996 աշխատանքային ժամ համակարգ

**996 աշխատանքային ժամ համակարգ** () աշխատանքային գրաֆիկ է, որն անօրինական կերպով կիրառվում է Չինաստանի բազմաթիվ ընկերությունների կողմից։ Այն ստացել է իր անվանումը այն բանից, որ աշխատակիցները աշխատում են առավոտյան **ժամը 9:00**-ից մինչև երեկոյան **21:00**-ն, շաբաթական **6** օր, այսինքն՝ շաբաթական 72 ժամ, օրական 12 ժամ։ Չինական մի շարք ինտերնետային ընկերություններ ընդունել են այս համակարգը որպես իրենց պաշտոնական աշխատանքային գրաֆիկ։ Քննադատները պնդում են, որ 996 աշխատանքային ժամ համակարգը Չինաստանի աշխատանքային օրենսդրության խախտում է և այն անվանել են «ժամանակակից ստրկություն»։

2019 թվականի մարտին GitHub-ի միջոցով «հակա-996» բողոքի ակցիա է սկսվել։ Այդ ժամանակից ի վեր՝ 996-ի հարցը Չինաստանում աճող դժգոհության էր հանդիպում, սակայն չնայած համակարգից ազատվելու պաշտոնական խոստումներին, այն դեռևս տարածված է 2024 թվականի դրությամբ։

## Նախապատմություն
Արտաժամյա աշխատանքի մշակույթը երկար պատմություն ունի չինական ՏՏ ընկերություններում, որտեղ հիմնականում կենտրոնանում են արագության և ծախսերի կրճատման վրա։ Ընկերությունները կիրառում են մի շարք միջոցառումներ, ինչպիսիք են տաքսիների ուղեվարձի փոխհատուցումը այն աշխատակիցների համար, ովքեր աշխատում են գրասենյակում մինչև ուշ գիշեր, որպեսզի խրախուսեն արտաժամյա աշխատանքը։

Հայտնի է, որ երկար ժամերով աշխատելու այս համակարգը քիչ ընդմիջումներով մեծացնում է աշխատողների մոտ մտավոր և ֆիզիկական խնդիրների առաջացումը։ Ենթադրվում է, որ քաղաքային աշխատողների ավելի քան երեք քարորդը մեծ քաղաքներում, ինչպիսիք են Պեկինը, Շանհայը և Գուանչժոուն տառապում են աշխատանքի հետ կապված հոգնածությունից, մկանային-կմախքային ցավից, քնի  կամ ուտելու խանգարումներից, մասնագիտական սթրեսից և աշխատանք-ընտանիք անհավասարակշռությունից։  Ըստ Չինաստանի պետական *[[People's Daily]]* լրատվամիջոցի 2013 թվականի հարցումը ցույց է տվել, որ չինացի ՏՏ ոլորտի աշխատողների 98,8%-ն ասել է, որ առողջական խնդիրներ ունի։ Չինաստանում 996 համակարգի և արտաժամյա աշխատանքի այլ համակարգի պատճառով վերջին տասնամյակների ընթացքում բազմաթիվ գերաշխատանքից մահեր և ինքնասպանությունների դեպքեր են գրանցվել։

2020 թվականին մի ուսումնասիրություն ցույց է տվել, որ «չինական բիզնեսներն ավելի հավանական է, որ հետևեն երկար աշխատանքային ժամերին, քան ամերիկյանները»։ Մեկ այլ ուսումնասիրություն 996 մշակույթը համեմատել է«ժամանակակից ստրկության» հետ, որը ձևավորվել է «անսահմանափակ գլոբալ կապիտալիզմի և հիերարխիայի և հնազանդության կոնֆուցիական մշակույթի» համադրությամբ։

## Ներգրավված ընկերություններ
### 58.com
2016 թվականի սեպտեմբերին 58.com գաղտնի գովազդային կայքը պաշտոնապես հայտարարել է996 աշխատանքային ժամ համակարգի ընդունման մասին՝ արժանանալով աշխատակիցների և սոցիալական մեկնաբանների քննադատությանը։ Ընկերությունը պատասխանել է, որ 996 համակարգը խրախուսվող, այլ ոչ պարտադիր պրակտիկա է լինելու։

### ByteDance
2021 թվականի մայիսին *CNBC*-ի մի հոդվածում ասվում էր, որ TikTok-ի մայր ընկերության ByteDance-ի աշխատողները դժգոհ են այնտեղ 996 աշխատանքային գրաֆիկից և որ մարդիկ դրա պատճառով հրաժարվում են TikTok-ում աշխատանքի հնարավորությունների։ 2021 թվականի նոյեմբերին ByteDance-ը հեռացել է 996-ից և որոշել ավելի կարճ աշխատանքային ժամեր։ Այնուամենայնիվ 2022 թվականի փետրվարի 23-ին հաղորդվել էByteDance-ի 28-ամյա աշխատակցի հանկարծակի մահվան մասին այն բանից հետո, երբ նա նախօրեին հաղորդագրություն էր հրապարակել Maimai-ում՝ կարիերայի և սոցիալական ցանցերի հարթակում։ Ավելի ուշ ByteDance-ը հայտարարություն է տարածել, որը կիսվել է Չինաստանում իր աշխատակիցների հետ ներքին նամակով, ըստ որի՝ աշխատակիցը գլխապտույտ է ունեցել ընկերության մարզասրահում մեկ ժամ մարզվելուց հետո՝ մինչ հիվանդանոց տեղափոխվելը։ Միջադեպը մեծ ուշադրություն է դարձրել չինական տեխնոլոգիական ընկերությունների հաճախակի արտաժամյա պահանջներին։

### JD.com
Այն բանից հետո, երբ 58.com-ի 996-ի ժամանակացույցը հայտնի է դարձել հանրությանը՝ JD.com-ի փոխնախագահ Գանգ Հեի ներքին նամակը համացանցում է հայտնվել, որը պարունակում էր JD.com-ի ղեկավար թիմին պահանջ՝ ներդնել 996 աշխատանքային ժամ համակարգը «ճկուն հիմունքներով»։

2019 թվականի մարտի 15-ին JD.com-ի աշխատակիցը պնդել է, որ որոշ բաժիններ սկսել են իրականացնել 995 ժամանակացույցը (9-ից մինչև երեկոյան 9-ը, բայց շաբաթական 5 օր), մինչդեռ այլ բաժիններ արդեն ավարտել են դա։ Զեկույցից հետո JD.com-ի հասարակայնության հետ կապերի բաժինը հայտարարել է, որ արտաժամյա աշխատանքը պարտադիր չէ։

Ընկերության հիմնադիր Ռիչարդ Լյուն աշխատանքային գրաֆիկից դժգոհողներին անվանել է «ծույլիկներ»։

### Pinduoduo
2021 թվականի հունվարի սկզբին Pinduoduo էլեկտրոնային առևտրի պլատֆորմը մեղադրվել է իր աշխատակիցներին չափազանց ինտենսիվ արտաժամյա աշխատանքի դրդելու մեջ, ինչը ենթադրաբար հանգեցրել է Կարոշիի 22-ամյա բանվորի մահվանը։ Ավելի ուշ Pinduoduo-ի պաշտոնական էջը տեղադրլ էց (բայց կարճ ժամանակ անց ջնջվեց) պատասխանը Zhihu-ում, որտեղ ասվում է՝

Հունվարի սկզբին տեղի ունեցած վթարից ընդամենը մի քանի օր անց մեկ այլ աշխատակից ինքնասպան է եղել՝ նետվելով։ Հունվարի 10-ին լրատվական աղբյուրները հայտնել են, որ ընկերությունը աշխատանքից ազատել է աշխատակցին, որը հրապարակել է լուսանկարներ, որտեղ երևում է, թե ինչպես են իր գործընկերոջը տեղափոխում շտապօգնության մեքենա։

### Youzan
2019 թվականի հունվարին Youzan-ի աշխատակիցը Maimai սոցիալական հարթակում հայտարարել է, որ իրենց ղեկավարը կատարել է 996 ժամանակացույցը։ Youzan-ի գործադիր տնօրեն Բայ Յան պատասխանել է՝ «Լավ կլիներ մի քանի տարի անց հետ նայել»։ Որոշ լրատվամիջոցներ քննադատել են այս ժամանակացույցը։ Ավելի ուշ նույն ամսվա ընթացքում Հանգչժոու Սիհու շրջանի աշխատանքի վերահսկման խումբը հայտարարել է, որ ընկերությունը հետաքննության մեջ է։

### Այլ
Առնվազն 40 ընկերություններ, ներառյալ Huawei-ը և Alibaba Group-ը իրականացրել են 996-ի ժամանակացույցը կամ էլ ավելի ինտենսիվ այլընտրանք։

## Առցանց բողոքի ակցիաներ
### 996.ICU GitHub արշավ
2019 թվականի մարտի 26-ին ստեղծվել է 996.ICU  պահոցային կայքը։ GitHub-ի շտեմարանում նշվում է, որ «996.icu» անվանումը վերաբերում է այն բանին, թե ինչպես են ծրագրավորողները, ովքեր աշխատում են 996 համակարգի ներքո (09:00-21:00, շաբաթական 6 օր)՝ հնարավոր է, որ ունենան վտանգ առողջության վատթարացման և վերակենդանացման բաժանմունքում հայտնվելու վերաբերյալ։ Շարժման կարգախոսն է՝ «մշակողների կյանքը կարևոր է»։

Երկու օր անց՝ 2019 թվականի մարտի 28-ին, պահոցն արդեն ստացել էր 50 հազար աստղ, իսկ 2019 թվականի մարտի 30-ին՝ 100 հազար աստղ, ինչը այն դարձրել էGitHub-ի ամենաթրենդային պահոցը։ Կայքը հասել է 120 հազար աստղի 2019 թվականի մարտի 31-ին, իսկ 200 հազար աստղի՝ 2019 թվականի ապրիլի 9-ին՝ դարձնելով այն GitHub-ի երկրորդ ամենահայտնի պահոցը։ Ակտիվության բուռն ալիքը հանգեցրել էնրան, որ պահեստի «խնդիրը» էջը լցվել էսպամով և փակվել, ինչը բուռն քննարկվել էZhihu-ում, Sina Weibo-ում և WeChat-ում։

Պահեստի սկզբնական նպատակն էր ցուցակագրել այն ընկերություններին, որոնք օգտագործում են 996 աշխատանքային ժամ համակարգը, սակայն այն շուտով վերածվել էշարժման։ Հակա-996 լիցենզիան ստեղծվել է 996 համակարգ օգտագործող ընկերություններին բացահայտորեն արգելելու համար օգտագործել բաց կոդով, որը լիցենզավորված է դրա ներքո։

2019 թվականի ապրիլի 2-ին լայնորեն հաղորդվել է, որ Tencent-ի QQ զննարկիչը և WeChat-ը, Alibaba-ի UC զննարկիչը, Qihoo 360-ի 360 զննարկիչը և շատ այլ քրոմիումի վրա հիմնված մայրցամաքային չինական բրաուզերներ արգելափակել են 996.icu պահոցը GitHub-ում, նկարագրելով այն որպես «ապօրինի և խարդախ կայք»։

2019 թվականի ապրիլի 18-ին Microsoft-ի և GitHub-ի աշխատակիցները ստեղծել են «support.996.ICU» անունով GitHub պահոց՝ ի աջակցություն 996-ի։ ICU քարոզարշավի մասին նրանք կարծում են, որ կարող է ենթարկվել չինական կառավարության գրաքննության։

## Արձագանքներ
### Աջակցություն
Ջեք Ման ասել է, որ աշխատողները պետք է համարեն 996-ը «մեծ օրհնություն», քանի որ ոչ մի կերպ չկա «հասնելու [մեկ] ուզած հաջողությանը առանց հավելյալ ջանք և ժամանակ վճարելու», մինչդեռ Ռիչարդ Լյուն՝ JD.com-ի հիմնադիրն ասել, որ «Սլաքներն իմ եղբայրները չեն»։ Ջեյսոն Կալականիսը՝ ձեռներել էև ներդրող 996-ը նկարագրում է որպես «նույն աշխատանքային էթիկան, որը կառուցել է Ամերիկան»։

### Քննադատություն
Չինական մի քանի լրատվամիջոցներ քննադատել են 996 աշխատանքային համակարգը։ «Սինհուա» լրատվական գործակալության աշխատակից Սին Շի Պինգը  ասել է, որ համակարգը «խախտում է աշխատանքային օրենսդրությունը և վտանգում է առողջությունը և ապագան: Այն վնասում է աշխատասեր աշխատողներին և հանդիսանում է աշխատասեր ոգու թյուրիմացություն»։ People's Daily-ն գրել է, որ «քրտնաջան աշխատանք» քարոզելը չի նշանակում դիմել և կիրառել 996 համակարգը»՝ մինչդեռ China News Service-ի խմբագրականում ասվում է, որ «անհրաժեշտ է կյանքը փոխանակել փողի հետ»։

Beijing Daily-ն քննադատել է Ջեք Մային և Ռիչարդ Լյուին 996 աշխատանքային գրաֆիկով «պարծենալու» համար՝ պնդելով, որ այն «ուղղված է քողարկելու աշխատավարձի կրճատումը կամ աշխատանքից ազատելը», մինչդեռ Banyuetan-ի թղթակից Վանգ Սինյան հայտարարել է, որ որոշ ձեռնարկատերեր արհամարհել են օրենքը և 996-ը կապել քրտնաջան աշխատանքի հետ՝ այն անվանելով «թունավոր» հավի ապուր։ Վանգը նաև հայտարարել է, որ համակարգը կապ չունի աշխատակիցների աշխատասիրության հետ, այլ ամեն ինչ կապ ունի ընկերության շահերի հետ։

Python-ի ստեղծող Գիդո վան Ռոսսումը 996-ի աշխատանքային գրաֆիկն անվանել է «անմարդկային»։ 2021 թվականին չինացի գիտնականները շեշտել են քաղաքականություն մշակողների վրա, որ «կարիք կա բարեփոխել աշխատանքային քաղաքականությունը՝ Չինաստանում մեկ աշխատողի համար աշխատաժամանակի կրճատումն իրականացնելու համար (և նաև զսպելու ավելորդ աշխատանքային մշակույթները, ինչպիսին 996-ն է)»։ Նրանք պնդել են, որ առանց նման նախաձեռնությունների երկակի շրջանառության քաղաքականությունը դատապարտված է ձախողման։

### Իրավական խնդիրներ
996 աշխատանքային ժամի համակարգը Գերագույն ժողովրդական դատարանի կողմից 2021 թվականի օգոստոսի 27-ին համարվել է անօրինական։ Այդուհանդերձ կասկած է առաջացել, թե արդյոք այս վճիռն ամբողջությամբ կատարվելու է, թե ոչ։

## Տես նաև
* Կարոշի
* Անհատական աշխատաժամանակ

## Նշումներ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 996.icu
* 

Կատեգորիա:Չինաստանի հասարակություն