Սոտալոլ

**Սոտալոլ**, դեղամիջոց, որն օգտագործվում է սրտի առիթմիաների բուժման և կանխարգելման համար: Ապացուցված չէ, որ երկարատև օգտագործման դեպքում կարող է նվազեցնել մահվան ռիսկը: Այն ընդունվում է բերանացի կամ երակային ներարկումով։

Ընդհանուր կողմնակի ազդեցությունները ներառում են դանդաղասրտություն, կրծքավանդակի ցավ, զարկերակային ճնշման անկում, հոգնածության զգացում, գլխապտույտ, շնչահեղձություն, տեսողության խնդիրներ, փսխում և այտուց: Այլ լուրջ կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառե նաև QT երկարացում, սրտային անբավարարություն կամ բրոնխոսպազմ։ Սոտալոլը ոչ ընտրովի β-ադրեներգիկ ընկալիչների պաշարիչ է, որն ունի II և III դասի հակաառիթմիկ հատկություններ:

Սոտալոլն առաջին անգամ նկարագրվել է 1964 թվականին և բժշկական կիրառություն է մտել 1974 թվականին: Այն հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց: 2020 թվականին այն Միացյալ Նահանգներում 296-րդ ամենատարածված դեղամիջոցն է եղել՝ ավելի քան 1 միլիոն դեղատոմսով։

## Բժշկական կիրառում
Համաձայն ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչության (FDA), սոտալոլը կարող է օրինականորեն օգտագործվել սրտի նորմալ ռիթմը պահպանելու համար, կյանքին սպառնացող փորոքային առիթմիաներով (օր․՝ փորոքային հաճախասրտություն) կամ սիմպտոմատիկ նախասրտերի ֆիբրիլացիա կամ թրթռում ունեցող մարդկանց շրջանում: Լուրջ կողմնակի ազդեցությունների ռիսկի պատճառով Սննդի և դեղերի վարչությունը նշում է, որ սոտալոլը սովորաբար պետք է վերապահված լինի այն մարդկանց համար, որոնց փորոքային առիթմիաները կյանքին վտանգ են սպառնում, կամ որոնց ֆիբրիլյացիան/թռթռումը չի դադարում Վալսալվայի մանևրով կամ մեկ այլ պարզ մեթոդով: Սոտալոլը որոշ դեպքերում արդյունավետ է եղել էսենցիալ դողի ախտանիշների դեմ՝ կապված β2-ադրեներգիկ ընկալչի հետ, բայց սա ցուցումից դուրս կիրառություն է:

## Հակացուցումներ
Համաձայն Սննդի և դեղերի վարչության, սոտալոլը չպետք է օգտագործվի րոպեում 50 զարկից ցածր անոթազարկ ունեցող մարդկանց մոտ: Այն չպետք է օգտագործվի սինուսային հանգույցի թուլության համախտանիշով, երկար QT համախտանիշով, կարդիոգեն շոկով, չվերահսկվող սրտային անբավարարությամբ, ասթմա կամ հարակից բրոնխակծկումային այլ վիճակների կամ շիճուկում 4 մկ/լ-ից ցածր կալիում ունեցող մարդկանց մոտ: Այն պետք է օգտագործվի միայն երկրորդ և երրորդ աստիճանի նախասիրտ-փորոքային (AV) պաշարում ունեցող մարդկանց մոտ, եթե առկա է գործող փեյսմեյքեր:

Քանի որ սոտալոլը հեռացվում է օրգանիզմից երիկամների միջոցով, այն չպետք է օգտագործվի այն մարդկանց շրջանում, որոնց կրեատինինի քլիրենսի արագությունը 40 մլ/րոպե-ից ցածր է: Այն նաև արտազատվում է կրծքի կաթի մեջ, ուստի մայրերը չպետք է կրծքով կերակրեն սոտալոլ ընդունելիս։

Քանի որ սոտալոլը երկարացնում է QT միջակայքը, Սննդի և դեղերի վարչությունը խորհուրդ է տալիս չօգտագործել այն այլ դեղամիջոցների հետ համատեղ, որոնք երկարացնում են QT միջակայքը։ Ուսումնասիրությունները պարզել են, որ լուրջ կողմնակի ազդեցությունները ավելի տարածված են այն մարդկանց մոտ, ովքեր նաև ընդունում են դիգոքսին, հավանաբար այդ մարդկանց մոտ նախկինում առկա սրտային անբավարարության պատճառով: Ինչպես մյուս բետա-պաշարիչների դեպքում, այն կարող է փոխազդել կալցիումական անցուղիների պաշարիչների, կատեխոլամին քայքայող դեղամիջոցների, ինսուլինի կամ հակադիաբետիկ դեղամիջոցների, β2-ադրեներգիկ ընկալիչների ագոնիստների և կլոնիդինի հետ:

Որոշ ապացույցներ ցույց են տալիս, որ պետք է խուսափել սոտալոլից նվազած արտամղումով սրտային անբավարարության ժամանակ, մահվան ռիսկի բարձրացման պատճառով:

## Կողմնակի ազդեցություններ
Բերանացի սոտալոլ օգտագործողների 10%-ից ավելին զգում է գերհոգնածություն, գիտակցության մթագնում, թեթև գլխապտույտ, գլխացավ, թուլություն, սրտխառնոց, շնչահեղձություն, դանդաղասրտություն, սրտի բաբախման շատ ուժեղ, արագ կամ անկանոն զգացում կամ կրծքավանդակի ցավ: Սոտալոլի ավելի բարձր չափաբաժինները մեծացնում են այս բոլոր հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների ռիսկը:

Հազվադեպ, սոտալոլի հետևանքով առաջացած QT միջակայքի երկարացումը կարող է հանգեցնել կյանքին սպառնացող ''torsade de pointes'' (TdP) պոլիմորֆ փորոքային տախիկարդիայի զարգացմանը: Մի քանի կլինիկական փորձարկումների ընթացքում սոտալոլը բերանացի ընդունող բուժառուների 0.6%-ի շրջանում սրտի վերփորոքային ոչ նորմալ ռիթմերով (օրինակ՝ նախասրտերի շողացում) զարգացել է TdP: Կայուն փորոքային տախիկարդիայի պատմություն ունեցող պացիենտների մոտ (ոչ նորմալ ռիթմ, որը տևում է ավելի քան 30 վայրկյան)՝ 4%-ի մոտ զարգացել է TdP: Ռիսկը մեծանում է դեղաչափի, իգական սեռի կամ կարդիոմեգալիայի կամ սրտային անբավարարության պատմության առկայության դեպքում: TdP-ի հաճախականությունը կայուն փորոքային տախիկարդիայով հիվանդների մոտ եղել է 0%՝ 80 մգ օրական դոզանով, 0,5%՝ 160 մգ, 1,6%՝ 320 մգ, 4,4%՝ 480 մգ, 3,7%՝ 640 մգ 640 մգ, և 6% 8% ավելի, քան 1 դոզայի դեպքում: Այս ռիսկի պատճառով ԱՄՆ Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը պահանջում է, որ տուժած անձինք հոսպիտալացվեն առնվազն երեք օր այնպիսի հաստատությունում, որը կարող է ապահովել սրտի վերակենդանացում և շարունակական էլեկտրոկարդիոգրաֆիկ մոնիտորինգ՝ սոտալոլի օգտագործումը սկսելիս կամ վերսկսելուց հետո:

## Դեղագիտություն
մինի|398x398փքս|Սրտի գործողության պոտենցիալի վրա ազդող դեղամիջոցներ

### Գործողության մեխանիզմներ
#### Բետա-պաշարիչ ազդեցություն
Սոտալոլը բետա-պաշարիչ է և ոչ ընտրովի է կապվում ինչպես β1, այնպես էլ β2-ադրեներգիկ ընկալիչների հետ՝ կանխելով ընկալիչների ակտիվացումը նրանց խթանող լիգանդի (կատեխոլամինների) միջոցով: Այն չունի ներքին սիմպատոմիմետիկ ակտիվություն։

Առանց β-ադրեներգիկ ընկալիչի հետ կատեխոլամինների միացման, ընկալիչի հետ կապված G սպիտակուցային համալիրը չի կարող ակտիվացնել ցիկլիկ ադենոզին մոնոֆոսֆատի արտադրությունը, որը պատասխանատու է կալցիումի ներհոսքի անցուղիները ակտիվացնելու համար: Հետևաբար, կալցիումի անցուղիների ակտիվացման նվազումը հանգեցնում է ներբջջային կալցիումի նվազմանը: Կարդիոմիոցիտներում կալցիումը կարևոր է սրտամկանի կծկման համար էլեկտրական պոտենցիալ առաջացնելու, ինչպես նաև այս կծկման համար ուժ ստեղծելու համար: Հաշվի առնելով կալցիումի այս կարևոր հատկությունները, կարելի է երկու եզրակացություն անել. նախ բջջում ավելի քիչ կալցիումի առկայության դեպքում նվազում է կծկման համար նախատեսված էլեկտրական պոտենցիալը՝ այդպիսով ժամանակ տալով սրտի բնական փեյսմեյքերին շտկելու առիթմիկ կծկումները: Երկրորդ, կալցիումի ցածր մակարդակը նշանակում է կծկումների ուժի և արագության նվազում, ինչը կարող է օգտակար լինել հաճախասրտության բուժման համար:

#### III -րդ դասի հակաառիթմիկ ազդեցություն
Սոտալոլը գործում է նաև կալիումական անցուղիների վրա և առաջացնում է փորոքների թուլացում: Արգելափակելով կալիումական այս անցուղիները՝ սոտալոլը արգելակում է K+ իոնների արտահոսքը, ինչը հանգեցնում է փորոքային միոցիտներում մեկ այլ էլեկտրական պոտենցիաալի առաջացման ժամանակի երկարաձգմանը։ Կծկման նոր ազդանշանի ստեղծմանը նախորդող ժամանակահատվածի այս աճն օգնում է շտկել առիթմիաները՝ նվազեցնելով փորոքների վաղաժամ կամ ոչ նորմալ կծկման հավանականությունը և նվազեցնում է փորոքների դրդման հաճախականությունը՝ օգնելով բուժել տախիկարդիան:

#### [[Ֆարմակոկինետիկա]]
Սոտալոլը դասակարգվում է որպես բետա-պաշարիչ՝ ցածր ճարպալույծ հատկությամբ և հետևաբար արյուն-ուղեղային պատնեշը հատելու ավելի ցածր պոտենցիալով: Սա իր հերթին կարող է հանգեցնել կենտրոնական նյարդային համակարգում ավելի նվազ ազդեցությունների, ինչպես նաև նվազեցնել նյարդահոգեբուժական կողմնակի ազդեցությունների ռիսկը։

## Քիմիա
Սոտալոլի փորձնական բաշխման գործակցի լոգարիթմ՝ log P-ն 1.1 է և դրա կանխատեսված log P-ն տատանվում է -0.42-ից մինչև 0.85: Այն հիդրոֆիլ կամ ցածր ճարպալույծ հատկություն ունեցող բետա-պաշարիչ է:

## Պատմություն
Սոտալոլն առաջին անգամ սինթեզվել է 1960 թվականին «Միդ-Ջոնսոն» դեղագործական ընկերության աշխատակից Ա. Ա. Լարսենի կողմից։: Այն ի սկզբանե ճանաչվել է արյան ճնշումը նվազեցնելու իր ազդեցությամբ և անգինայի ախտանիշները նվազեցնելու ունակությամբ: Այն հասանելի է դարձել Միացյալ Թագավորությունում և Ֆրանսիայում 1974 թվականին, Գերմանիայում 1975 թվականին և Շվեդիայում 1979 թվականին։ Այն լայն տարածում է գտել 1980-ականներին։ 1980-ականներին հայտնաբերվել են նրա հակաառիթմիկ հատկությունները։ Միացյալ Նահանգները հաստատել է դեղամիջոցը 1992 թվականին։

## Հասարակություն և մշակույթ
#### Ապրանքանիշային անվանումներ
Սոտալոլի առևտրային անվանումները ներառում են Betapace և Betapace AF (Berlex Laboratories), Sotalex և Sotacor (Bristol-Myers Squibb) և Sotylize (Arbor Pharmaceuticals):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սուլֆանիլամիդներ