open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էլմիրա Սկրիպչենկո

**Էլմիրա Սկրիպչենկո** (; ), ֆրանսիացի և մոլդովացի շախմատիստուհի, Եվրոպայի չեմպիոնուհի (2001), բազմակի Ֆրանսիայի և Մոլդովայի չեպիոնուհի, միջազգային վարպետ (1998),  կանանց գրոսմայստեր  (1995):

## Սպորտային կարիերա
Էլմիրա Սկրիպչենկոն ծնվել է Քիշնևում շախմատիստների ընտանիքում։ Հայրը` Ֆյոդոր Սկրիպչենկոն, մրցավար էր, իսկ մայրը` Նաիրա Աղաբաբյանը, Մոլդովայի ութակի չեմպիոնուհի և վաստակավոր մարզիչ։ 
Շախմատ սկսել է խաղալ վաղ մանկությունից` մոր առաջնորդությամբ։

1992 թվականին պատանեկան աշխարհի առաջնությունում, նա դարձավ մինչև 16 տարեկանների չեպիոնուհի։ Այդ թվականից նա դարձավ Մոլդովայի շախմատի ընտրանու անդամ։ 1996 թվականից ապրում է Փարիզում։ 2000 թվականին Էլմիրա Սրիպչենկոն հասավ մինչև աշխարհի առաջնության քառորդ եզրափակիչ։ 2001 թվականին նա կրկնեց իր հաջողությունը և հաղթեց Եվրոպայի անհատական առաջնությունում, ինչպես նաև դարձավ արծաթե մրցանակակիր Եվրոպայի թիմային առաջնությունում հանդես գալով Մոլդովայի կազմում։ 2002 թվականից Էլմիրա Սկրիպչենկոն հանդես է գալիս Ֆրանսիայի կողմից։ 2004 թվականին դարձել է Բիլի և Կրասնոտուրինսկի մրցաշարերի հաղթող։

## Անձնական կյանք
1997 թվականին Էլմիրա Սկրիպչենկոն ամուսնացել է ֆրանսիացի հայտնի գրոսմայստեր Ժոել Լոտիեի հետ, սակայն 2002 թվականին նրանք ամուսնալուծվել են։ 1997-2002 թվականներին նա կրել է Սկրիպչենկո-Լոտիե ազգանունը։ 2006 թվականին նա ամուսնացել է ֆրանսիացի մեկ այլ գրոսմայստեր Լորան Ֆրեսինեի հետ։ 2007 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը։

## Սյոգի
Բացի շախմատից, Էլմիրան, ինչպես նաև Լոտիեն խաղացել են սյոգի։ 1999 թվականին Մոլդովայի կողմից նա հանդես է եկել որպես պատվիրակ սյոգիի առաջին միջազգային համաժողովում։

2011 թվականի սյոգիի  5-րդ միջազգային համաժողովի շրջանակներում կայացած  միաժամանակյա խաղի ժամանակ Էլմիրան հաղթել է պրոֆեսիոնալ սյոգի խաղացող Տոսիյուկի Մորիուտիին։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական էջը ՖԻԴԵ-ի կայքում
* էջը Chessgames բազայում
*  Անձնական էջը 365chess.com կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Մոլդովացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի շախմատիստներ
Դիմիտրի Տատանաշվիլի

**Դիմիտրի Տատանաշվիլի** (; ), վրացի ֆուտբոլիստ։ Հանդես է գալիս «Դինամո» ակումբում որպես հարձակվող։

## Խաղային կարիերա
Դիմիտրին Թբիլիսիի «Օլիմպիկ» ակումբի սան է։ Նույն թիմում դեբյուտել է մեծ տարիքում։ Վրաստանի առաջնությունում հանդես է եկել «Սպարտակ Ցհինվալի», «Ամերի», «Մետալուրգ»,  «Դինամո» (Թբիլիսի), «Չիհուրա», «Զեստափոնի»և «Դինամո» (Բաթումի) ակումբներում։ 2010/11, 2011/12 և 2012/13 մրցաշրջանների հաղթող։ Կարողացել է արժանանալ 2005/06, 2006/07 և 2012/13 թվականների վրաստանի գավաթին։ Հաղթել է նաև Վրաստանի 2006/07, 2007/08, 2013/14 թվականների սուպերգավաթները։ Մասնակցել է Եվրոպայի լիգային։

2008 թվականից մինչև 2010 թվականը հանդես է եկել չեխական «Վիկտորիա» և «Կլադնո» ակումբներում։ 2010 թվականին տեղափոխվել է Ուկրաինա՝ հանդես գալով «Մետալուրգ» ակումբում։

2007 թվականի սեպտեմբերի12-ին դեբյուտել է Վրաստանի ազգային հավաքական։ Խաղը կայացել է Ադրբեջանի ընտրանու դեմ։ Դիմիտրին հավաքականում անցկացրել է ընդամենը 2 խաղ՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Մետալուրգ Զապորոժիեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Բաթումի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վիկտորիա Պլզենի ֆուտբոլիստներ
Ջուլհակուհիները (նկար, Վելասկես)

**«Ջուլհակուհիները»** (), իսպանացի նկարիչ Դիեգո Վելասկեսի (1657 թվական) նկարը։ Գտնվում է Պրադո թանգարանում (Մադրիդ, Իսպանիա)։ Հայտնի է նաև «Լեգենդ Արաքնեի մասին» (*La fábula de Aracne)* անվանումով։

Երկար ժամանակ նկարն անվանել են «Մադրիդի Սանտա-Իզաբել գոբելենի գործարանը», բայց 1948 թվականին Դիեգո ԱՆգուլո Ինիգեսը ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Վելասկեսը պատկերել է տեսարաններ Արաքնեի մասին լեգենդից։ Արդյունքում ստեղծագործությունը սկսեցին անվանել նաև «Լեգենդ Արաքնեի մասին» (*La fábula de Aracne)*:

Ըստ լեգենդի` Արաքնեն, որն իր արհեստը սովորել էր Աթենաս դիցուհուց, այնքան լավ էր կարում և գորգեր գործում, որ մտածում էր, թե իրեն հավասարը չկա ոչ Աթենքի մահկանացուների, ոչ էլ Օլիմպոսի աստվածների մեջ։ Նա կարում էր մառախուղի նմանվող թելերով, նրա կտորները թափանցիկ էին, ինչպես օդը։ Իր տաղանդի ու ուժի վրա Արաքնեն շատ էր վստահ և որոշում է մարտահրավեր նետել իր հովանավորին ու ուսուցչին` Աթենաս Պալասին։ Աստվածուհին խորհուրդ է տալիս նրան չմարտնչել աստվածների հետ և բավարարվել նրանով, ինչ ունի, քանի որ տարիներն ու ծերությունը ուշ թե շուտ կխլեն նրանից իր տաղանդը։ Հպարտ ու մեծամիտ Արաքնեն չի համաձայնում և մրցում է աստվածուհու հետ։ Նա պարտվում է, և Աթենասը նրան տգեղ սարդ է դարձնում։

## Նկարագրություն
Կոմոպոզիցիայի տեսանկյունից կտավը բաղկացած է երկու հատվածից։ Առաջին պլանում մուգ ֆոնի վրա պատկերված են ջուլհակուհիները։ Կենտրոնում մի երիտասարդ աշխատող ծնկի եկած թել է մանում։ Աջ կողմում մեկ այլ կին է, որը զբաղված է իր աշխատանքով և զուգահեռ զրուցում է իր կողքին կանգնած աղջկա հետ։ Նրանց թիկունքում` կարմիր վարագույրի հետևում, երևում են իրար վրա դարսված պատրաստի գոբելենները։ Կոմոպոզիցիայի ձախ մասում ևս պատկերված են ջուլհակուհիներ։ Կանայք տարբեր տարիքի են։ Նրանց մեջ կան և տարեցներ, և օրիորդներ։ Սյուժեն պարզ ու հասարակ է և պատկերված է նույնպիսի պարզությամբ, սակայն գունաշարն ու կերպարների դիրքերը նկարին յուրահատուկ դինամիզմ են հաղորդում։

Նկարի հետին պլանում Վելասկեսը նկարել է երկու ազնվական կանանց, ովքեր նայում են պատից կախված գորգերին։ Նկատելի է, որ ձախ կողմում արհեստանոցի տիրուհին է, ով համբերությամբ սպասում է, թե հյուրերից ով կցանկանա գնել գորգը, որը պատկերում է հույն ջուլհակուհի Արաքնեին։

Նկարի կոմպոզիցիան կառուցված է հեռանկարի, լույս ու ստվերի կանոններով։ Նկարիչը առաջին և երկրորդ պլանները վարպետությամբ բաժանում է իրարից։ Այս գործում զգալի դեր ունի երկու պլանների բաժանման, անցման տեղում նկարված աստիճանը։ Սա դիտողին կարծես տանում է գորգի մոտ և հետ բերում արհեստանոց։ Ինչ վերաբերում է գորգին, ապա այն իր հերթին ևս հանդես է գալիս որպես առանձին պլան։

## Գրականություն
* 
* Bird, Wendy. "The Bobbin and the Distaff", Apollo, 2007-11-01

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "Enslaved sovereign": aesthetics of power in Foucault, Velazquez and Ovid.  Article by Sira Dambe, Journal of Literary Studies, December 1, 2006
* Spanish Culture Official Website in English
* ''Velázquez '', exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on this painting (see index)

Կատեգորիա:1657 նկարներ
Կատեգորիա:Աթենաս
Կատեգորիա:Աթենասի արարքներ
Կատեգորիա:Դիեգո Վելասկեսի նկարներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի արվեստ
Կատեգորիա:Պրադո թանգարանի նկարներ
Ներոնի կամուրջ

**Ներոնի կամուրջ** (), անտիկ կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Կառուցվել է Կալիգուլա կամ Ներոն կայսրերի օրոք։ Այն կապում էր Մարսի դաշտը Վատիկանի դաշտին։

## Պատմություն
Փաստացի ապացույց չկա այն մասին, որ Ներոնն է իսկապես կառուցել այս կամուրջը։ Հնարավոր է, որ այն «Ներոնի կամուրջ» է կոչվում այն պատճառով, որ միջնադարում Տիբերի այդ հատվածն անվանվում էին Ներոնի դաշտեր։ Այդ ժամանակահատվածի Հռոմի բնակիչները, առանց իմանալու քանդված շինության ծագումը, կոչել են դա տարածքի անունով։ Ինչպիսին էլ լինի կամրջի ծագումը՝ կամուրջը Ներոնին հնարավորություն է տալիս ավելի հեշտությամբ հասնել իր մոր՝ Ագրիպինայի այգիներ, որոնք գտնվում էին գետի աջ ափին։

Կալիգուլա կայսրը կառուցել էր կրկես Տիբերի աջ ափին։ Հին հռոմեացի պատմիչ Կոռնելիոս Տակիտոսն ասում է, որ հենց այս կրկեսում է, որ Ներոն կայսրը մահապատժի է ենթակել այն քրիստոնյաներին, որոնք մեղադրվում էին, որ Ք․ ա․ 64 թվականին պատահած Հռոմի մեծ հրդեհի համար։ Ենթադրվում է, որ Ներոնը փոխարինել է Վիա Տրիումֆալիս փողոցի փայտե կամուրջը քարով, որն էլ անվանափոխվել է Pons Neronianus կամ Triumphalis, քանի որ նրա վրայով անցնում էր Հաղթական ճանապարհը։ Հռոմեացիները այս կամրջով հասնում էին Ներոնի կրկես։

Տիտոս կայսրը և մյուս հաղթանակած կայսրերը իրենց հաղթանակները տոնելիս մուտք էին գործում Հռոմ՝ անցնելով Ներոնի կամրջով և Վիա Տրիումֆալիս փողոցով։ Հավանաբար Ներոնի կամուրջը չէր կարողանում հաղթահարել Հռոմում օրեցօր աճող երթևեկության ծանրությունը, և նրա ավարտից մեկ դար հետո Հադրիանոս կայսրը կառուցում է Սուրբ Հրեշտակի կամուրջը երկու հարյուր մետր դեպի վեր։ Ներոնի կամուրջը նաև անվանում են Վատիկանի կամուրջ, քանի որ ձախ կողմում այն միացած է Վատիկանյան բլրին։ 4-րդ դարում հավանաբար կամուրջը ավերվել է։ Միջնադարում կամուրջը կոչվում էր Pons ruptus (կոտրված կամուրջ), քանի որ քանդված է եղել։ 15-րդ դարում Հուլիոս II Պապը պլանավորել էր վերականգնել այն։

Ներոնի կամուրջը դասական գրականության մեջ կամ տարածային ցանկերում չի նշվում, այն միայն նշվում է միջնադարյան Mirabilia Urbis Romae և Graphia Aureae Urbis Romae ուղեցույցներում, որպես Հռոմի ավերակներից, որը կարելի էր տեսնել այդ ժամանակ։ Այն ապացույցը, որ Ներոնի կամուրջը այլևս չի գործածվում, առաջին անգամ վկայել է գերմանացի գիտնական Հենրի Ջորդանը։ Հռոմեացի բանաստեղծ Պրուդենցիոսի ստեղծագործությունում ևս հանդիպում է տողեր կամրջի մասին։

Ibimus ulterius, qua fert uia pontis Hadriani,

laeuam deinde fluminis petemus.

Transtiberina prius soluit sacra peruigil sacerdos,

mox huc recurrit duplicatque uota.

Ներոնի կամուրջը հատում էր գետը ներկայիս Վիտտորիո Էմանուելեի կամրջի հատվածում, սակայն այլ ուղղությամբ։ Այսօր անտիկ կառույցից միայն մի փոքր հատված է մնացել։ Երբ Տիբերի ջրի մակարդակը իջնում էր, հնարավոր էր տեսնել չորս պատնեշներից միայն մեկը։ Նրանք հեռացվել են, որպեսզի մակույկները կարողանային ապահով անցնել Տիբեր գետով։

## Տես նաև
* Հին հռոմեական ճարտարապետություն

## Արտաքին հղումներ
* The Tiber River, Tiber Bridges, and Tiber Island in Rome on catholic-resources.com
* [Pons Neronianus on the [University of Virginia] website]

## Ծանոթագրություններ
Գիորգի Ճելիձե

**Գիորգի Ճելիձե** (վրաց.՝ გიორგი ჭელიძე, ), վրացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կարիերա
### Ակումբային
2002-2003 թվականներին հանդես է եկել վրացական «Մերանի» ակումբի կազմում։ 2003-2004 թվականներին հանդես է եկել վրացական «Թբիլիսի» ակումբի կազմում։ 2003-2004 թվականներին նաև վարձավճարով հանդես է եկել վրացական «Օլիմպի Թբիլիսի» ակումբի կազմում։ 2004-2005 թվականներին հանդես է եկել վրացական «Դինամո Բաթում» ակումբի կազմում։ 2005-2008 թվականներին հանդես է եկել ռուսական «Լոկոմոտիվ Մոսկվա» ակումբի կազմում։ 2007 թվականին վարձավճարով հանդես է եկել ուկրաինական «Զարյա Լուգանսկ» ակումբի կազմում։ 2007 թվականին վարձավճարով նաև հանդես է եկել վրացական «Զեստաֆոնի» ակումբի կազմում։ 2008 թվականին հանդես է եկել վրացական «Դինամո Բաթում» ակումբի կազմում։ 2008 թվականին նաև հանդես է եկել ադրբեջանական «Նեֆթչի Բաքու» ակումբի կազմում։ 2009 թվականին հանդես է եկել վրացական «Օլիմպի» ակումբի կազմում։ 2009 թվականին նաև հանդես է եկել թուրքական «Սամսունսպոր» ակումբի կազմում։ 2010 թվականին հանդես է եկել իսրայելական «Սեկցիա» ակումբի կազմում։ 2010 թվականին նաև հանդես է եկել վրացական «Սիոնի» ակումբի կազմում։

### Ազգային հավաքական
2006 թվականին 1 խաղ է անցկացրել Վրաստանի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Георгий Нодарович Челидзе. Профиль football.lg.ua

Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Պալատինյան կամուրջ

**Պալատինյան կամուրջ**, հայտնի է նաև որպես **Ponte Inglese** (), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Կապում է Ռիպա և Տրաստևերե շրջանները։

## Նկարագրություն
Կամուրջը նախագծել է ճարտարապետ Անջելո Վեսկովալին, և այն կառուցվել է 1886-1890 թվականներին մասամբ ավերված Էմիլիոյի կամրջի (ներկայումս՝ Պոնտե Ռոտտո) տեղում։ Հին եռակամար կամրջի կամարներից մեկն ավերվել է 1598 թվականի ջրհեղեղի պատճառով։ Մյուս կամարը քանդվել է Վեսկովալիի կողմից 1887 թվականին, որպեսզի Պալատինյան կամրջի կառուցման համար բավարար տարածք լինի։ Նա Էմիլիոյի կամրջից թողնում է միայն մի կամար գետի կենտրոնում, որին կից կառուցվում է ներկայիս կամուրջը։

Պալատյան կամուրջն իր անվանումն ստացել է Պալատին բլրից, քանի որ կառուցված է նրա լանջերին։ Կամուրջը ձգվում է Forum Boarium անասնական շուկայից մինչև Պիացցա Կաստելլանի՝ Տիբերինա կղզու դիմաց։ Ponte Inglese (անգլիական) անվանումն ստացել է ձախակողմյան երթևեկության պատճառով, ինչն ընդունված է Միացյալ Թագավորությունում։

Կամրջի երկարությունը 155 մետր է։ Այն իրենից ներկայացնում է մետաղյա մակերես՝ հենված հինգ քարե պատնեշների վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Rendina, Claudio (2005). Enciclopedia di Roma. Rome: Newton Compton Editori. ISBN 88-541-0304-7.

Կատեգորիա:Հռոմի կամուրջներ
Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Միրիան Ռոբաքիձե

**Միրիան Ռոբաքիձե** (վրաց.՝ მირიან რობაქიძე, ), վրացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս վրացական «*Սապովնելա*» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Զեստափոնի»
Միրիանը սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան վրացական «Զեստափոնիի» կազմում։ Թիմի հիմնական կազմում իր դեբյուտը Միրիանը նշել է 2012 թվականի մայիսի 29-ին՝ Վրաստանի սուպերգավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Գագրայի» դեմ խաղում։ Նա խաղադաշտ է դուրս եկել 66-րդ րոպեին։

Թիմի կազմում իր առաջին ամբողջական հանդիպումը Միրիանը անցկացրել է 2013 թվականի մայիսի 18-ին՝ մրցելով թբիլիսյան «Դինամո»-ի դեմ։

### «Սապովնելա»
2015 թվականի օգոստոսին Միրիան Ռոբաքիձեն տեղափոխվել է «*Սապովնելա*»։

## Ձեռքբերումներր
* Վրաստանի չեմպիոն - 2011/12
* Վրաստանի գավաթակիր - 2011/12
* Վրաստանի սուպերգավաթակիր - 2012, 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը soccerway.com կայքում
* էջը transfermarkt.com կայքում

Կատեգորիա:1995 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Թարյեյ Սանդվիկ Մու

**Թարյեյ Սանդվիկ Մու** (, ), նորվեգացի դերասան, առավել հայտնի է *[[Skam]]* («Ամոթ») հեռուստասերիալում Իսահակի դերով (սերիալի 3-րդ եթերաշրջանն ամբողջովին նվիրված է նրան)։ Մուն հաճախում է Նարթվիգ Նիսսեն դպրոց, որը կրթական հաստատություն է և որտեղ տեղի են ունենում Skam-ի գործողությունների մեծ մասը։ Թարյեյը խաղում է նաև թատրոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դերասաններ
Բանկի իրացվելիություն

**Բանկի իրացվելիություն**, բանկի վճարունակությունը, այսինքն՝ ժամանակին և առանց կորուստների ավանդատուների և պարտատուների հանդեպ իր պարտավորությունների կատարելը։ Բանկը համարվում է իրացվելի, եթե նրա իրացվելի ակտիվների գումարը էըթտիթֆքփֆլլւպբավարար է ընթացիկ պարտավորությունները ժամանակին կատարելու համար։ Իրացվելի բանկի համար մատչելի են այն միջոցները, որոնք նա կարող է ներգրավել խելամիտ գնով և հենց այն պահին, երբ դրանք անհրաժեշտ են։ Այսպիսի իրավիճակը հուշում է, որ բանկը կա՛մ տնօրինում է իրացվելի միջոցների անհրաժեշտ գումարի, կա՛մ դրանք կարող է ստանալ փոխառությունների, ակտիվների վաճառքի միջոցով։ Սակայն իրացվելիության անբավարար մակարդակի դեպքում առևտրային բանկերը սովորաբար ունենում են ֆինանսական դժվարություններ, աստիճանաբար սկսում են կորցնել ավանդներ, ինչը փոքրացնում է վերջիններիս կանխիկ միջոցները և ստիպում հրաժարվել առավել բարձր իրացվելի արժեթղթերից։

Վերոնշյալ իրավիճակում բանկերը մեծ դժվարությամբ են տրամադրում փոխառություններ սնանկացման եզրին գտնվող բանկերին։ Փոխառություններ տրամադրելու դեպքում էլ պարտադիր վերցնում են գրավ և սահմանում բարձր տոկոսներ, ինչն էլ ավելի է մեծացնում դրանց ծախսերը։

Բանկի իրացվելիությունը կախված է տվյալ բանկի ակտիվների և պասիվների ընթացիկ հավասարակշռության աստիճանից։ Իրացվելիությունն ապահովելու նպատակով առևտրային բանկի ակտիվների կառուցվածքը պետք է համապատասխանի իրացվելիության որակական պահանջներին։

## Գրականություն
* Լ․ Հ․ Բադանյան, Ֆինանսներ և վարկ ուսումնական ձեռնարկ, Երևան 2003 թ․։
* Ա․ Հ․ Բայադյան, ֆինանսա-վիճակագրական բացատրական բառարան, Երևան, «Լիմուշ» հրատարակչություն 2008 թ․։ ISBN 978-9939-805-14-6
* Ռ․ Ա․ Թովմասյան, Տնտեսագիտության տեսություն, Հարցեր և պատասխաններ, Երրորդ լրացված, վերամշակված հրատարակություն, Երևան, «Աստղիկ գրատուն» հրատարակչություն 2007 թ․։ ISBN 99941-51-12-6
* Լ․ Հ․ Բադանյան, Ֆինանսներ, դրամաշրջանառություն և վարկ, Երևան 2003 թ․։ ISBN 99930-2-773-1

Կատեգորիա:Բանկային գործ
Lynx (դիտարկիչ)

**Lynx**, համակարգչային ծրագիրը, ամենահին տեքստային վեբ դիտարկիչներից մեկը։

Այն չի աջակցում HTML աղյուսակ, HTML ֆրեյմներ և JavaScript։ Հնարավոր է գործարկել բոլոր օպերացիոն համակարգերում, որոնք աջակցում են VT100 տերմինալ։ Առավել հարմար է թույլ տեսողություն ունեցող մարդկանց համար։ Տարածվում է GNU GPL արտոնագրով։

Որոշ օգտատերեր այս դիտարկիչն օգտագործում են կայքերում ներկայացված ինֆորմացիայի բոտային որոնման հասանելիությունը ստուգելու համար։ Այժմ այն համարվում է ամենահին դիտարկիչը (199), որի մշակման աշխատանքները շարունակվում են և ունի համընդհանուր տարածում։

## Պատմություն
Lunx դիտարկիչը Կանզասի համալսարանի հաշվողական համակարգերի ծառայության արտադրանքն էր, որը ստեղծվել է 1992 թվականին համալսարանի ուսանողներ Լու Մոնտուլիի (), Մայքլ Գրոուբի () և Չարլզ Ռիչակի () կողմից։

## Մատչելիություն
Քանի որ Lynx դիտարկիչն ունի բրայլյան ցուցադրում և ձայնային տեքստներ, այն հարմար է թույլ տեսողություն ունեցող օգտատերերի համար։

## Աջակցող օպերացիոն համակարգեր

* Linux, Minix, GNU/Hurd
* NetBSD, FreeBSD, OpenBSD, DragonFlyBSD
* HP-UX, Sun Solaris, IBM AIX, SCO OpenServer, SCO UnixWare և այլն
* Windows և OS/2, ինչպես նաև DOS
* VMS
* BeOS, ZetaOS

## Աջակցող հաղորդակարգեր

* Gopher
* HTTP
* FTP
* WAIS
* NNTP

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք
* ''lynx'' դիտարկիչի վերջին տարբերակի ընթացիկ կոդը 

Կատեգորիա:POSIX համակարգի դիտարկիչներ
Կատեգորիա:MacOS-ի ծրագրային ապահովումներ
Կատեգորիա:Լինուքսի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Ազատ դիտարկիչներ
Կատեգորիա:S-Lang
Կատեգորիա:Curses
Կատեգորիա:GNU GPL արտոնագրով ծրագրային ապահովումներ
Կատեգորիա:Դյուրակիր ծրագրեր
Կատեգորիա:Տեքստային դիտարկիչներ
Խանդրինի առանձնատուն

**Խանդրինի առանձնատուն** (), հինավուրց առանձնատուն ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում (Ալեքսանդրովսկայա փողոց, 56), 1870-ական թվականների ճարտարապետության հուշարձան։

## Պատմություն
Խանդրինի առանձնատունը կառուցվել է Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի, գործարար Ե. Ա. Խանդրինի պատվերով 1870 թվականին՝ ճարտարապետ Տենիշևի նախագծով։ Ըստ «Անշարժ գույքի գույքագրման և գնահատման ցանկի»՝ 1873-1916 թվականներին տան սեփականատերեր են եղել միայն Խանդրինների ընտանիքի անդամները. 1898 թվականից՝ տիտուլյար խորհրդական (9-րդ դասի աստիճանավոր) Անտոն Խանդրինը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից առաջ Խանդրինների ընտանիքը մեկնել է Խարկով։

Հեղափոխությունից հետո շենքում տեղակայված էր քաղաքային ռազմական պարետությունը։ 1920 թվականին շենքը փոխանցվեց կոմունալ տնտեսության քաղաքային բաժնին։ Ճակատից հանվեց ազնվական տոհմի զինանշանը և քանդակը։ Շենքում գտնվում էին խնամազուրկ երեխաների ընդունիչ կետ, երաժշտական դպրոց։ 1976 թվականի վերականգնողական աշխատանքներից հետո Խանդրինի նախկին առանձնատանը բացվեց Տագանրոգի պատկերասրահը։

## Ճարտարապետություն
Շենքը մեկևկեսհարկանի է։ Ճակատը հագեցած է արտահայտիչ դեկորով։ Գեղարվեստական ընդհանուր կոմպոզիցիայում առկա են կլասիցիզմի, բարոկկոյի, Վերածննդի տարրեր։ Կորնթական օրդերի սյունագլուխները, կանելյուրներով սյուները, ճակտոնը պսակում էին քանդակագործական խմբեր (կորսված են)։ Գլխավոր մուտքի վերևում Խանդրինների ազնվական տոհմի զինանշանն էր։ Շենքի ներքին ինտերիերն աչքի էր ընկնում դեկորատիվ հարուստ ծեփվածքներով։ Դրանց լրացնում էին ճոխ ջահերը, հախճասալիկային բուխարիները, մանրահատակը, կաղնե դռները։ Դեպի բակ էր դուրս գալիս փորագրված սյուներով փայտե պատշգամբը։ Բակում կար մրգատու այգի։ Ինքնատիպ ճարտարապետությամբ առանձնանում էր նույնիսկ կառքամառանի շենքը, որը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:1870 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Քաղաքային վարչության շենք (Տագանրոգ)

**Քաղաքային վարչության շենք** (), առանձնատուն ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական մասում։

## Պատմություն
Քառանկյուն սյուներով եռահարկ շենքը գտնվում է Պետրովսկայա փողոց, 87 հասցեում, Մալի Սադովի նրբանցքի դիմաց։ Շենքը բազմիցս վերակառուցվել է։

Այս հողատարածքում առաջին շենքը 1830-ական թվականներին կառուցել է վաճառական Դ. Պետրոկոկինոն։ 1880-ական թվականների վերջում այն ձեռք է բերել կալվածատեր Կոզմա Կոմնենո-Վարվացին և հիմնովին վերակառուցել։ Շենքին ավելացվել է կցակառույց, բակի տնակը անցումով կապվել է գլխավոր շենքի հետ, ճակատը ձևավորվել է ըստ ճարտարապետական նորաձևությունների։ Շենքում եղել է 62 սենյակ, որոնք զբաղեցրել է Կոմնենո-Վարվացի ընտանիքը, որը բաղկացած էր ընտանիքի գլխից և երկու դուստրերից։ 1905 թվականի առաջին ռուսական հեղափոխության իրադարձություններից հետո կալվածատեր Կեմնենո-Վարվացին, վախենալով իր կալվածքի գյուղացիների հուզումներից, որոշեց վաճառել իր հսկայական առանձնատունը։ Նման տագնապալի իրավիճակում այնտեղ ապրելը նա համարեց վտանգավոր։

1907-1920 թվականներին շենքում գտնվում էր Քաղաքային վարչությունը, որը հետբարեփոխումային ժամանակահատվածում (1810 թվականից) դարձել էր քաղաքային ինքնակառավարման հիմնական գործադիր մարմինը։ 1909-1914 թվականներին սենյակներից մեկում տեղակայված էր ազգային պատկերասրահով քաղաքային թանգարանը։ 1918 թվականի հունվարի 17-ից փետրվարի 1-ին շենքը զբաղեցրել էր Տագանրոգի Բանվորների պատգամավորների խորհուրդը։ 1918 թվականի մայիսին քաղաք գերմանացիների, ապա դենիկինյան զորքերի գալով, Քաղաքային վարչությունը կրկին վերադարձավ իր տեղը։ Խորհրդային իշխանության վերականգնումից հետո շենքը զբաղեցրել է Ռազմահեղափոխական կոմիտեն, որը 1920 թվականի հունվարի 10-ից մինչև հունիս քաղաքային իշխանության գլխավոր մարմինն էր։ Այնուհետև այստեղ տեղակայվեցին արհմիութենական ակումբը, լուսավորության աշխատողների տունը (Ուսուցչի տուն), ավտոմոտոակումբը։ 1935 թվականի վերջում ամբողջ շենքը փոխանցվեց պիոներների և դպրոցականների քաղաքային պալատին։

Տագանրոգի ֆաշիստական օկուպացիայի ժամանակ, 1942 թվականի ապրիլից շենքը զբաղեցրել է գերմանական ոստիկանությունը։ Տագանրոգն ազատագրելիս շենքն այրվեց։ 1959 թվականի օգոստոսին շենքը սկսեցին վերականգնել, ընդ որում՝ ճակատն ու հատակագիծը զգալիորեն ձևփոխվեցին, ավելացվեց երրորդ հարկ, մուտքը ձևավորվեց չորս քառակուսի սյուներից կազմված սյունասրահով։ Շենքը փոխեց իր տեսքը և դարձավ դժվար ճանաչելի։

Վերակառուցումից հետո շենքում տեղակայվել են բնակարաններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Աղի հյուրանոց

**Աղի պալատ**, հյուրանոց` կառուցված աղի բլոկներից։
Այն գտնվում է Ույունի եզրին, որը չորացած աղի լիճ է Բոլիվիայի Անտիպլանո անապատային հարթավայրի հարավում և գտնվում է ծովի մակարդակից 3650 մետր բարձրության վրա։ Ունի 10 588 կմ² տարածք և համարվում է աշխարհում ամենամեծ աղի լիճը։ Հյուրանոցը կառուցվել է Բոլիվիայի Լա Պաս քաղաքից 350 կմ հարավ։

## Պատմություն
Զբոսաշրջության զարգացման շնորհիվ Ույունիում տեղի բնակիչները սկսեցին կառուցել հյուրանոցներ աղի պատնեշներից, որտեղ կարելի է գիշերել, քանի որ զբոսաշրջիկները գալիս էին բավականին հեռու վայրերից և նախքան իրենց բնակավայրեր հասնելը որևէ տեղ էր հարկավոր հանգստանալու համար։ Կառուցելու համար այսպիսի հանգստի վայր անհրաժեշտ էին շինարարական նյութեր, որոնք սակավ են այս տարածքում։ Ուստի, տրամաբանական էր կանգնեցնել հյուրանոց աղից, որը պատրաստի մատակարար է Ույունում։
Առաջին հյուրանոցը կառուցվել է 1993֊1995 թվականներին աղի բլոկներից, Ույունի կենտրոնում և շուտով դարձավ հայտնի զբոսաշրջության կենտրոն։
Այն ունեցել է տասներկու երկտեղանոց համարներ, մի ընդհանուր լոգարան՝ առանց ցնցուղի։ Հյուրանոցի գտնվելու դիրքը անապատի կենտրոնում ստեղծում էր մի շարք սանիտարահիգենիկ խնդիրներ, քանի որ թափոնի մեծ մասը ստիպված էին հավաքել ձեռքով։ Այս թերկազմակերպումը լուրջ պատճառ հանդիսացավ շրջակա միջավայրի աղտոտման համար, և 2002 թվականին ստիպված էին հյուրանոցը քանդել։
2007 թվականին կառուցվեց նոր հյուրանոցը՝ **Աղե պալատ** անվամբ, նոր վայրում․ Ույունի արևելյան ստորոտում, Ույուն քաղաքից 25 կմ հեռավորության վրա, Բոլիվիայի մայրաքաղաք Լա Պասից 350 կմ հարավ։ Շինությունը կառուցելու համար օգտագործվել է մեկ միլիոն 35 սմ աղե բլոկներ, որոնք օգտագործվել են հատակի, առաստաղի, կահույքի, ներառյալ մահճակալներ, սեղաններ, աթոռներ և քանդակներ ։ Սանիտարական համակարգը վերակազմակերպվել է կառավարության կանոնակարգի համաձայն։
Հյուրանոցն ունի մեկ չոր շոգեբաղնիք, մեկ շոգեսենյակ, մեկ աղի ջրավազան և ջրապտույտ վաննաներ։
Ինչպես հին, այնպես էլ նոր հյուրանոցում կա մի ցուցանակ, որտեղ ասվում է․ «Արգելվում է լիզել պատերը»։

Պատկեր:Salthotel3.jpg|250px|մինի|ձախից|Աղի պատեր
Պատկեր:Salthotel1.jpg|250px|մինի|Ճաշասենյակ
Պատկեր:LocationSalarUyuni.png|250px|մինի|Ույունի


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոլիվիայի հյուրանոցներ
Ալիսա Գալյամովա

**Ալիսա Գալյամովա** ( ), խորհրդային, ուկրաինական և ռուս շախմատիստուհի Կազանից, միջազգային գրոսմայստեր, Ռուսաստանի բազմակի չեմպիոնուհի։ 2010 թվականին Ռուսաստանի թիմի կազմում հաղթել է Շախմատային Օլիմպիադայում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կազանում ռուս-թաթարական ընտանիքում (Գալյամովա մոր ազգանունն է)։ Ուսումը սկսել է 10-րդ մանկապատանեկան սպորտային դպրոցում, հետագայում մոսկովյան սպորտային ինտերնատում։

Առաջին մարզիչը Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ Օլեգ Իլյասովիչ Իգլամովն էր։ Հետագայում նրա մարզիչը դարձավ Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Պանչենկոն, միջազգային գրոսմայստեր, Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ։

1982 թվականին դարձավ խորհրդային «Աշխատանքային ռեզերվ» կամավոր մարզական ընկերության չեմպիոնուհի։

1983-1984 թվականներին Թաթարստանի կրկնակի արծաթե մրցանակակիր կանանց մեջ, իսկ 1985-1986 թվականներին նվաճել է չեմպիոնուհու կոչումը։

1987 թվականին ստացել է արծաթե մեդալ ԽՍՀՄ-ի մինչև 16 տարեկան աղջիկների առաջնությունում (Չելյաբինսկ)։

1987 թվականին հաղթում է մինչև 16 տարեկան աղջիկների աշխարհի առաջնությունում (Ինսբրուք)։

1988 թվականին կրկնեց իր հաջողությունը Ռումինիայի առաջնությունում (Տիմիշոարա), ինչպես նաև դարձավ չեմպիոնուհի մինչև 20 տարեկան տարիքային կատեգորիայում (Ավստրալիա, Ադելաիդա)։

Ալիսա Գալյամովան ԽՍՀՄ հավաքականների կազմում մասնակցել է երեք համաշխարհային օլիմպիադաների (1990, Հարավսլավիա, 2-իդ տեղ), Ուկրաինա (1992, Ֆիլիպիններ, 2-րդ տեղ), Ռուսաստան (1996, Հայաստան, 3-րդ տեղ)։

1997 թվականին դարձավ Ռուսաստանի չեմպիոնուհի և հաղթեց համաշխարհային թագի թեկնածուների մրցաշարում։ Նույն տարում դարձավ շախմատային Օսկարակիր։ Մրցանակը նրան և այլ շախմատիստների հանձնվեց Միջազգային շախմատային լրատվության կազմակերպության կողմից, որպես տարվա լավագույն շախմատիստներ։

2003 թվականին Ռուսաստանի չեմպիոնուհի Թաթարստանի հավաքականի կազմում։

1999 թվականին Կազանում կայացած ՖԻԴԵ-ի վարկածով չեմպիոնուհի կոչման համար մրցամարտում Ալիսա Գալյամովան պարտվեց չինացի շախմատիստուհի Սե Ցզյունին։

2006 թվականին եզրափակիչ չեմպիոնական մրցամարտում Ալիսա Գալյամովան պարտվեց Սյույ Յուհուային։

2009 թվականին դարձել է Ռուսաստանի շախմատի չեմպիոնուհի (7,5 из 9), իսկ 2010 կրկնում է իր հաջողությունը համառ պայքարում հավաքելով 11-ից 7 միավոր։

2010 թվականին դարձել է Համաշխարհային շախմատային օլիմպիադայի չեմպիոնուհի Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։

1991 թվականին ամուսնացել է ուկրաինացի շախմատիստ Վասիլի Իվանչուկի հետ։ Նրանք ունեն որդի՝ Միշան։ Նրանց ամուսնական կյանքը խատարվեց մի քանի տարուց։

Մշտապես բնակվում է Կազանում, որտեղ հիմնադրել է սեփական համայնքային շախմատի դպրոց, ինչպես նաև փոքր բիզնես։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական էջը ՖԻԴԵ-ի կայքում
* Անձնական էջը Chessgames բազայում
* Անձնական էջը 365chess.com կայքում

Կատեգորիա:Ուկրաինացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Տոկոսադրույք

**Տոկոսադրույք**, ֆինանսավարկային գործիքի եկամտաբերության ցուցիչ, որը պայմանագրով սահմանված ժամանակաշրջանում վճարված կամ ստացված տոկոսների և տրամադրված վարկերի կամ ավանդների գումարների հարաբերակցությունն է։ Այն բնութագրվում է ներգրավված կամ տրամադրված  դրամական միջոցների նկատմամբ հատկացված տոկոսագումարների չափը։ Տոկոսադրույքը արտահայտվում է հետևյալ նշանով՝ «%», և հաշվարկներ կատարելիս բազմապատկվում է 100-ով։

Օրինակ, առևտրային բանկը վարկ է տրամադրում իր հաճախորդին 10.000.000 դրամի չափով և ըստ պայմանագրի՝ նրանից ակընկալում է 1.200.000 դրամ տոկոսային եկամուտ։ Այս դեպքում տարեկան տոկոսադրույքը կկազմի (1.2/10) x 100% = 12%:

## Լողացող տոկոսադրույք
Բանկային այս տերմինն ունի երկու իմաստ`
# այն որոշ պարտատոմսերի, ավանդային սերտիֆիկատների և այլնի տոկոսադրույքն է, որը փոխվում է շուկայական տոկոսադրույքին զուգընթաց և հիմնված է բազային տոկոսադրույքի վրա,
# երկարաժամկետ և միջնաժամկետ վարկերի տոկոսադրույքն է, որի չափը չի ամրագրվում վարկի ամբողջ ժամկետի ընթացքում, այլ պարբերաբար վերանայվում է՝ կախված վարկային շուկայում ձևավորված իրադրության, այսինքն՝ պարտատիրոջ և փոխառուի կողմից փոխհամաձայնեցված ժամանակաշրջանում, օրինակ՝ ամիսը, եռամսյակը մեկ անգամ։

## Հաշվարկային տոկոսադրույք
Բանկային այս տերմինը նույնպես ունի երկու իմաստ`
# տոկոսադրույք, որով առևտրային բանկերը դրամական շուկայում հաշվառում կամ զեղչում են մուրհակները։ Այն ունի հաշվարկման հետևյալ բանաձևը՝ *զեղչի գումար = մուրհակի գումար x զեղչատոկոս x մարմանը մնացած օրերի թիվ*։     
# տոկոսադրույք, որով կենտրոնական բանկը պատրաստ է հաշվառել կամ վերահաշվառել առաջնակարգ մուրհակները կամ վարկեր տրամադրել առևտրային բանկերին։ Այս գործողությունը նպաստում է դրամավարկային կարգավորման գործընթացին։

## Միջբանկային տոկոսադրույք
Այն իրենից ներկայացնում է տոկոսադրույք, որով հաշվարկային պալատի անդամները գնում կամ ներկայացնում են ԱՄՆ դոլար գնելու հայտ ոչ թե տարբեր ֆինանսական հաստատություններից անմիջապես մատակարարումով, այլ արժույթների հետ փոխանակելու նպատակով։

## Շուկայական տոկոսադրույք
Տոկոսադրույքի այս տեսակը ունի երկու իմաստ՝
# տոկոսադրույք, որը որոշվում է շուկայի այն մասնակիցների կանոնավոր գնումների հիման վրա, որոնք մասնակցում են իրական գործարքներին,
# տոկոսադրույք, որը ֆիրման վճարում է՝ միջոցների փոխառության նպատակով։

## Վարկային տոկոսադրույք
Տոկոսադրույքի այս տեսակը հանդիսանում է որոշակի ժամկետով տրամադրվող վարկի օգտագործման համար հաճախորդի կողմից բանկին վճարվող հաշվարկային գինը։ Վարկային տոկոսադրույքի դասակարգման հիմքում դրված են՝ վարկի տեսակները, վարկային կազմակերպությունները, վարկի ժամկետները, վարկի օգտագործման ուղղությունները, գործառնությունների տեսակները, տոկոսադրույքի հաշվարկման ձևերը։

## Գրականություն
* Լ․Հ․ Բադանյան, Ֆինանսներ, դրամաշրջանառություն և վարկ, Երևան 2003թ․։ ISBN 99930-2-773-1
* Ա․Հ․ Բայադյան, ֆինանսա-վիճակագրական բացատրական բառարան, Երևան, «Լիմուշ» հրատարակչություն 2008թ․։ ISBN 978-9939-805-14-6
* Ռ․Ա․ Թովմասյան, Տնտեսագիտության տեսություն, Հարցեր և պատասխաններ, Երրորդ լրացված, վերամշակված հրատարակություն, Երևան, «Աստղիկ գրատուն» հրատարակչություն 2007թ․։ ISBN 99941-51-12-6

Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Ֆինանսական տերմիններ
ՄիԳ-15

**ՄիԳ-15** (արտադրանք Ս (изделие С), ինքնաթիռ Ի-310 (И-310), ըստ ՆԱՏՕ-ի կոդիֆիկացիայի Fagot - խորհրդային կործանիչ է, մշակվել է Ա. Ի. Միկոյանի և Գուրևիչի կոնստրուկտորական բյուրոյում 1940-ական թվականների վերջին։ Ամենալայն արտադրված ռեակտիվ մարտական ինքնաթիռն է ավիացիայի պատմության մեջ, ընդունվել է ծառայության շատ երկրներում։

## Մշակում
Նոր կործանիչի նախագծումը սկսվեց 1946 թ. վերջին։ Համաձայն պահանջներին փաստաթղթերի  օդանավի նպատակներ էին պահպանել ակտիվ օդային պայքար թշնամու կործանիչների և ռմբակոծիչների հետ, հակառակորդի օդային արշավների արտացոլում, ցամաքային թիրախներին հարվածներ, հետախուզական առաջադրանքների կատարում  և ռազմական գործողությունների հսկողությունը։

1947 թ. դեկտեմբերի 30-ին փորձարկիչ օդաչու Վ. Ն. Յուգանովը բարձրացրեց օդ Ս ինքնաթիռը։ Գործարանի փորձերը շարունակվել են մինչև մայիսի 1948 թ. դեկտեմբերին։

## Տարբերակներ
* ՄիԳ-15 «ՍՎ» (МиГ-15 «СВ») — ՆՍ-23 (НС-23) ատրճանակներ փոխարինվել են ՆՌ-23-ով (НР-23), կատարվել են այլ փոփոխություններ,
* ՄիԳ-15 «ՍՕ» (МиГ-15 «СО») — շարունակվել են բարելավման փոփոխություններ,
* ՄիԳ-15 «ՍՇ» (МиГ-15 «СШ») — ՆՍ-23 (НС-23) ատրճանակներ փոխարինվել են ՆՌ-3-23-ով (НР-3-23), կատարվել են այլ փոփոխություններ,
* ՄիԳ-15 «ՍՈւ» (МиГ-15 «СУ») — շարունակվել են բարելավման փոփոխություններ, տեղադրված են Վ-1-25-Շ-3 (В-1-25-Ш-3) ատրճանակ։

### Օտարերկրյա արտադրում
; Չինաստան
ՄիԳ-15 ՈւՏԻ МиГ-15УТИ (JianJiao-2 կամ JJ-2), ինքնաթիռներ ունեցել են WP-5 (Wopen-5) շարժիչներ, որոնք սովետակամ ВК-1 պատճեն էին։

; Լեհաստան
1952 թ. սկասաց ՄիԳ-15 արտադրվում էին в Լեհաստանում WSK ավիագործարանում Մելեցում։ Շարժիչներ նրանց համար արտադրում էր գործարան Ժեշուվում, Lis-1 и Lis-2 մակնիշի տակ (համապատասխան РД-45Ф и ВК-1 էին)։
* **Lim-1** — ՄիԳ-15 պատճեն (արտադրված է 227 ինքնաթիռներ)
* **Lim-1A** — ՄիԳ-15-ի հերախուզական տարբերակ АФА-21 տեսախցիկուվ,
* **SBLim-1** — ՄիԳ-15 երկուտեղանի  տարբերակ РД-45 շարժիչով,
* **Lim-2** — ՄիԳ-15բիս (արտադրված է 500 ինքնաթիռներ)
* **Lim-2A** — ՄիԳ-15բիս հերախուզական տարբերակ АФА-21 տեսախցիկուվ,
* **SBLim-2** — ՄիԳ-15 երկուտեղանի  տարբերակ ВК-1 շարժիչով։

Lim-1 մեկ մասը բարելաված էր և ստացավ ոչ պաշտոնյա անվանում Lim-1.5։ Լեհական ինքնաթիռներ արտասահման չէին մատակարարվում։

; Չեխոսլովակիա
thumb|Չեխոսլովակիական արտադրանքի ՄիԳ-15բիս
Չեխոսլովակիայում ՄիԳ-15 արտադրում էր Aero Vodochody ընկերությունը 1953 թ. սկսած։ Շարժիչներ РД-45Ф и ВК-1 նրանց համար արտադրում էր Motorlet գործարանը։
* **S-102** — ՄիԳ-15 (853 ինքնաթիռներ)
* **CS-102** — ՄիԳ-15ՈւՏԻ (2013 ինքնաթիռներ)
* **S-103** — ՄիԳ-15բիս (620 ինքնաթիռներ)
Չեխոսլովակիական ՄիԳ-եր մատակարարվում էին արտասահման

## Ծառայություն
Ըստ 2016 թ., ԿԺԴՀ միակ երկիրն է, որտեղ ՄիԳ-15 շարունակում են ծառայել
*  — 1 ՄիԳ-15 ավիագունդ

### Պատմություն
thumb|300px|Երկրներ, որտեղ ՄիԳ-15 ծառայում էր
Ընդհանուր առմամբ ԽՍՀՄ-ում արտադրվել էր 11 073-13 131 ՄիԳ-15, այլ երկրների հեր - մինչև 15 560 ինքնաթիռ, ծառայում էր մոտ 40 երկրներում։

* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ
Կոսովոյի գիտության և արվեստի ակադեմիա

**Կոսովոյի գիտության և արվեստի ակադեմիա**  (, ), ազգային ակադեմիա Կոսովոյում։

## Պատմություն
Կոսովոյի գիտության և արվեստի ակադեմիան հիմնադրվել է 1975 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Կոսովոյի պառլամենտի որոշմամբ։ Ակադեմիայի առաջին ռեկտորն է եղել Էսադ Մեկուլին, ով Հարավսլավիայում համարվել է ժամանակակից ալբանական բանաստեղծության հիմնադիրը։ Ակադեմիան ունի չորս բաժիններ` լեզվաբանության և գրականության, սոցիալական գիտությունների, բնագիտության և արվեստի բաժիններ։

## Անդամներ
thumb|Ակադեմիայի նախկին նստավայր
Ակադեմիան ունի 24 հիմնական և  11 թղթակից անդամներ։ Ակադեմիայի նախագահն է Հիվզի Իսլամին, փոխնախագահը` Պայազիտ Նաշին, գլխավոր քարտուղարը` Իսուֆ Կրասնիքին։ Ակադեմիայի բաժինները ղեկավարում են Էքրեմ Բաշան, Յուսուֆ Բայրակթարին, Ֆեյզուլա Կրասնիկին, Լուա Մուլիքին։ Ակադեմիայի պատվավոր անդամներից են ալբանա-ամերիկացի Նոբելյան մրցանակակիր Ֆերիդ Մուրադը և Մայր Թերեզան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոսովոյի համալսարաններ
Արմեն Պետրոսյան (քիքբռնցքամարտիկ)

**Արմեն Պետրոսյանը** (), իտալահայ քիքբռնցքամարտիկ է, ով հանդես է գալիս միջինքաշային կարգում։ Ագրեսիվ մարտիկ Պետրոսյանը սկսել է մարզվել Մուայ Թայ ոճում Իտալիա տեղափոխվելուց հետո։ Արմեն Պետրոսյանն ու նրա եղբայրը Ջորջիո Պետրոսյանը պայմանագիր են կնքել «Օկտագոն Մենեջմենթ»-ի հետ և հենց այդ ընկերության մարտերի շնորհիվ էլ հայտնի է դարձել ամբողջ աշխարհում։ Նա արդեն դարձել էր Իտալիայի կրկնակի չեմպիոն ու Եվրոպայի չեմպիոն մինչև 2010 թ. միջազգային ասպարեզում մրցելը։

## Վաղ կյանքը
Արմեն Պետրոսյանը ծնվել է Երևանում, հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ-ում և տեղափոխվել Իտալիա, Գորիցիա 13 տարեկանում մոր` Կարինեի և քրոջ` Լիաննայի հետ, միանալով հորը` Անդրանիկին և ավագ եղբայրներ` Ստեփանին և Գևորգին (Ջորջիո), ովքեր տեղափոխվել էին Իտալիա մեկ տարի առաջ։ Նա հանդիսանում է Իտալիայի նատուրալիզացված քաղաքացի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալահայ քիքբռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ քիքբռնցքամարտիկներ
Դրոսսիի տուն

**Դրոսսիի տուն** (), հինավուրց առանձնատուն ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում (Ֆրունզեի փողոց, 22), 1850-ական թվականների ճարտարապետության հուշարձան։ Գտնվում է Ռաբինովիչի տան և Ռաֆաիլովիչի տան միջև։ Ճարտարապետության հուշարձան է, Ռուսաստանի Դաշնության մշակութային ժառանգության օբյեկտ՝ 6100130000 կոդով։

## Պատմություն
Առանձնատունը 1850-ականներին կառուցել է տագանրոգցի վաճառական, հացի վաճառական Դմիտրի Դրոսսին։ Շենքը քաղաքի չեխովյան հուշավայրերից է։ Անտոն Չեխովը եղել է տանտիրոջ որդու՝ Անդրեյ Դրոսսիի համադասարանցին վարժարանում, հաճախ եղել է նրանց հյուր։ Անտոնին գրավում էին այս ընտանիքում տիրող մշակութային մթնոլորտը, նրանց երաժշտական երեկոները և տնային ներկայացումները։

1925 թվականին Տագանրոգում իրականացվեց այն մասնավոր տների համընդհանուր պետականացում, որոնց ընդհանուր մակերեսը գերազանցում էր 100 մ²-ը։ Նախկին տերերին կա՛մ տրվում էր փոքր տարածք իրենց նախկին տանը, կա՛մ նրանց տեղափոխում էին այլ բնակարան։ Այդ պետականացման շրջանակներում 1925 թվականին Դրոսսիի տունը բաժանվեց կոմունալ բնակարանների։

Մինչև 1930-ական թվականները տանը բնակվում էր Անդրեյ Դրոսսիի կրտսեր քույրը՝ Մարիա Դմիտրիևնա Ստեյգերը, որը հուշեր է թողել Անտոն Չեխովի մանկական տարիներից։

Շենքի ճակատին տեղադրված է մարմարե հուշատախտակ հետևյալ տեքստով. *«Այս տանը գիմնազիստները բեմադրել են սիրողական ներկայացումներ։ Հեղինակը և կատարողը հաճախ եղել է Անտոշա Չեխովը»*։

## Ճարտարապետություն
Երկհարկանի առանձնատունն արտաքուստ շատ համեստ է՝ աչքի չընկնելով ճարտարապետական վառ լուծումներով։

## Տան անվանի բնակիչներ
* **Անդրեյ Դմիտրիևիչ Դրոսսի**(1860-1918), ռուս սպա, Անտոն Չեխովի վարժարանի ընկերը
* **[[Անտոն Պավլովիչ Չեխով]]** (1860-1904), ռուս ականավոր գրող, համաշխարհային գրականության դասական

## Ներկայիս վիճակ
Շենքի ճակատը, ինչպես և ամբողջ տունը, գտնվում է սարսափելի վիճակում, որը խորացնում են տանը բնակվող բազմաթիվ սեփականատերերի շենքը «վերանորոգելու և բարեկարգելու նախաձեռնությունները»։ Դրոսսիի տունը վերանորոգելու համայնքային միջոցներ չգտնվեցին ո՛չ մի լայնորեն նշված Չեխովի 150-ամյա հոբելյանի օրերին, ո՛չ էլ հետագայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Լեմմոն լեռան աստղադիտարան

**Լեմմոն լեռան աստղադիտարան**, ԱՄՆ֊ի Արիզոնա նահանգի Թուսոն քաղաքից հյուսիս֊արևելք ձգվող Սանտա Կատալինա լեռնաշղթայի Լեմմոն լեռան վրա գտնվող աստղադիտարան։ Տարածքը օգտագործվում է ԱՄՆ-ի Անտառային պահպանման ծառայության կողմից տրամադրված հատուկ թույլտվությամբ և ունի ինքնուրույն օգտագործման մի քանի հեռադիտակ։

## Պատմություն
Տեղանքն առաջին անգամ սկսել է օգտագործվել 1954 թվականին՝ որպես Լեմմոն լեռան օդային կայան, որ տեղորոշում էր ռադիոսարքեր «Օդային պաշտպանության ծառայության» ենթակայության տակ։ 1970 թվականին կայանը փոխանցվում է Արիզոնայի համալսարանի Ստյուարդ աստղադիտարանին և վերափոխվում ինֆրակարմիր աստղագիտություն ուսումնասիրող աստղադիտարանի։

## Հեռադիտակներ
*  Ստյուարդ հեռադիտակ, ռեֆլեկտոր, որ օգտագործվում է «Կատալինայի երկնքի ուսումնասիրության» մաս կազմող «Լեմմոն լեռան ուսումնասիրության» նախագծում։ Ստեղծվել է 1960-ականների վերջին և առաջին անգամ տեղադրվել Բիգելոու լեռան վրա տեղակայված «Կատալինա» կայանում։ Լեմմոն լեռ տեղափոխվել է 1972 թվականին, իսկ ներկայիս տեղում տեղադրվել է 1975 թվականին։ Հայելին սկզբում մետաղական էր և լավ չէր գործում, մինչև որ 1977 թվականին այն փոխարինվեց ապակիով։  Օգտագործվում է նաև ուսումնական նպատակներով։ Հայտնաբերել է 2011 AG5 աստերոիդը։
*  Դալ֊Կիրխամ ինֆրակարմիր հեռադիտակ, որ սկսել է գործել 1970 թվականից։ Կառուցվածքը հիմնականում նման է Ստյուարդ հեռադիտակի կառուցվածքին։
*  Շուլման հեռադիտակ, տեղադրվել է 2010 թվականի սեպտեմբերին։ Արիզոնայի ամենամեծ հանրամատչելի հեռադիտակն է։  
*  Ջեմիեսոն հեռադիտակ, գործարկվել է 2005 թվականին։

## Ուսումնասիրության ոլորտներ
* Ինֆրակարմիր աստղագիտություն
* Գիսաստղերի մշտադիտարկում և նոր հայտնված աստղերի ուսումնասիրություն
* Մերձերկրյա աստերոիդների տեղորոշում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* University of Arizona Steward Observatory - official site
* Mount Lemmon SkyCenter - official site
* Mt. Lemmon Observatory Clear Sky Clock  Forecasts of observing conditions.

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում
Բիանկա Լոուսոն

**Բիանկա Ջասմին Լոուսոն** (, )՝ ամերիկացի հեռուստադերասանուհի։

Լոուսոնն ունեցել է հերթական դերը հետևյալ սերիալներում՝ «Զանգով փրկվածը. Նոր դասարան» (NBC, 1993-1994) և Goode Behavior (UPN, 1996-1997) և «Հմայիչ խաբեբաները» (ABC Family, 2010-2012): 2016 թվականին նա սկսեց նկարահանվել Օփրան Ուինֆրինի «Շաքարեղեգի տնկաստանի թագուհի» սերիալում։ Ինչպես նաև հայտնի է իր երկրորդական դերերի շնորհիվ՝ «Քույրիկ, քույրիկ», «Դոուսոնի ծովափը», «Ամերիկացի պատանու գաղտնի կյանքը», «Վամպիրի օրագրերը», «Պատանի գայլը»։ Հեռուստատեսությունից դուրս, նա հայտնի դարձավ 2001 թվականին «Վերջին պարը ինձ հետ» ֆիլմում։

Լոուսոնը ծնվել է Լոս-Անջելեսում, Կալիֆոռնիայում՝ Լոուսոն Ռիչարդի և Դենիս Գորդիի ընտանիքում։ Նա Բերրի Գորդիի եղբոր աղջկա ծոռն է։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Արժութային արժեքներ

**Արժութային արժեքներ**, միջազգային արժութաֆինանսական կապերի ոլորտում ներգրավվող նյութական օբյեկտներ, որոնց նկատմամբ արժութային օրենսդրությամբ սահմանված է տվյալ երկրի տարածքում դրանց շրջանառության հատուկ սահմանափակ ռեժիմ։ Հայաստանի Հանրապետության արժութային օրենսդրության համաձայն արժութային արժեքներ են համարվում՝
# արտարժույթը,
# արտարժույթով արտահայտված արժեթղթերը, մուրհակները և այլ արժեթղթերը,
# թանկարժեք մետաղները՝ ոսկի, պլատին, արծաթ և պլատինի խմբի մետաղներ (պալադիում, ռութենիում, իրիդիում, օսմիում, ռոդիում) ցանկացած տեսքով և վիճակում, բացառությամբ այդ մետաղներից պատրաստված կենցաղային և ոսկերչական այլ իրերի, ինչպես նաև՝ այդպիսի իրերի ջարդոնի,
# բնական թանկարժեք քարերը (զմրուխտ, ալմաստ, ալեքսանդրիտ, ադամանդ, շափյուղ, սուտակ, մարգարիտ) անմշակ և մշակված տեսքով, բացառությամբ այդ քարերից պատրաստված ոսկերչական և այլ կենցաղային իրերի, ինչպես նաև՝ այդպիսի իրերի ջարդոնի,
# համաշխարհային շուկայում պատմական ու գեղարվեստական արժեք ներկայացնող արվեստի գործերը և իրերը։

## Տես նաև
* Արժութային գոտի
* Արժութային գործառնություններ
* Արժութային քաղաքականություն
* Արժութային համակարգ
* Արժութային շուկա
* Արժույթ

## Գրականություն
* Լ․Հ․ Բադանյան, Ֆինանսներ, դրամաշրջանառություն և վարկ, Երևան 2003թ․։ ISBN 99930-2-773-1
* Ա․Հ․ Բայադյան, ֆինանսա-վիճակագրական բացատրական բառարան, Երևան, «Լիմուշ» հրատարակչություն 2008թ․։ ISBN 978-9939-805-14-6
* Ռ․Ա․ Թովմասյան, Տնտեսագիտության տեսություն, Հարցեր և պատասխաններ, Երրորդ լրացված, վերամշակված հրատարակություն, Երևան, «Աստղիկ գրատուն» հրատարակչություն 2007թ․։ ISBN 99941-51-12-6
* Լ․Հ․ Բայադյան, Ֆինանսներ և վարկ, ուսումնական ձեռնարկ, Երևան 2003թ․։

Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Յոթ միլիարդի օր

**Յոթ միլիարդի օրը** ընդունված է համարել 2011 թվականը։ Այն պաշտոնապես նշանակվել է ՄԱԿ-ի ազգաբնակչության հիմնադրամի (ՄԱԲՀ) կողմից, որպես խորհրդանշական օր, երբ աշխարհի բնակչությունը կհասնի յոթ միլիարդի։ Նյու-Յորքում ՄԱԿ-ի գրասենյակի շենքի դիմաց գլխավոր քարտուղար Պան Քի Մունը խոսել է աշխարհի բնակչության թվի և սպասվելիք խնդիրների մասին։ Միաժամանակ ներկայացնելով ՄԱԲՀ-ի նոր ծրագիրը «Յոթ միլիարդ գործողություններ» անվանմամբ, որը «յոթ միլիարդ բնակչություն ունեցող աշխարհում կստեղծի գլոբալ իրազեկություն հնարավորությունների և մարտահրավերների մասին», ինչպես նաև կոգեշնչի անհատներին և կազմակերպություններին խնդիրների լուծման հետ կապված միջոցառումների իրականացմանը։

## Նախապատմություն

1987 թվականի հուլիսի 11-ին աշխարհի բնակչությունը հասավ հինգ միլիարդի, իսկ արդեն 1999 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ վեց միլիարդի։ ՄԱԿ-ի ազգաբնակչության հիմնադրամի մամլո խոսնակ Օմար Հարզեդինը վիճարկեց վեց միլիարդի տարեթիվը, իսկ մի քանի տարի անց արդեն ՄԱԲՀ-ը վերանայեց ունեցած տվյալները և նշեց, որ իրականում այն դիտվել է 1998 թվականին։

## Ամսաթվի ընտրություն
Համաձայն ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական հարցերով զբաղվող վարչությունների, խորհրդանշական ամսաթիվը՝ 2011 թվականի հոկտեմբերի 31-ը, ընտրվել է 5 ամյա ժամանակաջրջանում հավաքագրված տվյալների հիման վրա։ Հաշվարկները հիմնված են եղել վերջին մարդահամարների, հարցումների, կենսական եւ բնակչության ռեգիստրների վրա, որոնք ամեն տարի հրատարակվել են։

Աշխարհի բնակչության յոթ միլիարդի հատման ամսաթիվը կարող է ունենալ մինչև 12 ամսվա սխալի հնարավորություն, հատկապես որոշ զարգացող երկրներում։ Ելնելով 1% սխալի հավանականությունից, ապա ամսաթիվը կարող է լինել ինչպես 2011 թվականի մարտի 20-ը, այնպես էլ 2012 թվականի ապրիլի 12-ը։

## Յոթ միլիրարդերորդ մարդը
ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի մամլո քարտուղար Օմար Հարզեդինը ասել է. «Չկա որևիցե մի եղանակ, որով ՄԱԿ-ը կամ որևէ այլ կազմակերպություն կարողանա որոշել, թե որտեղ և որ րոպեին կծնվի յոթ միլիարդերորդ երեխան», և ՄԱԿ-ը իր կողմից չի տալու դրան պաշտոնական կարգավիճակ։ Այնուամենայնիվ, որոշ կազմակերպությունների կողմից մի քանի նորածիններ ներկայացվեցին որպես յոթ միլիարդերորդ մարդ։

Յոթ միլիարդի օրը «Միջազգային պլան« կազմակերպությունը խորհրդանշորեն յոթ միլիարդերորդ մարդուն ընդունեց Հնդկաստանի Ուտար Փրեդեշ նահանգում ծնված Նարգիզ Կումարին։ Աղջկա ընտրությունը պայմանավորված էր նրանով, որ ևս մեկ անգամ դատապարտվի սելեկտիվ աբորտները, որը Հնդկաստանում բավականին տարածված է։ Այս աղջիկը 0-6 տարեկանների 1000 տղա երեխաների հարաբերակցությամբ, կազմում էր 914-երորդը, իսկ Ուտար Փրեդեշում՝ 889-երորդը։

Ընտրված այլ երեխաների շարքում ընդգրկվել են Դանիկա Մայ Կամաչոն (Մանիլա), Վատալաջ Մութումայը (Շրի Լանկա)։

## Տես նաև
* Ութ միլիարդի օր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 7 Billion Actions homepage 

Կատեգորիա:Ժողովրդագրություն
Կատեգորիա:2011
Էնթոնի Ազիզի

**էնթոնի Ազիզի** (, ), ամերիկացի դերասան։

## Կենսագրություն
Էնթոնի Ազիզին ծնվել է 1969 թվականի մայիսի 29-ին Նյու Յորքում։ Նա համարվում է ամերիկացի՝ իրանական ծագումով։ Ավելի հայտնի է որպես հեռուստադերասան։ Ազիզին ունեցել է էպիզոդային դերեր «24 ժամ» հեռուստասերիալում, որտեղ խաղացել է Մահմուդ Ռաշիդ Ֆախինին երկրորդ եթերաշրջանում և Ռաֆիկին՝ չորրորդում։ 2003-2004 թվականներին նկարահանվել է «Մատրիցա.Սպառնալիք», 2008 և 2010 խաղացել է Օմարի վարձկանը հայտնի դրամատիկական «Կորուսյալները» հեռուստասերիալում։ Նա նաև նկարահանվել է ուրիշ սերիլաներում. «Մտածել ինչպես հանցագործը», «C.S.I.: Հանցագործության ոայրը Մայամին է», «Զինվորական-իրավաբանական ծառայություն», «Աղջիկ Գիլմորը», «Վահան», «Հուսահատ տնտեսատիրուհիները», «Վերոնիկա Մարս», «Նյու Յորքի ոստիկանությունը», «Փախուստ բանտից», «Չակ», «Լաս Վեգաս», «Հիշիր ինչ կլինի»։

## Ֆիլմագրություն

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իրանական սերմամբ
Շրջանային դատարանի շենք (Տագանրոգ)

**Շրջանային դատարանի շենք** (), հինավուրց եռահարկ շենք ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական մասում։ Տագանրոգի ճարտարապետության հուշարձան է։ Ներկա պահին շենքում գտնվում է Տագանրոգի մետաղագործական քոլեջը։

## Պատմություն
աջից|մինի|240x240փքս|Շրջանային դատարանի շենքը XX դարի սկզբին
Շրջանային դատարանի շենքը (Ջուրիչի տունը) գտնվում է Դոբրոլյուբովի նրբանցքի (№№ 9-11) և Պետրոսի փողոցի անկյունում։ XIX դարի երկրորդ կեսի ճարտարապետության հուշարձան է։ 1860-ական թվականներին ապագա քաղաքագլուխ վաճառական Ն. Ջուրիչը իր միջոցներով սկսել է եռահարկ առանձնատան շինարարությունը Տագանրոգի Պետրովյան փողոց, 12 հասցեում։ Կորցնելով հետաքրքրությունը տան հանդեպ՝ նա կիսակառույց վիճակում այն վաճառել է Շրջանային դատարանին։ Ժամանակին սա առաջին եռահարկ շենքն է եղել Տագանրոգում։

Շրջանային դատարանը բացվել է այս շենքում 1869 թվականի ապրիլի 30-ին։ Դատավորները զբաղվում էին Դոնի շրջանի բնակիչների քաղաքացիական և քրեական գործերով։ Դատարանի կազմում ընդգրկված էին նախագահը, քննիչներն ու երդվյալ ատենակալները, որոնք ընտրվում էին բարի համբավ ունեցող տեղացիներից՝ վիճակահանությամբ Քաղաքային դումայի նիստերին։

1882 թվականին դատարանը թողեց շենքը և տեղափոխվեց Տագանրոգի կենտրոնական փողոց՝ Պետրովսկայա։

1920 թվականին այս շենքում գործել է Աշխատանքի պալատը, ապա այն զբաղեցրել է աշխատանքի բորսան, 1936-1938 թվականներին՝ նախապատրաստական ուսումնարանը։ 1939-1941 թվականներին այստեղ աշխատել է ուսուցչական ինստիտուտը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ավարտից հետո և մինչ օրս այստեղ գտնվում է մետաղագործական տեխնիկումը (այժմ՝ քոլեջ)։

## Ճարտարապետություն
աջից|մինի|240x240փքս|Շրջանային դատարանի շենքը XX դարի սկզբին
Շենքի նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Ա. Զագոսկինը։ Շենքն ունի հարուստ դեկորացված ճակատ։ Տագանրոգի բնակիչները երբեմն այն կոչում են «Ձմեռային պալատի մանրապատկեր»։ Նրբանցքին նայող շենքի գլխավոր ճակատը զարդարում են սյուները և որմնասյուները։ Շենքի վերևի մասում ներկառուցված էր ժամացույց, այժմ Տագանրոգի մետաղագործական քոլեջի խորհրդանշանն է։

Շենքը մինչ օրս պահպանել է տարրեր, որոնք հիշեցնում են դատարանի գործունեության մասին։ Շենքի մի մասը, որտեղ այժմ գտնվում են արհեստանոցներ, ունի հաստ պատեր և նեղ անցումներ։ Հին սանդուղքը զարդարված է թուջե ձուլվածքով։ Պահպանվել են նեղ սենյակները, որոնք նախկինում պատրաստվել էին հատկապես վտանգավոր կալանավորների համար։ Ներկա դասարաններից շատերը XIX դարում բանտախցեր էին։ Ժամանակակից արհեստանոցների և դասարանների դռների վրա պահպանվել են նեղ պատուհանիկներ, որոնք նախատեսված էին կալանավորներին հետևելու համար։

## Ներկա վիճակ
Ներկա պահին շենքում գործում է Տագանրոգի մետաղագործական քոլեջը (ՏՄՔ)։

## Գրականություն
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## Աղբյուրներ
* «Ձմեռային պալատը» Տագանրոգում 
* Շրջանային դատարանի շենքը  
* Տագանրոգի տեսարժան վայրերը

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր