Լեմվել Վալեսյան

**Լեմվել Հակոբի Վալեսյան** (), հայ հայտնի աշխարհագետ, աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1972), ԽՍՀՄ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1985), Ռուսաստանի կրթության ակադեմիայի ակադեմիկոս (1985), ԵՊՀ սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ամբիոնի պատվավոր պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Լեմվել Վալեսյանը ծնվել է 1929 թվականին Շիրակի մարզի Ազատան գյուղում։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ աշխարհագրության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ Աշխատել է ՀՀ ԳԱ երկրաբանության և տնտեսագիտության ինստիտուտներում, 1979-1987 թվականներին եղել է Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի ռեկտոր։ 1975 թվականից եղել է Հայկական աշխարհագրական ընկերության, 1996 թվականից՝ Միջազգային աշխարհագրական միության հայկական կոմիտեի նախագահ։

## Աշխատություններ
[մինի|Լեմվել Վալեսյանի հուշատախտակը Երևանում, քանդակագործ՝ [Սմբատ Մկրտչյան (քանդակագործ)|Սմբատ Մկրտչյան, ճարտարապետներ՝ Լուսին Մամյան և Աշոտ Արշակյան]]
Հեղինակ է 330 գիտական աշխատությունների, այդ թվում 32 մենագրությունների, աշխարհագրական ատլասների, դասագրքերի։ Վալեսյանի աշխատությունները վերաբերում են աշխարհագրության տեսության ու մեթոդաբանության, հասարակության տարածքային կազմակերպման, համալիր երկրագրության, երկրաբնապահպանության, քաղաքական աշխարհագրության, ատլասային և թեմատիկ քարտեզագրության խնդիրներին։

## Անդամակցություն
* Միջազգային էկոլոգների ակադեմիայի անդամ (1995)։
* Ռուսաստանի Դաշնության կրթության ակադեմիայի անդամ (1999)։
* Հայկական հանրագիտարանի գիտաճյուղային հանձնաժողովի նախագահ։

## Երկեր
* Աշխարհագրություն։ 9 դասարան։ Հայաստան, Վալեսյան Լեմվել Հակոբի, Մանասյան Մաքսիմ Գառնիկի, Հովսեփյան Ա., Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2009։
* Թեղուտի հանքավայրի հիմնախնդիրները։ ՀԿ-երի և անկախ փորձագետների կարծիքը / Խմբ. կոլ.՝ Կ. Դանիելյան Լ. Վալեսյան և ուրիշներ, Երևան, «Լուսակն», 2008։
* Աշխարհը և Հայաստանը։ Աշխարհագրական ատլաս / Գիտ. խմբ.՝ Լ. Վալեսյան, խմբ.՝ Ա. Հովսեփյան, Հայաստանի քարտեզների հեղ.՝ Ա. Գասպարյան, Ռ. Մկրտչյան, Խ. Նազարյան, Ա. Վալեսյան, Լ. Վալեսյան, թարգմ.՝ Հ. Գրգեարյան, Երևան, «Մակմիլան-Արմենիա», 2007։
* Աշխարհագրություն 9։ Բնօգտագործում և բնապահպանություն։ Հանրակրթական դպրոցի 9-րդ դասարանի դասագիրք / Ա. Գասպարյան, Ռ. Մկրտչյան, Լ. Վալեսյան, խմբ.՝ Լ. Վալեսյան., Ա. Ավետիսյան, Երևան,«Լույս», 2006։
* Աշխարհագրություն 5։ Երկրագունդը և նրա աշխարհագրական թաղանթը, Գաբրիելյան Հրաչյա Կարապետի, Պողոսյան Վարազդատ, Վալեսյան Լեմվել Հակոբի., Երևան, «Լույս», 2005։
* Աշխարհագրություն- 9։ Բնօգտագործում և բնապահպանություն։ Հանրակրթական դպրոցի 9-րդ դասարանի դասագիրք / Ա. Գասպարյան, Ռ. Մկրտչյան, Լ. Վալեսյան, խմբագիր՝ Լ. Վալեսյան, Ա. Ավետիսյան, Երևան, «Լույս», 2005։
* Բնություն։ Մենք և շրջակա բնությունը։ Հանրակրթական դպրոցի 4-րդ դասարանի դասագիրք / Վ. Պողոսյան, Գ. Հովհաննիսյան, Ս. Եղիազարյան, խմբ.՝ Լ. Վալեսյան, Երևան, «Լույս», 2005։
* Աշխարհագրություն 6։ Մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրություն / Մ. Իսկանդարյան, Դ. Պողոսյան, Մ. Թորոսյան, խմբ.՝ Լ. Վալեսյան, Երևան, «Լույս», 2005։
* Քաղաքական աշխարհագրություն։ Դասագիրք բուհերի աշխարհագրական և հասարակագիտական մասնագիտությունների համար / Ա. Վալեսյան, Լ. Վալեսյան, ԵՊՀ, Երևան, Երևանի համալսարանի  հրատարակչություն, 2005։
* ՀՀ տարաբնակեցման համակարգը / Մ. Գ. Մանասյան, գիտ. խմբ.՝ Լ. Հ. Վալեսյան, ԵՊՀ, Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն, 2005։
* Աշխարհագրություն-9։ Բնօգտագործում և բնապահպանություն։ Հանրակրթական դպրոցի 9-րդ դասարանի դասագիրք / Լ. Վալեսյան, Ա. Գասպարյան, Ռ. Մկրտչյան, խմբագիր՝ Լ. Վալեսյա, Երևան, «Լույս», 2004։
* Աշխարհագրական գիտությունների մեթոդաբանական և տեսական հիմունքներ։ Դասագիրք բուհերի աշխարհագրության մասնագիտության համար, Վալեսյան Լեմվել Հակոբի, Նազարյան Խաչիկ Ենոքի, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 2004։
* Աշխարհագրություն 9։ Բնօգտագործում և բնապահպանություն։ Հանրակրթական դպրոցի 9-րդ դասարանի դասագիրք, Գասպարյան Աննա, Մկրտչյան Ռիանոս Սեդրակի, Վալեսյան Լեմվել Հակոբի, Երևան, «Լույս», 2003։
* Աշխարհը և Հայաստանը։ Աշխարհագրական ատլաս։ Վալեսյան Լեմվել Հակոբի, Հովսեփյան Ա, Գասպարյան Ա, Մկրտչյան, Ռիանոս Սեդրակի, Նազարյան Խաչիկ Ենոքի, Վալեսյան Արմեն Լեմվելի, Գրգեարյան Հակոբ Ղազարոսի, Երևա, «Մակմիլան Արմենիա», 2003։
* Աշխարհագրություն։ Ուսուցչի ձեռնարկ 5-6 / Գ. Հովհաննիսյան, Վ.Պողոսյան, Մ. Իսկանդարյան, խմբ.՝ Լ. Վալեսյան, Երևան, «Լույս», 2000։
* Բնություն- 4։ Մենք և շրջակա բնությունը։ Հանրակրթական դպրոցի 4-րդ դասարանի դասագիրք / Վ. Պողոսյան, Գ. Հովհաննիսյան, Ս. Եղիազարյան, խմբ.՝ Լ. Վալեսյան, Ա. Ավետիսյան, Երևան, «Լույս», 2000։
* Աշխարհագրություն-5։ Երկրագունդը և նրա աշխարհագրական թաղանթը / Հ. Գաբրիելյան, Վ. Պողոսյան, խմբ.՝ Լ. Վալեսյան, Ա. Ավետիսյան, Երևան, «Լույս», 2000։
* Աշխարհագրություն-6։ Մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրություն / Մ. Իսկանդարյան, Դ. Պողոսյան, Մ. Թորոսյան, խմբ.՝ Լ. Վալեսյան, Ա. Ավետիսյան, Երևան, «Լույս», 2000։
* Շիրակի մարզի գյուղատնտեսության աշխարհագրություն / Լ. Մ. Մարտիրոսյան, Դ. Ա. Պողոսյան, Ա. Գ. Նահապետյան, Լ. Հ. Վալեսյան, Գյումրու ՊՄԻ աշխարհագրության ամբիոն,     Երևան, «Գիտություն», 2000։
* Աշխարհագրություն-99։ Բուհական ընդունելության քննության հարցարան / Խմբ.՝ Լ. Վալեսյան, ՀՀ գիտության և կրթության նախարարություն, Երևանի պետական համալսարան, Երևան, «Զանգակ-97», 1999։
* Աշխարհագրություն։ Առարկայի բուհական ընդունելության քննության հարցարան, Վալեսյան Լեմվել Հակոբի, ՀՀ գիտության և կրթության նախարարություն, Երևանի պետական համալսարան, Երևան, «Զանգակ-97», 1998։
* Արտասահմանյան երկրների տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն։ Դասագիրք մանկավարժական ինստիտուտների աշխարհագր. մասնագիտ. ուսանողների համար. / Յու.Հ. Մուրադյան, գիտական խմբագիր Լ.Հ. Վալեսյան, Երևան, «Զանգակ-97», 1998։
* Աշխարհագրություն։ Մենք և շրջակա բնությունը։ Հանրակրթական դպրոցի 4-րդ դասարանի դասագիրք, Պողոսյան Վ, Հովհաննիսյան Գուրեն, Եղիազարյան Սևիլլա, Վալեսյան Լեմվել Հակոբի, Երևան, «Լույս», 1998։
* Բնօգտագործման և բնապահպանության հիմունքներ։ IX դասարան, փորձարկվող դասագիրք / Ա. Գասպարյան, Ռ. Մկրտչյան, Լ. Վալեսյան, խմբագիր՝ Լ. Վալեսյան, Երևան, «Լույս», 1996։
* Ընդհանուր ֆիզիկական աշխարհագրություն։ Դասագիրք հանրակրթական դպրոցի 5-րդ դասարանի համար / Հ. Կ. Գաբրիելյան, Վ. Խ. Պողոսյան, խմբագիր՝ Լ. Հ. Վալեսյան, Ա. Թ. Ավետիսյան, Երևան, «Լույս», 1993։
* Հայաստանի աշխարհագրություն։ Դասագիրք հանրակրթական դպրոցի 7-րդ դասարանի համար / Լ.Հ. Վալեսյան, Խ.Ե. Նազարյան, խմբ.՝ Ս. Ա. Մելքումյան, Ս. Հ. Ռաշիդյան, Ա. Թ. Ավետիսյան, Երևան, «Լույս», 1993։
* Աշխարհագրություն-78 = География-78, Վալեսյան, Լեմվել Հակոբի, Հայկական աշխարհագրական ընկերություն; ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Երևան, ԳԱ հրատարակչություն, 1978։
* Природа, город, человек: (Материалы совещания, 13-14 июня 1975 года), Վալեսյան, Լեմվել Հակոբի. -- Союз архитекторов Армении; Общество "Знание" АрмССР; Армянское географическое общество; Госстрой АрмССР; Комитет по охране природной среды РСНТО, Ереван, Б. и, 1975.
* Հայկական ՍՍՀ տնտեսական աշխարհագրության ակնարկ։ Դուլյան Սուրեն Մկրտչի, Վալեսյան Լեմվել Հակոբի, Միքայելյան Ս. Ա, Գրիգորյան Ռ. Ղ, Բաղդասարյան Մ. Մ., Երևան, «Հայաստան», 1967։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազատան գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ