Շամպինյոն երկսպոր

**Շամպինյոն** (), ագարիկոն, աղարիկոն, թնոպի, բազիդիավոր սնկերի ցեղ։ Հայտնի է 80 տեսակ։ *Agaricaceae* ընտանիքի *Basidiomycetes* դասի *Psalliota* ցեղին պատկանող և մի քանի ուտելու համար պիտանի և ոչ պիտանի՝ թունավոր ենթատեսակներ ընդգրկող սապրոտրոֆիկ սնուցումով «ապրող» սնկերից է։

## Անվանում
Հայերենում տարածված են **ոչխարասունկ**, **սարի սունկ** և այլ անուններ։ *Ոչխարասունկ* անունն ստացել է սարերում արածող ոչխարների անցած տեղերում աճելու համար։ *Շամպինյոն* անունը գալիս է ուղղակի «սունկ» նշանակող  բառից։

## Կենսաբանական նկարագիր
ձախից|280px
Ունի երեք տարատեսակ՝
* սպիտակ,
* բաց դեղնավուն
* դարչնագույն։
Գլխարկը (տրամագիծը՝ 3-13 սմ) բարձիկանման է, մսալի, ամուր, սպիտակ, կեղտոտ-սպիտակ, հետագայում՝ գրեթե դարչնագույն՝ ավելի բաց գունավորված եզրերով, երբեմն կենտրոնում՝ թեփուկավոր։ Թիթեղները խիտ են, ազատ, սկզբում՝ վարդագույն, ապա՝ մուգ դարչնագույն։ Սպորափոշին մուգ դարչնագույն է։ Պտղամիսը սպիտակ է, կտրվածքում՝ վարդագույն, հաճելի սնկային համով և բույրով։

Ոտիկը (երկարություն՝ 3-10 սմ, հաստություն՝ 2-4 սմ) գլանաձև է, ամուր, հարթ, սպիտակ, հետագայում՝ գորշացող, հաստ, ամուր օղակով։

## Հայաստանում

Հայաստանում՝ 11 տեսակ՝
* Շամպինյոն սովորական (*A. campestris*),
* Շամպինյոն դաշտային (*A. arvensis*),
* Շամպինյոն անտառային (*A. silvaticus*) և այլն։
Առավել տարածված և լայնորեն օգտագործվող տեսակը
* Շամպինյոն երկսպորավորն (*A. bisporus*) է։

## Տարածում և էկոլոգիա
Աճում է ամենուրեք՝ մեծ խմբերով, առավելապես՝ գոմաղբով պարարտացված հողի վրա, այգիներում, պարտեզներում, ջերմոցներում և արոտավայրերում։

Ընդհանուր՝ Հյուսիսային Ամերիկա, Եվրոպա, Հարավային Կովկաս (Վրաստան, Հայաստան)։ Եվրոպայի մի շարք երկրներում հազվադեպ է հանդիպում։ Հայաստանում հայտնաբերված է Արագածի ֆլորայի շրջանում՝ Արխաշան գետի ափ, Սևանի շրջակայքում։

Շամպինյոնի մշակումն ունի բավականին հին պատմություն։ Ըստ մի շարք հետազոտողների՝ մշակովի շամպինյոնը պատկանում է *Psalliota campestris* տեսակին։ Սակայն կան և հակառակ տեսակետներ, ըստ որոնց մշակովի շամպինյոնը հավաքական տեսակ է։ Դրա էությունն այն է, որ արհեստական մշակման համար ստեղծված են շամպինյոնի մի շարք տեսակներ, որոնք իրարից տարբերվում են և ձևաբանական, և կենսաբանական հատկանիշներով։

## Նշանակություն և կիրառում
Ամենաբւսրձրորակ ուտելի սնկերից է։ Օգտագործվում է թարմ, թթու և աղ դրած։ Արհեստականորեն աճեցվում է շատ երկրներում, այդ թվում՝ Հայաստանում՝
հատուկ սնկանոցներում։ Աշխարհում աճեցվող սնկերի արտադրանքի ծավալում զբաղեցնում է առաջին տեղը։

## Պատկերասրահ

Image:Portobello_mushrooms.jpg|
Image:Giant mushroom cross-section.jpg|
Image:Giant mushroom underside.jpg|
Image:Agaricus bisporus (Cup mushroom, doubled).jpg|
Image:Agaricus bisporus Zuchtchampignon2.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* City of Hope Research http://www.cityofhope.org/about/publications/hope-news/2008-vol-3-num-19-june-16/Pages/researchers-study-mushrooms-cancerfighting-potential.aspx 

## Արտաքին հղումներ

* Սովորական սնկերի բաղադրության լիարժեք տեղեկատվություն
* Սնկերի եփման խոհարարական բաղադրատոմսեր
* Complete common mushroom nutrition info
* Mushroom cookbook and information
* Information about a human study with ''Agaricus bisporus'' taking place at the City of Hope. 
* A high-definition video of a French cave of " Champignons de Paris " closed in 2009.

Կատեգորիա:Ուտելի սնկեր