Սալտիլյո

**Սալտիլյո** (), Մեքսիկայի հյուսիսարևելյան Կոաուիլա նահանգի մայրաքաղաքը և ամենամեծ քաղաքը, ինչպես նաև համանուն քաղաքապետարանի մունիցիպալ նստավայրը։ Մեխիկո քաղաքը, Մոնտեռեյը և Սալտիլյոն կապված են հիմնական երկաթգծի և մայրուղու հետ։ 2020 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Սալտիլյոն ուներ 879,958 մարդ, մինչդեռ նրա մետրոպոլիայի բնակչությունը կազմում էր 1,031,779 մարդ, ինչը Սալտիլյոն դարձնում է Կոահույլա նահանգի ամենամեծ քաղաքը և երկրի 14-րդ ամենաշատ բնակեցված մետրոպոլիտենը։

Սալտիլյոն Մեքսիկայի արդյունաբերական քաղաքներից մեկն է և ունի երկրի ամենամեծ ավտոմոբիլային արդյունաբերություններից մեկը, այնպիսի գործարաններով, ինչպիսիք են Տուպի,Սալտիլյո արդյունաբերական խումբ,Ջեներալ Մոթորս,Աստղային, Դայլմեռ Ագ, Բեռնատարներ, ԲորգՈւարներ, Պլաստիկ օմնիում, Մագնա, տարածաշրջանում գործող «Նեմակ»-ը։ Քաղաքում և նրա մետրոպոլիայի տարածքում տեղակայված են նաև մեծ թվով գործարաններ, որոնք արտադրված ապրանքներ են մատակարարում տարբեր այլ բազմազգ ընկերություններին, ներառյալ Տեսլայի նոր գործարանը Մեքսիկայում, որը գտնվում է մեկ ժամից պակաս հեռավորության վրա՝ հարևան Սանտա Կատարինայում՝ Նուևո Լեոնում։ Սալտիլյոն արտադրական նշանավոր կենտրոն է, որը հայտնի է իր առևտրով, հաղորդակցությամբ և արտադրանքի արտադրությամբ, ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից։

## Պատմություն
### Գաղութային դարաշրջան
alt=Ojo de Agua Neighborhood|ձախից|մինի|Օջո դե Ագուայի Սուրբ Քրիստոսի ծուխը, որն այսօր ճանաչվում է որպես քաղաքի հիմնադրման վայր:
Հիմնադրվել է 1577 թվականին կոնկիստադոր Ալբերտո դել Կանտոյի կողմից որպես Վիլա դե Սանտիագո դել Սալթիլլո, այն Հյուսիսային Մեքսիկայի ամենահին հետնվաճողական բնակավայրերից մեկն է։ Կարելի է պարզել, որ քաղաքի անվանումը գալիս է մի փոքրիկ ջրվեժից, որի ջուր հոսում է աղբյուրից։ Այժմ աղբյուրը գտնվում է Օջո դե Ագուայի Սուրբ Քրիստոսի ծխում և մինչ օրս աընտեղ են այցելում տեղի բնակչությունը։

1591 թվականին իսպանացիները վերաբնակեցրեցին իրենց տլաքսկալտեկների դաշնակիցների համայնքը առանձին քաղաքում՝ Սան Էստեբան դե Նուևա Տլաքսկալայում, որը գտնվում էր Սալթիլոյի ոռոգման ջրանցքի դիմաց։ Միջոցառումը ձեռնարկվել է դադարեցված գաղութացման ջանքերին օգնելու և հողը մշակելու նպատակով։ Իր առաջին տարիներին Սալթիլոն դանդաղ զարգացավ՝ պայմանավորված բնիկ Չիչիմեկա ժողովրդի թշնամանքի և ջրի հաճախակի պակասի պատճառով։ Հիմնադրումից հարյուր տարի անց նրա բնակչությունը կազմում էր ընդամենը մոտ 300 մարդ, մինչդեռ հարակից Տլաքսկալտեկ քաղաքի՝ Սան Էստեբանի բնակչությունը կազմում էր մոտ 1750 մարդ։

Տասնութերորդ դարում Սալտիլյոն առևտրային կենտրոն էր հյուսիսային սահմանի վրա, որը կամուրջ էր կենտրոնական Մեքսիկայից դեպի հյուսիս-արևելք ավելի հյուսիս-արևելք ընկած շրջաններ, ինչպիսիք են Լեոնի Նոր թագավորությունը, Նոր Սանտանդերը, Կոաուիլան և Տեխասը։ Այն նաև ցորեն էր մատակարարում Զակատեկասի արծաթի հանքերին։ Այն երբեք մեծ ճանաչման չի արժանացել, բայց զարգացրել է առևտրային միջուկը և գյուղատնտեսության և ագարակի ոլորտը, որը բավարարում է նրա կարիքները՝ վաճառվող ավելցուկներով։ Սալտիլյոն վարչական նշանակություն ունեցավ տասնութերորդ դարի վերջին, երբ քաղաքում հիմնվեց Թագավորական գանձարանի մասնաճյուղը։
ձախից|մինի|Պատմական ջրատար
Առևտրականները, որոնց մեծ մասը Պիրենեյան թերակղզում ծնված իսպանացիներ էին, կազմում էին ամենակարևոր տնտեսական խումբը, որը զբաղվում էր ապրանքների լայն տեսականիով և վաճառում խանութներում։ Նրանք տրանսատլանտյան առևտրական հատվածի գավառական մասնաճյուղն էին, որոնք կապեր ունեն Մեխիկոյի վաճառականների հետ։ Թերակղզու վաճառականները Սալթիլոյում ամուսնացան տեղի էլիտար հասարակության հետ, ձեռք բերեցին գյուղական սեփականություն և տեղական գրասենյակ փնտրեցին։

Տասնյոթերորդ դարի վերջում ստեղծվեց ամենամյա առևտրային տոնավաճառ, որը տեղափոխում էր մեքսիկական անասուններ և արտադրում ապրանքներ որոնք տեղահանվում էին մինչև Չինաստան և Եվրոպա։ Սալտիլյոն կարող էր ցորեն արտադրել առևտրային ճանապարհով, քանի դեռ ջրի հասանելիություն կար, բայց ինչպես հյուսիսի շատ այլ մասերում, երաշտը հետևողական սպառնալիք էր։ Տասնութերորդ դարում պահանջարկ կար տեղահանվող կենդանիների համար, որոնք մատակարարում էր Սալտիլյոն։

### Վաղ Մեքսիկա
1824 թվականին Սալտիլյոն դարձավ Կոահուիլայի Տեխաս նահանգի մայրաքաղաքը՝ որպես այդպիսին փոխարինելով Սանտյագո դե լա Մոնկլովային։ Երեք տարի անց Մեքսիկայի Սահմանադրական Կոնգրեսը թույլ տվեց, որ քաղաքի անունը փոխվի Լեոնա Վիկարիո՝ Մեքսիկայի Անկախության պատերազմի մի քանի կին գործիչներից մեկի անունով։ Այնուամենայնիվ, 1831 թվականին Պետական Կոնգրեսի նոր հրամանագրով Լեոնա Վիկարիոն միաձուլվեց հարակից Սան Էստեբան քաղաքի հետ (վերանվանվեց Վիլալոնգին), և անունը կրկին փոխվեց Սալտիլյո։

Մոտ մեկ տասնամյակ Սալտիլյոն զբաղեցնում էր մի տարածքի վարչական նստավայրը, որն ընդգրկում էր Կոաուիլան՝ ԱՄՆ ներկայիս Տեխաս նահանգի տարածքի մեծ մասի հետ միասին, մինչև այն կորցրեց 1836 թվականին Տեխասի հեղափոխության ժամանակ։ Տեխասի Հանրապետությունը շարունակում էր սահմանային վեճեր ունենալ Մեքսիկայի Կենտրոնական Հանրապետության հետ, որը շարունակում էր դեմ լինել նրա անկախությանը։ Խաղաղությունն ավելի խախտվեց Կոմանշի և Ապաչի արշավանքների, մասնավոր վենդետաների և անջատողական շարժումների պատճառով։ 1840 թվականի հոկտեմբերի 23-ին տեղի ունեցավ Սալթիլլոյի ճակատամարտը, երբ 110 տեխասցիներ և Թեյանոս անցան Ռիո Գրանդեն՝ հարձակվելու քաղաքի կառավարության վրա՝ ի պաշտպանություն Տեխասի և Մեքսիկայի միջև Ռիո Գրանդեի առանձին Հանրապետություն ստեղծելու փորձի։

1845 թվականին Տեխասը միացրեցին Միացյալ Նահանգներին, և նրա վեճերը Մեքսիկայի հետ, որոնք սրվեցին Պոլկի վարչակազմի կողմից, շուտով վերածվեցին մեքսիկա-ամերիկյան պատերազմի։ Պատերազմի առաջին փուլն ավարտվեց 1846 թվականի սեպտեմբերին գեներալ Զաքարի Թեյլորի կողմից Նուևո Լեոնում գտնվող Մոնտեռեյի դժվարին պաշարմամբ և օկուպացմամբ։ Պատերազմի վարչությունը հրամայեց նրան մնալ այնտեղ, սակայն Թեյլորը խախտեց զինադադարը և գեներալ Ուիլյամ Ուորթի և 1200 տղամարդկանց հետ նոյեմբերի 16-ին գնաց Սալտիլյոն գրավելու՝ պաշտպանելու Մոնտեռեյում գտնվող իր հիմնական բանակի մոտեցումները։ Անտոնիո Լոպես դե Սանտա Աննային թույլ տրվեց անցնել Վերակրուսի շրջափակման միջոցով պատերազմն արագ ավարտին հասցնելու համար, բայց փոխարենը հավաքեց մեքսիկական բանակը և շարժվեց դեպի հյուսիս։ Ջոն Է. Վուլը դեկտեմբերի 21-ին ուղարկվեց մոտակա Ագուա Նուևա, և 1847 թվականի փետրվարի 22-ից 23-ը տեղի ունեցավ Բուենա Վիստայի անվճռական ճակատամարտը Սալթիլոյից 19 կմ հեռավորության վրա, որից հետո Լոպես դե Սանտա Աննայի բանակը ստիպված եղավ շարժվել հարավ՝ պաշտպանելու Սան Լուիս Պոթոսին և հակազդելու գեներալ Ուինֆիլդ Սքոթի ծովային ներխուժմանը։

### Պորֆիրիատոն և Մեքսիկական հեղափոխությունը
Արդիականությունը Կոաուիլա հասավ երկաթուղու ժամանումով 1880 թվականին՝ Պորֆիրիատոյի ժամանակ։ 1890 թվականին ստեղծվեցին հեռագրական, հեռախոսային և փողոցային լուսավորության ցանցեր՝ ի լրումն մշակութային շենքերի, այդ թվում՝ թատրոնների և հրապարակների, ինչպես նաև սոցիալական բնույթի շենքերի, ինչպիսիք են հոսփիսները, քաղաքացիական հիվանդանոցները և խմելու ջրի և ջրահեռացման համակարգերից բաղկացած սանիտարական կառույցները։ .

1910–1920 թվականների մեքսիկական հեղափոխության ժամանակ Սալտիլյոն առանձին իրադարձություններով գրավվել է Վիկտորիանո Հուերտայի, Ֆրանցիսկո Վիլլայի և այնուհետև Վենուստիանո Կարանզայի ուժերի կողմից։ Հարյուրավոր գյուղացիներ ստիպված էին միանալ այս տարբեր խմբերին։ Արդյունքում շատերը փախան Տեխաս, այդ թվում՝ արիստոկրատ ընտանիքներ։

### 20-րդ դար
1923 թվականին հիմնադրվել է Անտոնիո Նարոյի ագրարային համալսարանը։ Երկու տասնամյակ անց՝ 1943 թվականին, քաղաքում ստեղծվեց Մոնտեռեյի տեխնոլոգիական և բարձրագույն կրթության ինստիտուտը, այնուհետև 1951 թվականին՝ Սալթիլոյի տեխնոլոգիական ինստիտուտը, իսկ 1957 թվականին՝ Կոաուիլայի Ինքնավար Համալսարանը։

Սալթիլոյի գյուղատնտեսական կլիման 20-րդ դարի երկրորդ կեսին արագորեն վերածվում էր արդյունաբերական գործունեության. հսկայական պտղատու այգիները անհետացան, և գործարանները սկսեցին տիրել լանդշաֆտին։

Քսաներորդ դարի երկրորդ քառորդում Սլթիլյոն գյուղատնտեսական և տեքստիլ գործունեությունից փոխվեց արդյունաբերական գործունեության՝ ստեղծելով այնպիսի ընկերություններ, ինչպիսիք են Ցիֆունսա Ցինսա,Էքսիտո և Մոլինոս էլ Ֆենիքս, ի թիվս այլոց։

Իսկական արդյունաբերական պայթյունը տեղի ունեցավ 70-ական և 80-ական թվականներին, երբ ավտոարդյունաբերությունը եկավ տարածաշրջան։ Ընկերություններ, ինչպիսիք են Ջեներալ Մոթորսը և Քրայսլերը, իրենց համապատասխան արբանյակային ընկերությունների կամ մատակարարների հետ միասին եկան Սալտիլյո։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Սալտիլյոն և նրա մետրոպոլիտեն գոտին (Ռամոս Արիզպե և Արտեագա) հայտնի են որպես «Մեքսիկայի Դետրոյտ»։ Այնուամենայնիվ, ներկայումս արդյունաբերությունը դիվերսիֆիկացնելու շարժում է իրականացվում՝ դեղագործական ընկերությունների, կենցաղային տեխնիկայի, քիմիական նյութերի, կերամիկայի և նույնիսկ օդատիեզերական արդյունաբերության մասերի ժամանումով։

## Կառավարություն
Սալտիլյո մունիցիպալիտետը գտնվում է Սալտիլյո մունիցիպալիտետում։ Ներկայիս քաղաքապետը Խոսե Մարիա Ֆրաուստրո Սիլերն է՝ Ինստիտուցիոնալ հեղափոխական կուսակցությունից(ԻՀԿ)

## Աշխարհագրություն
(Ժողովրդական բլուր) և նրա 4 մետրանոց խաչմերուկը նայում են քաղաքին։ Քաղաքի բարձրությունը քաղաքը դարձնում է ավելի ցուրտ և քամոտ, քան հարևան Մոնտեռեյ քաղաքը։ Սալտիլյոն գտնվում է Չիուահուան անապատում՝ Արտեագա քաղաքի մոտ։ Քաղաքը շրջապատված է Զապալինամե լեռներով, որոնք մտնում են Արևելյան Սիերա Մադրեի մեջ։ Ըստ տեղական լեգենդի՝ նայելով լեռների ռելիեֆին կարելի է տեսնել Զապալինամեի՝ Գուաչիչիլ ցեղի առաջնորդի ռելիեֆը, ով 1584 թվականին իսպանացիների դեմ ելավ։

### Օրոգրաֆիա և հիդրոգրաֆիա
Սան Լորենցո կիրճ

Յուրայի ժամանակաշրջանի երկրաբանական կազմավորումներից կազմված Սան Լորենցո կիրճը, որը գտնվում է Սալտիլյոյից հարավ-արևելք Սիերա դե Զապալինամեում, զբոսաշրջային գրավչություն է բացօթյա գործունեության և էքստրեմալ սպորտաձևերի համար, ինչպիսիք են ժայռամագլցումը, ռապելինգը, լեռնային հեծանվավազքը, արշավը, լեռնագնացությունը և ճամբարը։

Առոյո դե լոս Օջիտոս

Այն սկսվում է Ֆրանցիսկո Կոս բուլվարից հարավ, հատում է Վենուստիանո Կարանզա բուլվարը, անցնում Լիվերպուլի և Գլխավոր Դեպո շենքերի միջև և ուղղորդվում Նազարիո Բուլվար Օրտիզով դեպի Բենիտո Խուարես փողոց։

Տորտոլայի հոսք

Այն սկսում է իր ընթացքը Մագիստերիո թաղամասից, դեպի Սանտո Քրիստո դել Օջո դե Ագուա տաճար, անցնում է քաղաքի կենտրոնը Արտեագա և Մատամորոս փողոցների միջև՝ Կոաուիլա դպրոցի մոտ, այնուհետև միանում է ալիքին, որը իջնում ​​է Անտոնիո Կարդենաս փողոցի մոտ (կամ Հարավային Աբասոլո)։ ), անցնում է գետնի տակ՝ Տոպո Չիկո թաղամասով, ներքև՝ Նավա փողոցով, այնուհետև Լուիս Էչևերրիայի կողմից և կրկին ներքև՝ Աբասոլո Նորտեով և Նազարիո Օրտիսում միանում է Չարկիլյոյի հետ։

Չարկիլոյի հոսք

Այն սկսվում է Ատենեո փողոցի արևելյան ծայրից, իջնում է սպորտային Սան Իսիդրո լեռնանցքի հետևից դեպի Կամպո Ռեդոնդոյի կողմը, անցնում է Սպորտային քաղաքի լիճը դեպի Մոնտերեյ Տեխնոլոգիկո և շարունակվում է մինչև Մոկտեզումա բուլվարի Սևալլոսի հոսքի հետ միանալը։ կամ Պեդրո Ֆիգերոա։

Այն սկսվում է Զապալինամե լեռնաշղթայից, Լոմաս դե Լուրդես թաղամասից, անցնում է Լուիս Էչևերիա Օրիենտե բուլվարով, անցնում Մերկադո դե Աբասթոսի հետևով, հատում Պլազա Սենդերոյի մի կողմից, այնուհետև իջնում է Տեզկատլիպոկա փողոցով, անցնում երկրի ակումբի մոտով։ և միանում է Նավարենյա գետին Մոնտերեյ տանող ճանապարհին և Վալդես տանող ճանապարհին։

Նավարենյա հոսք

Սկսվում է Վիստա Հերմոզա թաղամասի մոտ գտնվող լեռներից, խաչաձև թաղամասերով, ինչպիսիք են Հիմնադիրները և Մորելոսը, իջնում է Կորոնա մոթելի կողմից Ֆունդադորես բուլվարում, անցնում Դոլորես պանթեոնի մոտով Հիսուս Վալդես Սանչես բուլվարում և շարունակվում դեպի հարավ՝ շրջապատելով երկիրը։ Ակումբը նրա արևելյան կողմից և Country Club ստորաբաժանումը և շարունակվում է մինչև Ռամոս քաղաք։

Երկիր Էլ Ագուաջե

Գտնվում է Սան Լորենցո կիրճում՝ Սալտիլո քաղաքից հարավ-արևելք։ Վերին Յուրայի և Չորրորդականի միջև առաջացել են երկրաբանական կազմավորումներ, որոնք հեշտացնում են ջրի ինտենսիվ ներթափանցումը ընդերք՝ այդպիսով թույլ տալով ջրատար հորիզոնների մշտական լիցքավորումը, որոնք խմելու ջուր են մատակարարում Սալտիլո քաղաքին։ 2008թ. հուլիսի 3-ին Կառավարությունը Կոահուիլա նահանգը որոշել է գնել գույքը, որը 2012 թվականի հուլիսի 23-ին ի պահ տրամադրվել է Մեքսիկայի Վայրի բնության պաշտպանությանը, դրա կառավարման և պահպանման համար։

Սիեռա Լա Կոնկորդիա

Այն մունիցիպալիտետի ամենաբարձր լեռն է, ծովի մակարդակից հասնում է 3462 մետրի։

### Սիեռա Կատանա
### Սիեռա Կատանա լեռը ծովի մակարդակից հասնում է 3104 մետրի։Կլիմա
Սաթիլյոն ունի կիսաչորային կլիմա (Կյոպպենի կլիմայի դասակարգում Բուշել)։ Սալթիլոն գտնվում է Չիուահուան անապատում, սակայն ջերմաստիճանն ավելի ցածր է, քան Մեքսիկայի մյուս անապատային քաղաքներում, քանի որ այն գտնվում է 1600 մետր բարձրության վրա։ Ամառները մի փոքր շոգ են՝ զով գիշերներով, իսկ ձմեռները՝ արևոտ, բայց զով։ Անձրևները սակավ են, բայց ամռանը ավելի շատ են։ Ձյան տեղումները և սառնամանիքները նորություն չեն, բայց ամեն տարի չեն լինում:

## Տնտեսություն
ձախից|մինի|Սարապեներ են պատրաստվում
ձախից|մինի|Սալթիլիո սալիկ պատմական քաղաքի կենտրոնում
Սալթիլոյի ամենահայտնի արտահանվող ապրանքներն են Սալտիլյո կղմինդրը և տեղական հյուսված բազմագույն սարապները։ Մերսեդես բենզը և Ջեներալ Մոթորսը երկուսն էլ այնտեղ հավաքման գործարաններ ունեն, իսկ Քրայսլերը շահագործում է բեռնատարների հավաքման գործարան, սեդանների հավաքման գործարան, երկու շարժիչի սարքավորումներ և մեքենաների փոխանցման գործարան։ Մեքսիկայում արտադրված բոլոր տրանսպորտային միջոցներից ավտոմեքենաների 37,4%-ը և բեռնատարների 62,6%-ը հավաքվում են Սալթիլոյում։ Սալտիլյոն է Սալտիլյո արդյունաբերական խմբի տունը, որը կարևոր արտադրական կոնգլոմերատ է, որը արտադրում է կենցաղային տեխնիկա, արծաթյա իրեր և ավտոպահեստամասեր։

Ջեներալ Մոթորսի գործարանը մեքենաներ է արտադրում Ճապոնիա, Կանադա և Կենտրոնական Ամերիկա արտահանման, ինչպես նաև ներքին գնման համար։ Այն արտադրում է Շեվրոլետ Ց2, Շեվրոլետ Մոնզա, Շեվրոլետ Կապտիվ, Շեվրոլետ ՀՀՌ, Սատուռն Վուե հիբրիդ, Սաաբ 9-4 Իքս և Ցադիլակ ՍՌՔՍ։ 2016 թվականի դրությամբ գործարանն արտադրում է ֆիրմայի լրիվ չափի պիկապ մեքենաների մոտ մեկ երրորդը։

## Կրթություն
մինի|Տեղական ինքնակառավարման պալատ
մինի|Կառավարության պալատի ներսում
Սալթիլոյի հիմնական համալսարաններն են Կոաուիլայի ինքնավար համալսարանը, Սալթիլոյի տեխնոլոգիական ինստիտուտը, Մոնտեռեյ Սալթիլոյի համալսարանը, Ֆիլոլոգիայի իսպանական ինստիտուտը, Կարոլինայի համալսարանը և Անտոնիո Նարոյի ինքնավար համալսարանը։

## Հետաքրքիր կայքեր
մինի|Սալթիլոյի տաճար

### Մշակութային
* Ճարտարապետ Ֆրանցիսկո Ֆլորես Ֆլորեսի կողմից նախագծված, այն բացվել է 1979 թվականի մարտի 26-ին։ Թատրոնում տեղի են ունենում ներկայացումներ, օպերաներ, երաժշտություն, պար, մանկական շոուներ, փառատոներ, կոնֆերանսներ, կառավարության զեկույցներ, ավարտական և կոնգրեսներ։ Այս թատրոնում առաջին բեմադրությունը Սոր Խուանա Ինես դե լա Կրուսի «Տան ջանքերը» էր՝ Լուիս Գ. Բասուրտոյի ղեկավարությամբ՝ Դեյվիդ Անտոնի և դերասաններ Մագդա Գուզմանի, Ռուբեն Ռոխոյի, Խոսե Բավյերայի և Կարմեն Մոնժեի դեկորացիաներով ուրիշների մեջ. «Պարանինֆո դել Ատենեո Ֆուենտե.» Դահլիճ Կոաուիլայի Ինքնավար համալսարանում, որն անցկացնում է ակադեմիական և մշակութային միջոցառումներ։ Ունի կատալոնացի նկարիչ Սալվադոր Տարազոնայի որմնանկարների աշխատանքները, որոնցից հյուսիսային կողմը նվիրված է գիտությանը, իսկ հարավայինը նվիրված է արվեստին և մշակույթին։ «Կասա Փուրսել մշակութային կենտրոն» Ճարտարապետական աշխատանք, որը կառուցվել է 19-րդ դարում ճարտարապետ Ալֆրեդո Գիլեսի կողմից՝ Իռլանդիայի հին տների ոճով։ Նախկինում այն պատկանում էր Գիլերմո Պուրսելին, այժմ այն մշակութային կենտրոն է, որն ունի ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսային տարածքներ։ «Գարսիա Կարիլլո» թատրոնի մշակութային կենտրոն. Այն ունի պատկերասրահ ժամանակավոր ցուցադրությունների համար։ Այն ունի նաև լսարան, որտեղ անցկացվում են գիտաժողովներ, համերգներ, ընթերցումներ և ֆիլմերի պրոյեկցիաներ։մինի|Գարսիա Քարրիլո թատրոն, Ալդամա և Ալլենդե փողոցներ, կենտրոնՀեռարձակում և ցուցադրում է Կոհուլինեսի աշխատանքները։ Մշակութային կենտրոն Վիտո Ալեսիո Ռոբլես. «Սալթիլոյի քաղաքային խորհրդի նախկին շտաբը, այն ունի Հելենա Ուերտայի որմնանկարը Կոաուիլայի պատմության վերաբերյալ, Դոն Վիտո Ալեսիո Ռոբլեսի անձնական առարկաները, գրադարանը (հին գրքերի և փաստաթղթերի հավաքածուով։ պատմաբաններ Վիտո Ալեսիո Ռոբլսը և Օսկար Դավիլան) և ժամանակակից արվեստի ժամանակավոր ցուցահանդեսներ։ «Կոհուլինես Մշակույթի ինստիտուտ.» Նահանգում ստեղծված մշակույթն ու արվեստը քարոզվում և տարածվում են այստեղ։ Այն ունի արվեստի պատկերասրահ, սեմինարներ, կոնֆերանսների սենյակներ, ինչպես նաև գրախանութ և ճաշարան։ «Էլ ռեսինտո ա ջուառեզ» Այն գտնվում է Կոհուլինեսի պատմական հետազոտությունների քոլեջում։ Այն առաջարկում է գրադարանային ծառայություններ և անցկացնում է ներկայացումներ, կոնֆերանսներ, գրքերի շնորհանդեսներ և այլ մշակութային միջոցառումներ։ «Համալսարանական մշակութային ժառանգության վայր.» 1680 թվականի տուն, որը պատկանել է 20-րդ դարի Պուրսելների ընտանիքին։ Այն եղել է Մեքսիկայի Ազգային բանկի կենտրոնակայանը, իսկ 2005 թվականից այն օգտագործվում է քաղաքի գեղարվեստական ժառանգությունը ցուցադրելու համար։ «Ավրորա Մորալես դե Լոպեսի համալսարանի մշակութային վայր.» Կոաուիլայի Ինքնավար Համալսարանի գեղարվեստական արտահայտման տարածք։ Կայքը հեռարձակում և տեղավորում է Կոհուլինեսի աշխատանքները։

alt=|մինի|Պլազա դե Առմաս շատրվան

### Կրոնական
աջից|մինի|Սանտո Քրիստո դել Օջո դե Ագուա եկեղեցի

* «Սանտյագո Առաքյալի տաճար» Սուրբ Հակոբոս Մեծին նվիրված եկեղեցին սկսել է իր կառուցումը 1745 թվականին որպես ծխական, իսկ 1891 թվականին դարձել է Սալթիլոյի տաճար։ Այն համատեղում է ճարտարապետական ոճերը, ինչպիսիք են բարոկկոն և չուրիգերեսկոն։ Ներսում առանձնանում են նրա զոհասեղանները, ինչպես նաև 45 յուղաներկ նկարների հավաքածուն։ Սան Խոսեի զոհասեղանի արծաթե ճակատը 18-րդ դարի կտոր է, որը մասնակցել է «Մեքսիկա, երեսուն դարերի շքեղություններ» ցուցահանդեսին, որը երեք տարի շրջել է ԱՄՆ-ում և Մեքսիկայում։ «Սանտո Քրիստո դել Օջո դե Ագուա եկեղեցի.» Այն գտնվում է բլրի գագաթին, որտեղից հոսում է աղբյուրը, որտեղից էլ առաջացել է քաղաքի անունը։ Այս եկեղեցում է գտնվում խաչված Քրիստոսը, որը հայտնի է որպես Ջրանցքի Սուրբ Քրիստոս (Օջո դե Ագուա), որին շատ ծխականներ վերագրում են աղբյուրի առկայությունը, որը կարծես բխում է իր հիմքից։ Տաճարը սկսեց կառուցվել մոտ 1917 թվականին, իսկ Ջրհորի Սուրբ Քրիստոսը քաղաք ժամանեց 1927 թվականին Սալթիլոյի երրորդ եպիսկոպոսի՝ Հեսուս Մարիա Էչավարրիա ի Ագուիրեի ջանքերով։ «Սան Էստեբանի ծուխ.» Տաճարը կառուցվել է 1592 թվականին, երբ հիմնադրվեց Սան Էստեբան դե լա Նուևա Տլաքսկալա քաղաքը, որը բնակեցված էր տլաքսկալտեկներով։ «Սան Խուան Նեպոմուկենոյի տաճար» ճիզվիտների տաճարը կառուցվել է 19-րդ դարում։ Նրա նեոկլասիկական ճակատը պարունակում է անավարտ աշտարակներ, գմբեթներ և պատուհաններ։ Ներսում կան Հայր Գոնսալո Կարասկոյի յուղաներկ նկարներ, ավետարանական քանդակներ և Սան Խուանի կյանքի որմնանկարը։ «Գվադալուպեի սրբավայր» գոթական ոճով եկեղեցի, որը կառուցվել է 1890 թվականին։ Շենքի վերին և կենտրոնական մասում կա ժամացույց, օգիվալ պատուհաններ և կամարաձողեր, որոնք բնորոշ են գոթական ոճին, որը Մեքսիկա է ժամանել Մաքսիմիլիան կայսրությունից հետո։

### Թանգարաններ
* Սալթիլոյում կան մոտ 22 թանգարաններ, այդ թվում՝ Նախագահների Կոաուիլենսների թանգարանը, Համալսարանի մշակութային ժառանգության համալսարանը, Կոաուիլայի ինքնավար համալսարանի «Պինակոտեկա Ատենեո Ֆուենտեն», Թանգարան-ծխական արխիվը, Բնական պատմության սրահը։ «Կոահույլենսների նախագահների թանգարան.» Կառուցվել է Մեքսիկայի նախագահներ հանդիսացած հինգ կոաուիլենսների հիշատակին և ժառանգությանը. Ցուցադրել այս կերպարների լուսանկարները, փաստաթղթերը և անձնական և պաշտոնական առարկաները։ Այն ունի առաջին նախագահական խումբը, որը Գվադալուպ Վիկտորիան իր նախագահության ընթացքում։ «Լանդին մատուռի թանգարան». Հին մատուռը, որը կառուցվել է 18-րդ դարի վերջին, այն վերականգնվել և պահպանվել է վերջերս։ Այն ներառում է թանգարանային տարածք, որտեղ ցուցադրվում է 17-18-րդ դարերի կրոնական արվեստի 20 նկարների հավաքածու։ «Մուզեո դե լա Անգոստուռա» Ի հիշատակ 1847 թվականին Միացյալ Նահանգների դեմ մեքսիկական զորքերի հաղթանակի։ Այն տեղավորված է հին տանը, որը ժամանակին եղել է պետական նորմալ դպրոց։ «Կատրինա թանգարան.» Գեղատեսիլ տարածք, որտեղ մենք կարող ենք գնահատել Կատրինայի պատմությունը, ով ներկայացնում է մահը ավանդական Մեռելոցների օրը, ունի սրճարան, որտեղ տաք շոկոլադ և հաց են մատուցում տարվա ամեն օր։ «Մեքսիկայի թռչունների թանգարան.» Այն ունի ավելի քան 2500 թռչունների հավաքածու, (Մեքսիկայի և Լատինական Ամերիկայի թռչունների ամենամեծ հավաքածուն) հիմնականում պատկանում են Մեքսիկայի տարածքին։ Պարիսպը, որտեղ գտնվում է այն, նախկին ճիզվիտական քոլեջն էր «Սան Խուան Նեպոմուչենո»։ «Մուզեո դել Նոռմալիսմո» Պատմում է Կոաուիլայի կրթության պատմությունը։ Այն ունի մանկավարժական գործիքների հավաքածու և սենյակ՝ նվիրված Կոահուիլայի Բենեմերիտա նորմալ դպրոցի վաստակաշատ շրջանավարտներին։ « Մուզեո դել Սառապե և Տիպիկ տարազներ.» Նպաստում է նյութական ժառանգության հետաքննությանն ու փրկությանը, որը հանդիսանում է ինչպես Սալթիլենների, այնպես էլ մեքսիկացիների ինքնության մաս։ Այնտեղ ցուցադրված են 19-րդ և 20-րդ դարերում պատրաստված առաջին սարապները, ինչպես նաև տարածաշրջանի բնորոշ տարազները։ «Գիրոսկոպի թանգարան.» Գիտության թանգարան։ «Ռուբեն Էրերայի թանգարան.» 18-րդ դարի տուն, որտեղ ցուցադրված է Զակատական վարպետ Ռուբեն Հերերայի հավաքածուն, որը պատրաստված է Մեքսիկայում և Եվրոպայում։ Ունի ժամանակավոր ցուցադրությունների սենյակ, դահլիճ, գրադարան։ «ՄԱԳ Գրաֆիկական Արվեստի թանգարան.» Սալթիլոյի այս նոր թանգարանում կա ավելի քան 1400 իրերի կարևոր հավաքածու, որոնք պատկանել են մեքսիկացի փորագրիչ Խոսե Գվադալուպե Պոսադային, որը հայտնի է իր տպագրություններով և սոցիալական մուլտֆիլմերով, որոնք ոգեշնչված են մեքսիկական բանահյուսությունից։ Այն ձգտում է խթանել ինչպես արդյունաբերական, այնպես էլ գեղարվեստական տպագրական տեխնիկայի գիտելիքներն ու գնահատումը, արժեւորել վիզուալ նկարիչների աշխատանքը և փրկել տպիչների առևտրի գնահատանքը։ «Կատոյի թանգարան.» քաղաքի լրագրող և մատենագիր. «Սարսափի թանգարան.» Սարսափ.

## Մշակույթ
մինի|Մատլաչինադա 2014։Միջոցառումն անցկացվում է ամեն տարի, Մատլաչինների մասնակցությամբ Կոահուիլա նահանգից:Մատլաչինադա 2014։
Սալթիլոյի տեղական մշակույթը շատ առանձնահատկություններ ունի Հյուսիսային Մեքսիկայի ավելի մեծ մշակույթի հետ։ Այնուամենայնիվ, այն ունի տարբեր առանձնահատկություններ, որոնք վկայում են մշակութային և պատմական մեծ հարստության մասին։ Դրանցից մի քանիսը ընդգծված են ստորև։

### Մատաշիններ
Դանզա դե մատաչինեսը կառնավալային պար է, որը բացի Սալտիլոյում կատարվելուց, կատարվում է տարբեր վայրերում՝ սկսած ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգից մինչև Մեքսիկայի Խալիսկո, Նայարիտ, Ագուասկալիենտես, Զակատեկաս, Սան Լուիս Պոտոսի, Նուևո Լեոն նահանգներ։ և Չիուահուա։ Որպես մշակութային դրսեւորում այս պարը հակասական ծագում ունի։ Վերակրուսից ակադեմիկոս Կրուս Վիվերոսը նշում է, որ այն պետք է Ամերիկա հասած լինի իսպանական նվաճման հետ, քանի որ այն նման է մավրական պարերին, որոնք արդեն օգտագործվել են Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Իտալիայում և Ֆրանսիայում միջնադարից սկսած։ Նրա խոսքով, Մեքսիկայում պարը ենթարկվելու էր վերաիմաստավորման գործընթացի, որով նախատեսվում էր վերագրել բնիկ ծագում։ Այս պահից սկսած, իրադարձությունը, որում այն տեղի է ունենում, սկսեց կոչվել մատլաչինադա, մինչդեռ պարողներին անվանում էին մատլաչիներ(երկու տերմիններն էլ, ենթադրաբար, բխում են նահուատլերեն «մատլազինցա» բառից)։

Անկախ իր հնարավոր եվրոպական ծագումից, պարը, որը կատարվում է Սալտիլոյում՝ ի պատիվ Սուրբ Քրիստոսի, իր տարազների և խորեոգրաֆիայի մեջ ներառում է տարբեր տարրեր, որոնք, համենայն դեպս, պատկանում են «բնիկների» մեքսիկական երևակայությանը և, առավելագույնը, կարող են. վերագրել տլաքսկալտեկներին։ Այս տարրերից մենք հանդիպում ենք աղեղներ և նետեր, գլխազարդեր՝ բազմերանգ փետուրներով, փոքրիկ քարեր, զարդարված կիսաշրջազգեստներ և սանդալներ։ Բացի այդ, պարը կազմակերպում են Օջո դե Ագուա թաղամասի բնակիչները, որտեղ նախկինում բնակեցված էին տլաքսկալտեկական ծագում ունեցող մարդիկ։

### Սարապե դե Սալտիլյո
Սարապեն (սերապե կամ ժորոնգո) ուղղանկյուն հագուստ է տղամարդկանց օգտագործման համար, գլխի բացվածքով կամ առանց բացվածքի և ծիածանի հիշեցնող բազմագույն գծերով։ Այն Մեքսիկայի ամենաներկայացուցչական առարկաներից է։ Սերապը մեքսիկական ավանդական տղամարդկանց հագուստ է, սովորաբար վառ գույներով և ավանդական նախշերով։ Այն սովորաբար պատրաստված է բրդյա մանրաթելից, որն ավելի արդյունավետ է պահպանում ջերմությունը, բայց նաև հյուսված է բամբակից։ Գործվածքի համար ընտրված մանվածքի հաստությունը, ինչպես նաև դրա նյութը, յուրաքանչյուր անհրաժեշտ հանգույցի մշակումը և շերեփի վերջնական չափը փոփոխականներ են, որոնք ազդում են շերեփի վերջնական քաշի և զգացողության վրա։ Այն ավանդական է Մեքսիկայի տարբեր մասերից, ինչպես Սալթիլոյում։ Իրականում, տլաքսկալանական ծագում ունեցող գաղութարարներն էին, որ սերապին տարան Կոահուիլա Սարագոսայից, Զակատեկասից և հավանաբար Նյու Մեքսիկոյից:Այն ծառայում է որպես վերարկու, վերմակ, անկողնային ծածկոց, սփռոց կամ թիկնոց։ Այն նաև զարդարում է պատերն ու հատակը՝ որպես գոբելեն կամ գորգ։ Նաև օգտագործում է այն ձիու վրա դնելու համար , նախքան թամբի վրա բարձրանալը։

### Պուլկե հաց
Pulque հացը քաղաքում խորապես արմատացած ավանդույթ է և շատ պահանջված է Սալթիլոյի բնակիչների կողմից։ Դրա պատրաստումը, որը հիմնված է ցորենի ալյուրի, ջրի կամ կաթի, ձվի և երբեմն խոզի ճարպի վրա, նման է մեքսիկական այլ քաղցր հացերի պատրաստմանը։ Այնուամենայնիվ, այն տարբերվում է նրանով, որ pulque-ը, որը ֆերմենտացված ըմպելիք է, որը ստացվում է ագավայի բույսից, որպես խմորման միջոց։ Սա նրան տալիս է բնորոշ համ, քաղցրություն և խոնավություն։ Այս խմորով պատրաստվում են պեկան էմպանադաներ, կորեադաներ, կեքսեր, հյուսած հաց, եպիսկոպոսներ և այլն։ Թեև Սալտիլո քաղաքը շատերի համար այս հացի հոմանիշն է, իրականում դրա արտադրությունը, հարևան մի քանի քաղաքների հետ մեկտեղ, Մեքսիկայի հյուսիս-արևելքում իր արտադրության համեմատաբար մեկուսացված կենտրոն է կազմում։ Այդպիսին է այն դեպքը, որ Սալտիլոյից դուրս պուլկե հաց կարելի է գտնել Մեքսիկայի Հիդալգո, Պուեբլա, Կերետարո, Մեխիկո Քաղաք, Օախակա և, իհարկե, Տլաքսկալա նահանգներում։

### ՈՒԱԱԱՆ-ի Սալտիլյո Ռոնդալլան
Սաթիլյո քաղաքը հայտնի է իր ռոնդալլայով, լինելով Մեքսիկայում Ռոնդալեսկի շարժման ամենաբարձր ներկայացուցիչը ավելի քան չորս տասնամյակ։ «Ռոնդալա դե Սաթիլյո»-ն դուրս եկավ սահմանված սահմանները փոխադրելուց և իր ոճը ստեղծելուց։ Այն ունի բազմաթիվ ձայնագրություններ և շրջագայել է մի քանի երկրներում, այն բնութագրվում է կիթառների, ռեկվինտոների, կոնտրաբասի և վոկալների օգտագործմամբ։ Բանաստեղծ Մարկո Անտոնիո Ագիրեն ժամանել է Լա Ռոնդալլա դե Սաթիլյո 1966 թվականին և գրել իր պատմությունը հյուրախաղերով և 30 ձայնագրված ալբոմներով։

## Սպորտաձևեր
մինի|Ֆրանցիսկո Առաջին, Մադեռո պարկ
Սալթիլոյում հիմնված այլ պրոֆեսիոնալ ակումբներն են.Սալթիլոն բեյսբոլի երկար ավանդույթ ունեցող քաղաք է։ Իրականում, որոշ աղբյուրներ ցույց են տալիս, որ այս մարզաձևը սկսել է կիրառվել քաղաքում 19-րդ դարի վերջին։ Այնուամենայնիվ, նրա ներկայացուցչական թիմը՝ Սարապերոս դե Սալտիլյոն, չժամանեց Մեքսիկայի բեյսբոլի լիգա մինչև 1970 թվականը։ Նրանք իրենց ծագումն ունեն Սալթիլոյի տաճարի Պռո Աշխատանքների կոմիտեի անդամների կողմից կազմակերպված ընթրիքից, որի նախագահն էր պարոն Խորխեն։ Տորես Կասո. Նրանք ներկայումս երեք առաջնություն են ունենում՝ 1980, 2009 և 2010 թվականներին, և ութ դիվիզիոնի տիտղոս՝ 1971, 1972, 1973, 1988, 2004, 2005, 2009 և 2010 թվականներին։

## Տրանսպորտ
Սալտիլյո Մետրապոլիտե օդային երթևեկությունը սպասարկում է Պլան դե Գվադալուպե միջազգային օդանավակայանը։ Սալտիլյո քաղաքի կենտրոնից օդանավակայան հասնելու համար տևում է 15 րոպե։ Այն ունի օրական մի քանի ավիաընկերությունների թռիչքներ, բայց ոչ ուղևորային թռիչքներ։ Սալթիլոյում գործում է համապարփակ ավտոբուսային համակարգ բազմաթիվ տաքսիների հետ միասին։

## Նշանավոր մարդիկ
մինի|180x180փքս|Ռուբեն Ագիրե
մինի|226x226փքս|Կառլա Ուիլոք

* Քսաներորդ դարում քաղաքը ստացել է «Մեքսիկայի Աթենք» մականունը՝ իր մեծ թվով ականավոր մտավորականների համար։ Մանուել Ակունյա, 19-րդ դարի մեքսիկացի գրող։ Նա կենտրոնացել է պոեզիայի վրա, բայց նաև գրել է որոշ վեպեր և պիեսներ։ Ռուբեն Ագիրեն, դերասան, որը լավագույնս հիշվում է պրոֆեսոր Ժիրաֆալեսի կերպարով Էլ Չավո դել Օքո հեռուստաշոուում։ Վիտո Ալեսիո Ռոբլես, ռազմական սպա, ինժեներ, գրող, լրագրող, դիվանագետ և ակադեմիկոս, ով մասնակցել է Մեքսիկական հեղափոխությանը։ Պեդրո Արսե, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Չեկո Մարերո, ինժեներ, ֆինանսների վարպետ, գոլֆիստ և Լենչոյի հայրը։ Կառլոս Բին, ԱՄՆ նախկին ներկայացուցիչ Տեխասից, Համիլթոն Բիի որդին, Թոմաս Բիի ծոռը։ Էռնեստո Բորդմեն, մրցակցային նետաձիգ, 2015 թվականի համաամերիկյան խաղերի ոսկե մեդալակիր։ Հումբերտո Էլիզոնդո, կինոյի և հեռուստատեսության դերասան։ Լուի Ֆեբր, կոմպոզիտոր, որն առավել հայտնի է Սմալվիլլ հեռուստասերիալում իր աշխատանքով։ Ռոկե Գոնսալես Գարսա, մեքսիկացի գեներալ և հանրապետության նախագահի պաշտոնակատար 1915 թվականի հունվարից հունիս։ Մագդա Գուզման, դերասանուհի. Ռոսարիո Իբարրա, ակտիվիստ և Մեքսիկայի քաղաքականության նշանավոր գործիչ, նախագահի թեկնածու 1982 և 1988 թվականներին։ Բռիսսա Մայագիտա երգչուհի. Խոսե Նարո Ռոբլես, Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի բժշկության ֆակուլտետի նախկին տնօրեն։ Աբրիլ Ռոդրիգես, գեղեցկության մրցույթի մասնակից Անդրես Սոլեր, մեքսիկական կինոյի ոսկե դարի դերասան։ Ֆերնանդո Սոլեր, կինոդերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Խուլիո Տորրի, գրող և ուսուցիչ, ով եղել է Աթենեո դե լա Ջուվենթուդի մի մասը։ Կարլա Ուիլոք, լեռնագնաց, գրող և դասախոս, առաջին իբերաամերիկյան կինը, ով բարձրացել է Յոթ գագաթները։

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն

*
*

## Արտաքին հղումներ
* 
* Link to tables of population data from Census of 2005 INEGI: Instituto Nacional de Estadística, Geografía e Informática.
* Official city website

Կատեգորիա:1577 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:16-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքներ