Աչքի կաթիլներ

thumb|Կիրառվում են աչքի կաթիլներ
thumb|Աչքի այս կաթիլները փաթեթավորված են մեկանգամյա օգտագործման համար՝ առանց կոնսերվանտների

**Աչքի կաթիլներ,** հեղուկ կաթիլներ, որոնք կաթեցվոում են անմիջապես աչքի մակերեսին սովորաբար փոքր քանակությամբ, օրինակ՝ մեկ կաթիլ կամ մի քանի կաթիլ: Աչքի կաթիլները սովորաբար պարունակում են ֆիզիոլոգիական լուծույթ, որպեսզի համապատասխանեն աչքի լորձաթաղանթի մակերեսին: Միայն ֆիզիոլոգիական լուծույթ և երբեմն քսանյութ պարունակող կաթիլները հաճախ օգտագործվում են որպես արհեստական արցունքներ չոր աչքերի կամ աչքերի գրգռվածության բուժման համար, ինչպիսիք են քորը կամ կարմրությունը: Աչքի կաթիլները կարող են նաև պարունակել մեկ կամ մի քանի դեղամիջոց աչքի տարբեր հիվանդությունների բուժման համար: Կախված այն բանից, թե ինչ է անհրաժեշտ բուժել, դրանք կարող են պարունակել ստերոիդներ, հակահիստամիններ, սիմպաթոմիմետիկներ, բետա ադրենապաշարիչներ, պարասիմպաթոմիմետիկներ, պարասիմպաթոլիտիկներ, պրոստագլանդիններ, ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղեր (ՈՍՀԲԴ), հակաբիոտիկներ, հակասնկային կամ տեղային հակաբորբոքային միջոցներ:

Աչքի կաթիլների կողմնակի ազդեցություններն ավելի քիչ վտանգ ունեն, քան օրալ դեղամիջոցները, և նման ռիսկը կարող է նվազագույնի հասցվել՝ փակելով արցունքաբեր կետը (այսինքն՝ սեղմելով աչքի ներքին անկյունը) կաթիլներ ներարկելուց հետո կարճ ժամանակ անց:

Նախքան միանգամյա օգտագործման նախապես լիցքավորված ստերիլ պլաստիկ ապլիկատորների մշակումը՝ աչքի կաթիլները կիրառվում էին կաթեցուցիչով:

## Պահպանման ժամկետը
Չնայած աչքի կաթիլների սրվակների մեծ մասը պարունակում է կոնսերվանտներ, որոնք արգելակում են աղտոտումը բացվելուց հետո, դրանք չեն կանխի աղտոտումը երկար ժամանակով: Ակնաբույժները խորհուրդ են տալիս սրվակները բացելուց հետո պահել երեք ամսից ոչ ավելի։ Աչքի կաթիլները, որոնք չեն պարունակում կոնսերվանտներ, սովորաբար փաթեթավորվում են մեկանգամյա օգտագործման սրվակներում: Չնայած կաթեցուցիչները կարող են մեծացնել կաթիլների քանակը, մարդու աչքը կարող է ընդունել ընդամենը 25 միկրոլիտր:

## Տեսակներ և օգտագործում
Աչքի կաթիլների տարբեր դեղաբանական դասեր հիվանդները կարող են ճանաչել իրենց տարբեր գույների տարաներով: Օրինակ, բիբը լայնացնող կաթիլների տարաները տարբեր գույնի են, քան հակաալերգիկ կաթիլները:

### Չոր աչքեր
Չոր աչքերի համար նախատեսված աչքի կաթիլներում երբեմն դեղամիջոցներ չկան և միայն արցունքաբեր լուծույթներ են: Գոյություն ունի արհեստական արցունքի աչքի կաթիլների լայն տեսականի, որոնք ապահովում են բուժման տարբեր ռազմավարություններ: Դրանք կարող են պարունակել բիկարբոնատային իոններ, հիպոտոնիկ լուծույթներ, բարձր մածուցիկությամբ գելեր և քսուքներ և չպահպանված տեսակներ: Նրանք բոլորն էլ տարբեր կերպ են գործում, և, հետևաբար, հնարավոր է, որ մարդը ստիպված լինի փորձել տարբեր արհեստական արցունքներ, որպեսզի գտնի այն, որն ամենալավն է աշխատում:

### Աչքի ստերոիդ և հակաբիոտիկ կաթիլներ
Աչքի ստերոիդ և հակաբիոտիկ կաթիլներն օգտագործվում են աչքի վարակների բուժման համար: Նրանք ունեն նաև կանխարգելիչ հատկություն և օգտագործվում են աչքի վիրահատություններից հետո՝ վարակները կանխելու համար։ Դրանք պետք է օգտագործվեն սահմանված ամբողջ ժամանակի ընթացքում՝ առանց ընդհատումների: Դեղորայքի օգտագործումը դադարեցնելու դեպքում վարակը կարող է կրկնվել:

### Կոնյուկտիվիտ
Աչքի հակաբիոտիկ կաթիլները նշանակվում են, երբ վարակիչ կոնյուկտիվիտը պայմանավորված է բակտերիայով, բայց ոչ այն դեպքում, երբ այն առաջացել է վիրուսով: Ալերգիկ կոնյուկտիվիտի դեպքում արհեստական արցունքները կարող են օգնել նոսրացնել աչքի լորձաթաղանթում առկա գրգռիչ ալերգենները: 

### Ալերգիաներ
Աչքի որոշ կաթիլներ կարող են պարունակել հիստամինի անտագոնիստներ կամ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ, որոնք ճնշում են բջիջների արձագանքն ալերգեններին, ներառյալ (բայց չսահմանափակվելով) աերոզոլացված փոշու մասնիկներով:

### Գլաուկոմա
Աչքի կաթիլները, որոնք օգտագործվում են գլաուկոմայի բուժման համար, օգնում են, որ ակնահեղուկն ավելի լավ արտահոսի՝ նվազեցնելով աչքում արտադրվող հեղուկի քանակը, ինչը նվազեցնում է աչքի ճնշումը: Դրանք դասակարգվում են ըստ իրենց ակտիվ բաղադրիչի և ներառում են պրոստագլանդինային անալոգներ, բետա ադրենապաշարիչներ, ալֆա ագոնիստներ և կարբոն անհիդրազի ինհիբիտորներ: Գոյություն ունեն նաև համակցված դեղամիջոցներ այն հիվանդների համար, որոնց բուժումը պահանջում են մեկից ավելի դեղամիջոցներ: 

### Աչքի բբալայնիչ կաթիլներ
Սրանք թույլ են տալիս աչքի բիբն առավելագույնս լայնացնել, որպեսզի ակնաբույժը լավագույն տեսարանն ունենա ակնագնդի ներսում՝ ծիածանաթաղանթի հետևում: Այնուհետև արևոտ եղանակին նրանք կարող են առաջացնել մշուշոտ տեսողություն և լուսավախություն, քանի դեռ միդրիատիկ ազդեցությունը չի վերացել:

Որոշ երկրներում, ներառյալ Ռուսաստանում և Իտալիայում, տրոպիկամիդը` աչքի բբալայնիչ կաթիլը, որոշ չափով օգտագործվում է որպես հանգստի էժան դեղամիջոց: Ինչպես մյուս հակախոլիներգիկ դեղամիջոցները, երբ ընդունվում է ռեկրեացիոն եղանակով, տրոպիկամիդը գործում է որպես հանգստացնող միջոց: Երբ ներերակային է ներարկվում, ինչպես հաճախ է պատահում, տրոպիկամիդը կարող է առաջացնել այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են խոսքի խանգարումը, ուշագնացությունը, անտարբերությունը, հալյուցինացիաները, երիկամների ցավը, դիսֆորիան, հիպերթերմիան, ինքնասպանության միտումը, ցնցումները, հոգեկան գրգռվածությունը, տախիկարդիան և գլխացավը:

## Ներարկվող դեղամիջոց
Ներարկիչով մշակված դեղամիջոցները (օրինակ՝ *Wallace Cameron Ultra Saline Minipod*) տարածվում են ասեղափոխանակման ժամանակակից ծրագրերում, քանի որ դրանք կարող են արդյունավետ օգտագործվել կա՜մ ներարկման, կա՜մ ակնաբուժական (եթե դեղը փոքր չափաբաժիններով ուժեղ է) ներարկային օգտագործման եղանակով, որը համեմատվում է ներերակային օգտագործման հետ։ Ցուցադրմամբ պլազմայից լատանոպրոստ թթվի արտազատումն արագ է (կես կյանքը 17 րոպե) կամ ակնաբուժական կամ ներերակային ներարկումից հետո:

## Կողմնակի ազդեցություններ
Աչքի ստերոիդային և հակաբիոտիկային կաթիլները կարող են առաջացնել այրոց մեկ կամ երկու րոպե, երբ առաջին անգամ օգտագործվել են, և եթե այրոցը շարունակվում է, պետք է դիմել բժշկի: Նաև պետք է բժշկին տեղեկացնել, եթե տեսողության փոփոխություններ են տեղի ունենում, կամ եթե նրանք զգում են մշտական կոկորդի ցավ, ջերմություն, արյունահոսություն կամ կապտուկ՝ քլորամֆենիկոլով կաթիլներ օգտագործելիս: Նաև պետք է տեղյակ լինել ալերգիկ ռեակցիայի ախտանիշների մասին, ինչպիսիք են՝ ցան, քոր, այտուց, գլխապտույտ և շնչառության խանգարում: Ստերոիդների երկարատև օգտագործումը կարող է առաջացնել բազմաթիվ անբարենպաստ հետևանքներ, այդ թվում՝ ստերոիդներով պայմանավորված գլաուկոմա և կատարակտ: 

Պրոստագլանդինի անալոգները կարող են առաջացնել ծիածանաթաղանթի գույնի և կոպերի մաշկի փոփոխություններ, թարթիչների աճի խանգարում, այրոց, մշուշոտ տեսողություն, աչքերի կարմրություն և քոր: Բետա-բլոկլերների կողմնակի ազդեցությունները ներառում են արյան ցածր ճնշում, անոթազարկի նվազում, հոգնածություն, շնչառության պակաս, իսկ հազվադեպ դեպքերում՝ նվազած լիբիդոն և դեպրեսիան: Ալֆա ագոնիստները կարող են առաջացնել այրոց, հոգնածություն, գլխացավ, քնկոտություն, բերանի և քթի լորձաթաղանթի չորություն, ինչպես նաև ալերգիկ ռեակցիայի ավելի մեծ հավանականություն ունեն: Ածխածնի անհիդրազի ինհիբիտորները կարող են առաջացնել ցավ, այրում և աչքի անհանգստություն: 

Աչքի քսայուղային կաթիլները կարող են առաջացնել որոշ կողմնակի բարդություններ, և եթե աչքի ցավ կամ տեսողության փոփոխություն տեղի ունենա, պետք է խորհրդակցել բժշկի հետ: Ավելին, երբ կարմրությունն առաջանում է, բայց տևում է ավելի քան 3 օր, պետք է անհապաղ դիմել բժշկի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ