Մադարացի ձիավոր

**Մադարացի ձիավոր**, **Մադարացի հեծյալ** (), վաղ միջնադարյան ժայռաքանդակ Բուլղարիայի հյուսիսարևելյան հատվածում, Մադարի գյուղի մոտ, Շումենի արևելքում գտնվող Մադարա բարձրավանդակում։ Հուշարձանը թվագրվում է մ. թ. 710։ Ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
մինի

## Պատմություն
Հարթաքանդակում պատկերված է 23 մետր բարձրությամբ ձիավորը՝ ուղղահայաց 100 մետր բարձրությամբ քարափին։ Հեծյալը նիզակով հարվածել է ձիու ոտքերի մոտ ընկած առյուծին։ Ձիավորի դիմաց ճախրում է արծիվը, հետևից վազում է շունը։ Տեսարանը սիմվոլիկ կերպով պատկերում է ռազմական հաղթանակ։ Հուշարձանը ստեղծվել է բուլղար խան Տրևելի օրոք, և հավանաբար հենց խանի դիմապատկերն է։ Համաձայն այլ տեսությունների՝ հարթաքանդակը կապված է հին Թրաքիայի հետ և պատկերված է թրաքյան աստված։

## Արձանագրություններ
Ձիավորի պատկերի մոտ հայտնաբերվել է միջնադարյան հունարենով մասամբ պահպանված երեք տեքստեր, որոնք կարևոր տեղեկատվություն են պարունակում այդ ժամանակաշրջանի Բուլղարիայի պատմության մասին։ Ըստ պրոֆեսոր Վեսելին Բեշլևի և նրա *Protobulgarians* գրքի՝ ամենահին արձանագրությունը «Տրևել» (Մ. Թ. 695-721) աշխատությունն է։ Մնացած արձանագրությունները վերաբերում են Կրում խանին (Մ. Թ. 796-814) և Օմուրթագին (Մ. Թ. 814-831)։

inscription I c

*[...] of Bulgars [...] and came to Tervel. My uncles in Thessaloniki region didn't credit to the slit-nosed Emperor and returned to Kisinas [...] his one [...] through treaty the ruler Tervel gave to the Emperor [...] 5 thousand [...] the Emperor together with me won well.*

inscription II a and b

*[...] gold coins [...] he gave [...] gold coins the ruler [...] soldiers [...] the ruler [...] the Greeks [..] what I gave to you every year, I am going to give you, because you helped me [...] every year we are going to give you and the Emperor sent to the ruler [...] and begged the ruler Kroumesis [...] the ruler [...] when distributed the gold coins [...] they began [...] gave from [...] the ruler Kroumesis gifted [...] this lake [...] you did [...] the ruler [...] broke the treaties [...] war [...] at that time [...] name [...]*

inscription III

*[...] was fed [...] broke and from the God Omourtag ruler [...] sent [...] help me [...]*

## Ճանաչում
Մադարացի ձիավորը պատկերված է 1999 և 2000 թվականներին թողարկված Բուլղարական մանրադրամների վրա։ 2008 թվականի հունիսի 29-ի բուլղարական մետաղադրամի վրա պատկերի տեղադրման համար պաշտոնական հարցման ժամանակ «Մադարացի ձիավորը» հաղթեց՝ ստանալով ձայների 25.44 տոկոսը։

Անտարկտիկան անվանվել է Մադարա պատմական վայրի անունով։

## Տուրիզմ
* http://www.villabulgaraeco.com Վիլա Բուլղարիա էկո, Կիուլևչա գյուղում, Մադարա ձիավորից 5 կմ հեռավորության վրա

## Տես նաև
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտները Բուլղարիայում

## Գրականություն
* 
* 
* Vesselin Beschevliev, "Les inscriptions du relief de Madara", Bsl, 16, 1955, p.&nbsp;212–254 (Medieval Greek, French).
* Vesselin Beschevliev, "Die protobulgarischen Inschriften", Berlin, 1963 (Medieval Greek, German).
* Веселин Бешевлиев, "Първобългарски надписи", Издателство на Българската академия на науките, София, 1979 (Medieval Greek, Bulgarian).

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Villa Bulgara eco, Kiulevcha village
* Text of all Madara Rider inscriptions (in Medieval Greek with a translation to modern Bulgarian)

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շումենի մարզի շենքեր և կառույցներ