Օրանիենբաումյան պլացդարմ

**Օրանիենբաումյան պլացդարմ** (նաև հայտնի է որպես **Օրանիենբաումյան պտատչոկ, Պրիմորսկի պլացդարմ, Տամենգոնտյան հանրապետություն, Լեբյաժինյան հանրապետություն, Փոքր հողամաս (Մալայա Զեմլյա),** տարածք Ֆիննական ծոցի հարավային ափին, որը Մեծ հայրենական պատերազմի տարիներին կտրված էր խորհրդային հիմնական ուժերից և կարևոր դեր խաղաց Լենինգրադի պաշտպանության գործում։

## Գտնվելու վայրը
Արևմուտքից Օրանիենբաումյան պտատչոկը սահմանափակից է Կենոնին, հյուսիսից՝ Ֆիննական ծոցին արևելքից՝ Հին Պետերհոֆին։ Պլացդարմի կենտրոնը գտնվում է Կարմիր Բլուր (Կրասնայա Գորկա) ամրոցի շրջանում։ Պլացդարմի չափերն էին՝ 65 կմ՝ ճակատով, մինչև 25 կմ՝ խորությամբ։ Կամուրջի արևմտյան կետը՝ Վորոնկա գետի վրա, ԽՍՀՄ ամենաարևմտյան կետն էր, որը գրավված չէր Վերմախտի զորքերի կողմից։

## Կամուրջի գլխի պաշտպանություն
1941 թվականին 8-րդ բանակի զորքերը, համագործակցելով 2-րդ և 5-րդ նավաստի հետևակի բրիգադների հետ, ինչպես նաև՝ Բալթիական նավատորմի ափամերձ և նավային հրետանու աջակցությամբ, սեպտեմբերի 7-ին կանգնեցրին Լենինգրադը գրավելու փորձ կատարող գերմանական զորքերի առաջխաղացումը Կերնովո, Լոբանովո, Տերենտևո, Գորլովո, Պորզոլովո, Պետերհոֆ գծի մոտ, որտեղ ստեղծեցին կայուն պաշտպանություն։ Հակահարձակման փորձը՝ իրականացված 8-րդ բանակի, Լենինգրադից 42-րդ բանակի ուժերով և ծովային դեսանտի իջեցմամբ Ալեքսանդրիայի զբոսայգու շրջանում՝ ուղղակի կապը Լենինգրադի հետ վերականգնելու նպատակով Ստրելնինսկո-Պետերհոֆյան ռազմական գործողության ժամանակ (հոկտեմբերի 5-ից 10-ը), հաջողությամբ չպսակվեց։

Այն բանից հետո, երբ 8-րդ բանակի հիմնական ուժերը հեռացվեցին պլացդարմից, 1941 թվականի նոյեմբերի 2-ին, 19-րդ հրաձգային կորպուսի շտաբի հիման վրա ստեղծվեց Ֆրոնտի Պրիմորսկի օպերատիվ խումբը (գեներալ-մայոր Ա. Ն. Աստանինի հրամանատարությամբ)՝ պլացդարմը պահպանելու նպատակով։ Այն ներառում էր՝
* Մ.Ի. անվան 48-րդ հետևակային դիվիզիան․ Կալինինա
* 2-րդ և 5-րդ ծովային բրիգադներ
* Բալթյան նավատորմի ափամերձ և օդային պաշտպանության միացյալ դպրոց և այլ ստորաբաժանումներ:
Միաժամանակ Օրանիենբաումյան պլացդարմ տեղափոխվեցին 168-րդ և 98-րդ հրաձգային դիվիզիաները, ինչպես նաև այլ զորամիավորումներ։ Բալթիական նավատորմը աջակցում էր ցամաքային զորքերին պլացդարմում՝ նավերի և ափամերձ հրետանու կրակով, ինչպես նաև տրանսպորտավորելով զորքեր և բեռներ։ Պլացդարմը պահպանվել է մինչև 1944 թվականի հունվարի միջին հատվածում խորհրդային զորքերի հարձակման և միավորման սկիզբը։

## Իմաստը
Օրանիենբաումյան պլացդարմի շնորհիվ խորհրդային զորքերին հաջողվեց պահպանել Ֆիննական ծոցի այն հատվածի վերահսկողությունը, որը հարակից էր Լենինգրադին, ստեղծել լարվածություն գերմանական զորքերի թիկունքում և պահպանել Օրանիենբաումի պատմական ժառանգությունը։

Օրանիենբաումյան պտատչոկից սկսվեց «Հունվարյան որոտ» («Նևա-2») օպերացիան։

## Հրամանատարություն
1942 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1943 թվականի դեկտեմբերը պլացդարմի զորքերը ղեկավարում էր գեներալ-լեյտենանտ Վ. Զ. Ռոմանովսկին, նրան փոխարինել է գեներալ-լեյտենանտ Ի. Ի. Ֆեդյունինսկին, որի ղեկավարությամբ իրականացվել է հաջող մարտական հարձակման գործողություն՝ հակառակորդի պաշտպանական գծի ջարդում, Գոստիլից, Ռոպշի, Կարմիր Գյուղի ազատագրում և խորհրդային զորքերի հետագա առաջխաղացում։

## Օրանիենբաումյան պտատչոկի հուշարձանները
Օրանիենբաումյան պլացդարմի հուշարձանների կարևոր մի մասը հանդիսանում է «Փառքի կանաչ գոտի» հուշարձանների համալիրի մի մասը, որը ստեղծվել է Մ. Ա. Դուդինի նախաձեռնությամբ։ Դրանցից են՝
* «Պրիմորսկի հուշարձան»-ը գտնվում է Հին Պետերհոֆում՝ Պետրվորկովի ժամացույցների գործարանից մի քանի հարյուր մետր դեպի արևմուտք։
* «Ատակա»՝ հուշարձան, տանկը բետոնե պոստամենտի վրա, Գոստիլիցկու ճանապարհի 8-րդ կիլոմետրին։
* «Խարիսխ»՝ հուշարձան, որը գտնվում է Գոստիլիցկու ճանապարհի 10-րդ կիլոմետրին։
* «Հունվարյան ամպրոպը» հուշահամալիր է «Հունվարյան ամպրոպ» հարձակողական գործողության սկզբի վայրում, Գոստիլիցկոե մայրուղու 19 կմ, Պորոժկի տրակտ:
* «Գոստիլիցկի»՝ հուշարձան է Գոստիլիցի գյուղում (Գոստիլիցկի մայրուղու 25 կմ):
* «Հեռավոր սահման»՝ հուշարձան է Լոպուխինկա գյուղից 5 կմ հյուսիս։
* «Խիզախների ափը» հուշահամալիր է Ֆիննական ծոցում՝ Կենովոյի մոտ։

Հուշարձաններ, որոնք ներառված չեն Փառքի Կանաչ գոտու մեջ՝
* Մարտիշկինսկու հուշահամալիրը գտնվում է Լոմոնոսով քաղաքի պատմական Մարտիշկի թաղամասի տարածքում։
* «Չնվաճված բարձունքը» գտնվում է Կոլոկոլնյա (Գոստիլիցի) լեռան վրա, որի մոտ տեղի են ունեցել կատաղի մարտեր և որտեղ 1944 թվականի հունվարից գտնվում էր Լենինգրադի ռազմաճակատի հրամանատար, բանակի գեներալ Լ.Գովորովի հրամանատարական կետը։
* Պուլմանի տրակտում գտնվող հուշահամալիրը կանգնեցվել է խորհրդային զինվորների զանգվածային գերեզմանի մոտ:
* Կուսակցականների և զոհված հայրենակիցների հուշարձանը Լոպուխինկա գյուղի հուշարձան է։
* Գոտոբուժի գյուղի հուշարձան ՝Վորոնկա գետի աջ ափին, Գլոբիցի գյուղից հյուսիս:
* Լենինգրադի երկնքի պաշտպանների հուշարձան՝ Լեբյաժյե բնակավայր
* Լուժկի՝ Վերխնիե գյուղի հուշարձան
* Լուժկի՝ Սրեդնիե գյուղի հուշարձան
* Լուժկի՝ Նիժնիե գյուղի հուշարձան
* Կորովինո գյուղի հուշարձան՝ Գոստիլիցկոե մայրուղու 14-րդ կմ-ում
* Ուստ-Ռուդիցա և Նիժնիե Ռուդիցի գյուղերի հուշարձան
* Տենթելևո գյուղի հուշարձան
* Լոմոնոսովո գյուղի հուշարձան
* Հուշահամալիր՝ ի հիշատակ Տյունելևո գյուղի և քաղաքական հրահանգիչ Ի.Կ. Սուխանով., Գոստիլիցկոե մայրուղու 6-րդ կմ-ում։
* Հուշարձան Օրանիեմբաումի կամրջի պաշտպաններին, հուշարձան Վորոնկա գետի նախկին Ելիզավետինո գյուղի տեղում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* Ю. А. Дружников. По ижорской возвышенности. Путеводитель для туристов.
* 
* 
* Ժուրավլև Վ.Վ., Ուլյանոչկին Կ.Բ. Օրանիենբաումի փողոցներ. տեղեկատու — СПб: Администрация МО г. Ломоносов, 2014. — ISBN 978-5-4386-0625-3.
* *[[Трибуц, Владимир Филиппович|Трибуц В.]]* Краснознамённый Балтийский флот в разгроме противника под Ленинградом. // Военно-исторический журнал. — 1974. — № 2. — С.11-18.
* *Агапов М. М.* 8-я армия в приграничных сражениях и в боях за сохранение Ораниенбаумского (Приморского) плацдарма в 1941 году. // Военно-исторический архив. — 2013. — № 7. — С.41-70.

## Արտաքին հղումներ
* Ораниенбаумский плацдарм на сайте «Энциклопедия Санкт-Петербурга»
* Роль Ораниенбаумского плацдарма и его фортов в обороне Ленинграда
* Борьба за Приморский плацдарм
* Фотографии памятников, сделанные Владимиром Митьковским
* Ленинград. Блокада. Подвиг. 
* Ораниенбаумский плацдарм. Карта
* Воспоминания ветерана, хронология событий, видео интервью

Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով