open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ճեղքում (հուշահամալիր)

**«Ճեղքում» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր «Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադի մարզի Կիրովսկի շրջանում։ Կառուցվել է 1969-1973 թվականներին։

Հուշահամալիրը Ռուսաստանի դաշնային նշանակության պատմության հուշարձան է (գրանցման համար` 471510280300546) համաձայն ՌԽՖՍՀ նախարարների խորհրդի 1974 թվականի դեկտեմբերի 4-ի թիվ 624 որոշման։

Ներառում է T-34 հուշարձան-տանկը Մարյինո գյուղի մոտ` Նևայի ձախ ափին (Լադոգայի կամրջի մոտ), կոթողը Սինյավինո գյուղում (Պետրոզավոդսկոյե խճուղու 66-րդ կիլոմետր) և «Լենինգրադի շրջափակման ճեղքում» թանգարան-դիորամա։

## Նկարագրություն
### [[T-34]] հուշարձան-տանկ
Որպես հուշարձան ծառայում է Т-34-85 տանկը, որն այստեղ տեղադրվել է 1967 թվականին։ Թեև այս տանկերը չեն մասնակցել Լենինգրադի շրջափակումը ճեղքելու ռազմական գործողություններին, քանի որ նրանց թողարկումը սկսվել է միայն 1944 թվականի հունվարին, այնուամենայնիվ հենց այս տեսակն է ճանաչվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի լավագույն միջին տանկ։

### «Լենինգրադի շրջափակման ճեղքում» թանգարան-տրամանկար

Թանգարանը բացվել է 1985 թվականի մայիսի 7-ին։ Այն գտնվում է Լադոգայի կամրջի թեքահարթակում։ Լենինգրադցի նկարիչներ Յ. Գարիկովը, Կ. Մոլտենինովը, Լ. Կաբաչեկը, Բ. Կոտիկը, Ն. Կուտուզովը, Ֆ. Սավոստյանովը և Վ. Սելեզնյովը երեք տարուց ավելի աշխատել են թանգարանի ներսում կիսախավարի մեջ երևացող «Իսկրա» գործողությունը վերարտադրող ժապավենաձև հսկա պատկերի վրա։ Դա շրջադարձային պահ էր. 1943 թվականի հունվարի կեսերին երկու ռազմաճակատները` Լենինգրադինը և Վոլխովինը, կռվով անցան Նևան և յոթ օրում հաղթեցին Շլիսելբուրգ-Սինյավինսկի ելուստը պահող գերմանացիներին։ Տրամագիրը պատկերում է տանկերի գետանցը, որը տեղի է ունեցել հենց այստեղ։  Տանկերը փայտե չորսուներով անցնում են դեպի Նևայի մյուս կողմը, ջոկերը վազում են սառույցի վրայով, պայթում են ռումբերը, թռչում են կործանիչները, ոմանք մոտենում են գետին, ոմանք զոհվել են։

## Պատկերասրահ

Музей-панорама в Кировске - panoramio (2).jpg|Համալիրի համայնապատկերը
Кировск, музей-диорама.jpg|Համալիրի ընդհանուր տեսքը
1119. Кировск. Музей-диорама.JPG|«Լենինգրադի շրջափակման ճեղքում» տրամապատկեր
Музей-диорама. Кировск. Диорама операция «Искра».jpg|«Լենինգրադի շրջափակման ճեղքում» տրամապատկեր
Памятник Прорыв.jpg|Թանգարանի մասին պատմող ցուցատախտակը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Гусаров А. Ю.* Памятники воинской славы Петербурга.&nbsp;— СПб.: Паритет, 2010.&nbsp;— 400&nbsp;с.&nbsp;— ISBN 978-5-93437-363-5.

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Լենինգրադի բլոկադա
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի թանգարաններ
Իգոր Տուրչին

**Իգոր Եվդոկիմովիչ Տուրչին** (, ), հանդբոլի ուկրաինացի մարզիչ, եղել է խորհրդային, այնուհետև Ուկրաինայի ազգային հավաքականների մարզիչ 1973 թվականից մինչև 1993 թվականը, նվաճել է Օլիմպիական խաղերի երեք և աշխարհի առաջնությունների հինգ մեդալ։ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1971), մանկավարժական գիտությունների դոկտոր։ Ամենահաջողակ մարզիչը հանդբոլի պատմության մեջ։ Սպորտում ունեցած ակնառու ձեռքբերումների համար Տուրչինն ու իր «Սպարտակ» (Կիև) թիմն ընդգրկվել են Գինեսի ռեկորդների գրքում։

## Կենսագրություն
1959 թվականին Տուրչինն սկսել է աշխատել սկսնակների խմբի հետ, որոնցից 1962 թվականին ստեղծել է «Սպարտակ» (Կիև) ակումբը։ Ակումբը 20 անգամ դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն (1969-1988), 13 անգամ հաղթել է Եվրոպայի Չեմպիոնների լիգան (1970-1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1983, 1985–1988): 1976 թվականին ճանաչվել է աշխարհի լավագույն մարզիչ։

ԽՍՀՄ կանանց հավաքականն Իգոր Տուրչինի գլխավորությամբ զբաղեցրել է առաջին տեղը Մոնրեալում (1976) և Մոսկվայում (1980) կայացած Օլիմպիական խաղերում, նվաճել բրոնզե մեդալ Սեուլում (1988), երկու անգամ հաղթել աշխարհի առաջնություններում (1982, 1986), 1975 և 1978 թվականներին դարձել է աշխարհի առաջնության արծաթե, 1973 թվականին՝ բրոնզե մեդալակիր։

Իր կարիերայի սկզբում Տուրչինը մարզել է նաև սեղանի թենիս խաղացողների, և նրա սանը դարձել է Ուկրաինական ԽՍՀ չեմպիոն։

1965 թվականին Իգոր Տուրչինն ամուսնացել է ենթականերից մեկի՝ Զինաիդա Ստոլիտենկոյի հետ։ Նրանք ունեցել են մեկ դուստր` Նատալյան (ծնվել է 1971 թվականին) և մեկ որդի` Միխայիլը (ծնվել է 1983 թվականին)։ Նատալյան  մոր հետ խաղացել է Կիևի «Սպարտակում», իսկ Միխայիլն զբաղվել էբասկետբոլով։ Կյանքի վերջին տարիների ընթացքում նա կրել է սրտի մի քանի կաթված։ Տուրչինը Նորվեգիայում բարդ վիրահատություն է տարել, որի արժեքը (25 հազար դոլար) վճարել է նորվեգական ակումբներից մեկը, որը հավաքներ է անցկացրել «Սպարտակի» բազայում։ Դրա փոխարեն Տուրչինն ութ ամիս մարզել է Նորվեգիայի կանանց հանդբոլի թիմը։ Տուրչինը մահացել է 1993 թվականին Ռումինիայի մայրաքաղաք Բուխարեստում Եվրոպայի հանդբոլի ֆեդերացիայի գավաթի խաղարկության ժամանակ սրտի կաթվածից։ Նրա մահից հետո կինն ստանձնել է ամուսնու պարտականությունները` ղեկավարելով Կիևի «Սպարտակ» ակումբն ու Ուկրաինայի հանդբոլի ազգային հավաքականը։

## Պարգևներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1976, 1980)
* «Պատվո նշան» շքանշան (1971)
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1985)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իգոր Տուրչինի կենսագրությունը

Կատեգորիա:Հանդբոլի ուկրաինացի մարզիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ
Իգոր Մադոյան

**Իգոր Արտյուշայի Մադոյան** (), հայ կենսաքիմիկ, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու։ Բիոէթիկայի հայկական կենտրոնի հիմնադիր-տնօրեն։

## Կյանքը
Իգոր Մուրադյանը ծնվել է 1954 թվականի մայիսի 9-ին Երևան քաղաքում։ Սովորել է Երևանի պետական համալսարանում և Մոսկվայի պետական համալսարանում։ Կենսաբանական գիտությունների թեկնածու է։  2001 թվականին հիմնել է ԲիոԷթիկայի հայաստանյան կենտրոնը։

Աշխատում է Երևանի պետական համալսարանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Աշխարհազորայիններ (հուշահամալիր)

**«Աշխարհազորայիններ» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր «Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադի մարզում։ 1966 թվականին կառուցել են Լենինգրադի Հոկտեմբերյան շրջանի բնակիչները Պուշկին քաղաքի արևմտյան ծայրամասում, Կուզմինկա գետի ափին։

Հուշահամալիրը Ռուսաստանի դաշնային նշանակության պատմության հուշարձան է (գրանցման համար` 781510211820006) համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2001 թվականի հուլիսի 10-ի թիվ 527 որոշման։

## Նկարագրություն
Մուտքի մոտ կանգնեցված է քառանկյուն հորիզոնական բետոնե ստելա, որի վրա փակցված գրանիտե ողորկված տախտակի վրա գրված է. *«Բանակի, նավատորմի մարտիկներին` Լենինգրադի աշխատավորներից, նոյեմբեր, 1965»* և *«Հուշարձանը ստեղծվել է Հոկտեմբերյան շրջանի աշխատավորների միջոցներով»*։ Հուշահամալիրի արևմտյան մասում գլխավոր հուշարձանն է` բետոնե ստելան, որի վրա պատկերված են Լենինգրադի պաշտպանները, հնգաթև աստղով դրոշ և *«1941-1944»* գրություն դիմերեսին։ Հետնամասում արված է նաև հիշատակային գրություն։ Ստելայի կողքին տեղադրված են երկու հրանոթ և բետոնե հակատանկային կոճղապատնեշներ։ Վերջիններիս վրա փակցված են հուշատախտակներ այս սահմանագիծը 1941 թվականին պաշտպանած զորամասերի անվանումներով։

## Հեղինակներ
Նախագծի հեղինակներն են ճարտարապետներ Վ. Ա. Սիդորովը, Ֆ. Ա. Ենիկեևը, Վ. Ա. Նևերովը, Վ. Պ. Բոյցովը, քանդակագործներ Ե. Վ. Չերկասովը, Ի. Ա. Սիրոեժկինը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Гусаров А. Ю.* Памятники воинской славы Петербурга.&nbsp;— СПб.: Паритет, 2010.&nbsp;— 400&nbsp;с.&nbsp;— ISBN 978-5-93437-363-5.

Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Զինաիդա Երմոլևա

աջից|մինի|Զինաիդա Վիսսարիոնովնա Երմոլևայի հուշատախտակը Ֆլորովո քաղաքում, որտեղ նշվում է նրա ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր լինելը
**Զինաիդա Վիսսարիոնովնա Երմոլևա** ( ), միկրոկենսաբան, որը հայտնի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ խորհրդային զինվորների համար պենիցիլինի ինքնուրույն սինթեզը հայտնագործելու համար։ Մահվանից առաջ ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի անդամ էր։

## Կարիերա
1921 թվականին Երմոլևան ավարտել է Ռոստովի պետական համալսարանի բժշկության ֆակուլտետը։ 1925 թվականից եղել է Մոսկվայի միկրոկենսաբանության և համաճարակաբանության ինստիտուտների ղեկավար։

1925 թվականին Երմոլևան նշանակվել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի մանրէաբանական կենսաքիմիայի բաժնի վարիչ։ Այնտեղ նա սկսել է բակտերիոֆագերի և բնական հակամանրէային գործոնների մասին իր ուսումնասիրությունները՝ մասնավորապես խորանալով լիզոցիմների գործառույթներով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ ստացավ պենիցիլին, ապա ակտիվորեն մասնակցել է ԽՍՀՄ-ում արդյունաբերական արտադրության կազմակերպմանը։ Այս գյուտը Հայրենական Մեծ պատերազմում փրկել է խորհրդային զորքերի հազարավոր կյանքեր։ Այն խորհրդային հիվանդանոցներում առաջին անգամ օգտագործվել է 1943 թվականին։

1942 թվականին նա հրապարակել է իր վրա կատարած փորձերի արդյունքները։ Այդ ժամանակ խմելով Vibrio cholerae բակտերիայով լուծույթը վարակվել էր, սակայն բուժումից հետո նա առողջացել է։ Նրա հետազոտության արդյունքները զգալիորեն նպաստել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատում Ռուսաստանի պատերազմական գործողություններում խոլերայի դեմ կանխարգելիչ միջոցառումներին

1947 թվականին Երմոլևան դարձել է ԽՍՀՄ Առողջապահության նախարարության նորաստեղծ Հակաբիոտիկների ինստիտուտի տնօրեն։ 1952 թվականից մինչև իր մահը նա գլխավորել է Մոսկվայի Կենտրոնական հետբուհական բժշկական ինստիտուտի մանրէաբանության ամբիոնը (այժմ՝ Ռուսաստանի հետբուհական կրթության բժշկագիտության ակադեմիա)։

Երմոլևան 500-ից ավելի գիտական և 6 մենագրության հեղինակ է։ Նրա ղեկավարության ներքո պատրաստվել և պաշտպանվել է շուրջ 180 դիսերտացիա, այդ թվում՝ 34 դոկտորական թեզեր։

## Մրցանակներ
* Առաջին աստիճանի Ստալինյան մրցանակ (1943) - վարակիչ հիվանդության արագ ախտորոշման և ֆագոպրոֆիլակտիկի նոր մեթոդի մշակման համար։
* ՌՍԴԽՀ-ի գիտության վաստակավոր գործիչ,
* Լենինի 2 շքանշան,
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան,
* «Պատվո նշան» շքանշան,
* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1898 ծնունդներ
Կատեգորիա:1974 մահեր
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռոստովի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ
Կատեգորիա:Ռուս մանրէաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Կին մանրէաբաններ
Ամինա Դիլբազի

**Ամինա Փաշա ղիզի Դիլբազի** (); (), ադրբեջանական պարուհի, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1959);

## Կենսագրություն
Ամինա Դիլբազին ծնվել է 1919 թվականիե դեկտեմբերի 26-ին Ղազախում։ Առաջին քայլերը Էմին Դիլբազի բեմական կեղծանունով կատարել է Բաքվի թատրոնում, 1935 թվականին։ Առաջին անգամ նվագել է Ուզեյիր Հաջիբեկովի «Կոլխոզի անապատները» երգը։ 1936-1939 թվականներին եղել է Ադրբեջանի պետական ակադեմիական ֆիլհարմոնիայի երգի և պարի անսամբլի մենակատար։ Հետագայում նա դարձավ պարախմբի ղեկավար։ 1959 թվականին ղեկավարել է Ադրբեջանի Բժշկական ինստիտուտի կողմից ստեղծված «Չինար» ուսանողական պարային խումբը։ 1967 թվականին ստեղծել է «Սեվինճ» աղջիկների համույթ։ 1949 թվականից նա դասավանդում էր Խորեոգրաֆիա դպրոցում։ 1957 թվականին նա նվաճեց ոսկե մեդալ Մոսկվայի 6-րդ ուսանողների և երիտասարդների փառատոնում։ Ամինա Դիլբազին որոշ պարերի հիանալի կատարող է եղել։ Շատ հայտնի է նրա պարերը, ինչպիսիք են «Իննաբի», «Թարաքեմե», «Վաղզալը», «Թուրաջը» և «Նազ էլեմե»։ Ամինա Դիլբազին  մասնակցել է «Լեյլի և Մեջնուն» օպերայի, «Արշին Մալ Ալան» և «Սա չլինի, նա լինի» կատակերգությանների պարերում։ Մահացել է 2010 թվականի ապրիլի 30-ին Բաքվում։

Կոմպոզիտորը Ջովդեթ Հաջիևի կինը էր։

## Կոչումներ ու պարգևներ
* Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1954)
* Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1959)
* «Իստիկլալ» օրդենը (1999)

## Ֆիլմագրություն
* Axşam konserti (film, 1948)-(Երեկոյան համերգ)
* Arşın mal alan (film, 1965) (Արշին Մալ Ալան)
* Əminə Dilbazinin rəqsləri (film, 1961)-(Ամինա Դիլբազիի պարերը)
* Tənha bülbülün rəqsi (2003)-(Միայնակ սոխակների պարը)
* Xalq Yaradıcılığı Festivalı (film, 1937)-(Ժողովրդական ստեղծագործական փառատոն)
* Qəzəlxan (film, 1991)-(Գեզելխան)
* Mən mahnı qoşuram (film, 1979)-(Ես երգ եմ գրում)
* O olmasın, bu olsun (film, 1956)-(Սա չլինի, նա լինի)
* Payız konserti (film, 1962)-(Աշնանային համերգ)
* Prima (film, 1992)-(Պրիմա)
* Sevinc (film, 1968)-(Սեվինջ)
* Ulduz (film, 1964)-(Աստղ)
* Zəlimxan dastanı (film, 2007)-(Զելիմխանի դաստանը)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի պարուհիներ
Կամիշլով (կայարան)

մինի
**Կամիշլով** (), Սվերդլովսկի երկաթուղային կայարան, Սվերդլովսկի մարզի Կամիշլով քաղաքի երկաթուղային կայարան։ Մտնում է Սվերդլովսկի երթևեկության կազմակերպության վարչության երկաթուղային կայարանների աշխատանքների կազմակերպման ДЦС-3 Տյումենյան կենտրոնի մեջ։ Գտնվում է Տրանսսիբիրյան մայրուղու  Եկատերինբուրգ-Տյումեն գծի գլխավոր մուտքի 1957-րդ կիլոմետրի վրա։ Աշխատանքների բնույթով համարվում է միջանկյալ, իսկ աշխատանքների ծավալով դասվում է 2-րդ կարգին։

## Ենթակառուցվածքներ
Կան երկու ցածր ուղևորային հարթակներ, մեկը  կողային կայարանի առաջին գծի մոտ, մյուսը  կղզյակային առաջին և երկրորդ գծերի միջև։ Կայարանային ուղիների ընդհանուր  քանակն  ավելի քան 8-ն է, կայարանում  կա բեռնային բաժանմունք և բեռնարկղային հրապարակ։ 1885 թվականին կայարանի բացման հետ միաժամանակ կառուցվեց շոգեքարշային դեպո, որը 1959 թվականին վերակազմավորվեց որպես ТЧ-7 լոկոմոտիվային դեպոյի փոխանակման կետ (Տյումեն)։ Էլեկտրաֆիկացվել է 1980 թվականին։

Կայարանին սահմանակից են Կամիշլինի Էլեկտրոտեխնիկական գործարանի ( «ԷԼՏԵԶԱ» ԲԲԸ), «Ուրալիզոլյատոր» գործարանի, Շինանյութերի գործարանի, Կամիշլովսկի խճանկարային սալիկների գործարանի (ԿԽՍԳ) մուտքի ուղիները։

## Ուղևորների  երթևեկություն
Կայարանը ընդունում է 2 էլեկտրագնացք Եկատերինբուրգից, որոնցից մեկը շարժվում է Տյումենի ուղղությամբ, մինչև Օշչեպկովո կայարան, երկրորդի համար կայարանը համարվում է վերջինը։

2017 թվականի  դեկտեմբերի  դրությամբ կայարանը համարվում է հեռավոր հաղորդակցության գծով գնացքների կայանատեղի։   

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկաթուղային կայարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Ճեղքված օղակ

**«Ճեղքված օղակ» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր «Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադի մարզում, Լադոգա լճի արևմտյան ափին։ Բացվել է 1966 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։ Գտնվում է Վագանովյան զառիվայրին, որտեղից զինվորական ավտոշարասյունները ուղղություն էին վերցնում դեպի Լադոգա լճի Պետրոկրեպոստ ծովախորշի արևմտյան ափը, և որտեղ այնուհետև վերադառնում էին՝ հաղթահարելով 30 կմ հեռավորություն։

## Նկարագրություն
Երկաթբետոնե երկու կամարները (քաշը՝ 32 տոննա, բարձրությունը՝ 7 մետր) խորհրդանշում են շրջափակման օղակը, իսկ նրանց միջև ճեղքվածքը՝ Կյանքի ճանապարհը։ Հարթակում կամարների տակ բետոնի մեջ մեքենաների պաշտպանաշերտերի հետքեր են։ Հուշահամալիրի կողքին գտնվում են երկու սպիտակ երկաթբետոնե գնդեր, որոնք նմանակում են լուսարձակները, և իրական 85-միլիմետրանոց զենիթային թնդանոթ։

Օղակի հիմքի մոտ փորագրված են հետևյալ տողերը. 

Կառուցվել է 1966 թվականին։ Մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։

2014 թվականի մայիսի 9-ին, Հայրենական մեծ պատերազմում տարած Հաղթանակի օրը հուշահամալիրի վերանորոգումից հետո բետոնե կամարների տակ հնգաթև աստղի տեսքով սկահի մեջ վառվեց Հավերժական կրակը, որն այստեղ էր տեղափոխվել Պիսկարյովյան գերեզմանատնից։

Գտնվելու վայրը՝ Լենինգրադի մարզ, գյուղ Կոկորևո։ Հուշահամալիրին  կարելի է հասնել А128 ճանապարհով (38-րդ կմ, Կոկորևոյից հյուսիս, դեպի Լադոգա լիճ ելքի մոտ)։

Հուշահամալիրի մոտ տրվում են «Կյանքի ճանապարհ» միջազգային ամենամյա ձմեռային մարաթոնի 42 կմ 195 մ և 5 կմ երկարությունների մրցումների մեկնարկը և ավարտը։

## Հեղինակներ
Հուշակոթողի հեղինակներն են.

* հուշարձանի  մտահղացման հեղինակներ՝ ճարտարապետ Վ. Գ. Ֆիլիպով, քանդակագործ՝ Կ. Մ. Սիմուն
* ճարտարապետ՝ Վ. Գ. Ֆիլիպով
* ինժեներ-կոնստրուկտոր՝ Ի. Ա. Ռիբին
* քանդակագործ՝ Կ. Մ. Սիմուն

Հեղինակներ, որոնք հետագայում լրացրել են աշխատանքը.

* նկարիչ՝ Վ. Ն. Յակովլև
* քանդակագործ՝ Վ. Տ. Դուգինեց

## Պատկերասրահ

Дорога жизни - panoramio (17).jpg|«Ճեղքված օղակ» հուշահամալիրը
Broken_circle_element.JPG|Հուշահամալիրի՝ Բրոնիսլավ Կեժունի տողերով տարրը
Дорога жизни - panoramio (19).jpg|85-միլիմետրանոց զենիթային թնդանոթը
Дорога жизни - panoramio (20).jpg|Կամարը և երկաթբետոնե գնդերից մեկը 


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Սոկոլնիչեսկի հրդեհադիտանոց

**Սոկոլնիչեսկի հրդեհադիտանոց** (), տեսարժան շինություն Մոսկվայում, քաղաքում պահպանված մինչհեղափոխական եզակի հրդեհադիտանոցներից մեկը։ Այն գտնվում է Արևելյան վարչական օկրուգի Սոկոլնիկի շրջանում, Ռուսակովսկի փողոցի թիվ 26 հասցեում։

## Պատմություն
1804 թվականին Ալեքսանդր  I-ը հրամանագիր է ստորագրում երկրում հրդեհադիտանոցների կառուցման վերաբերյալ։ 1863 թվականի  օգոստոսին Մոսկվայի բնակիչների երկար խնդրանքներից հետո դուման թույլատրում է այստեղ կառուցել հրդեհադիտանոց։ Շուրջ 18 տարի բնակչությունը միջոցներ էր հավաքագրում շինարարության համար, որն էլ կազմեց 20 հազար ռուբլի։ Հրդեհադիտանոցի կառուցման նախագծի համար  մրցույթ հայտարարվեց, որտեղ հաղթեց Գերմանիայում սովորող Մաքսիմ Գեպպեները։ 1881 թվականին  սկսվեց աշտարակի կառուցումը, որն ավարտվեց 1884 թվականին։  Ժամանակին այն քաղաքի ամենաբարձր շինությունն էր և երկրորդ տեսադիտարկման աշտարակը, առաջինը Սուխարևսկում էր։ Հրդեհի մարման աշտարակները ընթանում էին հետևյալ կերպ, վերնասրահում հերթապահում էին ժամապահները, որոնք որոշում էին հրդեհի ուժգնությունը և տեղանքը, այնուհետև 3 րոպե նախապատրաստվում էր հրշեջների խումբը և ձիերով մեկնում դեպքի վայր։ Հրդեհադիտանոցի աշխատակիցները բնակվում էին այդ շենքում, նրանց օրական աշխատավարձը կազմում էր 7 կոպեկ։ Հրդեհաշիջման նպատակով օգտագործում էին 30 ձիեր և 2 տակառ ջուր։   
 
1910 թվականին Սոկոլնիչեսկի հրդեհադիտանոցում հայտնվեց առաջին մեքենան։ Վ. Գիլյարովսկին իր գրքում պատմում է այլ ստորաբաժանումներում հրդեհի ազդարարման համակարգի մասին։ Շինությունում ցերեկը կախված էին գնդեր,  իսկ գիշերը լամպեր։ Հրդեհի դեպքում հնչում էր զանգը և եթե մեկ գունդ էր կախված,  Քաղաքային մասն էր, երկու գունդ՝ Տվերյան մասը, երեքը՝ Մյասնիցկի, չորսը՝ Պյատնիցկի։ Երբ կախված էր լինում կարմիր դրոշ կամ կարմիր լամպ, դա նշանակում էր «սպառնալից հրդեհ և բոլոր ստորաբաժանումների հավաք»։ Այս կարգը գործեց մինչև 1917 թվականը, այնուհետև մտցվեց հեռախոսային կապը։ 1930-ական թվականներից  հրդեհադիտանոցների շինարարությունը դադարեցվեց։ 1999 թվականին  հրդեհադիտանոցը վերակառուցեցին, այնուհետև այստեղ տեղակայվեց Արևելյան վարչական օկրուգի Հրշեջ ծառայության գլխավոր վարչությունը և № 12 Հրշեջ մասը։

## Ճարտարապետություն
Ճարտարապետ` Մ. Կ. Գեպպեներ։ Նյութը` կարմիր աղյուս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1884 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի պատմություն
Արագոնյան ամրոց (Իսկիա)

**Արագոնյան ամրոց** (), պաշտպանական ամրություն Իտալիայում, Իսկիա կղզու հարևանությամբ գտնվող փոքրիկ կղզու վրա։ Մտնում է Կամպանիա վարչական շրջանի կազմի մեջ։ Նախկինում պատկանել է  Ավալոս հայտնի իտալական ընտանիքին։

## Պատմություն

* մ․թ․ա․ 474 թվական՝ առաջին հիշատակումը։ Հերոն I-ը կառուցում է առաջին պաշտպանական շինությունը։
* 14-րդ դար՝ Անժու սիցիլիական ընտանիքը կառուցում է Մաշինո աշտարակը։
* 15-րդ դար՝ ամրոցը և Իսկիա կղզին կամրջի միջոցով միանում են իրար։
* 18-րդ դար՝ ամրոցում ծովահեններից թաքնվում է Իսկիա կղզու բնակչությունը (1892 ընտանիք)։

Ամրոցը ծաղկում է ապրել 16-րդ դարում։ Այդ ծամանակ նրա տարածքում էին գտնվում կլարիսինյան եկեղեցին, հունական եկեղեցին, եպիսկոպոսի նստավայրը, որի ենթակայության տակ էին գտնվում 12 եկեղեցիներ։

Ներկայումս ամրոցը անձնական սեփականություն է, որը բաց է տուրիստների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արագոնյան ամրոցը "Мире замков "

Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալիայի ամրոցներ
Ռումբոլովյան լեռ

**«Ռումբոլովյան լեռ» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր «Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկ քաղաքում։

Հուշահամալիրը Ռուսաստանի դաշնային նշանակության արվեստի հուշարձան է (գրանցման համար` 471410280300726) համաձայն ՌԽՖՍՀ նախարարների խորհրդի 1974 թվականի դեկտեմբերի 4-ի թիվ 624 որոշման։

Հուշարձանի հիմնաքարը դրվել է 1965 թվականի մայիսի 7-ին։ Բացումը տեղի է ունեցել 1967 թվականին Լենինգրադի Ֆրունզեի շրջանի աշխատավորների կողմից՝ Ռումբոլովյան լեռան ստորոտում, «Կյանքի ճանապարհ» մայրուղու 10-րդ կիլոմետրին, Վսեվոլոժսկ քաղաքում, Կոլտուշսկոյե խճուղու խաչմերուկի մոտ։ Ճարտարապետներն են Պ. Ֆ. Կոզլովը, Վ. Ն. Պոլուխինը։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը պատրաստված է մետաղական կաղնու տերևների և դափնու տեսքով, որոնք խորհրդանշում են կյանքն ու փառքը, իսկ նրանց առջևի կաղինը՝ նոր կյանքը։ Նույնպիսի տերևներ են պատկերված նաև Վսեվոլոժսկ քաղաքի դրոշին ու զինանշանին։
300px|մինի|աջից|Բանաստեղծական տողերով ստելան
Հուշարձանի հարևանությամբ գտնվում է ստելա դեպի շրջափակված Լենինգրադ ընթացող բեռնատար ավտոմեքենաների պատկերներով և հետևյալ բանաստեղծության տեքստով.

Հուշահամալիրի տարածքով է անցնում է «Կյանքի ճանապարհ» միջազգային ամենամյա ձմեռային մարաթոնի վազքուղին։

## Պատկերասրահ

Памятник Дуб и лавр (Румболовская высота), 12.09.2009 - panoramio.jpg|Հուշահամալիրի ընդհանուր տեսքը
548. Vsevolozhsk. Memorial "Rumbolovskaya Mountain".jpg|Հուշարձանի տեսքը կողքից


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Гусаров А. Ю.* Памятники воинской славы Петербурга.&nbsp;— СПб.: Паритет, 2010.&nbsp;— 400&nbsp;с.&nbsp;— ISBN 978-5-93437-363-5.

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կրասնոուֆիմսկ (կայարան)

մինի
**Կրասնոուֆիմսկ** (), Գորկու երկաթուղու Իժևսկի բաժանմունքի երկաթուղային կայարան, Սվերդլովսկի մարզի Կրասնոուֆիմսկ քաղաքի երկու երկաթուղային կայարաններից մեկը։ Պատկանում   է աշխատանքների ծավալի առաջին դասին։

## Պատմություն
Կայարանը բացվել է 1919 թվականին Կազանից Եկատերինբուրգ երկաթուղու հետ միասին։  Էլեկտրաֆիկացվել է 1980 թվականին Եկատերինբուրգի ուղղությամբ, 1982 թվականին Կազանի ուղղությամբ։

## Տեղակայում
Կայարանը գտնվում է Կրասնոուֆիմսկի հարավում հարավային մայրուղիներից մեկի Ուխտոմսկու փողոցի վրա։ Կայարանից դեպի արևելք տեղակայված են բազմաթիվ գործարաններ և երկաթուղային դեպոն, դեպի արևմուտք բնակելի թաղամասեր են և երկաթուղային հիվանդանոցը, հարավում Ուֆա գետի ծոցը։ Ուղիղ կայարանի դիմաց    գտնվում է մեծ հրապարակ, ավտոբուսների կայանատեղիով։ Չնայած դրան, բնակչության զգալի մասը դեպի հյուսիս ուղևորվելու համար օգտվում է հարևան հարթակից, որն էլ հիմնականում տեղակայված է Կրասնոուֆիմսկի բնակելի թաղամասում։

## Նկարագիր
Կայարանի Արգիզ-Դրուժինինո ուղղությամբ գտնվող տեղամասում են գրանցված Գորկու երկաթուղու ВЛ80 և ВЛ85 տիպի էլեկտրաքարշերի զգալի մասը։

## Գործունեություն
Կայարանում իրականացվում են`
* Ուղեբեռի ընդունումն ու հանձնումը և գնացքների տոմսերի վաճառքը,    
* Ընդհանուր օգտագործման վայրերում բաց  պահվող բեռների ընդունումը, հանձնումը և վագոնային առաքումը,         
* Պահեստային պահպանության բեռների  ընդունումը, հանձնումը և վագոնային առաքումը ,  
* Կառամատուցային ուղիների բեռների ընդունում և առաքում,  
*   3-5 տոննա համախառն քաշով բեռնարկղերով բեռների ընդունում և առաքում
* Առկա են   6-10 տոննա բեռնամբարձությամբ մեխանիզմներ

## Ուղևորափոխադրումներ
մինի|Կայարանը գիշերը
Կայարանում կանգնում են այդտեղով անցնող  բոլոր մերձքաղաքային և հեռավոր հաղորդակցության գնացքները։   
2017 թվականի  դեկտեմբերի դրությամբ կայարանով են անցնում հեռավոր հաղորդակցության հետևյալ գնացքները`

### Գնացքների երթևեկությունն ամբողջ տարվա ընթացքում

### Գնացքների սեզոնային երթևեկություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկաթուղային կայարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Պուլկովյան սահմանագլուխ

**«Պուլկովյան սահմանագլուխ» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր «Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։ Գտնվում է այն սահմանագծին, որտեղ 1941 թվականի սեպտեմբերին կանգնեցվել էր գերմանական զորքերի առաջխաղացումը։ Կառուցվել է 1967 թվականին Լենինգրադի Մոսկովյան շրջանի աշխատավորների կողմից՝ Պուլկովյան բարձունքների հարավային լանջին, Կիևյան խճուղու 20-րդ կիլոմետրին։

Հուշահամալիրը Ռուսաստանի դաշնային նշանակության պատմության հուշարձան է (գրանցման համար` 781510212030006) համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2001 թվականի հուլիսի 10-ի թիվ 527 որոշման։

## Նկարագրություն
34 մ երկարությամբ հորիզոնական բետոնե ստելային խճանկարային մեծանկար է, որը նվիրված է լենինգրադցիների մարտական և աշխատանքային սխրանքներին։ Երկու կողմերում, Պուլկովյան բարձունքների հարավային լանջին, տեղադրված է T-34 երկու տանկ, այնուհետև խճուղով քիչ հեռու՝ կեչու ծառուղի և բետոնե հակատանկային կոճղապատնեշներ։

Գրանիտե ուղղանկյունաձև հուշատախտակին, որի վրա պատկերված է հնգաթև աստղ, փորագրված է հետևյալ գրությունը. *«Լենինգրադցի զինվորներին և աշխարհազորայիններին, կանանց և երեխաներին, որոնք կրծքով պաշտպանում էին [[Հոկտեմբերյան հեղափոխություն|Մեծ Հոկտեմբերի]] բնօրրանը՝ [[Լենին]]ի քաղաքը»*։

## Հեղինակներ
Նախագծի հեղինակներն են ճարտարապետ Յ. Ն. Լուկինը, քանդակագործ Լ. Լ. Միխայլյոնոկը, նկարիչ Ա. Պ. Օլխովիչը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Гусаров А. Ю.* Памятники воинской славы Петербурга.&nbsp;— СПб.: Паритет, 2010.&nbsp;— 400&nbsp;с.&nbsp;— ISBN 978-5-93437-363-5.

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ
Աբել Ռուիս

**Աբել Ռուիս** (, ), իսպանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Բարսելոնա B-ի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական հարձակվողի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Բարսելոնա
Ռուիսը միացել է Բարսելոնայի ակադեմիային 2012 թվականին Վալենսիայից։ 2016 թվականի նոյեմբերի 21-ին նա երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ։ Բարսելոնա B-ի կազմում իր դեբյուտը նշեց 2017 թվականի ապրիլի 9-ին՝ Բադալոնայի դեմ խաղում։ Սեգունդա Դիվիզիոնում իր առաջին հանդիպումը անցկացրեց 2017 թվականի օգոստոսի 28-ին՝ Տեներիֆեի դեմ խաղում։ Բարսելոնա B-ի կազմում իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 1-ին՝ Գրանադայի դեմ խաղում։

Բարսելոնայի առաջին թիմի կազմում Ռուիսը իր դեբյուտը նշեց 2018 թվականի մարտի 7-ին՝ Կատալոնիայի սուպերգավաթի Էսպանյոլի դեմ խաղում՝ այս հանդիպման հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում իրացնելով իր 11-մետրանոցը։

## Միջազգային կարիերա
Իսպանիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում Ռուիսը իր դեբյուտը նշել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ Անդորայի դեմ խաղում։ 2016 թվականին նա Մ17 հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ օգնելով իր թիմին զբաղեցնել 2-րդ հորիզոնականը և դառնալ առաջնության 2-րդ լավագույն ռմբարկուն՝ խփած 4 գոլերով։ Նա ստացավ արծաթե խաղակոշիկը և ընդգրկվեց առաջնության խորհրդանշական հավաքականում։ 2017 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը Ռուիսը մասնակցեց որպես Մ17 հավաքականի ավագ՝ դառնալով 3-րդ լավագույն ռմբարկուն՝ խփած 4 գոլերով և օգնելով իր թիմին հաղթել գավաթը։ Ռուիսը մասնակցեց նաև 2017 թվականի աշխարհի Մ17 առաջնությանը՝ դառնալով 4 գոլի հեղինակ և օգնելով իր թիմին զբաղեցնել 2-րդ տեղը առաջնությունում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի մայիսի 9-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Ակումբային

; Բարսելոնա

* ՈՒԵՖԱ Երիտասարդական գավաթ․ 2017–18
* Կատալոնյայի սուպերգավաթ․ 2018

### Միջազգային
; Իսպանիա Մ17

* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնություն․ 2017
* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնություն․ երկրորդ տեղ․ 2016
* ՖԻՖԱ աշխարհի Մ17 առաջնություն․ երկրորդ տեղ․ 2017

### Անհատական
* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնության արծաթե խաղակոշիկ․ 2016
* ՖԻՖԱ աշխարհի Մ17 առաջնության բրոնզե խաղակոշիկ․ 2017 (6 գոլեր)

### Ռեկորդներ
* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնությունների եզրափակիչ փուլերի պատմության լավագույն ռմբարկու․ 8 գոլ (կիսում է Ամին Գուիրիի և Օդսոն Էդուարի հետ)
* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնությունների պատմության լավագույն ռմբարկու․ 16 գոլ (կիսում է Ժոզե Գոմեշի հետ)
* Իսպանիայի Մ17 հավաքականի պատմության լավագույն ռմբարկու․ 27 գոլ
* Իսպանիայի Մ17 հավաքականի պատմության ամենաշատ հանդիպում անցկացրած ֆուտբոլիստ․ 37 հանդիպում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուիսի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Ռուիսի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Ռուիսը transfermarkt-ում
* Ռուիսը soccerbase.com-ում
* Ռուիսը WhoScored.com կայքում
* Ռուիսը Բարսելոնայի պաշտոնական կայքում
* Ռուիսը Լա Լիգայի պաշտոնական կայքում
* Ռուիսը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Ռուիսը ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրագայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Դայնա Տայմինյա

**Դայնա Տայմինյա** (, , ), լատվիացի մաթեմատիկոս Կոռնելի համալսարանից, մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր։

## Կենսագրություն
Կրթություն ստացել է Ռիգայում (Լատվիա), որտեղ 1977 թվականին գերազանցությամբ () ավարտել է Լատվիայի համալսարանը և 1990 թվականին ավարտին հասցրել տեսական համակարգչային գիտության իր ավարտականը աշխատանքը (Ռուսինիշ Մարիթնիշ Ֆրիվայլդսի ղեկավարությամբ)։ Այդ ժամանակ դոկտորական ատենախոսությունը պետք էր պաշտպանվեր Լատվիայի սահմաններից դուրս, ուստի նա այն պաշտպանեց Մինսկում (Բելառուս)։ Սա բացատրում այն փաստը, որ Տայմինյայի դոկտորականը պաշտոնապես Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մաթեմատիկայի ինստիտուտի կողմից։ 1991 թվականի Լատվիայի անկախ հռչակվելուց հետո Տեյմինան ստացել է իր մաթեմատիկայի դոկտորական աստիճանը Լատվիայի համալսարանից, որտեղ նա դասավանդել է 20 տարի։

Դայնա Տայմինյան 1996 թվականին միացել է Կոռնելի համալսարանի Մաթեմատիկայի ֆակուլտետին։ 1997 թվականին ներկա գտնվելով երկրաչափության գործնական սեմինարին, նա տեսել է փխրուն թղթից պատրաստված հիպերբոլիկ ինքնաթիռների մոդելներ, որոնք պատրաստվել էին երկրաչափ Ուիլյամ Տերստոնի կողմից։ Նա որոշեց ավելի ամուր մոդելներ պատրաստել։ Իր հաջողությունների շնորհիվ նա իր ամուսնու՝ Կոռնելի համալսարանի մաթեմատիկայի պրոֆեսոր Դեյվիդ Հենդեսոնի հետ սեմինար վարելու համար հրավիրվեց Կոռնելի համալսարան։
Այդ մաթեմատիկական մոդելները ավելի ուշ տեղ գտան ամուսինների կողմից հրատարակած երկրաչափության մասին պատմող երեք գրքերում, որոցից ամենահայտնին «Փորփելով երկրաչափությունը․ Պատմության հետ էվկլիդեսյան և ոչ էվկլիդեսյան»։

Նրա աշխատանքը մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել Մեդիա ոլորտում։ Discover ամսագրում նրա մասին գրվել է «Հյուսված տեսություն» հոդվածը։ The Times ամսագրի լրագրող Մարգարետ Ութթմեքը հարցազրույց է վերցրել Դայնա Թաիմինայից և Դեյվիդ Հենդերսոնից Կառավարության ամսագրի հետ Cabinet ամսագրի համար։ Ավելի ուշ IFF (Institute For Figuring) ինստիտուտը «Հիպերբոլիկ տարածության ուղեցույց» վերնագրով գրքույկ է հրատարակել։

Տայմինյա 2012 թվականին Ամերիկայի Մաթեմատիկական Ասոցիացիայի կողմից արժանացել է Էյլեր գրական մրցանակին։

## Ծանոթագրություններ

* David W. Henderson, Daina Taimina Experiencing Geometry: Euclidean and non-Euclidean with History, Pearson Prentice Hall, 2005

## Գրականութոյւն
*.

## Արտաքին հղումներ
*Personal web page at Cornell University
*.

*.
*.
*.

Կատեգորիա:Լատիշ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Լատիշ տոպոլոգներ
Կատեգորիա:Լատիշ կին գրողներ
Կատեգորիա:Լատվիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Լատիշ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Լատիշ գիտնականներ
Ամելիա Պելաես

**Ամելիա Պելաես դել Կասալ** (, ), կուբացի նկարչուհի։

## Կենսագրություն
1915 թվականին ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվել է Հավանա, սովորել Գեղարվեստի ազգային դպրոցում, Լեոպոլդո Ռոմանյաչի ղեկավարությամբ։ 1924 թվականին առաջին անգամ ցուցադրում է իր աշխատանքները կոլեկտիվ ցուցահանդեսում։ 1927-1934 թվականներին բնակվել է Փարիզում, հաճախել է Գրանդ Շոմեր ակադեմիա, Գեղարվեստի բարձրագույն դպրոց և Լուվրի դպրոց։ 1931-1934 թվականներին սովորել է Ալեքսանդրա Էկստերի մոտ։

Վերադառնալով Կուբա՝ մտերմանում է Լեսամա Լիմայի շրջապատի հետ, հրատարակվում է նրա կողմից ղեկավարվող ամսագրերում, ներառյալ Orígenes-ը։ 1950 թվականին բացում է սեփական արվեստանոցը Սան-Անտոնիո-դե-լոս- Բանոսում, զբաղվում է կերամիկայով և որմնանկարչությամբ։ Նրա կողմից նկարազարդվել է Հավանայի Հիլթոն հյուրանոցի ճակատային մասը։

## Ակտիվություն և ճանաչում
Ընդգրկված է եղել Կուբայի նկարիչների և քանդակագործների միության հիմնադիրների (1949) և Կուբայի գրողների և նկարիչների միության (1961) կազմի մեջ։ Մասնակցել է Սան Պաուլոյի  (1951, 1957)  և Վենետիկյան  (1952) բիենալիեներին։  
Ազգային մրցանակների և պարգևների դափնեկիր է, ինչպես նաև  արժանացել է «Երեսուն տարի արվեստում» (1968) շքանշանի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Peláez, A. (1991). Amelia Peláez, exposición retrospectiva 1924-1967: óleos, témperas, dibujos y cerámica. Caracas, Fundación Museo de Bellas Artes.
* Pintores Cubanos, Editors Vicente Baez, Virilio Pinera, Calvert Casey, and Anton Arrufat; Ediciones Revolucion, Havana, Cuba 1962.

Կատեգորիա:Կուբացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Գրանդ Շոմեր ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Էնցո Ֆերրարիի տուն-թանգարան

**Էնցո Ֆերրարիի տուն-թանգարան** (հայտնի է նաև որպես *Էնցո Ֆերրարիի թանգարան*), թանգարան Իտալիայի Մոդենա քաղաքում, նվիրված Ֆերրարի մրցարշավային ավտոմեքենաների մակնիշի հեղինակ և հիմնադիր Էնցո Ֆերրարիի կյանքին և գործունեությանը։ Թանգարանային համալիրը բաղկացած է երկու առանձին շենքերից, որոնցից մեկը Էնցո Ֆերրարիի հորը պատկանող տունն ու արհեստանոցն է եղել, իսկ մյուսն ավելացվել է հետագայում՝ «Future Systems» ճարտարապետական ընկերության կողմից։ Նոր, 6000 քառ. մետր տարածք ունեցող մասնաշենքն ունի ընդարձակ ցուցադրությունների սրահ, որտեղ մշտապես ցուցադրվում են Ֆերրարիի ամենանշանավոր ավտոմեքենաները, ներառյալ 1950-ականների հազվագյուտ մեքենաները, Ֆորմուլա 1-ի մրցարշավային մեքենաները և ամենավերջին թողարկման սպորտային մեքենաներ։ Թանգարանի ցուցադրությունների սրահը էականորեն նորացվել և թարմացվել է  2014 թվականի փետրվարին։ Թանգարանում ցուցադրվում են Ֆերրարի, Ալֆա Ռոմեո և Մասերատի ավտոմեքենաներ, ինչպես նաև Էնցո Ֆերրարիի կյանքը պատկերող լայնածավալ տեսահոլովակներ։

## Պատկերասրահ

Enzo Ferrari Museum interior-1 2013 February.jpg
Enzo Ferrari Museum interior-2 2013 February.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 03.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 10.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 15.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 17.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 20.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 22.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 23.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 26.jpg
Interior of the Museo Enzo Ferrari, Modena, 2019, 29.jpg
Maserati (15533304046).jpg
1957 Maserati A6G 2000 Gran Sport (15154527894).jpg
Maserati 250F fl.jpg
Maserati A6 1500 - Museo Enzo Ferrari - fvl.jpg
Maserati Boomerang fl.jpg
1965 Maserati Quattroporte fr.jpg
1959 Maserati 5000 GT fl.jpg
1932 Maserati Tipo V4.jpg
Musée Enzo Ferrari 0025.JPG
Musée Enzo Ferrari 0006.JPG
Musée Enzo Ferrari 0015.JPG
Musée Enzo Ferrari 0019.JPG
Musée Enzo Ferrari 0024.JPG
Nel regno dei motori.jpg
Musée Enzo Ferrari 0010.JPG
Musée Enzo Ferrari 0011.JPG
Musée Enzo Ferrari 0012.JPG
Wood model (15370985538).jpg
Musée Enzo Ferrari 0009.JPG
Museum of Enzo Ferrari in 2019.01.jpg
La casa dove la storia ebbe inzio, il mito. Enzo Ferrari.jpg



## Տես նաև
*Ֆերրարիի թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էնցո Ֆերրարիի տուն-թանգարանի պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:Իտալիայի ավտոմեքենաների թանգարաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Մոդենա
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ
Խոսե Արնաիս

**Խոսե Արնաիս** (, ), իսպանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Լեգանեսի կազմում։ Խաղում է ձախ վինգերի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Վալյադոլիդ
Արնաիսը Տալավերայի ակադեմիայի սան է։ Տալավերայի կազմում իր դեբյուտը նշել է Տերսերա Դիվիզիոնում 2013 թվականին՝ 18 տարեկան հասակում։ 2013 թվականի մայիսի 6-ին նա միացավ Ռեալ Վալյադոլիդին։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2015 թվականի նոյեմբերի 7-ին՝ Սեգունդա Դիվիզիոնի Լեգանեսի դեմ խաղում։ 2016 թվականի հունիսի 8-ին նա երկարաձգեց պայմանագիրը Վալյադոլիդի հետ մինչև 2019 թվականը, ինչից հետո տեղափոխվեց ակումբի առաջին թիմ։

Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում Արնաիսը խփեց 2016 թվականի օգոստոսի 21-ին՝ Ռեալ Օվիեդոյի դեմ խաղում։ Հոկտեմբերի 8-ին՝ նա դուբլ ձևակերպեց Ալկորկոնի դեմ խաղում։ Վալյադոլիդի առաջին թիմի կազմում Արնաիսը անցկացրեց 42 հանդիպում՝ դառնալով 12 գոլի և 4 գոլային փոխանցման հեղինակ։

### Բարսելոնա
2017 թվականի օգոստոսի 25-ին Արնաիսը 3 տարվա պայմանագիր կնքեց Բարսելոնայի հետ՝ տեղափոխվելով Բարսելոնա B։ Ակումբի առաջին թիմի կազմում իր դեբյուտը նշեց 2017 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ Իսպանիայի գավաթի Ռեալ Մուրսիայի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ։ Իսպանիայի գավաթում այս մրցաշրջանում նա մասնակցեց 4 հանդիպման՝ դառնալով 3 գոլի հեղինակ։ Լա Լիգայում իր առաջին հանդիպումը Արնաիսը անցկացրեց 2018 թվականի հունվարի 7-ին՝ փոխարինելով Սերխի Ռոբերտոյին Լևանտեի դեմ խաղում։

### Լեգանես
2018 թվականի օգոստոսի 13-ին Արնաիսը 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Լեգանեսի հետ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 5 միլիոն եվրո։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի օգոստոսի 14-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Ակումբային
**Բարսելոնա**

* Լա Լիգա․ 2017–18
* Իսպանիայի գավաթ․ 2017–18

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արնաիսի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Արնաիսը transfermarkt-ում
* Արնաիսը soccerbase.com-ում
* Արնաիսը WhoScored.com կայքում
* Արնաիսը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեգանեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ֆրեյզեր (գետ)

**Ֆրեյզեր** (), խոշոր գետ Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգում։

## Աշխարհագրություն
մինի|ձախից|300px|Ֆրեյզեր գետ
Գետը սկիզբ է առնում Մաունթ-Ռոբսոն նահանգային պարկից, որը գտնվում է Կանադական ժայռոտ լեռներում, Բրիտանական Կոլումբիայի կենտրոնական մասում։ Գետը հոսում է հարավարևմտյան ուղղությամբ։ Հարավային Ֆրեյզերը բաղկացած է մի քանի վտակներից, որոնցից ամենախոշորը Նեչակոն է։ Վերջինս լցվում է Ֆրեյզեր Պրինս Ջորջ քաղաքի մոտ, ապա հոսում դեպի հարավ, անցնում Ֆրեյզերի կիրճով, որտեղ արևմտյան կողմից նրան է միանում Չիլկոտին գետը։ Միջին հոսանքում Ֆրեյզեր են լցվում այնպիսի խոշոր վտակներ, ինչպիսիք են Քինելն ու Թոմփսոնը։ Հելս Գեյթի (Դժոխքի դարպասներ) մոտ Ֆրեյզերի կիրճը հասնում է մինչև 35 մետրի։ Հոուփ շրջանում գետը թեքվում է դեպի արևմուտք, դեպի Խաղաղ օվկիանոս։

Գետի երկարությունը 1370 կիլոմետր է։ Գետավազանի տարածքը 233․100 կմ քառ․ է։ Ավազանի մեծ մասը (232,300 կմ քառ․) գտնվում է Կանադայում, իսկ ավելի փոքր մասը՝ (800 կմ քառ․) ԱՄՆ-ում։

Գետը հիմնականում սնուցվում է տեղումների՝ անձրևների և ձյան միջոցով, ջրառատ է մայիսից մինչև սեպտեմբեր ամիսներին։ Ջրի տարեկան միջին ծախսը կազմում է 112 կմ խորանարդ է, և այն Խաղաղ օվկիանոս է լցնում տարեկան շուրջ 20 միլիոն տոննա ջրաբերուկ։

Գետը կոչվում է հետազոտող Սայմոն Ֆրեյզերի անունով, որը Մոնրեալի «Հյուսիս-Արևմտյան Ընկերության» առևտրի տան աշխատակից է։ Վերջինս ուսումնասիրել է գետը 1808 թվականին։

1998 թվականին գետը ներառվել է Կանադայի պահպանվող գետերի ցանկում։

## Ֆրեյզերի դելտա
Ֆրեյզեր գետը թափվում է Ջորջիայի նեղուց՝ ձևավորելով դելտա։ Դրա հյուսիսային կողմում Վանկուվեր քաղաքն է՝ Իոնա կղզու վրա։ Հյուսիսային և Միջին գետաբաժաների միջև տեղակայված է Վանկուվերի օդանավակայանը (YVR)։ Լուլու կղզու վրա գտնվում է Ռիչմոնդ քաղաքը։ Հարավային գետաբաժանից դեպի հարավ գտնվում է Դելտա շրջանը, որի մեծ մասը գյուղետնտեսական նշանակություն ունեցող տարածք է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Քարտեզ և լուսանկարներ 

Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Ադամն ու Եվան (շատրվան)

**«Ադամն ու Եվան» շատրվան**, շատրվան Մոսկվայում։ Կառուցվել է մետրոպոլիտենի «Նովոկուզնեցկայա» կայարանից ոչ հեռու գտնվող պուրակում։ Տեղադրվել է 2007 թվականին։ Հասցեն՝ Մոսկվա, Պյատնիցկայա փողոց։

## Պատմություն
«Ադամն ու Եվան» շատրվանի շինարարությունը «Զամոսկվորեչիեի տեսարժան վայրերով» զբոսաշրջային երթուղու շրջանակներում նվիրված էր Ռուսաստանի մայրաքաղաքի 860-ամյա հոբելյանին։ Մինչև 1930 թվականը այդ տարածքում եղել է 1744 թվականին կառուցված Պարասկևա Ուրբաթ եկեղեցին։ Մետրոպոլիտենի «Նովոկուզնեցկայա» կայարանի շինարարության պատճառով այդ եկեղեցին քանդվել է։

Շատրվանի շինարարությունն ավարտվել է 2007 թվականին, աշխատել այն սկսել է 2008 թվականին։

## Նկարագրություն
Քանդակագործական հորինվածքի կենտրոնում Ադամի ու Եվայի պատկերաքանդակներն են դրախտի ծառի տակ, որի բնին փաթաթվել է գայթակղիչ օձը։ Ծառի բրոնզե կատարի մեջ փայլում են խնձորները, թռչունների փոմփոլիկները և միջատների թևերը։ Եվայի ձեռքին, ըստ Աստվածաշնչի, գայթակղության խնձորն է։

Այն պատճառով, որ շատրվանի անունով ցուցանակի տառերը գտնվում են իրար շատ մոտ, շատերը մտածում են, որ այնտեղ գրված է քանդակագործի ազգանունը՝ Ադամիևա (իրականում գրված է «Адам и Ева»՝ «Ադամն ու Եվան»)։

## Նախագծի հեղինակներ
Շատրվանի հեղինակն է քանդակագործ Մարիա Լևինսկայան։ Ճարտարապետներ են Վ. Ի. Սիմոնիխինը, Ա. Ա. Նեկրասով, Լ. Պ. Օսինկինան, Ա. Ա. Սորոկինը։ Նախագիծն իրականացրել է «Վ. Ի. Սիմոնիխինի ճարտարապետական արվեստանոց» ՍՊԸ-ի հեղինակային կոլեկտիվը։ Եվայի և Ադամի քանդակները ստեղծելիս Մարիա Լևինսկայային բնորդել են նրա դուստրն ու վերջինիս ընկերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի տեսարժան վայրեր
Ուղուր Փոլաթ

**Ուղուր Հաքան Փոլաթ** (, ), թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության թուրք դերասան։

## Կենսագրություն
Ուղուր Փոլաթը ծնվել է 1961 թվականի հունվարի 1-ին Ստամբուլում։ 1978 թվականին ընդունվել է Անկարայի գեղարվեստական թատրոն։ 1981 թվականին սովորել է Միմար Սինանի անվան գեղարվեստի համալսարանի թատերական բաժնում։

16 տարվա ընթացքում Փոլաթը հանդես է եկել պետական թատրոնների բեմերում և խաղացել շուրջ 30 թատերական ներկայացումներում։ 1996 թվականին ստացել է Իսմեթ Քյունթայի թատրոնի մրցանակ։ Մասնակցել է հոլիվուդյան մի շարք ֆիլմերի կրկնօրինակման աշխատանքներին, որոնց համար ստացել է մրցանակներ։ 1990-ական թվականներից սկսած սկսել է նկարահանվել ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։ Լավագույն դերասան անվանակարգում դարձել է Անթալիայի կինոփառատոնի «Ոսկե նարինջ» մրցանակի դափնեկիր։ 1990 թվականին Անկարայի կինոփառատոնի ժամանակ «Բոլոր դռները փակ են» ֆիլմի համար ստացել է «Խոստումնալից դերասան» կինոմրցանակ։ 2014 թվականին նկարահանվել է Հեյ Ստամբուլ հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է Kanal D հեռուստաընկերությամբ։ Հեռուստասերիալում մարմնավորել է Քանդեմիր Նևիզադեի դերը։ Նրա խաղընկերներն են եղել Սալիհ Բադեմջին, Քաան Յըլդըրըմը, Շեբնեմ Բոզոքլուն, Էրքան Քոլչաք Քյոսթենդիլը և այլն։ 2016 թվականին նկարահանվել է Գիշերվա թագուհին հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է Star TV հեռուստաընկերությամբ։ Նրա խաղընկերներն են եղել Մերյեմ Ուզերլին, Մուրաթ Յըլդըրըմը, Ֆունդա էյրիղիթը, Բուրաք Դենիզը և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասաններ
Հանա Սթոքինգ

**Հանա Սթոքինգ** (, ), համացանցի ամերիկացի աստղ և մոդել։ Նա ունի ավելի քանի 3 միլիոն բաժանորդագիր YouTube-ում։

## Կյանք և կարիերա
Սթոքինգը ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում։ Նրա ծնողներն են Ջոն և Հոլիս Սթոքինգները, նա նաև ունի քույր՝ Ռուբին։ Նա ունի հունական, հայկական, հունգարական և ուկրաինական ծագում։ Նա նշել, որ իր ընտանիքի իրական ազգանունը եղել է Սիագրիս։ Նա հաճախել է Աշլենդի ավագ դպրոցը Օրեգոն նահանգում։ Հետագայուն նա տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա և հաճախել Կալիֆոռնիայի Դոմինիկյան Համալսարան, որտեղ նա սովորել է կենսաբանություն և քիմիա։ Խաղացել է վոլեյբոլի համալսարանական թիմում։

Նա սկսել է տեսանյութեր նկարել և տեղադրել Vine-ում։ Նրա առաջին տեսանյութը տեղադրվել է 2013 թվականի օգոստոսի 1-ին։ 2016 թվականին նրա հետևորդների քանակը շատացել է այն բանից հետո, երբ նա սկսել է ընկերություն անել Լելե Պոնսի, Ինանա Սարկիսի և Shots Studios-ի այլ աստղերի հետ։ Նա Լելե Պոնսի հետ միասին նկարականվել է Blink-182 խմբի «She’s Out of Her Mind» երգի տեսահոլովակում։

Սթոքինգի ներկայումս բնակվում է Լոս Անջելեսում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Իտալիայի զինանշան

**Իտալիայի զինանշան**, Իտալիայի Հանրապետության պաշտոնական խորհրդանիշերից մեկն է։ Հաստատվել է 1948 թվականի մայիսի 5-ին։

## Պատմություն
Իտալիայի Հանրապետության նոր խորհրդանիշի ստեղծման մասին որոշումը ընդունվել է 1946 թվականի հոկտեմբերին՝ Ալկիդ դե Գասպերիի կառավարության կողմից։ Զինանշանի ստեղծման համար հայտարարվել էր հանրային մրցույթ, կանոններից մեկն այն էր, որ արգելված է օգտագործել քաղաքական խորհրդանիշներ։

Մրցույթը հաղթում է Հռոմի բարձրագույն արվեստի ինստիտուտի պրոֆեսոր Պաոլո Պաչտոն։ Նոր զինանշանը ընդունվել է իտալական խորհրդարանի կողմից 1948 թվականի փետրվարին և նույն տարվա մայիսին հաստատվում նախագահ Էնրիկո դե Նիկոլայի կողմից։

## Նկարագրություն
Զինանշանի կենտրոնում գտնվում է իտալական աստղը՝ եզրագծված կարմիր գույնով։ Կանաչ ճյուղերը կապվում են միմյանց հետ, կարմիր ժապավենով, «Իտալական հանրապետություն» մակագրությամբ, սպիտակ տառերով։

## Զինանշանի պատմությունը

Պատկեր:COA of the Napoleonic Kingdom of Italy (Variant).svg|Իտալական թագավորության զինանշան, 1806-1814:
Պատկեր:Coat of arms of the Kingdom of Italy (1848-1870).svg|Իտալական թագավորության զինանշան, 1861-1870:
Պատկեր:Coat of arms of the Kingdom of Italy (1870).svg|Իտալական թագավորության զինանշանը, 1870-1890:
Պատկեր:Great coat of arms of the king of italy (1890-1946).svg|Իտալական թագավորության զինանշանը, 1890-1929:
Պատկեր:Greater coat of arms of the Kingdom of Italy (1929-1944).svg|Իտալիայի զինանշանը, 1929-1944:
Պատկեր:Coat of Arms of the Italian Social Republic.svg|Իտալիայի սոցիալական հանրապետության զինանշանը, 1943-1945:


## Տես նաև
* Իտալիա
* Իտալիայի դրոշ
* Իտալիայի օրհներգ

Կատեգորիա:Իտալիայի պետական խորհրդանիշեր
Խաղաղության պարտեզ

**«Խաղաղության պարտեզ» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր «Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանում, Վիբորգյան խճուղու (A-122 մայրուղի) 38-րդ կիլոմետրին։ Բացվել է 1967 թվականի մայիսի 5-ին։

Հուշահամալիրը նվիրված է Լենինգրադյան ճակատի 21-րդ և 23-րդ բանակների ստորաբաժանումներին և կազմավորումներին։

Հուշահամալիրը Ռուսաստանի դաշնային նշանակության պատմության հուշարձան է (գրանցման համար` 471420280300656) համաձայն ՌԽՖՍՀ նախարարների խորհրդի 1974 թվականի դեկտեմբերի 4-ի թիվ 624 որոշման։

## Նկարագրություն
Լցնովի բլրի վրա տեղադրված է գրանիտե բլոկներից կառուցված 10 մ երկարությամբ և 2,8 մ բարձրությամբ ստելա։ Նրա կողքին տեղադրված են բետոնե հակատանկային կոճղապատնեշներ։ Բետոնե սալիկներով պատված հարթակի աջ կողմում տեղադրված են դրոշաձողեր։ Խորքում, փոքր բարձրության վրա, գրանիտե բլոկներով շարված տեքստով  պատ է։  Պատից ձախ տնկված է յոթ խնձորենի։ Հուշարձանի ձախ մասից դեպի դաշտ է տարածվում 175 մետր երկարությամբ կեչիների ծառուղի։

## Հեղինակներ
Նախագծի հեղինակներն են ճարտարապետներ Վ. Ա. Գավրիլովը և Յ. Ա. Դյակոնովը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Гусаров А. Ю.* Памятники воинской славы Петербурга.&nbsp;— СПб.: Паритет, 2010.&nbsp;— 400&nbsp;с.&nbsp;— ISBN 978-5-93437-363-5.

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Թոփալ Օսման

**Թոփալ Օսման Աղա** (թուրք.՝ Hacı Topal Osman Ağa, ), Օսմանյան կայսրության դաշտային հրամանատար։ Մասնակցել է 1912-1913 թվականների Բալկանյան պատերազմին, որտեղ վիրավորվել է ոտքից և ստացել «թոփալ» (կաղ) անվանումը։ Անմիջական մասնակցություն է ունեցել Սև ծովի հարավային ափերին բնակվող հայերի և հույների զանգվածային կոտորածներին։

## Գործունեություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, գտնվելով Սև ծովի պոնտական տարածաշրջանում, Թոփալ Օսմանն իր հրոսակախմբով մասնակցել է հայերի կոտորածներին։ 1915 թվականի գարնանը նա Տրապիզոնում արդեն իսկ անուն էր հանել տեղի հայ բնակչության ջարդերն իրականացնելով և ծովում նրանց խեղդամահ անելով։ Բացի այդ, հարստություն էր կուտակում հայերին պատկանող գույքի բռնագրավումից։ Իր հրոսակախմբով Հատուկ կազմակերպության կազմում՝ մասնակցել է Արդվինի շրջակայքի հայերի տեղահանությանը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո նա շարունակել է իր գործունեությունը սևծովյան տարածաշրջանում, այս անգամ թիրախ դարձնելով պոնտացի հույներին, որոնք այն ժամանակ ցանկանում էին ստեղծել անկախ Պոնտոսի պետությունը։ Ըստ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի վերջին կենսագիրի խոսքերի՝ Թոփալ Օսմանը հայերի և հույների էթնիկ խմբերի սադիստական մղումներ ունեցող մաքրագործն էր։ Իր հրոսակախմբով նա պատասխանատու էր կտրված կոկորդների, կոտորածների, տեղահանումների, գույքի ոչնչացման և բռնագրավման, շորթումների, բռնաբարությունների և այլ ոճրագործությունների համար, որոնք նա կատարում էր և գյուղերում, և քաղաքներում (Սամսուն, Մարզվան, Կերասուն (Գիրեսուն), Տիրեբոլու, Ունյե, Հավզա և այլն)։

Ազգային շարժմանը նպաստող աշխատանքի համար Թոփալ Օսմանը դարձել էր Աթաթուրքի հատուկ թիկնազորի հրամանատարը։ 1923 թվականի մարտի 27-ին, Տրապիզոնի պատգամավոր Ալի Շյուքրյու Բեյի սպանությունը վերջ դրեց Թոփալ Օսմանի սանձարձակություններին։ Կարծիք կա, որ պատգամավորն սպանվել էր Աթաթուրքի դեմ քննադատական ելույթների համար։ Այդ սպանությունը թշնամանք առաջացրեց Աթաթուրքի կառավարության և Տրապիզոնի բնակչության միջև։

1923 թվականի ապրիլի 1-ին, Աթաթուրքի հրամանով Թոփալ Օսմանը իր ընկերների հետ շրջապատման մեջ է ընկնում և վիրավորվում։ Նրան բռնելուց հետո գնդակահարում են։ Հաջորդ օրը նրա մարմինը հասարակությանը ցուցադրելու համար կախել են խորհրդարանի շենքի դարպասներից։ Ըստ որոշ աղբյուրների, նրա գլխատված մարմինը կախել են Անկարայի կենտրոնական հրապարակում։

Թոփալ Օսմանի մարմինը թաղված է Կերասունի ամրոցում գտնվող պանթեոնում։ 2007 թվականին Կերասունում կանգնեցվել է նրա հուշարձանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսմանյան ռազմական հանցագործներ
Կատեգորիա:Թուրք ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներ
Կատեգորիա:Բալկանյան պատերազմներում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հույների ցեղասպանություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության Հատուկ կազմակերպության անդամներ
Կատեգորիա:Թուրքիայում հրազենից մահացածներ
Կատեգորիա:Սպանվածներ