Վինեգրետ (թանձրուկ)

**Վինեգրետը** (, ) պատրաստվում է յուղը խառնելով ինչ-որ մեղմ թթվի հետ՝ օրինակ, քացախ կամ կիտրոնի հյութ։ Խառնուրդը կարող է համեմվել աղեվ, խոտաբույսերով կամ համեմունքներով։ Վինեգրետը հիմնականում օգտագործվում է որպես աղցանային ամոքունք, բայց կարող է օգտագործվել նաև որպես մարինադ։ Ավանդաբար, վինեգրետը բաղկացած է լինում 3 բաժին յուղից և մեկ բաժին քացախից, որ հարում են մինչև կայուն էմուլսիա ստանալը, սակայն վինեգրետ են կոչվում նաև այլ բաղադրամասերով խառնուրդներին, որոնք ոչ կայուն էմուլսիաներ են և որոնց բաղադրամասերը կարճ ժամանակ անց առանձնանում են։

## Անուն
 բառը ֆրանսերեն  «քացախ» բառի փաղաքշականն է։ 19-րդ դարում այն կոչվել է «ֆրանսիական ամոքունք»։

## Պատրաստում
thumb|Վինեգրետի պատրաստումը՝ յուղը լցնում են քացախի ու մանանեխի մեջ, ապա հարում մինչև էմուկսիայի թանձրության աստիճանի հասնելը
Ընդհանրապես վինեգրետը բաղկացած է լինում 3 բաժին յուղից և 1 բաժին  քացախից, որնք հարվում են մինչև ստացվի էմուլսիայի թանձրության խառնուրդ։ Հաճախ ավելացնում են նաև աղ և պղպեղ։ Նաև ավելացնում են խոտաբույեր և սոխուկներ, հատկապես, եթե այն օգտագործվում է եփված բանջարեղենի և հատիկեղենի համար։ Վինեգրետը թանձրացնելու և լրացուցիչ համ հաղորդելու համար երբեմն ավելացնում են մանանեխ։

## Տարատեսակներ
Վինեգրետ պատրաստում են յուղերի ու քացախների տարբեր տեսակներից։ Ձիթայուղը և չեզոք բուսայուղերը՝ օրինակ, սոյայի, կանոլայի, եգիպտացորենի, արևածաղկի, գետնանուշի և խաղողի կորիզի յուղերը. բոլորը հարմար են վինեգրետ պատրաստելու համար։ Քացախի տարբեր տեսակներ, օրինակ, ազնվամորու քացախը, ստեղծում են վինեգրետի տարբեր համեր։ Քացախի փոխարեն կարելի է նաև օգտագործվել կիտրոնի հյութ կամ ալկոհոլ՝ օրինակ, խերես։ Ամոքիչ վինեգրետը պատրաստվում է ձիթապտղի յուղի և գինու քացախի պարզ վինեգրետին ավելացնելով փոքր քանակությամբ բալզամիկ քացախ։
***Բրազիլիայում** ձիթապտղի յուղի, ալկոհոլային քացախի, լոլիկի, սոխի և երբեմն բուլղարական պղպեղի խառնուրդը կոչվում է *վինագրետ*։ Այն մատուցվում է բրազիլական շուրասկու ուտեստի հետ, սովորաբար կիրակի օրերին։ Բրազիլական վինագրետը նման է մեքսիկական պիկո դե գալոյին։
***Չինաստանում և Ճապոնիայում** նմանատիպ աղցանային ամոքունքը պատրաստվում է քնջութի յուղով կամ մածուկով և բրնձի քացախով։ Չինաստանի հյուսիսում թանձրուկին ավելացնում են նաև մանանեխ՝ լրացուցիչ համ և բույր հաղորդելու համար։
***Հյուսիսային Ֆրանսիայում** այն կարող է պատրաստվել ընկույզի յուղով և խնձորի քացախով և օգտագործվել բելգիական ճարճատուկով աղցանի հետ։
***Հարավարևելյան Ասիայում** բրնձի թեփի յուղը և սպիտակ քացախը օգտագործվում են որպես հիմք՝ թարմ խոտաբույսերի, չիլի պղպեղի, ընկույզի և լայմի հյութի հետ։
***Միացյալ Նահանգներում** վինեգրետներե կարող են պարունակել հավելումների մեծ բազմազանություն, ինչպես, օրինակ, կիտրոն, տրյուֆել, ազնվամորի, շաքար, սխտոր, բալ։ Պարմեզանը և հատկապես կապույտ պանիրը նույնպես կարող են ավելացվել։ Առևտրային, շշացված վինեգրետները կարող են պարունակել էմուլգատորներ, ինչպիսիք են լեցիտինը։

## Գործածություն
Դասական ֆրանսիական խոհանոցում վինեգրետը օգտագործվում է որպես աղցանի սոուս, իսկ որպես սառը սոուս՝ ուղեկցում է սառը ծնեբեկին և պրասին։

## Ռուսական վինեգրետ
Ռուսական խոհանոցի *վինեգրետ* աղցանի անունը ծագել է վինեգրետ թանձրուկի անունից։

## Տես նաև
* Մարինացում
* Աղցանային ամոքունք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղցաններ
Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Կատեգորիա:Սոուսներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց