Վենս Բրենդ

**Վենս ԴեՎո Բրենդ** (, ), ամերիկացի տիեզերագնաց, փորձարկող օդաչու և ավիացիոն ինժեներ։ 1975 թվականին, որպես հրամանատարական մոդուլի օդաչու, Թոմաս Ստաֆորդի և Դոնալդ Սլեյտոնի հետ միասին, նա իրականացրել է առաջին համատեղ խորհրդա-ամերիկյան տիեզերական թռիչքը «Սոյուզ-Ապոլլոն» ծրագրի շրջանակներում։ 1982֊1990 թվականներին նա որպես հրամանատար մասնակցել է երեք տիեզերական թռիչքների «Սփեյս Շաթլ» տիեզերանավի վրա։

Նրա թռիչքների ընդհանուր տևողությունը կազմում է 9669 ժամ։ Այս թիվը ներառում է ինքնաթիռներով անցկացրած 8089 ժամ, ուղղաթիռներով՝ 391 ժամ և տիեզերքում անցկացրած 746 ժամ։ Տիրապետել է ավելի քան 30 տեսակի ռազմական ինքնաթիռների կառավարմանը։

## Կենսագրություն
Վենսը ծնվել է Ռուդոլֆ և Դոննա Բրենդների ընտանիքում 1931 թվականի մայիսի 9-ին Կոլորադո նահանգի Լոնգմոնտ քաղաքում։  1949 թվականին ավարտել է Լոնգմոնտի միջնակարգ դպրոցը։ 1953 թվականին նա ավարտել է Կոլորադոյի համալսարանը՝ ստանալով առևտրի գիտությունների բակալավրի աստիճան։ 1960 թվականին նա նույն համալսարանից ստացել է ավիացիոն ճարտարագիտության բակալավրի աստիճան, իսկ 1964 թվականին՝ (Կալիֆոռնիայի համալսարանից)՝ բիզնեսի կառավարման գիտությունների մագիստրոսի աստիճան։

Վենս Բրենդը ամուսնացած է, ունի երկու դուստր և չորս որդի։ Նրա հոբբիների թվում են լեռնագնացությունը, դահուկավազքը և քարավանով զբոսանքը։

### Զինվորական ծառայություն
1953-1957 թվականներին Վենս Բրենդը ծառայել է Միացյալ Նահանգների ծովային հետևակի կորպուսում: 1955 թվականին դարձել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի օդաչու։ 15 ամիս ծառայել է Ճապոնիայում որպես կործանիչ օդաչու։ Զինվորական ծառայությունից ազատվելուց հետո նա շարունակել է ծառայել Ռազմածովային ուժերի պահեստազորում և Ազգային գվարդիայի ռազմաօդային ուժերում մինչև 1966 թվականը։

### Աշխատանքը «Lockheed Corporation»-ում
1960-1966 թվականներին նա աշխատել է «Lockheed Corporation»֊ում։ Սկզբում նա աշխատել է որպես թռիչքի փորձարկման ինժեներ, իսկ 1963 թվականին փորձարկող օդաչուների դպրոցն ավարտելուց հետո դարձել է փորձարկող օդաչու Պալմդեյլում, Կալիֆոռնիա։ Ղեկավարել է «Lockheed Airlines»-ի խորհրդատուների թիմը Իստրում, Ֆրանսիա։

### Աշխատանքը ՆԱՍԱ-ում
1963 թվականին նա մասնակցել է ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնացների երրորդ հավաքագրմանը, բայց չի ընդունվել թիմ։ 1966 թվականի ապրիլին նա ընդունվել է ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնացների կորպուս՝ հինգերորդ զորակոչի ժամանակ։ Դասընթացն ավարտելուց հետո նա նշանակվել է ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնացների գրասենյակ։ 1968 թվականի հունիսին նա երեք հոգանոց անձնակազմի կազմում մասնակցել է «Ապոլոն» հրամանատարական մոդուլի թռիչքի մոդելավորմանը ջերմային ճնշման խցիկում։

Որպես հրամանատարական մոդուլի օդաչու (որը արշավախմբերի ընթացքում մնում էր Լուսնի ուղեծրում), նա եղել է «Ապոլոն 15» տիեզերանավի պահեստային անձնակազմի և «Ապոլոն 18»-ի հիմնական անձնակազմի անդամ, որի թռիչքը տեղի չի ունեցել։ Եղել է «Սքայլաբ» երկնային լաբորատորիայի 2-րդ և 3-րդ արշավանքների պահեստային անձնակազմի հրամանատարը։ Նա համարվել է անձնակազմի հրամանատար «Սքայլաբ»֊ի փրկարարական առաքելության և «Սքայլաբ 5»-ի թռիչքի հրամանատար, որը տեղի չի ունեցել։ Բրենդը իրականացրել է չորս տիեզերական թռիչք՝ Բրենդը կատարել է չորս տիեզերական թռիչք՝ «Սոյուզ-Ապոլլոն», «STS-5», «STS-41B», «STS-35», և եղել է ուղեծրում 746 ժամ։

Տիեզերագնացների կորպուսից հեռացել է 1992 թվականին՝ զբաղեցնելով Օհայո նահանգի Դեյթոն քաղաքի «Wright-Patterson» ռազմաօդային բազայի համատեղ ծրագրերի վարչությունում «Ազգային օդատիեզերական ինքնաթիռի» (National Aerospace Plane) մշակման ծրագրի ղեկավարի պաշտոնը։ 1994 թվականի սեպտեմբերին նա տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա, որտեղ դարձել է «Edwards» ռազմաօդային բազայի Դրայդենի անվան հետազոտական կենտրոնի թռիչքների հսկողության պետի օգնականը։ Այնուհետև նա այնտեղ աշխատել է որպես ինժեներական ծառայության ղեկավարի պաշտոնակատար։ Բրենդը ՆԱՍԱ֊ից հեռացել է 2008 թվականի հունվարին։

### Տիեզերական թռիչքներ
#### «Սոյուզ-Ապոլլոն»
1973 թվականի փետրվարի 9-ին Վենս Բրենդը նշանակվել է «Ապոլլոն» տիեզերանավի հրամանատարական մոդուլի օդաչու՝ մասնակցելու խորհրդա-ամերիկյան համատեղ «Սոյուզ֊Ապոլլոն» ծրագրով նախատեսված թռիչքին։ Այս առաքելությանը մասնակցությունը՝ 1975 թվականի հուլիսի 15-ից 24-ը «Ապոլլոն» տիեզերանավով, դարձել է նրա առաջին տիեզերական թռիչքը։ Սա եղել է խորհրդային և ամերիկյան տիեզերանավերի առաջին համատեղ թռիչքը։ «Սոյուզ-19» և «Ապոլլոն» տիեզերանավերի միացման (կցման) ընթացքում Բրենդը դարձել է առաջին օտարերկրյա տիեզերագնացը, որը անցել է խորհրդային տիեզերանավի սրահ։ Համատեղ առաքելությանը մասնակցում էին՝ Թոմաս Սթաֆորդը («Ապոլլոնի» հրամանատարը), Վենս Բրենդը (հրամանատարական մոդուլի օդաչու) Դոնալդ Սլեյտոնը (միացման մոդուլի օդաչու), Ալեքսեյ Լեոնովը («Սոյուզի» հրամանատարը) և Վալերի Կուբասովը (թռիչքի ինժեներ)։ «Սոյուզ» տիեզերանավը արձակվել է Բայկոնուրի տիեզերակայանից՝ 1975 թվականի հուլիսի 15-ին, ժամը 15:20-ին, իսկ 7,5 ժամ անց՝ Կանավերալի հրվանդանի տիեզերակայանից արձակվել է «Ապոլլոնը»։ Երկու օր անց տեղի է ունեցել հաջող միացում։ Դրանից հետո անձնակազմերը կատարելագործել են միացման ընթացակարգը և անցկացրել են գիտական փորձարկումներ։ Միացված վիճակում տիեզերանավերը մնացել են 46 ժամ, որից հետո երկու անձնակազմերն էլ բարեհաջող վերադարձել են Երկիր։ «Սոյուզը» վայրեջք է կատարել ԽՍՀՄ տարածքում՝ պարաշյուտով, 1975 թվականի հուլիսի 21-ին, իսկ «Ապոլլոնը» իջել է Հավայան կղզիների մոտ՝ հուլիսի 25-ին։

#### «STS-5»
Նրա երկրորդ թռիչքը 1982 թվականի նոյեմբերի 11-16-ը տեղի է ունեցել որպես «Կոլումբիա» «STS-5» շաթլի անձնակազմի հրամանատար: Անձնակազմը բաղկացած է եղել չորս հոգուց՝ Վենս Բրենդ, Ռոբերտ Օվերմայեր, Ջոզեֆ Ալեն և Ուիլյամ Լենուար։ Առաքելության ընթացքում արձակվել են ամերիկյան «SBS-3» արբանյակը և կանադական «Anik-C3»-ը։ Թռիչքի տևողությունը կազմել է 122 ժամ։ Բրենդն այդ ժամանակ եղել է 51 տարեկան, ինչը նրան դարձրել է այդ ժամանակվա ամենատարեց տիեզերագնացը։

#### «STS-41-B»
Իր երրորդ թռիչքը՝ 1984 թվականի փետրվարի 3-ից 11-ը, նա կատարել է որպես «Challenger» «STS-41B» շաթլի հինգ հոգանոց անձնակազմի հրամանատար (Վենս Բրենդ, Ռոբերտ Գիբսոն, Բրյուս Մաքքենդլես, Ռոբերտ Ստյուարտ, Ռոնալդ ՄաքՆեյր)։ Առաքելության ընթացքում անհաջող արձակվել են երկու կապի արբանյակներ։ Թռիչքի տևողությունը կազմել է 191 ժամ։

Նա վերապատրաստվել է որպես հրամանատար «Ատլանտիս» շաթլի «STS-51H» թռիչքի համար, որը նախատեսված էր 1985 թվականի նոյեմբերին՝ «*Spacelab EOM»* (*Երկիրը դիտարկող առաքելություն*) ծրագրի շրջանակներում։ Հետագայում այդ առաքելությունը չեղարկվել է և վերափոխվել՝ տեղափոխվելով 1986 թվականի հոկտեմբերին նախատեսված «Կոլումբիա» շաթլի «STS-61K» թռիչքին, որը նույնպես չեղարկվել է «Չելենջեր» տիեզերանավի աղետի պատճառով՝ 1986 թվականի հունվարին։

#### «STS-35»
մինի|300x300փքս|«STS-35»֊ի անձնակազմը. (ձախից աջ). Ռ. Փարքեր, Գ. Գարդներ, Ռ. Պարիզի, Վ. Բրենդ, Դ. Հոֆման, Մ. Լաունջ, Ս. Դուրենս
[մինի|297x297փքս|«Ապոլոն-Սոյուզ» չվերթ՝ [Ալեքսեյ Լեոնով, Վալերի Կուբասով, Թոմաս Սթաֆորդ, Վենս Բրենդ, Դոնալդ Սլեյտոն]]
Նրա չորրորդ թռիչքը 1990 թվականի դեկտեմբերի 2-ից մինչև դեկտեմբերի 11-ը «STS-35» «Կոլումբիա» շաթլի անձնակազմի հրամանատարի պաշտոնում էր։

«Չելենջերի» աղետից առաջ առաքելությունը նախատեսված էր 1986 թվականի մարտին որպես «STS-61-E»։ Ջոն Մաքբրայդը սկզբում եղել է անձնակազմի հրամանատար։ Սակայն, 1989 թվականի մայիսի 12-ին տիեզերագնացների նրա կորպուսից հեռանալուց հետո, Վենս Բրենդը նշանակվել է հրամանատար։ Բացի այդ, օդաչու Ռիչարդ Ռիչարդսին և թռիչքների մասնագետ Դեյվիդ Լիստմային փոխարինել են Գայ Գարդները և Մայքլ Լաունջը։

59-ամյա Վենս Բրենդը դարձել է տիեզերք թռած ամենատարեց տիեզերագնացը մինչև 61-ամյա Սթորի Մասգրեյվի թռիչքը 1996 թվականի նոյեմբերին։
Առաքելությունը ներառում էր ՆԱՍԱ-ի «Astro-1» ռենտգենյան աստղադիտակի տեղակայումը։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* ՆԱՍԱ-ի երկու «Բացառիկ ծառայության համար» մեդալ (1974, 1988)
* ՆԱՍԱ-ի երկու «Գերազանց ծառայության համար» մեդալ (1975, 1992)
* ՆԱՍԱ-ի երեք «Տիեզերական թռիչքի համար» մեդալ (1983, 1984, 1992)
* Յուրի Գագարինի անվան Ոսկե մեդալ՝ շնորհված Միջազգային ավիացիոն ֆեդերացիայի կողմից (1976)
* Կոնստանտին Ցիոլկովսկու անվան Ոսկե մեդալ՝ Միջազգային ավիացիոն ֆեդերացիայի կողմից (2005)
* Վլադիմիր Կոմարովի անվան պատվավոր դիպլոմ (1983, 1991)
* Բրենդի անունը ընդգրկվել է Տիեզերագնացների փառքի սրահում (1997)
* Պատվավոր գիտությունների դոկտոր՝ Կոլորադոյի համալսարանի կողմից (2000)
* Կալինինգրադ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի (2005 թվականի հուլիսի 9-ին)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ամերիկացի տիեզերագնացների կենսագրություններ
* Կենսագրությունը ՆԱՍԱ֊ի կայքում

 
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օդաչուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագնացներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ապոլոն ծրագիր
Կատեգորիա:Կոլորադոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տիեզերագնացներ