Բիջան և Մանիջեհ

**Բիջան և Մանիջեհ** կամ **Բիժան և Մանիժա** (, *Bīžan ow Manīža*), սիրո պատմություն Ֆիրդուսիի Շահնամեում։ Բիջանը Իրանի շահ Կայ Խոսրովի օրոք իրանցի նշանավոր ասպետ Գիվի և Ռոստամի դիցուհի դուստր Բանու Գոշասպի որդին էր։ Բիջանը սիրահարվում է Թուրանի թագավոր և Իրանի ամենամեծ թշնամի Աֆրասիաբի դստերը՝ Մանիջեհին։ Նրա տառապանքի և Մանիջեի կայունության պատմությունը մեջբերվել է այլոց կողմից ևս:

## Բիջանի և Մանիջեհի ողբերգությունը
Իրանի շահ Կայ Խոսրովին բողոքներ են հասնում Հայաստանից, մարդիկ ասում էին, որ վայրի խոզերը ներխուժում են իրենց դաշտերը։ Բիժանը կռվում է վարազների հետ՝ քշելով իրենց որջերը։ Հաջորդ օրը իրանցի ասպետ Գորգինը, որն ուղեկցում էր Բիջանին արշավի ժամանակ, նկարագրում է Աֆրասիաբի գեղեցիկ այգիները՝ գայթակղելով նրան անցնելու Իրանի սահմանը և հասնելու Կասպից ծովի հյուսիսային ափին գտնվող Թուրան առասպելական երկիրը: Թուրանը կառավարում էր չար ու եսամոլ Աֆրասիաբ թագավորը։ Այգում նա հանդիպում է Մանիջեհին՝ Աֆրասիաբի գեղեցկուհի դստերը։ Նրանք խելահեղորեն սիրահարվում են։ Իմանալով իր հոր արձագանքը իրանցի արքայազնին իր առանձնասենյակում ընդունելու վերաբերյալ, Մանիջեհը Բիջանին տալիս է քնաբեր դեղամիջոց և նրան թաքուն տեղափոխում իր տուն: Նա արթնանում է, և Մանիեջեհն ու աղախինները օրեր շարունակ թաքցնում են նրան։ Ի վերջո Աֆրասիաբը իմանում է Բիջանի մասին և գերի է վերցնում նրան։

Աֆրասիաբը Մանիջեհին դատապարտում է աքսորի, Բիջանն ու Մանիջեհը ստիպված են լինում իրենց օրերն ապրել անապատում: Բիջանը նաև գաղտնի հաղորդագրություններ է ուղարկում Ռուստամին, ում հանձնարարված էր երկիրը պաշտպանել Աֆրասիաբից: Կայ Խոսրովը՝ Իրանի շահը, նայում է իր Ջամշիդի գավին և անտառում տեսնում Բիջանին։ Բիջանին գտնելու համար հերոս Ռուստամը ծպտվում է որպես վաճառական և մի քանի ասպետների հետ մտնում է Թուրան։ Երբ Մանիջեն լսում է, որ Իրանից մի հարուստ վաճառական է ժամանել Թուրան, հույս է տածում, որ նրան ուղարկել են Բիջանին գտնելու։ Նրանք գտնում են Բիջանին և փախչում Իրան, որտեղ մեծ ուրախությամբ են  ընդունում Բիջանի վերադարձը հայրենիք: Դստեր դավաճանությունից կատաղած Աֆրասիաբը պատերազմ է հայտարարում Իրանին։ Իրանական և Թուրանյան բանակները հանդիպում են, և սկսվում է հզոր ճակատամարտ: Երկինքը մթնում է մարտի դաշտի փոշուց, շեփորներն ու բախվող ծնծղաները ազդարարում են իրանական հեծելազորի հարձակումը: Թուրանը պարտություն է կրում, իսկ Աֆրասիաբը խայտառակված ստիպված է լինում տուն վերադառնալ առանց դստեր։

## Տոհմածառ

## Պատկերասրահ

A)_Bizhan_Visiting_Manizha;_b)_Page_of_Calligraphy,_Two_Folios_from_a_Shahnama_(Book_of_Kings)_LACMA_M.81.12a-b_(1_of_2).jpg|Բիջանը հանդիպում է Մանիջեհին, Շահնամե
Bizhan_Shahnameh_Met_1970.301.42_n02.jpg|Բիջանը հրավեր է ստանում Մանիջեհից նրա դայակի միջոցով, մի էջ Շահնամե Թագավորների գրքից:


## Աղբյուրներ
* Ֆիրդուսի, Շահնամե. *Mohammed* հրատարակչություն. 
* *Bijan and Manijeh*, անգլերեն թարգմանությունը՝ Հելեն Զիմմերնի (Iran Chamber Society).
*A king's book of kings: the Shah-nameh of Shah Tahmasp,ցուցահանդեսային կատալոգ Մետրոպոլիտեն թանգարանից (առցանց հասանելի *PDF* տարբերակով)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Shahnama Project , Քեմբրիջի համալսարան
* Շահնամե, պարսկերեն
* Շահնամե ռուսերեն

Կատեգորիա:Շահնամե
Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Կատեգորիա:Իրանական գրականություն
Կատեգորիա:Ֆիրդուսի
Կատեգորիա:Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսկերեն գրականություն