Պայթյուններ Բատա քաղաքում (2021)

**Պայթյուններ Բատա քաղաքում**, 2021 թվականի մարտի 7-ին Նկոանտոմայի շրջանում՝ Բատա քաղաքում, Կենտրոնական Աֆրիկյան երկրի խոշորագույն քաղաքի և առևտրային մայրաքաղաքի՝ Հասարակածային Գվինեայի ռազմակայանում տեղի ունեցած չորս պայթյուններից մի շարք են հնչել։ Առնվազն 107 մարդ Է զոհվել, ավելի քան 600-ը՝ վիրավորվել, մինչդեռ քաղաքային ամբողջ ենթակառուցվածքին նույնպես զգալի վնաս է հասցվել։

Նախագահ Թեոդորո Օբիանգ Նգեմա Մբասոգոն աղետը բացատրել է բազայում պայթուցիկի անփույթ պահումով, որը պայթել է այն բանից հետո, երբ դրա վրա հրդեհ է բռնկվել մոտակա դաշտերից, որոնք հրկիզել են ֆերմերները՝ մաքրելու համար։ Սակայն իրավապաշտպան կազմակերպությունները և Associated Press-ը կասկածի տակ են դրել Օբիանգի վարկածը։

## Պայթյուններ

Չորս պայթյուն է տեղի ունեցել Cuartel Militar de Nkoantoma-ում, Նկոանտոմայի շրջանում գտնվող ռազմակայանում, Բատայի հարավ-արևելյան ծայրամասում

Առաջին երեք պայթյունները տեղի են ունեցել տեղական ժամանակով ժամը 14 ։ 00-ին, ընդ որում առաջինը ամենաուժեղ պայթյունն էր։ Չորրորդ պայթյունը տեղի է ունեցել առաջին պայթյունից երկու ժամ անց։ Հաղորդվում էր քաղաքի մերձակա մի քանի շրջաններում զոհվածների և վիրավորների մասին։

## Տուժածներ
Պայթյունների հետևանքով առնվազն 107 մարդ Է զոհվել, ևս առնվազն 613-ը վիրավորվել են։ Առողջապահության նախարարությունը հայտարարել է արտակարգ իրավիճակ առողջապահության ոլորտում։ Վիրավորներից ավելի քան 300-ը տեղափոխվել են Նուևո Ինսեսո հիվանդանոց, ավելի քան 150-ը՝ Բատայի ընդհանուր պրոֆիլի հիվանդանոց և ավելի քան 70-ը՝ Լա Պասայի հիվանդանոց։

## Վնաս

Նախագահ Օբիանգը հայտնել է, որ քաղաքում գրեթե բոլոր շենքերն ու բնակելի տները խիստ տուժել են: ՄԱԿ-ի ուսումնական և գիտահետազոտական ինստիտուտի նախնական վերլուծության համաձայն, ընդհանուր առմամբ 243 շինություններ կամ լրջորեն վնասվել են կամ ամբողջովին ավերվել են։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի տվյալներով՝ շուրջ 150 ընտանիք, այդ թվում՝ 648 մեծահասակ և  մինչև 15 տարեկան 252 երեխա, գտնվել են Բատայի ժամանակավոր կացարաններում, իսկ մյուսները հարազատների մոտ ապրել են քաղաքում և այլուր։

## Հետևանքներ
Պետական TVGE հեռուստաալիքի հաղորդավարների կողմից ընթերցված հայտարարության մեջ նախագահ Թեոդորո Օբիանգ Նգեմ Մբասոգոն անփութության մեջ մեղադրել է նրանց, ովքեր պատասխանատու են եղել ռազմակայանում ռազմամթերքի պահպանման համար։ Նախագահը նաև հայտարարել է, որ հարևան ֆերմերները, որոնք մաքրում են իրենց գյուղատնտեսական տարածքները, հրկիզելով դրանք, պայթյուն են առաջացրել։ Դրանից անմիջապես հետո փոխնախագահ Թեոդորո Նգեմա Օբիանգ Մանգեն ժամանել է դեպքի վայր՝ իրավիճակը գնահատելու համար։

Մարտի 9-ին կառավարությունը Բատան աղետի գոտի է հայտարարել և 10 մլրդ Կենտրոնական Աֆրիկյան ֆրանկ (20 մլն ԱՄՆ դոլար) նախնական արտակարգ հիմնադրամ է ստեղծել տարերային աղետի հետևանքները վերացնելու համար։ Նա նաև հայտարարել է երեք օր ազգային սուգ՝ հրահանգելով խոնարհել ազգային դրոշները։

Պայթյունների հետևանքով զգալի քանակությամբ զինամթերք է տարածվել շրջակայքի վրա, ինչի հետևանքով որոշ մարդիկ իրենց հետ են քաշել և սոցիալական ցանցերում տեղադրել չպայթած զինամթերքի լուսանկարներ։

## Հետաքննություն
Նախագահ Օբիանգը կարգադրել Է հետաքննություն անցկացնել՝ պարզելու աղետի մանրամասները, որոնք պատասխանատու են տեղի ունեցածի և ավերածությունների մասշտաբների համար։ Իրավապաշտպան կազմակերպությունները, այդ թվում Human Rights Watch-ը և EG Justice-ը, միջազգային փորձագետներին կոչ են արել անկախ հետաքննություն անցկացնել։ Նրանք կասկածում են, որ զոհվածների թիվը շատ ավելի բարձր է, քան այն, ինչի մասին հաղորդվում է՝ Բատայի հաղորդագրությունների հիման վրա, և կասկածի տակ են դնում աղետի պաշտոնապես հայտարարված պատճառը՝ նշելով, որ այլ վարկածներ հակասում են նախագահի շտապ հայտարարությանը, որը մասնակիորեն հանել է մեղքը զինվորականներից։

Associated Press-ը նաև կասկածի տակ է դրել պաշտոնապես հայտարարված պատճառը, քանի որ վերլուծելով Planet Labs-ից ստացված արբանյակային պատկերները, նրանք ռազմակայանի շուրջ գյուղատնտեսական գործունեություն ծավալելու ոչ մի նշան չեն հայտնաբերել, նրանց կողմից հայտնաբերված հողի մաքրման միակ նշանները կապված են եղել մերձակա շինարարական օբյեկտի հետ, և նրանց հայտնաբերած հրդեհի միակ հետքերը եղել են երեք շենքերի վրա, որոնցում, ենթադրաբար, զինամթերք են եղել։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ