Ֆրանսիայի տնտեսություն

**[[Ֆրանսիա]]ն** աշխարհում առավել զարգացած երկրներից մեկն է։ Եվրոպական Միությունում տնտեսության ծավալով երկրորդ երկիրն է (Գերմանիայից հետո) և կայուն կերպով իր տեղն է զբաղեցնում համաշխարհային տասնյակում։ Այնուամենայնիվ, Ֆրանսիայի տնտեսության ավանդական թերություններն են՝ համեմատաբար բարձր դիրք է գրավում գործազրկությունը՝ հատկապես երիտասարդների և արտասահմանյան դեպարտամենտի շրջանում, 1981 թվականից բյուջեի խրոնիկական դեֆիցիտը, դիրիժիզմը (տնտեսական համակարգ, որտեղ երկիրը ներդրումների վրա ուժեղ դիրեկտիվային ազդեցություն ունի), արտաքին պարտքի զգալի չափերը (2013 թվականին ՀՆԱ-ն 90 %-ից ավել)։ Համեմատաբար ցածր մակարդակ ունեն տեխնոլոգիաների արդյունաբերության իրականացումը, ցածր արտահանման բազան։ Երկիրն ունի առևտրային հաշվեկշռի բացասական հաշվեմնացորդ (2001 թվականից)։ Ֆրանսիայի տնտեսութան թերություններն ավելի ակնհայտ դարձավ այն ժամանակ, երբ երկիրը միացավ Եվրագոտուն։

## Ֆրանսիայի տնտեսական համակարգի առանձնահատկություններ
Ֆրանսիայի տնտեսական քաղաքանության առանձնահատկությունն այն է, որ պետական սեկտորն ունի մեծ մասնաբաժին։

Զանգվածային ազգայնացումը սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից անմիջապես հետո։ 1913 թվականին բոլոր տեսակի հանրային սեփականությունները, ներառյալ համայնքային սեփականությունը, կազմել են, մոտավոր հաշվարկներով, Ֆրանսիայի ազգային ժառանգության 10 %-ը, իսկ 1954 թվականին պետության և տեղական իշխանության մարմիններին գույքը (հող, շենքեր, ճանապարհներ, կամուրջներ, Զինված ուժերի ձեռնարկության գույք, մշակույթի հուշարձաններ, ոսկու պաշարներ և այլն) գնահատվում է ազգային ժառանգություն ընդամենը 36 %-ը։ 1981 թվականի նախագահական ընտրությունների ընթացքում Ֆրանսուա Միտտերանի նախագահ ընտրվելը հանգեցրեց ազգայնացման նոր փուլի. պետության սեփականությունն անցել էր 39 առևտրական բանկերի ձեռքը։

Սակայն հետո սկսվեց սեփականաշնորհումը. 1985-2003 թվականներին երկրի պետական ձեռնարկությունները նվազել է 1856-ից (առանց կապի և հեռահաղորդակցության) մինչև 1117, իսկ վարձու աշխատողների մասնաբաժինը նվազել է կրկնակի՝ 10,5 %-ից հասնելով 5,2 %-ի (1,1 միլիոն մարդ)։ 2001 թվականին պետական սեկտորը կազմված էր 5,8 միլիոն պետական ծառայողներից և 1,3 միլիոն պետական ձեռնարկության աշխատողներից։ Դրանցից առաջինին Ֆրանսիայում պատկանում էին 2,3 մլն պաշտոնյաներ կենտրոնական նախարարությունից և գերատեսչություններից (1896,3 հազար քաղաքացի և 417,5 հազար զինվորական), 1,8 միլիոն աշխատողներ տեղական ինքնակառավարման մարմնից,  ինչպես նաև 295,5 հազար փոստային ծառայողներ, 355,3 հազար կրթական համակարգում աշխատողներ (գումարած 150,8 հազար մասնավոր ուսումնական հաստատությունները, որոնք պայմանագրով վճարվում են բյուջեից) և 887 հազար ներկայացուցիչներ պետական բժշկական հաստատություններից։ 1990-2001 թվականների ընթացքում պետական ծառայությունում աշխատողների թվաքանակն ավելացել է 10 տոկոսով։

Տնտեսության մեջ մեծ մասնաբաժինը օտարերկրյա կապիտալն է (արդյունաբերության մինչև 40 տոկոսը, անշարժ գույքի մոտ 27,5 %-ը, առևտրի՝ 20 տոկոսը, ծառայությունների ոլորտ՝ 9 %-ը)։ Ձեռնարկություններում արտասահմանյան կապիտալով են աշխատում աշխատավորների ավելի քան 20 %-ը։ Հատկապես մեծ է օտարերկրյա կապիտալի մասնաբաժինը ինֆորմատիկայի և առաջատար տեխնոլոգիաների այլ ոլորտներում (ավելի քան 50 %)։

## ՀՆԱ
thumb|left|250px|Динамика долговых обязательств госсектора Франции
Համախառն ներքին արդյունքի բացարձակ արժեքի առավելագույն ցուցանիշը (1 801,1 միլիոն եվրո) գրանցվել է 2007 թվականին։ 2013 թվականի դրությամբ Ֆրանսիան դեռ չի կարող հասնել նախաճգնաժամային մակարդակի, քանի որ երկրի ՀՆԱ-ն լճանում է մոտ 1 800 միլիոն եվրոյի մակարդակով։ Եթե հաշվի առնենք, որ երկրի բնակչությունը 2007-2013 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում ավելացել է ավելի քան 2 մլն մարդով, ապա եկամուտների մակարդակը բնակչության մեկ շնչի հաշվով զգալիորեն նվազել է։ Արդյունքում, պետությունը ստիպված է բարձրացնել հարկային դրույքները։ Վերջինս երկրում առաջացնում է գործադուլների ավելի մեծ քանակ, նաև փոքր-ինչ ավելի կայուն քաղաքացիների արտահոսք (նրանց թվում նշվում են նաև այնպիսի հայտնի անձինք, ինչպիսին է Ժերար Դեբարդիեն)։ Իրավիճակը նաև բարդացնում են Ֆրանսիայի արագ աճող պարտքային պարտավորությունները, ինչպես նաև գործազուրկների բարձր մակարդակը և քանակը 2013 թվականին։ 

## Արդյունաբերությունը Ֆրանսիայում

[thumb|left|250px|Ֆրանսիական A 380 ինքնաթիռ, [Թուլուզ]]
Արդյունաբերական արտադրությունն ապահովում է ՀՆԱ-ի զգալի մասը՝ 20 %-ը, ապահովում է աշխատատեղերի ավելի քան 30 %-ը, ներդրումների 40 %-ը, իսկ արտահանման 80 %-ը։ 
Ֆրանսիայի արդյունաբերությանը հատուկ է նրանում զբաղված ինքնագործ բնակչության քանակի կրճատումը. 1978 թվականին այն եղել է 5,5 միլիոն, 2003 թվականին՝ 3,9 միլիոն։

Ֆրանսիան օգտակար հանածոների զգալի պաշարներ ունի. երկաթի և ուրանի հանքաքարեր, բոքսիտներ, կալիումական աղեր այլ։ Սա հիմք է ստեղծում հանքարդյունաբերության և ծանր արդյունաբերության զարգացմանը։ Գունավոր մետաղաձուլությամբ երկիրը համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում զբաղեցնում է առաջատար տեղեր, իսկ պողպատի ձուլմամբ Արևմտյան Եվրոպայում զբաղեցնում է երրորդ տեղը։

Հիմնական ճյուղերը. մեքենաշինություն (համաշխարհային արտադրության 2,6 %-ը), քիմիական (համաշխարհային արտահանման մեջ 4-րդ հորիզոնականը), ավիատիեզերական արդյունաբերություն (Ֆրանսիան մեծ դեր է խաղում Եվրոպական միությունում), ավտոմոբիլային (ավտոմոբիլների արտարդրությամբ աշխարհում զբաղեցնում է տասներորդ հորիզոնականը), սննդի (քանակի արտահանմամբ զբաղեցնում է երկրորդ հորիզոնականը. ԱՄՆ-ից հետո), ռադիոէլեկտրոնիկայի, ինֆորմատիկայի, նավաշինություն, էլեկտրատեխնիկական ճյուղեր։

Հարաբերականորեն տնտեսության մեջ աննշան դեր է խաղում, բայց երկրի համբավի վրա մեծ դեր է խաղում շքեղ ապրանքների արտադրությունն ու վաճառքը
:

## Գյուղատնտեսությունը Ֆրանսիայում
thumb|left|258x258px|ֆրանսիական գինի Բորդոն
Գյուղատնտեսությունը համարվում է երկրի կողմից առավել հովանավորվող տնտեսության ճյուղ, թեև վերջինս հիմնվում է մասնավոր սեկտորի վրա։ 1978 թվականից 2003 թվականը գյուղատնտեսությամբ  զբաղվող տնտեսապես ակտիվ բնակչության թիվը կազմել է մինչև 2,1 -ից 1,0  մլն մարդ։ 1979-2003 թվականներին Ֆրանսիայի գյուղատնտեսության մեջ նկատվեց միտում, ըստ որի խոշոր տնտեսությունները կրճատվեցին։

Ըստ արտադրված ապրանքների ծավալի Ֆրանսիան Արևմտյան Եվրոպայում զբաղեցնում է առաջին հորիզոնականը, ԱՄՆ-ից և Կանադայից հետո՝ երրորդը։ Ֆրանսիան Եվրոպայի համար ցորենի, կարագի, տավարի մսի, պանրի (ավելի քան 400 տեսակների) խոշորագույն արտադրողն է։

Ֆրանսիայի առանձնահատկությունն այն է, որ ունի հացահատիկի մեծ մասնաբաժին, որը արտահանվում է տարբեր երկրներ։ Օրինակ, 2003 հացահատիկի բերքահավաքի համանակ Ֆրանսիան, ունենալով 50,2 մլն տոննա բերք, արտահանել է 27.9 մլն տոննա, իսկ ԱՄՆ ունելով 348.6 մլն տոննա հացահատիկ, արտահանել է 82.2 մլն տոննա։ Արտադրանքի 50 % ստանում են անասնաբուծությունից (անասնապահություն)։

Ավանդաբար բարձր տեսակարար կշիռ ունի գինու արտահանումը։ Ֆրանսիացի ֆերմերները Եվրոպայում գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմի հիմնական հակառակորդն են, քանի որ ֆրանսիական արտադրանքը որակի շնորհիվ ավանդաբար բարձր է գնահատվում։

## Զբոսաշրջություն
[thumb|left|196x196px|[Էյֆելյան աշտարակ, Ֆրանսիայի ամենաայցելված տեսարժան վայրը]]

Զբոսաշրջությունը Ֆրանսիայի Հանրապետության տնտեսության գլխավոր և եկամտաբեր ճյուղերից մեկն է։ Ֆրանսիան մնում է աշխարհում ամենաշատ այցելվող երկիրը (2007 թվականին 81,9 միլիոն այցելու)՝ առաջ անցնելով Իսպանիայից (2006 թվականին 58,5 միլիոն զբոսաշրջիկ) և ԱՄՆ-ից (2006 թվականին 51,1 միլիոն այցելու)։ Վերը նշված տվյալներում բացառվում են տարանցիկ ուղևորները։

2010 թվականին Էյֆելյան աշտարակն ընդունել է ռեկորդային թվով՝ 250 միլիոն այցելու և դարձել աշխարհի ամենաշատ այցելուներ ունեցող կառույցն ամբողջ աշխարհում և տարածաշրջանում։

Էյֆելյան աշտարակի երկրորդ դիտակետը, որն ունի 276 մետր բարձրություն, համարվում է Եվրոպական Միության ամենաբարձր դիտակետը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի տնտեսական պատմություն