Զաքար Դեմիրճյան

**Զաքար Հարությունի Դեմիրճյան** (), հայ նկարիչ, գրքի նկարազարդող, անիմացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր, Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի դասախոս
, Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։ Առավել հայտնի է որպես Օձի ապուր (անիմացիոն ֆիլմ)ի ռեժիսոր, «Երևան․ ճեպանկարների գիրք» պատկերագրքի համահեղինակ և Ջորջ Օրուելի «Անասնաֆերմա» գրքի նկարազարդող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Երևան քաղաքում։ 2009 թվականին ընդունվել և 2013 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի կերպարվեստի ֆակուլտետի գրաֆիկայի բաժինը՝ ստացել բակալավրի աստիճան։ 2011-2012 թվականներին սովորել է Մարսելի Միջազգային դիզայնի և արվեստի բարձրագույն դպրոցում (Ecole Supérieure d’Art et de Design Marseille Méditerranée) 2013 թվականին ընդունվել և 2015 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի Գեղարվեստի պետական ակադեմիայի կերպարվեստի ֆակուլտետի գրաֆիկայի բաժնի մագիստրատուրան։ 2015 թվականից աշխատում է Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի կերպարվեստի ֆակուլտետի գրաֆիկայի բաժնում որպես դասախոս, հիմնել է ՀԳՊԱ կերպարվեստի ֆակուլտետի գրաֆիկայի բաժնի համակարգչային լաբորատորիան և ներմուծել մի շարք նոր կրթական ծրագրեր՝ թվային արվեստի հիմունքեր, վեկտորային և ռաստրային արվեստ, անիմացիայի հիմունքեր։ 

2025 թվականին ավարտել է իր առաջին կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմը՝ Օձի ապուրը։

## Գրքի նկարազարդումներ
* 2024 Շախմատ Դասագիրք 3-րդ դասարանի համար  Հայաստանի շախմատի ակադեﬕա հիﬓադրամ, Հայաստան
* 2023 Շախմատ Դասագիրք 2-րդ դասարանի համար  Հայաստանի շախմատի ակադեﬕա հիﬓադրամ, Հայաստան
* 2020 Կերպարանափոխություն Զաքար Դեմիրճյանի նկարազարդումներով, «Անտարես» hրատարակչատուն, Հայաստան
* 2018 Անասնաֆերմա Զաքար Դեմիրճյանի նկարազարդումներով, «Անտարես» hրատարակչատուն, Հայաստան
* 2018 Հեքիաթ հավերժի, Լյուցեռն, Շվեյցարիա
* 2017 Երևան․ ճեպանկարների գիրք, Զանգակ հրատարակչություն, Հայաստան
* 2016 Կապիկների վերջնախաղը, Դավիթ Ուոքեր, Չարլզստոն, ԱՄՆ
* 2016 Քենեթ Կայզեր «Hierlooms & flesh», ԱՄՆ
* 2013 Շախմատ 4, դասագիրք, «Անտարես» hրատարակչատուն, Հայաստան
* 2011 Շախմատ 2, դասագիրք, Տիգրան Մեծ hրատարակչություն, Հայաստան

## Երևան․ ճեպանկարների գիրք
Երևան․ ճեպանկարների գիրք, պատկերագիրք ստեղծված Արարատ Մինասյանի և Զաքար Դեմիրճյանի կողմից։
Զաքար Դեմիրճյանը «Գաֆէսճեան» արվեստի կենտրոնում գրքի շնորհանդեսի ժամանակ նշել է․ «Շատ բազմագույն է մեր Երեւանը, և վարդագույն քաղաքի պիտակն արդեն անցնում է։ Կարող ես վարդագույն շենքը պատկերել ուրիշ գույներով՝ պահպանելով կոլորիտն ու մթնոլորտը։ Այդ պատճառով մեր գիրքը մի քիչ բազմագույն է՝ հանգած մոխրագույներ, վառ կարմիրներ, դեղիններ, ցանկացած գույն կարող ես տեսնել։ Երևանն ինձ համար մարդիկ են, որոնք ստեղծում են մթնոլորտը։ Մենք փորձում ենք գեղագիտորեն ցույց տալ երեւանյան ցանկացած երեւույթ»։ 

## Մարդկության սև խոռոչ
2015 թվականին Զաքար Դեմիրճյանի կողմից ստեղծված թվային արվեստ, կտավ, որպես հարգանքի տուրք մարդկության պատմության ընթացքում տեղի ունեցած ցեղասպանությունների։ Նկարի կոմպոզիցիոն կառուցվածքի հիմքում ընկած է տիեզերքում աստղերի պայթյունի հետևանքով առաջացող սև խոռոչ-ը։ Նկարիչը համեմատական է տարել ցեղասպանության և տիեզերական սև խոռոչի միջև որպես անբացատրելի, բայց և օբյեկտիվ իրականություն։ Արևմտյան Հայաստանը՝ ինչպես լուսավոր, պայծառ աստղ, «մեծ պայթնուվ» անէացավ և կլանվեց «սև անցքում»։ Նկարը չունի կոնկրետ ժամանակային բնորոշում. ընդգրկում է մարդկության պատմության ընթացում տեղի ունեցած ցեղասպանությունների, մասսայական սպանությունների, տեռորի և մարդկության դեմ ուղղված չարիք հանդիսացող այլ իրողություների պատկերավորումներ։

#### Աշխատանքի կառցվածքային վերլուծություն
Հեռվից նայելիս նկարի կոմպոզիցիոն կենտրոնը հանդիսանում է միջնամասը, նկարին մոտենալիս դիտողի աչքը տեղափոխվում է «սև խոռոչ»-ը պարուրող՝ Մարդու կողմից բոլոր ժամանակներում իրագործված մեծագույն չարիք հանդիսացող ցեղասպանության զարհուրելի և սահմռկեցուցիչ տեսարաններին՝ իրենց ողջ դաժանությամբ և «փառքով»։ Նկարի կոմպոզիցիան օվալային է՝ շրջանաձը։ Բաղկացած է 2 հիմնական օվալներից՝ կենտրոնական փոքր և նրան պարուրող, նկարի ուղղանկյանը ներգծված մեծ, ուր պատկերված քաոտիկ մարդկային զանգվածը պատկերում է հողմամրրիկի նմանող սև խոռոչի օղակները՝ նկարին հաղորդելով դինամիկ, ուղղորդված պտույտ։ Նկարի շրջանաձև կոմոզիցիոն հիմքը կենտրոնաձիգ սիմետրիայով բաժանվում է ութանկյուն աստղ հիշեցնող կառուցվածքի՝ անկյուններում ստեղծելով կոմպոզիցիոն հավաքման կետեր։ Կենտրոնական փոքր շրջան. լուծված է համեմատական մուգ տոնային խնդիրներով, համարվում է նկարի կոմպոզիցիոն գլխավոր հավաքման կետը, հանդիսանալով տիեզերական «սև խոռոչի» կենտրոնը, ուր պատկերված են հինգ օսմանյան ժանդարմներ, որոնք կարծես դիվային պար բռնած, դաժանորեն հալածում են փոսի մեջ լցված հայ երեխաներին (Սեմ Քադորյանի վկայությունից, Ուոլրլդ/ The world/ 29.04.2009): Երեխաների կենտրոնում պատկերված է ստատիկ փոքր աղջիկա ֆիգուր՝ ձեռքին տիկնիկ, նկարի միակ կերպարը, ում հայացքը միտումնավոր ուղղված է դեպի դիտողը՝ նկարի ընդհանուր դիմանիկ շարժումը հարաբերականորեն կոտրելու, նկարի հորիզոնական մակերևույթի և դիտողի միջև ուղահայացհետ կապ առաջացնելու նպատակով։

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի՝ Հայոց ցեղասպանության ծրագրի գաղտնի խորհրդակցությունների ժամանակ քննարկվում և որոշվում էին հայերի նկատմամբ իրագործված բռնության ձևերը։ Հաճախ գործադրվող բռնություններն ու սպանությունները թատերականացվում էին, ուղեկցվում խաղերով և վիճակահանությամբ։  Հաճախ նաև դեռատի հայ աղջիկներին ու երեխաներին ճզմում էին ձիերի սմբակների տակ, կամ մազերը կապում ձիերի պոչերից և, այդպես պտտեցնելով բնակավայրերով, սպանում։ Փոքր շրջանը պարուրող, նկարի ուղղանկյանը ներգծված մեծ շրջան. լուծված է ավելի բաց տոնային խնդիրներով, պատկերելով մարդկային ջարդի, ցեղասպանության տեսարաններ, միտված է դիտողի աչքը տեղափոխել նկարի անկյուններում շրջանից դուրս գտնվող կոմոզիցիոն չորս հավաքման կետերին։

Ամբողջ Շրջանը բաղկացած է մարդկային զանգվածից. իմաստային պարունակությամբ բաժանվում է ութ մասի՝ համապատասխանաբար կոմպոզիցիոն հավաքման կենտրոններով։

## Ցուցահանդեսներ
* 2019 Գեղարվեստական տպագրության Երկրորդ միջազգային բիենալե, Երևան
* 2019 «The Armenian Dream», խմբակային ցուցահանդես, Էդինբուրգ, Միացյալ թագավորություն
* 2019 «Ելնում է մի նոր Երեւան», պաստառային արվեստի ցուցահանդես, ՀԲԸՄ ցուցասրահ
* 2018 «Армянская палитра», խմբակային ցուցահանդես, Բելառուսի ազգային արվեստի թանգարան, Մինսկ, Բելառուս 
* 2018 Միջազգային արդի արվեստի ցուցահանդես (ICAE2018). Հայաստանի նկարիչների միություն
* 2018 Միջազգային տպագրական փառատոն “Life n Style“, Բաթումի, Վրաստան 
* 2018 Արարատ ՄԻնասյանի և Զաքար Դեմիրճյանի «Երևան» խորագրով ցուցահանդես «Նարեկացի» արվեստի միությունում
* 2017 Իրատեսական բեստիարիում անհատական ցուցահանդես Դալան ցուցասրահում
* 2017 Երևան․ ճեպանկարների գիրք գրքի շնորհանդես և ցուցահանդես Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնում
* 2017 «Ես փնտրում եմ, Ես տեսնում եմ, Ես այտեղ եմ» խմբակային ցուցահանդես «Гостиный двор», մոդայի թանգարան, Մոսկվա 
* 2015 «Պատասխան 100 տարի անց» ծրագրի հաղթող և խմբակային ցուցահանդես Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահում
* 2015 «Պատասխան 100 տարի անց» խմբակային ցուցահանդես և մրցույթ Չարենցի անվան արվեստի և գրականության թանգարանում
* 2013 Ցուցահանդես XII մոսկովյան միջազգային տարեկան փառատոնում «ЦДХ-14, Связь времен», Մոսկվա

## Պատկերասրահ

Գիշերային որս.jpg|frameless|Զաքար Դեմիրճյան- գիշերային որս, մոնոտիպիա, 2013
Գիշատիչը.jpg|frameless|Գիշատիչը․ մոնոտպագրություն, 2017
Պատկեր:Զաքար Դեմիրճյան- Հարսանիքից առաջ, մոնոտիպիա, 2013.jpg|frameless|Զաքար Դեմիրճյան- Հարսանիքից առաջ, մոնոտիպիա, 2013
Հանրապետորթյան հրապարակ.jpg|frameless|Հանրապետության հրապարակ․ հեղինակ՝ Զաքար Դեմիրճյան
Մարզահամերգային համալիր Ճեպանկար.jpg|մինի|մարզահամերգային համալիր, հեղինակ՝ Զաքար Դեմիրճյան


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անիմատոր Զաքար Դեմիրճյանի չբռնած գորտը, բռնած օձն ու պատերազմը ․․․

Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ