Ֆիալայի կառավարություն

**Պետր Ֆիալայի կառավարություն** (), Չեխիայի 16-րդ և գործող կոալիցիոն կառավարությունը՝ Պետր Ֆիալայի գլխավորությամբ։ Երդման արարողությունը տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 17-ին: Խորհրդարանի վստահությունը ստացել է 2022 թվականի հունվարի 13-ին։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
2021 թվականի հոկտեմբերի խորհրդարանական ընտրություններում հաղթած «Միասին» կոալիցիայի կազմած կառավարությունը ( - ODS, KDU-ČSL և TOP 09) և «Ծովահենների և Ավագների» կոալիցիան: Նոր կառավարությունը փոխարինեց Անդրեյ Բաբիշի երկրորդ կառավարությանը:

### Կառավարության առաջացումը
Նոր վարչապետի նշանակումը պետք է տեղի ունենար նախագահ Միլոշ Զեմանի՝ Պրահայի կենտրոնական զինվորական հոսպիտալից վերադառնալուց հետո, 2021 թվականի նոյեմբերի 26-ին։ Սակայն նախագահի հերթական հոսպիտալացման կապակցությամբ, այս անգամ COVID-19 թեստի դրական արդյունքի պատճառով, նշանակումը հետաձգվել է և արդյունքում տեղի է ունեցել Լանսկի ամրոցում 2021 թվականի նոյեմբերի 28-ին։

2021 թվականի նոյեմբերի 25-ին ստան շարժման արդյունաբերության և առևտրի նախարարի թեկնածու, տարածաշրջանային քաղաքական գործիչ Վեսլավ Միխալիկը հրաժարվել է այդ պաշտոնում իր առաջադրումից՝ գույքային կապերի և ձեռնարկատիրական գործունեության պատճառով։ ԶԼՄ-ների տեղեկություններով՝ Միխալիկի ընտանիքի հետ կապված ընկերությունները 4,5 միլիոն եվրոյի չափով պարտք են վերցրել անանուն կիպրական ընկերության միջոցով, որը, նրա խոսքով, պատկանել է իր կնոջը։ Նախարարի պաշտոնի նոր թեկնածու է դարձել բանկիր-ներդրող և մենեջեր Յոզեֆ Սիկելան։

#### Նախագահի տարաձայնությունները Յան Լիպավսկու հետ
2021 թվականի նոյեմբերի 17-ին Նախագահ Միլոշ Զեմանը մտադրություն է հայտնել արտաքին քաղաքականության մեջ տարբեր դիրքորոշումների պատճառով չնշանակել արտաքին գործերի նախարարի թեկնածու Յան Լիպավսկուն։ ԶԼՄ-ների տեղեկությունների համաձայն, Նախագահ Զեմանը, 2021 թվականի դեկտեմբերի 7-ին լիտվացու հետ անձնական զրույցի ժամանակ, խորհուրդ է տվել Թոմին հանել իր թեկնածությունը այդ պաշտոնում։ Երեք օր անց նախագահը հաստատեց, որ Լիպավսկուն չի նշանակի կառավարության անդամ՝ տարաձայնությունների և, իր կարծիքով, Լիպավսկու «անբավարար որակավորումների» պատճառով։ Նախագահի փաստարկներից մեկն այն էր, որ լիպավսկին՝ թեկնածուներից միակը, ստացել է միայն բակալավրի աստիճան։ Սակայն նշանակված վարչապետ Ֆիալայի հետ հանդիպումից հետո՝ դեկտեմբերի 13-ին, նախագահը մտափոխվել է և համաձայնություն տվել Լիպավսկու նշանակմանը, թեեւ Լիպավսկու հասցեին քննադատություններ է հնչեցրել։ Ավելի վաղ Ֆիալան հայտարարել էր, որ նախագահի մերժման դեպքում պատրաստ է եղել նախագահի դեմ բողոք ներկայացնել Սահմանադրական դատարան։

Լինելով վարչապետ՝ Զեմանը հայտարարել է, որ Սահմանադրությունը նախագահին իրավունք չի տալիս մերժել առաջադրված թեկնածուին կառավարության անդամ նշանակելը։ Ինչ վերաբերում է 1998 թվականին նախագահ Վացլավ Հավելի տատանումներին, արտաքին գործերի նախարար Յան Կավանին և ներքին գործերի նախարար Վացլավ Գրուլիխին նշանակելիս, Զեմանը հայտարարեց «... եթե խոսքը լիներ ինչ-որ կադրային վետոյի մասին, Ես կարծում եմ, որ դա կհակասեր Սահմանադրության համապատասխան հոդվածին։   Ինչպես գիտեք, ըստ Սահմանադրության, դա առաջարկում է վարչապետը, և այս դեպքում դա երաշխավորված է»։

Սահմանադրական իրավունքի իրավաբան Յան Կիսելան Լիպավսկուն պատշաճ կերպով առաջարկված հնարավոր նշանակումը համարեց հակասահմանադրական ընթացակարգ, չնայած որ բուն ակտի համար իրավական խոչընդոտներ չկային: Նման կարծիք են հայտնել նաեւ նրա գործընկերներ իրավաբաններ Մարեկ Անտոշը, Յան Վինտրը և Օնդրժեյ Փրիսը։ Սակայն սահմանադրական իրավաբան, Կարլովի համալսարանի պրոֆեսոր Ալյոշ Գերլոխը դարձել է փոքրամասնության դիրքորոշման կողմնակից, որի համաձայն՝ Սահմանադրության համաձայն՝ «ոչինչ հստակ չի հանձնարարում պետության ղեկավարին կատարել նշանակման առաջարկը»։

### Կառավարության նշանակում
2021 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Պետր Ֆիալան հայտնել է, որ ինքը և Նախագահ Միլոշ Զեմանը պայմանավորվել են կառավարություն նշանակելու մասին, որը տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, ժամը 11:00-ին, Լանսկի ամրոցի երաժշտական սրահում։

Գյուղատնտեսության նախարարի թեկնածու Զդենեկ Նիկուլան, covid-19-ի դրական թեստի պատճառով նշանակված մեկուսացման պատճառով, չկարողացավ մասնակցել կառավարության նշանակմանը: 2022 թվականի դեկտեմբերի 17-ից հունվարի 3-ն ընկած ժամանակահատվածում նախարարի ժամանակավոր պաշտոնակատարն էր փոխվարչապետ Մարիան Յուրեչկան։

## Կաբինետի կազմը
### Հիմնական կազմը

### Նախարարներ առանց պորտֆելի

## Փոփոխություններ կառավարությունում
* 2022 թվականի հունիսի 29-ին Պյոտր Ֆիալայի կառավարությունում տեղի ունեցավ առաջին վերադասավորումը։ Հրաժարական է տվել կրթության, երիտասարդության և ֆիզիկական կուլտուրայի նախարար Պյոտր Գազդիկը՝ կապված Պրահայի STAN շարժման կազմակերպության հետ կապված կոռուպցիոն սկանդալի հետ, այդ պաշտոնում նրան փոխարինել է Վլադիմիր Բալաշը։
* 2022 թվականի հոկտեմբերին շրջակա միջավայրի նախարար Աննա Գուբաչկովան դիմել է իր կուսակցության նախագահությանը (KDU-ČSL)՝ հայտարարելով, որ առողջական լուրջ խնդիրներ ունի և մտադիր է հրաժարական տալ։ Նախարարի պաշտոնի թեկնածու Է դարձել Բռնոյի մունիցիպալ քաղաքական գործիչ Պյոտր Գլադիկը, սակայն հոկտեմբերի կեսերին խուզարկություններ են կատարվել Բռնոյի մագիստրատուրայում՝ կապված կոռուպցիոն սկանդալի հետ: Նախ, նախքան բոլոր հանգամանքները պարզելը, իսկ հետո սպասելով, որ նոր նախագահը ստանձնի պաշտոնը (Միլոշ Զեմանը հրաժարվեց Գլադիկին նշանակել) նոյեմբերի 1-ից մարտի 10-ը, շրջակա միջավայրի նախարարի պաշտոնը կատարում էր Մարիան Յուրեչկան։ 2023 թվականի մարտի 10-ին Նոր նախագահ Պետր Պավելը Պետր Գլադիկին նշանակեց նախարար։
* 2023 թվականի ապրիլի 20-ին կրթության, երիտասարդության և ֆիզիկական կուլտուրայի նախարար Վլադիմիր Բալաշը հայտարարեց առողջական վիճակի պատճառով հրաժարական տալու մտադրության մասին։ Շարժում գյուղապետերն ու անկախները նախարարի պաշտոնի համար նոր թեկնածու են առաջարկել, այն է՝ Մասարիկի համալսարանի նախկին ռեկտոր, սենատոր և եվրոպական հարցերով նախարար Միկուլաշ Բեկը: Մայիսի 4-ին նախագահ Պետր Պավելը Միկուլաշ Բեկին նշանակել է կրթության նոր նախարար, իսկ եվրոպական հարցերով նախարարի պաշտոնում՝ դիվանագետ և քաղաքական գործիչ Մարտին Դվորժակին։
* Գյուղատնտեսության նախարար Զդենեկ Նեկուլան 2023 թվականի հունիսի 14-ին հայտարարեց, որ հրաժարական է տալիս։ Նոր նախարար է նշանակվել 2023 թվականի հունիսի 29-ին Մարեկ Վիբորնին։
* 2024 թվականի ապրիլին լրատվամիջոցներում տեղեկություններ հայտնվեցին այն մասին, որ TOP 09-ի ղեկավարությանը դուր չի գալիս գիտության և հետազոտությունների նախարար Գելենա Լանգշադլովայի աշխատանքի արդյունքները։ 2024 թվականի ապրիլի 25-ին Գելենա Լանգշադլովան հայտարարեց, որ հեռանում է իր պաշտոնից։  Նա կոնկրետ պատճառ չի նշել, բայց top 09 շուկայի նախագահ Պեկարովա Ադամովան պատճառ է համարել իր աշխատանքի անբավարար բացատրությունը։ Ինքը՝ Լանգշադլովան, հայտարարել է, որ ղեկավարությունը քննադատել է, որ «քիչ լայքեր» ունի։ 2024 թվականի մայիսի 5-ին նրա հրաժարականն ընդունել է նախագահ Պետր Պավելը։ Այդ պաշտոնում հաջորդողը պետք է դառնար տնտեսագետ և Օպավայի Սիլեզիայի համալսարանի նախկին ռեկտոր Պավել Տուլեան։ Այնուամենայնիվ, շուտով լրատվամիջոցներում տեղեկություններ հայտնվեցին, որ նա իր գիտական աշխատությունները հրատարակել է այսպես կոչված շատ ցածր որակի գիշատիչ ամսագրերում: Արդյունքում նա հրաժարվել է իր ապագա նշանակումից։  Նախարարի նոր թեկնածուն պատգամավոր և արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Մարեկ Ժենիշեկն է: Նոր նախարար է նշանակվել 2024 թվականի մայիսի 16-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքականություն