open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Միխել Վարգա

**Միխել Վարգա** (ծնվ. **Բալաշ Նագի**, ), հունգարացի և ֆրանսիացի տրոցկիստ ակտիվիստ։

Վարգան եղել է Աշխատող երիտասարդների միության՝ Հունգարիայի Աշխատողների կուսակցության ակտիվ անդամ, որտեղ համարվել է ինտելեկտուալ։ Նա եղել է այն խմբի մասը, որը 1954 թվականին նախաձեռնել է Պետոֆի խումբը՝ Մաթիաս Ռակոշիին ընդդիմանալով։ Երբ այն վերածնվեց 1956 թվականին, նա դարձավ Ժամանակավոր բյուրոյի քարտուղարի տեղակալ։ Այդ ժամանակվա ազդեցիկ խումբը փորձում էր ճնշել Հունգարական հեղափոխությունը՝ վախենալով բռնությունից։

Հեղափոխության ավարտից հետո Վարգան փախավ Ավստրիա, ապա՝ Փարիզ, որտեղ Պիեր Բրուեի հետ քննարկումներից հետո նա դարձավ տրոցկիստ և այլ աքսորյալների հետ հիմնադրեց Հունգարիայի Հեղափոխական սոցիալիստների լիգան։ Նա միացավ Միջազգային կոմունիստական կազմակերպությանը 1962 թվականին և 1963 թվականին իր լիգան կապվեց Չորրորդ ինտերնացիոնալի միջազգային կոմիտեին։

1972 թվականին Միջազգային կոմունիստական կազմակերպությունը որոշեց լքել Չորրորդ ինտերնացիոնալի միջազգային կոմիտեն և նրա փոխարեն հիմնեց Չորրորդ ինտերնացիոնալի վերակառուցման կազմակերպական կոմիտեն։ Վարգան սկզբնապես Միջազգային կոմունիստական կազմակերպության կողմից էր, բայց շուտով այն բանից հետո, երբ նա վիճեց նրանց հետ, նա հեռացվեց։ Հաջորդ տարի նա հիմնադրեց Չորրորդ ինտերնացիոնալի վերակառուցման միջազգային լիգան։ Միջազգային կոմունիստական կազմակերպությունը հաստատում էր, որ նա եղել է ԿՀՎ գործակալ, իսկ «Աշխատանքային պայքար», «Կոմունիստական հեղափոխականների լիգա» և «Միջազգային սպարտակացի» կազմակերպությունները նման փաստեր չեն գտել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայում մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հրապարակախոսներ
Ագուլիսի հայոց հոգևոր դպրոց

**Ագուլիսի հայոց հոգևոր դպրոց**, հիմնվել է 1867 թվականին, Պերճ Պռոշյանի ջանքերով, տեղի բնակիչների միջոցներով։

## Կրթություն
Նախապես եղել է եռդասյան և ունեցել նախակրթարան։ Կանոնադրության համաձայն ընդունվել են բոլոր խավերի երեխաները։ Այն ղեկավարել են երեսփոխանների ժողովը և հոգաբարձությունից, տեսչությունից և ուսուցիչներից կազմած խորհուրդը։ 1909 թվականից, միանալով Ագուլիսի Հայկանուշյան օրիորդաց դպրոցին դարձել է հինգդասյան երկսեռ։

Դասավանդվել են
* հայոց լեզու,
* հայոց պատմություն,
* ռուսերեն,
* ֆրանսերեն,
* թվաբանություն,
* երգեցողություն,
* ընդհանուր պատմություն և աշխարհագրություն,
* գծագրություն,
* տոմարագիտություն,
* կենդանաբանություն,
* երկրաչափություն։

Դպրոցում դասավանդել են Մ. Մսերյանը, Ս Մանդինյանը, Ն. Տեր-Ղևոնդյանը, Դ. Քալանթարյանը, Ա. Տեր-Մկրտչյանցը, Րաֆֆին, Մ. Մաքսուդյանը և ուրիշներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ագուլիսի դպրոցներ
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ցարական Ռուսաստանի տիրապետության ներքո գործած հայկական դպրոցներ
Մարգարիտ Խաչիկյան

**Մարգարիտ Լևոնի Խաչիկյան** (), հայ լեզվաբան։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1999)։ Լևոն Խաչիկյանի դուստրը։

## Կենսագրություն
Մարգարիտ Խաչիկյանը ծնվել է Երևանում ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Լևոն Խաչիկյանի ընտանիքում։ 1966-1968 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, 1972 թվականին ավարտել Լենինգրադի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետը։ 1976 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի գիտաշխատող, 1996 թվականից՝ առաջատար գիտաշխատող։ Դասախոսություններ է կարդացել Սորբոնի համալսարանում (1996), Լեյդենի հետազոտությունների (1997) և Արևելյան լեզուների քաղաքակրթությունների պետական ինստիտուտներում (2001, Փարիզ)։

Աշխատությունները վերաբերում են խուռիերենի, ուրարտերենի, էլամերենի, շումերերենի քերականության և տիպաբանության խնդիրներին («Խուռիերեն և ուրարտերեն լեզուները», 1985, ռուսերեն, «Էլամերեն լեզու», անգլերեն, 1998)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Տուչեպի

**Տուչեպի** (), առողջարանային և զբոսաշրջային գյուղ Խորվաթիայի հարավում՝ Սպլիտսկո Դալմատինսկայի ժուպանությունում։

Փոքրիկ այս գյուղը գտնվում է Խորվաթիա ժամանած զբոսաշրջիկների ուշադրության կենտրոնում։

## Աշխարհագրություն
Տուչեպի գյուղը գտնվում է Բալկանյան թերակղզու վրա գտնվող Խորվաթիա պետության հարավային տեղ անդրծովյան հատվածում՝ Դալմաթիայի պատմական երկրամասում։  Բնակավայրի ափերը ողողում է Ադրիատիկ ծովի ջրերը։

Կլիման միջերկրածովային է և ծովի ազդեցությունը կարևոր դեր ունի գյուղի կլիմայի ձևավորման գործում։ Տարվա ամենատաք եղանակը հուլիս-օգոստոսն է։ Օգոստոսյան միջին ջերմաստիճանը գերազանցում է 25&nbsp;°C-ը։

Առողջարանային այս գյուղը հայտնի է իր կարմիր կտուրներ ունեցող ցածրահարկ շենքերով։

## Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականին Խորվաթիայի Հանրապետությունում ազգային վիճակագրական ծառայության կողմից կազմակերպած մարդահամարի տվյալների՝ Դրաշնիցե գյուղի բնակչությունը կազմում է 1 763 մարդ։

Գյուղի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը տեղաբնիկ խորվաթներն են։

Գյուղում բնակվող խորվաթները խոսում են խորվաթերենով և դավանում կաթոլիկություն։ Բաշկա Վոդայի տարածքում բնակվում են նաև մեծ քանակությամբ սերբեր, որոնք խորվաթներից հետո համարվում են երկրորդ խոշոր ազգությունը։

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է դեռևս մեր թվականությունից առաջ՝ իլլիրիացիների կողմից։ Ըստ տեղական ավանդության՝ գյուղում է թաղված վենետիկյան դոժ Պյետրո Կանդիանոն, ով զոհվել է տեղի հարավսլավոնական ցեղերի դեմ մղվող ծովային մարտերից մեկում։

13-րդ դարում գյուղում կառուցվել է Սուրբ Յուրայի վանքը։ 1962 թվականին Տուչեպիում եղել է ավերիչ երկրաշարժ, որը  ոչնրացրել է գրեթե ամբողջ գյուղը։

## Տես նաև
* Սպլիտսկո Դալմատինսկա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գյուղի զբոսաշրջային կայքը

Կատեգորիա:Խորվաթիայի առողջարաններ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Սպլիտսկո Դալմատինսկա
Ալոիս Ալցհայմեր

**Ալոիս Ալցհայմեր** (, ), գերմանացի հոգեբույժ և նյարդաբան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1864 թվականի հունիսի 14-ին Գերմանիայի Մարքթբրայթ քաղաքում։ Կրթությունը ստացել է Վյուրցբուրգի համալսարանում, այնուհետև ապրել և աշխատել է Մայնի Ֆրանկֆուրտում։ 31 տարեկանում դառնում է գիտահետազոտական ինստիտուտի ղեկավար և այնտեղ աշխատում է մինչ մահ։

Ալցհայմերը մեծ ներդրում է ունեցել նյարդային համակարգի պաթոլոգիաների ուսումնասիրության գործում։ Նրա ճանաչում է ձեռք բերել կենտրոնական նյարդային համակարգի դեգեներատիվ հիվանդությունը հայտնաբերելուց հետո, որը մեծ մասամբ հանդես է գալիս 65 անց մարդկանց մոտ։ Այս հիվանդությունն այժմ անվանվում է Ալցհայմերի հիվանդություն։

1910 թվականին Մաքս Լևանդովսկու հետ հիմնում է եվրոպական «Ընդհանուր նյարդաբանության և հոգեբուժության ամսագիր» () գիտական պարբերականը։

Վախճանվել է 1915 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Վրոցլավ քաղաքում։

## Աշխատություններ
* *Neuere Arbeiten über die Dementia senilis und die auf atheromatöser Gefässerkrankung basierenden Gehirnkrankheiten*, in: Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie 1898; 3, S. 101–115 (Էլեկտրոնային տարբերակ)
* *Über eine eigenartige Erkrankung der Hirnrinde*. In: *Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie.* Band 64 (1907), S. 146–148.
* *Der Krieg und die Nerven*. Preuß & Jünger, Breslau 1915.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Georg Stertz: Alzheimer, Alois. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 1, Duncker & Humblot, Berlin 1953, ISBN 3-428-00182-6, S. 236.
* Konrad und Ulrike Maurer: Alzheimer – Das Leben eines Arztes und die Karriere einer Krankheit; Piper, München 1998, ISBN 3-492-04061-6; Piper Taschenbuch 2000, ISBN 3-492-23220-5.
* Anne Eckert: Alois Alzheimer und die Alzheimer Krankheit. Pharmazie in unserer Zeit 31(4), S. 356–360 (2002), ISSN 0048-3664
* Michael Jürgs: Alzheimer. Spurensuche im Niemandsland. List Taschenbuch, München 2001, ISBN 3-548-60019-0; 1999, ISBN 3-471-79389-5.
* German E. Berrios: The history of 'Alzheimer's disease'. Archivierte Version (vom 17. Dezember 2007 im Internet Archive)

Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նյարդաբաններ
Կատեգորիա:Թյուբինհեմի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Մեծ Անտիլյան կղզիներ

**Մեծ Անտիլյան կղզիներ** (, , ), Կարիբյան ծովի մի քանի խոշոր կղզիներ, որոնք մտնում են Վեստ Ինդիա անունով հայտի կղզեխմբի մեջ։ Վեստ Ինդիայի կղզիներն իրենց տեղակայվածությամբ և չափերով բաժանված են Բահամյան կղզիների, Փոքր Անտիլյան կղզիների և Մեծ Անտիլյան կղզիների։ Վերջին երկու խմբերը միասին համարվում են Անտիլյան կղզիների կղզեխմբեր։

## Աշխարհագրություն
Մեծ Անտիլյան կղզիների մեջ մտնում են Կուբա կղզին, Ճամայկան, Հայիթին և Պուերտո Ռիկո կղզին։

thumb|300px|Մեծ Անտիլյան կղզիներ

Ի տարբերություն Փոքր Անտիլյան կղզիների, Մեծ Անտիլյան կղզիներն ունեն մայրցամաքային ծագում, մինչդեռ առաջինները հիմնականում ունեն հրաբխային կամ կորալային ծագում։

Կղզիների ամենաբարձր կետերն են՝ *[[Սիերա Մաեստրա]]* (2375 մ) և *[[Սիերա դել Կոբրե]]* (2119 մ) Կուբայում և *[[Կապույտ լեռներ (Ճամայկա)|Կապույտ լեռներ]]* (2370 մ) Ճամայկայում։

Կարիբյան ծովի կղզիների ամենաբարձր գագաթներն են՝ Պիկո Դուարտե (Pico Duarte) Հայիթիում, Դոմինիկյան Հանրապետությունում (3087 մ)։

## Պատմություն
Իրենց լեզվով, ավանդույթներով Մեծ Անտիլյան կղզիները դիտվում են որպես Լատինական Ամերիկայի մի մասը։ Կղզիները հայտնագործվել են Քրիստափոր Կոլումբոսի կողմից 1492 թվականին։

Մեծ Անտիլյան կղզիները միշտ ունեցել են ռազմավարական նշանակություն որպես դարպասներ դեպի Ամերիկա և այն ժամանակներում, երբ ռազմածովային ուժերը որոշիչ էին համարվում պետության ռազմավարության մեջ, դրանք ռազմադաշտ էին հանդիսանում մի քանի կայսերական տիրությունների համար, մասնավորապես Իսպանիայի, Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի։

## Տես նաև
* Վեստ Ինդիա
* Փոքր Անտիլյան կղզիներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Rogonzinski, Jan. *A Brief History of the Caribbean.* New York: Facts on File, 1992.

Կատեգորիա:Անտիլյան կզղիներ
Անդաուի կամուրջ

**Անդաուի կամուրջ** (, ), փոքր կամուրջ Այնզերկանալի (), (), Ավստրիայի ու Հունգարիայի սահմանի մաս հանդիսացող փոքրիկ գետակի վրա։ Կամուրջը գտնվում է Անդայի կոմունայից ոչ հեռու (Բուրգենլանդ, Ավստրիա)։

## Բովանդակություն
Սկսած 1956 թվականի իրադարձություններից՝ ավելի ու ավելի շատ հունգարացիներ հեռացան դեպի արևմուտք Ավստրիայի սահմանով։ Չնայած համեստ չափերին՝ փոքրիկ գետակի վրայի փայտյա կամուրջը փրկության ճանապարհ դարձավ ավելի քան 70 հազար հունգարացիների համար հունգարական ապստամբության ժամանակ։ Կամուրջն անցնելուց հետո փախստականները պետք է անցնեին ինը կիլոմետրանոց ազատության ճանապարհը մինչև Անդայի կոմունա, որտեղ նրանք հանդիպեցին Անդայի հյուրընկալ բնակիչների հետ։ 1956 թվականին կամուրջը պայթեցվում է խորհրդային զորքերի կողմից։

1996 թվականին ապստամբության 40-ամյակի կապակցությամբ կամուրջը վերականգնվում է որպես խորհրդանշան հանդուրժողականության և աջակցության։ Այդ ժամանակ Ազատության ճանապարհի վրա՝ բաց երկնքի տակ, բացվում է ցուցահանդես՝ Վշտի ճանապարհ անունով։ Ցուցադրված էր մոտ 900 քանդակ և արվեստի ուրիշ նմուշներ հունգարական և ավստրիական ստեղծագործողների կողմից։ Հանդիսանալով որպես ազատության իսկական խորհրդանիշ՝ կամուրջը դարձել է համաշխարհային հայտնի հուշարձան։

## Արտաքին հղումներ
* «Der Bockerer III»-ը IMDB-ում 
* http://home.pages.at/pibuk/andau/andau.htm 

Կատեգորիա:Հունգարական 1956 թվականի ապստամբություն
Կատեգորիա:Հունգարիայի կամուրջներ
Թափառաշրջիկը (ֆիլմ, 1951)

**Թափառաշրջիկը** (հինդի` आवारा, Awaara), հնդկական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1951 թվականին՝ Ռաջ Կապուրի կողմից։ 1953 թվականին կինոնկարը ներկայացվել է Կաննի կինոփառատոնի Գրան-պրի մրցանակին։ Time ամսագիրը կինոնկարն ընդգրկել է «հնդկական կինոյի 10 գանձեր»-ի ցանկի մեջ։ Ֆիլմի շահույթը կազմել է 12 միլիոն հնդկական ռուփի։

Այս կինոնկարում Ռաջ Կապուրն առաջին անգամ ներկայացել է թափառաշրջիկի կերպարով, որը հետագայում զարգացրել է իր «Պարոն 420» (1955 թ.) կինոնկարում։ Այն դարձել է նրա ամենահայտնի էկրանային դիմակը և համեմատվել մեծագույն Չարլի Չապլինի կերպարի հետ։

## Սյուժեն
Ռաջը ծնվել և մեծացել էր քաղաքի ետնախորշերում և իր հացը վաստակում էր գողություններով։ Նրա հայրը` հարուստ դատավոր Ռագունաթը, շատ տարիներ առաջ, տանից դուրս էր հանել հղի կնոջը` կասկածելով նրան անպատվության մեջ։ Տարրական դպրոցում Ռաջը ընկերացել էր Ռիտայի հետ, ով բարելավված ընտանիքից էր։ Դատավոր Ռագունաթը, ով Ռիտայի խնամակալն էր, ջանացել էր, որպեսզի անբարեհույս Ռաջը չտեսնվի Ռիտայի հետ և տարել էր նրան ուրիշ քաղաք։

Փողոցում Ռաջը ծանոթանում է հանցագործ Ջագայի հետ, ով սկսում է «հայրություն» անել Ռաջին և սովորեցնում գողությունով ապրել։ Չնայած այդ բնագավառում Ռաջի հաջողություններին, այնուամենայնիվ նա տանջվում է խղճի խայթից։ Նա դառնում է այն մարդկանցից, ովքեր իրական կյանքում բազմադեմ են։

Տարիներ անց, հերթական անգամ բանտից ազատվելով, Ռաջը պատահաբար հանդիպում է Ռիտային։ Մանկական ընկերությունը վերաճում է ռոմանտիկ սիրո։ Ռիտան չգիտի թե ով է իրականում Ռաջը և այդ փաստը ավելի է սաստկացնում Ռաջի ապրումները` իր կործանված կյանքի վերաբերյալ։ Նա փորձում է խզել կապերը իր գողական կյանքի հետ։ Ցասման պահին, պաշտպանելով մորն ու իրեն, նա սպանում է Ջագային։ Երբ նա իմանում է, որ դատավոր Ռագունաթը իր իրական հայրն է և հանդիսանում է իր մոր` տանջանքներով լի կյանքի հիմնական մեղավորը, նա ներխուժում է Ռագունաթի տուն` փորձելով սպանել նաև նրան։

Ռաջին ձերբակալում են և դատում։ Ռիտան, ով նոր էր ստացել փաստաբանի դիպլոմ, փորձում է պաշտպանել նրան` դատարանին պատմելով ողջ դառը ճշմարտությունը։ Ռաջին դատապարտում են երեք տարվա ազատազրկման, սակայն նրան հավատարիմ Ռիտան խոստանում է սպասել նրան։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ

## Երգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1951 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հնդկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հինդի լեզվով ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1951 դրամա ֆիլմեր
Լևիաթան (գիրք)

**Լևիաթան, կամ Եկեղեցական և քաղաքացիական պետության նյութը, ձևը և իշխանությունը** (), պետության խնդիրներին նվիրված անգլիացի փիլիսոփա Թոմաս Հոբսի աշխատությունը։

Լևիաթանը՝ մարդուն նվաստացնող իբրև բնության ուժ պատկերված աստվածաշնչյան հրեշի անունն է։ Հոբսը օգտագործում է այդ կերպարը հզոր պետության («մահկանացու Աստծո») նկարագրության համար։

Պետության ծագման տեսության ստեղծման ընթացքում Հոբսը հիմնվում է մարդկանց բնական վիճակի մասին՝ «Բոլորը բոլորի դեմ պատերազմ» () կանխադրույթի վրա և զարգացնում է «Մարդը մարդուն՝ գայլ» (Homo homini lupus est) գաղափարը։

Մարդիկ անխուսափելի ոչնչացման կապակցությամբ նման իրավիճակում երկար ժամանակ գտնվելու պայմաններում իրենց կյանքերի պահպանման համար և համընդհանուր խաղաղության համար հրաժարվում են իրենց բնական իրավունքների մի մասից և ծպտյալ կերպով կնքված հասարակական պայմանագրի համաձայն շնորհում են այդ իրավունքները նրան, ով պարտավորվում է պահպանել մնացյալ իրավունքների ազատ օգտագործումը, այսինքն՝ պետությանը։

Մարդկանց միությանը՝ պետությանը, որտեղ մեկի (պետության) կամքը պարտադիր է բոլորի համար, փոխանցվում է բոլոր մարդկանց միջև հարաբերությունների կարգավորման խնդիրը։

Անգլիայում «Լևիաթանը» իր ժամանակ արգելված էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*Ամբողջական բնագիր Oregonstate.edu կայքում
*Կրճատված տարբերակ Earlymoderntexts.com կայքում

Կատեգորիա:1651 գրքեր
Կատեգորիա:17-րդ դարի լատիներեն գրքեր
Կատեգորիա:Էթիկայի գրքեր
Կատեգորիա:Թոմաս Հովսի գրքեր
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփայության գրքեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեությունը քննադատող գրքեր
Կատեգորիա:Օլիգարխիա
Սանտա Մարիա դե Մոնտի

**Սանտա Մարիա դե Մոնտի ** (), տիտղոսակիր եկեղեցի Հռոմում։ Տեղակայված է Վիա Մադոննա դեյ Մոնտի փողոցի վրա։ Եկեղեցին նվիրված է Մարիամ Աստվածածնին։ 2006 թվականի մարտի քսանչորսից եկեղեցու կարդինալ քահանան Խորխե Լիբերատո Ուրոսա Սավինոն է։

## Պատմություն
մինի|ձախից
Եկեղեցին կառուցվել է հին Հռոմի ֆորումների զառիվայր տեղանքի վերևում, Վիա Կավուր փողոցի մոտ։ 1580 թվականին Գրիգոր XIII պապը պատվիրել է կառուցել այս եկեղեցին, որպեսզի տոնվեր 15-րդ դարի այն հրաշագործ սրբապատկերի հայտնագործությունը, որը հայտնաբերվել էր մոտակա վանքի ավերակներում։ Այն ներկայումս կախված է ավագ խորանի վերևում։ Սրբապատկերի կրկնօրինակը ամեն տարի ապրիլի 26-ին քաղաքի փողոցներում շրջում են

Եկեղեցին ձևավորվել է Ջակոմո դելա Պորտայի կողմից։ Ճարտարապետը կառուցել է ճակատամասը՝ ոգեշնչվելով իր նախորդ աշխատանքից՝ Ջեզու եկեղեցու շինարարությունից։ Այն ունի երկշարք քառակուսի կորնթոսյան որմնասյուներ, որոնք միացած են խոյակներով։ 1991-1992 թվականներին ճակատամասը վերանորոգվել է։ Մուտքի դռան վերևում նվիրագործման գրություն և ուխտական որմնախորշեր կան։ Աշխատանքը շարունակել են Կառլո Լոմբարդին և Ֆլամինիո Պոնցիոն։ Այս շրջանին բնորոշ են Ջովաննի Անգուիլլայի Հին Կտակարանի 4 մարգարեների արձանները որմնախորշերում ( 1599 թ․)։
մինի||ձախից|350 px

Աբսիդը ձևավորել են Ջիաչինտո Ջիմինանին և Քրիստոֆորո Կասոլանին։ Վերջիններս նաև ստեղծել են չորս ավետարանիչների ֆրեսկոները գմբեթում և նավի առաստաղի ֆրեսկոն։ Գմբեթի ութ մասերում պատկերված են տեսարաններ Մարիամ Աստվածածնի կյանքից, իսկ կապելլայի կամարներում՝ Ամբրոջիո Բունվիչինոյի հրեշտակները։ Աջակողմյան առաջին կապելլայում Սան Կարլո Բորրոմեոյի, Տիրամոր և մանկան պատկերումն է, որի հեղինակն է Ջիովանի դա Սան Ջիովանին։

1783 թվականին Սբ․ Բենեդիկտոս Ջոզեֆ Լաբռեն ուշաթափվեց այստեղ, մահացավ, և նրան հուղակավորեցին եկեղեցու հյուսիսային տրանսեպտում, բեմի տակ։ Նրա պատկերը 1892 թվականին ավելացվեց Արշիլ Ալբաչնիի կողմից։ Նրա տոնը եկեղեցում նշվում է ապրիլի 16-ին։

1634 թվականին Անտոնիո Բարբերինին եկեղեցու կողքին կառուցեց Պալացցո դեի Նեոֆիտին։ 1824 թվականին այն ծխական եկեղեցի էր, իսկ 1960 թվականից՝ տիտղոսակիր է։

Եկեղեցու արձանագրությունները վկայում են նրա առնչությունը ակնառու մարդկանց հետ։ Սբ․ Ջոզեֆ Կալասանկտիոսը, որը Պիարիստների հիմնադիրն էր, 1592 թվականին Հռոմ վերադառնալիս հաճախ աղոթում էր եկեղեցում Տիրամոր սրբապաատկերի առջև։


Image:Ceiling of Santa Maria ai Monti (Rome).jpg
Image:Madonna dei monti, int. storie di s. carlo borromeo di giovanni da san giovanni (1624), 02.JPG
Image:Madonna dei monti, int. storie di s. carlo borromeo di giovanni da san giovanni (1624), 01.JPG
Image:Intérieur Santa Maria dei Monti.JPG
Image:Madonna dei monti, int. storie di s. carlo borromeo di giovanni da san giovanni (1624), 03.JPG
Image:Santa maria ai monti, interno 03.JPG


## Արտաքին հղումներ
* Santa Maria ai Monti

Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վատիկան
Բուքերյան միջազգային մրցանակ

**Բուքերյան միջազգային մրցանակ** (), բրիտանական միջազգային գրական մրցանակ։

## Հաղթողներ

## Արտաքին հղումներ
* Բուքերյան միջազգային մրցանակի պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:Գրական մրցանակներ
Կատեգորիա:Բրիտանական գրական մրցանակներ
Խուան Մանուել Սանտոս

**Խուան Մանուել Սանտոս Կալդերոն** (; ), 2010 թվականի օգոստոսի 7-ից Կոլումբիայի նախագահն է, Կոլումբիայի` ազգային պաշտպանության նախկին նախարարն է։ 2016 թվականին դարձել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Սանտոսը հայտնի քաղաքական տոհմից է։ Նրա պապի եղբայրը՝ Էդուարդո Սանտոս Մոնտեխոն, 1938—1942 թվականներին եղել է Կոլումբիայի նախագահ, նա նաև հիմնել և խմբագրել է *El Tiempo* թերթը։ Նրա հայրը՝ Էնրիկե Սանտոս Կաստիլոն, զբաղվել է այդ թերթի խմբագրությամբ ավելի քան 50 տարի։ Նրա ազգական եղբայր Ֆրանսիսկո Սանտոս Կալդերոնը Ալվարո Ուրիբեյի նախագահության տարիներին եղել է փոխնախագահ։

2010 թվականին Սանտոսը դարձավ նախագահի թեկնածու։ Կոլումբիայի նախագահական ընտրությունների առաջին փուլը անցկացվել է նույն թվականի մայիսի 30-ին։ Սանտոսի օգտին քվեարկել էր ընտրողների 46,5 %-ը, իսկ նրա հակառակորդ Անատանասա Մոկկուսի օգտին՝ 21,5 %: Քանի որ թեկնածուներից ոչ ոք չէր հավաքել 50 տոկոսը, հունիսի 20-ին անցկացվեց երկրորդ փուլը, որին մասնակցում էին երկու հիմնական թեկնածուները։ Այդ փուլում Սանտոսը ստացել էր 69,06 % ձայն և դարձավ նախագահ։

2014 թվականի հունիսի 15-ին վերընտրվեց և օգոստոսին 7-ին նորից զբաղեցրեց նախագահի պաշտոնը մինչև 2018 թվականը։

2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին խաղաղության պայմանագիր կնքեց պարտիզանական FARC խմվավորման հետ` ավարտելով երկարատև կոլումբիական քաղաքացիական պատերազմը։

2016 թվականին ստացել է խաղաղության Նոբելյան մրցանակ՝ «երկրում ավելի քան կես դար տևող քաղաքացիական պատերազմը դադարեցնելու համար»։

## Անձնական կայնք
1987 թվականին Սանտոսը ամուսնացել է երկրորդ անգամ։ Նրա առաջին ամուսնությունը ռեժիսոր և հաղորդավարուհի Սիլվիա Ամայա Լոնդոնոյի հետ էր, որը տևեց երեք տարի։ Իր երկրորդ կնոջը՝ դիզայներ Մարիա Կլեմենսիա Ռոդրիգոս Մուներին Սանտոսը հանդիպել է այն ժամանակ, երբ *El Tiempo* թերթի տնօրենն էր։ Մարիան այդ ժամանակ աշխատում էր կապի և տեղեկատվության նախարարությունում, որպես քարտուղարուհի։ Այդ ամուսնությունից Սանտոսը ունեցավ երեք երեխա՝ Մարտինը (ծնված՝ 1989), Մարիա Անտոնիան (ծնված՝ 1991) և Էստեբանը (ծնված՝ 1993):

Սանտոսը հաստատում է, որ արդեն երկար ժամանակ է, ինչ զբաղվում է տրանսցենդենտալ մեդիտացիայով։ 1998 թվականին նա հանդիպել է տրանսցենդենտալ մեդիտացիայի հիմնադիր Մախարիշի Մահեշ Յոգիի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Banco de la República — Juan Manuel Santos 
* Markets Favor Santos ''Latin Business Chronicle'' 
* Interview with ''Cambio'' 
* Colombialink.com — Juan Manuel Santos 
* Presidencia de Colombia — Juan Manuel Santos
* Կոլումբիայի նոր նախագահը՝ Խուան Մանուել Սանտոս, «Մոսկվայի արձագանք» ռադիոկայանի «48 րոպե» հաղորդում, 22.06.2010

Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կանզասի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պաշտպանության նախարարներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Ֆուլբրայթի կրթաթոշակակիրներ
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆինանսների նախարարներ
Յաֆֆա

**Յաֆֆա** կամ **Յաֆո,** աստուածաշնչեան եւ աւանդական հայերէն՝ **Յոպպէ** (, ), իսրայելական ամենահին նավահանգստային քաղաքներից մեկն է, աշխարհի շարունակաբար բնակեցված ամենահին քաղաքներից մեկը։ Հենց այստեղից են ուխտավորները ուղևորվում Երուսաղեմ։ Այս պահին քաղաքը համարվում է Թել Ավիվի վարչական տարածքի մաս և կոչվում է Թել Ավիվ-Յաֆֆա։ Յաֆֆան հայտնի է Հովհաննեսի, Սողոմոն Իմաստունի և Սուրբ Պետրոսի աստվածաշնչյան պատմությունների, ինչպես նաև`Անդրոմեդայի և Պրեսևսի դիցաբանական կերպարների հետ կապված։

## Տնտեսություն
19-րդ դարում Յաֆֆան ճանաչված էր օճառի արդյունաբերությամբ։ Ժամանակակից արդյունաբերությունը սկիզբ է առել 1880-ականներին։ Ամենահաջողակ ձեռնարկությունները մետաղի գործարաններն էին, նաև մեքենայի արտադրամասերը։ 1910 թվականին ուներ 100-ից ավել աշխատավոր։ Այլ գործարաններն արտադրում էին բեռնատար տուփեր, տակառներ, խցաններ, արիշտա, սառույց, կոնֆետ, օճառ, ձիթապտղի յուղ, կաշի, ալկալի, գինի, կոսմետիկա և թանաք։ Պաղեստինում հրատարակված շատ թերթեր և գրքեր արտահանվում էին Յաֆֆայից։

Մինչ 19-րդ դարի կեսերը նարնջի հանքահորը պատկանում էր արաբներին, ովքեր այն մշակում էին ավանդական մեթոդներով։
Յաֆֆայի ժամանակակից գյուղատնտեսության առաջամարտիկները ամերիկացի նոր բնակիչներ էին, ովքեր 1850-1860-ականներին ներդրեցին տնտեսության նոր մեխանիզմ։
 
1880-ականներին անշարժ գույքը տնտեսության կարևոր ճյուղ դարձավ։

Յաֆֆայի ցիտրուսի արդյունաբերությունը սկսեց աճել 19-րդ դարի վերջին քառորդում։ Տարեկան մոտ 10 մլն նարինջ էր արտահանվում։ Կային 3-ից 4 հարյուր պարտեզներ` հազարական նարնջի ծառերով։ Ամենահայտնին Շամուտի նարինջն է, բայց կիտրոնն ու մանդարինն էլ ունեն տարածում։ Յաֆֆան նաև հայտնի է նուռով։

## Տեսարժան վայրեր
### Թանգարաններ
* Յաֆֆայի հնությունների թանգարան
* Կդումիմ հրապարակում սորգետնյա հնագիտական թանգարան
* Յաֆֆայի պատմության թանգարան

### Պատկերասրահներ
* Ֆրանկ Մեյսլերի քանդակների սրահ
* Ֆարկաշի պատկերասրահ - իսրայելյան պատմական պաստառների հավաքածու

### Շենքեր, շինություններ և հուշարձաններ
* Ժամանակի աշտարակ
* Օսմանյան տիրապետության ժամանակաշրջանի բերդի մնացորդներ
* Ֆրանսիական հրապարակում «Հավատի սյուն»

### Տուրիստական օբյեկտներ, այգիներ և հանգստի վայրեր
* Յաֆֆայի նավահանգիստ
* Ծովի ափամեձը
* Կդումիմ հրապարակ
* Բորոտ Ռամսեսայի այգի
* Ցանկությունների կամուրջ
* Ա-Պիսգա բլուր
* Հին յաֆֆայական հանրակացարան

### Եկեղեցիներ
* Սուրբ Գևորգի եկեղեցի
* Սուրբ Պետրոսի եկեղեցի (ֆրանսիական)
* Սուրբ Անտոնիի եկեղեցի (Հռոմի կաթոլիկ)
* Անգլիական եկեղեցի Էմանուելի եկեղեցի (լյութերական)

### Վանքեր
* Միքայել հրեշտակապետի վանքը գտնվում է Յաֆֆայի նավահանգստի մոտ։ Վանքում է գտնվում արքեպիսկոպոսի նստավայրը, ինչպես նաև ռուսական և ռումինական համայնքները իրավունք ունեն արտոնել մենաստանի վանքին՝ կատարելու բոլոր այն մարդկանց մկրտությունները, հարսանիքները և թաղումները, ովքեր ունեն Իսրայելի քաղաքացիություն։
* Սուրբ Նիկոլայի վանք
* Սուրբ Անտոնիի վանք (մարոնի)
* Սուրբ Անտոնիի վանք (ղպտի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքներ
Կատեգորիա:Իսրայելի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Կատեգորիա:Ասիայի կաթոլիկ նստավայրեր
Կատեգորիա:Նապոլեոնի արշավանքը Եգիպտոս և Սիրիա
Տիբոր Մերաի

**Տիբոր Մերաի** (, ), հունգար գրող, լրագրող։

## Կենսագրություն
Տիբոր Մերաին ծնվել է Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում՝ 1924 թ.: Ավարտել է Բուդապեշտի համալսարանը հունգարական և լատինական գրականության մասնագետի  որակավորմամբ։ Աշխատել է «Սաբատ Նեպում» (Szabad Nep) (կոմունիստական կուսակցության օրգան), ղեկավարել է մշակույթի բաժինը, հետագայում դարձել է խմբագրական կոլեգիայի անդամ։ Եղել է Սաբատ Նեպի ռազմական թղթակիցը Կորեական պատերազմում։ 1953-1954 թվականներին Տիբոր Մերաին եղել է հունգարական գրողների կուսկազմակերպության միության քարտուղարը (СВП), 1954 թվականից`այդ այդ կազմակերպության քարտուղարը։ 1953 թվականի իրադարձություններից հետո կորցրել է պաշտոնները թե' թերթում, թե' СВП-ում։ 1956 թվականի ապստամբությունից հետո նա վտարվում է Հարավսլավիա։ 1957 թվականից ապրում է Ֆրանսիայում։ Եղել է գրողների ПЕН ակումբի առաջին քարտուղար և Հունգարիայի մարդու իրավունքների պաշտպանության լիգայի նախագահ։ 1989 թվականին՝ 33 տարվա վտարանդիությունից հետո, Տիբոր Մերաին գնում է Բուդապեշտ, որպեսզի մասնակցի Իմրե Նադյայի աճյունի փոշու հանդիսավոր վերաթաղմանը և հանգուցյալի ընտանիքի խնդրանքով Իմրե Նադյայի  դամբանականը կարդա։

## Երկեր
* Тринадцать дней. Нью-Йорк. Фредерик А. Прегер, 1961.
* 13 дней. Имре Надь и венгерская революция 1956 года. Москва. Логос, 2007.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Biography of Tibor Méray

Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բուդապեշտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Paris Match

**Paris Match** (Պարի մատչ), ֆրանսիական ամենշաբաթյա լրագիր, որը հիմնադրվել է 1949 թվականին։ Առաջին համարը լույս է տեսել նույն թվականի մարտի 25-ին։

## Պատմություն
1926 թվականին լրագրող և մեդիամագնատ Լեոն Բելբին () ստեղծեց մարզական «Մատչ» () ամսագիրը:1938 թվականին արդյունաբերող և մեդիամագնատ Ժան Պրուվոն () վերսկսում է ամսագրի հրատարակումը՝ «Մատչ»-ում ավելացնելով լրատվական բաժին:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ամսագրի հրատարակումը դադարեցվում է։ Պատերազմից հետո, 1949 թվականին ժան Պրուվոն հիմնադրեց «Պարի մատչ»-ը։

Առաջին գլխավոր խմբագիրը դարձավ ֆրանսիացի լրագրող, պատմաբան, քննադատ, գրականագետ և հումորիստ Փոլ Գորդոն (), ով Լոնդոնում «Paris-Soirի» և «Մատչի» մշտական հատուկ թղթակիցն էր, «Պարի մատչ» անվանման և նրանում՝ «Կյանքի մատչ» () խորագրի հեղինակը։

Մինչև 1950 թվականի վերջը անունը մեծ հաջողության հասավ խմբագիր Էրվե Միլի () օրոք։ Դրանից հետո վաճառքը անկում ապրեց, որի պատճառը նոր շաբաթաթերթերի և հեռուստատեսության ի հայտ գալն էր։ Օրինակ՝ 1958 թվականին հրատարակվել էր 1 800 000 օրինակ, իսկ 1975 թվականին՝ 600 000:

1976 թվականին լրագիրը գնվեց ռադիոհաղորդավար և լուսանկարիչ Դանիել Ֆիլիպաչչիի () կողմից, ով «Պարի մատչ»-ը դարձրեց Ֆրանսիայի ամենահաջողված և ազդեցիկ ամսագրերից մեկը։ Ամսագիր վերադարձավ ֆրանսիացի լրագրող Ռոջեր Թերոնը ()՝ որպես գլխավոր խմբագիր. այս պաշտոնը նա զբաղեցրել էր նաև 1962 թվականից մինչև 1968 թվականը։ Գլխավոր խմբագրի պաշտոնը նա թողեց միայն 1999 թվականին։ Նրա ղեկավարությամբ «Պարի մատչ»-ը կրկին սկսեց վայելել հանրության սերը, ինչը անմիջապես խթանեց վաճառքը։ Ռոջեր Թերոնին անվանում էին «L'œil», ինչը ֆրանսերենից թարգմանաբար նշանակում է «Աչք»։ Նա իր պաշտոնից հեռացավ 74 տարեկանում։ 1999 թվականի հուլիսին նրան փոխարինեց ֆրանսիացի լրագրող Ալեն Ժենեստարը ():

Այսօր «Պարի մատչ»-ը Hachette Filipacchi Médias հրատարակչության մի մասն է համարվում։ Այս հրատարակչությունը պատկանում է ֆրանսիական Lagardère խոշորագույն մեդիագրուպին։ 2008 թվականին Ֆրանսիայում տիրաժը գերազանցել է 633 000 օրինակը։

## Լրացուցիչ փաստեր
* Մինչ 2008 թվականը ընկերության կարգախոսն էր՝ «Le poids des mots, le choc des photos», որի բառացի թարգմանությունը ռուսերեն՝ «Вес слов, шок фотографий», հայերեն՝ «Բառի կշիռ, լուսանկարների շոկ»։ 2008 թվականից ի վեր ընկերության կարգախոսն է՝ «La vie est une histoire vraie»՝ «Կյանքը ճշմարիտ պատմություն է»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Պարի Մատչ»ի պաշտոնական կայքը
* «Lagardère»ի պաշտոնական կայքը 
* «Hachette Filipacchi Médias»ի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի շաբաթաթերթեր
Մազեպա (ազգային պարկ)

**Մազեպա** (), Ազգային պարկ Ավստրալիայի Քվինսլենդ նահանգում, հիմնադրվել է 1972 թվականին։ Անվանվել է ուկրաինացի հետման  Իվան Մազեպայի պատվին։ Գտնվում է Բրիսբենից հյուսիս-արևմուտք, 821 կմ հեռավորության վրա։ Սահմանակից է № 55 ավտոճանապարհին։ Պարկում աճում են հարյուր երեսուն տեսակի բույսեր, այդ թվում` հազվագյուտ ծառատեսակներ և էվկալիպտներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Национальный парк «Мазепа» 
* Mazeppa National Park — QLD

Կատեգորիա:Ավստրալիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Կատեգորիա:1972 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Վինցենտի Պոլի կալվածք

**Վինցենտի Պոլի կալվածք** (), կալվածք Լեհաստանի Լյուբլին քաղաքում։ Կալվածքում է գտնվում պոետ և աշխարհագրագետ Վինցենտի Պոլի կենսագրական թանգարանը, որը Լյուբլինի թանգարանի ստորաբաժանումն է։

## Պատմություն
Շենքը, որտեղ տեղակայված է թանգարանը, կլասիցիզմի ոճով է, կառուցվել է 18-րդ դարի վերջում Ֆիրլեյուվշիզնի կալվածքի տարածքում և կոչվում էր Կուենու կալվածք։ 1804-1810 թվականներին տունը պատկանում էր Վինցենտի Պոլի հորը՝ Ֆրանցիսկ Քսավեր Պոլին, որից հետո վաճառվել է ընտանիքի՝ Լվով տեղափոխվելու պատճառով։ 1860 թվականին Լյուբլինի վոևոդության քաղաքացիները տունը նվիրեցին Պոլերի ընտանիքին, ում սեփականության տակ այն մնաց 17 տարի։

1969 թվականին շենքը տեղափոխեցին Լյուբլինի Կալինովշչիզնա փողոց (տուն 13), որտեղ ծրագրվում էր թանգարան ստեղծել բաց երկնքի տակ, որի առաջին օբյեկտը պետք է լիներ Վինցենտի Պոլի տունը։

1972 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Վինցենտի Պոլի մահվան 100 տարելիցի կապակցությամբ բացվեց նրա կենսագրական թանգարանը։

## Հավաքածու
Թանգարանում են պահվում Վինցենտի Պոլի ձեռագրերը, նրա գրքերի և նրա մասին կենսագրական հետազոտությունների հրատարակությունները, ինչպես նաև նամակագրությունը։ Բացի այդ ներկայացված են Պոլ ընտանիքի փաստաթղթերը, պոետի թոռան՝ Յուլիուշ Պոլի նկարները, 19-րդ դարի կահույքը, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի բացիկների հավաքածուն, 19-20-րդ դարերի թերթեր։

Վինցենտի Պոլը Կրակովի համալսարանում հիմնել է երկրի առաջին աշխարհագրության ամբիոնը, այդ պատճառով զարմանալի չէ, որ թանգարանում գտնվում է գլոբուսների մեծ հավաքածու՝ 110 ցուցանմուշ, ինչպես նաև քարտեզներ և աշխարհագրական այլ հրատարակություններ։


Պատկեր:Lublin Dworek Wincentego Pola1.jpg|Թանգարանի շենքը
Պատկեր:Dwór Wincentego Pola, wnętrze 2.jpg|Թանգարանի ինտերիերը
Պատկեր:Dwór Wincentego Pola, wnętrze 3.jpg|Թանգարանի ինտերիերը
Պատկեր:Dwór wPola 08.jpg|Թանգարանի ինտերիերը
Պատկեր:Dwór wPola 11.jpg|Թանգարանի հավաքածուի գլոբուսներից մեկը
Պատկեր:Lublin Dworek Wincentego Pola4.jpg|Թանգարանի շենքը
Պատկեր:Lublin - Dworek Wincentego Pola, litografia według rysunku N. Ordy (1883).JPG|1883 թվականի վիմագրություն՝ կալվածքի պատկերով


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վինցենտի Պոլի կալվածքի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ Լեհաստանում
Կատեգորիա:1972 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի տուն-թանգարաններ
Կատեգորիա:Կլասիցիզմի ճարտարապետություն
Մեթյու (փոթորիկ)

thumb|250x250px|Մեթյու փոթորկի անիմացիոն պատկերը

**Մեթյու փոթորիկ**  (), հզոր արևադարձային ցիկլոն, որը ձևավորվել է Կարիբյան ծովում։ Մեթյու փոթորիկը օդերևութաբանները անվանել են «տասնամյակի ամենահզոր փոթորիկ»։ Սա փոթորիկների գնահատման աղյուսակում, գնահատվել է 5-րդ ամենաբարձր բալով։ Մեթյու փոթորիկը սկսել է իր շարժումը սեպտեմբերի 22-ին Աֆրիկայի ափերից։ Ներկայումս սպասվում է, որ փոթորիկը շարժվում է դեպի հյուսիս՝ մեծ վնասներ պատճառելով Հայիթիի, Ճամայկայի և Կուբայի արևելյան ափերին։ Հոկտեմբերի 1-ի տվյալներով քամու առավելագույն արագությունը կազմել է 185 կիլոմետր ժամ։

Հոկտեմբերի 5-ին քամու արագությունը Հայիթիի մոտ կազմել է 230 կիլոմետր ժամ։ Փոթորիկը հարվածներ է հասցրել Ճամայկայի և Կուբայի ափերին։      Ֆլորիդայի և Հյուսիսային Կարոլինայի նահանգապետերը արդեն իսկ հայտարարել են արտակարգ դրություն նահանգների ողջ տարածքում։ Հոկտեմբերի 6-ին փոթորիկը արդեն իսկ խլել էր ամենաքիչը 102 մարդու կյանք, հիմնականում Հայիթիում։ Օդերևութաբանները նշում էին, որ փոթորիկը Ֆլորիդայի ափերին կհասնի հոկտեմբերի 6-ին և կշարժվի Հյուսիսային Կարոլինայի ուղղությամբ։ Փոթորիկը կհասնի մինչև Նյու Յորք, Կոնեկտիկուտ և Մասաչուսեթս նահանգների ափերը։

Հոկտեմբերի 6-ին Մեթյու փոթորիկը հասավ Կուբայի արևելյան ափերին, որտեղից արդեն իսկ տարհանվել էր շուրջ մեկ միլիոն մարդ։ Ինչպես տեղեկացնում է   Ֆրանսպրեսը փոթորիկը վնասել է ճանապարհները և տները։ Այնուհետև փոթորիկը շարժվել է դեպի Բահամյան Կղզիներ։ Որոշ աղբյուրների փոխանցմամբ Կարիբյան ավազանում զոհերի ընդհանուր թիվը կազմել է 27 մարդ։ Միևնույն ժամանակ բազմաթիվ բնակավայրերի կապը կտրվել է արտաքին աշխարհի հետ։ Հոկտեմբերի 6-ի առավոտվա տվյալներով Հայիթիում զոհերի թիվը կազմել է 65։ Իշխանությունները նշում էին, որ թվերը կարող են աճել։ Reuters գործակալության փոխանցմամբ զոհերի թիվը կազմում էր 100-ից ավելի, իսկ Ուկրաինայի առաջին լրատվական հեռուստալիքը հայտնեց 140 զոհերի մասին։

Հոկտեմբերի 6-ին ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման Ֆլորիդա նահանգում հայտարարեց արտակարգ դրություն՝ կապված փոթորկի վերահաս վտանգի հետ։ Նշվում է ավելի քան 2 միլիոն մարդու տարհանման վերաբերյալ։ Հավելյալ տարհանում է տեղի ունեցել նաև Ջորջիա նահանգում։
Հոկտեմբերի 9-ին հայտարարվեց միայն Հայիթիում ավելի քան 800 զոհի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 իրադարձություններ
Արիստոտելի անիվ

մինի|«Արիստոտելի անիվի» պարադոքսը
**«Արիստոտելի անիվ»**, Արիստոտելի (մ.թ.ա. 4-րդ դար) աշխատությունը համարվող «Մեխանիկա» գրքում նկարագրված ֆիզիկական պարադոքս։ Դիտարկենք իրար միացված, մեկը մյուսի մեջ, ընդհանուր կենտրոնով երկու անիվներ (տես նկարը)։ Երբ արտաքին անիվը շարժվում է հարթության վրա առանց սահքի, նրա ճանապարհը հավասար է իր շրջանագծի երկարությանը։ Այսպիսով ներքին անիվի ճանապարհը ճիշտ նույնքան է, ինչից կարելի է սխալ եզրակացություն անել, որ նրան շրջանագծերը (իսկ, հետևաբար, նաև տրամագծերը) հավասար են։

Այս պարադոքսը քննարկել են շատ ականավոր ֆիզիկոսներ և մաթեմատիկոսներ, այդ թվում Գալիլեյը, Դեկարտը և Ֆերման։ Առաջին ճիշտ վերլուծությունը 1715 թվականին տվել է Ժան-Ժակ Դորտու դե Մերանը։ Սխալը կայանում էր այն ենթադրության մեջ, որ ներքին անիվը արտաքինի նման պտտվում է առանց սահքի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* *Гарднер, Мартин.* Крестики-нолики. Глава 1: Колёса. М.: Мир, 1988. ISBN 5-03-001234-6.

## Արտաքին հղումներ
* ''Rota Aristotelica'', The Archimedes Project, Digital Research Library 
* 

Կատեգորիա:Անիվներ
Կատեգորիա:Արիստոտել
Կատեգորիա:Շրջանագծեր
Կատեգորիա:Ֆիզիկական պարադոքսներ
Խուանիտա Կրեպս

**Խուանիտա Մորիս Կրեպս** (, 11 հունվարի 1921 թվական, Լինչ, Կենտուկի նահանգ, ԱՄՆ — 5 հուլիսի 2010 թվական, Դարեմ, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ), ամերիկացի տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ առևտրի առաջին կին-նախարար (1977—1979):

## Կենսագրություն
Կրեպսը ծնվել է որպես **Կլարա Խուանիտա Մորիս** 1921 թվականի հունվարի 11-ին Լինչում, Կենտուկի։ Նա ծնվել է Սենիա և Էլմեր Մորիսի ընտանիքում։ Բակալավրն ավարտել է Բերիա քոլեջում (Կենտուկի) 1942 թվականին, մագիստրոսի կոչում ստացեկ է 1944 թվականին, իսկ փիլիսոփայության դոկտորի կոչում՝ 1948 թվականին,երկուսն էլ Դյուկի համալսարանում։

Դասավանդել է Դենիսոն համալսարանում (1945—1950), Հոֆսթրի քոլեջում (1952—1954) և Դյուկի համալսարանում (1955 թվականից սկսած, սկսած 1968 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1973-ից մինչև 1977՝ փոխնախագահ)։

Կրեպսը եղել է Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայի տնօրենների խորհրդի առաջին կին անդամը (1972—1977) և ԱՄՆ առևտրի առաջին կին նախարարը (1977—1979, Ջիմի Քարթերի կառավարություն)։

Մահացել է տևական հիվանդությունից հետո 2010 թվականի հուլիսի 5-ին։

## Հիմնական աշխատություններ
* «Տնտեսագիտության սկզբունքներ» (Principles of Economics, 1962, Չ. Ֆերգյուսոնի հետ համահեղինակությամբ),
* «Սեռը շուկայում։ Ամերիկացի կինը աշխատանքում» (Sex in the Marketplace: American Women at Work, 1971),
* «Սեռ, տարիք և աշխատանք։ Աշխատուժի կազմի փոփոխություն» (Sex, Age, and Work: The Changing Composition of the Labor Force, 1975):

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խուանիտա Կրեպսի կենսագրությունը Բրիտանական հանրագիտարանի կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Ահաբեկչություն Շեմդինլիում

**Շեմդինլիի ահաբեկչություն** (), ահաբեկչական գործողություն, որը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Թուրքիայի Հաքյարիի մարզի Շեմդինլի քաղաքում։ Ավտոմեքենայում տեղադրված ռումբի պայթյունի հետևանքով զոհվել է 18, ներառյալ 8 քաղաքացիական անձ և 10 զինվորական, վիրավորվել՝ 27 մարդ։ Ավտոմեքենան պայթել է քաղաքային ժանդարմերիայի շենքի մոտ։ Հոկտեմբերի 9-ին կեսօրին Milliyet հայտարարություն տարածեց, որ ժանդարմերիայի շենքի մոտ պայթել է ավտոմեքենա, որից հետո շտապ օգնության մեքենաները շտապում են դեպքի վայր։ Զոհերի մասին հաղորդագրություն դեռ չկար։ Ժամը 2-ի սահմաններում թուրքական NTV հեռուստաալիքը փոխանցեց 6 զինվորականների մահվան մասին, իսկ կես ժամ անց TRT 2 Haber հեռուստաալիքը տեղեկացրեց 9 զոհերի և մոտ 30 վիրավորների մասին։ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմը արդեն իսկ հանդես են եկել կոչով բնակչությանը։ Թուրքական կառավարությունը մեղադրում է Քրդական բանվորական կուսակցությանը ահաբեկչությունը կազմակերպելու և իրականացնելու մեջ։ Վիրավորները հոսպիտալացվել են Յուքսեքովա և Շեմդինլի պետական հոսպիտալներ։ Թուրքական պետական «Անադոլու» գործակալության փոխանցմամբ, ահաբեկչության հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 18-ի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ Թուրքիայում
Կատեգորիա:Թուրքիայում 2016 թվականի ահաբեկչական գործողություններ
Հասմիկ Ստեփանյան

**Հասմիկ Ավետիսի Ստեփանյան** (), հայ պատմաբան, աղբյուրագետ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (2005)։

## Կենսագրություն
Հասմիկ Ստեփանյանը ծնվել է 1950 թվականին Երևան քաղաքում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1972-1997 թվականներին և 2005 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի գիտաշխատող։ 1992-1993 թվականներին միաժամանակ աշխատել է Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարության Մերձավոր և Միջին Արևելքի վարչությունում։ 1995-1998 թվականներին աշխատել է ՄԱԿ-ի և միջազգային այլ կազմակերպություններին առընթեր ՀՀ մշտական ներկայացուցչությունում և Շվեյցարիայում Հայաստանի գլխավոր հյուպատոսությունում (Ժնև)։ Կատարել է հյուպատոսի պարտականությունները։ Հասմիկ Ստեփանյանը «Հայատառ թուրքերեն գրականություն» և «Օսմանյան կայսրության մշակույթ» առարկաներ է դասավանդել Երևանի պետական համալսարանում, Հրաչյա Աճառյանի անվան համալսարանում, զեկուցումներով հանդես եկել միջազգային գիտաժողովներում։ Բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ է։

Աշխատությունները նվիրված են հայատառ թուրքական գրականությանը, մատենագիտությանը, պարբերական մամուլին, Օսմանյան կայսրությունում արևմտահայության ներդրմանը։

## Պարգևներ
* ՀՀ նախագահի մրցանակ (2011, «Հայերի ներդրումն Օսմանյան կայսրությունում» աշխատության համար)
* ԱՊՀ երկրների Գրան Պրի մրցանակ (2013, Մոսկվա, «Հայերի ներդրումն Օսմանյան կայսրությունում» (ռուսերեն) աշխատության համար)

## Երկեր
* Գևորգ Բամպուքճյան, 2018
* Լուզինյան թագավորական տան հայ ժառանգները (հոդվածների ժողովածու). 2016։
* Հայերի ներդրումն Օսմանյան կայսրությունում (թուրքերեն), 2014։
* Հայերի ներդրումն Օսմանյան կայսրությունում (ռուսերեն), 2013։
* Հայերի ներդրումն Օսմանյան կայսրությունում, Բ. տպ., Երևան, 2012։
* Հայատառ թուրքերեն գրականությունը (ֆրանսերեն), 2012։
* Հայերի ներդրումն Օսմանյան կայսրությունում, Ա. տպ., Երևան, Գասպրինտ, 2011։
* Ցուցակ հայերէն ձեռագրերի հայատառ թուրքերէն նիւթերի եւ հայատառ թուրքերէն ձեռագրերի, Երեւանի Մաշտոցի անվան մատենադարանի եւ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ձեռագրեր, Ա մաս, Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2008։
* Հայատառ թուրքերէն գրքերի եւ հայատառ թուրքերէն պարբերական մամուլի մատենագիտութիւն (1727-1958), քառալեզու, Ստամբուլ, 2005։
* Հայատառ թուրքերեն գրականությունը։ (Աղբյուրագիտական հետազոտություն), Երևան, Երևանի համալս. հրատ., 2001:
* Հայատառ թուրքերեն պարբերական մամուլ, 1987։
* Հայատառ թուրքերեն գրքերի մատենագիտություն 1727-1968, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ, 1985։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ աղբյուրագետներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Աբբաս Միրզայի մզկիթ

**Աբբաս Միրզայի մզկիթ** (), շիա իսլամական մզկիթ, որը գտնվել է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում։ Հայտնի է եղել նաև Շահ Աբբասի մզկիթ ու Սարդարի մզկիթ անվանումներով։

Կառուցվել է 1606 թվականին Շահ Աբբասի հրամանով։ Վերակառուցվել է Երևանի մեծ երկրաշարժից հետո։ Կրկին անգամ վերակառուցվել է 1807-1817 թվականներին, երբ Երևանի խանը Հուսեին Քաջարն էր, Պարսից թագաժառանգ ազգությամբ թուրք-քաջար Աբբաս Միրզայի հրամանով ու սրացել նրա անունը։

Մզկիթի գմբեթները արտաքինից պատված են կապտականաչավուն ապակով։ Նման ճարտարապետական ոճը բնորոշ է միայն պարսկական ճարտարապետությանը։ Ռուսների կողմից Երևանի գրավումից հետո Աբբաս Միրզայի մզկիթը ռուս զինվորների համար ծառայել է որպես զինանոց։ 1901 թվականին կանգուն էր, սակայն ծայրահեղ խարխլված։

## Պատկերասրահ

No-nb_bldsa_6d069.jpg|Ֆրիտյոֆ Նանսենի հավաքածուից, 1925 թ.
Աբաս Միրզայի մզկիթը 1.jpg|Աբբաս Միրզայի մզկիթի մնացորդները, 2013 թ.
Աբաս Միրզայի մզկիթը 2.jpg|Աբբաս Միրզայի մզկիթի մնացորդները, 2013 թ.


## Տես նաև
* Երևանի խանություն
* Կապույտ մզկիթ (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի մզկիթներ
Տիգրան Մեծի հուշարձան (Վաղարշապատ)

**Տիգրան Մեծի հուշարձան**, Տիգրան Մեծին նվիրված հուշարձան Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում։

## Պատմություն
Հուշարձանի տեղադրման գաղափարի հեղինակները ՀՀ վաստակավոր բժիշկներ Կառլեն և Սառա Եսայաններն են։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2016 թվականին՝ քաղաքի տոնի շրջանակներում։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Տիգրան Հովհաննիսյան

## Տես նաև
* Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, ՀՀ նախագահի նստավայր)
* Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, Նոր Նորք)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ
Ֆրանսիական համբույր

մինի|Ֆրանսիական համբույր
**Ֆրանսիական համբույր** (երբեմն՝ **խորը համբույր**, **լեզվով համբույր**), սիրային համբույրի տեսակ, որտեղ մասնակիցների լեզուները դիպչում են իրար կամ մյուս մասնակցի շուրթին։ «Լեզվով համբույրը» գրգռում է համբուրվողի շուրթերը, լեզուն և բերանը, որոնք դիպչելու հանդեպ զգայուն են և առաջացնում են ֆիզիոլոգիական սեռական գրգռվածություն։ Բերանի շրջանը մարմնի գլխավոր էրոգեն զոնաներից է։

## Ստուգաբանություն
Համբույրի տեսակն այսպես է կոչվում, քանի որ 20–րդ դարի սկզբում անգլախոս աշխարհում ֆրանսիացիները ձեռք էին բերել ավելի համարձակ և կրքոտ սեռական կյանք ունեցողի համբավ։ Ֆրանսիայում այն հայտնի է *un baiser amoureux* («սիրահարի համբույր») կամ *un baiser avec la langue* («լեզվով համբույր») անվամբ՝ չնայած նախկինում կոչվում էր *baiser Florentin* («ֆլորենցիական համբույր»)։

## Տեխնիկա
Լեզվով համբույրը համարվում է համբույրի ամենաինտիմ ձևերից մեկը։ Որոշ սեքսոլոգների կարծիքով իսկական սիրային համբույրը առանց լեզվի մասնակցության չի լինում։

«Ֆրանսիական համբույրի» ժամանակ տեղի է ունենում ողնուղեղային նյարդերի, ներզատական գեղձերի, ենթաստամոքսային գեղձի ակտիվացում՝ առաջացնելով սեռական գրգռում։

Ֆրանսիական համբույրը համարժեք է «սամայանայի» տեխնիկային, որը նկարագրված է Կամասուտրայում։ Կամասուտրան նկարագրում է նաև լեզվով համբույրների տարբեր ձևեր, որոնք վերաբերում են սամայանային.

* «աղաց»՝ մի մասնակիցը լեզուն պտտում է մյուս մասնակցի բերանի մեջ,
* «նրբին համբույր»՝ մի մասնակիցը տանում է լեզուն մյուսի բերանի մեջ և սահեցնում քիմքով,
* «թագավորական համբույր»՝ լեզվի սահեցնելը ատամների վրայով և տանելը դեպի այտերը,
* «խայթիչ համբույր»՝ զուգընկերոջ շուրթերի ծծելը` կտրուկ և կարճ տանելով լեզուն զուգընկերոջ բերանը։

«Ֆրանսիական համբույրի» ժամանակ տեղի է ունենում թքի ավելի ուժգին փոխանակում, քան սովորական համբույրի ժամանակ։ Դա կարող է գրգռողաբար ազդել զուգընկերոջ վրա, կամ, հակառակը, վանել նրան։

## Վարակվելու ռիսկեր
Ֆրանսիական համբույրի ժամանակ կա *[[HPV]]*–ով վարակվելու չափավոր ռիսկ։ ՄԻԱՎ–ով վարակվելու հավանականությունը չափազանց փոքր է, և կարող է պատահել միայն շուրթերի կամ լնդերի արյունահոսության պարագայում։ Միացյալ Նահանգների «Հիվանդությունների կառավարման և կանխարգելման կենտրոն» ինստիտուտը ֆրանսիական համբույրի ընթացքում հեպատիտ B-ով վարակվելու հավանականությունը քիչ հավանական է համարել։ Երբեմն սիֆիլիսը կարող է փոխանցվել ֆրանսիական համբույրի ընթացքում, բայց սովորաբար միայն ակտիվ ախտահարվածի հետ շփվելու ընթացքում։ Փոքր է նաև սուսանակով վարակվելու հավանականությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Լեզու
Կատեգորիա:Համբույր
Զեյթինբուրնու

**Զեյթինբուրնու** (), շրջան Թուրքիայի Հանրապետության Ստամբուլի մարզում։ Համարվում է Ստամբուլ քաղաքի մասը։

Զեյթինբուրնուն առանձին շրջանի կարգավիճակ է ստացել 1957 թվականին՝ համապատասխան հրամանագրով։

## Պատմություն
Զեյթինբուրնուի առաջին բնակիչները *«Երուսաղեմի քահանաներ»* աղանդի հետևորդներն են, որոնք հեռացել են շրջանից միայն թուրքերի կողից Կոստանդնուպոլսի գրավումից հետո։

Դրանից հետո այստեղ սկսեցին հաստատվել թուրքերը։ 19-րդ դարի սկզբին Զեյթինբուրնում սկսեց զարգանալ կաշվե արդյունաբերությունը, այնուհետև՝ տեքստիլ արդյունաբերությունը։

Արդյունաբերության ճյուղերի զարգացումը հանգեցրեց քաղաքի աշխատավոր դասի արագ աճին։ 1957 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Զեյթինբուրնուն դարձավ շրջան՝ Ստամբուլ քաղաքի կազմում։

## Քույր-բնակավայրեր
*  Ներիմանով, Ադրբեջան
*  Կուալա, Ադրբեջան
*  Բեյթ Հանուն, Պաղեստինյան տարածքներ
*  Սեմեյ, Ղազախստան
*  Թարազ, Ղազախստան
*  Շկոդեր, Ալբանիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Ղուկաս Ղուկասյանի հուշարձան (Ղուկասավան)

**Ղուկաս Ղուկասյանի հուշարձան**, հեղափոխական-կուսակցական գործիչ Ղուկաս Ղուկասյանին նվիրված հուշարձան Արարատի մարզի Ղուկասավան գյուղում։

## Պատմություն
Հուշարձանը տեղադրվել է 1972 թվականին։ Գտնվում է Ղուկասավան գյուղի դպրոցի հարևանությամբ՝ Տ-2-15 մարզային նշանակության ճանապարհի վրա։ Ընդգրկված է Ղուկասավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
ձախից|մինի

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Արտո Չաքմաքչյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1972 քանդակներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Արտո Չաքմաքչյանի քանդակներ
Ռոբերտ Ֆրենկստոն

**Ռոբերտ Ֆրենկստոն** (англ. *Bob Frankston*, ), հայտնի ծրագրավորող, աշխատել է Software Arts ընկերությունում իր գործընկեր Դանիել Բրիկլինի հետ, մասնակցել է  VisiCalc-ի ստեղծմանը։

## Կենսագրություն
1966 թվականին ավարտել է Նյու-Յորքի  Սթայվեսթանթի միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը։

Ռոբերտ Ֆրենկստոնն իր աշխատանքների համար ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ։
* 1994 թվական։ Եղել է հաշվողական տեխնիկայի ասոցիացիայի անդամ, աշխատել է VisiCalc-ի ստեղծման վրա։
*Մասսաչուսեթսի համալսարանում եղել է ինֆորմացիայի մշակման խորհրդի անդամ։
* 1984 թվական:Ծրագրային ապահովման ստեղծման գործում մատուցած ծառայությունների համար ստացել է պարգևատրում հաշվողական տեխնիկայի ասոցիացիայի կողմից։
* 2001 թվական։ Ստացել է վաշինգտոնյան մրցանակ ինժեներների Արևմտյան Ընկերության կողմից։
*Եղել է Համակարգիչների Պատմության Թանգարանի անդամ։

## Տես նաև
* Դանիել Բրիկլին
*Software Arts

## Արտաքին հղումներ
*Ռոբերտ Ֆրենկստոնի բլոգը
*Կենսագրություն

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Էլլի Լամբետի

**Էլլի Լամբետի** (, իսկական անունը՝ Էլլի Լուկու (), ), հույն դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Լամբետին ծնվել է 1926 թվականին Հունաստանի Ատտիկե պատմական շրջանի Վիլիա գյուղում Կոստաս Լուկոսի և Անաստասիա Ստամատիի ընտանիքում։ Ունեցել է 6 քույր-եղբայրներ։ Նրա մորական պապը՝ կապիտան Ստամատիսը, ով Թեոդորոս Կոլոկոտրոնիսի հետ միասին 1821 թվականին, երբ ձևավորվում էր ժամանակակցի հունական դեմոկրատիան, կռվել է թուրքերի դեմ։ 1928 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Աթենք։ 1941 թվականին ընդունվել է Մարիկա Կատոպուլիի անվան դերասանի մասնավոր դպրոց, որտեղ դառնալով առաջատար դերասան՝ վերցրել է Լամբետի ազգանունը, որով հանդես է եկել Գերհարդ Հաուպտմանի «Hanneles Himmelfahrt» ներկայացման մեջ։ 1945 թվականին առաջին ֆիլմերից մեկի՝ «Adoulotoi sklavoi» («Ապստամբելով ստրկության դեմ», 1946) նկարահանման ժամանակ հանդիպել է ապագա ամուսնուն՝ Մարիոս Պլորիտիսին։

1946 թվականին Լամբետին արդեն խաղում էր հայտնի ժամանակակից թատերական ռեժիսոր Կարոլոս Կունի մոտ։ Գլխավոր դերեր է մարմնավորել Թենեսի Ուիլյամսի «Ապակե գազանանոցը» (1946), Ժան Անույի «Անտիգոնե» (1947), Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկայի «Արյան ամուսնություն» (1948) ֆիլմերում։

1950 թվականին Էլլի Լամբետին ամուսնացել է Մարիոս Պլորիտիսի հետ, սակայն երկու տարի անց ամուսնությունը խարխլվել է Դիմիտրիս Հորնի հետ կապի պատճառով։

1959 թվականին դերասանուհին երկրորդ անգամ ամուսնացել է ամերիկացի Ֆրեդերիկ Ուեյքմանի հետ։

Հետագա տարիներին պայքարել է քաղցկեղի դեմ։ Հաջողությամբ հանդես է եկել Թորնթոն Ուայլդերի «Ողջույն, Դոլլի» (1980), Մարկ Մեդոֆի «Լռության երեխաները» (1981) ներկայացումներում, սակայն առողջությունը վատթարացել է։ Մահացել է 1983 թվականին կոկորդի քաղցկեղից Նյու Յորքում,  57 տարեկան հասակում։

## Ֆիլմեր
* «Ապստամբելով ստրկության դեմ (1946)
* «Ըստ վարքագծի» (1949)
* «Էլլադայի երեխաները» (1951)
* «Կեղծ դրամ» (1955)
* «Երջանկություն Աթենքում» (1956)
* «Սևազգեստ աղջիկը» (1956)
* «Վերջին սուտ» (1958)
* «Ոչնչություն» (1961)

## Գրականություն
* Michel Demopoulos (dir.), Le Cinéma grec, Paris, Centre Georges Pompidou, coll. « cinéma/pluriel », 1995, 263 p. (ISBN 2858508135)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
* Էլլի Լամբետիի մասին kinopoisk.ru կայքում

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հույն դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ