open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իլյա Կոչերգին

**Իլյա Նիկոլաևիչ Կոչերգին** (, ), ռուս գրող, արձակագիր։ «*Զնամյա*», «*Новый мир*», «*Октябрь*» ամսագրերի մրցանակների դափնեկիր, ինչպես նաև գրականության և արվեստի բնագավառում «Եվրիկա» և Մոսկվայի Կառավարության  մրցանակների դափնեկիր, Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան մրցանակի եզրափակչի մասնակից, Ազգային բեսթսելեր մրցանակի հավակնորդ (2009):

## Կենսագրություն
Իլյա Կոչերգինը ծնվել է 1970 թվականին, Մոսկվա քաղաքում։ Դպրոցում ուսումն ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի քիմիական տեխնոլոգիայի ինստիտուտ, ապա տեղափոխվել Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտ, բայց առանց ուսումն ավարտելու, լքել է մայրաքաղաքը և մեկնել Սիբիր։ Մի քանի տարի՝ 1990-1997 թվականներին, կատարել է տարբեր աշխատանքներ, եղել է անտառապահ Բարգուզինսկի արգելոցում, Բայկալ լճի ափին` որպես հրշեջ-պահակ, Կամչատկայի երկրաբանական արշավախմբում` բանվոր, Ալթայի արգելոցում` անտառապահ։

Վերադառնալով Մոսկվա՝ աշխատել է որպես դռնապան, գրադարանավար, շուկայում վաճառող, չինացու օգնական, փոստատար։ Այնուհետև աշխատանքի է ընդունվել հրատարակչությունում որպես խմբագիր, կազմել Ռուսաստանում ճանապարհորդելու ուղեցույցներ, շատ է ճանապարհորդել և նկարել։ Սկսել է հեռակա սովորել և 2003 թվականին հաջողությամբ ավարտել է ուսումը Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում։ (Ալեքսանդր Ռեկեմչուկի դասընթաց)։

2000 թվականին Կոչերգինի  առաջին արձակ ստեղծագործությունը հրապարակվել է «*Новый мир*» ամսագրում։ Բազմաթիվ պատմվածքների և վիպակների հեղինակ է, որոնց  իրադարձությունները տեղի են ունենում Ալթայում, Ռուսաստանի հյուսիսում և Մոսկվայում։ Նրա գրական աշխատանքները տպագրվել են «*Октябрь*», «*Զնամյա*», «*Дружба народов*», «*Новый мир*», «*Континент*», «*Урал*» և այլ հրատարակություններում։

Կոչերգինի «Չինացու օգնականը» գիրքը, որը լույս է տեսել 2003 թվականին Մոսկվայում, արժանացել է բազմաթիվ գրական մրցանակների, իսկ «Ես՝ քո թոռը» գիրքը 2009 թվականին ընդգրկվել է հեղինակավոր «Ազգային բեսթսելեր» գրական մրցանակի կարճ ցուցակում։ Երկու գրքերն էլ թարգմանվել են ֆրանսերեն և հրատարակվել Ֆրանսիայում։

Կոչերգինը որոշել է մեկնել ծայրագավառ և բնակվել գյուղում։ Բնակվում է Ռյազանի մարզի Սապոժկովսկի շրջանի Կրիվել գյուղում։
Ամուսնացած է, առաջին ամուսնությունից ունի որդի և դուստր։

## Մատենագիտություն
**Գրքեր**
* *Илья Кочергин* ―  «Помощник китайца» (2003), 
* *Илья Кочергин* ―  «Я, внук твой» (2009), 
* *Илья Кочергин* ―  «Точка сборки» (2018), 
* *Илья Кочергин* ―  «Ich Любэ Dich» (2018).

## Պարգևներ և մրցանակներ
* «Չինացու օգնականը» գրքի համար «*Զնամյա*» ամսագրի մրցանակի դափնեկիր,
* «*Новый мир*» ամսագրի մրցանակի դափնեկիր,
* *«Октябрь*» ամսագրի մրցանակի դափնեկիր,
* «*Эврика*» մրցանակի դափնեկիր,
* Գրականության և արվեստի բնագավառում Մոսկվայի կառավարության մրցանակի դափնեկիր,
* Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան մրցանակի եզրափակչի մասնակից,
* «Ազգային բեսթսելեր» մրցանակի հավակնորդ (2009)՝ «Ես՝ քո թոռը» գրքի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Илья Кочергин, писатель
* Զնամյա ամսագիր, Илья Кочергин
* Рецензия на "Я, внук твой"  
* Захар Прилепин. Интервью с И. Кочергиным
* "Робинзониада" писателя Кочергина

Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Երկարապոչ գիշերաչղջիկ

**Երկարապոչ գիշերաչղջիկ** () գիշերաչղջիկների ցեղի ոչ մեծ թռչուն։ Նրա մարմնի քաշը սովորաբար 5-8 գրամ է, իսկ մարմնի երկարությունը 42-51 մմ է, պոչի երկարությունը 41-50 մմ է, նախաբազուկների երկարությունը 37-39,5 մմ, թևերի բացվածը մոտ 22-25 սմ է։

## Նկարագրություն
Ականջը կարճ է, և լայն։ Ոտնաթաթը ավելի կարճ է, քան ստորին ոտքի մագիլները:Թևերը հաստ չեն, մաշկի թաղանթը ամրացված հիմքի վրա արտաքին մատը, ոտքերը կամ փոքր-ինչ վերևում:Չղջիկները լավ զարգացած,կռճիկի միջնապատով:Ստորին ոտքը շատ երկար է, ավելի երկար, քան նախաբազկի կեսը։ Մորթին  խիտ է, հարթ,մազերը՝մուգ հիմքերով:Ետևի գույնը մուգ շագանակագույն է, փորը - մոխրագույն-շագանակագույն գույն։ Գանգ՝ դեմքի կրճատված շրջանով, երկրորդ փոքր պրեմոլարային ատամն ամբողջությամբ դուրս է մղվում ատամնաշղթայից։

## Տարածվածություն
Երկարապոչ չղջիկները տարածվում են Հարավային Սիբիրից, Մանջուրիայից և Ճապոնիայից մինչև հյուսիս-արևելյան  Չինաստան. տարածման արեալը խիստ մասնատված է։

## Կենսակերպ
Ձմեռում է քարանձավներում և ժայռերի խորշերում։ Այն, հավանաբար կարողանում է օդում որսալ միջին չափի տարբեր միջատների։ Այս տեսակի կենսաբանական բնութագիրը գրեթե ուսումնասիրված չէ։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Позвоночные животные России: Ночница длиннохвостая
* http://zmmu.msu.ru/ - материал размещен с разрешения администрации сайт
Նարեկ Սերոբյան

**Նարեկ Սերոբյան** (ապրիլ 9, 2001, Երևան - հոկտեմբեր 13, 2020, Հադրութ), Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի զինծառայող, Արցախյան քառասունչորսօրյա պատերազմի մասնակից, Արցախի «Մարտական ծառայության» մեդալակիր, Հայերեն Վիքիպեդիայի խմբագիր։

## Կենսագրություն
### Կյանք և ուսում

Ծնվել է 2001 թվականի ապրիլի 9-ին Երևանում՝ Արմեն Սերոբյանի և Ռայա Սերոբյանի ընտանիքում։

2007 թվականին ընդունվել է Րաֆֆու անվան թիվ 36 հիմնական դպրոցը։ 2019 թվականին ավարտել է Մանուել Քաջունու թիվ 54 ավագ դպրոցը։

2019 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ինֆորմատիկա և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետ և անմիջապես զորակոչվել ԱՀ ՊԲ։

### Զինվորական ծառայություն
Նարեկ Սերոբյանը զորակոչվել է բանակ 2019 թվականի հուլիսի 1-ին Նոր Նորքի թիվ 3 զինկոմիսարիատից։

Ծառայության անցել է Գյումրիի հակատանկային ուսումնական զորամասում, այնուհետև՝ Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակում՝ Հադրութի զորամասում։

### Արցախյան պատերազմ
Սեպտեմբերի 27-ին՝ առավոտյան 7:00-ի շրջակայքում, երբ սկսվել է պատերազմը, Նարեկը եղել է սահմանին՝ խրամատում։ 16 օր Վարանդայի (Ֆիզուլի) առաջնագծում համառ պայքար է մղել թշնամու դեմ, օգնել դուրս բերել վիրավոր ընկերներին, կատարել բարդ մարտական խնդիրներ և հոկտեմբերի 13-ին թշնամու ԱԹՍ հարվածից ծանր բեկորային վիրավորում ստացել կրծքավանդակի հատվածում։ Հոսպիտալ տեղափոխելու ճանապարհին Նարեկ Սերոբյանը կնքել է իր մահկանացուն։ 
### Պարգևներ
2021 թվականի փետրվարի 18-ին Նարեկ Արմենի Սերոբյանը ԱՀ նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հրամանագրով պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով։
### Հուղարկավորություն
Հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում նոյեմբերի 16-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Բիյսկ

**Բիյսկ** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի երկրամասում, նավակայան Բիա գետի ափին։ Բնակչությունը կազմում է ։

Հիմնադրվել է 1709 թվականին՝ որպես ռազմական ամրոց, քաղաք է 1782 թվականից։

Կան մեքենաշինական, թեթև, սննդի, քիմ․ և փայտամշակման արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Գործում են մանկավարժական ինստիտուտ, Ալթայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի երեկոյան ֆակուլտետը, միջնակարգ մասնագիտական 8 հաստատություն, դրամատիկական թատրոն, հայրենագիտական թանգարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1709 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Բիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Բիոմիցին

**Բիոմիցին** քլորաջրածնային, հակաբիոտիկ, ստացվում է Actinomyces aureofaciens սնկի կուլտուրայից։

Դեղնագույն, դառնահամ, բյուրեղային փոշի է։ Կիրառվում է թոքաբորբի, դիզենտերիայի, կապույտ հազի, բրուցելոզի, տուլարեմիայի, բծավոր տիֆի, միզասեռական և ստամոքոաղիքային համակարգերի հիվանդությունների (ներքին օգտագործում), այրվածքների, ֆլեգմոնի (լուծույթի ձևով) բուժման դեպքերում։

Այժմ կիրառվում է միայն անասնաբուժական նպատակներով։

Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ
Կատեգորիա:Քլորօրգանական միացություններ
Էլբայ Ռզագուլիև

**Էլբայ Միրզա Հեսեն օկլի Ռզագուլիև** (, ), Ադրբեջանցի նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1977), պետական մրցանակի դափնեկիր (1986)։

## Կենսագրություն
Էլբայ Ռզագուլիևը ծնվել է 1926 թվականին հունիսի 17-ին Բաքվում։ Նա ավարտել է Ազիմ Ազիմզադեի անվան Ադրբեջանի պետական գեղանկարչության դպրոցը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 1946 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի արվեստի ֆակուլտետ։ Ավարտելուց հետո նա 1953 թվականից սկսել է աշխատել «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայում։ Դրանից հետո նրա ստեղծագործությունը զարգացել է երկու հիմնական ուղղությամբ `նկարիչ և կինոնկարիչ։

Նրա անհատական ցուցահանդեսները մեծ հաջողությամբ ցուցադրվել են 1960 թվականին Բաքվում, իսկ 1960-1967 թվականներին `Մոսկվայում և Կաունասում։ 
1977 թվականին արժանացել է Ադրբեջանի ժողովրդական նկարչի, 1986 թվականին ՝ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի, 1998 թվականին ՝ Փառքի շքանշանի պատվավոր կոչման։

Նա Ադրբեջանի նկարիչների միության քարտուղարն էր։

Նա մահացել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 15-ին 81 տարեկան հասակում։

## Պարգևներ
* «Աշխատանքի տարբերակման համար» մեդալ - 1954,
* «Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչում - 1969,
* «Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ» պատվավոր կոչում - 1977,
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ - 1986 թ.
* Փառքի շքանշան - 1998 թ. Հունիսի 19։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Փառքի շքանշան (ԽՍՀՄ)
Բիոյի օրենք

**Բիոյի օրենք**,  բնական օպտիկական ակտիվությամբ ամորֆ նյութերի (պինդ մարմին, լուծույթ կամ գոլորշի) միջով անցնող գծային բևեռացման լույսի բևեռացման հարթության պտտման անկյունը (\varphi) որոշող օրենք։ 
: { \varphi = [\alpha]lc }, ուր [\alpha]-ն պտտման հաստատունն է, d-ն՝ նյութի շերտի հաստությունը, c-ն՝ կոնցենտրացիան։

Հայտնագործել է Ժ․ Բիոն (1815)։

## Տես նաև
*  Օպտիկական ակտիվություն

Կատեգորիա:Օպտիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի օրենքներ
Փափախներ աշտարակների վրա

**«Փափախներ աշտարակների վրա»** (), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի երգիծական պատմվածքը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1995 թվականին «Օգոնյոկ» ամսագրում։

## Բովանդակություն
Շամիլ Բասաևն իր զինյալների հետ առանց մեծ դիմադրության գրավում է Մոսկովյան Կրեմլը։ Նա ենթադրում է, որ այդ գրավումը հսկայական քաղաքական և տնտեսական հետևանքներ կունենա։ Սակայն շուտով ամեն ինչ վերածվում է աբսուրդի։ Զանգվածային լրատվամիջոցները մրցում են այս իրադարձությունը լուսաբանելու համար։ Լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներից շատերը ինքնակամ գերի են հանձնվում՝ դրանով բարձրացնելով սեփական վարկանիշը։ Կրեմլում սկսում են նկարահանել գովազդային հոլովակներ, ինչպես նաև «Փափախներ աշտարակների վրա» հեռուստաշոուն, որտեղ գովազդի մեկ րոպեն արժե 250000 դոլար։ Գրոհայիններից շատերը հրաժարվում են իրենց գաղափարներից. *«Հասկանո՞ւմ ես... Մենք ժամանակին պայքարում էինք գաղափարի համար, չէ՞։ Իսկ եկանք Մոսկվա ու հասկացանք, որ այս աշխարհում շատ գաղափարներ են լինում։ Մեկն ու մեկը ընտրիր, հա՞»։* Նրանք շուտով դադարում են Բասաևին ուշադրություն դարձնելուց։ Գիտակցելով, որ իրավիճակը դուրս է գալիս վերահսկողությունից, Բասաևը հավատարիմ մարտիկների փոքր խմբի հետ հեռանում է Կրեմլից ու Մոսկվայից։ Հեռանալիս նա նետում է Մոսկվայի կողմը. «*Վա՜յ քեզ, Բաբելոն, ուժե՜ղ քաղաք»*։

Այսպիսով, թեպետ բանակն և ԱԴԾ-ն անզոր են լինում Բասաևի զինյալների դեմ, նրանք ստիպված են լինում անձնատուր լինել ռուսական մեդիաարդյունաբերությանը։ Այստեղ նկատվում է որոշակի զուգահեռ Հերբերտ Ուելսի «Աշխարհների պատերազմի» հետ։

Այս պատմվածքով Պելևինը ցույց է տալիս, որ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո «զոմբիացնողի» դերը ստանձնել է հեռուստատեսությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատմվածքը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում

Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Սերգեյ Բաբայան (գրող)

**Սերգեյ Գենադիևիչ Բաբայան** (, ), ռուս գրող, արձակագիր։ Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան մրցանակի դափնեկիր (2001)։

## Կենսագրություն
Սերգեյ Բաբայանը ծնվել է 1958 թվականի հուլիսի 5-ին, Մոսկվայում։ Դպրոցում ուսումն ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտ, որը հաջողությամբ ավարտել է։ Աշխատել է որպես ինժեներ։

Երեսուն տարեկան հասակում լրջորեն հետաքրքրվել է գրական ստեղծագործությամբ, սկսել արձակ գրել։ 1994 թվականին իր նորամուտը նշել է ռուսական նոր գրականության մեջ՝ հրատարակելով քաղաքացիական պատերազմի մասին պատմական վեպ։ Հրատարակչությունը հսկայական աշխատանքը բաժանել է երկու մասի և տպագրել այդ ստեղծագործությունը երկու գրքով՝ «Պարոնայք սպաներ» և «Ռոտմիստր Նեժենցև»։ Հետագայում` 1996 թվականին, ընթերցողը Բաբայանի ստեղծագործությունները տեսավ «Իմ մեղքը» պատմվածքների և վիպակների ժողովածուում։ 2000 թվականին լույս է տեսել «Մամայի ճակատամարտը» պատմավեպը։

Սերգեյ Բաբայանի ստեղծագործությունները, նրա պատմվածքներն ու վիպակները ակտիվորեն տպագրվել են «*Октябрь*» և «*Континент*» ամսագրերում։ 2002 թվականին գրող Բաբայանը «Անվերադարձ։ Ոչ մեր ժամանակների հերոսը» վիպակի համար արժանացել է Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան առաջին մրցանակին։ Նրա վերջին խոշորածավալ աշխատանքը` «Ռուսական Ամերիկա» վեպը, որը պատմում է Ալյասկան ռուս ծովագնացների կողմից նվաճելու մասին, լույս է տեսել 2012 թվականին և դեկտեմբերին ներկայացվել է Մոսկվայում կազմակերպված  մտավոր գրականության գրքի միջազգային տոնավաճառում։

«Ռուսական Ամերիկա» վեպի հրատարակումից հետո նա դադարեց գրել և վարում էր մարդկանցից մեկուսացված ապրելակերպ։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա սիրում էր կարդալ տարբեր գրքեր, ինչպես ինքն էր նշել հարցազրույցներից մեկում.

Ամուսնացած էր, ուներ դուստր։ Բնակվել է Մոսկվայում՝ Վոյկովսկայա փողոցի «ստալինյան» տանը։ Մահացել է 2020 թվականի հուլիսի 9-ին, Մոսկվայում։

## Մատենագիտություն
**Վեպեր**
* 1994 — *Сергей Бабаян* ― «Господа офицеры»,
* 1995 — *Сергей Бабаян* ― «Ротмистр Неженцев»,
* 2012 — *Сергей Бабаян* ― «Русская Америка».
**Փոքր արձակի ժողովածու**
* 1996 — *Сергей Бабаян* ― «Моя вина».
**Պատմվածքներ**
* 2000 — *Сергей Бабаян* ― «Мамаево побоище»,
* 2001 — *Сергей Бабаян* ― «Без возврата. Негерой нашего времени».

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան մրցանակի դափնեկիր, « Անվերադարձ։ Ոչ մեր ժամանակների հերոսը» վիպակի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сергей Бабаян, писатель
* Большое интервью с писателем Сергее Бабаяном

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Սերգեյ Բաբայան (այլ կիրառումներ)

**Սերգեյ Բաբայան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Սերգեյ Բաբայան (1961, Գյումրի, Խորհրդային Հայաստան), հայ-ամերիկյան դաշնակահար։
* Սերգեյ Բաբայան (գրող) (1958, Մոսկվա, ԽՍՀՄ -2020, Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս գրող, արձակագիր։ Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան մրցանակի դափնեկիր (2001)։
Նոդիրբեկ Աբդուսատորով

**Նոդիրբեկ Աբդուսատորով** (, ), ուզբեկ շախմատիստ, գրոսմայստեր։ Արագ շախմատի աշխարհի չեմպիոն (2021)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 2004 թվականին Տաշքենդ քաղաքում։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ 13 տարեկան, 1 ամսական և 11 օրական հասակում դարձել է շախմատի գրոսմայստեր։ 2021 թվականի հունվարի դրությամբ Նոդիրբեկը համարվել է հինգերորդ ամենաերիտասարդ գրոսմայստերը շախմատի պատմության մեջ։

## Կարիերա
2012 թվականին Սլովենիայի Մարիբոր քաղաքում տեղի ունեցած Շախմատի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում դարձել է մինչև 8 տարեկանների հաղթող։

2014 թվականին Տաշքենդում տեղի ունեցած  Գեորգի Ագզամովի հիշատակին նվիրված 8-րդ մրցաշարի ընթացքում 9-ամյա Նոդիրբեկը հաղթել է գրոսմայստերներ Սերգեյ Ժիգալկոյին և Ռուստամ Խուսնուտդինովին՝ դառնալով դասական շախմատի  ժամանակակարգում գրոսմայստերին հաղթած ամենաերիտասարդ շախմատիստը։

2015 թվականին Հունաստանի Պորտո-Կարաս առողջարանային քաղաքում տեղի ունեցած մրցաշարում 12 հնարավորից Աբդուսատորովը վաստակել է 8½ միավոր և մինչև 12 տարեկանների կատեգորիայում զբաղեցրել 4-րդ տեղը։

2017 թվականին Չիգորինի հուշամրցաշարում ուզբեկ շախմատիստը 9 հնարավորից վաստակել է 6 միավոր և զբաղեցրել 3-րդ տեղը։ Այդ մրցաշարում նրա վարկանիշն անցել է 2005-ից և նրան շնորհվել է գրոսմայստերի կոչում։

2021 թվականի դեկտեմբերին Վարշավայում կայացած արագ շախմատի աշխարհի առաջնությունում 13 հնարավորից վաստակելով 9½ միավոր՝ 1-4-րդ տեղերն է բաժանել աշխարհի չեմպիոն Մագնուս Կառլսենի, Յան Նեպոմնյաշչու և Ֆաբիանո Կարուանայի հետ։ Թայ-բրեյքում 1½-½ հաշվով հաղթելով Յան Նեպոմնյաշչուն՝ հռչակվել է արագ շախմատի աշխարհի չեմպիոն։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները chessgames.com կայքում
*Անձնական քարտը 365chess.com կայքում

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուզբեկ շախմատիստներ
Հնդկական գիշերաչղջիկ

**Հնդկական գիշերաչղջիկ** (), չղջիկների ենթակարգի հարթաքիթ չղջիկների ընտանիքի չղջիկ, որը տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում։

Ամռան ամիսներին այս չղջիկներն ապրում են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ողջ արևելքում։ Ձմռանը նրանք  խմբավորվում ու ձմեռում են միայն մի քանի քարանձավներում։ Նրանք ապրում են սաղարթախիտ անտառներում, դաշտերում և մարգագետիններում։ Միջատակեր է, ուտում է ինչպես ցամաքային, այնպես էլ ջրային թռչող միջատներ, ինչպիսիք են ցեցերը, բզեզները, մոծակները և մժեղները։

7,5 գրամ քաշով էգերն ավելի մեծ են, քան 7,1 գրամ քաշով արուները (սեռական դիմորֆիզմ)։ Մորթին մոխրագույն, սև կամ շագանակագույն է։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Myotis sodalis.jpg
Պատկեր:Myotis Sodalis.jpg
Պատկեր:Indiana bat (Myotis sodalis) in Indiana.ogv
Պատկեր:Indiana bat (Myotis sodalis).jpg
Պատկեր:Indiana Bats (Myotis sodalis).jpg
Պատկեր:Indiana bat myotis sodalis.jpg
Պատկեր:Indiana Bat (Myotis sodalis) wing examination FEMP 25 027.jpg
Պատկեր:Indiana bats (5600274705).jpg
Պատկեր:Healthy hibernating Indiana bat (6830044052).jpg
Պատկեր:Indiana bat (5600250155).jpg


## Ծանոթագրություններ
Պասկալ Լավանշի

**Պասկալ Լավանշի** (, ). ֆրանսիացի գեղասահորդ, 1994 թվականի Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 1995 թվականի Աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, 1995 թվականի Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 1997 թվականի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, Ֆրանսիայի եռակի չեմպիոն, 1992, 1994 և 1998 թվականների Օլիմպիական խաղերի մասնակից՝ պարեր սառույցի վրա ձևում։ Հանդես է եկել Սոֆի Մոնյոտտի հետ։ դադարել է հանդես գալ 1998 թվականից։

### Սպորտային ձեռքբերումներ

Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնությունների մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գեղասահորդներ
Ամանդա Բիրզ

**Ամանդա Բիրզ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, ռեժիսոր և հեռուստատեսային պրոդյուսեր, որը հայտնի է դարձել 1985 թվականի «Վախի գիշեր» սարսափ ֆիլմում նկարահանվելուց հետո։

1987 թվականին Բիրզը «Ամուսնացած է... երեխաների հետ» սիթքոմում ստացել Է Մարս Դարսիի դերը, որտեղ նա նկարահանվել է մինչև 1997 թվականը, ինչպես նաև հանդես է եկել որպես շոուի ռեժիսոր։ Սերիալի ավարտից հետո նա դարձել է հաջողակ հեռուստատեսային ռեժիսոր և գրեթե դադարել է աշխատել որպես դերասանուհի։ Նա նկարահանել է այնպիսի սերիալների մեծ թվով էպիզոդներում, ինչպիսիք են «Դարման և Գրեգը» և «Ռիբան», իսկ 2011 թվականին կարճ ժամանակով վերադարձել է հեռուստաէկրան «Մահվան չափ գեղեցիկ» սերիալում։

Բիրզը ծնվել է Ֆլորիդա նահանգի Վինթեր Պարկ քաղաքում և դերասանական վարպետություն է սովորել Նյու Յորքում, որտեղ 1982 թվականին կայացել է նրա առաջնաելույթը «Իմ բոլոր երեխաները» ցերեկային սերիալում։

1993 թվականին բացահայտվել է, որ Բիրզը լեսբուհի է, իսկ 2010 թվականին նա ամուսնացել է իր գործընկեր Քերրի Շենկենի հետ, որի հետ հարաբերություններ է ունեցել 1989 թվականից։ Նրանք ունեն որդեգրված դուստր՝ Զոյին։

## Ֆիլմագրություն
* Իմ բոլոր երեխաները (1982—1984 թվականներ, ցերեկային սերիալ)
* Առաջին գործը (1983 թվական)
* Արձանագրություն (1984 թվական)
* Ուսանողական արձակուրդներ (1985 թվական)
* Վախի գիշեր (1985 թվական)
* Հյուրանոց (1986 թվական, 1 էպիզոդ)
* DOOM սերունդ (1995 թվական)
* Հրեշների ընտանիքը (1995 թվական)
* Ամուսնացած է․․․ երեխաների հետ (1987—1997 թվականներ, 260 էպիզոդ)
* Մահվան չափ գեղեցիկ (2011 թվական, 2 էպիզոդ)
* Զայրույթի կառավարում (2013 թվական, 1 էպիզոդ)

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ռեժիսորներ
Բիլ Բիքսբի

**Բիլ Բիքսբի** (), ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր և պրոդյուսեր։

## Կենսագրություն
Բիլ Բիքսբին ծնվել է *Magnin & Co* ընկերության վաճառողի և ավագ մենեջերի ընտանիքում։ 1952 թվականին դերասանն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև ընդունվել է Սան Ֆրանցիսկոյի համալսարան, որտեղ սկսել է ուսումնասիրել դրամատիկական արվեստ։ Բոքսբին համալսարանում ուսանելու ժամանակ արժանացել է պատվավոր կրթաթոշակի։ Ուսումն ավարտելուց հետո զինվորական ծառայություն է անցել ԱՄՆ ծովային կորպուսում։

Կինոյում առաջնաելույթը տեղի է ունեցել 1957 թվականին։ 1959 թվականին սկսել է աշխատել որպես մոդել և մասնակցել է առևտրային նախագծերին։ «Անհավատալի Հալքը» սերիալում հայտնի է բժիշկ Հալք (Marvel Comics) դերով։ 1976 թվականին նա ստացել է «Էմմի» մրցանակ «Լավագույն հրավիրված դերասան դրամատիկական հեռուստասերիալում» կատեգորիայում։

Բիլ Բիքսբին ամուսնացել է եղել հայտնի հոլիվուդյան դերասանուհի Բրենդա Բենեի հետ։

Բիլ Բիքսբին մահացել է 1993 թվականի նոյեմբերի 21-ին 59 տարեկան հասակում, դիակիզվել է։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով
God Control

**«God Control»** (), ամերիկացի հեղինակ-կատարող Մադոննայի երգը իր տասնչորսերորդ «*Madame X*» ստուդիական ալբոմից։ 2019 թվականի հունիսի 26-ին թողարկվել է երաժշտական տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է եղել Յոնաս Ակերլունդը։ Տեսահոլովակը նկարագրում է գիշերային ակումբում հրաձգության տեսարան, որը հիշեցնում է 2016 թվականին Օռլանդո գիշերային ակումբում տեղի ունեցած հրաձգությունը, ինչպես նաև գործելու կոչ է պարունակում՝ հօգուտ հրազենային զենքի նկատմամբ վերահսկողության խստացման։

## Ստեղծագործություն
*[[Pitchfork]]* ամսագրից Ռիչ Յուզվիակը երգը նկարագրել է որպես մի քանի մաս ունեցող․ «Մադոննայի մամբլ ռեփ-ի կատարումը վերածվում է մանկական սոսկալի խմբերգի, որը առաջացնում է էրզաց դիսկո, որտեղ լարային հետաքրքրության հավերժական թռիչքի մեջ անցնում է Մադոննայի ձայնը, որը հնչում է հիմար ա-լյա շեշտադրությամբ «*I'm Breathless*», իսկ հետո նրա ռեփը այն մասին է, որ նա չի ծխում նարկոտը։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Ութ րոպեանոց երաժշտական տեսահոլովակը, որը թողարկվել է 2019 թվականի հունիսի 26-ին, նկարահանվել է ռեժիսոր Յոնաս Աքերլունդի կողմից։ Դրանում նկարահանվել է *Mono X Change* տրանսվեստիտը։ Տեսանյութի առաջին տեսարանը ցույց է տալիս, թե ինչպես է հրաձիգը գիշերային ակումբում գնդակահարում Մադոննային և այլ մարդկանց։ Նրանք ընկնում են գետնին և ողողվում արյունով։ Եզրափակիչ տեսարաններում պատկերված են ազգային հրաձիգների ասոցիացիան քննադատող ցուցապաստառներով ցուցարարները։ Տեսանյութն ավարտվում է «Ոչ ոք անվտանգ չէ» և «զենքի նկատմամբ հսկողություն։ Հիմա» գրություններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մադոննայի երգեր
Կատեգորիա:2019 երգեր
Ջոն Մինոք

**Ջոն Բրաուեր Մինոք** (, ), ամենածանր մարդը բժշկության պատմության մեջ։ Նրա առավելագույն քաշը եղել է շուրջ 600 կգ։ Կշռումն անհնարին էր նրա մարմնի չափերի, վատ առողջական վիճակի և շարժվելու կարողության լիարժեք բացակայության պատճառով։ Ջոն Բրաուեր Մինոքը ներառվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում։

## Կենսագրություն
Մինոքը մանկուց գեր է եղել։ 12 տարեկանում նրա քաշը 132 կգ էր։ 22 տարեկանում նրա հասակը 185 սմ էր, իսկ կշիռը՝ 178 կգ։ Նրա կշիռն անընդհատ մեծանում էր մինչև հոսպիտալացումը, որը տեղի է ունեցել 1978 թվականի մարտին՝ 37 տարեկանում, սրտային և շնչառական անբավարարությունից։ Մինոքին տեղափոխելը շատ բարդ էր։ Նրան Սիեթլ քաղաքի Վաշինգտոնյան համալսարանի բժշկական կենտրոն տեղափոխելու համար պահանջվել են տասնյակ փրկարարներ, հատուկ ձևափոխված պատգարակներ և հատուկ լաստ։ Այնտեղ նրան տեղավորել են երկու մահճակալի վրա։ Պահանջվել է 13 մարդու օգնություն, որպեսզի անկողնային սպիտակեղենը փոխելու ժամանակ նրան տեղափոխեն։ Մինոքը դուրս է գրվել հիվանդանոցից 16 ամսվա ընթացքում խիստ սննդակարգ պահպանելով՝ օրական 1200 կիլոկալորիայով։ Նրա կշիռը նվազել է մինչև 215 կգ, կորցրել է մոտ 419 կգ, ինչը տղամարդկանց շրջանում դարձել է քաշի առավելագույն կորուստի փաստացի դեպքը։ Սակայն Մինոքը կրկին հայտնվել է հիվանդանոցում շուրջ մեկ տարի անց՝ 1981 թվականի հոկտեմբերին՝ այն ժամանակ, երբ Մինոքի քաշը հասավ 432 կգ։ Նրա հիվանդությունը համարվեց գործնականում անբուժելի։

## Մահ
Արդյունքում որոշում է կայացվել ավարտել բուժումը։ Նա մահացել է 1983 թվականի սեպտեմբերի 10-ին՝ 41 տարեկանում, 362 կգ կշռով՝ 105,3 ՄԶԻ-ով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Ճարպակալում
Ռոմանս բանաստեղծի մասին

**«Ռոմանս բանաստեղծի մասին»** (), երաժշտական ֆիլմ «Ճանապարհ դեպի Պուշկին» () վոկալ շարքի հիման վրա։

## Սյուժե
«Ճանապարհ դեպի Պուշկին» երաժշտական և բանաստեղծական  շարքը թողարկվել է վինիլով «Мелодия» ընկերության կողմից 1989 թվականին և CD-ով` Star Bridge ընկերության կողմից  1994 թվականին։ Հենց այս սկավառակն է հիմք հանդիսացել «Ռոմանս բանաստեղծի մասին» ֆիլմի համար, որը բավականին յուրօրինակ կերպով պատմում է Ալեքսանդր Պուշկինի կյանքի, սիրո և մահվան մասին։ Ֆիլմն ստեղծվել է կոմպոզիտոր Վլադիմիր Բիստրյակովի և բանաստեղծ Վլադիմիր Գոցուլենկոյի ռոմանսների հիման համար, որոնք կապվում են մեկ սյուժետային գծով։ Յուրաքանչյուր հոլովակ ցույց է տալիս մեկ դրվագ ռուս մեծ բանաստեղծի կյանքից։

## Դերերում
* Նիկոլայ Կարաչենցով – **'[[Ալեքսանդր Պուշկին]]''
* [[Օլգա Կաբո]] – **'Նատալիա Գոնչարովա*
* Թամարա Ժեմչուգովա-Բուտիրսկայա – *Պիկովայա դամա և գնչուհի գուշակ 
* Անժելիկա Նևոլինա – ''Աննա Կերն և գնչու
* Գալի Աբայուլով — թղթախաղ խաղացող և պարող պարահանդեսում
* Պոլինա Ռաշկինա

## Կինոգործիչներ
* Ռեժիսոր՝ Յուրի Ռաշկին
* Օպերատոր՝ Գրիգորի Բելենկի
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Բիստրյակով
* Սցենարիստ և բանաստեղծությունների հեղինակ՝ Վլադիմիր Գոցուլենկո
* Ռոմանսների կատարող՝ Նիկոլայ Կարաչենցով

## Ռոմասներ, որոնք օգտագործվել են ֆիլմում
* «Чёрный ворон кружит»
* «В Михайловском»
* «У цыганского шатра»
* «Ожидание»
* «Романс о прекрасной даме»
* «Прощание с Одессой»
* «Зимняя фантазия»
* «Анна Керн»
* «Песенка о дуэлях»
* «Бесы»
* «Исповедь»
* «Наталья Николаевна»
* «На краю Земли»

## Հետաքրքիր փաստեր
* «Ճանապարհ դեպի Պուշկին» երաժշտական և բանաստեղծական շարքը բաղկացած է տասնյոթ ռոմանսներից, սակայն նրանցից միայն տասներեքն են ընդգրկված ֆիլմում։
* «Ճանապարհ դեպի Պուշկին» երաժշտական-բանաստեղծական շարքը ձայնագրվել է ութ տարվա ընթացքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фильм «Романс о поэте» на сайте НАШЕ КИНО
* Фильм «Романс о поэте» на сайте fenixclub.com
* Николай Караченцов о фильме «Романс о поэте» и цикле «Дорога к Пушкину»
*  Фильм «Романс о поэте» на сайте kino-teatr.ru

Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1992 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական երաժշտական ֆիլմեր
Խաչիկ Զաքարյան

**Խաչիկ Զաքարի Զաքարյան** (), հայ լուսանկարիչ, Արցախյան շարժման մասնակից։ Համարվում է Արցախյան շարժման առաջին զոհը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1966 թվականի մայիսի 11-ին, Երևանում։ Սովորում էր Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտում։ Միաժամանակ, որպես բանվոր աշխատում էր Երևանի 6-րդ հացի գործարանում։ Ապրում էր ծնողների և երկու եղբայրների հետ Երևանում։

## Սպանությունը

1988 թվականի հուլիսի 4-ին ՀԽՍՀ-ում վերսկսվում են հանրահավաքները, հաջորդ օրը ցուցարարները երթով գնում են դեպի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որ թույլ չտան սովետական բանակին՝ շրջափակել Հայաստանն աշխարհին կապող օդային ճանապարհը։ Խաչիկ Զաքարյանը իր լուսանկարչական ապարատով լուսանկարում էր, թե ինչպես էր բանակը փակում ցուցարարների ճանապարհը։

Խաչիկ Զաքարյանը սպանվում է 1988 թվականի հուլիսի 5-ին Զվարթնոց օդանավակայանի մերձակայքում՝ խորհրդային բանակի զինվորի կրակոցից։ Թաղված է Երևանում, Շահումյանի գերեզմանոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Փոքր գիշերաչղջիկ

**Փոքր գիշերաչղջիկ** () հարթաքիթ չղջիկների ընտանիքի գիշերաչղջիկների ցեղի չղջիկ։

Այս տեսակը տարածված է Ասիայում։ Հանդիպում է առաջնային և երկրորդային միջին, լեռնային և ցածրադիր անտառներում, թփերում և այգիներում ծովի մակարդակից մինչև 1600 մետր բարձրության վրա։ Այս տեսակը հանդիպում է կամ առանձին կամ փոքր խմբերով հիմնականում տերևաթափ ծառերի վրա, հատկապես բանանի, ինչպես նաև քարանձավներում և ծառերի փչակներում սերտորեն ծալված տերևների մեջ։ Շատ արագ թռչող չղջիկ է։

## Տարածվածություն
Այս տեսակը տարածված է Ասիայում։ Հանդիպում է Աֆղանստանում, Բանգլադեշում, Բութանում, Կամբոջայում, Հնդկաստանում, Ինդոնեզիայում, Լաոսում, Մալայզիայում, Մյանմայում, Նեպալում, Պակիստանում, Պապուա Նոր Գվինեայում, Ֆիլիպիններում, Թաիլանդում և Վիետնամում։

## Պահպանություն
Բնության պահպանության միջազգային միությունը (ԲՊՄՄ) 2019 թվականին այս տեսակը ընդգրկել է հատուկ պահպանության մեջ՝ որպես քիչ մտահոգող տեսակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Bates, P., Csorba, G., Bumringsri, S., Kingston, T., Francis, C., Rosell-Ambal, G., Tabaranza, B., Heaney, L., Molur, S. & Srinivasulu, C. 2008. Myotis muricola. In: IUCN 2012 

Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Էլիզա Կրինից

**Էլիզա Կրինից** (, երբեմն հիշատակվել է որպես **Էմմա**, Կամիլ Սելդենի կեղծանունը, , ), գերմանական ծագմամբ ֆրանսիացի գրող և բանաստեղծ Հայնրիխ Հայնեի պլատոնական սիրեցյալը, որը քնքշությամբ դիմել է նրան որպես **Մուշկ** ():

## Կենսագրություն
Էլիզա Կրինիցի կյանքի մասին շատ քիչ բան է հայտնի կեղծանուններին և խաբեություններին հակվածության պատճառով։ Ըստ որոշ տվյալների՝ ծնվել է ջուլհակի ընտանիքում և ծննդյան ժամանակ ստացել է Յոհաննա Քրիստիանա Մյուլեր անունը (): Նրա մայրը մահացել է ծննդաբերության ժամանակ, իսկ ինքը Փարիզում մեծացել է գերմանուհի խորթ մոր հետ։ Հետագայում ապրել է Ֆրանսիայի մայրաքաղաքում, բայց դեռ մանկուց հաճախ է եղել Սաքսոնիայում, որտեղից էլ նրա խորթ մայրն էր։ Եղել է կոմպոզիտոր, դաշնակահար և լրագրող, ունեցել է բազմաթիվ նշանավոր մարդկանց հետ շփումներ։ Վաղ տարիքում նա ծանոթացել է Ալֆրեդ Մեյսների (1822-1885) հետ, որը ազդեցություն է ունեցել նրա գրական և բանաստեղծական զարգացման վրա։ Նրա հայրը որոշ ժամանակ թողել է ընտանիքը՝ արտագաղթելով Ամերիկա, սակայն այնտեղից եկել է սնանկացած և մահացել է 1862 թվականին։ 1850-1853 թվականներին նա իբր ամուսնակցել է մի հարուստ ֆրանսիացու հետ, որի հետ ապրել է Մեծ Բրիտանիայում, կարծես թե վատնել է իր ողջ ունեցվածքը և նույնիսկ մի որոշ ժամանակ նրան բռնի ուժով տարել են հոգեբուժարան։ Այնուհետև վերադաձել է Փարիզ և աշխատել գերմաներենից ֆրանսերեն և հակառակը թարգմանություններով։

Նրա հանդիպումը Հայնե հետ տեղի է ունեցել 1855 թվականի հունիսի 19-ին, անբուժելի հիվանդ բանաստեղծի մահից հինգ օր առաջ, նրա փարիզյան բնակարանում, իսկ մինչ այդ նրանք ծանոթ էին միայն նամակագրությամբ, թեև նրանց հանդիպման տարբեր վարկածներ են եղել։ Հայնեի կյանքի վերջին օրերը ջերմացել են «մուշկի» հանդեպ նրա մեջ հանկարծակի բռնկված սիրով, որը նրան ծառայում էր որպես դասախոս, նրան հանձնարարել էր նաև սրբագրել իր բոլոր աշխատանքները։

Իր ստեղծագործությունները նա տպագրել է 1858 թվականից։ Նրա պատանեկության բելետրիստական ստեղծագործությունները գնահատվելեն որպես միջակ, սակայն ավելի ուշ էտյուդներից մի քանիսը, այդ թվում՝ «Portraist de Femmes» (Կանանց դիմանկարներ), Ֆրանսիայում հայտնի են եղել միչև 20-րդ դարի սկիզբը։ 1880-ական թվականներին գիրք է հրատարակել՝ «Les dermiers jours de Heine» (Հայնեի վերջին օրերը) վերնագրով, որում ասում է, որ Հայնեի հետ ծանոթության տարում նա 22 տարեկան է եղել։ Մուշկի և «Նաբուգոդոնոսոր 2-րդ»-ի և «Լոտոսի ծաղկի» երկրպագուի հարաբերությունները, ինչպես կատակով իրեն անվանում էր Հայնեն, մի շարք բանաստեղծություններ են տվել գերմանական գրականությանը։

1882 թվականից ապրել է Ռուանում, որտեղ դասավանդել է գերմաներեն և ֆինանսապես անկախ էր։ Նա մահացել է Փարիզի հարավում գտնվող Օրսե հանգստավայրում՝ 71 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

## Արտաքին հղումներ
* Über die «Mouche», die der Dichter die «letzte Blume meines larmoyanten Herbstes» nannte Von Edda Ziegler

Կատեգորիա:Արտագաղթածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Ջաթ (էթնոս)

**Ջաթ** ( , , ), էթնիկական խումբ Հնդկաստանում։ Բնակվում են հիմնականում Փենջաբում, Հարյանայում,  Ուտար Պրադեշում, Ռաջաստանում, ինչպես նաև խոշոր միջազգային ներգաղթային սփյուռքներում։ Ջաթերն ունեն մշակութային պատմություն, որին կարելի է հետևել հնագույն ժամանակներից սկսած։

Խոսում են փենջաբի լեզվով։ Տարածված է նաև ուրդուուն։ Ջաթերը հիմնականում սիկհականություն հետևորդներ են, բայց նրանց մեջ կան նաև հինդուիստներ, Պակիստանում՝ մուսուլման-սուննիները։ Մեր թվարկության սկզբում ջաթերի նախնիների ցեղերը բնակեցրել են Փենջաբի արևմտյան շրջանները, բնակություն հաստատել Հյուսիսային Հնդկաստանում, կազմել փենջաբցիների էթնիկ հիմքը։ Ջաթերը հիմնականում հողագործներ ու զինծառայողներ էին։

1699 թվականից հաջող պայքար տանելով Մեծ մողոլներ հետ՝ ջաթ-սիկհերը Փենջաբում ստեղծել են ուժեղ պետություն, որը անգլիական գաղութարարների կողմից նվաճվել է 1849 թվականին։ 1710 թվականից հետո նկատելի է եղել ջաթ-ոչ սիկհերի արտագաղթ Դելիից արևելք և հարավ ընկած շրջաններ, որտեղ նրանք հաջող դիմակայել են Մեծ մոնղոլների էքսպանսիային։ 1761 թվականին Բհարատպուր իշխանության ջաթերը կռվով հետ են վերցրել Ագրան և 13 տարով հաստատվել նրա Կարմիր ֆորտում։ Բայց ջաթերը, ինչպես և Հնդկաստանի այլ ժաղովուրդներ, խոնարհվել են հաղթական բրիտանացիների առաջ։

Ջաթերը լիովին չեն համապատասխանում հինդուիզմի վառնային/կաստային համակարգին։ Իրենք իրենց համարում են քշաթրիներ, սակայն շատ հնդիկներ ջաթերին համարում են «դեգրադացված քշատրիներ», որոնք, բրահմայական ծեսերից երկարատև խզման պատճառով իջել են մինչև շուդրի կարգավիճակ։ Դելի շրջանում ջաթ-հնդիկների այրիներին թույլատրվում է կրկին ամուսնանալ, այն դեպքում, երբ բարձր կաստաների մեջ մտնող հնդիկներին ընդհանրապես երկրորդ ամուսնությունը արգելված է։ Ռաջպուտները անվիճելի քշատրիաներ են (որոնց մոտ լայն տարածում ունի սաթին՝ այրիների ինքնահրկիզումը), ուրիշներից առավել չեն ցանկանում ջաթերի մեջ տեսնել «վառնայի եղբայրների»։ Այստեղից էլ սկսվել են ջաթերի և ռաջփութների արյունոտ հակամարտությունները։ Այժմ ջաթերին քշատրիամի ճանաչելու պահանջը հնչեցրել է Արյա-Սամաջ  (Arya Samaj) շարժումը, որը դրանում տեսնում է ջաթերի հնդկա-սկյութական ծագման գաղութային տեսությունը «չեղյալ հայտարարելու» եղանակը։

Սակայն, անկախ ամեն ինչից, ջաթ ազգությունը ժամանակակից Հնդկաստանում առավել բարգավաճող խմբերից մեկն է (բնակչության մեկ շնչի հաշվով)։ Ջաթերի ամենամեծ քանակն ապրում է Փենջաբ, Հարյանա և Գուջարաթ նահանգներում։ Վերջին տարիներին ջաթ ազգությունը Փենջաբում գերիշխող քաղաքական դաս է։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Maharaja Kisan Singh.jpg|Մարայա Քիշան Սինխ
Պատկեր:K Natwar Singh.jpg|Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախկին նախարար Նատվար Սինխ
Պատկեր:The Jat Regiment Chrome Insigna.JPG|Ջաթերի գնդի նշանը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի էթնիկ խմբեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Պակիստանի ազգեր
Սուշիլ Կումար

**Սուշիլ Կումար** (,),  ազատ ոճի հնդիկ ըմբիշ՝ ազգությամբ ջաթ։ Օլիմպիական խաղերի կրկնակի մրցանակակիր։ Հնդկաստանի պատմության մեջ ըմբշամարտի միակ աշխարհի չեմպիոնը։

2012 թվականին պարգևատրվել է Հնդկաստանի բարձրագույն սպորտային պարգևով՝ Ռաջիվ Գանդի Խել Ռատնայով և 2013 թվականին՝ սպորտի բնագավառում ավանդի համար Պադմա Շրիի քաղաքական շքանշանով։

## Կենսագրություն
Սուշիլ Կումարը ծնվել է 1983 թվականին Դելի մայրքաղաքային ազգային շրջանի Բապրոլա գյուղում։ Նրա հայր Դիվան Սինգհը և զարմիկ Սանդիպը հետաքրքրվել են ըմբշամարտով, և նրանց ազդեցությամբ սկսել է ըմբշամարտով զբաղվել նաև Սուշիլ Կումարը։ 14 տարեկանից նա սկսել է հաճախել Չհատրասալ մարզադաշտին կից ըմբշամարտի դպրոց։

2003 թվականին Սուշիլ Կումարը նվաճել է իր առաջին միջազգային մրցանակները․ Ասիայի 2003 թվականի չեմպիոնատի բրոնզե մեդալ և Համագործակցության խաղերի ոսկե մեդալ։ 2004-ի Օլիմպիական խաղերում նա ընդամենը 14-րդն էր, բայց 2008 թվականի խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ 2010-ին Մոսկվայում դարձել է աշխարհի չեմպիոն։

Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ Հնդկաստանի դրոշակակակիրն է եղել և նվաճել է արծաթե մեդալ։ Երրորդ տեղը զբաղեցրած ղազախ ըմբիշը պնդել է, որ Սուշիլ Կումարը կիրառել է արգելված հնարքներ, սակայն ղազախական կողմի բողոքը չի բավարարվել։

2016 թվականի Օլիմպիական խաղերում առաջին իսկ ռաունդում պարտվել է մոնղոլ ըմբիշին։ Մարզական կարիերայի ավարտից հետո փորձել է ուշադրություն հրավիրել սպորտում կեղծիքների մասին հայտարարություններով, մասնավորապես 2010 թվականի ըմբշամարտի աշխարհի առաջնությանը, որը անցկացվում էր Մոսկվայում, որտեղ դարձել է չեմպիոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հնդիկ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Մայիսի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 2 ծնունդներ
«Մեռած հոգիների» գործը

**«Մեռած հոգիների» գործը** (), ռուսական հեռուստասերիալ։ Ֆանտազիա Նիկոլայ Գոգոլի ստեղծագործությունների մոտիվներով՝ «Մեռած հոգիներ», «Ռևիզոր», «Խելագարի նոթերը»  և այլն։

## Սյուժե
Կոլեգիական ռեգիստրատոր Իվան Շիլլերը (Պավել Դերևյանկո) մեկնում է նահանգային N քաղաք, որպեսզի հետաքննի բանտից խաբեբա Պավել Իվանովիչ Չիչիկովի (Կոնստանտին Խաբենսկի) անհետացման գործը։ Նրան խոչընդոտում են քաղաքային պաշտոնյաները՝ նահանգապետ Սկվոզնիկ-Դմուխանովսկու գլխավորությամբ (Սերգեյ Գարմաշ)։ Քննության ընթացքում անցնելով մի շարք տարօրինակ հանդիպումների միջով՝ Շիլլերը վերջում ինքն է դառնում Չիչիկով։

## Դերերում
* Պավել Դերևյանկո – *Իվան Աֆանաևիչ Շիլլեր / Ակակի Ակակիևիչ Բաշմաչկին
* [[Կոնստանտին Խաբենսկի]] – *Պավել Իվանովիչ Չիչիկով / դերձակ
* Սերգեյ Գարմաշ – *Անտոն Անտոնովիչ Սկվոզնիկ-Դմուխանովսկի, նահանգապետ
* Նինա Ուսատովա – *Աննա Անդրեևնա, նահանգապետի կինը
* Սերգեյ Կոլեսնիկով – *Խրիստիան Ստեպանովիչ Դերժիմորդա, պրիստավ
* [[Ալեքսանդր Աբդուլով]] – *Նոզդրև
* Վիկտոր Աբրոսիմով – *դատախազ
* Վիկտոր Վերժբիցկի – *Դուբելտ
* Վլադիմիր Սիմոնով – *Բենկենդորֆ
* Ռոման Մադյանով – *Իվան Կուզմիչ Շպեկին, փոստմեյստեր
* Ալեքսանդր Սեմչև – *Սոբակևիչ
* [[Լեոնիդ Յարմոլնիկ]] – *Պլյուշկին
* Աննա Արդովա – *Մարֆա Սեմյոնովնա, բանալեպահ
* Անդրեյ Բրոննիկով – *Ֆոմայի հայրը
* Ելենա Գալիբինա – *Նաստասյա Պետրովնա Կորոբոչկա
* Ալեքսանդր Իլյին – *Ամմոս Ֆեոդորովիչ Լյապկին-Տյապկին, դատավար
* Մաքսիմ Կոնովալով – *Գրիգորի, ծառա
* Յուրի Նիֆոնտով – *Արտեմի Ֆիլիպովիչ Զեմլյանիկա, աստվածահաճո հաստատությունների հոգաբարձու
* Ինգա Օբոլդինա – *Մարյա Անտոնովնա, նահանգապետի դուստր
* Գալինա Պետրովա – *Պուլխերիա Իվանովնա
* Վլադիմիր Սալնիկով – *Աֆանասի Իվանովիչ
* Սերգեյ Սերով – *Իվան Լազարևիչ Սվիստունով
* Պյոտր Սոլդատով – *կապիտան Կոպեյկին
* [[Դանիիլ Սպիվակովսկի]] – *Պյոտր Իվանովիչ Բոբչինսկի
* Իվան Ագապով – *Պյոտր Իվանովիչ Դոբչինսկի
* Միխայիլ Ցերիշենկո – *հյուրանոցի տեր
* Եվգենյա Դմիտրիևա – *Լիզանկա, Մանիլովի կինը
* Պավել Լյուբիմցև – *Մանիլով
* Մարիա Սոկովա – *Ֆեոդուլիա Իվանովնա, Սոբակևիչի կինը
* Անդրեյ Բատուխանով – *արխիվարիուս
* Դարյա Բելոուսովա – *աղջիկ
* [[Սերգեյ Եպիշև]] – *ուրյադնիկ / ժամապահ
* Օլգա Լապշինա – *Շպեկինի կինը
* Դմիտրի Պրոկոֆև – *Ստեպան 
* Տատյանա Յակովենկո – *Լիզավետա 
* Ռոման Խարդիկով – *դատարանի պաշտոնյա

## Նկարահանող խումբ
* Պրոդյուսերներ` Պավել Լունգին, Օլգա Վասիլևա, Արկադի Ցիմբլեր
* Ռեժիսոր` Պավել Լունգին
* Օպերատոր` Սերգեյ Աստախով
* Նկարիչ` Գրիգորի Շիրոկով
* Կոմպոզիտոր` Ալեքսեյ Ռիբնիկով
* Ռեժիսորական խումբ՝ Նատալյա Լյաշչենկո, Մարգարիտա Մորոզովա, Ելենա Օվչիննիկով, Ալեքսեյ Շիխատով
* Բալետմայստեր-բեմադրիչ՝ Վերա Լեսնիչայա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Մեռած հոգիների» գործը» ֆիլմը  «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ռուսական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Շոն Ջամբրոուն

**Շոն Ջամբրոուն** ( , ), ամերիկացի դերասան։ Հայտնի է «Գոլդբերգները» սիթքոմում Ադամ Գոլդբրգի և Ռոն Թակ Սեբեի դերերով՝ Դիսնեյ ալիքի «Քիմ Հնարավոր է» լիամետրաժ ֆիլմում։

## Կենսագրություն
Շոնը ծնվել է Սենտ Ջոզեֆում (Միչիգան)՝ իտալա-գերմանական ընտանիքում և մեծացել է Իլինոյս նահանգի Պարկ Ռիջ քաղաքում, որտեղ հաճախել է Լինքոլնի ավագ դպրոց, հետո Մեյն Սաութի ավագ դպրոց։ 2019 թվականից նա ապրում է Լոս Անջելեսում, բայց հաճախ է այցելում Պարկ Ռիջ։

## Կարիերա
Նա 9 տարեկանում սկսել է նկարահանվել Մաքդոնալդսի գովազդային հոլովակներում։ 2013 թվականի սեպտեմբերին Ջամբրոունը ստացել է Ադամ Գոլդբերգի՝ «Գոլդբերգները» սերիալի Գոլդբերգների ընտանիքի կրտսեր երեխայի դերը։ Նա նաև «Կլարենս» մուլտսերիալում հնչյունավորել է Ջեֆ Ռենդելին  և տերիեր Ռասելին՝ «Ռասելի խելագարությունը» ֆիլմում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1999 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մայիսի 30 ծնունդներ
Իակինֆ

**«Իակինֆ»** (), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի վիպակը, որը լույս է տեսել 2019 թվականին «Թեթև հպումների արվեստ» ժողովածուում։

## Բովանդակություն
Հեռուստատեսության աշխատակից Տիմոֆեյը, բանկային բրոքեր Անդրոնը, պատուհանների «Բալկոննի մատերիկ» ընկերության չափող Իվանը և սոցիոլոգ-եվրամարքսիստ Վալենտինը հանդիպում են Նեպալում, շրջում բազմաթիվ լեռնային արահետներ և որոշում են միասին գնալ Նալչիկ՝ որպես փոքրիկ զվարճանք։

Տուրիստական բազայի լեռնային արշավների ուղեկցորդ է կցվում երկար մոխրագույն մազերով և երիտասարդ դեմքով ծերունի Իակինֆը, կամ Ակինֆի Իվանովիչը։ Վիպակի ամբողջ սյուժեն տեղավորվում է էկզոտիկ անունով ուղեկցորդի հարուստ կենսագրության մեջ, որը ծնվել է Մոսկվայում, ապրել է Ստարոկոնյուշեննի նրբանցքում, ստացել բժշկի դիպլոմ, բայց 1990-ական թվականներին, երբ բոլոր նախկին ուղիները խառնվել էին և նորերը գցվում էին շոշափելով, նա դառնում է  տարածաշրջանային մասշտաբի էքստրասենս (այստեղ Պելևինը, այսինքն` Իակինֆը, առաջարկում է իր ընթերցողներին, այսինքն` չորս ունկնդիրներին, հեռուստատեսության էքստրասենսների պատմության ընդարձակ դասընթաց), և ճակատագիրը բերում է Նալչիկ։

## Գնահատական
«Թեթև հպումների արվեստը» գիրքը հարուստ չէ սյուժետային շրջադարձերով։ Հերոսներին տրվել են անուններ, որպեսզի նրանք ինչ-որ կերպ զանազանվեն միմյանցից, բայց հերոսները միաչափ են, իսկ գլխավորը տեղի է ունենում գաղափարների դաշտում։ «Իակինֆ» վիպակի հիմնական գաղափարը զոհաբերությունն է։ Մասնավորապես՝ մարդկային։ Մասնավորապես, եղջյուրավոր Բաալ աստծուն, կամ Կրոնոսին, կամ Սատուռնին. ժամանակի աստծուն, որն ուտում է իր երեխաներին և այդպիսով սնվում նրանցում եղած էներգիայով։ Եվ այդ էներգիայի փշրանքներից տալիս է նրանց, ովքեր իրեն ծառայում են և ժամանակին սնունդ են ապահովում։ Զոհերը՝ «իրենց ժամանակի երեխաները», անհետանում են այնպես, կարծես նրանք երբեք գոյություն չեն ունեցել։ Նույնիսկ նրանց մասին հիշողություն չի մնում։ Բայց նրանց, ովքեր այդ զոհաբերություններն անում են, ինչ-որ բան հասնում է։

Ընդհանուր առմամբ, «Իակինֆը» ճարպկորեն է կառուցված և, առհասարակ, ժանրային առումով անթերի է։ Ըստ Պելևինի բանաձևի, որով նա կրկին ու կրկին հավաքում է հաջորդ գիրքը, նրա ամրության պաշարը շուտով չի սպառվի։ Այլ բան է, որ կենդանի դասականը սկսել է շատ ավելի պարզ վերաբերվել ֆորմալ կողմին և երկար ժամանակ չի փորձել ինքնատիպ լինել ոչ կառուցվածքի, ոչ էլ կերպարների պատկերման տեսանկյունից։ Գաղափարների ձնահյուսքը ծանրաբեռնում է սյուժետային ինտրիգը՝ հանգուցալուծում, զրույցների երկար շարք, գագաթնակետ, վարագույր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Искусство легких касаний»: выходит новая книга Виктора Пелевина!!! В ней русские хакеры распространяют толерантность в США.
* Все, что тебя касается: стоит ли читать новую книгу Виктора Пелевина.

Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Գրանիտավան

**Գրանիտավան** (մինչև 1968-ը՝ Գրանիտի գործարանին կից ավան), բնակավայր Հայկական ՍՍՀ Գուգարքի շրջանում, Փամբակ գետի ձախ ափին, շրջկենտրոնից 6 կմ հյուսիս–արևելք։ Կիրովականի «Կիրներուդ» վարչության տեղամասն Էր։ Հիմնադրվել է 1932-ին։

1939 թ․ ուներ 6, 1959-ին՝ 226, 1970-ին 155, իսկ 1979-ին՝ 12 բնակիչ որոնք հիմնականում աշխատում էին մոտակա գրանիտի հանքավայրում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Գուգարքի շրջան
Կատեգորիա:Հայաստանի բնակավայրեր
Դավիթ Պառավյան

**Դավիթ Արթուրի Պառավյան** (, ), հայազգի ռուսաստանցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2017), Ռուսաստանի սպորտի վարպետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1998 թվականի մարտի 8-ին Մոսկվա քաղաքում։ Շախմատով սկսել է զբաղվել 4 տարեկանից, այնուհետև ընդունվել է Մոսկվայի Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի դպրոց։

Շախմատի մարզիչները եղել են գրոսմայստերներ Վալերի Չեխովն ու Վլադիմիր Բելովը։

2012 թվականին դարձել է Ռուսաստանի շախմատի առաջնության մինչև 12 տարեկանների հաղթող։

2014 թվականին Շախմատի աշխարհի պատանեկան օլիմպիադայում  դարձել է 2-րդ մրցանակակիր։ Նույն տեղը զբաղեցրել է նաև 2015 թվականին՝ Մոսկվայի առաջնությունում։

2017 թվականին Չիգորինի հուշամրցաշարում  Դավիթը կիսել է 1-4-րդ տեղը, իսկ լրացուցիչ արդյունքներով զբաղեցրել 2-րդ հորիզոնականը։

2018 թվականին շախմատի Եվրոպայի գավաթի թիմային խաղարկությունում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը։ Նույն թվականին դարձել է Ռուսաստանի գավաթի արծաթե մեդալակիր։

2018, 2019 թվականներին մասնակցել է շախմատի արագ և կայծակնային աշխարհի առաջնություններին։

2020 թվականի հունվարին Ջիբրալթարի մրցաշարում կիսել է 1-7-րդ տեղը, իսկ առաջին տեղի պայքարում զբաղեցրել 1-ին տեղը։

## Մարզական արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները chessgames.com կայքում
*Անձնական քարտը 365chess.com կայքում
*Էջը chess.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Բիսմութին

**Բիսմութին**  բիսմութային փայլ, միներալ սուլֆիդներ խմբից։ Քիմիական՝ կազմը Bi_2S_3 (81,3% Bi և 18,7% S)։

Բյուրեղագիտական համակարգը ռոմբային է։ Հանդիպում է ձողաձև ձգված բյուրեղներով, թելավոր կամ հատիկավոր առաջացումներով։ Գույնը՝ սպիտակ–մոխրագույն երանգով։ Կարծրությունը՝ 2–2,5, խտությունը՝ 6780–6810 կգ/մ³։ Բիսմութինը տարածված է հիդրոթերմալ հանքավայրերում՝ ցինկի, կապարի, պղնձի և երկաթի սուլֆիդների հետ։ Հայտնի է Միջին Ասիայում, Անդրբայկալում։ Խոշոր հանքավայրեր կան Բոլիվիայում։ ՀՍՍՀ–ում հայտնաբերվել է պղնձամոլիբդենային, բազմամետաղային և ոսկու հանքավայրերում։

Բիսմութինը բիսմութի ստացման գլխավոր միներալն է։ 

Կատեգորիա:Սուլֆիդային միներալներ
Կլեոբուլոս

**Կլեոբուլոս** (; , *Kleoboulos ho Lindios*; ) Եղել է հույն բանաստեղծ և Լինդոսի բնակիչ։ Նա Հունաստանի յոթ իմաստուններից մեկն է։

## Կենսագրություն
Կլեոբուլոսը Էվագորի որդին էր և Հռոդոսի Լինդոս քաղաքի քաղաքացին։ Կղեմես Ալեքսանդրացին Կլեոբուլոսին անվանել է լինդիացիների թագավոր, իսկ Պլուտարքոսը՝ տիրան՝ բռնակալ։ Դիոգենես Լայերտացու կողմից մեջբերված նամակը, որտեղ Կլեոբուլոսը Սոլոնին հրավիրում է Լինդուս որպես Ժողովրդավարական ապաստան Աթենքի բռնակալ Պիսիստրատից, անկասկած կեղծ է։ Ասում են նաև, որ Կլեոբուլոսը Եգիպտոսում է ուսումնասիրել փիլիսոփայությունը։ Նա ունեցել է դուստր՝ Կլեոբուլինան, որը հայտնի է իր բանաստեղծություններով և հանելուկներով։ Ասում են, որ Կլեոբուլոսը ապրեց յոթանասուն տարի։ Նա շատ հայտնի էր իր ուժով և գեղեցկությամբ։

## Քաղաքական գործունեություն
Լինելով Լինդոսի տիրակալը 40 տարի շարունակ՝ Կլեոբուլոսը վերականգնել Է Աթենքի լինդոսյան հայտնի տաճարը և կառուցել ջրագիծ, որը քաղաքին ջուր մատակարարեց ընդհուպ մինչև միջնադար (ջրագծի մի մասը մինչ օրս օգտագործվում է)։ Կլեոբուլոսի ռազմական արշավանքների արդյունքը Լիկիայի նվաճումն էր։

## Պահպանված բեկորներ
Կլեոբուլոսը, ըստ երևույթին, գրել է քնարական բանաստեղծություններ, ինչպես նաև հանելուկներ։ Դիոգենես Լայերտացին նաև նրան է վերագրում Միդասի դամբարանի գրությունը, որի հեղինակը մյուսները համարում էին Հոմերոսին։

Սուդան հիշատակում է նրա, մի քանի տող հետո՝ նրա դստեր՝ Կլեոբուլինայի մասին։ Նրա մակագրությունը Պալատինի անթոլոգիայում է (VII, 153), իսկ մեկ այլ վայրում գրված են երկու մակագրություններ միասին որպես «Հոմերոս Կլեոբուլոս»՝ չհստակեցնելով, թե որ մեկն է պատկանում վերջինիս։ Ֆրանսիացի գիտնական Պիեռ Վալցը փորձեց վերլուծել այս խնդիրը․ այն նման է նրան վերագրվող առեղծվածին, որը գրված է Պալատինի անթոլոգիայում (XIV)։

Շատ ասույթներ վերագրվում են Կլեոբուլոսին․
* «Տգիտությունը և շաղակրատությունը մարդկանց մեջ մեծ ազդեցություն ունեն»
* «Մի եղեք փոփոխական և անշնորհակալ»
* «Սիրեք լսել, այլ ոչ թե խոսել»
* «Փնտրեք առաքինություն և խուսափեք արատից»
* «Ուսուցանեք ձեր երեխաներին»
* «Պատրաստ եղեք հաշտության վեճերից հետո»
* «Խուսափեք անարդարությունից»
* «Ուժ մի գործադրեք»
* «Չափավորությունը - դա լավագույնն է»

## Ժառանգություն
Լինդոսի ծովածոցի հյուսիսային մասում կա մի քարե բլուր, որը երբեմն անվանում են «Կլեոբուլոսի դամբարան»։.

Նրա պատվին է կոչվել նաև 4503 Կլեոբուլուս աստերոիդը, որը բացվել է 1989 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Cleobulus Epitaph and Riddle 

Կատեգորիա:Հին հույն բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի գրողներ
Գրառում քամի որոնելու մասին

**«Գրառում քամի որոնելու մասին**» (), ժամանակակից ռուս գրող Վիկտոր Պելևինի փիլիսոփայական պատմվածքը, որը գրվել է 2003 թվականին։ Ներառված է հեղինակային «ДПП (NN)» ժողովածուում։ Գրող Դմիտրի Բիկովն այս պատմվածքն անվանել է «գրքի գեղեցիկ ու տխուր վերջաբան»։

## Սյուժե
Սուրբ լեռան վրա ապրող Ցզյան Ցզի-յա անունով մի իմաստուն իր աշակերտին հյուրասիրում է հինգ քարերից պատրաստած փոշի, որից հետո սկսվում է աշակերտի գիտակցության հիանալի հոսք։ Ճանապարհորդության ընթացքում փոշու ազդեցությամբ պատմվածքի հերոսը կորչում է լեռներում և «տեսնում Մեծ Ուղին», որն «ինքն իրեն է, չի հենվում ոչ բանի վրա և ոչնչից կախված չէ»։ Այս ճանապարհորդությունից հետո Ցզյան Ցզի-յան հարցնում է աշակերտին, թե նա կարո՞ղ է «այն, ինչ նոր հասկացել է, դարձնել գրական ստեղծագործության թեմա»։ Աշակերտն «առանց երկմտելու դրական պատասխան է տալիս», քանի որ նա «համոզված էր, որ հասկացել է ճշմարտությունն ամբողջությամբ և անմիջապես»։ Աշակերտը ոչ միայն համաձայնում է ստեղծել գրական ստեղծագործություն, այլև վստահ է, որ կկարողանա դա անել։ Նա բացահայտ ասում է, որ ինքը «պետք է ստեղծի չտեսնված մի գիրք, եղած ոչ մի գրքին չնմանվող»։ Սակայն երբ աշակերտը սկսում է ստեղծագործել, նա դժվարությունների է հանդիպում և ձախողվում։ Ուղին հասկանալու վերաբերյալ գրական գործ ստեղծելու անհաջող փորձից հետո ուսանողը գալիս է այն եզրակացության, որ մեկ այլ խորհրդանիշի (պատկերի, բառի) ցանկացած ավելացում նրան էլ ավելի կվանի ճշմարտությունից։

«Գրառում քամի որոնելու մասին» պատմվածքը գրված է արևելյան փիլիսոփայական պատմվածքների ոգով և մարմնավորում է դաոսականության փիլիսոփայության որոշակի ասպեկտներ։ Ստեղծագործությունում նկատելի են բազմաթիվ հղումներ «Դաո Դե Ցզինին»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատմվածքը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում

Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ