Հետկոիտալ արյունահոսություն

**Հետկոիտալ արյունահոսություն** (արյունահոսություն սեռական ակտից հետո) ոչ դաշտանային հեշտոցային արյունահոսություն է, որը տեղի է ունենում սեռական հարաբերության ընթացքում կամ դրանից հետո։  Թեև որոշ պատճառներ կապված են ցավի հետ, այն սովորաբար այն անցավ է և հաճախ կապված է դաշտանային արյունահոսության հետ։

Արյունահոսությունը կարող է լինել արգանդից, արգանդի վզիկից, հեշտոցից և հեշտոցի մոտ գտնվող այլ հյուսվածքներից կամ օրգաններից։ Հետկոիտալ արյունահոսությունը կարող է լինել արգանդի վզիկի քաղցկեղի առաջին նշաններից մեկը։ Կան նաև այլ պատճառներ, թե ինչու սեռական հարաբերությունից հետո հեշտոցային արյունահոսություն կարող է առաջանալ։ Որոշ մարդիկ առաջին անգամ սեռական հարաբերությունից հետո արյունահոսություն կունենան, իսկ մյուսները՝ ոչ։ Կուսաթաղանթը կարող է պատռվել և արյունահոսել, եթե այն ձգվի, քանի որ այն բարակ հյուսվածք է։ Այլ գործողություններ կարող են ազդել հեշտոցի վրա, ինչպիսիք են սպորտը և տամպոնի օգտագործումը։ Հետկոիտալ արյունահոսությունը կարող է դադարել առանց բուժման։ Որոշ դեպքերում հետկոիտալ արյունահոսությունը կարող է նմանվել դաշտանային անկանոնությունների։ Հետկոիտալ արյունահոսություն կարող է առաջանալ հղիության ողջ ընթացքում։ Արգանդի վզիկի պոլիպների առկայությունը հղիության ընթացքում կարող է հանգեցնել հետկոիտալ արյունահոսության, քանի որ պոլիպի հյուսվածքն ավելի հեշտ է վնասվում։ Հետկոիտալ արյունահոսությունը կարող է պայմանավորված լինել կոնսենսուսային և ոչ կոնսենսուսային սեռական հարաբերությունից հետո տրավմայի հետևանքով։  

Պատճառը պարզելու համար ախտորոշումը կներառի բժշկական անամնեզի հավաքում և ախտանիշների գնահատում։ Բուժում միշտ չէ, որ անհրաժեշտ է։

## Պատճառներ
Սեռական ակտից  հետո հեշտոցային արյունահոսությունը ախտանիշ է, որը կարող է առաջանալ.

* կոնքի բորբոքային հիվանդություն
* կոնքի օրգանների պրոլապս
* արգանդի հիվանդություններ
* քլամիդիա կամ սեռական ճանապարհով փոխանցվող այլ վարակ
* ատրոֆիկ վագինիտ
* ծննդաբերություն
* հեշտոցային անբավարար լուբրիկացիա
* բարորակ պոլիպներ
* արգանդի վզիկի էրոզիա (արգանդի վզիկի բորբոքում)
* արգանդի վզիկի կամ հեշտոցի քաղցկեղ
* արգանդի, հեշտոցի կամ երկուսի անատոմիական անոմալիա։
* հղիություն
* էնդոմետրիումի պոլիպներ
* էնդոմետրիալ հիպերպլազիա
* էնդոմետրիումի կարցինոմա
* Լեյոմիոմա
* արգանդի վզիկի բորբոքում
* արգանդի վզիկի դիսպլազիա
* էնդոմետրիոզ
* Կոագուլյացիայի թերությունները
* Տրավմա
Թութքից և վուլվայի վնասվածքներից արյունահոսությունը կարող է շփոթվել հետկոիտալ արյունահոսության հետ։ Հետկոիտալ արյունահոսություն կարող է արտահայտվել արտադրությամբ, քորով կամ գրգռվածությամբ։ Սա կարող է պայմանավորված լինել *[[Տրիխոմոնասներ|Trichomonas]]* կամ *[[Կանդիդոզ|Candida-]]* ով։  Էստրոգենի պակասը կարող է հեշտոցային հյուսվածքը դարձնել ավելի բարակ և ավելի ենթակա արյունահոսության։ Ոմանք առաջարկել են այն վարկածը, որ հակաբեղմնավորիչ հաբերը կարող են առաջացնել հետկոիտալ արյունահոսություն։ 

Հետկոիտալ արյունահոսության զարգացման ռիսկի գործոններն են՝ էստրոգենի ցածր մակարդակը, բռնաբարությունը և «կոպիտ սեռական ակտը»։

## Ախտորոշում և բուժում
Արյունահոսության պատճառը որոշելու համար օգտագործվում են թեստեր և մանրամասն հետազոտություն.

* հղիության թեստ
* կոնքի հետազոտություն
* հյուսվածքների նմուշների ստացում
* ՊԱՊ քսուք
* հեշտոցի և արգանդի վզիկի կոլպոսկոպիկ հետազոտություն
* ուլտրաձայնային
* հիստոգրամ
* բակտերիաների կուլտուրանների ստուգում
* հյուսվածքների բիոպսիա

A referral may be made to a specialist. Imaging may not be necessary. Cryotherapy has been used but is not recommended.

Կարող է ուղղորդվել մասնագետի։ Սկանավորումը կարող է անհրաժեշտ չլինել։ Կրիոթերապիան օգտագործվել է, բայց խորհուրդ չի տրվում։

## Համաճարակաբանություն
Հետկոիտալ արյունահոսությունը հազվադեպ է կապված երիտասարդ կանանց մոտ գինեկոլոգիական քաղցկեղի հետ, և կանխատեսվում է, որ դրա հաճախականությունը կնվազի HPV-ի դեմ համատարած պատվաստումների պատճառով։ Հետկոիտալ արյունահոսությունն ամենաշատն ուսումնասիրվել է ԱՄՆ-ում կանանց մոտ։ Թայվանական մեծ ուսումնասիրության ժամանակ հետկոիտալ արյունահոսության ընդհանուր հաճախականությունը 100000 կնոջը կազմում է 39-59։ Հետկոիտալ արյունահոսություն ունեցողներն ունեին արգանդի վզիկի դիսպլազիայի և արգանդի վզիկի քաղցկեղի ավելի բարձր ռիսկ։ Հետկոիտալ արյունահոսության բարենպաստ պատճառները կապված էին արգանդի վզիկի էրոզիայի, էկտրոպիոնի, վագինիտի և վուլվովագինիտի հետ։ Նշվել են այլ ասոցիացիաներ, ինչպիսիք են արգանդի վզիկի լեյկոպլակիայի առկայությունը, ներարգանդային հակաբեղմնավորիչ սարքը, արգանդի վզիկի պոլիպները, արգանդի վզիկի բորբոքումը, դաշտանադադարը, դիսպարեունիան և վուլվոդինիան։  Շոտլանդիայում 20-24 տարեկան 600 կանանցից 1-ն ունենում է անբացատրելի արյունահոսություն։  Աֆրիկացի կանանց ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ համաձայնացված սեռական ակտի արդյունքում ստացված վնասվածքը երիտասարդ կանանց մոտ հետկոիտալ արյունահոսության պատճառ է հանդիսանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա
Կատեգորիա:Կանանց առողջություն
Կատեգորիա:Կանացի վերարտադրողական համակարգ
Կատեգորիա:Հղիություն