Ռենդի Շեկման

**Ռենդի Ուեյն Շեկման** (), ամերիկացի բջջային կենսաբան, Կալիֆորնիայի համալսարանում, *Proceedings of the National Academy of Sciences*-ի գլխավոր խմբագիր և *Annual Review of Cell and Developmental Biology* ամսագրի նախկին խմբագիր։ 1992 թվականին ընտրվել է ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։ 2013 թվականին Շեկմանը Ջեյմս Ռոթմանի և Թոմաս Սյուդհոֆի հետ համատեղ արժանացավ ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Շեկմանը ծնվել է Սենթ Փոլում, Մինեսոտա, էլեկտրիկ ինժեներ և համակարգչային ծրագրերի դիզայներ Ալֆրեդ Շեկմանի և Էսթեր (Բադեր) Շեկմանի ընտանիքում։ Նրա ընտանիքը հրեա գաղթականներ էին Ռուսաստանից և Բեսարաբիայից։ 1950-ականների վերջին նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Ռոսմուր նոր արվարձանային համայնք, որը գտնվում է Օրենջ կոմսությունում՝ Լոնգ Բիչի կողքին։ 1966 թվականին նա ավարտել է Կալիֆորնիայի Անահեյմ քաղաքի Արևմտյան միջնակարգ դպրոցը։ 1971 թվականին նա ստացել է մոլեկուլային կենսաբանության բակալավրի աստիճան Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարանից (UCLA)։ Նա իր երրորդ տարին անցկացրեց Շոտլանդիայի Էդինբուրգի համալսարանում՝ ուսանողների փոխանակման ծրագրով։ 1975 թվականին ԴՆԹ-ի վերարտադրության հետազոտության համար  նաՍտենֆորդի համալսարանից ստացել է դոկտորի աստիճան, Արթուր Քորնբերգի հետ աշխատելով։ Կալիֆորնիայի Բերքլիի համալսարանում աշխատելու ընթացքում 1981 թվականին նա ստացել է դոցենտի, իսկ 1984 թվականին՝ պրոֆեսորի կոչում։

## Բաց հասանելի գիտություն
2013 թվականի դեկտեմբերին Շեկմանը կոչ արեց ակադեմիական ամսագրերի հրատարակման բարեփոխում և գիտության բաց հասանելիության իրականացնել՝ հայտարարելով, որ Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի իր լաբորատորիան այլևս չի դիմի փակ հասանելիության հեղինակավոր Nature, Cell և Science ամսագրերին՝ նշելով դրանց ինքնագովազդը սպասարկող և գիտության վրա վնասակար ազդեցությունը։ Նա այս ամսագրերը քննադատել է իրենց վարկանիշը բարձրացնելու նպատակով ընդունված հրապարակումների քանակն արհեստականորեն սահմանափակելու մեջ։ Շեկմանը նշում է, որ ամսագրերն ընդունում են այն հոդվածները, որոնք հաճախ կցիտվեն՝ բարձրացնելով ամսագրի հեղինակությունը, այլ ոչ թե այն հոդվածները, որոնք կարևոր արդյունքներ են արձանագրում։ Շեկմանը ասում է, որ տպագրվում են այս ամսագրերի հեղինակությունն ու դրանցում տպվելու դժվարությունը, գիտնականներին երբեմն ստիպում են կտրել անկյունները կամ հետևել միտումներին, այլ ոչ թե  կարևոր հարցերի շուրջ հետազոտություններ կատարել։ Շեկմանը eLife-ի նախկին խմբագիրն է, որը բաց հասանելիության ամսագիր է և մրցակից է Nature, Cell և Science-ին։ eLife-ում աշխատանքներն ընդունվում են հիմնվելով գործող գիտնականների գրախոսականների վրա։ Ընդունված հոդվածների հրատարակումն անվճար է։

## Պարկինսոնի հիվանդություն
2017 թվականի աշնանը, 20 տարի պայքարելուց հետո, Պարկինսոնի հիվանդությունից մահացավ Շեկմանի կինը՝ Նենսի Ուոլսը։ Այս դժվարին ժամանակաշրջանի վերջում Շեկմանը ներգրավվեց որպես նոր ջանքերի գիտական ​​ղեկավար, որը կոչվում է ASAP, որի նպատակն էր կազմակերպել Պարկինսոնի հիվանդության ծագման և առաջընթացի մեխանիզմների վերաբերյալ համատեղ հետազոտությունների միջազգային ծրագիր։ ASAP-ն աճել է ներգրավելով 35 թիմ աշխարհի 165 լաբորատորիաներում։ ASAP-ի նպատակն է միավորել հարյուրավոր գիտնականների տաղանդները՝ զարգացնելու նոր պատկերացումներ, որոնք կհանգեցնեն այս հիվանդության ավելի արդյունավետ բուժմանը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաբաններ