Իվան Նաումով

**Իվան Նաումով** (, ), ռուս գրող-ֆանտաստ, բանաստեղծ և սցենարիստ: 1992-2000 թվականներին եղել է էսպերանտո լեզվով ակտիվ բանաստեղծ, Մոսկվայի էսպերանտո լեզվով պոեզիայի դպրոցի ներկայացուցիչ: 2000-ական թվականներին՝ Բարձրագույն գրական դասընթացներն ավարտելուց հետո, սկսել է հրապարակել ֆանտաստիկ պատմվածքներ և վիպակներ: Քննադատները ֆանտաստիկ գրականության մեջ նրա ստեղծագործությունը վերագրում են ռուսական ֆանտաստիկայի «գունավոր ալիքին»: «Բալկանյան սահման» ֆիլմի սցենարի և համանուն վեպի հեղինակներից մեկն է: Մի շարք գրական մրցանակների, այդ թվում՝ «()»-ի և Իվան Բելկինի մրցանակի դափնեկիր է:

## Կենսագրություն
Իվան Նաումովը ծնվել է 1971 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մոսկվայում: 1993 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի տեխնոլոգիական համալսարանը՝ ինժեներ-օպտիկի մասնագիտությամբ: Աշխատանքային գործունեություն է սկսել միջազգային զբոսաշրջության ոլորտում, հետագայում սկսել է աշխատել վտանգավոր ապրանքների տեղափոխման ոլորտում:

### Էսպերանտո-բանաստեղծ
1990 թվականին Նաումովը ուսումնասիրել է էսպերանտոն և մինչև 2000-ական թվականների սկիզբը մասնակցել Ռուսական երիտասարդական էսպերանտական շարժմանը, ներառվել է 90-ականների մի շարք նշանակալի ռուսական և միջազգային էսպերանտական միջոցառումների կազմակերպիչների թվի մեջ: 1992 թվականի սկզբին Նաումովը առաջին անգամ հանդես է եկել Մոսկվայի գրական էսպերանտո-ակումբի՝ «()-ի գրական ալմանախում` Նիկոլայ Գումիլյովի թարգմանություններով: Հետագայում նրա ստեղծագործությունը լայնորեն ներկայացվել է էսպերանտո լեզվի շրջանում՝ բնօրինակ պոեզիայով: 1992-1993 թվականներին եղել է «()»` «()» էսպերանտո լեզվի գրական հավելվածի հիմնական խմբագիրը, որը հրատարակել է Չեբոքսարիի հայտնի էսպերանտո-ակտիվիստ` Ալեքսանդր Բլինովը: Գրական քննադատները Նաումովի էսպերանտո-պոեզիան վերագրում են Մոսկվայի էսպերանտո-պոեզիայի դպրոցին, թեպետ Նիկոլայ Գուդսկովը համեմատել է Նաումովի ստեղծագործությունը Եվգենի Միխալսկու պոեզիայի հետ՝ բացառություն համարելով խորհրդային և ռուսական ավանդական էսպերանտո-պոեզիայից: Բորիս Կոլկերը նշել է, որ Նաումովը գործնականորեն չի օգտագործել նորաբանություններ, որոնք տարածված են եղել էսպերանտո-պոեզիայում և դրան կից ձգտել է պատկերների մոգությանը: Պայծառ բանաստեղծի հայտնվելը նշանավորվել է «()» մրցանակով, որը շնորհվել է «()» ամսագրի խմբագրության կողմից: 1995 թվականին լույս է տեսել հեղինակի առաջին գիրքը, որի հիմնական առանձնահատկությունը եղել է երկու ժողովածուների միավորումը մեկ հատորում՝ երկու լեզվով և երկու շապիկով։ Էսպերանտո լեզվի մի մասը կոչվել է «()», իսկ ռուսերենով՝ «Երաժշտությունը երազներն են»: Եթե «Երաժշտությունը երազներն են» ռուսալեզու ժողովածուն աննկատ մնար, ապա «Plejo»-ն ջերմ կընդունվեր քննադատների կողմից, որոնք Նաումովի բանաստեղծությունները համեմատել են կերպարվեստի իմպրեսիոնիզմի հետ: Նշվել է, որ ժողովածուի բանաստեղծական պատկերները վերացական չեն, այլ իրատեսական են, բայց միևնույն ժամանակ կարծես նկարված են գունամատիտներով: «()» ամսագրի գրական մրցույթին ժողովածուն ստացել է առաջին մրցանակ: 1997 թվականին Նաումովը իր ստեղծագործությունը ներկայացրել է Տամպերեի Էսպերանտիստների համաշխարհային կոնգրեսի պաշտոնական ծրագրի շրջանակներում:

### Գրող-ֆանտաստ
2004 թվականից Իվան Նաումովը ակտիվորեն սկսել է մասնակցել ցանցային գրական մրցույթներում, շուտով հայտնվել են առաջին հրապարակումները ֆանտաստիկ ժողովածուներում և պարբերականներում: 2006 թվականին ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը (Եվգենի Սիդորովի սեմինար)` կարմիր դիպլոմով: 2007 թվականին «Վեցերորդ ալիքի նախազգացում» ժողովածուում (կազմվել է գրող-ֆանտաստ՝ Անդրեյ Լազարչուկի կողմից) լույս է տեսել «Հարլեմ-Դետրոյթ» պատմվածքը, որը դրականորեն է ընդունվել քննադատության կողմից: Նշվել է, որ պատմվածքը մտել է ժողովածուի առաջատար եռյակում:

2008 թվականին «Ֆորում» հրատարակչությունում, որը մասնագիտացվել է ոչ ֆորմալ գրականությամբ, լույս է տեսել Իվան Նաումովի պատմվածքների ռուսերեն առաջին ժողովածուն՝ «Պատանդների փոխանակում»-ը: Ժողովածուի մեջ ներառված որոշ պատմվածքներ գրվել են «Մինի արձակ» մրցույթի համար, որում հեղինակը ժողովածուի թողարկման պահին չորս անգամ հաղթել է: Ժողովածուն մասնակցել է «Աստղային կամուրջ» ֆանտաստիկայի փառատոնին և արժանացել է երրորդ տեղի «Դեբյուտային գրքեր» անվանակարգին (Բրոնզե կադուցեյ): Քննադատները նշել են, որ Նաումովը ընտրել է ֆանտաստիկ պատմվածքի ձևաչափ՝ «Մեր այսօրվա կյանքի բարոյական և աշխարհայացքային պրոբլեմատիկայի գեղարվեստական ուսումնասիրման համար»: «Հոկտեմբերի չորս» պատմվածքը, որը ներկայցվել է գրքում՝ առաջադրվել է Յուրի Կազակովի անվան գրական մրցանակի (Տարվա լավագույն պատմվածք) մրցակցման համար, սակայն մրցույթի եզրափակիչ դուրս գալ չի կարողացել:

2011 թվականին լույս է տեսել Իվան Նաումովի երկրորդ պատմվածքների ժողովածուն՝ «Սրերով տղան»: Մեկ շապիկի տակ 13 պատմվածքներ են հավաքվել, որոնք երեք մասի են բաժանվել երկու կարճ նկար-էսսեներով։ «Սրերով տղան» պատմվածքը, որն իր անունն է տվել ժողովածուին, ավելի շուտ ռազմական արձակ է, որը նկարագրել է անիրական երկրի՝ Տոպոլինի պատերազմը, որը քննադատները կապել են Հարավսլավիայի իրական պատերազմի հետ: Ընդ որում հեղինակին հաջողվել է շատ ճշգրիտ փոխանցել ժամանակակից պատերազմի մթնոլորտը: Պատմվածքներում, որոնք ընդգրկվել են գրքում, քննադատները վերանայել են Ստրուգացկի եղբայրների «Դժվար է Աստված լինել» ակնարկները, իսկ հերոսների մեջ տեսել են Հեմինգուեյի ճակատագրապաշտությունը և կործանումը, որոնք նրանց մղել են վերջին մարտի՝ իրավիճակի ամբողջ կորուստը հասկանալու համար: «Սրերով տղան» պատմվածքը հայտնվել է Իվան Բելկինի 2011 թվականի ամենամյա մրցանակաբաշխության եզրափակչում: Այդ նույն թվականին Նաումովը մասնակցել է «Տասնվեց քարտ» (նրան է պատկանում «Որսի» հինգերորդ գլուխը) վեպին, որը գրվել է 16 հեղինակների կողմից (վեպի նախաձեռնողը և հեղինակներից մեկը՝ Գրիգորի Արոսևն է): Վեպը տպագրվել է «Ուրալ» «հաստ» գրական ամսագրում:

2012 թվականին թղթի վրա իրականացվել է «Կետոպոլիս: Կետեր և զրահակիր նավեր» եզակի ստիմ-պանկ ծրագիրը՝ 16 հեղինակներից կազմված խումբը (Դմիտրի Կոլոդան, Կարինա Շահինյան, Շիմուն Վրոչեկ, Իվան Նաումով, Լարիսա Բորտնիկովա և այլք) խաղացել է իսլանդացի հեղինակ՝ Գրեյ Գրինի թարգմանիչների դերը (Grey Ph. Green): Նաումովը նախագծին մասնակցել է «Հրաժեշտ Բակլավսկուն» պատմվածքով: Քննադատների կողմից վեպում լավագույնը ճանաչված այս ստեղծագործությունը հեղինակին ցույց է տվել որպես հասուն և ուժեղ արձակագիր: Նաումովը դարձել է «Կետոպոլիս» նախագծի թիմի առաջին հեղինակը, որը բացահայտել է իր անունը։ Քննադատները դրական են գնահատել այդ քայլը՝ դժգոհելով, որ «Հրաժեշտ Բակլավսկուն» պատմվածքը չի վերածվել մեծ ինքնուրույն ստեղծագործության: Պատմվածքը մասնակցել է 2011 և 2012 թվականների մի շարք գրական մրցույթների և արժանացել Վլ. Օդոևսկու անվան և «Բրոնզե ՌՈՍԿՈՆ»-ի երկու վաստակավոր մրցանակների:

2012 թվականի փետրվարին լույս տեսած «Ստվերներ: Գիրք 1: Բեստիարիյ» վեպում քննադատները նշել են փշրվող սյուժեն, կոմպոզիցիայի թուլությունը և սուպերհերոսների ավելցուկը: Դրան կից ընդգծել են, որ Նաումովը ի տարբերություն «Էնթոգենեզի» աշխարհի այլ հեղինակների, ընթերցողին ավելի իրազննաբար ներկայացրել է սովորական մարդուն սուպերհերոսի վերածելու գործընթացը, որին պետք է սխրանքների կատարումը գրեթե ֆիզիոլոգիական մակարդակում: 2013 թվականին վեպը մասնակցել է «ՌոսԿոն» («Միջհեղինակային նախագիծ» անվանակարգ) մրցույթին, սակայն հաջողություններ չի ունեցել:

### Բալկանյան սահման
մինի|Հանդիպում ընթերցողների հետ 2019 թվականի ապրիլի 12-ին «Բալկանյան սահման» վեպի շնորհանդեսի ժամանակ
2019 թվականի մարտի 21-ին ռուսական վարձույթում հայտնվել է «Բալկանյան սահման» ֆիլմը՝ ֆիլմի սցենարը գրել է Իվան Նաումովը Անդրեյ Անայկինի և Նատալյա Նազարովայի համահեղինակությամբ: Ֆիլմի սցենարը գրվել է մի քանի տարվա ընթացքում և առաջին և վերջնական տարբերակի միջև անցել է երեք տարի։ Ընդհանուր առմամբ գրվել է սցենարի մոտ երեսուն տարբերակ, առաջին տարբերակը պարունակել է ավելի քան 600 էջ, իսկ ռեժիսորին փոխանցված տարբերակը ունեցել է 400 էջից պակաս: Սցենարի վրա աշխատելու ընթացքում Նաումովը հանդիպել է իրադարձությունների մասնակիցների հետ, այդ թվում՝ Յունուս-Բեկ Եվկուրովի հետ:

Ֆիլմի հետ միաժամանակ վաճառքում հայտնվել է «Բալկանյան սահման» վեպը։ Իր ելույթներում Իվան Նաումովն ընդգծել է, որ գիրքը ֆիլմի նովելիզացիա չէ, այլ ստեղծվել է սցենարին զուգահեռ և զգալիորեն տարբերվում է էկրանին ցուցադրվածից:

## Քննադատություն
Իվան Նաումովի ստեղծագործությունը ուղղված չէ զվարճանքին և հիմնված է Ստրուգացկի եղբայրների, Ստանիսլավ Լեմի, Ռեյ Բրեդբերիի ավանդույթների ֆանտաստիկայի և Եվգենի Միխալսկու էսպերանտո-պոեզիայի վրա: Ռուս քննադատներն ավանդաբար Նաումովի էսպերանտո-բանաստեղծությունները վերագրել են Մոսկվայի էսպերանտո-պոեզիայի դպրոցին}, սակայն Խորխե Կամաչոն համարել է, որ Նաումովը ավելի շուտ բացառություն է «Մոսկովյան դպրոցի» ավանդույթներից:

Գրող-ֆանտաստ Նաումովի ստեղծագործությունը քննադատները ներառել են ռուսական ֆանտաստիկայի «գունավոր ալիքի» մեջ: Վասիլի Վլադիմիրսկին 2013 թվականին նշել է, որ Իվան Նաումովը «հավասարապես հեշտությամբ գրում է այն իրադարձությունների մասին, որոնք տեղի են ունենում միջուկային պատերազմից տուժած Երկրում, հին և խորհրդավոր Հնդկաստանում, հեռավոր բարձր տեխնոլոգիական մոլորակում, տարօրինակ աշխարհում, որի բնակիչներն ապրում են սնկերի ներսում և Ռուսաստանի Դաշնության սահմանափակ խաղաղապահ զորակազմի առօրյայի մասին ինչ-որ արևելաեվրոպական երկրում։ Դա ամենակեր չէ, այլ ավելի շուտ խաղացանկի մշտական փոփոխության սուր ձգտում, համաշխարհային դրամատուրգիայի բոլոր հիմնական դերերը խաղալու անպատճառ ձգտում»: Ռուսական ֆանտաստիկայի «գունավոր ալիքի» ներկայացուցիչն է, Նաումովի ստեղծագործությունը զգալիորեն տարբերվում է «ալիքի գործընկերներից»: Նրա ստեղծագործությունը բացահայտ կապեր է ունեցել արդիականության հետ և նույնիսկակնհայտորեն ֆանտաստիկ ստեղծագործություններում անդրադարձել է «սոցիալական իրականության հարցերին»: Նրա ստեղծագործության բնորոշ պատկերներից մեկը պաշտպանի կամ պահակի կերպարն է եղել, որը պաշտպանել է իրերի ձևավորված կարգը։ Իր ստեղծագործական նպատակներին հասնելու համար հեղինակը հաճախ իր հերոսներին դրել է տարբեր մակարդակի տեխնոլոգիաների քաղաքակրթությունների հատման, աշխարհընկալման, առաջացող հանգամանքների նկատմամբ վերաբերմունքի իրավիճակում: Հերոսներին դնելով սահմանների պաշտպանության վրա Նաումովը հեշտությամբ անցել է «գունավոր ալիքի» շրջանակներում ձևավորված ֆանտաստիկայի սահմանները և համարձակորեն ներխուժել է դասական գրականության տարածք: Նման ներխուժումները բարձր են գնահատվել և՛ ընթերցողների, և՛ քննադատների կողմից, ինչը հաստատվել է 2010 թվականին Իվան Նաումովին Իվան Բելկինի մրցանակի հանձնմամբ: Դրան կից քննադատները նշել են, որ ինչպես «գունավոր ալիքի» ներկայացուցիչների մեծ մասը, որոնք դուրս են եկել ցանցային գրականությունից, այնպես էլ Նաումովը չի հրաժարվել համատեղ նախագծերին մասնակցելուց, ինչպիսիք են՝ «Կետոպոլիս», «Տասնվեց քարտ» վեպերը կամ «Բալկանյան սահմանը»: Ռուս քննադատները նշել են, որ Իվան Նաումովի ստեղծագործությունը հաջողություն չի ունենա զանգվածային գրականության մեջ, բայց միշտ կգտնի իր ընթերցողին:

## Մրցանակներ

## Մատենագրություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով