open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գնիշիկի ձոր

**Գնիշիկի ձոր**, *Գնեշիկաձոր, Գինիշիկաձոր, Գնիշիկ, Գնիշին, Գնիշիկի կիրճ, Թմաձոր, Քթմաձոր*, ձոր, ձորահովիտ, կիրճ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Արփա գետի ավազանում, սրա ձախակողմյան վտակ Գնիշիկ գետի հովտում։ Ունի 200-300 մ լայնություն հովտի վերին հատվածում, 50-80 մ լայնություն՝ ստորին հատվածում։ Այս ձորը ստորին հոսանքում (մինչև Արփա գետի կիրճին` Քարափաձորին միանալը) առաջացնում է  խորը կիրճ՝ 150-200 մ խորությամբ և 20-40 մ լայնությամբ։ Պարսպի պես կան դեղնա-կարմրագույն ժայռերն ու քարափները։ Կիրճի հատակով ասֆալտապատ ճանապարհ տանում է դեպի Ամաղուի Նորավանքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hiking to Gnishik Canyon / Արշավ դեպի Գնիշիկի կիրճ - / Armenian Geographic

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրություն
Բարբարետ

**Բարբարետ**, լեռնագագաթ Թուրքիայի Արդվինի մարզուխմ, Պոնտական լեռների արևելյան հատվածում, Ճորոխ գետի ձախ կողմում։ Գտնվում է Արդվին քաղաքից մոտ 6 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 1347 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արդվինի մարզի լեռներ
Ուսուցչի միջազգային օր

**Ուսուցչի միջազգային օր** (), ուսուցիչներին նվիրված տոն, որը նշվում է ամեն տարի սկսած՝ 1994 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։ Տոնի գլխավոր առաքելությունը ուսուցիչներին աջակցելն է, համոզվելը, որ ուսուցիչները կարողանում են բավարարել ապագա սերնդի պահանջները։ Օրվա ընտրությունը կապված էր այն հանգամանքի հետ, որ 1966 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Փարիզում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության կողմից հրավիրված համատեղ կոնֆերանսում ընդունվել է «Ուսուցչի կարգավիճակի հետ կապված ուղեցույց» (Recommendation concerning the Status of Teachers) վերտառությամբ փաստաթուղթը, ինչն էլ ուսուցիչների աշխատանքը կարգավորող առաջին միջազգային փաստաթուղթն էր։

Ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի՝ Ուսուցչի օրը խորհրդանշում է ուսուցիչների՝ կրթության և զարգացման բնագավառում ունեցած հսկայական ներդման ճանաչումը, ընդունումը և գնահատումը։

Էդյուքեյշն Ինթերնեշնլը (ԷԻ, ) ամբողջ աշխարհում գտնվող դասավանդողների միջազգային միությունը, գտնում է, որ Ուսուցչի օրը պետք է միջազգայնորեն ճանաչվի և նշվի։ ԷԻ-ն նշում է, որ 1966 և 1997 թվականին ընդունված Խորհուրդները պետք է իրականացվեն բոլոր երկրներում։

Ուսուցիչների տոնը նշվում է ավելի քան 100 երկրներում, այդ թվում նաև Հայաստանում։ Էդյուքեյշն Ինթերնեշնլի և կազմի մեջ մտնող 401 անդամ-կազմակերպությունների ջանքերով տոնը լայնորեն ճանաչվում է։ Ամեն տարի ԷԻ-ն սկսում է տոնի հասարակական ճանաչումը բարձրացնող արշավ՝ ուսուցիչների ներդրումը ընդգծելու համար։

## Հայաստան
Հայաստանում Ուսուցչի օրը ՀՀ կառավարության 2001 թվականին հոկտեմբերի 1-ի N 919 որոշմամբ նշվում էր հոկտեմբերի առաջին կիրակի օրը, որպես «Ուսուցչի տոն»։ Հետագայում 2010 թվականի մայիսի 21-ի օրենքի Պ-911-21.05.2010-ԳԿ-010/0 լրացմամբ այն տոնվում է հոկտեմբերի 5-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուսուցչի միջազգային օր 

Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Բերդավանք (գետակ)

**Բերդավանք**, գետակ Ճորոխի ավազանում, Օլթի գետի ձախակողմյան վտակը։ Անցնում է համանուն գյուղի մոտով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Օլթի գետի վտակներ
Գարաքյորփլու

**Գարաքյորփլու**, կամուրջ Տիգրիս գետի աջակողմյան վտակներից մեկի վրա։ Գտնվում է Ուրֆա (Շանլըուրֆայի մարզ)-Դիարբեքիր ճանապարհի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի կամուրջներ
Կատեգորիա:Դիարբեքիրի մարզի շենքեր և կառույցներ
Բարդիզչայ

**Բարդիզչայ **, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Բերդիկ (Փենյակ) գետի ձախ վտակը (Ճորոխի համակարգ)։ Երկարությունը մոտ 125 կմ է։ Սկիզբ է առնում Մեծրաց (Չախիրբաբա) լեռների նույնանուն գագաթից։ Լեռնային գետ է։ Հոսում է բուսազուրկ, ժայռոտ լանջերի նեղ կիրճերով։ Սնումը ձնաանձրևային է, հորդանում է գարնանը։ Անձրևների ժամանակ հաճախ սելավատար է։ Հնում կոչվել է Պարտեզ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բերդիկ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Բերդեր (ամառանոց)

**Բերդեր**, ամառանոց Էրզրումի նահանգի Խոտորջրի նահանգի, Ճորոխի ավազանին պատկանող Աղբնու գետի անվամբ կոչված ամառանոցի մոտ։ Հավանաբար այստեղ եղել են բերդեր։ Թուրքերն անվանում են Փերթեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրեր
Ներքին Սարալ

**Ներքին Սարալ** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1745 մարդ, մեծ մասը՝ ադրբեջանցիներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Խաչատուր Վարդանյան

**Խաչատուր Ռաֆիկի Վարդանյան** (), ՀՀ պետական գործիչ։

## Կրթություն
*1973-1978 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմափիլիսոփայական ֆակուլտետը՝ պատմաբան-հասարակագետի որակավորմամբ։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1978-1986 թթ. - եղել է Երևանի պետական համալսարանի դասախոս, դասավանդել է նաև Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, եղել է Գլխավոր արխիվային վարչության, գիտությունների ակադեմիայի գիտաշխատող։
*1986-1988 թթ. - ծառայել է ՀԽՍՀ Ներքին գործերի մինիստրության համակարգում։ 
*1988-1990 թթ. - ՀԿԿ Երևանի քաղկոմի գիտության և ուսումնական հաստատությունների բաժնի հրահանգիչ։
*1990-1993 թթ. - Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նամակների և դիմում-բողոքների բաժնի վարիչ, ապա՝ ընտրվել է Երքաղխորհրդի գործկոմի քարտուղար։
*1993-1995 թթ. - ՀՀ Նախագահի վերահսկողական ծառայության պետի տեղակալ, ապա՝ բաժնի վարիչ։
*1996 թ. - աշխատել է ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմում։
*1997-1998 թթ. - Անշարժ գույքի պետական կադաստրի վարչության պետի տեղակալ։
*1998-1999 թթ. - ՀՀ Ազգային ժողովի քարտուղարության պետի տեղակալ-գրասենյակի վարիչ։
*1999-2000 թթ. - ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ՀՀ վարչապետի վերահսկողության ծառայության պետի տեղակալ։
*2000-2001 թթ. - ՀՀ Պետական եկամուտների նախարարության վերահսկողության վարչության պետի տեղակալ։
*2001-2002 թթ. - ՀՀ կառավարության աշխատակազմի սոցիալական հարցերի վարչության պետի տեղակալ։
*2002 թ. - ՀՀ կառավարության աշխատակազմի տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման վարչության պետի տեղակալ։
*2002 թ. նոյեմբերին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ կառավարության աշխատակազմի տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման վարչության պետ 
*2008 թ. հունիսի 26-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի քաղաքացիների ընդունելության և դիմումների քննարկման վարչության պետ (քաղաքացիական ծառայողի կարգավիճակով)՝ ազատվելով Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման վարչության պետի պաշտոնից։
*2008 թ. հուլիսի 11-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի քաղաքացիների ընդունելության և դիմումների քննարկման վարչության պետի պաշտոնից՝ իր դիմումի համաձայն։
*2008 թ. հուլիսին ՀՀ վերահսկիչ պալատի խորհրդի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության վերահսկիչ պալատի գլխավոր աուդիտոր։

## Հասարակական և քաղաքական գործունեություն
*Հայաստանի հանրապետական կուսակցության խորհրդի անդամ։
*2006 թ. Խաչատուր Վարդանյանի նախաձեռնությամբ Ներքին Չարբախում կառուցվել է Սուրբ Խաչ եկեղեցին։

Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունիսի 28 ծնունդներ
Արմեն Ալավերդյան

**Արմեն Լիտվինի Ալավերդյան** (, գ. Երանոս, Մարտունու շրջան), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ ֆինանսների նախարարի նախկին տեղակալ։

## Կրթություն
* 1966-1976 թթ. - սովորել և ավարտել է Չարենցավանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։
* 1976-1980 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի պլանատնտեսագիտական ֆակուլտետը՝ տնտեսագետի որակավորմամբ։
* 1983-1986 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան։
* 1988 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Արտադրանքի որակի տեսական հիմքերը և դրա բարձրացման տնտեսական մեխանիզմները» թեմայով։ Տնտեսագիտության թեկնածու։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1980-1982 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
* 1990-1991 թթ. - աշխատել է ՀՀ արտաքին տնտեսական կապերի նախարարությունում որպես գլխավոր մասնագետ։
* 1991-1992 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական տեսչության վերլուծության բաժնի պետ։
* 1992-1993 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական տեսչության մեթոդաբանության վարչության պետի տեղակալ։
* 1993-1994 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական տեսչության մեթոդաբանության վարչության պետ։
* 1995-1999 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական տեսչության պետի տեղակալ։
* 1999 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ պետական եկամուտների նախարարի տեղակալ։
* 2000 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության պետի տեղակալ։
* 2008 թ. սեպտեմբերի 11-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալ՝ ազատվելով Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության պետի տեղակալի պաշտոնից։
* 2012 թ. փետրվարի 9-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ՝ ազատելով նրան Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալի պաշտոնից։
* 2014 թ. մայիսի 17-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալի պաշտոնից։
* 2014 թ. մայիսի 17-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների նախարարի տեղակալ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2011)։
* Անանիա Շիրակացու մեդալ (2005)։
* Հայաստանի Հանրապետության հարկային ծառայության 1-ին դասի պետական խորհրդական։
* «Ֆրիտյոֆ Նանսենի» հուշամեդալ Ֆրիտյոֆ Նանսենի անվան հիմնադրամի կողմից (2002)

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։ Տիրապետում է ռուսերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։ 20-ից ավելի գրքերի և գիտական հոդվածների հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երանոս գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության հարկային ծառայության 1-ին դասի պետական խորհրդականներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
ՄաքՔուեյի շախմատ

200px|մինի|աջից|Գլինսկու և ՄաքՔուեյի շախմատների տախտակը և խաղաքարերը նույնն են
**ՄաքՔուեյի շախմատ**. Գլինսկու շախմատի տարբերակ է հանդիսանում ՄաքՔուեյի վեցանկյուն շախմատը, որի հեղինակներն են Դեյվ ՄաքՔուեյը և Ռիչարդ Հոնեյկուտը։

Այս շախմատում գործածվում են նույն՝ Գլինսկու շախմատի տախտակը, խաղաքարերն ու կանոնները՝ հետևյալ տարբերություններով.
* Կոմպլեկտում առկա է 7 զինվոր՝ Գլինսկու շախմատից երկուսով, իսկ դասական շախմատից՝ մեկով պակաս։
* Գործածվում է խաղաքարերի մեկնարկային դասավորության ավելի կոմպակտ տարբերակ, որի դեպքում յուրաքանչյուր կողմի դասավորության ներսում չկան դատարկ դաշտեր (տես դիագրամը)։
* Զինվորը հարձակվում է անկյունագծով առաջ (փղի քայլի ուղղությամբ)։ Այս քայլը տեսականորեն ավելի մոտ է դասական շախմատում զինվորի քայլին, այն ընդունված է նաև Շաֆրանի շախմատում։
* Կենտրոնական f ուղղահայացի վրա կանգնած զինվորը չի կարող առաջնային կրկնակի քայլ կատարել, որի արդյունքում խաղացողներից ոչ մեկը չի կարող զինվորի մեկ քայլով մեկնարկային դիրքից գրավել կենտրոնը։
* Չկա ոչ ոքի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատ
Կատեգորիա:Շախմատի տեսակներ
Գաբառու դաշտավայր

**Գաբառու դաշտավայր**, Գավարյան դաշտավայր, դաշտավայր Մեծ Հայքի և Ատրպատականի սահմանագլխին։ Կազմում էր Մուղանի դաշտավայրի մի մասը։ Հիշատակվում է Համդալլահ Ղազվինին Գավբարյան դաշտավայր անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի դաշտավայրեր
Վրաստանի արվեստների պետական թանգարան

**Վրաստանի արվեստների պետական թանգարան** (, *սաքրթվելոս խելովնեբիս մուզեումի*), պաշտոնական անվանումը՝ **Շալվա Ամիրանաշվիլու անվան գեղարվեստի թանգարան** (შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი, **շալվա ամիրանաշվիլիս սախելոբիս խելովնեբիս մուզեումի**), Վրաստանի ամենակարևոր թանգարաններից մեկը։ Տեղակայված է Թբիլիսիի ազատության հրապարակում։ Թանգարանն ունի վրացական, արևելյան, ռուսական և եվրոպական արվեստի շուրջ 140 000 նմուշ։

## Պատմություն
[մինի|[Իլյա Ռեպինի «Վլադիմիր Ռոմանովը»]]
Ներկայիս թանգարանը համարվում է 1920 թվականի փետրվարի 1-ին եվրոպական կրթությամբ թիֆլիսցի երիտասարդ արվեստագետների կողմից ստեղծված ազգային պատկերասրահի իրավահաջորդը։ 1923 թվականի օգոստոսին Թիֆլիսում բացվել է Գեղարվեստի կենտրոնական թանգարանը։ 1932 թվականին թանգարանը տեղափոխվում է հին քաղաքի կենտրոն, 13-րդ դարի Մետեխի եկեղեցու տեղը։

1945 թվականին Խորհրդային միության և Ֆրանսիական կառավարության միջև հատուկ պայմանագիր է կնքվում՝ ըստ որի Վրաստանի ազգային գանձարանի մաս կազմող բազմաթիվ արվեստի գործեր՝ ձեռագրեր, ոսկեղեն, արծնապակի, կտավներ, մետաղական իրեր, որոնք Կարմիր Բանակի ներխուժման ժամանակ տարհանվել էին վրացական դեմոկրատական կառավարության կողմից, հետ են վերադարձվում Թբիլիսի և համալրում թանգարանի հավաքածուն։ Վրացի արվեստի պատմաբան Շալվա Ամիրաշվիլին (ում անունով կոչվում է թանգարանը), ով ավելի քան 30 տարի գլխավորել է թանգարանը, մեծ դեր է խաղացել հավաքածուների ձևավորման գործում։

1950 թվականին թանգարանը պաշտոնապես կոչվեց Վրաստանի արվեստի թանգարան, և նույն տարում էլ տեղափոխվեց թանգարանի ներկայիս շենք, որը կառուցվել է 1838 թվականին նեոդասական ոճով։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում շենքը եղել է հոգևոր ճեմարան։

2004 թվականից թանգարանը համարվում է Վրաստանի ազգային թանգարանի անդամ և գտնվում է նրա կառավարման ներքո։

## Հավաքածու
Թանգարանի ընդարձակ սենյակներում են գտնվում մշտական հավաքածունները, որոնք բաղկացած են վրացական, արևելյան, ռուսական և եվրոպական արվեստի գործերից։

Թանգարանային առավել կարևոր հավաքածուների շարքում են Վրաստանի արվեստի հավաքածուները, որոնք ներկայացնում են ազգային մշակույթի զարգացումը հին ժամանակներից մինչև մեր օրեր։

Հաջորդը իր կարևորության և չափերով արևելյան նմուշներն են, որոնք ամենամեծն են հավարվում նախկին Խորհրդային միության մեջ։ Իրանական գեղարվեստի նմուշներից արժեքավոր է Ղաջարիների դինաստիայի արվեստը։

Թանգարանում հաճախ կազմակերպվում են վրացական և արտասահմանյան հավաքածուների ժամանակավոր ցուցադրություններ։

## Գրականություն
* Art Museum of Georgia Tbilisi, compiled and introduced by Tamaz Sanikidze (1985), Aurora Art Publishers, Leningrad.

## Արտաքին հղումներ
* National Museum of Georgia

Կատեգորիա:Թբիլիսիի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1920 հիմնադրումներ Վրաստանում
Կատեգորիա:Թբիլիսիի թանգարաններ
Կատեգորիա:1920 հիմնադրված թանգարաններ
Մարցի Ամենափրկիչ խաչքար (Ճքնըվերի խաչ)

մինի|Մարցի Ամենափրկիչ խաչքար (Ճքնըվերի խաչ)

**Մարցի Ամենափրկիչ խաչքար (Ճքնըվերի խաչ)**, միջնադարյան պատմաճարտարապետական արժեքավոր հուշարձան։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մարց գյուղից 4-5 կմ արևելք ՝ Ճգնավորի թալա վայրում, խուլ անտառի մեջ, երբեմնի միջնադարյան գերեզմանոցի տարածքում։ Հայ նշանավոր պատմաբան Լեոն, լինելով այս վայրում, գրել է, որ ‹‹տեղը շատ նմանություն ունի Ղարաբաղի Թթուջրին և կարող է դառնալ առաջնակարգ կլիմայական կայարան (բուժարան)››:

«Ճգնավորի քար» գյուղատեղիում առկա է արձանագրություններով հարուստ 5 խաչքար՝ շարված մի գծի վրա։ Բուն խաչարձանը, որ կոչվում է Ամենափրկիչ, կանգնեցվել է Հայոց ՉԼԴ (1285) թվականին, Հաղպատավանքի առաջնորդ, Զաքարյանների քրոջ՝ Դոփի թոռ տեր Յոհանեսի հայրապետության օրոք, Թոմա քահանայի և նրա եղբայր Տիրացուի կողմից։ Խաչքարը կանգնեցված է սրբատաշ բարձր, եռաստիճան պատվանդանի (խարսխի) վրա՝ ճակատով դեպի արևմուտք։ Այն դեղնակարմրավուն ֆելզիտից է, կարևորվում է իր պատկերագրական հարստությամբ, քանդակագործական արվեստով, տարբեր արտահայտչամիջոցների վարպետ ու ներդաշն միահյուսմամբ, հանդիսանալով հայ քանդակագործական արվեստի բարձրարժեք նմուշ։ Թիկունքին արված արձանագրության համաձայն այն տեղադրվել է այստեղ թաղված հանգուցյալների հոգիների փրկության համար։

## Խաչքարի նկարագրություն
Մարցի Ամենափրկիչը հատկանշական է խաչելության լիակատար տեսարանով։ Հիսուսը խաչի վրա պատկերված է մերկ։ Նրա աջ կողմում պատկերված է Հիսուսի աջը համբուրող Մարիամ Աստվածածինը, ձախ կողմում՝ խաչի հորիզոնական թևի տակ, Հովհաննեսն է։ Նույնպես աջ կողմում՝ Աստվածածնից ցած, պատկերված է Հովսեփ Արիմաթացին։ Հիսուսի ոտքերից ներքև՝ Նիկոդիմոսն է, ով ունելիով դուրս է քաշում Տիրոջ ոտքի գամը։

Խաչքարի վերևում՝ աջից, պատկերված է արեգակ, ձախից լուսին (դրված արծվի և ցլի պատկերների վրա)։ Խաչի տակ պատկերված է Ադամի գանգը՝ իբրև հոգևոր դրախտի խորհրդանիշ, որի վրա հառնում է Խաչեցյալը՝ իբրև հոգևոր դրախտ կամ Կենաց ծառ։ Ողջ պատկերը բովանդակում է քրիստոնեության հիմնական գաղափարը՝ Հիսուս Քրիստոսի փրկագործությունը։

Այս խաչքարը կերտել է միջնադարյան նշանավոր քարգործ վարպետ Վարհամը (Վահրամ)։ Մարցի Ամենափրկիչ խաչքարի հետ հորինվածքային նմանություն ունեն Ջղինգյոլ կոչվող հնավայրից Էջմիածին փոխադրված Ամենափրկիչ խաչքարը (1273), ինչպես նաև Դսեղի (1281) և Հաղպատի (1273) Ամենափրկիչ խաչքարերը։

## Տես նաև
* Մարցի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
* Ամենափրկիչ խաչքար (Հաղպատ)
* Ամենափրկիչ խաչքար (Մայր Աթոռ)
* Հայրապետի և Հրէպէկայի խաչքար (Սևանավանք)
* Ովանես իրիցի խաչքար (Դարի գլուխ, Գավառ)

## Գրականություն
Ռուդիկ Ափիցարյան «Մարց», Երևան «Ասողիկ» 2015

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամենափրկիչ խաչքարեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարեր
Կատեգորիա:Պատկերաքանդակ խաչքարեր
Հայ ժողովրդական երգի տոն, ծաղկի տոն

**Հայ ժողովրդական երգի տոն, ծաղկի տոն**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Հենրիկ Սիրավյանի աշխատանքը՝ Հայաստանի երաժշտական ընկերությունում։

## Տվյալներ
Հենրիկ Սիրավյանի «Հայ ժողովրդական երգի տոն, ծաղկի տոն» որմնանկարը նվիրված է արևմտահայության հիշատակին։ Հեղինակն այն ստեղծել է 1984 թվականից մինչև 1987 թվականը։ Ստեղծագործությունը զարդարում է Հայաստանի Երգչախմբային ընկերության ճեմասրահը։

Կտավում Սիրավյանը պատկերել է ժողովրդական երգի ու ծաղկի տոնակատարությունը, ինչպես նաև հայ երգարվեստի մեծերից Կոմիտասին, Մակար Եկմալյանի և Կարա Մուրզային։

## Տես նաև
*Հենրիկ Սիրավյան
*Հայաստանի երգչախմբային ընկերություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հենրիկ Սիրավյանի նկարներ
Ալբերտ Ասլյան

**Ալբերտ Արտեմի Ասլյան** (), հայ գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1977)։

## Կենսագրություն
1952 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1973-1983 թվականներին եղել է Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրության պատկերազարդման բաժնի վարիչը։ Ստեղծագործել է պլակատի ժանրում։
Գործերից են՝
* «Խաղաղության և բարեկամության համար» (1957)
* «Ո'չ» (1958)
* «Այդ մենք ենք» (1959)
* «Անցյալը չի մոռացվի» (1962)
* «Հաղթանակի արցունքները» (1985 թվական, եռանկար)
1959 թվականին Բեռլինում արժանացել է «Խաղաղություն աշխարհին» ցուցահանդեսի հատուկ դիպլոմի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Ղվելածմինդայի վանք

**Ղվելածմինդա** (), ուղղափառ վանք Վրաստանի Գուրջաանի շրջանում` Վաչնաձիանի գյուղից (նախկինում՝ Շրոմա) 8 կմ հեռավորության վրա։ 6-7-րդ դարերում եկեղեցին ունեցել է եռանավ բազիլիկ, որի արևմտյան մասը վնասվել է սողանքից։ Կառուցի մանրամասնությունները կարելի է տեսնել նաև այսօր։ Հետագայում՝ 8-րդ դարի վերջից մինչև 9-րդ դարի սկիզբը կառուցվել է Ղվելածմինդա գմբեթավոր եկեղեցին։ Եկեղեցին կառուցվել է քարից և աղյուսից։

Ղվելածմինդան պատկանում է վրացական ճարտարապետության անցումային շրջանին (8-10-րդ դարեր)։ Այն ամենանշանավոր և գեղարվեստական բարձր արժեք ունեցող հուշարձաններից մեկն է։

Վանքն արևմուտքից ունեցել է դարպասներով բարձր պարիսպ։

## Գրականություն
* Чубинашвили Г. Н., Архитектура Кахетии, Тб., 1959.

Կատեգորիա:Գուրջաանի շրջան
Կատեգորիա:Կախեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրաստանի վանքեր
Ջեմմա Կարագյոզյան

**Ջեմմա Գուրգենի Կարագյոզյան** ( - դեկտեմբերի 22, 2025, Երևան), հայ դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ջեմմա Կարագյոզյանը ծնվել է 1938 թվականին, Երևանում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժինը (Վաղարշ Վաղարշյանի արվեստանոց) և դարձել Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասանուհի։ 1968 թվականից, Հրաչյա Ղափլանյանի հրավերով, աշխատել է Երևանի դրամատիկական թատրոնում։ 2000 թվականին հեռացել է թատրոնից՝ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Արմեն Խանդիկյանի հետ ոչ հաճելի հարաբերությունների պատճառով։ 2012 թվականին Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության «Տիգրանի մոլորակը» հեռուստասերիալում մարմնավորել է Սրբուհու կերպարը։

## Ներկայացումներ
* «Ռիչարդ 3-րդ»
* «Սեր և ծիծաղ»
* «Ամենատխուր մարդը»
* «Քո վերջին հանգրվանը»
* «Հայկական էսքիզներ»
* «Թաղի զավակը»
* «Ամազոններ»
* «Քանի դեռ սայլը շուռ չի եկել»
* «Յոթ կայարաններ»
* «Անուշ»
* «Եկեք անկեղծ խոսենք»
* «Քսան տարի անց»
* «Սև և սպիտակ»

## Հեռուստաներկայացումներ
* Յուջին Օ՛Նիլ, «Բախտի խորթ զավակների լուսինը»
* «Երեկո»
* «Ռուսական հարց»
* «Սուրբը և սատանան»
* «Վերելակում»
* «Դիվանագետը»

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կարեն Մարգարյան (պետական գործիչ)

**Կարեն Վաչիկի Մարգարյան** (), ՀՀ պետական գործիչ։

## Կրթություն
*1979-1984 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի Կ. Մարքսի անվ. պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ ինժեներ-սիստեմատեխնիկի որակավորմամբ։
*2004-2006 թթ. - սովորել և հեռակա ուսուցմամբ ավարտել է Երևանի Հյուսիսային համալսարանը՝ «Ձեռնարկությունների տնտեսագիտություն և կառավարում» մասնագիտությամբ։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1978-1979 թթ. - աշխատել է Հայկական ԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրության շինվերանորոգման վարչությունում որպես բանվոր։
*1984 թ. - աշխատել է Երևանի «Էլեկտրոն» գործարանում որպես ինժեներ-կարգավորող։
*1984-1993 թթ. - աշխատել է «Հայավիակոմպլեքս» արտադրական միավորման «Հրազդան» և «Միկրոպրոցեսոր» գործարաններում որպես ինժեներ, տեղամասի պետ, արտադրամասի պետի տեղակալ, գլխավոր ինժեների տեղակալ, այնուհետև՝ գլխավոր ինժեներ։ 
*1993-2004 թթ. - զբաղվել է տնտեսական գործունեությամբ։
*2004-2007 թթ. - եղել է ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ՀՀ վարչապետի վերահսկողական ծառայության գլխավոր մասնագետ։
*2007-2008 թթ. - ՀՀ կառավարության աշխատակազմի քաղաքաշինության և բնական ռեսուրսների վարչության պետ։
*2008 թ. հունիսի 26-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի տարածքային զարգացման և բնապահպանական վարչության պետ (քաղաքացիական ծառայողի կարգավիճակով)՝ ազատվելով Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի քաղաքաշինության և բնական ռեսուրսների վարչության պետի պաշտոնից։
*Հայաստանի հանրապետական կուսակցության խորհրդի անդամ։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հունվարի 25 ծնունդներ
Զուրաբ Ազմայփարաշվիլի

**Զուրաբ Ազմայփարաշվիլի** (, ), վրացի, նախկինում խորհրդային շախմատիստ, գրոսմայստեր (1988)։ Եվրոպայի չեմպիոն (2003)։ ՖԻԴԵ-ի վաստակավոր մարզիչ։ ԽՍՀՄ պատանիների չեմպիոն (1978)։ ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում աշխարհի երիտասարդական առաջնության չեմպիոն (1983 և 1985)։ Միխայիլ Չիգորինի անվան խորհրդանշական ակումբի անդամ 1983 թվականի ապրիլի 8-ից։

2014 թվականին ընտրվել է Եվրոպայի շախմատային միության նախագահ։

## Մարզական նվաճումներ

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Գրականություն
* Шахматы : энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 11. — 624 с. — 100 000 экз.

## Արտաքին հղումներ
* Զուրաբ Ազմայփարաշվիլիի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
* Զուրաբ Ազմայփարաշվիլիի անձնական քարտը 365chess.com կայքում
* Զուրաբ Ազմայփարաշվիլիի անձնական քարտը OlimpBase.org կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Վրացի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Վրացի շախմատիստներ
Նորիկ Լևոնյան

**Նորիկ Համազասպի Լևոնյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Հայաստանի Գրողների միության անդամ (1984)։

## Կենսագրություն
Նորիկ Լևոնյանը ծնվել է 1947 թվականին, Բաղդադում։ Սովորել է Բեյրութի առևտրի և լեզուների տեխնիկումում։ 1971 թվականին հայրենադարձել է և հաստատվել Էջմիածնում։ Լևոնյանի ստեղծագործությունները, արաբերենից կատարած թարգմանությունները պարբերաբար տպագրվել են գրական հանդեսներում, հեռարձակվել ռադիոյով, ներկայացվել են «Կարդում է թարգմանիչը» հեռուստատեսային հաղորդաշարով։

## Երկեր
* «Փորագրություններ աշնան պատերին» (1981)
* «Երգեր ձմռան դարպասի մոտ» (1986)
* «Խոսքեր դատարկ դահլիճում» (1994)

ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
 
*Մահմուդ Դարվիշ, «Թռչունները մեռնում են Գալիլիայում» (1989)

## Մրցանակներ
* Ռուբեն Սևակի անվան մրցանակ, 1995
*ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ 2007

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բաղդադ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Ռաֆինյա

**Մարսիո Ռաֆայել Ֆերեիրա դե Սոուզա**(, ), հայտնի է, որպես Ռաֆինյա (), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, աջ պաշտպան, 2011 թվականից հանդես է գալիս Մյունխենի Բավարիայում։

## Կարիերա
2002 թվականին տեղափոխվում է Կուրիտիբա ՖԱ, որտեղ Բրազիլիայի առաջնությունում դեբյուտը նշել է 2004 թվականին։ Այդ մրցաշրջանում 19-ամյա ֆուտբոլիստը դառնում է թիմի հիմնական կազմի խաղացող։

2005 թվականին նա գնում է Եվրոպա, որտեղ 6 տարվա պայմանագիր է ստորագրում Շալկե 04-ի հետ, 5 միլիոն եվրոյի դիմաց։ Առաջին մրցաշրջանում նա անցկացրեց 29 խաղ։ Դեբյուտը նշեց 2005 թվականի օգոստոսի 27-ին Մյունխենգլադբախի Բորուսիայի դեմ խաղում։

2006/07 թվականների մրցաշրջանում նա հեղինակեց իր առաջին գնդակը։ Ընդհանուր առմամբ նա անցկացրեց 31 խաղ և դարձավ 2 գոլի հեղինակ։ Այդ մրցաշրջանում թիմը գրավեց 2-րդ տեղը։

2008 թվականին Բրազիլիայի հավաքականի մարզիչ Դունգան նրան հրավիրեց հավաքական, որի կազմում դեբյուտը նշեց Շվեյցարիայի հավաքականի դեմ խաղում, իսկ Բրազիլիան հաղթեց 1-0 հաշվով։

2010 թվականի օգոստոսի 4-ին նա տեղաոխվեց իտալական Ջենովա։

2011 թվականի հունիսի 1-ին, նա պայմանագիր ստորագրեց Մյունխենի Բավարիայի հետ, մինչև 2014 թվականի հունիսի 30։ Տրանսֆերի արժեքը կամեց 5.5 միլիոն եվրո։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
 Բավարիա

* Գերմանիայի չեմպիոն- 2013, 2014, 2015
* Գերմանիայի գավաթակիր- 2012/13, 2013/14
* Գերմանիայի սուպերգավաթակիր- 2012
* ՉԼ-ի հաղթող- 2012
* ՈՒԵՖԱ-ի սուպերգավաթակիր- 2013
* Աշխարհի Ակումբային Առաջնության հաղթող- 2013

### Միջազգային
* Օլիմպիական խաղեր հաղթող- 2008

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Պրոֆիլը [Շալկե 04] ՖԱ-ի կայքէջում] 
* Ֆուտբոլիստի անձնական էջ

Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆլամենգոյի ֆուտբոլիստներ
Բերդերու աղբյուր

**Բերդերու, Փերթերու**, աղբյուր Թուրքիայի Էրզրումի մարզի Խոտորջրի շրջանում, Ազբնին ամառանոցի մոտ, Բերդեր կոչված ամառանոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզ
Դումաստուր

**Դումաստուր** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ախմետայից հեռու է 24 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 286 մարդ, մեծամասնությունը՝ կիստիններ (93,7 %)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Արասաձիխի (Գագրայի մունիցիպալիտետ)

**Արասաձիխի** (), գյուղ Վրացական Հանրապետության Կախեթի մարզ երկրամասի Գագրայի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 1989 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 190 մարդ։ Գյուղի ամենաբարձր կետը 190 մետր է

## Տես նաև
* Վրաստանի վարչական բաժանում
* Վրաստան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Բաղլու (Մուշի գավառ, Ս. Գևորգի մոտ)

**Բաղլու**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում` Տարոնում։ Գտնվում էր Ս. Գևորգ վանքի արևելյան կողմում։

## Բնակչություն
1880 թ.-ին ուներ 80 տուն` 700 հայ բնակչով։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Բաղլուն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալախաձ (գյուղ)

**Ալախաձի ** (նաև` Ալախաձե, , ), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում, Բզիբ գետի ափին, Գագրայից 15 կմ հարավ-արևելք։ Գտնվում է Սև ծովի ափին, ծովի մակարդակից 40 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
1959 թվականի հաշվառումներով, գյուղում բնակվում էր 2874 մարդ` մեծամասնությունը հայեր։ 1968 թվականի տվյալներով` գյուղում բնակվում էր 4138 մարդ` հայեր և վրացիներ, իսկ 1989 թվականին՝ 4277 մարդ, կրկին հայեր և վրացիներ։

2011 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 2876 բնակիչ, որից 1308 (45,5%) - հայեր, 894 (31,1%) - աբխազներ, 376 (13,1%) - ռուսներ, 185 (6,4%) - վրացիներ, 33 (1,1%) - ուկրաինացիներ և 14 (0,5%) - հույներ։

Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է ծխախոտի, եգիպտացորենի մշակությամբ, այգեգործությամբ և բանջարաբուծությամբ։ Խորհրդային տարիներին գյուղում կար թռչնաբուծարան։

Հայերը եկել են Սամսունից և շրջակա գյուղերից` 1913 թվականին։

## Անվան ստուգաբանությունը
Գյուղի անվանումն ունի աբխազական ծագում։ Ալախաձիխ, ալախա` թուզ, թզենի և աձիխ` աղբյուր, այսինքն «թզենու մոտի աղբյուրը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Գաբեկ

**Գաբեկ**, լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում շրջանումանում, Կոտուր գյուղաքաղաքից 14-15 կմ հարավարևելք։ Ձգվում է Կոտուր գետի աջ ափի երկայնքով 13-15 կմ, կազմելով ջրբաժան գիծ Կոտուր գետի աջակողմյան երկու վտակների միջև։ Շրջակայքի նկատմամբ բարճրությունը զգալի է։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Գաբրնցու (լեռնահատված)

**Գաբրնցու**, լեռնահատված (լեռնամաս) Պոնտական լեռնահամակարգում, նրա արևելյան մասում, Խոտրջրի շրջանում, Մեծ Դու գետի ձախ կողմում։ Կազմում է Հուսեգետ լեռան շարունակությունը։ Գետի շրջանում կան համանուն մի քանի ամառանոցներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնահատվածներ
Ալպիյսկոյե

**Ալպիյսկոյե** կամ **Աչիփստա** ( աբխազերեն՝ Ачипста,  - Ալպուրի), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում։ Գտնվում է Գագրայից 2 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 100 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 361 բնակիչ, հիմնականում միայն հայեր, իսկ 1989 թվականին, գյուղում ապրում էր 278 մարդ, հիմնականում կրկին հայեր։

1992 թվականին, Աբխազիայի կառավարության որոշմամբ, գյուղը վերանվանվել է Աչիփստա։

## Ծանոթագրություններ
Աթիձթա

**Աթիձթա** (, ), գյուղ Աբխազիայում՝ Գագրայի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1785 մարդ։ Ծովի մակերևույթից գյուղի բարձրությունը 40 մետր է։

1959 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով գյուղում ապրել է 942 մարդ՝ մեծամասամբ աբխազներ ու վրացիներ: 1989 թվականին բնակիչների թիվը եղել է 1.785ref name = perepis>Всесоюзная перепись населения 1989. Абхазская АССР, ընդ որում՝ մեծամասնություն են կազմել վրացիները, հայերն ու աբխազները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Բիրթվիսի բերդ

**Բիրթվիսի բերդ** (), միջնադարյան ավերված ամրոց Վրաստանի Քվեմո Քարթլի մարզում՝ հանգրվանած Ալգետիի ձորի կրաքարե ժայռերին։ Այժմ այն գտնվում է Թեթրի Ծղարոյի մունիցիպալիտետի սահմանում՝ Ալգետի ազգային արգելոցի հարևանությամբ՝ մայրաքաղաք Թբիլիսիից հարավ-արևմուտք։

## Պատմություն
Բիրթվիսին 1 կմ երկարությամբ հիմնականում բնական ժայռերից ամրոց է՝ հաստատուն պատերով և աշտարակներով, որոնցից ամենաակնառուն Շևուպովարին է («անկոտրում», տարածքի ամենաբարձր ժայռի գագաթն է)։ Պահպանվել են տարբեր կից կառույցներ, այդ թվում նաև ջրակամուրջը։

Գրավոր աղբյուրներում Բիրթվիսին հիշատակվում է որպես Թիֆլիսի էմուրության սեփականություն, սակայն վրացական ազնվականներ՝ Լիպարիտ 4-րդ, Իվանե Աբազձեն ազատագրում են այն 1308 թվականին։

Միջնադարյան Վրաստանում Բիրթվիսին ձեռք բերեց անառիկ ամրոցի հեղինակություն, որի տիրակալը կարող էր ղեկավարել Ալգետի կիրճը։ Լենկթեմուրը 1403 թվականի իր արշավաքի ժամանակ նվաճեց ամրոցը։

Վրաստանի Թագավորությունից առանձնանալուց հետո 15-րդ դարում Բիրթվիսին ընդգրկվեց Քարթլիի թագավորության կազմում՝ իշխան Բարատաշվիլիի ենթակայության ներքո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական բերդեր
Կատեգորիա:Քվեմո Քարթլիի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Աչմարդա

**Աչմարդա ** (, նախկինում՝ Օվա), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում, Գագրայից 38 կմ հյուսիս, Սանդրիփշի գետի ափին։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 460 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 415 մարդ, հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականին՝ 230 մարդ, կրկին հիմնականում հայեր։

Բնակչությունն զբաղվում է ծխախոտի, եգիպտացորենի մշակությամբ և պտղաբուծությամբ։ Գյուղում կար հայկական ութամյա դպրոց և գրադարան։

Աչմարդա գյուղը հիմնադրել են Սոչիի և Վրաստանի Խոբիի շրջանից տեղափոխված հայերը` 1898 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ացիջկվա

**Ացիջկվա ** (), գյուղ Վրացական Հանրապետության Կախեթի մարզ երկրամասի Գագրայի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 454 մարդ։ Գյուղի ամենաբարձր կետը 90 մետր է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Բզիբտա

**Բզիբտա ** (մինչ 1948 թվականը` Աբգաբորթա, աբխազերեն՝ Бзыҧта, ), քաղաքատիպ ավան Աբխազիայի Գագրայի շրջանում, Բզիբ գետի ափին, ծովի մակարդակից 190 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով Բզիբտա ավանում բնակվում էր 434 մարդ, հիմնականում վրացիներ։ Իսկ գյուղական խորհրդի ենթակայության տակ գտնվող գյուղերում (6 գյուղ` Արասաձիխի, Աղվարա, Աթիձթա, Բզիբ, Ձիչխա, Իփնարի), ընդհանուր առմամբ` 3917 մարդ (հայեր, աբխազներ և վրացիներ)։ 1989 թվականին ավանում բնակվում էր 351 մարդ, իսկ գյուղերի հետ միասին` 10467 մարդ (կրկին հայեր, վրացիներ և աբխազներ)։ 1990-ական թվականների ռազմական գործողություններից հետո, ավանում բնակվում են միայն հայեր և աբխազներ։

2011 թվականի տվյալներով, բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում է 4719 մարդ, որոնցից 2581-ը աբխազներ (54,7%), 1298-ը հայեր (27,5%), 507-ը ռուսներ (10,7%), 175-ը վրացիներ (3,7%), 41-ը ուկրաինացիներ (0,9%) և 117-ը այլ ազգերի ներկայացուցիչներ (2,5%)։

## Պատմական ակնարկ
Բզիբտա ավանի տարածքում բնակության առաջին վկայությունները վերաբերում են վաղ միջնադարին։ Գյուղի կողքին պահպանվել են միջնադարյան ամրոցի փլատակներ։ Պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են դարբնությանն ու զինագործությանը առնչվող առարկաներ, որոնք վերագրվում են 9-13-րդ դարերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Գյոլդաղի լեռնաշղթա (Անտիտավրոս)

**Գյոլդաղի լեռներ**, *Գյոլդաղ, Կյոլտաղ, Կյոլտաղը, Կյոլտաղի, Մեհեկդաղ, Մեհեքտաղ, Մեհենկտաղ*, լեռներ Անտիտավրոս լեռնահամակարգում, Արաբկիր քաղաքից հարավ-արևմուտք, Եփրատի աջ ափին։ Արևմուտքից միանում է Սարը-Չիչեք լեռնաշղթային։ Գյոլդաղի լանջերից առատորեն բխող աղբյուրները ոռոգում էին շրջակա այգիները և աշխատեցնում շուրջ 50 ջրաղաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Բզիբ (գյուղ)

**Բզիբ ** ( աբխազերեն՝ Бзыҧ, , նախկինում՝ Բզիբ №2, Կալդախվար հայկական), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում, Գագրայից 15 կմ հարավ-արևելք, Բզիբ գետի ափին, ծովի մակարդակից 172 մ բարձրության վրա։ Գտնվում է Բզիբտա քաղաքատիպ ավանի գյուղական խորհրդի ենթակայության տակ։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով գյուղում ապրում էր 767 մարդ` մեծամասնությունը հայեր, վրացիներ և աբխազներ։ 1989 թվականի տվյալներով` 1811 մարդ, կրկին հայեր, աբխազներ և վրացիներ։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, ցիտրուսային և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, ինչպես նաև այգեգործությամբ։ Գյուղում կա հայկական ութամյա դպրոց։

Բզիբը հիմնադրել են Սամսունից եկած հայերը` 1900 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Վաշլովանի (Աբխազիա)

**Վաշլովանի** կամ **Մպադրիփստա** (մինչ 1948 թվականը` Ռոգոժինո, աբխազերեն՝ Мпаадрыпста, ), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում։ Գտնվում է Գագրայից 24 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 200 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 79 մարդ, հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականի հաշվառումների համաձայն, գյուղն ուներ 176 բնակիչ, կրկին հիմնականում հայեր։

1992 թվականին, Աբխազիայի կառավարության որոշմամբ, գյուղը վերանվանվել է Մպադրիփստա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Վել (Աբխազիա)

**Վել** կամ **Չիգուրխա** (մինչ 1948 թվականը` Վերին Կովալևսկոյե, աբխազերեն՝ Чигурха, ), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում։ Գտնվում է Գագրայից 35 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 380 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 248 մարդ, հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականին, գյուղն ուներ 72 բնակիչ, կրկին հայեր։

1992 թվականին, Աբխազիայի կառավարության որոշմամբ, գյուղը վերանվանվել է Չիգուրխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Ծաբլիանի

**Ծաբլիանի** կամ **Բագրիփշ** (Ցաբլիանի, նախկինում՝ Դերեկեի, աբխազերեն՝ Багрыпщ, ), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում։ Գտնվում է Գագրայից 50 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 360 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
1959 թվականի տվյալներով, Ծաբլիանի գյուղում ապրում էր 251 մարդ, հիմնականում հայեր և վրացիներ, իսկ 1989 թվականին գյուղում ապրում էր արդեն 80 մարդ, հիմնականում հայեր։

1992 թվականին, Աբխազիայի կառավարության որոշմամբ, գյուղը վերանվանվել է Բագրիփշ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Մոգադոր (փողոց)

**Մոգադոր,** փողոց տրանսպորտային միակողմանի շարժումով, գտնվում է Փարիզում, Ֆրանսիայում։ Գտնվում է փողոցի հյուսիսային մասում, սկսվում է Դյագիլևի հրապարակից և ձգվում է մինչև Հաղթանակի փողոցի հյուսիսը։ Փողոցի երկարությունը 300 մետր է, իսկ լայնությունը 18 մետր։ Հատում է Պրովանս և Ժուբեր փողոցները։

## Պատմություն
Փողոցը ստացել է իր անվանումը 1844 թվականին օգոստոսի 15-ին, ֆրանսիացիների կողմից գրավված Մոգադոր քաղաքի անունով, որը գտնվում էր Մարոկկոյում։

## Տրանսպորտ
Մոգադոր փողոցի վրա է գտնվում տնտեսական տրանսպորտի կայան. «Օսման Մոգադոր» ()։ Պրովանս փողոցի հետ խաչմերուկ է կազմում։ 68 և 81 համարի ավտոբուսներն այստեղ են կանգնում։ Փողոցում տրոլեյբուս և տրամվայ չեն հանդիպում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փարիզի փողոցներ
Սենտ Անդրե դ’Յուիրիա

**Սենտ Անդրե դ’Յուիրիա ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնի գավառի մեջ։ Պոն դե Վել շրջանի Բուրկ ան Բրես նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01334։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 360 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս Լիոն քաղաք, 55 կմ է և 25 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 543 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 354 մարդկանցից 291-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 63-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 82,2 % է, 1999 թվականին՝ 73,2 %)։ 291 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 275 -ը (115 տղամարդ, 124 կին), գործազուրկ է եղել 16 մարդ (6 տղամարդ և 10 կին)։ 63 պասիվներից 24 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 25-ը՝ թոշակառու, 14 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Անդրեյի եկեղեցի (10-րդ դար), պատմական հուշարձան 1947 թվականից
* Ֆալկոների պալատ (18-րդ դար)
* Բալմոնդերի տուն (16-րդ դար)

## Պատկերասրահ

Eglise_de_saint_andr%C3%A9_d%27huiriat.JPG|
Mairie_St_Andr%C3%A9_Huiriat.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 9 апреля 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բարզանջա

**Բարզանջա**, անապատ Մեծ Հայքի Չորրորդ Հայք աշխարհի Հանձիտ գավառում, Խարբերդի շրջանում։ Այստեղ 1219 թ գրիչ Կոզմայի ձեռքով ընդհօրինակվել է Ավետարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անապատներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի անապատներ
ING Groep

**ING Groep**, հոլանդական ֆինանսական ընկերություն։ Հիմնադրվել է 1991 թվականին։ Շտաբ-գրասենյակը գտնվում է Ամստերդամում։ 2010 թվականին ընկերությունը գրավել է 12-րդ տեղը Fortune Global 500 վարկանիշային աղյուսակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Նիդերլանդական ընկերություններ
L’Oréal

**L’Oréal**, ֆրանսիական ընկերություն։ Հիմանդրվել է 1909 թվականին ֆրանսիացի քիմիկոս Էժեն Շուլեի կողմից։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Կլիշի լա Գարենում։ Ունի 64 հազար աշխատակից։

## Սեփականատերեր և ղեկավարություն
Փաթեթների խոշոր ակցիաները պատկանում են ընկերության հիմնադրի միակ աղջկան՝ Լիլիան Բետանուրին (31,0 %), ևս 29,8 %՝ Nestlé ընկերությանը։

Տնօրենների խորհրդի ներկայացուցիչը և ընկերության գլխավոր տնօրենը Ժան Պոլ Ագոնն է։

## Գործունեություն
L’Oréal-ն արտադրում է կոսմետիկայի, օծանելիքի և մաշկի ու մազերի խնամքի միջոցների հայտնի ապրանքանիշներ (այդ թվում՝ L’Oréal Paris, Garnier, Maybelline New York, Cacharel, Giorgio Armani Parfums and Cosmetics, Lancôme, Vichy, La-Roche-Posay և այլն)։ Բրենդների մեջ կան ինչպես լյուքս կոսմետիկայի (Cacharel, Urban Decay), այնպես էլ՝ դեղագործական արտադրողներ (Vichy, La Roche Posay): Ինչպես նաև՝ ընկերությունը ներկայացնում է պրոֆոսիոնալ կոսմետիկայի մաշկի ու մազերի խնամքի միջոցների բրենդներ։ 2010 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ՝ ընկերությունն ուներ 38 գործարան։

Աշխատողների ընդհանուր թիվը գերազանցում է 64 000-ը։

### Լորեալը Ռուսաստանում
2010 թվականի սեպտեմբերին L’Oréal-ը Ռուսաստանի Կալուգայի մարզում բացեց գործարան։ Ձեռնարկությունն իր 26 միլիոն եվրո արժեքով և 150 հոգի անձնակազմով մասնագիտացված է շամպունների և մազերի ուրիշ խնամքի միջոցների արտադրության վրա։ Նախատեսված արտադրողականություն՝ տարեկան 120 միլիոն միավոր պատրաստի արտադրանք։

2009 թվականին Ռուսաստանի ընկերության վաճառքը կազմում էր 563 միլիոն եվրո։

Մարտի 18-ին, Մոսկվայում տեղի ունեցավ Կալուգայի մարզի կառավարությունը «L’Oréal» ընկերության հետ համաձայնագիր կնքեց 2-րդ գործարանի կառուցման մասին, որը կարտադրեր կոսմետիկ միջոցներ արդյունաբերական «Վորսինո» զբոսայգում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ընկերություններ
Կատեգորիա:1909 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
LVMH

**LVMH** (), ֆրանսիական բազմազգ (մուլտինացիոնալ) ընկերություն, հոլդինգ, կոնգլոմերատ։ Արտադրում է ճոխության, շքեղության հայտանիշ համարվող ապրանքներ (նորաձև հագուստ, զարդեր, խմիչքներ, ժամացույցներ, օծանելիք...)՝ հանրահայտ առևտրային ապրանքանիշերով (Christian Dior, Louis Vuitton, Givenchy, Guerlain, Moët & Chandon, Hennessy, Chaumet, Ֆենդի, Մարկ Ջեյկոբս, Ստելլա ՄաքՔարթնի, Loewe, Loro Piana, Կենզո, Celine, Fenty, Princess Yachts, TAG Heuer, Bulgari և այլն)։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Փարիզում։ Ունի 77302 աշխատակից։

Ստեղծվել է 1987 թվականին՝ նորաձևության Louis Vuitton տան (հիմնադրվել է 1854 թ.) և *Moët Hennessy* ընկերության միաձուլման արդյունքում։ Վերջինս իր հերթին ստեղծվել է 1971 թվականին՝ շամպայնի արտադրությամբ հայտնի Moët & Chandon-ի (հիմնադրվել է 1743 թ.) և կոնյակ արտադրող Hennessy-ի (հիմնադրվել է 1765 թ.) միաձուլմամբ։ 2021 թվականի տվյալներով LVMH-ն ընդհանուր առմամբ $329 միլիարդ ամերիկյան դոլար գնահատվող իր կորողություններով ճանաչվել է Եվրոպայի ամենամեծարժեք ընկերությունը։ Վերահսկում է մոտավորապես 60 դուստր ձեռնարկությունների, որոնք ընդհանուր առմամբ գործածում են 75 հեղինակավոր բրենդ. դրանցից ամենահինը գինիների Château d'Yquem-ն է (սկսած 1593 թվականից)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Marques de LVMH classées par secteurs d'activités
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ընկերություններ
Nokia

**Nokia Corporation** (, արտասանվում է *նոկիա*), ֆիննական անդրազգային ընկերություն, բջջային, ֆիքսված, լայնաշերտ և IP ցանցերի հեռահաղորդակցական սարքավորումների արտադրող։ 2000-ական թվականներին գերիշխում էր բջջային հեռախոսների համաշխարհային շուկայում (2013 թվականից *Nokia* ապրանքանիշի ներքո հեռախոսները թողարկվում են այլ արտադրողների կողմից)։

2013 թվականի սկզբի դրությամբ ընկերությունում աշխատում էր մոտ 100 հազար աշխատակից, 2000-ական թվականների վերջին աշխատակիցների թիվը հասել է 132 հազարի։ Ընկերության արտադրանքը վաճառվում է աշխարհի ավելի քան 150 երկրներում։ 2012 թվականին կորցրել է առաջին տեղը բջջային հեռախոսների շուկայում՝ զիջելով *Samsung*-ին՝ 19 տոկոս մասնաբաժնով 22 տոկոսի դիմաց։

2011-2012 թվականներին շուկայի մասնաբաժնի կորստի պայմաններում սկսել է ակտիվորեն համագործակցել *Microsoft*-ի հետ, ըստ էության, հրաժարվելով *Symbian* բջջային սարքերի համար սեփական օպերացիոն համակարգի աջակցությունից և *MeeGo* օպերացիոն համակարգի զարգացումից՝ անցնելով *Windows Phone* հարթակ, 2013 թվականի աշնանը *Microsoft*-ը վաճառել է իր բջջային բիզնեսը 5,44 մլրդ եվրոյով։ 2015 թվականի ապրիլին Alcatel-Lucent-ի հետ ստորագրվել է պայմանագիր, որի համաձայն՝ այս ընկերությունը ձեռք է բերվելու $ 15,6 միլիարդ դոլարով։ 2016 թվականի մայիսին հայտարարվել է անկախ *HMD Global* ընկերության հետ *Nokia* ապրանքանիշի ներքո հեռախոսներ և պլանշետներ արտադրելու համագործակցության մասին։ 2010 թվականի վերջի դրությամբ գործունեության հիմնական ուղղություններից մեկը դարձել է 5G շարժական կապի ցանցերի համար ստանդարտների հաջորդ սերնդի մշակումը և դրանց փորձարկումը կապի գործող օպերատորների ցանցերում։

Ընկերության գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Հելսինկիի Էսպոո քաղաքում։

## Անվան ծագում
Ընկերությունը իր անունը ստացել է Նոկիա քաղաքի անունից, որը գտնվում է Ֆինլանդիայում Նոկիանվիրտա գետի ափին, որտեղ Ֆրեդրիկ Իդեստամը 1868 թվականին կառուցել է իր երկրորդ թղթի գործարանը։ Ընկերությանը *Nokia Ab* անվանումը տրվել է 1971 թվականին։

Ենթադրվում է, որ գետի անունն առաջացել է հին ֆիննական  բառից (հոգնակի թիվ՝ ), ինչը նշանակում է սև սամույր, որը ժամանակին հայտնաբերվել է այդ վայրերում։ Երբ սամույրը անհետացել է, այս բառը սկսել է նշանակել ցանկացած սև մորթի ունեցող կենդանի, օրինակ՝ կզաքիս կամ ջրաքիս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Բջջային հեռախոս արտադրողներ
Կատեգորիա:Ֆիննական ընկերություններ
Repsol

**Repsol**, իսպանական ընկերություն։ Հիմնադրվել է 1986 թվականին։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Մադրիդում։ Ունի 21214 աշխատակից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Իսպանիայի ընկերություններ
The Other Side (երգ)

«**The Other Side**», ամերիկյան երգիչ Ջեյսոն Դերուլոյի երգը։ Այն թողարկվել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին՝ որպես նրա «Tattoos» (2013) կոչվող երրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Այն նաև ընդգրկվել է այդ ալբոմի վերաթողարկված տարբերակում, որը կրում է «Talk Dirty» (2014) անվանումը։ Երգը գրվել է Ջեյսոն Դերուլոյի, Մարտին Ջոնսոնի և Ammo-ի կողմից, վերջինս նաև երգի պրոդյուսերն է։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Քոլին Թիլինը, թողարկվել է 2013 թվականի մայիսի 1-ին։ Մինչ այս տեսահոլովակը, Թիլինը նաև եղել է Դերուլոյի «It Girl» և «Breathing» տեսահոլովակների ռեժիսորը։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջի հիթ շքերթներ

## Հավաստագրումներ

!scope="col" colspan="3"| Streaming
|-

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
* Երգի տեքստը  MetroLyrics կայքում

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:Ջեյսոն Դերուլոյի երգեր
Ռիչարդ Բրոտիգան

**Ռիչարդ Բրոտիգան** (, ), ամերիկացի գրող և բանաստեղծ, 1960-70-ականների հակամշակույթի ակնառու դեմքերից մեկը։ Հեղինակել է 11 վեպ, 10 բանաստեղծական ժողովածու և 2 պատմածքների ժողովածու, ինչպես նաև 6 էսսե և «Լսելով Ռիչարդ Բրոտիգանին» երաժշտական ալբոմը։ Բրոտիգանն ստեղծագործությունների մեջ կենսագործել է իր հարուստ երևակայությունը, հումորը և սատիրան։ Նրա ամենահայտնի՝ «Ձկնորսություն Ամերիկայում» վեպը (1961 թվական) հեղինակին համաշխարհային ճանաչում բերեց և համարվեց XX դարի երկրորդ կեսի ամերիկյան գրականության կարևոր նվաճումներից մեկը։

Ճանաչված գրողներ Հարուկի Մուրակամին և Էրլենդ Լուն Բրոտիգանին անվանել են իրենց ուսուցիչ։

## Ստեղծագործություններ

### Վեպեր

* Կոնֆեդերացիայի գեներալը Բիգ Սուրից/*A Confederate General From Big Sur* (1964)
* Ձկնորսություն Ամերիկայում/*Trout Fishing in America* (1967)
* Ձմերուկի քաղցրության մեջ/*In Watermelon Sugar* (1968)
* Աբորտ։ Պատմական վեպ/*The Abortion: An Historical Romance 1966* (1971)
* Հոքլայնի հրեշը։ Գոթական վեսթեռն/*The Hawkline Monster: A Gothic Western* (1974)
* Ուիլարդ և բոուլինգյան նվաճումներ։ Խեղաթյուրված գաղտնածիսություն/*Willard and His Bowling Trophies: A Perverse Mystery* (1975)
* Սոմբրերոյի հետաքննություն։ Ճապոնական վեպ/*Sombrero Fallout: A Japanese Novel* (1976)
* Երազանքներ Բաբելոնի մասին։ Դետեկտիվ վեպ/*Dreaming of Babylon: A Private Eye Novel 1942* (1977)
* Տոկիո-Մոնտանա ճեպընթաց/*The Tokyo-Montana Express* (1980)
* Որպեսզի քամին չտանի դրանք հեռու/*So The Wind Won’t Blow It All Away* (1982)
* Դժբախտ կինը. ճանապարհորդություն/*An Unfortunate Woman: A Journey* (1982)

### Բանաստեղծություն

* *The Galilee Hitch-Hiker* (1958)
* *Lay the Marble Tea* (1959)
* *The Octopus Frontier* (1960)
* *All Watched Over by Machines of Loving Grace* (1963)
* *Please Plant This Book* (1968)
* *The Pill versus the Springhill Mine Disaster* (1968)
* *Rommel Drives on Deep into Egypt* (1970)
* *Loading Mercury with a Pitchfork* (1971)
* *June 30th, June 30th* (1978)
* *The Edna Webster Collection of Undiscovered Writings* (1999)

### Պատմվածքների ժողովածու

* Բացատների վրեժ/*Revenge of the Lawn* (1971)

### Երաժշտական ալբոմ

* «Լսելով Ռիչարդ Բրոտիգանին»/*Listening to Richard Brautigan* (1970)
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռիչարդ Բրոթիգանի բանաստեղծությունները 
* Ռիչարդ Բրոտիգանի բանաստեղծությունները 
* Ռիչարդ Բրոտիգանի «Սուրճ» 
* Ռիչարդ Բրոտիգանի մատենագիտական արխիվը, նրա կյանքը և ստեղծագործությունը  
* Գրեգ Քիլերի կայքը Ռիչարդ Բրոտիգանի մասին  

Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Բիթ սերունդ