Անիզոկորիա

**Անիզոկորիա** (), բբերի անհավասար չափսերով արտահայտվող ակնաբանական ախտանիշ: Այն հանդիպում է բնակչության մինչև 20%-ի մոտ։ 

Անիզոկորիան հաճախ վտանգ չի ներկայացնում, սակայն կարող է վկայել նաև առողջական ավելի լուրջ խնդիրների առկայության մասին:

## Պատճառներ
Անիզոկորիան տարածված վիճակ է, որի դեպքում բբերի տրամագծերի միջև առկա է 0,4 մմ կամ ավելի տարբերություն։

Անիզոկորիան ունի տարբեր պատճառներ․
* Ֆիզիոլոգիական անիզոկորիա. բնակչության մոտ 20%-ն ունի բբերի չափսերի չնչին տարբերություն, ինչը հայտնի է որպես ֆիզիոլոգիական անիզոկորիա: Այս վիճակում բբերի միջև տարբերությունը սովորաբար 1 մմ-ից պակաս է։
* Հորների համախտանիշ
* Մեխանիկական անիզոկորիա. երբեմն նախկինում ստացած վնասվածքները, աչքի վիրահատությունները կամ բորբոքումները (ծիածանաբորբ, գլաուկոմա) կարող են հանգեցնել ծիածանաթաղանթի և ոսպնյակի միջև կպումների առաջացման:
* Էյդիի տոնիկ բիբ. տոնիկ բիբը սովորաբար առանձին հանդես եկող բարորակ վիճակ է, որը հիմնականում հանդիպում է երիտասարդ կանանց մոտ: Այն կարող է զուգակցվել խորանիստ ջլային ռեֆլեքսների կորստով (Էյդիի համախտանիշ): Տոնիկ բիբը բնութագրվում է բբերի դանդաղ լայնացմամբ (հատկապես մոտակա առարկային նայելուց), ծիածանաթաղանթի հատվածային սեղմմամբ և պիլոկարպին թույլ լուծույթի նկատմամբ բբի բարձր զգայունությամբ:
* Ակնաշարժ նյարդի պարալիչ. մեծահասակների շրջանում ակնաշարժ նյարդի (III գանգուղեղային նյարդ) պարալիչ ամենատարածված պատճառներն են իշեմիան (արյունամատակարարման նվազումը), ներգանգային անևրիզմաները, դեմիելինացնող հիվանդությունները (օրինակ՝ ցրված սկլերոզը), գլխի տրավմաները և ուղեղի ուռուցքները: Ակնաշարժ նյարդի իշեմիկ վնասումների դեպքում բբի ֆունկցիան սովորաբար պահպանվում է, մինչդեռ սեղմման (կոմպրեսիոն վնասվածքների) դեպքում բիբը ներգրավվում է ախտաբանական գործընթացի մեջ:
* Դեղորայքային անիզոկորիա. հակախոլիներգիկ կամ սիմպաթոմիմետիկ հատկություններով օժտված դեղամիջոցները կարող են առաջացնել անիզոկորիա, հատկապես, եթե դրանք կաթեցվում են միայն մեկ աչքի մեջ: Բբերի չափսի վրա ազդող դեղաբանական միջոցների օրինակներ են պիլոկարպինը, կոկաինը, տրոպիկամիդը, դեքստրոմետորֆանը և էրգոլինները: Անիզոկորիա կարող են առաջացնել նաև Բրուգմանսիա և Արջընկույզ ցեղատեսակի բույսերում պարունակվող ալկալոիդները, օրինակ՝ սկոպոլամինը:
* Միգրեն։

## Ախտորոշում
Սուր ընթացքով (հանկարծակի սկսված) անիզոկորիան պետք է դիտարկել որպես անհետաձգելի բժշկական վիճակ: Նման դեպքերը կարող են պայմանավորված լինել գլխուղեղի ծավալային գոյացություններով, որոնք առաջացնում են ակնաշարժ նյարդի պարեզ: Անիզոկորիան, որն ուղեկցվում է գիտակցության խանգարմամբ, ուժգին գլխացավով կամ այլ նյարդաբանական ախտանիշներով, կարող է նախազգուշացնել նեյրովիրաբուժական շտապ միջամտության անհրաժեշտության մասին: Սա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ արյունազեղումը, ուռուցքը կամ ներգանգային այլ ծավալային գոյացությունները կարող են այնքան մեծանալ, որ սեղմեն երրորդ գանգուղեղային նյարդը (ակնաշարժ նյարդ)։ Դրա հետևանքով վնասման կողմում առաջանում է բբի լայնացում։

## Հասարակություն և մշակույթ
* Անգլիացի երգիչ Դեյվիդ Բոուիի մոտ առկա էր անիզոկորիա, որը պատանեկան տարիքում ստացած վնասվածքի հետևանք էր։
* *Մեծ պայթյունի տեսությունը* () սերիալի 10-րդ եթերաշրջանի Comic-Con հատուկ թողարկման ժամանակ Սթիվ Մոլարոն պատմել է, թե ինչպես է առաջին անգամ հանդիպել դերասան Ջադ Հիրշին և զարմացել նրա լայնացած բիբից: Սցենարիստներից մեկը պարզել է, որ Ջադ Հիրշն ունի անիզոկորիա:
* Ամերիկացի դերասանուհի Մելիսա Բենոիստի մոտ անիզոկորիա զարգացել է 2015 թվականին։
* Ամերիկացի արվեստագետ Զի Ֆրենկը ևս ունի անիզոկորիա: Նա *The Journal of Neuroscience* ամսագրում հրապարակված գիտական հոդվածի երկրորդ հեղինակն է։ Այս փաստը համառոտ ներկայացվել է 2012 թվականի մայիսի 25-ի նրա *Շոու* հաղորդման *Իմ բիբերը* դրվագում, որտեղ նա բացատրում է, որ տեսողության նյարդաբանության իր ուսումնասիրությունները պայմանավորված են եղել հենց իր օրինակով։

## Ստուգաբանություն
*Անիզոկորիա* տերմինը կազմված է նախածանցից, արմատից և վերջածանցից.
* Նախածանց. *aniso-* հունարենից թարգմանաբար նշանակում է *անհավասար*, որն իր հերթին ծագում է *an-* () և *iso* () բաղադրիչներից:
* Արմատ. *cor-* արմատը առաջացել է հունարեն *korē* բառից, որը նշանակում է *բիբ*:
* Վերջածանց. *-ia*, որը լատիներեն վերջածանց է և նշանակում է *հիվանդություն կամ ախտաբանական վիճակ*:

Այսպիսով, անիզոկորիա նշանակում է բբերի անհավասար վիճակ:

## Ծանոթագրություններ

## Լրացուցիչ ընթերցանություն
* "Anisocoria". *Stedman's Medical Dictionary* (27th ed.). (2000). .
* Victor, Maurice and Allan H. Ropper (2001). *Adams and Victor's Principles of Neurology* (7th ed.). .

Կատեգորիա:Ախտանիշներ
Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Կատեգորիա:Աչք
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ