open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աբո Ավետիսյան

**Աբո Ավետիսյան** (), Իրաքում ծնված ամերիկահայ նկարիչ, որը հաճախ է աշխատում կինոարտադրության, գրականության, լուսանկարչության և նկարչության ոլորտում։

Ավետիսյանը, մասնավորապես, գրել է «Տասներեքը Բաղդադում» կոչվող ինքնակենսագրական գիրքը, որում մանրամասն նկարագրվում է 2003 թվականի Իրաքի պատերազմի ընթացքում Բաղդադում ապրած նրա կյանքը, երբ նա դեռ պատանի էր։

## Անձնական կյանք
Ավետիսյանը սկսեց իր ճանապարհը դեպի լուսանկարչության և վավերագրական ոճի տեսագրությունների աշխարհ տասներեք տարեկան հասակում, երբ 2003 թվականին Իրաքյան պատերազմը հենց նոր էր սկսվել։ Ունենալով հայ ծնողներ, որոնք երկուսն էլ Հայոց ցեղասպանություն վերապրած երեխաներ էին, նա 2005 թվականին ներգաղթեց Միացյալ Նահանգներ։ Նա տիրապետում է արաբերեն, հայերեն և անգլերեն լեզուներին, և հաճախ էր օգտագործում այդ երեք լեզուները իր արվեստի գործերում։

## Արվեստի գործեր
Նրա վերջին՝ «Հայաստան և Արցախ՝ տեսարան Թռչնի թռիչքի բարձրությունից» կոչվող կարճամետրաժ ֆիլմը, որը ձեռք բերեց ավելի քան 100,000 համակցված դիտումներ՝ լրացնելով մյուս՝ «Օբսեսիվ-գերիշխող փորձ» կոչվող կարճամետրաժ կինոնկարին և օգնելով ընդհանուր թիվը հասցնել 500,000 համակցված դիտումների։

### Հեղինակություններ
Ավետիսյանը հիշատակում է Գրաֆիտի հեղինակներ՝ Ռետնային և Շեպարդ Ֆեյրիին՝ որպես երկու նկարիչների, որոնց նա ուշադիր հետևում է։

## Ակտիվություն
Ավետիսյանի՝ պատերազմում անցկացրած պատանեկության տարիները և նրա տատիկի և պապիկի ցեղասպանություն վերապրելը մեծ ազդեցություն են թողել նրա դաստիարակության վրա։ Ավետիսյանի աշխատանքը հաճախ ներառում է հարգանքի տուրք և Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանն ուղղված ջանքեր, ներառյալ Twitter #ArmenianGenocid արշավի սկիզբը` սկսած 2011 թվականի ապրիլի 24-ից մեկ շաբաթ առաջ։ Օգտագործելով սեփական բլոգի հանրածանոթ լինելը՝ նա ավելի շատ ակաունտներ էր ներգրավվում և այնուհետև Քիմ Քարդաշյանի նման հանրաճանաչ ակաունտի օգնությամբ հետապնդում այդ հաշիվները
, և այդ պահից սկսած տարեցտարի Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը դարձավ հեշթեգ։

Ավետիսյանը 2018 թվականին այցելել է Հայաստան՝ 2018 թվականի հայկական հեղափոխությունից անմիջապես հետո, և իր ուղևորությունը փաստել է անօդաչու թռչող սարքերի նկարած կադրերով, որոնք բոլորն էլ ներկայացված են նրա «Հայաստան և Արցախ՝ տեսարան թռչնի թռիչքի բարձրությունից» կարճամետրաժ ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ նկարիչներ
Մարկ Գեթիս

**Մարկ Գեթիս** (, ), բրիտանացի դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր, ռեժիսոր և գրող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1966 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Անգլիայի Դարեմ կոմսության Սեդջֆիլդ քաղաքում։ Մանուկ հասակում հետաքրքրված էր Hammer ստուդայի սարսափ ֆիլմերով և «Դոկտոր Ով» հեռուստաֆիլմերի շարքով, Արթուր Կոնան Դոյլի և Հերբերտ Ուելսի գրքերը կարդալով, քարացած հնագիտական իրեր հավաքելով։ Մանկության տարիքի բոլոր հետաքրքրուսիրությունները գտել են իրենց մարմնավորումը Գեթիսի հասուն տարիքի աշխատանքներում։

Մարկը սովորել է Heighington CE Primary School միջնակարգ դպրոցում, հետո Woodham Comprehensive School դպրոցում, որից հետո թատրոնի վարպետություն է սովորել Bretton Hall College-ում, որը Լիդսի համալսարանի մասնաճյուղն է։

## Կարիերա
Մեծ Բրիտանիայում հայտնի «Ջենտլմենների լիգա» կատակերգական թատերախմբի չորս անդամներից մեկը։ Հայտնի է որպես «Շերլոկ» և «Դոկտոր Ով» հեռուստասերիալների սցենարիստ և դերասան։

Մարկ Գեթիսը մասնակցություն է ունեցել տարբեր հեռուստասերիալների և կինոֆիլմերի նկարահանումներում, աշխատում է ռադիոյում և հնչյունավորում է մուլտիպլիկացիոն հերոսների, հայտնի է հեռուստատեսային սցենարներով և թատրոնի համար աշխատանքներով։

## Անձնական կյանք
Մարկ Գեթիսը բացահայտ գեյ է։ 2008 թվականին նա ամուսնացել է դերասան Իան Հալլարդի հետ։ Գեթիսը, ըստ The Independent-ի, 2010 և 2011 թվականներին ընդգրկվել է Մեծ Բրիտանիայի գեյ համայնքի առավել ազդեցիկ ներկայացուցիչների ցանկում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ գրողներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կատակերգուներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Շերլոկ Հոլմս
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Սեմ Բեռնս

**Սեմպսոն Գորդոն Բերնս** (, ), ամերիկացի դեռահաս, ով տառապում է հազվագյուտ գենետիկական հիվանդությամբ՝ մանկական պրոգերիայով։ Բերնսը ճարտասան-մոտիվատոր էր և պրոգերիայի մասին ինֆորմացիայի տարածման ակտիվիստ։ 2013 թվականին նրա մասին նկարահանվել է «Կյանքը Սեմի տեսանկյունից» փաստավավերագրական ֆիլմը։

## Կենսագրություն
Սեմ Բերնսը մանկաբույժներ Սքոթ Բերնսի և Լեսլի Գորդոնի միակ երեխան էր։ Ամուսինները որդու ախտորոշման մասին իմացել են այն ժամանակ, երբ նա դեռ երկու տարեկան չկար։ Պրոգերիան հազվագյուտ հիվանդություն է, որի ժամանակ առաջանում են օրգանիզմի վաղաժամ ծերացման հետ կապված մաշկի և ներքին օրգանների փոփոխություններ։ Հիվանդությունը հանդիպում է 4-8 միլիոն նորածիններից մեկի մոտ։ Այս հիվանդությամբ տառապող հիվանդների կյանքի տևողությունը միջինում կազմում է 13 տարի։

Հիվանդության մասին իմանալուց մեկ տարի անց Բերնսի ծնողները և նրա մորաքույրը՝ Օդրի Ֆորդոնը, հիմնել են  կազմակերպությունը, որը զբաղվում էր պրոգերիայի ուսումնասիրությամբ և տվյալ հիվանդության մասին մարդկանց տեղեկացվածությամբ։ 2003 թվականին բժիշկները, որոնց թվին էին պատկանում նաև Բերնսի ծնողները, մեկուսացրել են այն գենը, որը պատասխանատու է պրոգերիայի համար։ Բայց և այնպես բուժման մեթոդներ չեն գտնվել։

Ինքը՝ Սեմը, զբաղվում էր պրոգերիայի հետազոտություններով և այդ հիվանդության մասին ինֆորմացիայի տարածման ակտիվ քարոզչությամբ․ որպես ճարտասան-մոտիվատոր կարդում էր դասախոսություններ։ Մի քանի հրատարակություններում Բերնսին իր գործունեության համար անվանել են «պրոգերիայի դեմք»։ Նա նաև հետաքրքրվում էր սպորտով և երաժշտությամբ, նվագում էր թմբուկ և ընկերություն էր անում հոկեյիստ Զդենո Խարայի հետ։ Ֆրանկֆուրտի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո գենետիկայ և բջջաբանություն ուսումնասիրելու համար ցանկանում էր ընդունվել քոլեջ։

Բերնսը մահացել է 17-ամյա հասակում հիվանդության հետևանքով։

## Կինոմատոգրաֆիստ
2013 թվականին Բերնսի մասին նկարահանվել է փաստավավերագրական ֆիլմ՝ «Կյանքը Սեմի տեսանկյունից» ()։ Այն ցուցադրվել է մի քանի կինոփառատոններում և արժանացել է Պրայմ թայմ «Էմմի» մրցանակի։ Ֆիլմը նաև առաջադրվել է Օսկար մրցանակի լավագույն փաստավավերագրական ֆիլմ անվանակարգում, բայց արդյունքում չի մտել առաջադրվածների այսպես կոչված «կարճ ցանկի» մեջ։ Բերնսը պատկերի նշանակությունը մեկնաբանել է հետևյալ կերպ. «Ես չեմ ցույց տալիս ձեզ իմ կյանքը, որ դուք ինձ խղճաք։ Պետք չէ ինձ խղճալ, որովհետև ես պարզապես ուզում եմ, որ դուք ինձ ավելի մոտիկից ճանաչեք և իմանաք իմ կյանքի մասին»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1996 ծնունդներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 10 մահեր
Կատեգորիա:Մահացած երեխաներ
Շոկոլադե բանկ

**Շոկոլադե բանկ** (Հանգըլ․ 초코 뱅크), հարավկորեական վեբ սերիալ։ Այն ստեղծվել է Cheil Worldwide Inc.-ի կողմից Ֆինանսական ծառայությունների հանձնաժողովի (FSC) համար։ Սերիալը բաղկացած է 6 սերիաներից, որոնք վերաբերվում են սկսնակ բիզնեսի ֆինանսկան կառավարմանը։ Ըստ cons TV-ի վեբ դրաման 2016 թվականի փետրվարի 15-ից 21-ը գրանցել է 2 519 849 դիտում։

## Սյուժե
***Շոկոլադե բանկը*** Կիմ Ուն Հենգի (Կիմ Ջոնգ Ին) մասին է, որը ավարտել է քոլեջը և պատրաստվում է աշխատել։ Նրա հայրը ցանկանում էր, որ նա հաջողակ սկսի իր կյանքը, և տվեց նրան մի անուն, որը կորեերեն նշանակում է *բանկ*։ Նա ցույց կտա 20 տարեկան երիտասարդների իրական խնդիրը, որոնք սկսում են իրենց կարիերան։ Նա 5 տարի եղել է գործազուրկ։ Ավելի ուշ նա հանդիպում է Հա Չո Չո (Պակ Ուն Բին) անունով մի աղջկա, որը նախապատրաստվում է բիզնես սկսել։ Դորաման նաև ուշադրություն է հրավիրում ֆինանսական մենեջմենթին։

## Դերերում
*Կիմ Ջոնգ Ին- Կիմ Ուն Հենգ
*Պակ Ու Բին- Հա Չո Չո/Բյուն Մալ Նյուն
*Պակ Սու Յոն-փոքր Մալ Նյուն
*Յուն Ջուն Սոկ- Բա Դալ Սու
*Լի Իլ Հվա- Ուն Հենգի մայր
*Լի Չա Ուն-Հոն Չա Րի
*Կիմ Յուն Հի- Չո Չոյի վարձատու
*Կիմ Սուկ-ֆինանսական բանկի աշխատող

## Բնօրինակ սաունդթրեքեր

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Naver TV cast
*''Choco Bank''  at Daum Movie

Կատեգորիա:2019 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով
Դոլի Մեդիսոն

**Դոլի Փեյն Թոդ Մեդիսոն** (, ), Միացյալ Նահանգների 4-րդ նախագահ Ջեյմս Մեդիսոնի կինը, Միացյալ Նահանգների առաջին տիկինը՝ 1809 թվականից մինչև 1817 թվականը։

## Կենսագրություն
Դոլլին ծնվել է 1768 թվականին Նյու Գարդենում, այժմ ՝ Հյուսիսային Կարոլինայի Գիլֆորդ քանթրի քաղաքում, ֆերմեր քվակերի ընտանիքում։ Պատանեկան տարիներն նա անց է կացրել Ֆիլադելֆիայում։ 1790 թվականի հունվարին նա ամուսնացել է փաստաբան Ջոն Թոդի հետ։ Զույգը ունեցել է երկու երեխա՝ Ջոն Փեյնը (1792-1852) և Ուիլյամ Թեմփը (ծնվել և մահացել է 1793 թվականին)։ 1793 թվականի աշնանը նրա ամուսինն ու կրտսեր որդին մահացան դեղին տենդից։

Դոլիի երկրորդ ամուսինը Ջեյմս Մեդիսոնն էր, որի հետ ամուսնացավ 1794 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։ Նրանք երեխաներ չեն ունեցել, բայց նրանք միասին մեծացրեցել են Ջոնին՝ Դոլիի երեխային։ 1801 թվականին  զույգը տեղափոխվեց Վաշինգտոն։ Որպես ԱՄՆ պետքարտուղարի կին (նրա ամուսինը զբաղեցնում էր այս պաշտոնը 1801-ից 1809 թվականներին), Դոլլի Մեդիսոնը կատարում Էր Սպիտակ տան տիրուհու դերը Թոմաս Ջեֆերսոնի նախագահության ժամանակ։ Ինչպես և նրա հայրը, Դոլին քվաքեր էր (քվաքերները ոչ մի կրոնական ծիսակատարություն չեն ընդունում)։

1812 թվականի պատերազմի ընթացքում, նախքան բրիտանական բանակի կողմից Վաշինգտոնի գրավումը, Դոլի Մեդիսոնը փրկել է Սպիտակ տան արծաթը և  այլ զարդեր ՝ դրանք պահելով Մերիլենդի բանկում։ Նրա փրկած իրերի թվում էր նաև Ջորջ Վաշինգտոնի դիմանկարը, արժեթղթերը և Անկախության բնօրինակ հռչակագիրը։

Դոլլի Մեդիսոնը մահացել է 1849 թվականի հուլիսի 12-ին։ 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ
Ձեռքերի լվացում

thumb|Ձեռքերի լվացում
**Ձեռքերի լվացում**, հիգիենիկ գործընթաց ձեռքերի լվացման համար  ջրի կամ հազվադեպ, այլ հեղուկի միջոցով, հաճախ օճառի կամ այլ հարմար ախտահանիչ միջոցների օգտագործմամբ, որպեսզի մաքրեն մարմնի տվյալ մասի կեղտը, միկրոօրգանիզմները, քիմիական նյութերի հետքերը։

Կենցաղում մարդկանց մեծամասնությունը լվանում են ձեռքերը ուտելուց առաջ, զուգարանիցից օգտվելուց հետո կամ երբ նրանք կեղտոտվում են։ Սննդի արդյունաբերության աշխատողները և բժիշկները, հիգիենայի նկատառումներից ելնելով, մաքուր են պահում իրենց ձեռքերը ամբողջ օրվա ընթացքում։ Որոշ երկրներում այդպիսի մասնագիտությունների համար ընդունված են պաշտոնական հրահանգներ ձեռքերի լվացման ճիշտ տեխնիկայի համար, օրինակ՝ Ռուսաստանում գոյություն ունի հատուկ ցուցում բուժքույրերի համար։

Ձեռքերի լվացումը և դրա հետ կապված տարբեր հարցեր թեմա են դառնում գիտության տարբեր ոլորտների հետազոտությունների համար` հիգիենայից մինչև սոցիոլոգիա։ Մասնավորապես, լեհ գիտնականների կարծիքով, զուգարանից օգտվելուց հետո ձեռքերը լվանում են տղամարդկանց միայն 30 %-ը, կանանց՝ 63 %-ը։ Իսրայելցի գիտնականների կարծիքով` ձեռքերի լվացումը նվազեցնում է աղիքային հիվանդությունների վարակը 30 %-ով, շնչառական վարակները` 40 %-ով։ ԱՄՆ-ում անց է կացվել հետազոտություն այն թեմայով, որ արդյոք ձեռքերի լվացումը տաք ջրով  ավելի արդյունավետ է բակտերիաների դեմ պայքարում։

Ձեռքերի լվացման առաջին քարոզչությունը հիվանդությունների կանխումն եղել է XIX դարի կեսին։ Այն արել է ավստրո-հունգարացի բժիշկ Իգնաց Ֆիլիպ Զեմելվայսը։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ջանքերով 2008 թվականից հոկտեմբերի 15-ը հայտարարվեց  ձեռքերը լվանալու համաշխարհային օր։
ներ
Ձեռքերի մակերեսորեն լվացումը կոչվում է աբլուտոմանիա (-մաքրում եմ) և համարվում է հաճախ հանդիպվող հակում՝ օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման։ Նաև աբլուտոմանիան հանդիպում է հոգեկան անկարություն և հոգեկան այլ հիվանդություն ունեցողների մոտ։ Անհեթեթ մտքերի պատճառով, որ ձեռքերը կեղտոտ են կամ վարակված, նրանց լվացումը կարող է տեղի ունենալ մինչև ձեռքերի արյունոտվելը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հիգիենա
Կատեգորիա:Արարողություններ
Կատեգորիա:Ձեռք
Ուլրիխ Կաուֆման

**Ուլրիխ Կաուֆման** (), շվեյցարացի լեռնային ուղեկցորդ, որը ծնվել և մահացել է Գրինդելվալդ համայնքում։

Առաջին եվրոպացիներից էր, որն արշավներ է կազմակերպել դեպի Նոր Զելանդիայի և Հիմալայների լեռնաշղթաները։

## Կենսագրություն
1857 թվականի օգոստոսին Կաուֆմանը մասնակցել է Մյոնխ լեռան առաջին վերելքին։ 1856 թվականի հուլիսին վիեննացի բժիշկ Զիգմունդ Պորժեն գրինդելվալդցի ուղեկցորդ Քրիստիան Ալմերի հետ բարձրացել էր Յունգֆրաու լեռը։ Հաջորդ տարի նա վերադարձել էր, որպեսզի առաջին անգամ բարձրանար հանրահայտ Էյգեր լեռը։ Քրիստիան Ալմերը Ուլրիխ Կաուֆմանի ազգականն էր, և դրանով է գուցե բացատրվում այն փաստը, թե ինչպես էր 17-ամյա Կաուֆմանն ընդգրկվել Պորժեի ուղեկիցների թվում։ Նրանք ճանապարհ են ընկել օգոստոսի 13-ին, բայց պայմանները վատ էին և Էյգեր բարձրանալու փորձը տապալվել է հաջորդ օրը՝ մագլցողների ուշադրությունը սևեռելով հարևանությամբ գտնվող Մյոնխ լեռան վրա։ Նրանք հաղթահարել են Մյոնխի գագաթը օգոստոսի 15-ի կեսօրվա ժամը 15-ին այն բանից հետո, երբ Կաուֆմանը և նրա ուղեկիցները սառուցի մեջ 300 աատիճան էին փորել։ Հաջորդ տարի Պորժեն այլ ուղեկիցների հետ կատարել է Էյգերի երկրորդ վերելքը։

1882 թվականին Կաուֆմանը ստանձնել է Կուկի լեռ բարձրանալու առաջին փորձը Ուիլյամ Սպոտսվուդի Գրինի (իռլանդացի քահանա, ծովային կենսաբան և Ալպյան ակումբի անդամ) և շվեյցարացի ալպինիստ և հյուրանոցատեր Էմիլ Բոսի հետ։ 1882 թվականի մարտի 2-ին նրանք փոթորկի պատճառով չեն կարողացել հաղթահարել գագաթն ընդամենը 60 մետր հեռավորության վրա։ Այդ լեռան ամբողջական վերելքը տեղի է ունեցել միայն 13 տարի անց։

1883 թվականին Ուիլյամ Վուդման Գրեհամի գլխավորությամբ նա և Էմիլ Բոսը մասնակցել են Հիմալայներում առաջին լեռնագնացային արշավին։ Ի թիվս այլոց, նրանք հուլիսին մագլցել են նաև մոտակայքում գտնվող Դունագիրիի (հասնելով մոտ 6,900 մ) և Չանգաբանգ (6.864 մ, 22.520 ֆուտ) լեռները։ Այս մագլցումները խիստ վիճահարույց են, քանի որ իրականացվել են վատ քարտեզներով և դրանց գտնվելու վայրի սխալ ընկալմամբ։ Այնուամենայնիվ, այդ տարվա հոկտեմբերին Կաբրու լեռան 7,338 մետր (24,075 ֆուտ) արևելյան գագաթից 30 ոտնաչափ պակաս նրանց վերելքը հավանական է համարվում։ Մինչ այդ ոչ ոք չէր բարձրացել ավելի քան 6,785 մետր (22,260 ֆուտ), չնայած հնարավոր է, որ ինկերը Ակոնկագուայի գագաթ (6,962 մ, 22.841 ֆտ) բարձրացած լինեին մինչկոլումբոսյան ժամանակաշրջանում։ Այդ պատճառով Կաուֆմանը, Բոսը և Գրեհեմը, հավանաբար, սահմանել են լեռնագնացության ոլորտում համաշխարհային բարձրության նոր ռեկորդ 350 կամ 550 մետրով և 26 տարի պահել այն, մինչև 1909 թվականին Աբրուցցիի դուքս Լուիջի Ամադեոյի արշավախումբը Կարակորում լեռնահամակարգում կհասներ մոտավորապես 7,500 մետր (24.606 ֆտ) բարձրության։

## Այլ առաջին վերելքներ
* 1861 - Շրեկհորնի առաջին վերելքը Փիթեր Միշելի, Լեսլի Ստեֆանի և Քրիստիան Միշելի հետ, հարավային կողմից, օգոստոսի 16-ին
* 1862 - Գրոս-Ֆիշերհորնի առաջին վերելքը Ադոլֆ Ուորբերտոն Մուրի և քրիստիան Ալմերի հետ, հուլիսի 23-ին

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1840 ծնունդներ
Կատեգորիա:1917 մահեր
Կատեգորիա:Շվեյցարացի լեռնագնացներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ճանապարհորդներ
Հավուց Թառ վանքի վիմական արձանագրությունների ցանկ

Հավուց Թառի վանքը հարուստ է եղել վիմական արձանագրություններով, որոնց մեծագույն մասը ոչնչացել է 1679 թվականի երկրաշարժի պատճառած ավերածություններից և 1722 թվականին, նոր եկեղեցի կառուցելու կապակցությամբ տեղի ունեցած քանդումներից։ Այդ արձանագրությունների առանձին մասերը նկատվում են պարսպապատերի, միաբանության բնակելի շենքերի և ջրամբարի պատերի մեջ օգտագործված, ինչպես և գետնին թափված բեկորների մեջ։ Ստորև ներկայացված է Հավաուց Թառի վանքի վիմական արձանագրությունները։

## Արձանագրություններ

## Տես նաև
#Հավուց Թառի վանք
#Խոր Վիրապ
#Հովհաննես Կարապետի վանք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Կիմ Սուն Ջու (արտիստ)

**Կիմ Սուն Ջու** (), հարավկորեացի երգիչ և դերասան։ Կիմի առաջնաելույթը տեղի է ունեցել 2014 թվականին՝ UNIQ կորեա-չինական խմբի կազմում։ Կիմը առաջին անգամ հեռուստաէկրաններին է հայտնվել *Կախարդական տարածք-ժամանակ* (2016) չինական ռոմանտիկ դորամայում և *MBA-ի գործընկերներ* ֆիլմում (2016)։ Նա նաև հայտնի է *Live Up to Your Name* (2017) և *Տերիուսը իմ հետևում* (2018) հեռուտասերիալներում խաղացած իր երկրորդական դերերով։

## Կարիերա
### Մինչև դեբյուտ
Կիմը ինտերն է եղել YG Entertainment-ում։ Նա եղել է *[[Winner (խումբ)|Winner]]*-ի բնօրինակ կազմի անդամ, սակայն այն այդպես էլ չշարունակեց իր գործունեությունը։ Նա այժմ էլ լավ հարաբերությունների մեջ է գտնվում Ջինույի և Սնյունի հետ։

Նոր հնարավորություն ընձեռնվեց և նա միացավ UNIQ կորեա-չինական խմբին, որը գտնվում էր Yuehua-ի ղեկավարության ներքո։ Նա դեռ շարունակում էր մնալ որպես ինտերն YG Entertainment-ում, քանի որ երկու ընկերությունները համագործակցում էին խմբի հետ։ Մինչև իր պաշտոնական դեբյուտը նա 5 տարի մարզվել է YG Entertainment-ում։

### 2014․ Կարիերայի սկիզբ
Կիմի առաջնաելույթը տեղի է ունեցել 2014 թվականին՝ UNIQ կորեա-չինական խմբի կազմում՝ «Falling in Love» երգով։

Կիմի առաընթացը UNIQ խմբի հետ տևել է 5 տարի, որտեղ 2016 թվականին ստացավ իր առաջին դերը *MBA-ի գործընկերները* չինական ֆիլմում։ Ֆիմում խաղացին նաև խմբի մյուս անդամները, որտեղ Կիմը և Վանգ Յիբոն խաղացին գլխավոր դերերը, իսկ Զոու Զիհուանի, Լի Ունհանի և Չո Սուն Յոն դերերը կամեոներ էին։

Մինչ *Սպանիր ինձ, խնդրում եմ*  երկրորդ ֆիլմում նկարահանվելը, նա նկարահանվեց նաև *Կախարդական տարածք-ժամանակ* չինական դորամայում։

### 2017-ներկա․ Հեղինակության աճ
Կիմը նկարահանվել է Ստախոսը և նրա սիրեցյալը ֆիլմում, որտեղ խաղացել է Յու Սի Հյուի դերը, որը դորամայում հայտնի Crude Play խմբի առաջնորդն ու վոկալիստն է։ Նա նաև նկարահանվել է *Live Up to Your Name* tvN-ի դորամայում։

2018 թվականի սեպտեմբերին հայտնի դարձավ, որ Կիմը կխաղա MBC-ի *Տերիուսը իմ հետևում* դորամայում։ Նա խաղալու էր ըմբոստացող հանճարեղ հաքերի՝ Ռա Դո Ուի դերը։

## Սկավառակագրություն

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստասերիալներ

### Հեռուստաշոուեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 16 ծնունդներ
Ֆրենսիս Բրուք

**Ֆրենսիս Բրուք** (, (), կանադացի գրող, բանաստեղծուհի, էսսեագիր, թարգմանչուհի և թատերագիր։

## Կենսագրություն
Բրուքը՝ հոգևորականի ավագ դուստրը, ծնվել է Լինքոլնշիրում։ 1740-ական թվականների վերջին տեղափոխվել է Լոնդոն, որտեղ սկսել է իր գրական կարիերան որպես էսսեագիր և թատերագիր, նաև Մերի Սինգլթոմ կեղծանունով հրատարակել է «Ծեր կույս» ամսագիրը։ Նրան լավ էին ճանաչում լոնդոնյան գրական և թատերական հասարակությունում։

1756 թվականին Բրուքը գրել է իր առաջին վեպը՝ «Լեդի Ջուլի Մանդևիլի պատմությունը»։ Հետո նա ստիպված է եղել լքել Լոնդոնը և վերադառնալ Կանադա այնտեղ գտնվող իր զինվորական ամուսնուն օգնելու համար։

1769 թվականին Բրուքը հրատարակել է «Էմիլի Մոնտեգյուի պատմությունը» վեպը, որը համարվում է Կանադայում գրված առաջին վեպը։ Դրա համար գրական քննադատները և ուսումնասիրողները Բրուքին համարել են առաջին կանադացի վիպասանը։

Վերադառնալով Անգլիա՝ Բրուքը շարունակել է իր գրական կարիերան։ Նա ֆրանսերենից թարգամանել է գրքեր և գրել է վեպեր, ինչպես նաև ղեկավարել է Օպերայի թատրոնը։ 1781 թվականին հաջողության է հասել որպես թատերագիր՝ գրելով «Սինոպի պաշարումը» տրագիկոմեդիան, իսկ հաջորդ տարիներին ևս երկու օպերա՝ «Ռոզինա» և «Մարիան»։

Ֆրենսիսը մահացել է 1789 թվականի հունվարի 23-ին 65 տարեկան հասակում։

1985 թվականին Ֆրենսիս Բրուքի պատվին է անվանվել Վեներայում գտնվող խառնարանը։

**Ընտրված մատենագիտություն**
* *Letters from Juliet Lady Catesby to her friend, Lady Henrietta Campley*, 1760
* *The History of Lady Julia Mandeville* — 1763
* ''The History of Emily Montague''. London: J. Dodsley, 1769
* *The Excursion* — 1777
* *The Siege of Sinopoe* — 1781
* *Rosina: A Comic Opera, in Two Acts* — 1783
* *Marian: A Comic Opera, in Two Acts* — 1788
* *The History of Charles Mandeville* — 1790

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1724 ծնունդներ
Կատեգորիա:1789 մահեր
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի գրողներ
Կատեգորիա:Կանադացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հունվարի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 23 մահեր
Ֆիուկ

**Ֆիլիպ Քարթալյան Այրոսա Գալվաո** (, ավելի հայտնի է իր **Ֆիուկ** բեմական անվամբ, ), ծագումով հայ բրազիլացի երգիչ-երգահան և դերասան։ Նա մեծ ճանաչում է ստացել Malhação (թարգմ.` Երիտասարդ սրտեր) կոչվող հայտնի հեռուստանովելի տասնյոթերորդ եթերաշրջանում Բեռնարդո Օլիվեյրայի դերի շնորհիվ։ Նա նաև **Hori** խմբի գլխավոր երգիչն է և **Sem Nome** կոչվող խմբի նախկին անդամը։ Ֆիուկը ծնվել է Բրազիլիայի Սան Պաուլո քաղաքում, և նա Ֆաբիո Ջունիորի  և Քրիստինա Քարթալյանի որդին է։ Նա ունի չորս քույր և եղբայր՝ խորթ քույր Կլեո Պիրեշը (Գլորիա Պիրեշի դուստրը), Կրիզիան, Տայնան և Զաիոնը։ Բացի դերասանական և երաժշտական կարիերայից, Ֆիուկը նաև համարվում է դիֆտինգի վարորդ։ Նա հայտարարեց Ճապոնիայում մրցակցությանը մասնակցելու իր մտադրության մասին։

## Կարիերա
### 2004թ – արդի ժամանակներ՝ Հորի

Խումբը ձայնագրեց իր անկախ **Mentes Inquietas** կոչվող մինի ալբոմը, որը պարունակում էր հինգ թրեք։ Խումբը գոյություն ունեցավ մինչև 2008 թվականի սկիզբը, երբ Քլեյթոն Գալվաոն լքեց խումբը։ Մի Վիերայի (Glória խմբի վոկալիստ)  միջոցով Ֆիուկը հանդիպեց Մաքս Քլեյնի հետ, ով հանդես էր գալիս Glória և այլ անկախ խմբեր հետ, ինչպիսինն է Enjoy-ը, բացի այդ նա կոմպոզիտոր և երաժշտական պրոդյուսեր էր։ Այդ ժամանակ խումբը փոխվում է, և Ֆյուկը որոշեց Մաքսին ավելի լավ ճանաչելու համար հրավիրել նրան լսումների։ Մաքսը նոր էր կորցրել իր հորը, լարված էր և մի շարք տեխնիկական սխալներ թույլ տվեց, բայց, այնուամենայնիվ, մեծ տպավորություն թողեց խմբի ղեկավար՝ Ֆիուկի վրա։ Քլեյթոնի հեռանալուց հետո՝ Մաքսը հետագայում դարձավ սոլո-կիթառահար։

Երկու ամիս անց խումբը պայմանագիր ստորագրեց Warner Music Brazil-ի հետ։ Ալբոմի նախնական պատրաստման ժամանակ ռիթմիկ կիթառահար Ալեքսը լքեց խումբը և նրան փոխարինեց Ռենան Աուգուստոն։ Նույնիսկ առանց բասիստի, խումբը սկսեց թրեքեր գրել, որոնք կկազմեն առաջին պաշտոնական ալբոմը։

### 2009 թ. – արդի ժամանակներ՝ Malhação
Հետևելով իր հոր օրինակին՝ Ֆիուկը մասնակցեց *Malhação*  կոչվող հեռուստանովելի տասնյոթերորդ եթերաշրջանի լսումներին։ Ֆիուկը հաղթահարեց լսումները և ընդունվեց՝ Բեռնարդո Օլիվեյրայի կերպարը եթերաշրջանի գլխավոր դերասանուհի՝ Քրիստիանա Արաուժոյի հետ  (Քրիստիանա Պերեշի կատարմամբ) խաղալու համար։ Եթերաշրջանի բացման թեմա ընտրվեց Hori խմբի *Quem eu sou* կոչվող երգը։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսություն

### Ֆիլմեր
*2010 - As Melhores Coisas do Mundo (թարգմ. Աշխարհի լավագույն բաները)
*2014 - Ջուլիո Սումիու
*2016 – Երգի՛ր

## Սկավառակագրություն
### Սոլո

**Sou Eu* (2011)
**Vira-Lata* (2013)

### Hori խմբի հետ
**Hori* (2009)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Հասնել հաջողության 3։ Ամեն ինչ, կամ ոչինչ

**«Հասնել հաջողության 3. Ամեն ինչ, կամ ոչինչ»** (), ռեժիսոր Ստիվ Ռեշի ֆիլմը, «Հասնել հաջողության» հեռուստասերիալի երրորդ մասը։

## Սյուժե
Ֆիլմը դպրոցական չիրլիդինգ խմբերի մրցումների մասին է։ Գլխավոր հերոսը Բրիտնի Ալլենն է, ով տեղափոխվել է ապրելու այլ շրջանում (*Crenshaw Heights*): Նա հանդիպում է այնպիսի դասընկերերի, ովքեր նրան չեն ընդունում իրենց ակումբ։ Նա հայտնվում է չիրլիդինգի ակումբներից մեկում և պայքարում է մասնկացելու Ռիհաննայի տեսահոլովակներից մեկում։

## Դերերում

## Նկարահանման խումբ
* Ռեժիսոր. Ստիվ Ռեշ  
* Պրոդյուսերներ. Էրմիան Բերնշտեյն, Զենն Դիվայն, Ջոն Կյուպեռ 
* Օպերատորներ. Վիկտոր Կեմպեր 
* Սցենարիստ. Էլիսոն Ֆաուս

## Սաունդթրեք
*Gwen Stefani — What you waiting for
* Sean van der Wilt — Bring it on
*Avril Lavigne — My happy ending
* Weezer — Beverly Hills
* The Trascenders — Let’s move
*Rihanna — SOS
* Jeffrey Foskett — Maryanne
* Fuse — Over again
* Transcenders — Mickey
* Papa Rue — Papa
* Kristy Frank — How cool is that
* Danielle Savre — Come with it
* Fu-Schnickens vs. Hardnox — What’s up Doc (Can We Rock?)
* Solange Knowles-Smith — Solo Star
*Gwen Stefani & Eve — Rich Girl
* Play — Whole again
* Mojoe — 3rd Coast Anthem
* Erica Williams & Marcus Hick — Cheerleader
* All American Rejects — Dirty Little Secret
*Gwen Stefani — HollaBack Girl
* Flii Stylz ft. Planet Asia — Hype Up
* Alana Stone — On my own
* Erica Williams & Marcus Hick — Bring it on
* Sean van der Wilt — Everybody groove
*Rihanna — Pon de Replay
* Solange Knowles-Smith — Bring it on home
* Planet Asia — Hype up
* Hayden Panettiere — That Girl
* Sports Theme — Tony Di Mito
* Danielle Savre — Wanna be me

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Քրիստիան Ալմեր

thumb|220px|right|Քրիստիան և Ուլրիխ Ալմերները, Մետա Բրևուրտը և վերջինիս եղբորորդի Ուիլյամ Քուլիջը
**Քրիստիան Ալմեր** (), շվեյցարացի  լեռնուղեկցորդ և ալպինիզմի ոսկե և արծաթե դարաշրջանում արևմտյան Ալպերի մի շարք հայտնի լեռների առաջին բարձրացող։

Ալմերը ծնվել է Բեռնի կանտոնում գտնվող Գրինդելվալդ քաղաքում, որտեղ նույնպես մահացել է։ 1846 թվականին նա ամուսնացել է Մարգարիտա Կաուֆմանի հետ, և նրանց որդի Ուլրիխ Ալմերը (8 մայիսի 1849 - 4 սեպտեմբերի 1940) նույնպես հայտնի ուղեկցորդ էր։

Ալմերը Էյգեր լեռ բարձրանալու ձախողված փորձից հետո իր շանը՝ Չինգելին հանձնել է 17-ամյա Ուիլյամ Քուլիջին։

Մահացել է Գրինդելվալդում 1898 թվականին։

## Առաջին վերելքներ
*1857 Մյոնխ (Բարնեզյան Ալպեր)
*1858 Էյգեր (Բարնեզյան Ալպեր)
*1862 Գրոս-Ֆիշերհորն (Բարնեզյան Ալպեր)
*1864 Բարր-դեզ-Էկրեն (Դոֆինյան Ալպեր)
*1865 Էգյուիյ-Վերտ (Մոն Բլանի լեռնազանգված)
*1865 Գրանդ Կորնիյե (Պենինյան Ալպեր)
*1865 Պոյնտե Վայմեր Գրանդ Ժորասի վրա (Մոն Բլանի լեռնազանգված)
*1865 Նեստհորն (Բերնեզյան Ալպեր)
*1867 Քլայն Շրեկհորն (Բարնեզյան Ալպեր)
*1870 Այլեֆրոյդ (Դոֆինյան Ալպեր)
*1874 Մոնթ Թուրիա (Գրայյան Ալպեր)
*1876 Լես Դրոյես, արևմտյան գագաթ (Մոն Բլանի լեռնազանգված)
*1877 Քուլիջի պիկ (Դոֆինյան Ալպեր) 
*1878 Aiguille Arves Méridonale (Դոֆինյան Ալպեր)
*1878 Aiguille de l'Epaisseur (Դոֆինյան Ալպեր)
*1878 Լես Բանս (Դոֆինյան Ալպեր)
*1879 Այգուիլ դե Չամբեյրոն (Կոտյան Ալպեր)
*1881 Վիսոլոտտո (Կոտյան Ալպեր)
*1884 Պոյնտե դե Սոլիետ (Գրայյան Ալպեր)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1826 ծնունդներ
Կատեգորիա:1898 մահեր
Կատեգորիա:Շվեյցարացի լեռնագնացներ
Վեներա և Ադոնիս (նկար, Ռուբենս)

**«Վեներա և Ադոնիս»**, Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի և նրա աշակերտների նկարը, գտնվում է Պետական Էրմիտաժի հավաքածուում։

Նկարը պատկերազարդել է Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոյի «Կերպարանափոխություններ» գրքի սյուժեներից մեկը, ըստ որի Վեներան սիրահարվում է երիտասարդ որսորդ Ադոնիսին և նրան սեր է խոստովանում.

Նա բարբառեց. «Կասեմ, և քեզ կզարմացնեն հրեշների
Մեղքերը հին։ Արտասովոր գործից, սակայն, հոգնել եմ ես,
Ահա՛ պատեհ իր ստվերով գուրգուրում է մեզ այն բարդին,
Ճիմահողն էլ թախտ կլինի, կուզեմ հողին պառկել քեզ հետ»։
Եվ, պատանուն սեղմվելով, պառկեց ապա խոտի վրա,
Հետ ընկնելով՝ վիզը դրեց նրա գոգին։ Այսպես խոսեց,
Իսկ բառեր արանքներում համբույրներ էր տալիս նրան։

Նկարն ստեղծվել է մոտավորապես 1610—1611 թվականներին։ Նկարի վաղ պատմությունը պարզաբանված չէ։ 1768 թվականին կայսրուհի Եկատերինա II-ը ձեռք է բերել այն կոմս Ի. Կոբենցլի հավաքածուի կազմում Բրյուսելից։

Նկարի ռենտգենասկոպիական հետազոտությունը Էրմիտաժի վերականգնման արհեստանոցում բացահայտել է Վեներայի և Ադոնիսի ոտքերի ներբանների շտկումներ, ինչպես նաև նկատելի է, որ Վեներայի կիսադեմը ենթարկվել է փոփոխությունների։

Մի շարք հետազոտողներ նշել են, որ Ռուբենսը նկարի միակ հեղինակը չի եղել։ Վաագենը կարծել է, որ Ռուբենսի վրձնին են պատկանել միայն կերպարների գլուխները և կենդանիները, Ռոոզեսը (1886—1892) համարել է, որ մարմինները նկարել է Ռուբենսը, իսկ շանը՝ Յան Վիլդենսը, իսկ մեկ այլ գրքում հավելել է, որ բնապատկերի հեղինակը Լուկաս վան Յուդենն է։ Բենուան բնապատկերը վերագրել է Յան Վիլդենսին։ Վարշավսկայան ևս նշել է, որ Ռուբենսը նկարն ստեղծել է աշակերտների հետ։

1609 թվականին Ռուբենսը մեծ նկար է ստեղծել կրկին այս սյուժեով և նմանատիպ կառուցվածքով, որը պահպանվում է Դյուսելդորֆի գեղարվեստի թանգարանում։ Էրմիտաժի տարբերակը համարվում է դրա փոքրացված «առանձնասենյակային» տարբերակը։ Նկարի ևս մի տարբերակ (կտավ, յուղաներկ, 114 × 111 սմ) գտնվել է Բեռլինի Բոդե թանգարանում։ Կարծում են, որ այն վերացել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

Նկարը ցուցադրվում է Նոր Էրմիտաժի շենքի 247-րդ սրահում (Ռուբենսի դահլիճ)։

Հայտնի է Էրմիտաժի նկարի երեք կրկնօրինակներ՝ Մաուրիցհեյսի կրկնօրինակը (փայտ, յուղաներկ, 59 × 81 սմ), համարվում է, որ ստեղծվել է անմիջապես Ռուբենսի արվեստանոցոմ, մեկ այլ նմանատիպ կրկնօրինակ գտնվում է Դրեզդենի պատկերասրահում, ևս մեկ պատճեն՝ Բեռլինի մասնավոր հավաքածուում։

Գոյություն ունի Ռուբենսի ևս մեկ նկար այդ նույն թեմայով (կտավ, յուղաներկ, 197,5 × 242,9 սմ), որը ստեղծվել է մոտ 1600 թվականին և կառուցվածքային առումով բավականին տարբերվել է էրմիտաժյան աշխատանքից։ Պահվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում։

After Peter Paul Rubens 003.jpg|Նկարի Մաուրիցհեյսի կրկնօրինակը
Peter Paul Rubens - Venus and Adonis - Google Art Project.jpg|Դյուսելդորֆի տարբերակը
Peter Paul Rubens - Venus and Adonis.jpg|Մետրոպոլիտեն թանգարանի տարբերակը


## Տես նաև
* Վեներա և Ադոնիս (Տիցիանի նկար)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրոդիտեն կամ Վեներան գեղանկարչության մեջ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի նկարներ
Կատեգորիա:1614 նկարներ
Գուշակությունների գիրք

thumb|upright|270px|Գրքի առաջին երկու էջերը (5b և 6a էջերը)
***Իրք Բիթիգ*** (), թարգ.՝ ***Գուշակությունների գիրք***, 9-րդ դարի ձեռագիր, գրված հին թյուրքերենով հին թյուրքական ռունական գրերի (որոնք հայտնի են նաև որպես *Օրխոնյան գրեր*) օգտագործմամբ։ Հայտնաբերվել է 1908 թվականին Չինաստանի Դունհուան համայնքի տարածքում գտնվող Մոգաո քարանձավների «քարանձավային գրադարանում» հունգարացի ճանապարհորդ և ազգագրագետ Մարկ Աուրել Սթեյնի կողմից։ Այժմ գիրքը պահպանվում է Լոնդոնի Բրիտանական գրադարանում։ Գուշակությունների գիրքը հին թյուրքական գրով գրված միակ հայտնի ամբողջական գրավոր տեքստն է։ Բացի այդ Գուշակությունների գիրքը վաղ թյուրքական առասպելաբանության կարևորագույն աղբյուրներից է։

## Բրիտանական գրադարանի ձեռագիր
Գուշակությունների գրքի միակ պահպանված տարբերակը՝ Դունհուանի քարանձավային գրադարանի ձեռագիրքն է, որն այժմ պահպանվում է Բրիտանական գրադարանում ( դարակաշար)։

## Արտաքին հղումներ

*Irk Bitig manuscript at the International Dunhuang Project 
*Transliteration with German glosses and parallel English translation
*Runic font text with parallel transliteration and translation

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանական գրադարանի արևելյան ձեռագրեր
Կատեգորիա:Գյոքթյուրքեր
Կատեգորիա:Գուշակություններ
Կատեգորիա:Թյուրքական լեզվաընտանիքի լեզուներ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի ձեռագրեր
Ադելսհայմ

**Ադելսհայմ** ()&nbsp;, քաղաք Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Բադեն-Վյուրտեմբերգ երկրամասում, Կարլսռուեի օկրուգի ենթակայության տակ։ Մտնում է Նեկկեր-Օդենվալդ շրջանի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 43,84 км2 տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2017 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով եղել է 4.935: Պաշտոնական կոդը՝ *08 2 25 001*:

Քաղաքը գտնվում է Կիռնաու և Սեկախ գետերի միախառնման վայրի մերձակայքում, ծովի մակերևույթից 227 մետր բարձրության վրա։ Բնակչության մոտավորապես կեսը կաթոլիկներ են, մյուս կեսը՝ բողոքականներ։ Բնակավայրում գործում են տարաբնույթ արդյունաբերական ձեռնարկություններ, այդ թվում գիպսի վերամշակման ֆաբրիկա, որտեղ գիպսի կտորները մանրացնում են և որպես պարարտաննյութ՝ ուղարկում գյուղերը, որպեսզի դաշտերը պարարտացնեն։

Ադելսհայմը առողջարանային ոչ մեծ քաղաք է։ Ընկած է Բադեն-Վյուրտեմբերգ երկրամասի հյուսիսային մասում, մերձակա համեմատաբար խոշոր բնակավայրից՝ շուրջ 123 հազար բնակիչ ունեցող Հայլբրոն քաղաքից մոտավորապես 30 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Հիմնադրվել է ավելի քան հազար երկու հարյուր տարի առաջ։

## Պատկերասրահ

Adelsheim-jakobskirche2012.jpg|Սուրբ Հակոբ եկեղեցին
Adelsheim-oberschloss.jpg|Հին դղյակը
Adelsheim Ost Bahnhof 20070519.jpg|Կայարանի հին շենքը, որ հիմնադրվել ու կառուցվել է 1869 թվականին:


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջը 

Կատեգորիա:Բադեն-Վյուրթեմբերգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բադեն-Վյուրթեմբերգի քաղաքներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մարտին Էննալսի անվան մրցանակ

frameless|աջից
**Մարտին Էննալսի անվան մրցանակ**, միջազգային մրցանակ «բացառիկ քաջություն» ցուցաբերած իրավապաշտպանների համար։ Հիմնադրվել է 1993 թվականին։ Հայտնի է նաև «Իրավապաշտպանների Նոբելյան մրցանակ» անվամբ։

## Նկարագիր
Մրցանակի նպատակն իրավապաշտպանների անվտանգությունն ապահովելն է` հեռուստատեսության, ռադիոյի, համացանցի և մամուլի միջոցով ուշադրություն հրավիրելով նրանց ճակատագրին։

Մրցանակի դրամական մասը կազմում է 20 000 շվեյցարական ֆրանկ։ Մրցանակաբաշխությունն անցկացվում է Ժնևում ամեն տարվա հոկտեմբեր ամսին։

Մրցանակն անվանվել է «Amnesty International»-ի նախկին գլխավոր քարտուղար Մարտին Էննալսի պատվին։

Տասը առաջատար իրավապաշտպանական կազակերպությունների ներկայացուցիչներից բաղկացած միջազգային ժյուրին ամեն տարի ընտրում է հաղթողին։ Ժյուրիի անդամներն են «Amnesty International»-ը, «Human Rights Watch»-ը, Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիան, Խոշտանգումների դեմ համաշխարհային կազմակերպությունը, Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովը, «Front Line Defenders»-ը, «Human Rights First»-ը, «International Service for Human Rights»-ը, «Diakonie Germany»-ն և Իրավապաշտպանական կազմակերպությունների եվրոպական միությունը` HURIDOCS:

## Դափնեկիրներ
* 1994` Ու Հունդա (Չինաստան)
* 1995` Ասմա Ջահանգիր (Պակիստան)
* 1996` Clement Nwankwo (Նիգերիա)
* 1997` Բիշոփ Սամուել Ռուիզ Գարսիա (Մեքսիկա)
* 1998` Dr Eyad El Sarraj (Պաղեստին)
* 1999` Նատաշա Կանդիչ (Հարավսլավիա)
* 2000` Immaculée Birhaheka (Կոնգո)
* 2001` Peace Brigades International (Կոլումբիա)
* 2002` Jacqueline Moudeina (Չադ)
* 2003` Alirio Uribe Muñoz (Կոլումբիա)
* 2004` Լիդիա Յուսուպովա (Ռուսաստան)
* 2005` Aktham Naisse (Սիրիա)
* 2006` Akbar Gandji (Իրան) et Arnold Tsunga (Զիմբաբվե)
* 2007` Rajan Hoole (Շրի Լանկա), Kopalasingham Sritharan (Շրի Լանկա) и Pierre Claver Mbonimpa (Բուրունդի)
* 2008` Մութաբար Թաջիբաևա (Ուզբեկստան)
* 2009` Emad Baghi (Իրան)
* 2010` Muhannad Al-Hassani (Սիրիա)
* 2011` Kasha Jacqueline Nabagesera (Ուգանդա)
* 2012` Luon Sorvath (Կամբոջա)
* 2013` Joint Mobile Group (Ռուսաստան)
* 2014` Alejandra Ancheita (Մեքսիկա)
* 2015` Ահմեդ Մանսուր (ԱՄԷ)
* 2016` Իլհամ Թոհտի (Չինաստան)
* 2017` Մուհամեդ Զարի (Եգիպտոս)
* 2019` Աբդուլ Ազիզ Մուհամադ (Սուդան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1993 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Խաղաղության պարգևներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Միջազգային մրցանակներ
Իոսիֆ Տոմաշևիչ

**Իոսիֆ Պետրովիչ Տոմաշևիչ**, լեհահայ օպերային երգիչ : 20-րդ դարի սկզբին եղել է Պետերբուրգի Կայսերական օպերային թատրոնի մեներգիչներից մեկը։

Նշանավոր երգչուհի Լուսինե Զաքարյանի պապն է (մորական կողմից)։

## Կենսագրություն
Հավանաբար ծնվել է 1870-ական թվականներին, Ախալցխայում։ Երաժշտական կրթությունը ստացել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում։ Իր ձայնը (բաս-պրոֆունդո) մշակել է նախ Պետերբուրգում, այնուհետև մեկնել է Իտալիա։  Ելույթներ է ունեցել Թիֆլիսում (1905-1906), Մոսկվայի Մեծ թատրոնի (1908-1909) և Ս. Զիմինայի օպերային թատրոնում (1911-1914)։ Հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ի տարբեր քաղաքներում, Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» օպերային թատրոնում, Փարիզի Théâtre du Châtelet-ում։

Անձնական մտերմություն է ունեցել ժամանակի նշանավոր օպերային երգիչ Ֆեոդոր Շալյապինի հետ։

Մոսկվայից Ախալցխա վերադարձի ճանապարհին մի քանի տարի ապրել է Թիֆլիսում։ Ֆինանսական դժվարությունների պատճառով հասուն տարիքում Հովսեփ Տոմաշևիչը կնոջ և դստեր հետ տեղափոխվել է Ախալցխա, որտեղ ստիպված է եղել աշխատանք որոնել։ Ախալցխայի ռուսական դրամատիկական թատրոնում Տոմաշևիչը երգում էր և մասնավոր դասեր տալիս։ Հետո կազմակերպեց մի քանի երգչախմբեր։ Ստեղծեց կոմերիտական ակտիվիստների երգչախումբը։

Հայրենական մեծ պատերազմը և կնոջ մահը խաթարեցին մեծանուն երգչի հոգեկան հավասարակշռությունը։ Այդ փառահեղ մարդը մոլոր քայլերով շրջում էր քաղաքի փողոցներով՝ մտաբերելով իր երբեմնի փառքը, հյուրախաղերն ու բեմական հաղթանակները։

## Ընտանիք
1860-ական թվականների սկզբներին լեհական ապստամբության ճնշումից հետո Ախալցխա աքսորվեցին մի քանի լեհ զինվորականներ, ինչպես նաև քաղաքացիական անձինք։ Աքսորականների թվում էր Իոսիֆ (Հովսեփ) Տոմաշևիչի հայրը՝ Պյոտր Տոմաշևիչը, ծագումով հայ մի զինվորական, որը, ըստ երևույթին, սերում էր լեհահայ այն ընտանիքներից, որոնք բռնի կրոնափոխվեցին 17-րդ դարի 40-ական թվականներին։

Կինը՝ Ելենա Պավլովնան, դաշնակահարուհի էր։ Նա Ախալցխայի կինոթատրոնում նվագակցում էր համր կինոյի ցուցադրություններին։ Հետաքրքիր է այն փաստը, որ Ելենա Պավլովնան նվագակցել է մեծանուն օպերային երգչուհի Հայկանուշ Դանիելյանի՝ Ախալցխայում ունեցած համերգին։

Դուստրը՝ Վերոնիկա Տոմաշևսկայան, 1923 թ. գարնանն ամուսնացել է էրզրումցի Հաբեթ Զաքարյանի հետ։ 1935 թ. նրանց համատեղ ամուսնությունից ծնվել է հայ նշանավոր սոպրանո Լուսինե (Սվետլանա) Զաքարյանը։

## Աղբյուրներ
* Կ. Դանիելյան, Լուսինե Զաքարյան, Երևան, 1981։
* Լ. Գևորգյան, Խ. Պալյան, Լուսինե, Երևան, 1999։
* Ս. Մանվելյան, Լուսինե Զաքարյանը ժամանակակիցների հուշերում, Երևան, 2015։

## Լրացուցիչ նյութեր
* Լուսինե Զաքարյանի գերդաստանը, Հանրային ռադիո, 2020:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսահայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Լեհահայ օպերային երգիչներ
Սառա Ջեքսոն

**Սառա Յորք Ջեքսոն** ( ), ԱՄՆ նախագահ Էնդրյու Ջեքսոնի թոռը։ Նա եղել է որպես Սպիտակ տան տիրուհի և եղել է Միացյալ Նահանգների առաջին տիկինը 1834 թվականի նոյեմբերի 26-ից մինչև 1837-ի մարտի 4-ը։

## Կենսագրություն
Սառան ծնվել է 1803 թվականի հուլիսի 16-ին Ֆիլադելֆիա նահանգի՝ Փենսիլվանիա քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Փիթեր Յորքը, նավարկության կապիտան և հաջողակ վաճառական էր, մահացել է 1815 թվականին։ Նրա մայրը, Մերի Հայնս Յորքը, մահացել է Նոր Օռլեանի ուղեորության ժամանակ։ Սառան ու նրա երկու քույրերը որբ են մնացել։ Դաստիարակվել են երկու մորաքույրների կողմից։

Սառան ամուսնացել է Էնդրյու Ջեքսոն կրտսերի՝ Էնդրյու Ջեքսոն ավագի խորթ որդու հետ, Ֆիլադելֆիայում 1831 թվականի նոյեմբերի 24-ին։ Զույգը և նրանց երկու փոքր երեխաները մեկնել են Վաշինգտոն՝ ապրելու Նախագահ Ջեքսոնի հետ Սպիտակ տանը։ Հետագայում նա 15 տարի նկարիչ է եղել։

Սառան ժամանել է Սպիտակ տուն 1834 թվականի նոյեմբերի 26-ին։ Նա անմիջապես ստանձնել է Սպիտակ տան համանախագահի պարտականությունները՝ նախագահի քրոջ՝ Էմիլի Դոնելսոնի հետ միասին, որը ծառայում էր որպես Սպիտակ տան տիրուհի և իր նախագահության սկզբից ոչ պաշտոնական առաջին տիկին էր։ Նախագահը Սառային անվանել է «Էրմիտաժի տիրուհի» և ոչ թե Սպիտակ տան տիրուհի, ըստ երևույթին, խուսափելու համար երկու կանանց միջև թշնամությունից։ Նման կազմը շատ անհարմար էր, բայց հարաբերություններում ամեն ինչ հարթ էր։ Սա պատմության մեջ միակ դեպքն էր, երբ երկու կին միաժամանակ Սպիտակ տան սիրուհի էին։ Սառան ստանձնել է Սպիտակ տան տիրուհու պարտականությունները 1836 թվականին Էմիլի Դոնելսոնի մահից հետո։

Նա մնացել է Սպիտակ տանը մինչև 1837 թվականը Ջեքսոնի պաշտոնավարման ժամկետի ավարտ։ Նա ապրում էր Էրմիտաժում ամուսնու և հորեղբայրի հետ։ Քաղաքացիական պատերազմի բռնկումից անմիջապես առաջ տեղափոխվել է Միսիսիպի։ Ավելի ուշ նա տեխափողվել է Թեննես և ապրել է մինչև իր մահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1803 ծնունդներ
Կատեգորիա:1887 մահեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հուլիսի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 23 մահեր
Էմիլի Դոնելսոն

**Էմիլի Թենեսի Դոնելսոն** (   ), ԱՄՆ-ի նախագահ Էնդրյու Ջեքսոնի և Միացյալ Նահանգների ոչ պաշտոնական առաջին տիկինը 1829 թվականի մինչև 1836 թվականը։

## Կենսագրություն
Էմիլի Թենեսի Դոնելսոնը ծնվել է Թենեսի նահանգի Դոնելսոն քաղաքումի իր հոր ագարակում։ Նրա հայրը՝ Ջոն Դոնելսոնը, ապագա նախագահի կնոջ ՝ Ռեյչել Դոնելսոն Ջեքսոնի եղբայրն էր։ Ի տարբերություն իր ժամանակի շատ աղջիկների, Էմիլին ստացել է պաշտոնական կրթություն։ Աովորել է Նեշվիլի կանանց ակադեմիայում։

1824 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, տասնյոթամյա Էմիլին ամուսնացել Էնդրյու Դոնելսոնի հետ։

Էմիլիի առողջությունը սկսեց վատթարանալ 1836 թվականին, երբ նրա մոտ ախտորոշեցին տուբերկուլյոզ։ 1836 թվականի հունիսին նա հեռացել է։ Նրա առողջությունը շարունակվել է վատթարանալ, և 1836 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Էմիլին մահացել է 29 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Էմիլի Դոնելսոնը՝ Findagrave.com-ում

Կատեգորիա:1807 ծնունդներ
Կատեգորիա:1836 մահեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 19 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Սպառողների իրավունքների պաշտպանության միջազգային օր

[thumb|[Վաճառողն աշխատանքի ժամանակ]]
**Սպառողների իրավունքների օր** (Սպառողների իրավունքների պաշտպանության միջազգային օր, Սպառողների իրավունքների միջազգային օր) (), ամենամյա տոն, որը նշվում է մարտի 15-ին։ Առաջին անգամ նշվել է 1983 թվականին։

## Սպառողների իրավունքների օրն աշխարհում
thumb|Կարծիքների և առաջարկների գիրք
Սպառողների իրավունքների օրը հարմարեցված է 1962 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսում տեղի ունեցած Ջոն Քենեդու ելույթի օրվան։

Ամենաբարձր մակարդակով սահմանվել է *[[սպառող]]* հասկացությունը։ Ջոն Քենեդին սպառողների չորս հիմնարար իրավունք է առանձնացրել.
* տեղեկացված լինելու իրավունք,
* անվտանգության իրավունք,
* ընտրության իրավունք,
* լսելի լինելու իրավունք։

Ավելի ուշ նրանք բազմաթիվ երկրներում հիմք են դրել սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին օրենքը, այդ թվում՝ Հայաստանում։

1960 թվականին հիմնադրվել է «Consumers International (CI)» շահույթ չհետապնդող ընկերությունը՝ Սպառողների համաշխարհային կազմակերպությունը։ Կազմակերպությունն աշխատում է ավելի քան 50 տարի։ Միավորում է ավելի քան յոթանասուն զարգացած ժողովրդավարական պետություններից սպառողների իրավունքների պաշտպանության շուրջ երկու հարյուր հասարակական և պետական կազմակերպություն։

«Consumers International»-ի սկզբունքներն են.
* տեղեկացված լինելու իրավունք,
* անվտանգության իրավունք,
* ընտրության իրավունք,
* լսելի լինելու իրավունք,
* վնասը փոխհատուցելու իրավունք,
* առողջ շրջակա միջավայր ունենալու իրավունք
* սպառողական կրթության իրավունք,
* հիմնական պահանջմունքների բավարարման իրավունք։

«Consumers International»-ը պաշտպանում է սպառողների իրավունքները ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում և ՄԱԿ-ում, տրամադրում կրթական և իրավական օգնություն։

1985 թվականի ապրիլի 9-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան ամրագրել է սպառողների իրավունքների պաշտպանության ուղեցույցները։ Այսուհետ սպառողների իրավունքները իրավաբանորեն ճանաչված են։

## Տես նաև
* Սպառողների իրավունքների պաշտպանություն
* Սպառող

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տոնացույց
* Մարտի 15` սպառողների իրավունքների պաշտպանության միջազգային օր

Կատեգորիա:Մարտ ամսվա տոներ
Կատեգորիա:Մարտի 15
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Սպառողների իրավունքներ
Պակ Ու Բին

**Պակ Ու Բին** (), հարավկորեացի դերասանուհի։ Նրա առաջաելույթը տեղի է ունեցել 5 տարեկանում։ Խաղացել է մի շարք հեռուստատեսային դորամաներում, որպես երեխա դերասանուհի։ Իր առաջին գլխավոր դերը նա խաղացել է *Առաջարկության օպերացիա* (2012) ժամանակային ճանապարհորդական ռոմանտիկ դորամայում։ Պակը հայտնիություն է ձեռք բերել *Բարև, իմ 20 տարեկան* երիտասարդական դորամայում և նրա սիքվելում խաղացած իր գլխավոր դերով։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստասերիալներ

### Ֆիլմ

### Վարիետե

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Թատրոն

## Սկավառակագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Park Eun-bin at Namoo Actors
*

Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հաղորդավարներ
Շրեկհորն

**Շրեկհորն** (4,078 մ), լեռ Բեռնյան Ալպերում, Բեռն կանտոնի ամենաբարձր գագաթը։ Շրեկհորնը Եվրոպայում 4,000 մետրից ավել բարձրություն ունեցող ամենահյուսիսային գագաթն է։

## Աշխարհագրություն
Շրեկհորնը գտնվում է Գրինդելվալդից 10 կմ դեպի հարավ-արևելք՝ Վերին և Ստորին գրինդելվալդյան սառցադաշտերի միջև։ Տարածքը բաղկացած է անմարդաբնակ սառցադաշտերից, այդ թվում՝ Աարե և Ֆիշեր սառցադաշտերիը։ Լաուտերարհորն լեռը գտնվում է անմիջապես մերձակայքում և ունի գրեթե նույն բարձրությունը։ Բեռնյան Ալպերի ամենաբարձր գագաթ հանդիսացող Ֆինստերանհորն լեռը գտնվում է 6 կմ դեպի հարավ։

Երկրաբանորեն Շրեկհորնը Արմասիֆ լեռնազանգվածի մաս է կազմում։

## Վերելքի պատմություն
thumb|left|Շրեկհորնի տեսքը Յունգֆրաույոխ երկաթուղու Էյսմեեր կայարանից

Առաջին վերելքը տեղի է ունեցել 1861 թվականի օգոստոսի 16-ին Լեսլի Ստիվենի, Ուլրիխ Կաուֆմանի, Քրիստիան Միշելի և Պիտեր Միշելի կողմից։ Վերելքի նրանց ճանապարհն օգտագործվել է որպես երթուղի հաջորդ հիսուն տարվա ընթացքում, բայց այժմ այն հազվադեպ է օգտագործվում։

Գագաթ բարձրանալու փորձեր արվել էին դրանից առաջ մի քանի անգամ, մասնավորապես 1828 թվականին շվեյցարացի բնագետ ժոզեֆ Հուգիի և 1842 թվականին շվեյցարացի երկրաբան Պիեռ Ժան Էդուար Դեսորի կողմից։ Դեսորը հետագայում գրել է, որ «Շրեկհորնի վրա, որտեղ դեռ մարդ ոտք չէր դրել, դրոշ բարձրացնելն անդիմադրելի ցանկություն էր մեզ համար»,  բայց սխալմամբ նրանք բարձրացել էին Լաուտերհորն լեռը։

Հարավ-արևմտյան կողմով առաջին վերելքը կատարել են Ջոն Ուիքսը, Էդվարդ Բրանբին և Կլոդ Ուիլսոնը 1902 թվականի հուլիսի 26-ին։ Նրանք որոշել էին առանց տեղացի ուղեկցորդների օգնության բարձրանալ ամենազառիթափ հատվածով, և նրանց հաջողվել է հասնել գագաթին։ Հյուսիս-արևմտյան կողմով առաջին անգամ բարձրացել են Ջոն Ստեֆորդ Անդերսոնը և Ջորջ Պերսիվալ Բեյքերը ուղեկցորդներ Ուլրիխ Ալմերի և Ալյոս Պոլինջերի օգնությամբ 1883 թվականի օգոստոսի 7-ին։

Ավալանշի կողմից ոչնչացված Ստրալեգ լեռնատնակը փոխարինվել է Շրեկհորնի լեռնատնակով (2,520 մ)։ Շրեխհորն կարելի է բարձրանալ նաև Գլեքշտայնի (2317 մ) և Լաուտերար լեռնատնակներից (2,392 մ)։

## Տես նաև

*4000 մետր բարձրությամբ Ալպյան լեռնագագաթներ

## Ծանոթագրություններ

* Dumler, Helmut and Willi P. Burkhardt, *The High Mountains of the Alps*, London: Diadem, 1994
* Engel, Claire: *Mountaineering in the Alps*, London: George Allen and Unwin, 1971

## Հետագա ընթերցանություն
* Smythe, Frank S., 'A Storm on the Schreckhorn', in *Peaks, Passes and Glaciers*, ed. W. Unsworth, London: Allen Lane, 1981. An attempt on the south-west ridge in 1925.

## Արտաքին հղումներ

* The Schreckhorn on SummitPost
* Sunset on the Schreckhorn
* Paragliding around the Schreckhorn
* Schreckhorn in beautiful evening light
* Schreckhorn reflected in the Bachalpsee

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի լեռներ
Կատեգորիա:Ալպերի լեռներ
Կարոլինա Ջինինգ

**Կարոլինա Ջինինգ Նիլսոն** (շվեդերեն՝ **Carolina Gynning Nilsson**, ), ազգությամբ շվեդ ֆոտոմոդել, դերասանուհի, երգչուհի, ժուռնալիստուհի, մարզական մեկնաբան, հեռուստահաղորդավարուհի, գրող, նկարչուհի։ Լայն ճանաչման է արժանացել հատկապես *American Idol* հեռուստաշոուի շվեդական տարբերակին իր մասնակցության շնորհիվ։ Համարվում է ժամանակակից Շվեդիայի ամենահամբավավոր անհատականություններից մեկը։
## Կենսագրություն
Ջինինգը ծնվել է Մալմյոյում, բայց մեծացել, հասակ է առել Ֆալստերբոյում։ Մանուկ հասակում չափազանց ամաչկոտ է եղել, բայց տարիների հետ փոխվել է, դարձել իսկական «վայրի աղջիկ»։ Հաճախել է *Spyken* դպրոցը, որտեղ խորացված կերպով սովորել է արվեստ և առաջին փորձերն է կատարել որպես ֆոտոմոդել։ Արվեստի նկատմամբ սեր նրան ներարկել է մայրը՝ Ագնետա Ջինինգը, որը նկարչուհի էր։
2005 թվականին Ջինինգը հրատարակել է *Ego Girl* («*Աղջկական Ես-ը*») գիրքը, որտեղ նկարագրել է, թե ինչպես է ինքը՝ ընդամենը 17-ամյա մի պարմանուհի, սկսել ֆոտոմոդելի իր կարիերան՝ գլամուրի փայլի ու շքեղության և թմրամիջոցների միջավայրում։ 2008 թվականին ռեպորտաժներից մեկի ժամանակ նա ազդարարել է, որ պատրաստվում է գրել այդ գրքի շարունակությունը՝ *Ego Woman* («*Կանացի Ես-ը*») խորագրով։

2007 թվականի հունվարին Ջինինգը հայտարարել է, որ արդեն հոգնել է իր ստինքների իմպլանտներից ու որոշել է առցանց առևտրային eBay համակարգի միջոցով վաճառքի հանել դրանք և ստացած գումարը ծախսել բարեգործական նպատակներով։ Այդ նույն տարվա փետրվարի 16-ին, վերադառնալով *Förkväll* հեռուստաշոուն վարողի իր աշխատանքին, նա ցուցադրել է ստինքներից հանած իմպլանտները և հայտնել, որ որոշել է դրանց, որպես անցյալի խորհրդանիշերի, խորհրդանշական ձևով «թաղել» պլեքսիգլասից պատրաստված արկղիկում և միայն որոշ ժամանակ անցնելուց հետո հանել աճուրդի։
## Մատենագրություն

## Հեռուստաֆիլմեր, հեռուստաշոուներ

## Մասնակցություն հեռուստածրագրերին
250px|մինի|Ջինինգը Մոնակոյում, TV 3-ի համար ռեպորտաժ վարելիս, նախքան իմպլանտների հեռացումը
250px|մինի|Կարինա Բերգի հետ

## Սկավառակագրություն

### Կինո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:Մոդելներ
Կատեգորիա:Կին գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Շվեդ մոդելներ
Կատեգորիա:Շվեդ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հեռուստահաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ բլոգերներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին վիպասաններ