Թունավորված կոնֆետների առասպելներ

alt=A tray of homemade candied apples|մինի|Խնձորներն ու տնական ուտեստները սովորական նվերներ էին 20-րդ դարի վաղ շրջանի երեխաներին խաբելու համար: Ժամանակի ընթացքում ծնողները նախընտրում էին առանձին փաթաթված, խանութից գնված կոնֆետներ:
**Թունավորված քաղցրավենիքի առասպելներ**, հիմնականում քաղաքային լեգենդներ են չարամիտ անծանոթների մասին, որոնք միտումնավոր թաքցնում են թույներ, թմրանյութեր կամ սուր առարկաներ, ինչպիսիք են ածելիները կոնֆետի մեջ, որոնք հետո նրանք բաժանում են պատահական երեխաներին վնասելու մտադրությամբ, հատկապես Հելոուինի հնարքների ժամանակ: Այս առասպելները, որոնք ծագում են Միացյալ Նահանգներից, ծառայում են որպես ժամանակակից նախազգուշական հեքիաթներ երեխաների և ծնողների համար և կրկնում են երկու թեմա, որոնք սովորական են քաղաքային լեգենդներում՝ երեխաների համար վտանգ և սննդի աղտոտում:

Կան թունավորված կոնֆետի դեպքեր, բայց դրանք հազվադեպ են: Անծանոթների կողմից երեխաներին այս կերպ սպանելու դեպքեր չեն ապացուցվել։

Սովորաբար, պատմությունը հայտնվում է լրատվամիջոցներում, երբ մի փոքր երեխա հանկարծակի մահանում է Հելոուինից հետո: Մահվան իրական պատճառի վերաբերյալ բժշկական հետազոտությունները միշտ ցույց են տվել, որ այս երեխաները չեն մահացել անծանոթների կողմից իրենց տված կոնֆետ ուտելուց։ Այնուամենայնիվ, հազվադեպ դեպքերում ընտանիքի չափահաս անդամները տարածել են այս պատմությունը` քողարկելու համար մահասպանությունը կամ պատահական մահը: Այլ դեպքերի ժամանակ երեխան, ում ասել են թունավորված կոնֆետի մասին, վտանգավոր առարկա կամ նյութ է դնում կոնֆետի կույտի մեջ և ձևացնում, թե դա անծանոթի գործ է: Այս վարքագիծը կոչվում է *պատճենահանման էֆեկտ*: Ֆոլկլորիստները, գիտնականները և իրավապահ մարմինների փորձագետները ասում են, որ պատմությունն այն մասին, որ անծանոթները թույն են լցնում կոնֆետի մեջ և այդ կոնֆետը տալիս երեխաներին խաբեբաներին, «հիմնովին հերքվել է»:

Մտահոգությունները, որ անծանոթների քաղցրավենիքը կարող է թունավորվել, հանգեցրել է խաբեության այլընտրանքային միջոցառումների աճին, ինչպիսիք են քրիստոնեական եկեղեցիներում, ոստիկանությունում և հրշեջ կայաններում, համայնքային կենտրոններում և մանրածախ խանութներում անցկացվող միջոցառումները:

## Առասպելի պատմություն
[մինի|19-րդ դարում կոնֆետներ, ինչպիսիք են [Քաղցր եգիպտացորեն|կոնֆետային եգիպտացորենը, կանոնավոր կերպով մեծաքանակ վաճառվում էին: Հետագայում ծնողները կարծում էին, որ նախապես փաթեթավորված սնունդն ավելի սանիտարական է։]]
Այն պնդումները, որ կոնֆետը թունավորվել կամ կեղծվել է, ընդհանուր արժանահավատություն է ձեռք բերել Արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ, երբ սննդամթերքի արտադրությունը տեղափոխվեց տնից կամ տեղական տարածքից, որտեղ այն պատրաստվել էր ծանոթ եղանակներով հայտնի և վստահելի մարդկանց կողմից, անծանոթ մարդկանց՝ անծանոթ բաղադրիչների և անծանոթ մեքենաների ու գործընթացների միջոցով: Որոշ բժիշկներ հրապարակայնորեն պնդում էին, որ ամեն օր բուժում են կոնֆետից թունավորված երեխաներին։ Եթե երեխան հիվանդանում էր և կոնֆետ էր կերել, ապա, ընդհանուր առմամբ, ենթադրվում էր, որ կոնֆետն է պատճառը: Այնուամենայնիվ, հիվանդության կամ մահվան դեպքեր երբևէ չեն հիմնավորվել։

1890-ականներին և 1900-ականներին ԱՄՆ-ի քիմիայի բյուրոն, պետական մարմինների հետ համատեղ, փորձարկեց հարյուրավոր տեսակի կոնֆետներ և ոչ մի ապացույց չգտավ թույների կամ կեղծիքի մասին:  Այս թեստերը ցույց տվեցին, որ էժան գլյուկոզա ( եգիպտացորենի օշարակից ) օգտագործվում էր էժան կոնֆետների համար, որ որոշ կոնֆետներ պարունակում էին պղնձի հետքեր չծածկված կաթսաների մեջ, և որ քարածխի խեժի ներկերը օգտագործվում էին ներկելու համար, բայց չկան ապացույցներ բազմաթիվ տեսակի թույնի, արդյունաբերական թափոնների, աղբի կամ այլ մեծահասակների համար: Ի վերջո, այն պնդումները, որ երեխաները հիվանդացել են քաղցրավենիքից, վերացվել են մարսողության խանգարման պատճառով՝ չափից շատ ուտելու կամ այլ պատճառներով, այդ թվում՝ սննդային թունավորման պատճառով՝ ոչ պատշաճ պատրաստման, հիգիենայի կամ մսի և այլ մթերքների պահպանման պատճառով:

### Սոցիալական պատճառներ
Այս առասպելների տարածվածությունն ու պահպանումը 1960-ական և 1970-ական թվականներին՝ սոցիալական ցնցումների, ռասայական ավելի մեծ ինտեգրման և կանանց կարգավիճակի բարելավման ժամանակաշրջանում, արտացոլում էին հասարակության հարցերն այն մասին, թե ով է վստահելի:  Քանի որ հասարակությունը պայքարում էր հարցերի հետ՝ վստահե՞լ նոր ինտեգրված թաղամասերում գտնվող հարևաններին, թե՞ երիտասարդ կանանց, ովքեր հրապարակայնորեն մերժում էին ստորադաս, մայրության վրա կենտրոնացած դերերը, որոնք նախկինում վերապահված էին կանանց, այս պատմությունները անճանաչելի հարևանների մասին, որոնք իբր վնասում են պատահական, անմեղ երեխաներին մի միջոցառման ժամանակ, որը նպատակ ունի երջանկություն բերել այս երեխաներին: Դաժան ծնողը կամ չափահասը, որն անզգուշորեն թողնում է վնասակար քիմիական նյութեր, որտեղ երեխաները կարող են հասնել նրանց, չէին ունենա: Ակադեմիական տեսակետը սա համարում է ասեկոսեների խուճապի օրինակ, երբ Հելոուինը զարգանում է որպես կառնավալի նմանվող ժողովրդական հաստատություն, որը կոչված է ազատել սոցիալական լարվածությունը՝ կորցնելով իր ֆունկցիոնալությունը, քանի որ թաղամասերն իրենք են քանդվում (տարբեր պատճառներով):

### Էֆեկտներ
մինի|Մեքենայի բեռնախցիկ Իլինոյսի եկեղեցիներից մեկում բեռնախցիկի միջոցառման ժամանակ
Իրենց մտավախությունների պատճառով ծնողները և համայնքները սահմանափակեցին հնարքները և մշակեցին այլընտրանքային «անվտանգ» միջոցառումներ, ինչպիսիք են քրիստոնեական եկեղեցիներում անցկացվող միջքաղաքային միջոցառումները:  Այս հավաքական վախը նաև խթան հանդիսացավ «անվտանգ» հնարքների համար, որոնք առաջարկում էին շատ տեղական առևտրի կենտրոններ:

Այս պատմությունը նաև նպաստեց անհատական փաթեթավորված, ֆիրմային կոնֆետների վաճառքին և մարդկանց հուսահատեց երեխաներին տնական հյուրասիրություններից:

Առասպելը կարող է նաև շեղել ծնողներին Հելոուինի ժամանակ անվտանգության առաջնային վտանգից, այն է՝ երեխաների սպանությունը մեքենաների կողմից: ԱՄՆ-ում 4-ից 8 տարեկան փոքր երեխաները Հելոուինին մեքենայով սպանվելու հավանականությունը տասն անգամ ավելի շատ են, քան տարվա ցանկացած այլ օր: Բոլոր տարիքի երեխաների (0-ից 17 տարեկան) երեք անգամ ավելի հավանական է, որ Հելոուինին մեքենան սպանի, քան տարվա մնացած օրերին:

## Քաղցրավենիքի կեղծման առասպել
### Քաղցրավենիքի կեղծման ժամանակակից առասպելի զարգացում
20-րդ դարավերջի մի քանի իրադարձություններ խթանեցին կոնֆետների կեղծման ժամանակակից առասպելը:

1959 թվականին Կալիֆորնիայի ատամնաբույժ Ուիլյամ Շայնը կոնֆետով պատված լուծողական հաբեր տվեց խաբեբաներին: Նրան մեղադրանք է առաջադրվել հասարակական պարկեշտության դրսևորման և թմրամիջոցների ապօրինի տարածման մեջ:

1964 թվականին Լոնգ Այլենդից դժգոհ մի կին Նյու Յորքում անուտելի առարկաների փաթեթներ էր բաժանում երեխաներին, որոնք, իր կարծիքով, չափազանց ծեր էին խաբեության համար: Փաթեթները պարունակում էին այնպիսի իրեր, ինչպիսիք են պողպատե բուրդ, շան թխվածքաբլիթներ և մրջյունի կոճակներ (որոնք հստակ պիտակավորված էին «թույն» բառով): Թեև ոչ ոք չի տուժել, նա քրեական հետապնդման է ենթարկվել և մեղավոր է ճանաչվել երեխաներին վտանգի ենթարկելու մեջ: Նույն տարում հայտնվեցին մամուլում հաղորդագրություններ այն մասին, որ Դեթրոյթում լիցքավորված պղպջակ են բաժանվել, իսկ Ֆիլադելֆիայում առնետի թույն են տվել, թեև այդ հաղորդումները երբեք չեն հիմնավորվել որպես իրական իրադարձություններ:

Քաղցրավենիքի խեղաթյուրման առասպելների տարածման մեջ մեկ այլ ուշագրավ իրադարձություն էր 1970 թվականին *[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times-]]* ում հրապարակված հոդվածը: Այս հոդվածում ասվում էր, որ «Հելոուինի այդ բարիքները, որոնք երեխաները հավաքում են այս շաբաթավերջին իրենց «խաբեության կամ բուժման» ընթացքում, կարող են նրանց ավելի շատ սարսափ պատճառել, քան երջանկություն» և ներկայացրեց պոտենցիալ կեղծման կոնկրետ օրինակներ:

Զեկույցները և կրկնօրինակների դեպքերը հասան գագաթնակետին Չիկագո Թայլենոլի սպանություններից անմիջապես հետո, որոնք առաջին անգամ հաղորդվեցին Հելոուինից մեկ ամիս առաջ և շարունակվեցին մինչև 1982 թվականի հոկտեմբեր, ինչը հետագայում նպաստեց քաղցրավենիքի կեղծման առասպելին: Չիկագո Թայլենոլի  սպանությունները կապված են անհայտ մարդասպանի հետ, ով կեղծել և թույն է ավելացրել մի քանի շիշ առանց դեղատոմսի դեղորայքի դեղորայքի խանութներ առաքվելուց հետո, ինչի հետևանքով մահացել են մի քանի մարդիկ, ովքեր այնուհետև ընդունել են դեղամիջոցը:

### Առասպելների ոչնչացում
Դելավերի համալսարանի սոցիոլոգ Ջոել Բեսթը մասնագիտացած է քաղցրավենիքի կեղծման լեգենդների գիտական ուսումնասիրության մեջ: Նա հավաքել է թերթերի հաշվետվություններ 1958-1983 թվականներին՝ փնտրելով կոնֆետների կեղծման ապացույցներ: 90-ից քիչ դեպքեր կարող են որակվել որպես կոնֆետի իրական կեղծում: Դեպքերից ոչ մեկում նա իրադարձությունները չի վերագրում Հելոուինի տոնի ժամանակ «երեխաներին վնասելու պատահական փորձերին»։ Փոխարենը, դեպքերի մեծ մասը մեծահասակների կողմից ֆինանսական փոխհատուցում ստանալու կամ, շատ ավելի հաճախ, երեխաների կողմից ուշադրություն գրավելու փորձեր էին:   Բեսթը գտել է հինգ մանկական մահ, որոնք ի սկզբանե կարծում էին, որ տեղի իշխանությունները սպանության զոհ են դարձել, բայց դրանցից ոչ մեկը չի հաստատվել հետաքննության արդյունքում:

Հատկապես տարածված են երեխաների կողմից կեղծիքները: Երեխաները երբեմն կրկնօրինակում կամ բեմադրում են կեղծված կոնֆետի մասին պատմությունները, որոնք նրանք լսում են՝ իրենց կոնֆետի վրա քորոցներ ավելացնելով կամ կենցաղային մաքրող միջոցներ լցնելով, այնուհետև ծնողներին հայտնելով այժմ անապահով կոնֆետի մասին:  Այս միջադեպերի արդյունքում երեխաները չեն տուժել. նրանք գիտեն, որ վտանգավոր իրը առկա է, և որ կոնֆետն ուտելը վտանգավոր կլինի:

Նույն ժամանակահատվածում շատ ավելի տարածված են եղել վանդալիզմի, ռասիստական միջադեպերի կամ երեխաների վիրավորվելու մասին հաղորդումները Հելոուինի օրը հետիոտնի և ավտոմեքենայի բախումների ժամանակ:

### Սխալ վերագրված մահեր
Հինգ երեխաների մահը սկզբում մեղադրվում էր օտարների թունավորման մեջ: Թունավորված քաղցրավենիքի առասպելների հիմնական որակն այն է, որ թունավորողը անծանոթ մարդ է, ով անխտիր սպանում է երեխաներին, այլ ոչ թե մահանում է անկապ բժշկական վիճակից կամ թունավորվում ընտանիքի անդամի կողմից: Հետաքննության արդյունքում այս բոլոր պնդումները կեղծ են. նրանցից ոչ մեկը թունավորում չի եղել անծանոթ մարդկանց կողմից։

* Պատահական մահ . 1970 թվականին Դեթրոյթի շրջանից հինգ տարեկան տղա Քևին Թոսթոնը մահացավ իր հորեղբոր հերոինը գտնելուց և ուտելուց հետո: Ընտանիքը փորձել է պաշտպանել հորեղբորը՝ պնդելով, որ թմրանյութը շաղ են տվել երեխայի Հելոուինի կոնֆետի մեջ:
* Սպանվել է հոր կողմից . 1974թ.-ին Տեխասի Դիր Պարկում 8-ամյա տղան մահացել է այն բանից հետո, երբ սնվել է ցիանիդով պատված Pixy Stix փաթեթով, որը հայրը տնկել էր իր հնարքների կույտի մեջ: Հայրը՝ Ռոնալդ Քլարկ Օ'Բրայանը, նույնպես թունավոր կոնֆետ է բաժանել մյուս երեխաներին՝ փորձելով թաքցնել սպանությունը, թեև այլ երեխաներ չեն օգտագործել թունավորված ուտեստները: Մարդասպանը, ով ցանկանում էր պահանջել կյանքի ապահովագրության գումար, մահապատժի ենթարկվեց 1984 թվականին։ Քանի որ թունավորված կոնֆետի առասպելը նկարագրում է անծանոթների կողմից պատահական կամ անկանոն սպանությունները, այլ ոչ թե սեփական հոր կողմից որդու սպանությունը, սա տեխնիկապես թունավորված կոնֆետի առասպելի օրինակ չէ:
* Բնական մահը, որը կապված չէ կոնֆետի հետ. 1978 թվականին Պատրիկ Վիդերհոլդը՝ երկու տարեկան տղա Ֆլինթից, Միչիգան, մահացավ Հելոուինի կոնֆետ ուտելուց հետո: Այնուամենայնիվ, թունաբանական թեստերը թույնի որևէ ապացույց չեն հայտնաբերել, և պարզվել է, որ նրա մահը բնական պատճառներով է պայմանավորված:
* Բնական մահ նախկինում գոյություն ունեցող բժշկական վիճակի պատճառով. 1990-ին Կալիֆորնիայի Սանտա Մոնիկա քաղաքում յոթամյա Արիել Կացը մահացավ հնարքներ կատարելիս: Մամուլի սկզբնական հաղորդագրությունները մեղադրում էին թունավոր կոնֆետին, չնայած նրա ծնողները ոստիկանությանը հայտնել էին, որ նախկինում նրա մոտ ախտորոշվել էր լուրջ առողջական վիճակ՝ մեծացած սիրտ, որը մահվան իրական պատճառն էր:
* Բնական մահ վարակի հետևանքով. 2001թ.-ին Բրիտանական Կոլումբիայի Վանկուվեր քաղաքում չորս տարեկան մի աղջիկ մահացավ Հելոուինի կոնֆետ ուտելուց հետո: Այնուամենայնիվ, թունավորված կոնֆետի որևէ ապացույց չկար, և նա մահացավ ստրեպտոկոկ վարակից։

### Մեդիան և առասպելը
Չնայած թունավորված կոնֆետի այս պնդումներին, որոնք ի վերջո ապացուցվեցին, որ կեղծ էին, լրատվական լրատվամիջոցները 1980-ականների ընթացքում անընդհատ գովազդում էին պատմությունը, տեղական լրատվական կայաններով հաճախակի լուսաբանումներով: Այս ընթացքում բազմիցս զեկուցվել են թունավորման դեպքեր՝ հիմնվելով չհիմնավորված պնդումների վրա կամ նախքան ամբողջական հետաքննության ավարտը, և հաճախ դրանք երբեք չեն շարունակվել: Այս միակողմանի լուսաբանումը նպաստեց ընդհանուր խուճապի առաջացմանը և ստիպեց մրցակից լրատվամիջոցներին նաև հրապարակել կոնֆետների կեղծման մասին հաղորդումներ: Այնուամենայնիվ, Ջոել Բեսթը ասում է, որ առասպելի տարածումը չի կարելի մեղադրել բացառապես լրատվամիջոցների վրա, և որ այն պետք է փոխանցված լինի նաև բերանից բերանով։

1985-ին ԶԼՄ-ները կոնֆետի թունավորումների մասին հիստերիան հասցրեց այն աստիճանի, որ ABC News / *[[Վաշինգտոն Փոստ|Washington Post-ի]]* հարցումը ցույց տվեց, որ ծնողների 60%-ը վախենում էր, որ իրենց երեխաները կվիրավորվեն կամ կսպանվեն Հելոուինի կոնֆետի դիվերսիայի պատճառով:

1980-ականների և 1990-ականների ընթացքում «Խորհուրդներ» սյունակագիրները մտան կռվի մեջ՝ և՛ *Ասք Էն Լենդերսը*, և՛ *սիրելի Էբբին,* որոնք նախազգուշացնում էին ծնողներին քաղցրավենիքի կեղծման սարսափների մասին.

## Քաղցրավենիքի կեղծում ընկերների և ընտանիքի կողմից
Գրեթե բոլոր կեղծիքները՝ տարեկան մեկ կամ երկու անգամ, վերաբերում են ընկերոջը կամ ընտանիքի անդամին, սովորաբար որպես կատակ:   Գրեթե բոլորը թունավորման փոխարեն սուր առարկաներ են օգտագործել:  Նրանցից երեք քառորդը չի տուժել, իսկ մնացածը ստացել են միայն թեթեւ վնասվածքներ:  Երբեք ոչ մի երեխա չի սպանվել անծանոթ մարդուց Հելոուինի կոնֆետ ուտելով։

## Հաստատվել է ոչ մահացու կոնֆետի կեղծման դեպք
2000 թվականին Մինեապոլիսում մի հոգեկան հիվանդ մարդ ասեղներ դրեց քաղցրավենիքի սալիկների մեջ և տվեց դրանք խաբեբաներին: Մեկ դեռահաս ստացել է թեթև վնասվածք։

## Հղումներ


## Հետագա ընթերցում
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Halloween Non-Poisonings at Snopes.com
* Pins and Needles at Snopes.com

Կատեգորիա:Թույներ
Կատեգորիա:Կոնֆետ
Կատեգորիա:Քաղաքային լեգենդներ