Ծաղկային ժամացույց

մինի|250փքս|Սարատովում տեղադրած ծաղկային ժամացույց
**Ծաղկային ժամացույց** կամ **բուսական ժամացույց**, դեկորատիվ ժամացույցներ են,  պատրաստված խոտաբույսերի մի ամբողջությունից, որոնց ծաղիկները բացվում և փակվում են օրվա որոշակի ժամին։

## Ստեղծման պատմություն
մինի|250փքս|Լիննեյի ստեղծած ծաղկային ժամացույցի մոդել
Աշխարհի առաջին բնական ժամացույցը հայտնվել է Հին Հռոմում և իրենից ներկայացնում էր ուղղանկյուն ծաղկանոց, որտեղ տնկվում էին ծաղիկներ, որոնք բացվում և փակվում էին օրվա որոշակի ժամին։

18-րդ դարում շվեդ բուսաբան Կառլ Լիննեյը, կուտակելով իր նախորդների գիտելիքները, 1720 թվականին ծաղկային ժամացույց պատրաստեց Շվեդիայի Ուփսալա քաղաքում։ Լիննեյի օգտագործած բույսերից պատրաստված ծաղկային ժամացույցները ստացել են «Լիննեյի ծաղկային ժամացույցներ» անվանումը։ Որոշելով, որ լավագույնն է ծաղիկները դասավորել շրջանագծով և յուրաքանչյուր տեսակը բաժանել հատվածների, Լիննեյը ներկայացրեց ծազկաբույլերի այնպիսի դասավորություն, որ յուրաքանչյուր հաջորդ հատվածի ծաղկաբույլերը ծաղկեն նախորդից մեկ ժամ անց: Հաշվի առնելով, որ առաջին հատվածի բույսերը ծաղկում էին մոտավորապես առավոտյան ժամը 4-ին, այս ծաղկային կոմպոզիցիան, բացի գրավիչ լինելուց, հնարավորություն էր տալիս որոշել օրվա ժամը մինչև մեկ ժամ ճշգրտությամբ։ Այս բացառիկ գեղեցիկ բնական ժամացույցների ստեղծումը հնարավոր չէր լինի, եթե յուրաքանչյուր ծաղկաբույլ չունենար դարերով ձևավորված իր հստակ կենսառիթմը։ Որոշ բույսերի տերևներն ու ծաղիկները ունակ են փոփոխելու իրենց դիրքը օրվա ժամերից կախված՝ ֆիտոքրոմ կոչվող երկու գունանյութերի (լուսընկալիչների) ազդեցությամբ։

Կարլ Լիննեյի կողմից ստեղծված ծաղկային այգին մեծ ժողովրդականություն ձեռք բերեց տարբեր տարիքների մարդկանց շրջանում և յուրաքանչյուրը ցանկանում էր սեփական աչքով տեսնել բնության այս արտասովոր ու խորհրդավոր երևույթը։ Այդ ժամանակից ի վեր նման ծաղկանոցներ սկսեցին տնկել քաղաքային փողոցներում ոչ միայն դեկոր ունենալու նպատակով, այլ նաև որպես մեխանիզմ, որը հնարավորություն էր տալիս որոշել ժամը՝ ծաղիկների միջոցով։

Ծաղկային ժամացույցները ստեղծելիս հաշվի է առնվում տվյալ տարածքին բնորոշ մի շարք պայմաններ, քանի որ ծաղկման ժամանակը, ծաղիկների բացվելն ու  ու փակվելը տարբերվում են միմյանցից։ Տարբեր կլիմայական պայմաններում կամ ավելի երկար/կարճ ցերեկային ժամերով վայրերում նույն ծաղկաբույլերը կարող են ծաղկել մի փոքր ավելի վաղ կամ ուշ, քան մյուսները: Եղանակային պայմանները որոշակի ազդեցություն կարող են ունենալ Կառլ Լիննեյի ստեղծած ժամացույցի ճիշտ աշխատանքի վրա։ Արևոտ օրերին այն ավելի ճիշտ արդյունք էր ունենում, քան ամպամած օրերին։ Ահա թե ինչու յուրաքանչյուր քաղաքի բնորոշ էր իր ստեղծած ծաղկային ժամացույցը՝ ժամանակն ավելի ճշգրիտ որոշելու համար։ Կարլ Լինեյին երկար ժամանակ պահանջվեց այս հրաշքը իրագործելու համար: Նա երկար ժամանակ էր վատնում ծաղիկների խնամքի վրա, ու հետևում, որ դրանք չթոշնեն ու թարմ մնան։

Դիտարկումները ցույց են տվել, որ, օրինակ, Ինսբրուկում Լիննեյի ծաղկային ժամացույցի բույսերի բացումը ուշանում է 1-2 ժամով, իսկ փակումը՝ 1-6 ժամով։ Ծաղկային ժամացույց կազմելու համար պետք է երկարատև դիտարկումներ անցկացնել բազմաթիվ բույսերի վրա և ընտրել այն բույսերը, որոնք ծաղկում են ամենահստակ ժամին։
մինի|250փքս|Լիննեյի ստեղծած ծաղկային ժամացույց
## Ժամանակացույց ծաղիկներ

Ծաղկային ժամացույց ստեղծելու համար ընտրված բույսերի տեսակները, որոնք ցույց են տալիս ժամանակը։

* Մասրենի () բացվում է ավելի վաղ, քան մյուսները՝ ժամը 4-ին։

* Կակաչ   () բացվում է ժամը 5-ին։

* Դաշտային մեխակ ()  և խատուտիկ  () բացվում են ժամը 6-ին։

* Զանգակ () և ջրաշուշան  ()բացվում են ժամը 7-ին։

* Տերեփուկ  ()  և նարգիզ  () բացվում են ժամը 8-ին։

* Վաղենակ () և տատրակ () բացվում են ժամը 9-ին։

* Մանուշակ  ()  բացվում է ժամը 9-ին։

Ծաղիկները աստիճանաբար սկսում են փակվել կեսօրից հետո։

* Զանգակ () փակվում է ժամը 13-14-ին

* Կակաչ   ()  փակվում է ժամը 14-15-ին

* Խատուտիկ  ()  փակվում է ժամը 14-15-ին

* Եղերդակ () փակվում է ժամը 15-16-ին

* Թավշածաղիկ () փակվում է ժամը 15-16-ին

* Դաշտային մեխակ () փակվում է ժամը 17-ին

* Վաղենակ () փակվում է ժամը 17-ին

* Լյուտիկ () փակվում է ժամը 18-19-ին

* Մասրենի () փակվում է ժամը 19-20-ին

* Դեղատնային երիցուկ () բացվում է ժամը 8-ին։

Իսկ՝
* Գիշերային մանուշակ ()

* Բուրավետ ծխախոտ ()

* Քնախոտ () բացվում են միայն գիշերը։

Գիշերը կամ լուսադեմին բացվող ծաղիկները կոչվում են գիշերաբաց կամ գիշերածաղիկներ։ Դրանք հատուկ հարմարված են գիշերային միջավայրին և հաճախ խթանվում են լուսնի լույսով կամ գիշերային ջերմաստիճանի սառնությամբ։ Այսպիսի ծաղիկները սովորաբար ունեն ուժեղ բուրմունք՝ գիշերային միջատների (օրինակ՝ թիթեռների) ուշադրությունը գրավելու համար։

Այս ծաղիկները հաճախ կարելի է հանդիպել լանդշաֆտային այգիներում կամ գեղազարդման նպատակով ձևավորված տարածքներում։ Դրանք հատկապես գնահատվում են իրենց գեղեցկությամբ գիշերային ժամերին։

## Ռեկորդակիր ծաղկային ժամացույց
մինի|250փքս|Կիևի ծաղկային ժամացույց
Աշխարհի ամենամեծ ծաղկե ժամացույցը տարիներ առաջ ստեղծվել է Կիևում՝ անկախության օրվա տարեդարձի կապակցությամբ: Այս ժամացույցի համար անհրաժեշտ է եղել 50.000 ծաղիկ՝ 25.000-ը ժամացույցի համար, իսկ մնացածը ժամացույցի շուրջը զարդարելու համար: Այս ժամացույցը կազմված է քրիզանթեմներից, բեգոնիաներից, կալանխոեներից և բազմաթիվ այլ տեսակի ծաղիկներից: Ժամացույցի տրամագիծը 19.5 մետր է, թվատախտակինը՝ 16.5 մետր, սլաքների երկարությունն էլ՝ 7 և 4 մետր:

Գրեթե բոլոր այս ծաղկային ժամացույցների դեպքում վատն այն է, որ նրանք ժամանակավորապես են հիացնում մարդկանց՝ աշխատելով միայն տաք եղանակին, ձմռանը նրանց գեղեցկությամբ հիանալու հնարավորություն չի լինում:

## Մեխանիկական ծաղկային ժամացույցներ
Իսկական ծաղկային ժամացույցի համար բույսեր ընտրելը բարդ գործ է։ Այն միշտ չէ, որ հաջողությամբ է ստացվում։ 19-րդ դարի վերջից ի վեր իրական ծաղկային ժամացույցները ավելի ու ավելի հաճախ են փոխարինվում զուտ դեկորատիվ կոմպոզիցիաներով, որոնք հիմնված են ծաղկային ֆոն ունեցող մեխանիկական ժամացույցների կամ ծաղկող կամ դեկորատիվ տերևային բույսերից ստեղծված դեկորատիվ տարրերի վրա։

## Պատկերասրահ

Цветочные-часы,-Санкт-Петербург.jpg
Кривой-Рог-украина-часы-цветочные-часы-95804.jpeg
Reloj de flores, Stadtpark, Viena, Austria, 2020-01-31, DD 96-98 HDR.jpg
Цветочные часы в Краснодаре (01).jpg
Green Clock, Geneva.jpg
1302. St. Petersburg. Alexander Park.jpg
Flower clock Audioguide.jpg
Poklonka.JPG         
FlowerClockGagarinProspekt.jpg  
Niagara Parks Floral Clock.jpg   
Белая Глина 4 морозов виктор.jpg
Pervie.jpg     
Horloge fleurie Parc Jardin Anglais Genève 1.jpg
Blumenuhr, Princes Street Gardens, Edinburgh, Zeiger und Zifferblatt.jpg       
Gardenology.org-IMG 7358 qsbg11mar.jpg 
Цветочные часы перед Академической галереей.jpg
Цветочные часы в нижнем парке.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Կատեգորիա:Բուսաբանական այգիներ
Կատեգորիա:Բույսեր
Կատեգորիա:Բույսեր և մարդիկ
Կատեգորիա:Ժամացույցներ
Կատեգորիա:Բույսերի մորֆոլոգիա