Սոդոմիա

thumb|Ֆրանսուա Էլլուին, սոդոմիտները բարձրացնում են տերերի զայրույթը, ղեկավարում են «Le pot pourri de Toth» շարքը (1781 թվական)

**Սոդոմիա** (), **սոդոմական մեղք** — պատմական տերմին, հիպերոնիմ սեռական վարքի տարբեր ձևերին վերաբերելու համար, որը գնահատվում է որպես շեղվածք և ունի աստվածաբանական և իրավական երանգ։

Սոդոմիա հասկացությունը տարբեր մեկնաբանությունների մեջ ներառել է սեքսուալության բոլոր տեսակի դրսևորումները, որոնք կապված չեն նոր կյանք բեղմնավորելու հնարավորության հետ. հոմոսեքսուալ շփումներ, բացի հեշտոցային սեռական հարաբերությունից հետերոսեքսուալ պրակտիկաներ (օրինակ՝ օրալ և անալ շփումներ), կենդանիների հետ սեռական շփումներ, ձեռնաշարժություն և այլն։ Որոշ իրավական համակարգերում սոդոմիա ասելով հասկացվում է ցանկացած «անբնական» սեռական շփումներ կամ պարաֆիլիաներ, պրոմիսկուիտ և ինցեստ։ Տերմինը սկիզբ է առել Սոդոմի և Գոմորի մահվան աստվածաշնչյան պատմությունից և ներդրվել է 11-րդ դարում աստվածաբան Պետրոս Դամիանիի կողմից։

## Տերմինի պատմություն
### Աստվածաշնչյան պատմություն
Չար մարդկանցով բնակեցված քաղաքի կործանման աստվածաշնչյան պատմությունը նկարագրում է Սոդոմ քաղաքի բնակիչներին, որոնք ցանկանում էին սեռական հարաբերություններ ունենալ երկու անծանոթների հետ, որոնք գիշերել էին արդար Լոտի մոտ։ Նույն օրը, բնակիչների ծայրահեղ չարության համար, Սոդոմն ու Գոմորը և շրջակայքը Աստծո կողմից ավերվել են երկնքից թափվող կրակով:

Ուղղափառ աստվածաբան Վ. Վ. Բուրեգան գրել է, որ քանի որ ավանդաբար Սոդոմի մահվան պատճառ է համարվել նրա բնակիչների ծայրահեղ այլասերվածությունը, որն ի հայտ է եկել նաև համասեռամոլության մեջ, պատմականորեն «սոդոմիա» բառը դարձել է համասեռամոլ վարքի գլխավոր նշանակումը։ Իրադարձություններ, որոնք ենթադրաբար տեղի են ունեցել Սոդոմում (եբր. ‏סְדוֹם‏‎, *Sədom*) և Գոմորում (եբր. ‏עֲמוֹרָה‏‎, *ʿAmora*), դիտարկվել են որպես սեռական բնույթի մեղք գործելու փորձ, այդ թվում՝ Աստվածաշնչի տեքստում եբրայերեն «yada» (սովորել) բայի կրկնակի օգտագործման պատճառով, որն օգտագործվել է սեռական բնույթի գործողությունները նկարագրելու համար։

Ըստ ռուս ուղղափառ եկեղեցու սոցիալական հայեցակարգի հիմունքների տեքստի՝ Աստված Սոդոմի բնակիչներին պատժել է «հենց տղամարդկության մեղքի համար»։ Ուղղափառ հանրագիտարանը պարզաբանում է, որ եկեղեցական ավանդույթն այս մեղքի տակ հասկանում է տվյալ դեպքում հյուրերի նկատմամբ համասեռական բռնության փորձը։ Վ. Վ. Բուրեգան նշել է, որ ժամանակակից աստվածաշնչագիտության մեջ տեղի է ունենում հայացքների փոփոխություն, և «նույնիսկ այն աստվածաշնչագետները, որոնք պնդում են համասեռամոլության նկատմամբ ավանդաբար կոշտ վերաբերմունքը, համաձայն են, որ «Ծննդոց» գրքից նշված հատվածը, այնուամենայնիվ, չի պարունակում համասեռամոլության հստակ դատապարտում», որը հասկացվում է ընդհանուր իմաստով համասեռամոլ վարքի իմաստով։

Մեկնաբանելով Սոդոմի և Գոմորի պատմությունը՝ քրիստոնյա հեղինակները կարող են հիշատակել նաև այլ մեղքերի կամ ծանրացուցիչ հանգամանքների մասին։ Մասնավորապես, Ռոբերտ Գագնոնը գրել է, որ Սոդոմի և Գոմորի մեղքի ծանրությունը, ի թիվս այլ բաների, հյուրերի նկատմամբ սեռական ոտնձգությունների փորձ է եղել։ Քահանա Լև Շիխլյարովը, որը սոդոմացիների վարքագիծը վկայել է ոչ միայն սեռական, այլ հիմնականում հոգևոր այլասերվածության, ատելության և դաժանության մասին։ Այսպիսով, Սոդոմն ու Գոմորը քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ դարձել են ընտանեկան անուն՝ նշելու սեռական անբարոյականության (սոդոմիա) ծայրահեղ աստիճանը կամ ծայրահեղ այլասերվածությունը և կրոնական մեղքը։ Մշակույթում Սոդոմն ու Գոմորը դարձել են արատավորության, անբարոյականության և աստվածային հատուցման խորհրդանիշ, իսկ ինքը Սոդոմն ասոցացվում է սոդոմիայի հետ։

### Կաթոլիկ միջնադարյան Եվրոպա
6-11-րդ դարերի ընթացքում Արևմտյան և Կենտրոնական Եվրոպայում «սոդոմիա» տերմինը նշանակել է ցանկացած արգելված սեռական հարաբերություն, նույնիսկ արտամուսնական հետերոսեքսուալ սիրային կապ տղամարդու և կնոջ միջև, ինչպես նաև բոլոր  «սերունդ չտարածող» սեռական գործողությունները՝ բանավոր, անալ սեռական բավարարվածություն, սեռական խաղեր և ձեռնաշարժություն:

1215 թվականին՝ Ինկվիզիցիայի հաստատումից ի վեր, կաթոլիկ եկեղեցու հատուկ եկեղեցական դատարանում «սոդոմիա» եզրույթով սկսել է նշվել ամուսնությունը, ինչը կապված է եղել տամպլիերների ռազմական շքանշանի ասպետների դատավարության հետ։

Միջնադարյան աստվածաբանության մեջ սոդոմիա հասկացության տակ հասկացվել է նաև ոչ լեգիտիմ սեռական վարքի ցանկացած ձև, այդ թվում նաև հետերոսեքսուալ անալ սեռական հարաբերությունները և նույնիսկ քրիստոնյայի և հրեուհու միջև սեռական հարաբերություններըй։ Հայտնի է դեպք, երբ Փարիզում տղամարդը դատապարտվել է սոդոմիայի համար՝ հրեուհու հետ սեռական կապի պատճառով։ Ուշ միջնադարում շեշտը տեղափոխվել է տղամարդկանց միջև հոմոսեքսուալ շփումների ուղղությամբ։

Գերմանիայում սոդոմիան՝ ինցեստի հետ հավասար, առնվազն մինչև 16-րդ դարի վերջը համարվել է «հանցագործություն Աստծո դեմ» և պատժվել կենդանի այրմամբ։

### Ռուսաստան և այլ ուղղափառ պետություններ
Սոդոմիայի (սոդոմական պագուբա) որոշ դեպքերի մասին նախապատերազմական ժամանակաշրջանում վկայել է Ստոգլավը, ասելով. «ոմանք ... անօրինություն են գործում»։ Հետազոտողները «սոդոմիա» բառի իմաստը նույնացրել են տղամարդկության հետ և նշել դրա տարածումը հարուստ աշխարհականների շրջանում։ Նախապատրովյան Ռուսաստանում փառաբանվել է նահատակ Վասիլի Մանգազեացին, որը տառապել է վաճառական-տղամարդկանցից։

Այլ ուղղափառ սլավոնական երկրներում, Ռումինիայում և ժամանակակից Մոլդովայի տարածքում «սոդոմիա» և «սոդոմիտ» տերմինները գործածության մեջ են մտնել միայն 19-րդ դարի կեսերին։  Եվ, ինչպես այն ժամանակվա ցարական Ռուսաստանում, այդ երկրներում «սոդոմիա» և «սոդոմիտ» տերմինները համապատասխանաբար նշանակել են ամուսնությունն ու ամուսինը: Այս իմաստով, թերևս, այս տերմինները օգտագործվել են նաև Վրաստանում, որն այդ ժամանակ ռուսական կայսրության մաս էր կազմում։ Մինչդեռ «սոդոմիա» տերմինի օգտագործման վարկածի օգտին տվյալներ չեն եղել Բյուզանդիայում և միջնադարյան և հետմիջնադարյան (այդ թվում՝ անկախացումից հետո) Հունաստանում տղամարդկությանը վերաբերելու համար։

## Ժամանակակից իմաստ
Ներկայումս սոդոմիան վերաբերում է հիմնականում անալ սեռական շփումներին և տղամարդու սեռական շփումներին մեկ այլ տղամարդու հետ։ Որոշ բառարաններ սոդոմիան նույնացնում են բացառապես անասունների հետ կամ ընդհակառակը, միայն անալ սեքսի հետ։ Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելը սոդոմական մեղք է անվանում () կնոջ զուգակցումը այծի հետ։ Այլ դեպքերում սոդոմիա ասելով նկատի է առնվում ցանկացած հոմոսեքսուալ շփում, առաջին հերթին՝ անալ շփում։

«Սոդոմիա» տերմինի օգտագործումը տարբեր լեզուներում կարող է շատ տարբեր լինել։ Եթե ռոմանական լեզուներում գերակշռում է նույնասեռ անալ սեռական շփման իմաստը, ապա, օրինակ, ժամանակակից գերմաներենում սոդոմիայի հիմնական իմաստը կենդանիների հետ սեռական շփումն է։ Մասնավորապես, գերմանական «Դուդեն» բառարանը, որը սահմանում է գերմաներենի չափանիշները, նշում է, որ ժամանակակից գերմաներենում «սոդոմիա» տերմինն օգտագործվում է միայն կենդանիների հետ սեռական շփումներին վերաբերելու համար, սակայն համասեռականությունը նշում է որպես այդ տերմինի հնացած իմաստ։

ԱՄՆ-ում սոդոմիա ասելով հասկանում են ցանկացած անալ կամ օրալ ներթափանցում ինչպես իրի, այնպես էլ հակառակ սեռի դեմքով։ Անգլախոս երկրներում կան երկու տարբեր տերմիններ (sodomy և buggery), որոնք կարող են ռուսերեն թարգմանվել որպես «սոդոմիա»։

## Տես նաև
* Անմեղ կույսի սոդոմական ինքնաբավարարումը (նկար, Դալի)
* Սալո, կամ Սոդոմի 120 օրը

## Գրականություն
* 

* 

* 

* Robert Purks Maccubbin (Ed.), *Tis Nature’s Fault: Unauthorized Sexuality During the Enlightenment* (Cambridge University Press, 1988)
* Mark D. Jordan, *The Invention of Sodomy in Christian Theology* (Chicago: University of Chicago Press, 1998).
* Richard B. Hays (2004), *The Moral Vision of the New Testament* (London: Continuum). pg. 381
* John Boswell, *Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality* (University of Chicago Press; 8th Edition. edition, 2005).
* Louis Crompton, *Homosexuality and Civilization* (Belknap Press, 2003)
* .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Sodomy'' by Prof. Eugene F. Rice
* Fleischliche Verbrechen
* Rochelexikon
* Juristisches Handwörterbuch für Rechts-Candidaten
* Widernatürliche Unzucht

Կատեգորիա:Աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Բարոյականություն
Կատեգորիա:Բռնաբարություն
Կատեգորիա:Էրոտիկա
Կատեգորիա:Ինկվիզիցիա
Կատեգորիա:Իրավական եզրեր
Կատեգորիա:Իրավունքի պատմություն
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ պատմություն
Կատեգորիա:Կենդանիներ և մարդիկ
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Կրոնական էթիկա
Կատեգորիա:Կրոնական փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Համասեռականություն
Կատեգորիա:Հասարակություն
Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Կատեգորիա:Մարդու սեքսուալության պատմություն
Կատեգորիա:Մեղքեր
Կատեգորիա:Միասեռականություն և կրոն
Կատեգորիա:Սեռական կարգադրությունները կրոնում
Կատեգորիա:Սեքս
Կատեգորիա:Սեքս և հասարակություն
Կատեգորիա:Սեքսոլոգիա
Կատեգորիա:Սեքսուալ դևիացիաներ
Կատեգորիա:Սեքսուալություն
Կատեգորիա:Սրբանային սեքս
Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Քրեական իրավունք
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն և քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա