Բիլյանա Բորզան

**Բիլյանա Բորզան** (ի ծնե՝ **Չուպուրդիա**, ), խորվաթ բժիշկ և քաղաքական գործիչ, 2013 թվականի հուլիսի 1-ից Եվրախորհրդարանի անդամ (Խորվաթիայից), այդ պաշտոնում ընտրվել է 2013, 2014 և 2019 թվականների ընտրություններում։ Խորվաթիայի ձախ կենտրոնամետ Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության (SDP) անդամ է և ծառայում է որպես սոցիալիստների ու դեմոկրատների փոխնախագահ Եվրախորհրդարանում՝ «Նոր տնտեսություն, որն աշխատում է բոլորի համար» պորտֆելով 2019 թվականից։

## Վաղ կյանք և գործունեություն
Բիլյանա Բորզանը ծնվել է Օսյեկում 1971 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Իր ծննդավայրում տարրական և միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Զագրեբի բժշկական դպրոցի Օսյեկի մասնաճյուղը։ Բորզանը մասնագիտացված է մասնագիտական և սպորտային բժշկության մեջ։ 1997 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Օսյեկի առողջության կենտրոնում, որտեղ աշխատել է մինչև 2007 թվականը։

## Քաղաքական գործունեություն
### Գործունեություն ազգային քաղաքականության մեջ
Բորզանը քաղաքականության մեջ ներգրավվել է 1999 թվականին՝ միանալով Խորվաթիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությանը (ՍԴԿ), քանի որ նա «չէր կարող պասիվ դիտորդ լինել», քանի որ «դժգոհ էր երկրում ժողովրդավարության, հանդուրժողականության և արդարադատության մակարդակից, որը հետևում էր նախագահ Ֆրանյո Թուջմանի կանոներին»։ 2000 թվականին դարձել է Օսյեկի ՍԴԿ խորհրդի անդամ, 2001 թվականին՝ ՍԴԿ-ի Կանանց ֆորումի Օսյեկի մասնաճյուղի նախագահ։ 2001 թվականի տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում Բորզանն ընտրվել է Օսյեկի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 2004 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2005 թվականի մայիսը եղել է Խորհրդի նախագահը։ 2004 թվականին դարձել է ՍԴԿ-ի Գլխավոր խորհրդի փոխնախագահ։ Բորզանը 2005 թվականին ընտրվել է ՍԴԿ-ի Օսյեկի մասնաճյուղի նախագահ։ 2005 թվականի տեղական ընտրություններում վերընտրվել է Օսյեկի քաղաքային խորհրդի անդամ։

2007 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է Խորվաթիայի խորհրդարանի անդամ՝ ներկայացնելով 4-րդ ընտրատարածքը։ Այս ժամկետում եղել է խնդրագրերի և բողոքարկման հանձնաժողովի, տեղեկատվության, համակարգչային տեխնիկայի և լրատվամիջոցների հանձնաժողովի անդամ։ Բորզանը ՍԴԿ-ի նախագահության անդամ է եղել 2008 թվականից։ 2008 թվականի մայիսից մինչև 2009 թվականի հունվարը զբաղեցրել է Օսյեկի փոխքաղաքապետի պաշտոնը։ Վերընտրվել է Օսյեկի քաղաքային խորհրդի կազմում 2009 թվականի տեղական ընտրություններում, իսկ Խորվաթիայի խորհրդարանում՝ 2011 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում։ Իր երկրորդ պատգամավորական ժամկետում աշխատել է որպես Առողջապահության և սոցիալական քաղաքականության հանձնաժողովի նախագահ, արտաքին քաղաքականության հանձնաժողովի անդամ և Եվրոպական խորհրդարանի խորվաթ դիտորդ (2012 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հուլիսի 1-ը)։

### Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, 2013 թվականից մինչ օրս
2013 թվականի Եվրախորհրդարանի ընտրություններում Բորզանն ընտրվել է Խորվաթիայի 12 պատգամավորներից և վերընտրվել 2014 թվականի ընտրություններում ու 2019 թվականի ընտրություններում։ 2013 թվականից մինչև 2019 թվականը եղել է Շրջակա միջավայրի, հանրային առողջության և սննդի անվտանգության հանձնաժողովի լիիրավ անդամ, որտեղ աշխատել է առողջության, շրջակա միջավայրի, սննդամթերքի արտադրության վերահսկման և սննդի առևտրի հետ կապված հարցերի վրա։ Նա եղել է Ներքին շուկայի և սպառողների պաշտպանության կոմիտեի փոխարինող անդամ, որտեղ նա զբաղվել է ներքին շուկայում ապրանքների երկակի որակի, կայուն սպառման, ծանրոցների առաքման և թվային միասնական շուկայում սպառողների իրավունքների հետ։ Նա նաև որպես փոխարինող եղել է Կանանց իրավունքների և գենդերային հավասարության հանձնաժողովի անդամ և Արևմտյան Բալկաններում կանանց իրավունքների հարցերով խորհրդարանի զեկուցող։

Որպես ՍԴԿ խմբի ներկայացուցիչ՝ Բորզանը եղել է խորհրդարանի այն թիմի մասը, որը 2016 թվականին հաջողությամբ ավարտել է Բժշկական սարքերի և Արհեստական պայմաններում ախտորոշիչ սարքերի կանոնակարգի վերաբերյալ բանակցությունները Եվրոպական խորհրդի հետ
: Բորզանը Եվրախորհրդարանում ներկայացրել է Սննդային թափոնների կրճատման և սննդի անվտանգության բարելավման վերաբերյալ զեկույց, որն ընդունվել է 2017 թվականի մայիսին։ Նա Եվրախորհրդարանի ներքին շուկայի և սպառողների իրավունքների պաշտպանության կոմիտեի Կանոնակարգերի հիմնական հեղինակն է, որը միջսահմանային առաքումը դարձնում է ավելի արդյունավետ ԵՄ քաղաքացիների համար և հեշտացնում է փոքր ու միջին բիզնեսի մուտքն ավելի լայն շուկա։ 2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին մանկական սննդի եվրոպական առաջատար *Hipp Holding* ապրանքանիշը հայտարարել է, որ կվերագործարկի իր արտադրանքներից մեկն այն բանից հետո, երբ Արևելյան Եվրոպայում վաճառվող տարաների մեջ պարզվի, որ բանջարեղենի և օմեգա-3-ի ավելի քիչ քանակություն կա` համեմատած նույն ապրանքանիշի արտադրանքի հետ, որը վաճառվում է Արևմտյան Եվրոպայում` անձամբ Բորզանի նախաձեռնած և խորվաթական սննդի գործակալության կողմից վերահսկվող հետազոտության արդյունքների հրապարակումից հետո։ Բորզանը հայտարարել է, որ այլ արտադրողներից ակնկալում է հետևել *Hipp*-ի օրինակին։ Ավելի ուշ նա այդ հարցի վերաբերյալ առաջ է քաշել ԵՄ օրենսդրությունը։ 2016 թվականի հոկտեմբերին Բորզանը պատվիրակվել է որպես Եվրոպական խորհրդարանի կոնտակտային անձ՝ Եվրոպական դեղամիջոցների գործակալության (EMA) հետ հարաբերությունների համար։ 2018 թվականին նա կարևոր դեր է խաղացել օրենսդրական գործընթացում՝ կապված Գործակալության Լոնդոնից Ամստերդամ տեղափոխման հետ։

2019 թվականի ընտրություններից հետո Բորզանն ընտրվել է *S&D Group*-ի փոխնախագահ՝ նախագահ Իրատքսե Գարսիայի ղեկավարությամբ։ Նրա պորտֆելը ներառել է Ներքին շուկայի և սպառողների պաշտպանության կոմիտեն, տնտեսական և արժութային հարցերի հանձնաժողովը և միջազգային առևտրի կոմիտեն։ Նա միացել է Ներքին շուկայի և սպառողների իրավունքների պաշտպանության կոմիտեին՝ որպես լիիրավ անդամ և Շրջակա միջավայրի, հանրային առողջության և սննդի անվտանգության կոմիտեին՝ որպես փոխարինող։ Ի հավելումն իր հանձնաժողովային առաջադրանքների՝ նա Եվրոպական պառլամենտի ԼԳԲՏ իրավունքների հարցերով, հաշմանդամության հարցերով, կենդանիների բարեկեցության և պահպանման հարցերով և Քաղցկեղի դեմ պայքարի հարցերով միջխմբի անդամ է։

## Ճանաչում
2018 թվականին *The Parliament Magazine*-ը Բորզանին հանձնել է «Կանանց իրավունքների և գենդերային հավասարության մրցանակը»։

## Անձնական կյանք
Բորզանի ծննդյան անունն է Բորզան Չուպուրդիա։ Ամուսնացած է Վլադիմիր Բորզանի հետ, որից ունի երկու որդի՝ Անդրեյը և Մատեյը։ Ամուսինն Օսյեկի կլինիկական հիվանդանոցային կենտրոնում աշխատում է որպես գաստրոէնտերոլոգ։ Ընտանիքն ապրում է Օսյեկում։ Ազատ ժամանակ Բորզանը սիրում է նկարել, երգել, կարդալ, կարել իր հագած հագուստը։ Բացի մայրենի լեզվից՝ խոսում է անգլերեն, գերմաներեն և ռուսերեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորվաթ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորվաթ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի կին քաղաքական գործիչներ