Կենդանիների նկատմամբ էթիկական վերաբերմունքի համար պայքարող մարդիկ ընդդեմ Դաունիի

***Կենդանիների նկատմամբ էթիկական վերաբերմունքի համար պայքարող մարդիկ ընդդեմ Դաունիի***, ԱՄՆ Չորրորդ շրջանի վերաքննիչ դատարանի կողմից ինտերնետային դոմենի ապրանքանիշի խախտման վերաբերյալ որոշում էր։ Այս որոշումը վաղ նախադեպ է դարձել դոմենային անունների՝ որպես ապրանքանիշային մտավոր սեփականության և խոսքի ազատության բնույթի վերաբերյալ։

## Ընդհանուր իրադրություն
1995 թվականին Մայքլ Դաունին գրանցել է peta.org դոմենային անունը իր «Մարդիկ, որոնք ուտում են համեղ կենդանիներ» վերնագրով կայքի համար։ Կայքը պարունակում էր հղումներ դեպի ավելի քան 30 կայքեր, այդ թվում՝ որոշները, որոնք գովազդում էին կաշվե իրերի և մսի վաճառքը: Էջի ներքևի մասում կայքը հարցնում էր. «Կորած ե՞ք զգում: Վիրավորվա՞ծ եք: Գուցե պետք է, օրինակ, անմիջապես հեռանաք» և տրամադրում էր հղում դեպի «Մարդիկ՝ հանուն կենդանիների նկատմամբ բարոյական վերաբերմունքի»  (PETA) պաշտոնական կայքը, որը Դաունիի գործողության պատճառով ստիպված էր օգտագործել ավելի քիչ ինտուիտիվ դոմենի անուն։

1996 թվականին PETA-ն խնդրել է Դաունիին կամավոր կերպով փոխանցել դոմենի անունը, քանի որ այն «PETA» ապրանքանիշի սեփականությունն էր, չնայած դեռևս չէր օգտագործել հապավումը որպես դոմենի անուն: Դաունին հրաժարվում է դա անել, ինչը հանգեցնում է դատական ​​​​հայցի, որում PETA-ն պնդում էր, որ Դաունին կատարել է ապրանքանիշի խախտում, ապրանքանիշի նոսրացում, հակամրցակցային պրակտիկա և կիբերսքվատինգ: Գործն առաջին անգամ լսվել է Վիրջինիայի Արևելյան շրջանի շրջանային դատարանում:

Սկզբում PETA-ն փոխհատուցում չէր պահանջում, բացի Դաունիին peta.org դոմենն օգտագործելուց արգելելուց և peta.org-ը PETA-ին փոխանցելու հրաման ստանալուց։ Միևնույն ժամանակ, Դաունին պնդում էր, որ իր կայքը պարոդիա է, ինչը խոսքի ազատության ակտ է և պետք է ազատի իրեն ապրանքանիշի խախտման մեղադրանքից։ 

Վիրջինիայի Արևելյան շրջանի շրջանային դատարանը որոշում է կայացրել PETA-ի օգտին և հրամայել Դաունիին դադարեցնել peta.org դոմենի օգտագործումը և այն հանձնել կազմակերպությանը։ Դաունին բողոքարկել է այս որոշումը Չորրորդ շրջանային դատարանում։ Շրջանային դատարանը չի բավարարել PETA-ի պահանջը՝ Դաունիին վճարել իր իրավաբանական ծախսերը, ուստի կազմակերպությունը հակադարձ բողոքարկել է այդ որոշումը։

## Շրջանային դատարանի կարծիքը
### Ապրանքային նշանի խախտման մեղադրանք
«PETA» հապավումը գրանցված ապրանքանիշ էր, որը պատկանում էր «Մարդիկ՝ հանուն կենդանիների նկատմամբ բարոյական վերաբերմունքի» կազմակերպությանը: Այսպիսով, ապրանքանիշի խախտման պահանջը կենտրոնացած էր այն բանի վրա, թե արդյոք «պատասխանողը օգտագործել է ապրանքանիշը ապրանքների կամ ծառայությունների վաճառքի, վաճառքի առաջարկի, տարածման կամ գովազդի հետ կապված»: Շրջանային դատարանը եզրակացրել է, որ քանի որ կայքը կարող էր շփոթեցնել այն օգտատերերին, ովքեր ցանկանում էին գնել ապրանքներ կամ նվիրատվություններ կատարել իրական PETA կազմակերպությունից, այն «կապված» էր առևտրի հետ, չնայած Դաունին որևէ ապրանք կամ ծառայություն չէր վաճառում։

Դաունին պնդում էր, որ իր peta.org կայքը PETA կազմակերպության ծաղրերգություն է և խոսքի ազատությունը թույլատրելի է Առաջին փոփոխության համաձայն։ Դատարանը հիմնվել է *Cliffs Notes, Inc.* ընդդեմ *Bantam Doubleday Dell Publishing Group, Inc.* գործի վրա՝ որոշելու համար, որ ծաղրերգություն համարվելու համար Դաունիի peta.org կայքը պետք է միաժամանակ նշի, որ 1) կայքը PETA-ի պաշտոնական կայքը չէ, և 2) որ այն պարզապես ծաղրերգություն է։

Դատարանը որոշում է, որ «peta.org» դոմենային անունը ենթադրում է կազմակերպության սեփականության իրավունք և, հետևաբար, չի կարող համարվել պարոդիա: Դատարանը անհրաժեշտ չի համարում Դաունիի կայքի բովանդակությունը վերանայել և քննարկել միայն դոմենային անվան օգտագործումը նրա կողմից: Այսպիսով, չնայած դատարանը հղում է արել Դաունիի Առաջին փոփոխությամբ պարոդիա ստեղծելու իրավունքին, այն որոշել է, որ դա անելը թիրախի ապրանքանիշը խախտող դոմենային անունով կայքի տեսքով թույլատրելի չէ՝ կայքի դիտողների համար դրա սեփականության վերաբերյալ հնարավոր շփոթության պատճառով:

Կայքի բովանդակությունը որպես պարոդիա որակվելը որոշելիս կայքի բովանդակությունը հաշվի առնելու այս մերժումը, հնարավոր է, մերժվել է Չորրորդ շրջանային դատարանի կողմից Լամպարելլո ընդդեմ Ֆալվելի (2005) գործում, որտեղ *PETA* ընդդեմ *Դաունիի* *գործը* քննարկելիս դատարանը գրել է. «Որպեսզի որոշի, թե արդյոք շփոթության հավանականություն կա, դատարանը չպետք է հաշվի առնի, թե որքանով է տվյալ օգտագործման մի հատվածը կրկնօրինակում ապրանքանիշը, այլ պետք է հաշվի առնի, թե արդյոք օգտագործումն ամբողջությամբ ստեղծում է շփոթության հավանականություն»։ 

### Կիբերզավթման մեղադրանք
PETA-ն նաև պնդել է, որ Դաունիի կողմից իր կայքի դոմենային անվան մեջ իր ապրանքանիշի հապավումը օգտագործելը, նախքան նրանք նույնը անելու հնարավորություն կունենային, Կիբերզավթման դեմ պայքարի սպառողների պաշտպանության մասին օրենքի (ACPA) խախտում էր: Դատավարությունից առաջ և դրա ընթացքում Դաունին հայտարարություններ էր արել՝ առաջարկելով, որ PETA-ն պետք է «համաձայնության գա» իր հետ և «նրան առաջարկ անի» դոմենային անվան համար: Սա դատարանի կողմից դիտվել է որպես peta.org դոմեն անունից շահույթ ստանալու նրա փորձ։ Այս և այն փաստի պատճառով, որ դոմենի անունը նույնական է PETA-ի տարբերակիչ ապրանքանիշին, դատարանը որոշել է, որ Դաունին խախտել է ACPA-ն։ Այնուամենայնիվ, դատարանը նաև որոշել է, որ PETA-ն իրավունք չունի դրամական փոխհատուցման, քանի որ Դաունին գրանցել և օգտագործել է դոմենի անունը ACPA-ի ընդունումից առաջ։ Դրա փոխարեն, Դաունին պարզապես պարտավոր էր հրաժարվել դոմենի անունից։ Սա շուտով ավարտվում է, և peta.org կայքը այժմ տանում է դեպի «Մարդիկ՝ հանուն կենդանիների նկատմամբ բարոյական վերաբերմունքի» կազմակերպության պաշտոնական կայքը։

### Փոխհատուցման խնդրանք
Դատարանը որոշել է, որ PETA-ն իրավասու չէ փաստաբանի վարձատրության համար փոխհատուցում ստանալու, քանի որ Դաունին չարամտորեն չի խախտել ապրանքանիշը՝ այդ ժամանակ հավատալով, որ կարող է ստեղծել պարոդիկ կայք, որը կպաշտպանվի Առաջին փոփոխությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''From Book Covers to Domain Names: Searching for the True Meaning of the'' Cliffs Notes ''Temporal Test for Parody'', 7 J. High Tech. L. 19 (2007).
*  — Fourth Circuit opinion affirming the grant of summary judgment to PETA.