Գևորգ Էմին

**Գևորգ Էմին** (*Կառլեն Գրիգորի Մուրադյան*, ), հայ գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (1951, «Նոր ճանապարհ» ժողովածուի համար և 1976, «Դար, հող, սեր» բանաստեղծությունների գրքի համար), Չարենցի անվան մրցանակի դափնեկիր (1979), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1942 թվականից։

## Կենսագրություն
Գևորգ Էմինը (Կառլեն Մուրադյան) ծնվել է 1918 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Աշտարակ գյուղում, ուսուցչի և այգեպանի ընտանիքում։ Իր «Իմ կյանքը» ինքնակենսագրականում գրել է, որ Աշտարակ քաղաքը համարում է «Հայաստանի սիրտը» և առանձին հպարտությամբ իրեն կոչել է «աշտարակեցի Գևորգ»։

1940 թվականին ավարտել է Երևանի Կառլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հիդրոտեխնիկական ֆակուլտետը։ Ուսանողական տարիներին բախտ է ունեցել շփվել իր կուռքի՝ Եղիշե Չարենցի հետ և նրանից ստացել է որոշ բանաստեղծական դասեր։ 1940-1942 թթ. աշխատել է Մատենադարանում և Վարդենիսի շրջանում։ 1942-1944 թթ.-ին ծառայել է Կարմիր բանակում՝ մասնակցելով Հայրենական Մեծ պատերազմին, որի ժամանակ վիրավորվել է։ 1949-1950 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գրական ինստիտուտին կից հայ գրողների ստուդիայում։ 1951-1954 թվականներին եղել է «Լիտերատուրնայա գազետա» թերթի սեփական թղթակիցը Հայաստանում։ 1954-1956 թվականներին ուսանել է ԽՍՀՄ գրողների միությանն առընթեր գրական բարձրագույն դասընթացներում։ 1968-1972 թվականներին եղել է «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրի խմբագիրը։ 1973 թվականից որպես ավագ գիտաշխատող աշխատել է ՀԽՍՀ Արվեստի ինստիտուտում։

Գրել է «Նախաշավիղ», «Խաղաղության ծխամորճը», «Նորք», «Նոր ճանապարհ», «Որոնումներ», «Երևանի լույսերը», «Մինչև այսօր», «Երկու ճամփա», «Այս տարիքում», «Քսաներորդ դար», «Յոթ երգ Հայաստանի մասին», «Ելք Եգիպտոսից» բանաստեղծությունների, պոեմների և ակնարկների գրքերը։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել և առանձին գրքերով լույս են տեսել ռուսերեն, լատիշերեն, լեհերեն, վրացերեն, կորեերեն, ուզբեկերեն, բելառուսերեն, ադրբեջաներեն, անգլերեն, ավարերեն, բուլղարերեն, արաբերեն, չեխերեն, հունգարերեն, լիտվերեն և այլ լեզուներով։ ԽՄԿԿ անդամ 1953 թվականից։

Հայֆիլմ կինոստուդիան նրա սցենարով նկարահանել է «Յոթ երգ Հայաստանի մասին» կինոնկարը, որն արժանացել է անդրկովկասյան և ուկրաինական ֆիլմերի երևանյան փառատոնի գլխավոր՝ «Պրոմեթևս - 69» և Լենինգրադյան համամիութենական փառատոնի երկրորդ մրցանակներին։ Երևանի էքսպերիմենտալ թատրոնը բեմադրել է նրա բանաստեղծությունների մոտիվներով ստեղծված «Անձրևի երաժշտություն» դրաման։

Գ. Էմինը հայերեն է թարգմանել այլազգի հեղինակների, որոնցից լավագույնները ամփոփված են «Գիրք թարգմանությանց» (Երևան, 1984 թ.) գրքում։ Գևորգ Էմինը մահացել է 1998 թ. հուլիսի 11-ին Երևանում։

## Ստեղծագործություններ
1940 թվականին տպագրվել է բանստեղծի առաջին գրքույկը՝ «Նախաշավիք» խորագրով։ Բանաստեղծությունների նյութը ուսանողական կյանքի ապրումներն էին՝ հավատարմության խոսքեր սիրած աղջկան, զվարթ կատակներ և սրամիտ պարադոքսներ ուսման վերաբերյալ։ 1942 թվականին տպագրվել է «Խաղաղության ծխամորճը» գիրքը։

Գևորգ Էմինի ստեղծագործական ճանապարհի առաջին նշանակալից դրվագն է «Նորք» ժողովածուն։ Այն ստեղծվել է պոեզիայի համար անբարենպաստ ժամանակներում և ընկել է սուր քննադատությունների զարկի տակ։

### Գևորգ Էմին, Իմ մասին

## Երկերի մատենագիտություն
* Նախաշավիղ (երգերի գիրք), Երևան, 1940, 66 էջ։
* Խաղաղության ծխամորճը (բանաստեղծություններ), Երևան, 1942, 24 էջ։
* Նորք (բանաստեղծություններ), Երևան, 1946, 176 էջ։
* Նոր ճանապարհ (բանաստեղծություններ), Երևան, 1949, 122 էջ։
* Շաքե (պոեմ), Երևան, 1949, 35 էջ։
* Շաքե (պոեմ), Երևան, 1951, 44 էջ։
* Սարյակները, Երևան, 1952, 16 էջ։
* Խոսիր, Հայաստան, Երևան, 1952, 140 էջ։
* Նոր ճանապարհ (բանաստեղծություններ), Երևան, 1953, 144 էջ։
* Որոնումներ (բանաստեղծություններ), Երևան, 1955, 204 էջ։
* Բալլադներ և պոեմներ, Երևան, 1955, 64 էջ։
* Երևանի լույսերը (ակնարկներ), Երևան, 1957, 176 էջ։
* Մինչև այսօր (բանաստեղծություններ, բալլադներ, պոեմներ), Երևան, 1959, 392 էջ։
* Երկու ճամփա, Երևան, 1962, 320 էջ։
* Յոթ երգ, Երևան, 1962, 112 էջ։
* Շաքե (պոեմ), Երևան, 1965, 27 էջ։
* Այս տարիքում (բանաստեղծություններ), Երևան, 1968, 548 էջ։
* Հայկական սիմֆոնիա, Երևան, 1969, 28 էջ։
* Մեր այբուբենը, Երևան, 1970, 10 էջ։
* Բալլադ ձկնորսի մասին, Երևան, 1970, 20 էջ։
* Գիրք հայրենաշունչ, Երևան, 1970, 37 էջ։
* Քսաներորդ դար (բանաստեղծություններ), Երևան, 1970, 112 էջ։
* Յոթ երգ Հայաստանի մասին։ Գիրք հայրենաշունչ, Երևան, 1974, 304 էջ։
* Սասունցիների պարը, Երևան, 1975, 20 էջ։
* Երկերի ժողովածու 2 հատորով, հատոր 1 (բանաստեղծություններ), Երևան, 1975, 460 էջ։
* Երկերի ժողովածու 2 հատորով, հատոր 2 (բանաստեղծություններ և թարգմանություններ), Երևան, 1977, 428 էջ։
* Սասունցիների պարը, Երևան, 1978, 24 էջ։
* Ճամփաբաժան, Երևան, 1979, 272 էջ։
* Ա՜խ, այս Մասիսը, Երևան, 1980, 156 էջ։
* Հավերժի ճամփորդը, Երևան, 1980, 32 էջ։
* Յոթ երգ Հայաստանի մասին։ Գիրք հայրենաշունչ (Վիպակ-էսսե), Երևան, 1981, 462 էջ։
* Բալլադ ձկնորսի մասին, Երևան, 1984, 20 էջ։
* Մաշտոցից մինչև մեր օրերը (մտորումներ հայ գրականության մասին), Երևան, 1984, 400 էջ։
* Գիրք թարգմանությանց, Երևան, 1984, 552 էջ։
* Զինվորի օրագրից (բանաստեղծություններ և պոեմներ), Երևան, 1985, 144 էջ։
* Հավերժի ճամփորդը (բանաստեղծություններ և արձակ էջեր), Երևան, 1985, 112 էջ։
* Երկերի ժողովածու 3 հատորով, հատոր 1. Բանաստեղծություններ։ Բալլադներ։ Դանթեական ափեր, Երևան, 1985, 384 էջ։
* Երկերի ժողովածու 3 հատորով, հատոր 2. Բանաստեղծություններ։ Փոխադրություններ։ Թարգմանություններ, Երևան, 1985, 320 էջ։
* Երկերի ժողովածու 3 հատորով, հատոր 3. Յոթ երգ Հայաստանի մասին։ Ակնարկներ։ Դիմանկարներ։ Էսսեներ։ Հուշեր, 1986, 752 էջ։
* Հավերժի ճամփորդը (էսսե), Երևան, 1987, 112 էջ։
* Ելք Եգիպտոսից, Երևան, 1989, 320 էջ։
* Ես հայ եմ, Երևան, 1997, 176 էջ։
* Շատ չեղա՞վ, Աստված, Հալէպ, 1997, 254 էջ։

## Թարգմանություններ (ռուսերենից)

* Սվետլով Մ., Քսան և ութը, Ե., Հայպետհրատ, 1944, 20 էջ։
* Բարտո Ա., Նիկիտան, Ե., Հայպետհրատ, 1947, 20 էջ։
* Հիքմեթ Նազիմ, Բանաստեղծություններ, Ե., Հայպետհրատ, 1953, 136 էջ։
* Միխալկով Ս., Քեռի Ստյոպան, Ե., Հայպետհրատ, 1956, 17 էջ։
* Եսենին Ս., Հատընտիր (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Գ. Էմինը), Ե., Հայպետհրատ, 1961, 397 էջ։
* Ռեմարկ Է. Մ., Ապրելու ժամանակը (վեպ), Ե., Հայպետհրատ, 1963, 449 էջ։
* Ռիլսկի Մաքսիմ, Սև աստղերը, Ե., «Հայաստան», 1965, 174 էջ։
* Համզատով Ռասուլ, Դաղստանի աստղը, Ե., «Հայաստան», 1967, 239 էջ։
* Ողջուլն քեզ Հայաստան (աշխարհի բանաստեղծները Խորհրդային Հայաստանի մասին, գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Գ. Էմինը), Ե., «Հայաստան», 1970, 101 էջ։
* Նեկրասով Ն., Բանաստեղծություններ (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Գ. Էմինը), Ե., «Հայաստան», 1971, 127 էջ։
* Եվտուշենկո Եվգենի, Երրորդ հիշողություն, (գրքի առաջին մասը՝ էջ 3-106, թարգմանել է Գ. Էմինը), Ե., «Հայաստան», 1974, 191 էջ։
* Շեստինսկի Օլեգ, Իմ Հայաստանը (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Գ. Էմինը), Ե., Սովետական գրող», 1979, 162 էջ։

## Պարգևներ
* Ստալինյան երրորդ աստիճանի մրցանակ (1951 թ., «Նոր ճանապարհ» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար, 1949 թ.) 
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1976 թ. «Դար։ Երկիր։ Սեր» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար, 1974 թ.) 
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (16.11.1984 թ.) 
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (28.09.1979 թ.) 
* «Պատվո նշան» շքանշան (27.06.1956 թ., 10.10.1969 թ.) 
* «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ 1941-1945 թթ. անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ

## Գրականություն
* Անջեյ Դրավիչ, Աշտարակցի Գևորգը, թաքնված հարստություններ որոնողը։ «Գրական թերթ», 1965 թ., № 2
* Սողոմոն Սողոմոնյան, Ժամանակակից հայ բանաստեղծներ, գիրք 2, Ե., 1967 թ.
* Գևորգ Էմին (Կենսամատենագիտություն), Ե., 1982 թ.
* Հովակիմյան Վ. Կ., Գևորգ Էմին, Երևան, 1986 թ.
* Դերենիկ Դեմիրճյան, Գ. Էմինի «Նոր ճանապարհ» գիրքը։ Երկ. ժող., հատ. XII, Ե., 1983 թ., էջ 59-65
* Պարույր Սևակ, Այն տարիքում, երբ...: Երկ. ժող., հատ. 5, Ե., 1974 թ., էջ 206-226
* Ստեփան Զորյան, Գևորգ Էմին. Նախաշավիղ։ Երկ. ժող., հատ. 12, Ե., 1990 թ., էջ 163-165

### Մամուլ
* Մենք; Ուշացող գարուն։ «Գարուն», 1967, № 3, էջ 10-12։
* «Հացը հաց է, քարը՝ քար», «Գարուն», 1977, № 3։

## Պատկերասրահ

Statue of Gevorg Emin.jpg|Գևորգ Էմինի արձանը Երևանում
Gevorg Emin Plaque.jpg|Գևորգ Էմինի հուշատախտակը Երևանում
Գևորգ Էմինի տապանաքար.JPG|Գևորգ Էմինի տապանաքարը Աշտարակի Կարմրավոր եկեղեցու բակում
Karmravor, Artashat 07.JPG|«Ես հայ եմ, հին, ինչպես լեառն այս բիբլիական» բանաստեղծության առաջին տողը գերեզմանի եզրին։


## Տես նաև
*Գևորգ Էմինի հուշարձան (Երևան)
*Գևորգ Էմինի փողոց (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զարմանալի հայ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ