Բոցավառվող գոթիկա

**Բոցավառվող գոթիկա՝** գոթական ճարտարապետության հիմնական ճուղերից, որը հայտնվել է Ֆրանսիայում և Իսպանիայում 15-րդ դարում և տարածված է եղել մինչև 16-րդ դարի կեսերը և Վերածննդի սկիզբը։ Ոճը հայտնի է քարից մշակված նրբագեղ նախշազարդերով, որոնցով կատարվել է շինությունների ինչպես արտաքին՞ այնպես էլ ներքին հարդարանքը: Պատուհանները զարդարված են եղել իբնորոշ Տ-աձև կորերով։ Ավելի է կրճատվել պատերի տարածությունը, քանի որ պատուհաններն էլ ավելի մեծացան: Բոցավառվող գոթիկայի հիմնական օրինակներից են Շարտրի տաճարի հյուսիսային գագաթը, Երրորդության աբբայությունը, Վանդոմի և Բուրգոսի տաճարները և Սեգովիայի տաճարը Իսպանիայում: 16-րդ դարում այն աստիճանաբար փոխարինվեց Վերածննդի ճարտարապետությամբ։

## Ժամանակաշրջան
Ֆրանսիացի գիտնականները սահմանում են Բոցավառվող գոթիկան որպես գոթական ոճի չորրորդ փուլ, որին նախորդում է վաղ գոթիկային, դասական գոթիկային և ճառագող գոթիկային: Բրիտանացի և ամերիկացի պատմաբաններն այն դասակարգում են որպես ուշ գոթական ճարտարապետության ժամանակաշրջան՝ հաջորդելով վաղ գոթական ճարտարապետությանը, բարձր գոթականին և ճառագող գոթիկային։

## Բնութագիր
Բոցավառվող գոթիկան բնութագրվում է կրկնակի ոլորաններով, որոնք ձևավորում են բոցավուն ձևեր սալաքարում, ինչը և դառել է ոճի անվան հիմքը, թաղերում դեկորատիվ կողերի բազմությամբ և «հարգանքի կամարի» օգտագործումով: բոցավառվող գոթիկայում վառ արտահայտված կողոսկրերը ճանաչելի են իրենց սահուն ձևերով, որոնք տարբուվում են դասական կամ բարձր գոթական ոճերի ավելի կոր հետագծերիցշշշ։ Շատ բարձր և նեղ սրածայր կամարներն ու ճակտոնները, հատկապես կրկնակի կոր կամարները հայտնվել են հենց բոցավառվո ոճի շենքերում:

Այս ոճը հատկապես տարածված էր մայրցամաքային Եվրոպայում: 15-րդ և 16-րդ դարերում Ֆրանսիայի թագավորության, Կաստիլիայի, Միլանի դքսության և Կենտրոնական Եվրոպայի ճարտարապետների ու որմնադիրների միջև տեղի էր ունենում փորձի մասծտաբային փոխանակություն՝ ուսուցանող տեքստերի, ճարտարապետական գծագրերի և ճանապարհորդությունների միջոցով։ Այդպիսով շքեղ զարդանախշերի և բոցավառվող ոճի օգտագործումը տարածվեց ամբողջ Եվրոպայում: Բոցավառվող գոթիկայի նշանակալի օրինակներ են Սենտ-Շապելի արևմտյան վարդագույն պատուհանը (1485–1498), Ռուանի Սեն-Մակլու եկեղեցու արևմտյան նախասրահը (մոտ 1500–1514), Տրուայի տաճարի արևմտյան ճակատը (16-րդ դարի սկիզբ) և շատ վաղ օրինակ՝ Յորք Մինստերի Մեծ Արևմտյան պատուհանի վերին զարդանախշը (1338–1339) Անգլիայում։ Այլ խոշոր օրինակներից են Կաստիլիայի կոնստաբլի մատուռը Բուրգոսի տաճարում (Իսպանիա՞ 1482–94), Էպինի աստվածամոր տաճարը (շամպայն), Շարտրի տաճարի հյուսիսային գագաթը (1500-ական թթ.–) և Սեգովիայի տաճարը (1525–)։
մինի|Էպինի աստվածամոր տաճարի Արևմտյան ճակատը (1405–1527)

## Ծագում
Չնայած բոցավառվող ոճի ճշգրիտ ծագումը մնում է անհասկանալի, այն, հավանաբար, ի հայտ է եկել Հյուսիսային Ֆրանսիայում և Ֆլանդրիայի կոմսությունում 14-րդ դարի վերջին։ Այս հողերի մի մասը ներգրավված էր Անգլիայի թագավորության հետ գործվածքի առևտրում կամ գտնվում էր Բեդֆորդի 1-ին դուքս Ջոն Լանկաստերի վերահսկողության տակ, որը Ֆրանսիայի ռեգենտ էր իր եղբորորդու՝ Հենրի VI-ի համար, որը Ֆրանսիայի թագավոր էր 1422-ից 1453 թվականներին։ Այս անմիջական կապի միջոցով, բոցանման զարդանախշերը, որոնց անունով էլ անվանվել է ոճը, կարող են «ոգեշնչված լինել անգլիական զարդարված ոճից», չնայած սա վիճելի է։ Բացի այդ, Նորմանդիայի դքսությունը անձնական միության մեջ էր Անգլիայի հետ մինչև 13-րդ դարը, մինչդեռ Հարյուրամյա պատերազմի ժամանակ Նորմանդիայի մայրաքաղաք Ռուանը անգլիական տարածք էր հանդիսանում 1419-ից մինչև 1449 թվականը։ Շարունակվող պատերազմը բազմաթիվ հնարավորություններ էր ընձեռում մշակութային փոխանակման համար, ինչի մասին են վկայում Պուատիեի դուքսական պալատի բուխարին և Ռուանի տաճարի արևմտյան ճակատի վահանակավոր, էկրանանման վերին մասերը։

## Անցում բոցավառվող գոթիկայից դեպի վերածննդի
Բոցավառվող գոթական ոճից՝ վաղ ֆրանսիական վերածննդի անցումը սկսվել է Լյուդովիկոս XII-ի գահակալության տարիներին (1495) և տևել է մինչև մոտավորապես 1525 կամ 1530 թվականը: Այս կարճատև անցումային շրջանում գոթական ոճի բնորոշ կամարային հետագիծը և նատուրալիզմը խառնվել են կլոր կամարների, ճկուն ձևերի և ոճավորված հնաոճ մոտիվների հետ, որոնք բնորոշ են Վերածննդի ճարտարապետությանը: Բլուայի շատրոյում գոթական զարդարանքը դեռ բավականին նկատելի է, սակայն այն արդեն բացակայում է Լյուդովիկոս XII-ի դամբարանից, որը գտնվում է Սեն Դենիի աբբայություն-եկեղեցում:

## Տես նաև
* Գոթիկա
* Գոթական ճարտարապետություն
* Ճառագող գոթիկա
* Նեոգոթիկա

## Ծանոթագրություն


## Հղումներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Wenzler, Claude (2018), *Cathédrales Gothiques - un Défi Médiéval*, Éditions Ouest-France, Rennes (in French) 
* 

Կատեգորիա:Ճարտարապետական ոճեր