Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Հալեպ)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Հալեպ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Հալեպի թեմին, գտնվում է Սիրիայում՝ Հալեպի մարզկենտրոնում՝ ալ-Միդան թաղամասում։ Համակարգում է քաղաքում բնակվող առաքելական սիրիահայության հոգևոր կյանքը։ Եկեղեցին կառուցվել է 1933 թվականին։

## Տեղադրություն
Եկեղեցին կանգնած է պատրիարք Զարեհ Ա փողոցի (, Մարաշում ծնված Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսի անունով) արևմուտքում և «Ոսկե գետի փողոցի» () արևելյան հայկական Նոր Գյուղ կամ ալ-Միդան թաղամասում (), Դեյր Վարդանի հռոմեական կաթոլիկ վանքից մոտ 300 մ հարավ։ Եկեղեցու անմիջապես կողքին է Հալեպի հայոց ընկերությունը։ Եկեղեցուց անմիջապես հյուսիսում՝ արևմտյան գլխավոր մուտքի դիմաց, ձախ կողմում, հայկական Սահակյան դպրոցն է: Նույն թաղամասում է գտնվում նաև սուրբ Գևորգ եկեղեցին՝ 300 մետր հարավ-արևմուտք։

## Պատմություն
Երբ առաջին համաշխարհային պատերազմից և հայոց ցեղասպանությունից հետո Մարաշից բազմաթիվ հայ փախստականներ եկան Հալեպ։ 1930-ական թվականներին շատ մարդիկ բնակություն հաստատեցին քաղաքի ալ-Միդան թաղամասում, որը հայտնի էր որպես հայկական «Նոր Գյուղ» (Նոր Գիւղ, Նոր Կիւղ): Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին այստեղ հիմնադրվել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս Սահակ Բ-ի նախաձեռնությամբ, իսկ հիմնարկեքը դրվել է 1930 թվականին։ Եկեղեցին ավարտվել է 1933 թվականի նոյեմբերի 26-ին և օծվել Բաբկեն եպիսկոպոսի կողմից։

Եկեղեցին վերանորոգվել է 1973 թվականին և 1984-1987 թվականներին։ 1989 թվականին հալեպցի ճարտարապետ Անդրանիկ Միհրանյանի նախագծով և ղեկավարությամբ կառուցվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Սպիտակի երկրաշարժի զոհերի հուշահամալիրը, որը բացվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ 2004 թվականին հիմնադրվել է եկեղեցու «Սաղմոս» երգչախումբը։

Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում եկեղեցին մի քանի անգամ ենթարկվել է զինված ընդդիմության ստորաբաժանումների հարձակումներին՝ սկսած 2012 թվական եկեղեցին և հարակից շենքերը՝ բնակարաններով և աշխատասենյակներով, ամենալուրջ վնասը կրել են 2016 թվականի հուլիսի 2-ին տեղի ունեցած հրթիռակոծության հետևանքով, թեև մարդ չի մահացել: Նոր Գյուղը պատերազմներից և ահաբեկչական հարձակումներից ամենաշատ տուժած շրջաններից էր, ինչը ստիպեց համայնքին փակել իր շենքերը և տարհանել տարածքը: 2016 թվականի դեկտեմբերին սիրիական բանակին հաջողվել է դուրս մղել իսլամիստներին, իսկ փախած հայերի մի մասը վերադարձել է։ 2017 թվականի հունվարի 4-ից 8-ը Մեծի Տանն Կիլիկիո Արամ Ա-ն այցելեց Սուրբ Գևորգ եկեղեցի և Հալեպի հայկական մյուս եկեղեցիները։ Հալեպի Հայ Ընկերությունը 2017 թվականի հունիսին կարողացավ վերաբացել իր սրճարանը հենց եկեղեցուն կից, որը գոյություն ուներ 2007 թվականից։

## Ճարտարապետություն
Արևելք նայող եկեղեցին ունի ուղղանկյուն հատակագիծ և հարթ տանիք։ Արևմուտքում մուտքն է երեք մեծ, կլոր կամարակապ կամարներով, իսկ հարավ-արևմտյան ծայրում՝ ութանկյուն զանգակատունը, որի վրա ակնհայտորեն խարսխված է հարևանությամբ հարակից շենքային համալիրը։ Մեջտեղում գմբեթը գտնվում է ութանկյուն խաչմերուկով և ութակողմ բրգաձև տանիքով թմբուկի վրա։ Արևելքում աբսիդն ու խորանն են։ Եկեղեցու ճարտարապետն էր Խաչեր Արապյանը։

## Տես նաև
* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Անթիլիաս)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հալեպի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2