open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բոլեխով

**Բոլեխով** (, գերմ. Bolechau, ), մարզային նշանակության քաղաք Ուկրաինայի Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզում, Բոլեխովի քաղաքային խորհրդի կենտրոն։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքի մակերեսը 3669 հա է։ Տեղակայված է Դնեստրի ջրավազան հանդիսացող Սուկիլի գետի Կարպատների նախալեռներում, Լվով-Չերնովցի մայրուղու վրա։

## Պատմություն
Բոլեխովը գրավոր ձևով առաջին անգամ հիշատակել է 1371 թվականին։ 1546 թ.–ին կառուցվել է առաջին աղի գործարանը։ 1603 թվականին քաղաքը ստացել է Մագդեբուգյան իրավունք։ Լեհաստանի բաժանումից հետո 1772 թ.–ին Բոլեխովը մտնում է Ավստրիական կայսրության կազմի մեջ։ Այդ ժամանակահատվածի ընթացքում քաղաքը դատարկվում է։

1918 թ.–ին Բոլեխովը նորից դառնում է Լեհաստանի մի մասը և միայն 1939 թ.–ին է մտնում ՈւԽՍՀ–ի կազմի մեջ։

### Քաղաքի զինանշանները


File:Bolechow_city_coa_XVII.png|Բոլեխովի զինանշանը (XVII-XIX դարեր)
File:POL_Bolechów_COA.svg|Բոլեխովի զինանշանը (1603 թվական)
File:Coat of arms of Bolekhiv.png|Բոլեխովի զինանշանը (1991 թվական)


Բոլեխովի առաջին հայտնի զինանշանը, Ա. Գրեչիլոյի, Յու. Սավչուկի և Ի. Սվարնիկի հեղինակած «Ուկրաինայի քաղաքների զինանշանները» *()* գրքի համաձայն, եղել է արծաթագույն խորապատկերի վրա Սուրբ Հովհաննեսի նկարը, ով աջ ձեռքով բռնել է մանուկ Հիսուսին, իսկ ձախ ձեռքով՝ արմավենու ճյուղեր։

Վլադիմիր Պանչենկոյի «Ուկրաինայի քաղաքների և ավանների զինանշանները» *()* գրքում ասվում է, որ 1603 թ. Բոլեխովայի զինանշանը ունեցել է հետևյալ տեսքը՝ զինանշանի ընդհանուր խորապատկերը կարմիր։ Հերալդիկ վահանը ուղղահայաց գծով բաժանվում է երկու հավասար մասերը։ Ձախ մասում պատկերված է քաղաքային պատի քարե շարվածք, որի վրա առյուծ է առաջանում։ Աջ կողմում շուշան է պատկերված։ Այս տարբերակը անուղղակիորեն հաստատվում է նաև այլ աղբյուրների կողմից, որոնցում ներկայացված են վաղ ժամանակներում թողարկված Բլոխեվի 1603 թ. զինանշանի տեսքով հուշանվերներ հանդիսացող պիտակների լուսանկարները։

1991 թվականին Բոլեխովի քաղաքային Խորհուրդի կողմից հաստատվեց քաղաքի նոր, առ այսօր գործածվող զինանշանը։ Նոր զինանշանը իրենից նորկայացնում է շագանակագույն մարտական վահան՝ զարդարված կաղնու վառ կանաչ տերևներով, որոնք վերին մասում ձևավորում են թագ։ Թագի երկու կողմերում պատկերված են աղավնիներ՝ երկնային արքայության խորհրդանիշերը։ Վահանը բաժանվում է 4 մասի։

## Լուսանկարներ


File:Town hall, Bolekhiv (1).jpg|Քաղաքային սրահը
File:Holy Myrrhbearers church in Bolekhiv (1899).jpg|Սուրբ Զմուռսակրի եկեղեցին
File:Church of the Assumption, Bolekhiv (1).jpg|Աստվածամոր Վերափոխման եկեղեցին
File:Synagogue in Bolekhiv (3).jpg|Նախկին աղոթատուն
File:Building in Bolekhiv (3).jpg|Փոստ



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:14-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1612 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բոլեխովի քաղաքային խորհրդի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իվանո–Ֆրանկովսի մարզի քաղաքները
Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Բելառուսերեն Վիքիպեդիա

**Բելառուսերեն Վիքիպեդիա** (), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի Բելառուսերեն տարբերակն է։

## Վիճակագրություն
Այսօր՝    թ.-ին Վիքիպեդիայի Բելառուսերեն բաժինը ունի  ։ Գրանցված են  , նրանցից  կատարել են գոնե մեկ խմբագրում անցած 30 օրվա ընթացքում, իսկ   ունեն ադմինիստրատորի կարգավիճակ։ Ընդհանուր խմբագրումների թիվը հատում է -ը։

## Արտաքին հղումներ
* Բելառուսերեն Վիքիպեդիա 

Կատեգորիա:2007 ստեղծված կայքեր
Բելառուսերեն
Խնամակալություն (գործակալություն)

**Խնամակալություն**, պայլություն, արքունի գործակալություն Կիլիկյան Հայաստանում (XII դարի 1-ին կեսից)։ Գործակալը կոչվել է «պայլ» կամ «հայր»։ Նա կրել է «ավագ պարոն» տիտղոսը՝ ի տարբերություն երկրի մյուս իշխանների կամ պարոնների։ Պայլը եղել է թագավորի առաջին խորհրդականը և գահաժառանգի խնամարկուն, իսկ գահակալի անչափահասության դեպքում՝ նրա հովանավորն ու պետության կառավարիչը։ Խնամակալությունը պետությունը կառավարել է նաև երկրից թագավորի բացակայության ժամանակ, հաճախ վարել է Սեղանապետության գործակալությունը։

Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի տիտղոսներ
Խնամատարություն

**Խնամատարություն**, ծնողազուրկ երեխաների հանձնումը աշխատավորական ընտանիքների դաստիարակությանը՝ վարձատրությամբ։ Խնամատարության պայմանագիրը կնքվում է խնամակալության ու հոգաբարձության մարմնի և երեխայի խնամքը ստանձնած քաղաքացու միջև։ Խնամատարությունը շարունակվում է մինչև երեխայի 15, բացառիկ դեպքերում՝ 18 տարեկան դառնալը։

## Տես նաև
* Խնամակալություն

Կատեգորիա:Ընտանեկան իրավունք
Խնայողական դրամարկղներ

**Խնայողական դրամարկղներ**, վարկային հիմնարկություններ, որոնց հիմնական ֆունկցիան բնակչության դրամական խնայողությունների և ժամանակավորապես ազատ դրամական միջոցների ներգրավումն է։

Ծագել են Եվրոպայում, 18-րդ դարի վերջին - 19-րդ դարի սկզբին՝ մասնավոր ընկերությունների, մունիցիպալիտետների և պետության կողմից։ Կապիտալիստական երկրներում խնայողական դրամարկղների միջոցներն օգտագործվում են ռազմական ծախսերը ֆինանսավորելու, բյուջեի դեֆիցիտը ծածկելու համար։ Ավանդների մեծ մասը պատկանում է ռանտյեներին, մանր ու միջին ձեռնարկատերերին։

20-րդ դարի վերջին ինտերնետային բանկինգի ի հայտ գալը նոր շունչ հաղորդեց խնայողական բանկային գործին, որն առավել բարձր տոկոսներ սկսեց վճարեց այն հաճախորդներին, ովքեր նախապատվությունը տվեցին իրենց ֆինասնական գործարքները միայն համացանցով իրականացնելուն։

Կատեգորիա:Վարկային կազմակերպություններ
Daeron

**Daeron**, հայկական մետալ խումբ, կազմավորվել է 2010 թվականին Երևանում, Sworn և լուծարվաց Flegethon խմբերի մասնակիցների կողմից։ Խումբը հանդես է գալիս սիմֆոնիկ մետալ ոճով, օգտագործելով նաև բլեք-մետալի տարրեր։

## Կազմը
* Վլադիմիր - վոկալ, կիթառ, երաժշտություն, խոսք
* Ռուբեն - կիթառ
* Միքայել - թավջութակ
* Վարդան - բաս-կիթառ, ստեղնաշար
* Հարութ - հարվածային, պերկուսսիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
# Daeron-ի էջը Ֆեյսբուքում
# Daeron-ի ալիքը Youtube-ում
# Daeron-ի էջը myspace-ում

Կատեգորիա:2010 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Հայկական մետալ խմբեր
Օրինական խնամակալություն

**Խնամակալություն** (հոգաբարձություն), քաղաքացիների անձնական և գույքային շահերի իրավական պաշտպանության ձև։ Սահմանվում է ծնողական իրավունքներից զրկելու դեպքում, ծնողների հիվանդության կամ այլ պատճառներով ծնողական խնամքից զրկված (14 տարին չլրացրած) երեխաների, դատարանի որոշմամբ անգործունակ ճանաչված հոգեկան հիվանդների կամ տկարամիտների, ինչպես նաև քաղաքացիական օրենսդրությամբ նախատեսված կարգով՝ մահացած կամ անհետ կորած անձանց գույքի նկատմամբ՝ նրանց խնամքը, դաստիարակությունը ապահովելու, գույքային և անձնական շահերը պաշտպանելու նպատակով։

Խնամակալություն ստանձնելու խնամակալի (հոգաբարձուի) պարտականությունը որոշվում է խնամակալ նշանակված անձի անձնական օրենքով։ Խնամակալի և խնամակալության ներքո գտնվող անձի միջև հարաբերությունները կարգավորվում են այն պետության իրավունքով, որի մարմինը նշանակել է խնամակալ։ Սակայն, եթե խնամակալության ներքո գտնվող անձը բնակվում է Հայաստանում, ապա կիրառվում է Հայաստանի իրավունքը, եթե այն առավել բարենպաստ է տվյալ անձի համար։ Հայաստանի տարածքից դուրս բնակվող Հայաստանի քաղաքացիների նկատմամբ սահմանված խնամակալությունը Հայաստանում համարվում է վավեր, եթե դրա դեմ օրենքի վրա հիմնված առարկություններ չունի Հայաստանի համապատասխան հյուպատոսական հաստատությունը։

Խնամակալները խնամարկյալների օրինական ներկայացուցիչներն են, նրանց անունից ու հօգուտ նրանց կնքում են գործարքներ՝ ղեկավարվելով Հայաստանի քաղաքացիական և ընտանեկան օրենսդրություններով։

Խնամակալ չեն կարող նշանակվել 18 տարին չլրացրած, դատարանով ծնողական իրավունքից զրկված, օրենքով անգործունակ ճանաչված անձինք։

## Տես նաև
* Խնամատարություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգիրք
Աբբաս II Սեֆի

**Աբբաս II** կամ **Շահ-Աբբաս II** (, ), Իրանի Սեֆյան հարստության շահ 1642-ից, Աբբաս I Մեծի թոռը։

Հայկական աղբյուրներն Աբբասին հիշատակում են որպես խաղաղասեր, հայոց եկեղեցուն, Նոր Ջուղայի հայերին հովանավորող գահակալի։ Աբբասի հայանպաստ գործունեությունը թելադրվում էր Եվրոպայի և Ռուսաստանի հետ Իրանի առևտրական մերձեցման և Օսմանյան կայսրության դեմ Ռուսաստանի, Իրանի և Լեհաստանի միջև քաղաքական դաշինք ստեղծելու գործում հայերի ցուցաբերած գործուն աջակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Զաքարիա Սարկավագ, Պատմագրութիւն, Վաղարշապատ, 1870։
* Զաքարիա Ագուլեցի, Օրագրություն, Երևան, 1938։

Կատեգորիա:Սեֆյաններ
Կատեգորիա:Իրանի շահեր
Աբբաս-Միրզա

**Աբբաս-Միրզա** (, ), Իրանի պետական և ռազմական գործիչ, Ատրպատականի նահանգապետ, Ֆաթհ-Ալի-Շահ Կաջարի որդին։ Գլխավորել է Իրանի ներքին ու արտաքին քաղաքականությունը՝ ձգտելով ստեղծել կենտրոնացված ուժեղ միապետություն։ Ֆրանսիայի ու Անգլիայի աջակցությամբ երկարատև պայքար է մղել Ռուսաստանի դեմ Անդրկովկասի համար։ Անգլիական և ֆրանսիական հրահանգիչների միջոցով փորձել է պարսկական բանակը վերակառուցել եվրոպական ձևով։ Ռուս–պարսկական (1804 -13, 1826 -28) և թուրք-պարսկական (1821 -23) պատերազմների ժամանակ Աբբաս-Միրզան պարսկական բանակի գլխավոր հրամանատարն էր։ Անդրկովկասի ժողովուրդների Ռուսաստանի հետ միավորվելու ձգտումները ճնշելու և նրանց բռնությամբ պարսկական տիրապետության տակ պահելու Աբբաս-Միրզայի բոլոր փորձերը ձախողվեցին, և Գյուլիստանի (1813) ու Թուրքմենչայի (1828) պայմանագրերով Իրանը հրաժարվեց երկրամասի նկատմամբ իր հավակնություններից։ Մահացել է Խորասանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս-պարսկական պատերազմի (1826-1828) մասնակիցներ
Ջենք Թաշքան

**Ջենք Թաշքան** (; իսկական անունը՝ **Մաժակ Թոշիկյան**, ), թուրքահայ երաժշտական պրոդյուսեր և կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1947 թվականին Ստամբուլի նահանգի Քինալիադա կղզում, հայկական ընտանիքում։ Վաղ հասակից սկսել է զբաղվել երաժշտությամբ, երգել հայկական եկեղեցական երգչախմբում։ 1965 թ. սկսել է իր մասնագիտական գործունեությունը, միանալով Յավուզ Օզիշիքի նվագախմբին որպես կիթառահար։ 1966 թ. ծանոթացել է Էռոլ Բյույուքբուրչանի հետ, ում հետ աշխատել է մինչ բանակ զորակոչվելը։ Երգեր սկսել է ստեղծագործել ծառայության տարիներին, որից հետո սկսել է համագործակցել բանաստեղծ Մեհմեթ Թեոմանի և երգիչ Դուրուի հետ, որոնք հետ հայտնի երգերի հեղինակ է դարձել։ Քաղաքականացված հակահայկական ցենզուրայից խուսափելու համար սկսում է հանդես գալ Ջենք Թաշքան կեղծանունով։

1980-ականներին Մաժակը մեկնում է Կանադա, և ակտիվ մասնակցելով հայկական համայնքի կյանքում։ Կանադայում սկսում է գրել հայերեն երգեր, որից առաջինը եղել է 1984 թվականի «Տեսնեմ Անին ու նոր մեռնեմ» երգը՝ Հովհաննես Շիրազի Մեծ եղեռնին նվիրված բանաստեղծության հիմքում։

Կանադայում բնակվելուց 16 տարի անց, 1997 թ., երաժիշտը վերադառնում է Թուրքիա, որտեղ շարունակում է իր գործունեությունը։ Ջենք Թաշքանը հանդիսանում է մոտ 300 թուրքական երգերի հեղինակ, որոնք կատարվում են հայտնի թուրք երգիչներ՝ Սեզեն Աքսու, Նուքհեթ Դուրու, Թանիու Օքան, Աժդա Փեքան և այլք։ Իր «Bir Nefes Gibi» ալբոմը քննադատների կողմից համարվում է ամենալաագույներից մեկը Թուրքիայի փոփ երաժշտության պատմության մեջ։ Նա նաև երաժշտություն է գրել շուրջ 30 հայերեն երգերի համար, հիմնականում Հովհաննես Շիրազի և Դանիել Վարուժանի բանաստեղծությունների համար։ Նաև գրել է «Խալդի» երգը՝ ուրարտերեն լեզվով։

2010 թվականին Ջենք Թաշքանը, Հ. Շիրազի «Նամակ» բանաստեղծության հիմքում երգ գրեց, որը կատարվեց Սիպիլ Բեքթորոսօղլուի կողմից։ 
 Երգի համար նկարահանվաց տեսահոլովակը առաջինն հայալեզու տեսահոլովակն էր, որը ցուցադրվեց թուրքական TRT պետական հեռուստատեսության եթերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքահայ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ծագումով հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Սոֆի Էլլիս-Բեքստոր

**Սոֆի Էլլիս-Բեքստոր** (, ), անգլիացի երգչուհի-երգահան և մոդել։ Մինչև իր անհատական կարիերան սկսելը 1990-ականներին Սոֆի Էլլիսը եղել է «Theaudience» իդնի-ռոք խմբի անդամը։ Նա համաշխարհային ճանաչման է հասել 2000-ականներին և մինչև այժմ իր երաժշտական կարիերայի ընթացքում թողարկել է 5 ալբոմ։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
* *Read My Lips* (2001)
* *Shoot from the Hip* (2003)
* *Trip the Light Fantastic* (2007)
* *Make a Scene* (2011)
* *Wanderlust* (2014)
* *Familia* (2016)
* *Hana* (2023)
* *Perimenopop* (2025)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգչուհու պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Անգլիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգահաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի մոդելներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Կարո Քահքեջյան

**Կարապետ (Կարո) Քահքեջյան** (մականունը՝ **Սպիտակ Արջ, Մաղավուզի Կարո**, մարտի 24, 1962 թ. Հալեպ - հունիսի 26, 1993 թ. «Պուշկենյալ» բարձունք, Մարտակերտի շրջան), սիրիահայ ազատամարտիկ, Խաչակիրներ կամավորական ջոկատի հիմնադիր-հրամանատար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սիրիայի Հալեպ քաղաքում։ 1978 թվականին տեղափոխվել է Գերմանիա, սովորել ճարտարապետություն Ֆրանկֆուրտի ճարտարագիտական համալսարանի մեխանիկամեքենաշինական ֆակուլտետում։ Ապա հաստատվել է Կալիֆոռնիայի Ֆրեզնո քաղաքում։ Լիբանանում ապրած տարիներին մասնակցել է Բեյրութի հայկական թաղամասի ինքնապաշտպանական մարտերին։

1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ եկել է Հայաստան օգնելու նպատակով։ Շահե Ա. Աճեմյանի հետ կազմել է Խաչակիրներ ջոկատը։ 1991-1993 թվականներին մասնակցել է Հայաստանի Արարատի, Տավուշի, Արցախի Ասկերանի, Մարտակերտի, Քարվաճառի շրջանների, Բերդաձորի ենթաշրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ «Պուշկենյալ» բարձունքի ազատագրման ժամանակ՝ մինչև հիմնական ուժերի հարձակումը, իր ջոկատով մարտնչել է հակառակորդի գերակշռող ուժերի դեմ, պահպանել բարձունքը և մարտում զոհվել։

Նրա աճյունը ամփոփված է Եռաբլուրում, որտեղ կանգնեցված է նրա հուշարձանը։

## Պատկերասրահ

Monument to Karo Kahkejian.jpg|Հուշարձան՝ նվիրված Կարո Քահքեջյանին Երևանի Էռնստ Թելմանի անվան թիվ 13 դպրոցի բակում
Monument to Karo Kahkejian 1.jpg|Հուշարձան՝ նվիրված Կարո Քահքեջյանին Երևանի Էռնստ Թելմանի անվան թիվ 13 դպրոցի բակում
Garo Kahkejian.jpg|Կարո Քահքեջյանի գերեզմանաքարը
Կարո Քահքեջյան.jpg|Կարո Քահքեջյան


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հալեպ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մարտի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 26 մահեր
Կատեգորիա:«Պուշկենյալ» բարձունքում մահացածներ
Փայտ

մինի|Փայտի մշակված մակերես

**Փայտ**, չոր բնափայտ, օգտագործվում է որպես շինանյութ, թղթի արդյունաբերության հումք, վառելանյութ և այլ նպատակներով։ Արվեստում կիրառվում է հնագույն ժամանակներից՝ ճարտարապետության, քանդակագործության մեջ, դեկորատիվ-կիրառական, հատկապես ժողովրդական արվեստում (կահ-կարասու քանդակազարդում, երանգավորում, զարդանախշում, ընդելուզում և այլն, շենքերի ճակատների և ինտերիերի փայտե մասերի քանդակազարդում, հղկված, նախշավոր տախտակներով պատերի երեսապատում և այլն), ինչպես և փայտագրության մեջ, դաջարվեստում՝ տպակաղապարներ պատրաստելիս։

## Փայտի տեսակներ
Փայտն ամենակարևոր հումքից մեկն է, որը մարդիկ սկսեցին օգտագործել։ Այդ ժամանակներից ի վեր այն գլխավոր դերակատարն է մեր հասարակության շատ հիմնարար գործընթացներում։ Ներկայումս այն օգտագործվում է տարբեր գործընթացների համար, ինչպիսիք են շինանյութը, ծածկույթը, կահույքը, կոշկեղենը, ատաղձագործությունը և որպես վառելիք։ Կան տարբեր բնութագրերով փայտի տարբեր տեսակներ։ Փայտի յուրաքանչյուր տեսակ վերագրվում է հատուկ օգտագործման` ըստ իր հատկությունների։

Փայտի գուներանգների հարստությունը, մակատեսքի բազմազանությունը հնարավորություն են ընձեռում կերտվածքներն օժտելու դեկորատիվ էֆեկտներով, իսկ մշակման համեմատաբար դյուրինությունը նպաստում է արվեստագետի մտահղացումների անմիջական մարմնավորմանը։

## Պատմություն
2011 թվականին Կանադայի Նյու Բրանսուիկ նահանգում կատարված հայտնագործության ժամանակ պարզ դարձան ամենավաղ հայտնի բույսերը, որոնցից այսօր փայտ ենք ստանում։

Մարդիկ հազարամյակներ շարունակ փայտն օգտագործել են և՛ որպես վառելիք, և՛ որպես շինանյութ, ինչպես նաև թղթի ստեղծման ժամանակ։

Փայտի օգտագործումն ընդլայնվել է շինարարության մեջ պողպատի և բրոնզի ավելացման շնորհիվ։

## Փայտի նշանակություն
Մարդը բնափայտն օգտագործում է հազարամյակներ շարունակ՝ տարբեր նպատակներով, առաջին հերթին որպես վառելիք, ինչպես նաև որպես շինանյութ։ Օգտագործվել է գործիքների, զենքերի, կահույքի, թառի, թղթի և կացարանների պատրաստման համար։

Ծառերի շատ տեսակների բնում աճման ընթացքում՝ ջերմաստիճանի և խոնավության սեզոնային տատանումների պատճառով առաջանում են տարեկան օղակներ։ Դենդրոքրոնոլոգիայի մեթոդներով ծառերի կտրվածքի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ճշգրիտ որոշել ծառի աճման ճշգրիտ վայրը, այն ծառը, որից ստացել են այս կամ այն կահույքը կամ կառույցը։ Տարեկան օղակների միջև եղած հեռավորության տարեկան փոփոխությունների ուսումնասիրությունը և նրանցում տարբեր տարրերի իզոտոպերի առկայությունը թույլ է տալիս պատկերացում կազմել հնագույն ժամանակներում կլիմայի և մթնոլորտի վիճակի մասին։
[ձախից|մինի|561x561փքս|Վառելափայտի վաճառք [Գեղարքունիքի մարզ|Գեղարքունիքում։]]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փայտ
Աբգար (այլ կիրառումներ)

**Աբգար**, արական անձնանուն։ Հայկական այբուբենի առաջին երեք տառերի ԱԲԳ և հայոցլեզվի հիմնասյան ԱՐ արմատի մացությանբ անուն, իմաստավորվելե որպես «զորեղ», Եղել է Օսրոյենեի թագավորության բոլոր գահակալների անունը։ Անունը ներկայումս էլ օգտագործվում է Հայաստանում և Սիրիայում։

Հայտնի կրողներ՝

* Աբգար Բ - Օսրոյենեի արքա մ.թ.ա. 68 - մ.թ.ա. 52 թվականներին
* Աբգար Ե - Օսրոյենեի ամենահայտնի կառավարիչը, ըստ ավանդության նամակագրություն է ունեցել Հիսուս Քրիստոսի հետ և առաջին քրիստոնյա միապետն է եղել, որը հետագայում հերքվել է
* Աբգար Զ - Օսրոյենեի արքա 71 - 91 թվականներին
* Աբգար Թ - Օսրոյենեի արքա 177 - 212 թվականներին
* Աբգար Ժ Սևերոս - Օսրոյենեի արքա 212 - 215/216 և 240 - 242/244 թվականներին։
* Աբգար Թոխաթեցի - հայ տպագրիչ (16-րդ դար).

Կատեգորիա:Արական անձնանուններ
Վինս ՄակՄահոն

[200px|աջից|մինի|ՄակՄահոնի աստղը [Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի|Հուլիվուդյան փառքի ծառուղում]]

**Վինսենթ Քենեդի ՄակՄահոն** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի (ռեստլինգ) պրոմոտեր, սպորտային մեկնաբան, ֆիլմերի պրոդյուսեր, կինոդերասան և հազվադեպ հանդես եկող պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Հանդիսանում է «World Wrestling Entertainment» (WWE) սպորտային ժամանցի կազմակերպության նախագահը, գործադիր տնօրենը և գործադիր կոմիտեի տնօրենը։ Իննսունականների ավարտին ձեռք բերելով նախկին մրցակիցներ «World Championship Wrestling» (WCW) և «Extreme Championship Wrestling» (ECW) կազմակերպություններին՝ ՄակՄահոնի ընկերությունը մինչ այժմ համարվում է խոշորագույն առաջատարը սպորտային ժամանցի ասպարեզում, որի եկամուտը միայն 2012 թվականի վերջնահաշվարկով կազմել է 659,33 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Ռեստլինգային շոուներում ՄակՄահոնը հանդես է գալիս **Պարոն ՄակՄահոն** ռինգային/հեռուստատեսային անվամբ։ Որպես ժամանակ առ ժամանակ հանդես եկող ռեստլեր, ՄակՄահոնը երկու անգամ ճանաչվել է աշխարհի չեմպիոն (ECW և WWF վարկածներով), ինչպես նաև հաղթանակ տարել 1999 թվականին անցկացված «Թագավորական մարտում»։

Ամուսնացած է Հանրապետական կուսակցության սենատորուհի Լինդա ՄակՄահոնի հետ։ Ամուսինները Արևելյան Կարոլինայի համալսարանի շրջանավարտներ են։

Ունի սեփական աստղը Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը WWE կորպորատիվ կայքում 
* Էջը Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի փառքի սրահի կայքում 

Կատեգորիա:1945 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Օգոստոսի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Խաբարովսկ

**Խաբարովսկ** (), քաղաք Ռուսաստանում, Խաբարովսկի երկրամասի կենտրոնը։ Տրանսպորտային խոշոր հանգույց է, նավահանգիստ Ամուրի ափին։ Բնակչությունը 593 894 մարդ է (2013)։

## Անվանում
Հիմնադրվել է 1858 թվականին որպես ռազմական պահակակետ և ի հիշատակ ռուս երկրագնաց Երոֆեյ Պավելի Խաբարովի, ով 1649 թվականին հասել է Ամուր գետին, անվանվել *Խաբարովկա*։ 1893 թվականին վերանվանվել է *Խաբարովսկ*։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Fountains line on Lenin sq Khabarovsk.JPG|Շատրվաններով պուրակ Խաբարովսկի Լենինի անվան հրապարակում
Պատկեր:Le quai de Khabarivsk.JPG|Լողափ
Պատկեր:Khabarovsk vid na Utes 2010 fotokolbin IMG 8776.jpg|Տեսարան կենտրոնական լողափից (ամառային արևամուտ)
Պատկեր:The Khabarovsk rock at the night.JPG|Երեկոյան քարափին
Պատկեր:Вид на Амур, Хабаровск.JPG|Ամուր գետը
Պատկեր:Хабаровск, Амурское географическое общество.jpg|Ամուրի աշխարհագրական համայնքը
Պատկեր:Amur bridge in Khabarovsk.jpg|Խաբարովսկի կամուրջը ձմռանը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1858 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1858 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Զինվորական փառքի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Խաբլջոզ

**Խաբլջոզ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասուն Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում։ Գտնվում էր գավառակի հյուսիսարևմտյան մասում, Հազո գյուղաքաղաքից 12 կմ հյուսիս։ Հանդիսացել է Հազզո-Խաբլջոզ գավառակի կենտրոնը։

Գյուղը երբեմն մտել է նաև Խուլփի գավառակի կազմում։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 198 (26 ընտանիք) հայ բնակիչ, 1914 թ.-ին 150 տուն բնակիչ, որից 105-ը քուրդ բնակիչներին էին։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմություն
Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մի մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Խաբլջոզն ուներ **Ս. Ստեփանոս** անունով եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խաբուր

**Խաբուր**, գետ Թուրքիայում և Սիրիայում, Եփրատի ձախ վտակը։ Երկարությունը 486 կմ է, ջրհավաք ավազանը՛ 33150 կմ²։ Սկիզբ է առնում Դարադահի հարավային լանջից, 1789 մ բարձրությունից։ Հոսում է ոչ խոր, 2 կմ լայնությամբ հովտով, Բուսեյրա գյուղի մոտ միանում Եփրատին։ Ունի խառը սնում։ Հորդանում է փետրվար-մարտին։ Տարեկան միջին ծախսը 64 մ³/վրկ է, տարեկան հոսքը՝ 2, 02 միլիարդ մ³։ Օգտագործվում է ոռոգման համար։

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Եփրատ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Սիրիայի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Միջագետք
Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական
Կատեգորիա:Տուր Աբդին
Արևելյան Խաբուր

**Արևելյան Խաբուր** (, *Ava Xabûr* կամ *Xabîr*, , *Khabir* կամ *Habur Suyu* (*Habur Water*)), գետ Թուրքիայում և Իրաքում, Տիգրիսի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Կորդվաց լեռների հարավային լանջերից։ Երկարությունը մոտ 178 կմ է, ավազանը՝ 4900 կմ²։ Վերին հոսանքում տիպիկ լեռնային է, հոսում է խոր ձորով՝ առաջացնելով ջրվեժներ։ Ստորին հոսանքում՝ մոտ 15 կմ, սահմանային գետ է Թուրքիայի և Իրաքի միջև։ Սնումը ձնաանձրևային է, հորդանում է ապրիլ-մայիսին։

Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Իրաքի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Կատեգորիա:Տիգրիս գետի վտակներ
Ջովաննի Ռուբինի

**Ջովաննի Բատիստա Ռուբինի** (, 1794 թ. ապրիլի 7 (այլ տվյալներով՝ 1795), Ռոմանո դի Լոմբարդիա, Իտալիա - 1854 թ. մարտի 3, Ռոմանո դի Լոմբարդիա, Իտալիա), իտալացի երգիչ (տենոր)։ 1814 թվականից երգել է տարբեր երկրների օպերային թատրոնների բեմերում, 1843 - 1845 թվականներին և 1847 թվականին՝ Ռուսաստանում (իտալական օպերային թատերախմբի կազմում)։ Ջոակինո Ռոսսինիի, Գաետանո Դոնիցետտիի, Վինչենցո Բելլինիի օպերաներում հատկապես հերոսական դերերգերի (որոնցից մի քանիսը գրվել են հատուկ Ռուբինիի համար) լավագույն կատարողներից էր։

Գրել է քնարական երգեր («Հրաժեշտ» ժողովածուն), կազմել «Տենորի և սոպրանոյի ժամանակակից երգեցողության 12 դաս» ժողովածուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1854 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Մարտի 3 մահեր
Կատեգորիա:Տենորներ
Ռուբիկոն

մինի|աջից|Ռուբիկոն գետի ենթդրյալ հունը Հուլիոս Կեսարի ժամանակաշրջանում
**Ռուբիկոն** (), գետ Ապենինյան թերակղզում։ Ռիմինի քաղաքից հյուսիս թափվում է Ադրիատիկ ծովը։

Մինչև մ.թ.ա. 42-ը սահման էր Իտալիայի և Այսրալպյան Գալլիա պրովինցիայի միջև։ Մ.թ.ա. 49-ի հունվարի 10-ին Հուլիոս Կեսարը հակառակ օրենքի (իբրև պրոկոնսուլ նա իրավունք ուներ զորք առաջնորդել միայն Իտալիայի սահմաններից դուրս) մեկ լեգեոնով անցել է Ռուբիկոնը՝ ասելով. «Վիճակը նետված է» («Alea jacta est»), մտել Իտալիա և սկզբնավորել քաղաքացիական պատերազմ (մ.թ.ա. 49 - 45)։ Այստեղից էլ առաջացել է «անցնել Ռուբիկոնը» թևավոր արտահայտությունը, որը նշանակում է վճռական, կարևոր, անդարձ որոշում կայացնել։

Կատեգորիա:Իտալիայի գետեր
Կատեգորիա:Ադրիատիկ ծովի ավազանի գետեր
WWE 2K14

**WWE 2K14**, մարտական համակարգչային խաղ, մշակված «Yuke's» և «Visual Concepts» ստուդիաների կողմից՝ Xbox 360 և PlayStation 3 խաղային ապարատների համար։ Խաղը WWE-ի առաջին պաշտոնական վիդեոխաղն է թողարկված «2K Sports» խաղաստեղծ ստուդիայի կողմից, քանի որ վերջինս սնանկացած «THQ» ստուդիայից ձեռք է բերել խաղաշարերը զարգացնելու իրավունքը։

Դուեյն Ջոնսոնի պատկերով պաշտոնական պաստառի և թրեյլերի ցուցադրումը տեղի է ունենում 2013 թվականի հունիսի 24-ին եթեր հեռարձակված «WWE Raw» հաղորդման ժամանակ։ Հյուսիսային Ամերիկայում խաղը լույս է տեսնում նույն թվականի հոկտեմբերի 29-ին, Ճապոնիայում՝ հոկտեմբերի 30-ին, իսկ Եվրոպայում՝ նոյեմբերի 1-ին։

«WWE 2K14»-ը հաջորդում է «WWE '13»-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* WWE 2K14 պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2013 տեսախաղեր
Կատեգորիա:PlayStation 3 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Xbox 360 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի տեսախաղեր
Աբգարիոսներ (այլ կիրառումներ)

**Աբգարիոսներ** (**Աբգարյաններ**), արաբացած հայ գերդաստան։
Հայտնի կրողներն են եղել՝
* Հակոբ եպիսկոպոս Լյուստրացի (1781-1845), գերդաստանի նահապետը,
* Աբգարիոս Իսքենդեր (1826-1885), բանաստեղծ, գրականագետ, պատմաբան,
* Աբգարիոս Յուհաննա (Հովհաննես, այլ հնչմամբ՝ Ջան, 1832-1886), տնտեսագետ, բանաստեղծ, լեզվաբան։
Հակոբ եպիսկոպոս Լյուստրացի

**Հակոբ եպիսկոպոս Լյուստրացի Աբգարիոս** (արաբերեն հնչմամբ՝ **Յաղուբ Էփքարիոս**, ), հայկակսն Աբգարիոսներ գերդաստանի նահապետը։

Ծնվել է 1781 թ-ին Փոքր Ասիայի Ֆիլոմելիոն քաղաքում։ 1823 թ.-ին Երուսաղեմում կարգաթող լինելուց հետո ընդունել է բողոքականություն, գաղթել Լիբանան, հաստատվել Սայդայում, ապա Բեյրութում, դարձել մեծահարուստ։ Նրա անունով Բեյրութի պարսպի դռներից մեկը կոչվել է «Բաբ Ցաղուբ»։ Ունեցել է չորս զավակ, որոնցից առավել հայտնի են Աբգարիոս Իսքենդերը և Աբգարիոս Յուհաննան։ Մահացել է 1845 թ-ին Բեյրութում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Յուհաննա Աբգարիոս

**Յուհաննա Աբգարիոս** (, այլ հնչմամբ՝ *Ջան*, ), հայ տնտեսագետ, բանաստեղծ, լեզվաբան, պետական գործիչ։

Իսքենդեր Աբգարիոսի կրտսեր եղբայրը, Աբգարիոսների գերդաստանից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1832 թվականին Բեյրութում, մեծահարուստ Հակոբ Լյուստրացի Աբգարյանի (Յաղուբ Էփքարիոս) ընտանիքում։ Եղել է Բեյրութի անգլիական հյուպատոսության թարգմանիչ։ Հիմնել է ժամանակին ամբողջ Մերձավոր Արևելքում հայտնի դրամատուն։ Եղել է Հոլանդիայի հյուպատոսը Եգիպտոսում։

## Աշխատություններ
Գրել է արաբերեն բարոյա-խրատական պատմվածքներ և նովելներ, գիրք համաշխարհային պատմության մասին, կազմել անգլերեն-արաբերեն բառարան (հրատարակություն՝ 1887 թվական)։

## Ընտանիքը
Յուհաննա Աբգարիոսի կինն է՝ Աֆիֆե Գանավաթին։ Նրա զավակներից Ժոզեֆ, Միշել, Ալիս և Նեջիբ Աբգարիոսները եղել են կրթական-հասարակական գործիչներ, իսկ Էմին և Նեսիբ Աբգարիոսները՝ բժիշկներ։

Մահացել է՝ 1886 թվականին, Այթեթում (Լիբանան)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* «Հայերը Լիբանանի մէջ», Սիսակ Վարժապետյան, Բեյրութ, 1982.

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Աբգարյան խնամակալություն

**Աբգարյան խնամակալություն** (), հայկական կազմակերպություն։ Ստեղծվել է Լոնդոնում, հնդկահայ մեծահարուստ Հովհաննես Գրիգորի Աբգարյանի (1845-1919 թթ.) կտակի համաձայն, 58 հազար անգլիական ֆունտ ստեռլինգ հիմնադրամով, որի տոկոսները հատկացվում են հայկական բարեսիրական կազմակերպություններին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանահայ բարեգործական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Բրիտանահայ մշակութային կազմակերպություններ
Կաետան Աբգարովիչ

[մինի|[Աբգարովիչ (զինանշան)|Աբգարովիչների տոհմական զինանշանը]]
**Կաետան Աբգարովիչ** (; կեղծանունը` **Սոլթան Աբգար**, ), լեհահայ գրող, Աբգարովիչների ազնվական տոհմից։ Ապրել և ստեղծագործել է Լեհաստանում։ Աշխատակցել է «Հողագործ» լեհերեն ամսագրին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1856 թվականի օգոստոսի 7-ին` Ստանիսլավ (ներկայումս՝ Իվանո-Ֆրանկովսկ) քաղաքի մոտ գտնվող Չեռնյովե բնակավայրում (այժմ՝ Ուկրաինա), հայ կալվածատիրոջ ընտանիքում։ Մայրը լեհուհի էր։ Ստացել է լեհական կրթություն։

Մահացել է 1909 թվականի հուլիսի 27-ին, Տրուսկավեց քաղաքում։

## Աշխատություններ
Գրել է մի շարք վեպեր, բանասիրական գրքեր, ինչպես «Չղջիկների ակումբը», «Նեա», նաև մի վեպ՝ լեհահայերի կյանքից՝ «Նախանձ» վերնագրով։ Իր կյանքից վերցրած դեպքերի մի շարք էլ լույս է ընծայել «Գյուղական բակից» խորագրով, բոլորն էլ լեհերեն։ 1901 թվականին Լվովում լեհ մտավորականների հետ հիմնադրել է «Զարյա» հանդեսը։ Առաջին վեպը՝ երկհատոր «Ամուրիների ակումբը», լույս է տեսել 1892 թվականին, Լվովում։ Հայտնի են նաև «Ցարական կայսրությունից» (1892), «Խաբված հույս» (1894), «Սիրային համաձայնություն» (1894), «Գյուղական բակից» (1895) երկերը։ Գրական գործունեության վերջին շրջանի գործերից են «Բավական ուշ է», «Էմիրի մահը», որոնք լույս են տեսել 1909 թվականին։ Կաետանի վեպերի թեման եղել է լեհական շլյախտայի կյանքը։ Գրել է նաև տնտեսագիտական բնույթի հոդվածներ, որոնք հրապարակվել են «Հողագործ» (լեհերեն) հանդեսում։

## Ստեղծագործություններ
* «Չղջիկների ակումբը»
* «Նեա»
* «Նախանձ», վեպ 
* «Ամուրիների ակումբը», վեպ (1892)
* «Ցարական կայսրությունից» (1892)
* «Խաբված հույս» (1894)
* «Սիրային համաձայնություն» (1894)
* «Գյուղական բակից» (1895)
* «Բավական ուշ է» (1909)
* «Էմիրի մահը» (1909)

## Գրականություն
* Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 446, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.
* Kajetan Abgarowicz. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: 1935, s. 4-5.
* Krzyżanowski, Julian (1978). A history of Polish literature. Panstwowe Wydawnictwo Naukowe. p.&nbsp;408.
* Чомарян С. А. Два видных деятеля польской культуры армянского происхождения // Историко-филологический журнал. — Ереван, 1986. — № 4.
* Микитин І. Я. До питання про своєрідність образотворення у прозі Каєтана Абгаровича на гуцульську тематику // Світова література на перехресті культур і цивілізацій: Збірник наукових праць. — Випуск 2. — 2010.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*[Կաետան Աբգարովիչի ստեղծագործությունները Polona.pl կայքում](https://polona.pl/search/?filters=creator:%22Abgarowicz,_Kajetan_(1856--1909)%22,public:1&sort=date%20asc)

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Կատեգորիա:Լեհ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Լեհագիր հայ գրողներ
Կատեգորիա:Լեհահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Աբգարովիչ (զինանշան)

մինի|'''Աբգարովիչների տոհմական զինանշանը'''
**Աբգարովիչ** (), հայկական Աբգարովիչ տոհմի զինանշանը Լեհաստանում։ Ունի վալախական ծագում։

## Պատմություն
Աբգարովիչների հայկական տոհմը ստացել է ասպետական կոչում Վալախիայում։ 1670 թ-ին տեղափոխվել են Ստանիսլավով։

Աբգարովիչի զինանշանն օգտագործել են 3 տոհմեր՝ Աբգարովիչներ, Վարդանովիչներ և Զաքարյովիչներ։

## Նկարագրություն
Կարմիր դաշտի վրա պատկերված է ձիու վրա նստած հայկական զինվոր՝ ձախ ձեռքում պահելով վահան, իսկ աջում՝ նիզակ։ Զինանշանի վերևում պատկերված է թագ։

## Հայտնի ներկայացուցիչներ
* Կաետան Աբգարովիչ (1856 - 1909) - հայկական ծագմամբ լեհ գրող,
* Լուկաշ Աբգարովիչ (ծնված՝ 1949) - հայկական ծագմամբ լեհ քաղաքական գործիչ։

## Գրականություն
* Seweryn Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, vol 1, Warsaw, 1904, էջեր՝ 1-2.

## Արտաքին հղումներ
* Gajl T

Կատեգորիա:Հայկական զինանշաններ
Աբդ ալ-Ազիզ իբն Հաթիմ ալ-Բահիլի

**Աբդ ալ-Ազիզ** (), Արմինիայի արաբ ոստիկան (706-709)՝ Վալիդ խալիֆայի օրոք։ Նախորդի՝ Աբդուլլահի վայրագությունները մեղմելու նպատակով ետ կանչեց 703 թվականի ապստամբությունից հետո Հայաստանից հեռացած Սմբատ Բյուրատյան Բագրատունուն և հայ նախարարներին։ Վերադարձրեց նրանց կալվածքները։ Վերաշինեց Դվինի պարիսպները։

## Դվինի գրավումը
Աբդլազիզը ծնվել է մոտ 630 թվականին Դվին քաղաքում։ 642 թվականին, երբ նա 12 տարեկան էր, արաբները պաշարում են Դվինը, բայց չեն կարողանում այն գրավել։ Աբդլազիզը գիշերն անց, պարսպի նեղ անցքերից վերև մագլցելով պահակներին բղավում է թե քաղաքը գրավված է։ Պահակները փախչում են, իսկ արաբները գրավում են Դվինը։ Տարիներ անց՝ 706-709 թվականներին Աբլազիզը դառնում է Հայաստանի ոստիկան և բարեհաճ գտնվում հայերի հանդեպ։ Նա նորոգում և ավելի է ամրացնում Դվինի պարիսպները, ասելով թե ինքն է եղել դրանց կործանման պատճառը, ինքն էլ շինում է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 12
* «Հայոց Պատմություն», Միքայել Չամչյան, Հատոր Բ, էջ 381, 402

Կատեգորիա:Արաբներ
Կատեգորիա:Արմինիայի ոստիկաններ
Աբդ ալ-Մալիք

**Աբդ ալ-Մալիք** (նաև՝ **Աբդալ-Մելիք**, , ), Օմայանների հարստության խալիֆա (685-705)։

## Կենսագրություն
Աբդ ալ-Մալիքը ճնշել է Աբդալլահ Իբն ազ-Զուբայրի (Մեքքայում) ու նրա կողմնակիցների (Իրաքում) խռովությունը (683-692) և խալիֆայությունը վերածել միաձույլ պետության։ Առաջին հարվածն ուղղել է աղանդավորների դեմ, ջախջախելով խարիջիներին 684 թվականին և ճնշելով շիաների ապստամբությունը, 689 թվականին սիրիական զորքը արշավանք կատարեց Եփրատից ներքև, այնուհետև գրավեց Մեդինան, պաշարեց Մելլան, իսկ 692 թվականին վերցրեց այդ քաղաքը։ 701 թվականին Փոքր Ասիայում հաղթեց բյուզանդացիներին, նվաճեց Հայաստանը, Վրաստանն ու Աղվանքը։ Նրա օրոք պետական լեզուն դարձավ արաբերենը (հունարենի ու պահլավերենի փոխարեն), կտրվեց արաբատառ դրամ։ Դամասկոսի ու նահանգների միջև սկսեց գործել պետական փոստը։ Հողահարկը պարտադիր դարձավ նաև մուսուլմանների համար։

Աբդ ալ-Մալիքի կառավարման ժամանակ Արմինիայի արաբ կառավարիչ՝ Աբու Շայխ իբն Աբդալլահը մտադրվում է Հայաստանում մեջտեղից վերացնել հայկական նախարարական տոհմերը, իրենց հեծյալներով հանդերձ, բայց հանդիպում է հայերի կողմից խիստ դիմադրության և ի վերջո, 702 թվականին պարտվում Վարդանակերտի ճակատամարտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օմայանների խալիֆայություն
Կատեգորիա:Օմայան խալիֆներ
Ռոմա ՖԱ-ի մրցաշրջանների ցանկ

[thumb|right|350px|Ռոմայի դիրքերը [Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A-ի պատմության մեջ]] 
Այս հոդվածում գտնվում է **[[Ռոմա ՖԱ|Ռոմայի]]** խաղացած **մրցաշրջանները** իտալական և եվրոպական ֆուտբոլում, սկսած 1979 թվականից մինչ հիմա։ Նկարագրված են նաև ակումբի նվաճումները հիմնական մրցաշարերում և ամեն մրցաշրջանի լավագույն ռմբարկուները։

## Հիմնական
*ՉԼ = Չեմպիոնների Լիգա
*ՈՒԳ = ՈՒԵՖԱ-ի գավաթ
*ԳԳ = Գավաթակիրների գավաթ

## Մրցաշրջաններ
*Ըստ 2013-ի մայիսի 26-ի*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ռոմա ՖԱ-ի պաշտոնական կայքը
*Ռոմա ՖԱ-ի վիճակագրությունը

Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Ֆուտբոլ
Աբդելա

**Աբդելա**, ամրոց Փոքր Հայքում։ Գտնվել է Եփրատ գետի միջին հոսանքի աջ կողմում, Տևրիկ քաղաքից ոչ հեռու։

Աբդելան 9-րդ դարից եղել է պավլիկյան շարժման հանգրվաններից և հենակետերից մեկը։ Բյուզանդացիները գրավել են 872 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պավլիկյան շարժում
Կատեգորիա:Սիվասի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:8-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Աբդ ալ-Կադիր ալ-Ջազաիրի

**Աբդ էլ-Կադիր** ( ), ֆրանսիական գաղութարարների դեմ Ալժիրի ժողովրդի ազատագրական շարժման առաջնորդ։ Աբդ էլ-Կադիրի հակաֆրանսիական պայքարի բարեհաջող փուլում (1834) Ֆրանսիան ստիպված ճանաչեց նրա իշխանությունը Ալժիրի ներքին մարզերում, ուր կազմվեց ամիրայություն։ Աբդ էլ-Կադիրը ստեղծեց կանոնավոր բանակ, կազմակերպեց ռազմական ուսուցում, կառուցեց ամրոցներ։ 1843 թվականին, երբ ֆրանսիական զորքերը գրավեցին ամիրայությունը, նա փախավ Մարոկկո։ 1845 թվականին վերադառնալով Ալժիր՝ ղեկավարեց հակաֆրանսիական նոր ապստամբությունը, որի պարտությունից հետո գերվեց։ 1852 թվականից բնակվել է Դամասկոսում։ 1860 թվականի հուլիսին, երբ Դամասկոսում դրուզները փորձեցին կոտորել քրիստոնյաներին, Աբդ էլ-Կադիրը, օգտագործելով իր հեղինակությունն ամբոխի շրջանում և անձնական ալժիրական պահակագունդը, փրկեց մի քանի հազար քրիստոնյաների կյանքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբներ
Կատեգորիա:Զորավարներ
Աբդ ար-Ռազզակ Սամարղանդի

**Աբդ ար-Ռազզակ Սամարղանդի** (), միջինասիական պատմագիր։

1463-ից՝ Հերաթի շեյխ։ Երկար ժամանակ բնակվել է Սամարղանդում։ Գրել է «Երկու երանելի աստղերի ծագման և երկու ծովերի միախառնման տեղը» պարսկերեն Ժամանակագրությունը, ուր տրված է մոնղոլների և Թեմուրյանների պատմությունը (1304-1471), նկարագրված է Լենկթեմուրի արշավանքը Հայաստան և Անդրկովկաս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պարսիկ պատմագիրներ
Կատեգորիա:15-րդ դարի իրանցիներ
Կատեգորիա:15-րդ դարի գրողներ
Պերոզ

մինի|աջից|Պերոզի պատկերը սասանյան դրամի վրա
**Պերոզ** (նաև՝ **Փերոզ**, ծննդյան թվականն անհայտ մոտ 425 - 484 թ.), պարսից արքա 459 թվականից։ Սասանյանների դինաստիայից։ Հազկերտ Բ-ի կրտսեր որդին։ Իրանի ավագանու և հեփթաղների օգնությամբ տապալել է եղբորը՝ Որմիզդ Գ-ին և տիրել գահին։

Նրա օրոք թուլացել է կենտրոնական իշխանությունը, սրվել են հակամարտությունները ֆեոդալական տարբեր խմբավորումների միջև։ Իրանի քրիստոնյա բնակչության մեջ աղանդավորական պայքարում հովանավորել է նեստորականներին։

Պերոզի օրոք Իրանին սպառնացել են հեփթաղները և Կովկասի լեռնականները։ Հեփթաղների դեմ կազմակերպել է երկու արշավանք, առաջինի ժամանակ գերի է ընկել և պատանդ թողնելով որդուն՝ Կավադին, ազատվել է, երկրորդի ժամանակ զոհվել է։ Պերոզի քաղաքականությունը Հայաստանում և Հարավային Կովկասում առաջ է բերել հուժկու ապստամբություն։

Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի արքաներ
Բոլոնիա ՖԱ

**Բոլոնիա** (), իտալական ֆուտբոլային ակումբ Բոլոնյա քաղաքից։ Հիմնադրվել է 1909 թվականին։ 7 անգամ հաղթել է սկուդետտոն, երկու անգամ՝ Իտալիայի գավաթը։ Ակումբը մեկական անգամ հաղթել է Ինտերտոտո և Միտրոպայի գավաթները։

Ակումբն իր տան խաղերն անց է կացնում Ստադիո Ռենատո Դալ Արա մարզադաշտում։

## Նվաճումներ
* **[[Serie A|Սերիա A]]**
** **Հաղթող (7).** 1924–25, 1928–29, 1935–36, 1936–37, 1938–39, 1940–41, 1963–64
** *Երկրորդ տեղ (7).* 1920–21, 1923–24, 1925–26, 1926–27, 1931–32, 1939–40, 1965–66
* **[[Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ|Իտալիայի գավաթ]]**
** **Հաղթող (2).** 1969–70, 1973–74
* **[[Միտրոպայի գավաթ]]**
** **Հաղթող (3).** 1932, 1934, 1961
* **[[ՈՒԵՖԱ Ինտերտոտո գավաթ]]**
** **Հաղթող (1).** 1998

## Մրցաշրջանների քանակը ըստ դիվիզիոնների

## Արտաքին հղումներ
* Բոլոնյայի պաշտոնական կայքը
* Բոլոնյայի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Բոլոնյայի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Բոլոնյայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Բոլոնյան transfermarkt-ում
* Բոլոնյան futbol24.com-ում
* Բոլոնյան soccerway.com կայքում
* Բոլոնյան ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Իտալական ֆուտբոլային ակումբներ
Յակոպո Պերի

**Յակոպո Պերի** (, մականունը՝ Երկարամազ (, ), իտալացի երգիչ և կոմպոզիտոր։ Օպերայի՝ իբրև նոր ժանրի, և գործիքային նվագակցությամբ մոնոդիայի՝ իբրև նոր ոճի հիմնադիրներից։ Փիլիսոփաների և բանաստեղծների խմբակի՝ «Ֆլորենտական կամերատի» մասնակից։ 1592 թ.-ին Յակոպո Կորսիի հետ գրել է պատմականորեն առաջին «Դափնե» օպերայի երաժշտությունը (բանաստեղծ Օ. Ռինուչչինիի տեքստով, բեմադրվել է 1597 - 1598 թթ., Ֆլորենցիա, Պերիի գրած երաժշտական հատվածները չեն պահպանվել)։

Նրա «Էվրիդիկե» օպերան (1600 թ.) վաղ շրջանի պահպանված օպերաների ակնառու նմուշներից է։ Պերին կատարել է Օրփեոսի դերերգը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Սասուոլո ՖԱ

**Սասուոլո**  (), իտալական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Սասսուոլո քաղաքից։ Ակումբը հիմնադրվել է 1920 թվականին և ներկայումս հանդես է գալիս Սերիա A-ում։ Իր տնային հանդիպումները անցկացնում է Մապեյ մարզադաշտում։

2012-13 մրցաշրջանում Սերիա B-ում հաղթելուց հետո Սասուոլոն իր պատմության մեջ առաջին անգամ տեղափոխվեց Սերիա A:

## Ներկա կազմ
*2018 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ*

 13px|Ավագ

 
 
 

 
 (վարձավճարով Յուվենտուսից)

 

 (վարձավճարով Յուվենտուսից)

 

 (վարձավճարով Պալերմոյից)

## Արտաքին հղումներ
* Սասուոլոյի պաշտոնական կայքը
* Սասուոլոյի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Սասուոլոյի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Սասուոլոյի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Սասուոլոյի պաշտոնական ՅուԹյուբի էջը
* Սասուոլոն transfermarkt-ում
* Սասուոլոն futbol24.com-ում
* Սասուոլոն soccerway.com կայքում

Կատեգորիա:Իտալական ֆուտբոլային ակումբներ
Պոլիսյա հյուրանոց

մինի|աջից|250px|Հյուրանոցը ներկա պահին

**«Պոլիսյա» հյուրանոց** (; ), լքված հյուրանոցային համալիր Ուկրաինայի Պրիպյատ ուրվական քաղաքում։ Քաղաքի ամենաբարձրահարկ շինություններից մեկն է։ Գտնվում է Լենինի անվան հրապարակում՝ «Էներգետիկ» մշակույթի պալատի հարևանությամբ։

Կառուցվել է յոթանասունականների կեսերին՝ հյուրընկալելու արտասահմանից և/կամ Խորհրդային Միության այլ վայրերից ժամանած պատվիրակություններին, որոնց այցելության հիմնական նպատակը եղել է Չեռնոբիլի ատոմակայանում ստուգումներ անցկացնելը։

Շինությունը լքված է Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցած վթարի պատճառով։ Ներկայումս կիսով չափ ավերված է և շարունակում է դանդաղորեն անկում ապրել։

Շինությունը վիրտուալ կերպով առկա է *«[[Call of Duty 4: Modern Warfare]]»* համակարգչային խաղում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Prypyat 020.JPG|
Պատկեր:Prypeć - hotel 01.jpg|
Պատկեր:Chornobyl 2013VictoriyaSantmatovaDSCN1481.JPG|
Պատկեր:Pripiat 19.JPG|
Պատկեր:Pripyat26.jpg|
Պատկեր:Pripyat79.jpg|
Պատկեր:Hotel Polissya.JPG|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթար
Հոգեբանական բռնություն

մինի
**Հոգեբանական բռնություն**, օգտագործվում է նաև **հուզային բռնություն** կամ **հոգեկան բռնություն**, բռնության տեսակ, որը բնութագրվում է մեկ անձի կողմից մյուսին այնպիսի պահվածքին ենթարկումը, որը կարող է բերել հոգեբանական ցնցման, և կարող է արտահայտվել զոհի անհանգստությամբ, խրոնիկական դեպրեսիայով, հետտրավմատիկ ստրեսային խանգարմամբ և այլն։ Այսպիսի բռնությունը հաճախ բնորոշ է իշխանության անհավասարակշռության իրավիճակներին, ինչպիսիք են օրինակ բռնի հարաբերությունները, սպառնումը և հետապնդումը՝ նաև աշխատատեղում և երեխաների բռնությունը։

## Տես նաև
* ընտանեկան բռնություն
* տնտեսական բռնություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլինգ
Կատեգորիա:Բռնություն
Կատեգորիա:Ընտանեկան բռնություն
Կատեգորիա:Հոգեբանական բռնություն
Աբդուլլահ իբն Հաթիմ ալ-Բահիլի

**Աբդուլլահ իբն Հաթիմ ալ-Բահիլի** (), Հայաստանի առաջին արաբ ոստիկանը (699-703): 694 թվականին բանակով գալով Հայաստան, բնակություն է հաստատում Դվինում և այն դարձնում նստավայր, սահմանում ծանր հարկեր, պարտադրում վճարել մահացած ազգականների կամ համագյուղացիների պարտքերը։ Ավելի ուշ՝ 699-703 թվականներին դառնում է ամիրապետ։ Ցանկանում էր վերացնել հայ նախարարական դասը և Հայոց զինված ուժերը։ Ձերբակալելով հայ նախարարներին՝ տիրացավ նրանց կալվածքներին։ 703 թվականին Հայոց սպարապետ Սմբատ Բագրատունու հեծելազորը պարտության մատնեց Աբդուլլահի զորաբանակը Վարդանակերտի ճակատամարտում։ Հավանաբար այդտեղ էլ Աբդուլլահը սպանվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 11

Կատեգորիա:Արմինիայի ոստիկաններ
Կատեգորիա:Արաբներ
Բռնություն

250px|աջից|մինի|Կողպեքված ատրճանակի քանդակ՝ եբրայերեն «ո՛չ բռնությանը» մակագրությամբ։ Քանդակը գտնվում է Իսրայելի Պետահ Տիկվա քաղաքում։
**Բռնություն**, **ագրեսիա**, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը բռնությունը սահմանում է որպես «Ֆիզիկական ուժի կամ իշխանության (լիազորություն, դիրք) դիտավորյալ կիրառումը կամ կիրառման սպառնալը որևէ անձի, անձանց խմբի կամ հանրության նկատմամբ, որը հանգեցնում է կամ մեծ հավանականությամբ կարող է հանգեցնել մարմնական վնասվածքների, զրկանքի, մահվան, հոգեբանական վնասի կամ զարգացման խանգարումների»։ Այս սահմանումը կապում է կանխամտադրությունը գործողության իրականացման հետ՝ անկախ գործողության հետևանքներից։

## Ոչ ֆիզիկական բռնություն
Բռնությունը ակնհայտ ֆիզիկական բռնության հետ մեկտեղ նաև ընդգրկում է իշխանությունից առաջացող այնպիսի գործողությունները, որոնցից են սպառնումը և վախեցնումը, անտեսումը և բացասումը։ Բռնության հետևանքները կարող են լինել տարատեսակ, և ոչ միայն մարմնական վնասվածքների տեսքով։ Օրինակ կանանց, երեխաների և մեծահասակների նկատմամբ բռնությունը կարող է բերել ֆիզիկական, հոգեբանական և հասարակական խնդիրների, որոնք միշտ չէ, որ արտահայտվում են մարմնական վնասվածքներով, անընդունակությամբ կամ մահով։ Հետևանքները կարող են լինել անմիջական կամ թաքնված և կարող են տևել տարիներ առաջին բռնությունից հետո։ Այս պատճառով բռնության միայն վնասվածքներով և մահով պայմանավորված սահմանումը սահմանափակում է բռնության ամբողջական հետևանքների ըմբռնումը։

## Դասակարգումը
Սովորաբար առանձնացվում է բռնության 3 լայն կատեգորիա՝ ըստ բռնության կատարողների և զոհերի՝

# Ինքնավնասում,
# Միջանձնային բռնություն,
# Կոլեկտիվ բռնություն,

և 4 հիմնական տեսակ՝ ըստ արարքի տիպի (բնույթի)՝

* Ֆիզիկական,
* Սեռական,
* Հոգեբանական,
* Անտեսում։

Վերոնշյալների շրջանակում էլ դասակարգվում են բռնության բոլոր ձևերը։

## Տես նաև
* ընտանեկան բռնություն
* տնտեսական բռնություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բռնություն
Կատեգորիա:Հանցագործություն
Կատեգորիա:Մարդկային վարք
Աբդուլլահ Գորան

**Աբդուլլահ Գորան** (, ), քուրդ բանաստեղծ և հասարակական գործիչ։

Ծնվել է Իրաքի Սուլեյմանիա քաղաքում։ Զբաղվել է ուսուցչությամբ։ Գրել է քասիդներ, գազելներ, քառյակներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատել է հակաֆաշիստական «Մերձավոր Արևելք» ռադիոկայանում։ 1952-1954 թվականներին խմբագրել է «Ժին» («Կյանք») առաջադիմական թերթը։ Ընտրվել Է Խաղաղության համաշխարհային խորհրդի անդամ (1962)։

Մահացել է 1962 թվականի նոյեմբերի 18-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քուրդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Քուրդ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իրաքցի բանաստեղծներ
Միքայիլ Աբդուլաև

**Միքայիլ Հուսեյն օղլի Աբդուլաև** (, ), ադրբեջանցի նկարիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1963)։ ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1958), ԽՄԿԿ անդամ 1954 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է դեկտեմբերի 19-ին, Բաքվում։ Ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական ինստիտուտը (1949)։ Հայտնի են Աբդուլաևի «Հնգամյակի ճանապարհներով» (1949), «Երջանկություն կառուցողները» (1951) և արդյունաբերական թեմաներով ու ժանրային բնույթի այլ կտավներ, «Սոցիալիստական Բաքուն» (1947) գրաֆիկական նկարաշարքը, Սուլեյման Հուսեյն Ռահիմովի «Շամո» վեպի նկարազարդումները (1954)։ Մահացել է 2002 թ-ի օգոստոսի 21-ին Բաքվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ
Ֆուադ Աբդուռահմանով

**Ֆուադ Հասան-օղլի Աբդուռահմանով** (, ), ադրբեջանցի խորհրդային քանդակագործ, Ադրբեջանական ՍՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1955), ՍՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի թղթակից անդամ (1949), ՍՄԿԿ անդամ 1962 թվականից։ Ծնվել Է ապրիլի 28 (մայիսի 11)-ին, Նուխիում։ Աբդուռահմանովի գործերից են Ֆիզուլիի արձանը (1941, Բաքու), Նիզամիի հուշարձանները Կիրովաբադում (1946, ՍՍՀՄ պետական մրցանակ՝ 1947) և Բաքվում (1949), «Հովիվ» (1950, Տրետյակովյան պատկերասրահ, ՍՍՀՄ պետ. մրցանակ՝ 1951), «Ազատագրում» (1960, Բաքու) արձանները։ Մահացել է հունիսի 15-ին, Բաքվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի քանդակագործներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Աբդօղլու

**Աբդօղլու**, գյուղ Կիլիկիայում, Ադանա քաղաքից հարավ, Ջեյհան գետի աջ ափին։ Բաժանված էր Վերին և Ներքին թաղերի։։

XX դարի սկզբին ուներ շուրջ 800 հայ բնակիչ։ 1909 և 1919 թ թվականին թուրքերի կողմից կոտորվել է բնակչության մի մասը, իսկ մի կերպ փրկվածները ապաստանել են աշխարհի տարբեր երկրներում։

Բնակչությունը հիմնականում զբաղված էր երկրագործությամբ, այգեգործությամբ ու անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ եկեղեցի (Սուրբ Գևորգ) և նախակրթարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Յուրեղիրի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
2013 թ. NBA դրաֆթ

մինի|Դրաֆթի մասնակիցների մի մասը
[thumb|200px|right|'''[Էնթոնի Բենեթը**` առաջին ընտրությունը «[[Կլիվլենդ Կավալիերս]]ի» կողմից]]

**2013 թ. NBA-ի դրաֆթը''' տեղի ունեցավ 2013 թ.-ի հունիսի 27-ին՝ Նյու Յորքի Բրուքլին թաղամասի «Բարքլեյս սենթր» մարզապալատում։ Դրաֆթն ԱՄՆ-ում ցուցադրվել է ESPN սպորտային հեռուստաալիքով։ Այս դրաֆթում Բասկետբոլի ազգային ասոցացիայի (NBA) ակումբները, նախապես բաշխված վիճակահանությամբ տրված ընտրության իրավունքներով, ընտրեցին երիտասարդ սիրողական և պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստների` Միացյալ Նահանգներից և այլ երկրներից։ Վիճակահանությունը տեղի էր ունեցել նույն թվականի մայիսի 21-ին, ինչի արդյունքում «Կլիվլենդ Կավալիերսը» ստացել էր առաջինն ընտրելու իրավունքը։ Ռեբրենդինգից հետո՝ Նոր Օռլեանի թիմը դրաֆթում հանդես եկավ որպես «Նյու Օռլեանս Պելիկանս»։ NBA-ի կոմիսար Դեյվիդ Սթեռնը իր կարիերայում վերջին անգամ ազդարարեց ընտրյալների անունները, որից հետո նրան այցելեց Նախկին բասկետբոլիստ Հակիմ Օլաջուվոնը, քանի որ հենց նրա անունն էր առաջին անգամ Սթեռնը երբևէ ազդարարել որպես դրաֆթային ընտրություն (1984 թվականի դրաֆթում)։

Օգտվելով առաջինն ընտրելու իրավունքից՝ «Կլիվլենդ Կավալիերսը» ընտրում է Էնթոնի Բենեթին՝ Նևադայի համալսարանից։ Բենեթը դառնում է առաջին կանադացին ով NBA-ի դրաֆթում ընտրվել է # 1 ընտրությամբ։

Մրցաշրջանի ավարտին տարվա նորեկ է ճանաչվում Մայքլ Կարտեր-Ուիլյամսը, ով դրաֆթում ընտրվել էր «Ֆիլադելֆիա Սեվնթի Սիքսերսի» կողմից՝ 11-րդ ընտրության իրավունքով։

## Դրաֆթ
### Պատկերասրահ

Պատկեր:Victor Oladipo Magic.jpg|Վիկտոր Օլադիպո` 2-րդ ընտրությունը «Օռլանդո Մեջիքի» կողմից
Պատկեր:Alex Len 2012.jpg|Ալեքս Լեն` 5-րդ ընտրությունը «Ֆինիքս Սանսի» կողմից
Պատկեր:Nerlens-Noel.jpg|Նեռլենս Նոել` 6-րդ ընտրությունը «Նյու Օռլեանս Պելիկանսի» կողմից, ավելի ուշ տեղափոխվում է «Ֆիլադելֆիա Սեվնթի Սիքսերս»
Պատկեր:Trey Burke Jazz dribble.jpg|Թրեյ Բըրք` 9-րդ ընտրությունը «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի» կողմից
Պատկեր:Michael Carter-Williams.jpg|Մայքլ Կարտեր-Ուիլյամս` 11-րդ ընտրությունը «Ֆիլադելֆիա Սեվնթի Սիքսերսի» կողմից
Պատկեր:Kelly Olynyk v USD Toreros.jpg|Քելլի Օլինիկ` 13-րդ ընտրությունը Դալաս Մավերիքսի կողմից, ավելի ուշ տեղափոխվում է «Բոստոն Սելտիքս»

Պատկեր:Estudiantes vs Unicaja Málaga - Lucas Nogueira - 01.jpg|Լուկաս Նոգյերա՝ 16-րդ ընտրությունը «Բոստոն Սելտիքսի» կողմից, ավելի ուշ տեղափոխվում է «Ատլանտա Հոքս»
Պատկեր:20121127 Tim Hardaway Jr.jpg|Թիմ Հարդուեյ կրտսեր՝ 24-րդ ընտրությունը «Նյու Յորք Նիքսի» կողմից
Պատկեր:Reggie Bullock cropped.jpg|Ռեգգի Բալոք՝ 25-րդ ընտրությունը «Լոս Անջելես Կլիպերսի» կողմից
Պատկեր:Archie-Goodwin-2.jpg|Արչի Գուդվին՝ 29-րդ ընտրությունը «Օկլահոմա սիթի Թանդերի» կողմից, ավելի ուշ տեղափոխվում է «Ֆինիքս Սանս»՝ «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորսի» միջոցով։
Պատկեր:Alex Abrines.jpg|Ալեխանդրո Աբրինես` 32-րդ ընտրությունը «Օկլահոմա սիթի Թանդերի» կողմից
Պատկեր:Kazemi Arsalan croped.jpg|Արսալան Քազեմի` 54-րդ ընտրությունը «Վաշինգթոն Վիզարդսի» կողմից։ Առաջին դրաֆտացված իրանցին է։

### Պայմանանշաններ

### Բուն Դրաֆթը

## Նշմարելի չդրաֆտացված բասկետբոլիստներ
Դրաֆթում չընտրված մի շարք բասկետբոլիստներ նույնպես կատարեցին իրենց մեկնարկային խաղաշրջանները NBA-ում։

## Արտաքին հղումներ
* 2013 NBA դրաֆթ - պաշտոնական էջ
* 2013 NBA դրաֆթը ESPN-ի կայքում

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ