Անդրե Բայոն

**Անդրե Էմիլ Լուիս Բայոն** (), բելգիացի վիպասան և պատմվածքագիր, ով գրել է ֆրանսերեն։ Նրա ստեղծագործությունների մեծ մասն ինքնակենսագրական բնույթ ունի:

## Կենսագրություն
Անդրե Բայոնը ծնվել է 1875 թվականի ապրիլի 27-ին Անտվերպենում՝ բուրժուական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Ժոզեֆ-Կրետյեն Բայոնը, որը հաջողակ գործարար էր շինարարության ոլորտում, մահացավ նրա ծնվելուց անմիջապես հետո, իսկ մայրը՝ Ջուլի-Իզաբելը (ծնված Վան Բելլինգենում) նույնպես մահացավ, երբ նա դեռահաս երեխա էր՝ թողնելով Անդրեյի դաստիրակությունը Տերմոնդում գտնվող հորաքրոջը։ Նա ուներ ավագ եղբայր՝ Ժյուլիենը, ով դարձավ իրավաբան: Անդրե Բայոնը ստացել է հռոմեական կաթոլիկ կրթություն՝ հաճախելով Թերնհաուտի Սեն Ժոզեֆ քոլեջը: 1893 թվականից սովորել է Լուվենի պոլիտեխնիկական դպրոցում: Նա տեղափոխվեց Բրյուսել, որտեղ սկսեց գրել և հրատարակել բելգիական պարբերականներում, բայց սկսեց մոլեխաղերով զբաղվել և տառապել սուիցիդալ մտքերից։ Նրա առաջին ամուսնությունը 1902 թվականին Մարի Վանդենբերգի հետ, ով մարմնավաճառ էր աշխատում, ժամանակավորապես թեթեւացրեց նրա խնդիրները։ Զույգը Բրյուսելից մեկնել է Կամպինի Վեստմալ գյուղ, որտեղ նրանք որդեգրել են գյուղական ապրելակերպ։

Հետագայում Բայոնը խմբագրական պաշտոն է զբաղեցրել «La Dernière Heure»-ում, բրյուսելյան թերթում, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա ամուսնացել է դաշնակահար Ժերմեն Լիվենսի հետ։ Պատերազմը ոգեշնչեց նրան գրել, և նրան աջակցում էր Ժերմենը իր գրական ջանքերում։ Նրա վեպերից շատերը ստեղծվել են այս տասնամյակում։ Նրա ամենավաղ գլխավոր հրատարակված աշխատանքը՝ *«Moi quelque part»* (*Ես, ինչ-որ տեղ*) առաջին անգամ հայտնվեց 1920 թվականին։ Դրա մի տարբերակը թողարկվեց Փարիզում որպես «*En Sabots»* (Փայտե կոշիկներով) 1922 թվականին, և վերնագրված վեպը քննադատական ​​հաջողություն ունեցավ՝ արժանանալով Ժան-Ռիչարդ Բլոկի և Շառլ Վիլդրակի գովասանքին։ Դա ստիպեց նրան տեղափոխվել Փարիզ և փորձել իր ապրուստը վաստակել իր գրական ստեղծագործությունների միջոցով։ Նրա հիմնական հրատարակիչն էր «Rieder & Cie»-ն, Փարիզում գործող հրատարակչությունը, որը միջպատերազմյան տարիներին դուրս բերեց բելգիացի հեղինակների, այդ թվում՝ Կոնստան Բուրնյոյի և Ժան Տուսելի ստեղծագործությունները։

Այս քայլը աղետալի եղավ Բայոնի հոգեկան և ֆիզիկական առողջության համար: Չնայած բազմաթիվ հոսպիտալացումներին, նա շարունակում էր գրել, և նրա ստեղծագործությունները վերաբերում էին հոգեկան հիվանդության իր փորձառություններին։ Այս ժամանակահատվածում նա սիրավեպ է ունեցել գրող Մարի դե Վիվիեի հետ, ով իր մահից հետո պատմել է պատմությունը իր «*L'homme pointu*» (Սուր մարդը, 1942 թվական) վեպում։

Ինքնասպան է եղել 1932 թվականի ապրիլի 10-ին Փարիզի Սեն Ժերմեն ան Լեում։

## Գործեր
Բայոնը գրում էր ֆրանսերեն, թեև ծնունդով և կրթությամբ ֆլամանդացի էր, և գովաբանում էր Վեսթմալում խոսվող ֆլամանդերենի բարբառը։ Նրա գործերի մեծ մասն ինքնակենսագրական է. Լյուսիեն Քրիստոֆը և Հերման Թեյրլինքը 1953 թվականին գրել են, որ Բայոնի կոչումն է «թափառել և զգալ իր ճանապարհը դեպի իր անցյալը՝ հրավիրելով մեզ թափառել իր հետ և նայել կահույքի տակ»։ Նրանք նաև նշում են, որ Ֆլանդրիայի մասին ֆրանսերեն գրելը կարող է «խառնաշփոթության մի կծու նոտա» ավելացնել նրա դիտարկումներին։

*«Moi quelque part»* (Ես, ինչ-որ տեղ, 1920) հիմնված է Վեստմալում նրա փորձառությունների վրա։ «*Histoire d'une Marie»* (Մարի անունով մի աղջկա պատմություն, 1921 թվական), հիմնված առաջին կնոջ կյանքի վրա, անդրադառնում է մարմնավաճառության թեմային, և նույն թեման արծարծվում է «*Zonzon Pépette, fille de Londres»*-ում (Zonzon Pépette, Լոնդոնի աղջիկը, 1923 թվական)։ «*Par fil spécial»* (Հատուկ մալուխով, 1924 թվական) «սարդոնիկ» արձագանք է թերթի խմբագիր նրա գործունեությանը։ «*Chalet I»* (1926 թվական) պատմում է Սալպետրիերի հիվանդանոցում գտնվելու մասին։ «*Le Neveu de Mademoiselle Autorité»* (Միսս Իշխանության զարմիկը, 1930/1932 թվականներ) հիմնված է հորաքրոջ հետ մանկության փորձառությունների վրա։

Նրա հետագա ստեղծագործությունները, որոնք հաճախ գրվել են հիվանդ ժամանակ, գնահատվում են հոգեկան հիվանդության իրենց պիոներական անկեղծ պատկերների համար մասնավորապես «*Delires»* (Deliriums, 1927 թվական) ժողովածուն, որը նկարագրվում է որպես «ուշագրավ» և «նույնքան ռիթմիկ, որքան տրամաբանական հալյուցինացիան»:

### Պատմական ընդունելություն
Բայոնի ստեղծագործությունները հայտնի էին Ֆրանսիայում նրա կենդանության օրոք և մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը: Նա տարբեր կերպ դասակարգվել է որպես պրոլետար, պոպուլիստ և ռեգիոնալ գրող: «A. P. Coleman»-ը մահվան ծանուցման մեջ «Histoire d'une Marie»-ն բնութագրում է որպես «սոցիալական հիմնախնդիրների վեպ» և այն համեմատում «առավել հայտնի» Չարլզ-Լուի Ֆիլիպի ստեղծագործությունների հետ: Մորիս Գաշեն, գրելով 1931 թվականին, Բայլոնին համեմատում է և՛ Ֆիլիպի, և՛ Ֆյոդոր Դոստոևսկու հետ՝ ուշադրություն հրավիրելով այն փաստի վրա, որ Բայոնի հերոսները հաճախ են հայտնվում դժվարին իրավիճակներում։ Բայոնի գործերը թարգմանվել են, օրինակ՝ «*Histoire d'une Marie»*, ունեցել է յոթ թարգմանություն 1920-ականների վերջին, իսկ «*En Sabots»-ը* և «*Zonzon Pépette, fille de Londres»-ը* երկուսն էլ թարգմանվել են գերմաներեն։

Նրա ժողովրդականությունը նվազել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, սակայն հեղինակը շարունակել է գրավել քննադատական ​​ուշադրությունը 1950-ականներին։ Սիմոն դը Բովուարը գովաբանում է «*Le Perce-oreille du Luxembourg*»-ը 1960 թվականի հուշագրության մեջ։ 1960-ականների վերջին նրա գործերից մի քանիսը հարմարեցվել են Բելգիայի թատրոնի համար։ 1970-ականների կեսերից նրա գործերից շատերը հետ բերվեցին տպագրության՝ որպես «Passé Présent/Les Éperonniers» և «Espace Nord» տպագրությունների մաս։
 
20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին քննադատական ​​ուշադրությունը կենտրոնացած էր Բայոնի կյանքի վրա: Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են հոլանդերեն, ռումիներեն, չինարեն և բուլղարերեն։ Ֆրանս Դենիսենի կենսագրությունը լույս է տեսել հոլանդերեն (*De Gigolo van Irma Ideaal*) 1998 թվականին, շահել է «AKO Literatuurprijs»-ը և թարգմանվել ֆրանսերեն։ Բայոնի մի քանի վեպերի նոր հրատարակություններ հրատարակվել են Ֆրանսիայում  «Cent Pages», «Finitude» և «Cambourakis» հրատարակություններում։  «*Les Nouveaux Cahiers André Baillon»* պարբերականը, որն անդրադառնում է նրա աշխատանքի վերաբերյալ հետազոտություններին, լույս է տեսել 2003-ից 2011 թվականներին, և խմբագիրները 2007 թվականին Բելգիայում գիտաժողով են անցկացրել այդ թեմայով:

## Մատենագիտություն
Աղբյուրներ`
**Le Pénitent exaspéré* (1915 թվական)
**Moi, quelque part* (*Ես, ինչ-որ տեղ*) (*խմբագրությունը՝* la soupente, 1920 թվական)
**Histoire d'une Marie* (*Մերի անունով աղջկա պատմություն*) (Rieder, 1921 թվական)
**En sabots* (Rieder, 1922 թվական)
**Zonzon Pépette, fille de Londres* (J. Ferenczi, 1923 թվական)
**Par fil spécial: Carnet d'un secrétaire de rédaction* (*խմբագրությունը՝ Special Cable*) (Rieder, 1924 թվական)
**Un homme si simple* (*Այսքան պարզ մարդ*) (Rieder, 1925 թվական)
**Le pot de fleur: Boix gravés de Jan Fr. Cantré* (խմբագրությունը՝ "Lumière"-ի, 1925 թվական)
**Chalet I* (Rieder, 1926 թվական)
**Délires* (*Զառանցանքներ*) (M. Sénac, 1927 թվական),արձակ բանաստեղծություն կամ պատմվածքներ
**Le Perce-oreille du Luxembourg* (*Լյուքսեմբուրգի ականջակալը*) (Rieder, 1928 թվական)
**La vie est quotidienne* (Rieder, 1929 թվական)
**Le Neveu de Mademoiselle Autorité* (*Միսս Իշխանության զարմիկը*) (Rieder, 1930/1932 թվականներ)
**Des vivants et des morts* (*Ողջերն ու մահացածները*) (1930 թվական)
**Roseau* (Rieder, 1932 թվական)
**La dupe* (La renaissance du livre, 1944 թվական)
**Les meilleures pages* (La renaissance du livre, 1961 թվական) (խմբագրել է Ադրիեն Յանսը)

## Գրականություն
* P. Bay. *Le Suicide par somnifère. Un exemple: Celui du romancier belge André Baillon, à Marly-le-Roy, en 1932* (Les Éditions de la Diaspora française; 1964)
*Martine Bronzin (1981). André Baillon: Un homme si simple? *Revue Generale* 35–43
*Frans Denissen. *De gigolo van Irma Ideaal: André Baillon, of een geschreven leven* (Prometheus; 1998) 
*Frans Denissen, Maria Chiara Gnocchi, E. Loobuyck (eds). *Bibliographie de et sur André Baillon (1898–2004)* (Bibliothèque royale de Belgique; 2005) 
*Hans Joachim Lope. *Aufsatze zur literaturgeschichte in Frankreich, Belgien, und Spanien*, pp. 93–121 (P. Lang; 1985)
*M. Willam. *La Haute Solitude d'André Baillon, précurseur de l'existentialisme* (Labor; 1951)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բելգիացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Մասոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում մահացածներ