Փոլ Էրլիխ

**Փոլ Էրլիխ** (, ), ամերիկացի կենսաբան։ Պրոֆեսոր Սթենֆորդի համալսարանում, որտեղ նա աշխատել է 1959 թվականին, 1985 թվականին եղել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ նաև Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (2012)։ Կրթությամբ միջատաբան է, բուսաբան Պիտեր Ռավենի հետ համահեղինակությամբ առաջարկել է ծաղկավոր բույսերի հետ թիթեռների համատեղ զարգացման մի մոդել, որը շատ տարածված է գիտական շրջանակներում։ Նաև հայտնի բնապահպան և դեմոգրաֆ է։ Առավել հայտնի է բնակչության աճի ռիսկերի և սահմանափակ ռեսուրսների վերաբերյալ իր նախազգուշացումներով։  Էրլիխը առավել հայտնի է դարձել 1968 թվականին «Պոպուլիացիոն ռումբ» գրքի լույս ընծայումից հետո։ Այդ կանխատեսումների մեծ մասը չեն իրականացել, մասնավորապես` դանդաղել է բնակչության աճը, և ի հայտ են եկել սննդամթերքի արտադրության նոր տեխնոլոգիաներ։ Այնուամենայնիվ, Էրլիխը հավատարիմ է իր հիմնական թեզիսին այն մասին, որ մարդկային պոպուլացիան չափազանց մեծ է և ուղղակի սպառնալիք է ինչպես մարդկության, այնպես էլ մոլորակի շրջակա միջավայրի գոյատևման համար։ 2011 թվականին, այն բանից հետո, երբ աշխարհի բնակչությունը գերազանցել է յոթ միլիարդը, Էրլիխը նշել է, որ հաջորդ երկու միլիարդը ավելի շատ վնաս կհասցնի շրջակա միջավայրին, քանի որ մենք ստիպված ենք օգտագործել ռեսուրսների արդյունահանման մեթոդներ, որոնք ավելի ու ավելի շատ են վնաս պատճառում։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Փենսիլվանիայի համալսարանը (կենդանաբանության բակալավր, 1953 թվական)։ 1957 թվականին դոկտորի աստիճան է ստացել Կանզասի համալսարանում (նրա ղեկավարն է եղել հայտնի մեղվագետ Չարլզ Միչեները)։ 1959 թվականից եղել է Սթենֆորդի նահանգում, 1966 թվականի դարձել է կենսաբանության պրոֆեսոր,  *Millennium Alliance for Humanity and the Biosphere* նախագահ*։* Ստորագրել է Նախազգուշացում մարդկությանը մանիֆեստը(1992)։ Եղել է Արվեստների ու գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի (1982) և գիտության զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի (1978) անդամ։

## Էրլիխի գրազը Ջուլիան Սայմոնի հետ
Տնտեսագետ Էրլիխ Սայմոնը պնդում է, որ գերբնակեցումն ինքնին խնդիր չէ, և մարդկությունը կկարողանա հարմարվել փոփոխվող պայմաններին։ Սայմոնը կարծում էր, որ երկարաժամկետ հեռանկարում մարդկային ստեղծարարությունը անընդհատ կբարելավի կենսամակարդակը, և իրականում երկրի ռեսուրսներն անսահմանափակ են («հումքը միշտ էլ ավելի էժան է, քան աշխատուժը»)։ Էրլիխը Սայմոնին բնութագրել է որպես «տիեզերական դարաշրջանի բեռի պաշտամունքի» տնտեսագետների առաջնորդ, որոնք հավատում էին, որ կախարդական ձևով կհայտնվեն նոր ռեսուրսներ և նա կրկնում է իր դիրքորոշումը, որ բնակչության աճը սպառում է սնունդը, մաքուր ջուրը և օգտակար հանածոները։ Այս վեճը հանգեցրել է այն բանին, որ 1980 թվականին Էրլիխը գրազ է եկել Սայմոնի հետ։ Էրլիխը պնդում էր, որ մեկ տասնամյակի ընթացքում իր ընտրած մետաղների գները կբարձրանան, բայց ի վերջո նա տանուլ է տվել գրազը Սայմոնին, քանի որ գիտական և տեխնոլոգիական առաջընթացի շնորհիվ դրանց փոխարինել են այլընտրանքները։

* Արհեստական կորունդը մետաղամշակման մեջ գրեթե փոխարինվել էր վոլֆրամով։
* էլեկտրական լարերը սկսել են պատրաստել ոչ միայն համեմատաբար թանկ պղնձից, այլև ավելի էժան ալյումինից, իսկ օպտիկաթելքային կապի ի հայտ գալը նվազեցրել է պղնձի օգտագործումը հեռահաղորդակցությունում։
* Թիթեղյա անագապատման օգտագործումը նվազել է լաքե նոր ծածկույթների շնորհիվ։
* Նիկելի և քրոմի պահանջարկը նվազել է մետաղների կարծրացման տեխնոլոգիաների առաջընթացների և նոր համաձուլվածքների առաջացման հետևանքով։
Ավելի ուշ տնտեսագետները ցույց են տվել, որ վերջին հարյուրամյակի մի քանի տասնամյակում Էրլիխը կհաղթեր այս գրազը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Paul Ehrlich 
* Paul Ehrlich: 'Collapse of civilisation is a near certainty within decades' (2018)

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բնապահպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ