Սադդամի տունը

«**Սադդամի տունը»** (անգլ․՝ House of Saddam), 2008 թվականի բրիտանական վավերագրական մինի սերիալ Սադդամ Հուսեյնի վերելքի ու անկման մասին։ BBC հեռուստատեսության և HBO Films-ի համատեղ արտադրություն։ Սերիալն առաջին անգամ հեռարձակվել է Միացյալ Թագավորությունում BBC Two-ով,  չորս մասով՝ 2008 թվականի հուլիսի 30-ից մինչև օգոստոսի 20-ը։

## Էպիզոդներ
### Մաս I
Նախավերնագրի տեսարանը տեղի է ունենում 2003 թվականի մարտին, երբ Սադդամ Հուսեյնը դիտում է ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշի վերջնագիրը՝ քառասունութ ժամվա ընթացքում լքելու Բաասյան Իրաքը։ Երբ սկսվում է Բաղդադի ռմբակոծությունը, Սադդամն ու նրա ընտանիքը փախչում են Հանրապետական ​​պալատից։

**1979 թվական։** Իրանի իսլամական հեղափոխությունից անմիջապես հետո, Իրաքի փոխնախագահ Սադդամ Հուսեյնը վախենում է Ռուհոլլա Խոմեյնիի ազդեցությունից, ինչպես նաև Սիրիայի հետ դաշինք կնքելու Իրաքի նախագահ Ահմեդ Հասան ալ-Բաքրի առաջարկից։ Սադդամը հրահրում է նախագահ Ահմեդ Հասան ալ-Բաքրի տապալումը։ Նախագահ նշանակվելուց հետո նա հրամայում է իր խորթ եղբորը՝ Բարզան Իբրահիմ ալ-Տիկրիտիին, սկսել արյունալի զտումներ Բաաս կուսակցության ղեկավարության վրա՝ «դավաճաններին» վերացնելու համար։  Ինքը՝ Սադդամը, որպես ուժի ցուցադրություն մահապատժի է ենթարկում իր ամենամոտ ընկերոջը և դաշնակցին՝ Ադնան Համդանիին։ Իսլամական Դավա կուսակցությունը ցնցում է Բաղդադը մի շարք ահաբեկչություններով, մինչ Սադդամը որսի է գնում Տիկրիտում իր կնոջ՝ Սաջիդա Թալֆայի և որդու՝ Ուդայի հետ։

Սադդամը փորձում է լավ հարաբերություններ պահպանել Միացյալ Նահանգների հետ, քանի որ նա պատերազմ է հայտարարում Իրանին, մինչդեռ փորձում է պահպանել իր հարաբերությունները իր որդիների՝ Ուդայի (Արիս Շահին) և Քուսայի (մարմնավորում է Ռաեդ Խելֆի) հետ։ Այդ ընթացքում նա սիրավեպ է սկսում դպրոցի ամուսնացած ուսուցչուհի Սամիրա Շահբանդարի հետ։ Սադդամը հրամայում է մահապատժի ենթարկել երկու իրաքցի գեներալներին Խորամշահրում ռազմական պարտությունից հետո և շրջվում է Բարզանի դեմ՝ նրանց մոր մահից հետո։ Սա վտանգի տակ է դնում Սադդամի դստեր՝ Ռաղադի և Բարզանի որդու՝ Մոհամմեդի պայմանավորված ամուսնությունը։ Այն բանից հետո, երբ Սադդամը վերապրեց մահափորձը Դուջեյլի Դավա ամրոցում, Բարզանը վախենում է իր կյանքի համար և վրեժխնդրության համար հողին է հավասարեցնում քաղաքը։ Սադդամը Բարզանին աքսորում է Շվեյցարիա և Ռաղադին ամուսնացնում Հուսեյն Քամել ալ-Մաջիդի հետ՝ դաշինք կազմելով ալ-Մաջիդ կլանի հետ։ Հուսեյն Քամելը ստանձնում է Բարզանի պաշտոնը և դառնում հանրապետական հատուկ գվարդիայի նոր ղեկավարը։

### Մաս II
**1988 թվական**։ Երբ Իրանի հետ պատերազմն ավարտվում է, Ուդայը ոչ սթափ վիճակում ատրճանկով կրակոցներ է արձակում Բաղդադի գիշերային ակումբում։ Մինչդեռ Սադդամը հայտարարում է Իրանի նկատմամբ հաղթանակի մասին, թեև Իրաքը մեծ կորուստներ է կրել և գտնվում է սնանկացման եզրին, Իրաքի տնտեսությանը խոչընդոտում է նաև Քուվեյթը, որը գերարտադրում է նավթ և նվազեցնում դրա գինը։ Սաջիդան իմանում է, որ Սադդամն ամուսնացել է Սամիրայի հետ որպես իր երկրորդ կին և մեղադրում է նրա վստահելի սպասավոր Կամել Խան Գեգեոյին իրենց սիրավեպը հեշտացնելու մեջ։ Ուդայը համարյա սպանում է վերջինիս՝ հանուն մոր պատվի, խնայելով նրան միայն նրա համար, որ կարողանա կառավարել իրեն, երբ հաջորդի հորը։ Հուսեյն Քամելը փորձում է բարձրանալ ռեժիմի մերձավոր շրջապատում՝ անվստահություն սերմանելով Սադդամի և Սաջիդայի եղբոր՝ Ադնան Խայրալլայի միջև։ Սադդամի արտաքին գործերի նախարար Թարիք Ազիզը գնում է Ժնևում ՕՊԵԿ-ի հանդիպմանը և հայտնում, որ Քուվեյթը հորատումներ է իրականացնում իրաքյան նավթահանքերում՝ պահանջելով, որ քուվեյթցիները դադարեցնեն հորատումը։

Սադդամի նոր ամուսնությունը Սամիրայի հետ Ուդայի մոտ մտավախություն է առաջացնում, որ զույգի ենթադրյալ երեխաները կվտանգեն Սադդամի ժառանգորդի նրա կարգավիճակը։ Ուդայը առերեսվում է Քամել Հանայի հետ ուշ գիշերվա երեկույթի ժամանակ և ծեծելով սպանում նրան՝ սարսափեցնելով ականատեսներին։ Ուդային ձերբակալելուց հետո Սադդամը մտածում է անդրանիկ որդուն իր խցում սպանելու մասին։ Ադնան Խայրալլահը կասկածի տակ է դնում Ուդայի կարողությունները որպես Իրաքի ապագա առաջնորդ, սակայն նրան չի աջակցում Հուսեյն Քամելը, որը շարունակում է շահել Սադդամի վստահությունը։ Կարճ ժամանակ անց Ադնանը մահանում է ուղղաթիռի կասկածելի պայթյունից։ Սաջիդան առերեսվում է Սադդամի հետ իր եղբոր մահվան մասին, բայց նա հեռացնում է նրան՝ պնդելով, որ դա պարզապես դժբախտ պատահար էր։

**1990-1991 թվականներ**։ Սադդամը հանդիպում է Իրաքում ԱՄՆ դեսպան Էյպրիլ Գլասպիի հետ և նրա «ոչ կարծիքի» հայտարարությունը ընդունում է որպես Քուվեյթ ներխուժման լռելյայն հաստատում։ Սակայն նախագահ Ջորջ Բուշն անմիջապես դատապարտում է գործողությունը և կազմակերպում միջազգային կոալիցիա՝ Սադդամի ուժերին դուրս մղելու համար։ Սադդամը հրաժարվում է նահանջել և ստիպված է լինում շարժվել թաքստոցների միջև, քանի որ Պարսից ծոցի առաջին պատերազմը սկսվում է Բաղդադի վրա ԱՄՆ-ի գլխավորած ռմբակոծմամբ։ Պայթյունների ժամանակ Սամիրան ծանր վիրավորվում է ավտովթարից։ Իրաքյան բանակը արագորեն ստիպված է նահանջել, քանի որ կոալիցիան սկսում է իր ցամաքային հարձակումը։ Այնուամենայնիվ, ԱՄՆ-ը հայտարարում է զինադադար և հեռանում է իրաքյան սահմանից՝ թողնելով Սադամին անհնազանդ, քանի որ ամերիկյան ռմբակոծիչները քարոզչական թռուցիկներ են թողնում, որոնք խրախուսում են իրաքցիներին դուրս գալ նրա դեմ։

### Մաս III
**1995 թվական**։ Պարսից ծոցի պատերազմը տնտեսական վնաս պատճառեց Իրաքին։ ՄԱԿ-ը հրաժարվում է չեղարկել պատժամիջոցները, քանի դեռ կառավարությունը չի համաձայնել ոչնչացնել Իրաքի զանգվածային ոչնչացման զենքերը։ Սադդամը հայտարարում է, որ ինքը թաքցնելու ոչինչ չունի, ինչը հանգեցնում է իր և ՄԱԿ-ի զենքի գլխավոր տեսուչ Ռոլֆ Էկեուսի առճակատմանը։ Սադդամն ավելի շատ զբաղված է իր արմատները փնտրելով, քան ՄԱԿ-ի դիմակայությամբ, և անտեսում է իր մյուս որդուն՝ Քուսեյին, երբ փորձում է հորը զգուշացնել Ուդայի անկանոն պահվածքի մասին։ Փոխարենը, Սադդամը ներկայացնում է տոհմածառ, որը իբր ապացուցում է իսլամական մարգարե Մուհամմադի հետ ընտանեկան կապերը։ Քուսեյը ակնհայտորեն մտահոգված է հոր հոգեվիճակով, բայց հանգիստ թողնում է նրան իր մտքերի հետ։

Գեներալ Հուսեյն Քամելի և Ուդայի միջև մրցակցությունը դուրս է գալիս վերահսկողությունից, քանի որ ժառանգը Սադդամի ամենամոտ դաշնակիցների հետ ընթրիքի ժամանակ ուտելիք է շպրտում գեներալի վրա։ Հիասթափված Հուսեյն Քամելը նշում է, որ հիասթափված է Սադդամի ռեժիմից, որը թույլ է տալիս անառակ Ուդային անպատիժ գործել։ Նրա համբերությունը վերջապես սպառվում է, երբ Ուդայը առևանգում է Հուսեյն Քամելի եղբոր՝ Սադամ Քամելի համար նախատեսված բժշկական պարագաների խմբաքանակը։ Եղբայրները քննարկում են Էկեուսի և ԿՀՎ-ի հետ համագործակցելու Հուսեյն Քամելի ծրագիրը՝ հուսալով, որ նա կնշանակվի Իրաքի նոր նախագահ Սադդամի տապալումից հետո։

Իրանի նկատմամբ Իրաքի «հաղթանակը» նշվող տոնի ժամանակ Քամել եղբայրները իրենց կանանց Ռաղադի և Ռանա Հուսեյնների հետ անցնում են Հորդանանի սահմանը։ Կանայք՝ Սադդամի դուստրերը, զգուշացնում են իրենց ամուսիններին հնարավոր հետևանքների մասին, եթե Սադդամը բացահայտի նրանց բացակայությունները։ Այդ ընթացքում Ուդայը տոնական երեկույթի ժամանակ բռնաբարում է մատուցողուհուն։ Քուսայը հասկանում է, որ իր քույրերը բացակայում են, և այդ մասին տեղեկացնում է Սադդամին։ Հորդանանում թագավոր Հուսեյնը ապաստան է տալիս ինքնաաքսորված խմբին, մինչդեռ Սադդամը նրանց դավաճան է հռչակում Իրաքում։

Հուսեյն Քամելը ծրագրում է հեռացնել Սադդամին Արևմուտքի աջակցությամբ և բացահայտել պետական գաղտնիքները, երբ նախագահ նշանակվի։ Նրա ծրագրերը խարխլվում են, երբ Սադդամը որոշում է ինքը բացահայտել այդ տեղեկատվությունը։ Քամելը դառնում է ավելի ու ավելի մեկուսացված Հորդանանում և սկսում է կորցնել թագավորի և ԿՀՎ-ի աջակցությունը։ Սադդամը Սաջիդային խնդրում է համոզել դուստրերին վերադառնալ Իրաք, խոստանալով, որ վերջիններս ապահով կլինեն իրենց վերադարձից հետո։ Նա նաև ներում է խոստանում Քամել եղբայրներին։ Հուսեյն Քամելը և մյուսները, հավատալով, որ իրենց կներեն վերադառնում են՝ չնայած Ռաղադի և Ռանայի զգուշացումներին։

Բաղդադ վերադառնալուց հետո Հուսեյնը և Սադամ Քամելը նվաստացվում են Ուդայի և Քուսայի կողմից, որոնք ստիպում են նրանց բաժանվել իրենց կանանցից և զրկել նրանց իրաքյան համազգեստից և կոչումներից։ Այնուամենայնիվ, նրանք թույլ են տալիս նրանց վերադառնալ իրենց ընտանեկան տուն, իսկ Ռաղադն ու Ռանան գնում են իրենց մոր տուն։ Այնուհետև Սադդամ Հուսեյնը գեներալ Ալի Հասան ալ-Մաջիդին ասում է, որ ալ-Մաջիդ կլանի պատիվը կեղտոտված կլինի այնքան ժամանակ, քանի դեռ եղբայրները անպատիժ են։ Այնուհետև Ալին զորքերով շրջապատում է եղբայրների տունը՝  զենք առաջարկելով վերջիններիս, որպեսզի նրանք մահանան մարտում։ Բուռն ճակատամարտում սպանվում են Հուսեյնը և Սադամ Քամելը։

### Մաս IV
**2003 թվական**։ Սադդամը Ուդայի, Քուսայի և Ազիզի հետ միասին դիտում է Ծոցի Երկրորդ պատերազմի ծավալվող հեռուստատեսային հաղորդումները։ Քուսայը իր հոր հրամանով բռնագրավում է Սադդամի գումարները Իրաքի կենտրոնական բանկից։ Միևնույն ժամանակ, Սադդամը հրամայում է իր զորքերին, մասնավորապես՝ հատուկ հանրապետական գվարդիայի զորքերին, կատաղի դիմադրել ԱՄՆ-ի գլխավորած կոալիցիոն ուժերին։ Բաղդադի ռեստորանում որդիների հետ հանդիպման ժամանակ Սադդամը խորհուրդ է տալիս Քուսային հոգ տանել Ուդայի մասին, ով ղեկավարում է Սադամի ֆիդայական պարագլխային ուժերը։

Ապրիլի 9-ին Սադդամը հեռացվում է իշխանությունից, քանի որ ամերիկյան ուժերը գրավում են Բաղդադը։ Երբ ամերիկյան զորքերը սկսում են վարչակարգի բոլոր բարձրաստիճան անդամների որսը, Սադդամը փախչում է գյուղական Տիկրիտ և անցնում ընդհատակ իր հավատարիմ մարդկանց հետ։ Նա հեռախոսի խցիկից զանգահարում է Սամիրային և խնդրում մեկնել Լիբանան։ Սադդամն իր մնացած թիկնապահների հետ թաքնվում է գյուղական մի փոքր տնակում։ Նա ընկերանում է Ահմեդի հետ՝ տեղացի աշխույժ տղայի, ով սկզբում չգիտեր իր ինքնությունը։ Սադդամը հեռարձակում է հաղորդագրություններ իր թաքստոցից՝ պնդելով, որ իրաքցի ժողովուրդը շարունակում է դիմակայել ԱՄՆ-ի օկուպացիային։ Մինչդեռ Սաջիդան և նրա ընտանիքը անհանգստությամբ հետևում են պատերազմի լուսաբանմանը։

Ուդայը, Քուսայը և Քուսայի որդին՝ Մուստաֆան, ապաստանում են Մոսուլի տներից մեկում։ Ուդայը ցանկանում է փախչել, բայց Քուսայը արհամարհանքով մերժում է։ Սադդամին հայտնում են, որ իր ընտանիքին դավաճանելու համար սահմանված է դրամական պարգև, սակայն նա պնդում է, որ նրանց չեն մատնի։ Սակայն Ուդայի և Քուսայի թաքստոցի տերը նրանց հանձնում է ամերիկացիներին, և 101-րդ օդադեսանտային դիվիզիայի մեծ թվով զորքեր տանկերով և զրահափոխադրիչներով շրջապատում են շենքը։ Հանձնվելուց հրաժարվելուց և զորքերի հետ փոխհրաձգությունից հետո ամերիկացիները հրթիռ են արձակում նրանց ուղղությամբ և երեքն էլ զոհվում են։ Սաջիդան հուզվում է, երբ իմանում է իր որդիների մահվան մասին հեռուստատեսային լուրերից։

Մահվան մասին տեղեկացվելուց հետո Սադդամը գաղտնի այցելում է իր որդիների և թոռան շիրիմներին՝ իրաքյան դրոշներ դնելով դրանց վրա։ Նա շարունակում է փորձել իրաքցի ժողովրդին համախմբել ամերիկյան ուժերի դեմ՝ ասելով, որ իր զոհված որդիները ջիհադի հերոսներ են։ Սադդամի թիկնապահները ապաստարան են կառուցում, որտեղ նախկին դիկտատորը կարող է թաքնվել, բայց նրանցից մեկը գրավվում է ամերիկյան զորքերի կողմից՝ իր ընկերուհուն այցելելիս։ Սադամը որոշում է տեղափոխվել այլ տեղ, սակայն Ահմեդը զգուշացնում է նրան ԱՄՆ-ի պարեկային ծառայության մասին։ Նա առաջարկում է թաքցնել Սադդամին, սակայն նախկին նախագահը հրաժարվում է ներգրավել տղային։ «Կարմիր արշալույս» (Red Dawn) օպերացիայի ժամանակ Սադամը գերի է ընկնում և կալանավորվում։

**2006 թվական**։ Սադամին դատում են մարդկության դեմ հանցագործությունների համար և դատապարտում են մահապատժի՝ մարդկության դեմ հինգ տարբեր հանցագործությունների համար, այդ թվում՝ Դուջայիլի կոտորածի։

## Դերասանական կազմ
* Յիգալ Նաորը Սադդամ Հուսեյնի դերում, Իրաքի նախագահ (1979–2003)
* Շոհրե Աղդաշլուն Սադամի առաջին կնոջ՝ Սաջիդա Խայրալլահ Թալֆահի դերում
* Ֆիլիպ Արդիտին որպես Ուդայ Հուսեյն՝ Սադամի ավագ որդին
* Մունիր Մարգումը՝ Սադամի երկրորդ որդի Քուսայ Հուսեյնի դերում
* Ագնի Սքոթը՝ Ռագադ Հուսեյնի դերում՝ Սադամի ավագ դուստրը
* Շիվանի Գայ՝ Ռանա Հուսեյնի դերում՝ Սադամի երկրորդ դուստրը
* Էմբեր Ռոուզ Ռևահը Հալա Հուսեյնի դերում՝ Սադամի կրտսեր դուստրը
* Քրիստին Սթիվեն-Դեյլին՝ Սամիրա Շահբանդարի՝ Սադամի երկրորդ կնոջ դերում
* Ամր Վակեդը որպես գեներալ-լեյտենանտ Հուսեյն Քամել՝ Ռաղադի ամուսինը՝ Ալի Հասանի եղբորորդին, հետագայում էլիտար հանրապետական գվարդիայի ղեկավար և իրաքյան բանակի հրամանատար։
* Սաիդ Թագմաուին Բարզան Իբրահիմ ալ-Տիկրիտիի դերում, Սադամի խորթ եղբայր, էլիտար իրաքյան հանրապետական գվարդիայի ղեկավար
* Ուրի Գավրիելը որպես գեներալ Ալի Հասան «Քիմիական Ալի» ալ-Մաջիդ, Մուխաբարաթի, Իրաքի հետախուզական գործակալության ղեկավար և Սադամի զարմիկ
* Սաիդ Ամադիսը որպես գեներալ Ադնան Խայրալլա, Իրաքի զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարի տեղակալ, Սաջիդայի եղբայրը
* Մաքրամ Խուրին Թարիք Ազիզ, փոխվարչապետ, Իրաքի արտաքին գործերի նախարար և Սադամի լավագույն ընկեր
* Դանիել Լունդը գնդապետ Սադամ Քամելի դերում, Ռանայի ամուսին, Հուսեյն Քամելի եղբայր, Ալի Հասանի զարմիկ
* Աքբար Կուրթա որպես Կամել Հանա Գեգեո, Սադամի անձնական օգնական և սննդի համտեսող
* Ջիհեդ Մեջրիսին որպես Մոհամմադ Բարզան ալ-Տիկրիտի, Սադամի խորթ եղբայր Բարզանի եղբոր որդին
* Վալիդ Զուայթերը՝ Ադնան Համդանի, պլանավորման նախարար և Սադամի լավագույն ընկերը
* Ժակլին Քինգը Էյպրիլ Գլասպիի դերում, Իրաքում ԱՄՆ դեսպան 1988-1990թթ.

## Ընդունելություն
### Կարծիքներ
*[[Rotten Tomatoes]]* կայքում սերիալն ունի 60% հավանության վարկանիշ, միջին գնահատականը 5,56/10 է։ Կայքի քննադատական կոնսենսուսում ասվում է. «Սադամի տունը խարսխված է Իգալ Նաորի հեղինակային կատարմամբ, սակայն մինի սերիալը թույլ է տալիս խորը պատկերացում կազմել ընկած բռնակալի և պատմության մասին, որը նա օգնել է ձևավորել»։ Metacritic-ում այն ունի 100-ից 62-ի միջին կշռված միավորը՝ հիմնված 13 քննադատների վրա, ինչը ցույց է տալիս «ընդհանուր առմամբ դրական կարծիքներ»։

*[[The Independent]]* թերթը նկարագրել է դրաման որպես «Սոպրանոների կլանը՝ Սկադ հրթիռներով»՝ հավելելով, որ այն լավ ժամանց էր, բայց թվում էր, որ այն անտեսում է Սադամի վարչակարգին ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի վաղ շրջանում աջակցությունը։ *[[The Guardian]]*-ից Նենսի Բենքս Սմիթը նույնպես այն համեմատեց Սոպրանոների հետ («առանց կատակների») և այն գնահատեց որպես «անսովոր հավակնոտ փորձ, որը շատ լավ է հաջողվում»։ Թիմ Թիմըն *[[The Times]]*-ում դա նկարագրել է որպես «համոզիչ և հավես»։ *[[The Daily Telegraph]]*-ից Սերենա Դեյվիսը դեմ է արտահայտվել քաղաքական իրադարձությունները բացատրող որոշ բացահայտող երկխոսություններին, բայց տպավորված է, որ «բռնապետի մասին Նաորի բարձրաշխարհիկ տարբերակը նրան ներկայացնում էր և՛ որպես ընտանեկան վարպետ, և՛ քաղաքական հսկա»։

### Վարկանիշներ
#### Միացյալ թագավորություն
* Մաս I (BBC Two 2008-07-30): 2,7 միլիոն դիտող (59% լսարանի մասնաբաժին)։
* Մաս II (BBC Two 2008-08-06): 2,3 միլիոն դիտող (11% լսարանի մասնաբաժին)։
* Մաս III (BBC Two 2008-08-13): 1,8 միլիոն դիտող (8% լսարանի մասնաբաժին)։
* Մաս IV (BBC Two 2008-08-20):1,5 միլիոն դիտող (6% լսարանի մասնաբաժին)։

#### Միացյալ Նահանգներ
HBO-ի «Սադդամի տունը» մինի սերիալն իր դեբյուտի ընթացքում հավաքել է մոտ 1,1 միլիոն հեռուստադիտող։

#### Ավստրալիա
Սադամի տունը ցուցադրվել է 2009 թվականին Showcase-ում Foxtel-ի, Optus TV-ի և Austar-ի միջոցով։

### Պարգևներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Official HBO site
*Official Press Release at BBC Press Office
**[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/tv_and_radio/4386326.stm Saddam drama series for BBC Two]* at BBC News
*

Կատեգորիա:HBO-ի բնօրինակ ծրագրեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրաքի պատմություն
Կատեգորիա:Մինիսերիալներ ըստ երկրի