Վլադիմիր Սաֆարով

**Վլադիմիր Աշոտի Սաֆարով** (, ), ծագումով հայ խորհրդային և ուզբեկստանցի ջազմեն, լրագրող, գրող և Ուզբեկստանի ու հետխորհրդային երկրների ֆուտբոլի պատմաբան։ Ուզբեկստանի ֆուտբոլի պատմությանն ու վիճակագրությանը նվիրված բազմաթիվ գրքերի և հոդվածների հեղինակ։ Եղել է Ուզբեկստանի հայկական մշակութային կենտրոնի անդամ և Տաշքենդի ջազ ակումբի նախագահ։

## Ծագում և կենսագրություն
Վլադիմիր Սաֆարովը սերում է Արցախի հայերից։ Նրա պապը՝ Ալեքսանդր Բոգդանի Զաքարյանը, տեղափոխվել է Տաշքենդ և կյանքի մնացած մասն անցկացրել Ուզբեկստանում։ Այդ ընթացքում նա երեխաներ է ունեցել, իսկ Վլադիմիր Սաֆարովը ներկայացնում է երկրորդ սերունդը։ Նրա եղբայրները՝ Գենադին ու Վյաչեսլավը, ջազի հայտնի կատարողներ են։

Ինքը՝ Վլադիմիր Սաֆարովը, նույնպես ջազի սիրահար էր և «Արցախ» խմբի համահեղինակն էր, որը հայտնի է դարձել ոչ միայն Ուզբեկստանում։ Սաֆարով եղբայրների ստեղծած «Արցախ» խումբը Ուզբեկստանի հայկական մշակութային կենտրոնի անունից մասնակցում է միջազգային ջազային փառատոների։

Վլադիմիր Սաֆարովը 1956 թվականից հանդես եկող «Պախտակոր» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու և պատմաբան էր։ Բացի «Պախտակորի» պատմությունից, Սաֆարովն ուսումնասիրել է Ուզբեկստանի և հետխորհրդային տարածքի երկրների ֆուտբոլի պատմությունն ու վիճակագրությունը։ Ուզբեկստանի և նախկին ԽՍՀՄ երկրների ֆուտբոլի պատմության, նշանավոր ֆուտբոլիստների և ֆուտբոլային ակումբների մասին մոտ երեսուն գրքի հեղինակ է։ Ուզբեկստանի ֆուտբոլային թեմատիկայով թերթերում նա պարբերաբար հոդվածներ է հրապարակել Ուզբեկստանի ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության մասին։ Ընդհանուր առմամբ, նա եղել է շուրջ 3000 հոդվածի հեղինակ, որոնք տպագրվել են տարբեր երկրների տարբեր հրատարակություններում։

1992 թվականի մարտին Սաֆարովը նախաձեռնել է Գենադի Կրասնիցկու անվան ռմբարկուների ակումբի ստեղծումը։ Այնուհետև հանրապետական մամուլի էջերում նա դիմել է ֆուտբոլային հանրությանը՝ Ուզբեկստանի լավագույն ռմբարկուների այս վարկանիշը ստեղծելու առաջարկով։

Սաֆարովը համագործակցել է լրագրության ոլորտի բազմաթիվ գործընկերների հետ։ Ուզբեկստանի ֆուտբոլի մասին իր հավաքած վիճակագրությունը նա հանձնել է «Ռուսական ֆուտբոլի հարյուրամյակ» և «Կանանց ֆուտբոլի հանրագիտարան» ռուսական հանրագիտարանների, «Ֆուտբոլի մոլորակ» գրքի, ինչպես նաև էստոնական «Անկախ երկրների ֆուտբոլ» գրքի և ուկրաինա-ռուսական «Վիճակագրության ժողովածուի» ստեղծման համար։

2000 թվականին Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից ճանաչվել է տարվա լավագույն լրագրող։

2019 թվականին Վլադիմիր Սաֆարովի 80-ամյակի կապակցությամբ թողարկվել է կենսագրական ֆիլմ՝ նվիրված ուզբեկական ջազմենի և մարզական լրագրողի աշխատանքին։

Սաֆարովը մահացել է 2021 թվականի հուլիսի 14-ին Տաշքենդում։

## Նվաճումներ և մրցանակներ
* Տարվա լավագույն լրագրող ըստ Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի (2000)

## Վլադիմիր Սաֆարովի գրքերի ցանկ
* «Ֆուտբոլ-83» (1983)
* «Ֆուտբոլ-86» (1986)
* «Ֆուտբոլ. ԽՍՀՄ 50-րդ առաջնություն» (1989)
* «Ֆուտբոլ-88» (1988)
* «Ֆուտբոլ-89» (1989)
* ««Պախտակոր». խաղեր, որոնք հնարավոր չէ մոռանալ...» (1990)
* ««Պախտակորը» կրկին բարձրագույնում է» (1991)
* «Ֆուտբոլ 1991. Կենտրոնական Ասիայի գոտի» (1991)
* ««Պախտակոր». 40 տարվա տևողությամբ խաղ» (1995)
* «Գենադի Կրասնիցկի. Կյանքը ֆուտբոլում։ Հատուկ տեսակի տաղանդ» (2000)
* «Ան եղբայրների ֆուտբոլը» (2002)
* «Հիշողության թևեր. «Պախտակոր-79»-ի ավիավթարի վավերագրական տարեգրություն» (2004)
* «Ականատեսների և իրադարձությունների մասնակիցների հիշողությունների հավաքածու։ «Պախտակոր»-79» (2004)
* ««Պախտակոր»։ Կեսդարյա տարեգրություն» (2006)
* «Յուրի Սարգսյանի ֆենոմենը։ Կյանքը ֆուտբոլում» (2007)
* «Ուզբեկական ֆուտբոլի լեգենդ. Բերադոր Աբդուրաիմով» (2009, վերահրատարակվել է 2019)
* «Ամեն ինչ ջազի մասին» (2010)
* «Համիդ Ռահմատուլաև. ուզբեկական Պելե» (2011)
* «Մեր «Պախտակորը» 55 տարեկան է» (2012)
* «Բոհադիր Իբրահիմով։ Ֆուտբոլը ողջ կյանքում» (2013)
* «Չափազանց օգտակար խաղացող» (2013)
* «Իգոր Շկվիրին։ Ռմբարկուի ոդիսականը» (2014)
* «Գնդակն ուզբեկական արևի տակ» (2014)
* «Ան եղբայրների ֆուտբոլը։ Տարեգրություն։ Իրադարձություններ։ Ճակատագրեր» (2014)
* «Ուզբեկստանի ֆուտբոլի հանրագիտարան 1912-2012» (2014)
* «Ռահիմ Մումինով։ Ֆուտբոլը ողջ կյանքում» (2015)
* «Ֆուրկաթ Էսանբաև։ Գոլ մարդը» (2015)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Սաֆարովի գրքերի ցանկը 
* Վլադիմիր Սաֆարովի կենսագրությունը և գրքերի ցանկը

Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ ջազմեններ
Կատեգորիա:Ուզբեկահայ գրողներ