open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օրթոֆոսֆորական թթու

250px|մինի|Ֆոսֆորական թթվի մոլեկուլ
**Օրթոֆոսֆորական թթու** (ֆոսֆորական թթու), միջին ուժի անօրգանական թթու է, քիմիական բանաձևն է H3PO4, այն ստանդարտ պայմաններում իրենից ներկայացնում է անգույն հիդրոսկոպիկ բյուրեղներ։ 213&nbsp;°C ջերմաստրճանից բարձր ջերմաստիճանում փոխակերպվում է պիրոֆոսֆորական թթվի H4P2O7։ Ջրում լավ լուծելի է։ Հիմնականում օրթոֆոսֆորական թթու անվանում են 85%-անոց ջրային լուծույթը(անգույն, անհոտ հեղուկ է)։ Լուծվում է նաև էթանոլում և այլ լուծիչներում։

## Ստացում
250px|մինի|Ֆոսֆորական թթվի տարածական կառուցվածքը
Ֆոսֆորական թթու հիմնականում ստանում են կալցիումի ֆոսֆատից։
* \mathsf{Ca_3(PO_4)_2 + 3H_2SO_4 \rightarrow 3CaSO_4 + 2H_3PO_4}
Կարելի է ստանալ ֆոսֆորի պենտաքլորիդի(PCl5) հիդրոլիզից։
* \mathsf{PCl_5 + 4H_2O \rightarrow H_3PO_4 + 5HCl}
Կարելի է ստանալ ջրի և ֆոսֆորի հնգավալենտ օքսիդի փոխազդեցությունից։
* \mathsf{P_2O_5 + 3H_2O \rightarrow 2H_3PO_4}

## Հատկություններ
Ֆոսֆորական թթուն եռահիմն, միջին ուժի թթու է։ Այն երբ փոխազդում է ավելի ուժեղ թթվի հետ, ցուցաբերում է երկդիմի հատկություն։
Օրթոֆոսֆորական թթուն կամ իր լուծելի աղերը կարելի է հայտնաբերել դրանց վրա արծաթի նիտրատի լուծույթով ազդելով։ Նկատվում է դեղին գույնի նստվածք (չեզոք միջավայր)։

## Ֆոսֆատներ
Ֆոսֆորական թթվի աղերը կոչվում են ֆոսֆատներ։ Կարող են առաջանալ է դիհիդրոֆոսֆատ, հիդրոֆոսֆատ և ֆոսֆատ։
* \mathsf{H_3PO_4 + NaOH \rightarrow NaH_2PO_4 + H_2O}
* \mathsf{H_3PO_4 + 2NaOH \rightarrow Na_2HPO_4 + 2H_2O}
* \mathsf{H_3PO_4 + 3NaOH \rightarrow Na_3PO_4 + 3H_2O}
Հիմնականում դիհիդրոֆոսֆատները լուծելի են, իսկ հիդրոֆոսֆատներն ու ֆոսֆատները քիչ լուծելի են։ Դիհիդրոֆոսֆատները և հիդրոֆոսֆատները կարող են փոխակերպվել հետևյալ ուրվագրով։
* \mathsf{NaH_2PO_4 \rightarrow NaPO_3 + H_2O}
* \mathsf{2Na_2HPO_4 \rightarrow Na_4P_2O_7 + H_2O}

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Карапетьянц, Михаил Христофорович|Карапетьянц М. Х. Дракин С. И. Общая и неорганическая химия. М.։ Химия1994
* Блум У. Адгезивные системы обзор и сравнение// Дент. Арт.- 2003,№ 2.-С.5-11.
* Давыдова А. В. Характеристика адгезивных систем// Материалы научно-практической конференции «Новые технологии в стоматологии».- Ростов на Дону, 2004.-С.45-46
* Enamel-dentin adhesives, self-etching primers// CRA Newsletter.- Vol.24,№ 11.-2000.-P.1-2.

Կատեգորիա:Ֆոսֆորի միացություններ
Կատեգորիա:Անօրգանական թթուներ
Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Կատեգորիա:Ջրածնային միացություններ
Hello, I Love You

**Hello, I Love You**-ը ամերիկյան լեգենդար ռոք խումբ The Doors-ի երգն է։ Երգը ընդգրկվել է խմբի երրորդ ստուդիական ալբոմում՝ *[[Waiting for the Sun]]*-ում 1968 թվականին։ Այն լույս է տեսել որպես սինգլ նույն թվականին և վաճառվել է 1,000,000 օրինակով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ զբաղեցնելով առաջին հորիզոնականը տեղի չարթերում։ Երգը առաջին հորիզոնական է զբաղեցրել նաև Կանադայում։ Երգը դարձավ խմբի հիթը Մեծ Բրիտանիայում զբաղեցնելով այնտեղ 15-րդ հորիզոնականը։

Երգն այն դեմո երգերից է, որը խումբը կատարել է *Aura Records* գործընկերության համար 1965 թվականին։

Երբեմն երգի վերնագիրը նշվում է այսպես "**Hello, I Love You (Won't You Tell Me Your Name?)**" կամ էլ այսպես "**Hello, I Love You Won't You Tell Me Your Name?**"։ Վերնագիրը որը տպված է, կախված է նրանից, թե ինչքան վաղուցվա է ստեղծագործության թողարկումը։

## Գրագողության կասկածներ
Ինչպես նշում է խմբի կիթառահար Ռոբի Կրիեգերը, բացառված է այն, որ երգի կառուցվածքը գողացվել է Ռեյ Դեյվիսից, որը նույն տիպի կիթառային ռիֆ է նվագում The Kinks-ի "All Day and All of the Night" երգում։ Փոխարենը նա նշել է, որ երգը ներշնչված է եղել Cream խմբի "Sunshine of Your Love" երգից։ Խմբի և Ջիմ Մորիսոնի մասին կենսագրական գրքում՝ *No One Here Gets Out Alive* նշված է, որ Մեծ Բրիտանիայում երգի հետ կապված բոլոր հաջողությունները դատարանի վճիռով վերագրվում են Ռեյ Դեյվիսին։

## Իրական կյանքի ազդեցությունները
Երգի վերջին քառյակը գրվել է Ջիմ Մորիսոնի կողմից ալբոմի ձայնագրումից մի քանի տարի առաջ, և այդ տողերը հավանաբար Վենետիկյան ծովափում ապրող մի աֆրոամերիկացի աղջկա մասին է, որի հանդեպ նա անտարբեր չի եղել։

"Sidewalk crouches at her feet
Like a dog that begs for something sweet.
Do you hope to make her see you, fool?
Do you hope to pluck this dusky jewel?"

## Անձնակազմ
*Ջիմ Մորիսոն - վոկալ
*Ռեյ Մանզարեկ - դաշնամուր
*Ռոբի Կրիգեր - կիթառ
*Ջոն Դենսմոր - հարվածային գործիքներ

## Չարթեր

## Վաճառքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:The Doors
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Սողք

**Սողք**, նյութերի, հաստատուն բեռնվածքի կամ մեխանիկական լարման ազդեցությամբ ժամանակի ընթացքում պինդ մարմնի պլաստիկ դեֆորմացիայի դանդաղ աճ։ Սողքի հատկությամբ այս կամ այն չափով օժտված են բոլոր պինդ մարմինները՝ թե բյուրեղային, թե ամորֆ։ Մետաղներում և համաձուլվածքներում սողքը հիմնականում դիտվում է բարձր ջերմաստիճանների դեպքում։ Պլաստմասսաներում, բետոնում և այլ նյութերում այն ի հայտ է գալիս նույնիսկ սենյակի ջերմաստիճանի պայմաններում։ Սողքի մասին հիմնական տեղեկություններն ստացվում են հաստատուն բեռնվածքի ներգործությամբ ձգման և սեղմման ստանդարտ փորձարկումերից։

## Սողքի կոր
մինի|Սողքի կոր
Սողքը բնութագրվում է, այսպես կոչված, սողքի կորով, որը տալիս է դեֆորմացիայի կախումը ժամանակից՝ հաստատուն ջերմաստիճանի և բեռնվածքի դեպքում։ Կորը պայմանականորեն բաժանում են երեք հատվածի կամ փուլի․ AB-ն չհաստատված (կամ մարող) սողքի հատվածն է, BC-ն՝ հաստատված սողքի հատվածը (հաստատուն արագությամբ ընթացող դեֆորմացիայի հատված) և CD-ն՝ արագացված սողքի հատվածը։ E0-ն սկզբնական դեֆորմացիայի արժեքն է, D կետը՝ քայքայման պահը։ Միշտ չէ, որ սողքի պրոցեսն ընթանում է նշված սխեմայի համաձայն։ Կարող է բացակայել կորի 1-ին կամ 3-րդ հատվածը, 1-ին կարող է հաջորդել 3-րդը։ Երբեմն դիտվում է նյութի ավելի բարդ վարք։ Սողքի ֆիզիկական մեխանիզմը նույնն է, ինչ պլաստիկության մեխանիզմը։

## Սողքի սահման
Կոնստրուկցիաների և մեքենաների նյութերի սողքի հաշվարկների ժամանակ որպես հիմնական բնութագիր ծառայում է սողքի սահմանը՝ այն առավելագույն լարումը, որի դեպքում դեֆորմացիայի ընդհանուր մեծությունը չի գերազանցում թույլատրելի արժեքը (որոշակի ջերմաստիճանի դեպքում)։

## Տես նաև
* Սողքի տեսություն

Կատեգորիա:Նյութագիտություն
Կատեգորիա:Դեֆորմացիա
Սոմա (այլ կիրառումներ)

**Սոմա**, կարող է վերաբերել՝
* Սոմա, ծիսական ըմպելիք ու Լուսնի աստվածություն հնդիրանական ժողովուրդների մոտ և վեդայական ու հին պարսկական մշակույթներում։
* Սոմա, կենդանիների և բույսերի բջիջների (բացառությամբ՝ սեռականի) ընդհանուր անվանումը։
* Սոմա, քաղաք Ճապոնիայում։
* Սոմա, քաղաք Գամբիայում։
* Սոմա, քաղաք Թուրքիայի արևմուտքում։
* Սոմա, շրջան Թուրքիայի արևմուտքում։
* Սոմա, գետ Ռուսաստանի Կիրովի մարզում։
Ռուս-անգոլական հարաբերություններ

**Ռուս-անգոլական հարաբերություններ** (, ) դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության և Անգոլայի Հանրապետության միջև։
 
## Պատմություն

Դիվանագիտական հարաբերությունները հասաատվել են Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում՝ 1975 թվականի նոյեմբերին։ 1976 թվականի հոկտեմբերին կնքվել է «բարեկամության և համագործակցության պայմանագիր»։ Ստորագրվել են համաձայնագրեր տնտեսական և տեխնիկական համագործակցության, լեռնարդյունաբերության և երկրաբանության, ձկնարդյունաբերության ասպարեզում համագործակցության (1979) վերաբերյալ, որոնցով Խորհրդային Միությունը Անգոլային աջակցություն է ցույց տալիս անգոլական տնտեսության և մշակույթի ավելի քան 15 ճյուղերում, ինչպես նաև ազգային կադրերի պատրաստման գործում։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ
Ռուս-ավստրիական հարաբերություններ

**Ռուս-ավստրիական հարաբերություններ** (, ), դիվանագիտական հարաբերություններ են Ռուսաստանի Դաշնության և Ավստրիայի Հանրապետության միջև։

## Պատմություն

Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում՝ 1924-ի փետրվարին (դե-ֆակտո՝ 1921-ի դեկտեմբերին), 1938-ի մարտին խզվել են Ավստրիայում՝ նացիստական կարգեր հաստատվելուց հետո, վերականգնվել 1945-ի հոկտեմբերին՝ Ավսսրիայի ազատագրումից հետո։ «Անկախ և դեմոկրատական Ավստրիայի վերաբերյալ» պետական պայմանագիրը (1955, ստորագրեցին ԽՍՀՄ, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիանն) և Ավստրիայի կողմից մշտական չեզոքության օրենքի ընդունումը (1955-ի հոկտեմբերի 26) հիմք դարձան ԽՍՀՄ և Ավստրիայի բազմակողմանի համագործակցության համար։ Պայմանագիրը ստորագրած մեծ տերությունները պարտավորվեցին հարգել Ավստրիայի անկախությունն ու տարածքային ամբողջակնությունը, արգելել անշլյուսը, քաղաքական․ և տնտեսական դաշինքը Գերմանիայի հետ։ Այնուհետև ԽՍՀՄ և Ավստրիայի միջև կնքվեցին աոևտրական (1955), հյուպատոսական (1959), գիտական և մշակութային համագործակցության, տնտեսական և գիտատեխնիկական․ համագործակցության, օդային հաղորդակցության, Ավստրիային գազ մատակարարելու և ԽՍՀՄ-ին խողովակ ու գազամուղի սարքավորում տրամադրելու (1968) մասին պայմանագրեր ու համաձայնագրեր։ 1970-ական թթ․ կնքվեցին աոևտրական․, տնտեսական․, գիտատեխնիկկան․ և արդյունաբերական․ համագործակցության նոր համաձայնագրեր, 1975—77-ի մշակութային․ և գիտական․ համագործակցության ծրագիր, 1951-ին՝ Ավստրիայի և ԽՍՀՄ-ի տնտեսական, գիտատեխնիկական․ և արդյունաբերական․ համագործակցության (1981—90) զարգացման և խորացման ծրագիր։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ավստրիայի երկկողմ հարաբերություններ
Ճալեթ

**Ճալեթ** (այժմ՝ *Ջալութ* ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Վարդաշենի շրջանում։ Նախկինում խոշոր հայաբնակ գյուղ էր։ Երկրամասի ամենահայտնի ու հինավուրց գյուղերից մեկն է։ Գտնվում Է շրջկենտրոն Վարդաշենից 4 կմ արևմուտք։

## Պատմություն
Գյուղի վերաբերյալ բազմաթիվ մատենագրական ու վիմագրական տեղեկություններ են պահպանվել։ Ճալեթը մեծ կորուստներ է կրել 1918 թվականին։ Իբրեւ գրչօջախ գյուղը հայտնի է սկսած 15-րդ դարից։

## Ճարտարապետություն
Ճալեթ գյուղը չափազանց հարուստ է պատմական հուշարձաններով։ Գյուղամիջում պահպանվում են երկու միջնադարյան եկեղեցիների մնացորդները։ Առավել հայտնի է Ճալեթի Սուրբ Հակոբ վանքը։

Ճալեթի պատմաճարտարապետական հուշարձանների շարքում իրենց արժանի տեղն ունեն նաև բնակելի ամրակուռ բազմաթիվ քարաշեն տները։ Դրանց մի մասը կրում է կառուցման առթիվ փորագրված արձանագրություն (թվագրվածները՝ 19-րդ դարիվերջերից մինչև 20-րդ դարի սկզբները)։

## Բնակչություն
19-րդ դարի կեսերին ճալեթն ուներ 150 տուն հայ բնակչություն։ 1978 թվականին Գյուղն ուներ 959 բնակիչ։ 1988-ին բոլոր հայերը բռնագաղթվեցին (նրանց մի մասը վերաբնակվեց Նոյեմբերյանի շրջանում)։

## Տես նաև
* Սուրբ Աստվածածին վանք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդաշենի շրջանի բնակավայրեր
Անխորտակելի ժայռ գործողություն

**«Անխորտակելի ժայռ» գործողություն** (, *Mivtza Tsuk Eitan*), 2014 թվականի հուլիսի 7-ի լույս 8-ի գիշերը Գազայի հատվածում իսրայելական ռազմական գործողության կոդային անվանումը։ Գործողության նպատակն է եղել Գազյում իշխող ծայրահեղական ահաբեկչական Համաս շարժման ռազմական ենթակառուցվածքի ոչնչացումը և Իսրայելի տարածքի հրթիռակոծման կանխումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեսագրություն. իսրայելական ՀՀՊ «Երկաթե գմբեթ» համակարգը 2014 թվականի հուլիսի 7-ին ոչնչացնում է Գազայից Աշդոդի վրա արձակված երեք հրթիռ։
* Լուսանկարչական լրահաղորդում. գործողության սկիզբը, Գազայի սահմանը, Իսրայելի քաղաքների հրթիռակոծումը

Կատեգորիա:Ռազմական գործողություններ Իսրայելի մասնակցությամբ
Կատեգորիա:Հակաահաբեկչական գործողություններ
Կատեգորիա:2014 Իսրայելում
Կատեգորիա:2014 հուլիս
Կատեգորիա:2014 հակամարտություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի պատերազմներ
Կատեգորիա:Իսրայելի պատերազմներ
Կատեգորիա:Հակամարտություն Գազայի հատվածում
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Կատեգորիա:Գազա-Իսրայել հակամարտություն
Գեղավանք (Սյունիքի մարզ)

**Գեղավանք**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Քաջարան համայնքում։

Գյուղի պաշտոնական անունը Գեղավանք է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Փիրիլու անունով։ Գեղավանք վերանվանվել է 1991 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Գեղի գետի ձախ ափին։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Քաջարան համայնքի բնակավայրեր
Գոմարան (Սյունիքի մարզ)

**Գոմարան**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից մոտ 2 կմ դեպի հարավ՝ ծովի մակերևույթից մոտ 1000 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Գոմարանի մշտական բնակչությունը կազմել է 71, առկա բնակչությունը՝ 66 մարդ։ Ստորև ներկայացված է Գոմարան գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և այգեգործությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Շահրուխ Խան

**Շահրուխ Խան** (, , , , ինչպես նաև **Շահ Ռուկխ Խան**, ), հնդիկ դերասան, պրոդյուսեր, երգիչ և հաղորդավար։ Հայտնի է որպես «Բոլիվուդի արքա», «Filmfare Awards» մրցանակաբաշխությունում տղամարդու լավագույն դերի ամենաշատ թվաքանակի ռեկորդակիր։

## Կենսագրություն
Շահրուխ Խանը ծնվել է 1965 թվականի նոյեմբերի 2–ին Նյու-Դելիում՝ փուշթուների ընտանիքում։ Հավատքով մուսուլման է։ Նա ունի մեծ քույր, ում անունը Շահնազ է։ Նրա հայրը Հնդկաստանում հայտնի փաստաբան է (հանուն ազատության կռվող), Փեշավարից տեղափոխվել է Նյու-Դելի մինչև Հնդկաստանի բաժանումը։ Մոր՝ Ֆաթիմայի ընտանիքը Ռավիլինդիից էր՝ այժմյան Պակիստանից։

Շահրուխ Խանը դպրոցն ավարտել է Նյու-Դելիում, որից հետո, 1988 թվականին ավարտել է Դելիի համալսարանը տնտեսագետի մասնագիտությամբ։ Դրանից հետո սովորել է մագիստրատուրայում «մասսայական հաղորդակցություններ» ուղղությամբ, սակայն նախընտրեց դերասանի կարիերան։
200px|մինի|Շախրուխ խան
1991 թվականին՝ ծնողների մահից հետո տեղափոխվել է Բոմբեյ։ Նույն թվականի նոյեմբերի 25-ին Շահրուխն ամուսնացել է Գաուրի Չիբբերի հետ, ով հինդուիզմ դավանող ընտանիքից է։ Հենց Խանի խոսքերով, չնայած նրան, որ նա շարունակում է մնալ մուսուլման, Խանը գնահատում է իր կնոջ կրոնը։ 1997 թվականի նոյեմբերի 25–ին նրանց ամուսնությունից ծնվեց նրանց որդին՝ Արյան, իսկ 2000 թվականի մայիսի 23–ին՝ նրանց դուստր Սոհանան։
Նրանք երկուսն էլ հետևում են իրենց ծնողների հավատքներին։ 2013 թվականի մայիսի 27-ին Շահրուխն ու Գաուրին ունեցան իրենց երրորդ երեխան, որը ծնվել էր սուրագաթ մորից։ Տղային կոչեցին Աբրամ։

## Կարիերա
Հեռուստատեսությունում որպես դերասան աշխատել է 1988 թվականին։ Խաղացել է մի քանի հեռուստասերիալներում։ Ֆիլմերում սկսել է նկարահանվել Բոմբեյ տեղափոխվելուց հետո։ Առաջին դերը խաղացել է 1992 թվականին «Խենթ սեր» ֆիլմում։ Այդ դերի համար ստացել է Filmfare Awards ամենալավ դեբյուտը։
1993 թվականին բացասական դերեր է խաղացել միաժամանակ երկու ֆիլմերում՝ «Կյանք վտանգի տակ» և «Խաղ մահի հետ»։ «Խաղ մահի հետ»–ում կատարած դերի համար ստացել է իր առաջին Filmfare Awards տղամարդու ամենալավ դերի համար։ Այս ֆիլմում նա կատարում է վրեժի ծարավից իր ընկերուհուն սպանող տղամարդու դեր։
Երկրորդ Filmfare մրցանակն ստացել է 1995 թվականին «Չառևանգված հարսնացուն» ֆիլմում կատարած դերի համար։ Այդ ֆիլմը կինոթատրոներում հավաքել էր 12 միլլիարդ ռուփի՝ հնդկական ֆիլմի պատմության մեջ դառնալով լավագույններից մեկը։ Արդյունքում վեց անգամ դարձել է լավագույն դերասան։ 2010 թվականին խաղացել է Կառանա Ջոհարայի «Իմ անունը Կխան է» ֆիլմում։ 2014 թվականին եղել է Filmfare նոմինացված 23 անգամ։
 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հնդիկ երգիչներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հեռուստահաղորդավարներ
Կատեգորիա:Պադմա Բհուշան շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հնդիկ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Եվստաթեոս

**Եվստաթեոս** (, ), Հիսուսի 72 առաքյալներից մեկը։ Թադեոս առաքյալի աշակերտներից։ Եղիշեի հետ ուղեկցել է Թադեոս առաքյալին՝ նրա քարոզչական շրջագայության ժամանակ։ Թադեոս առաքյալը Եվստաթեոսին ձեռնադրել է Սյունիքի առաջին եպիսկոպոս։ Հանգչում է Տաթևի վանքի տեղում, որը և կրում է նրա անունը։

Կատեգորիա:Առաքյալներ
Զոհաբերություն (քրիստոնեություն)

**Զոհաբերություն**, պատարագ, ընծա, ողջակեզ, առ Աստված նվիրումի, խոստման, ուխտի, ակնկալիքի, տուրքի կամ սրբագործման արտահայտություն։ Ծննդոց գրքում հիշատակվում են Աբելի, Նոյի, Աբրահամի կատարած զոհաբերությունները։ 
250px|մինի|ձախից|Հին Կտակարանի պահպանված էջերից
Հին կտակարանն առանձնացրել է զոհաբերության կամ ողջակեզի տեսակներ՝ տարբեր նպատակների համար։ Զոհաբերություն՝ մեղքի թողության համար (մեղքի ողջակեզ), զոհաբերություն՝ խաղաղության համար (խաղաղության զոհաբերություն կամ ընծա), զոհաբերություն՝ գոհության համար (գոհության զոհաբերություն կամ պատարագ), զոհաբերություն՝ ողորմության համար, զոհաբերություն՝ զատկական, զոհաբերություն՝ մաքրագործության համար ևն։ Ընդ որում զոհաբերվել կամ ընծայվել են ոչ միայն անարատ կենդանիներ (այծ, գառ, արջառ, թռչուն և այլն), այլև հաց (հացի ընծա), ալյուր (ալյուրի ընծա), պտուղներ ևս։ Հիշյալ ընծայումները կամ զոհաբերությունները խորհրդանշել են գալիք Մեսիայի՝ Հիսուս Քրիստոսի պատարագվելը և հակադրված էին կուռքերին կամ դևերին նվիրված զոհաբերություններին և մարդազոհությանը։ 
[մինի|Հիսուս Քրիստոս, VI դարի սրբապատկեր, Սուրբ Կատերինեի վանք, [Սինայ (լեռ)|Սինայ լեռան ստորոտ]]
Հիսուս Քրիստոսի՝ Գողգոթայի խաչի վրա պատարագումով նոր՝ քրիստոնյա մարդու համար ավարտվեց զոհաբերությունն ու զոհի մատուցումը։ Հին զոհաբերությանը ինչ-որ ձևով փոխարինել է մատաղը, որը Հայ եկեղեցին ընդունում է ոչ իբրև զոհաբերություն, այլ ողորմություն աղքատներին կամ հոգու հաց, որը հնում կոչվել է նաև ագապե (սիրո ճաշ)։

Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Կարգ հիվանդաց և վերջին օծում

**Կարգ հիվանդաց և վերջին օծում**, այցելություն հիվանդներին, Հայ առաքելական եկեղեցու յոթ 

խորհուրդներից։

Խորհուրդի հի

մնական նպատակը հիվանդի մեղքերը քավելն է՝ խոստովանությամբ, զղջումով ու մեղքերի թողությամբ։

Այս խորհուրդով եկեղեցին աստվածային շնորհներ է մատակարարում իր հիվանդ հավատացյալներին՝ ապաքինության և կազդուրման համար։ Հայ եկեղեցում Կարգ հիվանդացի խորհրդակատարությունը կոչվում է «Կանոն գիշերային ժամու աղոթից»։ Կատարում է եկեղեցու պաշտոնյան՝ «ի վերա ծանր հիվանդաց՝ ի բժշկություն ցավոցն և ի քավություն հանցանաց»։ Հիսուս Քրիստոսը տարբեր ձևերով է կատարել հիվանդների բժշկությունը, երբեմն՝ ձեռքի հպումով, երբեմն էլ՝ միայն խոսքով։ Հաճախ բժշկելուց առաջ մեղքերի թողություն է տվել ենթակային (Մատթեոս 9.2–7) և պատվիրել, որ մեղք չգործի (Հովհաննես 5.14), որովհետև մեղքը և մարդկային մոլորություններն ընդհանրապես համարվում են հիվանդության սկիզբն ու պատճառը։ Քրիստոսն իր 12 առաքյալներին իշխանություն տվեց բժշկելու հիվանդներին՝ աղոթքով, ձեռք դնելով, յուղով օծելով (Մատթեոս 10.1–8, Մարկոս 6.12–13, 16.18, Գործք 28.8)։ Կարգ հիվանդացը կատարվում է հիվանդների վրա, որպեսզի նրանք բժշկվեն Սուրբ Հոգու զորությամբ։ Խորհուրդի կատարման հիմքը զղջումն է և հավատը. «Եվ հավատքով եղած աղոթքը կփրկի հիվանդին, ու Տերը նրան ոտքի կկանգնեցնի։ Եվ եթե մեղք գործած լինի, այդ նրան պիտի ներվի» (Հակոբոս 5.15)։ Հիվանդի հավատը և մեղքերից հրաժարվելու մտադրությունը էական պայմաններ են բժշկվելու համար, և Հիսուս Քրիստոսը հաճախ է շեշտել հավատի կարևորությունը (Մատթեոս 9.27–30)։ Կարգ հիվանդացի խորհուրդը Հայ եկեղեցում դիտվում է որպես Վերջին օծման շարունակական լրացում։ Հայ եկեղեցին Վերջին օծման խորհուրդը կատարում է Դրոշմի խորհուրդի ժամանակ (զգայարանների կնքումով)։

Իրենց նախնական վիճակում Վերջին օծումը և Կարգ հիվանդացը զուգակցված են եղել։ Հետագա դարերում Հայ եկեղեցու հայրերն օծման արարողությունն անջատել են աղոթական մասից, միավորել Դրոշմի խորհուրդին և դարձրել մեկ անգամ կատարվող խորհուրդ, իսկ մնացած մասը՝ Կարգ հիվանդացը, վերածվել է շարունակաբար կատարվող հոգևոր բարեպաշտական արարողության։

մինի|ձախից|Դրվագ Հովհաննես առաքյալի Ավետարանից
Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիները գործադրում են յուղով օծելու սովորությունը։ Հայ եկեղեցին որդեգրել է ձեռք դնելով, աղոթքներով, աստվածաշնչյան ընթերցումներով բժշկելու ձևը. յուղով օծելու սովորությունը ներկայումս չի գործադրվում։ Հիսուս Քրիստոսը մարդկանց բժշկելու համար երբեք յուղ չի գործածել։ Հայ եկեղեցին հունա-հայկական և լատինահայկական վեճերի ժամանակ հրահանգել է երբեմն գործածել յուղը՝ հիվանդների օծման համար, սակայն դա տևական չի եղել և դադարել է, հավանաբար, VIII–IX դարերում։ XII դարում հայ մատենագիր, մեկնիչ Սարգիս Շնորհալին գրել է, որ «հիվանդին առողջություն տվողը ոչ թե յուղն է, այլ՝ Տիրոջ անունը»։ Հայ եկեղեցին ունի իր ննջեցյալ եկեղեցականներին օծելու սովորությունը, բայց դա խորհուրդ չէ։ Վերջին անգամ օծվում է ննջեցյալի ճակատն ու աջ ձեռքը։ Կարգ հիվանդաց և վերջին օծման խորհուրդից բացի Հայ եկեղեցին ունի նաև մահամերձ հիվանդներին «հաղորդ տալոյ» (հաղորդություն տալու) կանոնը՝ կարևորելով այդ արարողությունը իբրև նախապատրաստություն հանդերձյալ կյանքի համար։

Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Կատեգորիա:Ծեսեր
Սովետսկայա Էստոնիա

«**Սովետսկայա Էստոնիա**» («**Советская Эстония**», «*Խորհրդային էստոնիա*»), Էստոնիայում հրատարակվող ռուսալեզու թերթ։ Խորհրդային շրջանում հանդիսացել է Էստոնիայի կոմկուսի ԿԿ, Էստոնական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և մինիստրների խորհրդի օրգանը (ռուսական)։ Լույս է տեսել 1940 թվականից մինչև 2009 թվականը, Տալլինում։

Ըստ որոշ տվյալների՝ 1942-1943 թթ., Էստոնիայի՝ Ֆաշիստական Գերմանիայի զորքերի վերահսկողության տակ գտնվելու տարիներին, չի հրատարակվել։

Լուսաբանում էր հանրապետության կուսակցական, խորհրդային ու տնտեսական կյանքը, կատարել քարոզչական դեր՝ «աշխատավորությանը մոբիլիզացնում ԽՄԿԿ Կենտկոմի և խորհրդային կառավարության սոցիալ–տնտեսական ծրագիրն իրագործելու համար»։ Թերթում որպես թղթակից էր աշխատում Սերգեյ Դովլաթովը, ով իր «Փոխզիջում» գրքում պատմում էր խմբակցության առօրյաի և իր աշխատանքային փորձի մասինն։

1991 թ.-ին Էստոնիայի անկախության վերականգնումից հետո, վերանվանվում է «Էստոնիա», այնուհետ (ըստ որոշ տեղեկությունների 2006 թ.–ին) վերանվանվում է «Վեստի դնյա» ( թարգմանաբար «Օրվա լուրեր»)։ Թերթը փակվել է 2009 թվականի ապրիլին, ֆինանսական դժվարությունների պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սովետական Էստոնիա թերթին 70 ամյակին նվիրված, 1941-1951 թվականի աշխատակիցներին նվիրված նյութ 

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի օրաթերթեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օրաթերթեր
Խորհրդա-եմենյան հարաբերություններ

**Խորհրդա-եմենյան հարաբերություններ**, պատմական դիվանագիտական հարաբերությունները Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) և Եմենի Արաբական Հանրապետության (ԵԱՀ) միջև։

Դիվանագիտական  հարաբերությունները հաստատվել են 1928 թվականի նոյեմբերին, «բարեկամության և առևտրի» պայմանագրի (1939 թվականին երկարաձգվել է 10 տարով) կնքամբ։ 1955 թվականի բարեկամության պայմանագիրը վերականգնեց 1928 թվականի պայմանագիրը։ 1956 թվականի տնտեսական համագործակցության համաձայնագիրը նախատեսում էր օգնություն ցույց տալ Եմենում կառուցվող մի շարք օբյեկտների շինարարությանն ու ազգային կադրերի պատրաստմանը։ Հակամիապետական հեղափոխությունից և ԵԱՀ-ի հռչակումից 1962 թվականից հետո ստորագրվել է «բարեկամության» պայմանագիր և «տնտեսական ու տեխնիկական համագործակցության» համաձայնագիր (1964)։

Կատեգորիա:Եմենի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ի երկկողմ հարաբերություններ
Խորհրդային մանկավարժ

**«Խորհրդային մանկավարժ»**, խորհրդային շրջանի հայկական մանկավարժական տեսական-մեթոդական ամսագիր։ Հանդիսացել է ՀԽՍՀ լուսավորության մինիստրության (կրթության նախարարության) օրգանը։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1926 թվականին, Երևանում (1926-1931 թվականներին՝ **«Ժողովրդական լուսավորություն»**, 1931-1933 թվականներին՝ **«Կոմունիստական լուսավորություն»**, 1933- 1941 թվականներին՝ **«Խորհրդային մանկավարժ»**, 1941-1952 թվականներին չի հրատարակվել)։ Գլխավոր խմբագիրներ՝ Ս․ Դավթյան, Մ․ Սահակյան, Մ. Մազմանյան, Ս․ Խուդոյան, Հ․ Պարոնյան, Ռ. Դալլաքյան, Մ․ Մկրտչյան (1971 թվականից)։

1920-1930-ական թվականներին պայքարել է անգրագիտության վերացման և մշակութային հեղափոխության լենինյան պլանի կենսագործման համար, ձգտել դպրոց ընդգրկված տարբեր խավերի երեխաներին դաստիարակել խորհրդային գաղափարախոսության ոգով, անդրադարձել ուսումնական պլանների, ծրագրերի և դասագրքերի բարելավմանը, գիտամեթոդական օգնություն ցույց տվել ուսուցիչներին։

Դպրոցի վերակառուցման վերաբերյալ ԽՄԿԿ Կենտկոմի ու ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի որոշումները պրոպագանդելու նպատակով խմբագրությունում գործում էին (1971 թվականից) գիտական խորհուրդներ։

Նյութեր և ուսումնասիրություններ է տպագրել հին դպրոցի և մանկավարժական մտքի պատմության վերաբերյալ, թարգմանական նյութերով հաղորդակից դարձրել ԽՍՀՄ և արտասահմանյան գիտնականների ու մանկավարժների գործերին։ Հանդեսի գործունեության ոլորտում են նաև պրոֆտեխնիկական կրթության խնդիրները, մասնագիտական կողմնորոշման հարցեր։

Ունեցել է «Ռուսկի յազիկ վ արմյանսկոյ շկոլե» («Русский язык в армянской школе», 1957-1968), «Հայոց լեզուն և գրականությունը դպրոցում»  հավելվածները։ 1966 թվականին առաջին անգամ լույս է ընծայել «Մաթեմատիկան և ֆիզիկան դպրոցում» հավելվածը։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական մանկավարժական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Սովետսկայա ժենշչինա

«**Սովետսկայա Ժենշչինա**» ( - *Խորհրդային կին*), հասարակական-քաղաքական, գրական-գեղարվեստական պատկերազարդ ամսագիր (մինչև 1954 թվականը՝ երկամսյա) նախկին Խորհրդային Միությունում։ Հանդիսացել է Խորհրդային կանանց կոմիտեի հրատարակությունը։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1945 թվականին, Մոսկվայում, 12 լեզվով (ռուսերեն, անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, չիներեն, կորեերեն, ճապոներեն, հինդի, հունգարերեն, բենգալերեն, արաբերեն)։

Խորհրդային գաղափարախոսության դիրքերից լուսաբանել է խորհրդային կանանց կյանքը, նրանց մասնակցությունը «կոմունիստական շինարարությանը», հրապարակել նյութեր կանանց միջազգային շարժումների, խորհրդային գիտության (հատկապես բժշկության և մանկավարժության) նվաճումների մասին, գրական-գեղարվեստական գործեր, գործնական խորհուրդներ՝ խոհարարության, կոսմետիկայի, ժամանակի նորաձևության մասին։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ամսագրեր
Հայաստանի աստվածաշնչային ընկերություն

**Հայաստանի** (ՀԱԸ), միջեկեղեցական կազմակերպություն։ Նպատակն է Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությունն ու հրատարակումը՝ առանց մեկնությունների ու դավանաբան. ծանոթագրությունների, և նրա տարածումը։ Ստեղծվել է 1991 թ.-ին։ Աստվածաշնչային առաջին ընկերությունը հիմնադրվել է 1710 թ.-ին, Գերմանիայում՝ ժողովրդին հասկանալի լեզվով և մատչելի գնով Աստվածաշունչ մատակարարելու նպատակով։ 19-րդ դարի սկզբին աստվածաշնչային ընկերություններ են ստեղծվել Անգլիայում, Ամերիկայում, Ռուսաստանում և այլ երկրներում։ Բրիտանական աստվածաշնչային ընկերությունը Աստվածաշունչը տարածել է ոչ միայն Անգլիայում և բրիտանական մյուս երկրներում, այլև ամբողջ աշխարհում՝ տվյալ երկրի ժողովրդի լեզվով։ 1813 թ.-ին ստեղծված Ռուսաստանի աստվածաշնչային ընկերությունը Ռուսական կայսրության տիրապետության տակ գտնվող բոլոր ժողովուրդների լեզուներով Սուրբ Գիրք և կրոնական գրականություն է տպագրել Ռուսական կայսրության տարբեր ազգերի հոգևոր առաջնորդներ անդամակցել են Ռուսական աստվածաշնչային ընկերությանը և աջակցել նրա գործունեությանը։ Հայոց կաթողիկոս Եփրեմ Ա Ձորագեղցին (1809–1830 թթ.) դարձել է այդ ընկերության փոխնախագահներից մեկը։

## 19-րդ դար

Մինչև 19-րդ դարի 1-ին քառորդը Ռուսական և Բրիտանական աստվածաշնչային ընկերությունները համատեղ հազարավոր օրինակ հայական (գրաբար և աշխարհաբար), ինչպես նաև հայատառ թուրքական Աստվածաշունչ և նրա առանձին մասեր են տպագրել ու զեղչ գներով, երբեմն էլ՝ անվճար, բաժանել ժողովրդին։ Աշխարհի բոլոր աստվածաշնչային ընկերությունների միջև հարաբերությունների սերտացման և նրանց ջանքերի համատեղման անհրաժեշտությունը ծնունդ է տվել աստվածաշնչային ընկերությունների շարժման։ 1946 թ.-ին ստեղծված Միացյալ աստվածաշնչային ընկերությունը, որպես մասնագիտացված կազմակերպություն, աշխարհի 200-ից ավելի աստվածաշնչային ընկերություններին և գրասենյակներին, այդ թվում՝ ՀԱԸ-ին, հնարավորություն է ընձեռում օգտվելու իր մասնագետների՝ լեզվաբանների, հրատարակիչների, թարգմանիչների, ինչպես նաև տպարանների ուղղակի կամ անուղղակի ծառայություններից։ ՀԱԸ ընդգրկված է Եվրոպա-Միջին Արևելք տարածաշրջանի կազմում, որի աշխատանքները համակարգվում են Անգլիայի Քրոլի քաղաքում գործող տարածաշրջանային կենտրոնի գրասենյակում։ ՀԱԸ մասնակցում է տարածաշրջանային տարբեր բնույթի ժողովների ու խորհրդակցությունների, ութ տարին մեկ՝ Միացյալ աստվածաշնչային ընկերության համաշխային համագումարին, որը սահմանում է ընկերության գործունեության համընդհանուր սկզբունքները և երկկողմանի հարաբերություններ զարգացնում տարբեր երկրների աստվածաշնչային ընկերությունների հետ։ ՀԱԸ ղեկավարում են Ազգային համագումարը (հրավիրվում է տարին մեկ) և հոգաբարձուների խորհուրդը՝ ընկերության գլխավոր քարտուղարի միջոցով։ Ներկայումս ՀԱԸ-ի հոգաբարձուների խորհուրդը բաղկացած է յոթ հոգուց՝ չորսը՝ Հայ առաքելական, երկուսը՝ Հայ ավետարանական, մեկը՝ Հայ կաթողիկե եկեղեցուց։ Հոգաբարձուների խորհրդի առաջին ատենապետն է եղել Ներսես արքեպիսկոպոս Պոզապալյանը։ Ներկայիս ատենապետն է Եզնիկ եպիսկոպոսը Պետրոսյանը, փոխնախագահներն են Ներսես արքեպիսքոպոսը Տեր-Ներսեսյանը՝ Հայ կաթողիկե եկեղեցուց, և վերապատվելի Ռընե Լևոնյանը՝ Հայ ավետարանական եկեղեցուց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Շառլ Սորել

**Շառլ Սորել սյոր դը Սուվինյի** (, ), ֆրանսիացի գրող։

## Կենսագրություն
Գրական ասպարեզ է եկել «Հարսանեկան երգեր» (1616) պոեմով և որևէ առիթով գրված ոտանավորներով։ Սորելը հայտնի է դարձել 16-17-րդ դարերում, իսկ խաբեբայապատում վեպերի ոճով գրված «Ֆիանսիոնի կոմիկական կենսագրությունը» (1601—1612, 1623—1633) գրքերի շարքով, որոնցում շարունակել է Ֆրանսուա Ռաբլեի գրոտեսկային ռեալիզմի ավանդույթները, սկզբնավորել կրոնական ազատամտության ոգով հագեցած ֆրանսիական կենցաղային վեպը։

«Խենթ հովիվը» (1627—1628) սրամիտ վեպ պարոդիայում, որը գրել է Միգել Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտի» նմանակությամբ, Սորելը փորձել է մերժել նրբաճաշակ գրականության գեղագիտությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Սովետական գրող (հրատարակչություն)

«**Սովետական Գրող**», գեղարվեստական գրականության հրատարակչություն Խորհրդային Հայաստանի (ՀԽՍՀ) հրատպետկոմի համակարգում։ «Հայաստան» հրատարակչությունից առանձնացվել է 1976 թվականից։ Ունեցել է յոթ խմբագրություն, արդի հայ գրականության, դասական գրականության, մանկապատանեկան գրականության, հայ գրականությունը ռուսերեն, թարգմանական գրականության, արվեստի, երաժշտության։ Իրականացրել է մի շարք մատենաշարային հրատարակություններ «Հայ դասականների գրադարան», «Ռուս դասականների գրադարան», «Հայ մատենագիրներ», «Հայ քնարերգություն», «Արկածային գրադարան» են։

Հրատարակել է խորհրդահայ և սփյուռքահայ գրողների երկեր, ինչպես նաև Հայաստանի ադրբեջանցի և քուրդ գրողների գործերը՝ մայրենի լեզուներով։ Ներկայացրել է նաև հայ գրականությունը օտար լեզուներով։ Ըստ Հայկական սովետական հանրագիտարանի տվյալների, 1983 թվականին «Սովետական Գրող»-ը լույս է ընծայել 280 անուն գիրք, ավելի քան 4 միլիոն տպաքանակով։

Կատեգորիա:Հրատարակչություններ
Սովետական Վրաստան (պարբերական)

**«Սովետական Վրաստան»**, խորհրդային շրջանի օրաթերթ։ Հանդիսացել է Վրաստանի կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի, Վրացական ԽՍՀ Գերագույն սովետի և Մինիստրների խորհրդի օրգան։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1920 թվականին (մինչև 1923 թվականը՝ *«Կարմիր աստղ»*, 1923—1927 թվականին՝ *«Մարտակոչ»*, 1927—1938 թվականին՝ *«Պրոլետար»*, 1938—1940 թվականին՝ *«Խորհրդային Վրաստան»*), Թբիլիսիում։ Խմբագիրներ՝ Դովլաթյան, Խանոյան, Խումարյան, Մելիքյան, Վարդանյան, Ատրյան, Գասպարյան, Վարդանյան, Մարգարյան, Պողոսյան, Բլրցյան (1969 թվականից)։ Պրոպագանդել է մարքսիզմ-լենինիզմի գաղափարները, հանդես եկել Հայաստանի հանրապետության և դրա մամուլի դեմ (5-րդ համարից հետո Վրաստանի մենշևիկյան կառավարությունը թերթի հրատարակությունն արգելել է, հրատարակությունը շարունակվել է 1921 թվականի փետրվարից)։

Կարմիր բանակի՝ Վրաստան ներխուժումից և  երկրում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո խորհրդային գաղափարախոսության դիրքերից լուսաբանել է կոմունիստական կուսակցության քաղաքականությունը, Ռուսաստանում և Վրաստանում կատարվող հասարակական-տնտեսական վերափոխումները, նորաստեղծ Անդրֆեդերացիայի կուսակցական, սովետական ու տնտեսական մարմինների գործունեությունը։ Նախապատերազմյան հնգամյակներում ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հանրապետության ինդուստրացման, գյուղատնտեսության կոլեկտիվացման և «մշակութային հեղափոխության» խնդիրների իրականացմանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին թերթը լուսաբանել է Նացիստական Գերմանիայի դեմ մղված պայքարը, բոլոր ազգերի ու ազգությունների եղբայրությունն ու հայրենասիրությունը։

Թերթը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով (1970)։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ թերթեր
Կարմիր ավետարան

**«Կարմիր Ավետարան»**, «Մեծ շենի Ավետարան», հայ գրչության և մանրանկարչության մագաղաթե ձեռագիր մատյան (Մատենադարան, ձեռագիր դ Կարմրավոր 6202)։

Աշոտ Սպարապետի պատվերով ընդօրինակել է Թութայել գրիչը, 909 թվականին, Կոստանդնուպոլսում։ Մատյանը սկզբնապես չի պատկերազարդվել։ Բնագիրն ունի հնագրային արժեք։ XIII դար 30–40-ական թվականներ Շիրակում գրիչ և մանրանկարիչ Իգնատիոս Հոռոմոսցին ձեռագրի սկզբում ավելացրել է 6 թերթ, նկարել 10 խորան, Մատթեոս և Ղուկաս ավետարանիչների պատկերներով սկզբնաթերթ։ Խորանների սյուների ու երիզների վրա թողել է նաև հիշատակարաններ, որտեղ պատմում է մոնղոլների ներխուժման և նրանց գործած դաժանությունների մասին։ Նկարազարդման մեջ գերիշխում է կարմիր գույնը (հավանաբար այստեղից է «Կարմիր ավետարան» անվանումը)։ Հետագայի հիշատակարանները վկայում են, որ XIII դարի 2-րդ կեսին ձեռագիրը տարվել է Վասպուրական, ավելի ուշ՝ Արցախ։ «Կարմիր ավետարան» Արցախի Մեծ շեն (այժմ՝ ԱՀ Մարտակերտի շրջանում) գյուղից XX դարի սկզբին Էջմիածնի մատենադարան է բերել Գարեգին վրդապետ Հովսեփյանը (1943–1952 թվականներին՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Գարեգին Ա)։

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու գրքեր
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Գեղարքունիքի մարզն Արցախյան ազատամարտում

**Գեղարքունիքի մարզն Արցախյան ազատագրական պատերազմում**, Ղարաբաղյան շարժման և Ղարաբաղյան պատերազմի սկզբից մարզն ուղղակիորեն ներքաշվել է հակամարտության մեջ։

Սումգայիթի ցեղասպանությունից հետո անվստահության և թշնամանքի մթնոլորտ է ստեղծվել Սևանի ավազանի հայ և ադրբեջանցի բնակչության միջև։ Հայ-ադրբեջանական սահմանի երկարությամբ (146 կմ) տեղաբաշխված ադրբեջանաբնակ գյուղերը, տասնյակ հազարների հասնող բնակչությամբ (դրանց մի մասը զինված էին), զբաղեցնելով ռազմավարական նշանակության դիրքեր, լուրջ վտանգ էին ներկայացնում հայ բնակչության համար։ Դա հատկապես ակնառու էր Ճամբարակի և Վարդենիսի շրջաններում։ Վտանգավոր զարգացումները և ազգամիջյան բախումները կանխելու նպատակով 1988 թ.-ի ամռանը խորհրդային բանակի մի զորաջոկատ երկու ամսից ավելի բանակել է Մարտունիի շրջանում։ 1988 թ.-ի նոյեմբերին մարզեն տեղափոխվել է Շամխուից, Կիրովաբադից, Դաշքեսանից և Ադրբեջանի այլ շրջաններից բռնագաղթածներ, նոյեմբերի 25-ին ադրբեջանաբնակ Շաֆակ և Տուֆավան գյուղերի մի խումբ զինյալներ կրակ են բացել Վարդենիսից Մարտունի ուղևորվող բեռնատար ավտոմեքենաների վրա։

Հետագա արյունալի բախումները կանխվել են խորհրդային բանակի ուժերով։ 1989 թ.-ի հունվարից ադրբեջանցիները հեռացել են Սևանի ավազանի բնակավայրերից՝ առանց լուրջ բախումների։ Ազատված գյուղերը բնակեցվել են բռնագաղթածներով։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի պատմություն
Սլովո Կիրգիզստանա

**«Սլովո Կիրգիզստանա»** ( - *Ղրղզստանի խոսք*), ղրղզական ռուսալեզու շաբաթաթերթ։ Խորհրդային շրջանում հանդիսացել է Ղրղզստանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի, Ղրղզական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և նախարարների խորհրդի օրգանը։

Հրատարակվում է 1925 թվականից (մինչև 1927 թվական՝ **«Բատրացկայա պրավդա»** (), ապա՝ **«Կրեստյանսկի պուտ»** ()), Ֆրունզեում։

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1961 թ.)։ 1927 թվականից մինչև 1991 թվական օրաթերթի անունը եղել է Սովետսկայա Կիրգիզիա (, «Սովետական Կիրգիզիա»), իսկ 1991 թվականից մինչև հիմա «Սլովո Կիրգիզստանա»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օրաթերթի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ղրղզստանի օրաթերթեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օրաթերթեր
Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության համագումար

250px|մինի|Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն
**Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության (ԽՄԿԿ) համագումար** (), կոմունիստական կուսակցության բարձրագույն մարմին։ Հրավիրում է ԽՄԿԿ Կենտկոմը ոչ պակաս քան հինգ տարին մեկ անգամ։

Ըստ կանոնագարգի, համագումարների հրավիրումը և օրակարգը հայտարարվում էին համագումարից մեկուկես ամիս առաջ։ Արտահերթ համագումարներն հրավիրվում էին ԽՄԿԿ Կենտկոմի նախաձեռնությամբ կամ կուսակցական վերջին համագումարում ներկայացված կուսակցության անդամների ընդհանուր թվի առնվազն մեկ երրորդի պահանջով։ Համագումարը վավերական էր համարվում, եթե դրանում ներկայացված էր կուսակցության նդամների առնվազն կեսը։

ԽՄԿԿ համագումարը լսում և հաստատում էր կուսակցության Կենտկոմի, Կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի (ԿՎՀ) և կենտրոնական մյուս կազմակերպությունների հաշվետվությունները, անհրաժեշտության դեպքում վերանայում, փոփոխում և հաստատում կուսակցության ծրագիրն ու կանոնադրությունը, որոշում կուսակցության գիծը ներքին և արտաքին քաղաքականության հարցերում, քննարկում և լուծում կարևորագույն համարվող հարցերը, փակ (գաղտնի) քվեարկությամբ ընտրում ԽՄԿԿ Կենտկոմի ԿՎՀ։

Համագումարի որոշումների կատարումը պարտադիր էր համարվում կուսակցական բոլոր կազմակերպությունների կուսակցության անդամների և անդամության թեկնածուների համար։

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ հանրագումարներ
Խորհրդա-եթովպական հարաբերություններ

**Խորհրդա-եթովպական հարաբերություններ**, պատմական դիվանագիտական հարաբերությունները Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) և Եթովպիայի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետություն (ԵԴԺՀ) միջև։

Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1943 թվականին։ Ստորագրվել են համաձայնագրեր առևտրի, տնտեսական և տեխնիկական համագործակցության (1959), Եթովպիայում, որպես նվիրատվություն, տեխնիկական դպրոցի կառուցման  (1960), մշակութային համագործակցության (1968, 1975) վերաբերյալ։

1978 թվականին երկու երկրների կառավարությունները կնքեցին բարեկամության և համագործակցության 20-ամյա պայմանագիր, 1979 թվականին՝ մի շարք արձանագրություններ ու համաձայնագրեր, 1981-1982 թվականների գիտատեխնիկական համագործակցության ծրագիր (1980, 1981 թվականներին՝ համաձայնագրեր մի շարք համատեղ նախագծերի իրականացման մասին։

Կատեգորիա:Եթովպիա երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ի երկկողմ հարաբերություններ
Յուլիուշ Սլովացկի

**Յուլիուշ Սլովացկի** (Slowacki) (), լեհ բանաստեղծ, թատերագիր։ Ադամ Միցկևիչից հետո լեհ ռոմանտիզմի մեծագույն դեմքը։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Վիլնյուսի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1828)։ Սլովացկու վաղ շրջանի պոետները ռոմանտիկական բնույթի են («Հյուգո», 1829, «Յան Բելեցկի», 1830 և այլն)։

մինի|Վիլնյուսի համալսարան
Առաջին իսկ թատերախաղերում («Մարիա Ստյուարտ», 1830, «Մինդովգը, Լիտվիայի արքան», 1831) փորձել է ստեղծել քաղաքական բախումների և մարդկային կրքերի ողբերգություն։ 1831 թվականից եղել է վտարանդի։ 1832-1833 թվականներին լույս է տեսել նրա «Պոեզիա» (հ․ 1-3) երկերի առաջին ժողովածուն։ 1837 թվականին, Բեյրութ մեկնելու ճանապարհին, մոտ մեկ ամիս եղել է Անթիլիասի հայոց Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի մայր եկեղեցում, որտեղ գրել է իր հայտնի «Անհելին» (1838) այլաբանական պոեմը։ «Կորիան» (1834), «Բալլադինա» (1834, հրատարակվել է 839), «Լիլիա Վենցա» (1840) և այլ թատերախաղերում, օգտվելով դիցաբանությունից և բանահյուսությունից, արտացոլել է լեհ ժողովրդի ազգային խառնվածքը, պատմական միջավայրը։ Նրա գեղագիտական ելակետը «հոգևոր հեղափոխության» ըմբռնումն է։ Այդ գաղափարով է օգտագործված նրա ամբողջ ստեղծագործությունը, մասնավորապես՝ խոհափիլիսոփայական, քնարական բանաստեղծությունները («Ագամեմնոնի դագաղը», «Ներբող ազատության», 1830, «Ճգնավորը», 1830, «Հիմն․․․», 1839 և այլն) և քնարական («Շվեյցարիայում», 1839) ու հոգեբանական («Ճամփորդություն Նեապոլից սուրբ երկիր», 1840) պոեմները։ Սլովացկու գլուխգործոցը «Բենյովսկի» (1840-1841, անավարտ պոեմն է, հրատարակվել է 1841)։

Ուշ շրջանի դրամաներում կրոնամիստիկական տարրերի առկայության դեպքում անգամ չեն վերանում Սլովացկու ո՛չ հայրենասիրական ձգտումները («Կսյոնձ Մարեկ», 1843), ո՛չ սոցիալական բախումների նկատմամբ հետաքրքրությունը («Սոլոմեի արծաթե երազը», 1844)։ 1840-ական թթ․ Սլովացկու քնարերգությունը ձեռք է բերել տիեզերական պատկերավորություն, մարգարեական կրքոտություն, ներթավ անցված է հեղափոխության պայթյունի լարված սպասումով։ Սլովացկու փիլիսոփա-պատմական հայացքների սինթեզը պետք է դառնար «Արքա Ոգին» (անավարտ, 1847) հերոսապատումը։ Այս և «Բալլադինա» երկերի լեհահայ կերպարների (Հերա, Արմենչիկ, Կիրկոր) հոգեբանական քննությունը, ինչպես նաև Սլովացկու գանգի արմենոիդ լինելու վարկածը լեհ որոշ գիտնականների (ակադեմիկոս Քլեյներ, պրոֆեսոր Սլուչկևիչ) ենթադրել է տվել, թե բանաստեղծի նախնիները հայկական ծագում ունեն։

## Գրականություն
* Բելլա Բարսեղյան, Յուլիուշ Սլովացկու արյան կանչը՝ հայ և լեհ Արքա-Ոգին, Տիգրան Մեծ, Երևան 2012։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լեհ թատերագիրներ
Կատեգորիա:Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Լեհ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Լեհ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Ծիսամատյան

**Ծիսամատյան**, Ծիսակագրություն, եկեղեցում գործածվող՝ գործնական-արարողական կիրառություն ունեցող սրբազան մատյաններ։

Ծեսի և դրա հետ կապված Ծիսական ձևավորումը կապված է ընդհանրական եկեղեցու՝ որպես վարչարչական միավորի, կազմավորման հետ (I դ. վերջ)։

**Ծիսամատյան** (առհասարակ ծիսական գրակրականությունը), սկզբնավորվել է հին հրեական իրականությունում։ Իբրև այդպիսին հին կտակարանում առկա են ծեսի (գլխավորաբար զոհաբերման և օծման) մի շարք նկարագրություններ (Ղևտ. 9.3–22, Ա Թագ. 16.13, Գ Թագ. 18.31–39 ևն)։ Նոր կտակարանում (Մատթ. 3.11, Ղուկ. 3.21) ու Եպիփան Կիպրացու Ավետարանի մեկնության մեջ (Մատենադարան, ձեռ. դ 949, 4750) տրվում են Պատարագի և Մկրտության վաղագույն նկարագրություններ։ Հայ եկեղեցու արարողակարգում առկա են Ավետարանը և Ժամագիրք, Շարակնոց, Ճաշոց, Հայսմավուրք, Տոնացույց, Խորհրդատետր-Պատարագամատույց, Մաշտոց Ծորածոի ծիսամատյանները։ Առաջինները կիրառվում են գիշերային, առավոտյան, արևագալի, երեկոյան, խաղաղական և հանգստյան ժամացությունների ժամանակ, իսկ Մաշտոցը՝ անդաստանների գարնանացանն ու աշնանացանը, ջրօրհնեքը, պսակադրությունները, ննջեցյալների թաղումը, մանկանց մկրտությունը կատարելիս։ Հայ եկեղեցական մատենագրության մեջ ծեսի մասնակի նկարագրություններ տրվում են Ստեփանոս Սյունեցու, Խոսրով Անձևացու և Ներսես Լամբրոնացու՝ ժամակարգությանը և պատարագին նվիրված աշխատություններում։
Սովետի նարոդնիխ դեպուտատով

250px|մինի
**«Սովետի նառոդնիխ դեպուտատով»** (, *«ժողովրդական դեպուտատների սովետներ»*), հասարակական-քաղաքական ամսագիր նախկին Խորհրդային Միությունում։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1957 թվականին, Մոսկվայում։ Խորհրդային գաղափարախոսության դիրքերից լուսաբանել է խորհրդային կյանքը, պատգամավորների գործունեությունը, պետական մարմինների աշխատանքի փորձը տնտեսության, մշակույթի, կրթության, առողջապահության, սոցիալական ապահովության, բնակարանային-կոմունալ տնտեսության, ֆինանսների, բնակչության կենցաղային սպասարկման, առևտրի և այլ բնագավառներում։ Տպագրել է օրենսդրությունների մեկնաբանություններ, ընթերցողների հարցերի պատասխաններ, խորհրդատվություններ և այլն։ Անդրադարձել է նաև Սոցիալիստական ճամբարի երկրների անցուդարձին։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ամսագրեր
Խորհրդա-գերմանական հարաբերություններ

**Խորհրդա-ռումինական հարաբերություններ**, պատմական դիվանագիտական հարաբերությունները (1918-1941) Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) և Նացիստական Գերմանիայի (Երրորդ ռայխ) միջև

Երկրների միջև հարաբերությունները հաստատվեցին Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1918 թվականի Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրով Խորհրդային Ռուսաստան համաձայնել էր դուրս գալ պատերազմից։ Ի սկզբանե, երկու պետություններն էլ փորձում էին տապալել այն աշխարհակարգը, որը հաստատվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի հաղթողների կողմից։ 1922 թվականի ապրիլին դիվանագիտական հարաբերություններն ամրապնդվեցին Ռապալլոյի պայմանագրով։ Մինչ այդ կնքվել Էր առևտրատնտեսական համաձայնագիր (1921 թվականի մայիս)։

Գերմանիայում 1918 թվականի նոյեմբերյան հեղափոխությունից հետո ՀամԿԳԿ չեղյալ հայտարարեց Բրեստի հաշտության պայմանագիրը։ 1925 թվականի հոկտեմբերի 12-ի պայմանագիրը բաղկացած Էր մի շարք համաձայնագրերից (տնտեսություն, երկաթուղային, ծովագնացության, հարկերի, արդյունաբերական սեփականության պահպանման և այլն)։ Հետագայում այդ պայմանագիրը լրացվեց մի առանձին արձանագրությամբ (1928)։

1926—32 թվականներին խորհրդա-գերմանական գործարար և ռազմական կապերը լայն թափ ստացան։ 1926 թվականի «բարեկամության և չեզոքության» պայմանագիրը հաստատեց, որ փոխհարաբերությունների հիմքը Ռապալլոյի պայմանագիրն Է։ 1933 թվականին Գերմանիայում իշխանության գլուխ անցավ Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցությունը՝ Ադոլֆ Հիտլերի գլխավորությամբ։ 1935 և 1939 թվականներին կնքվեցին առևտրական համաձայնագրեր։ Նույն տարի ստորագրվեց «խորհրդա-գերմանական չհարձակման դաշնագիրը (*«Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պակտ»*), որում առկա գաղտնի դրույթների պատճառով, Արևելյան Եվրոպան բաժանվեց Գերմանիայի և Խորհրդային Միության ազդեցության գոտիների։

ԽՍՀՄ-ի վրա Գերմանիայի հարձակման պահից, խորհրդա-գերմանական բոլոր պայմանագրերն ու համաձայնագրերը կորցրին իրենց ուժը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ի երկկողմ հարաբերություններ
Սովետսկայա Լատվիա

«**Սովետսկայա Լատվիա**» ( - *«Խորհրդային Լատվիա»*), խորհրդային շրջանի ռուսալեզու թերթ Լատվիական ԽՍՀ-ում։ Հանդիսացել է Լատվիայի կոմկուսի ԿԿ, Լատվիայի ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և մինիստրների խորհրդի օրգանը (ռուսական)։ Առաջին համարը լույս է տեսել 1940 թվականին, մայրաքաղաք Ռիգայում, **«Պրոլետարսկայա պրավդա»** անվանմամբ։ 1941 — 1944 թվականներին չի հրապարակվել։ 1944-1991 թվականներին  կոչվել է «Սովետսկայա Լատվիա»։

Լուծարվել է Լատվիայի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի՝ Կոմունիստական կուսակցության գործունեությունն արգելելու հետ կապված որոշմամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատվիայի օրաթերթեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օրաթերթեր
Ռուս-ալժիրական հարաբերություններ

**Ռուս-ալժիրական հարաբերություններ** (, ), դիվանագիտական հարաբերություններ են Ռուսաստանի Դաշնության և Ալժիրի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետության միջև։

## Պատմություն

Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում՝ 1962 թվականին (դե-ֆակտո՝ 1960 թվականից)։ Կնքվել են առևտրային, վճարային, մշակութային համագործակցության, տնտեսական և տեխնիկական համագործակցության (1963), օդային հաղորդակցության (1964), Ալժիրի տնտեսության որոշ ճյուղերի և մշակույթի ասպարեզում համագործակցության զարգացման (1965) մասին համաձայնագրեր ու արձանագրություններ։ 1970-ական թվականներին ստորագրվել են առևտրի, ծովային նավագնացության, 1974—1977 թվականին՝ ապրանքային մատակարարման և նոր համաձայնագրեր։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ
Թորգոմա տուն

**Թորգոմա տուն**, Տուն Թորգոմա, Հայոց երկրի անվանումը՝ ըստ Աստվածաշնչի և ըստ աստվածաշնչյան հնագույն մեկնությունների։ Թորգոմ անունն առաջին անգամ հիշատակվել է Ծննդոց գրքում՝ Նոյի որդու՝ Հաբեթի ազգաբանության մեջ. «Հաբեթի որդիներն են Գամերը, Մագոգը, Մադան, Հավանը, Ելիսան, Թոբելը, Մոսոքը և Թիրասը։ Գամերի որդիներն են Ասքանազը, Րիփաթը և Թորգոման»։ Թորգոմա տուն արտահայտությունը երկու անգամ հանդիպում է Եզեկիելի մարգարեության մեջ, առաջին դեպքում՝ իբրև Տյուրոսին ձի ու ջորի վաճառող երկրի անուն («Թորգոմա տնից մարդիկ է, որ ձիերով, հեծյալներով ու ջորիներով լցրել են քո շուկաները»), երկրորդ դեպքում՝ կապված Գոգի ու Մագոգի արշավանքի հետ, երբ, ի թիվս այլևայլ ազգերի ու ժողովուրդների, օրերի վախճանին, Թորգոմա տունն էլ է արշավելու վերաբնակեցյալ երկրի՝ Աստծո ժողովրդի վրա, որտեղ և պատժվելու է։ Մովսես Խորենացու կազմած ազգացանկում Թորգոմը սերում է Հաբեթից (Հաբեթ-ԳամերԹիրաս-Թորգոմ), իսկ Թորգոմից սերում է հայոց անվանադիր նախնի Հայկ Աղեղնավորը («Հայոց պատմություն», 1997 թվական)։ Հետազոտողներն ավանդաբար Թորգոմա տունը նույնացնում են Հայաստանի հետ։ Ըստ այլ հետազոտողների՝ Թորգոմա տանը խեթական արձանագրությունների Թեգարամա կամ Թագարամա երկրանունն է և ասորեստանյան արձանագրությունների Թիլ-Գարիմմու երկրանունը։ Ուշագրավ է, որ Մովսես Խորենացին Հաբեթի տոհմի ճյուղագրությունը հանգեցնում է Արամին և Արա Գեղեցիկին՝ հենվելով իրեն հայտնի պատմության աղբյուրների վրա։

Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Լուծմունք (ժանր)

**Լուծմունք**, մեկնողական գրականության ժանր։ Լուծմունքում կարճառոտ մեկնությամբ պարզաբանվում են միայն երկի առավել դժվարընկալելի բառերն ու հասկացությունները։ Որոշ առումով լուծմունքը կատարում է այդ երկի բառարանի դեր։ Հայ մատենագրութան մեջ այդ կերպ մեկնաբանվել են ոչ միայն առավել կարևոր թարգմանական, այլև ինքնուրույն երկերը, որոնք մասնավոր սերտողության առարկա են եղել միջնադարի հայկական բարձրագույն դպրոցներում և վարդապետարաններում։ Այդ եղանակով պարզաբանվել են Աստվածաշնչի որոշ գրքեր, անտիկ մտածողների իմաստասիր. վաստակը, եկեղեցու նշանավոր հայրերի աստվածաբան. ժառանգությունը, ինչպես նաև որոշ հայ մատենագիրների երկերը։ Հայտնի և կիրարկելի են եղել Դավիթ Անհաղթի «Սահմանք իմաստասիրութեան»՝ Հովհաննես Սարկավագի և Առաքել Սյունեցու լուծմունքները, Գրիգոր Նարեկացու «Մատեան ողբերգութեան»՝ Հակոբ Ա Կլայեցի կաթողիկոսի, Գրիգոր Խլաթեցու, Հակոբ Նալյան պատրիարքի և այլոց լուծմունքները։ Հակոբ Ա Կլայեցու գրչին են պատկանում նաև Գրիգոր Նազիանզացու մի շարք ճառերի, Կյուրեղ Ալեքսանդրացու «Պարապմանց գրոց» լուծմունքները։ Եկեղեցու հայրերի երկերի լուծմունքներ են հեղինակել նաև Գրիգոր Սկևռացին, Գևորգ Երզնկացին և ուրուրիշներ։

Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Ռուս-սիրիական հարաբերություններ

**Ռուս-սիրական հարաբերություններ** (), դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության և Սիրիայի Արաբական Հանրապետության միջև։

## Պատմություն
Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում՝ 1944 թվականին։ Կնքվել է առևտրական և վճարային համաձայնագիր (1955)։ 1956-ի և 1957-ի կոմյունիկեում կողմերը արտահայտվել են հօգուտ այսպես կոչված՝ կայուն բարեկամության, տնտեսական և մշակութային համագործակցության զարգացման՝ հավասարության և փոխշահավետության, միմյանց ներքին գործերին չմիջամտելու, ազգային արժանապատվության ու ինքնավարության հարգման հիման վրա։ Ստորագրվել են համաձայնագրեր տնտեսական և տեխնիկական (1957, որը նախատեսում էր ԽՍՀՄ-ի մասնակցությունը Սիրիայում երկաթուղու, էլեկտրակայանների, ոռոգման համակարգերի կառուցմանը), մշակութային համագործակցության, օդային հաղորդակցության (1962), Եփրատ գետի վրա հիդրոհանգույցի կառուցման (1966), տրոպոսֆերային ռադիոկապի (1970) և այլնի վերաբերյալ։ 1970-ական թթ․ շարունակվել է սովետա-սիրիական բազմակողմանի համագործակցությունը․ համաձայնագրեր ու արձանագրություններ են ստորագրվել Սիրիային երկարաժամկետ վարկ տրամադրելու, նավթարդյունաբերությանը նըպաստելու, Լաթաքիայի ծովային նավահանգիստը ընդլայնելու (1972) մասին։ 1974-ի համատեղ հայտարարության մեջ նշվել է կողմերի ընդհանուր դիրքորոշումը միջազգային հարցերում, ընդգծվել է բազմակողմանի համագործակցության (ներառյալ պաշտպանությունը) անհրաժեշտությունը Սիրիայի և ԽՍՀՄ-ի միջև։ Ստորագրվել են նոր համաձայնագրեր տնտեսական և տեխնիկական, առողջապահության և բժշկագիտության ասպարեզում (1975), գիտատեխնիկական (1979) համագործակցության վերաբերյալ։ 1980 թվականին կնքվել են բարեկամության և համագործակցության պայմանագիր, 1981—85-ի տնտեսական և տեխնիկական համագործակցության և այլ համաձայնագրեր։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ