Հելենա Դեմակովա

**Հելենա Դեմակովա ** (, ), արվեստի լատվիացի պատմաբան, ցուցահանդեսների կուրատոր և քաղաքական գործիչ։ Աշխատել է որպես Լատվիայի Մշակույթի նախարար 2004-2009 թվականներին, ինչպես նաև` եղել է 9-րդ Սեյմի (Լատվիայի Խորհրդարան) անդամ և Լատվիայի արվեստի ակադեմիայի դասախոս։

## Կրթություն
Դեմակովան եղել է Մարինա Աինբինդերի անհատական աշակերտը 1978-1982 թվականներին` ավարտելով Լատվիայի արվեստի ակադեմիայի եռամյա նախապատրաստական դասընթացը։ 1987 թվականին բակալավրի աստիճան է ստացել Լատվիայի համալսարանի Օտար լեզուների ֆակուլտետից և մագիստրոսի աստիճան` Լատվիայի մշակույթի ակադեմիայից։

## Մասնագիտական կարիերա
Դեմակովան սկսել է ցուցահանդեսներ կազմակերպել 1990 թվականից և իրականացրել է մոտավորապես 40 լատվիական ու միջազգային ցուցադրություն։
Որպես կուրատոր նա հիմնականում կենտրոնացած է լատվիական ու Բալթյան շրջանի ժամանակակից արվեստի ուղղությամբ, ներառյալ հետխորհրդային տարածքի վերջին տարիների արվեստն ու հանրային վայրերում ներկայացվող արվեստի գործերը։
1998-2002 թվականներին Դեմակովան եղել է Լատվիայի Սեյմի պատգամավոր Ժողովրդական կուսակցության կողմից։ 2004-2009 թվականներին եղել է Լատվիայի Հանրապետության Մշակույթի նախարար։ Պաշտոնի ստանձնումից կարճ ժամանակ անց նա սկսել է ուշադրություն դարձնել լատվերեն լեզվի, լատվիական պատմության ու մշակույթի պահպանման կարևորությանը երկրի ազգային ինքնության տեսանկյունից։ 2009 թվականից նա չի շարունակում իր պաշտոնավարումը առողջական խնդիրների պատճառով։ Նրա մոտ ախտորոշվում է ոսկրային վարակ։
Քաղաքական կարիերիայի ընթացքում Դեմակովայի կարևոր նախաձեռնություններից են տեխնոլոգիաների և ենթակառուցվածքների զարգացումը` մշակույթի ու արվեստի ոլորտներին օժանդակելու համար։ Ուշ 1990-ականներին Դեմակովան գրանտներ և օժանդակություն է ապահովում Լատվիայի Կոնսորտիում գրադարանի համար, որը, սակայն, չի իրագործվում ըստ նախատեսվածի։ Նա այնուամենայնիվ շարունակում է աշխատել երկրի ազգային գրադարանի համար։ Դեմակովան մեծապես ներգրավված էր Լատվիայի ազգային գրադարանի կառուցման գործում (2008)։
Գրադարանի շինարարությունը գրեթե միանգամից հանդիպում է գրադարանի հակառակորդների դիմադրությանը։ «Նոր ժամանակ» աջ ընդդիմադիր կուսակցությունը փորձում է դադարեցնել նախագիծը։
Դեմակովան դժվար պայքար է մղում գրադարանի կառուցման համար, անգամ քննադատության ենթարկվելով երկրի նախագահ Վալդիս Զալտերսի կողմից։ Նա նաև ներգրավված էր «Ժառանգություն 2018» ծրագրում, որը նախատեսում է վերանորոգել մշակութային հուշարձան հանդիսացող բոլոր պետական կառույցները, մասնակցել է շրջանների քաղաքային կենտրոններում համերգասրահներ կառուցելու ծրագրին, որի արդյուքնում համերգասրահներ են բացվել Ռեզենկե (2013), Սեսիս (2014) և Լիեպաջա (2015) քաղաքներում, ինչպես նաև ղեկավարել է խորհրդային համակարգի օկուպացիայի զոհերի հիշատակը հարգող հուշարձանի կառուցման մրցույթը։
Դեմակովան նաև մասնակցել է մի շարք լայնամասշտաբ մշակութային փառատոնների կազմակերպմանը, այդ թվում` «Զարմանալի Լատվիա» (*Pārsteidzošā Latvija*, 2005, Ֆրանսիա),  *Ֆրանսիական  գարուն* (*Francijas pavasaris*, 2007, Լատվիա), *Օ՜, Գերմանիա* (*O! Vācija*, գերմանական մշակութային փառատոն, Լատվիա, 2008), Լատվիական մշակույթի փառատոն Ռուսաստանում (2007/2008) և Ռուսական մշակույթի փառատոն Լատվիայում (2008)։
2005 թվականին, Լատվիայի մշակույթի նախարար եղած տարիներին, Դեմակովան պայմանագիր է ստորագրել ANLV բանկի հետ` Լատվիայի ժամանակակից արվեստի ապագա թանգարանի համար արվեստի հավաքածու ստեղծելու վերաբերյալ։ Նրա` Մշակույթի նախարար եղած տարիներին ստեղծվել են  Sinfonietta Rīga նվագախումբը (2006), Վենտսփիլսում տեղակայվել է Գրողների և թարգմանիչների տունը (2006),  Bill and Melinda Gates Foundation-ը 16.2 միլիոն ամերիկյան դոլար է նվիրաբերել` լատվիական քաղաքային գրադարաններում համակարգիչների ներդնելու համար (2006), հիմնվել է Ռոմանս Սութայի և Ալեքսանդրա Բելկովայի թանգարանն ու բացվել է որպես Լատվիայի արվեստի ազգային թանգարանի մասնաճյուղ (2008), ինչպես նաև` սկսվել ու ավարտվել է Ռիգայի Դաիլի թատրոնի վերակառուցումը։
2008 թվականի գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակ Ռիգայում համերգարսահի և Ժամանակակից արվեստի թանգարանի կառուցումը դադարեցվել է։

## Պարգևներ
* Երեք աստղ շքանշան (Լատվիա, 2014)
* Արվետսի և գիտության շքանշան, մշակույթի ոլորտում Ֆրանսիայի բարձրագույն պարգև (Ֆրանսիա, 2007)
* Մեդալ մշակութային վաստակի համար (Լեհաստան, 2007)

## Ցուցահանդեսներ
* Միդսոմերի գիշերային երազ, Ռաումա արվեստի թանգարան, Ֆինլանդիա
* *Հուշարձան*, միջազգային ցուցահանդես Ռիգայի հանրային վայրերում, 1995
* *Արվեստի նավահանգիստ*,  միջազգային ցուցահանդես Կոտկայի հանրային վայրերում, Ֆինլանդիա, 1995
*  “*Անձնական ժամանակ. լատվիական, էստոնական ու լիտվական արվեստ, 1945–1996*” ցուցահանդեսի լատվիական բաժին. Վարշավա, Լեհաստան և Սանկտ-Պետերբուրգ, Ռուսաստան, 1996
* *Պատմություններ, պատմողներ*, Լատվիայի ազգային պավիլիոն Վենետիկի Բիենալեում, 1999
* *Ռիգայի 800 կախարդական ֆլեյտաներ*, Լատվիայի ազգային պավիլիոն Վենետեիկի Բիենալեում,  2001
* *Բալթյան անվտանգություն*, Արլանդա օդանավակայան, Ստոկհոլմ, 2000
* *2 շոու*, լատվիացի ու լիտվացի երիտասարդ արվեստագետների աշխատանքների ցուցահանդես, Ժամանակակից արվեստի կենտրոն, Վիլնյուս, 2003
* Արվեստի ժամանակավոր ցուցադրություն, Ստոկհոլմի տնտեսագիտության դպրոց, Ռիգա, 2005
* *Թեսթ*, Ռիգայի ժամանակակից արվեստի ապագա թանգարանի աշխատանքների հավաքածուի ցուցադրություն, Լատվիայի արվեստի ազգային թանգարան, 2012
* *Ողջունող գլուխ*, լատվիական ժամանակակից արվեստի թանգարան, Լատվիայի երկաթգծային պատմության թանգարան, 2014
* *Ինքնություն. Լատվիական ժամանակակից արվեստի պատմություն*, Լատվիայի ազգային գրադարան, 2014-2015

## Սոցիալական գործունեություն
* Մարսել Պրուստի ընկերների ասոցիացիայի նախագահ (Ռիգա, սկսած 2010 թվականից)
* «Ռիգայի ժամանակակից արվեստի թանգարանի համար նյութերի ստեղծման» ասոցիացիայի խորհրդի անդամ
* Սև-Բալթյան ծովերի միություն կազմակերպության հիմնադիր (2008)
* Լատվիայի արվեստի ազգային թանգարանի գիտական խորհրդի անդամ  (սկսած 2010 թվականից) 
* Ռիգայի ժամանակակից արվեստի ապագա թանգարանի փորձագետների միջազգային խորհրդի անդամ (սկսած 2005 թվականից)
* Լատվիայի օկուպացիայի թանգարանի խորհրդի անդամ (սկսած 2008 թվականից)
* Լատվիայի արվեստագետների միության անդամ (սկսած 1989 թվականից)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ
Կատեգորիա:Լատիշ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Լատիշ կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Լատվիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լատվիայի համալսարանի շրջանավարտներ