Նախագարշապարի ոսկրեր

**Նախագարշապարի ոսկրեր** կամ **նախագարշապար**, հինգ երկար խողովակավոր ոսկրերից բաղկացած խումբ ոտնաթաթի միջնամասում, որ գտնվում է գարշապարի (ձևավորում է կրունկն ու կոճը) և ֆալանգների (ոտքի մատների) միջև։ Նախագարշապարի ոսկրերը անվանում չունեն, համարակալվում են միջային (բութ մատի) կողմից՝ առաջին, երկրորդ, երրորդ, չորրորդ և հինգերորդ (հաճախ պատկերված հռոմեական թվերով)։ Նախագարշապարի ոսկրերը համանման են ձեռքի նախադաստակի ոսկրերին։ Մարդկանց մոտ նախագարշապարի ոսկրերի երկարությունը նվազման կարգով հետևյալն է՝ երկրորդ, երրորդ, չորրորդ, հինգերորդ և առաջին։ Խոշոր եղջերավոր անասունների հետևի ոտքերի նախագարշապարը կազմված է երկու ոսկրից։

## Կառուցվածք
Նախագարշապարի 5 ոսկրերը երկար խողովակավոր են, կազմված մարմնից, հիմքից (մոտակա հատվածը) և գլխիկից (հեռակա հատվածը)։ Մարմինը պրիզմայաձև է, աստիճանաբար նեղանում է գարշապարից մինչև մատների ֆալանգները և կոր է երկայնական ուղղությամբ, ուստի ներքևում գոգավոր է, իսկ վերևում՝ փոքր-ինչ ուռուցիկ։ Հիմքը կամ հետևի հատվածը սեպաձև է, հոդավորվում է գարշապարի ոսկրերի հետ, իսկ կողքերից՝ հարակից նախագարշապարային ոսկրերի հետ։ Մեջքային և ներբանային մակերեսները կոպիտ են կապանների կպման համար։ Գլխիկը կամ առջևի հատվածը ուռուցիկ հոդային մակերես է, երկարավուն վերևից ներքև, ձգված դեպի ցած։ Կողքերը հարթ են, յուրաքանչյուր կողմի վրա կա թմբկություն՝ կապանների կպման համար։ Նրանց ներբանային մակերեսները ակոսավոր են առջևից հետ ուղղությամբ՝ ծալիչ մկանների ջլերի ամրացման համար։ Բացի այդ՝ երկու կողմից ունեն հոդային ելուստներ, որոնց և տերմինալ հոդամակերեսների միջև ընդհատումներ չկան։

Ոսկրային աճն ապահովող թիթեղները տեղակայված են նախագարշապարային ոսկրերի հեռակա ծայրին, բացառությամբ առաջին նախագարշապարային ոսկրի, որում դրանք գտնվում են մոտակա ծայրին: Այնուամենայնիվ, բավականին հաճախ հանդիպում են լրացուցիչ աճի թիթեղներ հեռակա ծայրին նույնպես։

### Հոդեր
thumb|Աջ ոտնաթաթի ոսկրերի մեջքային մակերեսը. Նախագարշապարը ցուցադրվում է դեղին գույնով:
Յուրաքանչյուր նախագարշապարային ոսկրի հիմքը հոդավորվում է մեկ կամ մի քանի գարշապարային ոսկերի հետ գարշապարնախագարշապարային հոդերով, իսկ գլխիկը՝ առաջին շարքի մատոսկրերի հետ՝ նախագարշապարամատոսկրային հոդերով։  Նրանց հիմքերը նաև հոդավորվում են մեկը մյուսի հետ՝ միջնախագարշապարային հոդերով։

* Առաջին նախագարշապարային ոսկրը հոդավորվում է միջին և փոքր չափով նաև միջային սեպաձև ոսկրի հետ։
* Երկրորդը հոդավորվում է բոլոր 3 սեպաձև ոսկրերի հետ։
* Երրորդը հոդավորվում է կողմնային սեպաձև ոսկրի հետ։
* Չորրորդը՝ կողմնային սեպաձև և խորանարդաձև ոսկրերի հետ։
* Հինգերորդը՝ միայն խորանարդաձև ոսկրի հետ։

### Մկանների կպումներ

## Կլինիկական նշանակություն
### Վնասվածքներ
thumb|Հինգերորդ նախագարշապարային ոսկրի հիմքի կոտրվածք
Նախագարշապարային ոսկրերի կոտրվածքները հաճախ են հանդիպում ֆուտբոլով զբաղվողների մոտ։ Վերջին դեպքերը կապված են ժամանակակից ֆուտբոլային մարզաակոշիկների հեշտացված դիզայնի հետ, որոնք ավելի քիչ են պաշտպանում ոտքը: 2010 թվականին որոշ ֆուտբոլիստներ սկսեցին փորձարկել նոր գուլպաներ, որոնք իրենց մեջ ներառում էին ռետինե և սիլիկոնե բարձիկներ՝ ոտնաթաթի վերին հատվածը պաշտպանելու համար։ Ենթադրվում է, որ սթրեսային կոտրվածքները կազմում են սպորտային վնասվածքների 16%-ը, և առավել հաճախ վնասվում են հենց նախագարշապարի ոսկրերը: Այս կոտրվածքները երբեմն կոչվում են նաև «երթային» կոտրվածքներ՝ պայմանավորված երկար երթերից հետո զինվորականների՝ հաճախակի կոտրվածքներ ստանալով: Քայլելիս երկրորդ և երրորդ նախագարշապարի ոսկրերը անշարժ են, ուստի նրանք ամենահակվածն են վնասվածքներ ստանալու: Հինգերորդ նախագարշապարային ոսկրը կարող է կոտրվել, եթե շարժման ընթացքում ոտնաթաթը չափից ուժգին է վերհակվում։

Վնասվածքներից խուսափելու համար կարելի է ձեռք բերել օրթոպեդիկ կոշիկներ, որոնց մեջ օգտագործվում են նախագարշապարային ոսկրերի պաշտպանիչներ:

## Պատկերասրահ

պատկեր:Footx.jpg|Ոտնաթաթի ռենտգենյան պատկերը
 պատկեր:Gray290 - Mratatarsus.png|Ձախ ոտնաթաթի կմախք․ միջային դիրք
 պատկեր:Gray360.png|Ձախ ներգարշապարային և գարշապարանախագարշապարային հոդերի թեք կտրվածք․ երևում են հոդախոռոչները
 պատկեր:Slide2xzxzx.JPG|Խորը կտրվածքում երևում են ոտնաթաթի ոսկրերը և գարշապարանախագարշապարային հոդերը
 պատկեր:Nitti MetatarsalGuard.jpg|alt=Nitti Safety Footwear with removable metatarsal guard.|Օրթոպեդիկ կոշիկներ, որոնք պաշտպանում են նախագարշապարային ոսկրերը


## Տես նաև
* Ոսկոր
* Ստորին վերջույթների ոսկրեր
* Ջոնսի կոտրվածք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Մարդու մարմին
Կատեգորիա:Ոսկրաբանություն
Կատեգորիա:Ոսկրային համակարգ
Կատեգորիա:Ոտք
Կատեգորիա:Ստորին վերջույթների անատոմիա
Կատեգորիա:Վերջույթներ (անատոմիա)