Կանացիության առեղծվածը (գիրք)

**Կանացիության առեղծվածը** (), Բեթի Ֆրիդանի գիրքը, որը շատերի կարծիքով դարձավ ԱՄՆ-ում ֆեմինիզմի երկրորդ ալիքի սկիզբը։ Գիրքը հրատարակվել է 1963 թվականի փետրվարի 19-ին *W. W. Norton & Company*-ի կողմից։

1957 թվականին Բեթի Ֆրիդանին խնդրեցին հարցում անցկացնել Սմիթ քոլեջի իր նախկին դասընկերների 15-րդ ավարտական ​​արարողության ժամանակ։ Նա պարզեց, որ հարցվածներից շատերը դժգոհ են տնային տնտեսուհու իրենց կյանքից։ Ապա նա սկսեց  հետազոտություններ The Feminine Mystique գրքի համար՝ հարցազրույց վերցնելով արվարձանների այլ տնային տնտեսուհիներից, ինչպես նաև ուսումնասիրելով հոգեբանություն, լրատվամիջոցներ և գովազդ։ Բեթին ի սկզբանե մտադիր էր հոդված գրել այս թեմայով, այլ ոչ թե գիրք, բայց ոչ մի ամսագիր չցանկացավ հրապարակել նրա հոդվածը։

1964 թվականին գիրքը դարձավ ամենավաճառվող ոչ գեղարվեստական ​​գիրքը՝ ավելի քան մեկ միլիոն օրինակ։ Իր գրքում Բեթի Ֆրիդանը վիճարկեց 1950-ական թվականների լայնորեն տարածված համոզմունքն այն մասին, որ «1949 թվականից հետո ամերիկուհիների համար կատարյալ կինը միայն մեկ տարբերակ ուներ՝ տնային տնտեսուհի-մայր»։

«Կանացիության առեղծված» արտահայտությունը ստեղծվել է Ֆրիդանի կողմից՝ նկարագրելու այն ենթադրությունները, որ կանայք պետք է իրենց դրսեւորեն տնային աշխատանքի, ամուսնության, սեռական կյանքի և երեխաների միջոցով։ Ասում էին, որ իսկապես կանացի կանայք չպետք է ցանկանային աշխատել, կրթություն ստանալ կամ քաղաքական հայացքներ ունենալ։ Ֆրիդանը ցանկանում էր ապացուցել, որ կանայք դժբախտ են և չեն կարողանում արտահայտել իրենց զգացմունքները։

## Սինոփսիս
«Կանացիության առեղծվածը» գիրքն սկսվում է ներածությամբ, որտեղ նկարագրվում է այն, ինչ Ֆրիդանը անվանել է «անանուն խնդիր»՝ 1950-ական և 1960-ական թվականների սկզբին կանանց համատարած տառապանքը։ Ներածությունը քննարկում է մի քանի տնային տնտեսուհիների կյանքը ԱՄՆ-ում, ովքեր դժբախտ էին, չնայած ապրում էին լավ ֆինանսական պայմաններում, ամուսնացած էին և երեխաներ ունեին։ Բացի այդ, Ֆրիդանը կասկածի տակ դրեց կանանց ամսագրերը, կանանց կրթական համակարգը և գովազդատուներին՝ կնոջ մասին նման համատարած կերպար ստեղծելու համար։ Այս կերպարի վնասակար ազդեցությունն այն էր, որ այն նվազեցրեց կանանց հնարավորությունները կենցաղային ոլորտում և պատճառ դարձավ, որ շատ կանայք կորցնեն իրենց ինքնությունը։

**Գլուխ 1**. Ֆրիդանը նշում է, որ ամուսնության միջին տարիքը նվազում էր, քոլեջ հաճախող կանանց մասնաբաժինը նվազում էր, և կանանց ծնելիության մակարդակը աճում էր 1950-ական թվականների ընթացքում, սակայն դժբախտ կանանց տարածված միտումը շարունակվում էր, չնայած ամերիկյան մշակույթը պնդում էր, որ կանայք կարող են իրենց գտնել ամուսնության մեջ և տանը։ Ճանաչելով և կիսելով այս դժգոհությունը՝ 1950-ական թվականների կանայք այն սխալ էին մեկնաբանում որպես անձնական խնդիր և հազվադեպ էին խոսում դրա մասին այլ կանանց հետ։ Ինչպես նշել է Ֆրիդանը, «Խնդրի տարօրինակ նորության մի մասն այն է, որ այն չի կարելի հասկանալ մարդու դարավոր նյութական խնդիրների տեսանկյունից՝ աղքատություն, հիվանդություն, սով, ցուրտ»։ Այս գլուխը եզրափակվում է հետևյալով. «Մենք այլևս չենք կարող անտեսել այդ կնոջ ձայնը, որն ասում է՝ Ես ուզում եմ ավելին, քան իմ ամուսինը, իմ երեխաները և իմ տունը»։

**Գլուխ 2**. Ֆրիդանը նշում է, որ այն ժամանակ կանացի ամսագրերի վերաբերյալ խմբագրական որոշումները հիմնականում կայացնում էին տղամարդիկ, ովքեր պահանջում էին պատմություններ և հոդվածներ, որոնք կներկայացնեին կանանց որպես երջանիկ տնային տնտեսուհիներ կամ դժբախտ կարիերայի կանայք՝ դրանով իսկ ստեղծելով «կանացի միստիկան»՝ այն գաղափարը, որ կանայք բնականաբար գոհ էին իրենց կյանքը նվիրելով տանն ու մայրությանը։ Ֆրիդանը նաև պնդում է, որ դա հակասում է 1930-ական թվականներին, երբ կանանց ամսագրերում հաճախ ներկայացված էին ինքնավստահ և անկախ հերոսուհիներ, որոնցից շատերը կարիերիստ էին։

**Գլուխ 3**. Ֆրիդանը հիշում է հասարակության ակնկալիքներին համապատասխանելու իր որոշումը, երբ նա հրաժարվեց հոգեբանի խոստումնալից կարիերայից՝ երեխաներ մեծացնելու համար, և բացահայտում է, որ այլ երիտասարդ կանայք դեռևս պայքարում էին նույն որոշման դեմ։ Շատ կանայք շուտ են թողնում քոլեջը՝ ամուսնանալու համար՝ վախենալով, որ եթե շատ երկար սպասեն կամ չափից դուրս կրթված դառնան, չեն կարողանա ամուսին գտնել։ Գլխի վերջում Ֆրիդանը պնդում է, որ մինչ տեսաբանները քննարկում են, թե ինչպես են տղամարդիկ գտնում իրենց ինքնությունը, կանանցից ակնկալվում է անկախ լինել։ Նա ասում է. «Անատոմիան կնոջ բաժինն է, ասում են կանացիության տեսաբանները. Կնոջ ինքնությունը որոշվում է նրա կենսաբանությամբ»։ Ֆրիդանը շարունակում է պնդել, որ խնդիրն այն է, որ կանայք պետք է հասունանան և գտնեն իրենց մարդկային ինքնությունը։ Նա ասում է. «Որևէ իմաստով, որը դուրս է ցանկացած կնոջ կյանքից, ես կարծում եմ, որ կանացիության ճգնաժամը շրջադարձային կետ է կանացիություն կոչվող անհասությունից մինչև լիարժեք մարդկային ինքնություն»։

**Գլուխ 4**. Ֆրիդանը քննարկում է վաղ ամերիկացի ֆեմինիստներին և թե ինչպես են նրանք պայքարում այն ​​ենթադրության դեմ, որ կնոջ պատշաճ դերը բացառապես որպես կին և մայր է։ Նա նշում է, որ նրանք ապահովեցին կանանց համար կարևոր իրավունքներ, ներառյալ կրթության իրավունքը, կարիերայի իրավունքը և ընտրելու իրավունքը։

**Գլուխ 5**. Այս գլխում Ֆրիդանը քննադատում է հոգեվերլուծության հիմնադիր Զիգմունդ Ֆրոյդին (որի գաղափարները շատ ազդեցիկ էին Միացյալ Նահանգներում գրքի հրատարակման ժամանակ)։ Կանանց օրենքներն ու սովորույթները շատ բան են տալիս, ինչը նրանցից հետ էր պահվում, բայց կնոջ դիրքը, անշուշտ, կլինի այնպիսին, ինչպիսին կա. երիտասարդության տարիներին՝ «պաշտած սիրունիկ», իսկ հասուն տարիներին՝ «սիրելի կինը»։ Ֆրիդանը նաև նշում է, որ Ֆրոյդի «առնանդամի նախանձի» չապացուցված հայեցակարգը օգտագործվել է կարիերայի նվաճումներ ցանկացող կանանց որպես նևրոտիկ դասակարգելու համար, և որ Ֆրոյդի աշխատանքի և գաղափարների հանրաճանաչությունը կնոջ պարտականությունների կատարումը տնային տնտեսության մեջ «կանացիության առեղծվածը» վերածել է «գիտական ​​կրոնի», որը կանանց մեծ մասը չէր կարող քննադատել կրթության պակասի պատճառով։

**Գլուխ 6**. Ֆրիդանը քննադատում է ֆունկցիոնալիզմը, որը փորձում էր սոցիալական գիտությունները դարձնել ավելի հեղինակավոր՝ ուսումնասիրելով հասարակության ինստիտուտները, կարծես դրանք սոցիալական մարմնի մասեր են, ինչպես կենսաբանության մեջ։ Հաստատությունները հետազոտվել են հասարակության մեջ իրենց գործառույթների համար, և կանայք սահմանափակվել են իրենց սեռական-կենսաբանական դերերով՝ որպես տնային տնտեսուհի և մայր, նրանց ասվել է, որ հակառակ դեպքում սոցիալական հավասարակշռությունը կխախտվի։ Ֆրիդանը նշում է, որ դա ապացուցված չէ, և որ Մարգարեթ Միդը մարդաբանի հաջող կարիերա է ունեցել։

**Գլուխ 7**. Ֆրիդանը քննարկում է կանանց կրթության փոփոխությունները 1940-1960-ական թվականների սկիզբը, երբ կանանց շատ դպրոցներ կենտրոնացած էին թեթև առարկաների վրա, որոնք հիմնականում կենտրոնացած էին ամուսնության, ընտանիքի և այլ դասընթացներին, որոնք հարմար էին կանանց համար, քանի որ ֆունկցիոնալիզմի ազդեցության տակ գտնվող մանկավարժները կարծում էին, որ չափազանց շատ կրթությունը կփչացներ կանացիությունը և սեռական բավարարվածության կարողությունը։ Ֆրիդանը ասում է, որ կրթության այս փոփոխությունը հետաձգեց աղջիկների հուզական զարգացումը երիտասարդ տարիքում, քանի որ նրանք երբեք ստիպված չէին դիմակայել ինքնության ցավալի ճգնաժամին և հետագա հասունացմանը, որը բխում է մեծահասակների բազմաթիվ խնդիրներից

**Գլուխ 8**. Ֆրիդանը նշում է, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և Սառը պատերազմի անորոշությունն ու վախերը ստիպեցին ամերիկացիներին տենչալ տան հարմարավետությանը, ուստի նրանք փորձեցին ստեղծել իդեալական ընտանեկան կյանք՝ հայրը որպես կերակրող, իսկ մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ Ֆրիդանը նշում է, որ դրան նպաստել է այն փաստը, որ շատ կանայք, ովքեր պատերազմի ժամանակ աշխատել են նախկինում տղամարդկանց  աշխատատեղերում, բախվել են աշխատանքից ազատման, խտրականության կամ թշնամանքի հետ, երբ տղամարդիկ վերադարձել են, և որ ուսուցիչները մեղադրում են գերկրթված, կարիերային կողմնորոշված ​​մայրերին զինվորների սխալ հարմարվելու համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ. Այնուամենայնիվ, ինչպես ցույց է տալիս Ֆրիդանը, ավելի ուշ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ոչ հարմարվող երեխաներին մեծացրել են իշխող մայրերը, այլ ոչ թե կարիերիստները։

**Գլուխ 9**. Ֆրիդանը ցույց է տալիս, որ գովազդատուները փորձել են խրախուսել տնային տնտեսուհիներին մտածել իրենց որպես մասնագետների, ովքեր իրենց աշխատանքը կատարելու համար շատ մասնագիտացված ապրանքների կարիք ունեն, միևնույն ժամանակ տնային տնտեսուհիներին հետ պահելով իրական կարիերայից, քանի որ դա կնշանակեր, որ նրանք շատ ժամանակ և ջանք չէին ծախսի տնային աշխատանքների վրա, և, հետևաբար, չէին գնի այնքան կենցաղային ապրանքներ՝ նվազեցնելով գովազդատուների շահույթը։ Այս տեսության քննադատները նշում են, որ այս պայմաններում տղամարդիկ կգնեին այս կենցաղային ապրանքները, իսկ իրական կարիերա ունեցող կանայք կբարձրացնեին գնողունակությունը՝ միաժամանակ ավելացնելով գովազդատուների շահույթը։

**Գլուխ 10**. Ֆրիդանը հարցազրույց է վերցնում լրիվ դրույքով զբաղված մի քանի տնային տնտեսուհիներից և պարզում, որ թեև նրանք բավարարված չեն իրենց տնային գործերով, նրանք բոլորն էլ շատ զբաղված են դրանցով։ Նա ենթադրում է, որ այս կանայք անգիտակցաբար ձգում են իրենց տնային պարտականությունները՝ լրացնելու հասանելի ժամանակը, քանի որ կանացի առեղծվածը սովորեցրել է կանանց, որ դա նրանց դերն է, և եթե նրանք երբևէ կատարեն իրենց խնդիրները, ապա կդառնան ոչ անհրաժեշտ։

**Գլուխ 11**. Ֆրիդանը նշում է, որ շատ տնային տնտեսուհիներ բավարարվածություն էին փնտրում սեքսի մեջ։ Ֆրիդանը նշում է, որ սեքսը չի կարող բավարարել մարդկային բոլոր կարիքները, և որ դա անելու փորձերը հաճախ պատճառ են դառնում, որ ամուսնացած կանայք սիրային հարաբերություններ ունենան կամ օտարեն իրենց ամուսիններին, քանի որ նրանք սեքսի հանդեպ մոլուցք ունեն։

**Գլուխ 12**. Ֆրիդանը քննարկում է այն փաստը, որ շատ երեխաներ կորցրել են հետաքրքրությունը կյանքի կամ զգացմունքային աճի նկատմամբ՝ վերագրելով այդ փոփոխությունը մոր՝ իրեն ռեալիզացնելու անկարողությանը որպես կանացի առեղծվածի կողմնակի ազդեցություն։ Երբ մայրը չունի սեփական ես, նշում է Ֆրիդանը, նա հաճախ փորձում է ապրել իր երեխաների միջոցով՝ պատճառ դառնալով, որ երեխաները կորցնում են իրենց՝ որպես սեփական կյանքով ապրող անհատներ։

**Գլուխ 13**. Ֆրիդանը քննարկում է հոգեբան Աբրահամ Մասլոուի կարիքների հիերարխիան և նշում, որ կանայք թակարդում են հայտնվել հիմնական, ֆիզիոլոգիական մակարդակում՝ ակնկալելով, որ նրանք կարող են գտնել իրենց ինքնությունը միայն իրենց սեռական դերի միջոցով։ Ֆրիդանը ասում է, որ կանայք, ինչպես և տղամարդիկ, կարիք ունեն բովանդակալից աշխատանքի՝ հասնելու ինքնաիրականացման՝ կարիքների հիերարխիայի ամենաբարձր մակարդակին։

**Գլուխ 14**. Վերջին գլխում Ֆրիդանը քննարկում է մի քանի դեպքերի ուսումնասիրություն կանանց մասին, ովքեր սկսեցին դեմ գնալ կանացիության առեղծվածին։ Նա նաև առաջ է քաշում կյանքի նոր ծրագիր իր ընթերցողների համար, այդ թվում՝ չդիտարկել տնային աշխատանքը որպես կարիերա, չփորձել լիարժեք իրագործում գտնել միայն ամուսնության և մայրության միջոցով, և գտնել իմաստալից աշխատանք, որը լիովին կօգտագործի կնոջ մտավոր ունակությունները։ Նա քննարկում է այն մարտահրավերները, որոնց որոշ կանայք կարող են հանդիպել ինքնաիրացման ճանապարհին, ներառյալ իրենց սեփական վախերը և ուրիշների դիմադրությունը։ Յուրաքանչյուր խնդրի համար Ֆրիդանը օրինակներ է բերում այն ​​կանանց, որոնք հաղթահարել են այն։ Ֆրիդանը ավարտում է իր գիրքը՝ խթանելով կրթությունը և բովանդակալից աշխատանքը՝ որպես հիմնական մեթոդ, որով ամերիկուհիները կարող են խուսափել կանացիության առեղծվածի թակարդում մնալուց՝ կոչ անելով արմատապես վերանայել, թե ինչ է նշանակում լինել կանացի, և տրամադրելով մի քանի կրթական և մասնագիտական ​​խորհուրդներ։

## Պլանավորված շարունակություն
Ֆրիդանը ի սկզբանե մտադիր էր գրել «Կանացիության առեղծվածը» գրքի շարունակությունը, որը պետք է կոչվեր «Կին. Չորրորդ չափում», բայց փոխարենը գրեց միայն հոդված այդ վերնագրով, որը հայտնվեց *Ladies' Home Journal*-ում 1964 թվականի հունիսին։ .

## Ազդեցություններ
Ֆրիդանի՝ Ֆրոյդի մասին գլուխը ոգեշնչվել է փիլիսոփա Սիմոնա դը Բովուարի «Երկրորդ սեռ» գրքից։

## Ժառանգություն
«Կանացիության առեղծվածը» մեծ թվով սպիտակամորթ, միջին դասի կանանց գրավեց դեպի ֆեմինիստական ​​գործը։ Նրա գիրքը «վերցրեց հոգեբանների, տնտեսագետների և քաղաքական տեսաբանների բարդ և տեխնիկական գաղափարները և դրանք թարգմանեց հզոր, ընթեռնելի և հասկանալի արձակի, որը հուզեց միլիոնավոր մարդկանց»։

Գիրքն իր հրատարակման առաջին երեք տարիներին վաճառվել է երեք միլիոն օրինակով։ Բացի այդ, այն թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով, իսկ 1965 թվականին՝ առաջին հրատարակությունից երկու տարի անց, գիրքը թարգմանվել է կատալաներեն՝ «*La mística de la feminitat*» վերնագրով։ Ֆրիդանը առաջին ֆեմինիստ մտածողն էր, ում գիրքը թարգմանվեց և հրատարակվեց կատալոներեն Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի բռնապետության օրոք։

Քաղաքական գործիչները սկսեցին ընդունել կանանց հիասթափությունը, մասամբ Բեթի Ֆրիդանի պատճառով։ 1963 թվականին կանանց կարգավիճակը վերանայող հանձնաժողովը առաջարկեց վերջ տալ անհավասարությանը։ Այս հանձնարարականին հաջորդեց օրենսդրության փոփոխությունը։ 1963 թվականի Հավասար վարձատրության ակտը նշում էր, որ կանայք նույն աշխատանքի դիմաց ստանում էին նույն վարձատրությունը, ինչ տղամարդիկ։

*NOW* -ը (Կանանց ազգային կազմակերպություն) կազմակերպվել է 1966 թվականին հասարակության տարբեր խավերի 30 կանանց մասնակցությամբ։ Ֆրիդանը նրանցից մեկն էր և օգնեց մշակել *NOW*-ի հիմնադիր հայտարարությունը։ Հայտարարությունը կոչ է անում «իսկական հավասարություն բոլոր կանանց համար»։ Այն պահանջում էր վերացնել «հավասար և տնտեսական առաջընթացի» բոլոր խոչընդոտները։ Ֆրիդանի ազդեցությունը կարելի է տեսնել հիմնադիր հայտարարության մեջ, օրինակ, գրքի հիմնական շեշտը դրված է «կանանց ինքնության և ինքնավարության կարիքների վրա», իսկ *NOW* հայտարարության մեջ ասվում է. «*NOW*-ը նվիրված է այն գաղափարի հաստատմանը, որ կանայք առաջին հերթին մարդիկ են, ովքեր ... պետք է լիակատար հնարավորություն ունենան բացահայտելու իրենց մարդկային ներուժը»։

«Կանացիության առեղծվածը» համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ ոչ գեղարվեստական ​​գրքերից մեկը և վերագրվում է ԱՄՆ-ում ֆեմինիզմի երկրորդ ալիքի սկզբին։ Ֆուտուրիստ Ալվին Թոֆլերը հայտարարեց, որ դա «պատմության ձգանը քաշեց»[։ Ֆրիդանը դրա հրապարակումից հետո հարյուրավոր նամակներ ստացավ դժբախտ տնային տնտեսուհիներից, և նա օգնեց ստեղծել *NOW*-ը և դառնալ նրա առաջին նախագահը։

Ի լրումն ֆեմինիզմի մեջ ունեցած իր ավանդի, գիրքն ասոցացվում է բազմաթիվ այլ համախոհ շարժումների հետ։ «Նրա աշխատանքը ցույց է տալիս մեզ, թե ինչպես է ֆեմինիզմը միահյուսվել բանվոր դասակարգի տղամարդկանց և կանանց պայքարին, սևամորթների և հրեաների մարտերին ընդդեմ ռասիզմի և հակասեմիտիզմի... քաղաքական ակտիվիստների, մտածողների և հասարակ մարդկանց»։

Մինչեւ 2000 թվականը գիրքը վաճառվել էր ավելի քան 3 միլիոն օրինակով, թարգմանվել էր տարբեր լեզուներով։

2013 թվականի փետրվարի 22-ին և 23-ին տեղի ունեցավ սիմպոզիում, որը վերնագրված էր *React*, Ներկայացվել է նաև «*REACT*» խորագրով ուղեկից ցուցահանդեսը, որը բաղկացած է քսանհինգ արվեստի գործերից, որոնք արձագանքում են «Կանացիության առեղծվածին»։

2013 թվականի փետրվարին «Կանացիության առեղծվածը» լույս տեսավ գրքի հրատարակման հիսունամյակի առիթով՝ Գեյլ Քոլինզի նոր ներածությամբ։

2013 թվականին, իր հարյուրամյակի կապակցությամբ, ԱՄՆ Աշխատանքի նախարարությունը կազմեց ավելի քան 100 գրքերի ցանկ, որոնք սահմանում են ամերիկյան աշխատանքի ոլորտը, ցանկը ներառում էր նաև «Կանացիության առեղծվածը»։ Աշխատանքի դեպարտամենտը հետագայում ընտրեց «Կանացիության առեղծվածը» ցուցակի լավագույն տասնյակի մեջ։

2013 թվականին «Կանացիության առեղծվածը» քննարկվել է «*Makers: Women Who Make America*» վավերագրական ֆիլմում։

2014 թվականին Բեթի Ֆրիդանի հայրենի քաղաքի կոմիտեն մրցանակ ստացավ հատուկ նախագծերի անվանակարգում գերազանցության համար՝ «Կանացի առեղծվածը» գրքի հրատարակման 50-ամյակը նշելու համար։ Մրցանակը տրվել է Իլինոյս նահանգի պատմական ընկերության կողմից։

## Քննադատություն
### Անհամաձայնություն
Գրքի հրապարակումը ֆեմինիզմի սուր քննադատության պատճառ դարձավ։ Կանանց զգալի մասը զայրացած արձագանքեց գրքին, որը, նրանց կարծիքով, ենթադրում էր, որ կանայք և մայրերը երբեք չեն կարող ինքնադրսևորվել. *«Женщины, которые ценили свою роль матерей и домохозяек, интерпретировали послание Фридан как угрожающее их стабильности, обесценивающее их труд и выражающее неуважение к их интеллекту»*: «Կանայք, ովքեր գնահատում էին իրենց դերը որպես մայր և տնային տնտեսուհի, Ֆրիդանի ուղերձը մեկնաբանեցին որպես իրենց կայունությանը սպառնացող, իրենց աշխատանքը արժեզրկող և խելացիության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք»։ McCall's-ի խմբագրին ուղղված նամակում մի կին գրել է. «Այս ամբողջ ընթացքում ես կարծում էի, որ երջանիկ եմ և լավ մարդ։ Հիմա ես հայտնաբերում եմ, որ ես դժբախտ էի և քողարկվում էի ինչ-որ հրեշի կողմից, այժմ արդեն այդ քողարկումից դուրս։ Ի՜նչ սարսափելի է»[27]։ Մեկ ուրիշն ասաց. «Տիկին Ֆրիդանը պետք է խնայի իր խղճահարությունը նրանց համար, ովքեր իսկապես դրա կարիքն ունեն՝ կիսասոված, ճնշված մարդկանց իր աշխարհում»։ Ստեղծագործության քննադատ կանայք որպես անձնական վիրավորանք ընդունեցին Ֆրիդանի՝ տնային տնտեսուհու վիճակը նկարագրելու հարցը, նրանք մեղադրեցին նրան ամերիկյան ընտանիքների ոչնչացումը ծրագրելու մեջ։ Ջեսիկա Վայսն իր հոդվածում մեջբերել է. «Եթե մայրերը (կամ ինչպես մեզ անվանում են տնային տնտեսուհիները) հետևեն այս խորհրդին, ի՞նչ կլիներ մեր երեխաների հետ։ Կամ, ավելին, աշխարհի ապագայի հետ»։

Պատմաբան Ջոան Մեյրովիցը պնդում է, որ այդ ժամանակաշրջանի շատ ամսագրեր և հոդվածներ կանանց չէին ներկայացնում բացառապես տնային տնտեսուհիներ, ինչպես նշել էր Ֆրիդանը, այլ իրականում պաշտպանում էին լրիվ դրույքով կամ կես դրույքով աշխատանքի գաղափարը այն կանանց համար, ովքեր փնտրում էին կարիերայի հնարավորություն։ Այնուամենայնիվ, այս հոդվածները դեռևս ընդգծում էին կանացիության ավանդական կերպարի պահպանման կարևորությունը։

## Հեղինակ և հրապարակման գործընթացը
Սմիթ քոլեջի ամերիկագիտության պրոֆեսոր Դանիել Հորովիցը նշում է, որ չնայած Ֆրիդանն իրեն տեսնում էր որպես տիպիկ արվարձանային տնային տնտեսուհի, նա իր երիտասարդության տարիներին զբաղվել է արմատական ​​քաղաքականությամբ և քաղաքական լրագրությամբ, իսկ «Կանացիության առեղծվածը» գրելիս աշխատել է որպես անկախ լրագրող կանանց ամսագրերում և որպես կազմակերպիչ համայնքի համար։ *W. W. Norton* հրատարակչության մի աշխատակից՝ «*LM*» կեղծանունով, երկու էջանոց գրառման մեջ նշել է, որ Ֆրիդանի տեսական հայացքները «չափազանց ակնհայտ և կանացի» են, ինչպես նաև քննադատել է նրա մոտեցումը՝ համարելով այն ոչ գիտական։

## Կանանց անտեսված խմբեր
Ֆրիդանը քննադատության էր ենթարկվել այն բանի համար, որ նա կենտրոնանում է բացառապես միջին դասի սպիտակամորթ կանանց վիճակի վրա և բավարար ուշադրություն չի դարձնում այն ​​տարբեր իրավիճակներին, որոնց բախվում են տնտեսապես ավելի քիչ կայուն իրավիճակներում հայտնված կանայք կամ այլ ռասաների կանայք։ Ըստ Քիրսթեն Ֆերմագլիչի և Լիզա Ֆայնի՝ «գունավոր կանայք՝ աֆրոամերիկացիները, լատինաամերիկացիները, ասիացի ամերիկացիները և բնիկ ամերիկացիները, ամբողջովին բացակայում էին Ֆրիդանի տեսլականից, ինչպես նաև սպիտակ աշխատավոր դասակարգի կանայք և աղքատ կանայք»։
Չնայած Քաղաքացիական իրավունքների շարժման ժամանակ գրվածին, Ֆրիդանի տեքստը «հազիվ է հիշատակում աֆրոամերիկացի կանանց»։

Ֆրիդանը քննադատվել է համասեռականության դեմ նախապաշարմունքներ ունենալու համար։ Այս քննադատության մի մասը բխում է այն ժամանակվա պարադիգմատիկ համոզմունքին նրա հավատարմությունից, որ «վատ մայրերը» շեղում են առաջացնում հետերոնորմատիվ և ցիսնորմատիվ հասարակությունից (օրինակ՝ «վատ մայրերը» ստիպում են մարդկանց դառնալ ԼԳԲՏ): Նա շարունակեց այս միտումը՝ ընդդիմանալով *NOW*-ի ջանքերին, որի առաջին նախագահն էր՝ լեսբիների իրավունքները իրենց հարթակում ինտեգրելու համար։ Չնայած այս քննադատություններին, նրա «խոսքը՝ ուղղված սպիտակամորթ միջին դասի ամերիկուհիներին, գրավել է ֆեմինիստական ​​շարժման մեծ թվով կողմնակիցների», հավանաբար Ֆրիդանի որոշումը՝ բացառել այլ խմբերը, միտումնավոր էր, նպատակն էր՝ մոբիլիզացնելու մի խումբ կանանց, որոնք որոշ դեպքերում չէին մտածում իրենց կարգավիճակը բարելավելու մասին։

## Գրականություն
* Coontz, Stephanie. *A Strange Stirring: "The Feminine Mystique" and American Women at the Dawn of the 1960s* (Basic Books; 2011) 222 pages 
* Meyerowitz, Joanne. "The Myth of the Feminine Mystique" in *Myth America: A Historical Anthology, Volume II*. 1997. Gerster, Patrick, and Cords, Nicholas. (eds.) Brandywine Press, St. James, NY. 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "''The Feminine Mystique'' at 50", Gail Collins' essay in *[[The New York Times]]*, an excerpt from her introduction to the 50th-anniversary edition of *The Feminine Mystique*
* "Writings of Betty Friedan", focusing on *The Feminine Mystique* from C-SPAN's *[[American Writers: A Journey Through History]]*
* Cheerless Fantasies, A Corrective Catalogue of Errors in Betty Friedan's ''The Feminine Mystique''
* 

Կատեգորիա:Ամերիկյան գրքեր
Կատեգորիա:Ֆեմինիստական գրականություն