Անանդա Կումարասվամի

**Անանդա Քենթիշ Կումարասվամի** (, , *Ānanda Kentiś Muthū Kumāraswāmī*;  *Ānanda Kumārasvāmī*, ), ծնունդով ցեյլոնցի (շրիլանկացի) էզոթերիկ, մետաֆիզիկ, հնդկական փլիսոփայոթյան ու արվեստի մասնագետ, պատմաբան, գեղագետ-փիլիսոփա։ Առաջիններից մեկն է եղել հնդկական և բուդդայական մշակույթը Արևմտյան աշխարհին ներկայացնելու ասպարեզում և մեծ ավանդ է ներդրել այդ գործում։ Նրան բնորոշել են որպես ականավոր տեսաբանի, ով մեծապես նպաստել է հին հնդկական արվեստը Արևմուտքին ծանոթացնելուն ("the groundbreaking theorist who was largely responsible for introducing ancient Indian art to the West".): Բացի այդ, Կումարասվամին, Ռենե Գենոնի (1886—1951) և Ֆրիտյոֆ Շուոնի (1907—1998) հետ մեկտեղ, համարվում է տրադիցիոնալիզմ (ավանդապաշտություն) անվանումով հայտնի փիլիսոփայական ուսմունքի հիմնադիրներից մեկը։ Նա եղել է ասիական ծագում ունեցող առաջին անձը, ում Վիկտորյա թագուհին ասպետական տիտղոս է շնորհել։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բրիտանական Ցեյլոնի (ներկայիս Շրի Լանկայի) Կոլոմբո քաղաքում։ Հայրը թամիլ օրենսգետ ու փիլիսոփա Մութու Կումարասվամին էր, մայրը՝ վերջինիս անգլուհի կինը՝ Էլիզաբեթ Բիբին։ Հայրը մահացել է, երբ Անանդան եղել է երկու տարեկան, և տղան մանկությունն ու պատանեկությունն անց է կացրել արտասահմանում, որտեղ էլ կրթություն է ստացել։

1879 թվականին ավարտել է Լոնդոնի համալսարանը։ 26 տարեկանում նշանակվել է Ցեյլոնի ապարագիտական (միներալոգիայի թանգարանի տնօրեն։ 1904 թվականին հայտնաբերել է մի նոր միներալ, որի անվանումը, համեստ անձնավորություն լինելով, չի կապել իր անվան հետ. այն կոչել է թորիանիտ՝ նկատի առնելով, որ դա թորիումի օքսիդն է։

Հետաքրքրված լինելով Ցեյլոնի մշակութային ժառանգությամբ՝ ուսումնասիրել է ձեռքի տակ եղած նմուշները և 1908 թվականին հրատարակել «Սինգալի միջնադարյան արվեստը» մենագրությունը։ Այդ նույն տարում լույս է ընծայել  «Հնդկական արվեստի նպատակները» մենագրությունը։

1917 թվականին Անանդան դարձել է Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանի հնդկական արվեստի բաժանմունքի առաջին պահապանն ու համակարգողը և այդ պաշտոնը վարել է մինչև իր կյանքի վերջը։ 1922 թվականի նոյեմբերին ամուսնացել է ամերիկացի նկարչուհի Ատելլա Բլոխի հետ, որը նրա երկրորդ կինն էր և նրանից փոքր էր 20 տարով։

Կումարասվամին ուսումնասիրել է սանսկրիտով գրված ու պալիական կրոնական գրականությունը, ինչպես նաև արևմտյան կրոնական երկերը, երկացանկեր է պատրաստել գեղարվեստի թանգարանի համար, 1927 թվականին էլ լույս է ընծայել «Հնդկական և ինդոնեզիական արվեստի պատմություն» գիրքը։

1930 թվականի նոյեմբերին ամուսնացել է արգենտինացի լուսանկարչուհի Լուիզա Ռունշթայնի հետ, ով նրանից փոքր էր 28 տարով։

Կումարասվամին մասնակցել է ամերիկյան թանգարանների համար պարսկական արվեստի նմուշներ հավաքելու աշխատանքներին։ Համբավվել է որպես ավանդական սրբապատկերագրության առաջատար մասնագետներից մեկը։ Ըստ տարածված լուրերի՝ տիրապետել է 36 լեզվի, որոնցից շատերով ստեղծագործել է (գիտական աշխատությունները հիմնականում գրել է անգլերեն)։

Անանդա Կումարասվամիի ողջ ստեղծագործական կյանքը կարելի է բաժանել երեք փուլի. 1) հնդկագետ և հասարակական քննադատ (1900–1917), 2) հնդկական արվեստի պատմաբան (1917–1932) և 3) փիլիսոփա-պերենիալիստ (1932–1947):

## Երկեր
;Ավանդական արվեստ 
* *Elements of Buddhist Iconography*, Harvard University Press, 1935.
* *Figures of Speech or Figures of Thought?: The Traditional View of Art*, (World Wisdom 2007)
* *Introduction To Indian Art*, (Kessinger Publishing, 2007) 
* *Buddhist Art*, (Kessinger Publishing, 2005) 
* *Guardians of the Sundoor: Late Iconographic Essays*, (Fons Vitae, 2004) 
* *History of Indian and Indonesian Art*, (Kessinger Publishing, 2003) 
* *Teaching of Drawing in Ceylon* (1906, Colombo Apothecaries)
* *The Indian craftsman* (1909, Probsthain: London)
* *[http://www.germanicmythology.com/PoeticEdda/VSPCooms.html Voluspa; The Sibyl's Saying]* (1909, Essex House Press, London) 
* *[https://archive.org/details/cu31924022942993 Viśvakarmā; examples of Indian architecture, sculpture, painting, handicraft]* (1914, London)
* *Vidyāpati*: *Bangīya padābali; songs of the love of Rādhā and Krishna]*, (1915, The Old Bourne press: London)
* *The mirror of gesture: being the Abhinaya darpaṇa of Nandikeśvara* (with Duggirāla Gōpālakr̥ṣṇa) (1917, Harvard University Press; 1997, South Asia Books,)
* *Indian music* (1917, G. Schirmer; 2006, Kessinger Publishing, 
* *A catalog of sculptures by John Mowbray-Clarke: shown at the Kevorkian Galleries, New York, from May the seventh to June the seventh, 1919.* (1919, New York: Kevorkian Galleries, co-authored with Mowbray-Clarke, John, H. Kevorkian, and Amy Murray)
* *Rajput Painting*, (B.R. Publishing Corp., 2003) 
* *Early Indian Architecture: Cities and City-Gates*, (South Asia Books, 2002) I
* *The Origin of the Buddha Image*, (Munshirm Manoharlal Pub Pvt Ltd, 2001) 
* *The Transformation of Nature in Art*, (Sterling Pub Private Ltd, 1996) 
* *Bronzes from Ceylon, chiefly in the Colombo Museum*, (Dept. of Govt. Print, 1978)
* *Early Indian Architecture: Palaces*, (Munshiram Manoharlal, 1975)
* *[https://archive.org/details/cu31924022942985 The arts & crafts of India & Ceylon]*, (Farrar, Straus, 1964)
* *Christian and Oriental Philosophy of Art*, (Dover Publications, 1956) 
* *Archaic Indian Terracottas*, (Klinkhardt & Biermann, 1928)
* *Yaksas*, (Munshirm Manoharlal Pub Pvt Ltd, 1998) 

;Մետաֆիզիկա 
* *Hinduism and Buddhism*, (Kessinger Publishing, 2007; Golden Elixir Press, 2011)
* *Myths of the Hindus & Buddhists* (with Sister Nivedita) (1914, H. Holt; 2003, Kessinger Publishing)
* *[https://archive.org/details/buddhagospelofbu00coom Buddha and the gospel of Buddhism]* (1916, G. P. Putnam's sons; 2006, Obscure Press,)
* *A New Approach to the Vedas: An Essay in Translation and Exegesis*, (South Asia Books, 1994) 
* *The Living Thoughts of Gotama the Buddha*, (Fons Vitae, 2001) 
* *Time and eternity*, (Artibus Asiae, 1947)
* *Perception of the Vedas*, (Manohar Publishers and Distributors, 2000) 
* *Coomaraswamy: Selected Papers, Volume 2, Metaphysics*, (Princeton University Press, 1977)

;Հասարակական-քննադատական 
* *Am I My Brothers Keeper*, (Ayer Co, 1947)
* *[https://archive.org/details/danceofsivafourt01coomuoft The Dance of Shiva - Fourteen Indian essays]* Turn Inc., New York; 2003, Kessinger Publishing,
* *The village community and modern progress* (12 pages) (Colombo Apothecaries, 1908)
* *Essays in national idealism* (Colombo Apothecaries, 1910)
* *Bugbear of Literacy*, (Sophia Perennis, 1979) 
* *What is Civilisation?: and Other Essays*. Golgonooza Press, (UK), 
* *Spiritual Authority and Temporal Power in the Indian Theory of Government*, (Oxford University Press, 1994)

;Հետմահու հրատարակված ժողովածուներ
* *The Door in the Sky. Coomaraswamy on Myth and Meaning*, (Princeton University Press, 1997)
* *Coomaraswamy: Selected Papers, 3 volumes: Traditional Art and Symbolism, Metaphysics, His Life and Work*, (Princeton University Press, 1977) 
* *The Essential Ananda K. Coomaraswamy*, (2003, World Wisdom)
* *Guardians of the Sun-Door*, (Fons Vitae, 2004)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն Կումարասվամիի մասին
* *Ananda Coomaraswamy: remembering and remembering again and again*, by S. Durai Raja Singam. Publisher: Raja Singam, 1974.
* *Ananda K. Coomaraswamy*, by P. S. Sastri. Arnold-Heinemann Publishers, India, 1974.
* *Ananda Kentish Coomaraswamy: a handbook*, by S. Durai Raja Singam. Publisher s.n., 1979.
* *Ananda Coomaraswamy: a study*, by Moni Bagchee. Publisher: Bharata Manisha, 1977.
* *Ananda K. Coomaraswamy*, by Vishwanath S. Naravane. Twayne Publishers, 1977. .
* *Selected letters of Ananda Coomaraswamy*, Edited by Alvin Moore, Jr; and Rama P. Coomaraswamy (1988)
* *Coomaraswamy: Volume I: Selected Papers, Traditional Art and Symbolism*, Princeton University Press (1977)
* *Coomaraswamy: Volume II: Selected Papers, Metaphysics*, Edited by Roger Lipsey, Princeton University Press (1977)
* *Coomaraswamy: Volume III: His Life and Work*, by Roger Lipsey, Princeton University Press (1977)
* *Жак Томас* Об Ананде Кумарасвами // Волшебная Гора: Традиция, Культура, Религия, № XI, — М.: Волшебная Гора, — 2005, с. 156—159. — ISSN 1813-6028
* *Коротчикова П. В.* Ананда К. Кумарасвами (1877-1947) как историк и теоретик искусства. Дисс. ... канд. искусствоведения. М., 2016.

## Արտաքին հղումներ
* 
*Books by Coomaraswamy - Fons Vitae Series
*1999 Coomaraswamy lecture by Sandrasagra
*Ananda K. Coomaraswamy at WorldCat
*Coomaraswamy bibliography at religioperennis.org
*"Ananda K. Coomaraswamy's Life and Work" at World Wisdom publishers
*The Colonial Context and Aesthetic Identity Formation: Coomaraswamy, A Case Study by Binda Paranjpe
*Coomaraswamy's Impetus to Eastern Spirit
*Coomarswamy in Dictionary of Art Historians
*Ananda Coomaraswamy materials in the South Asian American Digital Archive (SAADA)

Կատեգորիա:Արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Թանգարանային աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով