Իվոն Ռիդլի

**Իվոնն Ռիդլի** (, ), բրիտանացի լրագրող, ռազմական թղթակից, բրիտանական *[[Respect (կուսակցություն)|Respect]]* կուսակցության անդամ, հայտնի է նրանով, որ գերեվարվել է Թալիբան շարժման կողմից և ազատագրվելուց որոշ ժամանակ անց ընդունել իսլամ, ինչպես նաև` սիոնիզմի նկատմամբ նրա ընդդիմադիր դիրքորոշմամբ և արևմտյան ԶԼՄ-ներով հակաիսլամական քարոզչության իրականացմամբ։ Աշխատում է *[[Press TV]]* նորությունների իրանական անգլալեզու լրատվական ալիքում։

## Կենսագրություն
Դեռևս 14 տարեկանում Իվոնն Ռիդլին իր հայրենի Նյուքասլում նամակ ուղարկեց *Evening Chronicle* թերթին, որի լույս տեսնելուց հետո նա որոշեց լրագրող դառնալ։ Արդեն 16 տարեկանում Ռիդլին հաճախում էր Լոնդոնի Մամուլի  քոլեջի լրագրության դասընթացներին։ Այդ ժամանակվանից ի վեր նա սկսում է գրել *Sunday Times*, *[[The Independent|Independent on Sunday]]*, *[[The Observer]]*, *[[Daily Mirror]]* և *News Of The World*-ի համար, այնուհետև դառնում է *Wales on Sunday*-ի խմբագրի տեղակալը, մինչև *Sunday Express*-ում աշխատանքի անցնելը, որն էլ նրան գործուղում է Աֆղանստան 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ԱՄՆ-ում իրականացված ահաբեկչությունից հետո։

Աֆղանստան գործուղման պահին նա եղել է *Sunday Express*-ի գլխավոր հաղորդավարը գրեթե 10 տարի անցկացնելով *Fleet Street*- ում՝ աշխատելով բազմաթիվ թերթերում, այդ թվում՝ Sunday Times- ում, *The Observer*-ում, *Daily Mirror*-ում և *Independent on Sunday*-ում։ Նա նաև աշխատել է նաև *BBC*-ի, *CNN*-ի, *ITN*-ի  և *Carlton*-ի հեռուստատեսության և ռադիոյի ծրագրերի հաղորդավար, պրոդյուսեր և ճամփորդել է Աֆղանստանում, Իրաքում, Գազայի հատվածում և Հորդանան գետի արևմտյան ափին։ Որպես «Կանայք լրագրության մեջ» (*Women in Journalism*) կազմակերպության  հիմնադիր անդամ՝ նա նաև կանանց իրավունքների պաշտպանության մարտիկ էր, չնայած իսլամ վերադառնալուց հետո նա հրապարակավ քննադատում էր արևմտյան ֆեմինիզմի որոշ ասպեկտներ։ Նա նաև հանդիսանում է *Stop the War* հակապատերազմական կոալիցիայի և *Respect* քաղաքական կուսակցության  հիմնադիր անդամ։

Իր ազատ ժամանակ Ռիդլին ճանապարհորդում է Մեծ Բրիտանիայում և աշխարհով մեկ՝ հակապատերազմական արշավներով։ Նա նաև դասախոսություններ էր կարդում Իրաքի, Իսրայելի, Աֆղանստանի, Չեչնիայի, Քաշմիրի և Ուզբեկստանի հետ կապված խնդիրների, ԱՄՆ-ի, Ավստրալիայի, Հարավային Աֆրիկայի և Մերձավոր Արևելքի համալսարաններում, իսլամում կանանց հարցերի, ահաբեկչության դեմ պայքարի և լրագրության հարցերի վերաբերյալ։ Ռիդլին   «Իսլամի բարեկամներ» (Friends of Islam), «Համակուսակցական  խորհրդարանական խումբ» և «Կանայք լրագրության մեջ» ոչ կառավարակական կազմակերպությունների հիմնադիր անդամ էր։ Նա գրել է երկու գիրք՝ «Թալիբների ձեռքերում» («*In The Hands of the Taliban*» և «Տոմս դեպի դրախտ» («*Ticket to Paradise*») վերնագրով և գրում է Ուսամա բեն Լադենի կենսագրությունը։

## Անձնական կյանք
Ռիդլին ամուսնացել է երկու անգամ։ Նրա առաջին ամուսինը՝ Դաուդ Զաարուրան (*Daoud Zaaroura*), Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպության նախկին աշխատակից էր։ Զաարուրան Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպության գնդապետ էր, երբ նրանք հանդիպեցին Կիպրոսում, որտեղ նա գործուղվել էր *Sunday Sun*-ի կողմից։ Նրանց դուստրը՝ Մարգարիտան, ծնվել է 1992 թվականին։

## Գերեվարումը Թալիբանի կողմից
Ռիդլին հայտնի դարձավ 2001 թվականի սեպտեմբերի 28-ին, երբ նրան գերեվարեցին թալիբաններն Աֆղանստանում՝ որտեղ աշխատում էր *Sunday Express*-ում։ Վիզայի բազմաթիվ մերժումներից հետո նա որոշեց հետևել *BBC*-ի թղթակից Ջոն Սիմփսոնի օրինակին, որը սահմանն ապօրինի հատեց, քողարկվելով որպես իսլամական կին, ամբողջությամբ ծածկելով իր դեմքը։

Գործընկերները հայտնել էին, որ Ռիդլին դադարեցրել է պատասխանել ընկերների տեքստային հաղորդագրություններին 2001 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ այդ օրը նրանց ասելով, որ ինքը կփորձի հատել Պակիստանից Աֆղանստան սահմանը։ Հայտնի դարձավ, որ նրան հայտնաբերել են առանց անձնագրի կամ վիզայի, և ձերբակալվել է իշխանությունների կողմից, իրեն ապօրինի ուղեկցող աֆղանացի փախստական Նաջիբուլլա Մուհմանդի և պակիստանցի քաղաքացի Յան Ալիի հետ միասին, Նուրղարաբ նահանգի արևելյան Ջալալաբադ քաղաքի մոտակայքում գտնվող Դուր Դաբա շրջանում գտնվող գյուղերից մեկում, Պակիստանի հետ սահմանի մոտ։ Նա հագնված էր որպես աֆղանցի, բայց ենթադրվում է, որ նրան բռնել են ապօրինի գործողություններ կատարելիս և լուսանկարներ անելիս։ Նրան բռնել են պետական սահմանը հատելուց երկու օր անց՝ սեպտեմբերի 28-ին, այն բանից հետո, երբ տեղի բնակիչները դիմել են անվտանգության ուժերին, որոնք նրան ուղարկել էին Ջալալաբադ լրտեսության մեղադրաքով հետաքննություն իրականացնելու նպատակով, որի համար դատավորները որոշեցին մահապատիժ։ Դրանից քիչ առաջ թալիբները բոլոր օտարերկրացիներին խնդրել էին լքել երկիրը և ասել, որ վիզաներ չեն տրամադրի լրագրողներին։ Նրանք նաև սպառնում էին մահվան դատապարտել ցանկացած անձի, ում մոտ կհայտնաբերվի բջջային հեռախոս։ «Նրան քրեական պատասխանատվության կենթարկեն առնվազն ապօրինի երկիր մուտք գործելու համար», - հայտնում է աֆղանական իսլամական մամուլի գործակալությունը՝ վկայակոչելով Թալիբանի փոխարտգործնախարար Մուլլու Աբդեր Ռահման Զահիդին։

Պակիստանում բրիտանական գերագույն հանձնակատար Հիլարի Սիննոթը հանդիպել էր Իսլամաբադում գործող թալիբների դեսպան Մուլլահ Աբդուլ Սելեմ Զեյիֆին և բանակցություններ սկսել Ռիդլիի գործի վերաբերյալ։ Մինչ Մեծ Բրիտանիայում մամուլը հաղորդում էր նրա ձերբակալության պատճառի և կասկածների լրջության մասին, նա 7 օր մնաց մենախցում, այնուհետև տեղափոխվեց Քաբուլի բանտ։ Քաբուլի բանտում նա հանդիպեց քրիստոնյա միսիոներ Հիզեր Մերսերին, որը նույնպես թալիբների գերին էր։

Բայց Ռիդլին շուտով մարդասիրական հիմունքներով ազատվեց «Թալիբանի» առաջնորդ Մուլլահ Մոհամեդ Օմարի հրամանով, ինչպես հաղորդում է Մուլլահ Աբդուլ Սալամ Զայիֆը։ 2001 թվականի հոկտեմբերի 9-ին նրա ազատ արձակվելուց հետո թալիբան զինվորները նրան ուղեկցեցին Քաբուլի բանտից դեպի Պակիստանի սահմանը Պեշավարի մոտ, որտեղ Ռիդլին ասաց, որ օրագիր էր պահել ատամի մածուկի և օճառի տուփի ներսում և մասնակցել է հացադուլի իր գերության ընթացքում, բայց, որևէ ֆիզիկական վնասվածք չի ստացել։

Նրա ուղեկցողներին՝ Յան Ալին և Նաջիբուլլահ Մուհմանդը, ինչպես և վերջինիս հնգամյա դստերը՝ Բասմանին, ըստ «Լրագրողներ առանց սահմանների» խմբի տեղեկությունների Թալիբանը թողել էր Քաբուլի բանտում։

## Իսլամ ընդունելը
Գերության ընթացքում իր Թալիբան կին-պահակը խնդրել էր իրեն ընդունել իսլամ. Ռիդլին մերժել էր, բայց խոստացել, որ ազատ արձակվելուց հետո կկարդա Ղուրանը։ Ազատ արձակվելուց հետո նա կատարեց իր խոստումը և կարդաց Ղուրանը, ինչպես ասում էր, «մասամբ», «պարզելու, թե ինչպես է իսլամը վերաբերվում կանանց»։ Նա ասել է, որ այն փոխել է իր կյանքը։ «Ղուրանը, - ասել է նա, «*Magna Carta* է, Մեծ խարտիա է ազատություն, կանանց համար»։ Իրեն համեմատելով ամերիկյան բանտերում գտնվող այնպիսի կին-բանտարկյալների հետ, ինչպիսին  է Աաֆիա Սիդդիգին, նա ասել է, որ «Թալիբան» բանտում իրեն տվել են լիարժեք անձնական կյանք  և նրան են հանձնել իր բանտախցի դռան բանալին ներսից  փակելու համար։ 2004 թվականին *[[BBC]]*-ի հեռարձակման ընթացքում, ինչպես նաև այլ հրապարակումներում և հեռուստածրագրերում, նա նկարագրեց հավատքի իր ճանապարհը (տե՛ս *A Muslim in the Family*), որոնցում նա իրեն դրսևորեց որպես «Արևմուտքի կոշտ քննադատ»։

## Հետագա կարիերա
2001 թվականի դեկտեմբերին Ռիդլին ասել է, որ Մոսադը` իսրայելական գաղտնի ծառայությունը կամ արևմտյան հետախուզական այլ գործակալություններ, գերության ժամանակ նախապատրաստում էին իր սպանությունը, որպեսզի մեծացնեն հանրային աջակցությունը Աֆղանստանի պատերազմին։

Նա հայտարարեց իր դստեր՝ Դեյզիի հետ Աֆղանստան վերադառնալու մասին, որն իր ձերբակալությունից հետո գտնվել էր  լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում։

2003 թվականին Ռիդլին սկսեց աշխատել Ալ Ջազիրայի Քաթարի ջրանցքում, որպես ավագ խմբագիր, օգնեց ստեղծել նրանց կայքի անգլերեն լեզվով տարբերակը։ Այդ տարվա նոյեմբերի 12-ին նրան աշխատանքից հեռացրին, քանի որ Ալ-Ջազիրան պարզեց, որ նրա «չափազանց հակասական ոճը» անհամատեղելի է իրենց քաղաքականության հետ։ Դատարանը, որտեղ նա բողոքարկել էր, որոշում էր կայացրել, որ կատարվել է աշխատանքից անարդարացի հեռացում, հեռուստաալիքը բողոքարկել էր, բայց Ռիդլին կրկին շահել էր  գործը, և դատավորը որոշել էր, որ իր սկզբնական աշխատավարձը պետք է կրկնապատկվի։ Այնուամենայնիվ, Ալ-Ջազիրան կրկին բողոքարկել էր Գերագույն դատարան, բայց Ռիդլին գործը շահել էր 2007 թվականի դեկտեմբերին փաստաբան Ջաբրան Մաջդալանի միջոցով, և նրան փոխհատուցվել էր 100 000 ռիալի չափով վնասը, ինչը կազմում է մոտավորապես 13,885 ֆունտ։

Ռիդլին առաջադրվում է պատգամավոր Եվրախորհրդարանի ընտրություններում *Respect* կուսակցության ցուցակի առաջին համարով, բայց չի ընտրվում։ Նա իր ընտրատարածքում գրավեց չորրորդ տեղը՝ ձայների 12,7%-ով։

Նա վարում էր *The Agenda With Yvonne Ridley* հաղորդումը *Islam Channel* հեռուստաալիքով 2005 թվականին։ Սակայն նրան հեռացրեցին հեռուստաալիքից այն բանից հետո, երբ նա հրաժարվեց սեղմել սաուդյան արքայազնի ձեռքը։ 2008 թվականի ապրիլին Ռիդլին հաղթեց «Իսլամական հեռուստաալիքի» նախագահ Մոհամմեդ Ալի Հարրեթի և ամբողջ հեռուստաալիքի դեմ անարդար պաշտոնանկության և գենդերային խտրականության շարժառիթով հարուցված դատական գործընթացը։ Գործի վերաբերյալ 30 էջանոց ամբողջական հաշվետվություն հրապարակվեց *Harrys Place* վեբ-կայքում։

Ռիդլին հաղորդումներ է վարում իրանական *[[Press TV]]* արբանյակային հեռուստաալիքով։ Նա նաև սյունակ է գրում ամերիկյան *Daily Muslim* հրատարակության համար։ 2008 թվականի մայիսին նա և կինոռեժիսոր Դևիդ Միլլերը վավերագրական ֆիլմ նկարահանեցին Գուանտանամոյի բանտի մասին։ Նրանց ֆիլմը 2009 թվականին Իտալիայում ներկայացվեց *Roma Fiction Fest* հռոմեական կինոփառատոնում, իսկ 2010 թվականին ներկայացվեց *Aljazeera International Documentary Film* քաթարյան փառատոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *In the Hands of the Taliban* by Yvonne Ridley (2001).  . 
* *Ticket to Paradise* by Yvonne Ridley (2003).  
* *Torture - Does it Work ? Interrogation issues and effectiveness in the Global War on Terror* (2016) 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* «Online Journalist Profile: Yvonne Ridley, Al-Jazeera.net», интервью *Journalism.co.uk*, 10 January 2004.
* Ռիդլիի կարծիքը իսլամի մասին MP3 audio.
* Yvonne Ridley video interview on Turntoislam.com

Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կին ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Թալիբան
Կատեգորիա:Մուսուլման գրողներ