Աբեոկուտա

**Աբեոկուտա** (), Օգուն նահանգի վարչական կենտրոնը, գտնվում է Նիգերիայի հարավ-արևմուտքում։ Բնակչությունը՝ ։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Լագոսից 90 կմ դեպի հյուսիս՝ Օգուն գետի վրա, որը մոտ 200 մետր լայնություն ունի քաղաքի տարածքում։ Քաղաքն ունի նաև փոքր նավերի նավարկելու համար հատվածներ Օլումո լեռների մոտ, որոնք նրա համար հանդիսանում են բնական պաշտպանիչ պարիսպ։

Բնակավայրի կենտրոնի բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 66 մետր։

## Տնտեսություն
Ագրարային շրջանի կենտրոնը մասնագիտացված է կակաոյի և բամբակի մշակման գործում։ Զարգացած է սննդի (արմավենու յուղի արտադրություն, գարեջուր, պահածոներ, կակաոյի, լոբու վերամշակում) արդյունաբերությունը, ցեմենտի արդյունաբերությունը, հեծանվի անվադողերի արտադրությունը, փայտամշակումը։ Պահպանվում է նաև գործվածքների և ներկանյութերի ավանդական տնայնագործական արտադրությունը։ Կատարվում է գյուղատնտեսական արտադրանքների առևտուր (կակաո, բանան, ցիտրուս)։

Աբեոկուտան Լագոս-Կանո երկաթուղային մայրուղու և ավտոճանապարհի տրանսպորտային հանգույց է։

## Պատմություն
Նախկինում եղել է էգբե ժողովրդի գլխավոր քաղաքը՝ Վերին Գվինեայի արևելյան մասում։ 19-րդ դարում քաղաքը շրջապատվել է 20 կմ երկարությամբ հողե պարսպով։ 130 000 բնակչից շուրջ 2000-ը քրիստոնյաներ էին։ Քաղաքը և նրա շրջակայքը գտնվում էին Ալ-Ակե ցեղի առաջնորդներից մեկի իշխանության տակ։ Ֆելատտա ժողովրդի կողմից յորուբաների իշխանության կործանումից հետո այնտեղից փախչող էգբեները 1825 թվականին հիմնադրել են Աբեոկուտու քաղաք-պետությունը, որն արագ հասել է ծաղկուն վիճակի և 1851 ու 1864 թվականներին անպարտելիորեն հակահարված տվել դագոմեյցիների հարձակումներին։

1840-ական թվականներից Աբեոկուտայում գոյություն ունեին եվրոպական քրիստոնեական միսիա և առևտրական կենտրոն (արտահանում էին փղոսկր և կաուչուկ, ներկրում՝ մանուֆակտուրային շինվածքներ)։ 1867 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցած հեղաշրջումից հետո անգլիացի միսիոներներն արտաքսվեցին քաղաքից։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին Աբեոկուտայի բնակչությունն աճել է՝ ի հաշիվ Սիերա Լեոնեից տեղափոխված ազատագրված ստրուկների ժառանգների։ 1893 թվականին քաղաքում ձևավորվել է էգբե ժողովրդի Միացյալ կառավարությունը, որը ճանաչվել է անգլիական գաղութային իշխանությունների կողմից։ 1914 թվականին այն դարձել է Նիգերիայի բրիտանական գաղութի մի մասը։

1960 թվականից Աբեոկուտուն ընդգրկված է անկախ Նիգերիայի կազմում։

## Սոցիալական ոլորտ
Աբեոկուտայում գործում են պոլիտեխնիկական (1979 թվականից) և գյուղատնտեսական (1988 թվականից) ինստիտուտներ։

## Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թիվը՝ ըստ տարիների։

{
	"version": 2,
	"width": 400,
	"height": 200,
	"data": [
		{
			"name": "table",
			"values": [
				{
					"x": 1907,
					"y": 1
				},
				{
					"x": 2012,
					"y": 3
				}
			]
		}
	],
	"scales": [
		{
			"name": "x",
			"type": "linear",
			"range": "width",
			"zero": false,
			"domain": {
				"data": "table",
				"field": "x"
			}
		},
		{
			"name": "y",
			"type": "linear",
			"range": "height",
			"nice": true,
			"domain": {
				"data": "table",
				"field": "y"
			}
		}
	],
	"axes": [
		{
			"type": "x",
			"scale": "x"
		},
		{
			"type": "y",
			"scale": "y"
		}
	],
	"marks": [
		{
			"type": "area",
			"from": {
				"data": "table"
			},
			"properties": {
				"enter": {
					"x": {
						"scale": "x",
						"field": "x"
					},
					"y": {
						"scale": "y",
						"field": "y"
					},
					"y2": {
						"scale": "y",
						"value": 0
					},
					"interpolate": {
						"value": "monotone"
					},
					"fill": {
						"value": "steelblue"
					}
				}
			}
		}
	]
}

## Նշանավոր բնակիչներ
Աբեոկուտայում ծնվել են բազմաթիվ հայտնի նիգերիացիներ, ինչպիսիք են երգահան և երգիչ Ֆելա Կուտին, գրող Ամոս Տուտուոլան, գրող և նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Վոլե Շոյինկան, արքեպիսկոպոս Պիտեր Ակինոլան, Նիգերիայի նախագահը` Օլուսեհուն Օբասանջոն (1999-2007)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Akin Olugbade Social Centre, Owu, Abeokuta, Ogun state.jpg|Սոցիալական կենտրոն, Օգուն նահանգ
Պատկեր:Abeokuta Girls Grammer School, Onikolobo, Abeokuta, Ogun state.jpg|Աղջիկների քերականության դպրոց, Օգուն նահանգ
Պատկեր:Entrance of Olumo Rock.jpg|Օլումո լեռան մուտք
Պատկեր:Moshood Abiola Polytechnic, Main Entrance.jpg|Մոշհուդ Աբիոլա Պոլիտեխնիկ, գլխավոր մուտք
Պատկեր:Kutoroad.jpg|Կուտո ճանապարհ Աբեոկուտայում 
Պատկեր:Abeokuta, 1929.png|Տեսարան երկնքից, 1929
Պատկեր:Diocese of Egba (Anglican Communion).jpg|Էգբեների թեմ (Անգլիկան եկեղեցի)


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  Гофман В. Abbeokuta. Берлин, 1859.
*  Буртон A. Abbeokuta and the Cameroons mountains. Лондон, 1863.

## Արտաքին հղումներ
* Աբեոկուտայի պատմությունը 

Կատեգորիա:Նիգերիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նախկին բրիտանական գաղութներ
Կատեգորիա:1825 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր