Խեժի նույնականացման կոդ

**Խեժի նույնականացման կոդ** (RIC), պլաստմասե արտադրանքի վրա ներդրված խորհրդանիշ, որն օգտագործվում է պլաստիկ թափոնները վերամշակման նպատակով տեսակավորելու համար: Այն բաղկացած է ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ «հետապնդող նետերի» եռանկյանից, որոնք շրջապատում են մի թիվ, որը ցույց է տալիս, թե ինչ տեսակի խեժից է այն պատրաստված (01՝ PET-ի համար, 02՝ HDPE-ի համար, 03՝ PVC-ի համար, 04՝ LDPE-ի համար, 05՝ պոլիպրոպիլենի համար, 06՝ պոլիստիրոլի համար կամ 07՝ այլի համար):

Այս խորհրդանիշները սկզբնապես ստեղծել է Միացյալ Նահանգների Պլաստմասսայի արդյունաբերության ասոցիացիան 1988 թվականին՝ պլաստիկ աղտոտման վերաբերյալ աճող մտահոգությունների ֆոնին։ 2008 թվականից ի վեր դրանք կառավարում է ASTM-ը և կազմում են **D7611/D7611M-21** տեխնիկական ստանդարտը՝ «Պլաստմասսայի արտադրված իրերի կոդավորման ստանդարտ պրակտիկա՝ խեժի նույնականացման համար»։ Եվրոպական հանձնաժողովի 97/129/EC որոշումը՝ «Փաթեթավորման նյութերի նույնականացման համակարգ»՝ ընդլայնում է այս համակարգը՝ ներառելով վերամշակման կոդեր նաև այլ նյութերի համար, ինչպիսիք են մարտկոցները, թուղթը և ապակին։

Չնայած վերամշակման նշանին իրենց նմանությանը, խեժի կոդերը չեն մատնանշում, թե արդյոք տվյալ ապրանքը ենթակա է վերամշակման։ Դրանք հաճախ սխալ են մեկնաբանվում սպառողների կողմից և նպաստում են «ցանկալի վերամշակմանը» (վերամշակման աղբամանների աղտոտումը չվերամշակվող ապրանքներով)։ ԱՄՆ Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալության հանձնարարականով՝ 2013 թվականին ASTM ստանդարտի վերանայման ժամանակ «հետապնդող սլաքները» փոխարինվեցին հոծ հավասարակողմ եռանկյունով, սակայն հին խորհրդանիշները դեռևս ավելի լայնորեն են կիրառվում արտադրողների կողմից։

## Պատմություն
մինի|Վերամշակված պոլիէթիլենտերեֆտալատից պատրաստված պլաստիկ սկուտեղ։
Պլաստմասսայի արդյունաբերության ընկերությունը (ՊԱԸ) առաջին անգամ համակարգը ներկայացրեց 1988 թվականին՝ որպես «Պլաստիկ տարաների կամավոր կոդավորման համակարգ»։ ՊԱԸ-ն նշել է, որ սկզբնական ՊԱԸ կոդի նպատակներից մեկն եղել է «ապահովել հետևողական ազգային համակարգ՝ սպառողական պլաստմասսայի վերամշակումը հեշտացնելու համար»։ Համակարգն ընդունվել է վերամշակման ծրագրեր իրականացնող աճող թվով համայնքների կողմից՝ որպես պլաստիկի տեսակավորմանն օժանդակող գործիք։ ԱՄՆ-ում վերամշակողների մտահոգությունները փարատելու նպատակով՝ Խեժի նույնականացման կոդերի (RIC) համակարգը նախագծվել էր այնպես, որ նյութերի վերականգնման և վերամշակման կետերի աշխատակիցների համար ավելի հեշտ լինի տեսակավորել և առանձնացնել իրերը՝ ըստ դրանց խեժի տեսակի։ Պլաստմասսաները պետք է վերամշակվեն առանձին՝ այլ նմանատիպ նյութերի հետ միասին, որպեսզի պահպանվի վերամշակված նյութի արժեքը և հնարավոր լինի դրա վերաօգտագործումը այլ արտադրանքներում։

Երբ թիվը բացակայում է, եռանկյունաձև դասավորված սլաքները նմանվում են վերամշակման համընդհանուր խորհրդանիշին, որը վերամշակման հնարավորության ընդհանուր ցուցիչ է: Խեժի նույնականացման կոդերի (RIC) հետագա վերանայումները սլաքները փոխարինել են հոծ եռանկյունով՝ սպառողների շրջանում RIC-ի նշանակության վերաբերյալ շփոթմունքը վերացնելու համար: Բացի այդ, սա արվել է այն փաստը շեշտելու համար, որ իրի վրա RIC խորհրդանիշի առկայությունը պարտադիր չէ, որ մատնանշի դրա վերամշակելի լինելը, ճիշտ այնպես, ինչպես դրա բացակայությունը չի նշանակում, թե պլաստիկ առարկան անպայմանորեն չի վերամշակվում:

2008 թվականին ASTM International-ը ստանձնել է RIC համակարգի կառավարումը և ի վերջո թողարկեց ASTM D7611-ը՝ խեժի նույնականացման համար պլաստիկե արտադրված իրերի կոդավորման ստանդարտ պրակտիկան։ 2013 թվականին այս ստանդարտը վերանայվել է՝ RIC-ի գրաֆիկական նշագրման խորհրդանիշը վերամշակման խորհրդանիշի «հետապնդող նետերից» փոխելու համար՝ փոխարենը վերածվելով ամբողջական եռանկյան։

### Հնարավոր նոր կոդեր
ASTM-ի վերամշակված պլաստմասսաների հարցերով D20.95 ենթահանձնաժողովը ներկայումս քննարկում և մշակում է RIC (Խեժի նույնականացման կոդերի) համակարգի փոփոխությունները։

ԱՄՆ-ում «Կայուն փաթեթավորման կոալիցիան» ստեղծել է նաև «How2Recycle» մակնշումը՝ փորձելով RIC-ը փոխարինել այնպիսի պիտակով, որն ավելի հոգեհարազատ է հանրության կողմից RIC-ի ներկայիս կիրառման ձևին։ Փոխանակ մատնանշելու, թե կոնկրետ ինչ տեսակի պլաստիկ խեժից է պատրաստված իրը, «How2Recycle»-ի չորս պիտակները ցույց են տալիս, թե արդյոք պլաստիկ արտադրանքը՝

* Լայնորեն վերամշակվող (այսինքն՝ ԱՄՆ-ի բնակչության 60 տոկոսից ավելին կարող է վերամշակել իրը ճանապարհեզրի վերամշակման ծրագրի կամ քաղաքային թափոնների հանձնման կետի միջոցով):
* Սահմանափակ (այսինքն՝ ԱՄՆ-ի միայն 20-60 տոկոսը կարող է վերամշակել իրը ճանապարհեզրի վերամշակման ծրագրի կամ քաղաքային թափոնների հանձնման կետի միջոցով):
* Դեռևս չի վերամշակվել (այսինքն՝ ԱՄՆ-ի բնակչության 20 տոկոսից պակասը կարող է վերամշակել իրը ճանապարհեզրի վերամշակման ծրագրի կամ քաղաքային աղբահանության կետի միջոցով):
* Խանութից ապրանքի հանձնում (այսինքն՝ ապրանքը կարող է վերամշակվել, եթե այն բերվի մասնակից խանութներ, սովորաբար՝ մթերային խանութներ):

«How2Recycle» պիտակները նաև խրախուսում են սպառողներին ստուգել տեղական հաստատությունների հետ՝ պարզելու համար, թե յուրաքանչյուր քաղաքային վերամշակման հաստատություն ինչ պլաստիկ կարող է ընդունել։

## Ցանկ
Խեժի նույնականացման տարբեր կոդերը Unicode-ի «Miscellaneous Symbols» (Բազմազան խորհրդանիշներ) բաժնի մաս են կազմում և ունեն հետևյալ թվային արժեքները՝ ♳ (U+2673), ♴ (U+2674), ♵ (U+2675), ♶ (U+2676), ♷ (U+2677), ♸ (U+2678), and ♹ (U+2679). ♺ (U+267A)։

Ստորև ներկայացված են RIC խորհրդանիշները ASTM-ի 2013 թվականի վերանայումից հետո՝

class=skin-invert

## Քննադատություն
Միացյալ Նահանգներում պլաստմասսայի կոդավորման մեջ RIC-ի օգտագործումը հանգեցրել է սպառողների շարունակական շփոթության այն մասին, թե որ պլաստմասսայե արտադրանքն է վերամշակվող: Երբ Միացյալ Նահանգների համայնքներում առաջին անգամ ներդրվել են պլաստմասսայի վերամշակման բազմաթիվ ծրագրեր, վերամշակման համար ընդունվել են միայն «1» և «2» RIC-ներով պլաստմասսաները (համապատասխանաբար՝ պոլիէթիլեն տերեֆտալատ և բարձր խտության պոլիէթիլեն): Այդ ժամանակվանից ի վեր ընդունելի պլաստմասսայե իրերի ցանկը մեծացել է, և որոշ տարածքներում համայնքային վերամշակման ծրագրերը կարող են հավաքել և հաջողությամբ վերամշակել պլաստիկ արտադրանքների մեծ մասը՝ անկախ դրանց RIC կոդից: Սա դրդել է որոշ համայնքների՝ բնակիչներին հրահանգել կողմնորոշվել ըստ փաթեթավորման ձևի (օրինակ՝ «շշեր», «տարաներ», «կափարիչներ» և այլն), երբ որոշում են, թե ինչ ներառել վերամշակման աղբամանի մեջ, փոխանակ հիմնվելու RIC կոդի վրա: Սպառողների շփոթությունն էլ ավելի մեղմելու համար Ամերիկյան քիմիայի խորհուրդը մեկնարկել է «Վերամշակման պայմաններ և գործիքներ» ծրագիրը՝ խթանելու ստանդարտացված լեզու, որը կարող է օգտագործվել սպառողներին պլաստիկ արտադրանքը վերամշակելու վերաբերյալ կրթելու համար:

Այնուամենայնիվ, նույնիսկ երբ տեխնիկապես հնարավոր է վերամշակել կոնկրետ պլաստիկը, դա հաճախ տնտեսապես նպատակահարմար չէ, ինչը կարող է թյուրիմացության մեջ գցել սպառողներին՝ ստեղծելով տպավորություն, թե ավելի շատ պլաստիկ է վերամշակվում, քան իրականում կա։ ԱՄՆ-ում 2018 թվականին վերամշակվել է պլաստիկ թափոնների միայն 8.5%-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Դասակարգման համակարգեր
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Միջազգային ստանդարտներ
Կատեգորիա:Նյութագիտություն
Կատեգորիա:Պլաստմասսաներ
Կատեգորիա:Պոլիմերներ