Ջամիլա Ռիբեյրու

**Ջամիլա Թաիս Ռիբեյրու Դոս Սանտուս** (, ), աֆրո-բրազիլացի ֆեմինիստ, փիլիսոփա և լրագրող։

## Կենսագրություն
Ջամիլա անունը արաբերեն և արևելաաֆրիկյան Սուահիլի լեզվով նշանակում է «գեղեցիկ»։ Ռիբեյրոն ծնվել է աշխատավորի ընտանիքում, նրա հայրը կոմունիստ դոկեր էր, մայրը՝ սպասուհի։ Նրա երկու ծնողներն էլ մահացել են քաղցկեղից, երբ Ջամիլը 20 տարեկան էր։

Նա լրագրություն է սովորել մինչև 24 տարեկանում դստերով՝ Թուլեյնով հղիանալը, որից հետո թողել է ուսումը ընտանիքին նվիրվելու համար, բայց հետագայում, չնայած ամուսնու բողոքներին, վերադարձել է համալսարան։ 2012 թվականին ավարտել է Սան Պաուլոյի դաշնային համալսարանի փիլիսոփայության, գրականության և հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետը, այնուհետև 2015 թվականին ստացել է քաղաքական փիլիսոփայության մագիստրոսի կոչում՝ Սիմոն դե Բովուարի և Ջուդիթ Բաթլերի ստեղծագործական աշխատանքի համար։

Ռիբեյրոն «CartaCapital» շաբաթաթերթի խմբագիրն է, ինչպես նաև «Folha de S. Paulo»-ի սյունակագիրը։ Ճանաչում է ձեռք բերել որպես բլոգեր և ինտերնետային ակտիվիստ։ Ջամիլան սկսել է գրել «Blogueiras Negras» սև ֆեմինիստների պորտալում, այնուհետև դարձել է ամենաճանաչված մեդիա փոփ փիլիսոփաներից մեկը։

Որպես հակառասիստ ակտիվիստ՝ Ռիբեյրոն աջակցում է ձախ ուժերին։ 2016 թվականի մայիսին նշանակվել է Սան Պաուլոյի մարդու իրավունքների և քաղաքացիության փոխնախարար՝ դրանով իսկ մուտք գործելով Ֆերնանդո Ադդադայի վարչակազմ, աշխատավորների կուսակցությունից։ Այնուամենայնիվ, երբ 2020 թվականին նրան հրավիրել են դառնալ այս կուսակցության Սան Պաուլոյի քաղաքապետի թեկնածու Ժիլմար Տատուի գործընկերը, նա հրաժարվել է։ Նույն թվականին նա պաշտպանել է Բրազիլիայի Կոմունիստական կուսակցության (PCdoB) Մանուելա դ'Ավիլայի թեկնածությունը Պորտո Ալեգրեի քաղաքապետի պաշտոնում։

2018 թվականին նա հանդես է եկել որպես Բրազիլիայի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչ Հարվարդի և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի համատեղ ամենամյա Բրազիլական համաժողովում։

## Ստեղծագործություն
Ռիբեյրոն ներդրել է աֆրոամերիկացի մարքսիստ-ֆեմինիստ ակտիվիստ Անժելա Դևիսի «Կանայք, ռասա, դաս» 2015 թվականի բրազիլերեն-պորտուգալերեն թարգմանության նախաբանը։ Ռիբեյրոն և Դևիսը բազմիցս համագործակցել են։

Ռիբեյրոյի առաջին սեփական գիրքը՝ «Ինչ է խոսքի տեղը», լույս է տեսել 2017 թվականին և դարձել 2018 թվականի Ժաբուտի մրցանակի եզրափակիչ փուլի մասնակից «Հումանիտար գիտություններ» անվանակարգում։

Նրա երկրորդ գիրքը՝ «Ով է վախենում սև ֆեմինիզմից», ներառում է երկար ինքնակենսագրական շարադրություն, ինչպես նաև որոշ հոդվածներ, որոնք նա հրապարակել է «CartaCapital» ամսագրի բլոգում։ Ստեղծագործությունը պարունակում է երկխոսություններ այնպիսի հեղինակների հետ, ինչպիսիք են Չիմամանդա Նգոզի Ադիչին, բել Հուքսը, Սուելի Կարնեյրոն, Ալիս Ուոքերը և Թոնի Մորիսոնը։

Ռիբեյրոն իր «Կարճ հակառասիստական ձեռնարկում» (Pequeno manual antirracista), որը ոգեշնչված է Իբրամ Քենդիի «Ինչպես լինել հակառասիստ» գրքից, կոչ է անում սպիտակամորթներին պատասխանատվություն ստանձնել և փոխել հարաբերությունները, որոնք հանգեցնում են արտոնությունների և ճնշումների։ Լինելով «Candomblé»-ի հետևորդ՝ Ռիբեյրոն գրել է այն մասին, թե ինչպես է արևմտյան քաղաքակրթությունը աֆրիկյան ծագում ունեցող համայնքներում ավանդական կին բուժողներին պատկերել որպես կախարդներ։

2021 թվականի «Նամակներ տատիկիս» գիրքը հեղինակի ամենաանձնական ստեղծագործությունն է, որում հիշվում են նրա մանկության և պատանեկության պահերը, քննարկվում են ռասիստական հասարակության մեջ երեխաների դաստիարակության խնդիրները։

## Պարգևներ և պատվոգրեր
2019 թվականին Ջամիլան ստացել է Արքայազն Կլաուսի մրցանակը «Փիլիսոփայություն» անվանակարգում, որը շնորհել է Նիդեռլանդների արտաքին գործերի նախարարությունը, ինչը նրա ակտիվիստական պայքարի ճանաչումն էր։ Նույն թվականին Ֆրանսիայի կառավարությունը ընտրել է նրան որպես «Վաղվա անձնավորություն», ինչպես նաև ճանաչվել է որպես BBC-ի 100 կանանցից մեկը։ 2022 թվականի մայիսին Ջամիլա Ռիբեյրոն ընտրվել է «Academia Paulista de Letras»-ի անդամ՝ զբաղեցնելով 28-րդ աթոռը մահացած գրող Լիժիա Ֆագունդես Թելեսի փոխարեն։ Նույն թվականին նա արժանացել է մարդու իրավունքների և օրենքի գերակայության ֆրանս-գերմանական մրցանակին, որը շնորհել են Ֆրանսիայի և Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարները։

## Հրապարակումներ
* *O que é lugar de fala?* (2017)
* *Quem tem medo do feminismo negro?*
* *Pequeno manual antirracista* (2019)

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ