Էդոգավա Ռանպո

**Տարոու Հիրաին** (平井 太郎, Hirai Tarō, ), ավելի հայտնի  գրական անունով, եղել է ճապոնացի հեղինակ և գրաքննադատ, որը մեծ դեր է խաղացել ճապոնական առեղծվածային և թրիլլեր գեղարվեստական գրականության զարգացման մեջ։ Նրա վեպերից շատերը վերաբերում են դետեկտիվ հերոս Կոգորո Ակեչիին, որը հետագա գրքերում եղել է տղա հետախույզների խմբի ղեկավարը, որը հայտնի է որպես ։

Պատանեկության տարիներին Էդգար Պոյի մեծ երկրպագու էր, ուստի նրա կեղծանունը՝ *Էդոգավա Ռանպո*, համահունչ է ամերիկացի հայտնի գրողի անվան հետ։ Նրա գրչանունը Պոյի անվան թարգմանությունն է։

Մյուս հեղինակները, որոնք հատուկ ազդեցություն են ունեցել նրա վրա, եղել են Սըր Արթուր Կոնան Դոյլը, որի աշխատությունները նա փորձել է թարգմանել ճապոներեն Վասեդայի համալսարանում ուսանողության տարիներին, և ճապոնացի առեղծվածային գրող Ռուիկոու Կուրոիվան։

## Կենսագրություն
### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ

Տարո Հիրայը ծնվել է Նաբարիում, Մի պրեֆեկտուրայում 1894 թվականին, որտեղ նրա պապը եղել է սամուրայ՝ ծառայելով Ցու տիրույթին։ Նրա հայրը վաճառական էր, որը նաև զբաղվում էր օրենքով։ Ընտանիքը տեղափոխվել է Նագոյա, երբ նա երկու տարեկան էր։ 17 տարեկանում նա տնտեսագիտություն է սովորել Տոկիոյի Վասեդայի համալսարանում։ 1916 թվականին ավարտելով տնտեսագիտության ֆակուլտետը՝ նա զբաղվել է մի շարք տարօրինակ գործերով, այդ թվում՝ թերթերի խմբագրում, մուլտֆիլմերի նկարում ամսագրերի հրատարակությունների համար, վաճառում էր սոբա որպես փողոցային վաճառող և աշխատում էր գրախանութում։

1923 թվականին նա կատարել է իր գրական դեբյուտը` հրապարակելով  առեղծվածային պատմությունը։

Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում Էդոգավան շարունակել է գրել մի շարք այլ պատմություններ, որոնք ուղղված են հանցագործություններին և դրանց լուծման գործընթացներին։ Այս պատմությունների թվում կան մի շարք պատմություններ, որոնք այժմ համարվում են 20-րդ դարի սկզբի ճապոնական դասականներ. , որը մի կնոջ մասին է, ով սպանվել է սադոմազոխիզմի ընթացքում արտաամուսնական կապում։ , որը պատմում է մի մարդու մասին, ով սպանում է իր հարեւանին Տոկիոյի պանսիոնատում՝ ձեղնահարկի հատակի անցքի միջով թույն գցելով նրա բերանը, և , որը մի մարդու մասին է, ով թաքնվում է աթոռի վրա, որպեսզի զգա վրա նստող մարմինները։

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
1939 թվականին, Մարկո Պոլոյի կամրջի միջադեպից և 1937 թվականին Չինա-ճապոնական երկրորդ պատերազմի բռնկումից երկու տարի անց, Էդոգավան կառավարության գրաքննիչներից հրաման ստացավ հրաժարվել իր  պատմվածքից, որը նա տպագրել էր առանց միջադեպերի մի քանի տարի առաջ։ «Թրթուրը» պատմում է վետերանի մասին, ով պատերազմից վերածվել է քառապանեգիկի և այնպես այլանդակվել, որ նա եղել է ոչ ավելին, քան մարդկային «թրթուր», որը անկարող է խոսել և շարժվել։ Գրաքննիչները արգելեցին պատմությունը, ըստ երևույթին, հավատալով, որ պատմությունը կշեղի ժողովրտին ներկայիս պատերազմի համար մղվող ջանքերից։ (Պատմվածքը ոգեշնչել է ռեժիսոր Կոջի Վակամացուին, ով նկարել է  «Թրթուր» ֆիլմը, որը մրցում էր Ոսկե արջի համար Բեռլինի 60-րդ միջազգային կինոփառատոնում.)

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, հատկապես Ճապոնիայի և ԱՄՆ-ի միջև պատերազմի ժամանակ, որը սկսվեց 1941-ին, գրում էր պատմություններ երիտասարդ հետախույզների և դավաճանների մասին, որոնք կարող են դիտվել որպես պատերազմի ջանքերին համահունչ, բայց նա դրանցից շատերը գրել է տարբեր կեղծանուններով։ 1945 թվականի փետրվարին նրա ընտանիքը տարհանվեց իր տնից Իկեբուկուրում, Տոկիում դեպի Ֆուկուսիմա հյուսիսային Ճապոնիայում։ Էդոգավան մնաց մինչև հունիս, երբ տառապում էր թերսնումից։ Իկեբուկուրոյի մեծ մասն ավերվել է Դաշնակիցների օդային հարձակումներից և քաղաքում բռնկված հետագա հրդեհներից, բայց հաստ, հողապատերով պահեստը, որը նա օգտագործել է որպես իր ստուդիա, խնայվել է և մինչ օրս կանգնած է Ռիկկյո համալսարանի կողքին։

### Հետպատերազմյան ժամանակ
Հետպատերազմյան շրջանում Էդոգավան մեծ էներգիա նվիրեց առեղծվածային գեղարվեստական գրականության առաջխաղացմանը՝ թե՛ դրա պատմության ըմբռնման, թե՛ նոր առեղծվածային գրականության արտադրությունը խրախուսելու առումով։ 1946-ին նա իր աջակցությունը դրեց նոր ամսագրի ստեղծման համար, որը կոչվում էր , որը նվիրված էր առեղծվածային գեղարվեստական գրականությանը, իսկ 1947-ին նա հիմնեց , որն իր անունը փոխեց 1963 թվականին՝ դառնալով ։ 1950-ականներին նա և երկլեզու թարգմանիչը հինգ տարի համագործակցեցին Էդոգավայի ստեղծագործությունների անգլերեն թարգմանության համար, որը հրատարակվել է որպես «Առեղծվածի և երևակայության ճապոնական հեքիաթներ»։ Քանի որ թարգմանիչը կարող էր խոսել, բայց ոչ կարդալ ճապոներեն, իսկ Էդոգավան կարող էր կարդալ, բայց ոչ գրել անգլերեն, թարգմանությունը կատարվեց լսողական մեթոդով, երբ Էդոգավան բարձրաձայն կարդում էր յուրաքանչյուր նախադասությունը, այնուհետև ստուգում գրավոր անգլերենը։

Էդոգավա Ռանպո Մրցանակը, որը կոչվում է Էդոգավա Ռանպոյի անունով, ճապոնական գրական մրցանակ է, որը ամեն տարի շնորհվում է Ճապոնիայի առեղծվածային գրողներ կողմից 1955 թվականից սկսած։ Հաղթողին տրվում է 10 միլիոն յեն մրցանակ՝ Կոդանշայի կողմից հրապարակման իրավունքի հետ միասին։

## Հիմնական աշխատանքներ
### Մասնավոր դետեկտիվ Կոգորո Ակեչի շարք
* Պատմվածքներ
** «The Case of the Murder on D. Hill» (D坂の殺人事件, D-zaka no satsujin jiken, 1925 թվականի հունվար)
** «The Psychological Test» (心理試験, Shinri Shiken, 1925 թվականի փետրվար)
** «The Black Hand Gang» (手組, Kurote-gumi, 1925 թվականի մարտ)
** «The Ghost» (幽霊, Yūrei, 1925 թվականի մայիս)
** «The Stalker in the Attic» (屋根裏の散歩者, Yaneura no Sanposha, 1925 թվականի օգոստոս)
** «Who» (何者, Nanimono, 1929 թվականի նոյեմբեր)
** «The Murder Weapon» (兇器, Kyōki, 1954 թվականի հունիս)
** «Moon and Gloves» (月と手袋, Tsuki to Tebukuro, 1955 թվականի ապրիլ)
* Վեպեր
** «The Dwarf» (一寸法師, Issun-bōshi, 1926)
** «The Spider-Man» (蜘蛛男, Kumo-Otoko, 1929)
** «The Edge of Curiosity-Hunting» (猟奇の果, Ryōki no Hate, 1930)
** «The Conjurer» (魔術師, Majutsu-shi, 1930)
** «The Vampire» (吸血鬼, Kyūketsuki, 1930)
** «The Golden Mask» (黄金仮面, Ōgon-kamen, 1930)
** «The Black Lizard» (黒蜥蜴, Kuro-tokage, 1934, Կինձի Ֆուկասակուի կողմից ֆիլմ է նկարահանվել 1968 թվականին)
** «The Human Leopard» (人間豹, Ningen-Hyō, 1934)
** «The Devil's Crest» (悪魔の紋章, Akuma no Monshō, 1937)
** «Dark Star» (暗黒星, Ankoku-sei, 1939)
** «Hell's Clown» (地獄の道化師, Jigoku no Dōkeshi, 1939)
** «Monster's Trick» (化人幻戯, Kenin Gengi, 1954)
** «Shadow-Man» (影男, Kage-otoko, 1955)
* Պատանեկան վեպեր
** «The Fiend with Twenty Faces» (怪人二十面相, Kaijin ni-jū Mensō, 1936)
** «The Boy Detectives Club» (|少年探偵団, Shōnen Tantei-dan, 1937)

### Էսսեներ
* «The Horrors of Film» (1925)
* «Spectral Voices» (1926)
* «Confessions of Rampo» (1926)
* «The Phantom Lord» (1935) 
* «A Fascination with Lenses» (1936)
* «My Love for the Printed Word» (1936)
* «Fingerprint Novels of the Meiji Era» (1950)
* «Dickens vs. Poe» (1951)
* «A Desire for Transformation» (1953)
* «An Eccentric Idea» (1954)

## Գրականություն
* Румак Н.Г. Экспрессивная функция японских ономатопоэтических единиц в рассказах Эдогавы Рампо // Вестник Московского государственного лингвистического университета. Гуманитарные науки. 2021. № 10 (852). С. 138-149.
* Румак Н.Г. Проза Эдогава Рампо как источник лингвострановедческих знании о Японии.В сборнике: Японский язык в вузе: актуальные проблемы преподавания. материалы 2-ой международной научно-практической конференции. Москва, 2020. С. 206-214.
* Толубанова О.И. Образ зеркала в рассказе Эдогавы Рампо «Ад зеркал». В сборнике: Наука, образование, общество: тенденции и перспективы развития. сборник материалов XII Международной научно-практической конференции. 2018. С. 200-203.
* Елкина А.А. О сохранности «вечных сюжетов»: от России к Японии (на примере творчества Ф.М. Достоевского, Э. Рампо и А. Рюноскэ. В сборнике: Вечность как сюжет. материалы международной научной конференции. Сер. "Время как сюжет" 2015. С. 331-337.
* Jacobowitz, Seth (2008), Introduction to The Edogawa Rampo Reader. — Fukuoka: Kurodahan Press. ISBN 978-4-902075-25-0.

## Աղբյուրներ
* Leigh Blackmore "Edogawa Rampo and The Red Chamber". Essay (liner notes) in Edogawa Rampo, *The Red Chamber*, vinyl LP, Cadabra Records (2022).
* Jeffrey Angles (2011), *Writing the Love of Boys: Origins of Bishōnen Culture in Modernist Japanese Literature.* Minneapolis: University of Minnesota Press. .
* Jacobowitz, Seth (2008), Introduction to *The Edogawa Rampo Reader.* Fukuoka: Kurodahan Press. .
* Kawana, Sari (2008), *Murder Most Modern: Detective Fiction and Japanese Culture.* Minneapolis: University of Minnesota Press.  .
* Silver, Mark (2008), *Purloined Letters: Cultural Borrowing and Japanese Crime Literature, 1868-1937.* Honolulu: University of Hawai'i Press. .

## Տես նաև
* Ճապոնական գրականություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Edogawa Ranpo at  The Encyclopedia of Science Fiction

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճապոնացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճապոնացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճապոնացիներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Էդգար Ալան Պո
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գրողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆենտեզի գրողներ