Միջբանկային վարկային շուկա

**Միջբանկային վարկային շուկան** շուկա է, որտեղ բանկերը միմյանց վարկեր են տրամադրում որոշակի ժամկետով։ Միջբանկային վարկերի մեծ մասը տրամադրվում է մեկ շաբաթ կամ պակաս մարման ժամկետով, որոնց մեծ մասը՝ մեկօրյա։ Այդպիսի վարկերը տրամադրվում են **միջբանկային տոկոսադրույքով** (կոչվում է նաև գիշերային տոկոսադրույք, եթե վարկի ժամկետը գիշերային է): Այս շուկայում գործարքների ծավալի կտրուկ անկումը 2007-2008 թվականների ֆինանսական ճգնաժամի ընթացքում մի շարք ֆինանսական հաստատությունների փլուզման հիմնական նպաստող գործոն էր։

Բանկերը սովորաբար պարտավոր են պահպանել բավարար քանակությամբ իրացվելի ակտիվներ, ինչպիսիք են կանխիկը ,՝ հաճախորդների կողմից ցանկացած հնարավոր բանկային հոսք կառավարելու համար։ Համապատասխանությունը պահպանելու համար այն բանկերը, որոնք ունեն պահանջվողից պակաս իրացվելիություն, կվերցնեն գումար և կվճարեն տոկոսներ միջբանկային շուկայում, մինչդեռ ավելցուկային իրացվելի ակտիվներ ունեցողները կտրամադրեն գումար և կստանան տոկոսներ։

Միջբանկային տոկոսադրույքը բանկերի միջև կարճաժամկետ վարկերի համար գանձվող տոկոսադրույքն է։ Բանկերը փոխառություններ և վարկեր են տրամադրում միջբանկային վարկային շուկայում՝ իրացվելիությունը կառավարելու և այնպիսի կանոնակարգեր, ինչպիսիք են պահուստային պահանջները, բավարարելու համար։ Տոկոսադրույքը կախված է շուկայում փողի առկայությունից, գերիշխող տոկոսադրույքներից և պայմանագրի կոնկրետ պայմաններից, ինչպիսիք են ժամկետը։ Գոյություն ունի հրապարակված միջբանկային տոկոսադրույքների լայն շրջանակ, այդ թվում՝ դաշնային ֆոնդերի տոկոսադրույքը (ԱՄՆ), LIBOR-ը (Մեծ Բրիտանիա) և Euribor-ը (եվրոգոտի):

## Փողի շուկայի միջբանկային հատվածը
Միջբանկային վարկավորման շուկան վերաբերում է փողի շուկայում տեղի ունեցող բանկերի միջև գործարքների ենթաբազմությանը։

Փողի շուկան ֆինանսական շուկայի ենթաբաժին է, որտեղ միջոցները տրամադրվում և փոխառվում են մեկ տարի կամ պակաս ժամանակահատվածով։ Միջոցները փոխանցվում են դրամական շուկայի գործիքների ՝ բարձր իրացվելի կարճաժամկետ պարտքային արժեթղթերի գնման և վաճառքի միջոցով։ Այս գործիքները համարվում են կանխիկի համարժեքներ, քանի որ դրանք կարող են հեշտությամբ և ցածր գնով վաճառվել շուկայում։ Դրանք սովորաբար թողարկվում են առնվազն մեկ միլիոն միավորներով և հակված են ունենալ երեք ամիս կամ պակաս մարման ժամկետ։ Քանի որ գրեթե բոլոր դրամական շուկայի գործիքների համար գոյություն ունեն ակտիվ երկրորդային շուկաներ, ներդրողները կարող են վաճառել իրենց ակտիվները մինչև մարման ժամկետը։ Փողի շուկան արտաբորսայական (OTC) շուկա է։

Բանկերը հիմնական խաղացողներ են փողի շուկայի մի քանի հատվածներում։ Պահուստային պահանջները բավարարելու և ամենօրյա իրացվելիության կարիքները կառավարելու համար բանկերը գնում և վաճառում են կարճաժամկետ չգրավված վարկեր դաշնային ֆոնդերի շուկայում ։ Ավելի երկար ժամկետով վարկերի համար բանկերը կարող են օգտվել եվրոդոլարի շուկայից։ Եվրոդոլարները ԱՄՆ-ից դուրս գտնվող բանկերի (կամ ԱՄՆ-ում գտնվող միջազգային բանկային հաստատությունների) դոլարային ավանդային պարտավորություններ են։ ԱՄՆ բանկերը կարող են միջոցներ ներգրավել եվրոդոլարի շուկայում իրենց արտասահմանյան մասնաճյուղերի և դուստր ձեռնարկությունների միջոցով։ Երկրորդ տարբերակը խոշոր, շրջանառելի ավանդային վկայականների (CD) թողարկումն է։ Սրանք բանկերի կողմից տրված վկայականներ են, որոնք հաստատում են, որ որոշակի ժամանակահատվածում ավանդադրվել է որոշակի գումար և որը մարվելու է ժամկետի ավարտին՝ տոկոսագումարով։ Հետգնման համաձայնագրերը (ռեպո) ֆինանսավորման ևս մեկ աղբյուր են։ Ռեպոները և հակադարձ ռեպոները գործարքներ են, որոնց դեպքում վարկառուն համաձայնվում է վաճառել արժեթղթեր վարկատուին, ապա հետ գնել նույն կամ նմանատիպ արժեթղթերը որոշակի ժամանակ անց, տրված գնով և ներառյալ տոկոսները՝ համաձայնեցված տոկոսադրույքով։ Ռեպոները գրավադրված կամ ապահովված վարկեր են՝ ի տարբերություն դաշնային ֆոնդերի վարկերի, որոնք չապահովված են։

## Միջբանկային վարկավորման դերը ֆինանսական համակարգում
### Աջակցել մասնակի պահուստային բանկային մոդելին
Վարկային միջոցների ստեղծումը և դրանց մեկ այլ բանկ փոխանցումը «զուտ վարկատու» բանկի համար ստեղծում է փոխառություն վերցնելու անհրաժեշտություն՝ ավանդատուների կողմից կարճաժամկետ դուրսբերումների պահանջները հոգալու համար։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ սկզբնապես ստեղծված միջոցները փոխանցվել են մեկ այլ բանկ։ Եթե (հայեցակարգային առումով) լիներ միայն մեկ առևտրային բանկ, ապա ստեղծված բոլոր նոր վարկերը (փողը) կվերադեպադրվեին այդ բանկում (կամ կպահվեին որպես ֆիզիկական կանխիկ գումար դրանից դուրս), և այդ նպատակով միջբանկային վարկավորման անհրաժեշտությունը կնվազեր։ (Կոտորակային պահուստային բանկային մոդելում դեռևս անհրաժեշտ կլինի լուծել տվյալ բանկի վրա «հոսանքի» հարցը):

### Բանկերի համար միջոցների աղբյուր
Միջբանկային վարկերը կարևոր են լավ գործունակ և արդյունավետ բանկային համակարգի համար։ Քանի որ բանկերը ենթակա են այնպիսի կարգավորումների, ինչպիսիք են պահուստային պահանջները, օրվա վերջում նրանք կարող են բախվել իրացվելիության պակասի։ Միջբանկային շուկան թույլ է տալիս բանկերին հարթել նման ժամանակավոր իրացվելիության պակասը և նվազեցնել «ֆինանսավորման իրացվելիության ռիսկը»։

#### Ֆինանսավորման իրացվելիության ռիսկ
Ֆինանսավորման իրացվելիության ռիսկը արտացոլում է ֆինանսական միջնորդի անկարողությունը սպասարկել իր պարտավորությունները դրանց մարման ժամկետի ավարտին։ Այս տեսակի ռիսկը հատկապես կարևոր է բանկերի համար, քանի որ նրանց բիզնես մոդելը ներառում է երկարաժամկետ վարկերի ֆինանսավորում կարճաժամկետ ավանդների և այլ պարտավորությունների միջոցով։ Միջբանկային վարկային շուկաների առողջ գործունեությունը կարող է օգնել նվազեցնել ֆինանսավորման իրացվելիության ռիսկը, քանի որ բանկերը կարող են արագ և ցածր գնով վարկեր ստանալ այս շուկայում։ Երբ միջբանկային շուկաները դիսֆունկցիոնալ կամ լարված են, բանկերը բախվում են ավելի մեծ ֆինանսավորման իրացվելիության ռիսկի, որը ծայրահեղ դեպքերում կարող է հանգեցնել անվճարունակության։

#### Բանկերի միջոցների աղբյուրների երկարաժամկետ միտումները
Անցյալում ստուգելի ավանդները ԱՄՆ բանկերի միջոցների ամենակարևոր աղբյուրն էին. 1960 թվականին ստուգելի ավանդները կազմում էին բանկերի ընդհանուր պարտավորությունների ավելի քան 60 տոկոսը։ Սակայն ժամանակի ընթացքում բանկերի հաշվեկշիռների կազմը զգալիորեն փոխվել է։ Հաճախորդների ավանդների փոխարեն բանկերը ավելի ու ավելի են դիմում կարճաժամկետ պարտավորությունների, ինչպիսիք են առևտրային փաստաթղթերը (CP), ավանդային վկայականները (CD), հետգնման համաձայնագրերը (repos), սվոփային արտարժույթի պարտավորությունները և միջնորդավորված ավանդները։

### Կարճաժամկետ վարկերի տոկոսադրույքների չափանիշ
Անապահով միջբանկային վարկավորման շուկայում տոկոսադրույքները ծառայում են որպես հղման տոկոսադրույքներ բազմաթիվ ֆինանսական գործիքների, ինչպիսիք են լողացող տոկոսադրույքով պարտատոմսերը (FRN), փոփոխական տոկոսադրույքով հիփոթեքային վարկերը (ARM) և սինդիկացված վարկերը, գնագոյացման գործում։ Այս բազային տոկոսադրույքները նաև լայնորեն օգտագործվում են կորպորատիվ դրամական հոսքերի վերլուծության մեջ որպես զեղչային տոկոսադրույքներ։ Այսպիսով, չապահովված միջբանկային շուկայի պայմանները կարող են լայնածավալ ազդեցություն ունենալ ֆինանսական համակարգի և իրական տնտեսության վրա՝ ազդելով ընկերությունների և տնային տնտեսությունների ներդրումային որոշումների վրա։

Նման գործիքների շուկաների արդյունավետ գործունեությունը կախված է լավ հաստատված և կայուն հղման տոկոսադրույքներից։ ԱՄՆ-ի բազմաթիվ ֆինանսական արժեթղթերի գնագոյացման համար օգտագործվող հիմնական տոկոսադրույքը երեքամսյա ԱՄՆ դոլարի Libor տոկոսադրույքն է։ Մինչև 1980-ականների կեսերը գանձապետական պարտատոմսերի տոկոսադրույքը առաջատար հաշվարկային տոկոսադրույքն էր։ Սակայն, ի վերջո, այն կորցրեց իր չափանիշային կարգավիճակը՝ հօգուտ Libor-ի՝ պարտատոմսերի մատակարարման պարբերական, մեծ տատանումների հետևանքով առաջացած գնային անկայունության պատճառով։ Ընդհանուր առմամբ, արտասահմանյան հղման տոկոսադրույքները, ինչպիսին է ԱՄՆ դոլարի Libor-ի տոկոսադրույքը, նախընտրելի են արտասահմանյան հղման տոկոսադրույքներից, քանի որ առաջինները ավելի քիչ հավանական է, որ խեղաթյուրվեն կառավարության կարգավորումներով, ինչպիսիք են կապիտալի վերահսկողությունը և ավանդների ապահովագրությունը։

### Դրամավարկային քաղաքականության փոխանցում
Շատ տնտեսությունների կենտրոնական բանկերը դրամավարկային քաղաքականություն են իրականացնում՝ մանիպուլյացիաներ կատարելով գործիքների միջոցով՝ գործառնական նպատակի որոշակի արժեքին հասնելու համար։ Գործիքները վերաբերում են այն փոփոխականներին, որոնք կենտրոնական բանկերը անմիջականորեն վերահսկում են։ Օրինակներ են պարտադիր պահուստային համակարգը, կենտրոնական բանկից փոխառված միջոցների համար վճարվող տոկոսադրույքը և հաշվեկշռի կազմը։ Գործառնական նպատակները սովորաբար բանկային պահուստների կամ կարճաժամկետ տոկոսադրույքների չափորոշիչներ են, ինչպիսիք են գիշերային միջբանկային տոկոսադրույքը։ Այս նպատակները սահմանվում են որոշակի քաղաքականության նպատակներին հասնելու համար, որոնք տարբերվում են կենտրոնական բանկերի միջև՝ կախված նրանց կոնկրետ մանդատներից։ 

#### ԱՄՆ դաշնային ֆոնդերի շուկա
ԱՄՆ դրամավարկային քաղաքականության իրականացումը ներառում է միջամտություն չապահովված միջբանկային վարկավորման շուկայում, որը հայտնի է որպես Դաշնային պահուստային ֆոնդերի շուկա։ Դաշնային ֆոնդերը (ֆեդերալ ֆոնդերը) Դաշնային պահուստային բանկերում պահուստային մնացորդների չգրավված վարկեր են։ Դաշնային ֆոնդերի շուկայում վարկերի մեծ մասը տրամադրվում է մեկ գիշերվա ընթացքում, սակայն որոշ գործարքներ ունեն ավելի երկար մարման ժամկետներ։ Շուկան արտաբորսայական (OTC) շուկա է, որտեղ կողմերը բանակցում են վարկի պայմանների շուրջ կամ ուղղակիորեն միմյանց հետ, կամ դաշնային ֆոնդերի միջնորդի միջոցով։ Այս մեկօրյա վարկերի մեծ մասը կնքվում է առանց պայմանագրի և բաղկացած է կողմերի միջև բանավոր համաձայնությունից։ Դաշնային ֆոնդերի շուկայի մասնակիցներն են՝ առևտրային բանկերը, խնայողական և վարկային միությունները, ԱՄՆ-ում գտնվող օտարերկրյա բանկերի մասնաճյուղերը, դաշնային գործակալությունները և առաջնային դիլերները։

ԱՄՆ-ում դեպոզիտար հաստատությունները ենթակա են պահուստային պահանջների, որոնք Դաշնային պահուստային համակարգի կառավարիչների խորհրդի կողմից սահմանված կանոնակարգեր են, որոնք պարտավորեցնում են բանկերին Դաշնային պահուստային համակարգում իրենց հաշիվներում պահել որոշակի քանակությամբ միջոցներ (պահուստներ)՝ որպես ավանդների արտահոսքից և հաշվեկշռի այլ տատանումներից ապահովագրություն։ Հաճախ բանկերը Դաշնային պահուստային համակարգում իրենց հաշիվներում ունենում են չափազանց շատ կամ չափազանց քիչ պահուստներ։ Բանկերը մեծ խթան ունեին ավելցուկային պահուստներ տրամադրելու համար մինչև 2008 թվականի հոկտեմբերը, երբ խթանը նվազեց, քանի որ Դաշնային պահուստային համակարգը սկսեց տոկոսներ վճարել պահուստների համար։ 2009 թվականի հուլիսին Դաշնային պահուստային համակարգի նախագահը պահուստների վրա վճարվող տոկոսները սահմանեց որպես «ամենակարևոր գործիք», որը Դաշնային պահուստային համակարգը կարող է օգտագործել տոկոսադրույքները բարձրացնելու համար։ Մինչև 2020 թվականի մարտը բանկերի համար պարտադիր պահուստավորման մակարդակը 10% էր, սակայն 2020 թվականի մարտին այն նվազեց մինչև զրո։

#### Դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքի ալիքը
Դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքի ալիքը վերաբերում է դրամավարկային քաղաքականության գործողությունների ազդեցությանը տոկոսադրույքների վրա, որոնք ազդում են տնային տնտեսությունների և բիզնեսների ներդրումային և սպառման որոշումների վրա։ Այս ալիքով դրամավարկային քաղաքականության փոխանցումը իրական տնտեսությանը կախված է կենտրոնական բանկի գործիքների, գործառնական նպատակների և քաղաքականության նպատակների միջև կապերից։ Օրինակ, երբ Դաշնային պահուստային համակարգը (ԴՊՀ) բաց շուկայի գործողություններ է իրականացնում դաշնային ֆոնդերի շուկայում, դրա մանիպուլյացիայի գործիքը նրա պետական արժեթղթերի պաշարներն են։ Դաշնային պահուստային համակարգի գործառնական նպատակը գիշերային դաշնային ֆոնդերի տոկոսադրույքն է, իսկ քաղաքականության նպատակներն են՝ առավելագույն զբաղվածություն, կայուն գներ և չափավոր երկարաժամկետ տոկոսադրույքներ։ Որպեսզի դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքի ալիքը գործի, բաց շուկայի գործառնությունները պետք է ազդեն դաշնային ֆոնդերի գիշերային տոկոսադրույքի վրա, որը պետք է ազդի տնային տնտեսություններին և բիզնեսներին տրամադրված վարկերի տոկոսադրույքների վրա։

Ինչպես բացատրվեց նախորդ բաժնում, ԱՄՆ շատ ֆինանսական գործիքներ իրականում հիմնված են ԱՄՆ դոլարի Libor տոկոսադրույքի վրա, այլ ոչ թե արդյունավետ դաշնային ֆոնդերի տոկոսադրույքի։ Հետևաբար, դրամավարկային քաղաքականության հաջող փոխանցումը պահանջում է կապ Դաշնային պահուստային համակարգի գործառնական նպատակների և միջբանկային վարկավորման հղման տոկոսադրույքների, ինչպիսին է Libor-ը, միջև։ 2007 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի ընթացքում այս կապի թուլացումը լուրջ մարտահրավերներ առաջացրեց կենտրոնական բանկերի համար և այն գործոններից մեկն էր, որը խթանեց իրացվելիության և վարկային միջոցների ստեղծումը։ Այսպիսով, միջբանկային վարկային շուկաների պայմանները կարող են կարևոր ազդեցություն ունենալ դրամավարկային քաղաքականության իրականացման և փոխանցման վրա։

## 2007 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի ընթացքում միջբանկային վարկային շուկաներում լարվածությունը
2007 թվականի կեսերին ակտիվներով ապահովված արժեթղթերի շուկաներում սկսեցին ճաքեր ի հայտ գալ։ Օրինակ՝ 2007 թվականի հունիսին վարկանիշային գործակալությունները իջեցրին երկրորդային գրավի տակ գտնվող ենթապրայմ հիփոթեքային վարկերով ապահովված ավելի քան 100 պարտատոմսերի վարկանիշը։ Կարճ ժամանակ անց Bear Stearns ներդրումային բանկը լիկվիդացրեց երկու հեջ ֆոնդ, որոնք մեծ ներդրումներ էին կատարել հիփոթեքային ապահովագրված արժեթղթերում (MBS), և մի քանի խոշոր հիփոթեքային վարկատուներ դիմեցին 11-րդ գլխի սնանկության պաշտպանության համար։ Միջբանկային վարկային շուկաներում լարվածությունը ակնհայտ դարձավ 2007 թվականի օգոստոսի 9-ին, այն բանից հետո, երբ BNP Paribas-ը հայտարարեց, որ դադարեցնում է իր երեք ներդրումային ֆոնդերի մարումները։ Այդ առավոտյան ԱՄՆ դոլարի Libor-ի տոկոսադրույքը բարձրացավ ավելի քան 10 բազային կետով (bps) և դրանից հետո մնաց բարձր։ ԱՄՆ LIBOR-OIS սփրեդը սեպտեմբերին աճել է մինչև 90  ավելի, մինչդեռ նախորդ ամիսներին այն միջինում կազմել է 10  ։

Հաջորդ՝ FOMC նիստում (2007 թվականի սեպտեմբերի 18-ին), Դաշնային պահուստային համակարգը սկսեց ագրեսիվորեն մեղմացնել դրամավարկային քաղաքականությունը՝ ի պատասխան ֆինանսական շուկաներում տիրող խառնաշփոթի։ Սեպտեմբերին կայացած FOMC նիստի արձանագրություններում Դաշնային պահուստային համակարգի պաշտոնյաները միջբանկային վարկավորման շուկան բնութագրում են որպես զգալիորեն խաթարված։

:
*«Բանկերը միջոցներ ձեռնարկեցին իրենց իրացվելիությունը պահպանելու համար և զգույշ էին ակտիվներով ապահովված առևտրային արժեթղթերի նկատմամբ գործընկերների ազդեցության հարցում: Ժամկետային միջբանկային ֆինանսավորման շուկաները զգալիորեն խաթարվել էին, տոկոսադրույքները բարձրացել էին սպասվող ապագա գիշերային տոկոսադրույքներից զգալիորեն բարձր, իսկ առևտրականները հայտնել էին ժամկետային ֆինանսավորման մատչելիության զգալի անկման մասին»:*

2007 թվականի վերջին Դաշնային պահուստային համակարգը (ԴՊՀ) 100 բազային կետով իջեցրել էր Դաշնային պահուստային համակարգի նպատակային տոկոսադրույքը և նախաձեռնել մի քանի իրացվելիության ապահովման ծրագրեր, սակայն Libor-OIS սփրեդը մնացել էր բարձր։ Միևնույն ժամանակ, 2008 թվականի մեծ մասի ընթացքում ժամկետային ֆինանսավորման պայմանները մնացին լարված։ 2008 թվականի սեպտեմբերին, երբ ԱՄՆ կառավարությունը որոշեց չփրկել Lehman Brothers ներդրումային բանկը, վարկային շուկաները լարվածությունից վերածվեցին լիակատար խափանման, իսկ Libor-OIS սփրեդը հասավ ավելի քան 350 բազային կետի։

### Հնարավոր բացատրություններ
#### Հակառակ կողմի ռիսկի աճ
Կոնտրագենտի ռիսկի աճը նվազեցնում է վարկատու բանկերի կողմից այլ բանկերին չապահովված միջոցներ տրամադրելուց ակնկալվող շահույթը և, այդպիսով, նվազեցնում է նրանց խթանը միմյանց հետ գործարքներ կնքելու համար։ Սա Ստիգլիցի և Վայսի (1981) արդյունքն է. բանկին տրամադրված վարկի ակնկալվող եկամտաբերությունը վարկի ռիսկայնության նվազող ֆունկցիա է։ Ստիգլիցը և Վայսը նաև ցույց են տալիս, որ ֆինանսավորման ծախսերի աճը կարող է հանգեցնել նրան, որ ապահով վարկառուները դուրս մնան շուկայից, ինչը մնացած վարկառուների խումբը կդարձնի ավելի ռիսկային։ Այսպիսով, անբարենպաստ ընտրությունը կարող էր սրել միջբանկային վարկավորման շուկաներում լարվածությունը, երբ Libor-ի տոկոսադրույքները բարձրանում էին։

Այդ ժամանակ շուկայական միջավայրը չէր հակասում կոնտրագենտի ռիսկի աճին և տեղեկատվական ասիմետրիայի ավելի բարձր աստիճանին։ 2007 թվականի երկրորդ կեսին շուկայի մասնակիցները և կարգավորող մարմինները սկսեցին տեղյակ լինել արժեթղթավորված ապրանքների և ածանցյալ գործիքների ռիսկերի մասին։ Շատ բանկեր գտնվում էին իրենց հիփոթեքային վարկերի հետ կապված պորտֆելների արժեքների նվազեցման գործընթացում։ Բնակարանների գները անկում էին ապրում ամբողջ երկրում, և վարկանիշային գործակալությունները նոր էին սկսել իջեցնել ենթապրայմ հիփոթեքային վարկերի վարկանիշը։ Կառուցվածքային ներդրումային գործիքների (SIV) և հիփոթեքային ու պարտատոմսային ապահովագրողների վերաբերյալ մտահոգությունները մեծանում էին։ Ավելին, շատ բարձր անորոշություն կար այն մասին, թե ինչպես գնահատել բարդ արժեթղթավորված գործիքները և ֆինանսական համակարգի որ մասում էին կենտրոնացած այդ արժեթղթերը։

#### Լիկվիդության կուտակում
Միջբանկային վարկավորման դադարեցման մեկ այլ հնարավոր բացատրությունն այն է, որ բանկերը կուտակում էին իրացվելիություն՝ ապագա պակասորդների ակնկալիքով։ Ֆինանսական արդյունաբերության երկու ժամանակակից առանձնահատկություններ ենթադրում են, որ այս վարկածը անհավանական չէ։ Նախ, բանկերը սկսել են շատ ավելի քիչ հույսը դնել ավանդների վրա որպես միջոցների աղբյուր և ավելի շատ՝ կարճաժամկետ մեծածախ ֆինանսավորման վրա (միջնորդավորված ավանդային վկայականներ, ակտիվներով ապահովված առևտրային փաստաթղթեր (ABCP), միջբանկային հետգնման համաձայնագրեր և այլն): Այս շուկաներից շատերը սթրեսի տակ հայտնվեցին ճգնաժամի վաղ փուլում, մասնավորապես ABCP շուկան։ Սա նշանակում էր, որ բանկերն ունեին ավելի քիչ ֆինանսավորման աղբյուրներ, որոնց կարող էին դիմել, չնայած այս ժամանակահատվածում մանրածախ ավանդների աճը որոշակիորեն փոխհատուցեց դա։

Երկրորդ, կորպորացիաների համար սովորական է դարձել կարճաժամկետ ֆինանսավորման համար դիմել շուկաներին, այլ ոչ թե բանկերին։ Մասնավորապես, ճգնաժամից առաջ ընկերությունները պարբերաբար օգտվում էին առևտրային թղթերի շուկաներից՝ միջոցներ ձեռք բերելու համար։ Այս կորպորացիաները դեռևս ունեին բանկերում հաստատված վարկային գծեր, բայց դրանք ավելի շատ օգտագործում էին որպես ապահովագրության աղբյուր։ Սակայն առևտրային թղթերի շուկայի գրեթե փլուզումից հետո ընկերությունները օգտվեցին այս ապահովագրությունից, և բանկերը չունեին այլընտրանք, քան ապահովել իրացվելիությունը։ Այսպիսով, ճգնաժամի ընթացքում ընկերությունների կողմից վարկային գծերի օգտագործումը մեծացրեց բանկերի համար իրացվելիության պակասի ռիսկերը։ Վերջապես, բանկերի արտաբալանսային ծրագրերը (օրինակ՝ SIV-ները) գործելու համար հիմնված էին կարճաժամկետ ABCP-ի վրա. երբ այս շուկան ցամաքեց, որոշ դեպքերում բանկերը ստիպված էին այդ գործիքներից ստացված ակտիվները տեղափոխել իրենց հաշվեկշիռներ։ Այս բոլոր գործոնները այս ժամանակահատվածում իրացվելիության ռիսկի կառավարումը դարձրին հատկապես դժվար։

## Հիմնական միջբանկային վարկային տոկոսադրույքների բառարան
### Միացյալ Նահանգներ

#### Դաշնային ֆոնդերի տոկոսադրույքը
Դաշնային ֆոնդերի տոկոսադրույքը կշռված միջին տոկոսադրույքն է, որով բանկերը միմյանց վարկեր են տրամադրում գիշերային ֆոնդերի շուկայում, որը հայտնի է նաև որպես ԱՄՆ գիշերային տոկոսադրույք։ Իրական տոկոսադրույքը որոշվում է ամեն օր՝ շուկայական պայմաններով, սակայն Դաշնային պահուստային համակարգը օգտագործում է տարբեր մեթոդներ՝ տոկոսադրույքը նպատակային միջակայքի ուղղությամբ ազդելու համար։ Դրանք ներառում են պարտատոմսերի դիմաց կանխիկի թողարկում և բանկերին վճարել ավելորդ պահուստները պահպանելու համար։

#### ԱՄՆ դոլարի Libor փոխարժեքը
ԱՄՆ դոլարի Libor տոկոսադրույքը, որը Լոնդոնի միջբանկային առաջարկի տոկոսադրույքի հապավումն է, այն տոկոսադրույքն է, որով բանկերը ցույց են տալիս, որ պատրաստ են որոշակի ժամկետով վարկ տրամադրել այլ բանկերին։ Նախկինում դա Լոնդոնի շուկայում դոլարային ավանդների միջբանկային տոկոսադրույքների Բրիտանական բանկիրների ասոցիացիայի միջին ցուցանիշն էր։ Սակայն, փոխարժեքի կառավարումը փոխանցվել է Միջմայրցամաքային բորսային։ Ժամկետային Libor տոկոսադրույքները արտացոլում են դրամավարկային քաղաքականության սպասվող ուղին, ինչպես նաև վարկային և իրացվելիության ռիսկերի հետ կապված ռիսկի պարգևավճարը։

### Եվրոպա
Եվրոգոտում միջբանկային վարկավորման տոկոսադրույքը կոչվում է Euribor, որը հրապարակվում է euribor-ebf կայքում։

### Շանհայ
Շանհայում միջբանկային վարկավորման տոկոսադրույքը կոչվում է SHIBOR, որը հրապարակվում է SHIBOR կայքում։

### Հոնկոնգ
Հոնկոնգում միջբանկային վարկավորման տոկոսադրույքը կոչվում է HIBOR, որը հրապարակվում է Հոնկոնգի բանկերի ասոցիացիայի կողմից։

### Ավստրալիա
Ավստրալիայում միջբանկային մեկօրյա վարկի տոկոսադրույքը կոչվում է կանխիկի տոկոսադրույք։

## Տես նաև
* Փողի շուկա
* Լիբոր

## Նշումներ
1. Օրինակ՝ Դաշնային պահուստային համակարգի քաղաքականության նպատակներն են առավելագույն զբաղվածությունը, կայուն գները և չափավոր երկարաժամկետ տոկոսադրույքները, մինչդեռ Անգլիայի բանկի մանդատը գների կայունությունը պահպանելն ու արժույթի նկատմամբ վստահությունը պահպանելն է։

## Ծանոթագրություններ


* Աֆոնսո, Գ., Աննա Կովներ և Անտուանետ Շոար (2010), «Սթրեսի մեջ, ոչ թե սառեցված. Դաշնային ֆոնդերի շուկան ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակ», NBER աշխատանքային թուղթ 15806։
* Անջելինի, Նոբիլի և Պիչիլլո (2009), «Միջբանկային շուկան 2007 թվականի օգոստոսից հետո. ի՞նչ է փոխվել և ինչո՞ւ», Իտալիայի բանկի աշխատանքային թուղթ թիվ 731, հոկտեմբեր։
* Աշքրաֆթ, ՄաքԷնդրյուս և Սքեյ (2009), «Նախազգուշական պահուստներ և միջբանկային շուկա», Նյու Յորքի Դաշնային պահուստային բանկի աշխատակազմի զեկույցներ, թիվ 370։
* Քուք, Թիմոթի և Ռոբերտ ԼաՌոշ (խմբ.), «Փողի շուկայի գործիքներ», մենագրություն, Ռիչմոնդի Դաշնային պահուստային բանկ։
* Դաշնային պահուստային համակարգի մասին օրենք։ Բաժին 2ա։ Դրամավարկային քաղաքականության նպատակները։ http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/section2a.htm
* Գորտոն, Գ. և Ա. Մետրիկ (2009), «Արժեթղթավորված բանկային գործառնություններ և ռեպոների հոսք», NBER աշխատանքային թուղթ 15223։
* Անգլիայի բանկ։ Դրամավարկային քաղաքականություն։ http://www.bankofengland.co.uk/monetarypolicy/index.htm  2012-02-05-ին
* «ԱՄՀ-ի գլոբալ ֆինանսական կայունության զեկույց, 2008թ. ապրիլ», Արժույթի միջազգային հիմնադրամ։
* «ԱՄՀ-ի գլոբալ ֆինանսական կայունության զեկույց, 2008 թվականի հոկտեմբեր», Արժույթի միջազգային հիմնադրամ։
* Մեստեր, Լորետտա (2007)։ «Մի քանի մտորումներ բանկային համակարգի էվոլյուցիայի և ֆինանսական միջնորդության գործընթացի վերաբերյալ», Ատլանտայի Դաշնային պահուստային բանկի տնտեսական ակնարկ։
* Միշո և Ափեր (2008), «Ի՞նչն է որոշում միջբանկային տոկոսադրույքները։ Libor-ի վահանակի ապացույցները», BIS եռամսյակային ակնարկ, մարտ 2008։
* Միշկին, Ֆրեդերիկ Ս. *Փողի, բանկային գործի և ֆինանսական շուկաների տնտեսագիտություն* ։ Ադիսոն Ուեսլի, 2009թ.
* Թեյլոր, Ջ.Բ. և Ջ.Ս. Ուիլյամս (2009), «Սև կարապը փողի շուկայում», Ամերիկյան տնտեսական հանդես. Մակրոտնտեսագիտություն, 1:58-83։

Կատեգորիա:Արտարժույթի շուկա
Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Վարկ
Կատեգորիա:Տնտեսական շուկաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ