Իսպանիայի ինքնավար համայնքներ

**Ինքնավար համայնքներ** (), Իսպանիայի առաջին մակարդակի վարչական ստորաբաժանումներ են, որոնք ստեղծվել են 1978 թվականի Իսպանիայի Սահմանադրության համաձայն՝ նպատակ ունենալով երաշխավորել սահմանափակ ինքնավարություն Իսպանիան կազմող ազգություններին և շրջաններին։

Կան 17 ինքնավար համայնքներ և երկու ինքնավար քաղաքներ (Սեուտա և Մելիլյա), որոնք միասին հայտնի են որպես **«ինքնավարություններ»**: Երկու ինքնավար քաղաքներն իրավունք ունեն դառնալ ինքնավար համայնքներ:

Ինքնավար համայնքներն իրականացնում են իրենց ինքնակառավարման իրավունքը սահմանադրությամբ և օրգանական օրենքներով, որոնք հայտնի են որպես Ինքնավարության Կանոնադրություն, որոնք լայնորեն սահմանում են իրենց ստանձնած լիազորությունները:

Յուրաքանչյուր օրենքը սահմանում է համայնքների ինքնավարության լիազորություններ. սովորաբար ավելի ուժեղ տեղական ազգայնականություն ունեցող համայնքներն ունեն ավելի շատ լիազորություններ, և փոխանցման այս տեսակն անվանվել է ասիմետրիկ, որն ընդհանուր առմամբ համարվում է շահավետ և կարող է արձագանքել բազմազանությանը:

Թեպետ Սահմանադրությունը չի սահմանում պարտադիր օրենսդիր պալատի համակարգ, բոլոր ինքնավար համայնքները ընտրել են միապալատ համակարգ։ Այս բոլոր կառավարությունները ունեն օրենսդիր և գործադիր իշխանության ճյուղեր, սակայն դատական իշխանություն չունեն։

## Ապակենտրոնացման մոդել
Իսպանական մոդելը օտարերկրյա քաղաքագետների և գիտնականների կողմից հիմնականում դիտվում է որպես «որոշակի առանձնահատկություններով դաշնային համակարգ»։ Այնուամենայնիվ, այն նաև նկարագրվում է որպես ապակենտրոնացված ունիտար երկիր։ Մինչ ինքնիշխանությունը վերապահված է ազգին որպես ամբողջություն, որը ներկայացված է կառավարման կենտրոնական հաստատություններում, ազգը որոշ չափով իշխանություն է փոխանցել համայնքներին:

Այս առանձնահատուկ տարածքային կառավարման համակարգը Սահմանադրական դատարանը սահմանել է որպես «Ինքնավար համայնքների պետություն»՝ բացառելու դրա նույնացումը թե՛ միակենտրոն, թե՛ դաշնային կառավարման մոդելի հետ։ Որոշ հետազոտողներ այն բնորոշում են որպես փաստացի դաշնային համակարգ կամ «դաշնություն առանց ֆեդերալիզմի»։

## Ինքնավար համայնքների ցանկ
Իսպանիայի ինքնավար համայնքների պաշտոնական անվանումները սահմանվում են համապատասխան լեզվական կարգավիճակով։ Դրանք կարող են լինել բացառապես իսպաներեն (ինչը վերաբերում է մեծամասնությանը), տվյալ համայնքի համատեղ պաշտոնական լեզվով (ինչպես Վալենսիայի Համայնքում և Բալեարյան կղզիներում) կամ երկլեզու ձևաչափով՝ ինչպես Բասկերի երկրում, Նավարայում և Գալիսիայում, որտեղ օգտագործվում են և՛ իսպաներենը, և՛ համատեղ պաշտոնական լեզուն։ 2006 թվականից ի վեր օքսիտաներենը, մասնավորապես՝ արաներենը, համարվել է Կատալոնիայի համատեղ պաշտոնական լեզու, ինչը դարձրել է այն Իսպանիայի միակ ինքնավար համայնքը, որի անվանումը պաշտոնապես ունի երեք տարբերակ՝ իսպաներեն (Cataluña), կատալաներեն (Catalunya) և օքսիտաներեն (Catalonha):

### Ինքնավար քաղաքներ

## Պատմություն
### Նախապատմություն
մինի|Իբերիայի քարտեզը 1757 թ
Իսպանիան բազմազան երկիր է, որը կազմված է մի շարք տարածաշրջաններից՝ տարբեր տնտեսական և սոցիալական կառուցվածքներով, ինչպես նաև տարբեր լեզվական, պատմական, քաղաքական և մշակութային ավանդույթներով։ Թեև 1479 թվականին ամբողջ իսպանական տարածքը միավորվեց մեկ թագի ներքո, այդ գործընթացը չարտացոլեց ազգային միատարրություն կամ ամբողջական միաձուլում։ Կազմավորող տարածքները՝ անկախ այն բանից, թե դրանք թագեր, թագավորություններ, իշխանություններ կամ տիրույթներ էին, մեծամասամբ պահպանեցին իրենց նախորդ ինստիտուցիոնալ կարգավիճակը, ներառյալ որոշակի օրենսդրական, դատական կամ ֆինանսական ինքնավարություն։ Այս տարածքներում մինչև 19-րդ դարի կեսերը պահպանվել են նաև տեղական սովորույթները, օրենքները, լեզուներն ու արժույթները։

18-րդ դարից սկսած՝ Բուրբոնների թագավորական դինաստիան և կառավարությունը փորձեցին հաստատել առավել կենտրոնացված ռեժիմ։ Իսպանական լուսավորության առաջատար գործիչները կողմ էին միասնական իսպանական ազգի ձևավորմանը՝ ներքին տարածքային սահմաններից դուրս։ Այս գործընթացը իր գագաթնակետին հասավ 1833 թվականին, երբ Իսպանիան բաժանվեց 49 (այժմ՝ 50) պրովինցիայի, որոնք հիմնականում ծառայեցին որպես Մադրիդում մշակված քաղաքականությունների իրականացման միջոցներ։

Իսպանիայի պատմությունը 19-րդ դարի վերջից ի վեր ձևավորվել է իսպանական ազգայնականության և ծայրամասային ազգայնականության միջև դիալեկտիկական պայքարի արդյունքում , հիմնականում Կատալոնիայում և Բասկերի երկրում, իսկ ավելի քիչ՝ Գալիսիայում:

Կատալոնական պահանջներին ի պատասխան՝ 1914 թվականին Կատալոնիայի Համայնքին տրվեց սահմանափակ ինքնավարություն, որը, սակայն, վերացավ 1925 թվականին։ 1932 թվականին՝ Երկրորդ Իսպանական Հանրապետության ժամանակ, ինքնավարությունը կրկին վերականգնվեց, և վերագործարկվեց Կատալոնիայի միջնադարյան կառավարման հաստատությունը՝ Ժեներալիտետը։ 1931 թվականի սահմանադրությունը նախատեսում էր Իսպանիայի վարչատարածքային բաժանում «ինքնավար շրջանների», սակայն այդ գործընթացն ամբողջությամբ չիրականացվեց. միայն Կատալոնիան, Բասկերի երկիրը և Գալիսիան հաստատեցին «ինքնավարության կանոնադրություններ»։ Սակայն այս գործընթացը խափանվեց 1936 թվականին սկսված Իսպանական քաղաքացիական պատերազմով և Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի գլխավորած ապստամբ ազգայնական ուժերի հաղթանակով։

Ֆրանկոյի բռնապետական ​​ռեժիմը խորապես հավատում էր, որ «իսպանական ազգի միասնությունը» պահպանելու միակ միջոցը Իսպանիան որպես խիստ կենտրոնացված պետություն կառավարելն էր։ Ծայրամասային ազգայնականությունը, կոմունիզմի և աթեիզմի հետ մեկտեղ, նրա վարչակարգի կողմից դիտվում էին որպես հիմնական սպառնալիքներ: Անջատողականության դեմ պայքարելու նրա փորձերը ծանր, բայց սպորադիկ ռեպրեսիաներով և լեզվի և տարածաշրջանային ինքնությունների հաճախ դաժան ճնշումը հակադարձ արդյունք տվեցին՝ ժողովրդավարության պահանջները միահյուսվեցին իսպանական ազգության բազմակարծության տեսլականի ճանաչման պահանջների հետ:

1975 թվականին Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի մահից հետո Իսպանիան թևակոխեց դեպի ժողովրդավարական անցման փուլ։ 1977 թվականին նոր ընտրված Կորտես Խեներալեսը, գործելով որպես Սահմանադիր ժողով, կանգնած էր դժվարին խնդրի առաջ՝ անցում կատարել Ֆրանկոյի խիստ կենտրոնացված կառավարման համակարգից դեպի ավելի ապակենտրոնացված մոդել, որը կբավարարեր նաև ծայրամասային ազգայնականների պահանջները:

Իսպանիայի վարչապետ Ադոլֆո Սուարեսը հանդիպել է վտարանդի Կատալոնիայի Ժեներալիտետի նախագահ Խոսեպ Տարադելլասի հետ։ Նրանք համաձայնեցին վերականգնել Ժեներալիտետը և փոխանցել սահմանափակ լիազորություններ, քանի դեռ սահմանադրությունը գրվում էր։ Կարճ ժամանակ անց կառավարությունը թույլ տվեց ստեղծել Իսպանիայի տարբեր տարածքների պատգամավորներից և սենատորներից կազմված «պատգամավորների ժողովներ», որպեսզի նրանք կարողանան «նախաինքնավար ռեժիմներ» ստեղծել նաև իրենց շրջանների համար։

Սահմանադրության հայրերը պետք է հավասարակշռություն հաստատեին Իսպանիայի հակադիր տեսակետների միջև՝ մի կողմից՝ իսպանական հասարակության միապետական ​​և ազգայնական տարրերից ժառանգած կենտրոնական հայացքները, իսկ մյուս կողմից ֆեդերալիզմը և Իսպանիայի՝ որպես «ազգերի ազգի» բազմակարծության տեսակետը. միևնույն լիազորություններով սուբյեկտների միատեսակ ապակենտրոնացման և ազգություններին տարբերող ասիմետրիկ կառուցվածքի միջև: Ծայրամասային ազգայնական կուսակցությունները ցանկանում էին բազմազգ պետություն՝ դաշնային կամ համադաշնային մոդելով, մինչդեռ իշխանական Դեմոկրատական Կենտրոնի Միությունը (ԴԿՄ) և Ժողովրդի Դաշինքը (ԺԴ) կողմ էին նվազագույն ապակենտրոնացմանը։ Իսպանական Սոցիալիստական Աշխատավորների Կուսակցությունը (ԻՍԱԿ) նախընտրում էր ֆեդերալ համակարգ:

Ի վերջո, 1978 թվականին հրապարակված և վավերացված սահմանադրությունը գտավ հավասարակշռություն՝ Իսպանիայում «ազգային խմբերի և շրջանների» գոյությունը ճանաչելու հարցում՝ «Իսպանական ազգի անխզելի միասնության» շրջանակներում: Իսպանիայի ժողովրդավարության անցման ընթացքում առկա լարվածությունը կառավարելու համար՝ գործող սահմանադրության հեղինակները խուսափեցին տարածքային պայմանավորվածություններին «դաշնային» պիտակներ տալուց, սահմանադրությամբ ամրագրելով «ազգությունների և շրջանների» ինքնավարության կամ ինքնակառավարման իրավունքը՝ իշխանության ասիմետրիկ փոխանցման գործընթացի միջոցով «ինքնավար համայնքներին», որոնք պետք է ստեղծվեին։

### 1978 թվականի սահմանադրություն
մինի|Իսպանիայի Սահմանադրության առաջին էջը
Իսպանիայի տարածքային կազմակերպության մեկնարկային կետը սահմանադրության երկրորդ հոդվածն էր, որը ասում է.

Սահմանադրությունը բավականին անորոշ էր՝ թե ինչպես պետք է տեղի ունենար այս գործընթացը։ Այն չի սահմանում, մանրամասնում կամ պարտադրում պետության կառուցվածքը. այն չի տարբերում «ազգը» և «ազգությունը». և չի հստակեցնում, թե որոնք են «ազգությունները», որոնք են «տարածաշրջանները», կամ դրանց կազմած տարածքները։ Սահմանադրությունը չի պարտադրում, այլ ապահովում է գործընթացի իրականացումը դեպի ապակենտրոնացված կառուցվածք, որն հիմնված է «ազգությունների և շրջանների» կողմից իրենց շնորհված ինքնակառավարման իրավունքի կիրառման վրա»: Որպես այդպիսին, այս գործողության արդյունքը կանխատեսելի չէր և դրա կառուցումը միտումնավոր բաց էր. Սահմանադրությունը միայն վերջնական տեղակայման գործընթաց էր ստեղծում, բայց դա կամավոր բնույթ էր կրում. «ազգություններն ու շրջանները» իրենք ունեին իրավունք՝ որոշելու՝ ստանալու ինքնակառավարման իրավունք, թե ոչ:

Այս իրավունքից օգտվելու համար սահմանադրությունը սահմանեց բաց գործընթաց, ըստ որի «ազգությունները և շրջանները» կարող էին ձևավորվել որպես «ինքնավար համայնքներ»։ Նախ, այն ճանաչեց նախկինում գոյություն ունեցող Իսպանիայի 50 նահանգները, 19-րդ դարի ազատական ​​կենտրոնացման ռեժիմի տարածքային բաժանումը, որը ստեղծվել էր զուտ վարչական նպատակներով (այն նաև ճանաչում էր գավառները ինտեգրող քաղաքապետարաններ): Այս գավառները ծառայելու են որպես ինքնավար համայնքների կառուցման բլոկներ և բաղկացուցիչ մասեր: Սահմանադրությունը սահմանում էր, որ որպես ինքնավար համայնքներ կարող են ձևավորվել հետևյալը.

* Երկու կամ ավելի հարակից գավառներ՝ ընդհանուր պատմամշակութային և տնտեսական բնութագրերով։
* Կղզային տարածքներ։
* «Պատմական տարածաշրջանային ինքնություն» ունեցող մեկ նահանգ։

Այն նաև ուներ բացառություններ վերը նշված չափանիշներից, քանի որ Իսպանիայի խորհրդարանը կարող էր.

* Ազգի շահերի պաշտպանության նկատառումներով՝ հավանություն տալ ինքնավար համայնքի ձևավորմանը, նույնիսկ եթե այն մեկ գավառ էր՝ առանց պատմական տարածաշրջանային ինքնության (ինչը թույլ տվեց, օրինակ, Մադրիդի համայնքի ստեղծումը, որը եղել էր Կաստիլիա-Լա Մանչա պատմական տարածաշրջանի մաս); և
* Նվիրել կամ շնորհել ինքնավարություն այն միավորներին կամ տարածքներին, որոնք չեն եղել գավառներ (ինչը թույլ տվեց ստեղծել երկու ինքնավար քաղաք՝ Իսպանիայի էքսկլավներ Հյուսիսային Աֆրիկայում):

ձախից|մինի|Բասկերի խորհրդարանը կամ Eusko Legebiltzarra, նիստում:
Սահմանադրությունը սահմանեց նաև ինքնավարությանը միանալու երկու «երթուղի»: «Արագ ճանապարհ»-ը կամ «արագ ուղի»-ն, որ կոչվում է նաև «բացառություն», սահմանված էր 151-րդ հոդվածում և վերաբերում էր երեք «պատմական ազգությունների»՝ Կատալոնիա, Բասկերի երկիր և Գալիսիա, որոնք ունեն ուժեղ տարածաշրջանային ինքնություններ, քանի որ այս ուղին ընտրելու համար նախատեսված խիստ պահանջները չեղարկվեցին այն տարածքներին, որոնք Իսպանիայի երկրորդ հանրապետության (1931–1936) ընթացքում ընդունել էին «Ինքնավարության կանոնադրություն»: Այլապես, սահմանադրությունը պահանջում էր ներգրավված բոլոր համայնքների երեք չորորդի համաձայնությունը, որոնց բնակչությունը պետք է կազմում էր առնվազն ընտրական գրանցամատյանի մեծամասնությունը յուրաքանչյուր պրովինցիայում, և պահանջվում էր վավերացում՝ հանրաքվեի միջոցով, որի արդյունքը պետք է լիներ ընտրական գրանցամատյանի ամբողջական մեծամասնության դրական քվեարկությունը (այսինքն՝ բոլոր գրանցված քաղաքացիների, ոչ միայն նրանց, ովքեր կքվեարկեն)

Սահմանադրությունը դեռ մշակվում էր, և ինքնակառավարման իրավունքը սկզբնապես նախատեսվում էր միայն «պատմական ազգությունների» համար: Սակայն Անդալուսիայում առաջացավ լայն ժողովրդական պահանջ՝ նույնպես ստանալու ինքնակառավարման իրավունք, ինչը հանգեցրեց այդ տարածաշրջանի համար արագացված գործընթացի ձևավորմանը, որն ի վերջո ճանաչվեց որպես «պատմական ազգություն»: Ի վերջո, ինքնակառավարման իրավունքը տարածվեց նաև այն տարածաշրջաններին, որոնք ցանկացան այն ստանալ։

«Դանդաղ ճանապարհը» կամ «դանդաղ ուղին», որը նաև կոչվում է «նորմ», սահմանվել է 143-րդ հոդվածով: Այս ճանապարհով կարող էին անցնել 1978 թվականին ստեղծված «նախաինքնաավար ռեժիմները», եթե այն հաստատվեր երկու երրորդ համայնքների կողմից, որոնց բնակչությունը կկազմեր առնվազն յուրաքանչյուր մարզի կամ կղզու տարածքի ընտրական հաշվառման մեծամասնությունը: Այդ համայնքները պետք է ստանձնեին սահմանափակ լիազորություններ  5 տարվա ընթացքում, հետո՝ լրացուցիչ լիազորություններ, եթե դրանք բանակցեին կենտրոնական կառավարության հետ: Սահմանադրությունը չի սահմանել այդ համայնքների համար ինստիտուցիոնալ շրջանակներ: Նրանք կարող էին ձևավորել խորհրդարանական համակարգ, ինչպես «պատմական ազգությունները», կամ չստանձնել օրենսդրական լիազորություններ ու միայն գործարկել տրված իշխանությունները:

Սահմանադրությունը նաև հստակ սահմանել է, որ այս համայնքների ինստիտուցիոնալ շրջանակը կլինի խորհրդարանական համակարգ՝ Օրենսդիր ժողովի միջոցով, որն ընտրվում է համընդհանուր ընտրական իրավունքով, կառավարական խորհուրդ կամ «կառավարության խորհուրդ», որի նախագահը ընտրվում է ժողովի կողմից, և Վերաքննիչ դատարան: Նրանց տրվել է նաև լիազորությունների առավելագույն մակարդակ:
աջից|մինի|Կատալոնիայի խորհրդարանը 2017թ.
Թեև սահմանադրությունը չէր սահմանում, թե քանի ինքնավար համայնք պետք է ստեղծվեր, 1981 թվականի հուլիսի 31-ին Լեոպոլդո Կալվո-Սոտելոն՝ այն ժամանակ Իսպանիայի վարչապետը և խորհրդարանի ընդդիմության առաջնորդ Ֆելիպե Գոնսալեսը, ստորագրեցին «Առաջին ինքնավար պայմանագրերը» և երկու ինքնավար քաղաքներ՝ կառավարման նույն ինստիտուտներով, բայց տարբեր իրավասություններով։ Մինչև 1983 թվականը կազմավորվեցին բոլոր 17 ինքնավար համայնքները՝ Անդալուզիան, Արագոնը, Աստուրիան, Բալեարյան կղզիները, Բասկերի երկիրը, Կանարյան կղզիները, Կանտաբրիան, Կաստիլիան և Լեոնը, Կաստիլիա-Լա Մանչան, Կատալոնիան, Մադրիդի համայնքը, Էստրեմադուրան, Գալիցիան, Լա Ռիոխան, Նավիառան, Մուրսիան և Վալենսիան: Երկու ինքնավար քաղաքները՝ Սեուտան և Մելիլյան, ստեղծվել են 1995 թվականին։

Երբ ինքնավար համայնքները ստեղծվեցին, 145-րդ հոդվածն արգելում է «ինքնավար համայնքների դաշնությունը»։ Սա հասկացվում էր որպես համայնքների միջև ցանկացած համաձայնություն, որը կհանգեցնի քաղաքական և տարածքային հավասարակշռության փոփոխության, որը կառաջացնի առճակատում համայնքների տարբեր բլոկների միջև, գործողություն, որը անհամատեղելի է համերաշխության և ազգի միասնության սկզբունքին։

Սահմանադրության, այսպես կոչված, «լրացուցիչ» և «անցողիկ» դրույթները թույլ են տվել որոշ բացառություններ վերը նշված շրջանակից։ Տարածքային կազմակերպման առումով հինգերորդ անցողիկ դրույթը սահմանեց, որ Սեուտա և Մելիլյա քաղաքները՝ իսպանական էքսկլավները, որոնք գտնվում են Աֆրիկայի հյուսիսային ափին, կարող են ձևավորվել որպես «ինքնավար համայնքներ», եթե իրենց քաղաքային խորհուրդների անդամների բացարձակ մեծամասնությունը համաձայնի նման միջնորդությանը և Իսպանիայի խորհրդարանի հավանությամբ, որն իր արտոնությունները կտար այլ գավառների նկատմամբ:

Բայց այս իշխանությունների ասիմետրիայի մի կողմից, որը կարող է բախումներ առաջացնել, այն է, որ Բասկերենի լեզվով խոսող տարածաշրջաններում (Բասկերի երկիր և Նավառա) կա հնարավորություն հավաքելու սեփական հարկերը և բանակցելու Մադրիդի հետ՝ ընդհանուր ծառայությունների ֆինանսավորման համար փոխանցումների վերաբերյալ: Այսպիսով, ի տարբերություն մյուս տարածաշրջանների, այս երկու տարածքները չեն մասնակցում Իսպանիայի ֆինանսական հավասարակշռման համակարգին։ Այս երկու տարածաշրջանները կամ համայնքները հայտնի են որպես «հատուկ» տարածքներ, Մյուս բոլոր համայնքներում բոլոր հարկերը հավաքվում են կենտրոնական կառավարության կողմից կամ դրա համար, և ապա վերաբաշխվում են բոլոր տարածաշրջանների միջև։

### Ինքնավար պայմանագրեր
աջից|մինի|350x350փքս|Նախագահների համաժողովը 2017 թվականին Իսպանիայի կառավարության կամ Գոբիերնո դե լա Նասիոնի և Իսպանիայի ինքնավար համայնքների նախագահների հանդիպումը։
Բասկերի Երկրի և Կատալոնիայի ինքնավարության կանոնադրությունը հաստատվել է 1979 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Իսպանիայի խորհրդարանի կողմից:Կառավարությունում իշխող կուսակցության՝ Դեմոկրատական Կենտրոնի Միության (ԴԿՄ) դիրքորոշումը եղել է, որ միայն երեք «պատմական ազգությունները» պետք է ստանան լիարժեք ինքնավարություն, մինչդեռ մնացած տարածաշրջանները պետք է անցնեն ինքնավարության՝ 143-րդ հոդվածի միջոցով, ստանալով ավելի սահմանափակ լիազորություններ և, հնարավոր է, նույնիսկ չհիմնելով կառավարման հաստատություններ։ Դրան կտրականապես դեմ էին Անդալուսիայի ներկայացուցիչները, ովքեր իրենց տարածաշրջանի համար պահանջում էին «ազգություններին» տրված լիազորությունների առավելագույն մակարդակ։

Ինքնավարությանն աջակցող զանգվածային հանրահավաքից հետո Անդալուզիայի համար հանրաքվե կազմակերպվեց՝ 151-րդ հոդվածի կամ «արագ ճանապարհի» խիստ պահանջների միջոցով ինքնավարություն ձեռք բերելու համար՝ Դեմոկրատական Կենտրոնի Միությունը կոչ էր անում ձեռնպահ մնալ, իսկ խորհրդարանի ընդդիմադիր հիմնական կուսակցությունը՝ Իսպանիայի Սոցիալիստական ​​աշխատավորական կուսակցությունը (ԻՍԱԿ) կոչ էր անում կողմ քվեարկել։ Այս պահանջները չկատարվեցին, քանի որ ութ նահանգներից մեկում՝ Ալմերիայում, կողմ քվեարկողների բազմություն, թեև մեծամասնություն, չհասավ ընտրական ցուցակի կեսին՝ ինչպես պահանջվում էր։ Սակայն, ընդհանուր առմամբ, հանրաքվեի արդյունքները եղել են հստակ և միանշանակ։

Մի քանի ամիս քննարկումներից հետո Իսպանիայի այն ժամանակվա վարչապետ Ադոլֆ Սուարեսը և ընդդիմության առաջնորդ Ֆելիպե Գոնսալեսը պայմանավորվեցին լուծել Անդալուզիայի հարցը, որով խորհրդարանը հավանություն տվեց հանրաքվեները կարգավորող օրենքի փոփոխությանը և օգտագործեց սահմանադրության 144գ հոդվածի արտոնությունը։ Նրանք նաև համաձայնություն հայտնեցին, որ այլ տարածաշրջաններ չեն անցնի «արագ ճանապարհով», այլ բոլոր տարածաշրջանները պետք է հաստատեն խորհրդարանական համակարգ՝ բոլոր կառավարման հաստատություններով։ Սա բացեց մի փուլ, որը կոչվում էր café para todos, «սուրճ բոլորի համար»։ Այս համաձայնագիրն ի վերջո գրավոր կերպով հրապարակվեց 1981թ. հուլիսին, որը կոչվում էր «առաջին ինքնավար պակտեր»։

Այս «ինքնավար պայմանագրերը» լրացրին սահմանադրության բաց թողած գործը։ Ի թիվս այլ բաների.

* Նրանք նկարագրել են Իսպանիայի տարածքային բաժանման վերջնական ուրվագիծը՝ ստեղծվելիք ինքնավար համայնքների կոնկրետ թվով և անվանումով։
* Նրանք սահմանափակեցին «արագ ճանապարհը» դեպի «պատմական ազգություններ» և Անդալուսիա. մնացած բոլորը ստիպված էին ընտրել «դանդաղ երթուղի»:
* Նրանք սահմանեցին, որ բոլոր ինքնավար համայնքները կունենան կառավարման ինստիտուտներ խորհրդարանական համակարգի շրջանակներում:
* Նրանք սահմանեցին մնացած բոլոր համայնքների ստեղծման վերջնաժամկետ՝ 1983 թվականի փետրվարի 1:

աջից|մինի|Իսպանիայի խորհրդարան, պատգամավորների կոնգրես
Ի վերջո ստեղծվել են 17 ինքնավար համայնքներ.

* Անդալուզիան և երեք «պատմական ազգությունները»՝ Բասկերի երկիրը, Կատալոնիան և Գալիսիան, բռնեցին «արագ ճանապարհը» և անմիջապես ստանձնեցին սահմանադրությամբ թույլատրված առավելագույն լիազորությունները. մնացածը գնացին «դանդաղ ճանապարհով».
* Արագոնը, Կաստիլիա-Լա Մանչան, Կաստիլիան և Լեոնը, Էքստրեմադուրան և Վալենսիան միացել են ինքնավարությանը որպես համայնքներ, որոնք ինտեգրված են երկու կամ ավելի գավառներով՝ ընդհանուր պատմական, տնտեսական և մշակութային առանձնահատկություններով:
* Բալեարյան կղզիները և Կանարյան կղզիները միացան ինքնավարությանը որպես կղզիական տարածքներ, վերջիններս ինտեգրվեցին երկու գավառներով։
* Աստուրիա, Կանտաբրիա, Լա Ռիոխա և Մուրսիա իշխանությունները միացան ինքնավարությանը որպես պատմական ինքնություն ունեցող առանձին գավառներ (նաև կոչվում են «միագավառական» ինքնավար համայնքներ)։
* Նավարան, որպես մեկ նահանգ, միացել է ինքնավարությանը իր պատմական և տեղական «օրենքի» ճանաչման, թարմացման և կատարելագործման միջոցով։
* Մադրիդի նահանգը, որտեղ գտնվում է երկրի մայրաքաղաքը, առանձնացվեց Կաստիլյա-Լա Մանչայից (նախկինում՝ Նոր Կաստիլիա), որի մաս էր կազմում, և դարձավ մեկ նահանգից բաղկացած ինքնավար համայնք՝ «ազգային շահերից» ելնելով՝ Մադրիդի համայնքը։

Հատուկ պայմաններ նախատեսվեցին Վալենսիական համայնքի և Կանարյան կղզիների համար, քանի որ, թեև նրանք անցան «դանդաղ ճանապարհով», այնուամենայնիվ, հետագայում հատուկ օրգանական օրենքների ընդունմամբ, նրանք պետք է ստանային լիարժեք ինքնավարություն ոչ ավելի քան 5 տարվա ընթացքում, քանի որ նախապես սկսած էին «արագ ճանապարհի» գործընթացը դեռևս «ինքնավարական պայմանագրերի» հաստատումից առաջ։

Մյուս կողմից, Կանտաբրիան և Լա Ռիոխան, թեև ի սկզբանե Հին Կաստիլիայի մաս էին կազմում, և երկուսն էլ ի սկզբանե ներառված էին Կաստիլիայի և Լեոնի «նախաինքնավար ռեժիմի» մեջ, ստացան ինքնավարություն որպես պատմական ինքնություն ունեցող առանձին նահանգներ, ինչը աջակցում էր նրանց բնակչության մեծամասնությանը։ «Ինքնավար պայմանագրերը» և՛ Կանտաբրիային, և՛ Լա Ռիոխային տալիս են ապագայում Կաստիլիա և Լեոն կազմի մեջ մտնելու հնարավորություն, և պահանջում են, որ բոլոր երեք համայնքների ինքնավարության կանոնադրությունը ներառի այդպիսի դրույթ։ Լեոնը՝ Իսպանիայի պատմական թագավորությունը և պատմական շրջանը, որը ժամանակին միացել է Հին Կաստիլիային՝ ձևավորելով Կաստիլիան և Լեոնը, հրաժարվել է կազմից դուրս գալ, որպեսզի ինքնավար համայնք ձևավորվի։

1980-ականների երկրորդ կեսին կենտրոնական իշխանությունը կարծես դժկամորեն փոխանցեց բոլոր լիազորությունները «դանդաղ ճանապարհով» համայնքներին։ Սահմանադրությամբ սահմանված հինգ տարիներից հետո բոլոր «դանդաղ երթուղի» համայնքները պահանջում էին սահմանադրությամբ երաշխավորված առավելագույն փոխանցում։ Սա հանգեցրեց 1992 թվականի «երկրորդ ինքնավար պակտերին»՝ Իսպանիայի այն ժամանակվա վարչապետ Ֆելիպե Գոնսալեսի՝ Իսպանական Սոցիալիստական Աշխատավորների Կուսակցությունից (ԻՍԱԿ)  և ընդդիմության առաջնորդ Խոսե Մարիա Ասնարի՝ Ժողովրդական դաշինքի նորաստեղծ Ժողովրդական կուսակցության (ԺԿ) իրավահաջորդից: Այս համաձայնագրերի միջոցով փոխանցվեցին նոր լիազորություններ՝ «դանդաղ երթուղու» համայնքների ինքնավարության բազմաթիվ կանոնադրությունների բարեփոխումներով՝ նպատակ ունենալով հավասարեցնել դրանք «արագ երթուղու» համայնքներին։ 1995 թվականին Սեուտա և Մելիլա քաղաքները ստեղծվեցին որպես «ինքնավար քաղաքներ», առանց օրենսդրական լիազորությունների, բայց ինքնավար ժողովով, որը ենթակա չէ որևէ այլ նահանգի կամ համայնքի:

Ինքնավար համայնքների ստեղծումը բազմաբնույթ գործընթաց էր, որը սկսվեց սահմանադրությամբ, կարգավորվեց ինքնավարության պայմանագրերով և ավարտվեց ինքնավարության կանոնադրությամբ։ Այն, սակայն, շարունակական գործընթաց է. հետագա լիազորությունները կամ նույնիսկ փոխանցված լիազորությունների վերադարձը միշտ հնարավոր է: Դա վկայվեց 2000-ականներին, սկզբում շատ համայնքների համար Ինքնավարության նոր կանոնադրությունների հաստատման ալիքով, իսկ վերջերս շատերը հաշվի առնելով 2008-ի տնտեսական և ֆինանսական ճգնաժամի հետևանքով որոշ ուժերի վերակենտրոնացումը։ Այնուամենայնիվ, Իսպանիան այժմ ապակենտրոնացված երկիր է, կառուցվածքով, որը նման չէ որևէ այլ երկրի, թեև շատ նման չէ, թեև շատերը չեն կարող համեմատվել: այն երկրներին, որոնք անհերքելիորեն դաշնային են։ Ստացված եզակի համակարգը կոչվում է «Ինքնավար պետություն», ավելի ճիշտ՝ «Ինքնավարությունների Պետություն»։

### Գործերի ներկա վիճակը
Ինքնավար համայնքների համակարգի ներդրման արդյունքում Իսպանիան անցավ Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ) երկրների թվում ամենակենտրոնացված պետություն լինելուց դեպի ամենամեծ ինքնավարություն ունեցողներից մեկը։ Այս ընթացքում այն դարձավ երկիր, որտեղ ինքնավար մարմինների՝ թե՛ եկամուտները, թե՛ արդյունքները, աճել են առավելագույնս, և 2015 թվականին գլխավորեց այս վարկանիշը Եվրոպայում՝ հանդիսանալով հինգերորդը ՏՀԶԿ երկրների շարքում հարկերի փոխանցման մեջ (Կանադայից, Շվեյցարիայից, ԱՄՆ-ից և Ավստրիայից հետո)։ 1978 թվականի Իսպանիայի Սահմանադրությունից հետո իրականացված Ինքնավարություն պետության համակարգի միջոցով Իսպանիան համարվել է «հիշարժան այն իմաստով, որ խաղաղությամբ փոխանցվել են իշխանությունների մեծ մասը վերջին 30 տարիների ընթացքում» և «արտասովոր ապակենտրոնացված երկիր», որտեղ կենտրոնական կառավարությունը կազմում է միայն 18% հանրային ծախսերից, 38%-ը՝ տարածաշրջանային կառավարություններին, 13%-ը՝ տեղական խորհրդին, իսկ մնացած 31%-ը՝ սոցիալական ապահովության համակարգին:

2010 թվականի տվյալներով, Իսպանիայում ավելի քան 1,350,000 մարդ կամ ընդհանուր պետական ​​ծառայողների 50.3%-ը աշխատում էին ինքնավար համայնքներում: Քաղաքային և մարզային խորհուրդները կազմում էին 23.6%, իսկ կենտրոնական վարչության (ոստիկանությունը և ռազմական ուժերը ներառյալ) աշխատակիցները կազմում էին 22.2% ընդհանուր թվից:

## Շարժում հետագա ինքնավարության համար
Ծայրամասային ազգայնականությունը շարունակում է առանցքային դեր խաղալ իսպանական քաղաքականության մեջ: Որոշ ծայրամասային ազգայնականներ կարծում են, որ «ազգություններ» և «տարածաշրջաններ» տերմինների միջև գործնականում անհետացող գործնական տարբերություն կա, քանի որ ավելի շատ լիազորություններ փոխանցվում են բոլոր համայնքներին մոտավորապես նույն չափով, և քանի որ մյուս համայնքները որոշել են իրենց «ազգություններ» ճանաչել:Ինքնավարության պետության ստեղծումը Իսպանիայում հանգեցրել է «նոր տարածաշրջանային ինքնությունների», և «ստեղծված համայնքների» առաջացմանը: Գալիսիայում, Բասկերի երկրում և Կատալոնիայում շատերը իրենց համայնքները դիտում են ոչ միայն որպես «ազգություններ», այլ նաև որպես «ազգեր», իսկ Իսպանիան՝ որպես «բազմազգ պետություն» կամ «ազգերի ազգ», և նրանք պահանջում են ավելի մեծ ինքնավարություն կամ անջատում։

2004 թվականին Բասկերի խորհրդարանը հաստատեց Ibarretxe Plan-ը, որով Բասկերի երկիրը կհաստատի Ինքնավարության նոր կանոնադրություն, որը պարունակում է այնպիսի հիմնական դրույթներ, ինչպիսիք են Իսպանիայի հետ ընդհանուր ինքնիշխանությունը, դատական ​​համակարգի լիակատար անկախությունը և ինքնորոշման իրավունքը և ստանձնելով բոլոր լիազորությունները, բացառությամբ իսպանական ազգության մասին օրենքի, պաշտպանության և դրամավարկային քաղաքականության: Ծրագիրը մերժվել է Իսպանիայի խորհրդարանի կողմից 2005 թվականին, և մինչ այժմ իրավիճակը այդ ճակատում հիմնականում կայուն է մնացել։

### Կատալոնիա
Հատկապես վեճեր առաջացնող հարցը՝ հատկապես Կատալոնիայում, եղել է ֆինանսական լարվածությունը, երբ կատալոնական ազգայնամոլները 2010-ականներին խստացրեցին իրենց պահանջները լրացուցիչ ֆինանսավորման համար։ Այս առումով, 2011 թվականից ուժի մեջ մտած ֆինանսական ապակենտրոնացման նոր կանոնները Իսպանիային դարձրել են աշխարհի ամենաապակենտրոնացված երկրներից մեկը՝ նաև բյուջետային և ֆինանսական հարցերում, որտեղ եկամտային հարկի բազան բաժանվում է 50/50 միջեւ Իսպանիայի կառավարության և տարածաշրջանների միջև (այդպիսի բան, որ անհնար է անգամ շատ ավելի մեծ դաշնային պետություններում, ինչպիսիք են Գերմանիան կամ Միացյալ Նահանգները, որոնք պահպանում են եկամտային հարկը բացառապես կամ հիմնականում դաշնային մակարդակում): Բացի այդ, յուրաքանչյուր տարածաշրջան ունի հնարավորություն որոշելու իր եկամտային հարկի մասշտաբները և լրացուցիչ դրույքաչափերը, որոնք կարող են լինել ավելի բարձր կամ ցածր, քան դաշնային դրույքաչափերը, իսկ համապատասխան եկամուտը մնում է այն տարածաշրջանում, որն այլևս չի կիսվում այն մյուս տարածաշրջանների հետ: Այս պահին գործող ֆինանսական ապակենտրոնացման մակարդակը տնտեսագետների, այդ թվում՝ Տոմա Պիկետիի, կողմից դիտարկվում է որպես մտահոգիչ, քանի որ, ըստ նրա, «այս գործընթացը մարտահրավեր է երկրի ներսում համերաշխության գաղափարին և հանգեցնում է տարածաշրջանների հակադրության՝ հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է եկամտային հարկին, որն առաջարկված է որպես միջոց՝ նվազեցնելու հարուստների և աղքատների միջև անհավասարությունները՝ անտեսելով տարածաշրջանային կամ մասնագիտական ինքնությունը»։
#### Կատալոնիայի անկախություն
2008 թվականին սկսված խորը տնտեսական ճգնաժամը Իսպանիայում տարբեր համայնքներում տարբեր արձագանքներ առաջացրեց։ Մի կողմից, որոշները սկսեցին քննարկել որոշ իրավասությունների վերադարձը կենտրոնական կառավարություն, իսկ մյուս կողմից, Կատալոնիայում՝ ֆինանսական դեֆիցիտի շուրջ վեճերը՝ «Կատալոնիան համարվում է հարկերի մեծագույն մաքուր ներդնողներից մեկը»՝ հանգեցրին շատերի աջակցությանն անկախությանը: 2012 թվականի սեպտեմբերին Կատալոնիայի նախագահ Արթուր Մասը դիմեց կենտրոնական կառավարությանը նոր «ֆինանսական համաձայնագրի» համար՝ առաջարկելով իր համայնքին տալ ինքնավարություն ֆինանսական հարցերում, որը կհամապատասխանի հարուցված համայնքների իրավունքներին, սակայն վարչապետ Մարիանո Ռախոյը մերժեց։ Մասը լուծարեց Կատալոնիայի խորհրդարանը, հրավիրեց նոր ընտրություններ և խոստացավ իրականացնել անկախության հանրաքվե հաջորդ 4 տարիների ընթացքում:

Ռախոյի կառավարությունը հայտարարեց, որ նրանք օգտագործելու են բոլոր «իրավական միջոցները»՝ քանի որ ընթացիկ օրենսդրությունը պահանջում է, որ կենտրոնական գործադիր կառավարությունը կամ Պատգամավորների կոնգրեսը կոչ անեն կամ հաստատեն պարտադիր հանրաքվե, որպեսզի խոչընդոտեն նման փորձերը։ սպանիայի Սոցիալիստական ​​Աշխատավորական կուսակցությունը և Կատալոնիայի նրա գործընկերն առաջարկեցին վերսկսել Իսպանիայի տարածքային կազմակերպման վերաբերյալ բանավեճը, փոխելով սահմանադրությունը՝ ստեղծելով իսկական դաշնային համակարգ՝ Կատալոնիայի «առանձնահատկությունները» ավելի լավ արտացոլելու համար, ինչպես նաև փոփոխելու ներկայիս հարկային համակարգը։

2017 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Կատալոնիայի խորհրդարանը քվեարկեց Կատալոնիայի անկախության օգտին. Արդյունքը եղավ 70 կողմ, 10 դեմ, 2 ձեռնպահ, 53 ներկայացուցիչներ չներկայացան ի նշան բողոքի։ Հետագա օրերին Կատալոնիայի կառավարության անդամները կա՛մ փախան, կա՛մ բանտարկվեցին։

Մի գիտնական ներկա իրավիճակը ամփոփում է հետևյալ կերպ.Ինքնավար պետությունը, կարծես, ավարտել է իր զարգացման շրջան՝ ստանալով քննադատություններ բոլոր կողմերից։ Ոմանք պնդում են, որ այն չի հասել նախատեսված նպատակներին և չի կարողացել բավարարել իրենց ինքնակառավարման բարելավման ակնկալիքները: Մյուսների համար այն չափազանց հեռուն է գնացել՝ խթանելով անարդյունավետությունը կամ դատապարտելի լեզվական քաղաքականությունը:

### Հնարավոր վերադասավորումներ
Բացի տարածքային վեճերից, որոնք Իսպանիան ունի Միացյալ Թագավորության, Մարոկկոյի և Պորտուգալիայի հետ, որոշ ուժեր քարոզարշավ են իրականացրել համայնքների միջև տարածքների վերաբաշխման համար.

* Կատալոնիայում, Բասկերի երկրում և Նավառայում, Գալիսիայում և Կանարյան կղզիներում կան անկախության շարժումներ, որոնք կոչ են անում անջատվել Իսպանիայից:
* Բասկերի ինքնավարության կանոնադրությունը և 1978 թվականի Իսպանիայի Սահմանադրության չորրորդ անցողիկ դրույթը հնարավորություն են տալիս Նավառայի ինտեգրմանը բասկյան ինքնավար համայնքում: Նավառայի խորհրդարանը չի ընդունել այդ հնարավորությունը:
* Տրեվինոյի անկլավը (ձևավորվել է Կոնդադո դե Տրեվինոյի և Լա Պուեբլա դե Արգանսոնի համայնքների կողմից) Բուրգոս գավառի մի մասն է (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում), բայց շրջապատված է Ալավայով (Բասկերի ինքնավար համայնք)։ Վեճ կա, երբ կաստիլիա-լեոնեական կառավարությունը աջակցում է ստատուս-քվոյին, իսկ Բասկերի կառավարությունը և տեղի բնակչության մեծ մասը աջակցում են Ալավայի և Բասկերի Երկրի ինտեգրմանը։
* Նմանապես, Վալլե դե Վիլլավերդեն Կանտաբրիայի ինքնավար համայնքի մի մասն է, բայց շրջապատված է Բիսկայով, Բասկերի ինքնավար համայնքում: Վերջին շրջանում Բասկերի երկրում ինտեգրմանն ուղղված տեղական աջակցությունը նվազել է:
* Լեոնեսիզմը պահանջում է Լեոնի ինքնավար համայնքի ստեղծումը, որը բաժանում է Լեոն, Զամորա և Սալամանկա նահանգները (կամ սահմանափակ իմաստով, պարզապես Լեոնի նահանգը) Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի մնացած գավառներից՝ համաձայն նախկին Լեոնի շրջանի կազմավորման։
* Լա Լինիա դե լա Կոնսեպսիոուի քաղաքապետարանը խնդրել է թույլատրել հանրաքվե կազմակերպել, որի հարցը կլինի համայնքի անջատումն Գադիս պրովինցիայից և Անդալուզիայի ինքնավար համայնքից՝ դառնալով ինքնուրույն ինքնավար համայնք, նշելով Ջիբրալթարի հետ սահմանային հատուկ իրավիճակը։

## Սահմանադրական և կանոնադրական շրջանակ
Սահմանադրության 2-րդ հոդվածում հաստատված ինքնավարությունների պետությունը հիմնված է չորս սկզբունքների վրա՝ ինքնավարությանը միանալու պատրաստակամություն, բազմազանության մեջ միասնություն, համայնքների ինքնավարություն, բայց ոչ ինքնիշխանություն և համերաշխություն բոլորի միջև։ Ինքնավար համայնքների կառուցվածքը որոշվում է ինչպես սահմանադրությամբ թույլատրված լիազորություններով, այնպես էլ նրանց համապատասխան Ինքնավարության կանոնադրությամբ ստանձնած լիազորություններով։ Թեև ինքնավարության համաձայնագրերը և այլ օրենքները թույլ են տվել բոլոր համայնքների «հավասարեցում», տարբերությունները դեռևս պահպանվում են:

### Ինքնավարության կանոնադրություն
Ինքնավարության կանոնադրությունը ինքնավար համայնքի կամ քաղաքի հիմնական ինստիտուցիոնալ օրենքն է, որը ճանաչվել է Իսպանիայի սահմանադրությամբ 147-րդ հոդվածում: Այն հաստատվում է համայնքը ներկայացնող խորհրդարանական վեհաժողովի կողմից, այնուհետև հաստատվում է Cortes Generales-ի, Իսպանիայի խորհրդարանի կողմից «Օրգանական օրենքի» միջոցով, որը պահանջում է Պատգամավորների Կոնգրեսի բացարձակ մեծամասնության դրական քվեն:

Այն համայնքների համար, որոնք «արագ ճանապարհով» միացել են ինքնավարությանը, անհրաժեշտ է հանրաքվե անցկացնել՝ նախքան այն կընդունվի խորհրդարանի կողմից: Ինքնավարության կանոնադրությունը պետք է պարունակի առնվազն համայնքի անվանումը, նրա տարածքային սահմանները, կառավարման ինստիտուտների անվանումները, կազմակերպությունը և նստավայրը, նրանց ստանձնած լիազորությունները և դրանց երկլեզու քաղաքականության սկզբունքները, եթե կիրառելի են:

Սահմանադրությունը սահմանում է, որ բոլոր այն լիազորությունները, որոնք չնայած չեն նախատեսվել պետության (կենտրոնական կառավարության) կողմից, կարող են փոխանցվել ինքնավար համայնքներին նրանց Ինքնավարության օրենսդրությամբ։ Միաժամանակ, բոլոր այն լիազորությունները, որոնք ինքնավար համայնքը չի վերցրել իր Ինքնավարության օրենսդրությամբ, ավտոմատ կերպով վերադարձվում են պետությանը: Հակամարտության դեպքում գերակայում է սահմանադրությունը: Անհամաձայնության դեպքում ցանկացած վարչակազմ կարող է գործը ներկայացնել Իսպանիայի սահմանադրական դատարան։

### Ինստիտուցիոնալ կազմակերպություն
Բոլոր ինքնավար համայնքներն ունեն խորհրդարանական համակարգ, որը հիմնված է լիազորությունների բաշխման վրա, որը ներառում է.

* Օրենսդիր մարմին, որի անդամներն ընտրվում են համընդհանուր ընտրական իրավունքով՝ համամասնական ընտրակարգով, որտեղ արդարորեն ներկայացված են տարածքը ինտեգրող բոլոր տարածքները:
* Կառավարության խորհուրդ՝ գործադիր և վարչական լիազորություններով, որը գլխավորում է վարչապետը, որի պաշտոնական կոչումն է «նախագահ»,և ընտրվում է Կառավարության Խորհրդի կողմից՝ սովորաբար Ասամբլեայում մեծամասնություն ունեցող կուսակցության կամ կոալիցիայի առաջնորդը, ապա նշանակվում Իսպանիայի թագավորի կողմից։
* Բարձրագույն արդարադատության դատարան, որը ենթարկվում է Իսպանիայի Գերագույն դատարանին։

մինի|Տարածաշրջանային պալատ, գլխավոր խունտայի նստավայրը, Աստուրիա արքայազնության խորհրդարանը
Համայնքների մեծամասնությունը հաստատել է տարածքային ընտրական օրենքները՝ օրենքով սահմանված սահմաններում ամբողջ երկրի համար։ Չնայած չնչին տարբերություններին, բոլոր համայնքներն օգտվում են համամասնական ընտրակարգից՝ Դ'Հոնդի մեթոդով. Մարզային խորհրդարանների բոլոր անդամներն ընտրվում են չորս տարի ժամկետով, սակայն համայնքի նախագահն իրավունք ունի լուծարել օրենսդիր մարմինը և հրավիրել արտահերթ ընտրություններ: Այնուամենայնիվ, բոլոր համայնքներում, բացառությամբ Բասկերի Երկրի, Կատալոնիայի, Գալիսիայի և Անդալուսիայի, ընտրություններն անցկացվում են մայիսի վերջին կիրակի օրը չորս տարին մեկ՝ ամբողջ Իսպանիայում համայնքնային ընտրություններին զուգահեռ:

Կառավարության խորհրդի և օրենսդիր ժողովի անունները տարբեր են համայնքներում: Որոշ ինքնավար համայնքներում այս հաստատությունները վերականգնված պատմական կառավարման մարմիններ են կամ նախկին թագավորությունների կամ տարածաշրջանային կազմավորումների ներկայացուցչություն Իսպանիայի թագի կազմում, ինչպես Կատալոնիայի Ժեներալիտատը, մինչդեռ մյուսները բոլորովին նոր են ստեղծվել:

Որոշ երկրներում և՛ գործադիրը, և՛ օրենսդիրը, թեև կազմում են երկու առանձին ինստիտուտներ, հավաքականորեն նույնացվում են մեկ կոնկրետ անունով: Կոնկրետ դավանանքը չի կարող վերաբերել իշխանության նույն ճյուղին բոլոր համայնքներում. Օրինակ, *junta-ն* կարող է վերաբերել որոշ համայնքներում գործադիր իշխանությանը, մյուսներում՝ օրենսդիր մարմնին, մյուսներում՝ իշխանության բոլոր ճյուղերի հավաքական անվանմանը:

Հաշվի առնելով սահմանադրության երկիմաստությունը, որը չի հստակեցրել, թե որ տարածքներն են ազգություններ, և որոնք՝ շրջաններ, այլ տարածքներ, բացի ենթադրյալ երեք «պատմական ազգություններից», նույնպես ընտրել են իրենց որպես ազգություններ՝ իրենց պատմական տարածաշրջանային ինքնությանը համապատասխան, ինչպիսիք են Անդալուզիան, Արագոնը, Բալեարյան կղզիները, Կանարյան կղզիները և Վալենսիայի համայնքը:

Երկու ինքնավար քաղաքներն ունեն ավելի սահմանափակ լիազորություններ, քան ինքնավար համայնքները, բայց ոչ այնքան սահմանափակ, որքան մյուս քաղաքները: Գործադիրն իրականացնում է նախագահը, որը նաև քաղաքի քաղաքապետն է։ Նույն կերպ, սահմանափակ օրենսդրական իշխանությունը վերապահված է տեղական ժողովին, որի պատգամավորները նաև քաղաքային խորհրդի անդամներն են:

### Իրավական լիազորություններ
1982 և 1992 թվականների ինքնավարության պայմանագրերը փորձեցին հավասարեցնել 17 ինքնավար համայնքներին վերապահված լիազորությունները՝ սահմանադրության և դրանով երաշխավորված տարբերությունների սահմաններում։ Սա հանգեցրել է «ասիմետրիկ միատարրության»։ Իսպանիայի Սահմանադրական դատարանի 1983 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշմամբ նշվում է, որ ինքնավար համայնքները առանձնանում են իրենց «միատարրությամբ և բազմազանությամբ՝ հավասար լինելով սահմանադրական կարգի ենթարկման, Սենատում ներկայացվածության սկզբունքների, Սահմանադրական դատարանում լեգիտիմացման հարցերում, և այն, որ տարբերությունները ինքնավարության օրենսդրությունների միջև չեն կարող ստեղծել տնտեսական կամ սոցիալական արտոնություններ։ Այնուամենայնիվ, դրանք կարող են անհավասար լինել ինքնավարության ձեռքբերման գործընթացի և իրենց օրենսդրության կոնկրետ բովանդակության որոշման առումով, և հետևաբար՝ իրենց լիազորությունների սահմաններում։ Ինքնավարության ռեժիմը բնութագրվում է միատարրության և բազմազանության միջև հավասարակշռությամբ... առանց միատարրության չի կարող լինել միասնականություն կամ ինտեգրացիա պետության համախմբման մեջ, իսկ առանց բազմազանության՝ չի լինի իրական բազմազանություն և ինքնակառավարման կարողություն»:
մինի|Էրցայնցա ոստիկանական մեքենա Բասկերի երկրում
Անհամաչափ տեղակայումը Իսպանիայի տարածքային կառուցվածքի եզակի հատկանիշն է, քանի որ ինքնավար համայնքներն ունեն լիազորությունների տարբեր շրջանակ: Սրանք հիմնված էին այն բանի վրա, որը իսպաներենում կոչվում էր hechos diferenciales, «տարբերակված փաստեր» կամ «տարբերակող հատկություններ»։

Այս արտահայտությունը վերաբերում է այն գաղափարին, որ որոշ համայնքներ առանձնահատուկ հատկանիշներ ունեն՝ կապված ամբողջ Իսպանիայի հետ: Գործնականում այս հատկանիշները հանդիսանում են «իրենց սեփական տարածքներին համապատասխան լեզու» իսպաներենից առանձին, որոշակի ֆինանսական ռեժիմ կամ հատուկ քաղաքացիական իրավունքներ, որոնք արտահայտված են օրենսգրքով, որոնք ստեղծում են հստակ քաղաքական անհատականություն։ Իրենց հստակ քաղաքական և պատմական անհատականության այս hechos diferenciales-ը սահմանադրորեն և կանոնադրորեն (այսինքն՝ իրենց Ինքնավարության Կանոնադրություններում) ճանաչվում են նրանցից որոշներին տրված բացառություններում և նրանց ստանձնած լրացուցիչ լիազորություններում։

Իրականացվելիք լիազորությունները կարելի է բաժանել երեք խմբի՝ բացառապես պետությանը կամ կենտրոնական կառավարությանը, համընդհանուր լիազորությունները և բացառապես համայնքներին փոխանցված լիազորությունները: 149-րդ հոդվածը սահմանում է, թե որ լիազորություններն են բացառապես կենտրոնական կառավարությանը. միջազգային հարաբերություններ, պաշտպանություն, արդարադատության իրականացում, առևտրային, քրեական, քաղաքացիական և աշխատանքային օրենսդրություն, մաքսային, ընդհանուր ֆինանսներ և պետական ​​պարտք, հանրային առողջապահություն, հիմնական օրենսդրություն և ընդհանուր համակարգում։ Բոլոր ինքնավար համայնքներն իրավունք ունեն տնօրինելու իրենց ֆինանսները այնպես, ինչպես իրենց է հարմար, և պատասխանատու են կրթության՝ դպրոցների և համալսարանների, առողջապահական և սոցիալական ծառայությունների, մշակութային և քաղաքային զարգացման համար։ Այնուամենայնիվ, կան տարբերություններ, ինչպես ամրագրված է նրանց կանոնադրությունում և սահմանադրության մեջ․

* Արագոնը, Բալեարյան կղզիները, Բասկերի երկիրը, Կատալոնիան, Գալիսիան և Վալենսիայի համայնքը ունեն տարածաշրջանային քաղաքացիական օրենսգիրք:
* Բասկերի երկիրը, Կատալոնիան և Նավառան ունեն իրենց ոստիկանական կորպուսը՝ համապատասխանաբար Էրցայնցան, Մոսոս դ'Էսկուադրան և Նաֆարրոակո Ֆորուզայնգոան, այլ համայնքներ նույնպես ունեն, բայց ոչ լիովին զարգացած (վերագրված է Իսպանիայի ազգային ոստիկանությանը)
* Կանարյան կղզիները ունեն հատուկ ֆինանսական ռեժիմ՝ ելնելով իրենց դիրքից՝ որպես անդրծովյան տարածքներ, մինչդեռ Բասկերի երկիրը և Նավառան ունեն հստակ ֆինանսական ռեժիմ, որը կոչվում է «կանոնադրված ռեժիմ»:
* Բալեարյան կղզիները, Բասկերի երկիրը, Կատալոնիան, Գալիսիան, Նավառան և Վալենսիական համայնքը ունեն պաշտոնական լեզու և, հետևաբար, հստակ լեզվական ռեժիմ։

### Ֆինանսական ինքնավարության աստիճան
Թե ինչպես են ֆինանսավորվում համայնքները, եղել է կենտրոնական իշխանության հետ նրանց հարաբերությունների ամենավիճելի կողմերից մեկը։ Սահմանադրությունը բոլոր համայնքներին տալիս էր ծախսերի զգալի վերահսկողություն, սակայն կենտրոնական կառավարությունը պահպանում էր նրանց եկամուտների մատակարարման արդյունավետ վերահսկողությունը։ Այսինքն՝ կենտրոնական իշխանությունը դեռևս պատասխանատու է հարկերի մեծ մասի գանձման և հավաքագրման համար, որոնք այնուհետև նա վերաբաշխում է ինքնավար համայնքներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել «հարկաբյուջետային հավասարեցում»։ Սա վերաբերում է բոլոր համայնքներին, բացառությամբ Բասկերի երկրի և Նավառայի:

Այս ֆինանսական սխեման հայտնի է որպես «ընդհանուր ռեժիմ»: Ըստ էության, հարկաբյուջետային համահարթեցումը ենթադրում է, որ ավելի հարուստ համայնքները դառնում են համակարգի զուտ ներդրում, մինչդեռ ավելի աղքատ համայնքները դառնում են զուտ ստացողներ: Համակարգին երկու խոշորագույն զուտ ներդրողներն են Բալեարյան կղզիները և Մադրիդի համայնքը՝ տոկոսային հարաբերակցությամբ, կամ Մադրիդի և Կատալոնիայի համայնքը՝ բացարձակ մեծությամբ։

Կենտրոնական կառավարության ֆինանսավորումը «ընդհանուր ռեժիմի» համայնքների եկամտի հիմնական աղբյուրն է։ Վերաբաշխման կամ փոխանցման վճարները տրվում են ընդհանուր ռեժիմի համայնքներին՝ իրենց ստանձնած պարտականությունները տնօրինելու համար: Նրանց ստացած գումարը հիմնված է մի քանի հաշվարկների վրա, որոնք ներառում են բնակչության, հողատարածքի, վարչական միավորների, բնակչության ցրվածության, հարաբերական աղքատության, հարկաբյուջետային ճնշման և կղզիականության հաշվին:Կենտրոնական կառավարությունը պարտավորվել է հարկերի որոշակի տոկոս վերադարձնել ընդհանուր ռեժիմով բոլոր համայնքներին՝ հարկաբյուջետային համահարթեցման համար թույլատրված տարբերությունների շրջանակներում: Ընդհանուր ռեժիմի համայնքները հնարավորություն ունեն հավելավճար ավելացնել այսպես կոչված «զիջված հարկերին»՝ հարկերը, որոնք սահմանված են կենտրոնական մակարդակում, բայց հավաքագրվում են տեղում, և նրանք կարող են նվազեցնել կամ բարձրացնել անձնական եկամտահարկը մինչև սահմանաչափ:

Բասկերի երկիրը և Նավառան բացառություն են ստացել հարկաբյուջետային և ֆինանսական համակարգում սահմանադրության առաջին լրացուցիչ դրույթի միջոցով, որը ճանաչում է նրանց պատմական «կանոնադրությունները», ուստի դրանք հայտնի են որպես «կանոնադրական ռեժիմի համայնքներ»: Իրենց «կանոնադրված ռեժիմի» միջոցով այս համայնքներին թույլատրվում է գանձել բոլոր, այսպես կոչված, «պայմանագրային հարկերը», ներառյալ եկամտահարկը և կորպորատիվ հարկը, և նրանք շատ ավելի ճկունություն ունեն դրանք իջեցնելու կամ բարձրացնելու համար։ Այս «կանոնադրական» կամ «ֆորալ» պայմանագիրը ենթադրում է իրական ֆինանսական ինքնավարություն։

Քանի որ նրանք հավաքում են գրեթե բոլոր հարկերը, նրանք կենտրոնական կառավարություն են ուղարկում նախապես պայմանավորված գումար, որը հայտնի է որպես cupo, «քվոտա» կամ aportación, «ներդրում», իսկ պայմանագիրը, որով այս համակարգը ճանաչվում է, հայտնի է որպես concierto, «պայմանագիր» կամ convenio, «դաշնագիր»։ Հետևաբար, նրանք ունեն նաև concierto económico՝ «տնտեսական պայմանագիր»։ Քանի որ նրանք իրենք են հավաքում բոլոր հարկերը և միայն նախապես պայմանավորված գումար են ուղարկում կենտրոնական իշխանություններին՝ պետությանը բացառող լիազորությունների համար, նրանք չեն մասնակցում «Հարկաբյուջետային հավասարեցմանը», քանի որ ոչ մի գումար հետ չեն ստանում։

### Ծախս
Քանի որ ինքնավար համայնքները ավելի շատ պարտականություններ են ստանձնել այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են սոցիալական բարեկեցությունը, առողջապահությունը և կրթությունը, 1980-ականներից ի վեր պետական ​​ծախսերի օրինաչափությունները կենտրոնական կառավարությունից տեղափոխվեցին համայնքներ: 2000-ականների վերջին ինքնավար համայնքներին բաժին է ընկել Իսպանիայի բոլոր պետական ​​ծախսերի 35%-ը, որը նույնիսկ ավելի բարձր է, քան դաշնության կազմում գտնվող նահանգներում: Բյուջեները հավասարակշռելու իրավական սահմանափակումներ չունենալով, և քանի որ կենտրոնական կառավարությունը վերահսկողություն է պահպանում ընդհանուր ռեժիմի համայնքներում հարկաբյուջետային եկամուտների վրա, դրանք ինչ-որ կերպ խրախուսվում են պարտք կուտակելու համար:

Հարկաբյուջետային և ֆինանսական քաղաքականության խորհուրդը, որը ներառում է կենտրոնական կառավարության և ինքնավար համայնքների ներկայացուցիչներ, դարձել է պետական ​​ծախսերի և եկամուտների հարցերում համակարգման ամենաարդյունավետ ինստիտուտներից մեկը: Խորհրդի միջոցով համաձայնեցվել են ֆինանսավորման մի քանի պայմանագրեր, ինչպես նաև համայնքների պետական ​​պարտքի սահմանափակումներ։ 1988 թվականի Ինքնավար Համայնքների Ֆինանսավորման Օրգանական Օրենքը պահանջում է, որ համայնքները ստանան Կենտրոնական ֆինանսների նախարարության թույլտվությունը պետական ​​պարտք թողարկելու համար:

### Լեզվական ռեժիմներ
մինի|Երկլեզու ցուցանակներ, որոնք ցույց են տալիս քաղաքի անվանումները, որոնք հայտնի են որպես Պամպլոնա և իսպաներեն, և Iruña՝ բասկերեն
Սահմանադրության նախաբանում բացահայտորեն ասվում էր, որ ազգի կամքն է պաշտպանել «բոլոր իսպանացիներին և Իսպանիայի ժողովուրդներին մարդու իրավունքների, նրանց մշակույթների և ավանդույթների, լեզուների և ինստիտուտների իրագործման ժամանակ»։ Սա նշանակալի ճանաչում է ոչ միայն նրանով, որ այն կտրուկ տարբերվում էր Ֆրանկոյի ժամանակաշրջանի սահմանափակող լեզվական քաղաքականությունից, այլ նաև այն պատճառով, որ «պատմական ազգությունների» առանձնահատկությունների մի մասը կապված է իրենց տարածաշրջանային լեզուների հետ։ Այսպիսով, ազգը բացահայտ բազմալեզու է, որտեղ կաստիլերենը, այսինքն՝ իսպաներենը, պաշտոնական լեզուն է բոլոր տարածքներում, սակայն «այլ իսպաներեն լեզուները» կարող են նաև պաշտոնական լինել իրենց համապատասխան համայնքներում՝ համաձայն իրենց ինքնավարության կանոնադրության:

Սահմանադրության 3-րդ հոդվածն ավարտվում է, այն հայտարարությամբ, որ «Իսպանիայի լեզվական հստակ ձևերի հարստությունը ներկայացնում է ժառանգություն, որը կլինի հատուկ հարգանքի և պաշտպանության առարկա»: Իսպանիայի պետական լեզուն մնում է միայն իսպաներենը, մինչդեռ այլ լեզուները դառնում են պետական լեզուներ միայն այն համայնքներում, որտեղ դրանք համապատասխանաբար կարգադրվել են։ Բացի այդ, իսպաներեն լեզուն ճանաչվել է իբրև բոլոր իսպանացիների իրավունք և պարտականություն։

Իսպանական օրենսդրությունը, հատկապես երկլեզու համայնքների ինքնավարության կանոնադրության մեջ, օգտագործում է «սեփական լեզու» կամ «համայնքին համապատասխան լեզու» տերմինը՝ իսպաներենից բացի այլ լեզվի մատնանշելու համար, որը ծագել կամ պատմական արմատներ է ունեցել տվյալ տարածքում: Համապատասխան ինքնավար համայնքների ինքնավարության կանոնադրությունը բասկերենը հռչակել է Բասկերի և Նավառայի, կատալոներենը՝ Կատալոնիայի, Բալեարյան կղզիների և Վալենսիայի համայնքի լեզուն, որտեղ պատմականորեն, ավանդաբար և պաշտոնապես հայտնի է որպես վալենսիերեն, իսկ գալիցերենը՝ Գալիսիայի համար: Այլ ինքնավար համայնքներում կան այլ պաշտպանված տարածաշրջանային լեզուներ։ Որպես Իսպանիայի ընդհանուր բնակչության տոկոս՝ բասկերեն խոսում է 2%, կատալոներեն/վալենսերեն՝ 17%, իսկ գալիցերեն՝ բոլոր իսպանացիների 7%-ը։ 2016 թվականին Բասկերի կառավարության իրականացրած մարդահամարը ցույց տվեց, որ Իսպանիայում հաշվվում է 700,000 վարժ։ խոսող (Ֆրանսիայի Բասկերի երկրներում՝ 51,000), իսկ ընդհանուր թիվը՝ հաշվի առնելով նաև պասիվ խոսողների թիվը, կազմում է 1,185,000։

### Ստորաբաժանումներ

### Ինքնավար կառավարությունների կողմից իրականացվող լիազորություններ
Ինքնավար համայնքների լիազորությունները միատարր չեն։ Ընդհանուր առմամբ լիազորությունները բաժանվում են «Բացառիկ», «Համօգտագործվող» և «Գործադիր» («մասնակի»): Որոշ դեպքերում, ինքնավար համայնքը կարող է ունենալ բացառիկ պատասխանատվություն քաղաքականության ոլորտի կառավարման համար, բայց կարող է ունենալ միայն գործադիր (այսինքն՝ իրականացնելու) լիազորություններ, ինչ վերաբերում է հենց քաղաքականությանը, այսինքն՝ նա պետք է կիրառի ազգային մակարդակով որոշված ​​քաղաքականությունը և օրենքները:

*

## Նշումներ


## Ծանոթագրություններ

### Մատենագիտություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Information about Spain's Autonomous Communities from rulers.org
* Relations between tiers&nbsp;– CityMayors feature

Կատեգորիա:1979 հիմնադրումներ Իսպանիաում
Կատեգորիա:1979 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Ապակենտրոնացում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի երկրների վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Ինքնավար միավորներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ինքնավար համայնքներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի վարչական բաժանում