Մարիո Մոլինա

**Մարիո Խոսե Մոլինա-Պասկել Հենրիկես** () մեքսիկացի ֆիզիկոս-քիմիկոս էր։ Նա կարևոր դեր է խաղացել Անտարկտիդայի օզոնային անցքի հայտնաբերման գործում և 1995 թվականին քիմիայի Նոբելյան մրցանակի համահեղինակ էր՝ Երկրի օզոնային շերտին քլորֆտորածխածնային (CFC) գազերի սպառնալիքի հայտնաբերման գործում ունեցած դերի համար։ Նա քիմիայի Նոբելյան մրցանակ ստացած առաջին մեքսիկացի գիտնականն էր և Նոբելյան մրցանակ ստացած երրորդ մեքսիկացի մարդը։

Իր կարիերայի ընթացքում Մոլինան զբաղեցրել է հետազոտական ​​և դասախոսական պաշտոններ Կալիֆոռնիայի Իրվայնի համալսարանում, Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, Կալիֆոռնիայի Սան Դիեգոյի համալսարանում և Սկրիպսի օվկիանոսագիտության ինստիտուտի մթնոլորտային գիտությունների կենտրոնում։ Մոլինան նաև Մեխիկոյի Մարիո Մոլինայի անվան էներգետիկայի և շրջակա միջավայրի կենտրոնի տնօրենն էր։ Մոլինան Մեքսիկայի նախագահ Էնրիկե Պենիա Նիետոյի կլիմայական քաղաքականության խորհրդականն էր։

## Վաղ կյանք
Մոլինան ծնվել է Մեխիկո քաղաքում՝ Ռոբերտո Մոլինա Պասկուալի և Լեոնոր Հենրիկեսի ընտանիքում։ Նրա հայրը իրավաբան և դիվանագետ էր, որը դեսպան էր եղել Էրիթրեայում, Ավստրալիայում և Ֆիլիպիններում։ Նրա մայրը ընտանիքի կառավարիչ էր։ Ծնողների հետաքրքրություններից զգալիորեն տարբերվող հետաքրքրություններով՝ Մարիո Մոլինան կատարեց շրջակա միջավայրի գիտության ամենամեծ հայտնագործություններից մեկը։

Մարիո Մոլինան տարրական դպրոց հաճախել է Մեքսիկայում։ Դեռևս նախքան ավագ դպրոց հաճախելը, Մարիո Մոլինան խորը հետաքրքրություն էր ցուցաբերել քիմիայի նկատմամբ։ Մանկուց նա տան լոգարանը վերածել էր փոքրիկ լաբորատորիայի՝ օգտագործելով խաղալիք մանրադիտակներ և քիմիական հավաքածուներ։ Էսթեր Մոլինան՝ Մարիոյի մորաքույրը, որն արդեն իսկ ճանաչված քիմիկոս էր, զարգացրեց նրա հետաքրքրությունները և օգնեց նրան ավելի բարդ քիմիական փորձեր կատարել։ Մարիոն գիտեր, որ ուզում է քիմիկոս դառնալ, 11 տարեկանում նրան ուղարկեցին Շվեյցարիայի Ռոզենբերգի ինստիտուտի գիշերօթիկ դպրոց, որտեղ նա սովորեց գերմաներեն խոսել։ Մինչ այս, Մարիոն սկզբում ցանկանում էր դառնալ պրոֆեսիոնալ ջութակահար, սակայն քիմիայի հանդեպ նրա սերը հաղթեց այդ հետաքրքրությանը։

Մոլինայի հետազոտություններ է կատարել տարբեր ակադեմիական հաստատություններում։ Մոլինան 1965 թվականին ստացել է քիմիական ճարտարագիտության բակալավրի աստիճան Մեքսիկայի Ազգային Ինքնավար Համալսարանում (UNAM): Դրանից հետո Մոլինան երկու տարի ուսումնասիրել է պոլիմերացման կինետիկա Ֆրայբուրգի Ալբերտ Լյուդվիգի անվան համալսարանում, Արևմտյան Գերմանիա, for two years. Finally, he was accepted for graduate study at the University of California, Berkeley. After earning his doctorate he made his way to UC Irvine. Այնուհետև նա վերադարձավ Մեքսիկա, որտեղ իր ալմա մատերում մեկնարկ տվեց քիմիական ճարտարագիտության առաջին ծրագիրը։

## Կարիերա
alt=photograph|left|thumb|upright|Մոլինան 2011 թվականի Նոբելյան մրցանակակիրների գլոբալ սիմպոզիումում
Մարիո Մոլինան ուսումը սկսել է 1968 թվականին Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում, որտեղ ստացել է ֆիզիկական քիմիայի դոկտորի կոչում։ Բերկլիում սովորելու տարիների ընթացքում նա մասնակցել է տարբեր հետազոտական ​​նախագծերի, ինչպիսիք են քիմիական լազերների միջոցով մոլեկուլային դինամիկայի ուսումնասիրությունը և քիմիական և լուսաքիմիական ռեակցիաների արգասիքներում ներքին էներգիայի բաշխման հետազոտությունը: Այս նախագծերի ընթացքում նա աշխատել է իր պրոֆեսորի և մենթորի՝ Ջորջ Պիմենտելի հետ, ով նրա սերը քիմիայի նկատմամբ էլ ավելի է խորացրել։ 1973 թվականին, ֆիզիկական քիմիայի դոկտորական աստիճան ստանալուց հետո, նա ընդունվեց Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարան, Շերվուդ Ռոուլենդիի ղեկավարությամբ հետազոտական ​​ծրագրին մասնակցելու։ Հետաքրքրության թեման քլորֆտորածխածիններն էին (CFC): Հետագայում նրանք երկուսը կատարեցին մթնոլորտային քիմիայի ամենամեծ հայտնագործություններից մեկը։ Նրանք մշակեցին օզոնային շերտի քայքայման իրենց տեսությունը, որը հետագայում ազդեց լայն հանրության վրա՝ կրճատելու քլորֆտորածխաջրերի օգտագործումը։

## Ծանոթագրություններ
Վերտողային տեքստ

Կատեգորիա:Մեքսիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆիզիկոսներ