open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բռնությունը դպրոցներում

**Բռնությունը դպրոցներում,** հուզական, ֆիզիկական կամ սեռական բռնություն, որը կատարվում է երեխաների կամ մանկավարժների կողմից, դպրոցի աշակերտների նկատմամբ, կամ աշակերտների կողմից` ուսուցիչների նկատմամբ։

## Ընդհանուր բնութագիր
Դպրոցում երեխային կարող են նվաստացնել հոգեբանորեն և ֆիզիկապես, նրանից գումար, կամ այլ արժեքավոր իրեր խլել, դրդել հանցագործության և այլն։ Այսպիսի անիրավական գործողությունների մեղավորնեը կարող են լինել այլ աշակերտներ, կամ ուսուցիչներ, բացի այդ, աշակերտը կարող է բռնության ենթարկվել այլ աշակերտների ծնողների կամ հարազատների կողմից, դպրոցի տարածքում։

## Դպրոցական բռնության պատճառներ
* Ձանձրույթ դպրոցում։ Ձանձրացող աշակերտը ներգրավված չէ ուսումնական պրոցեսի մեջ, նշանակում է հանդիսանում է կարգապահության պոտենցիալ խախտող։ Նրան հետաքրքրել, ուսմանը մեծ իմաստ հաղորդելը ժամանակակից կրթության գլխավոր խնդիրներից մեկն է։
** Մոբինգ կամ բուլիինգ դասարանի կողմից, տվյալ աշակերտի նկատմամբ։
** Տվյալ աշակերտի բողոքը, նրա կողմից դպրոցական կանոների մերժումը, որի արդյունքում բռնի գործողությունների իրականացումը դպրոցի և դասընկերների նկատմամբ (օրինակ՝ վանդալությունը)։

## Պայքար դպրոցական բռնության դեմ
Դպրոցական բռնության դեմ պայքարը ընթանում է մի քանի ուղղություններով, որոնց մեջ ընդգրկված են ինչպես ընդհանուր (հանդուժողականության պրոպոգանդա, հասարակության մշակութային մակարդակի բարձրացում), այնպես էլ անհատական (աշխատանք ընտանիքների հետ, հասակակիցների նկատմամբ ագրեսիա դրսևորող երեխաների հոգեբանական օգնություն) մեթոդներ։

## Դպրոցական բռնության հետևանքները
* Երկարատև դպրոցական ծաղրանքները ազդում են երեխայի ինքնապարծության վրա։ Իջնում է ինքնագնահատականը, նա իրեն հալածված է զգում։ Այսպիսի երեխան հետագայում փորձում է խուսափել այլ մարդկանց հետ հարաբերություներից։ Հաճախ հասակակիցները խուսափում են դպրոցական բռնության զոհերից, զգուշանալով նոր զոհ դառնալուց։ Արդյունքում ընկերական հարաբերությունների ձևավորումը կարող է խնդիր դառնալ զոհի համար, իսկ դպրոցում մերժված լինելը կարող է փոխանցվել սոցիալական հարաբերությունների այլ ոլորտներ։ Այսպիսի երեխան ապագայում իրեն կարող է «անհաջողակ» համարել։
* Զոհի դերում հայտնվելը դառնում է խմբում ցածր դիրք ունենալու, ուսման ևվարքի խնդիրների պատճառ։ Այս երեխաների մոտ բարձր է նյարդահոգեբանական խանգարումների և վարքի խանգարման հավանականությունը ։ Դպրոցական բռնության զոհերը հաճախ տառապում են նևրոզով։ Վատագույն դեպքում հնարավոր է հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման, դեպրեսիայի ձևավորում, քնի և ախորժակի խանգարումներ;
* Դեռահասների մոտ դպրոցական բռնությունը առաջացնում է անհատականության զարգացման խանգարումներ։ Տևական սթրեսը ծնում է անհուսության և անելանելիության զգացում, ինչը հանգեցնում է ինքնասպանության մասին մտքերի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ожиёва Е. Н. Буллинг как разновидность насилия. Школьный буллинг
* Բռնություն դպրոցում

Կատեգորիա:Երեխայի իրավունքներ
Կատեգորիա:Հանցագործություն
Կատեգորիա:Մանկավարժություն
Ամբոխի մարդը

**Ամբոխի մարդը**, Էգդար Ալան Պոյի պատմվածքը, անհայտ հեղինակի մասին, ով հետևում էր մարդու, մարդաշատ Լոնդոնում, հրատարակվել է 1840 թվականին։

## Սյուժե

Պատմությունը սկսում է բնաբանից *Ce grand malheur, de ne pouvoir être seul* ՝ մեջբերումը վերցրած է Ժան դը Լաբրյուերից։ Այն թարգմանվում է այսպես՝ Սարսափելի դժբախտություն է չունենալ հնարավորություն մնալ միայնակ։ Այս մեջբերումը օգտագործվել էր նաև Պոյի «Մետցենշտեյնը» պատմվածքում։

Որոշ հիվանդությունից հետո պատմիչը նստած է Լոնդոնի սրճարաններից մեկում։ Հիացած պատուհանից այն կողմ գտնվող ամբոխով, նա դիտում է, թե ինչպես են տարբեր մարդիկ վարվում։ Նա ժամանակ է հատկացնում, որպեսզի դասակարգի տարբեր մարդկանց, որոնց նա տեսնում է։ Պատմիչը կենտրոնանում է «65 կամ 70 տարեկան ծերունու վրա», որի դեմքը ունի կոնկրետ յուրահատկություն (արնախումության և զվարճանքի խարնուրդ), իսկ մարմինը «շատ նիհար է, և զարամյալ տեսք ունի», նա կեղտոտ և պատռված հագուստ էր կրում, և ի զարմանս դիտորդի բարակ, թանկարժեք սպիտակեղեն։ Ծերունու վերարկուի տակից տեսանելի են ադամանդներ և դաշույն։ Բավականաչափ հետաքրքրված լինելով այս տարօրինակ մարդու ինքնությամբ, պատմիչը սլանում է սրճարանից, որպեսզի հեռվից հետևի նրան։ Նա նկատում է, որ ծերունին կենդանանում է, երբ հայտնվում է բազմամարդ ամբոխի մեջ, և հակառակը՝ հուսաատվում է, երբ մարդկանց խումբը ցրվում է, նրան թողնելով միայնակ։ Մարդը անցնում է շուկայով և խանութներով, ոչինչ չգնելով, դեպի քաղաքի ամենասարսափելի հատվածը՝ մուրացկանների բնակատեղին։ Այս հետապնդումը շարունակվում է երեկոյի ընթացքում և հաջորդ օրը։ Վերջապես, ունայնացած պատմիչը կանգնած է մադու առջև, ով դեռևս չի նկատում նրան։ Պատմիչը ենթադրում է, որ ծերունին «ամոխի մարդ» է, «ծանր հանցագործությունների նախատիպն ու մարմնավորումը», որը չի կարող միայնակ մնալ ինքն իր հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան կարճ պատմվածքներ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Տավուշի մարզային գրադարան

**Հայաստանի մշակույթի նախարարության Տավուշի մարզային գրադարան, ՏՄԳ**, հանրային գրադարան Հայաստանի Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքում։ Հանդիսանում է մարզի խոշորագույն գրադարանը, ինչպես նաև տեղեկատվության, լուսավորության կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Գրադարանի տնօրենն է Անահիտ Ղուկասյանը (2014 փետրվարից)։ Գտնվում է՝ *Հայաստան, Տավուշի մարզ, Իջևան, Աբովյան փող., 14 շենք* հասցեով։

Մարզային գրադարանը գործում է Հայաստանի մշակույթի նախարարության ենթակայության ներքո, իսկ գրադարանի շենքը Իջևանի քաղաքապետարանի հաշվեկշռում է։

## Պատմություն
1980-ականներին գրադարանը գտնվում էր 1950-ականներին կառուցված շենքում, որտեղ այսօր գտնվում է Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցին։ 1996 թվականին Տավուշի մարզային գրադարանը տեղափոխվել է նախկին Պիոներ պալատի շենք

### Նորոգման հետ կապված խնդիրներ
2011 թվականին սկսվել է Տավուշի մարզային գրադարանի նորոգումը, որի համար Հայաստանի պետական բյուջեից հատկվացվել էր 54 միլիոն դրամ։ Շինարարական աշխատանքները անցկացրել է Հայաստանի քաղաքաշինության նախարարությունը։ Նախատեսված էր նորոգումը ավարտել 2012 թվականին, սակայն այն չարաշահումների պատճառով ժամկետը երկարացվել է, իսկ գործի նյութերը փոխանցվել են իրավապահ մարմիններին։ 2012 թվականի հուլիսին Իջևան կատարած այցի ընթացքում Հայաստանի փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանը ծանոթանալով գրադարանի շենքի վիճակին հայտնել է, որ շենքի նորոգումը ավարտելու համար Հայաստանի սոցիալական ներդրումների հիմնադրամից լրացուցիչ պետք է հատկացվի 30 միլիոն դրամ։

## Ծրագրեր
Գրադարանում պարբերաբար անցկացվում են միջոցառումներ, այդ թվում մարտի 8-ի, Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի միջոցառումներ, նշվում է Մանկական գրքի միջազգային օրը և այլն։ Գրադարանում անցկացվում է նաև *Տարվա լավագույն ստեղծագործող և ընթերցող* մրցույթը։

## Կառուցվածք
* Մանկական բաժին (բաժնի վարիչ՝ Կարինե Մարդանյան)

## Ղեկավարություն
* Սաշա Հովսեփյան (մինչև 2014 փետրվար)
* Անահիտ Ղուկասյան (2014 փետրվարից)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Իջևանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրադարաններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գրադարաններ
Քարիմ Ֆախրավի

**Քարիմ Ֆախրավի** (. ), բահրեյնցի լրագրող։ Ձերբակալվել է Բահրեյնի ոստիկանության կողմից և ծեծվել մահվան ելքով։ Դարձել է երկրորդ լրագրողը, ով սպանվել է Բահրեյնում ապստամբության ժամանակ։

## Կենսագրություն
Կարիմ Փախրավին բնակվել է Մանամայում։ 2002 թվականին դարձել է «Ալ-Վասաթ» թերթի հիմնադիրներից մեկը, որը դարձավ Բահրեյնում միակ անկախ թերթը։ Մտել է Բահրեյնի ամենախոշոր ընդդիմական կուսակցության` «Ալ-Վեֆաք»-ի կազմի մեջ։

2011 թվականի ապրիլի 5-ին Կարիմ Փախրավին ձերբակալվել է ոստիկանության կողմից, ինչից հետո, ինչպես հայտարարեց Փախրավին, ոստիկանությունը սպառնացել է պայթեցնել իր տունը։ Դրա հետ միաժամանակ Բահրեյնի կառավարությունը «Ալ-Վեֆաք» թերթին մեղադրեց նրանում, որ իրենք զբաղվում են «լուրերի հորինմամբ ու կեղծմամաբ»։ Ինչպես նաև հայտարարվեց, որ կառավարությունը մտադիր է մեղադրանք ներկայացնել թերթի երեք աշխատակիցներին, ևս երկուսին էլ արտաքսել երկրից։

Փախրավին մահացավ իր ձերբակալությունից մեկ շաբաթ անց, 2011 թվականի ապրիլի 12-ին։ Ոստիկանության ներկայացուցիչները հայտարարեցին, որ լրագրողը մահացել է երիկամային անբավարարությունից, սակայն ավելի ուշ հրապարակվեցին մահացած լրագրողի մարմնի լուսանկարները, որում տեսանելի են կապտաբծերն ու կտտանքի հետևանքները։

## Հաջորդող իրադարձությունները
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր քարտուղար Իրինա Բոկովան պահանջեց հետաքննություն անցկացնել լրագրողի մահվան առիթով։

2012 թվականի մայիսի 31-ին սպանվեց լրագրող` Ահմեդ Իսմաիլ Հասսանը, ով համացանցում հրապարակել էր Փախրավիի մարմնի նկարները։

Երկու ոստիկաններ, ովքեր մինչև մահը ծեծել էին Կարիմ Փախրավիին, դատապարտվեցին 7 տարվա ազատազրկման։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Bahrain: UN official urges probe after media professionals die in detention

Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սպանության զոհեր
Կատեգորիա:Ապստամբություն Բահրեյնում
Կատեգորիա:Արաբ լրագրողներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Բահրեյնում
Շլոմո Արգով

**Շլոմո Արգով** (, ), իսրայելցի դիվանագետ։ Մեծ Բրիտանիայում Իսրայելի դեսպանի պաշտոնավարման ժամանակ հարձակման է ենթարկվել, որը 1982 թվականին պաշտոնական պատրվակ է ծառայել Իսրայելի բանակի՝ Լիբանան ներխուժման  համար։

## Կենսագրությունը մինչև 1982 թվականը
Արգովը ծնվել է Երուսաղեմում, 1929 թվականին։ «Պալմահ» ռազմական խմբավորման անդամ էր, ծառայել է Իսրայելի պաշտպանական ուժերում, ստեղծման օրվանից, 1948 թվականին։ Մասնակցել է 1948-1949-ական թվականների արաբա-իսրաելյան պատերազմին, վիրավորվել է։

 1950-1952-ական թվականներին սովորել է ԱՄՆ-ում, Ջորջթաունի համալսարանում, այնուհետև՝ Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցում։ 1959 թվականից դիվանագիտական ծառայության մեջ է։ Աշխատել է Գանայում, Նիգերիայում, ԱՍՄՆ-ում։ 1971-1974-ական թվականներին Իսրայելի դեսպանն էր Մեքսիկայում։ Այնուհետև որպես դեսպան աշխատել է Նիդերլանդներում, 1979 թվականին Իսրայելի ԱԳՆ-ում նշանակվել է հեղինակավոր պաշտոնում՝ դեսպան Մեծ Բրիտանիայում։

## Մահափորձ
1982 թվականի հունիսի 3-ին լույս 4-ի գիշերը Արգոն ընդունելությունից հետո դուրս էր գալիս Լոնդոնի Դորչեստերյան հյուրանոցից, երբ հանկարծակի ենթարկվեծ երեք անծանոթ անձանց հարձակմանը։ Նա հրազենային վնասվածք ստացավ գլխին, որից հետո երեք ամիս գտնվում էր կոմայի մեջ։ Ինչպես հետագայում պարզվեց, հարձակվողները Աբու Նիդալի ահաբեկչական կազմակերպության անդամներ էին, անջատված Պաղեստինի ազատության կազմակերպությունից։ Երկու խմբավորումները պայքարում էին միմյանց դեմ։ Պատասխան գործողությունը ուղղված էր Լիբանանում ՊԱԿ-ի ճամբարների դեմ։ Ի պատասխան պաղեստինցիները հրազգություն են սկսել Իսրայելի տարածքում, որի դադարեցման համար 1982 թվականի հունիսի 6-ին իսրայելյան բանակը ներխուշել է Լիբանան։ Հարձակվողներից մեկը՝ Նավաֆ ալ Ռոզանը իրանյան հետախուզության գնդապետ էր, և մահափորձը հավանաբար հավանության էր արժանացել Իրանի կողմից

## Կյանքը մահափորձից հետո
Արգովը վիրավորվելուց հետո հաշմանդամ դարձավ։ Մինչև մահը նա հոսպիտալացված էր Երուսաղեմի Ադասա խար խա Ցոֆիմ հիվանդանոցի վերականգնողական բաժանմունքում։ Նա կաթվածահար էր և մշտական բժշկական օգնության կարիք ուներ։ Արգովի կինը՝ Հավան այս ամբողջ ընթացքում խնամում էր նրան, մինչև իր մահը՝ 2002 թվականը։

2003 թվականին մահափորձից 21 տարի անց, Շոլոմո Արգոն մահացավ 74 տարեկան հասակում, ստացած վնասվածքի հետևանքով։

Գիդոնը՝ Շոլոմո և Հավա Արգոների երեք երեխաներից մեկը Հերցլիանայի Միջդիսցիպլինար կենտրոնում գերազանցիկ ուսանողների համար նախաձեռնել է կրթական ծրագիր հոր անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Shlomo Argov 1929-2003, МИД Израиля

Կատեգորիա:Իսրայելի դեսպաններ
Կատեգորիա:Իսրայելի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ջորջթաունի համալսարանի շրջանավարտներ
Մոդեստ Գոֆման

**Մոդեստ Գոֆման** (, ), ռուս բանասեր և բանաստեղծ, պուշկինագետ։
[|մինի|Նկարը [Լեոն Բակստի]]

## Կենսագրություն
Ծնվել է Պետերբուրգում։ 1905 թվականին ավարտել է 1-ին կադետական կորպուսը, բայց գվարդիականի  կարիերան նախընտրեց գրական գործունեությունից և սկսեց ուսուցանել Բարտաշևիչի դասընթացներին։ 1907 թվականին հրապարակել է «Վերջին տասնամյակի ռուս բանաստեղծների մասին գիրքը», որը նրան մեծ ճանաչում բերեց։ Արդեն հեղափոխությունից հետո, 1920 թվականից Գոֆմանը աշխատել է Պուշկինի տանը։

1922 թվականին նա  գործուղման նպատակով մեկնել է Ֆրանսիա Ալեքսանդր Օնեգինի թանգարանի հիմնադրամների գնման համար և հայրենիք չի վերադարձել։ Փարիզում ծանոթացել և ընկերացել է Սերգեյ Դյագիլևի և Սերժ Լիֆարի հետ, ով  դարձավ Գոֆմանի ընտանիքի ընկերը։

Գոֆմանի հիմնական գիտական շահերը կենտրոնացած էին Պուշկինի և պուշկիյան դարաշրջանի վրա։ Դեռ 1922 թվականին Ռուսաստանում լույս տեսավ նրա «Պուշկին։ Պուշկինի գիտության մասին առաջին գլուխը»։ Երկրորդ գլուխը հայտնվել է վեց տարի անց Փարիզում։ Այնտեղ հրապարակվել են «Պուշկին։ Ստեղծագործական կյանքի հոգեբանություն», «Ա. Ս. Պուշկինի նամակները ուղղված Նիկոլայ Գոնչարովին» և բազմաթիվ այլ աշխատություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Факсимильное воспроизведение книги М. Л. Гофмана «Поэзия Боратынского» 1915 года
* М. Л. Гофман «Боратынский. Биографический очерк»
* М. Л. Гофман «Пушкин. Психология творчества» (1928)
* Уроки Модеста Людвиговича Гофмана

Կատեգորիա:Ռուս բանասերներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Պուշկինագետներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Մեռնել երիտասարդ

**«Մեռնել երիտասարդ»** (),  ռեժիսոր Ջոել Շումախերի մելոդրաման։ Հիմնված է Մարտի Լեյմբախի համանուն վեպի վրա, իսկ ֆիլմի գլխավոր դերակատարներն են Ջուլիա Ռոբերթսը, Քեմփբել Սքոթը,  Էլեն Բյորստինը և այլք։ Ֆիլմի համար երաժշտությունը գրել է Ջեյմս Նյուտոն Հովարդը, իսկ այն կատարել է հայտնի ամերիկացի սաքսաֆոնահար Քենի Ջին։

## Դիպաշար (սյուժե)
Աղքատ թաղամասից Հիլարի անունով աղջիկն ապրում է աղքատ և մի քիչ գռեհիկ կյանքով։ Մի անգամ նա իր սիրած տղային տեսնում է անկողնում ուրիշ կնոջ հետ։ Հիլարին լքում է նրան և տեղափոխվում ապրելու մայրիկի մոտ։ Մի քանի օր անց նա թերթում գտնում է հայտարարություն, որ պահանջվում է բուժքույր- դայակ։ Նա աշխատանքի է տեղավորվում Վիկտորի՝ հանճարեղ, բայց լեյկիմիայով հիվանդ մարդու մոտ։ Նա սիրահարվում է գեղեցիկ աղջկան և որոշում վերջ դնել բուժմանը։ Վիկտորն ասում է, որ բուժման կուրսն ավարտված է և առաջարկում է մեկնել հյուսիս։ Դրանից հետո, երբ արդեն ապրում էր հյուսիսում, Վիկտորն իրեն լավ է զգում։ Նրա մազերը սկսում են աճել, իսկ նրա սերը Հիլարիի նկատմամբ, պարզվում է, փոխադարձ է։ Հերոսներից յուրաքանչյուրը մյուսին բացահայտում է մեկ այլ, բոլորովին նոր աշխարհ՝ անծանոթ և գեղեցիկ։ Վիկտորի առողջական վիճակը կրկին վատանում է։ Նա սկսում է սիրեցյալից թաքուն դեղորայք ընդունել։ Հիլարին նկատում է վատթարացումը և կանչում է Վիկտորի հորը։ Նա բացահայտում է ողջ ճշմարտությունը, որ Վիկտորը թաքցրել էր իրենից։ Հայրն ուզում է որդուն տեղափոխել հիվանդանոց, սակայն նա որոշել է փախչել։ Հիլարին, հասկանալով նրա մտադրությունները, հասնում է նրա հետևից, և սրտաբաց-սրտառուչ զրույցից հետո Վիկտորը համաձայնում է բուժվել։

## Դերերում
* Ջուլիա Ռոբերտս- *Հիլարի Օ ' Նիլ*
* Քեմփբել Սքոթ - *Վիկտոր Գեդիս*
* Վինսենթ Դ'Օնոֆրիո - *Գորդոն*
* Քոլին Դյուհերսթ - Էսթել Ուիթեր
* Դևիդ Սելբի- *Ռիչարդ Գեդիս*
* Էլեն Բյորստին - *Տիկին Օ ' Նիլ*
* Դիոն Անդերսոն- *Կապի*
* Ջորջ Մարտին- *Մալաչի*
* Էյ Ջեյ Ջոնսոն- *Սոնա*
* Դենիել Բիր- *Դենի*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Ֆիլմի ստեղծման պատմությունը

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ջոել Շումախերի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով
Խուրշիտբանու Նաթավան Ջավանշիր

**Խուրշիտբանու Նաթավան Ջավանշիր** (, 1832, Շուշի - 1897, Շուշի), 19-րդ դարի ադրբեջանական նշանավոր բանաստեղծուհի, Ղարաբաղի խան Մեհդիկուլու խան Ջավանշիրի դուստր, Իբրահիմխալիլ խանի թոռնուհի։

## Կենսագրություն
Խուրշիդբանու Նաթավանը ծնվել է 1832 թվականի օգոստոսի 15-ին Շուշիում։ Խուրշուդբանուն ընտանիքի միակ զավակն էր։ Նա նաև հայտնի է որպես «Խան գիզի (Խանի դուստրը)»։ Նա սկսեց սովորել ժամանակի գիտնականներից և արհեստավորներից։ Խուրշիդբանու Նաթավանը սովորել է արաբերեն և պարսկերեն։ Նատավանի հայացքների և գեղարվեստական ճաշակի ձևավորումը մեծ դեր է խաղացել հայտնի անձանց, ինչպիսիք են՝ Քասիմ բեկ Զաքիրը, Միրզա Ջամալ Ջավանշիր-Ղարաբաղը, Միրզա Ադիգոզալ բեյ Կարաբաղը, Ահմեդ Բեյ Ջավանշիրը։ Ըստ պատմաբանների, այդ ժամանակոմ արտաքին և ներքին իրավիճակը լրջորեն սրվում է։ Խուրշուդբանուն ամուսնացել է Խասայ Խան Ուսմիևի հետ։ 1850 թվականի աշնանը Խասայ բեկ եկավ Շուշի և ամուսնացավ Խուրշիդբանու Նաթավանի հետ։ Նաթավանը ստիպված էր Թբիլիսի գնալ Հասան Բեգի հետ։ Երիտասարդության տարիներին Խուրշուդբանուն ապրել է Թիֆլիսում։ Նատավանը կարողացավ խոսել երեք լեզուներով։ 1855 թվականին ծնվեց Խուրշուդբանուի որդին։ Նրա որդու անունը Մեհիկուլուն էր։ 1856 թվականին ծնվեց նրա դուստրը՝ Խանբիկեն։
Խուրշիդբանու Նաթավանը մեծ տաղանդավոր անձնավորություն էր։ Նրա ստեղծագործությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ ադրբեջանական մշակույթի վրա։ Խուրշիդբանու Նատավանը իր ժամանակի ականավոր անձնավորություններից մեկն էր։ Նա հայտնի է ոչ միայն Ադրբեջանում, այլև Հարավային Կովկասում։ Նա վազեց ջրի խողովակաշարը Շուշի։ Խուրշիդբանու Նաթավանը մահացավ 1897 թ. հոկտեմբերի 1-ին։ Նա թաղվեց Աղդամի «Իմարաթ» գերեզմանատանում։

## Ստեղծագործություններ
Նատավանը սկսեց իր ստեղծագործական գործունեությունը 19-րդ դարի 50-ականներին։ 1870 թվականից ի վեր բանաստեղծուհին իրեն «Նաթավան» մականուն էր տվել և ստեղծել գեղեցիկ գազելներ և բանաստեղծություններ։ Նատավանի ստեղծագործական գործունեությունը չի ավարտվում պոեզիայով։ Նա նաև նկարել էր։ Նաթավանի բանաստեղծությունների շարքում․ «Ագլարամ (Ես լաց եմ)», «Օլայդը (եթե դա եղել է)», «Գեթդի (գնաց)», «Սենսիզ (առանց քեզ)», «Ոլուրեմ (մահանում եմ)» և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1832 ծնունդներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության բանաստեղծներ
Նազար Մալինովսկի

**Նազար Վյաչեսլավովիչ Մալինովսկի** ( ), ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, «Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։
## Կենսագրություն
Խարկովի «Մետալիստի» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ Ուկրաինայի մանկապատանեկան ֆուտբոլային առաջնության մրցաշարերում խարկովցիների կազմում անցկացրել է 72 խաղ։ 2015 թվականին հանդես է եկել իր թիմի պատանեկան և երիտասարդական առաջնություններում, ինչպես նաև ամռանը հավաքի է մեկնել հիմնական թիմի հետ, սակայն ոչ մի պաշտոնական խաղ այդպես էլ չանցկացրեց Մետալիստի կազմում։ 2015 թվականի վերջին նա տեղափոխվել է պորտուգալական Ավեշ, որտեղ հանդես է եկել միայն պատանեկան թիմի կազմում։ 2017 թվականին վերադարձել է Ուկրաինա, դառնալով Մետալիստ 1925 սիրողական ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։ 2017 թվականի ամռանից հետո՝ Զվեզդայի խաղացող։ Իր նորամուտը Ուկրաինայի Պրեմիեր Լիգայում նշել է 2017 թվականի նոյեմբերի 18-ին Կիևի Դինամոյի դեմ Խաղի առաջին խաղակեսից հետո փոխարինելով Սեսե Պեպեին։

2017 թվականի գարնանը որակազրկվել է ՈւՖՖ-ի հսկիչ-կարգապահական կոմիտեի կողմից մեկ տարով և ևս մեկ տարի պայմանական (2 տարի փորձաշրջանով) պայմանավորված խաղերի մասնակցության համար։

### Ազգային թիմ
2015 թվականին անցկացրել է 3 խաղ Ուկրաինայի պատանեկան հավաքականի կազմում (մինչև 16 տարեկան)։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին Հղումներ
* Профиль на официальном сайте «Звезды»
* 
* 
* 
* Статистика на сайте Украинской Премьер-лиги

Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Մետալիստի ֆուտբոլիստներ
Ռոնալդո Անդիա

**Ռոնալդո Պաոլո Անդիա Ուկալմանա** (, ), պերուացի ֆուտբոլիստ, Սպորտ Ուանկայո թիմի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Անդիան Սպորտ Ուանկայո ակումբի սան է։ 2016 թվականի Մայիսի 18-ին Կաղամարկիի դեմ խաղում նա նշեց նորամուտը պերուի պրիմեր լիգայում, տասնյոթ տարեկան հասակում։ 2017 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ունիվերսիդադ Սան Մարտինի դեմ խաղում Ռոնալդոն խփեց իր առաջին գոլը։

## Միջազգային կարիերա
2017 թվականին Անդիան մասնակցել է Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնությանը Էկվադորում։ Մրցաշարում նա խաղացել է Արգենտինայի, Վենեսուելայի և Ուրուգվայի դեմ խաղերում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статистика на soccerway

Կատեգորիա:Պերուացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Մարի Ռոժեի գաղտնիքը

**Մարի Ռոժեի գաղտնիքը** (), ամերիկացի հեղինակ Էդգար Պոյի պատմվածքն է, գրված 1842 թվականին։ Հանդիսանում է «Սպանություն Մորգ փողոցում» պատմվածքի շարունակությունը, սակայն ի տարբերություն վերջինիս, «Մարի Ռոժեի գաղտնիքը» հիմնված է իրական փաստերի վրա, չնայած գործողությունները Նյու Յորքից տեղափոխվել են Փարիզ։ «Սպանություն Մորգ փողոցում», «Գողացված նամակը» պատմվածքների հետ մեկտեղ ընդգրկված է ֆրանսիացի հետախույզ Դյուպեի մասին եռեգրության մեջ։ Պատմվածքը տպագրվել է «*Snowden’s Ladies' Companion*» ամսագրում երեք մասով. 1842 թվականի նոյեմբերին և դեկտեմբերին, և 1843 փետրվարին։ Պատմվածքի առաջին ամբողջական հրատարակումը կատարվել է 1845 թվականին։

## Սյուժե
Երիտասարդ փրիզուհի Մարի Ռոժեն, ով աշխատում էր օծանելիքի խանութում, շատ երկրպագուներ ուներ։ Սակայն մի անգամ նա հանկարծակի անհետանում է։ Գործով սկսում է զբաղվել ոստիկանությունը, բայց մեկ շաբաթ անց Մարին վերադառնում է տուն։ Գաղտնի կերպով որոշվել էր չհիշել այդ իրադարձության մասին։ Շուտով Մարին հեռանում է օծանելիքի խանութից և ապրում մոր հետ։

Երեք տարի անց Մարին կրկին անհետանում է։ Չորրորդ օրը, Սենայի ափին գտնում են նրա դիակը։ Սպանությունը սենսացիա դարձավ, որը մասամբ խոչընդոտում էր ոստիկանությանը հետաքննություն անցկացնել։ Սպանության մասին տեղեկության դիմաց խոստացված գումարը 30000 ֆրանկ է, բայց ապարդյուն։ Հուսահատված ոստիկանապետը օգնության ակնկալիքով դիմում է Դյուպենին։

Դյուպեն ուշադիր, անաչառորեն դիտելով հանցանշանները, վերականգնում է իրադարձությունների ընթացքը (ինչը չհաջողվեց անել ոստիկանությանը) և ապացուցեց, որ մարդասպանը գործում էր միայնակ։ Այնուհետև Դյուպենը բացահայտում է փարիզյան տարբեր թերթերում ահարկու նամակների հեղինակին, ով փորձում էր մեղքը բարդել հանցավոր խմբերից մեկի վրա։ Վերջապես նրան հաջողվում է հաստատել, որ հանցագործը նավաստի էր (հանցագործի կողմից կատարած հանգույցների բնույթով և Մարիի երեք տարի առաջ խորհրդավոր անհետացմամբ)։

## Իրական ֆոն
Ենթադվում է, որ պատմվածքը գրելուն Պոյին դրդել է Մերի Սեսիլիյա Ռոժերսի () աղմկահարույց գործը։ Մերի Ռոջերսը որոշ ժամանակ (1838 թվականին) խորհրդավոր կերպով անհետացել էր, բայց մեկ շաբաթ անց հայտնաբերվել է, իսկ 1841 թվականին նորից է անհետացել, ընդ որում երեք օր անց նրա մարմինը գտել են Հուդզոնի ափին։ «Մարի Ռոժեի գաղտնիքը» սակայն, ամենայն հավանականությամբ, դարձել է առաջին իրական հանցագործությունը, որը դետեկտիվ պատմության է վերածվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատմվածքը գուտենբերգի նախագծում
* «Тайна Мари Роже» в библиотеке на сайте lib.ru

Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
1969 թվականի ոսկե գնդակ

**Ոսկե գնդակ** (ֆր. Ballon d ' or), հարցումը 1969 թվականին անցկացվում էր տասնչորսերորդ անգամ։ Քվեարկության արդյունքները հրապարակվել են France Football-ի 1238 համարում 1969 դեկտեմբերի 23-ին։ Ժյուրիի կազմում ընդգրկված էին 26 մարզական լրագրող հետևյալ ֆուտբոլային ասոցիացիաներից ընդգրկված ՈՒԵՖԱ-ում՝ Ավստրիայի, Անգլիայի, Բելգիայի, Բուլղարիայի, Հունգարիայի, ԳԴՀ-ի, Հունաստանի, Դանիայի, Իռլանդիայի, Իսպանիայի, Իտալիայի, Լյուքսեմբուրգի, Նիդերլանդների, Նորվեգիայի, Լեհաստանի, Պորտուգալիայի, Ռումինիայի, ԽՍՀՄ-ի, Թուրքիայի, Ֆինլանդիայի, Ֆրանսիայի, ԳՖՀ-ի, Չեխոսլովակիայի, Շվեյցարիայի, Շվեդիայի և Հարավսլավիայի։

Քվեարկության հաղթող դարձավ իտալացի Ջաննի Ռիվերան։ Նա առաջ անցավ մեկ այլ իտալացի Լուիջի Ռիվուից և Գերդ Մյուլլերից։

## Քվեարկման համակարգ
Յուրաքանչյուր ժյուրիի անդամ ընտրում է հինգ խաղացողների, որոնք, իր կարծիքով հանդիսանում են լավագույն ֆուտբոլիստներ։ Առաջին տեղին հասնում է 5 միավոր, երկրորդին՝ չորս, երրորդին՝ երեք, չորրորդին՝ երկու, իսկ հինգերորդին՝ մեկ միավոր։ Այսպիսով խաղարկությանը եղել է 390 միավոր, խաղացողը կարող է ստանալ առավելագույնը 130 միավոր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* European Footballer of the Year («Ballon d’Or») 1969

Կատեգորիա:1969 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցանակներ
Մոմինե խաթունի դամբարան

**Մոմինե խաթունի դամբարան** (), դամբարան Նախիջևան քաղաքում։ Այն Ելտկուզյանների Ճարտարապետական համալիրի մի մասն է։

## Կառուցվածք
Մեմար Աջեմին 1162 թվականին կառուցեց Յուսուֆ բին Կուսեիրի թյուրբեն։ 26 տարի անց նա կառուցեց Մոմինե Խատունի թյուրբեն։ Մոմինե Խատունի դամբարանում Մեմար Աջեմին արտացոլում էր թյուրբեների բոլոր առանձնահատկությունները։ Թյուրբեն ունի 25 մետր բարձրություն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր: Mömünə Xatun Türbəsi Basement.jpg | Մոմինե Խատունի թյուրբեի նկուղը
Պատկեր: Mömünəxatun Türbəsi Detail.jpg | Թյուրբեի վերին մասը
Պատկեր: Atabəylər memarlıq kompleksi-001.jpg | Թյուրբեն, ինչպես Ելտկուզյանների Ճարտարապետական համալիրի մի մասը
Պատկեր: Momine Khatun Mausoleum in 1896.jpg | Թյուրբեն 1896 թվականին


## Տես նաև
* Նախիջևան (ՆԻՀ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի դամբարաններ
Կատեգորիա:12-րդ դարի հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Նախիջևանի հուշարձաններ
Միչիկո

, ի ծնե , Ճապոնիայի կայսրուհի՝ 1989 թվականի հունվարի 7-ից, ներկայիս Ճապոնիայի կայսր Ակիհիտոյի կինը։

## Կենսագրություն
left|thumb|Ճապոնիայի կայսր Ակիհիտոյի ծննդյան շնորհավորման տոնակատարությունը Տոկիոյի կայսերական այգում (աջից երրորդը)
Միչիկո Սիոդան ծնվել է 1934 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, 07.43-ին (JST)՝ Տոկիոյում ապրող ինտելիգենտ ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Հիդեսաբուրո Սիոդան, խոշոր ալրաղացման ընկերության նախագահն է։ Միչիկոյի ընտանիքից երկու հոգի արժանացել է բարձրագույն ակադեմիական պարգևի՝ «Մշակույթի բնագավառում ցուցաբերած արժանիքների համար» շքանշանի, որով կայսրը պարգևատրում էր բացառիկ գիտնականների։

Թագաժառանգ արքայազն Ակիհիտոյի հետ ծանոթացել է թենիսի հրապարակում։ Ամուսնությունը կայացել է 1959 թվականի ապրիլի 10-ին։ Դրանով խախտվեց բազմադարյա ավանդույթը, ըստ որի կայսերական ընտանիքի անդամը պետք է կին ընտրեր բացառպես ազնվական ծագումով ընտանիքներից։ Չնայած դրան, արքայազնի ընտրությունը ընդունեցին կայսերական արքունիքի խորհրդի բոլոր անդամները։

Չնայած նրան, որ Ակիհիտոն և Միչիկոն պարտավոր էին մասնակցել շատ պաշտոնական միջոցառումների՝ նրանք ինքնուրույն դաստիարակեցին երեք երեխաներին՝ որդիներ Նարուհիտոյին ու Ակիսինոյին և դուստր Սայակոյին։

Հիրոհիտոյի մահից հետո, Միչիկոն՝ որպես Ակիհիտոյի կին, ստացավ Ճապոնիայի կայսրուհու կոչումը։

## Հետաքրքրություններ
Միչիկոն սիրում է նվագել դաշնամուր և տավիղ, նաև հետաքրքրված է կարուձևով։ Բացի այդ, նա հետաքրքրվում է գրականությամբ ու ծաղիկներով։ Նա հիանալի անգլերեն թարգամանելով Միչիո Մադոյի բանաստեղծությունները՝ դրանք հայտնի դարձրեց ամբողջ աշխարհում և շուտով Մադոն դարձավ Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակի դափնեկիր։

## Մրցանակներ

* Թանկարժեք թագի շքանշան
* Փղի շքանշան (Դանիա)
* Սուրբ Օլաֆի շքանշանի մեծ խաչ (Նորվեգիա)
* Վիտաուտաս Մեծի շքանշան մեծ խաչ (Լիտիվիա, 2007 թվականի մայիսի 22)
* Բարեկամության շքանշանի 1-ին աստիճան (Ղազախստան, 2008)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միչիկոյի կենսագրությունը «Владивосток» թերթում 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ինքնակալների կանայք
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Գերեզմանատան գաղտնիքը

**Գերեզմանատան գաղտնիքը** (, այլ անվանում ***A Dead Man’s Revenge***), Հովարդ Լավքրաֆտի պատմվածքը, գրված 1898 թվականին, 8 տարեկանում։

## Սյուժե
Պատմվածքի գործողությունները սկիզբ են առնում Մեյնվիլ () գյուղում, ցերեկը, Ջոզեֆ Բյորնս () անունով մարդու թաղման ժամանակ։ Մահանալուց առաջ նա քահանա Դոբսոնին փոքրիկ ոսկե գնդիկ էր փոխանցել, հետևյալ տարօրինակ խնդրանքով. «Նախքան իմ մարմինը կտեղադրեք գերեզմանոցում, այս գնդիկը կդնեք այնտեղ, հատակին, այն հատվածում, որտեղ նշված է Ա տառը»։ Որպեսզի կատարի նրա խնդրանքը, քահանան իջնում է գերեզմանոց, բայց չի վերադառնում։

Դրանից մի քանի ժամ անց, մի անծանոթ ծեծում է Դոբսոնների դուռը։ Ներկայանալով պարոն Բիլ, նա քահանայի աղջկան՝ օրիորդ Դոբսոնին հայտնում է, որ գիտի որտեղ է նրա հայրը և պատրաստ է վերադարձնել նրան՝ 10 000 ֆունտ ստեռլինգ վարձատրության դիմաց։ Ենթադրելով, որ այդ մարդը առևանգել է իր հորը, օրիորդ Դոբսոնը ոստիկանություն է կանչում, այդ ընթացքում փորձելով կանգնեցնել անծանոթին։

Սակայն, երբ ոստիկանությունը ժամանում է պարոն Բելը դուրս է սլանում պատուհանից և թաքնվում։ Խուզարկու Քինգ Ջոնը հետապնդում է նրան մինչև ավտոկայան, սակայն Բելը թաքնվում է, նստելով Կենտ գնացող գնացքը։ Քինգ Ջոնը կառք է վարձում, որպեսզի այն նրան Կենտ հասցնի, ինչքան հնարավոր է արագ, անցնելով գնացքին։ Կենտում Քինգ Ջոնը հասցնում է ձերբակալել Բելին, վերջին պահին, երբ նա պատրաստվում էր նստել Աֆրիկա գնացող նավը։

Մի քանի օր անց տեղի է ունենում Ջոն Բելի դատը, ով մեղադրվում էր քահանա Դոբսոնի առևանգման մեջ։ Դատավարության ընթացքում դատարանի դահլիճ է ներկայանում քահանան։ Նա պատմում է, որ երբ նա գնդիկը տեղադրում էր նշված կետում, գաղտնի դուռ է բացվում, Բելը նրան քաշում է այնտեղ և փակում։ Պատահականության շնորհիվ քահանան կարողանում է գտնել բանալին և ազատվել։ Նա նաև հայտնում է, որ Ջոն Բելը և Ֆրենսիս Բյորսը վաղուց միջոց էին պնտրում նրան վնասելու համար։ Դատի արդյունքում նրանք ցմահ բանտարկության դատապարտվեցին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Любительский перевод рассказа

Կատեգորիա:1898 պատմվածքներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կարճ պատմվածքներ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կարինե Բուռնազյան

**Կարինե Բուռնազյան** (), խորհրդային և հայկական կինոյի ու թատրոնի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Կարինե Բուռնազյանը ծնվել է 1959 թվականի հունվարի 14-ին Երևանում։ 1977 թվականից սովորել է Երևանի Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնին կից թատերական ստուդիայում ՝ ՀԽՍՀ և ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Խորեն Աբրահամյանի արվեստանոցում, աշխատել նույն թատրոնում, այնուհետև 1988 թվականից՝ Երևանի Հ․ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում։

1997-2005 թվականներին «Բոհեմ» թատերախմբով շրջագայել է Եվրոպայում։

## Դերեր
### Ներկայացումներ

### Ֆիլմագրություն

### Հեռուստասերիալներ
* «Վերվարածները»
* «Գերդաստան»
* «Իմ տունը իմ ամրոցն է»
* «Մեր բակը»
* «Վեր կաց և քայլիր»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:COVID-19-ից մահացածներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Յակուբ Կուբիցկի

**Յակուբ Կուբիցկի** (, ), կլասիցիզմի դարաշրջանի լեհ ճարտարապետ։

[242px|right|thumb|[Բելվեդեր (Վարշավա)|Բելվեդեր պալատը Վարշավայում, որը վերակառուցել է Կուբիցկին]]
242px|right|thumb|Բադենիի պալատը Բեյսցեում
242px|right|thumb|Վարշավայի թագավորական պալատի Կուբիցկի կամարները
242px|right|thumb|Վարշավայում Աստվածածին տաճարի նախագիծ (1792)
## Կենսագրություն
Յակուբ Կուբիցկին ծնվել է 1758 թվականին Վարշավայում՝ բուրժուական ընտանիքում։ Ավարտել է Ճիզվիտների դպրոցը, միաժամանակ դասեր է ստացել Դոմինիկո Մերլինիից։ 1777 թվականին աշխատել է ճարտարապետ Շիմոն Բոգումիլ Ցուգի հետ և նրան օգնել Վարշավայում կառուցելու Սուրբ Երրորդության եկեղեցին։

1783 թվականին մեկնել է սովորելու Իտալիայում որպես թագավոր Ստանիսլավ Ավգուստ Պոնյատովսկու (նրա եղբոր հետ) ներկայացուցիչ, որտեղից վերադարձել է 1786 թվականին։ Վերադառնալուց հետո աշխատել է որպես ճարտարապետ, եղել է թագավորի անձնական ճարտարապետը։

1783 թվականին ամուսնացել է և ունեցել երեք երեխա՝ Հելեն (ծն. 1784), Յոզեֆ (1787-1812) և Իզաբել (ծն. 1791):

1791 թվականին կատարած աշխատանքի համար ծառայություններն արժանացել է պալատականի կոչման և ստացել Թևավոր սյուն։ Քանի որ կալվածքն ազնվականությանը պատկանող խորհրդանիշ էր, տարիներ շարունակ Վիլկովում ունեցել է կալվածք։ Կոստյուշկոյի ապստամբության ժամանակ եղել է Մազովիայի դքսության քրեական դատարանի դատավոր։

Լեհական թագավորության փլուզումից հետո եղել է շինարարության գծով գլխավոր պաշտոնյա։ 1811-1812 թվականներին եղել է մասոնական օթյակի պատվավոր անդամ, 1818 թվականին՝ «Dawn Rising masonic lodge» կազմակերպության անդամ։

Մահացել է 1833 թվականի հունիսի 13-ին Վիլկովում։

## Պարգևներ
* Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ դասի շքանշան

## Հիմնական աշխատանքներ
* Մարչին Բադենիի պալատը Բեյսցեում (1802)
* Պալատ Պուվովիցայում (1804-1805)
* Վոլինսկի լիցեյի վերակառուցում (1805)
* Սուրբ Կլեմենսի եկեղեցին Նադարժինում (1806)
* Վարշավայի զանգակատները 1816-1818 թթ.
* Սուրբ Երրորդության եկեղեցին Պոդվալեում, Վարշավա (1818 թվականից)
* Ամրոցի հրապարակ Վարշավայում (1818-1821)
* Վարշավայի թագավորական պալատի Կուբիցկի կամարները (1819-1821)
* Վարշավայում Աստվածածին տաճարի չիրականացված դիզայն
* Սուրբ Յադվիգայի եկեղեցին Մոկոբոդիում (Աստվածածին տաճարի չիրականացված դիզայնի փոքր տարբերակը)
* Տերնոպոլի ամրոցի եգիպտական դարպաս
* Պալատ Բիալացովում (մոտ 1797)
* Պլոցկի քաղաքապետարան (1827)
* Վարշավայի Երեք խաչերի հրապարակի հաղթական կամար (1809, 1815)

## Գրականություն
* Andrzej Wąsowski, *Kubicki w Wilkowie*, Spotkania z Zabytkami, 11/2002
* Wioletta Brzezińska-Marjanowska ''Klasycystyczna architektura pałacowa na Wołyniu ok. 1780-1831 r.'' 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* A link (in Polish) to the revitalisation of the Kubicki Arcades 

Կատեգորիա:Լեհ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Մասիմո Մուտարելի

**Մասիմո Մուտարելի** ( ), իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, նաև ֆուտբոլային մարզիչ։

## Ակումբային կարիերա
Մուտարելին իր կարիերան սկսել է Ա սերիայի Ատալանտե ակումբում՝ նորամուտը նշելով 1996 թվականի ապրիլին, երբ Ատալանտեն պարտվեց «Լացիոյին» 3:1 հաշվով։

Բերգամոյում անցկացրած չորս մրցաշրջաններից հետո Մուտարելին վաճառվել է Ջենովային 1998 թվականի հունվարին։ Ջենովայում Մուտարելին անցկացրել է 138 հանդիպում Բ սերիայում։

2002 թվականին Մուտարելին կրկին տեղափոխվեց, այս անգամ դեպի հարավ՝ «Պալերմո»։ Նա անցկացրել է երկու մրցաշրջան Բ սերիայում, նախքան ակումբը տոնեց վերադարձը Ա սերիա 2004/05 մրցաշրջանում։ Նա շարունակում է պահպանել իր գերազանց վիճակը բարձրագույն դիվիզիոնում և մեկ մրցաշրջանից հետո վարձատրվել է մայրաքաղաքային ակումբ «Լացիո» տեղափոխությամբ, որը ստորագրել է 5-ամյա պայմանագիր նրա հետ որպես ազատ գործակալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լացիոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պալերմոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ջենոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Ռուսաստանի խոշորագույն գետերի ցանկ

**[[Ռուսաստան]]ի խոշորագույն [[գետ]]երի ցանկը** նվազման կարգով երկարությունը (ավելի քան 1000 կմ)։

Շեղերը ցույց են տալիս գետերի երկարությունը (կմ) ոչ պաշտոնական կամ ոչ տարածված տեղեկատուներում, բայց գերազանցում են պաշտոնական (առավել տարածված) երկարության տվյալները, ներառյալ գետի աղբյուրների վտակների անսահմանափակ տվյալները։

## Տես նաև
* Ռուսաստանի գետերի աշխարհագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Данные Государственного водного реестра
* Большие реки России
* Мунгарагийн-Гол — Шишхид-Гол — Кызыл-Хем — Каа-Хем. В истоках Енисея
* Открыты истинные истоки Лены и Енисея 
* Какая река самая длинная 

*
Կատեգորիա:Ցանկեր
ԱԴԾ-ն պայթեցնում է Ռուսաստանը

**ԱԴԾ-ն պայթեցնում է Ռուսաստանը** (), Ալեքսանդր Լիտվինենկոյի և Յուրի Ֆելշտինսկու կողմից գրված գիրք։ Թարգմանվել է 20 լեզվով և հրատարակվել է ավելի քան 20 երկրներում։ Գրքում հեղինակները պատմում են 1999 թվականին աշնանը Ռուսաստանում բնակելի տների պայթյունների մասին, որոնք, ըստ հեղինակների, հանդիսացել է Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության պետական ծառայության կեղծ դրոշի ներքո իրականացված (en) գաղտնի գործողություն՝ Չեչենական երկրորդ պատերազմը արդարացնելու և Վլադիմիր Պուտինին իշխանության հասցնելու համար։ Սակայն Ռուսաստանում գիրքն պաշտոնապես բռնագրավվել և արգելվել է *պետական գաղտնիքը բացահայտելու համար*, ընդգրկվելով Ծայրահեղական նյութերի դաշնային ցանկի մեջ։ Գրքում ներկայացված պատմությունը ի սկզբանե հրապարակվել է Յուրի Շչեկոչիխինի կողմից 2001 թվականի օգոսոտսին *[[Նովայա գազետա]]* թերթի հատուկ թողարկման մեջ, իսկ 2002 թվականին լույս է տեսել որպես առանձին գիրք։

## Նախապատմություն
Համաձայն հարցազրույցի, Յուրի Ֆելշտինսկին Ռուսաստանում բնակելի տների պայթյունների մասին նյութեր է սկսվել հավաքել 2001 թվականին, չպատկերացնելով, որ Ռուսաստանի Անվտանգության պետական ծառայությունը կարող է դրանց կազմակերպման հետ որևէ կապ ունենալ։ Նա խիստ անհանգստացել էր, երբ պարզել էր, որ պայթյունները փաստացի կազմակերպել է ԱԴԾ-ն։ Ֆելշտինսկին խորհրդակցել է գրող և Գլխավոր հետախուզական վարչության նախկին սպա Սերգեյ Սուվորովի հետ։ Ֆելշտինսկին հարցրել է Սուվորովին՝ *Անձամբ դուք կպայթեցնե՞ք անմեղ բնակիչներով տունը՝ հրամանը ստանալուց հետո*։ Սուվորովը պատասխանել է՝ *Իհարկե, ես դա կանեմ։ Դա մեր գործն է։ Մենք միշտ հետևում ենք հրամաններին*։ Ֆելշտինսկին կապվել է Ալեքսանդր Լիտվինենկոյի հետ, ով դարձել է գրքի համահեղինակը։ Ֆելշտինսկին ճանաչում էր Լիտվինենկոյին 1998 թվականից։

## Ֆիլմ
2001 թվականին գրքի հիման ֆրանսիացի պրոդյոսերներ Ժան-Շառլ Դենյոյի (Jean-Charles Deniau) և Շառլ Գազելի (Charles Gazelle) կողմից լույս է տեսել *Հարձակում Ռուսաստանի վրա* () վավերագրական ֆիլմը (նաև հայտնի է որպես *Պայթեցնելով Ռուսաստանը*)։ Ալեքսանդր Լիտվինենկոն և Յուրի Ֆելշտինսկին աշխատել են որպես ֆիլմի խորհրդակիցներ։ Ֆիլմը ցուցադրվել է հեռուստատեսությամբ Էստոնիայի, Լատվիայի և Լիտվայի հեռուստատեսությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Blowing Up Russia: The Secret Plot to Bring Back KGB Terror Live interview by historian Yuri Felshtinsky about the book, Aleksander Litvinenko and situation in Russia at C-SPAN

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Լիտվինենկո
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Գրքեր ահաբեկչության մասին
Կատեգորիա:Գրքեր հետխորհրդային Ռուսաստանի մասին
Կատեգորիա:Գրքեր Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության պետական ծառայության մասին
Կատեգորիա:2007 գրքեր
Կատեգորիա:Վավերագրական գրքեր կազմակերպված հանցագործության մասին
Կատեգորիա:Ռուսաստանում բնակելի տների պայթյուններ
Կատեգորիա:Վլադիմիր Պուտին
Կատեգորիա:Գործողություններ կեղծ դրոշի ներքո
Կատեգորիա:Գրաքննությունը Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2007 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Դոմինիկո Մերլինի

**Դոմինիկո Մերլինի** (, ), իտալա-շվեյցարական ծագմամբ լեհ ճարտարապետ, ուշ կլասիցիզմի ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
Դոմինիկո Մերլինին ծնվել է 1730 թվականին Լուգանոյում։ 1750 թվականից մինչև մահն ապրել է Լեհաստանում։ 1768 թվականին դարձել է ազնվական, ավելի ուշ` 1773 թվականին՝ թագավորական ճարտարապետ։ Առավել հայտնի է Վարշավայում ստեղծած թագավորական բաղնիքների զբոսայգու (Լազենկի զբոսայգի) համար։

Վարշավայում և Լեհաստանի այլ քաղաքներում կառուցել է մի շարք հասարակական և մասնավոր շինություններ՝ հաճախ համագործակցելով Յան Քրիստիան Կամսետզերի և Յոհան Քրիստիան Շուի հետ։ Ստեղծագործել է Ստանիսլավա Օգոստոս Պոնատովսկու դարաշրջանին տիպիկ լեհական կլասիցիզմին ոճով։ Մերլինիի վրա մասամբ ազդեցություն է ունեցել Պալադիոն և նրա աշխատանքում կան ուշ բարոկկո ոճի որոշ տարրեր, ինչպես օրինակ ոսկու առատ օգտագործումը։

## Հիմնական ստեղծագործություններ.
* Լազենկի պալատ
* Լազենկիի որսորդական պալատ (Ստանիսլավ II Ավգուստ թագավորի համար, 1775-1779)
* Սուրբ Կառլո Բորոմեոյի տաճար Պովոնզկիում
* Լյուբլինայի քաղաքային դարպասներ
* Ույազդովյան ամրոցի վերակառուցում (1768-1771)
* Վարշավայի թագավորական պալատի գրադարանի վերակառուցում (1776-1786)
* Պալատ Օպոլե-Լյուբելսում 
* Յաբլոնովյան ամրոց Վարշավայում
* Պալատ Յաբլոննա քաղաքում
* Կրոլիկարնիա պալատ  (1782-1786), Վարշավա
* Կրասինսկի պալատի վերակառուցում, Վարշավա (1783)
* Կոմս Գ. Բրյուլյայի պալատի վերակառուցում 
* Հունական կաթոլիկ եկեղեցի Վարշավայում


Łazienki - Pałac Myślewicki.jpg|Լազենկայի որսորդական պալատ
Kosciol sw Boromeusza w Warszawie.jpg|Սուրբ Կառլո Բորոմեոյի տաճար
Warszawa-Królikarnia.jpg|Կրոլիկարնիա պալատ , Վարշավա
Klasztor i cerkiew Ojcow Bazylianow.jpg|Հունական կաթոլիկ եկեղեցի և վանական համալիր, Վարշավա
4 Warszawa-Lazienki Krolewskie 126.jpg|Լազենկի պալատ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Доменико Мерлини  
* Dominik Merlini na Warszawikii 

Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Լեհ ճարտարապետներ
Ֆին Վուլֆհարդ

**Ֆին Վուլֆհարդ** (, ), կանադացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Տարօրինակ դեպքեր» հեռուստասերիալում Մայք Ուիլերի դերով և «Այն» դրամատիկական սարսափ ֆիլմում Ռիչի Թոզիերի դերով։

## Վաղ տարիներ
Վուլֆհարդը ծնվել է Վանկուվերում, ունի ֆրանսիական, գերմանական, հրեական  արմատներ։ Ունի մեծ եղբայր՝ Նիքը։ Մայրը Մերի Ջոլիվեթ Վուլֆհարդն է, հայրը՝ Էրիկ Վուլֆհարդը։ 2008-2020 թվականներին սովորել է Վանկուվերի կաթոլիկ դպրոցում։ Ներկայումս հանդիպում է Էլսի Րիչթերի հետ։

## Կարիերա
Իր առաջին աշխատանքը նա գտել է Քրեյգլիստ կայքի միջոցով։ 2014 թվականին դեբյուտ է կատարել «100» հեռուստասերիալում, կերտելով Զորանի դերը։ Շուտով խաղացել է Ջորջ Պինսկի դերը «Գերբնական» հեռուստասերիալի սերիաներից մեկում։

2016 թվականին Մայք Ուիլերի դերի շնորհիվ ստացավ համաշխարհային ճանաչում։ Դերի համար ստացել է ԱՄՆ-ի կինոդերասանների Գիլդայի մրցանակ՝ «Լավագույն դերասանական կազմը դրամատիկական սերիալում», որը նա կիսել է իր գործընկեր դերասանների հետ։

2017-ի աշնանը տեղի ունեցավ «Այն» սարսափ ֆիլմի պրեմիերան, որում Վուլֆհարդը կերտել է Ռիչի Թոզիերի դերը։

2019 թվականի հունվարի 19-ին Նեթֆլիքսում տեղի է ունեցել «Կարմեն Սանդիեգո» մուլտֆիլմի պրեմիերան, որում Վուլֆհարդը հնչյունավորել է գլխավոր հերոսուհու ընկերոջը։

Բացի այդ, Վուլֆհարդը հայտնվել է PUP պանկ ռոք խմբի երկու տեսահոլովակներում՝ 2014 և 2016 թվականներին։

Ֆինն ունեցել է իր սեփական Calpurnia խումբը, որը փլուզվել է 2018-2019 թվականներին։ Հետագայում 2020 թվականին հայտնի է դարձել, որ Ֆիննը իր ընկերոջ Մալքոլմի հետ ստեղծել է The Auburies խումբը։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգիչներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի մոդելներ
Կատեգորիա:Կանադացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Սվետլանա Վարդանյան

**Սվետլանա Վարդանյան** (ծնն.՝ անհայտ), խորհրդային և վրացական թատրոնի ու կինոյի դերասան։

## Կենսագրություն
Սվետլանա Վարդանյանը Թբիլիսիի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասանուհի է։

## Դերերը թատրոնում
* Թիմմի՝ մամոնտի հասակակիցը

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի դերասանուհիներ
Նիկոլայ Շևչենկո

**Նիկոլայ Շևչենկո** (, ), ռուս դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Կրասնոդարի պետական մանկավարժական համալսարանը (1967 թ.) և ԽՍՀՄ ԱԳՆ Դիվանագիտական ակադեմիան (1987)։ Տիրապետում է անգլերեն, պարսկերեն, գերմաներեն, տաջիկերեն և ուկրաիներեն լեզուներին։ Դիվանագիտական աշխատանքում է 1987 թվականից։
* 1994-1997 թթ.՝  Ռուսաստանի գլխավոր հյուպատոս Մազարի Շարիֆեյում (Աֆղանստան)։
* 1998-2000 թթ.՝ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության դեպարտամենտի կադրերի տնօրենի տեղակալ։
* 2000 թվականի մայիսի 6-ից  մինչև 2003 թվականի մայիսի 16՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան Բանգլադեշում։
* 2004-2006 թվականներին եղել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ Ֆեդերացիայի սուբյեկտների խորհրդարանի և հասարակական-քաղաքական կազմակերպությունների հետ կապված։ 
* 2006-2010 թվականներ՝ Ռուսաստանի գլխավոր հյուպատոսը  Սպահանում (Իրան)։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1994 թվականի ապրիլի 1)։
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1996 թվականի դեկտեմբերի 30)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարության կայքում
* Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի հաղորդագրությունը Նիկոլայ Շևչենկոյի մահվան մասին

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Ալեքսեյ Բունին

**Ալեքսեյ Բունին** (, ), ռուս կալվածատեր։

Իվան Բունինի հայրը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1827 թվականին։ Ծագումով ազնվական ընտանիքից է, և սերում է XV դարի լիտվացի ասպետներից։ Բունինների ազգի  մասին «Ազնվական զինանշանների ազգում» ասված է

Երիտասարդ տարիքում եղել է սպա, մասնակցել է Սևաստոպոլի պաշտպանությանը (1854-1855)։

Կալվածքներ է ունեցել Օրլովի, Վորոնեժի և Տամբովի մարզերում։ Նրա սեփական կալվածքը գտնվում էր Կամենկում՝  Օրլովի շրջան։ 

Մահացել է 1906 թվականին Իզմալկովա գյուղից դեպի Օզյորկի ընկած հատվածում։ 

### Ընտանիք
* Կինը ՝ Լյուդմիլա Ալեքսանդրի Բունինա (ի ծնե՝ Չուբարովա, 1835-1910)։
* Որդին՝ Իվան Ալեքսեյի Բունին (1870-1953)։
* Որդին՝ Յուլիոս Ալեքսեյի Բունին (1857-1921)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Бунин Алексей Николаевич (182 1906) 

Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Մագդալինա Մավրովսկայա

**Մագդալինա Կոնստանտինովնա Մավրովսկայա** (, ), ռուս գեղանկարչուհի, գծանկարիչ, Թաթարստանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ, Թաթարական ԱՍՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, ԽՍՀՄ, Ռուսաստանի և Թաթարստանի հանրապետության նկարիչների միության անդամ։

## Կենսագրություն
1934 թվականին ավարտել է Արվեստի Թաթարական տեխնիկումը (այժմ` Կազանի գեղարվեստի ուսումնարան)։
1942 թվականից ԹԱՍՍՀ տարածքային և համառուսաստանյան ցուցահանդեսների մշտական մասնակից է, որոնցից նշանավորներն են են «Խորհրդային Ռուսաստան»-ը և «Մեծ Վոլգա »-ն (II-Վոլգոգրադ, 1967, հուլիս-օգոստոս, III-Ուլյանովսկ, 1969, նոյեմբեր- դեկտեմբեր, V-Կազան, 1980, մարտ-մայիս)։ Կազանում տեղի ունեցան Մավրովսկայայի վեց անհատական ցուցահանդեսներ, 1981 թվականին Ա. Մ. Գորկու անվան թանգարանում, որտեղ նրա աշխատանքները ցուցադրվեցին մշտական ցուցանմուշների սրահներից մեկում։ 1968 թվականին ընդունվում է ԽՍՀՄ նկարիչների միություն,  1986 թվականին նրան շնորհվում է Թաթարական ԱՍՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչում։ Մավրովսկայան բեղմնավոր գործունեություն է ծավալել ԽՍՀՄ ՆՄ «Չելյուսկինսկի» ստեղծագործական տանը։

## Ստեղծագործություններ
Զգալի ավանդ է ունեցել թաթարական գծանկարչության զարգացման գործում։ Նկարչուհու ստեղծագործական ժառանգության մեջ զգալի տեղ են գրավում բնապատկերները, դիմանկարները, նատյուրմորտները, ժանրային կոմպոզիցիաները։ Ստեղծել է մի շարք ջրաներկ նկարներ, ուրվանկարներ, փորագրանկարներ (օֆորտ, վիմագրություն, մոնետիպ).

Մավրովսկայայի Գորկուն, Տուկային, Պուշկինին նվիրված վաղ շրջանի աշխատանքների հիմքում ընկած են պատմա-գրականագիտական մոտիվները։ Նրա աշխատանքների հիմնական մասը կապված է Կազանի մշակույթի պատմության հետ։ Մավրովսկայան ավելի քան 30 գրաֆիկական աշխատանքների հեղինակ է, որոնք լայն ճանաչում են ստացել։ 
* Բանաստեղծի հայրենիքում (Կիռլայ, Կիշլաուչ)
* Կազանը ոչ վաղ անցյալում («Հին Կազան»-1987)
* Լ. Ն. Տոլստոյի տեղը Կազանում և այլն
* Բնանկարների շարք «Աբրամցեվո» (1953, սև ջրաներկ նկար)
* «Թայմիր» վոլգո-տանկերի աշխատավորները 
* Կոկուշկինո գյուղ, Վ. Ի. Ուլյանով Լենինի առաջին աքսորի վայրը (1967-1968)
* Բուլղարները (1968-1969)
* Գորկովյան վայրերը Կազանում (1976-1979)
* Կազանյան կրեմլի աշտարակները (1976-1978) և այլն

## Գրականություն
* С. М. Червонная. Художники Советской Татарии (Мастера изобразительного искусства СХ ТАССР). - Казань. 1984. - С. 196-199.
* М. Е. Ильина. Шесть десятилетий вдохновенного труда. - Казань, 1998, № 4. - с. 128.
## Արտաքին հղումներ

* Магдалина Мавровская
* Белова Л. Истории нетленные страницы: Воспоминания о «королеве графики» М. К. Мавровской

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Հովանոցով կինը (նկար, Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկ)

**Հովանոցով կինը** **(Խուլ Բերթան պարոն Ֆորեսթի այգում**), Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկի նկարը պետական Էրմիտաժում։

Այս կտավը նկարել է 1889 թվականին և համարվում է «Խուլ Բերթա» մականունով փարիզյան մարմնավաճառների դիմանկարը։ Ուշագրավն այն է, որ մի անհայտ լուսանկարիչ վառ կերպով արտահայտել է նկարի աշխատանքը. այստեղ երևում է նկարիչը, նրա մոդելն ու հստակ նկատելի պատկերը։ Շատ պարզ երևում է, որ չնայած որոշակի գրոտեսկային ոճի պատկերներին, Տուլուզ-Լոտրեկն անթերի ճշգրտությամբ պատկերել է բոլոր մանրամասները՝ իրերը, հագուստը, գլխարկը, աղջիկ դիրքը և նրա դեմքի արտահայտությունը, որոնք լիովին համապատասխանում են նկարի հետ։ Էրմիտաժի արևմտաեվրոպական բաժնի գլխավոր գիտաշխատող արվեստաբանության դոկտոր Ա. Կոստենևիչը այսպես է նկարագրում Բերթային. «Բերթան հագնվել է հանդիսավոր դիմանկարի համար՝ թանկարժեք երկգույն գլխարկ՝ պատրաստված բարակ ծղոտներից, հովանոց, ժանյակից հագուստ։ …Ոչ, Բերթան անկեղծ է և համբերատար կեցվածք էր ընդունել դիմանկարի համար, որը դառնալու էր ամենալավը նրա կյանքում։ Նա անկասկած ցանկանում էր նմանվել աշխարհիկ տիկնոջ, և նրան դա գրեթե հաջողվել է, միայն թե նկարիչը չէր կարող դիմակայել հեգնանքին, թեպետ ոչ չար, ավելի շուտ՝ զգայուն»։

Պատկերը նկարվել է հայտնի փարիզյան լուսանկարիչ Ֆորեսթի այգում, որը Տուլուզ-Լոտրեկի հետ ուներ ընկերական հարաբերություններ։ Լոտրեկը Ֆորեսթից ստացել է թույլտվություն՝ աշխատել այգում այն ժամանակ, երբ իրեն հարմար ու պետք կլինի, նկարում երևում է սարայը, որտեղ Տուլուզ-Լոտրեկը պահում էր իր նկարչական պարագաները։ Այստեղ արվել էին մի քանի նկարներ՝ «Կարմիր մազերով կինը Ֆորեսթի այգում» (1889, մասնավոր հավաքածու), «Ժյուստինա Դիելը Ֆորեսթի այգում» (1889, Օրսե թանգարան), «Դեզիրե Դիոյի դիմանկարը» (1890, Ալբիում Տուլուզ-Լոտրեկի թանգարան), «Ուրախ Դիոն» (1890, Ալբիում Տուլուզ-Լոտրեկի թանգարան), «Ոսկե սաղավարտ» (1890, մասնավոր հավաքածու) և այլն։ Այգին չի պահպանվել, դրա տեղում 1889 թվականին կառուցվել է «Գոմոն» կինոթատրոնը։
250px|մինի|ձախից|Տուլուզ-Լոտրեկը նկարի վրա աշխատելիս։ Անհայտ լուսանկարիչ, 1889 թ. Ալբիում Տուլուզ-Լոտեկի թանգարան

Նկարը առաջին անգամ հանրությանը ցուցադրվել է 1890 թվականին Բրյուսելում կայացած ցուցահանդեսի ժամանակ, այնուհետև վաճառվել է Պոլ Ռոզենբերգի նկարների հետ, այն վաճառվել է հայտնի գերմանացի կոլեկցիոներ Օտտո Քրեբսին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նկարը բռնագրավել են խորհրդային զինվորներին և ԽՍՀՄ-ին ուղարկել որպես փոխհատուցում։ Երկար ժամանակ այն պահվել է Էրմիտաժի պահեստային սենյակներում և ցուցադրվել է միայն 1995 թվականին։ 2001 թվակականից հետո գտնվել է Էրմիտաժի մշտական ցուցադրության մեջ, իսկ 2014 թվականին ցուցադրվել է Սերգեյ Շչուկինի հիշատակի պատկերասրահում և Մորոզովի եղբայրների՝ Գլխավոր շտաբի շենքում (402 սենյակ)։

1890 թվականին Տուլուզ-Լոտրեկը նկարել է Խուլ Բերթայի ևս մեկ դիմանկարը՝ «Սև գլխարկով կինը» (մասնավոր հավաքածուում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1889 նկարներ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկի նկարներ