Օտվոցկ

**Օտվոցկ** (), քաղաք Լեհաստանում։ Նույնանուն շրջանի (պովիատի) վարչական կենտրոնն է Մազովեցյան վոևոդությունում։ Մտնում է Վարշավայի ագլոմերացիայի մեջ։ Զբաղեցնում է 47,31 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2017 թվականի տվյալներով եղել է 44.873, խտությունը՝ 948,5 մարդ յուրաքանչյուր քառակուսի կիլոմետրի վրա։ Օտվոցկում է գտնվում Լեհաստանի միակ գիտահետազոտական միջուկային ռեակտորը՝ «Մարիա»-ն։

## Աշխարհագրություն
Օտվոցկը գտնվում է Մազովեցյան վոևոդության կենտրոնական մասում, Վարշավայից մոտավորապես 25 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք, Վիսլայի աջակողմյա վտակ Սվիդերի ձախ ափին, Վիսլայի միջին հոսանքի գետահովտի և Գարվոլինյան դաշտավայրի սահմանագծին։ Վիսլա գետը ծառայում է որպես քաղաքի բնական սահմանագիծ արևմուտքում։

## Պատմություն
Պատմական փաստաթղթերում Օտվոցկը առաջին անգամ հիշատակվել է 15-րդ դարում՝ *Otwosko* տեղանվանաձևով։ Պահպանվել է միջնադարում այստեղ կառուցված ամրոցը։ 1877 թվականին բնակավայրը երկաթուղով կապվել է Վարշավայի, Մլավայի, Լյուբլինի, Խելմնոյի հետ, և դա նոր թափ է հաղորդել նրա զարգացմանը։ Այստեղ կառուցվել են մի շարք առողջարաններ, ուր այցելել են նաև նշանավոր մարդիկ, այդ թվում՝ Յուզեֆ Պիլսուդսկին, Վլադիսլավ Ռեյմոնտը, որը Նոբելյան մրցանակի արժանացած իր *Chłopi* վեպը այստեղ է գրել։

Օտվոցկը քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1916 թվականին։ 1936 թվականին Վարշավա-Օտվոցկ գիծը դարձել է Լեհաստանում առաջինը էլեկտրիֆիկացված երկաթուղին։
### 2-րդ աշխարհամարտ
thumb|left|240px|Հրեաների ժամանակավոր հավաքավայրը Օտվոցկի երկաթուղային կայարանի մոտ 1942 թվականի օգոստոսի 19-ին
Լեհաստանը նվաճած գերմանացի ֆաշիստները Օտվոցկում 1939 թվականի դեկտեմբերին հրեական գետտո են հիմնել; Բացի այդ, քաղաքի հոգեբուժական *Zofiówka* առողջարանում իրականացրել են *Action T4* գործողությունը՝ բուժվող հոգեկան հիվանդների էֆթանազիայով։ Գետտոն լուծարվել է 1942 թվականի օգոստոսից մինչև սեպտեմբերի 19-ը ընկած ժամանակամիջոցում, երբ շրջակա բնակավայրերի 12.000–15.000 հրեա բնակչության 75%-ին՝ շուրջ 8.000 մարդու նացիստները խումբ-խումբ կուտակել են Օտվոցկում ստեղծված ժամանակավոր հավաքավայրում և ապրանքատար վագոններով տեղափոխել Տրեբլինկայի ու Օսվենցիմի համակենտրոնացման ճամբարներ, որտեղ նրանց բոլորին տանջամահ են արել։ Մնացած հրեաներին խումբ-խումբ գնդակահարել են Ռեյմոնտա փողոցում։

Օտվոցկը հայրենի քաղաքն է Իրենա Սենդլերի (1910 – 2008) և Քրիստինա Դանկոյի, ովքեր հազարավոր հրեա մանուկներ են մահից փրկել հոլոքոստի տարիներին (նրանք երկուսն էլ իսրայելական *Yad Vashem*-ի կողմից արժանացել են «*Արդարամիտներ աշխարհի ժողովուրդների մեջ*» տիտղոսի)։ Ֆաշիստական լծից Լեհաստանի ազատագրումից հետո Օտվոցկում հիմնվել է հոլոքոստից փրկված երեխաների մանկատուն։ Ծնունդով Օտվոցկից էր նաև հրեական գետտոյի վերակացու պոլիցայ Ցալեկ Պերեխոդնիկը, ով հետագայում դարձել է գրող, գրել *Bin ich ein Mörder? Das Testament eines jüdischen Ghetto-Polizisten* («Մարդասպա՝ն եմ ես. գետտոյի հրեա պոլիցայի կտակարանը») գիրքը։

### Քույր քաղաքներ
Օտվոցկը բարեկամական ու գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.
*  Սենտ Աման Մոնրոն, Ֆրանսիա
*  Լենենշտադ, Գերմանիա
*  Օարաի, Ճապոնիա
*  Շումսկ, Ուկրաինա

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
.

ImageSize = width:auto height:420 barincrement:18
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:50000
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:2500 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:16 align:left
  bar:'39 from:0 till:19900 text: 19900 textcolor:black fontsize:S
  bar:'46 from:0 till:12592 text: 12592 textcolor:black fontsize:S
  bar:'50 from:0 till:18076 text: 18076 textcolor:black fontsize:S
  bar:'55 from:0 till:31088 text: 31088 textcolor:black fontsize:S
  bar:'60 from:0 till:36307 text: 36307 textcolor:black fontsize:S
  bar:'61 from:0 till:37200 text: 37200 textcolor:black fontsize:S
  bar:'62 from:0 till:37300 text: 37300 textcolor:black fontsize:S
  bar:'63 from:0 till:38000 text: 38000 textcolor:black fontsize:S
  bar:'64 from:0 till:38300 text: 38300 textcolor:black fontsize:S
  bar:'65 from:0 till:38381 text: 38381 textcolor:black fontsize:S
  bar:'66 from:0 till:38300 text: 38300 textcolor:black fontsize:S
  bar:'67 from:0 till:40100 text: 40100 textcolor:black fontsize:S
  bar:'68 from:0 till:40400 text: 40400 textcolor:black fontsize:S
  bar:'69 from:0 till:40600 text: 40600 textcolor:black fontsize:S
  bar:'70 from:0 till:40218 text: 40218 textcolor:black fontsize:S
  bar:'71 from:0 till:40183 text: 40183 textcolor:black fontsize:S
  bar:'72 from:0 till:40800 text: 40800 textcolor:black fontsize:S
  bar:'73 from:0 till:41600 text: 41600 textcolor:black fontsize:S
  bar:'74 from:0 till:42365 text: 42365 textcolor:black fontsize:S
  bar:'75 from:0 till:42916 text: 42916 textcolor:black fontsize:S
  bar:'76 from:0 till:43300 text: 43300 textcolor:black fontsize:S
  bar:'77 from:0 till:44000 text: 44000 textcolor:black fontsize:S
  bar:'78 from:0 till:47800 text: 47800 textcolor:black fontsize:S
  bar:'79 from:0 till:47400 text: 47400 textcolor:black fontsize:S
  bar:'80 from:0 till:47353 text: 47353 textcolor:black fontsize:S
  bar:'81 from:0 till:47362 text: 47362 textcolor:black fontsize:S
  bar:'82 from:0 till:47298 text: 47298 textcolor:black fontsize:S
  bar:'83 from:0 till:45535 text: 45535 textcolor:black fontsize:S
  bar:'84 from:0 till:45392 text: 45392 textcolor:black fontsize:S
  bar:'85 from:0 till:45413 text: 45413 textcolor:black fontsize:S
  bar:'86 from:0 till:44972 text: 44972 textcolor:black fontsize:S
  bar:'87 from:0 till:44704 text: 44704 textcolor:black fontsize:S
  bar:'88 from:0 till:45066 text: 45066 textcolor:black fontsize:S
  bar:'89 from:0 till:44692 text: 44692 textcolor:black fontsize:S
  bar:'90 from:0 till:44283 text: 44283 textcolor:black fontsize:S
  bar:'91 from:0 till:44167 text: 44167 textcolor:black fontsize:S
  bar:'92 from:0 till:43201 text: 43201 textcolor:black fontsize:S
  bar:'93 from:0 till:43363 text: 43363 textcolor:black fontsize:S
  bar:'94 from:0 till:44068 text: 44068 textcolor:black fontsize:S
  bar:'95 from:0 till:44184 text: 44184 textcolor:black fontsize:S
  bar:'96 from:0 till:44168 text: 44168 textcolor:black fontsize:S
  bar:'97 from:0 till:44303 text: 44303 textcolor:black fontsize:S
  bar:'98 from:0 till:44361 text: 44361 textcolor:black fontsize:S
  bar:'99 from:0 till:44356 text: 44356 textcolor:black fontsize:S
  bar:'00 from:0 till:44356 text: 44356 textcolor:black fontsize:S
  bar:'01 from:0 till:44393 text: 44393 textcolor:black fontsize:S
  bar:'02 from:0 till:42736 text: 42736 textcolor:black fontsize:S
  bar:'03 from:0 till:42606 text: 42606 textcolor:black fontsize:S
  bar:'04 from:0 till:42765 text: 42765 textcolor:black fontsize:S
  bar:'05 from:0 till:42976 text: 42976 textcolor:black fontsize:S
  bar:'06 from:0 till:43388 text: 43388 textcolor:black fontsize:S
  bar:'09 from:0 till:44216 text: 44216 textcolor:black fontsize:S
  bar:'10 from:0 till:44487 text: 44487 textcolor:black fontsize:S
  bar:'11 from:0 till:44907 text: 44907 textcolor:black fontsize:S
  bar:'12 from:0 till:44944 text: 44944 textcolor:black fontsize:S
  bar:'13 from:0 till:45044 text: 45044 textcolor:black fontsize:S



## Անվանի անձինք
* Իրենա Սենդլեր (,օրիորդական ազգանունը՝ Կժիժանովսկա ; 1910—2008)&nbsp;— հակաֆաշիստական ընդհատակհա շարժման ակտիվիստուհի, արժանացել է «Արդարամիտ՝ աշխարհի ժողովուրդների մեջ» տիտղոսի հոլոքոստի ժամանակ շուրջ 2500 հրեա երեխաների փրկելու համար
* Կարոլ Օլպինսկի (; 1876—1944)&nbsp;— լեհ իրավագետ, պետական, քաղաքական գործիչ, տերնոպոլյան առաջին վոևոդա, մահացել է նախկին Սվիդեր բնակավայրում (),, որը ներկայումս ընդգրկված է Օտվոցկի սահմաններում 
* Սլավա Պշիբիլսկա (;  1931)&nbsp;— լեհ էստրադային երգչուհի, ապրում է Օտվոցկում.
* Մարեկ Յարոշևսկի (* 1944), լեհ գերմանագետ, գրականագետ
* Աննա Գրոձկա (* 1954), լեհ հասարակական-քաղաքական գործիչ
* Ցալեկ Պերեխոդնիկ (1916–1944), հրեա պոլիցայ Օտվոցկի գետտոյում։ Հեղինակել է *Bin ich ein Mörder? Das Testament eines jüdischen Ghetto-Polizisten* գիրքը
* Պավել Վիպիխ (; 1968—2010)&nbsp;— լեհ պաշտոնյա, որ զոհվել է Սմոլենսկի մերձակայքում նախագահական  Ту-154 ինքնաթիռի կործանման ժամանակ
* Ուրշուլա Կելան (,  1960)&nbsp;— լեհ թեթևաթլետուհի, բարձրացատկորդուհի, 1980 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր
* Լեոն Շատցշնայդեր (; 1881—1972)&nbsp;— գերմանական ծագմամբ լեհ գեղանկարիչ

## Պատկերասրահ

Urząd Miasta w Otwocku.jpg|Քաղաքապետարանը
PKP Otwock.jpg|Երկաթուղային կայարանը
Liceum im. K. I. Gałczyńskiego w Otwocku - tył.jpg|Գալչինսկու անվան լիցեյը
PL Otwock 23 Kościelna Street.jpg|Շվիդերմայեր ոճի շենք Օտվոցկում


## Գրականություն
* *Otwock*, in: Guy Miron (Hrsg.): *The Yad Vashem encyclopedia of the ghettos during the Holocaust*. Jerusalem : Yad Vashem, 2009 ISBN 978-965-308-345-5, S. 564–566
* Paweł Ajdacki, *Przedmoście Warszawa*, PTTK Oddział Otwock, Otwock 2007.
* Paweł Ajdacki, Jacek Kałuszko, *Otwock i okolice*, Rewasz, Pruszków 2006.
* Paweł Ajdacki, Zbigniew Wiliński, *Miejsca Pamięci Narodowej. Otwocka, Mazowieckiego PK i okolic*, PTTK Oddział Otwock, Otwock 2008.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Town of Otwock, Պաշտոնական կայքէջը
* Otwock info site including local news
* Młody Otwock - The Young Otwock [organization], Otwock culture. Events
* Otwock Photo Gallery
* Photo gallery
* Jewish Community in Otwock on Virtual Shtetl
* O Otwocku. 
* Portał miasta Otwocka . 

Կատեգորիա:Լեհաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Լեհաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ