ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 271-րդ հրաձգային գունդ

**ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ-ի 271-րդ հետևակային գունդ** (271-րդ հրաձգային գունդ), ԽՍՀՄ ՆԳՎԴ ներքին զորքերի զորամաս, որը մտնում էր ԽՍՀՄ ՆԳՎԴ ներքին զորքերի 10-րդ Ստալինգրադի շքանշանի Լենինի անվան հրաձգային դիվիզիայի (1-ին կազմավորում) կազմում։ Գունդը կարևոր դեր է խաղացել Ստալինգրադի մոտ սեպտեմբերյան ճակատամարտերում։ Գնդի պաշտպանության գոտում գերմանական զորքերի առաջխաղացման տեմպը նվազել է մինչև օրական 450 մետր, գունդն ինքը 11 օր կռվել է մինչև լիակատար ուժասպառություն՝ առանց հրամանի ոչ մի դիրք չլքելով։

## Գնդի պատմություն
ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 271-րդ հետևակային գունդը վեց գնդերից մեկն էր, որոնք մտնում էին Ստալինգրադում ձևավորված ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 10-րդ հետևակային դիվիզիայի սկզբնական կազմի մեջ, համաձայն ԽՍՀՄ Պաշտպանության պետական ​​կոմիտեի 1945 թվականի հունվարի 21-ի թիվ 200 հրամանագրի, որն ընդունվել էր ի կատարումն ԽՍՀՄ Պաշտպանության պետական ​​կոմիտեի 1942 թվականի հունվարի 4-ի թիվ 1099-սս «Կարմիր բանակի կողմից թշնամուց ազատագրված քաղաքներում ՆԳԺԿ զորքերի կայազորների կազմակերպման մասին» որոշման։ Գունդը մարզումներ էր անցկացնում Սվերդլովսկում։ Հունվարին ՆԳԺԿ զորքերի 85-րդ հետևակային գնդի անձնակազմի մի մասը տեղափոխվել է գունդ՝ արդյունաբերության և երկաթուղիների հատկապես կարևոր ձեռնարկությունները պաշտպանելու համար։ Ապրիլի 9-ին դիվիզիայի հրամանատար, գնդապետ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Սարաևը որոշել էր 271-րդ գնդի տեղակայումը «Ստալինգրադ քաղաքում (Էլշանկայի արվարձան)»։

1942 թվականի մարտի 17-ից 22-ը 271-րդ գունդը (ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 10-րդ հետևակային դիվիզիայի այլ ստորաբաժանումների հետ միասին) մասնակցել է Ստալինգրադի մաքրմանը, որը գլխավորում էր ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարի տեղակալ, Պետական ​​անվտանգության 3-րդ կարգի կոմիսար Ա. Սերովը։ Հատուկ գործողության ընթացքում բացահայտվել և չեզոքացվել են 187 դասալիք, 106 հանցագործ և 9 լրտես։ Այս գործողության համար մաքրմանը մասնակցած դիվիզիայի բոլոր անձնակազմին հայտարարվել է Պետական ​​անվտանգության 3-րդ կարգի կոմիսար Իվան Սերովի շնորհակալությունը։ Մայիսի 23-ին դիվիզիայի հրամանատարի «Հրամանատարական և շարքային անձնակազմի խրախուսման մասին՝ անցակետերում գործողությունների ժամանակ հաջող ծառայության համար» հրամանում նշվում էր. «Չնայած ձերբակալությունների փոքր թվին, 271-րդ հատուկ նշանակության գնդի աշխատանքը առանձնանում է հանցավոր տարրի ձերբակալման բարձր հաջողության տոկոսով, գնդի կողմից ուղարկված առանձին պարեկային և հետախուզական խմբերի աշխատանքի արդյունավետությամբ»: Նույն հրամանով 271-րդ հատուկ նշանակության գնդի դասակի հրամանատար, կրտսեր լեյտենանտ Միրգորոդը պարգևատրվել է շնորհակալագրով և 100 ռուբլու դրամական պարգևով՝ «հակահեղափոխական տարրի որոնումների և ձերբակալման կազմակերպման գործում հմուտ գործողությունների համար»։

1942 թվականի հուլիսի 16-ից օգոստոսի 22-ը 271-րդ հատուկ նշանակության գունդը ցանկապատի սպասարկում էր իրականացնում Կարպովսկայա - Վորոպոնովո - Յաբլոչնայա - Պեշչանկա - Կուպորոսնիի հարավային ծայրամաս կայարանում: Գունդը նաև պահպանում էր Վերին Էլշանկայի տարածքը և Ստալինգրադի ծայրամասերը։ Ռմբակոծություններից մեկի ժամանակ Վորոպոնովո կայարանում ծառայող 2-րդ հրաձգային վաշտի 2-րդ հրաձգային դասակի զինվորները «ձեռքով կրակի գոտուց դուրս են քաշել ընդհանուր առմամբ վեց երկաթուղային վագոն՝ մեկական վագոն՝ այդպիսով փրկելով ՇԳԱ ինքնաձիգներով մեկ վագոն, զինամթերքով մեկ վագոն, ռազմական տեխնիկայով մեկ վագոն և տարբեր պետական ​​գույքով չորս վագոն, որոնք տարհանվում էին երկրի թիկունքը հրդեհի անխուսափելի ավերածություններից…»։ Ծառայողական և մարտական ​​գործողությունների արդյունքում գնդի անցակետով անցել է 133,106 մարդ և 74,912 տրանսպորտային միջոց։ Այս թվից ձերբակալվել է 4,288 «կասկածելի անձ», որոնցից հինգը պարզվել է, որ լրտեսներ են։ Միևնույն ժամանակ, գունդը ինժեներական աշխատանքներ էր իրականացնում Ստալինգրադի հարավային սահմանները ամրացնելու համար, իսկ անձնակազմի մի մասը նշանակվել է Ելշանկա կայարանում հացաբուլկեղենի, կաշվեգործության և պահածոների գործարանների, հրուշակեղենի գործարանի և բեռնատար գնացքների պահեստների պահպանության համար։ Ռմբակոծություններից մեկի ժամանակ ոչնչացվել է սննդամթերքի պահեստը, որը պահպանում էին 3-րդ վաշտի հրամանատար, կրտսեր լեյտենանտ Յանկովսկու հրամանատարության ներքո գտնվող մարտիկների խումբը: Դասակի հրամանատարն ինքը թաղված էր գերանների տակ, բայց նա, ապշած, դուրս է եկել փլատակների տակից և թալանչիների մի խմբին հեռացրել պահեստից: Այդ ընթացքում նա ստիպված է եղել կրակել երկու թալանչիների վրա։

Օգոստոսի 22-ին, դիվիզիայի շտաբի հրամանով, գունդը (բացառությամբ քաղաքում արգելապատնեշների ծառայության մեջ գտնվող 1-ին հրաձգային գումարտակի 1-ին և 3-րդ վաշտերի) պաշտպանական դիրքեր զբաղեցրել է Ստալինգրադի հարավային ծայրամասում. 3-րդ հրաձգային գումարտակը տեղակայված էր Վորոշիլովսկի ավանում (Մինինի արվարձան), փակելով Ստալինգրադ-Բեկետովկա մայրուղին. 2-րդ հրաձգային գումարտակը պաշտպանական շերտ էր կազմել Ստալինգրադ-Պեշչանկա մայրուղու վրա. 3-րդ հրաձգային գումարտակի 7-րդ վաշտը ամրացել էր պղնձի սուլֆատի գործարանի ետևում ձգվող կիրճի թփուտներում՝ վերահսկելով Վոլգայի ափերը: Գնդի հրամանատարությանը տրվել են 62-րդ բանակի 416-րդ առանձին կործանիչ-հակատանկային հրետանային գնդի մնացորդները և երկաթուղիների պաշտպանության համար ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 91-րդ հրաձգային գնդի 73-րդ առանձին զրահամեքենան։ Սեպտեմբերի 1-ին գունդը կազմում էր 1461 մարդ։ Սեպտեմբերի 2-ից սկսած՝ 73-րդ զրահապատ գնացքը, 271-րդ գնդի հրամանատարի հրամանով, հրետանային կրակով խոցել է քաղաքի հարավային մասի տարբեր հատվածներ՝ խափանելով թշնամու հետևակի հարձակումները, ոչնչացնելով հրետանի, զրահատեխնիկա և թշնամու մեքենաներ։ Սեպտեմբերի 12-ին զրահապատ գնացքը ստիպված է եղել նահանջել դեպի Ստալինգրադ-1 կայարան, ապա՝ Բաննայա կայարան, որտեղ սեպտեմբերի 15-ին զրահապատ գնացքը ոչնչացվել է, և անձնակազմը անցել է Վոլգայի ձախ ափ։

### Մասնակցություն ռազմական գործողություններին
Սեպտեմբերի 4-ին տեղի է ունեցել 271-րդ գնդի և թշնամու միջև առաջին մարտական ​​բախումը։ Վերխնյայա Էլշանկա գյուղի մոտակայքում 2-րդ հրաձգային վաշտը կատարում էր մարտական ​​անվտանգության հերթապահություն։ Նկատելով առաջխաղացող գերմանական ստորաբաժանումների շարասյունը՝ վաշտի զինվորները կրակ են բացել և երեք ժամ կռվել։ Այդ օրը վաշտում զոհվել է երկու մարդ։ Սեպտեմբերի 5-ին գնդի մյուս ստորաբաժանումները շփման մեջ են մտել թշնամու հետ։ Սեպտեմբերի 7-ին ռմբակոծվեցին 2-րդ հրաձգային գումարտակի դիրքերը։ Այդ օրը 10-րդ ՆԳԺԿ դիվիզիայի 272-րդ հրաձգային գնդի 1-ին հրաձգային գումարտակը (առանց մեկ վաշտի) անցել է 271-րդ հրաձգային գնդի ենթակայությանը։

Սեպտեմբերի 8-ին, ժամը 6:00-ից մինչև 14:00-ն, Լուֆթվաֆեի ինքնաթիռները ռմբակոծել են ամբողջ գնդի դիրքերը, ապա թշնամու հետևակը հարձակվել է 4-րդ վաշտի դիրքերի և 6-րդ և 9-րդ վաշտերի հանգույցի վրա: Առաջին հարձակումից հետո գերմանացիները կորցրել են մինչև երկու հարյուր հիսուն մարդ, իսկ չեկիստները կորցրին տասնութ մարդ՝ սպանված և երեսունչորս վիրավոր, ևս երկուսը անհետ կորած են։ 6-րդ վաշտը շրջապատված վիճակում մարտնչել է հինգ ժամ, բայց երեկոյան արդեն պահպանել էր իր դիրքերը։ Հաջորդ հարձակումը ուղղված էր 7-րդ և 8-րդ հրաձգային վաշտերի հանգույցին։ Թշնամու հարձակումը հաջող էր. գրեթե ամբողջ 7-րդ հրաձգային վաշտը ոչնչացվել է (ավելի ուշ 13 մարդ դուրս է եկել շրջապատումից, բոլորը վիրավորվել են), և թշնամին ներխուժել է 271-րդ գունդ։ Իրավիճակը շտկելու համար մտցվեցին հարևան 272-րդ հրաձգային գնդի երկու վաշտ, սակայն հակագրոհը անհաջող էր։ Միևնույն ժամանակ, գերմանական ստորաբաժանումները ներխուժել էին 4-րդ և 5-րդ հրաձգային վաշտերի պաշտպանությունը։ Միաժամանակ գերմանական ստորաբաժանումները մխրճվել են 4-րդ և 5-րդ հրաձգային վաշտերի պաշտպանության մեջ։ Այս տարածքում իրավիճակը շտկվել էր միայն 271-րդ հրաձգային գնդի 1-ին հրաձգային գումարտակի ժամանմամբ, որը ներկայացված էր 3-րդ հրաձգային վաշտով (1-ին հրաձգային վաշտը մնացել էր քաղաքում՝ կատարելով արգելապատնեշային ծառայություն) և հրամանատարությամբ։ 2-րդ և 3-րդ հրաձգային վաշտերի համատեղ հարձակումը կարողացել է վերականգնել իրավիճակը։ Այս ճակատամարտում զոհվել էր 1-ին գումարտակի զինվորական կոմիսար, քաղաքական հրահանգիչ Վադիմ Ալեքսանդրովիչ Սլյուսարևը, որը 3-րդ վաշտը նախապատրաստում էր հարձակման։ Ընդհանուր կորուստները կազմում էին 12 զոհ, 6 անհետ կորած և 25 վիրավոր կամ արկային հարված ստացած։ Այս ճակատամարտից հետո երկու վաշտից բաղկացած 1-ին հրաձգային գումարտակը զբաղեցրել է պաշտպանական գիծը Վերին Ելշանկայից մինչև աղյուսի գործարան։ Ամբողջ օրվա ընթացքում գնդի պաշտպանական գծերը կրակի տակ էին ՆԳԺԿ զորքերի 80-րդ գվարդիական ականանետային գնդի (գտնվում էր Վոլգայի ձախ ափին) և 73-րդ զրահապատ գնացքի կողմից։ Սեպտեմբերի 9-ի առավոտյան գնդացրորդների դասակը (հրամանատար՝ կրտսեր լեյտենանտ Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Կուդաշև) ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 270-րդ հրաձգային գնդից տեղափոխվել է 271-րդ հրաձգային գունդ, որը մինչև սեպտեմբերի 16-ը մարտնչել է Ելշանկա կայարանի տարածքում։

Սեպտեմբերի 9-ի և 10-ի մարտերից հետո գերմանական հետևակին հաջողվել է գրավել 9-րդ հրաձգային վաշտի դիրքերը։ Վաշտն ինքնին գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել է. միայն 13 մարդ՝ կրտսեր քաղաքական հրահանգիչ Նորիցինի հրամանատարությամբ, կարողացել է նահանջել 8-րդ վաշտի ձախ թև։ Այս դժվարին իրավիճակում գունդը կրակային աջակցություն է ստացել 73-րդ զրահատեխնիկայից և գլխավոր հրամանատարության պահեստազորի 85-րդ գվարդիական հաուբիցային հրետանային գնդից, իսկ երեկոյան արդեն միացել է 80-րդ գվարդիական ականանետային գունդը։ Չեկիստներին աջակցելու համար տեղակայվել է 416-րդ հակատանկային կործանիչ գնդի չորս մնացած թնդանոթները։ Օրվա վերջում թշնամին գրավել էր կաշվեգործարանի և պղնձի սուլֆատի գործարանները, ինչպես նաև Կուպորոսնի գյուղի հարավային մասը։ Սեպտեմբերի 10-ի լույս 11-ի գիշերը գնդին կից 272-րդ հրաձգային գնդի 1-ին գումարտակը հարձակվել է Կուպորոսնի գյուղի վրա և առավոտյան գրավել այն։ Մինչև սեպտեմբերի 16-ը գումարտակը պաշտպանել է կաշվեգործարանի պարագիծը։

Սեպտեմբերի 11-ին 271-րդ հետևակային գունդը ենթարկվել է 35-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարությանը, սեպտեմբերի 13-ին՝ 131-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարությանը, իսկ սեպտեմբերի 15-ին կրկին ենթարկվել է 35-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիային։ 35-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի միացյալ գնդից մնացած 276 մարտիկները և 10-րդ հրաձգային բրիգադի մնացորդներից 300 մարդ նահանջել են գնդի դիրքեր և ընդգրկվել պաշտպանական համակարգում։ Սեպտեմբերի 12-ին և 13-ին գունդը կռվում էր կիսաշրջանառության մեջ, և մինչև սեպտեմբերի 17-ը այն գործնականում շրջապատված էր. Վոլգային սեղմված գունդը կռվում էր էլեվատոր - երկաթուղային անցման - պահածոների գործարանի գծում: Մարտի մեջ մտան բոլոր պահեստազորայինները, այդ թվում՝ թիկունքային ծառայությունները և գնդի շտաբը: Օրինակ՝ այս ժամանակահատվածում գնդի քաղաքական բաժնի քարտուղար, պետական ​​անվտանգության սերժանտ Սուխորուկովը աչքի է ընկել՝ ձեռնամարտում գնդացիրի կոթով սպանելով երեք գերմանացու։ Հարավային հատվածի պաշտպանության ամենակարևոր կետը հացահատիկի էլեվատորն էր՝ միակ բարձրահարկ կառույցը, որը բոլոր կողմերից շրջապատված էր մեկ, հազվադեպ՝ երկհարկանի շենքերով։ Երեք օր շարունակ 271-րդ գնդի տասնութ գնդացրորդներ՝ կրտսեր քաղաքական հրահանգիչ Միխայիլ Միխայլովիչ Շևկոպլյասի հրամանատարությամբ, և 35-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի մի փոքր թվով մարտիկներ պահում էին հացահատիկի էլեվատորի շենքը՝ արհեստական ​​հրամանատարական բարձունք։ Գնդի դրությունն այնքան բարդ էր, որ սեպտեմբերի 17-ին ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 10-րդ հրաձգային դիվիզիայի զինվորական կոմիսար Պյոտր Նիկիֆորովիչ Կուզնեցովի օրագրում գրված էր հետևյալը. «271-րդ հրաձգային գունդը դադարել է գոյություն ունենալ»։ Վիլհելմ Հոֆմանը, որը ծառայում էր Վերմախտի 94-րդ հետևակային դիվիզիայի 267-րդ հետևակային գնդում, իր օրագրում գրել է այս մարտերի մասին.

Սեպտեմբերի 16։ Մեր գումարտակը տանկերով առաջ է շարժվում էլեվատորի վրա, որից ծուխ էր դուրս գալիս. այնտեղ հացահատիկ էր այրվում, կարծես թե ռուսներն իրենք էին այն այրել. բարբարոսություն։ Գումարտակը ծանր կորուստներ էր կրում։ Վաշտերում մնացել է ոչ ավելի, քան 60 մարդ։ Էլեվատորը զբաղեցված էր ոչ թե մարդկանցով, այլ դևերով, որոնց վրա կրակը կամ փամփուշտները չեն ազդում։ Սեպտեմբերի 18։ Էլեվատորում մարտ էր։ Կան ռուս մահապարտներ, գումարտակի հրամանատարն ասում էր. «Այս մահապարտները կոմիսարներ են. նրանց հրամայվել է մահանալ վերելակում»։ Եթե Ստալինգրադի բոլոր տները այսպես պաշտպանվեն, ապա մեր զինվորներից ոչ մեկը չի վերադառնա Գերմանիա։ Այսօր ես նամակ ստացա Էլզայից, նա սպասում է, որ ես տուն վերադառնամ հաղթանակով։

Եվ ահա, թե ինչպես էին այս իրադարձությունները ներկայացված 35-րդ գվարդիայի հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարի տեղակալ, գվարդիայի գնդապետ Վասիլի Պավլովիչ Դուբյանսկու զեկույցում.Իրավիճակը փոխվել է։ Առաջ մենք էլեվատորի վերևում էինք, իսկ գերմանացիները՝ ներքևում։ Հիմա մենք գերմանացիներին ներքևից դուրս ենք մղել, բայց նրանք թափանցել են վերև, և այնտեղ՝ էլեվատորի վերևում, մարտ է ընթանում

Սեպտեմբերի 18-ին 92-րդ հրաձգային բրիգադը, գրոհելով Ռաբոչե-Կրեստյանսկայա փողոցով, հասել է հացահատիկի էլեվատորին և բացել շրջապատի օղակը 271-րդ հրաձգային գնդի մնացորդների շուրջ։

Սեպտեմբերի 18-ի երեկոյան գունդը 62-րդ բանակի շտաբից հրաման է ստացել դուրս գալ մարտից։ Սակայն 35-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարությունը մեկ օրով հետաձգել է գնդի դուրս գալը։ Արդյունքում, 271-րդ հրաձգային գունդը կարողացել է անցնել արևելյան ափ միայն սեպտեմբերի 20-ին։ Մարտից դուրս է եկել 177 մարդ՝ 35 սպա, 37 սերժանտ ու կրտսեր սպաներ, և 105 զինվոր։ Հացահատիկի վերելակի տարածքում 35-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի պաշտպանական գոտում մնացել էին կրտսեր քաղաքական հրահանգիչ Միխայիլ Միխայլովիչ Շևկոպլյասի հրամանատարությամբ 18 մարդ, քանի որ նրանց փոխարինող չկար։

1943 թվականի փետրվարի 1-ին ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 271-րդ հրաձգային գունդը դարձել է Լենինի հրաձգային դիվիզիայի 181-րդ Ստալինգրադի շքանշանի մաս՝ «271-րդ Ստորին Վոլգայի հրաձգային գունդ» անվամբ, և դարձել ԲԳԿՀ-ի մաս։

### Մարտական գործունեության արդյունքներ
ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ 271-րդ հրաձգային գունդը, որպես թիկունքային պահակախումբ, իր անցակետերով անցկացրել է 133,106 մարդու և 74,912 տրանսպորտային միջոց և կալանավորել 4,288 մարդու։ Ձերբակալվածներից 398-ը ուղարկվել է զինվորական հրամանատարության գրասենյակ, 613-ը՝ տարանցիկ կետ, 317-ը՝ հավաքման կետ, 96-ը՝ ՆԳԺԿ մարմիններ, իսկ 467-ը՝ ռազմաճակատի հատուկ բաժին, իսկ մնացած 2,397-ը՝ ոստիկանություն։ Մարտական ​​գործողություններին մասնակցելու ընթացքում գունդը ոչնչացրել է «3432 կենդանի ուժ, 4 տանկ, 10 ռազմական բեռով մեքենա, վառելիքի և քսանյութերի պահեստ, 17 ծանր և 13 թեթև գնդացիր և 873 հրացան»։

Վոլգոգրադի պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Ստարիկովը գնահատել է ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 271-րդ հրաձգային գնդի դերը հետևյալ բառերով․
ՆԳԺԿ-ի ներքին զորքերի 10-րդ դիվիզիայի 272-րդ, 271-րդ հրաձգային գնդերի հերոսությունն ու քաջությունը մի ցուցաբերեք մարտիկներին և հրամանատարներին, թշնամին կարող էր փախչել Ստալինգրադ դեռ սեպտեմբերի 3-ին կամ 8-ին, այս օրերին նրանց թիկունքում զորքեր չկային:

## Գնդի կազմ
ՆԳԺԿ 10-րդ հրաձգային դիվիզիայի բոլոր գնդերը ձևավորվել են նույն կազմով․

* երեք հրաձգային գումարտակ՝ յուրաքանչյուր գումարտակում երեք հրաձգային վաշտով և գնդացրային դասակով (չորս «Մաքսիմ» գնդացիր),
* 45 մմ հակատանկային հրացանների մարտկոց (չորս հրացան),
* ականանետային վաշտ (չորս 82 մմ և ութ 50 մմ ականանետ),
* գնդացրորդների վաշտ։

Սակայն թշնամու հետ անմիջական շփման պահին գունդը զենքի սուր պակաս ուներ. կազմակերպչական աղյուսակի համաձայն՝ պետք է լիներ 12 ծանր և 81 թեթև գնդացիր, բայց կային 6 և 33. 27 հակատանկային հրացանների փոխարեն՝ կային 10։ Գնդի հակատանկային հնարավորությունները բարձրացնելու համար գնդին կցվել է տանկեր ոչնչացնող շների խումբ 28-րդ առանձին տանկեր ոչնչացնող ջոկատից։ «ՆԳԺԿ ներքին զորքերի 10-րդ հրաձգային դիվիզիայի ստորաբաժանումների թվային և մարտական ​​կազմի մասին տեղեկանքը 13.09.42-ի դրությամբ» տվյալներ է տրամադրում 271-րդ հրաձգային գնդի մասին. անձնակազմ՝ 1461 մարդ, ձիեր՝ 93, հրացաններ՝ 1238, ծանր գնդացիրներ՝ 6, թեթև գնդացիրներ՝ 26, ենթագնդացիրներ՝ 225, հակատանկային հրացաններ՝ 10, 50 մմ ականանետներ՝ 8, 82 մմ ականանետներ՝ 4, 45 մմ թնդանոթներ՝ 4, մարդատար մեքենաներ՝ 2, բեռնատարներ՝ 16։

Գնդի անձնակազմը 1942 թվականի ամառ-աշուն ժամանակահատվածում․

## Գնդի հրամանատարական կազմ
ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ-ի Ներքին գործերի գլխավոր վարչության 1942 թվականի օգոստոսի 8-ի թիվ 00212 հրամանի համաձայն, գնդի հրամանատարությունը հետևյալն էր․

* գնդի հրամանատարը մայոր Ալեքսեյ Պավլովիչ Կոստինիցինն էր, ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի երկաթուղիների պաշտպանության գնդի նախկին հրամանատարը,
* գնդի հրամանատարի տեղակալ՝ մայոր Նիկոլայ Երմոլաևիչ Ռոմանենկո, ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 25-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի 1-ին բաժնի նախկին պետ՝ երկաթուղիների պաշտպանության համար,
* գնդի շտաբի պետը կապիտան Ալեքսեյ Իվանովիչ Ժոմերն էր, ԽՍՀՄ երկաթուղիների պաշտպանության զորքերի ՆԳԺԿ 85-րդ հրաձգային գնդի շտաբի պետի նախկին օգնականը,
* հետախուզության գծով գնդի շտաբի պետի տեղակալ՝ ավագ լեյտենանտ Անտոն Յակովլևիչ Չադով, ԽՍՀՄ երկաթուղային պահպանության զորքերի ՆԳԺԿ 169-րդ հրաձգային գնդի նախկին գումարտակի հրամանատար,
* գնդի շտաբի պետի օգնական՝ լեյտենանտ Իլյա Յուդկովիչ Տարնոպոլսկի, ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 5-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի 2-րդ բաժնի պետի նախկին կրտսեր օգնական՝ երկաթուղիների պաշտպանության համար,
* գնդի շտաբի պետի օգնական՝ լեյտենանտ Վասիլի Վասիլևիչ Պրոկոպենկո, ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 5-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի 1-ին բաժնի պետի նախկին կրտսեր օգնական՝ երկաթուղիների պաշտպանության համար,
* Գնդի կապի պետը (նա նաև կապի վաշտի հրամանատարն է) լեյտենանտ Եվգենի Վասիլևիչ Մարկովն էր, որը ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 25-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի 3-րդ բաժնի նախկին պետն էր՝ երկաթուղիների պաշտպանության համար,
* Գնդի հատուկ կապի շտաբի պետի օգնական՝ լեյտենանտ Միտրոֆան Իվանովիչ Լիչագին, վրացական շրջանի ՆԳԺԿ սահմանապահ զորքերի 41-րդ պահեստային հրաձգային գնդի շտաբի նախկին կրիպտոգրաֆ,
* Հետախուզական դասակի հրամանատարը կրտսեր լեյտենանտ Կոնստանտին Վարֆոլոմեևիչ Դոբրենովն էր, ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 91-րդ գնդի նախկին դասակի հրամանատար՝ երկաթուղիների պաշտպանության համար։
* 1-ին հրաձգային գումարտակի հրամանատարը կապիտան Պյոտր Վասիլևիչ Զոլոտովն էր, ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 73-րդ հրաձգային գնդի շտաբի պետի նախկին օգնականը՝ երկաթուղիների պաշտպանության համար,
* 2-րդ հրաձգային գումարտակի հրամանատարը ավագ լեյտենանտ Նիկոլայ Պետրովիչ Շլյապկինն էր, որը ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 181-րդ հրաձգային գնդի նախկին հրամանատարն էր՝ երկաթուղիների պաշտպանության համար։
* 3-րդ հրաձգային գումարտակի հրամանատարը կապիտան Ալեքսանդր Պավլովիչ Ուդաչինն էր, ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ զորքերի 44-րդ հրաձգային գնդի նախկին վաշտի հրամանատար՝ երկաթուղիների պաշտպանության համար։
* գումարտակի հրամանատարի տեղակալ՝ ավագ լեյտենանտ Իվան Կորնեևիչ Դուբովիցկի, 91-րդ երկաթուղային պահակային գնդի նախկին վաշտի հրամանատար,
* հրետանային մարտկոցի հրամանատար՝ թափուր աշխատատեղ,
* ականանետային վաշտի հրամանատարը կրտսեր լեյտենանտ Սերգեյ Նիկանդրովիչ Ստրուկովն էր, ով Վրացական շրջանի ՆԳԺԿ սահմանապահ զորքերի 41-րդ պահեստային հրաձգային գնդի նախկին վաշտի հրամանատարն էր,
* Գնդացիրային վաշտի հրամանատար՝ թափուր պաշտոն,
* Բժշկական ծառայության ղեկավարը 3-րդ կարգի ռազմական բժիշկ Իվան Պետրովիչ Պավլովն էր, որը Վրաստանի շրջանի ՆԳԺԿ սահմանապահ զորքերի 41-րդ պահեստային հրաձգային գնդի բժշկական ծառայության պետի նախկին օգնականն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1942 հիմնադրված ռազմական միավորներ և կազմավորումներ