Ալան Ռիքման

**Ալան Սիդնի Պատրիկ Ռիքման** (, ), բրիտանացի կինոյի և թատրոնի դերասան, կրկնօրինակող դերասան, ռեժիսոր։ «Ոսկե գլոբուս», «Էմմի», BAFTA մրցանակների դափնեկիր։

## Կենսագրություն
#### Վաղ կյանք
Ալան Ռիքմանը ծնվել է 1946 թվականի փետրվարի 21-ին Համմերսմիթում (Լոնդոն)։ Նրա ավագ եղբայրն է Դևիդը, ով գրաֆիկական դիզայներ է, իսկ կրտսեր եղբայր Մայքլը՝ թենիսի մարզիչ է, և կրտսեր քույր Շեյլան։
Երբ Ալանն ութ տարեկան էր, մահացավ նրա հայրը, և մայրը մնաց միայնակ՝ չորս երեխաների հետ։ Շուտով նա կրկին ամուսնանում է, սակայն երեք տարի անց ամուսնալուծվում։
Ալանը դեռ մանկուց գիտակցում էր, որ հույսդ պետք է ինքդ քո վրա դնես, և ջանասիրաբար էր սովորում։ Դպրոցի հաջողությունների շնորհիվ Ռիքմանը կրթաթոշակ ստացավ *Latymer* լոնդոնյան հեղինակավոր դպրոցում։ Նույն դպրոցում նա առաջին անգամ խաղաց սիրողական ներկայացման մեջ։ Latymer դպրոցն ավարտելուց հետո, Ալանը սկսում է սովորել Չելսիի արվեստի և դիզայնի դպրոցում, հետո Արվեստի արքայական քոլեջում։ Համալսարանների շնորհիվ Ռիքմանը սկսեց աշխատել որպես դիզայներ *«Nothing Hill Herald»* թերթում։

Ուսումն ավարտելուց հետո Ալանն իր հինգ ընկերների հետ բացում է դիզայներական ստուդիա Սոհոյում։ Ընկերությունը չբերեց մեծ եկամուտ։ Որոշելով դառնալ դերասան, 26 տարեկանում Ռիքմանը թողնում է դիզայներական աշխատանքը։ Նա գրում է նամակ Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայում ունկնդրման համար, և որոշ ժամանակ անց ընդունվում է այնտեղ։ Նա ստացել է մի քանի մրցանակ ներկայացումների համար, ինչպես նաև արքայական կրթաթոշակ։

### Կարիերա
Ալանի առաջին գլխավոր դերը թատրոնում՝ Վիկոնտ դե Վալմոնն էր (Վտանգավոր կապեր)։ 1985-1987 թվականներին ներկայացումն  մեծ հաջողությամբ բեմադրվում էր Անգլիայում, և հետո՝ Բրոդվեյում։

Այդ դերը կանխորոշեց նրա կարիերան թատրոնում։ Նյու Յորքում պրեմիերայից հետո նրա մոտ եկան պրոդյուսերներ՝ Ջոել Սիլվեր և Չարլզ Գորդոն։ Հիացած ստեծղված նրա կողմից կերպարով, նրանք Ալանին առաջարկում են երկրորդ դերը «Պինդ պոպոկ» ֆիլմում Բրյուս Ուիլիսի հետ։ Ֆիլմը դուրս եկավ էկրաններին 1988 թվականին։ Նրա հաջորդ դերը «Ռոբին Հուդ։ Գողերի արքայազնը» հաստատեց պատկերացումն այն մասին, որ նա լավ էր խաղում բացասական դերերը։
Առաջին դրական դերը նա ստացավ «Անկեղծ, խելագար, ուժեղ» մելոդրամայում (1991)։ Ռիքմանի ամենառոմանտիկ դերը՝ գնդապետ Բրենդոնն էր Ջեյն Օսթինի «Գիտակցություն և զգացմունքներ» վեպի էկրանավորման մեջ։ 1966 թվականին Ռիքմանը խաղաց գլխավոր դերը «Ռասպուտին» ֆիլմում, որի համար ստացավ «Ոսկե գլոբուս» ու «Էմմի» մրցանակները։

1977 թվականին Ռիքման փորձեց իրեն ռեժիսորի դերում։ Նա ներկայացում բեմադրեց, իսկ հետո նկարեց «Ձմեռվա հյուր» ֆիլմն ըստ Շառման ՄակԴոնալդի պիեսի։ Դեբյուտը հաջողվեց, և Վենետիկի կինոփառատոնի ժամանակը ստացավ երկու մրցանակ։

2004 թվականին Ռիքմանը սկսեց աշխատել «Իմ անունն է Ռեյչել Կորի» պիեսի վրա, որը ամերիկացի ակտիվիստ է, և հանդես է եկել Իսրայելի՝ Հորդանան գետի արևմտյան ափին գտնվելու և Իրաքյան պատերազմի դեմ։ Նա մահացել էր, երբ նրան հարվածեց բուլդոզերը։ Ներկայացումը դուրս եկավ 2005 թվականի աշնանը։

Ալան Ռիքմանի շատ երկրպագուներ կարծում են, որ նրա հաջողության մեջ կարևոր դեր խաղաց նրա ձայնը։ Անսովոր տեմբրից բացի, դերասանն ուներ կատարյալ անգլերեն արտասանություն և յուրահատուկ խոսելաձև։ «Կատարյալ ձայնի» հետ կապված հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ Ռիքմանը ձայնը լավագույն ձայներից մեկն էր։ Դիտողները և քննադատների մեջ բազմիցս առաջացավ կարծիք, որ հատկապես Ռիքմանի ձայնով հրապուրվեցին նրա հերոս Սեվերուս Սնեյփի դերում Ջ. Կ. Ռոուլինգի՝ Հարրի Փոթերի մասին վեպերի էկրանվորման մեջ։ Փոթերամոլությունը շատ երկրպագուներ բերեց Ալանին՝ Սնեյփի դերով։ Շատերը կարծում էին, որ այդ դերը պետք է տալ ավելի երիտասարդ դերսանի։ Սակայն քասթինգի ժամանակ, հենց Ռոուլինգը հավանություն տվեց դերասանի հրավիրմանը։ 2011 թվականին, ինտերնետ-հարցմանը՝ որը կազմակերպեց MTV-ին, Ալան Ռիքմանին Սնեյփի դերում քվեարկեցին 7,5 միլիոն մարդ։ Որպես մրցանակ դերասանին տրվեց գավաթ՝ «Հարրի Փոթերը և Մահվան պարգևները։ Մաս 2» վերջին մասի պրեմիերայից հետո։

2006 թվականին Ռիքմանը խաղաց «Ձյունե կարկանդակ» ֆիլմի ամենակարևոր դերերից մեկը, և նաև գնորդի դերը Պատրիկ Զյուսկինդի  «Պարֆյումեր՝ մի մարդասպանի պատմություն»
2007 թվականին  Թիմ Բարթոնի «Սուինի Թոդ, դև-վարսավիր Ֆլիթ փողոցից» ֆիլմում, նա կատարեց դատավոր Տերպինի դերը, ով գլխավոր հերոսի թշնամին էր։

2010 թվականին հնչունավորեց կապույտ թրթուր Աբսոլեմին «Ալիսան հրաշալիքների աշխարհում»։ Նույն տարին դուրս եկավ ըստ Քրիստոֆեր Ռիդի () նույնանուն վեպի «Լանչի երգը» () ֆիլմը։

2011 թվականի նոյեմբերի 20-ին Բրոդվեյում տեղի ունեցավ «Սեմինար» կոմեդիաի պրեմիերան, որտեղ Ռիքմանը խաղացել է Լեոնարդին՝ տաղանդավոր գրողին, ով տալիս էր դասեր։

2012 թվականին կատարեց Լորդ Լայոնել Շաբանդարի դերը Գամբիթ կոմեդիայում։

2013 թվականի հոկտեմբերին դուրս եկավ իր մասնակցությամբ Ակումբ «CBGB» ֆիլմի Հիլլի Քրիստալի դերում։ Նրա հետ նկարվեցին Էշլի Գրինը, Ստանա Կատիչը, ու նաև Ռուպերտ Գրինթը, ով նրա կոլլեգան էր Հարրի Փոթերի մասին ֆիլմերում։

2014 թվականին նկարահանվեց Ռիքմանըերկրորդ ռեժիսորական աշխատանքը՝ «Մի փոքր քաոս» (), որտեղ նաև ինքը նկարահանվեց ֆրանսիական թագավոր Լյուդովիկոս XIV-ի դերում։

2015 թվականի սեպտեմբերում Տորոնտոյի միջազգայի կինոփառատոնում ցույց տվեցին «Ամենատես աչք» ֆիլմը, սակայն կինոթատրոններում այն ցույց տվվեց 2016 թվականի գարնանը, երբ նա արդեն մահացած էր։

Նրա մասնակցությամբ վերջին ֆիլմը, դա  «Ալիսան հայելիների աշխարհում»-ն էր, որը «Ալիսան հրաշալիքների աշխարհում>»-ի շարունակությունն էր։ Այդտեղ Ալան Ռիոմանը կրկին հնչունավորեց թրթուրին, նաև՝ Աբսոլեմի թիթեռին։

### Անձնական կյանք
1997 թվականից Ալան Ռիքմանը ապրում էր Ռիմա Հորտոնի հետ, ում հետ ծանոթացել է 1965 թվականին (Ալանը 19 տարեկան էր, Ռիման՝ 18):

Ռիմա Հորթոն լեյբորիստական կուսակցության անդամ է, և նաև նա եղել է լոնդոնայան շրջանի Կենսինգտոն և Չելսիի խորհրդի անդամ։

Ծանոթությունից 47 տարի հետո զույգը կանոնավորեց հարաբերությունները։ 2012 թվականին, Նյու Յորքում նրանք գաղտնի ամուսնացան։ Դրա մասին հայտնի դարձավ 2015 թվականի գարնանը, երբ Ալան Ռիքմանը պատմեց նրանց հարսանիքի մասին գերմանական թերթ Bild-ի հետ հարցազրույց ունենալիս. «Այո, մենք ամուսնացած ենք, մեր հարսանիքը տեղի ունեցել 3 տարի առաջ։ Դա հիասքանչ էր, քանի որ հյուրեր չկային։ Նյու Յորքում հարսանիք հետօ, մենք զբոսնեցինք Բռուքլինյան կամուրջով, հետո ընթրեցինք»։ Հարցազրույցում դերասանը նաև նշեց, որ Ռիմա Հորթոնին նա նվիրեց 200 դոլլարանոց մատանի, բայց նա դա չի հագնում։

Զույգը երեխաներ չունեցավ։

### Մահ
Ալան Ռիքմանը մահացավ 2016 թվականի հունվարի 14-ին արագ զարգացող ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղից։ Ախտանշանը տրվեց 2015 թվականի օգոստոսին՝ դերասանի միկրոինսուլտից հետո։

Հոգեհանգստի արարողությունն անց կացվեց 2016 թվականի փետրվարի 3-ին  Սուրբ Պողոսի եկեղացում (Կովենտ-Գարդեն), որը հայտնի է նաև ինչպես դերասանների եկեղեցի։ Մասնակցում էին միայն հարազատ մարդիկ և ընտանիքը։

Մահից 5 շաբաթ հետո նա կդառնար 70 տարեկան։

Ալան Ռիքմանի 70-ամյա հոբելյարի առթիվ, երկրպագուները աշխարհի տարբեր անկյուններից որոշել էին խմբագրել նամակներ և մշակութային ստեղծագործությունները գրքի տեսքով և նվիրել դերասանին, և նույնիսկ դերասանի մահից հետո, նրանք իրականեցրին նպատակը, և գիրքը նվիրեցին Ալանի կնոջը՝ Ռիքմանին։ Գրքում նաև գրված էին ցավակցություններ Ալան Ռիքմանի ընտանիքին։ Լույս ընծայվեց հաստ կազմով ու միակ օրինակով։ Այն ուղարկվեց Ալան Ռիքմանի կնոջ լիազորված անձին 2016 թվականի ապրիլին։

## Ֆիլմագրություն

## Ալան Ռիքմանի անվան մրցանակ
«Anglophile» ալիքը հայտարարեց Ալան Ռիքմանի անվան պրեմիայի սահմանադրման մասին. Հենց Ռիքմանը ստացավ այն հետմահու, առաջին մրցանակակրի անունը առանձին հայտարարվեց։

## Պարգևներ և առաջադրումներ
### Պարգևներ
* 1992 - BAFTA մրցանակ - լավագույն արական դերը «Ռոբին Հուդ։ Գողերի արքայազնը» ֆիլմում
* 1994 - Հաղթանակ «Լավագույն դերասան» առաջադրումում Մեսմեր ֆիլմի համար
* 1996 - Էմմի մրցանակ - լավագույն արական դերը «Ռասպուտին» տելեֆիլմի համար
* 1997 - Ոսկե գլոբուս մրցանակ - լավագույն արական դերը «Ռասպուտին» տելեֆիլմի համար
* 1997 - ԱՄՆ-ի կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակ - լավագույն արական դերը «Ռասպուտին» տելեֆիլմի համար
* 2011 - *MTV* գավաթ պրոֆեսոր Սնեյփի դերակատարման համար Փոթթերանայում

### Առաջադրումներ
* 1992 - BAFTA մրցանակ - լավագույն արական դերը «Անկեղծ, ուժեղ, խելագար» ֆիլմում
* 1996 - BAFTA մրցանակ - լավագույն արական երկրորդական դերը «Զգացողություն և զգայունություն» ֆիլմում
* 1997 -  BAFTA մրցանակ - լավագույն արական երկրորդական դերը «Միքաել Կոլլինս» ֆիլմում
* 2004 — «Էմմի» մրցանակ - լավագույն արական դերը «Աստծո ստեղծած» տելեֆիլմի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Ալան Ռիքմանի երկրպագուների կայքը
* Ռիքմանի՝ տարբեր տարիների հարցազրույցները

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ