Կոստանայ

**Կոստանայ** կամ **Քոստանայ** () քաղաք Ղազախստանի հյուսիսում գտնվող Տոբոլ գետի վրա։ Կոստանայը Կոստանայի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 2022 թվականի մարտի 24-ի դրությամբ քաղաքի քաղաքապետն է Մարատ Ժունդուբաևը։

## Պատմություն
Կոստանայը հիմնադրել են ռուս նորաբնակները 1879 թվականին և անվանել Նիկոլաևսկ՝ ի պատիվ Նիկոլայ II կայսեր։ 1888 թվականին քաղաքն ունեցել է ավելի քան 3000 բնակիչ, որոնք ներգրավված էին ջրաղացի և գարեջրի գործարանի կառուցման մեջ, որոնք մինչ օրս գործում են։ 1893 թվականին Կոստանայը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։ Կարմիր բանակը վերահսկողությունը վերցրել է 1918 թվականին և քաղաքի անունը փոխել է Կուստանայ։ Կուստանայի շրջանը հիմնվել է 1936 թվականին, որի վարչական կենտրոնը Կուստանայն էր։ Խորհրդային Միության անկումից վեց տարի անց Ղազախստանն այն վերանվանել է Կոստանայ։ 2009 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 214,916 մարդ (2009 թվականի մարդահամարի արդյունքներով)։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է Տուրգայի սարահարթի հյուսիսում գտնվող տափաստանային գոտում, Արևմտյան Սիբիրյան հարթավայրի հարավ-արևելյան մասում, Տոբոլ գետի վրա, Աստանա քաղաքից 571 կմ հյուսիս-արևմուտք (մայրուղու երկայնքով 704 կմ): Ամենամոտ քաղաքը առնվազն մեկ միլիոն բնակչությամբ Ռուսաստանի Չելյաբինսկ քաղաքն է, որը գտնվում է Կոստանայից 260 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Հանրային հաստատություններ
Կոստանայում գործում է հինգ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Գործում է նաև 22 ավագ դպրոց, որտեղ կրթություն է ստանում ավելի քան 12,200 աշակերտ։ Մշակույթի պետական ցանցում կա 381 գրադարան, 201 ակումբային հիմնարկ, 8 թանգարան և 2 թատրոն։ Մարզական հաստատությունները ներառում են 2 մարզադաշտ, 26 սպորտային համալիր, 10 մարզահամալիր և 567 մարզասրահ։

## Կլիմա
Կոստանայն ունի տաք, ամառային խոնավ մայրցամաքային կլիմա (Կյոպպենի կլիմայի դասակարգում), շատ տաք, չոր ամառներով և ցրտաշունչ, ձյունառատ ձմեռներով: Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը  է, իսկ հունվարին՝ , թեև օրվա ընթացքում ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխությունները բնորոշ են։ Քամու միջին արագությունը 3,2 մ/վ է, ձմռանը հիմնականում փչում է հարավից, իսկ ամռանը՝ հյուսիսից։ Ամառային տեղումների առավելագույն քանակը միջինում կազմում է մոտ 335 մմ կամ 13,2 դյույմ: Տարեկան միջին խոնավությունը 71 տոկոս է, իսկ բերքատու սեզոնը միջինը մոտ 170 օր է:

## Մշակույթ
ձախից|մինի|100x100փքս|Կոստանայ քաղաքի պատկերով մետաղադրամ
Կոստանայը հարուստ պատմամշակութային ժառանգություն ունի։ Տարածաշրջանային կենտրոնը ներառում է սուննի մզկիթ, մարզային վարչակազմի շենք, Կոստանայի պետական համալսարան, Կոստանայի Ալտինսարինի տարածաշրջանային հուշահամալիր, Ղազախական դրամատիկական թատրոն, Կենտրոնական հրապարակ և երկաթուղային կայարան: Պատմական հուշարձաններից են Իբիրայ Ալտինսարինի հուշարձանը, Ախմեթ Բայտուրսինովի հուշարձանը, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զոհերին նվիրված հուշահամալիրը, «Մահապատժի պատը» (որտեղ Կարմիր բանակի զինվորները մահապատժի են ենթարկել Ալեքսանդր Կոլչակի բանակի սպաներին) և Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձանը։ .

Քաղաքն ունի պատմամշակութային նշանակության 173 հուշարձան։ Դրանցից 3-ը հանրապետական նշանակության են, 48-ը տեղական, 25-ը օբելիսկ ու կիսանդրի և 97 հուշատախտակ։

## Տրանսպորտային հաղորդակցություն
աջից|մինի|287x287փքս|Կոստանայ օդանավակայանում դիմավորում են «Սոյուզ TMA-06M»-ի անձնակազմի անդամներին
Կոստանայը ճանապարհով կապված է Ռուսաստանի հետևյալ քաղաքների հետ՝ Չելյաբինսկ, Մագնիտոգորսկ, Տրոիցկ, Եկատերինբուրգ, Կուրգան և Տյումեն։ Այն նաև կապված է Ղազախստանի Կոկշետաուի, Աստանա և Ալմաթի քաղաքների հետ: Երկաթուղային հիսուներեք կայարաններ քաղաքից ուղևորներ ու բեռներ են տեղափոխում։ Նավթը երկաթուղով առաքվում է Ռուսաստանից, ինչպես նաև Ղազախստանի նավթավերամշակման գործարաններից:

Կոստանայ միջազգային օդանավակայանը իրականացնում է սովորական և չարտերային թռիչքներ դեպի Ղազախստանի բազմաթիվ քաղաքներ, նախկին խորհրդային հանրապետություններ, Գերմանիա (Ֆրանկֆուրտ և Հանովեր), Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, Թուրքիա և այլ երկրներ: Օդանավակայանը նաև գործում է որպես մուտքի տեղական նավահանգիստ և մաքսային անցակետ։

## Սպորտ
Կոստանայում է գտնվում Տոբոլ ֆուտբոլային ակումբը, որը խաղում է Կոստանայի կենտրոնական մարզադաշտում և մասնակցում է Ղազախստանի Սուպեր լիգային։ Կոստանայը նաև ունի բասկետբոլի թիմ՝ Բի Քեյ Տոբոլ Կոստանայ, որը մասնակցում է Ղազախստանի բասկետբոլի գավաթի առաջնությանը:  Ձմեռային մարզաձևերի համար քաղաքն ունի սառցադաշտ, և 2016 թվականին թիմը մասնակցել է Խրոմտաուում անցկացվող 1999–2000 թվականներին ծնված կրտսեր խաղացողների գնդակով հոկեյի ազգային առաջնությանը։

## Նշանավոր մարդիկ
* Սիրբայ Մաուլենով (1922–1993), ղազախ բանաստեղծ:

## Քույր քաղաքներ
Կոստանայը քույր քաղաք է Մեծ Բրիտանիայի, Անգլիայի, Կիրկլիսի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Photos of Kostanay

Կատեգորիա:1879 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ղազախստան
Կատեգորիա:Ղազախստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ղազախստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաք