Ուիլյամ Ադամս

**Ուիլյամ Ադամս** (, ), Ճապոնիայում ավելի հայտնի որպես **Միուրա Աջին** (, «Միուրայի նավապետը»), անգլիացի նավագնաց, որը 1600 թվականին դարձել է առաջին անգլիացին, ով հասել է Ճապոնիա։ Հետագայում նրան շնորհվել է սամուրայի կարգավիճակ, և ճանաչվել է 17-րդ դարի սկզբին Ճապոնիայում ամենաազդեցիկ օտարերկրացիներից մեկը։

Նա Ճապոնիա ժամանել է «Լիֆդե» նավի փրկվածներից մեկի կարգավիճակով՝ Յակոբ Քվեիքերնեկի ղեկավարությամբ։ Դա եղել է միակ նավը, որը Ճապոնիա հասավ Ռոտերդամի վաճառականների կողմից ուղարկված հինգ նավից բաղկացած արշավախմբից (voorcompagnie, Հոլանդական Արևելահնդկական նախորդ ընկերության)։ Ճապոնիա ժամանելուց քիչ անց Ադամսը և նրա երկրորդ օգնական Յան Յուստենը դարձել են սյոգուն Տոկուգավա Իեյասուի խորհրդատուները, և յուրաքանչյուրը նշանակվել է որպես hatamoto։

Ավել քան մեկ տասնամյակ Տոկուգավայի իշխանությունները թույլ չէին տալիս Ադամսին և Յուստենին լքել Ճապոնիա։ Հետագայում, երբ թույլատրվել է վերադառնալ Անգլիա, Ադամսը որոշեց մնալ Ճապոնիայում, որտեղ մահացել է 55 տարեկանում։ 1635 թվականին Տոկուգավա Իեմիցուն փակեց Ճապոնիան օտարերկրյա առևտրի համար, և այդ ժամանակից Ադամսի կիսով չափ ճապոնացի երեխաները անհետանում են պատմական փաստաթղթերից։

## Վաղ կյանք
Ադամսը ծնվել է 1564 թվականին Անգլիայի Ջիլինգհեմ, Կենտ քաղաքում։ Նրա հայրը մահացել է, երբ նա տասներկու տարեկան էր, և նրան աշակերտության են տվել նավաշինարանի սեփականատեր Մասթեր Նիկոլաս Դիգինսին՝ Լայմհաուզ թաղամասում, որպեսզի սովորի ծովային կյանքը։ Նա հաջորդ տասներկու տարիների ընթացքում ուսումնասիրել է նավաշինություն, աստղագիտություն և նավարկություն՝ նախքան Թագավորական նավատորմ մտնելը։

## Ռազմածովային ծառայություն
Անգլիան պատերազմում էր Իսպանիայի հետ, և Ադամսը ծառայում էր Թագավորական նավատորմում՝ Սիր Ֆրանսիս Դրեյքի հրամանատարության ներքո։ Նա մասնակցեց 1588 թվականի նավատորմային գործողություններին Իսպանական Արմադայի դեմ, որպես Ռիչարդ Դիֆիլդ նավի վարպետ, որը ապահովում էր անգլիական նավատորմը զինամթերքով և սննդով։ Պարզ չէր, թե Ադամսի դերը ճակատամարտի ժամանակ՝ նավերը թիկունքից ապահովելն էր, թե մասնակցել ճակատային գործողություններին։

Հաղթանակից հետո թագուհու նավատորմը լուծարվեց, և նրա ծովակալները, այդ թվում՝ Ադամսը, գործազուրկ դարձան։ Հետագայում նա աշխատանքի որոնման համար միացավ Բարբարի ընկերություն (Wor’ll Company of Barbary Marchauntes)։ Այս ծառայության ընթացքում, ըստ ժեզուիտ աղբյուրների, նա մասնակցել է մոտ երկու տարի տևած հետազոտական էկսպեդիցիայի դեպի Արկտիկա՝ Սիբիրի ափերի երկայնքով հյուսիսարևելյան ճանապարհ գտնելու համար դեպի Արևելյան Ասիա։
մինի|''17-րդ դարի փորագրություն։ Ձախից աջ՝ Blijde Boodschap, Trouw, Geloof, Liefde և Hoop''
Ադամսի նավատորմը կազմված էր հետևյալ նավերից՝

* Hoop («Հույս»), գլխավորում էր ադմիրալ Ժակ Մահու (մահացել է 1598 թվականին), նրան հաջորդեցին Սիմոն դե Կորդես և Սիմոն դե Կորդես կրտսերը։ Այս նավը կորավ Հավայան կղզիների մոտ։
* Liefde («Սեր»), գլխավորում էր Սիմոն դե Կորդեսը՝ երկրորդ հրամանատար, նրան հաջորդեց Գերրիտ վան Բյուներին, և վերջապես՝ Յակոբ Քուեքերնեք։ Սա միակ նավն էր, որը հասավ Ճապոնիա։
* Geloof («Հավատ»), գլխավորում էր Գերրիտ վան Բյուներինը, իսկ վերջում՝ Սեբալդ դե Վեերտ։ Սա միակ նավն էր, որը վերադարձավ Ռոտերդամ։
* Trouw («Հավատարիմություն»), գլխավորում էր Յուրիան վան Բուկհաուտ, և վերջում՝ Բալթազար դե Կորդես։ Այս նավը գերեվարվել է Տիդորեում։
* Blijde Boodschap («Լավ լուր» կամ «Եվանգելություն»), գլխավորում էր Սեբալդ դե Վեերթը, իսկ հետո՝ Դիրկ Գերրից։ Այս նավը բռնագավթվել է Վալպարաիսոյում։

Ժակ Մահուն և Սիմոն դե Կորդեսը գլխավորում էին արշավ, որի նպատակը Չիլի, Պերու և Նոր Իսպանիայի այլ թագավորություններ հասնելն էր, ինչպես՝ Նուվեա Գալիքսիա, Գվատեմալայի գլխավոր նահանգ, Նուվեա Վիսկայա, Նոր Լեոնի թագավորություն և Սանտա Ֆե դե Նուվո Մեքսիկո։ Նավատորմի սկզբնական առաքելությունը մոլորակի հարավային Ամերիկայի արևմտյան ափն անցնելն էր և բեռնափոխադրումը մետաղադրամի դիմաց վաճառելը, ապա Ճապոնիա գնալ միայն, եթե սկզբնական առաքելությունը ձախողվեր։ Զորակազմը պետք է Ճապոնիայում մետաղադրամ ստանար և Մոլուկկայում համեմունքներ, նախքան տուն վերադարձնելը։ Նրանց նպատակն էր նավարկելով անցնել Մագելանյան նեղուցը՝ հասնելու իրենց վերջնական նպատակակետի, ինչը բազմաթիվ ծովակալների վախեցրեց խիստ եղանակային պայմանների պատճառով։

Առաջին խոշոր արշավը Հարավային Ամերիկայի շուրջ կազմակերպվել է Voorcompagnie, Rotterdam or Magelhaen ընկերության կողմից։ Այն կազմավորեց երկու նավատորմ՝ հինգ և չորս նավերից, ընդհանուր հաշվով 750 ծովակալ և զինվոր, այդ թվում՝ 30 անգլիացի երաժիշտ։

1598 թվականի հունիսի 27-ին Գոերեից մեկնելուց հետո նավերը շարժվեցին դեպի Ճապոնական ջրանցքը, սակայն հանկարծ կանգ առան Դաունսում մինչև հուլիսի կեսերը։ Երբ նավերը մոտեցան Հյուսիսային Աֆրիկայի ափերին, Սիմոն դե Կորդեսը հասկացավ, որ սկզբնական շաբաթներին բաժանված մթերքը շատ առատաձեռն էր և սկսեց կիրառել «հացային քաղաքականություն»։
մինի|Անոբոնի գտնվելու վայրը Գվինեայի ծոցում
Օգոստոսի վերջում նավերը կանգ առան Սանտյագո, Կաբո Վերդե և Մայո կղզիներում Աֆրիկայի ափին՝ ջրի պակասի և թարմ պտուղների անհրաժեշտության պատճառով։ Նրանք մնացին մոտ երեք շաբաթ՝ հույս ունենալով գնել խոզերի կամ այծերի։ Պրաիա մոտ արշավը հաջողությամբ գրավեց պորտուգալական ամրոց բլրի վրա, բայց վերադառնալիս ոչինչ նշանակալի չգտան։ Բրավա, Կաբո Վերդե նավահանգստում «Հույս» նավի անձնակազմի կեսը վարակվեց տենդով, և մեծամասնությունը հիվանդացավ, այդ թվում՝ ադմիրալ Ժակ Մահուն։ Մահվանից հետո արշավի ղեկավարը դարձավ Սիմոն դե Կորդեսը, Վան Բյուներինը՝ որպես փոխծովակալ։

Հակառակ քամու պատճառով նավատորմը շեղվեց երթուղուց (հյուսիս-արևելք հակառակ ուղղությամբ) և հասավ Կաբո Լոպեզ, Գաբոն, Կենտրոնական Աֆրիկա։ Լնդախտի բռնկումը ստիպեց կանգ առնել Աննոբոն կղզում՝ 1598 թվականի դեկտեմբերի 9-ին։ Մի շարք մարդիկ հիվանդացան աղիքային տենդով։ Նավատորմը գրավեց կղզին միայն պարզելու համար, որ պորտուգալացիները և նրանց տեղացի դաշնակիցները այրել էին իրենց տները և փախել լեռներ։ Հոլանդացիները իրենց հիվանդ անձնակազմին թողեցին կղզում բուժվելու համար և գնացին հունվարի սկզբին։ Հաղորդվում է, որ սովից տղամարդիկ շատ թուլացան, ոմանք նույնիսկ փորձեցին ուտել կաշի։ 1599 թվականի մարտի 10-ին նրանք հասան Ռիո դե լա Պլատա՝ ներկայիս Արգենտինայում։

Ապրիլի սկզբին անձնակազմը հասավ նեղուցին՝ 570 կմ երկարությամբ, 2 կմ լայնությամբ ամենալայն կետում, առանց ճշգրիտ ծովային քարտեզի։ Քամին բացասական էր և մնաց այդպիսին հաջորդ չորս ամիսների ընթացքում։ Սառչող ջերմաստիճանի և թույլ տեսանելիության պայմաններում նրանք բռնել են պինգվիններ, ծովամողիկներ, կաղամբներ, եղջերավոր աղավնիներ և ձուկ։ Օրենքի շուրջ 200 անդամ մահացավ։ Օգոստոսի 23-ին եղանակը բարելավվեց։

### Ճանապարհորդություն դեպի Խաղաղ օվկիանոս
մինի|Կապույտ երկինք Քլոեի վրա
մինի|Լա Մոկա կղզու օդային տեսարան
մինի|Պունտա Լավապիեի մոտ գտնվող ափ
Երբ արշավախումբը վերջապես հասավ Խաղաղ օվկիանոս1599 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, նավերը փոթորկվեցին և կորան միմյանց տեսադաշտից։ Trouw և Geloof նավերը հետ մղվեցին դեպի նեղուց։ Ավելի քան մեկ տարի անց յուրաքանչյուր նավ շարժվեց իր ճանապարհով։ Geloof-ը վերադարձավ Rotterdam 1600 թվականի հուլիսին՝ սկզբնական 109 անձնակազմից միայն 36 փրկվածներով։ Սիմոն դե Քորդեսը հրամայեց իր փոքր նավատորմին չորս շաբաթ սպասել միմյանց Սանտա Մարիա կղզու մոտ, սակայն որոշ նավեր չհասան այնտեղ։ Ուիլյամ Ադամսը գրել է. «Նրանք մեզ ոչխարներ և կարտոֆիլ բերեցին»։

Այստեղից պատմությունը դառնում է ավելի անորոշ՝ աղբյուրների պակասի և հրամանատարների փոփոխության պատճառով։ Նոյեմբերի սկզբին Հույս նավը հասավ Մոկա կղզի, որտեղ 27 մարդ, այդ թվում՝ Սիմոն դե Կորդեսը, սպանվեցին Araucania տարածաշրջանի բնակիչների կողմից։(Այլ աղբյուրում, որը փոխանցվել է Օլիվիեր վան Րութին, նշվում է, որ Սիմոն դե Կորդեսը սպանվել է Պունտա Լավապիեում, սակայն Ադամսը որպես մահվան վայր նշում է Մոկա կղզին)։

Liefde նավը նույնպես հասավ կղզի, բայց շարունակեց ճանապարհը դեպի Concepción քաղաքի մոտ գտնվող Պունտա Լավապիե։ Իսպանացի մի կապիտան սնունդ տրամադրեց Trouw և Hoop նավերին։ Փոխարենը հոլանդացիները օգնեցին նրան պայքարել արաուկանների դեմ, որոնք սպանել էին 23 հոլանդացու, այդ թվում՝ Թոմաս Ադամսին և Գեէիտ վան Բեունինջեին։ Վերջինիս փոխարինեց Յակոբ Քվեքներկը։

Desiderius Erasmus-ի փայտե արձանը, որը ծառայում էր որպես Liefde նավի հետնամասի զարդ, այժմ պահվում է Tokyo National Museum-ում։

Trouw նավը հասավ Տիդորե, որտեղ անձնակազմը սպանվեց պորտուգալացիների կողմից 1601 թվականի հունվարին։ Իսպանացիների թշնամական վերաբերմունքից վախենալով՝ մնացած նավերի անձնակազմը որոշեց հեռանալ Ֆլորեանա կղզուց և անցնել Խաղաղ օվկիանոսը։ 1599 թվականի նոյեմբերի 27-ին, երբ երկու նավերը շարժվում էին դեպի Ճապոնիա, նավատորմը կանգ առավ մի կղզու մոտ, որը ենթադրվում է, որ եղել է Հավայի։
մինի|Դրեսիդերիուս Էրասմուսի փայտե արձանիկ, որը ծառայում էր Լիֆդե նավի կաղնու զարդարման համար, այժմ գտնվում է Տոկիոյի Ազգային թանգարանում

## Ծառայություն Սյոգունատի օրոք
1600 թվականի ապրիլի 19-ին, երբ Ուիլյամ Ադամսը և նրա հոլանդացի գործընկեր Ժան Ժուստենը հասան Ճապոնիա, նրանք Տոկւգավա Իեյասուին տեղեկացրին աշխարհի քաղաքական իրավիճակի մասին։ Նրանք պատմեցին, որ Եվրոպայում բազմաթիվ հակամարտություններ կային, և որ ճիզվիտները ու մյուս կաթոլիկները (օրինակ՝ պորտուգալացիներն ու իսպանացիները), որոնք Ճապոնիայում տարածում էին քրիստոնեությունը, հակառակ կողմում էին բողոքականների՝ հոլանդացիների և անգլիացիների հետ։

Ասվում է, որ Իեյասուն հավանեց նրանց անկեղծությունը և նրանց վստահելի համարեց։ Ըստ իսպանացի դեսպան Դիեգո դը Սանտա Կատերինի գրառումների՝ Ադամսը արագ համոզեց Իեյասուին, որ իսպանացիները թաքնված նպատակներ ունեն՝ Ճապոնիա միսիոներներ ուղարկելով։

Բացի այդ, իսպանական աղբյուրների համաձայն, Ադամսի և Յոոստենի նավից՝ De Liefde-ից վերցված 19 թնդանոթներ օգտագործվել են Տոկուգավայի բանակի կողմից Սեկիգահարայի ճակատամարտում։

1604 թվականին Ադամսը Իտո քաղաքում կառուցեց Ճապոնիայում առաջին նավաշինական նավահանգիստը։

1605 թվականին Իեյասուն նրան նշանակեց ջիկատատորի հատամոտո (սյոգունի դատարանի անմիջական վասալ) և նրան տվեց Միուրա Անջին անունը։ Նույն տարում Ադամսը Իեյասուից ստացավ թույլտվության նամակ՝ Հոլանդական Արևելահնդկական ընկերության Ճապոնիայի հետ առևտուր անելու հրավիրելու համար։

1607 թվականին, Ադամսի ձեռքբերումների շնորհիվ, Իեյասուն նրան ընտրեց սյոգունի դատարանում բարձր հեղինակություն ունեցող պաշտոնի՝ որպես անմիջական ծառայող։ Նա նաև նրան վստահեց տարածքներ և սրեր Միուրա շրջանից (ներկայում՝ Յոկոսուկա քաղաքի մաս)։ Երբ Տոկուգավա Հիետադան դարձավ երկրորդ սյոգունը, իսկ Իեյասուն դարձավ Օգոշո (թոշակի անցած սյոգուն), ձևավորվեց երկակի կառավարություն․ հիդետադան ղեկավարում էր պաշտոնական կառավարությունը Էդո քաղաքում, իսկ Իեյասուն ղեկավարում էր իր ոչ պաշտոնական «ստվերային կառավարությունը», որը կոչվում էր Սունպուի կառավարություն և գտնվում էր Սունպու ամրոցում։

Սունպուի կառավարության խորհրդում ընդգրկված էին Իեյասուի վստահելի վասալները, որոնք չէին մտնում Հիդետադայի կառավարության մեջ, այդ թվում՝ Ադամսը և Լոդենշտեյնը։ Նրանց Իեյասուն վստահել էր արտաքին հարաբերությունները և դիվանագիտությունը։

Ադամսը նաև ստացավ մեծ եկամուտներ իր ծառայության դիմաց և նրան տրվեց մի դոմեն Հեմի տարածքում՝ ներկայիս Յոկոսուկա քաղաքի սահմաններում, որտեղ նա ուներ գրեթե հարյուր ծառաներ և ստրուկներ։

1607 թվականին Տոկուգավա Իեյասուն հրամայեց Ուիլյամ Ադամսին և նրա ուղեկիցներին օգնել Մուկաի Շոգենին՝ Ուրագայի նավատորմի գլխավոր հրամանատարին, սյոգունատի համար կառուցելու առաջին արևմտյան ոճի նավը։ Առագաստանավը կառուցվեց Իտոյի նավահանգստում՝ Իձու թերակղզու արևելյան ափին։ Նավահանգստի ատաղձագործները ապահովեցին աշխատուժը՝ կառուցելու մոտ 80 տոննա տարողությամբ նավ, որը պետք է օգտագործվեր Ճապոնիայի ափերը հսկելու համար։

Հաջորդ տարի Իեյասուն հրամայեց կառուցել ավելի մեծ՝ 120 տոննա տարողությամբ նավ։ Այդ նավը կոչվում էր Սան Բուենա Վենտուրա, և այն կարող էր անցնել օվկիանոսներ։

1610 թվականին Սան Բուենա Վենտուրան ուղևորվեց Մեքսիկա՝ նավում ունենալով Ռոդրիգո դե Վիվերոյին և Տանակա Շոսուկեին։ Տանական համարվում է առաջին արձանագրված ճապոնացին, ով ճանապարհորդել է դեպի Ամերիկա։
մինի|1707 թվականի Ճապոնիայի քարտեզում պատկերված է մի տեսարան, որտեղ ներկայացված է Ուիլյամ Ադամսի ընդունելությունը սյոգունի մոտ։ Այդ քարտեզը հրապարակվել է Pieter van der Aa-ի կողմից՝ «Naaukeurige Versamelling der Gedenk-Waardigste Zee en Land-Reysen» (հայտնի ծովային և ցամաքային ճանապարհորդությունների ժողովածու) աշխատությունում

### Դիվանագիտություն Եվրոպայի և Նոր Իսպանիայի հետ
ձախից|մինի|«Առևտրային թույլտվություն» (հոլանդերեն՝ handelspas), տրված Տոկուգավա Իեյասուի անունով։Տեքստում գրված է․ «Հոլանդական նավերը թույլատրվում է ուղևորություն կատարել Ճապոնիա, և նրանք կարող են նավերըիջացնել ցանկացած ափին՝ առանց որևէ սահմանափակման։ Արդեն այս կարգը պետք է պահպանվի, և հոլանդացիներին ազատ թողնվում է նավարկել այնտեղ, որտեղ ցանկանան ողջ Ճապոնիայում։ Նրանց նկատմամբ որևէ խախտում թույլատրված չի լինի, ինչպես նախկին դեպքերում»։ ''Ամսաթիվը՝ 1609 թվականի օգոստոսի 24 (Keichō 14, 7-րդ ամսվա 25-րդ օր)''
Մինչև 1609 թվականը, հոլանդացիները չէին կարող ուղարկել նավեր Ճապոնիա՝ Պորտուգալիայի հետ հակամարտությունների և Ասիայում սահմանափակ ռեսուրսների պատճառով։

1609 թվականի հուլիսի 2-ին, հոլանդացի Ժակ Սփեքսի ղեկավարությամբ երկու նավ՝ Դե Գրիֆիոեն («Գրիվինը», զինված 19 թնդանոթով) և Ռուդե Լեև մեդ Պեյլեն («Կարմիր Առյուծ հրացաններով», 400 տոննա քաշով և զինված 26 թնդանոթով) հասան Ճապոնիա։

Այս հոլանդական արշավախմբի մարդիկ հիմք դրեցին առևտրային կենտրոն Հիրադո կղզում։Երկու հոլանդացի դեսպաններ՝ Պյուքն ու վան դեն Բրոքը, հանդիսանում էին Նասսաոյի Մորիսի նամակը Էդոյի դատարան հասցնելու պաշտոնական կրողներ։ Ադամսը բանակցեց և օգնեց հոլանդացի դեսպաններին ստանալ առևտրային իրավունքներ ամբողջ Ճապոնիայում, ինչպես նաև հիմնել առևտրային գործարան։«Հոլանդացիները այժմ հաստատված են (Ճապոնիայում), և ես նրանց ապահովեցի այն արտոնությունը, որը իսպանացիներն ու պորտուգալացիները երբեք չէին ստանա վերջին 50–60 տարիներին Ճապոնիայում»։
մինի|Սան Բուենա Վենտուրա նավի արձանը՝ Անջին հուշահամալիրում
1610 թվականին, Նոսա Սենյորա դա Գրասա միջադեպից հետո, Իեյասուն Jesuit թարգմանիչ Ժուաո Ռոդրիգեշ Տսուզուին փոխարինեց Ուիլյամ Ադամսով որպես իր խորհրդականը եվրոպացիների հետ գործերի համար։

Ադամսը նամակ գրեց Ճապոնիայի սեթլմենթին՝ իր ընտանիքին և ընկերներին Անգլիայից հրավիրելու համար առևտուր անելու նպատակով, նշելով, որ «հոլանդացիները այստեղ ունեն մի տեսակի հնդկական հարստություն»։

Ադամսը Սարիսի հետ մեկնել է Սունպու ամրոցը Սուրուգայում՝ հանդիպելու Իեյասուին և թույլտվություն ստանալու Անգլիա վերադառնալու համար։ Նրանք շարունակել են դեպի Կամակուրա, որտեղ այցելել են Կամակուրայի Մեծ Բուդան, և հետո դեպի Էդո, որտեղ հանդիպել են պաշտոնակատար սյոգուն Տոկուգավա Հիդետադային։ Հիդետադան նրանց նվիրել է ճապոնական զրահի հավաքածու Անգլիայի թագավոր Ջեյմս I-ի համար։

Սեպտեմբերի 29-ին նրանք վերադարձան Սունպու, որտեղ Իեյասուն նրանց տրամադրեց Կարմիր Դրոշանամակ՝ արտերկրյա առևտրի թույլտվության լիցենզ՝ Ճապոնիայում։

Ադամսի խորը մտերմության և հարմարվողականության պատճառով, Ջոն Սարիսը նույնիսկ իր օրագրում նրան անվանել է «աշխարհիկ Ճապոնացի»։
մինի|Հոլանդական VOC-ի առևտրային գործարանը Հիրադոյում (նկարագրված է այստեղ) շատ ավելի մեծ էր, քան անգլիականը։ 17-րդ դարի գրչանկարչություն

Պատկեր:KingJamesLetter.jpg|1613 թվականի թագավոր Ջեյմս I-ի նամակը, ուղարկված Տոկուգավա Իեյասուին (պահպանված է Տոկիոյի համալսարանի արխիվներում)
Պատկեր:King_James_I_Japanese_suit_of_armour.jpg|Ճապոնական երկու զրահներից մեկը, որը նվիրել է Տոկուգավա Հիդետադան և վստահել Ջոն Սարիսին 1613 թվականին հասցնելու թագավոր Ջեյմս I-ին։ Նկարում պատկերված զրահը ցուցադրվում է Լոնդոնի աշտարակի մեջ։
Պատկեր:AdamsLetter.jpg|Աղյուսակի հատված Ուիլյամ Ադամսի նամակից, որը գրել է Հիրադոյում՝ Ճապոնիա, դեպի Լոնդոնի Արևելյան Հնդկաստան ընկերություն, 1613 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Պահպանվում է Բրիտանական գրադարանում։
1614 թվականին, քահանա Դիոգո դե Կառվալհոն իր տարեկան հաշվետվությունում Պապ Պոլ V-ին դժգոհեց Ադամսի և մյուս պրոտեստանտ առևտրականների ներկայացրած սպառնալիքի մասին, նշելով, որ Ուիլյամ Ադամսը և նրա ուղեկիցները ազդել են Իեյասուի վրա՝ կատոլիկների նկատմամբ թշնամաբար տրամադրվելու համար։

Տոկուգավա Իեյասուն, ազդված Ադամսի հակակատոլիկ խորհրդներից և այն բանից, որ սամուրայները և դայմյոները ավելի շատ անցնում էին կատոլիկության, (օրինակ՝ Օկամոտո Դաիհաչիի միջադեպում), 1614 թվականին դուրս դարձրեց Ճապոնիայից բոլոր պորտուգալացի Jesuit-ներին։ Նա նաև պահանջեց, որ բոլոր ճապոնացի կատոլիկները հրաժարվեն իրենց նոր կրոնից և սկսեց այն քաղաքականությունը, որը հետագա դարերի ընթացքում մշակվեց՝ հետապնդելու նրանց, ովքեր հրաժարվում էին հավատքից։

Այն նույն տարում Ադամսը ստացավ թույլտվություն թե Ճապոնիայից, և թե Անգլիայից վերադառնալու Անգլիա։ Ջոն Սարիսը չէր սիրում Ադամսին նրա ճապոնական սովորույթներին հետևելու պնդումների պատճառով, իսկ Ադամսը նույնպես բացասական զգացմունքներ էր տածում Սարիսի նկատմամբ՝ նրա աչքի ընկնող կոպիտ վարքի պատճառով։

Կլոուվ նավի մեկնելուց հետո Ադամսը օգնում էր Անգլիական առևտրային կետում Ճապոնիայում, չնայած նրան վճարում էին պակաս, քան նախկինում աշխատելով Հոլանդական առևտրային կետում։

Ռիչարդ Կոքսը, Հիրադո ֆաբրիկայի ղեկավար, գովեց Ադամսի վարքագիծն ու հանգիստ բնավորությունը, որոնք Կոքսի գնահատմամբ նման էին նրա ճապոնացի տերերի վարքագծին։ Նամակում Արևելյան Հնդկաստան ընկերությանը, Կոքսը գրել է, որ Ադամսին հեշտ է մոտենալ և հաստատեց, որ պատրաստ է համագործակցել Ադամսի հետ հաջորդ յոթ տարիների ընթացքում։

Օսակայի գրոհից առաջ, Իեյասուն պատրաստվում էր պատերազմին՝ զինամթերք պահելով։ Մայիսին, Անգլիական առևտրականների մի խումբ փորձեց վաճառել սնդիկ Հիրադոյում, բայց գնորդ չգտավ, մինչև Ադամսի օգնությամբ սյոգունատը գնել է նրանց ամբողջ պաշարը։ Նույն ամսին սյոգունատը նաև գնել է սնդիկ Հոլանդական առևտրային ընկերությունից։

Ավելի ուշ՝ հունիսին Ադամսը հանդես եկավ որպես միջնորդ, երբ Տոկուգավա Իեյասուն պահեց թնդանոթներ, փամփուշտներ և զինամթերք, գնել է Անգլիական առևտրականներից։ Հասկացված գները՝ 1 կան թնդանոթի համար, 2,3 բուն փամփուշտի փոշու համար և 1,6 բուն փամփուշտի համար։

Տարեսկզբին, Ադամսը ցանկացել է կազմակերպել առևտրական արշավ Սիամ՝ շահույթը մեծացնելու և ընկերության վիճակը բարելավելու համար։ Նա գնել և արդիականացրել է 200 տոննա տարողությամբ ճապոնական junk նավը, անվանակոչել այն Sea Adventure և վարձել է անձնակազմ՝ մոտ 120 ճապոնացի նավաստիներ և առևտրականներ, մի քանի չինացի վաճառականներ, մեկ իտալացի, մեկ իսպանացի առևտրական և Անգլիական ֆաբրիկայի աշխատակիցներ՝ Ռիչարդ Վիկհեմն ու Էդմունդ Սեյերսին։ Նավը հեռացավ Հիրադոյից նոյեմբերին։

Արշավի նպատակն էր գնել հում թավշյա կտոր, չինական ապրանքներ, Biancaea sappan, եղջերու մաշկեր և ray-ի մաշկներ՝ կատանայի բռնակիցների համար

### Ծառայությունը Հիդետադայի օրոք
1616 թվականին, ըստ Ֆրեդերիկ Քրայնսի, Ճապոնական ուսումնասիրությունների միջազգային կենտրոնի պրոֆեսորի, Ադամսը, երբ կորցրեց իր ազդեցությունը սյոգունատում, չկարողացավ Հիդետադային համոզել Ճապոնիայի համար ազատ առևտրի կարևորության մեջ և վերջապես հանվեց իր դիվանագիտական խորհրդականի պաշտոնից, որը նա վայելում էր Իեյասուի կառավարման ժամանակ։

1617 թվականի մարտին Ադամսը մեկնել է Կոչինչինա՝ իր գնել ու Սիամից բերած junk նավով, որը անվանել է «Աստծո նվեր»։ Նա մտադիր էր գտնել երկու անգլիացի նավաստի՝ Թեմպեստ Փիքոքին և Ուոլթեր Քարվարդենին։

Այնուամենայնիվ, Կոչինչինա հասնելուց հետո Ադամսը իմացավ, որ Փիքոքը, ով հարբած էր, սպանություն է կատարել։ Ադամսը սպանեց Փիքոքին և հետապնդեց Քարվարդենին, ով սպասում էր ներքևում նավակով։ Հասկանալով, որ Ադամսը սպանել է իր ընկերոջը, Քարվարդենը տագնապի մատնվեց, նավակը շրջվեց և նա խեղդամահ եղավ։
մինի|Տոպոգրաֆիկ քարտեզ Հիրադոյի ծովածոցի 1621 թվականին։ Ձախակողմում ափի վրա նշված է Հոլանդական Արևելյահնդկական ընկերության առևտրային կետը՝ Հոլանդիայի կարմիր-սպիտակ-կապույտ դրոշով։ Ձախակողմում, ափից հեռու, նշված է սպիտակ դրոշ կարմիր խաչով՝ Անգլիայի Սուրբ Գեորգի խաչը, Արևելյահնդկական ընկերության առևտրային կետի վրա

### Մահ
Ադամսը մահացել է 1620 թվականի մայիսի 16-ին՝ 55 տարեկան հասակում, Հիրադո քաղաքում, որը գտնվում է Նագասակիից հյուսիս։ Իր կտակում նա թողել է իր բնակարանը Էդո քաղաքում, ինչպես նաև իր տիրույթը Հեմիում (ներկայիս Յոկոսուկա)։

Կոքսը գրել է․ «Ես չեմ կարող չտխրել այնպիսի մարդու կորստի համար, ինչպիսին կապիտան Ուիլյամ Ադամսն էր, քանի որ նա այնպիսի բարեհաճության էր արժանացել Ճապոնիայի երկու կայսրերի կողմից, ինչին այս աշխարհի այս հատվածում ոչ մի քրիստոնյա չէր արժանացել»։

Կոքսը նաև արձանագրել է, որ Տոկուգավ Հիդետադա Ադամսի տիրույթը փոխանցել է նրա որդուն՝ Ջոզեֆ Ադամսին, ինչպես նաև նրան տվել է Հեմիի կալվածքի հետ կապված իրավունքները։

Ադամսը թաղվել է Հիրադո քաղաքում՝ Ֆրենսիս Քավիերի հիշատակին նվիրված հուշարձանի մոտ։ Մի քանի տարի անց բազմաթիվ օտարերկրյա գերեզմանատներ ոչնչացվեցին, և Տոկուգավա Սյոգունատեն սկսեց քրիստոնյաների ակտիվ հետապնդում։

## Անձնական կյանք
Ուիլյամ Ադամսը Ճապոնիայում իր գտնվելու ընթացքում բարձր գնահատում էր ճապոնական հասարակությունը՝ Տոկուգավա Սյոգունատեի իշխանության ժամանակաշրջանում։ Նրա կարծիքով ճապոնացիները քաղաքավարի էին, խիզախ, արդարադատության հարցում անաչառ և քաղաքացիական կարգով լավ կառավարվող։

Ամերիկացի գրող և գրականության մասնագետ Սուսան Վայզ Բաուերի համաձայն՝ Ադամսը համոզված բողոքական էր և բացասական էր վերաբերվում կաթոլիկներին։

### Ընտանիք
Արձանագրված է, որ Ադամսը 1589 թվականի օգոստոսի 20-ին ամուսնացել է Մերի Հայնի հետ Ստեփնիում գտնվող Սուրբ Դունստանի եկեղեցում։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ որդին Ջոնը և դուստրը Դելիվերանսը։ Մերի Հայնը մահացել է 1620 թվականին Ջիլինգհեմ քաղաքում։

Ճապոնիայում հաստատվելուց հետո Ադամսը ամուսնացել է նաև ճապոնացի կնոջ հետ, սակայն նրա անունի և ծագման մասին հստակ տվյալներ չկան ոչ ճապոնական, ոչ եվրոպական պատմական աղբյուրներում։ Ճապոնական 19-րդ դարի պատմական աղբյուրներում նշվում է ընտանիքի կապը Մագոմե վայրի հետ, իսկ «Օյուկի» անունը առաջին անգամ հիշատակվել է միայն 1973 թվականի գեղարվեստական ստեղծագործության մեջ։ Ավելի վաղ գեղարվեստական պատմություններում Ադամսի կնոջը տրվել են տարբեր անուններ՝ Մերի, Ցու, Բիկունի, Տաե և Քրիզանթեմ։

Ադամսը և նրա ճապոնացի կինը ունեցել են որդի Ջոզեֆ և դուստր Սյուզաննա։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ նա կարող էր ունենալ նաև երեխաներ սիրուհիներից կամ հարճերից, սակայն նրա կտակում նման երեխաներ չեն հիշատակվում։

1629 թվականին Ադամսի 1600 թվականի նավատորմից միայն երկու ընկերներ էին դեռ կենդանի Ճապոնիայում՝ Մելքիոռ վան Սանտվուրտև Վինսենտ Ռոմեյն, որոնք հանգիստ կյանք էին վարում Նագասակի քաղաքում։

1635 թվականին Տոկուգավա Իեմիցուն՝ Տոկուգավա Հիդետադայի ժառանգորդը, կիրառեց Ազգային մեկուսացման լուսանկարը, որով Ճապոնիան փակվեց արտաքին առևտրի համար։ Այդ ժամանակից հետո Ադամսի երեխաները՝ Ջոզեֆը և Սյուզաննան, այլևս չեն հիշատակվում պատմական աղբյուրներում։

## Պատմական ժառանգություն և գնահատականներ
աջից|մինի|217x217փքս|Միուրա Անջինի գերեզմանը՝ Հիրադո քաղաքում, Նագասակիի պրեֆեկտուրա։ Աջ կողմում գտնվող փոքր հիրագանա նշանները «Ուիլյամ Ադամս» անվան հնչյունական գրությունն են՝ օգտագործելով պատմական «ゐ» նշանը («wi»)։
Լուրեր էին տարածվում, որ Ուիլյամ Ադամսի ոսկորները անվտանգության համար վերցվել են ընտանիքի անդամի կամ մտերիմ ընկերոջ կողմից և կրկին թաղվել այն վայրում, որը այժմ հայտնի է որպես Ուիլյամ Ադամսի հուշահամալիր՝ Հիրադո քաղաքի Սակիգատա բլրի վրա։ 1931 թվականին պեղվել է մի գերեզման, որը նշված էր որպես Միուրա ընտանիքի դամբարան, և այնտեղ հայտնաբերված կմախքային մնացորդները ենթադրվել են, որ պատկանում են Ադամսին, սակայն ԴՆԹ ապացույցների բացակայության պատճառով դա հնարավոր չէր հաստատել լիակատար վստահությամբ։ Հետագայում մնացորդները տեղադրվել են Շովա շրջանի կերամիկական թաղման անոթի մեջ և կրկին թաղվել Միուրա Անջինին նվիրված տապանաքարի տակ։

2017 թվականին պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել է այնպիսի անոթ, որը համապատասխանում էր 1931 թվականի նկարագրությանը։ 2019 թվականին ճապոնացի հնագետները հայտարարեցին, որ այդ վայրում հայտնաբերվել են ոսկորներ, որոնք հավանաբար պատկանում են Ադամսին։ Հետագա միտոխոնդրիալ ԴՆԹ վերլուծությունը ցույց տվեց, որ Ադամսի ԴՆԹ-ն, ամենայն հավանականությամբ, պատկանում է Էյջ հապլոխմբին։ Վերլուծությունը նաև ցույց տվեց այնպիսի հատկանիշներ, ինչպիսիք են սննդակարգը և թաղման ձևը, որոնք համապատասխանում էին Ադամսի մասին պատմական տեղեկություններին։ 2020 թվականի ապրիլին Տոկիո համալսարանը կատարեց վերջնական դատաբժշկական հետազոտություններ և հաստատեց, որ հայտնաբերված գերեզմանը իսկապես պատկանում է Ուիլյամ Ադամսին։

Ֆրանսիացի գրական քննադատ Միշել Ֆուկոն Ադամսի պատմությունը վերապատմել է իր « Լեզվի անհամապատասխանություն» խատության մեջ։ Ֆուկոյի կարծիքով այս պատմությունը մարմնավորում է «եվրոպական մշակույթի մեծ առասպելներից» մեկը։ Այն գաղափարը, թե հասարակ մի ծովագնաց կարող էր մաթեմատիկա սովորեցնել ճապոնական սյոգունին, ցույց է տալիս Եվրոպայում գիտելիքի բաց փոխանակման և, ինչպես նա է ձևակերպում, «արևելյան բռնապետության» պայմաններում գիտելիքի գաղտնի վերահսկման միջև տարբերությունը։ Իրականում Ադամսը պարզապես սովորական ծովագնաց չէր, այլ նավատորմի գլխավոր նավավարն էր, և սյոգունի համար նրա արժեքը կապված էր հատկապես նավաշինության գործնական գիտելիքների հետ։

### Հետմահու պատիվներ
Ուիլյամ Ադամսի պատվին մի շարք վայրեր և հուշարձաններ են ստեղծվել։

* Էդո քաղաքում (ներկայիս Տոկիո) մի թաղամաս կոչվել էր Անջին-չո՝ նրա անունով, քանի որ նա այնտեղ տուն ուներ։ Այս թաղամասը այլևս գոյություն չունի և այժմ կոչվում է Nihonbashi Muromachi 1-Chōme, սակայն այդ տարածքում դեռ կա մի փողոց՝ Անջին-դորի, որը կրում է նրա անունը։
* Նրա նախկին տիրույթում՝ Hemi-ում, երկաթուղային կայարանը կոչվում է Anjinzuka Station՝ նրա պատվին։
* Ադամսի ծննդավայրում՝ Ջիլինգհեմ քաղաքում, 2000-ից մինչև 2019 թվականները ամեն սեպտեմբեր անցկացվում էր Ուիլ Ադամս փառատոնը։ Այն դադարեցվեց Քովիդ-19 համավարակի պատճառով։
* Ադամսի հուշարձանը տեղադրվել է Վոտլինգ փողոցում՝ Դարլանդ պողոտայի դիմաց։
* Ադամսի քաղաքային տունը դեռ պահպանվել է Հիրադո քաղաքում։ Այժմ այն քաղցրավենիքի խանութ է՝ Ցուտայա, և գտնվում է Կիհիկիդաչո 431 հասցեում։ Տունը հայտնի է որպես Անջին նո Յակատա («Անջինի տուն»)։
* Ադամսի բնակության վայրում՝Հեմիում, կա նաև երկրորդ հուշարձանը։ Այն բաղկացած է երկու հոկիոնտոտիպի քարե կոթողներից․ աջ կողմինը պատկանում է Ադամսին, իսկ ձախ կողմինը՝ նրա կնոջը։ Հուշարձանները կանգնեցվել են ընտանիքի կողմից՝ Ադամսի կտակի համաձայն, և այդ վայրը 1923 թվականին ճանաչվել է ազգային պատմական հուշարձան։

## Ժողովրդական մշակույթ
Կան բազմաթիվ գեղարվեստական և ոչ գեղարվեստական ստեղծագործություններ, որոնք հիմնված են William Adams-ի կյանքի վրա․

* Ջեյմս Քլավելը իր լավ վաճառվող վեպը՝ Սյոգուն (1975), գրել է Ադամսի կյանքի հիման վրա և գլխավոր հերոսի անունը փոխել է «Ջոն Բլեքթորն»։ Այն ադապտացվել է տարբեր ձևերով․
** 1980 թ․՝ որպես Սյոգուն հեռուստամինի-սերիալ
** 1989 թ․՝ որպես տեսախաղ Ջեյմս Քլավել Սյոգուն
** 1990 թ․՝ որպես Բրոդվեյի ներկայացում Սյոգուն։ Մյուզիքլը
** 2024 թ․՝ որպես «Էմմի» մրցանակակիր Սյոգուն հեռուստասերիալ
* Jakob Sebastian Björk-ը, որն ավելի հայտնի է իր բեմական անունով՝ Մուրասամե Տացումասա, մարմնավորել է Ուիլյամ Ադամսի դերը 2023 թվականի ջիդայգեկի ժանրի պատմական հեռուստադրամայում՝ Ի՞նչ կանես դւ, Իյեասու։
* Իրոմի Ռոգերսի կիսապատմական վեպը՝ Անջին - Ուիլյամ Ադամսի կյանքը եվ սամուրայ ժամանակները, 1564–1620: Ճապոնական հեռանկարը, վերապատմում է Ադամսի կյանքի պատմությունը ճապոնական տեսանկյունից։ Հեղինակը նաև հղումներ է օգտագործել ճապոնացի գրող Օշիմա Մասահիռոյի պատմական գեղարվեստական ստեղծագործություններից։
* *Ուիլյամ Դելտոնը գրել է Ուիլյամ Ադամսը, առաջին ամերիկացին ճապոնիայում «Ռոմանտիկ կենսագրություն» (Լոնդոն, 1861) գիրքը**։*
* Ռիչարդ Բլեյքերի «Ասեղնագործը »(Լոնդոն, 1932) վեպը ամենաքիչ ռոմանտիկներից է․ հեղինակը նպատակ ուներ ապամիթոլոգիզացնել Ադամսի կերպարը և ստեղծել պատմականորեն ավելի զգուշավոր գեղարվեստական պատմություն։.
* James Scherer-ի Pilot and Shōgun (1935) ստեղծագործությունը դրամատիզացնում է Ադամսի կյանքի վրա հիմնված մի շարք դեպքեր։
* Ամերիկացի Ռոբերտ Լունդը գրել է «Դայշի Սան» (Նյու Յորք, 1960) գիրքը։
* Քրիստափոր Նիկոլասի «Ոսկեգույն հովհարի տիրակալը»(1973) վեպում Ադամսը ներկայացվում է որպես Անգլիայում ճնշված մարդ, որը Ճապոնիայում ապրելով ազատություն է զգում և բազմաթիվ հարաբերություններ է ունենում։ Այս ստեղծագործությունը երբեմն համարվում է թեթև էրոտիկ գրականություն։
* Giles Milton-ի 2002 թվականի պատմական կենսագրությունը կոչվում է Samurai William։
* Ադամսը նաև դարձել է գլխավոր հերոսի նախատիպ Նիոհ  տեսախաղում , ինչպես նաև ոչ խաղացող կերպար դրա շարունակությունում՝ Նիոհ 2։ Սակայն խաղում, ի տարբերություն իրական պատմության, նրան ներկայացնում են որպես իռլանդացի և պատմությունը ներառում է գերբնական ու պատմական ֆանտաստիկ տարրեր։

### Արևմտյան դիցաբանության ծագումը
Ըստ Դերեկ Մասարելայի՝ Տոկիոյի Չուո համալսարանի պրոֆեսորի, Ուիլյամ Ադամսը երկար ժամանակ գրեթե մոռացված էր Անգլիայոում, սակայն 1872 թվականին Ճապոնիայում նրա ենթադրյալ գերեզմանի հայտնաբերումը հանգեցրեց բազմաթիվ առասպելների և չափազանցված պատմությունների տարածմանը։ Շուտով Անգլիայի հասարակությունը սկսեց ամաչել այն փաստից, որ իրենց երկրում Ադամսի հիշատակին նվիրված որևէ հուշարձան կամ հուշակոթող չկար։ Երկար տարիների ջանքերից և դիմումներից հետո 1934 թվականին Ջիլինգհեմ քաղաքում Ադամսի պատվին տեղադրվեց հուշաժամացույց։ Այդ միջոցառման նվիրագործման գրքույկում ներառված էր Ադամսի մի նկարչական պատկեր, որը, ըստ Մասարելլայի, ամբողջովին հորինված է։ Ինչ վերաբերում է այն գերեզմանին, որը առաջացրել էր այս մեծ հետաքրքրությունը, Մասարելլան՝ գրելով դատաբժշկական միտոխոնդրիալ ԴՆԹ հետազոտությունից մոտ երկու տասնամյակ առաջ, եզրակացնում է, որ այն, հավանաբար, որևէ կապ չունի Ադամսի հետ։
մինի|Ադամսի երևակայական պատկերը Ջիլինգհեմում գտնվող հուշաժամացույցի 1934 թվականի նվիրագործման գրքույկից

## Պատկերասրահ

Պատկեր:William-Adams-with-Daimyo-and-Attendants.png|Ուիլյամ Ադամսի՝ կողքին Դայմյո և նրանց սպասավորները։
Պատկեր:William_adams_vanderaa.png|Ուիլյամ Ադամսի հանդիպումը Տոկուգավա Իեյասուի հետ, 1707 թվականի իդեալացված պատկերում։
Պատկեր:WilliamAdamsMonument.JPG|Ճիշտ ձևը՝ «ՀուշարձանՈւիլյամ Ադամսի (գրված՝ Միուրա Անջին) բնակության վայրում», Տոկիո, Չուա Վարդ։
Պատկեր:MiuraJapan-Hemi-KashimaJinja-WilliamAdamsMansionSite.jpg|Կաշիմա Ջինջա սրբավայր(նախկինում Ուիլյամ Ադամսի առանձնատուն) գտնվում է Հեմի թաղամասում՝ Ճապոնիայի Միուրա քաղաքում։
Պատկեր:MiuraJapan-Hemi-KashimaJinja-WilliamAdamsMansionSite-Sign.jpg|Նկարագրական ցուցանակ Ուիլյամ Ադամսի առանձնատան մասին (այժմ՝ Կաշիմա Ջինջա սրբավայր), որը գտնվում է Հեմի թաղամասում՝ Ճապոնիայի Միուրա քաղաքում։ Ցուցանակում նաև հիշատակվում է 2024 թվականի Սյոգուն հեռուստասերիալը։
Պատկեր:William_Adams_Memorial_Site_Descriptive_Sign.jpg|Ցուցանակ ճապոներենով՝ Միուրա Անջինի և նրա կյանքի մասին, որը գտնվում է հիշատակի վայրում։
Պատկեր:William_Adams_Memorial_Site_Descriptive_Bilingual_Sign.jpg|Անգլերեն և ճապոներեն գրությամբ ցուցանակ Միուրա Անջինի մասին։
Պատկեր:William_Adams_Memorial_Site_Ocean_View,_Miura,_Japan.jpg|Ճապոնիայի Միուրա քաղաքում գտնվող Ուիլյամ Ադամսի հիշատակի վայրից բացվում է օվկիանոսի տեսարան։ Ադամսը ցանկացել էր, որ իր մահից հետո իր հայրենիք Անգլիայից եկող քամիները փչեն իր վրա։


## Տես նաև
* Յասուկե

## Աղբյուրներ
### Նշումներ


### Ծանոթագրություններ

### Մատենագրություն
* *England's Earliest Intercourse with Japan*, by C. W. Hillary (1905)
* *Letters written by the English Residents in Japan*, ed. by N. Murakami (1900, containing Adams' Letters reprinted from Memorials of the Empire of Japan, ed. by T. Rundall, Hakluyt Society, 1850)
* *Diary of Richard Cocks*, with preface by N. Murakami (1899, reprinted from the Hakluyt Society ed. 1883)
* Hildreth, Richard, *Japan as it was and is* (1855)
* John Harris, *Navigantium atque Itinerantium Bibliotheca* (1764), i. 856
* *Voyage of John Saris*, edited by Sir Ernest M. Satow  (Hakluyt Society, 1900)
* *Asiatic Society of Japan Transactions*, xxvi. (sec. 1898) pp.&nbsp;I and 194, where four formerly unpublished letters of Adams are printed;
* *Collection of State Papers; East Indies, China and Japan.* The MS. of his logs written during his voyages to Siam and China is in the Bodleian Library at Oxford.
* *William Adams and Early English Enterprise in Japan*, by Anthony Farrington and Derek Massarella https://archive.today/20050307173341/http://netec.mcc.ac.uk/WoPEc/data/Papers/cepstiisp394.html
* 
* 
* *Adams the Pilot: The Life and Times of Captain William Adams: 1564–1620*, by William Corr, Curzon Press, 1995 
* *The English Factory in Japan 1613–1623*, ed. by Anthony Farrington, British Library, 1991. (Includes all of William Adams' extant letters, as well as his will.)
* *A World Elsewhere. Europe's Encounter with Japan in the Sixteenth and Seventeenth Centuries*, by Derek Massarella, Yale University Press, 1990.
* *Recollections of Japan*, Hendrik Doeff, 
* 
** 

### Թղթային տարբերակ
* *The Needle-Watcher: The Will Adams Story, British Samurai* by Richard Blaker
* *Servant of the Shogun* by Richard Tames. Paul Norbury Publications, Tenterden, Kent, England..
* *Samurai William: The Englishman Who Opened Japan,* by Giles Milton; ; December 2003

## Արտաքին հղումներ
* Williams Adams- Blue Eyed Samurai, Meeting Anjin
* "Learning from Shogun. Japanese history and Western fantasy"
* William Adams and Early English enterprise in Japan
* William Adams – The First Englishman In Japan, full text online, Internet Archive
* Will Adams Memorial 
* 
* 
* 
* https://williamadamsclub.org/

Կատեգորիա:Անգլիացի ծովագնացներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ճանապարհորդներ