open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վազգեն Դադալյան

**Վազգեն Վարդանի Դադալյան** (), հայ ստոմատոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1972)։

## Կենսագրություն
1944 թվականին ավարտել է Թուրքմենիայի բժշկական ինստիտուտը։ 1948-1966 թվականներին եղել է Թուրքմենստանի ԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ստոմատոլոգը, 1966 թվականին՝ ստոմատոլոգիայի, այնուհետև՝ վիրաբուժական ստոմատոլոգիայի ամբիոնների վարիչ։ Ստոմատոլոգների թուրքմեն գիտական ընկերության նախագահ։ Աշխատանքները վերաբերում են մաշկային լեյշմանիոզի հետևանքով առաջացած ախտահարումների բուժման հարցերին։

## Անդամակցություն
* Дадалян В.В., Применение филатовского лоскута для оперативного лечения носа после кожного лейшманиоза, Ашхабад, 1962.
* Дадалян В.В., Гистология постлейшманиозных рубцов кожи лица, Ашхабад, 1972.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1915 ծնունդներ
Կատեգորիա:1985 մահեր
Կատեգորիա:Աշխաբադ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ստոմատոլոգներ
Կատեգորիա:Վերիշեն գյուղում ծնվածներ
Օձակեր

**Օձակեր** (), օձակեր արծիվ, ճուռակների ընտանիքի թըռչուն։

## Արտաքին տեսք
Մեջքը մոխրագորշ է, կուրծքը և փորը՝ սպիտակավուն, մուգ բծերով։ Թևերի բացվածքը մինչև 1,9 մ Է։ Ոտքերի մատները կարճ են, սուր եղունգներով՝ հարմարված լպրծուն որսը բռնելուն։ Լավ քայլում է։

## Տարածում
Տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Չվող Է։ Օձակեր Ապրում է սաղարթավոր անտառներում և լեռներում։

## Բնադրում
Բնադրում է ծառերի կամ ժայռերի վրա։ Էգը դնում է մեկ ձու, թխսում 35–36 օր։ Սնվում է գլխավորապես օձերով, մողեսներով, երկկենցաղներով։ Օձի խայթոցից խուսափելու համար բռնում է նրա գլխի հատվածից։ Հայաստանում օձակեր է համարվում է կիսանստակյաց թռչունը։ Տարածված է Հայաստանի հարավային շրջանների կիսաանապատներում և չոր տափաստանային գոտում։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Պատկերասրահ

Image:Circaetus_pectoralis.jpg|
Image:Circaetus_gallicus_01.JPG|
File:Stamps of Azerbaijan, 2011-wwf2.jpg|
File:Short-toed eagle.jpg|
File:Short-toed Eagle with rat.jpg|


## Գրականություն
* И.В.Карякин. Змееяд (Circaetus gallicus) // Пернатые хищники Уральского региона. Соколообразные (Falconiformes) и Совообразные (Strigiformes). Пермь: Центр полевых исследований Союза охраны животных Урала / Социально-экологический союз, 1998. - 483 с.
* Г.П.Дементьев. Змееяд (Circaetus gallicus) // Птицы Советского Союза, т.1. - М.: Сов. наука. 1951
* Галушин, В. М. - Хищные птицы леса (М., 1990)

Կատեգորիա:Օձակեր
Նինել Դալլաքյան

**Նինել Սերգեյի Դալլաքյան** (), հայ դերասանուհի։ ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2003)։

## Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Երևանի թատերական ինստիտուտը։ 1951-1953 թվականներին եղել է Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնի դերասանուհի, 1953 թվականից՝ ԵՊՀԹ դերասանուհի։ Մասնակցել է ռադիո և հեռուստաբեմադրությունների։

## Թատերական դերեր
* Լուիզա՝ Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* Արմիլլա՝ Գոցցիի «Ագռավը»
* Նատալյա՝ Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
* Հարենուհի՝ Յաղջյանի «Ոսկի քաղաք»
* Վալենտին Կոտիկ՝ Յաղջյանի «Գիշերային հրաշք»
* Քսենյա՝ Լավրենյովի «Բեկում»
* Նատաշա՝ Ռոզովի «Կյանքի մի էջ»
* Լիզա՝ Օստրովսկու «Հորձանուտը»
* Կոստանցիա՝ Դյումայի «Երեք հրացանակիրները»
* Տատյանա՝` Գորկու «Թշնամիներ»
* Սալոմե՝ Սունդուկյանի «Քանդված օջախ»
* Տատիկ՝ Կասոնայի «Ծառերը կանգնած են մահանում»

## Պարգևներ
* «Մովսես Խորենացու» մեդալ, 2001 
* ՀՀ ժողովրդական արտիստ, 2003 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Ամիր-Գունա

**Ամիր-Գունա** խան (ծննդյան թվականը անհայտ, մահացել է՝ 1625 թվականին), Արարատյան երկրի կամ Չախուր Աաադի վիլայեթի բեկլարբեկ (1605-1625)։ Սերում էր Կըզլբաշ Ղաջար ցեղի Աղջա-Կոյունլու ճյուղից։ 1603 թվականից Ղազվին քաղաքի դարուղա (ոստիկանապետ)։ Սասնակցել է թուրքերի դեմ Աբբաս I Մեծ շահի մղած պատերազմին՝ Թավրիզի, Նախիջևանի և Երևանի գրավմանը։ Զուլֆեղար խանի հետ ի կատար է ածել Հայաստանից բնակչության բռնի տեղահանության մասին Աբբաս I-ի հրամանը։ 1606-1608 թվականներին Արարատյան երկրի գյուղերը վերաբնակեցրել է Ալաշկերտից և Վասպուրականի հյուսիսային գավառներից բռնի քշված հայ գյուղացիներով, նորոգել ջրանցքները։ Ամիր-Գունան սիրաշահում և հովանավորում էր հայ բարձրաստիճան հոգևորականությանը, ունևոր և իշխող դասին։ Նա դաժան դատաստան տեսավ վերջիններիս դեմ ընդվզած Մեխլուի հետ։ Ամիր-Գունան իր բեկլարբեկության տարիներին բազմիցս ետ է մղել թուրքական զորքերի հարձակումները, ապա հակահարձակումներով ասպատակել Կարսը, Ալաշկերտը, Զարիշատը, հասել մինչև Վան։ Մահացել է Գեորգի Սահակաձեի գլխավորած ապստամբների դեմ մղվող կռիվներում ստացած ծանր վերքից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի խաներ
Կատեգորիա:Սեֆյան Պարսկաստան
Կատեգորիա:Ղաջարիներ
Աղեշունչներ

**Աղեշունչներ ** (), կիսաքորդավորների ենթատիպի ծովային կենդանիների դաս։ Հայտնի է մոտ 100 տեսակ։

## Արտաքին տեսք
Երկարություն 0,01-1 մ։ Մարմինը որդանման է՝ պատված թարթիչավոր էպիթելով և կազմված 3 մասից՝ կնճիթ, օձիք, իրան։ Երկսեռ են, արուն ե էգն արտաքինով չեն տարբերվում։

Խռիկային ճեղքերը դասավորված են կերակրափողի 2 կողմում (այստեղից՝ աղեշունչներ անվանումը)։

## Արտաթորության համակարգ
Արտաթորության համակարգը նեֆրիտային է, նյարդայինը կազմված է մեջքափորային հանգույցներից, արյունատարը՝ մեջքափորային երկայնաձիգ անոթներից։ Լողում են ազատ, ապրում են ծովերի ծանծաղուտներում, սնվում բույսերի և կենդանիների քայքայված մնացորդներով։

Աղեշունչների բնորոշ ներկայացուցիչը բալանոագլոսն է։ Աղեշունչները անողնաշարավորների և քորդավորների միջև կապող օղակ են։

## Արտաքին հղումներ
* Աղեշունչների տարբեր տեսակներ

Կատեգորիա:Աղեշունչներ
Ֆիքրեթ Ամիրով

**Ֆիքրեթ Ամիրով** (, ), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1965 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1947 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1922 թվականի նոյեմբերի 22-ին, Գանձակում (Կիրովաբադ)։ 1948 թվականին ավարտել Է Բաքվի կոնսերվատորիան։ Գրել Է «Սևիլ» օպերան (բեմադրվել է 1953 թվականին, Ադրբեջանի Ախունդովի անվան օպերայի և բալետի թատրոն), երաժշտական կոմեդիաներ, սիմֆոնիկ մուղամներ՝ «Շուր», «Քյուրկ-օվշարի» (1948 թ.), «Ադրբեջանական կապրիչչո» (1961 թ.), «Սիմֆոնիկ պարեր» (1963 թ.), երեք կոնցերտ դաշնամուրի համար նվագախմբի հետ, ռոմանսներ, երաժշտություն դրամատիկական ներկայացումների և կինոնկարների համար, մշակել է ժողովրդական երգեր։ Մահացել է 1984 թվականին՝ Բաքվում։

## Մրցանակներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1949 թ.)
* Ստալինյան մրցանակ
* Լենինի շքանշան
* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս 
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ
Ամրացում

**Ամրացում** մետաղների տեխնոլոգիայում, մետաղների ամրության (առաձգականության, հոսունության, ամրության սահմանների) և կարծրության բնութագրերի բարձրացում։ Կատարվում է մակակոփման, մխման, մետաղների հնացման և մետաղների քիմիական-ջերմային մշակման միջոցով։ Ամրացման աստիճանը կարող է շատ մեծ լինել, այսպես՝ մակակոփման միջոցով սակավածխածնային (մինչև 0,25% ածխածին) պողպատի ամրության սահմանը կարելի է մեծացնել 4-5 անգամ։ Մետաղներն ամրացնելիս նրանց պլաստիկությունը և հարվածային մածուցիկությունը սովորաբար նվազում են։

Կատեգորիա:Մետաղամշակում
Կատեգորիա:Նյութագիտություն
Էսկոլկա

**Էսկոլկա** (իտալ.Escolca), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։

Բնակչությունը 692 մարդ (2008 թ.), բնակչության խտությունը 49 մարդ /կմ ²։ Տարածքը զբաղեցնում է 15 կմ²։ Փոստային հասցե՝ 8030, հեռախոսային կոդ՝ 0782։

Քաղաքի հովանավոր սուրբն է համարվում Սուրբ Ցեցիլիա Հռոմեացին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան։

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 657
 bar:1871 from:0 till: 624
 bar:1881 from:0 till: 601
 bar:1901 from:0 till: 602
 bar:1911 from:0 till: 598
 bar:1921 from:0 till: 641
 bar:1931 from:0 till: 735
 bar:1936 from:0 till: 775
 bar:1951 from:0 till: 929
 bar:1961 from:0 till: 983
 bar:1971 from:0 till: 876
 bar:1981 from:0 till: 805
 bar:1991 from:0 till: 759
 bar:2001 from:0 till: 692
PlotData=
 bar:1861 at: 657 fontsize:S text: 657 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 624 fontsize:S text: 624 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 601 fontsize:S text: 601 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 602 fontsize:S text: 602 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 598 fontsize:S text: 598 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 641 fontsize:S text: 641 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 735 fontsize:S text: 735 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 775 fontsize:S text: 775 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 929 fontsize:S text: 929 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 983 fontsize:S text: 983 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 876 fontsize:S text: 876 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 805 fontsize:S text: 805 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 759 fontsize:S text: 759 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 692 fontsize:S text: 692 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0782 808303
* Պաշտոնական կայքը։ http://web.tiscali.it/escolca

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ
Օհմմետր

thumb|right|Mark Super VII Quantum E-meter
**Օհմմետր** (*օհմ* +  մետր), օմաչափ, էլեկտրական ակտիվ դիմադրությունների չափման սարք՝ անմիջական հաշվանքով։

Չափումների ընդգրկույթից կախված տարբերում են՝
* միկրոօհմմետրեր, 
*մեգօհմմետրեր, 
*տերաօհմմետրեր։ 
Մագնիսա-էլեկտրական չափիչ մեխանիզմով պարզագույն օհմմետրում իրականացվում է վոլտմետրամպերմետրի մեթոդը։ Լայն տարածում են գտել թվանշանային օհմմետրերը, որոնց մուտքային շղթան չափիչ կամրշակ է։

## Արտաքին հղումներ
* Проверка радиоэлементов омметром
* Широкодиапозонные цифровые омметры

Կատեգորիա:Էլեկտրաչափիչ սարքեր
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Ամբերյո ան Բյուժե

**Ամբերյո ան Բյուժե** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Մտնում է Բելլե շրջանի մեջ։

Համայնքի կոդը՝ 01004։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 13 835 մարդ։

## Պատկերասրահ

Eglise_de_la_gare.jpg
Porte_ogivale_du_ch%C3%A2teau_de_Saint-Germain_(Ain).JPG
Allymes_01.jpg
Gare_d%27Amb%C3%A9rieu_(sur%C3%A9lev%C3%A9).JPG
La_tortue_des_Arcades.jpg
Skate parc d'Ambérieu-en-Bugey (Ain, France).jpg
Mirage_Amb%C3%A9rieu.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Էստերցիլի

**Էստերցիլի** (իտալ. Esterzili), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։

Բնակչությունը 844 մարդ (2008 թ.), բնակչության խտությունը՝ 8 մարդ /կմ², զբաղեցրած տարածքը՝ 101 կմ²։ Փոստային հասցե՝ 8030, հեռախոսային կոդ՝ 0782։

Քաղաքի հովանավոր սուրբն է համարվում Միքայել Հրեշտակապետը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան։

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 714
 bar:1871 from:0 till: 756
 bar:1881 from:0 till: 748
 bar:1901 from:0 till: 1012
 bar:1911 from:0 till: 1148
 bar:1921 from:0 till: 1126
 bar:1931 from:0 till: 1245
 bar:1936 from:0 till: 1284
 bar:1951 from:0 till: 1445
 bar:1961 from:0 till: 1641
 bar:1971 from:0 till: 1390
 bar:1981 from:0 till: 1235
 bar:1991 from:0 till: 950
 bar:2001 from:0 till: 844
PlotData=
 bar:1861 at: 714 fontsize:S text: 714 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 756 fontsize:S text: 756 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 748 fontsize:S text: 748 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1012 fontsize:S text: 1.012 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1148 fontsize:S text: 1.148 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1126 fontsize:S text: 1.126 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1245 fontsize:S text: 1.245 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1284 fontsize:S text: 1.284 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1445 fontsize:S text: 1.445 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1641 fontsize:S text: 1.641 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1390 fontsize:S text: 1.390 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1235 fontsize:S text: 1.235 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 950 fontsize:S text: 950 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 844 fontsize:S text: 844 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0782 55323
* Պաշտոնական կայքը։ http://www.comune.esterzili.ca.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ
Ալեքսանդր Օպարին

**Ալեքսանդր Իվանովիչ Օպարին** (, ), խորհրդային կենսաքիմիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1946)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969)։

## Կենսագրություն
1917 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը։ 1927–1934 թվականներին եղել է շաքարի արդյունաբերության կենտրոնական ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ և կենսաքիմիական լաբորատորիայի վարիչ, միաժամանակ (1929–1931) Մոսկվայի Դմիտրի Մենդելեևի անվան քիմիա–տեխնոլոգիական ինստուտի պրոֆեսոր, 1942–1960 թվականներին՝ Մոսկվայի համալսարանի բույսերի կենսաքիմիայի ամբիոնի վարիչ, 1975 թվականից՝ մոլեկուլային կենսաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1935 թվականին Ա․ Բախի հետ մասնակցել է ՍՍՀՄ ԳԱ կենսաքիմիայի (այժմ՝ Ա․ Բախի անվան) ինստիտուտի կազմակերպմանը, եղել այդ ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ, 1946 թվականից՝ ռեկտոր, 1948–1955 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ կենսաբանական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղար։ Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են բուսական հումքի վերամշակման, ֆերմենտաբանության և տեխնիկական կենսաքիմիայի, Երկրի վրա կյանքի ծագման հարցերի ուսումնասիրությանը։ Ցույց է տվել, որ մի շարք սննդանյութերի տեխնիկական մշակման արտադրության հիմքում ընկած է կենսակատալիզի երևույթը։ Մշակել է տեխնիկական կենսաքիմիայի հիմունքները ԽՍՀՄ–ում։ Երկրի վրա կյանքի ծագման հարցերի շուրջ Օպարին հանդես է եկել 1922 թվականին՝ Ռուսաստանյան բուսաբանների ընկերության նիստում, ապա հրատարակել «Կյանքի ծագումը» գիրքը (1924)։ Ըստ Օպարիի կյանքը Երկրի վրա ստեղծվել է անօրգանական, անկենդան մատերիայից, որ Երկրի վրա երկարատև էվոլյուցիայի փուլերից մեկում առաջացել են այնպիսի պայմաններ, որոնց դեպքում կյանքի ծագումը դարձել է հնարավոր և անխուսափելի։ Օպարիի տեսության առանձին դրույթներ հաստատվեցին փորձնականորեն։ Օպարիի կյանքի ծագման Ա․ Ի․ Չպարին ուսումնասիրության միջազգային ընկերության պրեզիդենտն էր (1970 թ.)։ Այդ ընկերությունը 1977 թ. սահմանել է Օպարիի անվան ոսկե մեդալ։ Օպարին արտասահմանյան հինգ երկրների ԳԱ պատվավոր անդամ էր, խորհրդային կենսաքիմիկոսների ազգային կոմիտեի նախագահը (1952 թ.)։ Լենինյան (1974), Ա․ Բախի անվան, Քալինգի (ՅՈԻՆԵՍԿՕ, 1976), Մ․ Լոմոնոսովի անվան (1980) մրցանակներ և Ա․ Մեչնիկովի անվան ոսկե մեդալ։ Պարգևատրվել է Լենինի 5, Աշխատանքային կարմիր դրոշի և Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կենսաբաններ
Up with the Birds

**Up with the Birds**, բրիտանական Քոլդփլեյ ալտերնատիվ ռոք խմբի երգը։ Գրվել է խմբի անդամների կողմից։ Երգը խմբի հինգերորդ ստուդիական ալբոմից է Mylo Xyloto։ Թողարկվել է 2012 թվականի ապրիլի 21-ին 7" ձևաչափում։ Երգը գրավել է 43-րդ հորիզոնականը Հարավային Կորեայի Միջազգային չարթում։ Երգը երաժշտական քննադատների կողմից հավանության է արժանացել։

## Թողարկումը
«Up with the Birds»-ը որպես 7" սինգլ թողարկվել է 2012 թվականի ապրիլի 21-ին, U.F.O ալբոմում։ Վաճառվել է 2000 պատճեն, 300 պատճեն թողարկվել է Ֆրանսիայում, 500 պատճեն՝ Մեծ Բրիտանիայում և 1000 պատճեն՝ Միացյալ Նահանգներում։

## Երգացանկ

## Վարկանշային աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 սինգլներ
Արմինե Զարայելյան

**Արմինե Հրանտի Զարայելյան** (), հայ բժիշկ, էնդովասկուլյար վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2003)։

## Կենսագրություն
1988 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1993-1996 թվականներին աշխատել է ԵՊԲՀ-ում, 1996-2000 թվականներին՝ Աթենքի և Բելգրադի համալսարաններում, Լոնդոնի թագավորական կլինիկայում, 2000-2002 թվականներին՝ ԵՊԲՀ կլինիկաների գծով միջազգային կապերի բաժնի վարիչ, 2002 թվականին՝ Օնասիսի անվան էնդովասկուլյար վիրաբուժական գիտաախտորոշիչ կենտրոնի (Երևան) ղեկավար։

## Անդամակցություն
* Եվրոպական սրտաբանների ընկերակցության պատվավոր անդամ, 2001 
* ՀՀ վիրաբույժների և Անոթային վիրաբույժների ընկերակցության անդամ, 2004

## Ստեղծագործություններ և ճանաչում
Աշխատանքները վերաբերում են սրտի բնածին արատների, պսակաձև անոթների և օրգանիզմի ծայրամասային անոթների ախտահարումների էնդովասկուլյար վիրահատական բուժմանը։ Համահեղինակ է ուսումնամեթոդական ձեռնարկների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Ռոզ Զուլալյան

**Ռոզ Զուլալյան** (1895, սեպտեմբերի 10, Դերիկ , Դիարբեքիրի նահանգ - 1972, հուլիսի 28, Բոստոն), հայ երգչուհի (կոնտրալտո)։

## Կենսագրություն
Ռոզ Զուլալյանը ծնվել է 1895 թվականին Դիարբեքիրի նահանգի Դերիկ գյուղում։ 1899 թվականից բնակվել է ԱՄՆ-ում։ Ուսանել է Բոստոնի Վենսան Հյուբարդի և իտալական օպերայի ստուդիաներում։ Երգել է ԱՄՆ-ի օպերային թատրոններում։ 
Աչքի է ընկել Կարմենի դերերգերով համանուն օպերայում, կատարել Շումանի, Շուբերտի, նաև հայկական երգեր՝ արժանանալով մամուլի դրվատանքին։

1969 թվականին ելույթ է ունեցել Երևանում։

## Դերերգեր
*Կարմեն՝ Բիզեի «Կարմեն»
*Ազուչենա՝ Վերդիի «Տրուբադուր»
*Ամներիս՝ Վերդիի «Աիդա»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Discography of American Historical Recordings, s.v. "Rose Zulalian (vocalist : soprano vocal)

Կատեգորիա:1895 ծնունդներ
Կատեգորիա:1972 մահեր
Կատեգորիա:Կոնտրալտոներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Up in Flames

**«Up in Flames»**, բրիտանական Քոլդփլեյ ռոք խմբի երգը, խմբի հինգերորդ ալբոմից Mylo Xyloto (2011)։ Թողարկվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 16-ին։

## Երգի մասին
Երգը ալբոմի վերջին սինգլն է։ Այն առաջին անգամ կատարվել է ITunes փառատոնի ժամանակ, Լոնդոնում, 2011 թվականի հուլիսի 22-ին։

## Երգացանկ

## Վարկանշային աղյուսակ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի բառերը MetroLyrics կայքում 

Կատեգորիա:2012 սինգլներ
Զաբել Արամ

**Զաբել Արամ** (նախկին անունը՝ Թագուհի, ամուսնական ազգանունը Փանոսյան, , Զապել Փանոսեան, ), հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։

## Կենսագրություն
ձախից|մինի
Զաբել Արամը ծնվել է 1893 թվականին Պարտիզակում։ Հայրը՝ Տիգրանը, սերել է Պարտիզակի Տ. Մեսրոպյանների ընտանիքից։ Նախնական կրթություն ստացել է տեղի Շուշանյան վարժարանում։ 1907 թվականից բնակվել է ԱՄՆ-ում։ Ամուսնացել է լուսափորագրանկարիչ, պարտիզակցի ձեռներեց Արամ Սարգիս Փանոսյանի հետ։ Աշակերտել է երգչուհի Գերթրուդ Դահենային։ 1908-1920 թվականներին ապրել է Բրուքլինում։ Այդ տարիներին հանդես է եկել Բոստոնի օպերային թատրոնում։ Կատարելագործվել է Իտալիայում, Ֆրանսիայում և Շվեյցարիայում։ 1917 թվականին Կոմիտասի մշակմամբ «Կռունկ» երգը ձայնագրել է Նյու Յորքում։ 1919 թվականից հանդես է եկել մենահամերգներով։ Հռոմում հաջողություն է ունեցել Ջիլդայի («Ռիգոլետտո») և Ռոզինայի («Սևիլյան սափրիչ») դերերգերով։
Հյուրախաղերով շրջագայել է Անգլիայում, Իսպանիայում, Ավստրիայում, Եգիպտոսում, Արգենտինայում։ Ելույթներ է ունեցել դստեր՝ պարուհի Ադրինայի (Ադրինա Օտերո) հետ։

Ժամանակակիցներ Թորգոմ Բեզազյանի և Արմենակ Շահմուրադյանի հետ Փանոսյանը 1915-1919 թվականներին ակտիվորեն զբաղվել է հայկական դրամահավաքներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զաբել Արամը ovenk.com կայքում
* Zabelle Panosian ‎– I Am Servant Of Your Voice: April-May, 1917

## Աղբյուրներ
* Mgrdich Bodourian, Hay Hanrakidag, 1938 Boukresh, Part 2

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Սոպրանոներ
Փիթր Փեն (մուլտֆիլմ, 1953)

**Փիթր Փեն** (անգլ.՝«Peter Pan»), Ուոլթ Դիսնեյի թվով 14-րդ լիամետրաժ մուլտֆիլմը, որը էկրանավորվել է պարոն Ջեյմս Մեթյու Բարրի պիեսի հիման վրա։

«Փիթր Փեն» կերպարի առաջին էսքիզները հայտնվել են Դիսնեյի ստուդիայում 1940 թվականին։ Այդ ժամանակներում, Դիսնեյ ստուդիայի նկարիչները իրենց մուլտհերոսների համար որպես նախատիպ վերցնում էին կենդանի դերասանների։ Փոքրիկ փերի Դին-Դինի նախատիպը հանդիսացել է Մարգարետ Քերրին։ Մուլտֆիլմը ունի շարունակությեուն «Վերադարձ դեպի Կախարդական Աշխարհ» վերնագրով, որը ցուցադրվել է 2002 թվականին։

## Սյուժե
Դարլինգների ընտանիքում երեխաները սիրում են երևակայել Փիթր Փենի մասին։ Մայրը չի ընդդիմանում նրանց երևակայությանը, համարելով այդ կախարդական տղային մանկության շունչ, իսկ ահա հայրը անկեղծորեն հավատացած է, որ հորինվածքները բարբաջանքներ են։ Բայց ահա մի կախարդական գիշերում երեխաներին հնարավորություն է ընձեռնվում թռչել Փիթր Փենի հետ դեպի ֆանտաստիկ երկիր՝ Նետլանդիա։ Այդ կղզում ապրում են կորած տղա երեխաները, քաջ հնդկացիները և խորհրդավոր ջրահարսները, ինչպես նաև ծովահենները, նավապետ Ջեյմս Հուկի գլխավորությամբ։

Այս ֆիլմում ներկա է կանացի նախանձի դրդապատճառը, որը չկա Դիսնեյի որևէ լիամետրաժ մուլտֆիլմում։ Ֆիլմի հերոսները շարունակ մրցակցում են Փիթր Փենի ուշադրության համար և ձգտում են նրա համար վնասել միմյանց (Զընգ-Զենգ փերին և Վենդի ջրահարսները, նաև վագրային շուշանները)։ Օգտագործելով Վենդիի դեմ Զենգ-Զընգ փերիի ունեցած նախանձը, նավապետ Կեռիկը գրեթե ոչնչացնում էր Փիթր Փենին։ Սակայն դա նրան չհաջողվեց, և նրան մյուս ծովահենների հետ միասին վտարում են կղզուց։

Թեև, մինչ այդ Կեռիկի կողմից գերի ընկած կորած տղաները և Վենդիի եղբայրները՝ Ջոնը և Մայքլը, համարյա դառնում էին Կեռիկի կողմնակիցները, և միայն Վենդիի միջամտությունն է կանգնեցնում նրանց։ Փիթր Փենը Կեռիկի նավի վրա գերի ընկած Վենդիին և նրա եղբայրներին վերադարձնում է տուն՝ Լոնդոն։

## Տարբերությունները պիեսից
* Պիեսում նավապետ Կեռիկի մոտ բացակայում է աջ ձեռքը, իսկ մուլտֆիլմում ձախը։ 
* Պիեսում Կեռիկը փորձում է թունավորել Փիթրին, իսկ ֆիլմում նրան է թողնում ժամային մեխանիզմով ռումբ։ Դրա համար նա այն թաքցնում է կեղծ նվերի մեջ, իբրև նվեր Վենդիի կողմից։
* Ի տարբերություն պիեսի՝ մուլտֆիլմում Կեռիկը փրկվում է փախուստի դիմելով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1950-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1953 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1953 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փիթեր Պեն
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ծովահենների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Ամբերյո ան Դոմբ

**Ամբերյո ան Դոմբ** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։

INSEE կոդը՝ 01005։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է մոտ 380 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 27 կմ հյուսիս Լիոնից, 34 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։ Համայնքի տարածքում կան բազմաթիվ լճեր։

## Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 1616 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 1080 մարդկանցից 842 (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 238-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 78.0%, 1999 թվականին 73.0% էր)։ 842 ակտիվ բնակիչներից 791-ը (432 տղամարդ և 359 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 51-ը (18 տղամարդ և 33 կին)։ 238 պասիվներից 83-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 99-ը՝ թոշակառուներ, 56-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Ամբերյո ան Դոմբ ամրոցը (15-րդ դար)։ Պատմական հուշարձանը 1905 թվականին է հայտնաբերվել։

## Պատկերասրահ

Amberieux en Dombes.jpg|Եկեղեցին
Une tour du château d'Ambérieux-en-Dombes.jpeg|Ամրոցը
Mairie d'Ambérieux-en-Dombes.jpg|Քաղաքի քաղաքապետարանը
Monument aux morts d'Ambérieux-en-Dombes - 2.JPG|Պատերազմի հուշահամալիրը
Map commune FR insee code 01005.png|Համայնքի քարտեզը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Միամիտը (ֆիլմ, 2015)

**«Միամիտը»** (), ռեժիսոր Էրի Սանդելի ամերիկյան ֆիլմ-կատակերգություն, որի հիմնական սցենարը հանդիսանում է ամերիկուհի գրող Քոդի Քեպլինգերի նույնանուն վեպը։ Ֆիլմը ԱՄՆ-ում թողարկվել է 2015 թվականի փետրվարի 12-ին։

## Սյուժե
Բյանկան սովորում էր դպրոցում վերջին ուստարին։ Նա ընկերություն է անում Ջեսսիի և Քեյսիի հետ, որոնք շատ ավելի հայտնի էին նրանից։ Նա ապրում է դպրոցական ֆուտբոլային ակումբի աստղ Վեսլիի հարևանությամբ։ նրան դուր է գալիս Տոբին, և նա գնում է երեկոյան զվարճանքին, որը կազմակերպվել է Մեդիսոն Մորգանի կողմից, հույս ունենալով, որ կխոսի նրա հետ։ Զվարճանքը նրա համար անհաջող է ավարտվում, քանի որ Վեսլին ձեռքի հետ նրան ասում է որ նա կատարում է «ՃԱՏԸ»-ի՝ Տգեղ Ճարպոտ Ընկերուհու դերը։ Վեսլին բացատրում է նրան, որ յուրաքանչյուր սոցխմբում կա ինչ-որ մեկը, որը քիչ գեղեցիկ և հայտնի է, և նրա միջոցով մարդիկ փորձում են կապ հաստատել ավելի հայտնի մարդկանց հետ։

Սկզբում նա վիրավորվում է Վեսլիից, բայց հետո հասկանում է, որ նա իրավացի է։ Ավելի ուշ Բյանկան լսում է Վեսլի և ուսուցչի խոսակցությունը, որը ասում է նրան, որ եթե նա չհանձնի քննությունը, ապա կկորցնի իր տեղը ֆուտբոլային ակումբում։ Բյանկան առաջարկում է Վեսլիին իր օգնությունը քննություն հանձնելու համար, փոխարենը Վեսլին պիտի փոխեր Բյանկայի դերը շրջապատում։ Ընթացքում Բյանկան սիրահարվում է Վեսլիին։

## Դերերում

## Քննադատություններ
Ֆիլմը ստացավ դրական և խառը ակնարկներ կինոքննադատների կողմից։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմը ունի 71% վարկանիշ հիմնված 98 գնահատականների վրա, 10 բալային համակարգում 6 միավոր։ Metacritic կայքում ֆիլմը ստացել է 100-ից 56 բալ հիմնված 28 գնահատականների վրա, ինչը համապատասխանում է «միջին կամ խառը գնահատման»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դպրոցի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր սոցիալական մեդիայի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ջորջիայում
Էշալոն

**Էշալոն** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյունան է։

INSEE կոդը՝ 01152։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է մոտ 390 կմ հյուսիս-արևմուտք Փարիզից, 90 կմ հարավ-արևմուտք Լիոնից, 40 կմ հարավ Բուրկ ան Բրեսայից։

Համայնքի տարածքով հոսում է Սեմեն գետը, հյուսիսում գտնվում է Ժենեն լիճը, տարածքի մեծ մասը պատված է անտառներով։

## Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևները լինում են հազվադեպ, հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 772 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 487 մարդկանցից 381 (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 106 -ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 78,2 %, 1999 թվականին 73,9 % էր)։ 381 ակտիվ բնակիչներից 354 -ը (194 տղամարդ և 160 կին), գործազուրկ էր 27 -ը (17 տղամարդ և 10 կին)։ 106 պասիվներից 27-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 53-ը՝ թոշակառուներ, 26-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Ամբերյո ան Դոմբ ամրոցը (15-րդ դար)։ Պատմական հուշարձանը 1905 թվականին է հայտնաբերվել։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Paysage Échallon.JPG|Էշալլոն
Պատկեր:Lac Genin1.JPG|Ճենեն լիճը
Պատկեր:Monument Echallon SAS maquis.JPG|
Պատկեր:Map commune FR insee code 01152.png|Համայնքի քարտեզը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Պաշտոնական կայք 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օպտիմալ համակարգ

**Օպտիմալ համակարգ** (լատիներեն  –լավագույն), ավտոմատ կառավարման համակարգ, որի համար որոշակի եղանակով ընտրված չափանիշը (հազվադեպ մի քանի չափանիշներ) ընդունում էր օպտիմալ արժեք։ Այդպիսի չափանիշներ կարող էին լինել, օրինակ, արագագործությունը, նվազագույն ծախսումները, ճշգրտությունը էին, կամ էլ մի քանի մեծությունների ֆունկցիա ներկայացնող չափանիշները։ Կառավարման օպտիմալ համակարգներն ստեղծվել էին ավտոմատ կարգավորման և հետևող համակարգերի արագագործությունն ու ճշգրտությունը մինչե հնարավոր սահմաններ բարձրացնելու համար։ Դրանց օգնությամբ էապես բարձրացնում էին նավերի, ինքնաթիռների և այլ օբյեկտների մանյովրայնությունը, բարելավում հոսքային արտադրության, վառարանների, կաթսայատեղակայանքների, քիմիական ռեակտորների աշխատանքների ռեժիմների կառավարումը։

Կատեգորիա:Համակարգերի տեսություն
Supreme

**Supreme** (), Ռոբի Ուիլյամսի երգը՝ թողարկված 2000 թվականին և Sing When You’re Winning ձայնասկավառակի երրորդ սինգլը։ Ներառում է Գլորիա Գեյնորի «I Will Survive» երգի ինտերպոլացիաները։ Ուիլյամսն ասում էր, որ երբ նա ճանապարհորդում էր Շվեյցարիայով և ավելի ու ավելի էր մոտենում նոր հազարամյակին, զբոսաշրջիկները, ինչ լեզվով էլ նրանք չխոսեին, ողջ ընթացքում երգում էին այս երգի բառերը։ Լարային գործիքներով հատվածները կատարել է Ֆրանսուա դե Ռուբեն։ Երգը դարձել է լեհական *Londyńczycy* սերիալի հիմնական երաժշտական թեման։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը կոչվում էր «Ջենթլմենների մրցավազք» և ինչ-որ առումով հարգանքի տուրք է Ֆորմուլա 1-ի ավտոարշավորդ Ջեքի Ստյուարտին։ Երգիչը պատկերում է Բոբ Ուիլյամսին՝ հորինված կերպարի, որը ցանկանում էր հաղթել 1970 թվականի աշխարհի առաջնությունը։ Ուիլյամսը վթարի է ենթարկվում, բայց շատ կար ժամանակահատվածում կարողանում է վերականգնվել։ Սակայն վերջին հաշվով նա կորցնում է իր տիտղոսը և հաղթելու հույսը, երբ հենց մրցավազքի սկզբում փորլուծություն է ունենում, իսկ հետո նա չի կարողանում սկսել մրցարշավը այն պատճառով, որ իր մենեջերը անիմաստ սխալ է թույլ տալիս, և Ուիլյամսը փակված է մնում իր կցասայլում. մենեջերը համոզված էր, որ այն դատարկ է։

Մրցարշավի հաղթողի տիտղոսի համար մղվող պայքարը գործնականում կատարելապես ներկայացնելու համար Ռոբի Ուիլյամսի հետ նկարահանած դրվագները համակարգչային տեխնոլոգիաների միջոցով միացրել են Ջեքի Ստյուարտի վավերագրական ֆիլմի դրվագների հետ։ Տեսահոլովակում կիրառված է առանձնացման տեխնիկան, ինչը հաճախ կարելի է տեսնել 1960-70-ական թվականների տեսահոլովակներում։ Ռոբի Ուիլյամսի մասնակցությամբ դրվագները ներկայացված են դեղնավուն գույնով, որպեսզի ամեն ինչ մոտ լինի բնականին, ինչպես Ջեքի Ստյուարտի մասնակցությամբ իրական դրվագները։ Հոլովակում օգտագործվում են նաև թերթերի կեղծ էջեր՝ կեղծ վերնագրերով, որպեսզի կարողանան բացահայտել պատմության ողջ էությունը։

## Հաջողություն
Երգը մեծ հաջողություն է բերել Ռոբի Ուիլյամսին։ Այն հայտնվել է այնպիսի երկրների լավագույն տասնյակներում, ինչպիսիք են Մեծ Բրիտանիան, Շվեյցարիան, Ավստրիան, Նոր Զելանդիան և այլն։ Երգը ձայնագրվլ է նաև ֆրանսերեն տարբերակով և թողարկվել Ֆրանսիայում՝ ստանալով SNEP։

## Քավերներ
Բրիտանական McFly խմբի «I Need A Woman» երգը՝ 2010 թվականի *«Above The Noise»* ձայնասկավառակից, ներառում է «Supreme» երգի սեմփլները։

## Երգացանկ
**UK CD1** 
# "Supreme" – 4։15
# "Don't Do Love" – 4։56
# "Come Take Me Over" – 4։13

**UK CD2**
# "Supreme" – 4։15
# "United" – 5։56
# "Supreme" (ձայնագրված կենդանի տարբերակը Մանչեսթեր Արենայում) – 4։18
# "Supreme" (նկարահանված կենդանի տարբերակը Մանչեսթեր Արենայում) – 4։08

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Supreme — Պաշտոնական տեսահոլովակը Յութուբում
* Երգչի պաշտոնական կայքը
Օպտիմալ կառավարում

**Օպտիմալ կառավարում** ( – լավագույն), կառավարվող օբյեկտը (պրոցեսը) այս կամ այն իմաստով լավագույն վիճակի բերելու ծրագրի ընտրությունն ու իրականացումը, որը հանգում էր ոչ դասական վարիացիոն խնդիրների լուծման։ Կառավարվող օբյեկտները սովորաբար ունենում էին «ղեկեր», որոնցով մարդը կառավարում էր դրանց ընթացքը։ Օբյեկտի վարքը մաթեմատիկորեն էր որոշ հավասարումներով, որոնք պարունակում էին նաև «ղեկերի» դիրքերը բնութագրող՝ կառավարող պարամետրեր։ Կառավարվող օբյեկտի օրինակ կարելի էր համարել քիմիական ռեակցիայի իրագործման տեխնոլոգիական պրոցեսը, որի «ղեկերն» էին բաղադրամասերի կոնցենտրացիան, կատալիզատորի քանակությունը, ջերմաստիճանը և ռեակցիայի ընթացքի վրա ազդող այլ գործոններ։ Որոշելու համար, թե օբյեկտն իրեն հատկապես ինչպես էր պահում այս կամ այն կառավարման դեպքում, պետք էր գիտենալ դիտարկվող օբյեկտի դինամիկ հատկությունները նկարագրող շարժման օրենքը և կառավարման ամեն մի կոնկրետ տարբերակի դեպքում օբյեկտի վիճակի էվույուցիան։ Օբյեկտի կառավարման հնարավորությունները սահմանափակվում էին ոչ միայն կառավարման ռեսուրսներով, այլև այն պահանջով, որ շարժման պրոցեսում օբյեկտը չպետք էր ընկնի իր շահագործման կոնկրետ պայմանների տեսակետից անհասանելի կամ անթույլատրելի վիճակների մեջ։ Օպտիմալ կառավարման նպատակն էր, պահպանելով այս ամենը, խնդիրը լուծել օպտիմալության որոշակի չափանիշի (հնարավոր ամենակարճ ժամանակ կամ վառելանյութի նվազագույն ծախս, առավելագույն տնտեսական արդյունավետություն էին) առումով։ Օպտիմալ կառավարման տեսության առանցքային արդյունքը Պոնտրյագինի մաքսիմումի սկզբունքն էր, որը տալիս էր կառավարման օպտիմալության ընդհանուր անհրաժեշտ պայմանը։

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական օպտիմիզացիա
Կատեգորիա:Կառավարման տեսություն
Հունաստանի ֆուտբոլի առաջնություն 1957-1958

**Հունաստանի ֆուտբոլի առաջնություն 1957-1958**, Հունաստանի 22-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Օլիմպիակոսը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։

## Արտաքին հղումներ
* Հունաստանի առաջնությունը rsssf.com կայքում

Կատեգորիա:Հունաստանի ֆուտբոլի առաջնություն
Հեղափոխության հուշարձան (Մեխիկո)

**Հեղափոխության հուշարձա** (), մեքսիկական հեղափոխությանը նվիրված հուշարձան Մեխիկոյի Հանրապետության հրապարակում (), որը Հեղափոխության պողոտան բաժանում է Պասեո դե լա Ռեֆորմա և Ավենիդա դե լոս ինսուրժենտես պողոտաների։

## Պատմություն
Կառույցի շինարարությունն սկսվել է 1910 թվականին և ավարտվել է 1938 թվականին։ Համարվում է աշխարհի ամենաբարձր հաղթական կամարը։ Ունի 67 մետր բարձրություն։ Բաց շենքը նախագծվել է Կառլոս Օբրեգոն Սանտաչիլիայի կողմից արտ-դեկո և մեքսիկական սոցիալիստական ռեալիզմի ոճով։

Կառույցը հանդիսանում է նաև 1910 թվականի մեքսիական հեղափոխության հերոսների՝ Ֆրանսիսկո Պանչո Վիլայի, Ֆրանսիսկո Մադերոյի, Պլուտարկո Էլիաս Կայեսի, վենուստիանո Կառանզայի և Լազարո Կարդենասի դամբարանը։

2011 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Բրիտնի Սպիրզը իր Femme Fatale շրջագայության ժամանակ համերգով հանդես է եկել այստեղ 100,000 հանդիսատեսի առջև։

## Հեղափոխության ազգային թանգարան
240px|thumb|right|Հեղափոխության ազգային թանգարանի մուտքը
Հեղափոխության ազգային թանգարանը գտնվում է հուշարձանի նկուղային հարկում։ Բացվել է 1986 թվականի նոյեմբերի 20-ին։ Թանգարանում ներկայացվում է Մեքսիկայի պատմությունը։ Մշտական ցուցադրության շարքը համալրված է «Մեքսիկայի 1857-1920 թվականների պատմության 63 տարիները» ցուցադրությմաբ, որում ներառված է 1857 թվականի Անկախության հռչակագրից մինչև Վենուստիանո Կառանսայի նախագահության ժամանակաշրջանը՝ կենտրոնանալով հեղափոխական ժամանակաշրջանի վրա։

Քաղաքաշինության նախարարության և մայրաքաղաքային իշխանությանների համատեղ 65 մլն պեսո ներդրմամբ Հեղափոխության ազգային թանգարանը վերաբացվեց և ընդլայնեց տարածքը։ Վերափոխված թանգարանը ներառում է երեք բաժին։ *Museo del Sitio* բաժնում ներկայացվում է, թե ինչպես են Օրենսդիր պալատի կառուցման աշխատանքները հանգեցնում Հեղափոխության հուշարձանի կառուցմանը։ Հեղափոխության շրջանից մինչև Cardenismo ներկայացված են 400 աշխատանքներ՝ հագուստ, դրոշներ, պաշտոնական փաստաթղթեր, որոնք հաստատում են պատմական ժառանգությունը հեղափոխական ժամանակահատվածում։

Թանգարանը բաց է երեքշաբթի-կիրակի օրերին, ժամը 9։00- 17։00։

## Պատկերասրահ

Monumento por la noche.JPG|Հուշարձանը գիշերը
Monumento a la Revolución Mexicana.jpg
Dawn at Monumento a la Revolución.jpg
Mexico City Centro Polanco.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Հեղափոխության հուշարձան, պաշտոնական կայք
* Հեղափոխության հուշարձան և թանգարան, ֆեդերալ շրջան - mexicodesconocido.com.mx
* Հեղափոխության հուշարձան - ciudadmexico.com.mx
* Հեղափոխության հուշարձան-ցայտաղբյուր - ciudadmexico.com.mx

Կատեգորիա:Մեքսիկայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի մշակույթ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի տեսարժան վայրեր
Նիկիտա Վիտյուգով

**Նիկիտա Կիրիլովիչ Վիտյուգով** (), ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր 2007։
Ռուսաստանի հավաքականի կազմում երկու անգամ հաղթել է շախմատի աշխարհի առաջնությունում (2010, 2013)։

## Կենսագրություն
Վիտյուգովը շախմատ խաղում է 5 տարեկանից։ Առաջինը շախմատ Նիկիտային սովորեցրել է առաջին կարգային պապիկը։ 10 տարեկանում Նիկիտան դառնում է վարպետության թեկնածու։ Հետագա շախմատային հաջողությունները նրան այդքան էլ արագ չտրվեցին. 18 տարեկանում նա դարձավ միջազգային վարպետ, իսկ մեկ տարի հետո լրացրեց գրոսմայստերի բոլոր նորմաները և ստացավ շախմատային ամենաբարձր կոչումը։

2003 թվականին Վիտյուգովն ընդունվեց Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետ, սակայն, չհասցնելով զբաղվել շախմատով, նա թողեց ուսումը այնտեղ և տեղափոխվեց Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի տնտեսագիտության և ֆինանսների բաժին, որի թիմի կազմում էլ մասնակցում է ռուսական լիգային։

2004 թվականին Միխայիլ Չիգորինի հուշամրցաշարում (Սանկտ Պետերբուրգ) Վիտյուգովը բաժանում է 2-3-րդ տեղերը։ 2005 թվականին Ռուսաստանի մինչև 18 տարեկանների առաջնությունում գրավում է առաջին տեղը։ Աշխարհի փոխչեմպիոն (2006), Ռուսաստանի բարձրագույն խմբի մրցաշարի հաղթող (2007)։ Բազմիցս մասնակցել է Ռուսաստանի առաջնության գերեզրափակիչներին. 2006-ին` 11-րդ հորիզոնական, 2007-ին՝ 6-րդ, 2008-ին՝ 4-6-րդ, 2009-ին և 2013-ին՝ 3-րդ հորիզոնական։
## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Գրքեր
* Ֆրանսիական պաշտպանություն Նիկիտա Վիտյուգով Սանկտ Պետերբուրգ — ISBN 978-5-903609-12-3.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նիկիտա Վիտյուգովի անձնական քարտ 365chess.com կայքում
* Հարցազրույց Նիկիտա Վիտյուգովի հետ (2006) 

Կատեգորիա:Ռուս շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Օպտիկական պատկեր

thumb|450px|Օպտիկական պատկերների առաջացումը։ ա. M կետի կեղծ պատկերը (M') հարթ հայելու մեջ, բ․ M կետի կեղծ պատկերը (M') ուռուցիկ գնդաձև հայելու մեջ, գ․ M կետի կեղծ պատկերը (M') և N կետի իրական պատկերը (N') գոգավոր գնդային հայելու մեջ, դ․ AB և MN առարկաների իրական (A՛B՛) և կեղծ (M՛N՛) պատկերները հավաքող ոսպնյակում, ե․ MN առարկայի կեղծ պատկերը (M՛N՛) ցրող ոսպնյակում։ i-ն և j-ն ճառագայթների անկման, i՛-ը և j՛-ը՝ անդրադարձման անկյուններն են, C-ն գնդերի կենտրոնն է, F-ը և F՛-ը ոսպնյակների կիզակետերն են։
**Օպտիկական պատկեր**, օպտիկական համակարգերի միջոցով ստացվող պատկեր, որը որոշակի ճշգրտությամբ և մասշտաբով վերարտադրում էր առարկայի (օբյեկտի) ուրվագծերը և մանրամասները։ Օրինակ, աչքի օպտիկական համակարգի միջոցով առարկաները և տեսարանները փոքրացած չափերով արտապատկերվում են աչքի ցանցաթաղանթի վրա։ Օպտիկական պատկերի և առարկայի միջև լրիվ համապատասխանություն կլինի այն դեպքում, երբ տվյալ օպտիկական համակարգը կետն արտապատկերի կետով։ Այն կետերի համախումբը, որոնց օպտիկական պատկերը կարելի է ստանալ օպտիկական համակարգի միջոցով, կազմում է *առարկաների տարածություն*, իսկ այդ կետերի կետային պատկերների համախումբը՝ *պատկերների տարածություն*։ 
 
## Իրական և կեղծ օպտիկական պատկերներ
Օպտիկական պատկերները լինում են իրական և կեղծ։

Եթե օպտիկական համակարգից դուրս եկող ճառագայթները զուգամետ են, ապա դրանց հատման կետերում ստացվում էր առարկայի իրական պատկերը, որը կարելի էր դիտել էկրանի վրա կամ գրանցել լուսանկարչական ժապավենի վրա։ Իսկ երբ օպտիկական համակարգից դուրս եկող ճառագայթները տարամետ են, ապա դրանց երևակայական շարունակությունների հատման կետերում ստացվում է առարկայի կեղծ պատկերը, որը հնարավոր չէ պրոյեկտել էկրանի վրա կամ գրանցել։

Օպտիկական պատկերի չափերը և դիրքը կախված են օպտիկական համակարգի բնութագրերից և առարկայի դիրքից։ Օպտիկական համակարգերի թերությունների առկայությունն ազդում է օպտիկական պատկերի օրակի վրա։

Կատեգորիա:Օպտիկա
Օպտիկական չափիչ սարքեր

**Օպտիկական չափիչ սարքեր**, մեքենաշինության մեջ, չափման միջոց, որում դիտասևեռումը (վերահսկվող չափսի սահմանների համատեղում դիտագծի հետ) կամ չափսի որոշումն իրականացվում էր գործողության օպտիկական սկզբունքով աշխատող սարքի օգնությամբ։ Տարբերում էին օպտիկական չափիչ սարքերի 3 խումբ, դիտաասևեռման օպտիկական և տեղաշարժման հաշվանքի մեխանիկական եղանակներով (պրոյեկտորներ, պրոյեկցիոն գլխադիրներ, գործիքային մանրադիտակներ), դիտասևեռման և տեղաշարժման հաշվանքի օպտիկական եղանակով (ունիվերսալ չափիչ մանրադիտակ, ինտերֆերենցիոն կոմպարատոր), չափվող օբյեկտի հետ մեխանիկական կոնտակտ ունեցող և կոնտակտային կետերի տեղաշարժն օպտիկական եղանակով որոշող (օպտիմետր, օպտիկատոր, չափիչ մեքենա, կոնտակտային ինտերֆերոմետր, օպտիկական երկրաչափ) սարքեր։

Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Ձվելի Քանդա

**Ձվելի Քանդա** (Հին Քանդա, վրացերեն՝ ძველი ქანდა - Ձվելի Քանդա), գյուղ Վրաստանի Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Մցխեթի շրջանում, Քսանի գետի ձախ ափին, ծովի մակարդակից 520 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 1109 բնակիչ, հիմնականում ասորիներ, նաև վրացիներ և հայեր։ 2014 թվականին գյուղում ապրում էր 1106 մարդ։

## Պատմություն
Միջնադարում Քանդան հայտնի էր իբրև արքունի որսորդների կացարան, ոռոգելի բերրի հողեր ունեցող բնակավայր։ 15-րդ դարում այստեղ հաստատվել է հայ վերաբնակիչների նշանակալի զանգված, որի ներկայացուցիչները 1471 թվականին կառուցել են զույգ ավանդատներով թաղածածկ դահլիճի հորինվածքով «Սուրբ Աստվածածին» եկեղեցին։ Շինարարության արձանագրությունն ագուցված է հյուսիսային պատի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մցխեթի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր
Օպտիկական կոմպենսատոր

**Օպտիկական կոմպենսատոր** (լատիներեն – հատուցել, համակշռել), լույսի երկու ճառագայթների ընթացքների (ճանապարհների) տարբերությունը փոփոխող օպտիկական սարք։ Հաճախ օպտիկական կոմպենսատորը աստիճանավորում էին՝ հնարավորություն ստեղծելով անմիջականորեն չափելու ընթացքների տարբերությունը։ Օպտիկական կոմպերսատորների կառուցվածքի ընդհանուր սկգբունքը զգալի տեղաշարժերի միջոցով ընթացքների փոքր տարբերություններ առաջ բերելու հնարավորությունն էր։ Առավել գործածական էին օպտիկական կոմպենսատորների հետևյալ տեսակները․ 
# Ինտերֆերոմետրական օպտիկական կոմպենսատոր որն օգտագործվում էր երկճառագայթ ինտերֆերոմետրերում ինտերֆերող երկու ճառագայթների ընթացքների տարբերությունը համակշռելու համար։ 
# Բևեռացման օպտիկական կոմպենսատոր, որը կիրառվում էր էլիպսային բևեռացման լույսի վերլուծության համար։ Այդ կոմպենսատորում օգտագործվում էր երկբեկման երևույթը։

Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Օպտիկական համակարգերի թերություններ

**Օպիկական համակարգերի թերություններ**, օպտիկական համակարգերի միջոցով ձևավորվող պատկերների աղավաղումներ, թերություններ։ Դրանց պատճառով օպտիկական պատկերները հստակ չեն լինում, ճշգրտորեն չէին համապատասխանում օբյեկտներին կամ ձեռք էին բերում գունավորում։

Առավել տարածված էին օպտիկական համակարգերի թերությունների հետևյալ տեսակները, սֆերիկ կամ գնդային աբեռացիա, որի դեպքում օբյեկտի մի կետից արձակված՝ համակարգի օպտիկական առանցքի նկատմամբ սիմետրիկ ընթացող լուսային փնջերը բացվածքի մեծ անկյան դեպքում վատ էին զուգամիտում և չեն հավաքվում մի կետում։

Թերության մյուս տեսակը՝ *կոման*, առաջանում էր, երբ լուսային ճառագայթները թեքությամբ էին անցնում օպտիկական համակարգի միջով։ Եթե օպտիկական համակարգով անցնելիս լույսի գնդային ալիքը ձևափոխվում է այնպես, որ օբյեկտի մի կետից ելնող ճառագայթների փնջերը չեն հատվում մի կետում, այլ դասավորվում էին երկու փոխուղղահայաց ուղղագիծ հատվածներում, միմյանցից որոշ հեռավորությամբ, ապա այդպիսի փնջերը կոչվում էին *տարաբեկ*, իսկ ինքը՝ թերությունը, կոչվում էր *տարաբեկություն*։ Դիստորսիա կոչվող թերությունը հանգեցնում էր օբյեկտի և իր պատկերի երկրաչափական նմանության խախտմանը։ Օպտիկական համակարգերի թերություններից էր նաև պատկերի դաշտի կորությունը։

Վերը թվարկված օպտիկական համակարգերի թերությունները երկրաչափական թերություններ էին։ Գոյություն ունի նաև գունային կամ քրոմատիկ աբեռացիա, որի պատճառն օպտիկական միջավայրի բեկման ցուցչի կախումն էր լուսային ալիքի երկարությունից։ Լույսի ալիքային բնույթով էին պայմանավորված օպտիկական պատկերների այն աղավաղումները, որոնք առաջանում էին դիաֆրագմաներից, ոսպնյակների շրջանակներից և այլն լույսի դիֆրակցիայի հետևանքով։

Կատեգորիա:Օպտիկական երևույթներ
Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Օպտիկական սարքեր

**Օպտիկական սարքեր**, սարքեր, որոնք օպտիկական համակարգերի միջոցով ձևափոխում են աղբյուրից եկող օպտիկական տիրույթի լուսային ճառագայթների փունջը։ Օպտիկական սարքերում օպտիկական տարրերը (ոսպնյակ, հայելի, պրիզմա և այլն) միշտ զուգակցվում են մեխանիկական հարմարանքների հետ, որոնք ապահովում են օպտիկական համակարգի շարժական հանգույցների աշխատանքը։

Ըստ առաջադրված խնդրի բնույթի՝ տարբերում են առարկաների պատկերները գրանցող կամ խոշորացված չափերով էկրանի վրա արտապատկերող սարքեր (լուսանկարչական ապարատ, կինոնկարահանման ապարատ, կինոպրոյեկցիոն ապարատ, պրոյեկցիոն սարք և այլն), փոքր չափերի առարկաները դիտելու սարքեր (խոշորացույց, մանրադիտակ), խոշոր չափերի, բայց մեծ հեռավորության վրա գտնվող առարկաները դիտելու սարքեր (հեռադիտակ, ռեֆլեկտոր, ռեֆրակտոր), ինտերֆերենցիոն և դիֆրակցիոն սարքեր (ինտերֆերոմետր, դիֆրակցիոն ցանց և այլն), լույսի ուժը, գույնը, լույսի աղբյուրի պայծառությունը և ջերմաստիճանը չափող լուսաչափական սարքեր և պիրոմետրեր, սպեկտրային սարքեր, բևեռացման սարքեր և այլն։

Օպտիկական սարքերի մեծ խումբ են կազմում նաև օպտիկական չափիչ սարքերը։

Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Օձաձկներ

**Օձաձկներ** ( կամ ), ոսկրային ձկների կարգ։

## Արտաքին տեսք
Երկարությունը մինչև 3 մ է, զանգվածը՝ 65 կգ։ Զարգանում են կերպարանափոխությամբ։ Մարմինն օձաձև Է, սովորաբար մերկ, մեջքի և հետանցքի լողակները երկար են, հաճախ միակցված պոչի լողակի հետ։ Փորի, երբեմն նաև կրծքի, լողակներ չունեն։

## Տեսակներ
Հայտնի է օձաձկների 22 ընտանիք (350 տեսակ)։ Ծովային օձաձուկ (), հասուն անհատը, լեպտոցեֆալ թրթուրը Հիմնականում ծովային ձկներ են։

Առավել հայտնի է եվրոպական կամ սովորական գետային օձաձուկը (), որը գետերում կամ լճերում ապրելով 5–25 տարի՝ իջնում է ծով և հաղթահարելով 4–7 հազար կմ տարածություն, ձվադրում է Սարգասյան ծովում (400 մ խորությունում), որից հետո մահանում է։

Հասնում են մինչև 1,5 մ երկարության և 6 կգ զանգվածի, արուներն Էգերից զգալիորեն փոքր են։ Օձաձկների միսը ճարպոտ է (23%) և համեղ։ ԽՍՀՄ–ում հանդիպում էին Սև, Բալթիկ ու Սպիտակ ծովերի ավազաններում։

## Տարածում
Տարածված էին բոլոր տաք ծովերում, միայն մեկ ընտանիք՝ քաղցրահամ ջրերում։ Ծովային օձաձկների մեծ մասը ապրում էր ծանծաղուտներում։ Որոշ տեսակներ ապրում էին 3–4 հազար մ խորություններում։ Լինում են մեծ գաղութներով։ Սնվում են հիմնականում միջին և փոքր չափսերի ձկներով։

## Բազմացում
Բազմանում են ափերից հեռու, մեծ խորություններում, ձվադրում են մինչև 8 մլն ձկնկիթ։ Գետային, քաղցրահամ ջրերի, կամ, ավելի ճիշտ, գաղթող օձաձկների (մոտ 10 տեսակ), կերպարանափոխությունից հետո, մինչև սեռահասուն դառնալը, ապրում են քաղցրահամ ջրերում, ձվադրման համար գնում են ծով։

Ունեն արդյունագործական ոչ մեծ նշանակություն։

Կատեգորիա:Ձկներ
Օնդատրա

*Մշկառնետ* (Ondatra zibethica),կրծողների կարգի, դաշտամկների ենթաընտանիքի կաթնասուն կենդանի։ Մարմնի երկարությունը մինչև 35 սմ է, պոչինը՝ 28 սմ, զանգվածը՝ մինչև 1,5 կգ։ Ապրում է կիսաջրային կենսակերպով։ Բնակվում է Հյուսիսային Ամերիկայի ջրավազանների և ճահիճների ափերին։ Մի քանի անգամ վերաբնակեցվել է Եվրոպայում և տարածվել ամբողջ Եվրասիայում, թափանցել Մերձարկտիկա, Առաջավոր Ասիա, Մոնղոլիա, Չինաստան, Կորեա։ Բները գետնափոր են կամ բուս, մնացորդներից պատրաստված։ Սնվում է գլխավորապես ջրային բույսերով։ Բազմանում է տարեկան 1–4 անգամ, ամեն անգամ էգը ծնում է 7–8 ձագ։ Արդյունագործության կարեոր օբյեկտ է (օգտագործվում է մոր– թին, միսը)։ Երբեմն վնասում է ոռոգման համակարգերը, ամբարտակները։ Տուլարեմիայի և պարատիֆի հարուցիչների բնական կրող է։

Կատեգորիա:Մշկամուկ
Օձապոչեր

**Օձապոչեր** (), փշամորթների տիպի ծովային հատակամերձ կենդանիների դաս։

## Արտաքին տեսք
Մարմինը բաղկացած է սովորաբար մինչև 2 սմ (երբեմն մինչև 10 սմ) տրամագծով սկավառակից և նրանից դուրս եկող 5, հազվադեպ՝ 10 ճառագայթներից։ Վերջինների երկարությունը մի քանի (երբեմն մինչև 20–30) անգամ գերազանցում է մարմնի երկարությանը։

Սկավառակը և ճառագայթները ծածկված են բարակ կրային թիթեղիկներով։

## Բազմացում
Մեծ մասամբ բաժանասեռ են։ Զարգանում են սովորաբար կերպարանափոխությամբ։ Կան կենդանածին և կիսմամբ բազմացող տեսակներ։ Սողում են ճառագայթների օգնությամբ կամ խրվում տիղմի մեջ։ Սնվում են մանր կենդանիներով կամ դետրիտով։ ճառագայթները վերականգնման հատկություն ունեն։

## Տարածում
Օձապոչերը լայնորեն տարածված են ծովերում և օվկիանոսներում (մինչև 8 կմ խորություններում)։ Կեր են ծառայում ձկների համար։ Որոշ տեսակներ ապրում են ջրիմուռների, սպունգների, կորալների, ծովային ոզնիների վրա։ Հայտնի է օձապոչերի մոտ 2 հազար (ԽՍՀՄ–ում՝ 120) տեսակ։ Բրածո տեսակները հայտնի են օրդովիկից։

## Արտաքին հղումներ
*Palaeos: Ophiuroidea 
*Brittlestars

Կատեգորիա:Ձկներ
Հովակիմ Օղուլլուխյան

**Հովակիմ Օղուլլուխյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Բժշկական կրթությունն ստացել է Վիեննայի համալսարանում։ Հիմնականում ապրել և ստեղծագործել էր Կ․ Պոլսում։ Զբաղվել էր ժողովրդական բժշկությամբ։ Իր բժշկաառողջապահական և մանկավարժի բազմամյա փորձը Օղուլլուխյանը շարադրել էր «Նյութ բժշկական» բժշկարան–դեղարանում (1785, լատիներեն, 1806, հայերեն)։

Գիրքն ունի առաջաբան, 30 գլուխ, ուր շարադրված էին բժշկության, բնական բուժիչ միջոցների օգտագործման, օդաբուժության, ջրաբուժության, բուսաբուժության, սննդի հիգիենայի, շրջակա միջավայրի մաքրության պահպանման, անատոմիայի և ֆիզիոլոգիայի, հիվանդությունների ախտորոշման և դեղորայքի օգտագործման հետ կապված բազմաթիվ հարցեր։

Օղուլլուխյանը հեղինակ էր նաև «Ախտաբանություն» (1783, լատիներեն) երկհատոր աշխատության։

## Գրականության
*Թորգոմյան Վ․ Հովակիմ բժիշկ Օղուլլուխյան, «ՀԱ», 1896, 4, 5։
*Մեզպուրյան Ա., Հայ և ծագումով հայ բժիշկներ, մաս 1, Ստամբուլ, 1950:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ