Հարցազրույց վամպիրի հետ (վեպ)

**«Հարցազրույց վամպիրի հետ»,** ամերիկացի հեղինակ Անն Ռայսի գոթական սարսափ ժանրի վեպ, որը հրատարակվել է 1976 թվականին։ Սա նրա դեբյուտային վեպն էր։ Հիմնված Ռայսի  1968 թվականին գրված կարճ պատմվածքի վրա, վեպը կենտրոնանում է վամպիր Լուի դը Պուանտ դյու Լակի վրա, որը լրագրողին պատմում է իր կյանքի պատմությունը։ Ռայսը վեպը գրել է իր փոքրիկ դստեր՝ Միշելի մահից կարճ ժամանակ անց, որը ոգեշնչման աղբյուր է հանդիսացել վամպիր երեխայի՝ Կլաուդիա կերպարի համար։

Չնայած սկզբում քննադատների կողմից հակասական ընդունելության արժանանալուն՝ գիրքը շարունակեց իր ուղին լայն ճանաչում ունեցող մասերով, որոնք միասին հայտնի են որպես «Վամպիրական ժամանակագրություններ»։

Ֆիլմի էկրանավորումը թողարկվել է 1994 թվականին, իսկ հեռուստասերիալի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2022 թվականին։ Վեպը նաև երեք անգամ էկրանավորվել է որպես կոմիքս։

## Համառոտ սյուժե
Լուի դը Պուանտ դյու Լակ անունով վամպիրը պատմում է իր 200-ամյա կյանքի պատմությունը լրագրողին, որին պարզապես «տղա» են անվանում։

1791 թվականին Լուիսը գաղութային Լուիզիանայում գտնվող  մեծ ինդիգո պլանտացիայի երիտասարդ տերն է։ Իր կրտսեր եղբոր՝ Պոլի մահից հուսահատված՝ նա սկսում է գիշերները թափառել փողոցներում՝ հարբած և անփույթ՝ հույս ունենալով, որ իրեն կսպանեն։ Մի գիշեր նրան մոտենում է Լեստատ դը Լիոնկուր անունով մի վամպիր, որը զգում է Լուիի հուսահատությունը։ Եզրակացություն անելով, որ իր մարդկայնության կորուստը կազատի նրան վշտից, նա ընդունում է Լեստատի առաջարկը՝ դառնալու իր ուղեկիցը և վերածվում վամպիրի։

Լուին սկզբում Լեստատին ընկալում է որպես արտասովոր էակ, բայց նա արագ հիասթափվում է Լեստատին միանալուց հետո որպես վամպիր, քանի որ հասկանում է, որ Լեստատը որևէ հատուկ բարոյական պատկերացում չունի և իրականում շատ ավելի մեծ չէ, քան ինքը՝ Լուին։ Լեստատի տարեց հայրը տեղափոխվում է պլանտացիա, և Լուին մի քանի մանրամասներ է իմանում Լեստատի մանկության մասին, այդ թվում՝ այն, որ նրան մերժել են կրթություն տալ, և որ հայրը մի ժամանակ նրան համարում էր իր եղբայրներից ամենահեզը։

Լեստատը ժամանակ է անցկացնում՝ կերակրվելով ստրուկներով, գողերով և այլ պլանտացիոն ընտանիքներով, մինչդեռ Լուին, որը բարոյապես զզվելի է համարում մարդկանց սպանելը գոյատևելու համար, խմում է միայն կենդանիների ավելի քիչ ազդեցիկ արյունը։ Լուիի ստրուկները սկսում են կասկածել նրան, և Լուին ու Լեստատը հասկանում են, որ կարող են ապստամբության բախվել և չեն կարող մնալ։ Լեստատի հայրը փորձում է ներողություն խնդրել Լեստատի նկատմամբ մանկության տարիներին իր կողմից հասցված բռնության համար, բայց Լեստատը մնում է դառնացած և անտարբեր և խնդրում է Լուիին սպանել հորը իր փոխարեն, երբ նրանք պատրաստվում են հեռանալ։

Լուիսը հրկիզում է իր սեփական պլանտացիան. նա և Լեստատը սպանում են ստրուկներին՝ կանխելու համար Լուիզիանայում ապրող վամպիրների մասին լուրի տարածումը։ Աստիճանաբար Լուիսը ենթարկվում է Լեստատի ազդեցությանը և սկսում է սնվել մարդկանցով։ Նա դանդաղորեն հաշտվում է իր վամպիրային բնույթի հետ, բայց նաև ավելի ու ավելի զզվում է այն բանից, ինչը, նրա կարծիքով, Լեստատի կողմից իր որսացող մարդկանց նկատմամբ կարեկցանքի լիակատար բացակայությունն է։

Նոր Օռլեան փախչելով՝ Լուին սնվում է ժանտախտով հիվանդ հինգ տարեկան մի աղջկանով, որին գտնում է մոր դիակի կողքին։ Լուին սկսում է մտածել Լեստատից հեռանալու և իր ճանապարհով գնալու մասին։ Դրանից վախենալով՝ Լեստատը աղջկան վերածում է նրանց համար վամպիր «դուստրի», որպեսզի Լուին մնա։ Այնուհետև նրան տալիս են Կլաուդիա անունը։

Լուին սկզբում սարսափում է, որ Լեստատը երեխային վամպիրի է վերածել, բայց շուտով սկսում է հոգ տանել Կլաուդիայի մասին։ Կլաուդիան հեշտությամբ է սկսում սպանել, բայց ժամանակի ընթացքում սկսում է հասկանալ, որ երբեք չի կարող մեծանալ. նրա միտքը հասունանում է՝ դառնալով խելացի, վճռական կնոջ միտք, բայց նրա մարմինը մնում է երիտասարդ աղջնակ։

Կլաուդիան մեղադրում է Լեստատին իր վիճակի համար և 60 տարի նրա հետ ապրելուց հետո դավադրություն է մշակում Լեստատին սպանելու համար՝ թունավորելով նրան և կոկորդը կտրելով։ Այնուհետև Կլաուդիան և Լուին նրա մարմինը նետում են մոտակա ճահիճը։ Երբ Լուին և Կլաուդիան պատրաստվում են փախչել Եվրոպա, հայտնվում է Լեստատը՝ Կլաուդիայի հարձակումից ապաքինված, և բախվում նրանց հետ։ Լուին հրդեհում է նրանց տունը և հազիվ է փախչում Կլաուդիայի հետ՝ թողնելով զայրացած Լեստատին կրակի մեջ։

Եվրոպա հասնելով՝ Լուիսն ու Կլաուդիան փնտրում են իրենց տեսակի ավելի շատ մարդկանց։ Նրանք սկզբում ճանապարհորդում են Արևելյան Եվրոպայով և հանդիպում վամպիրների, բայց այդ վամպիրները, կարծես, ոչ այլ ինչ են, քան անմիտ, կենդանի դիակներ։ Լուիսը սկսում է զղջալ Լեստատի սպանության համար՝ վախենալով, որ նրանք կարող են սպանել այն միակ վամպիրին, որը կարող էր պատասխաններ տալ իրենց բնույթի վերաբերյալ։ Միայն Փարիզ հասնելիս են նրանք հանդիպում իրենց նման վամպիրների՝ հանդիպելով 400-ամյա վամպիր Արմանդին և նրա խմբին «Վամպիրների թատրոնում»։

Հին թատրոնում բնակվելով՝ Արմանդը և նրա վամպիրների խումբը քողարկվում են մարդկանց պես և սնվում սարսափած մարդկանցով կեղծ ներկայացումներում՝ կենդանի հանդիսատեսի առջև (ովքեր կարծում են, որ սպանությունները պարզապես շատ իրատեսական ներկայացում են): Կլաուդիան զզվում է այս վամպիրներից և նրանց էժանագին թատերականացումներից, բայց Լուիսն ու Արմանդը գրավում են միմյանց:

Վախենալով, որ Լուիսը կթողնի իրեն Արմանդի համար, Կլաուդիան համոզում է Լուիսին փարիզեցի տիկնիկագործ Մադլենին վամպիրի վերածել՝ որպես իր փոխարինող ընկեր։ Լուիսը, Մադլենը և Կլաուդիան կարճ ժամանակով միասին են ապրում, բայց մի գիշեր երեքին էլ առևանգում է Արմանդի միաբանությունը։

Պարզվում է, որ Լեստատը Նոր Օռլեանի հրդեհից հետո ողջ է մնացել՝ սպիներով և թուլացած։ Նա պահանջում է, որ Կլաուդիան պատժվի, նույնիսկ մահապատժի ենթարկվի իր սպանության փորձի համար, բայց գոռում է խմբի վրա, որ նրանք խոստացել են չվնասել Լուիսին։ Խումբը չի հարգում նրա բողոքները և շարունակում է իր պատիժները։ Լուիսին բռնի կերպով փակում են դագաղի մեջ՝ սովամահ լինելու համար, մինչդեռ Կլաուդիան և Մադլենը փակված են բաց բակում։

Արմանդը ժամանում է և ազատում Լուիսին, սակայն Մադլենն ու Կլաուդիան այրվում են ծագող արևի կողմից։ Հյուծված Լուիսը գտնում է նրանց մոխրացած մնացորդները։ Լուիսը տեսնում է, թե ինչպես է Լեստատը լաց լինում Կլաուդիայի դեղին զգեստի մնացորդների վրա, բայց կորցնում է նրա հետքը, երբ նա վրեժ է ծրագրում թատերական խմբի դեմ։

Հաջորդ գիշեր Լուիսը վերադառնում է թատրոն՝ այն այրելով մինչև հողը և սպանելով ներսում գտնվող բոլոր վամպիրներին՝ հեռանալով Արմանդի հետ։ Միասին նրանք մի քանի տարի ճանապարհորդում են Եվրոպայով, բայց Լուիսը երբեք լիովին չի ապաքինվում Կլաուդիայի մահից, և նրա ու Արմանդի միջև հուզական կապը սրվում է։ Նույնիսկ Լուիսի համար անորոշ է մնում, թե արդյոք Կլաուդիայի սպանությունը հիմնականում կազմակերպվել է Արմանդի կողմից՝ Լուիսի ընկերակցությունը ստանալու ցանկությամբ, թե՞ խմբի կողմից՝ Կլաուդիայի կողմից վամպիրների մասին հին օրենքը խախտելու իրենց ընկալմամբ, թե՞ Լեստատի ժամանմամբ և վրեժխնդրության ցանկությամբ։

Հին Աշխարհից հոգնած՝ Լուիսը 20-րդ դարի սկզբին վերադառնում է Նոր Օռլեան։ Ապրելով միայնակ՝ նա սնվում է իր ճանապարհին հանդիպող յուրաքանչյուր մարդուց, բայց ապրում է ստվերում՝ երբեք իր համար նոր ընկեր չստեղծելով։

Լուիսը տղային պատմում է Լեստատի հետ Նոր Օռլեանում իր վերջին հանդիպման մասին, որտեղ Լեստատը թաքնվել էր փտած առանձնատանը և կորցրել կապը ժամանակի ընթացքում։ Արմանդը հույս ունի, որ Լեստատին տեսնելը կարող է Լուիսի մեջ առաջացնել կրքի, տխրության կամ զայրույթի զգացողություններ և արտահայտում է հուսահատություն, որ Լուիսը մնում է սառը, անհասանելի և անկարող է կիսել հավերժությունը նրա հետ։ Երկուսն էլ ավարտում են իրենց ընկերակցությունը՝ եզրակացնելով, որ իրենք այլևս ոչինչ չունեն միմյանց առաջարկելու։ Լուիսն ավարտում է իր պատմությունը՝ բացահայտելով, որ 200 տարի անց նա հոգնել է անմահությունից և այն բոլոր ցավերից ու տառապանքներից, որոնց ականատես է եղել և ստեղծել։

Սակայն տղան, տեսնելով միայն վամպիրին տրված մեծ ուժերը, խնդրում է, որ ինքը վամպիր դառնա։ Զայրացած, որ իր հարցազրուցավարը ոչինչ չի սովորել իր պատմությունից, Լուիսը հրաժարվում է, հարձակվում է տղայի վրա և անհետանում առանց հետքի։ Այնուհետև տղան մեկնում է Լեստատին գտնելու՝ հույս ունենալով, որ կարող է նրան անմահություն պարգևել։

## Նախապատմություն և հրապարակում
1970 թվականին, երբ Անն Ռայսը սովորում էր Սան Ֆրանցիսկոյի պետական ​​համալսարանի ստեղծագործական գրության ասպիրանտուրայում, նրա  չորս տարեկան դստեր՝ Միշելի մոտ ախտորոշվեց սուր գրանուլետային լեյկոզ:Միշելը մահացավ հիվանդությունից մոտ երկու տարի անց, և Ռայսը ընկավ խորը դեպրեսիայի մեջ՝ չարաշահեց ալկոհոլ՝ հաղթահարելու համար։ Հետագայում քննադատներն ու մեկնաբանները Միշելին նույնացրին որպես Կլաուդիայի կերպարի ոգեշնչման աղբյուր:

1973 թվականին, դեռևս սգալով դստեր կորուստը, Ռայսը սկսեց վերամշակել նախկինում գրված պատմվածքը, որը նա գրել էր 1968 կամ 1969 թվականներին:Երեսուն էջանոց պատմվածքը գրվել է հարցազրուցավարի տեսանկյունից :Նա որոշեց «Հարցազրույց վամպիրի հետ» վեպը ընդլայնել՝ ամուսնու ուսանողներից մեկի խրախուսանքով, ով վայելում էր նրա գրելաոճը: Նրանից հինգ շաբաթ պահանջվեց 338 էջանոց վեպն ավարտելու համար. նա ցերեկը հետազոտություններ էր անում վամպիրների մասին և հաճախ գրում էր գիշերը:

Վեպն ավարտելուց և հրատարակիչների կողմից բազմաթիվ մերժումներից հետո Ռայսի մոտ զարգացավ obsessive-compulsive խանգարում (OCD): Նա տարված էր մանրէներով՝ կարծելով, որ վարակում է ամեն ինչ, ինչին դիպչում է, հաճախակի և մոլուցքով լվանում էր ձեռքերը և մոլուցքով ստուգում պատուհանների ու դռների կողպեքները: Այս ժամանակահատվածի մասին Ռայսն ասում է. «Այն, ինչ դուք տեսնում եք, երբ այդ վիճակում եք, մեր հիգիենայի յուրաքանչյուր թերություն է, և դուք չեք կարող վերահսկել այն, և դուք խելագարվում եք»:

1974 թվականի օգոստոսին Ռայսը մասնակցեց Սքվոու Վելլիում կայացած գրողների համաժողովին, որը վարում էր գրող Ռեյ Նելսոնը: Համաժողովում նա հանդիպեց իր ապագա գրական գործակալ Ֆիլիս Սայդելին։ 1974 թվականի հոկտեմբերին Սայդելը «Հարցազրույց վամպիրի հետ» գրքի հրատարակչական իրավունքները վաճառեց Ալֆրեդ Ա. Կնոպֆին՝ կոշտ կազմի իրավունքների համար վճարելով 12,000 դոլար կանխավճար, այն ժամանակ, երբ նոր հեղինակների մեծ մասը ստանում էր 2,000 դոլար կանխավճար: «Հարցազրույց վամպիրի հետ» գրքը հրատարակվել է 1976 թվականի ապրիլին: 1977 թվականին Ռայսերը առաջին անգամ ճանապարհորդեցին Եվրոպա և Եգիպտոս։

Հրատարակվելուց հետո «Հարցազրույց վամպիրի հետ» վեպը քննադատների կողմից արժանացավ խառը արձագանքների:«Սեյնթ Լուիս Փոստ-Դիսփեթ» թերթի գրախոսը գրքին դրական արձագանք տվեց՝ արձակը նկարագրելով որպես «հիպնոսային պոետիկ տոնով, հարուստ զգայական պատկերներով», մինչդեռ մյուս արձագանքները ավելի բացասական էին: «The New Republic»-ի Էդիթ Միլթոնը գրել է. «Ձևացնել, թե այն ունի որևէ նպատակ՝ բացի էրոտիզմը կուլ տալուց, լրիվ երեսպաշտություն է»: «The New York Times»-ի համար գրող Լեո Բրոուդին ասել է. «[...] գիրքը չափազանց մակերեսային է, չափազանց անանձնական և չափազանց ակնհայտորեն ստեղծված՝ իրական սարսափի և զգացմունքների աղբյուրներին դիպչելու համար»: 2008 թվականի փետրվարի դրությամբ վեպը ամբողջ աշխարհում վաճառվել էր 8 միլիոն օրինակով:

Գրքից հետո լույս տեսան տասներկու շարունակություններ, որոնք միասին հայտնի են որպես «Վամպիրական ժամանակագրություններ», և «Վամպիրական նոր ժամանակագրություններ» սփին-օֆֆ շարքը։ Առաջին շարունակությունը՝ «Վամպիր Լեստատը», հրատարակվել է 1985 թվականին և իր առաջին տպագրության ընթացքում վաճառվել է ավելի քան 75,000 օրինակով՝ արժանանալով հիմնականում դրական արձագանքների:1988 թվականի «Անիծյալների թագուհին» բարելավել է Լեստատի ցուցանիշները՝ ստանալով սկզբնական կոշտ կազմով 405,000 օրինակ և գլխավորելով «Նյու Յորք Թայմսի» բեսթսելլերների ցանկը:Ռայսի վամպիրների մասին գրքերը կիսում են հորինված տիեզերք՝ իր «Մեյֆեյրի կախարդների կյանքը» շարքով և «Մումիա, կամ Ռամզես անիծյալը» վեպով:

## Ադապտացիա
### Ֆիլմ
«Հարցազրույց» ֆիլմի իրավունքները որոշ ժամանակ վերահսկվում էին Paramount Pictures-ի, Lorimar-ի և Warner Bros.-ի կողմից, որը ֆիլմի դիստրիբյուտորն էր, նախքան The Geffen Film Company-ի կողմից իրավունքների ձեռքբերումը:Ռեժիսոր Նիլ Ջորդանը վերաշարադրեց Ռայսի սցենարի առաջին նախագիծը, չնայած նա ստացավ միակ հեղինակային իրավունքը:Բրեդ Փիթը խաղաց Լուիի դերը, Թոմ Քրուզը խաղաց Լեստատի դերը, Անտոնիո Բանդերասը խաղաց Արմանդի դերը, ինչպես նաև երիտասարդ Քիրստեն Դանստը՝ երեխա վամպիր Կլաուդիայի դերը: Ֆիլմի նկարահանումների մեծ մասն ավարտվել էր 1993 թվականի հոկտեմբերին, և մնացել էին միայն հարցազրուցավարի մասնակցությամբ մի քանի տեսարաններ, որոնք այնուհետև կներառվեին ֆիլմի տարբեր փուլերում: Այդ տեսարանների արտադրությունը մի քանի շաբաթով դադարեցվեց, մինչև Ռիվեր Ֆենիքսը, որը ընտրվել էր որպես հարցազրուցավար, ավարտեց աշխատանքը «Մութ արյուն» ֆիլմի վրա: Ֆենիքսը մահացավ չափից մեծ դոզայից նույն ամսվա վերջին, իսկ Քրիստիան Սլեյթերը ընտրվեց որպես հարցազրուցավար Մոլլոյ: Սլեյթերն իր ամբողջ աշխատավարձը նվիրաբերեց Earth Save և Earth Trust-ին՝ Ֆենիքսի սիրելի բարեգործական կազմակերպություններից երկուսին:

Ֆիլմը թողարկվել է 1994 թվականի նոյեմբերին՝ ընդհանուր առմամբ դրական քննադատական ​​արձագանք ստանալով, և արժանացել է «Օսկար» մրցանակի՝ «Լավագույն գեղարվեստական ​​​​ռեժիսուրա» և «Լավագույն օրիգինալ երաժշտություն» անվանակարգերում:Դանստը առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի՝ «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում ֆիլմում իր դերակատարման համար:Սկզբում Ռայսը արտահայտել էր իր առարկությունները Քրուզի՝ Լեստատի դերի ընտրության վերաբերյալ՝ նախընտրելով Ռուտգեր Հաուերին այդ դերի համար։ Սակայն ֆիլմը դիտելուց հետո նա արտահայտել է իր աջակցությունը դերասանական ընտրության որոշմանը՝ ասելով. «Այն, որ Թոմը ստիպեց Լեստատին աշխատել, մի բան էր, որը ես չէի կարող տեսնել բյուրեղապակյա գնդի մեջ։ Նրա պատվին է, որ նա ապացուցեց, որ ես սխալվում եմ»:

2014 թվականի օգոստոսին Universal Pictures-ը և Imagine Entertainment-ը ձեռք բերեցին «Վամպիրական ժամանակագրություններ» շարքի ամբողջական ֆիլմի իրավունքները, իսկ պրոդյուսերներ Ալեքս Կուրցմանը և Ռոբերտո Օրսին պայմանագիր կնքեցին՝ ֆիլմի պոտենցիալ ֆրանշիզը ղեկավարելու համար: Պայմանագիրը ներառում էր նաև «Մարմինների գողի պատմությունը» (1992) ֆիլմի սցենարը, որը ադապտացվել էր Քրիստոֆեր Ռայսի կողմից:2016 թվականի մայիսին սցենարիստ-ռեժիսոր Ջոշ Բունը Instagram-ում հրապարակեց իր և Ջիլ Քիլինգտոնի կողմից գրված սցենարի շապիկի լուսանկարը: «Հարցազրույց վամպիրի հետ» վերնագրով ֆիլմը հիմնված է համանուն վեպի և դրա շարունակության՝ «Վամպիր Լեստատի» վրա: Սակայն այդ նոյեմբերին Universal-ը չերկարաձգեց պայմանագիրը, և ֆիլմի և հեռուստատեսության իրավունքները վերադարձան Ռայսին, ով սկսեց «Վամպիրական ժամանակագրությունները» հեռուստասերիալի վերածել Քրիստոֆերի հետ:

### Կոմիքսներ
Innovation Comics-ը 1991-ից 1994 թվականներին հրատարակել է «Հարցազրույց վամպիրի հետ» կոմիքսների տասներկու համարից բաղկացած ադապտացիա, նաև «Վամպիր Լեստատը» (12 համար) և «Անիծյալների թագուհին» (11 համար) կոմիքսների ադապտացիաներ:] Ուդոու Շինոհարայի ճապոնական մանգայի ադապտացիան հրատարակվել է 1994 թվականին Տոկումա Շոտենի կողմից :Այն նաև սերիականացվել է Animage և Chara ամսագրերում: 2012 թվականին Yen Press-ը հրատարակել է «Հարցազրույց վամպիրի հետ. Կլաուդիայի պատմությունը» գրաֆիկական վեպը, որը վերապատմում է բնօրինակ վեպի մեծ մասը երեխա վամպիր Կլաուդիայի տեսանկյունից:

### Հեռուստատեսություն
2020 թվականի մայիսին AMC-ն ձեռք բերեց «Վամպիրական ժամանակագրությունները» և «Մեյֆերի կախարդների կյանքը» ֆիլմերի իրավունքները՝ կինո և հեռուստատեսային նախագծեր մշակելու համար:AMC-ն արտադրությանը պատվիրեց «Հարցազրույց վամպիրի հետ» սերիալի յոթ սերիայից բաղկացած առաջին եթերաշրջանի սերիա։ Սերիալի գործադիր պրոդյուսերներն են Ռոլին Ջոնսը և Մարկ Ջոնսոնը:«Հարցազրույց վամպիրի հետ» ֆիլմում գլխավոր դերերում են Ջեյքոբ Անդերսոնը որպես Լուիս, Սեմ Ռեյդը որպես Լեստատ, Բեյլի Բասը/Դելեյնի Հեյլսը որպես Կլաուդիա և որպես Ռաշիդ/Արմանդ:Սերիալի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2022 թվականի հոկտեմբերի 2-ին:Վեպը ադապտացվել է առաջին երկու եթերաշրջանների ընթացքում, «Վամպիր Լեստատ»-ի տարրերն օգտագործվել են երկրորդ եթերաշրջանում և հիմք հանդիսացել երրորդ եթերաշրջանի համար։

## Ծանոթագրություններ