open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հերբերտ Ցիմերման

**Հերբերտ Ցիմերման** ()նա գերմանացի նախկին ֆուտբոլիստ է, ով հանդես է եկել հարձակվողի կամ պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
Հաջողակ հարձակվող, Զիմերմանը ստորագրվեց Մյունխենի «Բավարիայի» կողմից, ինչպես նաև հանդես եկավ որպես կենտրոնական պաշտպան «Քյոլնում», այն ակումբում, որտեղ նա տեղափոխվեց «Բավարիայի» կազմում բավարար Խաղեր չանցկացնելուց հետո։ Իր նոր ակումբում վնասվածքների հետ կապված խնդիրները նրան ստիպեցին հանդես գալ որպես պաշտպան, և այդ դիրքում հաջող ելույթները թույլ չտվեցին նրան հրաժարվել իր նոր դերից։ Այն բանից հետո, երբ Զիմերմանը պարզապես Մյունխենի «Բավարիայի» կազմում էր, որը 1973 և 1974 թվականներին նվաճեց Բունդեսլիգան, ինչպես նաև 1974 թվականին Եվրոպայի գավաթը, Նա կարևոր դեր խաղաց 1977 և 1983 թվականներին Գերմանիայի առաջնությունում Քյոլնի հաղթանակների մեջ։

1978-ին նա և իր ակումբը նույնիսկ նվաճեցին Գերմանիայի առաջնությունը և Բունդեսլիգայի տիտղոսը (երկու անգամ), ինչը նրա ամենամեծ նվաճումն էր որպես ակումբային մակարդակի կանոնավոր առաջնության խաղացող։ Իր կարիերայի վերջին տարիներին Ցիմերմանը, ում խանգարում էին վնասվածքները, մասնակցել է Բունդեսլիգայի 204 հանդիպման (22 գոլ)։

## Միջազգային կարիերա
Որպես պաշտպան՝ Նա իր նորամուտը նշեց Արևմտյան Գերմանիայի կազմում 1976 թվականի հոկտեմբերին Ուելսի հետ ընկերական խաղում։ Ազգային հավաքականում նրա կարիերան իր գագաթնակետին էր 1978 և 1979 թվականներին, երբ նա անցկացրեց իր 14 հանդիպումների ճնշող մեծամասնությունը։ 1979 թվականին նա նույնիսկ հայտնվեց ցանցում ՝ կարևոր գոլեր խփելով 1980 թվականի Եվրոպայի առաջնության ընտրական խաղերում Ուելսի և Թուրքիայի դեմ։ Այդ գոլերի շնորհիվ նա հրավիրվել է իր երկրի հավաքական, որը հաղթել է 1980 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում՝ չիմանալով, որ Թուրքիայի դեմ նշված ընտրական հանդիպումը կլինի իր վերջին հանդիպումը հավաքականում։ Իտալիայում նա վնասվածքի պատճառով չի ներգրավվել։ Երկու տարի առաջ՝ 1978 թ.-ին, Նա Արգենտինայում կայացած Աշխարհի գավաթի խաղարկության Արևմտյան Գերմանիայի հավաքականի կազմում էր, խաղաց Լեհաստանի դեմ և վնասվածքի պատճառով դուրս մնաց երկրորդ խաղակեսում Իտալիայի հետ զրոյական ոչ-ոքի խաղաց Բուենոս Այրեսի «մոնումենտալ Անտոնիո Վեսպուչիո Լիբերթի» մարզադաշտում։

## Ծանոթագրութըուններ


## Արտաքին հղումներ
* 
  
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Քյոլնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Իտալական մորեխ

**Իտալական մորախ** (Calliptamus italicus), իսկական մորեխների ընտանիքի միջատ։ Կարտոֆիլի, արևածաղկի, բամբակենու, բանջարային, ընդավոր, բոստանային, հազվադեպ՝ հացահատիկային մշակաբույսերի վտանգավոր վնասատու։ 

## Նկարագրություն
Մարմինը (երկարությունը՝ 14-41 մմ) գորշագույն է, թևերը հիմքի մոտ վարդագույն են։ Ձվադրում է հողի մեջ՝ իր փորած փոսիկում կամ հողի ճեղքվածքներում։ Ձվերի հետ մորեխն արտադրում է փրփրանման մածուցիկ հեղուկ, որը չորանալով, ձվերն իրար է միացնում, այսպես կոչված, ձվապարկի մեջ (յուրաքանչյուրում՝ 24-50 ձու)։ Ձվերը ձմեռում են հողում, թրթուրները ի հայտ են գալիս գարնանը, հասուն առանձնյակները՝ հունիս-հուլիսին։ Զանգվածի բազմացման շրջանում մորեխներն առաջացնում են թրթուրների մեծ կուտակումներ և խմբեր ու գործում են ինչպես խմբային մորեխը։ Թվաքանակի նվազման փուլում ապրում են առանձին-առանձին։  

## Տարածվածություն
Տարածված է Հարավային Եվրոպայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Արմտյան Ասիայում, Մոնղոլիայում, Չինաստանում, Ռուսաստանում (Կովկաս), Ղազախստանում և Միջին Ասիայում։ Հայաստանում իտալական մորեխի բազմացման հիմնական օջախներն են Ապարանի, Հրազդանի, Աբովյանի և մասամբ՝ Աշտարակի տարածաշրջաները։ 

## Պայքարի միջոցառումներ
Խորը վար ձվադրման տեղերում, ճանապարհների և ժայռերի եզրերի սկավառացաքանում, միջատասպան միջոցներով դաշտերի մշակում։

Կատեգորիա:Ուղղաթևավորներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Նիկոլա Ռիցոլի

**Նիկոլա Ռիցոլի**   (, ), իտալացի ֆուտբոլային մրցավար։ 2002-2017 թվականներին Իտալիայի բարձրագույն լիգայի հանդիպումների մրցավար։ 2007-2017 թվականներին եղել է ՖԻՖԱ-ի մրցավար։ Ընդգրկված է ՈւԵՖԱ-ի էլիտար մրցավարների կատեգորիայում։ Մրցավարությունից ազատ ժամանակ աշխատում է որպես ճարտարապետ։ Բրազիլիայում Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014-ի մրցավարներից մեկը։

## Կարիերա
2002 թվականին Ռիցոլին դատել է Իտալիայի առաջնության բարձրագույն դիվիզիոնի առաջին հանդիպումը «Վենեցիա» և Պերուջա ակումբների միջև (0:2)։ Իր առաջին միջազգային հանդիպումը անցկացրել է 2008 թվականին՝ «Սպորտինգ»-«Բազել» (2:0) հանդիպման ժամանակ։ Վարել է Չեռնոգորիայի և Չեխիայի հավաքականների միջև Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012-ին մասնակցելու իրավունքի համար անցումային հանդիպումը, որն ավարտվել է 0:1 հաշվով։

2011-2017 թվականներին յոթ անգամ անընդմեջ ճանաչվել է Իտալիայի լավագույն ֆուտբոլային մրցավար։ Միջինը մեկ խաղում ներկայացնում է 4․35 դեղին և 0․12 կարմիր քարտ (տվյալները 2012 թվականի փետրվարի դրությամբ)։

Լեհաստանում և Ուկրաինայում Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012-ի եզրափակիչ մրցաշարի դատավորներից մեկն է եղել։

2013 թվականին Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչի «Բորուսիա»-«Բավարիա» հանդիպման մրցավար էր։

Նիկոլա Ռիցոլին դատել է Գերմանիայի և Արգենտինայի միջև 2014 թվականի Աշխարհի առաջնության եզրափակիչը՝ այդպիսով դառնալով պատմության մեջ երրորդ իտալացին (Սերջիո Գոնելլայից և Պիերլուիջի Կոլինայից հետո), որը սպասարկել է գլխավոր ֆուտբոլային մրցաշարի եզրափակիչը

2013 թվականին Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչի «Բորուսիա»-«Բավարիա» հանդիպման մրցավարն էր։

Նիկոլա Ռիցոլին եղել 2014 թվականի Աշխարհի գավաթի եզրափակչի Գերմանիայի-Արգենտինա հանդիպման մրցավարը՝ այդպիսով դառնալով պատմության մեջ երրորդ իտալացին (Սերխիո Գոնելից և Պիեռլուիջի Կոլինայից հետո), որը սպասարկում է ֆուտբոլային խոշոր մրցաշարի եզրափակիչը։

2014 և 2015 թվականներին երկու տարի անընդմեջ ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության միջազգային ֆեդերացիան Ռիցոլիին շնորհել է աշխարհի լավագույն մրցավարի կոչումը։

Եղել է Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2016-ի մրցավարներից մեկը, որտեղ դատել է Ռուսաստանի և Անգլիայի հավաքականների միջև հանդիպումը, ինչպես նաև Գերմանիայի և Ֆրանսիայի թիմերի միջև կիսաեզրափակիչը։ ՈՒԵՖԱ-ն իտալացուն ճանաչել է այս մրցաշարի լավագույն մրցավար։

2017 թվականի հուլիսին Ռիցոլին ավարտել է ֆուտբոլային մրցավարի կարիերան, թեև կանոնների համաձայն՝ կարող էր այն շարունակել ևս մեկ տարի, և նշանակվել է Իտալիայի բարձրագույն խմբի առաջնության մրցավարական կորպուսի կառավարիչ։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մրցավարներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցավարներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Լիմուզին (տավարի ցեղ)

**Լիմուզին**, մսատու տավարի ցեղ։  Անվանումը՝ Ֆրանսիայի պատմական Լիմուզեն (Limousion) պրովինցիայի անունից։ Ծագել է Ֆրանսիայի արևմտյան և կենտրոնական շրջաններում բուծված տեղական աքվիտանյան տավարից։ Ցեղը հայտնի է 19-րդ դարի վերջերից։

## Նկարագրություն
Կենդանիները բարձրամարմին են։ Կրծքավանդա կլոր է, մեջքը՝ բավականին լայն ու հավասար՝ լավ զարգացած մկանունքով։ Սրբոսկրը՝ երկար, մկանուտ, ազդրամասը՝ լիամսոտ։ Գույնը՝ մուգ կարմիր, փորի ստորին հատվածում, աչքերի շուրջը և քթահայելին՝ ավելի բաց գույնի։ Ցուլերի կենդանի զանգվածը 1000-1100 կգ է, կովերինը՝ մոտ 600։ Տարեկան միջին կաթնատվությունը՝ 1500-1800 կգ։ Կենդանիները վաղահաս են։ Ինտենսիվ աճեցրած և բտված, 12 ամսական ցլիկներիկների կենդանի զանգվածը 450 կգ է։ Սպանդային ելքը՝ 58–600%։ Մսեղիքը համեմատաբար նուրբ մակերեսային և մեծ քանակության միջմկանային ճարպով է։ Ցեղը լավ կլիմայավարժվում է։ Հայաստանի Հանրապետության Գյուղատնտեսության նախարարության աջակցությամբ վերջին շրջանում ներմուծվել և ֆերմերներին են բաժանվել լլիմեուզին ցեղի տոհմային երինջներ ու ցուլեր։
## Տարածվածություն
Լավ է օգտագործում արոտավայրերը, այդ թվում՝ լեռնալանջերինը։ Ցեղը բուծում են Ֆրանսիայում։ Տոհմական կենդանիներն արտահանվել են Կանադա, Մեծ Բրիտանիա, Հունգարիա, Ռուսաստան, Ուկրաինա, Բելառուս և այլ երկրներ։ Լիմուզինը լայնորեն օգտագործում են այլ ցեղերի կովերի հետ տրամախաչման ժամանակ։

Կատեգորիա:Տավարի ցեղեր
Ավտոմատ մանիպուլյատոր (անասնաբուծություն)

**Ավտոմատ մանիպուլյատոր,** ձեռքով կատարվող գործողություններն ավտոմատ կատարող սարք։ Անասնաբուծության մեջ,օրինակ՝ ավտոմատ մանիպուլյատոր օգտագործում են կենդանու կուրծը կթից առաջ սանիտարական մշակման ենթարկելու, կթի ժամանակ որոշ գործողություններ կատարելու և այլն-ի համար։ Կրծի նախակիթային մշակման ավտոմատ մանիպուլյատոր բաղկացած է անցաթողման հաստոցից, ակտիվ բանող մարմնով (կողքերից կրծին մոտեցող,տարբեր ուղղություններով պտտվող հետադարձ-առաջընթաց շարժվող գլանաձև 2 խոզանակներ) կրծի լվացման համակարգից, ջրատաքացուցիչից (մինչև 30–45օ), հաստոցում կովի առկայությունը ցույց տվող սարքից, ԱԿՀ-ից։ Ավտոմատ մանիպուլյատոր միացնելուց հետո ինքնաշխատ բացվում է մուտքի դուռը, կովը մտնում է հաստոցի մեջ, միացվում է ցուցասարքը։ Դուռն ինքնաշխատ փակվում է, պտտվող խոզանակները մոտենում են կրծին, վրան տաք ջուր ցողում և լվանում 25 վ։ Այնուհետև խոզանակները հեռանում են, բացվում է ելքի դուռը, և կովը դուրս է գալիս հաստոցից։ Ավտոմատ մանիպուլյատորի զանգվածը 300 կգ է, 1 մշակման ընթացքում ծախսվում է 2–2,3 լ ջուր, արտադրողականությունը 1 ժ-ում՝ մինչև 100 կով։ Կովերի կթման ավտոմատ մանիպուլյատոր կատարում է ձեռքի գործողությունները՝ վակուումային կթի ապարատով կթելիս։ Տարբերում են անշարժ, տեղափոխվող և շարժական ավտոմատ մանիպուլյատորներ։ Առավել տարածված են կթելու հաստոցներում կթի համար նախատեսված անշարժ ավտոմատ մանիպուլայտորները, որոնք ավտոմատացնում են եզրափակող գործողությունները՝ կթելու ապարատի հետ քաշումն ու անջատումը (ապարատի միացնելն ու կրծին հագցնելը կատարվում է ձեռքով)։ Առավել հաճախ օգտագործում են Ռուսաստանում արտադրվող ՄԴ-Ֆ-1 մակնիշի ավտոմատ մանիպուլյատորները, որոնք նախատեսված են «Տանդեմ» և «Յոլոչկա» հաստոցներով կթող սարքերի համար։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Սարքավորումներ
ԲելԿԱ (բելառուսական տիեզերական ապարատ)

մինի
**ԲելԿԱ** կամ ԲԿԱ (բելառուսերեն հապավում է՝ բելառուսական տիեզերական ապարատ) անկախ Բելառուսի առաջին արբանյակն է։

## Առաջին փորձ
Այն հեռակառավարվող արբանյակ էր, որը մշակվել էր բելառուս հետազոտողների և ռուսական հրթիռային և տիեզերական կորպորացիայի կողմից Բելառուսի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիայի համար,  հնարավորություն ուներ լուսանկարել Երկրի մակերեսը՝ 2-2,5 մետր առավելագույն թույլատրելիությամբ։

ԲելԿԱ-ն, տասնյոթ այլ արբանյակների հետ միասին, արձակվել է 2006 թվականի հուլիսի 26-ին, ժամը 19:43-ին, սակայն 86 վայրկյան անց Դնեպր հրթիռը խափանում է շարժիչից և կործանվում՝ ոչնչացնելով արբանյակները։

Ենթադրվում է, որ ԲելԿԱ անունը ակնարկ է խորհրդային տիեզերական շան՝ Բելկային, որը Ստրելկայի հետ միասին պտտվել է Երկրի շուրջ և 1960 թվականին Սպուտնիկ 5-ով ապահով վերադարձել էր։

* Կոնֆիգուրացիա՝ Վիկտորիա ավտոբուս,
* Արդյունք՝ կրիչի հրթիռի խափանում, արբանյակի ոչնչացում։

## Երկրորդ փորձ

Երկրորդ գործարկումը (ԲելԿԱ) հաջող էր։ Այն արձակվել է  Բայկոնուր տիեզերակայանից, ռուսական Կանոպուս-Բ արբանյակի հետ միասին 2012 թվականի հուլիսի 22-ին՝ երկար ուշացումից հետո։ Արձակման հետաձգման պատճառը բրիտանական ծրագրային ապահովումն էր։ Այն նախատեսվում էր շահագործել մինչև 2021 թվականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտությունը Բելառուսում
Կատեգորիա:Երկրի արհեստական արբանյակներ
Կատեգորիա:2006 Բելառուսում
Լիա բերքատու (հաղարջենու սորտ)

«**Լիա  բերքատու**», սև հաղարջենու անգլիական սորտ։ Մշակվում է ՀՀ հաղարջենու մշակության բոլոր գոտիներում։ Թուփը՝միջին մեծության, լայնասաղարթ։ Պտղաբերում է տնկման 2–3-րդ տարում։ Տերևները՝ միջին մեծության, հնգաբլթակ, հավասարակողմ, միջին կնճռոտված, կանաչ, փայլատ, առանձնահատուկ մոխրակապտավուն (արծաթա գույն) երանգով։ Ողկույզը՝ միջին երկարության կամ երկար։ Հատապտուղները՝ ողկույզի հիմքում մեծ կամ միջին մեծության, ծայրում՝ փոքր (0,8–1,2 գ), կլորավուն, բևեռներում՝ թեթևակի սեղմված, հաճախ՝ երկայնակի ակոսով, սև։ Պտղամիսը՝ կանաչավուն, հյութալի, թթվաշաքաղցր, ուժեղ յուրահատուկ բույրով, որը պահպանվում է նաև վերամշակված արտադրատեսակներում։ Պտղաթափը՝ աննշան։ Հատապտուղների հասունացումը՝ հունիսի 3-րդ–հուլիսի 1-ին տասնօրյակում։ Բերքատվությունը՝ 80–120 ց/հա և ավելի։ Ինքնաբեղուն է։ Փոխադրունակ է։ Միջին դիմացկուն է ցրտի և երաշտի նկատմամբ։ Բերքն օգտագործվում է թարմ և վերամշակված (մուրաբա, հյութ, ջեմ և այլն)

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Արմենիա հյուրանոց (Ստեփանակերտ)

**«Արմենիա» հյուրանոց**, ոչ պետական և ներկայումս չգործող 4 աստղանի հյուրանոց Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակում։ Հյուրանոցի շենքը գտնվում է Ստեփանակերտի Փետրվարի 20-ի փողոցում, կառուցվել է 2007 թվականին։ Հյուրանոցը պատկանում է «Ալյուս Գրուպ» ՓԲԸ-ին։

## Պատմություն
«Արմենիա» հյուրանոցը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Վերածննդի հրապարակում, Ազգային ժողովի շենքի հարևանությամբ։ Հյուրանոցի շենքը կառուցվել է 2007 թվականին։ Ունեցել է 75 հոգանոց անձնակազմ, ովքեր Կանադայի գործադիր ծառայության կազմակերպության՝ «CESO International»-ում անցել էին վերապատրաստություն։

## Ներքին հարդարանք
Հյուրանոցն ունի մեծ նախասրահ, 55 հարմարավետ սենյակներ, որոնք նախատեսում են ինչպես մի տեղանոց, այնպես էլ երկտեղանոց, լյուքս, ընտանեկան և ապարտամենտ։ Բոլոր սենյակներում կային ինտերնետ, միջազգային հեռախոսագիծ և արբանյակային հեռուստատեսություն։ Հյուրանոցում կար նաև սաունա, մարզասրահ, կոնֆերանսների դահլիճ և «Արմենիա» ռեստորանը։ Ունեցել է բոլոր այն հարմարությունները, որը տրամադրվում է 4 աստղանի հյուրանոցներում։

## Ծառայություններ
Հյուրանոցն ունեցել է հետևյալ ծառայությունները․
* հյուրերի ընդունում (24 ժամ)
* կայանում
* ուղեբեռների պահասենյակ
* անլար Ինտերնետ
* բար
* ռեստորան
* հանդիսությունների դահլիճ
* լաունջ Բար
* շոգեբաղնիք
* ֆիթնես կենտրոն
* բիլիարդի սրահ
* փակ լողավազան
* կոնֆերենց / հանդիպումների դահլիճ
* նվերների խանութ
* լվացքատուն

## Ներկա վիճակ
2024 թվականի մարտին Տելեգրամյան ալիքներում կադրեր են հայտնվում Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված Ստեփանակերտից, որտեղ երևում է, թե ինչպես են ադրբեջանցիները քանդում Վերածննդի հրապարակում գտնվող Ազգային ժողովի շենքը, որը գտնվում է «Արմենիա» հյուրանոցի կողքին։ Բացի Արցախի Ազգային ժողովի շենքը քանդելուց, ադրբեջանցիները հիմնովին քանդում են նաև «Ազատամարտիկների» շենքը, որը գտնվում էր Ազգային ժողովի շենքի հարևանությամբ։

## Պատկերասրահ

Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակ.jpg|Վերածննդի հրապարակում գտնվող «Արմենիա» հյուրանոցը և Ազգային ժողովի շենքը
2014 Stepanakert, Plac Odrodzenia (01).jpg|Վերածննդի հրապարակ․ «Արմենիա» հյուրանոցը և Ազգային ժողովի շենքը
2014 Stepanakert, Plac Odrodzenia (02).jpg|«Արմենիա» հյուրանոցը, Ազգային ժողովի շենքը և Ազատամարտիկների միության շենքը
Hotel Armenia a budova parlamentu - panoramio.jpg|Արմենիա հյուրանոցը և Ազգային ժողովի շենքը
2014 Stepanakert, Hotel Armenia.jpg|Արմենիա հյուրանոցի մուտքը
Hotel Armenia, Stepanakert (Artsakh) 2017.jpg|Արմենիա հյուրանոցի մուտքը
NKR Parliament, Stepanakert.jpg|Արմենիա հյուրանոցը և Ազգային ժողովի շենքը
Stepanaktert 018.jpg|Արմենիա հյուրանոցը և Ազգային ժողովի շենքը
Степанакерт, центр города.jpg|Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատը, Արմենիա հյուրանոցը և Ազգային ժողովի շենքը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուրանոցներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտի շենքեր և կառույցներ
Անաստասիա Նիկիտա

**Անաստասիա Նիկիտա** (ռումիներեն՝ **Anastasia Nichita.** ), մոլդովացի ազատ ոճային կին ըմբիշ, ով  59- կիլոգրամ քաշային կարգում ոսկե մեդալ է նվաճել Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում անցկացված ըմբշամարտի աշխարհի 2022 թվականի առաջնությունում։ Այդ նույն քաշային կարգում երեք անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի։ Անաստասիան նաև ներկայացրել է Մոլդովան 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում, որոնք անց են կացվել Ճապոնիայի մայրաքաղաք Տոկիոյում

Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ է (2018)։

## Կարիերա
Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքում անցկացված ըմբշամարտի մինչև 23 տարեկանների Եվրոպայի 2018 թվականի առաջնությունում Նիկիտան արծաթե մեդալ նվաճեց կանանց 59 կիլոգրան քաշային կարգում։ Հաջորդ տարում Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում կայացած  մինչև 23 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում այդ նույն քաշային կարգում դարձյալ արժանացավ արծաթե մեդալի։ 

2019 թվականին Ռումինիայի մայրաքաղաք Բուխարեստում անցկացված ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունում Նիկիտան գրավեց մրցանակային երրորդ տեղը՝ հանդես գալով 57 կիլոգրամ քաշային կարգում Այդ նույն տարում և նույն քաշային կարգում բրոնզե մեդալ նվաճեց նաև Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում անցկացված Եվրոպական խաղերում՝ բրոնզե մեդալի համար մրցապայքարում հաղթելով նորվեգացի Գրեյս Բուլենին։ 2020 թվականին Նիկիտան կանանց 59 կգ քաշային կարգում ոսկե մեդալ նվաճեց Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում անցկացված ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունում՝  եզրափակիչ գոտեմարտում հաղթելով բուլղարուհի Բիլյանա Դուդովային։ Նա ոսկե մեդալի արժանացավ նաև Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում անցկացված ըմբշամարտի աշխարհի գավաթի խաղարկության անհատական մրցապայքարում՝ հանդես գալով 57 կիլոգրամ քաշային կարգում։

2021 թվականին Նիկիտան 59 կգ քաշային կարգում նվաճեց բրոնզե մեդալներից մեկը Լեհաստանի մայրաքաղաք Վարշավայում կայացած ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունում։ Այդ նույն տարում Հյուսիսային Մակեդոնիայի Սկոպյե քաղաքում կայացած ըմբշամարտի մինչև 23 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունում նա ոսկե մեդալ նվաճեց իր մրցաձևում։

Նիկիտան ներկայացրել է Մոլդովան 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում, որոնք անց են կացվել Ճապոնիայի մայրաքաղաք Տոկիոյում։ Հանդես գալով կանանց 57 կգ քաշային կարգում՝ նա հաղթանակով ավարտեց իր առաջին գոտեմարտը նիգերիացի Օդունայո Ադեկուորոյեի նկատմամբ, բայց հաջորդ փուլում պարտվեց բուլղարուհի Էվելինա Նիկոլովայից, ով հետագայում արժանացավ բրոնզե մեդալի։

## Ձեռքբերումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:1999 ծնունդներ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոլդովացի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ
Մոլդովայի անկախության հռչակագիր

**Մոլդովայի անկախության հռչակագիրը**  ()  
փաստաթուղթ, որն ընդունվել է 1991 թվականի օգոստոսի 27-ին Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի կողմից՝ օգոստոսյան հեղաշրջման փորձի ձախողումից հետո։

## Բովանդակություն

Փաստաթուղթը ամրագրում է «հազարամյա պատմություն» և «անսասան պետականություն» պատմական և էթնիկական սահմաններում, պաշտոնական լեզուն անվանում է «ռումիներեն»։

Անկախության հռչակագիրը վերաբերում էր 1990 թվականի հունիսի 23-ի Մոլդովայի Հանրապետության ինքնիշխանության հռչակագրին և Քիշնևի Ազգային ժողովի մի շարք եզրափակիչ փաստաթղթերին, որոնք ընդունվել են 1989-1991 թվականներին։ Հիմնվելով ՄԱԿ-ի կանոնադրության վրա, որտեղ խոսվում էր ժողովուրդների իրավահավասարության և ինքնորոշման իրավունքի մասին, ինչպես նաև Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի վրա, Մոլդովայի խորհրդարանը պաշտոնապես հռչակեց Մոլդովան որպես ինքնիշխան, անկախ և ժողովրդավարական պետություն։ Հռչակագրում երկրի պաշտոնական լեզուն, հղում կատարելով 1989 թվականի օգոստոսի 31-ին ընդունված լեզվի օրենքին, անվանվել է ռումիներեն՝ լատինատառի հիման վրա։
Մոլդովայի Հանրապետության այս հիմնադիր փաստաթղթի ընդունման օրը նշվում է որպես Ազգային օր կամ Անկախության օր։

Բնօրինակ փաստաթուղթը, որը հաստատվել և ստորագրվել է 278 խորհրդարանական պատգամավորների կողմից 1991 թվականին, այրվել է 2009 թվականի ապրիլին Մոլդովայի խորհրդարանական ընտրությունների բողոքի ցույցերի ժամանակ, սակայն վերականգնվել է 2010 թվականին

Մոլդովայի անկախության հռչակագիրը հստակ և ուղղակիորեն պահանջում է Մոլդովայի ինքնիշխանությունը Մերձդնեստրի տարածքի նկատմամբ՝ որպես «մոլդովական ժողովրդի պատմական և էթնիկ տարածքի բաղկացուցիչ մաս»։ Սա հակասություններ առաջացրեց, քանի որ այդ շրջանը անկախություն էր հռչակել Մոլդովական ԽՍՀ-ից 1990 թվականին և ձևավորել Մերձդնեստրի Մոլդովական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը։ Սակայն այն չի ճանաչվել որպես օրինական խորհրդային հանրապետություն ոչ ԽՍՀՄ-ի, ոչ էլ Մոլդովական ԽՍՀ-ի կողմից։

1991 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ անկախության հռչակագրի ընդունումից ընդամենը մի քանի ժամ անց, Ռումինիայի կառավարությունը ճանաչեց Մոլդովայի Հանրապետության անկախությունը։ Այսպիսով, Ռումինիան առաջին պետությունն է, որը ճանաչել է Մոլդովայի Հանրապետության անկախությունն ու ինքնիշխանությունը։

## Արտաքին հղումներ

* Մոլդովայի Հանրապետության անկախության հռչակագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկախության հանրաքվեներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի պատմություն
Պետար Ուբավկիչ

**Պետեր Ուբավկիչ** (,) սերբ քանդակագործ և նկարիչ, համարվում է Սերբիայի գլխավոր քանդակագործը։ Նրան ստեղծել ազգային հուշարձանների me] շարք։ Եղել է Սերբիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Պետար Ուբավկիչը ]նվել է 1852 թվականի ապրիլի 12-ին Բելգրադում։ Ավարտելով գիմնազիան՝ ստացել է պետական կրթաթոշակ, իսկ 1866 թվականին Բելգրադում սովորել է նաև պատկերագրություն շրջիկ իտալացի նկարչի մոտ։ Արվեստի ուսումը շարունակել է Պանչևոյում։ 1873 թվականին նա մեկնել է Վիեննա՝ քանդակագործություն սովորելու։ Վատ առողջության պատճառով նա վերադարձել է Բելգրադ։ Նոր պետական կրթաթոշակ ստանալուց հետո՝ 1874 թվականին նա վերսկսել է իր ուսումը Բավարիայում՝  Մյունխենի հեղինակավոր Դեկորարատիվ-կիրառական արվեստի դպրոցում։

Ոմանց կարծիքով Պետար Ուբավկիչը համարվում է սերբական քանդակագործության սկզբնավորողը։  Նա ստեղծել է բազմաթիվ հուշարձաններ, որոնցից ամենահայտնի գործերից են Վուկ Կարաջիչի, Արքայազն Միլոշի և Ջուրա Դանիչիչի կիսանդրիները։

Պետար Ուբավկիչը մահացել է Բելգրադում 1910 թվականի հունիսի 28-ին և թաղվել Բելգրադի նոր գերեզմանատանը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Jovan_Gavrilović.JPG|alt=Bust of Jovan Gavrilović, 1893|*[[Յովան Գավրիլովիչ|Յովան Գավրիլովիչի ]]կիսանդրին*, 1893
Պատկեր:Petar_Ubavkić,_Alexander_I_of_Serbia,_1895.jpg|alt=Bust of Alexander I of Serbia, 1895|*[[Ալեքսանդր I (Սերբիայի թագավոր)|Սերբիայի Ալեքսանդր I-ի]]կիսանդրին*, 1895
Պատկեր:Djurajaksickalemegdan.jpg|alt=Bust of Đura Jakšić, 1896|*[[Ջուրա Յակշիչ|Ջուրա Յակշիչի]]կիսանդրին*, 1896
Պատկեր:Takovski_ustanak.jpg|alt=Takovo uprising, 1900|*Տակովոյի ապստամբություն*, 1900
Պատկեր:Петар_Убавкић,_Бранислава_Симић_1904.jpg|alt=Bust of Branislava Simić, 1904|*Բրանիսլավա Սիմիչի կիսանդրին*, 1904
Պատկեր:Đura_Daničić.JPG|alt=Bust of Đura Daničić|*Ջուրա Դանիչիչի կիսանդրին*


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պետար Ուբավկիչի առցանց կենսագրությունը
* Պետար Ուբավկիչի գերեզմանը 
* Պետար Ուբավկիչի հեղինակած Վուկ Կարաջիչի կիսանդրին

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սերբ նկարիչներ
Քանգավար

**Քանգավար** (), քաղաք Իրանի արևմուտքում՝ Քերմանշահ օսթանում (նահանգում), Քանգավար շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում էր ։

Գտնվում է Քերմանշահ օսթանի արևելյան մասում` Քերմանշահ քաղաքից մոտ 75 կմ արևելք, Քերմանշահը Համադանի հետ կապող ճանապարհին։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 51 352 մարդ, որոնք կազմում էին 15 762 տնտեսություն։ Քանգավարը բնակչությամբ Քերմանշահ օսթանի չորրորդ ամենախոշոր քաղաքն է Քերմանշահից, Էսլամաբադ-է Ղարբից և Ջավանռուդից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Հիմնական բնակիչները լակեր են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Վիկտոր Ստերպու

**Վիկտոր Ստերպու** (ռումիներեն՝ *Victor Sterpu.* ), մոլդովացի ձյուդոիստ, որ Չեխիայի մայրաքաղաք Պրահայում անցկացված ձյուդոյի Եվրոպայի 2020 թվականի առաջնությունում  ոսկե մեդալ է նվաճել տղամարդկանց 73 կգ քաշային կարգում (մարզական այդպիսի հաջողության հասած մոլդովացի առաջին ձյուդոյիստն է): 2021 թվականի հուլիսին նա այդ նույն քաշաին կարգում հանդես է եկել Ճապոնիայի մայրաքաղաք Տոկիոյում անցկացված 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում։

## Կարիերա
Վիկտոր Ստերպուն դեռ պատանեկան տարիքից մասնակցելով ձյուդոյի միջազգային մրցումների՝ Եվրոպայի և աշխարհի պատանեկան  ու երիտասարդական առաջնություններում, գավաթային մրցաշարերում դարձել է մրցանակակիր, նվաճել է նաև հաղթողի տիտղոս: Մեծահասակների միջազգային մրցումներում նա 2018 թվականին բրոնզե մեդալի է արժանացել Նիդերլանդների Հաագա քաղաքում կայացած ձյուդոյի գրան պրի մրցաշարում։ 

2019 թվականին Վիկտորը ներկայացրել է Մոլդովան Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում անցկացված Եվրոպական խաղերում, բայց պարտվել է իր առաջին իսկ գոտեմարտում և դուրս մնացել հետագա մրցապայքարից։ 

Ստերպուն մասնակցել է նաև 2021 թվականին Քաթարի մայրաքաղաք Դոհայում կայացած ձյուդոյի համաշխարհային վարպետների մրցաշարին, այդ նույն տարում Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում անցկացված ձյուդոյի աշխարհի 2021 թվականի առաջնությանը, աշխարհի գավաթի 2018, 2019 և 2023 թվականների խաղարկության մրցումներին, սակայն աչքի ընկնող արդյունքների չի հասել։

## Ձեռքբերումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

 
Կատեգորիա:1999 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ձյուդոյի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի ձյուդոիստներ
Ջավանռուդ

**Ջավանռուդ** (), քաղաք Իրանի արևմուտքում՝ Քերմանշահ օսթանում (նահանգում), Ջավանռուդ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում էր ։

Գտնվում է Քերմանշահ օսթանի հյուսիսային մասում` Քերմանշահ քաղաքից մոտ 73 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակարդակից 1300 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 54 354 մարդ, որոնք կազմում էին 15 010 տնտեսություն։ Ջավանռուդը բնակչությամբ Քերմանշահ օսթանի երրորդ ամենախոշոր քաղաքն է Քերմանշահից և Էսլամաբադ-է Ղարբից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչները հիմնականում քրդեր են, որոնք դավանում են սուննի իսլամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Թույսերկան

**Թույսերկան** (), քաղաք Իրանի արևմուտքում, Համադան օսթանում։ Հանդիսանում է համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Քաղաքը գտնվում է Համադան օսթանի կենտրոնական մասում` վարչական կենտրոն Համադանից մոտ 24 կմ հարավ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 50 455 մարդ, որոնք կազմում էին 16 291 տնտեսություն։ Թույսերկանը Համադան օսթանի բնակչությամբ հինգերորդ ամենախոշոր քաղաքն է Համադանից, Մալայերից, Նեհավենդից և Ասադաբադից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

Բնակիչները հիմնականում լուռեր են և լակեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Տղամարդկանց բռնաբարություն

Բռնաբարության կամ այլ սեռական բռնության զոհերի մի մասը տղամարդիկ են։ Պատմականորեն բռնաբարությունը դիտվել և սահմանվել է որպես հանցագործություն, որը կատարվել է բացառապես կանանց նկատմամբ։ Այս համոզմունքը դեռ գոյություն ունի աշխարհի որոշ մասերում, սակայն տղամարդկանց բռնաբարությունն այժմ քրեական հանցագործություն է և քննարկման ավելի մեծ առարկա, քան անցյալում։

Տղամարդկանց բռնաբարությունը դեռևս տաբու է և բացասական ենթատեքստ ունի հետերոսեքսուալ և նույնասեռական տղամարդկանց շրջանում։ Հասարակությունը և ծառայություններ մատուցողները հաճախ տարբեր կերպ են արձագանքում արական սեռի զոհերին՝ կախված նրանց սեռական կողմնորոշումից և հանցագործների սեռից։ Տղամարդ-զոհերը կարող են դժվարանալ հայտնել սեռական բռնության մասին, որը նրանք ենթարկվել են, հատկապես ուժեղ տղամարդկային ավանդույթներ ունեցող հասարակություններում։ Նրանք կարող են վախենալ, որ մարդիկ կասկածի տակ կդնեն իրենց սեռական կողմնորոշումը և կպիտակեն նույնասեռական, հատկապես, եթե իրենց բռնաբարել է տղամարդը, կամ որ նրանք կարող են դիտվել որպես ոչ տղամարդ, քանի որ զոհ են եղել։

Շատ դեպքերում արական սեռի զոհերը փորձում են թաքցնել և ժխտել իրենց փորձառությունները, ինչպես կին զոհերը, եթե նրանք լուրջ ֆիզիկական վնասվածքներ չունենան։ Ի վերջո, արական սեռի զոհերը կարող են շատ աղոտ բացատրել իրենց տրամվաները, երբ նրանք դիմում են բժշկական կամ հոգեկան օգնության։

## Ռազմական բախումների ժամանակ
Տղամարդկանց բռնաբարության տարածվածությունը գրանցվել է ռազմական հակամարտությունների ժամանակ, ինչպես օրինակ Կոնգոյում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բռնաբարություն
Կատեգորիա:Սեռական առողջություն
Կատեգորիա:Սեքս և հասարակություն
Հաջի Իսմայիլով

**Հաջի Իսմայիլով** (, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1989), Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ (2000), Ադրբեջանի թատերական գործիչների միության ստեղծագործական գծով փոխնախագահ (2014 թվական) և Միության նախագահի պաշտոնակատար (2023 թվական)։

## Կենսագրություն
Հաջի Իսմայիլովը ծնվել է 1944 թվականի հունվարի 22-ին Բաքվում։ Սովորել է թիվ 190 միջնակարգ դպրոցում։ 1963 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի Միրզագա Ալիևի անվան պետական ​​թատերական ինստիտուտի դրամատիկական և կինոդերասանական ֆակուլտետը։ Հրավիրվել է աշխատելու Սումգայիթի պետական ​​դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասան, 1968 թվականի սեպտեմբերի 2-ից սկսել աշխատել երիտասարդական թատերախմբում։ 

1970 թվականի փետրվարի 16-ից աշխատում է Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում։ 

Առաջին անգամ «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայում խաղացել է Մուստաֆայի դերը «Ծննդյան օր» ֆիլմում, այս դերով մեծ հաջողությունների է հասել և 1980 թվականի ապրիլի 22-ին նրան շնորհվել է հանրապետության պետական ​​մրցանակի դափնեկիր։

1989 թվականի մայիսի 17-ին նրան շնորհվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստի կոչում, իսկ 2000 թվականի դեկտեմբերի 18-ին՝ ԱՀ ժողովրդական արտիստի կոչում։

Պարգևատրվել է Ադրբեջանի թատերական գործիչների միության կողմից ստեղծված «Արտիստ» մեդալով։ 2019 թվականի հունվարի 21-ին նա պարգևատրվել է Փառքի շքանշանով։

2014 թվականից Ադրբեջանի թատերական գործիչների միության նախագահի տեղակալն է ստեղծագործական գծով։
## Ծանոթագրություններ
Լոբու բակտերիոզ

**Լոբու բակտերիոզ**, լոբու ամենավնասակար հիվանդությունը։ Հարուցիչները *Mycobacteriaceae* ընտանիքի ոչ սպորակիր բակտերիաներն են։ Լոբու բակտերիոզ տարածված է ՀՀ բոլոր մարզերում։ Վարակվում են սերմնաշաքիլային և իսկական տերևները, ցողունը և հատիկները, որոնց վրա սկզբում առաջանում են մանր, ապա՝ մեծացող թափանցիկ բծեր։ Տերևների բծավոր մասերն արագորեն գորշանում են, չորանում և փշրվում, իսկ պատիճներինը՝ խորանում ու տարածվում են մինչև սերմերը։ Ցողունները վարակված տեղից կոտրվում են։ Հիվանդությունը պարբերաբար փոխանցվում է վարակված սերմերի միջոցով և բույսի վարակված, բայց չքայքայված մասերով։ 

## Պայքարի միջոցառումներ
Ցանքաշրջանառություն, հիվանդադիմաց սորտերի ստեղծում, առողջ սերմերի օգտագործում, սերմերի օդաջերմություն մշակում, վարակազերծում, պարարտանյութերի օգտագործում և այլն։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Սերխիո Բատիստա

**Սերխիո Դանիել Բատիստա** (), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ 1986 թվականի աշխարհի չեմպիոն։ Ներկայումս՝ ֆուտբոլային մարզիչ։ 2008 թվականին Պեկինում կայացած օլիմպիական ֆուտբոլային մրցաշարում Արգենտինայի հավաքականին բերեց ոսկե մեդալների։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
«Արխենտինոս Խունիորսի» կազմում Բատիստան դարձել է Արգենտինայի կրկնակի չեմպիոն և Լիբերտադորեսի Գավաթի հաղթող։ 1980-ականների այս ակումբի խաղացողների սերունդը Ոսկե է «կարմիր բզեզների» համար՝ ոչ առաջ, ոչ հետո թիմը նշանակալի գավաթներ չի նվաճել ինչպես Արգենտինայում, այնպես էլ միջազգային ասպարեզում՝ մնալով ավելի ուժեղ ակումբների կադրերի ավանդական մատակարար՝ իր հոյակապ ակադեմիայի հաշվին, և այդ խաղացողների շրջանում Բատիստան խաղացել է առանցքային դերերից մեկը։ Այն բանից հետո, երբ Բատիստան հավաքականի կազմում արդեն դարձավ աշխարհի չեմպիոն, տեղափոխվեց «Ռիվեր Փլեյթ» և 1989/90 մրցաշրջանում նվաճեց երկրի ևս մեկ առաջնություն։ Բատիստան կարիերան ավարտել է 1999 թվականին «Օլ Բոյս» ակումբում։

### Ելույթներ ազգային հավաքականում
1985-1990 թվականներին Բատիստան հանդես է եկել Արգենտինայի հավաքականում։ Այդ ընթացքում նա 2-ական անգամ մասնակցել է աշխարհի (1986 թվական՝ չեմպիոն, 1990 թվական՝ փոխչեմպիոն) և Ամերիկայի գավաթի (1987 թվական՝ 4 - րդ տեղ և 1989 թվական՝ 3 - րդ տեղ) առաջնություններին։

### Մարզչական կարիերա
Խաղային կարիերայի ավարտից անմիջապես հետո սկսել է մարզել Ուրուգվայի «Բելյա Վիստա» ակումբը։ Նա նաև մարզել է հարազատ «Արխենտինոսը», «Նուևա Չիկագոն», «Գոդոյ-Կրուսը»։ Սակայն Բատիստան բարձրագույն նվաճման է հասել 2008 թվականին՝ Արգենտինայի հավաքականի հետ հաղթելով Պեկինի Օլիմպիական խաղերում։ Օլիմպիական հավաքականի մարզչի պաշտոնում Բատիստան նշանակվել է 2007 թվականի վերջին։

2010 թվականի նոյեմբերի 2-ին Արգենտինայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից նշանակվել է մինչև 2014 թվականի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնում։ 2011 թվականին Արգենտինայի հավաքականը Բատիստայի գլխավորությամբ մասնակցել է Ամերիկայի տնային գավաթին։ Այնտեղ «ալբիսելեստան» հասել է քառորդ եզրափակիչ, որտեղ 11 մետրանոցներով պարտվել է Ուրուգվային։ Այն դեպքում, երբ մրցաշարում անցկացրած չորս հանդիպումներից թիմը հաղթել է միայն մեկին, մարզիչն ասել է, որ չի կարող գոհ լինել, բայց գոհ է իր խաղացողների գործողություններից։

2011 թվականի հուլիսի 26-ին Սերխիո Բատիստան Ամերիկայի գավաթի խաղարկությունում թիմի անհաջող ելույթից հետո վայր դրեց Արգենտինայի հավաքականի գլխավոր մարզչի լիազորությունները, իսկ ֆուտբոլի ազգային ֆեդերացիայի հատուկ կոմիտեն ընդունեց նրա հրաժարականը։

2012 թվականի մայիսի 30-ին Բատիստան նշանակվել է չինական «Շանհայ Շենհուա» ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնում։

2015 թվականի մայիսին Բաստիստան նշանակվել է Բահրեյնի հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

## Ձեռքբերումներ
### Որպես խաղացող
* Աշխարհի չեմպիոն (1)․ 1986 թվական։
* Արգենտինայի չեմպիոն՝ 1984(Մ), 1985 (Ն), 1989/90:
* Լիբերտադորեսի գավաթակիր՝ 1985 թվական։

### Որպես մարզիչ
* Հաղթանակ Օլիմպիական խաղերում (1)․ Պեկին 2008 թվական։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на сайте Аргентинской футбольной ассоциации
* Профайл на сайте «Архентинос Хуниорс»

 
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Արգենտինոս Խունիորսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Գյուղատնտեսության ինդուստրացում

**Գյուղատնտեսության ինդուստրացում**, գյուղատնտեսության նյութատեխնիկական հենքի վերակառուցում, ագրարային աշխատանքն աստիճանաբար արդյունավետության տարատեսակի վերափոխումն ապահովող մեքենաների համակարգերի և գյուղատնտեսության արտադրության մեջ արդյունավետ տեխնոլոգիաների աստիճանաբար ներդրման միջոցով։ Տեխնիկական առաջընթացի հիմնական ուղղություններից է։ Ինդուստրացման նպատակը գյուղատնտեսության արտադրանքի ծավալների ավելացումն ու տնտեսության արդյունավետության բարձրացումն է՝ արտադրության համալիր մեքենայացման ու ավտոմատացման և դրա հետ կապված բնակենսաբանական և սոցիալ-տնտեսական գործընթացների (կենդանիների և բույսերի ընտրասերում, հողբարելավում, արտադրության համակենտրոնացում և մասնագիտացում և այլն) հետևանքով աշխատանքի արտադրողականության աճի հաշվին։ Ինդուստրացման արդյունքում աստիճանաբար նվազում է գյուղատնտեսության կախվածությունը բնակլիմայական պայմաններից, չափավորվում բուսաբուծության ու անասնաբուծության արտադրության սեզոնայնությունը և միօրինակությունից շեղումները։ Ինդուստրացում տեխնիկական առաջընթացի և սահմանափակ բնական պաշարների պայմաններում առավել բարձր արդյունքի ապահովման հիմնական միջոցն է։

## Գյուղատնտեսության ինդուստրացում ՀՀ-ում
Գյուղացիների տնտեսությունների փոքր չափերի և խիստ մասնատված հողակտորների պայմաններում ինտենսիվ տեխնոլոգիաների կիրառությունը լուրջ դժվարությունների է հանդիպում։ Ավելին, մի կողմից գյուղատնտեսության տեխնիկայի անբավարարությունը, ծայրաստիճան բարձր մաշվածությունը, մյուս կողմից փոքր տնտեսություններում դրանց ոչ արդյունավետ շահագործումը, խոչընդոտում են ճյուղի ինտենսիվության մակարդակի բարձրացմանը։ Այդ խնդրի լուծման նպատակով «ՀՀ գյուղի և գյուղատնտեսության 2010–20 թվականների կայուն զարգացման ռազմավարության» մեջ մշակված են ՀՀ գյուղատնտեսության Ինդուստրացմանն ուղղված պետական քաղաքականության հիմնադրույթներ։

Կատեգորիա:Անասնաբուժություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Ֆրանց Յոզեֆ Աուման

**Ֆրանց Յոզեֆ Աուման** (գերմաներեն՝ *Franz Joseph Aumann,* նաև *Auman*, *Aumon*. ), ավստրիացի կոմպոզիտոր։ Մինչև ձայնի կտրվելը երգել է Վիեննայի այն նույն երգչախմբում, որտեղ երգում էին Յոհան Միխաել Հայդնը և Յոհան Գեորգ Ալբրեխտսբերգերը, կոմպոզիտորներ, որոնց հետ ավելի ուշ շրջանում ձեռագրերի փոխանակում կամ առևտուր է արել։ Հաշվի առնելով այս հանգամանքը՝ զարմանալի չէ, որ նրա հեղինակած երաժշտության մի մասը սխալ կերպով վերագրվել է Հայդնին, իսկ  նրա *Missa Profana-ն,* որը երգիծում է դպրոցի ուսուցչի կակազությունն ու վատ երգեցողությունը, ժամանակին վերագրվում էր Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտին։

Աումանը 1757 թվականին քահանա է ձեռնադրվել օգոստինյան միաբանության Սուրբ Ֆլորիան եկեղեցում  և ըստ ամենայնի՝ այդտեղ է անցկացրել իր կյանքի մնացած մասը։ Նա հեղինակել է բազմաթիվ պատարագային կարգավորումներ։

Աումանի երաժշտությունը 19-րդ դարում Սենթ Ֆլորիանում մատուցվող երաժշտական երկացանկի մեծ մասն էր կազմում, և Անտոն Բրուքներն օգտվեց այդ պաշարից կոնտրապունկտերն ուսումնասիրելու համար։ Նա իր ուշադրությունը հիմնականում կենտրոնացրեց Աումանի Սուրբծննդյան ռեսպոնսորիաների և ռե մաժոր *Ave Maria-ի*  վրա։ Բրուքները, ում գրավել էր Աումանի գունային հարմոնիան, 1879 թվականին ավելացրեց երեք տրոմբոնների նվագակցումը *Ecce quomodo moritur justus* և *Tenebrae factae sunt -ի* իր կարգավորումներին։

Աումանի ստեղծագործությունը ներառում է նաև գործիքային երաժշտություն, ինչպես, օրինակ, ստեղծագործական ամենավաղ շրջանում նրա հեղինակած լարային կվինտետներից մի քանիսը։

## Աշխատանքներ, հրատարակություններ և ձայնագրություններ
; Ձայնագրություններ

* Gunar Letzbor, *Franz Joseph Aumann – Requiem*, St. Florianer Sängerknaben, Ars Antiqua Austria . Pan Classics PC 10234, 2008 (Aumann's *Ecce quomodo moritur justus*, *Tenebrae factae sunt* և *Te Deum-ի* հետ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1728 ծնունդներ
Կատեգորիա:1797 մահեր
Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ հոգևորականներ
Կատեգորիա:Հաբսբուրգյան միապետության անձինք
Գազիաբաթ

**Գազիաբաթ** (, ), քաղաք Հնդկաստանի Ուտար Պրադեշ նահանգի արևմուտքում՝ համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Դելիից 19 կմ արևելք, Միրաթ քաղաքից 46 կմ հարավ-արևմուտք։ Բացարձակ բարձրությունը՝ ծովի մակարդակից 209 մետր։ Քաղաքը գտնվում է Հինդոն գետից (Ջամնա գետի վտակ) 2,5 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2013 թվականի տվյալներով կազմում է 1 784 166 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների՝*

## Խնայողություն
Սա Հյուսիսային Հնդկաստանի խոշոր արդյունաբերական քաղաքներից մեկն է, որը հիմնականում զարգացած է մետաղամշակման և էլեկտրոնիկայի արդյունաբերությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1740 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1740 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Կատեգորիա:Հնդկաստան
Կատեգորիա:Հնդկաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքներ
Մակեդոնիայի Հանրապետության կղզիների ցանկ

**Մակեդոնիայի Հանրապետության կղզիների ցանկ**։ Մակեդոնիան շրջապատված է ցամաքով, բոլոր կղզիները գտնվում են կամ լճերում կամ գետերում։ Ամենամեծ կղզին Պրեսպա լճի Գոլեմ Գրադն է՝ 0,18 կմ² տարածքով։ Այն նաև միակ մակեդոնական կղզին է բնական լճում. մնացած լճային կղզիները գտնվում են արհեստական ​​ջրամբարներում և ժամանակին բարձրադիր հողատարածքներ են եղել։ Ցանկում ներառված են միայն մշտական ​​կղզիները (որոնց ներկայությունը կախված չէ ջրի մակարդակից), որոնք հաստատված են որպես ֆիզիկական քարտեզների վրա նշված կամ դրանց վրա կառուցված օբյեկտներ։

Վերջին փորձագիտական ​​հետազոտությունների համաձայն՝ երկրում կա 13 կղզի, որոնք համապատասխանում են ֆորմալ սահմանմանը (առնվազն 1 հեկտար տարածք, ջրով շրջապատված), սակայն ջրամբարներում կան մոտ 50 գետային կղզիներ և մի շարք ավելի փոքր լճային կղզիներ.։

## Լճային կղզիներ
### Դեբար լիճ
* 
Հյուսիսիային մակեդոնիա
Մեծ Դեբար և Փոքր Դեբար կղզի (ոչ մշտական)()

### Կալիմանսկո լիճ
* Կալաթա (թերակղզի՝ ամռանը, կղզի՝ ձմռանը) ()— նախկինում՝ բերդ

### [[Պրեսպա լիճ]]
* Գոլեմ Գրադ (Օձի կղզի) ()

### Տիկվեշ լիճ
* Գրադիստե()— հնագիտական ​​վայր, նախկին ամրոց
* Անանուն կղզի Բրուշանին գյուղի մոտակայքում։ Համայնք Կավադարցի()
* Անանուն կղզի Դրադնա գյուղի մոտակայքում։ Համայնք Կավադարցի (ոչ մշտական) ()
* Կլինովսկի կղզի Բլաշտիցա գետի հունի մոտ().

### Սելեմլի լիճ
* անանուն կղզի()

## Գետի կղզիներ
Գետային կղզիները հանդիպում են Վարդար գետի վրա, որը   հոսում է երկրի կենտրոնից դեպի հարավ։():

* Յանիտաշ, Վելես
* Ադատա Վալանդովոյի համայնքում։
*

## Примечания
# ↑ Македонија има 13 „вистински“ острови! (макед.). портал ИГЕО (13 октомври 2014). Дата обращения: 18 мая 2015. Архивировано 5 марта 2016 года.
# ↑ Брегалнички регион: Калиманско Езеро Архивная копия от 16 апреля 2017 на Wayback Machine - Македонски бисер
# ↑ Article on the islands of the Republic of Macedonia Архивная копия от 11 июля 2020 на Wayback Machine - IGEO geography portal  (макед.)
# ↑ 1:25000 topomap of Kavadarci region Архивная копия от 13 февраля 2015 на Wayback Machine (23.6 MB)

Կատեգորիա:Կղզիների ցանկեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի աշխարհագրական օբյեկտներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի աշխարհագրություն
Իվան Սկիցկո

**Իվան Սկիցկո** (ռումիներեն՝ *Ivan Schitco.* ), մոլդովացի շախմատիստ,  գրոսմայստեր (GM, 2022)։

## Կենսագրություն
Սկիցկոն մոլդովացի լավագույն պատանի շախմատիստներից է։ Մարզվել է միջազգային վարպետ Բորիս Իտկիսի մոտ, պարբերաբար մասնակցել շախմատի ֆեդերացիայի կատարողական կենտրոնի սեանսներին՝ վաստակաշատ մարզիչ, գրոսմայստեր Դմիտրի Սվետուսկինի ղեկավարությամբ։ Մասնակցել է շախմատի Եվրոպայի և աշխարհի պատանեկան առաջնությունների։  2012 թվականին շախմատի աշխարհի դպրոցականների առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ 2017 թվականի նոյեմբերին առաջին տեղն է զբաղեցրել Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում կայացած Բոտվիննիկի գավաթի միջազգային մրցաշարում, որին մասնակցում էին 11 երկրների ուժեղագույն պատանիներ, այդ թվում՝ միջազգային տիտղոսներ ունեցող 8 շախմատիստներ։ 2019 թվականին Իվան Սկիցկոն դարձել է Եվրոպայի մինչև 17 տարեկան դպրոցականների շախմատի առաջնության հաղթող։

Սկիցկոն Մոլդովայի հավաքականի կազմում հանդես է եկել 2022 թվականին Չեննայում անցկացված 44-րդ շախմատային օլիմպիադայում։ Որպես թիմի առաջատար՝ մրցելով առաջին խաղատախտակի վրա, գրանցել է այսպիսի արդյունք. (+2, =7, -1): Ընդ որում՝  ոչ-ոքի է արել շախմատի աշխարհի չեմպիոն Մագնուս Կարլսենի հետ, իր երկրի հավաքականի համար ապահովել 6-րդ տեղը, ինչը աննախադեպ հաջողություն էր Մոլդովայի մարզական պատմության մեջ։

Սկիցկոն Մոլդովայի հավաքականի կազմում հանդես է եկել նաև 2019 թվականին Բաթումում անցկացված շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնությունում՝ գրանցելով այսպիսի արդյունք. (+3, =1, -3):

Այդ նույն տարում նա արժանացել է ՖԻԴԵ-ի միջազգային վարպետի (IM) կոչման, դրանից երեք տարի անց էլ ստացել է ՖԻԴԵ-ի գրոսմայստերի (GM) կոչում։

Սկիցկոն իրավունք էր ստացել մասնակցելու շախմատի աշխարհի գավաթի 2023 թվականի խաղարկությանը, որտեղ առաջին շրջանում հաղթել է վարկանիշով 107-րդը համարվող Նիջաթ Մամեդովին, իսկ երկրորդ շրջանում՝ 22-րդը դասակարգված Սեմ Շենքլանդին։

2022 թվականի դրությամբ Սկիցկոն Դալլաս քաղաքի տեխասյան համալսարանի ուսանող էր և այդ համալսարանի շախմատային թիմի անդամ։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ivan Schitco rating card at FIDE
* Ivan Schitco player profile and games at Chessgames.com
* Ivan Schitco chess games at 365Chess.com

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի շախմատիստներ
Դանիելե Օրսատո

**Դանիելե Օրսատո** (), իտալացի ֆուտբոլային մրցավար։ Իր կարիերայի ընթացքում, որը տևել է երեք տասնամյակ, Օրսատոն դատեց ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչը և մրցանակներ ստացավ ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության միջազգային ֆեդերացիայից։

## Կարիերա
Օրսատոն ՖԻՖԱ-ի մրցավար է դարձել 2010 թվականին։ Նա աշխատել է որպես մրցավար 2014 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական խաղերում և Եվրո-2012։

Օրսատոն դատել է ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի խմբային փուլի 2012/13, 2013/14 և 2014/15 թվականների հանդիպումները։

2016 թվականին Օրսատոն դատեց ՊՍՎ Էյնդհովենի և Մադրիդի «Ատլետիկոյի» միջև ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի 2015/16 մրցաշրջանի 16-րդ տուրի հանդիպումը։

2017 թվականի մարտի 14-ին Օրսատոն դատեց ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի 2016/17 մրցաշրջանի 16-րդ տուրի «Լեսթեր Սիթի»-«Սևիլիա» հանդիպումը։

2018 թվականի ապրիլի 28-ին նա դատեց Ա Սերիայի հանդիպումը Միլանի «Ինտերի» և «Յուվենտուսի» միջև, որտեղ նրա որոշ որոշումներ շատ հակասություններ առաջացրեցին, այդ թվում՝ նա երկրորդ դեղին քարտը ցույց չտվեց «Յուվենտուսի» խաղացող Միրալեմ Պյանիչին։ Ինքը՝ Օրսատոն, տարիներ անց ընդունեց իր սխալը։

2018 թվականի հուլիսի 1-ին Օրսատոն նշանակվել է վար-ի մրցավար՝ ԱԱ-2018-ի Խորվաթիա-Դանիա խաղում։

2019 թվականի փետրվարի 12-ին Օրսատոն դատեց ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայում «Մանչեսթեր Յունայթեդի» և ՊՍԺ-ի միջև 16-րդ տուրի առաջին հանդիպումը։ Նա 10 դեղին քարտ է բաժանել (6-ը՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդի», 4-ը՝ ՊՍԺ-ի) և 89-րդ րոպեին հեռացրել է Պոլ Պոգբային։

Օրսատոն ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի 2020 թվականի եզրափակչի մրցավարն էր «Պարի Սեն Ժերմենի» և Մյունխենի «Բավարիայի» միջև։

Նա նաև դատեց ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի 2021 թվականի կիսաեզրափակչի «Չելսի»-«Ռեալ» պատասխան հանդիպումը։

2020 թվականին Օրսատոն IFFHS-ի կողմից ճանաչվեց Այս օրացուցային տարվա լավագույն մրցավար։

2022 թվականի նոյեմբերի 20-ին Օրսատոն նշանակվել է 2022 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության բացման հանդիպման մրցավար հյուրընկալող երկրների՝ Քաթարի և Էկվադորի միջև։

2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Օրսատոն դատեց Արգենտինայի և Խորվաթիայի հավաքականների միջև Աշխարհի առաջնության կիսաեզրափակիչ հանդիպումը, որտեղ նա քննադատության ենթարկվեց «Ոսկե գնդակի» դափնեկիր և Խորվաթիայի հավաքականի ավագ Լուկա Մոդրիչի կողմից ՝ նրան անվանելով «ամենավատ» մրցավարներից մեկը՝ իր խաղը անվանելով «աղետ»։

## Ծանոթագրություն


 
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցավարներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մրցավարներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի մրցավարներ
Շանդոր Պուլ

**Շանդոր Պուլ** (, ), հունգարացի ֆուտբոլային մրցավար, որը հիմնականում հայտնի էր Միացյալ Նահանգներում 1994 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկության չորս հանդիպումները սպասարկելով, ներառյալ՝ Բրազիլիայի և Իտալիայի միջև եզրափակիչը։ Նա նաև վարել է ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների Լիգայի հանդիպումները, այդ թվում՝ 1997 թվականի ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչը Դորտմունդի «Բորուսիայի» և «Յուվենտուսի» միջև, որում «Բորուսիան» հաղթել է 3-1 հաշվով։

Եղել է Եվրոպայի 1992 և 1996 թվականի առաջնությունները սպասարկած մրցավարներից։

1994-1997 թվականներին նա չորս անգամ անընդմեջ IFFHS-ի վարկածով ճանաչվել է աշխարհի Տարվա լավագույն մրցավար։

Մրցավարի պաշտոնից հեռանալուց հետո 2000-2006 թվականներին եղել է Հունգարիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի փոխնախագահ։ Նա նաև աշխատել է որպես մեկնաբան Հունգարիայի սպորտային հեռուստաալիքում։

Պուլը խոսում էր հունգարերեն, գերմաներեն, իտալերեն և անգլերեն։

Պուլը մահացել է 2021 թվականի մայիսի 20-ին, 65 տարեկան հասակում, Հունգարիայում COVID-19 համաճարակի ընթացքում COVID-19-ից հետո առաջացած բարդություններից։

## Ծանոթագրություն


## Արտաքին հղումներ
* Profile 
 
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցավարներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ֆուտբոլային մրցավարներ
Հռիփսիմե Բագրատունի (Կոմսաձագ)

**Հռիփսիմե Բագրատունի**, հայոց Բագրատունի արքա Աշոտ Երկաթի և Սահականույշ թագուհու դուստրը, Բուլղարիայի հայկական Կոմսաձագերի արքայատոհմի հիմնադիր կոմիտ Նիկողայոսի կինը, Դավիդ, Մովսես, Ահարոն և Սամուել Կոմսաձագերի մայրը։ Նրա որդի Սամուելը եղել է Բուլղարիայի թագավոր։

Հռիփսիմեն մահացել է մինչև 993 թվականը, երբ Սամուել Կոմսաձագը գերմանական Պրեսպանսկո գյուղում տեղադրել է հայտնի Սամուելյան արձանագրությունը՝ ի հիշատակ իր ծնողների և իր եղբայր Դավիթի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բագրատունիների թագավորություն
Պիյրիսսարե

**Պիյրիսարե** (**Պիյռիսսաար**, **Պիյռիսաար** ; հնում *Ժելաչեկ*, **Մեժա**, **Պորկա**; ) —  Չուդ քաղցրահամ լճի խոժորագույն կղզի, Կոլպինա կղզուց հետո երկրորդը իր մեծությամբ Չուդ Պսկովյան ավազանում։ Պատկանում է Էստոնիային, վարչականորեն ենթարկվում է Տարտումաա շրջանի Պիիրսաարե գյուղական համայնքին։

## Աշխարհարգրություն
Պիյրիսարեն Չուդ լճի 22 կղզիներից մեկն է, որը գտնվում է նրա հարավային մասում։ Մակերես 7.76 կմ²։ Այն գտնվում է լիճ թափվող ամենամեծ գետի Էմայիգիի գետաբերանից 15 կմ հեռավորության վրա։ Արեւմտյան ափից այն բաժանում է այսպես կոչված շոգենավերի ջրանցքը։ Հեռավորությունը կղզուց մինչև Էստոնական ափը մոտ 2,5 կմ է, մինչև ռուսական ափը՝ մոտ 5,5 կմ։ Կղզին ցածր է, լճի մակարդակից միջին բարձրությունը 1-2 մետր է։ Կղզու արևելյան մասը բարձրանում է մինչև 4,2 մետր։ Դրա վրա են գտնվում Պիիրի, Տունի և Սաարե (Ժելաչեկ) գյուղերը։ Կղզու մնացած մասը ցածր է և շատ ճահճային, ուստի հյուսիսարևմտյան ափը հաճախ տուժում է ջրհեղեղներից։ Կղզու, ինչպես նաև համեմատաբար ծանծաղ Չուդ լճի հիմնական խնդիրը երթևեկելի բեռնափոխադրումների ուղիների մշտական ​​տիղմն է, հատկապես այն նավամատույցը, որտեղ հասնում են նավերը, ինչպես ուղևորները, այնպես էլ բեռները։ Մայրցամաքային Էստոնիայի հետ հաղորդակցությունն իրականացվում է Կոիդուլա լաստանավով Լաակսաարե նավահանգստից։ Անցումը տևում է 40 րոպե։

## Պատմություն և բնակչություն
Կղզին բնակեցվել է Հյուսիսային պատերազմի ժամանակ (1700-1721) ռուս հնադավանների կողմից, որոնք այդպիսով փորձել են խուսափել Նիկոնի պատրիարքի բարեփոխումներից և չհայտնվել կանոնավոր բանակում։ Ժամանակակից կղզու բնակիչների մեծ մասը ռուս են և մինչ օրս պատկանում են այս հավատքին։ Կղզում կա Պետրոս և Պողոս առաքյալների (1927-1933) դատարկ եկեղեցին։ Կղզու հիմնական լեզուն ռուսերենն է, պաշտոնական լեզուն էստոներենն է։

Մինչև 1920 թվականը կղզին վարչականորեն բաժանված էր Լիվոնիայի և Սանկտ Պետերբուրգի նահանգների միջև, որտեղից էլ ստացել է իր անվանումը (էստոներեն՝ Պիիրիսսաար՝ սահմանամերձ կղզի, ռուսերեն համարժեք անվանումը՝ Մեժա)։ Էստոնիայի և Խորհրդային Ռուսաստանի միջև Տարտուի խաղաղության պայմանագրի կնքումից հետո այն մտավ Էստոնիայի կազմի մեջ։ 1940-ական թվականներին ՍՍՀՄ-ի և ՌՍՖՍՀ-ի սահմանների ճշգրտումը չի ազդել կղզու վրա։

Գերմանական լյուֆտվաֆֆե (Luftwaffe )օդուժը ամենամեծ վնասը հասցրեց կղզուն 1944 թվականի փետրվարին։

Կղզու բնակչությունը 1920 վականի 700-ից 2010 թվականին նվազել է 73-ի։
մինի|Սուրբ Պողոս Պետրոս եկեղեցի

## Բնակավայրեր
Կղզում կա երեք գյուղ․ Պիյրի(), Սաարե ()  և Տոոնի (), միավորված  Պիիրիսսաարե համայքի մեջ։.

## Տնտեսություն
Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը ձկնորսությունն է և գյուղատնտեսությունը։ Կղզում աճեցնում են կարտոֆիլ, լոլիկ, սոխ, վարունգ և այլն։ Պիյրիսարե կղզու հիմնական մշակաբույսը սոխն է։

## Ծանոթագրություններ


## Հղումներ
* 
* Официальный сайт волости Пийриссаар 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Էստոնիայի կղզիներ