Ֆրանսիայի Մեծ Վենյոր

**Ֆրանսիայի** **Մեծ Վենյոր** կամ **Ֆրանսիայի Մեծ Որսորդ** (), պաշտոն Ֆրանսիայի թագավորական պալատում՝ նախահեղափոխական Ֆրանսիայում։ Պաշտոնը, որը երբեմն դասվում է Ֆրանսիայի թագի Մեծ սպաների շարքին, «Թագավորի պալատի մեծ պաշտոններից» մեկն էր և համարժեք էր որոշ եվրոպական թագավորական արքունիքներում «Որսորդության Մեծ Վարպետի» պաշտոնին։

## Պատմություն
Մեծ վենյորը պատասխանատու էր թագավորական որսի համար։ Այս տիտղոսը ստեղծվել է 1413 թվականին Շառլ VI-ի կողմից՝ մոտավորապես նույն ժամանակ, ինչ Ֆրանսիայի Մեծ բազեների և «կապիտան դյու վոտրե»-ի տիտղոսները։ Նա հոգ էր տանում թագավորի որսորդական շների (մոտավորապես 100 որսաշուն) մասին՝ եղջերուների որսի համար։ Շառլ VIII-ի օրոք նա հսկում էր 9 զինակիրների (écuyers), 9 որսորդների (veneurs), 2 օգնականների, որսաշունների 6 սպասավորների (valets de limiers) և աղվեսասունների մեկ շան խնամողի։ Ծառայությունն ավելի մեծ հեղինակություն ձեռք բերեց Ֆրանցիսկ I-ի և Հենրի II-ի օրոք, և պաշտոնը հասավ իր գագաթնակետին Հենրի IV-ի օրոք։ 1596 թվականին թագավորական որսորդության մեջ աշխատում էր 182 մարդ, որոնց թվում էին լեյտենանտներ, օգնական-լեյտենանտներ, պարոնայք, որսաշունների սպասավորներ, ձիավոր և անկոչ սպասավորներ շների համար, և վերջապես՝ վիրաբույժ և դեղագործ։

Մեծ որսորդը որսի հետ կապված բոլոր թագավորական պաշտոններից ամենակարևորն էր։ 16-րդ դարում Գիզերի տոհմը այդ պաշտոնը զբաղեցրել է հինգ անգամ։ 17-րդ դարում՝ Ռոհան-Մոնբազոն ընտանիքը այն զբաղեցրել է երեք անգամ։ 18-րդ դարի սկզբին Լուի XIV-ը պաշտոնը տվել է Լուի Ալեքսանդր դը Բուրբոնին՝ Թուլուզի կոմսին, իր օրինականացված զավակներից մեկին, ով, իր հերթին, այն փոխանցել է իր որդուն՝ Պենտյևրի դուքս Լուի Ժան Մարի դը Բուրբոնին։

16-րդ դարից սկսած՝ պաշտոնը զբաղեցնողը տարեկան ստանում էր 1200 լիվր աշխատավարձ, որը համեմատաբար փոքր գումար էր թագավորական պալտի համար։ Մեծ վենյորը նաև ստանում էր լրացուցիչ եկամուտներ (մինչև 10,000 լիվր)։ Սեն-Սիմոնի համաձայն՝ 1714 թվականին նոր դուքս դը Լառոշֆուկոն 500,000 լիվրով վաճառել է իր Մեծ վենյորի պաշտոնը, որը ժառանգել էր հոր մահից հետո։

Ինչ որ չափով, Ֆրանսիայի գլխավոր վենյորի պաշտոնը համեմատելի է անգլիական միապետության ժամանակ որսաշների տիրոջ պաշտոնի հետ։

## Ֆրանսիայի մեծ վենյորների ցանկ
*1315-1355թթ․՝ Ռենո դը Ժիրի, ասպետ, թագավորի խորհրդական, որսորդության վարպետ։ 1355-1357՝ Ժան դե Մոդոն
*1357-1372թթ․՝ Ժան դը Կորգիլեյեր
*1372-1377թթ․՝ Ժան դը Թյուբովիլ
*1377-1399թթ․՝ Ֆիլիպ դե Կորգիլեյ
*1399-1410թթ․՝ Ռոբերտ դե Ֆրանկոնվիլ
*1410-1418թթ․՝ Գիյոմ II դե Գամաշ
*1418-1424թթ․՝ Ժան Իեր դե Բերգ Սենտ-Վինոչ
*1451-1457թթ․՝ Գիյոմ Սորո), Սեն-Ժերանի տերը
*1457-1467թթ․՝ Ռոլանդ դե Լեսկո, Կուերիպերեսի տիրակալ
*1467-1471թթ․՝ Գիյոմ դե Նոր, Կալակի տիրակալը Գումենեում
*1472-1481թթ․՝ Իվոն դյու Ֆու, Կերժեստինի տիրակալը
*1481-1483թթ․՝ Ժորժ դը Շատոբրիան, տիրակալ Ռոշ-Բարիտո
*1483-1488թթ․՝ Իվոն դյու Ֆու, Կերժեստինի տիրակալ, 2-րդ ժամկետ
*1488-1496թթ․՝ Լուի դը Ռուվիլ, Ռուվիլի տիրակալ
*1496-1497թթ․՝ Լուի դե Բրեզե, կոմս Մոլեվրիե, Անետի տիրակալ, Նորմանդիայի մարշալ և Սենեսշալ
*1498-1506թթ․՝ Ժակ դը Դինթևիլ, Դամարտինի տիրակալը
*1506-1525թթ․՝ Լուի դը Ռուվիլ, Ռուվիլի տիրակալ
*1526-1550թթ․՝ Կլոդ Լոթարինգացին (1496-1550), Գուզի դուքս
*1550-1563թթ․՝ Ֆրանսուա դը Լորեն (1519-1563), Գուզի դուքս
*1563-1573թթ․՝ Կլոդ II Լոթարինգիացի (1526-1573), Օմալեի դուքս
*1573-15??թթ․՝ Չարլզ Լոթարինգիա (1555-1631), Օմալի դուքս
*15??-1602թթ․՝ Չարլզ I (1556-1605), Էլբեֆի դուքս
*1602-1643թթ․՝ Հերկյուլ դը Ռոհան (մոտ 1568-1654), Մոնբազոնի դուքս
*1643-1646թթ․՝ Հենրի II Բուրբոն (1588-1646), Կոնդեի արքայազն
*1646-1654թթ․՝ Հերկյուլ դը Ռոհան (մոտ 1568-1654), Մոնբազոնի դուքս, 2-րդ ժամկետ
*1654-1656թթ․՝ Լյուդովիկոս VIII Ռոհան (1598-1667), Մոնբազոնի դուքս, նախորդի որդին
*1656-1669թթ․՝ Լուի դը Ռոհան (1635-1674), Ռոհանի ասպետ, Մորտիերկրոլի կոմս, նախորդի որդին
*1669-1679թթ․՝ Շառլ Մաքսիմիլիեն դե Բելֆորիեր (մոտ 1619 - 1679), Սոյեկուրի մարկիզ
*1679-1679թթ․՝ Ֆրանսուա VII դը Լա Ռոշֆուկո (1634-1714), Լա Ռոշֆուկոյի դուքս
*1679-1714թթ․՝ Ֆրանսուա VIII դե Լա Ռոշֆուկո (1663-1728), Մարսիլակի արքայազն, նախորդի որդին
*1714-1737թթ․՝ Լուի Ալեքսանդր դե Բուրբոն (1678-1737), Թուլուզի կոմս, Լյուդովիկոս XIV-ի բնական որդին
*1737-1755թթ․՝ Լուի Ժան Մարի դե Բուրբոն (1725-1793), Պենտիևրի դուքս, նախորդի որդին
*1755-1768թթ․՝ Լուի-Ալեքսանդր դե Բուրբոն (1747-1768), Լամբալի արքայազն, նախորդի որդին
*1768-1791թթ․՝ Լուի Ժան Մարի դե Բուրբոն (1725-1793), 2-րդ շրջան
*1791-1804թթ․՝ Ֆրանսիական Հանրապետություն
*1804-1814թթ․՝ Լուի-Ալեքսանդր Բերտիե (1753-1815), Ֆրանսիայի մարշալ, արքայազն դե Վագրամ
*1814-1821թթ․՝ Ֆունկցիան վերացվել է
*1821-1822թթ․՝ Արմանդ-Էմանուել դե Վինյերոտ դյու Պլեսիս (1766-1822), Ռիշելյեի դուքս։
*1823-1828թթ․՝ Ժակ Լորիստոն, Ֆրանսիայի մարշալ, Լորիսթոնի մարկիզ
*1828-1852թթ․՝ Ֆունկցիան վերացվել է
*1852-1865թթ․՝ Բեռնար Պիեռ Մագնան (1791-1865), Ֆրանսիայի մարշալ
*1865-1870թթ․՝ Նապոլեոն-Էդգար Նեյ (1812-1882), գեներալ, արքայազն դե լա Մոսկովա։

### Ստուգաբանություն
Ֆրանսերեն «veneur» (որսորդ) բառը ծագում է միջին ֆրանսերեն «vener» (որսալ) բառից (ինքնին՝ լատիներեն venor բայից, որը նշանակում է որսալ), որից էլ ծագել են նաև հնագույն անգլերեն «venerer» (որսորդ) և «venery» (որսորդություն) բառերը։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Որսորդներ
Կատեգորիա:Որսորդություն