Մելբուռն

**Մելբուռն** ( //, տեղական արտասանության ձևն է նաև ), Ավստրալիայի երկրորդ խոշոր քաղաքը, Վիկտորիա նահանգի մայրաքաղաքը, որը գտնվում է Պորտ Ֆիլիպ ծովածոցի շուրջը։ Քաղաքի բնակչությունը արվարձանների հետ միասին կազմում է 4 246 345 մարդ (2013 թվականի դրությամբ)։ Մելբուռնն աշխարհի ամենահարավային քաղաք-միլիոնատերն է։

Քաղաքը համարվում է Ավստրալիայի հիմնական առևտրային, արդյունաբերական և մշակութային կենտրոններից մեկը։ Մելբուռնը շատ հաճախ անվանում են նաև երկրի «մարզական և մշակութային մայրաքաղաք», քանի որ այնտեղ են անցկացվում Ավստրալիայի բազմաթիվ մարզական և մշակութային իրադարձությունները։ Քաղաքը հայտնի է իր վիկտորիանական և ժամանակակից ճարտարապետությունների համադրությամբ, բազմաթիվ զբոսայգիներով և այգիներով, բազմադեմ և բազմազգ բնակչությամբ։ 1956 թվականին Մելբուռնում են անցկացվել ամառային Օլիմպիական խաղերը, իսկ 2006 թվականին՝ Համագործակցության խաղերը։ 2015 թվականին The Economist ամսագիրը հինգերորդ անգամ անընդմեջ Մելբուռն քաղաքը ճանաչել է բնակվելու համար երկրագնդի ամենահարմարավետ քաղաքը։

## Պատմություն
Մելբուռնը հիմնադրվել է ազատ նորաբնակների կողմից 1835 թվականին, որպես գյուղատնտեսական բնակավայր։ Վիկտորիայում ոսկե տենդի շնորհիվ քաղաքը արագորեն վերածվել է մետրոպոլիայի և 1865 թվականին դարձել է Ավստրալիայի ամենախոշոր և կարևոր քաղաքը։ Սակայն XX դարի սկզբին այն իր տեղը զիջեց Սիդնեյին։

1901 թվականից սկսած, երբ ձևավորվել է Ավստրալիայի Դաշնությունը, մինչև 1927 թվականը, երբ երկրի մայրաքաղաք է դարձել Կանբերրան, Մելբուռնում էին տեղակայված ավստրալիական կառավարական հաստատությունները։

## Աշխարհագրություն
մինի|ձախից|200px|Մեծ Մելբուռնի քարտեզ
Մելբուռնը գտնվում է Ավստրալիա մայրցամաքի հարավարևելյան ծայրամասում։ Քաղաքի արևելյան հատվածը գտնվում է Յարրա գետի ափերին և նրա հովտի երկայնքով, որը ձգվում է Պորտ Ֆիլիպ ծոցի ափերից մինչև Դանդենոնգ և Յարրա լեռները։ Հյուսիսային ուղղությամբ քաղաքը ձգվում է հովտի երկայնքով, որը ձևավորել են Յարրա գետի վտակները։ Հարավային և հարավարևելյան ուղղությամբ Մելբուռնը ձգվել է Պորտ Ֆիլիպ ծոցի և Դանդենոնգ լեռների երկայնքով։ Այնուհետև քաղաքային շրջանները թեքվում են դեպի հարավ և հասնում մինչև Փաթերսոն Ռիվեր գետը և Մորնինգթոն թերակղզին։

## Կլիմա
Համաձայն Կյոպենի կլիմայի դասակարգման, Մելբուռնը գտնվում է բարեխառն ծովային կլիմայական գոտում և հայտնի է եղանակի հաճախակի և անսպասելի փոփոխություններով : Դա պայմանավորված է նրանով, որ Մելբուռնը հիմնականում գտնվում է հարթավայրում, որը մի կողմից շրջապատված է Դանդենոնգ լեռներով, իսկ մյուս կողմից ողողվում է Պորտ Ֆիլիպ ծոցի ջրերով։

Մելբուռնի ձմեռային ջերմաստիճանը, որպես կանոն, ավելի ցածր է, քան Ավստրալիայի մնացյալ քաղաքներում։ Բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը գրանցվել է 1869 թվականի հուլիսի 21-ին, երբ այն կազմել է -2,8&nbsp;°C: Այնուամենայնիվ, Մելբուռնում ձյուն երբեմն է տեղում։ Նախալեռնային շրջաններում ձյուն ավելի հաճախ է տեղում։ Վերջին ձյունը Դանդենոնգ լեռների շրջանում գրանցվել է 2005 թվականի օգոստոսի 10-ին, 2006 թվականի նոյեմբերի 15-ին և 2006 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Ավելի հաճախ քաղաքում կարելի է տեսնել եղյամ և մառախուղ։

## Կրթություն
Ըստ My Choice Schools-ի վարկանշային ցուցակի՝ Ավստրալիայի քսան լավագույն միջնակարգ դպրոցներից հինգը գտնվում են Մելբուռնում։ քաղաքում օտարերկրյա ուսանողների արագ աճ արձանագրվում է: Մելբուռնը ճանաչվել է աշխարհի չորրորդ լավագույն քաղաքը՝ արտասահմանում ուսանելու համար 2024 թ. QS վարկանշային ցուցակի համաձայն, և ճանաչվել է չորրորդ լավագույն համալսարանական քաղաքը 2008 թ. Լոնդոնի, Բոստոնի և Տոկիոյի հետո Մելբուռնի Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտի պատվերով անցկացված փորձաքննությամբ։ Մելբուռնում գործում են ութ պետական համալսարաններ: Մելբուռնի համալսարանը, Մոնաշի համալսարանը, Սվինբուրնի տեխնոլոգիական համալսարանը, Դիկին համալսարանը, Մելբուռնի Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտը (RMIT համալսարան), Լա Տրոբի համալսարանը, Ավստրալիայի կաթոլիկ համալսարանը (ACU) և Վիկտորիայի համալսարանը (VU):

Մելբուռնի համալսարաններն ունեն կամպուսներ ողջ Ավստրալիայում, և որոշ համալսարաններ՝ նաև արտասահմանում: Սվինբուրնի և Մոնաշի համալսարանները ունեն կամպուսներ Մալայզիայում, RMIT-ը՝ Վիետնամում, իսկ Մոնաշը նաև ունի հետազոտական կենտրոններ Պրատոյում, Իտալիա, և համագործակցող հետազոտական ակադեմիա Հնդկաստանի Մումբայի Տեխնոլոգիական ինստիտուտի հետ։ Մելբուռնի համալսարանը, որը Ավստրալիայի երկրորդ ամենահին համալսարանն է, աշխարհի հիմնական երեք վարկանշային ցուցակների համաձայն ունի Ավստրալիայի ամենաբարձր վարկանիշը՝ QS (13-րդ տեղ), THES (34-րդ) և Համաշխարհային համալսարանների ակադեմիական վարկանիշ (32-րդ), որում նաև Մոնաշի համալսարանը մտնում է լավագույն 50-ում՝ QS (37-րդ) և THES (44-րդ)։ Երկուսն էլ Ութ խմբի անդամներ են՝ ավստրալական առաջատար բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների կոալիցիա, որն առաջարկում է համապարփակ և առաջատար կրթություն։

## Քույր-քաղաքներ

կենտրոն|մինի|800px|Գիշերային Մելբուռնի տեսարանը Դոկլենդսի կողմից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1835 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1835 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ