Միջկրոնական և միջմշակութային երկխոսության միջազգային կենտրոն

**Թագավոր [[Աբդուլլահ իբն Աբդուլ-Ազիզ ալ-Սաուդ|Աբդուլլահ իբն Աբդուլ Ազիզի]] միջկրոնական և միջմշակութային երկխոսության միջազգային կենտրոն** կամ **Միջազգային երկխոսության կենտրոն – KAICIID** և աշխարհում հայտնի է իր հապավումով՝ **KAICIID** (, KAICIID Dialogue Centre), միջպետական կազմակերպություն, որը  հիմնադրվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 27-ին Վիեննայում (Ավստրիա), խթանում է միջկրոնական և միջմշակութային հակամարտությունը կանխելուն և լուծելուն ուղղված երկխոսությունը։ 

KAICIID-ը հիմնադրվել է Սաուդյան Արաբիայի Թագավորության, Ավստրիայի Հանրապետության և Իսպանիայի Թագավորության կողմից՝ Հռոմի պապ Բենեդիկտոս 16-րդի և Սաուդյան Արաբիայի թագավոր Աբդուլլահի նախաձեռնությամբ, ովքեր դեռևս 2007 թվականին հանդիպել են միջկրոնական նոր գործունեության հիմնումը քննարկելու նպատակով։ Սուրբ Աթոռը հիմնադիր դիտորդ է։ 

Կենտրոնը և նրա առաքելությունը հավանության են արժանացել բազմաթիվ կրոնական առաջնորդների և բարձր մակարդակի քաղաքական գործիչների կողմից, ներառյալ Վիեննայի համայնքի ռաբբի Շլոմո Հոֆմայստերը, Վիեննայի արքեպիսկոպոս Քրիստոֆ Շոնբորնը և Ավստրիայի նախկին նախագահ Հայնց Ֆիշերը։ 

2021 թվականին ավստրիական լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ Ճապոնիան, Արգենտինան, Մարոկկոն, Ինդոնեզիան և Կանադան դիտարկում են կազմակերպությանը որպես նոր անդամ երկրներ միանալու հնարավորությունը։

2019 թվականի հունիսի 12-ին Ավստրիայի Ազգային խորհուրդը կոչ է արել Ավստրիայի արտաքին գործերի նախարարությանը խզել Աբդուլլահ թագավորի կենտրոնի գլխավոր գրասենյակի և հիմնադրման համաձայնագիրը։ 2022 թվականի հուլիսի 1-ին կենտրոնն իր նոր գլխավոր գրասենյակը բացել է Լիսաբոնում (Պորտուգալիա)։

Կենտրոնը ներկայումս ներառում է հինգ կարևորագույն կրոնական ավանդույթների՝ քրիստոնեության, իսլամի, հուդայականության, բուդդիզմի և հինդուիզմի ներկայացուցիչներ։

## Առաքելություն և նպատակներ
Միջազգային երկխոսության կենտրոնը (KAICIID) միջպետական կազմակերպություն է, որի կենտրոնակայանը այժմ գտնվում է Լիսաբոնում (Պորտուգալիա)։ Մինչև 2022 թվականի հուլիսը, կազմակերպության կենտրոնակայանը գտնվել է Վիեննայում (Ավստրիա), հիմնադրման օրվանից՝ 2012 թվականին։ KAICIID-ի մանդատն է խթանել միջկրոնական և միջմշակութային երկխոսությունն ամբողջ աշխարհում՝ համախմբելով կրոնական առաջնորդներին և քաղաքական որոշումներ կայացնողներին՝ մշակելու և իրականացնելու բազմակողմ լուծումներ, որոնք նպաստում են սոցիալական համախմբվածությանը և միջկրոնական փոխըմբռնմանը։

KAICIID-ը միակ միջպետական կազմակերպությունն է, որը ղեկավարվում է աշխարհի բոլոր հիմնական կրոնների կրոնական ներկայացուցիչների կողմից։ Այն բնութագրվում է երկակի կառավարման կառույցով, որը ներառում է Կողմերի խորհուրդ և Տնօրենների խորհուրդ։ Կազմակերպության առաքելությունն է խթանել խաղաղությունը, հանդուրժողականությունը և փոխըմբռնումը տարբեր դավանանքների և մշակույթների մարդկանց միջև։ KAICIID-ի աշխատանքը ներառում է երկխոսության օգտագործումը ատելության խոսքի դեմ պայքարելու, խաղաղության կառուցման և սոցիալական համախմբման ջանքերին աջակցելու համար աշխարհի հակամարտությունների տարածքներում։ Կենտրոնն իրականացնում է կենտրոնացված տարածաշրջանային ծրագրեր Նիգերիայում, Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետությունում, Եվրոպայում և Արաբական աշխարհում։ Կենտրոնն ակտիվ է եղել նաև Մյանմայում, սակայն այնտեղ դադարեցրել է իր ծրագրերի իրականացումը 2021 թվականին։

Շատ կարևոր է, որ KAICIID-ը ձգտում է խթանել մարդու իրավունքները, արդարությունը, խաղաղությունը և հաշտեցումը, ինչպես նաև զսպել կրոնի չարաշահումը որպես հալածանքը, ճնշումը, բռնությունը և հակամարտությունը արդարացնելու միջոց։ Այն նպաստում է սուրբ վայրերի պահպանմանն ու սրբությանը, ինչպես նաև կրոնական խորհրդանիշների հարգմանը և կենտրոնանում է մարդկային կյանքի արժանապատվության և կրոնական կրթության հետ կապված խնդիրների վրա։ Եվրոպայում KAICIID-ն աշխատում է նաև փախստականների և միգրանտների ընդգրկման ոլորտում և համագործակցել է Ավստրիայի Կարիտասի և *Human Relief* հիմնադրամի հետ ծրագրի մակարդակով։ 2019 թվականին KAICIID-ը հայտարարել է, որ մոտ 1,5 միլիոն եվրո կհատկացնի «ատելության խոսքի» դեմ պայքարին ուղղված նախաձեռնություններին՝ կենտրոնի 2020 թվականի գլոբալ ծրագրերի միջոցով։

## Ուղղորդող սկզբունքներ
Հիշեցնելով, որ KAICIID-ի հիմնադիր փաստաթուղթը վկայակոչում է Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրում ամրագրված սկզբունքները, հատկապես՝ «մտքի, խղճի և կրոնի ազատության իրավունքը»՝ շեշտը դնելով «մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատություններին անխտիր բոլորի համար՝ առանց ռասայական խտրության, սեռի, լեզվի կամ կրոնի խտրականության»։

## Պատմություն
### Հիմնադրում
2011 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Վիեննայում Ավստրիայի, Իսպանիայի և Սաուդյան Արաբիայիկառավարությունների կողմից ստորագրվել է «KAICIID-ի ստեղծման մասին համաձայնագիրը»։ Որպես ընդունող քաղաքներ դիմել էին նաև Մադրիդը, Լոնդոնը և Ժնևը, սակայն Վիեննան է ի վերջո շահել հայտը։ Կենտրոնի բացումը տեղի է ունեցել 2012 թվականի նոյեմբերի 27-ին, Վիեննայում, արարողության ժամանակ, որին ներկա են եղել աշխարհի հիմնական կրոնների ներկայացուցիչներ։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունը ելույթ է ունեցել երդմնակալության ժամանակ և ողջունել նախաձեռնությունը նշելով.

Կազմակերպության գրասենյակները տեղակայված էին Վիեննայի Ռինգշթրասում գտնվող Palais Sturany-ում, նախքան այն տեղափոխվել է Լիսաբոն 2022 թվականի հուլիսի 1-ին։ Սաուդյան Արաբիայի Թագավորությունը 2011 թվականին գնել է պատմական շենքը 13,4 միլիոն եվրոյով, ինչպես նաև վճարել է պալատի վերանորոգման համար նախքան KAICIID-ի բացումը։

[մինի|ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար [Բան Կի Մուն|Բան Կի Մունն այցելել է Վիեննա՝ KAICIID-ի երդմնակալության արարողության կապակցությամբ]]

KAICIID-ի երդմնակալության արարողությունը բողոք է առաջացրել Ավստրիական Կանաչների կուսակցության, ինչպես նաև մի շարք ավստրիական հասարակական կազմակերպությունների կողմից, որոնք մտահոգված են Սաուդյան Արաբիայում մարդու իրավունքների վատ վիճակով և մտավախություն ունեն, որ KAICIID-ն իրականում չարաշահվելու է հիմնադիր անդամ և գլխավոր ֆինանսիստ Սաուդյան Արաբիայի կողմից՝ որպես Եվրոպայում վահաբիզմի տարածման կամուրջ։ Վիեննայում Կենտրոնի ստեղծմանը դեմ է արտահայտվել նաև ծայրահեղ աջ Ազատության կուսակցությունը (FPÖ): Այնուամենայնիվ, մյուսները պնդում են, որ կենտրոնը կատարել է իր առաքելությունը՝ խթանելով միջկրոնական երկխոսությունը, մասնավորապես հրեաների և մուսուլմանների միջև, այնպես, ինչպես հնարավոր չէր լինի բուն Սաուդյան Արաբիայի Թագավորությունում։  2020 թվականին ռաբբի Դեյվիդ Ռոզենը՝ KAICIID-ի խորհրդի անդամ և Իսրայելի քաղաքացի, դարձել է պատմության մեջ առաջին հրեա ռաբբին, ով Սաուդյան Արաբիայի մայրաքաղաքում հանդիպել է Սաուդյան Արաբիայի թագավոր Սալման Իբն Աբդուլազիզ Ալ-Սաուդի հետ։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել KAICIID-ի տնօրենների խորհրդի 22-րդ հերթական նիստի շրջանակներում։

2015 թվականին Կենտրոնի շուրջ կոալիցիոն վեճ է սկսվել Ավստրիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ( SPÖ ) և Ժողովրդական կուսակցության ( ÖVP ) միջև։ Երկու կուսակցություններն էլ կողմ էին քվեարկել միջպետական կազմակերպությունը Ավստրիայում հյուրընկալելու օգտին։ Ավստրիայի նախկին կանցլեր Վերներ Ֆայմանը (SPÖ) կոչ է արել KAICIID-ին «բարձրաձայնել» Սաուդյան Արաբիայում մարդու իրավունքների խախտումների դեմ և կոչ է արել ըստ «կանոնակարգի դուրս գալ» միջպետական կազմակերպությունից, եթե դա տեղի չունենա։ Այնուամենայնիվ, որպես միջպետական կազմակերպություն, Կենտրոնը չունի որևէ երկրում ազգային քաղաքականությունը մեկնաբանելու մանդատ, ներառյալ, բայց չսահմանափակվելով իր անդամ պետություններով։ Վերներ Ֆայմանի խոսքերին ի պատասխան՝ փոխկանցլեր Ռայնհոլդ Միտերլեհները (ÖVP) KAICIID-ի վրա հարձակումներն անվանել է «*արշավ*», որը « *վնասակար է Ավստրիայի համար* »։ « *Կենտրոնի մանդատը միջկրոնական երկխոսության խթանումն է։ Այն չի ստեղծվել իր անդամ երկրներում մարդու իրավունքների իրավիճակը մեկնաբանելու համար* », - ասել է նա՝ նկատի ունենալով այն փաստը, որ KAICIID-ը միջպետական կազմակերպություն է։ Նա հավելել է, որ KAICIID-ի դեմ առաջադրված մեղադրանքներն անհիմն են։ Միտերլեհները նաև զգուշացրել է Ֆայմանին «*միջազգային իրավունքը խախտելու»* մասին, եթե նա շարունակի KAICIID-ը փակելու իր ծրագրերը։

Վատիկանը պաշտպանել է կազմակերպությունը որպես միջազգային նախաձեռնություն, ասել է, որ « *այսօրվա աշխարհի բազմազանությունն ու [[Բազմակարծություն|բազմակարծությունը]] պահանջում են Եկեղեցու ակտիվ և նախաձեռնող դերի և՛ հնարավորությունների, և՛ վեկտորների* *զարգացման բազմապատկում*», և խոստացել է «*լուսաբանել իր մտահոգությունները մուսուլմանական մեծամասնություն ունեցող երկրներում բնակվող քրիստոնյաների հիմնարար իրավունքների արդյունավետ հարգման մասին` նպաստելու իսկական և ամբողջական կրոնական ազատությանը*»։

Ավստրիայի նախկին նախագահ Հայնց Ֆիշերը հաճախ է պաշտպանել KAICIID-ի աշխատանքը և նաև հիմնական ելույթ է ունեցել 2019 թվականին Վիեննայում կայացած KAICIID համաժողովում։ « *Բավարար չէ մեզ անընդհատ անվանել որպես կամուրջներ կամ երկխոսության կողմնակիցներ, իսկ երբ կամուրջներ կառուցելու նման ակնառու հնարավորություն է ստեղծվում, մենք որոշում ենք կանգ առնել՝ անցնելու փոխարեն*», ասել է նա հարցազրույցում։  Ավստրիայի ORF ազգային հեռուստառադիոընկերության հետ 2019 թվականի հարցազրույցում Ֆիշերը նաև  Ավստրիայի դիրքորոշումը KAICIID-ի նկատմամբ որակել է որպես «անհետևողական»։ Կենտրոնը պաշտպանելու համար նրան քննադատել է Ավստրիական ազատություն կուսակցության FPÖ ծայրահեղ աջ առաջնորդ Հերբերտ Քիքլը։

Ավստրիացի լրագրող և Մերձավոր Արևելք և Հյուսիսային Աֆրիկայի (MENA) տարածաշրջանի փորձագետ Գուդրուն Հարերը («*Der Standard*») քննադատել է KAICIID-ը «թողնելու» Ավստրիայի որոշումը՝ այն համարելով որպես «*ավստրիական արտաքին քաղաքականության պատմության առանձնահատուկ փառավոր գլուխ*»։ Մեկ այլ Op-Ed-ում նա հիշատակել է Ավստրիայի որոշումը որպես «*ինքնաոչնչացնող*» և «*անհասկանալի*»։ Ավստրիա-արաբական հարաբերությունների ավստրիական ընկերության գլխավոր քարտուղար Ֆրից Էդլինգերը նույնպես քննադատել է Ավստրիայի դիրքորոշումը՝ պնդելով, որ նա համարում է մարդու իրավունքների ոտնահարման դեմ բողոքի ցույցերը որպես «*պատշաճ*», բայց ասելով, որ դրանք ավելի շուտ պետք է տանել Սաուդյան Արաբիայի դեսպանատուն։ 

### Խորհրդարանական միջնորդություն
KAICIID-ի կենտրոնակայանը տեղափոխվել է Լիսաբոն (Պորտուգալիա) 2022 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ։ Ըստ KAICIID կրթական ծրագրի ղեկավար Գևորգ Հակոբյանի` Վիեննայում կազմակերպությունը «հաճախ ներքաշվում էր ազգային քաղաքական քննարկումների մեջ, որոնք կապված չէին այն աշխատանքի հետ», որը նա մտադիր էր անել, չնայած որ հաստատությունը փորձում էր չմիջամտել իր առաքելությանը և, հետևաբար, լավագույնն էր համարում հեռանալ Ավստրիայի մայրաքաղաքից։ 

Ավստրիական լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ երբ KAICIID-ն իր գրասենյակները տեղափոխի Պորտուգալիա, իսկ Սաուդյան Արաբիայի դեսպանատունը, ամենայն հավանականությամբ, կտեղափոխվի Ստուրանի պալատ։ Ավստրիայի խորհրդարանը 2019 թվականի հունիսին պաշտպանել է միջնորդությունը, որը կոչ էր անում Ավստրիայի կառավարությանը դուրս գալ կենտրոնական պայմանագրից, որի վրա հիմնված է KAICIID-ը և չեղյալ համարել Ավստրիայի մայրաքաղաքում հիմնված համաձայնագիրը։ Տարիների ընթացքում կազմակերպությունը հաճախակի է բախվել Ավստրիայում քննադատության այն փաստի հետ, որ այն ֆինանսավորվում է Սաուդյան Արաբիայի կողմից։ Խորհրդարանական միջնորդությունն ընդունվել է այն ժամանակաշրջանում, երբ Ավստրիայում  ժամանակավոր կառավարություն էր։ Այս «անվտանգության պայմաններում» խորհրդարանն ընդունել է KAICIID-ը փակելու միջնորդությունը, որը ներկայացվել էր Փիթեր Պիլզի / «Liste Pilz»-ի կողմից և ստացել բոլոր մյուս կուսակցությունների աջակցությունը, բացի ÖVP-ից։ Ավստրիայի արտաքին գործերի նախարար Ալեքսանդր Շալենբերգը հայտարարել է, որ այդ միջնորդությունն ուժի մեջ կմտնի։

Խորհրդարանական միջնորդությունը կոշտ քննադատության է ենթարկվել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, կրոնական խմբերի և նշանավոր գործիչների կողմից, ներառյալ Ավստրիայի նախկին նախագահ Հայնց Ֆիշերը, Ամերիկայի հրեական կոմիտեi (AJC) միջկրոնական հարցերի միջազգային տնօրեն, ռաբբի Դեյվիդ Ռոզենը, Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպության Գլխավոր քարտուղար Ահմադ Ալհենդավին և Եվրոպական մուսուլման-հրեական առաջնորդության խորհուրը (MJLC): 

Ավստրիացի ակտիվիստ և հեղինակ Հիզեր Վոկուշը հոդված է հրապարակել «Փակել KAICIID-ը, լռեցնել երկխոսությունը» վերնագրով։ 

 

Քաղաքական դիտորդները և դիվանագետները պնդում են, որ KAICIID-ը դարձել է « *Ավստրիայում փոփոխվող քաղաքական մթնոլորտի զոհը*», և որ այդ քայլը սպառնում է խաթարել Ավստրիայի կարգավիճակը՝ որպես միջազգային դիվանագիտության կենտրոն և միջազգային կազմակերպությունների դե ֆակտո նպատակակետ։ Ավստրիայի նախագահ Ալեքսանդր Վան դեր Բելենը ափսոսանք է հայտնել Վիեննայում KAICIID-ի փակման կապակցությամբ։ Վան դեր Բելենը հայտարարել է, որ KAICIID-ը «*լավ աշխատանք է կատարել միջկրոնական երկխոսության ոլորտում*», սակայն քննադատել է, որ կազմակերպությունը չի կարողացել բավականաչափ լավ հաղորդակցվել։ Ավստրիական «Die Presse» թերթը մտահոգություն է հայտնել Ավստրիայի՝ որպես միջազգային գործընկերոջ և միջպետական կազմակերպությունների նստավայրի հուսալիության վերաբերյալ՝ մտավախություն ունենալով, որ Սաուդյան Արաբիան կարող է նույնիսկ Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպության (OPEC) տեղափոխումը որպես պատասխան քայլ առաջ քաշել։ Ավստրիացի աստվածաբան և Վիեննայի համալսարանի կաթոլիկ աստվածաբանության ֆակուլտետի նախկին դեկան Փոլ Զուլեհները KAICIID-ի փակումն անվանել է «մեծ սխալ»։

### Տեղափոխում Պորտուգալիա
[մինի|Ավստրիայի նախկին նախագահ [Հայնց Ֆիշեր|Հայնց Ֆիշերը ելույթ է ունենում KAICIID-ի «Բառերի ուժը» կոնֆերանսում Վիեննայում (Ավստրիա)]]

2021 թվականի հոկտեմբերի 29-ին KAICIID-ի նախկին գլխավոր քարտուղար Ֆայսալ բին Մուամարը և Պորտուգալիայի արտաքին գործերի պետական նախարար Ավգուստո Սանտոս Սիլվան ստորագրել են կազմակերպության նոր նստավայրի համաձայնագիրը Լիսաբոնում։ Համաձայնագիրը նախատեսել է կազմակերպության տեղափոխումը Վիեննայից Լիսաբոն 2022 թվականի ընթացքում։ Ստորագրման արարողության ժամանակ իր ելույթում պորտուգալացի նախարարը KAICIID-ի աշխատանքին անվանել է «անփոխարինելի»։ 

 

Կենտրոնի կենտրոնակայանը Լիսաբոն տեղափոխելով Պորտուգալիան նախատեսել է հյուրընկալել ինը միջազգային կազմակերպությունների։ Մինչ Լիսաբոնը կհայտարարվեր որպես KAICIID-ի նոր ընդունող երկիր, ավստրիական լրատվամիջոցները ենթադրել են, որ կենտրոնը կարող է տեղափոխվել նաև Ժնև։ Տիկին Էլհամ Ալշեյնին կատարել է KAICIID-ի գլխավոր քարտուղարի ժամանակավոր տեղակալի պարտականությունները մինչև 2022 թվականի սեպտեմբերի վերջը։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, Կողմերի խորհրդի միաձայն որոշումից հետո, KAICIID-ը հայտարարել է իր նոր ղեկավարության մասին առաջիկա 4 տարիների համար։ Սաուդյան լրագրող և քաղաքական վերլուծաբան Զուհեյր Ալհարթին այժմ ծառայում է որպես կենտրոնի նոր գլխավոր քարտուղար, մինչդեռ դեսպան Անտոնիո դե Ալմեյդա-Ռիբեյրոն՝ պորտուգալացի դիվանագետ, նշանակվել է գլխավոր քարտուղարի տեղակալ։ KAICIID-ի նոր ղեկավարությունը պաշտոնավարումը սկսել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։

## Ծրագրային աշխատանք
KAICIID-ի ծրագրերը կենտրոնացած են աշխարհի տարբեր երկրներում միջմշակութային և միջկրոնական երկխոսության դյուրացման վրա, հատկապես կրոնական բարձրագույն կրթության և առաջնորդության միջոցով։ Կազմակերպությունն ակտիվ է աշխարհի բազմաթիվ երկրներում, սակայն ծրագրային հատուկ շեշտադրում է դնում Ասիայի, Աֆրիկայի (Նիգերիա, Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետություն), արաբական տարածաշրջանի և Եվրոպայի վրա։ KAICIID-ը ստեղծել է հինգ «երկխոսության հարթակներ» այս կիզակետային շրջաններում՝ խթանելու միջկրոնական համագործակցության օգտագործումը՝ որպես հակակշիռ կրոնի մանիպուլյացիաներին բռնի նպատակներով։ Այս կենտրոնացված տարածաշրջաններում KAICIID-ը համագործակցում է քաղաքացիական հասարակության, կրոնական և ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ՝ լուծելու այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են ատելության խոսքի կանխումը, ներառական կրթությունը և կրոնական վայրերի պաշտպանությունը։ 

KAICIID-ի ծրագրերի իրականացման ժամանակ համագործակից Ինստիտուցիոնալ գործընկերներներից են. 

* Միավորված ազգերի կազմակերպությունների քաղաքակրթությունների դաշինքը (UNAOC)
* Ավստրիայի Կարիտասը
* Կրոնները հանուն խաղաղության
* ԵԱՀԿ Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակը (ODIHR)
* Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպությունը։

### Կրթական ծրագրեր
մինի|2019 թվականի KAICIID կրթաթոշակառուները նշում են իրենց ծրագրի ավարտը Վիեննայում (Ավստրիա)

*KAICIID Fellows ծրագիրը* Կենտրոնի առաջատար ծրագիրն է և մեկնարկել է 2015 թվականին։ Այն առաջարկում է մեկամյա, ոչ բնակելի ուսուցման և կարողությունների զարգացման ծրագիր՝ ուղղված նրանց, ովքեր դասավանդում են ապագա կրոնական առաջնորդներին (այսինքն՝ սեմինարիայի դասախոսներին և այլն), այլ ակադեմիկոսներին, կրոնական առաջնորդներին, խաղաղության կիրառողներին և քաղաքականություն մշակողներին։ Ծրագիրը նրանց վերապատրաստում է երկխոսության, միջնորդության և խաղաղության կառուցման մեջ, որպեսզի նրանք կարողանան փոխանցել այս հմտություններն իրենց ուսանողներին։

Ծրագիրը կոչված է կապելու և զարգացնելու առաջնորդների ցանցը, որը հավատարիմ է խաղաղության հաստատմանը իրենց համայնքներում միջկրոնական և միջմշակութային երկխոսության միջոցով։ 2015 թվականին իր մեկնարկից ի վեր, Կրթական ծրագիրը տեսել է ավելի քան 500 մասնակից 93 տարբեր երկրներից և քսան տարբեր կրոններից՝ յուրաքանչյուրում ներկայացված տարբեր դավանանքներով։ Կրթական ծրագրերի մասնակիցները կարող են լինել միջազգային կամ տարածաշրջանային խմբերի մաս, ներառյալ արաբական տարածաշրջանը, Աֆրիկան, Եվրոպան, Հարավային և Հարավարևելյան Ասիան և Լատինական Ամերիկան։

### Աֆրիկա
Աֆրիկայում մինչ օրս ամենաակտիվ ծրագրերը կենտրոնացած են Նիգերիայի և Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետության վրա, սակայն ներառել են նախագծեր ավելի քան քսան երկրներում։ Կենտրոնանալով Աֆրիկայում կրոնական և էթնիկական բաժանումների ապաքինման վրա՝ KAICIID-ը հրավիրում է հիմնական կրոնական ավանդույթների (քրիստոնեական, իսլամական և ավանդական) համայնքի ղեկավարներին՝ միասին աշխատելու հանուն խաղաղության։ Սա ներառում է Աֆրիկյան միության (AU) աջակցությունը այնպիսի հարցերում, ինչպիսիք են սուրբ վայրերի պաշտպանությունը և աշխատել քաղաքականություն մշակողների և կրոնական դերակատարների միջև գործընկերություն ստեղծելու ուղղությամբ՝ ուղղված մինչև 2063 թվականը օրակարգին և Միավորված ազգերի կազմակերպության Կայուն զարգացման նպատակներին (ԿԶՆ)։ KAICIID-ը և AU-ն ստեղծել են AU-ի Միջկրոնական երկխոսության ֆորումը (AU-IFDF):

### Արաբական տարածաշրջան
KAICIID-ը նաև լայնորեն աշխատում է արաբական աշխարհում, և արաբական տարածաշրջանի անդամները կազմում են ամենամեծ տարածաշրջանային և լեզվական ներկայացուցչությունը։ Այն ստեղծել է «*Արաբական աշխարհում երկխոսության և համագործակցության միջկրոնական հարթակը*» (IPDC) 2018 թվականին՝ համագործակցելով տարբեր կրոնական ծագում ունեցող 23 արաբ կրոնական առաջնորդների հետ։ Պլատֆորմը ծառայում է որպես մշտական կապ տարածաշրջանի կրոնական առաջնորդների և նրանց համայնքների միջև, որի միջոցով նրանք համագործակցում են երկխոսության խթանման, հակամարտությունների կանխարգելման և առկա մարտահրավերների լուծմանն ուղղված նախաձեռնությունների վրա։ Ատելության խոսքի դեմ պայքարելու նպատակով KAICIID-ը ֆինանսավորում է արաբական տարբեր երկրներում «*Սոցիալական մեդիան որպես երկխոսության տարածք» ծրագիրը*, որն ավելի քան 700 երիտասարդների է համալրել առցանց ատելության խոսքի և ծայրահեղականության դեմ պայքարելու հմտություններով։ KAICIID-ը նաև ֆինանսավորում է մեկամյա կրթաթոշակային ծրագիր՝ լրագրողներին միջկրոնական երկխոսության իրազեկման համար վերապատրաստելու նպատակով։

### Ասիա
Հարավային Ասիայում ապրում են աշխարհի ամենատարբեր կրոնական երկրներից մի քանիսը։ KAICIID-ը նպաստում է Հարավային և Հարավ-Արևելյան Ասիայի կրոնական առաջնորդների և կրոնական կազմակերպությունների միջև փոխանակմանը, որը նախատեսված է օգնելու համայնքներին ընդհանուր լուծումներ գտնել ընդհանուր խնդիրների համար, ինչպիսիք են բռնի ծայրահեղականությունը, միջհամայնքային հակամարտությունը, մարգինալացումը և տեղահանումը։ KAICIID-ը նաև հրավիրել է բուդդայական և մուսուլման առաջնորդներին՝ երկխոսության մեջ մտնելու ատելության խոսքի, սուրբ վայրերի պաշտպանության և ներառական կրթության վերաբերյալ։ Կենտրոնը համագործակցում է Հարավարևելյան Ասիայի ազգերի ասոցիացիայի (ASEAN) Խաղաղության և հաշտեցման ինստիտուտի հետ՝ կրոնական առաջնորդներին և քաղաքականություն մշակողներին զինելով երկխոսության հմտություններով։ KAICIID-ը նաև աջակցել է ASEAN երիտասարդական միջկրոնական ճամբարին։

### Եվրոպա
Եվրոպայում KAICIID-ն աշխատում է հիմնականում փախստականների և միգրանտների ներառման, ատելության խոսքի կանխարգելման և սոցիալական համախմբվածության ամրապնդման ոլորտներում։ Կենտրոնի Եվրոպայի ծրագիրը կառուցված է երեք սյուների վրա.

# «Մարդիկ ապաստան են փնտրում Եվրոպայում» ենթածրագրով
# «Սոցիալական համախմբվածության նախաձեռնություն»
# «Տարածաշրջանային համագործակցության և ցանցային ծրագիր»։

Ծրագիրը կոչված է  համախմբելու կրոնական առաջնորդներին և քաղաքականություն մշակողներին համատեղ ջանքերով լուծել եվրոպակա  մայրցամաքի ամենահրատապ խնդիրներից մի քանիսը. 

* փախստականների ու միգրանտների և տեղի բնակիչների ներառական կրթության անհրաժեշտություն
* Եվրոպական առաջնորդների կողմից կրոնական փոքրամասնություններին պաշտպանելու համար միջոցների ուսումնասիրման և ամրապնդման անհրաժեշտություն
* կրոնական առաջնորդների և հավատքի վրա հիմնված կազմակերպությունների համար կարողությունների ձևավորման գործիքների ապահովում՝ Եվրոպայում ատելության խոսքի և ատելության հանցագործության դեմ պայքարելու և կանխելու համար։ 

Եվրոպայում KAICIID-ը համատեղ ստեղծել է «*Մուսուլման-հրեական առաջնորդության խորհուրդը*» (MJLC) հարթակ, որը միավորում է Եվրոպայի իսլամադավան և հրեական կրոնական առաջնորդներին, ինչպես նաև *[https://network4dialogue.eu/ Երկխոսության] ցանցը*, համաեվրոպական ցանց, որը կապում է հավատքի և քաղաքացիական հասարակության դերակատարներին՝ խթանելու երկխոսության օգտագործումը և առաջարկություններ մշակելու Եվրոպայում միգրանտների և փախստականների սոցիալական ներառման համար։
[մինի|Պորտուգալիայի ԱԳ նախարար Ավգուստո Սանտոս Սիլվան ելույթ է ունենում KAICIID ֆորումում [Լիսաբոն|Լիսաբոնում (Պորտուգալիա)]]
2021 թվականի հոկտեմբերին KAICIID-ը հյուրընկալել է « *Փախստականների և միգրանտների վերաբերյալ եվրոպական քաղաքականության երկխոսության ֆորումի*» 3-րդ թողարկումը Լիսաբոնում (Պորտուգալիա)՝ Եվրոպական կրոնական առաջնորդների / Կրոնները հանուն խաղաղության Եվրոպայի խորհրդի (ECRL/RfP Europe) համագործակցությամբ և ԵԱՀԿ Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի ( ODIHR ) աջակցությամբ։ Համաժողովը առաջին խոշոր արտագնա իրադարձությունն է, որը KAICIID-ը անցկացրել է իր ապագա ընդունող երկրում՝ Պորտուգալիայում։ Դրան մասնակցել է Պորտուգալիայի արտաքին գործերի նախարար Ավգուստո Սանտոս Սիլվան ով հանդես է եկել հիմնական ելույթով։

### Համաժողովներ
Իր հիմնադրումից ի վեր, KAICIID-ը հյուրընկալել է բազմաթիվ համաժողովներ ամբողջ աշխարհում՝ համախմբելով տարբեր կրոնական խմբերի քաղաքականություն մշակողներին և կրոնական առաջնորդներին։ 2014 թվականի նոյեմբերին KAICIID-ը Վիեննայում հյուրընկալել է համաժողով, որին մասնակցել են իսլամական, քրիստոնյա և հրեա կրոնական առաջնորդներ ողջ Մերձավոր Արևելքից և ամբողջ աշխարհից՝ միանալու համար հանդուրժողականության և բազմազանության նկատմամբ հարգանքը՝ դատապարտելով բռնությունը կրոնի անվան տակ։ 2019 թվականին կազմակերպությունը Վիեննայում կազմակերպել է համաժողով՝ « *Խոսքի ուժը. կրոնի, լրատվամիջոցների և քաղաքականության դերը ատելության խոսքի դեմ պայքարում*» թեմայով, որը մոտ 200 կրոնական առաջնորդների, քաղաքականություն մշակողների, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների, մանկավարժների և երկխոսություն իրականացնողների է հավաքել` քննարկելու ատելության խոսքի կանխարգելման և հակազդման ուղիները։ Ադամա Դիենգը, լինելով Ցեղասպանության կանխարգելման հարցերով ՄԱԿ-ի հատուկ խորհրդական, հանդես է եկել համաժողովում հիմնական ելույթով։

2020 թվականին KAICIID-ը համահյուրընկալել է *[[Մեծ քսանյակ|G20]]-ի միջկրոնական ֆորումը* G20-ի 15-րդ գագաթնաժողովից առաջ։ G20-ի միջկրոնական ֆորումն ամենամյա հարթակ է, որը միավորում է կրոնական առաջնորդներին, քաղաքականություն մշակողներին և տարբեր հավատքի դերակատարներին` ՄԱԿ-ի Կայուն զարգացման նպատակների (ԿԶՆ) շրջանակներում համագործակցելու համաշխարհային օրակարգերում։ Համաժողովը կազմակերպվել է ՄԱԿ-ի Քաղաքակրթությունների դաշինքի ( UNAOC ) հետ համագործակցությամբ։

Կենտրոնը անկանոն կերպով հրավիրել է բարձրագույն կրոնական առաջնորդների և գիտնականների Գլոբալ ֆորում, որպեսզի ուսումնասիրի մի շարք թեմաներ՝ սկսած 2013 թվականի Կրթության գլոբալ ֆորումից մինչև վերջին՝ 2024 թվականի մայիսին՝ Փոխակերպման երկխոսության գլոբալ ֆորումը։

### Սկաուտություն
Որպես գործընկերության միջոցով կարողությունների զարգացման կենտրոնի հանձնառության մաս, արդյունքում ամենահաջող ծրագրերից մեկը *Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպության* հետ համագործակցությունն է՝ նախագծելով «Երկխոսություն հանուն խաղաղության» ծրագիրը, որը վերապատրաստման ծրագիր է միջկրոնական և միջմշակութային երկխոսության հմտությունների և կրոնի համեմատական գիտելիքների վերաբերյալ սկաուտների և ամբողջ աշխարհի սկաուտների համար։

### Էլեկտրոնային ուսուցում և առցանց ռեսուրսներ
KACIID-ը նաև հովանավորում է կենտրոնական «Գիտելիքների կենտրոնը», ձայնագրված վեբինարների հավաքածու, էլեկտրոնային ուսուցման ինքնուրույն դասընթացներ, գլոբալ ցանցային հարթակ Connect2Dialogue և Խաղաղության քարտեզ, որը ցույց է տալիս ամբողջ աշխարհում միջազգային կազմակերպությունների միջկրոնական գործունեության շրջանակը կենտրոնական առցանց վայրում։

## Կառավարում
Եզակի երկակի կառավարման կառուցվածքը ներառում է ինքնիշխան պետություններից կազմված Կուսակցությունների խորհուրդը և համաշխարհային խոշոր կրոնների ներկայացուցիչներից կազմված տնօրենների խորհուրդը։

Կողմերի խորհուրդը բաղկացած է.

* Սաուդյան Արաբիայի Թագավորություն
* Իսպանիայի Թագավորություն
* Ավստրիայի Հանրապետություն
* Սուրբ Աթոռ (որպես հիմնադիր դիտորդ)։

Տնօրենների խորհուրդը ներառում է հինգ համաշխարհային կրոնների ներկայացուցիչներ՝ հուդայականություն, քրիստոնեություն, իսլամ, հինդուիզմ և բուդդիզմ։ 2023 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ Տնօրենների խորհուրդի բոլոր տեղերը թափուր են եղել՝ սպասելով *Կողմերի խորհրդի* կողմից տնօրենների նոր ցուցակի հաստատմանը։ Այդ ժամանակ պաշտոնավարումն ավարտած խորհրդի անդամները.

* Դեյվիդ Ռոզեն (հրեա)
* Միգել Անխել Այուսո Գիխոտ (կաթոլիկ քրիստոնյա)
* Էմանուել Ադամակիս (ուղղափառ քրիստոնյա)
* Ռիչարդ Ջ. Սադվորթ (անգլիկան քրիստոնյա)
* Ալլահշուքյուր Փաշազադե (շիա մուսուլման)
* Համադ Ալ-Մաջեդ (սուննի մուսուլման)
* Մոհամմադ Սամմաք (սուննի մուսուլման)
* Կեզևինո Արամ (հինդու)
* Կոշո Նիվանո (բուդդայական)։

Ֆեյսալ բեն Աբդուլռահման բին Մուամմարը զբաղեցրել է KAICIID-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը մինչև 2021 թվականը։ 2022 թվականի հոկտեմբերից կազմակերպությունը գլխավորել է նոր գլխավոր քարտուղարը՝ Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացի դոկտոր Զուհայր Ալհարթին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* KAICIID-ի պաշտոնական կայք
* KAICIID հիմնադրման պատկերներ Google-ից
* Նորություններ Թագավոր Աբդուլազիզ ազգային երկխոսության կենտրոնից
* Տեքստային արդյունքներ Google Search-ից
* ISESCO: Իսլամական կրթական, գիտական և մշակութային կազմակերպություն KAICIID Review 
* KAICIID ֆեյսբուքյան էջ 

Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Ավստրիայում
Կատեգորիա:Ավստրիայի կազմակերպություններ ըստ ուղղվածության
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջկառավարական իրավապաշտպան կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջկրոնական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջկրոնական երկխոսություն