open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վաշլովանի ազգային պարկ

**Վաշլովանի ազգային պարկ** (), ազգային պարկ Վրաստանի հարավ-արևելքում, Ադրբեջանի հետ սահմանագլխին։ Ստեղծված է անտառատափաստանների պաշտպանության նպատակով («լուսավոր անտառներ»)։

## Պատմություն
Հիմնադրվում է 1935 թվականին՝ որպես Վաշլովանի որսարգելանոց։ 2003 թվականին ձևավորվել է որպես ազգային գոտի։ Ընդհանուր տարածքը՝ 251,14 կմ²։ 84,8 կմ² տարածք ունեցող որսարգելանոցը պարկի բաղկացուցիչ մասն է։

## Կլիմա և ռելիեֆ
Պարկի կլիման չոր է, տարեկան 470 մմ տեղումներով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 11,6°։ Պարկի տարածքում է գտնվում ինչպես սաղարթավոր անտառներ, այնպես էլ անտառատափաստան, տափաստան, կիսաանապատ։ Ռելիեֆը բաղկացած հովիտներից (որոնցից մի քանիսը գտնվում են կանյոնում) և ժայռային նստվածքային լեռնազանգվածներից (բեդլենդ)։ Կան կարստե քարանձավներ։

## Ֆաունա և ֆլորա
Պարկում աճում են 664 տեսակի բույս, նրանցից 40-ը էնդեմիկ են Կովկասի համար։ Ծառերի շարքում կան պիստակ, գիհի, բալենի, թխկի, տանձենի, թզենի և նռնենի։ Հանդիպում է 80 տեսակի թռչուն։ Կաթնասուններից պարկում հանդիպում են ոզնի, նապաստակ, աղվես, վայրի կատու, գայլ, գորշ արջ, փորսուղ, վարազ, շնագայլ, հավ, բորենի, կզաքիս և վիթ։ 2004 թվականին պարկի հեռավոր մասերում տեսել են ընձառյուծ։

## Տես նաև
* Վրաստանի ազգային պարկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1935 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:Վրաստանի ազգային պարկեր
Անասնաբուժական լաբորատորիա

**Անասնաբուժական լաբորատորիա**, անասնաբուժական ցանցի հիմնարկ, որտեղ հետազոտության տարբեր մեթոդներով հաստատվում են կենդանիների կյանքի և առողջական խնդիրներ ու պատճառները, ախտորոշվում հիվանդությունները, մշակվում և կազմակերպվում դրանց կանխման ու վերացման միջոցառումները։ Հետազոտվում են ախտաբանական նյութը, կերը, ջուրը, կենդանական ծագման սննդամթերքները, հումքը և այլն։ Անասնաբուժական լաբորատորիայում պատրաստում են կերային անտիբիոտիկներ, հյուսվածքային և այլ պատրաստուկներ, որոնք օգտագործվում են հիվանդությունները բուժելու, կանխելու, մատղաշների աճը խթանելու և կենդանիներին առողջական խնդիրները լուծելու համար։ Անասնաբուժական լաբորատորիան  զարկ է տալիս նոր անասնաբուժության նվաճումների և առաջավոր փորձի։ Անասնաբուժական լաբորատորիայում հետազոտությունները տարվում են մանրէաբանության, շիճուկաբանության, արյունաբանության, թունաբանության, հյուսվածաբանության, ախտաբանության բաժիններում։ 

Կատեգորիա:Անասնաբուժություն
Լևոն I (Աբխազիայի արքա)

**Լևոն I** (), Աբխազիայի իշխան (էրիսթավի) 745-767 թվականներին, Կոստանդին II-ի եղբայրը։ Եղել է Բյուզանդիայի կայսեր վասալը։ *[[Աբխազական արքաների դիվան]]ում* նա նշվում է որպես 8-րդ դարի առաջին կեսի իշխան։

Լևոն I-ի կառավարման տարիներին աբխազները համառ պայքար են մղել արաբ նվաճողների դեմ, և դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել Իբերիայի և Կախեթի իշխանությունների հետ։ Լևոնը օգնության խնդրանքով դիմում է Բյուզանդիայի Լևոն III Իսավրացի կայսրին՝ Օմայյան խալիֆայության դեմ պայքարելու համար։ Կայսրը համաձայնում է, բայց փոխարենը պահանջում ճանաչել իր գերիշխանությունը։ Լևոն I-ի իշխանությունը տարածվելու էր ոչ միայն Աբխազիայի, այլև շրջակա գավառների վրա։ Կախեթի իշխան Արչիլը իր եղբոր դստեր Գուրանդուխտին կնության է տալիս Լևոն իշխանին։

735 թվականի արաբական արշավանքից հետո Աբխազիան ավերածությունների է ենթարկվում։ Վրաց-աբխազական միացյալ բանակը կարողանում է հակահարված տալ արաբներին։

Լևոն I-ի իշխանության տարիները հզորացման ժամանակաշրջան էին երկրի համար։ Բացի քաղաքական կայունությունից, Աբխազիայում և Արևելյան Վրաստանում վերջնականապես ամրապնդվում է ուղղափառ քրիստոնեությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի արքաներ
Կատեգորիա:9-րդ դարի անձինք
Կատեգորիա:Աբխազական ազնվականություն
Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան

**Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան** (, *սաքարթվելոս պառլամենտիս էրովնուլի բիբլոտեկի*), Վրաստանի խորհրդարանի ներքո գործող ֆեդերալ կազմակերպություն, որը համարվում է Վրաստանի գլխավոր գրապահոցը և ամենակարևոր մշակութային, կրթական, գիտական, տեղեկատվական ու մեթոդաբանական կենտրոնը։

## Պատմություն
thumb|left|Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան
Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարանի պատմությունը սկսվում է 1846 թվականից, երբ հիմանդրվեց Թիֆլիսի հանրային գրադարանը։ Վրացական հանրության պահանջն էր ունենալ հասարակության բոլոր շերտերի մատչելի գրադարան։ 1848 թվականին հասարակական գործիչ Դիմիտրի Կիպիանիի նախաձեռնությամբ Հանրային գրադարանը ստանում է «Մասնավոր գրադարանի» ֆոնդերը։

1859 թվականին հանրային գրադարանի ֆոնդը կազմում էր 13.260 կտոր գրականություն 19 լեզուներով։ Ֆոնդերի թվի աճով գրադարանի տարածքը բավարար չէր պայմաններ ապահովելու համար, ուստի 1851 թվականին կառուցվեց գրադարանի նոր շենք։ 1852 թվականին գրադարանը իրավունք ստացավ ունենալու Կովկասում հրատարակված ցանկացած գրականության երկու անվճար օրինակներ։ 1868 թվականին Թիֆլիսի հանրային գրադարանը և Կովկասի թանգարանը միավորվեցին և 1913 թվականին Թիֆլիսի հանրային գրադարանը վերածվեց Կովկասի թանգարանի գիտական գրադարանի և միավորվեց վերջինիս հետ։

1914 թվականին գրադարանը փակվեց Կովկասի թանգարանի համար նոր մասնաշենք կառուցելու պատճաով։ Գրադարանի ֆոնդերը փաթեթավորվեցին ու նկուղներում մնացին շուրջ տասը տարի։

1923 թվականի մայիսի 30-ին Թիֆլիսի հանրային գրադարանի և Պառլամենտական գրադարանի հիման վրա ստեղծվում է Վրաստանի պետական հանրային գրադարանը։ 1937 թվականին գրադարանը ձեռք բերեց Վրաստանում գրագիտության տարածման հասարակության (ակտիվ գործել է 1880-1927 թվականներին) ֆոնդերը, որով համալրվեց ազգային հրատարակված նյութերի կազմը։ 1957 թվականին գրադարանը միացավ գրափոխանակության միջազգային ցանցին։ 1989 թվականին գրադարանը գնեց իր առաջին համակարգիչը, իսկ 1990 թվականից գործարկվեցին թվային կատալոգները։

1955-1990 թվականներին գրադարանը հանդես է եկել Հանրապետական գրադարան անվանումով, 1990 թվականից՝ Վրաստանի ազգային գրադարան։ 1996 թվականի դեկտեմբերի 25-ից այն անցավ Վրաստանի պառլամենտի ներքո և այժմ նրա պաշտոնական անվանումն է «**Վրաստանի պառլամենտական ազգային գրադարան**»։ 2000 թվականին այն կոչվեց Իլյա Ճավճավաձեի անունով։

thumb|right|Շոթա Ռուսթավելու արձանը մուտքի մոտ

1991 թվականից գրադարանը Գրադարաների ասոցացիայի և ինստիտուտների միջազգային ֆեդերացիայի անդամ է։

2015 թվականին անվտանգության աշխատակցի կատարած դաշնամուրային գործը ուշադրություն սևեռեց գրադարանի վրա։

## Գրականություն
*"საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი", 2006 წელი, ISBN 99940-0-923-0

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
*Digital Library 

Կատեգորիա:Թբիլիսիի գրադարաններ
Կատեգորիա:Ազգային գրադարաններ
Կատեգորիա:1846 հիմնադրումներ Վրաստանում
Անանուր

**Անանուրի**, XVI–XVII դարերի ճարտարապետական համակառույց Վրաստանում, Ռազմավիրտկան ճանապարհի վրա, համաևուն գյուղում, Թբիլիսիից 64 կմ հյուսիս-արևելք։ VII-X դարերին եղել է Արագվիի վրաց էրիսթավի իշխանների նստավայրը։ Վերին բերդը ամրացված է Անանուրիի համակառույցի ընդհանուր տեսքը։ XVI–XVII դարերին։ Բազմահարկ աշտարակներով։ Պահպանվել են գմբեթավոր փոքր (1660-ական թվականներ) և մեծ (1689) եկեղեցիները (վերջինիս կառուցմաևը մասնակցել են հայ վարպետներ՝ հայտնի է Գրիգորի անունը), զանգակատունը և խևսուրակաև աշտարակը։ Միջին դարերում Անանուրիում բնակվել են հայեր, որոնք 1770 թվականի վիճակագրությամբ կազմել են 100 ծուխ։ Բերդին կից է հայկական եկեղեցին (XIX դար)՝ հովանոցաձև գմբեթածածկով։

Ananuri-Festung-04-Zhinvali-Stausee-2019-gje.jpg|
Ananuri-Mariae-Himmelfahrt-Kirche-08-Suedfassade-2019-gje.jpg|
Ananuri-Mariae-Himmelfahrt-Kirche-20-Relief-2019-gje.jpg|
Ananuri-Mariae-Himmelfahrt-Kirche-40-Ikonostase-Altaere-2019-gje.jpg|
Ananuri-Mariae-Himmelfahrt-Kirche-30-Wandmalerei-2019-gje.jpg|
Ananuri-Erloeser-Kirche-06-2019-gje.jpg|


## Արտաքին հղումներ
* Անանուրի ամրոցի պատմությունը և ճարտարապետությունը

Կատեգորիա:Վրացական բերդեր
Կատեգորիա:Մցխեթ-Մթիանեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վրաստանի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Լևոն I (այլ կիրառումներ)

**Լևոն I** անունն են կրել հետևյալ միապետերը՝

* Լևոն I - Հռոմի պապ 440-461 թվականներին
* Լևոն I - Բյուզանդիայի կայսր 457-474 թվականներին
* Լևոն I - Աբխազիայի արքա 745-767 թվականներին
* Լևոն I - Կիլիկիայի իշխան 1129-1137 թվականներին
Կաթոլիկ եկեղեցու քննադատություն

**Կաթոլիկ եկեղեցու քննադատություն**, Կաթոլիկ եկեղեցու ներկայիս և պատմական գործողությունների, ուսմունքի, բացթողումների, կառուցվածքի, աստվածաբանական տարաձայնությունների վերաբերյալ դիտողությունների ամբողջություն։ Կաթոլիկ եկեղեցու քննադատները հաճախ են քննության ենթարկում Պապական անդրանիկության և գերազանցության, եկեղեցական կառուցվածքի և կառավարման բաղադրիչները։ Քանի որ Կաթոլիկ եկեղեցին, ներկայացնելով թվով քրիստոնյաների կեսից շատին, և Երկիր մոլորակի բնակչության մեկ վեցերորդը, խոշորագույն քրիստոնեական եկեղեցին է, դրա քննադատությունը միշտ չէ որ համընկնում է քրիստոնյա հավատացյալների մեծամասնության կարծիքին։

Կաթոլիկ եկեղեցու քննադատությունը նախկին դարերում ավելի շատ կապված էր աստվածաբանական և եկեղեցագիտական վեճերի հետ։ Ի լրացումն այդ աստվածաբանական վեճերի 16-րդ դարի Եվրոպայում տեղի ունեցած բողոքական Ռեֆորմացիան սկիզբ էր առել նաև ունեցել կաշառված հոգևորականության եկեղեցական պրակտիկայի խախտումների պատճառով։ Քաղաքական տարաձայնությունները ծանրանում էին նաև բողոքականների և կաթոլիկների միջև դեռ Ռեֆորմացիայի ժամանակ առաջացած և մինչ օրս շարունակվող աստվածաբանական վեճերով, որոնք դրսևորվում են քրիստոնեական դավանությունների բազմազանությամբ։ Կաթոլիկ եկեղեցու ժամանակակից քննադատությունը վերաբերվում է, առաջին հերթին, փիլիսոփայությանը և մշակույթին, ինչպես նաև, օրինակ, քրիստոնեության և մարդասիրության դիմակայությանը։ Սակայն դա վերաբերվում է ոչ միայն Կաթոլիկ եկեղեցուն, այլ նաև բոլոր քրիստոնեական դավանանքներին։

## Տես նաև
* Հայ առաքելական եկեղեցու քննադատություն

## Արտաքին հղումներ
;Թերահավատ
*Denominational Differences - Roman Catholicism, FAQs by Lutheran Church–Missouri Synod, archived by *[[Internet Archive]]*
*WELS Topical Q&A: Religion - Roman Catholic, archived by *[[Internet Archive]]*
*''Կաթոլիկությունն այսօր'', *Forward in Christ*, Vol 84, No. 11, Nov 1997

;Ջատագով
* Կաթոլիկ ձեռնարկ  – A comprehensive source on the Roman Catholic Church.
* Կաթոլիկ Վիքի, archived by *[[Internet Archive]]*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաթոլիկ վեճեր
*
Կատեգորիա:Քրիստոնեության քննադատություն
Սիմոն Տեր-Սիմոնյան

**Սիմոն Եղիշի Տեր-Սիմոնյան** (), ՀՀ պետական գործիչ։

## Կրթություն
* 1981-1986 թթ. - սովորել և ավարտել է Մոսկվայի տնտեսագիտական համալսարանը։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1986-1988 թթ. - աշխատել է Սպանդարյանի շրջանի Սննդառում որպես հրուշակեղենի արտադրամասի պետ։
* 1998-2001 թթ. - «ՀայՌուսգազարդ» ՓԲԸ փոխտնօրեն։
* 2001 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի վարկային և մարդասիրական օգնության ծրագրերի վարչության պետ։
* 2004 թվականից զբաղեցնում է նաև ՀՀ կառավարության բարեգործական ծրագրերի համակարգման հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը։
* 2008 թ. հունիսի 26-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի վարկային և մարդասիրական օգնության ծրագրերի վարչության պետ (քաղաքացիական ծառայողի կարգավիճակով)՝ ազատվելով Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի վարկային և մարդասիրական օգնության ծրագրերի վարչության պետի պաշտոնից։
* Հայաստանի հանրապետական կուսակցության անդամ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական ծառայության առաջին դասի պետական խորհրդական (2012)։
* ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:1961 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական ծառայության առաջին դասի պետական խորհրդականներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Բեքա Կուրխուլի

**Բեքա Կուրխուլի** (, ), վրացի գրող, հրապարակախոս։

## Կենսագրություն
Բեքա Կուրխուլին ծնվել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Թբիլիսիում։ 1991 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի առաջին փորձնական դպրոցը։

1991-1996 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելիի անվան թատերական ինստիտուտի դրամատիկական արվեստի ֆակուլտետում (Թամազ Չիլաձեի արվեստանոց)։

Բեքա Կուրխուլիի առաջին պատմվածքները տպագրվել են 1991 «Մամուլի» (Հայրենիք) թերթում։ Հետագայում նրա պատմվածքները տպագրվել են Վրաստանի գրական ամսագրերում ու թերթերում՝ «Ալտերնատիվա», «Արիլի», «Դիլիս Գազետի» (Առավոտյան թերթ), «Չվենի Մցերլոբա» (Մեր նամակը), «Ցիգնեբի» (Գրքեր), «24 Սաաթի» (24 ժամ), «Պառնասի» (Պառնաս), «Լիտերատուրուլա Պալիտրա» (Գրական ներկապնակ), «Լիտերատուրուլա Գազետի» (Գրական թերթ), «Լիտերատուրուլա Ցխելի-Շոկոլադի», «Ապրա»։

1999-2004 թվականներին որպես ռազմական թղթակից աշխատել է Վրաստանի ու Կովկասի մարտական կետրում։ Ռեպորտաժներ էպատրաստել Աբխազիայում, Հյուսիսային Օսիայում, Ցխինվալիում, Ինգուշեթիայում, Վրաստանի Պանկիսի կիրճում տեղի ունեցող մարտական գործողությունների վերաբերյալ։

2005 թվականին «Սաարի» հրատարակչությունը լույս է ընծայում «Տունը դրսում» արձակ ժողովածուն, որը 2006 թվականին ներկայացվում է «Սաբա» մրցանակի լավագույն արձակ ժողովածու անվանակարգում։

2006 թվականին պաշտպանել է դիսերտացիա «Արշավներ ու արշավանքներ Արևելյան Կովկասի լեռներում» թեմայով։
2011 թվականից համագործակցում է «Media House Dekom» «Ցխելի Շոկոլադի» և «Լիբերալի» ամսագրերի հետ։

2013 թվականին գործուղման է մեկնել Աֆղանստան։

2014 թվականին արժանացել է Ռևազ Իվանիշվիլիի անվան գրական մրցանակի (առաջին տեղ)։
Բեքա Կուրխուլիի պատմվածքները թարգմանվել են անգլերեն, լիտվերեն, ռուսերեն ու հայերեն։ Նրա պատմվածքները տպագրվում են նաև ռուսական «Ժողովուրդների բարեկամություն» () գրական ամսագրում։

## Մատենագրություն
### Պատմվածքների ժողովածուներ
* Կետ... Կորած մարդիկ, կորած տարածքներ, 2004
* Տունը դրսում, 2005
* Հանդիպում նրանից հետո, 2010
* Երկու լուսինների պատմությունը, 2011
* Ծառը կարող է ընկնել, 2012
* Քաղաքը ձյան մեջ, 2013
* Գրություններ 1993-2011, 2013
* Բաց դռների երկիր, 2014

### Պատմվածքներ
* Ադամո
* 10000 բառ
* Կատու
* Լերա Մասսկվա
* Երրորդը, կորածը
* Ամառային կարճ գիշեր
* Դատարկ մոխրաման
* Աջարիացի
* Մուսա-Կալա

## Գրական մրցանակներ
* Ռևազ Իվանիշվիլիի անվան գրական մրցանակ - 1-ին տեղ, 2014
* Ներկայացվել է Սաբա գրական մրցանակի *Լավագույն արձակ ժողովածու* և *Վավերագրական լավագույն արձակ* անվանակարգերում 2006, 2012, 2013, 2014 թվականներին։

## Արտաքին հղումներ
* Бека Курхули "Муса-Кала"
* Բաց դռների երկիրը
* Բեքա Կուրխուլի. «Դատարկ մոխրաման»
* Բեքա Կուրխուլի
* Բեքա Կուրխուլի. «Աջարացին» 

Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Վրացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Վրացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Զաիրա Արսենիշվիլի

**Զաիրա Իվանի Արսենիշվիլի** (), վրացի խորհրդային գրող և սցենարիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1980)։

## Կենսագրություն
Զաիրա Արսենիշվիլին ծնվել է 1933 թվականի նոյեմբերի 30-ին։ 1937 թվականին նրա հայրը՝ Իվան Արսենիշվիլին, ենթարկվել է բռնաճնշման, նույն թվականի դեկտեմբերի նա ձերբակալվել է ու գնդակահարվել 2 ամիս անց։

Զաիրա Արսենիշվիլին 1954 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, իսկ 1956 թվականին՝ երաժշտական դպրոցը, որտեղ սովորում էր ջութակի դասարանում։ Աշխատել է որպես երաժշտության ուսուցիչ, նվագել է Թբիլիսիի Զ. Փալիաշվիլիի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի նվագախմբում։

1970-ական թվականներին սկսել է աշխատել կինոյի բնագավառում։ ՀամագործակԼենա Գոգոբերիձեի հետ՝ գրելով նրա գրեթե բոլոր ֆիլմերի սցենարները։ Զաիրա Արսենիշվիլին հեղինակել է մի շարք վեպեր։

Մահացել է Թբիլիսիում 2015 թվականի օգոստոսի 9-ին, 82 տարեկան հասակում։

## Մրցանակներ
* 1980 – ԽՍՀՄ պետական մրցանակ գրականության, արվեստի ու ճարտարապետության բնագավառում «Մի քանի հարցազրույց անձնական հարցերի շուրջ» (1978) գեղարվեստական ֆիլմի համար, որ նկարահանվել է «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում,
* 1998 – Վրաստանի պետական մրցանակ «Ռեքվիեմ բասի, սոպրանոյի ու յոթ գործիքների համար» վեպի համար։

## Ֆիլմագրություն
* 1972 — Երբ ծաղկեց նշենին
* 1975 — Իրարանցում
* 1978 — Մի քանի հարցազրույց անձնական հարցերի շուրջ
* 1979 — Մի՞թե նա մարդ է
* 1983 — Օր գիշերվանից երկար
* 1986 — Շրջապտույտ
* 1987 — Տատիկ բոլորի համար
* 1992 — Վալս Պեչորայի վրա
* 2010 — Ֆելիչիտա (Վրաստան, կարճամետրաժ)

## Մատենագրություն
* «Вах, деревня» (վեպ)
* «Ռեքվիեմ բասի, սոպրանոյի ու յոթ գործիքների համար» (1997, վեպ)

## Գրականություն
* Марина Кереселидзе, Энциклопедический словарь грузинского кино, Тб., 2010.
* Арсенишвили, Заира Ивановна. Несколько интервью по личным вопросам: киносценарий / З. Арсенишвили, Э. Ахвледиани, Л. Гогоберидзе ; [вступ. ст. С. Фрейлиха]. - Москва : Искусство, 1980. - 71 с. : ил. ; 19 см. - (Библиотека кинодраматургии). - В вып. дан. 2-й авт.: Ахвледиани Эрлом Сергеевич. - 30000 экз.. - 0.35 р.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԿինոՊոիսկ. Զաիրա Արսենիշվիլի 
* Фильм «День длиннее ночи» // «Советский Экран», № 19, октябрь 1983 года
* ზაირა არსენიშვილი - მწერალი (Զաիրա Արսենիշվիլի - գրող) 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ
Թբիլիսիի պատանի հանդիսատեսի հայկական թատրոն

**Թբիլիսիի պատանի հանդիսատեսի հայկական թատրոն**, առաջին հայկական մանկական թատրոնը ստեղծվել է Թիֆլիսում։ Գործել է 1927 թվականից մինչև 1945 թվականը։

## Պատմություն
Թբիլիսիի պատանի հանդիսատեսի հայկական թատրոնը հիմնադրվել է 1927 թվականին՝ որպես մանկապատանեկան թատրոն, որի ղեկավարը եղել է Արշակ Բուրջալյանը։

1928 թվականին թատրոնը կոչվել է 26 կոմիսարների անվամբ և բացվել Դեմիրճյանների «Քաջ Նազար» բեմադրությամբ։ 1929 թվականի վերանվանվել է *Թիֆլիսի պատանի հանդիսատեսի հայկական պետական թատրոն*։ Բեմադրություններից են Ս․ Մթվարաձեի և Բ․ Գամրեկելու «Արսեն Մարաբդելի» (1936), Շիլլերի «Սեր և խարդավանք» (1939), «Չախ-Չախ թագավոր» (ըստ Թումանյանի, 1945), Սունդուկյանի «Խաթաբալա» (1945)։

Թատրոնի գլխավոր ռեժիսորներն են եղել Արմեն Արմենյանը, Ալեքսանդր Աբարյանը, Ս․ Քափանակյանը, ռեժիսորներ՝ Լ․ Ֆիդանյանը, Հ․ Վարձիգուլյանը, նկարիչներ՝ Զ․ Սիմոնյանը, Վաղարշակ Էլիբեկյանը, Մ․ Կիրակոսյանը, դերասան-դերասանուհիներ՝ Բաբկեն Ներսիսյանը, Ծ․ Վրույրը, Հ․ Խաչատրյանը, Ծ․ Գրիգորյանը, Ս․ և Լ․ Ալիխանյանները, Գ․ Փաշյանը և ուրիշներ։

Փակվել է 1945 թվականին։

## Բեմադրություններ
* Ս. Մթվարաձեի և Բ. Գամրեկելու «Արսեն Մարաբղելի»
* Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* Գաբրիել Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
* Հովհաննես Թումանյանի «Չախ-չախ թագավորը»

## Գլխավոր ռեժիսորներ
* Արմեն Արմենյան
* Ալեքսանդր Աբարյան
* Ստեփան Քափանակյան

## Դերասաններ
* Բաբկեն Ներսիսյան
* Ծ. Վրույր
* Հ. Խաչատրյան
* Շ. Գրիգորյան
* Ս. և Լ. Ալիխանյաններ
* Գ. Փաշյան

## Տես նաև
*Մանկական թատրոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի թատրոններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական թատրոններ
Շատիլ

**Շատիլի**, Վրաստանում գտնվող բարձր լեռնային գյուղ։

2008 թվականի սկզբին Շատիլիի ընտրական տեղամասում գրանցվել է 130 ընտրող։

Գյուղն իրենից ներկայացնում մեկ միասնական համալիր՝ բաղկացած 60 աշտարակներից և բնակելի շինություններից։ Շատիլին հավակնում է ընդգրկվելու Համաշխարհային ժառանգություն հանդիսացող հուշարձանների ցանկի մեջ մտնել։

## Պատմություն
Գյուղի անվանումը չեչեներենից թարգմանած նշանակում է «սառցե երկիր»։

ԷՍԲԵ–ի համաձայն․ «*1843 թվականին Շամիլի ամենահզոր և հնարամիտ զորապետներից մեկը՝ Ահվերդ Մագոման հսկայական խառնամբոխով, հարձակվում են Շատիլիի վրա, պահանջելով, որ խևուրսները հեռանան ռուսներից և միանան Շամիլին։ Շատիլցիները ոչ միայն պաշպանվեցին թշնամուց, այլև սպանեցին Ախվերդ Մագոմային և իր խառնամբոխից 100 մարդու*»։ Գեղեցիկ հեքիաթ



Shatili stone houses 3, Khevsureti, Georgia.jpg
Shatili, Sun, Khevsureti, Georgia, Greater Caucasus.jpg 
Shatili stone tower, Interior 3, Georgia.jpg 
Shatili, Argun 3, Georgia.jpg 
Shatili stone tower, Georgia.jpg
Shatili, Argun 4, Khevsureti, Georgia, Greater Caucasus mountains.jpg 
Argun River Valley, Georgia.jpg
Shatili haystacks, Georgia.jpg



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շատիի քարտեզը
* Shatili (''Tourism Department of Georgia'') 
* Տեղեկություններ
* Կարժ տեղեկություններ Շատիլի գյուղի մասին։

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Կատեգորիա:Մցխեթ-Մթիանեթի մարզ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Նինոծմինդա (Սագարեջոյի շրջան)

**Նինոծմինդա** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Սագարեջոյի շրջանում։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1904 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սագարեջոյի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Թիֆլիսի արտիստական ընկերություն

**Թիֆլիսի արտիստական ընկերություն**, թատերական կազմակերպություն Թիֆլիսում։ Գործել է 1888 թվականից մինչև 1920 թվականը։

## Պատմություն
Թատերական կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1888 թվականին՝ վարչության նախագահ՝ Եսայի Փիթոևի գլխավորությամբ։
Նույն թվականին կազմակերպվել է ընկերության դերասանական ռուսական խումբը (առաջին ներկայացումը՝ Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնություն»)։ 
Ընկերությունը մեծապես նպաստել է Թիֆլիսի թատերական կյանքի զարգացմանը. հրավիրվել են դերասաններ, դերասանական խմբեր, որոնց
հետ հանդես են եկել նաև տեղի դերասանները։ Թբիլիսիի օպերայի և բալետի թատրոնի նոր շենքի բացումը (1896), ինչպես և սեփական թատրոնի շենքի կառուցումն ավելի են ընդլայնել ընկերության գործունեությունը։

Թատրոնի շենքը կառուցվել է Ե. Փիթոևի միջոցներով, բացվել 1901 թվականին (այժմ՝ Ռուսթավելու անվան վրացական թատրոն), այստեղ ներկայացումներ են տվել հայկական, ռուսական և վրացական թատերախմբերը։

Թիֆլիսի արտիստական ընկերության աշխատանքներին մեծապես նպաստել են հայազգի գործիչներ Պ. Բեժանբեկը, Գ. Տեր-Ասատուրովը, Ե.
Արղուտինսկայա-Կոզլովսկայան, Տ. Օթարովան և ուրիշներ։

Ընկերությունը գոյատևել է մինչև 1920 թվականը։

Կատեգորիա:Թատերական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի թատրոններ
Վաշլիան

**Վաշլիան ** (), գյուղ Վրաստանի Կախեթի մարզում՝ Սագարեջոյի շրջանում։ Կենտրոնի բարձրությունը 1050 մետր է։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 19 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սագարեջոյի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Վրաստանի կենդանական աշխարհ

300px|Կովկասյան լեռնային այծ|thumb|աջից
**Վրաստանը** երկիր է Հարավային Կովկասում, Սև ծովի արևելյան ափին։ Վրաստանի ռելիեֆում զուգակցվում են բարձրլեռնային, միջին բարձրության լեռնային, բլրա-նախալեռնային, դաշտավայրա-հարթավայրային, սարահարթային և սարավանդանման ռելիեֆի ձևերը։

Վրաստանի կենդանական աշխարհը կազմված է միջերկրածովյան և կենտրոնաասիական տեսակներից։ Մեծ Կովկասի ալպիական գոտում հանդիպում են Կովկասյան էնդեմիկ լեռնային այծը, քարայծը, կովկասյան լեռնային հնդկահավը, բեզոարյան այծը, անտառներում՝ գորշ արջը, ազնիվ եղջերուն, այծյամը, լուսանը, գայլը, աղվեսը, նապաստակը են։

Կենդանական և բուսական աշխարհի պահպանման համար ստեղծվել են 15 (այդ թվում՝ Լագոդեխի, Բորժոմի, Ռիցայի) արգելանոցներ։

## Էկոհամակարգ
Վրաստանը ունի հարուստ և բազմազան էկոհամակարգ։ Ամենատարածված կաթնասունները դրանք գայլերը, աղվեսները, եղնիկները, արջերը և վարազներն են։ Եզրային որոշ արգելոցներում և ազգային պարկերում քիչ քանակությամբ տարածված են ընձառյուծները, որոնք համարվում են Հարավային Կովկասում հանգած տեսակներ։ Վրացի կենդանաբանների և բնապահպանների խումբը, 2001 թվականին Սև ծովի հարակից տարածքներում հայտնաբերելով ընձառյուծ ճշտեց այն տեսակետը, որ նրանք Հարավային Կովկասի վերացած տեսակներ են։

Վրաստանում ապրում է հազվադեպ հանդիպող տեսակներից Կասպից վագր, բայց կան նաև այլ տեսակներ, օրինակ՝ ամերիկյան ջրարջ (Հյուսիսային Ամերիկայի կենդանատեսակ) և ենոտանման շունը (Մերձավոր Արևելքի կենդանատեսակ)։

Վրաստանի մերձծովյան ափերին, մասնավորապես Սև ծովի ավազանում հանդիպում են երեք տեսակի դելֆիններ՝ սպիտակակող դելֆին, աֆալինա կամ հսկա դելֆին և ծովային խոզ։ Բացի այդ, 1939 թվականին Բաթում քաղաքի շրջակայքում հայտնաբերվել են նաև փոկեր։

## Կենսաբազմազանություն
#### Ողնաշարավորներ
* Դաս կաթնասուններ՝ Վրաստանում հանդիպում են 109 տեսակի կաթնասուն.
* Դաս` թռչուններ՝ հանդիպում է ավելի քան 330 տեսակ.
** Թռչունների տեսակներ։ վարդագույն սարյակ, պարսկական սոխակ, մարգագետնային աքար, լեռնային կաքավ, փասիան, կովկասյան ցախաքլոր, լեռնային հնդկահավ, լոր, մեծ արոս, սովորական արոս, թուրաջ, սապսան, քարարծիվ, գերեզմանի արծից, ճահճային մկնաբազե, փոքր ճերմակաբազե, սովորական լալկան բազե, արտույտաբազե, արծվառյուծ, բու և այլն։
* Վրաստանում հանդիպում են 52 տեսակի սողուններ, 3 տեսակի կրիաներ, 27 տեսակի մողեսներ և 23 տեսակի օձեր (3 տեսակի էնդեմիկ օձեր և 12 տեսակի էնդեմիկ մողեսներ). 
* Հանդիպում են 13 տեսակի երկկենցաղներ (մեկ տեսակի դոդոշ, 3 տեսակի գորտ և 4 տեսակի տրիտոններ ու սալամանդրեր)։
* Վրաստանի ջրերում հանդիպում են 84 տեսակի ձկներ.

#### Անողնաշարավորներ
Վրաստանի տարածքում հանդիպում են ավելի քան 11,000 անողնաշարավորներ
* Հոդվածոտանիներ՝ ավելի քան 9 150 տեսակի.
** Միջատներ՝ 8 230 տեսակի.
** Սարդակերպեր

Կատեգորիա:Վրաստանի բնություն
Deutsche Börse

**Deutsche Börse AG** (), աշխարհի ամենախոշոր բորսայական կազմակերպություններից մեկը, որը ստեղծվել է բաժնետիրական ընկերության ձևով. կազմակերպում է արժեթղթերի տարբեր շուկաների աշխատանքը։ Կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Մայնի Ֆրակֆուրտում։ Ունի նաև ներկայացչություններ Լյուքսեմբուրգում, Լոնդոնում, Նյու Յորքում, Չիկագոյում, Հոնկոնգում, Սինգապուրում, Տոկիոյում, Պեկինում, Պրահայում, Ցյուրիխում և Մոսկվայում։

Deutsche Börse-ի բաժնետոմսերը պատկանում են խոշորագույն ընկերությունների թվին՝ DAX ինդեքսի որոշման համար։

## Խմբի կառուցվածք
Կենտրոնական գրասենյակում, ինչպես նաև բազմաթիվ ներկայացչություններում և մասնաճյուղերում՝ սփռված ամբողջ աշխարհում, աշխատում է ավելի քան 3200 աշխատակից։ Խմբի կազմի մեջ մտնում են հետևյալ կազմակերպությունները, որոնք տարատեսակ գործունեություն են իրականացնում տարբեր երկրներում․

# Ֆրանկֆուրտի ֆոնդային բորսան, որը Գերմանիայի խոշորագույն բորսան է և աշխարհի խոշորագույն բորսաներից մեկը։
# Eurex բորսան, որը ձևավորվել է 1998 թվականին։ Բաժնետոմսերի 100 տոկոսը պատկանում է Deutsche Börse AG-ին։ Eurex բորսան աշխարհում առաջատարներից մեկն է, որը զբաղվում է ածանցյալ ֆինանսական գործիքների առքուվաճառքով։
# Clearstream ընկերությունը, որը տեղակայված է Լյուքսեմբուրգում։ Ընկերությունը իրենից ներկայացնում է հաշվարկաքլիրինգային կազմակերպություն  (), որը զբաղվում է նաև դեպոզիտային ծառայությունների մատուցմամբ։ Ընկերությունը նաև ստեղծում և մատուցում է տեխնիկական ծառայություններ (ծրագրային ապահովման մշակում, մասնակիցների անվտանգ մուտք ցանց և այլն)։
# Դուստր ընկերություններ, որոնք ծառայություններ են տրամադրում մասնավոր, կորպորատիվ և ինստիտուցիոնալ ներդրողներին (այդ թվում՝ տվյալներ ֆոնդային շուկայի իրավիճակի և հեռանկարների, ֆոնդային շուկայի ինդեքսների վերաբերյալ և այլն)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Deutsche Börse AG»-ի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի ընկերություններ
Eni

*Eni S.p.A.*', նավթի ու գազի արդյունահանմամբ ու իրացմամբ զբաղվող իտալական խոշոր ընկերություն։ Հանույթը հիմնականում իրականացնում է  Աֆրիկայում, Ռուսաստանում, Ղազախստանում, իրացումը՝ Իտալիայում և եվրոպական այլ երկրներում։ 2020 թվականին Eni-ն *Fortune Global 500* ցանկում շահույթի ծավալով զբաղեցրել է 113-րդ տեղը (2015 թվականին՝ 25-րդ, 2016 թվականին՝ 65-րդ, 2017 թվականին՝ 132-րդ, 2018 թվականին՝ 89-րդ, 2019 թվականին՝ 83-րդ տեղը)։

Հիմնադրվել է 1953 թվականին։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Հռոմում։ 2009 թվականին ընկերությունը գրավել է 17-րդ տեղը Fortune Global 500 մրցույթում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Իտալիայի ընկերություններ
Fortis

**Fortis**, բելգիական ընկերություն, որն զբաղվում է բանկային ու ապահովագրական գործունեությամբ, ինչպես նաև ֆինանսական ներդրումներ կատարելով։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1990 թվականին, գործունեություն ծավալել գլխավորապես Բենիլյուքսի երկրներում։ 2007 թվականին ընկերությունն իր եկամուտների ծավալով Fortune Global 500-ի ցանկում գրավել է 20-րդ տեղը։ Սակայն հաջորդ տարվանից ընկերությունը մաս առ մաս վաճառքի է հանվել։ Fortis-ի բաժնետոմսերը աճուրդի են դրվել Euronext-ի Բրյուսելում ու Ամստերդամում գործող բորսաներում, ինչպես նաև Լյուքսեմբուրգի բորսայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Բելգիայի բանկեր
Société Générale

**Société Générale**, ֆրանսիական ֆինանսական ընկերություն։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Փարիզում։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1864 թվականին։ Ունի 30 միլիարդ դոլլարի կապիտալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնականա կայքը 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բանկեր
Iberdrola

**Iberdrola**, իսպանական ընկերություն։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1992 թվականին։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Բիլբաոում։ 2011 թվականին ընկերությունը Fortune Global 500 մրցությում գրավել է 213-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Իսպանիայի ընկերություններ
Մեծ Չաիլուր

**Մեծ Չաիլուրի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Սագարեջոյի շրջանում։ Կենտրոնի բարձրությունը 700 մետր է։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 850 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սագարեջոյի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Սանդրո Էուլի

**Սանդրո Էուլի**, իրական անուն-ազգանուն՝ **Ալեքսանդր Կուրիձե** (, 1890, հոկտեմբերի 11 (23) , գ. Սոմլեթի, Չոխատաուրի շրջան, Վրաստան - մարտի 25, 1965, Թբիլիսի), ԽՍՀՄ վրացի գրող։

## Կենսագրություն
Սանդրո Էուլին ծնվել է 1890 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Վրաստանի Չոխատաուրի շրջանում գտնվող Սոմլեթիի գյուղում՝ գյուղացու ընտանիքում։

Գրական գործողությունները սկսել է 1909 թվականից։ 1917 թվականից ՍՄԿԿ-ի անդամ։ Վրաստանի գրողների պրոլետարական ասոցիացիայի կազմակերպիչներից մեկը։

Հետևյալ բանաստեղծություննրի հեղինակն է. «12 անմահ հերոսներից հիշողություններ», «Քսանվեց», «Աշխատանքային վարպետ», «Համատեղ երգ» մի շար այլ ստեղծագործություններ։

Թարգմանել է վրացերեն Ֆրիդրիխ Էնգելսի, Դ. Բեդնոյի, Ա. Աքոփլյանի ստեղծագործությունները։

## Ստեղծագործություններ
* Ընտրյալները։ Բանաստեղծությունները, պոետները։ Թբիլիսի, 1960
* Բանաստեղծություններ, Թբիլիսի, 1967

## Աղբյուրներ
* ՍՄՀ

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Սերվա (Էն)

**Սերվա** () կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Պերոննա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01405։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 370 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 50 կմ է և 10 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի հյուսիսային մասում հոսում է Վել գետը:

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1184 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 757 մարդկանցից 559-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 198-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 73,8% է, 1999 թվականին՝ 74,6%)։ 559 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 530-ը (286 տղամարդ, 244 կին), գործազուրկ է եղել 29 մարդ (12 տղամարդ և 17 կին)։ 198 պասիվներից 58 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 74-ը՝ թոշակառու, 66 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Զարուհի Տերոյան

**Զարուհի Տերոյան** (1870-1944), հայ ազատագրական շարժման գործիչ։ Սկզբնապես եղբոր՝ Վազգենի հետ անդամակցել է Արմենական, ապա Դաշնակցություն կուսակցությանը։ Ուսանել է «Սանդխտյան» իգական դպրոցում, որն ավարտելուց հետո դասավանդել է նույն դպրոցում։ Կանանցից և աղջիկներից կազմակերպել է ազատագրական գաղտնի խմբակներ, տեղափոխել ազատագրական բնույթի գրականություն։ 1896 թ. հունիսի 2-ին ձերբակալվել է օսմանյան ոստիկանության կողմից և աքսորվել Երուսաղեմ, որտեղ մնացել է մինչև 1908 թ.: Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Մկրտիչ Խրիմյանի կարգադրությամբ Զ. Տերոյանի փրկության գործով զբաղվել է Կ. Պոլսի Հայոց պատրիարք Մ. Օրմանյանը։ Դաշնակցությունը նաև ծրագրել էր փախցնել Զ. Տերոյանին աքսորավայրից։

Ազատվելուց հետո որոշ ժամանակ գտնվել է արտասահմանում կատարելով կուսակցության հանձնարարություններըը։ 1919-1929 թթ. աշխատել է Մերձավոր Արևելքի օգնության ամերիկյան կոմիտեում (Ամերկոմ)։ Հետագա տարիներին իր կեցությունը պահել է գերմաներեն մասնավոր դասեր տալով։

## Գրականություն
* Վասպուրական. Վան-Վասպուրականի ապրիլեան հերոսամարտի տասնևհինգամեակին առթիւ, 1915-1930, Վենետիկ-Ս. Ղազար, 1930, էջ 324- 325։

Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում
Նիկոլո Միծիշվիլի

**Նիկոլո Միծիշվիլի** (, ինչպես նաև Նիկոլո Միցիշվիլի, իրական ազգանուն՝ Սիրբիլաձե, ), վրացի բանաստեղծ և գրող։

## Կենսագրություն
Նիկոլո Միծիշվիլին ծնվել է 1894 թվականի նոյեմբերի 8-ին Վրաստանի Չինական նահանգի գյուղացիական ընտանիքում։

Նախնական կրթությունը ստացել է Քութայիսի դպրոցում։ Ավարտելուց հետո աշխատել է որպես ուսուցիչ։ Նրա ստեղծագործությունները տպագրվել են 1912 թվականին։

1917 թվականին նա եղել է «Զինվորի Ձայնը» թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1922 թվականաին ռուսական «Ֆիգարո» թերթի խմբագիր։

1922 թվականին ստեղծեց և հրատարակեց «Վրաստանի պոետներ» ռուսերեն լեզվով գիրքը։ Թարգմանությունների հարցում նրան օգնել է ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ Օսիպ Մանդելշտամը։ Նույն թվականին նա ուղևորվում է Ֆրանսիա։ Երեք տարի անց՝ 1925 թվականին, նա վերադառնում է հայերենի պետություն։ Այնուհետև դառնում է Զարյա Վոստոկա օրաթերթի գլխավոր խմբագիրը։

1937 թվականին նրան ձերբակալում են։ Ազատություն է ձեռք բերում հետմահու։

## Ստեղծագործություններ
* «Սև աստղեր» («Շավի վարսկլավի») 1922
* «Թռչնի շոգը» («Ցմինդանիանի», 1926) բանաստեղծությունների գիրք
* «Փետրվար» («Թեբերվալի», 1927) պատմություն
* «Սոցիալական հարցեր» (1927) հոդվածների ժողովածու
* «Փորձ» (1929), ռուսերեն լեզվով թարգմանվել է 1930 թվականին, պատմվածք
* «Դեպքեր Աֆղանստանում» (1929)
* «Գործը մեկ գիշերվա ընթացքում» (1931)
* «Նովելներ» (1931)
* Հրատարակություններ. «փորձառություններ։ Բանաստեղծություններ։ Նովելներ. Հիշողություննեեր», Թբիլիսի, (1963) ռուսերեն թարգմանությամբ։

## Գրականություն
* ავალიანი, ლ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, გვ. 45-46, თბ., 1984 წელი.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Ռոբերտ Ստուրուա

**Ռոբերտ Ստուրուա** (, ), վրացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Ստուրուան ծնվել է 1918 թվականին պրոֆեսիոնալ հեղափոխական Վանո Ստուրուայի ընտանիքում։

* Կինը՝ Ցուցա (Մաքվալա) Մաքվաձե։
* Որդին՝ Ռոբերտ Ստուրուա

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Ստալինյան մրցանակ՝ երկրորդ աստիճանի (1951) 
* Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական նկարչի կոչում

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Սեռիեր դը Բրիոր

**Սեռիեր դը Բրիոր** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Լյուի կանտոնում։ Կոմունայի օկրուգը Ժեքսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01403։

## Աշխարհագրություն
200px|մինի|ձախից|Կոմունայի քարտեզը
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 420 կմ հարավ-արևելք, դեպի արևելք՝ Լիոն քաղաք, 50 կմ է և 70 կմ հարավ Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի տարածքում հոսում է Ռոնա գետը։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1174 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 695 մարդկանցից 535-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 160-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 77,0% է, 1999 թվականին՝ 69,8%)։ 535 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 474-ը (259 տղամարդ, 215 կին), գործազուրկ է եղել 61 մարդ (34 տղամարդ և 27 կին)։ 160 պասիվներից 41 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 64-ը՝ թոշակառու, 55 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ալեքսեյ Վեփխվաձե

**Ալեքսեյ Վեփխվաձե** (), վրացի նկարիչ։ Վրացական ՍՍՀ-ի վաստակավոր նկարիչ։ Պարգևատրվել է Ստալինի անվան գրական մրցանակով երրորդ տեղը զբաղեցնելու համար (1951)։

## Կենսագրություն
Ալեքսեյ Վեփխվաձեն ծնվել է 1921 թվականի մայիսի 31-ին, Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ 1941-1945 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Սովորել գրքի գրաֆիկայի արվեստը։

Մահացել է 1982 թվականին։

## Ընտանիք
* հայր — նկարիչ Իվան Վեփխվաձե
* երեխա — նկարիչ Ջովաննի Վեփխվաձե
* թոռ — նկարիչ Բրունո Վեփխվաձե

## Ստեղծագործություններ
* «Կնոջ դիմանկարը» (1944)
* «Մոր դիմանկարը» (1948)
* «Վաժա Փշավելա» (1950)
* «1903 թվականին Ստալինի վտարումը Բաթումից» (1951)
* «Սայաթ-Նովա» (1956)
* «Մեքա Օլիզարի» (1957)
* «Շոթա Ռուսթավելի, ով կարդում է իր պոեմները» (1966)
* «Բելլա» (1967)
* «Սուգ» (1968)

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Վրացական ՍՍՀ-ի վաստակավոր նկարիչ։
* 1951 թվականին Ստալինի անվան գրական մրցանակով երրորդ տեղը զբաղեցնելու համար

## Աղբյուրներ
* ՄԾՀ

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Բոլնիս (գետակ)

**Բոլնիս** (), գետակ Կուրի ավազանում, Խրամի աջակողմյան վտակ Մաշավերի աջ օժանդակը։ Կազմավորվում է Վիրահայոց լեռների հյուսիսային լանջերից սկսվող Լյոք և Պերպենջանչայ գետերի միախառնվելուց և մայր գետին է միանում Բոլնիս շրջկենտրոնից 6-7 կիլոմետր արևելք։ Միջնադարյան վրացական աղբյուրներում անվանվել է Բոլնիսի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Կատեգորիա:Մաշավեր գետի վտակներ
Գադիրղայա

**Գադիրղայա**, լեռներ Հայկական լեռնաշխարհում՝ Անտիպոնտական լեռնահամակարգում։ Տեղակայված է Թուրքիայի Բայբուրթի մարզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Բայբուրթի մարզի լեռներ
Բուրալան (բլուր)

**Բուրալան**, բլուր Արաքս գետի աջ ափին, Շարուրի հարթավայրին դեմ հանդիման։ Սրա մոտով է հոսում և Արաքսի մեջ թափվում Փոքր Կարասու գետակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շարուրի շրջան
Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության լեռնագրություն
Ասխաբ Աբակարով

**Ասխաբ Աբակարով** (, ), խորհրդային նկարիչ, կինոռեժիսոր, դերասան։

## Կենսագրություն
Ասխաբ Աբակարովը ծնվել է 1945 թվականի օգոստոսի 21-ին Կախիբ գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի տարրական դպրոցում։

1969 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի թատերական արվեստի պետական ակադեմիան, 1979 թվականին՝ Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտի կինոռեժիսուրայի ֆակուլտետը (Թենգիզ Աբուլաձեի արվեստանոց)։ Մինչ սովորելը թատրոնում նկարիչ-դիզայներ է աշխատել։ Եղել է կոստյումների դիզայներ և գեղարվեստական ֆիլմների տնօրեն։

Մահացել է 1985 թվականի նոյեմբերի 4-ին ավտովթարից Սանկտ Պետերբուրգում։

## Ֆիլմագրություն
### Դերասանական աշխատանքներ
* 1979 - «Արքայազն Ֆլորիզելի արկածները»

### Ռեժիսորական աշխատանքներ
* 1987 - «Հեքիաթ խիզախ Խոչբարեի մասին»
* 1981 - «Կապույտ լեռների գաղտնիքը»

### Նկարիչ
* 1976 - «Ցանկությունների ծառ»
* 1971 - «Մանյակ սիրելիիս համար»

## Արտաքին հղումներ
* Асхаб Абакаров в проекте «Люди»
* «Махачкалинские известия» о фильме «Сказание о храбром Хочбаре» 

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Բերդուս (սարահարթ)

**Բերդուս**, սարահարթ լեռնային Կիլիկիայում, Տավրոսյան լեռներում։ Ընդարձակ, բոլորածիր դաշտ է, ծովի մակարդակից 1300մբարձրության վրա։ Հյուսիսից Նուկրակ և Գոչդաղ լեռներն են, հարավից՝ Ախըրդաղ, արևելքից՝ Ընկուզեկ լեռները, արևմուտքից՝ սարահարթի ապարաժները։ Ունի հիանալի օդ ու ջուր։ Այստեղ ցրված էին 16փոքր գետեր, որոնց բնակչությունն զբաղվում էր այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։ Կային երկու բերդի ավերակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի սարահարթեր
Բախսի (գետակ)

**Բախսի**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Էշեք Սրթի լեռներից, և հոսելով Բախշի գյուղի մոտով, միանում է Ճորոխին։ Ավազանն անտառապատ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Ճորոխ գետի վտակներ
Կիրիլ Զդանևիչ

**Կիրիլ Զդանևիչ** (), վրացի նկարիչ, Իլյա Զդանևիչի ավագ եղբայրը։ Նրա հիմնական նկարները ստեղծվել են կուբոֆուտուրիզմի ոճով։ «Նվագախմբային գեղանկարչության» հիմնադիրն է։ «41°» խմբի անդամ։ Աշխատել է թատրոնում, հանդես է եկել որպես գրաֆիկական նկարիչ և գրքերի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Կիրիլ Զդանևիչը ծնվել է 1892 թվականին, Վրաստանի Գարդաբանի մունիցիպալիտետի Քոջորի գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի տարրական դպրոցում։

Փարիզում աշխատել է Ալեքսանդր Արխիպեկոյի ստուդիայուվ, որտեղ և ստացել է գովասանքի խոսքեր Պաբլո Պիկասոյից։

1917-1920-ական թվականներին ապրել է անկախ Վրաստանում, ապա, 1920-1921 թվականներին Պոլում և Փարիզում, այնուհետև Թիֆլիսում։ Նա մասնակցել է Շոթա Ռուսթավելիի անվան թատրոնի ֆուտուրիզմական վանգարդ արվեստի շարժմանը։

## Անավանակարգեր
* Վրացական ՍՍՀ-ի վաստակավոր արտիստ։

## Գրքեր
* Նիկո Պրիսմանաշվիլի. Тб.: Գրականություն և արվեստ/մշակույթ, 1963 (Մոսկվա, 1964)

## Գրականություն
thumb|right
* *Le Gris-Bergmann F*. Kirill Zdanevich and cubo-futurism, Tiflis 1918—1920. New York: Rachel Adler Gallery, 1987
* Kirill Zdanevich (1892—1969). San Francisco: Modernism, 1989
* Каталог выставки Кирилла Зданевича и Ильи Зданевича. Тбилиси; Париж, 1989
* Никольская, Татьяна Львовна «Фантастический город»: Русская культурная жизнь в Тбилиси: 1917—1921. — М.: Пятая страна, 2000. — 192 с. — ISBN 5-901250-07-9.
* Никольская, Татьяна Львовна Авангард и окрестности. — СПб.: Изд-во Ивана Лимбаха, 2001. — 320 с — ISBN 5-89059-010-3 — '''рецензия''' Крусанов, Андрей Васильевич
* Паустовский, Константин Георгиевич Бросок на юг  [: воспоминания] // Паустовский, Константин Георгиевич Собр.соч. в 8-и т. М.: Художественная литература, 1968. Т.5.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://pag.iatp.org.ge/ge/zdanewicz.html
* '''Կիրիլ_Զդանևիչի''' աշխատանքներ '''www.artnet.com''' կայքում
* ЗДАНЕВИЧ Кирилл Михайлович // Люди и судьбы: Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период: 1917—1991. СПб.: Петербургское востоковедение, 2003. — 496 с. — ISBN 5-85803-225-7
* Глава из книги Дж. Янечека (Gerald Janecek) «From Zaum: The Transrational Poetry of Russian Futurism» — «Zaum in Tiflis, 1917—1921» — 
* Кирилл Зданевич в «Энциклопедии футуризма» 
* Կիրիլ_Զդանևիչի մատենագրությունը

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Ալեքսանդր Նևսկու տաճար (Թիֆլիս)

**Ալեքսանդր Նևսկու տաճար** (, *tp'ilisis samkhedro tadzari*; , *Թիֆլիսի Ալեքսանդր Նևսկու զինվորական տաճար*), 19-րդ դարի վերջին Վրաստանի մայրաքաղաք Թիֆլիսում կառուցված ուղղափառական տաճար։ Ավերվել է 1930 թվականին։

Տաճարը կառուցվել է Կովկասի նվաճման առթիվ։ Տեղակայված էր քաղաքի կենտրոնում՝ Գոլովինի պողոտայում՝ Գունիբի հրապարակում։ Այն ութ գմբեթ ունեցող կառույց էր։ Ուներ նաև զանգակատուն։ Տեղավորում էր մինչև հազար մարդ։ Տաճարի գլխավոր խորանը կառուցվել է ի պատիվ Շնորհապարտ Մեծ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու, աջ կողմինը՝ ի պատիվ Միքայել հրեշտակապետի, ձախինը՝ ի պատիվ Նիկոլայ Հրաշագործի։

## Կառուցման պատմություն
Տաճարի սկզբնական նախագիծը կազմել է ճարտարապետ Դավիթ Գրիմը 1866 թվականին։ Շինարարությունը ձգվել է երկար տարիներ։ 1871 թվականի ապրիլի 6-ին հանդիսավորությամբ տեղի է ունեցել տաճարի հիմնադրման արարողությունը։ 1890 թվականին տաճարի նախնական պլանը փոփոխվել է, ընտրվել է տաճարի կառուցման նոր վայր նույն պողոտայի վրա։ 1891 թվականին ավարտին են հասցվել հիմքի կառուցման աշխատանքները, և սկսվել թ բուն տաճարի կառուցումը։ Շինարարությունը ղեկավարել է ինժեներ-գնդապետ Վ. Գերասիմովը։ Տաճարն օծվել է 1897 թվականի մայիսի 21-ին։

Տաճարը լուսավորվել է էլեկտրականությամբ։ Ներսից այն զարդարված էր Կովկասի գրավմանը մասնակցած զորամասերի համարները կրող վահաններով ու նրանց դրոշներով։ Տաճարի պատերը գեղազարդել են տեղացի նկարիչներ Կոլչինն ու Լոնգոն։

Ալեքսանդր Նևսկու տաճարն ավերվել է 1930 թվականին Լավրենտի Բերիայի հրամանով։ Նրա տեղում կառուցվել է Կառավարության տունը (այդ շենքում ներկայում տեղակայված է Վրաստանի խորհրդարանը)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Новый соборь войскъ кавказскаго военнаго округа въ г. Тифлисе: «КавказЪ», 21. Мai 1897.

## Արտաքին հղումներ
* სამხედრო ტაძარი — სობორო (Тифлисский Александро-Невский военный собор)
* Kvirkvelia, Tengiz. ძველთბილისური დასახელებანი (*The placenames of Old Tbilisi*), p.&nbsp;28. Tbilisi: Sabchota Sakartvelo, 1985.
* [Тифлисский Александро-Невский военный собор](http://www.temples.ru/main.php?op=page&name=06102004092237(10of15)#tanvs399)  in: Tsitovich, G. A. Храмы армии и флота  (*The Army and Fleet Churches*), pp.&nbsp;399–400. Pyatigorsk, 1913.
* *Savelyev, Yu. R. Vizantiysky stil v architecture Rossii* (Савельев, Ю. Р. Византийский стиль в архитектуре России. - СПБ., 2005) Saint Petersburg, 2005. ISBN 5-87417-207-6, pp.&nbsp;42–45

Կատեգորիա:Թբիլիսիի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տաճարներ
Կատեգորիա:1872 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ավերված եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Դինարա Նոդիա

**Դինարա Նոդիա** (), վրացի գծագրող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1931 թվականին Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում։ 1951 թվականից «Զնամյա» ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ 1955 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1957 թվականին ընդգրկվել է ԽՍՀՄ նկարիչների ասոցիացիայի անդամ։

1964-1978 թվականներին ստեղծագործական գործուղումներ է կատարել Ալժիր, Թունիս, Մարոկկո, Իտալիա, Կուբա, Բելգիա, Նիդեռլանդների և Շվեդիա։ 1981 թվականին ստացել է Վրացական ՍՍՀ-ի վաստակավոր նկարիչ կոչում։

## Մատենագրություն
Ի. Չերնովիչ *Դինարա Նոդիա.: Գծագրող*, Սովետական նկարիչ, 1983

## Արտաքին հղումներ
* Динара Нодиа в галерее «100 советских художников» 

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Գագվա (գետ)

**Գագվա**, գետ Վրաստանում Կուրի ավազանում, հոսում է Ախալցխայի շրջանով, համանուն գյուղի մոտով։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջան
Կատեգորիա:Կուրի ավազանի գետեր
Գյոլլար (լճակ)

**Գյոլլար**, լճակ Հայկական լեռնաշխարհում, Կարսի սարահարթում, Կաղզվան գյուղաքաղաքից 14-15 կմ հյուսիս-արևմուտք, Կզըլվերան գյուղից ոչ հեռու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր
Կատեգորիա:Կարսի մարզ
Ռուսթավելու պողոտա

**Ռուսթավելու պողոտա** (), Թբիլիսիի կենտրոնական փողոցը։ Կոչվել է ի պատիվ միջնադարյան վրացի գրող Շոթա Ռուսթավելու։ Պողոտան, որի ընդհանուր երկարությունը կազմում է շուրջ 1,5 կմ, ձգվում է Ազատության հրապարակից մինչև Ռուսթավելու հրապարակ։

Մինչ 1918 թվականը կոչվել է *Գոլովինի պողոտա*՝ ի պատիվ ռուս գեներալ Եվգենի Գոլովինի։

Ռուսթավելու պողոտայում են տեղակայված կառավարական, հասարակական, մշակութային ու առևտրական բազմաթիվ կառույցներ, որոնցից են Վրաստանի խորհրդարանը, Կաշվեթի եկեղեցին, Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիան, Վրաստանի ազգային թանգարանը, Թբիլիսիի Զ. Փալիաշվիլիի անվան օպերայի և բալետի թատրոնը, Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնը, Թբիլիսիի Ա. Գրիբոյեդովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնը և այլն։ Պողոտայի երկու կողմերում տնկված են սոսիներ։

Ռոսթավելու պողոտայում են տեղի ունեցել 1989 թվականի Թբիլիսյան դեպքերը, 1991 թվականի դեկտեմբերի ու 1992 թվականի հունվարի արյունալի իրադարձությունները, ինչպես նաև հակակառավարական ցույցեր 2007 և 2011 թվականներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի փողոցներ
Բեզակլո

**Բեզակլո,** (), գյուղ Վրաստանի ադրբեջանաբնակ Դմանիսի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 763 մարդ։

Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներն են, որոնք խոսում են ադրբեջաներենով։ Բնակչությունը դավանում է իսլամ։

## Տես նաև
* Վրաստանի վարչական բաժանում
* Դմանիսի մունիցիպալիտետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դմանիսի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Քեշալո

**Քեշալո** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Սագարեջոյի շրջանում։ Կենտրոնի բարձրությունը 470 մետր է։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2438 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սագարեջոյի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Վրաստանի ազգային թանգարան

**Վրաստանի ազգային թանգարան** (, *սաքարթվելոս էրովնուլի մուզեումի*), Վրաստանի ազգային թանգարանը միավորում է Վրաստանի առաջատար թանգարաններին։ Թանգարանը ստեղծվել է ինստիտուցիոնալ-կառուցվածքային, օրենսդրական բարեփոխումների արդյունքում և նպատակ է հետապնդում արդիականացնելու թանգարանային հաստատությունները՝ միավորված այս ցանցի ներքո, համակարգելու հետազոտական և կրթական գործունեությունը։ Ձևավորվել է 2004 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։ Ստեղծման օրից այն նախագահում է պրոֆեսոր Դավիթ Լորդկիպանիձեն։

Վրաստանի ազգային թանգարանի համակարգում է հետևյալ թանգարանների կառավարումը՝
* Վրաստանի Սիմոն Ջանաշիայի թանգարան, Թբիլիսի
* Սամցխե-Ջավախքի պատմության թանգարան, Ախալցխա 
* Ազգագրության բացօթյա թանգարան, Թբիլիսի 
* Վրաստանի արվեստների պետական թանգարան
* Շալվա Ամիրանաշվիլու գեղարվեստի թանգարան, Թբիլիսի, մասնաճյուղեր 
* Խորհրդային օկուպացիայի թանգարան, Թբիլիսի 
* Դմանիսի պատմության և հնագիտության արգելոց-թանգարան, Դմանիս
* Վանիի հնագիտության արգելոց-թանգարան, Վանի
* Լոսեբ Գրիշաշվիլիի Թբիլիսիի պատմության թանգարան, Թբիլիսի 
* Սվանեթի պատմության և ազգագրության թանգարան, Մեստիա
* Լեո Դավիթաշվիլիի պալեոբիոլոգիայի ինստիտուտ, Թբիլիսի 
* Սիղնաղի թանգարան, Սիղնաղի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:2004 հիմնադրումներ Վրաստանում
Կատեգորիա:Թբիլիսիի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի թանգարաններ
Կատեգորիա:2004 հիմնադրված թանգարաններ
Վիկտոր Դոլիձե

**Վիկտոր Իսիդորի Դոլիձե** (, ), վրացի կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Վիկտոր Դոլիձեն ծնվել է Քութայիսի նահանգի Օզուրգեթ քաղաքում, աղքատ ընտանիքում:Սովորել է Թիֆլիսի առևտրական ուսումնարանում։ 1910 թվականին մանդոլինահարների մրցույթում գրավել է առաջին տեղը։

Ուսումնարանն ավարտելուց հետո ընդունվել է Կիևի առևտրային ինստիտուտ, որտեղ սովորելուն զուգահեռ հաճախել է երաժշտական դպրոց՝ ջութակի ու կոմպոզիցիայի դասարաններ։ 1917 թվականին ավարտել է ուսումնարանն ու վերադարձել է Վրաստան, սկսել է զբաղվել երաժշտությամբ։

Վիկտոր Դոլիձեն գրել է մի շարք օպերաներ, այդ թվում՝ վրացական առաջին կատակերգական օպերան՝ «Քեթո և Կոտե», որի լիբրետոն 1919 թվականին գրել է ինքը Ավքսենտի Ցագարելիի «Խանումա» կատակերգության հիման վրա։ Մասնագիտական գրականության մեջ այդ ստեղծագործությունը կոչվում է նաև օպերետ։

1920-ական թվականների վերջին ու 1930-ական թվականների սկզբին զբաղվել է օսեթական երաժշտական բանահյուսության նմուշների հավաքման ու ձայնագրման աշխատանքներով։ Գրել է նվագախմբային մինիատյուրներ («Օսեթական լեզգինկա», «Հրավերի պար»՝ «Խոնգա-կաֆթ» և այլն)։ 1931 թվականին Վիկտոր Դոլիձեն սկսել է աշխատել «Զամիրա» օպերայի վրա, որ գրել է օսեթական «Չերմեն» ու «Զամիրա» ազգային լեգենդների հիման վրա (օպերան մնացել է անավարտ)։

Մահացել է 1933 թվականի մայիսի 24-ին Թբիլիսիում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ