Իսհակ Փաշա

**Իսհակ Փաշա** (, ), Օսմանյան կայսրության պետական գործիչ և ռազմական առաջնորդ, երկու անգամ մեծ վեզիր (1469-1472, 1481-1482):

## Կենսագրություն
Իսհակ Փաշայի վաղ կյանքից ոչինչ հայտնի չէ: Ըստ պատմաբան Խալիլ Ինալջիկի, հաճախ շփոթություն է առաջանում Իշաք անունով մի քանի օսմանյան վեզիրների միջև՝ Իսհակ բեն Աբդուլլահ և Իսհակ բեն Իբրահիմ՝ նախկին Անատոլիայի բեյլերբեյներ: Երկրորդը Իսհակ Բին Իբրահիմ՝ ծնվել է մուսուլմանական ընտանիքում Ինեգելում: Հատկապես ինքը եղել է Բայազետի մեծագույն վեզիրը։ Իսհակ Փաշան հանդիսանում է կոլեկտիվ կերպար, որի գործերը հիմնականում բաղկացած են Իբրահիմի որդու՝ Իսհակի գործերից: Ինալջըքի խոսքով՝ Իսհակ փաշայի Էնդերունում ուսումնասիրած, որպես գանձապահ ծառայած և Բելգրադի պաշարմանը մասնակցած՝ Անատոլիայի բեյլերբեյի պաշտոնը զբաղեցնող տեղեկությունները պատկանում են Իսհակ իբն Աբդուլլահին:

Անհասկանալի է, թենրանցից ով է Մուրադ 2-ի երկրորդ վեզիրը, 1451 թվականին նա զբաղեցրել է Անատոլիայի բեյլերբեյի պաշտոնը և մասնակցել է Կոստանդնուպոլսի գրավմանը 1453 թվականին: Իսհակ փաշայի անունը երկու անգամ հանդիպում է Կոստանդին Օստրովիցացու «Ենիչերիի նշումներում»: 1462 թվականին՝ Վալախյան արշավանքից առաջ, Իսհակ փաշան հիշատակվում է Մահմուդ փաշայի հետ միասին, որը սուլթանի նախկին սիրելին և մեծ վեզիրն էր։ 1463 թվականին Իսհակ փաշան խաղաղության բանակցություններ է վարում Բոսնիայի թագավորի դեսպանների հետ : Խալիլ Ինալջիկի խոսքերով՝ պարզ չէ նաև, թե երկու Իսհակ փաշաներից որն է հիշատակվում 1464-1481 թվականների փաստաթղթերում։ Նրանցից մեկը դարձել է երրորդ վեզիր 1466-1467 թվականներին։ 1469 թվականին նա դարձավ մեծ վեզիր և ստացավ Զագանոս փաշայի հողերը, որոնք վերածվեցին թիմարի (եկամուտ ստեղծող և օգտագործման մեջ գտնվող, բայց ոչ տիրապետման մեջ գտնվող հողեր): Մեծ վեզիրի պաշտոնավարման ընթացքում նա բռնի կերպով վերաբնակեցրեց նոր նվաճված Կոստանդնուպոլիս և Ստամբուլը, որը գրեթե լքված էր գրավումից հետո, անատոլիական Աքսարայ քաղաքից եկած թուրքմեններով։ Այն թաղամասը, որտեղ ուղարկվել էին նորաբնակները, այժմ կոչվում է Աքսարայ։ 1472 թվականին նա ազատվեց իր պաշտոնից:

Պաշտոնական փաստաթղթերում որտեղ հիշատակվել է Իսհակ Բին Իբրիջինի անունը վերաբերում է 1463-1464 թվականներին, երբ նա դարձել է Անատոլիայի բեյլերբեյը: 1481 թվական արշավանքի նախապատրաստական ​​աշխատանքների ժամանակ սուլթան Մեհմեդը մահացավ Գեբզեում։ Իսհակ բին Իբրահիմը զբաղեցնում էր մայրաքաղաքի մուհաֆիզի (կայազորի հրամանատարի) պաշտոնը և աջակցում էր իր որդուն՝ Բայազիդ II-ին Ջեմի դեմ գահի համար պայքարում՝ Բայազիդի որդուն՝ Շեհզադե Քորքութին, որը գտնվում էր Ստամբուլում, հռչակելով ռեգենտ, մինչև Բայազիդի Ստամբուլ հասնելը: Իսհակ փաշայի փեսան՝ Գեդիկ Ահմեդ փաշան, որը հարգված էր զորքերում, նույնպես կարևոր դեր խաղաց Բայազիդի գահ բարձրանալու գործում:

Բայազիդը անվանել է Իսհակ-Փաշային գլխավոր վեզիր, որը իշխանության եկավ 1481 թվականին: Հաջորդ տարվա ամռանը նրա փեսան անսպասելիորեն գերի ընկավ մի խնջույքի ժամանակ և նույն երեկոյան խեղդամահ արվեց պալատում։ 1483 թվականին Իսհակ փաշան ազատվեց պաշտոնից «տարիքի և առողջության պատճառով» և նշանակվեց Սալոնիկի սանջակ-բեյ՝ ի հիշատակ իր նախկին ծառայությունների, որտեղ և մահացավ 1487 թվականի մայիսին։ Նա թաղվեց Ինեգյոլում իր կառուցած համալիրի թուրբայում:

## Ընտանիք
Ենթադրվում է, որ Իսհակ փաշան բեյլիքի կառավարիչ Ջանդարօղուլլարի դստեր՝ Հաթիջեի (Հալիմա, Թաջինիսա Հանիմ Սուլթան) երկրորդ ամուսինն է եղել: Առաջին ամուսինը եղել է Մուրադ 2-րդը, իր փոքրահասակ տղան խեղդամահ է արվել Մեհմեդի հրամանով հոր մահից անմիջապես հետո՝ 1481 թվականին, որից հետո Մեհմեդը նրան ամուսնացրել է Իսհակ փաշայի հետ: Նա թաղվել է ամուսնու հետ Իսհակ փաշայի թուրբայում, սակայն 1937 թվականին, երբ ճանապարհ է կառուցվել, գերեզմանը տեղափոխվել է մզկիթ: Իսհակ փաշան նրանից երեխաներ ուներ՝ Փիրի բեյը և Շեհզադե սուլթանը: Փիրի բեյը ծառայել է Մեհմեդ II-ի որդու՝ Բայազիդի գանձարանում, երբ նա դեռ շեհզադե է եղել:

Վաքֆների արձանագրությունների համաձայն՝ Իսհակ փաշան ունեցել է դուստր՝ Հաֆսա, և որդիներ՝ Իբրահիմ բեյ և Շադի բեյ: 1504 թվականին Շադի բեյը Բայազիդի որդու՝ Շեհզադե Շահինշահի (1460-1511 թվականի հուլիսի 2) գանձապահն է եղել:

Նրա հետ կապված կա մի պատմություն, որը Բաբինգերը համառոտ նկարագրել է հետևյալ կերպ. նա «սիրում էր Մեհմեդ II-ի սիրելի որդուն՝ շեհզադե Մուստաֆային, ուստի ամուսնալուծվել է»: Ալդերսոնը, մեջբերելով Ռիչարդ Նոլսին և Բաբինգերին, նշում է, որ Մուստաֆան ոչ միայն սիրում էր նրան, այլև բռնության էր ենթարկվում նրա կողմից:

## Բարեգործություն
* Ինեգյոլում կառուցվել է շենքերի համալիր, որը կրում է նրա անունը:
* Ստամբուլում կա մզկիթ և բաղնիք, որոնք մինչ օրս կրում են նրա անունը:
* Սալոնիկում՝ Իսհակ Փաշայի մզկիթը:
* Կամուրջ Քյուստենդիլում:
* Համամ և շատրվան Էդիրնեում:
* Քյութահիայում կա հյուրանոց:

## Մշակույթում
* Իսհակ փաշան հիշատակվում է Assassin's Creed: Revelations տեսախաղում որպես Օսմանյան կայսրության Ասսասիների եղբայրների առաջնորդ:
* 1951 թվականի   ֆիլմում Իսհակ փաշայի դերը խաղացել է Ալև Էլմասը:
* 2012 թվականի «Նվաճում 1453» ֆիլմում Յըլմազ Բաբաթյուրքը մարմնավորում է Իսհակ փաշային։
* Իսհակ փաշան, սուլթան Մեհմեդ II-ի հետ միասին, հիշատակվում է H.E.R.R. նեոֆոլկ խմբի *The Fall Of Constantinope* երգում:

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Իսլամ ընդունած քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Փաշաներ
Կատեգորիա:Օսմանյան բանակի գեներալներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ