Օլիվիա Շրայներ

**Օլիվիա Էմիլիա Ալբերտինա Շրայներ** (**Olive Emilie Albertina Schreiner**, ), հարավաֆրիկացի կին գրող, հրապարակագիր, կանանց իրավունքների համար պայքարի առաջամարտիկ։ Համբավվել է որպես հարավաֆրիկյան գրականության պատմության մեջ առաջին խոշոր կին հեղինակը, իր ժամանակի ամենահեղինակավոր մտավորական կանանցից մեկը։

## Կենսագրություն
Օլիվիայի հայրը գերմանացի լյութերական միսիոներ էր, մայրը՝ անգլուհի, որը խրախուսում էր դստեր ընթերցասիրությունն ու ինքնակրթվելու, զարգանալու մղումը, թեև հաճախ նաև վիճել է նրա հետ՝ ագնոստիկ հայացքների պատճառով։ 1881 թվականին Օլիվիան մեկնել է Անգլիա, որտեղ էլ, որոշ ժամանակ անց, հրատարակել է իր ամենահայտնի երկը՝ «*Աֆրիկյան ագարակի պատմությունը*» («*The Story of an African Farm*») վեպը՝ ներկայանալով որպես տղամարդ, *Ռալֆ Այրոն* կեղծանունով։ Այդ վեպում 19-րդ դարավերջի հարավաֆրիկյան գյուղի կյանքն է՝ ռեալիստորեն պատկերված կնոջ հայեցակետից։ Մի քանի տարի անց Օլիվիան վերադարձել է հայրենի եզերք, նոր գրքեր ու բրոշյուրներ գրել, որոնցում ցույց է տվել ոչ միայն կանանց, այլև սևամորթների, հրեաների, հնդկացիների, հասարակության ճնշված այլ խավերի ծանր դրությունը, սուր քննադատության է ենթարկել գաղութատիրական վարչակազմի ղեկավար Սեսիլ Ռոդսին, ում հետ նախկինում բարեկամական հարաբերություններ ուներ (ի դեպ, գաղութներից մեկի վարչակազմի ղեկավարն էլ Օլիվիայի եղբայրն էր)։ Կին գրողն առաջ է քաշել ֆեմինիստական գաղափարներ և՝ ոչ միայն իր գեղարվեստական երկերում, այլ նաև հրապարակագրական հոդվածներում, որոնք հիմնականում լույս են տեսել «*Կանայք և աշխատանքը*» («*Women and Labour*») ամսագրի 1911 թվականի համարներում։ Նրա «*Պատմություններ, երազանքներ ու այլաբանություններ*» («*Stories, Dreams and Allegories*») գիրքը (1922) լույս է ընծայվել հետմահու։ 1924 թվականին նրա ամուսինը հրատարակության է հանձնել «*Օլիվիա Շրայների կյանքը*» («*The Life of Olive Schreiner*») գիրքը։

## Երկեր
* 1883: *The Story of an African Farm.*
** deutsch: *Geschichte einer afrikanischen Farm. Roman*. Aus d. Engl. übers. u. mit e. Nachw. versehen von Elisabeth Schnack. Diogenes, Zürich 1964 (erneut 1981; 1998, ohne Nachwort). ISBN 978-3-257-20885-6
* 1890: *Dreams.*
** deutsch als *Träume.* 4. Auflage. Cotta Nachf., Stuttgart 1924.
* 1893: *Dream Life and Real Life.*
* 1895: *The Political Situation in Cape Colony* (mit S. C. Cronwright-Schreiner)
* 1897: *Trooper Peter Halket of Mashonaland.*
** deutsch als *Peter Halket im Mashonalande.* Ferdinand Dümmlers Verlagsbuchhandlung, Berlin 1898.
* 1899: *An English South African Woman’s View of the Situation.*
* 1906: *A Letter on the Jew.*
* 1909: *Closer Union: a Letter on South African Union and the Principles of Government.*
* 1911: *Woman and Labour.*
** deutsch als *Frau und Arbeit.* Eugen Dieterichs, Jena 1914.
* 1921: *The Dawn of Civilisation.*
* 1923: *Thoughts on South Africa.* (postum)
* 1923: *Stories, Dreams and Allegories.* (postum)
* 1926: *From Man to Man.* (postum)
* 1929: *Undine.* (postum)

## Պարգևներ
2003 թվականին Օլիվիա Շրայները հետմահու պարգևատրվել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության «Իխամանգա» ոսկե շքանշանով։

Հարավային Աֆրիկայում գործող անգլիական ակադեմիան (*English Academy of Southern Africa*) 1964 թվականին սահմանել է Օլիվիա Շրայների անվան գրական հատուկ մրցանակ, որը յուրաքանչյուր տարի շնորհվում է տվյալ տարում լավագույնը ճանաչված անգլիալեզու գեղարվեստական գրքի հեղինակին։

## Գրականություն
* Karel Schoeman: *Olive Schreiner: ’n Lewe in Suid-Afrika, 1855–1881.* Jonathan Ball, Johannesburg 1989, ISBN 0-94746437-9.
* Joyce Avrech Berkman: *The healing imagination of Olive Schreiner: beyond South African colonialism.* University of Massachusetts Press, Amherst 1989, ISBN 0-87023-676-8.
* *La mujer y el trabajo*, 1914 (publicado por Montaner y Simón Editores, Barcelona)
* *The Letters of Olive Schreiner*, 1924 (publicado por S.C. Cronwright-Schreiner)
* *An Olive Schreiner Reader*, 1987 (Escritos sobre las mujeres y Sudáfrica, por Carol Barash)
* *Olive Schreiner Letters*, 1988 (editado por Richard Rive)
* *My Other Self: The Letters of Olive Schreiner and Havelock Ellis*, 1884-1920, 1992 (editado por Y.C. Draznin)
* *English Literature and Thought in the First Half of the Twentieth Century*, ediciones UNED, Madrid, 2006.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* FemBiographie
* Werke Olive Schreiners (englisch)
* ''The Story of an African Farm.'' bei gutenberg.org
* Olive Schreiner: ''Die Frau und die Arbeit''  bei ngiyaw-ebooks.de
* Olive Schreiner: ''Peter Halket im Mashonalande''  bei ngiyaw-ebooks.de
* ESRC-Projekt zum Nachlass von Olive Schreiner  (englisch)

Կատեգորիա:19-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կին գրողներ
Կատեգորիա:Կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կին սոցիոլոգներ