոնական Վյաչեսլավ Կրավցովին։

## Մրցանակներ և այլ նվաճումներ
* Տարվա նորեկ խաղացող «Պրես Տելեգրամի» վարկածով (2005)
* Լես Շվամ մրցույթի ամենաարդյունավետ խաղացող (2006)
* «Elite 24 Hoops Classic» հանդիպման ամենաարդյունավետ խաղացող (Թայրիկ Էվանսի հետ, 2007)
* «Las Vegas Easter Classic» ամենաարդյունավետ խաղացող (2007)
* Թոփ 100 ավագ դպրոցների փլեյմեյքեր NBAPS վարկածով (2007)
* Goazcats.com ցուցադրության ամենաարժեքավոր խաղացող (2007)
* Նեյսմիթի անվան տարվա տղամարդ բասկետբոլիստ (2008)
* Գեյթորեյդի վարակածով Վիրջինիայի տարվա խաղացող (2007–08)
* Տարվա բասկետբոլիստ «Փերեյդ» ամսագրի վարկածով (2008)
* «EA SPORTS» Տարվա ազգային խաղացող (2008)
* McDonald's All-American (2008)
* Տարվա ազգային խաղացող «Մաքսփրեփս» վարկածով (2007–08)
* «Jordan Brand Classic» Արևելքի ամենաարժեքավոր խաղացող (2008)
* № 1 ավարտական դպրոցական ըստ «ESPN»-ի (2008)
* № 1 ավարտական դպրոցական ըստ «Van Coleman Hoopmaster»-ի (2008)
* № 1 ավարտական դպրոցական ըստ «Clark Franics Hoopscoop»-ի (2007, 2008)
* № 1 ավարտական դպրոցական ըստ «Dave Telep Scout.com»-ի (2008)
* NBA Արևելյան կոնֆերենցիայի ամսվա նորեկ (հոկտեմբեր-նոյեմբեր, 2009)
* NBA Արևելյան կոնֆերենցիայի ամսվա նորեկ (դեկտեմբեր, 2009)
* NBA Արևելյան կոնֆերենցիայի ամսվա նորեկ (հունվար, 2010)
* NBA «All-Rookie առաջին թիմ» խորհրդանշական հավաքականի անդամ (2009–10)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Euroleague.net կայքում

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օռլանդո Մեջիքի բասկետբոլիստներ
Կաթնաթթու

**Կաթնաթթու**, a-o քսիպրոպիոնաթթու, CH3CH (OH)COOH, միահիմն օքսիթթու։

Անգույն բյուրեղներ են, հեշտությամբ լուծվում են ջրում։

Գոյություն ունի օպտիկապես ակտիվ երկու իզոմերների (—), (+) (հալման ջերմաստիճանը՝ 25—26&nbsp;°C) և ոչ ակտիվ ռացեմիկ (±) (հալման ջերմաստիճանը՝ 18&nbsp;°C) ձևերով։ Առաջանում է շաքարանյութերը կաթնաթթվային տարբեր բակտերիաների ազդեցությամբ խմորելիս։

Արդյունաբերության մեջ ստացվում է եղեգնաշաքարի, դեկստրոզի և մալթոզի վրա Bacillus Delbriiki-ով ազդելիս։ (+) Կաթնաթթու ածխաջրերի ֆերմենաատիվ անաերոբ (առանց Օ2-ի մասնակցության) ճեղքման՝ գլիկոլիզի վերջնանյութն է կենդանի հյուսվածքներում (գլխավորապես մկաններում)։ Թթվածնի բացակայությամբ մկանում առաջացած կաթնաթթուն համարժեք է ծախսված գլիկոգենի քանակությանը (մկանի հոգնածությունը կապված է գլիկոգենի պաշարի սպառման և կաթնաթթվի կուտակման հետ)։ Օ2-ի առկայությամբ կաթնաթթվի 20%-ը օքսիդանում է CO<small>2</small>-ի և H<small>2</small>O-ի, իսկ անջատված էներգիան ծախսվում է մնացած կաթնաթթուն գլիկոգենի փոխարկելու համար։ Բույսերում և միկրոօրգանիզմներում կաթնաթթուն առաջանում է պիրուվատի վերականգնման ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գլիկոլիզ
Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Կատեգորիա:Օքսիդաթթուներ
Կաթնախոհանոց

**Կաթնախոհանոց**, ԽՍՀՄ-ում, հասարակական սննդի հիմնարկություն, որն իր խնդիրն էր համարում վաղ մանկական հասակի երեխաների համար բարձրորակ ու լիարժեք կաթնախառնուրդներ պատրաստումը։

Կաթնախոհանոցները կաթնախառնուրդներով ապահովում էին նաև մանկական այն հիմնարկությունները (մանկամսուրներ, հիվանդանոցներ, մանկատներ), որտեղ պայմաններ չկային դրանց պատրաստման համար։ Խոշոր կաթնախոհանոցներն ունեին բաշխիչ կայաններ՝ ըստ միկրոշրջանների։

Կաթնախոհանոցում կաթնախառնուրդները պատրաստում էին հաստատված ռեցեպտուրայի և տեխնոլոգիական պրոցեսի ու սանիտարական ռեժիմի կանոնների ճշգրիտ պահպանմամբ։ Պատրաստի կաթնախառնուրդները պարբերաբար ենթարկվում էին բակտերիալոգիական քննության։

## Արտաքին հղումներ
* Կաթնախոհանոցը ԽՍՀՄ-ում

Կատեգորիա:Կաթնամթերք
Կաթնախոտ

**Կաթնախոտ** (), կաթնախոտազգիների ընտանիքի բազմամյա, կոսմոպոլիտ խոտաբույսերի, կիսաթփերի և թփերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 600 տեսակ։

## Արեալ
[մինի|ձախից|Կաթնախոտ (''Polygala senega''): Բուսաբանական նկարազարդում ''Köhler's Medizinal-Pflanzen'' գրքից, [1887 ]]
Հանդիպում է Երևանի շրջակայքում, Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի մարզերում։ Աճում է չոր, քարքարոտ լանջերին, ալպյան և ենթալպյան մարգագետիններում, թփուտներում, օշինդրային կիսաանապատներում։

## Կենսաբանական նկարագիր
Բազմաթիվ ցողուններով բույս է, բարձրությունը՝ 10-40 (50) սմ։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջական, գծանշտարաձև կամ ձվաձև։ Ծաղիկները երկսեռ են, անկանոն, ողկույզներով, սպիտակ, վարդագույն, երկնագույն։ Ծաղկում է մայիս-հուևիսին։ Պտուղը երկբուն տուփիկ է։

## Կիրառություն
Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են գլիկոզիդներ, ալկալոիդներ, օրգանական թթուներ, ճարպայուղեր և այլն։ Արմատների եփուկն ու թուրմն օգտագործում են որպես խորխաբեր միջոց (տուբերկուլոզի, քրոնիկ, բրոնխաբորբի ժամանակ), նաև շաքարախտի և ռևմատիզմի բուժման նպատակով։
Հայաստանում մեկ տեսակ՝ կաթնախոտ ուրարտականը () էնդեմիկ է, վտանգված և գրանցված Հայաստանի կարմիր գրքում։
## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 800 (այլ տվյալներով՝ 500), Հայաստանում՝ 8 (11) տեսակ՝ 
*կաթնախոտ ալպիական (*P. alpicola*), 
*կաթնախոտ անդրկովկասյան (*P. transcaucasica*), 
*կաթնախոտ անատոլիական (*P. anatolica*), 
*կաթնախոտ ուրարտական (*P. urartu*)
* 

Կատեգորիա:Կաթնախոտազգիներ
Կաթնահյութ

thumb|Օփիումային կակաչից վնասվելու դեպքում հոսում է կաթնահյութ։
**Կաթնահյութ**, **լատեքս** բույսերի կաթնանոթների հեղուկ պարունակություն։ Այն հանդիպում է ծաղկավոր բույսերի շուրջ 10%-ի մոտ։

Լինում է թափանցիկ, կաթնագույն, դեղնադարչնագույն, դեղին կամ նարնջագույն։ 17-րդ դարից սկսած, *լատեքս *բառն օգտագործվում է բույսերի հեղուկ զանգվածի բնութագրման համար։ Այն հիմնականում պաշտպանում է բույսը բուսակեր միջատներից։ Մեծ քանակությամբ կաթնահյութ են պարունակում իշակաթնուկազգիների, բարդածաղկավորների, թթազգիների ընտանիքի բույսերի որոշ տեսակներ։ Կաթնահյութում լուծված կամ կախված վիճակում պարունակվում են ածխաջրեր, սպիտակուցներ, գլիկոզիդներ, աղեր, եթերային յուղեր։ Կաուչուկատու և գուտապերչատու բույսերի կաթնահյութի բնորոշ բաղադրամասերն են խեժերը, կաուչուկը, գուտապերչը։

Կակաչազգիների կաթնահյութում կան մեծ քանակությամբ ալկալոիդներ, սեխածառի կաթնահյութում՝ պապաին ֆերմենտը։ Բույսերի վնասումից կաթնահյութ տուրգորի ազդեցության տակ սկսում է հոսել դուրս։ *Taraxacum kok-saghyz*-ն արհեստական կուլտիվացվում է կաուչուկի արտադրության նպատակներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուսական հյութ
Կազանի խանություն

**Կազանի Խանություն** (թաթ.՝ Казан Ханлыгы, Qazan Xanlığı, قازان خانليغى), ֆեոդալական պետություն Միջին Պովոլժիեում (1438-1552)։ Կազմավորվել է Ոսկե Հորդայի անկման հետևանքով՝ Կամա-Վոլգյան Բուլղարիայի տարածքում։ Գլխավոր քաղաքը Կազանն էր։

Բաժանված էր դարուգների (օկրուգների) և ուլուսների (վիլայեթների)։ Բանակը կազմված Էր խանական գվարդիայից, առանձին ֆեոդալների ջոկատներից և աշխարհազորից։ 15-րդ դարի 60-ական թվականներին ռուսական պետությունը պայքար սկսեց Կազանի խանության դեմ։ Կազանի խանությունը 1521 թվականին դաշնություն կնքեց Ղրիմի և Աստրախանի խանությունների ու Նողայի Հորդայի հետ, 1524 թվականին վասալական կախման մեջ ընկավ Թուրքիայից։ 1552 թվականին Կազանի խանությունը և ամբողջ Միջին Պովոլժիեն միացվեցին Ռուսաստանին։

## Գրականություն
* Беспалов Р. А. Хан Улу-Мухаммед и государства Восточной Европы: от Белёва до Казани (1437-1445) // Золотоордынская цивилизация. Сборник статей. Вып.5. Казань: Институт истории им.Ш.Марджани АН РТ,  2012. С.53-70.
* Худяков М. Г. *[http://tatarica.narod.ru/cult/library/book/kazanhanligi/index.htm Очерки по истории Казанского ханства]*. — Казань. Комбинат изд-ва и печати, 1923.
* Худяков М. Г. *[http://tatarica.narod.ru/cult/library/book/kazanhanligi/index.htm Очерки по истории Казанского ханства]* / издание 3-е, дополненное. — Москва։ ИНСАН, 1991. ISBN 5-85840-253-4.
* Полное собрание русских летописей — 1904.; Москва, репринт, 1965. — Т. 13.
* Измайлов И. М. Завоевание казанского ханства: причины и последствия (критический разбор новых тенденций современной российской историографии) 
* Исхаков Д. К вопросу об этносоциальной структуре татарских ханств (на примере Казанского и Касимовского ханств XV-сер. XVI вв.) 
* Алишев С. Х. Казань и Москва: межгосударственные отношения в XV—XVI вв 

Կատեգորիա:Կազանի խանություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կազանլիկի գոգավորություն

**Կազանլիկի գոգավորություն** (), միջլեռնային տեկտոնական գոգավորություն Բուլղարիայում։ Երկարությունը 94 կմ է, միջին լայնությունը՝ մոտ 10 կմ, տարածությունը՝ մոտ 780 կմ2, միջին բարձրությունը՝ 350 մ։ Հյուսիսից պարփակված է Ստարա Պլանինա, հարավից՝ Սրեդնա Գորա լեռնաշղթաների լանջերով։

Գոգավորությունով հոսում է Թունջա գետ, ամենամեծ քաղաքը Կազանլիկն է։

Կատեգորիա:Բուլղարիայի գոգավորություններ
Կաթնաթթվային մթերք

thumb|265x265px|Դադիահը Արևմտյան Սումատրիայի կաթնաթթվային խմիչք է, որը պատրաստվում է չեփված և չտաքացված բուֆալոյի կաթից։**Կաթնաթթվային մթերք**, կաթնամթերքի խումբ, որը պատրաստվում է կենդանիների չզտած կաթից կամ դրա ածանցյալներից (սերուցք, յուղազրկված կաթ, շիճուկ), ինքնաթթվեցմամբ կամ մերաններով թթվեցմամբ։ Ըստ որոշ աղբյուրների կաթնաթթվային մթերքներն օգտագործվել են մ․ թ․ ա․ 10 000 թվականից։

Կաթնաթթվային մթերքը պատրաստվում է կովի, ոչխարի, այծի և այլ կենդանիների կաթից։ Կաթնաթթվային մթերքի արտադրության նախապատրաստական փուլում կաթը նախ պաստերիզացվում է կամ եռացվում (մածունի համար), որը կանխում է կաթի մեջ եղած վնասակար մանրէների զարգացումը։ Այնուհետև կաթը թթվեցնում են կաթնաթթվային բակտերիաների կամ խմորիչների միջոցով։ Կաթնաթթվային մթերքը լինում է կաթնաթթվային (կաթնաշոռ, թթվասեր) և խառը խմորման (մածուն, կեֆիր, կումիս և այլն)։ Կաթնաթթվային խմորման կաթնաթթվային մթերքում մանրէները կաթնաշաքարը քայքայում են և առաջացնում կաթնաթթու։

Կաթնաթթվի ազդեցությամբ կաթի կազեինը մակարդվում է, որից էլ կաթնաթթվային մթերքի մարսելիությունը կաթի համեմատ զգալիորեն բարձրանում է։ Խառը խմորման կաթնաթթվային մթերքում կաթնաշաքարից առաջանում է նաև սպիրտ, ածխաթթու գազ, ցնդող թթուներ, որոնք նույնպես բարձրացնում են կաթնաթթվային մթերքի մարսելիությունը։ Սպիտակուցների և յուղի պարունակությամբ կաթնաթթվային մթերքը չզտած կաթից գրեթե չի տարբերվում։

Կաթնաթթվային մթերքի դիետիկ և բուժիչ հատկությունները պայմանավորված են կաթնաթթվի, մեծ քանակությամբ կաթնաթթվային բակտերիաների, ինչպես նաև անտիբիոտիկ նյութերի առկայությամբ։ Կաթնաթթվային մթերքի որոշ տեսակներ օգտագործվում են մարսողական համակարգի հիվանդությունների, տուբերկուլոզի բուժման և աթերոսկլերոզի կանխարգելման համար։ Կաթնաթթվային մթերք պատրաստում են տնային և արտադրական պայմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաթնաթթվային մթերք
Խորամաբադ

**Խորամաբադ ** կամ *Խորամ Աբադ* (), քաղաք Իրանի արևմուտքում, Լոռեսթան նահանգի վարչական կենտրոնը։ Վերջին մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է , հիմնականում՝ լուռեր։ Խորամաբադը գտնվում է Զագրոսի լեռներում, կարևոր գյուղատնտեսական կենտրոն է։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 373 416 մարդ, որոնք կազմում էին 109 231 տնտեսություն։ Խորամաբադը բնակչությամբ Լոռեսթան օսթանի ամենախոշոր և Իրանի քսաներեքերորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում տրված է աղյուսակում ստորև.

Քաղաքում բնակվում են հիմնականում լոռեր և քրդեր.

## Պատմություն
Խորամաբադը Իրանի տարածքում մարդու առաջին բնակավայրերից է։ Այստեղ հայտնաբերվել են բազմաթիվ քարանձավային կացարաններ (40-50 հազ. տարի)։ Շատ հետազոտողներ կարծում են, որ Խորամաբադը հիմնվել է Էլամի դինաստիայի օրոք (մ.թ.ա. 3200-2700 թթ.)։

Քաղաքի կենտրոնում գտնվում է Ֆալաք-օլ-Աֆլաք ամրոցը, որը կառուցվել է Սասանյանների օրոք։ 14-րդ դարում ամբողջովին ավերվել է։ Սեֆյանների օրոք քաղաքը ծաղկել է և դարձել Իրանի կարևոր կենտրոններից մեկը։

## Ուսումնական հաստատություններ
thumb|Խորամաբադի Ազատ Իսլամական Համալսարան

* Լոռեսթանի բժշկական համալսարան
* Մադաննի տեխնիկական քոլեջ
* Խորամաբադի Ազատ համալսարան
* Լոռեսթանի համալսարան

## Քույր քաղաքներ
*  Յամագատա (2009 թ.-ից)
*  Աֆյոնքարահիսար (2015 թվականից)

## Արտաքին հղումներ
*aeka.persianblog.ir 
*Lorestan Historic Museum Gallery 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոռեսթան
Կցագիր

[thumb|Որոշ [Լատինական այբուբեն|լատինատառ կցագրեր]]**Կցագիրը** ( - կապ), նշան է, օգտագործվող աշխարհի տարբեր այբուբեններում, որը ստացվում է երկու կամ ավելի տառերի միացությունից, օրինակ՝ դանիերենում, իսլանդերենում, նորվեգերենում, օսերենում՝ *æ*-ն, գերմաներենում՝ *ß*-ն, հայերենում՝ ﬖ, և, ﬓ։

Կցագրում երկու տառերը կապող մասնիկը կոչվում է կեռչան ( կամ )։

## Պատմություն
Կցագիրը լայնորեն սկսեց կիրառվել միջնադարում, գրելու արագացման և տեղ տնտեսելու համար։ Ներկայումս կցագրեր կարելի գտնել միայն պատմական աղբյուրներում, կամ այն լեզուներում, որտեղ կցագրերը առանձին տառի կարգավիճակ ունեն (ֆրանսերենում, նորվեգերենում, հոլանդերենում ևն)։ Արաբական այբուբենում օգտագործվում է Լամ Ալիֆ կցագիրը։ Չինարենում որպես կցագիր է օգտագործվում բառակապակցությունը՝ ներկայացված մեկ հիերոգլիֆում։ Եթե կցագիրն օգտագործվում է երկար ժամանակ, նրա էվոլյուցիան շարունակվում է։ Մասամբ, հնարավոր է կցագրի առանձին հատուկ սիմվոլի վերածումը։ Օրինակ «@» նշանը, որը ըստ վարկածներից մեկի, առաջացել է անգլիերեն «at» նախդիրից։

Լատիներեն այբուբենում ընդունված է 9 ստանդարտ կցագիր՝ ae, AE, oe, OE, fi, fl, ff, ffi, ffl, որոնցից առաջին 6-ն են մտնում ստանդարտ լատինական կոդավորման կազմի մեջ։ Սակայն շեղ ու ձեռագրային տարբերակներում կարող են կիրառվել նաև as, ct, st և այլ գրույթներից կազմված կցագրեր։ Կցագրեր են կիրառվում նաև ae, AE, oe, OE երկբարբառները ցուցադրելիս։

## Կցագիրը հայոց լեզվում
Կցագրերը հայերենում լայնորեն կիրառվել են մինչ գրատպության շրջանի գալը։ Կցագրվում էին ոչ միայն երկու, այլ ավելի տառերը, ընդհուպ մինչև ամբողջական բառեր։ Մետաղական տպագրության շրջանում կցագրերը իրենց տեղը սկսում են զիջել։ Կցագրերը նաև համարվել են ոչ հատուկ գրոտեսկային տառատեսակներին, որոնք ստեղծվեցին ու լայն սկսեցին կիրառվել 18-րդ դարից սկսած։

և կցագիրը Խորհրդային Միության բարեփոխումներից հետո ստացավ առանձին տառի կարգավիճակ, որը դարձավ միակը, որ չունի մեծատառ։ Այն Յունիկոդում ներկայացված է U+0587 կոդով։ Յունիկոդում ներկայացված են նաև հայկական ﬖ և ﬓ կցագրերը։ Կոդերն են համապատասխանաբար՝ U+FB16 և U+FB13։ Կցագրերի թիվը ժամանակի ընթացքում աճել է՝ յունիկոդի ավելի լայն կիրառմանը զուգընթաց։ 2020-ականների սկզբի դրությամբ տարբեր տառատեսակնում կարելի հանդիպել հետևյալ կցագրերը՝ Ե+Վ, Թ+Յ, Մ+Ծ, Մ+Ն, Մ+ն, մ+կ, մ+ն, մ+ե, մ+ի, մ+խ, զ+յ, լ+յ, կ+յ, պ+յ, վ+ն, վ+յ, ճ+ն։

## Կցագրության օրինակներ


File:Old cyrillic yus big iotified.png|Հին-սլավոնական կցագիր՝ «մեծ юс»
File:Chinese Character zhao1 cai2 jin4 bao3.png|Չինական կցագիր՝ «招財進寶»
File:Armenian ligature.png|Հայկական կցագիր «ﬖ»
File:JanaSanskritSans ddhrya.svg|Դևանագարի — կցագիր «*ddhrya*»
File:Taw alaph.svg|Սիրիական կցագիր «թավ-ալաֆ»
File:23a-Lam-Alif.png|Արաբական կցագիր «Լամ Ալիֆ»
File:Greek ligature mu-omega.svg|Միջնադարյան հունական կցագիր «Մյու-օմեգա».
File:Etlig.svg|Կցագիր «et».
File:Old sign of Russian ruble.svg|Ռուբլիի խորհրդանիշ, կյուրեղագրի Р և У ճեպագիր տառերից կազմված



## Տես նաև
* Փակագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տառատեսակներ
Կատեգորիա:Հնագրություն
Նիկոս Կազանձակիս

**Նիկոս Կազանձակիս** (, ), հույն գրող։

Առաջին ստեղծագործություններն են «Օձը և շուշանը» (1906) վիպակը, «Լուսանում է» (բեմ. 1907), «Զոհաբերություն» (1910) պիեսները։ 1925-1929 թվականներին երեք անգամ այցելել է ԽՍՀՄ։ Ողջունել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը («Ինչ տեսա Ռուսաստանում», 1928, «Մոսկվան կոչ արձակեց», 1931, ֆրանսիական, հունական. «Տոդա Ռաբա», 1934)։

«Քրիստոսը կրկին է խաչվում» (շվեդական հրատարակչություն 1950 թ., հունական հրատարակչություն 1954, հայերեն հրատարակչություն 1965), «Վերջին գայթակղությունը» (1955, հունարեն) և «Կապիտան Միխալիսը։ Մահ կամ ազատություն» (1953) վեպերում արտահայտված է բողոք ընդդեմ բուրժուական հարաբերությունների և կրոնական կեղծ բարեպաշտության։

«Հույն Զոռբան կամ Ալեքսիս Զոռբայի կյանքն ու բարքը» գիրքը շատերի կարծիքով Նիկոս Կազանձակիսի լավագույն ստեղծագործությունն է։ Այն դասվել է համաշխարհային գրականության բոլոր ժամանակների հարյուր լավագույն գրքերի շարքում։ Գրքի հիման վրա նկարահանվել է Միխալիս Կակոյանիսի «Հույն Զոռբան» եռակի օսկարակիր ֆիլմը։

1947 թվականից ապրել է Ֆրանսիայում և ԳՖՀ-ում։ Խաղաղության միջազգային մրցանակի դափնեկիր է (1956)։
[մինի|Նիկոս Կազանձակիսի գերեզմանը  [Հերակլիոնում։ Տապանին գրված է՝

Ես ոչնչի հույս ունեմ

Ես ոչնչից չեմ վախենում

Ես ազատ եմ։]]

## Գրականություն
* Prevelakis P. Nikos Kazantzakis and His Odyssey. A Study of the Poet and the Poem. New York։ Simon and Schuster, 1961
* Kazantzakis H. Nikos Kazantzakis. A biography based on his letters. New York։ Simon and Schuster, 1968 (переизд. 1983)
* Bien P. Nikos Kazantzakis. New York։ Columbia UP, 1972
* Levitt M.P. The Cretan Glance, The World and Art of Nikos Kazantzakis. Columbus։ Ohio State UP, 1980
* Μαράς Σ. Νίκος Καζαντζάκης. Τέχνη και Μεταφυσική. Αθήνα, 1988
* Bien P. Kazantzakis. Politics of the Spirit. Princeton։ Princeton UP, 1989
* Wilson C., Dossor H.F. Nikos Kazantzakis. Nottingham։ Paupers, 1999
* Middleton D.J.N. Novel Theology։ Nikos Kazantzakis’s Encounter with Whiteheadian Process Theism. Macon։ Mercer UP, 2000
* Owen L. Creative Destruction։ Nikos Kazantzakis and the Literature of Responsibility. Macon։ Mercer UP, 2003
* Middleton D.J.N. Scandalizing Jesus?։ Kazantzakis’s 'Last Temptation of Christ' Fifty Years On, New York։ Continuum, 2005

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
«Հույն Զոռբան» հայերեն թարգմանությամբ (թարգմանիչ՝ Շամրիկ Խաչատրյան), էջ՝ 11-94 ։

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Աթենքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հույն գրողներ
Կատեգորիա:Հույն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հույն լրագրողներ
Կատեգորիա:Հույն սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հույներ
Կատեգորիա:Հույն դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հույն բառարանագիրներ
Հապավում

Հապավումները երեք տեսակ են լինում` տառային, մասային և բառային։

# տառային (գրվում է յուրաքանչյուր բառի առաջին տառը, օրինակ՝ ԶԼՄ-զանգվածային լրատվական միջոց)
# վանկային (գրվում է յուրաքանչյուր բառի որևէ վանկը, օրինակ՝ ուսմասվար-ուսումնական մասի վարող)
# խառը (կարող է գրվել և՛ բառը կամ բառի վանկը, և՛ տառային հապավումը, օրինակ՝ Սևանհէկ)

Տառային հապավման օրինակ է ՀՈւԽ հապավումը, որն առաջացել է Համակարգչային ուսուցողական խաղեր բառերի առաջին տառերից։ ԿԳՆ՝ Կրթության և գիտության նախարարություն, ԲՈՀ՝ Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողով, բուհ՝ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, ԿԱԻ՝ Կրթության Ազգային Ինստիտուտ, ՀՀՀ՝ Հայկական համառոտ հանրագիտարան և ԱՀ՝ Արցախի Հանրապետություն։

## Գրականություն
* Ալեքսանդր Մարգարյան, Հայերենի հապավումները և նրանց առանձնահատկությունները, Ե., Ա. հ., 1977, 96 էջ։
* Ալեքսանդր Մարգարյան, Հայոց լեզվի հապավումների բառարան, Ե., Հայաստան, 1979, 148 էջ։

## Արտաքին հղումներ
* Տառային հապավումների հայերեն առցանց բառարան

Կատեգորիա:Բառագիտություն
Կազանի Աստվածամոր տաճար (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Կազանի Աստվածամոր տաճար** (), տաճար Սանկտ Պետերբուրգում։ Ճարտարապետական հուշարձան է՝ կառուցված 1801-1811 թվականներին՝ ռուսական կլասիցիզմի ոճով (ճարտարապետ՝ Անդրեյ Վորոնիխին)։

Խաչաձև-գմբեթավոր հորինվածքով կառույցի կողային ձգված ճակատներին կից են 6 սյուն պորտիկներով կիսաշրջանաձև սյունաշարերը, որոնցից հյուսիսը բացվում է դեպի Նևսկի պողոտա։ Գլխավոր մուտքը արևմուտքից է, փոքր հրապարակից, որը շըրջափակված է թուջե կիսաշրջանաձև պարսպով։ Քանդակային հարդարանքի հեղինակներն են Ի. Մարտոսը, Ի. Պրոկոֆևը, Վ. Դեմուտ-Մալինովսկին, Ֆ. Շչեդրինը և ուրիշներ։

Տաճարում է թաղված (1813) Միխայիլ Կուտուզովը։ 1932 թվականին Կազանի Աստվածամոր տաճարում բացվել է Կրոնի և աթեիզմի պատմության թանգարանը։

700px|մինի|կենտրոն|Տաճարի համայնապատկերը

## Գրականություն
* Казанский собор // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Гусаров А.Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб, 2010. — ISBN 978-5-93437-363-5

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի տաճարներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Հակոբ Մեղապարտի հուշարձան (Երևան)

**Հակոբ Մեղապարտի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Իսահակյան փողոցում, Գրքի պալատի և Արմենպրես լրատվական գործակալության շենքի դիմաց, տեղադրվել է 1987 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ Մ. Ավագյան
* Քանդակագործ՝ Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ Խաչատուր Իսկանդարյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է գրանիտից, չափսերը` 6x3,5 մետր։

Արձանը պատկերում է Հակոբ Մեղապարտին, որի ձախ ձեռքում նրա հրատարակած առաջին գիրքն է՝ «Ուրբաթագիրքը»։ Ներքևի աջ անկյունում, «Հակոբ Մեղապարտ» գրության վերևում, Հակոբ Մեղապարտի տպանշանն է՝ լատիներեն D. I. Z. A. տառերով, որը նշանակում է.  D` Dei Servus, Աստծու ծառա, I` Iakobus, Հակոբ, Z` Zanni, Ծաննի՝ Հովհաննես (յան), A` Armenius, Հայ։

Հակոբ Մեղապարտին նվիրված հուշարձան կա նաև Զմմառում (հեղինակ՝ Ր. Ետալյան)։

## Պատկերասրահ

File:Հակոբ Մեղապարտի հուշարձան (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Հակոբ Մեղապարտի հուշարձան 02 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Հակոբ Մեղապարտի հուշարձան 01 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
Պատկեր:Monument of Hakop Meghapart 06.jpg|Հակոբ Մեղապարտի հուշարձանը խոշոր պլանով
Պատկեր:Monument of Hakop Meghapart 05.JPG|Հակոբ Մեղապարտի տպանշանը՝ լատիներեն D. I. Z. A. տառերով
Պատկեր:Monument of Hakop Meghapart 03.JPG|Հակոբ Մեղապարտի հուշարձանի առջև տեղադրված QR-կոդով տախտակ-ուղեցույցը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ՀՀ հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Խաչատուր Իսկանդարյանի քանդակներ
Ալֆրեդո Կազելլա

**Ալֆրեդո Կազելլա** (), (), իտալացի կոմպոզիտոր, դաշնակահար, դիրիժոր, երաժշտագետ։ Հռոմի «Մանտա Չեչիլիա» ակադեմիայի պրոֆեսոր (1915)։

1917 թվականին Հռոմում հիմնադրել է Ազգային երաժշտության ընկերություն (1923 թվականից՝ Նոր երաժշտության կորպորացիա)։ Երաժշտության մեջ մոդեռնիզմի և նեոկլասիցիզմի ջատագովներից է։

Գրել է օպերաներ («Օձ կինը», «Հեքիաթ Օրփեոսի մասին», երկուսն էլ բեմադրվել են 1932 թվականին), բալետներ, սիմֆոնիաներ, դաշնամուրային նվագադարձություններ, երաժշտագիտական աշխատություններ։

1952 թվականից Նեապոլում անցկացվում են դաշնակահարների Կազելլայի անվան միջազգային մրցույթներ։

### Բեմական երաժշտություններ և օպերաներ
* *Il convento veneziano* (1912-1913)
* *Notte di maggio* (*Մայիսյան գիշեր*)
* *La Giara*, Op. 41 (1924)
* *La Donna Serpente*, Op. 50 (1928-1931)
* *La Favola d'Orfeo*, Op. 51 (1932)
* *Il Deserto Tentato*, Op. 60 (1937)
* *La Camera dei Disegni (Balletto per Fulvia)*
* *La Rosa del Sogno*, Op. 67 (1943)

### Դաշնամուր
* Pavane op.1 (1902)
* *Variazioni su una ciaccona* op.3 (1903)
* Toccata op.6 (1904)
* Sarabande op.10 (1908)
* *Berceuse triste*, op.14 (1909)
* Barcarola (1910)
* Nove pezzi, op.24 (1915)
* *Pagine di guerra, 4 film musicali* pour piano à quatre mains (1915-Orchestré en 1918)
* *Pupazzetti*, 5 pièces faciles pour piano à quatre mains (1916)
* Sonatine en trois mouvements, op.28 (1916)
* *A notte alta*, op.30 (1917)
* *Deux contrastes*, op.31 (1916)- (1918)
* *Cocktail's dance* (1918)
* *Inezie*, op.32 (1918)
* *11 Pezzi infantili*, op.35 (1920)
* Deux ricercare sur le nome de B-A-C-H, op.52 (1932)
* *Sinfonia, arioso e toccata* op.59 (1936)
* 6 études op.70 (1942-1944)
* Trois Pieces pour Pianola, avant 1921

### Կամերային երաժշտություն
* Barcarolle et scherzo pour flûte et piano op.4 (1903)
* Sonate nº 1 pour violoncelle et piano op.8 (1906)
* Cinq pièces pour quatuor à cordes op.34 (1920)
* *Scarlatiana*, Divertimento sur une musique de Domenico Scarlatti pour piano et petit orchestre. (1926)
* Sonate nº 2 en do majeur pour violoncelle et piano op.45 (1926)
* Trio pour violon, violoncelle et piano op.62* ([[1938]])
* Sonate pour harpe op.68 ([[1943]])
* *Siciliana e Burlesca'' pour flûte et piano

## Գրականություն
* Богоявленский С. Итальянская музыка первой половины XX века: Очерки. Л., Музыка, 1986.- 144 с.
* Theodore Baker et Nicolas Slonimsky (trad. Marie-Stella Pâris, préf. Nicolas Slonimsky), Dictionnaire biographique des musiciens [« Baker's Biographical Dictionnary of Musicians »], t. 1 : A-G, Paris, Robert Laffont, coll. « Bouquins »,‎ 1995 (réimpr. 1905, 1919, 1940, 1958, 1978), 8e éd. (1re éd. 1900), 4728 p. (ISBN 2-221-06510-7), էջ 695

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իտալացի մանկավարժներ
Կուլտ Ուչդերե

**Կուլտուրնոյե Ուչ-Դերե** (ռուսերեն՝ Культурное Уч-Дере), միկրոշրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Լազարևսկի շրջանում։ Գտնվում է շրջկենտրոն հանդիսացող Լազարևսկոյե միկրոշրջանից 51 կմ հարավ-արևելք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 14 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում են հիմնականում հայեր և ռուսներ, ովքեր զբաղվում են թեյի և ծխախոտի մշակությամբ, ինչպես նաև այգեգործությամբ։ Այնտեղ առկա է ութամյա դպրոց, ակումբ, բուժկայան և առողջարան։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրել են Տրապիզոնի շրջակայքի գյուղերից եկած հայերը, 1884 թվականին։ Ներկայումս այցելում են ոչ մեծ թվով զբոսաշրջիկներ։

Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սոչի
Քալաթ

**Քալաթ** (), քաղաք Իրանի Ռազավի Խորասան օստանում։ Մտնում է համանուն բահշի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6587 մարդ՝ 1161 ընտանիք (2010 թ.)։ Քաղաքը գտնվում է Իրանի և Թուրքմենստանի պետական սահմանի մոտ։

## Ժողովրդագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Մարիա Կազարես

**Մարիա Կազարես** (, իսկական ազգանունը՝ Կասարես Կիրոգա, ), ազգությամբ իսպանուհի ֆրանսիացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Մարիա Կազարեսը ծնվել է 1922 թվականին Լա-Կորունայում (Իսպանիա)։ Քաղաքական հայտնի գործիչ Սանտյագո Կազարես Քուրիոգայի դուստրն է։ 1936 թվականին ընտանյոք Ֆրանսիա ապաստանած Մարիան  1942 թվականին ավարտել է Փարիզի կոնսերվատորիայի դրամատիկական արվեստի դասընթացը, հանդես եկել Փարիզի մի շարք թատրոններում։ 1952 թվականին խաղացել է Կոմեդի-Ֆրանսեզում, Աթենայում, ապա՝ Ժան Վիլարի Ազգային ժողովրդական թատրոնում, մասնավորապես Ժերար Ֆիլիպի ընկերակցությամբ։ Նկարահանվել է Ռոբերտ Բրեսոնի «Բուլոնյան անտառի տիկնայք» (1945), Ժան Կոկտոյի «Օրփեոս» (1949) և «Օրփեոսի կտակը» (1960): 1960 թվականից՝ «Աթենեյ» թատրոնի դերասանուհի։ Լավագույն դերերից են՝ Վիկտորիա (Ալբեր Քամյուի «Պաշարում»), Մարի Թյուդոր (Վ. Տյուգոյի «Մարի Թյուդոր»), Գրուշա («Կարամազով եղբայրներ», ըստ Դոստոևսկու), Մարի Թյուդոր (Վիկտոր Հյուգոյի «Մարի Թյուդոր»), Ֆեդրա (Ժան Ռասինի «Ֆեդրա»)։ 1945 թվականից նկարահանվել է կինոյում («Պարմի մենաստան», «Որփեոն»)։ 1982 թվականին 60-ամյա Կազարեսը գլխավոր դերակատարումով հանդես է եկել թատրոնում, խաղալով Դոստոևսկու «Դևեր» պիեսում։

Դերասանուհի Մարիա Կազարեսին անվանում էին «Էքզիստենցիալիզմի մուսա»։ Ալբեր Քամյուն իր օրագրերում խոստովանում էր, որ Մարիան իր կյանքի մեծագույն սերն է։ «Մենք երջանիկ էինք, սակայն այդ երջանկությունը թունավորվում էր մեր հպարտությամբ։ Հպարտ սերն օժտված է վեհությամբ, սակայն զուրկ է հուսալիությունից, որը կարող է պարգևել միայն անձնվեր սերը»։

## Գրականություն
* *Résidente privilégiée* by Maria Casarès, Fayard, 1980 ISBN 2-213-00779-9
* *El periodismo es un cuento* by Manuel Rivas / "La mujer rebelde". Alfaguara, 1997 ISBN 9788420479071
* *Maria Casarès : L'étrangère* by Javier Figuero & Marie-Hélène Carbonel, Fayard, 2005 ISBN 9782213624013
* *La extranjera* by Javier Figuero, CreateSpace Independent Publishing Platform, 2017 ISBN 9781542994071
**Tu me vertiges - L'amour interdit de Maria Casarès et Albert Camus* by Florence M.-Forsythe, Le Passeur Éditeur, 2017 ISBN 9782368905203
* *Albert Camus, Maria Casarès. Correspondance inédite (1944-1959)*. Avant-propos de Catherine Camus. Gallimard, 2017 ISBN 9782072746161

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Ուչ-դերե (այլ կիրառումներ)

**Ուչ-դերե** կարող է վերաբերել․

### Աշխարհագրություն
* Կուլտ Ուչդերե, գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում
* Ուչ-Դերե, գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում
* Նիժնեե Ուչ-Դերե, գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում
* Ուչ-դերե, Սև ծով թափվող գետ
Սերգեյ Կազբինցև

**Սերգեյ Բոգդանի Կազբինցև** (), ազգությամբ հայ գեներալ-մայոր (1942)։ Եղել է ԽՄԿԿ անդամ 1925 թվականից։ Ավարտել է Հյուսիսային Կովկասի ռազմական շրջանի ռազմաքաղաքական դպրոցը (1926), Մ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիային կից բարձրագույն քաղաքական կազմի վերապատրաստման դասընթացը (1941)։

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղել է Արևմտյան ռազմաճակատի 19-րդ բանակի շտաբի զինվորական կոմիսար, 1941 թվականի օգոստոսից՝ Արևմտյան ռազմաճակատի զինվորական կոմիսար, ապա՝ շտաբի պետի տեղակալ։ 1944 թվականին նշանակվել է 3-րդ Բելառուսական ռազմաճակատի քաղվարչության պետի տեղակալ, ապա՝ քաղվարչության պետ։ Մասնակցել է Բելառուսիայի, Մերձբալթիկայի ազատագրմանը, Արևելապրուսական գործողությանը։

Ետպատերազմյան տարիներին վարել է պատասխանատու պաշտոններ, եղել է ԽՍՀՄ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի քաղբաժնի պետ, Գլխավոր շտաբի ռազմագիտական վարչության պետի քաղաքական գծով տեղակալ։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 2 և այլ շքանշաններով։

Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ կոմիսարներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կազիմիր II Արդարամիտ

**Կազիմիր II Արդարամիտ** (, ), լեհ իշխան (1177 թվականից)։

1180 թվականին արտոնություններ է շնորհել աշխարհիկ և հոգևոր ֆեոդալներին՝ ընդլայնելով նրանց իմունիտետը ի վնաս խոշոր իշխանների։ Մասնակցել է Գալիցիա-Վոլինյան Ռուսիայի համար մղվող պայքարին՝ ձգտելով այդտեղ գահ բարձրացնել իր դրածո հունգար իշխան Անդրեյին, բայց հաջողության չի հասել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Lewicki, «Wstąpenie na tron polski Kazimierza Jag.» (XX т. «Rozpraw hist.»; Краковской акад. հրատարակություն);
* Papée, «Przełom w stosunkach miejskich za K.-Jag.»;
* Papée, «Polityka polska w czasie upadku Jerzego z Podjebradu 1466—71» (VIII т. «Rozpraw hist.»).

Կատեգորիա:Լեհաստանի թագավորներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կուլունդայի տափաստան

**Կուլունդայի տափաստան**, *Կուլունդայի հարթավայր* (), տափաստան Արևմտա-Սիբիրական հարթավայրի հարավային մասում։ Տարածությունը մոտ 100 հզ. Կմ² է, բարձրությունը կենտրոնական մասում՝ 100—120 մ, հարավում և արևելքում՝ մինչև 200—250 մ։ Ռելիեֆին բնորոշ են կտրտված գետերով (Կուչուկ, Կուլունդա, Բուռլա) լեռնաբաշերը և անհոսք լճերը։ Լճերը հարուստ են սոդայով, գլաուբերյան և կերակրի աղերով։ Կլիման ցամաքային է, տարեկան տեղումները՝ 250—350 մմ։ Գետահովիտներում և լայն ձորակներում տարածված են սոճու, հյուսիս-արևելքում՝ կեչու, կաղամախու անտառներ։ 
Կուլունդայի տափաստանը Արևմտյան Սիբիրի գյուղատնտեսական կարևոր շրջաններից է։ Տարածքի մեծ մասը հերկված է, մշակում են հացահատիկային և տեխկուլտուրաներ։

Կատեգորիա:Տափաստաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ղազախստանի աշխարհագրություն
Կազիմիրի դատաստանագիրք

[250px|մինի|[Կազիմիր IV]]
**Կազիմիրի դատաստանագիրք** կամ **1468 թվականի դատաստանագիրք**, Լիտվական Մեծ իշխանության օրենքների առաջին ժողովածու, հրատարակվել է Վիլնյուսում։ Գործել է մինչև լիտվական առաջին ստատուտի ստեղծումը։ Բաղկացած է 25 հոդվածից։ Հանցագործների նկատմամբ նախատեսել է մահապատիժ, անդամախեղում, աքսոր, բանտարկություն, իրավազրկություն, պատվազրկություն, տուգանք։ Սոցիալական տարբեր խավերի նկատմամբ նույն հանցագործության համար նախատեսվել են տարբեր պատիժներ։

Կազիմիրի դատաստանագիրքն ամրապնդել է գյուղացիության շահագործումը և հողի նկատմամբ ֆեոդալների սեփականության իրավունքը։

## Գրականություն
* Juliusz Bardach, *Studia z ustroju i prawa Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVII w.*, Warszawa 1970

Կատեգորիա:Դատաստանագրքեր
Կատեգորիա:1468 Եվրոպայում
Կազմակերպական տեխնիկա

thumb|250px|Գրասենյակային ապրանքներ
**Կազմակերպական տեխնիկա**, կառավարման և ինժեներատեխնիկական աշխատանքների մեքենայացման ու ավտոմատացման տեխնիկական միջոցների համալիր։ Կազմակերպման տեխնիկայի զարգացումը պայմանավորված է գիտատեխնիկայի առաջընթացով, կառավարման և դիսպետչերական համակարգերի բարդացմամբ, վերամշակվող ինֆորմացիայի ծավալի զգալի մեծացմամբ։

Կազմակերպման տեխնիկայի միջոցներից են ինֆորմացիայի վերամշակման հաշվողական մեքենաներն ու սարքավորումները (մաթեմատիկական գործիքներ և սարքեր, ինֆորմացիայի հավաքման, գրանցման և պահման սարքավորումներ, հաշվիչ-ծակատող, ստեղնավոր հաշվողական, էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաներ), փաստաթղթեր կազմելու, պատճենահանելու և բազմացնելու սարքավորումները (գրամեքենաներ, պատճենահան և լուսաշարող մեքենաներ), միկրոնկարահանման միջոցները (պատճենահան ապարատներ, խոշորացուցիչներ, միկրոլուսապատճենները կարդալու ապարատներ), ինֆորմացիոն-փնտրիչ համակարգերը (քարտարաններ, ինֆորմացիայի փնտրման և պահման համակարգեր, լուսատախտակներ), գծագրական-կոնստրուկտորական տեխնիկան (սեղաններ, գծագրատախտակներ, մեխանիզմներ, գործիքներ և գծագրական, գրաֆիկական աշխատանքների համար անհրաժեշտ այլ հարմարանքներ), փոքր կազմակերպման տեխնիկա (մատիտներ, ինքնահոսներ, գործնական թղթերի մշակման միջոցներ, համարակալիչներ, թղթակցությունների մշակման մեքենաներ), վարչարտադրական կապի միջոցները (հեռախոսային և հեռագրական կապի սարքավորումներ, արդյունաբերական հեռուստատեսություն), աշխատատեղերի և ծառայողական շենքերի սարքավորումը։

Կատեգորիա:Կազմակերպական տեխնիկա
Կազմող

250px|մինի|Կազմարար
**Կազմող** կամ **կազմարար**, ձեռագիրը, գիրքը կազմի մեջ ամփոփող, ամրացնող վարպետ։ Միջին դարերում հայկական ձեռագրեր կազմողները կոչվել են «կազմիչ», «կազմող», «կապող», «գրակապ», «կազմարար», «փերթակար»։

Մագաղաթյա ձեռագրի հայ հնագույն Կազմողի մասին հիշատակությունը 5-րդ դարից է («Գէորգ կազմիչ», Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր № 5547), թղթյա ձեռագրինը՝ 999 թվականից («Տիրանուն կազմիչ», Վենետիկի Մխիթարյան մատենադարան)։ Մետաղյա կազմեր պատրաստելիս կազմարարներին օգնել են դարբինները, ոսկերիչները, արծաթագործները։

Կազմարարությունը բավականին զարգացած էր Միջնադարյան Հայաստանում։ Կազմողների գործերից շատ բան է մեզ հասել։ Կազմող է կոչվում նաև խաչքարեր կերտող վարպետը։

Կատեգորիա:Տպագրություն
Կուլուարներ

**Կուլուարներ** (, միջանցք), պառլամենտի կամ կառավարական այլ հիմնարկությունների, ինչպես և թատրոնի, համերգադահլիճի և այլ շենքերում օժանդակ սենյակներ, ճեմասրահներ՝ ընդմիջման, հանգստի, ոչ պաշտոնական տեսակցության, մտքերի փոխանակման, հարցազրույցի և այլ գործերի համար։ «Կուլուարներում» արտահայտությունը օգտագործվում է նաև փոխաբերաբար՝ բնութագրելով «պառլամենտական միջավայրում» կապիտալիստական օրենսդիր հիմնարկություններում կատարվող անդրկուլիսային գործարքները։

## Տես նաև
* Կուլուար

Կատեգորիա:Ներսակողմ
Կատեգորիա:Շենքեր և կառույցներ
Կազուս ֆեդերիս

**Կազուս ֆեդերիս** (), իրադրություն, որի առաջացման դեպքում գործողության մեջ են դրվում պետությունների՝ դաշնակցային պայմանագրով փոխադարձ օգնություն ցույց տալու պարտավորությունները։ Միջազգային իրավունքը նախատեսում է պետությունների անհատական և կոլեկտիվ ինքնապաշտպանության իրավունք։ Պետությունները կոլեկտիվ ինքնապաշտպանությունը կարող են իրագործել առանց նախնական համաձայնագրի կամ դաշնակցային հատուկ պայմանագրի հիման վրա, որը, այլ պարտավորությունների թվում, նախատեսում է նաև Կազուս Ֆեոդերիս։

## Տես նաև
* Կազուս բելլի

Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք
Կատեգորիա:Քաղաքագիտական տերմիններ
Կազուարներ

**Կազուարներ** (), անողնուցավոր թռչունների կարգ։ Ունի 2 ընտանիք՝ էմուներ և իսկական կազուարներ։

## Արտաքին տեսք
Իսկական կազուարները խոշոր են, չթռչող։ Կտուցը սև է, կողքերից սեղմված, գլխին ունեն «սաղավարտ»։ Փետուրները սև են, մազանման։ Ծայրափետուրները ետ են զարգացել և վերածվել մերկ փշերի։ Մարմնի կշիռը հասնում է մինչև 80 կգ, բարձրությունը՝ մինչև 150 սմ։ Ոտքերն ուժեղ են, եռամատ (միջին մատը՝ երկար, սուր եղունգով)։

## Տարածվածություն
Տարածված են Նոր Գվինեայում, Արու, Սերամ, Նոր Բրիտանիա կղզիներում և Ավստրալիայի հյուսիսարևելյան ափերին։ Հիմնականում սնվում են ծառերից թափված պտուղներով, հատապտուղներով, սերմերով, երբեմն՝ մանր կենդանիներով։

Բնադրում են գետնին, փոսերի մեջ, դնում 3-5 կանաչավուն ձու։ Թխսում է արուն։

## Գրականություն
* Василий Климов. Отшельник из джунглей // Вокруг света, 2001, № 6 (2729).
* Наумов С. П. Зоология позвоночных. — М.։ Просвещение, 1982. — 464 с.
* Фауна мира. Птицы / В. М. Галушин, Н. Н. Дроздов, В. Д. Ильичёв, В. Е. Фомин; Под общей ред. В. Е. Соколова. — М.։ Агропромиздат, 1991. — 312 с. — ISBN 5-10-001229-3.
* Crome F., Moore L. The cassowary’s casque // Emu, 88 (2), 1988. — P. 123—124.
* Richard Perron. The Cassowary in Captivity // International Zoo News, 39 (240), 1992.
* Josep del Hoyo (u.a.). Handbook of the Birds of the World. Bd. 1. Ostrich to Ducks. — Barcelona։ Lynx Edicions, 1992. — ISBN 84-87334-10-5.
* Mack A.L., Jones J. Low-frequency vocalizations by cassowaries (Casuarius spp.) // The Auk, 120 (4), 2003. — P. 1062—1068.
* Readers' Digest, June 2006 issue.
* Stay in Touch, Philip Clark (ed), The Sydney Morning Herald, 5 November 1990. Cites «authorities» for the death claim.
* Underhill D. Australia’s Dangerous Creatures. — Sydney։ Reader’s Digest, 1932. — ISBN 0-86438-018-6.
* Webber B. L., Woodrow I. E. Cassowary frugivory, seed defleshing and fruit fly infestation influence the transition from seed to seedling in the rare Australian rainforest tree, Ryparosa sp. nov. 1 (Achariaceae) // Functional Plant Biology, 31 (5), 2004. — P. 505—516.

Կատեգորիա:Անողնուցավորներ
Կաթի արդյունաբերություն

մինի|Կաթի գործարան
**Կաթի արդյունաբերություն**, սննդի արդյունաբերության ճյուղ, միավորում է կենդանական յուղ, պանիր, խտացրած կաթ և կաթի փոշի, կաթի պահածո, պաղպաղակ և այլ կաթնամթերք արտադրող ձեռնարկությունները։

Հայաստանում կաթնամշակությունն ունի բազմադարյան ավանդույթ։ Ս. Աբովյանը 1898 թվականին Լոռիում և Ախալքալաքում հիմնադրել է կաթնատնտեսական ֆերմաներ, Անդրկովկասում առաջինը կազմակերպել եվրոպական պանիրների արտադրությունը։ Այնուամենայնիվ, մինչև երկրում խորհրդային վարչակարգի հաստատումը, արտադրությունը հիմնականում եղել է տնայնագործական։

Կատեգորիա:Արդյունաբերության ճյուղեր
Կատեգորիա:Կաթնամթերք
Կալիֆոռնիա (թերակղզի)

**Կալիֆոռնիա**, Ներքին Կալիֆոռնիա (Baja California), թերակղզի Հյուսիսային Ամերիկայի արևմուտքում՝ Մեքսիկայում։ Ողողվում է Կալիֆոռնիայի ծոցով և Խաղաղ օվկիանոսով, Մեքսիկայից առանձնացված է Կալիֆոռնիայի ծոցով և Կոլորադո գետով։ Երկարությունը մոտ 1200 կմ է, լայնությունը՝ 50-250 կմ, տարածությունը՝ մոտ 144 հզ. կմ2։ Կալիֆոռնիայի թերակղզին աշխարհում երկրորդն է, իր երկարությամբ, Մալակկա թերակզուց հետո։ Մակերևույթը լեռնային է (ամենաբարձր կետը՝ 3078 մ)։

## Անվանում
Անվանումն առաջացել է իսպաներեն Caliente Fornalla «տաք հնոց (փուռ)» արտահայտությունից․ «արևից շիկացած հող» իմաստով, որովհետև ամռանն այստեղ անտանելի շոգ է լինում։

## Կլիմա
Կլիման հյուսիսում մերձարևադարձային է, հարավում՝ արևադարձային, տարեկան տեղումները՝ մինչև 250 մմ։ Գերակշռում է անապատային և կիսաանապատային բուսածածկույթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թերակղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մեքսիկայի թերակղզիներ
Կաթարներ

մինի|աջից|Թուլուզյան խաչ
**Կաթարներ** ( - մաքուր), 11-13-րդ դարերում Եվրոպայում (գլխավորապես Իտալիայում, Ֆլանդրիայում, Հարավային Ֆրանսիայում) տարածված աղանդավորներ։

Պաշտոնական եկեղեցու դեմ մղած իրենց պայքարով տարերայնորեն արտահայտել են զարգացող քաղաքների հակաֆեոդալական բողոքը։ Կաթարների դավանաբանության հիմքում դրված էր մանիքեության «չարի և բարու» հակադրության սկզբունքը, որը փոխանցվել էր պավլիկյանների և բոգոմիլների միջոցով։

Կաթարները, մերժելով երկրային կյանքը (ամուսնություն, մսեղեն կերակուր և այլն), քարոզում էին մասնավոր սեփականության, կաթոլիկական նվիրապետության, պատկերապաշտության վերացում, ծայրահեղ ճգնակեցություն։

Կաթարները ստեղծեցին իրենց եկեղեցին, բացեցին դպրոցներ, 1167 թվականին Թուլուզում գումարեցին ընդհանուր ժողով, որոշ քաղաքներում գրավեցին իշխանությունը։ Կաթարների դեմ մղված կատաղի պայքարի և 13-րդ դարում քաղաքային բնակչության շերտավորման (արհեստավորա-պլեբեյական զանգվածներից բյուրգերության անջատման) հետևանքով նույն դարի վերջին կաթարները վերացան։ Կաթարների ուսմունքը փոխանցվեց ալբիգոյցիներին։

## Գրականություն
* Malcolm Barber։ “De katharen”, ISBN 90-430-0948-2
* Yves Van Buyten & Willy Vanderzeypen։ “Katharen in Europa”, ISBN 90-5904-036-8
* Claude Lebedel։ “De tragedie van de katharen”, ISBN 90-6271-961-9
* Кафары, катары // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Осокин Н. История альбигойцев и их времени. Казань, 1869−1872.
* Николаев Ю. В поисках за Божеством. Очерки по истории гностицизма. СПб., 1913 (переизд. под назв.։ В поисках Божества. Киев, 1995).
* Гекерторн Ч. У. Тайные общества всех веков и всех стран։ Сборник исторических материалов / Чарлз Уильям Гекерторн; По изданию 1876 г. — М.։ Терра, 1995. — 480 с. — (Тайны истории в романах, повестях и документах). — ISBN 5-300-00182-1 (в пер.)
* Иванов А. М. Катары. Тамплиеры. Масоны. — М.։ Профит Стайл, 2009. — 192 с. — ISBN 5-98857-149-2 (обл.)

Կատեգորիա:Կաթարներ
Կատեգորիա:Պացիֆիզմ
Կամչատկայի Պետրոպավլովսկ

**Կամչատկայի Պետրոպավլովսկ** (1822-1924 թվականները՝ Պետրոպավլովսկի նավահանգիստ), քաղաք Ռուսաստանի Կամչատկայի մարզի կենտրոնը։ Հիմնադրվել է 1740 թվականին։

Նավահանգիստ է, ձկնորսական բազա։ Բնակչությունը 182 հզ է։ Կան նավանորոգման, տնաշինական և շինանյութերի գործարաններ։

## Անվանում
thumb|Համայնապատկեր քաղաքի և Կորյակ հրաբխի
1740 թվականին Վիտուս Բերինգի ռուսական արշավախմբի «Սուրբ Պետրոս» և «Սուրբ Պողոս» նավերը մտան այդ խորշը և ձմեռեցին այնտեղ՝ հիմք դնելով բնակավայրի ստեղծմանը։ 1822 թվականին այն դասվել է քաղաքների շարքը «Պետրոպավլովսկի նավահանգիստ» անունով։

1924 թվականին անվանվել է Կամչատկայի Պետրոպավլովսկ Ղազախստանի Պետրոպավլովսկ քաղաքից զանազանելու համար։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Сергеев М. А., Оборона Петропавловска-на-Камчатке. [1854—1855 гг.] 3 изд., М., 1954.
* Сборник «Защитники Отечества. Героическая оборона Петропавловска-Камчатского в 1854 году». Официальные документы, статьи, письма. 1980 год.
* Александр Пирагис. «Петропавловск-Камчатский. Улицы города рассказывают», 2000

Կատեգորիա:1740 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Զինվորական փառքի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Արշակ Կամսարական

**Արշակ Պետրոսի Կամսարական** (), ռուսական բանակի ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր։

Սովորել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում, ավարտել Տվերի (Կալինին) յունկերական հեծյալ ուսումնարանը (1872)։ Մասնակցել է 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին, աչքի ընկել Միլեստրի, Պլենայի, Շիպկայի, Տիրնովոյի ճակատամարտերում։ Պարգևատրվել է շքանշաններով և մեդալներով։

1900 թվականներին ընտրվել է Թիֆլիսի քաղաքագլուխ։ 1908 թվականին զորացրվել է, 1914 թվականից՝ տեղափոխվել Վիեննա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայազգի քաղաքապետներ
Կատեգորիա:Կամսարականներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ գեներալ-մայորներ
Սպանդարատ Կամսարական

**Սպանդարատ Օհանջանի Կամսարական** (), հայ վիրաբույժ, համաճարակագետ, բժշկական գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
1896 թվականին ավարտել է Երևանի արական գիմնազիան, 1902 թվականին՝ Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1905-1917 թվականներին աշխատել է Մոսկվայում։

1918 թվականին վերադարձել է Հայաստան, նշանակվել զինվորական հոսպիտալի և Երևանի N 1 կլինիկական հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ։ 1921-1937 թվականները եղել է ՀԽՍՀ Կարմիր խաչի ընկերության վարչության նախագահ, 1922 թվականից՝ բժշկական ինստիտուտի համաճարակագիտության ամբիոնի վարիչ, 1929-1935 թվականներին՝ ՀՍՍՀ Կենտգործկոմի անդամ։

Հայկական գաղութներում ստեղծել է Կարմիր խաչի մասնաճյուղեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Կամսարականներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Call Me Maybe

**«Call Me Maybe»** (հայերեն` *Զանգիր ինձ գուցե*), կանադացի երգչուհի Կարլի Ռեյ Ջեպսենի երգն է իր «Curiosity» ալբոմից։ Երգը թողարկվել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 20-ին *604*, *Schoolboy* և *Interscope* լեյբլների կողմից։ Երգի հեղինակներն են՝ Կարլի Ռեյ Ջեպսենը, Ջոշ Ռամսեյը և Թավիշ Քրոուն։

## Երգացանկ

***Digital download**
# "Call Me Maybe"&nbsp;– 3:13

***Digital EP**
# "Call Me Maybe"&nbsp;– 3:13
# "Both Sides Now"&nbsp;– 3:53
# "Talk to Me"&nbsp;– 2:50
# "Call Me Maybe" (Instrumental)&nbsp;– 3:13

***Digital download - DAISHI DANCE Remix**
# "Call Me Maybe" (Daishi Dance Remix)&nbsp;– 4:40

***CD single**
# "Call Me Maybe"&nbsp;– 3:13
# "Both Sides Now"&nbsp;– 3:53

***Remix EP**
# "Call Me Maybe" (Manhattan Clique Remix)&nbsp;– 5:56
# "Call Me Maybe" (Almighty Club Mix)&nbsp;– 6:58
# "Call Me Maybe" (10 Kings.VS. Ollie Green Remix)&nbsp;– 3:08
# "Call Me Maybe" (Coyote Kisses Remix)&nbsp;– 4:46
# "Call Me Maybe" (Sheikh Sohail Remix)&nbsp;– 3:37

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրեր

### Ամենշաբաթյա հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Բոլոր ժամանակների հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրեր

 [](http://promusicae.es/files/listastonos/top%2050%20canciones%20(publicar)_w39.2012.pdf)

!scope="col" colspan="3"| Ընդհանուր
|-

|-
! colspan="3"| Գումարային
|-

## Թողարկման պատմություն

## Մրցանակներ
**MuchMusic Video Awards 2012**
* «Տարվա տեսահոլովակ»
* «Տարվա ամենաշատ դիտված տեսահոլովակ»
* «Ձեր սիրելի տեսահոլովակը»

**Teen Choice Awards 2012**
* «Ամառվա տեսահոլովակ»

**MTV Europe Music Awards 2012**
* «Լավագույն երգ»

**Independent Music Awards 2012**
* «Տարվա սինգլ»

**Juno Awards 2013**
* «Տարվա սինգլ»

**Billboard Music Awards 2013**
* «Լավագույն թվային երգ»
* «Լավագույն փոփ երգ»

**MTV Video Music Awards Japan 2013**
* «Լավագույն նոր արտիստի տեսահոլովակ»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը Յութուբում

Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:2011 սինգլներ
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մեմեր
Կոստանդին Կամսարական

**Կոստանդին Պետրոսի Կամսարական** (), հայազգի ռուսական դիվանագետ և ռազմական գործիչ (գեներալ-լեյտենանտ)։

Սկզբնական կրթությունը ստացել է Նուխիում, ապա ավարտել է Մոսկվայի զինվորական ուսումնարանը։ Մասնակցել է 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին՝ Կովկասյան ռազմաճակատում։ Պատերազմից հետո նշանակվել է Էրզրումի զինվորական նահանգապետի օգնական, 1877 թվականի վերջին՝ ռուս, փոխհյուպատոս Էրզրումում, 1878 թվականին՝ Վանում։

Մեծ ջանքեր է գործադրել Արևմտյան Հայաստանում իրագործելու Բեռլինի կոնգրեսի որոշումները, նպաստել Ռուսաստանի ազդեցության ուժեղացմանը։ Սերտ կապ է պահպանել Կարինի «Պաշտպան հայրենյաց» ընկերության հետ։ Աշխատել է ստեղծել հայ-ասորաքրդական դաշինք՝ թուրք տիրապետության դեմ։ Հետագայում համոզվելով, որ Արևմտյան Հայաստանում Բեռլինի կոնգրեսով նախատեսած բարենորոգումների ծրագիրը չի իրականանա, իսկ հայերն անպաշտպան ու անզեն են, Կոստանդինը գտնում է, որ ապստամբություն բարձրացնելը վաղաժամ է և արգելում է արևելահայ կամավորների մուտքը Վասպուրական, խորհուրդ է տալիս նախ զինել արևմտահայերին, ապա նոր «խաղալ կրակի հետ», այլապես հայերը զոհ կգնան։ Այնուհետև արևմտահայերի ազատագրական պայքարի ելքն ու նրանց գոյատևումը կապում է կուլտուր-լուսավորական աշխատանքների հետ (մասնակցել է Կարինի Սանասարյան վարժարանի, Վարագա վանքում Մկրտիչ Խրիմյանի երկրագործական ուսումնարանի հիմնադրմանը)։

Նյութապես օժանդակել է Վասպուրականի սովյալներին։ Ցարական կառավարությունը, տեղյակ լինելով Արևմտյան Հայաստանում Կոստանդին Կամսարականի հայանպաստ գործունեությանը (որից դժգոհ էին եվրոպական պետությունների հյուպատոսները), 1884 թվականին նրան փոխադրում է Սիրիայի հյուպատոսության տրամադրության տակ։

1900-1914 թվականներին ապրել ու աշխատել Սանկտ-Պետերբուրգում (Գլխավոր շտաբում) ն Կիևում։ 1914 թվականին վերջնականապես տեղափոխվել է արտասահման (սկզբում Ֆրանսիա, ապա՝ Եգիպտոս)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսահայ գեներալներ
Կատեգորիա:Կամսարականներ