Ածականի համեմատության աստիճաններ

**Ածականի համեմատության աստիճաններ**, քերականական կարգ, որով արտահայտվում է որակական ածականի ցույց տված հատկության չափը, աստիճանը։ Ցույց են տալիս, թե ինչ չափով է դրսևորվում տվյալ հատկանիշը առարկայի մեջ՝ այլ առարկայի նույն հատկանիշի համեմատությամբ կամ հարաբերությամբ։

Հայերենում, ինչպես նաև շատ օտար լեզուներում ածականն ունի համեմատության երեք աստիճան՝ դրական, բաղդատական ու գերադրական։
 
## Դրական աստիճան
*Դրական աստիճանն* ածականի ուղիղ ձևն է և արտահայտում է բացարձակ հատկանիշ, հատկանիշ առանց համեմատության։

Դրական աստիճանը քերականական որոշ աշխատություններում համեմատության աստիճան չի համարվում, այսինքն՝ ընդունվում է համեմատության երկու աստիճան՝ բաղդատական ու գերադրական։ Սակայն քանի որ դրական աստիճանն ածականի ուղիղ, ելակետային ձևն է, և բաղդատականն ու գերադրականն արտահայտում են հարաբերական հատկանիշ սրա համեմատությամբ ու հարաբերությամբ, այդ պատճառով էլ դրականը համեմատության աստիճանների մեջ կարող է մտնել որպես հակադրության եզր, որպես զրո եզր։
## Բաղդատական աստիճան
*Բաղդատական աստիճանը* ցույց է տալիս հատկանիշի առավել կամ պակաս դրսևորումը առարկայի կամ առարկաների մեջ՝ այլ առարկայի կամ առարկաների նույն հատկանիշի համեմատությամբ։ Օրինակ՝ *Երևանը մեծ քաղաք է։ Մոսկվան ավելի մեծ քաղաք է։*

Բաղդատական աստիճանն ունի երեք դրսևորում՝ առավելական բաղդատական, նվազական բաղդատական ու հավասարական բաղդատական։

*Առավելական բաղդատականը* կազմվում է արակական ածականի ուղիղ ձևին առադրելով *ավելի* բառը (*ավելի հզոր*), համեմատվող գոյականի բացառական հոլովն առադրելով որակական ածականի ուղիղ ձևին (*սիրուց հզոր*), *քան* նախադրության միջոցով և այլն։

*Հավասարական բաղդատականն* արտահայտում է երկու կամ ավելի առարկաների միևնույն հատկանիշի հավասար աստիճանը, օրինակ՝ *Մեր քաղաքը նույնքան գեղեցիկ է, որքան Երևանը։* Հավասարական բաղդատականը կազմվում է *պես, նման, չափ, ինչպես, որպես* կապերի ու կապվող բառի առադրումով ածականի ուղիղ ձևին (օրինակ՝ *Մահվան չափ դառն էին այդ րոպեները։*), հավասարաչափ, նույնչափ և նման բառերի ու կապակցություների առադրմամբ ածականի ուղիղ ձևին (օրինակ՝ Երկուսն էլ հավասարաչափ արժանի էին այդ մրցանակին։*):

*Նվազական բաղդատականը* ցույց է տալիս հատկանիշի նվազ կամ պակաս լինելը և արտահայտվում է ածականի ուղիղ ձևին առադրելով *պակաս, նվազ, քիչ, մի փոքր, մի քիչ* և նման բառեր, *չափ, պես, նման* կապերի ու նրանց խնդիրների առադրմամբ որակական ածականով արտահայտված բաղադրյալ [[ստորոգյալ]]ի ժխտական ձևերին (օրինակ` *Ձիու չափ արագավազ չէ։*):

== Գերադրական աստիճան ==
Ածականի գերադրական աստիճանը ցույց է տալիս, որ տվյալ առարկայի կամ առարկաների մեջ հատկանիշը դրսևորվում է ամենաբարձր չափով։ Ժամանակակից հայերենում գերադրական աստիճանը լինում է երկու տեսակ` բացարձակ և հարաբերական գերադրական ձևերի։
* Բացարձակ գերադրական աստիճանը ցույց է տալիս նույն հատկանիշների շարքում տվյալ հատկանշի գերազանցությունը այլ առարկաների հանդեպ։ Գերադրականի այս աստիճանը հատկանիշի գերազանցությունը վերցնում է ինքնին, ավելի ճիշտ՝ այլ առարկաների նույն հատկանիշի հետ ոչ ուղղակի համեմատությամբ։ Օրինակ՝ մեծագույն, շատ գեղեցիկ և այլն։
* Հարաբերական գերադրական աստիճանը ցույց է տալիս այդ հատկանիշի լիակատար գերազանցությունը այլ առարկաների նույն հատկանիշի նկատմամբ, օրինակ՝ ամենախոշոր, ամենալավ և այլն։
Գերադրական աստիճանը կազմվում է տարբեր կերպ՝
* *ամենա-* [[նախածանց]]ով (օրինակ` *ամենակարճ*). այս ածանցով (ի տարբերություն *-ագույն* վերջածանցի) գերադրական կարելի է կազմել որակական բոլոր ածականներով,
* *-ագույն* [[վերջածանց]]ով (օրինակ` *լավագույն*),
* *ամենից, բոլորից* բառերի առադրությամբ ածականի ուղիղ ձևին,
* գոյականաբար գործածված ածականի հոգնակի թվի [[սեռական հոլով|սեռական]], [[բացառական հոլով]]ների առադրմամբ նույն ածականի ուղիղ կամ գերադրական ձևերին (օրինակ` *մեծերից մեծ, մեծերից մեծագույնը*),

Գերադրական իմաստ է դրսևորվում այն դեպքում, երբ [[Նախադասություն|նախադասության]] [[ստորոգյալ]]ը ժխտական խոնարհման է, իսկ ածականը բաղդատական աստիճանի (օրինակ` *Չկա դրանից ավելի հարմար տարբերակ։*), կամ երբ նախադասությունն ունի հարցական բնույթի որևէ բառ, իսկ ածականը բաղդատական աստիճանի է (օրինակ` *Ի՞նչ կա ջրից ավելի թանկ։*):

== Համեմատության թերի աստիճաններ ==
Լեզվաբանության մեջ երբեմն համեմատության թերի աստիճաններ են անվանվում այն ածական ձևերը, որոնց համեմատության աստիճանները կազմվում է տարբեր կերպ, բայց նույնիմաստ կամ համանիշ արմատներից։ Այսպես օրինակ՝ լատինիներեն՝ bonus, melior, melius կամ անգլերեն՝ good, better, best:

== Ածականի համեմատության աստիճանների կազմությունը ==
Ածականի համեմատության աստիճանները տարբեր լեզուներում տարբեր կազմություններ ունեն։


== Համեմատության աստիճաններ չունեցող ածականներ ==
Համեմատության աստիճաններ ունենում են միայն որակական ածականները։ Սակայն դրանց մի մասն, իմաստով պայմանավորված, համեմատության աստիճաններ չի ունենում, օրինակ` *ամուրի, ամուլ, ազաբ, անջատ, արու, էգ, դատարկ, զուրկ, լերկ, խորթ, խռով, հավասար, աշխետ, մունջ, որձ, հատուկ, որբ, ունայն, փուչ, լի, կույր, կաղ, մերկ, տկլոր, չբեր, ստերջ, այրի, հղի, բոբիկ* և այլն։

Համեմատության աստիճաններ չեն ունենում նաև բաղադրյալ մի շարք ածականներ, այդ թվում`
* Երկու գոյականներից կազմված բարդ ածականները, հատկապես *ձև, նման, կերպ* բառերով կազմվածները, օրինակ` *շրջանաձև, մարդակերպ* և այլն։
* *Կես* և *գույն* բառերով կազմված ածականները, օրինակ` *կիսաչոր, մանուշակագույն* և այլն։
* *-Անի* ածանց ունեցող ածականների մի մասը, որոնք արտահայտում են նյութական առարկաների հատկանիշ, օրինակ` *միվանկանի, երկգլխանի'' և այլն։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ձևաբանություն