Վիլհելմսհյոհե լեռնային այգի

**Վիլհելմսխյոհե լեռնային այգի** (), լանդշաֆտային այգի Գերմանիայի Կասել քաղաքում։ Այգու տարածքը 2,4 քառակուսի կիլոմետր է։ Եվրոպայի խոշորագույն լեռնային այգին է և երկրորդ ամենամեծ զբոսայգին՝ լեռան լանջին։ Բերգպարկի կամ «լեռնային պարկի» կառուցումը սկսվել է 1696 թվականին՝ Հեսսեն նահանգի Կասել քաղաքում։ Կառուցումը տևել է մոտ 150 տարի։ Այգին այսօր բաց է հանրության համար։ 2013 թվականին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

## Աշխարհագրություն
### Դիրք
Հեսսենի հյուսիսում գտնվող Վիլհելմսխյոհե լեռնային այգին տեղակայված է քաղաքի կենտրոնի արևմուտքում, Հաբիխտսվալդ լեռնաշղթայի տարածքում։ Հայտնի է նաև Կասսել-Վիլհելմսխյոհե (Kassel-Wilhelmshöhe) կայարանով՝ Հաննովեր-Վյուրցբուրգ (Hanover–Würzburg ) արագընթաց երկաթուղային գծում։

## Պատմություն
մինի|Կասելի համայնապատկերը բարձունքից
Այգին սկզբնապես կառուցվել է բարոկկո ոճով և ֆրանսիական կանոնավոր այգու պես։ Ջրային ջրվեժները զառիթափով հոսում էին դեպի Վիլհելմսխյոհե պալատ։ Հետագայում այգին վերակազմավորվել է որպես Անգլիական բնապատկերային այգի։ 1143 թվականին Մայնցի Canons Regular համայնքի քահանաները հիմնադրեցին  Weißenstein վանքը, ներկայիս Վիլհելմսխյոհե պալատի կողքին։ Վանքը լուծարվեց բողոքական ռեֆորմացիաների ժամանակ։ Ֆիլիպ I Հեսսեն (Philip I of Hesse) մնացած շենքերը օգտագործեց որպես որսորդական տնակ, որը լիովին վերակառուցեց նրա ժառանգորդ Մորից Հեսսեն-Կասսելը (Maurice of Hesse-Kassel), 1606-1610 թվականներին։
մինի|աջից|Մեծ շատրվան

### 1866-1918
մինի|ձախից|Նոյեմբերի 1918-ին Գերմանիայի բանակի բարձրագույն հրամանատար Օբերտե Հերեսլեյթունի անդամները
1870 թվականին Սեդանի ճակատամարտից հետո, Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն III-ը, որպես բանտարկյալ  ուղարկվել էր Վիլհելմսխյոհե պալատ (նախքան Մեծ Բրիտանիա աքսորվելը)։ 

1899 թվականից Գերմանիայի կայսր Վիլհելմ II-ը, որը Կասելում էր սովորել, Վիլհելմշյոեն ընտրեց որպես իր ամառային նստավայր, ինչը ամրոցը և այգին դարձրեցին եվրոպական քաղաքականության կենտրոն հաջորդ երկու տասնամյակների ընթացքում: 

Առաջին համաշխարհային պատերազմը ավարտած Կոմպիենի զինադադարից հետո, գերմանական զորքերի դուրս բերումը և զորացրումը սկսվել է 1918 թվականի նոյեմբերից մինչև 1919 թվականի փետրվարը։ Այն կազմակերպվել և ղեկավարվել է Պաուլ ֆոն Հինդենբուրգի գլխավորությամբ։

### 20 և 21-րդ դարեր
մինի|Վիլհելմսխյոհե պալատ
Վիլհելմսխյոհե պալատը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ վնասվել է ռազմավարական ռմբակոծություններիցից։ 1968–1974 թվականներին այն վերակառուցվել է որպես արվեստի թանգարան։ Պարունակում է պաստառների հավաքածու, հունա-հռոմեական հավաքածու և հին վարպետների նկարների պատկերասրահ։ Հավաքածուն ընդգրկում է 16 և 17-րդ դարերի գերմանացի, իտալացի, ֆրանսիացի և իսպանացի նկարիչների գլուխգործոցներ։ Այն ընդգրկում է Ռեմբրանդ վան Ռեյնի երկրորդ ամենամեծ հավաքածուն Գերմանիայում։ Նրանց թվում են Ռեմբրանդի հայտնի «Saskia» և Ֆրանս Հալսի «The Man with the Slouch Hat» կտավները։

1972 թվականին Արևմտյան Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության կանցլեր Վիլի Բրանդտը և Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության վարչապետ Վիլի Շտոֆը հանդիպեցին Վիլհելմսխյոհե պալատում՝ երկու գերմանական պետությունների միջև բանակցությունների համար։
20-րդ դարում այգում ընդլայնումներ չեն իրականացվել։ Հերկուլեսի (Hercules) հուշարձանի և կասկադի վերակառուցման լայնածավալ աշխատանքները շարունակվում են առ այսօր։

## Նկարագրություն
Այգին ընդգրկում է մոտ 2,4 քառակուսի կիլոմետր տարածություն, որը ձգվում է մինչև Կարլսբերգի լեռը։ Լեռան գագաթին Հերակլես հուշարձանն է 526,2 մետր բարձրության վրա։

### Հերկուլես
Կասելյան Հերկուլեսը (Kassel Hercules) պղնձե հուշարձան է, որը պատկերում է հին հունական Աստված Հերակլեսին (Grärkälts, German Herkules)։ Դա 3-րդ դարի Ֆարնեզեյան Հերկուլես (Farnese Hercules) արձանի կրկնօրինակն է (հեղինակ՝ Գլիկոն)։
Կասելյան արձանի հեղինակը Ջովաննի Ֆրանչեսկո Գուրնյերոն է։

## Այսօր
Վիլհելմսխյոհե լեռնային այգին կառավարվում է Հեսսեի նահանգի կողմից։ Այն 2009 թվականին ներառվել է «Եվրոպական Այգի Ժառանգության ցանց»-ին (European Garden Heritage Network)։ 2013 թվականի հունիսի 23-ին Պնոմպենում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հանդիպման ընթացքում Վիլհելմսխյոհե լեռնային այգին հայտարարվել է որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

## Գնահատում
Արվեստաբան Գեորգ Դեհիոն (1850-1932) բնութագրել է այգին այսպես՝ «հավանաբար լանդշաֆտի և ճարտարապետության ամենախոշոր համադրությունը, որ հանդգնել է Բարոկկոն» («vielleicht das Grandioseste, was irgendwo der Barock in Verbindung von Architektur und Landschaft gewagt hat.»)։

## Պատկերասրահ

Hercules statue side view Jul 2013.jpg|Հերկուլեսի արձան
Schlosspark Wilhelmshöhe 001.jpg|Վիլհելմսխյոհե լեռնային այգին այսպես է երևում Կասելից
Schloss Wilhelmshöhe, Kassel.jpg|Վիլհելմսխյոհե պալատ
Schlosspark Wilhelmshöhe Kaskaden 01.jpg|Լեռնային այգու կասկադը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Website of ''Museumslandschaft Hessen Kassel'' 
*City Map Kassel – The water arts at the foot of the Hercules.
*Stadtpanoramen.de – Panoramas of Bergpark & Schloss Wilhelmshöhe and the Hercules monument & cascades
*Youtube – Illuminated water arts in Kassel at night
* Youtube – Water arts at in Kassel

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Գերմանիայում