open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marv Films

**Marv Films** (նախկինում հայտնի է եղել **SKA Films** անունով), անգլիական ֆիլմարտադրական ընկերություն՝, Մեթյու Վոն և Գայ Ռիչի կողմից 1997։

«Marv Films»-ի ամենահայտնի ֆիլմերն են՝ «Layer Cake», «Աստղային փոշի», «Հարված հետույքին», «Քինգսման։ Գաղտնի ծառայություն» և «Քինգսման։ Ոսկե մատանի»։

## Ֆիլմագրություն
* «Lock, Stock and Two Smoking Barrels» (1998)
* «Snatch» (2000)
* «Կոստոլոմ» («Mean Machine», 2001)
* «Swept Away» (2002)
* «Layer Cake» (2004)
* «Աստղային փոշի» («Stardust», 2007)
* «Harry Brown» (2009)
* «Հարված հետույքին» («Kick-Ass», 2010)
* «The Debt» (2010)
* «Հարված հետույքին 2» («Kick-Ass 2», 2013)
* «Քինգսման։ Գաղտնի ծառայություն» («Kingsman: The Secret Service», 2014)
* «Ֆանտաստիկ քառյակ» («Fantastic Four», 2015)
* «Eddie the Eagle» (2016)
* «Քինգսման։ Ոսկե մատանի» («Kingsman: The Golden Circle», 2017)
* «Ռոքեթմեն» («Rocketman», 2019)
* «Silent Night» (2021)
* «The King's Man» (2021)
* «Tetris» (TBA)
* «Statesman» (TBA)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կինոստուդիաներ
World Matchplay 2010

**World Matchplay 2010** — Դարթսի ամենամյա World Matchplay մրցաշարի 17-րդ խաղարկումն է, որը կազմակերպում է Professional Darts Corporation-ը (PDC): Մրցաշարն անցկացվել է 2010 թ. հուլիսի 17-ից 25-ը Անգլիայի Բլեքփուլ քաղաքում։

Ֆիլ Թեյլորը կարողանում է պաշտպանել իր տիտղոսը եզրափակչում հաղթելով Ռայմոնդ վան Բարնևելդին։ Սա Թեյլորի համար 11-րդ հաղթանակն էր այս մրցաշարում։

## Մրցանակային ֆոնդ
2010 թ. մրցանակային ֆոնդը կազմել է £400,000:

## Որակավորում

### PDC Top 16
#  **Ֆիլ Թեյլոր** **(Հաղթող)**
#  Ռայմոնդ վան Բարնևելդ *(Եզրափակիչ)*
#  Ջեյմս Ուեյդ *(Կիսաեզրափակիչ)*
#  Մերվին Քինգ *(Առաջին փուլ)*
#  Թերրի Ջենկինս *(Առաջին փուլ)*
#  Ռոննի Բաքսթեր *(Երկրորդ փուլ)*
#  Ադրիան Լյուիս *(Առաջին փուլ)*
#  Մարկ Ուոլշ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Քոլին Լլոյդ *(Առաջին փուլ)*
#  Էնդի Հեմիլթոն *(Առաջին փուլ)*
#  Քոլին Օսբորն *(Առաջին փուլ)*
#  Սայմոն Ուիթլոք *(Կիսաեզրափակիչ)*
#  Ռոբերտ Թորնթոն *(Առաջին փուլ)*
#  Դեննիս Փրիսթլի *(Առաջին փուլ)*
#  Ալան Թաբերն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Փոլ Նիքոլսոն *(Առաջին փուլ)*

### PDPA Players Championship որակավորվածներ
#  Վինսենթ վան դեր Վորթ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Էնդի Սմիթ *(Առաջին փուլ)*
#  Ուեյն Ջոնս *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Ջեյմի Քեյվեն *(Առաջին փուլ)*
#  Քո Շտոմպե *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Մարկ Ուեբսթեր *(Երկրորդ փուլ)*
#  Ուես Նյութոն *(Առաջին փուլ)*
#  Դենիս Օվենս *(Առաջին փուլ)*
#  Գարի Անդերսոն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Յելլե Կլաասեն *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Թոնի Էքքլզ *(Առաջին փուլ)*
#  Սթիվ Բրաուն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Քևին Փեինթեր *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Մարկ Դադբրիջ *(Առաջին փուլ)*
#  Սթիվ Բիթոն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Բարրի Բեյթս *(Առաջին փուլ)*

## Արդյունքներ



## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցաշարը dartsdatabase.com կայքում 
* Մրցաշարը PDC կայքում

Կատեգորիա:2010 դարթսում
Կատեգորիա:Դարթսի մրցաշարեր
Ելենա Վալենսիանո

**Մարիա Ելենա Վալենսիանո Մարտինես-Օրոզկո** (, ), իսպանացի քաղաքական գործիչ, Եվրախորհրդարանի պատգամավոր։

## Քաղաքական գործունեություն
### Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, 1999–2008 թվականներ
1999 թվականի Եվրոպական ընտրություններից հետո Վալենսիանոն դարձել է Եվրախորհրդարանի անդամ, որտեղ զբաղեցրել է գլխավոր քարտուղարի տեղակալի և Իսպանիայի սոցիալիստական պատվիրակության խոսնակի պաշտոնը։ Բացի այդ, եղել է Սոցիալիստական խմբի համակարգող Մարդու իրավունքների ենթահանձնաժողովում (*DROI*):

### Իսպանիայի խորհրդարանի պատգամավոր, 2008–2014 թվականներ
Վալենսիանոն հրաժարական է տվել Եվրախորհրդարանից 2008 թվականին, երբ ազգային ընտրություններում ընտրվել է Իսպանիայի պատգամավորների կոնգրեսում՝ ներկայացնելով Մադրիդը։ Որպես խորհրդարանի անդամ՝ նա Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում աշխատել է սոցիալիստական կուսակցության խոսնակ։ 2012-2014 թվականներին եղել է նաև սոցիալիստների գլխավոր քարտուղարի տեղակալը՝ Ալֆրեդո Պերես Ռուբալկաբայի ղեկավարությամբ։

### Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, 2014–2019 թվականներ
2014 թվականի փետրվարին Իսպանիայի սոցիալիստական աշխատավորական կուսակցությունն ընտրել է Վալենսիանոյին որպես եվրոպական ընտրությունների գլխավոր թեկնածու։ Այն ժամանակ *PSOE*-ն եղել է երկրորդ ամենամեծ սոցիալիստական կուսակցության պատվիրակությունը Եվրախորհրդարանի *S&D* խմբում՝ 23 եվրոպատգամավորներով։

2014 թվականի մայիսի 14-ին Վալենսիանոն և նրա պահպանողական գործընկեր Միգուել Արիաս Կանյետեն նկարահանվել են իսպանական հեռուստատեսության առաջին ուղիղ բանավեճում Եվրախորհրդարանի ընտրություններում երկրի առաջատար թեկնածուների միջև։ Վալենսիանոն բանավեճում հաղթել է Արիասին, սակայն *PSOE*-ն խորհրդարան է վերադարձրել ընդամենը 14 եվրոպատգամավորի, ինչը 9-ով պակաս է, քան 2009 թվականին։

Ընտրություններից հետո Վալենսիանոն կրկին մտել է Եվրախորհրդարան և ստանձնել Մարդու իրավունքների ենթակոմիտեի (*DROI*) նախագահի պաշտոնը։ Այս պաշտոնում նա նաև եղել է Ժողովրդավարության աջակցության և ընտրությունների համակարգման խմբի (*DEG*) անդամ, որը վերահսկել է Խորհրդարանի ընտրությունների դիտորդական առաքելությունները։ Բացի այդ, նա աշխատել է Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում (*AFET*), Մաղրիբի երկրների և Արաբական Մաղրիբի միության հետ հարաբերությունների պատվիրակությունում և Միջերկրածովյան միության խորհրդարանական վեհաժողովում։ Նաև եղել է Եվրոպական խորհրդարանի Արևմտյան Սահարայի հարցերով միջխմբի անդամ։

2014 թվականի սեպտեմբերին *PSOE*-ի նախագահ Պեդրո Սանչեսը փոխարինել է Վալենսիանոյին որպես կուսակցության Եվրախորհրդարանի պատվիրակության ղեկավար և փոխարենը նշանակել Իրատքսե Գարսիային։

2015 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ Հայիթիում Վալենսիանոն գլխավորել է Եվրոպական միության դիտորդական առաքելությունը՝ վերահսկելու քվեարկության նախապատրաստումն ու կազմակերպումը։

## Այլ գործունեություն
* Ընտրական աջակցության եվրոպական կենտրոնի (*ECES*) ռազմավարական և խորհրդատվական կոմիտեի անդամ
* Ժողովրդավարության եվրոպական հիմնադրամ (*EED*), կառավարիչների խորհրդի անդամ
* ԵՄ կանանց հանձնախումբ, խորհրդի անդամ
* *Fundacion IDEAS*, հոգաբարձուների խորհրդի անդամ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆեմինիստներ
World Matchplay 2011

**World Matchplay 2011**, դարթսի ամենամյա World Matchplay մրցաշարի 18-րդ խաղարկումը, որը կազմակերպում է Professional Darts Corporation-ը (PDC): Մրցաշարն անցկացվել է 2011 թ. հուլիսի 16-ից 24-ը Անգլիայի Բլեքփուլ քաղաքում։ Մրցաշարը հովանավորվում էր Skybet-ի կողմից։

Ֆիլ Թեյլորը կարողանում է պաշտպանել իր տիտղոսը եզրափակչում հաղթելով Ջեյմս Ուեյդին։ Սա Թեյլորի համար 12-րդ հաղթանակն էր այս մրցաշարում։

Քառորդ եզրափակչում Էնդի Հեմիլթոնը Սայմոն Ուիթլոքի հետ մրցելիս կարողանում է 9 արդյունավետ լեգ անցկացնել և անցնել կիսաեզրափակիչ փուլ, երբ հաշիվը 8:15 էր:

## Մրցանակային ֆոնդ
2011 թ. մրցանակային ֆոնդը կազմել է £400,000:

## Որակավորում

### PDC Top 16
#  **Ֆիլ Թեյլոր** **(Հաղթող)**
#  Ադրիան Լյուիս *(Կիսաեզրափակիչ)*
#  Ջեյմս Ուեյդ *(Եզրափակիչ)*
#  Գարի Անդերսոն *(Առաջին փուլ)*
#  Սայմոն Ուիթլոք *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Ռայմոնդ վան Բարնևելդ *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Թերրի Ջենկինս *(Առաջին փուլ)*
#  Ուես Նյութոն *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Մերվին Քինգ *(Առաջին փուլ)*
#  Մարկ Ուեբսթեր *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Փոլ Նիքոլսոն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Ռոննի Բաքսթեր *(Առաջին փուլ)*
#  Քոլին Լլոյդ *(Առաջին փուլ)*
#  Մարկ Ուոլշ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Վինսենթ վան դեր Վորթ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Ուեյն Ջոնս *(Երկրորդ փուլ)*

### PDPA Players Championship որակավորվածներ
#  Ջոն Փաթ *(Առաջին փուլ)*
#  Էնդի Սմիթ *(Առաջին փուլ)*
#  Ջեյմի Քեյվեն *(Առաջին փուլ)*
#  Ջասթին Փայփ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Դեյվ Չիզնոլլ *(Առաջին փուլ)*
#  Պիտեր Ռայթ *(Առաջին փուլ)*
#  Ալան Թաբերն *(Առաջին փուլ)*
#  Մարկ Հիլթոն *(Առաջին փուլ)*
#  Սթիվ Բրաուն *(Առաջին փուլ)*
#  Դենիս Օվենս *(Երկրորդ փուլ)*
#  Ջոն Հենդերսոն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Քևին Փեինթեր *(Առաջին փուլ)*
#  Սքոթթ Ռանդ *(Առաջին փուլ)*
#  Քոլին Օսբորն *(Առաջին փուլ)*
#  Սթիվ Բիթոն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Էնդի Հեմիլթոն *(Կիսաեզրափակիչ)*

## Արդյունքներ



## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցաշարը dartsdatabase.com կայքում 
* Մրցաշարը PDC կայքում

Կատեգորիա:2011 դարթսում
Կատեգորիա:Դարթսի մրցաշարեր
Իդեալական հեղուկ

**Իդեալական հեղուկ**, մածուցիկությունից և ջերմահաղորդականությունից զուրկ երևակայական հեղուկ։ Իդեալական հեղուկում, ի տարբերություն իրական հեղուկի, բացակայում է ներքին շփումը։

«Իդեալական հեղուկ» հասկացությունը լայնորեն կիրառվում է փոքր արագությունների աերոդինամիկայում ու հիդրոմեխանիկայում և հեշտացնում է այն խնդիրների լուծումը, որոնցում մածուցիկությունը կարելի է անտեսել։

Կատեգորիա:Հիդրոդինամիկա
Կատեգորիա:Հիդրավլիկա
Պասկալի օրենք

thumb|right|200px|alt=A figure showing pressure exerted by particle collisions inside a closed container. The collisions that exert the pressure are highlighted in red.|Ճնշումը առաջանում է մասնիկների քաոսային շարժման հետևանքով։
**Պասկալի օրենք**, հիդրոստատիկայի հիմնական օրենքը, որի համաձայն, արտաքին ուժերի գործադրած ճնշումը հեղուկի մակերևույթին հեղուկը հաղորդում է հավասարապես բոլոր ուղղություններով։ Սահմանել է Բլեզ Պասկալը (հրապարակվել է 1663-ին)։

## Պասկալի օրենքը և դրա կիրառումը
Անշարժ հեղուկի կամ գազի վրա գործադրված ճնշումը, փոխանցվում է հեղուկի կամ գազի բոլոր կետերին առանց փոփոխության։ 
:p =\frac{F}{S},
որտեղ
:p — ճնշումն է,
:F — գործադրված ուժը,
:S — մակերևույթի/անոթի մակերեսը։

Պասկալի օրենքի վրա է հիմնված հիդրավլիկական մամլիչների և այլ հիդրոստատիկական մեքենաների գործողությունը։

## Տես նաև
* Հիդրոստատիկա
* Հիդրոստատիկ ճնշում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հիդրոստատիկա
Կատեգորիա:Բլեզ Պասկալ
Մրջման

**Մրջման**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում։ Գյուղն ունեցել է նաև Մարջումակ անվանումը։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Արցախի լեռնաշղթայի հյուսիսային հատվածի դեպի արևմուտք ձգվող անտառապատ լեռնաճյուղերի միջև, Թարթառ գետի Արագջրի վտակի աջ ափին գտնվող Խնձորեկ գյուղից 5 մ, Դադիվանքից 9,5 կմ դեպի հարավ-արևելք, ծովի մակերևույթից 1100 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
Մրջման գյուղը, չնայած ունեցել է 1304 թվականի եկեղեցի, սակայն պատմագրության մեջ հիշատակվում է միայն 1729 թվականին, Ջրաբերդի Մաղավուզ գյուղում պահվող Մաշտոցի հիշատակարանում. «Ես Մըրչմանցի տէր Մէլիքսեթի որդի Մարկոսըս... թվն ՌՃՀԸ. (1729 թ.) էր»։ Այդ նույն հիշատակարանում հիշատակվել է նաև Յանշաղ գյուղը։ Գյուղը «Մարջումակ» անվանումով, որպես վանքապատկան գյուղ, հիշատակվել է նաև ռուսական տիրապետության շրջանում, 1905 թվականին վավերագրերում։ Արցախի հնագույն հայաբնակ գյուղը հայաթափվել է 18-րդ դարի կեսերից հետո և այնտեղ բնակություն են հաստատել թյուրքալեզու վրանաբնակ քրդերը, որոնք հատկապես խորհրդային տարիներին ավերել, ոչնչացրել են եղած հայկական պատմական հուշարձանները։ Եկեղեցուց 1 կմ դեպի արևմուտք եղել է մեկ այլ եկեղեցի, որից նույնպես մնացել են ավերակները։ Գյուղի քրդերի տների պատերի մեջ ագուցված են եկեղեցու պատերի քարերը, տապանաքարերի, խաչքարերի բեկորները։ Մրջման գյուղից 3 կմ դեպի հյուսիս պահպանվել են Աղղայա գյուղատեղին՝ գերեզմանոցների մնացորդներով, խաչքարերի բեկորներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի բնակավայրեր
Տիպային նախագիծ

**Տիպային նախագիծ**, տիպային (նույնատիպ) շենքերի, կառույցների, կոնստրուկցիաների, մանրամասերի և այլ կերտվածքների նախագիծը, որ նախատեսված է զանգվածային շինարարության կամ սերիական արտադրության համար։

Շինարարական (հիմնականում) նախագծերի զարգացման համակարգը նախատեսված է հետագա շինարարության ընթացքում կրկնակի իրականացման համար։ Տեխնոլոգիան օգտագործվում է, մասնավորապես, բնակելի, արդյունաբերական շենքերի և հասարակական շենքերի զանգվածային տեսակների կառուցման մեջ։

Վերաօգտագործման նախագծային փաստաթղթերի կիրառումը պարտադիր է պետական և համայնքային հաճախորդների համար, բացառությամբ նման փաստաթղթերի բացակայության կամ մշակութային ժառանգության օբյեկտների պահպանման հատկապես վտանգավոր, տեխնիկապես բարդ օբյեկտների և աշխատանքների կառուցման։

XX դարի սկզբին ստանդարտ նախագծերի կարիքը մեծապես մեծացել է։ Դա հատկապես վերաբերում էր արդյունաբերության և տրանսպորտի ոլորտում։

Կատեգորիա:Գիտահետազոտություն
Կատեգորիա:Շինարարություն
Տիվ (ազգ)

**Տիվ**, մունշեր, ժողովուրդ։ Բնակվում են Կենտրոնական Նիգերիայում, Բենուե գետի ափերին (95% –ով՝ Բենուե, Պլատո և Գոնգոլա նահանգներում)։ Ժողովուրդն ապրում է նաև Կամերունում (Մամֆա)՝ 300 հազար մարդ։ Թիվը՝ ավելի քան 3,9 մլն (1978)։ Ստորաբաժանվում է տիվ, իյոն, ուղբե, ուտանգե (ուտանգա, ոտանք) և ունդիր (նդիր)։

## Լեզու
Լեզուն պատկանում է արևելյան բանտու լեզվախմբին։ Տիվ լեզուն Բենուե, Պլատո նահանգների (Նիգերիա) պետական լեզուն է։ XX դարի սկզբից զարգացրել է լատինական այբուբենի վրա հիմնված գիրը։

## Բնակպություն
### Զբաղմունքներ
Ավանդական զբաղմունքներ՝ ձեռագործ (բլուրների երկայնքով տեռասներով), ժամանակակից՝ գութան (քորեկ, եգիպտացորեն, այմս, հատիկաընդեղենային բույսեր); Զարգացած է անասնապահությունը (գերակշռում է մանր անասնապահությունը, խոշոր եղջերավոր անասունները՝ հեղինակավոր դեր և փոխանակման արժեք)։

### Տուն
Բնակավայրերը ավանդական են, ցրված։ Բնակարանը կլոր է, պատերը՝ ձողերով կամ միահյուսված ձողերով, շրջանակը՝ կավով։

### Հագուստը
Ավանդական հագուստը գործվածք է, որը փաթաթված է գոտկատեղին և հասնում է մինչև ծնկները։ Տղամարդիկ չալմա են կրում։

### Կռոն
Ավանդական հավատալիքներ՝ ֆետիշիզմ (*ակոմբո*), հավատք *ծավ* գերբնական ուժերին, բնության ուժերի պաշտամունք, մոգություն, կախարդություն։

Ժողովրդական բանահյուսության մեջ տարածված են տիեզերական և էթնոգենետիկ առասպելները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կամերունի ազգեր
Կատեգորիա:Նիգերիայի ազգեր
Տիտանի հանքանյութեր

**Տիտանի հանքանյութեր**, տիտանի բնական միներալային առաջացումներ, որոնցից մետաղի կոռոզիան տնտեսապես շահավետ է։

Կարևոր միներալներն են՝ իլմենիտը (43,7–52,8% TiO_2), ռուտիլը, անատազը և բրուկիտը (94,2–99,0%), լեյկոքսենը (56,3–96,4%), լոպարիտը (38,3–41,0%), տիտանիտը (33,7– 40,8%)։ Տիտանի հանքանյութերի հանքավայրերը լինում են՝ մագմատիկ, էքսոգեն և մետամորֆոգեն։ Մագմատիկ հանքավայրերը կապված են գերհիմքային, հիմքային, ալկալային ապարների հետ և պարունակում են 7– 32% TiO_2։ Խոշոր մագմատիկ հանքավայրեր հայտնի են Ռուսաստանում, Կանադայում, ԱՄՆ-ում։ Տիտանի հանքանյութերի էքսոգեն հանքավայրերի մեջ տարբերում են․ իլմենիտային և ռուտիլային՝ հողմահարման կեղևում (3–30% TiO_2), իլմենիտի էլյուվիալ–դելյուվիալ և ալյուվիալ ցրոններ (0,5-25% TiO_2), իլմենիտի, ռուտիլի առափնյա–ծովային ցրոններ (0,5–35% TiO_2)։ Տիտանի հանքանյութերի հիմնական արդունաբերական տիպն են։ Խոշոր ցրոններ կան Ռուսաստանում, Ավստրալիայում, Հնդկաստանում։ Տիտանի հանքանյութեր, բացի տիտանիցից, սովորաբար պարունակում են երկաթ, վանադիում, Zr, TR, սելեն։

Կատեգորիա:Հանքանյութեր
Կատեգորիա:Տիտան (տարր)
Տիտանիտ

**Տիտանիտ**, (հնացած հոմանիշ *uֆեն*), միներալ։ Քիմիական կազմը՝ CaTiO[SiO4]: Բյուրեղագիտական համակարգը մոնոկլինային է։ Առաջացնում է աղյուսաձև, սեպանման, սակավ՝ պրիզմայաձև, ասեղնաձև բյուրեղներ։ Գույնը՝ շագանակագույն, դեղին, սպիտակ, կանաչ։ Կարծրությունը՝ 5–6, խտությունը՝ 3300–3600 կգ/մ3։ Տիտանիտ մագմատիկ ապարների լայնորեն տարածված միներալ է։

Անունը գալիս է տիտան քիմիական տարրից, որը հանքանյութի մի մասն է։ Հոմանիշ *uֆեն* ( - սեպ) - կապված բյուրեղի կառուցվածքի հետ։

## Հատկություններ
Երկբեկում +0,105—0,135: Դիսպերսիա 0.051. Պլեոքրոիզմ՝ կանաչը - անգույնից կանաչ, դեղինը — ուժեղ, անգույնը — դեղին — վարդագույն-բեժ։ Լյումինեսցենցում չկա։ Բյուրեղները ծրարաձեւ են՝ սեպաձեւ խաչաձեւ կտրվածքով։ Ձևավորում է հատիկավոր, ասեղանման, շառավղային ճառագայթող ագրեգատներ։

Կազմ՝
* СаО — 28,6%
* ТiO2 — 40,8%
* SiO2 — 30,6%.

## Հանքանյութի գտնվելու վայրեր
Հաճախ աճում է այլ օգտակար հանածոների վրա, նաև ապարի մեջ ձևավորում է նուրբ տարածում, հազվադեպ դեպքերում՝ պինդ զանգվածներ (սովորաբար ալկալային հրային ապարներում, ինչպես Կոլա թերակղզում)։

Ռուսաստանում տարածված է Ուրալում, Կոլա թերակղզու ապատիտի հանքավայրերում։ Միևնույն ժամանակ, Կոլայի թերակղզում՝ Խիբիններ լեռներում, կան պինդ տիտանիտային հանքաքարերի՝ այսպես կոչված, սֆենիտների մեծ հանքավայրեր, որոնք ունեն արդյունաբերական նշանակություն։ Այն առաջին անգամ նկարագրվել է Ռուսաստանում Գուստավ Ռոուզի կողմից 1842 թվականին։

Թանկարժեք տիտանիտի գտածոները հայտնի են Մեքսիկայում և Բրազիլիայում։ Դարչնագույն գույնի գեղեցիկ կոլեկցիոն նմուշներ կարելի է գտնել Ուրալում, դեղնա-կանաչավուն՝ Նորվեգիայում, անգույն և մուգ շագանակագույնը՝ Շվեյցարիայում, դեղին և կարմրավուն՝ Իտալիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կալցիումի միներալներ
Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Կատեգորիա:Սիլիկատներ (միներալներ)
Կատեգորիա:Սիլիցիումի միացություններ
Կատեգորիա:Տիտանի միներալներ
Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ
Կատեգորիա:Երկաթի միներալներ
Կատեգորիա:Տիտան (տարր)
Հրաշաղափ

[thumb|աջից|[Հրագութան (ձախում) և հրաշաղափ (աջում)]]
thumb|աջից|Պաղեստինցի ատաղձագործն օգտագործում է պարզունակ հրաշաղափ
**Հրաշաղափ**, կրակի ստացման պարզագույն և հնագույն տարբերակներից մեկը, որի դեպքում ձողաձև փայտի շաղափաձև շփման միջոցով ստանում են կրակ։ Ձողաձև փայտը պահելով ձեռքի ափերի մեջ` դրանց հառաջ ու հետ շարժման միջոցով այն շաղափաձև հպում են հրադաշտին։ Որպես շփման արդյունք` ցուպիկի այն ծայրը, որը հպվում է հրադաշտին, տաքանում է այնքան, որ կարողանում է լուցել աբեթը։ Որպես հրաշաղափ հիմնականում օգտագործում են 25-50 սմ երկարություն և 1-2 սմ լայնություն ունեցող ցուպիկ։

Հրաշաղափն օգտագործվել է բազմաթիվ պարզունակ քաղաքակրթություններում` կրակ ստանալու համար։ Հրաշաղափի օգտագործումը սովորաբար ուսուցանվում է որպես գոյապահպանական հմտություն։ Հրաշաղափի ճիշտ օգտագործման դեպքում այն կարող է կիրառվել որպես շաղափ` փայտը, քարը կամ ոսկրը ծակելու համար։

Ձեռնափերով ուղղահայաց ճնշում է գործադրվում ցուպիկի վրա` այն դրանց միջև թավալելու ընթացքում։ Հրաշաղափի օգտագործման ընթացքում ձեռնափերը պարբերաբար իջնում են ցուպիկով և պետք է բարձրացվեն վեր։ Դրանից խուսափելու համար կարելի է ճեղք բացել ցուպիկի վերևի մասում` դրա մեջ պարանի կտոր ամրացնելով, որի վրա արված օղակներին կարող են ամրանալ բթերը։ Հրաշաղափի փորձառու օգտագործողները կարողանում են ուղղահայաց ճնշումն ապահովել գրեթե առանց ձեռնափերի ներքև սահման։

Հրաշաղափի ավելի կատարելագործված տեսակ է աղեղնաշաղափը։

## Տես նաև
* Կրակ
* Աբեթ
* Կրակի ստացում
* Հրագութան
* Աղեղնաշաղափ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Մարդ
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիա
Իդիոմորֆություն

**Իդիոմորֆություն**, (
Pyrite-cubes.jpg | Պիրիտ
Quarz idiomorph.JPG | Քվարց
Apatite.jpg | Ապատիտ
Trachyte-micro ausschnitt.jpg | Տրախիտ 


## Տես նաև
* Պսևդոմորֆոզներ

Կատեգորիա:Հանքաբանություն
Զամանա

«**Զամանա**» («Ժամանակ»), Դաղստանում լույս տեսնող հասարակական-քաղաքական թերթ դարգինյան գրական լեզվով։ Թերթը լուսաբանում է Դաղստանում տեղի ունեցող հասարակական-քաղաքական իրադարձությունները, ինչպես նաև հրապարակում է դարգիների պատմության և մշակույթի վերաբերյալ նյութեր։ Տպաքանակը կազմում է մոտավորապես  4000 օրինակ։ Համարվում է դարգիներեն լեզվով ամենատարածված թերթը։

## Պատմություն
1920 թվականի ապրիլին Դաղստանի Ժողովրդական կրթության և մամուլի կոմիսարիատը հաստատել է Դաղստանում հրատարակվող թերթերի ցանկը։ Դարգինալեզու թերթի գլխավոր խմբագիր է նշանակվել քսանհինգ տարեկան Մահոմեդ Հասանովը, որը ծնունդով Վերին Մահարգայից է եղել։

Թերթի առաջին համարը լույս է տեսել 1921 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ «Дагъистанна мухтарият» («Ինքնավար Դաղստան») անվանումով։ Սկզբում տպաքանակը կազմել է  300 օրինակ, բայց մեկ ամսում հասել է 500-ի։ «*Дагъистанна мухтарият*»-ը լույս է տեսել ցուդահարի և դարգիներեն լեզուներով։ 1922 թվականին Հասանովը դարձել է Լևաշինսկի օկրուգային գործկոմի նախագահ և, Գազիմահոմեդ Յուսուպովի առաջարկությամբ, հրաժարական է տվել գլխավոր խմբագրի պաշտոնից։ Մինչև 1925 թվականը թերթը ղեկավարել է շրջկոմի քարտուղար Մագոմեդ Դալգաթը։

1925 թվականին թերթի «*Шура Дагъистан*» անվանումը փոխվել է՝ դառնալով «*Дарккван*»։ Մինչև 1925 թվականը թերթը տպագրվել է արաբական տառերով, իսկ ռոմանիզացիայի սկզբից հետո անցել է լատինական այբուբենի։ 1925-1927 թվականներին թերթը կոչվել է «Դարգան»։ Մահոմեդ Դալգաթը թերթում աշխատելու համար հավաքագրել է Նասրուլլա Դաուդովին և Խիզրի Սուլեյմանովին։ Շուտով Սուլեյմանովն ինքն է դարձել գլխավոր խմբագիր։ Նրա օրոք թերթը փոխել է անվանումը` կոչվելով «*Колхозла байрахъ*» և «*Дагъистанна правда*»։

Հետագա տարիներին գլխավոր խմբագիրներ են եղել Իբրահիմ Բագոմաևը, Մահոմեդ Մահոմեդովը, գրող Ախմեդխան Աբու-Բաքարը, բանասեր Աբդուլլա Վագիդովը և ուրիշներ։ Աբու-Բաքարի օրոք թերթում հայտնվել է «Ծիածան» գրական էջը, որտեղ տպագրվել են պատմվածքներ ու բանաստեղծություններ։ 1993-2012 թվականներին թերթը ղեկավարել է Գազիմահոմեդ Յուսուպովը։

2021 թվականի դրությամբ թերթը կոչվում է «Զամանա» («Ժամանակ»)։ 2012 թվականից նրա գլխավոր խմբագիրն է Դաղստանի Հանրապետության ԶԼՄ-ների ասոցիացիայի նախագահ, ՌԴ Հանրային պալատին կից ԶԼՄ-ների տարածաշրջանային համակարգող խորհրդի անդամ Արսեն Յուսուպովը։ 2021 թվականին «Զամանան» առաջին տեղն է զբաղեցրել «Մամուլի ոսկե հիմնադրամ-2021» համառուսաստանյան մրցույթում։

2021 թվականին թերթը նշել է իր հարյուրամյակը։ «Մշակույթ։ ՌԴ» պորտալի էջում Դաղստանի Հանրապետության հասակակից թերթը ճանաչվել է «ազգային մամուլի առաջատարներից մեկը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1921 հիմնադրված հրատարակություններ
Կատեգորիա:Դաղստանի թերթեր
Ալ-Իդրիսի

**Աբու Աբդալլահ Մուհամմեդ ալ-Իդրիսի ալ-Կուրտուբի ալ-Հասանի աս-Սաբտի** () կամ պարզապես **Ալ-Իդրիսի** (երբեմն՝ **Էդրիսի**, ), արաբ աշխարհագրագետ, ճանապարհորդ։

Սովորել է Կորդովայում (Իսպանիա)։ Պորտուգալիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում և Փոքր Ասիայում ճանապարհորդելուց հետո 1138 թվականից ապրել է Պալերմոյի սիցիլիական թագավոր Ռոժեր II-ի  (կառավարել է 1130–54 թվականներին) արքունիքում։ Վերջինիս հանձնարարությամբ կազմել է աշխարհի քարտեզը։

Նրա «Զվարճալիքներ մարդու համար, ով տենչում է աշխարհի տարբեր երկրների ամբողջական իմացությանը» ամբողջական վերնագրով գիրքը համարվում է մինչկոլումբոսյան դարաշրջանի առավել ճշգրիտ և նշանակալից աշխարհագրական աշխատանքը։

Աշխատությունները Եվրոպայի և Աֆրիկայի պատմության, աշխարհագրության պատմության արժեքավոր աղբյուրներ են, բովանդակում են նյութեր արևելյան սլավոնների, թուրքմենների և մի շարք ժողովուրդների պատմության մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբական ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Արաբական աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Արաբ պատմաբաններ
World Matchplay 2012

**World Matchplay 2012** — Դարթսի ամենամյա World Matchplay մրցաշարի 19-րդ խաղարկումն է, որը կազմակերպում է Professional Darts Corporation-ը (PDC): Մրցաշարն անցկացվել է 2012 թ. հուլիսի 21-ից 29-ը Անգլիայի Բլեքփուլ քաղաքում։

Ֆիլ Թեյլորը կարողանում է պաշտպանել իր տիտղոսը եզրափակչում հաղթելով Ջեյմս Ուեյդին։ Սա Թեյլորի համար 13-րդ հաղթանակն էր այս մրցաշարում։

## Մրցանակային ֆոնդ
2012 թ. մրցանակային ֆոնդը կազմել է £400,000:

## Որակավորում

### PDC Top 16
#  **Ֆիլ Թեյլոր** **(Հաղթող)**
#  Ադրիան Լյուիս *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Ջեյմս Ուեյդ *(Եզրափակիչ)*
#  Գարի Անդերսոն *(Առաջին փուլ)*
#  Ուես Նյութոն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Սայմոն Ուիթլոք *(Առաջին փուլ)*
#  Ռայմոնդ վան Բարնևելդ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Էնդի Հեմիլթոն *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Մարկ Ուեբսթեր *(Երկրորդ փուլ)*
#  Թերրի Ջենկինս *(Կիսաեզրափակիչ)*
#  Քևին Փեինթեր *(Առաջին փուլ)*
#  Ջասթին Փայփ *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Դեյվ Չիզնոլլ *(Առաջին փուլ)*
#  Մարկ Ուոլշ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Փոլ Նիքոլսոն *(Առաջին փուլ)*
#  Վինսենթ վան դեր Վորթ *(Առաջին փուլ)*

### PDC ProTour որակավորվածներ
#  Կիմ Հույբրեխտս *(Առաջին փուլ)*
#  Մայքլ վան Գերվեն *(1/4 եզրափակիչ)*
#  Ռոննի Բաքսթեր *(Կիսաեզրափակիչ)*
#  Քոլին Լլոյդ *(Առաջին փուլ)*
#  Էնդի Սմիթ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Իեն Ուայթ *(Երկրորդ փուլ)*
#  Բրենդան Դոլան *(Առաջին փուլ)*
#  Մայքլ Սմիթ *(Առաջին փուլ)*
#  Ռիչչի Բարնեթթ *(Առաջին փուլ)*
#  Մերվին Քինգ *(Առաջին փուլ)*
#  Ռոբերտ Թորնթոն *(Առաջին փուլ)*
#  Քոլին Օսբորն *(Առաջին փուլ)*
#  Ջեյմս Հաբբարդ *(Առաջին փուլ)*
#  Դեն Ուինսթենլի *(Երկրորդ փուլ)*
#  Սթիվ Բիթոն *(Երկրորդ փուլ)*
#  Ջո Քալլեն *(Առաջին փուլ)*

## Արդյունքներ



## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2012 դարթսում
Կատեգորիա:Դարթսի մրցաշարեր
Իդիոսինկրազիա

**Իդիոսինկրազիա**, (< հուն. ἴδιος – սեփական, յուրահատուկ և σύγκρασις – խախտում), օրգանիզմի հիվանդագին ռեակցիա այնպիսի գրգռիչների հանդեպ, որոնք մարդկանց մեծ մասի մոտ ախտաբանական երևույթներ չեն առաջացնում։

## Նկարագրություն
Հիմքում ընկած է վեգետատիվ նյարդային համակարգի բնածին գերզգայունությունը որոշ նյութերի նկատմամբ։ Ի տարբերություն ալերգիայի, իդիոսինկրազիա կարող է զարգանալ նաև գրգռիչների հետ առաջին շփումից հետո։

## Պատճառ
Գրգռիչներ կարող են լինել քիմիական պարզ միացությունները, սննդամթերքը (ձու, ձուկ, կաթ, միս, մորի, խավիար), դեղանյութերը (ամիդոպիրին, անտիբիոտիկներ, սուլֆանիլ–ամիդային պատրաստուկներ), որոշ բույսերի ծաղկափոշին, միջատների թույնը, արևի ճառագայթները, ցածր ջերմաստիճանը ևն։

## Ախտաֆիզիոլոգիա
Գրգռիչների հետ շփումից անմիջապես հետո գլխացավ է սկսվում, բարձրանում է ջերմությունը, երբեմն առաջանում են հոգեկան գերգրգռվածություն, ստամոքսաղիքային համակարգի խանգարումներ (սրտխառնոց, լուծ, փսխումներ), հևոց, հարբուխ, մաշկի և լորձաթաղանթների այտուց, եղնջացան։ Սովորաբար երևույթներն արագ անցնում են, սակայն երբեմն կարող են տևել մի քանի օր։

## Բուժումը
Գրգռիչ գործոնի հետագա ազդեցության կանխում, օրգանիզմի բարձր ռեակտիվականությունն իջեցնող միջոցներ։

## Տես նաև
* Անաֆիլաքսիա

Կատեգորիա:Նյութափոխանակության բնածին խանգարումներ
Կատեգորիա:Ալերգիաբանություն
Կատեգորիա:Բժշկական եզրեր
Իզատին

thumb|200px| <math>C_8H_5NO_2</math>
**Իզատին**, հետերոցիկլային միացություն, դեղնակարմիր բյուրեղներ են, հալ. ջերմաստիճանը՝ 203,5&nbsp;°C, լուծվում է ացետոնում, բենզոլում, մեթիլալկոհոլում, տաք ջրում, վատ՝ սառը ջրում և եթերում։ Իզատինը հանդես է գալիս երկու տաուտոմեր՝ լակտամային և լակտիմային ձևով։

Ունի թույլ հիմնային և թթվային հատկություն, հիմքերի և թթուների հետ առաջացնում է աղեր։ Հեշտությամբ ալկիլացվում է, ացիլացվում, նիտրացվում ևն։ Ստացվում է ինդիգոյի օքսիդացումից, անիլինից և այլ եղանակներով։ Իզատինը և դրա մի քանի ածանցյալներ կիրառվում են կուբային ներկերի ստացման, ինչպես նաև Ag, Cu, Co և այլ տարրեր հայտնաբերելու համար։

Կատեգորիա:Ազոտային հետերոցիկլային միացություններ
Կատեգորիա:Ինդոլի ածանցյալներ
Իզոէնտրոպ պրոցես

**Իզոէնտրոպ պրոցես** (<իզո… և էնտրոպիա), թերմոդինամիկական պրոցես, որի ընթացքում համակարգի էնտրոպիան անփոփոխ է մնում։ Իզոէնտրոպ պրոցեսի օրինակ է շրջելի ադիաբատ պրոցեսը։

Կատեգորիա:Ջերմադինամիկական պրոցեսներ
Իզոէնթալպ պրոցես

**Իզոէնթալպ պրոցես**  (<իզո… և էնթալպիա), թերմոդինամիկական պրոցես, որի ընթացքում համակարգի էնթալպիան անփոփոխ է մնում։ Իզոէնթալպ պրոցեսի հայտնի օրինակ է Ջոուլ-Թոմսոնի էֆեկտը։

Կատեգորիա:Ջերմադինամիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկական գործընթացներ
Մարիսա Միլլեր

**Մարիսա Միլլեր** ( ), ամերիկացի մոդել և դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Մարիսա լի Բերետան ծնվել է 1978 թվականի օգոստոսի 6-ին ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա Կրուզ քաղաքում։ Նա ունի երկու քույր։ Մարիսան սովորել է Էֆթոս Հայ և Մոնթե Վիստա միջնակարգ դպրոցներում։

Իր կարիերայի սկզբում նրան նկատել են իտալացի գործակալներն ու առաջարկել հանդես գալ որպես մոդել ։ Երեք տարի աղջիկը մոր հետ ապրել է Իտալիայում։ 19 տարեկանում նա առաջին անգամ հայտնվել է «Perfect 10» ամսագրում։

Հայտնի լուսանկարիչ Մարիո Տեստինոյի հետ ծանոթանալուց հետո նա դարձել է Victoria's Secret-ի հրեշտակը և սկսել է հայտնվել այնպիսի ամսագրերում, ինչպիսիք են են Վոգը, Sports Illustrated-ը, «GQ»-ը, «Cosmo»-ն և այլն։ 2008 թվականին Maxim ամսագիրը նրան դասել է առաջին հորիզոնականը «ամենասեքսուալ 100 կանանց» ցուցակում, իսկ 2010 թվականին Մարիսան գլխավորել է FHM ամսագրի «Աշխարհի ամենասեքսուալ կանայք» ցուցակը համընդհանուր հարցման արդյունքներով։ Նրա կարիերան անվանել են «Ամերիկյան մեծ սուպեր մոդելի վերադարձը»։

Մորիսան նաև աշխատել է «Harley Davidson» ընկերության հետ, որը նրան համարել է ընկերության պատմության մեջ առաջին ներկայացուցիչը։ Նա նաև եղել է ֆուտբոլի ազգային լիգայի մամուլի քարտուղարը։ Նա համագործակցել է «Tommy Hilfiger», «Guess», «True religion jeans» և այլ ապրանքանիշների հետ։ Բացի այդ, Միլլերը «Ամերիկյան ուռուցքաբանական համայնք»-ի և Ամերիկայի զինված ուժերի օգնության միացյալ կազմակերպության դեսպանն է։

Մարիսան որպես ժյուրիի անդամ մասնակցել է «Թոփ մոդել ամերիկյան ձևով» և «Շքեղ տղամարդո մոդելի որոնումներում» հեռուստահաղորդումներին։ 2004 թվականին նկարահանվել է «Puddle of Mudd» խմբի «Spin You Around» երգի տեսահոլովակում։ Հանդես է եկել մի փոքր դերով հայտնի կատակերգական սերալում՝ «Ինչպես ես հանդիպեցի ձեր մորը»։

2012 թվականի մայիսին հղիության ժամանակ մերկ լուսանկարվել է Allure ամսագրի համար։

2013 թվականին Մարիսան խաղացել է «Rest In Peace Department» կատակերգական ֆիլմում։ Նրա գործընկերներն են Ռայան Ռեյնոլդսը, Քևին Բեյքոնը և Ջեֆ Բրիջեսը ։ Ֆիլմում նրան բաժին է հասել  գլխավոր կանացի դերերից մեկը՝ նա մարմնավորում էր հերոս Ջեֆ Բրիջեսին։

## Անձնական կյանք
2000-2002 թվականներին ամուսնացած է եղել Ջիմ Միլլերի հետ։

2006 թվականի ապրիլի 15-ից Մարիսան երկրորդ անգամ ամուսնացել է երաժշտական պրոդյուսեր Գրիֆին Հեսի հետ։ Ամուսիններն ունեն երկու որդի ՝ Գեյվին լի Հեսսը և Գրեյսոն լի Բազիլ Հեսսը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Վլադիմիր Տիտով (ԽՍՀՄ հերոս)

**Վլադիմիր Գեորգևիչ Տիտով**, (), սովետական և ռուս տիեզերագնաց, ՍՍՀՄ տիեզերագնաց–օդաչու, փոխգնդապետ։

Ավարտել է Չեռնիգովի բարձրագույն օդաչուական զինվորական ավիացիոն ուսումնարանը (1970)։ Տիեզերագնացների ջոկատում է 1976-ից։ 1983-ի ապրիլի 20–22-ին, որպես հրամանատար, Գ․ Մ․ Ստրեկալովի և Ա․ Ա․ Սերեբրովի հետ, թռիչք է կատարել «Սոյուզ Տ–8» տիեզերանավով։

Պարգևատրվել է Լենինի երկու շքանշանով (1983 և 1988 թթ.): ՀԽՍՀ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1989)։ 1988-ին Ֆրանսիան նրան շնորհեց Պատվո լեգեոնի հրամանատարի կոչում, իսկ 1990-ին (Մուսա Մանարովի հետ) պարգևատրվեց ԱՄՆ Հարմոնի մրցանակով, ի նշան թռիչքի տևողության համաշխարհային ռեկորդի։ Յալթայի պատվավոր քաղաքացի (2017)։ ԽՄԿԿ անդամ 1971-ից։

1983 թվականի ապրիլի 20-22-ը փոխգնդապետ Վ.Տիտովը, որպես «Սոյուզ T-8» տիեզերանավի հրամանատար, բորտինժեներ Գ.Մ.Ստրեկալովի և տիեզերագնաց-հետազոտող Ա. Սերեբրովի հետ իրականացրել է իր առաջին թռիչքը դեպի տիեզերք։

1983 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Վ.Գ.Տիտովը և Գ.Մ.Ստրեկալովը հետ պատրաստվում էր թռիչքի Սոյուզ Т-10-1 տիեզերանավով։ Սակայն մեկնարկից մի քանի վայրկյան առաջ գործարկվել է վթարային փրկարարական համակարգ՝ հրդեհի պատճառով։ Տիեզերագնացներ ապահով վայրէջք են կատարել արձակման հարթակից ոչ հեռու...

Վ. Գ. Տիտովը երկրորդ տիեզերական թռիչքն է կատարել 1987 թվականի դեկտեմբերի 21-ից մինչև 1988 թվականի դեկտեմբերի 21-ը, տևելով 365 օր 22 ժամ 38 րոպե 57 վայրկյան։

1987 թվականին Վ.Գ.Տիտովն ավարտել է Յուրի Գագարինի անվան ռազմաօդային ակադեմիան։

Վ.Տիտովը կատարեց երրորդ տիեզերական թռիչքը 1995 թվականի փետրվարի 3-ից 11-ը որպես «Discovery STS-63» մաքոքի թռիչքի մասնագետ։

1998 թվականի օգոստոսի 20-ից գնդապետ Վ. Տիտովը պահեստային է։ Բանակից և տիեզերագնացների կորպուսից ազատվելուց հետո աշխատել է Խրունիչևի անվան պետական գիտաարտադրական տիեզերական կենտրոնում՝ որպես անձնակազմի ծրագրերի բաժնի վարիչ։ 1999 թվականի հունիսին նշանակվել է Ռուսաստանի և ԱՊՀ երկրների Boeing Space & Communications բաժնի տնօրեն։

Ապրում է Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ
Տիրազուրկ գույք

**Տիրազուրկ գույք**, քաղաքացիական իրավունքում գույք, որը սեփականատեր չունի, կամ որի սեփականատերն անհայտ է։

Տիրազուրկ է համարվում այն գույքը, որը չունի սեփականատեր, կամ որի սեփականատերն անհայտ է կամ հրաժարվել է դրա նկատմամբ սեփականության իրավունքից։

Ոչ ոքի գույք (լատիներեն Res nullius) հայեցակարգը վերադառնում է հռոմեական իրավունքին, որը թույլ էր տալիս նման բանի նկատմամբ սեփականության հաստատում «օկուպացիայի» միջոցով (առգրավում տիրելու նպատակով (լատիներեն Res nullius cedit primo occupanti)։

## Պատմություն
Պատմականորեն վայրի կենդանիները, ձկները, թռչունները, նոր հայտնաբերված կամ նախկինում երբեք մշակված հողերը կոչվում էին ոչ մարդու իրեր. այսօր գործնականում չկան այդպիսի իրեր, որոնք պատկանել են առաջինին, ով դրանք վերցրել է. միայն այն բաները, որոնք սկզբունքորեն անկառավարելի են (օդ) կամ սպառողական արժեք չունեն։ Ժամանակակից իրավական համակարգերում տիրազուրկ իրը քաղաքացիական շրջանառության մեջ վերադարձնելու կարգ է նախատեսված։

### Տիրազուրկ գույք ԽՍՍՀ-ում
Տիրազուրկ գույք դատարանի որոշմամբ վեր է ածվում պետական սեփականության, այդ մասին ֆինանսական մարմինների՝ դատարան դիմելու օրվանից մեկ տարի անցնելուց հետո։ Կոլտնտեսային ծխին պատկանած Տիրազուրկ գույք անցնում է կոլտնտեսությանը (տես ԽՍՍՀ քաղաքացիական օրենսգիրք, հոդված 145)։ Տիրազուրկ գույք տարբերվում է անժառանգ գույքից։

## Տես նաև
* Օտարում (իրավունք)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեական իրավունքի եզրույթներ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Սեփականության իրավունք
Կատեգորիա:Գույքային իրավունք
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Իրավական եզրեր
Մամորու Միյանո

**Մամորու Միյանո** ( 宮野 真守 Միյանո Մամորու, ), ճապոնացի սեյու, երգիչ և դերասան, ծնվել է Սայթամա պրեֆեկտուրայում։

2007 թվականին անցկացված «*Seiyu Awards*» մրցանակաբաշխության առաջին արարողության ժամանակ առաջադրվել է որպես «Գլխավոր կերպարի համար լավագույն դերասան» և «Լավագույն սկսնակ դերասան» անվանակարգերում՝ «Մահվան տետր» սերիալում Յագամի Լայթի դերի համար։ Այդ նույն դերի համար նա «*Tokyo Anime Awards»* մրցանակ է ստացել որպես «Լավագույն սեյու» «*Tokyo International Anime Fai*r» յոթերորդ ցուցահանդեսում։ «*Seiyu Awards*» մրցանակաբաշխության երկրորդ արարողության ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2008 թվականին, պարգևատրվել է «Գլխավոր կերպարի համար լավագույն դերասան» մրցանակով՝ «*Mobile Suit Gundam 00*» սերիալում Սեցունա Էֆ Սեյեյի դերի համար։

Միյանոն երաժշտական կարիերան սկսել է 2007 թվականին ՝ թողարկելով «*Kuon*» սինգլը ( 久遠, Հավերժություն)։

2009 թվականի մարտի 11-ին թողարկվեց «*Break*» դեբյուտային ձայնասկավառակը։

## Կենսագրություն
Միյանո Մամորուն ծնվել է 1983 թվականի հունիսի 8-ին, Ճապոնիայի Սայթամա պրեֆեկտուրայում։

Միյանոն միացել է Հիմավարիի թատերական խմբին՝ իր ավագ եղբոր՝ Սյոտայի ազդեցության ներքո, թեև միշտ չէր հաճախում պարապմունքներին, ինչպես հարկն էր։ Իր ապագայի հանդեպ անվստահության պատճառով, միջնակարգ դպրոց ընդունվելուց հետո, Միյանոն հաճախել է երգի ու պարի դասերի, որոնք բաց էր թողում։ Երաժշտության դասերին նա սկսել է իր համար բացահայտել իր երաժշտական ոճը՝ ծանոթանալով այնպիսի խմբերի հետ, ինչպիսիք են «*CHEMISTRY»*-ն ու «*EXILE*»-ը։

## Անձնական կյանք
2008 թվականի վերջին Միյանոն հայտարարեց, որ ամուսնացել է և իր կինը հղի է։ Նրանք ունեն որդի։

## Ֆիլմագրություն
### Դերերը անիմե-սերիալներում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնացի հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի հեռուստատեսային դերասաններ
Սիտջեհուտի

**Սիտջեհուտի** ( կամ *Satdjehuti,* «Թոթի դուստր»), եգիպտական տասնյոթերորդ արքայատոհմի վերջին շրջանի արքայադուստր և թագուհի։ Եղել է Սենախտենրա փարավոնի ու թագուհի Տետիշերիի դուստրը, ինչպես նաև իր եղբոր՝ Սեկենենրե Տաայի կինն ու արքայադուստր Ահմոսի մայրը։

## Կյանք
Սիտջեհուտին եղել է Սենախտենրա փարավոնի դուստրն ու փարավոն Սեկենենրե Տաայի ու թագուհիներ Ահհոտեպ I-ի ու Ահմոս Ինհապիի քույրը։ Ամուսնացել է իր խորթ եղբայր Սեկենենրե Տաայի հետ և ունեցել մեկ դուստր՝ արքայադուստր Ահմոսին։ Նրա սարկոֆագի վրա գրված է, որ նա Տետիշերի թագուհու դուստրն է։ Հայտնի է նաև Սատիբու անունով։

## Տիտղոսներ
Սիտջեհուտիի տիտղոսներից էին՝ «Արքայի կին», «Արքայի քույր», «Արքայի դուստր»։ Նա հիշատակվել է իր դստեր՝ Ահմոսի կայսրուհիների հովտում (QV47) հայտնաբերված մումիայի պատանքի վրա։ Ահմոսը համարվել է արքայի դուստր ու թագուհու քույր, որը վկայում է նրա՝ Սեկենենրե Տաայի և Սիտջեհուտիի դուստրը լինելու մասին։

## Մահ և հուղարկավորություն
Սիտջեհուտիի մումիան հայտնաբերվել է մոտավորապես 1820 թվականին դագաղով, ոսկյա դիմակով, սրտաձև հմայագրով ու իր զարմուհու՝ թագուհի Ահմոս-Նեֆերտարիի կողմից տրամադրված քաթանով հանդերձ։ Քաթանի վրա գրված էր հետևյալ տեքստը՝

:: Տրված է ի պատիվ աստծո կնոջ, թագավորի կնոջ և թագավորի մոր՝ Ահմոս Նեֆերտարիի, կողմից, թող նա ապրի, Սատջեհուտիին։

Սատջեհուտիի դագաղի կափարիչը այժմ պահվում է Մյունխենում, իսկ նրա թաղման դիմակը գտնվում է Բրիտանական թանգարանում (EA 29770)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Mummy Mask of Satdjehuty from the British Museum.

Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ
Կատեգորիա:Թագավորներ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս
Վլադիմիր Տիտով (այլ կիրառումներ)

**Վլադիմիր Տիտով**, կարող է վերաբերել՝
* Վլադիմիր Տիտով — ռուսական դիվանագետ
* Վլադիմիր Տիտով — սովետական և ռուս տիեզերագնաց
Վիձի

**Վիձի** (), քաղաքատիպ ավան Բելառուսում՝ Վիտեբսկի մարզի Բրասլավի շրջանում։ Ընկած է շրջկենտրոնից՝ Բրասլավ քաղաքից 40 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, Բելառուսի Հանրապետության սահմանային գոտում. ավանից 5 կիլոմետր դեպի արևմուտք անցնում է Լիտվայի սահմանը։ Շրջակայքում կա մի քանի ոչ մեծ լիճ։ Զբաղեցնում է 2,25 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2019 թվականի տվյալներով եղել է 1.506: Պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 15-րդ դարի կեսերին։

## Ժողովրդագրություն

## Պատկերասրահ

BraslavRaion-Vidzy.JPG|Սբ. Երրորդության եկեղեցին (1914 թ., ճարտարապետ՝ Վացլավ Միխնևիչ)
Tomasz Wawrzecki's Grave.jpg|18-րդ դարի լեհ ռազմական և քաղաքական գործիչ Տոմաշ Վավժեցկու շիրիմը
Відзы. Капліца на старых могілках пад Відзамі (05).jpg| Կաթոլիկական մատուռի ավերակները հին գերեզմանատան մոտ 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Здымкі на Radzima.org
* https://globustut.by/vidzy/
* 
* https://globustut.by/vidzy/ 

Կատեգորիա:Բելառուսի բնակավայրեր
Նորա Գրեյ

**Նորա Նիլսոն Գրեյ** (, ), շոտլանդացի նկարիչ-դիմանկարիչ։ Գլազգոյի դպրոցի երիտասարդ վարպետների խմբի անդամ։

## Կյանք և ստեղծագործություն
Նորա Նիլսոն Գրեյը ծնվել է նավատիրոջ ընտանիքում։ Եղել է յոթ երեխաներից մեկը։ 1901 թվականին Նորայի ընտանիքը տեղափոխվել է Գլազգո։ 1901-1905 թվականներին սովորել է Գլազգոյի արվեստի դպրոցում՝ Ժան Դելվիլի և Ֆրա Նյուբերիի մոտ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նկարչուհին Կիլմակոլմ քաղաքի դպրոցում դասավանդել է նկարչություն և դիզայն։ 1910 թվականին Գլազգոյում բացել է իր սեփական գեղարվեստի արվեստանոցը։ Նորա Գրեյը բազմիցս իր աշխատանքները ցուցադրել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, Գլազգոյի Գեղարվեստի թագավորական ինստիտուտում, ինչպես նաև Փարիզյան սալոններում։ Ապա Գլազգոյում կազմակերպել է իր առաջին անհատական ցուցահանդեսը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Նորա Գրեյը Ֆրանսիայում աշխատել է որպես բուժքույր։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո շարունակել է զբաղվել գեղանկարչությամբ և առաջին հերթին նկարել է դիմանկարներ։ 1921 թվականին դարձել է առաջին կին նկարիչը, որը հավաքագրվել է Գլազգոյի Գեղարվեստի թագավորական ինստիտուտի կողմից աշխատանքային հանձնաժողովի կազմում և ամենամյա ցուցահանդեսների համար ընտրել է արվեստի գործեր։ 1920-ական թվականների վերջին նկարչուհին հիվանդացել է քաղցկեղով, սակայն շարունակել է նկարել և իր աշխատանքները մինչև իր մահը՝ 1931 թվականը, ցուցադրել  է Լոնդոնում, Փարիզում ու Շոտլանդիայում։

Նորա Գրեյը եղել է 20-րդ դարասկզբի ամենատաղանդավոր բրիտանացի նկարչուհիներից մեկը։ Ֆրենսիս Մակդոնալդ Մակնեյլի, Մարգարետ Մակդոնալդ Մակինտոշի և Էլիզաբեթ ՄաքՆիկոլի հետ միասին մտել է Գլազգոյի դպրոցի երիտասարդ վարպետների խմբի մեջ, աղջիկներ, որոնք ինչպես և Գրեյը սովորում էին Գլազգոյի արվեստի դպրոցում։ Գրեյը դիմանկարները գերազանցապես նկարում էր յուղաներկով, ինչպես նաև ջրաներկով։ Հատկապես գեղեցիկ են նրա՝ երիտասարդ կանանց և երեխաների պատկերները։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ տեսածի ազդեցության տակ նկարչուհին անդրադարձել է գեղանկարչության իրատեսական եղանակին («*Փախստական Բելգիայից» (1915)*)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Norah Neilson Gray - Little Brother 1921.jpg|Կրտսեր եղբայր (1921)
Պատկեր:Norah Neilson Gray - The Belgian Refugee 1915.jpg|Փախստական Բելգիայից (1915)
Պատկեր:Norah Neilson Gray - Hôpital Auxiliaire d'Armée 301 1918.jpg|Օքսիլեր հիվանդանոց (1918)
Պատկեր:Norah Neilson Gray Picture.jpg|Աղջկա դիմանկար
Պատկեր:Norah Neilson Gray - Ian & Rosemary.jpg|Իան և Ռոզմարի (ջրաներկ)
Պատկեր:Norah Neilson Gray - Sleeping.jpg|Քնածները
Պատկեր:Norah Neilson Gray - The Four Sisters.jpg|Չորս քույրեր (ջրաներկ)


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Jude Burkhauser: *Glasgow Girls: Women in Art and Design 1880-1920*, Canongate Books 2001, ISBN 978-1841951515

## Արտաքին հղումներ
* Նորա Գրեյի ստեղծագործություններից theglasgowstory.com կայքում
* Norah Neilson Gray, Glasgow Girl & Portrait Artist 

Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Ռադաշկովիչի

**Ռադաշկովիչի** (), քաղաքատիպ ավան Բելառուսում՝ Մինսկի մարզի Մոլոդեչենսկի շրջանում։ Զբաղեցնում է   7,015 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2016 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով եղել է 5.789: Բնակավայրի փոստային ցուցիչը (ինդեքսը)՝  222322:

Ռադաշկովիչին նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Այդ շրջանում է գտնվում Վիլյա-Մինսկյան ջրային համակարգի ջրբաժանը։

Բնակավայրը պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 1447 թվականին՝ սբ. Երրորդության կոստյոլի (եկեղեցու) հիմնադրման կապակցությամբ։

## Ժողովրդագրություն

## Պատկերասրահ

Radaškavičy. Радашкавічы (2.11.2008).jpg|Համայնապատկերը
Radaškavičy. Радашкавічы (2008).jpg|Սբ. Երրորդության եկեղեցին
Radaszkoviczy0011.jpg|Եկեղեցու ներսը
Radaškavičy, kaplica (2.11.2008).jpg|Կաթոլիկական մատուռը
Radaškavičy, carkva (2.11.2008).jpg|Ուղղափառ եկեղեցին
Radaškavičy, kamianicy (2.11.2008).jpg|Ավանի կենտրոնում
Radaszkoviczy0013.jpg|Հին տուն


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Молодечненский райисполком 
* Населённые пункты Республики Беларусь
* Герб Радышковичей
* 

Կատեգորիա:Ավաններ
Կատեգորիա:Բելառուսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Քաղաքատիպ ավաններ
Իզոբարներ

**Իզոբարներ**, **Իզոբար միջուկներ** (իզո… և  – ծանրություն, կշիռ), միևնույն զանգվածի թիվ (A), բայց տարբեր կարգաթվեր (Z) ունեցող միջուկներ. օրինակ, {}^{3}_{1}\textrm{H}, {}^{3}_{2}\textrm{He}, {}^{7}_{3}\textrm{Li} և {}^{7}_{4}\textrm{Be}: Նույն A-ով իզոբար միջուկների զանգվածները որոշ չափով տարբերվում են միմյանցից այդ միջուկների կապի էներգիաների տարբերության պատճառով։ Ամենափոքր զանգվածով զոբար միջուկները կայուն են \beta -տրոհման նկատմամբ, իսկ ավելի ծանրերը՝ անկայուն։ Պրոտոնների ավելցուկով ծանր իզոբար միջուկները տալիս են պոզիտրոնային (\beta^+) տրոհում կամ K_- զավթում, իսկ նեյտրոնի ավելցուկային իզոբար միջուկները՝ էլեկտրոնային  (\beta^-) տրոհում։ Կայուն իզոբար միջուկները, որպես կանոն, հանդիպում են զույգերով (A=36-ից սկսած), այսինքն՝ A-ի որոշակի արժեքին համապատասխանում են 2 իզոբարներ։ Եթե հաշվի առնենք միայն կայուն նուկլիդները, ապա կունենանք այդպիսի 48 իզոբարների զույգեր և 9 իզոբարների եռյակներ։ Իզոբար միջուկների մասնավոր դեպքը հայելային միջուկներն են։

; Իզոբարների զույգեր

; Իզոբարների եռյակներ

Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա
Իզոլեյցին

thumb|200px|Իզոլեյցին
**Իզոլեյցին**, \alpha-ամինա – \beta-մեթիլ–վալերիանաթթու, C_2H_5CH(CH_3)CH(NH_2)COOH – ամինաթթու է։ Հայտնաբերել է Ֆ. Էրլիխը (1904)։

Աննշան քանակությամբ պարունակվում է սպիտակուցներում։ Մարդկանց, կենդանիների և որոշ միկրոօրգանիզմների համար անփոխարինելի է և անհրաժեշտ է ստանալ սննդանյութերի հետ։ Մարդու օրական պահանջը իզոլեյցինի նկատմամբ 1,5–2 գ է։

Իզոլեյցինի կոդոններն են՝ `AUU`, `AUC` и `AUA`:

Կատեգորիա:Ամինաթթուներ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Բելաազյորսկ

**Բելաազյորսկ** (), քաղաք Բելառուսում՝ Բրեստի մարզի Բերյոզայի շրջանում։ Ընկած է Սպիտակ, Սև և Սպորովսկոյե լճերի միջև, մարզկենտրոն Բրեստից մոտավորապես 100, հանրապետության մայրաքաղաք Մինսկից՝ 250 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Քաղաքի մոտակայքով են անցնում Փարիզ — Բեռլին — Վարշավա — Բրեստ — Մինսկ — Մոսկվա երկաթուղին ու ավտոմայրուղին։

Զբաղեցնում է 5,84 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2021 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով եղել է 11.115:

## Ժողովրդագրություն
*Բնակչության թվաքանակը ըստ տարիների*.

## Անվանի անձինք
* **Նինա Մատյաշ** (; 1943–2008), բելառուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1971), Բելառուսի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1994), Բելաազյորսի պատվավոր քաղաքացի (1988)։ Նրա անունով է կոչվել քաղաքային գրադարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Respublika Belarus': ènciklopediâ*, Tom 2, Mińsk 2006

## Արտաքին հղումներ
* Belaasjorsk, Webseite

Կատեգորիա:Բելառուսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքներ
Էդուարդ Աղաջանյան (այլ կիրառումներ)

**Էդուարդ Աղաջանյան** անունը կարող է վերաբերել

* Էդուարդ Աղաջանյան՝ հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, զինագործ (ծնվ․՝ 29․10․1961թ․-ին Ստեփանակերտում, մահ․՝ 26․02․1992թ․),
* Էդուարդ Աղաջանյան՝ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության հիմնադիր-անդամ, Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր, արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ (ծնվ․՝ 29․08․1988թ․-ին Երևանում)։
Վիսոկայե

**Վիսոկայե** (բելառուսերեն՝ **Высо́кае**, ռուսերեն՝ **Высо́кое**, ուկրաիներեն՝ **Високе**, լեհերեն՝ *Wysokie*), շրջանային ենթակայության քաղաք Բելառուսում՝ Բրեստի մարզի Կամենեցի շրջանում։ Ընկած է շրջկենտրոնից մոտավորապես 20 կիլոմետր դեպի արևմուտք, մարզկենտրոնից 30 կիլոմետր դեպի հյուսիս, Լեհաստանի հետ Բելառուսի ունեցած պետական սահմանի մոտ։ Բելառուսի ծայր արևմտյան քաղաքն է, որից ոչ հեռու՝ Բուգ գետի ափին է գտնվում այդ հանրապետության ծայր արևմտյան կետը։

2017 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 5.113:

Պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է XIV դարում՝ մեծ իշխան Գեդիմինասի այցելության առնչությամբ։ 1494 թվականին Ալեքսանդր Առաջին Յագելոնը մագդեբուրգյան իրավունք և զինանշան է շնորհել քաղաքին։ 1647 թվականին բնակավայրը դարձել է Սապեգո իշխանական տոհմի սեփականությունը։ Սապեգոներն այստեղ ամրոց են կառուցել, որը 1748 թվականին այրվել է։ Լեհաստանի երրորդ բաժանման արդյունքում բնակավայրը հայտնվել է ռուսական կայսրության կազմում։ 1921 թվականին մտել է Լեհաստանի, 1939 թվականին՝ Բելառուսի կազմի մեջ։

## Ժողովրդագրություն

## Պատկերասրահ

Vysokaje, Pulva. Высокае, Пульва (N. Orda, 23.04.1876).jpg|Պալատն ու կոստյոլը. նկարիչ՝ Նապոլեոն Օրդա, 1876
Vysokаŭski_zamak._Высокаўскі_замак_(N._Orda,_1876).jpg|Սապեգոների շինություններից. նկարիչ՝ Նապոլեոն Օրդա, 19-րդ դարի 2-րդ կես 
Vysokaje,_pałac_(4.08.2008).jpg|Պոտոցկիների պալատը
Vysokaje,_brama_(4.08.2008).jpg|Սապեգոների շինություններից
Vysokaje,_kaścioł_(4.08.2008).jpg|Սբ. Երրորդության կոստյոլը
Vysokaje._Высокае_(2008).jpg|Սապեգոների շինություններից
Высокае._Сінагога_09.jpg|Հրեական սինագոգի ավերակները
Vysokaje. Высокае (4.08.2008).jpg|Քաղաքի կենտրոնում
Vysokaje, carkva (4.08.2008).jpg|Ուղղափառ եկեղեցին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Wysokie Litewskie in the Geographical Dictionary of the Kingdom of Poland (1895) 

Կատեգորիա:Բելառուսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքներ
Դավիդ-Հարադոկ

**Դավիդ-Հարադոկ** (, IPA-be|daˈvɨd ɣaraˈdok|; , ), քաղաք Բելառուսի հարավարևմտյան մասում՝ Բրեստի մարզում։ Ընկած է Պրիպյատ գետի վտակ Գոռինի ափին՝ դրանց միախառնման վայրից մոտավորապես 14 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Դավիդ-Հարադոկ անվանումն ստացել է 17-րդ դարում։ Ավելի քան երկու հարյուր տարի պատկանել է մագնատ Ռաձիվիլների տոհմին։ 2021 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 5.991:

## Պատմություն
Դավիդ-Հարադոկի ամրոցը կառուցվել է XI դարի վերջին կամ XII դարի սկզբներին։ Լիտվայի մեծ իշխանության կազմում գտնված ժամանակ Բրեստ-Լիտովսկի վոևոդության բաղկացուցիչ մասն է եղել։ 1793 թվականին, Լեհաստանի երկրորդ բաժանման արդյունքում, հայտնվել է ռուսական կայսրության կազմում։

1921 թվականին մտել է Լեհաստանի, 1939 թվականին՝ ԽՍՀՄ-ի կազմի մեջ։ 1940 թվականին քաղաքի բնակչության մեկ երրորդից ավելին՝ 4.350-ը, հրեաներ էին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսի 7-ից մինչև 1944 թվականի հուլիսի 9-ը քաղաքը գտնվել է գերմանական ֆաշիստների տիրապետության տակ։ 1941 թվականի օգոստոսի 10-ին տասնչորս տարեկանից բարձր տարիքի երեք հազարից ավելի հրեաներ սպանվել են *Einsatzgruppen*-ի և նացիստների հետ համագործակցող տեղացիների կրակոցներով։

Կենդանի մնացած հրեաներին փակել են գետտոյում, որտեղ նրաց ստիպել են ահավոր պայմաններում ծանր աշխատանք կատարել և շատերին տանջամահ են արել։ 1942 թվականի սեպտեմբերի 10-ին սպանել են դեռևս ողջ մնացած 1.263 հրեաների, որոնց մեծ մասը երեխաներ ու կանայք էին։ Կոտորածներից փրկվել են հազիվ հարյուրի չափ հրեաներ, որոնց հաջողվել է փախչել ու թաքնվել անտառներում։

## Ժողովրդագրություն

## Պատկերասրահ

Davyd-Haradok, Stolinskaja synagoga. Давыд-Гарадок, Столінская сынагога (1901-39).jpg|Սինագոգը
Давыд-Гарадок,_Георгіеўская_царква.jpg|Ուղղափառ եկեղեցին
Давыд-Гарадок._Царква_Маці_Божай_Казанскай.1.jpg|Մարիամ Աստվածամոր կոստյոլը
Davyd-Haradok, Łučnikaŭskaja, Božaha Cieła. Давыд-Гарадок, Лучнікаўская, Божага Цела (1936).jpg|Տիրոջ մարմնի եկեղեցին
Davyd-Haradok, Stary Rynak. Давыд-Гарадок, Стары Рынак (1919-39) (2).jpg|Հին շուկան
Davyd-Haradok,_Haryń._Давыд-Гарадок,_Гарынь_(S._Bochnig,_1929).jpg|Գոռին գետը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Photos on Radzima.org
* Memorial for the Jewish population murdered during World War 2 

Կատեգորիա:Բելառուսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքներ
Հայր Կառլո

**Հայր Կառլո**, Ալեքսեյ Տոլստոյի  «Ոսկե բանալին կամ Բուրատինոյի արկածները» հեքիաթի հերոս (1936) Բուրատինոյի հայրը։ Նրա կերպարի հիմքում ընկած է Ջեպպետոն՝ Պինոկկիոյի հայրը։

## Բնութագիր
Հայր Կառլոն հին երգեհոնիկ նվագող է, որն ապրում է աստիճանների տակ գտնվող խցում, որի մեջ ոչինչ չկա, բացի կտավի վրա նկարված օջախից։ Երգեհոնը վաղուց փչացել էր, և հայր Կառլոն ապրում էր պատահական աշխատանքով (ֆիլմերում նա դեռ աշխատում էր որպես երգեհոնիկ նվագող)։ Հայր Կառլոյի միակ ընկերը ծեր ատաղձագործ և հարբեցող Ջուզեպպեն է (կերպարի հիմքում ընկած է վարպետ Անտոնիոն՝ նույն ինքը վարպետ Բալը)։ Մի անգամ Ջուզեպպեն նորից հարբեց և նրա ձեռքն ընկավ խոսող գերան, որը նա տվեց իր ընկեր Կառլոյին, նրա հետ կռվելուց հետո։ Հայր Կառլոն փայտից փորագրեց երկար քթով տիկնիկ։

«Ինչ անվանեմ նրան, - մտածեց Կառլոն։ -Ես նրան Բուրատինո կանվանեմ։ Այս անունը ինձ երջանկություն կբերի։ Ես ճանաչում էի մի ընտանիք, բոլորին անվանում էին Բուրատինո. հայրը` Բուրատինո, մայրը` Բուրատինո, երեխաները` նույնպես Բուրատինո․․․ Նրանք բոլորն ապրում էին ուրախ և անհոգ․․․»

Այդուհանդերձ, Բուրատինոն անմիջապես անախորժություն պատճառեց Հայր Կառլոյին, ինչի հետևանքով վերջինս հայտնվեց ոստիկանական բաժանմունքում։ Հետագայում Բուրատինոն շատ անգամ նեղացրեց Հայր Կառլոյին, բայց նա չնեղացավ և բարի հրեշտակի պես հայտնվեց և փրկեց Բուրատինոյին ամենահուսահատ իրավիճակներում։

Նա նաև Բուրատինոյի հեքիաթի շարունակության կերպարն է։ Նա ղեկավարում էր Տարաբարսկա քաղաքի Պրիմորսկայա հրապարակում գտնվող «Մոլնիա» թատրոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Ա․ Տոլստոյի «Ոսկե բանալին կամ Բուրատինոյի արկածները» գիրքը Lib.ru կայքում (առանց նկարազարդման)
* Ա․ Տոլստոյի «Ոսկե բանալին կամ Բուրատինոյի արկածները» գիրքը դասական նկարազարդմամբ
*  Հայր Կառլոյի հուշարձանը։ Կիև։ Մանկական թատրոն։ 2007 թվական օգոստոս

Կատեգորիա:Փոխաբերություններ