Ռիֆապենտին

**Ռիֆապենտին**, վաճառվում է *()* ապրանքանիշի անվան ներքո, հակատուբերկուլոզային դեղամիջոց, որը նախատեսված է տուբերկուլոզ () բակտերիայով հարուցվող ինֆեկցիոն հիվանդության բուժման և կանխարգելման համար։ Տուբերկուլոզի ակտիվ ձևի դեպքում, որը սովորաբար հանդիպում է՝ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ վարակակիրների կամ ծխողների մոտ, հաճախ նաև օգտագործվում է՝ ռիֆամպիցին, իզոնիազիդ, պիրազինամիդ կամ էթամբուտոլ։ Ակտիվ տուբերկուլոզի ախտորոշումըհիմնված է՝ կրծքավանդակի շրջանի ռենտգեն ախտորոշման վրա։ Գաղտնի (լատենտ) տուբերկուլոզի հայտնաբերումն իրականացվում է՝ տուբերկուլինային մաշկային փորձերով և արյան անալիզներով։ Դեղամիջոցը նախատեսված է՝ օրալ կամ բերանացի ընդունման համար, որի դեղաչափը կախված տարիքից և մարմնի զանգվածի ինդեքսից՝ կարող է փոփոխվել։

Հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցների կիրառման դեպքում, հիվանդների մոտ հաճախ դրսևորվում են կողմնակի ազդեցություններ, այդ թվում՝ սրտխառնոց, սրտխփոց, ախորժակի կորուստ, միալգիա, անալգիա, փսխում, փորլուծություն, անորեքսիա, բերանում մետաղական համ, գլխապտույտ, գլխացավ, անքնություն, դեպրեսիա, որոշ դեպքերում՝ հալյուցինացիաներ։ Հաշվի առնելով, պիրազինամիդի դեղաչափը և ընդունման տևողությունը, ամենավտանգավոր կողմնակի ազդեցություններից է համարվում՝ հեպատոտոքսիկություն։ Այն հակացուցված է երեխաներին և 65 տարեկանից բարձր հիվանդներին (անվտանգությունը ու արդյունավետությունը որոշված ​​չեն): Երիկամային անբավարարության դեպքում, այդ թվում՝ տարեց հիվանդների մոտ, պետք է ճշգրտվեն դեղաչափերը կամ դեղաչափերի միջև ընկած ժամանակահատվածները։

Ռիֆապենտինը պատկանում է ռիֆամիցինների ընտանիքին և գործում է ԴՆԹ կախյալ՝ ՌՆԹ–պոլիմերազի արգելափակման միջոցով։ Ռիֆապենտինի կիրառումը բժշկության մեջ հաստատվել է՝ 1998 թվականին, ԱՄՆ–ում։ Այն ընդգրկված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» կարևորագույն դեղերի ցանկում։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Գաղտնի կամ լատենտ տուբերկուլոզի և ՄԻԱՎ-ով հիվանդների մոտ՝ ակտիվ տուբերկուլոզի կանխարգելման թերապիայի համակարգված վերանայումը ցույց է տվել, որ երեք ամսում՝ ռիֆապենտինի և իզոնիազիդի անմիջականորեն համակցված շաբաթական ընդունումը, նույնքան արդյունավետ է, որքան միայն իզոնիազիդի օրական ընդունումը, որի տևողությունը 9 ամիս է: Ռիֆապենտին և իզոնիազիդ դեղորայքային եռամսյա թերապիան, ցուցաբերել է ապաքինման ավելի բարձր և ավելի քիչ հեպատոտոքսիկ ցուցանիշներ: Այնուամենայնիվ, բուժումը սահմանափակող անբարենպաստ փոփոխությունների մակարդակն ավելի բարձր է եղել ռիֆապենտին-իզոնիազիդ թերապիայի դեպքում՝ համեմատած ինը ամսյա իզոնիազիդի մոնոթերապիայի։

Ռիֆապենտինը նախատեսված է բերանացի ընդունման համար՝ շաբաթական 1-2 անգամ 600 մգ դեղաչափով, առնվազն 3 օր (72 ժամ) ընդմիջումով՝ այլ հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցների (էթամբուտոլ, պիրազինամիդ, իզոնիազիդ, ստրեպտոմիցին) հետ համատեղ։ Բուժումն իրականացվում է հատուկ սխեմայով, որը բաղկացած է թերապիայի սկզբնական փուլից՝ տևողությունը 2 ամիս և հաջորդ փուլից, որը տևում է 4 ամիս: Համակցված հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցի ընտրությունը կատարվում է հարուցչի զգայունության որոշման հիման վրա:

## Կողմնակի ազդեցություններ
Ռիֆապենտինի երկարատև օգտագործման դեպքում, հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են՝ գլխացավ, գլխապտույտ, սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, հոդացավ (արթրալգիա), պրոտեինուրիա, հեմատուրիա, միզուղիների ինֆեկցիաներ, ցիստիտ, պիելոնեֆրիտ, հիպերկալեմիա, հիպոգլիկեմիա, կրեատինինի բարձրացում, հիպերգլիկեմիա, քաշի անկում, մնացորդային միզանյութի ազոտի ավելացում, շաքարային դիաբետ, հիպոֆոսֆատեմիա, հիպերկալցեմիա, հիպովոլեմիա, անեմիա, նեյտրոպենիա, լեյկոցիտոզ, նեյտրոֆիլիա, թրոմբոցիտոզ, լիմֆադենոպաթիա, պուրպուրա, թրոմբոզ։ Կախված դեղորայքի դեղաչափից և ընդունման տևողությունից, ամենավտանգավոր կողմնակի ազդեցություններից են համարվում՝ շնչառական համակարգի արյունազեղում, պլևրիտ, պնևմոթորաքս, անորեքսիա, պանկրեատիտ, դեղնախտ, տախիկարդիա, օրթոստատիկ հիպոթենզիա, պերիկարդիտ, խորանիստ երակների թրոմբոֆլեբիտ։

### Հղիություն
Հղիության կամ կրծքով կերակրման ընթացքում, ռիֆապենտինը խորհուրդ է տրվում կիրառել միայն տուբերկուլոզի ակտիվ փուլի դեպքում՝ մասնագետների պարտադիր հսկողության ներքո։

## Հակացուցումներ
Ռիֆապենտինի կիրառումից պետք է խուսափեն՝ ռիֆամիցին դասի դեղամիջոցների նկատմամբ գերզգայունություն ունեցող հիվանդները։ Ռիֆամիցին խմբի հակաբիոտիկները ներառում են՝ ռիֆամպին և ռիֆաբուտին։

## Դեղորայքային փոխազդեցություններ
Ռիֆապենտինի մետաբոլիկ ինդուկցիան իրականանում է՝ *CYP3A4, CYP2C8 և CYP2C9* ֆերմենտների միջոցով: Ռիֆապենտինի հետ, այլ դեղամիջոցների համատեղ ընդունման դեպքում, կարող է անհրաժեշտ լինել վերը նշված ֆերմենտների միջոցով ինդուկցված դեղամիջոցների դեղաչափի ճշգրտում: Ռիֆապենտինը կարող է քիմիական ռեակցիայի մեջ մտնել հետևյալ դեղամիջոցների մի քանիսի հետ, ներառյալ՝ վարֆարին, պրոպրանոլոլ, դիգոքսին, պրոտեազի ինհիբիտորներ և հակաբեղմնավորիչներ։

## Քիմիական կառուցվածք
Ռիֆապենտինի քիմիական կառուցվածքը նման է ռիֆամպիցինի, քանի որ նկատելի է մեթիլ խմբի փոխարինումը ցիկլոպենտանային (C5H9) խմբով։ Որոշակի հետազոտությունների արդյունքում արձանագրվել է, որ ռիֆապենտինը կենդանիների մոտ ունի էմբրիոֆետոտոքսիկ ազդեցություն։

## Պատմություն
Ռիֆապենտինը առաջին անգամ սինթեզվել է՝ 1965 թվականին, նույն ընկերության կողմից, որը արտադրում էր ռիֆամպիցին։ Այն հաստատվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահագների «Սննդի և դեղերի վարչության» (FDA) կողմից՝ 1998 թվականի հունիսին։

## Հասարակություն և մշակույթ
### Քաղցկեղածին դեղամիջոցներ
2020 թվականի օգոստոսին՝ ԱՄՆ «Սննդի և դեղերի վարչություն» (FDA)–ը, տեղեկացավ ռիֆապենտինի որոշակի նմուշներում նիտրոզամինային խառնուրդների առկայության մասին։ (FDA)–ը և որոշ դեղագործական ընկերություններ, ուսումասիրում են ռիֆապենտինում այս խառնուրդների ծագումը, և մշակում դեղորայքային արդյունաբերության համար փորձարկման մեթոդներ՝ 1-ցիկլոպենտիլ-4-նիտրոզոպիպերազինը (CPNP) հայտնաբերելու նպատակով։

1-ցիկլոպենտիլ-4-նիտրոզոպիպերազինը (CPNP), պատկանում է նիտրոզամինային միացությունների դասին, որոնցից մի քանիսը դասակարգվում են որպես հավանական կամ հնարավոր քաղցկեղածիններ (դեղանյութեր, որոնք կարող են քաղցկեղի առաջացման պատճառ դառնալ), հիմնվելով լաբորատոր փորձարկումների վրա, ինչպիսիք են՝ կրծողների քաղցկեղածնության ուսումնասիրությունները։ Այնուամնեյնիվ, դեռևս չկան հստակ տվյալներ, CPNP-ի քաղցկեղածին ներուժը ուղղակիորեն գնահատելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
Կատեգորիա:Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության անհրաժեշտ դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագետներ
Կատեգորիա:Դեղագետներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Դեղերի չարաշահումից մահացածներ
Կատեգորիա:Հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Քիմիական արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ ըստ տարրերի
Կատեգորիա:Քիմիական սինթեզ
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա