Քեյթ Շոպեն

**Քեյթ Շոպեն** (, ի ծնե՝ **Քեթրին Օֆլաերտի** (), ), պատմվածքների և վեպերի Լուիզիանայում ապրած ամերիկացի հեղինակ։ Այժմ նա որոշ գիտնականների կողմից համարվում է հարավային կամ կաթոլիկ ծագմամբ ամերիկյան 20-րդ դարի ֆեմինիստ հեղինակներից մեկը, ինչպես օրինակ Զելդա Ֆիցջերալդը, և հանդիսանում է Լուիզիանա Կրեոլյան ժառանգության ամենատարածված և ընթերցված գրողներից մեկը։

Ֆրանսիացի մոր և իռլանդացի հոր ժառանգ Շոպենը ծնվել է Միսսուրիում, Սենթ Լուիսում։ Երբ նա ամուսնացավ, ամուսնու հետ տեղափոխվեց Նոր Օռլեան։ Նրանք հետագայում բնակվում էին Լուիզիանա նահանգի Կլուտյերվիլ քաղաքում։ 1892-1895 թվականներին Շոպենը գրել է պատմվածքներ ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների համար, որոնք տպագրվել են այնպիսի ազգային ամսագրերում, ինչպիսիք են Atlantic Monthly-ն, Vogue-ը, The Century Magazine-ը և The Youth's Companion-ը։ Նրա պատմությունները հակասություններ են առաջացրել իր թեմաների և մոտեցման պատճառով․ դրանք որոշ քննադատների կողմից դատապարտվել էին որպես անբարոյականություն։

Նրա ամենահայտնի գործերը երկու պատմվածքների ժողովածուներն են՝ «Բայու ժողովուրդը» (1894 թվական) և «Մի գիշեր Ակադիում» (1897 թվական)։ Նրա կարևոր պատմվածքների շարքերն են ներառում «Դեզիրեի փոքրիկը» (1893 թվական),  խառնամուսնության հեքիաթը մինչպատերազմյան Լուիզիանայում, «Մեկ ժամվա պատմությունը» (1894 թվական) և «Փոթորիկը» (1898 թվական)։ «Փոթորիկը» «Կադյան պարահանդեսի ժամանակ» պատմվածքի շարունակությունն է, որը հայտնվեց նրա առաջին պատմվածքների ժողովածուի «Բայու ժողովուրդը» պատմվածքում։

Շոպենը նաև գրել է երկու վեպ` «Մեղավոր» (1890) և «Զարթոնք» (1899), որոնք համապատասխանաբար գրված են Նոր Օռլեանում և Գրան-Մեն կղզում։ Նրա պատմությունների կերպարները սովորաբար Լուիզիանայի բնակիչներ են, և շատերը տարբեր էթնիկական կամ ռասսայական ծագմամբ սերունդներ են։ Նրա գործերից շատերը գրված են Լուիզիանայի հյուսիս-կենտրոնական նահանգի Նեչիտոչե քաղաքում, որտեղ նա ապրել է։

Մահվանից հետո մեկ տասնամյակի ընթացքում Շոպենը լայնորեն ճանաչվել է որպես իր ժամանակի առաջատար գրողներից մեկը։ 1915 թվականին Ֆրեդ Լյուիս Պեթթին գրել է. «Շոպենի որոշ աշխատանքները հավասարազոր են այն լավագույն աշխատանքներին, որոնք նա գրել է Ֆրանսիայում կամ նույնիսկ Ամերիկայում։ Նա ցույց տվեց այն, ինչը կարելի է բնութագրել որպես հանճարեղին գրեթե հավասարազոր հայրենի պատմողական միտում »

## Կենսագրություն
մինի|Շոպենն ու իր երեխաները Նոր Օռլեանում, 1877 թվականին
Շոպենը ծնվել է որպես Քեթրին Օֆլաերտի Միսսուրիի նահանգի Սենթ Լուիս քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Թոմաս Օֆլաերտին, հաջողակ գործարար էր, որը ԱՄՆ էր ներգաղթել Իռլանդիայի Գոլուեյ քաղաքից։ Նրա մայրը՝ Էլիզա Ֆարիսը, նրա երկրորդ կինն էր և Սենթ Լուիսում գտնվող էթնիկ ֆրանսիական համայնքի ազդեցիկ կապեր ունեցող անդամներից էր, Լուիզիանայի կրեոլների սերնդի ֆրանսիա-կանադացի ծագումով Աթինեզ Չարլիվելի դուստրը։ Շոպենի նախնիներից ոմանք Ալաբամա նահանգի Դաուպին կղզու առաջին եվրոպական (ֆրանսիացի) բնակիչներից էին։

Քեյթը հինգ երեխաներից երրորդն էր․ նրա քույրերը մահացել էին մանկության շրջանում, և նրա արյունակից եղբայրները (հոր առաջին ամուսնությունից) մահացել էին իրենց վաղ քսանամյակների ընթացքում։ Նրանց դաստիարակել են հռոմեական կաթոլիկ, ֆրանսիական և իռլանդական ավանդույթներով։ Շոպենը հեքիաթների, պոեզիայի և կրոնական այլաբանությունների հեղինակ էր, ինչպես նաև դասական և ժամանակակից վեպերի եռանդուն ընթերցող։ 1868 թվականին նա ավարտել է Սենթ Լուիսի Sacred Heart Convent-ը։

Հինգ տարեկանում նրան ուղարկեցին Sacred Heart Academy, որտեղ նա սովորեց կառավարել սեփական փողերը և ինքնուրույն որոշումներ կայացնել, ինչպես նախատեսված էր միանձնուհիների համար։ Հոր մահից հետո նրան բերեցին տուն, որտեղ ապրում էր տատիկի և ապուտատի հետ՝ նշանավորելով կանանց երեք սերունդները, որոնք երիտասարդ տարիքում այրիացան և էլ երբեք չամուսնացան։ Երկու տարի տանը նրան դաստիարակում էր իր ապուտատը՝ Վիկտորիան (կամ Վիկտորի) Չարլիվելին, որը ուսուցանում էր նրան ֆրանսերեն, երաժշտություն, պատմություն, դրա հետ մեկտեղ խոսում բամբասանքի և առանց վախի կյանքին նայելու անհրաժեշտության մասին։ Երկու տարի անց Քեյթը վերադարձավ Sacred Heart Academy, որտեղ նա ունեցավ իր դաստիարակը՝ Մերի Օ'Մեյարան և իր լավագույն ընկերոջն ու հարևանին՝ Քիթի Գարեշին։ Մերի Օ'Մեյարան, որն օժտված էր բանաստեղծություններ  և արձակ գրելով, իր ուսանողին հանձնարարեց պարբերաբար գրել, ինքնաքննադատվել և դառնալ քաջ կին։ Քեյթի և Քիթիի առաջին հոգևոր հաղորդակցությունից ինը օր անց՝ 1861 թվականի մայիսին, Սենթ Լուիսում սկսվեց քաղաքացիական պատերազմը։ Պատերազմն ավարտվելուց հետո Քեյթը կորուստներ ունեցավ, ընկերոջ՝ Քիթիի և Քիթիի ընտանիքին վտարեցին Սենթ-Լուիսից Ամերիկայի Համադաշնային Նահանգներին սատարելու համար։ Քեյթը տենդի արդյունքում կորցրեց արյունակից եղբորը, և դրան գումարած այս քաոսի արդյունքում կորցրեց ապուտատին։
մինի|Շոպենի տունը Կլուտյերվիլում
1870 թվականի հունիսի 8-ին Միսսուրիում՝ Սենթ Լուիսում, նա ամուսնանում է Օսկար Շոպենի հետ և նրա հետ բնակություն հաստատում Նոր Օռլեանի հայրենի քաղաքի մի նշանակալից նավահանգստում։ 1871-1879 թվականների ընթացքում Շոպենները վեց երեխա են ունենում հետևյալ ծննդյան հերթականությամբ՝ Ժան Բապտիստը, Օսկար Չարլզը, Ջորջ Ֆրենսիսը, Ֆրեդերիկը, Ֆելիքս Էնդրյուն և Լելիան (մկրտված անունը՝ Մերի Լեյզա)։ 1879 թվականին ձախողվում է Օսկար Շոպենի բամբակյա բրոկերային գործունեությունը։

Ընտանիքը լքում է քաղաքը և տեղափոխվում Կլուտյերվիլ հարավային Նաչիտոշ շրջան՝ կառավարելու մի քանի փոքր պլանտացիաներ և ընդհանուր խանութ։ Նրանք ակտիվանում են համայնքում, և Շոպենը շատ նյութեր է հավաքում իր հետագա գրերի համար, մանավանդ տարածքի գույների և կրեոլների մշակույթի վերաբերյալ։

1882 թվականին, երբ Օսկար Շոպենը մահանում է, նա թողնում է Քեյթին $42,000 պարտք (մոտավորապես 420,000 դոլար, ըստ 2009 թվականի գումարի)։ Ըստ Էմիլի Թոթի, «մի որոշ ժամանակ այրի Քեյթը վարում էր «Օսկարի» բիզնեսը և սիրախաղի մեջ էր տեղի տղամարդկանց հետ (նա նույնիսկ կապվել էր ամուսնացած գյուղացու հետ)": Չնայած Շոպենը աշխատում էր հանգուցյալ ամուսնու պլանտացիայում ու ընդհանուր խանութը հաջողակ դարձնելու համար, երկու տարի անց նա վաճառել է Լուիզիանայի իր բիզնեսը։

Մայրը նրան խնդրել էր վերադառնալ Սենթ Լուիս, և Շոպենը չէր մերժել մոր խնդրանքը, նույնիսկ օգնել է մորը ֆինանսապես։ Նրա երեխաները հետզհետե բնակություն են հաստատում Սենթ Լուիս ցնցող քաղաքում։ Հաջորդ տարի Շոպենի մայրը մահանում է։

Շոպենը թե՛ ամուսնու, թե՛ մոր կարճ ժամանակահատվածում կրած կորուստներից հետո պայքարում էր դեպրեսիայի դեմ։ Նրա մանկաբարձ և ընտանիքի ընկեր, դոկտոր Ֆրեդերիկ Կոլբենհայերը առաջարկում է սկսել գրել՝ հավատալով, որ դա կարող է լինել նրա համար թերապևտիկ բուժման աղբյուր։ Նա նաև հասկանում է, որ գրելը կարող է կենտրոնանալ իր արտակարգ էներգիայի, ինչպես նաև եկամտի աղբյուրի վրա։

1890-ականների սկզբին Քեյթ Շոպենը սկսում է գրել պատմվածքներ, հոդվածներ և թարգմանություններ, որոնք տպագրվում են պարբերականներում, այդ թվում *St. Louis Post-Dispatch*  թերթում։ Նա բավականին հաջողակ էր և իր բազմաթիվ հրապարակումները տեղադրվում էին գրական ամսագրերում։ Այն ժամանակ նա համարվում էր միայն որպես տարածաշրջանային տեղական գունային գրող, քանի որ սա ժողովրդական հեքիաթների, բարբառներով աշխատելու և հարավային ժողովրդական կյանքի այլ տարրերի զգալի տպագրման շրջան էր։ Եվ Շոպենի գրական ուժեղ հատկությունները անտեսվում էին։

1899 թվականին լույս է տեսնում նրա երկրորդ վեպը՝ «Զարթոնք»-ը։ Դա  զգալի քանակությամբ բացասական արձագանք է առաջացնում մամուլում, քանի որ նրա հերոսները, հատկապես կանայք, վարվում էին այնպիսի ձևերով, որոնք հակասում էին ընդունելի տիկնանց վարքի ժամանակի չափանիշներին։ Մարդիկ վիրավորական էին համարում Շոպենի վերաբերմունքը կանանց սեռականության, մայրության առաքինությունների և ամուսնական անհավատարմության վերաբերյալ։ Միևնույն ժամանակ որոշ թերթի քննադատներ դրական գնահատականներ էին տալիս վեպին։

Սա նրա ամենահայտնի աշխատանքն է, որը ճնշող հասարակության սահմաններում թալանված կնոջ պատմությունն է նկարագրում։ Այն մի քանի տասնամյակ դուրս էր տպագրությունից, քանի որ փոխվում էին գրական ճաշակները։ Վերանայվել է 1970-ականներին, երբ նոր ուսումնասիրությունների և կանանց գրերի գնահատման ալիք էր առաջացել, վեպը վերատպվել է և լայնորեն հասանելի է։ Այն քննադատորեն գնահատվել է իր գրելու որակի և կարևորության համար՝ որպես հարավային վաղ ֆեմինիստական գործ։

Քննադատները ենթադրում են, որ այնպիսի գործերը, ինչպիսին է «Զարթոնք»-ը, հեռու էին իրենց ժամանակներից և հետևաբար սոցիալապես չէին ընկալվում։ Հրապարակվելուց հետո և ընդունվածության պակասից ցնցվելով՝ Շոպենը, խորապես հուսալքված, անցնում է պատմվածքներ գրելուն։ 1900 թվականին նա գրել է «Ջենտլմենը Նոր Օռլեանից» պատմվածքը։ Նույն թվականին նա ընդգրկվել է Marquis Who's Who-ի համարում։ Այնուամենայնիվ, նա երբեք գրքերից մեծ գումար չի վաստակել և ստիպված է եղել կախվածություն ունենալ Լուիզիանայի և Սենթ Լուիսի իր ներդրումներից (օգտվելով նրա մոր ժառանգությունից)՝ իրեն սատարելու համար։
մինի|Քեյթ Շոպենի գերեզմանը Կալվարիի գերեզմանատանը, Միսսուրիում՝ Սենթ Լուիսում

1904 թվականի օգոստոսի 20-ին Սենթ Լուսի աշխարհի տոնավաճառին այցելելիս Շոպենը ներուղեղային արյունազեղում է ունեցել։ Նա մահանում է երկու օր անց 54 տարեկան հասակում։ Շոպենին թաղում են Սենթ Լուիսի Կալվարիի գերեզմանատանը։

## Գրական թեմաներ
Քեյթ Շոպենն ապրում էր մի շարք վայրերում, հիմնված տարբեր տնտեսությունների և հասարակությունների վրա։ Սրանք պատկերացումների և դիտարկումների աղբյուր էին հանդիսանում Քեյթի համար, որոնցից նա վերլուծում և արտահայտում էին իր գաղափարները Հարավային Ամերիկայի 19-րդ դարավերջյան հասարակության մասին։ Նրան դաստիարակել էին կանայք, որոնք հիմնականում էթնիկ ֆրանսիացիներ էին։ Լուիզիանայի Կրեոլների և Քաջունի մշակույթների ազդեցության տակ գտնվող շրջաններում, երբ նա միացավ Լուիզիանայում գտնվող իր ամուսնուն, իր շատ պատմություններ և էսքիզներ հիմնեց Լուիզիանայում տիրող իր կյանքի վրա։ Դրանք արտահայտեցին նրա՝ կանանց մասին անսովոր պատկերացումները՝ (ժամանակի համար) որպես առանձին ցանկություններ և կարիքներ ունեցող անհատների։

Շոպենի գրելաոճը ազդել է ժամանակակից ֆրանսիացի գրող Գի դը Մոպասանի հիացմունքի շնորհիվ, որը հայտնի է իր կարճ պատմություններով.

Քեյթ Շոպենը ռևիզիոնիստական առասպելի ստեղծման օրինակ է, քանի որ նա ավելի իրատեսորեն վերանայում իր ժամանակի ամուսնության և կանանց սեռականության վերաբերյալ առասպելի մասին։ Ամենամեծ առասպելը, որի վրա կենտրոնացել էր Շոպենը «Վիկտորիանական հասկացությունը կանանց ինչ-որ անկյանք սեռականության մասին» և «Փոթորիկը» ստեղծագործություններն են, որոնք այն լավագույն օրինակներն են, որ ցույց են տալիս, թե ինչպես է Շոպենը օգտագործել այս առասպելը մի շարք կերպարների միջոցով իր լիարժեք սեռական ներուժն իրականացնելու համար։ Օրինակ «Փոթորիկ»-ում կանանց դիմանկարները վերանայվել են Քեյթ Շոպենի կողմից՝ ամուսնությունից բացի այլ դերերում կատարելության հասնելու, ցուցադրելու կրքոտ կերպար, որը անպատշաճ է համարվում Վիկտորիանական Ամերիկայի ընդհանուր ընդունված հայրապետական չափանիշներին։

Շոպենը դուրս է եկել Մոպասանի տեխնիկայի և գրելաոճի շրջանակից, որպեսզի սեփական համուհոտը փախանցի իր իսկ գրելաոճին։ Նա ուներ կյանքն ընկալելու և այն ստեղծագործաբար արտահայտելու ունակություն։ Նա կենտրոնանում էր կանանց կյանքի և նրանց շարունակական պայքարի վրա` XIX դարի վերջին Հարավային հասարակության մեջ սեփական ինքնություն ստեղծելու համար։ Օրինակ՝ «Մի ժամվա պատմություն» պատմվածքում միսիս Մոլարդը ինքն իրեն ժամանակ է տալիս մտածելու, երբ իմանում է ամուսնու մահվան մասին։ Հետագա միայնակ տարիների համար վախենալու փոխարեն նա անսպասելիորեն ևս մեկ գիտակցման է հանգում.

Նա գիտեր, որ նորից լաց կլիներ՝ տեսնելով այդ բարի, քնքուշ ձեռքերը, որոնք արդեն խնամքով ծալված էին նրա կրծքին, և այն դեմքը, որը երբեք իրեն սիրով չէր նայում, մշտապես գորշ էր և մեռած։ Բայց նա այդ դառը պահից անդին տեսավ նաև գալիք տարիների երկար երթը, որը բացարձակապես նրան էր պատկանելու։ Եվ նա բացեց և տարածեց ձեռքերը՝ նրանց ողջունելով։

19-րդ դարի կեսերից մինչև վերջին դարաշրջանները շատ գրողներ համարձակորեն չէին վերաբերվում այն թեմաներին, որոնց շուրջ գրել էր Շոպենը։ Էմորիի համալսարանից Էլիզաբեթ Ֆոքս-Գենովեսը գրել է, որ «Քեյթը ոչ ֆեմինիստ էր, ոչ էլ սուֆրաժիստ, նա այդպես էր ասում։ Նա, այնուամենայնիվ, կին էր, որը կանանց չափազանց լուրջ էր ընդունում։ Նա երբեք չի կասկածել կանանց ուժեղ լինելու կարողությանը»: Քեյթ Շոպենի համակրանքը անհատի նկատմամբ ընկած են նրա և իր անձնական կյանքի և հասարակության համատեքստում։

Շոպեն իր պատմություններում գրել է ինքնակենսագրության վերաբերյալ և նկարագրել է իր հասարակությունը. նա մեծացել էր մի ժամանակաշրջանում, երբ իր շրջապատում ներառված էին աբոլիցիոնիզմի շարժումները մինչև Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմը, և դրանց ազդեցությունը առկա էր ազատ արձակված ստրուկների կրթության և իրավունքների վրա, ինչպես նաև ֆեմինիզմի առաջացման։ Նրա գաղափարներն ու նկարագրությունները չէին հաղորդվում, բայց նրա պատմությունները արտահայտում էին իր աշխարհի իրականությունը։

Շոպենը մեծ հետաքրքրություն էր տածում շրջապատի նկատմամբ և գրում էր իր բազմաթիվ դիտողությունների մասին։ Ջեյն Լը Մարկանդը գնահատում է Շոպենի գրածները որպես նոր ֆեմինիստական ձայն, մինչդեռ մյուս մտավորականները դա ընդունում են որպես անհատի ձայն, որը, ըստ երևույթին, կին է։ Մարկանդը գրում է․ «Շոպենը խարխլում է պատրիարքությունը՝ օժտելով դիմացինին՝ կնոջը, անհատական ինքնությամբ և ինքնասիրության զգացողությամբ, ինքնասիրության զգացումով, որին ձայն են տալիս նրա թողած տառերը։ Նրա կյանքի «պաշտոնական» վարկածը, որը կառուցել են իր շրջապատի տղամարդիկ, մարտահրավեր է նետում և տապալում պատմվածքի կնոջը»։

Շոպենը, կարծես, արտահայտեց իր հավատը կանանց ուժի նկատմամբ։ Մարկանդն իր ստեղծագործության առումով ապավինում է ստեղծագործական գրականության տեսություններին։ Մարկանդը գրում է, որ որպեսզի պատմությունը լինի ինքնակենսագրական կամ նույնիսկ կենսագրական, այն պետք է ունենա գիտական գրականության տարր, բայց ամենից հաճախ հեղինակը չափազանցնում է ճշմարտությունը՝ ընթերցողների հետաքրքրությունը հարստացնելու համար։ Քեյթ Շոպենը գուցե զարմացած լիներ, երբ իմանար, որ իր գործերը նկարագրվել են որպես ֆեմինիստական 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին ճիշտ այնպես, ինչպես մի ժամանակ անվանում էին անբարոյականություն։ Քննադատները հակված են գրողներին դիտարկել որպես հասարակության խմբակցությունների վերաբերյալ ավելի լայն հեռանկարներ ունեցող անհատների։

### Վաղ աշխատանքներ
Քեյթ Շոպենն իր ստեղծագործական կարիերան սկսեց իր առաջին պատմվածքով, որը լույս է տեսել *St. Louis Post-Dispatch-ում*։ 1890-ականների սկզբին Շոպենը ստեղծեց հաջող գրային կարիերան՝ գրելով պատմվածքներ և հոդվածներ տեղական հրատարակություններում և գրական հանդեսներում։ Նա նաև սկզբում գրել է մի շարք պատմվածքներ, ինչպիսիք են՝ «Հարցի շուրջ մի տեսակետ», «Հեղինակազուրկ կրեոլը», «Բայուից անդին» որոնք տպագրվել են տարբեր ամսագրերում։ 1890 թվականին մասնավոր կերպով լույս տեսավ նրա առաջին վեպը «Մեղավոր»-ը, որը երիտասարդ այրու և կանանց սեռական սահմանափակումների մասին է։ Գլխավոր հերոսը ցուցադրում է Քեյթ Շոպենի ստեղծագործությունների սկզբնական թեման, երբ նա սկսել էր գրել։ 1892 թվականին Քեյթ Շոպենը ներկայացրեց «Դեզիրեի փոքրիկը», «Հասած թուզ» և «Կադյան պարահանդեսի ժամանակ» պատմվածքները, որոնք հայտնվեցին այդ տարվա իր երկու հեքիաթներում, և տպագրվեցին նրա մյուս ութ պատմությունները։

«Դեզիրեի փոքրիկը» կարճ պատմվածքը կենտրոնանում է Քեյթ Շոպենի կենսափորձի վրա՝ Լուիզիանա նահանգում խառնամուսնության և Կրեոլների համայնքների գունազարմդման հետ։ Նա հասունացավ, երբ ստրկությունը ինստիտուցիոնալազացվեց Սենթ Լուիսում և հարավում։ Լուիզիանայում ստեղծվել էին համայնքներ, որոնք ստեղծվել էին ազատ սևամորթ մարդկանց համար, հատկապես Նոր Օռլեանում, որտեղ ձևավորվել էին պաշտոնական պայմանավորվածություններ սպիտակամորթների և սևամորթ ազատ կանանց կամ ստրկացված կանանց պլասաժի համար՝ որը ընդհանուր օրենքի ամուսնության տեսակ է գտնվում։ Այնտեղ և այդ երկրում նա ապրում էր մի հասարակության հետ, որը մեծ չափով հիմնված էր ստրկության պատմության և տնկարկային կյանքի շարունակման վրա։ Խառը ռասսայի մարդիկ (հայտնի է նաև որպես մուլատ) բազմաթիվ էին Նոր Օռլեանում և հարավում։ Այս պատմությունը վերաբերում է 19-րդ դարի Ամերիկայի ռասիզմին. այն անձանց, որոնք տեսանելի եվրոպա-ամերիկացիներ էին, և կարող էին սպառնալիքներ ունենալ` աֆրիկյան նախնիներ ունենալու բացահայտմամբ։ Շոպենը չէր վախենում անդրադառնալ նման խնդիրներին, որոնք հաճախ ճնշվում էին և դիտավորյալ անտեսվում։ Նրա հերոս Էրմանդը փորձում է ժխտել այս իրողությունը, երբ նա հրաժարվում է հավատալ, որ նա մասնակի սևամորթի ծագում ունի, քանի որ դա սպառնում է իր գաղափարներին և կյանքի կարգավիճակին։ Ռ.Ռ. Ֆոյը հավատում էր, որ Շոպենի պատմությունը հասել է մեծ գեղարվեստական գրականության մակարդակին, որում միակ ճշմարիտ առարկան «մարդկային գոյությունն է իր նուրբ, բարդ, իրական իմաստով, որը զրկվել է այն տեսակետից, որով բարոյական և պայմանական չափանիշները զարդարել են այն»։ Պատմությունը կարելի է դիտարկել նաև ֆեմինիստական տեսանկյունից, որտեղ սպիտակամորթ կինը անարդարացիորեն ստիպված է լինում տառապել մասամբ սևամորթ երեխա ունենալու համար։

«Դեզիրեի փոքրիկը» առաջին անգամ լույս է տեսել Vogue ամսագրի 1893 թվականի համարում, Քեյթ Շոպենի պատմվածքներից «Այցելություն Ավոյելներ»ի կողքին, «Նիշերի ուսումնասիրություններ. Դեզիրեի փոքրիկի հայրը, Մենթինի սիրեկանը» խորագրի ներքո։ «Այցելություն Ավոյելներ»-ը նկարագրում է տեղական գունային գրությունը, որի համար հայտնի էր Շոպենը, և նրա պատմություններից մեկն է, որում ցույց է տալիս մի զույգի լիակատար ամուսնությունը։ Մինչդեռ Դուդուսը այլ բանի հույսեր էր տածում, նա տեսնում է բավարար ապացույցներ այն մասին, որ Մենթինի և Ժյուլի ամուսնությունը երջանիկ և լիարժեք է, չնայած այն աղքատիկ պայմաններին, որում նրանք ապրում են։ Ի հակադրություն՝ «Դեզիրեի փոքրիկը» որը շատ ավելի հակասական է, խառնամուսնության թեմայի պատճառով, ամուսնությունը ներկայացնում է դժվարությունների մեջ։ «Այցելություն Ավոյելներ»-ի մյուս հակադրությունները շատ ակնհայտ են, չնայած ոմանք ավելի պարզ են, քան մյուսները։ Ի տարբերություն Մենթինեի և Ժյուլի, Արմանդը և Դեսերինը հարուստ են և ունեն սեփական ստրուկներ և պլանտացիաներ։ Մենթինի և Ժյուլի ամուսնությունը շատ դժվարությունների միջով է անցնում, մինչդեռ Էրմանդի և Դեզիրիի ամուսնությունը առաջին իսկ հանդիպած դժվարության պահին մասնատվում է։ Քեյթ Շոպենը շատ տաղանդավոր էր ցույց տալիս ամուսնությունների տարատեսակ կողմերը և տեղի մարդկանց և նրանց կյանքը՝ ստիպելով նրան գրել շատ լայն և խորը թեմաների շուրջ, նույնիսկ չհաշված այն փաստը, որ նա ուներ գրելու շատ ընդհանուր թեմաներ։

Մարթա Քաթերը պնդում է, որ Քեյթ Շոպենն իր պատմվածքների միջոցով ցուցադրում է կանացի դիմադրություն հայրապետական հասարակությանը։ Քաթերը պնդում է, որ Շոպենի դիմադրությանը կարելի է հետևել ըստ նրա աշխատանքի ժամանակացույցի, և թե ինչպես է Շոպենը գնալով ավելի ու ավելի հասկանում, թե ինչպես կանայք կարող են ժամանակի ընթացքում պայքարել ճնշման դեմ։ Դա ցույց տալու համար Քաթերը պնդում է, որ Շոպենի ավելի վաղ պատմությունները, ինչպիսիք են՝ «Կադյան պարահանդեսի ժամանակ», «Իմաստուն քան Աստված» և «Միսիս Մոբրիի բացատրությունը», ներկայացնում են այն կանանց, որոնք անկեղծորեն դիմադրում են, և նրանց լուրջ չեն վերաբերում, հետևաբար ջնջվում են կամ անմեղսունակ են կոչվում։ Այնուամենայնիվ Շոպենի հետագա պատմվածքներում կին կերպարները ձեռք են բերում դիմադրության այլ ձայն՝ ավելի «թաքնված» և նպատակ ունեն ներսից քանդելու հայրապետական դիսկուրսը։ Քաթերը օրինակ է բերում այս գաղափարը Շոպենի 1894 թվականից հետո գրված ստեղծագործությունների շնորհանդեսի միջոցով։ Քաթերը պնդում է, որ Շոպենը ցանկանում էր «խաթարել հայրապետական դիսկուրսը՝ առանց դրանով գրաքննության ենթարկվելով»։ Եվ դա անելու համար Շոպեն իր գրություններում տարբեր ռազմավարություններ փորձեց՝ լուռ կանայք, չափազանց դիմացկուն կանայք, «քողարկված ձայնով» կանայք, և կանայք, որոնք ընդօրինակում են հայրապետական դիսկուրսը։

1893 թվականին նա գրել է «Մադամ Սելեստինի ամուսնալուծությունը», և նույն թվականին տպագրվել են նրա պատմություններից տասներեքը։ 1894 թվականին «Մեկ ժամվա պատմությունը» և «Պարկեշտ կինը» պատմվածքները առաջին անգամ լույս տեսան Vogue ամսագրում։ «Բայու ժողովուրդը»- Շոպենի պատմվածքների քսաներեքերորդ ժողովածուն է, որը 1894 թվականին Շոպենին հաջողություն բերեց և լույս տեսավ Հոեսթոն Միֆլինի կողմից։ Դա նրա ստեղծագործություններից առաջինն էր, որը գրավեց ազգային ուշադրություն, և դրան հաջորդեց պատմվածքների ևս մեկ հավաքածու՝ «Մի գիշեր Ակադիում» (1897)։

### «Զարթոնք»
«Զարթոնք» վեպը հրապարակվել է 1899 թվականին և հաճախ համարվում է իր ժամանակի առաջատարը՝ հավաքելով ավելի շատ բացասական ակնարկներ, քան դրական աղբյուրները ժամանակակից աղբյուրներից։ Շոպենը վրդովված էր այս քննադատությունից և դա անդրադարձավ գրեթե բացառապես պատմվածքներ գրելու։ «Զարթոնք»-ը վեպի կին կերպարները դուրս են եկել այն ժամանակվա սոցիալական նորմերի չափանիշներից։ Գլխավոր հերոսը սեռական ցանկություններ ունի և կասկածի տակ է դնում մայրության սրբությանը հարցերը։

Վեպում ուսումնասիրվում է ամուսնական անպատժելիության թեման կնոջ տեսանկյունից։ Գիրքը լայնորեն արգելված էր, և տպագրությունից դուրս մնաց մի քանի տասնամյակ առաջ ՝ 1970-ականներին վերահրատարակվելուց առաջ։ Այժմ այն համարվում է որպես ֆեմինիստական գեղարվեստական գրականության դասական գործ։ Շոպենն արձագանքեց իր հետ տեղի ունեցող բացասական իրադարձություններին՝ դրանք հեգնանքով մեկնաբանելով.

Ես երբեք չեմ երազել միսիս Պոնտելիեռի մասին այդպիսի խառնաշփոթ բաներ գրելու և իր անեծքն այնպես նկարագրելու, ինչպես նա արեց։ Եթե ես նման բանի փոքրագույն մտադրություն անգամ ունենայի, ես նրան կազատեի ընկերությունից։ Բայց երբ ես իմացա, թե ինչն է իրեն սպասվում, պիեսը ավարտվեց, և այդ ժամանակ արդեն ուշ էր։

Ըստ Բենդերի՝ Շոպենը խարդավանքով է վերաբերվել Դարվինի «Մարդու ծագումը և սեռական ընտրությունը» տեսությանը։ Թեև նա համաձայն էր էվոլյուցիայի գործընթացներին, Շոպենը, այնուամենայնիվ, վիճաբանեց Դարվինի սեռական ընտրության տեսության և կնոջ դերի հետ, որը կարելի է օրինակ բերել «Զարթոնք»-ում, որում Բենդերը պնդում է, որ Շոպենը հիշատակում է մարդու ծագմանը։ Իր ակնարկում Դարվինը խոսում է կանանց անլիարժեքության մասին և ասում է, որ տղամարդիկ «ձեռք են բերել ընտրության ուժ»։ Բենդերը պնդում է, որ իր գրելու ժամանակ Շոպենը կանանց ներկայացրեց որպես այնպիսի կերպարների, որոնք ընտրողական իշխանություն ունեին՝ հիմնվելով սեփական սեռական ցանկությունների վրա, այլ ոչ թե վերարտադրության կամ սիրո ցանկության։ Բենդերը սրա շուրջ պնդում է հետևյալ օրինակներով՝ Էդնա Պոնտելիերը՝ «Զարթոնք»-ում, Միսիս Բառոդան «Պարկեշտ կինը» վեպում և միսիս Մելարդը «Մեկ ժամվա պատմություն» պատմվածքում։

Մարթա Քաթերի հոդվածը՝ «Կանանց ձայն որոնելը Քեյթ Շոպենի ստեղծագործություններում», վերլուծում է կնոջ կերպարը Շոպենի շատ պատմություններում։ Քաթերը պնդում է, որ Շոպենի կարծիքը կանանց՝ որպես «անտեսանելի և չլսված սեռի մասին», օրինակելի է «Զարթոնք»-ում Էդնայի բնութագրման միջոցով։ Քաթերը պնդում է, որ Շոպենի գրածը ցնցող էր իր սեռական ինքնության և կանացի ցանկության արտացոլման պատճառով։ Ըստ Քաթերի, Շոպենի պատմությունները խաթարում են հայրապետական նորմերը։

## Քննադատություն և ժառանգություն
### Ժառանգություն

Քեյթ Շոպենը ոմանց կողմից գնահատվել է որպես վաղ ֆեմինիստական շարժման ռահվիրա, չնայած նրան, որ իր ստեղծագործությունների համար որևէ գրական պարգևի չի արժանացել։

### Քննադատություն
Քեյթ Շոպենը իր պատմվածքների և վեպերի մեծ մասը գրել է 1889-1904 թվականների միջև։ Ընդհանուր առմամբ, Շոպենը գեղարվեստական գրողի իր ժամանակներում գրել է հարյուր պատմվածքներ կամ վեպեր. նրա պատմվածքները տպագրվել են տեղական մի շարք թերթերում, ներառյալ *St. Louis Post-Dispatch*: Նրա պատմվածքներից շատերը լույս են տեսել նաև ազգային ամսագրերում, ինչպիսիք են Youth's Companion-ը և Harper's Young People-ը։ Հատկապես լավ ուսումնասիրված էր «Բայու ժողովուրդը», որի ընթացքում Շոպենը նույնիսկ գրում էր, թե ինչպես է տեսել մամուլի հարյուրավոր ծանուցումները այդ մասին։ Այդ պատմությունները տպագրվել են New York Times-ում և Atlantic-ում։ Մարդկանց հատկապես դուր եկավ, թե ինչպես էր նա օգտագործում տեղական բարբառները` իր կերպարներին ավելի բնական և հարազատ զգացողություն հաղորդելու համար։ Նա նաև հրատարակել է երկու վեպ՝ «Մեղավոր»-ը և «Զարթոնք»։ Նրա վեպերը սկզբում լավ չէին ընդունվել՝ համեմատած նրա պատմվածքների։ 1899 թվականին նրա «Զարթոնք» վեպը անբարո էր համարվում կնոջ սեռականության ակնհայտ թեմաների պատճառով, ինչպես նաև այն պատճառով, որ կին գլխավոր հերոսը անընդհատ հանդիմանում էր սոցիալական գենդերային դերերին ու նորմերին։ Խոսակցություններ են պտտվում, որ վեպն ի սկզբանե արգելված է եղել։

Տեղական և ազգային թերթերը հրապարակեցին Շոպենի վեպի խառը մեկնաբանությունները, որոնցից մեկը անվանում էր այն «թույն» և «տհաճ», շարունակելով ասել, որ դա «չափազանց ուժեղ խմիչք էր բարոյական մանուկների համար» մինչդեռ մեկ այլ թերթ տպագրեց ակնարկ, որը կոչում էր վեպը՝ «Սենթ Լուիսի կինը, որը փառք ստացավ գրականության մեջ»:«Զարթոնք»-ի  վաղ արված մեկնաբանությունների մեծ մասը հիմնականում բացասական էին։ Էմիլի Թոթը՝ Շոպենի ամենահայտնի կենսագրագետներից մեկը, կարծում էր, որ նա շատ հեռուն էր գնացել այս վեպով։ Նա պնդում էր, որ գլխավոր հերոսը՝ Էդնան և նրա անարատ զգայականությունը չափազանց շատ էր տղամարդ դռնապանների համար։ Այնքան շատ, որ նրա հաջորդ վեպի հրապարակումը նույնիսկ չեղարկվեց։

Միայն այն բանից հետո, երբ նորվեգացի պրոֆեսոր և գիտնական Պեր Զայերստեդը հայտնաբերեց Քեյթին գրեթե 70 տարի անց, հասարակությունը սկսեց իսկապես գնահատել նրա աշխատանքը որպես 19-րդ դարի հիմնական ֆեմինիստական և հարավային գրականություն։ Զայերստեդը գրել է, որ Քեյթը նոր էջ է բացել ամերիկյան գրականության համար։ Էմիլի Թոթի խոսքով՝ Քեյթ Շոպենի աշխատանքը ձեռք է բերել ժողովրդականություն և ճանաչում 1970-ականներին այն պատճառով, որ կանայք իրականացնում են հասարակության կողմից իրենց վրա դրված սահմանափակումներից դուրս գալու ռիսկը, ինչը գրավում է ֆեմինիստական գործունեության մեջ ներգրավված մարդկանց։ Նա նաև պնդում է, որ 1960-ական թվականներին կանանց ուղղված աշխատանքները կոչված էին «մի ժամանակի, երբ ամերիկացի կանայք ցանկանում էին իմանալ մեր առույգ նախնիների մասին»։ Ակադեմիկոսներն ու գիտնականները սկսեցին Շոպենին դնել նույն ֆեմինիստական կարգերում, որտեղ Լուիսա Մեյ Էլքոթը, Սյուզան Ուորները և Էմիլի Դիքինսոնն են։ Էլքոթի և Շոպենի միջև զուգահեռները ցույց են տվել այն, թե ինչպես են հեղինակները գրել են այն կանանց մասին, որոնք հեռացել են իրենց ավանդական դերերից` երազելով կամ ձգտելով անկախության և անհատական ազատությունների։ Choice Review-ի վերանայողներից մեկը ասում է, որ դա, ի վերջո պայքար է, որը դատապարտված է ձախողման, քանի որ նրա հասարակության պատրիարքական կոնվենցիաները սահմանափակում էին նրա ազատությունը։ Կարեն Սիմոնսը զգում էր, որ այս ձախողված պայքարը ամբողջությամբ պատկերված է վեպի ավարտին, որտեղ Էդնա Պոնտելյեն մահանում է, քանի որ գիտակցում է, որ նա չի կարող լինել ինչպես մոր ավանդական դերում, այնպես էլ միաժամանակ ուպես հասարակ մարդու։

## Ներկայացումն այլ լրատվամիջոցներում
Լուիզիանայի հանրային հեռարձակումը, նախագահ Բեթ Քորթնիի օրոք, նկարահանեց Շոպենի կյանքի մասին պատմող փաստագրական ֆիլմ՝ Քեյթ Շոպեն «Վերազարթոնք»։

Նոր Օռլեանում տեղադրված HBO's Treme-ի առաջին սեզոնի նախավերջին դրվագում ուսուցիչ Քրեյթոնը (որի դերում խաղացել է Ջոն Գուդմենը) իր առաջին կուրսեցիներին է հանձնարարում Քեյթ Շոպենի «Զարթոնքը» և նախազգուշացնում նրանց.

Ուզում եմ այս գիրքն ընթերցելիս չշտապեք,-զգուշացնում է նա։ «Ուշադրություն դարձրեք ինքնին լեզվին, գաղափարներին։ Մի մտածեք սկզբի և վերջի իմաստով։ Որովհետև ի տարբերություն սյուժեի կողմից առաջնորդվող որոշ զվարճանքի, իրական կյանքում որևէ ավարտ չկա։ Իրականում չկա։

## Ստեղծագործություններ
մինի|Քեյթ Շոպեն

* «Բայու ժողովուրդը» Read "Bayou Folk"
* «Մի գիշեր Ակադիում» [Read "A Night in Acadie"](https://en.wikisource.org/wiki/A_Night_in_Acadie_(story))
* «Կադյան պարահանդեսի ժամանակ» (1892) Read "At the Cadian Ball" 
* «Մեկ ժամվա պատմություն» (1894) Read "The Story of an Hour"
* «Դեզիրեի փոքրիկը» (1895) Read "Désirée's Baby"
* «Չափահասություն. կյանքի առակ» Read "Emancipation: A Life Fable"
* «Փոթորիկը» (1898) Read "The Storm"
* «Մետաքսի գուլպաների մի զույգ» Read "A Pair of Silk Stockings"
* «Մեդալիոնը»
* «Աթինեզ» Read "Athenaise"
* «Յասաման» Read "Lilacs"
* «Պարկեշտ կինը» Read "A Respectable Woman"
* «Անսպասելի» Read "The Unexpected"
* «Համբույրը» Read "The Kiss"
* «Բայուից անդին» Read "Beyond the Bayou"
* «Հեղինակազուրկ կրեոլը» Read "An No-Account Creole"
* «Զարթոնք» և ընտրված պատմվածքները 
* «Ֆետրե գլխարկ» 
* «Զղջում» Read "Regret
* «Մադամ Սելեստինի ամուսնալուծությունը» Read "Madame Célestin's Divorce"
* «Մեղավոր» (1890) Read "At Fault"
* «Զարթոնք» (1899) Read "The Awakening"

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Կլուտիերվիլում Օսկար Շոպենի հետ նրա տունը կառուցվել է Ալեքսիս Կլուտերի կողմից 19-րդ դարի սկզբին։ 20-րդ դարի վերջին տունը անվանվեց որպես Քեյթ Շոպենի տուն՝ ազգային պատմական նշանակության վայր (ԱՊՆ), նրա գրական նշանակության պատճառով։ Տունը մշակված էր որպես Բայուի ժողովրդական թանգարան։ 2008 թվականի հոկտեմբերի 1-ին տունը ավերվեց հրդեհի հետևանքով, ծխնելույզից բացի գրեթե քիչ բան մնաց կանգուն։
* 1990 թվականին Շոպենը աստղով պարգևատրվեց Սենթ Լուիսի փառքի ծառուղով։
* 2012 թվականին նա անմահացավ իր գլխի երկաթյա կիսանդրիով «Գրողի անկյուն»-ում՝ Սենթ Լուիսի կենտրոնական Ուեսթ Էնդ թաղամասում, Լեֆթ Բանկ Բուքսի փողոցից այն կողմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ