Վլադիմիր Վերնադսկի

**Վլադիմիր Իվանովիչ Վերնադսկի** (, ), 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի առաջին կեսի ռուս խորհրդային գիտնական, բնագետ, մտածող և հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս, Ուկրաինական ԽՍՀ ԳԱ առաջին նախագահ (1919-1921), Չեխոսլովակիայի (1926) և Փարիզի (1928) ԳԱ անդամ։

## Կենսագրություն
### Մանկություն և պատանեկություն
Ծնվել է 1863 թվականի փետրվարի 28-ին Սանկտ Պետերբուրգում ազնվական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Իվան Վերնադսկին, համաձայն ընտանեկան լեգենդի, եղել է զապորոժյան կազակների սերունդ։ Մինչև իրենց տեղափոխությունը Սանկտ Պետերբուրգ, նա եղել է տնտեսագիտության պրոֆեսոր Կիևում։ Պետերբուրգում զբաղեցրել է գաղտնի խորհրդատուի պաշտոն։ Մայրը՝ Աննա Պետրոսին, ռուս ազնվական էր։

1868 թվականին Վերնադսկիների ընտանիքն անբարենպաստ կլիմայի պատճառով տեղափոխվում են Խարկով՝ Ռուսական կայսրության առաջատար գիտական և մշակութային կենտրոններից մեկը։ 1873 թվականին Վլադիմիրը ընդունվում է Խարկովի դասական գիմնազիայի առաջին դասարան։

1885 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզ-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1890 թվականից եղել է Մոսկվայի համալսարանի պրիվատ-դոցենտ, 1898-1911 թվականներին՝ Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր։

1922-1939 թվականներին՝ իր կազմակերպած պետական ռադիումային ինստիտուտ տնօրեն։ Վերնադսկին 1927 թվականին ԽՍՀՄ ԳԱ համակարգում կազմակերպում է կենդանի նյութի բաժին, 1929 թվականից՝ կենսաերկրաքիմիայի լաբորատորիա (տնօրեն՝ 1927-1945), որը հետագայում դառնում է Վերնադսկու անվան երկրաքիմիայի և անալիտիկ քիմիայի ինստիտուտ։

## Գիտական գործունեություն
Իր հետազոտություններում Վերնադսկին առաջ է քաշել գործնական նշանակության գիտական պրոբլեմներ, մշակել միներալների ծագման նոր էվոլյուցիոն տեսություն (գենետիկ միներալոգիա)։ Նրա ստեղծած կենսաերկրաքիմիան ուսումնասիրում է այն երկրաքիմական պրոցեսները, որոնց մեջ մասնակցում են օրգանիզմները։

Կենսոլորտի մասին ժամանակակից ուսմունքի հիմնադիրն է։ Այդ ուսմունքի մեծ դերը հատկապես բացահայտվեց սկսած 20-րդ դարի երկրորդ կեսից։ Դրան նպաստեցին էկոլոգիայի և արդի գիտատեխ․ հեղափոխության զարգացումը, որոնք առաջնակարգ խնդիր են դարձրել բնության վրա մարդու ազդեցության խնդիրը։ Վերնադսկու աշխատությունների շատ էջեր նվիրված են բնագիտության փիլիսոփայական հարցերին, գիտական մտքի և գիտական աշխարհայացքի էվոլյուցիայի վերլուծությանը, գիտության կաոուցվածքի հետազոտմանը։

Վերնադսկու դպրոցից են եղել Ա․ Ե․ Ֆերսմանը, Դ․ Ի․ Շչերբակովը, Ա․ Պ․ Վինոգրադովը, Ա․ Ա․ Սաուկովը։

### Ուսմունքը կենսոլորտի և նոոսֆերայի մասին
[thumb|220px|[Կենսոլորտը ընդգրկում է ամբողջ Երկիր մոլորակը, ծածկելով այն կենդանի նյութերի թաղանթով]]
Կենսոլորտի ամբողջական ուսմունքը ստեղծել է Վ. Ի. Վերնադսկին։ Նա առաջին անգամ կենդանի մարմիններին հատկացրել է Երկիր մոլորակի կարևորագույն վերարտադրողական ուժի տեղը, հաշվի առնելով նրանց գործունեությունը ոչ միայն ներկայիս ժամանակում, այլև անցյալում։

## Բնակության հասցեներ
### Սանկտ Պետերբուրգ
* 1881-1897 - աշխատել և սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի առափնյա փողոցում։

### Մոսկվա
* 1891-1911 - 20 տարի աշխատել է Մոսկվայի պետական համալսարանում Մոխովի փողոց։

### Սիմֆերոպոլ
* 1920-1921 - ««Վորոնցով» տուն Սալգիրկա այգում։

### Ղազախստան
* 1941-1943 - Ղազախստանի ԽՍՀ-ի Բորովո գյուղ։

## Պարգևներ
* Ստացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1943)։ 
* Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ 
* ԽՍՀՄ ԳԱ-ում սահմանված են եղել Վ․ Ի․ Վերնադսկու անվան դրամական մրցանակ (1943 թվականից) և ոսկե մեդալ (1963 թվականից)։

## Տես նաև
* Կենսոլորտ
* Նոոսֆերա
* Երկրաքիմիա
* Կենսաերկրաքիմիա
* «Ակադեմիկոս Վերնադսկի»

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Իվանի Վերնադսկու Էլեկտրոնային արխիվը - գրքերի և հոդվածների հավաքածու
* Վլադիմիր Իվանի Վերնադսկու հրատարակչությունները Վ. Ի. Վերնադսկի  - *Ռուսաստանի գիտական ժառանգությունը* Էլեկտրոնային գրադարանում 
* Վ. Ի. Վերնադսկու օրագիրը
*  Վ. Ի. Վերնադսկու մասին 
* Մրցույթ Վ. Ի. Վերնադսկի
* Հիմնադրամ Վ. Ի. Վերնադսկի
* Ոսկե մեդալ Վ. Ի. Վերնադսկի 
* Վերնադսկու գերեզմանը
* 
* Հոդվածներ և զեկույցներ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս աթեիստներ
Կատեգորիա:Ռուս բնագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս երկրաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս հանքաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռուս քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ