Արմեն Թախտաջյան

**Արմեն Լևոնի Թախտաջյան** (, ), հայ բուսաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1972), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1971), գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։ Բույսերի տաքսոնոմիայի Միջազգային ասոցիացիայի նախագահ (1975 թվականից)։

## Կենսագրություն
մինի|Արմեն Թախտաջյանի հայրը` Լևոն Մելիքսանի Թախտաջյանը (1884-1950), և պապը` Մելիքսան Պետրոսի Թախտաջյանը (մահացել է 1930-ական թվականներ), մոտ 1900 թվական
[մինի|[Արմեն Թախտաջյանի կիսանդրին Երևանի բուսաբանական այգում]]
Արմեն Թախտաջյանը ծնվել է 1910 թվականի հունիսի 10-ին Արցախի Հանրապետության Շուշի քաղաքում։
* 1928 թվականին Թիֆլիսում ավարտել է դպրոցը, տեղափոխվել Լենինգրադ, եղել տեղի համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետի ազատ ունկնդիր, լսել հայտնի գիտնական Վլադիմիր Կոմարովի դասախոսությունները բույսերի մորֆոլոգիայի մասին։
* 1928-1931 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետում
* 1931 թվականին ընդունվել է Թբիլիսիի մերձարևադարձային կուլտուրաների համամիութենական ինստիտուտ
* 1938-1948 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի բույսերի մորֆոլոգիայի և կարգաբանության ամբիոնի վարիչ
* 1951-1955 թվականներին՝ Լենինգրադի համալսարանի կենսաբանա-հողագիտության ֆակուլտետի դեկան
* 1949-1961 թվականներին՝ բարձրակարգ բույսերի ամբիոնի պրոֆեսոր
* 1954 թվականից՝ նաև ՀԽՍՀ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտի բարձրակարգ բույսերի բաժնի վարիչ
* 1954 թվականից ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտի հնէաբուսաբանության լաբորատորիան, 1963 թվականից՝ բարձրակարգ բույսերի բաժինը
* 1975 թվականից՝ բույսերի տաքսոնոմիայի Միջազգային ասոցիացիայի նախագահ
* 1977-1986 թվականներին ՌԴ ԳԱ Վ. Կոմարովի անվան բուսաբանության ինստիտուտի տնօրեն

## Գործունեություն
Արմեն Թախտաջյանի գիտական աշխատանքները վերաբերում են բարձրակարգ բույսերի էվոլյուցիոն մորֆոլոգիային և կարգաբանությանը, ծաղկավոր բույսերի ծագմանը, բույսերի աշխարհագրությանը։ Նա ստեղծել է բույսերի մորֆոլոգների և կարգաբանների դպրոց և մշակել է նորագույն տարբերակ օրգանական աշխարհի ծագման մասին։

1954 թվականից Թախտաջյանի խմբագրությամբ լույս է տեսել «Հայաստանի ֆլորան» (հ. 1-6, 1954-1973, ռուսերեն)։ 1945 թվականին Ա. Ֆեդոտովի հետ հրատարակել է «Երևանի ֆլորան» (1972 թվական, ռուսերեն)։ Զբաղվել է նաև Հայաստանի բրածո բույսերի հարցերով։ Եղել է կենսաբանական գիտությունների միջազգային միության բուսաբանության բաժանմունքի (1975 թվականից) և բույսերի տաքսոնոմիայի գծով միջազգային ասոցիացիայի (1975 թվականից) նախագահ։

Արմեն Թախտաջյանն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել «Բույսերի կյանքը» բազմահատորյակի հրատարակությանը, որի ծածկասերմ բույսերին վերաբերող հինգերորդ հատորը երկու գրքով իր խմբագրությամբ է։

## Հիշատակ
* 2022 թվականին Երևանի Այգեստանի 7-րդ փողոցն անվանակոչվել է Արմեն Թախտաջյանի անունով։
* 2023 թվականին Երևանի բուսաբանական այգու տարածքում տեղադրվել է Արմեն Թախտաջյանի կիսանդրին։

## Անդամակցություն
* ԱՄՆ-ի Ազգային ԳԱ անդամ (1971 թվականից)։ 
* Լոնդոնի Լիննեյյան ընկերության անդամ (1968 թվականից)։
* Գերմանական բնագետների «Լեոպոլդինա» ակադեմիայի (1972 թվականից) և այլ գիտական ընկերությունների անդամ։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
* «Անձնվեր աշխատանքի համար» «Ոսկե» մեդալ
* ՀՀ ԳԱԱ «Ոսկե» մեդալ
* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս
* Վ. Կոմարովի և Ռ. Ալերտոնի անվան մրցանակների դափնեկիր (1969)։
* Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան (2009)։

## Աշխատություններ
* Հատկանիշների էվոլուցիոն հետերոխրոնիայի մասին / ՀՀ ԳԱԱ Զեկույցներ, 1946, հատոր՝ 5 (3). էջեր՝ 79-86.
* Морфологическая эволюция покрытосеменных. - М., 1948.
* Высшие растения, 1. - М.-Л., 1956.
* Die Evolution der Angiospermen. Jena, 1959
* Основы эволюционной морфологии покрытосеменных. - М.-Л., 1964.
* Flowering plants: origin and dispersal. 1969
* Происхождение и расселение цветковых растений. - Л., 1970.
* Evolution und Ausbreitung der Blütenpflanzen. Jena. 1973
* A. L. Takhtajan: Floristic Regions of the World. Berkeley, 1986
* A. L. Takhtajan: Evolutionary trends in flowering plants. Columbia Univ. Press, New York 1991
* A. L. Takhtajan: Diversity and Classification of Flowering Plants. Columbia Univ. Press, New York 1997
* Armen Takhtajan. Flowering Plants. Springer Verlag. 2009. 918 P.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Вельгорская Т. В.* Армен Леонович Тахтаджян. Биографический очерк // В кн.: ''Тахтаджян А. Л.'' Грани эволюции: Статьи по теории эволюции. 1943-2006 гг.
* *Оскольский. А.* Гражданин мира растений (Армен Леонович Тахтаджян) // «Троицкий вариант». - 2009, № 43 (08.12.2009). - С. 8.
* Հանուն արմատների կռիվ տվող հայ գիտնականը

Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ կենսաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա