Իջևան

**Իջևան**, քաղաք Հայաստանի Տավուշի մարզում։ Գտնվում է Աղստև գետի ափին՝ Երևանից 142 կմ հեռավորության վրա։ Մարզի վարչական կենտրոնն է։

## Անվանում
alt=Քարավանսարա քաղաքը 1893 թվականին|ձախից|մինի|Քարավանսարա քաղաքը 1893 թվականին
Ներկայիս քաղաքի տեղում հնում գտնվել են իջևանատներ, որոնք սպասարկել են Ասորիքից ու Դվինից դեպի Պարտավ և Հյուսիսային Կովկաս գնացող առևտրական տարանցիկ ճանապարհը։ Պարսկական տիրապետության շրջանում այդ վայրը կոչվել է *Իստիբուլաղ* (պարսկերեն բառացի՝ «տաք աղբյուր»), ուր 1780-ական թվականներին հիմնադրվել է Քարվանսարա գյուղը։

Հայաստանում խորհրդային իշխանություն հաստատումից հետո վերանվանվել է Իջևան։ Քաղաքի կարգավիճակ ունի 1961 թվականից։

## Աշխարհագրություն
Իջևանը գտնվում է Աղստև գետի երկու ափերին՝ Իջևանյան լեռնաշղթայի ստորոտին։ Քաղաքը Երևանից գտնվում է 142 կմ հեռավորության վրա։ Իջևանը շրջապատված է լեռներով՝ պատված սաղարթախիտ անտառներով, որոնց տեղ-տեղ փոխարինում են ալպիական մարգագետինները։

### Կլիմա
Իջևանում, ինչպես նաև հարակից բնակավայրերում, կլիման բավականին մեղմ է. ամռանը ոչ շատ շոգ է, իսկ ձմռանը՝ ոչ սաստիկ ցուրտ։ Օդի միջին ջերմաստիճանը օգոստոսին կազմում է մոտ 23&nbsp;°C, հունվարին՝ մոտ 0&nbsp;°C, տարեկան տեղումների քանակը՝ 563 մմ։

մինի|333x333փքս|Իջևան քաղաքի համայնապատկեր, 2021թ

## Բնակչություն
Իջևանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.https://armstat.am/am/?nid=82&id=2746

## Տնտեսություն
Իջևանը հայտնի է իր գորգագործությամբ։ Այստեղ է գտնվում Հարավային Կովկասի ամենամեծ գորգագործական կոմբինատը, որը մեծ համբավ ուներ ողջ Խորհրդային Միությունում։ Իջևանյան գորգագործության նմուշներն այսօր ևս պահպանվում են Հայաստանի պատմության թանգարանում։

Իջևանը հայտնի է նաև իր գինիներով։ Քաղաքի մուտքի մոտ է գտնվում Իջևանի գինու-կոնյակի գործարանը։

## Զբոսաշրջություն
[thumb|Իջևանի մոտակայքում գտնվող [Կիրանց վանքը|alt=|ձախից]]
alt=Քարավանսարա քաղաքը 1891 թվականին|մինի|Քարավանսարա քաղաքը 1891 թվականին
Իջևանի տեսարժան վայրերից են կենտրոնական զբոսայգին, բուսաբանական այգին (Դենդրոպարկը), Իջևանի պատմաերկրագիտական թանգարանը և այլն։ Յուրաքանչյուր տարի Իջևանում տեղի է ունեցել ճարտարապետների միջազգային գիտաժողով, որի արդյունքում ստեղծված գործերը տեղադրված են կենտրոնական զբոսայգում։

Իջևանի տարածաշրջանը հայտնի է նաև իր պատմաճարտարապետական կոթողներով, որոնցից ամենահայտնին Մակարավանքն է։ Այն կառուցվել է 10-13-րդ դարերում, գտնվում է Աչաջուր գյուղի մոտ՝ Իջևանից 10 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքի լեռներում բազմաթիվ են քարանձավները (Լաստիվեր՝ գյուղ Ենոքավան 3 կմ)։

Իջևանը հարմարավետ վայր է ակտիվ հանգստի սիրահարների համար։ Այստեղ կարելի է կազմակերպել ձիարշավներ, հետիոտնային, հեծանվային արշավներ, վրանային երեկոներ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
thumb|Իջևանի գորգ|alt=
Հին Քարվանսարան գտնվում էր ներկայիս Իջևան քաղաքից 10 կմ հարավ՝ Աղստևի ձախ ափին։ Քաղաքի արևմտյան մասում է գտնվում 13-րդ դարում կառուցված Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին։

## Տրանսպորտ
Քաղաքով անցնում է Երևան-Թբիլիսի մայրուղին։ Հողամասի փոխարեն անցնելով Ադրբեջանի տարածքով՝ Վրաստանի հետ կապ ունենալու համար կառուցվել է Իջևան-Բագրատաշեն մայրուղու նոր հատված։ Հրազդան-Ղազախ հատվածում Երևան-Ղազախ երկաթուղային գիծը ուժի մեջ է միայն Իջևան կայարանից։

## Մշակույթ
Հանրապետության հյուսիս-արևելքում, մասնավորապես, Իջևանի շրջանում, քաղաքը վաղուց հայտնի էր իր գորգագործության վարպետներով. նրանց կողմից հյուսված գորգերով, «Խուրջինը» առանձնանում է նկարի հարուստ գույներով և նրբագեղությամբ։ Հայաստանի պատմության թանգարանում ցուցադրվում են հին Իջևանի գորգերի գեղեցիկ նմուշներ։ Քաղաքն ունի պատմաազգագրական թանգարան։

## Սպորտ
[thumb|[Արնար (մարզադաշտ)|alt=]]
Խորհրդային տարիներին քաղաքը ներկայացնում էին Բենտոնիտ ՖԱ թիմը, որը կոչված է Բենտոնիտի անունով։ 1990 թվականին մեկ մրցաշրջան անցկացնելուց հետո թիմը կազմալուծվել է։ 2007 թվականի սկզբին թիմը վերստեղծվել է՝ շնորհիվ նախկին ֆուտբոլիստ, այժմ՝  գործարար Դավիթ Դավթյանի, որն իրականացրել է լայնածավալ ծրագրեր ։ Բայց գավաթում երկու հանդիպում և մի քանի ընկերական խաղ անցկացնելուց հետո թիմը լուծարվել է՝ ֆինանսավորման արագ ավարտի պատճառով։

Քաղաքն ունի «Արնար» մարզադաշտ, որը կառուցվել է 2007 թվականին։ Ներկայումս օգտագործվում է հիմնականում ֆուտբոլային հանդիպումների համար։ 2008 թվականին «Արնար» մարզադաշտում անցկացվել է Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ հանդիպումը «Արարատ Երևան ՖԱի» և «Ուրարտու ՖԱի» միջև։  Մարզադաշտի հարևանությամբ կա մարզասրահների մինի խաղադաշտ։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Հովհաննես մատուռ
* Դենդրոպարկ
* Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի
* Քանդակների այգի
* Մայր Հայաստանի արձան
* Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի
* «Իջևան» պատմա-երկրագիտական թանգարան

## Քույր քաղաքներ
** Վալանս, Ֆրանսիա
** Նիկեա, Հունաստան

## Իջևանում ծնվածներ
* Նիկոլ Փաշինյան
* Կորյուն Առաքելյան
* Գառնիկ Անանյան
* Դավիթ Պետրոսյան
* Զորիկ Գևորգյան
* Ռազմիկ Էդիլյան
* Հովհաննես Հովսեփյան
* Սպարտակ Սարգսյան
* Գրիգոր Ջաղեթյան
* Օնիկ Գասպարյան
* Սարգիս Սիմոնյան
* Աշոտ Ասլանյան
* Վիլեն Հարությունյան
* Սուրեն Մանուկյան
* Գառնիկ Ավալյան
* Ջեմմա Անանյան
* Արմեն Ղուլարյան
* Աշոտ Շահնազարյան
* Արուս Ղազումյան
* Սիփան Փաշինյան
* Արմո Հարենց
* Նորիկ Կազումով
* Հրաչյա Կազումով
* Վահե Ղազարյան
* Ժորա Փարսյան
* Աշոտ Մելիքբեկյան

## Տես նաև
* Իջևանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իջևան քաղաքային համայնք

Կատեգորիա:Իջևան