Թակարդ կատուների համար

**«Թակարդ կատուների համար»** ( ՝ թակարդ, 1986) հունգարա-արևմտագերմանական-Կանադական լիամետրաժ մուլտիպլիկացիոն մուլտֆիլմ, անգլախոս երկրներում թողարկվել է *Cat City* անվանմամբ ՝ «Կատուների քաղաք»: Սյուժեն ծավալվում է մի աշխարհում, որտեղ բնակվում են մարդակերպ կատուներ և մկներ։

## Սյուժե
Գործողությունները տեղի են ունենում Իքս մոլորակի վրա, որտեղ ապրում են մարդակերպ կատուներն ու մկները, ինչպես նաև չղջիկներն ու առնետներ։ Ֆիլմը սկսվում է գրադրվագի հետևյալ տեքստով․Mickey Mouse-ի Սուրբ Ծնունդի առաջին հարյուրամյակի վերջին իքս մոլորակի մկներին սպառնում էր լիակատար ոչնչացում: Արյունռուշտ կատուները, միավորվելով լավ կազմակերպված և նորագույն զենքով լավ հագեցած բազմազգային ավազակախմբերի մեջ, խախտելով Պատմական կոնվենցիաները, փորձել են արմատապես ոչնչացնել մկների համայնքը: Կանխատեսելով անխուսափելի մահը ՝ մկնիկի առաջնորդներից ամենաիմաստուններն արդեն մտածում էին մոլորակից հեռանալու մասին: Եվ հանկարծ հույսի շող փայլեց:Առաջին իսկ կադրերը ցույց են տալիս, որ մոլորակում իսկապես տիրում է կատուների ահաբեկչությունը մկների նկատմամբ։ Կատուների թշնամական գործողությունների հետևում կանգնած է հանցավոր փաստաբանը՝ Ջովանի Գատտոյի գլխավորությամբ։ Սակայն մկների դեմ բոլոր գործողությունները վերահսկում է ոչ թե Ջովաննին, այլ փոխնախագահ Ֆրից Թեոֆիլը ՝ ֆիլմի գլխավոր չար հերոսը։ Պաշտոնապես կատուները հանցագորխներ են, բայց իրականում նրանք ուժով գերազանցում են մկներին՝ շնորհիվ իրենց հսկայական բանակի, որը հագեցած է գիտության և տեղնոլոգիայի վերջին նվաճումներով։ Եվ Ֆրիցը, որն արդեն ռազմական հեղաշրջում է նախապատրաստում, և մկների կառավարությունը հասկանում են, որ բաց ճակատամարտում հենց կատուներն են հաղթելու։

Այնուամենայնիվ, հանկարծ պարզվում է, որ Պոկիոյում բնակվող պրոֆեսոր Ֆուշիմիշին հորինել է ինչ–որ «կատուների ծուղակ», որը կարող է փոխել տարաձայնություների ընթացքը։ Գյուտի մասին գրեթե միաժամանակ իմանում են երկու կողմերը։ «Ինտերպոլ» հետախուզական մկնային կազմակերպությունը գաղտնի ուղարկում է  իր լավագույն գործակալ Նիկ Գրաբավսկուն Պոկիո։ Զուգահեռ մկները բացահայտորեն նստեցնում են Պոկյո թռչող ինքնաթիռում իրենց աշխատակցին՝ մայոր Դիկին։ Դինկը՝ հազվադեպ անփույթ սպա է, որը ոչ մի պատկերացում չունի կարգապահության և դավադրության մասին, և վերադասները հույս ունեն, որ նա Ֆրիցի ուշադրությունը կշեղի իրական գործակալից։

Այնուհետև հեռուստադիտողին ցուցադրվում են երկու սյուժետային գծեր։ Նիկ Գրաբովսկին, որին սերտորեն հետևում են սինդիկատի կողմից վճարված վարձկան առնետները, հաջողությամբ ազատվում է հետապնդումից, նավահանգստում նավ է նստում, իսկ հետո, երբ նավն արդեն մոտենում է ցամաքին, սուզանավով ոչնչացնում է կատուներին, լողալով հասնում է ափ։ Պոկիոյում նա հանդիպում է պրոֆեսոր Ֆուշիմիշիի և նրա գեղեցկուհի ասիստենտ Ցինո-սանի հետ, որին անմիջապես սիրահարվում է։ Պրոֆեսորը Նիկին է հանձնում իր մեքենայի գծագրերը և պատրաստվում է դրանք Ցինո-սանի հետ ուղարկել «Ինտերմիշի» շտաբ։

Միևնույն ժամանակ, Դիկի ինքնաթիռը չի հասնում Պոկիո. կատուները, նույնիսկ իմանալով Գրաբովսկու մասին, իսկապես որոշ ուժեր ծախսեցին մայորին վերացնելու համար: Ահաբեկիչների կողմից վնասված ինքնաթիռն ընկնում է ջունգլիներում, Դիկը փորձում է ոտքով դուրս գալ քաղաքակրթություն, բայց գերի է ընկնում արնախում չղջիկներին մոտ։ Արնախումներն արդեն պատրաստ են արյունաքամ անել գերուն, բայց Դիկը խնդրում է կատարել իր վերջին ցանկությունը ՝ թույլ տալ, որ նա մեղեդի նվագի շեփորի վրա։ Եվ հետո պարզվում է, որ մայորը հանճարեղ երաժիշտ է։ Արնախումներ, ցնցված Դիկի արվեստից, միաձայն խնայում են նրա կյանքը և ընդունում իրենց ընտանիք։

Գրաբովսկին և Ցինո-սանը, փորձելով մայրաքաղաք հասնել պնևմատարով, ձախողվում են և գերի ընկնում Ֆրիցին, որից հետո սինդիկատը նրանց մահվան է դատապարտում։ Սակայն դահիճների վրա հանկարծ ընկնում են արյունախումների ջոկատները, որոնց համոզել էր Դիկը։ Չղջիկների հրացանի կրակը ցրում է կատուներին, իսկ Գրաբովսկուն և ընկերուհուն փրկում են։ Ազատված գործակալը թակարդների գծագրերն անմիջապես փոխանցում է գիտնականներին։

Այնուամենայնիվ, գծագրերի տեսքը գրեթե ուշացել էր. Ֆրից Թեոֆիլը, հավաքելով բանակը, իր ամբողջ ուժով հարձակվում է թշնամու վրա: Մկները, որոնք կորցնելու ոչինչ չունեն, հուսահատ քաջությամբ դիմադրում են ՝ ոչնչացնելով կատուների հետևակին, պայթեցնելով նրանց տանկերը և ոչնչացնելով ավիացիան: Բայց ուժերը չափազանց անհավասար են, մկների շարքերը հալվում են, և Ֆրիցն արդեն հաղթում է հաղթանակը։ Բայց պատերազմի ընթացքը փոխում է կառուցված «ծուղակը» ՝ հսկայական զրահապատ ռոբոտ բուլդոգ, որը կուլ է տալիս կատուներին և նրանց բարի դարձնում: Ռոբոտին ոչնչացնելու կատուների բոլոր փորձերը ձախողվում են, և մոլորակի վրա խաղաղություն է տիրում:

Ֆիլմն ավարտվում է Դիկի խոսքով, որը, ինչպես պարզվեց, պատմիչն էր։  Դիկը ժպտում է հեռուստադիտողին, և լույսն արտացոլվում է նրա սուր վամպիր ժանիքների վրա։

## Основные персонажи
### Մկներ

* **Նիկ Գռաբովսկի** — «Ինտերմիշի» լավագույն գործակալ։ Նա ունի ադամանդե պրոթեզ, որոնց շնորհիվ կարող է նույնիսկ բացել թիթեղյա տարաներ և ֆենոմենալ տեսողական հիշողություն։«Քինգ Քոնգի աղմկահարույց գործ»–ից հետո նա դարձավ ճգնավոր, ընդունեց բուդդիզմը և իրեն հռչակեց Միկի Մաուս տասներեքերորդ, բայց «Ինտերմիշի»-ի ղեկավարի խնդրանքով նա գնաց կատուների թակարդների գծագրերի համար: Ֆիլմի ողջ ընթացքում ցուցադրվում է տեսուչ Գաջեթի հետ նրա նմանությունը։
* **Բոբ Պալյակով**— «Իտեռմիշիի» ղեկավար։
* **Ադլինգտոն** — «Ինտերմիշիայի» աշխատակից ղեկավար կազմից:
* **Ալարկոտ Դիկ** — անփույթ մայոր, Ինտերմիշիայի գործակալ։ Նվագումէ շեփոր: Նա գերի է ընկնում չղջիկների մոտ, բայց շահում է նրանց պարագլխի բարեհաճությունը և մնում նրանց հետ որպես իր փեսա ՝ արդեն Ռիկարդո անվան տակ և կեղծ ժանիքներով։
* **Պրոֆեսոր Ֆուշիմիշի** — գիտնական, «կատուների ծուղակի» գյուտարար: Ապրում է Տոկիոյում: Հունգարերենում նրա ազգանունը բաղկացած է երկու բառից․ fusi —  գաղտնի և, որպես կանոն, ապօրինի գործունեություն,  Misi — Mihály (Միքայել) անվան փոքրացուցիչ:
* Ցիո–սան — պրոֆեսոր ֆուշիմիշի ասիստենտ, Գրաբովսկու ապագա կինը: Իր անունը հնչում է ինչպես հունգարական «csinosan» — գեղեցիկ բառը։

### Կատուներ
* **Ջովաննի Գատտո** —  սինդիկատի նախագահ: Ազգանունը համահունչ է իտալերենում «կատու» բառին («gatto»), որը, անվան հետ համատեղ, իտալական մաֆիայի թափանցիկ ակնարկ է։
* **Ֆրից Թեոֆիլ** — սինդիկատի փոխնախագահ, բայց ավելի շուտ նա ֆիլմի գլխավոր չար հերոսը, քան ինքը ՝ Գատտոն։ Մեկ ականջով, մեկ աչքի փոխարեն՝ թանկարժեք քար (Ռուբին), ձախ ձեռքը փոխարինվում է մետաղով, պոչատ: Մտնում է սինդիկատի ղեկավարության մեջ, նա հաճախ ստիպված է լինում նախագահին պատասխանել իր գործողությունների համար, ֆիլմի վերջում Նախագահը նրան հայտարարում է իր նոր տեղակալ և ապագա իրավահաջորդ։ Այն բանից հետո, երբ վարձկան առնետներին չի հաջողվել գրավել «ծուղակի» գծագրերը, ինքն էլ գնում է Գրաբովսկու հետևից, և անազնիվ կերպով հաղթում է նրան մարտում։
* **Շաֆրանեկը** —  Թեոֆիլոսի անհաջողակ քարտուղարն է։  Ֆիլմի ընթացքում նրա գլուխը նախ վիրակապված է, ապա ձեռքը, իսկ հետո ՝ կիսով չափ կտրված պոչը։ (Թեոֆիլը վիրավորեց Շաֆրանեկին սխալ արարքների համար)
* **Ներոն ֆոն Շվարցը** —  սև գույնի կատու է («nero» նշանակում է «սև» իտալերեն, իսկ «schwarz»–ը գերմաներեն): Հանցագործ, սինդիկատի համար կատարում է հատուկ հանձնարարություններ:

### Առնետներ
* Բուդդի, Բիլլի, Փաթի և Քուքի — ֆոն Շվարցի վարձած ահաբեկիչներն են, կաբարեի նախկին դերասաններ։

### Չղջիկներ
* Արնախումների բանդա, նրանց թվում են **Պեդրոն** և **Մաքսիմոն**, որոնք կոչվում են **պատրոն** (այսինքն ՝ հյուրընկալող):

## Մեջբերումներ և ակնարկներ
* Տեքստը, որով սկսվում է ֆիլմը և որը շարժվում է էկրանի վրայով ներքևից վերև, ակնարկ է «Աստղային պատերազմների» մասին։
* Ֆիլմի մթնոլորտը կրկնօրինակում են լրտեսական ֆիլմերը, մասնավորապես Ջեյմս Բոնդի մասին ցիկլը
* Գրաբովսկին, որը շարժվում է օդաճնշական փոստի խողովակով, ակնարկ է Սուպերմենի մասին:
* 8-րդ րոպեին բանտարկյալ մկնիկը, հաղթելով փոքրացած կատվին, արձակում է Տարզանի հեղինակային ճիչը (Ջոնի Վայսմյուլլերի մասնակցությամբ ֆիլմերից)։
* Պոլյակովը ծեր տարիքում շատ նման է Ալբերտ Էյնշտեյնին։
* Ֆուշիմիշի և Ցինոսան անունները ճապոնական անունների ակնարկներ են, իսկ Պոկիո քաղաքը ՝ ճապոնիայի մայրաքաղաք:
* Ջովաննի Գատտո  *(Giovanni Gatto)* իտալերենից gatto ՝ կատու։
* Ֆրից Թեոֆիլ *(Fritz Teufel,* օրիգինալում հնչում է «Տոյֆել») ունի գերմանական անուն և ազգանուն, որը գերմաներենից բառացիորեն թարգմանվում է որպես սատանա: Միևնույն ժամանակ հիշեվնում է *tejföl,* բառը, ինչ է թարգմանված հունգարերենից նշանակում է ' Թթվասեր։ Թերևս ակնարկ է «պուդինգ ահաբեկիչ» Ֆրից Տոյֆելի մասին։ Հունարենից թարգմանված ՝ Թեոֆիլը նշանակում է «Աստվածասեր» (Բացի այդ, «Թեոֆիլը» արևմտյան երկրներում տարածված կատվի մականունն է):
* Գատտոն և Թեոֆիլոսը արտաքինով և անունների «ազգային կոլորիտով» որոշ չափով հիշեցնում են Բենիտո Մուսոլինիին և Ադոլֆ Հիտլերին։ Մուլտֆիլմի վերջում Գատտոն հայտարարում է Թեոֆիլին որպես իր իրավահաջորդ (Հիտլերը բազմիցս իրեն անվանել է «Մուսոլինիի աշակերտ»)»։ Թեոֆիլոսը նման է նաև հունգարացի ֆաշիստական դիկտատոր Հորտիին։
* Իգական սեռի գանգստերները նման են Բարբարա Սթրեյզանդին և Լայզա Մինելիին։
* Համար «4 gangsters» կատարվում է կոմպոզիցիայի շարժառիթով Four Brothers։
* Ահաբեկիչների մեքենայի «Ալֆա Ջուլիետ» անվանումը կրկնօրինակում է «Ալֆա Ռոմեոյին»։
* Նաև մուլտֆիլմը կարող է նմանություն ունենալ ամերիկյան մուլտֆիլմի հետ Ամերիկյան պոչ․
* Երկու մուլտֆիլմերն էլ նկարահանվել են 1986 թվականին։
* Երկու մուլտֆիլմերում էլ գլխավոր հերոսները մկներն են։
* Երկու մուլտֆիլմերն էլ հիմնված են կատուների և մկների տարաձայնություների վրա։
* Երկու մուլտֆիլմերում էլ կատուներին վանում են հսկա մոդելի օգնությամբ։ Եթե ամերիկյան պոչում այն «Մինսկից մուկ» էր, ապա «Կատուների ծուղակում»՝ ռոբոտ շուն:

## Վարձույթ։ Հանդիսատեսի արձագանքը
IMDB կայքի լավագույն լիամետրաժ մուլտֆիլմերի վարկանիշում, որոնք ստացել են ավելի քան հազար ձայն, «Ծուղակ կատուների համար»- ը 2014 թվականին զբաղեցնում է ութերորդ տեղը:

### Երկրներով
#### ԽՍՀՄ-ՈՒՄ
«Սովետական էկրան» ամսագրի ընթերցողների շրջանում անցկացված հարցման արդյունքում «Թակարդ կատուների համար» - ը առաջին տեղն Է զբաղեցրել սոցիալական երկրների ֆիլմերի շարքում, որոնք ցուցադրվել են ԽՍՀՄ-ում 1989 թվականին:

## Պրեմիերայի ցուցադրություն տարբեր երկրներում

* Հունգարիա – 1986 թվականի հոկտեմբերի 2–ին
* Болгария — 1 января 1988 Բուլղարիա — 1988  թվականի հունվարի 1–ին
* ԽՍՀՄ — 1989 թվականի հունվարի 1–ին
* Չեխոսլովակիա — 1989 թվական հուլիսի 1–ին
* Նիդերլանդներ — 1991 թվականի հունվարի 20–ին (միայն Ամստերդամում)

## Շարունակություն
2007 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Հունգարիայում լույս տեսավ «Ծուղակ կատուների համար — 2.Ապոկալիպսիսի կատուն» ֆիլմի շարունակությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1980-ականների մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1986 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հունգարական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին