open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դեսանտային զինվորների հուշարձան (Մոսկվա)

**Դեսանտային զինվորների հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է Ռուսաստանի շահերը պաշտպանելիս խաղաղ ժամանակ զոհված 76-րդ գվարդիական օդադեսանտային դիվիզիայի 104-րդ գվարդիական պարաշյուտադեսանտային գնդի վեցերորդ վաշտի զինվորներին։ Տեղադրվել է 2002 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հրամանագրով Զինված ուժերի կենտրոնական թանգարանի մուտքի առջևի հրապարակում։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործ Միխայիլ Պերեյասլավեցը և ճարտարապետ Իգոր Վոզնեսենսկին։

## Պատմություն
Դեսանտայինները զոհվել են 2000 թվականին Արգունի կիրճում` զինյալների հետ անհավասար մարտում։ Ռուսական զորքերը շարունակում էին մարտնչել ընդամենը 90 հոգով, իսկ հակառակորդը, ըստ տարբեր գնահատումների, ուներ մեկուկեսից երկու հազար զինյալ։ Պսկովի օդադեսանտային դիվիզիայի մարտիկների սխրանքն ամեն տարի հիշվում է Ռուսաստանում։

## Նկարագրություն
Քանդակը պատրաստված է բրոնզից և պատկերում է ողջ հասակով երկու դեսանտայինի։ Նրանց միջև գտնվում է ստելա։ Այն պսակված է երկգլուխ արծվով, որի մագիլներում սուր և դափնեպսակ է։ Քանդակը գտնվում է գրանիտե պատվանդանի վրա։ Նրա հիմքում փորագրված են երկու հիշատակային արձանագրություններ. կենտրոնական մասում` «Դեսանտային զինվորներին», և արևելյան մասում` «Հուշանշան` նվիրված 76-րդ գվարդիական օդադեսանտային դիվիզիայի 104-րդ գվարդիական պարաշյուտադեսանտային գնդի 6-րդ վաշտի զինվորներին։ Տեղադրվել է 2002 թվականին` Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հրամանագրով»։

2017 թվականին հուշարձանը վերանորոգվել է` մաքրվել է կեղտից, վերացվել են մանր վնասվածքները, ծածկվել է պաշտպանիչ նյութով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  
*  
*  
* 

Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Քանդակներ այբբենական կարգով
Արկադիա (առողջարան)

** Բուժական և առողջարանային համալիր «Արկադիա»**, առողջարանային, բուժական և պրոֆիլակտիկ համալիր Ուկրանիայի Օդեսա նավահանգստային քաղաքում։

## Պատմություն
Առողջարանը հիմնադրվել է 1946 թվականին Օդեսայում։ Այդ ժամանակ էլ սկսվեց առողջարանի ննջասենյակների և տնտեսական գործունեության մասնաշենքի շինարարությունը։

Արկադիան համարվել է Ուկրաինայի  պատմական տարածք, նրա շրջակայքում է տեղակայված Ուկրաինայի մշակութային ժառանգության մի մեծ զանգված.  19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին կառուցված շինություններից՝ Մավրոկորդատի ամառանոցը, Պարասկիևի ամառանոցը, կույրերի դպրոցը, ջրաբուժարանը, ճաշարանը, քաղաքային առողջարանը, 1891 թվականին կառուցված արտաքին պարիսպը (ճարտարապետ Պ. Վ. Քլեյն)։ Առողջարանի ամբողջ տարածքն իր հերթին զբոսայգի է, այգիների և  ճարտարապետական կառույցների հուշարձան։

2008 թվականին առողջարանը դարձավ Ուկրաինայի պետական առողջարանային կենտրոն։

2014 թվականին ծավալված Ղրիմի դեպքերից հետո առողջարանում ժամանակավորապես բնակեցվեցին Ղրիմից Ուկրաինայի մայրցամաք տեղափոխված 73 զինծառայողների ընտանիքներ։  Հետագայում նրանք տեղափոխվեցին երկրի այլ տարածքներ։

2015 թվականին առողջարանի տարածքում մեծ հրդեհ բռնկվեց, որի արդյունքում միահարկ մասնաշենքն ամբողջովին այրվեց։

Համալիրի պետականորեն պահպանվող տարածքում բազմիցս հայտնաբերվել են անօրինական շինարարություններ։

## Համալիրի տարրեր
Առողջարանի բուժական համալիրը ներառում է տուբերկուլյոզի և թոքային այլ հիվանդությունների, տեսողության օրգանների, ուրոլոգիական և գինեկոլոգիական հիվանդությունների բուժման մասնագիտացված բաժիններ։ Համալիրը կարող է ընդունել 210 մարդ` ուրոլոգիական-80, գինեկոլոգիական-80, ակնաբուժական-50։
Առողջարանն զբաղեցնում է 9.6 հա տարածք, որի մի մասը կանաչ տարածքն է, 7 ննջարանային մասնաշենքերը, բուժական և ախտորոշման մասնաշենքը, լաբորատորիան, վարչական մասնաշենքը, խոհանոցը, կաթսայատունը, գրադարանն ու կոմունալ ծառայությունների մասնաշենքերը։ Առողջարանն ունի նաև ակումբ՝ 400 անձի համար, ամառային կինոթատրոն, պարահրապարակ և բիլիարդի սենյակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համալիրը Facebook կայքում
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1946 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի առողջարաններ
Կատեգորիա:Օդեսայի տեսարժան վայրեր
Հոկտեմբերի 50-ամյակ (ստելա, Կրասնի Սուլին)

**«Հոկտեմբերի 50-ամյակ» ստելա** (), ստելա Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Լենինի փողոցում։ Տեղադրվել է 1967 թվականին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության և խորհրդային իշխանության հաստատման 50-ամյակի պատվին։

## Պատմություն
«Հոկտեմբերի 50-ամյակ» ստելան տեղադրվել է 1967 թվականի հոկտեմբերի 15-ին` քաղաքի կենտրոնում, Լենինի փողոցում` խորհրդային իշխանության 50-ամյակի պատվին։ Այս հուշարձանի հեղինակն է Սուլինի մետալուրգիական գործարանի նախագծային բաժինը։ Հուշարձանին փակցված է հուշատախտակ, որի վրա արված է հետևյալ գրությունը. *«Այստեղ 1918 թվականին Սուլինի գործարանի և այլ ձեռնարկությունների բանվորներից ձևավորվել է սոցիալիստական գունդ, որը մասնակցել է խորհրդային իշխանության համար մարտերին»։* Այդ գնդի հրամանատարն է եղել Գ. Ե. Սավենկոն։ Գունդը մասնակցել է Ուկրաինայում, Դոնում և Ցարիցինում մղված մարտերին։ Նույն 1967 թվականին ստելայի մոտ թաքցվել է ապագա սերունդներին ուղղված ուղերձով պարկուճ, որը հանդիսավորությամբ բացվել է 2017 թվականին։

Ստելայի հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 694 մետր է։

Ստելայի ներսում պահված ուղերձը հանդիսավորությամբ բացվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 7-ին` Հոկտեմբերյան հեղափոխության 100-ամյակի օրը։ Միջոցառումը բացել է Կրասնի Սուլինի շրջանի վարչակազմի ղեկավար Նիկոլայ Ալշենկոն։ Նա խոստացել է կարճ ժամանակում պատրաստել նոր ուղերձի տեքստ և նմանատիպ պարկուճով հղել ապագա սերունդներին։

Տարածաշրջանի օրենսդիր ժողովի նախագահի տեղակալ Սերգեյ Միխալյովը սուլինցիներին շնորհավորել է նշանակալի իրադարձության առթիվ։ Դրանից հետո պարկուճը հանվել է ստելայի տակ գտնվող խորշից։ Նիկոլայ Ալշենկոն, Սերգեյ Միխալյովը և Կրասնի Սուլինի շրջանի վետերանների խորհրդի նախագահ Ալեքսանդր Բատաշովը ստանձնել են այդ պատվավոր առաքելությունը։ Միջոցառմանը ներկա է եղել նաև պարկուճը արտադրող և տեղադրման արարողությանը 50 տարի առաջ ներկա գտնված Անատոլի Վալխինը։

Դրոշմաթղթի վրա գրված նամակ-ուղերձը գրեթե չէր վնասվել։ Որոշ տեղերում ջնջված էին տառերը, սակայն տեքստի իմաստը հասկանալի էր։ Տեքստը կարդացել է շրջանի հանրային պալատի նախագահ Լյուբով Կրավչենկոն։ Ընթերցելու արարողությունից հետո ուղերձն ու պարկուճը տեղափոխվել են Կրասնի Սուլինի շրջանի պատմության թանգարան։ Հանրահավաքն ավարտվել է Ռուսաստանի օրհներգով, որը խորհրդանշել է սերունդների ժառանգորդությունը։

Արարողությունից մի քանի օր առաջ` նոյեմբերի 1-ին, ստելան կարգի է բերվել։ Այն ներկվել է կանաչ, նախկին սպիտակի փոխարեն, թարմանցվել է հիմքը, մաքրվել են շրջակայքի ծաղկանոցները, մաքվել է աղբը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի տեսարժանություններ
Բարտանգ

**Բարտանգ** (վերին հոսքում՝ **Օկսու** կամ **Ակսու**, միջինում՝ **Մուրգաբ**), Փյանջ գետի աջ վտակը, որը հոսում է Աֆղանստանի Բադախշան նահանգի և Տաջիկստանի Լեռնա-Բադաշխանյան ինքնավար մարզի տարածքով։ Գետի երկարությունը 528 կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 24700 քառ․ կմ։

## Ջրագրություն
Գետը սկիզբ է առնում Չակմակտին լեռնային լճից, որը տեղակայված է Աֆղանստանի հյուսիս-արևելքում, Բադախշան նահանգում։

Գետի սնուցումը ձնային է։ Առավելագույն վարարումը նկատելի է հուլիս ամսին։ Տարեկան ջրի միջին ծախսը 128 մ³ է։

## Անվանում
* «Օկսու» կամ «Ակսու» անվանումներն առաջացել են կիրգիզերեն «ակ սուու» բառից, որը նշանակում է սպիտակ ջուր։ Գետը տարբերվում է հոսքի արագությամբ, ինչի արդյունքում ջուրը փրփրում է և դառնում սպիտակ։
* «Մուրգաբ»-ն առաջացել է տաջկերեն марғ (արոտավայր) և об (գետ) բառերից։ Նույն անունն է կրում նաև մոտակա գյուղը, որը Մուրգաբի շրջանի կենտրոնն է Տաջիկստանի Լեռնա-Բադախշանյան ինքնավար մարզում։
* «Բարտանգ» (տաջկերեն՝ бартанг, որը նշանակում է նեղ հուն) անունն է կրում գետի այն հատվածը, որը Մուրգաբից թափվում է Գուդարա գետ՝ մինչև Պյանջին միանալը։ Այս հատվածի երկարությունը կազմում է 133 կմ։

## Տնտեսական նշանակությունը
Գետը լայնորեն օգտագործվում է չոր շրջաններում՝ ոռոգման նպատակով։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում գետի վրա կառուցվել է Շուջանդական ՀԷԿ-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
*Map of Gorno-Badakhshan region of Tajikistan 
*Description of a bicycle ride in Tajikistan, including the Bartang Valley

Կատեգորիա:Աֆղանստանի գետեր
Կատեգորիա:Տաջիկստանի գետեր
Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Սուլինի մետալուրգիական գործարանի բանվորների հուշահամալիր

**Սուլինի մետալուրգիական գործարանի Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված մետաղագործների հուշահամալիր** (), հուշահամալիր Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում, Սուլինի մետալուրգիական գործարանի կենտրոնական մուտքի մոտ։ Տեղադրվել է 1977 թվականին։

## Պատմություն
Հուշահամալիրը բացվել է 1977 թվականի նոյեմբերի 5-ին Սուլինի մետալուրգիական գործարանի կենտրոնական մուտքի մոտ` գործարանի կուսակցության կոմիտեի և քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի որոշմամբ։

Այս հուշահամալիրում մետաղագործների պուրակից վերաթաղվել են Սուլինի մետալուրգիական գործարանի Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված 23 մետաղագործների աճյունները։

## Նկարագրություն
Հուշահամալիրը կազմած է բետոնե բլոկից, որի երկարությունը 15 մետր է, հաստությունը` 5 մետր և բարձրությունը` 3 մետր։ Հուշահամալիրը զբաղեցնում է 100 × 40 մետր մակերես, որտեղ ստեղծված են ծաղկանոցներ, որոնց վրա շարված են զոհվածների ազգանուններով մետաղական սալիկներ։ Հուշահամալիրի կենտրոնում երկաթբետոնե երթային աստիճան է, որը երեսպատված է մարմարե սալիկներով։ Ծաղկանոցների հենապատերը նույնպես ծածկված են մարմարե սալիկերով։ Հուշարձանի շուրջ տնկված են ուռենիներ և վարդենիներ։ Հուշարձանի շարունակությունը աջ կողմից երկաթբետոնե պատ է, որն ունի 30 մ երկարություն և 2,5 մ բարձրություն, որին պատկերված է մետալուրգիական գործարանի ստեղծման օրվանից պատմության ճանապարհի փուլերը պատկերող ճարտարապետական հորինվածք։

Հուշահամալիրի և հորինվածքի հեղինակն է ՌԽՖՍՀ Ռոստովի գեղարվեստական արվեստանոցը (քանդակագործ` Վլադիմիր Բատյայ, նախագծի հեղինակ` Յան Զանիս)։

Հուշահամալիրի հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 1,03 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի տեսարժանություններ
Յուրի Շաքարյան

**Յուրի Ղևոնդի Շաքարյան** (), էլեկտրաէներգետիկայի և էլեկտրամեխանիկայի բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1978): Ռուսաստանի էլեկտրատեխնիկական ԳԱ, Ամերիկյան ճարտարագետների, էլեկտրատեխնիկների, էլեկտրոնային մասնագետների ինստիտուտի անդամ։ ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ (2006):

## Կենսագրություն
Յուրի Շաքարյանը ծնվել է 1933 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, Երևանում։ 1956 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1961 թվականից աշխատում է էլեկտրաէներգետիկայի համառուսաստանյան գիտահետազոտական ինստիտուտում (Մոսկվա), 1987 թվականից՝ փոխտնօրեն, էներգամատակարարման զարգացման տեխնոլոգիաների կենտրոնի ղեկավար։
Աշխատանքները վերաբերում են փոփոխական հոսանքի էլեկտրական մեքենաների ինքնաշխատ կարգավորման, ավտոմատացված էլեկտրահաղորդակի, էլեկտրաէներգետիկայի համակարգերի տեսության հարցերին։ Մշակել է նոր տիպի ոչ համաժամանակային էլեկտրական մեքենաներ։ Հեղինակ է մենագրությունների և ուսումնական ձեռնարկների։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան
* ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ, 2006
* «Էլեկտրատեխնիկայի բնագավառում վաստակի համար»
* Պավել Յաբլոչկովի մրցանակի դափնեկիր

## Երկեր
* *Управляемая машинна переменного тока*, М., 1969 (համահեղիակ)
* *Асинхронизированные синхронные машины*, М., 1984.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Արմեն Շաքարյան

**Արմեն Աբրահամի Շաքարյան** (), հայ ակնաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1995), պրոֆեսոր (1999): ՀՀ-ում մանկական ակնաբանության հիմնադիրը։ ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր մանկական ակնաբան (1985 թվականից)։

## Կենսագրություն
Արմեն Շաքարյանը ծնվել է 1955 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Բաքու քաղաքում, բժիշկների ընտանիքում։ Հայրը եղել է բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, Հայաստանում նեյրովիրաբուժական ծառայությունների ձևավորման առաջատարներից, մայրը կանգնած է եղել մանկական կլինիկական հեմատոլոգիայի ակունքներում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1977-1988 թվականներին աշխատել է Հանրապետական ակնաբուժական կլինիկական հիվանդանոցում, 1988-1997 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի երեխաների և դեռահասների տեսողության պահպանման գիտահետազոտական լաբորատորիայի ղեկավար, 1994-1996 թվականներին՝ մանկաբուժական ֆակուլտետի դեկան, 1996-2005 թվականներին՝ պրոռեկտոր, 1997 թվականից միաժամանակ՝ Համալսարանական ակնաբուժական կլինիկայի ղեկավար, 1999 թվականից՝ աչքի հիվանդությունների ամբիոնի պրոֆեսոր։ ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր մանկական ակնաբան (1985 թվականից), Հանրապետական և Միջազգային ակնաբան, մի շարք ընկերությունների անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են երկաչյա տեսողության, տեսողության վրա բնականոն և ախտաբանաֆիզիոլոգիական գործոնների ազդեցության, կարճատեսության զարգացման ու կանխարգելման խնդիրներին։

## Երկեր
* Бинокулярное взаимодействие в норме и при патологии, М., 1995.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ակնաբաններ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Դիանա և Կալիստո (նկար, Տիցիան)

**«Դիանա և Կալիստո»** (), վենետիկյան նկարիչ Տիցիանի կտավը, որը ստեղծվել է 1556-1559 թվականներին։ Նկարը պատկերում է Կալիստոյի դիցաբանությունից մի հատված, երբ աստվածուհի Դիանան հայտնաբերում է, որ իր հավերժահարսը հղիացել է Յուպիտերից։ Նկարն ընդգրկված է եղել Ֆիլիպ II-ի Օռլեական հավաքածուում, ինչն իր ժամանակին համարվել է գեղանկարչության ամենախոշոր մասնավոր հավաքածուն։ Ներկայումս կտավը գտնվում է Էդինբուրգի Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահում։
Ավելի ուշ պատկերված մեկ այլ տարբերակ (մոտ․ 1566 թվական) գտնվում է Վիեննայի Արվեստի պատմության թանգարանում։

## Պատմություն
«Դիանա և Կալիստո» կտավը հանդիսանում է Տիցիանի յոթ հանրահայտ ստեղծագործություններից մեկը։ Նրանցում պատկերված են Օվիդիուսի «Կերպարանափոխություններ» (*Metamorphoses*) պոեմից դիցաբանական տեսարաններ, որոնք նկարվել են Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II Հաբսբուրգի համար։ Մինչև 1704 թվականը կտավը մնացել է Իսպանիայում, որից հետո Ֆիլիպ V թագավորը նվիրաբերել է այն ֆրանսիացի դեսպանին։ Շուտով նկարը հայտնվում է օռլեական հերցոգ Ֆիլիպ II-ի հավաքածուում, որը Լյուդովիկոս XIV-ի զարմիկն էր և անչափահաս Լուի Ֆրանսիացու ռեգենտը։ Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո Ֆիլիպ II դուքսը հավաքածուն վաճառում է մի բրյուսելյան բանկիրի։

Հինգ տարի անց կոմսի մահվանից հետո նրա զարմիկ Գովերը ժառանգում է հավաքածուն։ Վերջինս իր լոնդոնյան տանը հավաքածուն դնում է համընդհանուր ցուցադրման։ Այդ ժամանակվանից ի վեր նկարը հասանելի է հանրությանը։ 1939 թվականի սեպտեմբերին, երբ սկսվում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, հավաքածուն Լոնդոնից տեղափոխվում է Շոտլանդիա։ 1945 թվականից ի վեր 26 նկարից բաղկացած հավաքածուն (որոնցից 16-ը օռլեական հավաքածուից են), որը ստացել է «Սազերլենդյան փոխառություն» անվանումը, գտնվում է Էդինբուրգի Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահում։ Տիցիանի «Դիանա և Կալիստո» և «Դիանա և Ակտեոն» կտավները ոգեշնչել են բազմաթիվ նկարիչների, ներառյալ՝ Ուիլյամ Թըրներին ու Լյուսյեն Ֆրոյդին, ընդ որում՝ վերջինս այս երկու նկարները բնորոշել է որպես՝ «պարզապես ամենագեղեցիկ կտավներն աշխարհում»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* National Galleries of Scotland catalogue entry for ''Diana and Callisto'' 
* 
* Titian, ''Diana and Callisto'', ColourLex

Կատեգորիա:1559 նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Տիցիանի նկարներ
Չեռնոբիլի զոհերի հիշատակին (հուշահամալիր, Կրասնի Սուլին)

309px|մինի|աջից|Զոհվածների ազգանուններով քարերից մեկը
**«Չեռնոբիլի զոհերի հիշատակին» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Տեղադրվել է 1997 թվականին։

## Պատմություն
Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցած աղետի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիրը բացվել է 1997 թվականի ապրիլի 26-ին՝ «Պատանեկություն» զբոսայգում ի հիշատակ 228 կրասնիսուլինցիների, որոնք 1986-1988 թվականներին մասնակցել են ատոմակայանի վթարի հետևանքների վերացմանը։ Նրանցից 29 զոհվել է։ Կարմիր Սուլինի բնակիչ Վ. Վ. Ժեգլյակովը պարգևատրվել է Արիության շքանշանով։

Հուշահամալիրի բացման օրը զբոսայգում հավաքվել է մեծ բազմություն, եկել են նաև իրադարձության անմիջական մասնակիցները, նրանց ընտանիքների անդամները, քաղաքի և շրջանի ղեկավարության ներկայացուցիչները, քաղաքացիներ։

## Նկարագրություն
Հուշահամալիրը կազմած է բացված գրքի տեսքով մարմարե երկու սալիկներից։ Գրքի «էջերից» մեկին պատկերված է կրակ, մյուսին գրված է. «Չեռնոբիլյան ողբերգության զոհերին»։ Պատվանդանին գեղեցիկ ծողկաման է։ Նախագծի հեղինակն է քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Վ. Վ. Գորելկինը։ Հուշարձանը պարտաստել է Նովոշախտինսկ քաղաքի «Պետրո» ընկերակցությունը։ Հուշահամալիրի գլխավոր հուշարձանի աջ և ձախ կողմերում երկու քարե սալեր են, որոնց վրա փորագրված են Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարը վերացնելիս զոհված կրասնիսուլինցիների ազգանունները։

Հուշահամալիրի հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 750 մետր է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1997 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի տեսարժանություններ
Զոհված ընդհատակյա գործիչների հուշահամալիր (Կրասնի Սուլին)

**Զոհված ընդհատակյա գործիչների հուշահամալիր** (), հուշահամալիր Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Վերբենկա ավանում (քաղաքի Վերբենսկի միկրոշրջան)։ Տեղադրվել է 1995 թվականին։

## Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին քաղաքի ֆաշիստական օկուպացիայի ժամանակ Կրասնի Սուլինի բնակիչները ստեղծեցին ընդհատակյա խումբ։ Ընդհատակյա գործիչները սկսեցին իրենց գործողությունները քաղաքը գրավելուց անմիջապես հետո։ Իվան Բատիշչևը, Կոնստանտին Տկաչը, Անաստասիա Պոչտովենկոն պայթեցրին Կունդրյուչյա գետի կամուրջը, որը Վերբենկան կապում է էլեկտրակայանի հետ։ Ընդհատակյա գործիչների մեկ այլ խումբ ոչնչացրեց նացիստների ստորաբաժանումը Օսինովայա բալկայում։ Հետագայում նախատեսվում էր նացիստական հրամանատարական կետի ոչնչացումը։ Ֆաշիստները շուրջկալներ կազմակերպեցին՝ բռնելով բոլոր նրանց, ովքեր գոնե փոքր-ինչ կասկածելի էր թվում։ Ընդհատակյա գործիչների մի մասն ընկավ Գեստապոյի ձեռքը։

1942 թվականի սեպտեմբերի 1-ին նրանք գնդակահարվեցին Վերբենկայի հետնամասում գտնվող հակատանկային խրամատում։ Գնդակահարված պարտիզանների աճյունները 1943 թվականի մարտի 14-ին վերաթաղվեցին մետաղագործների զբոսայգում՝ եղբայրական գերեզմանում։ Ներկայում զոհված հերոսների աճյունները հանգչում են Սուլինի մետալուրգիական գործարանի բանվորների հուշահամալիրի տարածքում։

53 տարի անց Սուլինի կազակները ստանձնեցին գնդակահարության վայրում հուշարձանի ստեղծման և տեղադրման գործը։ Նրանք սեփական ձեռքերով մաքրեցին տարածքը, պատրաստեցին բետոնի լուծույթը, շարեցին սալիկները։ Հուշահամալիրի ստեղծմանը մեծ օգնություն են ցուցաբերել նաև բազմաթիվ քաղաքային կազմակերպություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի տեսարժանություններ
Հրաձգություն Քրայստչերչի մզկիթում

**Հրաձգություն Քրայստչերչի մզկիթում**, ահաբեկչական գործողություն Նոր Զելանդիայի Քրայստչերչ քաղաքի Ալ Նուր մզկիթում և Լինվուդ մուսուլմանական կենտրոնում, որը տեղի է ունեցել 2019 թվականի մարտի 15-ին, տեղական ժամանակով 13։40-ին։ Հրաձգության հետևանքով զոհվել է առնվազն 51 մարդ, ևս 40-ը վիրավորվել են։ Ոստիկանությունը նաև հաստատել է, որ նրանք հայտնաբերել են շարժական ռումբ, որը հաջողությամբ վնասազերծվել է։ Սա 1997 թվականից հետո Նոր Զելանդիայում առաջին զանգվածային հրաձգությունն է։

Ահաբեկչության մեջ մեղադրվում է երեք անձ, որոնցից մեկը՝ 28-ամյա ավստրալիացին հայտնաբերվել է։ Նա իր տեսաուղերձում ցուցադրել է նեոնացիստական սև արև և սպիտակ ազգայնականների 14/88 կարգախոսը։

## Ահաբեկչություն
Մզկիթի վրա հարձակումը տեղի է ունեցել ուրբաթօրյա աղոթքի ժամանակ։ Հրազենով զինված անձինք ներխուժել են մզկիթներ և անկանոն կրակ բացել հավատացյալների վրա։

## Մանրամասներ
Ահաբեկիչներից մեկի ինքնաձիգի պահունակի վրա, տարբեր ժամանակների մուսուլմանների դեմ քրիստոնյաների տարած հաղթանակները թվարկող գրություններ են եղել՝ որոնք հիշատակել են սերբ՝ Միլոշ Օբիլիչի հաղթական ճակատամարտը, 1683 թվականի Օսմանյան կայսրության առաջխաղացումը կանգնեցրած ճակատամարտը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի Սարիղամիշի ճակատամարտը։ Գրությունները տարբեր լեզուներով են եղել, որոնցից վերջինը արված է հայերեն։

## Միջազգային արձագանք
*  Ավստրալիայի վարչապետ Սքոթ Ջոն Մորիսոնն աջակցություն է հայտնել Նոր Զելանդիային և դատապարտել կրակոցները որպես «բռնի, ծայրահեղական, աջակողմյան ահաբեկչական հարձակում»։ Նա հաստատել է, որ հարձակման առթիվ ձերբակալվել է մի ավստրալիացի։
*  Եվրոպայի Խորհուրդը դատապարտել է հարձակումը և հայտնել իր ցավակցությունները։
* Շատ երկրներ ՝ Բանգլադեշը, Գերմանիան, Մալայզիան, Պակիստանը, Շոտլանդիան, Իսպանիան, Թուրքիան, Ռուսաստանը ցավակցել և դատապարտել են ահաբեկչությունը, որակավորել են այն իսլամաֆոբիա։
*  Միացյալ Թագավորթյան վարչապետ Թերեզա Մեյը դատապարտել է կրակոցները և իր աջակցությունն է հայտնել զոհերի ընտանիքներին։
*  Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Նոր Զելանդիայի վարչապետ Ջասինդա Արդեռնին Վելինգթոնին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 զանգվածային սպանություններ
Կատեգորիա:2019 ահաբեկչություններ
Տաձիմի

thumb|right|Տեսարան Տաձիմի քաղաքում

, քաղաք Ճապոնիայի Գիֆու պրեֆեկտուրայում։

2019 թվականի հունվարի 1-ի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 111 029 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 1200 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 117,01 կմ2 տարածք։ Տաձիմին հայտնի է Մինո ճենապակու արտադրությամբ՝ հատկապես Օրիբե և Սետո ոճերում։

## Սիմվոլիկա
Քաղաքի խորհրդանիշներն են Magnolia stellata ծառը և Platycodon grandiflorus ծաղիկը։

## Պատմություն
Ներկայիս Տաձիմի քաղաքի տարածքը համարվում է պատմական Մինո պրեֆեկտուրայի մասը։ Էդո ժամանակաշրջանի ընթացքում, համարվել է *[[Տոկագուվայի սյոգունություն|տենրյո]]* կարգավիճակի բնակավայր և ենթարկվել է Տոկագուվայի սյուգունությանը։ 1889 թվականին ստեղծվել է ներկային մունիցիպալիտետային համակարգը և Գիֆու պրեֆեկտուրան։ Նույն ժամանակահատվածում հենց ստեղծվել է Տաձիմի ավանը։  1940 թվականի օգոստոսի 1-ին Տաձիմին պաշտոնապես ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

1944 թվականին Տաձիմին իր կազմի մեջ է ներառել Կանի շրջանի Կոիձիմի և Իկեդա գյուղերը։ 1951 թվականին իր կազմի մեջ է ներառել Տոկի շրջանի Իտինոկուրա և Կասահարա գյուղերը։ 2006 թվականի հունվարի 23-ին Տաձիմիի մեջ է ներառվել Կասահարա ավանը։

## Աշխարհագրություն
Տաձիմին գտնվում է Գիֆու պրեֆեկտուրայի հարավում՝ Այչի պրեֆեկտուրայի հետ սահմանին։ Քաղաքի միջով են հոսում Կիսո և Սոնաի գետերը։

### Կլիմա
Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում *Cfa*)։ Բնութագրվում է շոգ և չոր ամառներով և համեմատաբար ցուրտ ձմեռներով։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանը քաղաքում կազմում է 15.2&nbsp;°C։ Տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 1855&nbsp;մմ, իսկ սեպտեմբերը համարվում է ամենախոնավ ամիսը։ Միջին ջերմաստիճանը հասնում է առավելագույն ցուցանիշի օգոստոս ամսին (34.1&nbsp;°C), իսկ նվազագույն ցուցանիշի հունվար ամսին (-2.3&nbsp;°C)։ 2007 թվականի օգոստեսի 16-ին Տաձիմի քաղաքում նկատվել է Ճապոնիայի տարածքում գրանցված օդի ամենաբարձր ջերմաստիճանը։

### Հարևան բնակավայրեր
*Գիֆու պրեֆեկտուրա
**Տոկի
**Կանի
*Այչի պրեֆեկտուրա
**Կասուգաի
**Իբիգավա
**Սետո
**Ինույամա

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչության շարժը ներկայացված է աղյուսակում։

## Կրթություն
Տաձիմիում գործում է 13 հանրային տարրական դպրոց և ութ հանրային միջնակարգ դպրոց, որոնք համակարգվում են կառավարության կողմից։ Քաղաքում կա երեք ավագ դպրոց, որոնք համակարգվում են Գիֆու պրեֆեկտուրայի կրթության վարչության կողմից։ Տաձիմիում է գտնվում Նագոյայի տեխնոլոգիական համալսարանի մասնաճյուղը։

## Տրանսպորտ
### Երկաթ գիծ
*20px - JR Central - Չուո հիմնական գիծ
**  Տաձիմի - Կոկոկեի
*20px - JR Central - Տաիտա գիշ
**  Տաձիմի - Նեմոտո - Հիմա

### Մայրուղիներ
*22px Չուո Ճեպուղի
*19-րդ երթուղի
*248-րդ երթուղի

## Քույր քաղաքներ
* Տերե Հոթ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, 1962 թվականի սեպտեմբերից

## Տեսարժան վայրեր
*Էյհոձի, Զեն ուսման տաճար
*Գիֆուի ժամանակակից կերամիկայի արվեսի թանգարան
*Մինո միջազգային կերամիկայի փառատոն (ամեն երեք տարի)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Քաղաքի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Լոլիտա (իսպանացի երգչուհի)

**Լոլիտա**, հայտնի է նաև **Լոլիտա Ֆլորես** անունով, (, ), իսպանացի երգչուհի և դերասանուհի։

Լոլիտան իսպանացի երգչուհի, պարուսույց, դերասանուհի Լոլա Ֆլորեսի (1923-1995) և երգիչ-երաժիշտ  Անտոնիո Գոնսալեսի (1925-1999) դուստրն է, երգիչ-երաժիշտ, դերասան  Անտոնիո Ֆլորեսի (1961—1995) և երգչուհի կոմպոզիտոր, դերասանուհի Ռոսարիո Ֆլորեսի (1963) քույրը։ Երգչուհու իր կարիերան սկսել է 1970-ականների սկզբին, առավել հայտնի դարձավ *«Amor Amor»* երգով և համանուն ալբոմով։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* *Amor, amor* (1975)
* *Abrázame* (1976)
* *Mi carta* (1977)
* *Espérame* (1978)
* *Seguir Soñando* (1980)
* *Atrévete* (1982)
* *Águila real* (1983)
* *Para volver* (1985)
* *Locura de amor* (1987)
* *Madrugada* (1990)
* *Con Sabor a Menta* (1991)
* *Y La Vida Pasa* (1994)
* *Quién lo va a detener* (1995)
* *Atrasar el reloj* (1997)
* *Lola, Lolita, Lola* (2001)
* *Lola, Lolita, Dolores* (2002)
* *Si la vida son 2 días* (2004)
* *Y ahora Lola. Un regalo a mi madre* (2005)
* *Sigue caminando* (2007)

## Ֆիլմագրություն
* *La princesa del polígono* (2007)
* *Fuerte Apache* (2006)
* *Rencor* (2002)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт (архив версии от 2012 года)
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իսպանացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Մերի Լինքոլն

**Մերի Լինքոլն** (, ), ԱՄՆ 16-րդ նախագահ Աբրահամ Լինքոլնի կինը՝ ԱՄՆ առաջին տիկին 1861 թվականից մինչև 1865 թվականները։

## Կենսագրություն
Մերին ծնվել է հարուստ ազնվական ընտանիքում։ Նրա մայրը մահացել է 1825 թվականին, որից հետո հայրն ամուսնացել է երկրորդ անգամ։ 1839 թվականին Մերին տեղափոխվել է Սփրինգֆիլդ, Իլինոյս։ Նոր բնակության վայրում նա շփվում էր բավական լայն հասարակության հետ և երիտասարդ հաջողակ քաղաքական գործիչ Սթիվեն Դուգլասի կողմից մեծ սիրո էր արժանանում։ Սակայն շուտով Մերի Թոդի ուշադրությունը գրավեց պարզ իրավաբան Աբրահամ Լինքոլնը։ Նրանք հանդիպել են երկու տարի և 1842 թվականի նոյեմբերի 4-ին վերջապես ամուսնացել են։

Ընտանեկան զույգն ուներ չորս որդի՝ Ռոբերտ Թոդ Լինքոլնը (1843-1926), Էդվարդ Բեյքեր Լինքոլնը (1846-1850), Ուիլյամ Ուոլես Լինքոլնը (1850-1862) և Թոմաս Լինքոլնը (1853-1871)։ Չորս երեխաներից միայն ավագը՝ Ռոբերտ Լինքոլնը (իրավաբան և քաղաքական գործիչ), ծանր տարավ իր մոր մահը։

1861 թվականին Աբրահամ Լինքոլնը ստանձնեց ԱՄՆ նախագահի պաշտոնը։ Որպես առաջին տիկին՝ Մերին շատ ժամանակ է ծախսել Սպիտակ տան արդիականացման համար։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ նա հաճախ է այցելել հոսպիտալներ, որտեղ հանդիպել է վիրավոր զինվորների հետ։ Մերի Լինքոլնը դեմ էր ստրկությանը և ամեն կերպ պաշտպանում էր իր ամուսնու քաղաքականությունը միության պահպանման հարցում։

Պատերազմի ավարտից հինգ օր անց՝ 1865 թվականի ապրիլի 14-ին, Աբրահամ Լինքոլնը գնդակահարվեց Ֆորդի թատրոնում։ Կինը, որն ամուսնու կողքին էր ներկայացման ժամանակ, այդպես էլ չկարողացավ ապաքինվել ողբերգությունից հետո և շուտով լիովին կորցրեց բանականությունը։ 1875 թվականին որդին՝ Ռոբերտը, նրան հոգեբուժարան է տեղափոխել։ Մերի Լինքոլնը կյանքի մնացած մասն անցկացրել է Ֆրանսիայում։ Վախճանվել է 1882 թվականին՝ 63 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mary Todd Lincoln House
* Mary Todd Lincoln Research Site

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Ֆրենսիս Մարիոն

**Ֆրենսիս Մարիոն** (, ), ամերիկացի լրագրող և գրող, 20-րդ դարի ամենահայտնի կին սցենարիստներից մեկը։

## Կենսագրություն
Մարիոն Բենսոն Օուենսը () ծնվել է 1888 թվականին Սան Ֆրանցիսկոյում։ Իր կարիերայի սկզբում աշխատել է որպես լրագրող, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է ռազմական թղթակից Եվրոպայում։ Վերադառնալով հայրենիք՝ բնակություն է հաստատել Լոս Անջելեսում, որտեղ աշխատանքի է ընդունվել որպես սցենարիստի օգնական «Lois Weber Productions» կինոստուդիայում, որը պատկանել է կանանց կինոռեժիսորայի պիոներ Լոիս Ուեբերին։

Շուտով Օուենսը վերցրել է Ֆրենսիս Մարիոն կեղծանունը, որով հասել է մեծ հաջողությունների ԱՄՆ կինոարդյունաբերության բնագավառում 1920-ական և 1930-ական թվականներին։ Նրա աշխատանքների թվում եղել են Մերի Փիքֆորդի գլխավոր դերակատարմամբ այնպիսի հայտնի ֆիլմեր, ինչպիսիք են՝ «Ռեբեկան Սանիբրուք ֆիրմայից» (1917) և «Խեղճ փոքրիկ հարուստ աղջիկը» (1917)։ Նա նաև դրսևորել է իրեն որպես դերասանուհի՝ նկարահանվելով Մերի Փիքֆորդի երեք ֆիլմերում 1915 թվականին։

1930 թվականին Ֆրեսիս Մարիոնն արժանացել է «Օսկար» մրցանակի *լավագույն հարմարեցված սցենար* անվանակարգում «Արքունական տուն» ֆիլմի համար՝ դառնալով առաջին կինը, որն արժանացել է Ամերիկյան կինոակադեմիայի մրցանակի այդ անվանակարգում։ Երկու տարի անց Ֆրենսիս Մարիոնն ստացել է երկրորդ «Օսկար» մրցանակը *լավագույն օրիգինալ սցենար* անվանակարգում «Չեմպիոն» ֆիլմի համար։ Երկար տարիների ընթացքում Ֆրենսիս Մարիոնը պայմանագրով աշխատել է  «MGM» ստուդիայում, սակայն 1946 թվականին, լինելով արդեն բավական հայտնի և ինքնուրույն կին, հեռացել է ստուդիայից և սկսել է ավելի շատ ժամանակ տրամադրել թատերական ներկայացումների համար սցենարներ գրելուն։

Ֆրենսիս Մարիոնն ամուսնացել է չորս անգամ և ունեցել երկու որդի։ 1972 թվականին լույս է տեսել նրա հուշերի գիրքը՝ *«Off With Their Heads: A Serio-Comic Tale of Hollywood»*։

Ֆրենսիս Մարիոնը մահացել է 1973 թվականին Լոս Անջելեսում անոթալայնանքի պայթելու հետևանքով, 84 տարեկանում։

## Մրցանակներ
* Օսկար 1930 – «Լավագույն հարմարեցված սցենար» («Մեծ տուն»)
* Օսկար 1932 – «Լավագույն օրիգինալ սյուժե» («Չեմպիոն»)

## Մատենագիտություն

* Beauchamp, C. Marion, Frances. *American National Biography Online*, February 2000.
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Միխայիլ Կալինինի հուշարձան (Կրասնի Սուլին)

**Միխայիլ Կալինինի հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Տեղադրվել է 1961 թվականին քաղաքի կայարանամերձ հրապարակում՝ խորհրդային քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահ Միխայիլ Կալինինի պատվին։

## Պատմություն
Հուշարձանը կայարանամերձ հրապարակում տեղադրվել է այն առիթով, որ 1920 թվականի գարնանը Միխայիլ Կալինինն այցելել է Նովոչերկասկ ու Կրասնի Սուլին և կայարանամերձ հրապարակում ելույթ ունեցել բանվորների առջև՝ կոչ անելով պայքարել հակահեղափոխականների դեմ։

Կրասնի Սուլինում պահպանվել է բանվորական ակումբի (նախկինում՝ Ժողովրդական տուն) այն շենքը, որտեղ 1920 թվականի մարտին Միխայիլ Իվանովիչ Կալինինը ելույթ է ունեցել գործարանի բանվորների և կարմիրբանակայինների առջև։ Շենքի վրա փակցված է հուշատախտակ. *«Այստեղ 1920 թվականի մարտին բանվորների և կարմիրբանակայինների առջև ելույթ է ունեցել ՌԽՖՍՀ Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահ Միխայիլ Իվանովիչ Կալինինը»*։

1961 թվականին քաղաքի կայարանամերձ հրապարակում հանդիսավորությամբ բացվել է Մ. Ի. Կալինինի հուշարձանը։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը տեղադրվել է 1,5 × 1,5 × 2 մետր չափսերով պատվանդանի վրա։ Քանդակի բարձրությունը 2 մետր է։ Հուշարձանը տիրաժային է։

Հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 425 մետր է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի տեսարժանություններ
Կատեգորիա:1961 հիմնադրումներ
Բրեդլի Սթիվեն Փերի

**Բրեդլին Սթիվեն Փերի** ( ), ամերիկյան դերասան, որն հայտնի է Disneyի «Բռնվիր, Չարլի» սերիալից (Գեյբ Դանկանի դերով) և «Շարպեյի հիասքանչ արկածները» ֆիլմում (Ռոդջեր Էլիստոնի դերով)։ Այժմ Բրեդլին նկարահանվում է Disney XD ալիքի «Ամենակարող բուժակները» և «Ենթափորձայինները»  «Լավագույն հավաքական» (Կազայի դերով) նոր հեռուստասերիալներում։

## Կենսագրություն
Փերին ծնվել է 1998 թվականի նոյեմբերի 23–ին և ապրում է Հարավային Կալիֆոռնիայում իր ծնողների և երեք ավագ քույրերի հետ միասին։ Նա ստանում է տնային ուսուցում։ Ազատ ժամանակ խաղում է բեյսբոլի թիմում։ Պերրին New England Patriots ակումբի մոլի երկրպագու է։

Երբ զբաղված չէ աշխատանքով և դպրոցով, Պերրին իր ժամանակը տրամադրում է տարբեր բարեգործական ֆոնդերին, ներառյալ՝ «Mattel Children's Hospital»-ը, որն ապահովում է մանկական հիվանդություններով տառապող երեխաների բուժումը, խաղալիքներ երեխաների համար, որը նվիրված է Սուրբ ծննդի առիթով անապահով ընտանիքների երեխաներին խաղալիքներ նվիրաբերելուն և «Make-A-Wish Foundation»-ը, որը զբաղվում է կյանքի համար վտանգավոր հիվանդություններով տառապող երեխաների երազանքների իրականացմանը։

## Կարիերա
2007 թվականին՝ ութ տարեկան հասակում, Պերրին «Կոնորի ընտրությունը» և «Հրաշալի Մաքս» ֆիլմերում խաղացած ոչ մեծ դերերով սկսեց իր պրոֆեսիոնալ դերասանական կարիերան։ Հաջորդ տարի նա արեց իր հեռուստատեսային առաջին քայլերը որպես «Առանց հետքի» սերիալի հրավիրված աստղ։ Հաջորդ տարիների ընթացքում Պերրին շարունակել է հանդես գալ ոչ մեծ դերերով։

2010 թվականին «Բռնվիր Չարլի» սերիալում ստանում է գլխավոր դեր։ Սերիալում նա խաղում է խելացի ու խորամանկ Գեյբի դերը։ 2011 թվականին ստանում է գլխավոր դեր «Շարպեի փառահեղ արկածները» ֆիլմում։

2013 թվականին Բրեդլին գլխավոր դեր է ստանում է Disney XD ալիքի «Ամենակարող բժիշկները» սերիալում։

## Անձնական կյանք
2014 թվականին հայտարարել է իր և երգչուհի, դերասանուհի Սաբրինա Քարփենթերի կապի մասին։ 2015 թվականին հայտարարվել է նրանց հարաբերությունների ավարտի մասին։

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1998 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 23 ծնունդներ
Մուսլիմ Աբսալյամով (գրող)

**Մուսլիմ Աբսալյամով** (, ), բաշկիր գրող, մանկավարժ։ Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության վաստակավոր մանկավարժ, ՌԽԴՍՀ ժողովրդական կրթության գերազանցիկ։

## Կենսագրություն
1952 թվականին ավարտել է Օրսկի ուսուցչական (մանկավարժական) ինստիտուտը։ 1952-1992 թվականներին դասավանդել է Յուլդիբաևոյի միջնակարգ դպրոցում։ 1963 թվականին ավարտել է Բաշկիրաիայի պետական համալսարանը։ Մահացել է Ուֆայում, 2009 թվականի հուլիսի 5-ին, թաղված է հայրենի գյուղում։

### Ընտանիք
Դստրերը` Սվետլանա և Լեյսան Աբսալյամովաները։

## Ստեղծագործություններ
Առաջին ժողովածուն եղել է «Առաջին նվերը» (), որը տպագրվել է 1976 թվականին։ Դրան հետևել են կարճ պատմվածքներով ժողովածուներ` «Ընդհատված մանկություն» (1981), «Հետարան-արահետներ» (1989), «Բոլոր մարդիկ հարազատ են» (1993), «Գագաթներ» (1994)։ 1997 թվականին հրատարակել է երգիծական պատմվածքներով գիրք` «Գլուխը բարձր», իր կյանքի վերջին տարիներին նա ավարտել է «Մեդրեսեի ուսուցիչը» պատմական էպիկ վեպը։ 1992 թվականից դարձել է Բաշկիրիայի Հանրապետության գրողների միության անդամ։

### Ստեղծագործությունների ժողովածու
* Бөтә кешеләр ҙә бер туған: әкиәт. — Өфө, 1993.
* *Абсалямов М. Б.* Хальфа : роман и повесть — Уфа : Китап, 2008. — 464 с. : портр. — ISBN 978-5-295-04388-8

## Հիշատակ
Նրա հուշատախտակը տեղադրված է Յուլդիբաևոյի դպրոցի շենքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաշկիր գրողներ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Ալվարդ Բարխուդարյան

**Ալվարդ Կիմի Բարխուդարյան** (), հայ լեզվաբան, լրագրող։

## Կենսագրություն
Ալվարդ Բարխուդարյանը ծնվել է 1952 թվականին Երևանում։ Ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը։ 1975 թվականից հին հունարեն և լատիներեն է դասավանդել ՀՀ տարբեր բուհերում, 1996 թվականից՝ Սևանի Վազգենյան դպրանոցում, միաժամանակ՝ 1991-1996 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ լեզվի ինստիտուտում, «Հայք» թերթի խմբագրությունում, ՀՀ Կառավարությանն առընթեր տեղեկատվության վարչությունում։ 1996 թվականին ՀՀ պետական հեռուստատեսությունում վարել է «Հերոսամարտ» հեղինակային հաղորդաշարը։ Ղարաբաղյան պատերազմի տարիներին աչքի է ընկել արցախահայության առօրյան, ինչպես նաև թեժ կետերից տարբեր ազատագրական և ինքնապաշտպանական մարտերի ընթացքը լուսաբանող ռեպորտաժներով, հարցազրույցներով։ Բարխուդարյանը համահեղինակ է *"Журналисты на войне в Карабахе"* (М., 2002) գրքի։ ՀՀ և տարբեր երկրների առաջատար մամուլում տպագրված հոդվածների հիմնական մասը ներառված է Բարխուդարյանի «Ղարաբաղ. Դարավերջ» (Երևան, 2004) գրքում։

## Մրցանակներ
* ՀՀ ՊՆ և ժուռնալիստների միության «Ես զինվոր եմ Հայրենիքի» մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Սերը համբերում է և չի նահանջում

Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Վեներա և Էրոս (նկար, Լուկաս Կրանախ Ավագ)

**«Վեներա և Էրոս»**, գերմանացի նկարիչ Լուկաս Կրանախ Ավագի նկարն է՝ Պետական Էրմիտաժի հավաքածուից։

Նկարը պատկերում է հին հռոմեական սիրո աստվածուհուի Վեներային՝ երեխայի՝ Էրոսի ուղեկցությամբ։ Վեներայի գլխի աջ և ձախ կողմերում գրված է լատինական լեզվով մի ոտանավոր.

*Pelle Cupidoneos toto conamine luxus**Ne tuta possideat pectora ceca Venus*(Բոլոր ուժերով քշի Կուպիդոնյան հեշտասիրությունը,Թե չէ, քո կուրացած հոգուն կտիրանա Վեներան)։

Վեներայի արմունկից ձախ՝ հիմնապաստառի վրա, նկարված է թղթի կտոր՝ նկարչի մենագրությամբ և աշխատանքի տարեթվով` *LC 1509*, իսկ տվյալների տառերի միջև գրված է Կրանախի ինքնատիպ «ֆիրմային նշան-խորհրդանիշը»՝ վեր բարձրացրած թևերով վիշապ, որը նա օգտագործել է իր բազմաթիվ նկարներում։

Սկզբում նկարը պատկերվել է փայտի վրա, 850-ական թվականներին տեղափոխվել է կտավի վրա, հենց այդ ժամանակ էլ իրականացվել է նկարի առաջին վերականգնումը, որի ժամանակ կողքերից և ներքևից արված ավելացումների հաշվին նկարի հին ձևաչափը՝ (մոտավորապես 170 × 84 սմ), ավելացվել է։ Նկարը ցուցադրվել է հատուկ շրջանակով, որը ծածկել է այդ ավելացումները։

Նկարը հանդիսանում է գերմանական գեղանկարչության մեջ հին աստվածների առաջին մերկ պատկերը (ավելի վաղ մերկ վիճակում պատկերել են միայն Եվային), ինչպես նաև սա Լուկաս Կրանախ Ավագի հին դիցաբանության թեմայով առաջին աշխատանքն է։ Այս աշխատանքը ցույց է տալիս իտալական Վերածննդի ժամանակաշրջանի մշակույթի նկատմամբ Կրանախի հետաքրքրությունը, որտեղ հենց նույն ժամանակահատվածում տեղի է ունեցել Վեներայի կերպարի՝ որպես կանացի գեղեցկության չափանիշի կայացումը։

[thumb|Լուկաս Կրանախ Ավագ։ Վեներան և Էրոսը։ Փորագրություն։ 1509. [Բրիտանական թանգարան, Լոնդոն]]
Քանի որ Գերմանիայում մերկ բնորդների հետ աշխատելու փորձը նորարարություն է եղել, ապա նկարիչը զերծ չի մնացել հավանական դիտորդներին մարմնական գայթակղությունների համար նախատեսված բարոյագիտական խրատներ տալուց և օգտագործել է նախազգուշական ոտանավոր։ Ոտանավորի հեղինակը հայտնի չէ, մշակութագետ Ա. Խ. Նեմիլովի կարծիքով, հեղինակը նկարչի ընկեր, մարդասեր Խ. Շոյրլն է։

1509 թվականին նկարիչը նմանատիպ թեմայով կատարել է փայտափորագրություն, սակայն դա էականորեն տարբերվել է իր դետալներով՝ Վեներան Էրոսի հետ պատկերվել է այլ դիրքով, որպես հիմնապաստառ օգտագործվել է բնապատկեր և այլն, պահպանված դրոշմներից մեկը գտնվում է Լոնդոնում՝ Բրիտանական թանգարանի հավաքածուում։ Նկարիչը ևս մի քանի անգամ անդրադարձել է այս թեմային. Ն. Ն. Նիկուլինի գնահատականով Կրանախ Ավագի, նրա աշակերտների և հետևորդների վրձնին են պատկանում Վեներայի և Էրոսի պատկերներով երեսունից ավելի նկարներ։

Նկարը գտնվել է Դրեզդենում՝ Բրյուլի հավաքածուում, 1769 թվականին նրա գեղանկարչության ողջ հավաքածուի հետ գնվել է Եկատերինա II կողմից և այդ ժամանակվանից մշտապես գտնվում է Էրմիտաժում։ Ցուցադրվում է Փոքր Էրմիտաժ կառույցում՝ 255 սրահում։

Մշակութագիտության թեկնածու, Պետական Էրմիտաժի արևմտաեվրոպական գեղարվեստական մշակույթի բաժնի ավագ գիտաշխատող Չ. Ա. Մեզենցևան, իր՝ «Գերմանական մշակույթը XV-XVIII դարերում» ակնարկում, նկարների մանրամասն վերլուծություն կատարելով, նշել է.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1509 նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Լուկաս Կրանախ Ավագի նկարներ
Տափոլոռ մարգագետնային

**Տափոլոռ մարգագետնային** (), հավամրգազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
thumb|left|Ծաղկաբույլը
Բարակ սողացող ճյուղավոր կոճղարմատով և վեր բարձրացող ցողունով բազմամյա խոտաբույս է, որի բարձրությունը 30-100 սմ է։ Մեկ զույգ երկարավուն-նշտարաձև տերևիկներից կազմված փետրաձև տերևները, ունեն ակոսավոր տերևակոթեր և խոշոր սրածայր տերևակիցներ։ Տերևի հիմնական առանցքը ավարտվում է բեղիկով։ Բազմածաղիկ ողկույզներում հավաքված են անկանոն հնգանդամ, վառ դեղին ծաղիկները։ Խողովակաձև բաժակի վերին մասում կան եռանկյունաձև-նշտարաձև սրածայր ատամիկներ։ 10 առէջներից 9 միաձուլված են առէջաթելերով, մեկը՝ առանձին է։ Մերկ պտուղը երկարավուն-նշտարաձև, փայլուն սերմերով սև ունդ է։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է լեռնային գոտիների մարգագետիններում, խոնավ ստվերոտ վայրերում, անտառաեզրերին։ Տարածված է Լոռու, Տավուշի, Արագածոտնի, Սյունիքի, Գեղարքունիքի մարզերում և Արցախում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործվում է ծաղկման շրջանում հավաքված վերգետնյա զանգվածը, երբեմն նաև արմատները։ Խատային մասից պատրաստում են թուրմ, որը օգտագործում են անքնության և լյարդի հիվանդությունների բուժման դեպքում։ Օգտագործում են նաև որպես անասնակեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հավամրգազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Էմի Ուայնհաուսի արձան

Բրիտանացի երգչուհի և երգահան Էմի Ուայնհաուսի բրոնզե արձան, գտնվում է Լոնդոնի հյուսիսում, Քամդեն թաունի շուկայում։ Քանդակի հեղինակն է Սքոթ Իթոնը։ Այն հանդիսավոր կերպով բացվել է երգչուհու մահից երեք տարի հետո՝ 2014 թվականին։

## Պատմություն
**Էմի Ուայնհաուսը**  ծնվել է 1983 թվականին Լոնդոնում։ Երգչուհին հայտնի է իր կոնտրալտո վոկալով և երաժշտական ժանրերի՝ R&B-ի, սոուլի և ջազի խառնուրդների էքսցենտրիկ կատարմամբ։ Քննադատների կողմից ճանաչվել է 2000-ականների լավագույն բրիտանացի երգչուհիներից մեկը։

Մահացել է  27 տարեկան հասակում` 2011 թվականի հուլիսի 23-ին Քամդենում գտնվող իր տանը, ալկոհոլային թունավորումից։

Քանդակագործն Էմի Ուայնհաուսի հորը հայտնել է նրա դստեր արձանը քանդակելու իր մտահղացման մասին և համաձայնություն ստանալուց հետո սկսել է աշխատել քանդակի վրա։ Այն նախատեսված չէր արտացոլելու կոնկրետ կերպար կամ հանդերձանք, սակայն նպատակ ուներ գրավելու իր արտաքին տեսքով։  Հեղինակն ուշադրություն է հրավիրել նրա ձեռքերի դիրքերին. ձախ ձեռքը դրված է գոտկատեղին, իսկ աջը  կիսաշրջազգեստի փեշի եզրին է։ Այսպիսի փոքրիկ մանրամասներ, ինչպես նաև ոտքի փոքր-ինչ ներս ծալած դիքը  քանդակին յուրահատուկ շունչ են հաղորդում։

Արձանը նախատեսված էր տեղադրել Ռաունդհաուզ համերգային սրահում, սակայն նկատի առնելով, որ այնտեղ փոքրաթիվ հասարակություն է հաճախում,  այն տեղադրվեց մոտակա շուկայի տարածքում։

Քանդակի բացումը տեղի է ունեցել 2014 թվականի սեպտեմբերի 14-ին՝ երգչուհու ծննդյան 31-րդ տարեդարձի օրը, իր ընկերուհու՝ բրիտանացի դերասանուհի Բարբարա Վինձորի կողմից։ Բացման արարողությանը ներկա էին նրա ծնողները՝ Միթչ և Ջեյնիս Ուայնհաուսները։

## Նկարագրություն
Արձանի բարձրությունը 1․59 մետր է․ բարձրակրունկներով, հասակով մեկ կանգնած  է երգչուհին՝ ձախ ձեռքը գոտկատեղին դրած, մազերի յուրօրինակ՝ փեթակաձև սանրվածքով։ Երգչուհու պարանոցին կա Դավթի աստղով շղթա, իսկ բացման օրը մազերի մեջ իսկական կարմիր վարդ է եղել ամրացված։

Պատկերը, որը ստեղծել է քանդակագործը, փորձել է ներկայացնել Ուայնհաուսի դիրքն ու ուժը, միևնույն ժամանակ նրբորեն ակնարկելով նրա անպաշտպանվածությունը։

## Մեկնաբանություններ և կարծիքներ
Արձանի վերաբերյալ դրական կարծիքներ էին հնչում։

Երգչուհու հայրը՝ Միթչ Ուայնհաուսը, հավանել էր քանդակը և ասել, որ Էմին սիրում էր իր հարազատ քաղաքը, և իսկապես վայրը ճիշտ էր ընտրված. այդտեղ կարող էին լինել նրա երկրպագուները։ Նա համոզված էր, որ նրանք նույնպես կհավանեն արձանը։

Ուայնհաուսի մայրն ասել է․ «Ես ուրախ եմ, որ քանդակը հենց այստեղ է տեղադրվել, քանի որ Քամդենն Էմիի սիրած վայրն է եղել»։

Դերասանուհի Վինձորն իր մեկնաբանությունում նշել է, որ իր կյանքում բազմաթիվ պարգևների է արժանացել, սակայն մեծ պատիվ էր ճանաչել Էմիի նման տաղանդավոր երգչուհու. «Նրան սիրում էր ողջ Քամդենը, և նրա ներկայությունը միշտ պետք է այս քաղաքում մնա»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 արվեստում
Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Կատեգորիա:Էմի Ուայնհաուս
Երիցյան

**Երիցյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսանդր Գրիգորի Երիցյան (1904-1968), անասնաբույծ։
* Ալեքսանդր Դավթի Երիցյան (1841-1902), պատմաբան, հնագետ։
* Արման Երիցյան (ծնվ. 1975), ռեժիսոր։
* Արմեն Հենրիկի Երիցյան (1960-2016), պետական գործիչ, ոստիկանության գեներալ-մայոր։
* Գարեգին Ալեքսանդրի Երիցյան (1879-1966), գրաֆիկ, թատերական նկարիչ։
* Զեմֆիրա Արտաշեսի Երիցյան (ծնվ. 1941), պարուհի, պարուսույց։
* Ժան (Հովհաննես) Երիցյան (1887), գեղանկարիչ
* Խաչիկ Մամիկոնի Երիցյան (1918-1993), մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։
* Խորեն Ահարոնի Երիցյան (1882-1956), անասնաբույծ։ 
* Կիմ Անդրանիկի Երիցյան (1930-2010), դերասան։
* Հակոբ Երիցյան (1915-2002), վինագործ։
* Հրանտ Նիկոլայի Երիցյան (1937-2020), ֆիզիկոս։
* Մարտին Շահենի Երիցյան (1932-2022), ջութակահար, վինագործ։ 
* Ներսես Հենրիկի Երիցյան (ծնվ. 1971), տնտեսագետ։
* Շահեն Տիգրանի Երիցյան (1902-1975), աղեղնավոր երաժշտական գործիքների վարպետ։
* Շաքե Երիցյան (ծնվ․ 1977), թարգմանչուհի։
* Սամվել Հակոբի Երիցյան (ծնվ. 1950), վինագործ։
* Սերգո Սարգսի Երիցյան (1957-2023), պետական գործիչ, հեռուստալրագրող։
* Սրբուհի Խաչատուրի Երիցյան (1844 կամ 1845-1917), մշակութային գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Փեթ Նիքսոն

**Փեթ Նիքսոն** (, ), ԱՄՆ առաջին տիկինը 1969 թվականի հունվարի 20-ից մինչև 1974 թվականի օգոստոսի 9-ը, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 37-րդ նախագահ, Հանրապետական կուսակցության անդամ Ռիչարդ Նիքսոնի կինը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նևադայում։ Մեծացել է Կալիֆորնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում։ 1929 թվականին Փեթն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա սովորել Ֆուլերտոնի քոլեջում։ Քոլեջն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանում։ Ուսման վճարը տալու համար գործի է անցել մի քանի աշխատավայրերում, այդ թվում՝ դեղատանը, աշխատել է նաև որպես մեքենագրուհի և ռենտգենոլոգ։ 1940 թվականին նա ամուսնացել է իրավաբան Ռիչարդ Նիքսոնի հետ, նրանք ունեցել են երկու դուստր։ Փեթը ամուսնու հետ միասին մասնակցել է 1946 և 1948 թվականների Կոնգրեսի ընտրություններին համար իրականացվող հաջող քարոզարշավին։ Ավելի ուշ նա դարձավ Միացյալ Նահանգների երկրորդ տիկինը, երբ նրա ամուսինը ընտրվեց փոխնախագահ՝ Դուայթ Էյզենհաուերի կառավարման ժամանակ։ Այս կերպ Փեթը ամուսնու հետ կատարել է բավական շատ բարեգործություններ, որոնք լավագույնս կերպով լուսաբանվել են ԶԼՄ-ների կողմից։ ԱՄՆ փոխնախագահ՝ Ռ. Նիքսոնի հետ 1959 թվականի ամռանը այցելել է Խորհրդային Միություն։ Օգնել է ամուսնուն 1960 թվականի իր անհաջող նախագահական ընտրարշավում, իսկ հետո՝ 1968 թվականի նրա հաջող ընտրարշավում։

## Ընտանիք
* Ամուսին. Ռիչարդ Միլհաուզ Նիքսոն (1913 թվականի հունվարի 9 - 1994 թվականի ապրիլի 22) (ամուսնացել են 1940 թվականի հունիսի 21-ին)։
* Երեխաներ.
** Տրիշա «Պատրիսիա» Նիքսոն Քոքս (ծնվել է 1946 թվականի փետրվարի 21-ին)
** Ջուլի Նիքսոն Էյզենհաուեր (ծնվել է 1948 թվականի հուլիսի 5-ին)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Ռանյա Մորդանովա

**Ռանյա Մորդանովա** (, ), մոդել, որը հայտնի է իր անդրոգին տեսքով։

## Կենսագրություն
Ռանյա (մոդելային անունը) Մորդանովան ծնվել է 1991 թվականի հուլիսին Ուֆա քաղաքում։ 20 տարեկանում սկսել է թոփ-մոդելի հաջող կարիերան։ Նրա հաջողությունը մասամբ կապված է վերջին տարիներին մոդելային ինդուստրիայում անդրոգենության նորաձևությունից։

2009 թվականի փետրվարին Ռանյան առաջին անգամ դուրս եկավ պոդիում։ Նա մասնակցել է Նյու Յորքի *Monique Lhuillier*-ի ցուցադրությանը։ Նույն շրջանում նա մասնակցել է *Adam Lippes*, *Betsey Johnson*, *Tuleh*-ների համար ցուցադրություններին։ Սակայն Մորդանովայի համար իսկական բեկումնային է դարձել Փարիզի *Givenchy և Louis Vuitton* նորաձևության տների ցուցադրությունները։ Շուտով նա աշխատել է *Anna Sui*, *Burberry*, *Emilio Pucci*, *Fendi*, *Gianfranco Ferre*, *Helmut Lang*, *Hermès, Lanvin*, *Marc Jacobs*, *Missoni* և շատ այլ նորաձևության տների համար։

Ռանյա Մորդանովան նկարահանվել է գովազդային ընկերություններում և ստորագրել է պայմանագիր *Givenchy* ընկերության հետ, ինչպես նաև հայտնվել է հեղինակավոր նորաձևության էջերում և շապիկներին, ինչպիսիք են՝ *[[Վոգ|Vogue]]*, *W*, *[[V Magazine]]*, *[[Tush]]*, *[[French]]*, *[[Vogue Italia Beauty]]*, *[[Another Magazine]]*, *[[Dazed & Confused]]*, *[[LOVE]]* և *[[Elle (ամսագիր)|Elle]]*:

Ռանյան աշխատել է նորաձևության բազմաթիվ հայտնի լուսանկարիչների հետ, ինչպիսիք են՝ *Steven Meisel*, *Mario Sorrenti*, *David Sims*, *Nick Knight*, *Greg Lotus*, *Ellen von Unwerth* և այլք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Раня Морданова в интернет-базе моделей http://www.models.com/
* Раня Морданова  на сайте http://www.supermodels.nl/ 

Կատեգորիա:Ռուս մոդելներ