Ինաննա

thumb|Ինաննայի պատկերը|365x365փքս
**Ինաննա**, շումերական դիցաբանության և կրոնի մեջ գլխավոր աստվածուհի: Ի սկզբանե Ինաննան համարվել է պարենի հովանավոր, առատ բերքի խորհրդանիշ, պտղաբերության և սիրո աստվածուհի։

Նրա խորհրդանիշը եղեգի կապոցն էր։ Հաճախ պատկերվել է գլխի շուրջ երևացող արևի ճառագայթներով։

Անհայտ հանգամանքներում այս աստվածուհու պաշտամունքը Ուրուկում փոխարինել է Անու աստծո պաշտամունքին: Անուի տեղը զբաղեցնելով՝ Ինաննան միաժամանակ կատարել է և՛ հաղթանակի աստվածուհու, և՛ բերքի աստվածուհու, և՛ արդարադատության աստվածուհու գործառույթները, ինչպես նաև եղել է ընտանեկան կյանքի հովանավոր։

Ինաննան, համարվելով լուսնի աստված, եղել է Նանի և Նինգալ աստվածների դուստրը, այսինքն՝ Էնլիլի թոռն ու Անուի ծոռը (չնայած ուրուկյան տարբերակում Ինաննան համարվել է Անուի դուստրը)։

Էնմերքարի մասին առասպելների համաձայն՝ ի սկզբանե Ինաննան Արատտայի աստվածուհին էր, սակայն ավելի ուշ նրա բարեհաճությունը սկսել է վայելել Արատտայի մրցակից Ուրուկը։

Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում աքքադական Իշտարի պաշտամունքը լայնորեն տարածվել է խուռիների, միտաննացիների, փյունիկեցիների շրջանում (համապատասխանել էր փյունիկյան Աստարտային)։

Երկրպագության գլխավոր վայրը Ուրուկն էր, որտեղ գտնվել է Ինաննա դիցուհու գլխավոր տաճարը՝ է-Անան:
Արևածագի աստվածուհին նույնպես նույնացվել է Վեներա մոլորակի (շումերների մոտ Դիլբաթ) և աքքադական Իշտար աստվածուհու հետ։

## Ինաննայի ամուսնությունը
Շումերական տեքստերում կարելի է գտնել Ինաննայի և Դումուզիի ծանոթության երկու տարբերակ: Առաջին տարբերակը ներկայացվել է «Դումուզիի խնամախոսությունը» պոեմում, որտեղ նրանք սիրահարվել են միմյանց առաջին հանդիպման ժամանակ, երբ Ինաննան միայնակ քայլելիս ծանոթացել է հովիվ Դումուզիի հետ։ Դումուզին գրկել է նրան, բայց Ինաննան, վախենալով, որ մայրը՝ Նինգալ աստվածուհին, կբարկանա, փորձել է հեռանալ: Այդ ժամանակ Դումուզին նրան առաջարկել է խաբել մորը՝ ասել, թե Ինաննան ընկերուհու հետ քաղաքի հրապարակում պարելիս է եղել։ Գիշերը միասին անցկացնելուց հետո Դումուզին Նինգալից խնդրել է Ինաննայի ձեռքը։ Երկրորդ տարբերակը ներկայացվել է «Դումուզի և Էնկիմդու» պոեմում։ Այս տարբերակի համաձայն՝ Ինաննային սիրահարվել են միանգամից երկու հոգի՝ հովիվ-աստված Դումուզին և հողագործ-աստված Էնկիմդուն։ Նրանք երկուսն էլ խնդրել են նրա ձեռքը և Ինաննան նախապատվությունը տվել է Էնկիմդին: Այդ ժամանակ Դումուզին գնացել է Ինաննայի մոտ և դիմել նրան․

Արդյունքում Ինաննան ընտրություն է կատարել Դումուզիի օգտին և նրան հրավիրել իր մոր տուն, որպեսզի նա խնդրի իր ձեռքը։

## Ինաննայի յոթ գաղտնի ուժերը
Ինաննան հայտնվում էր ամենուր՝ զարդարված գաղտնի ուժեր ունեցող յոթ իրերով:

* «ճակատի հմայք» ժապավեն 
* տիրակալության և դատաստանի նշաններ
* լազուրե վզնոց
* կրկնակի ոսկե կախազարդ
* ոսկե ապարանջան
* ցանց «ինձ մոտ, տղամարդիկ, ինձ մոտ»
* գլխաշոր «տիրակալուհու հանդերձանք»

Բոլոր յոթ գաղտնի ուժերը նրանից խլել էր ստորգետնյա թագավորության պահապան Նեթին, երբ Ինաննան իջել էր ստորգետնյա թագավորություն՝ Էրեշկիգալի մոտ:

## Ինաննայի մահը
Ինաննայի մահը նկարագրվել է «Ինաննայի իջնելը անդրաշխարհ» պոեմում: Ինաննան իջնում է անդրաշխարհ, որտեղ իշխում էր նրա քույրը՝ Էրեշկիգալը: Նա ցանկանում է զոհաբերություններ անել Գուգալանի երկնային ցլին (շումերերեն՝ *Gú-gal-an-na «Անուի վայրի ցուլ»*), այսինքն Էրեշկիգալի ամուսնուն՝ Ներգալին։ Անդրաշխարհի դարպասների պահապան Նեթին նրան առաջնորդում է յոթ դարպասների միջով, որոնցից յուրաքանչյուրի համար Ինաննան ստիպված էր տալ իր ուժ տվող իրերից մեկը։

 
Ի վերջո, նա բացարձակապես մերկ հայտնվում է Էրեշկիգալի և ստորին աշխարհի յոթ դատավորների առջև: Կասկածելով քրոջը անազնիվ մտադրությունների մեջ՝ Էրեշկիգալը իր մահացու հայացքն ուղղում է նրան, ապա Ինաննայի դիակը կախում կեռչանից։

## Ինաննայի վերածնունդը
Այնուհետև առասպելում տեղի է ունենցել Ինաննայի վերածնունդը։ Նրան օգնության է եկել Էնկի աստվածը։ Եղունգների տակից կեղտ վերցնելով՝ նա ստեղծել էր երկու դևեր՝ փոքրիկ լացակումած և կատակասեր, որոնք կարող են թեթևացնել էրեշկիգալի ցավերը, որը տառապում էր ծննդաբերության տանջանքներից (սիրո և պտղաբերության աստվածուհու հեռանալով՝ երկրի վրա ծննդաբերությունը դադարել են)։ Ի երախտագիտություն դևերը խնդրել են վերակենդանացնել Ինաննային: Էրեշկիգալը համաձայնվել էր, և աստվածուհին վերածնվել էր: Այնուամենայնիվ, Ինաննան չէր կարող առանց փոխարինման հեռանալ «անդրաշխարհից»: Նա պետք է իր փոխարեն ինչ-որ մեկին գտներ երկրի վրա: Վերադառնալով տուն՝ Ինաննան զարմացել է, որ իր ամուսինը՝ Դումուզին, ոչ միայն չի սգացել իր մահը, այլ լիարժեք վայելել է կյանքը: Ինաննան նրան ընտրել էր որպես անդրաշխարհում իրեն փոխարինողը: Դումուզին փորձել է փախչել, բայց տան ճանապարհին Ինաննային ուղեկցող դևերը բռնեցել էին նրան: Գեշտինաննան՝ Դումուզիի քույրը, որոշել է կիսել եղբոր ճակատագիրը։ Վեց ամիսը մեկ Գեշտինաննան զբաղեցրել է Դումուզիի տեղը և երբ Դումուզին վերամիավորվել է Ինաննայի հետ, գարուն է եկել երկրի վրա: Այս առասպելը արտացոլել էր Ինաննայի կերպարի բազմազանությունը։ Նա սիրո և պտղաբերության աստվածուհի էր, բայց նաև դաժան և նենգ ռազմատենչ աստվածուհի, որը որպես բնության անողոք ուժերի անձնավորում էր հանդես գալիս:

Հին Շումերում տարին մեկ անգամ տեղի էր ունեցել հանդիսավոր արարողություն, որի ընթացքում յուրաքանչյուր քաղաքի տիրակալ մարմնավորել է Դումուզիին, իսկ պաշտամունքի գլխավոր սպասավորը՝ Ինաննային։ Համարվել է, որ սուրբ ամուսնության ծեսը, որին մասնակցել են թագավորական զույգը, երկրին պտղաբերություն ու հարստություն է ապահովել:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Գեղեցկության աստվածներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պատերազմի աստվածուհիներ