open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զիմբաբվե

**Զիմբաբվեի Հանրապետությունը** (, մինչև 1980 թ. **Հարավային Ռոդեզիա**) գտնվում է Հարավային Աֆրիկայում։ Բրիտանական համագործակցության անդամ է։

Երկրի գրեթե ողջ տարածքը զբաղեցնում են 800–1500 մ բարձրության Մատաբելե և Մաշոնա սարավանդները։ Առավել բարձրադիր է երկրի արևելյան մասը (Ինյանգան լեռ՝ 2596 մ)։

## Կլիմա
Կլիման արևադարձային է։ Խոշոր գետերն են Զամբեզին և Լիմպոպոն։

## Պատմություն
XIX դարի 80-ական թվականներից Զիմբաբվեն գտնվում էր Մեծ Բրիտանիայի տիրապետության տակ։ 1895 թվականից կոչվել է Հարավային Ռոդեզիա (գաղութային զավթման կազմակերպիչ Ջոն Ռոդսի անունով), ապա՝ 1953 – 1963 թվականներին եղել է Ռոդեզիաների և Նյասալենդի Դաշնության կազմում։ 1970 թվականին անկախություն ձեռք բերելուց հետո կոչվեց Ռոդեզիայի Հանրապետություն, 1980 թվականի փետրվարից՝ Զիմբաբվեի Հանրապետություն։

## Բնակչության կազմ
Երկրի բնակչության 97%-ը աֆրիկացիներ են (մաշոնաներ, մատաբելեներ և այլք)։

## Տնտեսություն
Զիմբաբվեի տնտեսության հիմքը հանքարդյունաբերությունն ու գյուղատնտեսությունն են։ Արդյունահանում են քրոմիտներ, ոսկի, երկաթ, պղինձ։ Կան մետաղաձուլական, մեքենաշինական, սննդի, փայտամշակման ձեռնարկություններ։ Մշակում են ծխախոտ, շաքարեղեգ, բամբակենի, եգիպտացորեն, գետնանուշ և այլն։

## Տես նաև
* Աֆրիկայի երկրների ցանկ

## Աղբյուրներ
*Հայաստանի հանրագիտարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Դեպի ծով ելք չունեցող երկրներ
Կատեգորիա:Զիմբաբվե
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Գիտություն (թերթ)

«**Գիտություն**», գիտակրթական, հասարակական-քաղաքական ամսաթերթ։

## Պատմություն

Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի հրատարակչություն։

Լույս է տեսնում 1993 թվականից Երևանում։

Խմբագիրներ՝ Ռաֆայել Ղազանչյան, Վլադիմիր Մուրադյան, Անուշավան Տեր-Գաբրիել­յան (2008 թվականից)։

Չի վաճառվում, այլ բաժանվում է անվճար, ԳԱԱ-ի հետ կապված կազմակերպություններում։ Հրատարակվում է ԳԱԱ-ի «Գիտություն» հրատարակչական-արտադրական պետական ՓԲԸ-ի կողմից։

Լուսաբանում է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահության և Գիտահետազոտական ինստիտուտների առօրյան, ներկայացնում է ակադեմիայի անվանի գիտնականների, իսկ «ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ­ների հանրագիտարան» էջում՝ արտերկրի հայ և այլազգի գիտնականների դիմանկար-կենսագրականներ, անդրադառնում է համաշխարհային գիտության նվաճում­ներին, Հայաստանի հասարակական-քաղաքական, կրթական, մշակութային կարևոր իրադարձություններին։

## Արտաքին հղումներ
* Գիտություն թերթ

Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Կատեգորիա:Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Ցմախ շքեղ

**Ցմախ շքեղ** (*Gypsophila elegans*), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա դեկորատիվ բույս։ Հայաստանում հանդիպում է ամենուրեք՝ քարքարոտ լեռնալանջերում և ցանքերում։ Տարածված է նաև Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Իրանում։

Բույսի բարձրությունը 40-50 սանտիմետր է, ծաղկում է առատ, սակայն ոչ երկարատև (30-40 օր)։ Ծաղիկների տրամագիծը հասնում է 0,8-1 սմ-ի, սպիտակ են կամ վարդագույն՝ հավաքված հուրանանման ծաղկաբույլերում։ Լուսասեր է, հարաբերական ցրտադիմացկուն։

Լավ է աճում թեթև ավազակավային քարքարոտ, սննդանյութերով հարուստ կրային հողերում։ Երաշտադիմացկուն է։ Վերատնկումը վատ է տանում։ Բազմանում է սերմերի միջոցով։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ծախկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Լիբիդո

**Լիբիդոն** կամ լիբիդոյի էներգիան (լատիներեն՝ libido – ուզել, ցանկանալ, ձգտել) հոգեվերլուծության հիմնական հասկացություններից է, որն առաջադրել է Զիգմունդ Ֆրոյդը։ Լիբիդո կոչվում է սեքսուալ (կյանքի, Էրոսի) բնազդների էներգիան։ Դա հոգեկան էներգիայի որոշակի քանակ է, որը լիցքաթափվում է սեռական վարքում կամ սուբլիմացիայի միջոցով։

Կարլ Գուստավ Յունգը լիբիդոն մեկնաբանում էր որպես հոգեկան էներգիա, որի տարատեսակներից մեկն էլ հանդիսանում է սեռական էներգիան։

Ըստ Զ. Ֆրոյդի լիբիդոն մարդու հոգեսեքսուալ զարգացման ընթացքում տեղափոխվում է զարգացման փուլին համապատասխան էրոգեն շրջան՝ մարմնի մի մաս, որը կապված է որևիցե սեռական բնազդի հետ։ Որպես էրոգեն շրջաններ առանձնացնում եմ բերանը, անուսը և սեռական օրգանները։

## Գրականություն
*Ellenberger, Henri (1970). *[http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=94753930 The Discovery of the Unconscious]: The History and Evolution of Dynamic Psychiatry*. New York: Basic Books. Hardcover ISBN 0-465-01672-3, softcover ISBN 0-465-01672-3.

Կատեգորիա:Հոգեվերլուծություն
Բաքվի հայկական ձայնագրության դպրոց

**Բաքվի հայկական ձայնագրության դպրոց**, երաժշտական մասնագիտական առաջին հայկական դպրոցը Անդրկովկասում։

## Պատմություն
Բաքվաբնակ քահանա Ղազարոս Հովսեփյանը 1912-ի վերջերին դիմել է կաթողիկոսին և խնդրել թույլ տալ Բաքու քաղաքում բացելու հայկական ձայնագրության և հոգևոր երաժշտության դպրոց՝ ներկայացնելով նաև այդ դպրոցի ծրագիրը։

1912-ի դեկտեմբերին կաթողիկոսի հատուկ գրությամբ Շամախու թեմի առաջնորդին կարգադրել է թույլ տալ Հովսեփյանին բացելու այդ դպրոցը։

## Գրականություն
* «Արարատ», 1913, թիվ 1, էջ 5։

## Տես նաև՝
* Բաքու

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաքվի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ցարական Ռուսաստանի տիրապետության ներքո գործած հայկական դպրոցներ
Գերմանիայի վարչական բաժանում

մինի|356x356px|աջից|Գերմանիայի վարչական կարգը, պատկերացրած բուրգի պես
Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության կազմի մեջ մտնում են 16 երկրամաս և 3 քաղաք։

Այսօր Գերմանիայի երկրամասերը միջազգային իրավունքի սուբյեկտներ են։ Առօրյա խոսակցական լեզվումում հաճախ է օգտագործվում *«Ֆեդերալ հող»* տերմինը, սակայն իրավաբանական փաստաթղթերում այդ տերմինը չի օգտագործվում, քանի որ գերմանական հողերը միասին կազմում եմ Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետությունը և դրանք Գերմանիայի վարչական միավորը **չեն**։

Կատեգորիա:Գերմանիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Պորտուգալիայի վարչական բաժանում

1976 թվականի վարչական ռեֆորմից հետո մայրցամաքային Պորտուգալիայի տարածքը բաժանված է եղել 18 օկրուգների։ Մինչև 1967 թ. երկիրը ունեցել է 11 շրջան։ Այսօր Պորտուգալիայի կղզային տարածքները ունեն ինքնավար շրջանների կարգավիճակ, դրանք՝ Մադեյրան և Ազորյան կղզիներն են։

Պորտուգալիայի տարածքային միավորները նկարագրելիս օգտագործվում են տարբեր տերմիններ՝ շրջան/ռեգիոն (), ենթաշրջան/ենթառեգիոն (), օկրուգ (), քաղաքային շեղջաքարացում (), միջմունիցիպալ համայնք ()։ Քաղաքները և մոտակա բնակավայրերը միացրած են մունիցիպալիտետների ()։ Մունիցիպալիտետները իրենց հերթին բաժանված են համայնքների։ Պորտուգալիան ունի 308 մունիցիպալիտետ և միտ 4200 համայնք։

Համայնքը (պորտ. freguesia) Պորտուգալիայի ամենափոքր վարչական միավորն է։ «Freguesia» տերմինը նշանակում էր «եկեղեցական երդ»։ Տեղական ինքնավարության օրգանը համայնքային վարչությունն է (պորտ. junta de freguesia)։

Լիսաբոն Պորտալեգրե Պորտո Սանթարեմ Սեթուբալ Վիանա դո Կաշթելու Վիլա Ռեալ Վիզեու

## Օկրուգներ և ինքնավար շրջաններ
մինի|աջից|300px

## Մունիցիպալիտետներ
**Մունիցիպալիտետներ** (մունիցիպիաներ; , բառացիորեն թարգմանվում է որպես «*խորհուրդ*»), համարվում է Պորտուգալիայի վարչական բաժանման երկրորդ և ամենակայուն մակարդակը։ Այժմ երկրում առկա է 308 մունիցպալիտետ։ Մունիցիպալիտետների ներկայացուցչական մարմիններն են հանդիսանում Մունիցիպալ ասամբլեաները։ Մունիցիպալիտետի գործադիր մարմին է հանդիսանում Մունիցիպալ պալատը, որը բաղկացած է Մունիցիպալ պալատի նախագահից և խորհրդի անդամներից (օլդերմեն)։

## Համայնքներ
**Համայնքներ** կամ **ֆրեգեզիա** (, նույնն է, ինչպես , բառացիորեն նշանակում է «*քաղաքացիական երդ*»), Պորտուգալիայի ամենացածր վարչական միավորը։ Այժմ երկրում հաշվվում է 4261 համայնք։

«Freguesia» բառը 1835 թվականի վարչական բարեփոխումից առաջ եղել է  («*եկեղեցական երդ*») բառի հոմանիշը։ Այժմ, բացի վարչական բաժանում (քաղաքացիական երդ կամ համայնք) իմաստից, այն նաև նշանակում է համապատասխան տարածքի բնակիչների ամբողջությունը։

## Պատմություն (մինչ 1976 թվականը)
* 1936-1976 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում վարչատարածքային բաժանումը ղեկավարվում էր Պորտուգալիայի վարչական օրենսգրքով։ 
* 1933-1976 թվականները Պորտուգալիայի տարածքը բաժանվում էր 11 նահանգների։

## Տես նաև
* Պորտուգալիայի մունիցիպալիտետներ
* Իսպանիայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պորտուգալիայի վարչական բաժանում
Գառնիկ Ղազարյան

**Գառնիկ Սիմոնի Ղազարյան** (), հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1913 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Քարահունջ (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) գյուղում։ 1916-1917 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Եղել է Անդրկովկասի հեղափոխական շարժումների մասնակից։ 1915 թվականին ընտրվել է ՌՍԴԲ(բ)Կ Թիֆլիսի կոմիտեի անդամ։ Մասնակցել է Բաքվի կոմունայի պաշտպանությանը։ Խմբագրել է «Կարմիր ռանչպար» (1921, Գորիս), «Մաճկալ» (1925-1929) թերթերը։ 1922-1924 թվականներին եղել է կուսակցության Զանգեզուրի գավկոմի քարտուղարը, 1929-1935 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գլավլիտի պետական, այնուհետև՝ ՀԽՍՀ ռադիոկոմիտեի նախագահը և Հայկական հեռագրական գործակալության (այժմ՝ Արմենպրես) տնօրենը։ Հրատարակել է «Ազատության շեփորը» բանաստեղծությունների ժողովածուն (1963), «Պայքարի ֆրոնտում» (1933) և այլ գործեր։

## Գառնիկ Ղազարյանի երկերի մատենագրություն
* Կուլտուրական հեղափոխությունը և կենցաղային խնդիրները գյուղում, Երևան, Պետհրատ, 1930, 56 էջ։
* Կուլտուրական հեղափոխությունը և կենցաղային խնդիրները գյուղում, 2-րդ բարեփոխված հրատարակություն, Երևան, Պետհրատ, 1931, 40 էջ։
* Սևան (պոեմ), Երևան, Պետհրատ, 1931, 12 էջ։
* Պայքար ֆրոնտում (պիես), Երևան, Պետհրատ, 1933, 39 էջ։
* Կարմիր ակոս (պիես), Երևան, Պետհրատ, 1934, 40 էջ։
* Ազատության շեփորը, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 155 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Քարահունջ (այլ կիրառումներ)

**Քարահունջ** եզրը կարող է վերաբերվել.
* Քարահունջ, մեգալիթյան կառույց Հայաստանի Սյունիքի մարզում։
* Քարահունջ, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։
* Քարահունջ, գյուղական համայնք Արցախի Մարտունու շրջանում։
Անդորրայի վարչական բաժանում

մինի|աջից|250px|Անդորրայի համայնքները
Անդորրան վարչական առումով բաժանված է 7 համայնքների (, նշանակում է «եկեղեցական երդ կամ ծուխ»)։ Վերջին համայնքը տեղծվել է 1978 թվականին, դա Էսկալդես-Էնգորդանն է։

Որոշ համայնքները բաժանվում են քառորդների ()՝
* Օրդինո, բաժանված է 5 քառորդների՝ Sornàs, Ansalonga, la Cortinada, Llorts և 0rdino։
* Լա Մասսանա, բաժանված է 7 քառորդների՝ Quart de Bixessarri, Quart d’Aixirivall, Quart d’Auvinyà, Quart de Fontaneda և Quart de Nagol։
* Սանթ Ժուլիա դե Լորիա, բաժանված է 5 քառորդների՝ Quart de Bixessarri, Quart d’Aixirivall, Quart d’Auvinyà, Quart de Fontaneda և Quart de Nagol։

Իսկ Կանիլոն բաժանված է 10 հարևանությունների ()։

## Համայնքները (պարրոքները)

## Արտաքին հղումներ
* Trànsit i transport públic: Segon semestre del 2006 
* Els riscos naturals a Andorra
* Parroquia de la Massana, Comú de la Massana 

Կատեգորիա:Անդորրայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Հրատարակչություն

[մինի|աջից|250px|Հրատարակչություն [Քաբուլում, Աֆղանստան]]
**Հրատարակչություն**, գրքեր, գրքույկներ, լրագրեր, ամսագրեր, պլակատներ, նոտաներ և տպագիր այլ արտադրանք թողարկող ձեռնարկություն։ Կատարում են տպագիր արտադրանքի պատրաստման բոլոր գործողությունները՝ հրատարակվող ձեռագրի (բնագրի) ընտրություն, խմբագրում, էջկապ, գեղարվեստական ձևավորում, դիզայն և տպագրություն։

Ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը հրատարակչական գործում հնարավորություն է տվել ոչ միայն արագացնելու և բարելավելու տպագրական բնագրի պատրաստումը, այլև նախատպագրական բոլոր գործողությունները կենտրոնացնելու հրատարակչությունում՝ բացառելով սրբագրական տպածոների՝ «տպարան-հրատարակչություն» փոխանակման ավանդական անհրաժեշտությունը։

Ժամանակակից հրատարակչությունների մեծ մասը հիմնականում կատարում է միջնորդ ծառայություն հեղինակի և ընթերցողի, ներդրողի ու խմբագրահրատարակչական և մարկետինգային ծառայությունների միջև։

Հայաստանում ներկայում գործում են 100֊ից ավելի հրատարակչություններ՝ «Անտարես», «Գիտություն», «Դարակ», ԵՊՀ-ի, Զանգակ, «Էդիթ Պրինտ», «Լույս», «Հակոբ Մեղապարտ», «Հայաստան», «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչություն», ՀԳՄ-ի, «Մուղնի», «Նաիրի», «Ոսկան Երևանցի», «Սարգիս Խաչենց», «Տիգրան Մեծ» «Փրինթինֆո» և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրատարակչություններ
Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ
Պրոլեգոմեններ ապագա ամեն մետաֆիզիկայի

**«Պրոլեգոմեններ ապագա ամեն մետաֆիզիկայի»**, գերմանացի փիլիսոփա Իմանուիլ Կանտի փիլիսոփայական աշխատությունն է, որը տպագրվել է 1783 թվականին, «Զուտ բանականության քննադատություն» աշխատության տպագրումից երկու տարի անց։

«Սարգիս Խաչենց» հրատարակչության «Իմացություն գրադարան» մատենաշարի գրքերից։ Գիրքը գերմաներենից թարգմանել, առաջաբանը գրել և ծանոթագրել է Սերգեյ Ստեփանյանը։ Խմբագիրն է Լևոն Աբրահամյանը։ Գիրքը լույս է տեսել «Բաց հասարակության ինստիտուտ. օժանդակության հիմնադրամ-Հայաստան» և Բուդապեշտի «Բաց հասարակության ինստիտուտ. հրատարակչական գործի զարգացման կենտրոն» կազմակերպությունների դրամաշնորհով։ Թարգմանության հովանավորներն են ՀՀ մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և սպորտի նախարարությունը և Երիտասարդական մշակութային կազմակերպությունը։

## Արտաքին հղումներ
* Պրոլեգոմենները գրապահարանում 

Կատեգորիա:2000 գրքեր
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գրականություն
Արշավիր Ղարագյուլյան

**Արշավիր Հարությունի Ղարագյուլյան** (), հայ դրամատուրգ, թարգմանիչ, ջութակահար, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ Կրել է **Շար-լաթ** գրական անունը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կարս քաղաքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ 1900 թվականին տեղափոխվել է Թիֆլիս և որպես խառատի աշակերտ աշխատել Յարալովի գործարանում։ 1901-1904 թվականներին ցրիչ էր «Նոր դար»-ի խմբագրությունում։ 1904-1907 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի երաժշտական դպրոցում և դարձել ջութակահար։ 1908-1910 թվականներին ուսուցչություն է արել Թեհրանի հայկական ծխական դպրոցում, 1910-1914 թվականներին ջութակահար էր Պետերբուրգի «Կոմետա» թատրոնում, 1914-1917 թվականներին՝ բուժակ Պոպովի լազարեթում, 1917-1919 թվականներին՝ ուսուցիչ Եվպատորիայում, ապա Հին Ղրիմում և Նոր Բայազետում։ 1921 թվականին մանկական վարիչ էր Ալեքսանդրապոլում, 1921-1924 թվականներին՝ լուսբաժնի վարիչ Դարալագյազի գավառում, 1924-1925 թվականներին՝ գավկոմի հրահանգիչ Վաղարշապատում, 1927 թվականին՝ Երևանի «Կոմունիստ» ամսագրի պատասխանատու քարտուղար, 1927-1929 թվականներին՝ Մոպրի Կենտկոմի պատասխանատու քարտուղար, 1929-1930 թվականներին՝ հրահանգիչ Պետհրատում, 1930-1932 թվականներին՝ Հայկինոյի խրոնիկայի բաժնի վարիչ, 1932-1933 թվականներին՝ «Սոցգյուղ» թերթի (Երևան) ֆելիետոնիստ, 1933-1937 թվականներին՝ բաժնի վարիչ Պետհրատում, 1941-1945 թվականներին՝ Հայկական հեռագրական գործակալության (Արմենպրես) թղթակից։ Գրել է 9 դրամա, որոնք տարբեր ժամանակներում բեմադրվել են Անդրկովկասի հայկական թատրոններում։ Մահացել է Երևանում։ ԽՄԿԿ անդամ 1920 թվականից։

## Երկեր
* Կոմսոմոլ Աստղիկը (պիես), Երևան, Պետհրատ, 1929, 60 էջ։
* Կոմսոմոլ Աստղիկը, Երևան, Պետհրատ, 1930, 60 էջ։
* Շուշանաձորում (պիես), Երևան, Պետհրատ, 1930, 50 էջ։
* Կոլխոզնիկ Թաթոսի բաղձանքը, Երևան, Պետհրատ, 1934, 44 էջ։
* Փոքրիկ թյուրիմացություն (վոդևիլ), Երևան, Պետհրատ, 1936, 38 էջ։
* Գաղտնի գործիչ (կատակերգություն), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 90 էջ։
* Պիեսներ (ժողովածու), Երևան, «Հայաստան», 1966, 224 էջ։

### Թարգմանություններ (ռուսերենից)
* Բեզբորոդով Ս., Ընկեր Սերգոն, Երևան, Պետհրատ, 1938, 29 էջ։
* Գորև Բ., Օգյուստ Բլանկի, Երևան, Պետհրատ, 1939, 150 էջ։
* Կատաև Վ., Սպիտակին է տալիս առագաստը մենավոր, Երևան, Հայպետհրատ, 1948, 380 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Արման Մելիքյան

**Արման Վարդանի Մելիքյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախկին նախարար։

## Կենսագրություն
Արման Վարդանի Մելիքյանը ծնվել է Երևանում 1963 թվականին։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Երևանի թիվ 102 անգլիական թեքումով դպրոցում։ 1984 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի իրանագիտության բաժինը։ 1985-1991 թթ. աշխատել է Հայաստանի ռադիոյի և և հեռուստատեսության պետական կոմիտեի համակարգում։ 1986-89 թթ. ուսանել է Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ Միաժամանակ աշխատել է Հայաստանի ԳԱ-ին առընթեր Աշխարհագրական ընկերության քարանձավագիտական արշավախմբի կազմում։ 1991-1993 թթ. աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում՝ որպես գլխավոր փորձագետ։ 1993-1999 թթ. ղեկավարել է Ղազախստանում և Ղրղզստանում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական առաքելությունները։ 1999 թ.-ից հանդիսանում էր Հայաստանի Հանրապետության ԱԳՆ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան։ 1999-2001 թթ. եղել է «Արմենիկում» ՊՓԲԸ գործադիր տնօրենը։ 2001-2004 թթ. ղեկավարել է Հայաստանում Արցախի Հանրապետության Մշտական ներկայացուցչությունը։ 2004 թ. նշանակվել է Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար, այնուհետև ստանձնել է Արցախի Հանրապետության Նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով խորհրդականի պաշտոնը։ 2007 թ. հրաժարական է տվել Արցախի Հանրապետության Նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով խորհրդականի պաշտոնից։ 2008 թ. մասնակցել է Հայաստանի Նախագահի ընտրություններին որպես նախագահի թեկնածու։ 2007 թ. մինչև ներկա պահը «Փախստականները և միջազգային իրավունքը» քաղաքացիական հասարակության ցանցի հասարակական կարգով քաղաքական հարցերով խորհրդատուն է։

## Դիվանագիտական գործունեությունը
1993-1999 թթ. ղեկավարել է Ղազախստանում և Ղրղզստանում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական առաքելությունները։ 1999-ից հանդիսանում էր Հայաստանի Հանրապետության ԱԳՆ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան։ 2001-2004 թթ. ղեկավարել է ՀՀ-ում ԼՂՀ Մշտական ներկայացուցչությունը։ 2004 թ. նշանակվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար, 2005 թ.-ին ստանձնել է ԼՂՀ նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով խորհրդականի պաշտոնը։
Ունի ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան։

## Այլ գործունեություն
1999-2001 թթ. եղել է «Արմենիկում» ՊՓԲԸ տնօրենը։

## 2008 թ.-ի նախագահական ընտրություններ
2008-ի ՀՀ նախագահական ընտրություններում եղել է ՀՀ նախագահի թեկնածու՝ 9 թեկնածուների մեջ զբաղեցնելով 8-րդ տեղը՝ 4399 ձայնով։

## 2013 թ. նախագահական ընտրություններ
2012 թ. դեկտեմբերի 29-ին առաջադրվել է ՀՀ Նախագահի թեկնածու։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի 2 երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արման Մելիքյանի մասին hetq.am կայքում

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արցախի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանում Արցախի մշտական ներկայացուցիչներ
Քրքում գարնանային

**Քրքում գարնանային** (), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող սոխարմատավոր ծաղկաբույս։ Վայրի վիճակում տարածված է Կովկասում, Միջին Ասիայում, Եվրոպայում։ Բարձրությունը հասնում է 12-15 սանտիմետրի։ Տերևները նեղ են, երկարավում։ Ծաղիկները ձագարաձև են, սպիտակ, բաց մանուշակագույն։ Ծաղկում է ապրիլին կամ աշնանը։

## Մշակում
Հուլիսի սկզբին, երբ տերևները չորանում են, հողից սոխարմատները հանում են, չորացնում, առանձնացնում են մանրասոխերը (ձագուկներ) և սեպտեմբերի վերջին տնկում նախատեսված տեղում՝ 12 սմ խորությամբ, բույսը բույսից 10 սմ հեռավորության վրա։ Բավականին լուսասեր է, սակայն լավ է տանում որոշ ստվերացումը։ Գերադասում է փուխր, սննդանյութերով հարուստ, թեթև ավազակավային կամ ավազային, ջրաթափանց և օդաթափանց, չափավոր խոնավ, ստրուկտուրային հողերը։ Ցրտադիմացկուն է և ձմեռադիմացկուն է։ Բազմանում են նաև մանրասոխերով և սերմերով (աշնանը)։ Սերմնաբույսերը ծաղկում են կյանքի երրորդ տարում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Հիրիկազգիներ
Նարինե Աղաբալյան

**Նարինե Էդուարդի Աղաբալյան** (), հայ լրագրող, պետական գործիչ, Արցախի Հանրապետության մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարար (2009-2017)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1967 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում։ Ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։ 1986-1990 թվականներին սովորել և ավարտել է Արցախի պետական մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։

## Լրագրողական գործունեություն
1988 թվականին հրավիրվել է աշխատելու Արցախի պետական հեռուստաընկերությունում՝ որպես հաղորդավար, 1995 թվականից անցել է խմբագրական աշխատանքի։ Արցախի հանրային հեռուստատեսությունում աշխատել է մինչև 2005 թվականը։ 2004-2009 թվականներին եղել Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության թղթակիցը Արցախում։ 2005 թվականին հիմնադրել և մինչև 2009 թվականի հունիսի 15-ը տնօրինել է «Ծիր Կաթին» մասնավոր ստուդիան։ 2007-2008 թվականներին հրատարակել է «Արցախինֆո» շաբաթաթերթը։

## Աշխատանքային գործունեություն
2009 թվականի հունիսի 15-ին Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանագրով նշանակվել է Արցախի մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարար։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Արցախի Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է Արցախի մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարարի պաշտոնում։

2009 թվականից Արցախի նախագահին առընթեր պետական պարգևների շնորհման հարցերի հանձնաժողովի անդամ։ 2013 թվականից ՀՀ սփյուռքի նախարարին կից ատյանի անդամ։

## Պարգևներ
* 2001 թվականին Արցախի Ազգային ժողովի կողմից ճանաչվել է «Տարվա լավագույն լրագրող»։
* 2008 թվականին Արցախի նախագահի №72 հրամանագրով պարգևատրվել է «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալով։

## Ընտանիք
Ունի մեկ երեխա։ Ամուսինը՝ Էդմոն Բարսեղյանը, զոհվել է Արցախյան ազատամարտում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նարինե Աղաբալյանի մասին ԼՂՀ կառավարության պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արցախի կառավարության անդամներ
Կատեգորիա:Արցախի մշակույթի նախարարներ
Կատեգորիա:Արցախի մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարարներ
Կատեգորիա:Արցախի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Արցախի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
1036

Հանդիսանում է 11-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 1030-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1035 և 1037 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1041

Հանդիսանում է 11-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 1040-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1040 և 1042 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1048

Հանդիսանում է 11-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 1040-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1047 և 1049 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
### Ըստ վայրի

#### Ասիա
* Սեպտեմբերի 10 կամ Սեպտեմբերի 18 - Կապետրոնի ճակատամարտ. սելջուկները պարտության մատնեցին բյուզանդական և վրացական բանակներին։
* Սկսվում է սելջուկների ներխուժումը Հայաստան Տորգուլ բեկի գլխավորությամբ։ Սելջուկները կողոպտում են Աղձնիքը։

#### Եվրոպա
* բյուզանդացիներին չհաջողվեց վերանվաճել Մալթան։
* Վիկինգների վերջին հարձակումը Անգլիայի թագավորության վրա։ Վիկինգները նահանջեցին Ֆլանդրիա։
* Անգլիայի թագավոր Էդվարդ Խոստովանողը պատերազմ սկսեց Ֆլանդիայի դեմ և շրջափակեց Անգլիական նեղուցը իր նավատորմով, որը տեղակայված էր Սենդվիչում։
* Մոտավոր այս տարվա ընթացքում Նորվեգիայի թագավոր Հարալդ III-ը հիմնեց Օսլո քաղաքը։

### Ըստ թեմայի
#### Կրոն
* Հուլիսի 16 - Հռոմի պապ Բենեդիկտոս IX-ը դուրս մղվեց գերմանական զորքերի կողմից։
* Հուլիսի 17 - Դամասուս II դրաձավ 151-րդ Հռոմի պապը։


## Ծնունդներ

* Մայիսի 18 - Օմար Խայամ, պարսիկ բանաստեղծ, աստղագետ, մաթեմատիկոս և փիլիսոփա (մ. 1123)
* Մայիսի 25 - Չինաստանի կայսր Շեն Ցզուն (մ. 1085)
* Շեյխ Ահմեդ է Ժամի, պարսի գրող
* Ալեքսիոս Ա Կոմնենոս, Բյուզանդիայի կայսր (մ. 1118)
* Արվա ալ-Սուլայհի, Եմենի ինքնուրույն թագուհի  (մ. 1138)

## Մահեր
* Օգոստոսի 9 - Հռոմի պապ Դամասուս II
* Դեկտեմբերի 9 - Ալ-Բիրունի, պարսիկ մաթեմատիկոս (ծնվ. 973)

## Ծանոթագրություններ
1051

Հանդիսանում է 11-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 1050-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1050 և 1052 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1061

Հանդիսանում է 11-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1060-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1060 և 1062 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1071

Հանդիսանում է 11-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 1070-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1070 և 1072 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* օգոստոսի 26 ― Մանազկերտի ճակատամարտ։ Այդ պատերազմի հետևանքով Բյուզանդիան կորցրեց Հայաստանը և Փոքր Ասիան։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1081

Հանդիսանում է 11-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1080-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1080 և 1082 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1093

Հանդիսանում է 11-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 1090-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1092 և 1094 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1079

Հանդիսանում է 11-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 1070-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1078 և 1080 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Պետրոս Աբելյար, Միջնադարի ֆրանսիացի փիլիսոփա, աստվածաբան, պոետ, երաժիշտ։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1077

Հանդիսանում է 11-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 1070-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1076 և 1078 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Սելջուկյան սուլթանության արևմտյան հատվածում ձևավորվոմ է Փոքր Ասիայի կամ Ռումի սուլթանությունը, որը մայրաքաղաք Իկոնիայի անունով հաճախ կոչվում էր Իկոնիայի սուլթանություն (1077-1307)։ Մինչ այդ անկախ սուլթանություն էր ստեղծվել Սիրիայի տարածքում (1074-1117)։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
801

Հանդիսանում է 9-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 800-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 800 և 802 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
811

Հանդիսանում է 9-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 810-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 810 և 812 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1057

Հանդիսանում է 11-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 1050-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1056 և 1058 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Աբու ալ-Ալա Ալ-Մաարրի, արաբ փիլիսոփա, բանաստեղծ և արձակագիր, (ծ. 973)

## Ծանոթագրություններ
822

Հանդիսանում է 9-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 820-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 821 և 823 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
831

Հանդիսանում է 9-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 830-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 830 և 832 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
841

Հանդիսանում է 9-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 840-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 840 և 842 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
851

Հանդիսանում է 9-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 850-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 850 և 852 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
881

Հանդիսանում է 9-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 880-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 880 և 882 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
892

Հանդիսանում է 9-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 890-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 891 և 893 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
861

Հանդիսանում է 9-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 860-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 860 և 862 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
871

Հանդիսանում է 9-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 870-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 870 և 872 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
791

Հանդիսանում է 8-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 790-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 790 և 792 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
701

Հանդիսանում է 8-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 700-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 700 և 702 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
601

Հանդիսանում է 7-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 600 և 602 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
700

Հանդիսանում է 7-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 699 և 701 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
501

Հանդիսանում է 6-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 500-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 500 և 502 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Խոսրով Ա Սասանյան, 501-578, Իրանի շահ (531-578)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
401

Հանդիսանում է 5-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 400-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 400 և 402 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
491

Հանդիսանում է 5-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 490-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 490 և 492 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
400

Հանդիսանում է 4-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 390-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 399 և 401 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Գյուտ Ա Արահեզացի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 461 թվականից (վ. 478)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
391

Հանդիսանում է 4-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 390-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 390 և 392 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Արշակ Գ Արևմտյան Հայաստանի թագավոր 387-391 թվականներին

## Ծանոթագրություններ
310

Հանդիսանում է 4-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 300-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 309 և 311 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
591

Հանդիսանում է 6-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 590-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 590 և 592 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Հայաստանի երկրորդ՝ պարսկա-բյուզանդական բաժանում

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
201

Հանդիսանում է 3-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 200-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 200 և 202 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
210

Հանդիսանում է 3-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 200-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 209 և 211 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
#### Հռոմեական կայսրություն
* Ունենալով ծանր կորուստներ 208 թվականին Շոտլանդիան նվաճելու ժամանալ` կայսր Սեպտիմիոս Սևերոս ուղարկեց իր որդի Կարակալլային հաշվեհարդար տեսնելու շոտլադնացիների հետ։

## Ծնունդներ
* Մայիսի 10 &ndash; Կլաուդիոս II, Հռոմի կայսր (մ. 270)
* Դևքսիպոս, հույն պատմաբան (մ. 273)
* Ժուան Ցզի, երաժիշտ և բանաստողծ (մ. 263)

## Մահեր
* Ցաո Չուն, գեներալ Ցաո Ցաոյի օրոք (ծնվ. 170)
* Լյու Խուն, չինացի աստղագետ (ծնվ. 129)
* Մոնոիմուս, արաբ գնոստիկ (մետավոր տարեթիվ) (ծնվ. 150)
* Չժոու Յու, չինացի ստրատեգիստ (ծնվ. 175)

## Ծանոթագրություններ
291

Հանդիսանում է 3-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 290-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 290 և 292 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
101

Հանդիսանում է 2-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 100-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 100 և 102 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
191

Հանդիսանում է 2-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 190-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 190 և 192 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
91

Հանդիսանում է 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ 90-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 90 և 92 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 1

**Մ.թ.ա. 1**, մ.թ.ա. 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 2 և մ.թ. 1 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
* Քուջուլա Կադֆիզ (չինարեն՝ 丘就卻) - Քուշանական թագավորության առաջին տիրակալը:
* Դեկտեմբերի 25 - Հիսուս Քրիստոսի ծնունդը Դիոնիսոս Փոքրի հաշվարկներով։ Սակայն պատմական թվականը Մ.թ.ա. 4 է։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1

Հանդիսանում է 1-ին դարի առաջին տասնամյակի՝ 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 1 և 2 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
### Հայկական լեռնաշխարհ
* Կովկասյան լեռնականների դեմ մղված պատերազմի ժամանակ սպանվում է Մեծ Հայքի արքա Տիգրան Դ-ն (մ.թ.ա. 8–5 և մ.թ.ա. 2 – մ.թ. 1), իսկ նրա քույրը՝ գահակից Էրատո թագուհին (մ.թ.ա. 8 - մ.թ.ա. 5, մ.թ.ա. 2 - մ․թ․ 1, մ․թ․ 6–12) հրաժարվում է գահից։
* Տիգրան Դ-ի մահվամբ Մեծ Հայքում ավարտվում է Արտաշեսյանների արքայատոհմի ժառանգական կառավարումը։

### Կրոն
* Հիսուս Քրիստոսի ծնունդը։

## Ծնունդներ
* Ստեփանոս Նախավկա (մհ․ 36), 1-ին դարի քրիստոնյա հրեա, Հիսուս Քրիստոսի 72 աշակերտներից մեկը։

## Մահեր
* Տիգրան Դ (ծն․ մ. թ. ա. 35), Մեծ Հայքի արքա (մ.թ.ա. 8–5 և մ.թ.ա. 2 – մ.թ. 1)։

## Ծանոթագրություններ
Ֆիլդսյան մրցանակ

**Ֆիլդսյան մրցանակ** (), միջազգային մրցանակ և մեդալ, որը տրվում է չորս տարին մեկ անգամ Միջազգային մաթեմատիկական միության կոնգրեսի ժամանակ երկու, երեք կամ չորս երիտասարդ մաթեմատիկոսների, որոնց տարիքը չի գերազանցում 40-ը։

## Անվանում
Մրցանակն ու մեդալն անվանվել են Ջոն Ֆիլդսի պատվին, որը 1924 թվականին Տորոնտոյում կայացած VII միջազգային մաթեմատիկական կոնգրեսի նախագահն էր։ Նա առաջարկել էր յուրաքանչյուր կոնգրեսի ժամանակ երկու մաթեմատիկոսի պարգևատրել մեդալով` ի նշան գնահատանքի և երևելի վաստակի։

## Մրցանակի տեսք և արժեք
մինի|Մեդալի դարձերես|261x261փքս

Ֆիլդսյան մրցանակը կազմում է 15000 կանադական դոլար, իսկ մեդալը 583 հարգի ոսկուց է։ Մեդալի դիմերեսին Արքիմեդի կիսադեմն է, և լատիներեն գրված է «Transire suum pectus mundoque potiri» («Գերազանցել մարդկային սահմանափակումը և նվաճել Տիեզերքը»), իսկ դարձերեսին գրված է «Congregati ex toto orbe mathematici ob scripta insignia tribuere» («Մաթեմատիկոսները, բոլոր երկրներից, մեծարում են հիասքանչ ներդրումը իմացության մեջ»)։

## Ֆիլդսյան և Նոբելյան մրցանակներ
Ֆիլդսյան մրցանակը համարվում է աշխարհում մաթեմատիկայի ասպարեզում ամենահեղինակավոր մրցանակը։ Քանի որ Նոբելյան մրցանակը մաթեմատիկոսներին չի տրվում, ֆիլդսյանը հաճախ անվանում են «նոբելյան մրցանակ մաթեմատիկոսների համար», թեև երկու մրցանակների միջև կան մի շարք տարբերություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտական մրցանակներ
Կատեգորիա:Միջազգային մրցանակներ
Բուրկինա Ֆասո

**Բուրկինա Ֆասո** (), պետություն Արևմտյան Աֆրիկայում։ Սահմանակից է Մալիին, Նիգերին, Բենինին, Տոգոյին, Գանային և Կոտ դ'Իվուարին։ Տարածքը՝ 274 հազար կմ²։ Մայրաքաղաքը՝ Ուագադուգու։   

## Անվանում
Մինչև 1984 թվականի օգոստոսի 4-ը կոչվել է *Վերին Վոլտա* (Վերին Վոլտայի Հանրապետություն)։ Անվանումը ստացել է Վոլտա գետից։ Երկրի տարածքում հոսում են այդ գետի ակունքները՝ Սև Վոլտան և Սպիտակ Վոլտան․ այստեղից էլ «վերին» մակդիրը։

Նոր անվանումը տեղական լեզուներով նշանակում է «պատվարժան մարդկանց հայրենիք»։

## Աշխարհագրություն
### Ռելիեֆը
Մակերևույթը ալիքավոր սարավանդ է (բարձրությունը մինչև 500 մ), որի վրա բարձրանում ենմինչև 750 մ բարձրությամբ լեռներ։

## Ժողովրդագրությունը
Բնակչության 50 տոկոսից ավելին մոսիներ են, մնացածը՝ բոբոներ, լոբիներ, ֆուլբեններ, տուարեգներ և այլք։

## Տնտեսություն
Ագրարային երկիր է։ Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղըարոտային անասնապահությունն է։ Արտահանվող մշակաբույսերն են բամբակենին, կարիտեն (ձիթատու ծառ), գետնանուշը։ Պարենային հիմնական մշակաբույսերն են կորեկը, սորգոն, եգիպտացորենը, բրինձը։ Կան կաշեգործական, բամբակազտիչ, տեքստիլ, ձիթագործական ձեռնարկություններ։

## Պատմություն
20-րդ դարասկզբին եղել է Ֆրանսիայի տիրույթը։ 1960-ի հունիսիսից անկախ պետություն է։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասո
Կատեգորիա:Դեպի ծով ելք չունեցող երկրներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Գամբիա

**Գամբիա** (անգլերեն՝ The Gambia), պետություն արևմտյան Աֆրիկայում։ Աֆրիկայի մայրցամաքային մասի ամենափոքր պետությունն է։ Հյուսիսում, հարավում ու արևելքում սահմանակցում է Սենեգալի հետ, արևմուտքում մի փոքր տարածքում նրա ափերը ողողում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերը։ 1965 թվականի փետրվարի 18-ին Գամբիան անկախացել է Բրիտանական կայսրությունից և ընդգրկվել Ազգերի Համագործակցության մեջ՝ նրա կազմում մնալով մինչ 2013 թվականի հոկտեմբերի 2-ը։ Գամբիայի մայրաքաղաքը Բանջուլն է, խոշորագույն քաղաքը՝ Սերեկունդան։

## Աշխարհագրություն
Արևելքից, հյուսիսից և հարավից սահմանակից է Սենեգալին։ Արևմուտքից ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Տարածությունը 11,3 հազար կմ քառակուսի է։ Տերիտորիան տափարակ ցածրադիր հարթավայր է (բարձրությունը մինչև 100 մ), որ ձգվում է Գամբիա գետի զույգ ափերի երկայնքով։ Մայրաքաղաքը՝ Բանջուլ։

## Տնտեսություն

Ագրարային երկիր է։ Արտահանման համար մշակում են գետնանուշ, իսկ ներքին սպառման համար՝ բրինձ, կորեկ, սորգո, եգիպտացորեն, հացարմատ և այլն։ Զբաղվում են նաև անասնապահությամբ, ձկնորսությամբ և փայտամթերում։ Կան սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Զարգացած է արհեստագործությունը։
|փողը                  =դալասի
|փողը1                 = բուտուов
|Աճը                    =  5,4% (2018)
|ՀՆԱ-ն                  = $761 մլն

### Գյուղատնտեսությունը
Գյուղատնտեսությունը Գամբիայի տնտեսության գլխավոր ճյուղն է։ Գլխավոր արտահանվող ապրանքը գետնանուշն է, ներքին օգտագործման համար արտադրվում է բրինձ, եգիպտացորեն։ Զարգացած է ձկնորսությունը ինչպես ծովային, այնպես էլ գետային։ Գյուղատնտեսությամբ զբաղվում է աշխատուժի 75%-ը։ Գետնանուշի արտադրությունը կազմում է ՀՆԱ -ի 5.3%-ը, ուրիշ ապրանքները՝ 8.3%, տնային հոտերը՝ 4.4%, ձկնորսությունը՝ 1.8%-, իսկ անտառագործությունը՝ 0.8%:

### Արդյունաբերությունը
2015 թվականին արդյունաբերությունը տվել է ՀՆԱ-ի 13%-ը։ Արդյունաբերության հիմնական ճյուղը մթերայինն է։ Արտադրվում է նաև օճառ, ոչ ալկոհոլային խմիչքներ և հագուստներ։

* գետնանուշ
* ձուկ և կաշի
* խմիչքներ 
* փայտամշակում
* մետաղամշակում
* հագուստներ

## Պատմություն
Կոչվել է Գամբիա գետի անունով։ 19-րդ դարի սկզբից եղել է Մեծ Բրիտանիայի գաղութը։ Անկախություն է ստացել 1965 թվականի փետրվարի 18-ին։ 1970 թվականին հռչակվել է հանրապետություն։

2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ին երկրի նախագահ Յահյա Ջամեն երկիրը հայտարարեց Իսլամական հանրապետություն։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Գամբիա
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Գանա

**Գանա** (), **Գանայի Հանրապետություն** (), պետություն է Արևմտյան Աֆրիկայում։ Ազգերի համագործակցության անդամ է։ Ունի 24 603 500 բնակչություն։ Չնայած որ, Գանայի պետական լեզուն անգլերենն է, մարդիկ ավելի շատ տիրապետում են ականի, որը Գանայի ազգային լեզուն է։ Մայրաքաղաքը՝ Աքրա։

## Աշխարհագրական դիրք
Արևմուտքում Գանան սահմանակից է Կոտ դ'Իվուարի, հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում Բուրկինա Ֆասոյի, արևելքում՝ Տոգոյի հետ։ Հարավում ողողվում է Գվինեյան ծոցի ջրերով։ Գանան պետություն է Արևմտյան Աֆրիկայում։ Երկրի մակերևույթը հարթավայրային է (150–300 մ), առավելագույն բարձրությունը՝ 876 մ (Զեբոբո լեռ)։ Հարավից ողողվում է Գվինեական ծոցի ջրերով, ափագիծը թույլ կտրտված է, իսկ ծովափի երկարությամբ ձգվում են Աքրայի և Ականի դաշտավայրերը։ Կան ոսկու, ալմաստի, մանգանի, բոքսիտների պաշարներ։

## Կլիմա
Կլիման մերձհասարակածային է՝ խիստ արտահայտված չոր և խոնավ սեզոններով։ Գետային ցանցը հարուստ է։ Խոշոր գետերն են Վոլտան, Անկոբրան, Տանոն, Պրան։

## Ջրային ցանց
Միակ լիճը Բոսումտվին է։ Երկրի տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են մշտադալար անտառները, որոնք աստիճանաբար իրենց տեղը զիջում են տնկադաշտերին։ XV դարում Գանայում երևացին առաջին եվրոպացիները, որոնք այստեղից տանում էին մեծ քանակությամբ ոսկի, և երկիրը Եվրոպայում հայտնի դարձավ Ոսկե Ափ անունով։ XIX դարում սկսվեց երկրի զավթումը Անգլիայի գաղութարարների կողմից, և XX դարի սկզբին Գանայի տարածքը դարձավ անգլիական գաղութ՝ Ոսկե Ափ անունով։ 1956 թվականին Ոսկե Ափին միացվեց Տոգոյի մի մասը, որը նույնպես գտնվում էր անգլիական խնամակալության տակ։ 1957 թ-ին Ոսկե Ափը հռչակվեց անկախ պետություն և կոչվեց Գանա։ Գանայի բնակչության 73 %-ը պատկանում է գվինեական լեզվախմբին (էվեներ, գայեր, մոսիներ, ֆունտիներ, աչանտիներ և այլք)։ Երկրի տնտեսության հիմքը հանքարդյունաբերությունը և գյուղատնտեսությունն են։ Գործում են նաև սննդի, տեքստիլ, ծխախոտի, շինանյութերի արդյունաբերության, փայտամշակման ձեռնարկություններ։ Գյուղատնտեսական գլխավոր մշակաբույսը կակաոն է, որի արտադրությամբ և արտահանությամբ Գանան առաջատար տեղ է գրավում աշխարհում։ Մշակում են նաև կոկոսյան արմավենի, ցիտրուսներ, սուրճ, գետնանուշ, շաքարեղեգ և այլն։ Դեռևս հնուց Գանայում զարգացած էին բրուտագործությունը, փայտի փորագրությունը (կարմիր և սև փայտե ոճավորված արձանիկներ), բարձր մակարդակի է հասել ոսկու, արծաթի, բրոնզի գեղարվեստական մշակումը։

## Գանայի պատմությունը, ազատագրական շարժումը ընդդեմ Անգլիայի
XV դարում Գանայում երևացին առաջին եվրոպացիները, որոնք այստեղից տանում էին մեծ քանակությամբ ոսկի, և երկիրը Եվրոպայում հայտնի դարձավ Ոսկե Ափ անունով։ XIX դարում սկսվեց երկրի զավթումը Անգլիայի գաղութարարների կողմից, և XX դարի սկզբին Գանայի տարածքը դարձավ անգլիական գաղութ՝ Ոսկե Ափ անունով։ 1956 թ-ին Ոսկե Ափին միացվեց Տոգոյի մի մասը, որը նույնպես գտնվում էր անգլիական խնամակալության տակ։ 1957 թ-ին Ոսկե Ափը հռչակվեց անկախ պետություն և կոչվեց Գանա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Գանա
Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Գվինեա

**Գվինեա**, պաշտոնապես՝ **Գվինեայի Հանրապետություն** (), երկիր Արևմտյան Աֆրիկայում։

## Քաղաքական բաժանումներ
250px|մինի|Գվինեայի մարզերը
Գվինեան բաժանված է 7 մարզերի, 33 պրեֆեկտուրաների, մայրաքաղաք Կոնակրիան, նույնանուն մարզում է։

## Արվեստ
Արվեստի բնորոշ նմուշներից և այլն քարե արձանիկները, փայտե և ոսկրե ծիսական դիմակները։ Տարածված են հարդե հյուսածոները (պայուսակներ, հովհարներ, խսիրներ), գործվածքների դաջումը կապույտ, նարնջագույն և կարմիր երկրաչափական նախշերով։ Պրոֆեսիոնալ արվեստը զարգացած չէ։ Գվինեայի Տյան յուրաքանչյուր ժողովուրդ ունի իր երգերը, պարերը, երաժշտական գործիքները։ Երգերի մեղեդիները հիմնականում դիատոնիկ են։ Գործիքներից են՝ տարբեր ձևերի ու չափերի թմբուկները, բալաֆոնը (քսիլոֆոնի տիպի նվագարան), կորան (բազմալար կսմիթային նվագարան), բոլյոնը (եռալար), կերոնան (իննալար կիթառ), երկայնական ֆլեյտան։ Գյուղերում հնուց տոնական պարերը հաճախ վերածվել են թատերական ներկայացումների (ներկված դեմքեր և մարմիններ, դիմակներ, և անպատրաստից երկխոսություններ, մնջախաղ)։ Պրոֆեսիոնալ կատարողները թափառել են գյուղերում և ներկայացրել կենցաղային տեսարաններ։ 1948 թվականին Փարիզում կազմակերպվել է «Աֆրիկյան բալետներ» անսամբլը, որի հիման վրա 1958 թվականին ստեղծվել է «Գվինեայի Տյան աֆրիկյան բալետներ» կոլեկտիվը։ Նրա խաղացանկը կազմված էր պարերից, մնջախաղերից, երաժշտադրամատիկական տեսարաններից։

## Պատկերասրահ

File:Guinea sat.png|Գվինեայի քարտեզը
File:Dame de Mali Guinée.jpg|Dame de Mali
File:Chute de Tabouna à Kindia 01.jpg|Chute de Tabouna à Kindia
File:Chute de Saala vue à 360° Labé.jpg|Chute de Saala Labé
File:Chimpanzé de Bossou 33.jpg|Chimpanzé de Bossou
File:Plage de Roume.jpg|Plage sur les Ile de Loos


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պատմության մասին նյութեր 
* Հանրապետության կայք
* Գվինեայի Հանրապետության լուսանկարներ

Կատեգորիա:Գվինեա
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ
Կատեգորիա:1958 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Գվինեա-Բիսաու

**Գվինեա-Բիսաու** (), երկիր Արևմտյան Աֆրիկայում։
Կազմված է մայրցամաքային մասից, Բոլամա կղզուց և Բիժագոշ կղզեխմբից (շուրջ 60 կղզի)։ Երկրի մակերևույթն առավելապես հարթավայրային է, տեղ-տեղ՝ ճահճոտ։Տարացքը կազմում է 36հզ.125կմ աշխարհում 134-րդը:Բնակչությունը 1 մլն. 515հզ մարդ աշխարհում 149-րդը։

## Աշխարհագրություն
### Աշխարհագրական դիրք
Գվինեա Բիսաուն գտնվում է Արևմտյան Աֆրիկայում։ Հյուսիսում սահմանակից է Սենեգալի (338 կմ), հարավում և արևելքում՝ Գվինեայի (386 կմ) հետ։ Արևմուտքում ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Կազմված են մայրցամաքային մասից, Բոլամա կղզուց և Բիշագոշ կղզիախմբից (մոտ 60 կղզիներ)։ Տարածքը 36,125 կմ² է։ Սահմանի երկարությունը 724 կմ։

### Բնական պայմաններ
Երկրի մակերևույթը առավելապես հարթավայրային (ամենաբարձր կետը՝ 300մ) է։ Գետերը՝ Կորուբալ, Ժեբա, Կաշելու կարճ են, բայց ջրառատ, տեղ–տեղ նավարկելի։ Կլիման հասարակածային մուսսոնային է, ամառը՝ խոնավ, ձմեռը՝ չոր։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 26&nbsp;°C է։ Տարեկան տեղումները՝ Ատլանտյան օվկիանոսի ափին 1500 մմ–ից (հյուսիսում) 3000 մմ (հարավում), ներքին շրջաններում՝ 1400 մմ։ Անձրևային սեզոնը ձգվում է մայիսից հոկտեմբեր։ Կան նավթի չհետախուզված հանքավայրեր։

### Բնությունը
Բուսածածկույթը անցումային է․ սավանաներից՝ հասարակածային մշտադալար անտառների։
Կան կապիկներ, վարազներ, գոմեշներ, հովազներ։ Շատ են թռչուններն ու օձերը։

## Բնակչություն
Բնակչության թիվը 1 647 հազ․ մարդ (2013 թ․)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 41,6 մարդ։ Կյանքի միջին տևողությունը՝ 46,4 տարի։ Ազգային կազմը՝ բալանտե (27%), ֆուլբե (23%), մանջակ (14%)։ Ուրբանիզացման մակարդակը 24%։ Պետական լեզուն՝ պորտուգալերեն, այլ լեզուներ՝ տեղական լեզուներ։

## Պետական կառուցվածք
Գվինեա Բիսաուն անդամակցում է ՄԱԿ–ին, ԱՄՀ–ին, ԱՄԿ–ին։ Պետական կարգը՝ հանրապետություն։ Պետության ղեկավարը նախագահն է, կառավարության ղեկավարը՝ վարչապետը։ Բաժանվում է ինը օկրուգի։ Մայրաքաղաքը՝ Բիսաու (274 հազ․ մարդ)։ Խոշոր քաղաքներն են՝ Մանսոա, Սան–Դոմինգո, Բոլամա, Կատիո։ Խոշոր նավահանգիստներն են՝ Բիսաու, Բոլամա, Կաշեու։ Քաղաքական կուսակցոըթյուններն են՝ Սոցալիական վերածնման կուսակցություն, Հանրապետական կուսակցություն և այլն։

## Պատմություն
XV դարից Գվինեա Բիսաուի տարածք են թափանցել պորտուգալացիներ, գաղութացրել են այն և վերածել ստրուկների վաճառահանման կետի։ Երկիրն անկախություն է ձեռք բերել 1973 թվականին։ Պետության կրկնակի անվանումը (երկրի Գվինեա և մայրաքաղաքի Բիսաու անուններով) Ֆրանսիական Գվինեա գաղութի տեղում ստեղծված Գվինեա պետությունից տարբերելու նպատակով է տրվել։

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական երկիր է (աշխարհի 10 ամենաաղքատ երկրներից է)։ Մշակում են գետնանուշ, բրինձ, բամբակենի, կաուչուկատուներ, կակաո, շաքարեղեգ։ Կան փայտամշակման, օճառի ձեռնարկություններ։ Կատարում են փայտամթերում։ Արտահանում է ձուկ, ծովախեցգետին։ Ներմուծում է արդյունաբերական սարքավորումներ, մեքենաներ, շինանյութ, սննդամթերք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Գվինեա Բիսաու
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ
Մավրիտանիա

**Մավրիտանիան** () ամբողջական անվանումը՝ Մավրիտանիայի Իսլամական Հանրապետություն (արաբերեն՝ الجمهورية الإسلامية الموريتانية‎‎), պետություն է Աֆրիկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Արևմտյան ափերը ողողվում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Ռելիեֆում տիրապետում են ընդարձակ հարթավայրերն ու սարավանդները։ Երկրի տարածքի 2/3-ն զբաղեցնում է Սահարա անապատը։ Երկրի Տարածքը՝ 1.030.700 կմ² է։ Բնակչությունը 2012 թվականին կազմել է 3.359.185 մարդ։

## Ընդհանուր տվյալներ
Մշտական հոսք ունեցող գետեր չկան։ Բացառություն է միայն սահմանամերձ Սենեգալ գետը։ Բուսածածկույթը նոսր է, գերակշռում են չորասեր թփուտները, ատլանտյան ափամերձ գոտում՝ սավաննաները։ Ընդերքում կան երկաթի, պղնձի, վոլֆրամի պաշարներ։

## Պատմություն
XI դարի կեսերին Մավրիտանիայի տարածքում ստեղծվել է Ալմորավյանների հզոր պետությունը, որն ընդգրկել է նաև Մարոկկոյի և Արևմտյան Ալժիրի տարածքները։ XV դարում մուտք են գործել եվրոպացիները՝ պարտուգալացիներ, իսպանացիներ, այնուհետև՝ հոլանդացիներ, անգլիացիներ, ֆրանսիացիներ։ 1920 թվականին երկիրը պաշտոնապես հայտարարվել է ֆրանսիական գաղութ՝ Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկայի կազմում։ Անկախություն է ձեռք բերել 1960 թ-ին։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում արաբներ ու բերբերներ են։ Խոշոր քաղաքներ են Նուակշոտը, Նուադիբուն, Կաեդին։
Բնակչության մեծ մասն զբաղվում է քոչվոր անասնապահությամբ։ Բուծում են խոշոր եղջերավոր կենդանիներ, ուղտ, ոչխար, այծ։ Ափամերձ գոտում զբաղվում են ձկնորսությամբ։ Գյուղատնտեսական գլխավոր մշակաբույսերն են կորեկը, սորգոն, եգիպտացորենը, բատատը, գետնանուշը, օազիսներում՝ փյունիկյան արմավենին։ 
Կան ձկան վերամշակման, շաքարի, ցեմենտի արտադրության, ալրաղաց ձեռնարկություններ։

## Վարչական բաժանում
Մավրիտանիան բաժանված է 12 մարզերի և Նուակշոտ մայրաքաղաքային ինքնավար շրջանի։ Շրջաններն էլ իրենց հերթին բաժանվում են 44 մարզերի.

## Աղբյուրներ
*Հայաստանի հանրագիտարան 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբական Լիգայի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Իսլամական հանրապետություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Մավրիտանիա
Կատեգորիա:Ունիտար պետություններ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ