Սոնա Ջոբարթե

**Սոնա Ջոբարթե** (), գամբիացի երգչուհի, կոմպոզիտոր, հանդես է գալիս տարբեր երաժշտական գործիքների կատարումներով։ Արևմտյան Աֆրիկայի կորա նվագող հինգ գլխավոր գրիոտ ընտանիքներից մեկի ժառանգ է և առաջին կինն է ավանդական գրիոտ ընտանիքներից, ով դարձել է պրոֆեսիոնալ կորա նվագող։ Կորա նվագող Տումանի Դիաբատեի զարմուհին է, երաժիշտ Թունդե Ջեգեդեի քույրը։

## Կենսագրություն
Լոնդոնում ծնված Մայա Սոնա Ջոբարթեն Արևմտյան Աֆրիկայի կորա նվագող (գրիոտ) հինգ հիմնական ընտանիքներից մեկի անդամ է և առաջին կինը, որը հայտնի է դարձել այս գործիքով։ 21 լար և տավիղի նմանություն ունեցող այս գործիքը նվագելու ավանդույթը դարեր շարունակ բացառապես փոխանցվել է հորից որդուն։ Գործիքը կարևոր դեր ունի Արևմտյան Աֆրիկայի մանդինգո ժողովուրդների մշակույթում։ Այն նվագելու իրավունքը դարեր շարունակ պատկանել է միայն որոշ ընտանիքների, որոնք հայտնի են որպես գրիոտներ։

Սոնա Ջոբարթեն գրիոտ Ամադու Բանսանգ Ջոբարթեի թոռնուհին է, որի հայրը Մալիից գաղթել է Գամբիա։ Նրա զարմիկը հայտնի կորա նվագող Տումանի Դիաբատեն է։ Սոնայի մայրը՝ Գալինա Չեսթերը, անգլուհի է։ Որդին՝ Սիդիկի Ջոբարթե-Կոջոե, ծնվել է 2010 թվականին։

Ջոբարթեն կորա նվագել է սովորել երեք տարեկանից, սկզբում եղբորից՝ Թունդե Ջեգեդենից, որը 11 տարով մեծ է նրանից, և որի հետ մանկության տարիներին տարեկան մի քանի անգամ ճանապարհորդել է Գամբիա, ապա՝ սովորել է հորից՝ Սանջալի Ջոբարթեից։ Հետագայում ուսանել է Երաժշտության թագավորական քոլեջում, սովորել թավջութակ, դաշնամուր և կլավեսին, այնուհետև ընդունվել է Պուրսելի երիտասարդ երաժիշտների դպրոց՝ կոմպոզիցիա սովորելու։ Ավարտել է նաև Լոնդոնի SOAS համալսարանը։ Սահուն խոսում է մանդինկա և անգլերեն լեզուներով։ Հպարտությամբ պահպանում է իր Մունդանգ ծագումն ու ժառանգությունը։

## Երաժշտական կարիերա
Առաջին անգամ հանդես է եկել Լոնդոնի Ջազ սրճարանում չորս տարեկանում, մանկության տարիներին մի քանի անգամ ելույթ է ունեցել տարբեր փառատոներում։

Ուսանողական տարիներին աշխատել է մի քանի նվագախմբային նախագծերում, այդ թվում՝ «Հնչյունի գետը»՝ Իռլանդական կամերային նվագախմբի և Էվելին Գլենիի հետ և այլ համատեղ աշխատանքներ, այդ թվում՝ ելույթներ Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի, 	Britten Sinfonia-ի, Միլթոն Քինսի քաղաքային նվագախմբի և Վիվա կամերային նվագախմբի հետ։

2002 թվականին Ջոբարթեն Վիեննայում հանդես է եկել ջազ վոկալիստ Քլիվլենդ Ուոթկինսի հետ, նրա հետ միասին Լոնդոնի Barbican-ում ելույթ ունեցել՝ աջակցելով Կասանդրա Ուիլսոնին։ Մասնակցել է նաև Դեյմոն Ալբարնի «Mali Music Project»-ին, որը հետագայում ներկայացվել է Ջուլս Հոլանդի ծրագրի շրջանակում։

Ջոբարթեն համագործակցել է Ումու Սանգարեի, Տումանի Դիաբատեի, Կասե Մադե Դիաբատեի և BBC սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ։ Ջոբարթեն հանդես է գալիս նաև եղբոր Թունդե Ջեգեդեի African Classical Music Ensemble-ում։ Մասնակցել է եղբոր «Malian Royal Court Music» և «Lamentations» ալբոմների ստեղծագործական աշխատանքներին, գրել է երկու ստեղծագործություն, որոնցից մեկը ներառվել է նաև «Trance Planet Vol. 5» ալբոմում (հրատարակված Triloka Records–ի կողմից, ԱՄՆ-ում՝ Virgin լեյբլի ներքո)։

Նրա դեբյուտային «Afro-Acoustic Soul» ալբոմը ներառում է հուզական սիրո և հասարակական թեմաների մասին երգեր։ Երկրորդ ալբոմը «Fasiya» է (2011)։ Հյուրի կարգավիճակով հանդես է եկել Բալլաքե Սիսոկոյի 2021 թվականի «Djourou» ալբոմում։

Ջոբարթեն Լոնդոնում կորա է դասավանդում: Հոր՝ Սանջալի Ջոբարթեի հետ Գամբիայում հիմնել են պաշտոնական երաժշտական դպրոց՝ իր պապի անունով։

## Ֆիլմի կոմպոզիտոր
Որպես կինոկոմպոզիտոր հանդես է գալիս 2009 թվականից, երբ ստեղծել է Աֆրիկայի մասին «Հայրենիք» վավերագրական ֆիլմի սաունդթրեքը։ Պարտիտուրան նորարարական հետազոտություն էր՝ կինեմատոգրաֆիկ տեսանկյունից ներկայացնելու ավանդական աֆրիկյան ձայնային աշխարհը։ Թեև Ջոբարթեի երաժշտությունը հիմնականում հիմնված էր արևմտաաֆրիկյան գրիոտների ավանդույթի վրա, նա ստիպված էր այն նաև վեարփոխել՝ հարմարեցնելու վիզուալ միջավայրի պահանջներին։ Այս ֆիլմի երաժշտությունը ստեղծելու համար Ջոբարթեն գործիքներն ուսումնասիրել է ավանդական միջավայրից տարբերվող ձևերով, օգտագործել է կորան որպես բասային գործիք և այն հարմարել «արաբական» տոնաշարին, կիթառն օգտագործել է աֆրիկյան լյուտի հնչողությունն ընդօրինակելու համար՝ ոգեշնչված արևմտաաֆրիկյան գրիոտ նվագելու ոճով։

Յուրահատուկ հնչողություն ստանալու համար նա հորինել է նոր գործիք՝ նկոնի անունով, որն օգտագործվել է բազմաթիվ կոմպոզիցիաներում։ Այս գործիքը կորայի և դոնսո նգոնիի խառնուրդ է՝ ընդլայնելով աֆրիկյան երաժշտական հնչողության տոնայնությունն ու տրամադրությունը: Ջոբարթեի վոկալ ոճը հիմնված է արևմտաաֆրիկյան գրիոտ ոճի վրա, չնայած առկա է նաև արևելաաֆրիկյան ազդեցություն:

Ջոբարթեի ստեղծագործական ոճի ձևավորմանը նպաստել է երկու կարևոր մոտեցումից խուսափելը. առաջինը՝ արևմտյան լարային գործիքների կինեմատոգրաֆիկ ներդաշնակության վրա հենվելուց, և երկրորդը՝ Աֆրիկյան երաժշտությունը միայն թմբկահարության միջոցով ներկայացնելու ստերեոտիպային մոտեցումից։

## Արվեստ
Ջոբարթեն ծնվել է Անգլիայում, ունի աֆրիկյան ծագում և իր ինքնությունը ամուր կապում է այդ ծագման հետ։ Անցկացնելով զգալի ժամանակ Անգլիայում և Գամբիայում՝ համադրում է երաժշտական տարբեր ոճեր՝ ինչպես եվրոպական, այնպես էլ արևմտաաֆրիկյան ավանդույթներից։ Ի տարբերություն իր ժամանակակիցների, ուսումնասիրում և ընդլայնում է ավանդական աֆրիկյան արմատները, և չի փորձում դրանք միաձուլել ժամանակակից հիփ-հոփի և ջազի հետ, փորձում է վերաիմաստավորել ավանդական երաժշտությունը։ Բացի կորայից, նաև երգում է և նվագում կիթառ։

## Սկավառակագրություն
* Producer and guest artist on Spoken Herbs – (2006)
* Music of the Diaspora (500 Years Later սաունդթրեք) – Souljazzfunk (2006)
* Guest artist on Nu Beginin' (Ty2) – (2007)
* Afro Acoustic Soul – Sona Soul Records (2008)
* Producer and guest artist on Light in the Shade of Darkness (HKB FiNN) – (2008)
* Motherland: The Score – African Guild Records (2010)
* Fasiya – African Guild Records (2011)
* Badinyaa Kumoo – African Guild Records (2022)

## Ֆիլմեր
* *500 Years Later* (կորա նվագող)
* *The Idea* (դերասանուհի)
**Broken Embraces* (կորա նվագող)
**The First Grader* (երգչուհի)
**Motherland* (կոմպոզիտոր)
**Beast* ("N'na Duniyaa"-ի կատարող, կոմպոզիտոր և հեղինակ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Սոնա Ջոբարթեի մասին BBC կայքում

 
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Գամբիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Գամբիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Կին կոմպոզիտորներ