open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1974-75 NBA մրցաշրջան

**1974-75 NBA մրցաշրջան**, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 29-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս» ակումբը։ Եզրափակչում՝ վեց խաղերի արդյունքում, «Ուորիորս»-ը հաղթել է «Վաշինգտոն Բուլեթս»-ին։

1974 թվականի NBA դրաֆթի «Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է կենտրոնական Բիլ Ուոլթոնը։ Դրաֆի ժամանակ 2-րդ համարի ներքո ընտրվել է Մարվին Բարնսը, 11-րդ համարի ներքո՝ Ջամալ Ուիլքսը, իսկ 14-րդ համարի ներքո՝ Մորիս Լուկասը։

Այս մրցաշրջանը առաջին մրցաշրջանն է, որից սկսած փլեյ օֆ սկսել էին դուրս գալ 10 ակումբ, ինչպես նաև այս մրցաշրջանից սկսած առաջացել է փլեյ օֆի առաջին ռաունդը։ Մինչ այս մրցաշրջանը փլեյ օֆ դուրս էին գալիս 8 ակումբ, և փլեյ օֆը միանգամից սկսվում կոնֆերենցիաների կիսեզրափակիչներից, ինչպես նաև ասոցիացիային է միացել նոր ակումբ՝ Նյու Օռլեանս Ջազ անվանումով։

## Պարբերական առաջնություն

### Ըստ դիվիզիոննների
: *Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս*

### Ըստ կոնֆերենցիաների

## Փլեյ Օֆ

## Ցուցանիշներով առաջնորդներ

## Մրցանակներ՝ ըստ մրցաշրջանի արդյունքներ
* **NBA ամենաթանկ խաղացող:** Բոբ ՄըքԱդու, Բուֆֆալո Բրեյվզ
* **Եզրափակչի ամենաթանկ խաղացող:** Ռիկ Բերի, Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս
* **[[NBA տարվա սկսնակ]]:** Ջամալ Ուիլքս, Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս
* **[[NBA տարվա մարզիչ|Տարվա մարզիչ]]:** Ֆիլ Ջոնսոն, Կանզաս Սիթի Օմահա Քինգս

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Հ Ռիկ Բերի
** Հ Էլվին Հեյզ
** Կ Բոբ ՄըքԱդու
** Պ Նեյթ Արչիբալդ
** Պ Ուոլթ Ֆրեյզեր

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Հ Ջոն Հավլիչեկ
** Հ Սփենսեր Հեյվուդ
** Կ Դեյվ Քոուենս
** Պ Ֆիլ Չենյեր
** Պ Ջո Ջո Ուայթ

* **[[NBA սկսնակների հավաքական]]**
** Ջամալ Ուիլքս
** Ջոն Դրյու
** Սքոթ Ուեդման
** Թոմի Բերլսոն
** Բրայան Ուինթեր

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Ջոն Հավլիչեկ
** Փոլ Սայլաս
** Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար
** Ջերի Սլոուն
** Ուոլթ Ֆրեյզեր

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Էլվին Հեյզ
** Բոբ Լավ
** Դեյվ Քոուենս
** Նորմ Վան Լիր
** Դոն Չեյնի

## Աղբյուրներ
* 1974-75 NBA Season Summary 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Արժեթղթերի տպագրության և դրամահատության կազմակերպություն

**[[Արժեթուղթ|Արժեթղթերի]] տպագրության և դրամահատության կազմակերպություն** (SPMO; ), Իրանի կենտրոնական բանկի դուստր ձեռնարկություն, որը բացառիկ իրավունքով պատասխանատու է Իրանում թղթադրամների և մետաղադրամների նախագծման, արտադրության և ոչնչացման համար։

Հիմնադրված լինելով 1877 թվականին որպես Իրանի միակ ազգային դրամահատական ձեռնարկություն, այն փոխարինեց մի քանի գավառական դրամահատարանների։ Այն կառուցվել է նախկին բամբակի գործարանի տեղում Թեհրանի հյուսիսում և օգտագործել է ֆրանսիական սարքավորումներ, իսկ դրամահատարանի շենքը կառուցել են բելգիացիները։ Իրանական թղթադրամներն ամբողջությամբ կազմակերպության կողմից չէին տպագրվում մինչև 1983 թվականը, դրա փոխարեն դրանք տպագրվում էին արտասահմանյան երկրներում *Bradbury Wilkinson and Company*, *Waterlow and Sons*, *American Bank Notes Co* և *De La Rue* ընկերությունների կողմից, մինչև կազմակերպությունն սկսեց դրանց տպագրությունը *Regional Cooperation for Development* (Ռեգիոնալ կոոպերացիա զարգացման համար) համընկերությունում` տեղակայված Պակիստանում.: Koenig & Bauer-ը, ինչպես հաղորդվեց, դադարեցրել է կազմակերպությանը մատակարարել տպագրության սարքավորումներ 1912 թվականին։

## Տես նաև
Իրանի կենտրոնական բանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Security Printing and Minting Organization 

Կատեգորիա:1877 հիմնադրումներ Իրանում
Կատեգորիա:1877 հիմնադրված արտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:Արտադրական ընկերություններ, որոնք հիմնված են Թեհրանում
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Դրամահատարաններ
Կատեգորիա:Իրանական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Իրանի բանկային համակարգ
Ռուբեն Ղարիբյան

**Ռուբեն Զաքարի Ղարիբյան** (), հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1940 թվականից։

## Կենսագրություն
Ռուբեն Ղարիբյանը ծնվել է 1914 թվականի հունվարի 1-ին, Կարսի մարզի Ագարակ գյուղում։ Վաղ հասակում զրկվել է հորից։ Մորեղբայրը նրան տանում է Երևան և հանձնում ամերիկյան որբանոց։ 1923-1927 թվականներին ապրել և սովորել է Ստեփանավանում։ 1928 թվականին փոխադրվել է Երևան և աշխատել «Մասիս» ծխախոտի ֆաբրիկայում։ 1931-1937 թվականներին աշխատել է Երևանի պահածոների գործարանում, Հոկտեմբերյանի և Արտաշատի շրջաններում, 1939-1941 թվականներին՝ «Պիոներ կանչ» թերթի խմբագրությունում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1946-1956 թվականներին եղել է «Պիոներ» ամսագրի ձևավորման բաժնի վարիչը։ Լույս է տեսել Ղարիբյանի «Իմ նվերը» գիրքը (Երևան, 1952):

## Երկեր
* Էդիկն ու ծիտիկը, Երևան, Պետհրատ, 1937, 24 էջ։
* Փշկա Նռնոն, Երևան, Պետհրատ, 1938 էջ։
* Առակներ, Երևան, Պետհրատ, 1940, 30 էջ։
* Փնջիկ, Երևան, Հայպետհրատ, 1941, 38 էջ։
* Ֆաթմա Մուսաևա, Երևան, Հայպետհրատ, 1942, 20 էջ։
* Իվան Կուզմիչ, Երևան, Հայպետհրատ, 1943, 22 էջ։
* Երջանկության թասը, Երևան, Հայպետհրատ, 1946, 34 էջ։
* Խիզախ թևավորը, Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 42 էջ։
* Մեր քաղաքում, Երևան, Հայպետհրատ, 1951, 20 էջ։
* Իմ նվերը, Երևան, Հայպետհրատ, 1952, 26 էջ։
* Ծիածան, Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 44 էջ։
* Չորս զրույց, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 62 էջ։
* Լուսիկի կատուն, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 32 էջ։
* Փիսիկների գնդակը, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 14 էջ։
* Արևի համբույրը, Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 142 էջ։
* Անտառային ձայներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 91 էջ։
* Անտառի բնակիչները, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 14 էջ։
* Նամակ արևին, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 126 էջ։
* Լուսիկի կատուն, Երևան, «Հայաստան», 1968, 12 էջ։
* Ծաղկահանդես, Երևան, «Հայաստան», 1968, 210 էջ։
* Մանկական աշխարհ, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 40 էջ։

## Թարգմանություններ

* Մարշակ Սամուիլ։ Մանուկներին.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1953.- 167 էջ.- Բովանդ-ից՝ Մեր բակի երեխաները; Հսկան; Հրաշալի օր։
* Մարշակ Սամուիլ։ Մանուկների համար։ Բանաստեղծություններ, չափածո հեքիաթներ.- Երևան։ Լույս, 1986.- 103 էջ․- Որոշ ստեղծագործություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Նիգատա

thumb|Նիգատայի տարածքը ցույց տվող քարտեզ
, քաղաք Ճապոնիայում, Նիգատա պրեֆեկտուրայի մայրաքաղաք։ Նիգատան սահմանակցում է Ճապոնական ծովի և Սադո կղզու հետ։

2016 թվականի հունիսի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 807 450 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 1 110 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 726,45 կմ2 տարածք։ 2010 թվականին Նիգատայի մետրոպոլիտենի ՀՆԱ-ն կազմել է 43,3 մլրդ ԱՄՆ դոլար։

## Կլիմա
Նիգատա քաղաքի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է, սակայն ձյան տեղումներն ավելի առատ են, քան այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են՝ Մոսկվան, Մոնրեալը և Օսլոն։ Կլիման բնութագրվում է չոր և հզոր քամիներով, որոնք գալիս են Ճապոնական ծովից։

Անձրևները տեղումների գերակշիռ մասն են կազմում։





## Վարչական բաժանում
thumb|left|Նիգատայի ներքին բաժանում
2007 թվականի ապրիլի 1-ից Նիգատան ունի իր վարչական բաժանման ծրագիրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Քաղաքի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Ակունյան

**Ակունյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Հովհաննես Համբարձումի Ակունյան (1868-1947), քիմիկոս, թղթակից։
* Վիլհելմ Հովհաննեսի Ակունյան (1956-2010), լուսանկարիչ, ֆոտոթղթակից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Santa's Coming for Us

**Santa's Coming for Us,** Սիայի և Գրեգ Կուրստինի կողմից հեղինակած երգ, որը թողարկվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, որպես Սիայի ութերորդ Երաժշտական ալբոմի և առաջին Սուրբծննդյան երաժշտություն ալբոմի գլխավոր սինգլ, Everyday Is Christmas։

## Տեսահոլովակ
«Santa's Coming for Us» երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 22-ին, որտեղ Քրիստեն Բելը հյուրընկալում է ամանօրյա երեկույթին։ Հյուրերի մեջ էին Դաքս Շեփարդը, որպես ամուսին, JB Սմուվը՝ Սանտա Կլաուս, Սուսան Լուսին և Հենրի Ուինքլերը՝ տատիկ և պապիկ և Վայթ Օլեֆը՝ երեխա։

## Track listing
# «Santa's Coming for Us» - 3:26

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 երգեր
Կատեգորիա:Սիայի երգեր
Ահարոնյան

**Ահարոնյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անի Արտաշեսի Ահարոնյան (1990), բալետ, պարուսույց, հաղորդավար։
* Աշոտ Սիրասի Ահարոնյան (1971), ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ։
* Ավետիս Առաքելի Ահարոնյան (1866-1948), հասարակական–քաղաքական գործիչ, արձակագիր։
* Արկադի Գևորգի Ահարոնյան (ծնվ․ 1931), գյուղատնտես։
* Արմենակ Ահարոնյան (1889-1916), երգիչ, տենոր։
* Արսեն Առաքելի Ահարոնյան (1899-1939), ճարտարապետ։
* Գառնիկ Ռոբերտի Ահարոնյան (1972-1992), ազատամարտիկ։
* Գևորգ Ահարոնյան (ծնվ. 1868), բանասեր։
* Գերսամ Փանոսի Առաքելյան (1916-1981), հրապարակախոս, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։ 
* Գրիգոր Պետրոսի Ահարոնյան (1896-1980), քանդակագործ։
* **[[Դավիթ Ահարոնյան (այլ կիրառումներ)|Դավիթ Ահարոնյան]]**
** Դավիթ Էդուարդի Ահարոնյան (1972-1993), ազատամարտիկ, տանկիստ։
** Դավիթ Ռոբերտի Ահարոնյան (1971-1994), ազատամարտիկ։
* Լարա Ահարոնյան (1972), մարդու իրավունքների կանադահայ պաշտպան։ 
* Լևոն Ահարոնյան (1930), ազգային գործիչ, գործարար։
* Խաչիկ Սամսոնի Ահարոնյան (1912-1973), կուսակցական, պետական աշխատող, հրատարակիչ։
* Հովհաննես Ահարոնյան (1885-1921), դերասան։
* Հրանտ Սարգսի Ահարոնյան (1952-1994), ազատամարտիկ։
* Մարիցա Խաչերի Ահարոնյան (1896-1979), լրագրող։
* Մարտին Վարդգեսի Ահարոնյան (1954), երգահան, կիթառահար, նկարիչ
* Մհեր Եղիշեի Ահարոնյան (1960-1994), ազատամարտիկ։
* Նաիրա Սերյոժայի Ահարոնյան (ծնվ. 1969), նկարչուհի։
* Ռուբեն Միքայելի Ահարոնյան (ծնվ. 1947), ջութակահար։
* Վահե Գրիգորի Ահարոնյան (1933-1994), դաշնակահար։
* Վաչիկ Միքայելի Ահարոնյան (1967-1994), ազատամարտիկ։
* Վարդգես Ավետիսի Ահարոնյան (1888-1965), հասարակական գործիչ, իրավաբան, գրող, գրականագետ, մանկավարժ։
* Փարավոն Ահարոնյան, թղթակից։
* Ֆելիքս Ահարոնյան (ծնվ․ 1952), ֆիզիկոս։

## Գրական հերոսներ
* *Ահարոնյան*, Արամ Վարդանյանի «Մեղավոր հոգու շշունջը» վեպի հերոսներից։

## Տես նաև
* Լևոն Գրիգորի Արոնյան (ծնվ․ 1982), շախմատիստ, գրոսմայստեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
Մարո Մազմանյան

**Մարո (Մարիետա) Մկրտչի Մազմանյան** (), հայ թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1970 թվականից։

## Կենսագրություն
Մարո Մազմանյանը ծնվել է 1937 թվականի մայիսի 29-ին, Երևանում։ 1954-1957 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժնում։ 1957 թվականին ընդունվել 1962 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի թարգմանական բաժինը։ 1962-1966 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ արևելագիտության սեկտորում որպես կրտսեր գիտաշխատող։ Նրա թարգմանությամբ (հայերենից) ռուսերեն լույս են տեսել Սիլվա Կապուտիկյանի «Քարավանները դեռ քայլում են» (Մոսկվա, 1969, 1979, Երևան, 1970, 1979), Գարեգին Սևունցի «Պատմվածքներ» (Մոսկվա, 1969), Նոր-Այրի «Արամ» (1970), Եղիշե Չարենցի «Ուղղիչ տնից» (Երևան, 1975), Ակսել Բակունցի «Ալպիական մանուշակ» (Երևան, 1975), Մանուկ Մնացականյանի «Սրինգ» (Երևան, 1979), Զորայր Խալափյանի «Եվ վերադարձնելով ձեր դիմանկարը» (Երևան, 1980), Անահիտ Սահինյանի «Կեռմաններ» (Երևան, 1980) գրքերը։

## Թարգմանություններ

* Бакунц А. Альпийская фиалка: Сборник рассказов.- Ереван: Айастан, 1975.- 254 с.- Из содерж.: Арамян Вальтер. Тетерев; Ханзадян Серо. Снежный хлеб; Арамян Рафаэль. Рус, рус…; Аршакян Геворг. Петро; Аветисян Жирайр. Испытание; Мнацаканян Манук. Свирель.
* Капутикян Силва. Караваны еще в пути.- Москва: Советский писатель, 1969.- 359 с. Վերատպությունը տե՛ս Караваны еще в пути.- Ереван: Айастан, 1970.- 254 с.
* Капутикян Силва. Проза.- Ереван: Советакан грох, 1979.- 520 с.
* Лермина Жюль. Сын Монте-Кристо: Продолж. попул. романа А. Дюма “Граф Монте-Кристо”: Роман в 3-х кн. Книга 1.- Ереван: МИК, 1990.- 352 с.
* Чаренц Егише. Страна Наири. Из Ереванского исправительного дома.- Ереван: Айастан, 1975.- 291 с.
* Нор-Айр. Арам.- Москва: Изд-во ДОСААФ, 1971.- 238 с.
* Севунц Гарегин. Русалка: Рассказы.- Москва: Правда, 1969.- 32 с.- (Б-ка “Огонёк” № 19).
* Халафян Зорайр. И возвращая ваш портрет: Роман: Перевод с армянского.- Ереван: Советакан грох, 1982.- 272 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Խաղաղության երեխաները

**«Խաղաղության երեխաները»** (), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը, որը 1990 թվականին տեղադրվել է Բարեկամության զբոսայգում, Լենինգրադյան խճուղի, 90 հասցեում, մետրոյի «Ռեչնոյ վոկզալ» կայարանի հարևանությամբ։

## Պատմություն
«Խաղաղության երեխաները» քանդակագործական հորինվածքը տեղադրվել է 1990 թվականին Բարեկամության զբոսայգում։ Այն ինքնատիպ նվեր է քանդակագործ Անտի Նուվոնենից Հելսինկի քաղաքից։ Նուվոնենը ծնվել է 1937 թվականին Վիբորգ քաղաքում, որն այդ ժամանակ Ֆինլանդիայի կազմում էր։ Նա առաջին հերթին հայտնի է ֆիննական մետաղադրամների վրա թեմատիկ բնապատկերներով։ 1971 թվականին նա դարձել է Գեղարվեստի ֆիննական պետական մրցանակի դափնեկիր՝ մի շարք վերացական քանդակների համար։ Անտի Նուվոնենը քանդակագործության փորձագետների ֆիննական ասոցիացիայի անդամներից է և բազմաթիվ մրցույթների մրցանակակիր։

«Խաղաղության երեխաները» հուշարձանն ընծայվել ի պատասխան 1983 թվականին Հելսինկիի Բարեկամության զբոսայգում տեղադրված Յ. Կիրյուխինի «Խաղաղություն ամբողջ աշխարհին» ռուսական հուշարձանի։ «Խաղաղություն ամբողջ աշխարհին» հուշարձանը «Ժողովուրդների բարեկամության հուշարձանի» պատճենի փոփոխված անալոգի մի մասն է, որը պատկերում է գյուղացիների և ազատարարների հանդիպումը։ Այն նվիրվել է 1948 թվականին կնքված խորհրդա-ֆիննական բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ օգնության պայմանագրի 35-ամյակի կապակցությամբ։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը բաղկացած է երեք պատկերաքանդակից՝ մոր, հոր, որի գրկում նորածին երեխա է, և դեռահասի։ Բրոնզե քանդակը բավականին վերացական է, ունի փոքր-ինչ անսովոր մակատեսք։ Հուշարձանը տեղադրվել է աստիճանաձև պատվանդանին, որի վրա ժամանակին փակցված էր համապատասխան ցուցատախտակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Ստեփան Մարտիրոսյան

**Ստեփան Միքայելի Մարտիրոսյան** (սեպտեմբերի 2, 1930, Թիֆլիս, Վրացական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 22, 2018, Երևան, Հայաստան), հայ կինոօպերատոր։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1982):

## Կենսագրություն
[մինի|Ստեփան Մարտիրոսյանի անվանական աստղը [Նվիրյալների արահետ (Երևան)|Նվիրյալների արահետում]]
Ստեփան Մարտիրոսյանը ծնվել է 1930 թվականի սեպտեմբեր 2-ին, Թբիլիսիում։ 1962 թվականին Մոսկվայում ավարտել է կինեմատոգրաֆիական դասընթացները։ Որպես օպերատոր և ռեժիսոր 1957 թվականից աշխատել է «Երևան» հեռուստաֆիլմերի ստուդիայում և Հայկական հեռուստատեսությունում։

Որդին՝ Միքայել Մարտիրոսյանը (1960-1987), «Ուշադրություն, կրիա է» () ֆիլմում խաղացել է մանկական գլխավոր դերերից մեկը։

## Դերեր ֆիլմերում

## Նկարահանած ֆիլմեր
Նկարահանել է 20 խաղարկային և ավելի քան 40 վավերագրական ֆիլմեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ստեփան Մարտիրոսյան. Օպերատորական հայացք 
* Ստեփան Մարտիրոսյան

Կատեգորիա:Հայ կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Պրոլետարսկի շրջանի աշխարհազորականների հուշարձան

**Պրոլետարսկի շրջանի աշխարհազորականների հուշարձան** (), հուշահամալիր Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Տեղադրվել է 1980 թվականի մայիսի 6-ին Ավտոզավոդսկայա հրապարակում։ Նվիրված է Մոսկվայի Պրոլետարսկի շրջանի այն բնակիչներին, որոնք զոհվել են Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործներ Ֆ. Դ. Ֆիվեյսկին, Ն. Գ. Սկրիննիկովան, ճարտարապետներ Պ. Պ. Զինովևը, Ի. Մ. Ստուդենիկինը, ճարտարագետ Բ. Մ. Դուբովոյը։ Հուշարձանը պատկանում է «քաղաքային քանդակ» կատեգորիային։

## Նկարագրություն
Հուշարձանի բարձրությունը 15 մետր է։ Հուշարձանի հիմնական գաղափարը ռազմաճակատի և թիկունքի միասնությունն է։ Դա բազմապատկեր հարթաքանդակային հորինվածք է, որը պատկերում է կարմիրբանակայիններին և աշխարհազորական բանվորներին, որոնք պաշտպանել են Մոսկվան 1941 թվականի աշնանը։ Զինվորների պատկերաքանդակները հուշարձանի կազմի մեջ առանցքային դեր չեն խաղում, այլ ենթարկվում են կառուցվածքի գերիշխող գաղափարին։ Դրանք տեղադրված են Հաղթանակի խորհրդանշական դրոշի՝ միմյանց վրա դրված ոճավորված շերտերի վրա։ Կառուցվածքն ունի սեղանաձև հիմք, որը խորհրդանշում է դրոշափողը՝ *«1941-1945»* ռելիեֆային գրությամբ։ Հուշարձանի հետնամասում գրված է. *«Հայրենիքի ազատության և անկախության համար զոհված պրոլետարների սխրանքը հավերժ կմնա ժողովրդի հիշողությունում։ Հավե՜րժ փառք հերոսներին»*։

Քանդակագործական հորինվածքը պատրաստված է կռած թերթավոր պողպատից պղնձե հիմնակմախքի վրա։ Հուշարձանը հենվում է ողորկված գրանիտից պատրաստված աստիճանավոր հիմքի վրա։ Հուշարձանի հետևում սկսվում է Ավտոզավոդսկայա փողոցի բուլվարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Դադի վանքի վերանորոգումը 1997-2011 թվականներ (գիրք)

**«Դադի վանքի վերանորոգումը 1997-2011 թվականներ»** (), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից 2015 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 17-րդ գիրքը (Գիրք ԺԷ)։ Այն հեղինակել է Սամվել Այվազյանը։ Տպագրվել է երկլեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է հայկական միջնադարյան պաշտամունքային առավել աչքի ընկնող վանական համալիրներից մեկի` Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի Դադիվանք գյուղում գտնվող Դադի վանքի վերականգնման աշխատանքները 1997-2011 թվականներին։ Գրքում ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող արժեքավոր լուսանկարներ։

«Դադի վանքի վերանորոգումը 1997-2011 թվականներ» գիրքը հրատարակվել է Դադի վանքի Կաթողիկե եկեղեցու կառուցման 800-ամյակի առթիվ (1214-2014)։ Աշխատության հրատարակմանը նպաստել է ԱՄՆ-ի Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպությունը և անանուն բարերարը, ով բարեգործությունը կատարել է ի հիշատակ Ադրինե Մարտիրոսյանի։

## Տես նաև
* Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ
* Դադիվանք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ (գրքաշար)
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Դադիվանք
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:2015 գրքեր
Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն
Արպատ (գետ)

**Արպատ** (*Պապանյան-Ուզեն*, , ), գետ Ղրիմ թերակղզու հարավարևելյան ափին, Ալուշտա քաղաքային խորհրդի տարածքում։ Ուսկուտ գետի ձախ վտակն է։ Գետն ունի 9 վտակ, միջին տարեկան հոսքը Զելենեգորիե ջրաբանական կետում 0,030 մ³/վ է, թափվում է գետաբերանից 1,8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը մոտավորապես 10 կիլոմետր է, ավազանի մակերեսը՝ 28,1 կմ²։ Գետը ձևավորվում է Զելենեգորիե գյուղում՝ երկու ակունքների՝ աջից *Պանանյան Ուզենի* և ձախից *Կուշեն Ուզենի* միախառնումով, ընդ որում՝ հիմնականը՝ բուն Արպատը, ընդունված է համարել Պանանյան Ուզենը, որը սկիզբ է առնում Արպատի արոտավայրից Գորուա Բոգազ լեռնանցքի մոտ՝ 5 աղբյուրներից բաղկացած նույնանուն աղբյուրից Պանագիա բնասահմանում։ Գետը ձևավորում է ոչ մեծ պտղաբեր հովիտ՝ վերին հատվածում գահավիժելով ոչ մեծ ջրվեժների տեսքով։

## Անվան ստուգաբանություն
«Արպատ» բառը կարող է թարգմանվել տարբեր ձևերով։ Մեկնաբանություններից մեկն է՝ «ավերում»։ Զելենոգորիե (նախկինում՝ Արպատ) գյուղի հետևում կա նեղ բնասահման, որտեղ վտանգավոր ժամանակներում թաքնվում էին տեղացիները՝ երեխաները և կանայք, իսկ տղամարդիկ պաշտպանում էին ժայռերի միջև եղած նեղ անցուղին։ Թաթարերենից թարգմանության երկրորդ տարբերակն է՝ «գարի»։ Այդ վայրերում հողը գրեթե պտղաբեր չէ, և մարդիկ մայրուղիներին գարի էին աճեցնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* РЕКИ ЮЖНОГО БЕРЕГА КРЫМА
* Карта территории Алуштинского горсовета 
* Урочище Панагия

Կատեգորիա:Ալուշտայի գետեր
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Աղազարյան

**Աղազարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Հովիկ Հովսեփի Աղազարյան (ծնվ. 1960), մեխանիկ, պետական և քաղաքական գործիչ։ 
* Միհրան Կարապետի Աղազարյան (1892–1933), հասարակական գործիչ, հրապարակագիր, խմբագիր, մանկավարժ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
Ամմա Դարկո

**Ամմա Դարկո** (, ), գանացի գրող, ստեղծագործում է գերմաներեն և անգլերեն լեզուներով։

## Կենսագրություն
Ֆանտի ազգից է։ Ծնվել է Կոֆորիդուայում, Գանայում, մեծացել է Աքրայում։ Ավարտել է Կումեսի համալսարանը (1980 թվականին)։ Այնուհետև աշխատել է որպես խորհրդատու՝ տեխնոլոգիական կենտրոնում։ 1980-ական թվականներից սկսած ապրել և աշխատել է Գերմանիայում։ Այնուհետև նա վերադարձել է Աքրա։ Նրա վեպերը պատմում են Գանայի ամենօրյա կյանքի մասին։ Նրա առաջին վեպը՝«Հորիզոնից այն կողմ» ի սկզբանե լույս է տեսել գերմաներենով (1991)։ Նրա վերջին վեպերը հրատարակվել են Գանայում։

Այժմ նա ապրում է Աքրայում։ Աշխատում է որպես հարկային տեսուչ։

## Վեպեր
* Der verkaufte Traum (1991, англ. пер. Beyond the horizon, 1995, фр. пер. 1997)
* Spinnweben (1996)
* Սպասուհի/ The housemaid, повесть (1998, нем. пер. 1999)
* Verirrtes Herz (2000)
* Not without flowers (2003)
* Առանց դեմք/ Die Gesichtslosen (2003)
* Երկու աշխարհների միջև / Between Two Worlds (2015). Sub-Saharan Publishers. ISBN 978-9988647933
* Պատմվածքների վզնոցը / The Necklace of Tales (2015). ASIN B00YVNNH9I

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*  Պաշտոնական կայք  , 

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գանացի գրողներ
Մենք Շերլոկ Հոլմսի հետ

**«Մենք Շերլոկ Հոլմսի հետ»** (), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված ռեժիսոր Վլադիմիր Պոպովի կողմից։ Ֆիլմն ստացել է հումորային լուծում. այն առանձնանում է հետաքրքրաշարժ սյուժեով, վառ կերպարներով, թեթև, պայծառ գույներով, երաժշտականությամբ։

## Սյուժե
Արթուր Կոնան Դոյլի՝ Շերլոկ Հոլմսի մասին պատմող պատմվածքների ծաղրանմանակումն է։ Շունը պատմում է մեծ խուզարկուի հետ իր ունեցած արկածների մասին։ Այնուամենայնիվ, շան ձագերը նրան չեն հավատում, քանի դեռ նրան չի զանգահարում Շերլոկ Հոլմսը։

## Ստեղծողներ

Երգը, որը Սև աղվամազը ժամանակ առ ժամանակ փորձում է կատարել, գրվել է Ռեդյարդ Կիպլինգի «Փոշի» բանաստեղծության հիման վրա։

## Վերաթողարկում DVD-ով
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է DVD-ով «Լրտեսական կրքեր» (2003, 2006) մուլտֆիլմերի հավաքածուում («Սոյուզմուլտֆիլմ», տարածող՝ «Союз»):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1985 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Ստորջրյա բերետներ

**Ստորջրյա բերետներ**, մուլտիպլիկացիոն նկարված ֆիլմ։

## Սյուժե
Դելֆին-ռենջերների մասին պատմող լիամետրաժ մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է «Հաջող սկիզբ», «Օվկիանոսի գաղտնի աղբանոց», «Այսբերգի երևացող մասը», «Միկոն, Պավլովայի տղան», «Լիճ` ծովի հատակում» ֆիլմերի հիման վրա, որոնք ստեղծվել են ըստ Էդուարդ Ուսպենսկու «Ստորջրյա բերետներ» պատմվածքի։ 
Ի տարբերություն պատմվածքի, ֆիլմում մասերի տրամաբանական հաջորդականությունը խախտված է, այդ պատճառով ֆիլմի վերջին հատվածը կիսատ է ընկալվում։

## Դերերը հնչունավորել են
* *Տրիստան*` Եվգենի Ստեբլով
* *Հենրի*` Սեմյոն Ֆարադա
* *Պավլովա*` Տատյանա Դոգիլևա
* *Գնդապետ Էլոյ*` Վասիլի Լիվանով
* *Մորժով*` Բորիս Բիստրով
* *Միկո*` Սաշա Սուչկով
* *Կենդանի, որ հաղորդում է Տրիստանին ռուսների կանչելու մասին*` Էֆիմ Կացիրով
* Լև Շաբարին
* Ալեքսանդր Օչերետյանսկի 
* *Նավապետ*` Ն. Գրաբե
* Վ. Պրոխորով

## Հեղինակներ

## Մուլտֆիլմի մասին
80-ական թվականի վերջին փոփոխությունն էին տեղի ունենում երկրում, կինոյում և «Սոյուզմուլտֆիլմում»։ Վլադիմիր Տարասովը փորձում էր ներգրավվել նոր իրականության մեջ` աշխատելով հավակնոտ և այդ ժանանակվա համար նոր նախագծի վրա, որն էր «էշքն» ժանրով համատեղ սերիալի նկարահանումն ամերիկյան և խորհրդային ռազմաբազաների հատուկ ջոկատային դելֆինների արկածների մասին։ Սրանք առաջին ֆիլմերն էին, որ պատմում էին ոչ թե ռազմական դիմակայության, այլ` ռուս և ամերիկացի «բերետների» զինվորական եղբայրության մասին։ Ինչպես և այլ նախագծեր, որոնք փորձում էին ներգրավել խորհրդային մուլտիպլիկացիան շուկայական հարաբերություններում, այս մեկը ևս շարունակություն չի ունեցել։ Չնայած «Հաջող սկիզբ» սերիայի չորս մասեր (1989-1990) և նրանց հիման վրա նկարահանված «Ստորջրյա բերետներ» լիամետրաժ ֆիլմը (1991) հայտնվել են էկրաններին և երբեմն ցուցադրվում են հեռուստաալիքներով։ Նատալյա Վենժեր


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Журнал «Советский экран» № XIX 1988 год.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր
Աննա Ադելաիդ Աբրահամս

**Աննա Ադելաիդ Աբրահամս** (, ), հոլանդացի նկարչուհի։ Հիմնականում ստեղծել է նատյուրմորտներ։

## Կենսագրություն
Աբրահամսը ծնվել է 1849 թվականի հունիսի 16-ին, Նիդերլանդների Միդդելբուրգ քաղաքում։ Նրա ուսուցիչներից են եղել Յան Ֆրեդերիկ Շուլցը,  Ռուդոլֆինա Սվանդիա Ուիլդրիկը, Մարիա Վոսը, Ադրիանա Յոհաննա Հաանենը։ 1877 թվականին հաստատվել է Հաագայում, որտեղ հաճախել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա։

1882 թվականից Աբրահամսի աշխատանքները ցուցադրվել են *Levende Meesters* (Կենդանի արվեստագետներ) ցուցահանդեսներում ամբողջ Նիդերլանդներում։ Ցուցահանդեսներ է ունեցել Եվրոպայի Փարիզ, Բեռլին, Դյուսելդորֆ և Բրյուսել քաղաքներում։ 1893 թվականի Կոլումբիական համաշխարհային ցուցահանդեսի ժամանակ ցուցադրվել է Չիկագոյի Գիտության և արդյունաբերության թանգարանում։

Աբրահամսը եղել է *Ons Doel Is Schoonheid* (Մեր նպատակը գեղեցկությունն է) արվեստի միության անդամ և եղել է Pulchri ստուդիայի ("Գեղեցկության ուսումնասիրության համար") խորհրդի անդամ։ Ամուսնացած չի եղել։ Մահացել է 1930 թվականի հունվարի 18-ին Հաագայում։

## Ժառանգություն
Աբրահամսի աշխատանքներից գտնվում են Ամստերդամի քաղաքային թանգարանում, Հաագայի Մեսդագ հավաքածուում, Հաագայի քաղաքային թանգարանում, Միդդելբուրգի Զեյուս թանգարանում, Օտերլոյի Կյոլլեր-Մյուլլերի թանգարանում։

## Պատկերասրահ

Stilleven1 Anna Abrahams.jpg|*Նատյուրմորտ*
Stilleven2 Anna Abrahams.jpg|*Նատյուրմորտ*


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարչուհիներ
Արիֆ Փաշաև

**Արիֆ Միրջալալ օղլի Փաշաև** (, ), Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի գիտնական, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, մանկավարժ, հասարակական գործիչ, ակադեմիկոս (2001) և «Ադրբեջանական ավիաուղիներ» Ազգային ավիացիոն ակադեմիայի ռեկտոր;

## Կենսագրություն
Արիֆ Փաշաևը ծնվել է 1934 թվականի փետրվարի 15-ին Բաքվում։ Արաֆ Փաշաևը 1957 թվականին ավարտել է Օդեսայի էլեկտրատեխնիկական հաղորդակցման ինստիտուտը, ռադիոֆիզիկայի մասնագիտությամբ։ 1959 թվականին սկսել է իր գիտական գործունեությունը `ԱՀ ԳԱԱ Ֆիզիկայի ինստիտուտում։

Գիտնականի կողմից ձեռք բերված գիտական արդյունքներից շատերը միջազգային ցուցահանդեսներում և մրցույթներում պարգևատրվել  են ոսկու, արծաթե մեդալներով և դիպլոմներով։ Կիրառվում են մի շարք արդյունաբերական ձեռնարկություններում։

1966 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը։ 1989 թվականին ընտրվել է համապատասխան անդամ, իսկ 2001 թվականին լիիրավ անդամ Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի։ 1996 թվականից մինչ օրս հանդիսանում է Ազգային ավիացիոն ակադեմիայի ռեկտոր։

2009 թվականին ա արժանացել է «Պատվո» շքանշանին `Ադրբեջանում գիտության և կրթության զարգացման գործում ունեցած ավանդի համար։

## Գիտական գործունեություն
Արիֆ Փաշաևը հեղինակ է ավելի քան 300 հրատարակված գիտական աշխատանքների, 35 հեղինակային վկայականների և արտոնագրերի։
### Ընտրված աշխատանքներ
*Development of effective cooling schemes of gas turbine blades based on computer simulation // International Journal of Applied Science, Engineering and Technology. 2004. №1. P.1–6. ISSN 1307–4318. In co-autorship with C.Askerov, R.Sadiqov and C.Ardil.
*Евразийский патент №012224. Способ получения защитных покрытий на лопатках газовых турбин. 28.08.2009. Евразийская патентная организация, Евразийское патентное ведомство. Совместно с А.С.Самедовым, Т.Б.Усубалиевым, Т.Б.Рзаевым и Д.М.Гамбаровым.
*Система диагностирования авиационного ГТД с применением методов Soft Computing. Научно-Технический Журнал Авиационно-космическая техника и технология. Харьков, изд-во “ХАИ”, 2009, №9/66, стр. 194-197. Совместно с М.Г.Шахтахтинским, П.Ш.Абдуллаевым и А.Д.Мирзоевым.
*Patent: İ 2009 0050. Akustooptik panoram qəbuledici. 30.03.2009. A.R. Həsənovla birlikdə.
*Nanostructured Van der Waals-like surface of GaSe. Azerbaijan Journal of Physics “Fizika” Vol. XVII, №1, Seksion: En march, 78-80, 2011. In co-autorship with B.G.Tagiyev and A.A.Safarzade.
*Study of the Forbidden Gap Width of Strained Epitaxial Lead Selenide Layers. Journal of Materials Science and Engineering, 2012, 2, 142-150. In co-autorship with O.I.Davarashvili, Z.G.Akhvlediani, M.I.Enukashvili, L.P.Bychkova and M.A.Dzagania.
*Epitaxial Lead Selenide Layers over a Wide Range of Their Thickness on Dielectric Substrates. Journal of Materials Science and Engineering, 2013, B. 3 (2), p.&nbsp;97-103. In co-autorship with O.I.Davarashvili, Z.G.Akhvlediani, M.I.Enukashvili, R.G.Gulyaev and L.P.Bychkova.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ադրբեջան)
Շարլոթի սարդոստայնը

**Շարլոթի սարդոստայնը**, ամերիկացի գրող Էլվին Բրուքս Ուայթի մանկական գիրքը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1952 թվականին։

Ստեղծագործությունն էկրանավորվել է երկու անգամ, մուլտիպլիկացիոն տարբերակը ստացել է շարունակություն՝ «Շարլոթի սարդոստայնը. Ուիլբուրի մեծ արկածները», որի սյուժեն նախնական պատմվածքի հետ շատ ընդհանրություններ չունի։ Ուայթի գրքի սյուժեն դարձել է նաև Ռիչարդ և Ռոբերտ Շերմանների նույնանուն մյուզիքլի հիմքը։

## Սյուժե
Գրքի հերոսը Ուիլբուր անունով խոզուկն է, ում մահվանից փրկել է Ֆերն անունով աղջիկը։ Խոզուկն ընկնում է մի գոմ, որտեղ մյուս կենդանիները նրան հասկացնում են, որ ինքը երկար ժամանակ չի ապրի։ Սակայն Շարլոթ սարդն իր սարդոստայնի վրա հյուսում է բառեր, որոնք պետք է համոզեին ագարակատիրոջը, որ խոզուկն արժանի է ապրելու։

«Շարլոթի սարդոստայնը» լավ է ընդունվել քննադատների կողմից։ Հատկապես Յուդորա Ուելթին, գրքի մասին գրախոսելով Նյու Յորք Թայմսում, նշում է. «Այն գրեթե կատարյալ է արված, և արված է համարյա թե հրաշագործությամբ»։

## Էկրանավորում
Ստեղծագործության մոտիվներով նկարահանվել է երեք ֆիլմ.
* Շարլոտայի սարդոստայնը (մուլտֆիլմ)
* Շարլոթի սարդոստայնը 2. Ուիլբուրի մեծ արկածները
* Շարլոթի սարդոստայնը (ֆիլմ)

## Հետաքրքիր փաստեր
Շարլոտա սարդի լրիվ անունը Շարլոթ Էյ Քավաթիքա է, որը տրվել է ԱՄՆ-ում տարածված լատիներեն Araneus cavaticus սարդի անունից, որին նաև անվանում են «խրձանոցային սարդ»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շարլոթի սարդոստայնը Զանգակում

Կատեգորիա:1954 գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:1952 թվականի ամերիկյան վեպեր
Թեժառույքի լեռներ

**Թեժառույգի լեռներ**,  լեռներ Հայաստանի Արագածոտնի և Շիրակի մարզերի սահմանագլխին, Արագած լեռնազանգվածի հարավ-արևմտյան մասում։ Ամենաբարձր գագաթը համանուն լեռն է (2423 մ), երկարությունը՝ 9 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռնաշղթաներ
Ինտերնացիոնալիստ զինվորների հուշարձան (Մոսկվա)

**Ինտերնացիոնալիստ զինվորների հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է Աֆղանական պատերազմում զոհված ինտերնացիոնալիստ զինվորներին։ Տեղադրված է Պոկլոննայա բլրի վրա գտնվող Հաղթանակի զբոսայգում։

## Պատմություն
Ինտերնացիոնալիստ զինվորների հուշարձանը ստեղծվել է աֆղանական պատերազմի վետերանների կազմակերպությունների նվիրատվություններով, ինտերնացիոնալիստ զինվորների անձնական ներդրումներով` Մոսկվայի կառավարության օժանդակությամբ։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործներ Ս. Ա. Շչերբակովը և Ս. Ս. Շչերբակովը, ճարտարապետներ Յ. Պ. Գրիգորևը և Ս. Գրիգորևը։

Հուշարձանը ձախ ձեռքին սաղավարտով և աջ ձեռքին ինքնաձիգով, կամուֆլյաժային համազգեստով խորհրդային երիտասարդ զինվորի չորսմետրանոց բրոնզե պատկերաքանդակ է։ Զինվորը պատկերված է ժայռի եզրին կանգնած և նայում է հեռուն։ Զինվորի պատկերաքանդակը կանգնած է կարմիր գրանիտից պատրաստված պատվանդանին, որի վրա փակցված է ճակատամարտի պատկերով բրոնզաձույլ խորաքանդակ։

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2004 թվականի դեկտեմբերի 27-ին և նվիրված է եղել Աֆղանստան խորհրդային զորքերի մուտք գործելու 25-ամյակին։ Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են եղել աֆղանցի վետերաններ, Ամինի պալատը գրոհած հատուկջոկատայիններ, վետերանների կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։

## Արտաքին հղումներ
*  
*  
* 

Կատեգորիա:2004 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Տիգրան Սազանդարյան

**Տիգրան Ներսեսի Սազանդարյան**, (1881, Խնձորեսկ), բանաստեղծ, երաժիշտ (նվագել է թառ), մանկավարժ, ազգային-հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Տաթևիկ Սազանդարյանի հայրը, Զանգեզուրի գավառական կոմիտեի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1881 թվականին, Գորիսի շրջանի Խնձորեսկ գյուղում։ 1903 թվականին ավարտել է Գևորգյան ճեմարանը։ 1909-1910 թվականներին եղել է Գորիսում հրատարակվող  «Գավառ» շաբաթաթերթի խմբագիր։ Որպես  մանկավարժ դասավանդել է  Տաթև գյուղում և Գորիսի հայկական դպրոցում, եղել է Ակսել Բակունցի պատմության ուսուցիչը։ Եղել է  դաշնակցական կուսակցության անդամ և աջակից։ 1919-1921 թվականներին եղել է Գորիսի ազգային խորհրդի անդամ։ Լեռնահայաստանի հանրապետության օրհներգի հեղինակն է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Էդուադ Զոհրաբյան, Համլետ Միրզոյան, Գորիսի Հանրագիտարան
Թեժառույք

**Թեժառույք**, *Թեժառույգ*, լեռ Հայաստանի Արագածոտնի և Շիրակի մարզերի սահմանագլխին, Արագած լեռնազանգվածի հարավ-արևմտյան մասում։ Թեժառույգի լեռների ամենաբարձր գագաթը, Զովասար գյուղից 16 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրություն 3423 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Ցանկապատ (մուլտֆիլմ)

**«Ցանկապատ»** (, ), խորհրդային նկարված միկրոմետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված 1967 թվականին։ Նկարահանվել է Մոնրեալում կայանալիք համաշխարհային ցուցահանդեսում ներկայացվելու համար (*Էքսպո-67*), որն անցկացվել է «Մարդն ու նրա աշխարհը» կարգախոսով։ Ըստ ցուցադրության պայմանների՝ մուլտֆիլմը տևողությունը չպետք է գերազանցեր մեկ րոպեն։ Ֆիլմը մեծ հաջողությամբ ցուցադրվել է նաև մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի՝ Անսիում անցկացված միջազգային կինոփառատոնում։

1968 թվականին «Ցանկապատ» մուլտֆիլմը, որը հաճախ կոչվել է Լև Ատամանովի լավագույն աշխատանքը, ներառվել է («Գետաձի» և «Հեծանվորդը» մուլտֆիլմերի հետ միասին) մեծահասակների համար նախատեսված «Калейдоскоп-68» հավաքածուում։ Որպես «Ցանկապատ» մուլտֆիլմի հավելում նկարահանվել է «Հեծանվորդը» փիլիսոփայական փոքր առակ-մուլտֆիլմը։
․․․այդ երկու ֆիլմիկներն էլ ես շատ եմ սիրում։

## Սյուժե
Վառ դեղին ներկած բարձր ցանկապատի երկու կողմերում, չտեսնելով մեկը մյուսին, քայլում են միմյանցից շատ տարբեր երկու շներ։ Հոտից զգալով միմյանց ներկայությունը՝ նրանք սկսում են սպառնալից մռլտալ, ապա դաժանորեն հաչել։ Աճող կատաղությունից մոլեգնելով՝ շները հարձակվում են ցանկապատի վրա։ Նրանց հարձակումները գնալով դառնում են ավելի ագրեսիվ։

Հանկարծ ուժեղ դղրդյունով ցանկապատը քանդվում է։ Հակառակորդների միջև այլևս ոչ մի պատնեշ չկա։

Անսպասելիությունից հանդարտվելով՝ շները մի վայրկյան լուռ դիտում են միմյանց։ Ապա չարությունը հորդում է նոր ուժով, և կատաղած շները բախվում են միմյանց։ Ատելությունը հասնում է իր գագաթնակետին։

Հանկարծ շներից մեկը լռում է՝ հաչոցից հազախեղդ լինելով։ Ընդմիջումը բավական է լինում, որ շները հնարավորություն ստանան միմյանց հոտոտելու և հասկանալու, որ արտաքինից միմյանց նման չլինելու հետ մեկտեղ նրանց միջև սկզբունքային տարբերություններ ու հակասություններ չկան։ Այդ բացահայտումը ժպիտ է առաջացնում նրանց մոտ։ «Նշելով» ցանկապատից մնացած միակ տափակափայտը, որը դրան արձագանքում է կանաչ ընձյուղներով, շները, մտերմաբար ծիծաղելով, հանգիստ ու վստահաբար սկսում են իրենց համատեղ ուղին, որ լուսավորված է փայլող արևով։

## Ստեղծողներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Калейдоскоп-68». на сайте Аниматор.ру
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Լև Ատամանովի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1967 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Իվ Արդեն

**Իվ Արդեն** ( ), ամերիկացի դերասանուհի, «Էմմիի» մրցանակակիր, ինչպես նաև 1946 թվականին առաջադրվել է «Օսկարի»։

## Կենսագրություն
### Կարիերա
Յունիս Կենդենսը, որն առավել հայտնի է որպես Իվ Արդեն, ծնվել է 1908 թվականի ապրիլի 30-ին Կալիֆոռնիա նահանգի փոքրիկ քաղաք Միլլ Վալլիում` Լյուսիլ և Չարլզ Փիթեր Կենդենսի ընտանիքում, ովքեր բաժանվել են, երբ Յունիսը դեռ երեխա էր։ 16 տարեկանում թողել է դպրոցը և ընդունվել թատերական խմբակ։ 1929 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է «Սիրո երգը» ֆիլմում, որը «Columbia» ընկերության հաջողված աշխատանքներից է դառնում։ Նրա դեբյուտը Բրոդվեյում կայացել է 1934 թվականին՝ «Զիգֆելդի հիմարությունները» բեմադրությունում։

Կենդեսը դերասանական կարիերան սկսել է 1937 թվականին` «Դուռ դեպի բեմ» ֆիլմի Իվ Արդենի դերը ստանալուց հետո։ Այդ դերը հաջողությամբ խաղալուց հետո նրան սկսել են նոր դերեր առաջարկել։ Հաջորդ տարիներին նա սկսել է նկարահանվել հայտնի ֆիլմերում՝ «Զիգֆելդի աղջիկները» (1941) և «Շապիկի աղջիկը» (1941) Ռիտա Հեյուորթ հետ, գլխավոր դերում։ 1945 թվականին Յունիսը խաղացել է իր ամենահայտնի դերերից՝ Իդ Կորվինի դերը «Միլդրեդ Փիլս» ֆիլմում, ինչի համար արժանացել է «Օսկարի»` որպես Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի։

Դերասանուհին ուներ նաև հաջող կարիերա ռադիոյում, որտեղ խաղում էր դպրոցական ուսուցչուհու` Քոննի Բրուկսի դերը՝ «Մեր տիկին Բրուկս» ռադիոբեմադրությունում՝ 1948 թվականից մինչև 1957 թվականը։ Այնուհետև, 1952 թվականից մինչև 1956 թվականը կատարում էր նույն դերը հեռուստասերիալում, որի համար արժանացել է «Էմմիի» մրցանակին։ Այդ կերպարն այնքան հայտնի էր, որ 1952 թվականին Յունիսը դարձավ Ամերիկյան միության կազմի պաշտոնական անդամը։

Յունիսը նկարահանվել է նաև հեռուստատեսությունում։ Նա խաղացել էր «Կախարդ», «Փառահեղ ներկայացումներ», «Էլիս», «Սիրո նավակ» հեռուստասերալներում։ Շարունակում էր նաև խաղալ թատերական սցենարներում` կատարելով գլխավոր դերերը «Հելլո, Դոլլի» և «Տիկին Մամե» բեմադրություններում, իսկ 1967 թվականին արժանացել է Դարա Սիդդոնսի մրցանակին Չիկագոյի թատրոններում աշխատելու համար։

1985 թվականին դերասանուհին հրապարակել է ինքնակենսագրությունը՝ «Իվի երեք փուլերը»։ Նրա ներդրումը կինոյում նշվել է աստղով Հոլլիվուդյան փառքի ծառուղում, իսկ ռադիոյի ներդրումը նշվել է Ռադիոյի փառքի սրահում։

### Անձնական կյանք
1939 թվականին մինչև 1947 թվականը Յունիսն ամուսնած էր Նեդ Բերգենի հետ։ 1952 թվականին ամուսնացել է Բրուքս Ուետի հետ, որը մահացել է 1984 թվականին։ Դերասանուհին Բրուքսից ունեցել է չորս երեխա։

Իվը մահացել է քաղցկեղից 1990 թվականի նոյեմբերի 12-ին՝ Լոս Անջելեսում` իր տանը և թաղված է Վեսթվուդի գերեզմանոցում։
մինի|Իվ Արդենը 1975 թվականի հունվարի 1-ին։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ
* 1953 «Էմմի» - «Լավագույն դերասան կատակերգրական սերիալում» («Մեր տիկին Բրուկս»)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ գերմանական սերմամբ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ Կալիֆոռնիայից
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կասպար Գեորգ Ռայնվարդտ

**Կասպար Գեորգ Կառլ Ռայնվարդտ** (, ), գերմանական ծագմամբ նիդերլանդացի բուսաբան, բուսաբանության պրոֆեսոր, կենդանաբան, ֆիզիկայի պրոֆեսոր, բնախույզ (բնագետ)։ Բոգորի բուսաբանական այգու հիմնադիրն ու առաջին տնօրենը։

## Կենսագրություն
Կասպար Գեորգ Կառլ Ռեյնվարդտը ծնվել է 1773 թվականի հունիսի 5-ին։

Եղել է բուսաբանության պրոֆեսոր և ֆիզիկայի պրոֆեսոր Լեյդենում։ Նիդերլանդական Օստ Ինդիայի գաղութային վարչության հրավերով 1816 թվականին ժամանել է Ճավա։ Այնտեղ նա 1817 թվականին հիմնադրել է Բոգորի բուսաբանական այգին, որն սկզբում կոչվել է «Բեյտենզորգի ազգային բուսաբանական այգի» (, Բեյտենզորգը Բոգորի հոլանդերեն անվանումն է) և եղել նրա առաջին տնօրենը մինչև 1822 թվականը։

Կասպար Գեորգ Կառլ Ռեյնվարդտը մահացել է 1854 թվականի մարտի 6-ին։

## Գիտական գործունեություն
Կասպար Գեորգ Կառլ Ռեյնվարդտը մասնագիտացած էր պտերանմանների, մամռանմանների և սերմնավոր բույսերի ուսումնասիրության բնագավառում։

## Ընտրյալ մատենագրություն
* *Tijdschrift voor Natuurk. Wetensch. en Kunsten.* Amsterdam 1810—1812.
* *Redevoering van C.G.C. Reinwardt.* Amsterdam 1823.
* *Ueber die natürliche Fruchtbarkeit der ostindischen Inseln, besonders von Java, und über die wahrscheinliche Ursache derselben.* 1827.
* *Über den Charakter der Vegetation auf den Inseln des indischen Archipels.* Berlin 1828.
* *Über das Entstehen von Kalk und das Wachsthum der Muscheln und Korallenbänke in tropischen Meeren.* 1831.
* *Über die Art und den Ursprung der eßbaren Vogelnester auf Java.* 1838.
* *Plantae Indiae Batavae Orientalis.* Leiden 1856.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Adolf Bernhard Meyer: *Reinwardt, Kaspar George Karl*. In: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 28, Duncker & Humblot, Leipzig 1889, S. 111–113.
* Sirks: *Reinwardt (Caspar Georg Carl)*. In: Petrus Johannes Blok, Philipp Christiaan Molhuysen: *Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek*. (NNBW) Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (ING), A.W. Sijthoff, Leiden, 1918, Bd. 4, Sp. 1135–1138 (niederländisch).

## Արտաքին հղումներ
* Caspar George Carl Reinwardt
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Caspar Georg Carl Reinwardt
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register)

Կատեգորիա:Հոլանդացի բնագետներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաբաններ
Ռուսական հողի պաշտպանների հուշարձան

**Ռուսական հողի պաշտպանների հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուսական հողի տարբեր դարաշրջանների` Հին Ռուսիայի, 19-րդ դարի սկզբի և խորհրդային ժամանակաշրջանի պաշտպաններին։ Տեղադրվել է 1995 թվականին Հաղթանակի զբոսայգում` Կուտուզովի պողոտայի և Մինսկի փողոցի խաչմերուկում։

## Պատմություն
Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Անատոլի Անդրեևիչ Բիչուկովը և ճարտարապետ Յուրի Պանտելեյմոնովիչ Գրիգորևը։ Քանդակագործական հորինվածքը կազմված է ռուս երեք զինվորների պատկերաքանդակներից։ Դրանք են` դյուցազնը Հին Ռուսիայի ժամանակների զենք ու զրահով և սրով, 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի գվարդիականը հրացանով և Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակների խորհրդային զինվորը` ինքնաձիգով։ Զինվորների պատկերաքանդակները տարբերվում են մանրամասերի մշակվածությամբ, նրանք պատկերված են թշնամիներին դիմավորելուն պատրաստ։ Հուշարձանը մարմնավորում է ռուս ժողովրդի ազգային միասնության գիտակցությունը, մարդկային արժանապատվության պահպանումը և պաշտպանությունը նվաստացումից, ազատության հանդեպ ուժեղ ձգտումը, բարձր ոգու վառ դրսևորումը, որն ավելի թանկ է, քան կյանքը։

Զինվորների քանդակը ձուլված է բրոնզից, իսկ պատվանդանը պատրաստված է գրանիտից։

Պատվանդանի վրա ամրացված են «ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՀՈՂԻ ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐԻՆ» բառերը։ Հուշարձանը տեղադրված է արհեստական բլրի վրա, որի առջև տնկվել են «Ռուսաստան» մակագրությունը կազմող ծաղիկներ։

Հուշարձանը բացվել է 1995 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Երեք քույր (ֆիլմ, 1966)

**«Երեք քույր»** (), Անտոն Չեխովի համանուն պիեսի՝ «Դերասանական ստուդիայի» կողմից կատարված բեմադրության տեսագրությունը։

## Դերերում
* Ջերալդին Փեյջ – *Օլգա*
* Շելլի Ուինթերս – *Նատալյա*
* Քիմ Սթենլի – *Մաշա*
* Սենդի Դենիս – *Իրինա*
* Քևին Մաքքարթնի – *Վերշինին*
* Ջերալդ Հայքեն – *Անդրեյ*
* Դևիդ Փոլսեն – *Ռոդե*
* Ալբերտ Փոլսեն – *Կուլիգին*
* Լյութեր Ադլեր – *Չեբուտիկին*
* Ջեյմս Օլսոն – *Տուզենբախ*
* Ռոբերտ Լոջա – *Սոլյոնի*
* Ջոն Հերքինս – *Ֆեդոտիկ*
* Սալիմ Լյուդվիգ – *Ֆերոպոնտ*
* Թամարա Դայկարխանովա – *Անֆիսա*

## Նկարահանումներ
Ջոն Կրամպները գրել է, թե նկարահանումների ընթացքը բարդացել է Շելլի Ուինթերսի ու Քիմ Սթենլիի վարքի պատճառով։ Սթենլին, որ կատարել է Մաշայի դերը, չի ներկայացել փորձերին, դժգոհել է մյուս դերասանների ու առաջին հերթին Քևին Մաքքարթնիի (Վերշինինի դերակատար) աշխատանքից։ Ավելին, Սթենլին գիրացել է ու խիստ ծանր է տարել այդ հանգամանքը․ շալը, որ պետք է ծածկեր նրա գիրությունը, էլ ավելի է վատթարացրել դրությունը։ Ուինթերսը վիճել է ռեժիսորի հետ, որը դժգոհ էր նրա նյույորքյան առոգանությունից։ Բոգարտն ասել է, թե առաջին գործողությունը բեմադրվել է խնամքով, երկրորդը՝ պակաս խնամքով, երրորդը՝ էլ ավելի պակաս խնամքով, իսկ չորրորդը՝ շտապելով, քանի որ ցանկանում էին հնարավորինս շուտ ավարտել նկարահանումները։

## Քննադատություն
Ֆիլմն արժանացել է քննադատների բացասական արձագանքներին։ Փիթեր Շելլին գրել է, թե չնայած տեսագրությունը փոխանցում է «Դերասանական ստուդիայի» բեմադրության մթնոլորտը, ռեժիսորին չի հաջողվել դերասաններին համոզել հրաժարվել խաղի թատերական ձևից հօգուտ ավելի բնական կատարման։ Ավելին, մի շարք տեսարաններում երկրորդ պլանի աղմուկը խանգարում է գլխավոր հերոսների երկխոսությունները հասկանալուն, օրինակ՝ առաջին գործողության մեջ Իրինայի ու Տուզենբախի զրույցին խանգարում է անվանակոչության տոնի հյուրերի աղմուկը։ Վերլուծելով դերասանների խաղը՝ Շելլին նշել է, որ Փեյջը (Օլգայի դերակատարը) ընդհանրապես ոչ մի տպավորություն չի գործում, իսկ Սթենլին (Մաշայի դերակատար) միավորում է էմոցիաներն ու զայրույթը երեք քույրերի դերերից լավագույնում։ Շելլին հիշատակում է Սենդի Դենիսի (Իրինա) դերասանական խաղի վերաբերյալ Ջորջ Գենտի բացասական կարծիքը, որն ընդգծել է ձանձրացնող ժեստերն ու հնչերանգը, և Վինսենտ Քենբիի քննադատությունը, որը ծաղրել է բերանը ձեռքով ծածկելու ժեստը՝ այն նկարագրելով որպես ցավող ատամը ցույց տալու շարժում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ներկայացման տեսագրություն

Կատեգորիա:1960-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1966 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:1960-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1966 դրամա ֆիլմեր
Հակահիտլերյան դաշինքի մասնակից երկրների հուշարձան

319px|մինի|Հուշարձանի տեսքը հետևից
**[[Հակահիտլերյան խմբավորում|Հակահիտլերյան դաշինքի]] մասնակից երկրների հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկն է։ Տեղադրվել է 2005 թվականին Պոկլոննայա բլրի վրա` Հաղթանակի զբոսայգում։

## Պատմություն
Հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 2005 թվականի մայիսի 7-ին Պոկլոննայի բլրի վրա` Պարտիզանների ծառուղում, ի նշանավորումն Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 60-ամյակի։ Արարողությանը ներկա են եղել Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, պաշտպանության նախարար Սերգեյ Իվանովը, Մոսկվայի քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը, Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության և Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչները, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի և ԱՊՀ երկրների դեսպանները և այլք։ Վ. Պուտինը, Ս. Իվանովը և Յ. Լուժկովը մեխակներ են դրել հուշարձանի մոտ։

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործներ Միխայիլ Պերեյասլավեցը, Սերգեյ Շչերբակովը, Սալավատ Շչերբակովը, ճարտարապետ Ալեքսանդր Կուզմինը։

## Նկարագրություն
Հակահիտլերյան դաշինքի մասնակից երկրների հուշարձանը 20-մետրանոց սպիտակ մարմարից պատրաստված ստելա է, որի գագաթին ՄԱԿ-ի ոսկեզօծ խորհրդանշանն է։ Հուշարձանի հիմքի մոտ տեղադրված է պատվանդան, որի վրա տեղադրված են ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի չորս զինվորների բրոնզե պատկերաքանդակները։ Զինվորների նախատիպեր են ծառայել արխիվներից վերցված իրական զինվորների լուսանկարները։ Որպես հուշահամալիրի մուտքի ձևավորում ծառայում են հակահիտլերյան դաշինքի 16 երկրների դրոշները։ Ստելայի առջև տեղադրված են երկու գրանիտե խորանարդներ, որոնց վրա փորագրված է հակահիտլերյան դաշինքի և ՄԱԿ-ի ձևավորման մասին հիմնական տեղեկությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Վենեսուելայի փոխնախագահ

**Վենեսուելայի փոխնախագահ**, պաշտոնապես՝ **Վենեսուելա Բոլիվարյան Հանրապետության գործադիր փոխնախագահ** (), մեծությամբ երկրորդ պետական պաշտոնը Վենեսուելայում։ Ըստ գործող Սահմանադրության նշանակվում է բացառապես պետության ղեկավարի կողմից և գտնվում է նրա անմիջական ենթակայության տակ։ Առաջին անգամ հաստատվել է 1830 թվականին և լուծարվել է 1858 թվականին նոր սահմանադրության ընդունմամբ։ Վերականգնվել է 1999 թվականին Ուգո Չավեսի սոցիալիստական կառավարությամբ։

Վենեսուելայի գործող փոխնախագահ սոցիալիստ Դելսի Ռոդրիգեսը (2017 թվականի հունիսի 14-ից), որը նշանակվել է այդ պաշտոնում նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյի կողմից։

## Լիազորություններ
Գործադիր փոխնախագահը պաշտոնի է նշանակվում և ազատվում պաշտոնից պետության ղեկավարի՝ նախագահի  կողմից։ Նաև փոխնախագահը կարող է հեռացվել Ազգային Ասամբլեայի որոշմամբ, եթե հեռացման որոշումը պաշտպանեն պատգամավորների ավելի քան երկու երրորդը։ Այն դեպքում, եթե Ազգային Ժողովը վեց տարվա մեջ երեք անգամ անընդմեջ պաշտոնից ազատում է փոխնախագահին, ապա նախագահն իրավունք ունի ցրել խորհրդարանը։
Փոխնախագահը հանդիսանում է նախագահի պաշտոնում առաջին փոխարինողներից մեկը, եթե պետության ղեկավարը չի կարող կատարել իր պաշտոնեական պարտականությունները։ Այդ դեպքում փոխնախագահը դառնում է երկրի ղեկավարի պաշտոնակատար, ըստ Վենեսուելայի սահմանադրության 233 և 234 գործող հոդվածների։

## Հինգերորդ հանրապետություն (1999 թվականից until 2026)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Փոխնախագահներ ըստ երկրի