open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հոուվ

**Հով** կամ **Հոուվ** ( ), քաղաք Մեծ Բրիտանիայում՝ Արևելյան Սասիքս կոմսությունում։ Տեղեկայված է ծովափնյա հանգստավայր Բրայթոնից արևմուտք՝ Լա Մանշ նեղուցի ափին։ Վարչականորեն միավորված է հարևան Բրայթոն քաղաքի հետ որպես ունիտար միավոր՝ Բրայթոն և Հոուվ։

## Պատմություն
1852 թվականին՝ շինարարական աշխատանքերի ժամանակ, հողափորները բախվել են հին գտածոյի (դամբարանաբլուր, թաքնված քաղաքի կառուցապատման տակ), որը վերագրվել է Ք․ա․ 1200-ական թվականներին։ Գլխավոր գտածոն՝ Հոուվյան սաթե ծաղկամանը, պահպանվում է քաղաքի թանգարանում։

Պահպանված հնագույն շինությունը Հենգլտոնների կալվածքն է (), որը կառուցվել է մոտավորապես 1540 թվականին Ռիչարդ Բելինգեմի՝ Սասեքսի շերիֆի համար։ Կալվածքը գտնվում է Սուրբ Ելենայի տաճարի հարևանությամբ։ 1930-ականներին մոտակա երկաթգծային կայարանի փակմամբ հուշարձանները շրջապատվել են խիտ բնակելի շինություններով։

Ջորջ IV-ի օրոք բրայթոնյան ծովածոցի ճանաչման մեծացման հետ մեկտեղ Հոուվի մերձակայքում սկսվել է ծովափնյա բնակարանների շինարարությունը ռեգենտային ոճով։ Վիկտորյա թագուհու օրոք լայն փողոցների և բուլվարների կառուցապատումը, որն անցկացվում էր կանոնավոր պլանով, տեղափոխվել է դեպի քաղաքի արևմուտք։ Քաղաքի մշտական բնակչության թիվը աճել է՝ հասնելով 1801 թվականին 100-ի, 1841 թվականին՝ 2500-ի և 1871 թվականին՝ 11000-ի։ Հոուվը, ինչպես նաև Բրայթոնը գրավել է բազմաթիվ անգլիացի և եվրոպացի հայտնիների և մեծահարուստների։ Սուրբ Վարնավայի, Բոլոր Սրբերի և Սուրբ Անդրեյի ժամանակակից անգլիական եկեղեցիները նույնպես կառուցվել են Վիկտորիա թագուհու օրոք։

Հոուվի քաղաքային թանգարանը բացվել է 1927 թվականին 1870-ականներին կառուցված վիկտորիանական վիլլայում (Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ տանը պահվում էին գերմանացի ռազմագերիներ)։ Թանգարանի տունը զարդարված է «Ջայպուրյան դարպասներով», որոնք ստեղծվել և ցուցադրվել են 1886 թվականին Անգլիայում տեղի ունեցող գաղութային ցուցահանդեսի ժամանակ։
Պատկեր:All Saints Church, Eaton Road, Hove 07.JPG|Բոլոր սրբերի եկեղեցի
Պատկեր:Jesse Tree Hove.jpg|19-րդ դարի վիտրաժներ
Պատկեր:St Barnabas, Sackville Road, Hove 01.JPG|Սուրբ Վարնավայի եկեղեցի
Պատկեր:Coptic Orthodox Church, Hove 03.JPG|Մարիայի և Աբրահամի Ղպտի ուղղափառ եկեղեցի


## Կլիմա

## Տրանսպորտ
Հոուվում գտնվում են արևմտյան ծովափնյա եկու երկաթուղային կայարաններ ()՝ Հոուվը և Օլդրինգթոնը։ Հոուվ կայարանը միացված է Բրայթոնյան երկաթուղային գծին։ Քաղաքից տեղի է ունենում ուղևորափոխադրում դեպի Լոնդոն (ինչպես Բրայթոնով, այնպես էլ առանց դրա) և Սաութհեմփթոն։

## Կրթություն
Բելերբիս քոլեջը, որը գտնվում է Բրայթոնում (), աշխատում է 1956 թվականից։
Պատկեր:Hovebeach.jpg|Հոուվի ծովափ
Պատկեր:Uk FloralClockHove.jpg|Ծաղկային ժամացույց Հոուվում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Տամբի Մասաև

**Արսենուկո (Տամբի) Մուհամեդովիչ Մասաև** (), ռուս կոմիկ և հումորիստ։ Լայն ճանաչում է ստացել «Comedy Բաթլ» հեռուստանախագծի շրջանակներում «Լենա Կուկա» դուետի կազմում սկետչերով հանդես գալու, ինչպես նաև «Что было дальше?» ինտերնետ շոուի արդյունքում (որպես մշտական ռեզիդենտ)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1991 թվականին Նալչիկում։ Դպրոցական տարիներին մասնակցել է նկարչական նախաձեռնությունների։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Պյատիգորսկի պետական լեզվաբանական համալսարանում (այժմ՝ Պյատիգորսկի պետական համալսարան)։ Ուսանողական տարիներին խաղացել է ՈւՀԱ-ի «Երեկ հավաքվել էինք», «Հավաքվեցինք» և «Թխվածքաբլիթ» թիմերում։ 2009 թվականին ծանոթացել է «Լենա Կուկա» դուետի իր ապագա թիմակցի՝ այդ պահին «Թխվածքաբլիթ» թիմում հանդես եկող Ռուստամ Ռեպտիլոիդի հետ։

2013 թվականին «Լենա Կուկա» դուետը տեղափոխվել է Մոսկվա՝ ՈւՀԱ-ի «Քոմեդի Բաթլ առանց սահմանների» նախագծի քասթինգին մասնակցելու նպատակով։ Հաղթահարելով փուլերը՝ դուետը հասել է կիսաեզրափակչին։ 2014 թվականին մասնակցել է «Քոմեդի Բաթլ» նախագծին և հասել եզրափակիչ փուլին։ 2015 թվականին ևս մեկ անգամ դուետը մասնակցել է «Քոմեդի Բաթլ» նախագծին և կրկին հաղթել։ 2016 թվականին նախագծում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ 2018 թվականին դարձել է նախագծի կրկնակի հաղթող։

2015 թվականին Տամբին խաղացել է «Երկնքով՝ ոտաբոբիկ» ֆիլմում։

2019 թվականին ընդգրկվել է ՈւՀԱ-ի «Մեկ անգամ Ռուսաստանում» դերասանական կազմի մեջ։ Նույն թվականին դարձել է «Что было дальше?» հումորային ինտերնետ շուի ռեզիդենտ, որը թողարկվում է YouTube-յան LABELCOM ալիքում։

2020 թվականին «Լենա Կուկա» դուետը վերածվել է «Lena Kuka crew» սկետչ շոուի, որում Տամբիից և Ռուստամից բացի ընդգրկված են նաև այլ հումորիստներ։ Նախագծի  YouTube-յան ալիքն ունի ավելի քան 800 000 բաժանորդ (2021 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ)։ Սկետչ շոուն նաև հեռարձակվում է «Premier» սթրիմինգային ծառայությունում (2021 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռեպտիլոդը և Տամբին պարերի և կարաոկեյի մասին «Что было дальше» շոուի ժամանակ / the-flow.ru

Կատեգորիա:Ռուս հումորիստներ
Ջորջ Աուլթ

**Ջորջ Քոուփլենդ Աուլթ** (, ), ամերիկացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ջորջ Աուլթը ծնվել է հարուստ ընտանիքում։ Պպատանեկության տարիներն անցկացրել է Լոնդոնում, որտեղ սովորել է Սլեյդի գեղարվեստի և Սուրբ Ջոնի արվեստի դպրոցներում։ 1911 թվականին վերադարձել է հայրենիք և իր կյանքի մնացած մասն անցկացրել  Նյու Յորք և Նյու Ջերսի նահանգներում։ Նրա անձնական կյանքը դասավորվել է անհաջող, 1920-ականներին նա տառապել է ալկոհոլիզմով, հատկապես հոգեկան խանգարման մեջ ընկած մոր մահից հետո։ Նրա երեք եղբայրներն ինքնասպան են եղել, նրանցից երկուսը 1929 թվականի տնտեսական ճգնաժամի հետևանքով ընտանիքը կործանելուց հետո։ Չնայած նկարիչը մշտական հաջողությամբ ցուցադրում էր իր կտավները, սակայն 1930-ականների սկզբին նրա նևրոտիկ հոգեվիճակը և մենակության փափագը նկարչին օտարեցին արվեստի աշխարհից և պատկերասրահի տերերից։

Ջորջ Աուլթը 1937 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք նահանգի Վուդստոք, որտեղ ապրել և աշխատել է մինչև իր մահը։ Այնտեղ Ջորջ Աուլթը  ամուսնանացել  է Լուիզա Ջոնասի հետ։ Ընտանիքն ապրել է բավականին առանձին՝ առանց էլեկտրականության փոքրիկ տնակում։ Այդ ընթացքում նկարիչը ստեղծել է իր լավագույն աշխատանքները, որոնք վաճառվել են դժվարությամբ։ 1948 թվականին Ջորջ Աուլթին հայտնաբերել են խեղդված։ Մահն արձանագրվել է ինքնասպանություն։

## Ստեղծագործական ժառանգություն
Ջորջ Աուլթը նկարել է հիմնականում ռեալիստական ոճով։ Նա նկարել է յուղով, ջրաներկով և մատիտով։ Նրա կենդանության օրոք նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Ամերիկյան արվեստի Ուիթնի թանգարանում և Ամերիկյան արվեստի Ադիսոն պատկերասրահում։

2011 թվականին Սմիթսոնյան ամերիկյան արվեստի թանգարանում տեղի է ունեցել Ջորջ Աուլթը աշխատանքների խոշոր ցուցահանդեսը։

## Գրականություն
* Ault, Louise (1978). *Artist in Woodstock: George Ault, the Independent Years.* Dorrance Press. ISBN 0-8059-2550-3
* Lubowsky, Susan (1988). *George Ault*. New York: Whitney Museum of American Art. ISBN 0-87427-058-8
* Nemerov, Alexander (2011). «To Make a World: George Ault and 1940s America.» Yale University Press. ISBN 0-300-17239-7

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Short Biography  and works  at the Smithsonian American Art Museum
* George Ault papers, 1892-1980 from the Smithsonian Archives of American Art

Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գծանկարիչներ
Բոռնել

**Բոռնել** (), համայնք Ֆրանսիայի հյուսիսային մասում՝ Ուազ դեպարտամենտում, երկրի մայրաքաղաք Փարիզից մոտավորապես 40 կիլոմետր դեպի հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 80 կիլոմետր դեպի արևելք։ Ֆրանսիայում իրականացված վարչական բարեփոխումների արդյունքում 2016 թվականի հունվարի 1-ին նրա հետ միավորվել են մերձակա Անսերվիլ և Ֆոսյոզ բնակավայրերը։ Զբաղեցնում է 12,48 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 3.568, 2018 թվականի տվյալներով՝ 4 799:

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize  = width:455 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:5000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1831 text:1831
  bar:1851 text:1851
  bar:1876 text:1876
  bar:1901 text:1901
  bar:1926 text:1926
  bar:1954 text:1954
  bar:1975 text:1975
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2018 text:2018

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1793 from:0 till:550
  bar:1831 from:0 till:582
  bar:1851 from:0 till:502
  bar:1876 from:0 till:944
  bar:1901 from:0 till:1115
  bar:1926 from:0 till:1527
  bar:1954 from:0 till:1675
  bar:1975 from:0 till:2150
  bar:1990 from:0 till:2988
  bar:1999 from:0 till:3300
  bar:2018 from:0 till:4799


## Պատկերասրահ

Eglise bornel 2.JPG|Եկեղեցին
Fontaine bornel.JPG|Շատրվան քաղաքի կենտրոնում
Chateau fosseuse.JPG|Ֆոսյոզի դղյակը
Chateau anserville.JPG|Անսերվիլի դղյակը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Борнель на сайті французького Національного інституту географії
* Сайт мерії муніципалітету Борнель
* Национальный институт статистики
* [Результаты муниципальных выборов 2020 года](https://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__municipales-2020/(path)/municipales-2020/060/060088.html)
Պերեյա (Սալոնիկի)

**Պերեյա** (), քաղաք հյուսիսային Հունաստանում, Սալոնիկի արվարձանն է։ Կենտրոնական Մակեդոնիա պերիֆերիայի Սալոնիկ պերիֆերիկ միավորի Թերմաիկոս համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Պերեյան տեղակայված է ծովի մակերևույթից 60մ բարձրության վրա՝ Թերմաիկոս ծովածոցի հարավ-արևելյան ափին՝ Սալոնիկի կենտրոնից 15 կմ դեպի հարավ և «Մակեդոնիա» միջազգային օդանավակայանից 4 կմ դեպի արևմուտք։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչության թիվը կազմել է 18 326 մարդ։

## Պատմություն
Ինչպես և Թերմաիկոս համայնքի մյուս երկու քաղաքները՝ Այա-Տրիասը և Նեի-Էպիվատեն, Պերեյա բնակավայրը հիմնադրվել է 1923 թվականին Փոքր Ասիայի և Արևելյան Թրակիայի փախստականների կողմից, որոնք այստեղ էին եկել Փոքրասիական աղետի և հույն-թուրքական բնակչության փոխանակության արդյունքում։ Ֆրակիայի փախստականներն առաջարկել են Նեա-Կալիպոլիս (, «Նոր Կալիպոլ») անվանումը։ Նեա-Կալիպոլիսը ծագում է Գելիբոլու քաղաքի հունական անվանումից՝ Կալիպոլ ( - «Հրաշալի քաղաք»)։

Այսօր Պերեյան Թերմաիկոս համայնքի այլ բնակավայրերի հետ համարվում է Սալոնիկիի առավել դինամիկ զարգացող արվարձաններից մեկը։ Չնայած քաղաքի ենթակառուցվածքը չի հասցնում աճող բնակչության պահանջմունքները բավարարել, բայց գնալով ավելի շատ մարդ է տեղափոխվում այնտեղ։ Վերջին տարիներին կառուցվել է մի քանի հրապարակ և առափնյա հետիոտնային քայլուղի։

## Համայնք
Պերեյա համանքը () ստեղծվել է 1926 թվականին։ Համայնքն ընդգրկում է Լիվադակիոն () գյուղը։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 18546 մարդ։ Տարածքը 9 քառակուսի կմ է։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սալոնիկ
Օրլանդո դի Լասսո

thumb|200px
**Օրլանդո դի Լասսո** (իսկական անունը և ազգանունը՝ Ռոլան դե Լասսյու, Roland de Lassus, մոտ 1532, Մոնս –14.6.1594, Մյունխեն), ֆրանկո–ֆլամանդական կոմպոզիտոր։ Նիդերլանդական դպրոցի խոշորագույն ներկայացուցիչ, պոլիֆոնիայի մեծագույն վարպետներից։

1563-ից ղեկավարել է Մյունխենի պալատական երգչախումբը։ Միաձուլելով տարբեր ազգերի երաժշտական մշակույթի առանձնահատկությունները՝ ստեղծել է աշխարհիկ և պաշտամունքային տարբեր ժանրերի խմբերգային պոլիֆոնիայի բարձրարվեստ նմուշներ՝ ընդհանրացնելով և զարգացնելով Վերածննդի երաժշտական դպրոցների փորձը։ Պաշտամունքային երկերից նշանավոր են մոտետները և մեսսաները։

Կատեգորիա:Հոլանդացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Վերածննդի կոմպոզիտորներ
Motorola DynaTAC

thumb|Դոկտոր Մարտին Կուպերը աշխարհում առաջին DynaTAC բջջային հեռախոսով|224x224փքս
**Motorola DynaTAC 8000X,** առաջին բջջային հեռախոսը, որը ստացել է FCC սերտիֆիկատ 1983 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։

Առաջին բջջային զանգը կատարվել է 1973 թվականին՝ նախանմուշի հիման վրա։ 1973-1983 թվականների ընթացքում արտադրվել է մի քանի նախանմուշ։ *DynaTAC 8000X*-ն առաջին բջջային հեռախոսն էր, որը կարող էր օգտվողին միացնել հեռախոսային ցանցին առանց բջջային օպերատորի անհրաժեշտության։ Եվ այն կարող էր կրել մեկ անձ։

## Պատմություն
1973 թվականի ապրիլի 3-ի առավոտյան հենց այս հեռախոսն է վերցրել գյուտարար Մարտին Կուպերը և հավաքել Բելլի լաբորատորիայի հետազոտական բաժնի ղեկավար Ջոել Էնգելի հեռախոսահամարը։ Զրույցն ավարտելուց և նույն շենքում մամուլի ասուլիս անցկացնելուց հետո ինժեներներն ու վերամշակողները հասկացել են, որ հեղափոխություն են կատարել կապի աշխարհում։ Տարիներ անց լաբորատորիայի համակարգերի վերամշակման բաժնի ղեկավար Ռիչարդ Ֆրանկլը *Dyna-Tac*-ի մասին ասել է․ 
1974 թվականի սկզբին դաշնային հանձնաժողովը բջջային կապի օգտագործման հաճախականություններ է առանձնացրել։

## Նկարագրություն
Լսափողն ուներ մոտ 0,8 կգ կշիռ և 22,5 × 12,5 × 3,75 սմ չափսեր՝ առանց ճկուն ռետինե անտենայի։

Կարմիր լուսադիոդային էկրանը ցուցադրում էր միայն մուտքագրված համարը։ Առջևի վահանակի վրա կար 12 ստեղնային թվային ստեղնաշար (որից 10-ը թվային կոճակներ էին, երկուսը՝ զանգելու և խոսակցությունն ավարտելու համար) և ինը հատուկ ստեղներ հետևյալ գործառույթներով.

* Rcl (Recall) - զանգի կրկնություն
* Clr (Clear) - ջնջել
* Snd (Send) - ուղարկել
* Sto (Store) - «հիշել» 
* Fcn (Function) - գործառույթներ
* End (End) - ավարտել
* Pwr (Power) - միացնել սնուցումը
* Lock (Lock) - արգելափակել
* Vol (Volume) - ձայնի ուժգնություն

Մարտկոցը թույլ էր տալիս *DynaTac*-ով հաղորդակցվել 35 րոպե, սակայն այն լիցքավորելու համար պահանջվում էր ավելի քան 10 ժամ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* 1987 թվականին «Ուոլ Սթրիթ» ֆիլմում Գորդոն Հեկոն խոսում է *Motorola DynaTac 8000X* հեռախոսով։
* «Grand Theft Auto: Vice City» խաղում գլխավոր հերոսն ուներ *Motorola DynaTac* բջջային հեռախոս։
* «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի 7-րդ եթերաշրջանի 3-րդ սերիայում Հեկտոր Սալամանկան խոսում էր *Motorola DynaTac* հեռախոսով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսների պատմություն
Յան Լասիցկի

**Յան Լասիցկի**  (, ), լեհ պատմաբան, կրոնական գործիչ։

Զբաղվել է Լեհաստանի, Լիտվայի, Ուկրաինայի, Ռուսաստանի ու Մոլդովայի պատմության և ազգագրության հարցերով։ Գրել է նաև «Հայերի կրոնի մասին» (տպագրվել է 1615-ին, Բազելում) ակնարկը, որում ճշմարտացիորեն բնութագրել է Լվովի հայերին ու տեղեկություններ հաղորդել Կոստանդնուպոլսի հայերի մասին և, ի հակադրություն որոշ լեհ հեղինակների միտումնավոր գրվածքների, նպաստել լեհ–ուկրաինական գաղութների հայերի կենցաղի ու բարքերի մասին Արևմուտքում ճիշտ պատկերացում կազմելուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Յակոբ Ակկերետ

**Յակոբ Ակկերետ** (, ), շվեյցարացի մեխանիկ գիտնական, ով ուսումնասիրություններ է կատարել աերոդինամիկայի բնագավառում։ Եղել է 20-րդ դարի ավիացիոն բնագավառի առաջատար փորձագետներից մեկը։

## Կենսագրություն
1920 թվականին ավարտել է Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցը (ETH), եղել է Աուրել Ստոդոլայի աշակերտը։ 1921-1927 թվականներին աշխատել է Լյուդվիգ Պրանդտլի մոտ Գյոթինգենում։ 1927 թվականին Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցում ստացել է դոկտորի կոչում։ Աշխատել է Ցյուրիխի Escher Wyss AG ընկերությունում որպես գլխավոր ինժեներ։ Եղել է Ցյուրիխի աերոդինամիկայի պրոֆեսոր (1931)։ Վերներ ֆոն Բրաունը եղել է նրա աշակերտներից։ Զբաղվել է գազատուրբինների հաշվարկներով, հայտնի է պտուտակների և արագընթաց հոսքերի վերաբերյալ իր հետազոտություններով։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել գործնական ինժեներական խնդիրների լուծմանը, ինչպես, օրինակ, նավերի և օդանավերի համար փոփոխական քայլով պտուտակների մշակումը։ Նրա ամենագլխավոր հայտնագործությունը փակ օղակով գազային տուրբինն է (Կուրտ Քելլերի հետ համատեղ)։

Նշանակալի ներդրում է ունեցել գերձայնային աերոդինամիկայի հետազոտություններում։ Հաշվարկվել է օդանավերի վերելքի ուժը և գերձայնային պրոֆիլների դիմադրությունը։ Հոսքի արագության և ձայնի արագության հարաբերակցության հաշվարկման համար նա առաջարկել է «Մախի թիվ» հասկացությունը։ 1935 թվականին Հռոմում կայացած կոնֆերանսի ժամանակ ներկայացրել է գերձայնային աերոդինամիկական խողովակի նախագիծը։

1976 թվականին ընտրվել է ԱՄՆ Ազգային ինժեներական ակադեմիայի օտարերկրյա անդամ «բարձր արագության և գերձայնային գազային հոսքերի ուսումնասիրման գործում ունեցած ներդրման համար, ինչը հանգեցրել է թռիչքի մասին գիտության զգալի զարգացմանը»։

## Պարգևներ
* Լյուդվիգ Պրանդտլի օղակ, 1965,
* Տիմոշենկոյի մեդալ, 1969։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Jakob Ackeret
* Jakob Ackeret and the "Institut für Aerodynamik (IfA)''
* Jakob Ackeret

Կատեգորիա:Աերոտիեզերական ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ճարտարագիտության ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան գործընկերներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գյուտարարներ
Mistletoe

«**Mistletoe**», կանադացի երգիչ Ջասթին Բիբերի երգը նրա  *«[[Under the Mistletoe]]»* (2011) սուրբծննդյան ալբոմից։

Սկզբում (2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին կամ 18-ին, ինչը բավական վաղ է Սուրբ ծննդյան երգի համար) երգը թողարկվել է որպես առանձին սինգլ։ «Under the Mistletoe» ալբոմը վաճառքի է հանվել երկու շաբաթ անց՝ նոյեմբերի 1-ին։ «Mistletoe»-ն միակ սինգլն էր, որը թողարկվել էր այս ալբոմից։

ԱՄՆ-ում երգը հասել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի 11-րդ հորիզոնականին, ինչը դարձել է պատմության մեջ այս չարթում սուրբծննդյան երգի երրորդ ամենաբարձր ցուցանիշը (ամենամեծ հաջողությանը հասել են միայն «Բուրունդուկներն» իրենց ««Chipmunk Song (Christmas Don’t Be Late)» երգով (թիվ 1 1958-1959 թվականներին) և New Kids on the Block-ը «This One’s for the Children» երգով (թիվ 7 1989 թվականին)։

Մեծ Բրիտանիայում (բրիտանական UK Singles Chart ազգային սինգլային հիթ-շքերթում) երգը հասել է 21-րդ հորիզոնականին։

## Երաժշտական ոճ
Ինչպես գրել է Songfacts երաժշտական կայքը, երգում զգացվում է ռեգգի ոճի ազդեցությունը։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակի ռեժիսորը Ռոման Ուայթն է։ Մինչ այդ Ուայթն արդեն եղել է Ջասթին Բիբերի մեկ այլ՝ «One Less Lonely Girl» (2009) երգի տեսահոլովակի ռեժիսորը։ Նա նաև Թեյլոր Սվիֆթի «Mine» (2010) երգի տեսահոլովակի ռեժիսորը։

Տեսահոլովակը նկարահանվել է Թենեսիում։ Նկարահանումների համար փողոցը ծածկվել է արհեստական ձյունով, ինչպես նաև տեսահոլովակում ձյուն է տեղում (նույնպես արհեստական)։

Այս տեսահոլովակում Ջասթինին դուր եկած աղջկա դերը կատարել է Թենեսիից մոդել Էլլի Ուիլյամսը։ Տեսահոլովակի ռեժիսոր Ռոման Ուայթը պատմել է «MTV նորություններին», որ իրենք քասթինգի ժամանակ ամեն ինչ գաղտնի էին պահում, ոչ մեկին չէին պատմում, թե ում համար է այդ տեսահոլովակը։ Ռեժիսորը նաև պատմել է, որ Էլլի Ուիլյամսը դարձել է իր թիվ 1 ընտրությունը այն պահից, երբ մտել է սենյակ։ «Այնպես որ, ի վերջո, մենք ընտրեցինք նրան, և մենք գնացինք ու փորձ արեցինք, և ես թույլտվություն ստացա պրոդյուսերից [ասել նրան]։ Ես ասացի նրան, թե ով էր նա, և նա շատ ուրախացավ (և դա դեռ մեղմ ասած)»։

## Պրեմիերա
Առաջին անգամ Ջասթինն այդ երգը կատարել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Բրազիլիայում կայացած համերգի ժամանակ։ «Սա առաջին անգամն է, որ աշխարհում ինչ-որ տեղ կատարում եմ այս երգը, այնպես որ սա հատուկ պահ է։ Դա միայն ձեզ համար է»։

Երգը վաճառքի է հանվել հոկտեմբերի 18-ին (կամ 17-ին)։

## Հիթ-շքերթներ
### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:Ջասթին Բիբերի երգեր
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան երգեր
Մարդուկ-Ջարդուկը (ֆիլմ-բալետ, 1993)

**«Մարդուկ-Ջարդուկը»** (), ամերիկյան ֆիլմ-բալետ Նյու Յորք Սիթի բալետի արտիստների մասնակցությամբ, որի ռեժիսորն է Էմիլ Արդոլինոն (1993 թվական)։ Պյոտր Չայկովսկու երաժշտությամբ Ջորջ Բալանչինի համանուն ներկայացման էկրանավորումն է, որն ստեղծվել է Էռնստ Հոֆման Թեոդոր Ամադեուս «Մարդուկ-Ջարդուկը և մկների թագավորը» (, բեմադրության արդիականացումը՝ Փիթեր Մարտինսի)։

## Սյուժե
Սուրբ ծննդյան նախօրեին Կլարա երազում հայտնվում է մի աշխարհում, որտեղ խաղալիքներն ավելի մեծ են, քան իրական կյանքում է։ Նա հանդիպում է Մարդուկ-Ջարդուկին, որը նրան պաշտպանում է մկների թագավորից։ 

## Դերերում
* *պատմող* – Քևին Քլայն 
* *բժիշկ Շտալբաում* – Ռոբերտ լա Ֆոսսե 
* *ֆրաու Շտալբաում, նրա կինը* – Հիզեր Ուոթս  
* *Կլարա, նրանց դուստրը* – Ջեսիկա Լի Քոեն 
* *Ֆրից, նրանց որդին* – Փիթեր Ռեզնիկ 
* *Դրոսելմեյեր* – Բարտ Կուկ
* *Դրոսելմեյերի զարմիկը / Մարդուկ-Ջարդուկը* – Մաքոլեյ Կալկին 
* *Մկների թագավորը* – Ռոբերտ Լայոն
* *տատ* – Կարին ֆոն Արոլդինգեն 
* *պապ* – Էդվարդ Բիգելոու 
* *Առլեկին* – Ռոմա Սոսենկո
* *Կոլոմբինա* – Կատրինա Քիլիան
* *Զինվորիկ* – Մայքլ Բայերս
* *Փերի* – Դարսի Քիստլեր
* *նրա ասպետը* – Դեմիեն Վոտցել
* *Ցողի կաթիլ* – Կիրա Նիկոլս
* *Սուրճ* – Վենդի Վիլան
* *Մարցիպան* – Մարգարետ Թրեյսի
* *Թեյ* – Ջին Հորիուչի
* *Կարամել* – Թոմ Գոլդ
* *Շոկոլադ* – Լուրդես Լոպես և Նիլաս Մարտինս 
* *ժիգոն մայրիկ* – Ուիլյամ Օտտո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1993 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Երկար անկում

***«Երկար անկում»*** (*A Long Way Down*), անգլիական սև կատակերգություն, որը նկարահանել է ռեժիսոր Պասկալ Շոմեյը 2014 թվականին, Նիկ Հորնբիի 2005 թվականի «Երկար ճանապարհ դեպի ներքև» վեպի էկրանավորումն է։

## Սյուժե
Չորս անծանոթներ Ամանորի նախօրեին հանդիպում են Լոնդոնի Թոփփերս շենքի տանիքին, որոնցից յուրաքանչյուրը որոշել է ինքնասպանություն գործել։ Սակայն նրանց ցանկություններին վիճակված չէ իրականանալ, և նրանք պայման են կապում, որ մինչև Սուրբ Վալենտինիի օրը իրենցից ոչ մեկը կյանքի հետ հաշիվները չի փակի։

## Դերերում
* Փիրս Բրոսնան – *Մարտին Շարպ
* [[Թոնի Քոլլեթ|Թոնի Քոլեթ]] – *Մորին Թոմփսոն
* Իմոջեն Փութս – *Ջես Քրայթոն
* [[Աարոն Փոլ]] – *Ջեյ Մագուայր
* Ռոզամունդ Փայկ – *Փեննի
* [[Սեմ Նիլ]] – *Քրայթոն
* Թափենս Միդլթոն – *Քեթի Միլլեր
* [[Ջո Քոուլ (դերասան)|Ջո Քոուլ]] – *Չես Ջոնսոն
* Յոզեֆ Ալտին – *Մեթթի

== Արտադրություն ==
Փիրս Բրոսնանը պատմել է, որ հաղորդավար Ռիչարդ Մեդլին իրեն ոգեշնչել է այդ դերը կատարելու համար։ [[Սեն Պոլ դե Վանս]]ի *Colombe D’Or'' ռեստորանում կարդալով ֆիլմի սցենարը՝ Փիրս Բրոսնանը հայտարարել է, որ տեսել է Մեդլիին և նրա կնոջը՝ Ջուդի Ֆինիգանին, ապա ասել է. «Ես մտածում եմ, որ դա նրա ոգեշնչումն ու էնտուզիազմն է։ Որպեսզի դա անել, պետք է լինել գրեթե շաման և իսկապես հավատաս ինքդ քեզ։ Եվ դա մի բարակ գիծ է բարյացակամության և զայրույթի միջև։ Այնպես որ դրա համար իսկապես պետք է խիզախ հոգի»։

## Թողարկում
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի փետրվարի 10-ին Բեռլինի 64-րդ միջազգային կինոփառատոնում։

## Քննադատական արձագանքներ
Ֆիլմը բացասական արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից։ Rotten Tomatoes-ում ֆիլմն ունի 22 % վարկանիշ՝ 50 դիտարկումների հիման վրա, որոնց միջին միավորը  4,2/10 է։ Metacritic-ում ֆիլմն ունի 34 միավոր 21 արձագանքի հիման վրա, ինչը համապատասխանում է «ընդհանուր առմամբ անբարենպաստ արձագանքներ» վարկանիշին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինքնասպանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Վուքիպեդիա

**Վուքիպեդիա, «Աստղային պատերազմների» մասին հանրագիտարան** (), «Աստղային պատերազմների» հորինված տիեզերքի մասին առցանց հանրագիտարան, որը պարունակում է տեղեկատվություն ֆիլմերի և «Աստղային պատերազմների» ընդլայնված տիեզերքի մասին։ Հոդվածների ազատ խմբագրման արդյունքում ռեսուրսի ոչ բոլոր տեղեկությունները կարող են կանոնական համարվել՝ համեմատած բնօրինակ «Սագայի» հետ։ Վուքիպեդիա անվանումը ծագել է «Վուքի» և «Վիքիպեդիա» բառերի լեզվական համակցությունից։

## Պատմություն
thumb|Չեդ Բարբրի|206x206փքս
Վիքիայում տեղադրված Վուքիպեդիան ստեղծվել է Չեդ Բարբրիի և Սթիվեն Գրինվուդի կողմից 2005 թվականի մարտի 4-ին։

Առաջին խմբագիրները հիմնականում Վիքիպեդիայից էին, ովքեր վրդովված էին նշանակալիության չափանիշներին չհամապատասխանող հոդվածների ջնջումից և դրանք ջնջելու վերաբերյալ քննարկումներից։ Առաջին հոդվածներից շատերն ուղղակիորեն պատճենված էին Վիքիպեդիայից՝ ԳՆՈՒ ազատ փաստաթղթային արտոնագրի շրջանակներում։ Որոշ հոդվածներ այժմ ոչ նշանակալի են համարվում Վիքիպեդիայի համար (օրինակ՝ պատվեր D6-66) և այլևս ավարտուն տեսքով չեն։

Բացի այդ, հոդվածների որոշ հատվածներ վուքիֆիկացվել են (օրինակ՝ հանվել են աստղերի պատերազմի տիեզերքին կերպարի պատկանելության մասին հիշատակումները, վերնագրերից ջնջվել են որոշ ձևակերպումներ և այլն)։ Այնուամենայնիվ, կան հոդվածներ, որոնք նկարագրում են իրական կյանքի դերասաններին, իրական ընկերություններ և «Աստղային պատերազմների» հետ կապված տարբեր մշակութային երևույթներ։ Ժամանակի ընթացքում ռեսուրսը փոփոխությունների է ենթարկվել, ի հայտ է եկել ոճի ուղեցույց։

2005 թվականի նոյեմբերի 28-ին Վուքիպեդիան *Sci Fi Channel*-ի կողմից ընտրվել է որպես շաբաթվա կայք, 2007 թվականի ապրիլին ճանաչվել է որպես ամենաշատ այցելվող վիքի։

2013 թվականի սեպտեմբերին անգլերեն տարբերակում հաշվարկվել է մոտ 106,500 հոդված, ինչը այն դարձնում է Վիքիում տեղակայված ամենամեծ նախագծերից մեկը՝ *Memory Alpha*-ի և *Uncyclopedia*-ի հետ։

2012 թվականի հունվարի դրությամբ նախագծի բոլոր լեզուներով տարբերակներում պարունակվում էր ավելի քան 172,500 հոդված։

## Անգլերեն բաժնի զարգացման ժամանակագրություն
* Օգոստոս, 2005՝ գրվել է 10 հազարերորդ հոդվածը։
* Օգոստոս, 2007՝ գրվել է 50 հազարերորդ հոդվածը։
* Մինչև հունվար, 2012՝ ներբեռնվել է ավելի քան 48,000 պատկեր։
* Հունվար, 2013՝ գրվել է 100,000-րդ հոդվածը։
* Հունվար, 2014՝ հոդվածների թիվը հասել է 108.330-ի, բեռնված պատկերներինը՝ 60.000, մինչև այդ արվել է 4.717.000 խմբագրում, եղել է մոտ 10.950 գրանցված մասնակից, իսկ վերջին մեկ ամսվա ընթացքում ակտիվ մասնակիցները թիվը կազմել է մոտ 540։

## Ռուսերեն վուքիպեդիա
Ռուսալեզու Վուքիպեդիան ստեղծվել է 2006 թվականի մայիսի 12-ին Alex Jade մասնակցի կողմից։ 2010 թվականի մայիսի 15-ի դրությամբ այն պարունակում էր մոտ 2500 հոդված և նման նախագծերի շարքում հոդվածների քանակով զբաղեցրել 6-րդ տեղը (այսուհետ` չհաշված Jedipedia.net և Biblioteka Ossus նախագծերը)։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դրությամբ այն պարունակում էր 3890 հոդված (9-րդ տեղ)։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ին կայքն ուներ 14910 հոդված (4-րդ տեղ), իսկ 2019 թվականի փետրվարի 12-ի դրությամբ՝ 26,335 հոդված։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Benoît Berthou, Fiction et forme encyclopédique : Wookieepedia, Dragon Ball Wiki et Cie // Strenæ [En ligne], 2 | 2011. 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
*
Լավագույն մոտավորություն

**Լավագույն մոտավորություն**, մոտավորությունների տեսության կարևոր հասկացություն։ Եթե հարթության փակ, սահմանափակ, կապակցված E բազմության վրա որոշված f անընդհատ ֆունկցիան անալիտիկ է E-ի ներքին կետերի E^0
բազմությունում, ապա այն հնարավոր է հավասարաչափ մոտարկել բազմանդամներով։ Լավագույն մոտավորության խնդիրը մոտավորության արագությունը որոշելն է՝ կախված բազմանդամների աստիճանից, այսինքն՝ p_n(f, E) = \ inf \max_{z\in E} |f(z)-p(z)| \,. մեծությունը վերևից և ներքևից գնահատելն է, որտեղ ներքին կոպարը (\inf) դիտարկվում է n–ից ոչ բարձր աստիճանի բազմանդամների դասում։ Ըստ վերը նշվածի՝ p_n(f, E)\to 0, երբ n\to \infty: p_n(f, E) զրոյին ձգտելու արագությունը կախված է f(z) ֆունկցիայի վարքից և E բազմության հատկություններից։ Մոտավորության արագության վրա հիմնականում ազդում են f(z) անընդհատության մոդուլը և ողորկությունը, ինչպես նաև E բազմության «ցրվածությունը»։ Լավագույն մոտավորության տեսության մեջ քննարկվում են նաև «հակադարձ խնդիրներ», որտեղ ուսումնասիրվում են f(z)-ի հատկությունները՝ կախված p_n(f, E)-ի զրոյի ձգտելու արագությունից։ Լավագույն մոտավորության խնդիրները դիտարկվում են նաև ռացիոնալ ֆունկցիաների դասում։ Լավագույն մոտավորության արագությունը ազատ բևեռներով ռացիոնալ ֆունկցիաների դասում էապես ավելի մեծ է, քան բազմանդամների դասում։

Կատեգորիա:Ֆունկցիոնալ անալիզ
Կատեգորիա:Գծային հանրահաշիվ
Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա
Հետադարձ կապ (ֆիլմ, 2020)

**«Հետադարձ կապ»** (), 2020 թվականի ռուսական կատակերգական-դրամատիկ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսեյ Նուժնին 0: «Բարձր կապ» () ֆիլմի օրիգինալ սիքվելն է, որ, ի տարբերություն իր նախորդի, չունի արտասահմանյան նախատիպ։  Ֆիլմի պրեմիերան Ռուսաստանում տեղի է ունեցել 2020 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։

## Սյուժե
Դեկտեմբերի 31-ին հանդիսատեսին արդեն ծանոթ է ընկերները՝ Լյովան իր կնոջ՝ Եվայի հետ, Բորյան իր կնոջ՝ Ալինայի հետ, Վադիկն իր կնոջ՝ Կատյայի հետ և մշտապես միայնակ Դիման կրկին հավաքվում է ամառանոցում, որպեսզի վաղեմի ավանդույթով միասին դիմավորեն Նոր տարին։ Այս անգամ տոնական օրերի համար նրանք ստիպված են տուն վարձով վերցնել, Լյովայի և Եվայի դուստրը մեծացել է և խնդրել ծնողներին՝ երիտասարդներին չխանգարել ուրախանալ։

Եվայի հերթական մտահղացումը՝ իրենցից ամեն մեկից յուրաքանչյուրին ուղղված նամակներն են, որոնք սկսվում են պարտադիր ներածականով՝ «Հարգելի Իմյարեկ, խնդրում ենք երբեք այլևս…», հանգեցնում է նրան, որ նախատոնական երեկոն կրկին լի է անակնկալներով, այդ թվում՝ տհաճ։

Բայց իրական բարեկամությունը կարող է դիմակայել ցանկացած փորձությունների, նույնիսկ նրանց, որոնք իրենք են ստեղծում։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Սերգեյ Պետրեյկով, Լեոնիդ Բարաց, Ռոստիսլավ Խաիտ
* Ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Նուժնի
* Օպերատոր՝ Յուրի Կորոբեյնիկով
* Նկարիչ՝ Մարգարիտա Աբլաևա
* Կոմպոզիտորներ՝ Եվգենի Բարխատով, Կիրիլ Բորոդուլով
* Պրոդյուսերներ՝ Ռոստիսլավ Խաիտ, Լեոնիդ Բարաց, Լարիսա Բլաժկո, Ռուբեն Դիշդիշյան, Լեոնարդ Բլավատնիկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Ինչպես դառնալ երջանիկ

**«Ինչպես դառնալ երջանիկ»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, ռեժիսոր Յուրի Չուլյուկինի ֆանտաստիկ կատակերգությունը։

## Սյուժե
1980 թվական։ Լեսոգորսկ փոքրիկ քաղաքում ապրում է համեստ ֆիզիկայի ուսուցիչ։ Նա հայտնագործում է հրաշք-սարք, որը երեխայի մեջ կարող է բացահայտել նրա մասնագիտական ընդունակություններն ու տաղանդավորության աստիճանը։ Գյուտարարը գալիս է Մոսկվա, սակայն նրա սարքին բոլորը թերահավատորեն են վերաբերվում։

Անցնում է տասը տարի։ Գալիս է ապագան, և գյուտարարի կանխատեսումների համաձայն՝ սկսում են մեկը մյուսի հետևից բացահայտվել տաղանդները, և բոլորն ծագումով Լեսոգորսկից են։ Նրանք դառնում են դերասաններ, մարզիկներ, գիտնականներ... Մայրաքաղաքային թերթի թղթակից Գոշան, որը տասը տարի առաջ անցել է սենսացիայի կողքով, որդու հետ շտապում է հանճարին գտնելու։ Սակայն արդեն ուշ է. գյուտարարն արդեն մահացել է՝ մահից առաջ քանդելով իր գյուտը։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Յուրի Չուլյուկին
* Սցենարիստներ՝ Գեորգի Կուշնիրենկո, Յուրի Չուլյուկին
* Օպերատոր՝ Եվգենի Գուսլինսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Դաշկևիչ
* Նկարիչ՝ Պյոտր Կիսելյով
* Երգերի տեքստերի հեղինակներ՝ Լեոնիդ Դերբենյով, Գեորգի Կուշնիրենկո, Յուրի Չուլյուկին
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Եվգենի Ֆեոդորով

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Фёдор Раззаков*. Гибель советского кино. Тайны закулисной войны. 1973—1991. — М.: Эксмо, 2008.
* *Фёдор Раззаков*. Индустрия предательства, или Кино, взорвавшее СССР. — М.: Алгоритм, 2013.

## Արտաքին հղումներ
* «Ինչպես դառնալ երջանիկ» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
*  
* Как стать счастливым

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1986 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Մի-17-ի աղետ Կունուրի մոտ

**Մի-17-ի աղետ Կունուրի մոտ**, ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։ Հնդկաստանի ռազմաօդային ուժերի Մի-17Վ-5 ուղղաթիռը կործանվել է Կունուրի մոտ (Հնդկաստան, Թամիլնադ նահանգ)։ Օդանավում գտնվող 14 մարդուց (անձնակազմի 4 անդամ և 10 ուղևոր) միայն մեկն է ողջ մնացել։

Զոհերի թվում են Հնդկաստանի պաշտպանության շտաբի պետ Բիպին Ռավաթը և նրա կինը՝ Մադուլիկա Ռավաթը։

## Ուղղաթիռ
Վթարի ենթարկված Մի-17-ը 2008 թվականին կնքված պայմանագրով Հնդկաստանի ՌՕՈՒ-ին հասցրած 80 ուղղաթիռներից մեկն էր։ Հասցվել է 2013 թվականին։ Վերջին տեխնիկական սպասարկումից հետո թռչել է ավելի քան 26 ժամ։

## Անձնակազմ
* Պրիթվի Սինգհ Չաուխան, Մի-17-ի անձնակազմի հրամանատարը, նաև եղել է թևի հրամանատարը և Հնդկաստանի ՌՕՈՒ 109-րդ ուղղաթիռային ստորաբաժանման հրամանատարը։
* Քուլդիպ Սինգհ, երկրորդ օդաչու և էսկադրիլիայի առաջնորդ։

Անձնակազմի մեջ էին մտնում նաև երկու կրտսեր ենթասպաներ։

## Աղետ
մինի|196x196px|Բիպին Ռավաթը 2020 թվականին|ձախից
Բիպին Ռավաթը Պալամայից ինքնաթիռով ժամանել է Սուլուր ռազմաբազա։ Այնուհետև նա նստել է Մի-17 ուղղաթիռ, որը պետք է իրականացներ Սուլուր ռազմական օդանավակայան-Հնդկաստանի ՌՕՈՒ ռազմական քոլեջ չվերթը։ Ուղղաթիռը տեղական ժամանակով ժամը թռչել է 11։ 47-ին։ Քոլեջի տարածք ժամանելու նախատեսված ժամանակը՝ 12։20։

Ժամը 12:10-ի սահմաններում Մի-17Վ-5-ը բախվել է գետնին իր նպատակակետից 11 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Կունուր քաղաքի մոտ։ Բախման ժամանակ ուղղաթիռը այրվել է։

## Զոհվածներ և վիրավորներ
Կործանումից հետո ՌՕՈՒ-ն հայտարարություն է հրապարակել, որը հաստատում է ուղղաթիռում գտնվող 14 հոգուց 13-ի մահը։

Բացի Ռավաթից, որը ռազմական քոլեջ էր ուղևորվում դասախոսություն կարդալու համար, չվերթի ուղևորներն էին նրա կինը՝ Մադուլիկ Ռաջ Սինգհ Ռավաթը, նրա օգնական բրիգադի գեներալ Լ. Լիդդերը և նրա շտաբի սպա փոխգնդապետ Հարջինդեր Սինգհը։ Ուղղաթիռում եղել են նաև հինգ այլ սերժանտներ և զինվորներ։

Միակ փրկվածը Վարուն Սինգհն է, որը բուժում է ստանում Վելինգթոնի զինվորական հոսպիտալում։

## Ծանոթագրություններ
Բրեոգան ԲԱ

280px|thumb|right|«Բրեոգան» կազմը 2018-19 մրցաշրջանի դրությամբ
**«Բրեոգան բասկետբոլային ակումբ»** (Գալ. անվանում՝ *Club Baloncesto Breogán, S.A.D.*), հայտնի նաև որպես **«Ռիո Բրեոգան»** (*Río Breogán*), իսպանական պրոֆեսոնալ բասկետբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Իսպանիայի ACB լիգայում։ Տեղակայված Լուգոում։ Տան հանդիպումներն անցկացնում է «Պասո դօշ Դեպոռտեշ» մարզապալատում։ Հիմնադրվել է 1966 թվականին։ Ակումբը 3 անգամ նվաճել է Իսպանիայի բասկետբոլի լիգա։

## Հովանավորչական անվանումները
* «Բրեոգան Ֆոնտեչելտա», 1969–1973
* «Բրեոգան Լա Կազերա», 1975–1976
* «Բրեոգան Կաիշա Գալսիա», 1982–1986
* «Լեճե Ռիօ Բրեոգան», 1986–1989
* «ԴԻԿ Բրեոգան», 1989–1994
* «ԴԻԿ Լուգո», 1994–1995
* «Լեճե Ռիօ Բրեոգան», 1995–1998
* «Բրեոգան Համալսարան», 1998–2001
* «Լեճե Ռիօ Բրեոգան», 2001–2012
* «Ռիբեիրա Վակռա Բրեոգան», 2014–2015
* «Կաֆե Կանդելաո Բրեոգան», 2015–2019
* «Լեճե Ռիօ Բրեոգան», 2019–2021
* «Ռիօ Բրեոգան», 2021–այժմ

## Մրցանակներ և այլ նվաճումներ
### Գավաթներ
***Իսպանիայի բասկետբոլի լիգա (3)**
**1999, 2018, 2021
***Աստուրիայի գավաթ (3)**
**2008, 2018, 2021
***Գալիսիայի գավաթ (13)**
**1986, 1987, 1998, 2000, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2018, 2021

### Անհատական մրցանակներ
**ACB 3-միավորանոց նետումների մրցույթի հաղթող**
*  Յակոբո Օդրիոզոլա, 2002
*  Նեբոյշա Բոգավաչ, 2005

**«All-ACB» խորհրդանշական թիմ**
*  Չարլի Բել, 2005

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանական բասկետբոլային ակումբներ
Աբալուկունու

**Աբալուկունու** (նաև՝ **Աբլիուկնու**, ), Վանի թագավորության ռազմական և քաղաքական գործիչ, Մուսասիրի նահանգապետ, Վանի թագավորության երկրորդ տուրտան (սպարապետ) Ուրծինեի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Ասորեստանի Սարգոն Բ (մ․թ․ա․ 722-705) թագավորին ուղղված նամակում հետախույզ Աշշուրրիսուանը հաղորդում է, որ Վանի թագավորությանը պատկանող Ուրմիա լճի առափնյա նահանգի բիայնական քաղաքներում մանեացիներն ընդվզել են, կատարել կողոպուտներ և բարձրացել սարերը։ Այդ պատճառով, Մուսասիրի նահանգապետ Աբալուկունուն և Կարսիպարի նահանգապետ Թուննաունը գնացել են Մանա երկրի սահմանները՝ հսկողություն կատարելու համար։ Ըստ Նիկողայոս Ադոնցի, Ուրմիա լճի առափնյա շրջանը և լճի ափին գտնվող Մեիշտա քաղաքը պատկանում էին Վանի թագավորությանը։

Ըստ մեկ այլ նամակի, այս անգամ ապստամբություն է սկսվում Վանի թագավորության կենտրոնական նահանգներում, սակայն Ռուսա Ա-ն կարողանում է ճնշել այն և խեղդամահ անել է տալիս այն 20 հրամանատարներին, որոնք դուրս էին եկել թագավորի դեմ, իսկ թագավորության երկրորդ տուրտանը՝ Ուրծինեն, ով Աբբալուկունուի (բնագրում՝ Աբլիկուկնու) եղբայրն է, ձերբակալվում է Տուշպայում։

Այս երկու իրադարձությունների թվականը Իգոր Դյակոնովը ենթադրաբար դնում է մ․թ․ա․ 720 թվականին՝ Վանի թագավորության արքա Ռուսա Ա-ի կառավարման շրջանում (մ․թ․ա․ 735-714 թթ․)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանի թագավորության նահանգապետներ
Հերման Զիգֆրիդ

**Հերման Զիգֆրիդ** (, ), շվեյցարացի տեղագիր, քարտեզագիր, ինժեներ, շվեյցարական բանակի գլխավոր շտաբի պետ (1875-1879)։

## Կենսագրություն
Հերման Զիգֆրիդը դաստիարակվել է աղքատ երեխաների դպրոցում։ Ռիենի մասնավոր ինստիտուտում սովորելուց հետո 1841 թվականից Ժնևի համալսարանում սովորել է մաթեմատիկա։ 1844 թվականից աշխատել է Գիլյոմ-Անրի Դյուֆուրի ղեկավարությամբ, 1846-1862 թվականներին մասնակցել է Դյուֆուրի տեղագրական քարտեզի ստեղծմանը։ 1847 թվականի նոյեմբերին, որպես զինվոր, ապա՝ կապրալ, մասնակցել է Շվեյցարիայի քաղաքացիական պատերազմին Դուֆուրի հրամանատարությամբ, ով Շվեյցարական միության զորքերի հրամանատարն է եղել, նրանք մարտնչել են Սոնդերբունդի զորքերի դեմ։ Դրան հաջորդել է նրա հաջող զինվորական կարիերան, 1848 թվականին ստացել է պոդպորուչիկի, 1853 թվականին՝ կապիտանի, 1859 թվականին՝ գլխավոր շտաբի սպայի, 1863 թվականին՝ փոխգնդապետի կոչումներ։

1855 թվականից Զիգֆրիդը բալիստիկայի և ամրաշինության վերաբերյալ դասախոսություններ է կարդացել նոր հիմնադրված Դաշնային պոլիտեխնիկական ինստիտուտում (այժմ՝ Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոց)։ 1875 թվականից մինչև իր մահը գնդապետի կոչումով ծառայել է որպես շվեյցարական բանակի գլխավոր շտաբի պետ։

1865 թվականից Զիգֆրիդը փոխարինել է Դյուֆուրին և գլխավորել Տեղագրության բյուրոն։ Աշխատել է տեղագրական հետազոտությունների և երկրի քարտեզագրման վրա։ Զիգֆրիդը Շվեյցարիայի երկրորդ պաշտոնական ամբողջական քարտեզի և Շվեյցարիայի տեղագրական ատլասի (այսպես կոչված «Զիգֆրիդի ատլասի») հեղինակն է։

## Գրականություն
* Fritz Baeschlin: *Zur Theorie des Wild-Autograph*. In: *Schweizerische Zeitschrift für Vermessungswesen und Kulturtechnik*, Bd. 27, 1929, S. 110–116. (Digitalisat)
* Urban Schertenleib: Siegfried, Hermann. In: Historisches Lexikon der Schweiz.
* K. Schneider: Zur *Geschichte der Siegfriedkarte*. In: *Schweizerische Zeitschrift für Vermessungswesen und Kulturtechnik*, Bd. 27, 1929, S. 19–22. (Digitalisat)
* Biographisches Lexikon des Kantons Aargau 1803–1957. In: Historische Gesellschaft des Kantons Aargau (Hrsg.): Argovia. Band 68/69. Verlag Sauerländer, Aarau 1958, S. 715 (Digitalisat).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցյուրիխի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի տեղագիրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի քարտեզագիրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ճարտարագետներ
Աբգար Զ

**Աբգար Զ** (), Օսրոյենեի թագավոր (71-91), Մանու Զ-ի (57-71) որդին, Աբգարների արքայական հարստությունից։

## Կենսագրություն
91 թվականին Մեծ Հայքի արքա Սանատրուկը (88-110) արշավանք է ձեռնարկում Օսրոյենեի Աբգար Զ թագավորի դեմ, որով Սանատրուկը դառնում է նաև Օսրոյենեի արքա։ Այդ ընթացքում ժամանակավորապես դադարում է Աբգարների հարստության իշխումը Եդեսիայում մինչ Սանատրուկի կառավարման ավարտը՝ 110 թվականը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսրոյենեի թագավորներ
Շառլ Ժան դը լա Վալե Պուսեն

**Շառլ Ժան Էտյեն Գուստավ Նիկոլա դը լա Վալե Պուսեն** (), բելգիացի մաթեմատիկոս, Բելգիայի և Փարիզի ԳԱ անդամ (1945), 1897 թվականից՝ Լյուվենի համալսարանի պրոֆեսոր։

Աշխատանքները վերաբերում են թվերի, եռանկյունաչափական շարքերի, ֆունկցիաների մոտարկման տեսություններին, մաթեմատիկական ֆիզիկային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելգիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասնագետներ
Մորիս Կանտեն դը Լատուր

**Մորիս Կանտեն դը Լատուր** (, ), ֆրանսիացի նկարիչ։

Պաստելով կատարված բազմաթիվ դիմանկարների, դեմքի էտյուդների (այսպես կոչված՝ «preparations»), ինքնանկարների հեղինակ է։ Պատկերել է «Լուսավորության դարի» խոշոր հասարակական գործիչների, փիլիսոփաների, գրողների, դերասանների (Ժ. Դ’Ալամբերի, 1753, Լուվր, Փարիզ, դերասանուհի Մ. Ֆելի, 1757, Սեն–Կանտենի թանգարան, դիմանկարները, Ինքնանկար, մոտ 1750, Ամիենի թանգարան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայան

**Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայան,** () Մայր Տաճարի Լուսարարապետ, Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամ, Վանական խորհրդի ատենապետ, Պարգևների շնորհման և կարգապահական հարցերով հանձնախմբի անդամ։

## Կենսագրություն
Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը (ավազանի անունը՝ Նելսոն) ծնվել է 1978 թ. Գորիսի շրջանի Տաթեւ գյուղում։

### Կրթությունը և հոգևոր ծառայությունները։
1984-1994 թթ. սովորել է Տաթեւի Ս. Առաքելյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։ 1994 թ. ընդունվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Գեւորգյան հոգեւոր ճեմարան: 2000 թ. մարտի 2-ին, Սրբոց Վարդանանց տոնին՝ ձեռամբ Տ. Նավասարդ եպիսկոպոս Կճոյանի, ձեռնադրվել է սարկավագ։ 2000 թ. ավարտել է ճեմարանը և աշխատանքի անցել Վեհարանում՝ որպես Մայր Աթոռ-թեմեր (այժմ՝ Դիվանատուն) բաժնի գործավար-քարտուղար և Վեհափառ Հայրապետի արարողապետ։ 2000-2001 թթ. Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանում հետևել է «Կառավարման դասընթացներ ճեմարանականների համար» ծրագրին։ 2001 թ. սեպտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին սովորել է Ժնեւի համալսարանի աստվածաբանական ֆակուլտետին կից Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի «Բոսսե»  Էկումենիկ ինստիտուտում։ 2002 թ. ապրիլի 11-ին պաշտպանել է ավարտաճառ «Էջմիածնի միաբանությունը եւ նրա հոգեւոր վերազարթոնքն ըստ Առաքել Դավրիժեցու» թեմայով։ 2002 թ. ապրիլի 28-ին, Սուրբ Խաչի երեւման տոնին՝ ձեռամբ Տ. Նավասարդ եպիսկոպոս Կճոյանի ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա։ 2002-2004 թթ. ուսանել է Ռուսաստանի Ուղղափառ Եկեղեցու Մոսկվայի հոգեւոր ակադեմիայի ասպիրանտուրայում։ 2004 թ. եղել է Մոսկվայի Սուրբ Հարություն եկեղեցու վանահայրը։ 2004 թ. մայիսի 7-ին Մոսկվայի հոգեւոր ակադեմիայում պաշտպանել է թեկնածուական աշխատանք «Ս. Գրիգոր Նարեկացու կրոնաբարոյական հայացքները» թեմայով՝ ստանալով Աստվածաբանական գիտությունների թեկնածուի կոչում։ 2004 թ. վերադարձել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, Վեհափառ Հայրապետի օրհնությամբ նշանակվել Ինտերնետային գրասենյակի փոխտնօրեն, հայկական բաժնի պատասխանատու, միաժամանակ Գեւորգյան հոգեւոր ճեմարանում դասավանդել Հայ Եկեղեցու պատմություն։ 2006-2007 թթ. ուսանել է Հռոմի Պապական Սալեզյան համալսարանում։ 2007-2008 թթ. եղել է Մայր Աթոռի տնտեսական բաժնի տնօրենի պաշտոնակատար։ 2008-2009թ. նշանակվել է վարչակազմակերպչական գործերի փոխկառավարիչ։ 2009թ. մայիսից ցայսօր Մայր Աթոռի Վարչատնտեսական բաժնի տնօրենն է։ 2011 թ. հուլիսի 2-ին պաշտպանել է վարդապետական թեզ «Ս. Գրիգոր Նարեկացու կրոնաբարոյական հայացքները ըստ «Մատեան ողբերգութեան» թեմայով, եւ ձեռամբ Տ. Փառեն եպիսկոպոս Ավետիքյանի ստացել վարդապետական աստիճան։ 2011թ. նոյեմբերի 6-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ ստացել է եպիսկոպոսական ձեռնադրություն և օծում։ 2021թ. Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի՝ հունվարի 27-ի հայրապետական տնօրինությամբ Գերաշնորհ Տ․ Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը նշանակվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Վանական խորհրդի ատենապետ և Մայր Տաճարի Լուսարարապետ ՝ ազատվելով Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Վարչատնտեսական բաժնի տնօրենի պարտականություններից։

## Քարոզներ
Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանի քարոզը՝ խոսված Ս. Էջմիածնի Մայր Տաճարում Ս. Հարության Ճրագալույցին մատուցված Ս. Պատարագին (26 մարտի, 2016 թ.)

Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանի քարոզը՝ խոսված Ս. Էջմիածնի Մայր Տաճարում Կաթողիկե Ս. Էջմիածնի տոնի առիթով (18 հունիսի, 2017 թ.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եպիսկոպոսներ
Արման Սարոյան

**Արման Սարոյան** (որոշ շրջան՝  **Տ. Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյան**), կարգալույծ եղած նախկին հոգևորական, հայ առաքելական եկեղեցու Մասյացոտնի թեմի նախկին առաջնորդ։

## Կենսագրություն
Արման Սարոյանը ծնվել է 1977 թվականին Մասիս քաղաքում։

### Կրթությունը և հոգևոր ծառայությունները
1983-1993 թվականներին սովորել է Մարմարաշենի միջնակարգ դպրոցում, 1993-1998 թվականներին՝ Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոցում։ 1998-1999 թվականներին ուսումը շարունակել է Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում։ 1999 թվականի մայիսի 23-ին ձեռնադրվել է սարկավագ՝ ձեռամբ Տ. Ոսկան արքեպիսկոպոս Գալփաքյանի։ 2000 թվականին նշանակվել է «Գարեգին Ա.» գիտական կենտրոնի նյութական պատասխանատու։ 2000 թվականին Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում պաշտպանել է ավարտաճառ «Գրիգոր Խլաթեցու Հայսմավուրքն ըստ Էջմիածնի մատենադարանի ձեռագրերի» թեմայով։ 2001 թ. հունվարի 14-ին ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա՝ ձեռամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի՝ վերանվանվելով Գևորգ աբեղա Սարոյան։ 2002-2003 թթ. սովորել է Ընդհանուր հոգեբանություն և փիլիսոփայություն Նյու Յորքի Քոնքորդիա քոլեջում։ 2003-2005 թթ. սովորել է Մեծ Բրիտանիայի Լիձի համալսարանում՝ ստանալով աստվածաբանության և հովվագիտության բակալավրի աստիճան։ 2005-2006 թթ. սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում՝ ստանալով աստվածաբանության մագիստրոսի աստիճան։ 2006-2007 թթ. աշխատել է «Գարեգին Ա.» գիտական կենտրոնում որպես փոխտնօրեն։ 2007 թ. նշանակվել է Վազգենյան հոգևոր դպրանոցի փոխտեսուչ, իսկ 2008- 2010 թթ. աշխատել է որպես տեսուչ։ 2010 թ. պաշտպանել է վարդապետական թեզ «Երվանդ Տեր-Մինասյանի եկեղեցագիտական գործունեությունը և նրա առնչությունները լիբերալ բողոքական դպրոցի հետ» թեմայով։ Նույն թվականին ստացել է մասնավոր վարդապետության աստիճան Տ. Արարատ եպիսկոպոս Գալթագճյանի ձեռամբ։ 2010 թ. դեկտեմբերի 10-ից նշանակվել է Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի տեսուչ։ 2011 թ. նոյեմբերի 6-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ ստացել է եպիսկոպոսական ձեռնադրություն և օծում։ 2018 թ. նոյեմբերին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ նշանակվել է Արարատյան Հայրապետական թեմի Արարատի մարզի հոգևոր տեսուչ։ 2021 թ. հունվարին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի Հայրապետական տնօրինությամբ, Գերաշնորհ Տ. Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը նշանակվել է նորաստեղծ Մասյացոտն թեմի առաջնորդ։ 2026 թվականի հունվարի 10-ին Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի կողմից ազատվել է թեմի առաջնորդի պաշտոնից։

## Աշխատություններ
* Միջնադարյան հայ արձակի ժանրային համակարգը / Գէորգ եպս. Սարոյեան
* Ա. Խրատներ քահանաներին և ժողովրդին։ Բ. Խրատներ։ / Վ. Այգեկցի; Թարգմ.` Գ. աբղ. Սարոյան, Մ. աբղ. Պռոշյան, Շ. քհն. Հայրապետյան
* Ընդհանուր եկեղեցական պատմություն։ Հ. 1 - Հին եկեղեցի։ / Ե. վրդ. Տէր-Մինասեանց; Հրատ. պատր.՝ Գ. եպս. Սարոյան, Հ. Մելքոնյան; Խմբ., ծնթ.՝ Ա. Գ. Քալաշյան

Հայոց եկեղեցու յարաբերութիւնները ասորւոց եկեղեցիների հետ։ Հայկական եւ ասորական աղբիւրների համաձայն / Ե. Տէր-Մինասեանց; Հրատ. պատր.՝ Գ. աբղ. Սարոյան, Հ. սրկ. Ազնավուրյան, Հ. Մելքոնյան

Աստվածաբանություն։ Հիմունքները։ / Ա. Մակ-Գրեթ; Թարգմ.` Գ. աբղ. Սարոյան

## Ծանոթագրություններ
Աբխազիայի ճարտարապետություն

Աբխազաիյում պահպանվել են բրոնզի դարի դոլմեններ, կիկլոպյան կառույցների հետքեր, անտիկ և վաղ միջնադարյան քաղաքացիական և պաշտպանական շինությունների ավերակներ։ VI–VIII դդ. պաշտամունքային ճարտարապետությունը աչքի է ընկնում երկրաչափական ձևերի պարզությամբ (Գագրայի հին ամրոցի եկեղեցին, Նոր Աֆոնի միաբսիդ բազիլիկան)։ Աբխազական և Վրացական թագավորությունների շրջանում Աբխազաիյի ծաղկում ապրած միջնադարյան ճարտարապետությանը բնորոշ են բազմազան, զուսպ ձևերի օգտագործումը, քանդակազարդերի սակավությունը (Գանթիադիի բազիլիկը, Մոքվիի և Լիխնիի համաչափ գմբեթավոր բազիլիկները, Դրանդայի, Նոր Աֆոնի, Պիցունդայի և այլ վայրերի խաչաձև գմբեթավոր տաճարները)։ XI–XII դդ. կառույցներ են Բեդիայում գտնվող պալատը, Բեսլեթի գետի միաթռիչք կամարով կամուրջը, մի շարք ամրոցային շինություններ (Բագրատի դղյակը Սուխումում ևն)։ Ֆեոդալական տարանջատվածության (XIV–XVI դդ.) և թուրքական զավթումների (XVI–XIX դդ.) շրջաններում շինարարությունը խիստ կրճատվել է. գլխավորապես կառուցվել են ամրոցներ և դղյակներ։ Ռուսաստանի հետ միավորվելուց (1810) և հետո սկսվում է ծովափնյա քաղաքների բարգավաճումը, արդյունաբերական ու վարչական շենքերի, առողջարանների շինարարությունը։

Սովետական իշխանության օրոգ Աբխազիայում բարեկարգվել են քաղաքները, վերականգնվում հուշարձանները։ Սուխումում կառուցվել են Աբխազական ԻԽՍՀ Կառավարական տունը (1932–39, ճարտ. Վ. Ա. Շչուկո, Վլադիմիր Գելֆրեյխ), «Աբխազիա» հյուրանոցը (1938, ճարտ. Յու. Ս. Գոլուբև, Յու. Վ. Շչուկո) երկաթուղային կայարանը (1951, ճարտ. Լ. և Լ. Մուշկիդիանիներ), Մերձարևադարձային տնտեսության ինստիտուտը (1968, ճարտ. Դ. Ղիփշիձե, Օ. Պայճաձե, Կ. Ցուլայա)։ 1960-ական թթ. սկզբից լայն թափ է ստացել [տիպային նախագիծ[|տիպային]] շինարարությունը։ Հաստատվել է Սուխումի վերահատակագծման նախագիծը (1968)։ Կառուցվում է ծովային կայարանը (1969)։ Ծավալվել է ծովափնյա բուժարանների շինարարությունը Նոր Աֆոնում, Գուդաութայում, Գագրայում (ՎԽՍՀ Մինիստրների սովետի հանգստյան տունը, 1935, ճարտ. Ն. Պ. Սևերով, «Ուկրաինա» առողջարանը, 1936, ճարտ. Յա. Ա. Շտեյնբերգ, XVII կուսհամագումարի անվ. հանգստյան տունը, 1952, ճարտ. Ա. Ալխազով, «Ռոսիա» հանգստյան տունը, 1969, ճարտ. Յու. Լ. Շվարցբրեյմ բրեյմ) և Սուխումում («Սինոպ» հանգստյան տունը, 1967, ճարտ. Վ. Ալեքսի֊Մեսխիշվիլի, կոմպոզիտորների հանգստյան տունը, 1969, ճարտ. Շ. Դավիթաշվիլի, Գ. Ջաբուա)։ 1959–67-ին Պիցունդայում ստեղծվել է բուժարանների նոր համալիր։

## Պատկերասրահ

Untitled - panoramio - Karim Jamal (21).jpg|Մշակույթի տուն Գագրայում
Национальная библиотека Республики Абхазия 02 фасад.jpg|Ազգային գրադաան
Абхазский государственный музей фасад.jpg|Պետական թանգարան
2014 Nowy Aton, Muzeum i cerkiew św. Szymona Apostoła (02).jpg|Աբխազական թագավոորւթյան թանգարան
Dranda cathedral facade.JPG|Դրանդայի տաճառ
2014 Picunda, Sobór św. Andrzeja (02).jpg|Պիցունդայի տաճառ


Կատեգորիա:Աբխազիայի ճարտարապետություն