Սոցիալ-լիբերալիզմ

**Սոցիալ-լիբերալիզմ(ազատականություն)**  քաղաքական փիլիսոփայության և լիբերալիզմի տարատեսակ է:Խրախուսում է սոցիալական արդարությունը, սոցիալական ծառայությունները, խառը տնտեսությունը, քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների ընդլայնումը և ի տարբերություն դասական լիբերալիզմի, որն աջակցում է շատ քիչ պետական ​​ծառայություններով չկարգավորված, չմիջամտող կապիտալիզմին։

Տնտեսապես այն հիմնված է սոցիալ-շուկայական տնտեսության վրա և համընդհանուր բարիքը դիտարկվում է համահունչ անհատի ազատութանը։ Սոցիալ-լիբերալիստները համընկնում են սոցիալ-դեմոկրատների հետ՝տնտեսական միջամտությանն ավելի կողմ լինելու տեսանկյունից։ Դրա կարևորությունը համարվում է օժանդակ ՝ համեմատած սոցիալ-դեմոկրատների հետ:Գաղափարախոսությունները, որոնք ընդգծում են սոցիալ-լիբերալիզմի տնտեսական քաղաքականությունը, ներառում են սոցիալական ապահովության լիբերալիզմը,ԱՄՆ-ում "Նոր գործարք" և Քեյնզիան լիբերալիզմները:Մշակութային լիբերալիզմը գաղափարախոսություն է, որն ընդգծում է իր մշակութային ասպեկտը։ Աշխարհում լայնորեն ընդունված է սոցիալ-լիբերալիզմ քաղաքականությունը։

Սոցիալ-լիբերալ գաղափարներն ու կուսակցությունները, ընդհանուր առմամբ, համարվում են կենտրոնամետ և ձախակենտրոն՝ չնայած նկատվում են այս դիրքորոշումից շեղումներ և աջակենտրոն և ձախակենտրոն քաղաքական կողմերի նկատմամբ։  Տնտեսական և սոցիալական խնդիրների լուծումը սոցիալ - լիբերալիստական կառավարության առաջնահերթ պլանն է, իր մեջ ներառելով`աղքատությունը, սոցիալական ապահովությունը, ենթակառուցվածքները, առողջապահությունը և կրթությունը, օգտագործելով կառավարության միջամտությունը՝ միաժամանակ ընդգծելով անհատական իրավունքներն ու ինքնավարությունը։ Ժամանակակից քաղաքական դատողությունում սոցիալ-լիբերալիզմը կապված է պրոգրեսիզմի(առաջխաղացման), ձախակենտրոն  լիբերալիզմի հետ, որը հակադրվում է աջ նեոլիբերալիզմին(նոր ազատականությանը), և համատեղում է խառը տնտեսության աջակցությունը մշակութային լիբերալիզմում։

Սոցիալ-լիբերալիզմը, ի տարբերություն ամերիկյան սոցիալ-պահպանողականությանը, կարող է նաև առընչություն ունենալ ամերիկյան առաջադեմ դիրքորոշման հետ՝ սոցիալ-մշակութային հարցերի վերաբերյալ, ինչպիսիք են ստեղծագործական իրավունքները և միասեռ ամուսնությունները։ Մշակութային լիբերալիզմը հաճախ անվանում են սոցիալ-լիբերալիզմ, քանի որ այն արտահայտում է լիբերալիզմի սոցիալական հարթությունը.այն նման չէ ավելի լայն քաղաքական գաղափարախոսությանը, որը հայտնի է որպես սոցիալ-պահպանողականություն։ Ամերիկյան քաղաքականության մեջ սոցիալ-լիբերալիզմը հարկաբյուջետային քաղաքականության վերաբերյալ կարող է ունենալ կա՛մ պահպանողական,կա՛մ ազատական տեսակետներ։

## Ծագումը
### Միացյալ Թագավորություն
մինի|'''Լեոնարդ Հոբհաուսը''' սոցիալ-ազատականության հիմնադիրներից մեկն էր, շնորհիվ իր "Ազատականություն" գրքի, որը լույս է տեսել 1911 թվականին ։
19-րդ դարի վերջին տնտեսական անկումները մարտահրավեր էին նետում դասական լիբերալիզմի սկզբունքներին, իսկ ժամանակակից արդյունաբերական քաղաքներում  այն կազմակերպված աշխատուժի խթան  էր հանդիսանում աղքատության և գործազրկության աճող գիտակցության համար։ Արդյունաբերականացման և չմիջամտող կապիտալիզմի բերած փոփոխությունների դեմ զգալի քաղաքական արձագանքը էր առաջացել մեկ ազգի պահպանողականներից, որոնք մտահոգված էին սոցիալական հավասարակշռությամբ և 1870 թվականի կրթության մասին  hայտնի օրենքի ներդրմամբ։ Հետագայում սոցիալիզմը դարձավ փոփոխությունների և բարեփոխումների ավելի կարևոր ուժ։ Վիկտորիանական որոշ գրողներ, այդ թվում ՝ Չարլզ Դիքենսը, Թոմաս Կարլայլը և Մեթյու Առնոլդը, վաղ շրջանում դարձել են սոցիալական անարդարության ազդեցիկ քննադատներ։

Ջոն Ստյուարտ Միլը հսկայական ներդրում ունեցավ ազատական մտքի մեջ ՝ համատեղելով դասական լիբերալիզմի տարրերը այն գաղափարի հետ, որը, ի վերջո, հայտնի դարձավ որպես նոր լիբերալիզմ։ Միլը զարգացրեց այս փիլիսոփայությունը ՝ ազատականացնելով հետևողականության հայեցակարգը ՝ իրավունքների վրա հիմնված համակարգը խթանելու համար։ Նա նաև զարգացրեց իր ազատական դավանանքը ՝ համատեղելով ուտիլիտար հիմնադրամի օգտագործման գաղափարը անհատական իրավունքների գաղափարի հետ։ Նոր լիբերալները փորձեցին հին լեզուն հարմարեցնել այս դժվար հանգամանքներին, որոնք, նրանց կարծիքով, կարող էին լուծվել միայն պետության ավելի լայն և ինտերվենցիոնիստական հայեցակարգի միջոցով:Երաշխավորել մարդկանց ֆիզիկական ապահովությունը, կամ ապահովել օրենքների անաչառ ձևակերպումն ու կիրառել ազատության հավասար իրավունք։ Անհրաժեշտ են ապահովել ավելի դրական և ակտիվ միջոցներ, որ յուրաքանչյուր մարդ ունենա հավասար հնարավորություններ հաջողության հասնելու համար։

#### Նոր ազատականներ
[ձախից|մինի|[Thomas Hill Green|Թոհմաս Հիլլ Գրին]]
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին մի խումբ բրիտանացի մտածողներ, որոնք հայտնի էին որպես նոր լիբերալներ, դեմ էին  դասական լիբերալիզմին չմիջամտելուն։ Նա պաշտպանում էր այն տեսակետը, որ պետությունը միջամտի սոցիալական, տնտեսական և մշակութային կյանքին:Նրանց առաջարկածը այժմ կոչվում է սոցիալ-լիբերալիզմ։ Նոր լիբերալները, ներառյալ մտավորականներ Թոմաս Հիլլ Գրինը, Լեոնարդ Հոբհաուսը և Ջոն Ա.Հոբսոնը, կարծում էին, որ անհատի ազատությունը հասանելի է միայն բարենպաստ սոցիալական և տնտեսական պայմաններում:Նրանց կարծիքով, աղքատությունը, թշվառությունը և տգիտությունը, որոնցում ապրում էին շատ մարդիկ, անհնարին էին դարձնում ազատության և անհատականության բարգավաճմանը։ Նոր լիբերալները հավատում էին, որ կոլեկտիվ գործողությունները, որոնք համակարգվում էին ուժեղ, բարեկեցության վրա հիմնված և միջամտական պետության կողմից, կարող են մեղմել այդ պայմանները։

Հենրի Քեմփբել-Բաներմանի և Հ.Հ.Ասքվիթի ազատական կառավարությունները, հիմնականում Ֆինանսների կանցլեր, իսկ ավելի ուշ ՝ վարչապետ Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջի շնորհիվ, Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ դրեցին Միացյալ Թագավորությունում բարեկեցության պետության հիմքերը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Միացյալ Թագավորությունում կառուցված բարեկեցության պետությունը, թեև ստեղծվել է Լեյբորիստական կուսակցության Էթլիի նախարարության կողմից, մշակվել է երկու լիբերալների կողմից, մասնավորապես Ջոն Մեյնարդ Քեյնսի (ով տնտեսության հիմքերը դրեց Քեյնսյան հեղափոխության միջոցով) և Ուիլյամ Բևերիջի կողմից (որի բևերիջի զեկույցը օգտագործվել է զարգացման համար) որպես սոցիալական ապահովության համակարգ։

Պատմաբան Փիթեր Վեյլերը պնդում է;Չնայած այս օրենսդրությունը դեռ մասամբ հիմնված էր բնույթի, ինքնավարության և կապիտալիստական շուկայի վերաբերյալ հին ազատական մտահոգությունների վրա, այնուամենայնիվ, նշանավորեց պետության և սոցիալական բարեփոխումների ազատական մոտեցումների զգալի տեղաշարժ, մոտեցումներ, որոնք ավելի ուշ կառավարությունները դանդաղորեն կընդլայնեին և կվերածվեին բարեկեցության պետության երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1940-ականների սկզբին, երբ կառավարությունը սկսեց բարեփոխել սոցիալական քաղաքականությունը։ Այս բարեփոխումներում նորը նրանց հիմքում ընկած ենթադրությունն էր, որ պետությունը կարող է լինել դրական ուժ, անհատական ազատության չափանիշ։ Խոսքը ոչ թե այն մասին էր, թե որքանով էր պետությունը հանգիստ թողնում մարդկանց, այլ այն, թե արդյոք դա նրանց հնարավորություն էր տալիս ինքնադրսևորվել որպես անհատներ։

### Գերմանիա
1860-ականների Գերմանիայում ձախակողմյան քաղաքական գործիչները, ինչպիսիք են Մաքս Հիրշը, Ֆրանց Դունկերը և Հերման Շուլցե-Դելիչը, ստեղծեցին արհմիություններ իրենց բրիտանացի գործընկերների օրինակով ՝ օգնելու աշխատողներին բարելավել աշխատանքային պայմանները և տնտեսական պայմանները ՝ համաձայնեցնելով շահերը և համագործակցելով իրենց գործատուների հետ, այլ ոչ թե դասակարգային պայքար։ Շուլցե-Դելիչը, ով  նաև գերմանական կոոպերատիվ շարժման հիմնադիր հայրն է և աշխարհում առաջին վարկային միությունների կազմակերպիչը։ Որոշ լիբերալ տնտեսագետներ, ինչպիսիք են Լուջո Բրենտանոն կամ Գերհարտ ֆոն Շուլցե-Գևեռնիցը, 1873 թվականին հիմնեցին գերմանական տնտեսական ասոցիացիան ՝ Ֆեղայն ֆյուռ Սոշլպոլիտիկը ՝ խթանելու սոցիալական բարեփոխումները, որոնք հիմնված են պատմական տնտեսագիտության դպրոցի վրա, որոնք մերժում են դասական տնտեսությունը ՝ առաջարկելով երրորդ ճանապարհը Մանչեսթերի լիբերալիզմի և սոցիալիստական հեղափոխության միջև 1871 թվականին հիմնադրված Գերմանական տնտեսական ասոցիացիայում։

Այնուամենայնիվ, 19-րդ դարի ընթացքում գերմանական ձախակենտրոն շարժումը բաժանվեց թևերի և նոր կուսակցությունների։ Ձախակենտրոն լիբերալ կուսակցությունների ՝ գերմանական առաջընթացի կուսակցության և նրա իրավահաջորդների հիմնական նպատակներն էին խոսքի ազատությունը, հավաքների ազատությունը, ներկայացուցչական կառավարությունը, գաղտնի և հավասար, բայց պարտավորություններով պայմանավորված ընտրական իրավունքը և մասնավոր սեփականության պաշտպանությունը։ Միևնույն ժամանակ, նրանք կտրականապես դեմ էին բարեկեցության պետության ստեղծմանը, որը նրանք անվանում էին պետական սոցիալիզմ։ Ձախակենտրոն լիբերալ կուսակցությունների հիմնական տարբերությունները հետևյալն էին՝

* Ազգային հավակնություններ
* Մարդկանց տարբեր նպատակները ենթախմբերում
* Ազատ առևտուր ընդդեմ խեղկատակության քաղաքականության
* Ազգային տնտեսության կառուցում։

> տերմինը (գերմ. ՝ Sozialliberalismus) առաջին անգամ օգտագործվել է 1891 թվականին Ավստրո-հունգարացի տնտեսագետ և լրագրող Թեոդոր Հերցկայի կողմից։ Հետագայում ՝ 1893 թվականին, պատմաբան և սոցիալական բարեփոխիչ Իգնաց Յաստրովը նույնպես օգտագործեց այդ տերմինը և միացավ գերմանական տնտեսական ասոցիացիային։>, որպեսզի ստեղծեն գործողությունների խումբ՝ հանուն Գերմանիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ընդհանուր բարեկեցության, որը մերժեցին։ Այս մանիֆեստը, որը կոչվում է >, ստեղծվել է 1960-ականների վերջին։
[մինի|[Friedrich Naumann|Ֆրիդրիխ Նաումանն]]
Հետագայում ՝ 1893 թվականին, պատմաբան և սոցիալական բարեփոխիչ Իգնաց Յաստրովը նույնպես օգտագործեց այդ տերմինը և միացավ գերմանական տնտեսական ասոցիացիային՝ > դրույթով, որպեսզի ստեղծեն գործողությունների խումբ՝ հանուն Գերմանիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ընդհանուր բարեկեցության, որը մերժեցին։ Այս մանիֆեստը, որը կոչվում է >, ստեղծվել է 1960-ականների վերջին:Նա փորձեց շեղել աշխատողներին մարքսիզմից ՝ առաջարկելով ազգայնականության և սոցիալական լիբերալիզմի համադրություն բողոքական-քրիստոնեական արժեքների հետ ՝ դասակարգային անտագոնիզմները ոչ հեղափոխական միջոցներով հաղթահարելու համար։ Նաումանն այն անվանեց >։ Չնայած կուսակցությունը չկարողացավ տեղ գտնել և շուտով լուծարվեց, նա մնաց գերմանական ձախակենտրոն լիբերալիզմի ազդեցիկ տեսաբան։

Վեյմարի Հանրապետությունում հիմնադրվել է Գերմանիայի Դեմոկրատական կուսակցությունը, որը ժառանգել է ձախակենտրոն լիբերալ անցյալը և ունեցել է ձախակողմյան սոցիալական թև և աջակողմյան տնտեսական թև, բայց հիմնականում նախապատվությունը տվել է ժողովրդավարական սահմանադրությանը միապետի նկատմամբ։ Սոցիալական հավասարակշռված տնտեսության նրա գաղափարները համերաշխությամբ, պարտքով և բոլոր աշխատողների իրավունքներով պայքարում էին Վերսալի պայմանագրի տնտեսական պատժամիջոցների պատճառով, բայց դա ազդեց տեղական կոոպերատիվ ձեռնարկությունների վրա։

1945 թվականից հետո > կազմում ընդգրկվեց սոցիալ-լիբերալների մեծամասնությունը, իսկ մյուսները միացան Գերմանիայի Քրիստոնեա-դեմոկրատական միությանը։ Մինչև 1960-ական թվականները հետպատերազմյան օրդոլիբերալիզմը մոդել էր Գերմանիայի համար։ Այն ուներ տեսական սոցիալ-ազատական ազդեցություն ՝ հիմնված պարտքի և իրավունքների վրա։ Քանի որ 1982 թ.-ին ազատ դեմոկրատները հրաժարվեցին սոցիալ-լիբերալ գաղափարներից հօգուտ ավելի պահպանողական և տնտեսապես ազատական մոտեցման, որոշ անդամներ լքեցին կուսակցությունը և ստեղծեցին սոցիալ-լիբերալ դեմոկրատներ:1982-ին ազատ դեմոկրատները հրաժարվեցին սոցիալ-լիբերալ գաղափարներից' հօգուտ ավելի պահպանողական և տնտեսապես լիբերալ մոտեցման, որոշ անդամներ լքեցին կուսակցությունը և ստեղծեցին սոցիալ-լիբերալ դեմոկրատներ։

### Ֆրանսիա
Ֆրանսիայում համերաշխ մտածողները, այդ թվում ՝ Ալֆրեդ Ֆույեն և Էմիլ Դյուրկհեյմը, մշակեցին երրորդ հանրապետության սոցիալ-լիբերալ տեսությունը։ Սոցիոլոգիան ոգեշնչեց նրանց, և նրանք ազդեցին արմատական,քաղաքական գործիչների վրա, ինչպիսիք են Լեոն Բուրժուան։ Նրանք բացատրեցին, որ աշխատանքի ավելի լայն բաժանումը ստեղծում է ավելի շատ հնարավորություններ և անհատականություն և առաջացնում է ավելի բարդ փոխկախվածություն։ Նրանք պնդում էին, որ անհատը պարտք ունի հասարակության առջև ՝ խթանելով առաջադեմ հարկի գանձումը ՝ աջակցելու համայնքային աշխատանքներին և սոցիալական ապահովության ծրագրերին։ Այնուամենայնիվ, նրանք ցանկանում էին, որ պետությունը համակարգեր, այլ ոչ թե կառավարեր ՝ խրախուսելով անհատների միջև համատեղ ապահովագրական սխեմաները։ Նրանց հիմնական նպատակը սոցիալական շարժունակության խոչընդոտների վերացումն էր, այլ ոչ թե բարեկեցության պետության ստեղծումը։
մինի|177x177փքս|Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտ, Միացյալ Նահանգների 32-րդ նախագահ, որի "նոր գործարքի" ներքին քաղաքականությունը սահմանեց ամերիկյան լիբերալիզմը 20-րդ դարի երրորդ կեսում:

### Միացյալ Նահանգներ
Միացյալ Նահանգներում սոցիալ-լիբերալ տերմին էր  ՝ այն դասական լիբերալիզմից կամ չմիջամտելուց տարբերելու համար։ Նա մի քանի տարի գերիշխում էր քաղաքական և տնտեսական մտքի վրա, մինչև որ այդ բառը բաժանվեց Մեծ ճգնաժամի և Նոր գործարքի ժամանակ։ 1870-1880—ական թվականներին ամերիկացի տնտեսագետներ Ռիչարդ Էլին, Ջոն Բեյթս Քլարկը և Հենրի Քարթեր Ադամսը, ազդելով ինչպես սոցիալիզմի, այնպես էլ ավետարանական բողոքական շարժման վրա, քննադատեցին արդյունաբերական գործարանների կողմից ստեղծված պայմանները և համակրանք արտահայտեցին արհմիություններին։ Այնուամենայնիվ, նրանցից ոչ մեկը չի մշակել համակարգված քաղաքական փիլիսոփայություն, և նրանք հետագայում հրաժարվեցին սոցիալիստական մտածողության հետ իրենց >: 1883 թվականին Լեսթեր Ֆրենկ Ուորդը հրատարակեց դինամիկ սոցիոլոգիա երկհատորյակը։ Նա պաշտոնականացրեց սոցիալ-լիբերալիզմի հիմնական սկզբունքները և միևնույն ժամանակ քննադատեց Հերբերտ Սպենսերի և Ուիլյամ Գրեհեմ Սամների կողմից խթանված չմիջամտելու քաղաքականությունը։ Պատմաբան Հենրի Սթիլ Քոմաջերը Ուորդին հավասարեցրեց Ուիլյամ Ջեյմսի, Ջոն Դյուիի և Օլիվեր Ուենդել Հոլմս կրտսերի հետ և նրան անվանեց ժամանակակից բարեկեցության պետության հայր։ 1884-1930—ական թվականներին գրող Ջոն Դյուին ՝ Հոբհաուսի, Գրինի և Ուորդի ազդեցության տակ գտնվող մանկավարժը, քարոզում էր սոցիալիստական մեթոդները լիբերալ նպատակներին հասնելու համար:Ջոն Դյուիի ընդլայնվող ժողովրդականությունը որպես տնտեսագետ նաև համընկավ ավելի մեծ վրացական շարժման հետ, որն ի հայտ եկավ 1910-ականներին՝ հասնելով Վուդրո Վիլսոնի նախագահությանը։ Ավելի ուշ Ամերիկան ​​ընդգրկեց որոշ սոցիալական լիբերալ ​​գաղափարներ «Նոր գործարքի» մեջ, որը զարգացավ ի պատասխան Մեծ ճգնաժամի, երբ Ֆրանկլին Դ.Ռուզվելտը ստանձնեց իշխանությունը։

## Արմատավորում
մինի|203x203փքս|Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջը,ով սերտորեն կապված էր այս նոր ազատականության հետ և ակտիվորեն աջակցում էր սոցիալական ապահովության համակարգի ընդլայնմանը
Բարեկեցիկ պետությունը աստիճանաբար և անհավասար աճեց 19-րդ դարի վերջից ի վեր, բայց ամբողջությամբ զարգացավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ՝ խառը շուկայական տնտեսության և բարեկեցիկ կապիտալիզմի հետ միասին։ Այն նաև կոչվում է ներկառուցված լիբերալիզմ, սոցիալ-լիբերալ քաղաքականությունը լայն աջակցություն ստացավ քաղաքական սպեկտրում, քանի որ այն նվազեցրեց հասարակության կործանարար և բևեռացնող հակումները ՝ առանց կապիտալիստական տնտեսական համակարգին մարտահրավեր նետելու։ Բիզնեսներն ընդունեցին սոցիալական լիբերալիզմը ՝ ի դեմս նախկին ֆինանսական համակարգի թնդյունի և անկումների ցիկլերի համատարած դժգոհության, քանի որ դա նրանց թվում էր ավելի քիչ չարիք, քան կառավարման ավելի ձախակենտրոն ռեժիմները։ Սոցիալ-լիբերալիզմի առանձնահատկությունները խոշոր բիզնեսի, կառավարության և արհմիությունների միջև համագործակցությունն էր։ Կառավարությունները կարող էին կենսական դեր ստանձնել, քանի որ պատերազմի ժամանակաշրջանի տնտեսությունն ամրապնդեց նրանց իշխանությունը, բայց այն աստիճանը, որով դա տեղի ունեցավ, զգալիորեն տարբերվելով արևմտյան ժողովրդավարություններում։ Սոցիալ-լիբերալիզմը նաև ընդհանուր ինտերնացիոնալիստական գաղափարախոսություն է։ Սոցիալ-լիբերալիզմը պատմականորեն եղել է նաև լիբերալ ֆեմինիզմի ջատագով, ի թիվս սոցիալական առաջընթացի այլ ձևերի։

Սոցիալ-լիբերալիզմը հակված է փոխզիջում գտնել անզուսպ կապիտալիզմի և պետական սոցիալիզմի ընկալվող ծայրահեղությունների միջև ՝ կարգավորվող կապիտալիզմի վրա կառուցված տնտեսություն ստեղծելու համար։ Հենվելով այն բանի վրա, ինչը նրանք համարում են չափազանց կենտրոնացված կառավարություն ՝ իրենց նպատակներին հասնելու համար, քննադատները լիբերալիզմի այս տեսակն անվանել են ավելի ավտորիտար գաղափարական դիրքորոշում ՝ համեմատած սկզբնական լիբերալ մտքի դպրոցների հետ, հատկապես Միացյալ Նահանգներում, որտեղ պահպանողականները նախագահներ Ֆրանկլին Դ.Ռուզվելտին և Լինդոն Բ. Ջոնին անվանում էին ավտորիտար(հեղինակության հավակնող)։

### Միացյալ Թագավորություն
ձախից|մինի|Ազատական կուսակցության Բրիտանական թռուցիկը, որն իր աջակցությունն էր հայտնում 1911 թ. - ի Ազգային Առողջության ապահովագրության մասին օրենքին,հիվանդ և գործազուրկ անձանց նպաստների մասին օրենքին, սոցիալական ապահովության համակարգի զարգացման կարևոր հանգրվան էր
Սոցիալ-լիբերալ քաղաքականության առաջին նկատելի իրականացումը տեղի է ունեցել Մեծ Բրիտանիայի Լիբերալ կուսակցության օրոք 1906-1914 թվականներին։ Այս նախաձեռնությունները հայտնի դարձան որպես սոցիալական ապահովության լիբերալ բարեփոխումներ։ Հիմնական տարրերը ներառում էին աղքատ տարեցների կենսաթոշակները, ինչպես նաև առողջության, հիվանդության և գործազրկության ապահովագրությունը։ Այս փոփոխություններն ուղեկցվեցին առաջադեմ հարկմամբ, հատկապես 1909 թվականի ժողովրդական բյուջեում։ Բարեգործության հին համակարգը, որը հիմնված էր աղքատների մասին օրենքների վրա և լրացվում էր մասնավոր բարեգործությամբ, համայնքային կոոպերատիվներով և մասնավոր ապահովագրական ընկերություններով, ճգնաժամի մեջ էր պետությանը լրացուցիչ խթան հաղորդելով բարեփոխումների համար։ 1906 թվականին ընտրված լիբերալ կուսակցության խմբակցությունը ներառում էր նաև ավելի շատ մասնագետներ, այդ թվում ՝ գիտնականներ և լրագրողներ, ովքեր կողմ էին սոցիալ-լիբերալիզմին։ Խոշոր բիզնեսի սեփականատերերը հիմնականում լիբերալներից անցել են պահպանողականների, վերջիններս դարձել են առևտրային շահերի սիրված կուսակցություն։ Թե՛ գործարար շրջանակները, թե՛ արհմիությունները պարբերաբար դեմ էին բարեփոխումներին։ Լիբերալները, որոնք առավել նույնականացան այս բարեփոխումների հետ, վարչապետ Հ. Հ. Ասքվիթն էր, Ջոն Մեյնարդ Քեյնսը, Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջը (հատկապես որպես Ֆինանսների կանցլեր) և Ուինսթոն Չերչիլը (որպես առևտրի խորհրդի նախագահ), բացի պետական ծառայող (իսկ ավելի ուշ ՝ լիբերալ խորհրդարանի անդամ) Ուիլյամ Բևերիջից։

Եվրոպայում Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունների մեծ մասը (հատկապես Մեծ Բրիտանիայի Լեյբորիստական կուսակցությունը) ուժեղ ազդեցություն են ունեցել սոցիալ-լիբերալ գաղափարախոսության վրա։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Մեծ Բրիտանիայի երկու հիմնական կուսակցությունները բխում են սոցիալիզմի և պահպանողականության ավանդույթներից, վերջին ժամանակների ամենակարևոր քաղաքական և տնտեսական բանավեճը տեղի է ունեցել սոցիալ-լիբերալ և դասական լիբերալ հասկացությունների միջև։

### Գերմանիա
[մինի|[Alexander Rüstow|Ալեքսանդր Ռոստով]]
Գերմանացի տնտեսագետ Ալեքսանդր Ռյուստովն առաջին անգամ առաջարկեց տնտեսական սոցիալ-լիբերալիզմի գերմանական տարբերակը։ 1932 թվականին նա սոցիալ-լիբերալիզմի այս տեսակն անվանեց նեոլիբերալիզմ ՝ ելույթ ունենալով սոցիալական քաղաքականության ասոցիացիայում։ Այնուամենայնիվ, տերմինն այժմ ունի այլ իմաստ, քան Ռուստովի առաջարկածը։ Ռյուստովը ցանկանում էր այլընտրանք ստեղծել գերմանական կայսրությունում զարգացած սոցիալիզմին և դասական լիբերալ տնտեսությանը։ 1938 թվականին Ռյուստովը հանդիպեց տարբեր տնտեսական մտածողների, այդ թվում ՝ Լյուդվիգ Միզեսի, Ֆրիդրիխ Հայեկի և Վիլհելմ Ռեպկեի հետ ՝ որոշելու, թե ինչպես և ինչը կարող է թարմացնել լիբերալիզմը։ Ռյուստոուն պաշտպանում էր հզոր պետություն ՝ շուկաների ազատությունն ապահովելու համար և կառավարության միջամտությունը ՝ շուկայի խափանումները շտկելու համար։ Այնուամենայնիվ, Միզեսը պնդում էր, որ մենաշնորհ ունեցողներն ու կարտելները(ռազմագերիների փոխանակման համաձայնությունը) գործում են կառավարության միջամտության և պրոտեկցիոնիզմի պատճառով, և պնդում էր, որ պետության միակ օրինական դերը մուտքի խոչընդոտների վերացումն է։ Նա Ռյուստոուի առաջարկները դիտում էր որպես շուկայի ազատությունը հերքող և դրանք տեսնում էր որպես սոցիալիզմի նմանություն։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Արևմտյան Գերմանիայի կառավարությունը Լյուդվիգ Էրհարդի օրոք ընդունեց Ռյուստոուի նեոլիբերալիզմը, որն այժմ սովորաբար կոչվում է օրդոլիբերալիզմ կամ սոցիալական շուկայական տնտեսություն։ Նա եղել է էկոնոմիկայի նախարար, իսկ ավելի ուշ դարձել Է կանցլեր։ Էրհարդը վերացրեց գների վերահսկողությունը և ներմուծեց ազատ շուկաներ։ Մինչ Գերմանիայի հետպատերազմյան տնտեսական վերականգնումը պայմանավորված էր այս քաղաքականությամբ, Բիսմարկի կողմից ստեղծված բարեկեցության պետությունը գնալով ավելի թանկ էր դառնում։

### Թուրքիա
Քեմալական տնտեսական մոդելը մշակվել է Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կողմից 1930-ականներին ՝ Իզմիրի տնտեսական համագումարից մինչև 1929 թվականի դեպրեսիա կարգավորվող շուկայական տնտեսություն իրականացնելու անհաջող փորձից հետո։ Նա իր «վեց սլաքներում» շարադրել է «էտատիզմի» սկզբունքը և հայտարարել, որ էտատիզմը Թուրքիայի համար եզակի տնտեսական համակարգ է, և որ այն տարբերվում է սոցիալիզմից, կոմունիզմից և կոլեկտիվիզմից։ Աթաթուրքը այս տնտեսական գաղափարը բացատրեց հետևյալ կերպ։Պետությունը չի կարող փոխարինել անհատներին, բայց այն պետք է հաշվի առնի անհատներին, որպեսզի ստիպի նրանց ինքնուրույն կատարելագործվել և զարգանալ։ Էթատիզմը ներառում է այնպիսի աշխատանք, որը անհատները չեն կատարի, քանի որ նրանք չեն կարող շահույթ ստանալ, կամ աշխատանք, որն անհրաժեշտ է ազգային շահերի համար։ Ինչպես պետության պարտականությունն է պաշտպանել երկրի ազատությունն ու անկախությունը և կարգավորել ներքին գործերը, այնպես էլ պետությունը պետք է հոգ տանի իր քաղաքացիների կրթության և առողջության մասին։ Պետությունը պետք է հոգ տանի մայրուղիների, հեռագրերի, հեռախոսների, երկրի կենդանիների, բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների և ազգի ընդհանուր հարստության մասին ՝ պաշտպանելու երկրի խաղաղությունն ու անվտանգությունը։ Երկիրը կառավարելիս և պաշտպանելիս այն բաները, որոնք մենք պարզապես հաշվել ենք, ավելի կարևոր են, քան թնդանոթները, հրացանները և բոլոր տեսակի զենքերը։ (...) Մասնավոր շահերը հակված են հակադրվել ընդհանուր շահերին։ Բացի այդ, մասնավոր շահերը հիմնված են մրցակցության վրա։ Միայն դրանով դուք չեք կարող ստեղծել կայուն տնտեսություն։ Մարդիկ, ովքեր այդպես են մտածում, զառանցում են, և նրանք ձախողվելու են։ (...) և անհատի աշխատանքը պետք է մնա տնտեսական աճի հիմնական հիմքը։ Պետության սեփական գործունեության շրջանակներում մարդու աշխատանքին և անհատի ազատությանն ու ձեռնարկատիրությանը չխոչընդոտելը ժողովրդավարության սկզբունքի հիմնական հիմքն է։Ավելին, Աթաթուրքը 1937 թվականի նոյեմբերի 1-ին իր բացման խոսքում ասել է. «եթե բացարձակ անհրաժեշտություն չկա, շուկաների գործունեությանը չի կարելի միջամտել. բացի այդ, ոչ մի շուկա չի կարող լիովին ազատ լինել»:Իսմեթ Ինոնյուն նաև ասել է, որ Աթաթուրքի էթատիզմի սկզբունքը «Նոր գործարքի» քեյնսյան և թուրքական տարբերակն էր։

### Եվրոպայի հատվածը
Արևմտյան Եվրոպայի այլ երկրների հետպատերազմյան կառավարությունները նույնպես հետևում էին սոցիալ-լիբերալ քաղաքականությանը։ Այս քաղաքականությունն իրականացվել է հիմնականում քրիստոնյա դեմոկրատների և սոցիալ-դեմոկրատների կողմից, քանի որ Եվրոպայում լիբերալ կուսակցությունները կորցրել են իրենց գագաթնակետը 19-րդ դարում։

### Միացյալ Նահանգեր
Ամերիկյան քաղաքական դատողությունը դիմադրեց եվրոպական լիբերալիզմի այս սոցիալական շրջադարձին։ Չնայած Նոր գործարքի տնտեսական քաղաքականությունը քեյնսյան էր թվում, լիբերալ տեսության վերանայում չկար ՝ հօգուտ ավելի իմաստալից պետական նախաձեռնությունների։ Չնայած Միացյալ Նահանգներում արդյունավետ սոցիալիստական շարժման բացակայությանը, Նոր գործարքի քաղաքականությունը հաճախ արմատական էր թվում և հարձակման էր ենթարկվում աջակողմյան ուժերի կողմից։ Արդյունքում, ամերիկյան լիբերալիզմը, ի վերջո, վերածվեց ավելի հակակոմունիստական գաղափարախոսության։ Ամերիկյան բացառիկությունը, հավանաբար, Միացյալ Նահանգներում ժամանակակից լիբերալիզմի առանձին զարգացման պատճառն էր, որը գերիշխող ամերիկյան գաղափարախոսությունը պահում էր նեղ սահմաններում։

Ջոն Ռոլսի «Արդարության տեսություն» (1971) հիմնական աշխատանքը կարելի է համարել սոցիալ-լիբերալ մտածողության առաջատար ներկայացում, որը հայտնի է վերլուծական փիլիսոփայության օգտագործմամբ և անհատական ազատության, ռեսուրսների ավելի արդար բաշխման համադրության խթանմամբ։ Ջոն Ռոլսի «Արդարության տեսություն» (1971) հիմնական աշխատանքը կարելի է համարել սոցիալ-լիբերալ մտածողության առաջատար ներկայացում, որը հայտնի է վերլուծական փիլիսոփայության օգտագործմամբ և անհատական ազատության, ռեսուրսների ավելի արդար բաշխման համադրության խթանմամբ։ Արդարության տեսությունը հակադրվում էր ուտիլիտար մտածողությանը Ռեմերեմի Բենթամի ավանդույթներում, փոխարենը հետևելով սոցիալական պայմանագրի կանտյան հայեցակարգին ՝ հասարակությունը ներկայացնելով որպես ռացիոնալ քաղաքացիների միջև փոխադարձ համաձայնություն, որն արտադրում է իրավունքներ և պարտականություններ, ինչպես նաև սահմանում է պետության դերերն ու խնդիրները։ Ռոլսը առաջին հերթին դրեց հավասար ազատության սկզբունքը ՝ յուրաքանչյուր անհատի հավասար հասանելիություն տալով հիմնարար ազատությունների միևնույն շարքին, որին հաջորդում է հնարավորությունների և տարբերությունների արդար հավասարությունը, այդպիսով թույլ տալով սոցիալական և տնտեսական անհավասարություններ ՝ պայմանով, որ արտոնյալ դիրքը հասանելի լինի բոլորին, որ յուրաքանչյուրն ունի հավասար հնարավորություններ և որ նույնիսկ հասարակության ամենաքիչ ապահովված անդամները օգտվում են այս համակարգից։ Այս կառուցվածքը կրկնվեց արդարության ՝ որպես ազնվության հավասարման մեջ։ Ռոլսը առաջարկեց այս սկզբունքները ոչ միայն լիբերալիզմի հետևորդներին, այլև որպես հիմք բոլոր ժողովրդավարական քաղաքականության համար ՝ անկախ գաղափարախոսությունից։ Աշխատանքը մեծապես առաջ մղեց սոցիալ-լիբերալ գաղափարները 1970-ականների քաղաքական և փիլիսոփայական ակադեմիայում։ Այսպիսով, Ռոլսը կարող է լինել սոցիալական լիբերալիզմի «հովանավոր սուրբը»։

## Անկում
1960-ականների և 1970-ականների տնտեսական խնդիրներից հետո լիբերալ միտքը որոշակի վերափոխման ենթարկվեց։ Քեյնսյան ֆինանսական կառավարումը քննադատության է ենթարկվել ազատ շուկային միջամտելու համար։ Միևնույն ժամանակ, հարկերի բարձրացման միջոցով ֆինանսավորվող սոցիալական ապահովության ծախսերի ավելացումը մտահոգություններ է առաջացրել ներդրումների նվազման, սպառողական ծախսերի և «կախվածության մշակույթի» ստեղծման վերաբերյալ։ Արհմիությունները հաճախ հանգեցնում էին բարձր աշխատավարձերի և արտադրության ընդհատումների, մինչդեռ ընդհանուր զբաղվածությունը համարվում էր անկայուն։ Գրողներ Միլթոն Ֆրիդմանը և Սամուել Բրիտանը, որոնց վրա ազդել է Ֆրիդրիխ Հայեկը, կողմ էին սոցիալ-լիբերալիզմի վերացմանը։ Նրանց քաղաքականությունը, որը հաճախ անվանում են նեոլիբերալիզմ, զգալի ազդեցություն է ունեցել Արևմտյան քաղաքականության վրա, հատկապես Միացյալ Թագավորության վարչապետ Մարգարեթ Թետչերի և Միացյալ Նահանգների նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանի կառավարությունների վրա։ Նրանք վարում էին տնտեսությունը ապակարգավորելու և սոցիալական ծառայությունների ծախսերը նվազեցնելու քաղաքականություն։

Սոցիալ-լիբերալ կոալիցիայի փլուզման պատճառներից մեկը 1960-ականներին և 1970-ականներին ֆինանսական շրջանակների կողմից նետված մարտահրավերն էր, որը կարող էր գործել անկախ ազգային կառավարություններից։ Դրա հետ կապված պատճառը սոցիալականացված բժշկության նման գաղափարների համեմատությունն էր, որոնք քարոզում էին այնպիսի քաղաքական գործիչներ, ինչպիսիք են Ֆրանկլին Դ.Ռուզվելտը, որոնք քննադատության ենթարկվեցին և անվանվեցին սոցիալիստական պահպանողականներ «Կարմիր խուճապի» պայմաններում, հատկապես նախկինում նշված Ռեյգանը։ Մեկ այլ պատճառ էլ կազմակերպված աշխատուժի անկումն էր, որը կոալիցիայի մաս էր կազմում, բայց նաև աջակցում էր ձախակողմյան գաղափարախոսություններին, որոնք մարտահրավեր էին նետում լիբերալ գիտակցությանը։ Դրա հետ կապված էին բանվոր դասակարգի ինքնագիտակցության անկումը և միջին խավի աճը։ Միացյալ Նահանգների և Միացյալ Թագավորության ձգտումը, որոնք ամենաքիչն էին ընդունում սոցիալ-լիբերալիզմի առևտրի լիբերալիզմի հարցում, էլ ավելի խարխլեց աջակցությունը։

## Սոցիալ-լիբերալ մտքի ժամանակակից վերածնունդ
20-րդ դարի վերջից, միևնույն ժամանակ, երբ նա կորցրեց իր քաղաքական ազդեցությունը, սոցիալ-լիբերալիզմը մտավոր վերածնունդ ապրեց ՝ շնորհիվ մի քանի նշանակալի հեղինակների, այդ թվում ՝ Ջոն Ռոլսի (քաղաքական փիլիսոփայություն), Ամարտիա Սենի (փիլիսոփայություն և տնտեսագիտություն), Ռոնալդ Դվորկինի (Իրավունքի փիլիսոփայություն), Մարթա Նուսբաումի (փիլիսոփայություն), Բրյուս Աքերմանի (Սահմանադրական իրավունք) և այլն։

## Կուսակցություններ և կազմակերպություններ
Եվրոպայում սոցիալ-լիբերալ կուսակցությունները, որպես կանոն, փոքր կամ միջին կենտրոնամետ և ձախ կենտրոնամետ կուսակցություններ են։ Եվրոպական հաջող սոցիալ-լիբերալ կուսակցությունների օրինակներ, որոնք մասնակցում են կառավարական կոալիցիաներին ազգային կամ տարածաշրջանային մակարդակներում, Միացյալ Թագավորության լիբերալ դեմոկրատներն են, Նիդեռլանդների 66 դեմոկրատները և Դանիայի սոցիալ-լիբերալ կուսակցությունը։ Մայրցամաքային Եվրոպայի քաղաքականության մեջ սոցիալ-լիբերալ կուսակցությունները ինտեգրված են Եվրախորհրդարանի Եվրոպայի նորացման խմբում, որը խորհրդարանի երրորդ ամենամեծ խումբն է և ներառում է սոցիալ-լիբերալ կուսակցություններ, շուկայական-լիբերալ կուսակցություններ և կենտրոնամետ կուսակցություններ։ Այլ խմբեր, ինչպիսիք են Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությունը, Կանաչների Եվրոպական ազատ դաշինքը և սոցիալիստների և դեմոկրատների առաջադեմ դաշինքը, նույնպես ներկայացնում են որոշ քաղաքական կուսակցություններ ՝ սոցիալ-լիբերալ խմբակցություններով։

Հյուսիսային Ամերիկայում սոցիալ-լիբերալիզմը (ինչպես այն կկոչվեր Եվրոպայում), ընդհանուր առմամբ, գոյություն ունեցող լիբերալիզմի գերիշխող ձևն է, ուստի խոսակցականորեն "լիբերալը" վերաբերում է սոցիալականներին։ Կանադայում սոցիալ-լիբերալիզմը պահպանում է Կանադայի Լիբերալ կուսակցությունը, մինչդեռ Միացյալ Նահանգներում սոցիալ-լիբերալիզմը զգալի ուժ է դեմոկրատական կուսակցության ներսում։

Ամբողջ աշխարհում սոցիալ-լիբերալ կուսակցությունների համապարփակ ցուցակ տալը դժվար է, հիմնականում այն պատճառով, որ քաղաքական կազմակերպությունները միշտ չէ, որ գաղափարապես մաքուր են, և կուսակցական գաղափարախոսությունները ժամանակի ընթացքում հաճախ փոխվում են։ Այնուամենայնիվ, այնպիսի գործընկերներ, ինչպիսիք են Աֆրիկյան լիբերալ ցանցը, «լիբերալների և դեմոկրատների դաշինք հանուն Եվրոպայի» կուսակցությունը, ասիական լիբերալների և դեմոկրատների Խորհուրդը, Եվրոպական լիբերալ ֆորումը, Լիբերալ ինտերնացիոնալը և Լատինական Ամերիկայի Լիբերալ ցանցը կամ գիտնականները, սովորաբար ընդունում են դրանք որպես կուսակցություններ, որոնք հավատարիմ են սոցիալական լիբերալիզմը որպես հիմնական գաղափարախոսություն։

### Սոցիալ-լիբերալ կուսակցություններ կամ սոցիալ-լիբերալ խմբակցություններ ունեցող կուսակցություններ
Սոցիալ-լիբերալ քաղաքական կուսակցությունները, որոնք ավելի շատ ձախակողմյան հայացքներ ունեն, քան ընդհանրապես ձախ կենտրոնամետ կուսակցությունները, այստեղ նկարագրված չեն։ (Տես առաջադիմական կուսակցությունների ցուցակը)

* Åland: Liberals for Åland
* Andorra: Action for Andorra
* Argentina: Radical Civic Union
* Australia: Liberal Party of Australia (factions), Australian Labor Party (factions)
* Bahamas: Progressive Liberal Party
* Belgium: DéFI, Party for Freedom and Progress, Vivant
* Bosnia and Herzegovina: Our Party
* Brazil : Cidadania, Brazilian Social Democracy Party
* Canada: Liberal Party of Canada
* Chile: Radical Party of Chile, Liberal Party of Chile
* Croatia: Croatian People's Party – Liberal Democrats, Centre, Civic Liberal Alliance, Istrian Democratic Assembly
* Czech Republic: Czech Pirate Party
* Denmark: Danish Social Liberal Party
* Egypt: Constitution Party
* Estonia: Estonian Centre Party, Estonian Greens, Estonia 200
* European Union: Volt Europa
* Faroe Islands: Self-Government Party
* Finland: Centre Party, Green League, National Coalition Party, Swedish People's Party of Finland
* France: Renaissance, Radical Party of the Left, Territories of Progress, The New Democrats
* Germany: Alliance 90/The Greens, Liberal Democrats, Social Democratic Party of Germany  (factions).
* Greenland: Democrats
* Hungary: Democratic Coalition
* Iceland: Bright Future
* India: Indian National Congress
* Indonesia: Indonesian Democratic Party of Struggle
* Israel: Israel Resilience Party, Yesh Atid
* Italy: Democratic Party  (factions), Italia Viva, Italian Republican Party, Action
* Japan: Constitutional Democratic Party of Japan
* Kosovo: Democratic Party of Kosovo
* Latvia: Development/For!
* Lesotho: Revolution for Prosperity
* Luxembourg: Democratic Party
* Malaysia: Democratic Action Party, People's Justice Party
* Montenegro: Positive Montenegro, United Reform Action
* Morocco: Citizens' Forces
* Myanmar: National League for Democracy, National Democratic Force
* Netherlands: Democrats 66
* New Zealand: New Zealand Labour Party  (factions)
* Norway: Liberal Party
* Philippines: Liberal Party
* Poland: Polish Initiative, Your Movement, Union of European Democrats
* Portugal: Together for the People, Liberal Initiative (faction)
* Romania: PRO Romania
* Russia: Yabloko
* Serbia: Democratic Party
* Slovakia: Progressive Slovakia
* Slovenia: List of Marjan Šarec, Party of Alenka Bratušek
* South Africa: Democratic Alliance
* South Korea: Democratic Party of Korea, Justice Party
* Sweden: Liberals  (factions), Centre Party
* Taiwan: Democratic Progressive Party
* Trinidad and Tobago: People's National Movement
* Turkey: Good Party Democracy and Progress Party
* United Kingdom: Liberal Democrats, Liberal Party
* United States: Democratic Party

### Պատմական սոցիալ-լիբերալ կուսակցություններ կամ սոցիալ-լիբերալ խմբակցություններ ունեցող կուսակցություններ

* Andorra: Democratic Renewal
* Australia: Australian Democrats
* Belgium: Spirit 
* France: Radical Movement
* Germany: Free-minded People's Party, German Democratic Party, German People's Party, Progressive People's Party
* Greece: The River
* Hungary: Alliance of Free Democrats
* Iceland: Liberal Party, Union of Liberals and Leftists
* Israel: Independent Liberals, Kulanu, Progressive Party
* Italy: Action Party, Radical Party, Italian Liberal Party, Democratic Alliance, Democratic Union, The Democrats
* Japan: Japan Socialist Party (factions), Democratic Party of Japan
* Latvia: Society for Political Change
* Lithuania: New Union (Social Liberals)
* Luxembourg: Radical Socialist Party
* Malta: Democratic Party
* Moldova: Our Moldova Alliance
* Netherlands: Free-thinking Democratic League
* Poland: Democratic Party – demokraci.pl, Spring,
* Russian: Constitutional Democratic Party
* Slovenia: Liberal Democracy of Slovenia, Zares
* South Korea: Progressive Party (1956), Uri Party, Grand Unified Democratic New Party
* Spain: Union, Progress and Democracy
* Switzerland: Ring of Independents
* United Kingdom: Liberal Party, Social Democratic Party

## Հայտնի մտածողներ
Որոշ հայտնի գիտնականներ և քաղաքական գործիչներ, որոնք դասավորված են ըստ ծննդյան ամսաթվի, ընդհանուր առմամբ,նրանք համարվում են էական ներդրում սոցիալական լիբերալիզմը ՝ որպես քաղաքական գաղափարախոսության էվոլյուցիայի մեջ, ներառում են։

* Jeremy Bentham (1748–1832)
* John Stuart Mill(1806–1873)
* Thomas Hill Green (1836–1882)
* Lester Frank Ward (1841–1913)
* Lujo Brentano (1844–1931)
* Bernard Bosanquet (1848–1923)
* Woodrow Wilson (1856–1924)
* Émile Durkheim(1858–1917)
* John Atkinson Hobson (1858–1940)
* John Dewey (1859–1952)
* Friedrich Naumann(1860–1919)
* Gerhart von Schulze-Gävernitz(1864–1943)
* Leonard Trelawny Hobhouse(1864–1929)
* Tokuzō Fukuda (1874–1930)
* William Beveridge (1879–1963)
* Hans Kelsen (1881–1973)
* Mohammad Mossadegh (1882–1967)
* John Maynard Keynes(1883–1946)
* Franklin D. Roosevelt (1882–1945)
* Lester B. Pearson (1897–1972)
* Pierre Elliot Trudeau (1919–2000)
* Bertil Ohlin (1899–1979)
* Piero Gobetti (1901–1926)
* Karl Popper (1902–1994)
*  (1904–1986)
* Isaiah Berlin (1909–1997)
* Norberto Bobbio (1909–2004)
* Masao Maruyama (1914–1996)
* John Rawls (1921–2002)
* Don Chipp (1925–2006)
* Karl-Hermann Flach (1929–1973)
* Vlado Gotovac (1930–2000)
* Richard Rorty (1931–2007)
* Ronald Dworkin(1931–2013)
* Amartya Sen (born 1933)
* José G. Merquior (1941–1991)
* Bruce Ackerman (born 1943)
* Roh Moo-hyun (1946–2009)
* Martha Nussbaum (born 1947)
* Grigory Yavlinsky (born 1952)
* Paul Krugman (born 1953)
* Dirk Verhofstadt (born 1955)
* Justin Trudeau (born 1971)
* Robert Biedroń (born 1976)

## Տես նաեւ

* Classical liberalism
* Classical radicalism
* Constitutional liberalism
* Left-libertarianism
* Liberalism by country
* Modern liberalism in the United States
* Neo-libertarianism
* Progressivism
* Social democracy
* Social-liberal coalition
* Social market economy

## Գրառումներ


## Առաջարկություններ


## Հղումներ

* Adams, Ian (2001). *Political ideology today*. Manchester: Manchester University Press, 2001. .
* De Ruggiero, Guido (1959). *The History of European Liberalism*. Boston: Beacon Press. 
* Faulks,  Keith (1999). *Political Sociology: A Critical Introduction*. Edinburgh: Edinburgh University Press. .
* Feuchtwanger, E. J. (1985). *Democracy and Empire: Britain 1865-1914*. London: Edward Arnold Publishers Ltd. .
* Richardson,  James L. (2001). *Contending Liberalisms in World Politics*. London: Lynne Rienner Publishers, Inc. .
* Slomp, Hans (2000). *European Politics Into the Twenty-first Century: Integration and Division*. Westport: Praeger Publishers. .

## Հետագա ընթերցում

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին կապեր

* 
* 

Կատեգորիա:Լիբերալիզմ
Կատեգորիա:Քաղաքական գաղափարախոսություններ