open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շավարշ Ա

**Շավարշ Ա Երվանդունի** նաև **Քսերքսես** (), հայկական Ծոփքի և Կոմմագենեի թագավորության թվով հինգերորդ թագավորը՝ Երվանդունիների արքայատոհմից։ Կառավարել է մ.թ.ա. 228-212 թվականներին։ Փոխարինել է հորը՝ Արշամ Երվանդունուն։

## Կենսագրություն
Քսերքսեսը կամ Շավարշը ծնվել և ապրել է մ.թ.ա. 3–րդ դարում։ Մ.թ.ա. 228 թվականին փոխարինելով հորը՝ Արշամին, բազմել է Ծոփքի հայոց թագավորության գահին։

Շավարշը Ծոփքի առաջին թագավորն էր, որ հրաժարվեց հարկեր մուծել Սելևկյան գանձանակում։ Ի պատասխան սրա՝ Սելևկյան կայսրության ղեկավար Անտիոքոս III-ը պաշարեց Ծոփք-Կոմմագենեի թագավորության մայրաքաղաքը՝ Արշամշատը։

Որպես բանակցությունների արդյունք՝ Շավարշը կնության է առնում Անտիոքոսի քրոջը՝ Անտիոքիսին, ներվում է պարտքը, իսկ Շավարշը իր հերթին ընդունում է Սելևկյանների կայսրությունը։

Սակայն որոշ ժամանակ անց Անտիոքիսը սպանում է ամուսնուն՝ Քսերքսեսին և Ծոփքի թագավորությունը հանձնում եղբորը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծոփքի արքաներ
Կատեգորիա:Երվանդունիներ
Սանտա Մարիա ին Վիա Լատա

**Սանտա Մարիա ին Վիա Լատա** (), տիտղոսակիր եկեղեցի Հռոմում։ Տեղակայված է Վիա դել Կորսո (նախկին Վիա Լատա) փողոցի վրա։ Կառուցված է հռոմեական անտիկ կառույցների, ինչպես նաև 8, 9, 10-րդ դարերի շինությունների տեղում (նկուղում պահպանվել են այդ ժամանակաշրջանի ֆրեսկոներ)։ Ըստ լեգենդի այդ կառույցներից մեկում (կամ Սան Պաոլո ալլա Ռեգոլա եկեղեցու տեղում) երկու տարի շարունակ կալանքի տակ է պահվել Պողոս առաքյալը։

## Պատմություն
մինի|Սանտա Մարիա ին Վիա Լատա եկեղեցու ինտերիերը|400 px
Առաջին քրիստոնեական պաշտամունքի վայրը այստեղ եղել է 5-րդ դարի աղոթատեղին, որը ներկայիս եկեղեցու տեղում է եղել։ Այն կառուցվել է ընդարձակ հռոմեական պահեստի մնացուկների մեջ, որը ևս պեղվել է։ Եկեղեցու վերին հարկը ավելացվել է 9-րդ դարում, իսկ որմնանկարներն ավելացվել են 7-9-րդ դարերի միջև։ Այս ժամանակաշրջանի «կոսմատեսկո» ոճով արված սալահատակը պահպանվել է։

Եկեղեցու 13-րդ դարի Տիրամոր սրբապատկերը, որը կատարել է շատ հրաշքներ, և 3-րդ դարի սարկավագ և նահատակ Ագապետոսի մասունքները մնացել են նրա տակ։ Arcus Novus կամարը, որը այստեղ էր կանգնեցվել Դիոկղետիանոսի կողմից (303-304 թթ.), վերացել է 15-րդ դարի վերջին իրականացված վերանորոգման ժամանակ։ Բանաստեղծ Անտոնիո Տեբալդեոն, որը Ռաֆայել Սանտիի ընկերն է եղել, 1537 թվականին թաղվել է եկեղեցու հյուսիսային թևի ծայրում։ Սակայն գերեզմանը ձևավորվել է 1776 թվականին։

Եկեղեցին բարոկկո ոճով վերանորոգվել է 1639 թվականին Կոզիմո Ֆանզագոյի կողմից, սակայն ճակատամասը՝ կորնթոսյան սյուներով հանդերձ, ավարտել է Պիետրո դա Կորտոնան 1658-1662 թվականներին։ Հավանաբար նա է, որ կանգնեցրել է հաղթակամարը ճակատամասում։ Ալեքսանդր VII պապի օրոք, 1662 թվականին կանգնեցվել է եկեղեցու երկրորդ հարկը։ Զանգակատունը Մարտինո Լոնգիի աշխատանքն է (1580 թ.)։
Բարձր բեմի վրա տեղադրված Աստվածամոր սրբապատկերը եկեղեցու քիչ կտավներից մեկն է, որը վերագրվում է Լորենցո Բերնինիին։ Աբսիդի ամպհովանին պատրաստված է ալեբաստրից և լաջվարդից։ Ինչպես հիշատակվում է Կոզիմո Ֆանաչելիի կողմից արված ցայտատախտակի վրա, առաջին պեղումներն այստեղ անցկացվել են այդ ժամանակաշրջանում։
19-րդ դարում Ժոզեֆ և Լյուսեն Բոնապարտների ընտանիքները թաղվել են այստեղ (18-րդ դարում)։

Նավի աջ կողմի առաջին կտավը Ջիաչինտո Բրանդիի «Սուրբ Անդրեի նահատակությունն» է, իսկ երկրորդը՝ Ջուզեպպե, Նիկոլա և Բիաջիո սրբերի կտավն է, որի հեղինակն է Ջուզեպպե Գեցին։ Աբսիդի ձախակողմյան կապելլայում պատկերված են Տիրամայրը մանուկի հետ (հեղինակ՝ Ջիովաննի Օդացցի)։ Աջակողմյան նավի օվալաձև վեց կտավներից երկուսը Պ․ դե Պիետրիի և Ագոստինո Մասուկկիի աշխատանքներից են։ Ձախակողմյան նավում 5 օվալաձև կտավների հեղինակներն են Պ․ դե Պիետրի Մասուկկիին և Ջիովան Դոմենիկո Պիաստրինին։
Սանտա Մարիա ին Վիա Լատա եկեղեցին տիտղոսակիր եկեղեցի է։ 1991 թվականի հունիսի 28-ից եկեղեցու կարդինալ-քահանան Էդուարդ Իդրիս Կասսիդին է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վատիկան
Ուիլյամ Թըրներ (այլ կիրառումներ)

**Ուիլյամ Թըրներ**, կարող է վերաբերել՝
* Ուիլյամ Թըրներ - անգլիացի նկարիչ, ռոմանտիկական բնանկարի վարպետ, ջրանկարիչ և փորագրիչ
* Ուիլյամ Թըրներ - ռեժիսոր Մայք Լիի 2014 թվականին նկարահանված անգլիական ֆիլմ
Ուիլյամսոն շրջան (այլ կիրառումներ)

**Ուիլյամսոն շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Ուիլյամսոն շրջան - ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը
* Ուիլյամսոն շրջան - ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը
Ուինստոն շրջան (այլ կիրառումներ)

**Ուինստոն շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* **Ուինստոն շրջան** - ԱՄՆ Ալաբամա նահանգի շրջաններից մեկը
* Ուինստոն շրջան - ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը
Consejo Mundial de Lucha Libre

**«Consejo Mundial de Lucha Libre»** (**CMLL**, նախկին անվանումներ՝ *Empresa Mexicana de la Lucha Libre*, *NWA-EMLL*), պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի (ռեստլինգ) լուչա լիվրե ենթատեսակի մեքսիկական կազմակերպություն, պրոմոշեն։

Հիմնադրվել է 1933 թվականին՝ հանդիսանալով մինչ օրս գոյություն ունեցող ամենահին ռեստլինգ կազմակերպությունը։ Հայտնի է ստեղծագործական պահպանողությամբ և մարզիկների կերպարային դրսևորումների ավանդականությամբ։ Բացի մի քանի տեսակի ոչ ավանդական մարտատեսակներից, ինչպիսիք են վանդակային կամ առանց որակազրկումների մարտերը, կազմակերպությունը զերծ է մնում հարդքոր ռեստլինգի ցուցադրումից։

Կազմակերպության տարբեր քաշային կարգերում ներկայումս գործում են թվով 12 աշխարհի չեմպիոնական տիտղոսներ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Լուչա ացտեկա  

Կատեգորիա:Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի կազմակերպություններ Մեքսիկայում
Կատեգորիա:1933 հիմնադրված ընկերություններ
Ամփոփում

**Ամփոփում** (, *ապլոս*, պարզ, մաքուր, , *բառ, խոսք*), լեզվաբանության մեջ բառի կազմի մեջ եղած որևէ հնչյունական տարրի, միանման հնչյունախմբերի կամ վանկերի միացում, վերացում, որով բառի հնչյունական կազմը համառոտվում է։ Որոշ լեզվաբաններ սա անվանում են նաև *վանկային տարնմանում*, երբ իբրև տարնմանման արդյունք տեղի է ունենում նույնանման վանկային տարրերից մեկի անկում։ Հայերենում ամփոփման օրինակներ են՝ *տավարարած* > *տավարած*, *հասարակակարգ* > *հասարակարգ*, *աշխարհահայացք* > *աշխարհայացք*, նաև՝ *գեւղ* > *գեղ*, *հրեայ* > *հրէի* բառերում կատարված հնչյունափոխական դեպքերը։

Երևույթը առաջին անգամ նկարագրել է ամերիկացի լեզվաբան՝ Մորիս Բլումֆիլդը՝ 20-րդ դարում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Կատեգորիա:Ստուգաբանություն
Այախոսություն

**Այախոսություն** (), անշեշտ վանկում o-ի փոխարեն a-ին մոտ արտասանելը, որը հատուկ է ռուս և բելառուս գրական լեզուներին, հարավ-ռուսական ու մասամբ կենտրոնական-ռուսական խոսվածքներին և բոլոր բելառուսերենի բարբառներին. ոչ կանոնավոր ձևով հանդիպում է նաև ուկրաիներենի բարբառներում։ Բուլղարերենում այախոսություն կա ռոդոպյան խոսվածքներում, ընդ որում Տիխոմիր և Տրիգրադ գյուղերի խոսվածքում այախոսվում են ինչպես շեշտավոր, այնպես էլ անշեշտ վանկերը։

Այախոսությունը բնորոշ է նաև սլովեներենին։

## Այախոսության տեսակներ
Ռուսերենում այախոսությունը հասկանում են ինչպես լայն իմաստով՝ վերին բարձրացման ձայնավոր հնչյունների նմանությունը անշեշտ վանկերում, նեղ իմաստով՝ բաղաձայններից հետո անշեշտ դիրքով ձայնավորների չտարբերակմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* *Георгиев В. И.*&nbsp;Русское аканье и его отношение к системе фонем праславянского языка &nbsp;// Вопросы языкознания.&nbsp;— М.: Изд-во АН СССР, 1963.&nbsp;— № 2.&nbsp;— С. 20-30.
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուսերեն
Ցեն Լյանսուն

**Ցեն Լյանսուն** ( ), չինացի տնտեսագետ, դերասան, Չինական ժողովրդական հանրապետության դրոշի դիզայներ։ Ծնունդով  Չժեցզյանի նահանգի Ժույյան քաղաքից։

## Համառոտ կենսագրություն՝
1936 թվականին ընդունվել է Ազգային կենտրոնական համալսարանի (1949 թվականին վերանվանվել է Ազգային Նանկինյան համալսարան) տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ 1937-1945 թվականների ճապոնա-չինական երկրորդ պատերազմի ժամանակ նա մասնակցել է ճապոնական զորքերի դեմ առճակատմանը։ Եղել է նաև Ժողովրդական քաղաքական խորհրդատվական խորհրդի մշտական հանձնաժողովի անդամ Շանհայում։

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը ''s9.com'' կայքում  

Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Չինացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Դրոշ ստեղծողներ
Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կապուայի ամրոց

**Կապուայի ամրոց** (), ամրոց Իտալիայի Նեապոլ քաղաքում։ Անվանումն ստացել է դեպի Կապուա քաղաք տանող ճանապարհի քաղաքային պատերի մոտ գտնվելու համար։

## Պատմություն
Ամրոցը գտնվում է Նեապոլի պատմական Տրիբունալի փողոցի (Via dei Tribunali) հարավարևմտյան եզրին, որտեղ մինչև վերջին տարիներին գտնվում էր Նեապոլի արդարադատության կենտրոնը, որն այժմ տեղափոխվել է նոր Centro Direzionale քաղաքային կենտրոն։

12-րդ դարում ամրոցը կառուցել է Նեապոլի թագավորության առաջին միապետ Ռոժեր II-ի որդին՝ Ուիլյամ I-ը։ Այն ընդարձակվել է  Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆենի օրոք՝ դառնալով թագավորական պալատներից մեկը։ 1432 թվականի օգոստոսի 19-ին Ջովաննի Կարաչչոլոն Կապուայի ամրոցի իր սենյակում ծառայության ժամանակ դանակահարվել է չորս ասպետների կողմից։

16-րդ դարում Իսպանիայի փոխարքա Պեդրո Ալվարես դե Տոլեդոյի օրոք քաղաքի բոլոր իրավական գրասենյակներն ու գերատեսչությունները համախմբված էին այս կառույցում, և այն դարձավ արդարադատության կենտրոն՝ հայտնի որպես «Vicaria», որի նկուղներն օգտագործվում էին որպես բանտ։ Ամրոցի մուտքի վերևում դեռևս տեսանելի է 1535 թվականին Նեապոլ այցելած Կառլոս V կայսեր զինանշանը։

Վերջին վերականգնողական աշխատանքներն ամրոցում իրականացվել են 1860 թվականին՝ պահպանելով նրա նախնական տեսքը։ Փոխանորդության սյունը () մի պարզ սյուն էր, որ գտնվում էր մուտքի մոտ. այն օգտագործվել է պարտապաններին ստորացնելու և պատժելու համար։ Կառույցի ետևի կողմում՝ դեպի Էնրիկո դե Նիկոլա հրապարակ նայող հատվածում է գտնվում Նեապոլի Fontana del Formiello պատմական շատրվանը:։

## Պատկերասրահ

Tavola Strozzi - Napoli.jpg
Ascanio Luciani, Gran Corte della Vicaria - Castel Capuano.jpg
Castel Capuano.jpg


## Գրականություն
* Gennaro Ruggiero, I castelli di Napoli, Newton Compton editori, Roma, 1995. ISBN 88-7983-760-5.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:12-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալիայի ամրոցներ
Էթյեն Մահչուփյան

**Էթյեն Մահչուփյան** (, ), հայկական ծագմամբ թուրք լրագրող և գրող։ 2007- 2010 թվականներին եղել է հայալեզու Ակօս թերթի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։ Էթյեն Մահչուփյանը թղթակցել է նաև թուրքական *[[Sabah]]* («Առավոտ») և *[[Yeni Şafak]]* («Նոր լուսաբաց») օրաթերթերին։

## Կենսագրություն
Էթյեն Մահչուփյանը ծնվել է 1950 թվականին Ստամբուլում։ Սովորել է Ռոբերտ քոլեջում։ Այնուհետև շարունակել է ուսումը Ստամբուլի Բոսֆորի համալսարանում՝ ստանալով քիմիական ինժեների բակալավրի աստիճան։ Այնուհետև Մահչուփյանը սովորել է Անկարայի համալսարանի քաղաքագիտության դպրոցում՝ ստանալով միջազգային տնտեսության գծով մագիստրոսի կոչում։ Մահչուփյանը սովորել է նաև բիզնես մենեջմենթ։ Դեռ դպրոցական տարիքում Էթյենը սովորել է խոսել հայերեն։

2014 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է Թուրքիայի այն ժամանակվա վարչապես Ահմեդ Դավութօղլուի գլխավոր խորհրդական

2015 թվականի ապրիլին Մահչուփյանը ազատվեց զբաղեցրած պաշտոնից։ Ազատման մասին հայտարարությունը եկավ հաջորդ օրը, երբ նա բացահայտ խոսեց Հայոց ցեղասպանության անժխտելիության մասին։ Այնուամենայնիվ նա նշեց, որ ինքը աշխատանքից ազատվել էր դեռ մարտի 9-ին, երբ լրացել էր նրա 65 տարեկանը, և շարունակում է անել որոշակի աշխատանքներ, որոնց համար չի վարձատրվում։

## Անձնական կյանք
Մահչուփյանը ծնվել է թուրքահայ ընտանիքում, ովքեր կաթոլիկներ էին։ Նրա ազգանունը առաջացել է իր մեծ պապի մականունից՝ «Մահչուփ», որը թուրքերենից թարգմանած նշանակում է ամաչկոտ, շփոթված կամ զուսպ։

## Աշխատություններ
**Bir Zamanlar Ermeniler Vardı* (2008)
**Batı'yı Anlamak* (2008)
**Türkiye'yi Anlamak* (2008)
**Liberallik Demokratlık Tartışması* (2008)
**Bir Demokratın Gündemi* (2007)
**Bir Zümre, Bir Parti – Türkiye'de Ordu* (2004)
**İkinci Tanzimat* (2003)
**Batı'dan Doğu'ya, Dünden Bugüne Zihniyet Yapıları ve Değişim* (2000)
**Radikal Yazılar 4 – Büyük Travmanın Eşiğinde* (2000)
**Radikal Yazılar 3 – Yönetemeyen Cumhuriyet* (2000)
**Radikal Yazılar 2* (2000)
**Radikal Yazılar 1* (1998)
**Türkiye'de Merkeziyetçilik: Devlet ve Din* (1998)
**İdeolojiler ve Modernite* (1997)
**Osmanlı'dan Postmoderniteye* (1996)
**Beyin Fırtınası – Demokrasi, Batılılaşma, Laiklik, Devlet, Yeni Dünya Düzeni*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռոբերտ քոլեջի շրջանավարտներ
Օճառե պղպջակներ (նկար)

**«Օճառե պղպջակներ»** (), անգլիացի նկարիչ և պրեռաֆայելիտների կարկառուն ներկայացուցիչ Ջոն Էվերեթ Միլլեի վրձնին պատկանող նկար։ Այս ստեղծագործությունը նկարիչը ստեղծել է 1886 թվականին։ Մեծ Բրիտանիայում այս նկարը մեծ ճանաչում գտավ, քանի որ երկար տարիներ անընդմեջ օգտագործվում էր «Pears Transparent Soap» օճառի գովազդման համար և ցայսօր էլ ասոցացվում է այդ ապրանքատեսակի հետ։ Այս երևույթը բավականին երկար վեճերի առիթ հանդիսացավ. վիճարկում էին, թե կարելի՞ է արվեստը և գովազդը համատեղել միմյանց հետ։ «Օճառե պղպջակներ» կտավը երեխաների պատկերով բազմաթիվ նկարներից մեկն է, որը մեծ ճանաչում ու հեղինակություն բերեց Միլլեին ստեղծագործական ուշ շրջանում։ Նկարն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Լիվերպուլի Լեդի Լևեր պատկերասրահում։

## Ստեղծման պատմություն
Նկարի ստեղծման ժամանակ այն ուղղակի կոչվում էր «Երեխայի աշխարհը» (): Հենց այս անվանումով էլ այն առաջին անգամ ցուցադրվեց հասարակության համար 1886 թվականին Գրոսվենոր պատկերասրահում։ Հետո նկարը գնեց Ուիլյամ Ինգրեմը, ով «The Illustrated London News» ամսագրի սեփականատերն էր։ Այդ ամսագրում նկարը տեսնում է «A&F Pears» օճառի արտադրությամբ զբաղվող հիմնարկության ղեկավարը և որոշում է ձեռք բերել կտավը։ Նկարի համար վճարում է 2200 ֆունտ ստեռլինգ։ Ընկերությանն անհրաժեշտ էր նկարի հեղինակի թույատրությունը, որպեսզի նկարը ենթարկեն որոշակի փոփոխությունների և ավելացնեն «Pears» հիմնարկության լոգոտիպը՝ գովազդի համար։ 1887 թվականին «Pears»-ը ամբողջությամբ գնեց հեղինակային իրավունքները և սկսեց այն գովազդել իր օճառների համար։ Դրա պատճառ Ջոն Միլլեն ենթարկվեց գրաքննադատության բանաստեղծուհի Մարիա Կորելիի կողմից։ Վերջինս իր  «Սատանայի ողբը» վեպում նկարչին քննադատեց, որպես սեփական տաղանդի դեմ դավաճանած անձնավորություն..

Պատասխան նամակում Ջոն Էվերետտ Միլլեն մեկնաբանել է, որ հեղինակային իրավունքները վաճառել է օճառի ընկերությանը և ոչ մի պատասխանատվություն չի կրում նկարի փոփոխման գործում։ Միլլեի որդին հայտարարեց, որ փորձել է խոչընդոտել գովազդի հրապարակմանը, սակայն, ոչ մի իրավական թույլտվություն չի ունեցել։ Կորելիի գրքի երկրորդ վերահրատարակման մեջ հեղինակը հրաժարվեց իր բառերից, որոնք քննադատում էին Ջոն Էվերետտ Միլլեին։ Իսկ գովազդը այնպիսի ճանաչում ձեռք բերեց, որ Ուիլյամ Ջեյմսը, ով դարձավ Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ռազմածովային նավատորմի ծովակալ, ցկյանս հայտնի դարձավ «Bubbles» անվանումով, որը հայերեն նշանակում է «պղպջակներ»։

## Նկարագիր
Նկարում պատկերված է նկարչի թոռնիկը՝ Ուիլյամ Միլբուրն Ջեյմսը՝ հագնված Ֆրենսիս Էլիզա Բարնեթի գրչին պատկանող «Փոքրիկ լորդ Ֆաունթլերոյ» (1886) վեպի գլխավոր հերոսի ոճով. երեխան օճառե պղպջակներ է բաց թողնում և հետևում է դրանց։ Մանուկը նստած է քարին։ Ոտքերը խաչաձև դրված են միմյանց։ Քարի ձախ կողմին ջարդված կավե անոթ է գտնվում։ Երեխան ձեռքերում պահել է տարա, որի մեջ օճառաջուրն է։ Իսկ աջ ձեռքում պղպջակ փչելու հարմարանքն է։ Երեխան ակնդետ նայում է վերև բարձրացած պղպջակին՝ տագնապով հետևելով, թե երբ է այն պայթելու։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Bubbles'' թանգարանի պաշտոնական կայքում։

Կատեգորիա:1886 նկարներ
Կատեգորիա:Լեդի Լևեր պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի արվեստ
Կատեգորիա:Ջոն Էվերեթ Միլլեի նկարներ
Պիետրո Պենսա

**Պիետրո Պենսա** (, ), իտալացի ինժեներ, պատմաբան։ Էզինո Լարիոյի քաղաքապետ (1956-1975), Վալսասինա, Վալվարոնե, Էզինոյի հովտի (Val d'Esino) և Ռիվիերա լեռնային համայնքների նախագահը։

Գիտական աշխատանքներ է կատարել Կոմո լճի շրջակայքի Վալսասինա, Լեքո և Էզինո Լարիո բնակավայրերի պատմության, մշակույթի և շրջակա միջավայրի մասին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1906 թվականին Ջուզեպպե Պենսայի և Ռիտա Ֆոնտանայի ընտանիքում։ Մեծացել է Միլանում, արձակուրդներն անցել են Էզինո Լարիոյում և Ստորին Էզինոյում։ Ավարտել է Միլանի պոլիտեխնիկական համալսարանի էլեկտրաէներգետիկայի բաժինը, միաժամանակ անցել է զինվորական ծառայություն։ 1923 թվականին հանդիպել է Յոլանդա Սերպելիին, ում հետ ամուսնացել է 1932 թվականին։ Նրանք ունեցել են 4 երեխա՝ ինժեներ, ձեռներեց Ջիովանիմարիան (1934-2006), սրտաբան-վիրաբույժ Պիեռմարիան (1938), ինժեներ, ձեռներեց Կառլո Մարիան (1940) և մաթեմատիկայի ուսուցիչ Ալբրիցիա Մարիան (1943)։

## Հիշատակ
* Էզինո Լարիոյի քաղաքապետարանի հրապարակը կոչվում է Պիետրո Պենսայի անունով։ 
* Էզինո Լարիոյի նախակրթարանը կոչվում է Պիետրո Պենսայի անունով։

Plaque Pietro Pensa place.jpg
Plaque Pietro Pensa école.jpg


## Գրականություն
* , 2007. .
* Eugenio Pesci, *Grigne for ever* () in "Alp", n. 247, 11/2007, pp.&nbsp;54–61.
* Carlo Maria Pensa, *[http://pietro.pensa.it/Pietro_Pensa_raccontato_dal_figlio_Carlo_Maria Pietro Pensa raccontato dal figlio Carlo Maria]* in Pietro Pensa in *L'adda, il nostro fiume*, volume III, edizioni cultura "il punto stampa", c-b-r-s. editrice Lecco, 1997, pp.&nbsp;9–15.
*  in "", n. 40, 25 October 1996.
*  in "", November 1996, p.&nbsp;7.
* , in Asfat, Anno II, n.4, December 1997.
*  in "Corriere della Provincia", 11/07/1988.
* , in Lecco 2000, Lecco gennaio 1998.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Վարենա-Էզինո-Պերլեդո կայարան

thumb|Տեսարան հարթակներից, 2012

**Վարենա-Էզինո-Պերլեդո կայարան** (), երկաթուղային կայարան Պերլեդոյում, Իտալիայի հյուսիսային Լոմբարդիա շրջանի Տիրանո-Լեքո երկաթգծի վրա։ Սպասարկում է նաև Էզինո Լարիո (12 կմ հեռավորության վրա) և Վարենա համայնքներին։

Կայարանը բացվել է 1892 թվականին։ Ի սկզբանե կոչվել է Վարենա կայարան, 1935 թվականին անվանափոխվել է Վարենա-Էզինո։
Ուղևորների շենքը դասական ոճի երկհարկանի կառույց է։ Կայանն ունի ուղևորների սպասարկման երկու ռելսուղի։ Նախկինում տարածքում եղել է բեռնափոխադրումների բակ, որի պահեստը դեռևս գոյություն ունի և օգտագործվում է որպես խանութ։

Կայանը ծառայել է տարածաշրջանային գնացքների համար՝ Կալոլցիոկորտե-Լեքո-Կոլիկո-Սոնդրիո ուղղություններ և RegioExpress գնացքներ՝ Միլան-Լեքո-Սոնդրիո-Տիրանո ուղղությունների համար։

## Ծառայություններ
Կայանն ունի՝
*24px|Sala di Attesa Մեկնումների տվյալներով մոնիտոր ունեցող սպասասրահ
*24px|Altoparlanti Գնացքների ժամանման հայտարարում
*24px|Parcheggio Ավտոմեքենաների և մոտոցիկլետների կայանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի երկաթուղային կայարաններ
Կատեգորիա:Երկաթուղային կայարաններ
Լայոշ Ֆյուր

**Լայոշ Ֆյուր** (, ), հունգարիացի քաղաքական գործիչ, Հունգարիայի պաշտպանության նախարար (1990—1994):

## Կենսագրություն

1954 թվականին ավարտել է Լայոշ Կոշուտի անվան համալսարանի պատմագիտական ֆակուլտետը։ 1956 թվականին դարձավ այդ համալսարանի պրոֆեսորի ասիստենտ։ 1956 թվականի դեպքերի ակտիվ մասնակից, Դեբրեցենում հեղափոխական պահանջների կազմակերպիչներից մեկը։ Խորհրդային զորքերի ներս մտցնելուց հետո ներկալվել է, հեռացվել աշխատանքից։ 1957 թվականին արտաքսվել է Ֆրանսիա, բայց մի քանի ամիս անց վերադարձել է։ 1958 թվականին գործազուրկ էր, ապա դարձել է գրադանավար, բեռնակիր և ուսուցիչ տարրական դպրոցում։

1963 թվականին հայտարարված համընդհանուր ներումից հետո.
* 1964—1978 թվականներին աշխատել է, որպես գիտաշխատող, պետ հունգարիական գյուղատնտեսական թանգարանում;
* 1971 թվական — պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա;
* 1980—1987 թվականներ — թանգարանի գիտական քարտուղար;
* 1983 թվական — պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա;
* 1984 թվական — փորձել է ընդունվել աշխատանքի Դեբրեցենի համալսարանում, սակայն ապարդյուն;
* 1988—1990 թվականներ — դասախոս;
* 1990—2000 թվականներ — Էտվեշ Լորանդի անվան համալսարանի պատմագիտական ֆակուլտետի դոցենտ։

1985 թվականին կրկին դարձել է հերձվածողների անդամ։ 1987 թվականին դարձավ Հունգարիայի դեմոկրատիական ֆորումի (ՀԴՖ) անդամ։ 1989 թվականին դարձավ ՀԴՖ նախագահ։ 1989—1996 թվականներին՝ Պրեզիդիումի անդամ, 1991 թվականին՝ փոխնախագահ, մինչև 1991 թվականը՝ ՀԴՖ կատարողական նախագահ էր։ 1994—1996 թվականներին դարձավ դրա նախագահը։

1990—1994 թվականներին եղել է Հունգարիայի պաշտպանության նախարար։ 1990 թվականին ընտրվել է Ազգային Ժողովում, 1996 թվականին հեռացավ ՀԴՖ-ից, դառնալ անկախ պատգամավոր։

2007 թվականին որոշեց հեռանալ քաղաքականությունից։
## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* http://mek.niif.hu/01900/01937/html/szerviz/kislex/biograf/fur.htm
* http://hvg.hu/itthon/20131022_Meghalt_Fur_Lajos

Կատեգորիա:Պաշտպանության նախարարներ
Կատեգորիա:Պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունգարացի պատմաբաններ
Էքին Մերթ Դայմազ

**Էքին Մերթ Դեյմազ** (, ), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասան և մոդել։ «Թուրքիայի լավագույն մոդել» մրցույթի ժամանակ զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը։ 2016 թվականի դրությամբ խաղացել է երեք հեռուստասերիալներում։ Հեռուստասերիալների ոլորտում առաջին խաղը եղել է «Նոթատետր» հեռուստասերիալում, որը վարկանիշի պատճառով շուտով փակվել է։ Հաջորդ տարի դերասանը սկսեց նկարահանվել «Ելակի բույրը» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով Վոլքան Մաժարօղլուի դերը։ Հեռուստասերիալը ցուցադրվել է թուրքական Star TV հեռուստաընկերության եթերում։ Նրա խաղընկերներն են եղել Յուսուֆ Չիմը և Դեմեթ Օզդեմիրը։ Հեռուստասերիալը եղել է 2015 թվականի ամառային եթերաշրջանի ամենադիտված հեռուստասերիալը։ Նկարահանվել է «Կյանքը հիանալի է, երբ սիրում ես» հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է FOX հեռուստաընկերության եթերում։ Սերիալում Էքինը մարմնավորում է Սավաշ Գյոչերի դերը։ Բացի դերասանական կարիերայից զբաղվում է նաև մոդելային գործով և դասախոսությամբ։ Հալիչի համալսարանում սովորում է քոուչինգ և ֆիթնես։

## Ֆիլմագրություն
* 2014  *[[Նոթատետր (հեռուստասերիալ)|Նոթատետր]]* – Էգեմեն Շանօղլու
* 2015  *[[Ելակի բույրը]]* – Վոլքան Մաժարօղլու
* 2016  Կյանքը հիանալի է, եթե սիրում ես – Սավաշ Գյոչեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք տղամարդ մոդելներ
Սինեմ Օզթյուրք

**Գյոզդե Սինեմ Օզթյուրք** (, ), թուրք դերասանուհի և հեռուստահաղորդավար։ Առավել հայտնի է դարձել նկարահանվելով Շյուքրանի դերում «Հանգիստ ճանապարհին» հեռուստասերիալում։ Դերասանուհուն մեծ ճանաչում է բերել Յասեմինի դերը, որը խաղացել է Վարձու սեր հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է Star TV-ի եթերում։ Նրա խաղընկերներն են եղել Բարըշ Արդուչը, Էլչին Սանգուն, Սալիհ Բադեմջին, Ներգիս Քումբասարը և այլն։

Ծնվել է 1985 թվականին Ստամբուլում։ Սինեմը մեծացել է Ադապազարում, մինչ նրա ընտանիքը կտեղափոխվեր Գերմանիա։ Ընդունվել է Գուտենբերգ գիմնազիան Վիսբադենում և սովորել մենեջմենթ Մայնցի համալսարանում։ Վերադառնալով Ստամբուլ՝ սկսել է զբաղվել դերասանական կարիերայով։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ
Կատեգորիա:Մայնցի համալսարանի շրջանավարտներ
Սալիհ Բադեմջի

**Սալիհ Բադեմջի** (, , Իզմիր, Թուրքիա), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասան։ Բորնովիայի անատոլիական վարժարանի սան է։ Սերդար Աքարի Բարում ֆիլմում և «Մնաս բարով Ռումելիա» հեռուստասերիալում մարմնավորել է գլխավոր դերերը։ Kanal D հեռուստաընկերության եթերում հեռարձակվող «Ձիթապտղի բլուր» հեռուստասերիալում մարմնավորել է Աքըն Քարաթայի դերը։ 2014 թվականին Kanal D հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվող Հեյ Ստամբուլ հեռուստասերիալում մարմնավորել է Ջեյհունի կերպարը։ 2015 թվականից մինևչ 2017 թվականը նկարահանվել է Վարձու սեր հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով Սինանի դերը, որը հեռարձակվել է Star TV-ի եթերում։ Հեռուստասերիալում նրա խաղընկերներն են Բարըշ Արդուչը, Էլչին Սանգուն, Սինեմ Օզթյուրքը, Ներգիս Քումբասարը և այլն։ 2015 թվականին ամուսնացել է դերասանուհի Իմեր Օզգյունի հետ։

## Թատերական դերեր
* Big Shoot : Քոֆի Քվահուլե - Tiyatrops - 2014-2015
* Tesir : Lucy Prebble - Սև սպիտակ և գունավոր - 2014-2015
* Ատամնաբույժն արևելյան ։ Հակոբ Պարոնյան - Ստամբուլի քաղաքային թատրոն - 2011
* Դեմքով կրակին։ Մարիուս ֆոն Մայենբուրգ - Սև սպիտակ և գունավոր - 2010
* Ժլատը։ Մոլիեր - Խաղերի քաղաք - 2009

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Սրբոց Վարդանանց եկեղեցի (Ախալցխա)

**Սրբոց Վարդանանց եկեղեցի** կամ **Սուրբ Նշան**, Վրաստանի Ախալցխա քաղաքի Մարդա թաղամասում, Սուրբ Նշան բլրի վրա, երբեմնի Զարեհնու Սուրբ Նշան եկեղեցու (հիշատակված 17-րդ դարում) տեղում։

## Պատմություն
Կառուցումը սկսվել է 1862 թվականի մարտին, Ախալցխայի առաջնորդական փոխանորդ Գրիգոր վարդապետ Սագինյանի նախաձեռնությամբ և մեծահարուստ մահտեսի Վարդան Վարդանյանցի հովանավորությամբ։ Օծումը և անվանակոչությունը տեղի են ունեցել 1863 թվականին, իսկ շինարարական աշխատանքները վերջնականապես ավարտվել են 1868 թվականին։

Եկեղեցին 3 մուտքերով, կենտրոնագմբեթ, ութանիստ մույթերով, արևմուտքից կից՝ եռահարկ, իսկ ճակտոնների գագաթներին՝ քառասյուն փոքր զանգակատներով կառույց է։ Ներսում կան երկու մույթեր, իսկ խորանի 2 կողմերում՝ մեկական ավանդատուն։ 1887 թվականին եկեղեցու բակում ամփոփվել է Ախալցխայի պատվավոր քաղաքացի, մեկենաս Վարդան Վարդանյանցի, ավելի ուշ՝ նաև նրա կնոջ աճյունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
վ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ախալցխայի վանքեր և եկեղեցիներ
Աշնանային տերևներ

«**Աշնանային տերևներ**» (), անգլիացի նկարիչ պրեռաֆայելիտ Ջոն Էվերետ Միլլեյի նկարը, որը ստեղծվել է 1856 թվականին և նույն տարում էլ ցուցադրվել է գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։

## Սյուժե
Աղջիկները հավաքում են աշնանային տերևները։ Նրանք երևի պատրաստվում են խարույկ վառել, ներքևի ձախ մասում արդեն երևում է ծուխը։ Նկարից երևում է, որ արդեն գիշեր է գալիս։

## Ստեղծման պատմություն
Նկարում պատկերված է Շոտլանդիայում գտնվող նկարչի տան բակը, վառելու նպատակով տերևները հավաքով աղջիկը Էլիսն է՝ նկարչի կնոջ քույրը (կինը՝ Էֆֆի Գրեյը, պատկերված է կենտրոնում) և նրանց ընկերուհիները։ Միլլեի խոսքերով, «նա երբեք չի ունեցել նման լսող մոդելներ։ Երբ անհրաժեշտություն կար նրանք նստում էին խոհանոցում, օգնելով մաքրել կարտոֆիլը կամ նայում էին դռանը, կամ էլ ժամերով լուռ նստում էին, առանց շարժման կրակին նայելով»։

Քննադատները նկատել են, որ նկարը ստեղծելու ժամանակ Միլլեն ոգեշնչվել է Ալֆրեդ Թեննիսոնի «Արքայադուստր» (, 1847) պոեմով։ Նրանք հատկապես ոգեշնչել է հետևյալ տողերը. 

Արդյունքում Միլլեն քննադատություն գրեց Ֆրեդերիկ Ջորջ Սթիվենսին. «Ես ցանկանում էի, որպեսզի նկարի հանդիսավորություն մարդկանց մեջ արթնացներ խորը կրոնական երկյուղածություն և ինձ թվում էր, որ վառվող տերևները ավելի էր համապատասխանում դրան»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mortality, Purity, and Religious Contemplation in Autumn Leaves

Կատեգորիա:1856 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Ջոն Էվերեթ Միլլեի նկարներ
Կատեգորիա:Մանչեստրի պատկերասրահի նկարներ
Ներգիս Քումբասար

**Ներգիս Քումբասար** (, ), թուրք դերասանուհի, մոդել, սցենարիստ և հեռուստահաղորդավար։ Նկարահանվել է Վարձու սեր հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով Ներիման Իփլիքչիի դերը։

## Կենսագրություն
Ներգիս Քումբասարը ծնվել է 1963 թվականի մայիսի 25-ին Անկարայում։ Նրա հայրը Աբեդին Քումբասարը, ով ծնվել է 1932 թվականին, եղել է կարդիոլոգիայի և ներքին հիվանդությունների անվանի բժիշկ։ Ներգիս Քումբասարը ունի նաև Դենիզ անունով փոքր եղբայր։ Ամուսնացած է եղել թուրք հաղորդավար Մեհմեդ Ալի Էրբիլի հետ, ումից ունի դուստր և որդի։

Հոր աշխատանքի պատճառով, Ներգիսը նախնական կրթությունը ստացել է Միացյալ Նահանգներում։ Ավարտել է Անկարայի Թեդ քոլեջի նորաձևության դպրոցը։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Գազիի համալսարանի տնտեսագիտության և վարչարարության ֆակուլտետում։ Կրթությունը կիսատ թողնելով՝ տեղափոխվել է Ստամբուլ և սկսել զբաղվել մոդելային գործով։ Սակայն տարիներ անց դերասանուհին CNN Türk-ին խոստովանել է, որ դա իր կյանքի ամենամեծ սխալներից մեկն էր։ Նկարահանվել է բազմաթիվ գովազդային հոլովակներում։ 1985 թվականին նկարահանվել է «Արտաքին իններորդ պալատ» հեռուստասերիալում։

2015 թվականից նկարահանվել է Վարձու սեր հեռուստասերիալում, որտեղ մարմնավորում էր Ներիման Իփլիքչիի դերը։ Նրա խաղընկերներն են եղել Բարըշ Արդուչը, Էլչին Սանգուն, Սալիհ Բադեմջին, Սինեմ Օզթյուրքը և այլն։

## Ֆիլմագրություն
;Կինո
* *Սիրել և մահանալ* (1989) - Այսուն
* *Ագահ հոգիներ* (2002) - Ռուստեմի զարմուհի
* *Նևա* (2013)

;Հեռուստատեսություն
* *Արտաքին իններորդ պալատ* (1985) - Նյուզհեթ
* *Ավաղ աղջիկը մեծացել է* (2000) - Բերնա
* *Ամբողջական պանսիոն* (2004) - Շերմին
* *Կոկետուհի* (2005) - Քևսեր
* *Սկսնակ վհուկներ* (2006) - Մելդա
* *Բոքոնիկ* (2009-11) - Սեմիհա
* *[[Վարձու սեր]]* (2015-17) -Ներիման Իփլիքչի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:TED Ankara College Foundation Schools-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք կին մոդելներ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ
Լինդսեյ Էլինգսոն

**Լինդսեյ Մերի Էլինգսոն** (), ամերիկացի նորաձևության մոդել։ Նա աշխատել է Շանելի, Dolce & Gabbana–ի, Պրոենզա Շուլերի, Վալենտինոյի, Դիորի և այլ համաշխարհային բրենդների համար։ Ինչպես նաև 2011 թվականից սկսած նա Victoria's Secret–ի Հրեշտակներից մեկն է։

## Վաղ տարիներ
Էլինգսոնը մեծացել է Մորենո–Վելլիում (Կալիֆոռնիա), որտեղ նա ավարտել է Քենյոն Սփրինգս ավագ դպրոցը և ստացել երեք մրցանակ Միացյալ Նահանգների Ազգային առաջնության ժամանակ՝ իր դպրոցական պարային խմբի հետ մեկտեղ։ Մինչ կբացահայտվեր որպես մոդել, նա հաճախել է Կալիֆոռնիայի համալսարան ((Սան Դիեգո)՝ սովորելու կենսաբանություն։

Փորձնական նկարահանումներից հետո մոդելային գործակալությունն ուղարկեց նրան Փարիզ, որտեղ նա հանդիպեց դիզայներ Ջոն Գալիանոյին, ով դարձրեց Էլինգսոնին հայտնի։

## Գործունեություն
Առաջին քայլերը շոուներում կատարել է 2005 թվականի գարուն/ամառ հավաքածուների ժամանակ։ Մասնակցել է հանրահայտ Շիաթզի Չեն, Բլումարին, Շանել, Քրիստիան Դիոր, Ջոն Գալիանո, Գուչի, Վալենտինո, Լակոստ, Victoria's Secret, Մարկ Ջեյքոբս, Օսկար դե լա Ռենտա, Զաք Պոզեն, Diane Von Furstenberg, Սոֆի Թեալե,Ջորջիո Արմանի և այլ բրենդների և դիզայներների նորաձևության շոուներին։ Գովազդել է Մոսկինո, DKNY, MAC, Dolce & Gabbana, Չարլզ Դեյվիդ, H&M և Թոմի Հիլֆիգեր ապրանքանիշները։ Աշխատել է և եղել է Clarins կոսմետիկայի դեմքը։

Հայտնվել է միջազգային ամսագրեր Vogue, Marie Claire, Elle, D Magazine, GQ և L'Officiel շապիկներին, ինչպես նաև հայտնվել Allure, Flair, V, i-D և այլ ամսագրերի էջերում։

Էլինգսոնի գործակցությունը *Victoria's Secret*–ի հետ սկսվեց 2009 թվականին, որից ի վեր նա մասնակցել է բրենդի բոլոր յոթ ցուցադրություններին։ Նա և Էմանուելա դե Պաուլան ընտրվեցին որպես մոդելներ գովազդելու «Մարմին Վիկտորիայից» ապրանքանիշները՝ Ալեսսանդրա Ամբրոսիոյի և Մարիսա Միլլերի հետ միասին։ Հայտնվել է 2010 թվականի «SWIM» կատալոգում։ Նա այժմ ոչ միայն բրենդի 12 սուպերմոդելներից մեկն է, այլ 2011–ից ի վեր նրա Հրեշտակը։ Էլինգսոնը «*VS Attractions *» օծանելիքի և «*Gorgeous*» կրծկալի գովազդային դեմքն է։

2015 թվականին նա հիմնադրեց շքեղ կոսմետիկայի ապրանքանիշ  Wander Beauty–ն, որտեղ այժմ աշխատում է որպես ստեղծագործական թիմի տնօրեն։

## Անձնական կյանքը
2013 թվականի նոյեմբերին, երեք տարվա ընկերությունից հետո Էլինգսոնը նշանվեց Ժան Քլեյթոնի հետ, ով բժշկական սարքավորումների վաճառող և նախկին ֆուտբոլիստ է։ Մեկ տարի հետո, 2014 թվականի Հուլիսի 12–ին Հարավային Կարոլինայում, նրանք ամուսնացան։ Զույգն այժմ բնակվում է Բրուքլինում (Նյու Յորք)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Ռոնալդ Մատառիտա

**Ռոնալդ Մատառիտա** (, հուլիսի 9, 1994, Ալաջուելա, Կոստա Ռիկա), պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս ամերիկյան «Նյու Յորք Սիթի»-ի և Կոստա Ռիկայի հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
2016 թվականի հունվարի 20-ին Ռոնալդ Մատառիտան պայմանագիր է կնքել ամերիկյան «Նյու Յորք Սիթի»-ի հետ։ Թիմի կազմում իր նորամուտը Ռոնալդը նշել է 2016 թվականի մարտի 20-ին՝ «Չիկագո Ֆայր» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում։

Թիմի կազմում իր առաջին գոլը Մատառիտան խփել է 2016 թվականի հունիսի 25-ին՝ «Սիթլ Սաունդերսի» դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Կոստա Ռիկայի հավաքականի կազմում Ռոնալդ Մատառիտան իր դեբյուտը նշել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ Բրազիլիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում։ Հավաքականի կազմում նա իր առաջին գոլը խփել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին՝ Պանամայի հավաքականի դեմ խաղում։

## Վիճակագրություն
### Միջազգային

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռոնալդ Մատառիտայի էջը soccerway.com կայքում

Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Հարսանեկան պալատ

**Հարսանեկան պալատ** (**Տոնական հանդիսությունների պալատ**, ), կառույց Թբիլիսի քաղաքում։

## Պատմություն
Շենքը կառուցվել է Թբիլիսիում 1980-1985 թվականներին ճարտարապետներ Վիկտոր Ջորբենաձեի և Վաժա Օրբելաձեի նախագծմամբ՝ տոնական հանդիսություններ անցկացնելու նպատակով։

Վրաստանի՝ ԽՍՀՄ կազմից դուրս գալուց հետո կառույցը պահանջարկ չուներ և մի քանի տարի լքված վիճակում էր գտնվում։

2002 թվականին, երբ այն գնեց գործարար Բադրի Պատարկացիշվիլին, շենքը դարձավ բնակելի և ստացավ նաև «Արկադիա» անունը՝ տիրոջ պատվին։ 2008 թվականին, երբ մահացավ Պատարկացիշվիլին, նրան թաղեցին պալատի այգում։

## Ճարտարապետություն
Հարսանեկան պալատի ճարտարապետական լուծումը հաճախ են համեմատում եկեղեցական ճարտարապետության հետ։ Օրինակ՝ «Citizen K» ամսագրի գլխավոր խմբագիր Ֆրեդերիկ Շոբենն ասել է․

Փորձագետները նշում են Ջորբենաձեի և Օրբելաձեի ոճական լուծումների նմանությունը լը Կորբյուզիեի և Նիմեյերի մոդեռնիստական եկեղեցիների ճարտարապետությանը։

Նշվում է նաև, որ պալատը կառուցելիս կիրառվել է նաև բիոնիկական ճարտարապետության լուծումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետություն
Պետական աթեիզմ

մինի|Խորհրդային հակաքրիստոնեական պաստառ (''«քրիստոնեության հաղթանակ»'')
մինի|Հակակրոնական պաստառ (վերևի աջ անկյունում գրված է․ ''«Կրոնի դեմ պայքարը սոցիալիզմի համար պայքար է»'')
**Պետական աթեիզմ**, հակակղերականության պաշտոնական քաղաքականությունը։ Անցյալում պաշտոնապես ամրագրված էր Խորհրդային Միությունում և մարքսիզմ-լենինիզմը որպես պետական գաղափարախոսություն հռչակած այլ երկրներում։ Այդ երկրներում պետական աթեիզմը ենթադրում էր կրոնական կառույցների գույքի սեփականազրկում, հակակրոնական տեղեկատվության տարածություն և կրթական համակարգում հակակրոնական նյութերի պաշտոնական տարածում։ Հակակղերականության պաշտոնական քաղաքականությունը ներդրած կառավարություննը դեմ են հանդիսանում կրոնական ինստիտուցիոնալ իշխանության դեմ հասարակական և քաղաքական կյանքի բոլոր ոլորտներում, այդ թվում նաև դեմ են քաղաքացիների ամենօրյա կյանքում կրոնի մասնակցությանը։

Այսօր աշխարհիկ բազմաթիվ երկրներ կիրառում են Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը խղճի ազատության ապահովման համար։

Պետական աթեիզմը պաշտոնապես ամրագրած երկիրը հաճախակի անվանում են *«աթեիստական պետություն»*։ Աշխարհի առաջին պետությունը, որտեղ աթեիստական քարոզչության իրավունքը ամրագրվել է Սահմանադրությամբ, դարձել Խորհրդային Միությունը։ Աթեիստական պետություններ են եղել նաև սոցիալիստական այլ երկրները։ Ալբանիայի ժողովրդական սոցիալիստական հանրապետությունը Էնվեր Խոջայի ղեկավարության օրոք հռչակել է իրեն աշխարհի առաջին աթեիստական պետություն և ընդհանրապես արգելել է որևէ կրոնի պրակտիկա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աթեիզմ
Կատեգորիա:Կրոն և կառավարություն
Կատեգորիա:Կրոն և քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կրոնական խտրականություն
Կատեգորիա:Կրոնական հետապնդում
Կատեգորիա:Հետապնդումներ աթեիստների կողմից
Ագրիպինա Հռոմեացի

**Ագրիպինա Հռոմեացի** (, ), վաղ քրիստոնեական նահատակ։ Հիշատակի օրը ուղղափառ եկեղեցիներում նշվում է հունիսի 23-ին (հուլիսի 6)։ Սիցիլիական Մինեո քաղաքի հովանավորն է։

## Կենսագրություն
Ագրեպինան ծնվել և ապրել է Հռոմում, մանկությունից դաստիարակվել է քրիստոնեական հավատքով։ Ինքնակամ ընթարկվել է տանջանքների, իրեն խոստովանելով որպես քրիստոնյա.

Համաձայն նրա մասին հայտնի կենսագրական տվյալներից, նա գլխատվել է, Վալերիան կայսրի գլխավորությամբ։

Ագրեպինայի մարմինը թաղվել է Հռոմում։ Բայց 4-րդ դարի սկզբին սրբեր Վասսան, Պավլան և Ագաֆոնիկան նրա մասունքները տեղափոխեցեին սիցիլիական Մինեո քաղաք, որտեղ դա համարվում էր հրաշագործությունների աղբյուր։ 11-րդ դարի սկզբին նրա մասունքները տեղափոխեցին Կոստանդնուպոլիս։

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Ռոզի Անուշ Սվազլյան

**Ռոզի Անուշ Ժիրայրի Սվազլյան** (), ամերիկահայ օպերային երգչուհի, սոպրանո։

## Կենսագրություն
Ռոզի Անուշ Սվազլյանը ծնվել է  1984 թվականի ապրիլ 24-ին Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում։ Հինգ տարեկանից Ռոզի Անուշը սովորել է նոտաները և նվագել ջութակ։ Երաժշտության մեջ նրա անմիջապես ղեկավարը եղել է հայրը՝ պարոն ժիրայրը (Ժերարդ), որը 1960-1970-ական թվականներին աշխատել է Երևանի օպերային թատրոնի նվագախմբում՝ որպես ջութակահար։ Երաժշտի  կայացման գործում մեծ դեր են ունեցել  նաև Անուշի մայրն ու մորաքույրը՝ Մարի Աբուսեֆյանը։ Անուշը սովորել է Միլանի կոնսերվատորիայում՝  որտեղ էլ 2009 թվականին ստացել է մագիստրոսի աստիճան և մասնակցել «Լա Սկալա»-ի ակադեմիայի ծրագրին։ Նրա ուսուցիչներն են եղել  մանկավարժներ Ջանի Մաստինոն, Ադալբերտո Տոնինին, Վինչենցո Մանոն, Մագդա Օլիվերոն և Պաոլո Կավանելին։ Այստեղ նա յուրացրել է երգեցողության բելկանտո ոճը, երգացանկը համալրել իտալական, ֆրանսիական ու գերմանական օպերային արիաներով։ 2010 թվականին նա Երևանում ելույթ է ունեցել Պլասիդո Դոմինգոյի հետ։ Պլասիդո Դոմինգոն այդ ելույթից հետո ընտրել էր Ռոզի Անուշին մասնակցելու 2011 թվականին  Մոսկվայում կայացած  համաշխարհային օպերային «Օպերալիա» մրցույթին։
2013 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ռոզի Անուշը Երևանում Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում կատարել է Անուշի դերը Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայում։

## Հարյուրամյակին ընդառաջ

## Երգերը  օպերային ներկայացումներում
*The Beggar's Opera, (Jenny Diver and Lady Di) K. Weil
*The Little Sweep (Rose) B. Britten
*La Boheme (Musetta) G. Puccini
*Il Signor Bruschino (Marianna) G. Rossini
*L'elisir d'amore (Adina) G. Donizeti, Le Nozze di Figaro (Contessa)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պլասիդո Դոմինգոյի և Ռոզի Անուշ Սվազլյանի կատարումը Երևանում, 2010թՅուԹուբում
*ANOUSH SVAZLIAN

## Աղբյուրներ
*http://www.musicofarmenia.com/rosyanoush 
*http://celebiography.com/rosy-anoush.html

Կատեգորիա:Ամերիկահայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ
Դմիտրի Մոնատիկ

**Դմիտրի Սերգեյի Մոնատիկ** (; , ավելի հայտնի է **Մոնատիկ** անունով ( կամ ), ), ուկրաինացի երգիչ, պարող, երգերի հեղինակ, կոմպոզիտոր, «X Ֆակտոր», «Պարում են բոլորը» և «Աստղային ռինգ» շոուների մասնակից։

## Կենսագրություն
Դմիտրի Մոնատիկը ծնվել է 1986 թվականի ապրիլի 1-ին Լուցկում։ Պատանի տարիքից զբաղվել է բրեյք դանսով։ 2003 թվականին ընդունվել է  Կառավարման միջտարածաշրջանային ակադեմիայի իրավաբանության ֆակուլտետը։

2008 թվականին մասնակցել է ուկրաինական «Фабрика зірок — 2» («Աստղագործարան 2») հեռուստածրագրի լսումներին։ Չնայած Դմիտրի Մոնատիկը չանցավ քասթինգը, բայց պրոդյուսեր Նատալյա Մոգիլևսկայան հրավիրեց նրան իր բալետի խումբ։ Երեք ամիս անց «Фабрика зірок» պարուսույցը նրան հրավիրեց աշխատելու որպես ադմինիստրատոր։ 2009 թվականին Նիկոլայ Բոյչենկոյի հետ ստեղծեց «Monatique» երաժշտական խումբը և հանդես էին գալիս ակումբներում։

2010 թվականին մասնակցել է «Պարում են բոլորը» հեռուստաշոուի 3-րդ մրցաշրջանին և «X-Фактор» մրցույթի առաջին մրցաշրջանին։ 2011 թվականին Դմիտրի Մոնատիկը Նիկոլայ Բոյչենկոյի և «D’Arts» բալետի հետ թողարկեց «ТайУлетаю» դեբյուտային տեսահոլովակը՝ նկարահանված բջջային հեռախոսով։ Ապա սկսեց գրել երգեր հայտնի կատարողների համար, ինչպիսիք են Սվետլանա Լոբոդան, Աննա Սեդոկովան, Եվա Բուշմինան, Ալիսա Գրոսուն, Դիմա Բիլանը, Սերյոգան։

2016 թվականին դարձել է ուկրաինական «Մանուկների ձայնը» ծրագրի մարզիչ։ Առաջադրվել է «Տարվա լավագույն երգիչ» անվանանակարգում և հաղթել է։ Այդ անվանակարգում առաջադրված էին Մաքս Բարսկիխը, Իվան Դորնը և Մոնատիկը։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։ Նախընտրում է չհայտարարել իր ընտանիքի մասին։

## Արվեստ
### «Саундтрек сегодняшнЕГО дня (С. С. Д.)» ալբոմ (2013)
# «Intro»
# «Ծուխ» ()
# «ТайУлетаю»
# «Կարևոր» ()
# «Саундтрек сегодняшнЕГО дня (С. С. Д.)»
# «Օդ» ()
# «Ների՛ր» ()
# «Ժպտալով» ()
# «Լավագույն լույսի տակ» ()
# «Դաժան» ()
# «ТерроризирУ. Е.т»
# «Ներիր» (GreenLeto & Sam Radeo Remix) [Extended Version] ()
# «Կարևոր» (live acustic version) (feat. Open Kids) ()

### «Հնչում է» ալբոմ (2016)
# Իմաստուն ծառեր ()
# Պտտել ()
# Լռություն (Աննա Սեդոկովա & MONATIK) ()
# Երաժշտական պարային թերապիա ()
# Մինչ դու պարահրապարակում ես ()
# Թաց (MONATIK & Quest Pistols Show) ()
# Ուղի ()
# УВЛИУВТ ()
# Մեզնից յուրաքանչյուրը ()
# Եվս մեկը ()
# Շողում ենք ()
# Հիմա ()
# Ահա մեր ժամանակը ()
# Տոնական ()
# Դու ()
# Հավերժություն ()

### Սինգլներ
* «ТайУлетаю» (2011)
* «Օդ» () (2012)
* «ТерроризирУ. Е.т» (2012)
* «Կարևոր» () (2012)
* «Ներիր» ()(2013)
* «Клавіші» (ft. KOVALERO) (2013)
* «Саундтрек сегодняшнЕГО дня» (2013)
* «Ծուխ» () (2013)
* «Ժպտալով» () (2013)
* «Լավագույն լույսի տակ» () (2014)
* «Може, вже досить» (2014)
* «Հիմա» ()(2014)
* «Լռություն» (ft.Աննա Սեդոկովա) () (2015)
* «Թաց» (ft. Quest Pistols Show) () (2015)
* «Տոնական» () (2015)
* «Իմ թանկ ընկեր» («По ту сторону» ֆիլմի սաունթրեք) ()(2016)
* «Երազ» () (ft.L’One) (2016)

## Տեսահոլովակներ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* soundcloud
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի պարողներ
Արեգակնային համակարգության մոդել

**Արեգակնային համակարգության մոդել** (), Արեգակնային երկրակենտրոն համակարգության մոդելը պատկերող դրվագված թիթեղ, որի ստորին մասի կենտրոնում պատկերված է Երկիր մոլորակը (խաչաձև հիմքով և կիսաբոլորակ սայրով սակրի տեսքով)։ Թվագրվում է մ.թ.ա. 12-11-րդ դարերին։ Այն շրջապատված է ջրի և մթնոլորտի շերտերը նշող երկու օղակներով։ Գլխավերևի սկավառակը խորհրդանշում է Արեգակը։ Արեգակի և Երկրի միջև են գտնվում հինգ մոլորակները՝ Մերկուրին, Վեներան, Մարսը, Յուպիտերը, Սատուրնը և Լուսինը։

Հայտնաբերվել է Սևանի ավազանում (Լճաշեն), հայտնաբերողը Երվանդ Լալայանն է։ Արեգակնային համակարգության մոդելը պահպանվում է Հայաստանի պատմության թանգարանում։

## Պատմություն
Երկրակենտրոն համակարգի այսպիսի դասավորությունը հանդիպում է նաև հայկական միջնադարյան ձեռագրերում։ Արեգակնային համակարգության մոդելը կապված է Հայկական լեռնաշխարհում Բրոնզե դարում տարածված արևի պաշտամունքի հետ։ Բրոնզեդարյան Հայաստանի բնիկներն արևին պաշտել են որպես կենսահաստատ զորության՝ զարթոնքի, պտղաբերության և բոլոր բարիքները ստեղծող գերբնական ուժ և այն պատկերել են երկրաչափական մարմինների, տարբեր կենդանիների տեսքով։ Ավելի ուշ արևը ներկայացվել է նաև անտրոպոմորֆ կամ մարդկային կերպարանքով։

Հայկական լեռնաշխարհին բնորոշ է արևի կապը ճառագայթավոր անիվի հետ, ուստի անվաձև, բազմաթիվ ճառագայթներով սկավառակները հաճախ են հանդիպում Հայաստանի բրոնզեդարյան արվեստի հուշարձաններում։

Հեթանոսական պաշտամունքի մեկնաբանման օրինակներ ենք հանդիպում Եզնիկ Կողբացու մոտ.

## Կառուցվածք
Արեգակնային համակարգության մոդելի ստորին հատվածում համեմատաբար ավելի մեծ պատկերված է Երկիր մոլորակը, որը շրջապատված է երկու՝ ջրային և մթնոլորտային շերտերով։ Երկիր մոլորակից վեր պատկերված են յոթ լուսատուները։ Այս լուսատուներից ամենավերինը ունի ամենամեծ ճառագայթող սկավառակը և, ենթադրաբար, խորհրդանշում է Արեգակը։ Մյուս լուսատուներից Երկրին ամենամոտ գտնվողը, երևի թե Լուսինն է, քանի որ այդ շրջանում համարվում էր, որ Երկրին գտնվող ամենամոտ լուսատուն՝ Լուսինն է։ Մնացած հինգ լուսատուները՝ դրանք այն ժամանակ հայտնի հինգ մոլորակներն են։ Երկնային լուսատուների մեջ ներգծված են ցուլի կամ եզան գլուխներ։

Արեգակը, Լուսինն ու հինգ մոլորակները, Երկրի շուրջը բոլոր կողմերում չեն դասավորված, քանի որ Բրոնզե դարում մարդիկ պատկերացում չունեին լուսատուների շարժման մասին։ Արեգակնային համակարգության այս մոդելը ստեղծված է երկրակենտրոն համակարգի հիման վրա, նման դասավորությամբ պատկերներ են հանդիպում նաև հայկական ձեռագրերում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հասմիկ Իսրայելյան, Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Ե. 1973
* Հասմիկ Իսրայելյան, Արևի պաշտամունքի հետքերը բրոնզեդարյան Հայաստանում, Ե. 1969
* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010
* Levon Abrahamyan. The Killing of Hero's Adversary in the Armenian Epic, 160- 177 pp.,Aramazd, Volume VIII, Issues 1-2, 2013-2014.
* Levon Abrahamyan. Hero Chained in a Mountain: On the Semantic and Landscape Transformations of a Proto-Caucasian Myth, 208- 221 pp.,Aramazd, Volume I, 2006

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Իրաքի թագավորություն

**Իրաքի թագավորություն** (), իրաքյան թագավորություն, որը ստեղծվել է 1921 թվականի օգոստոսին՝ բրիտանական մանդատային կարգերի տապալումից հետո։

1932 թվականին Իրաքը վերջնականապես անկախացել է Բրիտանական կայսրությունից, որը անգլիական կառավարությանը դրդել է սկսել ռազմական գործողություններ։

Իրաքի թագավորությունը երկար կյանք չի ունեցել։ Որպես անկախ պետություն գոյատևել է 11 տարի։ Դրանից հետո երկիրը անկում է ապրել՝ ռազմական հեղաշրջման արդյունքում։

## Պատմություն
Իրաքի թագավորությունը ստեղծվել է 1921 թվականի օգոստոսին՝ որպես սահմանադրական միապետություն։ Իրաքի առաջին թագավորը եղել է Հաշիմյանների արքայատոհմի ներկայացուցիչ Ֆեյսալը։

Նա առավել հայտնի է դարձել արաբական մեծ ապստամբությունից հետո։ Սկզբնական շրջանում ունեցել է լավ հարաբերություններ բրիտանական կառավարչության հետ։ 1932 թվականին նա հռչակել է Իրաքի վեջնական անկախության հրամանագիրը։

Դրանից անմիջապես հետո՝ Իրաքի կառավարությունը հայտարարեց, որ Քուվեյթը իրաքյան ենթակա տարածք է և դա եղել է դարեր շարունակ՝ մինչև Միացյալ Թագավորության ռազմական ուժերի ներխուժումը։

Ֆեյսալ I-ի մահից հետո նրան փոխարինում է իր որդին՝ Ղազի I-ը, որը իշխում է Իրաքում մինչև 1939 թվականը։ Նրա կառավարման տարիներին բնորոշ է երկպառակտությունը և հեղափոխական ալիքը։ Երկրում բռնկվում է ընդդիմություններ, որոնք վերաճում են ազգային շարժումների։

Ղազիի կառավարման տարիներին երկրում կատարվում է հեղաշրջման հինգ փորձեր։ Նրան փոխարինել է իշպանամետ առաջնորդ Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին, որին կոչել են նաև Ֆեյսալ II: Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին դադարեցրել է պայմանավորվածությունը Մեծ Բրիտանիայի հետ և կոչ է արել Բրիտանական կայսերական կառավարությանը դուրս հանել անգլիական ռազմական հենակետերը և կայանքները իրաքյան հողերից։

Դրան հաջորդել է այն, որ 1941 թվականի մայիսի 2-ին բրիտանացիները դիմեցին հարձակման։ Անգլո-իրաքյան պատերազմը տևեց մինչև մայիսի 30-ը։ Այն ավարտվեց իրաքյան կողի պարտությամբ։

Բրիտանացիների թելադրանքով Ռաշիդ Ալի ալ-Գայլանին փոխարինեց Նուրի ալ-Սայիդը։ Մինչև իր մահը և իշխանության ավարտը՝ 1958 թվականը, Նուրի ալ-Սայիդը վարել է հստակ արևմտամետ քաղաքականություն՝ ունենալով բրիտանական կողմնորոշում։

## Տես նաև
* Իրաքի պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1921 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ասիայի պատմական միապետություններ
Կատեգորիա:Իրաքի պատմություն
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Կատեգորիա:Նախկին թագավորություններ
Ատակորա

**Ատակորա**, լեռնաշղթա Արևմտյան Աֆրիկայի տարածքում։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Ատակորայի լեռները ձգվում են հյուսիս-արևելքից հարավ-արևմուտք, Գանայում հյուսիսային Ակրայի տարածքից և ավելի հեռու, Տոգոյից մինչև Բենինի և Բուրկինա Ֆասոյի սահմանի միջով։ Լեռների միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից 600մ է։ Ատակորայի շրջանը առանձնանում է տեղումների մեծ քանակով և սահման է կազմում աշխարհագրական և կլիմայական գոտիների միջև։

Լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթը Ագու լեռն է (986մ), Տոգոյի բարձրագույն գագաթն է։ Ատակարա լեռնաշղթային են պատկանում նաև Աֆաջատո լեռները (885մ), Գանայի ամենաբարձր գագաթը և Սոկբարոն (658մ), Բենինի ամենաբարձր գագաթը։ Ատակորայի հյուսիս-արևելքում են գտնվում Պենջարի և Վոլտա գետերի ակունքները։

Ատակորայի լեռների հիմնական երկրաբանական նյութերն են հանդիսանում թերթաքարերը, ավազաքարերը և կվարցիտները։ Լեռնային մեղմ կլիման բարենպաստ միջավայր է ստեղծում գյուղատնտեսության համար։ Լեռների բնակչությունը մեծ չէ, նրանք աճեցնում են եգիպտացորեն, ընկույզ, բամբակ և այլն։

## Պատկերասրահ

 Պատկեր:Atakora Tanguieta Benin.jpg
 Պատկեր:Atakora Benin Batia.jpg
 Պատկեր:Atakora-Auslaufer.JPG
 Պատկեր:Atakora_Kette.JPG
 Պատկեր:Atacora MS 10298.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի լեռնաշղթաներ