open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուրճի թանգարան (Համբուրգ)

**Սուրճի թանգարան**, թանգարան Համբուրգ քաղաքում, որը նվիրված է սուրճին, և այն ամենին ինչը կապված է նրա հետ։ Բացվել է գերմանացի գործարար Յենս Բուրգի կողմից, 2003 թվականին։

## Պատմություն
Առաջին սրճարանը Համբուրգում բացվել է 1687 թվականին։ 1887 թվականին բացվել է սուրճի բորսա։ Աստիճանաբար Համբուրգը դառնում էր «Շականակագույն ոսկու» եվրոպական շուկայի ճանաչված կենտրոնը։ Համեմունքների և սուրճի առևտուրը նպաստել են քաղաքի զարգացմանը։ Հենց այստեղ են գտնվում համաշխարհային ճանաչում ունեցող կոնցեռներ՝ Tchibo և Darboven, «գրանցված են» բազմաթիվ մատակարար ընկերություներ,  սուրճի բովման ֆիրմաներ և սրճարաններ։ Դեռևս 20-րդ դարի 60-ական թվականներին Համբուրգում հաշվվում էր շուրջ 300 սուրճ բովող ֆաբրիկա-խանութներ։ Սուրճի բովման առևտրային ձևին անցնելուց հետո փոքր սրճաբովման ֆաբրիկաները մասայականորեն սնանկացան, իսկ նրանց սեփականատերերը անհարկավոր դարձած բովարանները դուրս էին հանում փողոց։ Հենց այդ ժամանակ էլ ձեռնարկատեր Յենս Բուրգը (*Jens Burg*) հավաքելով դեն նետած իրերը դրեց բովարանների և  սիճաղացների հավաքածուի հիմքերը։ Այսօր  սուրճի այդ հին սպասքը հանդիսանում է ոչ միայն հաջողակ բիզնես, այլև քաղաքի պատմության մի մասը։

## Էքսպոզիցիա
Թանգարանի էքսպոզիցիան զբաղեցնում է 300 մ² տարածք և ընդգրկում է շուրջ 3000 նմուշ, կապված  սուրճի օգտագործման արվեստի հետ։ Հավաքածուի հիմքը կազմում է ավելի քան 900 մեխանիկական սիճաղաց՝ բազմապիսի կառուցվածքի և ժամանակաշրջանի։ Մնացյալ նմուշների մեջ առանձնանում է խոշոր կշեռքը և յուրահատուկ պարկեր կարող մեքենան։ Այցելուններին ներկայացնում են հնագույն բովարաներ, սուրճի տարաներ, պարկեր աշխարհի տարբեր ծայրերից, կակաո բոբո, տարբեր տեսակի սուրճի հատիկներ։ Հավաքածուն լրացնում են առաջին զտիչները, որոնք հայտնվել են 1920 թվականին, թեյի տարբեր տեսակներ, համեմունքներ և խմիչքներ։

Էկսկուրսիոն ծրագրերը պատմում են խմիչքի պատմության, սուրճի տեսակների,  հատիկների պատրաստման, հայտնի բաղադրատոմսերի, տարբեր երկրներում սուրճի օգտագործման մասին։ Այցելուները կարող են տեսնել ոչ միայն հատիկների վերածումը փոշու, այլև մասնակցել այդ խմիչքի  պատրաստման վարպետաց դասերին։ Սուրճի կրպակում կարելի է ձեռք բերել սուրճի շատ հազվագյուտ տեսակներ ամբողջ աշխարհից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սուրճի թանգարան Համբուրգում
* Ամբողջ ճշմարտությունը սուրճի մասին

Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:2003 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Համբուրգի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սուրճի մշակույթ
Սուրիկ Սարգսյան

**Սուրիկ Արտավազդի Սարգսյան** (), հայ փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր  (2005)։

## Կենսագրություն
Սուրիկ Սարգսյանը ծնվել է 1946 թվականին Գեղարքունիքի Սարուխան գյուղում։ 1969 թվականին ավարտել է ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի փիլիսոփայության բաժինը։  1970-1980 թվականներին եղել է Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրության ավագ գիտխմբագիր, 1980-1987 թվականներին՝  ՀԽՍՀ ԳԱ փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի գիտաշխատող, 1987 թվականից դասավանդում է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի փիլիսոփայության և հայոց պատմության ամբիոնում։

Աշխատանքները վերաբերում են 19-րդ դարի հայ փիլիսոփայական և հասարակական-քաղաքական մտքի պատմությանը։ Առաջադրել է «էթնոպատմամշակութային համակարգ» հասկացությունը՝ որպես պատմամշակութային գործընթացների ուսումնասիրության ելակետային սկզբունք։

## Աշխատություններ
* «Մշակութաբանություն», 1997 թ.:
* «Մարդու հիմնախնդիրը XIX դարի հայ փիլիսոփայական և հասարակական մտքի մեջ», 2001 թ.: Տիտղթ. (Սուրիկ Արտավազդի Սարգսյան)
* «Մշակույթի տեսություն և հայ մշակույթի պատմություն»։ Ուսումնական ձեռնարկ մշակութաբանության դասընթացի, 2004 թ.: Տիտղթ. (Սուրեն Արտավազդի Սարգսյան)
**Բանաստեղծական ժողովածուներ**
* «Երկունք անսկիզբ», 2001 թ.:
* «Անթեղված ժամեր», 2005 թ.:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ՀՆԱ-ի պատմություն

Այս հոդվածը ներառում է **[[Չինաստան]]ի [[Համախառն ներքին արդյունք|համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ)]] արժեքների ցանկը**, տվյալ տարում ազգի կողմից արտադրված բոլոր վերջնական ապրանքների և ծառայությունների շուկայական արժեքը։ Այս հոդվածը ներառում է նաև ՀՆԱ-ի պատմական աճը։

## Ներկա իրավիճակ
thumb|

2013 թվականին ՀՆԱ-ն մոտավորապես հավասար է եղել 56,88 տրիլիոն յուանի կամ 9,18 տրիլիոն դոլարի, որը ասվել է Չինաստանի ԱՎԲ-ի հաղորդագրության մեջ։

Չինաստանը ՀՆԱ-ի ցուցանիշով 2000 թվականին գերազանցել է Իտալիային, 2002 թվականին` Ֆրանսիային, 2006 թվականին` Մեծ Բրիտանիային, 2007 թվականին` Գերմանիային և 2010 թվականին` Ճապոնիային։

1979-ից 2010 թվականներին Չինաստանի ՀՆԱ-ի միջին տարեկան աճը կազմել է 9.91%: Ամենաբարձրը եղել է 1984 թվականին՝ 15.2%, իսկ ամենացածրը եղել է 1990 թվականին` 3.8%:

Գների հիման վրա 32 տարում երկրի ՀՆԱ-ի միջին տարեկան աճը կազմել է 15,8%, որը 1994 թվականին հասել է 36,41%-ի։

## Չինաստանի ԱՎԲ-ի տվյալներ

## Միջազգային երեք կազմակերպությունների համեմատական տվյալներ

### ՄԱԿ-ի տվյալներ

### Համաշխարհային բանկի տվյալներ

### ԱՄՀ-ի տվյալներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://unstats.un.org/unsd/snaama/dnlList.asp 

Կատեգորիա:Չինաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Չինաստանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ցանկեր
Հովհարի լեզու

300px|մինի|աջից|Մաուրիցի Գոթլիբ. «Հովհարով տիկին», 1877
**Հովհարի լեզու, Հովհարային լեզու**, կավալերների և տիկնանց հատուկ գաղտնի նշանային լեզու, որը մեծ տարածում ուներ Ֆրանսիայում 17-18-րդ դարերի երկրորդ կեսին։

Հովհարի լեզուն բազում տարբերակներ ուներ՝ կախված հասարակական խմբից և նույնիսկ քաղաքից։ Մարդիկ այն ժամանակներում դա «կարդում էին» զրույցի ընթացքում՝ հովհարի դիրքի փոփոխություններով, ձեռքերի դիրքով, բացված և ակնթարթորեն փակված առանձին թերթիկների քանակով։ Թեպետ հովհարը գտնվում էր կանանց ձեռքին, այդ գաղտնի լեզվի նրբությունները պետք է իմանար տղամարդը, որին հասցեագրված էր ուղերձը։

Հովհարային լեզուն սիրային խաղերի ընդունված մաս էր։ Դրան բավականին մեծ ժամանակ էին հատկացնում պարերի և վարվելակարգի դասերին։ 1757 թվականին Փարիզում լույս է տեսել «Չորս գույների դասագիրքը» (Le Livre de Quatre Couleurs), որտեղ մանրամասն նկարագրվում էին կանացի արդուզարդը և շարժուձևը։ Գրքում առանձին տեղ էր հատկացված հովհարի լեզվին։ Հովհարը դարձել էր բարձր խավի կյանքի անբաժանելի պիտույք։ Դրա միջոցով կանայք արտահայտում էին, կամ էլ, ընդհակառակը, թաքցնում էին իրենց զգացմունքները։ Ֆրանսիայում ասում էին. «Հովհարը գեղեցկուհու ձեռքում աշխարհին տիրելու գայիսոն է»։ Իսկ Լոնդոնում նույնիսկ բացվել էր «Հովհար կիրառելու շարժուձևի ուսուցման ակադեմիա»։

Ռուսաստանում Պետրոս Մեծի թագավորման դարաշրջանում հովհարը կանացի կոկետության պարտադիր բաղադրիչն էր։ Ռուսերենում անգամ հայտնվել էր «махаться» (թափահարել) արտահայտությունը՝ «կոտրատվել» նշանակությամբ։

1911 թվականին Մոսկվայում լույս է ընծայվել լավ վարքագծի կանոնների հավաքածու, որտեղ մի քանի էջ նվիրված էր հովհարի տիրապետման արվեստին. «Լավ վարք։ Կանոնների, խրատների և խորհուրդների ժողովածու, ինչպես պետք է պահել տնային և հասարակական կյանքի տարբեր իրավիճակներում»՝ կազմված «Ա. Կոմիլֆոյի լավագույն ռուս և արտասահմանյան աղբյուրների հիման վրա»։

Գոյություն ունի նաև հովհարի լեզվի հանդեպ հակադիր հայացք, ըստ որի՝ այդպիսի լեզու գոյություն չի ունեցել մինչև 19-րդ դարի վերջը, և միայն այդ ժամանակ է մտածել և հրատարակել Ժյուլ Դյուվերույը (Duvelleroy ընկերության հիմնադրի որդին)։ Հօգուտ այս տեսակետին՝ անցկացվել են ուսումնասիրություններ, որոնք տպագրվել են «FANA Journal» ամսագրում 2004 թվականի գարնանը «Fact & Fiction about the language of the fan» վերնագրով հոդվածում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հովհարի լեզու
* Հովհարի լեզու

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի մշակույթ
Օ դը Ֆրանս

**Օ դը Ֆրանս** (, բառացի` Վերին Ֆրանսիա), 2016 թվականի հունվարի 1-ից մինչև սեպտեմբերի 30-ը` **Նոր Պա դը Կալե** և **Պիկարդիա** (ֆր.՝ Nord-Pas-de-Calais-Picardie)` Ֆրանսիայի երկրամասեր, ստեղծվել է 2014 թվականին, Ֆրանսիայի մարզերի տարածքային բարեփոխումների համաձայն, Նոր Պա դը Կալե և Պիկարդիա շրջանների միավորման արդյունքում։ Նոր տարածաշրջանի ստեղծման ամսաթիվը համարվում է 2016 թ. հունվարի 1-ը։ 2016 թ. սեպտեմբերի 28-ին Ֆրանսիայի պետական խորհուրդը որոշում կայացրեց սեպտեմբերի 30-ից տարածաշրջանի վերանվանման մասին։

## Անվանում
Օրենքի տեքստում շրջանների միավորվելուն պես սահմանվում է տարածաշրջանի համար ժամանակավոր անվանում` բաղկացած երկու նախկին շրջանների, այսինքն` Պիկարդիայի  () և Պա դե Կալե նեղուցի () և  Ֆրանսիայի քարտեզի վրա տարածաշրջանի դիրքի () անվանումից։

Տարածաշրջանային մայրաքաղաքի մշտական անունը և գտնվելու վայրը պետք է սահմանվեն Տարածաշրջանային խորհուրդով մինչև 2016 թվականի հուլիսի 1-ը և մինչև 2016 թվականին հոկտեմբերի 1-ը հաստատված Ֆրանսիայի Պետական խորհրդի կողմից [5] [6]: 2016 թվականին սեպտեմբերի 28-ին Օ դը Ֆրանսի նոր անունը հաստատվել է, և ժամանակավոր մայրաքաղաք դարձավ Լիլը։

Մշտական անվանումը և տարածաշրջանային մայրաքաղաքի գտնվելու վայրը  պետք է հաստատվեր Ֆրանսիայի Պետական խորհրդի կողմից 2016 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 2016 թվականին հոկտեմբերի 1-ը։ 2016 թվականին սեպտեմբերի 28-ին Օ-դե-Ֆրանսի նոր անունը հաստատվել է, և ժամանակավոր մայրաքաղաքն է դարձել Լիլը։

## Աշխարհագրություն
Շրջանը, 31.813 կիլոմետր² ընդհանուր տարածքով, Ֆրանսիայի տարածքի ութերորդ խոշորագույն մետրոպոլիտն է։ Այն գտնվում է երկրի հյուսիս-արևելքում և սահմանակից է Իլ դը Ֆրանս շրջանի հետ, հարավ-արևմուտքում Նորմանդյան շրջանը և Գրանտ-Էստ շրջանը հարավ-արևելքում։ Հյուսիս-արևելքում տարածաշրջանը սահմանակից է Բելգիային։ Հյուսիս-արևելքից տարածաշրջանը ողողվում է Հյուսիսային ծովի և Պա դե Կալե նեղուցի կողմից։

## Պատմություն
Միջնադարում Պիկարդին բաժանվեց Վերմանդայի, Վալյայի և Ամեննուայի շրջանների։ Սուասսոնա և Լանա շրջաններում վարում էին անկախ քաղաքական կյանք։ «Պիկարդիա» անվանումը առաջին անգամ արձանագրվել է 13-րդ դարի փաստաթղթերում։ Ֆրանսիական թագի վրա Պիկարդիան տիրապետելը բրիտանացիներին և բուրգունդիայի իշխանություններին վիճարկեց։ Ֆրանսիական թագի կողմից Պիկարդիայի տիրապետումը վիճարկվել է անգլերեն և Բուրգունդիայի իշխանությունների կողմից։ Ստեղծել էր սեփական օրագիրը ավելացնել գրառումը մեջբերման պահոցում զբոսաշրջություն և ճամփորդություն։ Պիկարդիայի միջոցով գրեթե բոլոր նվաճողների ճանապարհները, որոնք ձգտում էին տիրել Փարիզին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Պիկարդիան հնագույն քաղաքներից շատերը, այդ թվում` Պերոնն ու Սեն-Քվենթինը, լիովին ավերվել էին։

Պիկարդիան ճարտարապետության ծննդավայր է, կան վեց միջնադարյան տաճարներ, որոնցից ամենամեծը Ամյենի Աստվածամոր տաճար։

## Վարչական բաժանում
Տարածքն ընդգրկում է ավելի քան 31,813 կմ² տարածք, 5987883 բնակչությամբ։  Բնակչության խտությունը (2013 թվական) կազմում է 188.22 մարդ/կմ²։ Ժամանակավոր վարչական կենտրոնը Լիլն է, վերջնական վարչական կենտրոնի որոշումը պետք է ընդունվի մարզպետարանը մինչև 2016 թվականին հունիսի վերջը։

### Դեպարտամենտ

## Ամենամեծ քաղաքները

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
*Նոր Պա դը Կալե
*Պիկարդիա

Կատեգորիա:2016 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի երկրամասեր
Ֆիլիպ Մաքս

**Ֆիլիպ Մաքս** (, ), գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Աուգսբուրգի կազմում։ Խաղում է ձախ պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Շալկե 04
Մաքսը Բավարիայից Շալկե 04 տեղափոխվեց 2010 թվականին։ Իր դեբյուտը Բունդեսլիգայում նշեց 2014 թվականի մարտի 25-ին՝ Բորուսիա Դորտմունդի դեմ խաղում՝ փոխարինելով Յուլիան Դրաքսլերին։

### Կարլսռուհե
2014 թվականի ապրիլի 30-ին Մաքսը 3 տարվա պայմանագիր կնքեց Երկրորդ Բունդեսլիգայում հանդես եկող Կարլսռուհեի հետ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց սեպտեմբերի 27-ին՝ Ինգոլշտադտի դեմ խաղում։

### Աուգսբուրգ
2015 թվականի օգոստոսի 4-ին Մաքսը 3․6 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց Աուգսբուրգ՝ կնքելով 2 տարվա պայմանագիր։

## Միջազգային կարիերա
Գերմանիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում Մաքսը մասնակցեց 2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին՝ նվաճելով արծաթե մեդալ։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի փետրվարի 6-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Միջազգային
; Գերմանիա
* Ամառային օլիմպիական խաղեր․ արծաթե մեդալ․ 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մաքսի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Մաքսի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Մաքսը transfermarkt-ում
* Մաքսը WhoScored.com կայքում

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Աուգսբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կարլսռուհեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ջեյմս Քոլինզ

**Ջեյմս Քոլինզ** (), ուելսցի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան։

Նա խաղացել է Նյուպորտ ֆուտբոլային թիմի երիտասարդական թիմում։ Հետո իրեն Քարդիֆ Սիթիի սկաուտները նկատեցին։ 17 տարին լրանալուց ոչ շատ ուշ Ջեյմսը ստորագրեց պրոֆեսիոնալ պայմանագիր։ Իր առաջին խաղը եղավ 2000 թվականի նոյեմբերին, երբ Անգլիայի Գավաթում Քարդիֆ Սիթին ջախջախեց Բրիսթոլ Ռովեռսին՝ 5-1 հաշվով։ Իր առաջին սեզոնում նա ընդամենը 4 խաղ խաղաց հիմնական կազմում, բայց իր 4-րդ սեզոնը նա սկսեց շատ լավ։ Հետո նա դարձավ հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ Քարդիֆ Սիթիի թիմում, որտեղ կազմեց գերազանց ձույք Դենի Գեբիդոնի հետ, որը նույնպես կենտրոնական պաշտպան էր։ 2005 թվականին Ջեյմսը դարձավ լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստը Ուելսի հավաքականում։ Երիտասարդ պաշտպանի խաղը նկատեցին Ուեսթ Հեմ Յունայթեդի սկաուտները և 2005 թվին նա Դենի Գեմիդոնի հետ գնաց զինագործների գործարան։ Ի տարբերություն Դենիի՝ Ջեյմսը մի անգամից չդարձավ հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ։ Նրա առաջին խաղը եղավ 2005 թվի ։ Զինագործները այդ խաղում հաղթեցին Շեյֆելդ Ուենսդեյին 4-2 հաշվով։ Իսկ հետո մի տարուց ավելի նա հիմնականում պահեստային նստարանին էր։ Միայն 2006/07 սեզոնի կեսերին, երբ Ուեսթ Հեմի խաղացողների մեծ մասը վնասվածք էին ստացել, Ջեյմսը դարձավ Հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ։ Հենց նրա հանգիստ և հմուտ խաղը օգնեց զինագործներին մնալ Անգլիական Պրեմիեր լիգայում։ 2007-2008 սեզոնը Քոլինզի համար սարսափելի էր։ 2008 թվի հունվարի 28-ին պահեստային թիմի խաղում Ուեսթ Հեմը խաղում էր Պորտսմուտի դեմ։

Մոտ 9 ամիս Ջեյմսը բուժվում էր և 2008 թվականի հոկտեմբերի 26-ին նա վերադարձավ հիմնական կազմ։ Նրա առաջին խաղը վնասվացքից հետո Լոնդոնի Արսենալի դեմ էր։ Հետո նա գնաց Աստոն Վիլա, բայց 3 տարի հետո նա վերադարձավ Ուեսթ Հեմ։ Հայտնի է, որ իր արդյունքներով խաղաց Չելսիի դեմ։ 2016 թվականի օգոստոսի 17-ին Քոլինզը խփեց «կապույտ» Լոնդոնի թիմին 4 գոլ։ Նրանով հետաքրքրված էր Բարդելոնանա, բայց նա շատ թույլ գտնվեց։ Մեսսին մտադրության հայտնեց, որ նա շատ ալարկոտ է և ֆիզիկապես պատրաստ չէ դժվարությունների։  Իսկ Ջեյմս Քոլինսը նստեց պահեստայիների նստարնին երկար տարիներ, բայց քիչ-քիչ դուրս գալով խաղի, բայց Մեսսի տրված հարցազրույից հետո նա կոտրվեց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Իվ Պլամբ

**Իվ Էլին Պլամբ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, կինոպրոդյուսեր, երգչուհի և նկարչուհի։

## Կենսագրություն
Իվ Էլին Պլամբը ծնվել է 1958 թվականի ապրիլի 29-ին Բըրբանքում (ԱՄՆ, Կալիֆոռնիա), դերասան Նիլի Պլամբի (1912-2000) և պարուհի Ֆլորա Ջուն Պլամբի (օրիորդական ազգանունը Դոբրի, մահացել է 1995 թվականին) ընտանիքում, որոնք ամուսնացել էին 1939 թվականին։ Իվը ուներ մեկ եղբայր և երկու քույր, Բենջամին Նիլի Պլամբ, Կետրին Պլամբ և Ֆլորա Ջուն Պլամբ (ծնվ. 1944 թվական)։

## Կարիերա
Իվի առաջին ելույթը կայացել է 1966 թվականին «Մեծ հովիտ» հեռուստասերիալում Սառա Ջեյնի դերակատարմամբ, իսկ հաջորդ տարի նույն սերիալում խաղացել է Էլենի և Լորենի դերերը։ Ընդհանուր առմամբ խաղացել է 58 ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։ 2012 թվականին Իվը «Պլոտց քույրերը» հեռուստասերիալում հանդես է գալիս, որպես պրոդյուսեր, միաժամանակ խաղալով Սելեստին Պլոտցի դերը։ Իվը համարվում էր երգչուհի և 1971-1973 թվականներին նա կատարել է «Girl», «You’ve Got to Be in Love To Love a Love Song», «Good Time Music» և «Heigh-Ho» երգերը «Բրեդի ընտանիքը» հեռուստասերիալում, որտեղ նա խաղացել է Ջեն Բրեյդի դերը 1969-1974 թվականներին։

Իվը նաև նկարչուհի է։

## Ֆիլմագրություն
**Ֆիլմեր**

**Պրոդյուսեր**

## Անձնական կյանք
* 1979-1981 թվականներին Իվն ամուսնացած է եղել Ռիկ Մենսֆիլդի հետ։   
* 1995 թվականին Իվը երկրորդ անգամ ամուսնացել է  բիզնես և տեխնո խորհրդատու Կեն Պեյսի հետ։

## Մասսայական մշակույթում
* 1991 թվականին «Eve’s Plum» երաժշտական ռոք խումբը կոչվել է նրա պատվին։
* 2000 թվականին Կեյտլին Կալեմը խաղացել է նրա «Աճող Բրեյդները» ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարչուհիներ
Կիսկիմ

**Կիսկիմ**, գյուղաքաղաք  (ավան, գյուղ) Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում է Օլթի քաղաքից 45-50 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ճորոխի աջ կողմում, կիկիմ վտակի ափին։ Հանդիսանում էր գավառակի կենտրոնը։

## Անվան ժողովրդական ստուգաբանություն
Ըստ ավանդության Կիսկիմի տեր այրի Կիսկիմն ասել է. Ես կկիսվեմ ու բաժին կտամ հարսիս ու մյուսներին, իսկ ես բարձունքից կիսկեմ (այսինք՝ կհսկեմ)։ Այդ ժամանակվանից վայրի անվանումը մնացել է Կիսկիմ։

## Պատմություն
Բնակավայրի մասին հիշատակություն կա 1511 թվականի հայերեն ձեռագրում։ Հայերը 1917 թվականի տեղահանության ժամանակ փախել և պատսպարվել են Խոտորջուրում։

## Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 150-160 տուն հայ և թուրք բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործություն, այգեգործություն և արհեստներն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Կիսկիմն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։

## Կրթություն
Ավանում գործում էր հայկական վարժարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Յուսուֆելիի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Պարող փերիներ

**«Պարող փերիներ»** (), շվեդ նկարիչ Ավգուստ Մալմստրյոմի (1829-1901) կտավը՝ ստեղծված 1866 թվականին։ Նկարում պատկերված են լուսնի լույսով ողողված ջրի մակերեսին պարող փերիներ։

## Նկարագրություն
Մարգագետնում մթնշաղին պարող փերիները հավաքվում են ռոմանտիկ բնապատկերում. նրանցից մեկը թեքվում է ջրի մեջ տեսնելու իր պատկերը։ Այս երևակայական նկարը պատկերում է փերիների վերածվող առավոտյան մառախուղը՝ ինչպես անսանձ բնության ոգիները։ Փերիները նուրբ են, նրբագեղ, զգայուն, բայց նաև քմահաճ, հեշտությամբ վիրավորվող, եթե իրենց հետ լավ չեն վարվել։ Շվեդական ժողովրդական ավանդույթներում մարդիկ զգուշացել են էլֆերից, քանի որ նրանք կարող էին վտանգավոր լինել նրանց համար, ովքեր զգույշ չէին իրենց հետ։ Սկանդինավյան դիցաբանության մեծ թաքնված մարդիկ տեղական բանահյուսությունում փրկվել են որպես գեղեցիկ երիտասարդ կանայք, որոնք ապրում են լեռներում, անտառներում և քարերի թմբերում։ Ռոմանտիկ արվեստի և գրականության մեջ էլֆերը սովորաբար պատկերված են բաց գույնի մազերով, սպիտակ հանդերձով և գարշելի, երբ վիրավորված են։

Սկանդինավյաններն օգտագործել են λvkors (էլֆ խաչ), որը փորագրված է շենքերի կամ այլ առարկաների վրա, պաշտպանելու իրենց և ընտանի անասուններին չար էլֆերից։

Ավգուստ Մալմստրյոմի «Պարող փերիներ» կտավը ճանաչված աշխատանք է իր հայրենիքում։ Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի պրոֆեսոր Մալմստրյոմը շվեդ այն արվեստագետներից էր, ով ձգտում էր ստեղծել շվեդական արվեստ։ Նա օգտագործում էր ինչպես սկանդինավյան դիցաբանության թեմաներ, այնպես էլ ժողովրդական բանահյուսության, և նրա կտավներում հաճախ պատկերված էին փերիներ և բնության այլ էակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1866 նկարներ
Կաղմխուտ

**Կաղմխուտ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում, Խոտորջրի գյուղախմբում։ Խոտորջրի յոթ թաղերից մեկը։

Գյուղի միջով անցել է Կաղմխուտ գետը։

## Պատմություն
Զուտ հայաբնակ գյուղ էր։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 115 տուն՝ 749 հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Կաղմխուտն ուներ քարաշեն եկեղեցի, որը վերակառուցված էր 1894 թվականին։ Ըստ այլ աղբյուրների գյուղն ուներ 4 եկեղեցի։ Գյուղի մոտ, լեռան վրա, անտառի մեջ գտնվում էր Ս. Հովհաննես եկեղեցին, որը հնում մեհյան էր եղել։

## Ճարտարապետություն
Տների մեծ մասը երկհարկանի էին

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չարլզ Ուեբսթեր Հովթորն

**Չարլզ Ուեբսթեր Հովթորն** (, ), ամերիկացի նկարիչ և ուսուցիչ։ ԱՄՆ-ի Ազգային գեղարվեստի ակադեմիայի լիիրավ անդամ։

## Կենսագրություն
1900 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք, աշխատել է արտադրամասում, սովորել է գիշերօթիկ դպրոցում։ Նկարչություն սովորել է Գեղարվեստի ազգային ակադեմիայում և Նյու Յորքի Նկարիչ-ուսանողների լիգայում։ Եղել է Ֆրենկ Դյումոյի և Ջորջ դե Ֆրոստ Բաշի աշակերտը։ Ավելի ուշ ուսումը շարունակել է արտասահմանում` Նիդեռլանդներում և Իտալիայում։ Նկարչության դասեր է վերցրել Վիլյամ Չեյզից, ով մեծ ազդեցություն է թողել նկարչի ստեղծագործության վրա։ Սովորելու ընթացքում Հովթորնն իր ուսուցչի` Վիլյամ Չեյզի, օգնությամբ որոշում է բացել իր սեփական արվեստի դպրոցը հայրենիքում։ Նյու Յորքից և Փարիզից հետո նա Մասսաչուսեթս նահանգում ընտրել է վայր իր դպրոցի համար, որտեղ կազմակերպում է կերպարային գեղանկարչության դասեր։ 1908 թվականին դարձել է ԱՄՆ-ի Գեղարվեստի ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամներից մեկը, իսկ արդեն 1911 թվականին՝ ակադեմիայի լիիրավ անդամ։ 1917 թվականին գտնվելով Փարիզում` Հովթորնը դարձել է Ֆրանսիայի Գեղեցիկ արվեստների ազգային համայնքի լիիրավ անդամ։

## Ստեղծագործություն
Չարլզ Վեբսթեր Հովթորնը հայտնի ամերիկացի նկարիչ է, ով նկարել է կտավներ և մի շարք ժանրային նկարներ։ Նկարչի աշխատանքներ պահպանվում են Մետրոպոլիտեն թանգարանում, Վուստերսկյան արվեստի թանգարանում, Օլբրայթ-Նոքս պատկերասրահում և այլ վայրերում։
մինի|Աշակերտը, Չարլզ Վեբսթեր Հովթորն

## Պատկերասրահ

File:Brooklyn Museum - The Red Bow - Charles W. Hawthorne - overall.jpg|Կարմիր ժապավենակապ
File:Charles-webster-hawthorne-lady-in-red.jpg|Տիկինը կարմիրում
File:Charles-webster-hawthorne-the-red-gown-1905.jpg|Կարմիր զգեստը
File:Charles Webster Hawthorne (American Painter, 1872-1930) Girl Sewing 1923.jpeg|Կանացի հագուստ
File:Hawthorne Impressionist figure.jpeg|Իմպրեսիոնիստական կերպար
File:Hawthorne Woman sewing.jpg|Կարող կինը
File:Charles-webster-hawthorne-1872-1930 Red Dress.jpg|Կարմիր զգեստում
File:Charles W. Hawthorne - Refining oil.jpg|Նավթաարդյունաբերական յուղ
File:Charles W. Hawthorne - The Trousseau.jpg|Հարսանեկան զգեստ
File:Charles Webster Hawthorne-The Lovers.jpg|Սիրահարվածները


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lauren Rogers Museum of Art 

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կառլ Յանսեն

**Կառլ Յանսեն** (, ), գերմանացի քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Կառլ Յանսենը ծնվել է 1855 թվականին Դյուսելդորֆում, արվեստագետների ընտանիքում։ Նրա հայրն եղել է պղնձի վրա փորագրող, եղբայրը՝ Պետերը, նկարիչ։ Արվեստի առաջին դասերը Կառլը ստացել է եղբորից։ 1872-1880 թվականներին սովորել է Դյուսելդորֆի պրուսական թագավորական  արվեստի ակադեմիայում, Ավգուստ Վիտիգի  ղեկավարությամբ։ 1878 թվականին Յանսենը ստացել է հռոմեական կրթաթոշակ և 1881 թվականին մեկնել է Իտալիա և այնտեղ սովորել մինչև 1884 թվականը։

Յանսենի առաջին կարևոր աշխատանքը գործարանատեր Պյոնսգենի (1883) կիսանդրին է։ 1884 թվականին նա Յոզեֆ Տյուսխաուզի հետ միասին (որի հետ մտերիմ էր դեռևս ակադեմիայում սովորելու տարիներից), պատվեր է ստանում ստեղծելու Հայր Ռեյնի և նրա դուստրերի արձանախումբը։ Այս աշխատանքն այնքան դուր եկավ դյուսելդորֆցիներին, որ 12 տարի անց նրանք պատվիրեցին երկու արվեստագետներին ստեղծելու դրա  բրոնզե ավելի մեծ տարբերակը (1897)։ 1896 թվականին Յանսենը Դյուսելդորֆում քանդակում է Վիլհելմ կայսրի բրոնզե արձանը։

1893 թվականից Կառլ Յանսենը եղել է Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր իր ուսուցիչ Ավգուստ Վիտիգի ամբիոնում։ Յանսենի ուսանողներից են եղել Բերնարդ Հյոտգերը, Վիլհելմ Լեմբրուկը, Տոնի Շտոկխեյմը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո քանդակագործն արդյունաբերող Հենկել ընտանիքի պատվերով ստեղծել է պատերազմում ձեռնարկության զոհված աշխատակիցների հուշարձանը։ Այդ հուշարձանը տեղադրվել է Դյուսելդորֆի Հոլտհաուզեն շրջանի արդյունաբերական գոտում։ Յանսենի վերջին խոշոր աշխատանքը եղել է Հենկելների ընտանեկան դամբարանի արձանը (1925) Դյուսելդորֆում։

## Պատկերասրահ

Reiterstatue in Düsseldorf.jpg
Brunnenplastik Vater Rhein2.JPG|Հայր Ռեյնն ու նրա դուստրերը
Karl Janssen Steinklopferin.jpg
Minister-Holle-DSC 0122.JPG
D-Nordfriedhof-13.jpg


## Գրականություն
* Bernhard Maaz (изд.): Nationalgalerie Berlin. Das XIX. Jahrhundert; Bestandskatalog der Skulpturen (2 Bde.); Berlin 2006 — ISBN 978-3-86502-119-9.
* Rolf Purpar: *Kunststadt Düsseldorf — Objekte und Denkmäler im Stadtbild*, Grupello, Düsseldorf 2008, ISBN 3-89978-044-2.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Քրիստաբել Բորգ

**Քրիստաբել Բորգ,** (), երբեմն հայտնի է պարզապես Քրիստաբել, մալթացի երգչուհի, երգահան և հեռուստահաղորդավար։ Նա է ներկայացրել Մալթան «Եվրատեսիլ 2018» երգի մրցույթում գեղեցիկ և օրիգինալ «Taboo» երգով։

## Վաղ կյանք
Բորգը ծնվել է 1992 թվականին Մալթայում։ Հետագայում նա ուսանել է երաժշտական քոլեջում, այն ավարտել է 2014 թվականին։ Հետագայում սկսեց ուսումնասիրել հաշվապահական հաշվառում Մալթայի համալսարանում։

## Կարիերա
Բորգը սկսեց իր կարիերան դեռ վաղ հասակից, Մալթայի հեռուստատեսություններից մեկով ցուցադրվում է Բորգի Teen Traffic և Teen Trouble երգեր։ 2014 թվականին Բորգը ներկայացրեց Մալթան «Եվրատեսիլ 2014» երգի մրցույթում, «Lovetricity» երգով, որը զբաղեցրեց ութերորդ հորիզոնականը եզրափակչում։ Նա 2015 թվականին ձայնագրեց իր "Rush" երգը, իսկ 2016 թվականին "Kingdom" երգը։ Շուտով նա կներկայացնի Մալթան «Եվրատեսիլ 2018» երգի մրցույթում։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մալթացի երգչուհիներ
Հայաստանը 2018 ձմեռային օլիմպիական խաղերում

**[[Հայաստան]]ը** ներկայացված էր **[[Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2018]]-ում**, որը տեղի ունեցավ Հարավային Կորեայի, Պխյոնչխան քաղաքում 2018 թվականի փետրվարի 9-ից 25-ը։

## Մարզիկներ
Օլիմպիական խաղերում Հայաստանը ներկայացրել են`

## Լեռնադահուկային սպորտ
Հայաստանից որակավորվել է մեկ մարզիկ։ Մարզիկի անունը հայտարարվել է 2018 թվականի հունվարի 25-ին։

## Դահուկավազք
Հայաստանից որակավորվել են երկու մարզիկ՝ մեկ տղամարդ և մեկ կին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 հայկական սպորտում
Կատեգորիա:Երկիրը Ձմեռային օլիմպիական խաղերում 2018
2018
Ճիճապաղ

**Ճիճապաղ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Խոտորջրի երկու երկար ձորերի միջև։ Մտնում էր Խոտորջուրի գյուղախմբի մեջ։ Հանդիսանում էր նրա 9 հիմնական գյուղերից մեկը։

## Բնակչություն
1914 թվականին ուներ 184 տուն՝ 1272 հայ բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։ Հանդիսանում էր Խոտորջրի առևտրի կենտրոնը։ Ուներ արհեստանոցներ, խանութ և իջևանատուն։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ճիճապաղն ուներ քարաշեն Մայր եկեղեցի, 7 մատուռ։

## Կրթություն
Գյուղն ուներ վարժարան և թատերասիրաց խումբ։

## Վարչական բաժանում
Գյուղը բաղկացած էր մի քանի թաղերից։ Ֆենդու կոչված թաղի մոտ գտնվում էր Խոտորջրի համայնքի ժողովավայրը։ Գյուղն ուներ երկհարկ-եռահարկ տներ, որոնք շրջապատված էին մրգառատ պարտեզներով։

## Անվանի մարդիկ
Ճիճապաղում է ծնվել գրող, թարգմանիչ Անտոն Կզնունին (1880-1951)։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուեյլոն (երգիչ)

**Ուեյլոն** (), իրական անունը **Վիլեմ Բիքերկ** (, ), նիդերլանդացի երգիչ, ով Իլսե Դե Լանգի հետ միասին ներկայացրեց Նիդերլանդները «Եվրատեսիլ 2014» երգի մրցույթում, «Common Linnets» խմբի անվամբ։ Նա է ներկայացրել Նիդերլանդները «Եվրատեսիլ 2018» երգի մրցույթում` «Outlaw in 'Em» երգով, զբաղեցնելով 18-րդ հորիզոնականը։

## Անձնական կյանք
Ուեյլոնը ամուսնացավ 2002 թվականին, ծնվեց նրա առաջնեկը՝ Դիլան, սակայն նա ամուսնալուծվեց երեք տարի ամուսնությունից հետո
։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

### Սինգլեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Սունինց

**Սունինց**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Խոտրջուր գետի հովտում։ Մտնում էր Խոտորջուր գյուղախմբի մեջ։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել, բնակիչները կոտորվել կամ բռնությամբ տարագրվել են 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 180 տուն՝ 1260 հայ բնակչով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սունինցն ուներ 2 քարաշեն եկեղեցի, 1 մատուռ, կամուրջ՝ գետի վրա։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։

## Վարչական բաժանում
Գյուղը բաժանված էր Խաչկա, Լատվենց, Մլքենց, Քամարենց և Կողեր կոչվող թաղերի։ Ուներ քարաշեն 1-3 հարկանի տներ, որոնց կից կային այգիներ ու պարտեզներ։

## Անվանի մարդիկ
Սունինցում է ծնվել անվանի նկարիչ Արսեն Շապանյանը (1864-1949) և Մալխաս Բագրատյանը՝ (1888-1959) հայ խորհրդային ճագարաբույծ:

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջեմիլ Աքսու

**Ջեմիլ Աքսու** (, ), համշենահայ քաղաքական, հասարակական գործիչ, լրագրող, բնապահպան։ Հանդիսանում է «Համշեցու գոր» մշակութային հանդեսի գլխավոր խմբագիր և ընդդիմադիր Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության տեղական համանախագահ։ Հայտնի է Թուրքիայի կառավարության՝ նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի գլխավորությամբ իր խիստ քննադատման համար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1977 թվականի հունվարի 29-ին Թուրքիայի Հանրապետության Արդվինի մարզի Հոպա քաղաքում։

1996 թվականին Աքսուն ձերբակալվել է՝ քաղաքական մեղադրանքների հիման վրա: 2004 թվականին բանտից ազատվելուց հետո ընդունվել և ավարտել է Անատոլիական համալսարանի պետական կառավարման ֆակուլտետը։ Ստամբուլի Բիլգի համալսարանում (Istanbul Bilgi University) ստացել է փիլիսոփայության մագիստրոսի կոչումը։

2008-2011 թվականներին եղել է համշենական Բիրյաշամ (Biryaşam) հանդեսի խմբագիր, որտեղ լույս են տեսել Հոպայի պատմության, ինքնության, բնության և քաղաքականության վերաբերյալ հոդվածներ։ Հետագայում թերթը փակվել է։

2017 թվականի նոյեմբերին Ջեմիլ Աքսուն սոցիալական ցանցերում իր պոստերում «հանցագործության և հանցագործների փառաբանման» համար ձերբակալվել է Թուրքիայի ոստիկանության կողմից Արդվին քաղաքում։ Մինչև այդ, հոկտեմբերի 24-ին ձերբակալվել է նրա կինը՝ իրավապաշտպան և Ճնշվածների սոցիալիստական կուսակցության անդամ Նուրկան Վայչ Աքսուն։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ բանտում մի քանի շաբաթ անցկացնելուց հետո, Ջեմիլ Աքսուն կնոջ հետ ազատվել է բանտից։

## Ընտանիք
Ամուսանցած է իրավապաշտպան Նուրկան Վայչ Աքսուի (Nurcan Vayiç Aksu) հետ, ունեն մեկ դուստր՝ Արևը։

## Աշխատություններ
Մի շարք գրքերի և հոդվածների հեղինակ է, այդ թվում՝
* Cemil Aksu // Karadeniz’in Sol Köşesi: Hopa // Ugur Biryol, Communications Publications, 2012
* Cemil Aksu, Meryem Özçep // Kimlikler, Çıkarlar, Siyasetler: Karadeniz Siyasetine Hopa’dan Bakmak

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ջեմիլ Աքսուի հարցազրույցը Kolektifi հանդեսին 

Կատեգորիա:Համշենահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Համշենահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Համշենահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Համշենահայ բնապահպաններ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական ժանրի թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ թուրքեր
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների թուրք ակտիվիստներ
Չինական վերջին նախազգուշացում

**Չինական (վերջին) նախազգուշացում**, կատակային արտահայտություն (տարածված հատկապես ռուսերենում), որը նշանակում է ապարդյուն նախազգուշացում «բառերով», ընդ որում՝ ակնհայտ է, որ ոչ մի գործողություն դրան չի հետևելու։

Արտահայտությունը ծագել է 1950-1960-ական թվականներին ամերիկա-չինական հարաբերությունների սրման հետ՝ կապված, այսպես կոչված, թայվանական հարցի հետ։ ԱՄՆ-ը, չճանաչելով ՉԺՀ-ում կոմունիստական իշխանությունը (բայց ընդունելով Չան Կայշիի ռեժիմը), հետախուզական թռիչքներ էր իրականացնում Չինաստանի տարածքային ջրերում։ Չինաստանն արձանագրում էր ԱՄՆ-ի կողմից իր օդային և ջրային տարածքների բոլոր խախտումները։ Յուրաքանչյուր նման խախտման ժամանակ Չինաստանի կառավարությունը ամերիկյան կողմին դիվանագիտական միջոցներով ուղարկում էր, այսպես կոչված, «նախազգուշացում», սակայն ոչ մի գործողություն չէր ձեռնարկում։ Բոլոր այդ նախազգուշացումները համարակալվում էին։ Քանի որ այդ տարիներին Ամերիկայի կողմից Չինաստանի օդային և ջրային տարածքների խախտումը, հատկապես Թայվանի նեղուցի շրջանում, հազվադեպ չէին, այդ իսկ պատճառով նախազգուշացումների հաշվարկը հասել էր մի քանի հարյուրի։ Չինաստանի կատարած նախազգուշացումների ստույգ թիվը գնահատելը դժվար է։ Հայտնի է, որ 1964 թվականի վերջին դրանց 900-ից ավելի էին։

Չինաստանի կառավարության «վերջին նախազգուշացումը» պարբերաբար հեռարձակվում էր տեղեկատվական գործակալությունների կողմից և դարձել է դարձվածք։ Այդ ժամանակներից «չինական (վերջին) նախազգուշացում» արտահայտությունը դարձել է հասարակ անուն։ Կիրառվում են այդ թևավոր խոսքի տարբերակներ, օրինակ՝ «647-րդ չինական նախազգուշացում», «723-րդ, վերջին, չինական նախազգուշացում» և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Журнал «Вокруг света»: Когда было последнее китайское предупреждение?
* Последнее китайское предупреждение

Կատեգորիա:Չինաստանի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Փոխաբերություններ
Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Չինաստանի զինված ուժեր
Կարմրատապակ կարտոֆիլի թանգարան

**Կարմրատապակ կարտոֆիլի թանգարան** (), թանգարան բելգիական Բրյուգգե քաղաքում, նվիրված կարտոֆիլի և կարմրատապակ կարտոֆիլի պատմությանը։

## Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 2008 թվականին, բելգիացի ձեռնարկատեր Էդդի վան Բելլի (Eddy Van Belle) կողմից, ով նախկինում Բրյուգգեյում բացել էր երկու թանգարան` Choco-Story և Lumina Domestica: Ոգեշնչվելով իր թանգարանների հայտնիությամբ՝ Վան Բելլին որոշեց կարմրատապակ կարտոֆիլին նվիրված թանգարան բացել, մանավանդ որ աշխարհում նման թանգարաններ գոյություն չունեն։

Թանգարանը գտնվում է Գոթական ճարտարապետության շենքում, որը կառուցվել է 1399 թվականին։ Տարբեր ժամանակներում շենքը օգտագործվել է որպես Ժևի դեսպանի աթոռանիստ,  սրճարան, կինոթատրոն, բանկ և ցուցասրահ։

## Էքսպոզիցիա
Թանգարանի էքսպոզիցիան բաժանված է երկու մասի : Առաջին բաժինը պատմում է կարտոֆիլի ավելի քան տաս հազար տարվա պատմության մասին։ Այցելուները այստեղ կարող են իմանալ կարտոֆիլի զարգացման մասին որպես գյուղատնտեսական մշակաբույս և ամբողջ Եվրոպայում տարածվելու մասին։ Էքսպոզիցիահյի երկրորդ մասը նվիրված է կարտոֆիլի կարմրատապակին ` ճաշատեսակ, որը հայտնի է ամբողջ աշխարհում։ Թանգարանի հավաքածուն պարունակում է փաստաթղթեր՝ կարտոֆիլ տարբեր տեսակների մասին, կերամիկական սպասք, լուսանկարներ, կապված կարմրատապակ կարտոֆիլի պատմության հետ։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում բերքի աճեցման և հավաքման համար նախատեսված մեքենաները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բելգիայում բացվել է թանգարան՝ նվիրված կարտոֆիլի ֆրիին (լուսանկարներ)

Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Բելգիայում
Կատեգորիա:2008 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բելգիական խոհանոց
Կատեգորիա:Բելգիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կարտոֆիլ
Համշեցու գոր

**Համշեցու գոր** (համշեներեն՝ Յամշէցւո կոր, ), Թուրքիայում հրատարակվող համշենահայ հանդես, նվիրված համշենական մշակույթին և լեզվի պատմությանը։ Հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է համշենահայ ակտիվիստ Ջեմիլ Աքսուն։ Լույս է տեսնում տարին երկու անգամ։

Ինչպես նշված է հանդեսի պաշտոնական էջում, այն ստեղծվել համշենական մշակութային և պատմական ժառանգության վավերագրման նպատակով, քանի որ այժմ համշենական մշակույթը և պատմությունը աստիճանաբար անհետանում են։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2014 սեպտեմբերից։

## Տես նաև
* Ջեմիլ Աքսու
* Համշենական մշակույթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի համշենահայ հանդեսներ
Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ Թուրքիայում
Կատեգորիա:Համշենահայ մշակույթ
Վահնա գյուղ

**Վահնա գյուղ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Վահնա գետի հովտում, Գեղուտ գետի մոտ։ Մտնում էր Խատորջրի գյուղախմբի մեջ։

## Պատմություն
Ըստ ավանդության այստեղ որոշ ժամանակ ապրել է V դարի հայ ազատագրական առաջնորդ, սպարապետ Վահան Մամիկոնյանը։

Գյուղն ավերվել է, բնակիչները կոտորվել կամ տարագրվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Հայերի կրած նյութական կորուստները հաշվվում է 50375 օսմանյան լիրա։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Վահնան ուներ եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հռիփսիմե Մոկացյան

**Հռիփսիմե Հենրիկի Մոկացյան** (), հայ մանկաբարձ-գինեկոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1999), պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Հռիփսիմե Մոկացյանը ծնվել է 1964 թվականին, Երևանում։ 1987 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1991 թվականից «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի գինեկոլոգիական բաժանմունքի վարիչ, 1995-1997 թվականներին, միաժամանակ՝ գլխավոր տնօրենի տեղակալ, 1994-2005 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում, 2005 թվականից՝ Առողջապահության ազգային ինստիտուտում։

Մոկացյանը մշակել է գինեկոլոգիական հիվանդությունների հակաօքսիդանտային բուժման նոր եղանակ, ըստ որի, դեղաքանակից կախված, բուժումը որոշվում է անհատականորեն՝ համապատասխան կենսամարկերների միջոցով։ Գիտական աշխատանքների, մեթոդական առաջարկի հեղինակ է։

## Անդամակցություն
* «Հայկական վիրաբուժություն XXI» արհեստավարժների միության անդամ, 2004 
* Էնդոսկոպիկ վիրաբույժների եվրոպական ասոցիացիայի անդամ, 2004 
* Վերարտադրողական բժշկության և վիրաբուժության համամիութենական կազմակերպության անդամ, 2004 
* Գինեկոլոգ-էնդոսկոպիստների ռուսաստանյան ասոցիացիայի անդամ, 2007

## Մրցանակներ
* Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի ոսկե մեդալ
* «Տարվա կին» կոչում, 2000

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գինեկոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ մանկաբարձներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Մուտք Պալերմոյի նավահանգիստ լուսնկա գիշերով (նկար)

**«Մուտք Պալերմոյի նավահանգիստ լուսնկա գիշերով»** (), ֆրանսիացի նկարիչ, ծովանկարչության կարկառուն ներկայացուցիչ Կլոդ Ժոզեֆ Վերնեի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1769 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 99,5 × 138 սմ։ «Մուտք Պալերմոյի նավահանգիստ լուսնկա գիշերով» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

## Նկարագիր
«Մուտք Պալերմոյի նավահանգիստ լուսնկա գիշերով» ստեղծագործությունում հեղինակը՝ Կլոդ Ժոզեֆ Վերնեն պատկերել է ծավային տեսարան։ Առաջին պլանում հեղինակը վրձնել է մարդկանց ստաֆաժային ֆիգուրներ, որոնք զբաղված են նավահանգստային զանազան գործերով։ Ձկնորսը քաշում է որսը, բեռնակիրները հանգստանում են հակերի ու տակառների վրա։ Խարույկի հարևանությամբ կերակրաման է կախ տված։ Ձախ կողմում հեղինակը նկարել է իտալական  Պալերմո քաղաքի նավահանգստային ամրոցի աշտարակը՝ Կաստելամարեն։ Երկնքում կույտավոր ամպեր են պատկերված, որոնց միջից երևում է լուսավոր Լուսինը։ Ձախ կողմի ներքևի հատվածում երևում է Կլոդ Ժոզեֆ Վերնեի ստորագրությունն ու կտավի ստեղծման տարեթիվը՝ *«J. Vernet f 1769»*: Աջ կողմի ներքևի հատվածում վարդագույն ներկով նշված է *3392* թիվը, որն Էրմիտաժի առաջին գույքագրման ու համարակալման ժամանակ։

## Պատմություն
«Մուտք Պալերմոյի նավահանգիստ լուսնկա գիշերով» ստեղծագործությունը ստեղծվել է 1769 թվականին։ Առաջին գնորդը դարձել է ֆրանսիացի ազնվական՝ Լոնգվիլիեն՝ Մոնտրյոյից։ Մինչև 1790 թվականը կտավը գտնվել է Բուայե դը Ֆոնսկոլոմբի հավաքածուում։ Սկսած 1803 թվականից նկարը Սանկտ Պետերբուրգում է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Cinq siècles de peinture française*, Musée Pouchkine/Musée de l'Ermitage, Léningrad, éd. Aurora, 1990, n° 151
* Diderot, *Salons de 1767-1769*, éd. Bukdahl, Delon, Lorenceau, Hermann, 1990, Texte p.&nbsp;609 et note 118

## Արտաքին հղումներ
*  Description sur le site du musée de l'Ermitage
* Projet ''Utpictura18'' du Centre interdisciplinaire d’étude des littératures d’Aix-Marseille (CIELAM, EA4235)

Կատեգորիա:Կլոդ Ժոզեֆ Վերնեի նկարներ
Կատեգորիա:1769 նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Ալեն Բերսե

**Ալեն Բերսե** (, ), շվեյցարացի քաղաքական գործիչ, սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ 2012 թվականի հունվարի 1-ից Շվեյցարիայի Դաշնային խորհրդի անդամ  և ներքին գործերի նախարար։ 2017 թվականին զբաղեցնում է փոխնախագահի պաշտոնը։ 2018 թվականի հունվարի 1-ից Շվեյցարիայի նախագահ։

## Կարիերա
Բերսեն ուսումնասիրել է քաղաքագիտություն և տնտեսագիտություն Նևշատելի համալսարանում և Համբուրգի Միջազգային տնտեսագիտության ինստիտուտում։ 2005 թվականին ստացել է տնտեսագիտության դոկտորի աստիճան, իսկ 1996 թվականին քաղաքագիտության բնագավառում՝ մագիստրոսի աստիճան։ Նա հանդիսանում է մի քանի գրքերի և տնտեսական զարգացման խնդիրներին, միգրացիայի և տարածաշրջանային զարգացումներին վերաբերող ավելի քան 30 հոդվածների հեղինակ։

Բերսեն 2003 թվականից հանդիսանում է նաև է Շվեյցարիայի խորհրդարանի կանտոնների խորհրդի անդամ,  2006 թվականից՝ խորհրդարանի Սոցիալ-դեմոկրատական խմբակցության տեղակալ։ 2008-2009 թվականներին Կանտոնների խորհրդի նախագահ։ Նա նաև հանդիսանում է  ԵԱՀԿ-ի անսամբլեայի անդամ։

2016 թվականի դեկտեմբերին նա ընտրվել է որպես Շվեյցարիայի փոխնախագահ, 2017 թվականի հունվարի 1-ից անցել է պաշտոնավարման։ Մեկ տարի անց ընտրվել է  երկրի նախագահ։ 2018 թվականի հունվարի 1-ից հանդիսանում է Շվեյցարիայի նախագահ։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը խորհրդարանի կայքում
* Ալեն Բերսի անձնական կայք

Կատեգորիա:Շվեյցարացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Լի Ջե Հուն

**Լի Ջե Հուն** (հանգըլ.이제훈, ), հարավկորեացի դերասան։ Նա սկսեց իր կարիերան անկախ ֆիլմում, այնուհետև սկսեց նկարահանվել առևտրային ֆիլմերում, ինչպիսիք են` «Ռազմաճակատի գիծ» (2011), «Ճարտարապետություն 101» (2012) և «Իմ Պապարոտտի» (2013), հեռուստասերիալներ` «Նորաձևության թագավորը» (2012), «Գաղտնի դուռը» (2014), «Ազդանշան» (2016) և «Վաղը քեզ հետ» (2017)։

## Կարիերա
### Սկիզբ
  
Երբ Լի Ջե Հունը հասկացավ, որ ուզում է  դերասան դառնալ, նա դուրս եկավ Կորեայի համալսարանի կենսատեխնոլոգիա ամբիոնից և տեղափոխվեց Կորեայի արվեստի ազգային համալսարան-դրամայի դպրոց։ 2006-2010 թվականներին Լին հայտնվեց ավելի քան 18 ուսանողական կարճ և անկախ ֆիլմերում։ Նա նաև հանդես եկավ զանգվածային մի շարք  առևտրային ֆիլմերում, այդ թվում «Ծառան» էրոտիկ թրիլլերում և ռոմանտիկ կատագերկություն` «Պարոն ճակատագիրը որոնման մեջ է»։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

## Հեռուստասերիալներ

## Սկավառակագրություն

## Մրցանակներ և անվանակոչումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lee Je-hoon  at Saram Entertainment
* Lee Je-hoon  at Daum Communications|Daum

Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Դավիթ Բեկ (կտավ)

**«Դավիթ Բեկ»**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1945 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Պատմություն
Իսաբեկյանի արվեստում արտահայտված են դարաշրջանի հայրենասիրական նվիրական երազանքները։ «Դավիթ-Բեկ» կտավում նկարիչը պատկերել է հաղթանակի գաղափարը. իր պարտությունն ընդունած թշնամին հայոց զորավարի ու հեծելազորի ոտքերի մոտ է։

Իսաբեկյանի այս կտավն իր վրա է կրում ֆրանսիական ռոմանտիզմի ազդեցությունը (Էժեն Դելակրուայի «Խաչակիրների մուտքը Կոստանդնուպոլիս»)՝ ինքնուրույն գեղանկարչական կատարմամբ, աչքի ընկնող հուզական արտահայտչականությամբ։ Զորավարը հեծյալ դրոշակակիր թիկնապահների հետ մասշտաբայնորեն կենտրոնական դիրք է գրավում պատկերում և իմաստա-հոգեբանորեն գերիշխում կոմպոզիցիայում։ Այստեղ առկա են կոմպոզիցիոն, կերպարային, գեղանկարչական պլաստիկ լուծումներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1945 նկարներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Ծովինար (կտավ)

**«Ծովինար»**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1982 թվականին ստեղծած կտավը։ Նկարված է «Նավզիկե»-ի վրա։

## Պատմություն
«Սասնա ծռեր» էպոսում Ծովինարը ջրային տարերքի հետ կապված ամպերի կայծակնացայտ ոգի կամ ծովային ջրից հղիացած երկվորյակ դյուցազունների՝ Սանասարի ու Բաղդասարի մայրն է։

## Նկարագրություն
Էդուարդ Իսաբեկյանը էպոսի հերոսներին պատկերել է հեքիաթային, միևնույն ժամանակ նրանք իսկապես մարդկային են։ Ծովինարի կերպարը ստեղծել է գեղեցիկ, կենսուրախ, հասարակ աղջկա գծերով, որի ուժեղ կազմվածքը բերում է այն համոզման, որ նա՝ էպոսի այդ հերոսուհին է ծնել Սանասարին և Բաղդասարին։ Եռաֆիգուր այս կոմպոզիցիայում նկարիչը շեշտադրել է գունային կառույցները, որոնք իշխում են թե՛ ֆիգուրների պլաստիկ մոդելավորման, թե՛ միջավայրի ստեղծման և թե՛ տեսարանի էպիկականության և նրանում ազգայինի (կարմիր, կապույտ, նարնջագույն) ընդգծման մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1982 նկարներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Իսա Ասպ

**Իսա Ասպ** (, ), առաջին ֆինն կին բանաստեղծ։ Մահացել է տասնինը տարեկան հասակում տուբերկուլոզից՝ թողնելով մոտավորապես 100 բանաստեղծություններ, որոնցից ամենատարածվածը «Օրոր ալիքին» բանաստեղծությունն է։ Նրա մահից հետո բանաստեղծությունները տպագրվել են, նրա պատվին կառուցվել են արձաններ, գրվել կենսագրականներ։

## Կենսագրություն
Ասպը ծնվել է 1853 թվականին Ուտայարվի քաղաքում։ Նա եղել է Յաակու Ասպի և Բեատա Էլիզաբեթ (ծննդյան անունը՝ Պուհակա) Ասպի ողջ մնացած 9 երեխաներից մեկը։ Ասպը զարգացած երեխա է եղել և հոր պես գրել է բանաստեղծություններ։ Նրան շվեդերեն է սովորեցրել տատիկը։ Երբ նա առաջին անգամ դպրոց է գնացել, ունեցել է նախադպրոցական գիտելիքներ։

Ընտանիքը տեղափոխվել է Սուոմուսալմել, որտեղ Իսան 19 տարեկանում գրել է իր առաջին բանաստեղծությունը։ Բանաստեղծություններում արտահայտել է հոր և հայրենիքի հանդեպ հարգանքը։ 1864 թվականին Ռաահեում հաճախել է մասնավոր դպրոց, որտեղ սովորել է շվեդերենով։ Ընկերացել է տեղացի քահանա Ֆանի Հետալի հետ։ 1866 թվականին ավարտել է ուսումը և ընկերների հետ շփվել է նամակներով։ Ստեղծել է «Lahja» ամսագիրը, որը միայն ընտանիքին է ցույց տվել, սակայն այն ունեցել է 22 համար։ Մեկ տարի անց գտել է կյանքի ընկերոջը, սակայն հաջորդ գարնանը մահացել է թոքաբորբից։

Ասպը տպագրվել սկսել է Trollsländan (fi) ամսագիրը հայտնաբերելուց հետո, երբ նրանց է ուղարկել իր բանաստեղծությունները։ Trollslända ամսագիրը ստեղծել և ղեկավարում էին Ալեքսանդրա Գրիֆենբերգը, Զաքարիաս Տոպելիուսը և նրա դուստր Տոինի Տոպելիուսը։

1871 թվականին Ասպը սկսել է բանաստեղծություն գրել Ֆիններենով Յուվյասկյուլիայի ուսուցիչների վերապատրաստման քոլեջում դասընթաց անցնելուց հետո։

## Մահ և ժառանգություն
Ասպը մահացել է տուբերկուլոզից Յուվյասկյուլյայում 1872 թվականին՝ թողնելով մոտավորապես 100 լիրիկական բանաստեղծություններ, որոնցից ամենահայտնին «Օրոր ալիքին» բանաստեղծությունն է։ Ասպը համարվել է «Ֆինն առաջին կին բանաստեղծը»։ Նրա առաջին կենսագրականը 1912 թվականին տպագրվել է Հելմի Սետյալյայի կողմից։ Ասպի մահից հետո նրա պատվին ստեղծվել են հուշարձաններ, գրվել են կենսագրականներ և ստեղծվել են նրա բանաստեղծությունների գրքերը։

## Գրականություն
* Krohn, Helmi (1912). Isa Asp : Nuoren pohjalaisen runoilijaneidon elämäntarina. Helsinki: Otava.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեսբուհի գրողներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆինն բանաստեղծներ
Մթնշաղ (կտավ)

**«Մթնշաղ»**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1979 թվականին ստեղծած կտավը։

## Պատմություն
Իսաբեկյանը խորապես ազգային երևույթ է իր խառնվածքով, համաշխարհային մշակույթի իմացությամբ, վերլուծական-անալիտիկ հակումներով, զերծ լինելով ազգային նեղ մտածելակերպից, ձգտելով համամարդկային արժեքների։ Դրա լավագույն դրսևորումներից է վարպետի ստեղծագործության մեջ կնոջ կերպարի արտացոլումը, արտաքին գեղեցկության, ներքին էության հակասականության ու ներդաշնակության բարդ միաձուլումը։

## Նկարագրություն
«Մթնշաղ» կտավում կնոջ կերպարը նյութա-ծավալային կերտվածքով քանդակային է ու մոնումենտալ, մոտ գեղեցիկի իդեալական ռենեսանսյան պատկերացումներին։ Կնոջ մերկությունն անսպասելի «առնական» է, առողջ, լի ներքին էներգիայով։ Նկարչի ակտիվ վրձնահարվածների գունային հակադրություններն ու լուսային ռեֆլեքսները և՛ մարմնի,  և՛ միջավայրի նյութականությանը հաղորդում են ուժ, թեթևություն, հույզ ու դինամիկա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1979 նկարներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում