Կրանս Մոնտանայի բարի հրդեհ

**Կրանս Մոնտանայի բարի հրդեհ,**  2026 թվականի հունվարի 1-ին, տեղական ժամանակով ժամը 01:30-ին, Շվեյցարիայի Վալե նահանգի Կրան-Մոնտանա լեռնադահուկային հանգստավայրի Le Constellation բարում տեղի ունեցած հրդեհ, որին հաջորդել է պայթյուն: Միջադեպի հետևանքով զոհվել է առնվազն 40 մարդ, իսկ ավելի քան 115-ը վիրավորվել են, որոնցից շատերը ծանր վիճակում են: Հրդեհի պատճառը հետաքննվում է:

## Նախապատմություն
«Le Constellation»-ը բար, գիշերային ակումբ և սրճարան էր Կրան-Մոնտանայում, որը հիմնականում հայտնի էր միջազգային զբոսաշրջիկների շրջանում: Այն կարող էր տեղավորել 300 մարդ, իսկ 40-ը կարող էին տեղավորվել պատշգամբում: Բարն ուներ շիշա և ծխելու գոտի, ինչպես նաև 14 հեռուստացույց՝ սպորտային հաղորդումներ, մասնավորապես՝ ֆուտբոլ դիտելու համար: 

BBC News-ի հաղորդմամբ՝ բարը «իսկական հաստատություն» էր և «գոյություն ուներ առնվազն 40 տարի»։ Այն ձեռք է բերվել և վերանորոգվել 2015 թվականին Կորսիկացի ամուսնական զույգի կողմից, որոնք տարածաշրջանում մի քանի հաստատությունների սեփականատերեր են։  Շվեյցարական լրատվամիջոցները հայտնել են, որ հյուրերը նախկինում բարը ցածր են գնահատել առցանց գնահատման հարթակներում՝ բողոքելով անձնակազմի նկատմամբ վատ վերաբերմունքից, պրոֆեսիոնալիզմի պակասից և անվտանգության թերություններից։

## Հրդեհ

Հրդեհի պահին բարում ավելի քան 100 մարդ է գտնվել, որոնք նշել են Նոր տարին։ 

Վալե կանտոնալ ոստիկանությունը հայտնել է, որ իշխանություններին առաջին անգամ ահազանգը տրվել է Կենտրոնական Եվրոպայի ժամանակով ժամը 01:30-ին՝ բարից դուրս եկող ծխի պատճառով: Ականատեսները հայտնել են, որ տեսել են մատուցողուհու, որը կանգնած է եղել մատուցողի ուսերին՝ ձեռքին շամպայնի շիշ, որից բենգալյան կրակ էր դուրս գալիս: Կրակն անցել է էր փայտե առաստաղին, և այն բռնկվել է:  Մի ականատես ասել է, որ հրդեհը այնուհետև «մոտ տասը վայրկյանի ընթացքում» տարածվել է գիշերային ակումբում:  Մարդկանց հոսք է առաջացել, երբ նկուղային գիշերային ակումբում գտնվող մարդիկ փորձել են փախչել նեղ աստիճաններով և նեղ դռնով: 

Կարճ ժամանակ անց դեպքի վայր են ժամանել ոստիկաններն ու հրշեջները։ Դեպքի վայր են ուղարկել 150 մարդ, 10 ուղղաթիռ և 40 շտապօգնության մեքենա։ Ոստիկանությունը շրջափակել է Կրանս Մոնտանան ամբողջությամբ և քաղաքի վրա հայտարարել թռիչքներից արգելված գոտի։ Վալե կանտոնալ կառավարությունը հայտարարեց արտակարգ դրություն։

## Զոհեր
Շվեյցարիայի իշխանությունները հայտնել են, որ զոհվել է մոտ 40 մարդ, իսկ մոտ 115-ը՝ վիրավորվել։  Զոհերի մի մասը օտարերկրյա զբոսաշրջիկներ են եղել, այդ թվում՝ երկու Ֆրանսիայի քաղաքացիներ։ Օդային շտապօգնության մեքենաները վիրավորներին տեղափոխել են Սիոնի և Ժնևի հիվանդանոցներ , ինչպես նաև Լոզանի և Ցյուրիխի այրվածքների զոհերի բուժման ազգային կենտրոններ։ Վալեի վերակենդանացման բաժանմունքները հասել են իրենց ծանրաբեռնվածության լիարժեք հզորությանը, ինչի պատճառով հիվանդներին տեղափոխել են երկրի այլ հիվանդանոցներ։ Իտալիայում Միլանի Ospedale Niguarda Ca' Granda- ում բացվել է այրվածքների բաժանմունք։ Ստեղծվել են ընդունարան և մասնագիտացված թեժ գիծ՝ տուժած ընտանիքներին աջակցություն ցուցաբերելու համար։

## Հետաքննություն
Հրդեհի պատճառը դեռևս քննվում է։ Վալեի իշխանությունների հայտարարության համաձայն՝ բարում տեղի է ունեցել բռնկում, որը հանգեցրել է «մեկ կամ մի քանի պայթյունների»։ 

Կանտոնային նախարարները, ոստիկանությունը և կանտոնային գլխավոր դատախազ Բեատրիս Պիլլուդը հունվարի 1-ի առավոտյան մամուլի ասուլիս են անցկացրել: Պիլլուդը նշել է, որ պայթյունի պատճառը հարձակումը չի համարվում: Նույն օրվա երեկոյան կանտոնի իշխանությունները և Շվեյցարիայի Համադաշնության նախագահ Գի Պարմելենը , որը այցելել էր աղետի վայր, երկրորդ մամուլի ասուլիսն են անցկացրել։

## Հետևանքներ
Իշխանությունները խնդրել են մարդկանց խուսափել Կրանս Մոնտանայի տարածքում դահուկավազքից, քանի որ վնասվածքները կարող են ծանրաբեռնել տեղական հիվանդանոցները, որոնք արդեն իսկ լիքն են։ 

Աշխարհի քաղաքական առաջնորդներն ու կառավարությունները հրդեհից հետո համերաշխություն են հայտնել Շվեյցարիային և ցավակցական հայտարարություններ են արեցլ։ Դաշնային խորհուրդը հրամայել է դաշնային շենքերի վրա դրոշները կիսով չափ իջեցնել։ 

Լյուցեռն քաղաքը չեղյալ է հայտարարել իր ավանդական ամանորյա հրավառությունը՝ «հարգանքով վերաբերվելով տուժածներին»։ Նախագահ Պարմելենը նաև հետաձգել է ազգին ուղղված ամենամյա ամանորյա ուղերձը, որը պետք է հեռարձակվեր հունվարի 1-ի կեսօրին։ Նա հրդեհն անվանել է «մեր երկրի [Շվեյցարիա] ապրած ամենասարսափելի ողբերգություններից մեկը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2026 Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Իրադարձություններ Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Հունվարի 1
Կատեգորիա:Հրդեհներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի պատմություն