Einstürzende Neubauten

**Einstürzende Neubauten** (Այնշթյուըրցենդը Նոյբաութեն, ), գերմանական ինդուստրիալ ռոք-խումբ է, որը հիմնադրվել է 1980 թվականին Արևմտյան Բեռլինում։ Ներկայում խմբի կազմը հետևյալն է` Բլիքսա Բառգելդ (վոկալիստ, կիթառ, ստեղնաշարայիններ), Ալեքսանդր Հաքե (բաս, բեք-վոկալ), Յոխեն Առբայթ (կիթառ, բեք-վոկալ), Ն. Ու. Ունռուհ (ինքնաշեն գործիքներ, հարվածայիններ, բեք-վոկալ), Ռուդոլֆ Մոզեր (ինքնաշեն գործիքներ, հարվածայիններ, բեք-վոկալ)։

Խումբն առավել հայտնի է երաժշտական գործիքների հետ միասին ինքնաշեն երաժշտական գործիքների (հիմնականում մետաղական թափոններից պատրաստված), շինարարական գործիքների և աղմուկի օգտագործմամբ։ Խմբի վաղ ալբոմներն ունեին շատ կոպիտ հնչողություն` դրանցում Բլիքսան աղաղակում էր մետաղական չխկչխկոցների և դմբդմբոցների խառն աղմուկի ձայնակցությամբ։ Ավելի ուշ խմբի երաժշտությունը դարձավ ավելի «ընդունելի», սակայն շարունակում է պարունակել բազմաթիվ ոչ ավանդական տարրեր։

## Պատմությունը
### Վաղ տարիները

1980 թ. ապրիլի 1-ին Բեռլինում կայացավ խմբի առաջին համերգը։ Այդ պահին խմբի կազմը հետևյալն էր` Բլիքսա Բառգելդ, Ն. Ու. Ունռուհ, Բեաթե Բառթել և Գուդռուն Գութ։ Վերջին երկուսը միացան կանանց Mania D նյու վեյֆ խմբին։ Ալեքսանդր Հաքեն, ով այդ ժամանակ տասնհինգ տարեկան էր, միացավ խմբին և դարձավ դրա երկարամյա անդամը։

1981 թ. խմբին միացավ հարվածային գործիքահար FM Այնհայթը և նրանք ստեղծեցին իրենց առաջին` *[[Kollaps]]* ձայնասկավառակը, որը փանք երաժշտության և արդյունաբերական աղմուկների խառնուրդ էր։ Նրանք արդյունաբերական ձայները ստանում էին ինքնաշեն երաժշտական ու էլեկտրական սարքերի և մետաղական տարբեր թափոնների միջոցով։ 1980-ականներին Այնհայթի մասնակցությամբ համերգների ժամանակ շատ հաճախակի էին մետաղական աղմուկը և բեմի ավերումը։

Խմբի առաջին գերմանական շրջագայության ժամանակ դրան միացավ բասիստ Մարկ Խունգը, ով խմբում մնաց տասնհինգ տարի։

1983 թ. խումբը թողարկեց իր երկրորդ` *[[Zeichnungen des Patienten O. T.]]* ալբոմը։ Ալբոմի անվանումը հիմնված է ավստրիացի նկարիչ Օսվալդ Չիրթների (Oswald Tschirtner, նույն ինքը` O. T.) պատմության վրա, ով մասնակցել էր Ստալինգրադի ճակատամարտին և խելագարվել էր Ֆրանսիայում ռազմագերիների ճամբար ընկնելուց հետո։ Նա հոգեբուժարան տեղափոխվելուց հետո յուրօրինակ գծանկարներ էր անում։

### 1985-1989
1985 թ. թողարկված խմբի երրորդ` *[[Halber Mensch]]* ալբոմը որոշ առումով բեկումնային էր խմբի հետագա զարգացման համար։ Երաժշտության կառուցվածքն ավելի թափանցիկ է, իսկ Բլիքսայի տեքստերն ու երգելու ոճը փոփոխություններ են կրել`դառնալով ավելի համակարգված և պոետիկ։

Խումբը մեկնեց Վանկուվեր, որով սկսվեց խմբի երրորդ հյուսիսամերիկյան շրջագայությունը։ Այն ֆինանսավորվել էր Գյոթեի ինստիտուտի կողմից։ Խմբի փորձարարական և իմպրովիզացված ելույթները երբեմն առաջացնում էին բախումներ տեղի օրենսդրության հետ, կամ` ստեղծում էին վտանգավոր պահեր, և համերգները դադարեցվում էին, ինչպես օրինակ Մանհեթենում տեղի ունեցած համերգը, որը դադարեցվեց սկզբից կես ժամ անց` ինքնաշեն հրավառվող սարքի ստեղծած պայթյունավտանգ իրավիճակի պատճառով։

1985 թ. խմբի Ճապոնիա այցի հիման վրա ճապոնացի ռեժիսոր Սոգո Իսյիին 1986 թ. նկարահանեց մեկ ժամանոց *Halber Mensch* ֆիլմը։ 1987 թվականին թողարկված *[[Fünf auf der nach oben offenen Richterskala]]* և 1989 թվականին թողարկված *[[Haus der Lüge]]* ալբոմները մեծ հաջողության հասան ԱՄՆ-ում և Ճապոնիայում։

### 1990–1995
1990 թ. արևելագերմանացի բեմադրիչ Հայներ Մյուլլերի «Համլետ-մեքենա» բեմադրության համար խումբը թողարկեց սաունդթրեք։ Բլիքսայի բեմական կերպարը ևս փոխվեց. եթե առաջ նա բեմ էր ելնում փանք/ինդուստրիալ ոճի շորերով, այժմ նա սկսում է հանդես գալ պիջակով։

1991 թ. թողարկվում է 1984 թվականի *[[Strategien Gegen Architekturen]]* ժողովածուի երկրորդ մասը։

1992 թ. խումբը մասնակցեց Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի 300-ամյակի կապակցությամբ Էրիխ Վոնդերի կազմակերպած *Das Auge des Taifun* ցուցաելույթին։

1993 թ. Einstürzende Neubauten խումբը թողարկում է *[[Tabula Rasa (Einstürzende Neubauten)|Tabula Rasa]]* ալբոմը, որը հերթական շրջակետն էր խմբի համար` նրանց երաժշտությունը դառնում է ավելի փափուկ և դրանում ավելացվում են էլեկտրոնային ձայները։

1993 թ. նրանց հրավիրել էին Zoo TV Tour համաշխարհային համերգային շրջագայության եվրոպական փուլում U2 խմբին օժանդակ հանդես գալու, սակայն Einstürzende Neubauten խումբը վտարվեց բեմից և շրջագայությունից, այն բանից հետո, երբ խմբի անդամներից մեկը երկաթաձողը շպրտեց սուլող հանդիսատեսի վրա։

Մարկ Խունգը լքեց խումբը 1994 թվականին՝ Վեռներ Շվաբի *Faustmusik* բեմադրության սաունդթրեքի ձայնագրությունից հետո։ 1995 թվականին, *[[Ende Neu]]* ալբոմի թողարկումից շատ չանցած, Բլիքսայի հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով խումբը լքում է FM Այնհայթը, ով մեծ ներդրում էր ունեցել խմբի երաժշտության և տեքստերի ստեղծման գործում։ Einstürzende Neubauten խմբի վերջին երգը, որի ստեղծմանը մասնակցել է Այնհայթը` *Was ist ist* երգն էր։ Ռոլանդ Վոլֆը, ավտոպատահարում մահանալուց ոչ շատ առաջ, նրանց փոխարինեց բասի և ստեղնաշարայինների վրա։

### 1996–1999
1996 թ. խումբը թողարկեց *Ende Neu* ալբոմը։ Դրա անվանումը բառախաղ է խմբի անվանման հետ (Einstürz**ende Neu**bauten): Հաքեի այն ժամանակվա կնոջ Մերեթ Բեքերի և Բլիքսայի *Stella Maris* զուգերգը դարձավ շատ հայտնի և դրա թողարկումից հետո սկսվեց խմբի համաշխարհային շրջագայությունը։ Այդ ժամանակաշրջանում խմբին միացան Յոխեն Առբայթը և Ռուդոլֆ Մոզերը (երկուսն էլ` * Die Haut* խմբից)։

### 2000–2001
[thumb|300px|Խմբի համերգը [Կարլսռուեում, 2000: Ալեքսանդր Հաքեն (ձախից) և Բլիքսա Բառգելդը (աջից)]]
2000 թ. գարնանը խումբը նշում էր իր 20-ամյակը համերգային շրջագայությամբ։ Խմբի ստեղծման տարեդարձին` ապրիլի 1-ին թողարկվեց *Silence Is Sexy* ալբոմը, ինչին հաջորդեց համաշխարհային շրջագայությունը։ 2001 թվականին թողարկվեց *Strategien Gegen Architekturen* ժողովածուի երրորդ մասը։ Սկսած 2001 թվականից խմբի ալբոմների և առցանց նախագծերի մեծ մասը ստեղծվում և օժանդակվում է Բլիքսայի կնոջ` Էրին Ժուի կողմից, ով նաև Einstürzende Neubauten խմբի պաշտոնական կայքի խմբագիրն է։

### 2002–2004
2002 թ. խումբը սկսեց աշխատել նոր ալբոմի վրա առանց որևէ լեյբլից հովանավորվելու։ Որոշվեց ֆինանսավորում հայթայթել խմբի համակիրներից։ 2003 թ. ստեղծվեց *Supporter Album No. 1* օժանդակ նախագիծը և *Airplane Miniatures* մինի-ալբոմը, դրանցով սկսվեց *Supporters Project* նախագիծը։

2004 թ. ձայնագրվեց *[[Perpetuum Mobile]]* ալբոմը։ Ալբոմում մեծապես օգտագործվել են օդային հոսքերի ձայներ, իսկ ալբոմի աշխատանքային անվանումն էր` *Luftveränderung* (*"Օդի փոփոխություն"*):

### 2005
2005 թ. խումբը սկսեց *Masterhaus* շարքը, որը բաղկացած էր ութ մասից` *[[Anarchitektur]]* (2005), *[[Unglaublicher Laerm]]* (2005), *[[Solo Bassfeder]]* (2005), *[[Redux Orchestra versus Einstürzende Neubauten]]* (2006), *[[Kassetten]]* (2006), *[[Klaviermusik]]*(2006), *[[Stimmen Reste]]* (2006), *[[Weingeister]]* (2007):

### 2006
2006 թ. շարունակվեց աշխատանքը *Supporters Project* նախագծի և *Masterhaus* շարքի վրա։

### 2007-ներկա

Ինչպես *Masterhaus* շարքը, այնպես էլ *Supporters Project* նախագիծը (*Airplane Miniatures* (2003), *Grundstück* (2005), *Alles was irgendwie nützt* (2006), *Jewels* (2006–2007)) ավարտին հասցվեցին։ 2007 թվականին խումբն ունեցավ մի քանի փոքր շրջագայություններ Միացյալ Թագավորությունում և Գերմանիայում։ Նույն տարում թողարկվեց *Alles wieder offen* ալբոմը։ Խումբը նաև նկարահանեց *Nagorny Karabach* երգի տեսահոլովակը։ 2008 թվականի առաջին կեսին Einstürzende Neubauten խումբն ունեցավ 32 համերգ եվրոպական 19 երկրներում։

2010 թ.` խումբն իր կազմավորման երեսունամյակը նշեց մեծ եվրոպական համերգային շրջագայությամբ։ Համերգներ նախատեսված էին նաև ԱՄՆ-ում, սակայն վիզային խնդիրների պատճառով այն ձախողվեց։

2011 թ. վերաթողարկվեց *Silence Is Sexy* ալբոմը։

2014 թ. թողարկվեց խմբի *[[Lament (Einstürzende Neubauten)|Lament]]* ալբոմը։

## Անդամները
* Բլիքսա Բառգելդ -  վոկալիստ, կիթառ, ստեղնաշարային (1980 թ.-ից)
* Ն. Ու. Ունռուհ -  ինքնաշեն գործիքներ, հարվածայիններ, բեք-վոկալ (1980 թ.-ից)
* Ալեքսանդր Հաքե - բաս, կիթառ, բեք-վոկալ (1981 թ.-ից)
* Յոխեն Առբայթ - կիթառ, բեք-վոկալ (1997 թ.-ից)
* Ռուդոլֆ Մոզեր - ինքնաշեն գործիքներ, հարվածայիններ, բեք-վոկալ (1997 թ.-ից)

### Օժանդակ անձնակազմ
* Էշ Վեդնըսդի - ստեղնաշարային, էլեկտրոնիկա (շրջագայությունների մասնակից 1997 թ.-ից)
* Բորիս Վիլսդորֆ - ձայնային ինժեներ
* Էրին Ժու - խմբի պրոդյուսեր և առցանց նախագծերի ղեկավար
* Արի Բենյամին Մեյերս - հաճախ նվագակցում է ստեղնաշարայիններով
* Դանիելա Պիչոտո - Ալեքսանդր Հաքեի կինը, խմբի որոշ ելույթների տեսալուսանկարահանող

### Նախորդ անդամներ
* Բեաթե Բառթել - բաս (հիմնադիր անդամ, միայն 1980 թ.)
* Գուդռուն Գութ - ստեղնաշարայիններ (հիմնադիր անդամ, միայն 1980 թ.)
* Մարկ Խունգ - բաս, բեք-վոկալ (1981–1994 թթ.)
* Ռոլանդ Վոլֆ - ստեղնաշարայիններ, բաս (փոխարինեց Մարկ Խունգին 1995 թ.-ին, մահացավ ոչ շատ ժամանակ անց)
* FM Այնհայթ - հարվածայիններ, բեք-վոկալ (1981–1995 թթ.)

## Խմբի անվանումը
Խմբի անվանումը թարգմանվում է` «փլուզված նորակառույցներ»։ *Neubauten* (նորակառույցներ) էին անվանում 1945 թվականից հետո Գերմանիայում արագ կառուցված շենքերը։ Դրանք էժան էին և ոչ շատ հարմարավետ։ Հետպատերազմյան տարիներին քաղաքների արագ և էժան վերականգնման հետևանքը եղավ այն, որ գերմանական շատ քաղաքներում *Neubauten*-ների թաղամասեր կային։

## Խմբի լոգոն
Խմբի լոգոն արտապատկերում է ժայռապատկերներում հաճախ հանդիպող մարդուկի կերպարը։

## Սկավառակագրություն
### Կասետային
*Stahlmusik* (1980)

### Ստուդիական ալբոմներ
* Kollaps (1981)
* Zeichnungen des Patienten O. T. (1983)
* Halber Mensch (1985)
* Fünf auf der nach oben offenen Richterskala (1987)
* Haus der Lüge (1989)
* Tabula Rasa (1993)
* Ende Neu (1996)
* Silence Is Sexy (2000)
* Perpetuum Mobile (2004)
* Alles wieder offen (2007)
* Lament (2014)
* Alles in Allem (2020)
* Rampen: apm (alien pop music) (2024)

### Մինի-ալբոմներ
*Thirsty Animal, (Einstürzende Neubauten & Lydia Lunch), (1982)
*Interim (1993)
*Malediction (1993)
*Total Eclipse of the Sun (1999)

### Սաունդթրեքներ
*Die Hamletmaschine (բեմադրություն, 1991 թ.)
*Faustmusik (բեմադրություն, 1996 թ.)
*Berlin Babylon (վավերագրական ֆիլմ, 2001 թ.)

### Ֆիլմերում օգտագործված
*Սարքավորումը (1990 թ.)
*Տապ (1995 թ.)
*Դոկտոր Մորոյի կղզին (1996 թ.)
*Յուրայինը (1999 թ.)
*Պարտքահավաքը (2009 թ.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980 հիմնադրված երաժշտական խմբեր