Հին պատկերասրահ (Դյուսելդորֆ)

**Դյուսելդորֆի հին պատկերասրահ** կամ **Հին կուստհալլե** (), պատկերասրահ և ցուցասրահ Դյուսելդորֆում։ Կառուցվել է 1878-1881 թվականներին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին շենքը փոքր-ինչ վնասվել է, ուստի Դյուսելդորֆ քաղաքը պատերազմից հետո կարողացել է այդտեղ մի շարք ցուցահանդեսներ անցկացնել։ 1967 թվականին Հին պատկերասրահը քանդվել է և վերակառուցվել ներկայիս Գրաբբեպլաց (Grabbeplatz) հրապարակի հարավային կողմում։

## Դիրք
Պատկերասրահի շենքը գտնվել է Մյուլենշտրասսեի արևելյան ծայրամասում, ներկայիս Գրաբբեպլաց հրապարակում, անմիջապես Ալլեշտրասեի վրա, այժմ՝ Հենրիխ Հայնե ծառուղում։ Այդ ժամանակ այդտեղ տեղակայված է եղել Ֆրիդրիխսպլացը։ Սկզբում հրապարակը կոչվել է Մյուլլենպլաց  (*Mühlenplatz*), իսկ հետո մինչև 19-րդ դարի սկիզբը՝ Պարադեպլաց (*Paradeplatz*), քանի որ այդ ժամանակ Դյուսելդորֆի կայազորն այդտեղ իր շքերթներն է անցկացրել։

## Շենքի պատմություն
Քաղաքը երկու անգամ կազմակերպել է շենքի լավագույն նախագծի մրցույթ՝ 1874 և 1877 թվականներին։ Ի վերջո, լավագույնը ճանաչվել է ճարտարապետներ Էռնստ Գիզեի և Պոլ Վեյդների նախագիծը, ովքեր արդեն կառուցել էին այն ժամանակվա քաղաքային թատրոնը (այժմ՝ օպերային թատրոնը) փողոցի մյուս կողմի անկյունագծով։ Շենքը կառուցվել է 1878-1881 թվականներին և բացվել է 1881 թվականի հուլիսի 3-ին՝ Մալկաստենի նկարիչների ասոցիացիայի կողմից կազմակերպված պատմական զգեստների շքերթով։

Թանգարանի շենքը մեծապես վնասվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, սակայն պատերազմի ավարտից հետո այնտեղ կազմակերպվել են  ցուցահանդեսներ։ Հետպատերազմյան շրջանում մրցույթ է հայտարարվել պատմական վայրի վերակառուցման համար։ Սակայն 1960 թվականին ներկայացված առաջարկները մերժվել են հօգուտ քաղաքապետարանի շինարարական վարչության կողմից ներկայացված նախնական նախագծի։ Որոշվել է քանդել վնասված շենքը (ինչը կատարվել է 1967 թվականին) և վերականգնել Դյուսելդորֆի պատկերասրահը շինարարության համար ներկայիս Գրաբբեպլաց հրապարակի հարավային կողմում հատկացված տեղամասում։

## Նկարագիր
Գեղարվեստական պատկերասրահ-թանգարանը իրենից ներկայացնում էր ուղղանկյուն երկհարկանի շինություն՝ նեղ ճակատով, որը նայում էր ներկայիս  Հենրիխ Հայնեի ծառուղու կողմը։

### Արտաքին ձևավորում
Ճակատային մասում գերակշռում էր մեծ հաղթական գլխավոր մուտքը, որի ձևը հաղթակամար էր հիշեցնում։ Այն ուներ մեծ սյունկարգի ձև և զբաղեցնում էր ճակատի կեսը։ Հաղթական գլխավոր մուտքը պատկանում էր ուշ դասական կլոր կամարային ոճին, որն այդ ժամանակվա Փարիզի «ամենաժամանակակից ուղղություններից» էր և Գերմանիա էր մուտք գործել Դրեզդենով Գոդֆրիդ Զեմպերի միջոցով։ Քանդակազարդ ճակատամասը զարդարված էր նկարիչների միության և Դյուսելդորֆ քաղաքի զինանշանով։

#### Արձանասյուներ
Հաղթական գլխավոր մուտքի սյուների վրա դրված էին Վիլհելմ Ալբերմանի չորս արձանասյուների պատկերներ։ Դրանք մարմնավորում էին երաժշտական, գեղանկարչական, քանդակագործական և ճարտարապետական պատկերներ։ Չորս մետր բարձրությամբ զարդապատկերները պահում էին քովթարը, որի վրա դրված էր մեծ եռանկյունաձև վերնաճակատը։ Զույգ արձանասյուներով և կամարակապ առաստաղով հաղթական գլխավոր մուտքը նմանեցվել էր Փարիզի Լուվրի կցակառույցի օրինակին՝ Սյուլլիի տաղավարին (Palais de l'Horloge):

 Düsseldorf (DerHexer) 2010-08-13 025.jpg|Վիլհելմ Ալբերմանի ստեղծած դասական արձանասյուների զարդապատկերները ներկայումս  տեղադրված են Դյուսելդորֆի Նոր թանգարանում
 Double caryatids Pavillon Richelieu Louvre.jpg|Արձանասյուների նմուշներ Լուվրի Սյուլլիի տաղավարից (Փարիզ)

 
#### Արվեստի հանճարներ
Վերնաճակատի վրա կանգնեցված էր Կարլ Հիլգերսի ստեղծած հինգ մետրանոց զարդապատկերը, որը պատրաստվել էր ցինկի ձուլման մեթոդով և կոչվում էր  «Արվեստի հանճար» կամ «Վիկտորիա», որն իրենից ներկայացնում էր տաղանդների յուրահատուկ թևավոր պահապան հրեշտակ։ Ի նշան արվեստի հանդեպ հարգանքի՝ տղամարդու աջ ձեռքում դափնեպսակ է բարձրացված։ Ձախ ձեռքում տեղադրված էր հավերժական կրակ, որն անձնավորում է ստեղծագործ ուժի անսահման ցանկությունը։


 Alte Kunsthalle in Düsseldorf, Figur von Karl Hilgers „Genius der Kunst“.jpg|Կառլ Հիլգերսի «Արվեստի հանճար» կերպարը


#### Այլ պատկերաքանդակներ
Հին պատկերասրահի քանդումից հետո քաղաքային բնատեսարաններում տեղ գտած պատկերաքանդակներից են քանդակագործ Ֆրանց Դորենբախի (1870–1943) կողմից 1907 թվականին ստեղծված և Մալկաստենպարկում տեղադրված մոր քանդակը և Անսելմ Ֆոյերբախի քանդակը, որ ստեղծվել է 1921 թվականին քանդակագործ Ռայնհոլդ Ֆելդերհոֆի կողմից (այժմ տեղադրված է Ֆոլկսգարտեն / Կրուպպշտրասսի անկյունում։

#### Խճանկար
Կամարաձև ամրամահիկը զարդարված էր «Ճշմարտության հաղթանակի» խճանկարով, որը նախագծվել էր Ֆրից Ռոբերտի կողմից և իրականացվել էր Անտոնիո Սալվիատիի ընկերության կողմից Վենետիկում (ըստ մեկ այլ աղբյուրի. «Ճշմարտությունը որպես ողջ արվեստի հիմք» նաև «Veritate Arti»)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ռմբակոծության ժամանակ խճանկարը չի վնասվել։ Երբ 1959 թվականին հին արվեստի պատկերասրահը քանդվել է, պատի հսկայական խճանկարները հանվել են, կտոր-կտոր հավաքվել և դրվել տուփերի մեջ և պահվել պատկերասրահի պահեստում։ 1994 թվականին հատվածները հետազոտվել են վերականգնողների կողմից և նկարագրվել որպես «ընդհանուր առմամբ փխրուն»»։


Düsseldorf, Alte Kunsthalle, erbaut 1878 bis 1881 von Ernst Giese und Paul Weidner, Ansicht.jpg|Լյունետն առանց Ռոբերի խճկանկարի
Kunsthalle, Düsseldorf.JPG|Լյունետը Ռոբերի խճկանկարով
Düsseldorf, Alte Kunsthalle, Wandmosaik "Veritate Arti" von Fritz Roeber (1851-1924), ganz.png|Ֆրից Ռոբերի (1851–1924) «Veritate Arti» խճանկարը 
Düsseldorf, Alte Kunsthalle, Wandmosaik "Veritate Arti" von Fritz Roeber (1851-1924), Teile.png|Մանրամասներ խճանկարից


### Ներքին հարդարանք
Արտաքուստ շքեղ շենքը քննադատության է արժանացել իր չափազանց մեծ և անպատշաճ սանդուղքների, ինչպես նաև չափազանց փոքր ցուցասրահների համար, ինչը հանգեցրել է նոր արվեստի պատկերասրահի կառուցման պահանջարկի դեռևս 1880-ականների վերջին։ 1906 թվականին թանգարանում կատարվել են մի շարք վերակառուցումներ, մասնավորապես՝ ավելացվել են ընդարձակ լուսավոր սրահներ։


Kunsthalle in Düsseldorf, erbaut 1878 bis 1881 von Ernst Giese und Paul Weidner, Querschnitt.jpg|Երկարատև կտրվածք
Kunsthalle in Düsseldorf, erbaut 1878 bis 1881 von Ernst Giese und Paul Weidner, Grundriss Erdgeschoss.jpg|Առաջին հարկի հատակագիծը
Kunsthalle in Düsseldorf, erbaut 1878 bis 1881 von Ernst Giese und Paul Weidner, Grundriss Obergeschoss.jpg|Երկրորդ հարկի հատակագիծը


#### Որմնանկարներ
Կենտրոնական սանդուղքը զարդարված էր Կառլ Հերցի «Արվեստի ճակատագրերը դարերի միջով»՝ արվեստի պատմության հիմնական դարաշրջանների վեց մեծածավալ այլաբանական որմնանկարներով։

Աստիճաններով բարձրանալիս, դեպի հարևան սենյակներ տանող դռան աջ կողմում պատկերված էր «Սկզբում» որմնանկարը։ «Հռոմեական կայսրերի օրոք» և «Միջնադարում» որմնանկարները գտնվում էին աստիճանահարթակի արևմտյան ծայրամասի պատի դռան աջ և ձախ կողմերում։


Carl Gehrts (1853 - 1898), "Im Mittelalter".png|«Միջնադարում»
Carl Gehrts (1853 - 1898), "Im Anfang".png|«Ի սկզբանե»
Carl Gehrts (1853 - 1898), "Unter Roms Kaisern".png|«Հռոմեական կայսրերի օրոք»


Երկար կողմում ցուցադրված են սանդուղքի երկու հիմնական նկարները՝ «Անտիկ  արվեստը» և «Վերածննդի արվեստը»։ Նրանք ձևավորում են «գաղափարների ակադեմիական շենքի դասական սյուները»։


 Düsseldorfer Kunsthalle, Treppenhaus, rechts das Wandgemälde "Die Kunst im Alterthum" von Carl Gehrts.png|Աստիճանների աջ կողմում բացակայում է Կարլ Հերցի «Անտիկ արվեստը» կտավը
 Düsseldorfer Kunsthalle, Treppenhaus, Wandgemälde "Die Kunst im Alterthum" von Carl Gehrts (verschollen).png|«Անտիկ արվեստը» կտավի կորած բնօրինակը
 Carl Gehrts (1853 - 1898), "Die Kunst im Alterthum".png|Պահպանվել է «Անտիկ արվեստը» կտավի նախնական տարբերակը


 Kunsthalle in Düsseldorf, erbaut 1878 bis 1881 von Ernst Giese und Paul Weidner, Treppenhaus.jpg|Սանդուղք 1904 թվականից առաջ, աջ կողմում Կառլ Հերցի «Վերածննդի արվեստ» գործի կորած որմնանկարն է 
 Düsseldorfer Kunsthalle, Treppenhaus, Wandgemälde "Die Kunst in der Renaissance" von Carl Gehrts (verschollen).png|«Վերածննդի արվեստը»ստեղծագործության կորած բնօրինակ  
 Carl Gehrts (1853 - 1898), "Die Kunst in der Renaissance".png|Պահպանվել է «Արվեստը Վերածննդի դարաշրջանում» կտավի նախնական տարբերակը


Նույն նկարիչը սանդուղքի վերևում զարդարել էր 16 կամարամահիկ, որոնք բացահայտում էին «Աղջկական ուրախություններ և տխրություններ» թեման։

«Հերցի որմնանկարները» մասնագիտորեն փորագրվել էին աստիճանահարթակների քարերի վրա՝ նախքան շենքի քանդելը 1959 թվականին։ Ներկայումս դրանք դեռ չեն հայտնաբերվել։

Կրոնենբուրգի (Այֆել) թանգարանում ցուցադրվել են նկարիչ Կարլ Հերցի 21 աշխատանքներ։ Դրանք նրա որմնանկարների էսքիզներն են Դյուսելդորֆի արվեստի պատկերասրահի սանդղավանդակում, որը կառուցվել էր 1888 թվականին։ Քանի որ շենքը քանդվել է, 21 նկարներ մնացել են որպես այդ որմնանկարների վերջին հիշողություն։

## Ցուցահանդեսներ
Հին Կունստհալլեն եղել է Գերմանիայի առաջին թանգարաններից, որի հավաքածուները և ցուցահանդեսները հիմնականում նվիրված են եղել ժամանակակից արվեստին։

1883-1920 թվականներին նկարիչ Հերման Կարլ Հեմպելը եղել է թանգարանի տնօրենը կամ մենեջերը։ Հատկապես 1881 թվականի բացումից հետո առաջին տարիներին անցկացվեցին ցուցահանդեսներ, որոնք առնչություն չունեին ժամանակակից արվեստի հետ, օրինակ՝ «Հին վարպետների նկարները» ցուցահանդեսը 1886 թվականի սեպտեմբերի 5-ից հոկտեմբերի 7-ը, 17-րդ դարի ֆլամանդական և հոլանդական դպրոցի աշխատանքները, որը ձևավորվել էր Ստորին Հռենոսի և Վեստֆալիայի մասնավոր կոլեկցիոներների կողմից։ Ժամանակակից արվեստի հիմնական ցուցահանդեսները, որոնք անցկացվել են թանգարանում, ընդգրկում են 1909 և 1911 թվականների Զոնդերբունդի ցուցահանդեսները։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո նկարիչ Կարլ Մյորդֆելդը դարձել է Հինդենբուրգվալ (*Hindenburgwall*) 11ա հասցեում գտնվող թանգարանի մենեջերը և այդտեղ են անցկացվել «Երիտասարդ Ռեյնլանդ», «Կապույտ հեծյալ» և «Die Brücke» Rider ցուցահանդեսները։ 1930 թվականին այդտեղ է տեղի ունեցել Հռենոսյան սեցեսիոնի  ամենամյա ցուցահանդեսը։

1935 թվականից նկարիչ Ֆրեդ Կոկսը ստանձնել է թանգարանի կառավարումը, իսկ 1934 թվականին հիմնադրված «Դյուսելդորֆի կերպարվեստի խթանման ընկերության» հետ փորձարկվել է Երրորդ Ռեյխի նոր ցուցահանդեսային քաղաքականությունը։

## Գրականություն
* *Georg Friedrich Koch*: Museums- und Ausstellungsbauten. In: Eduard Trier, Willy Weyres (Hrsg.): Kunst des 19. Jahrhunderts im Rheinland. Architektur: II, Profane Bauten und Städtebau. Schwann, Düsseldorf 1980, ISBN 3-590-30252-6, S. 212 f.
* *Alexandra König*: *Kunsthalle.* In: Roland Kanz, Jürgen Wiener (Hrsg.): *Architekturführer Düsseldorf.* Dietrich Reimer, Berlin 2001, Nr.&nbsp;20, S.&nbsp;15.
* *Kathrin DuBois*: *Die alte Kunsthalle.* In: *Orte der Düsseldorfer Malerschule – Spuren der Künstler in Düsseldorf.* (= *Rheinische Kunststätten*, Heft 528). Rheinischer Verein für Denkmalpflege und Landschaftsschutz, Köln 2009, ISBN 978-3-86526-069-7, S.&nbsp;14–17.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kunsthalle Düsseldorf (сайт нового Кунстхалле Дюссельдорфа)
* Als Florenz an den Rhein rückte

Կատեգորիա:1878 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:1878 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1880-ականների ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատկերասրահներ
Կատեգորիա:Դյուսելդորֆ
Կատեգորիա:Նախկին շենքեր և կառույցներ