Օքլենդի շրջան

**Օքլենդ** (), Նոր Զելանդիայի 16 շրջաններից մեկը, որի անունը սկիզբ է առնում քաղաքային տարածք էպոնիմից։ Տարածքը ներառում է Օքլենդի մետրոպոլիտական տարածքը, ավելի փոքր քաղաքներն ու գյուղական շրջանները, ինչպես նաև Հաուրակի ծոցի կղզիները։ Այնտեղ բնակվում է երկրի բնակչության զգալի մասը և  Նոր Զելանդիայի ամենախոշոր բնակչությամբ և տնտեսությամբ տարածաշրջանն է, թեև տարածքով երկրորդն է փոքրությամբ։

2010 թվականի նոյեմբերի 1-ին Օքլենդի տարածաշրջանը վերափոխվեց միապետական վարչական միավորի՝ Օքլենդի խորհրդի ղեկավարությամբ, փոխարինելով նախկին տարածաշրջանային խորհրդին և յոթ տեղական խորհուրդներին։ Այս գործընթացի ընթացքում հարավ-արևելյան անկյունում գտնվող մի տարածք փոխանցվեց հարակից Վայկատո տարածաշրջանին։ Այդ ժամանակվանից Օքլենդի խորհուրդը մտցրեց տեղական խորհուրդների համակարգ՝ տարածաշրջանն ավելի փոքր մասերի բաժանելու և տեղական կառավարումը արդյունավետ կազմակերպելու համար։

## Աշխարհագրություն

Տարածքը ցամաքի վրա ձգվում է Կայպարա նավահանգստի նավահանգստի հյուսիսից՝ հասնելով Նորթլենդ թերակղզու հարավային հատվածները, անցնելով Վեյթաքերե լեռների միջով, Օքլենդի պարանոցի տարածքով և Մանուկաու նավահանգստի շրջակայքի ցածրադիր տարածքներով՝ ավարտվելով Ուայքատո գետի նավահանգստից ընդամենը մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա։ Տարածքը ներառում է նաև Հաուրակի ծոցի կղզիները։ Հյուսիսում այն սահմանակից է Նորթլենդ տարածաշրջանին, իսկ հարավում՝ Ուայկատոյին։ Հունուա լեռները և Ֆիրթ օֆ Թեյմսի հարակից ծովափնյա տարածքները պատկանում էին տարածաշրջանին մինչև 2010 թվականի վերջին Օքլենդի խորհրդի ստեղծումը, երբ դրանք փոխանցվեցին Վայկատո տարածաշրջանին։ Տարածքով տարածաշրջանը փոքր է մնացած բոլոր շրջաններից և միապետական կառավարման ստորաբաժանումներից, բացառությամբ Նելսոնի։

Տարածքի ծովափի երկարությունը կազմում է 3,702 կիլոմետր։ Կան մոտ 21,000 կիլոմետր գետեր և առուներ, որոնցից մոտ 8 տոկոսը գտնվում է քաղաքային տարածքներում։ Ամենաբարձրը Լիթլ Բարերի կղզու գագաթն է՝ 722 մետր։

Պատմականորեն *«Օքլենդի տարածաշրջան»* տերմինը վերաբերում էր նախկին Օքլենդի նահանգի տարածքին, և միայն 1950-ական թվականներին է այն սկսել ընդգրկել ներկայիս օրինական սահմանների համարժեք տարածքը։
### Նախկին վարչական բաժանումները
Նախքան 2010 թվականի նոյեմբերի 1-ին Օքլենդի խորհրդի հետ միաձուլումը՝ Օքլենդի տարածաշրջանը բաղկացած էր յոթ տարածքային տեղական իշխանություններից (ՏՏԻ), որոնցում էին՝ չորս քաղաք և երեք շրջան․

* Օքլենդ քաղաք
* Մանուկաու քաղաք
* Նորթ Շոր քաղաք
* Վեյթաքերե քաղաք
* Ֆրանկլին շրջան
* Պապակուրա շրջան
* Ռոդնի շրջան

### Բնություն
Օքլենդի տարածաշրջանը հանդիսանում է առնվազն 23 հայտնի տեսակների կամ ենթատեսակների միակ բնակավայր, որոնք միայն այստեղ են հանդիպում։ Դրանց մեջ են բույսերի տեսակներ, օրինակ՝ Վեյթաքերե քարային կոռոմիկոն, նկարագրումից դուրս մնացած Մոկոհինաու գեկոն, միջատների տեսակներ, օրինակ՝ Լիթլ Բարերի հսկայական վետան, ինչպես նաև թռչունների տեսակներ, որոնք հատուկ են Օքլենդի տարածաշրջանին, օրինակ՝ Նոր Զելանդիայի փոթորկային փետրը։ Շատ էնդեմիկ տեսակներ հայտնաբերվում են բացառապես Վեյթաքերե լեռներում, Գրեյթ Բարերի կղզում, Լիթլ Բարերի կղզում և Մոկոհինաու կղզիներում։

## Ժողովրդագրություն
Օքլենդի տարածաշրջանի տարածքը կազմում է 4,941.16 քառակուսի կիլոմետր, և ունի գնահատված բնակչություն՝ 1,797,300 (ըստ 2024 թվականի տվյալների), որտեղ բնակչության խտությունը կազմում է 364 մարդ մեկ քառակուսի կիլոմետրի վրա։

Օքլենդի տարածաշրջանի բնակչությունը 2023 թվականի Նոր Զելանդիայի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 1,656,486 մարդ՝ որը 5,4%-ով (84,768 մարդ) ավելացում է 2018 թվականի մարդահամարի համեմատ և 17,0%-ով (240,936 մարդ) ավելացում 2013 թվականի մարդահամարի համեմատ։ Բնակչության սեռային կազմը հետևյալն է՝ 818,262 տղամարդ, 832,188 կին և 6,036 այլ գենդերի մարդիկ, ընդամենը 544,083 բնակավայրերում։ Մարդկանց 3.5%-ը ներկայացել է, որպես LGBTIQ+ համայնքի ներկայացուցիչ։ Միջին տարիքը 35.9 տարի է (քաղաքացիական մակարդակով 38.1 տարի)։

Տարիքային բաշխումն այսպիսին է՝ 318,843 մարդ (19.2%) մինչև 15 տարեկան, 346,938 մարդ (20.9%) 15-29 տարեկան, 770,949 մարդ (46.5%) 30-64 տարեկան, 219,750 մարդ (13.3%) 65 տարեկան և ավելի։

Բնակիչները Էթնիկ խմբերի բաշխվածությունը՝ 49.8% եվրոպացիներ (Pākehā), 12.3% մաորի, 16.6% պասիֆիկացիներ, 31.3% ասիացիներ, 2.7% Մերձավոր Արևելքի, Լատինական Ամերիկայի և Աֆրիկայի ներգաղթյալներ, 1.8% այլ, այդ թվում՝ «նորազելանդացի» ինքնորոշում։

Լեզվաբանական տվյալները՝ Անգլերեն է խոսում 92.3%, Մաորի լեզու՝ 2.6% Սամոական՝ 4.5% Այլ լեզուներ՝ 29.4%  2.3% շատ փոքր տարիքի (չի կարող խոսել)։ Նոր Զելանդիայի ժեստերի լեզուն գիտեն 0.4%։  Արտերկրում ծնվածների բաժինը կազմել է 42.5%, որը երկրի ընդհանուր միջինից (28.8%) զգալի բարձր է։ 

Կրոնական պատկանելության տվյալները՝ 34.9% քրիստոնյա, 5.4% հինդի, 2.9% իսլամ, 0.9% մաորի կրոնական հավատալիքներ, 1.9% բուդդիստ, 0.3% Նոր Դարի կրոն (New Age), 0.2% Հուդայակայություն, 2.6% այլ կրոններ, 44.8% աթեիստ, 6.2% մարդահամարի հարցին չի պատասխանել։ Միջին եկամուտը կազմել է 44,700 դոլար (երկրի միջինը՝ 41,500 դոլար)։ 194,880 (14.6%) բնակիչ ստանում է 100,000 դոլարից բարձր, իսկ ընդհանուր երկրի ցուցանիշն է 12.1%։

### Քաղաքներ

«Օքլենդ» անվամբ քաղաքային (բնակավայրային) գոտին 2023 թ․ մարդահամարի տվյալներով ուներ **1 402 275 բնակիչ**, ինչը կազմում է **8.5 %** Օքլենդի ողջ տարածաշրջանի՝ 1 656 486 բնակչությունից։

Օքլենդի տարածաշրջանի այլ կարևոր քաղաքային բնակավայրերն են՝

* Հիբիսկուս Կոուփսթ (Hibiscus Coast)
* Պուկեկոհե (Pukekohe)
* Ուայուկու (Waiuku)
* Ուայհեկե Ուեսթ (Waiheke West)
* Բիչլենդս–Փայն Հարբըր (Beachlands-Pine Harbour)
* Կումեու–Հուապաի (Kumeū-Huapai)
* Ուորկուորթ (Warkworth)
* Սնելս Բիչ (Snells Beach)
* Ռիվերհեդ (Riverhead)
* Հելենսվիլ (Helensville)
* Մարաեթաի (Maraetai)
* Ուելսֆորդ (Wellsford)
* Կլարկս Բիչ (Clarks Beach)
* Մուրիվաի (Muriwai)
* Պատումահոե (Patumahoe)
* Ուայմաուկու (Waimauku)
* Պարակայ (Parakai)

## Տես նաև
* Օքլենդ (Նոր Զելանդիա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նոր Զելանդիա
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի վարչական բաժանում