open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լարվածություն Քուվեյթում

**Լարվածություն Քուվեյթում**՝ մասսայական ցույցեր Քուվեյթում, սկսված 2011 թվականի փետրվարին։ Ցույցերը համեմատած հանգիստ էին Քուվեյթում, որն անցկացվեց Արաբական գարնան ֆոնին 2011 թվականին։

## Նկարագրությունը
Բողոքները սկսվեցին քաղաքացիություն չունեցող արաբ բնակչության բազմամարդ ցույցերով, բողոքելով իր իրավազուրկ դրությունից։ Ցուցարարները պահանջում էին քաղաքացիության տրամադրում, աշխատանքի իրավունք, անվճար կրթություն և բժշկական օգնություն։

## Ժամանակագրությունը
* Փետրվարի 18։ Ոստիկանության և ցուցարարների միջև բախման արդյունքում տուժեց գրեթե 30 մարդ։ Ցույցեր Էլ-Ջահրա քաղաքում, որը տեղադրված է Ալ-Քուվեյթից հյուսիս, Քուվեյթի մայրաքաղաքում, մասնակցում էին հազար մարդուց ավել։ Իրավապահ ուժերը ցրեցին ամբոխը աղմկային պայթուցիկի, ծխագլանիկի և ջրային հրացանի օգնությամբ, տասնյակ ցուցարարներ ձերբակալվեցին։ Ներքին գործերի նախարարության հայտարարությունում ասվում է, որ ցուցարարները նետել են քարեր ոստիկանության աշխատակիցների ուղղությամբ և չեն ենթարկվել իշխանությունների պահանջներին։ Ընդհանուր ձերբակալվեց 140 մարդ, որոնց մեծ մասը հաջորդ օրը ազատ արձակվեց։
* Փետրվարի 19։ Մայրաքաղաքի արվարձան Էս-Սալբիում ոստիկանները կիրառեցին արցունքաբեր գազ, որպեսզի ցրեին մոտավոր 300 մարդուց բաղկացած ցույցը։ Քուվեյթի անվտանգության ուժերը նախապես տեղեկացված պատրաստվող խռովության մասին սոցիալական ցանցերի միջոցով, որով օգտվում էին ցույցի կազմակերպիչները։ Ոստիկանությունը և զինվորները հարձակվեցին ցուցարարների վրա, օգտագործելով արցունքաբեր գազը։ Անկարգությունների ճնշման հետևանքով վիրավորվեց 7 մարդ։
* Մարտի 8։ Ավելի քան հազար մարդ, հիմնականում երիտասարդ մարդիկ, դուրս եկան Քուվեյթի մայրաքաղաքի փողոցներ քաղաքական բարեփոխումների պահանջով։ Ցուցարարները ձգտեցին երկրի վարչապետի հրաժարականին, շեյխի Նասեր ալ-Մուհամմեդ ալ-Ահմեդ աս-Սաբահի, էմիրի զարմիկի Սաբահ ալ-Սաբահի, ինչպես նաև մտցնել փոփոխություն սահմանադրության մեջ։
* Մարտի 11։ Բողոքի ցույցերը, տեղի ունեցան Քուվեյթի մայրաքաղաքում, որում մասնակցություն ունեցավ 200 մարդ։ Էմիրատի քաղաքացիություն չունեցող բնակիչները հավաքվեցին Ալ-Քուվեյթի կենտրոնում և պահանջեցին քուվեյթցիներին հավասար իրավունքներ։ Ցույցի մասնակիցներին ցրելու համար քուվեյթական ոստիկանությունը կիրառեց արցունքաբեր գազ։

Աշնանը սկսվեցին ցույցեր կապված վարչապետի ու մի շարք խորհրդարանի պատգամավորների կաշառակերության հետ։
* Նոյեմբերի 16-17 ցույցեր վարչապետի ընդդեմ։
* Նոյեմբերի 28-ին կառավարությունը հրաժարական տվեց, էմիրը ընդունեց այն։
* Դեկտեմբերի 6-ին լուծարվեց խորհրդարանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբական գարուն
Կատեգորիա:Քուվեյթի պատմություն
5-րդ հեծելազորային հրետանու դիվիզիոն

**5-րդ հեծելազորային  հրետանու դիվիզիոն** (), հեծելազորային զորամաս Ռուսական կայսրության բանակի 5-րդ հեծելազորային դիվիզիայի 16-րդ բանակային կորպուսի կազմում։ Տեղակայումը` 1903 թվականին Կալիշինի նահանգի Զդունյան- Վոլյա, 1913 թվական` Սամարա։

## Կազմավորումներ
* 1882-1907 - 10-րդ հեծյալ-հրետանային դիվիզիոն 
* 1907-1918 - 5-րդ հեծյալ-հրետանային դիվիզիոն

## Մարտական գործողություններ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 5-րդ հեծելազորային դիվիզիայի կազմում. պատերազմի սկզբում մասնակցել է Արևելա-Պրուսական օպերացիային։ 1915 թվականին եղել է հարավարևմտյան ռազմաճակատում, հետագայում` Դվինյան սահմանագծում։

## 5-րդ հեծելազորային - հրետանային դիվիզիոնի հրամանատարներ
* 1.01.1897-1.01.1900 - փոխգնդապետ Կոլոմեյցև Վասիլի Վասիլևիչ  
* 1.01.1901-1.01.1904 - փոխգնդապետ Բանկովսկի Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ
* ?-22.09.1906 - գնդապետ Ռոմիշևսկի Մոդեստ, Վլադիսլավովիչ
* 22.09.1906-05.05.1909 - գնդապետ Գավրիլով Վասիլի Տիմոֆեևիչ
* 26.05.1909- 01.03.1914 (18.01.1916?) հետո - գնդապետ Միլովիչ Դմիտրի  Յակովլևիչ

## Քաղաքացիական  պատերազմում
1918 թվականի ամռանը դիվիզիոնի կապիտան Վասիլի  Վիրիպաևը դիվիզիոնի թիկունքային հավաքակայանի բազայի վրա Սամարայում ստեղծում է 1-ին Վոլգյան առանձնացված հրետանային մարտկոցը։ Մարտկոցը մտավ КОМУЧ-ի ժողովրդական բանակի կազմի մեջ  փոխգնդապետ Կապպելի հրամանատարությամբ։ 1919 թվականի հունվարից ընդգրկվեց  գեներալ Կապպելի Վոլգյան կորպոսի, Վոլգյան հեծելազորային բրիգադի կազմի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

 
## Արտաքին հղումներ
* Страница на Regiment.ru 
* Российский государственный военно-исторический архив. Путеводитель. Том 2. 2006 

Կատեգորիա:Հեծելազորային հրետանու դիվիզիոնները Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
Մամմոլո կամուրջ

**Մամմոլո կամուրջ** (), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Անյենե գետը։ Վիա Տիբուրտինա ճանապարհի մասն է կազմում։ Կապում է Պյետրալատա, Պոնտե Մամմոլո և Տոր Կերվարա շրջանները։

## Նկարագրություն
[մինի|Ներկայիս կամուրջը կառուցվել է [1871 թվականին|300 px]]
Կամուրջը ընդհանուր ոչինչ չունի viola mammola՝ մանուշակ ծաղկի հետ, թեև այն հանդիպում է կամրջի շրջակայքում՝ Անյենե հովտի այգիներում։ Կամրջի նախկին անվանումը եղել է Pons Mammeus կամ Pons Mammi, քանի որ Ալեքսանդր Սևերոսի մայրը՝ Յուլիա Մամեան վերականգնել է այն։
մինի|Սյունը կարջի վրա՝ հետևյալ մակագրությամբ․ «"AN MDCCCLXVI AERARIUM ET PROVINCIA SUMPTUS CONTULERE"»
Կամրջի հարակից մետրոյի կայարանը և համապատասխանաբար տեղի շրջանը կրում են միևնույն անունը՝ Պոնտե Մամմոլո։

Առաջին անգամ կամրջի ներկայիս անունը հանդիպել է 1388 թվականին։ Այն ավերվել է Թոթիլայի բարբարոսական ասպատակությունների ժամանակ։ 6-րդ դարում բյուզանդացի զորավար հայազգի Նարսեսը վերանորոգել է այն։

Ալեքսանդրյան գծագրերը վկայում են, որ կամուրջն ունեցել է աշտարակներ։ Գիտնականները ենթադրում են, որ դրանք եղել են ամրոցի մնացորդներ։

1433 թվականին կամուրջը գրավել է զորավար Նիկոլո Ֆորտեբրաչչիոյի որդին՝ Անտոնիո դա Պոնթեդերան, իսկ 1485 թվականին՝ Պաոլա Օրսինին, քանի որ տեղանքն ուներ ռազմական նշանակություն։

1849 թվականին ֆրանսիացիները ռազմական նպատակներով պայթեցրել են այն։ Հաջորդ վերականգնումը պահանջել է մեծ ծախսեր (4000 սկուդի), ինչը ստիպել է եկեղեցուն կառուցել ևս մեկը դեպի հյուսիս։ Բայց այն դեռևս մնում են որպես ավերակ։

Ներկայիս կամրջի կառուցումը թվագրվում է 1871 թվականին։ 90-ականներին նրա կողքին կառուցվել է ևս մեկը, որպեսզի ճանապարհն ընթանար երկու հակադիր ուղղություններով։

## Լեգենդներ
* Ըստ հռոմեական լեգենդի, դեպի Հռոմ արշավելիս, Հաննիբալը անցել է այս կամրջի վրայով։
* 1111 թվականին Հենրիխ V  արքայի և Պասքալիս II Պապի հանդիպումը ևս տեղի է ունեցել Մամմոլո կամրջի վրա։
* 1133 թվականին Իննոկենտիոս III Պապը Լոթար II արքայի և նրա կնոջ հետ Ֆրանսիայից վերադառնալիս անցել է այս վայրով։

## Երթուղի
Մամմոլո կամուրջը հասանելի է Հռոմի մետրոպոլիտենի B գծի համանուն՝ Պոնտե Մամմոլո կայարանից։ 1879-1934 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում այստեղով անցնում էր Հռոմ-Տիվոլի երկաթգիծը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Claudio Rendina, Enciclopedia di Roma, Roma, Newton Compton Editori, 2005, ISBN 88-541-0304-7.

## Արտաքին հղումներ
* Mammolo
* Mammolo di Pio IX 
* Mammolo antico
Գրպանի բանաստեղծություններ

**«Գրպանի բանաստեղծություններ»**, բանաստեղծ Աշոտ Գաբրիելյանի բանաստեղծությունների երրորդ ժողովածուն։ 2012 թվականին հրատարակել է «Անտարես» հրատարակչությունը։

Խմբագիր՝ Արքմենիկ Նիկողոսյան, տեխնիկական խմբագիրը՝ Արարատ Թովմասյանը, լուսանկարը՝ Անահիտ Հայրապետյանի։ 120 էջ։ Շապիկի 4-րդ էջում՝ հեղինակի կենսագրությունն ու լուսանկարը։

Գրքում ընդգրկված են հեղինակի նախորդ ութ տարիների բանաստեղծություններից, որոնք ներկայանում են չորս շարքերում` «Հայաստանին», «Գեղեցիկ բառերից այն կողմ», «Գրպանի բանաստեղծություններ», «Դռնբաց»։

Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2012 թվականի մարտի 29-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 գրքեր
Կատեգորիա:Բանաստեղծական ժողովածուներ
Կովկասի 2-րդ հեծելազորային կորպուս

**Կովկասի 2-րդ հեծելազորային կորպուս** (), Ռուսական կայսրության զինված ուժերի հեծելազորային կորպուս։

## Անվանում
* Հյուսիսարևմտյան Ադրբեջանի զորքեր  (փետրվար-սեպտեմբեր, 1912)
* Ադրբեջանի  ջոկատ (1912, սեպտեմբեր -1915, հուլիս)
* Ադրբեջան-Վանի ջոկատ (1915, հուլիս -1916, հուլիս)
* Կովկասի 2-րդ հեծելազորային կորպուս (1916, հուլիս-1917, փետրվար)
*  
* Կովկասյան 7-րդ առանձնակի բանակային կորպուս (1917, փետրվար -1918, հուլիս)

## Կազմ
1917 թվականի փետրվարի դրությամբ Կովկասյան 7-րդ առանձնակի բանակային կորպուսի կազմի մեջ մտնում էին` 
* Կովկասյան հավաքական սահմանապահ դիվիզիան 
* Կովկասյան 3-րդ սահմանապահ հետևակային գունդը 
* Կասի 2-րդ ամրոցային հետևակային գունդը
* Վրացական հրաձգային գունդը
* Հայկական 3-րդ հրաձգային գումարտակ
* Հայկական 4-րդ հրաձգային գումարտակ
* Հայկական 5-րդ հրաձգային գումարտակ
* Հայկական 6-րդ հրաձգային գումարտակ
* Կովկասյան 2-րդ առանձնակի հրաձգային դիվիզիան 
* Կովկասյան սահմանապահ լեռնային հրաձգային դիվիզիան 
* Կովկասյան 3-րդ հեծյալ-լեռնային մարտկոց

## Աղբյուրներ
* Масловский, Евгений Васильевич Мировая война на Кавказском фронте 1914-1917 г. Париж, 1933.
* Залесский К. А. Кто был кто в Первой мировой войне. - М.: АСТ; Астрель, 2003. - 896 с. - 5000 экз. - ISBN 5-17-019670-9 (ACT); ISBN 5-271-06895-1 (Астрель).

Կատեգորիա:Կովկասի հեծելազորային կորպուսներ
Աբբաս Մարուֆի

**Աբբաս Մարուֆի** (, ), պարսիկ արձակագիր, դրամատուրգ։
 
Մանուկ հասակում հաճախ այցելում էր Սանգսարում ապրող պապին և լսում նրա պատմությունները։ Պապի կերպարը Մարուֆիի գրեթե բոլոր գրվածքներում առկա է։ Տասնմեկ տարեկանում գրում է առաջին պատմվածքը և տպագրվում ժամանակի ամենանշանավոր օրաթերթի՝ «Քեյհանի» էջերում։ Չորս տարի հետո լույս է տեսնում պատմվածքների առաջին ժողովածուն՝ «Արևի դիմաց» վերնագրով։ Այնուհետև գրական փորձարկումների մի երկարատև շրջան է սկսվում, և միայն 6 տարի անց՝ 1986 թվականին տպագրում է «Վերջին ավելի բարձր սերունդը» երկրորդ գիրքը։

1987 թվականին հրատարակում է երեք թատերգություններ՝ «Մինչն ուր ես ինձ հետ», «Վարգ» և «Դելիբայն ու Եղնիկը»։ 1989-1995 թթ. լույս է տեսել «Մեռելների սիմֆոնիան», «Շեփորուկի բույրը», «Խառնակության տարին», «Ֆարհադի կերպարը» վեպերը։

Չնայած նրա առաջին պատմվածքները ռեալիստական էին, սակայն ժամանակի ընթացքում հարում է մոդեռնիստներին։ Աշխատակցել է մի քանի պարբերականների և խմբագրել «Գարդուն» ամսաթերթը։

## Աբբաս Մարուֆին հայերեն
* Ողբ (պատմվածք)։ Մետաքսի ճամփան (Իրանի ժամանակակից պատմվածքը), Ե., Ապոլոն, 1996, էջ 237-244։ Պարսկերենից թարգմ.՝ Խաչիկ Խաչեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պարսիկ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Պարսիկ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իրանցի լրագրողներ
Թամարա Խանումի տուն-թանգարան

**Թամարա Խանումի տուն-թանգարան** (), հայազգի խորհրդային ուզբեկ պարող, երգիչ, դերասանուհի և պարուսույց Թամարա Խանումի տուն-թանգարանը, որը հիմնադրվել է 1994 թվականին՝ 1986 թվականին բացված պարուհու հագուստների ցուցահանդեսի հենքի վրա։ Թանգարանը գտնվում է Տաշքենդի կենտրոնում, Համիդ Ալիմջան մետրոյի կայարանից ոչ հեռու, Թամարա Խանումի անունը կրող փողոցի այն շենքում, որտեղ կյանքի վերջին տարիներին ապրել է Թամարա Խանումը։

## Պատմություն
Թամարա Խանումը բարեփոխումներ է մտցրել ուզբեկական կանացի պարի կատարողական ոճի մեջ, եղել է երգի ու պարի բանահյուսության հետևորդ, երգի ու պարի մինիատյուրի ժանրի ստեղծող։ Նրա խաղացանկում ներառված են եղել 86 լեզուներով ավելի քան 500 երգեր, պարային կոմպոզիցիաներ, աշխարհի տարբեր ժողովուրդների ժողովրդական պարեր։

1986 թվականին՝ Թամարա Խանումի կենդանության օրոք բացվեց պարուհու կոստյումների ցուցահանդեսը, որի հենքի վրա 1994 թվականին բացվեց արտիստուհու տուն-թանգարանը։

Թանգարանի ցուցանմուշների հիմնական մասը կազմում են Թամարա Խանումի արտասահմանյան շրջագայությունների բազմաթիվ համերգային բեմական հագուստները, որոնք արտիստուհին ստացել է իր երկրպագուներից։ Ցուցանմուշների շարքում են Մաո Ցզե-Դունի, Ջավահարլալ Ներուի ընծա հագուստները, ինչպես նաև Ուզբեկստանից, Ռուսաստանից, Ադրբեջանից, Հայաստանից, Եգիպտոսից, Հնդկաստանից, Կորեայից, Չինաստանից, Լիտվայից, Ինդոնեզիայից և այլ երկրներից ստացած ընծա-հագուստները։

Տարբեր երկրներում Թամարա Խանումը հանդես է եկել հյուրընկալող ժողովրդի ազգային-ավանդական ժողովրդական հագուստով, որի արդյունքում թանգարանի հավաքածուն ընդլայնվել է։ Թանգարանի արժեքավոր հագուստներից են նախկինում Բուխարայի էմիրի կնոջը պատկանող հագուստները։

Թանգարանն ունի լուսանկարչական նյութերի մեծ հավաքածու, որոնք արտացոլում են արտիստուհու բեմական կյանքը, ինչպես նաև վավերագրական լուսանկարներ, որոնք փոխանցում են տվյալ ժամանակաշրջանի մթնոլորտը. ներառված են նաև Թամարա Խանումի հյուրախաղերի, համերգային ծրագրերի բազմաթիվ պաստառներ։ Բոլոր լուսանկարներն ունեն ուզբեկերեն, ռուսերեն և անգլերեն բացատրություններ։ Թանգարանի արժեքավոր ցուցանմուշներից են Թամարա Խանումի երգերի աուդիո ձայնագրությունները, նրա ձեռագիր հուշերը, բանաստեղծությունները, որոնք նրա կենդանության օրոք չեն հրապարակվել, ինչպես նաև ծավալուն նամակագրություններ իր ժամանակի հայտնի մարդկանց հետ։ Մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում 20-րդ դարի սկզբի և կեսերի կենցաղային իրերը, ինչպես նաև որոշ գեղարվեստական աշխատանքներ։ Թանգարանի սենյակներն ունեն նույն տեսքը, ինչպես եղել է արտիստուհու կենդանության օրոք։

2008 թվականին ԱՄՆ դեսպանի մշակութային արժեքների պահպանության հիմնադրամի միջոցներով թանգարանում իրականացվեցին լայնածավալ վերակառուցման աշխատանքներ, վերանորոգվեցին 75 բեմական զգեստներ, թարմացվեց պատմական լուսանկարների հավաքածուն, ձայնագրվեց Թամարա Խանումի կյանքի և գործունեության մասին պատմող աուդիո էքսկուրսիա։

Թանգարանի ցուցահանդեսային սրահում կազմակերպվում է ուզբեկ դիզայներների ստեղծած ազգային հագուստի ցուցադրություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1994 հիմնադրումներ Ուզբեկստանում
Կատեգորիա:1994 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Երաժշտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Տաշքենդ
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ
Այտափոսիկ

250px|մինի
**Այտափոսիկ** կամ **մատնեհար**, բնական փոքրիկ փոսիկներ մարդու այտերին և կզակին։

## Բնութագիր
Փոսիկները լինում են տարբեր չափերի և խորության։ Լինում են շրջանաձև կամ ուղղահայաց կերպով ձգված։ Հիմնականում հանդիպում են բերանի կողային անկյուններում տարբեր հեռավորությունների վրա։ Փոսիկները առաջանում են երկու այտերին, սակայն հավանական է նաև, որ լինեն միայն մեկ այտի վրա։ Հիմնականում դեմքի մկանների հանգիստ վիճակում փոսիկները նկատելի չեն։ Դրանք երևում են միայն ժպտալիս կամ ինտենսիվ դիմախաղի դեպքում։

Ժամանակ առ ժամանակ փոսիկները կարող են անհետանալ և կրկին հայտնվել։ Պրոֆեսոր Մակ-Դոնալդը իր հետազոտությունների արդյունքում եզրակացրել է, որ փոսիկները սխալմամբ բնութագրվել են որպես գենետիկորեն փոխանցվող դոմինանտ գեն։ Սակայն, Յուտայի համալսարանի գիտնականները համարում են, որ դրանք ոչ մշտական դոմինանտ գեն են, որոնք հիմնականում կառավարվում են մեկ գենի կողմից, բայց միևնույն ժամանակ գտնվում են մյուս գեների ազդեցության տակ։

## Առաջացման պատճառներ
Շրջանառվում են տարբեր վարկածներ այտերի փոսիկների առաջացման պատճառների վերաբերյալ։ Բայց դրանք բոլորն էլ հանգում են այն մտքին, որ այտերի փոսիկների առաջացման հիմնական պատճառը այտոսկրային մեծ մկանի () կառուցվածքային առանձնահատկություններն են։ Այտոսկրային մեծ մկանը կծկվելիս բերանի անկյունը բարձրացնում է վերև և մի փոքր ձգում դեպի դուրս, որի արդյունքում ձևավորվում է ժպիտը։ Այս պատճառով էլ այն երբեմն անվանում են «ժպիտի գլխավոր մկան»։

Կան մի շարք պլաստիկ վիրահատություններ այտերի արհեստական փոսիկներ ստեղծելու համար։ Սակայն հայտնի չէ արդյո՞ք դրանք երկար ժամանակ կպահպանվեն, քանի որ տարիքի հետ մեկտեղ մաշկի առաձգականությունը նվազում է, և փոսիկները կարող են անհետանալ։

## Մշակութային առանձնահատկություններ
Որոշ մշակութային ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզ է դարձել, որ ասիական և հնդեվրոպական էթնիկ ենթախմբերում կա նախապատվություն այտերի փոսիկներ ունեցող մարդկանց նկատմամբ, և նրանք համարվում են առավել գրավիչ ու անկեղծ։

## Պատկերասրահ

Andrew Kooman.jpg|
Asian girl with dimples.jpg|
Ena von Baer 2.jpg|
BoyWithDimples Nagarjun.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Possible inheritance of dimples.

Կատեգորիա:Գենետիկա
Կատեգորիա:Դեմք
Կատեգորիա:Ֆիզիկական գրավչություն
Գալիպոլի (ֆիլմ)

**«Գալիպոլի»** (), ավստրալիական գեղարվեստական կինոնկար-դրամա՝ նկարահանված 1981 թվականին։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Փիթեր Ուիրը։ Գլխավոր դերակատարներն են Մել Գիբսոնն ու Մարկ Լին։ Այս կինոնկարը համարվում է լավագույն հակապատերազմական ժապավեններից մեկն աշխարհում. արժանացել է բազմաթիվ ավստրալիական և միաջազգային մրցանակների։

## Սյուժե
Ժապավենը պատմում է երկու ընկերների մասին, որոնք Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայում են ավստրալիական բանակում։ Երիտասարդները դեմառդեմ են կանգնում այդ պատերազմի սարսափներին, երբ նրանց ուղարկում են ծառայության դեպի Թուրքիա, որտեղ նրանք մասնակցում են Դարդանելիի օպերացիային։ Նրանք մարտնչեցին 1915 թվականի օգոստոսի 7-ին, որին մասնակից դարձան ավստրալիական և նորզելանդական զորամիավորումմերը։

«Գալիպոլի» ֆիլմը բաղկացած է երկու մասերից։ Առաջին մասում ցուցադրվում է Ավստրալիայի հասարակության կյանքը 20-րդ դարի սկզբներին, այնտեղ բնակվող մարդկանց տրամադրությունները։ Ռեժիսորը պատմում է երկու երիտասարդ ընկերների ծանոթության պատմությունը, որոնց միջև շուտով ձևավորվում է ընկերությունը։ Սակայն աշխարհում սանձազերծվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմը և ընկերները, ովքեր էությամբ ռոմանտիկներ էին, որպես կամավոր են գրվում Ավստրալիայի բանակում։ Նրանց սկզբում ուղարկում են Եգիպտոս, որպեսզի սովորեն զինվորական դպրոցում, որից հետո նրանք ընկնում են իսկական պատերազմի թատերաբեմ։ Ընկերները հայտնվում են թուրքական բանակի դեմ մարտնչող զորամիավորումներից մեկում։

Կինոնկարի երկրորդ մասը պատմում է բուն Գալիպոլիի ճակատամարտի մասին, երբ Ավստրալանորզելանդական զորամիավորումները պարտություն կրեցին թուրքական բանակից։ Երկու ընկերները սկզբից չգիտեն, որ մասնակցելու են այդ ճակատամարտին, սակայն, ի հեճուկս նրանց, երկուսին էլ ուղարկում են այդ անհուսալի գրոհին՝ ընդդեմ թշնամու գնդացիրների...

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Փիթեր Ուիր
* Մոնտաժ՝ Ուիլյամ Անդերսոն
* Դեկորացիա՝ Հերբերթ Փինթեր
* Նկարիչ՝ Ուենդի Ուիր

## Նկարահանումներ
* Ֆիլմի նկարահանումները հիմնականում կատարվել են Հարավային Ավստրալիայում, այդ թվում և Գալիպոլիի տեսարանները։ Ինչպես նաև որոշ դրվագներ նկարահանվել են Եգիպտոսում (բուրգերի և շուկայի տեսարանները)։
* Ֆիլմում հնչում են Ժան Միշել Ժարի («Oxygene»), Թոմազո Ալբինոնիի («Ալբինոնիի Ադաջիո»), Ժորժ Բիզեի («Մարգարիտ որոնողները»), Յոհան Շտրաուսի («Վիեննական անտառի հեքիաթներ» և «Rosen aus dem Süden»), Նիկոլո Պագանինիի («Centone di sonata № 3») երաժշտություններն ու երգերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* «Գալիպոլի» *[[Box Office Mojo]]* կայքում
* Gallipoli at the National Film and Sound Archive 
* PETER WEIR, GALLIPOLI (1981)
* Gallipoli Tour
* 

Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ավստրալիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թուրքիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում
Ադամ Բագդայ

**Ադամ Բագդայ** (, ), լեհ արձակագիր, սցենարիստ, լրագրող, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Կրակովի Յագելոնյան համալսարանում իրավագիտություն է սովորել։ Սովորել է նաև Վարշավայի գլխավոր առևտրային դպրոցում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է Հունգարիայում։ 1945 թվականին վերադարձել է հայրենիք։

Զբաղվել է լրագրությամբ։

## Ստեղծագործություն
Գրականություն մուտք է գործել բանաստեղծական ժողովածուով, սակայն հայտնի է դարձել *Դոմինիկ Դամիան* կեղծանունով պատանիների համար գրած սուր սյուժետային դետեկտիվ ստեղծագործություններով։

1988-1992 թթ. Ա. Բագդայի «Փոքրիկ պինգվին Պիկ-Պոկը» գրքի հիման վրա լոնդոնյան «Սե-մա-ֆոր» ստուդիան նկարահանել է համանուն 26 մասանոց տիկնիկային անիմացիոն մուլտֆիլը։

Կատարել է թարգմանություններ հունգարերենից։

## Ադամ Բագդայը հայերեն
* 0:1 առաջին խաղակեսին (վիպակ), Ե., Հայպետհրատ, 1962, 231 էջ։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Վ. Ղազարյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Լեհ մանկագիրներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լեհ լրագրողներ
Կատեգորիա:Լեհ լեզվաբաններ
Դևը և հրեշտակը՝ Թամարայի հոգու հետ

**Դևը և հրեշտակը՝ Թամարայի հոգու հետ** (), Միխայիլ Վրուբելի 1980-1891 թվականներին ստեղծած գծանկարը, Միխայիլ Լերմոնտովի «Դևը» պոեմի նկարազարդումներից է։ Նկարը նախապես եղել է բալետի ռուս պարուհի Եկատերինա Գելցերի հավաքածուում։ Հետագայում այն գնել է պրոֆեսոր Արամ Աբրահամյանը։ Նկարը 1995 թվականին գողացվել էր Երևանի ռուսական արվեստի թանգարանից։

Նկարը կատարված է թղթի վրա ջրաներկով, և բելիլայով։

## Գողություն
1995 թվականին նկարը գողացվել է Երևանի ռուսական արվեստի թանգարանից։ Մինչև 2017 թվականը նկարի մասին տեղեկություններ չեն եղել։ 2017 թվականի մարտի 15-ին Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանը Ռուսաստանի Դաշնություն պաշտոնական այցի ժանանակ կայացած՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ համատեղ ասուլիսում  հայտարարել է, որ նկարը ՌԴ համապատասխան մարմինների աշխատանքի շնորհիվ հայտնաբերվել է և վերադարձվելու է Հայաստան
։

## Այլ «Դևեր»
Միխայիլ Վրուբելը դեռևս ուսանող տարիներին ազդվել է  Միխայիլ Լերմոնտովի Դևը պոեմի Դևի և Թամարայի կերպարներից։ Նա իրեն նույնականացրել է Դևի հետ։ Երազել է ստեղծել եռերգություն նվիրված Դևին, Թամարային և Թամարայի մահվանը։ 1890-1891 թվականներին Լերմոնտովի եղերական մահվան հոբելյանին լույս է տեսել նրա ստեղծագործությունների լրիվ ժողովածուն, որի ձևավորման աշխատանքին ներգրավվել էին ժամանակի առաջավոր նկարիչները։ Վրուբելը սկսել է աշխատել Դևը պոեմի ձևավորման վրա։ Դևի շարքում հայտնվել են «Դևի գլուխը», «Թամարան և Դևը», «Դևը վանքի դարպասների մոտ», «Թամարայի պարը», «Թամարան դագաղում», «Սիրահարված Դևը», «Թռչող Դևը», «Դևը և հրեշտակը՝ Թամարայի հոգու հետ» նկարները։ Հոբելյանական հրատարությունից հետո Վրուբելը մոտ տասը տարի հեռացել է Դևի թեմայից, իսկ հետո նորից շարունակել։


Պատկեր:Tamaraydemon.jpg|«Թամարան ու դևը», Լերմոնտովի պոեմի նկարազարդումներից, 1890
Պատկեր:Fallendemon.jpg|«Դևը տապալված», 1902
Պատկեր:Mikhail Vrubel - Демон (сидящий) - Google Art Project.jpg|Դևը նստած 1890


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1890 նկարներ
Կատեգորիա:Միխայիլ Վրուբելի նկարներ
Լա Պեռլա (թատրոն)

**Լա Պեռլա (թատրոն)** (), պատմական թատրոն Պուերտո Ռիկոյի Պոնսե քաղաքում։ Բացվել է 1864 թվականին։ Իր տեսակի մեջ Պուերտո Ռիկոյի երկրորդ ամենահին թատրոնն է, ինչպես նաև համարվում է «Կարիբյան ավազանի իսպանախոս երկրների ամենամեծ և պատմական թատրոնը»։ Թատրոնը «La Perla» է կոչվել Մոնսեռատի Սուրբ Մարիամի (La Virgen de Montserrat) պատվին, որը հայտնի էր որպես «Միջերկրական ծովի մարգարիտ» (իսպաներեն՝ **la Perla** del Mediterráneo)։ Գտնվում է Պոնսեի պատմական կենտրոնի 3-րդ շրջանում։

## Դիզայն
Թատրոնի շենքը 1860-ական թվականներին նախագծել է Խուան Բերտոլի Կալդերոնին։ Շենքը կառուցված է նեոդասական ոճով և աչքի է ընկնում վեց սյուներից բաղկացած մուտքով։ Շենքը զգալի վնասվել է 1918 թվականի Սան Ֆերմինի երկրաշարժից։ 1940 թվականին այն վերականգնվել է և վերաբացվել է 1941 թվականին՝ զինված ավելի լավ ակուստիկ տեխնոլոգիայով։ 2006 թվականին փակվել է վերանորոգման համար, վերաբացվել է 2008 թվականի մարտի 14-ին։

## Պատմություն
Լա Պեռլա թատրոնը կառուցվել է 1864 թվականի մայիսին Ֆրանսիսկո Պառա Դուպերոնի և Պեդրո Գարիգայի նախաձեռնությամբ։ Բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 1864 թվականի մայիսի 28-ին մալյորկացի գրող Խուան Պալու ի Կոլի «Ալմուդաինայի զանգը» պիեսի բեմադրությամբ (Սեգառա և Արխենտե թատերական խմբի կատարմամբ)։

Լա Պերլա թատրոնը ծառայել է որպես ոչ միայն տարածաշրջանի թատերական գեղարվեստական մշակութային օջախ, այլ եղել է Պոնսեի, և առհասարակ, Պուերտո Ռիկոյի սոցիալական խնդիրներին առնչվող հավաքների վայր։ Թատրոնն այս նպատակին է ծառայել ինչպես իսպանական ռեժիմի օրոք, այնպես էլ Միացյալ Նահանգների տարածքում գտնվելու Պուերտո Ռիկոյում վաղ տարիներին։

1901 թվականին այս թատրոնում ֆրանսիացի Էդուարդո Հերվետը ցուցադրել է առաջին համր ֆիլմը Պուերտո Ռիկոյում։ Թատրոնի տեխնիկական լուսավորության առաջին տնօրենն է եղել Ֆելիքս Խուան Տոռես Օրտիսը։

Թատրոնը կարող է տեղավորել 1047 մարդ։ Այստեղ հաճախ կազմակերպվում են համերգներ, օպերային բեմադրություններ, պիեսներ, տարբեր քաղաքացիական, կրթական նախաձեռնություններ։ Թատրոնի սրահում կա փոքրիկ թանգարան՝ նվիրված թատրոնի կառուցմանն ու ներկայացումներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Picture of the Theatre 
* Damage to Teatro La Perla by the 1918 earthquake

Կատեգորիա:Պուերտո Ռիկոյի թատրոններ
Դաբիկ

**Դաբիկ** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսում՝ Հալեպի մարզում։ Գտնվում է Հալեպից 10 կիլոմետր հյուսիս, իսկ Թուրքիայի սամանից 10 կիլոմետր հարավ հեռավորության վրա։ Հանդիսանում է Ազազի գավառի Ախթարինի շրջանի վարչարարական մաս։ 2004 թվականին Սիրիայում անցկացված մարդահամարի արդյունքերի համաձայն՝ Դաբիկի բնակչությունը կազմել է 3364 մարդ։

## Պատմություն
13-րդ դարում Դաբիկ այցելել է արաբ աշխարհագրագետ Յակուտը։ Նա թողել է հետևյալ նկարագրությունը. Ազազ գավառը գտնվում է Հալաբից (Հալեպ) 4 մղոն հեռավորության վրա։ Քաղաքի մերձակայքում կային կանաչ մարգագետիններ, որտեղ Օմայանների զորքերը ճամբար էին դրել, երբ որ ձեռնարկել էին իրենց փառավոր արշավանքը Մամեստիայի դեմ, որը դեռ պետք է շարունակավեր մինչև Կոստանդնուպոլիսի պարիսպները։ Խալիֆ Սուլայման Իբն Աբդ ալ Մալիքը գերեզմանը, ով գլխավորում էր արշավանքը, գտնվում է այստեղ։

2014 թվականի օգոստոսին Իսլամական պետությունը նվաճում է քաղաքը և ոչնչացնում է  Սուլայման Իբն Աբդ ալ Մալիքի գերեզմանը։ 2016 թվականին օգօոստոսի 16-ին քաղաքի հսկողությունը անցնում է Ազատ սիրիական բանակի հսղկողության ներքո։

## Իսլամական վախճանաբանությունում
Իսլամական վախճանաբանությանը համաձայն՝ Դաբիկի շրջակայքը հիշատակվում է որպես իսլամի մալահիմի (այն համապատասխանում է քրիստոնեական Արմագեդոնին) հնարավոր վայր։ Մուհամմադի զինակից Աբու Հուրայրայի հադիսում բերվում են մարգարեյի հետևյալ խոսքերը.

Հադիսների գիտակները և մեկնաբանողները ենթադրում են, որ «հռոմեացիներ» բառը վերաբերվում է քրիստոյաներին։ Հադիսը այնուհետև նկարագրում է  մուսուլմանների հաղթանակը և Կոստանդնուպոլիսի խաղաղ գրավումը, որը ուղորդվելու է թաքբիրի և թասբիխի գոչյուններով և Դադջալի նկատմամբ վերջնական հաղթնակակով։ Հադիսը նաև խոսում է երկրորդ Հիսուս Քրիստոս վերադարձի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հալեպի մարզ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Ուոլտեր Լորդ

**Ուոլտեր Լորդ** (, )՝ ամերիկացի գրող, հայտնի է «Վերջին գիշերը» վավերագրական-պատմական գրքով, որը պատմում է լայներ «Տիտանիկի» կործանման մասին։

## Կենսագրություն
Լորդը ծնվել է Բալթիմորում, , Ջոն Ուոլտերհաուսի և Գենրիետա Հոփմանի ընտանիքում։ Նրա հայրը, ով փաստաբան էր, մահացել էր, երբ Ուոլտերը երեք տարեկան էր։ Նրա պապը՝ Ռիչարդ Կուրզոն Հոփմանը 1890-ական թվականներին «Baltimore Steam Packet Company» շոգենավային ընկերության նախագահն էր։
մինի|ձախից|295x295փքս|Ուոլտեր Լորդի հիշատակինստարան
Լորդը ավարտել է Ջիլմա միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1939 թվականին՝ Փրինսթոնի համալսարանը, որտեղ պատմություն էր ուսումնասիրում։ Ավելի ուշ ընդունվել է Ելսի իրավունքի դպրոցը, սակայն կիսատ է թողել կրթությունը, որպեսզի բանակ զորակոչվի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ստրատեգիական ծառայությունների գրասենյակում նշանակվել է կլերկ։ Պատերազմի ավարտին եղել է գործակալության քարտուղար։ Դրանից հետո Լորդը վերադարձել է Ելսի համալսարան, որտեղ աստիճան է ստացել իրավունքի բնագավառում։

## Կարիերա
Չնայած գրել է տասներկու բեստսելեր, ինչպիսիք են՝ «Ամոթի օր» (1957 թվական), «Անհավանական հաղթանակներ» (1967 թվական), «Ժամանակն է կանգնել» (1961), «Լավ տարի» (1962 թվական), «Միայնակ ջրառվույտ» (1977 թվական), բայց ամենահայտնի բեստսելերը 1955 թվականին ստեղծված «Վերջին գիշերն» է, որը պատմում է «Տիտանիկի» կործանման մասին։ 1958 թվականին գրքի հիման վրա մկարահանվել է համանուն ֆիլմը։ Գրքի համար Լորդը փնտրել է նավի ողջ մնացած 63 ուղևորներին։
մինի|Ուոլտեր Լորդի տապանաքարը Գրին Մաունտ գերեզմանոցում
Շուտով Ջ. Ուոլտերի գովազդային գործակալությունում աշխատելով  քոփիռայթեր, Լորդը հրապարակում է Ֆիրմանտլի օրագիրը, որը պատմում էր բրիտանացի պաշտոնյա Արտուր Ֆլեմանտլեի ԱՄՆ-ի հարավ կատարած ուղևորության մասին՝ 1863 թվականին երեք ամիսների ընթացքում։

Հետագայում Լորդը մասնակցել է «Տիտանիկ» պատմական հասարակության նիստերին և դասախոսություններին։ 1997 թվականին «Տիտանիկ» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ ռեժիսոր Ջեյմս Քեմերոնի խորհրդատուն էր։ 2003 թվականի «Անդունդի ուրվականները» վավերագրական ֆիլմը նվիրված էր Ուոլտեր Լորդի հիշատակին։

## Մահ
Ուոլտեր Լորդը մահացել է 2002 թվականի մայիսի 19-ին, Մանհեթենում, Նյու Յորքում պարկինսոնյան հիվանդության դեմ եկար պայքարելուց հետո։ Պատմաբան Դեվիդ Մակալոուն ասել էր, որ Լորդը «ամենաշռայլ և բարի գրողներից էր, ում նա երբևէ ճանաչել էր։ Ես միշտ պարտական եմ լինելու նրան։»

Լորդին հուղարկավորել են Գրանտ Մաունտ պատմական գերեզմանոցում, Բալտիմորում։

2009 թվականին ամերիկացի գրող Ջեննի Լոուրենսը հրամարակեց Լորդ Ուոլտերի մասին կենսագրական գիրք ։

## Տես նաև
* Տիտանիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Уолтер Лорд (англ.) на сайте Find a Grave
* Tribute by the Titanic Historical Society

Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:1917 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բալթիմոր քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մայիսի 19 մահեր
Կատեգորիա:2002 մահեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Տիտանիկ
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆլեշետտա

thumb|right|300px|Ֆլեշետներ Շվեյցարիական բանակային ավիացիային կորպուսի 1915 թ.
**Ֆլեշետներ** (, , , ռուսական տպագրություններում  1910 երբեմն կոչվել է  նետ), մետաղական նետ՝ չափսերով մատիտի չափի, ավիացիոն զենքի տեսակ։ Ստեղծվել է  XX դարի սկզբին, օգտագործվել է զինված ուժերում հակամարտող ուժերի կողմից հակառակորդի հետևակային և հեծելազորային հարձակումների ժամանակ՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմում, նաև Ռուսաստանում՝ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։

## Ստեղծման և օգտագործման պատմություն
20-րդ դարի սկզբին առաջավոր երկրներում ստեղծվեցին ռազմաօդային ուժեր։ Իհարկե, դրանց տեխնիկական հնարավորությունները շատ պարզունակ էին, այսօրվա չափանիշներին ոչ համապատասխան, գաղափարը թշնամուն օդից ոչնչացնելն էր։ Անմիջապես սկսվում է զենքի գործածությունը ավիացիայի կողմից։ Հետագայում  աշխատանքն այդ ուղղությամբ խոստումնալից էր. ֆրանսիացի ինժեներները կատարելագործում են զենքը
։
Սակայն, զենքը հատուկ ճանաչում չի ստացել է Ֆրանսիայում։ Նոր զենքով շահագրգռված էին  Գերմանական կայսրությունն ու Ռուսական կայսրությունը։ Այն հայտնի էր ռազմական հետախուզությանը։ Արդյունքում, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին գերմանական և ռուսական ռազմական ինժեներները ստեղծում են մի քանի տեսակի Ֆլեշետտներ (flechette), նաև փամփուշտներ՝  ինքնաթիռից արձակելու համար։ 
Առավել հաջող  կառուցվածքը ստեղծվել է Գերմանիայում և իրենից ներկայացնում է մետաղյա ձող` շրջանաձև լայնական հատույթով,  չափերով մատիտից մի քիչ ավելի փոքր։ Ձողի մի ծայրը սրված է, իսկ հակադիր կողմում ձողի մեջ արված է երկայնական փոս, և այդ մասը իր տեսքով նման է բռնակի։ Ֆլեշետտները  կասետներով դրվում են ինքնաթիռի ֆյուզելյաժի մեջ։ Երբ լինում է հետևակի կամ հեծելազորի կողմից հարձակում, նույն պահին ժապավենը ընդարձակվում է, և ֆլեշետտները խրձերով ընկնում են թշնամիների վրա։ Ինքնաթիռից նետված նետերը ունեն ներթափանցելու հատկություն։ Կարող են   խրվել տախտակի մեջ մինչև 15 սմ խորությամբ։ Բացի դրանից անկումն ուղեկցվում է սուր սուլոցով` հոգեբանորեն ազդելով հակառակորդի վրա և տագնապ առաջացնելով ձիերի մեջ։ Պատերազմի ընթացքում պարզվել է, որ այս զինատեսակը լիարժեք ազդեցիկ է բաց տարածքում տեղաբաշխված հետիոտնի և հատկապես հեծելազորի վրա։ 
Հետաքրքիր է, որ որոշ ֆլեշետների վրա կա մակագրություն «Invention francaise, fabrication allemande»։ 
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ռազմական գործողությունների ընթացքում ֆլեշետտները մերթընդմերթ օգտագործվել են Ֆրանսիայում, Ռուսաստանում և մի շարք այլ երկրներում։

## Ֆլեշետտները ժամանակակից զենքերի շարքում
Լավ բալիստիկ տիպի թափանցող զենք ստեղծելու համար հրավիրվել են զինագործներ, փորձեր են արվել զարգացնելու զինատեսակը և ստեղծելու կրակային խոցող ֆլեշետտի տեսակ։
Օրինակ, այդպիսի զինամթերք է ունեցել Խորհրդային Միությունը, որն եղել է ավտոմատ 
АО-27՝  ստեղծված կոնստրուկտոր Դմիտրի Իվանովիչ Շիրյաևի կողմից 1961 թվականին,որը շնորհիվ փամփուշտի սկզբնական արագությամբ  (1060 մ/ս) ավտոմատ Կալաշնիկովից  (Автомат Калашникова) առավել հզոր է և  կարող է հարվածել խրամատներին։ Բայց АО-27-ն  ավելի թույլ է, քան АК-ն։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի զենքեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի զենքեր
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Աննա Ալչուկ

**Աննա Ալչուկ** (, ), ռուս բանաստեղծուհի, նկարչուհի, լուսանկարչուհի։

## Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանում։ Գլեբ Ցվելի հետ թողարկել է ինքնահրատ ամսագրեր («Парадигма», «МДП»): 1980-ականների վերջին հարել է մոսկովյան կոնցեպտուալիստներին և մասնակցել նրանց առաջին ցուցահանդեսներին։ 1994 թվականին կազմակերպել է սեփական «բանաստեղծական համույթը», որի ներկայացումներում համակցվել են պոեզիայի և երաժշտության տարրերը։ Ճանաչված վարպետ էր տեսողական պոեզիայի և պերֆորմանսի ասպարեզներում։ Համակարգել է «Կանայք և նորարարությունը Ռուսաստանում» վեբ-կայքը։ Նրա աշխատանքները բազմիցս ներկայացվել են արտերկրում։

## Աննա Ալչուկը հայերեն
* Տասներկու ռիթմական դադար; Բեռլինյան կայարան; պատուհանի տակ անձրև է; «այստեղ լիճ է եռացող գույների...»: Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 7-13։ Թարգմ.՝ Ավագ Եփրեմյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Քափ Հայիտեն

**Քափ Հայիտեն** () կամ **Լե Քափ** (), մեծությամբ չորրորդ քաղաքը Հայիթիում։  Գտնվում է կղզու հյուսիսային հատվածում։ Երկրի հյուսիսային դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է։ Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Քափ Հայիտենի բնակչությունը կազմում է 200 251 մարդ։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1670 թվականին ֆրանսիացիների կողմից և մինչև պետության անկախություն ստանալը (1804 թվական)՝ կոչվում էր *«Քապ Ֆրանսե»*։ Եվրոպացի զբոսաշրջիկները այն անվանում էին *«Անտիլյան Փարիզ»*։ Մինչև 1770 թվականը այստեղ հաստատված էր ֆրանսիական գաղութային Սան-Դոմինգոյի վարչակազմը։ Ֆրանսիայի հետ հարաբերությունների սրման և ԱՄՆ-ի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում Քափ-Հայիտեն նավահանգստով հետաքրքրվում էին ամերիկացիները։ 1802 թվականի ռազմական գործողությունների հետևանքով հին քաղաքը գրեթե ոչնչացվեց։ Ինքնահռչակ թագավոր Անրի Քրիստոֆը վերակառուցեց քաղաքը, սակայն նրա կառուցածի զգալի մասը չի հասել մեզ՝ 1842 թվականի երկրաշարժի և 1928 թվականի փոթորիկի պատճառած հսկայական վնասների պատճառով։ Բուն քաղաքում գաղութային ժամանակաշրջանից պահպանվել է միայն ծխական եկեղեցին, բայց քաղաքից 12 կմ հեռավորության վրա պահպանվել են Անրի Քրիստոֆի նստավայրի՝ Սան Սուսի պալատի և Լաֆերեր ամրոցի ավերակները, որոնք Արևմտյան կիսագնդում համարվում են ամենախոշորները։ Քիչ հեռու գտնվում է Նապոլեոնի քրոջը` Պոլինային նվիրված պալատի ավերակները, որտեղ նա գտնվում էր իր ամուսնու հետ, Հայիթիի վրա անհաջող հարձակման ժամանակ՝ 1801 թվականին։

## 2010 թվականի երգրաշարժի ազդեցություն
Հայիթիում 2010 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժը համեմատաբար ավելի քիչ վնասներ է հասցրել Քափ Հայիտենին՝ ի տարբերություն Պորտ-օ-Պրենսի։ Այդ պատճառով ավերված մայրաքաղաքի շատ բնակիչներ, հատկապես գործարար միջավայրի ներկայացուցիչները տեղափոխվեցին Քափ Հայիտեն։ Բացի այդ, տարերքի պատճառած վնասի հետևանքով ոչնչացվել են Պորտ-օ-Պրենս նավահանգստի կարևոր օբյեկտները։ Քապ Հայիտենի բերռնարկղային տերմինալը օգտագործվում էր Հայիթի հումանիտար օգնություն  հասցնելու նպատակով։

## Բնակչություն
2013 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 135 289 մարդ։

Ստորև ներկայացված է Քափ Հայիտենի բնակչության թվի դինամիկան՝ ըստ տարեթվերի.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1670 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հայիթիի քաղաքներ
Նիիգատա (պրեֆեկտուրա)

**Նիիգատա** (), պրեֆեկտուրա, որը գտնվում է Ճապոնիայի Հոնսյու կղզու Տյուբու տարածաշրջանում։

Պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը Նիիգատա քաղաքն է։ Պրեֆեկտուրայի մակերեսը կազմում է 12,583․83 կմ², բնակչությունը՝ 2 315 447 մարդ (օգոստոսի 1, 2014), խտությունը՝ 184 մարդ/կմ²։

Նիիգատան Ճապոնիայի ամենախոշոր պրեֆեկտություններից է։ Այնտեղ գտնվում են Ճապոնիայի սինթտոիզմական տաճարների մեծամասնությունը։ Այն սամուրայի հովանավոր Ուեսուհի Կենսինի հայրենիքն է։ Ժամանակակից Նիիգատան հայտնի է իր լեռնադահուկային հանգստավայրերով։

## Աշխարհագրություն
Նիիգատան ունի ելք դեպի Ճապոնական ծով։ Նրա տարածությունը հատվում է լեռներով, հատկապես բարձր, մյուս պրեֆեկտուրաների հետ սահմանում։ Պրեֆեկտուրային պատկանում են Սադո և Ավասիմա կղզիները։ Նիիգատան գտնվում է ամենավտանգավոր սեյսմիկ գոտիներից մեկում։ Պրեֆեկտուրայի տարածքը համապատասխանում է Էտիգո պատմական պրովինցիայի հետ։

## Վարչական բաժանում
Պրեֆեկտուրայում կա 20 քաղաք և 10 գավառ (4 գյուղ և 7 ավան)։

### Քաղաքներ

### Գյուղեր և ավաններ
Գյուղեր և ավաններ գավառներով.

## Սիմվոլիկա
Պրեֆեկտուրայի առաջին խորհրդանիշն ընդունվել է 1963 թվականի օգոստոսի 23-ին։ Այն իրենից ներկայացնում է շրջանագիծ, հատված կատականայի «գա» ոճավորված խորհրդանշով (): Պրեֆեկտուրայի դրոշը նույնպես ընդունվել է 1963 թվականի օգոստոսի 23-ին։ Նոր խորհրդանշանը հաստատվել է 1992 թվականի մարտի 27-ին։ Խորհրդանշանի վրա պատկերված ալիքը խորհրդանշում է պրեֆեկտուրայի անսահման զարգանալու պոտենցիալը։

1963 թվականի օգոստոսի 23-ին պրեֆեկտուրայի ծաղիկ է ընտրվել կակաչ Գեսներան, վայրի ծաղիկ՝ գնարբուկը (primula modesta, 2008, մարտի 1), ծառը՝ ճապոնական կամելիան ( 1966, օգոստոսի 27), իսկ թռչուն՝ կարմրաոտիկ իբիսը (1965, սեպտեմբերի 13)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Նիիգաթայի վարչության պաշտոնական զբոսաշրջիկության կայք 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի պրեֆեկտուրաներ
Կատեգորիա:Տյուբու տարածաշրջան
Մարշմելլո

**Մարշմելլո** (, ), (իսկական անունը՝ **Քրիստոֆեր Կոմստոք** ()), երաժիշտ, պրոդյուսեր և դիջեյ։ Նա հանդիսանում է էլեկտրոնային պարային պրոդյուսեր և միջազգային ճանաչում **Ջեք Ու** և **Զեդ**-ի ռեմիքսային երգերի համար։

## Կարիերայի սկիզբ
Մարշմելլոյի ինքնությունն անհայտ է մնում, թեև ենթադրվում է, որ նա ամերիկացի ԴՋ Քրիս Քոմսթոքն է, նաև հայտնի է որպես **Դոթքոմ**, քանի որ դրանք 2-ն էլ հաստատում են, որ ունեն միևնույն անունը, ծննդյան օրը, դաջվածքները, ինչպես նաև երաժշտական ոճերը։ 
Նրա երաժշտական ոճը ներառում է սինթեզատոր և բասերով-ծանր էլեկտրոնային պարային երաժշտություն։ Ոգեշնչված լինելով այլ դիմակներով, դիջեյներով, ինչպիսիք են *Դեդմու 5-ը*  և  *Դալֆ Փանքը*,  Մարշմելլոն հագնում է դիմակ, որը փակում է ողջ դեմքը։ Չնայած իր անանունության, նրա կարիերան 2015 թվականին միջազգային ճանաչում ստացավ, երբ սկսեց բաց թողնել օնլայն ձևով՝ ներառյալ Զեդի «Գեղեցիկ հիմա»  և  Ջեք Ու-ի «Որտեղ ես հիմա» և այլ ռեմիքսներ, ինչպես նաև իր միակ սինգլը, որը կոչվում է «Միայնակ»։ Մաշմելլոն ներկայացել է *Նյու Յորքի Փերի 94*,  *Փոմոնա*,  *Կալիֆորնիայի Մեռած Փառատոնի ծանր օրը*   և  *Մայամիի երաժշտական շաբաթը*  մրցույթներին։
2016-թվականին Մարշմելլոն մի ժողովածու բաց թողեց, որը զբաղեցրեց ԱՄՆ-ի Բիլբորդ դանս «Էլեկտրոնիկ ալբոմ»-ի  5-րդ հորիզոնականը։
Այս ալբոմում տեղ է գտել հայտնի ռեպեր Օմար Լինքսի «Keep It Mello» սինգլը։

## Պատմություն
**2015 թվական**

2015 թվականի մարտի 3-ին  ներկայացրեց իր առաջին երգը «WaVeZ», որպես օրիգինալ միքս, Սաունդ Քլաուդ էջում։ Քանի որ նա շատ երգեր է թողարկել, նա սկսեց աջակցություն ստանալ հայտնի դի-ջէյներից ինչպիսին է Սքրիլեքսը, ով ուղարկեց իր «Գտիր ինձ» երգը՝ Սաունդ-Քլաուդ էջի համար։

**2016 թվական**

2016 թվականի հունվարի 8-ին Մարշմելլոն բաց թողեց իր դեբյուտային ալբոմը, պիտակելով իր իսկ *Ջոյթայմ* պիտակով։ Այն պարունակում էր 10 թրեք։ Այ-թունս էլեկտրոնային ալբոմում այն առաջին իսկ օրը հորիզոնական զբաղեցրեց։ 2016 թվականի հուլիսի 30-ին ալբոմը տասներկուերորդ տեզում էր։ Բիլբորդի Էլեկտրոնային պարերի ալբոմում այն զբաղեցրեց հինգերորդ հորիզոնականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակումբային դիջեյներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիջեյներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տիկտոկերներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Էլեկտրական երաժշտության ժանրի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կարապետ Բուրչաքլյան

**Կարապետ Բուրչաքլյան** (1890, Ալեքսանդրապոլ - 1914, մարտի 12, Ալեքսանդրապոլ), հայ արձակագիր, գրաշար։

Օգտագործել է *Բուրչաք, Բուրչաքլի, Կար-Բուր* ծածկանունները։

## Մատենագիտություն
* Բարեգութը (Պատկեր իրական կեանքից), Ալեքսանդրապօլ, տպ. Շիրակ, 1911, 32 էջ։
### Մամուլ
* Ախուրյան (Ալեքսանդրապոլ), 1908։
* Խաթաբալա (Թիֆլիս), 1909, № 4:
* Ընկեր (Թիֆլիս), 1911, № 3:
* Ժայռ (Ալեքսնդրապոլ), 1910-ական թթ.:
* Երիտասարդ (Ալեքսանդրապոլ), 1912, № 1:

## Գրականություն
* Պատանի (Թիֆլիս), 1914, № 2:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրաշարներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում մահացածներ
Տորգնի Լինդգրեն

**Տորգնի Լինդգրեն** (, հունիսի 16, 1938, Ռագշյո, Վեստերբոտեն, Շվեդիա ֊ մարտի 16, 2017, Ստոկհոլմ, Շվեդիա), շվեդ գրող։

## Կենսագրություն
Լինդգրենը Անդրեաս Լինդգրենի և Հելգա Բյորկի որդին է։ Սովորել է Ումեոյում, դարձել ուսուցիչ և դասավանդել մինչև 1970-ական թվականների կեսերը։ Մի քանի տարի ակտիվորեն զբաղվում էր քաղաքականությամբ․ հանդես էր գալիս Շվեդիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունից։ 1980-ական թվականներին դարձավ կաթոլիկ։

Լինդգրենը որպես պոետ սկսել է ստեղծագործել 1965 թվականից, սակայն հայտնի է դարձել միայն 1982 թվականին «Օձի ճամփան» () վեպով։ Լինդգրենի այս ստեղծագործությունը թարգմանվեց ավելի քան 30 լեզուներով և նա դարձավ Շվեդիայի ժամանակակից միջազգայնորեն ամենահայտնի գրողներից մեկը։ 1991 թվականին դարձավ Շվեդիայի ակադեմիայի անդամ։

## Մրցանակներ և պարգևներ
Լինդգրենը Լինկոպինգի համալսարանի (1990) և Ումեոյի համալսարանի (2000) պատվավոր դոկտոր է։ Ստացել է մի շարք մրցանակներ, որոնց թվում՝

* 1986 - Prix Femina étranger («Bathsheba»-ի համար)
* 1995 - Ավգուստի մրցանակ («Hummelhonung»-ի համար)
* 2000 - Սելմա Լագերլյոֆի մրցանակ
* 2001 - Արվեստների և գրականության շքանշան
* 2002 - Litteris et Artibus
* 2004 - De Nios Stora Pris

## Ստեղծագործություններ
* *Plåtsax, hjärtats instrument* (1965)
* *Dikter från Vimmerby* (1970)
* *Hur skulle det vara om man vore Olof Palme?* (1971)
* *Hallen* (1975). ISBN 91-1-751161-5
* *Brännvinsfursten* (1979), գիրք Լարս Օլսոն Սմիթի մասին, ISBN 91-1-791042-0
* *Ormens väg på hälleberget* (1982/1990), ISBN 91-1-811692-2 / ISBN 0-00-271817-0
* *Merabs skönhet* (1983), ISBN 91-1-831412-0
* *Övriga frågor* (1983), ISBN 91-7448-214-9
* *Bathsheba* (*Bat Seba*) (1984/1989), ISBN 91-1-841262-9 / ISBN 0-00-271271-7
* *Legender* (1986), ISBN 91-1-861122-2
* *Skrämmer dig minuten* (1986)
* *Ljuset* (1987/1992), ISBN 91-1-871472-2 / ISBN 0-00-271171-0
* *Till Sanningens Lov* (1991)
* *Hummelhonung* (1995/2000), ISBN 91-1-912432-5 / ISBN 1-86046-656-7
* *I Brokiga Blads vatten* (1999), ISBN 91-7263-086-8
* *Pölsan* (2002/2005), ISBN 91-1-301044-1 / ISBN 1-58567-651-9
* *Dorés bibel* (2005)
* *Berättelserna* (2003), ISBN 91-1-301208-8
* *Norrlands akvavit* (2007)
* *Minnen* (2010)
* *Klingsor* (2014)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆեմինա մրցանակի դափնեկիրներ
Ախուրեան (թերթ)

**«Ախուրեան»**, հասարակական, գրական օրաթերթ։ Լույս է տեսել 1907-1915 թթ. Ալեքսանդրապոլում (Գյումրի)։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Կարապետ Ափինյան։

Քաղաքի առաջին հայկական պարբերականն է։ Տպագրվել է խմբագրի «Շիրակ» տպարանում։ Լուսաբանել է Շիրակի հասարակական, տնտեսական և մշակութային կյանքը, արժեքավոր են Անիի պեղումներին նվիրված գիտական նյութերը։ «Ախուրեան»-ին աշխատակցել են Թորոս Թորամանյանը, Արմեն Տիգրանյանը և ուրիշներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի օրաթերթեր‎
Կատեգորիա:Գյումրի
Ավագ Եփրեմյան

**Ավագ Պապիկի Եփրեմյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ՀԳՄ անդամ (2001)։

Վաչե Եփրեմյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Ավագ Եփրեմյանը ծնվել է 1958 թվականի փետրվարի 25-ին, Ղափանում։ Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը։ Եփրեմյանի բանաստեղծությունները պարբերաբար տպագրվել են հայկական գրական մամուլում։ 2008 թվականից բնակվում է Երևանում։

## Մատենագիտություն
### Գրքեր
* Ես իմ լեռան դեմ (բանաստեղծություններ), Ե., «Խորհրդային գրող», 1989, 40 էջ։
* Մեկնության ժամանակը (բանաստեղծություններ), Ե., «Ապոլոն», 1998, 142 էջ։
* Գրվածք (բանաստեղծություններ), Ե., ՀԳՄ հրատ., 2007, 93 էջ։
* Վարք. սևագրություն (բանաստեղծություններ), Ե., «Անտարես», 2013, 224 էջ։
* Երգչախումբը ցրվել է (բանաստեղծություններ), Ե., «Անտարես», 2016, 192 էջ։

### Մամուլ
* Բանաստեղծություններ, «Գարուն», 1987, № 6

### Թարգմանություններ (ռուսերենից)
* Աննա Ալչուկ, Տասներկու ռիթմական դադար; Բեռլինյան կայարան; պատուհանի տակ անձրև է; «այստեղ լիճ է եռացող գույների...»: Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 7-13։
* Ելիզավետա Մնացականովա, Բանաստեղծություններ։ Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 213-221։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կանոն գրչության. Ավագ Եփրեմյան

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կապան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Ընկեր (թերթ)

**«Ընկեր»**, հասարակական, գրական շաբաթաթերթ։ Հրատարակվել է Թիֆլիսում 1906-1914 թվականներին (ընդմիջումներով)։ Խմբագիր՝ Սեդրակ Թառայան։

«Ընկեր» շաբաթաթերթի պատգամն էր՝ «Ըմբռնիր, սիրիր, ստեղծագործիր»

Քարոզել է աշխարհաքաղաքացիություն, բարոյական ինքնակատարելագործում, զորեղ անհատի՝ «գերմարդու» պաշտամունք։ Հոդվածներ է տպագրել Լև Տոլստոյի, Հերման Հելմհոլց, Մակար Եկմալյանի և ուրիշների, նաև Գևորգյան ճեմարանի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ‎
Իվան Ախմետև

**Իվան Ախմետև** (, ), ռուս բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Աշխատել է որպես ինժեներ, պահակ, բանվոր, գրադարանավար։ Հեղինակ է բանաստեղծական հինգ ժողովածուների (առաջինը լույս է տեսել Մյունխենում, 1990 թվականին)։ Հաճախ հանդես  է գալիս որպես 1950-80-ական թվականների պոեզիայի և արձակի հրատարակիչ։ «Դարի ինքնահրատ» (1998) անթոլոգիայի պոեզիայի բաժնի համակարգողն է, նույն անթոլոգիայի հիմամբ ստեղծված «Ոչ պաշտոնական պոեզիա» համացանցային նախագծի համակարգողը։

## Իվան Ախմետևը հայերեն
* «կարդացեք...»; «էլի միևնույնը...»; «լավն է արհեստական եղևնին, միայն...»; «կապույտ վերարկու...»; «արցունքները ցամաքում են...»; «անշարժությունը...»; «ես անջատեղի լույսը...»; «ահա և...»; «հաճելի է...»; «արարքների բեռը...»; «բարին ուժեղ է...»; «բոլոր դժբախտություններիդ մեջ...»; «արթնացել են նրանք...»; «բեղմնավորվեք...»; «տգեղները ծննդաբերում են...»; «հանդիպեցի փոքրիկ երկվորյակների...»; «գնալ կնոջ մոտ...»; «պատուհան էլի պատուհան...»; «ներողություն եմ հայցում...»; « ով երկար սպասել է...»; «հրշեջը պահակը հնոցապանը...»; Ու նաև փաստ; «ես չեմ սիրում բացահայտ ցինիզմը...»; «համառ փորձարկողի հայացքի տակ...»; «վհատ է մեր տեսքը...»; «պատրաստվել ձմռանը...»; «երեկո...»; «նոր սերունդը իր համար ընտրում է...»; «աշխատանքը մարդուց կապիկ է ստեղծել...»; «բանը դրանում չի...»; «ավելին կտեսնես...»; «այսօր ոչ մի տեղ չեմ գնա...»; «համբուրիր ինձ կրքոտ...»; «գուցե...»; «և այս ամբողջը...»; «ահա մենք...»; «մեր այս հպարտությունը...»; «թշվառը...»; «Աստված ներում է...»; «իրոք...»; Որտեղից է հառնում թախիծը; «ընծայված է քեզ...»; «Խոսենք ոնց տերությունը տերության հետ»; «բացթողնված սերունդ...»; «նա ցանկացել է...»; «ձայն բազմաց...»; «որքան դեմքեր...»: Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 15-29։ Թարգմ.՝ Հրանտ Ալեքսանյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անդրեյ Բելիի անվան մրցանակի դափնեկիրներ
Բատայսկի պատմության թանգարան

**Բատայսկի պատմության թանգարան** (), թանգարան ՌԴ Ռոստովի մարզի Բատայսկ քաղաքում։ Թանգարանի ժամանակակից շենքը գտնվում է քաղաքի մշակույթի և հանգստի զբոսայգում, հասցեն` Կիրովի փող., 51ա։

## Պատմություն
Առաջին թանգարանը Բատայսկում բացվել է 1966 թվականին և գտնվել է տեղի կինոթատրոնում։ Սկզբնական անունը եղել է *«Հեղափոխական, մարտական և աշխատանքային փառքի թանգարան»։* Տեղավորված է եղել ընդամենը երկու սենյակներում, իսկ ֆոնդում եղել է ընդամենը մոտ 400 ցուցանմուշ։ Թանգարանի ժամանակակից շենքը կառուցվել է 1979 թվականին։ Բացումը տեղի է ունեցել նույն թվականի ապրիլի 22-ին։

Ժամանակակից անվանումը թանգարանը կրում է 1993 թվականից։ Այս պահին ցուցասրահների մակերեսը 430 մ² է։

## Թանգարանի ցուցադրություն
Թանգարանի բոլոր ցուցադրությունների հիմք են քաղաքի պատմության, ազգագրության, հնագիտության մասին պատմող ցուցանմուշները։ Թանգարանի ֆոնդերում կա Բատայսկի պատմությանը նվիրված մոտ 9 հազար վավերական փաստաթուղթ։

Թանգարանում կա երեք ցուցասրահ.
* **Մարտական փառքի սրահ.** ներկայացված են Քաղաքացիական և Հայրենական մեծ պատերազմների ժամանակների ցուցանմուշներ, զոհվածների անուններով հուշապատը։ Սրահում ժամանակ առ ժամանակ անցկացվում են հանդիսավոր միջոցառումներ, պատերազմների վետերանների հանդիպումներ և որոնողական խմբերի նիստեր։
* **Գավառագիտության սրահ**
* **Ցուցահանդեսների սրահ**

Ցուցադրությունները.
* Բատայսկի ավիացիոն դպրոցի (Բարանովի անվան քաղաքացիական օդատորմիղի ուսումնարան) և Սերովի անվան օդաչուների ռազմական ավիացիոն բարձրագույն ուսումնարանի պատմությունը։ Հատկանշական է նրանով, որ այնտեղ սովորել են այնպիսի հռչակավոր օդաչուներ, ինչպիսիք են Ալեքսեյ Մարեսևը, որը դարձել է Բորիս Պոլևոյի «Պատմություն իսկական մարդու մասին» վիպակի գլխավոր հերոսի նախատիպը, աս օդաչու Գրիգորի Դոլնիկովը։
* Առաջին տիեզերագնաց օդաչուներ Վլադիմիր Կոմարովի, Եվգենի Խրունովի, Վիկտոր Գորբատկոյի անձնական իրերը։
* Բատայսկի երկաթուղային հանգույցի պատմության ցուցանմուշները։ Վլադիկավկազի երկաթուղին, որը 1875 թվականին կառուցվել էր Ալեքսանդր II կայսրի հրամանով, անցնում էր Բատայսկով, որը դարձավ խոշոր երկաթուղային հանգույց և «դարպաս» դեպի Կովկաս։
* Ազգագրական ցուցադրություն։ Այստեղ ներկայացված ցուցանմուշները նվիրված են Բատայսկի և նրա շրջակայքի բնակիչների ավանդույթներին և կենցաղին` հին կահույք, գյուղացու աշխատանքային գործիքներ, եկեղեցական և դեկորատիվ-կիրառական կենցաղի առարկաներ։
* Բատայսկցի նկարիչ Նիկոլայ Լոսևսկու աշխատանքների մշտական ցուցահանդես։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի թանգարաններ
Կատեգորիա:Բատայսկ