Հարգալից անուն

**Հարգալից անուն** (չինարեն՝ 字; փինյին՝ zi), հայտնի է նաև որպես **ոճային անուն**, լրացուցիչ անուն, որը տրվում է մարդկանց չափահաս տարիքում և հավելում է նրանց ի ծնե տրված անունը։ Այս ավանդույթը տարածված էր Արևելյան Ասիայի մշակութում, մասնավորապես Չինաստանում, Ճապոնիայում, Կորեայում և Վիետնամում։ Հարգալից անունները չափահասության նշան էին և պատմականորեն տրվում էին տղամարդկանց 20 տարեկանում, իսկ կանանց՝ ամուսնության ժամանակ:

Ի տարբերություն կեղծանունների կամ գրչանունների, հարգալից անունները համարվում էին պաշտոնական և ունեին իրաական ուժ։ Ավանդական չինական հասարակության մեջ չափահաս տարիքում մարդու անձնական անունը օգտագործելը համարվում էր անհարգալից վերաբերմունք։ Հարգալից անունները դարձան պաշտոնական հաղորդակցության կարևոր մաս:

Հարգալից անունները հաճախ արտացոլում էին մարդու ի ծնե տրված անվան իմաստը կամ օգտագործում են հոմոֆոնիկ հիերոգլիֆներ և սովորաբար եղել են անվանկ Ցին դինաստիայից հետո։ Այս ավանդույթը տարածվել է նաև Արևելյան Ասիայի այլ մշակույթներում և երբեմն օգտագործվել է մոնղոլների և մանջուսների կողմից Ցին դինաստիայում։ Հարգալից անվան ընտրությունը նշանակալից էր՝ նպատակ ունենալով արտահայտել անձի բարոյական ամբողջականությունը։

## Օգտագործում
Հարգալից անունն ավանդաբար տրվում էր չինացի տղամարդկանց 20 տարեկանում` նշանավորելով նրանց հասունացումը: Այն նաև տրվում էր կանանց, սովորաբար ամուսնանալուց հետո ։ Այս ավանդույթը չունի նույն տարածվածությունը ժամանակակից չինական հասարակության մեջ, ինչը որ ուներ առաջ: Համաձայն *Ծեսերի Գրքի*, տղամարդու չափահաս դառնալուց հետո իր հասակակիցների կողմից իր անձնական անունով դիմելը անհարգալից էր համարվում։ Անձանական անունը օգտագործում էին միայն այդ անձից տարիքով մեծերը, մինչդեռ հարգալից անունը օգտագործվում էր հասակակիցների կողմից։ «Ոճային անուն»-ը *Zi-* ի մեկ այլ թարգմանությունն է։

Հարգալից անունները մինչ Ցին դինաստիան բաղկացած են եղել մեկ վանկից, իսկ Ցին դինաստիայից մինչև 20-րդ դար դրանք հիմնականում անվանկ են եղել՝ բաղկացած երկու չինական հիերոգլիֆներից։ Հարգալից անունները հաճախ ուղիղ կերպով կապված են եղել տվյալ անձի ի ծնե տրված անվան հետ։ Դրանք կարող էին լինել հոմանիշներ, կամ հազվադեպ, հականիշներ: Օրինակ՝ Չան Կայշիի ի ծնե անունը (, ռոմանիզացված որպես Chung-cheng) և հարգալից անուն (, ռոմանիզացված որպես Kai-shek) երկուսն էլ *I Ching* մանուսկրիպտի *յու* (豫) անուններից են։

Հարգալից անուն ձևավորելու մեկ այլ միջոց է օգտագործել *zi* հոմոֆոնիկ նիշը () որպես հարգալից անվան առաջին նիշ: Օրինակ, Գոնսուն Ցիաոյի հարգալից անունը Ձիչան էր (), իսկ Դու Ֆուինը՝ Ձիմեի ()։ Նաև սովորական էր հարգալից անուն ստեղծելիս որպես առաջին նիշ օգտագործել այն, որն արտահայտում է կրողի ծննդյան աստիճանը նրա ընտանիքի եղբայրների միջև: Այսպիսով, Կոնֆուցիոսը, որի անունը Կոն Ցիու էր (), ստացել է Ճոննի () հարգալից անունը, որտեղ առաջին նիշը*՝ Ճոնը* ցույց է տալիս, որ նա իր ընտանիքում ծնված երկրորդ որդին էր։ Սովորաբար օգտագործվող նիշերն են *bo* () առաջինի համար՝ *ճոն* () երկրորդի համար՝ *շու* ( երրորդի համար, *ձի* () կրտսերի համար, եթե ընտանիքում կար երեքից ավելի արու զավակ: Գեներալ Սուն Ձիանի չորս որդիների անուններն էին Սուն Ցի, (, Պոֆու), Սուն Ցուան (, Ճոնմոու), Սուն Յի (, Շուպի) և Սուն Քուան (, Ձիծուո)։

Ավանդական Չինաստանում երեխաներին անուն տալու հարցը շատ կարևոր էր։ Հյուսիսային Ցի դինաստիայի Յան Ճիտուին պնդում էր, որ եթե ի ծնե տրված անվան նպատակն է տարբերել մեկ անձին մյուսից, հարգալից անունը պետք է արտահայտի կրողի բարոյական ամբողջականությունը:

Մինչև քսաներորդ դարը կորեացիներին, վիետնամցիներին և ճապոնացիներին կոչում էին նաև իրենց հարգալից անուններով: Այս ավանդույթը օգտագործվել է նաև որոշ մոնղոլների և մանջուրների կողմից։

## Օրինակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կորեայի մշակույթ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Չինարեն
Կատեգորիա:Վիետնամի մշակույթ