Քանակական խստացում

[աջից|մինի|375x375փքս|''Միացյալ Նահանգներում դաշնային ֆոնդերի [Տոկոսադրույք|տոկոսադրույքները համեմատած գանձապետական արժեթղթերի հետ և տարեկան գնաճ*       ]]
*'Քանակական խստացում*' (Quantitative tightening (QT), ՔԽ), [[Կենտրոնական բանկերի ցանկ|կենտրոնական բանկերի]] կողմից կիրառվող զսպման [[Դրամավարկային քաղաքականություն|դրամավարկային քաղաքականության]] գործիք  տնտեսությունում իրացվելիության կամ [[Դրամական զանգված|փողի զանգվածի]] քանակը սահմանափակելու համար։ Կենտրոնական բանկը քանակական խստացում է [[Գնաճի նպատակադրում|իրականացնում]]՝ նվազեցնելով իր հաշվեկշռում պահվող ֆինանսական ակտիվները՝ դրանք [[Ֆինանսական շուկա|ֆինանսական շուկաներում]] վաճառելով, ինչը նվազեցնում է [[Ակտիվների գնագոյացում|ակտիվների գները]] և բարձրացնում տոկոսադրույքներըː 

Քանակական խստացումը [[Քանակական մեղմացում|քանակական մեղմացման]] (կամ ՔՄ) հակառակն էː Վերջինիս դեպքում [[Կենտրոնական բանկ|կենտրոնական բանկը]] տպում է փող և օգտագործում այն ակտիվներ գնելու համար՝ ակտիվների գները բարձրացնելու և տնտեսությունը խթանելու համար։ Քանակական խստացումը (QT) հազվադեպ է օգտագործվում կենտրոնական բանկերի կողմից և կիրառվել է միայն [[Ալան Գրինսպեն|Ալան Գրինսպենի]] *Սահմանված երաշխիքի*տեսակի խթանման երկարատև ժամանակահատվածներից հետո, երբ կենտրոնական բանկերի չափազանց մեծ իրացվելիության ստեղծումը հանգեցրել է անվերահսկելի [[Գնաճ|գնաճի]] ռիսկի (օրինակ՝ [[2007-2008 թվականների ֆինանսական ճգնաժամ|2008]], 2018 և 2022 թվականներին)ː

== Նախադրյալներ ==
[[Պատկեր:M2,_CPI,_PCE.webp|աջից|մինի|375x375փքս|*Տոկոսային փոփոխությունը նախորդ տարվա համեմատ*]]
Քանակական մեղմացումը զանգվածաբար կիրառվել է առաջատար [[Կենտրոնական բանկ|կենտրոնական բանկերի]] կողմից՝ 2008 թվականին սկսված [[Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամ (2007-2010)|Մեծ անկմանը]] դիմակայելու համարː Հիմնական տոկոսադրույքները նվազեցվել են մինչև զրո, իսկ որոշ տոկոսադրույքներ ավելի ուշ դարձել են բացասական։ Օրինակ՝ տնտեսական ճգնաժամի պատճառով առաջացած գերցածր [[Գնաճ|գնաճի]] կամ [[Դեֆլյացիա|դեֆլյացիայի]] դեմ պայքարելու համար, եվրո օգտագործող երկրների դրամավարկային քաղաքականությունը վերահսկող [[Եվրոպական կենտրոնական բանկ|Եվրոպական կենտրոնական բանկը]] 2014 թվականին ներդրել է բացասական տոկոսադրույքներ։ [[Ճապոնիայի բանկ|Ճապոնիայի]], [[Դանիայի ազգային բանկ|Դանիայի]], [[Շվեդիայի բանկ|Շվեդիայի]] և [[Շվեյցարիայի ազգային բանկ|Շվեյցարիայի]] կենտրոնական բանկերը նույնպես սահմանել են բացասական տոկոսադրույքներː

Քանակական խստացման հիմնական նպատակն է նորմալացնել (այսինքն՝ բարձրացնել) տոկոսադրույքները՝ գնաճի աճից խուսափելու համար՝ փողին հասանելիության արժեքը մեծացնելով և տնտեսությունում ապրանքների ու ծառայությունների պահանջարկը նվազեցնելով։ Ինչպես նախկինում քանակական մեղմացումը, քանական խստացումն երբեք մեծ մասշտաբով չի իրականացվել, և դրա հետևանքները դեռևս չեն երևացել և ուսումնասիրվելː 2018 թվականին [[Դաշնային պահուստների համակարգ|Դաշնային պահուստային համակարգը]] սկսել է մարել իր հաշվեկշռում գտնվող [[Պետական պարտք|պարտքի]] մի մասը՝ սկսելով քանակական խստացում։ 2019 թվականին՝ քանակական խստացման ռեժիմի մեկնարկից մեկ տարի անց, կենտրոնական բանկերը, այդ թվում՝ Դաշնային պահուստային համակարգը, դադարեցրել են քանակական խստացումը՝ դրանից անմիջապես հետո առաջացած բացասական շուկայական պայմանների պատճառովː

2021 թվականի դեկտեմբերին հաղորդագրություններ են տարածվել այն մասին, որ Դաշնային պահուստային համակարգի նախագահ Ջերոմ Փաուելը ճնշման տակ է գտնվում՝ դանդաղեցնելու քանակական մեղմացումը և հիփոթեքային ապահովագրությամբ արժեթղթերի (MBS) գնումները։ Սա պայմանավորված էր խիստ գնաճով, որի արդյունքում 2021 թվականի նոյեմբերին [[Սպառողական գների ինդեքս|սպառողական գների ինդեքսը]] (CPI) հասել է ռեկորդային 6.8%-ի՝ ըստ *Աշխատանքի վիճակագրության բյուրոյի*, որը ամենաբարձր մակարդակն է եղել վերջին 40 տարվա ընթացքում*ː* *Bloomberg News'' գործակալությունը Փաուելին անվանել է «Ուոլ Սթրիթի պետության ղեկավար», ինչն արտացոլում է Փաուելի գործողությունների գերիշխող ազդեցությունն ակտիվների գների վրա, և որքան շահութաբեր են եղել նրա գործողությունները Ուոլ Սթրիթի համար:

2022 թվականի հունիսին Դաշնային պահուստային համակարգը վերականգնել է քանակական խստացման տոկոսադրույքը՝ COVID-19 համավարակի հետևանքով պատմականորեն բարձր գնաճը հակազդելու համար։ Սա ենթադրում էր, որ Դաշնային պահուստային համակարգը պասիվ կերպով կրճատում էր իր հաշվեկշիռը՝ թույլ տալով, որ մարման ժամկետ ունեցող արժեթղթերը «շարժվեն» և չվերաներդնեն ստացված շահույթը տնտեսությունումː 

2024 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ Դաշնային պահուստային համակարգը շարունակել է քանակական սահմանափակման միջակայքը (QT), որը թույլ է տալիս ամեն ամիս թողարկել մինչև 50 միլիարդ դոլարի մարման ժամկետ ունեցող գանձապետական պարտատոմսեր և հիփոթեքային արժեթղթեր, ինչը նվազել է QT-ի մեկնարկի ժամանակ սկզբնական 95 միլիարդ դոլարի համեմատː

### Եվրոպական կենտրոնական բանկի քաղաքականություն
2023 թվականին Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ) արագացրել է քանակական խստացման գործընթացը՝ որոշելով դադարեցնել մարման ժամկետ ունեցող պետական պարտատոմսերի երկարաձգումը, բացառությամբ համավարակի պատճառով արտակարգ գնումների ծրագրի (PEPP) մեջ ներառվածների, որոնք վերաներդրվել են մինչև 2024 թվականը։ Այս փոփոխությունը չերկարաձգված պարտատոմսերի արժեքը բարձրացրել է մինչև ամսական ավելի քան 30 միլիարդ եվրոː ԵԿԲ-ի գործողությունները քանակական մեղմացման երկարատև ժամանակահատվածից հետո եվրոգոտում գնաճը նվազեցնելու և տոկոսադրույքները կարգավորելու ավելի լայն ռազմավարության մաս են կազմելː

### Ազդեցությունը ակտիվների գների վրա
Այն դեպքում, երբ վերջին տասնամյակում քանակական մեղմացումը (ՔՄ) ակտիվների գների զգալի աճի պատճառ է դարձել, քանակական խստացումը կարող է հակառակ ուղղությամբ լայնորեն փոխհատուցող ազդեցություններ առաջացնելː COVID-19 համավարակի ֆինանսական շուկայի վրա ազդեցությունը մեղմելու համար Փաուելը ընդունել է ակտիվների գների գնաճը որպես Դաշնային պահուստային համակարգի քաղաքականության գործողությունների հետևանքː Փաուելը քննադատության է ենթարկվել ուղղակի և անուղղակի քանակական մեղմացման բարձր մակարդակներ կիրառելու համար, քանի որ գնահատումները հասել են նախորդ «փուչիկների» գագաթնակետերին վերջին անգամ եղած մակարդակներինː

## Տես նաև
* Սպառողական գների ինդեքս

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* BNP Paribas-ը քանակական խստացման մասին  ում
* ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգ

Կատեգորիա:Դրամավարկային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ