Վասիլի ֆոն Բաումգարտեն

**Վասիլի Ֆեոդորովիչ** (Վիլհելմ Վիլհելմովիչ) **ֆոն Բաումգարտեն** (, ), ռուս և հարավսլավացի ճարտարապետ, ռազմական ինժեներ, Սպիտակ բանակի և Հարավսլավիայի թագավորական բանակի գեներալ-մայոր։

## Ռուսաստանում
Ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում, 1897 թվականին ավարտել է Ալեքսանդր կադետական կորպուսը, 1900 թվականին՝ Նիկոլաևի ինժեներական դպրոցը, իսկ 1905 թվականին՝ Սանկտ Պետերբուրգի Նիկոլաևի ինժեներական ակադեմիան։

Ռուս-ճապոնական պատերազմի տարիներին Վասիլի Բաումգարտենը ծառայել է Վլադիվոստոկի ամրոցի ինժեներական վարչությունում, 1908-1914 թվականներին աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքային վարչությունում, դոցենտ էր, դասավանդել է ռազմական ճարտարագիտական ակադեմիայում և ուսումնարանում՝ շինարարական արվեստի բաժնում։

Բաումգարտենը մասնակցել է գլխավոր ծովային և հրետանային հրաձգարանների կառուցմանը, Վլադիմիր Ապիշկովի հետ միասին 1913-1914 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգում կառուցել է Կոմս Պյոտր Ստենբոկ-Ֆերմորի առանձնատունը, Պավլովսկում կառուցել է առանձնատներ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գնդապետի կոչումով նշանակվել է 3-րդ արևմտյան ճակատի 3-րդ բանակի շտաբի ինժեներական մասի պետ։ Պարգևատրվել է Ս. Ստանիսլավի 2-րդ և 3-րդ աստիճանների, Ս. Աննայի II և III աստիճանների և Ս. Վլադիմիրի IV աստիճանի շքանշաններով։

1918 թվականի սեպտեմբերից Սպիտակ շարժման մասնակից, 1919 թվականի հունվարին դարձել է Դենիկինի կամավորական բանակի ինժեներական մատակարարման պետ։

## Արտագաղթի մեջ
### Հարավսլավիա
1920 թվականի նոյեմբերին նահանջող վրանգելյան ռուսական բանակի շտաբի կազմում Սևաստոպոլից տարհանվել Է Ստամբուլ, ծառայել Գալիպոլիի 1-ին՝ որպես բանակային կորպուսի ինժեներ։ Հետագայում արտագաղթել է սերբերի, խորվաթների և սլովենացիների Թագավորություն (1929 թվականից՝ Հարավսլավիայի Թագավորություն)։

thumb|right|Գլխավոր շտաբի հին շենքը (2014)
Բելգրադում աշխատել է որպես բարձրագույն ճարտարապետ ռազմածովային նախարարությունում՝ Հարավսլավիայի թագավորական բանակի գեներալ-մայորի կոչումով, ինչպես նաև քաղաքացիական շինարարության նախարարության ճարտարապետական բաժնում։ Հայտնի է դարձել առաջին հերթին որպես Բելգրադում գլխավոր շտաբի և Ռուսական տան շենքերի նախագծերի հեղինակ։ Վասիլի Բաումգարտենի կողմից Հարավսլավիայում իրականացված հիմնական ճարտարապետական նախագծերը․
* Հարավսլավիայի բանակի և նավատորմի գլխավոր շտաբի (հին) շենքը Բելգրադում (կառուցվել է 1924-1928 թվականներին), ընդգրկված է Սերբիայի մշակութային հուշարձանների ցանկում(СК 650)
* Սպաների տուն Մակեդոնիայի Սկոպյե քաղաքում (1925-1929.1963 թվականի հուլիսին շենքը ավերվել է երկրաշարժից, 2016-ին կվերականգնվի)
* Միտե Լուկիչի տունը Բելգրադի Վոժդովաց համայնքում (1931)
* Կոնակ (Վիլլա) Կոսովոյի և Մետոխիայի Գրաչանիցա վանքում Պրիշտինայի մոտ (1933)
* Նիկոլայ 2-րդ կայսեր անվան ռուսական տան շենքը Բելգրադում (1931-1933)
* Պետական հիփոթեքային բանկի շենքը*(Državna hipotekarna banka)*Վալևա (1939)
* Պետական հիփոթեքային բանկի շենքը Պանչևում (1940. ինժեներ Սոլոդովի հետ միասին):

thumb|left|Ռուսական տան ճակատը Բելգրադում (2012)
Վասիլի Բաումգարտենի տեսակետները կարելի է դատել ըստ նրա խոսքերի, որոնք ասվել են 1933 թվականի ապրիլին թագավորական ընտանիքի անդամների ներկայությամբ՝ թագուհի-կոնսորտ Մարիայի գլխավորությամբ, Երկրի վարչապետ Միլան Սրշկիչի, հարավսլավական մտավորականության նշանավոր ներկայացուցիչների ներկայությամբ՝ իր նախագծով կառուցված Ռուսական տան հանդիսավոր բացման ժամանակ։ Այնուհետև Բաումգարտը շեշտեց: Ի թիվս այլ բաների, Բաումգարտենը դարձել է ՍՍՍ Թագավորությունում ռուս նկարիչների միության ցուցահանդեսի (1928) և Բելգրադում Ռուսական արվեստի մեծ ցուցահանդեսի (1930) մասնակից, 1930-1931 թվականներին եղել է Բելգրադի գեղարվեստական խմբի անդամ։ Ղեկավարել է նույն տեղում ստեղծված Նիկոլաևի ճարտարագիտական ակադեմիայի և ուսումնարանի սաների փոխօգնության ընկերությունը, որը մտնում էր Վրանգելի ռուսական համազորային միության IV բաժնի կազմի մեջ։

### Արգենտինա
[thumb|right|Սպաների տունը [Սկոպիեում (1930)]]
Երկար ժամանակ Հարավսլավիայում կարծում էին, որ ճարտարապետը չի տեսել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, չնայած նրա մահվան ամսաթիվը և վայրը չեն հաստատվել։ Սակայն ավելի ուշ պարզվել է, որ 1945 թվականից հետո Վիլհելմ Բաումգարտենն ընտանիքի հետ արտագաղթել է Արգենտինա։

Կյանքի վերջին տարիները նա անցկացրել է Բուենոս Այրեսում։ Այնտեղ Բաումգարտենը եղել է գալիպոլիացիների միության նախագահ Հարավային Ամերիկայում (1951 թվականից՝ գալիպոլիացիների միության բաժին Արգենտինայում) և 1949 թվականից՝ Վրանգելի ռուսական համազորային միության բաժնի պետ։

Մահացել է 1962 թվականի մայիսի 13-ին, թաղված է Բուենոս Այրեսի Չակարիտա քաղաքի Բրիտանական գերեզմանատանը։

## Ընտանիք
Վասիլի Բաումգարտենն ամուսնացել է ռուսական հեղափոխությունից առաջ։ Կինը՝ Քսենիա (Կիկա) Միխայլովնա Բենուան (ամուսն.՝ Բաումգարտեն (1894-1965), նկարիչ, արվեստի պատմաբան, քննադատ Ալեքսանդր Բենուայի զարմուհին է եղել։ Ունեցել են որդիներ, հայտնի է նաև թոռնուհու՝ Մարինեի մասին։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության ճարտարապետներ