Սոֆիա

**Սոֆիա**"Բուլղարիա" (), ծագում է՝  - «վարպետություն», «իմաստություն»), Բուլղարիայի մայրաքաղաքը, Սոֆիայի քաղաքային մարզի և նրա միակ Ստոլիչնա համայնքի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Սոֆիայի գոգավորության հարավում, Վիտոշա լեռնազանգվածի ստորոտին։ Քաղաքի արևելյան ծայրամասով հոսում է Իսկիր գետը։

## Հակիրճ տեղեկատվություն
Ընկած լինելով Բալկանյան թերակղզու կենտրոնում՝ քաղաքը գտնվում է Սև ծովից Ադրիատիկ ծով տանող ճանապարհի մեջտեղում և բավականին մոտ է Էգեյան ծովին։

Այստեղ առաջին բնակավայրը հիմնվել է մեր թվականությունից առնվազն 7 հազար տարի առաջ։ Իսկ քաղաքի՝ արձանագրություններով վկայված պատմությունն սկսվում է մ. թ. ա. 29 թվականից, երբ Հռոմեական հանրապետությունը նվաճել է կելտական սերդի ցեղի կողմից այստեղ կառուցված Սերդիկա բնակավայրը, որի վրա հետագայում արշավել են հոնները (343-347 թվականներ և 447 թվական), վեստգոթերը (376-382 թթ.), ավարներն ու սլավոնները (617 թ.): 809 թվականի ապրիլի 9-ին էլ Սերդիկան պաշարել են բուլղար խան Կրում զորքերը։ 1018-ի Բյուզանդական կայսրությունը 22 տարով այստեղ վերջ է տվել բուլղարների տիրապետությանը, որը կարճ ժամանակով վերականգնվելուց հետո դարձյալ զիջել է քաղաքը, այս անգամ արդեն՝ պեչենեգներին (1048 և 1078 թթ.): Հետագայում Սերդիկային տիրել են հունգարները (1183 թ.), խաչակիրները (1095 և 1190 թթ.): Բուլղարական երկրորդ թագավորության իշխանությունն այստեղ ձգվել է 1194-ից մինչև 1382 թվականը, երբ քաղաքը նվաճել են օսմանցիները։ 1520-ից 1836 թթ. Սոֆիան եղել է Եվրոպայում օսմանյան կայսրության առանցքային մարզի՝ Ռումելիա էյալաթի կենտրոնը։ Բուլղարացիների տիրապետությունն այստեղ վերահաստատվել է 1878 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրիտանական օդուժն ու ամերիկյան ռազմական ավիացիան ռմբակոծել են քաղաքը։ Պատերազմի ավարտին մոտ՝ խորհրդային զորքերը գրավել են Սոֆիան, որը դեռ 19-րդ դարի վերջերից հռչակվել էր թուրքական լծից ազատագրված, անկախություն նվաճած Բուլղարիայի մայրաքաղաք։

Ներկայումս Սոֆիան Բուլղարիայի տնտեսական, առևտրային, մշակութային, կրթական կենտրոնն է, որտեղ գործում են երկրի խոշորագույն արդյունաբերական ձեռնարկությունները, առևտրական ընկերությունները, մշակութային օջախները, համալսարանները։ Այն տեղ է գրավել ձեռնարկատիրական գործունեություն (հատկապես տեղեկատվական տեծնոլոգիաների բնագավառում) սկսելու համար աշխարհում լավագույն պայմաններ տրամադրող քաղաքների առաջին տասնյակի մեջ։ Սոֆիան համարվում է նաև Եվրոպայի առավել հյուրընկալ քաղաքը։

Քաղաքի բնակչության թիվը 18-րդ դարի վերջերին եղել է մոտավորապես 70 հազար, 1870 թվականին նվազել մինչև 19,000, 1878-ին ավելի նվազելով՝ հասել 11,649-ի և անկախության նվաճումից որոշ ժամանակ անց սկսել է աճել։ Ներկայումս այստեղ 482 քառակուսի կիլոմետր տարածքի վրա ապրում է 1.23 միլիոն մարդ, այսինքն՝ Բուլղարիայի ողջ բնակչության 17.5 տոկոսը։

## Անվան ծագումնաբանություն
Այդպես կոչվեց Սուրբ Սոֆյային նվիրված տաճարի անունով։ Իսկ Սոֆիա բառը Բյուզանդիայում նշանակում էր «իմաստություն» և դարձել էր կրոնական տերմին։

## Քույր-քաղաքներ
*  Ալժիր, Ալժիր
*  Անկարա, Թուրքիա (1992)
* Բրատիսլավա, Սլովակիա
*  Բեռլին, Գերմանիա
*  Բրատիսլավա, Սլովակիա (2008)
*  Բրյուսել, Բելգիա
*  Բուխարեստ, Ռումինիա
*  Բուդապեշտ, Հունգարիա
*  Բուրսա, Թուրքիա (1998)
*  Հելսինկի, Ֆինլանդիա
*  Կիև, Ուկրաինա (1997)
*  Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա
*  Մադրիդ, Իսպանիա
*  Միլան, Իտալիա
*  Փարիզ, Ֆրանսիա (1998) 
*  Փիթսբուրգ, ԱՄՆ
* Պրահա, Չեխիա
*  Պրահա, Չեխիա
*  Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան
*  Մարաշ, Թուրքիա
*  Սկոպյե, Մակեդոնիա (2006)
*  Թել Ավիվ, Իսրայել (1992)
*  Տիրանա, Ալբանիա (2008)
*  Երևան, Հայաստան (2008) (գործընկեր քաղաք)
*  Վարշավա, Լեհաստան
### Համագործակցության պայմանագրեր
Ի հավելումն վերոնշյալի՝ Սոֆիան համագործակցության պայմանագրեր ունի հետևյալ քաղաքների հետ.
* Բուդապեշտ, Հունգարիա
* Փարիզ, Ֆրանսիա
* Լիսաբոն, Պորտուգալիա

## Գրականություն
*
* The 110 footnotes provide a guide to the literature on the city
* 
* 

## Պատկերասրահ

File:Rotunda Sveti Georgi, Sofia.jpg|[Քաղաքի պահպանված հնագույն շինությունը՝4-րդ դարի Սբ. Գևորգ եկեղեցին: Առջևի պլանում՝ Սերդիկայի ավերակներից
File:Mladost3.jpg|Սոցիլիզմի դարաշրջանում կառուցված Մլադոստ թաղամասը
File:StSophiaChurch-Sofia-10.jpg|Սբ. Սոֆյա եկեղեցու ներսը
File:CentralMarketHall-Sofia-C.jpg|Կենտրոնական ծածկած շուկան
File:Sofia Hotel Rodina near Russki pametnik 2012 PD 2.jpg|Ռոդինա հյուրանոցը՝ բրուտալ ճարտարապետության նմուշ
File:BusinessParkSofia view2.jpg|Բիզնես-պարկը
File:Old house - Sofia - 2.jpg|Նոր գոթական ճարտարապետության նմուշ
File:Tsar Liberator blvd building - Sofia.jpg|Բարոկկո ոճը Սոֆիայում
File:Szófia - 2014.10.26 (5).JPG|Kvadrat 500-ը, որ Ազգային պատկերասրահի մի մասն է կազմում
File:Bulgaria Bulgaria-0546 - Church of St Nicholas the Miracle-Maker (7390227698).jpg|Ռուսական եկեղեցին
</gallery>

== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
* [http://grao.bg/tna/tab02.txt Статистика населения]
*
* [http://www.inyourpocket.com/Bulgaria/Sofia/ Online guide to Sofia]
* [http://www.sumc.bg/en/ Official Site of Sofia Public Transport] 
*
* [http://www.stara-sofia.com/ Archival images of Sofia]
* [https://web.archive.org/web/20160304064732/http://www.slideshare.net/fullscreen/johnpaull/sofia-by-night-light-a-photographic-exhibition-by-john-paull Sofia by Night Light: A Photographic Exhibition]
* [http://www.ulpiaserdica.com/index_en.html Virtual Guide to Ancient Serdica]
* [http://weather-webcam.eu/all-cams-from-sofia-vsicki-online-kameri-ot-sofia-bg-karta More than 25 live webcams from Sofia]
* [https://web.archive.org/web/20120712182039/http://www.world-nomad.com/vitosha-peak/ Pictures from Vitosha mountain]






[Կատեգորիա:Սոֆիա