Իրաիդա Սպասկայա

**Իրաիդա Վասիլևնա Սպասկայա** (), խորհրդային մարզիկ (շաշկի), գրոսմայստեր, ԽՍՀՄ քառակի չեմպիոն ռուսական շաշկիում, աշխարհի փոխչեմպիոն հարյուրվանդականոց շաշկիում (1974): Լև Մոիսեևիչ Ռամմանի աշակերտուհին: Շախմատիստ Բորիս Սպասկի քույրը:

## Կենսագրություն
1943 թվականին Իրաիդայի ծնողները փախան պաշարված Լենինգրադից, ընտանիքը սկսեց ապրել Սվերդլովսկի շրջանի Սվերդլովսկի գյուղում։ Հայրը, որը ղեկավարում էր ավտոմոբիլային ստորաբաժանումը, 1944 թվականին լքել է ընտանիքը՝ կնոջը թողնելով հղիության երրորդ ամսում, իսկ նոյեմբերին լույս աշխարհ է եկել Իրաիդան։ Պատերազմի ավարտից հետո 1946 թվականի ամռանը ընտանիքը վերադարձավ Լենինգրադ։

Իրաիդա Վասիլևնա Սպասկայան գրել է իր մասին․

 Եվ նրանք ինձ անվանեցին Իրաիդա՝ ի պատիվ Իրաիդա Մասլեննիկովայի, ով այդ սոված տարիներին իր եղբոր՝ Բորիսի հետ կիսվեց սննդի փաթեթով, և նա պնդեց, որ ինձ այդպես մկրտեն։  Հայրս մեզ թողեց, երբ դեռ չէի ծնվել, մայրս երրորդ ամսում էր։  
2000-ական թվականներից Իրաիդա Վասիլևնան աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի № 56 գիմնազիայում որպես շաշկիի ուսուցիչ։

Հաջողությամբ խաղացել է ռուսական և միջազգային շաշկիում տղամարդկանց մրցաշարերում։

Սանկտ Պետերբուրգյան Վեդոմոստի թերթին տված հարցազրույցից, 10.08.2007․
- Դուք, Իրաիդա Վասիլևնա, մեծ հաջողությունների եք հասել ոչ միայն ռուսական խաղաքարերում, այլև միջազգային (հարյուրվանդականոց շաշկի) խաղաքարերում։ Դժվա՞ր էր տեղափոխվել մեծ տախտակ:

- Ռուսական շաշկիում մենք սխալվելու իրավունք չունենք։ Այստեղ, եթե խաղացողը կարգով և գիտելիքներով գերազանցում է մրցակցին, նա ընդհանուր առմամբ, միշտ կհաղթի: Գործն ու դասերը պահանջում են քրտնաջան աշխատանք: Մենք կտորներով հավաքեցինք տարբերակները, մշակեցինք գաղափարներ, այնուհետև այն կիրառեցինք տախտակի վրա: Յոթանասունական թվականներին «Սպարտակ» ԿՄՄ-ի կենտրոնական խորհրդի նախագահ Վլադիմիր Իլյիչ Վեկշինը, իմ խնդրանքով, Տաշքենդում կազմակերպեց միջազգային շաշկիի կանանց առաջին մրցաշարը: ԽՍՀՄ առաջին ոչ պաշտոնական առաջնությունում ես Ելենա Միխայլովսկայայից հետո զբաղեցրի երկրորդ տեղը և նույն թվականին հայտնվեցի Հոլանդիայում աշխարհի առաջին առաջնությունում։ Այնտեղ ինձ բաժին հասավ արծաթե մեդալ։ Այդ հաջողության համար ինձ պետք է շնորհեին գրոսմայստերի կոչում, բայց տվեցին միայն՝ միջազգային վարպետի։ Գրոսմայստեր շնորհվել է ավելի ուշ՝ 1991 թվականին, իր կատարած աշխատանքների համար։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է եղել Եվգենի Լիսենկոյի (1934-2006), խորհրդային շաշկի մարզիչ, տեսաբան։  

Մահացել է 2025 թվականի հունվարի 23-ին 80 տարեկան հասակում։

## Սպորտային նվաճումներ
* Ռուսական շաշկի ԽՍՀՄ չեմպիոն՝ 1965,1966,1968, 1971 թվականներին:
* Աշխարհի փոխչեմպիոն (Միջազգային Շաշկի, 1974):
* Կանանցից առաջինը կատարել է վարպետի նորմա տղամարդկանց մրցաշարում (1963):

### Ռուսական շաշկի
1962 թ․ - Սևաստոպոլ-անձամբ-ԽՍՀՄ պատանիների և աղջիկների թիմային առաջնություն-II տեղ աղջիկների շրջանում և I տեղ Լենինգրադի թիմի կազմում (Վ.Լիտվինովիչ, Բ.Կուզնեցով, Ի.Սպասկայա, Վ.Գոլոսուև)։

1964 թ․ - ք. Լենինգրադի առաջնություն - I տեղ

1964 թ․ - ք. Մոսկվա - ԽՍՀՄ VI թիմային առաջնություն - I տեղ DSO «Սպարտակ» թիմի կազմում

1964 թ․ - ք․ Ուֆա - ԽՍՀՄ կանանց ԽՍՀՄ առաջնություն - VI տեղ

1965 թ․ - ք. Մոսկվա - ԽՍՀՄ VII թիմային առաջնություն - I տեղ Լենինգրադի թիմի կազմում

1965 թ․ - ք. Քիշնև - ԽՍՀՄ կանանց IX առաջնություն - I տեղ (լրացուցիչ հանդիպում էր Ի. Ցինի հետ)

1966 թ. - ք. Սուխումի - թիմային առաջնություն Համամիութենական միությունների կենտրոնական խորհուրդ

- III տեղը թիմի կազմում ԿՄԸ «Սպարտակ»

1966 թ. - ք. Նալչիկ - ԽՍՀՄ կանանց X առաջնություն - I տեղ

1967 թ․- ք. Օդեսա - ԽՍՀՄ IX թիմային առաջնություն - II տեղ Լենինգրադի թիմի կազմում

1968 թ․ - ք․ Լենինգրադի առաջնություն-I տեղ

1968 թ․ - ք. Օդեսա-ԽՍՀՄ X թիմային առաջնություն - III տեղ «Սպարտակ» ԿՄԸ թիմի կազմում

1968 թ․ - ք․ Տալլին - կանանց շրջանում ԽՍՀՄ XII չեմպիոն - I տեղ (եղել է լրացուցիչ հանդիպում Ի․ Ցինի հետ)

1969 թ․ - ք․ Վոլգոգրադ - հերոս քաղաքների II  ավանդական մրցաշար - I տեղ 5-րդ խաղատախտակի վրա և II տեղ Լենինգրադի թիմի կազմում («100»՝ Վ. Եպիֆանով, Գ. Ռոզին,«64»՝ Ե. Լիսենկո, Ա. Նապրեենկով, Ի. Սպասկայա, ներկայացուցիչ Լ. Գուսարովա)

1969 թ․ - ք․ Մագնիտոգորսկ - ԽՍՀՄ XI (վերջին) թիմային առաջնություն - I տեղ Լենինգրադի թիմի կազմում (Ա. Մոգիլյանսկի, Ս. Գերշտ, Վ. Եպիֆանով, Ա. Նապրեենկով, Վ. Պետրով, Վ. Գոլոսուև, Ն. Կոնոնով, Վ. Լիտվինովիչ, Ի. Սպասկայա, Ի. Տիխեև, մարզիչ Ե. Լիսենկո, թիմը պատրաստել են նաև Լ. Ռամմ և Բ. Գերցենզոն)

1970 թ․ - ք․ Տիրասպոլ - ԽՍՀՄ կանանց XIV առաջնություն - IV տեղ

1971 թ. - ք. Վիլնյուս - ԽՍՀՄ XV նախագահ կանանց շրջանում - I - II տեղ

Միայն Լենինգրադի մարզի թիմի խաղը Ռուսաստանի գավաթներում

1974 թ․ մարտի 6 -13 - ք․ Կալուգա-ՌՍՖՍՀ անձամբ թիմային գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակիչ - I տեղ Լենինգրադի մարզի թիմի կազմում և դուրս գալ եզրափակիչ

1974 թ. - ք. Կուրսկ - ՌՍՖՍՀ անձամբ - թիմային գավաթի խաղարկության եզրափակիչ - IV տեղ Լենինգրադի մարզի թիմի կազմում [«64»՝ Ա. Նապրեենկով, Ի. Սպասկայա, Բ. Գոլդբերգ (երիտասարդ), «100»՝ Վ. Մոշկին, Բ. Չերնյակով, Ս. Մատվեև (երիտասարդ), Վ. Կուրյուկին (երիտասարդ), ներկայացուցիչ Վ. Վեյցման]

1975 թ․- ք. Կալինին - ՌՍՖՍՀ գավաթի թիմային խաղարկության կիսաեզրափակիչ-II տեղ Լենինգրադի մարզի թիմի կազմում և դուրս գալ եզրափակիչ (Ա. Նապրեենկով, Եվգենի. Լիսենկո, Վ. Մոշկին, Բ. Կուզնեցով, Ի. Սպասկայա...)

1975 թ․- Կալուգա - ՌՍՖՍՀ գավաթի թիմային խաղարկության եզրափակիչ - I տեղ Լենինգրադի մարզի թիմի կազմում [«64»՝ է. Ցուկեռնիկ, Ն. Կոնոնով, Ի. Սպասկայա, Յու. Մորոզով (երիտասարդ), «100»՝ Բ. Կուզնեցով, Ա. Նապրեենկով, մարզիչ Եվգենի. Լիսենկո]

1976 թ․- ք. Գրոզնի - ՌԽՖՍՀ գավաթի թիմային խաղարկության կիսաեզրափակիչ - I տեղ Լենինգրադի մարզի թիմի կազմում և դուրս գալ եզրափակիչ (է. Ցուկերնիկ, Ա. Նապրեենկով, Բ. Կուզնեցով, Վ. Մոշկին, Բ. Չերնյակով, Ի. Սպասկայա)

1976 թ․- ք. Դոնի Ռոստով-ՌԽՖՍՀ գավաթի թիմային խաղարկության եզրափակիչ - II տեղ Լենինգրադի մարզի թիմի կազմում (Ա. Նապրեենկով, է. Ցուկերնիկ, Եվգենի. Լիսենկո, Բ. Կուզնեցով, Ի. Սպասկայա..., ներկայացուցիչ Վ. Զախարովով)

ՌՍՖՍՀ գավաթի խաղարկություններին Լենինգրադի մարզի հավաքականի կազմում մասնակցել է ամեն տարի մինչև 1980 թվականը:

### Հարյուրվանդականոց շաշկի
1974 թ. - ք. Կալինին - «Սպարտակ» ԲԿ-ի կանանց առաջնություն - I տեղ

1974 թ. - ք. Կալինին - կանանց համամիութենական մրցումներ - II տեղ

1974 թ. - ք. Ամստերդամ, Հոլանդիա - կանանց աշխարհի առաջնություն - IIտեղ

1975 թ.- ք. Բենդերներ - ԽՍՀՄ կանանց առաջնության եզրափակիչ - IV տեղ

1976 թ. - ք. Տաշքենդ - ԽՍՀՄ կանանց II առաջնության եզրափակիչ - VI տեղ

1977 թ. - ք. Սուխումի - ԽՍՀՄ կանանց III առաջնության եզրափակիչ - VI տեղ

Երկրի առաջնությունների եզրափակիչներին մասնակցել է ևս երեք անգամ՝ 1980 - ին Վիլնյուսում, 1981 - ին Մինսկում և 1984 - ին Լենինգրադում:

1978 թ. - ք. Տաշքենդ - միջազգային մրցաշար - VI տեղ

1980 թ. - ք. Ռոստովի մարզի Կամենսկ քաղաք - ՌԽՖՍՀ առաջնություն - I տեղ

1987 թ. - ՌԽՖՍՀ - Լեհաստան միջազգային հանդիպում - մասնակից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* И. Спасская. Чемпионка — сестра чемпиона
* https://web.archive.org/web/20111012095030/http://www.schelkovo.net/press/2007/5/5/7944/
* Поколенная роспись рода Спасские
* Ираида Спасская: На свою судьбу не жалуюсь
* У Ираиды Спасской — День рождения!

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ