Միլադա Հորակովա

**Միլադա Հորակովա** (, ), Չեխոսլովակիացի հասարակական գործիչ և քաղաքական գործիչ։ Մահապատժի է ենթարկվել Չեխոսլովակիայի Հանրապետության կոմունիստական իշխանությունների կողմից կեղծված դատավարությունից հետո: Նրա անունը դարձել է ժամանակակից Չեխիայի կոմունիստական ռեպրեսիաների զոհերի խորհրդանիշներից մեկը։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Միլադա Հորակովան՝ ծնված որպես Կրալովա, ծնվել է Պրահայում 1901 թվականին։ Լավ կրթություն է ստացել, ավարտել է Պրահայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, ազատ տիրապետել է երեք օտար լեզուների։ 1928 թվականին ամուսնացել է գիտությունների դոկտոր Բոհուսլավ Հորակի հետ, մեկ տարի անց ամուսնու հետ միացել է Ժողովրդական սոցիալիստական կուսակցությանը, որը հիմնադրել է Վացլավ Կլոֆաչը։

### Պատերազմի տարիներ
Նացիստների կողմից Չեխիայի Հանրապետության օկուպացիայի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հորակովան մասնակցել է ընդհատակյա հակաֆաշիստական գործունեությանը, իսկ 1940 թվականին նրան ձերբակալել են Գեստապոն և ուղարկել Թերեզինի համակենտրոնացման ճամբար; 1944 թվականին նրան տեղափոխել են Դրեզդենի բանտ, որտեղ դատապարտվել է 8 տարվա ազատազրկման։

### Պատերազմից հետո
Բանտից ազատվել է պատերազմի ավարտից հետո։ Հորակովան ընտրվել է խորհրդարանի անդամ, գլխավորել է Չեխոսլովակիայի կանանց խորհուրդը, մասնակցել Կանանց միջազգային դեմոկրատական ֆեդերացիայի աշխատանքներին և գլխավորել է իր երկրի պատվիրակությունը Փարիզում Կանանց միջազգային կոնգրեսում:

1947 թվականին մասնակցել է կանանց Վլաստա ամսագրի ստեղծմանը։

### Ձերբակալություն և դատավարություն
1948 թվականին կոմունիստների իշխանության գալուց հետո երկրում սկսվել են քաղաքական զտումներ։ Հորակովային համոզել են մեկնել Արևմուտք, սակայն մնացել է հայրենիքում։ 1949 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ձերբակալվել է «բուրժուական ազգայնականության» և «դիվերսիոն դավադրության նախապատրաստման» մեղադրանքով։ Քննիչների թվում է եղել Չեխոսլովակիայի Կոմկուսի Կենտկոմի անվտանգության բաժնի բարձրաստիճան պաշտոնյա Կարել Շվաբը։ Միլադա Հորակովայի և ևս 12 հոգու դատավարությունը սկսվել է 1950 թվականի մայիսի 31-ին։ Դատավարությունը լայնորեն լուսաբանվել է մամուլում և կրում էր շոու բնույթ։ Չեխոսլովակիայի Կոմկուսի Կենտկոմի նախագահության անդամ Մարիա Շվերմովան կազմակերպել է Գորակովայի համար մահապատժի դատապարտման զանգվածային պահանջների արշավ։

Հունիսի 8-ին Հորակովան և ևս երեք մեղադրյալներ դատապարտվել են մահապատժի, իսկ մնացած մեղադրյալները երկարաժամկետ ազատազրկման դատապարտվեցին։ Հորակովայի մահապատժի լուրը մեծ աղմուկ է բարձրացրել աշխարհում։ Շատ հայտնի մարդիկ, ներառյալ Ալբերտ Էյնշտեյնը, Ուինսթոն Չերչիլը և Էլեոնորա Ռուզվելտը, խոսել են նրա կյանքը փրկելու համար: Սակայն կոմունիստական իշխանությունները ուժի մեջ են թողել պատիժը։ Հունիսի 27-ին Միլադա Հորակովան կախաղան է բարձրացվել Պանկրաչի բանտում։

## Վերականգնում
Պրահայի գարնան ժամանակ Հորակովան վերականգնվել է 1968 թվականի հունիսին, սակայն շարժումը ճնշելու պատճառով նրա իրական վերականգնումը հնարավոր է դարձել միայն 1990-ականներին կոմունիստական ռեժիմի փլուզումից հետո։ 2004 թվականին նրա մահապատժի օրը՝ հունիսի 27-ը, երկրում հայտարարվել է կոմունիստական ռեժիմի զոհերի հիշատակի օր  Չեխիայի քաղաքների բազմաթիվ փողոցներ և հրապարակներ կոչվել են Պրահայի Միլադա Հորակովայի անունով, նախկին Խաղաղության պաշտպանների փողոցը կոչվել է նրա անունով:

2007 թվականին 86-ամյա Լյուդմիլա Բրոզովա-Պոլեդնովան, որը Հորակովայի դատավարության ժամանակ ծառայել է որպես պետական դատախազ, դատապարտվել է 8 տարվա ազատազրկման։ Վերաքննիչ դատարանը պատիժը կրճատել է մինչև 6 տարի, իսկ Բրոժովա-Պոլեդնովայի պաշտպանական կողմի պատիժը հետաձգելու միջնորդությունը մերժվել է։ Նա իր պատիժը կրել է նույն բանտում, որտեղ մահապատժի են ենթարկել Հորակովային։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 21-ին նրան ներում է շնորհվել նախագահ Վացլավ Կլաուսը՝ տարիքի և վատառողջության պատճառով։ Ազատվելուց հետո հայտարարել է, որ ոչնչի համար չի զղջում ու չի ընդունում իր մեղքը։ Մյուս կողմից, Մարիա Շվերմովան ափսոսանք է հայտնել Միլադա Հորակովայի սպանության մեջ իր դերի համար։

## Ընտանիք
Միակ դուստրը՝ Յանան (ծնված 1934 թվականին), 1968 թվականին գաղթել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ և այժմ ապրում է։ Ունի երկու թոռնուհի և մեկ թոռ։

## Մրցանակներ
* Թոմաս Գարիգ Մասարիկի 1-ին աստիճանի շքանշան (1991, Չեխոսլովակիա, *հետմահու*)
* Կրկնակի Սպիտակ Խաչի 1-ին աստիճանի շքանշան (2020 թվականի հունվարի 2, Սլովակիա, *հետմահու*)
* Պրահայի պատվավոր քաղաքացի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միլադա Հորակովա՝ քաղաքական բռնաճնշումների զոհ  
* Միլադա Հորակովայի և Ռուդոլֆ Սլանսկիի ողբերգությունը

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Կարլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հակապատերազմական ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված կանայք
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքական գործիչներ