Ռուսաստան-ԱՄՆ գագաթնաժողով (2025)

**2025 թվականի Ռուսաստան-ԱՄՆ գագաթնաժողով** (հայտնի է նաև որպես **Ալյասկա 2025** կամ **Թրամփ-Պուտին գագաթնաժողով**), ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջև կայացած գագաթնաժողով։ Տեղի է ունեցել 2025 թվականի օգոստոսի 15-ին Ալյասկայի Անքորիջ քաղաքի Էլմենդորֆ-Ռիչարդսոն համատեղ բազայում։ 

Սա Թրամփի և Պուտինի առաջին հանդիպումն է 2024 թվականին Թրամփի վերընտրվելուց ի վեր և նրանց միջև՝ որպես գործող նախագահների, առաջին հանդիպումը 2019 թվականին Օսակայում կայացած նրանց վերջին հանդիպումից ի վեր։ Քննարկման հիմնական թեման ռուս-ուկրաինական շարունակվող պատերազմն է, որին նախագահ Թրամփը մտադիր է վերջ դնել։ Սա Ռուսաստանի և Միացյալ Նահանգների նախագահների միջև ԱՄՆ-ում կազմակերպվող առաջին հանդիպումն է 2007 թվականից ի վեր, այդ ժամանակ Պուտինը հանդիպել է Ջորջ Բուշ կրտսերի հետ Մեն նահանգում։
[մինի|ԱՄՆ նախագահ [Դոնալդ Թրամփ|Դոնալդ Թրամփը և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը G20 գագաթնաժողովում Օսակայում, Ճապոնիա, 2019 թվականի հունիս]]

## Նախապատմություն
2024 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ այն ժամանակ դեռ նախագահի թեկնածու Դոնալդ Թրամփը իր քարոզարշավի ժամանակ խոստանացել է հնարավորինս շուտ, ցանկալի է՝ առաջին օրը, դադարեցնել Ռուսաստան-Ուկրաինա պատերազմը։ Փետրվարի 12-ին անակնկալ հեռախոսազրույց է ունեցել Պուտինի հետ, որը 2022 թվականից ի վեր առաջին անգամ մեկնարկել է խաղաղության բանակցությունները։ Այդ ամսվա վերջին ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հանդիպել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի հետ Սաուդյան Արաբիայում։

Իր երկրորդ նախագահության ընթացքում նախագահ Թրամփի և Պուտինի շփումը եղել է միայն հեռախոսազանգերով և Truth Social-ում գրառումներով։ Նախագահ Թրամփը իր հեռախոսազրույցները համարել է «կառուցողական», սակայն ավելի ուշ պնդել է, որ Պուտինը «աջակցում է իրեն» կամ ձգձգում է հակամարտությունը։ Հուլիսի 23-ին լրագրողներին ասել է. «Երբ տուն եմ գնում, առաջին տիկնոջն ասում եմ. «Գիտեք, այսօր խոսեցի Վլադիմիրի հետ: Մենք հրաշալի զրույց ունեցանք»: Եվ նա ինձ պատասխանում էր. «Իսկապե՞ս: Եվս մեկ [ուկրաինական] քաղաք հենց նոր հարվածվեց»։ Այն բանից հետո, երբ նախագահ Թրամփը քննադատել է Պուտինին Truth Social-ում, Կրեմլը նրա գրառումները որակել է որպես ավելի «զգացմունքային»։

2025 թվականի հուլիսի 14-ին ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեի հետ Օվալաձև սենյակում հանդիպման ժամանակ նախագահ Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն 100% մաքսատուրք կսահմանի այն երկրների համար, որոնք գործարքներ կկատարեն Ռուսաստանի հետ, եթե 50 օրվա ընթացքում խաղաղության համաձայնագիր չկնքվի։ Հուլիսի 28-ին Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քեյր Սթարմերի հետ հանդիպման ժամանակ նախագահ Թրամփը հայտարարել է, որ վերջնաժամկետը կկրճատվի մինչև 10 կամ 12 օր՝ հղում անելով բանակցություններում առաջընթացի բացակայությանը։ ԱՄՆ հատուկ դեսպանորդ Սթիվ Վիտկոֆը հանդիպել է Պուտինի հետ Մոսկվայում օգոստոսի 6-ին՝ սահմանված վերջնաժամկետից երկու օր առաջ։ Հանդիպումից հետո նախագահ Թրամփը հայտարարել է, որ «մեծ հավանականություն» կա, որ Պուտինի հետ հանդիպումը կկայանա «շատ շուտով»։

### Միջուկային լարվածություն
2025 թվականի հուլիսի 31-ին Ռուսաստանի նախկին նախագահ և Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի փոխնախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը Telegram- ում գրառում է արել՝ զգուշացնելով նախագահ Թրամփին «Մեռյալ ձեռքի» սպառնալիքի մասին՝ հղում անելով խորհրդային ավտոմատ միջուկային արձակման մեխանիզմին: Օգոստոսի 1-ին նախագահ Թրամփը հայտարարել է երկու «Միջուկային սուզանավերի» Ռուսաստանի ուղղությամբ շարժման մասին՝ ի պատասխան սպառնալիքի։

## Հանդիպումից առաջ
Նախագահ Թրամփը 2025 թվականի օգոստոսի 7-ին հայտարարել է, որ Պուտինի համար անհրաժեշտ չէ հանդիպել Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկու հետ։ Նա նաև ասել է, որ երկու կողմերն էլ ստիպված կլինեն զիջումների գնալ, սակայն Կրեմլի աղբյուրը նշել է, որ Ռուսաստանը կարող է դադարեցնել պատերազմը, եթե ստանա Արևելյան Ուկրաինան։

Օգոստոսի 8-ին նախագահ Թրամփը Truth Social-ում հայտարարել է, որ պլանավորում է հանդիպել Պուտինի հետ Ալյասկայում։ Կրեմլի խորհրդական Յուրի Ուշակովը հետագայում հաստատել է բանակցությունները՝ նշելով, որ Ալյասկան «բավականին տրամաբանական» է հանդիպման վայրի համար։ Ալյասկան, հնարավոր է, ընտրվել է երկու մայրաքաղաքների միջև գտնվելու, ինչպես նաև այն հանգամանքի, որ ԱՄՆ-ն չի մասնակցում Հռոմի ստատուտին և, հետևաբար, չի կարող իրականացնել Միջազգային քրեական դատարանի ձերբակալման պատվերը Պուտինի նկատմամբ։ Բացի այդ, հնարավոր է, որ ընտրությունը կապված է նաև Ալյասկայի պատմական նշանակության հետ, ներառյալ նախկինում ունեցած ռուսական գաղութացումը, ժամանակակից ռուս ուղղափառ համայնքները և Սառը պատերազմի տարիներին ունեցած ռազմական նշանակությունը։

Օգոստոսի 14-ին Ուշակովը հայտարարել է, որ ռուսական կողմից պատվիրակության կազմում կլինեն ինքը, արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը, պաշտպանության նախարար Անդրեյ Բելոուսովը, ֆինանսների նախարար Անտոն Սիլուանովը և նախագահի՝ արտաքին ներդրումների և տնտեսական համագործակցության հարցերով հատուկ ներկայացուցիչ Կիրիլ Դմիտրիևը։

Գագաթնաժողովից առաջ Պուտինը ենթադրել է, որ բանակցությունները կարող են ներառել միջուկային զենքի մասին պայմանագրեր, ինչպիսին է New START-ի երկարաձգումը, որի ժամկետը լրանում է 2026 թվականի փետրվարին։

Տեղի են ունեցել Ուկրաինայի օգտին և Թրամփի ու Պուտինի դեմ բողոքի ցույցեր, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Լավրովը, հյուրանոց է ժամանել սպիտակ համազգեստով որի վրա գրված է եղել՝ ։

## Թրամփ-Պուտին հանդիպում
### Ժամանում
Ալյասկայի Անքորիջ քաղաքում գտնվող Էլմենդորֆ-Ռիչարդսոն համատեղ բազան գագաթնաժողովի վայրն է։ Առաջնորդների համար գցվել է L-աձև կարմիր գորգ, եղել է «ԱԼՅԱՍԿԱ 2025» մակագրությամբ հարթակ, որի կողքին շարված են եղել չորս F-22 Raptor կործանիչներ։ Նախագահ Թրամփը վայրէջք կատարեց Էլմենդորֆ համատեղ բազայում ժամը 10:22-ին (Ավստրալիայի ժամանակով)։ Մամուլի քարտուղար Կարոլին Լիվիտը վայրէջքից հետո հայտարարելէ, որ հանդիպումը այլևս չի լինի Թրամփ-Պուտին անհատական, այլ կլինի երեք-մեկ բանաձևով՝ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն և հատուկ դեսպանորդ Սթիվ Վիտկոֆը կմիանան նախագահ Թրամփին, իսկ արտաքին քաղաքականության օգնական Յուրի Ուշակովը և արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը՝ նախագահ Պուտինին։

### Հանդիպում
Հանդիպումը սկսվել է մոտավորապես ժամը 11:32-ին (Ալյասկայի ժամանակով)։ Այն ավարտվել է մոտավորապես ժամը 14:18-ին։ Երկու առաջնորդների հետ մամուլի ասուլիսը սկսվել է մոտավորապես ժամը 14:58-ին (Ալյասկայի ժամանակով)։


### Մամլո ասուլիս
Նախագահ Պուտինը մամլո ասուլիսը սկսել է՝ նշելով, որ վերջին տարիներին Ռուսաստանի և Միացյալ Նահանգների հարաբերությունները վատթարացել են, և որ երկու երկրների միջև հանդիպումը վաղուց սպասված է եղել։ Պուտինը նշել է, որ բանակցությունները տեղի են ունեցել «հարգալից, կառուցողական և փոխադարձ հարգանքի մթնոլորտում»։ Նախագահ Թրամփը իր խոսքը սկսել է՝ ասելով, որ «միշտ էլ ֆանտաստիկ հարաբերություններ է ունեցել նախագահ (Վլադիմիր) Պուտինի հետ», բայց որ դրանց խոչընդոտել է «Ռուսաստանի խաբեությունը»։ Պուտինը նաև ընդունել է նախագահ Թրամփի հետ իր համաձայնությունը, որ Ուկրաինայի անվտանգությունը պետք է ապահովվի։ Մամլո ասուլիսի ավարտին հրադադարի մասին համաձայնություն ձեռք չի բերվել, և առաջնորդներից ոչ մեկը չի պատասխանել մամուլի հարցերին։

## Արձագանք
ԵՄ արտաքին գործերի նախարար Կայա Կալասը օգոստոսի 11-ին հայտարարել է, որ ցանկացած համաձայնագիր պետք է հաշվի առնի Ուկրաինայի և ԵՄ-ի շահերը՝ ընդգծելով Ուկրաինայի ապագայի վերաբերյալ բանակցությունների անթույլատրելիությունը առանց նրա մասնակցության: Դիրքորոշումը համակարգելու համար Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը օգոստոսի 14-ին կազմակերպել է արտակարգ առցանց հանդիպում Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու, Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիու Կոշտայի, Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի և ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեի հետ, որին հաջորդել է առանձին տեսակոնֆերանս Թրամփի հետ: Դիվանագիտական ջանքերի նկատմամբ հանրային աջակցությանը չնայած՝ Մոսկվան այս գործողությունները համարել է «բանակցային գործընթացը խաթարելու փորձ»: Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության տեղեկատվության դեպարտամենտի փոխտնօրեն Ալեքսեյ Ֆադեևն ասել է, որ որոշ եվրոպական կառավարությունների համար հակամարտության սրացումը մնում է «միլիտարիզացիան արդարացնելու գործիք»:

## Տես նաև
* Ռուս-ամերիկյան հարաբերություններ
* ՌԴ-ԱՄՆ գագաթնաժողով Հելսինկիում (2018)
* ՌԴ-ԱՄՆ գագաթնաժողով Հելսինկիում (2021)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2025 միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:Ռուս-ուկրաինական պատերազմ
Կատեգորիա:Ռուսաստան-ԱՄՆ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Վլադիմիր Պուտին