Փոթորիկ Ասիայի վրա

**«Փոթորիկ Ասիայի վրա»,** ռեժիսոր Կամիլ Յարմատովի սև-սպիտակ խորհրդային ֆիլմ։

Ֆիլմը բացում է Կամիլ Յարմատովի պատմա-հեղափոխական եռագրությունը («Փոթորիկ Ասիայի վրայով», «Հեղափոխության հեծյալները» և «Սև հյուպատոսի մահը»):

## Պատմություն
Երիտասարդ Ջամալը հասնում է իր հայրենի գյուղ, բայց տեսնում է, թե ինչպես են մի քանի հանցագործներ այրում և թալանում իր հորեղբոր տունը։ Կարճատև կռվից հետո նրան տանում են ավազակների ավազակախմբի առաջնորդի՝ Յուսուպ Յալանտուշի մոտ։ Առաջնորդն ասում է, որ վրեժ է լուծում Սպիտակ թագավորից՝ այրելով և թալանելով բայերին, բայց «ամեն ինչ տալիս է աղքատներին»։ Ի պատասխան նա խնդրում է Ջամալին պատմել իր պատմությունը։ Նա ասում է, որ ինքը 876-րդ բանտարկյալն էր և վեց ամիս անցկացրել է Պետրոգրադի բանտում, բայց ազատ է արձակվել Փետրվարյան հեղափոխության շնորհիվ։ Փողոցով քայլելիս նա մասնակցել է ժանդարմի ինքնադատաստանին, որը կարողացել է վիրավորել նրան մահից առաջ։ Տուն վերադառնալու փոխարեն ստիպված էր որոշ ժամանակ անցկացնել հիվանդանոցում։ Կերենսկու՝ իշխանության գալու պատճառով Ակտոբեում ասպատակություն տեղի ունեցավ, և Ջամալը ստիպված եղավ ինքնուրույն տուն վերադառնալ։ Երիտասարդը կոչ է անում ժողովրդին չայրել և չթալանել այն, ինչ արդեն պատկանում է իրենց։ Յալանտուշը որոշում է փորձել Ջամալին և հրամայում է նրան կախաղան բարձրացնել իր հարուստ հորեղբորը։ Սակայն Ջամալը հրաժարվում է։ Այստեղ նա հիշում է Լենինի անունը, ինչը Յալանտուշի հարգանքին է արժանացնում։ «Լավ ձիավոր»՝ սա է Ջամալի նկարագրությունը։

Ջամալը մասնակցում է Տաշքենդի հեղափոխական կոմիտեի նիստին, որտեղ որոշվում է հացի բռնագրավման հարցը՝ ի նպաստ քաղցածների: Տեղացի բայ Կաֆլանբեկը վերցնում է նրա հացահատիկը և մեղադրում Յալանտուշին գողության մեջ։ Ջամալը գնում է ընկերոջ տուն և տեսնում նրան ըմբշամարտի մրցումներին մասնակցելիս։ Յալանտուշը  առևանգում է Կաֆլանբեկին և ուզում է սպանել նրան, բայց Ջամալը պահանջում է, որ ամեն ինչ համապատասխանի հեղափոխական օրենքին։ Ի վերջո, Կանֆլանբեկին գնդակահարում են, բայց նրա որդի Ազիզը ծարավ է արյան վրեժխնդրության։ Մինչդեռ, հայտնվում են Հոկտեմբերյան հեղափոխության լուրերը, բայց գեներալը հրաժարվում է ճանաչել նոր կառավարությունը և Հեղափոխական կոմիտեի իրավունքները։ «Կոնտրան» ամրապնդում է իր դիրքերը ամրոցում։ Յալանտուշը օգնության է հասնում հեղափոխականներին՝ ձևացնելով, թե անցնում է գեներալի կողմը և նույնիսկ ստանալով գնդապետի կոչում, բայց հետո բացում է ամրոցի դարպասները։ Կաֆլանբեկի որդի Ազիզը, հագած ռուս ենթասպայի համազգեստ, ատրճանակի կրակոցով սպանում է Յալանտուշին։

## Փաստեր
* Ֆիլմը նկարահանելու գաղափարը ռեժիսորին առաջարկել է Ուզբեկստանի կոմունիստ առաջնորդ Շարաֆ Ռաշիդովը։
* Յալանտուշի կերպարը պատճենվել է իրական պատմական անձից՝ պարտիզանական ջոկատի հրամանատար Խամդամ-հաջի Կալանդարովից, որի կազմում ծառայել է ապագա տնօրենը։  
* Ֆիլմի համար Կամիլ Յարմատովը 1967 թվականին արժանացել է Ուզբեկական ԽՍՀ-ի Խամզայի անվան պետական ​​մրցանակին։

## Դերերում
* Շուքուր Բուրխանով, Յուսուփ Յալանտուշ (կրկնօրինակում՝ Գրիգորի Գայ)
* Ռուսլան Ախմետով, Ջամալ Ախմեդով (կրկնօրինակում՝ Վլադիմիր Կոստին)
* Անատոլի Սոլովյով, Վասիլի Շչուկին (կրկնօրինակում - Նիկոլայ Խարիտոնով)
* Աբբաս Բակիրով, Կաֆլանբեկ (կրկնօրինակում՝ Եֆիմ Կոպելյան)
* Նարիման Լատիպով, Ազիզ, Կաֆլանբեկի որդի (կրկնօրինակում՝ Բորիս Պավլով-Սիլվանսկի)
* Ալեքսանդր Բարուշնոյ, գեներալ (կրկնօրինակում՝ Էմանուել Շվարցբերգ)

## Կրկնօրինակում
Ֆիլմը կրկնօրինակվել է «Լենֆիլմ» ստուդիայում 1965 թվականին։

* Հնչյունավորման ռեժիսոր՝ Մ. Կորոտկևիչ
* Հնչյունային ռեժիսոր  Ի. Վիգդորչիկ

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Буря над Азией
* Буря над Азией
* Буря над Азией
* Буря над Азией (1964)
* Буря над Азией
* Буря над Азией (Узбекфильм, СССР, 1964 год)
* Кадр из фильма

Կատեգորիա:1964 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր