Անդրեյ Մալիշկո

**Անդրեյ Սամոյլովիչ Մալիշկո** (, ), ուկրաինացի խորհրդային բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Ստալինյան երկու մրցանակների (1947, 1951), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1969) և Ուկրաինայի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային մրցանակի դափնեկիր  (1964)։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։ Հայտնի «Կիևյան վալս»-ի  (1950) տեքստի հեղինակը, որի հիման վրա երաժշտություն է գրել կոմպոզիտոր Պլատոն Մայբորոդան («Կիևյան վալսը» երբեմն շփոթում են «*Києве мій*» երգի հետ, որը գրել է կոմպոզիտոր Իգոր Շամոն 1962 թվականին բանաստեղծ Դմիտրի Լուցենկոյի խոսքերով)։ ԽՍՀՄ-ում «Կիևյան վալսը» դարձել է Կիևի ոչ պաշտոնական օրհներգը, իսկ կրկներգի մեղեդին («*...знову цвітуть каштани, хвиля дніпровська б'є, молодість мила — ти щастя моє...*»)՝ կիևյան ռադիոյի ազդականչ։  Մ. Շևչենկոյի և Մ. Ֆոկինի դուետի ձայնագրությունը համարվում է վալսի դասական կատարում և վերադաշնակում։ Երգը կատարվել է երկու տարբերակով՝ ուկրաիներեն և ռուսերեն (ուկրաիներենից հրաշալի թարգմանություն է կատարել կիևցի հայտնի թարգմանիչ, բանաստեղծ և բանահավաք Գրիգորի Լիտվակը)։

Մալիշկոն համարվում է նաև «*Пісня про рушник*» («*Рідна мати моя, ти ночей не доспала*...»)  հայտնի երգի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Անդրեյ Մալիշկոն ծնվել է 1912 թվականի նոյեմբերի 1-ին (14) Օբուխով բնակավայրում (այժմ՝ Ուկրաինայի Կիևի մարզի Օբուխով քաղաք), աղքատ կոշկակարի բազմանդամ ընտանիքում։ 1912 թվականի գրանցամատյանում կա գրառում՝ «Նոյեմբեր. ծնված - 2, մկրտված - 3. Անուն - Անդրեյ։ Հայրը - գյուղացի Օբուխովա Սամոյլո Նիկիտովիչ Մալիշկոյից և նրա օրինական կինը՝ Եվգենիա Եվստաֆիևնան (Իվգա Օստապովնա)։ Երկուսն էլ ուղղափառ»։

1920 թվականին Անդրեյն ընդունվել է Օբուխովի աշխատանքային դպրոցի առաջին դասարան։ Իր ավագ եղբայրներից՝ Վասիլիից և Պետերից, նա սովորել է կարդալ և հաշվել։

1927 թվականին Մալիշկոն ավարտել է Օբուխովի յոթնամյա դպրոցը և մեկնել Կիև ընդունվելու բժշկական տեխնիկում, բայց քննություններից ուշացավ։ Հաջորդ տարի նա դարձել է այդ  տեխնիկումի սան։ Անդրեյի ուսուցիչների թվում են եղել Ուկրաինական ԽՍՀ գիտության ապագա վաստակավոր գործիչներ վիրաբույժ Միխայիլ Սիդորովիչ Կոլոմիյչենկոն և նյարդաբան-ախտաբան Դմիտրի Իվանովիչ Պանչենկոն։ Այնուհետև Մալիշկոն թողեց   տեխնիկումը  և ընդունվեց  Կիևի ժողովրդական կրթության ինստիտուտի գրականության  ֆակուլտետ, որն ավարտեց   1932 թվականին։ 1932-1934 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ և վարիչ, Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչ բնակավայրի միջնակարգ դպրոցում՝ որպես ուսուցիչ և ուսումնական մասի վարիչ։ 1934-1935 թվականներին ծառայել է Կարմիր բանակում։ 1936-1939 թվականներին եղել  է «Կոմսոմոլեց ուկրաինի» թերթի գրական բաժնի վարիչ, 1939-1941 թվականներին աշխատել է ուկրաինական «Երիտասարդ բոլշևիկ» ամսագրի պատասխանատու խմբագիր,1940 թվականից  եղել է ՀամԼԿԵՄ Ուկրաինայի Կենտկոմի անդամ։

1941-1944 թվականներին բանաստեղծը ծառայել է որպես «Կարմիր բանակ», «Հայրենիքի պատվի համար» և «Խորհրդային Ուկրաինա» ռազմաճակատային թերթերի հատուկ թղթակից։ Ականի պայթյունից նա կոնտուզիա էր ստացել։ Հրապարակել է պոեզիայի յոթ ժողովածու, մասնավորապես՝ «Իմ Ուկրաինա»-ն (1942), որը համարվում  է պատերազմական տարիների առավել ցայտուն բանաստեղծական երևույթներից մեկը։

1945-1947 թվականներին աշխատել է որպես «*Дніпро*» ամսագրի պատասխանատու խմբագիր։ 1947 թվականից եղել է «*Вітчизна*» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ, Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի ІІІ գումարման պատգամավոր։ Մալիշկոն եղել է Ուկրաինական ԽՍՀ գրողների միության խորհրդի, նախագահության և քարտուղարության անդամ։

Գրող Մալաշկինը քննադատաբար է վերաբերվել Մալիշկոյի ազգայնական արարմունքներին։

Անդրեյ Մալիշկոն մահացել է 1970 թվականի փետրվարի 17-ին «Ֆեոֆանիա» կլինիկական հիվանդանոցում։ Թաղված է Կիևի Բայկովո գերեզմանատանը։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Լենինի երկու շքանշան (11/24/1960, 11/14/1962)
* Կարմիր դրոշի շքանշան (03/09/1944)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (28.10.1967)
* Կարմիր Աստղի շքանշան (09/13/1943)
* «Պատվո  նշան»  շքանշան (03/05/1939)
* Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ (1947) - «Պրոմեթևս» պոեմի (1946) և «Քնարերգություն» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար (1938)
* Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1951) - «Կապույտ ծովի վրայով» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար (1950)
* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1969) - համանուն գրքից «Ճանապարհ սպիտակ թխկիների տակ» բանաստեղծությունների շարքի  համար
* Ուկրաինայի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային մրցանակ (1964) - «Հեռավոր ուղեծրեր» քնարական գրքի համար

## Հիշատակ
[200px|մինի|աջից|[Անդրեյ Մալիշկոյի հուշարձան (Կիև)|Անդրեյ Մալիշկոյի հուշարձանը Կիևում]]
* 1971 թվականին բանաստեղծի անունով է կոչվել Կիևի Դնեպրովսկի շրջանում գտնվող մի փողոց։ Անդրեյ Մալիշկոյի անունով փողոցներ կան նաև Բոգուսլավ, Բորիսպոլ, Գորլովկա, Դոնեցկ, Կովել, Կոլոմիա, Կորոստեն, Լուգանսկ, Օբուխով, Սմելա, Տերնոպոլքաղաքներում։
* 1991 թվականին Օբուխովի այն տանը, որտեղ ծնվել է բանաստեղծը, բացվել է նրա անվան թանգարան-առանձնատունը։
* 2003 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ուկրաինայի ազգային բանկը թողարկել է 2 գրիվնյա հուշադրամ` նվիրված Անդրեյ Մալիշկոյին։
* 2016 թվականի հունիսի 17-ին Կիևի պուրակի Մալիշկոյի փողոցի 17-19-ին (Սեվերո-Բրովարսկի զանգված) հասցեում բացվել է Անդրեյ Մալիշկոյի հուշարձանը, քանդակագործ՝ Ռոման Զախարչուկ, ճարտարապետ՝ Լեոնիդ Մալիյ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Шевченківські лауреати 1962—2007: Енциклопедичний довідник. — К., 2007. — С. 363—365.
* *Проценко Людмила*. Київський некрополь: Путівник-довідник. — Київ, 1994. — С. 89—90.
* *Дем’янівська Л. С.* Андрій Малишко: Життя і творчість. — Київ: Дніпро, 1977. — 116 с. — (Літературний портрет).
* Автобиография // *Малишко Андрій*. Твори в десяти томах. — Т. 10. — Київ: Дніпро, 1974. — С. 315—329.
* *Костенко Анатоль*. Андрій Малишко: Біографічна повість. — Київ: Дніпро, 1987. — 412 с.

## Արտաքին հղումներ
* Произведения ''Андрея Малышко'' в электронной библиотеке ukrclassic.com.ua 
* 
* *Водолазкин Е. Г.*  Малышко Андрей Самойлович // Энциклопедия «Слова о полку Игореве». — Т. 3.
* Некрополи Киева (сайт ''Игоря Сердюкова''). Малышко Андрей Самойлович (1912—1970)
* Сергей Сак, внук поэта: «Отец хотел, чтобы Андрей Малышко стал сапожником» // Сегодня. — 2008. — 22 октября.

Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ