Աբդուլլահ Իբրահիմ

**Աբդուլլահ Իբրահիմ** (), հարավաֆրիկացի դաշնակահար և կոմպոզիտոր։ Նրա երաժշտությունն արտացոլում է իր մանկության բազմամշակութային Քեյփթաունի նավահանգստային շրջանների բազմաթիվ երաժշտական ազդեցությունները՝ սկսած ավանդական աֆրիկյան երգերից մինչև AME եկեղեցու ավետարանչականը և ռագաները, մինչև ավելի ժամանակակից ջազը և այլ արևմտյան ոճեր։ Իբրահիմը համարվում է Քեյփ ջազ ենթաժանրի առաջատար դեմքը։ Ջազի շրջանակներում նրա երաժշտությունը հատկապես արտացոլում է Թելոնիուս Մոնկի և Դյուկ Էլինգտոնի ազդեցությունը։ Հայտնի է հատկապես «Մաննենբերգ» ջազային ստեղծագործությամբ, որը դարձել է նշանավոր հակաապարտեիդյան օրհներգ։

1960-ականներին ապարտեիդի ժամանակաշրջանում Իբրահիմը տեղափոխվել է Նյու Յորք և, բացառությամբ 1970-ականներին Հարավային Աֆրիկա կարճատև վերադարձի, մնացել է աքսորում մինչև 1990-ականների սկիզբը։ Տասնամյակների ընթացքում լայնորեն շրջագայել է աշխարհով մեկ՝ հանդես գալով հիմնական վայրերում կա՛մ որպես սոլո արտիստ, կա՛մ նվագելով այլ հայտնի երաժիշտների հետ, այդ թվում՝ Մաքս Ռոուչի, Կառլոս Ուորդի և Ռենդի Ուեստոնի, ինչպես նաև համագործակցելով դասական նվագախմբերի հետ Եվրոպայում։ Իր կնոջ՝ ջազային երգչուհի Սաթիմա Բեա Բենջամինի հետ, Իբրահիմը երկու երեխաների հայր է, որոնցից մեկը՝ Նյու Յորքի անդերգրաունդ ռեփեր Ջին Գրեյը։

## Կենսագրություն
Իբրահիմը ծնվել է Հարավային Աֆրիկայի Քեյփթաուն քաղաքում 1934 թվականի հոկտեմբերի 9-ին և մկրտվել է Ադոլֆ Յոհաննես Բրանդ անունով։ Նա հաճախել է Քեյփթաունի Վեցերորդ շրջանի Տրաֆալգար միջնակարգ դպրոցը և յոթ տարեկանում սկսել է դաշնամուրի դասեր վերցնել՝ իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը կատարելով 15 տարեկանում։ Խառը ռասայական ժառանգություն ունի, ինչը նրան դարձնում է գունավոր մարդ՝ ըստ ապարտեիդի համակարգի։ Նրա մայրը դաշնամուր է նվագել եկեղեցում, որի երաժշտական ոճը մնացել է նրա վրա ազդեցություն թողնող գործոն. բացի այդ, երիտասարդ տարիքում Քեյփթաունում սովորել է նվագել մի քանի ժանրի երաժշտություն, այդ թվում՝ *մարաբի*, *մբաքանգա* և ամերիկյան ջազ։ Հայտնի է դարձել Քեյփթաունի և Յոհանեսբուրգի ջազային շրջանակներում։

1959 և 1960 թվականներին Իբրահիմը նվագել է Jazz Epistles խմբի հետ Սոֆիաթաունում՝ սաքսոֆոնահարներ Կիպի Մոկեցիի և Մաքեյ Դավաշեի, փողահար Հյու Մասեկելայի, տրոմբոնահար Ջոնաս Գվանգվայի (ովքեր բոլորն էլ եղել են *Քինգ Քոնգ* մյուզիքլի նվագախմբում, որը բացվել է Յոհանեսբուրգում 1959 թվականի փետրվարին), բասիստ Ջոնի Գերցեի և թմբկահար Մակայա Նցոկոյի հետ միասին։ 1960 թվականի հունվարին վեց երաժիշտները մտել են Գալո ստուդիա և ձայնագրել սևամորթ հարավաֆրիկացի երաժիշտների կողմից առաջին լիարժեք ջազային LP-ն՝ *Jazz Epistle Verse One-ը*, որից արտադրվել է 500 օրինակ։ Չնայած խումբը խուսափել է բացահայտ քաղաքական գործունեությունից, ապարտեիդի կառավարությունը կասկածամտորեն է վերաբերվել նրան և այլ ջազային խմբերին, և ուժեղ թիրախավորել է նրանց 1960 թվականի մարտին Շարփվիլի ջարդից հետո պետական ճնշումների ուժեղացման ընթացքում, և ի վերջո Jazz Epistles-ը ցրվել է։

## Վաղ միջնադարյան կարիերա
Իբրահիմը տեղափոխվել է Եվրոպա 1962 թվականին 1963 թվականի փետրվարին։ նրա ապագա կինը՝ Սաթիմա Բեա Բենջամինը (նրանք ամուսնացել են 1965-ին), համոզել է Դյուկ Էլինգտոնին, ով Եվրոպական շրջագայության ընթացքում գտնվում էր Ցյուրիխում՝ Շվեյցարիա, գալ և լսել Իբրահիմի ելույթը որպես «Դոլար Բրենդ Տրիո» Ցյուրիխի «Աֆրիկանա Ակումբում»։ Ելույթից հետո Էլինգտոնը օգնել է կազմակերպել ձայնագրման նստաշրջան Reprise Records-ի հետ՝ «Դյուկ Էլինգտոնը ներկայացնում է Դոլար Բրենդ Տրիոն»։ Տրիոյի երկրորդ ձայնագրությունը (նույնպես Էլինգտոնի և Բիլի Ստրեյհորնի հետ դաշնամուրի վրա)՝ Սաթիմայի երգեցողությամբ, ձայնագրվել է, բայց չի թողարկվել մինչև 1996 թվականը («Առավոտ Փարիզում»՝ Բենջամինի անվան տակ)։ Դոլար Բրենդ Տրիոն (Ջոնի Գերցեն՝ բասով և Մակայա Նցոկոն՝ թմբուկներով) այնուհետև հանդես է եկել բազմաթիव եվրոպական փառատոներում, ինչպես նաև ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ։

Իբրահիմը և Բենջամինը տեղափոխվել են Նյու Յորք 1965 թվականին, և նույն թվականին նա հանդես է եկել Նյուպորթի ջազի փառատոնին, որին հաջորդել է առաջին շրջագայությունը ԱՄՆ-ում։ 1966 թվականին Իբրահիմը փոխարինել է Դյուկ Էլինգտոնին հինգ համերգում՝ ղեկավարելով Դյուկ Էլինգտոնի նվագախումբը։ 1967 թվականին Ռոքֆելերի հիմնադրամի դրամաշնորհը նրան հնարավորություն է տվել ուսումնասիրել Նյու Յորքի Ջուլիարդի երաժշտական դպրոցում։ ԱՄՆ-ում գտնվելու ընթացքում նա շփվել է շատ առաջադեմ երաժիշտների հետ, այդ թվում՝ Դոն Չերիի, Օրնեթ Կոլմանի, Ջոն Քոլթրեյնի, Ֆարաո Սանդերսի, Սեսիլ Թեյլորի և Արչի Շեպի։ 1960-ականների և 1970-ականների ընթացքում Սև ուժի շարժման զարգացմանը զուգահեռ, այն ազդեցություն է ունեցել Իբրահիմի շատ ընկերների և համագործակիցների վրա, ովքեր սկսել են իրենց երաժշտությունը դիտարկել որպես մշակութային ազգայնականության ձև։ Իբրահիմն իր հերթին սկսել է աֆրիկյան տարրեր ներառել իր ջազում։

## Վերադարձ Հարավային Աֆրիկա
1968 թվականին Իբրահիմը կարճ ժամանակով վերադարձել է Քեյփթաուն, որտեղ նույն թվականին դարձել է մուսուլման (որի արդյունքում նրա անունը Դոլար Բրենդից փոխվել է Աբդուլա Իբրահիմ), իսկ 1970 թվականին ուխտագնացություն է կատարել դեպի Մեքքա։

1970-ականների սկզբին նա հանդիպել է Ռաշիդ Վալիին վերջինիս Կոհինուր ձայնագրությունների խանութում Յոհանեսբուրգում, և Վալին հաջորդ տարիներին թողարկել է Իբրահիմի երկու ալբոմները։ Նրանք երրորդ ալբոմն արտադրել են 1974 թվականին՝ «Ընդհատակյա Աֆրիկայում» վերնագրով, որում Իբրահիմը հրաժարվել է նախորդ ալբոմների ֆինանսապես անհաջող ժողովրդական-ջազային ոճից։ Փոխարենը, նոր ալբոմը եղել է ջազի, ռոք երաժշտության և հարավաֆրիկյան պոպուլյար երաժշտության միաձուլում և լավ վաճառվել է։ «Ընդհատակյան» ձայնագրելիս Իբրահիմը համագործակցել է Օսվիետի տեղական խմբի հետ, որի սաքսոֆոնահարներն էին Ռոբի Յանսենը և Բազիլ Կոեցին, և որոնք մեծ դեր են խաղացել ալբոմի ֆյուժն ոճը ստեղծելու գործում։ «Մաննենբերգ» ստեղծագործությունը ձայնագրվել է 1974 թվականի հունիսին Իբրահիմի՝ Հարավային Աֆրիկա կատարած այցերից մեկի ժամանակ, Քեյփթաունի ստուդիայում, և արտադրվել է Ռաշիդ Վալիի կողմից։ Այն ձայնագրվել է մեկ անգամից՝ կոլեկտիվ իմպրովիզացիայի ընթացքում։ Ստեղծագործությունը ոգեշնչված է եղել  Քեյփ Ֆլեթս թաղամասից, որտեղ ուղարկվել էին Վեցերորդ շրջանից բռնի տեղահանվածների մեծ մասը։

Յանսենի և Կոեցիի հետ կատարված ձայնագրությունները, ներառյալ «Մաննենբերգը» (վերանվանված «Քեյփթաուն Ֆրինջ» ԱՄՆ-ում թողարկման ժամանակ), «Սև կայծակը», «Աֆրիկյան խոտաբույսերը» և «Սովետոն այնտեղ է, որտեղ դա տեղի է ունենում»-հնչյուններ, որոնք արտացոլում և խոսում էին Հարավային Աֆրիկայի փողոցների և թաղամասերի մարտահրավերի մասին, խթան են հանդիսացել «Քեյփ Ջազ» կոչվող երաժշտական ժանրի համար։ «Մաննենբերգը» սկսել է համարվել Հարավային Աֆրикայի «անպաշտոն ազգային օրհներգը» և հակաապարտեիդ շարժման թեմատիկ երգը։ 1976 թվականի հունիսի 16-ին սկսված Սովետոյի ապստամբության ժամանակ հարավաֆրիկյան ոստիկանությունը կրակ է բացել բողոքի ցույցի դուրս եկած երեխաների վրա. այս իրադարձությունը Իբրահիմին և Բենջամինին ստիպել է հրապարակայնորեն աջակցություն հայտնել Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսին, որն այդ ժամանակ դեռևս արգելված էր։

Շուտով վերադառնալով ԱՄՆ և հաստատվելով Նյու Յորքում, Իբրահիմը և Սաթիման 1981 թվականին հիմնել են *Ekapa* («Քեյփթաուն» նշանակող) ձայնագրման ընկերությունը։

1983 թվականից սկսած՝ Իբրահիմը ղեկավարել է *Ekaya* («տուն» թարգմանությամբ) կոչվող խումբը, ինչպես նաև տարբեր տրիոներ, պարբերաբար մեծ նվագախմբեր և այլ հատուկ նախագծեր։

## Կինո և հեռուստատեսային աշխատանք
Իբրահիմը գրել է մի շարք ֆիլմերի սաունդթրեքեր, այդ թվում՝ «Շոկոլադ» (1988 թվական) և «Ոչ վախ, ոչ մահ» (1990 թվական)։

1989 թվականի նոյեմբերի 25-ին նա ընդարձակ ելույթ է ունեցել բրիտանական *Channel 4* հեռուստաալիքի «Մթության հետո» քննարկման հաղորդաշարում՝ Զոյ Վիկոմբի, Դոնալդ Վուդսի, Շուլա Մարքսի և այլոց հետ միասին։ Իբրահիմը նաև մասնակցել է 2002 թվականի «Ամանդլա՝ հեղափոխություն քառամաս ներդաշնակությամբ» վավերագրական ֆիլմին, որտեղ նա և մյուսները հիշում էին ապարտեիդի օրերը. ֆիլմի ենթավերնագիրը բխում է Իբրահիմի դիտարկումներից։

Իբրահիմը նաև «Կատարյալ ժամանակավորմամբ եղբայր» (1987 թվական) և «Պայքար սիրո համար» (2005 թվական, ռեժիսոր՝ Սիրո Կապպելարի) վավերագրական ֆիլմերի հերոսն է։

## Հետապարտեիդյան շրջան
Իբրահիմը աշխատել է որպես սոլո կատարող, սովորաբար անընդմեջ համերգների ձևաչափով, որոնք արձագանքել են հին մարաբի կատարողների, դասական իմպրեսիոնիստների և իր երաժշտական կուռքերի՝ Դյուկ Էլինգտոնի, Թելոնիուս Մոնկի և Ֆաթս Վալերի անկասելի թափին։ Նա նաև հաճախ է հանդես եկել տրիոների և քվարտետների, ինչպես նաև ավելի մեծ նվագախմբային կազմերի հետ։ 1990-ականների սկզբին Հարավային Աֆրիկա վերադառնալուց հետո նրան պատվել են սիմֆոնիկ նվագախմբային կատարումներով, որոնցից մեկը եղել է ի պատիվ Նելսոն Մանդելայի՝ 1994 թվականի նախագահական երդմնակալության։ Հաղորդվում է, որ Մանդելան նրան անվանել է «մեր Մոցարտը»։

1997 թվականին Իբրահիմը համագործակցել է թմբկահար Մաքս Ռոուչի հետ շրջագայության ընթացքում, իսկ հաջորդ տարի նա ձեռնարկել է համաշխարհային շրջագայություն Մյունխենի ռադիոյի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ։

1999 թվականին նա հիմնադրել է «M7» ակադեմիան հարավաֆրիկյան երաժիշտների համար Քեյփթաունում և եղել է Քեյփթաունի ջազ նվագախմբի նախաձեռնողը՝ 18 հոգանոց մեծ նվագախումբ, որը մեկնարկել է 2006 թվականի սեպտեմբերին։

Իբրահիմը շարունակել է հանդես գալ միջազգային ասպարեզում, հիմնականում Եվրոպայում և երբեմն՝ Հյուսիսային Ամերիկայում։ *The Guardian*-ի Ջոն Ֆորդհեմը, անդրադառնալով նրա 2008 թվականի համերգին Լոնդոնի Բարբիկան կենտրոնում՝ «մոնումենտալ» ներկայացում BBC Big Band-ի հետ, որին մասնակցում էին երգիչներ Իան Շոուն և Քլիվլենդ Ուոթքիսը, նշել է «[Իբրահիմի] ավագ պետական գործչի կարգավիճակը որպես աֆրիկյան Դյուկ Էլինգտոն և Թելոնիուս Մոնկ միասին (և նրա դերը որպես կրթող և քաղաքական քարոզիչ)»։

2016 թվականին Յոհանեսբուրգի Էմփերորս Փելիս-ում Իբրահիմը և Հյու Մասեկելան 60 տարվա ընդմիջումից հետո առաջին անգամ հանդես են եկել միասին՝ վերամիավորելով Jazz Epistles-ը՝ ի հիշատակ 1976 թվականի հունիսի 16-ի պատմական երիտասարդական ցույցերի 40-ամյակի։

2023 թվականի հուլիսին Բարբիկան կենտրոնում Իբրահիմի ելույթը բասիստ Նոա Ջեքսոնի և ֆլեյտահար Քլիվ Գայտոնի հետ գնահատելիս Քևին Լե Ժանդրը գրել է. «Իբրահիմի հարատև սերը ժամանակակից ջազի հիմնադիր հայրերի հանդեպ պարզ է դառնում հենց սկզբից, երբ տրիոն սկսում է երկու անժամանակ օրհներգերի՝ Էլինգտոնի «Սենտիմենտալ տրամադրության մեջ» և Քոլթրեյնի «Հսկա քայլերի» ռապսոդիկ տարբերակներով, իսկ ավելի ուշ մեզ հյուրասիրում են Մոնկի «Սքիփփի»-ի կայտառ մեկնաբանությամբ։ Բայց միջանկյալ հատվածում Իբրահիմի բնօրինակներն են առաջնային տեղ զբաղեցնում՝ ցույց տալով, թե ինչպես է նա 60-ականներից ի վեր ստեղծել իր սեփական ստանդարտները, որոնք վառ կերպով արտահայտում են աֆրիկյան մշակույթի և սովորույթների հավասարակշռված արժանապատվությունը»։

## Մրցանակներ
2007 թվականին Իբրահիմին շնորհվել է Հարավային Աֆրիկայի երաժշտության ցկյանս նվաճման մրցանակը, որը տրվել է Հարավային Աֆրիկայի ձայնագրման արդյունաբերության կողմից՝ Սան Սիթի Սուփերբոուլում կայացած արարողության ընթացքում։

2009 թվականին իր սոլո դաշնամուրային «Սենզո» ալբոմի համար նա ստացել է «Լավագույն արական կատարող» մրցանակը 15-րդ ամենամյա MTN Հարավային Աֆրիկայի երաժշտական մրցանակաբաշխությունում։

2009 թվականին Յոհանեսբուրգի Վիթվոթերսրանդի համալսարանը Իբրահիմին շնորհել է պատվավոր երաժշտության դոկտորի կոչում։ Նույն թվականին նա արժանացել է Հարավային Աֆրիկայի ազգային պարգևին՝ Իկհամանգա շքանշանին (արծաթ)՝ «Արվեստին նրա գերազանց ներդրման, Հարավային Աֆրիկան միջազգային քարտեզի վրա դնելու և ռասիզմի ու ապարտեիդի դեմ նրա պայքարի համար»։

2017 թվականի հուլիսին Իբրահիմին շնորհվել է Գերմանական ջազի մրցանակը։

2018 թվականի հուլիսին Արվեստների ազգային հիմնադրամը (NEA) հայտարարել է Աբդուլա Իբրահիմին որպես NEA Jazz Masters Fellowship-ի չորս ստացողներից մեկը, որը նշվելու էր համերգով 2019 թվականի ապրիլի 15-ին Վաշինգտոնում՝ Ջոն Ֆ. Քենեդիի անվան կատարողական արվեստների կենտրոնում։ Շնորհվելով ի ճանաչումն ցկյանս նվաճումների՝ այս պատիվը տրվում է այն անհատներին, ովքեր նշանակալի ներդրում են ունեցել արվեստի այս ձևի մեջ։ 2019 թվականի մյուս ստացողներն էին Բոբ Դորուն, Մարիա Շնայդերը և Սթենլի Քրաուչը։

## Սկավառակագրություն
### Որպես հեղինակ կամ համահեղինակ

### Որպես կողքի երգիչ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*  – official site
* Maya Jaggi, [https։//www.theguardian.com/music/2001/dec/08/jazz "The Guardian Profile։ Abdullah Ibrahim – The sound of freedom"], *The Guardian*, 8 December 2001.
* [http։//www.bbc.co.uk/radio3/jazz/profiles/abdullah_ibrahim.shtml "Abdullah Ibrahim"], 100 Jazz Profiles, BBC Radio 3.
* [http։//africasacountry.com/tag/abdullah-ibrahim/ Abdullah Ibrahim page], Africa is a Country.
* Philippa Kennedy, [http։//www.thenational.ae/arts-culture/music/key-note-speaker "Key note speaker"], *The National*, 16 November 2008
* Diaa Bekheet, [https։//blogs.voanews.com/music/2012/05/26/abdullah-ibrahim-king-of-jazz-in-south-africa/ "Abdullah Ibrahim, 'King of Jazz' in South Africa"], *[[Voice of America]]*, 26 May 2012.
* Nusra Khan, [http։//www.sahistory.org.za/article/abdullah-ibrahim-and-politics-jazz-south-africa "Abdullah Ibrahim and the Politics of Jazz in South Africa"], *South African History Online*, 18 December 2014, updated 20 October 2016
* Kevin Whitehead, [https։//www.npr.org/2017/05/10/527763776/pianist-abdullah-ibrahim-proves-himself-a-one-man-movement-on-ancient-africa "Pianist Abdullah Ibrahim Proves Himself A One-Man Movement On 'Ancient Africa'"], NPR Music, 10 May 2017

Կատեգորիա:20-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Իսլամ ընդունածներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացիներ
Կատեգորիա:Ջազմեններ