Օլգերտ Կրոդերս

**Օլգերտ Կրոդերս** ( (9 օգոստոս 1921 թվական, Ռիգա, Լատվիա - 10 հոկտեմբեր 2012 թվական, Վալմիերա, Լատվիա), թատրոնի լատվիացի դերասան, ռեժիսոր և ուսուցիչ։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1921 թվականի օգոստոսի 9-ին Ռիգայում, հայտնի լրագրող, թատերական քննադատ և թարգմանիչ Ռոբերտ Կրոդերսի և դերասանուհի Գերտի Վուլֆի ընտանիքում։ Նրա հորեղբայրն է  լրագրող Արտուրս Կրոդերսը, եղբայրը՝ լրագրող և գեղարվեստական քննադատ Գունարս Կրոդերսը։ 
Ավարտել է Ռիգայի երկրորդ գիմնազիան (1940 թվականին)։ Սովորել է Լատվիայի համալսարանի հոգեբանական և փիլիսոփայական ֆակուլտետներում։ Պատժվել է և աքսորվել Սիբիր։ 1956 թվականին Լատվիա վերադառնալուց հետո նա տարվում է բեմական արվեստով, մասնակցում է Տպագրական արդյունաբերության բանվորների կենտրոնական ակումբի թատերախմբի սիրողական ներկայացումներին։ Աշխատել է Դալիեսի թատրոնի ռեժիսորի օգնական, հրապարակել է իր դիտողությունները թատրոնի առօրյայի վերաբերյալ։
Թատրոնի ռեժիսորի ինքնուրույն պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Լիեպաում։ Եղել է ռեժիսոր Լիեպայի թատրոնում (1959-1963 թվականներին)։ Ավարտել է Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի ռեժիսորական բարձրագույն դասընթացները (1964 թվականին)։ Եղել է ռեժիսոր Վալմիերսկի դրամատիկական թատրոնում (1964-1974 թվականներին), գլխավոր ռեժիսոր Լիեպայի թատրոնում (1974-1990 թվականներին)։ 1990 թվականից եղել է ռեժիսոր Ազգային թատրոնում, 1990-1995 թվականներին եղել է նրա գեղարվեստական ղեկավարը։

Մասնակցել է լատվիական թատրոնների բեմադրմանը որպես հրավիրված ռեժիսոր։ Խաղացել է Նոր Ռիգայի թատրոնի բեմում։ Նկարահանվել է մի քանի կինոստուդիաների ֆիլմերում։ Ռիգայի կինոստուդիայում իր առաջնելույթը կատարել է ռեժիսոր Ռոլանդ Կալնինշի «Խորը շնչեք» (1967 թվական) ֆիլմում, որտեղ խաղացել է փոքր դեր։

«Կփորձեմ լինել բաց» (Mēģinu būt atklāts, 1993) կենսագրական հիշողությունների գրքի հեղինակն է։ Բազմիցս ներկայացվել և արժանացել է «Spēlmaņu nakts» թատերական մրցանակների։ Ազգային թատերական արվեստում ունեցած նշանակալի ներդրման համար արժանացել է Լատվիայի բարձրագույն մրցանակի՝ Երեք աստղերի շքանշանի։ Առաջին անգամ ամուսնացել է կինոքննադատ Մայա Աուգստկալնի հետ, երկրորդ անգամ՝ ռեժիսոր Ռիտա Կրոդերի հետ։ Մահացել է Վալմիերեում 2012 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։

## Ճանաչում և մրցանակներ
* 1988 — Լատվիայի ԽՍՀ-ի ժողովրդական արտիստ
* 2001 — Երեք աստղի շքանշանի կավալեր
* 2007 — Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

## Ստեղծագործություն
### Դերերը թատրոնում

#### Ռիգայի նոր թատրոն
* 1995 — «Այրվող մթում», Անտոնիո Բուերո Վալեխո — *Դոն Պաբլո*
* 1996 — «Ճայը», Անտոն Չեխով — *Սորին*

### Ռեժիսորական աշխատանքներ
#### Լիեպայայի պետական թատրոն
* 1959 — «Կրակի մեջ», Յա. Կալնինշի օպերան ըստ Ռուդոլֆ Բլաումանիս ստեղծագործության
* 1962 — «Ծիտիկների վաճառողը», Կարլ Ցելլեր
* 1962 — «Աղվեսուկները», Լիլիան Հելման
* 1963 — «Այդպիսի սեր», Պավել Կոգոուտ
* 1976 — «Մարիա Ստյուարտ», Ֆրիդրիխ Շիլլեր
* 1977 — «Կրակ և գիշեր», Ռայսնիսի
* 1977 — «Ոճիր և պատիժ», ըստ Ֆեոդոր Դոստոևսկի
* 1977 — «Վասա Ժելեզնովա», Մաքսիմ Գորկի
* 1978 — «Բերնարդ Ալբայի տունը», Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկա
* 1979 — «Կաստիլյան պատիվ», Վիկտոր Հյուգո
* 1979 — «Կարմիր գլխարկը և գայլը» Կ Բրյուկներկա
* 1980 — «Ձմեռային հեքիաթ», Վիլյամ Շեքսպիր
* 1980 — «Դաջված վարդ», Թենեսի Ուիլյամս
* 1981 — «Աննա Կարենինա», ըստ Լև Տոլստոյի վեպի 
* 1982 — «Անօժիտըը», Ալեքսանդր Օստրովսկի
* 1983 — «Ինչքան էլ ժխտես…» Յանիսա Լուսիսա
* 1983 — «Ասք Իոստե Բերլինգի մասին», Սելմի Լագերլյով
* 1984 — «Զիտարների ընտանիքը», ըստ Վիլիս Լացիսայի վեպի
* 1985 — «Այա» Յանիսա Յաունսուդրաբինյա
* 1987 — «Ճայը», Անտոն Պավլովիչ Չեխով
* 1987 — «Քամուց քշվածները», ըստ Մարգարետ Միտչելի վեպի
* 1997 — «Պեր Գյունտ», Հենրիկ Իբսեն
* 2000 — «Հաճելի ստախոս», Ջերոմ Կիլտի
* 2001 — «Երեք քույրեր», Անտոն Չեխով

#### Վալմիերսկի դրամատիկական թատրոն
* 1964 — «104 թերթ սիրո մասին» Էդվարդ Ռազդինկի
* 1966 — «Տուն, որտեղ մենք ծնվել ենք» Պավել Կոգոուտ
* 1967 — «Հիանալի պատմություն», Վիկտոր Ռոզով, ըստ Իվան Գոնչարովի վեպի
* 1968 — «Զիկովները», Մաքսիմ Գորկի
* 1970 — «Մոլորված տղան» Ռուդոլֆ Բլաումանիս
* 1970 — «Քայլք տառապանքով», ըստ Ալեքսեյ Տոլստոյի
* 1972 — «Համլետ», Վիլյամ Շեքսպիր
* 1995 — «Վեց կերպարներ՝ հեղինակին որոնելիս», Լուիջի Պիրանդելո
* 1996 — «Ընտանի թշնամի», Յա. Զեյբոլտա
* 1998 — «Յուն Գաբրիել Բորկման», Հենրիկ Իբսեն

#### Ազգային թատրոն
* 1990 — «Լոլիտա» Էդվարդ Օլբի, ըստ Վլադիմիր Նաբոկովի վեպի
* 1991 — «Խաղա, պարիր», Ռայսնի
* 1994 — «Ոճիր և պատիժ», ըստ Ֆեոդոր Դոստոևսկու վեպի 
* 1994 — «Վայրի Дикая բադ», Հենրիկ Իբսեն
* 1995 — «Սալեմյան վհուկներ», Արթուր Միլլեր
* 1995 — «Բերնարդ Ալբայի տունը», Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկա

#### Կաբատա թատրոն
* 1990 — «Ռիչարդ III» Վիլիամ Շեքսպիր

#### Ռիգայի նոր թատրոն
* 1996 — «Դուստրերը և որդիները», Սերգեյ Նայդյոնով
* 1997 — «Կարմիր գլխարկը և գայլը», Կ. Բրյուկներ

#### Դայլես թատրոն
* 1998 — «Փչիր հովիկ», Ռայնիս
* 1999 — «Օթելլո», Վիլյամ Շեքսպիր
* 2001 — «Մերձություն», Պատրիկ Մարբեր

#### Ռիգայի Միխաիլ Չեխովի անվան ռուսական թատրոն
* 2000 — «Անառակ որդին», Ռուդոլֆ Բլաումանիս

## Ֆիլմագրություն
* 1967 — Խորը շնչեք — *ռեժիսոր*
* 1968 — 24-25 չի վերադառնում — *Գունար Յանսոնս*
* 1970 — Համարձակություն  — *մայոր *
* 1973 — Ճանաչում — *բարոն ֆոն Օստեր*
* 1973 — Ցեպլիսի խարդախությունը — *պատգամավոր Կլյավինշ*
* 1973 — Բժիշկ Իվենսի լռությունը — *Գրասս*
* 1975 — Նավակայան
* 1977 — Նվերներ հեռախոսով — *խորհրդատու*
* 1978 — Եզակի նշանակության ջոկատ — *վրացական գեներալ*
* 1978 — Քո որդին — *քննադատ*
* 1979 — Սպասեք «Ջոն Գրաֆտոնին» — *Լուկշին*
* 1982 — Ամենաերկար ծղոտիկը — *Էդվարդ Վիլկս*
* 1982 — Նիկոլո Պագանինի — *Մետերնիխ*
* 1983 — Թռիչք Ատլանտյան օվկիանոսի վրայով — *շեֆը «Լոկխիդ»ից*
* 1984 — Պրոֆեսոր Դոուելի կտակը — *պրոֆեսոր Դոուել*
* 1985 — Դարի պայմանագիրը — *Շտիլիկե*
* 1986 — Վերջին ճանապարհը — *Նեսելրոդե*
* 1986 — Վերջին ռեպորտաժը — *Շրաուդենբախ*
* 1991 — Կանտի գերեզմանը — *[[Էմանուել Կանտ]]*
* 1992 — Դե Գրանշան ընտանիքի գաղտնիքները — *գրաֆ դե Գրանշանг*
* 1992— Սարդ
* 1996 — Աննա — *Բլանկեֆելդ*
* 2001 — Պահմտոցի — *Անդերսոն*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

## Գրականություն
* Oļģerts Kroders. Mēģinu būt atklāts. Rīga: Māksla, 1993. 84., 85. lpp.

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Լատիշ դերասաններ
Կատեգորիա:Լատիշ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ