Դրամանենգները (վեպ)

«**Դրամանենգները»**  Անդրե Ժիդի կողմից գրված վեպ, հրատարակվել է 1925 թվականին Nouvelle Revue française-ում: Մինչ Ժիդն այս ժամանակ արդեն գրել էր բազմաթիվ գործեր, օրինակ՝ Վատիկանի քարանձավները, Ռոջեր Մարտին դյու Գարդին նվիրված ձոնում նա նշում է, որ սա իր «առաջին վեպն է»։

Մանրակրկիտ կառուցված այս վեպը բազմապատկում է կերպարները, պատմողական տեսակետները և տարբեր երկրորդական ինտրիգները հիմնական պատմության շուրջ: Իր գրելու ազատության և տեսակետների բազմակիության շնորհիվ Ժիդը կտրվում է գծային վեպի գրական ավանդույթից։ Էդվարդի կերպարի միջոցով նա ցույց է տալիս իրական աշխարհը վերարտադրելու վեպի հավակնության սահմանները և այդպիսով ճանապարհ է բացում դեպի ստեղծագործական գրության ավելի լայն փնտրտուքներ։

Այս վեպն այսօր համարվում է 20-րդ դարի ամենանշանակալիցներից մեկը, գրական շարժումների նախադրյալը, ինչպիսին է «Նոր վեպ»-ը: 1950 թվականին այս վեպն ընդգրկվել է Կես դարի լավագույն վեպերի Գրան պրի ցուցակում։ 2010 թվականին Բենուա Ժակոյի կողմից 120 րոպե տևողությամբ հեռուստատեսային ադապտացիա է արվել (սցենար և իրականացում)։

Համասեռամոլությունը գործողությունների կենտրոնում է՝ լինի դա երկու գրողների՝ Ռոբերտի և Էդուարի միջև մրցակցությունը, Օլիվիեի առևանգումը, թե երիտասարդների գրավումը դեպի մեծերը:

Ժիդը քննադատում է Ֆլոբերյան վեպը, նատուրալիստական ​​վեպը, այն բանի համար, որ ամեն ինչ կորած է թվում նախապես, որ արդյունքը առկա է սկզբում, ինչպես Սենտիմենտալ կրթության առաջին գլխում։ Այս հիասթափեցնող տեւողությանը նա հակադրում է Դրամանենգներում մի վեպ, որը չի զարգանում այնպես, ինչպես կարելի է ակնկալել: Բեռնարը՝ նվաճող սրիկա, վերադառնում է իր հոր մոտ՝ գրքի առաջին էջերում ընտանիքի տունը լքելուց հետո: Ժիդը բազմապատկում է պատմվածքի ռիթմերի ընդմիջումները և շարադրման եղանակները: Այն միախառնում է սոցիալական ռեալիզմն ու ֆանտազիան, ինչպես Սորբոնի մատուռում հրեշտակի հետ կռվի տեսարանում (մաս 3, գլուխ 13): Այսպիսով, նա կարծես վերանայում է, ինչպես Ռիվիերը ցանկանում էր, արկածի հասկացությունը՝ բացելով իր վեպը հնարավոր վեպերի գերառատության վրա:

## Ամփոփում
Այս վեպը դժվար է ամփոփել, քանի որ սյուժեներն ու կերպարները բազմաթիվ են և միմյանց միահյուսված: Այնուամենայնիվ, հնարավոր է բացահայտել հիմնական պատմությունը երեք կերպարների շուրջ, և մի քանի երկրորդական սյուժեներ, որոնք ճյուղավորվում կամ վերադառնում են կենտրոնական պատմությունից:

### Հիմնական պատմություն
Հիմնական պատմությունը երեք հերոսների՝ Բեռնարի և Օլիվիեի՝ ավագ դպրոցի երկու ընկերների, ինչպես նաև Էդուարի՝ Օլիվիեի հորեղբոր և գրողի պատմությունն է, որը ցանկանում է ստեղծել յուրահատուկ և նորարար վեպ:

Բերնարդը, ով պատրաստվում է ստանալ իր բակալավրի կրթությունը, պատահաբար գտնում է մորն ուղղված սիրային նամակները և հայտնաբերում, որ ինքը մոր անօրինական սիրո պտուղն է։ Նա խորը արհամարհանք է զգում այն ​​մարդու հանդեպ, ով մեծացրել է իրեն առանց իր հայրը լինելու, և որին հետո կարծում է, որ երբեք չի սիրել: Այնուամենայնիվ, այս որդեգրած հայրը՝ Ալբերիկ Պրոֆիտենդիեն, իր մյուս երեխաների մեջ նախապատվություն ունի նրա նկատմամբ։ Ամենադաժան և անարդար հրաժեշտի նամակը գրելուց հետո Բեռնարը փախչում է տնից և ապաստանում իր ընկերներից և դասընկերներից մեկի՝ Օլիվիեի մոտ։ Վերջինս ամաչկոտ երիտասարդ է, ով փորձում է փոխհատուցել իր սիրո պակասը մտերիմ ընկերների կամ հորեղբոր Էդուարդի հետ, ով կիսում է Օլիվիեի սերը, բայց նրանցից ոչ մեկին չի հաջողվում դա արտահայտել։ Էդուարդը, թողնելով իր ճամպրուկը  Սեն-Լազարի կայանի ուղեբեռի պահեստում, անգիտակցաբար տոմսը գցում է գետնին, Բեռնարդը վերցնում է այն և օգտվում է ճամպրուկին տիրանալու հնարավորությունից: Բեռնարը գտնում է դրամապանակը և կարդում Էդուարդի օրագիրը, որը թույլ է տալիս նրան իմանալ, թե որտեղ գտնել տղային. մի փոքրիկ հյուրանոցում, որտեղ իր լավ ընկեր Լաուրան է հանգրվանել։ Այս երիտասարդ կինը հղիանում է Վինսենթից՝ Օլիվիեի եղբորից, ով լքում է նրան և թողնում մեծագույն նեղության մեջ։ Ամենևին չվրդովված Էդուարդը զվարճանում է անհետացած և գտնված ճամպրուկի արկածով և Բեռնարին հրավիրում է մնալ Շվեյցարիայում Լաուրայի հետ՝ առաջարկելով նաև լինել իր քարտուղարը։ Լեռներում մնալուց հետո Բերնարդն անասելի երջանկություն է ապրում, նա հավասարապես սիրահարված է գրողին և լքված կնոջը:

Խանդավառ պատմությունը, որը նա պատմում է իր ընկերոջը՝ Օլիվիեին, ստիպում է նրան ահավոր խանդոտ լինել և չարությունից դրդված՝ նա թույլ է տալիս իրեն գայթակղել կոմս Պասավանտի կողմից՝ նորաձև գրող, հարուստ, շքեղ և տղաների սիրահար, բայց նաև ցինիկ և մանիպուլյատոր: Նա որոշ ժամանակ տենչում էր երիտասարդին և օգտվում էր նրա հոգեվիճակից՝ իշխելու նրան։ Կոմսի ազդեցությունը տղայի վրա վնասակար է. Օլիվիերը դառնում է ավելի դատարկապաշտ և մակերեսային, ինչը նրան ծաղրի և քննադատության է արժանացնում իր իսկական ընկերների կողմից: Նա դժգոհ է, որ իրեն մերժված է զգում նրանց կողմից, ովքեր կարևոր են իր համար, առանց իմանալու, թե ինչպես ետ դառնալ: Արգոնավորդների գրական ակումբի երեկոյի ժամանակ նա հարբում է և հիմարացնում իրեն բոլորի աչքի առաջ, այնուհետև սուզվում է ալկոհոլային խռովության մեջ: Նրան կարգի է բերում քեռի Էդվարդը։ Առավոտյան նա փորձում է ինքնասպան լինել, ոչ թե հուսահատությունից, այլ գաղտնի պահած պատճառներից։ Նա ի վերջո մնաց հորեղբոր մոտ՝ շնորհիվ իր մոր՝ Պաուլինի բարության, ով հստակ հասկանում էր իր խորթ եղբոր և որդու սիրալիր հարաբերությունները, և ով չէր ցանկանում քանդել դրանք։ Մինչդեռ Բեռնարը Շվեյցարիայի Սաաս-Ֆի քաղաքում Լաուրայի և Էդուարդի հետ քննարկման ժամանակ հասկանում է, որ արյան կապը կեղծ արժեք է, և որ նա պետք է ընդունի Պրոֆիտենտիեին որպես իրեն դաստիարակող, հետևաբար նաև որպես իր հայր։ Նա նաև հասկանում է, որ ակամա գրավել է ընկերոջ տեղը Էդվարդի սրտում և որոշում է գնալ իր ճանապարհով։

### Երկորդական սյուժեներ
Մի քանի երկրորդական սյուժեներ պտտվում են այս հիմնական պատմության շուրջ.

* Օլիվիեյի ավագ եղբոր՝ Վինսենթի պատմությունը, որը դավաճանական սիրավեպ ունի հեռավոր զարմիկի հետ (Լաուրա, Էդուարի ընկերուհին) դառը պտուղներով, քանի որ նա հղիացնում է նրան։ Վախկոտ, նա լքում է Լաուրային՝ «չզգալով շատ մեծ սեր», որպեսզի ինքն իրեն կորցնի Լեդի Գրիֆիթի՝ կոմս Պասավանտի ընկերուհու մոտ։ Վեպի վերջում Արմանդի եղբոր կողմից գրված նամակը, որտեղ հիշատակվում է մի մարդու, որը կարող էր լինել Վինսենթը, հուշում է, որ Վինսենթը, տրվելով խելագարությանը, սպանել է իր սիրուհուն Աֆրիկա կատարած ճանապարհորդության ժամանակ։

* Օլիվյեի փոքր եղբոր՝ Ժորժի պատմությունը, հաշվապահ երիտասարդ տղայի, ով ոչնչից չի վախենում և դիմում է հանցագործության, որը շահարկվում է կոմս Պասավանտի ենթակայի կողմից:

* Օլիվյեի ընկեր Արման Վեդելի պատմությունը, որը հիասթափված և ընկճված էր, տառապում էր գեղեցկության և հարստության պակասից և թաքցնում այս տառապանքը կծու հեգնանքի տակ: Հովվի զավակ, նա չի կարող տանել այն նեղ մթնոլորտը, որում մեծացել է, և որը նրան կարծես անկարող է դարձրել երջանկությանը և անկեղծությանը։ Այնուամենայնիվ, նա մեծ սեր է տածում իր առաքինի քրոջ՝ Ռեյչելի նկատմամբ, առանց նրա, որ այդ սերը խանգարելի տղային կանոնավոր կերպով գայթակղել քրոջը։ Բանաստեղծ լինելով իր ազատ ժամանակ, նրան ի վերջո ցինիկ կոմս դը Պասավանի կողմից առաջարկվեց գրական գրախոսության տնօրենի պաշտոն (որը չխանգարեց նրան արհամարհել իր «բարերարին»):

* Վեպում մեծահասակները նույնպես ունեն իրենց պատմությունները. Բերնարդի հայրը՝ հետաքննիչ դատավոր, ով հետևում է կեղծ փողերի գործին, որում Ժորժը խառնված է. Օլիվիեի հայրը, որը պատռված է կնոջ, ընտանիքի և սիրուհու միջև. Լա Պերուզը, դառը ծեր երգեհոնահար, ով երազում է գտնել իր կորած թոռանը, բայց սարսափելի հիասթափվում է, երբ հանդիպում է նրան. Լաուրան՝ Վինսենթի սիրուհին, ով վերջում ընդունում է ամուսնու ներողամտությունը և վերադառնում նրա հետ ապրելու. Վիկտոր Ստրուվիլհու, նույնիսկ ավելի ցինիկ, քան Պասավանը և կեղծ փողերի գործի հրահրողը:

* Վերջապես, Բորիսը՝ երգեհոնահարի թոռը՝ փխրուն մանկահասակ երեխա, որին հանդիպում են Էդուարդն ու Բեռնարը լեռնային առողջարանում, հետ են բերում Փարիզ՝ նրան հեռու պահելու Բրոնյայի՝ իր բժշկի դստեր հիվանդությունից, որին նա պաշտում է, բայց նաև՝ իր ընկերների հետ ձեռնաշարժության նկատմամբ նրա հակումները, որն այն ժամանակ համարվում էր ամոթալի և անառողջ վերաբերմունք: Կորած, հուսահատ, լքված բոլորի կողմից, ներառյալ Էդուարդը, ով երդվել էր հոգ տանել նրա մասին, Բեռնարը, ով պաշտպանում էր նրան այնքան ժամանակ, քանի դեռ նա իր պանսիոնատում հսկիչ էր, բայց ով պետք է թողնի իր պաշտոնը Սառայի՝ Արմանի և Լորայի անամոթ քրոջ, Ջորջաբերի, Բրոնջաբերի, և վերջապես, նրա գրկում թափառելուց հետո քավիչ զոհը, ինքնասպան լինելով, սարսափելի դրամայի, որն ավարտում է վեպը ծայրահեղ մութ նոտայով։ Այս ողբերգությունը, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս փրկագնել երկու կերպարների՝ Ժորժին, ով զղջում է իր պատճառած վնասի համար, և Արմանդին, ով վերջում է մտերմանում իր ընտանիքի հետ (վերջինս ղեկավարում էր գիշերօթիկ դպրոցը, որտեղ տեղավորվել էր երիտասարդ տղան, և հաստատության հեղինակությունը լրջորեն տուժում է):

Բացի այդ, վեպը կառուցված է անորոշության վրա, քանի որ քեռի Էդուարդը՝ գրող, ներկայացվում է գրելով «Դրամանենգները» վեպը, որտեղ նա ձգտում է հեռու մնալ իրականությունից, և որի գլխավոր հերոսն է մի վիպասան:

## Վեպի վերլուծություն
Վեպի կառուցվածքը շատ բարդ է և հեռու դասական գծային շարադրանքից։ Տարբեր պատմությունները փոխկապակցված են, տեսակետները՝ բազմակի ու փոփոխական, պատմողն ինքը պարբերաբար փոխվում է։ Կան նաև բազմաթիվ պատմողական ժանրեր՝ օրագիր, նամակ և այլն։ Երբեմն հեղինակը նույնիսկ ուղղակիորեն դիմում է ընթերցողին։ Պատմվածքն այսպիսով հիմնված է մշտական ​​երկիմաստության վրա։

Այս աշխատության միջոցով հեղինակը ցույց է տալիս ավանդական վեպի սահմանները և իրական աշխարհի բարդությունը նկարագրելու իր հավակնության ձախողումը: Նա, այսպիսով, ցանկանում է ազատել գրականությունն իր պատմողական զսպաշապիկից, որպեսզի վեպը դառնա ինքնուրույն ստեղծագործական արվեստի գործ, այլ ոչ թե պատմված պատմության պարզ զետեղարան:

1927 թվականին Անդրե Ժիդը հրատարակեց «Դրամանենգների օրագիրը» (114 էջ) Գալիմարի մոտ, որն օրեցօր ներկայացնում է նրա աշխատանքը վեպի գրման ժամանակ, այս գրքի նվիրման ժամանակ նա նշել է. «Ես առաջարկում եմ այս վարժությունների և ուսումնական գրքերը իմ ընկեր Ժակ դը Լակրետելին և մասնագիտական ​​հարցերով հետաքրքրվողներին»: Հավելվածում այն ​​նաև պարունակում է երկու նորությունների պատմություն, որոնք ոգեշնչման աղբյուր են հանդիսանում Ժիդի համար. Լյուքսեմբուրգի այգիներում կեղծ ոսկյա մետաղադրամների ապօրինի շրջանառության դեպքը (1906թ.) և ավագ դպրոցի աշակերտ Նենիի ինքնասպանությունը 1909թ.-ին Կլերմոն-Ֆերանի Բլեզ-Պասկալ միջնակարգ դպրոցում:

## Էկրանավորում
 2009 թվականին France 2-ի համատեղ արտադրության Դրամանենգները հեռուստաֆիլմը նկարահանվել է Բենուա Ժակոյի կողմից և հեռարձակվել ալիքով 2011 թվականին: 2018 թվականին թողարկվել է DVD և տարածվել Optimale Distribution-ի կողմից:

## Գրականություն

* Roger-Michel Allemand, *"Les Faux-monnayeurs", Gide*, Ellipses, 1999, coll. Textes fondateurs.
* Pierre Chartier, *Les faux monnayeurs*, Gallimard, 1991, coll. Foliothèque.
* Alain Goulet, *Les Faux-monnayeurs mode d'emploi*, SEDES, 1991.
* Alain Goulet, *Lire Les Faux-monnayeurs de Gide*, Dunod, 1994.
* Alain Goulet, *Gide : Les Faux-monnayeurs, Journal des Faux-monnayeurs*, Atlande, 2016.
* Jean-Joseph Goux, *Les Monnayeurs du langage*, Galilée, 1984.
* Geneviève Idt, *Les Faux-monnayeurs, André Gide*, Hatier, 2001.
* David Keypour, *André Gide : écriture et réversibilité dans Les Faux-monnayeurs*, Didier, 1980.
* Pierre Masson, *Lire Les Faux-monnayeurs*, Presses universitaires de Lyon, 1990.

## Արտաքին հղումներ
Ressources pédagogiques, sur le site « Lettres volées »

Catégorie:Roman français paru en 1925 Catégorie:Roman à thématique gay Catégorie:Roman d'André Gide
Կատեգորիա:1925 վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:1925 գրքեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Կատեգորիա:1925 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրքեր
Կատեգորիա:Վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մոդեռնիզմի գրական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրականություն
Կատեգորիա:Մոդեռնիզմ
Կատեգորիա:Աշխատություններ գրականության մասին
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով