open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կարապետ Ավեսյան

**Կարապետ Վարդանի Ավեսյան** (), հայ երաժիշտ, կոմպոզիտոր, դիրիժոր, Լիբանանի կոմպոզիտորների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Կարապետ Ավեսյանը ծնվել է Բեյրութում, 1979 թվականի ապրիլի 28-ին։

2006 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը (Զոհրաբյանի դասարան), իսկ 2007 թվականին՝ դիրիժորության բաժինը (Արամ Ղարաբեկյանի դասարան)։

2007 թվականին Կարապետ Ավեսյանը վերադարձել է Լիբանան և ստանձնել «Բարսեղ Կանաչյանի անվան երաժշտական քոլեջի տեսության բաժնի ղեկավարի պաշտոնը։ 2009 թվականին Ս. Քեչիկի հետ Կարապետ Ավեսյանը ստեղծել է կամերային նվագախումբ։ 2008 թվականից հանդիսանում է Լիբանանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժոր և պետական կոնսերվատորիայի դասախոս, 2007-2011 թվականներին եղել է Մերձավոր Արևելքի Աստվածաբանական ճեմարանի երգչախմբի ղեկավար դասախոս։ 2009–2012 թվականներին ղեկավարել է Բեյրութի «Արմիս» երգչախումբը, մասնակցել «Բեյրութ Չանց» միջազգային փառատոնին։

2010 թվականից Կարապետ Ավեսյանը դասավանդում է Բեյրութի Արաբական համալսարանի ճարտարապետության բաժնում։ 2012 և 2014 թվականին Փարիզում և Չիկագոյում կատարելագործվել է դիրիժորության միջազգային վարպետաց դասընթացներում։ Երաժիշտը հանդիսանում է «Սուրբ Միշել» ինստիտուտի Երիտասարդական  կամերային նվագախմբի հիմնադիր ղեկավար (2013), 2014 թվականից՝ Լիբանանի ազգային երիտասարդական նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր։

## Ստեղծագործություններ

Կարապետ Ավեսյանը կամերային, խմբերգերի ստեղծագործությունների հեղինակ է, մշակել է լիբանանյան. ժողովրդական երգեր՝ էստրադային նվագախմբի համար։

Գրել է սոնատին (2002)՝ կլառնետի և դաշնամուրի, «Ցոլուն աստղեր» (Հովհաննես Թումանյանի խոսքերով, 2002)՝ երգչախմբի, թեմա և վարիացիաներ (2003)՝ դաշնամուրի, «Երեք հայրեն Քուչակէն» (2004) վոկալ շարք՝ մեցցո սոպրանոյի և դաշնամուրի, սիմֆոնիկ պատկեր (2006)՝ նվագախմբի, սոնատ (2005)՝ ջութակի և դաշնամուրի համար, դաշնամուրային կվարտետ (2003), լարային կվարտետ (2008) և այլ աշխատություններ։

2004 թվականին Երևանում արժանացել է Կոմպոզիտորների Ղազարոս Սարյանի անվան մրցույթի 3-րդ մրցանակին։

## Արտաքին հղումներ
*Կարապետ Ավեսյան

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Յուպիտեր, դու բարկանում ես

**«Յուպիտեր, դու բարկանում ես, նշանակում է՝ դու ճիշտ չես»**, թևավոր արտահայտություն, որը կիրառվում է հայտարարելու, որ վեճի մեջ հակառակ կողմը չափազանց հուզվում է և դրանով ցույց է տալիս, որ բավարար փաստարկներ չունի։ Արտահայտությունը համարվում է էնթիմեմա, քանի որ միջանկյալ տրամաբանությունը («զայրացած ես, որովհետև իրականում վիճելու բան չկա») բաց է թողնված։

## Ծագում
Ավանդաբար արտահայտությունը համարվում է թարգմանություն  և ծագումը բերում են ուղիղ Լուկիանոսից՝ հետևելով Մորիս Միխելսոնին, որն արտահայտությունն անում է Զևսին Պրոմեթևսի դիմումի ժամանակ. «Դու պատասխանի փոխարեն կայծակն ես վերցնում. նշանակում է՝ դու ճիշտ չես»։ Այս վերագրումը վիճարկվում է։ Դուշենկոն պնդում է ֆրանսերենի միջոցով փոխառության մասին. ` «Դու պատասխանի փոխարեն կայծակն ես ձեռքդ առնում, ուրեմն սխալ ես»։

## Արվեստում
Միխելսոնը մոտ տասը հիշատակում և համանման դեպքեր է բերում Լուկիանոսից մինչև :

Հաճախ է կիրառվում թերասությունների ձևով. «Թույլ տվեք հաղորդել Ձեզ, Իրինա Պավլովնա, Դուք բառացիորեն զայրանում եք, իսկ Դուք ինքներդ գիտեք, թե ով է բարկանում...» (Ի. Տուրգենև, Ծուխը)։ Ընդ որում, ռուսաց լեզվի սահմաններից դուրս արտահայտությունը գրեթե անհայտ է՝ դժվարություններ ստեղծելով թարգմանության համար. «Դորն. Յուպիտեր, դու բարկանում ես...» (Ա. Չեխով, «Ճայը»)՝ «Dorn: Jupiter, you’re angry…» - «Ի՞նչ-ի՞նչ»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Юпитер, ты сердишься, значит, ты не прав. // Вадим Серов. Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений. Издательство «Локид-Пресс», 2003.  
* . // Словарь крылатых слов. Plutex. 2004.
* Юпитер, ты сердишься: стало быть, ты виноват // Михельсон М. И. Русская мысль и речь: Своё и чужое: Опыт русской фразеологии: Сборник образных слов и иносказаний: В 2 т. Т. 2. — СПб.: [Тип. Имп. Акад. наук, 1903 (или 1904)]. — 580, 250 с.

Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Գավաֆյան քույրեր

**Գավաֆյան քույրեր** Անի և Աիդա Գավաֆյաններ, Ստամբուլում ծնված հայազգի ջութակահարներ։

## Կենսագրություն
### Անի Գավաֆյան
Անի Գավաֆյանը ծնվել է Ստամբուլում, 1948 թվականի մայիսի 10-ին։ 1956 թվականին Անին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ, աշակերտել են մի քանի նշանավոր երաժիշտ-մանկավարժների մոտ։ Եղել է Յեյլի երաժշտական դպրոցի պրոֆեսոր, որպես մենակատար երաժիշտը հանդես է եկել Դետրոյտի, Բոստոնի նվագախմբերում, երեք տարի եղել է Ջուլիարդի նվագախմբի կոնցերտմայստեր։ Ջութակահարուհին համերգներով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Եվրոպայի մի շարք երկրներում։ արժանացել է Արամ Խաչատրյանի անվան մրցույթի 1-ին և մրցանակների։

Որդին՝ Մեթյուն, նույնպես ջութակահար է։

### Աիդա Գավաֆյան
Աիդա Գավաֆյանը ծնվել է Ստամբուլում, 1953 թվականին, 1956 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Ավատել է Նյու Յորքի Ջուլիարդի երաժշտական բարձրագույն դպրոցը։ Համերգներ է ունեցել մի շարք երկրներում։ 1973 թվականին Լիսաբոնում արժանացել է «Ջութակահարների միջազգային VI մրցանակաբաշխության» 1-ին մրցանակի։ Նրա երկացանում եղել են Յոհան Սեբաստիան Բախի, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Բելա Բարտոկի ստեղծագործություններից։ Աիդա Գավաֆյանը եղել է նաեւ «Թաշ» քառյակի 1-ին ջութակը։

1973 թվականնին երգչուհին արժանացել է Արամ Խաչատրյանի անվան մրցույթի 1-ին մրցանակին։

Կատեգորիա:Հայ կին ջութակահարներ
Հոշի

**Կվոն Սուն Յոն** (, , ), առավել հայտնի է որպես **Հոշի** (, ), հարավկորեացի երգիչ, պարող և խորեոգրաֆ, Pledis Entertainment լեյբլի ներքո գործող Seventeen բոյ բենդի անդամ։ Նա նաև BSS հատուկ ենթախմբի անդամ է։ 2021 թվականի ապրիլի 2-ին թողարկել է իր առաջին՝ «Spider» սոլո միքսթեյփը։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է 1996 թվականի հունիսի 15-ին Նամյանջու քաղաքում, Գյոնգի նահանգ, Հարավային Կորեա։ Հաճախել է Maseok High School ավագ դպրոցը, այնուհետև ընդունվել է Հանյանգի համալսարան։

## Կարիերա
### 2011-2014: Նախադեբյուտ
Հոշին միացել է Pledis Entertainment-ին 2011 թվականին և չորս տարի թրեյնինգներ է անցել։ 2013 թվականին նա մասնակցել է «Seventeen TV» շուին, որտեղ Pledis-ը ներկայացնում էր իր թրեյնիներին և լեյբլի ապագա բոյ բենդի հնարավոր անդամներին։ Շոուն պարբերաբար հեռարձակվում էր Յուսթրիմով, որտեղ թրեյնիները ցուցադրում էին իրենց թրեյնինգները, երգելը, ինչպես նաև խորեոգրաֆիաներ ստեղծելու և խաղեր խաղալու գործընթացները։ Առցանց շոուն ներառում էր նաև համերգների մասնակցություն, որոնք կոչվում էին «Like Seventeen»։

### 2015–ներկա։ Seventeen և սոլո գործունեություն
2015 թվականի մայիսի 29-ին Հոշին դեբյուտ է կատարել հարավկորեական Seventeen բոյ բենդում՝ «17 Carat» մինի ալբոմով։ Խմբի անդամներ Սընկվանի և Դոկյոմի հետ նա հանդիսանում է BSS (BooSeokSoon) հատուկ ենթախմբի անդամը։ Ենթախումբն իր դեբյուտն է կատարել 2018 թվականի մարտի 21-ին՝ «Just Do It» սինգլով։

2021 թվականի ապրիլի 2-ին Հոշին թողարկել է իր դեբյուտային՝ «Spider» սոլո միքսթեյփը։ Միքսթեյփն ընդգրկվել է iTunes-ի երգերի չարթի 48 տարածաշրջանների թոփ 10-ում։

## Սկավառակագրություն
### Միքսթեյփներ

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսային շոուներ

### Վեբ շոուներ

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգահաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարողներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Քիմ Չևոն

**Քիմ Չևոն** (, , ), հարավկորեացի երգչուհի, հարավկորեական Le Sserafim գըրլ բենդի լիդեր։ Նա նաև հանդիսանում է IZ*ONE ժամանակավոր գըրլ բենդի նախկին անդամը։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է 2000 թվականի օգոստոսի 1-ին Սեուլի Գանգնամ թաղամասում, Հարավային Կորեա։ Նրա մայրը թատրոնի դերասանուհի Լի Ռանհին է։ Ունի ավագ քույր։ Չևոնը հաճախել է Seoul Poi Elementary School, Guryong Middle School և Gaepo High School դպրոցները։ Հետագայում տեղափոխվել է Hanlim Multi Art School դպրոցը, որն էլ ավարտել է 2019 թվականին։ 2012 թվականին ելույթ է ունեցել KBS World հեռուստաալիքի՝ Կորեայի մանկական երգի մրցույթին։

## Կարիերա
### 2018–2021: Produce 48 և Iz*One

2018 թվականին Չևոնը մասնակցել է Mnet հեռուստաալիքի «Produce 48» գոյատևման նախագծին՝ Կվոն Ըն Բիի, ինչպես նաև Rocket Punch խմբի անդամներ Սույունի և Սոհիի հետ միասին ներկայացրել է Woollim Entertainment լեյբլը։ Նախագծին մասնակցելուց առաջ նա 11 ամիս թրեյնինգներ է անցել Woollim Entertainment-ում։ Նա 238,192 ձայնով զբաղեցրել է շոուի 10-րդ հորիզոնականը, ինչը նրան հնարավորություն է տվել նույն լեյբլի անդամ Կվոն Ըն Բիի հետ դեբյուտ կատարել IZ*ONE ժամանակավոր գըրլ բենդում։ Չևոնը պաշտոնապես դեբյուտ է կատարել 2018 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ «Color*Iz» մինի ալբոմով և վերջինիս «La Vie en Rose» գլխավոր սինգլով։

2020 թվականին Չևոնն առաջին անգամ հիշատակվել է որպես երգահան՝ գրելով «Oneiric Diary» մինի ալբոմի «With*One» և «Pretty» երգերը։ Նա նաև հիշատակվել է որպես IZ*ONE-ի վերջին՝ «One-reeler / Act IV» մինի ալբոմի «Slow Journey» երգի տեքստի և երաժշտության հեղինակ։

2021 թվականի մարտին Չևոնը մասնակցել է «King of Mask Singer» նախագծին և ներկայացել է «Formosan Deer» անվամբ։ Մարտի 13-ին և 14-ին տեղի է ունեցել IZ*ONE-ի վերջին համերգները։ Խմբի պայմանագրի ժամկետը պաշտոնապես լրացել է 2021 թվականի ապրիլի 29-ին։

IZ*ONE-ի լուծարումից հետո նա վերադարձել է Woollim Entertainment։ Նա և Կվոն Ըն Բին միասին մասնակցել են «Esquire Magazine», «Indeed Magazine» և «Singles Magazine» ամսագրերի մի քանի նկարահանումներին։

### 2022–ներկա։ Դեբյուտը Le Sserafim-ում
thumb|right|Չևոնը ապրիլին, 2022
2022 թվականի մարտի 14-ին Source Music լեյբլը հայտարարել է, որ Չևոնը և IZ*ONE-ի նախկին անդամ Սակուրա Միյավակին բացառիկ պայմանագիր են կնքել ընկերության հետ և պատրաստվում են դեբյուտ կատարել լեյբլի նոր՝ Le Sserafim գըրլ բենդում։

Ապրիլի 7-ին Չևոնը ներկայացվել է որպես խմբի չորրորդ անդամ և լիդեր։ Նա խմբի հետ դեբյուտ է կատարել 2022 թվականի մայիսի 2-ին՝ «Fearless» մինի ալբոմով։

## Սկավառակագրություն
### Որպես երգահան

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսային շոուներ

### Վեբ շոուներ

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգահաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ
Չեյոն

**Լի Չեյոն** (, , ), առավել հայտնի է որպես **Չեյոն**, հարակորեացի երգչուհի, պարուհի և երգահան։ Հանդիսանում է հարավկորեական IZ*ONE ժամանակավոր գըրլ բենդի նախկին անդամը։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 12-ին թողարկել է իր դեբյուտային՝ «Hush Rush» մինի ալբոմը։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է 2000 թվականի հունվարի 11-ին՝ Հարավային Կորեայի Յոնգին քաղաքում։ Հաճախել է Seocheon High School ավագ դպրոցը և ավարտել է 2020 թվականի փետրվարին։ Ունի երկու կրտսեր քույր՝ Չերյոնն ու Չեմինը։

## Կարիերա
### 2013–2017: «K-pop Star 3» և «Sixteen»
Հեռուստատեսությունում Չեյոնն առաջին անգամ հայտնվել է իր կրտսեր քրոջ՝ Չերյոնի հետ, մասնակցելով «K-pop Star» նախագծի երրորդ եթերաշրջանին։ Նա և նրա քույրը դուրս են մնացել նախագծից, սակայն հնարավորություն են ստացել դառնալ JYP Entertainment լեյբլի թրեյնիներ։

2015 թվականին մասնակցել է Mnet հեռուստաալիքի «Sixteen» գոյատևման նախագծին, որի հաղթողները դեբյուտ էին ունենալու Twice գըրլ բենդում։ Չեյոնը դուրս է մնացել նախագծի երրորդ սերիայից և անկարող էր դեբյուտ ունենալ։ Նա ի վերջո լքեց JYP-ն և միացավ WM Entertainment լեյբլին։

### 2018–2021: «Produce 48», դեբյուտը IZ*ONE-ում և սոլո գործունեություն

2018 թվականի հունիսի 15-ից օգոստոսի 31-ը Չեյոնը մասնակցել է «Produce 48» գոյատևման նախագծին, որտեղ ներկայացրել է WM Entertainment-ը։ Եզրափակճում զբաղեցրել է 12-րդ հորիզոնականը և ընդգրկվել է IZ*ONE գըրլ բենդի դեբյուտային կազմում։ Չեյոնը պաշտոնապես դեբյուտ է կատարել 2018 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ «Color*Iz» մինի ալբոմով և վերջինիս «La Vie en Rose» գլխավոր սինգլով։

IZ*ONE-ի պայմանագրի ժամկետը պաշտոնապես լրացել է 2021 թվականի ապրիլի 29-ին։ 2021 թվականի հուլիսի 11-ին հայտնի դարձավ, որ նա մասնակցելու է «Street Woman Fighter» հեռուստատեսային ռեալիքի շոուում` որպես Want պարային խմբի անդամ։ Խումբը դուրս է մնացել նախագծի 6-րդ սերիայից։ Սեպտեմբերին հայտնի դարձավ, որ Չեյոնը և IZ*ONE-ի նախկին անդամներ Ջո Յուրին ու Կան Հևոնը հանդես են գալու որպես նոր՝ «Adola Travel Agency: Cheat-ing Trip» վեբ շոուի հաղորդավարներ։

2021 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Չեյոնը և Կանգ Չան Հեն նկարահանվել են Բուսանի տուրիստական կազմակերպության գովազդային հոլովակում։

### 2022: Hush Rush
2022 թվականի սեպտեմբերի 15-ին WM Entertainment-ը հաստատել է, որ հոկտեմբերին Չեյոնը իր սոլո դեբյուտը կկատարի։ Սեպտեմբերի 21-ին թիզեր է թողարկվել, որում հայտարարվում է նրա դեբյուտային՝ «Hush Rush» մինի ալբոմի թողարկման մասին, որը տեղի է ունեցել 2022 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ նույնանուն գլխավոր սինգլով և երաժշտական տեսահոլովակով։

## Սկավառակագրություն
### Մինի ալբոմներ

### Սինգլներ

### Որպես երգահան
Բոլոր տեղեկությունները վերցված են Կորեական երաժշտության հեղինակային իրավունքի ասոցիացիայից (KOMCA)։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստասերիալներ

### Հեռուստատեսային շոուներ

### Վեբ շոուներ

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգահաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ
Սիրանուշ Ղուկասյան

**Սիրանուշ Ղուկասյան** (), հայ շախմատիստուհի, ՖԻԴԵ-ի միջազգային վարպետ (WIM, 2017), Հայաստանի շախմատի կանանց առաջնության եռակի մեդալակիր (2017, 2018, 2019)։

## Կենսագրություն
Ղուկասյանը կանանց տարբեր տարիքային խմբերում հաղթել է Հայաստանի շախմատի պատանեկան առաջնությունը՝ 2008 (Մ10), 2010 (Մ12), 2012 (Մ14), 2014 (Մ16)։ 2013 թվականին նա արծաթե մեդալ է նվաճել նաև Մ16 տարիքային խմբում։ Սիրանուշ Ղուկասյանը մասնակցել է շախմատի Եվրոպայի պատանեկան և աշխարհի պատանեկան առաջնություններին։ Մեդալներ է նվաճել նաև շախմատի Հայաստանի կանանց առաջնությունում՝ 2 արծաթ (2017, 2018) և բրոնզ (2019)։

Նա Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է շախմատի կանանց օլիմպիադային։

* 2018 թվականին Բաթումիում անցկացված շախմատի 43-րդ օլիմպիադայում պահեստային խախատախտակի վրա (+2, =4, -0)։

Ղուկասյանը Հայաստանի հավաքականի կազմում հանդես է եկել նաև շախմատի աշխարհի կանանց թիմային առաջնությունում.

* 2019 թվականին Աստանայում ընթացված շախմատի կանանց աշխարհի թիմային 7-րդ առաջնությունում պահեստային խախատախտակի վրա (+1, =0, -4)։

Հայաստանի հավաքականի կազմում հանդես է եկել Եվրոպայի շախմատի կանանց թիմային առաջնությունում.

* 2019 թվականին Բաթումում կայացած շախմատի Եվրոպայի 22-րդ թիմային առաջնությունում երկրորդ խաղատախտակի վրա (+1, =1, -3)։

2017 թվականին Սիրանուշ Ղուկասյանը ստացել է ՖԻԴԵ-ի վարկածով կանանց միջազգային վարպետի (WIM) կոչումը։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կանայք
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ կանայք
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Պատրիսիա Սքոթլանդ

**Պատրիսիա Ժանետ Սքոթլանդ, բարոնուհի Սքոթլանդ Աշտալցի** (, ), Մեծ Բրիտանիայի և Դոմինիկայի քաղաքական և պետական գործիչ։ Ցմահ պեր։ 2007-2010 թվականներին՝ Անգլիայի և Ուելսի գլխավոր քարտուղար, այնուհետև՝ Ազգերի համագործակցության գլխավոր քարտուղար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1955 թվականի օգոստոսի 19-ին Դոմինիկայում։ Տասներկու եղբայրներից ու քույրերից տասներորդ երեխան էր։ Մանուկ հասակում ընտանիքի հետ գաղթել է Մեծ Բրիտանիա և դաստիարակվել Լոնդոնում։ Կրթություն է ստացել Չելմսֆորդի Միդ-Էսեքս տեխնիկական քոլեջում, իսկ 1976 թվականին Լոնդոնի համալսարանում ստացել է իրավունքի բակալավրի աստիճան։ Աշխատել է որպես իրավաբան, իսկ 1978 թվականին նաև մասնագիտական որակավորում է ստացել Դոմինիկայում։ 35 տարեկանում ստացել է թագավորական փաստաբանի մասնագիտական կոչում՝ դառնալով Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ առաջին սևամորթ կին փաստաբանը։

1997 թվականին Լեյբորիստական կուսակցության և ցմահ պերի խորհրդով արժանացել է բարոնուհու կոչման, նստել Լորդերի պալատում։ Եղել է ֆորինի գրասենյակի և համագործակցության հարցերով պետքարտուղարի խորհրդարանական տեղակալը,  լորդ կանցլերի դեպարտամենտի խորհրդարանական քարտուղարը և Ներքին գործերի նախարարության պետական նախարարը։ 2007-2010 թվականներին զբաղեցրել է գլխավոր դատախազի պաշտոնը։ 2012 թվականին դարձել է վարչապետի առևտրային ներկայացուցիչը ՀԱՀ-ում, ինչպես նաև 2014 թվականի հունվարի 1-ին զբաղեցրել է Գրինվիչի համալսարանի կանցլերի պաշտոնը։

2015 թվականի նոյեմբերին ընտրվել է Ազգերի համագործակցության գլխավոր քարտուղար, իսկ աշխատանքի է անցել 2016 թվականի ապրիլին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Ռոզ Պատմագրյան

**Ռոզ Պատմագրյան** (), հայ երգչուհի։ Սփյուռքահայ երաժշտական գործիչ, խմբավար, մանկավարժ, կոմպոզիտոր Աշոտ Պատմագրյանի կինը։

## Կենսագրություն
Ռոզ Պատմագրյանը ծնվել է մոտ 1900 թվականին Թավրիզում (Պարսկաստան)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1914 թվականին, ծնողների հետ գաղթել է Թիֆլիս, որտեղ սովորել է Հովնանյան դպրոցում, միաժամանակ երգեցողության դասեր առել կոնսերվատորիայի վոկալ բաժնում։

1921 թվականին ընդունվել է Պետրոգրադի կոնսերվատորիան (ներկայում՝ Սանկտ Պետերբուրգ, պրոֆ. Երշովի դասարան), ավարտելուց հետո վերադարձել է Թիֆլիս։

1925 թվականին ամուսնու հետ բնակություն է հաստատել Փարիզում։ Առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1926 թվականին «Սառա Բեռնար» համեգասրահում, որտեղ հետագայում կատարել է Լ. վան Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիայի, Վ. Ա. Մոցարտի Ռեքվիեմի սոպրանոյի երգամասերը, նաև Պ. Ի. Չայկովսկու, Մ. Պ. Մուսորգսկու ստեղծագործությունները։

Փարիզում՝ Ֆ. Ի. Շալյապինի հիմնադրած Ռուսական օպերայում, Պետրոգրադի և Մոսկվայի վտարանդի լավագույն երգիչ-երգչուհիների հետ հանդես գալու հրավեր է ստացել նաև Ռոզ Պատմագորյանը։ Նա ամուսնու՝ Աշոտ Պատմագրյանի հետ եղել է հայ երգարվեստը ներկայացնող ու տարածողներից ոչ միայն ֆրանսահայ իրականության մեջ, այլև ողջ Սփյուռքում։

Ռոզ Պատմագրյանը մահացել է 1959 թվականի օգոստոսի 25-ին Փարիզում։

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Ավանի հյուսիսային գերեզմանոց

**Ավանի հյուսիսային գերեզմանոց**, միջնադարյան գերեզմանոց Երևանի Ավան վարչական շրջանում։ Գտնվում է Գետառի աջ ափին։

Լքված, թփածածկ, հողածածկ վիճակում է։

## Պատմություն
Շահագործվել է 10-19-րդ դարերում։

ՀՀ Կառավարության որոշմամբ մտնում է Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկի մեջ։

## Պատկերասրահ

File:Avan Northern Cemetery 19.png
File:Avan Northern Cemetery 09.png
File:Avan Northern Cemetery 06.png
File:Avan Northern Cemetery 18.png
File:Avan Northern Cemetery 12.png
File:Avan Northern Cemetery 05.png
File:Avan Northern Cemetery 16.png


## Տես նաև
* Ավան վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)
* Սուրբ Կաթողիկե Ծիրանավոր եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ Երևանում
Կատեգորիա:Երևանի գերեզմանատներ
Կատեգորիա:Ավան վարչական շրջան
Վահրամ Սարգսյան

**Վահրամ Սարգսյան** (),  կանադահայ երաժիշտ, երգչախմբային դիրիժոր, Հայաստանի Կոմպոզիտորների և Երաժշտագետների Միության անդամ, Եվրոպական Երգչախմբային ասոցիացիայի խորհրդատու (2010-2012 թթ.)։

## Կենսագրություն
Վահրամ Սարգսյանը ծնվել Է Երևանում, 1981 թվականի մայիսի 28-ին։ Սովորել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան միջնարգ դպրոցում, որից հետո՝ 1998-2003 թվականներին ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ստեղծագործական, իսկ 2000-2006 թվականներին՝ խմբավարական բաժիններում (պրոֆեսոր Աշոտ Զոհրաբյանի և պրոֆեսոր Տիգրան Հեքեքյանի դասարաններում)։ 2007 թվականին Վահրամ Սարգսյանն ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժնի ասպիրանտուրան (ղեկավար՝ Աշոտ Զոհրաբյան)։

Վահրամ Սարգսյանի ստեղծագործությունները կատարվել են Կանադայում, Լեհաստանում, Մեծ Բրիտանիայում, Հունաստանում, Գերմանիայում, Ավստրիայում, ԱՄՆ-ում, Բելառուսում, Իտալիայում, Բելգիայում, Ճապոնիայում, Ռուսաստանում, Շվեդիայում և այլ երկրներում։

Երաժշտի ստեղծագործությունները կատարել են «BBC Singers» և «Boston Chamber Ensemble» երգչախմբերը, Հայաստանի պետական կամերային և Երևանի Կամերային երգչախմբերը, Գերմանական «MPAW» վոկալ անսամբլը, «Ալան Հովհաննես» լարային նվագախումբը, «Հայաստանի Փոքրիկ Երգիչներ», «Սպեղանի» ինչպես նաև Գեղարդավանքի երգչախմբերը։ Նրա ստեղծագործությունները հրատարակվել են Անգլիայում և Իտալիայում։

## Մրցանակներ
*«Godfrey Ridout» մրցանակ (Կանադա, 2012)
*«3rd BCE Commission Competition» միջազգային մրցույթում հաղթող (Բոստոն, 2010)
*Ստեղծագործությունների միջազգային մրցույթի առաջին մրցանակակիր (Խորվաթիա, 2009)
*Երաժշտարվեստի ոլորտում ունեցած նվաճումների համար մրցանակ (Համաշխարհային Հայկական Կոնգրեսի կողմից, 2009)  
*Երգչախմբային ստեղծագործությունների մրցույթի մրցանակ (Աոստա, Իտալիա, 2008)
*Հայաստանի Պետական Կամերային երգչախմբի մրցանակ  (Tantum Ergo ստեղծագործություն, 2006)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Համերգ 5«Արտացոլանքներ»
*Late Junction
*Վահրամ Սարգսյան 

Կատեգորիա:Կանադահայ դիրիժորներ
Կանցոն

**Կանցոն** ( – երգ), աշխարհիկ իմիտացիոն-պոլիֆոնիկ բազմաձայն պիես Վերածննդի դարաշրջանում։ 16-17-րդ դարում եղել են ժողովրդական երգին մոտ, առավելապես աշխարհիկ բովանդակության, պարզ բազմաձայն երգեր։

Զարգացել է 16-րդ դարում (սկզբում՝ որպես վոկալ կանցոնի փոխադրում)։ 16-րդ դարիի վերջից գրել են նաև գործիքային կանցոններ։ Հետագայում՝ հոմոֆոն երաժշտության զարգացման ընթացքում, տարածվել է միաձայն կանցոնը՝ գործիքի նվագակցությամբ։ Այդ ձևը պահպանվել է 19-20-րդ դարերի գործիքային կանցոնում՝ իր երգուն մեղեդիով («երգ առանց խոսքի»)։

Երբեմն «կանցոն» են անվանում վոկալ և գործիքային քնարական պիեսները (հատվածներ՝ օպերաներից, սիմֆոնիաների, կոնցերտների մասեր)։

Կանցոնի փոքր տեսակը կոչվում է *կանցոնետ*։

## Պատմություն
Առավել տարածված և ունիվերսալ ժանր է եղել տրուբադուրների պոեզիայում, որը հետագայում ընդունվել է գալիցիա-պորտուգալացի բանաստեղծների կողմից։ Իտալացի բանաստեղծները նույնպես որպես հիմք ընդունել են պրովանսական կանցոնը, բայց արդեն 14-րդ դարի սկզբին նրանք վերաիմաստավորել են դրա չափանիշը՝ համաձայն իրենց մայրենի լեզվի առանձնահատկությունների։ Դանթեն իր տրակտատներում նկարագրվել է իտալական կանցոնի կոմպոզիցիոն առանձնահատկությունները (օրինակներով). առավել հայտնի են Պետրարկայի բանաստեղծական կանցոնները։ Պրովանսական կանցոնի ձևը նաև ծառայում էր որպես մինեզինգերների և մայսեզինգերների կանցոնների նախատիպ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Knapp J.M.* The canzone francese and its vocal models. Diss. Columbia Univ. New York, 1941.
* *Crocker E.C.* An introductory study of the Italian canzona for instrumental ensembles. Diss. Radcliffe College. Cambridge, Mass., 1943.

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Եվգենյա Դոլուխանովա

**Եվգենյա Գրիգորիվնա Դոլուխանովա** (, ), ծագումով հայ ուկրաինացի շախմատիստուհի, որը կրում է ՖԻԴԵ-ի կին գրոսմայստերի կոչում (WGM, 2006): 2011-2013 թվականներին ներկայացրել է Հայաստանը։

## Շախմատային կարիերա
2004 թվականին Ալուշտայում կայացած Ուկրաինայի կանանց շախմատի առաջնությունում Դոլուխանովան նվաճել է բրոնզե մեդալ։ 2009 թվականին նա հաղթել է Եվպատորիայում կայացած Ուկրաինայի կանանց շախմատի առաջնությունում։

2005 թվականին Խարկովում կայացած կանանց շախմատի միջազգային *«Ֆեմիդա 2005»* մրցաշարում նա գրավեց 2-րդ տեղը, մրցաշարի հաղթող է դարձել Օքսանա Վոզովիչը։ 2007 թվականին «Kharkiv Rector» գավաթում զբաղեցրել է 2-րդ տեղը։ 2009 թվականին Սուզդալում նա հաղթել է Ելիզավետա Բիկովայի հուշամրցաշարում, իսկ Խարկովում՝ *«Կայսա 2009»* կանանց շախմատի միջազգային մրցաշարում։ 2011 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում 2-րդ տեղն է զբաղեցրել Լյուդմիլա Ռուդենկոյի հուշամրցաշարում, իսկ մրցաշարի հաղթող է դարձել Ալեքսանդրա Գորյաչկինան։ 2012 թվականին Ջակարտայում կայացած կանանց շախմատի *Japfa Chess Festival* միջազգային մրցաշարում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը։ 2014 թվականին նա հաղթել է Սաուտրոնում կայացած կանանց շախմատի միջազգային մրցաշարում։ 2017 թվականին երկրորդ տեղն է զբաղեցրել Բրեիլայում Մարիա Ալբուլետի հուշահամալիրում։

2003 թվականին նա արժանացել է ՖԻԴԵ-ի կանանց միջազգային վարպետի (WIM) կոչմանը, իսկ երեք տարի անց ստացել ՖԻԴԵ-ի կին գրոսմայստերի (WGM) կոչումը։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի շախմատիստներ
Կլիմայական գոտիների թանգարան

**Կլիմայական գոտիների թանգարան** (), գերմանական Բրեմերհաֆեն քաղաքում գործող գիտական կենտրոն։ Գտնվում է Հին նավահանգստում, համարվում է ափամերձ Հաֆենվելտեն թաղամասի բաղկացուցիչ մասը, տեսքով նման է նավակի։ Թանգարանի ցուցասրահները այցելուներին հնարավորություն են տալիս հյուսիս-հարավ ուղղությամբ վիրտուալ ճանապարհորդություն կատարելու Երկրի շուրջ։ «Գիտելիքների և փորձի աշխարհ» բաժանմունքը, որ զբաղեցնում է 18 800 քառակուսի մետր տարածք, նվիրված է տարբեր գոտիների կլիմային ու նրա փոփոխություններին։ Գիտական կենտրոնը գործարկողը *Կլիմահաուս* կառավարող ընկերությունն է։ 2004 թվականից կենտրոնի ռեժիսորը Առնե Դունկերն է։ Մինչև 2014 թվականը յուրաքանչյուր տարի թանգարան այցելել է մոտավորապես 600 000, իսկ 2020 թվականին՝ շուրջ 500 000 մարդ։

«Կլիմահաուս Բրեմերհաֆեն»-ի հանդիսավոր բացումը կատարել է իռլանդացի երաժիշտ և իրավապաշտպան Բոբ Գելդոֆը 2009 թվականի հունիսի 25-ին։ Մինչ այդ գործարկված «Հյուսիսային ծով» գիտական կենտրոնի հետ մեկտեղ՝ այն դարձել է երկրորդ գիտկենտրոնը Բրեմերհաֆենում և երրորդը՝ Գերմանիայի դաշնային Բրեմեն երկրամասում («Universum Bremen»-ի հետ միասին)։

Կառույցի սեփականատերը Բրեմերհաֆեն քաղաքն է, որը նրա կառավարումը վստահել է Bremerhaven Development Company Alter/Neuer Hafen (BEAN) դուստր ընկերությանը։

## Ցուցադրությունը
Թանգարանում ցուցադրությունների ընդհանուր մակերեսը շուրջ 11 500 քառակուսի մետր է։ Այն բաժանված է ցուցադրական երեք գոտիների, որոնք պայմանականորեն անվանված են «Ճանապարհորդություններ»,  «Հեռանկարներ», «Հնարավորություններ»։ Առաջին՝ զբոսաշրջային գոտին ամենաընդարձակն է և զբաղեցնում է 4 800 քառակուսի մետր մակերես։ Ճանապարհորդությունն սկսվում է Բրեմերհաֆենից, արևելյան երկայնության 8 ° միջօրեականով անցնում ութ երկրներում գտնվող ինը կայաններով, որոնք ընկած են հինգ աշխարհամասերում և ներկայացնում են կլիմայական տարբեր գոտիներ։ Արկտիկական կայանում ջերմաստիճանը մոտավորապես −6 աստիճան է ըստ Ցելսիուսի, նիգերյան կայանում՝ շուրջ 35 աստիճան։ Շվեյցարական կայանում կարելի է մոդելների վրա դիտել, թե ինչպես է կլիմայի փոփոխությունը փոխում մարդկանց կյանքը։ Մի քանի ցուցասրահ այն կողմ՝ «Կամերուն» կայանն է, որտեղ տարաշխարհիկ բույրերն ու հնչյուններն ուժեղացնում են արևադարձային անտառում գտնվելու պատրանքը․․․

## Պատկերասրահ

Alter Hafen Bremerhaven snow.jpg
Aerial photograph 60D 2012 05 13 8712 DxO - Klimahaus.jpg
Klimahaus Bremerhaven 2011 PD 24.JPG|
Klimahaus Bremerhaven 2011 PD 22.JPG|
Klimahaus Bremerhaven 2011 PD 07.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Klimahaus Bremerhaven 8° Ost
*Concepto arquitectónico y temático  (գերմաներեն).
*Klimahaus Bremerhaven 8° Ost: A Journey Through the Weather (անգլերեն).

Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:2009 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բադեն-Վյուրթեմբերգի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կլիմայագիտություն
Տիմբալո

**Տիմբալո** (), իտալական թխվածքաճաշ՝ բաղկացած մակարոնեղենից, բրնձից կամ կարտոֆիլից՝ մեկ կամ մի քանի այլ բաղադրիչների հետ (պանիր, միս, ձուկ, բանջարեղեն կամ մրգեր)։ Երբեմն այն պատրաստում են՝ բաղադրիչները շերտավոր կամ շաքարային խմորի մեջ զետեղելով։ Իտալիայում կան այս ուտեստի բազմաթիվ տարածաշրջանային տարբերակներ։

## Ստուգաբանություն
«Timballo» տերմինը ծագել է հին ֆրանսիական tamballe բառից, որը նշանակում է թմբուկ, լիտավր, դափ, որն իր հերթին ծագում է արաբերենից։ Արդեն 15-րդ դարում հայտնի էր timballo alla teramana-ն, որը բաղկացած էր ձվից և ալյուրից պատրաստված նրբաբլիթներից։ Սարդինիայում tumbalu-ն դարեր շարունակ եղել է հովիվների համար պուդինգ՝ պատրաստված այծի կաթից, մեղրից, թարմ ձվերից և կիտրոնի կեղևից։

Ֆրանսիացիները ամենայն հավանականությամբ տիմբալոյի բաղադրատոմսը մասամբ փոխառել են նեապոլիտանցիներից, այսպես կոչված «Երկու Սիցիլիաների թագավորությունում»՝ իրենց կարկանդակները ստեղծելու համար։ Հավանաբար ֆրանսիական անունը արմատավորվել է իտալական խոհանոցում։

Տիմբալոյի տեսակները տարբերվում են տարածաշրջանից տարածաշրջան և երբեմն այն անվանում են bomba, tortino, sartu (նեապոլիտանական մեկնաբանություն) կամ pasticcio (ավելի հաճախ օգտագործվում է հրուշակեղենի կեղևի մեջ թխված նմանատիպ ուտեստը նշելու համար)։

## Պատրաստում
Ճաշատեսակը պատրաստում են թավայում գմբեթի ձևով։ Մակարոնեղենը կամ բրինձը զետեղվեւմ են թխելու համար նախատեսված ամանի պատերին, ներսում տեղավորվում է միջուկը, ձվերը կամ պանիրն օգտագործվում են որպես կապող նյութ։ Բրինձը որպես բաղադրամաս օգտագործվում է Էմիլի Ռոմանյեում, որտեղ ուտեստը անվանվում է «բոմբա» և թխվում է աղավնուց կամ մեկ այլ որսամսից, ոլոռից, տեղական պանրից և մակարոնեղենի հիմքից։ Նրբաբլիթն որպես հիմնական բաղադրիչ օգտագործվւոմ է Աբրուցոյում, իսկ այլ շրջաններում օգտագործվում է ռավիոլի կամ նյոկի։ Սիցիլիայում այն սովորաբար պատրաստվում է մակարոնեղենով և սմբուկով։ Երբեմն օգտագործում են սնկով սոուս կամ ֆոնդատա, Պիեմոնտիի պանրի սոուս և բեշամել։

## Մշակույթի մեջ
Timballo-ն նշանավոր տեղ է զբաղեցնում 1996 թվականի «Մեծ գիշեր» ֆիլմում, չնայած ուտեստը այնտեղ կոչվում է timpano (տարածաշրջանային կամ ընտանեկան տերմին)։ Ֆիլմը  նպաստել է  ուտեստի ժողովրդականության մեծացմանը։

## Տես նաև
* Պաստիտսիո

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Մակարոնեղեն
Երաժշտական կոմեդիա

[մինի|[Մերիլին Մոնրոն «Ջենտլմենները նախընտրում են շիկահերներին» երաժշտական կատակերգությունում]]
**Երաժշտական կոմեդիա**, կատակերգական հիմքով երաժշտաբեմական ստեղծագործություն։ Ընդհանրացնում է երաժշտաբեմական ժանրերը (օպերա-բուֆֆ, օպերետ, կոմիկական օպերա, կոմեդիա-բալետ, վոդևիլ, մյուզիքլ և այլն)։ Միջնադարում «կոմեդիա» եզրույթով անվանել են առավելապես երջանիկ ավարտ ունեցող բեմական ներկայացումները, XVII դարում՝ իտալական բոլոր օպերաները՝ անկախ բովանդակությունից։

## Ձևավորում
Որպես երաժշտական թատրոնի ինքնուրույն ժանր՝ ձևավորվել է XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին։ Ի տարբերություն օպերետի՝ երաժշտական կոմեդիայի երաժշտությունը սերտորեն կապված չէ բովանդակության զարգացման հետ. նրա մեջ հազվադեպ են երաժշտական ծավալուն՝ անսամբլի, մեներգերի, երգչախմբի հետ միահյուսված տեսարանները։ Երաժշտական կոմեդիան կարող է ընդգրկել երգի տարբեր ժանրեր և կենցաղային պարեր։ Երաժշտական կոմեդիաներ բեմադրվում են նաև Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում։

Կատեգորիա:Մյուզիքլ
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Կատեգորիա:Թատրոնի ժանրեր
Գուսան Զաքարյան

**Սարգիս Մկրտչի Զաքարյան (Գուսան Զաքարյան)** (), հայ գուսան։ Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1983)։

## Կենսագրություն
ծնվել է 1923 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Վահագնի գյուղում, որն այժմ գտնվում է Հայաստանի Լոռու մարզում։ 1983 թվականին դարձել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ։ Ավարտել է Երևանի պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ Ստեղծագործել է վաղ տարիքից, նվագել է թառ։ 1937 թվականիից մասնակցել է հանրապետական ժողովրդական օլիմպիադաներին, գրավել 1-ին տեղ։

## Ստեղծագործություններ
Զաքարյանի ճանաչված երգերից են՝ «Անմահ Թումանյան», «Ղարաբաղ», «Աննման եղնիկ», «Աղբյուր երազ», «Սայաթ-Նովա» և այլն։

2013 թվականին լույս են տեսել նրա «Երգը հավետ կմնա» երգարանը և «Ամեն գիշեր ունի լուսաբաց» ժողովածուն։ Գրական ստեղծագործությունները տպագրվել են հանրապետական մամուլում։

Մահացել է 1995 թվականի մարտի 12-ին Վանաձոր քաղաքում։

Կատեգորիա:Հայ գուսաններ
Էքսպրոմտ (երաժշտական պիես)

**Էքսպրոմտ** (), իմպրովիզացիոն բնույթի գործիքային, առավելապես՝ դաշնամուրային պիես։ Առանձնանում է արտահայտման պոռթկուն և քնարական կերպարների անմիջականությամբ։

## Ձևավորում
Ձևավորվել է XIX դարի սկզբին (Յոհան Վոլֆգանգ Վորժիշեկ, Հայնրիխ Մարշներ) և բնորոշ էր ռոմանտիկ կոմպոզիտորների ստեղծագործությանը։ Էքսպրոմտի դասական նմուշներ են ստեղծել Ֆրանց Շուբերտը (1827 թվական), Ֆրեդերիկ Շոպենը (1834 թվական), Ֆերենց Լիստը (1852 թվական), նաև Ռոբերտ Շումանը, Անտոնին Դվորժակը, Գաբրիել Ֆորեն, Նիկոլայ Անդրեևիչ Ռիմսկի–Կորսակովը, Պյոտր Չայկովսկին, Ալեքսանդր Սկրյաբինը։ Հայ երաժշտության մեջ Տիգրան Չուխաջյանը գրել է «Cascade de Couz» («Քուզի ջրվեժը») առաջին Էքսպրոմտը։ Էքսպրոմտներ են ստեղծել նաև Կարո Զաքարյանը (1940 թվական), Վաղարշակ Կոտոյանը (1954 թվական), Առնո Բաբաջանյանը (1954 թվական), Ավետ Տերտերյանը («Ինչ լավ է այստեղ»՝ ձայնի և դաշնամուրի համար, ըստ Ալեքսեյ Տոլստոյի, 1956 թվական), Էդուարդ Աբրահամյանը (1957 թվական), Վ. Արարատյանը (1959 թվական), Ստեփան Ջրբաշյանը (Էքսպրոմտ-ֆանտազիա, 1960 թվական), Ստեփան Նաղդյանը (1960 թվական), Գենարիոս Ղորղանյանը, Գեորգի Սարաջևը, Լևոն Չաուշյանը (1964 թվական) և ուրիշներ։

Էքսպրոմտը սովորաբար գրվում է ազատ երաժշտական ձևով (սոնատային, բարդ եռամաս, վարիացիոն և այլն)։ Գործածվում է նաև XX դարի վոկալ-կամերային երաժշտության մեջ։

Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Մարգարիտ Շահինյան

**Մարգարիտ Գուրգենի Շահինյան** (), հայ երգչուհի։

## Կենսագրություն
Մարգարիտ Շահինյանը ծնվել է 1957 թվականի հունվարի 10-ին  Սարուխան գյուղում (ներկայում՝ ՀՀ Գեղարքունիքի մարզ)։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան (Ա. Ոսկանյանի դասարան), 1992 թվականին՝ ասպիրանտուրան։

2010 թվականին սկսել է  դասավանդել Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (պրոֆեսոր՝ 2016 թվականից), Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական քոլեջում։

1972 թվականից եղել է Ե. Սահառունու անվան, 1976-1979 թվականներին՝ Հայկական ժողովրդական երգի-պարի, 1983-1989 թվականներին՝ Հայաստանի գուսանական և ժողովրդական երգի, 1990-1992 թվականներին՝ Հայաստանի ռադիոյի ժողովրդական գործիքների, 1992-2000 թվականներին՝ «Սայաթ-Նովա» աշուղական երգի անսամբլների, 1989-2000 թվականներին՝ Հայֆիլհարմոնիայի մեներգչուհի։

198-2000 թվականներին հանդես է եկել նաև «Տաղարան», «Շարական», «Փյունիկ», «Սրինգ» անսամբլների հետ։ 1994 թվականին երբ նշվել է Կոմիտասի ծննդյան 125-ամյակը, Մարգարիտ Շահինյանի նախաձեռնությամբ իրականացվել են մի շարք հեռուստատեսային և համերգային ծրագրեր (այդ թվում՝ 2 կինոհամերգ), 1999 թվականին՝ Կոմիտասի 130-ամյակի առթիվ, հանդես է եկել մենահամերգով (երգեհոնահար Վահագն Ստամբոլցյանի նվագակցությամբ)։

Համերգներով շրջագայել է ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Իրանում, Բելգիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Հոլանդիայում, Ռուսաստանում, Ուկրաինայում և այլուր։

2003-2006 թվականներին հրավերով աշխատել է Լոս Անջելեսի «Մաշտոց» ազգային համալսարանում («Սուրբ Մաշտոց» շքանշան, 2006)։ 2005-2010 թվականներին Լոս Անջելեսում գործել է Մարգարիտ Շահինյանի հիմնադրած «Հայ երգարվեստի կենտրոնը»։

2013 թվականին Երևանի պետական կոնսերվատորիայում ստեղծել է «Մարգարիտներ» ավանդական երգի-պարի անսամբլը («Evro Folk-2014» միջազգային փառատոնի ոսկե մեդալ, Պրահա)։

Հեղինակել է ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ, ունի ֆոնդային ձայնագրություններ։ Մարգարիտ Շահինյանի երկու ձայներիզներն («Իմ արյան կանչը», որում ընդգրկվել են ժողովրդագուսանական երգեր, և «Դարերի խորքից» ալբոմը, որում տեղ են գտել վաղ միջնադարյան, կոմիտասյան նմուշներ ու հայրեններ) արժանացել են Հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխության 1-ին կարգի՝ «Անուշ» մրցանակի (2001)։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* 2012 – Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ,
* 2012 – Մշակույթի նախարարության «Կոմիտաս» մեդալ,
* 2001 – Հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխության «Անուշ» 1-ին կարգի մրցանակ («Լավագույն ժողովրդական, գուսանական կատարում»)։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարգարիտ Շահինյանի երգերի ձայնագրություններ
* Մարգարիտա Շահինյանի երգերի ձայնագրություներ Յութուբում (մաս 1)
* Մարգարիտա Շահինյանի երգերի ձայնագրություներ Յութուբում (մաս 2)

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Պոետին (բանաստեղծություն)

**«Պոետին»** Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանը «Պոետին» բանաստեղծությունը գրել է 1890 թվականի մայիսի 7-ին։ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի  № 17 ֆոնդում պահպանվում է «Մուրճ» ամսագրի արխիվից հանված մեկ ինքնագիր։ Բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի առաջին հատորում՝ 437-438 էջ։

Բանաստեղծությունը տպագրվում է ինքնագրից։

Ռուս բանաստեղծ Սեմյոն Նադսոնի (1862—1887) պոեզիան արտահայտել է նարոդնիկության ճգնաժամի շրջանի առաջադեմ երիտասարդության տրամադրությունները։ 1885 թվականին հրատարակված բանաստեղծի առաջին և միակ «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն որոշակի ազդեցություն է գործել ժամանակի երիտասարդ, այդ թվում նաև հայ բանաստեղծների վրա։ Թումանյանի այդ բանաստեղծությունը ևս, ինչպես երևում է նաև վերնագրից, կրում է այդ ազդեցությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*[ՊԱՇՏՕՆԱԿԱՆ ԱՄՍԱԳԻՐ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՈՒԹԵԱՆ ՄԱՅՐ ԱԹՈՈՈՅ ՍՐԲՈՅ ԷՋՄԻԱԾՆԻ, էջ 7](https://tert.nla.am/archive/HGG%20AMSAGIR/echmiadzin-vagharshapat/2011/2011(10).pdf)

Կատեգորիա:1893 ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Thunder Lotus Games

**Thunder Lotus Games**, անկախ ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, և տեղակայված է Մոնրեալում (Կանադա)։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 2014 թվականին։ Ընկերության հայտնի խաղերից են՝ Jotun (2015), Sundered (2017) և Spiritfarer (2020)։ Thunder Lotus Games-ը մնացած անկախ ստուդիաներին տարբերվում է շնորհիվ այնտեղ աշխատող պրոֆեսսիոնալ անիմատորների, որոնք անիմացիան, որը նախատեսված է խաղերի համար նկարում են ծեռքով։

## Պատմություն
Ստուդիան հիմնադրվել է Ուիլլ Դյուբեի կողմից, մինչև այդ նա զբաղվում էր բջջային խաղերի մշակմամբ։ Thunder Lotus Games-ը հիմնադրվեց, որպեսզի շարունակվի բջջային խաղերի մշակումը, սակայն արդեն խմբի օգնությամբ։ Ընկերության առաջին խաղը պետք է դառնար Jotun-ը, որը թողարկվեց Kickstarter-ի միջոցով հավաքված միջոցների շնորհիվ։ Սկզբնական շրջանում ընկերությունը պետք է անվանվեր «Lotus Games», որը սակայն կարող էր շփոթմունք առաջացնել «Lotus Entertainment» անունը կրող այլ ընկերության հետ։ Jotun խաղի համար մեկնարկած դրամահավաքի արդյունքում, հավաքված գումարը ավելի շատ էր սպասվածից, և ստուդիան որոշեց թողարկել խաղը նաև խաղային համակարգերի և անհատական համակարգիչների համար։ Խաղի թողարկումից հետո՝ 2015 թվականին խաղը գնվեց մեկ միլլիոն օրինակով։ Ֆինանսական հաջողությունները դրդեցին թիմին մշակել նոր խաղ՝ Sundered։ Խաղի մշակման համար անհրաժեշտ միջոցները թիմը կարողացավ հավաքել մեկ օրում։

Sundered խաղի թողարկումից հետո, ստուդիան կնքեց պայմանագիր Kowloon Nights ֆոնդի հետ հաջորդ խաղի՝ Spiritfarer մշակման համար։ Խաղը գրանցեց մեծ հաջողություններ և վաճառվեց մեկ միլլոնից ավել օրինակով։ 2019 թվականի տվյալներով ստուդիան ուներ 16 աշխատակից։

## Խաղեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Կանադայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Սարգիս Էլբակյան

**Սարգիս Էդուարդի Էլբակյան** (), հայ  երաժշտագետ, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու (2003), Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանիի պրոֆեսոր (2016)։

## Կենսագրություն
Սարգիս Էլբակյանը ծնվել է Մոսկվայում, 1961 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։ Սովորել է Երևանի Սայաթ-Նովայի անվան և Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցներում, 1985 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան։ 1979–2007 թվականներին Սարգիս Էլբակյանը դասավանդել է Հայաստանի երգչախմբային ընկերության մանկական երաժշտական ստուդիայում (տեսություն և սոլֆեջջո), 1986 թվականներից՝ Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանում, 2008–2012 թվականներին եղել է երաժշտության տեսության և մեթոդիկայի, 2017 թվականից՝ մանկավարժության ամբիոնների վարիչ, 2012-2015-ին՝ գեղարվեստական կրթության ֆակուլտետի դեկան։

Սարգիս Էլբակյանի ուսումասիրությունները վերաբերում են հայ երաժշտության պատմությանն ու տեսությանը, երաժշտական մանկավարժությանը, երաժշտության տեսությանը և երաժշության պատմություն առարկաների դասավանդման մեթոդիկային։

Հեղինակ է «Երաժշտատեսական առարկաները ստեղծագործական կարողությունների զարգացման միջոց» (2007) մենագրության, գիտամեթոդական և ուսումնական ձեռնարկների, 2013 թվականին կազմել է «Հարմոնիայի խնդիրների ժողովածուն»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էլբակյան Սարգիս Էդուարդի, Մանկավարժականգիտությունների թեկնածու

Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների թեկնածուներ
Հասմիկ Հարությունյան (երաժշտագետ)

**Հասմիկ Հայկի Հարությունյան** (), հայ երաժշտագետ, արվեստագիտության թեկնածու (2005)։

## Կենսագրություն
Հասմիկ Հարությունյանը ծնվել է 1963 թվականի ապրիլի 12-ին Լենինականում (ներկայում՝ Գյումրի)։ 1982 թվականին ավարտել է Լենինականի Ք. Կարա-Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումարանը, 1987 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան։

1987-2004 թվականներին եղել է Գյումրիի «Կումայրի» պատմաճարտարագիտական արգելոց-թանգարանի գիտաշխատող, 1997 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի ազգագրության բաժնի աշխատակից, 2005 թվականից՝ կենտրոնի գիտական քարտուղար։

1990-2004 թվականներին դասավանդել է Գյումրիի Ն. Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցում (երաժշտության տեսության բաժնի վարիչ), 1997-2013 թվականներին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի Գյումրիի մասնաճյուղում, որտեղ 2019 թվականին դարձել է տնօրեն (ժամանակավոր պաշտոնակատար)։ 2012 թվականից դրա հետ միաժամանակ աշխատել է Հառիճավանքի Թրբանճյան ընծայարանում։

Ուսումասիրությունները վերաբերում են հայ հոգևոր երաժշտության պատմությանն ու տեսությանը (մասնավորապես՝ հայ միջնադարյան երաժշտության աղբյուրագիտությանը), հայ էթնոերաժշտագիտությանը (Շիրակ գավառի ժողովրդական, ժողովրդական պրոֆեսիոնալ արվեստներին)։

## Մատենագիտություն
* Երաժշտությունը V–XV դդ. հայ մատենագրության մեջ, Երևան, 2010։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հասմիկ Հարությունյան, Ժողովրդական երգի արդի դրսևորումները Շիրակում 

Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Վաղարշակ Հարությունյան (դաշնակահար)

**Վաղարշակ Վիդոկի Հարությունյան** (), հայ դաշնակահար, մանկավարժ, Երևանի պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր (2011)։

## Կենսագրություն
Վաղարշակ Հարությունյանը ծնվել է 1961 թվականի հունիսի 26-ին Երևանում։ 1979 թվականին ավարտել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը, 1984 թվականին՝  Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը, իսկ 1991 թվականին՝ ասպիրանտուրան (երեքն էլ՝ ղեկ.՝ Ս. Բարսեղյան)։

Հանդես է եկել որպես մենակատար, նաև սիմֆոնիկ նվագախմբերի ու անսամբլների հետ։

1981-1993 թվականներին եղել է Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի նվագախմբի մենակատար, 1995-1996 թվականներին՝ ՀՀ ռադիոյի երաժշտական ծրագրերի տնօրեն, 1993-2011 թվականներին՝ Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական քոլեջի դաշնամուրի բաժնի վարիչ։

1987 թվականին սկսել է դասավանդել Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (2011 թվականից՝ պրոռեկտոր)։ 2000 թվականին սկսել է վարպետության դասեր վարել Փարիզի, Մոնրեալի, Բեյրութի («Բարսեղ Կանաչյան»), Սալոնիկի կոնսերվատորիաներում և այլուր։

Մենահամերգներով շրջագայել է Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Լվովում, Ալմաթիում, Գրոզնիում, Աթենքում, Փարիզում, Մոնրեալում, Վիսբադենում, Բեյրութում և այլուր։

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ժողովրդական երգ

**Ժողովրդական երգ**, բանահյուսերաժշտական ստեղծագործություն, ժողովրդական ստեղծագործության առավել տարածված տեսակը։

Ժողովրդական երգի բազմաճյուղ և բազմաժանր բնույթը պայմանավորված է ստեղծման ու կենցաղավարման միջավայրի և կյանքի հետ ունեցած կապերի բազմազանությամբ։ Քաղաքային ժողովրդական երգի առավել տարածված ժանրերն են՝ ազգ-ազատագրական, կենցաղային, քնարական, գեղջկական ժողովրդական երգինը՝ աշխատանքային (հորովելներ, կալերգեր, սայլերգեր և այլն), ծիսական (հարսանեկան, վիճակի, ուխտագնացության երգեր և այլն), վիպապատմական, կենցաղային (օրորոցային երգեր և այլն), սիրային-քնարական։ Ժողովրդական երգերում անդրադարձել են նաև ժողովրդի սոցիալական կյանքի թեմաների՝ առաջացնելով սոցիալական ժանրը (պանդխտության երգեր և այլն)։

Երաժշտական արտահայտչամիջոցների որևէ ընտրություն (ձայնակարգաելևէջային, ռիթմական նախասիրություններ, կատարողական կերպեր և այլն) լեզվաբանաստեղծական հատկանիշների հետ որոշում են ժողովրդական երգի ազգային պատկանելությունը։

Հայկական ժողովրդական երգը պատմական երկարատև գոյության ընթացքում շարունակ զարգացել և նորացել է։ Հնագույն և միջնադարյան գուսանական երգերի տեքստերը գրավոր պահպանվել են պատմիչների երկերում և Տաղարաններում։ Բանավոր պահպանված և 19-րդ դարի վերջերից գրառված գուսանական երգերից են «Սասնա ծռեր» էպոսի երգային հատվածները։ Վիպաքնարական ժանրի լավագույն նմուշներից են «Մոկաց Միրզան», նաև ուշ միջնադարից պահպանված հայրեններն ու անտունիները։ Սոցիալական ժանրի օրինակներ են՝ «Ծիրանի ծառ», «Սիրտս նման էր», «Կռունկ», սիրային-քնարական՝ «Գարուն ա», «Քելեր, ցոլեր», «Ալագյազ սարն ամպել ա», կենցաղային՝ «Ակնա օրորը»։

Հայկական ժողովրդական երգի պահպանված ժանրերում կենսական փոփոխություններով պայմանավորված՝ նորացել է բանաստեղծաերաժշտական կերպարային բովանդակությունը։ Այս ամենը գոյատևում են և՛ ժողովրդական, և՛ պրոֆեսիոնալ վարպետների կատարումներով։ 

Կատեգորիա:Ժողովրդական երգեր
Պորի

**Պորի** (,  ; ), քաղաք և համայնք Ֆինլանդիայի արևմտյան մասում՝ Կոկեմակի գետի էստուարիայում, Բոտնիական ծովածոցից մոտավորապես 10, Տամպերե քաղաքից՝ 110, Տուրկուից՝ 140, մայրաքաղաք Հելսինկիից՝ 241 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Սատակունտա շրջանի և դրա Պորի ենթաշրջանի վարչական կենտրոնն է։ Հիմնադրվել է 1558 թվականին դուքս Յոհանի կողմից, ով հետագայում դարձել է Շվեդիայի Յոհան III թագավորը։

Քաղաքն զբաղեցնում է 2․062 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որից 870,01 քառակուսի կիլոմետրը ջրածածկ է։ 2021 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 83․491, բնակչության խտությունը կազմել է 100,1 մարդ/կմ2։ Բնակչության թվաքանակով Ֆինլանդիայում զբաղեցնում է 7-րդ տեղը․ 1952 թվականին այդ ցուցանիշով եղել է հինգերորդը՝ հաջորդելով Հելսինկիին, Տուրկուին, Տամպերեին և Լահտիին։

Պորին համբավվել է Եվրոպայի ամենահին ջազային փառատոնով, առաջին ֆիննալեզու թատրոնով, մանրավազ լողափերով, տափօղակով հոկեյի Porin Ässät ակումբով, FC Jazz ֆուտբոլային ակումբով, որը երկու անգամ նվաճել է Ֆինլանդիայի չեմպիոնի տիտղոսը, ինչպես նաև արագ սննդի տեղական տեսակով՝ *porilainen*-ով։ Իր տարեգրության ընթացքում բնակավայրը ինն անգամ հրո ճարակ է դարձել։
 
Պորիի զինանշանը 1931 թվականի դեկտեմբերի 11-ին հաստատել է Ֆինլանդիայի այն ժամանակվա նախագահ Պ․ Սվինհուֆվուդը։ Զինանշանին առկա է քաղաքի հիմնադիր դուքս Յոհանի կարգախոսը՝ *deus protector noster*։

Պորիի տեսարժան վայրերից է Յուզելիուսի դամբարանը, որի ձևավորումը կատարել է ծննունդով պորիացի ֆինն նկարիչ Աքսելի Գալեն-Կալելան։

## Ժողովրրդագրություն
Քաղաքի բնակչության 98 տոկոսից ավելին ֆիննախոս է։ Շվեդերենը մայրենի լեզու է հայտարարել բնակիչների 0,5 տոկոսը։ Քաղաքի և Սատակունտա շրջանի շվեդ փոքրամասնության համար Պորիում գործում են շվեդական դպրոց և շվեդական մշակույթի ակումբ։

## Կլիմա

## Քույր քաղաքներ
Պորիի քույր քաղաքներն են՝

*, Բրեմերհաֆեն, 1967 թվականից
*, Էգեր, 1973 թվականից
*, Կոլոբժեգ, 1975 թվականից
*, Մակոն, 1990 թվականից
*, Պորսգրուն, 1956 թվականից
*, Ռիգա, 1965 թվականից
*, Շտրալզունդ, 1968 թվականից
*, Սունդսվալ, 1940 թվականից
*, Սյոներբորգ, 1952 թվականից

## Պատկերասրահ

Pori aerial 1.jpg
Pori town hall.jpg
Pori, the river Kokemäki and the central city..jpg
Theatre of Pori.jpg
Keski-Porin-kirkko.jpg
Juselius mausoleum.jpg
Porin ortodoksinen kirkko 1.jpg
Porin taidemuseo.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*City of Pori – Պաշտոնական կայքէջը
*

Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքներ
Բաբիկ Ա Սյունի

**Բաբիկ Ա Սյունի**՝ Սյունյաց նահանգի իշխան,  Անդովկ Սյունու որդին, Փառանձեմ թագուհու եղբայրը, Վասակ Սյունու հայրը։ Վերականգնել է Սյունյաց իշխանական տունը։

## Կենսագրություն
Ապրել է 4-րդ դարում «պատրկաց պատրիկ» տիտղոսը կրող հոր՝ Անդովկի  մահից հետո։  Կաղանկատվացին է ասում, որ Անդոկը կայսրի կողմից մեծ պատիվների արժանացավ, բայց այդ տիտղոսի մասին չի նշում։ Օրբելյանը որոշակի գրում է.

Բաբիկը չնայած կայսրի կողմից բազում եւ մեծամեծ պատիվ ուներ,

## Գործունեությունը
Բաբիկը գնում է պարսից արքունիք, մտնում զինվորական ծառայության, ցուցաբերում խիզախություններ, «... բազում արութիւնս պէսպէս յոլոմպիադսն Պարսից», ի վերջո Շապուհի փոխարեն մենամարտում է հոների առաջնորդի — «զմարդախողող եւ զվիշապազօր գազանի» հետ եւ սպանում նրան։ Շապուհի հարցին, թե այդ հերոսության համար նա ինչ է ցանկանում ի հատուցումն, Բաբիկն ասում է. «... առ ի բառնալ զսանդն լի մոխրով հնոցի զոր ի դարապասին եդեալ... ։ «Եւ խնդրեալ Բաբկայ յարքայիցն արքայէ զի միայն զսեպհական աշխարհն իւր' զբնիկն, զնախնական տէրութիւնն իւր ազգին ի նա դարձուսց է»։

Շապուհը կատարում է նրա խնդրանքը, հրամայում է սանդը հանել տեղից և

Բաբիկը փրկում է իր հայրենիքի պատիվը, վերականգնում է Սիսական տոհմի երբեմնի փառքը։

Պատմագիրը մեծ բավականությամբ  գրում է.

Ահա մեծ հայրենասեր մեր պատմագրի՝ հայրենիքի, հայրենի ժառանգության մասին ունեցած պատկերացումը։ Նա Սիսական տոհմին վերագրում է թագավորական ծագում, գրում է, թէ.

## Գրականության մեջ
Գագիկ Դավթյան «Վարք Բաբիկի» պոեմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի իշխաններ
Կատեգորիա:Սյունիներ
Արամ Հովհաննիսյան (կոմպոզիտոր)

**Արամ Ռոբերտի Հովհաննիսյան** (), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Արամ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1984 թվականի օգոստոսի 15-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում կոմպոզիցիայի (2003, Լ. Չաուշյանի դասարան) և ֆլեյտայի (2003, Ե. Նոնինյանի դասարան) բաժիններում։

2018 թվականին դարձել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի պրոռեկտոր։

2001 թվականին հիմնադրել է (Ա. Ավանեսովի հետ) ժամանակակից երաժշտության «AUS» անսամբլը։ 2003 թվականին տեղափոխվել է Շվեյցարիա և 2008 թվականին ավարտել է Ժնևի կոնսերվատորիան (Մ. Ժարրելի դասարան)։ Վարպետության դասեր է առել կոմպոզիտորներ Տ. Մյուրայից և Պ. Էտվըշից։ Դարձել է Շվեյցարիայի կոմպոզիտորների միության անդամ։

«International Composer Pyramid» մրցույթ-փառատոնի ընտրյալ 10 կոմպոզիտորներից է (2011, Ֆրանսիա-Անգլիա)։ Նրա ստեղծագործությունները հնչել են մի շարք միջազգային նախագծերում և փառատոներում։ Համագործակցել է ճանաչված անսամբլների և երաժիշտների հետ։

Արամ Հովհաննիսյանի ստեղծագործությունները հնչել են տարբեր միջազգային նախագծերում և փառատոներում, ինչպիսիք են Լյուցեռնի փառատոնը (2004, 2007), Culturescapes (Բազել, 2005), World New Music Days (Լյուցերն, 2004), Convergence (2010, Թբիլիսի), Made in Switzerand (ԱՄՆ, 2010), Dilijan Music Series (ԱՄՆ, 2011), Festival 4020 Linz (Ավստրիա, 2011), SonemusFest (Սարաևո, 2011), Բեռնի Երաժշտական փառատոնը (2011թ., 2013) և այլն։

## Մրցանակներ
Արամ Հովհաննիսյանը 2005 թվականին արժանացել է Կոմպոզիտորների «Pre-Art» միջազգային մրցույթի 1-ին մրցանակի (Ցյուրիխ), 2011 թվականին ստացել է «Fluchtwege» մրցույթի 1-ին մրցանակը և դարձել արվեստագետների «KieferHablitzel»  մրցույթի դափնեկիր, իսկ 2018 թվականին՝ Mizmorim մրցույթի դափնեկիր (Բազել)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կոմպոզիտոր Արամ Հովհաննիսյանի ու արձակագիր Արամ Պաչյանի համագործակցության արդյունքը – ShoghakatTVcompany

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ