Լոյան

**Լուոյան** (պարզեցված չինարեն՝ 洛阳; ավանդական չինարեն՝ 洛陽; փինյին՝ Luòyáng, հայկական աղբյուրներում հայտնի որպես՝ Լոյան), քաղաքային շրջանի կարգավիճակ ունեցող խոշոր բնակավայր Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Հենան նահանգում, Հուանհեի վտակ Լո-հեի զույգ ափերին։

## Համառոտ տեղեկատվություն
2010 թվականին բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է  1 391 054, ամբողջ քաղաքային շրջանինը 1999 թվականին՝ 6 156 510: Լուոյանը սննդի արդյունաբերության, արհեստագործական արտադրանքի, փոխադրամիջոցների և այլ մեքենաների արտադրության, բամբակեղենի ու կաուչուկի արտադրության կենտրոն է։ Քաղաքում գործում են բարձրագույն ուսումնական մի շարք հաստատություններ, որոնք բավականին բարձր վարկանիշ ունեն Չինաստանում։ Վարչական տեսակետից Լուոյանը բաժանված է հինգ շրջանների, որոնցից առայժմ միայն Ջիլին է ուրբանիզացված։ Համայնքի ամբողջ տարածքի 45.51%-ը զբաղեցնում են լեռները, 40.73%-ը՝ բլուրները և ընդամենը 13.8%-ը՝ դաշտավայրը։

Չինական կենտրոնական դաշտավայրում գտնվող Լուոյանը չինական քաղաքակրթության օրրաններից և Չինաստանի հին մայրաքաղաքներից մեկն է (համարվում է պատմական չորս մեծ մայրաքաղաքներից մեկը)։

Քաղաքը ներկայումս կաթոլիկ թեմի եպիսկոպոսական առաջնորդանիստ է։

## Պատմություն
Լուոյանը չինական հնագույն բնակավայրերից է։
* Մ. թ. ա. XI դար – իշխան Ժուն հիմնադրել է Ժու արքայատահմի մայրաքաղաքը և անվանակոչել Չենգժու (成周):
* Մ. թ. ա. 510 թ. – քաղաքն ավերվել է թշնամական հարձակումների հետևանքով, մեկ տարի անց վերակառուցվել։
* 25 թ. - Լուոյանը դարձել է Արևելյան Հան արքայատոհմի մայրաքաղաքը։
* 68 թ. – այստեղ կառուցվել է Չինաստանի բուդդայական առաջին սրբավայրը՝ Ճերմակաձիու տաճարը։
* 190 – պետքարտուղար Դոնգ Ժուոյի զորքերը ավարի ու ավերի են մատնել քաղաքը։
* 493 – Հյուսիսային Վեյ թագավորության մայրաքաղաքը Դատունից տեղափոխվել է Լուոյան։ Քաղաքն իր այդ կարգավիճակը պահպանել է մինչև 535 թվականը։

## Համաշխարհային ժառանգություն
* Լունմինի քարանձավներ - (2000.11.30)
* Չինական մեծ ջրանցք –  (2014.6.22)
* Մետաքսի ճանապարհ – (2014.6.22)

## Կլիմա
Լուոյանի կլիման, Köppen climate classification-ի դասակարգման համաձայն, դասվում է  **Cwa** տիպին։

## Քույր քաղաքներ
* , Օկայամա, 1981 թվականից
* , Տուր, 1982 թվականից
* , Սուկագավա, 1993 թվականից
* , Պլովդիվ, 1994 թվականից
* , Լա Կրոս, Վիսկոնսին նահանգ, 1997 թվականից
* , Տոլյատի, 2000 թվականից
* , Կաշիհարա, 2006 թվականից
* , Ալկալա դե Էնարես, 2010 թվականից

## Պատկերասրահ

Luoyang 112.47124E 34.66579N.jpg|Քաղաքի տեսքը արբանյակից
Luo River Luoyang.jpg|Լո գետը
LuoyangModern.JPG|Արդի Լուոյանը
28.9.2012DingdingMenluoyang2.JPG|
The Duke of Zhou who founded the city of Zhou Luoyi c. 1036 BCE.jpg|Ժու իշխանի հուշարձանը
洛阳白马寺齐云塔.jpg|Պագոդան
Luòyáng Museum.jpg|Թանգարանը
天子驾六.jpg|vignette|Թանգարանում
China-henan-luoyang-white-horse-temple-entrance-20040506.jpg|Ճերմակաձիու տաճարը
DragonGateCave.jpg||Տեսարան Լունմին քարանձավից
Eastern Han Dynasty tomb fresco of chariots, horses, and men, Luoyang 2.jpg|
Lijing Gate,Luoyang.jpg|Լիժին դարպասը  և վերակառուցված քաղաքային պարիսպը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Abramson, Marc. *Ethnic Identity in Tang China*. University of Pennsylvania Press (Philadelphia), 2008. .
* Cotterell, Arthur. *The Imperial Capitals of China: An Inside View of the Celestial Empire*. Pimlico (London), 2008. .
* Hill, John E. *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries&nbsp;*. BookSurge (Charleston), 2009. .
* Jenner, W. J. *Memories of Loyang*. Clarendon Press (Oxford), 1981.
* Yang Hsüan-chih. *Lo-yang ch&lsquo;ien-lan chi*, translated by Wang Yi-t‘ung as *A Record of Buddhist Monasteries in Lo-yang.* Princeton University Press (Princeton), 1984. .

## Արտաքին հղումներ
* Official website of the Luoyang Municipal Government 
* "Wangcheng Park in Luoyang" at China.org

Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ