Իրանի բնակչություն

**Իրանի** ընդհանուր **բնակչության** թիվը 78 408 412 մարդ (2015 հունիս)։ Բնակչության մոտ կեսը պարսիկներ են, ճնշող մեծամասնութունը շիա-մուսուլմաններ։ Բնակչության խտությունը՝ 46 մարդ/կմ²։ Քաղաքներում ապրում է Իրանի բնակչության ավելի քան 70 %-ը (2011)։
250px|մինի|Դեմոգրաֆիկ քարտեզ

Իրանցիների մեկ քառորդը 15 տարեկանից փոքր է, որը դարձնում է Իրանը աշխարհի ամենաերիտասարդ երկրներից մեկը։ Սակայն, չնայած այս փաստին Իրանի բնակչության աճը կազմում է 1,29 %, վերջին ժամանակներս գիտնականները երկրում գրանցում են ծնելիության նվազում, որի հետ կապված Իրանի իշխանությունները վերանայում են ընտանեկան քաղաքականությունը հօգուտ ծնելիության աճի։ Նախկինում երկրում անցկացվում էր ժողովրդագրական քաղաքականություն ՝«Մեկ երեխան լավ է, երկուսը՝ բավական»։

2011 թվականի բնակչության գրանցումների տվյալներով գրագիտության ընդհանուր 
մակարդակը կազմում է 84,75 % և 92,4 % 10-ից 49 տարեկան մարդկանց շրջանում ։

## Էթնիկական կազմ

Իրանը ունի բավականին բազմազան էթնիկական կազմ։ Իրանի բնակչության մեծամասնությունը էթնիկ պարսիկներ են։ Պարսիկներն ապրում են ամբողջ Իրանի տարածքում, խոսում են պետական լեզու հանդիսացող պարսկերենով։

Երկրորդ խոշոր էթնիկ խումբը ազարիներն են (տարբեր գնահատականներով 16 %-ից 40 % ), որոնք ապրում են գլխավորապես երկրի հյուսիս-արևմուտքում, այսպես կոչված Իրանական Ադրբեջանում (Արևմտյան Ադրբեջան, Արևելյան Ադրբեջան, Զենջան, Ղազվին, Համադան, Արդեբիլ)։ Ազարիները հանդիսանում են ամենամեծ ազգային փոքրամասնությունը, որոնք չեն պատկանում իրանական լեզվաընտանիքին, խոսում են ադրբեջաներեն. նրանք կորցրել են մայրենի ազարերեն լեզուն։ Մի շարք ժողովրդագիրներ (օրինակ Ֆ. Ու. Ալեկպերլի) հակված են բաժանելու ադրբեջանական էթնոսը հյուսիսային և հարավային մասերի, քանի որ ազարիներն ավելի շատ ենթարկվել են իրանալեզու ժողովուրդների ազդեցությանը, իսկ ավելի քիչ՝ Ադրբեջանական Հանրապետության։

Քրդերը կազմում են Իրանի բնակչության 5-10 %-ը։ Նրանք ապրում են երկրի արևմուտքում Քուրդիստան, Արևմտյան Ադրբեջան , Քերմանշահ նահանգներում։

Իրանի հյուսիսում՝ Կասպից ծովի ափին ապրում են թալիշներ, գիլանցիներ, մազանդարանցիներ (մոտ 7 %)։ 
Հյուսիս-արևելքում ապրում են թուրքմեններ (մեծամասնությունը Գոլեսթան նահանգում ), ոչ մեծ խմբերով ապրում են թուրքական ցեղեր (կարայի, կարագօզլու, թայմուրտաշ) և չարամայկաների էթնիկ խումբը։

Բելուջները զբաղեցնում են երկրի հարավ-արևելյան մասը (Սիստան և Բելուջիստան նահանգ)։ Նրանց առանձին խմբեր ապրում են Խորասանում, Քերմանում և Մեքրանի արևմուտքում։ Հարավ-արևմուտքում ապրում են լոռեր և բախտիարներ։ Արաբները զբաղեցնում են երկրի հարավ-արևմտյան հատվածը, հիմնականում Խուժիստան նահանգում, ինչպես նաև տարածված են Պարսից ծոցի ափին։ 
Այլ ազգային փոքրամասնությունների թվին են պատկանում լաքերը, թաթերը մի շարք թուրքական ցեղեր, այդ թվում քաշքայցիների, խամսերի ցեղային միությունները, ինչպես նաև հայեր, ասորիներ, վրացի-ֆերեյդաններ։


Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1982-1989).png|
Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1990-1993).png|
Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1994-2011).png|
Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (2012-2014).png|


## Կրոնական կազմ
Իրանցիների մեծամասնությունը մուսուլմաններ են։ 89 % շիաներ, 9 % սունիներ։ Մնացած 2 %-ը կազմում են քրիստոնյաներ, զրադաշտականներ, բախայներ, հինդուիստներ։

## Ժողովրդագրական ցուցանիշներ
Պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում Իրանը ունեցել է հսկայական մարդկային ռեսուրսներ։ Իրանական բանակը Հին և Անտիկ աշխարհում ամենաբազմամարդ բանակների թվին է դասվել. մ.թ.ա. II դարում, երբ համաճարակները խլեցին բազմաթիվ մարդկանց կյանքեր, հռոմեական լեգեոնները (անտիկ շրջանի ամենահզոր բանակը ) նույնիսկ այդ ժամանակ չկարողացան թվական գերակշռություն ապահովել պատերազմող պարսիկների նկատմամբ։ Ավելի ուշ, երբ Եվրոպան հայտնվեց Օսմանյան կայսրության ռազմական հեգեմոնիայի հաստատման վտանգի առաջ, Պարսկաստանը իր մեջ ուժ գտավ պարտության մատնել և Չինաստանին և Միջին Ասիայի թուրքական խաներին և Թուրքիային։ Միջին դարերում Իրանի բնակչությունը գերազանցում էր յուրաքանչյուր եվրոպական թագավորության և նույնիսկ Սրբազան Հռոմեական կայսրության բնակչության թվին։

## Տարիքային կազմ
2011 թվականի տվյալներով.

*0—14 տարեկան։ 23,4 %
*15—64 տարեկան՝ 70,9 %
*65 և բարձր տարիք՝ 5,7 %
Իրանի Օստան նահանգը ամենաերիտասարդ բնակչություն ունեցողն է- Սիստանն ու Բելուջիստանը, որտեղ բնակչության 37,6 % 14 տարեկանից փոքր է ։ Տարեց բնակչության ամենամեծ հատվածը 65 տարեկանն է Գիլանում ՝ 8,1 %: 
Միջին տարիքը տղամարդկանց և կանանց համար 27 տարեկանն է :
Կյանքի միջին տևողությունը կանանց համար -72,1, իսկ տղամարդկանց համար 74,6 տարեկան։

## Ամուսնության միջին տարիք

1950-1990-ական թվականներին պետությունը ապրեց ժողովրդագրական պայթյուն։ 1979 թվականին բնակչությունը կրկնապատկվեց, իսկ 2006 թվականին հասավ 70,495782 միլիոնի։ Սակայն1990 ականներին ծնելիության մակարդակը նկատելիորեն իջավ և այժմ իջել է սերունդների պարզ վերարտադրությունից։ Ընդհանուր ծնելիության մակարդակը -1,87 (սերունդների վերարտադրության համար անհրաժեշտ է 2,15)։ Բնակչության ավելի քան 60 %-ը չի հասնում 30 տարեկանին։ Գրագիտության մակարդակը կազմում է 84 %, ուրբանիզացման մակարդակը՝ 71 %:

## Կրթություն
2011 թվականին Իրանում ապրում էր բարձրագույն կրթությամբ 10,498, 675, որոնցից 5,474,683 տղամարդ և 5,023,992 կին, ընդհանուր հաշվարկով բնակչության մոտ 18,3 %-ը։ 
Ուղղություններով.

Համեմատության համար նշենք, որ 1976 թվականին բարձրագույն կրթություն ուներ Իրանի բնակչության միայն 3 %-ը (310,638 տղամարդ և 122,753 կին)։

## Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Իրանում ապրում էին քաղաքացիներ .

* Իրան (75,149,669)
* Աֆղանստան (1,452,513)
* Իրաք (51,506)
* Պակիստան (17,731)
* Թուրքիա (1,639)
* Այլ երկրներ (24,290)
* Չի նշվում (140,516)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի բնակչություն