Պիեռ Կոռնեյլ

**Պիեռ Կոռնեյլ** (, ), ֆրանսիացի դրամատուրգ, համարվում է «ֆրանսիական ողբերգության հայր»։ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1647)։

## Կենսագրություն և ստեղծագործություններ
Պիեռ Կոռնեյլը ծնվել է 1606 թվականին Ռուան քաղաքում՝ դատական պաշտոնյայի ընտանիքում։ Ավարտելով ճիզվիտական քոլեջը, ուսումնասիրելով իրավագիտություն և ստանալով փաստաբանի պաշտոն՝ Կոռնեյլը վարել է այն ոչ ուրախությամբ և հաջողությամբ։ Սկսել է գրել կատակերգություններ՝ «Մելիտե» (1629 թվական), 1631-1369 թվականներին՝ «Կլիտանդր», «Դատական սրահ», «Թագավորական հրապարակ», որոնք այժմ մոռացված են, բայց ժամանակին ջերմորեն են ընդունվել հանդիսականների կողմից։ Սկսում է իր ուժերը փորձել նաև ողբերգության մեջ՝ Սենեկայի համանուն պիեսի մոտիվներով գրելով «Մեդեա» պիեսը։

1636 թվականին Կոռնեյլը ստեղծում է «Սիդ» ողբերգությունը (որպես աղբյուր օգտագործել է իսպանացի դրամատուրգ Գիլյեն դե Կաստրոյի պիեսը՝ Էլ Սիդի պատանեկության և սխրանքների մասին), որը մեծ հռչակ է բերում ֆրանսիացի դրամատուրգին՝ թարգմանվելով գերմաներեն, անգլերեն, իտալերեն և այլ լեզուներով։ Ֆրանսիայում տարածվում է մի թևավոր խոսք. «Գեղեցիկ, ինչպես Սիդը»։

Կոռնեյլի փառքը առաջացնում է կարդինալ Ռիշըլյոյի նախանձն ու զայրույթը։ Կարդինալի դրդումով Ֆրանսիական ակադեմիան սկսեց բացահայտել «Սիդ» ողբերգության սխալները և շեղումները «օրենքներից» և ապա խստագույնս դատապարտեց այն։ Դրամատուրգը միառժամանակ լռեց՝ քաշվելով իր ծննդավայր՝ Ռուան։ 1639-1640 թվականներին նա հանդես եկավ նոր հոյակապ ողբերգություններով՝ «Հորացիուս», և «Կիննա». 1643 թվականին գրեց «Պողիկտոսը»։ 1652 թվականին նրա «Պերտարիտ» ողբերգությունը սառը ընդունելության է արժանանում։ Ցնցված Կոռնեյլը յոթ տարով դադարում է նոր ստեղծագործություններ գրելուց և միայն 1659 թվականի հանդես է գալիս «Էդիպոս» ողբերգությամբ։ 1662 թվականին հաստատվում է Փարիզում, շարունակում է գրել, բայց նրա փառքը խամրում է, թուլանում է նրա կերպարների հմայքը, մարում են նրա ստեղծագործական ուժերը։ Նրան փոխարինելու է գալիս մի նոր տաղանդ՝ Ժան Ռասինը։ Կոռնեյլը դադարեց գրել 1674 թվականին և տաս տարի անց՝ 1684 թվականի սեպտեմբերի 30-ին վախճանվեց 78 տարեկան հասակում։

Կոռնեյլի ողբերգությունները տիպիկ կլասիցիստական ողբերգության օրինակ են։ Կոռնեյլը հետևում է կլասիցիստական թատրոնի նորմերին, հատկապես եռամիասնության՝ տեղի, ժամանակի և գործողության միասնության օրենքին, սակայն այն կիրառում է հարաբերականորեն. «Եթե ես շեղվում եմ դրանցից, ապա ամենևին ոչ այն պատճառով, թե չգիտեմ դրանք»։ Երբեմն նա նույնիսկ վիճարկում է այդ օրենքները՝ վկայակոչելով իր ժամանակակիցների համար անառարկելի հեղինակություններին. «Տեղի միասնության վերաբերյալ ես ոչ մի ցուցմունք չեմ գտնվում ոչ Արիստոտելի, ոչ Հորացիուսի մոտ» («Խոհեր եռամիասնության մասին»)։

### Կոռնեյլի պիեսները (ամբողջական ցուցակ)
* «Մելիտե» (*Mélite*, 1629)
* «Քլիտանդր» (*Clitandre* (1631)
* «Այրի» (*La Veuve*, 1632)
* «Դղյակի պատշգամբասրահը» (*La Galerie du Palais*, 1633)
* «Ընկերակցուհին» (*La Suivante*, 1634)
* «Թագավորական հրապարակ» (*La Place royale*, 1634)
* «Մեդեա» (*Médée*, 1635)
* «Թյուիլրիի պարտեզում խաղացած կատակերգություն» (*Comedie de Tuileries*, համահեղինակ, 1635)
* «Կոմիկական պատրանք» (*L’Illusion comique*, 1636)
* «Սիդ» (*Le Cid*, 1636, թարգմանվել է հայերեն)
* «Հորացիոս» (*Horace*, 1640)
* «Կիննա» (*Cinna*, 1641)
* «Պողիկտոս» (*Polyeucte*, (1642, թարգմանվել է հայերեն)
* «Պոմպեոսի մահը» (*La Mort de Pompée*, 1644)
* «Ստախոսը» (*Le Menteur*, 1644)
* «Ռոդոգունե» (*Rodogune*, 1644)
* «Թեոդորա» (*Théodore*, 1646)
* «Հերակլիոս» (*Héraclius*, 1647)
* «Անդրոմեդե» (*Andromède*, 1650)
* «Դոն Սանչո Արագոնցի» (*Don Sanche d’Aragon*, 1650)
* «Նիկոմեդես» (*Nicomède*, 1651)
* «Պերտարիդե» (*Pertharite*, 1652)
* «Էդիպոս» (*Œdipe*, 1659)
* «Ոսկե գեղմ» (*La Toison d’or*, 1660)
* «Սերտորիոս» (*Sertorius*, 1662)
* «Սոփոնիսբե» (*Sophonisbe*, 1663)
* «Օթոն» (*Othon*, 1664)
* «Ագեսիլաոս» (*Agésilas*, 1666)
* «Աթթիլա» (*Attila*, 1667)
* «Տիտոս և Բերենիկե» (*Tite et Bérénice*, 1670)
* «Պսիքե» (*Psyché*) (Մոլիերի և Ֆիլիպ Կինոյի հետ համահեղինակությամբ, 1671)
* «Պուլքերիա» (*Pulchérie*, 1672)
* «Սուրենա» (*Suréna*, 1674)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա