Թոնի Շաֆրազի

**Թոնի Շաֆրազի** (, ), արվեստի ամերիկացի դիլեր, պատկերասրահի սեփականատեր և նկարիչ, ծագումով հայ։ Նա Նյու Յորքի Շաֆրազի արվեստի պատկերասրահի սեփականատերն է, ով զբաղվում է այնպիսի նկարիչների ստեղծագործություններով, ինչպիսիք են Ֆրենսիս Բեկոնը, Քիթ Հարինգը և Դեյվիդ ԼաՇապելը:

## Վաղ տարիք և կրթություն
Թոնի Շաֆրազյանը ծնվել է Իրանի Աբադանում, իրանահայ ծնողներից և մեծացել է քրիստոնյա: Նրա ծնողները բաժանվել են, երբ նա երկու տարեկան էր։ 13 տարեկանում նրա հայրը՝ նավթային ընկերության գործադիր տնօրենը, և խորթ մայրը Շաֆրազիին տարան Անգլիա և թողեցին այնտեղ սովորելու։ Նա սկզբում գնացել է Բիլստոնի փոխանորդություն, այնուհետև Ուիթլբերիի գիշերօթիկ դպրոց, իսկ ավելի ուշ Համերսմիթ արվեստի և շինարարական քոլեջում: Նա սովորել է Արվեստի թագավորական քոլեջում 1963-1967 թվականներին: Արվեստի թագավորական քոլեջ հաճախելիս Շաֆրազին այցելեց Նյու Յորք 1965 թվականին՝ մնալով YMCA-ում, որը գտնվում էր Էնդի Ուորհոլի գործարանի մոտ: Այդ ճանապարհորդության ընթացքում նա հանդիպեց Ռոյ Լիխտենշտեյնին, Էնդի Ուորհոլին և արվեստի դիլեր Լեո Կաստելիին:

Նա տեղափոխվել է Նյու Յորք 1969 թվականին, որտեղ դասախոսել է մի քանի համալսարաններում, այդ թվում՝ Վիզուալ արվեստի դպրոցում։

## Արվեստի գործ
### Շաֆրազին և ''Գեռնիկա''
1974 թվականի փետրվարի 28-ին Շաֆրազին ներկեց Պիկասոյի 1937 թվականի *[[Գեռնիկա (նկար, Պիկասո)|«Գեռնիկա»]]* կտավը, որը կախված էր Ժամանակակից արվեստի թանգարանում ՝ «ՍՊԱՆԵԼ ԲՈԼՈՐԻՆ ՍՏՈՒՄ ԵՆ» գրառմամբ՝ ոտնաչափ բարձր տառերով: HՆա միտումնավոր գրել է շփոթեցնող արտահայտությունը՝ «ՍՊԱՆԵԼ ԲՈԼՈՐԻՆ ՍՏՈՒՄ ԵՆ»՝ «ԲՈԼՈՐ ՍՏԵՐԸ ՍՊԱՆՈՒՄ ԵՆ»-ի փոխարեն, որպես ակնարկ Ջեյմս Ջոյսի 1939 թվականի *«Ֆիննեգանների արթնացումը*» վեպի, որպեսզի այն հնարավոր լինի կարդալ ցանկացած ուղղությամբ: Երբ պահակը վերջապես բռնեց նրան, Շաֆրազին բղավեց. «Զանգիր կուրատորին, ես նկարիչ եմ»:

Ներկը հեշտությամբ հեռացվեց, քանի որ նկարը խիստ լաքապատված էր: Ենթադրվում է, որ Շաֆրազին բողոքում էր ամերիկացի լեյտենանտ Ուիլյամ Քալլիի գրավի դիմաց ազատ արձակելու նախօրեին հայտարարության դեմ: Քալլին, որն այն ժամանակ տնային կալանքի տակ էր գտնվում իր դատապարտումից հետո, 1971 թվականին Վիետնամում Իմ Լայ կոտորածի համար իր մասնակցության համար, միջնորդել էր հաբեաս կորպուսի համար. նա սկզբում դատապարտվել էր ցմահ ազատազրկման։ Թեև նրա բողոքարկումը չեղարկվեց հունիսին, նա վերջապես ազատ արձակվեց ԱՄՆ բանակի կալանքից ավելի ուշ՝ տարվա վերջին՝ Ռիչարդ Նիքսոնից սահմանափակ ներում ստանալուց հետո:

SՇաֆրազին Արվեստի Աշխատողների կոալիցիայի անդամ էր, որը 1970-ին բողոքի ցույց էր կազմակերպել ՄօՄԱ-ում՝ բացելով Իմ Լաի բողոքի ցուցապաստառի պատճենը *և երեխաներ* *Գեռնիկայի* նկարի առջև, որն ինքնին պատկերում է պատերազմի ողբերգությունները և տառապանքները որը վնասում է անմեղ քաղաքացիներին: Ավելի ուշ Շաֆրազիին դատապարտեցին հինգ տարվա պայմանական ազատազրկման՝ առանց դատավարության:

### Արտ Բազել 2012 թ․
Շաֆրազին Արտ Բազել 2012-ի իր տաղավարը նվիրել է իր իսկ ստեղծագործությանը: Ինը ժամ հետո նա իր տաղավարում ավելացրեց այլ նկարիչների։

## Արվեստի դիլեր
1976 թվականին, լակի ներկման դեպքից ընդամենը մի քանի տարի անց, Շաֆրազին վերադարձավ հայրենիք և դարձավ Իրանի շահի և Քամրան Դիբայի արվեստի խորհրդականը, որն այն ժամանակ Թեհրանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանի տնօրենն էր: Շաֆրազին գնաց Նյու Յորքի մոտ 15 լավագույն դիլերների մոտ, այդ թվում ՝ Լեո Կաստելին, Իլեանա Սոննաբենդը, Պաուլա Կուպերը, Ջոն Վեբերը և Իրվինգ Բլումը և օգնեց հավաքել 20-րդ դարի արվեստի հավաքածուն Շահի անունից չորս տարիների ընթացքում։Քանի որ նա այդպես վարվեց, նրա իշխանությունն ընդլայնվեց արվեստի շուկայում: Շաֆրազիի թանգարանը, որը կառուցել էր Թեհրանում այս հավաքածուն պահելու համար, ներկայացնում էր շահի ժամանակակից իրանական պետությունը, հետևաբար հավաքածուն հիմնականում արևմտյան էր՝ իմպրեսիոնիզմից մինչև աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմ, փոփ և հայեցակարգային արվեստ, ներառյալ Էնդի Ուորհոլի, Ռոյ Լիխտենշտեյնի և Վիլեմ դե Կունինգի գործերը:

1978 թվականին Շաֆրազին կարճ ժամանակով բացեց իր սեփական առևտրային պատկերասրահը Թեհրանի փոքրիկ խանութում, բայց փակեց այն 1979 թվականի հեղափոխությանը նախորդող երկրում տիրող պայմանների պատճառով: Այդ ընթացքում նա կորցրեց իր արվեստի մեծ մասը, բայց ապահով վերադարձավ Նյու Յորք։

Շաֆրազին իր վարձակալած բնակարանը վերածեց ժամանակավոր պատկերասրահի, որտեղ նա գիշերը քնում էր ձեղնահարկի փոքրիկ մահճակալի վրա: 1979 թվականին նա բացեց իր առաջին Նյու Յորքի պատկերասրահը և մի քանի տարվա ընթացքում նա իր համբավը ձեռք բերեց՝ աշխատելով այնպիսի տաղանդներով, ինչպիսիք են Դոնալդ Բեքլերը և այն ժամանակ գրաֆիտիի այն ժամանակ աշխույժ նկարիչները, ինչպիսիք են Ժան-Միշել Բասկիան, Քիթ Հարինգը և Քենի Շարֆը: 1980-ականների ընթացքում նա ցուցադրել է տարբեր միտումների բազմաթիվ արվեստագետների, այդ թվում՝ Ուիլյամ Ս. Բերոուզին, Պատրիկ Քոլֆիլդին, Մարկ Դագլին, Ջերարդ Հեմսվորթին, Մայքլ Հայզերին, Օլիվիե Մոսեթին և Քիթ Սոնիերին, ինչպես նաև եվրոպացի արվեստագետների, ինչպիսիք են Բրայան Քլարկը, Էնցո Կուչին, Հերվե Դիանը, Չարլզ Բլեյս: 1990-ին նա բացեց նոր 13000 քառակուսի ոտնաչափ պատկերասրահ Վուսթեր փողոցի 119 հասցեում, որտեղ ցուցադրվեց «60-ականների ամերիկյան վարպետները» խորագրով, որտեղ ներառված էին Կարլ Անդրեն, Թոմ Վեսելմանը, Ջասպեր Ջոնսը, Դոնալդ Ջադը, Ֆրենկ Ստելլան և Էնդի Ուորհոլը:

1999 թվականին Ֆրենսիս Բեկոնի կալվածքն ընտրեց Շաֆրազիին որպես Միացյալ Նահանգների իր ներկայացուցիչ։ 2004 թվականին պատկերասրահը բացեց մեկ այլ տարածք 26-րդ փողոցում՝ Պիկասոյի, Ֆրենսիս Բեկոնի և Ժան-Միշել Բասկիայի նկարների մեծ ցուցադրությամբ:

Շաֆրազիի պատկերասրահը փակվել է 2014 թվականին։ Նրա հաճախորդների թվում են եղել Դոնալդ Թրամփը և Լարի Սիլվերսթայնը:

## Անձնական կյանք
1995 թվականին Ստեֆանի Սեյմուրը և Փիթեր Բրանտը Շաֆրազիին հրավիրեցին իրենց հարսանիքի լավագույն տղամարդ Փարիզից դուրս գտնվող կալվածքում:

Թոնի Շաֆրազին նաև ակտիվորեն աջակցում է «Հայաստանի մանուկներ» բարեգործական կազմակերպությանը, որը նպատակ ունի զարգացնել Հայաստանի գյուղական համայնքները: Նա COAF-ի պատվավոր խորհրդի պատվավոր նախագահն է։

2020 թվականին Շաֆրազին հրապարակայնորեն աջակցել է Դոնալդ Թրամփին նախագահի պաշտոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Gallery web site