Կունդալինի

[մինի|Կունդալինի, [Չակրա|չակրաներ և նադիներ]]
**Կունդալինի** (, ), հինդուիզմում աստվածային կանացի էներգիայի (կամ *Շակտիի*) ձև, որը ենթադրաբար, գտնվում է ողնաշարի հիմքում՝ *մուլադհարայում*։ Այն կարևոր հասկացություն է Շաիվա Տանտրայում, որտեղ այն համարվում է ուժ կամ զորություն, կապվում է աստվածուհու աստվածային կանացի կամ անձև կողմի հետ։ Երբ այս էներգիան նուրբ մարմնում մշակվում և արթնանում է տանտրիկ պրակտիկայի միջոցով, համարվում է, որ հանգեցնում է հոգևոր ազատագրման։ Կունդալինին կապված է աստվածուհի Պարվատիի կամ Ադի Պարաշակտիի հետ, որը Շակտիզմի գերագույն էակն է, և աստվածուհիներ Բհայրավիի և Կուբջիկայի հետ։ Այս տերմինը, ինչպես նաև դրա հետ կապված պրակտիկաները, ընդունվել են Հաթհա Յոգայի մեջ 9-րդ դարում։ Այդ ժամանակվանից ի վեր այն ընդունվել է հինդուիզմի այլ ձևերում, ինչպես նաև ժամանակակից հոգևորականության և Նյու Էյջի մտածողության մեջ։

Կունդալինիի արթնացումները, ինչպես ասում են, տեղի են ունենում տարբեր մեթոդներով: Յոգայի շատ համակարգեր կենտրոնանում են Կունդալինիի արթնացման վրա՝ մեդիտացիայի, պրանայամա, ասանայի պրակտիկայի և մանտրաների արտասանության միջոցով: Կունդալինի յոգան ազդված է հինդուիզմի շակտիզմի և տանտրա դպրոցներից: Այն իր անունը ստացել է կունդալինի էներգիայի արթնացման վրա կենտրոնանալուց՝ մանտրայի, տանտրայի, յանտրայի, ասանաների կամ մեդիտացիայի կանոնավոր պրակտիկայի միջոցով: Երբ կունդալինին արթնանում է ինքնաբուխ կամ առանց առաջնորդության, դա կարող է հանգեցնել կունդալինիի համախտանիշի, որը երբեմն դրսևորվում է որպես հոգեբանական խանգարում:

## Ստուգաբանություն
Կունդալինի հասկացությունը հիշատակվում է Ուպանիշադներում (մ.թ.ա. 9-7-րդ դարեր): Սանսկրիտերեն *kuṇḍalin* ածականը նշանակում է «շրջանաձև, օղակաձև»: Այն հիշատակվում է որպես «օձ» գոյական («գանգուր» իմաստով) 12-րդ դարի *Ռաջատարանգինի* տարեգրության մեջ (I.2): *Kuṇḍa* (գոյական, որը նշանակում է «աման, ջրաման») հանդիպում է որպես Նագայի (օձի աստվածություն) անուն Մահաբհարաթա 1.4828-ում): 8-րդ դարի *Տանտրասադբհավա Տանտրան* օգտագործում է *կունդալի* տերմինը, որը Դեյվիդ Գորդոն Ուայթը մեկնաբանել է որպես «օղակաձև կին»:

*Կունդալիի* օգտագործումը որպես Դուրգա աստվածուհու անվանում (Շակտիի մի ձև) հաճախ հանդիպում է տանտրիզմում և շակտիզմում՝ սկսած 11-րդ դարից՝ *Շարադատիլակայում*: Այն որպես տեխնիկական տերմին ընդունվել է Հաթհա յոգայում 15-րդ դարում և լայնորեն օգտագործվել է Յոգա Ուպանիշադներում 16-րդ դարում: Էկնաթ Իսվարանը տերմինը վերաձևակերպել է որպես «պարուրված ուժ», ուժ, որը սովորաբար գտնվում է ողնաշարի հիմքում և նկարագրվում է որպես «պարուրված օձի պես»:

## Շաիվիզմի մեջ
[մինի|[Շիվա|Շիվայի և Շակտիի արձանները Կամախյա տաճարում, որը Շակտա պիտաներից ամենահինն է և շակտիզմի՝ աստվածուհիներին կենտրոնացած հինդուիստական ավանդույթի կարևոր սրբավայրերից մեկը։]]
Կունդալինին առաջացել է որպես կենտրոնական հասկացություն Շայվա Տանտրայում, հատկապես Շակտա աղանդների շրջանում, ինչպիսին է Կաուլան: Այս տանտրական ավանդույթներում Կունդալինին «մարմնավորված գիտակցության բնածին բանականությունն» է: Տերմինի առաջին հնարավոր հիշատակումը *Տանտրասադբհավա-տանտրայում* է (ութերորդ դար), սակայն այլ վաղ շրջանի տանտրաներում նշվում է Շակտիի պատկերացումը կենտրոնական ալիքում և պրանայի կամ կենսական ուժի վերև շարժումը (որը հաճախ կապված է Կունդալինիի հետ ավելի ուշ շրջանի աշխատություններում): Դեյվիդ Գորդոն Ուայթի խոսքերով՝ այս կանացի հոգևոր ուժը կոչվում է նաև *բհոգավատի,* որն ունի «վայելք» և «պարուրված» կրկնակի իմաստ և նշանակում է նրա ամուր կապը երանության և հաճույքի հետ, թե՛ աշխարհիկ ֆիզիկական հաճույքի, թե՛ հոգևոր ազատագրման երանության (մոկշա) հետ, որը Շիվայի ստեղծագործական գործունեության վայելքն է և աստվածուհու հետ վերջնական միությունը:

Շակտայի Կաուլա կոչվող ազդեցիկ ավանդույթում Կունդալինին դիտվում է որպես «թաքնված բնածին հոգևոր ուժ», որը կապված է Կուբջիկա աստվածուհու (բառացիորեն՝ «ծուռը») հետ, որը գերագույն աստվածուհին է (Պարադևի): Նա նաև մաքուր երանություն և զորություն է (Շակտի), բոլոր մանտրաների աղբյուրը և գտնվում է կենտրոնական ալիքի երկայնքով գտնվող վեց չակրաներում: Շաիվա տանտրայում այս հոգևոր ուժը արթնացնելու և երանության ու հոգևոր ազատագրման վիճակ ստեղծելու համար օգտագործվել են տարբեր պրակտիկաներ, ինչպիսիք են պրանայաման, բանդհաները, մանտրաների արտասանությունը և տանտրիկ ծեսը:

Կաուլա և Տրիկա տոհմերի մեծ տանտրիկ գիտնականի և վարպետ Աբհինավագուպտայի համաձայն՝ Կունդալինիի երկու հիմնական ձև կա՝ վերև շարժվող Կունդալինի (*ուրդհվա*), որը կապված է ընդարձակման հետ, և ներքև շարժվող Կունդալինի (*ադհա*), որը կապված է կծկման հետ։ Համեմատական կրոնի գիտնական Գևին Ֆլադի կարծիքով՝ Աբհինավագուպտան Կունդալինիին կապում է «մարմինը, շնչառությունը և հաճույքի ու ցավի փորձառությունները մարմնավորող ուժի», «սեռականության ուժի՝ որպես վերարտադրության աղբյուրի» հետ և հետևյալի հետ՝

## Վայշնավիզմի մեջ
Չնայած Շաիվա և Շակտա ավանդույթների հետ հիմնականում կապված լինելուն, Կունդալինի Շակտիի հասկացությունը բոլորովին էլ օտար չէ վայշնավիզմին: *Նարադա Պանչարատրա* անունով հայտնի վայշնավական տեքստը մանրամասն, թեև որոշ չափով տարբեր նկարագրություն է տալիս չակրաների և Կունդալինի Շակտիի մասին՝ համեմատած շաիվիզմի և շակտիզմի հետ:

## Նկարագրություն
[մինի|Մեդիտացիայի մեջ գտնվող յոգիի ձեռագրի նկարի մանրամասնություն, որը ցույց է տալիս կունդալինի օձը՝ փաթաթված փորի մեջ՝ [Չակրա|չակրաների տակ գտնվող սուշումնա նադիի շուրջ, և մուլադհարա չակրան՝ իր գլխավոր աստված Գանեշայով դրա վերևում։]]
Ուիլյամ Ֆ. Ուիլյամսի կարծիքով, կունդալինին հինդուիստական ավանդույթի կրոնական փորձառության տեսակ է, որի շրջանակներում այն համարվում է ողնաշարի հիմքում կուտակվող «տիեզերական էներգիայի» մի տեսակ։

Արթնանալիս կունդալինիի շարժումը նկարագրվում է որպես մուլադհարա չակրայից վեր բարձրանալով՝ ողնաշարի ներսում կամ դրա երկայնքով կենտրոնական նադիով (կոչվում է *սուշումնա*) հասնելով գլխի գագաթին։ Ենթադրվում է, որ կունդալինիի առաջընթացը տարբեր չակրաների միջով հանգեցնում է արթնացման տարբեր մակարդակների և միստիկական փորձառության, մինչև Կունդալինին վերջապես հասնում է գլխի գագաթին՝ Սահասրարա կամ պսակի չակրա, առաջացնելով գիտակցության խորը վերափոխում։

Աստվածային Կյանքի Ընկերության Սվամի Սիվանանդա Սարասվատին իր *«Կունդալինի Յոգա»* գրքում նշել է, որ «Գերզգայական տեսիլքներ են հայտնվում ձգտողի մտավոր աչքի առջև, նոր աշխարհներ՝ աննկարագրելի հրաշքներով ու հմայքներով, բացվում են Յոգիի առջև նոր աշխարհներ՝ աննկարագրելի հրաշքներով ու հմայքներով, ինքնաթիռներ ինքնաթիռների հետևից բացահայտում են իրենց գոյությունն ու վեհությունը պրակտիկանտին, և Յոգին ստանում է աստվածային գիտելիքներ, զորություն և երանություն՝ աճող աստիճաններով, երբ Կունդալինին անցնում է Չակրայով մեկ՝ ծաղկեցնելով դրանք իրենց ողջ փառքով...»։

## Կունդալինիի փորձառություններ
### Կունդալինիի արթնացման տեխնիկաներ
Յոգայի գուրուները կարծում են, որ Կունդալինին կարող է արթնանալ *շակտիպատի* (Գուրուի կամ ուսուցչի կողմից հոգևոր փոխանցման) կամ հոգևոր պրակտիկաների միջոցով, ինչպիսիք են յոգան կամ մեդիտացիան:

Կունդալինիի արթնացման երկու լայն մոտեցում կա՝ ակտիվ և պասիվ: *Ակտիվ մոտեցումը* ներառում է համակարգված ֆիզիկական վարժություններ և կենտրոնացման, վիզուալիզացիայի, պրանայամա (շնչառական պրակտիկա) և մեդիտացիայի տեխնիկա՝ կոմպետենտ ուսուցչի ղեկավարությամբ: Այս տեխնիկաները ծագում են յոգայի հիմնական ճյուղերից որևէ մեկից և յոգայի որոշ ձևերից, ինչպիսիք են կրիյա յոգան և կունդալինի յոգան, որոնք շեշտը դնում են Կունդալինիի տեխնիկայի վրա:

*Պասիվ մոտեցումը,* փոխարենը, հանձնվելու ուղի է, որտեղ մարդը թողնում է արթնացման բոլոր խոչընդոտները, այլ ոչ թե փորձում է ակտիվորեն արթնացնել Կունդալինին: Պասիվ մոտեցման հիմնական մասը շակտիպատն է, որտեղ մեկ անհատի Կունդալինին արթնանում է մեկ ուրիշի կողմից, ով արդեն ունի այդ փորձը: Շակտիպատը միայն ժամանակավորապես է բարձրացնում Կունդալինին, բայց ուսանողին տալիս է փորձառություն, որը կարող է օգտագործել որպես հիմք:

Քսաներորդ դարի յոգի և միստիկ Գոպի Կրիշնան, ով նպաստեց Կունդալինիի հայեցակարգի տարածմանը արևմտյան աշխարհում, նշել է, որ՝Ամերիկացի համեմատական կրոնագետ Ջոզեֆ Քեմփբելը Կունդալինիի հասկացությունը նկարագրում է որպես «պարուրված կին օձի կերպար՝ օձի աստվածուհի, որը ոչ թե «կոպիտ», այլ «նուրբ» էություն ունի, որը պետք է դիտարկել որպես թուլ, քնած վիճակում գտնվող նուրբ կենտրոնում՝ յոթից առաջինում, ողնաշարի հիմքի մոտ. յոգայի նպատակն է արթնացնել այս օձին, բարձրացնել նրա գլուխը և նրան ողնաշարի նուրբ նյարդով կամ ալիքով վեր բարձրացնել դեպի այսպես կոչված «հազարաթերթիկ լոտոսը» (Սահասրարա)՝ գլխի գագաթին։ Նա, ամենացածրից մինչև ամենաբարձր լոտոսի կենտրոնը բարձրանալով, կանցնի և կարթնացնի միջև ընկած հինգը, և յուրաքանչյուր արթնացման հետ պրակտիկանտի հոգեբանությունն ու անհատականությունը լիովին և հիմնարար կերպով կվերափոխվեն»։

#### Հաթհա յոգա
[մինի|Հաթհա Յոգայի ուշ շրջանի Կունդալինի մոդելը, ինչպես նկարագրված է ''[Հաթհապրադիպիկա|Հաթհա Յոգա Պրադիպիկայում*։ Այս մոդելը հակասում է նույն տեքստում ներկայացված [[Բինդու|Բինդուի]] նախկին մոդելին։]]
Համաձայն *Գորակշաշատակայի* կամ «Գորակսայի հարյուր տողերի», [[Հաթհա յոգա|հաթհա յոգայի]] այնպիսի պրակտիկաները, ինչպիսիք են մուդրաս մուլա բանդհան, ուդիյանա բանդհան և ջալանդհարա բանդհան, ինչպես նաև կումբհակայի [[պրանայամա]] պրակտիկան, կարող են արթնացնել Կունդալինին։ Հաթհա յոգայի մեկ այլ տեքստ՝ *Խեչարիվիդյան*, նշում է, որ խեչարի մուդրան թույլ է տալիս բարձրացնել Կունդալինին և մուտք գործել գլխում գտնվող ամրիտայի պաշարներին, որոնք հետագայում ողողում են մարմինը։

==== Shaktipat ====
Հոգևոր ուսուցիչ Մեհեր Բաբան շեշտեց ուսուցչի անհրաժեշտությունը՝ Կունդալինիին արթնացնելու ակտիվ փորձերի ժամանակ՝Իր *«Ազնիվ աշխարհի կառուց*» գրքում Շիվ Ռ. Ջհավան նկարագրում է իր Շակտիպատի փորձը Մուկտանանդայի հանրային ծրագրում Չիկագոյի Լեյք Փոյնթ աշտարակում 1974 թվականի սեպտեմբերի 16-ին հետևյալ կերպ՝

=== Կունդալինիի զարթոնք ===
Կունդալինիի արթնացման փորձառությունը կարող է տեղի ունենալ, երբ մարդը կամ պատրաստ է, կամ անպատրաստ։

Հինդուիստական ավանդույթի համաձայն, այս հոգևոր էներգիան ինտեգրելու համար սովորաբար նախապես անհրաժեշտ է մարմնի և նյարդային համակարգի մանրակրկիտ մաքրման և ամրապնդման մի շրջան։ Յոգան և [[Տանտրիզմ|տանտրան]] ենթադրում են, որ Կունդալինին կարող է արթնանալ [[Գուրու|գուրուի]] (ուսուցչի) կողմից, բայց մարմինը և հոգին պետք է նախապատրաստվեն յոգայի խստությամբ, ինչպիսիք են [[Պրանայամա|պրանայաման]] կամ շնչառության վերահսկողությունը, ֆիզիկական վարժությունները, պատկերացումը և երգեցողությունը։ Ուսանողին խորհուրդ է տրվում հետևել ուղուն բաց սրտով։

== Կրոնական մեկնաբանություններ ==
=== Հնդկական մեկնաբանություններ ===
Կունդալինին համարվում է նուրբ մարմնի [[Չակրա|չակրաներում]] և նադիներում տեղի ունեցող երևույթ։ Ասում են, որ յուրաքանչյուր չակրա պարունակում է հատուկ բնութագրեր, և պատշաճ մարզման դեպքում Կունդալինին այս չակրաների միջով տեղաշարժելը կարող է օգնել արտահայտել կամ բացահայտել այդ բնութագրերը։

Կունդալինին նկարագրվում է որպես մարդու օրգանիզմի քնած, անգործունակ պոտենցիալ ուժ։

Այն «նուրբ մարմնի» էզոտերիկ նկարագրության բաղադրիչներից մեկն է, որը բաղկացած է նադիսներից (էներգետիկ ալիքներ), [[Չակրա|չակրաներից]] (հոգեկան կենտրոններ), [[Պրանա|պրանայից]] (նուրբ էներգիա) և [[Բինդու|բինդուից]] (էության կաթիլներ):

Կունդալինին նկարագրվում է որպես ողնաշարի հիմքում փաթաթված։ Տեղակայման նկարագրությունը կարող է փոքր-ինչ տարբեր լինել՝ ուղիղ աղիքից մինչև պորտ ։ Ասում են, որ Կունդալինին գտնվում է եռանկյունաձև [[Սրբոսկր|սրբոսկրի]] մեջ՝ երեքուկես պարույրներով։

[[Սվամի Վիվեկանանդա|Սվամի Վիվեկանանդան]] իր *«Ռաջա Յոգա»* գրքում համառոտ նկարագրում է Կունդալինին հետևյալ կերպ`Երբ Կունդալինի Շակտին ընկալվում է որպես աստվածուհի, ապա, երբ այն բարձրանում է դեպի գլուխ, այն միավորվում է Գերագույն Էակի ([[Շիվա|Տեր Շիվա]]) հետ։ Այնուհետև ձգտողը կլանվում է խորը մեդիտացիայի և անսահման երանության մեջ։ Պարամահանսա Յոգանանդան իր «*Աստված խոսում է Արջունայի հետ. Բհագավադ Գիտա»* գրքում նշում է՝Պարամահանսա Յոգանանդան նաև նշում է՝Կրիշնամաչարյան, որը հաճախ անվանում են «ժամանակակից յոգայի հայր», կունդալինին նկարագրել է տարբեր կերպ։ Նրա համար Կունդալինին վերելք ապրող էներգիա չէ. այն խցանում է, որը խանգարում է պրանա վայուին (շնչառությանը) մտնել սուսումնա և վերելք ապրել։ Այս մեկնաբանությունը մասամբ բխում է իր սեփական փորձից, մասամբ էլ՝ Վիշնուին երկրպագող տաճարային քահանաների երկու աղանդների ուսմունքներից։

== Արևմտյան նշանակություն ==
Սըր Ջոն Վուդրոֆը (1865–1936), որը հայտնի է նաև իր կեղծանվամբ՝ Արթուր Ավալոն, բրիտանացի [[Արևելագիտություն|արևելագետ]] էր, որի հրատարակված աշխատանքները խթանեցին [[Հինդուիզմի փիլիսոփայություն|հինդուիզմի փիլիսոփայության]] և [[Յոգա|յոգայի]] պրակտիկայի նկատմամբ լայնածավալ հետաքրքրությունը: [[Կալկաթա|Կալկաթայի]] Բարձրագույն դատարանի դատավոր ծառայելիս նա ուսումնասիրել է [[Սանսկրիտ|սանսկրիտերենը]] և հինդուիզմի փիլիսոփայությունը, մասնավորապես՝ հինդու [[Տանտրիզմ|տանտրային]] վերաբերող: Նա թարգմանել է բազմաթիվ բնօրինակ [[Սանսկրիտ|սանսկրիտական]] տեքստեր և դասախոսություններ է կարդացել [[Հնդկական փիլիսոփայություն|հնդկական փիլիսոփայության]] ՝ յոգայի և տանտրայի մասին: Նրա *«Օձի ուժը. տանտրիկ և շակտիկ յոգայի գաղտնիքները»* գիրքը դարձել է Կունդալինի յոգայի պրակտիկայի բազմաթիվ ժամանակակից արևմտյան ադապտացիաների հիմնական աղբյուր: Այն ներկայացնում է երկու հիմնական արևելյան տեքստերի ակադեմիական և փիլիսոփայական առումով բարդ թարգմանություն և մեկնաբանություն՝ Տանտրիկ Պուրնանանդա Սվամիի (1526) կողմից գրված *Շաչակրանիրուպանա* (Վեց մարմնական կենտրոնների նկարագրություն և հետազոտություն) և *Պադուկա-Պանկակա՝* Կալիչարանայի (Գուրուի հնգակի ոտնաթաթի) մեկնաբանության սանսկրիտերենից: Սանսկրիտերեն «Կունդալի Շակտի» տերմինը թարգմանվում է որպես «Օձի ուժ»։ Կունդալինին համարվում է անհատի ներսում մեդիտացիայի որոշակի տեխնիկաների միջոցով արտազատվող էներգիա։ Այն խորհրդանշորեն ներկայացված է որպես ողնաշարի հիմքում փաթաթված օձ։

Երբ Վուդրոֆը հետագայում մեկնաբանեց իր աշխատանքի ընդունելությունը, նա պարզաբանեց իր նպատակը՝ «Ամբողջ աշխարհը (ես, իհարկե, խոսում եմ նման թեմաներով հետաքրքրվողների մասին) սկսում է խոսել Կունդալինի Շակտիի մասին»: Նա իր մտադրությունը նկարագրեց հետևյալ կերպ. «Մենք, ովքեր օտարերկրացիներ ենք, պետք է մեզ դնենք հինդուի մաշկի մեջ և պետք է նայենք նրանց վարդապետությանն ու ծեսին նրանց աչքերով, այլ ոչ թե մեր սեփականով»։

=== Կարլ Յունգ ===
Կունդալինիի մասին արևմտյան իրազեկությունը ամրապնդվեց շվեյցարացի հոգեբույժ և հոգեվերլուծաբան [[Կարլ Գուստավ Յունգ|Կարլ Յունգի]] (1875–1961) հետաքրքրության շնորհիվ։

Յունգի *«Կունդալինի յոգայի հոգեբանությունը»'' գրքի նախաբանում Սոնու Շամդասանին նշում է՝

### Ավելի վերջին տեսակետներ
Ամերիկացի գրող Ուիլյամ Բուլմանը 1969 թվականին սկսեց անցկացնել արտամարմնային փորձառությունների միջազգային հետազոտություն՝ մարմնից դուրս ապրելու փորձառությունների մասին տեղեկություններ հավաքելու համար՝ մարմնից դուրս ապրելու ժամանակ սովորաբար տեղի ունեցող ախտանիշների՝ ձայների, թրթռումների և այլ երևույթների մասին տեղեկություններ հավաքելու համար։ Նրա հիմնական հետաքրքրությունն էր համեմատել արդյունքները յոգիների, ինչպիսին է Գոպի Կրիշնան, կողմից արված զեկույցների հետ, որոնք նմանատիպ երևույթներ, ինչպիսին է «թրթռացող վիճակը», անվանել են իրենց կունդալինիի հետ կապված հոգևոր փորձառության բաղադրիչներ։ Նա բացատրում է՝Շրի Աուրոբինդոն Կունդալինիի վերաբերյալ մեկ այլ խոշոր գիտական հեղինակություն էր՝ Վուդրոֆի տեսակետին զուգահեռ, բայց մի փոքր այլ տեսանկյունից. սա ըստ Մերի Սքոթի, ով ինքը Կունդալինիի և դրա ֆիզիկական հիմքերի վերջին ժամանակների գիտնական է և Թեոսոֆիական ընկերության նախկին անդամ:

### Հոգեբանություն
Ըստ Կարլ Յունգի՝ «Կունդալինիի հասկացությունը մեզ համար ունի միայն մեկ կիրառություն՝ նկարագրելու մեր սեփական փորձը ենթագիտակցության հետ»։ Յունգը Կունդալինիի համակարգը օգտագործել է խորհրդանշականորեն՝ որպես գիտակցական և ենթագիտակցական գործընթացների միջև դինամիկ շարժը հասկանալու միջոց։

Շամդասանիի խոսքերով՝ Յունգը պնդում էր, որ Կունդալինի յոգայի խորհրդանշականությունը ենթադրում է, որ հիվանդների կողմից երբեմն ներկայացված տարօրինակ ախտանիշաբանությունը իրականում Կունդալինիի արթնացման արդյունք է։ Նա պնդում էր, որ նման խորհրդանշականության իմացությունը հնարավորություն է տալիս շատ բաներ, որոնք այլապես կդիտվեին որպես հիվանդության գործընթացի անիմաստ ենթամթերքներ, ընկալել որպես իմաստալից խորհրդանշական գործընթացներ, և բացատրում էր ախտանիշների հաճախ յուրահատուկ ֆիզիկական տեղայնացումները։

Արևելյան հոգևոր պրակտիկաների ժողովրդականացումը կապված է Արևմուտքում հոգեբանական խնդիրների հետ: Հոգեբուժական գրականությունը նշում է, որ «1960-ական թվականներից սկսած արևելյան հոգևոր պրակտիկաների ներհոսքից և մեդիտացիայի աճող ժողովրդականությունից ի վեր շատ մարդիկ տարբեր հոգեբանական դժվարություններ են ունեցել՝ կամ ինտենսիվ հոգևոր պրակտիկայով զբաղվելիս, կամ ինքնաբուխ»: Ինտենսիվ հոգևոր պրակտիկայի հետ կապված հոգեբանական դժվարությունների շարքում մենք գտնում ենք «Կունդալինիի զարթոնքը», «բարդ ֆիզիո-հոգեբանական հոգևոր փոխակերպման գործընթաց, որը նկարագրված է յոգական ավանդույթում»: Տրանսպերսոնալ հոգեբանության և մահվան մոտիկության ուսումնասիրությունների ոլորտների հետազոտողները նկարագրել են Կունդալինիի հասկացության հետ կապված զգայական, շարժիչ, մտավոր և աֆեկտիվ ախտանիշների բարդ օրինաչափություն, որը երբեմն կոչվում է Կունդալինիի համախտանիշ:

Հոգեբույժները, ովքեր ծանոթ չեն մշակույթին, կարող են Կունդալինիի զարթոնքի հետ կապված հոգևոր արտակարգ իրավիճակների տարբերակումը դիտարկել որպես սուր փսիխոտիկ դրվագ: Որոշակի յոգական պրակտիկաների ժամանակ P300 ամպլիտուդների աճի կենսաբանական փոփոխությունները կարող են հանգեցնել սուր փսիխոզի: Յոգական տեխնիկաների կենսաբանական փոփոխությունները կարող են օգտագործվել մարդկանց նման ռեակցիաներից զգուշացնելու համար:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Այլընտրանքային բժշկություն
Կատեգորիա:Արևելյան փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Էզոթերիզմ
Կատեգորիա:Թեոսոֆիա
Կատեգորիա:Իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն
Կատեգորիա:Կյանք
Կատեգորիա:Կրոնական արարողություններ
Կատեգորիա:Կրոնական վարք և փորձ
Կատեգորիա:Կրոնը Հնդկաստանում
Կատեգորիա:Հարավային Ասիա
Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Կատեգորիա:Հինդուիզմի փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Հնդկաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Հոգևորություն
Կատեգորիա:Յոգա
Կատեգորիա:Նեոտանտրա
Կատեգորիա:Նյու Էյջ
Կատեգորիա:Սանսկրիտ եզրույթներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Օկուլտականություն