Սափրվելու ածելի

**Սափրվելու ածելի** կամ **[[Անվտանգ տարածք|անվտանգ]] [[Ածելի|սափրիչ]]** (անվտանգ ածելի), ունի պաշտպանիչ հատված, հետևաբար ածելին սափրվելու գործիք է, որը տեղակայված է սայրի եզրի և մարդու մաշկի միջև: Նման գործիքների սկզբնական նպատակն է եղել, նվազեցնել վնասվածքներից զերծ սափրվելու համար անհրաժեշտ հմտության մակարդակը՝ դրանով իսկ նվազեցնելով պրոֆեսիոնալ վարսահարդարների նկատմամբ մշտական կախվածությունը:

Ածելիները սկսվել են գործածվել մարդկության կողմից դեռևս 1700-ականներին: Ֆրանսիացի դանակահար` Ժան-Ժակ Պերե, ով 1762 թվականին ստեղծեց անվտանգ հասարակ ուղիղ ածելի: «Անվտանգ ածելի» տերմինի մասին առաջին հայտնի հիշատակումը հայտնվում է 1880 թվականին արտոնագրում ածելիի համար հիմնական ժամանակակից բռնակով, որի մեջ տեղադրված է շարժական սայր (չնայած այս ձևը նախորդում է արտոնագրին):

Սափրվելու համար նախատեսված ածելիները հայտնի դարձան 1900-ական թվականներին «King Camp Gillette» ապրանքանիշի կողմից երկսայր ածելիի գյուտի շնորհիվ: Մինչդեռ նույն ժամանակաշրջանում կիրառվում էին շեղբավոր ածելիներ, որոնք նախքան օգտագործելը, պետք էր կտրել և ի վերջո սրել դանակի միջոցով: «Gillette» ապրանքանիշի ածելին կիրառվում էր, որպես միանգամյա օգտագործման սայր՝ երկու սրված եզրերով: Gillette-ի գյուտը դարձավ ածելիի գերիշխող պրոդուկտ` Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո, երբ ԱՄՆ բանակը սկսեց  իր զինծառայողներին տրամադրել Gillette սափրվելու համար նախատեսված հանդերձանքը:

1970-ականներին իրենց ներդրումից ի վեր, երկսայր ածելիները և մեկանգամյա օգտագործման ածելիները, որոնց շեղբերները ներկառուցված են պլաստմասսայի մեջ, դարձել են սափրվելու ածելիների գերակշռող տեսակները: 2010 թվականին Procter & Gamble-ը հայտնել է, որ մոտ մեկ միլիարդ տղամարդ սափրվում է երկսայր ածելիներով:

## Պատմություն
### Վաղ նմուշներ
Առաջին քայլը դեպի ավելի անվտանգ ածելի օգտագործելը եղել է հասարակ ուղիղ սափրիչ, որը նաև կոչվում է սովորական ուղիղ ածելի: Առաջին անգամ նման ածելի, ամենայն հավանականությամբ, առաջարկել է ֆրանսիացի դանակահար` Ժան-Ժակ Պերրե,1762 թվականին:  Գյուտը ներշնչված էր ատաղձագործի հաստոցից և, ըստ էության, ուղիղ ածելի էր, որի սայրը շրջապատված էր փայտե պատյանով: Սափրիչի ամենավաղ տեսակները «սանրման» ատամներ ունեին և կարող էին ամրացվել միայն ածելիի մի կողմին, պաշտպանիչ մասը առաջին բարելավումներից մեկն էր, որն արվել է ածելիի անվտանգության համար:

Սափրիչի կամ ածելիի հիմնական ձևը, «որի կտրող սայրը բռնակի նկատմամբ ուղիղ անկյան տակ է և որոշ չափով հիշեցնում է սովորական թիակաձցև տեսք», առաջին անգամ նկարագրվել է արտոնագրային հայտում 1847 թվականին` Ուիլյամ Ս. Հենսոնի կողմից: Սա նաև ներառում էր «ածելիի ատամի պաշտպանիչ կամ պաշտպանիչ», որը կարող էր կցվել կա՛մ խոզանակին, կա՛մ սովորական ուղիղ ածելիին:

«Անվտանգ ածելի» տերմինի առաջին վավերացված կիրառումը արտոնագրային հայտում «Անվտանգության ածելիների նոր և օգտակար բարելավումների համար», որը ներկայացվել է 1880 թվականի մայիս ամսին` Ֆրեդերիկ և Օտտո Կամպֆեների կողմից, Բրուքլին (Նյու Յորք) և թողարկվել է հաջորդ ամիս: Այն տարբերվում էր Հենսոնի դիզայնից նրանով, որ սայրը բռնակից հեռավորության վրա էր` «մետաղյա սնամեջ սայրի ամրակի տեղադրմամբ, որն ունի գերադասելի շարժական բռնակ և հարթ թիթեղ առջևում, որի վրա սայրն ամրացված է սեղմակներով և առանցքային բռնակով», իսկ ստորին թիթեղն ունի բացվածք, որը «ապահովում է շեղբերի հարթ շփումը մաշկի հետ, որը նախատեսված է ածելիով մազերը կտրելու համար՝ առանց մաշկը կտրելու վտանգի»: Կամպֆե եղբայրները արտադրեցին իրենց անունով ածելիներ՝ հետևելով 1880 թվականի արտոնագրին, բարելավելով դիզայնը մի շարք հետագա արտոնագրերում: Այս մոդելները արտադրվել են «Star Safety Razor» ապրանքանիշի ներքո։

Երրորդ հիմնական նորամուծությունը երկսայր միանգամյա օգտագործման անվտանգ ածելին էր, որի համար King Camp Gillette-ը արտոնագրային հայտ ներկայացրեց 1901 թվականին և ստացավ 1904 թվականին: Gillette Safety Razor ընկերությունը պայմանագիր է կնքել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ամերիկյան զորքերին մատակարարելու երկսայր ածելիներ՝ որպես նրանց ստանդարտ դաշտային ուղեբեռի մաս (ընդհանուր առմամբ մատակարարվել է 3,5 միլիոն ածելի և 32 միլիոն շեղբեր): Պատերազմի ավարտից հետո զինծառայողներին թույլատրվեց պահպանել իրենց ածելիները և, հետևաբար, պահպանվեցին սափրվելու իրենց նոր սովորությունները: Փոխարինվող շեղբերների սպառողների հետագա պահանջարկը դրեց ածելիների արդյունաբերությունը ներկայիս ձևի ուղու վրա, որտեղ գերիշխող ապրանքանիշը Gillette-ն էր: Մինչև միանգամյա օգտագործման շեղբերների հայտնվելը, անվտանգ ածելիի սպառողները դեռ պետք է հղկեին և սրեին իրենց շեղբերի եզրերը, որոնք աննշան հմտություններ չեն (սրելու կամ հղկելու կապակցությամբ դիմում էին մասնագետին), և խոչընդոտ է մնում «եղիր քո վարսավիրը» իդեալի համատարած ընդունմանը:


File:Vintage Durham-Duplex Straight Razor, The Blades Men Swear By--Not At, Made In USA (26268173968).jpg|Վտանգավոր ածելի՝ փոխարինելի շեղբերով (շավետ)՝ պաշտպանիչ ծածկով
File:US Patent 775134.PNG|«Gillette» ապրանքանիշի անվտանգ ածելիի արտոնագրային գծանկար
File:Rasierklinge cropped.jpg|Ժամանակակից երկկողմանի ածելի


### Մեկ սրածայրով ածելի

Առաջին ածելիները օգտագործվում էին մեկ սրածայրով, որը, ըստ էության, ուղիղ ածելիի 4 սմ երկարությամբ հատված էր: Հարթ շեղբը, որը կարող էր փոխարինվել այս «սեպի» հետ, առաջին անգամ նկարագրվել է 1878 թվականին տրված արտոնագրում, որը ծառայում էր որպես մի սրածայրով ձևին նման նախատիպ: Ստելծվեցին նոր միակողմանի ածելիներ և տասնամյակներ շարունակ օգտագործվեցին երկսայր ածելիների հետ միաժամանակ: Ամենախոշոր արտադրողներն էին ամերիկյան` «Safety Razor»ընկերությունը իր «Ever-Ready» շարքով և Gem Cutlery Company-ն իր «Gem» մոդելներով։ Թեև այս ապրանքանիշերի մեկ սայրով ածելիներն այլևս չեն արտադրվում, դրանք հեշտությամբ հասանելի են հնաոճ իրերի շուկայում, և արտադրվում են համատեղելի ժամանակակից նմուշներ: Նրանց համար շեղբերները դեռ արտադրվում են ինչպես սափրվելու, այնպես էլ տեխնիկական նպատակներով:

Երկրորդ հայտնի մեկ շեղբով դիզայնը «Injector» ածելին է, որը մշակվել և շուկայում է հայտնվել «Schick Razors»-ի կողմից 1920 թվականին: Այս դեպքում կիրառվում են նեղ շեղբեր, որոնք պահվում են ներարկիչ (ինժեկտոր) սարքում, որով դրանք ուղղակիորեն տեղադրվում են ածելիի մեջ, որպեսզի սպառողը երբեք ստիպված չլինի գործածել միայն սայրը: Ինժեկտոր սայրն առաջինն էր, որը հեռացավ ուղղանկյուն չափերից, որը սովորական է սեպ, ստանդարտ մեկ և երկու սայրով սայրերի համար: Ինժեկտորն ինքնին առաջին սարքն էր, որը նախատեսված էր սայրերի հետ աշխատելիս վնասվածքների վտանգը նվազեցնելու համար: 1947 թվականին թողարկված Gillette ածելիի դիսպենսերը ծառայում էր նույն նպատակին: Ինժեկտորի նեղ շեղբը, ինչպես նաև նրա ածելիի ձևը, նույնպես մեծ ազդեցություն են թողել հետագայա ածելիների համապատասխան մասերի վրա: Շուկայում դեռ կարելի է գտնել ինչպես ինժեկտոր շեղբեր, այնպես էլ անվտանգության ածելիներ, ինչպես հին, այնպես էլ ժամանակակից: Ինժեկտորի շեղբերները նաև հիմք են հանդիսացել վարսավիրների կողմից մասնագիտական ​​օգտագործման համար նախատեսված բազմաթիվ մասնագիտացված շեղբերների ստեղծման համար, որոնցից մի քանիսը վերաադապտացվել են ժամանակակից դիզայնով սափրվելու համար:

Մինչև 1960-ական թվականները ածելիի սայրերը պատրաստվում էին ածխածնային պողպատից։ Դրանք չափազանց հակված էին ժանգոտման և, հետևաբար ստիպեցին սպառողերին հաճախակի փոխել շեղբերը: 1962 թվականին բրիտանական «Wilkinson Sword» ընկերությունը սկսեց չժանգոտվող պողպատից շեղբեր վաճառել, որոնք շատ դանդաղ էին ենթարկվում կոռոզիայի և կարող էին օգտագործվել շատ ավելի երկար: Ուիլկինսոնը արագորեն գրավեց ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի և Եվրոպական շուկաները: Արդյունքում (American Safety Razor-ը, Gillette-ը և Schick) ստիպված եղան չժանգոտվող պողպատից շեղբեր արտադրել՝ մրցունակ շուկայից դուրս չմնալու համար: Այսօր գրեթե բոլոր ածելիները պատրաստված են չժանգոտվող պողպատից, թեև ածխածնային պողպատից շեղբերները դեռևս արտադրվում են սահմանափակ քանակությամբ ցածր եկամուտ ունեցող շուկաների համար: Քանի որ Gillette ապրանքանիշը չժանգոտվող շեղբերի արտոնագիր ուներ, բայց չէր գործել դրա հիման վրա, ընկերությունը մեղադրվեց հաճախորդներին շահագործելու մեջ՝ ստիպելով նրանց գնել ժանգոտվող սայրեր:

Ածելիի շեղբերի հետ աշխատելիս վնասվածքներ ստանալու ռիսկն ավելի կրճատվեց 1970 թվականին, երբ Ուիլկինսոնը ներկայացրեց իր «սափրվելու կապակցված համակարգը», որը մեկ շեղբով տեղադրեց մեկանգամյա օգտագործման պոլիմերային պլաստիկ քարթրիջում: Շուտով հաջորդեց մրցակցող մոդելների մի ալիք՝ շեղբերների թիվը տատանվում էր մեկից վեցի միջակայքում, բազմաթիվ սրածայր ածելիներով, որոնք ունեն նաև միանգամյա օգտագործման բռնակներ: Քարթրիջային ածելիները երբեմն համարվում են ընդհանուր կատեգորիա, այլ ոչ թե անվտանգության ածելիի տեսակ: Այնուամենայնիվ, միակողմանի քարթրիջային ածելիների և դասական ներարկիչով ածելիների նմանությունները հավասար հիմքեր են տալիս երկու կատեգորիաները կողք կողքի դիտարկելու համար:

1974 թվականին «Bic» ընկերությունը ներկայացրեց միանգամյա օգտագործման սափրիչ։ Միանգամյա օգտագործման սայրով ածելի պատրաստելու փոխարեն ամբողջ ածելին դարձավ մեկանգամյա օգտագործման: Gillette-ի պատասխանը ªGood Newsº մեկանգամյա օգտագործման ածելին էր, որը ներկայացվեց ԱՄՆ շուկա 1976 թվականին, նախքան Bic-ի մեկանգամյա օգտագործման ածելիները շուկա մուտք գործելը: Շուտով Gillette փոփոխեց «Good News» դիզայնը՝ ավելացնելով ալոեի շերտ ածելիի վերևում, ինչի արդյունքում ստացվեց «Good News Plus»: Ալոե վերայի շերտի ենթադրյալ առավելությունն այն է, որ այն օգնում է սափրվելիս դեմքի մաշկի գրգռվածությունից զերծ մնալ:

### Վերջին փոփոխություններ
Gillette-ը 1998 թվականին ներկայացրեց առաջին եռակի սայրերով ածելին՝ «Mach3», իսկ ավելի ուշ թարմացրեց «Sensor» քարթրիջը «Sensor3»-ին՝ ավելացնելով երրորդ սայրը: Schick/Wilkinson-ը թողարկեց Mach3 Quattro-ով՝ առաջին չորս սայրերով ածելին: Այս նորամուծությունները շուկայավարվում են այն ուղերձով, որ դրանք օգնում են սպառողներին հնարավորինս հեշտությամբ սափրվելուն: Բազմասայր ածելիների վաճառքի մեկ այլ խթան է, որ դրանք ունեն բարձր շահույթի սահմաններ:  Քանի որ արտադրողները հաճախ թարմացնում են իրենց սափրվելու համակարգերը, սպառողները կարող են հայտնվել իրենց բրենդային քարթրիջների ձեռքբերման հարցում, քանի դեռ արտադրողը շարունակում է դրանք արտադրել: 1998 թվականին ավելի թանկ Mach3-ի ներդրումից հետո Gillette-ի blade-ի վաճառքն աճել է 50%-ով, իսկ շահույթն աճել է այլապես հասուն շուկայում:

Քարթրիջում սայրերի քանակի ավելացման շուկայավարումը  1970-թվականին ենթարկվեց ծաղրման: 1975 թվականին «Saturday Night Live»-ի դեբյուտային դրվագը ներառում էր «Triple Trac» ածելիի ծաղրերգությունը՝ տղամարդկանց ածելիների համար նախատեսված առաջին երկշեղբանի քարթրիջի գովազդից անմիջապես հետո: 1990-ականների սկզբին (Ավստրալիական) Late Show-ը ներկայացրեց «Gillette 3000»-ի պարոդիան 16 շեղբերով և 75 քսայուղով, որը ՆԱՍԱ-ի գիտնականների հետ համագործակցության արդյունք էր. «Առաջին սայրը շեղում է մազերը...»: 1999 թվականի հունվարի 16-ի Mad TV-ի դրվագում ցուցադրվել է «Սպիշակ Մաչ 20»-ի ծաղրական գովազդը, որտեղ ներկայացված են շեղբեր, որոնք տարբեր կերպ «կտրում են մաշկի այդ ձանձրալի երկրորդ շերտը» և «նրբորեն հարթեցնում են ծնոտիդ ոսկորը», ավարտվում է սայրով, որը «ոչնչացնում է»: ուղեղի մի մասը, որը պատասխանատու է մազերի աճի համար»: 2004 թվականին The Onion-ում երգիծական հոդվածում «Պտուտակիր այն, մենք հինգ շեղբեր ենք պատրաստում» վերնագրով կանխատեսում էր հինգ սեղանի փամփուշտների թողարկումը դրանց առևտրային ներդրումից երկու տարի առաջ: Հարավկորեական Dorco ապրանքանիշը թողարկել է իր սեփական վեց սրածայրերով քարթրիջը 2012 թվականին, իսկ ավելի ուշ թողարկել է յոթ սեղանի փամփուշտ:

Gillette-ը նաև թողարկել է Mach3 (M3Power, M3Power Nitro) և Fusion (Fusion Power և Fusion Power Phantom) ածելիների էլեկտրական տարբերակները։ Այս ածելիները աշխատում են մեկ (AAA» մարտկոցով, որն օգտագործվում է ածելիի մեջ վիբրացիաներ ստեղծելու համար: Ենթադրաբար, այս գործողությունը մազերը կտրելուց առաջ վեր է բարձրացնում և հեռացնում մաշկից: Այս պնդումները ամերիկյան դատարանը համարել է «անհիմն և ոչ ճշգրիտ»:

## Արտաքին տեսք

Անվտանգության ածելիներն ի սկզբանե ունեին պաշտպանված եզր կամ սայր, որը նախշավորվում էր տարբեր տեսակի պաշտպանիչ ածելիների վրա, որոնք ամրացված էին բաց շեղբերով ուղիղ ածելիների վրա նախորդ տասնամյակների ընթացքում:

## Վավերականության ժամկետ
Ածելիների կտրող հատկությունները պահպանելու համար դրանք կարելի է ամրացնել ջինսե հին շերտի վրա: Twinplex-ը նաև վաճառել է շեղբերն ամրացնող սարք, որն օգտագործվում էր ածխածնային պողպատից հին շեղբերների կյանքը երկարացնելու համար:

Անվտանգության ածելիի սայրերը սովորաբար պատրաստված են պողպատից, որը քրոմի չժանգոտվող պողպատ է, որը կարող է պատրաստվել չափազանց սուր, բայց համեմատաբար հեշտությամբ ենթակա է կոռոզիայի: Ածելիների սայրերի կյանքը կարող է երկարացվել՝ օգտագործելուց հետո սայրերը չորացնելով: Մարդու մաշկը նույնպես կարող է առաջացնել շեղբերի կոռոզիա, սակայն դրանք մանրակրկիտ լվանալն ու չորացնելը կարող է զգալիորեն երկարացնել սայրերի կյանքը

Անվտանգության միանգամյա օգտագործման սայրերը կարող են սրվել տարբեր մեթոդներով: Կան կոմերցիոն սարքեր, որոնք նախատեսված են այդ նպատակով (Razormate, RazorPit, Blade Buddy և այլն):

## Տարբերակներ
### Երկկողմանի ածելի

րկկողմանի (DE) անվտագն ածելիները մնում են բրենդային ածելիների հանրաճանաչ այլընտրանք և սովորաբար առաջարկում են զգալիորենավելի ցածր ընդհանուր արժեք, քանի որ դրանք չեն վաճառվում «ածելի և սայրի բիզնես մոդելով»: Երկկողմանի ածելիները դեռ մշակվում և արտադրվում են շատ երկրներում, և 2010 թվականին «Procter & Gamble»-ը գնահատեց, որ մոտ մեկ միլիարդ տղամարդ սափրվել է երկսայր ածելիներով: Ավելի հայտնի արտադրողներից են՝ Edwin Jagger, Feather, iKon, Lord, Mühle, Merkur և Weishi, որոնցից ոմանք արտադրում են ածելիներ, որոնք վաճառվում են այլ ֆիրմային անվանումներով: Հաճախ նույն ապրանքանիշի տարբեր ածելիների մոդելները կունենան նույն ածելիի գլխի դիզայնը, որը հիմնականում տարբերվում է բռնակների գույնով, երկարությամբ, տեսքով, նյութերով և քաշով:

Երեք մասից բաղկացած ածելիները սովորաբար ունեն փոխարինելի բռնակներ, և որոշ ընկերություններ մասնագիտանում են ինդիվիդուալ կամ բարձրորակ փոխարինող բռնակների արտադրանքի մեջ: Թիթեռանման ածելին, որը բաղկացած է պտտվող մեխանիզմով գլխիկից, ինչն իր հերթին ավելի հեշտ և հարմար է դարձնում սայրի փոխարինումը: Ածելիի գլխիկի նախագծման տարբերակները ներառում են ուղիղ ձող (SB), բաց սանրաձող (OC) (ատամնավոր)[1], կարգավորվող ածելիներ և անկյունագծային ածելիներ: 

Երկկողմանի ածելիների և ժամանակակից ածելիների հիմնական ֆունկցիոնալ տարբերությունն այն է, որ երկշեղանի ածելիների գլխիկները ունեն ագրեսիվության մակարդակների լայն շրջանակ (որտեղ ագրեսիվությունը սովորաբար սահմանվում է որպես սայրի  քիչ պաշտպանվածությունն):

## Ծանոթագրություններ

### Ընդհանուր և մեջբերված ծանոթագրություններ

* 
*  
* 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:19-րդ դար
Կատեգորիա:19-րդ դարն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Ապրելակերպ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Գործիքներ
Կատեգորիա:Կտրող գործիքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային պատմություն
Կատեգորիա:Հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Հայտնագործություններ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հիգիենա
Կատեգորիա:Հիգիենիստներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Նորաբանություններ
Կատեգորիա:Նորամուծության հեղինակներ
Կատեգորիա:Նորամուծություն