Էնլիլ

**Էնլիլ**, շումերա-աքքադական քամու, օդի, հողի, փոթորկի աստված; շումերական դիցարանի գլխավոր աստված, բայց հետագայում նաև մեծարվել է աքքադացիների, բաբելոնացիների, ասորիների և հուրիների կողմից։ Էնլիլի պաշտամունքի կենտրոնը գտնվում էր Նիպուր քաղաքում։

## Անուն
Էնլիլի անունը գալիս է շումերական էն (կոչումից (տեր) + Լիլ (քամի))։ Սա ցույց է տալիս, որ Էնլիլը ընկալվում է որպես քամու մարմնավորում, այլ ոչ թե դրա պատճառ։

Միջագետքի պատկերագրության մեջ Էնլիլը չի ​​պատկերվել մարդակերպ ձևով, այլ խորհրդանշվել է եղջյուրավոր գլխարկով, որը բաղկացած էր ցուլի յոթ զույգ եղջյուրներից: Նման թագերը աստվածությունների կարևոր խորհրդանիշ են եղել, որոնք պատկերներում եղել են մոտավորապես մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակից: Եղջյուրավոր գլխարկը մնացել է անփոփոխ իր ձևով և իմաստով շումերական նախապատմության վաղ շրջանից մինչև պարսկական նվաճման ժամանակները և դրանից հետո:

Շումերները նումերոլոգիայի համակարգ են ունեցել, որտեղ որոշակի թվեր սրբազան իմաստ էին կրում։ Այս համակարգի համաձայն Էնլիլը համապատասխանում է 50 թվին։

Էնլիլը համարվում էր աստվածների եռյակի մաս՝ Անուի և Էնկիի հետ միասին: Այս երեք աստվածություններն էլ մարմնավորում էին գիշերային երկնքի անշարժ աստղերը. Անու նշանակել է Երկնային հասարակած, Էնլիլը՝ հյուսիսային երկինքը, իսկ Էնկին՝ հարավային երկինքը։ Էնլիլը ասոցացվում է Եզնարած համաստեղության հետ։

## Դիցաբանություն
Էնլիլը երեք մեծ աստվածներից մեկն է (Անուի և Էայի հետ միասին): Նա Անուի (երկնքի) և Կի (երկիր) աստվածուհու որդին է, որոնք աքքադական դիցաբանության մեջ համապատասխանաբար անվանվել են Անշար և Կիշար:

Ըստ առասպելների՝ Էնլիլը երկինքն առանձնացրել է երկրից, ստեղծել գյուղատնտեսական գործիքներ, անասնապահության և հողագործության աստվածություններ, մարդկանց հաղորդակից դարձրել մշակույթին։ Ենթադրվում էր նաև, որ Էնլիլը տարերային աղետներ է ուղարկում։ «Գիլգամեշ» էպոսը Էնլիլին անվանել է մարդկության ոչնչացման համար համաշխարհային ջրհեղեղի նախաձեռնողներից մեկը։

Էնլիլը պատկերված էր նաև որպես նենգ և չար աստվածություն (ըստ երևույթին, որպես տարերքի մարմնավորում), ուղարկում էր բնական աղետներ, ձգտում էր  ջրհեղեղով ոչնչացնել մարդկանց և այլն։ Կինը աստվածուհի Նինլիլն  էր։ Երեխաներն էին` Լուսնի աստված Նաննա, Նինուրտայի զինվոր, անդրաշխարհի տարերքի աստվածություն Ներգալ։

## Պաշտամունք
слева|մինի|Տաճարի ավերակները Նիպուրում
Անու աստծո պաշտամունքի թուլացմամբ (մոտ մ.թ.ա. XXIV դ.) Էնլիլը դարձել է ազդեցիկ աստված։

Էնլիլի պաշտամունքային կենտրոնը Նիպուրի Էկուր տաճարն է (թարգմանվում է «Լեռնային տուն»), որը պաշտամունքի  համաձայն կառուցել է Էնլիլը և հանդիսանում է երկնքի և երկրի միացման վայր։ Կրոնական հիմնը Ուր Նամիի (Ուրի երրորդ դինաստիա) կառավարման շրջանում, որը մանրամասնորեն նկարագրված է Թումալյան արձանագրությունում։

Մարդիկ պատվել են Էնլիլին՝ նրա արձանին զոհաբերություններ բերելով, որոնք ծեսից հետո հավաքում էին տաճարի քահանաները: Շումերները Էնլիլին մեծարում էին որպես հովանավոր, առանց որի քաղաքակրթությունը չէր կարող գոյություն ունենալ, հսկելով մարդկանց և նրանց բարեկեցությունը: Նրանք նրան անվանում էին «Մեծ լեռ» և ​​«Օտար երկրների տիրակալ», «Կատաղի փոթորիկ», «Վայրի ցուլ» և «Վաճառական»: Միջագետքցիները Էնլիլին, որը հայտնի էր նաև որպես Նունամնիր, համարում էին հայրը և արարիչը, տիեզերքի տիրակալը, որը (առնվազն մեկ տեքստում) անվանում են «Արևելյան քամի և Հյուսիսային քամի»:

Կառավարիչները մեկնում էին Էկուր՝ իրենց իշխանությունը օրինականացնելու համար (նույնիսկ Բաբելոնյան ժամանակաշրջանում, երբ Մարդուկը համարվում էր գերագույն աստված), զոհաբերություններ անելով ռազմական արշավներից հետո։ Նիպուրը եղել է միակ քաղաքը, որտեղ պալատ չի կառուցվել, ինչը ցույց է տալիս, որ Էնլիլը քաղաքի միանձնյա կառավարիչն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերագույն աստվածներ
Կատեգորիա:Միջագետքի աստվածություն