Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշ

**Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշը** հազվադեպ հանդիպող, աուտոսոմ-ռեցեսիվ տիպով ժառանգվող, բարորակ խանգարում է, որի դեպքում դիտվում է արյան շիճուկում կոնյուգացված բիլիռուբինի մեկուսացված աճ: Սովորաբար, դիտվում է նաև լյարդում սև գույնի պիգմենտի կուտակում՝ մելանինի նման գունանյութի նստվածքի պատճառով: Այս վիճակը կապված է հեպատոցիտների՝ լեղու մեջ կոնյուգացված բիլիռուբին արտազատելու ունակության խանգարման հետ և նման է Ռոտորի համախտանիշին: Այն սովորաբար ունի ասիմպտոմատիկ ընթացք, բայց կարող է ախտորոշվել վաղ մանկության շրջանում՝ լաբորատոր հետազոտությունների հիման վրա: Սովորաբար բուժում անհրաժեշտ չէ:

## Նշաններ և ախտանշաններ
Այս համախտանիշով հիվանդների մեծ մասի մոտ որևէ ախտանշաններ չի դիտվում և այն հայտաբերվում է պատահաբար՝ ռուտին լաբորատոր հետազոտությունների ժամանակ՝ մեկուսացված կոնյուգացված հիպերբիլիռուբինեմիայով, չնայած լյարդի նորմալ ֆերմենտներին և լյարդի այլ նորմալ ֆունկցիոնալ ցուցանիշներին: Սակայն կարող են դրսևորվել թեթև սիմպտոմատիկայով, որոնք ներառում են՝ ընդհանուր թուլություն, ստամոքսի ոչ սպեցիֆիկ ցավ, մաշկի և սկլերաների դեղնություն (դեղնուկ) և մեզի գույնի մգացում: Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշով մարդկանց մոտ 80-99%-ը ունեն դեղնուկ, մեզի ոչ նորմալ գույն, լեղուղիների դիսֆունկցիա և կոնյուգացված հիպերբիլիռուբինեմիա: Դեղնախտի ինտենսիվությունը նույնպես կարող է ժամանակ առ ժամանակ տարբեր լինել, սովորաբար ուժեղանալով հիվանդությունների հետ: Հիվանդների մոտ 30-79%-ը ունի ստամոքսի լորձաթաղանթի փոփոխություններ: Այլ հազվագյուտ ախտանիշներից են ջերմությունը և հոգնածությունը: Որոշ դեպքերում կարող է հայտնաբերվել լյարդի չափերի թեթև մեծացում:

Հիվանդությունը կարող է առաջանալ ցանկացած տարիքում, երբեմն՝ մինչև կյանքի վեցերորդ տասնամյակը։ Նշվում է, որ այն առաջանում է նաև հղիության ընթացքում կամ հորմոնալ հակաբեղմնավորիչների ընդունման ժամանակ։ Նորածնային դրսևորումը չափազանց հազվադեպ է, բայց այն ներառում է արտահայտված դեղնուկ և հեպատոսպլենոմեգալիա։ Նորածնային շրջանից դուրս ախտանիշերի մեծ մասում Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշը բուժում չի պահանջում։ Այնուամենայնիվ, քիչ հիվանդների մոտ է զարգանում խոլեցիստիտի նման հիվանդություն, որը կարող է պայմանավորված լինել մանր բիլիռուբինային պիգմենտային քարերի առաջացմամբ։

## Ախտաֆիզիոլոգիա
Կոնյուգացված հիպերբիլիռուբինեմիայի պատճառը  հեպատոցիտներից դեպի լեղի անիոնային կոնյուգատների էնդոգեն և էկզոգեն փոխանցման թերի արդյունք է: Բիլիռուբին գլյուկուրոնիդների լեղուղիներով արտազատման խանգարումը պայմանավորված է խողովակային բազմակի դեղորայքային դիմադրության սպիտակուց 2-ի (MRP2) մուտացիայով: Լյարդի մուգ գունավորումը պայմանավորված է պոլիմերացված էպինեֆրինի մետաբոլիտներով, այլ ոչ թե բիլիռուբինով:
աջից|մինի|Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշը ժառանգման աուտոսոմ-ռեցեսիվ տիպ ունի։
Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշը պայմանավորված է բազմակի դեղորայքային դիմադրության սպիտակուց 2-ի գենի (ABCC2) գենետիկ արատով, որը գտնվում է 10-րդ քրոմոսոմի վրա: Այն աուտոսոմ-ռեցեսիվ հիվանդություն է և, հավանաբար, պայմանավորված է loss of function մուտացիայով, քանի որ մուտացիան ազդում է ցիտոպլազմային/կապող դոմենի վրա: &#x5B; *<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2020)">հղում անհրաժեշտ է</span>* &#x5D;

## Հյուսվածաբանություն
Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշի դեպքում լյարդի հյուսվածքաբանական քննությունը հայտնաբերում է է հեպատոցիտների ներսում լիպոմելանին կոչվող մուգ, կոպիտ, հատիկավոր գունանյութի զգալի կուտակում: Այս գունանյութը, որը հաճախ անվանում են լիպոֆուսցինանման կամ մելանինանման, կուտակվում է հիմնականում ցենտրոլուբուլյար (պերիվենուլյար) շրջաններում, բայց կարող է նկատվել լյարդի ամբողջ բլթակում: Նստվածքները հատկապես նկատելի են տարեց անհատների մոտ և կարող են լյարդի հյուսվածքը գունավորել մուգ շագանակագույնից մինչև սև գույնի: Այս պիգմենտացիան կարող է աչքի ընկնել լյարդի բիոպսիայի նմուշների վրա և կարող է ծառայել որպես ախտորոշիչ կարևոր նշան: Մելանինի հետ իր նմանությանը չնայած, սպեկտրոսկոպիկ վերլուծությունը ցույց է տվել, որ գունանյութը իրականում կայուն ազատ ռադիկալ միացություն է՝ ոչ տիպիկ բնութագրերով, այլ ոչ թե իրական մելանին:

## Ախտորոշում
Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշի առանձնահատկությունը հեմի կենսասինթեզի կենսանյութերի միջև անսովոր հարաբերակցությունն է.

* Առողջ անհատների մոտ կոպրոպորֆիրին III-ի և կոպրոպորֆիրին I-ի հարաբերակցությունը կազմում է մոտ 3–4:1:
* Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշով հիվանդների մոտ այս հարաբերակցությունը հակադարձ է, որտեղ կոպրոպորֆիրին I-ը 3-4 անգամ ավելի բարձր է, քան կոպրոպորֆիրին III-ը: Մեզի պորֆիրինների վերլուծությունը ցույց է տալիս կոպրոպորֆիրինի նորմալ մակարդակ, սակայն I իզոմերը կազմում է ընդհանուրի 80%-ը (սովորաբար 25%): &#x5B; *<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2022)">հղում անհրաժեշտ է</span>* &#x5D;

Կյանքի առաջին երկու օրերի ընթացքում առողջ նորածինների մոտ մեզի մեջ կոպրոպորֆիրինի հարաբերակցությունը նման է Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշով հիվանդների մոտ դիտվողին. սակայն կյանքի 10-րդ օրը այս մակարդակները վերածվում են մեծահասակների նորմալ հարաբերակցությանը:

*Հետմահու* դիահերձման ժամանակ լյարդը կունենա մուգ վարդագույն կամ սև տեսք՝ գունանյութի կուտակման պատճառով: &#x5B; *<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2020)">հղում անհրաժեշտ է</span>* &#x5D;

Բազմակի դեղորայքակայուն սպիտակուցը հանգեցնում է բիլիռուբինի տեղափոխմանը լեղուղիներ: Այս սպիտակուցի իզոֆորմը տեղայնացված է լյարդի բջիջների ապիկալ թաղանթում, ինչը թույլ է տալիս գլյուկուրոնիդային և գլուտաթիոնային կոնյուգատների տեղափոխումը արյուն: Գամմա-գլուտամիլ տրանսֆերազի (GGT) բարձր մակարդակը օգնում է լեղուղիների խցանում ներառող ախտաբանական վիճակների ախտորոշմանը: &#x5B; *<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2020)">հղում անհրաժեշտ է</span>* &#x5D;

### Տարբերակիչ ախտորոշումը Ռոտորի համախտանիշի հետ
Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշը նման է Ռոտորի համախտանիշին, բայց կարող է տարբերակվել հետևյալով.

Դուբին Ջոնսոնի համախտանիշը Ռոտորի համախտանիշից տարբերակելու համար կարելի է նաև MRP2 ակտիվության թեստ անցկացնել: Սա որոշելու համար օգտագործվում է բրոմսուլֆտալեինի մաքրման թեստը, որի կոչվում է բրոմսուլֆտալեինի մաքրման թեստ: Ներերակային ներարկվում է BSP-ի 100 միավոր, որից հետո որոշվում է քլիրենսը: Դուբին Ջոնսոնի համախտանիշի դեպքում բրոմսուլֆթալեինի քլիրենսը կլինի 90 րոպեի ընթացքում, մինչդեռ Ռոտորի համախտանիշի դեպքում մաքրումը դանդաղ է, այսինքն՝ մաքրման համար պահանջվում է ավելի քան 90 րոպե: &#x5B; *<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2020)">հղում անհրաժեշտ է</span>* &#x5D;

## Բուժում
Դուբին Ջոնսոնի համախտանիշը բարորակ վիճակ է և բուժում չի պահանջում: Այնուամենայնիվ, կարևոր է ճանաչել վիճակը, որպեսզի չշփոթել այն կոնյուգացված հիպերբիլիռուբինեմիայի հետ կապված լյարդի և լեղուղիների այլ խանգարումների հետ, որոնք պահանջում են բուժում կամ ունեն այլ կանխատեսում:

## Կանխատեսում
Կանխատեսումը բարենպաստ է, և այս համախտանիշի դեպքում բուժում սովորաբար անհրաժեշտ չէ: Հիվանդների մեծ մասը չունեն ախտանշաններ և ունեն նորմալ կյանքի տևողություն: Որոշ նորածինների մոտ առկա է խոլեստազ: Հորմոնալ հակաբեղմնավորիչները և հղիությունը կարող են հանգեցնել ակնհայտ դեղնուկի և իկտերիկության (աչքերի և մաշկի դեղնություն): &#x5B; *<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2020)">հղում անհրաժեշտ է</span>* &#x5D;

## Պատմություն
Դուբին Ջոնսոնի համախտանիշը առաջին անգամ նկարագրել են ախտաբաններ Ֆրենկ Ջոնսոնը և Իզադորա Դուբինը 1954 թվականին։

## Տես նաև
* Դեղնուկ
* Ժիլբերտի համախտանիշ

## Հղումներ


## Արտաքին հղումներ
* Դուբին Ջոնսոնի համախտանիշը MedlinePlus.gov կայքում
* Դուբին-Ջոնսոնի համախտանիշը Medline Plus հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Հեմի նյութափոխանակության խանգարումներ
Կատեգորիա:Հեպատոլոգիա