Էնն Ռեյ Ռուլ

**Էնն Ռեյ Ռուլ** (*, ծնված՝* **Սթաքհաուս,** ), իրական հանցագործության գրքերի և հոդվածների ամերիկացի հեղինակ էր։

Նա հայտնի է իր «Անծանոթը՝ իմ կողքին*»* (*) c*գրքով (1980), սերիական մարդասպան Թեդ Բաունդիի մասին, ում հետ Ռուլը աշխատեց և ում ընկեր համարեց, բայց հետագայում պարզվեց, որ մարդասպան է։ Ռուլը հայտնի է  նաև իր «Փոքր զոհաբերություններ*» (**)  [[Օրեգոն]]ում մանկասպան Դայան Դաունսի մասին պատմող գրքով։ Ռուլի գրքերից շատերը կենտրոնացած են սպանությունների դեպքերի վրա, որոնք տեղի են ունեցել [[Խաղաղ օվկիանոս]]ի հյուսիս-արևմուտքում և* նրա որդեգրած հայրենի Վաշինգտոն նահանգում*:*

## Վաղ կյանք և կրթություն
Էնն Ռեյ Սթաքհաուսը ծնվել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Միչիգան նահանգի Լոուել քաղաքում։  Նա Սոֆի Մարիի (Հանսեն) և Չեսթեր Ռ. Սթաքհաուսի երկու երեխաներից մեկն էր։ Նրա մայրը ուսուցչուհի էր՝ մասնագիտացած զարգացող հաշմանդամ երեխաների վրա, իսկ հայրը՝ ֆուտբոլի և թեթեւ ատլետիկայի մարզիչ։  Ինչպես Ռուլը իր երիտասարդ տարիներին, այնպես էլ նրա ընտանիքի անդամներն աշխատում էին իրավապահ մարմիններում։ Ռուլի պապն ու մորեղբայրը Միչիգանում շերիֆ էին։ Մյուս մորեղբայրը բժշկական քննիչ էր, իսկ զարմիկը՝ դատախազ։ Ռուլը ամառներն անցկացնում էր տատիկի ու պապիկի հետ՝ կամավորական աշխատանք կատարելով տեղի բանտում։

Նա ավարտել է Փենսիլվանիայի Չեսթեր շրջանի Քոութսվիլի ավագ դպրոցը և հետագայում դոցենտի կոչում է ստացել Վաշինգտոնի Դը Մոյնսի Հայլայն համայնքային քոլեջում։ Ռուլը նաև հաճախել է Վաշինգտոնի համալսարան՝ ուսումնասիրելով ստեղծագործական գրություն, քրեագիտություն և հոգեբանություն։

## Կարիերա
Ռուլի կարիերայի ուղին ներառում էր աշխատել որպես իրավապահ մարմին Սիեթլի ոստիկանության բաժանմունքում, ինչպես նաև կանանց համար նախատեսված հրապարակումների կատարում։ 1969 թվականից սկսած նա գրում էր «Իրական դետեկտիվ» ()  ամսագրի համար՝ «Էնդի Սթաք» կեղծանվամբ։

1971 թվականին Սիեթլում ինքնասպանությունների ճգնաժամի թեժ գծի կենտրոնում աշխատելու ժամանակ Ռուլը հանդիպեց Թեդ Բանդիին՝ աշխատավայրում սովորող ուսանողին, ով հոգեբանություն էր սովորում Վաշինգտոնի համալսարանում։ Այն բանից հետո, երբ Բանդին Յուտա տեղափոխվեց իրավաբանական դպրոց, նա ձերբակալվեց 1975 թվականին երիտասարդ կնոջ առևանգման համար և հետագայում ճանաչվեց որպես սերիական մարդասպան՝ անհայտ թվով զոհերով, որոնք թվագրվում էին առնվազն 1974 թվականից, եթե ոչ ավելի վաղ։ Միասին աշխատելու ընթացքում Ռուլը Բանդիի մեջ անհանգստացնող ոչինչ չնկատեց և նրան համարեց «բարի, հոգատար և կարեկից»։  Նրա առաջին գիրքը՝ «*Անծանոթը՝ իմ կողքին» (*) համարվում է Բանդիի ամենավերջնական կենսագրություններից մեկը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1980 թվականին, այն տարին, երբ Բանդին դատապարտվել է սպանության համար, գիրքը գրվել է ոչ թե նախկինում օգտագործած կեղծանվամբ, այլ իր անունով։ Գրքում Ռուլը բացահայտում է, որ Բանդին իրեն ասել է, որ իր սպանած կանանց թիվը շատ ավելի մեծ էր, քան կարծում էր ոստիկանությունը։ 2003 թվականին Ռուլը մարմնավորել է Բարբարա Հերշին՝ գրքի կինոտարբերակում։ Հեռուստատեսության համար ստեղծված ֆիլմի ադապտացիայում նկարահանվել է նաև Բիլլի Քեմփբելը՝ Բանդիի դերում։

Ռուլի հաջորդ երեք գրքերը՝ «Ցանկության մարդասպանըr» ()՝  Ջերի Բրուդոսի մասին, «Մաարդասպանը որոնման մեջ» ()՝ Հարվի Քարինյենի մասին և «l-5 մարդասպանըr» ()՝ Ռանդալ Վուդֆիլդի մասին, թողարկվեցին նրա կեղծանունով, բայց Բանդիի մասին գրքի հաջողությունից հետո, դրանք վերաթողարկվեցին Ռուլի անունով։

Ռուլի 1987 թվականի «Փոքր զոհաբերություններ» () աշխատանքը պատմում է Դայան Դաունսի մասին՝ Օրեգոնից մի կնոջ, ով 1983 թվականի մայիսին սպանել է իր դստերը և փորձել սպանել իր մյուս երկու երեխաներին։  1989 թվականին գիրքը նկարահանվել է հեռուստատեսության համար, Ֆեռա Ֆոսեթի մասնակցությամբ «Էմմիի» անվանակարգում և «Փիբոդի» ներկայացման մեջ։

2012 թվականի ապրիլին «48 ժամյա առեղծված»-ը () լուսաբանեց Ռուլի հաջող ջանքերը՝ օգնելու մորն ապացուցել, որ իր դստեր մահը 1998 թվականին իրականում սպանություն էր։ Ստացված գիրքը «Գիշերվա լռության մեջ»-ն (I) էր։

Նրա վերջին գրքերից մեկը՝ «Խաբելու պրակտիկա»-ն (), որը պատմում է 2003 թվականին Վաշինգտոնի Ուիդբեյ կղզում տեղի ունեցած սպանության մասին, թողարկվել է 2013 թվականի հոկտեմբերին։ Գրքի շրջագայության մեկնարկի ժամանակ կղզու հյուրանողում Ռուլը ընկել է և կոտրել ազդրը՝ ստիպելով չեղարկել միջոցառումը։

## Մեթոդներ և թեմաներ
Ռուլի իր մահախոսականում Նյու Յորք Թայմս-ը մեջբերել է Ռուլին՝ իրական հանցագործություն գրելու մոտեցման և իր սիրելի թեմաների վերաբերյալ՝ գրելով. «Գրքի թեմա ընտրելու համար ես ուսումնասիրեցի ընթերցողների մոտ 3000 առաջարկ։ Ես փնտրում եմ «հակահերոսի», որի վերջնական ձերբակալությունը կցնցի նրանց, ովքեր ճանաչում էին նրան․ գրավիչ, փայլուն, հմայիչ, հայտնի, հարուստ, տաղանդավոր և շատ գրավիչ իրենց համայնքներում, բայց իրականում դիմակների հետևում թաքնվող»։ «Guardian» հոդվածը Ռուլի մասին  գաղափարը ավելի է զարգացրել ՝ գրելով. «Դժվար է, ասում է նա, բայց նա չի ուզում լսել մարդասպանների մասին, ովքեր տգեղ են, ստոր և ոչ հմայիչ»։ Մեզ չի հետաքրքրում այն անձը, ով  կարող է մարդասպանություն կատարել։ Մենք ուզում ենք իմանալ այն տեսակի մասին, ում դուք չեք պատկերացնի, որ հաճելի դեմքի հետևում այս հրեշավոր «ես»-ը կարող է լինել»։

Իրական հանցագործություն գրելու Ռուլի ոճը որոշակի քննադատություն առաջացրեց։ Ժանրի վրա նրա ազդեցության գնահատումը բացասական մեկնաբանություն թողեց իր ամենատխրահռչակ թեմայի վերաբերյալ։ Չնայած նրա գրքերի կոմերցիոն հաջողությանը, «Անծանոթը՝ իմ կողքին» () գրքի քննադատական և հասարակական ընդունելությունը միշտ չէ, որ առատաձեռն էր։ 2015 թվականին Ռուլի մահից հետո Վիկտորիա Բիլը «*[[The New Yorker]]»-ի* համար գրեց մի հոդված՝ «Չափազանց մոտ Թեդ Բանդիին» () վերնագրով, որտեղ Բիլը մեղադրում էր Ռուլին սխալ էթիկական ընտրություն կատարելու մեջ՝ պատմությունը պատմելու և Բանդիի կյանքում մասնակցություն ունենալու համար, այն բանից հետո, երբ նա բանտ նետվեց, ներառյալ՝ գումար ուղարկելով Բանդիին, երբ նա բանտում էր։ «Ռուլի դերը, սերիական մարդասպանի կյանքում ակամա ներգրավված լինելուց, վերածվում է հեղինակի՝ հաշվի առնելով, թե որքան շահավետ կարող է լինել այն», - գրում է Բիլը։

## Իրավական վեճ
2003 թվականին Ռուլի «Ստերով լի սիրտ» () գրքի թողարկումից հետո, որը պատմում է 2000 թվականին Լայսա Նորթոնի ամուսնու՝ Քրիսի կրակոցների ժամանակ սպանության դատապարտման մասին, Նորթոնը զրպարտության հայց է ներկայացրել Ռուլի և նրա հրատարակչի դեմ։  2011 թվականի հունվարին 9-րդ շրջանային վերաքննիչ դատարանը հայցը մերժել է։ Դեռևս բանտում, սպանության համար 12 տարի պատիժ կրելով, Նորթոնի փեսացուն՝ Ռիկ Սվարթը՝ անկախ գրող, առաջին էջի հոդված է գրել «Seattle Weekly» թերթի համար, որը Ռուլի «Heart Full of Lies» գրքում մեղադրել է Ռուլին «անփույթ պատմվածք» գրելու մեջ։ Սվարթը հոդվածում չի բացահայտել, որ պատրաստվում էր ամուսնանալ Նորթոնի հետ, ինչպես նաև թերթի նրա խմբագիրները տեղյակ չեն եղել հարաբերությունների մասին։ Ի պատասխան հոդվածի՝ 2013 թվականին Ռուլը փաստաբան Էնն Բրեմների միջոցով զրպարտության հայց է ներկայացրել թերթի և գրողի դեմ՝ նշելով, որ Ռուլը զրպարտվել է հոդվածի քննադատության պատճառով՝ վնաս պատճառելով նրա հեղինակությանը։

2014 թվականի փետրվարին դատավորը մերժեց Ռուլի հայցերը՝ գտնելով, որ հոդվածում նրա մասին կեղծ կամ զրպարտչական հայտարարություններ չկան։ Այնուհետև դատավորը ամբաստանյալներին շնորհեց 10000-ական դոլար՝ որպես վնասի փոխհատուցում, գումարած փաստաբանական վճարներն ու ծախսերը։ Ռուլը բողոքարկեց վճիռը, և 2015 թվականի հունիսի 22-ին Վաշինգտոն նահանգի վերաքննիչ դատարանը չեղյալ հայտարարեց Ռուլի դեմ ավելի վաղ կայացված վճիռը և գործը վերադարձրեց դատաքննության։ 2015 թվականի հուլիսին Ռուլի մահից հետո, 2017 թվականի հունվարի դրությամբ, գործով հետագա զարգացումներ չեն եղել։

## Անձնական կյանք և մահ
Ռուլը ապրում էր Վաշինգտոնի Նորմանդի Փարքում և ուներ չորս երեխա, այդ թվում՝ հեղինակ Լեսլի Ռուլը։ Ռուլի ընտանիքը ներառում էր նաև հինգ թոռ և մեկ խնամատար որդի։ Նա ամուսնացած էր Բիլ Ռուլի հետ, որից բաժանվել էր 1972 թվականին։

2015 թվականի ապրիլին Քինգ Քաունթիի դատախազները Ռուլի երկու որդիներին մեղադրեցին մորից կատարած գողության մեջ։ Նրանցից ոչ մեկ չի բանտարկվել։ Որդիների դեմ մեղադրանքները հանվել են 2015 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ Ռուլի մահից հետո։ Դատախազի ավագ տեղակալ Ամանդա Ֆրոն դատարանին գրեց. «Հաշվի առնելով տուժող Էնն Ռուլի վերջին մահը 2015 թվականի հուլիսի 26-ին, արդարադատության շահերը լավագույնս ծառայում են այս գործի կարճմամբ»։

Ռուլի ընտանիքը և հրատարակիչ Սայմոն և Շուստեր-ը, 2015 թվականի հուլիսի 26-ին հայտարարեցին, որ Ռուլը մահացել է մեկ օր առաջ՝ սրտի անբավարարությունից։ Նա մահացել է սրտի կաթվածից՝ ծտապօգնության այցից հետո։ Ռուլին տեղափոխել էին հոսպիսային խնամքի իր մահվանից մեկ օր առաջ։

## Հրատարակված աշխատություններ
### Իրական հանցագործությունների մասին

* *The Stranger Beside Me* (1980)
* *Lust Killer* (1983)
* *The Want-Ad Killer* (1983)
* *The I-5 Killer* (1984)
* *Small Sacrifices* (1987)
* *If You Really Loved Me* (1991)
* *Everything She Ever Wanted* (1992)
* *A Rose for Her Grave and Other True Cases: Crime Files Vol. 1* (1993)
* *You Belong to Me and Other True Cases: Crime Files Vol. 2* (1994)
* *Dead By Sunset* (1995)
* *A Fever in the Heart and Other True Cases: Crime Files Vol. 3* (1996)
* *Bitter Harvest* (1997)
* *In the Name of Love and Other True Cases: Crime Files Vol. 4* (1998)
* *The End of the Dream: The Golden Boy Who Never Grew Up: Crime Files Vol. 5* (1998)
* *A Rage to Kill and Other True Cases: Crime Files Vol. 6* (1999)
* *And Never Let Her Go* (1999)
* *Empty Promises: Crime Files Vol. 7* (2001)
* *Every Breath You Take* (2001)
* *Heart Full of Lies* (2001)
* *Last Dance, Last Chance and Other True Cases: Crime Files Vol. 8* (2003)
* *Without Pity: Ann Rule's Most Dangerous Killers: Crime Files Updates* (2003)
* *Green River, Running Red* (2004)
* *Kiss Me, Kill Me and Other True Cases: Crime Files Vol. 9* (2004)
* *Worth More Dead and Other True Cases: Crime Files Vol. 10* (2005)
* *No Regrets and Other True Cases: Crime Files Vol. 11* (2006)
* *Smoke, Mirrors, and Murder and Other True Cases: Crime Files Vol. 12* (2007)
* *Too Late to Say Goodbye* (2007)
* *Mortal Danger and Other True Cases: Crime Files Vol. 13* (2008)
* *But I Trusted You and Other True Cases: Crime Files Vol. 14* (2009)
* *In the Still of the Night* (2010)
* *Don't Look Behind You and Other True Cases: Crime Files Vol. 15* (2011)
* *Fatal Friends, Deadly Neighbors, and Other True Cases: Crime Files Vol. 16* (2012)
* *Danger in the Dorm* (re-released 2013)
* *Practice to Deceive* (2013)
* *Lying in Wait and Other True Cases: Ann Rule's Crime Files: Vol. 17' (2014)*

### Քրեական գրականություն
* *Possession* (1983)

### Պարգևատրումներ
2008 թվականին Ամերիկայի գրադարանը ընտրել է Ռուլի «Երիտասարդ սեր» () պատմվածքը «Դատարկ խոստումներ» () գրքից՝ ներառելու ամերիկյան իրական հանցագործության մասին իր երկդարյա հետահայաց «Իրական հանցագործություն» հոդվածում․ Ամերիկյան անթոլոգիա»։

Ռուլի «Ճակատագրական ընկերներ, մահացու հարևաններ և այլ դեպքեր» () գիրքը True Crime Zine-ի ընթերցողների հարցման արդյունքում ճանաչվել է 2012 թվականի լավագույն իրական հանցագործության գրքերից մեկը՝ հեղինակներ Քեթի Սքոթի և Քեթրին Քեյսիի գրքերի հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* WorldCat bibliography
* Fantastic Fiction's Ann Rule bibliography

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ