Սոֆյա Գեցովա

**Սոֆյա Գեցովա** (, ), բելառուս ախտաբան և գիտնական։ Մեծացել է Բելառուսի հրեական շտետլում, Բեռնի համալսարանում իր բժշկական ուսումնառության ընթացքում նշանվել է Խայիմ Վեյցմանի հետ, որը հետագայում դարձել է Իսրայելի առաջին նախագահը։ Նրանք միասին աշխատել են սիոնիստական շարժման մեջ։ Չորս տարվա սիրավեպից հետո Վեյցմանը խզել է իրենց նշանադրությունը և Գետցովան վերադարձել է բժշկական ուսմանը, որն ավարտել է 1904 թվականին։ Հետազոտություններ է կատարել վահանագեղձ վերաբերյալ և 1907 թվականին հայտնաբերել է պինդ բջջային բները (SCN):

Հրեայի, կնոջ և օտարերկրացու կարգավիճակի պատճառով Գեցովայի աշխատանքային կարգավիճակը եղել է անկայուն։ Աշխատել է 1920-ական թվականներին Շվեյցարիայի տարբեր վայրերում, ինչպես նաև կարճ ժամանակով Փարիզում։ 1925 թվականին Ալբերտ Այնշտայնի առաջարկությունից հետո, աշխատանքի է ընդունվել որպես պաթոլոգ աշխատելու դեռևս չստեղծված Երուսաղեմի հրեական համալսարանում, որտեղ դառնալու էր առաջին կին պրոֆեսորը 1927 թվականին։ Համագործակցել է եվրոպացի գիտնականների լայն շրջանակի հետ։

## Վաղ կյանք
մինի|Ալբերտ Այնշտեյը և Խայիմ Վեյցանը (1921 թվական):
Սոֆիա (նաև Սոնյա) Գեցովան (Գեկովա) ծնվել է 1872 թվականի հունվարի 23-ին Բելառուսում, որն այդ ժամանակ Ռուսական կայսրության մաս է կազմել։ 1874 թվականին նրա ընտանիքը բնակվել է Սվիսլոչում՝ Նովոգրուդոկի մերձակայքում գտնվող Գունատ բնակավայրում, որը երբեմն նշվում է որպես նրա հայրենի քաղաք։ Իր սեփական զեկույցում Գեցովան հայտարարել է, որ իր ծնողները՝ Բեյլա Գելֆանդ-Ռոմը Վիլնյուսից և Բեյնես Գեցովը (կամ Բեյնուս Գեցովը, 1845-1896 թվականներ) Գոմելից, տեղափոխել են Սվիսլոչայի մոտակայքում գտնվող գյուղական կալվածքից (որտեղ Սոֆյան ծնվել է)՝ Վիլնյուս։ Երբ Սոֆյան եղել է մոտ չորս տարեկան, ընտանիքը տեղափոխվել է Գոմել, որտեղ երեք տարի անց հրեա գիտնականի հետ սկսել է սովորել  եբրայերեն այբուբենը։

Գեցովայի մայրը մահացել է, երբ Սոֆյան եղել է ութ տարեկան, նրա զարմիկը՝ Մարի Շեյնդելս-Կագանը, որը այդ ժամանակ Շվենչյոնիսի դպրոցներից մեկի ղեկավարն էր, ընդունել է նրան դպրոց և սովորեցրել ռուսերենի ուղղագրությունը։ Սոֆյան վերադարձել է Գոմել 1882 թվականին և ընդունվել նորաստեղծ Պրոգիմնազիան, որտեղ սովորել է երեք տարի։ Այնուհետև ութ տարի շարունակ հաճախել է Ռոմնի Կանանց Գիմնազիան (*Жіночу гімназію в Ромнах*): Գեցովան ակտիվ է եղել սիոնիստական շարժման մեջ և 1898 թվականին եղել է Բազելում անցկացված Սիոնիստական երկրորդ կոնգրեսի պատվիրակ։ Նույն թվականին նշանադրվել է Հեյմ Վեյցմանի հետ, որը նրան 1898 և 1899 թվականներին տարել է Պինսկ՝ ընտանիքի անդամների հետ ծանոթանալու։ Բացի այդ, Գեցովան երկու անգամ մեկնել է Պինսկ՝ իր քրոջ՝ Ռեբեկկայի հետ, որը նույնպես Բեռնում բժշկություն էր սովորում։ Հավանական է, որ նշանադրությունից հետո երկուսն էլ միասին են ապրել։

Գեցովան դարձել է սիոնիստական համայնքի կարևոր անդամ՝ մասնակցելով 5-րդ Սիոնիստական Կոնգրեսին որպես Դեմոկրատական ֆրակցիայի պատվիրակ, արմատական խմբավորում, ինչը 1901 թվականին ձևավորվել են նրա ընկեր Լեո Մոցկինին և Վեյցմանը։ Վեյցմանը, որը միաժամանակ հարաբերություններ է պահպանել իր ապագա կնոջ՝ Վերա Հացմանի հետ, 1901 թվականի հուլիսին խզել է իր քառամյա նշանադրությունը Գեցովայի հետ, սակայն այդ մասին չի հայտնել իր ընտանիքին մինչև 1903 թվականի մարտը։ Քանի որ Վեյցմանը անորոշ է եղել իր մտադրություններում՝ խոստանալով հանդիպել Գեցովային երեք ամիս անց և հորդորելով նրան շարունակել աշխատել նրա հետ սիոնիստական շարժման մեջ, Խայիմը Վերայի հետ նրա հարաբերությունները մեկնաբանել է որպես սիրախաղ։

## Կարիերա
մինի|Բեռնի Համալսարան
1905 թվականին Գեցովային աշխատանքի է ընդունում պրոֆեսոր Հանս Շտրասերը որպես առաջին կին ասիստենտ Բեռնի անատոմիայի ինստիտուտում։ Սկսել Խպիպի և հարվահանագեղձերի ուսումնասիրությունների վերլուծությունը, և Լանգհանսի և նրա մյուս ուսանողների հետ միասին եղել է այն հիմնական հետազոտողներից մեկը, որը պարզաբանել է վահանաձև գեղձի ուռուցքների ծագումը։ Շարունակել է իր ուսումը, այս անգամ Պաթոլոգիայի ինստիտուտում, Թեոդոր Լանգանսի և Էռնստ Հեդինգերի ղեկավարությամբ։ Իր հաճելի պահվածքի շնորհիվ սիրված է եղել իր համակուրսեցիների և գործընկերների շրջանում։ 1907 թվականին Կարլ Վեգելինն այնքան տպավորված է եղել Սոֆիայի որովայնի կտրվածքով ուռուցքի հեռացմամբ, որ նրա հետ սերտ մասնագիտական հարաբերություններ է հաստատել։ Հետագայում Վեգելինը դարձել է Շվեյցարիայի բժշկության ակադեմիայի առաջին նախագահը։ Նույն թվականին նա հայտնաբերել է պինդ բջջային բները (SCN)՝ դառնալով առաջինը, որը նկարագրել է դրանք։ Քանի որ Լանգհանսը մոտ էր թոշակի անցնելուն, նա պատրաստվել է իր հեռանալուն, և Վեգելինին և Գեցովային առաջարկել են դիմել այդ պաշտոնի համար։ Չնայած Վեգելինը Գեցովայից յոթ տարով փոքր էր, փոխարինել է Լանգհանսին որպես Անատոմիայի ինստիտուտի տնօրեն։

1913 թվականին Գետցովան նշանակվել է ինստիտուտի առաջին օգնական, իսկ 1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում նա հանդես է եկել տնօրենի փոխարեն, որը կանչվել էր զինվորական ծառայության։ Երկու տարվա ծառայությունից հետո, որպես կին և օտարերկրացի, աշխատանքից ազատվել է 1915 թվականի հոկտեմբերին։ Առանց որևէ եկամուտի, նրա նախորդ պրոֆեսոր Էռնստ Հեդինգերը նրան առաջարկել էպաշտոն Բազելի համալսարանում 1916 թվականին։ Հաջորդ երկու տարիների ընթացքում աշխատել է պաթոլոգիական կլինիկայում, որտեղ որովայնի վիրահատություններ է կատարել։ Լեհ-խորհրդային պատերազմի ժամանակ (1919–1921) ավերվել է այն, ինչ մնացել էր նրա տնից։ Վերադարձավ Բեռն և ապրել է ինչպես էմոցիոնալ, այնպես էլ ֆինանսական դժվարություններ։ Բեռն վերադառնալու հնարավորություն ստանալուց հետո նա վերադարձել է աշխատանքի ինստիտուտում 1924 թվականին։ Հաջորդ տարի նա ստացել է հատուկ հետադարձ պարգևատրում համալսարանում փորձարարական պաթոլոգիա դասավանդելու համար։
մինի|Հադասայի համալսարանական հիվանդանոց, Սկոպուս Լեռ (մոտ 1934 թվական):

## Հետազոտության մեջ ներդրում
Ինչպես փաստագրված է իր 1907 թվականի «Über die Glandula parathyreoidea, intrathyreoideale Zellhaufen derselben und Reste des postbranchialen Körpers» վերնագրով հոդվածում, Գետցովան առաջինն էր, ով հայտնաբերեց Զելհաուֆենը կամ պինդ բջջային ուղու բները (SCN): Ենթադրվում է, որ դրանք կարող են լինել վահանաձև գեղձերի կամ վահանաձև գեղձի ուռուցքների էկտոպիկ կառուցվածքների հետևում։ Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տվել SCN-ի կարևորությունը, քանի որ դրանք հայտնաբերվել են կանոնավոր հետազոտվող վահանաձև գեղձերի առնվազն երեք տոկոսում։

## Մահ և ժառանգություն
Գեցովան մահացել է 1946 թվականի հուլիսի 11-ին կամ 12-ին Երուսաղեմում որտեղ նրան թաղել են Ձիթենյաց լեռան հրեական գերեզմանատանը։ Սոֆյան Պաղեստինում համարվել է պաթոլոգիայի առաջամարտիկ և երկար տարիներ դիահերձումներ և հետազոտություններ է կատարել ամբողջ երկրում։

## Հրապարակված աշխատանքներ
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

### Մատենագրություն

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:Բելառուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի բժիշկներ
Կատեգորիա:Հրեա կին գիտնականներ