Վորիկոնազոլ

[մինի|Վորիկոնազոլ ([Քիմիական բանաձև|կառուցվածքային բանաձև)|300x300փքս]]
**Վորիկոնազոլ**, տրիազոլային խմբի հակասնկային դեղամիջոց, որը վաճառվում է նաև *()*  ապրանքանիշի անվան ներքո, և սովորաբար կիրառվում է մի շարք ինվազիվ սնկային վարակների դեմ կանխարգելման նպատակով։ Դրանց թվում են՝ ասպերգիլիոզ, կանդիդոզ, կոկցիդիոիդոմիկոզ, հիստոպլազմոզ և ֆուզարիում տեսակի սնկերի կողմից հարուցվող վարակները։ Այն կիրառվում է դեղահաբի տեսքով՝ օրալ կամ բերանացի ընդունման ճանապարհով, ինչպես նաև ներերակային ներարկման միջոցով։

Դեղահաբի ընդունման դեպքում, տարածված կողմնակի ազդեցություններից են՝ սրտխառնոց, փորլուծություն, գլխացավ, ցան և երբեմն զգայապատրանք։  Հղիության կամ կրծքով կերակրման ընթացքում, սովորաբար խորհուրդ է տրվում խուսափել վերջինիս կիրառումից։ Ներերակային ներարկման տեղում կարող է առաջանալ՝ քոր, այտուց կամ այրման զգացողություն, սակայն ընդանուր առմամբ այն օժտված է բարձր արդյունավետությամբ։ Այն պատկանում է տրիազոլների դասին։

Այս դեղամիջոցի ընդունումը կարող է առաջացնել՝ գլխապտույտ կամ քնկոտություն, հետևաբար նախքան բուժման կուրսի ավարտը, անհրաժեշտ է խուսափել մեքենա վարելուց կամ ծանր ֆիզիկական ակտիվությունից։ Վորիկոնազոլի նկատմամբ տարբեր դասի սնկերի ռեզիստենտության առաջացման հաճախականությունը անհայտ է, հետևաբար ֆլուկոնազոլ կամ իտրակոնազոլի նկատմամբ պակաս զգայունությամբ սնկային մեկուսացված մասնիկները նույնպես ցուցաբերում են թույլ զգայունություն վորիկոնազոլի նկատմամբ, ինչը ենթադրում է, որ այս ազոլների միջև կարող է նկատվել խաչաձև ռեզիստենտություն։

Վորիկոնազոլը արտոնագրվել է 1990 թվականին, իսկ բժշկության մեջ առաջին անգամ կիառվել է ԱՄՆ-ում՝ 2002 թվականին։ Այն ընդգրկված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» կարևորագույն դեղերի ցանկում։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Վորիկոնազոլը կիրառվում է ասպերգիլիոզի և կանդիդոզի, ինչպես նաև սկեդոսպորիում և ֆուզարիում ինվազիվ տեսակների կողմից հարուցվող սնկային վարակների բուժման ժամանակ, որոնք կարող են զարգանալ իմունային անբավարարություն ունեցող հիվանդների մոտ, այդ թվում՝ ոսկրածուծի ալոգեն փոխպատվաստում (BMT), արյան քաղցկեղ (լեյկեմիա) կամ օրգանների փոխպատվաստում:

* Այն նաև տրվում է ոսկրածուծի փոխպատվաստումից հետո՝ սնկային վարակների կանխարգելման նպատակով։
* Նաև կիրառվում է ծանր սնկային հիվանդությունների կանխարգելման նպատակով, այդ թվում՝ ինվազիվ ասպերգիլիոզ, կանդիդոզի ծանր ինվազիվ ձևեր (ներառյալ՝ ***[[Pichia kudriavzevii|Կանդիդա կրուզեի]]***), կերակրափողի կանդիդոզ։
* Նախքան նման հակասնկային դեղամիջոցների կիառումը, անհրաժեշտ է էլեկտրոլիտային անհավասարակշռության (հիպոկալեմիա, հիպոմագնիսեմիա և հիպոկալցեմիա) շտկում։
* Այն կարելի է ընդունել դեղահատի տեսքով՝ բերանացի կամ ներերակային ներարկման միջոցով։

## Հակացուցումներ
Հակասնկային դեղերի կիրառման եղանակը և տևողությունը կախված է դրանց դեղաչափից և հիվանդի անամնեզից: Դեղաչափի օպտիմալ կիրառումը որոշվում է բժշկի կողմից: Կարևոր է խստորեն պահպանել տվյալ դեղամիջոցի ցուցումները և կիրառվող դեղաչափը։ Այն հակացուցված է 2 տարեկանից փոքր երեխաներին և 65 տարեկանից բարձր հիվանդներին (անվտանգությունն ու արդյունավետությունը որոշված ​​չեն): Երիկամային անբավարարության դեպքում, այդ թվում՝ տարեց հիվանդների մոտ, պետք է ճշգրտվեն դեղաչափերը կամ կիրառվող դեղաչափերի միջև ընկած ժամանակահատվածները: Բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է պարբերաբար վերահսկել արյան մեջ՝ կալցիումի, մագնեզիումի, ֆոսֆատի և կալիումի մակարդակները (շաբաթական 2-3 անգամ սկզբնական թերապիայի ընթացքում և շաբաթական 1 անգամ՝ պահպանողական թերապիայի ընթացքում), ինչպես նաև պետք է համակարգված կերպով կատարվեն արյան հետազոտություններ (ներառյալ՝ հեմոգլոբինի մակարդակի որոշում)։

Հղիության ընթացքում վորիկոնազոլի անվտանգության վերաբերյալ համարժեք և հստակ վերահսկվող հետազոտություններ չեն անցկացվել: Կրծողների վրա կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ վերջինիս բարձր դեղաչափերը տոքսիկ են վերարտադրողական համակարգին: Այն խորհուրդ չի տրվում օգտագործել կրծքով կերակրման, ինչպես նաև ծանր երիկամային կամ լյարդի հիվանդություններ ունեցող անձանց, քանի որ նեֆրոտոքսիկ է։

## Կողմնակի ազդեցություններ
մինի|Վորիկոնազոլ (դեղահաբեր 200մգ)|250x250px
Հաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցությունների թվին են դասվում՝ ներարկման տեղում ցավ և այրոցի զգացում, գերզգայունություն, մակուլոպապուլյար ցան, լուսազգայունություն, ալոպեցիա, էքսֆոլիատիվ դերմատիտ, ասթենիա, սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, որովայնային ցավ, ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում, գինգիվիտ, գլոսիտ, լեզվի այտուց, թրոմբոցիտոպենիա, անեմիա (ներառյալ՝ մակրոցիտային, միկրոցիտային, նորմոցիտային, մեգալոբլաստիկ, օպլաստիկ), լեյկոպենիա, պանցիտոպենիա և արյան այլ խանգարումներ։ Ալերգիկ ռեակցիաներ, հազվադեպ՝ տոքսիկ էպիդերմալ նեկրոլիզ, Սթիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշ և եղնջացան։ Երկարատև օգտագործման դեպքում պետք է հաշվի առնել ոսկրային ֆլուորոզի և վերնոսկրի բորբոքման առաջացման ռիսկը, հատկապես տարեց հիվանդների մոտ։

Բացի այդ, հաճախակի հանդիպող անբարենպաստ կողմակի ազդեցություններ, որոնք դիտվում են մարդկության ավելի քան 10%-ի մոտ, ներառում են՝ այտուց վերջույթներում, գլխացավ, փորլուծություն, փսխում, որովայնային ցավ, սրտխառնոց և ջերմություն։

Մարդկանց 1-10%-ի մոտ հանդիպող կողմնակի ազդեցությունների թվին են դասվում՝ արյան սպիտակ և կարմիր բջիջների ցածր քանակը (ալեյկիա, պանցիտոպենիա, թրոմբոցիտոպենիա, լեյկոպենիա և սակավարյունություն), կալիումի և նատրիումի ցածր մակարդակ, դեպրեսիա, տեսողության խանգարում, զգայապատրանք, տագնապ, անքնություն, նիսթագմ, աստենիա, շփոթվածություն, ուշագնացություն, նյարդաթուլություն, քնկոտություն և գլխապտույտ։

2024 թվականի նոյեմբերին, «Քաղցկեղի հետազոտությունների միջազգային միություն» (IARC) հիդրոքլորթիազիդը, վորիկոնազոլը և տակրոլիմուսը ներառեց քաղցկեղածինների ցանկում, որպես 1-ին խմբի քաղցկեղածին դեղանյութեր։

## Դեղորայքային փոխազդեցություններ
Վորիկոնազոլը, որը մետաբոլիզմվում է լյարդի ցիտոքրոմ P450-ֆերմենտի կողմից, փոխազդում է բազմաթիվ դեղամիջոցների հետ։ Վերջինս հակացուցված է համատեղ կիրառել որոշակի դեղամիջոցների հետ (ներառյալ՝ սիրոլիմուս, ռիֆամպիցին, ռիֆաբութին, կարբամազեպին, խինիդին): Դեղաչափի ճշգրտումը կամ մոնիթորինգը անհրաժեշտ է կատարել այլ դեղամիջոցների հետ համատեղ ընդունման դեպքում, այդ թվում՝ ֆլուկոնազոլ, վարֆարին, ցիկլոսպորին, տակրոլիմուս, օմեպրազոլ և ֆենիտոին): Վորիկոնազոլը կարող է անվտանգ կերպով համատեղ կիրառվել՝ ցիմետիդին, ռանիտիդին, մակրոլիդներ, միկոֆենոլատ, դիգոքսին և պրեդնիզոլոն տեսակի դեղերի հետ։

## Դեղագիտություն
### Ֆարմակոկինետիկա
Դեղահաբերի բերանացի ընդունման ժամանակ, ստամոքսաղիքային համակարգում այն ներծծվում է՝ 96% կենսամատչելիությամբ, ինչը թույլ է տալիս հիվանդներին կիրառել և՜ ներերակային և՜ բերանացի ընդունման միջոցով։

## Պատմություն
«Պֆայզեր» դեղագործական ընկերությունը այն շուկայահանել է «Վիֆենդ» անվամբ: Վորիկոնազոլի դեղահատերի ջեներիկ տարբերակը ԱՄՆ-ում ներկայացվել է 2011 թվականին, այն բանից հետո, երբ «Պֆայզեր» ընկերությունը, ինչպես նաև սննդի և դեղերի վարչությունը կարգավորեցին Հեչ-Վաքսմանի ակտի համաձայն դատական ​​​​գործընթացը։

## Հասարակություն և մշակույթ
### Ապրանքանիշ
2017 թվականի դրությամբ, այս դեղամիջոցը ամբողջ աշխարհում վաճառվում է հետևյալ ապրանքանիշերի անվան ներքո (*Cantex, Pinup, Vedilozin, Vfend, Vodask, Volric, Voramol, Voriconazole, Voriconazolum, Voricostad, Vorikonazol, Voritek, Voriz, Vornal և Vosicaz*)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականության ցանկ
* 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղասնկեր
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հակասնկային միջիցներ
Կատեգորիա:Նեյրոտոքսիններ
Կատեգորիա:Պիրիմիդիններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ ըստ տարրերի
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա
Կատեգորիա:Ֆտորօրգանական միացություններ