Տու-154-ի հրդեհ Տոլմաչովոյում

**Տու-154-ի հրդեհ Տոլմաչովոյում**, Նովոսիբիրսկի Տոլմաչովո միջազգային օդանավակայանում 1978 թվականի փետրվարի 18-ին «Աերոֆլոտ» ընկերությանը պատկանող «Տու-154» ինքնաթիռում տեղի ունեցած ավիացիոն դժբախտ պատահար (հրդեհ)։ Այրված ինքնաթիռը, իսկ ավելի կոնկրետ՝ վերջինիս պոչի հատվածը հետագայում՝ 1979 թվականին, ռեժիսոր Ալեքսանդր Միտտի կողմից օգտագործվել է «Անձնակազմ» նկարահանումների իրականացման ժամանակ։

## Ինքնաթիռ
Տու-154А ինքանթիռը, որի կողային համարն էր СССР-85087 (հործարանային՝ 74A-087, սերիական՝ 0087), թողարկվել է Կույբիշևի ավիագործարանի կողմից մոտավորապես 1974 թվականի փետրվարին, ինչից հետո փոխանցվել է ԽՍՀՄ-ի քաղաքացիական ավիացիայի նախարարությանը, որն էլ իր հերթին դեկտեմբերի 25-ին այն փոխանցել է Տոլմաչովոյի Արևմտասիբիրյան քաղաքացիական ավիացիային։

## Հրդեհ
Ինքնաթիռը պատրաստում էին հերթական թռիչքին, երբ տեխնիկ Վ․ Վ․ Չերեպանովն սկսեց տաքացնել ուղևորների համար նախատեսված սրահը, ինչը պայմանավորված էր սառնամանիքային եղանակով։ Տաքացնելու նպատակով օգտագործվում էր աերոդրոմային տեխնիկա՝ «УМП-350» տաքացուցիչ։ Վերջինս միացնելով՝ Չերեպանովը հեռացավ։ Մինչդեռ պետք է նշել, որ օդատաքացուցիչի ելուստային հատվածում հնոտի էր դրված, որի մասին Չերեպանովը մոռավել էր։ Օդի ուժեղ խոսքի ժամանակ օդատաքացուցիչը հնոտին ներս քաշեց, որտեղ այն բոցավառվեց, ինչից հետո օդատաքացուցիչի միջից նետվեց դեպի օդանավի սրահը։ Հնոտիից կրակն սկսեց տարածվել օդանավի սրահով մեկ։ Երբ հրդեհը նկատելի դարձավ, վերջինս չեզոքացնելու քայլերն արդեն անօգուտ ու ոչ արդյունավետ էին։

Հրդեհի արդյունքում այրվեց ինքնաթիռի կմախքի վերին մասը, և այն ճանաչվեց անպիտան՝ հետագա թռիչքների համար։ Հետաքննության մեկնարկին հայտնաբերվեցին Տոլմաչովո օդանավակայանի սպասարկող ծառայությունների կողմից թույլ տրված տարատեսակ խախտումներ, այդ թվում՝ այն փաստը, որ կիրառված օդատաքացուցիչն անսարք էր, իսկ այդ օդանավակայանի ինքնաթիռներում հրդեհման դեպքեր նախկինում էլի են արձանագրվել։ ԽՍՀՄ քաղաքացիական ավիացիայի նախարարության՝ 1978 թվականի մարտի 30-ի № 48 հրամանով՝ օդանավակայանի ղեկավարն ազատվեց աշխատանքից, իսկ տեղակալները նկատողություն ստացան։ Տեխնիկ Վ․ Վ․ Չերեպանովը, դառնալով միջադեպի անմիջական մեղավորը, դատապարտվեց 3 տարի ազատազրկման։ Ինքը՝ այրված ինքնաթիռը՝ СССР-85087-ը, մնաց, որպեսզի խոտանեն, իսկ ավիաընկերությունը տուգանվեց՝ ինքանթիռի մնացած մասի չափով՝ 3 միլիոն ռուբլիով։

## Ֆիլմ «Անձնակազմ»
Ինքանթիռը կարող էր պարզապես օգտագործվել, եթե այս դեպքը տեղի չունենար։ Այդ ժամանակ ռեժիսոր Ալեքսանդր Միտտան ունեցավ մտահղացում՝ նկարահանելու խորհրդային ֆիլմ-աղետ «Դիմացկունության պաշար» (նկարահանումների ընթացքում ֆիլմն անվանափոխվեց՝ դառնալով «Անձնակազմ»), որտեղ իրադարձությունների զգալի մասը տեղի են ունենում Տու-154 ինքնաթիռում, ընդ որում՝ վերջում ինքնաթիռը պետք է վթարի ենթարկվի։ Նկարահանումների համար ահրաժեշտ էր մի այնպիսի օդանավ, որը խոտանված կլիներ, բայց գոնե հարաբերականորեն ամբողջական մնացած, և այդժամ հիշում են հենց Տոլմաչովոյում տեղի ունեցած պատահարի մասին։ Այրված ինքնաթիռում ամբողջական էր մնացել միայն պոչի հատվածը, բայց անգամ դա ֆիլմն ստեղծողների համար մեծ հաջողություն էր, այդ իսկ պատճառով 3 օրվա ընթացքում երկաթուղային բեռնափոխադրման միջոցով տեղափոխվեց Մոսկվա։ Քանի որ նկարահանումների համար կիրառել էին նաև Տու-154Բ *СССР-85131* ինքնաթիռը (կասեցվել էր ուղևորափոխադրումների իրականացումը՝ իր չվերթներից մեկի ընթացքում սնդիկի արտահոսքի պատճառով), այդ իսկ պատճառով պոչի հատվածում 85087 համարը փոխեցին՝ դարձնելով 85131, ինչը նկատելի է մի շարք տեսարաններում։ Հետագայում 85087-ի պոչը կիրառվել է խոշոր պլանով նկարահանումների համար, այդ թվում՝ օդում անկառավարելիության տեսարանների, ինչպես նաև ֆիլմի եզրափակիչ տեսարանում, երբ հրշեջները մարում են պոչում ծագած հրդեհը։ Նկարահանումների ավարտից անմիջապես հետո 85087-ն օգտահանության ենթարկվեց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավիաաղետներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ավիավթարներ