Կարլ Տանցլեր

**Գեորգ Կարլ Տանցլեր**, հայտնի նաև որպես կոմս **Կարլ վոն Կոզել**, ծնվել է Գերմանիայում 1877 թվականին և ավելի ուշ տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ աշխատել է որպես ռենտգենաբան Ֆլորիդա նահանգի Քի Ուեսթ քաղաքի հիվանդանոցում։ Նա տարվել է կուբայական ծագում ունեցող մի երիտասարդ ամերիկացի կնոջով՝ Ելենա Հոյոս անունով (հուլիսի 31, 1909 – հոկտեմբերի 25, 1931), որը տառապել է տուբերկուլոզով և մահացել 1931 թվականին։ Նրա մահից գրեթե երկու տարի անց՝ 1933 թվականին, Տանցլերը գաղտնի հանել է նրա մարմինը դամբարանից և յոթ տարի պահել իր տանը։ 1940 թվականին նրա ընտանիքը և ոստիկանությունը պարզել են ողջ եղելությունը։

## Վաղ կյանք
Կարլ Տանցլերը (երբեմն անվանում են Գեորգ Տանցլեր) ծնվել է 1877 թվականի փետրվարի 8-ին Դրեզդենում, Գերմանիա։

Նա մեծացել է Գերմանիայում, ապա Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց անմիջապես առաջ մեկնել է Հնդկաստան, ավելի ուշ նաև Ավստրալիա։ Պատերազմի ժամանակ նրան պահել են Ավստրալիայի ներգաղթյալների ճամբարներում և բանտերում՝ այլ գերմանացիների հետ, ըստ որոշ տեղեկությունների՝ նրանց «անվտանգության» համար, քանի որ նրանք գերմանացիներ էին։ Նա փորձել է փախչել՝ նավակ կառուցելով, բայց չի հաջողվել։

Պատերազմից հետո նա ազատ է արձակվել, բայց չի կարողացել վերադառնալ Գերմանիա, ուստի տեղափոխվել է Նիդեռլանդներ։ Այնտեղ ամուսնացել է և ունեցել երկու դուստր, որոնցից մեկը մահացել է 10 տարեկանում։ Ի վերջո, ընտանիքը տեղափոխվել է ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգի Քի Ուեսթ քաղաք։

Փոքր տարիքից Կարլ Տանցլերը պատմել է իր երազների մասին՝ որտեղ տեսել է իր նախնիներից մեկին և Աննա Կոնստանցիա վոն Բրոքդորֆ անունով մի ազնվականուհու (1680–1765): Այս երազները նրա համար կարևոր են թվացել, և նա կարծել է, որ դրանք Աննա Կոնստանցիայի հաղորդագրություններ են եղել՝ վերջինս վաղուց մահացել էր: Տանցլերը հիացած է եղել ազնվականուհու գեղեցկությամբ, հատկապես նրա մուգ մազերով։

Աննա Կոնստանցիան նաև հայտնի է եղել որպես Կոզելի կոմսուհի, ուստի Կարլը սկսել է իրեն անվանել «**Կարլ** **Տանցլեր վոն Կոզել**», քանի որ խորապես տարված է եղել նրանով։

Նրան ոգեշնչել է 1939 թվականի «Ռոզիկրուիզյան դայջեսթ»-ի խմբագրական նշումը, որում ներկայացվել է նրա սեփական ինքնակենսագրությունը՝ «Դատավարության ծոցի երգեհոնը. սրամտության և հնարամտության արդյունքը»։ Այնտեղ նա պատմել է Ավստրալիայում անցկացրած ժամանակի մասին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ, և թե ինչպես է դրանից հետո վերադարձել Գերմանիա․Կարլ Տանցլերի պատմությունը՝ գաղտնի կերպով առագաստանավ կառուցելու և Թրիալ Բեյի բանտում պահվելու մասին, հաստատվել է Նյանատիլոկա Մահաթերայի կողմից, ով նաև ասել է, որ պլանավորել է փախչել «Կոմս Կարլ վոն Կոզելի» (Տանցլերի ընտրած անունը) հետ։ Նյանատիլոկան նաև կիսվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ավստրալիայում գերմանացի գերիների մասին այլ մանրամասներով։

Մոտավորապես 1920 թվականին, Գերմանիա վերադառնալուց հետո, Տանցլերն ամուսնացել է Դորիս Շեֆերի (1889&ndash;1977) հետ։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր՝ Այեշան, որը ապրել է մինչև 1998 թվականը, և Կլարիստան, որը, ցավոք, մահացել է դիֆթերիայից 10 տարեկանում։

1926 թվականին Կարլ Տանցլերը Գերմանիայից տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ։ Նա նավով Ռոտերդամից ճանապարհորդել է դեպի Հավանա, Կուբա, ապա մեկնել Զեֆիրհիլս, Ֆլորիդա, որտեղ արդեն ապրում էր նրա քույրը։ Ավելի ուշ նրան են միացել նաև կինը և երկու դուստրերը։ 1927 թվականին նա թողել է իր ընտանիքը Զեֆիրհիլսում և աշխատանքի անցել Քի Ուեսթում, Ֆլորիդա, որպես ռենտգենաբան-տեխնիկ ԱՄՆ ծովային հետևակի հիվանդանոցում։ Այդ աշխատանքի համար նա օգտագործել է Կարլ վոն Կոզել ազգանունը։

Մանկության տարիներին Գերմանիայում, իսկ ավելի ուշ՝ Իտալիայի Ջենովա քաղաք կատարած կարճատև այցի ժամանակ, Կարլ Տանցլերը պատմել է, որ տեսիլքներ է տեսել իր մահացած նախնու՝ կոմսուհի Աննա Կոնստանցիա վոն Կոզելի մասին։ Այդ տեսիլքներում կոմսուհին ցույց է տվել մի խորհրդավոր մուգ մազերով կնոջ պատկեր, որը ենթադրաբար Տանցլերի իսկական սերը պետք է լիներ։

## Մարիա Ելենա Միլագրո դե Հոյոս

1930 թվականի ապրիլի 22-ին, Քի Ուեսթի հիվանդանոցում աշխատելիս, Կարլ Տանցլերը հանդիպել է մի երիտասարդ կուբայական ծագմամբ ամերիկացի կնոջ՝ Մարիա Ելենա Միլագրո դե Հոյոսին։ Մարիային մայրը բերել էր բժշկական զննման։ Տանցլերի կարծիքով նա ճիշտ նման էր այն մուգ մազերով կնոջը, որին տեսել էր տարիներ առաջ «երազներում»։ Ելենան Քի Ուեսթում հայտնի է եղել իր գեղեցկությամբ։

Ելենայի ծնողներն էին Ֆրանցիսկո «Պանչո» Հոյոսը (1883&ndash;1934), սիգար պատրաստող, և Ավրորա Միլագրոն (1881&ndash;1940)։ Նա ունեցել է երկու քույր՝ Ֆլորինդա «Նանան» (1906&ndash;1944), որն ամուսնացել էր Մարիո Մեդինայի (1905–1944) հետ և հետագայում մահացել տուբերկուլոզից, և Սելիան, որը նույնպես մահացել է 1934 թվականին։ Նանայի ամուսինը՝ Մարիոն, ողբերգական ելքով մահացել է էլեկտրահարումից՝ փորձելով փրկել իր գործընկերոջը, որը կռունկով հարվածել էր էլեկտրահաղորդման լարին։

1926 թվականի փետրվարի 18-ին Ելենան ամուսնացել է Լուիս Մեսայի հետ (1908&ndash;1974), որի ծնողներն էին Քարիդադը և Այզեկ Մեսան։ Ելենայի վիժումից հետո Լուիսը հեռացել և տեղափոխվել է Մայամի։ Չնայած նրանց բաժանմանը, Ելենան դեռևս իր մահվան ժամանակ օրինականորեն ամուսնացած է եղել Լուիսի հետ։

Ելենայի մոտ ախտորոշվել է տուբերկուլոզ, որը այդ ժամանակ մահացու հիվանդություն է եղել։ Տուբերկուլոզի հետևանքով մահացել է նրա ընտանիքի մեծ մասը: Կարլ Տանցլերը փորձել է նրան բուժելու համար տարբեր մեթոդներ կիրառել՝ օգտագործելով դեղամիջոցներ, ռենտգենյան ճառագայթում և բերելով բժշկական սարքավորումներ նրա հայրական տուն: Տանցլերը նաև նվիրել է նրան զարդեր ու հագուստ և խոստովանել, որ սիրահարված է նրան: Այնուամենայնիվ, չկա որևէ ապացույց, որ Ելենան ունեցել է նույն զգացմունքը կամ պատասխանել է նրա սիրուն։

## Մոլուցք

Ելենան մահացել է տուբերկուլոզից իր հայրական տանը՝ Քի Ուեսթում, 1931 թվականի հոկտեմբերի 25-ին: Տանցլերը վճարել է նրա հուղարկավորության համար և, ընտանիքի համաձայնությամբ, Քի Ուեսթի գերեզմանատանը կառուցել է վերգետնյա դամբարան: Նա այցելել է այնտեղ գրեթե ամեն գիշեր։

1933 թվականի ապրիլյան մի գիշեր Տանցլերը Ելենայի մարմինը գերեզմանից հանել և փոքր սայլակի միջոցով գաղտնի բերել է իր տուն։ Նա պնդել է, որ Ելենայի հոգին այցելել է իրեն գերեզմանի մոտ, երբ ինքը նվագելիս է եղել իրենց սիրելի իսպաներեն երգը։ Հոգին նրան ասել է, որ իրեն տանի։

Տանցլերը դաշնամուրի մետաղալար է օգտագործել՝ Ելենայի ոսկորները միասին կապելու համար և ապակե աչքեր է ավելացրել նրա դեմքին։ Երբ նրա մաշկը փտել է, Տանցլերն այն փոխարինել է մետաքսով, որը պատել է մոմով և գիպսով։ Երբ Ելենայի մազերը թափվել են, Տանցլերը կեղծամ է պատրաստել՝ օգտագործելով Ելենայի մոր մազերը։ Նրա մարմնի ձևը պահպանելու համար Տանցլերը կրծքավանդակն ու որովայնը լցրել է շորերով, հագցրել նրան գուլպաներ, զարդեր և ձեռնոցներ, և պահել նրան իր անկողնում։ Նա նաև օգտագործել է ուժեղ օծանելիքներ և քիմիական նյութեր՝ հոտը թաքցնելու և քայքայումը դանդաղեցնելու համար։

1940 թվականի հոկտեմբերին Ելենայի քրոջը՝ Ֆլորինդային են հասել այն լուրերը, որ Տանցլերը Ելենայի մարմինը թաքցրել է իր տանը։ Քույրը գնալով այնտեղ տեսել է, որ Տանցլերը պարում է դիակի հետ պատուհանի մոտ։ Նա տեղեկացրել է ոստիկանությանը, և Տանցլերին ձերբակալել են։ Բժիշկները զննել են Տանցլերին և որոշել, որ վերջինս հոգեպես ի վիճակի է դատարան ներկայանալու։ Նրան մեղադրանք է առաջադրվել գերեզմանից դիակն առանց թույլտվության հանելու համար։ 1940 թվականի հոկտեմբերի 9-ին՝ Քի Ուեսթի Մոնրո շրջանի դատարանում կայացած նախնական լսումից հետո գործը կարճվել է, քանի որ հանցագործությունից չափազանց շատ ժամանակ էր անցել։ Նա ազատ է արձակվել։
Ելենայի մարմինը գտնելուց կարճ ժամանակ անց բժիշկներն ուսումնասիրել են այն, ապա դրել հանրային ցուցադրության Դին-Լոպեսի սգո սրահում: Մոտ 6800 մարդ է եկել այն տեսնելու։

Ելենայի աճյունն աննկատ թաղել են Քի Ուեսթի գերեզմանատանը՝ գաղտնի վայրում, որպեսզի որևէ մեկը չկարողանա կրկին հանել աճյունը։ Ըստ որոշ տեղեկությունների, թաղումից առաջ նրա մարմինը մասերի են բաժանել և դրել մետաղական արկղի մեջ։

Տանցլերի կողմից պատվիրված և Ելենա Հոյոսի դամբարանին ամրացված բնօրինակ հուշատախտակի մասերը կրկին հավաքել և ցուցադրում են Քի Ուեսթի Մարտելլո պատկերասրահում։

Գործը և լսումները մեծ ուշադրության են արժանացել լրատվամիջոցների կողմից, մասնավորապես՝ *Key West Citizen*-ի և *Miami Herald*-ի: Երկրի տարբեր մասերում ապրող մարդիկ հիացել են Տանցլերի արարքով, և շատերը համարել են նրան տարօրինակ, բայց ռոմանտիկ կերպար։

Չնայած այդ ժամանակ դրա մասին չի հաղորդվել, սակայն հետագա հետազոտությունները, մասնավորապես Հարիսոնի և Սվայսգուդի կողմից, ենթադրում են, որ Տանցլերը, հնարավոր է, սեռական կապ է ունեցել Ելենայի դիակի հետ: Երկու բժիշկ, որոնք տեսել են մարմինը 1940 թվականին, 1972 թվականին ասել են, որ նրա մարմնում խողովակ է տեղադրվել՝ սեռական հարաբերություն ունենալու համար: Սակայն մյուսները կասկածի տակ են դնում այս պնդումը, քանի որ դատարանում նեկրոֆիլիայի որևէ ապացույց չի ներկայացվել, և բժիշկները միայն տասնամյակներ անց են խոսել այդ մասին: Դիահերձման կամ հանրային դիտումների ժամանակ արված լուսանկարներում խողովակ չի երևում, բայց 1999 թվականին HBO-ի «Աուտոպսիա» շոուի ժամանակ այս պնդումը կրկին հնչել է։

## Հետագա կյանքն ու մահը
1944 թվականին Տանցլերը տեղափոխվել է Ֆլորիդա նահանգի Փասկո շրջան, Զեֆիրհիլս քաղաքի մոտ, որտեղ գրել է իր ինքնակենսագրությունը։ Այն հրապարակվել է 1947 թվականին «Ֆանտաստիկ արկածներ» ամսագրում։ Նրա տունը մոտ է եղել իր կնոջ՝ Դորիսի բնակության վայրին։ Կինն աջակցել է նրան կյանքի վերջին տարիներին։ Տանցլերը դարձել է ԱՄՆ քաղաքացի Տամպայում 1950 թվականին։

Չնայած իր մոլուցքից հրաժարվելուն, Տանցլերը պատրաստել է Ելենայի իրական չափերի տիկնիկը՝ օգտագործելով մահադիմակ։ Նա ապրել է տիկնիկի հետ մինչև իր մահը՝ 1952 թվականի հուլիսի 3-ը (75 տարեկան)։ Նրա մարմինը գտնվել է իր տան հատակին երեք շաբաթ անց։ Տանցլերը մահացել է «Կարլ Տանցլեր» մականվամբ։

Ոմանք ասում են, որ մահվան պահին Տանցլերը եղել է Ելենայի տիկնիկի գրկում։ Սակայն, ըստ նրա մահախոսականի, նրան գտել են գետնին ընկած՝ երաժշտական երգեհոնի հետևում։ Մահախոսականում նաև նկարագրվում է մետաքսով փաթաթված մոմե արձան և թիկնոց, որը դրված է եղել դարակի վրա։

Սվայսգուդ անունով մի գրող պնդում է, որ Տանցլերը, հնարավոր է, գաղտնի կերպով վերադարձրել է Ելենայի իրական մարմինը կամ փոխարինել է մնացորդները, և որ մահացել է իրական մարմնի կողքին։

Տանցլերի մահից հետո նրա պատմությունը բազմիցս վերապատմվել է թերթային ամսագրերում։ Տարիների ընթացքում տարբեր մարդիկ ավելացրել են նոր և երբեմն դրամատիկ մանրամասներ։ 1982 թվականի մի հոդվածում գրող Միշելֆելդերը գրել է, որ որոշ աշխատողներ տան վերանորոգման ժամանակ գտել են մի նամակ, որը, ենթադրաբար, գրվել է Տանցլերի կողմից։ Նամակում ասվում էր, որ Տանցլերն է սպանել Ելենային՝ նրան թունավորելով․Ելենան մահացավ, որովհետև նրան տվեցի ընձախոտի թունավոր խառնուրդ՝ նրա տառապանքներին վերջ տալու համար։ Սիրելիս հեշտությամբ խմեց այն և մահացավ 1931 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։ Այլևս մի՛ տառապիր, սիրելի՛ս։ Ես քեզ ուղարկել եմ հրեշտակների մոտ՝ իմ «ոսկե էլիքսիրով»... Պերեսը հայտնել է՝ Տանցլերի իրեն ասված խոսքերն այն մասին, որ նա կսպանի Ելենային, եթե նրա ճակատագրին վերջ տալու անհրաժեշտություն լինի։ Թունավորման խոստովանության մասին հետագայում հիշատակել է պատմաբան Դեյվիդ Լ. Սլոունը՝ *NightMerica* փոդքասթի 44-րդ սերիայում։

## Տես նաև
*Դիակային սինոդ 
*Էդ Գեյն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գերմանացիներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ արտագաղթածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ գերմանական սերմամբ
Կատեգորիա:Գերմանիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Հանցագործությունն ԱՄՆ-ում