Էստոնիայի անկախության հռչակագիր (1918)

**Էստոնիայի անկախության հռչակագիր**, որը նաև հայտնի է որպես **Էստոնիայի ժողովուրդներին ուղղված մանիֆեստ** (**'), հիմնադիր ակտ, որով **1918 թվականի փետրվարի 24**-ին ստեղծվեց [[Էստոնիա|Էստոնիայի անկախ ժողովրդավարական հանրապետությունը]]։ Այդ ժամանակից ի վեր փետրվարի 24-ը նշվում է որպես [[Էստոնիայի անկախության օր]], Էստոնիայի [[Ազգային տոն|ազգային օր]]։ 
[[Պատկեր:Declaration_of_Estonian_independence_in_Pärnu.jpg|մինի|[[Էստոնիայի դրոշ|Էստոնիայի եռագույն դրոշները]] Անկախության հռչակագրի առաջին հռչակման ժամանակ՝ 1918 թվականի փետրվարի 23-ին [[Պյառնու]]ում։|234x234փքս]]
Հռչակագիրը մշակվել է [[Էստոնիայի փրկության կոմիտե|Փրկության կոմիտեի]] կողմից, որն ընտրվել էր Էստոնիայի նահանգային ժողովի (''Մաապեև'') ավագների կողմից։ Ի սկզբանե նախատեսված էր պաշտոնապես հայտարարվելու 1918 թվականի փետրվարի 21-ին, հռչակումը հետաձգվեց մինչև փետրվարի 23-ի երեկո, երբ մանիֆեստը տպագրվեց և բարձրաձայն ընթերցվեց [[Պյառնու]]ում։ Հաջորդ օրը՝ փետրվարի 24-ին, մանիֆեստը տպագրվեց և տարածվեց մայրաքաղաք [[Տալլին]]ում։

== Պատմական համատեքստ ==
[[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Առաջին համաշխարհայինի]] ժամանակ, 1918 թվականի փետրվարի 24-ին, Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում (Ռևալ), [[Բոլշևիկյան Ռուսաստան|բոլշևիկյան ռուսների]] և գերմանական զորքերի (և [[Էստոնիայի բռնազավթումը գերմանական ուժերի կողմից Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում|Գերմանական կայսրության կողմից մոտալուտ օկուպացիայի]]) միջև ընկած ժամանակահատվածում, Էստոնիայի փրկության կոմիտեն` Էստոնիայի նահանգային ժողովի կողմից ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրվածների գործադիր մարմինը (''Maapäev''), հռչակեց Էստոնիայի անկախությունը։

Գերմանական կայսրությունը չճանաչեց նոր հռչակված Էստոնիայի Հանրապետությունը։ Այնուամենայնիվ, 1918 թվականի նոյեմբերին Առաջին համաշխարհային պատերազմում [[Կենտրոնական տերություններ]]ի պարտությունից հետո Գերմանիան դուրս բերեց իր զորքերը Էստոնիայից և 1918 թվականի նոյեմբերի 19-ին իշխանությունը Էստոնիայում պաշտոնապես հանձնեց Էստոնիայի ժամանակավոր կառավարությանը։

Հետագա [[Էստոնիայի անկախության պատերազմ|1918-1920 թվականների անկախության պատերազմի]] ժամանակ էստոնացիները կարողացան հետ մղել [[Բոլշևիկներ|բոլշևիկյան]] [[Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն|ռուսական]] ներխուժումը և հաջողությամբ [[Տարտուի ռուս-էստոնական պայմանագիր|պաշտպանել իրենց նորածին ազատությունը]]։ Էստոնիայի Հանրապետությունը միջազգային ճանաչում ձեռք բերեց և 1921 թվականին դարձավ [[Ազգերի լիգա]]յի անդամ։

== Հռչակագրի ամբողջական տեքստ ==
=== Էստոնիայի ժողովուրդներին ուղղված մանիֆեստը թարգմանաբար ===
''Դարերի ընթացքում Էստոնիայի ժողովուրդը երբեք չի կորցրել անկախության իր բուռն ցանկությունը։ Սերնդից սերունդ էստոնացիների մոտ պահպանվել է այն գաղտնի հույսը, որ չնայած օտար ժողովուրդների կողմից ստրկության և բռնի կառավարման մութ գիշերին, Էստոնիայում կգա ժամանակը, «երբ բոլոր բեկորները, երկու ծայրից, կբոցավառվեն», և երբ «[[Կալև]]ը կհասնի տուն՝ իր երեխաներին երջանկություն բերելու համար»։''

***Հիմա ժամանակն է.***

''[[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Ազգերի չլսված պայքարը]] քանդել է [[Ռուսական կայսրություն|ռուսական ցարական պետության]] փտած հիմքերը։ Ամբողջ [[Մեծ տափաստան|Սարմատյան դաշտերում]] տարածվում է կործանարար անիշխանությունը, որը սպառնում է իր հետևից ճնշել նախկին ռուսական պետության սահմաններում ապրող բոլոր ժողովուրդներին։ Արևմուտքից մոտենում են Գերմանիայի հաղթական բանակները՝ հավակնելու Ռուսաստանի ժառանգության իրենց բաժինը և, առաջին հերթին, տիրանալու [[Բալթիկ ծով]]ի ափամերձ հողերին։''

''Այս օրհասական ժամին Էստոնիայի Մաապեևը, որպես մեր երկրի և ժողովրդի օրինական ներկայացուցիչ, միաձայն համաձայնությամբ Էստոնիայի դեմոկրատական քաղաքական կուսակցությունների և կազմակերպությունների հետ, և ժողովուրդների [[Ինքնորոշում|ինքնորոշման]] իրավունքի ուժով, Էստոնիայի հողի և ժողովրդի ճակատագիրը ձևավորելու համար անհրաժեշտ է գտել ձեռնարկել հետևյալ վճռական քայլերը.''

***Էստոնիան*', իր պատմական և ազգագրական սահմաններում, **այսօրվանից հռչակված է անկախ ժողովրդավարական հանրապետություն**։*

*Էստոնիայի անկախ հանրապետությունը ներառում է Հարյումաա, Լյաենեմաա, Յարվամաա, Վիրումաա՝ Նարվա քաղաքով և նրա շրջակայքով, Տարտումաա, Վիրումաա, Վիլյանդիմաա և Պյառնումաա՝ Բալթյան Սաարեմաա, Հիյումաա, Մուհումաա կղզիները և մյուսները, որտեղ էստոնացիները տարիներ շարունակ բնակություն են հաստատել գերակշիռ մեծամասնությամբ։ Լատվիային և Ռուսաստանին սահմանակից տարածքներում հանրապետության սահմանների վերջնական որոշումը կիրականացվի համաժողովրդական պլեբիսիդով ընթացիկ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։*

*Վերոհիշյալ ոլորտներում միակ բարձրագույն և վարչական իշխանությունը Էստոնիայի Մաապեևի կողմից ստեղծված Էստոնիայի Փրկության կոմիտեի դեմոկրատական իշխանությունն է:*

*Էստոնիայի Հանրապետությունը ցանկանում է բացարձակ քաղաքական չեզոքություն պահպանել բոլոր ինքնիշխան պետությունների և ժողովուրդների նկատմամբ և միևնույն ժամանակ, անշուշտ, հուսով է, որ նրանք հավասարապես կպատասխանեն լիակատար չեզոքությամբ։*

*Էստոնիայի ռազմական ուժերը կկրճատվեն այնքանով, որքանով անհրաժեշտ է ներքին կարգուկանոն պահպանելու համար։ Ռուսական բանակում ծառայող էստոնացի զինվորները տուն կկանչվեն և կզորացրվեն:*

*Քանի դեռ ընդհանուր, ուղղակի, գաղտնի և համամասնական ընտրություններով ընտրված Էստոնիայի Սահմանադիր ժողովը չի գումարի և կորոշի երկրի սահմանադրական կառուցվածքը, գործադիր և օրենսդիր ամբողջ իշխանությունը կմնա էստոնական Մաապեևին և նրա կողմից ստեղծված Էստոնիայի ժամանակավոր կառավարությանը, որի գործունեությունը պետք է առաջնորդվի հետևյալ սկզբունքներով.*

*1. Էստոնիայի Հանրապետության բոլոր քաղաքացիները՝ անկախ իրենց կրոնից, էթնիկական ծագումից և քաղաքական հայացքներից, օգտվում են հավասար պաշտպանությունից Հանրապետության օրենքով և արդարադատության դատարաններում։*

*2. Հանրապետության սահմաններում բնակվող էթնիկ փոքրամասնություններին` ռուսներին, գերմանացիներին, շվեդներին, հրեաներին և այլոց, երաշխավորվում են մշակութային ինքնավարության իրենց իրավունքները:*

*3. Քաղաքացիական բոլոր ազատությունները, ինչպիսիք են արտահայտվելու, մամուլի, կրոնի, հավաքների, միավորումների ազատությունը և գործադուլի ազատությունը, ինչպես նաև անհատի և տան անձեռնմխելիությունը, անժխտելիորեն գործում են  Էստոնիայի Հանրապետության տարածքում և այն օրենքների հիման վրա, որոնք կառավարությունը պետք է անմիջապես մշակի։*

*4. Ժամանակավոր կառավարությանը հանձնարարվելու է արդարադատության դատարանների անմիջական կազմակերպումը քաղաքացիների անվտանգությունը պաշտպանելու համար։ Բոլոր քաղբանտարկյալները պետք է անհապաղ ազատ արձակվեն:*

*5. Քաղաքի, շրջանի և գյուղական համայնքների տեղական ինքնակառավարման մարմինները կկանչվեն շարունակելու իրենց աշխատանքը, որը բռնությամբ ընդհատվել է:*

*6. Հասարակական կարգի պահպանման համար քաղաքներում և գյուղական վայրերում անհապաղ կազմակերպվում են տեղական ինքնակառավարման մարմիններին ենթակա ժողովրդական աշխարհազորայիններ և ստեղծվում քաղաքացիների ինքնապաշտպանական կազմակերպություններ:*

*7. Ժամանակավոր կառավարությունը հանձնարարեց առանց հապաղելու լայն ժողովրդավարական հիմունքներով մշակել օրինագծեր՝ ագրարային խնդրի, աշխատուժի, սննդի մատակարարման և ֆինանսական խնդիրների լուծման համար։*

***Էստոնիա!** Դուք կանգնած եք հուսադրող ապագայի շեմին, որտեղ կարող եք ազատ և անկախ որոշել և ղեկավարել ձեր ճակատագիրը։ Սկսե՛ք կառուցել ձեր սեփական տունը, որտեղ կիշխեն կարգուկանոնն ու արդարությունը՝ քաղաքակիրթ ազգերի ընտանիքում արժանի անդամ լինելու համար։ Հայրենիքի բոլոր որդիներ և դուստրեր, եկեք մեկ մարդու պես համախմբվենք մեր հայրենիքը շենացնելու սուրբ գործին։ Այս հողի համար մեր պապերի թափած քրտինքն ու արյունը պահանջում են, դա մեզ պարտադրում են մեր սերունդները։*

[[Էստոնիայի օրհներգ|*Թող Աստված պահապան լինի քեզ*]]

[[Էստոնիայի օրհներգ|*Եվ առատորեն օրհնի,*]]

[[Էստոնիայի օրհներգ|*Ինչ էլ որ դու ձեռնարկես*]]

[[Էստոնիայի օրհներգ|*Իմ սիրելի հայրենիք:*]]

*
**Կեցցե Էստոնիայի անկախ ժողովրդավարական հանրապետությունը:***

***Կեցցե խաղաղությունը ազգերի միջև:***

*Էստոնիայի Մաապեևի ավագանի*

*Տալլին, 1918 թվականի փետրվարի 21:''

## Տես նաև
* Էստոնիայի անկախության օր
* Էստոնիայի անկախության պատերազմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Estonian Declaration of Independence, 24 February 1918
* February 24 — Estonia's Independence Day! 

Կատեգորիա:Անկախություն
Կատեգորիա:Էստոնիայի պատմություն
Կատեգորիա:Պատմական փաստաթղթեր ըստ երկրի