open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աբրահամ Խաշմանյան

**Աբրահամ Միքայելի Խաշմանյան** (), հայազգի ֆուտբոլային մարզիչ, նախկին ֆուտբոլիստ։

## Մարզչական Կարիերա
### Ալաշկերտ
Խաշմանյանը 2017 թվականի հունիսի 10-ին նշանակվել է «Ալաշկերտի» գլխավոր մարզիչ, իսկ 2018 թվականի ապրիլի 1-ին հեռացվել պաշտոնից։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ տղա և մեկ աղջիկ։ Տղան՝ Միքայել Խաշմանյանը «Բանանցի» և Հայաստանի պատանեկան հավաքականի ֆուտբոլիստ է։ Աղջիկը Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի մագիստրոս է։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Քիմիական միացություններ

**Քիմիական միացություններ**, քիմիական կապերով իրար միացած ատոմներ պարունակող նյութեր։ Քիմիական միացությունների բաղադրությունն արտահայտում են քիմիական բանաձևերի օգնությամբ։

Ըստ դասական քիմիայի՝ քիմիական միացություններ են բարդ նյութերը։ Դրանք բաղկացած են իրար հետ քիմիական կապերով միացած են տարբեր տարրերի ատոմներից։ Բարդ նյութը սահմանվում է նաև որպես նյութ, որի մոլեկուլները բաղկացած են տարբեր տարրերի ատոմներից։ Ի տարբերություն խառնուրդների, բարդ նյութը քիմիական ինդիվիդ է։ Քիմիական միացությունները սովորաբար բարդ նյութեր են։ Այս կամ այն անհրաժեշտ հատկություններով բարդ նյութերի (պոլիմերներ, ապակիներ, լուծվող նյութեր, ներկեր և այլն) սինթեզումը կարևոր խնդիր է։

Հայտնի քիմիական միացություններից շատերն ունեն հաստատուն բաղադրություն, ենթարկվում են հաստատուն բաղադրության օրենքին և բազմապատիկ հարաբերությունների օրենքին։ Բազմաթիվ քիմիական միացություններ ունեն փոփոխական բաղադրություն՝ ոչ ստեխիամետրական միացություններ են (բերթուիդներ)։ Քիմիական միացություններին հատուկ է համասեռությունը։ Նրանց ստացումը և հետազոտումը քիմիայի հիմնական խնդիրն է։ Քիմիական միացություններն ստացվում են ռեակցիաների հետևանքով և բնորոշվում են որոշակի քիմիական և ֆիզիկական հատկություններով։ Հայտնի են միևնույն բաղադրություն, սակայն տարբեր կառուցվածք և հատկություններ ունեցող քիմիական միացություններ (իզոմերիա)։ Տարբերում են անօրգանական և օրգանական քիմիական միացություններ։ Հայտնի է ավելի քան 300 հազար անօրգանական և 4 մլն օրգանական միացություն։

Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Վահե Գաբրիելյան

**Վահե Վազգենի Գաբրիելյան** (), հայ դիվանագետ, ՀՀ ԱԳՆ դիվանագիտական դպրոցի տնօրեն։

## Կրթություն
*1972-1982 թթ. սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի թիվ 139 անգլիական թեքումով միջնակարգ դպրոցը։
*1982-1989 թթ. սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է ԵՊՀ բանասիրության ֆակուլտետի ռոմանագերմանական բաժինը, որի ավարտական կուրսն անց է կացրել ԱՄՆ Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի Դեյվիդսոն քոլեջում։
*1989-1993 թթ. սովորել է ԵՊՀ բանասիրության ֆակուլտետի ռոմանագերմանական բաժնի ասպիրանտուրայում։
*Սովորել է Վիեննայի դիվանագիտական ակադեմիայում։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1983-1985 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։
*1992 թ-ից ԵՊՀ ռոմանագերմանական ֆակուլտետի անգլիական բանասիրության ամբիոնի դասախոս
*1994-2003 թ. ԵՊՀ ռոմանագերմանական ֆակուլտետի անգլիական բանասիրության ամբիոնի դոցենտ
*2003 թվականից ունի դոցենտի կոչում (ԵՊՀ)։
*2012-2013 թթ. դասավանդել է ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետում։
*2016-2017 թթ. դասավանդել է Հայ-ոռւսական (սլավոնական) համալսարանում։
*1993-1994 թթ. և 1997-2003 թթ. եղել է ՀՀ նախագահի թարգմանիչ։
*1994-1998 թթ. արտաքին գործերի նախարարության Միջազգային կազմակերպությունների վարչության ՄԱԿ-ի, ԵԱՀԿ-ի և այլ միջազգային կազմակերպությունների, ապա ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բաժիններում՝ երրորդ, երկրորդ, առաջին քարտուղար, կատարել է ՄԱԿ-ի բաժնի վարիչի պարտականություններ։
*1996-1998 թթ. որպես թարգմանիչ աշխատել է նաև ՀՀ սահմանադրական դատարանում։
*1998-2003 թթ. ՀՀ նախագահի մամուլի քարտուղար։
*2003 թ. մարտին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան։
*2005 թ. դեկտեմբերին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով, համատեղության կարգով նշանակվել է Իռլանդիայում առաջին ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան։
*2010 թ. հունիսի 3-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպանի պարտականություններից։
*2012 թ. մարտի 12-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Իռլանդիայում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանի պարտականություններից։
*2010 թ. հուլիսից ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական դպրոցի տնօրենն է։

## Դիվանագիտական աստիճան
Արտակարգ և լիազոր դեսպան

## Այլ գործունեություն
1992-1998 թթ. հանդես է եկել որպես համաժամանակյա և հաջորդական թարգմանություններ կատարող թարգմանիչ։

Անգլիայի Արտոնագրված լեզվաբանների ինստիտուտի անդամ է։

Լուսանկարների երկու` «*Բրիտանիա*» (Երևան, 2009 թ. և Ստեփանակերտ, 2010 թ.) և «*Արցախ*» (Երևան, 2011 թ. և Ստեփանակերտ, 2012 թ.) անհատական ցուցահանդեսների հեղինակ է։

Հեղինակն է "*Artsakh: the People and Land of Karabakh"* (2011 թ.) և "*Armenian Heritage and UNESCO"* (2017 թ.) գրքերի, ունի տպագրված գիտական հոդվածներ և թարգմանություններ։

2018 թ. ստեղծված «Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցիչներ» առցանց հանրագիտարան նախագծի հեղինակն է։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։ Գրականագետներ Վազգեն Գաբրիելյանի և Ժենյա Քալանթարյանի որդին է, ՀՀ նախկին փոխվարչապետ Վաչե Գաբրիելյանի եղբայրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ Նախագահի մամուլի քարտուղարներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Ես գազանանոցում

thumb|Տեսահոլովակը

**Ես գազանանոցում** (), ՅուԹյուբ բեռնված առաջին տեսահոլովակն է, 2005 թվականի ապրիլի 23-ին, ժամը 8։ 27-ին բեռնել է «jawed» մականունով մասնակիցը՝ կայքի համահիմնադիր Ջավեդ Քարիմը ()։ Նա մասնակցային հաշիվ էր բացել ՅուԹյուբում նույն օրը։

19 վայրկյան տևողությամբ տեսահոլովակը նկարել է Յակով Լապիցկին Սան Դիեգոյի գազանանոցում, տեսահոլովակում Քարիմն է, որ կանգնած է փղերի դիմաց և ասում է, որ նրանք ունեն «իսկապես, իսկապես, իսկապես երկար կնճիթներ» ()։

## Տեսահոլովակի տեքստը

## Արձագանք
Լոս Անջելես թայմսը () գրել էր, որ սա ՅուԹյուբ բեռնված առաջին տեսահոլովակն է, որը առանցքային դեր է խաղացել, փոխել մարդկանց մեդիա օգտագործելու ձևը և օգնել նրանց մտնել 60 վայրկյան տևողությամբ տեսահոլովակների ժամանակաշրջանը։ Օբսերվերը () արտադրանքը որակել «վատ»։ Տեսահոլովակը ունեցել է ավելի քան 40 մլն դիտում և ավելի քան 300000 մեկնաբանություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:ՅուԹյուբի տեսահոլովակներ
Քերզոնի վերջնագիր

**Քերզոնի վերջնագիր** (1923), անգլիական կառավարության հուշագիրը (որ կազմել էր Ջորջ Նաթանիել Քերզոնը) սովետական կառավարությանը 1923 թվականի մայիսի 8-ին։ Կազմված էր վերջնագրի ձևով և պահանջում էր ետ կանչել սովետական դիվանագիտական ներկայացուցիչներին Իրանից ու Աֆղանստանից, պաշտոնապես ներողություն խնդրել «հակաբրիտանական պրոպագանդայի» համար, սահմանել 3-մղոնանոց (12 մղոնի փոխարեն) տերիտորիալ գոտի Մուրմանսկի ծովափի երկայնքով, դրամական փոխհատուցում տրամադրել անգլիական լրտեսների նկատմամբ գործադրված պատժամիջոցների համար։ Անգլիական կառավարությունը «հավատացյալներին պաշտպանելու» պատրվակով փորձում էր միջամտել ԽՍՀՄ–ի ներքին գործերին և այլն։ Սույն պայմանները 10-օրյա ժամկետում չկատարելու դեպքում անգլիական կառավարությունը սպառնում էր չեղյալ համարել 1921 թվականի սովետա–անգլիական առևտրական համաձայնագիրը։ Բայց սովետական կառավարության վճռական պատասխանը (1923 թվականի մայիսի 11-ին), ինչպես նաև սովետական աշխատավորների, անգլիական ու միջազգային պրոլետարիատի բողոքի հուժկու շարժումը հարկադրեցին անգլիական կառավարությանը նախ երկարաձգել Քերզոնի վերջնագրի ժամկետը, իսկ ապա և փաստորեն հրաժարվել դրանից։

Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-Մեծ Բրիտանիա հարաբերություններ
Սան Ռամոն դե լա Նուևա Օրան

**Սան Ռամոն դե լա Նուևա Օրան** (իսպ․՝ San Ramón de la Nueva Orán), քաղաք Արգենտինայում։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Արգենտինայի հյուսիսարևմտյան ծայրամասում՝ Ռիո Բերմիխո գետի ավազանում՝ արևադարձային անտառային գոտում։ Կլիման անցումային է արևադարձայինից՝ մերձարևադարձային, որին բնորոշ են շոգ և խոնավ ամառներն ու մեղմ, տաք ձմեռները։ Քաղաքի արևմտյան և արևելյան հատվածներում՝ հյուսիսից հարավ ձգվում են երկու լեռնաշղթաներ։

Քաղաքը համարվում է Սալտայի պրովինցիայում գտնվող Օրանի դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։ Ռիո Բերմիխոյի ավազանոում գտնվող այլ քաղաքների հետ միասին Սան Ռամոն դե լա Նուևա Օրանը կազմում է քաղաքային ագլոմերացիա, որի բնակչությությունը կազմում է ավելի քան 130 հազար մարդ (2001 թվականի տվյալներով)։

## Պատմություն և տնտեսություն
Ներկայիս քաղաքի տարածքում գաղութաբնակների կողմից առաջին բնակավայրը հիմնվել է 1625 թվականին, սակայն հետագայում այն լքվել է։ Ներկայիս անվանումով նոր քաղաքը կառուցվել է 1794 թվականին՝ «շախմատային տախտակի» նախագծով և անվանվել ալժիրյան հնագույն քաղաքի անվանումով։ Ամբողջ 19–րդ դարում քաղաքը բավականին դանդաղ էր ընդարձակվում, իսկ 1871 թվականին այն ամբողջությամբ ավերվեց երկրարշարժի պատճառով։ 1889 թվականին քաղաքը արդեն վերակառուցվել էր և իր 3500 հոգանոց բնակչությամբ երրորդն էր Սալտայի պրովինցիայում և համարվում էր Օրանի դեպարտամենտի կենտրոնը։ 1915 թվականին Սան Ռամոն դե լա Նուևայում անցկացվեց երկաթգիծ, ինչը նպաստեց քաղաքի հետագա զարգացմանը։

Ներկայումս քաղաքի տնտեսության ամենազարգացած ճյուղը համարվում է վերամշակող արդյունաբերությունը։ Մարդիկ հիմնականում զբաղվում են գյուղատնտեսական հումքի, արևադարձային մրգերի և ծխախոտի վերամշակմամբ։ Գտնվելով Բարիտույի ազգային պարկի հարևանությամբ՝ այն գրավում է մեծաքանակ զբոսաշրջիկների ուշադրությունը։

Կատեգորիա:1794 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Կին Հալք

**Կին Հալք** (, Ջեննիֆեր Ուոլթերս, ), Marvel Comics ընկերության կողմից ստեղծված հերոս֊կերպար, սուպերհերոս և փաստաբան, Բրյուս Բենների (Հալքի) զարմուհին։

## Պատմություն
250px|frameless
* Այս կերպարը ստեղծել են հայտնի գրող Ստեն Լին և նկարիչ Ջոն Մուսեմը։ Առաջին անգամ հայտնվել է Savage She-Hulk #1 կոմիքսում (1980 թվական, փետրվար)։

## Կոմիքսներից դուրս
* Կին Հալքի կերպարը տեղ է գտել «Հրաշալի Հալքը» մուլտֆիլմի մեջ։
* Ֆանտաստիկ քառյակը մուլտֆիլմի մեջ կին Հալքի կերպարը հայտնվում է որպես կամեո կերպար (1994 թվականին)։
* «The Super Hero Squad Show» հումորային մուլտֆիլմում կին Հալքին հնչյունավորել է Կատի Սակհոֆը։

## Քննադատություն և արձագանքներ
* 2011 թվականի մայիսին, Կին-Հալքը գրավելէ 88֊րդ հորիզոնականը «Բոլոր ժամանակների 100 լավագույն կերպարները» IGN֊ի վարկածով։
* Wizard-֊ի տվյալներով կին Հալքը գրավել է 104֊րդ հորիզոնականը «Բոլոր ժամանակների 100 լավագույն կերպարները» խորագրում։

## Արտաքին հղումներ
* Կին Հալքը Marvel Universe wiki֊ում
* Կին Հալքը Marvel.com կայքում

Կատեգորիա:Marvel Comics-ի սուպերհերոսներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Աղյուրդ

**Աղյուրդ**, լեռ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային հատվածում, Օրդուբադ քաղաքից մոտ 20 կմ հյուսիս։ Աղյուրդ հյուսիս կա մի լեռնային լճակ, իսկ 1-1,5արևելք Գյոգգյոլ լճակն է։ Նշանակված է Կովկասի  քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Ալլաբրիա

**Ալլաբրիա**, հնագույն երկիր Ասորեստանի հյուսիս սահմանագլխին, Մանա երկրի հյուսիսում, Զաբի վերին հոսանքի շրջանում։
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ran Zadok: *The ethno-linguistic character of Northwestern Iran and Kurdistan in the Neo-Assyrian period.* In: *Iran.* 40, 2002, S. 89–151.
* L. D. Levine: *Geographical studies in the Neo-Assyrian Zagros.* In: *Iran.* 11, 1973, S. 1–27.
Կատեգորիա:Պետություններ Պատմական Իրանի տարածքում
Կատեգորիա:Ասորեստան
Փառիսոսի թագավորություն

300px|աջից|Փառիսոսի թագավորություն
**Փառիսոսի թագավորություն** կամ **Փառնեսի թագավորություն**, հայկական ավատատիրական պետություն 10-11-րդ դարերում։ 10-րդ դարի սկզբին Արցախ և Ուտիք նահանգների, ինչպես նաև Կամբեճան գավառի տեր Համամ Գրիգոր Առանշահիկի որդին՝ Սահակ Սևադան, իր ժառանգական տիրույթ Փառնես գավառին միացնելով Ուտիքի Գարդմանք և Ձորոգետ գավառները, հիմնել է Փառիսոսի իշխանությունը։

Թագավորությունը գոյություն է ունեցել 970-ականների կեսերից կամ 980-ականների սկզբից մինչև մ.թ. 1003/1004 թվականները։ Թագավորությունը կոչվել է նաև **Գարդման**, կախված նրանից, թե որտեղ է գտնվել թագավորների նստավայրը՝ Փարիսոսի ամրոցում, թե Գարդմանի ամրոցում, որոնք գտնվում էին միմյանց մոտ։

## Պատմություն

10-րդ դարի կեսին Սահակ Սևադայի որդի Հովհաննես-Սենեքերիմը իրեն հռչակել է թագավոր, որին ճանաչել է Հայոց Բագրատունյաց կենտրոնական թագավորության թուլացման գործում շահագրգռված Բյուզանդական կայսրությունը՝ Սենեքերիմին ուղարկելով արքայական թագ և ։ Թագավորության կենտրոնն է դարձել Փառիսոս ավանը։ 

Հայոց Բագրատունի Գագիկ Ա թագավորը, չհաշտվելով Փառիսոսի թագավորության գոյության հետ, շուտով պայքար է սկսել նրա դեմ, իրեն դաշնակից դարձնելով Գանձակի քուրդ ամիրա Փադլունին։ Պայքարը շարունակվել է նաև Սենեքերիմի մահից (1003) հետո, նրան հաջորդած Փիլիպպեի օրոք, որի արդյունքում միացվել է հայոց միասնական պետությանը։

### Անկում
1003-1004 թվականներին՝ Սենեքերիմի և Գրիգորի գահակալությունից հետո, Հայկից սերված Փառիսոսների տոհմը վերացել է, և նրա տիրույթները բաժանվել են Անիի Գագիկի և «Գանձակի ամիրա Փաթլունի» միջև:

## Տես նաև

* Խաչենի իշխանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաչենի իշխանություն
Կատեգորիա:Արցախի պատմություն
Կատեգորիա:Փառիսոսի թագավորություն
Կատեգորիա:Պատմական երկրներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն
Ալուջորի դաշտ

**Ալուջորի դաշտ**, դաշտ Թուրքիայում, Ձիխարսու գետի հովտում։ Տարածվում է Շապին Գարահիսար քաղաքի արևելյան կողմում, Ալուջոր գյուղից հյուսիս։ Գետակներով հարուստ, ոռոգելի և արգավանդ ու բարեբեր դաշտ է։

Շրջանում դիտվում է սևծովյան անցումային կլիմա։ Գարնանը գետերի հոսքի արագությունը մեծանում է ձյան հալվելուն և անձրևների սկզբին զուգահեռ։ Երևում է, որ այս սեզոնում ամենաբարձր հոսք ունեցող գետը Բաղբաղըրսակ գետն է։ Այլ գետերից էն Էլմաչիկ և Կանդիրլի Դերեսի։ Բաղբաղըրսակը ամառը չորանում է, քանի որ ամռանը չի կարող սնվել։

Ալուջորի դաշտը բուսականության առումով ունի սարահարթային կլիմայի առանձնահատկություններ։ Մինչ լեռների հյուսիսային լանջերը ծածկված են ծառերով, հարավային լանջերն ավելի պարզ են։ Տարածաշրջանին բնորոշ բուսածածկույթը անտառներն ու ընդարձակ արոտավայրերն են։ 

Այստեղ կան երկու հունական եկեղեցիների ավերակներ։

## Պատկերասրահ

Church Ruin in Çakrak, Alucra 2011-08-30 01-2.jpg|Չակրակ հունական եկեղեցի


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գիրեսունի մարզի հարթավայրեր
Ակաղբյուր

**Ակաղբյուր**, աղբյուր Կիլիկիայում, Զեյթուն քաղաքից 3-4 կմ հեռավորության վրա, դեպի հարավ-արևմուտք։ Հայտնի էր որպես աշուղների հավաքավայր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Հեյդար Ալիևի կենտրոն

**Հեյդար Ալիևի կենտրոն** (), մշակութային կենտրոն, որը գտնվում է Հեյդար Ալիևի պողոտայի վրա, Բաքու, Ադրբեջան։ Այն իրենից ներկայացնում է մի կառույց, որն ունի կոնգրես կենտրոն, թանգարան, ցուցասրահներ, վարչական կենտրոններ։ Այն կրում է Ադրբեջանի երրորդ նախագահ Հեյդար Ալիևի անունը։ Կենտրոնի նախագիծն առաջարկել է Զահա Հադիդը 2007 թվականին։ Կենտրոնի տնօրենն է Անար Ալեկպերովը։ Հեյդար Ալիևի մշակույթի կենտրոնը համարվում է ժամանակակից Բաքվի խորհրդանիշերից մեկը։

2014 թվականին այն ստացել է 2014 Design of the Year մրցանակը։

## Պատմություն
Կենտրոնի ներկայիս վայրում գտնվում էր Սաթթար Խանի անվան գործարանը։ Գործարանի տարածքը կազմում էր 16 հա։ Գործարանը տեղափոխվել է այլ վայր, տարածքը մաքրվել է և սկսվել է կենտրոնի շինարարությունը։

2007 թվականի սեպտեմբերի 10-ին դրվել են շինության հիմքերը։ Շինարարությունը ընթացել է 101,801 մ² տարածքի վրա։

Կենտրոնի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2012 թվականի մայիսի 10-ին՝ ի նշան Հեյդար Ալիևի ծննդյան 89-րդ ամյակի։ Բացման արարողությանը մասնակցել են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, նրա կինը՝ Մեհրիբան Ալիևան, և ընտանիքի այլ անդամներ.

2013 թվականին Իլհամ Ալիևի կենտրոնը ներկայացվել է Համաշխարհային ճարտարապետության փառատոնին (), որն անցկացվել է 2013 թվականին Սինգապուրում։

## Ցուցասրահներ
### «Ադրբեջանի գլուխգործոցներ»
Հեյդար Ալիևի մշակութային կենտրոնի առաջին հարկում տեղակայված է «Ադրբեջանի գլուխգործոցներ» ցուցասրահը։ Այստեղ ցուցադրված են երկրի պատմությունը և մշակույթն արտացոլող եզակի նմուշներ։ Ցուցահանդեսում ներկայացված է Ադրբեջանի պատմության ամբողջ շրջանը։ 
 
thumb|300px|«Ադրբեջանի գլուխգործոցներ» ցուցասրահ
 

## Պատկերասրահ

File:Stamps of Azerbaijan, 2012-1036.jpg|2012 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթին նվիրված նամականիշ
File:“Arşın mal alan” filminin rəngli formatda premyerası.jpg|Հեյդար Ալիևի կենտրոնի տեսքը ներսից


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մշակութային կենտրոնի պաշտոնական կայք  
* Build It Bigger: Azerbaijan’s Amazing Transformation
*  About Us — Structure
* "Fire Strikes Heydar Aliyev Center In Baku"
* "Build It Bigger: Azerbaijan's Amazing Transformation"
* In pictures: World Architecture Festival 2013 Awards
*  "In pictures: World Architecture Festival 2013 Awards"
* Զահա Հադիդի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:2012 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Բաքվի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Բաքվի տեսարժան վայրեր
Այրած

**Այրած**, *Այրածո լեռ, Չըրըգ, Չըրըք, Ջրիկ, Քարծայր, Քերծեր*, լեռ Կիլիկիայում, Զեյթուն քաղաքի հյուսիս կողմում։ Գագաթային մասը մերկ է, բուսականությունից զուրկ, այստեղից է դրա անունը։ Զեյթունի համար բնական պաշտպանական կետ է։ Առաջին անգամ հիշատակվում է Կարապետ Ուլնեցի կաթողիկոսի կողմից 1727 թվականին։ Այրած լեռի շրջանում մինչև 1918-20 թվականները բնակվում էին 30 հայեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզի լեռներ
Ալագյազ (լեռ, Մուշ)

**Ալագյազ**, լեռ Թուրքիայի Մուշի մարզում Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Մուշ քաղաքի մոտակայքում։ Ունի երկաթի պաշարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Տավրոս
Կատեգորիա:Մուշի մարզի լեռներ
Աղտաղտ (գետակ)

**Աղտաղտ**, գետակ Թուրքիայի Էրզրումի նահանգում, Կարասու գետի աջակողմյան օժանդակ վերին հոսանքի շրջանում։ Հոսում է Էրզրումի սարահարթով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Կարասու գետի վտակներ
Ամրոց (բլուր)

**Ամրոց**, բլուր Աբովյան քաղաքի հյուսիս-արևելյան կողմում։ Գագաթային մասում XIX դարում պահպանված են եղել հաստ պարիսպներ և շինությունների մնացորդներ, դամբարաններ, որոնք ժամանակին պեղել է Ե. Լալայանը։ Հայտնաբերվել են նախապատմական ժամանակների իրեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի բլուրներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռնագրություն
Չիրո Մարինա

**Չիրո Մարինա** (), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Կալաբրիա մարզի Կրոտոնե գավառում։

Բնակչությունը 13 987 մարդ, բնակչության խտությունը 336 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 41 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 88811։ Հեռախոսային կոդ՝ 0962։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալլակալա

**Ալլակալա**, լեռ Վանա լճից հյուսիս-արևելք, Բերկրիից մոտ 28 կմ արևելք։ Նրա հյուսիս հատվածում գտնվում է Ալլիկալա գյուղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծաղկանց լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Աղեն նահատակ

**Աղեն նահատակ**, *Ըղեն նահատակ, Հղեն նահատակ, Հղեվնյան նահատակ*, *Խաչին տակ*, ուխտատեղի և XII-XIII դ. եկեղեցի, գտնվում է Արցախի Ասկերանի շրջանի Կարմիր գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք, բլրակի գագաթին, Բովուրխան լեռան մոտակայքում։ Պահպանվել են եկեղեցին, հյուրատունը և գերեզմանատունը։

Հին գյուղի հյուսիսային ծայրամասում, բլրի վրա կանգնած է անտաշ քարից փոքր թաղածածկ դահլիճով եկեղեցի (կամ անշուք մատուռ) (չափերը՝ 6,8 x 5,3 x 5,8 մ)։ Այն փոքր, միանավ դահլիճ է, որը կառուցված է կոպիտ սրբատաշ կրաշաղախներից և սպիտակ շիֆերից կրաշաղախով երկար, հարթ սալերից։ Պատերին ամրություն տալու համար կանոնավոր քառակուսիների դասավորությունը փոխարինվում է հարթ սալերի թեք շարքով տեղերում։ Մուտքը կառուցված է սև ավազաքարից սրբատաշ քարերով։ Շինարարության հետ կապված ստույգ մանրամասները մեզ հայտնի չեն։ Թաղը հենված է հարավային և հյուսիսային պատերին տեղադրված հորիզոնական քիվի վրա։ Կամարի և կոնքոսի նման դասական իրականացումը թույլ է տալիս եկեղեցու սկզբնական կառուցվածքը վերագրել XI-XIII դարերին։ Դատելով արևմտյան պատի մեջ կառուցված խաչքարերից՝ այն հետագայում վերականգնվել է։ Եկեղեցուն արևմուտքից կից՝ հարավային մուտքով հյուրասրահը բազմաթիվ խաչքարերից, խաչքարերով ու տապանաքարերով եզակի «պատկերասրահ» է։Ընդ որում, խաչքարերից կարելի է առանձնացնել IX-X դարերի, XII-XIII դարերի և XVI-XVII դարերի խաչքարեր, ինչպես նաև XVI-XVII դարերի տապանաքարեր։ Հիշատակման արժանի են XII-XIII դարերի երկու խաչքարեր՝ ատաղձագործի քանդակով և զինված ձիավորի տեսարանով և խնջույքով, ինչպես նաև տապանաքարեր, որոնցում պատկերված է մայրը երեխաների հետ և հերկելու տեսարան։ Խաչքարերը տեղադրված են ոչ միայն եկեղեցու ներսում, այլև դրսում, մասնավորապես մուտքի մոտ և մոտակա գերեզմանատանը, որոնց ընդհանուր թիվը մեկ տասնյակից ավելի է։

Եկեղեցուց ոչ հեռու մի ժամանակ կանգնեցված էր պարսպապատ խաչքար։ Դրա վրա գրված էր. 

Եկեղեցու մուտքի դիմաց կառուցվել է հյուրատուն ուխտավորների համար 1861 թ.։

Եկեղեցուց մոտ 100 մ հեռավորության վրա է գտնվում IX-XIV դարերին բնորոշ համանուն գերեզմանոցը, խաչքարերով ու տապանաքարերով, իսկ ստորին մասում գյուղատեղին, որը փաստացի գոյատևել է մինչև XIX, հաշվի առնելով այստեղ գտնվող աղբյուրրի վրայի արձանագրությունը:

Եկեղեցու *Աղեն, Ըղեn, Հղեվնյան* անվանման շուրջ մեզ են հասել տարբեր ավանդազրույցներ, ըստ մի տարբերակի թշնամինները մի հղի կնոջ են սպանել, այդտեղից էլ տեղանքը կոչվել է հղի կնոջ նահատակման վայր, այն է հղեն կամ ըղեն նահատակ: Երկրորդ վարկածի համաձայն՝ Լենկ Թեմուրի դեմ պաշտպանական կռիվներում շատերի հետ նահատակվել է գյուղի աղան (տանուտերը), ում դին գյուղացիները թաղել են բլրի վրա, նրա հիշատակին եկեղեցի կառուցել և այս վայրը անվանել Ըղեն նաատակ, այսինքն՝ աղայի նահատակության վայրը։

Կարմիր գյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում նշված է NK2/169 համարի տակ։

## Գրականություն
* Մկրտչյան Շ․, 1980 - Լեռնային Ղարաբաղի պատմա-ճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, 1980։
* Կարապետյան Ս․, 1983 - Արցախի որմնափակ խաչքարերը, Էջմիածին, 1983։ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Եկեղեցի Ըղեն Նահատակ Յութուբ կայքում

Կատեգորիա:Ասկերանի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Զորրոյի նշանը (ֆիլմ, 1920)

**Զորրոյի նշանը** (), ամերիկյան սև-սպիտակ համր ֆիլմ, նշանավոր կերպար Զորոյի մասին առաջին ֆիլմը, ում մասին հետագայում նկարահանվեցին բազամաթիվ ֆիլմեր ու սերիալներ։ Գլխավոր դերում հանդես է եկել համր կինոյի նշանավոր աստղ Դուգլաս Ֆերբենքսը, ով նաև ֆիլմի պրոդյուսերն է։

## Սյուժե
thumb|«Զորրոյի նշանը» ֆիլմն ամբողջությամբ
Ֆիլմում իրադարձությունները տեղի են ունենում 19-րդ դարի սկզբներին։ Դիեգո Վեգան վերադառնում է իր ծննդավայր, և սկսում է խաղաղ կյանք վարել, սակայն իրականում նա սև զգեստներով ու դիմակ հագած բարեխիղճ ավազակ Զորրոն է, ով պաշտպանում է թույլերին և պայքարում է անարդարության դեմ։

## Դերասաններ
* Դուգլաս Ֆերբենքս - Զորրո / դոն Դիեգո Վեգա
* Մարգարիտա Դե Լա Մոտ - Լոլիտա Պուլիդո 
* Ռոբերտ Մակկիմ - կապիտան Խուան Ռամոն
* Նոյ Բիրի - սերժանտ Պեդրո Գոնսալես
* Չառլզ Հիլլ Մայլզ - դոն Կառլոս Պուլիդո
* Կլեր Մակդաուել - դոննա Կատալինա Պուլիդո
* Սիդնի Դե Գրեյ - դոն Ալեխանդրո 
* Ուոլտ Ուիտման - եղբայր Ֆիլիպ
* Տոտ Դյու Քրոու - Բենարդո

## Գրականություն
* «Режиссёрская энциклопедия. Кино США», НИИК МКРФ, редактор Е. Н. Карцева.- М.։ Материк, 2002, статья о Фреде Нибло ISBN 5-85646-096-0
* Кирилл Винокуров. «Звёзды немого кино». - М.։ Зебра Е, АСТ, ВКТ, 2008. - ISBN 978-5-17-054370-0.
* Charles Ford, Douglas Fairbanks ou la nostalgie de Hollywood, Éditions France Empire, Paris - 1980 ()
* Anthony Slide e Edward Wagenknecht, Fifty Great American Silent Films 1912-1920, Dover Publications Inc., New York 1980 - ISBN 0-486-23985-3 ()
* Jerry Vermilye, The Films of the Twenties, Citadel Press, 1985 - ISBN 0-8065-0960-0 - pagg. 45-47 ()
* Douglas Gomery, Hollywood - L’Age d’or des Studios, ed. Cahiers du Cinéma (tradotto dall’inglese da Charles Tatum Jr.), 1987 ISBN 978-2-86642-049-9 ()
* Ronald Bergan, The United Artists Story - Crown Publishers, Inc. New York, 1988 - pag. 12 ()
* Vance, Jeffrey. Douglas Fairbanks. Berkeley, CA։ University of California Press, 2008. ISBN 978-0-520-25667-5.

## Արտաքին հղումներ
* 
* AFI entry for ''The Mark of Zorro''
* 

Կատեգորիա:1920 ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեստերն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Կատեգորիա:1920-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1920-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1840-ականներին
Իսչիգուալաստո

**Իսչիգուալաստո** (), բնության հատուկ պահպանվող տարածք Արգենտինայում, որը գտնվում է Սան–Խուան նահանգում, երկրի հյուսիս–արևմուտքում։ Պարկը Տալամպայա ազգային պարկի հետ միասին, որը գտնվում է նույն երկրաբանական տեղանքում, մտնում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ–ի համաշխարհային ժառանգության մեջ։

Պարկի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 603,7 կմ²։ Պարկի հիմնական մասը գտնվում է Վալյե–Ֆերտիլ դեպարտամենտի տարածքում, մասամբ Խաչալ դեպարտամենտի տարածքում, ծովի մակերևույթից 1300 մ բարձրության վրա։ Պարկին բնորոշ է տիպիկ անապատային և կիսաանապատային բուսականությունը (թփեր, կակտուսներ և փոքր ծառեր)։ Կլիման չոր է, անձրևները լինում են հիմնականում ամռանը, իսկ ջերմաստիճանը տատանվում է –10 մինչև +45&nbsp;°C։ Պարկի տարածքում փչում են 20—40 կմ/ժ արագություն ունեցող մշտական հարավային քամիները։

## Պատկերասրահ

A - Valle de la Luna, el hongo, San Juan, Argentina.jpg
Barrancas Coloradas.JPG
Bochas 2.JPG
Argentina Ischigualasto Submarine.jpg
Cielo de Ischigualasto.JPG
Hongo y colores.JPG
Las Coloradas.JPG


## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Սան–Խուան մարզի պաշտոնական կայքը 
* Իսչիգուալաստո ազգային պարկը ՅՈՒՆԵՍԿՕ–ի կայքում

Կատեգորիա:Արգենտինայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:2004 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Ամուդուկ

**Ամուդուկ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայում։ Գտնվում է Սյունիքի մարզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Անկուվա քաղաք

**Ալիշահթի**, ճանապարհային կայան Փոքր Հայքում, Յոզղաթ-Կեսարիա ճանապարհի վրա։ Խեթական թագավորների ձմեռանոց քաղաքն էր։ Գտնվում էր Հաթթուսասից արևելք. այն տեղադրվում է ժամանակակից Բաքիրբողազ և Խաջիկ բնակավայրերի շրջանում։ Նիկողայոս Ադոնցը Ալիշահթի վրա է տեղադրել խեթական Անկուվա քաղաքը։
## Ծանոթագրություններ

* Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա, Հատոր I, էջ 13

Կատեգորիա:Ճանապարհային կայաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խեթական քաղաքներ
Ալվանիկալա (լեռ)

**Ալվանիկալա**, *Ալվանիկալա*, լեռ Թուրքիայի Էրզրումի նահանգում, Արսիանի լեռնաշղթայի հյուսիսային հատվածում, Օլթի քաղաքից մոտ 48 կմ հյուսիս, Ճորոխի ստորին հոսանքից աջ։ Բարձրությունը 2768 մ է։ Լանջերը անտառապատ են

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Աղմեզարի լեռնաճյուղ

**Աղմեզար**, լեռնաճյուղ Անտիպոնտական լեռներում։ Կազմում է վերջիններիս ծայր արևմտյան հատվածը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Աղնջաձոր (գետակ)

**Աղնջաձոր**, գետակ Արաքսի ավազանում, Արփա գետի աջակողմյան վտակ Եղեգիսի օժանդակը։ Վերջինիս է միանում Վայոց ձորի մարզի Շատին գյուղից հյուսիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Եղեգիս գետի վտակներ
Իրիս (գետ)

**Իրիս**, *Ամազե, Ամասե, Ամասիա, Ամասիայի գետ, Ամասիա սու, Եէշիլ ըրմագ, Եշիլ, Եշիլըրմագ, Եշիլըրմակ, Եշիլըրմաք, Եշլիրմակ, Էշիլ ըրմակ, Էշիլըրմաղ, էշիլիրմակ, Ըրմագ, Ըրմսւկ, Իշիլիրմագ, Իոեսւ, Իռիա, Իռիս Եէշիլըրմսւկ, Չսւրշամթայի գետ, Չարշամպայի գետ, Չարշեմպեճ, Չարշեմպիճ, Զարշենբին, Չարշենպիե, Չտրշենպին, Չեճարշենպին, Ռիս*, գետ Թուրքիայի հյուսիսում, Սև ծովի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Անտիպոնտական լեռնահամակարգի Ելդըզդաղ լեռան լանջերից և պատմական Փոքր Հայքի տարածքով հոսում դեպի հյուսիս–արևմուտք ու թափվում Սև ծով։ Երկարություն 450 կմ է, ավազանը՝ 36,1 հզ․ կմ²։
Վերին և միջին հոսանքներում հոսում է հս–արմ․ միջլեռնային հովտով, Պոնտական լեռնաշղթային զուգահեռ, ապա շրջվում հս․, հատում Ջանիկ լեռնաշղթան և Սամսուն քաղաքից արլ․ առաջացնելով դելտա՝ թափվում Սև ծովը։ Գլխավոր վտակներն են Չեկերեկը և Կելկիտը։ Սնումը ձնաանձրևային է, վարարում է գարնանը և ամռան սկզբին։ Գետաբերանում ջրի միջին ծախսը 150 մ³/վրկ է, առավելագույնը՝ 2000 մ³/վրկ;
Ջրերը օգտագործվում են ոռոգման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Ամասիայի մարզ
Չակո (ազգային պարկ)

**Չակո**, ազգային պարկ, որը գտնվում է Արգենտինայում՝ Չակո նահանգում։ Ազգային պարկի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 150 կմ²։ Ազգային պարկը ստեղծվել է 1954 թվականին՝ Արևելյան Չակոյի տափաստանները պահպանելու համար։ Տարեկան տեղումները կազմում են 750–ից 1300 մմ։

Ազգային պարկի արևելյան մասով հոսում է Ռիո Նեգրո գետը։ Մոտակա խոշոր բնակավայրերն են՝ Ռեսիստենցսիան և Պրեսիդենցիա–Ռոկե–Սաենս–Պենյան։ Ազգային պարկի տարածքում բնակվում են մոկովի և տոբա ազգերը։

## Ֆլորա և ֆաունա
Պաշտպանված տեսակներրի շարքում է գտնվում կվեբրահո ծառը։ Սհինոպսիս բալանսե ծառերով հարուստ անտառները աճում էին Սանտա–Ֆե նահանգի հյուսիսում և Չակոյի հարավային մասում, ինչպես նաև մտնում են Կորիենտես նահանգի հյուսիսարևելյան մասում։

Պարկի տարածքում գտնվում են մի քանի բիոմներ՝ սավաննաներ, ճահիճներ, թփերով ծածկված դաշտեր, փոքր լճեր։
Սհինոպսիս կվեբրահո–կոլորադո, սպիտակ կվեբրահո, պրոսոպիս ալբա և տաբեբույա տեսակները, որոնք աճում են պարկի տարածքում ունեն կոմերցիոն նշանակություն։

Ֆաունայում հանդիպում են պումաներ, ջրախոզուկներ, գետակինճեր, կռնչակապիկներ։ Լճերում կան կայմաններ։

## Պատկերասրահ

Visitors centre in Parque Nacional Chaco.JPG|Պարկի տեղեկատվական կենտրոն
Carpincho lake in National park Chaco.JPG|Կարպինչո լիճը
Negro river in Parque Nacional Chaco seen from suspension bridge.JPG|Ռիո Նեգրա գետը պարկի տարածքում
 Water tank in National park Chaco.JPG
Water tank in National park Chaco.JPG
Río Negro seen from entry bridge to National park Chaco.JPG


## Արտաքին հղումներ
* Չակո ազգային պարկի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Արգենտինայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1954 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Աբասլի (այլ կիրառումներ)

**Աբասլի**, կարող է վերաբերել՝
* Աբասլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում՝ Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում, Սեբաստիա քաղաքից հարավ-արևմուտք,
* Աբասլի, գյուղ Ադրբեջանի Շամխորի շրջանում։
Դեյմոն Ուեյանս

**Դեյմոն Ուեյանս** (անգլ.՝ Damon Kyle Wayans, ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր, Ուեյանս եղբայրներից մեկը։

## Կենսագրություն
Դեյմոնը ծնվել է բազմազավակ և աղքատ ընտանիքում։ Նա ունի հինգ քույր (Էլվիրա, Վոննի, Նադյա, Քիմ, Դիդրե), և չորս եղբայր (Մարլոն, Կինեն Այվորին, Շոն, Դուեյն)։ Դեյմոնը վաղ հասակից սկսել է աշխատել, որպեսզի օգնի իր ընտանիքին։ Հնարավոր է, որ հենց այդ պատճառով նա դուրս եկավ դպրոցից և դարձավ կատակերգու դերասան, սկսեց հանդես գալ տարբեր ակումբներում՝ գումար վաստակելու համար։

1984 թվականին Դեյմոնին առաջարկեցին նկարահանվել «Ոստիկանը Բևեռլի Հիլզից» ֆիլմում։ Ֆիլմը մեծ հաջողություն ունեցավ և Դեյմոն Ուեյանսին նկատեցին։ Նա ընդունեց նաև «Եռակի դավաճանություն» ֆիլմում նկարահանվելու առաջարկը, իսկ մեկ տարի հետո նկարահանվեց «Այլ աշխարհ» կինոկատակերգական հեռուստասերիալում։ 
Երիտասարդ դերասանը սկսեց ակտիվորեն նկարահանվել բազմաթիվ ֆիլմերում։ «Երկրային աղջիկները մատչելի են» ֆիլմում նա նկարահանվեց Ջիմ Քերրիի հետ, իսկ «Կենդանի գույն» սերիալում դերասանը նկարահանվեց իր եղբայր Կինեն Այվորնի հետ, որտեղ միաժամանակ մարմնավորեց մի քանի դերեր։ 1991 թվականին նա «Վերջին բոյսկաուտ» ֆիլմում մարմնավորեց գլխավոր դերերից ռեժիսոր Թոնի Սկոտին։

Իսկ 1992 թվականին «Գումար, գումար, շատ գումար» կինոնկարում նա ոչ միայն մարմնավորեց գլխավոր դերը, այլև դարձավ ֆիլմի սցենարիստը և պրոդյուսերներից մեկը՝ ներգրավվելով իր եղբոր՝ Մարլոն Ուեյանսի ֆիլմի նկարահանումներում։
1993 թվականին Դեյմոն Ուեյանսը մարմնավորեց ինքն իրեն՝ «Վերջին կինոհերոսը» ֆիլմում։ 1994 թվականին նա դարձավ «Բլանկմեն» ֆանտաստիկ ֆիլմի սցենարի համահեղինակ, բացի այդ մարմնավորելով գլխավոր դերերից մեկը։ Ինչպես այս, այնպես էլ հաջորդ «Մայոր Պեյն» կատակերգական ֆիլմը մեծ հաջողության են հասնում։ Հետագայում նկարահանվում է «Մեծ սպիտակ խաբեություն» ֆիլմում Սեմյուել Ջեքսոնի հետ և «Բասկետբոլի տենդ» ֆիլմում Դենիել Ստերնոմի հետ։

## Անձնական կյանք
Դեյմոն Ուեյանսն ամուսնացած է եղել Լիզա Տորների հետ, սակայն 2000 թվականին նրանք ամուսնալուծվեցին։ Նրանք ունեն չորս երեխա՝ երկու տղա (Դեյմոն, Մայքլ) և երկու աղջիկ (Կառա Միյա, Կայլա)։ 
Ուեյնսների մեծ ընտանիքը բաղկացած է հայտնի կինոդերասաններից, ռեժիսորներից, սցենարիստներից և կինոկատակերգուներից։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://kinobank.org/person/900/ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Փոքր Ադաթլու

**Ադաթլու**, լեռնագագաթ Թուրքիայի Իգդիրի մարզում, Հայկական Պար լեռնահամակարգում, Մեծ Մասիսից 18 կմ հյուսիս, բարձրությունը մոտ 1000 մ։ Չպետք է շփոթել Ադաթլուից մոտ 3 կմ հարավ գտնվող, նույնանուն բայց ավելի բարձր լեռան հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իգդիրի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Հայկական Պար
Ադաթլու (այլ կիրառումներ)

**Ադաթլու**, կարող է վերաբերել՝
* Ադաթլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում,
* Ադաթլու, լեռնագագաթ Հայկական Պար լեռնահամակարգում, մոտ. 1000 մ։
* Ադաթլու, լեռնագագաթ Հայկական Պար լեռնահամակարգում, 1185 մ։
Ազվինու

**Ազվինու**, լեռ Թուրքիայի արևելքում, Էրզրումի մարզում, Ճորոխի հովտում, Խոտջրի շրջանում։ Լանջերը մեղմաթեք են և անտառապատ։ Բարձրությունը 2150 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Այծպտկունքի լեռնաշղթա
Ֆրանց Բոաս

250px|աջից|Ֆրանց Բոասի հուշատախտակը ծննդավայր Մինդենում
**Ֆրանց Բոաս** (), ամերիկացի ազգագրագետ, մարդաբան, լեզվաբան, բանահավաք։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1858 թվականի հուլիսի 9-ին, հրեայի ընտանիքում, Մինդեն քաղաքում (Վեստֆալիա, Գերմանիա), բայց կյանքի մեծ մասը կապված է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հետ։ Սկզբնական շրջանում մասնագիտացել է որպես ֆիզիկ և աշխարհագրագետ, այնուհետև 1896 թվականից աշխատել է Կոլումբիայի համալսարանում պրոֆեսոր (Նյու Յորք), մարդաբանության դասախոս, 1928 թվական՝ ամերիկյան լեզվաբանական ընկերության նախագահ և ազգագրության «պատմական դպրոցի» հիմնադիր։ Գերազանցապես զբաղվել է ամերիկյան հնդկացիների, էսկիմոսների լեզուների հետազոտությամբ։ Նրա լավագույն աշակերտներից են եղել XX դարի ամերիկյան շատ հայտնի լեզվաբաններ և մարդաբաններ, որոնց թվում են՝ Ալֆրեդ Կրյոբերը, Էդվարդ Սեպիռը, Ժոզեֆ Գրինբերգը, Ռուտ Բենեդիկտը և այլք։ Բոասի հայացքները մեծ ազդեցություն են ունեցել նաև Յակոբսոնի և Լևի-Ստրոսայի վրա։ Մահացել է Նյու Յորքում 1942 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։

## Հիմնական աշխատանքներ
Մեծ աշխատանք է կատարել ամերիկյան հնդկացիների մարդաբանական և ազգագրական ուսումնասիրության բնագավառում։ Հատկապես կարևոր են նրա կողմից հրատարակված հետևյալ աշխատությունները։
* «Ամերիկյան հնդկացիական լեզուների ձեռնարկ» (հատոր 1—2, 1911—1922 թթ.), 
* «Մարդաբանությունը և ժամանակակից կյանքը» (1929 թ.), 
* «Ընդհանուր մարդաբանություն» (1938 թ.), 
* «Ռասա, լեզու և մշակույթ» (1940 թ.)

Համոզվելով, որ ավանդական սկզբունքներով ամերիկյան բնիկների լեզուների նկարագրությունը դժվարություններ է հարուցում, առաջադրել է նորագույն մեթոդներ և դարձել ամերիկյան նկարագրական (դեսկրիպտիվ) լեզվաբանության նախահայրը։

## Գրականություն
* Алпатов В. М. История лингвистических учений. М., 1998
* Аверкиева Ю. П. Франц Боас (1858—1942). // Краткие сообщения Института этнографии АН СССР, 1946, т. 1
* Звегинцев В. А. История языкознания XIX и XX веков в очерках и извлечениях. Часть 2. М., 1964—1965
* Овчаренко В. И. Франц Боас (биография)
* Якобсон Р. Взгляды Боаса на грамматическое значение. // Якобсон Р. Избранные работы. М., 1995
* Stocking, George W., Jr. A Franz Boas Reader։ The Shaping of American Anthropology, 1883—1911 (1974) — ISBN 0-226-06243-0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բանահավաքներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լեզվաբաններ
Ռոլանդ Ղազարյան

**Ռոլանդ Արտավազդի Ղազարյան** (), հայ հնչյունային ռեժիսոր, կոմպոզիտոր, դերասան։ ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1997)։

## Կենսագրություն
Ռոլանդ Ղազարյանը ծնվել է 1936 թվականին, Ստեփանավանում։ 1959 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Կինոինժեներների ինստիտուտը։ 1959-1963 թվականներին եղել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի հնչյունային օպերատոր, 1963 թվականից՝ «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի հնչյունային ռեժիսոր։ 1976 թվականից դասավանդում է Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությանը կից Կինոսցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացում։ 1992 թվականից Մոսկվայի Կինեմատոգրաֆիայի համառուսաստանյան համալսարանի ռեժիսուրայի ֆակուլտետի հնչյունային ռեժիսուրայի առաջին արվեստանոցի ղեկավարն է, 2002 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1999-2004 թվականներին եղել է նույն համալսարանի հնչյունային ռեժիսուրայի ամբիոնի վարիչը։ 1972 թվականից Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ է, «Նիկե» ակադեմիայի անդամ։ 2011 թվականին հեղինակել է «Կինոհնչյունագրության գեղագիտություն» հնչյունա-տեսողական կոնտրապունկտի տեսությանը վերաբերող գիրքը։

## Կինոնկարներ
*«Ճանապարհ դեպի կրկես», 1963 թվական
* «Ես զինվոր եմ, մայրիկ», 1966 թվական, հնչյունագրություն
* «Ծառայում էին երկու ընկերներ», 1968 թվական, հնչյունագրություն
* «Վազք», 1970 թվական, հնչյունագրություն
*«Քաղաքավարության այց», 1972 թվական
*«Մոսկվա, իմ սեր», 1974 թվական, հնչյունագրություն
*«Թեհրան-43», 1980 թվական, հնչյունագրություն
*Լև Կուլիջանովի «Ոճիր և պատիժ», երաժշտության հեղինակ
*«Կենտավրոսներ», 1978 թվական, երաժշտություն
*«Արձակուրդների ծովում», 1986 թվական, դերասան
* Գլեբ Պանֆիլովի «Մայրը» (հնչյունային ռեժիսոր, 1990 թվականին Կաննի կինոփառատոնում Հատուկ մրցանակի է արժանացել գեղարվեստական ձեռքբերումների համար) 
* «Արծաթե հովտաշուշան», 2000 թվական, հնչյունային ռեժիսոր, դերասան
* «Աթենքյան երեկոներ», 2000 թվական, հնչյունագրություն
* «Նախագահն ու թոռնուհին», 2000 թվական, հնչյունագրություն
* «Եկեք ինձ նայելու», 2000 թվական, հնչյունագրություն
* «Կովկասյան ռուլետկա», 2002 թվական, հնչյունագրություն
* «Ֆոտո», 2002 թվական, հնչյունագրություն

## Մրցանակներ
*«Նիկե» ազգային կինոփառատոնի մրցանակ, 1990 թվական
* ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 1997 թվական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ հնչյունային ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հնչյունային օպերատորներ
Էյմիր լիճ

**Էյմիր լիճ** (), ոչ մեծ լիճ, գտնվում է Անկարայից 20 կմ հարավ։ Այն կապված է Մոգան լճի հետ և նրա հետ միասին առաջացնում է էկոհամակարգ։ Տարածքը, որտեղ տեղակայված է լիճը, պատկանում է Մերձավոր արևելյան տեխնիկական համալսարանին ()։ Լիճն իր անունը ստացել է օղուզական *Eymür* ցեղից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր
Այնի-քյուրաթ

**Այնի-քյուրաթ**, աղբյուրներ Թուրքիայում, Էրզրում քաղաքի մոտ։ Այստեղից սկիզբ է առնում Եփրատի ակունքներից մեկը։ Ջրերը բուժիչ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգ
Կոշիկի կրունկ

250px|մինի|աջից|Կոշիկի կրունկի տեսակները
**Կոշիկի կրունկ**, կոշիկի դետալ, հատուկ հարմարանք։ Կոշիկի կրունկը հորինվել է ուշ միջնադարում։ Ռուսերենում «Каблук» բառը օգտագործվել է դեռևս 1500-ականներին։ Թյուրքալեզու ժողովորդները դրան անվանել են «kabluk», որն էլ առաջացել է արաբերեն kab (կրունկ, գարշապար)‎‎ բառից։

Կոշիկի կրունկը Եվրոպա է ներմուծվել Պարսկաստանից Լյուդովիկոս XIV արքայի գահակալման ժամանակ։

## Արտաքին հղումներ
* Օգտակար խորհուրդներ 
* Տեսակները և ձևերը  

Կատեգորիա:Նորաձևություն
Աղասի Մանուկյան

**Աղասի Մանուկյան** (), խորհրդային և հայ հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, Եվրոպայի առաջնության կրկնակի արծաթե մեդալակիր (1994, 1995), աշխարհի գավաթակիր (1988), աշխարհի չեմպիոն (1993), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1987)։

## Կենսագրություն
Աղասի Մանուկյանը ծնվել է 1967 թվականի մարտի 27-ին Լենինականում։ Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1977 թվականից՝ Արամ Սարգսյանի ղեկավարությամբ։ 1987 թվականին հաղթել է Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում։ 1988 թվականին եղել է ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի անդամ և նրա կազմում դարձել Աշխարհի առաջնության գավաթակիր։

Հայաստանի անկախացումից հետո հանդես է եկել Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։ 1993 թվականին Ստոքհոլմում նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը։ Եզրափակչում հաղթել է ռուս հայտնի ըմբիշ, աշխարհի և Եվրոպայի երկակի չեմպիոն Ալեքսանդր Իգնատենկոյին։ Այդ հաջողության շնորհիվ նա պատմության մեջ մտավ որպես առաջին ըմբիշ և երկրորդ մարզիկը (բռնցքամարտիկ Նշան Մունչյանից հետո), ով, հանդես գալով անկախ Հայաստանի դրոշի ներքո, դարձավ աշխարհի չեմպիոն։

Հետագայում Աղասի Մանուկյանը երկու անգամ դարձել է Եվրոպայի առաջնության մրցանակակիր, մասնակցել Ատլանտայի օլիմպիական խաղերին։ 1996 թվականին ավարտել է իր մարզական կարիերան և սկսել զբաղվել մարզչական գործունեությամբ։ 1998–1999 թվականներին եղել է Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ 2001–2004 թվականներին աշխատել է Շիրակի մարզի Սպորտկոմիտեում։ 2006 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։ 2011 թվականից աշխատել է Մարքեթի (Միչիգան նահանգի) Օլիմպիական կրթական կենտրոնում։

Վախճանվել է ԱՄՆ-ում երկարատև հիվանդությունից հետո, 50 տարեկանում։

## Ընտանիք
* Միքայել Ցոլակի Մանուկյան (ծն. 1964) - եղբայրը, խորհրդային հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, աշխարհի և Եվրոպայի (1984) երիտասարդական առաջնության չեմպիոն։
* Սամվել Ցոլակի Մանուկյան (ծն. 1974) - եղբայրը, խորհրդային հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, Հայաստանի չեմպիոն, Օլիմպիական խաղերի մասնակից (1996)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.fila-official.com/index.php?option=com_database&act=ficheLutteur&Itemid=&id_lutteur=A33BD3D2F186489F99E85E644E191EC1&filtre_pays=&lettre=M&recherche_lutteur=&lang=en

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
NGC 7485

**NGC 7485** (այլ անվանումներ - **PGC 70470, UGC 12360, MCG 6-50-22, ZWG 515.24**), ոսպնյականման գալակտիկա։ Գտնվում է Պեգասի համաստեղությունում։

Այս գալակտիկան մտնում է «Նոր ընդհանուր կատալոգ»-ի մեջ։

## Տես նաև
* Նոր ընդհանուր կատալոգ
* Պեգասի համաստեղություն

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկատվություն անգլերենով և ֆրանսերենով բնօրինակ «Նոր ընդհանուր կատալոգից»
* Տեղեկատվություն Նոր ընդհանուր կատալոգի վերանայված տարբերակից
* SIMBAD
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* GC-ին նվիրված հրատարակությունների ցանկ 7485

Կատեգորիա:Նոր ընդհանուր կատալոգի օբյեկտներ
Սալտա (պրովինցիա)

**Սալտա,** պրովինցիա հյուսիսարևմտյան Արգենտինայում՝ Չիլիի, Բոլիվիայի և Պարագվայի սահմանի մոտ։

## Աշխարհագրություն
Սալտա պրովինցիան տեղակայված է Արգենտինայի հյուսիսում՝ Անդերի արևմտյան հատվածում։ Արևմուտքում սահմանակցում է Գրան Չակոյին։ Կլիման արևադարձային է և բնութագրվում է երկար օրերով, տաք ամառներով և ցուրտ ձմեռներով։

## Պատմություն
Նախակոլումբոսյան դարաշրջանում պրովինցիայի բնակիչները եղել են բնիկ հնդկացիները։ Իսպանիայի կոնկիստադորերը առաջին անգամ արշավել են այստեղ 1535 թվականին Դիեգո դե Ալմագրոյի գլխավորությամբ։

Մինչև Արգենտինայի ազատագրական պատերազմը, Սալտան եղել է Բոլիվիայի մի մաս, սակայն այս տարածքները միանալով Արգենտինային հանգեցրեցին 1837 թվականին սկսված պատերազմին։

## Վարչական բաժանում
Վարչականորեն բաժանված է 23 դեպարտամենտների.


File:Salta-Square2.jpg
File: Cable Car to the Cerro San Bernardo - Salta - Argentina.jpg
File: Argentine vineyard and mountains..jpg
File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg
File: Quebrada de las Flechas - Argentina.jpg
File:Iruya 1.jpg
File: Salinas Grandes 052.JPG
File:Cachi 01.jpg
File:Camino a Cachi.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1814 հիմնադրումներ Արգենտինայում
Կատեգորիա:Արգենտինայի աշխարհագրություն
Աղդա

**Աղդա**, գետակ Արաքսի ավազանում, Արփայի աջակողմյան վտակ Եղեգիսի աջ օժանդակը, որը մայր գետին է միանում Աղքենդ գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Գերությունից գերություն

**Գերությունից գերություն**, Մնացական Թարյանի բանաստեղծությունների ժողովածուն, որը հրատարակվել է 1990 թվականին։

## Բովանդակություն
Մնացական Թարյանի «Գերությունից գերություն» բանաստեղծությունների ժողովածուն բաղկացած է երկու մասերից՝ «Իմ Դանթեականը» և «Ուրալյան տետրակ»։ Ժողովածուում բանաստեղծությունների միջոցով հեղինակը նկարագրում է ֆաշիստական և ստալինյան համակերնտրոնացման ճամբարներում իր կրած տառապանքները։ Հեղինակը բանաստեղծությունները գրել է քաղցի, մահվան ու մատնության տագնապի մեջ` ցեմենտի թղթե պարկից կտրված պատառիկների, ծխախոտի բացված տուփի, բժշկական տեղեկանքների և քարտաթղթերի վրա, որոնք նրան ուղեկցել են ճամբարից ճամբար։

Բոլոր բանաստեղծություններն ունեն իրական հիմք, տեսած, զգացած և ապրված դեպքեր են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Լափանղուր

**Լափանղուր** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Թելավի շրջանում։

## Անվանում
Ենթադրվում է, որ անվանումը եկել է համուն գործարանից, որը գտնվում էր Լափանղուր կիրճում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 904 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն և մարզկենտրոն Թելավից հեռու է 36 կմ։

## Պատմություն
Գյուղի պատմական հուշարձանները կենդանի վկայություն են տալիս դարեր առաջ այս տարածքի զարգացված լինելու մասին։ Լապոտա կիրճի վրա թշնամիների զանգավածային հարձակումների արդյունքում բնակավայրի բնակիչները լքել են այն։

20-րդ դարում այստեղ են բնակություն հաստատել հիմնականում Արագվիի և Իորիի փշավները։ Իորիի փշավները լավ տեղեկացված էին Լոպոտա կիրճից, քանի որ այստեղ էին արածեցնում իրենց անասուններին։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 620 մարդ։

## Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Թելավի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Շրջանի տարածքով երկաթուղին չի անցնում, այն հեռու է գտնվում Սև ծովի նավահանգիստներից։

Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է շրջկենտրոնում։ Այն ունի տեղական նշանակություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1905 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թելավի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Աղաջքիլիսայի լեռնաշղթա

**Աղաջքիլիսա**, լեռնաշղթա Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, նրա արևելյան հատվածում։ Սպեր քաղաքից հարավ-արևելք։ Կազմում է ջրբաժան Ճորոխի և Թորթումի միջև, ձգվելով միջօրեականի ուղղությամբ, կազմելով մի մեծ աղեղ։ Հավանական է, որ հնում կոչվում էր *Եկեղյաց* կամ *Եկեղեցիների անտառ*, ինչպես հետագայում թուրքերը թարգմանաբար կոչել են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռնաշղթաներ
Աղայի լիճ

**Աղայի լիճ**, լիճ Արևմտյան Հայաստանում։ Գտնվում էր Էրզրումից Դիարբեքիր տանող ճանապարհին։ Հիշատակել է Քյաթիբ Չելեբին։ Նույն վայրում գտնվում է նաև համանուն ճանապարհային կայանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լճեր
Ցերիումաչափություն

**Ցերիումաչափություն**, վերականգնիչների որոշման քանակական վերլուծության տիտրաչափական եղանակ։ Հիմնված է Се4++е  Се3+ ռեակցիայի վրա (ստանդարտ էլեկտրոդային պոտենցիալը՝ 1,3–1,7 Վ)։ Տիտրումն իրականացնում են ցերիումի (IV) աղերի ստանդարտ լուծույթներով, թթվային միջավայրում։ Տիտրման վերջնակետը որոշում են պոտենցիալաչափական, ամպերաչափական, լուսաչափական եղանակներով, նաև ինդիկատորների (ֆենիլանտրանիլաթթու, մեթիլային նարնջագույն և այլն) օգնությամբ։ Ցերիումաչափությունը կիրառում են As(III)-ը, Fe(II)-ը Sb (III)-ը, Cr(II)-ը, նիտրատները, ածխաջրերը, հիդրօքսիլամինը, ֆոսֆիտները, հիդրոքինոնը, թրթնջկաթթուն և այլն որոշելու համար։

Կատեգորիա:Քիմիական պրոցեսներ
Կատեգորիա:Անալիտիկ քիմիա