Ֆրեդ ՄաքՄյուրեյ

**Ֆրեդերիկ Մարտին ՄաքՄյուրեյ** (, ), ամերիկացի դերասան։ Նա նկարահանվել է ավելի քան հարյուր ֆիլմերում և մի հաջողված հեռուստասերիալում՝ գրեթե կես դար տևած կարիերայի ընթացքում։ Նրա կարիերան որպես առաջատար կինոդերասան սկսվել է 1935 թվականին, բայց նրա ամենահայտնի դերը եղել է Բիլլի Ուայլդերի նուար ֆիլմ ժանրի «Կրկնակի փոխհատուցում» ֆիլմում, որը նկարահանվել է 1944 թվականին։ 1959-1973 թվականներին Մաքմյուրեյը նկարահանվել է Դիսնեյի բազմաթիվ ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Խոզուկ շունը», «Անուշադիր պրոֆեսորը», «Հետևե՛ք ինձ, տղանե՛ր» և «Ամենաերջանիկ միլիոնատերը»։ Նա մարմնավորել է Սթիվ Դուգլասի դերը «Իմ երեք որդիները» հեռուստասերիալում։

## Կենսագրություն
Ֆրեդերիկ Մարտին ՄաքՄյուրեյը ծնվել է 1908 թվականի օգոստոսի 30-ին Իլինոյս նահանգի Կանկակի քաղաքում՝ Մալետայի (ծննդյան ազգանունը՝ Մարտին) և համերգային ջութակահար Ֆրեդերիկ Թալմաջ ՄաքՄյուրեյի ընտանիքում, որոնք երկուսն էլ Վիսկոնսինի բնիկներ էին։ Նրա մորաքույրը՝ Ֆեյ Հոլդերնեսը, եղել է վոդևիլի արտիստ ու դերասանուհի։ Երբ ՄաքՄյուրեյը դեռ նորածին էր, նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Վիսկոնսին նահանգի Մեդիսոն քաղաք, որտեղ նրա հայրը երաժշտություն էր դասավանդում։ Նրանք տեղափոխվեցին Վիսկոնսին նահանգի Բիվեր Դամ քաղաք՝ նրա մոր ծննդավայր։

ՄաքՄյուրեյը դպրոց է հաճախել Իլինոյս նահանգի Քուինսի քաղաքում, որտեղ մասնակցել է ֆուտբոլի և բեյսբոլի խաղերին, ինչպես նաև թեթև ատլետիկայի թիմային մրցումներին, և աշխատել է տեղական ոլոռի պահածոների գործարանում։ Ավարտելուց հետո նա ստացավ ամբողջական կրթաթոշակ Վիսկոնսին նահանգի Վոկեշա քաղաքի Քերոլ քոլեջում սովորելու համար։ Նա բազմաթիվ տեղական խմբերում նվագել է սաքսոֆոն, որը սկսել էր նվագել ազատ ժամանակը զբաղեցնելու նպատակով։ Նա շարունակում էր նվագել սաքսոֆոնը նույնիսկ երեկոյան ժամերին, երբ հաճախում էր Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ։

## Գործունեություն

Երաժիշտ Ֆրեդերիկ ՄաքՄյուրեյը երգել և նվագել է սաքսոֆոն այդ ժամանակի երկու առաջատար պարային խմբերում՝ սկզբում 1928 թվականից Ջորջ Օլսենի նվագախմբում, իսկ 1930 թվականից՝ Գաս Արնհայմի նվագախմբում։

### Դերասանական վարպետություն
1928 թվականին ՄաքՄյուրեյը իր մայրիկին ուղեկցում է Լոս Անջելես ապաքինվելու և հարազատներին այցելելու համար։ Այնտեղ գտնվելու ընթացքում նա աշխատել է որպես երաժիշտ և շարունակել է սաքսոֆոն նվագել *California Collegians*-ում՝ վոդևիլային խմբում, որը ձևավորվել էր *Warner Brothers* Հոլիվուդյան թատրոնի նվագախմբից։ Իր աշխատանքի համար նա օրական վաստակում էր 10 դոլար։ Խմբին վարձեցին հանդես գալու Բրոդվեյում *Three's a Crowd* (1930–31) ներկայացման մեջ Ֆրեդ Ալենի, Քլիֆթոն Ուեբի և Լիբի Հոլմանի հետ, ինչի արդյունքում նրանք տեղափոխվեցին Կալիֆոռնիայից Նյու Յորք: ՄաքՄյուրեյը առաջարկ ստացավ մասնակցելու ներկայացմանը, ինչը հաջորդաբար հանգեցրեց նրա ընդգրկմանը *Roberta* նվագախմբում Սիդնեյ Գրինսթրիթի և Բոբ Հոփի հետ (1933–34): 1934 թվականին ՄաքՄյուրեյը պայմանագիր կնքեց Paramount Pictures ընկերության հետ:

### Աստղային համբավ

1930-ականներին ՄաքՄյուրեյը համագործակցել է ռեժիսորներ Բիլլի Ուայլդերի և Փրեսթոն Սթերջեսի, ինչպես նաև դերասաններ Բարբարա Սթենվիկի, Հենրի Ֆոնդայի, Համֆրի Բոգարտի, Մառլեն Դիտրիխի և Կլոդետ Կոլբերի հետ՝ վերջինիս հետ նկարահանվելով յոթ ֆիլմում՝ սկսած «Ոսկեզօծ շուշանը»-ից։ Նա նկարահանվել է Քեթրին Հեփբըրնի հետ «Ալիս Ադամս» ֆիլմում, Ջոան Քրոուֆորդի հետ «Առավել քան կասկած» ֆիլմում, ինչպես նաև Քերոլ Լոմբարդի հետ չորս ֆիլմերում՝ «Ձեռքերը սեղանի մյուս կողմում», «Արքայադուստրը հատում է օվկիանոսը», «Վերելքներ և վայրէջքներ» և «Ճշմարիտ խոստովանություն»։ Սովորաբար հանդես գալով կատակերգություններում որպես բարեխիղճ ու մտահոգ կերպար (օրինակ՝ «Միայնակ սոճու ուղին»), ինչպես նաև մելոդրամաներում և նվագախմբերում, ՄաքՄյուրեյը դարձավ իր ժամանակաշրջանի կինոարդյունաբերության ամենաբարձր վարձատրվող դերասաններից մեկը։ 1943 թվականին նրա տարեկան աշխատավարձը կազմում էր 420,000 դոլար, ինչը նրան դարձնում էր Հոլիվուդի ամենաբարձր վարձատրվող դերասանը և երկրի չորրորդ ամենաբարձր վարձատրվող անձը։

ՄաքՄյուրեյը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ռազմական ծառայության չի անցել, փոխարենը զբաղվել է ռազմական պարտատոմսերի վաճառքով և աշխատել որպես օդային հարձակման հերթապահ Բրենտվուդ թաղամասում։ Այս ժամանակահատվածում նրա նկարահանած ֆիլմերը ընդհանուր առմամբ համարվում էին «մարտական ոգի բարձրացնող», այլ ոչ թե ուղղակի «պատերազմական ֆիլմեր», որոնք նկարահանում էին նրա որոշ ժամանակակիցներ։ 1944 թվականին նրա եկամուտը կազմել է 439,000 դոլար, ինչը նրան կրկին դարձրեց Հոլիվուդի ամենաբարձր վարձատրվող դերասանը։

1947 թվականի «Ձուն և ես» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ֆիլմում հայտնված հավերը ավելի քան 300 ձու ածեցին։ ՄաքՄյուրեյը և նրա խաղընկերուհի Կլոդետ Քոլբերտը իրենց ատորագրությունն են թողել մեկական ձվի վրա հիսուն տուփերի մեջ։ Ձվերը վաճառվել են տեղական ֆերմերային շուկայում, իսկ ստացված շահույթը նվիրաբերվել է Ամերիկայի Բրեյլի ինստիտուտին։

1930-ականների վերջին և 1940-ականներին «Լյուքս» ռադիոթատրոնի բազմաթիվ դրվագներում նկարահանվելուց հետո ՄաքՄյուրեյը վերադարձավ թատրոն 1952 թվականին։ Նա նկարահանվել է «Պայծառ աստղ» ֆիլմում Այրին Դանի հետ, որտեղ մարմնավորել է տեղական թերթի թղթակցի դերը։

Չնայած նրան, որ նրան հաճախ ներկայացնում էին որպես «դրական» կերպարների մշտական դերակատար, ՄաքՄյուրեյը նշել է, որ իր լավագույն դերակատարումները եղել են այն ժամանակ, երբ հանդես է եկել իր կերպարին հակառակ դերերում, օրինակ Բիլլի Ուայլդերի և Էդվարդ Դմիտրիկի ղեկավարությամբ։ Թերևս նրա ամենահայտնի «բացասական» կերպարը Ուոլթեր Նեֆն էր՝ ապահովագրական գործակալ, որը ագահ կնոջ հետ դավադրություն է կազմակերպում նրա ամուսնուն սպանելու համար նուար ֆիլմի դասական «Կրկնակի փոխհատուցում» ֆիլմում։ ՄաքՄյուրեյը 1956 թվականին ասել էր, որ սա իր ամենասիրելի դերն էր, և, որ այն «ապացուցեց, որ ինքը կարող է նաև բացասական լուրջ դերեր խաղալ»։ «Ոչ այնքան դրական» կերպարների շարքում մեկ այլ դրվագում ՄաքՄյուրեյը մարմնավորել է ցինիկ, երկերեսանի լեյտենանտ Թոմաս Քիֆերի դերը Դմիտրիկի «Քեյնի ապստամբությունը» ֆիլմում։ Վեց տարի անց ՄաքՄյուրեյը մարմնավորեց Ջեֆ Շելդրեյքի՝ անհավատարիմ կորպորատիվ գործադիրի դերը Ուայլդերի «Բնակարանը» ֆիլմում, որը արժանացավ Օսկարի։ 1958 թվականին նա նկարահանվեց NBC-ի «Սիմարոն քաղաք» Արևմտյան սերիալի առաջին էպիզոդում՝ խաղալով Ջորջ Մոնտգոմերիի և Ջոն Սմիթի հետ։ ՄաքՄյուրեյի կարիերան վերելք ապրեց հաջորդ տարի, երբ նրան ընտրեցին հոր դերի համար Դիսնեյի «Խոզուկ շունը» ֆիլմում:

### Իմ երեք որդիները

1956 թվականին Հեդդա Հոփփերին տված հարցազրույցում ՄաքՄյուրեյը նշել է, որ իրեն առաջարկել էին հեռուստատեսությամբ մարմնավորել Փերի Մեյսոնի դերը։ Նա մերժել է առաջարկը՝ նշելով. «Ցանկանում եմ հնարավորինս քիչ աշխատել հեռուստատեսությունում, քանի որ դա մեծածավալ աշխատանք է։ Կարծում եմ՝ պարզապես ծույլ եմ»։

1960-1972 թվականներին նա նկարահանվել է «Իմ երեք որդիները» երկարատև, բարձր վարկանիշ ունեցող հեռուստասերիալում։ Միևնույն ժամանակ նա նկարահանվել է նաև այլ ֆիլմերում՝ մարմնավորելով պրոֆեսոր Նեդ Բրեյնարդին «Անուշադիր պրոֆեսորը» ֆիլմում և դրա շարունակությունում՝ «Ֆլաբերի որդին» ֆիլմում։ Իր համբավի շնորհիվ՝ ՄաքՄյուրեյը «Իմ երեք որդիները» հեռուստասերիալի իր պայմանագրում կետ ուներ, որ այդ սերիալի իր բոլոր տեսարանները պետք է նկարահանվեին երկու առանձին մեկամսյա բլոկներում և առաջինը նկարահանվեին։ Այս սեղմ ելույթների գրաֆիկը նրան ավելի շատ ազատ ժամանակ տվեց ֆիլմերի վրա աշխատելու, Հյուսիսային Կալիֆոռնիայում իր ագարակը խնամելու և վայելելու իր սիրելի զբաղմունքը՝ գոլֆը։ Տարիների ընթացքում ՄաքՄյուրեյը դարձավ զվարճանքի ոլորտում ամենահարուստ դերասաններից մեկը՝ հիմնականում անշարժ գույքի ոլորտում կատարած իր խելամիտ ներդրումների և իր «հայտնի խնայողականության» շնորհիվ։

### Կարիերայի ավարտ

1970-ականների սկզբին ՄաքՄյուրեյը նկարահանվեց *Greyhound Lines* ավտոբուսային ընկերության գովազդներում։ 1979 թվականին նա նկարահանվեց Կորեայի c*hisenbop* մաթեմատիկական հաշվարկների ծրագրի գովազդային հոլովակներում: Վերջին ֆիլմը, որտեղ նկարահանվել է ՄաքՄյուրեյը, «Ամբոխ»-ն էր, որտեղ գլխավոր դերերում էին Մայքլ Քեյնը, Օլիվիա դե Հևիլլենդը և Հենրի Ֆոնդան։ Դերասանին, որն այդ ժամանակ մասամբ թոշակի էր անցել, ռեժիսոր Իրվին Ալենը հրավիրեց նկարահանվելու իր վերջին՝ *Fire* ֆիլմում, սակայն կոկորդի քաղցկեղի ախտորոշումը ստիպեց նրան մերժել հրավերը։ Այնուհետև Ալենը նրան առաջարկեց փոքրիկ դեր (ընդամենը երկու օր նկարահանման հրապարակում) որպես դեղագործ «Ամբոխը» ֆիլմում։ ՄաքՄյուրեյը լրագրողներին ասաց, որ ինքը «իրականում չի կարոտում այդ աշխատանքը։ Շատ դերասաններ խելագարվում են, եթե չեն աշխատում, բայց կարծում եմ՝ ես մի փոքր ծույլ եմ»։ Նկարահանումների ընթացքում նա հաջողությամբ բուժվեց քաղցկեղից։

### Բիզնես գործունեություն
ՄաքՄյուրեյը նաև հաջողակ գործարար էր, որը 1940-ականներին հաճախ տարեկան վաստակում էր ավելի քան 400,000 դոլար։ 1941 թվականին նա հողատարածք գնեց Հյուսիսային Կալիֆոռնիայի Ռուսական գետի հովտում և հիմնադրեց Մաքմյուրեյ ռանչոն։ 1750 ակր (2.7 քառակուսի մղոն) տարածք զբաղեցնող ագարակում նա բուծում էր մրցանակակիր Աբերդին-անգուսյան տավարներ, մշակում էր սալորաչիր, խնձորներ, առվույտ և այլ մշակաբույսեր, ինչպես նաև սիրում էր ջրաներկով նկարել, զբաղվել ճանճորսությամբ և կավե սկավառակների վրա թիրախային հրաձգությամբ։ ՄաքՄյուրեյը ցանկանում էր պահպանել կալվածքի գյուղատնտեսական ժառանգությունը, ուստի նրա մահից հինգ տարի անց՝ 1996 թվականին, այն վաճառվեց «Գալլո» ամերիկյան գինու ընկերությանը, ով այնտեղ խաղողի այգիներ տնկեց՝ ՄաքՄյուրեյ Ռանչ պիտակի ներքո գինիներ արտադրելու համար։ ՄաքՄյուրեյի երեխաներից մեկն այժմ ապրում է այդ տարածքում (հոր կողմից կառուցված տնակում) և «ակտիվորեն մասնակցում է Սոնոմայի ծաղկող գինեգործական համայնքի գործունեությանը՝ շարունակելով զբաղվել իր ընտանիքի բիզնեսով և պահպանել ՄաքՄյուրեյ Ռանչի ավանդույթները»։

1944 թվականին նա 600,000 դոլարով գնեց Լոս Անջելեսի Ուեսթլեյք թաղամասում գտնվող Բրայսոն բնակարանային հյուրանոցը՝ օգտագործելով «Կրկնակի փոխհատուցում» ծրագրի շահույթը, և դարձավ երեք այլ բնակարանային շենքերի համասեփականատեր։ Դերասանը խելամտորեն էր տնօրինում իր գումարը, ինչը համապատասխան էր նրա հանգիստ ու հանդարտ կյանքին։ Նրա եկամտի մեծ մասն օգտագործվել է տարբեր բիզնեսներում ներդրումների համար (ներառյալ կարի գործարանում, գոլֆի և թենիսի ակումբի համասեփականատեր լինելուն և սառնարանային պահեստի բիզնեսում)։ Մաքմյուրեյը պնդում էր ստանալ ընդհանուր եկամտի որոշ տոկոս այն ֆիլմերից, որտեղ ինքը նկարահանվել է։

1945 թվականին Մաքմյուրեյը նախկին դերասան Լեսլի Ֆենթոնի հետ միասին հիմնադրեց «Mutual Pictures» պրոդյուսերական ընկերությունը։ Այս պրոդյուսերական ընկերության միջոցով նրանք նկարահանեցին մեկ ֆիլմ՝ «Ներիր իմ անցյալը»,որը միջին հաջողություն ունեցավ։

1977 թվականի մի հոդված հերքեց ՄաքՄյուրեյի հարստության մասին առասպելը՝ նշելով, որ եթե նա «ամեն ինչ վաճառեր, հավանաբար կարժենար մոտ 3–4 միլիոն դոլար։ Գուցե»։ Նա ասաց, որ այն առասպելը, որ իր կարողությունը համեմատելի է Դորիս Դյուկի և Ագա խանի (75-100 միլիոն դոլար) կարողության հետ, առաջացել է իր բնատուր խնայողության պատճառով։

## Անձնական կյանք

### Ընտանիք
ՄաքՄյուրեյը ամուսնացել է երկու անգամ. նախ՝ Լիլիան «Լիլի» Լամոնտի (իրավաբանական անունը՝ Լիլիան Ուեմհոներ ՄաքՄյուրեյ, ծնված 1908 թվականին) և նրա մահից հետո դերասանուհի Ջուն Հեյվերի հետ։

### Լիլիան Լամոնտ
Լամոնտը և ՄակՄյուրեյը հանդիպել են «Ռոբերտա» պիեսի բեմադրության ժամանակ՝ Նյու Յորքում, երբ նա 1934 թվականին ելույթ էր ունենում «Քոլեջիանս» խմբում, և նրանք շատ կարճ ժամանակում ընկերացան։ Չնայած սկսվող սիրավեպին, նա լքեց Նյու Յորքը և վերադարձավ Հոլիվուդ կարիերան շարունակելու համար։

Նրա վերադառնալուց հետո, ըստ լուրերի, նա մերժել է  սյունակագիր Լուելլա Պարսոնսի նոր ծանոթության միտքը։ Վկայությունները տարբեր են, որոշները հայտնում են, որ Պարսոնսը զայրացել էր մերժման համար, և այդ պատճառով փորձել էր խափանել նրա կարիերան։ Այլ աղբյուրներ նշում են, որ ՄաքՄյուրեյը մերժել է Ուիլյամ Ռենդոլֆ Հերսթի՝ Փարսոնսի միջոցով փոխանցված երեկույթի հրավերը, քանի որ հրատարակիչն արդեն իսկ մեկ այլ կնոջ էր ընտրել որպես ՄաքՄյուրեյի զուգընկերուհի։ Պարսոնսը 1947 թվականի իր սյունակում նշում է, որ ինքն ու ՄաքՄյուրեյը հաշտվել են. «Մենք շատ բաների շուրջ ենք խոսել, հատկապես այն թյուրըմբռնման, որի պատճառով խաթարվեց մեր երկարատև բարեկամությունը և մենք անմիջապես կարգավորեցինք մեր բոլոր տարաձայնությունները», հավանաբար ակնարկելով սյունակագրի՝ նրա կարիերան խափանելու փորձերը։

1934 թվականին զույգը հայտարարեց, որ իրենք «փորձնական նշանադրության» մեջ են՝ նշելով, որ «որևէ պաշտոնական հայտարարություն անելուց առաջ ցանկանում են համոզվել, որ նրանց բնավորոթյունները հնարավորություն են տալիս համատեղել երկու մասնագիտություն՝ առանց դրանցից որևէ մեկից հրաժարվելու»։ 1936 թվականի գարնան վերջին զույգը որոշեց պաշտոնական դարձնել իրենց հարաբերությունը։ 1936 թվականի հունիսի 19-ի ուշ գիշերը ՄաքՄյուրեյը, Լամոնտը և ՄաքՄյուրեյի մայրը ինքնաթիռով մեկնեցին Լաս Վեգաս՝ ամուսնանալու։ Ուղևորությունը, ինչպես նաև ամուսնությունը, գաղտնի էին պահել ընկերներից և ստուդիայի ներկայացուցիչներից, ովքեր հունիսի 20-ին ամբողջ օրն անցկացրին դերասանին գտնելու փորձերով։ Նորապսակներն ու իրենց ընտանիքը նույն օրն ինքնաթիռով վերադարձան Հոլիվուդ։

1945 թվականին նրանք տեղափոխվեցին Բրենթվուդում գտնվող տաս սենյականոց, երկհարկանի գաղութատիրական ոճի տուն։ Հարևանների (և ընկերների) թվում էին Ջեյմս Ստյուարտը և Հենրի Ֆոնդան: Ջոան Կրոուֆորդը զույգին նկարագրեց որպես հազվագյուտ ամուսիններից մեկը, ում ամուսնությունը ոչ միայն երջանիկ է, այլև ներդաշնակ։ Թեև նրանք հայտնի էին իրենց տնային ապրելակերպով և ընտանեկան արժեքներով, նրանք նաև ակտիվորեն ներգրավված էին Հոլիվուդի հասարակական կյանքում։ Նրանք ընկերների համար կազմակերպում էին թե՛ մեծ, թե՛ փոքր երեկույթներ։ Նրանք մտերիմ էին Քլարկ Գեյբլի և Քերոլ Լոմբարդի հետ և կիրակի օրերին հաճախ միասին խորոված էին անում։ Ավելի մեծ հավաքույթների ժամանակ Լոմբարդը զվարճացնում էր հավաքված հյուրերին իր կատակներով և անպարկեշտ արտահայտություններով։

Լամոնտը առողջական խնդիրներ ուներ երիկամների և սրտի հետ կապված։ Այդ պատճառով ՄաքՄյուրեյը և Լամոնտը որդեգրել են երկու երեխա։ 1940 թվականին նրանք որդեգրեցին Սյուզանին, իսկ պաշտոնական որդեգրման թղթաբանությունն ավարտվեց 1942 թվականին։ Չորս տարի անց նրանք որդեգրեցին մեկուկես տարեկան Ռոբերտին։ Որդու կյանքի հետագա տարիներին նա և հայրը այլևս մտերիմ չէին, և ՄաքՄյուրեյը ափսոսանքով նշում էր, որ Ռոբերտը «հետևեց Հարավային ծովերի հիպի ճանապարհին՝ ինքն իրեն գտնելու համար»։

Ամբողջ կյանքի ընթացքում առողջական խնդիրներով պայքարելուց հետո նրա վիճակը զգալիորեն վատացավ 1950-ականների սկզբին։ Նա մահացավ երիկամների և սրտի հետ կապված խնդիրներից 1953 թվականի հունիսին՝ զույգի ամուսնության 17-րդ տարելիցից կարճ ժամանակ անց։ 2006 թվականին ՄաքՄյուրեյի կենսագրի և Լեմոնթի ազգակցի հարցազրույցի ընթացքում ընտանիքը նշել է, որ նա տառապում էր բուլիմիայից։ Սա, հնարավոր է, նրա մոդելային աշխատանքի արդյունքն է եղել և նպաստել է այլ առողջական խնդիրների առաջացմանը։

### Ջուն Հեյվեր

ՄաքՄյուրեյը առաջին անգամ դերասանուհի Ջուն Հեյվերին հանդիպել է 1945 թվականին, երբ նրանք նկարահանվել են «Ուր ենք գնում այստեղից» ֆիլմում, թեև նրանք գրեթե չեն շփվել։ 1950-ականների սկզբին Հեյվերը սգի մեջ էր, քանի որ նրա փեսացուն՝ բժիշկ Ջոն Դուզիկը, 1949 թվականին հանկարծամահ էր եղել։ Մասամբ իր վշտի պատճառով Հեյվերը մտածում էր միանձնուհի դառնալու մասին։ Նա հավատացյալ կաթոլիկ էր և 1951 թվականին հանդիպեց Պիոս XII-ին և որոշեց հետևել իր հավատքին՝ ընտրելով մենաստանն ու միանձնուհու կյանքը։ Ութ ամիս անց նա հասկացավ, որ վանական կյանքը իր համար չէ։ 1953 թվականին ընկերոջ՝ Ջոն Ուեյնի կազմակերպած «Ուրախ իննսունականներ» երեկույթի ժամանակ Հեյվերը և ՄաքՄյուրեյը ծանոթացան արդեն ոչ պաշտոնական միջավայրում։ Երկուսն էլ սկզբում հակված չէին գնալ այդ երեկույթին, բայց վերջում միասին հեռացան և կարճ ժամանակում ընկերացան։ Լամոնթի մահը բավարար ժամանակ սգալուց հետո զույգը որոշեց պաշտոնականացնել իրենց հարաբերությունները և ամուսնանալ 1954 թվականին։ 1947 թվականին Ջիմի Զիտոյի հետ կարճատև ամուսնությունից հետո, որը ավարտվեց 1948 թվականին, կաթոլիկ եկեղեցին նրա ամուսնությունը ճանաչեց անվավեր։

ՄաքՄյուրեյը գնել է դերասան Ռեդ Սքելթոնի «հաջողության» մատանին որպես նշանադրության մատանի և դեղատուն գնալուց հետո պաշտոնապես ամուսնության առաջարկ արեց Հեյվերին։ Նրանք հրապարակայնորեն հայտարարեցին իրենց հարսանեկան օրը, որը պետք է տեղի ունենար 1954 թվականի օգոստոսի սկզբին, սակայն իրականում ամուսնացան մեկ ամիս շուտ՝ հունիսի 28-ին, ինչը զարմացրեց ինչպես ընկերներին, այնպես էլ մամուլին։ Իր ընկերոջ՝ տուրիստական գործակալության սեփականատիրոջ Ռեյ Կարդիլոյի օգնության շնորհիվ արարողությունը տեղի ունեցավ «Ojai Valley Inn» հյուրանոցում։ Նրանք մեղրամիսը անցկացրին Վայոմինգի Ջեքսոն Հոլում, իսկ ՄաքՄուրեյը ավարտում էր « Դեպի հեռավոր հորիզոններ»-ի հետ կապված աշխատանքը։

ՄաքՄյուրեյը 1954 թվականի հարցազրույցում նշել է, որ «Ջունը լուրջ վիրահատություն է տարել մի քանի տարի առաջ Fox Studios-ում ընկնելուց հետո, և նա վստահ չէ, որ կկարողանա երեխաներ ունենալ»։ Հեյվերի հղիանալու անկարողության պատճառով 1956 թվականին նրանք որդեգրեցին երկվորյակներ Լորի Աննին և Քեյթի Մարիին՝ «ուղիղ ինկուբատորից»։

ՄաքՄյուրեյի հետ ամուսնանալուց հետո Հեյվերը չշարունակեց իր կարիերան և գրեթե չշարունակեց աշխատել Հոլիվուդում, միայն մեկ անգամ՝ 1958 թվականին, նկարահանվեց «Lucy–Desi Comedy Hour» հեռուստաշոուում՝ իր իսկ անձնական կերպարով, իր ինքնությամբ,ոչ թե որևէ կերպարի մարմնավորմամբ։ Նա նշել է, որ այլևս ցանկություն չունի դերասանությամբ զբաղվելու. «Ես այևս ցանկություն չունեմ իմ կարիերայով զբաղվելու, հիմա սովորական քաղաքացի եմ, կմնամ տանը և կաշխատեմ, հին զբաղմունքը փոխարինվել է ավելի օգտակար և հաճելի ինչ-որ բանով։ Հիմա, երբ չորս երեխա ունեմ, շատ անելիքներ ունեմ»։ ՄաքՄյուրեյը չէր համարում, որ իր պարտականությունը  Հեյվերի դերասանական կարիերան խոչընդոտելն է՝ նշելով. «Ես չէի ուզենա լինել այն մեկը, ով կխանգարի նրա էկրանին հայտնվելուն, դա նրա որոշումն է։ Ես կցանկանայի, որ նա մնա տանը, բայց եթե ուզում է ֆիլմ նկարահանել, դա ինձ համար խնդիր չէ»։

Ինչպիսին Լամոնտի հետ ամուսնությունն էր, այս միությունը նույնպես կայուն և երջանիկ էր։ Նրանք մնացին ամուսիններ մինչև ՄաքՄյուրեյի մահը՝ 1991 թվականը։

### Քաղաքականություն
Իր հոլիվուդյան շատ ժամանակակից դերասանների նման, ՄաքՄյուրեյը քաղաքական հանրապետական կուսակցության անդամ էր, չնայած որ բացահայտ չէր արտահայտվում իր համոզմունքների մասին։ 1947 թվականին, սյունակագիր Պարսոնսի հետ Հոլիվուդում «Կարմիր վախի» մասին խոսելիս դերասանը նշել է. «Ենթադրում եմ՝ Հոլիվուդում կան որոշ «կարմիրներ», բայց չե՞ք կարծում, որ որոշ մարդիկ այդ համբավը ձեռք են բերել, քանի որ չափազանց շատ են խոսում այն բաների մասին, որոնք չեն հասկանում։ Ես կարծում եմ, որ դերասանն իրավունք չունի քննարկել քաղաքականությունը, եթե նա այդ ոլորտի հեղինակություն չէ։ Նա հետագայում մեջբերեց. «Միայն այն պատճառով, որ ես դերասան եմ, չպետք է կանգնեմ և ասեմ՝ «Քվեարկեք այս մարդու օգտին», այդքան քիչ բան իմանալով նրա մասին։ Ես ընտանիքի մարդ եմ, և դա է այն ամենը, ինչ կարող եմ ասել»։
Նա ընդգրկվեց Հոլիվուդյան աստղերի ցանկում՝ դառնալով Հոլիվուդի հականացիստական լիգայի անդամ, որը կազմակերպվել էր ԱՄՆ կոմունիստական կուսակցության կողմից 1936 թվականին։ ՄաքՄյուրեյը բեմում հայտնվեց այլ առաջատար պահպանողական գործիչների հետ՝ 1944 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում քարոզարշավ անցկացնելով Թոմաս Դյուիի օգտին, 1966 թվականի Կալիֆոռնիայի նահանգապետի ընտրություններում աջակցելով Ռոնալդ Ռեյգանին, և Բոբ Հոփի և Ջեյմս Ստյուարտի հետ միասին աջակցելով Ռիչարդ Նիքսոնին 1968 թվականի նախագահական ընտրություններում։

## Հիվանդություն և մահ

ՄաքՄյուրեյը, ով ողջ կյանքը ծխել է, 1970-ականների վերջին նրա մոտ ախտորոշվել է կոկորդի քաղցկեղ, որը կրկնվել է 1987 թվականին։ 1988 թվականի դեկտեմբերին նա կաթված ստացավ, որը վատ հետևանք ունեցավ նրա մարմնի աջ կողմի վրա և ազդեց խոսքի վրա։ Թերապիայի շնորհիվ նա 90 տոկոսով ապաքինվեց։

Տասը տարուց ավելի լեյկեմիայով տառապելուց հետո ՄաքՄյուրեյը մահացավ թոքաբորբից 1991 թվականի նոյեմբերի 5-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա Մոնիկա քաղաքում։

## Մրցանակներ և ազդեցություն
1939 թվականին նկարիչ Չարլզ Քլարենս Բեքը ՄաքՄյուրեյին օգտագործեց որպես սկզբնական մոդել սուպերհերոսի համար, ով հետագայում Ֆոսեթի կոմիքսներում դարձավ կապիտան Մարվել։

ՄաքՄյուրեյն առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի «Լավագույն դերասան՝ երաժշտական կամ կատակերգական ֆիլմում» անվանակարգում՝«Անուշադիր պրոֆեսորը» ֆիլմում իր դերի համար։ 1987 թվականին նա դարձավ առաջին մարդը, ով արժանացավ «Դիսնեյի լեգենդ» կոչմանը։ Ակադեմիայի կինոարխիվը պարունակում է Ֆրեդ Մաքմյուրեյ - Ջուն Հեյվերի հավաքածուն: Ֆիլմի նյութերը լրացվում են Ակադեմիայի Մարգարետ Հերիքի գրադարանի հոդվածներով:

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Կարճամետրաժ ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

### Թատրոն

## Ռադիո
* Լյուքս ռադիոթատրոն – Փիթ Դոուս («Ոսկեզօծ շուշանը») (1937), Վիկտոր Հալլամ («Մեկ այլ լեզու») (1937), Ջոն Հորաս Մեյսոն («Ստեղծված են միմյանց համար») (1940), Բիլ Դաննիգան («Զանգերի հրաշքը») (1948)
* Գիլդիայի կինոթատրոն – Ֆիլադելֆիայի պատմությունը (1942)
* Էկրանների ռեժիսորների թատրոն – Վերցրու նամակը, սիրելիս (1951)
* Պայծառ աստղ – Ջորջ Հարվի (1952–53)
* Լյուքս ամառային թատրոն – Տիկնայք և ակրոբատներ (1953)
* Մարտինի և Լյուիսի շոուն – կամեո (1953)

## Գրականություն
* 
* Arts & Entertainment December 17, 1996 video biography

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* MacMurray Ranch timeline (documents MacMurray's involvement with the ranch)
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ