Բակ կուտ թեհ

**Բակ կուտ թեհ,** ապուրի տեսակ, որը պատրաստվում է խոզի կողերից և պատկանում է մին (Ֆուծիեն) խոհանոցին։ Այն ծագում է Մալայզիայից և առավել տարածված է այդ տարածաշրջանի չինական համայնքներում։ Հետագայում այն լայնորեն տարածվել է նաև մայրցամաքային Չինաստանում, Թայվանում, ինչպես նաև Հոնկոնգում և Մակաոյում:

## Համառոտ նկարագիր
«肉骨» բառացի նշանակում է «միս և ոսկոր»․ այն միսը և ոսկորները, որոնք երկար եփում են չինական դեղաբույսերի հետ՝ ապուր ստանալու համար։ Իսկ «չա» բառը ծագում է տեղացի չինացի ռեստորանի տիրոջ՝ Լի Վընտի անունից: Քանի որ նա վաճառում էր այս մսային ապուրը և այն շատ համեղ էր, հաճախորդները այն անվանեցին «Բակ կուտ տի»։ Միննանի բարբառում «տի» բառը հնչյունապես մոտ է «չա» բառին, և հետագայում ուտեստը սկսեցին անվանել «Բակ կուտ թեհ»: Իրականում ուտեստը թեյի տերևներ չի պարունակում։

Բակ կուտ թեհը պատրաստվում է չինական դեղաբույսերի խառնուրդով (գոջիի պտուղներ, կոդոնոպսիսի պիլոսուլա, չինական անժելիկա, սինդրիկ, չուանսյոն) և համեմունքներով (ներառյալ աստղաձև անիսոն, դարչին, մեխակ, սխտոր, մատուտակ, սըչուանյան պղպեղ, շաքարեղեգ, մոնկ ֆրուտ, սև պղպեղ)՝ խոզի կողերի հետ միասին մի քանի ժամ եփելով՝ ստանալով խիտ և հարուստ արգանակ։

Մալայզիայի որոշ բարձրակարգ ռեստորաններում արգանակին ավելացնում են նաև ծովային վարունգ և աբալոն։

Բակ կուտ թեհը սովորաբար մատուցվում է սպիտակ բրնձի հետ կամ ապուրի մեջ թաթախված տապակած խմորի ձողիկներով։ Համեմվում է սոյայի սոուսով, մանր կտրատված կարմիր պղպեղով և մանրացված սխտորով։ Սովորաբար մատուցվում է նաև չինական խիտ թեյ՝ յուղայնությունը մեղմելու համար։

Մալայզիայում բակ կուտ թեհը նախաճաշի տիպիկ ուտեստ է։

## Փոփոխություններ
Քանի որ Բակ կուտ թեհը տարածվեց Հարավարևելյան Ասիայում, ապա նաև Ասիայի տարբեր շրջաններումում, դրա պատրաստման ոճը նույնպես ձևավորվեց տվյալ վայրում բնակվող չինական համայնքներից։

Սովորաբար տարբերակում են Բակ կուտ թեհի երեք հիմնական համային ուղղություններ, իսկ արգանակի գույնի խորությունից կախված՝ դրանք բաժանվում են «սև ապուրի» և «սպիտակ ապուրի» խմբերի։

### Միննան (Ֆուծիեն) ոճ
«Սև ապուր»-ը հիմնականում ունի 2 տեսակ։

Ապուրը ավելի մուգ գույն ունի, քանի որ օգտագործվում են ավելի շատ համեմունքներ և մուգ սոյայի սոուս։ Համը ավելի արտահայտիչ և բուրավետ է։

### Կուանտոնյան ոճ
Քանի որ Կուանտոնում տարածված է ապուր խմելու մշակույթը, արգանակին ավելացվում է դեղաբույսերով պատրաստված գինի՝ բուժիչ ազդեցությունը ուժեղացնելու համար։ Դեղաբույսերի համն ավելի արտահայտված է։ Համեմատաբար քիչ տարածված տարբերակ է։

### Սպիտակ ապուր
#### Չաոշան (Չաոճոու) ոճ
Դեղաբույսերի փոխարեն հիմնականում օգտագործվում է պղպեղ, համը ավելի թեթև և պարզ է։

Ներկայումս Սինգապուրում առավել տարածված է Չաոճոու ոճը, իսկ Մալայզիաում՝ Միննան ոճը։

Մալայզիայում, հատկապես Կլանգ քաղաքում, վերջին տարիներին տարածում է ստացել «չոր» Բակ կուտ թեհը։

Չնայած անվանը, այն ամբողջովին չոր չէ․ պարզապես արգանակը եփվում է այնքան, մինչև դառնա խիտ սոուս, ապա ավելացվում են հավելյալ բաղադրիչներ՝ չինական հատիկներ, չոր խուրմա, չոր կծու պղպեղ, չոր կաղամար և այլն։

Այս տարբերակը ավելի խիտ կառուցվածք ունի, համերն ավելի արտահայտված են, դեղաբույսերի համն ավելի ուժեղ է։ Այն նույնիսկ համարվում է հարբածությունից սթափվելու արդյունավետ միջոց։ Քանի որ իսլամում արգելվում է խոզի մսի օգտագործումը, Մալայզիայում ստեղծվել է նաև «հալալ» տարբերակը, որտեղ խոզի կողերի փոխարեն օգտագործվում է հավի միս․ այն կոչվում է «հավի բակ կուտ թեհ»: Խոզի գրիպի տարածման ժամանակ, երբ մարդիկ խուսափում էին խոզի մսից, որոշ ռեստորաններ սկսեցին առաջարկել նաև ծովամթերքով կամ ամբողջովին բուսական տարբերակներ։

## Համաշխարհային ռեկորդ
2008 թվականի նոյեմբերի 22-ին, Մալայզիայի Կլանգ քաղաքում (Սելանգոր նահանգ), նահանգային խորհրդարանի նախագահ Տըն Ճան Ցինը և Կլանգի Չինական առևտրի և արդյունաբերության պալատի նախագահը ականատես եղան աշխարհի ամենամեծ աման Բակ կուտ թեհի պատրաստմանը: Այդ օրը անցկացված 2008 թվականի Բակ կուտ թեհ փառատոնի շրջանակում Կլանգի Չինական առևտրի և արդյունաբերության պալատը ներկայացրեց աշխարհի ամենամեծ աման Բակ կուտ թեհը։

Այս հսկայական ապուրը պատրաստվել էր տեղական հինգ Բակ կուտ թեհ ռեստորանների կողմից՝ օգտագործելով 500 կգ խոզի միս, 450 լիտր արգանակ, 50 կգ դեղաբույսեր։

Ամանի տրամագիծը կազմել է 182.88 սմ (6 ոտնաչափ), բարձրությունը՝ 91.44 սմ (3 ոտնաչափ)։ Այն գրանցվել է Մալայզիայի ռեկորդների գրքում և ներկայացվելու է Գինեսի համաշխարհային ռեկորդի համար։

2024 թվականի փետրվարի 23-ին Բակ կուտ թեհը Մալայզիայում ընդգրկվեց ազգային մշակութային ժառանգության ցանկում՝ որպես սննդամթերք:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Թեմասեկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ։ Սինգապուրի Hawker Classics-ի բացահայտում. 25 սիրված ուտեստների վերծանում։ Marshall Cavendish International Pte Ltd. 15 հուլիսի 2015թ.։ 93–96 [2020-04-28]։ ։ (Արխիվացված է բնօրինակից 2021-02-07-ին)։
* Ռեսեփ Մասական. «Բակ Կուտ Թեհ ala Teochew. web.budaya-tionghoa.net. [21 հունվարի 2020]: (Արխիվացված է բնօրինակից 20 հունվարի 2021-ին):
* Սահմանային երկաթուղի - RIVER RAIL (MAP): [19 փետրվարի, 2017]: (Արխիվացված է օրիգինալից 2020-02-03-ին):
* Բակ Կուտ Թեհ առանց թեյի՞: Այս մալայզիական ուտեստը, որը վայելում են բոլոր տարիքի մարդիկ, իրականում ծագել է Չինաստանում մեկ դար առաջ: Ճըհուի սյունակ: [2021-03-08] (չինական):
* Մի Դան: Բակ Կուտ Թեհից կարելի է պատրաստել հավի Կուտ Թեհ կամ գառան Կուտ Թեհ: 2010-09-23 [2011-11-07]: (Արխիվացված է բնօրինակից 2021-02-07） (չինարեն):
* Հուան Յանյան. Ստեղծագործական առաջխաղացում այլ էթնիկ խմբերի համար – Բակ Կուտ Թեհը կարող է դառնալ հավի կամ գառան Կուտ Թեհ: Sin Chew Daily. 2010-08-17 [2011-11-07]: Արխիվացված է օրիգինալից 2021-02-07-ին (չինարեն):
* Չինական ուտեստներ Կուալա Լումպուրում: [2011-11-07]: Արխիվացված է օրիգինալից 2021-02-07-ին (անգլերեն):
* Մալայզիան պատրաստում է Բակ Կուտ Թեհի աշխարհի ամենամեծ ամանը: Սինհուա լրատվական գործակալություն: 2008-11-22 [2008-11-25]: Արխիվացված է օրիգինալից 2010-04-08-ին:
* «Բակ Կուտ Թեհը» ներառված է Մալայզիայի ազգային խոհարարական ժառանգության ցանկում | Տնային: Oriental Daily News, Մալայզիա: 2024-02-23 [2025-10-01]

Կատեգորիա:Ապուրներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ խոզի մսից
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց