Մեսրոպավան

**Մեսրոպավան** կամ **Մասրևան** (այժմ կոչվում է՝ &nbsp;-&nbsp;**Նասիրվազ**), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Օրդուբադի շրջանում։

## Անվանում
Գյուղի անվանումը կապված է հայկական գրերի ստեղծող Մեսրոպ Մաշտոցի հետ, որը երկար տարիներ բնակվել է այս գյուղում։

## Պատմություն
Մեսրոպավանը շրջապատված է բազմաթիվ լեռներով՝  Տապանասար (Նավասար), Կռնակոչ և այլն։ Տապանասարի վրա հայտնաբերվել են ժայռապատկերներ, որոնք շատ նման են Սյունիքի, Գեղամա լեռների ժայռապատկերներին։ Կռնակոչ լեռան ստորոտում է գտնվում Մաշտոցի բնական անձավը։ Անձավում, ըստ հին ավանդության, մինչև քրիստոնեական վանքի կառուցումը շուրջ 17 տարի իր աշակերտների հետ բնակվել է Մեսրոպ Մաշտոցը։ 
 
1989 թվականին տեղի ուենցած ազգամիջյան իրադարձություններից հետո գյուղը հայաթափվել է։ Հայ ընտանիքներից շատերը բնակություն են հաստատել Ուկրաինայի Լվով քաղաքում։

## Հուշարձաններ
Մեսրոպավանը հայտնի է իր հնագիտական, ճարտարապետական հուշարձաններով։ Գյուղը շրջապատված է հին բերդերով, հին շինությունների ավերակներով, 9-15-րդ դարերի և հետագա շրջանների տապանաքարերով, խաչքարերով։

### Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ (կամ Մեսրոպ Մաշտոց) վանք

Ըստ ավանդության՝ կառուցվել է 456 թվականին գյուղի արևմտյան թաղամասում։ Ճարտարապետը անհայտ է, պատվիրատուն, մեկենասը Գողթնի Շաբիթ իշխանն է։ Մեսրոպ Մաշտոց վանքի հորինվածքը քառամույթ գմբեթակիր բազիլիկ է, շինանյութը՝ սրբատաշ և կիսամշակ քար։  Ըստ վանքում առկա արձանագրությունների՝ վերանորոգվել է  15-րդ և 17-րդ դարերում, վերջին անգամ վերանորոգվել է 19-րդ դարում։&nbsp;Վանքի մուտքը արևմտյան ճակատում է։ Վանքի աբսիդը կիսաշրջանաձև է։ Գմբեթը քարաշեն է, ութանիստ։&nbsp;Որմնանկարներ,&nbsp;պատկերաքանդակներ և &nbsp;զարդաքանդակներ չունի։&nbsp;Հուշարձանն ունեցել է հյուսիսային ճակատին կցված սեղանատուն։ Վանական համալիրի միակ կանգուն մնացած շինությունը եկեղեցին է, որի վիճակը կիսախաթար է. քանդված է գմբեթի և եկեղեցու ծածկի մի մասը, կից գտնվող շինությունները, ունի ճաքեր։

### Գերեզմանատուն
Կառուցվել է 15-20-րդ դարերին։ Տեղակայված է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ կամ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու հյուսիսային կողմում։&nbsp;Ունի 300&nbsp;-&nbsp;320 տապանաքար՝ հարթ, խաչքարեր, քառանկյունի, խոյաձև, որոնցից 40-42-ը&nbsp;արձանագիր են։&nbsp;Հին տապանաքարերը մեծ մասամբ կիսով չափ թաղված են հողի մեջ, արձանագրությունների մի մասը քայքայված է։

**Զանգ**

Զանգը կառուցվել է 1894 թվականին. կախված է եղել եկեղեցու մոտ գտնվող ծառից։  Ձուլվել է Սլոբոդսկ քաղաքում։ Զանգի ներքևի մասում շրջանաձև արձանագրություններ կան։ Զանգի միջին մասում երկու սրբապատկերներ կան։

### Սուրբ Նշան մատուռ
Տեղակայված է Մեսրոպ ավանից 18-19&nbsp;կմ հարավ-արևելք, բարձրաբերձ լեռնագագաթներից մեկի կատարին։&nbsp;Ունի միանավ դահլիճի հորինվածք։&nbsp;Կառուցվել է լեռնային ճեղքված քարից։ Մատուռը վերանորոգվել է 17-րդ և 20-րդ դարերում։ Մուտքը՝ արևմուտքից է, աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։&nbsp;Շրջակայքում կան 16-17-րդ դարերի երկու խաչքար։&nbsp;Ներկայումս ավերված է։

### Սուրբ Գայանե մատուռ
Կառուցվել է 17-րդ դարում գյուղի հյուսիսային կողմում՝ Զառնապետի ձորալանջին։&nbsp;Ունի միանավ դահլիճի հորինվածք։&nbsp;Կառուցվել է&nbsp; կիսամշակ և անմշակ որձաքարից։&nbsp;Վերանորոգվել է 19-րդ դարում։ Մատուռի&nbsp;մուտքը արևմուտքից է, աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։&nbsp;Շրջակայքում կան մի քանի անզարդ խաչքարեր։&nbsp;Մատուռն այժմ կիսականգուն է։

### Սուրբ Աստվածածին մատուռ
Կառուցվել է 14-15-րդ դարերում գյուղի հյուսիսարևելյան թաղամասում։&nbsp;Ունի միանավ դահլիճի հորինվածք։ Կառուցվել է կիսամշակ որձաքարից։&nbsp;Վերանորոգվել է 17-րդ և 20-րդ դարերում։ Մատուռի մուտքը՝ արևմուտքից է,&nbsp;աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։&nbsp;Շրջակայքում ունեցել է պարիսպ։&nbsp;Ներկայումս ավերված է։

### Սուրբ Հռիփսիմե Սրբատեղ
Կառուցվել է 15-16-րդ դարերում Սուրբ Գր. Լուսավորիչ կամ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցուց 70-80&nbsp;մ արևելք։&nbsp;Շրջակայքում կան 16-17-րդ դարերի երկու վիմագիր խաչքարեր։ Ներկայումս ավերված է։

## Տես նաև
* Ալանգյազ

## Ծանոթագրություններ