open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Straight Right

**Straight Right**, ավստրալիական անկախ ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Տեղակայված է Մելբուռն քաղաքում։ Ընկերությունը մասնագիտացված է այլ մշակողների կողմից մշակված խաղերը այլ պլատֆորմների համար մշակելու համար։

## Պատմություն
Straight Right-ը առաջին անգամ մշակեց Shift 2: Unleashed խաղը, որը նախատեսված էր iOS օպերացիոն համակարգի համար, հրապարակվել է Electronic Arts ընկերության կողմից։ Խաղի թողարկվել է 2011 թվականի օգոստոսի 4-ին։ Ընդհանուր առմամբ խաղը ստացավ դրական արձագանքներ քննադատների կողմից։

Ընկերության հաջորդ մշակումը դարձավ Mass Effect 3: Special Edition խաղը նախատեսված Wii U համար, որը նույնպես հրապարակվել է Electronic Arts-ի կողմից։ Խաղը Metacritic կայքում ստացավ դրական արձագանքներ հավաքելով 100-ից 85 միավոր։ Խաղը թողարկվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 13-ին։

2013 թվականի մարտի 20-ին Square Enix ընկերությունը հայտարարեց, որ Straight Right-ի ծրագրավորողները պատասխանատվություն են կրելու Deus Ex: Human Revolution Director’s Cut խաղի համար։ Խաղը ստացավ դրական արձագանքներ օրիգինալ խաղից կատարելագործված լինելու և խաղային վահանակի հետ համատեղելիության համար։ Խաղը Metacritic կայքում հավաքեց 88 բալ 100-ից։

Ընկերության վերջին նախագիծը դարձավ  ZombiU (Zombi) խաղի տարբերակը, որը նախատսված էր PlayStation 4, Xbox One և Microsoft Windows համար։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Ասյա Վարոսյան

**Ասյա Աղասու Վարոսյան** (), հայ տավղահարուհի, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1977), պրոֆեսոր (1985 թվականից)։

## Կենսագրություն
Ասյա Վարոսյանը ծնվել է 1936 թվականի փետրվարի 3-ին Լենինականում (ներկայում՝ Գյումրի)։ 1940 թվականին տեղափոխվել է Լենինգրադ (ներկայում՝ Սանկտ Պետերբուրգ)։ Սովորել է Լենինգրադի կոնսերվատորիային կից հատուկ երաժշտական դպրոցում։ 1948 թվականին ավարտել է կոնսերվատորիան, 1951 թվականին՝ ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Ե. Ա. Սինիցինա)։

1945-1948 և 1987-1999 թվականներին դասավանդել է Լենինգրադի կոնսերվատորիային կից երաժշտական դպրոցում, 1949-2007 թվականներին՝ կոնսերվատորիայում (տավղահարների կամերային անսամբլի, 1972 թվականից՝ նաև տավղահարների մասնագիտական դասարանների ղեկավար)։ Սաներից շատերը միջազգային մրցույթների դափնեկիրներ են, երաժշտական անվանի խմբերի առաջատար կատարողներ, ճանաչված մանկավարժներ։

1947-1986 թվականներին Ասյա Վարոսյանը՝ որպես մենակատար, հանդես է եկել Լենինգրադի օպերայի և բալետի թատրոնի սիմֆոնիկ նվագախմբում (տավիղ), նաև բազմաթիվ նվագախմբերի և առաջատար մեներգիչների հետ։ Երկացանկում ընդգրկվել են Ս. Ս. Պրոկոֆևի, Դ. Դ. Շոստակովիչի, Պ. Ի. Չայկովսկու, Ա. Կ. Գլազունովի, Ռ. Մ. Գլիերի, Ա. Խաչատրյանի և ուրիշների ստեղծագործություններից։

Հեղինակել է բազմաթիվ փոխադրություններ (տավիղի համար), նաև մեթոդական ձեռնարկներ։

1957 թվականին արժանացել է Երիտասարդ կատարողների 2-րդ փառատոնի 1-ին մրցանակի (Լենինգրադ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ВАРОСЯН, АСЯ АГАСЬЕВНА (1926–2019)

Կատեգորիա:Հայ տավղահարուհիներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Գրիգոր Բեզդիկյան

**Գրիգոր (Քիրքոր) Բեզդիյան** (հայտնի նաև *Գրիգոր Աղա Բզդիկյան կամ Գրիգոր Բեզդիկյան*)*,* հայ ճարտարապետ, Կիլիկիայի Ադանա քաղաքի երկրորդ քաղաքապետը, ով Օսմանյան կայսրության օրոք պաշտոնավարել է 1877-1879 թվականներին։

## Կյանք
Նա մեծ ավանդ է ունեցել քաղաքի առաջին ժամանակակից քաղաքային կառավարման ստեղծման գործում այն ժամանակ, երբ Ադանան ծաղկում էր բամբակի առևտրով, որի արդյունքում Օսմանյան և եվրոպացի շատ գործարարներ և պաշտոնյաներ տեղափոխվեցին Ադանա։ Նախքան քաղաքապետ դառնալը, նա 1877 թվականի մարտի 18-ին կայացած առաջին ժողովրդավարական ընտրություններում ընտրվել է Օսմանյան կայսրության պատգամավորների պալատի անդամ։ Նա Ադանայի վիլայեթի երեք պատգամավորներից մեկն էր և միակը, որը ներկայացնում էր նահանգի ոչ մուսուլմաններին։ Կարճ կյանք ունեցած առաջին խորհրդարանը լուծարվեց 1877 թվականի հունիսի 28-ին, իսկ նահանգի ոչ մուսուլման ներկայացուցչությունը չեղարկվեց երկրորդ ընտրություններում։

Ադանայում Բեզդիկյանի քաղաքապետության ժամանակ ճանապարհներն ընդլայնվել և սալահատակվել են, բացվել են դրենաժային ջրանցքներ, և որ ամենակարևորն է, գործի են դրվել առաջին քաղաքային որոշումները։ Նա նախագծել և կառուցել է քաղաքի առաջին «Büyük Saat» ժամացույցի աշտարակը։ Բեզդիկյանը, նրա իրավահաջորդ Սինյոր Արթինը և Մանգոյանը 19-րդ դարի վերջին Ադանայի երեք էթնիկ հայ քաղաքապետերն էին։

Գրիգորը Բեզդիկյանների հարուստ ընտանիքի անդամն էր, ովքեր Ինջիրլիքում 100 հեկտար մակերեսով ֆերմա ունեին։ Նա ուներ մեկ տուն Խըդր Իլյասում, մեկ տուն Սառը Յակուբում, մեկ տուն և երկու խանութ քաղաքի Ֆակի Դուրմուշ թաղամասերում։ 1923 թվականի ապրիլի 15-ին Թուրքիայի կառավարության կողմից ընդունված *«Լքված ունեցվածքի մասին»* օրենքը բռնագրավեց նրա ընտանիքի ողջ ունեցվածքը և բաժանեց ներգաղթյալներին և փոխանակեց Բալկաններից և Կրետեից ժամանած բնակչությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք Ադանայից
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Սոնյա Վարուժյան

**Սոնյա Հակոբի Վարուժյան** (, ), բրիտանահայ երգչուհի։

## Կենսագրություն
Սոնյա Վարուժյանը ծնվել է 1973 թվականին Մեծ Բրիտանիայի Էպսոմ քաղաքում։ Երգել է վաղ տարիքից, նվագել կիթառ, դաշնամուր, գրել երգեր, 15 տարեկանում մասնակցել է երգի մրցույթների։

Հիմնադրել է «Raindance» երաժշտախումբը, համագործակցել պորտուգալացի և թաիլանդցի երաժիշտների հետ։ Ելույթներ է ունեցել Նյու Յորքի հայտնի համերգասրահներում, մասնակցել ամերիկյան «Long Island» և հայկական երաժշտության փառատոներին։

1991 թվականին թողարկել է «All in All» ձայնասկավառակը (Լոնդոն), ինչպես նաև կիթառի և ստեղնաշարային գործիքների նվագակցությամբ ինքնատիպ հեղինակային երգերի, «Seven» (1998, Նյու Յորք), «Confession» (2000) ալբոմները։

Սոնյա Վարուժյանի երգերը հնչել են ռադիոկայաններով (92,7 WORE և WHRU 88,7): Նա նկարահանվել է Նյու Յորքի PBS հեռուստաընկերության «The Armenian Americans» («Ամերիկայի հայերը») փաստագրական ֆիլմում (ընդգրկված են նաև նշանավոր այլ հայեր)։

Համերգներով հանդես է եկել Մեծ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում, Կանադայում, ԱՄՆ-ում, բարեգործական համերգներով՝ Հայաստանում (2005)։ Առաջին անգամ հայերեն երգեր է գրել 2006 թվականին, թողարկել է «Ճանապարհ» ձայնասկավառակը (12 երգ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սոնյա Վարուժյան –  «Վերադարձիր»
* Սոնյա Վարուժյան – «Ճանապարհ»

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Լիաննա Հարությունյան

**Լիաննա Սամվելի Հարությունյան** (), հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։

## Կենսագրություն
Լիաննա Հարությունյանը ծնվել է 1975 թվականի հուլիսի 28-ին Մեծամորում (ներկայում՝ ՀՀ Արմավիրի մարզում)։ 1989 թվականն աարտել է Մեծամորի երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը, 1996 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժինը (Ս. Դանիելանի դասարան)։ 2002 թվականին ավարտել է Փարիզի «Բաստիլ» օպերայի երիտասարդ երգիչների վերապատրաստման ակադեմիան։ Վարպետության դասեր է առել նշանավոր երգիչներ Ռ. Սկոտոյից (սոպրանո), Ք. Լյուդվիգից (մեցցո սոպրանո), Լ. Ալվանից (տենոր), Ե. Ե. Նեստերենկոյից (բաս)։

2002 թվականից հանդես է եկել Լոնդոնի «Քովենտ Գարդեն», Բիլբաոյի «Աբաո-Օլբե», Նեապոլի «Սան Կառլո», Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա», Սան Ֆրանցիսկոյի, Մադրիդի թագավորական, Մելբուռնի, Բրյուսելի, Ցյուրիխի, Ֆրանկֆուրտի և այլ օպերային թատրոններում. դերերգերից են՝ Դեզդեմոնա, Լեոնորա, Վիոլետտա (Ջ. Վերդիի «Օթելլո», «Տրուբադուր», «Տրավիատա»), Չիո-Չիո սան, Միմի, Տոսկա (Ջ. Պուչչինիի «Չիո-Չիո սան», «Բոհեմ», «Տոսկա»), Իոլանտա (Պ. Ի. Չայկովսկու «Իոլանտա»), Ադրիանա (Ֆ. Չիլեայի «Ադրիանա Լեկուվրյոր»), Մարգարիտ (Շ. Գունոյի «Ֆաուստ») և այլն։ Կատարել է նաև Ջ. Վերդիի «Ռեքվիեմ»-ի և Ա. Դվորժակի «Ստաբատ Մատեր»-ի սոպրանոյի երգամասերը։

## Մրցանակներ
* Ջ. Արագալի անվան մրցույթի դափնեկիր (Իսպանիա), 
* Վ. Բելլինիի անվան մրցույթի դափնեկիր (Իտալիա),
* «Վերդիական ձայներ» մրցույթի դափնեկիր (Բուսետտո, Իտալիա)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բարև, ես եմ / Լիաննա Հարությունյան
* Lianna Harutyunyan - "Si, mi chiamano Mimi" / La Boheme / G. Puccini
* Մերոնք. Լիաննա Հարությունյան 

Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ
Աննա Հարությունյան

**Աննա Պետրոսի Հարությունյան** (), հայ երաժշտագետ, արվեստագիտության թեկնածու (2009)։

## Կենսագրություն
Աննա Հարությունյանը ծնվել է 1968 թվականի հուլիսի 5-ին Երևանում։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցը (դաշնամուր), 1987 թվականին՝ Պ. Ի. Չայկովսկու անվան  երաժշտական դպրոցը (տեսություն)։ 1992 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի երաժշտագիտության և կոմպոզիցիայի բաժինները (Ս. Լուսիկյանի դասարան)։

1993 թվականին սկսել է դասավանդել Ա. Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցում, 2004 թվականին՝ Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցում։  2003 թվականին սկսել է դասավանդել ՀՊՄՀ-ում (2012 թվականից՝ դոցենտ, ամբիոնի վարիչ)։

Ուսումնասիրությունները վերաբերում են նոր և նորագույն շրջանի հայ երաժշտության պատմությանը, տեսությանը, երաժշտության դասավանդման մեթոդիկային։ Հեղինակել է ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ («Սոլֆեջիո», 2010, 2013), երաժշտական դպրոցների աշակերտների համար աշխատանքային տետրեր (1–7-րդ դասարաններ, 2013-2017)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Ժենյա Շահպարոնյան

**Ժենյա Շահպարոնյան** (օրիորդական ազգանունը՝ Մարտիրոսյան, ), հայազգի երգչուհի, դաշնակահարուհի։

## Կենսագրություն
Ժենյա Շահպարոնյանը ծնվել է 1900 թվականին Կ. Պոլսում։ Երաժշտական կրթությունն ստացել է Կ. Պոլսում։ 1920-ական թվականների սկզբներին ամուսնու՝ թառահար Ժորժ Շահպարոնյանի հետ մեկնել է Փարիզ, որտեղ զբաղվել է բեմական գործունեությամբ։ Մասնակցել է Փարիզի հայ թատերախմբերի ներկայացումերին՝ որպես երգչուհի և դաշնակահարուհի։ Գլխավոր դերերով հանդես է եկել Միշա Ազնավուրյանի, նաև «Սուրաբյան» թատերախմբերի (օպերա-օպերետային) ներկայացումներում («Արշին մալ-ալան», «Ուշ լինի, նուշ լինի», «Ղարաբաղի մելիքները», «Աշուղ Ղարիբ» և այլն)։ Հետագայում տեղափոխվել է ԱՄՆ, մասնակցել հայկական ներկայացումերին։

Ժենյա Շահպարոնյանը մահացել է 1952 թվականին Ֆրեզնոյում։

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Ժորժ Շահպարոնյան

**Ժորժ Շահպարոնյան** (), հայազգի թառահար։

## Կենսագրություն
Ժորժ Շահպարոնյանը ծնվել է 1897 թվականին Գանձակում (ներկայում՝ Գյանջա, Ադրբեջան)։ Փոքր տարիքից նվագել է թառ, հանդես եկել երաժշտական միջոցառումներում։ 1919 թվականից նվագել է «Սուրաբյան թատերախմբում», որի հետ շրջագայել է Հյուսիսային Կովկասում, Կ. Պոլսում։

1920-ական թվականների սկզբներին կնոջ՝ Ժենյա Շահպարոնյանի հետ մեկնել է Փարիզ։ Նվագել է Միշա Ազնավուրյանի օպերետային խմբում, եղել գեղարվեստական ղեկավար։ 1927 թվականին կնոջ հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ. շուրջ 25 տարի ապրել են Նյու Յորքում, ապա՝ Լոս Անջելեսում։ Հանդես են եկել համերգներով, արժանացել բարձր գնահատականի։ Կատարել է իր հորինած մեղեդիները։

Ժորժ Շահպարոնյանը մահացել է 1956 թվականին Լոս Անջելեսում։

Կատեգորիա:Հայ թառահարներ
Հեղինե Քացախյան

**Հեղինե Գրիգորի Քացախյան** (), հայ երաժշտագետ, մանկավարժ։ Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1960)։

## Կենսագրություն
Հեղինե Քացախյանը ծնվել է 1908(1909) թվականի հունվարի 1-ին Թիֆլիսում։ Կատարելագործվել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ղեկավարությամբ (1924-1925, տեսություն և կոմպոզիցիա)։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի երաժշտական ստուդիայի դաշնամուրի (դասատու՝ Ա. Մնացականյան) բաժինը։ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի մանկավարժության, իսկ 1946 թվականին՝ երաժշտագիտության  բաժինը (Վ. Տալյանի և Ս. Կոպտևի դասարաններ)։

1929-1986 թվականներին դասավանդել է Հայաստանի առաջին քառամյա մասնագիտական երաժշտական դպրոցում (այժմ՝ Ա. Սպենդիարյանի անվան), որտեղ 1953-1986 թվականներին եղել է ուսմասվար, ինչպես նաև եղել է երգչախմբի խմբավար։ 1946-1969 թվականներին դրա հետ միաժամանակ աշխատել է Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։

Հեղինակել է «Երաժշտ. գրականություն» դասագիրքը, սոլֆեջջոյի հայկական առաջին գործնական դասընթացը (1–7 դասարաններ) և թելադրությունների ձեռնարկներ։

Հեղինե Քացախյանը մահացել է 1986 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։ Թաղված է Նուբարաշենի գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
* 1971 – ԽՍՀՄ «Պատվո նշան» շքանշան,
* 1971 – Լենինի շքանշան։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Հարությունյան Ն., Ակնարկ երաժշտագէտ-մանկավարժ Հեղինէ Քացախեանի կեանքի եւ գործունէութեան, Հայկազեան հայագիտական հանդէս, Պէյրութ, 2010, էջ 613–623:

Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Նուբարաշենի գերեզմանատանը թաղվածներ
Ժիրայր Քանթարջյան

**Ժիրայր Գրիգորի Քանթարջյան** (), հայազգի ջութակահար։

## Կենսագրություն
Ժիրայր Քանթարջյանը ծնվել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Եգիպտոսում։  Առաջին համերգը կայացել է 1938 թվականին Կահիրեում, որտեղ աշակերտել է Ա. Մենաշին, Իտալիայում՝ Վ. Պրշինոդային։ 1949 թվականին համերգներով հանդես է եկել Իտալիայում և Շվեյցարիայում։

1953 թվականին բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում. ջութակի դասեր է առել Իվան Կալամյանից։ 1982-1989 թվականներին հանդես է եկել Տորոնտոյի կամերային նվագախմբերում։ 1973-1976 թվականներին՝ «Արարատյան» եռյակի ջութակահար (դաշնակահար՝ Րաֆֆի Արմեն, թավջութակ՝ Գիզելա Դեպկատ)։ Երկացանկում ընդգրկվել են Յ. Ս. Բախի, Ն. Պագանինիի, Հ. Վենյավսկու, Կ. Խաչատրյանի ստեղծագործություններից։ Հետագայում դարձել է Տորոնտոյի (Կանադա) սիմֆոնիկ նվագախմբի կոնցերտմայստեր։ 1984 թվականին սկսել է դասավանդել Տորոնտոյի համալսարանում, 1988 թվականից՝ Օրֆորդի արվեստի կենտրոնում։

Հիմնադրել է լարային եռյակ։ 1989 թվականին ձայնագրել է Ֆ. Շուբերտի և Ֆ. Մենդելսոնի ստեղծագործություններից։

## Մրցանակներ
* 1955 – Ֆիլադելֆիայի «Երիտասարդական ունկնդրություն» մրցանակ,
* 1959 – Բելգիայի Եղիսաբեթ թագուհու անվան մրցույթի (1959) մրցանակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Պարերգեր

մինի|Վանաձորի «Հորովել» երգի-պարի համույթ
**Պարերգեր**, գեղջկական ժողովրդական երգեր, որոնք կատարվում են շուրջպարի ուղեկցությամբ կամ ուղեկցում են շուրջպարին։ Հնում ունեցել են ծիսական նշանակություն, որպես կանոն, վերածվելով երգի բովանդակության դրամատիկական խաղարկման, ապա, աստիճանաբար ծեսից անջատվելով, դարձել են գեղջկական ժողովրդական համադրական արվեստի ամենատարածված տեսակը։ Մի շարք պարերգեր, այնուամենայնիվ, պահպանել են իրենց երբեմնի ծիսական բնույթն ու նշանակությունը։

Պարը և նրան ուղեկցող երգը մշտապես փոխադարձաբար համաձայնեցված են։ Սովորական ծորուն երգերում մեղեդու կառուցման սկզբունքն առավելապես հոսուն երգայնությունն է, որն իրագործվում է միմյանցից տարբերվող ռիթմական դարձվածքների միավորումով։ Հայ գեղջկական պարերգերը, ըստ ռիթմական պատկերների, տեմպի, հուզական երանգի, բնույթի ու բովանդակության, բնորոշ է ծանրկեկ ու թեթև, հանդարտ ու եռանդուն, նազանի և առնական, կատակային ու հերոսական, նաև քնարական, աշխատանքային, ծիսական և վիպական հատկանիշներով։ Պահպանված ավանդական բանահյուսական նյութում գերակշռում են քնարական պարերգերը, որտեղ գերիշխողը սիրո գովքն ու կատակն են՝ համեմված բնության պատկերների նկարագրությամբ և գովերգումով։ Նրանց եղանակների ռիթմական պատկերները, նաև մետրն ու մոտիվային կառուցվածքը բազմազան են։ Սովորական պարզ և բարդ, կենտ և զույգ կանոնավոր մետրերի հետ մեծ տեղ են գրավում նաև ներքին տարբերակումներով խառը չափերը։ Եղանակը հաճախ կազմված է անհավասարաչափ մոտիվներից, որոնք էլ մեծացնում են ներքին դինամիկան։ Որպես կանոն՝ պարերգերը (թե՛ խոսքը, թե՛ եղանակը) ամեն անգամ հորինվում է հանպատրաստից (որոշողը բուն պարի տեսակն է՝ պայմանավորված պարախմբի կազմով՝ աղջիկներ, տղաներ, մեծահասակներ կամ խառը)։ Խոսքի ու եղանակի իմպրովիզացիան հիմնվում է բանաստեղծ-կերպարային, դարերով ամբարված հարուստ երաժշտական պաշարի վրա։ Բազմաթիվ նմուշներ, դիմանալով «ժամանակի քննությանը», դարձել են հաստատուն և կրկնվում են գրեթե նույնությամբ։

Հայկական ժողովրդական պարերգերին բնորոշվում են նաև հնությամբ (հին, ավանդական կամ նոր) և տեղային հատկանիշներով (Արարատյան, Արևմտահայաստանի գավառների և այլն)։ Հայ երաժիշտ-բանահավաքները գրառել են գեղջկական պարերգերի բազմաթիվ բարձրարժեք նմուշներ (Կոմիտասի «Ղարսա բերդը բլիլ է», «Ալագյազ», «Հոդալլո ջան» և այլն)։ Հայկական պարերգերի տեսակ է պարողի երգեցողությամբ կատարվող մենապարը («Տասնչորսը» և այլն), որն ավելի շուտ քաղաքային ժողովրդական մշակույթի տարր է։

Կատեգորիա:Երաժշտագիտություն
Սերգիուս Շելկովնիկով

**Սերգիուս Շելկովնիկով** (իսկական անունը՝ *Սարգիս Մետաքսյան*, ), հայ օպերային երգիչ (բարիտոն, դրամատիկական տենոր)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1871 թվականին Երևանում։ Երաժշտական կրթությունն ստացել է Ելիզավետպոլում, Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում։

1904 թվականին Վարշավայի օպերային թատրոնում հանդես է եկել Ռուջերո Լեոնկավալլոյի «Պայացներ» օպերայում, դարձել այդ թատրոնի մեներգիչ, իսկ 1907-1924 թվականներին եղել է թատրոնի տնօրեն։

1927 թվականին դարձել է լեհական «Բագատել» թատրոնի ղեկավար։ Լավագույն դերերգերից են՝ Էսկամիլիո (Ժ. Բիզեի «Կարմեն»), Ժերմոն, Ռիգոլետտո, Ամոնասրո (Ջ. Վերդիի «Տրավիատա», «Ռիգոլետտո», «Աիդա»), կոմս դե Նևերա (Ջ. Մեյերբերի «Հուգենոտներ»), Անջելոտի (Ջ. Պուչչիննիի «Տոսկա») և այլն։

Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։

1924 թվականից հանդես է եկել համերգներով. երգացանկում ընդգրկված են եղել նաև հայկական, վրացական, գնչուական և այլ երգեր։

Մահացել է 1929 թվականի նոյեմբերի 8-ին Վարշավայում։

Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Բարիտոններ
Կատեգորիա:Տենորներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Գևորգ Յանբեկյան

**Գևորգ Յանբեկյան** (), հայ խմբավար, կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Գևորգ Յանբեկյանը ծնվել է 1923 թվականին Կիպրոսում։  Սովորել է Կիպրոսի Մելգոնյան կրթական հաստատությունում։ 1943 թվականին տեղափոխվել է Եգիպտոս, որտեղ հիմնադրել է «Սպենդիարյան» լարային նվագախումբը և «Ալագյազ» երգչախումբը, հանդես եկել համերգներով։ Ղեկավարել է նաև «Կոմիտաս» երգչախումբը։

1952 թվականին մեկնել է Փարիզ, հաճախել «Էքոլ նորմալ» կոնսերվատորիայի դասընթացներին։ Կազմակերպել է «Նաիրի» մեծ երգչախումբը, որը Գևորգ Յանբեկյանի ղեկավարությամբ պարբերաբար մասնակցել է Սորբոնի համալսարանում անցկացվող «Ժողովուրդները երգում են» ամենամյա փառատոնին։ Երգչախումբը մեծապես նպաստել է հայ երաժշտության զարգացմանը Ֆրանսիայում։

1958 թվականին Գևորգ Յանբեկյանն սկսել է դասավանդել Մխիթարյան վարժարանում, եղել երգչախմբի ղեկավարը։ Երգչախմբի համար մշակել է «Ես լսեցի մի անուշ ձայն», «Կիլիկիա», «Արևն ելավ» և այլ երգեր։ Երգչախմբի կատարումերով թողարկվել են ձայնապնակներ։

Գևորգ Յանբեկյանը գրել է երգեր՝ Մ. Զարիֆյանի, Վ. Թեքեյանի, Վ. Վահյանի և ուրիշների խոսքերով։

Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Նորայր Քարտաշյան

**Նորայր Գրիգորի Քարտաշյան** (), փայտափողային գործիքների վարպետ։

## Կենսագրություն
Նորայր Քարտաշյանը ծնվել է 1967 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Այգեձոր գյուղում (ներկայում՝ Հայաստանի Տավուշի մարզ)։ 1979-1988 թվականներին սովորել է Դիլիջանի Ա. Բաբաևի անվան երաժշտական դպրոցի կլառնետի դասարանում։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսումնարանի դուդուկի բաժինը (դասատուներ՝ Ռ. Հարությունյան, Գ. Բաղդասարյան)։

1986 թվականին մասնակցել է երաժշտական ուսումնարանների հանրապետական մրցույթին (սրինգ), որտեղ դարձել է 1-ին կարգի դափնեկիր։

1988-1992 թվականներին աշխատել է Տավուշի մարզում, երաժշտական դպրոցում բացել և ղեկավարել է դուդուկի, սրինգի դասարաններ։ 1992-1996 թվականներին դասավանդել է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում՝ որպես դուդուկի և շվիի ուսուցիչ։

Թողարկել է «Hot Sax» (1993, սաքսոֆոնի կատարումներ), «Melodies from Antiquity» (2004, սրինգի կատարումներ) ձայներիզները։

Նորայր Քարտաշյանը (ընկերների հետ) 2000 թվականին հիմնադրել է «Կատուներ» խումբը, որի «Norewan» ձայներիզը թողարկվել է 2007 թվականին։ Կատարումներով մասնակցել է «Navy Band» խմբի «Որքան է քոնը» ձայներիզի ստեղծմանը, որը BBC-ի «Music Awards» մրցանակաբաշխությունում ճանաչվել է լավագույնն աշխարհում։

Քարտաշյանի «Ծառաստան» անհատական ալբոմը, որը թողարկվել է 2010 թվականին, ընդգրկում է 12 ստեղծագործություն։

1999 թվականից համագործակցում է «Armenian Navy Band» խմբի և Արտո Թունջբոյաջյանի հետ։ Ղեկավարում է «Վան» նվագախումբը (առաջին ելույթը՝ 2011 թվականին, Երևանում)։  

Ու արդեն զարմանալի էլ չէ, որ էստեղ ստեղծված երգն էսօր Թուրքիայում էլ է ակտուալ դառնում, արաբական երկրներում և, երևի, ասիական որոշ երկրներում էլ։ Արևելյան լադերը նորություն չեն մեզ համար։ Մինչդեռ մենք ունենք մերը, սեփականը և կարիք չունենք նման ազդեցությունների։ Արամ Խաչատրյանի նման մեծություն ենք տվել աշխարհին։ Մեզնից նույնիսկ վերցրել ու ներկայացրել որպես իրենցը։ Իսկ էսօր՝ երաժշտության մեջ այդ արևելյան փայլը, կանանց վառ հագուստի ու շխկշխկացող զարդերի ձայնն ասոցացնող  էդ ներխուժումը…  Սրանք՝ իրենց ավերածություններով հանդերձ, միևնույն է, մնայուն արժեք չեն, մի օր ցնդելու են, ջնջվելու։ Եվ, փառք աստծո, որ մենք ունենք երաժշտություն, կոմպոզիտորներ, երաժիշտներ, ովքեր լուսավորելու են իրենց թողած դատարկությունը։ Բայց մինչ այդ, այդ լույսը պահպանել է պետք։

## Սկավառակագրություն
* «Անտիկ պատմություններ» (2000) 
* «Ծառաստան» (2009)
* «Վան» նախագիծ (2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երաժշտական պատմություններ/ Նորայր Քարտաշյան
* Նորայր Քարտաշյան և «Մենուա». Շնորհավոր Ամանոր
* Նորայր Քարտաշյան և «Վան» նախագիծ – ShoghakatTVcompany

Կատեգորիա:Հայ սրնգահարներ
Ուշիբերդ

**Ուշիբերդ,** երկաթե դարաշրջանի ամրոց Արագածոտնի մարզի Ուշի գյուղից քիչ հեռու գտնվող բլրի վրա։ Այն գրեթե ամբողջությամբ փլուզվել է, բացառությամբ պատերի այն մասերի, որոնք ժամանակին շրջապատում էին բերդը։ Այն տարածքում, որը ժամանակին եղել է ամրոցի ներսը, կան խոշոր քարերի մեծ կույտեր, որոնք ժամանակին կազմում էին ամրոցի պարիսպներն ու ներսում գտնվող կառույցները։ Բլրից անմիջապես ներքև է գտնվում 7-13-րդ դարերի Սուրբ Սարգիս վանքը։ Այն գտնվում է մ.թ.ա. 3–րդ-1-ին հազարամյակների բնակավայրի հեռավոր կողմում։ Մոտակայքում, գլխավոր ճանապարհից ներքև, գյուղից դեպի վանք և ամրոց տանող ճանապարհին է գտնվում 10-րդ դարի փոքրիկ մատուռը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Iron Age Fortress of Ushi.JPG|Քարերի հաստ կույտեր, որտեղ, բլրի գագաթին ժամանակին եղել են ամրությունները։


## Ծանոթագրություններ

* 
* 

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Հայաստանում
Մարատ Հայրապետյան

**Մարատ Վիգենի Հայրապետյան** (), հայ երգիչ, կոմպոզիտոր, դիրիժոր, արվեստագիտության թեկնածու (2010)։

## Կենսագրություն
Մարատ Հայրապետյանը ծնվել է 1985 թվականի մարտի 18-ին Երևանում։ 1993-2000 թվականներին սովորել է Երևանի Երաժշտական դաստիարակության կենտրոնի վոկալի (դասատու՝ Կարինե Ջալալբեկյան) և կոմպոզիցիայի բաժիններում։ 2001 թվականին ավարտել է Երևանի Մ. Միրզոյանի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը (դասատու՝ Ջ. Ներսիսյան)։ 2006 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի (Մարտուն Իսրայելյանի դասարան), 2007 թվականին՝ դիրիժորության (Յուրի Դավթյանի դասարան) բաժինները, իսկ 2009 թվականին՝ ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Մարտուն Իսրայելյան)։ Սովորել է «Evans Community Audit School»-ում (2007, ԱՄՆ), «Los Angeles Valla College»-ում (2008)։

2010-2014 թվականներին եղել է Հայաստանի մշակույթի նախարարի խորհրդական։

Գրել է «Հայ շինարար», «Զինվորի նամակը», «Մայրիկ», «Հայուհի», «Տես, չայրես», «Կարծեցի թե», «Love for Infinity» («Անվերջ սեր»), «Առա՛ջ, առա՛ջ», «Ո՛չ, չեն մեռնում հերոսները», «Երգ ոստիկանի», «Իմ Երևան», «Լավ ընկեր», «Գարեգին Նժդեհին», «Սերդ՝ որպես թալիսման», «Հայ սպաներ», «Զինվորի երդումը» և այլ երգեր, պիեսներ՝ հոբոյի, ջութակի, ալտի, թավջութակի, ֆլեյտայի, կլառնետի և ֆագոտի, դուետ ֆուգատո՝ կլառնետի և ֆագոտի, ֆուգա՝ լարային քառյակի համար, «Օր» դաշնամուրային պիեսների շարքը («Առավոտ», «Կեսօր», «Երեկո», «Գիշեր») և այլ գործեր։

Թողարկել է ձայնասկավառակներ, նկարահանել է «Տես, չայրես», «Կարծեցի, թե հյուր ես եկել...», «Սերդ՝ որպես թալիսման...», «Հայուհի», «Հայ շինարար», «Ապավինենք մեր բազկին» տեսահոլովակները։

2014 թվականին բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում։

## Մրցանակներ
* 2008 – Տարվա լավագույն ինտերնացիոնալ երգիչ 
* 2009 – Տարվա լավագույն վոկալիստ, 
* 2012 – «Պատվո մրցանակ» (ԱՄՆ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարատ Հայրապետյան – Մաեստրո շոու

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Պերճ Քարազյան

**Պերճ Նազարի Քարազյան** (), հայ օպերային երգիչ (տենոր), ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2015)։

## Կենսագրություն
Պերճ Քարազյանը ծնվել է 1978 թվականի ապրիլի 14-ին Երևանում։ 1982 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Հալեպ, որտեղ ավարտել է «Լազար Նաջարյան-Գալուստ Կյուլպենկյան» երկրորդական վարժարանը (1995)։ 2000 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան (Տ. Սազանդարյանի դասարան), 2003 թվականին՝ ասպիրանտուրան։

2004 թվականին դարձել է Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգիչ։ Դերերգերից են՝ Սայաթ-Նովա (Ա. Հարությունյանի «Սայաթ-Նովա»), Սարո (Ա. Տիգրանյանի «Անուշ»), երիտասարդ գնչու (Ս. Ս. Ռախմանինովի «Ալեկո») և այլն։

Պերճ Քարազյանը նաև Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի երգչախմբի և «Տաղարան» անսամբլի մեներգիչ է։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել Գերմանիայում Շոտլանդիայում, Լիտվայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Ռուսաստանում, Հունաստանում և այլ երկրներում։

1997 թվականին դարձել է Ա. Իսահակյանի անվ մրցույթի, 2006 թվականին՝ Տ. Սազանդարյանի անվան հանրապետական մրցույթի դափնեկիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պերճ Քարազյան – *ShoghakatTVcompany*
* Հասցեն՝ Հայաստան․ Պերճ Քարազյան – *Armenian Public TV*

Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Անդրանիկ Ներսիսյան

**Անդրանիկ Ներսիսյան** (), հայազգի դաշնակահար։

## Կենսագրություն
Անդրանիկ Ներսիսյանը ծնվել է 1977 թվականին Աթենքում։  Ավարտել է Աթենքի Արդի երաժշտության վարժարանը (դասատու՝ Յ. Ջոնգր)։ Է. Գրիգի դաշնամուրի կոնցերտով հանդես է եկել նաև Երևանում։

1994 թվականից կատարելագործվել է Նյու Յորքի Ջուլիարդի երաժշտական բարձրագույն դպրոցում (ղեկ.՝ հունգար դաշնակահար Գ. Շանդոր), ապա՝ Լոնդոնի թագավորական երաժշտական քոլեջում (ղեկ.՝ Ջ. Բարսթոու)։ Արժանացել է քոլեջի «Էրիկ Հարիսոն» և «Փավոր» մրցանակներին։

Համերգով հանդես է եկել Բեյրութում։ 1994 թվականին Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ կատարել է Ս. Վ. Ռախմանինովի 2-րդ, 1995 թվականին՝ Լ. վան Բեթհովենի 3-րդ կոնցերտները։ Երկացանկում ընդգրկված են Կոմիտասի, Ա. Հովհաննեսի, Լ. Բազիլի, Ռ. Յարդումյանի, Լ. Ճգնավորյանի, Ա. Բաբաջանյանի, Ա. Խաչատրյանի և ուրիշների երկերից։

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Վահագն Նիկողոսյան

**Վահագն Արամի Նիկողոսյան** (), հայ վինագործ։

## Կենսագրություն
Վահագն Նիկողոսյանը ծնվել է 1910 թվականի փետրվարի 14-ին Ստամբուլում։ Աշակերտել է հորը՝ Արամ Նիկողոսյանին (լարային գործիքների պատրաստման առաջին արհեստանոցի հիմնադիրը Թուրքիայում)։ Առաջին ջութակը պատրաստել է 15 տարեկանում։

1929 թվականին մեկնել է Փարիզ, աշակերտել ջութակի ճանաչված վարպետ Մ. Վատլոյին («Էքոլ Նորմալ» երաժշտական բարձրագույն դպրոցի ջութակ պատրաստողը)։ Այդ ընթացքում պատրաստել է 4 ջութակ, 1 թավջութակ (1933 թվականին ցուցադրվել են Փարիզի քանդակի թանգարանում)։ 1936 թվականին վերադարձել է Թուրքիա, հիմնադրել ջութակի պատրաստման, վերանորոգման և վերականգնման արհեստանոց։

1958 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, 10 տարի աշխատել Ռ. Վաթլիթզերի արհեստանոցում, 1964-1968 թվականներին եղել է ջութակի իտալացի վարպետ Ս. Ֆ. Սակկոնիի օգնականը։ Հետագայում Նյու Յորքում բացել է «Անտոնիո Ստրադիվարիուս» արհեստանոցը։ Հիմնականում վերականգնել է դասական երաժշտական գործիքներ, կարևորել նրանց հնչողության ուժգնությունը։ Հայտնի է եղել նաև որպես աղեղների հմուտ վերանորոգող։

Ջութակի և աղեղի պատրաստման վարպետների միջազգային միության և ֆեդերացիայի անդամ։ Նիկողոսյանի ամենամյա դասընթացներին մասնակցել են վարպետներ Սամվել Երիցյանը, Մարտին Երիցյանը, Աշոտ Վարդանյանը։

Վահագն Նիկողոսյանը մահացել է 1997 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Նյու Յորքում։

Կատեգորիա:Հայ վինագործներ
Հռիփսիմե Պիկիչյան

**Հռիփսիմե Վահրամի Պիկիչյան** (), հայ էթնոերաժշտագետ, թանգարանագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու (2006), դոցենտ (2009)։

## Կենսագրություն
Հռիփսիմե Պիկիչյանը ծնվել է 1952 թվականի փետրվարի 28-ին Երևանում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի երաժշտամանկավարժական ուսումնարանի քանոնի բաժինը, 1976 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը։

1970-1973 թվականներին դասավանդել է Արարատի, 1973-1978 թվականներին՝ Մասիսի երաժշտական դպրոցներում։ 1978 թվականից՝ Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարանի գիտաշխատող, հասարակական կենցաղի և հոգևոր մշակույթի բաժնի (1984-1986) վարիչ, 1985-1993 թվականներին՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության «Կուլտուր-լուսավորական աշխատանք» (1988 թվականից՝ «Մշակույթ») հանդեսի գիտական խմբագիր, 1988 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի ժողովրդական երաժշտության բաժնի ավագ գիտաշխատող, ՀՊՄՀ մշակույթի ֆակուլտետի թանգարանագիտության ամբիոնի դասախոս (2000-2009), Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի մշակութաբանության ամբիոնի դոցենտ (2007 թվականից), «Հայ ավանդական երաժշտության մատենաշարի» գլխավոր խմբագրի տեղակալ (2008 թվականից), «Թանգարան» հանդեսի գլխավոր խմբագիր (2009-2012)։

## Աշխատություններ
Ուսումնասիրությունները վերաբերում են ավանդական ծիսատոնական կյանքի արդի փոխակերպումներին, ավանդական երաժշտական գործիքներին, քաղաքային երաժշտական մշակույթին և թանգարանագիտությանը։ Կատարել է բանահյուսական տեքստերի վերծանություններ։ 2003 թվականին դարձել է Թանգարանների աշխատողների և բարեկամների ընկերակցության նախագահ։

Վերծանել է բանահյուսական տեքստեր («Հայ երկրագործի աշխատանքային երգեր», 2009, «Ջավախքի երգեր և պարեղանակներ», 2012)։ Համահեղինակ է «Թանգարանային մենեջմենթ և մարքեթինգ» (2007) ուսումնական ձեռնարկի, «Վայոց Ձորի ավանդական երգեր և նվագներ. մաս 2, Ծիսական շարք» գրքի։

## Մատենագիտություն
* Հիմն արևին։ «Սահարին» հայ երաժշտական մշակույթում (համահեղ., հայերեն, անգլերեն), Երևան, 1998։
* Վարպետի վերադարձը, Երևան, 2007։
* Երաժշտությունը հայոց ավանդական առտնին և տոնածիսական կյանքում, Երևան, 2012։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ էթնոերաժշտագետներ
Կատեգորիա:Հայ թանգարանագետներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Լուիզ Ոսկերչյան

**Լուիզ Ոսկերչյան** (, ), ամերիկահայ դաշնակահարուհի, մանկավարժ, Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Լուիզ Ոսկերչյանը ծնվել է 1922 թվականի նոյեմբերի 9-ին Ուոթերթաուն քաղաքում (ԱՄՆ), հայ էմիգրանտների ընտանիքում։  Սկզբնական երաժշտական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1945 թվականին ավարտել է Բոստոնի «Նյու Ինգլանդ» կոնսերվատորիան (Գ. Օնդրիսեկի դասարան)։ Ուսման տարիներին մենահամերգներով հանդես է եկել Բոստոնում։ 1948 թվականին *[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]* ամսագիրը գրել է նրա մենահամերգներից մեկի մասին։

1949 թվականին կատարելագործվել է Փարիզի կոնսերվատորիայում (ղեկավար՝ Նադիա Բուլանժե), հաճախել նաև ստեղծագործության դասարանի պարապմունքներին։ Ծանոթացել է ժամանակակից ֆրանսիական երաժշտական դպրոցի կատարողական սկզբունքներին, երկերի մեկնաբանման առանձնահատկություններին, հակադիր հնչյունների փոխանցումների վարպետությանը։ Կատարողական երկացանկը հարստացրել է ֆրանսիացի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններով։

1956 թվականին վերադարձել է ԱՄՆ. դասավանդել է Բրանդեյսի համալսարանում, 1959-1990 թվականներին՝ Հարվարդի համալսարանի երաժշտության ֆակուլտետում (պրոֆեսոր՝ 1971 թվականից)։ Դասավանդել է ապագա ականավոր շատ  երաժիշտների։ Նրա ամենահայտնի ուսանողների թվում են եղել Ալիսոն Չառնին, Յո-Յո Ման, Ջոն Քուլիջ Ադամսը, Բոբի Մաքֆերինը, Սթիվեն Պրուսլինը և Ռիչարդ Սենթ Քլերը։

1958 թվականից մի քանի անգամ հանդես է եկել Բոստոնի (դիրիժորներ՝ Շառլ Մյունշ, Սերգեյ Կուսևիցկի), Նյու Յորքի սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ, մենահամերգներով շրջագայել ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում. երկացանկում ընդգրկված են եղել Յ. Ս. Բախի, Լ. վան Բեթհովենի, Ա. Կրաֆտի, Զ. Կոդայի, Ա. Խաչատրյանի, Ա. Բաբաջանյանի, Աարոն Կոպլենդի և ուրիշների ստեղծագործություններից։

Ֆիզիկոս Բրայան Գրինն իր «Մինչև ժամանակի վերջը» () գրքում Ոսկերչյանին նկարագրել է որպես իր ամենաազդեցիկ ուսուցիչներից մեկը՝ նշելով, որ նա «խորը հետաքրքրություն է ցուցաբերել այն բանի նկատմամբ, թե ինչպես են գիտական հայտնագործությունները առնչվում գեղագիտական զգացմունքների հետ»։

Լուիզ Ոսկերչյանը մահացել է 2000 թվականի մարտի 13-ին ԱՄՆ Էքտոն քաղաքում։ Հոգեհանգստյան արարողությունն անցկացվել է Սանդերս թատրոնում։

Հարվարդի համալսարանը սահմանել է Լուիզ Ոսկերչյանի դասախոսական մրցանակ։

## Անձնական կյանք
Լուիզ Ոսկերչյանն ամուսնացած է եղել Կամիլ Պագաջիկի հետ. նրանք ծանոթացել էին 1949 թվականին Փարիզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի դասական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
GameSpy

**GameSpy Industries, Inc.** ավելի հայտնի է որպես **GameSpy**, IGN Entertainment-ի ստորաբաժանումը, որը շահագործում էր խաղային կայքերի ցանցը և ծառայություններ մատուցում առցանց խաղերի ծառայությունների համար։ Ընկերության պատմությունը սկսվել է 1996 թվականին Quake խաղի սերվերի որոնման ծրագրի թողարկմամբ, որը կոչվում է QSpy: Կառավարվել է News Corporation-ի կողմից 2005 թվականից մինչև 2012 թվականը, որը 2005 թվականի սեպտեմբերի 8-ին գնել է IGN-ի 92,3% բաժնետոմսերը 650 միլիոն դոլարով և կենտրոնակայանը գտնվում է Կոստա Մեսա քաղաքում, Կալիֆորնիա։ 2012 թվականին կառավարումն անցավ Glu Mobile-ին, որին IGN-ն ամբողջությամբ վաճառեց այս ուղղությունը՝ կենտրոնանալու իր երկու հիմնական նախագծերի առաջխաղացման վրա՝ IGN և AskMen: Ուշադրության այս փոփոխությունը, ամենայն հավանականությամբ, պայմանավորված է նրանով, որ IGN-ը ձեռք է բերվել Զիֆ Դևիսի կողմից GameSpy-ի վաճառքից կարճ ժամանակ առաջ։

## Ընկերության պատմությունը
1996 թ.-ին թողարկվեց Quake-ը` առաջին եռաչափ հրաձիգը` զարգացած բազմախաղացող խաղային համակարգով ինտերնետի միջոցով։ Նույն տարում Ջեք Մեթյուզը, Թիմ Քուկը և Ջո Փաուելը հիմնեցին SpySoftware-ը և ստեղծեցին QSpy ծրագիրը՝ հեշտացնելու Quake ինտերնետ սերվերները գտնելը։ Շուտով այս ծրագիրը բարելավվեց. այն սկսեց աջակցել այլ խաղերին, բացի Quake-ից և վերանվանվեց GameSpy: 1997 թվականին կորպորատիվ ստրատեգ Մարկ Սուրֆասը լիցենզավորել է Spy Software-ի GameSpy եռաչափ ծրագիրը և ստեղծել GameSpy Industries-ը։ 1999 թվականին GameSpy-ը ֆինանսական աջակցություն ստացավ ձեռնարկատեր Դեյվիդ Բերկուսի կողմից։ Ընկերությունը թողարկեց նաև MP3Spy.com (հետագայում վերանվանվեց RadioSpy.com) ծրագիր, որն օգնում է մարդկանց որոնել առցանց ռադիոալիքներ, ինչպիսին է Nullsoft-ի SHOUTcast-ը։ Այն ստանում է 3 միլիոն դոլար լրացուցիչ ֆինանսավորում Yucaipa Companies-ից ներդրումային խումբ՝ հոլիվուդյան գործակալ Մայքլ Օվիցի և Հարավային Կալիֆորնիայի միլիարդատեր սուպերմարկետների ցանցի սեփականատեր Ռոնալդ Բերկլը։

## Ծանոթագրություններ
Moon Studios

**Moon Studios**, ավստրական ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, հիմնադրվել է 2010 թվականին Վիեննա քաղաքում։ 2011 թվականից սկսած Moon Studios-ի խաղերի համար որպես հրատարակիչ հանդես է գալիս Microsoft Game Studios-ը։ Ընկերությանը հայտիություն բերեց 2015 թվականին լույս տեսած Ori and the Blind Forest խաղը, որը դրական արձագանք ստացավ քննադատների կողմից, ինչպես նաև Game Developers Choice Awards 2016-ի ժամանակ արժանացավ «Լավագույն դեբյուտ» կոչմանը։

E3 2017-ի ժամանակ ընկերությունը ցուցադրեց Ori and the Will of the Wisps խաղը, որը նախատեսված էր Xbox One և Windows 10-ի համար։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Քրիստիան Քուք

**Քրիստիան Քուք** (, ), անգլիացի դերասան։

## Կյանք և կարիերա
Ծնվել է Ուեսթ Յորքշիրի Լիդս քաղաքում և կարիերան սկսել է 10 տարեկան հասակում՝ նկարահանվելով գովազդում։ 2000-2006 թվականներին նկարահանվել է ITV-ի «Այնտեղ, որտեղ սրտերն են» օճառային օպերայում, իսկ հետո որոշակի ժամանակով նկարահանվել է կարճատև հեռարձակված «Հուշերի ափ» օճառային օպերայում։ Նաև մասնակցել է մի շարք այլ բրիտանական նախագծերում, հիմնականում՝ «Դոկտոր Ով» հեռուստասերիալում։

Ամերիկյան հեռուստատեսությունում նկարահանվել է Starz հեռուստաալիքի «Կախարդական քաղաք» հեռուստասերիալում։ Այն ավարտվել է 2013 թվականին՝ երկու եթերաշրջանից հետո։ 2014 թվականին պարբերաբար նկարահանվել է Lifetime հեռուստաալիքի «Իսթ Էնդի կախարդները» հեռուստասերիալում, որտեղ կատարել է Ջուլիա Օրմոնդի կողմից մարմնավորված գլխավոր կերպարի որդու դերը։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Շահեն Շահինյան (ջութակահար)

**Շահեն Հակոբի Շահինյան** (), հայ ջութակահար, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2016), պրոֆեսոր (2011)։ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորը 2011-2018 թվականներին։

## Կենսագրություն
Շահեն Շահինյանը ծնվել է 1963 թվականի նոյեմբերի 5-ին Երևանում։ 1981 թվականին ավարտել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը, 1987 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան, իսկ 2002 թվականին՝ ասպիրանտուրան (երեքն էլ՝ Հ. Բոգդանյանի դասարան)։

1982-1988 թվականներին եղել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի օպերային ստուդիայի (1991-1992 թվականներին՝ տնօրեն), 1984-1985 թվականներին՝ Հայկական հեռուստատեսության և ռադիոյի նվագախմբի, 1985-1987 թվականներինին՝ Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի ջութակահար, 2005-2007 թվականներին՝ Ա. Խաչատրյանի անվան քառյակի 1-ին ջութակահար։

1991 թվականին սկսել է դասավանդել Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (2003-2008 թվականներին եղել է նվագախմբային ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ, 2008-2011 թվականներին՝ ուսումնական գծով պրոռեկտոր, 2011-2018 թվականներին՝ ռեկտոր)։

Շահեն Շահինյանի նախաձեռնությամբ Երևանի պետական կոնսերվատորիան 2012 թվականին անդամագրվել է Եվրոպական կոնսերվատորիաների ընկերակցությանը։ Նույն թվականին Եվրախորհրդարանի համաժողովում ներկայացրել է Հայաստանի պետական երիտասարդական նվագախումբը, որի օրինակով 2013 թվականին ստեղծվել է եվրոպական համանման նվագախումբ։

Որպես մենակատար՝ Շահեն Շահինյանը համերգներով հանդես է եկել Երևանի պետական կոնսերվատորիայի սիմֆոնիկ (2001, Երևան) և «Վերածնունդ» կամերային (2007, Դուբայ) նվագախմբերի, Լիսաբոնի պետական թատրոնում դաշնամուրային եռյակի (2001), «Արամ Խաչատրյան» լարային քառյակի (2006, Հայաստան) հետ։

Հեղինակել է մենանվագներ՝ ջութակի և ալտի համար, նոտաների ժողովածու (կազմող և մասնագիտական խմբագիր, 2004), փոխադրել է շարականներ և այլ երկեր։

2007 թվականին արժանացել է Խորվաթիայի երաժշտական ակադեմիայի պատվավոր պրոֆեսորի կոչման։

2008 թվականին Մինսկում և 2009 թվականին Երևանում կայացած ԱՊՀ երկրների «Դելֆյան խաղեր» միջազգային մրցույթում հանդես է եկել որպես ժյուրիի անդամ, իսկ Գյումրիում կայացած «Վերածնունդ» երիտասարդ կատարողների միջազգային մրցույթ-փառատոնում՝ ժյուրիի նախագահ։

2017 թվականին արժանացել է Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Լարային նվագախումբ

**Լարային նվագախումբ**, ընդգրկում է բացառապես աղեղնային երաժշտական գործիքներ (1-ին և 2-րդ ջութակներ, ալտեր, թավջութակներ և կոնտրաբասեր)։

## Նկարագրություն
Անցյալում կոմպոզիտորները որպես տարբերվող կազմ չեն առանձնացրել սիմֆոնիկ նվագախմբից, քանի որ 17-րդ դարերում և 18-րդ դարի 1-ին կեսին սիմֆոնիկ նվագախմբի կազմը հաճախ սահմանափակվել է աղեղնային գործիքներով և կլավեսինով։

Ժամանակակից լարային նվագախումբը ձևավորվել է 19-րդ դարի 2-րդ կեսին, երբ սիմֆոնիկ նվագախմբի լարային գործիքների խումբը դիտարկվել է որպես ինքնուրույն կատարողական միավոր։

Լարային նվագախմբին բնորոշ են թե՛ կամերայնությունը (կամերայնությունը անսամբլին բնորոշ արտահայտման մտերմիկությունը), թե՛ սիմֆոնիկ նվագախմբի հնչողության հագեցվածությունը։

Լարային նվագախումբը օգտագործել են նվագախմբի սյուիտներում։ Ավելի ուշ մի շարք կոմպոզիտորներ ստեղծել են ինքնուրույն ցիկլային ստեղծագործություններ (հաճախ՝ անցյալի երաժշտական ժանրերի ոճավորումներ), որոնց վերնագրերում նշվել է լարային նվագախմբի անվանումը (Պյոտր Չայկովսկու Սերենադը՝ լարային նվագախմբի համար, 1880 թվական)։ 20-րդ դարից լարային նվագախմբի ժանրերի ծավալն ընդարձակվել է։

Նվագախմբի համար գրվել են սիմֆոնիաներ (Ն. Արզումանյանի՝ 1992 թվական, Է. Հայրապետյանի՝ 2013 թվական), կոնցերտներ (Վ. Շարաֆյանի Կոնցերտը՝ 1992 թվական, «Ջութակը և Դուդուկը» կոնցերտը՝ 2013 թվական), սիմֆոնիետներ, նոր տեսակի շարքեր։

Լարային նվագախմբի համար որոշ ստեղծագործություններում ընդգրկել են նաև դաշնամուր (Ն. Արզումանյանի «Հուշերի փունջ»՝ 2003), ջութակ (Մ. Կոկժաևի «Պարզ մեղեդի» և «Moonlighting»), շեփոր, հարվածային գործիքներ (Է. Միրզոյանի սիմֆոնիան՝ լարային նվագախումբի և լիտավրների համար, 1964 թվական), ձայն (Մ. Իսրայելյանի «Ռիթմեր»՝ 1992 թվական, «Մաշտոցի շարական»՝ 2008 թվական)։

Լարային նվագախմբի համար են նաև Վ. Բաբայանի «Ռեքվիեմ» (1983 թվական), «Այստեղ, այնտեղ և ամենուր» (2006 թվական), Է. Հայրապետյանի «Սիբելիուս–Երազ» (2011 թվական), «Բարի գալուստ» («Welcome»), Մ. Ուլիխանյանի «Յոթ մահացու մեղքեր» (2013 թվական)։

Կատեգորիա:Երաժշտական խմբերի տեսակներ
Կատեգորիա:Նվագախմբեր
Միշել Էքիզյան

**Միշել Էքիզյան** (), հայկական արմատներով ամերիկացի երաժիշտ, կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Միշել Էքիզյանը ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Բրոնքսվիլ քաղաքում, 1956 թվականի նոյեմբերի 21-ին։ Մանհեթենի երաժշտական  դպրոցից ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ Կոլումբիայի համալսարանից՝ մագիստրոսի կոչում։ Նրա դասատուներն են եղել Նիկոլաս Ֆլոջենլոն, Մարիո Դավիդովսկին, Վլադիմիր Ուսաչևսկին և ուրիշներ։

## Ստեղծագործություններ

Երգերի, խմբերգերի, կամերային, սիմֆոնիկ, օպերային, էլեկտրոնային երաժշտությունների հեղինակ է։ Նրա ստեղծագործությունների մի մասը կատարվել է համերգներում, մրցույթներում, փառատոներում (ԱՄՆ, Կանադա, Ֆրանսիա, ԽՍՀՄ), որոշ գործեր՝ Նյու Յորքի Սուրբ Վարդան եկեղեցում։

Միշել Էքիզյանի երաժշտությունը սերում է հայկական երաժշտաարվեստի ակունքներից (դաշնամուր, պիեսներ, «Հայկական պոեմներ», «Մուսա 
լեռ» սիմֆոնիկ պատկեր, «Աղթամար»՝ 2 ջութակի, դաշնամուրի և հարվածային գործիքների համար։

## Մրցանակներ
*«Վիկտոր Հերբերտ» մրցանակ
*«Դևորա Նադվոռնի» մրցանակ 
*Սենտ Պոլի կամերային նվագախմբի մրցանակ 
*Լանկաստերի արվեստների փառատոնի մրցանակ
*«Արամ Խաչատրյանի անվան մրցանակ»  
*«Հռոմի մրցանակ»
*«Ջոն Սիմոն Գուգենհայմ» հիմնադրամի կրթաթոշակ
*«Մշակույթի ազգային ֆոնդի» կրթաթոշակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*«Ի պատասխան Օպերային թատրոնի շուրջ ստեղծված տագնապին», Էքիզյան Միշել, Ազգ. – 2019 թ. №18–Մայիսի 9, էջ 
*Գորկու կտավները Արվեստի Բեյզլ տոնավաճառում
*Michelle Ekizian
*Armenian Genocide Resource Center

Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Էջմիածին (երգչախումբ)

**«Էջմիածին» երգչախումբ**, հիմնադրվել է 2015 թվականինին Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում՝ տեսուչ Գարեգին վարդապետ Համբարձումյանի նախաձեռնությամբ։

Հիմնադիր-խմբավարն է ճեմարանի դասատու Արթուր սարկավագ Վարդանյանը, 2018 թվականից՝ Արտաշես Բաբուրյանը։ Խմբում ընդգրկված է ճեմարանի 16 սաները երկացանկում՝ հոգևոր, աշխարհիկ, նաև արևմտաեվրոպացի կոմպոզիտորների երգեր։ Երգչախումբը հանդես է եկել Հայաստանի թեմերում, Երևանում, Մոսկվայում (Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի հիմնադրման 300-ամյակին), Զագորսկում, Մինսկում։

«Կոլոժսկի բլագովեստ» հոգևոր միջազգային 16-րդ փառատոնի 2-րդ մրցանակ։

Կատեգորիա:Երգչախմբեր
Նախերգանք (երաժշտություն)

մինի|Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, «Դոն Ջովաննի», նախերգանք
**Նախերգանք, ուվերտյուր** ( ouverture, < ouvrir – բացել), 
# օպերայի, բալետի, օրատորիայի, դրամայի, ֆիլմի նվագախմբի նախաբանը, որի հիմքում սովորաբար ստեղծագործության հիմնական բովանդակությունն անդրադարձնող թեմաներ են։ Այն կենտրոնացնում է ունկնդրի ուշադրությունը, նրան հոգեբանորեն նախապատրաստում հետագա գործողություններն ընկալելու համար։ Առաջին նմուշներից  Կլաուդիո Մոնտեվերդիի «Օրփեոս» օպերայի նախաբանը (1607 թվական)։ Նախերգանքը կարող է թեմատիկորեն կապված լինել օպերայի հետ (Միխայիլ Գլինկայի «Իվան Սուսանին», «Ռուսլան և Լյուդմիլա») կամ ընդհանրացված արտահայտել նրա հիմնական բնույթը (Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Ֆիգարոյի ամուսնությունը», Ջոակինո Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ»)։ Լինելով կերպարային բովանդակությամբ նշանակալի, նաև ավարտուն՝ օպերայի կամ դրամայի նախերգանքները հաճախ դառնում են ինքնուրույն գործ և ընդգրկվում համերգային ծրագրերում (Լյուդվիգ վան Բեթհովենի «Էգմոնտ»-ի և «Կորիոլան»-ի նախերգանքները՝ Գյոթեի և Գ. ֆոն Կոլլիի համանուն դրամաների համար գրված երաժշտությունից, Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայի վոկալ-սիմֆոնիկ նախերգանքները)։
# Ծրագրային, դրամատիկական, նկարագրային և այլ բնույթի 1-մասանի նվագախմբային պիես՝ գրված մեծ մասամբ սոնատային ալեգրոյի ձևով (Պյոտր Չայկովսկու «Ռոմեո և Ջուլիետ» ֆանտազիա-նախերգանքը, Ալեքսանդր Գլազունովի «Հանդիսավոր», Ա. Հարությունյանի «Տոնական» նախերգանքները)։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Դասական երաժշտության ժանրեր
Կատեգորիա:Երաժշտական կոմպոզիցիա
Ռոզա Թանդիլյան

**Ռոզա Արմենի Թանդիլյան** (), դաշնակահարուհի, մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1983 թվական)։

## Կենսագրություն
 
Պրոֆեսոր (1991 թվական)։ Ավարտել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցը, Ռոմանոս Մելիքյանի անվան ուսումնարանը (դասատու՝ Օլգա Բաբասյան), Երևանի պետական կոնսերվատորիան (1955 թվական, Առնո Բաբաջանյանի դասարան)։

1955 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ընդհանուր, 1960 թվականից՝ մասնագիտական դաշնամուրի բաժիններում (դոցենտ՝ 1985 թվական, ամբիոնի վարիչ՝ 1991–2000 թվականներին), միաժամանակ եղել է կոնցերտմայստեր։ Սաներից են՝ Արուս Աճեմյան, Լևոն Ջավադյան, Արեգ Սիմոնյան, Կարեն Սայադյան, Անի Այդինյան և ուրիշներ։

Նվագակցել է Մեդեա Աբրահամյանին, Գերոնտի Թալալյանին, Զոյա Պետրոսյանին։ Մենահամերգներով և նվագախմբերի հետ շրջագայել է ԽՍՀՄ-ում և 
արտերկրում։ Մի շարք կոմպոզիտորների (Ա. Տերտերյան, Էմին Արիստակեսյան, Գ. Հախինյան, Գ. Մելիքյան) ստեղծագործությունների առաջին կատարողն ու խմբագիրն է։

Համահեղինակ է «Օտարալեզու երաժշտական տերմինների բառարան»-ի (2004 թվական)։

Կատեգորիա:Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Արուսյակ Թամրազյան

**Արուսյակ Հրաչյայի Թամրազյան** (), երաժշտագետ, երգեհոնահար։ Արվեստագիտության թեկնածու (2016 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը (1998 թվական, դասատու՝ Ս. Սարաջյան), Երևանի պետական երաժշտագիտության (2003 թվական) և երգեհոնի (2005 թվական, Ալիսա Ադամյանի դասարան) բաժինները, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտի ասպիրանտուրան (2011 թվական, ղեկավար՝ Աննա Ասատրյան)։

2004–2009 թվականներին հատուկ ծրագրով աշխատել է երեխաների հետ, հանդես եկել երգեհոնային մենահամերգներով, հրատարակել էսսեներ, հեքիաթների ժողովածու (2009 թվական)։

2005 թվականից՝ Մատենադարանի արվեստի պատմության և գրչության կենտրոնների ուսումնասիրման բաժնի գիտաշխատող։ Ուսումնասիրության ոլորտները՝ հայ միջնադարյան արվեստի տեսություն, գեղագիտություն, խորհրդաբանակաև մեկնողական համակարգ (մասնավորապես՝ նորպլատոնական գեղագիտ-իմացաբանական կատեգորիաները և միջնադարյան արվեստի տեսությունը), համապարփակ խորհրդաբանության արտացոլումը երաժշտության վերապրման և տեսության մեջ, խազագրություն, երաժշտածիսական Մանրուսման ձեռագրեր, Հովհաննես Պլուզ Երզնկացու, Ներսես Լամբրոնացու մեկնությունները, Գրիգոր Նարեկացու խորհրդաբանության որոշ հատկանիշներ։

2021 թվականին եղել է Ցյուրիխի համալսարանի Ցյուրիխի անտիկ ուսումնասիրությունների կենտրոնի կրթաթոշակակիր։

## Երկեր
* Էսսեներ և ուսում­նասիրություններ, Ե., 2013:
* Գրիգոր Նարեկացուն վերագրվող "Մեկնութիւն "Ո՞վ է դա"-ի" երկը։ Արուսյակ Թամրազյան։ Նաիրի, 2019։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Հայ երգեհոնահարներ
Ֆլեքսատոն

**Ֆլեքսատոն** (, ՝ կոր և ՝ տոն), հարվածային երաժշտական գործիք։ 
Արտոնագրվել է ԱՄՆ-ում 1924 թվականին։

## Նկարագրություն
thumb|left|upright|Ֆլեքսատոն
thumb|right|Ֆլեքսատոնի համար առաջարկվող երաժշտական նոտա՝ օգտագործելով գլանային խորհրդանիշներ տրեմոլոյի և մոտավոր բարձրության համար
thumb|right|Ռիթմիկ օրինաչափություն, որը հեշտությամբ վերարտադրվում է ֆլեքսատոնի վրա

Վիբրատորը լեզվակն է՝ պողպատե բարակ երկարավուն կոր թիթեղը, որի լայն վերջավորությունը սեղմվում է փայտե ագուցարանով, իսկ նեղին ամրացված են փայտե գնդիկներ՝ զսպանակավոր պողպատե առանցքների վրա։ Ֆլեքսատոնը բռնակների օգնությամբ պահելով ձեռքում՝ մեծ մասով սեղմում են թիթեղիկի նեղ վերջավորությունը, որով կարգավորում են հնչյունի բարձրությունը։

## Օգտագործումը երաժշտության մեջ
Իր գոյության սկզբում ֆլեքսատոնն օգտագործվել է ջազում, սակայն շուտով հետաքրքրել է նաև դասական երաժշտության կոմպոզիտորներին։ Իր ստեղծագործություններում այն օգտագործել են Արթուր Օնեգերը (Անտիգոնե), Էրվին Շուլհոֆը (Առաջին սիմֆոնիա), Առնոլդ Շենբերգը (Նվագախմբի վարիացիաները. օպերաներ «Այսօրից վաղը» և «Մովսես և Ահարոն»), Դմիտրի Շոստակովիչ (օպերաներ «Քիթ» և «Մցենսկի շրջանի Լեդի Մակբեթ»), Արամ Խաչատրյան (Կոնցերտ դաշնամուրի և նվագախմբի համար)։

Չնայած այն հանգամանքին, որ ֆլեքսատոնը չի ստացել լայն կիրառություն, նրա հատուկ տեմբրը երբեմն պահանջարկ ունի էստրադային երաժշտության, կինոյի մեջ։ Ֆլեքսատոնի մասեր կան Հանս Վերներ Հենզեի, Դյորդ Լիգետիի, Քշիշտոֆ Պենդերեցկու, Սոֆիա Գուբայդուլինայի, Ալֆրեդ Շնիտկեի, Սերգեյ Սլոնիմսկու և այլ ավանգարդ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։

Ֆլեքսատոնի համար նոտաները գրվում են եռապատիկի մեջ՝ ըստ իրական ձայնի։ Սիմֆոնիկ նվագախմբի պարտիտուրում ֆլեքսատոնի մասը սովորաբար գրվում է գլանային զանգերի խմբաքանակի տակ, եռանկյունու խմբաքանակի վերևում (կախված նրանից, թե ինչպես են հարվածային գործիքները խմբավորվում ըստ կատարողների, այս կամ այն մասի դիրքը պարտիտուրում կարող է փոխվել)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Андреева О. Ф.* Ударні інструменти сучасного симфонічного оркестру. Киев: Музична Украïна, 1985.

Կատեգորիա:Հարվածային երաժշտական գործիքներ
Ռոնդո սոնատային ձև

**Ռոնդո սոնատային ձև**, ռոնդոյի և սոնատային ձևի նշանները համատեղող խառը երաժշտական ձև, ունի էքսպոզիցիա, ռեպրիզային A B A C A B ( A ) կոդա։

Տարբերում են ռոնդո սոնատային ձևի կենտրոնական էպիզոդով (ABA C ABA) և մշակման բաժնով (ABA կամ AB1 A) 
տեսակներ։ Ռոնդո սոնատային ձևում ռեֆրենն անցկացվում է նվազագույնը 3 անգամ՝ գլխավոր տոնայնությամբ։ 
Ռոնդոյի ռեֆրենը և առաջին էպիզոդը համապատասխանում են սոնատային ձևի գլխավոր և օժանդակ պարտիաներին (առաջին էպիզոդն էքսպոզիցիայում անցկացվում է օժանդակ տոնայնությամբ, իսկ ռեպրիզում՝ գլխավոր տոնայնությամբ), որտեղ կարող է ընդգրկվել նաև կապող մասը։

Միջին (երկրորդ) էպիզոդը հաճախ փոխարինվում է մշակումով։ Ռեպրիզին սովորաբար հաջորդում է կոդան։ Ռոնդո սոնատային ձևը, որպես ցիկլի կոմպոզիցիոն ամբողջականությունը եզրափակող ձև, հանդիպում է սոնատային սիմֆոնիկ ցիկլի ֆինալում։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ