Բրուքլինի թանգարան

thumb|Ազատության արձանի կրկնօրինակը

**Բրուքլինի թանգարանը** (), պատկերասրահ է Նյու Յորքի Բրուքլին թաղամասում։ Իր 52.000 քմ տարածքով այն Նյու Յորքի երրորդ մեծ թանգարանն է իր տարածքով, իսկ թանգարանի հավաքածուն ներառում է ավելի քան 1.5 միլիոն արվեստի գործ։
McKim, Mead and White ճարտարապետական ընկերության կողմից նախագծված և 1895 թվականին կառուցված շենքը ենթադրվում էր դառնալ աշխարհի ամենաընդարձակ պատկերասրահը։ 
Թանգարանն ի սկզբանե պայքարել է իր շինության ու հավաքածուի պահպանման համար, և միայն 20-րդ դարի վերջում մեծ վերանորոգումների շնորհիվ շարունակել է իր գործունեությունը։ Թանգարանում նշանակալի մաս են կազմում վաղնջական շրջանից պահպանված նմուշների հավաքածուները, հայտնի են եգիպտագիտության ավելի քան 3.000 տարվա գտածոներ։ Եվրոպական, աֆրիկյան, Օվկիանիայի և ճապոնական արվեստների հավաքածուները ևս նշանակալի տեղ ունեն թանգարանում։ Ամերիկյան արվեստը ներկայացված է ամենայն մանրամասնությամբ` սկսած գաղութային շրջանից։ Հավածուում ներկայացված արվեստագետներից են Մարկ Ռոթկոն, Էդվար Հոփերը, Նորման Ռոքուելը, Ուինսլոու Հոմերը, Էդգար Դեգան, Ջորջիա Օ’Քիֆը և Մաքս Վեբերը։ Թանգարանն ունի նաև «Քանդակների հիշատակի պարտեզ», որտեղ ներկայացված են Նյու Յորք քաղաքի ճարտարապետական փրկված տարրեր։

## Պատմություն

Բրուքլինի թանգարանի արմատները գալիս են 1823 թվականից, երբ Օգոստոս Գրահամը կառուցում է Բրուքիլինի աշակերտների Բրուքլինյան գրադարանը։ Թանգարանը 1841 թվականին տեղափոխվում է Վաշինգտոն փողոցում գտնվող Բրուքլինի լիցեյ։ Երկու տարի անց երկու հաստատությունները միավորվում են` կառուցելու Բրուքլինի Ինստիտուտը, որտեղ կանցկացվեին նկարների ու քանդակների ցուցահանդեսներ և դասախոսություններ տարբեր առարկաներից։ 1890 թվականին Ինստիտուտի ղեկավարները դրա տնօրեն Ֆրանկլին Հուփերի գլխավորությամբ վերակազմավորվում են որպես Բրուքլինի արվեստի ու գիտության ինստիտուտ և սկսում են նախագծել Բրուքլինի թանգարանը։ Թանգարանը դառնում է Բրուքլինի արվեստի ու գիտության ինստիտուտի ենթաճյուղերից մեկը Բրուքլինի երաժշտության ակադեմիայի, Բրուքլինի բուսաբանական այգու և Բրուքլինի մանկական թանգարանի հետ մինչև 1970 թվականը, երբ նշված բոլոր հաստատություններն անկախանում են։
1897 թվականին բացված Բրուքլինի թանգարանի շենքն ունի մետաղյա շրջանակի կառուցվածք` դասական շարվածքով, նախագծվել է ճարտարապետական հայտնի McKim, Mead, and White ընկերության և կառուցվել Carlin Construction Company-ի կողմից։ Բրուքլինի թանգարանի առաջնային նախագիծը չորս անգամ մեծ էր իրականացված տարբերակից. վերջինս փոխզիջումային տարբերակ է` համաձայնեցված Նյու Յորք քաղաքի ղեկավարության հետ։ Լինքոլնի հուշահամալիրի հայտնի քանդակագործ Դենիել Չեսթեր Ֆրենչը եղել է վերնաճակատի քանդակների և քիվերի վրա տեղադրված ֆիգուրների նախագծողը։ Ֆիգուրներն ստեղծվել են 11 քանդակագործների և փորագրվել են Պիկիրիլի եղբայրների կողմից։ 
Ֆրենչը նաև նախագծել է երկու` *Բրուքլին* և *Մանհեթեն* ալեգորիկ ֆիգուրներ, որոնք այժմ դրված են թանգարանի մուտքի մոտ, դրանք ստեղծվել են 1916 թվականին և տեղադրվել է Մանհեթենի կամրջի մոտ և թանգարան է տեղափոխվել 1963 թվականին։

1920 թվականին Նյու Յորքի մետրոպոլիտենը կայարան է կառուցում թանգարանի մոտ, սա մեծապես ազդում է Մանհեթենից երբեմնի մեկուսացված թանգարանին հասանելի դառնալ։

Բրուքլինի ինստիտուտի տնօրեն Ֆրանկլին Հուփերը եղել է թանգարանի առաջին տնօրենը։ Նրան հաջորդել է վիլյամ Ֆոքսը, ով աշխատել է այս պաշտոնում 1914-1934 թվականներին։ Նրան հաջորդել են Ֆիլիպ Նյուել Յութցը (1934-1938). Լոուրենս Ռոբերտսը (1939-1946), Իզաբել Սփոլդինգ Ռոբերտսը (1943-1946), Չարլ Նագել Կրտսերը (1946-1955) և Էդգար Քրեգ Շենկը (1955-1959)։

Թոմաս Ս. Բուեշները թանգարանի տնօրեն է դարձել 1960 թվականին՝ դառնալով թանգարանի ամենաերիտասարդ տնօերններից մեկը երկրում։ Բուեշները իրականացրել է թանգարանի` արվեստի ցուցադրությունների հիմնական փոփոխություններն ու ցուցադրության է հանել թանգարանի արխիվում հնացող մոտ հազար օրինակ աշխատանք։ Բուեշներն էական դեր է խաղացել Դանիել Չեսթերի ֆրանսիական քանդակներն ավերումից փրկելու գործում` 1960-ականներին իրականացված «Մանհեթենի կամուրջ» ընդարձակ ծրագրի շնորհիվ։

Դունկան Ֆ. Կամերունը զբաղեցրել է տնօրենի պաշտոնը 1971-1973 թվականներին, նրան հաջորդել են Մայքլ Բոթվինիկն (1974-1982) ու Լինդա Ս. Ֆերբերը։ 1983 թվականին թանգարանի տնօրեն է դարձել Ռոբերտ Թ. Բաքը` աշխատելով այս պաշտոնում մինչև 1996 թվականը։

Բրուքլինի թանգարանը փոխել է իր անվանումը` դառնալով **Բրուքլինի արվեստի թանգարան** () 1997 թվականին։ 2004 թվականի մարտի 12-ին թանգարանի ղեկավարությունը հայտարարել է, որ թանգարանը կվերստանա իր նախկին անունը։ 2004 թվականի ապրիլին թանգարանը բացել է Ջեյմս Պոլշեկի կողմից նախագծած տաղավարը Արևելյան զբոսայգում։ 2014 թվականի սեպտեմբերին Լեհմանը հայտարարել է, որ ինքը նախատեսում է թոշակի գնալ 2015 թվականի հունիսին։ 2015 թվականի մայիսին Քրեաթիվ Թայմի () նախագահ և գեղարվեստական ղեկավար Աննե Պաստերնակը նշանակվել է թանգարանի հաջորդ տնօրենը, նա ստանձնել է պաշտոնը 2015 թվականի սեպտեմբերի 1-ից։

## Հիմնադրում
Բրուքլինի թանգարանը Նյու Յորքի մի շարք այլ հաստատությունների հետ, ներառյալ Մետրոպոլիտեն թանգարանը, Ամերիկյան բնագիտական թանգարանը, մաս է կազմում Մշակութային հաստատությունների խմբի։ Խմբի անդամ կազմակերպություններն զբաղեցնում են Նյու Յորք քաղաքի սեփականություն հանդիսացող տարածքները և տարեկան ֆինանսավորման մի մասն ստանում են քաղաքից։ Բրուքլին թանգարանը նաև ֆինանսավորում է ստանում Դաշնային և Պետական կառավարություններից, ինչպես նաև` անհատների և կազմակերպությունների նվիրատվություններից։

1999 թվականին թանգարանում ցուցադրվել է Չարլզ Սաատչիի «Զգայություն» ցուցահանդեսը, որը պատճառ է դարձել դատական վեճերի, որոնք ավարտվել են հօգուտ թանգարանի։

2005 թվականին թանգարանը Նյու Յորք քաղաքի արվեստի և սոցիալակն ծառայությունների 406 հաստատությունների մեջ էր, որոնք ստացել են Քարնեգի ընկերության կողմից տրամադրած 20 մլն դոլար դրամաշնորհի մի մասը, ինչը հնարավոր էր դարձել Նյու Յորքի քաղաքապետ Մայքլ Բլումբերգի նվիրատվության շնորհիվ։

## Հավաքածուներ
### Եգիպտական, դասական և մերձավորարևելյան հնագույն արվեստ
Բրուքլին թանգարանն սկսել է հավաքել եգիպտական արտիֆակտերի հավաքածու` սկսած 20-րդ դարի սկզբից, միավորելով ինչպես տարբեր կոլեկցիոներներից ստացած ցուցանմուշները, այնպես էլ` թանգարանի կողմից հովանավորված հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերած նմուշները։ Եգիպտական հավաքածուն ներառում  է նմուշներ քանդակագործությունից (ինչպես, օրինակ, «Կին թռչուն տերակոտան») մինչև պապիրուսե փաստաթղթեր։

Եգիպտական, դասական և մերձավորարևելյան հնագույն հավաքածուները պահվում են թանգարանի մի քանի պատկերասրահներում։ Եգիպտական ցուցանմուշները կարելի է գտնել երկարաժամկետ «Եգիպտոսի վերածնունդը. արվեստ հավերժությունից» ցուցադրությունում, ինչպես նաև` Մարթա Ա. և Ռոբերտ Ս. Ռուբին պատկերասրահներում։ Մերձավորարևելյան նմուշները պահվում են Հակոբ Կևորկյան պատկերասրահում։

#### Նմուշներ եգիպտական հավաքածուից

File:PredynasticFemaleFigurine BrooklynMuseum.png|"Կին թռչունը" քանդակ
File:Book_of_the_Dead_of_the_Goldworker_of_Amun,_Sobekmose,_Mummy_Chamber,_31.1777e.jpg|Book of the Dead of the Goldworker of Amun, Sobekmose, 31.1777e
File:Roll,_664_-_332_B.C.E._Brooklyn_Papyrus_47.218.48a-f.jpg|Բրուքլին պապիրուս, մ.թ.ա. 664-332 
File:Brooklyn Museum - Lady Tjepu - overall.jpg|Լեդի Թջեպու 
File:Pair statue of Nebsen and Nebet-Ta.jpg|Կնոջ և ամուսնու զույգ քանդակ P


### Ամերիկյան արվեստ
[thumb|upright|[Գիլբերտ Ստյուարտ, *[[Ջորջ Վաշինգտոն]]ի* դիմանկարը]]

Թանգարանի ամերիկյան արվեստի հավաքածուն թվագրվում է 1846 թվականին թանգարանին փոխանցված առաջին կտավով, որն էր Ֆրանսիս Գայի *«Ձմեռային տեսարան Բրուքլինում»-ը*։ 1855 թվականին թանգարանը պաշտոնապես հայտարարել է ամերիկյան արվեստի հավաքածու նախագծելու մասին, որի առաջին գործերն էին Աշեր Բ. Դուրանդի բնապատկերները։ Ամերիկյան հավաքածուի նմուշները ներառում են դիմանկարներ, քանդակներ և տպագրություններ, հավաքածուի բոլոր նմուշները թվագրվում են 1720-1945-ական թվականներին։
Ամերիկյան արվեստի հավաքածուի աշխատանքները կարելի է տեսել թանգարանի տարբեր հատվածներում, ներառյալ Սթեինբերգ քանդակների ընտանեկան պարտեզն ու «Ամերիկյան ինքնություններ. նոր հայացք» ցուցադրությունը, որը ցուցադրվում է թանգարանի Տեսանելի պահեստ ուսումնական կենտրոնում

#### Նմուշներ ամերիկյան արվեստի հավաքածուից

File:Brooklyn Museum - George Washington - Charles Willson Peale - overall.jpg|Չարլզ Ուիլսոն Փիլ, *Ջորջ Վաշինգտոն*, 1776
File:Brooklyn Museum - Portrait of John Adams - Samuel Finley Breese Morse - overall.jpg|Սեմյուել Մորզե, *Ջոն Ադամսի դիմանկարը*, 1816
File:Brooklyn Museum - The Peaceable Kingdom - Edward Hicks - overall.jpg|Էդվարդ Հիքս, *Խաղաղ թագավորություն*, 1830-1840
File:Brooklyn Museum - Wild Turkey - John J. Audubon.jpg|Ջոն Ջեյմս Օդյուբոն, *Վայրի հնդկահավ*, վիմագրություն, 1861
image:Brooklyn Museum - A Ride for Liberty -- The Fugitive Slaves - Eastman Johnson -  overall.jpg|Իսթման Ջոնսոն, *Ազատության երթ. փախչող ստրուկները*, 1862
File:Brooklyn Museum - Evening Glow The Old Red Cow - Albert Pinkham Ryder - overall.jpg|Ալբերտ Փինքամ Ռայդեր, *Երեկոյան կրակ, կարմիր ծեր կով*, 1870-1875
File:Brooklyn Museum - The Waste of Waters is Their Field - Albert Pinkham Ryder - overall.jpg|Ալբերտ Փինքամ Ռայդեր, *Ջրի վատնում դաշտերում*, 1880
File:Brooklyn Museum - The Northeaster - Winslow Homer - overall.jpg|Ուինսլոու Հոմեր, *Հյուսիսարևելքցին*, 1883
File:Brooklyn Museum - Moonlight - Ralph Albert Blakelock - overall.jpg|Ռալֆ Ալբերտ Բլեյքլոք, *Լուսնի լույս*, 1885.
File:Brooklyn Museum - Sunrise - George Inness - overall - 2.jpg|Ջորջ Իննես, *Արևածագ*, 1887
File:Thomas Eakins - Letitia Wilson Jordan - Google Art Project.jpg|Թոմաս Իկինս, *Լետիտա Ուիլսոն Ջորդան*, 1888
File:Brooklyn Museum - An Out-of-Doors Study - John Singer Sargent - overall.jpg|Ջոն Սինգեր Սարջենթ, *Պոլ Սեզար Հելլեուն իր կնոջ հետ*, 1889
File:Brooklyn Museum - La Toilette - Mary Cassatt.jpg|Մերի Կեսսետ, *Զարդասենյակ*, 1889-1894.
File:Brooklyn Museum - Late Afternoon, New York, Winter - Frederick Childe Hassam - overall.jpg|Ֆրեդերիկ Չայլդ Հասսամ, *Ուշ կեսօր, Նյու Յորք, ձմեռ*, 1900
File:William Rush carving his Allegorical Figure of the Schuylkill river.png|Թոմաս Իկինս
File:William Glackens - Nude with Apple - Google Art Project.jpg|Վիլյամ Գլակենս, *Մերկ մարմին խնձորով*, 1909-1910
A Morning Snow-Hudson River at the Brooklyn Museum (80534)a.jpg|Ջորջ Վեսլի Բելոուս, *Առավոտյան ձյուն*, 1910
File:Brooklyn Museum - Blue 1 - Georgia O'Keeffe.jpg|Ջորջիա Օ’Քիֆ, *Կապույտ 1*, 1916
File:Brooklyn Museum - Landscape New Mexico - Marsden Hartley.jpg|Մարսդեն Հարթլի *Բնապատկեր, Նոր Մեխիկո*, 1916-1920


### Աֆրիկյան արվեստ
Աֆրիկյան արվեստի հավաքածուի առաջին նմուշները ձեռք են բերվել թանգարանի կողմից 1900 թվականին, թանգարանի հիմնադրումից կարճ ժամանակ անց։ Հավաքածուն ընդլայնվել է 1922 թվականին։ 1923 թվականին թանգարանում կազմակերպվել է ԱՄՆ-ում աֆրիկյան արվեստի առաջին ցուցահանդեսներից մեկը։
Իր 5000 ցուցանմուշներով Բրուքլինի թանգարանը ներկայացնում է ամերիկյան պատկերասրահներում եղած աֆրիկյան արվեստի ամենաընդարձակ ցուցադրություններից մեկը։ Չնայած հավաքածուի անվանումը ենթադրում է, որ այն ներառում է ցուցանմուշներ ամբողջ Աֆրիկայից, հավաքածուն առանձնացված է ըստ ենթակատեգորիաների։ Արևմտյան և Կենտրոնական Աֆրիկայից բերված արվեստի գործերը ներկայացված են աֆրիկյան արվեստ ցուցանակով, իսկ հյուսիսաֆրիկյան և եգիպտական ցուցանմուշները ներկայացված են համապատասխանաբար իսլամական և եգիպտական հավաքածուներում։
Աֆրիկյան արվեստի հավաքածուն ներկայացնում է մարդկության 2500 տարվա պատմությունն ու ընդգրկում է քանդակներ, ոսկեղեն, դիմակներ և կրոնական արտիֆակտներ աֆրիկյան ավելի քան 100 երկրներից։  
2018 թվականին թանգարանը քննադատության է ենաթարկվել աֆրիկյան հավաքածուի համար սպիտակամաշկ կնոջ աշխատանքի ընդունելու պատճառով։

#### Նմուշներ աֆրիկյան հավաքածուից

File:WLA brooklynmuseum Bushoong Kuba Ndop Portrait of K.jpg|Կուբա Նդոփ, Դիմանկար
File:Brooklyn-Museum 81.168.1 Equestrian-Figure Gold-Weight cropped.png|Ոսկե հեծյալ Աշանտի շրջանից, Գանա


### Իսլամական աշխարհի արվեստ
Թանգարանն ունի արվեստի նմուշներ և պատմական տեքստեր, որոնք ստեղծվել են մուսուլման արվեստագետների կողմից կամ վերաբերում են մուսուլման գործիչներին և մուսուլմանական մշակույթին։

#### Նմուշներ մուսուլմանական աշխարհի արվեստի հավաքածուից

File:Brooklyn Museum - Bahram Gur and Courtiers Entertained by Barbad the Musician Page from a manuscript of the Shahnama of Firdawsi (d. 1020).jpg|*Էջ [[Ֆիրդուսի]]ի [[Շահնամե]]ից*
File:Umurrud Shah Takes Refuge in the Mountains, ca. 1570..jpg|*Զումուրուդ Շահը գերի է վերցնում սարերում,* 1570
File:Mihr 'Ali (Iranian, active ca. 1800-1830). Portrait of Fath 'Ali Shah Qajar, 1815.jpg|Միհր Ալի, *Ֆավ Ալի Սհահ Քաջարի դիմանկարը*, 1815
File:Brooklyn Museum - Prince Yahya.jpg|Մուհամադ Հասան, *Արքայազն Յահյա*, 1830-ականեր
File:Bowl with Kufic Inscription, 10th century.jpg|Սկահակ, 10-րդ դար


### Եվրոպական արվեստ
Բրուքլինի թանգարանի եվրոպական արվեստի հավաքածուն ներառում է գոթական և վաղ Իտալական Վերածննդյան շրջանի այնպիսի նկարիչների աշխատանքներ, ինչպիսիք են Լորենցո դի Նիկոլոն, Սանո դի Պիետրոն, Նարդո դի Սիոնեն, Լորենցո Մոնակոն, Դոնաթո դե Բարդին, Ջովաննի Բելլինին։ Թանգարանում պահվում են հոլանդացի Ֆրանս Հալսի, Ջերարդ Դոուի և Թոմաս դե Քեյսերի կտավներից։ Թանգարանի եվրոպական արվեստի հավաքածուն ներառում է Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյիի, Նարսիս Վիրժիլ Դիասի, Էժեն Բուդենի, Բերտա Մորիզոյի, Էդգար Դեգայի, Գյուստավ Կայբոտի, Կլոդ Մոնեի, Կամիլ Պիսսարոյի, Պոլ Սեզանի աշխատանքներից։

#### Նմուշներ եվրոպական արվեստի հավաքածուից

File:Brooklyn Museum - Saint Lawrence Buried in Saint Stephen's Tomb - Lorenzo di Niccolò.jpg|Լորենցո դի Նիկոլո, *Սուրբ Լաուրենսը` թաղված Սուրբ Ստեփանի գերեզմանում*, 1410–1414
File:Brooklyn Museum - Madonna and Child with Saints James Major and John the Evangelist altarpiece - Sano di Pietro.jpg|Սանո դի Պիետրո, *Տրիպտիխ Տիրամայրը մանկան հետ, Սբ. Հակոբոս և Սբ. Հովհաննես Ավետարանիչ*, 1460 և 1462
File:Brooklyn Museum - Desdemona Cursed by her Father (Desdemona maudite par son père) - Eugène Delacroix.jpg|Էժեն Դելակրուա, *Դեզդեմոնան նզովվում է իր հոր կողմից (Desdemona maudite par son père)*, 1850-1854
File:Brooklyn Museum - The Two Colleagues (Lawyers) (Les deux confrères Avocats) - Honoré Daumier.jpg|Օնորե Դոմիե, *Երկու կոլեգա* (իրավաբաններ) (*Les deux confrères Avocats), 1865-1870
File:Brooklyn Museum - The Edge of the Pool (Au Bord de l'Etang) - Gustave Courbet.jpg|[[Գյուստավ Կուրբե]], *Լողավազանի եզրին*, 1867
File:Edgar Degas - Portrait de Mlle Eugénie Fiocre.jpg|[[Էդգար Դեգա]], *Դե Մլլե Էժեն Ֆյոկրեի դիմանկարը*, 1867-1868
File:Brooklyn Museum - Flood at Moret (Inondation à Moret) - Alfred Sisley - overall.jpg|[[Ալֆրեդ Սիսլեյ]], *Ջրհեղեղ Մորետում*, 1879
File:Brooklyn Museum - Apple Tree in Bloom (Pommier en fleurs) - Gustave Caillebotte.jpg|[[Գյուստավ Կայբոտ]], *Ծաղկած խնձորենին (Pommier en fleurs)*, 1885
File:Brooklyn Museum - Fin du travail (The End of the Working Day) - Jules Breton.jpg|Ժյուլե Բրետոն, *Fin du travail (Աշխատանքային օրվա ավարտը)*, 1886-1887
File:Brooklyn Museum - Cypresses (Les Cyprès) - Vincent van Gogh.jpg|[[Վինսենթ վան Գոգ]], *Նոճիներ (Les Cyprès),* 1889
File:Brooklyn Museum - At the Moulin Rouge (Au Moulin Rouge) - Henri de Toulouse-Lautrec.jpg|[[Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկ]], *Մուլեն Ռուժում (Au Moulin Rouge)*, 1892
File:Brooklyn Museum - Church at Vernon - Claude Monet - overall.jpg|[[Կլոդ Մոնե]], *Եկեղեցի Վերնոնում*, 1894
File:Brooklyn Museum - Houses of Parliament Sunlight Effect (Le Parlement effet de soleil) - Claude Monet.jpg|[[Կլոդ Մոնե]], *Խորհրդարանի շենքը արևի շողերի տակ (Le Parlement effet de soleil)*, 1903
File:Claude Monet - The Doges Palace (Le Palais ducal) - Google Art Project.jpg|[[Կլոդ Մոնե]], *Դոգեի պալատը (Le Palais ducal)*, 1908
File:Pierre-Auguste Renoir - Les Vignes à Cagnes.jpg|[[Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար]], *Les Vignes à Cagnes'', 1908.


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Brooklyn Museum records, 1823-1963 from the Smithsonian Archives of American Art.
* Brooklyn Museum Building Online Exhibition 

Կատեգորիա:1897 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1897 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ազգային պատմական վայրերի գրանցիչ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի պատկերասրահներ