Լի Յու

**Լի Յու** (,, պատմության մեջ հայտնի է որպես **Հոու Չու Լի**, սկզբնական անունը **Ցունցյա** էր, հետագայում փոխեց անունը **Յու**, գրական անունը՝ **Չունուան**, նաև հայտնի էր «Ճոնշանյան մեկուսյալ», «Ճոնֆենյան մեկուսյալ», «Սպիտակ լոտոսի բնակիչ», «Լիանֆենի բնակիչ» և այլ կեղծանուններով), Հարավային Թան դինաստիայի վերջին կառավարիչը։ Հարավային Թանի անկումից հետո նա գերի է վերցվել Հյուսիսային Սուն դինաստիայի կողմից։ Նա համարվում է Չինաստանի պատմության մեջ ամենանշանավոր ցի (բանաստեղծական ժանրի) հեղինակներից մեկը, և հետագա սերունդները նրան անվանել են «հազարամյակների ցիի կայսր»։ Նրա ստեղծագործությունները հազարամյակներ շարունակ փոխանցվել և սիրով ընթերցվել են։

## Կենսագրություն
Լի Յուն բնույթով բարեհամբույր ու որդիական պարտականություններին հավատարիմ մարդ էր, հմուտ էր գրականության մեջ, վարպետ էր գեղագրության և նկարչության մեջ։ Նա ուներ լայն ճակատ, լիարժեք դիմագծեր, սերտ աճած ատամներ և մի աչքում՝ կրկնակի բիբ։ Հարավային Թան պետության կայսր Լի Ցինի վեցերորդ որդին էր։ Քանի որ Լի Ցինի երեք որդիները վաղ մահացել էին, ավագ եղբայր Լի Հունցին դարձավ թագաժառանգ՝ Լի Յուն փաստորեն նրա հաջորդողն էր։ Լի Հունցին կասկածամիտ ու խիստ բնավորություն ուներ, ուստի Լի Յուն, որպես Անդին գուն, վախենում էր և չէր համարձակվում մասնակցել պետական գործերին ուստի ամբողջովին նվիրվեց գրքերի ուսումնասիրությանը:

959 թվականին Լի Հունցին, Լի Ցինի եղբորը թունավորելուց կարճ ժամանակ անց, նույնպես մահացավ։ Լի Ցինը ցանկանում էր Լի Յունին նշանակել թագաժառանգ, սակայն նախարար Չուն Մոն ասաց․ «Ցոնցյան (Լի Յուի մյուս անունը) մեղմ է և անվճռական, չափազանց հավատում է բուդդայականությանը, չի համապատասխանում իշխանի դերակատարությանը։ Ցոնշանը վճռական ու կայուն է, նրան պետք է ժառանգ նշանակել»։ Լի Ցինը բարկացավ և Չուն Մոյին աքսորեց։ Լի Յուն նշանակվեց Ուի արքա, շանշու լին և պետության գործերի պատասխանատու, և տեղափոխվեց Արևելյան պալատ՝ պետական կառավարման փորձ ձեռք բերելու համար։

961 թվականին Լի Ցինը մայրաքաղաքը տեղափոխեց Նանչան և Լի Յունին նշանակեց թագաժառանգ՝ թողնելով նրան Ցինլինում։ Նույն տարվա հունիսին Լի Ցինը մահացավ, և Լի Յուն Ցինլինում գահ բարձրացավ՝ դառնալով Թան պետության տիրակալ։ Նրա բնավորությամբ պճնամոլ էր, սիրում էր երաժշտություն ու կանանց, հետաքրքրվում էր բուդդայականությամբ և հաճախ անտեսում էր պետական գործերը։ Նա մեծապես պաշտում էր բուդդայականությունը, կառուցում էր տաճարներ, մեծ թվով վանականներ էր ձեռնադրում և հաճախ, պետական գործերից հետո, առանձնանում էր կրոնական ծեսերի մեջ:

971 թվականին, երբ Սուն կայսրությունը գրավեց Հարավային Հանը, Լի Յուն՝ ցույց տալու համար իր հնազանդությունը, հրաժարվեց «Թան» անվանումից և իրեն կոչեց Ցյաննանի տիրակալ՝ նաև իջեցնելով արքայական տիտղոսները։

973 թվականին Սուն կայսր Թայծուն հրամայեց նրան ներկայանալ մայրաքաղաք Պյանցինում, սակայն Լի Յուն հիվանդություն ձևացրեց և չգնաց։ 974 թվականին Սունը զորք ուղարկեց Կաո Պինի հրամանատարությամբ՝ Հարավային Թանը նվաճելու համար։ Լի Յուն փորձեց համոզել Ույուե արքա Ցյան Չուին միավորվել իր հետ, սակայն վերջինս նամակը հանձնեց Սունին։ Պատերազմում Հարավային Թանը պարտություն կրեց Սունի և Ույուեի միացյալ ուժերից։

975 թվականի դեկտեմբերին Կաո Պինը գրավեց Ցինլինը, և Հարավային Թանը անկում ապրեց։ Լի Յուն թագավորեց 15 տարի և պատմության մեջ հայտնի է որպես Լի Հոուչժու՝ Հարավային Թանի վերջին տիրակալ։

Լի Յուն գերեվարվելուց հետո Պյանցինում ստացավ «Անհնազանդության մարկիզ» և «Աջ հազարի բարձրագույն գեներալ» կոչումները։

976 թվականին Սուն կայսր Թայծուն մահացավ, և նրա եղբայր Չժաո Գուանյին գահ բարձրացավ՝ որպես Սուն Թայցուն։ Լի Յունին վերանվանեցին Լունսիի գուն։ Նա հաճախ նամակներ էր գրում Ցինլինում մնացած պալատական կանանց՝ ասելով. «Այստեղ օր ու գիշեր արցունքներով եմ լվանում դեմքս»։ Կան նաև վարկածներ, որ Սուն Թայցուն բազմիցս ստիպել է Փոքր Չոու թագուհուն իրեն ծառայել, թեև հնարավոր է, որ դա հետագայում հորինվածք է։

Տառապանքի և ճնշվածության մեջ Լի Յուն ստեղծեց իր ամենահայտնի բանաստեղծություններից մի քանիսը՝ «Վան Ցյան Նան», «Կեսգիշերային երգ» և «Յու Մեյժեն»։

978 թվականին Սյու Սյուանը, Սուն Թայցզուի հրամանով, այցելեց Լի Յունին։ Վերջինս ցավով խոստովանեց. «Մի ժամանակ ես սխալմամբ սպանեցի Պան Յոուին և Լի Պինին, և այժմ խորապես զղջում եմ»։ Սյու Սյուանը այդ խոսքերը փոխանցեց կայսրին, որը խիստ բարկացավ։ Պատմական աղբյուրների համաձայն՝ 978 թվականի յոթերորդ ամսվա յոթերորդ օրը (օգոստոսի 13), որն էր նաև նրա 42-րդ տարեդարձը, Լի Յունը պալատում խնջույք կազմակերպեց իր կանանց հետ։ Երկու օր անց նա մահացավ՝ 42 տարեկան հասակում։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ նրա բանաստեղծություններում հնչող տողերը՝ «Հայրենի երկիրը չեմ կարող հիշել լուսնի լույսի տակ» և «Կարծես գարնան ջուրը հոսում է դեպի արևելք», այնքան զայրացրին Սուն Թայցուին, որ նա հրամայեց Լի Յունին թունավորել «ցյանջի» կոչվող թույնով։ Ենթադրվում է, որ դա ստացվել է «մա չյանի» բույսից, որի հիմնական բաղադրիչը՝ ստրիխնինը, ուժեղ թույն է, որը վնասում է նյարդային համակարգը և առաջացնում սարսափելի ցավոտ ջղաձգություններ։ Լի Յունի մահից հետո նրան հետմահու շնորհվեց մեծ խորհրդականի կոչում, և նա վերանվանվեց Ուի արքա։ Թաղվեց Լոյանի հյուսիսում գտնվող Բեյման լեռներում։ Փոքր Չժոու թագուհին խոր վշտից կարճ ժամանակ անց նույնպես մահացավ։ Լի Յունի մասին ասում էին, որ նա «ծնվել է խոր պալատում և մեծացել կանանց ձեռքերում»։ Չնայած նա չուներ պետությունը կառավարելու կարողություն, նա բնույթով ներողամիտ էր, չէր սիրում սպանություններ և հայտնի էր իր բարությամբ։ Նրա մահից հետո Ցզյաննանի ժողովուրդը խորապես սգաց նրան՝ փողոցներում լաց լինելով և ծիսական սուգ պահելով։

## Գրական և գեղարվեստական ​​​​նվաճումներ
Լի Յուն արվեստի ոլորտում բարձր ձեռքբերումներ ուներ։ Լյու Յուպանը ասել է, որ Լի Հոուժունը «հարստության մեջ կարող էր գրել հարստության լեզվով, տառապանքի մեջ՝ տառապանքի լեզվով, և ոչ մի բառ կեղծ չէր»։ 

### Ցը
Լի Յուի ցը-երի ժողովածուն գոյություն է ուներցել, սակայն կորել է։ Այսօր պահպանվել են 44 բանաստեղծություններ, որոնցից մի քանիսը, հավանաբար, պատկանում են այլ հեղինակների։ Հաստատապես նրա գործեր են համարվում 38-ը։

Լի Յուի՝ պետության անկումից առաջ գրված ստեղծագործությունները հաճախ արտահայտում են շքեղ ու ճոխ պալատական կյանքը։ Դրանց լեզուն հիմնականում մեղմ է, նուրբ ու զարդարուն, լի սիրային քնքշությամբ՝ ներկայացնելով այսպես կոչված «ծաղկային ոճի» բանաստեղծության երանգը։ Ըստ բովանդակության՝ դրանք կարելի է ընդհանուր առմամբ բաժանել երկու խմբի․ մի մասը նկարագրում է փառահեղ պալատական կյանքը, իսկ մյուսը՝ սիրային հարաբերությունները և ռոմանտիկ թեմաները, ինչպես օրինակ «Պուսա Ման» ստեղծագործությունը։

**«Մարգարիտներ»** 

Լի Յուի՝ երկրի կործանումից հետո, նրա ուշ շրջանի ստեղծագործությունները արտահայտում են հայրենիքի կորստի վիշտը՝ ընդլայնելով «ցի» պոեզիայի թեմատիկան։ Զգացմունքները խոր են, իսկ տոնը՝ առավել ողբերգական ու հզոր։ Լի Յուի ստեղծագործությունների ամենամեծ առանձնահատկությունն է դրանց բնականությունն ու անկեղծությունը, խոր ու մաքուր զգացմունքայնությունը։ Նա սիրում էր օգտագործել պարզ նկարագրության (սպիտակ գծագրի) մեթոդը, լեզուն դարձնելով հասկանալի, կենդանի, հակիրճ ու մաքուր, մոտ առօրյա խոսքին։ Սա կտրուկ տարբերվում է այսպես կոչված «ծաղկային ոճի» պոեզիայից, որը բնորոշվում էր շքեղ ու ծանրաբեռնված բառապաշարով։

Լի Յուի ուշ շրջանի ստեղծագործությունները, կյանքի կտրուկ փոփոխությունների ազդեցությամբ, դարձել են արյունով ու արցունքով գրված ողբերգական գլուխգործոցներ։ Դրանց շնորհիվ՝ տապալված թագավորը դարձավ պոեզիայի պատմության մեջ «հավերժական վարպետ»։ Սա հենց այն միտքն է, որ «երկրի դժբախտությունը պոետի բախտն է, և միայն մեծ փոփոխություններից հետո է խոսքը դառնում կատարելագործված»։

Այս ուշ շրջանի ստեղծագործությունները լի են տխրությամբ ու հերոսական ողբերգությամբ, ունեն խոր իմաստային տարածք և դարձել են պոեզիայի պատմության մեջ անցումային մեծ վարպետության օրինակներ։ Իսկ դրանց լեզվի նրբագեղությունը և հնչյունների ներդաշնակությունը՝ իսկապես աննախադեպ են։

**«Պո Ճեն Ծի»** 

**«Կակաչ»**

**«Լյան Տաո Շա Լին»**

**«Կրկին հանդիպելու ուրախությունը»**

**«Ուրախ հանդիպում»**

**«Սոխակի երգը»**

### Նարչություն և գեղագրություն

Նա կարող էր և՛ գրի ու՛ նկարչությամբ զբաղվել, նրա գրությունը անսովոր ոգի ու ուժ ունի, և մարդիկ նրան կոչում էին «թռիչք ունեցող տղամարդ»։ Ցին Լի Յու աշխատությունում գրված է․«Վերջին թագավորը լավ էր գրում, ստեղծում էր դողացող թանաքով ոլորված գծեր, պինդ ու զորեղ՝ ինչպես սառցապատ սոճիները ու սառած ճյուղերը, անվանում էին նրան ‘Ոսկե դանակի գիծ’։ Մեծատառ գրություններում չէր կիրառում սովորական փայտիկը,  գրում էր՝ ամենը հնարավոր էր ինչպես ցանկանար, «Այն աշխարհին հայտնի է որպես «Հավաքված զգեստների գիրք»։

## Կարծիքներ
### Գրականություն
Օու Յան Սյուն իր «Նոր հինգ դինաստիաների պատմություն» աշխատությունում այսպես է նկարագրում Լի Յու-ին․

«Յուն, որի տառանունն էր Չունուան, սկզբում կոչվում էր Ցունցյա, Ցինի վեցերորդ որդին էր։ Նա բնույթով մարդասեր և ծնողասեր էր, հմուտ էր գրական ստեղծագործության մեջ, տիրապետում էր գրչագրությանը և նկարչությանը։ Ուներ լայն ճակատ, կրկնակի ատամնաշար և մի աչքում՝ կրկնակի բիբ»։«Յու Յին ցունհուա» գրքում հիշատակվում է, որ Սուն Թայծուն, Հարավային Թանի նվաճումից և Չինաստանի միավորումից հետո, այսպես է ասել․«Եթե Լի Յուն իր բանաստեղծական տաղանդը կիրառեր պետությունը կառավարելու համար, ինչպե՞ս կարող էր ընկնել իմ ձեռքը»։

Ժամանակակից մեծ գիտնական Վան Գուովեյն գնահատել է նրան այսպես․

«Վեն Ֆեյցինի բանաստեղծությունները գեղեցիկ են իրենց տողերով, Վեյ Դուանջիինը՝ կառուցվածքով, իսկ Լի Չունուանի ստեղծագործությունները՝ ոգով»։ Նա նաև նշել է․«Ցը պոեզիան հենց Լի Հոուժուի մոտ սկսեց լայն հորիզոն ստանալ, զգացմունքներն ավելի խորացան, և այն փոխվեց պալատական երգիչների արվեստից՝ դառնալով կրթված խավի գրականություն»։ Վան Գուովեյը քննադատել է Չժոու Ցիի տեսակետը, ով Լի Յուին դասում էր Վեն Տինյունի և Վեյ Չուանի հետևում։ Չոու Ցին ասել էր, որ նրանք նման են գեղեցիկ կանանց՝ տարբեր զարդարանքով, իսկ Լի Յուն՝ «կոպիտ հագուստով և խառն մազերով»։

Սակայն հետազոտողները կարծում են, որ Չոու Ցիի իրական միտքն այն էր, որ Լի Յուն գուցե զիջում էր ձևական կատարելությամբ, բայց գերազանցում էր բնականությամբ, կենդանությամբ և հոսունությամբ՝ «կոպիտ տեսքն էլ չի թաքցնում բնական գեղեցկությունը»։

Լի Յուի ցը-երը ազատագրվեցին «Ծաղկային ժողովածուի» ճոխ ու ձևական ոճից։ Նրա լեզուն պարզ է, կենդանի, պատկերավոր, զգացմունքները՝ անկեղծ։ Հատկապես երկրի կորստից հետո նրա ստեղծագործությունները դարձան ավելի խոր ու ընդգրկուն՝ գերազանցելով ուշ Թանի և Հինգ դինաստիաների շրջանի պոեզիան։

Նա ոչ միայն դարձավ Սուն դարաշրջանի նուրբ (婉约派) ոճի հիմնադիրներից, այլ նաև հիմք դրեց ավելի ազատ (豪放派) ուղղությանը։ Հետագա սերունդները նրան պատվեցին որպես «ցը պոեզիայի սրբազան վարպետ»։

Ցին դարաշրջանի բանաստեղծ Յուան Մեյ-ն մեջբերել է «Հարավային Թանի բանաստեղծություններ» ժողովածուից ամենահայտնի գնահատականը․

«Որպես բանաստեղծ՝ անզուգական հանճար էր, բայց ցավալի ճակատագրով դարձավ թագավոր»։

### Պետական կառավարում
«Սունի պատմություն» աշխատության մեջ նշվում է, որ Հարավային Թանի անկումից հետո որոշ նախկին պաշտոնյաներ սկսեցին քննադատել Լի Յուին՝ նրան ներկայացնելով որպես տգետ և թույլ։ Երբ Սուն Չենծունը հարցրել է Պան Շենշյուին՝ արդյոք դա ճիշտ է, նա պատասխանել է․ «Եթե Լի Յուն իսկապես այդքան տգետ ու թույլ լիներ, ինչպե՞ս կկարողանար ավելի քան տասը տարի կառավարել երկիրը»։

Մեկ այլ նախկին նախարար՝ Սյու Սյուանը, նրա մասին գրել է․

«Խաղաղություն սիրող ժամանակների մարդ լինելով՝ նա հայտնվեց պատերազմի դարաշրջանում։ Ինչպես Չուկե Լյանը, նա միշտ չէ, որ արագ էր արձագանքում փոփոխություններին և չկարողացավ հասնել արագ հաջողությունների։ Սակայն, ինչպես հին արդար թագավորները, նա պահեց մարդասիրությունն ու արդարությունը, որը հանգեցրեց պետության կորստին։ Այսպիսով, ինչի՞ համար պետք է ամաչել»։

### Այլ
* Վան Յիշիի ժառանգը պատշաճորեն վարվել է, ժողովրդին առաջնորդել հնագույն բարքերով, հարգելով օրենքները, հետևելով նախնյաց նպատակներին։ Արժանավոր է եղել փառավոր հյուրասիրության մեջ, հարգանք է ցուցաբերել տարեցների և նախարարների հանդեպ, միշտ ցուցաբերելոլով որդիական խոնարհություն և հարգանքը : Նստածության և վարքի մեջ միշտ խստապահանջ է եղել, խոսք ու գործերում ժամանակը և տեղը հաշվի է առել։ Տասնհինգ տարիների ընթացքում երկինքը իր օրհնությունները տարավ առատությամբ։»

«Լուրջ ուսումնասիրել է Վեց դասականները, ծանոթացել հարյուր գրողներին։ Սկզբունքային էր Արևելյան Չինաստանի փիլիսոփայության ուսմունքներին՝ երբեք դրանցից չհեռանալով, պետություն կառավարել, ժողովրդին առաջնորդել, հրամաններ տալ՝ անխախտ:»

«Սիրում էր գրականությունը, ստեղծագործել է շատ։ Սպասարկելու և հանգստանալու ընթացքում միշտ շնորհավորում և ճանաչում է ճշմարիտ արժեքը։ Տիրապետում էր երաժշտությանը, հասկանումերաժշտական հուշումները, մանրակրկիտ ուսումնասիրել է նախնյաց արքայական ստեղծագործությունները, փորձաքննել հասարակական սովորությունները, գրել է գիրք՝ շարունակելու 

«Մարմինը և հոգին մեղմ էին, սիրում էր բույսերն ու կենդանիներին, երբեք չպատժել նրանց, թռչուններն ու ձկները ազատ է թողել։ Կարող էր մարդու լավ գործը գնահատել, նույնիսկ եթե ուշանար, թաքցնել մարդու սխալները՝ միայն վախենալով, որ կբացահայտվեն: Մարդկային օրենքը չկարողացավ հաղթել դավաճանությունը, հեղինակությունը չկարողացավ հաղթել սիրուն: Սիրելով պատերազմից հեռու մնալ, երբ օգտագործում էր զինվորական հմտություններ, Կոն Մինը հազվադեպ էր կարողանում փոխվել, և նրան չհաջողվեց մոտակա հաջողություն գրանցել։»

* Չեն Վենպաո «Վերջին կայսրը հետևեց բոլոր ուսմունքներին, շատ բան չէր ընդունում, հաճախ գնում էր ձկներ ու թռչուններ ազատելու համար»։

«Վերջին կայսրը բնավորությամբ սրտացավ էր, ուշադիր ուսումնասիրում էր կոնֆուցիականությունը, խոնարհ էր նախարարների հանդեպ, ցանկանում էր առավելագույնն անել Չինաստանի համար: Սակայն գրություններում զբաղված լինելու պատճառով որոշ սխալներ թույլ տվեց՝ չար մարդիկ ծրագրեր իրականացրին, հողատարածքները կրճատվեցին, հարկերը քիչ էին մուծվում, և երկրի պաշտպանությունը խափանվեց»:
*Լյու Յոու՝ «Վերջին կայսրը բնավորությամբ սրտասեր էր, սիրում էր ժողովրդին, նվազեցնում էր հարկերը, որպեսզի մարդիկ ավելի ազատ լինեն: Նա հարգում էր միջնավորներին, չզլացավ խոնարհվելու համար, 15 տարի կայունություն էր ապահովել: Սակայն չափազանց հետաքրքրված էր բուդդայականությամբ, բազմաթիվ տաճարներ կառուցեց, շատ ժամանակ վատնեց պետական գործերի վրա: Զինված բախումների ժամանակ փոփոխություններ էին լինում հրամանատարների ու նախարարների մեջ, և, չնայած իր մարդասիրությունը բավական էր մարդկանց տպավորելու համար, պետությունը վերջապես չկարողացավ պահպանել»:
*Լոն Գուն «Վերջին կայսրը պատանեկության տարիքից առանձնանում էր, սիրում էր կոնֆուցիական ուսմունքները, գրականություն ու բանաստեղծություն էր ստեղծում, տիրապետում էր երաժշտությանը, շարժումները և պահվածքը վայելելի էին»:
*Չեն Պենյան՝ «Վերջին կայսրը փոքր տարիքից հետաքրքրված էր հնագույն գրականությամբ, գրչի ոճը նման էր Հան ու Վեյ դարերին»:
*Օուն Սյոու՝«Վերջին կայսրը ճոխ էր, սիրահարվում էր երաժշտությանը և շքեղությանը, սիրում էր բուդդայական տաճարներ, բայց անուշադիր էր պետական գործերի հանդեպ»:
*Վան Շեճեն՝ «Խաղաղության տարիներին դեռ էլ ավելի խորացավ Վերջին կայսրի բանաստեղծությունը»:
*Հու Յինլին՝ «Վերջին կայսրը շատ էր կարևորում խնամքը և երաժշտական վարպետությունը, տաղանդը գերազանց էր»:
*Նալան Սինդե՝ «Խաղաղության բանաստեղծությունները, ինչպես հնագույն քարի զարդերը, գինավոր են, սակայն ոչ միշտ կիրառելի; Վերջին կայսրը համատեղել է գեղեցկությունն ու զգայական ազդեցությունը»:
*Վան Ֆուջի՝ «Լիովին հարգանքով վերաբերվել են մարդկանց, արգելել բռնություններ և անհարկի զավթումներ»:
*Յու Հուայ՝ «Վերջին կայսրը տաղանդավոր գրող էր, սակայն սխալվելով դարձավ իշխող, և դրա պատճառով զրկվեց երկրի անկախությունից»:
*Շեն Չյեն՝ «Վերջին կայսրը տղամարդկանց շարքում, և կիների շարքում Լի Իան առավել բնորոշ էին իրենց ժամանակի իրական ոճին»:
*Գուո Լին՝ «Տաղանդավոր գրող, բայց վատ ժամկետով դարձավ արքա»:
*Ճու Ծի՝ «Վերջին կայսրի բանաստեղծությունները բնազդային են, անհնար է կաշկանդել»
*Ժոու Ժիչի՝ «Վերջին կայսրը իսկական հրաշալի ձայն ուներ, անհնար է մարդկային ուժով հասնել»:
*Չեն Տինչուո՝ «Վերջին կայսրի բանաստեղծությունները տխուր են, բայց զգացմունքները խոր և անկեղծ են, և ոչ ոք չի կարող անտարբեր մնալ դրանց նկատմամբ»:
*Վան Պենյուն՝ «Վերջին կայսրի բանաստեղծությունը բարձր է, տաղանդավոր, հոգեբանական ու մաքուր»:
*Մաո Ցզեդուն՝ «Վերջին կայսրը տաղանդավոր էր, բայց քաղաքականությունը չհասկացավ, և արդյունքում երկրի անկումը անխուսափելի եղավ»:
*Չեն Չաոլին)՝ «Կորցրած երկիրը և անձնական տառապանքը արտահայտվել են Վերջին կայսրի բանաստեղծություններում»:
*Պայ Յան՝ «Վերջին կայսրը իր ողջ գրական տաղանդը նվիրեց բանաստեղծությանը, ոչ թե կառավարմանը»:
*Յե Ծիային՝ «Նրա բանաստեղծությունները արտացոլում են կյանքի խոր զգացողությունը, ամբողջ սրտով, ամբողջ հոգով»:

## Ընտանիք
### Թագուհի
* Դա Ճոու (大周) թագուհի）

### Ամուսնություններ և պալատական կանայք
* Կայսերական հարճ ԼյուՃու

* Պալատական ​​տիկին Ցյաո

* Պալատական ​​տիկին Ցյուշույ

* Պալատական ​​տիկին Յաոնյան

* Պալատական ​​տիկին Ճան

### Որդիներ
# Ցինյուանի դուքս Լի Ճոնյու
# Քիհուայի արքայազն Լի Ճոնսուան

## Առնչվող բեմադրություններ
### Ֆիլմեր

### Թատրոն

### Օպերա

### Հեռուստասերիալներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*陳葆真：《李後主和他的時代：南唐藝術與歷史》（台北：石頭出版股份有限公司，2007）。

Կատեգորիա:Չինաստանի կայսրեր
Կատեգորիա:Չինացի բանաստեղծներ