Էստոնիայի վարչապետ

**Էստոնիայի վարչապետ** (), Էստոնիայի կառավարության ղեկավարն է։ Վարչապետին առաջադրում է նախագահը խորհրդարանական խմբակցությունների հետ համապատասխան խորհրդակցություններից հետո և հաստատում խորհրդարանը: Անհամաձայնության դեպքում խորհրդարանը կարող է մերժել նախագահի թեկնածությունը և ընտրել սեփական թեկնածուին։ Գործնականում, քանի որ վարչապետը պետք է պահպանի խորհրդարանի վստահությունը՝ պաշտոնը պահպանելու համար, նա սովորաբար կառավարող կոալիցիայի ավագ գործընկերոջ ղեկավարն է։ Ներկայիս վարչապետը Ռեֆորմ կուսակցության Քրիստեն Միխալն է։ Նա պաշտոնը ստանձնել է 2024 թվականի հուլիսի 23-ին՝ Կայա Կալասի հրաժարականից հետո։

Վարչապետը որևէ կոնկրետ նախարարություն չի ղեկավարում։ Փոխարենը, սահմանադրության համաձայն, վարչապետը վերահսկում է կառավարության աշխատանքը։ Վարչապետի նշանակությունն ու դերը կառավարությունում, ինչպես նաև նրանց հարաբերությունները այլ նախարարությունների հետ հաճախ կախված են վարչապետի գլխավորած կուսակցության դիրքից՝ կոալիցիոն գործընկերների նկատմամբ, և նրանից, թե որքան ազդեցություն ունի վարչապետը սեփական կուսակցության ներսում։ Եթե ​​վարչապետը ուժեղ դիրք ունի իր կուսակցության ներսում, և կառավարությունը կազմված է միայն այդ կուսակցության ներկայացուցիչներից, վարչապետը կարող է վայելել զգալի լիազորություններ: Բոլոր կարևոր ազգային հարցերում, առնվազն ֆորմալ առումով, վերջին խոսքը պատկանում է խորհրդարանին՝ որպես օրենսդիր իշխանություն:

Ի տարբերություն այլ խորհրդարանական հանրապետությունների, Էստոնիայի վարչապետը դե յուրե և դե ֆակտո գործադիր իշխանության ղեկավարն է: Դա պայմանավորված է նրանով, որ սահմանադրությունը գործադիր իշխանությունը հստակորեն վերապահում է կառավարությանը, որի ղեկավարը վարչապետն է: Մյուս խորհրդարանական հանրապետությունների մեծ մասում նախագահը առնվազն անվանական գործադիր իշխանության ղեկավարն է, մինչդեռ կոնվենցիայով պարտավոր է գործել կաբինետի խորհրդին համապատասխան: Վարչապետի ամսական աշխատավարձը սահմանված է €7303։

## Պատմություն
1918 թվականին Էստոնիայի կողմից պատերազմող Ռուսական և Գերմանական կայսրություններից անկախություն հռչակելուց հետո Էստոնիայի ժամանակավոր կառավարությունը մինչև 1920 թվականը գլխավորում էր վարչապետը: 1920 թվականի Սահմանադրությունը սահմանեց կառավարության ղեկավար, որի պաշտոնը կոչվում էր պետական ​​ավագ, և չկար առանձին պետության ղեկավար: Այս համակարգը արմատապես խորհրդարանական համակարգ էր, քանի որ պետական ​​ավագին կարող էր ազատել Ռիյգիկոգուն պարզ մեծամասնությամբ: Ավելին, Պետական ​​ավագը զինված ուժերի գերագույն հրամանատարը չէր, և ոչ էլ կարող էր օրենքներ վավերացնել կամ լուծարել Ռիիգիկոգուն: Խորհրդարանի լուծարումը հնարավոր էր միայն հանրաքվեի միջոցով։

1934 թվականի հանրաքվեով ընդունված Սահմանադրության համաձայն՝ վարչապետի պաշտոնը վերստեղծվեց որպես կառավարության ղեկավար՝ ավելի նախագահական համակարգում: Այս սահմանադրության համաձայն՝ պետության ղեկավարը կրում էր Պետական ​​ավագ անունը, որը նույնական էր 1920-1934 թվականների կառավարության ղեկավարի անվանը: Նորաստեղծ պետության ղեկավարը կարող էր նշանակել և ազատել վարչապետին և կաբինետին, վետո դնել օրենքների վրա, հրամանագրեր (կանոնադրություններ) տալ և լուծարել Ռիիգիկոգուն։ Էստոնիայի Պետական ​​ավագի պաշտոնում գործող վարչապետ Կոնստանտին Պետսը ինքնակառավարման հեղաշրջում իրականացրեց՝ Վապս շարժման սպառնալիքին հակազդելու համար և կասեցրեց 1934 թվականի Սահմանադրության լիարժեք կիրառումը՝ չանցնելով պետության նոր ղեկավարի ընտրություններ և կասեցնելով խորհրդարանի գործունեությունը: Պետսը 1934-1937 թվականներին մնաց վարչապետ՝ որպես նահանգապետ, իսկ 1937-1938 թվականներին՝ որպես նախագահ-ռեգենտ: 1938 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ վարչապետի պաշտոնը պահպանվեց, մինչդեռ պետության ղեկավարը վերջնականապես վերանվանվեց նախագահ՝ նախագահական համակարգի դեպքում: Խորհրդային օկուպացիայից և Էստոնական ԽՍՀ լուծարումից հետո 1992 թվականի Սահմանադրությունը վերականգնեց 1938-1940 թվականների վարչապետի և նախագահի պաշտոնները՝ խորհրդարանական համակարգի դեպքում:

## Տես նաև
* Ֆինլանդիայի վարչապետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական երկրների վարչապետներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Վարչապետներ ըստ երկրի