Գուստավ Ֆեխներ

**Գուստավ Թեոդոր Ֆեխներ** ( , ), գերմանացի հոգեբան, առաջին փորձարարական հոգեբաններից մեկը, հոգեֆիզիոլոգիայի և հոգեֆիզիկայի հիմնադիր։ Նրա հայացքներն ազդեցություն են ունեցել 20-րդ դարի շատ գիտնականների և փիլիսոփաների վրա, այդ թվում` Գերարդուս Հեյմանսի, Էռնստ Մախի, Վիլհելմ Վունդտի, Զիգմունդ Ֆրոյդի և Սթենլի Հոլլի վրա։ Ֆեխներին համարում են S = K \ln I բանաձևի ստեղծողը, որն ապացուցում է մարմնի և հոգեկան կառուցվածքի միջև առկա գիտականորեն հիմնավորված կապը։ «Հոգեֆիզիկայի տարրեր» գրքում նա առաջարկել է հետևել ֆիզիկական խթանի մեծության և հոգեկան գործընթացների մեծությունների միջև եղած հարաբերություններին՝ դա համարելով հոգեֆիզիկական խնդրի՝ դուալիզմի լուծում։

## Կենսագրություն
Գուստավ Ֆեխները ծնվել է Ստորին Լիժացկայում (ներկայիս Տշեբել շրջանում գտնվող լեհական Ժարկի Վելկե քաղաքը) գտնվող Բադ Մուսկաու քաղաքի մոտակա Գրոսս-Զերխեն թաղամասում` քահանայի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Զորաուում, Դրեզդենում և Լայպցիգի համալսարանում, որտեղ ներկա է գտնվել ֆիզիոլոգ Էռնստ Վեբերի և մաթեմատիկոս Կարլ Մոլվեյդեի դասախոսություններին։ Ֆեխներն իր կյանքի մնացած ժամանակահատվածն անցկացրել է Լայպցիգում։

1834 թվականին նա հաստատվել է ֆիզիկայի պրոֆեսորի պաշտոնում, բայց 1839 թվականին ուսումնասիրելով գունային և տեսողական երևույթները` վնասել է աչքը (նայելով Արևին) և ծանր չարչարանքների պատճառով հրաժարական տվել։

Որոշ ժամանակ անց ապաքինվելով` նա վերադարձել է հոգեկան կառուցվածքի և դրա հետ մարմնի կապի ուսումնասիրության ու այդ թեմայով հանրային դասախոսություններ կարդացել, որոնց անդրադարձել է նաև իր գրքերում։

## Հետաքրքիր փաստեր
Ֆեխները հաստատուն իդեալիստ էր (Շելինգի հետևորդ)։ Նա նույնիսկ երկնային մարմիններն է իրական համարել։

## Հիշատակ
1970 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը Ֆեխների անվամբ կոչել է Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող խառնարաններից մեկը։

## Աշխատանքներ
* *Praemissae ad theoriam organismi generalem*, Leipzig, 1823 (Fechners Habilitationsschrift)
* *Maaßbestimmungen über die galvanische Kette*, Leipzig, 1831
* *Das Hauslexicon. Vollständiges Handbuch praktischer Lebenskenntnisse für alle Stände*, hrsg. von G. Th. Fechner. 8 Bände, Leipzig 1834-38
* *Das Büchlein vom Leben nach dem Tode*, Dresden, 1836
* *Ueber das höchste Gut*, Leipzig, 1846
* *Nanna oder über das Seelenleben der Pflanzen*, Leipzig, 1848
* *Zend-Avesta oder über die Dinge des Himmels und des Jenseits. Vom Standpunkt der Naturbetrachtung*, 3 Bände, Leipzig, 1851
* *Ueber die physikalische und philosophische Atomenlehre*, Leipzig, 1855. 2. Aufl. Leipzig, 1864
* *Elemente der Psychophysik*, 2 Bände, Leipzig, 1860
* *Ueber die Seelenfrage. Ein Gang durch die sichtbare Welt um die unsichtbare zu finden*, Leipzig, 1861
* *Einige Ideen zur Schöpfungs- und Entwickelungsgeschichte der Organismen*, Leipzig, 1873
* *Kleine Schriften*, Leipzig, 1875 (erschien unter dem Pseudonym Dr. Mises)
* *Vorschule der Aesthetik*, 2 Bände, Leipzig, 1876
* *In Sachen der Psychophysik*, Leipzig, 1877
* *Die Tagesansicht gegenüber der Nachtansicht*, Leipzig, 1879
* *Revision der Hauptpuncte der Psychophysik*, Leipzig, 1882
* *Kollektivmasslehre*, posthum, hrsg. von Gottlob Friedrich Lipps. Leipzig, 1897
* *Tagebücher 1828 bis 1879*, Hrsg. von Anneros Meischner-Metge. Bearb. von Irene Altmann. Sächsische Akademie der Wissenschaften zu Leipzig. 2 Teilbände. Stuttgart, 2004. ISBN 3-515-08619-6

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Аскольдов С.* Философия и религия Фехнера. // Вопросы философии и психологии։ Кн. 141-142. С. 130-180.

Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ