Աֆղանստան-Պակիստան պատերազմ (2026)

**Աֆղանստան-Պակիստան պատերազմ**, 2026 թվականի փետրվարի 21-ին Պակիստանի ռազմաօդային ուժերը ավիահարվածներ են հասցրել Աֆղանստանի Նանգարհար, Պակտիկա և Խոստ նահանգներին՝ նպատակ ունենալով թիրախավորել երեք նահանգներում գտնվող Պակիստանի թալիբներին և «Իսլամական պետություն-Խորասան նահանգ»-ին պատկանող յոթ ենթադրյալ զինյալների ճամբարները՝ ի պատասխան Իսլամաբադում, Բաջաուրում և Բաննուում վերջերս տեղի ունեցած ահաբեկչական հարձակումների, որոնց համար Պակիստանը մեղադրել է Աֆղանստանի թալիբներին։ Ավիահարվածները թիրախավորել են քաղաքացիական թիրախները և կրոնական կենտրոնները, և

Սակայն, Աֆղանստանում «Թալիբան» կուսակցության պաշտոնյաները հայտարարել են, որ Նանգարհար նահանգում զոհվել է 18 քաղաքացիական անձ։ Պակիստանի պաշտոնյաները հերքել են Աֆղանստանում քաղաքացիական անձանց թիրախավորելու մասին լուրը, մինչդեռ *«Էքսպրես Թրիբյուն»-ը* հղում անելով ռազմական աղբյուրներին, հայտնել է 80 զինյալի մահվան մասին։ ՄԱԿ-ի Ազգերի Կազմակերպությունը հաստատել է քաղաքացիական անձանց շրջանում զոհերի մասին տեղեկությունները, իսկ Աֆղանստանը դատապարտել է ավիահարվածները և խոստացել հաշվարկված պատասխան տալ ագրեսիային։

2026 թվականի փետրվարի 26-ին Աֆղանստանը սկսել է պատասխան գործողություն Պակիստանի դեմ։ Ի պատասխան՝ Պակիստանը սկսել է «Ղազաբ Լիլ Հաք» («Արդար զայրույթ») գործողությունը թալիբների դեմ։ Այս գործողությունը սկսվել է սահմանային բախումների և Դուրանդ գծի երկայնքով սահմանային կրակոցների սրումից հետո, որոնց մասնակցում էին աֆղան թալիբները և պակիստանյան անվտանգության ուժերը։

## Նախապատմություն
Հակամարտությունը տեղի է ունեցել Պակիստանի և Աֆղանստանի թալիբների կառավարության միջև երկարատև լարվածության ֆոնին, որը կենտրոնացած էր Պակիստանի մեղադրանքների վրա, որ Աֆղանստանի տարածքը «Թեհրիկ-ե-Թալիբան Պակիստան» խմբավորման և այլ զինյալների կողմից օգտագործվում է որպես անվտանգ ապաստարան՝ Պակիստանի ներսում հարձակումներ իրականացնելու համար: Կատարի միջնորդությամբ  փխրուն հրադադարի համաձայնություն է ձեռք բերվել 2025 թվականի հոկտեմբերին՝ տարիների ընթացքում ամենամահաբեր միջսահմանային բախումներից հետո, սակայն հետագա բանակցությունները չեն կարողացել հանգեցնել երկարատև համաձայնագրի, և շարունակվել են ցածր լարվածության միջադեպերը: Գործողությունը տեղի է ունեցել Սաուդյան Արաբիայի միջնորդությամբ 2025 թվականի հոկտեմբերի բախումների ժամանակ գերի վերցված երեք պակիստանցի զինվորների ազատ արձակումից մի քանի օր անց:

2026 թվականի փետրվարի 11-ին Պակիստանի պաշտպանության նախարար Խավաջա Ասիֆը զգուշացրել է, որ Պակիստանը կարող է միջոցներ ձեռնարկել Աֆղանստանում զինյալների դեմ մինչև Ռամադանի սկիզբը, եթե թալիբները չզսպեն իրենց տարածքից զինյալների գործունեությունը:  Փետրվարին Պակիստանում տեղի ունեցան մի շարք ահաբեկչական հարձակումներ, մասնավորապես՝ Իսլամաբադի մայրաքաղաքում գտնվող շիական մզկիթում ինքնասպան-ահաբեկչությունը, որի հետևանքով զոհվել է 36 մարդ, և Բաջաուրում անցակետի վրա հարձակումը, որի հետևանքով զոհվել է 11 զինվոր և մեկ երեխա: Վերջինիս ի պատասխան՝ Պակիստանի կառավարությունը փետրվարի 19-ին դեմարշ է ուղարկել Աֆղանստանի դեսպանին:  Հետևել է նախազգուշացում, որ Պակիստանը «չի տատանվի» Աֆղանստանի ներսում օդային գործողություններ սկսելու համար, եթե թալիբների կառավարությունը միջոցներ չձեռնարկի իր տարածքն օգտագործող զինյալ խմբավորումների դեմ:

## Օդային հարվածներ և ռազմական գործողություններ
### Օդային հարվածներ
Փետրվարի 21-ի ուշ ժամերին Աֆղանստանի տեղական աղբյուրները հայտնել են Նանգարհար, Պակտիկա և Խոստ նահանգների որոշ հատվածներում ավիահարվածների մասին: Նանգարհարում հարվածները գրանցվել են Բիհսուդ և Խոգյանի շրջաններում, իսկ Պակտիկայում՝ Բարմալ և Ուրգուն շրջաններում: Տեղական աղբյուրները նույնպես հայտնել են Խոստ նահանգի որոշ հատվածներում ավիահարվածների մասին, չնայած այլ մանրամասներ չեն տրամադրվել: Տեղական աղբյուրները հայտնel են, որ Նանգարհար նահանգի Բիհսուդ շրջանում ավիահարվածեր են հասցվել քաղաքացիական տանը՝ փլատակների տակ թողնելով 23 մարդու: Ուշ գիշերային մամուլի հաղորդագրության մեջ պակիստանցի պաշտոնյաները հաստատել են, որ Պակիստանի ռազմաօդային ուժերը ավիահարվածներ են իրականացրել Աֆղանստանում: Պաշտոնյաները հայտարարել են, որ հարվածները ընտրողական են եղել և հետախուզական տվյալների վրա հիմնված, և թիրախավորել են Պակիստանի թալիբների և «Իսլամական պետության» Խորասան նահանգի հետ կապված յոթ զինյալների ճամբարներ և թաքստոցներ՝ Պակիստան-Աֆղանստան սահմանի մոտ: Պակիստանի պաշտոնյաները նաև հավելել են, որ հարվածները վրեժխնդրություն են եղել Իսլամաբադում, Բաջաուրում և Բաննուում վերջերս տեղի ունեցած ահաբեկչական հարձակումներին: Պակիստանյան մի թերթ, հղում անելով ռազմական աղբյուրներին, հաղորդել է, որ Նանգարհար, Պակտիկա և Խոստ նահանգներում գտնվող Թալիբանի յոթ թաքստոցները ոչնչացվել են, և ավելի քան 80 զինյալ է սպանվել: ​​Աֆղանստանի թալիբների պաշտոնյաները հայտարարել են, որ Նանգարհար և Պակտիկա նահանգներում ավիահարվածներ են տեղի ունեցել: Նրանք հայտնել են, որ Նանգարհար նահանգի Բիհսուդ շրջանում ավիահարվածի հետևանքով զոհվել է 18 խաղաղ բնակիչ, այդ թվում՝ 11 երեխա: Աֆղանստանի թալիբների պաշտոնյաները նույնպես դատապարտել են ավիահարվածները և զգուշացրել են հաշվարկված պատասխանի մասին համապատասխան ժամանակին։

Շայեստեհ Ջան Ահադին՝ Պակտիա նահանգային խորհրդի նախկին ղեկավարը, նշել է, որ Պակիստանի մի քանի շրջաններում իրականացված օդային հարվածները շատ լայնածավալ և հզոր են եղել։ Աֆղանստանում ՄԱԿ-ի օգնության առաքելությունը (UNAMA) հայտնել է, որ Պակիստանը օդային հարվածներ է իրականացրել փետրվարի 21-ին, ժամը 23:45-ից մինչև փետրվարի 22-ը, ժամը 00:15-ը։ UNAMA-ն նաև հայտնել է, որ Պակտիկա նահանգում իրականացված օդային հարվածները վնասել կամ ոչնչացրել են ենթակառուցվածքներ։ Փետրվարի 23-ին UNAMA-ն հաստատել է, որ Պակիստանի օդային հարվածների հետևանքով զոհվել է տասներեքից ավելի քաղաքացիական անձ, ևս յոթը՝ վիրավորվել։

### Շարունակվող ռազմական գործողություններ
Փետրվարի 24-ին ռազմական գործողությունները վերսկսվել են, երբ երկու երկրները խնդրահարույց սահմանների երկայնքով փոխանակվել են կրակոցներով իրենց։ Երկու կողմերն էլ միմյանց մեղադրել են սադրանքների համար։ Արևելյան Նանգարհարում Աֆղանստանի տեղեկատվական վարչության պետ Զաբիհուլլահ Նուրանին հայտարարել է, որ պակիստանյան զորքերը առաջին կրակոցներն արձակել են սահմանի մոտ գտնվող Շահկոտ տարածքում։

Փետրվարի 26-ին «Թալիբան»-ի ռազմական խոսնակ Մավլավի Վահիդուլլահ Մոհամմադին հայտարարել է, որ «պատասխան գործողությունը» սկսվել է հինգշաբթի օրը՝ տեղական ժամանակով մոտավորապես ժամը 20:00-ին (15:30 GMT): Խմբավորման գլխավոր խոսնակ Զաբիհուլլահ Մուջահիդը հայտարարել է, որ հարձակման արդյունքում սպանվել են «բազմաթիվ» պակիստանցի զինվորներ և գերի են վերցվել ուրիշներ: Այս հայտարարությունը  հերքել է Պակիստանի վարչապետի խոսնակը, որը նաև վիճարկեց Մուջահիդի պնդումը, որ գրավվել է 15 ռազմական դիրք:

Պակիստանը հայտարարել է, որ ոչնչացրել է «Թալիբան»-ի 27 սահմանային դիրք և գրավել է ինը, ինչպես նաև ոչնչացրել է ավելի քան 80 միավոր տեխնիկա, այդ թվում՝ տանկեր, հրետանի և զրահափոխադրիչներ։

## Արձագանքներ
### Ներքին

* . Աֆղանստանի պաշտպանության նախարարությունը դատապարտել է ավիահարվածները՝ պնդելով, որ Պակիստանը «հարվածել է կրոնական դպրոցին և բնակելի տներին»։ 
* . Պակիստանի պաշտպանության նախարար Խավաջա Ասիֆը « բացահայտ պատերազմ » հայտարարեց երկու երկրների միջև։

### Միջազգային
#### Պետական ​​​​գործիչներ

* . արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է. «Պեկինը խորապես մտահոգված է Պակիստան-Աֆղանստան սահմանին լարվածության սրմամբ»։ 
* . Արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական խոսնակ Ռանդհիր Ջայսվալը խստորեն դատապարտեց հարվածները և աջակցություն հայտնեց Աֆղանստանի ինքնիշխանությանը և տարածքային ամբողջականությանը: 
* . Արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին, որը ինտենսիվ բանակցություններ է վարում Միացյալ Նահանգների հետ՝ իր երկրի ներսում հակամարտությունը կանխելու համար, կոչ է արել երկու երկրներին լուծել իրենց տարաձայնությունները երկխոսության և բարիդրացիական սկզբունքների միջոցով՝ ընդգծելով Ռամադան սուրբ ամսվա նշանակությունը՝ որպես ինքնատիրապետման և իսլամական համերաշխության ժամանակ։ 
* . արտաքին գործերի նախարար Մոհամմեդ բին Աբդուլազիզ Ալ Խուլայֆին Պակիստանի արտաքին գործերի նախարար Մուհամմեդ Իսհաք Դարի հետ քննարկել է Պակիստանի և Աֆղանստանի միջև լարվածությունը նվազեցնելու ուղիները, այդպիսով ամրապնդելով տարածաշրջանում անվտանգությունն ու կայունությունը: 
* . Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը հեռախոսազրույցներ է ունեցել Պակիստանի, Աֆղանստանի, Կատարի և Սաուդյան Արաբիայի արտաքին գործերի նախարարների հետ։ 
* . Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Իվետ Քուփերը Թվիթթերում գրել է . «Մեծ Բրիտանիան խորապես մտահոգված է Աֆղանստանի և Պակիստանի միջև լարվածության զգալի սրմամբ։ Մենք կոչ ենք անում երկու կողմերին անհապաղ քայլեր ձեռնարկել լարվածության թուլացման, քաղաքացիական բնակչությանը հետագա վնաս հասցնելուց խուսափելու և միջնորդավորված երկխոսությանը վերսկսելու համար»։

#### Ոչ պետական ​​​​գործիչներ
* . ՄԱԿ-ի Աֆղանստանում օգնության առաքելությունը (UNAMA) կոչ է արել երկու երկրներին դադարեցնել ռազմական գործողությունները և քայլեր ձեռնարկել քաղաքացիական անձանց վնասը կանխելու համար: Աֆղանստանում մարդու իրավունքների իրավիճակի հարցերով ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող Ռիչարդ Բենեթը մտահոգություն է հայտնել Նանգարհարում և Պակտիկայում ավիահարվածների վերաբերյալ՝ կոչ անելով հակամարտող կողմերին ցուցաբերել «առավելագույն զսպվածություն»: Նա խորը մտահոգություն է հայտնել ռազմական գործողություններից հետո զոհված «նշանակալի թվով երեխաների և քաղաքացիական անձանց» համար:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2026 Պակիստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի պատերազմներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի պատերազմներ
Կատեգորիա:Գործող հակամարտություններ
Կատեգորիա:Պակիստանի պատերազմներ