open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էլեկտրաէներգիա

մինի|250x250փքս|Էլեկտրաարտադրման եղանակ
**էլեկտրաէներգիա,** ֆիզիկական տերմին, լայնորեն տարածված է տեխնիկայում և կենցաղում՝ էլեկտրական էներգիայի քանակի որոշման համար։ Էլեկտրական էներգիայի արտադրության և սպառման չափման հիմնական միավորը կիլովատտ-ժամն է (և նրա բազմակի միավորները)։ Ավելի ճշգրիտ նկարագրելու համար օգտագործվում են այնպիսի պարամետրեր, ինչպիսիք են լարումը, հաճախականությունը և փոփոխական հոսանքը, անվանական և առավելագույն էլեկտրական հոսանքը։   
ձախից|մինի|261x261փքս|Էլեկտրահաղորդման գծեր
Էլեկտրական էներգիան նաև համարվում է ապրանք, որը ձեռք են բերում մեծածախ շուկայի մասնակիցները (էներգախնայողական ընկերությունները և խոշոր սպառողները) արտադրող ընկերություններից, իսկ մանրածախ շուկայի մասնակիցները՝ էներգամատակարարման ընկերություններից։ Միջազգային առևտրում էլեկտրական էներգիայի գինը սովորաբար արտահայտվում է մեկ կիլովատտ-ժամի դիմաց ցենտներով կամ հազար կիլովատտ-ժամի դիմաց՝ դոլարով։ 
[մինի|275x275փքս|[Հողմաշարժիչ]]

## Էլեկտրաէներգիայի համաշխարհային արտադրություն
Աշխարհում էեկտրաէներգետիկայի արտադրման դինամիկան (Տարի — մլրդ կՎտ*ժամ).

* 1890 — 9
* 1900 — 15
* 1914 — 37,5
* 1950 — 950
* 1960 — 2300
* 1970 — 5000
* 1980 — 8250
* 1990 — 11800
* 2000 — 14500
* 2005 — 18138,3
* 2007 — 19894,9
* 2013 — 23127
* 2014 — 23536,5
* 2015 — 24255
* 2016 — 24816

Էլեկտրաէներգետիկայի արտադրման խոշոր երկրները համարվում են ԱՄՆ-ն ու Չինաստանը՝ արտադրելով համապատասխանաբար 24% և 18 %, ինչպես նաև Հնդկաստանը, Ռուսաստանը և Ճապոնիան։

2012 թվականից սկսած՝ Չինաստանը զբաղեցնում է էլեկտրաէներգիա արտադրող երկրներից առաջատարի դեր։

## Էլեկտրաէներգիայի արդյունաբերական արտադրությունը

Վերջերս, բնապահպանական խնդիրների, հանածո վառելիքի դեֆիցիտի և նրա անհավասար աշխարհագրական բաշխման հետ կապված, նպատակահարմար է դառնում արտադրել էլեկտրաէներգիա՝ օգտագործելով քամու էներգիայի կայանքները, արևային մարտկոցները և փոքր գազագեներատորները։

Որոշ երկրներում՝ օրինակ Գերմանիայում, են ընդունվել հատուկ ծրագրեր, որոնք խրախուսում են տնային տնտեսությունների կողմից էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ ներդրումները։

## Էլեկտրաէներգիայի համաշխարհային շուկա
2017 թվականին էլեկտրաէներգիայի համաշխարհային շուկան գնահատվել է 5,61 մլրդ դոլա ր։ Էլեկտրաէներգիայի առքուվաճառքի գրեթե 9/10 ծավալները բաժին են ընկնում եվրոպական երկրներին։ Խոշորագույն արտահանողներն են Ֆրանսիան (1,75 մլրդ դոլար), Գերմանիան (731 մլն դոլար), Նիդերլանդները (410 մլն դոլար), Իսպանիան (358 մլն դոլար), Բոսնիա և Հերցեգովինան (294 մլն դոլար). Խոշորագույն ներմուծողներ են Իտալիան (2,21 մլրդ դոլար), Մեծ բրիտանիան (1,07 մլրդ դոլար), Մարոկկոն (360 մլն դոլար), Հունաստանը (328 մլն դոլար)։

## Տես նաև
* Էլեկտրաէներգետիկա
* Երկրների ցանկը՝ ըստ էլեկտրաէներգիայի արժեքի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հելիոէներգետիկայի հեռանկարները 
* «Արևային էներգիայի մրցունակությունը» // Photon Consulting
* Էներգախնայողություն
* Էներգետիկա. Գերմանիայում կանոններ և ծրագրեր 
* Էլեկտրաէներգիայի սակագները Ռուսաստանի բոլոր մարզերում, քաղաքներում 2009-2011 թվականներին

Կատեգորիա:Էլեկտրադինամիկա
Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Կատեգորիա:Էլեկտրաստատիկա
Կատեգորիա:Էլեկտրատեխնիկա
Կատեգորիա:Էներգետիկա
Կատեգորիա:Էներգիա
Կատեգորիա:Էներգիայի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Արցախի Ազգային Ժողովի նախագահ

**Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահը,** Արցախի խորհրդարանում պալատի նախագահն է։ Գործող նախագահը 2023 թվականի օգոստոս-ի ընտրված ՀՅԴ կուսակցության անդամ Դավիթ Իշխանյանն է։

## Պատմություն
Մինչև 1995 թվականը պաշտոնը կոչվում էր **Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի նախագահ**։ 1992 թվականի հունվարից մինչև 1994 թվականի դեկտեմբերը, մինչ Ռոբերտ Քոչարյանի ընտրվելը Արցախի նախագահ, խորհրդարանի նախագահը *[[Դե ֆակտո|փաստացի]]* հանդիսանում էր Պետության գլուխը։

## Ազգային ժողովի նախագահների ցանկ

## Տես նաև
* Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողով
* Արցախի նախագահ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արցախի Հանրապետության գրասենյակ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողով
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության պետական կառավարման մարմիններ
Քաղաքացիական միացյալ դաշինք

**Քաղաքացիական միացյալ դաշինք,** գործող քաղաքական կուսակցություն Արցախի Հանրապետությունում, որը հիմնադրվել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։

## Մասնակցությունը ընտրություններին
Կուսակցությունը մասնակցել է 2020 թվականի Արցախի համապետական ընտրություններին «Ազատ հայրենիք» - ՔՄԴ դաշինքով։   Ընտրությունների արդյունքում դաշինքը Ազգային Ժողովի 33 տեղից ստացել է 16 տեղ։ 

## Գաղափարախոսություն
Կուսակցության հիմնական առաջիկցները երիտասարդների և երիտասարդ մասնագետների շրջանում են։ Կուսակցության նպատակն է Արցախի սոցիալ-տնտեսական զարգացումը, ուժեղ քաղաքացիական հասարակության ստեղծումը և քաղաքացիների բարեկեցության բարձրացումը։ Կուսակցությունը կողմ է Հայաստանի հետ Արցախի վերամիավորմանը։

## Տես նաև
* Արցախի քաղաքական կուսակցությունների ցանկ

## Արտաքին կապեր
* Քաղաքացիական միացյալ դաշինքը Ֆեյսբուքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 հիմնադրված կուսակցություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության կուսակցություններ
Լյուսի Քոչարյան

** Լյուսի Քոչարյան ** (), հայ լրագրող և բլոգեր, որը հանդես է գալիս ընտանեկան և գենդերային բռնության դեմ։ 2020 թվականին ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտի կողմից արժանացել է «Խիզախ կին» միջազգային մրցանակի՝ դառնալով առաջին հայը, որն արժանացել է այդ մրցանակին։

## Կենսագրություն
Լյուսի Քոչարյանը ծնվել է 1984 թվականին։ Աշխատում է Հայաստանի հանրային ռադիոյում։ 2018 թվականի օգոստոսին Լյուսին խոսել է հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող երեխաների մասին, իսկ 2019 թվականի հունիսին գենդերային բռնության մասին «բռնության ձայնը/voice of violence» շարժումն է նախաձեռնել։ Շարժման առիթ է հանդիսացել Հայաստանում էվա անունով չեխ աղջկա նկատմամբ կատարված ոտնձգությունը։

2020 թվականի մարտին Լյուսի Քոչարյանը ԱՄՆ-ում պետքարտուղարության կողմից անցկացվող Կանանց խիզախության միջազգային մրցանակի է արժանացել։ Մրցանակը Լյուսիին հանձնել է ԱՄՆ առաջին տիկին Մելանյա Թրամփը պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյի հետ համատեղ։ Մրցանակաբաշխությանը ներկա է եղել նաև Հայաստանի վարչապետի տիկին Աննա Հակոբյանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լյուսի Քոչարյանի կենսագրականը ԱՄՆ պետքարտուղարության մրցանակի էջում 
* ''Բռնության ձայնը/Voice of Violence''. էջը Facebook սոցիալական ցանցում

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Շարժում 88

**Շարժում 88,** գործող քաղաքական կուսակցություն Արցախի Հանրապետությունում։

## Պատմություն
Կուսակցությունը Հայ հեղափոխական դաշնակցության հետ ընտրական դաշինքի մաս է կազմել, որը 2005 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Ազգային ժողովի 33 տեղերից ստացավ 3-ը։

Կուսակցությունը չի մասնակցել 2010 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին։ Հաջորդ՝ 2015 թվականի ընտրություններին կուսակցությունը քվեների 6,93%-ով 2 տեղ ստացավ Ազգային ժողովում։

Կուսակցությունը չի մասնակցել 2020 թվականի Արցախի համապետական ընտրություններին և ներկայումս չունի քաղաքական ներկայացվածություն։

2020 թվականի նախագահական ընտրություններում կուսակցությունը սատարել է «Ազատ հայրենիք» կուսակցության կողմից առաջադրված նախագահի թեկնածու Արայիկ Հարությունյանին, որն արդյունքում ընտրվեց երկրի ղեկավար։

## Տես նաև
* Արցախի քաղաքական կուսակցությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության կուսակցություններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Արցախի կոմունիստական կուսակցություն

**Արցախի կոմունիստական կուսակցություն** կամ **Լեռնային Ղարաբաղի կոմունիստական կուսակցություն** (կրճատ՝ **ԱԿԿ**, **ԼՂԿԿ**, ), կոմունիստական քաղաքական կուսակցություն Արցախի Հանրապետությունում։ Հիմնադրվել է 1996 թվականին։

## Պատմություն
Կուսակցությանը չի հաջողվել տեղեր ստանալ Ազգային ժողովում՝ 2005 թվականի հունիսի ընտրությունների, 2010 թվականի մայիսի ընտրությունների, 2015 թվականի մայիսի ընտրությունների և 2020 թվականի մարտի համընդհանուր ընտրությունների արդյունքում։

2005 թվականի ընտրությունների համար կուսակցությունը առաջադրել է 10 թեկնածու համամասնական ներկայացուցչական տեղերում և թեկնածուներ 4 միանդամ ընտրական շրջաններում 2010 թվականի ընտրությունների համար կուսակցությունը ներկայացրել է համամասնական ներկայացուցչական տեղերում ցուցակ ինչպես նաև մեկական թեկնածու 16 մեկանդամ տեղերում։

Կուսակցության նախագահի պաշտոնը զբաղեցնում է Հրանտ Մելքումյանը։ Նա մասնակցել է 2007 թվականի Լեռնային Ղարաբաղի նախագահական ընտրություններին և հավաքել է 554 ձայն (0,8%)։

Կուսակցությունը հրատարակում է «Արցախի կոմունիստ» թերթը հայերեն և ռուսերեն տարբերակներով։

## Ընտրությունների արդյունքներ

## Տես նաև
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն
* Արցախի քաղաքական կուսակցությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության կուսակցություններ
Մերիվա Կարպենտեր

**Մերիվա Կարպենտեր** (, ), 19-րդ դարի ամերիկացի նկարչուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1802 թվականի ապրիլի 28-ին Քոնեքթիքութ նահանգի Էլինգթոն քաղաքում, բժիշկ Ռագգլզ Քարփենթերի և նրա կնոջ՝ Ջուլիանա Փիրսի ընտանիքում;

1820 թվականի փետրվարի 27-ին ամուսնացել է զարմիկ Էլի Կարպենտերի (էլի Կարպենտեր 1793-1863) հետ։ Ամուսնու հետ բնակություն է հաստատել Հոմեր քաղաքից ոչ հեռու՝ Նյու Յորքում՝ մի շրջանում, որը կոչվում էր Կարպենտերվիլ, այժմ՝ Իստ Ռիվեր։ Էլի Կարպենտերը եղել է հաջողակ ջրաղացպան։ Ամուսինները բավականին հարուստ էին, որպեսզի լավ տուն կառուցեին, որը լի էր գեղարվեստական ստեղծագործություններով։ Նկարիչ Սենֆորդ Թայերը նկարել է Էլի Կարպենտերին որդու՝ Վոլնի հետ։ Նրանց դուստր Մարսինա Մելվինան նույնպես դառնում է նկարչուհի։

Մերիվա Կարպենտերը մահացել է 1887 թվականի հուլիսի 24-ին Հոմերում։ Թաղված է այնտեղի գերեզմանոցում։ Այդ գերեզմանոցում թաղված է հայտնի նկարիչ Ֆրենսիս Կարպենտերը՝ նրա հեռավոր ազգականը՝ Աբրահամ Լինկոլնի նկարիչը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Meriva M. Carpenter (1802—1887)

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարչուհիներ
Արդարություն կուսակցություն

**Արդարություն** (պաշտոնական՝ **Արցախի Արդարություն կուսակցություն**), գործող քաղաքական կուսակցություն Արցախի Հանրապետությունում։ Այն հիմնադրվել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ Կուսակցության հիմնադիրներն ու համանախագահներն են Մարսել Պետրոսյանը, Միքայել Սողոմոնյանը, Հակոբ Հակոբյանը և Նորայր Մուսաելյանը։

## Մասնակցությունը ընտրություններին
Կուսակցությունը մասնակցել է 2020 թվականի Արցախի համապետական ընտրություններին և Ազգային ժողովում 33 տեղից ստացել է 9 տեղ։ Կուսակցության նախագահի թեկնածու Վիտալի Բալասանյանը Արցախի նախագահի ընտրություններում երրորդ տեղում էր՝ ավելի քան 14% ձայնով։

## Տես նաև
* Արցախի քաղաքական կուսակցությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2018 հիմնադրված կուսակցություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության կուսակցություններ
Էնտիսար Էլսաիդ

**Էնտիսար Էլսաիդ** (**Entessar El-Saeed**, **Intisar al-Saeed**), կանանց իրավունքների պաշտպանության եգիպտացի ակտիվիստուհի, Կահիրեի զարգացման և իրավունքի հիմնադրամի հիմնադիր տնօրեն։ Նրա հիմնադրամի հիմնական նպատակը կանանց թլպատումների դեմ պայքարն է, ընտանեկան բռնության զոհերին օգնություն տրամադրելը և սեռական դաստիարակության զարգացումը։

## Գործունեություն
### [[COVID-19]] համաճարակ
COVID-19 համաճարակի ժամանակ Եգիպտոսում ընտանեկան բռնության դեպքերն աճել էին, ուստի Էլսաիդի հիմնադրամն իր աշխատանքը կենտրոնացրեց այդ ուղղությամբ։ Կանխատեսումների համաձայն` երկրում ներդրված կարանտինային միջոցառումների պատճառով տղամարդիկ սկսեցին ավելի շատ ժամանակ անցկացնել տանը, ինչը անխուսափելիորեն  հանգեցրեց ընտանեկան բռնությունների աճի։ Բացի այդ, համաճարակի ընթացքում չեղյալ հայտարարվեցին սեռական դաստիարակության գործողությունները՝ անհնարին դարձնելով անվտանգ սեռական տեղեկատվության հասանելիությունը։ Վերջապես նշվեց, որ ընտանիքի անդամների անվտանգության և սոցիալական հեռավորության ապահովման պատասխանատվությունն առավել հաճախ ընկնում է մոր վրա։ Այդ փոփոխությունների հետ կապված՝ Էլսաիդի հիմնադրամը մեծացրեց ուսումնական նյութերի թողարկումն այդ հարցերի վերաբերյալ, ինչը նրանց թույլ տվեց շարունակել աշխատել ձևավորված միջավայրում՝ պահպանելով COVID-19 համաճարակի դեմ պայքարի անվտանգության միջոցառումները։

### Կանանց սեռական թլպատում
Էլսաիդը դեմ է Եգիպտոսում կանանց սեռական թլպատմանը, որտեղ մյուս երկրների համեմատ ավելի շատ կանայք են տուժում այս պրոցեդուրայից։ Նա ոգևորությամբ ընդունեց Եգիպտոսի կառավարության որոշումը` այս ընթացակարգի խախտումների համար դատապարտվածներին ավելի խիստ պատիժներ սահմանելու վերաբերյալ։ Այնուամենայնիվ, նա կոչ էր անում հասարակության մեջ արմատախիլ անել այս ընթացակարգը։ Էլսաիդը մտահոգություն հայտնեց, որ որոշունը չի կատարվի, և դատավճիռները շատ հազվադեպ կլինեն։

### [[Խոսքի ազատություն]]
Էլսաիդը սատարել է «սեռական սանձարձակության դրդման համար» բանտարկված կանանց, ովքեր տեսանյութեր են տեղադրել Tik Tok-ում։

Նա մասնավորապես, ասել է.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտացի կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Այանդա Դենգե

**Այանդա Դենգե** (, , Քեյփթաուն, ՀԱՀ), հարավաֆրիկացի տրանսգենդեր կին, որը սեռական ստրկության է ենթարկվել։ Պաշտպանել է տրանսգենդերների և սեռական ստրկության մեջ հայտնված մարդկանց իրավունքները և հանդես է եկել մարմնավաճառության ապաքրեականացման օգտին։ Եղել է նաև Սեռական աշխատողների կրթության և պաշտպանության Նպատակային խմբի նախագահը։

## Կենսագրություն
Այանդա Դենգեն կոսա ժողովրդի ներկայացուցիչներից է, ովքեր բնակվում են Հարավային Աֆրիկայի Արևելյան Քեյփ նահանգի առաափնյա տարածքում։ Մեծացել է Պորտ Էլիզաբեթ քաղաքում։ Դենգեն սկսել է մարմնավաճառությամբ զբաղվել Յոհանեսբուրգում, հետագայում աշխատել է նաև Հարավային Աֆրիկայի այլ քաղաքներում՝ ներառյալ Հարարե, Դուրբան, Քեյփթաուն, Պորտ Էլիզաբեթ, Վիկտորիա։ 15 տարի զբաղվել է մարմնավաճառությամբ։

Եղել է Սեռական աշխատողներ կրթության և պաշտպանության նպատակային խմբի (SWEAT) նախագահ, հանդես է եկել տրանսգենդերների, սեքս-աշխատողների իրավունքների պաշտպանության և սեքսուալ աշխատանքի ապաքրեականացման օգտին։ SWEAT-ում Դենգեն վերապատրաստել է 50 հրահանգիչների և հանդես եկել որպես զեկուցող քաղցկեղի, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի և սեռական աշխատանքի հետ կապված մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերի իրազեկման վերաբերյա։

2015 թվականի օգոստոսին Դենգեն, մարդու իրավունքների մյուս պաշտպանների հետ միասին, Քեյփթաունում հիմնել է «Դեպի հետ ճանապարհ չկա» (Asijiki) կոալիցիան, որը դեմ է սեռական աշխատանքի ապաքրեականացմանը։ Կազմակերպությունը բաղկացած է սեքս-աշխատողներից, ակտիվիստներից, մարդու իրավունքների պաշտպաններից, իսկ կառավարման կոմիտեն բաղկացած է Սեքս-աշխատողների շարժումից (Sisonke), Կանանց իրավական կենտրոնից (WLC), Սեռական աշխատողների կրթության և պաշտպանության նպատակաային խմբից (SWEAT) և *Sonke Gender Justice*-ից։

2016 թվականին Դուրբանում ՁԻԱՀ-ի միջազգային համաժողովի ժամանակ նա հարցազրույց էր տվել *Daily Vox*-ին, որտեղ ասել է.

## Անձնական կյանք
Դենգեն ապրել է Հարավային Աֆրիկայի Քեյփթաուն քաղաքում։ Մինչ Հելեն Բոուդենի բուժքույրերի տուն  տեղափոխվելը որոշ ժամանակ ապրել է փողոցում։ Նախկին բուժքույրերի տունը պատկանում է նահանգի կառավարությանը, բայց անօրինականորեն զբաղեցված էր «Վերականգնիր քաղաքը» վարձակալների խմբի կողմից, որը պայքարում էր մատչելի բնակարան ձեռք բերելու համար, և վերանվանվել է Ահմեդ Կատրադայի տան։ 2019 թվականի փետրվարին նա ընտրվել է որպես այդ տան ղեկավար։

### Մահ
2019 թվականիի մարտի 24-ին Դենգեն սպանվել է իր իսկ սենյակում։ Նրան դանակահարել են ու թողել պառկած հատակին։ Հաղորդվել է, որ Դենգեի սենյակը դրսից կողպված է եղել կողպեքով, և միայն այն ժամանակ, երբ տան ղեկավարը նրա բարեկեցությունից մտահոգվելով զննել է սենյակը պատուհանից, նկատել է նրա մարմինը հատակին։ Էլեկտրականությունն անջատված է եղել, ինչի պատճառով շենքը գիշերն ամբողջովին մթության մեջ է եղել։ Դենգեն ապրում էր ոմն մեկի հետ, որը սպանությունից հետո անհետացել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանայք Հարավային Աֆրիկայում
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Քուրդիկ (իշխան)

**Քուրդիկ** (, ), հայ իշխան Բյուզանդիայում, Լոկանա ամրոցի տերը, Գրիգոր Մամիկոնյանի որդին, Մամիկոնյանների նախարարական տոհմից, Կուրտիկիոսների ազնվական տոհմի հիմնադիրը։

## Կենսագրություն
Քրիստիան Սետտիպանին ենթադրում է, որ Քուրդիկը` հավանաբար Բագրևանդի վերջին Մամիկոնյան իշխան Գրիգորի որդին է և Մանուել պրոթոսպաթարի եղբայրը, ինչպես նաև Մանուել Կուրտիկիոսի հայրը։ Նա Փոքր Հայքի իշխաններից էր, Լոկանա ամրոցի տերը։

Բյուզանդիայի Միքայել Գ կայսեր (842-867) գահակալության ժամանակ գժտվում է նրան մերձակից հույների հետ և ասպատակությունների է ենթարկում շրջակայքը։ Միքայել Գ կայսերը հաջորդած հայազգի Բարսեղ Ա Մակեդոնացին 871 թվականին պայքար է սկսում Պավլիկյանների աղանդավորական շարժման դեմ։ 872 թվականին, նրանց առաջնորդ Խրիսոխիրին պարտության մատնելով և սպանելով, գրավում և ավերում է Պավլիկյանների շարժման կենտրոն Տևրիկը։ Տևրիկի անկումը պատճառ է դառնում, որ մի շարք այլ քաղաքների և ամրոցների ինքնակալ իշխաններ առանց կռվի հանձնվեն Բարսեղ Ա-ին, այդ թվում էին Տարանտայի իշխանը և Լոկանայի իշխան Քուրդիկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կուրտիկիոսներ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ
Քրիստափոր (զորավար)

**Քրիստափոր** (, ), հայ զորավար, բյուզանդական բանակի հրամանատար։ Բարսեղ Ա Մակեդոնացու դստեր՝ Անաստասիայի ամուսինը։

## Կենսագրություն
872 թվականին Պավլիկյանների աղանդավորական շարժման առաջնորդ Խրիսոխիրը իր զորքերով արշավում է Բյուզանդական կայսրության վրա և հասնում մինչև Անկյուրա քաղաքը։ Բարսեղ Ա-ն որոշում է անձամբ չարշավել նրա դեմ և ուղարկում է իր փեսային՝ բյուզանդական զորքերի սպարապետ Քրիստափորին։ Քրիստափորը սկսում է հետապնդել Խրիսոխիրին և 600 հոգի հայ ու 600 հոգի կապադովկիացի է ուղարկում, որպեսզի նրան հետևեն։ Նրա հրամանատարության տակ էին գտնվում կայսրության արևելյան երկու խոշոր բանակաթեմերի՝ Արմենիակների և Խարսիանոնի զորքերը։ Խրիսոխիրը կանգ է առնում Խարսիանոն բանակաթեմի Ագրանա կոչվող վայրում, իսկ բյուզանդական զորքը՝ Սիբորոն կոչվող վայրում։ Առավոտյան բյուզանդական բանակը հարձակման է անցնում։ Պավլիկյանները դիմում են փախուստի և բազմաթիվ զոհեր տալով հասնում են Վաթիռիաքս վայրից 30 մղոն հեռավորության վրա գտնվող Կոստանդնի լեռը։ Այստեղ, մի հույնի ձեռքով սպանվում է Խրիսոխիրը, իսկ վրա հասած զորավարները կտրում են նրա գլուխը և հապճեպորեն այն ուղարկում Բարսեղ Ա-ին։ Խրիսոխիրի սպանվելուց հետո, Քրիստափորը առանց կռվի գրավում է Պավլիկյանների շարժման կենտրոն Տևրիկը և այլ քաղաք-ամրոցներ։ Նա հիմնահատակ կործանում է Տևրիկը, պավլիկյանների մի մասին կոտորում, մյուս մասին ստիպողաբար զինվորագրում, իսկ մի մասին էլ ցրում է կայսրությունով մեկ, որով ավարտվում է 25 տարի տևած պավլիկյան շարժումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Բյուզանդական կայսրությունում
Կատեգորիա:Հայ զորավարներ
Կատեգորիա:Բյուզանդիայի զորավարներ
Դիլմա

**Դիլմա**, Շրի Լանկայի թեյի ապրանքանիշ, որը վաճառվում է միջազգային մակարդակում։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1988 թվականին Մերիլի Ջ Ֆեռնանդոյի կողմից։ Դիլմա անունն ընտրվել է` համատեղելով Ֆերնանդոյի որդիների Դիլմա և Մալիկ անունները։ Այն հասանելի է ավելի քան 100 երկրներում, այդ թվում՝ Էստոնիաում, Միացյալ Թագավորությունում, Թուրքիայում, Լիտվայում, Մալայզիայում, Սինգապուրում, Պակիստանում, Լեհաստանում, Ռուսաստանում, Հունգարիայում, Կանադայում, Չիլիում, Հարավային Աֆրիկայում, Ավստրալիայում, Հնդկաստանում, Ինդոնեզիայում, Ճապոնիայում, Միացյալ Նահանգներում, Սաուդյան Արաբիա, Շվեյցարիա, Թայվան և Նոր Զելանդիա։ 2009 թվականին համարվում էր, որ Դիլման աշխարհում վեցերորդ խոշորագույն թեյի ապրանքանիշն էր։

## Պատմություն
Ընկերության հիմնադիր Մերրիլ Ջ. Ֆերնանդոն ծնվել է 1930 թվականին Նեգոմբոյի մոտակայքում գտնվող Պալանսենա գյուղում։ Նա տեղափոխվեց Կոլոմբո, որտեղ դարձավ Ցեյլոնյան թեյի համտեսողներից մեկը ՝ մարզվելով Լոնդոնի Մինսինգ Լեյն փողոցում։

1974 թվականին Ֆերնանդոն գնեց իր առաջին մի քանի թեյի կալվածքները՝ փորձելու իր ուժերը Շրի Լանկայի թեյ արտադրությունում, իսկ 1981 թվականին հիմնադրեց «Ceylon Tea Services Limited»։

1985 թվականին Մերիլի Ֆեռնանդոնն համոզեց ավստրալիական Քոլիս սուպերմարկետների մանրածախ վաճառողին` իր թեյի ապրանքանիշը` Դիլման, համալրելու համար։ Նա խոսեց Քոլիս- ի գնորդի հետ իր թեյը համալրելու մասին և, ի վերջո, շահեց նրան։ 1988 թվականին Մելբուռն Քոլիս խանութներից մեկը սկսեց դարակաշարեր պատրաստել Դիլմայի իր դարակներում։ Ի վերջո, այն տարածվեց Վիկտորիայի  Քոլիսի 35 այլ խանութներում, այնուհետև Վուլվորդսը սկսեց վաճառել նաև ապրանքը։ Ավելի ուշ Դիլման թեյն արտահանեց Նոր Զելանդիա, որտեղ ներկայումս ամենավաճառվող ապրանքանիշն է, ինչպես նաև Եվրոպա և Հյուսիսային Ամերիկա։ Այսօր Ավստրալիան կազմում է Դիլմայի համաշխարհային տարեկան մանրածախ վաճառքի 10 տոկոսը։  2009 թվականի սեպտեմբերին «Ceylon Tea Services»-ը,որը Դիլմայի մայր ընկերությունն է, վաստակել է 5,2 միլիոն ԱՄՆ դոլար  19,7 միլիոն ԱՄՆ դոլարի շրջանառությունից, որը 1,3 միլիոն ԱՄՆ դոլարով ավել էր, նախորդ տարվա ցուցանիշից (18,6 միլիոն ԱՄՆ դոլարի շրջանառություն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թեյ ըստ երկրի
Էրատո ջոկատ

մինի|աջից|Աննա Հակոբյան
**Էրատո ջոկատ,** 2018 թվականին Հայաստանի վարչապետ դարձած Նիկոլ Փաշինյանի տիկնոջ կողմից ստեղծված զինված ջոկատ, որը բաղկացած էր բացառապես աղջիկներից ու կանացից։ Ըստ Աննա Հակոբյանի՝ ջոկատը կոչվել է Հայոց թագուհի Էրատոյի անվամբ։

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված 44-օրյա պատերազմի կեսերին Աննա Հակոբյանը հայտարարեց, որ ստեղծում է կանանց ջոկատ, որպեսզի մեկնի հայ-ադրբեջանական շփման գիծ և մասնակցի մարտական գործողություններին։ Նոյեմբերի 6-ին նա իր ֆեյսբուքյան էջով հայտարարեց, որ 10-օրյա մարզումներից հետո պատրաստ են մարտական առաջադրանք կատարելու։ Չնայած 2020 թվականի նոյեմբերի 9 լույս 10-ի գիշերը ստորագրվեց պատերազմական գործողությունների դադարեցման մասին հայտարարությունը՝ Աննա Հակոբյանը դեռևս նոյեմբերի 13-ին իր ֆեյսբուքյան էջով հայտնեց, որ իր ստեղծած «Էրատո» կանանց ջոկատի հետ դեռևս գնտվում է Արցախում և շարունակում է պահել իրեն վստահված մարտական դիրքը։ Այդ հրապարակման մեջ նա նաև ասել է․


 

Համաձայն մի շարք լրատվամիջոցների հրապարակումների և տարածված տեսանյութերի՝ Աննա Հակոբյանն իր ջոկատի հետ միասին իրականում չի եղել հայ-ադրբեջանական շփման գծում, այլ գտնվելիս է եղել Գորիս քաղաքի հյուրանոցներից մեկում։ Տարածված տեսանյութերում երևում էր, թե ինչպես էին ջոկատի անդամները շարքով դուրս գալիս հյուրանոցից և այնուհետև նույն կերպ վերադառնում։

## Ջոկատի կազմը
Էրատո ջոկատը կազմված է բացառապես կանացից և աղջիկներից։ Ջոկատի հրամանատարն է Աննա Հակոբյանը։ Ջոկատի մյուս անդամների մասին գրեթե տեղեկություններ հայտնի չեն։ Անդամներից մեկը ոմն Գայանեն է, ում մասին մամուլում մի շարք հրապարակումներ գրվեցին։ Ըստ այդ հրապարակումների Գայանեն Աբխազիայից է և սերտ հարաբերություններ ունի այնտեղի թուրք առևտրականների հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի ռազմական միավորներ և կազմավորումներ
Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմ
Կատեգորիա:Նիկոլ Փաշինյան
Նարինե Նարիմանյան

**Նարինե Նարիմանյան**, հայ դատավոր, քաղաքական գործիչ, նախկին նախարար, Արցախի Հանրապետության Գերագույն դատարանի նախագահ։

## Կարիերա
Նարիմանյանը Արցախի Հանրապետության Գերագույն դատարանի նախագահ է ընտրվել 2013 թվականին։ Արցախի Գերագույն դատարանն ամբողջությամբ կազմված է կին դատավորներից։ 2018 թվականին Գերագույն դատարանի բյուջեն կազմել է 571,052,000 դրամ, որը հրապարակավ ներկայացրել է Նարիմանյանը։

Նախքան Գերագույն դատարանի նախագահ նշանակվելը, Նարիմանյանը զբաղեցնում էր Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի պաշտոնը, որտեղից նա հրաժարական տվեց 2013 թվականի ապրիլի 25-ին։ Նա այդ պաշտոնը ստանձնել էր 2012 թվականի սեպտեմբերին։ Նարիմանյանը 2007-2012 թվականներին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կին դատավորներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության նախարարներ
Կին դատավորների միջազգային միություն

**Կին դատավորների միջազգային միություն** (), 1991 թվականին հիմնադրված ֆեմինիստական հասարակական կազմակերպություն, որի անդամները աշխարհի տարբեր կողմերից դատավորներ են, որոնք պաշտպանում են կանանց հավասար իրավունքները։

## Պատմություն
Կին դատավորների միջազգային միությունն ստեղծվել է 1991 թվականին, երբ ամբողջ աշխարհից 50 կին դատավորներ հրավիրվել են մասնակցելու Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Կին դատավորների ազգային միության տասներորդ հոբելյանական միջոցառմանը։ Որոշվել է, որ դատական համակարգում սեռային խտրականության դեմ պայքարը հեշտացնելու համար ստեղծել միջազգային միություն։ 1991 թվականի հոկտեմբերին 15 երկրներից կին դատավորներ հանդիսավոր կերպով ընդունել են Կին դատավորների միջազգային միության սահմանադրությունը։ Նրանց առաջին հանդիպումը տեղի է ունեցել 1992 թվականի հոկտեմբերին․ Սան Դիեգոյում իրար են հանդիպել 42 տարբեր երկրներից 82 կին դատավորներ։ Նրանց ամենահետաքրքրող խնդիրը եղել է ընտանեկան բռնությունը։ Կին դատավորները ամբողջ աշխարհում հովանավորել են աշխատաժողովներ և կոնֆերանսներ՝ սովորեցնելու ընտանեկան բռնության տարածման, այն խոչընդոտելու մասին, ինչպես գործադրել օրենքները՝ սահմանելու այդ հանցագործությունը տույժերով։ Կին դատավորների միջազգային միությունը նաև նախագիծ է ունեցել՝ կրթելու դատավորներին, թե ինչպես կիրառել մարդու միջազգային իրավունքի գործիքները առանձին դատարաններում կանանց հետ կապված դեպքերում։

Կին դատավորների միջազգային միության առաջին դատավորը եղել է Առլին Փաչը։ 1994 թվականի մայիսին Հռոմում ընտանեկան բռնության հետ կապված կոնֆերանս է տեղի ունեցել։

2010 թվականին, երբ Միացյալ Թագավորությունից բարոնուհի Հեյլն ընտրվել է Կին դատավորների միջազգային միության նախագահ, այն արդեն ուներ 90 երկրներից 4 000 անդամներ։ 2017 թվականին անդամների թիվը հասել է 5 000-ի, իսկ 2019 թվականին՝ 6 000-ի։

## Նախագահներ
* Առլին Փաչ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, 1992-1994
* Պացիտա Կանիզարես-Նիե, Ֆիլիպիններ, 1996-1998
* Սյուզան Դևայն, Կանադա, 
* Կարմեն Արգիբեյ, Արգենտինա, 1998-2000
* Մելլա Քերոլ, Իռլանդիա, 2000-2002
* Լետիցիա Կիկոնյոգո, Ուգանդա, 2002-2004
* Ջեյն Մեթյու, Ավստրալիա, 2004-2006
* Գրասիելա Դիքսոն,Պանամա, 2006-2008
* Լեսլի Ալդեն, ԱՄՆ, 2008-2010
* Բրենդա Հեյլ, Միացյալ Թագավորություն, 2010-2012
* Էվսեբիա Մունուո, Տանզանիա, 2012-2014
* Թերեզիտա դե Կաստրո, Ֆիլիպիններ, 2014-2016
* Սյուզանա Մեդինա դե Ռիցո, Արգենտինա, 2016-2018
* Վանես Ռուիզ, ԱՄՆ, 2018-2020

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:Կին դատավորներ
Ղազարահող

**Ղազարահող,** գյուղական բնակավայր Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Ղազարահողը գտնվում է Մռավի և Արցախի լեռնաշղթաների միջլեռնային գոգավորությունում, Ջրաբերդի և Կաթողիկեսարի լառնաճյուղերի միացման գոգավորության հարթավայրային մասում, Թարթառ գետի աջ ափին, Սարսանգի ջրամբարի աջ կողմում, Մարտակերտ քաղաքից 43 կմ դեպի հարավ-արևմուտք, Ստեփանակերտ քաղաքից 66 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 800 մ բարձրության վրա։

Բնակավայրը մտնում է Պողոսագոմեր համայնքի մեջ։

## Բնակչություն
Բնակչության մեծամասնությունը էթնիկ հայեր են, այդպիսին է եղել գյուղի էթնիկ կազմը նաև 1989 թվականին։

2005 թվականի մարդահամարի տվյալներով Ղազարահողում ապրում է 75 մարդ։

2015 թվականի դրությամբ գյուղում բնակվում էր 74 մարդ, կար 25 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Ղազարահող գյուղում կա եկեղեցի (միջնադար), գերեզմանոց (միջնադար), գյուղատեղի (միջնադար), մատուռ (միջնադար)։ Գյուղից 500 մ դեպի հյուսիս Ք.ա. 2-1-ին հազարամյակների դաշտ։

## Տես նաև
* Ղազարահողի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Մարտակերտի շրջան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Արցախ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր
Cave Story

**Cave Story** (), ճապոնացի ծրագրավորող Դայսկուե Ամայայի (ստեղծագործական կեղծանունը` Պիքսել)` մետրոիդվանիա ժանրում ստեղծած համակարգչային անվճար խաղը, որը թողարկվել է 2004 թվականի դեկտեմբերին։ Որոշ ժամանակ անց խաղը համացանցում մեծ տարածում է ձեռք է բերել։ Cave Story-ն խաղերի շատ հրատարակիչների կողմից նկարագրվել է որպես ամենանշանակալի ինդի խաղերից մեկը` ընդգծելով, որ դրա ստեղծման վրա աշխատել է միայն մեկ մարդ, ինչպես նաև` հաշվի առնելով դրա ազդեցությունը խաղային արդյունաբերության վրա։

## Խաղ
Cave Story-ին դասական 2D ոչ գծային պլատֆորմատոր է, որը խաղային ասպարեզում նման է այնպիսի դասականների, ինչպիսիք են Metroid (Նինթենդո) և Castlevania (Konami): Խաղի զգալի մասը զբաղեցնում է պլատֆորմների վրա նկարահանումը և նետվելը, բայց նաև մեծ ուշադրություն է դարձվում որոնման տարրին. այն է` կատարել տարբեր առաջադրանքներ, հավաքել այն բաղադրիչները, որոնք անհրաժեշտ են խաղի առաջխաղացման համար և այլն։

## Զարգացման պատմություն
Հեղինակը խաղը մշակել է մոտ հինգ տարի։ Խաղի բնօրինակը թողարկվել է 2004 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, որպես տարբերակ` Մայքրոսոֆթ Վինդոուզի համար։ Ավելի ուշ ոչ պրոֆեսիոնալների կողմից հեղինակի համաձայնությամբ մուտք է ստեղծվել Մաք ՕԷսի, Լինուքսի, ինչպես նաև` Xbox-ի, PSP-ի և Game Park GP2X-ի համար,  ինչպես նաև` նախատեսված էր տարբերակ Nintendo DS-ի համար (ի սկզբանե` Game Boy Advance-ի համար), սակայն լույս է տեսել միայն տեխնիկական ցուցադրությունը, որում հնարավոր էր վազել մի քանի տեղանքներով։ Ավելի ուշ լույս է տեսել Nintendo Wii-ի, ապա և` Nintendo 3DS-ի համար վերամշակված տարբերակը։ 2011 թվականի նոյեմբերի 23-ին Steam-ով լույս է տեսել Cave Story+ տարբերակը` բարելավված գրաֆիկայով, ձայնով և խաղային նոր ռեժիմներով։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Linux-ի համար Cave Story+ տարբերակը հայտնվել է նաև Humble Bundle 7-ի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հեղինակի անձնական էջը 

Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Կատեգորիա:Ինդի-խաղեր
Աղա Մեհտիև

**Աղա Ջաֆար օկլի Մեհտիև** (, ), Ադրբեջանցի նկարիչ, Ադրբեջանի նկարիչների միության անդամ, Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1988), Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ(2002)։

## Կենսագրություն
Աղա Ջաֆար օկլի Մեհդիևը ծնվել է 1920 թվականի մարտի 21-ին Իսմայիլի շրջանի Լահիջ գյուղում։ Նա սովորել է Ազիմ Ազիմզադեի անվան Ադրբեջանի պետական արվեստի քոլեջում։ 1938 թվականին Ադրբեջանի Գեղանկարչության ուսումնարանն ավարտելուց հետո նա մասնակցել է Ադրբեջանում և ԽՍՀՄ բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ Նա իր աշխատանքում լայնորեն օգտագործել է բնապատկերային և դիմանկարային ժանրերը և նկարել ռազմահայրենասիրական նկարներ։ Աղա Մեհդիևը  1994 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի նկարիչների միություն։

Նկարչի աշխատանքների անհատական ցուցահանդեսները կազմակերպվել են Բաքվում 1961, 1970, 1981 և 1988 թվականներին։

Աղա Մեհտիևի աշխատանքները ցուցադրվել են Գերմանիայում, Հունգարիայում, Ռումինիայում, Բուլղարիայում, Իտալիայում, Շվեդիայում, Ավստրիայում, Կանադայում, Ֆրանսիայում, Ճապոնիայում, Լեհաստանում, Իսպանիայում, Թուրքիայում, Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Եգիպտոսում, Իրաքում և այլ երկրներում։

Ժողովրդական նկարիչ Աղա Մեհդիևը մահացել է 2003 թվականի մայիսի 15-ին Բաքվում։

## Մրցանակներ
* Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ - 7 մայիս, 1988 թ.
* Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ - 30 մայիս, 2002 թ.
* Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի կրթաթոշակ (մրցանակ Ադրբեջանում) - 11 հունիս, 2002 թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ
Ուրիշի նամակները

«**Ուրիշի նամակները**» (), խորհրդային հոգեբանական դրամա, որը նկարահանել է Իլյա Ավերբախը։

## Սյուժե
9-րդ դասարանցի Զինան մեծացել է անապահով ընտանիքում։ Նրա ուսուցչուհի Վերա Իվանովնան, խղճալով աղջկան, վերցնում է իր տուն, տալիս է իր հոգու ջերմությունը։ Զինան կապվում է ուսուցչուհուն, բայց կարծում է, որ այժմ կարող է որոշել նրա ճակատագիրը և միջամտել նրա կյանքին։

## Դերերում
* Իրինա Կուպչենկո – *Վերա Իվանովնա, 9-րդ դասարանի դասղեկ
* Սվետլանա Սմիռնովա – *Զինա Բեգունկովա
* Սերգեյ Կովալենկով – *Իգոր, նկարիչ (հնչունավորել է [[Միխայիլ Բոյարսկի]]ն)
* Զինաիդա Շարկո – *Անգելինա Գրիգորևնա Եգորովա, ուսմասվար
* Օլեգ Յանկովսկի - Ժենյա Պրյախին, նախկին օդաչու
* Իվան Բորտնիկ – *Շուրա Բեգունկով, Զինայի եղբայրը
* Նատալյա Սկվորցովա – *Սվետա Եգորովա, Զինայի ընկերուհին
* Պյոտր Առժանով – *Նիկոլայ Արտյոմովիչ, ուսուցիչ
* Մայա Բուլգակովա – *Բեգունկովա, Զինայի և Շուրայի մայրը
* Վալենտինա Վլադիմիրովա – *Անտոնինա Կարպովնա, կենսաբանության ուսուցիչ
* Լյուդմիլա Դմիտրիևա  – *Զոյա, Շուրայի հարսնացուն
* Նինա Մամաևա – ''Ելիզավետա Սերգեևնա

## Նկարհանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Նատալյա Ռյազանցևա
* Ռեժիսոր՝ Իլյա Ավերբախ
* Օպերատոր՝ Դմիտրի Դոլինին
* Կոմպոզիտոր՝ Օլեգ Կարավայչուկ
* Նկարիչ՝ Վլադիմիր Սվետոզարով

## Մրցանակներ
* 1976 — Ժյուրիի հատուկ մրցանակ Նեապոլի I միջազգային կինոփառատոնում (Իտալիա)
* 1976 — IX համամիութենական կինոփառատոնում «Խորհրդային էկրան» ամսագրի խմբագրության մրցանակ «Լավագույն դերասանական դեբյուտի համար» Սվետլանա Սմիրնովային
* 1977 — «Корчагинцы» համամիութենական մրցույթի խրախուսական մրցանակ Լավագույն ռեժիսորական աշխատանքի համար Իլյա Ավերբախին
* 1980 — Սալոնիկի IX միջազգային կինոփառատոնի (Հունաստան) «Ոսկե աստվածուհի Նիկե» գլխավոր մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Քննադատություն
* Александр Трошин. «Чужие письма»/Русское кино
* Сергей Кудрявцев. «Чужие письма»/Энциклопедия Кирилла и Мефодия

## Արտաքին հղումներ
* 
* Илья Авербах и Динара Асанова не умели лгать // KP.RU — Санкт-Петербург

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1975 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Գնչուական երջանկություն (ֆիլմ)

«**Գնչուական երջանկություն**» (), խորհրդային դրամատիկական ֆիլմ, որը 1981 թվականին նկարահանել է ռեժիսոր և սցենարիստ Սերգեյ Նիկոնենկոն Եվգենի Նոսովի «Մաքուր դաշտում՝ սայլուղուց հետո» (), «Մուշտակ» (), «Դիմանկար», «Վարկա» պատմվածքների հիման վրա։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է գնչուհի Մարիայի և նրա որդի Սաշայի ծանր ճակատագրի մասին, որին նա միայնակ է մեծացնում։ Կայունության ձգտմամբ հերոսուհին որոշում է տեղափոխվել խուլ գյուղ, որտեղ նրա որդին կմեծանա և կգտնի հավատարիմ ընկերներ։ Բայց ճակատագիրը անողոք է մնում այդ մարդկանց նկատմամբ, և նրանք ստիպված են լինում ծանր ընտրություն կատարել։

## Դերերում
* Նիկոլայ Կրյուչկով – *Զախար Ալեքսանդրովիչ Կասյանով, կոլտնտեսության դարբին
* Իվան Կամենսկի – *Սաշկա
* Մարինա Յակովլևա – *Վարկա
* Եկատերինա Վորոնինա – *Լենկա
* Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա – *Անյուտա, կթվորուհի, Վարկայի մայյրը
* Սերգեյ Նիկոնենկո – *Դենիս Իվանովիչ, կոլտնտեսության նախագահ
* Լև Բորիսով – *Եգոր, տրակտորիստ
* Եկատերինա Ժեմչուժնայա – *Մարիա, Սաշկայի մայրը
* Գեորգի Սվետլանի – *պապ
* Անդրեյ Սմոլյակով – *Գենադի, վարորդ
* Նատալյա Խորոխորինա – *Կլավա, թռչնապահ
* Նիկոլայ Պոգոդին – *կտղանքատեղի վարիչ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Գնչուական երջանկություն» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուկրաիներեն ֆիլմեր
Գնչուհի Ազան

«**Գնչուհի Ազան**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Գրիգորի Կոխանը։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 1988 թվականի օգոստոսի 15-ին։

## Ստեղծման պատմություն
Ֆիլմը նկարահանվել է 1987 թվականին Խմելնիցկի մարզի Դունաևեցկի շրջանի Պրիտուլովկա գյուղում Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում ուկրաիներեն լեզվով։ Սցենարը գրել են Գրիգորի Կոխանը և Յարոսլավ Ստելմախը, սցենարի հիմքում Միխայիլ Ստարիցկու համանուն պիեսն է, որն ստեղծվել է դեռևս 1888 թվականին։ Գրական կերպարը հայտնվել է 1854 թվականին, սակայն այդ պատմությունը վերցված է իրական կյանքից, այն տեղի է ունեցել Ռիվնենսկի Պոլեսիեում՝ Ռիվնենշչինայի Վլադիմիրեցկի շրջանի Գորոդեց գյուղում։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են Կարպատներում։ Վասիլ անունով գնչուն սիրահարվում է ուկրաինացի աղջկա՝ Գալյային։ Նա որոշում է թողնել թափառական կյանքը, հարազատ մորն ու իր հարսնացուին՝ գնչուհի Ազային։ Հանուն Գալյայի Վասիլը մնում է ապրելու գյուղում։ Իր հերթին Գալյան հանուն Վասիլի նույնպես կոնֆլիկտի մեջ է մտնում մտերիմների հետ։ Նա լքում է դարբին Ֆիլիպին և ամուսնանում հակառակ հոր կամքի։ Սակայն որոշ ժամանակ անց Վասիլը սկսում է երազել նախկին կյանքի մասին։ Ամեն ինչ կտրուկ փոխվում է, երբ գյուղում հայտնվում է նրա նախկին սիրելի Ազան։

## Դերերում
* Իգոր Կրիկունով – *Վասիլ
* Ելենա Պոնոմարենկո – *Գալյա
* Լյալյա Ժեմչուժնայա – *Ազա
* Բերտա Խապավա – *Վասիլի մայրը
* Ալեքսանդր Բոնդարենկո – *Ֆիլիպ
* Դմիտրի Բուզիլյով – *Յանկո
* Գենադի Գարբուկ – ''Նաում Լոպուխ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուկրաիներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Հիշել կամ մոռանալ

«**Հիշել կամ մոռանալ**» (), ռեժիսոր Յանիս Սթրեյչի դրաման, որը նկարահանվել է 1981 թվականին Ռիգայի կինոստուդիայում Օլեգ Ռուդնևի սցենարով։

## Սյուժե
Նինա Յանսոնն ապրում է ապահով կյանքով։ Նրա ամուսինը՝ Նիկոլայը, տրեստի վարիչ է, հաճախ երկար ժամանակով մեկնում է արտերկին։ Նրանք ունեն արտասահմանյան մեքենա և բնակարան քաղաքի կենտրոնում։

Ունենալով առողջական խնդիրներ՝ Նինա չի համարձակվում երեխա ունենալ։ Նրա մոտ հյուրընկալված ընկերուհին խորհուրդ է տալիս ռիսկի դիմել, որպեսզի ամուսնուն ավելի ամուր կապի ընտանիքին։

Բուժքույրերի սխալի հետևանքով նորածինը, որն ուղարկվել էր վերակենդանացման բաժանմունք, մահացած է ճանաչվել։ Նինան վախենում է ամուսնուն պատմել ճշմարտությունը և որդեգրում է ուրիշի երեխայի։ Երբ պարզվում է, որ սխալ էտեղի ունեցել, նա հրաժարվում է վերցնել իր որդուն։ Տղային իր տուն է տանում բուժքույր Ինտան, որը կապվում է տղայի հետ։

Մի քանի տարի անց Նինայի մոտ արթնանում է մայրական զգացումը, և սկսում է անհանգստանալ որդու համար։ Սովոր լինելով  կատարել իր ցանկացած քմահաճույք՝ նա սկսում է հետապնդել Ինտային՝ սպառնալով նրան և պահանջելով վերադարձնել երեխային։ Բուժքրոջ համար այդ երեխան հարազատ է դարձել, և նա լրջորեն վախենում է, որ կարող են իրենից խլել նրան։

Երբ Նինայի ամուսինը իմանում է, որ իր որդին դաստիարակվում է այլ մարդկանց կողմից, իրավիճակը դառնում է ավելի փակուղային։ Կյանքը նրանց առջև այնպիսի հարցեր է դրել, որոնց պատասխանը հնարավոր չէ գտնել։

## Դերերում
* Լյուդմիլա Չուրսինա – *Նինա Յանսոն
* Գիրտ Յակովլև – *Նիկոլայ Յանսոն
* Ձիդրա Ռիտենբերգա - բժիշկ բնածին պաթոլոգիայի մանկական բաժանմունքում
* Անդա Զայցե – *Ինտա, որդեգիր մայր
* Ռեգինա Ռազումա – *Կրետովա
* Էդուարդ Պավուլս – *նկարիչ Բերտուլանս
* Իլգա Վիտոլա – *սանիտար
* Էվալդս Վալտերս - բակապան
* Իվար Կալնինշ - Կրաուզե, խնդրատու ընդունարանում 
* Տատյանա Պոպպե – *հարևանուհի
* Պաուլ Բուտկևիչ – *Յանսոնների հյուր
* Թալիվալդիս Աբոլինշ – *Անտոն
* [[Ալեքսեյ Միխայլով]] – *Բարուպ
* Մայա Կիրսե – *էպիզոդ
* Վալդիս Լիեպինշ – *էպիզոդ
* Մայա Սերժանե – *էպիզոդ
* Վելտա Ստրաումե – *էպիզոդ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Օլեգ Ռուդնև
* Ռեժիսոր՝ Յանիս Սթրեյչ
* Օպերատոր՝ Խարի Կուկելս
* Նկարիչ՝ Վասիլի Մասս
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Գլեբ Կորոտեև
* Ֆիլմում հնչում է Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզիի և Անտոնիո Վիվալդիի երաժշտությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր
Ճանապարհ (ֆիլմ, 1955)

**«Ճանապարհ»** (), ռեժիսոր Ալեքսանդր Ստոլպերի ֆիլմը։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 1955 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։

## Սյուժե
ԽՍՀՄ-ի Արևելքի նոր լեռնային ճանապարհներից մեկում ձյան տեղումների պատճառով մնացել են տասնյակ մեքենաներ՝ ուղևորներով և բեռներով։ Նրանց թվում են պետանվտանգության կապիտանն ու «օտարերկրացի զբոսաշրջիկը»։ Սակայն զբոսաշրջիկն իրականում թշնամու լրտես է, որն իր գործակալի հետ հանդիպում է նշանակել  լեռնանցքում։

Առավոտյան, չնայած ձնամրրիկին, ատվտոշարասյունը սկսում է անցնել լեռնանցքը։

## Դերերում
* Անդրեյ Պոպով – *Սերգեյ Իգնատևիչ Բայտալին, համաշխարհային համբավ ունեցող երկրաբան-պրոֆեսոր
* Վիտալի Դորոնին – *Ֆեոդոր Իվանովիչ, ավտոմեքենաների շարասյան հրամանատար, «էքստրա-պրիմա-լյուքս վարորդ»
* Նիկոլայ Գրիցենկո – *Իվան Ալեքսեևիչ, պետանվտանգության կապիտան
* Թամարա Լոգինովա – *Եկատերինա Անդրեևնա Ֆեոդորովա, երկրաբան-տեխնիկ
* Լև Սվերդլինի – *Բեիմբետով
* Վիկտոր Ավդյուշկո – *Վասյա, ամաչկոտ հեռագրիչ
* Եվգենի Մատվեև – *Գրիգորի Իվանովիչ Պոլիպչուկ, երկրաբանների տեղամասի պետ
* [[Եվգենի Լեոնով]] – *Պաշա Եսկով, ավտովարորդ
* Գրիգորի Միխայլով – *Նիկիտա Իվանովիչ Ռուդակով, Բայտալինի վարորդ
* Վլադիմիր Կենիգսոն – *Ռեջինալդ Սնայդերս, թշնամու հետախույզ, «նույն ինքը պրոֆեսոր Ռայդինգ, տեխնիկ Իվանով, ագրոնոմ Զայցև»
* Տախիր Սաբիրով – *Տագի Մուխտարով, վարորդ
* Պավել Վիննիկով – *բժիշկ
* Նիկոլայ Սերգեև – *Պավել Պետրովիչ Ֆալկովսկի, վարսահարդար
* Բորիս Բիտյուկով – *դիրիժոր և ջութակահար
* Լեոնիդ Պարխոմենկո – *պետանվտանգության սպա
* Ալեքսեյ Ալեքսեև – *մայոր (լուսագրերում նշված չէ)
* Սերգեյ Յուրտայկին – *վարորդ (լուսագրերում նշված չէ)
* [[Նիկոլայ Գլադկով]] – *դիվերսանտ (լուսագրերում նշված չէ)
* Ելենա Պոնսովա – ''էպիզոդ (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Ստոլպեր
* Սցենարիստ՝ Սերգեյ Երմոլինսկի
* Օպերատորներ՝ Լեոնիդ Կրայնենկով, Ալեքսանդր Խարիտոնով, Գրիգորի Այզենբերգ
* Կոմպոզիտոր՝ Նիկոլայ Կրյուկով
* Նկարիչ՝ Իոսիֆ Շպինել

## Լրացուցիչ փաստեր
* Վարձույթ (1955, 16-րդ տեղ) — 25,17 մլն հանդիսատես

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ճանապարհ» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
*  

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1955 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Աստղերը թևերի վրա

**«Աստղերը թևերի վրա»** (), 1955 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմը, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իսահակ Շմարուկն Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Ֆիլմը ծովի ափին գտնվող ռազմածովային ավիացիոն ուսումնարանի կուրսանտների մասին է։ Ապագա օդաչու, տաղանդավոր կուրսանտ Նիկոլայ Կորենյուկը՝ ձկնորսի որդին, ուսումնական հանձնարարությունը կատարելիս խախտում է թռիչքի կարգապահությունը։ Հրահանգիչը ներում է նրան այս զանցանքը, բայց Նիկոլայը, կրկին կոպտորեն խախտում է իր պարտականությունները՝ հերթական ուսումնական թռիչքի ժամանակ թռչելով ձկնորսական նավի վրայով՝ վախեցնելով ձկնորսներին և հրաշքով չվնասելով այն։ Ընկերոջն ուսումնարանից անխուսափելի հեռացումից փրկելու համար մեղքն իր վրա է վերցնում կուրսանտ Բուկրեևը։ Բուկրեևի «խայտառակ արարքը» դատապարտում են ինչպես ղեկավարությունը, այնպես էլ կուրսանտ կոմերիտականները։ Խիղճը տանջում է Նիկոլայ Կորենյուկին, ընկերների առջև իր մեղքի գիտակցման երկար ճանապարհը հանգեցնում է ամեն ինչ խոստովանելու որոշման, իր երազանքից՝ թռչելուց հրաժարվելու գնով։

## Դերերում
* Լև Ֆրիչինսկի – *կուրսանտ Վլադիմիր Բուկրեև
* [[Յուրի Բոգոլյուբով]] – *կուրսանտ Նիկոլայ Կորենյուկ
* Վյաչեսլավ Տիխոնով – *Օլեկսա Լավրինեց, կոմկազմակերպիչ, կուրսանտ
* [[Ալեքսանդր Անտոնով (դերասան)|Ալեքսանդր Անտոնով]] – *Կորենյուկի հայրը, ծեր ձկնորս
* Վալենտինա Կուցենկո – *Նադեժդա, Ն. Կորենյուկի քույրը
* [[Կոնստանտին Բարտաշևիչ]] – *գեներալ Նազարով, ուսումնարանի պետ
* Ալեքսանդր Խոլոդկով – *կապիտան Պոխիտուն, հրահանգիչ
* [[Յուրի Տիմոշենկո]] – *ավագ Կլոչկո
* Ալեքսեյ Ալեքսեև – *Սերգեյ Պավլովիչ
* [[Ստեպան Շկուրատ]] – *ձկնորս
* Նոննա Մորդյուկովա – *ձկնորսուհի
* [[Կարաման Մղելաձե]] – *վրացի կուրսանտ 
* Կիրիլ Լավրով – *կուրսանտ*
* Կլավդիա Խաբարովա – *էպիզոդ
* Լարիսա Կրոնբերգ – *Գալյա
* Լյուբով Կոմարեցկայա – ''Գալյայի մայրը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1955 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Նոյեմբերի 8 (մետրոյի կայարան)

**Նոյեմբերի 8** () մետրոպոլիտենի կառուցվող կայարան Բաքվի մետրոպոլիտենի երրորդ (Մանուշակագույն) գծում։ Կայարանը անվանակոչվել է ի պատիվ Արցախյան երկրորդ պատերազմում տարած հաղթանակի։

## Պատմություն
B3 և B4 կայարանների կառուցման նախապատրաստումը սկսվել էր դեռ 2012 թվականին, երբ Ջեյհուն Սելիմովի և Ջալիլ Մամեդգուլուզադեի փողոցներում երթևեկությունը արգելափակված էր համապատասխանաբար յուրաքանչյուր կայարանի շինարարական աշխատանքների համար։ Հաջորդ 4 տարում կառուցվեցին «Մեմար Աջեմի-2» կայարանի թունելները։ Մանուշակագույն գծի առաջին երկու կայարանների բացումից հետո Բաքվի մետրոն հայտարարեց, որ երրորդ կայարանը կբացվի 2018 թվականին։ Այս պահին մանուշակագույն գծի երկարացումը Բաքվի մետրոյի նոր կայարանների կառուցման առաջին գերակայությունն է։ 2016 թվականի օգոստոսի 8-ին Բաքվի մետրոպոլիտենը հայտարարեց մրցույթ կայարանի շարժասանդուղքների և վերելակների գնման և տեղադրման համար։ 2016 թվականի օգոստոսի 17-ին Բաքվի մետրոպոլիտենը հայտարարեց, որ որոնում է կայարանի օդափոխության սարքավորումների մատակարար։

Կայարանը նախատեսվում էր բացել 2018 թվականին, բայց աշխատանքները չէին ավարտվել, և բացումը հետաձգվեց մինչև 2019 թվականը։ «Բաքվի մետրո» ՓԲԸ-ի փոխնախագահը հայտարարեց, որ բնական ու երկրաբանական խնդիրների պատճառով կա ուշացում և կայարանը շահագործման կհանձնվի 2020 թվականին, սակայն այս ժամկետը ևս չպահպանվեց։ Այժմ բացումը սպասվում է 2021 թվականի առաջին կեսին։ Դեկտեմբերի 8-ին՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանով, կայարանը անվանվեց «Նոյեմբերի 8»՝ ի պատիվ Արցախյան երկրորդ պատերազմում տարած հաղթանակի։

Նախարարների կաբինետի որոշման մեջ նշվում է.«Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահ, Զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիևի նախաձեռնությամբ Բաքվի մետրոյի նոր կայանը, որը գտնվում է Նասիմի թաղամասում, Ջեյհուն Սալիմովի փողոցում, 1065-րդ թաղամասում, անվանակոչվել է «Նոյեմբեր 8»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մետրոպոլիտենի կայարաններ այբբենական կարգով
Սոֆյա Գրուշկո

«**Սոֆյա Գրուշկո**» (), 1972 թվականի խորհրդային ֆիլմ։ Ռեժիսոր Վիկտոր Իվչենկոյի վերջին ֆիլմը։ Նկարահանվել է Վադիմ Սոբկոյի «Գոլոսեևսկի անտառ» () պիեսի հիման վրա։

## Սյուժե
1942 թվականին Կիևի ծայրամասում՝ Գոլոսեևսկի անտառում, գերմանա-ֆաշիստական օկուպանտները գնդակահարման են տանում խորհրդային լեյտենանտ Սեմյոն Լիխոլային։ Կրակում են լեյտենանտի մեջքին, և նա ընկնում է փոսի մեջ՝ չհասցնելով շրջվել և տեսնել, որ իր վրա կրակել է Սոֆյա Գրուշկոն՝ բուժքույրը, որը վտանգելով ոչ միայն իր կյանքը, այլ նաև ռմբակոծված ծննդատնից իր փրկած երեք մանկահասակ աղջիկների կյանքը, ամիսներով թաքցնում է իր նկուղում վիրավորին՝ խնամելով նրան։

1960 թվականին ժամանելով գործուղման Կիև՝ հրաշքով փրկված Սեմյոն Լիխոլայը, այցելելով ծանոթներին, պատահաբար հանդիպում է Սոֆյա Գրուշկոյին։

## Դերերում
* Նինել Միշկովա – *Սոֆյա Պետրովնա Գրուշկո
* Ստեպան Օլեքսենկո – *Սեմյոն Լիխոլայ
* Օրիսյաա Բուրդա – *Վերա
* Ելենա Ամինովա – *Նադեժդա
* Լարիսա Խորոլեց- Լյուբով
* Վլադիմիր Պետրով – *Վասիլի
* Բորիսլավ Բրոնդուկով – *Միխայիլ
* Վլադիմիր Գոնչարով – *Կրաուզե
* Նիկոլայ Կոզլենկո – *Ստրիժակ
* Վլադիմիր Վոլկով – *Իվան Պավլովիչ Չեռնովոլ
* Յուրի Լավրով – *Իվան Զախարովիչ, ԿԳԲ գեներալ
* Վալերի Պանարին – ''Պետյա Մելեշկո

## Քնադատություն
«Սոֆյա Գրուշկո» (1972) ֆիլմ-էկրանավորման մեջ կա կյանքի ճշմարտությունը կենցաղի մակարդակում, բայց չի բավարարում լայն շնչառություն։ «Սոֆյա Գրուշկոն» ուրախացրել է ռազմական տարիների մի քանի իրապես ուժեղ դրվագներով, որտեղ Նինել Միշկովան ստացել է ոչ սովորական կերպար նկարելու համար շնորհալի նյութ։ Սակայն Վադիմ Սոբկոյի պիեսի հիման վրա գրված սցենարը պահպանել է զուտ թատերական պայմանականության առանձնահատկությունները. էկրանին որոշ իրավիճակներ անհամոզիչ են։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Курбанмамедов А., Семенов Б. Софья Грушко — славная разведчица. (О худож. фильме «Софья Грушко») // Яш коммунист, 1972, 30 март
* Женщина советского лейтенанта. Михаил Трофименков о «Софье Грушко» Виктора Ивченко // Журнал «Коммерсантъ-Weekend» № 33 от 29.08.2014 — стр. 28

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:1972 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Նա պաշտպանում է Հայրենիքը

«**Նա պաշտպանում է Հայրենիքը**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ ֆաշիստական օկուպանտների դեմ պարտիզանական պայքարում խորհրդային հայրենասեր կնոջ մասնակցության մասին, որը նկարահանվել է 1943 թվականին ռեժիսոր Ֆրիդրիխ Էրմլերի կողմից Ալեքսեյ Կապլերի սցենարով Կենտրոնական Միացյալ կինոստուդիայում (Ալմա Աթա)։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 1943 թվականի մայիսի 20-ին։ 1966 թվականին Մ․ Գորկու անվան կինոստուդիայում «նոր խմբագրություն» է արվել, որի ընթացքում ֆիլմը մասամբ վերահնչյունավորվել և կրճատվել է ավելի քան 20 րոպեով։

## Սյուժե
Ուրախ ու երջանիկ էր Պրասկովյա Լուկյանովայի կյանքը։ Բայց ահա ֆաշիստական զորքերը ներխուժում են երկիր։ Պատերազմի առաջին իսկ օրը զոհվում է Պրասկովյայի ամուսինը։ Նրա որդուն հոշոտել են հիտլերականները։ Ցասումն ու ատելությունը թշնամու հանդեպ, որը խախտեց խորհրդային ժողովրդի խաղաղ երջանիկ կյանքը, լցվում է Պրասկովիայի սիրտը։ Նա գնում է անտառ, պարտիզանական ջոկատ է կազմակերպում և անխնա վրեժ լուծում թշնամուց։ Թշնամու նկատմամբ հաղթանակի հանդեպ իր հսկայական հավատով Պրասկովյան ամրապնդում է պարտիզանների ոգին։ Երբ հարևան գյուղից հասնում է թշնամիների տարածված կեղծ լուրը Մոսկվան գրավելու մասին, Պրասկովյան շրջում է գյուղերում՝ պատմելով ճշմարտությունը Մոսկվայի, խորհրդային զինվորների հերոսության մասին։ Եվ ամենուր, որտեղ լինում է Պրասկովյան, ժողովուրդը ոտքի է կանգնում պայքարելու։ Գյուղերից մեկում Պրասկովյային բռնում են գերմանացիները և դատապարտում մահվան։ Վերջին րոպեին պարտիզաններն ազատում են Պրասկովյային։

## Դերերում
մին|աջից|250փքս|Վ. Մարեցկայան «Նա պաշտպանում է Հայրենիքը» ֆիլմում, 1943 թվական
* Վերա Մարեցկայա – *Պրասկովյա Լուկյանովա («Ընկեր Պ»)
* Նիկոլայ Բոգոլյուբով – *Իվան Լուկյանով
* Լիդիա Սմիրնովա – *Ֆենկա
* Պյոտր Ալեյնիկով – *Սենկա
* Իվան Պելտցեր – *Ստեպան Օռլով
* Իննա Ֆեոդորովա – *Ագրաֆենա
* Ալեքսանդր Վիոլինով
* Վլադիմիր Գրեմին
* Բորիս Դմոխովսկի – *գերմանացի սպա
* Յուրի Կորշուն
* Ի․ Մեդվեդկո
* Եվգենի Նեմչենկո
* Գեորգի Սեմյոնով
* Ալեքսեյ Չեպուրնով
* Ելիզավետա Կուզյուրինա – *ռազմական բժիշկ
* Վլադիմիր Ուրալսկի – *պարտիզան
* Եվգենի Գրիգորև – *պարտիզան
* Ալեքսանդրա Դանիլովա – *գերի
* Վալերի Մեդվեդև – *Վասենկա
Տատյանա Պելտցեր – ''կոլտնտեսուհի

## Նկարանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Ալեքսեյ Կապլեր
* Ռեժիսոր՝ Ֆրիդրիխ Էրմլեր
* Օպերատոր՝ Վլադիմիր Ռապոպորտ
* Բեմադրող նկարիչ՝ Նիկոլայ Սուվորով
* Կոմպոզիտոր՝ Գաբրիել Պոպով
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Միխայիլ Շոստակ

## Մրցանակներ
Ստալինյան II աստիճանի մրցանակ (1946), ռեժիսոր Ֆրիդրիխ Էրմլեր, օպերատոր Վ․ Ռապոպորտ, դերասանուհի Վերա Մարեցկայա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1943 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին