open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էլեն Ֆրանկենթալեր

**Էլեն (Հելեն) Ֆրանկենթալեր** (, ), հրեական ծագմամբ ամերիկացի աբստրակցիոնիստ։

## Կյանք և արվեստ
Ծնվել է Նյու Յորքի նահանգի Գերագույն դատարանի դատավոր Ալֆրեդ Ֆրանկենթալերի ընտանիքում։ 1945-1950թթ-ին ուսումնասիրել է նկարչություն Վերմոնտի և Նյու Յորքի գեղարվեստի տարբեր դպրոցներում։ Նրա ուսուցիչների շարքում առանձնանում է մեքսիկացի նկարիչ Ռուֆինո Տամայոն։

Գեղարվեստական առումով նա գտնվում էր Ջեքսոն Պոլլոքի գործերի ուժեղ ազդեցության տակ, ում հետ մասնակցել է «Աբստրակտ արվեստի շարժմանը»։

Բեթի Փարսոնսի պատկերասրահում վերջին ցուցահանդեսին մասնակցելուց հետո 1951 թվականին որդեգրեց նրա տեխնիկան՝ հյուրանոցի հատակին դասավորելով կտավի կտորները և նկարելով ներկի կաթիլներով։ Միևնույն ժամանակ մշակվում էր նաև նկարչուհու անհատական ոճը։ Կտավը պետք է լիներ առանց նախաներկի, իսկ ներկերը՝ նոսրացրած այն աստիճան, որ գրեթե ակնթարթորեն ներծծվեին կտավի մեջ։ Դրանից բացի, Է․ Ֆրանկենթալերը  ներկերը քսում էր կտավներին սպունգով։ Արդյունքում ստեղծվում էր կտավից «հոսող» ներկերի տպավորություն՝ կապելով իր աշխատանքները սյուրռեալիզմի հետ։ 1959 թվականին նկարչուհին Կասելում մասնակցում է ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսին։

Հետագայում՝ 1960–ական թվականներին, նա  առանց նախաներկի ներկված քաթանի վրա ստեղծում է երեք մետրանոց մոնումենտալ կտավներ, որոնց մեջ համակցվում են գունային տարբեր երանգներ։ Այս աշխատանքներով Է․ Ֆրանկենթալերը մեծ ազդեցություն ունեցավ ամերիկացի նկարիչների երիտասարդ սերնդի վրա, ովքեր աշխատում էին գունային գեղանկարչության ոճով (*Colorfield Paint*)՝ Քենեթ Նոլանդ, Ժյուլ Օլիցկի, Մորիս Լուի։

Է․ Ֆրանկենթալերը ամուսնացած էր ամերիկացի աբստրակտ նկարիչ Ռոբերտ Մոթերուելի հետ։

## Գրականություն
* *Դիթմար Էլգեր*, «Աբստրակտ արվեստ», Քյոլն, 2008.

## Ծանոթագրություններ



## Արտաքին հղումներ
* 
  

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հրեա նկարիչներ
Կատեգորիա:Հրեա նկարչուհիներ
Դանիել Բյորնեմ

**Դանիել Հադսոն Բյորնեմ** (**Դանիել Բերնեմ**; , ), ամերիկացի ճարտարապետ և քաղաքաշինարար։ Բերնեմը Չիկագոյում 1893 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսի ստեղծման աշխատանքների տնօրենն էր։  Նա առաջատար դեր է խաղացել մի շարք քաղաքների, այդ թվում՝ Չիկագոյի և Վաշինգտոն քաղաքի կենտրոնի զարգացման գլխավոր պլանների մշակման գործում, ինչպես նաև մշակել է մի քանի հայտնի շենքերի նախագծեր, այդ թվում՝ Նյու Յորքի «Ֆլեթայրոն Բիլդինգ» երկնաքերը և Վաշինգտոնի Յունիոն սթեյշեն կայարանը։

Բյորնեմին է պատկանում հետևյալ արտահայտությունը.Մի մտածեք փոքր ծրագրերի մասին։ Դրանց մեջ չկա արյունը բորբոքելու համար բավարար կախարդանք, ուստի դրանք, ամենայն հավանականությամբ, չեն իրականանա։

Բյորնեմի այս արտահայտությունը մեջ է բերում Լուիս Սալիվանը, որը նույնպես ճարտարապետ էր և քաղաքաշինության հարցերով Բյորնեմի մրցակիցը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգ քաղաքում մահացածներ
Պավել Դալալոյան

**Պավել Ռազմիկի Դալալոյան** (, ), ռուսաստանցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Չորս հանդիպում է անցկացրել Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայում։

## Կենսագրություն
Սկսել է խաղալ սիրողական Վորոնեժի մարզի սիրողական թիմերի ավագ տարիքային խմբում։ 1998 թվականին պրոֆեսիոնալ մակարդակում նորամուտն է նշել Սլավյանսկի Կուբանի «Կուբան» ակումբի կազմում, իսկ հաջորդ մրցաշրջանում խաղացել է «Լոկոմոտիվում» (Լիսկի), երկու թիմերն էլ խաղացել են երկրորդ դիվիզիոնում։

2000 թվականին սկզբին տեղափոխվել է «Ուրալան»։ Առաջին հանդիպումը Պրեմիեր լիգայում խաղացել է 2000 թվականի ապրիլի 8-ին, Վորոնեժի «Ֆակելի» դեմ՝ 87-րդ րոպեին փոխարինելով Վիդաս Դանչենկոյին։ Ընդամենը 4 ոչ լրիվ հանդիպում է անցկացրել Պրեմիեր Լիգայում, մասնակցել է նաև Ռուսաստանի Գավաթի քառորդ եզրափակչին, որտեղ «Ուրալանը» հաղթել է Մոսկվայի «Դինամոյին»։

2000 թվականի խաղաշրջանի երկրորդ կեսն անց է կացրել Լիպեցկի «Մետալուգի» կազմում` խաղալով հինգ խաղ առաջին դիվիզիոնում և մասնակցելով պետերբուրգյան «Զենիթի» դեմ տարած հաղթանակին` խփելով գոլերից մեկը(2:1)։ Այնուհետև հանդես է եկել երկրորդ դիվիզիոնում` խաղալով «Կրասնոդար 2000» և «Սլավյանսկ» ակումբներում։ Խաղացել է վորոնեժյան «Դինամոյի» կազմում և այս թիմի հետ սիրողական մրցույթներից տեղափոխվել է երկրորդ դիվիզիոն։

28 տարեկանում ավարտել է պրոֆեսիոնալ կարիերան, այնուհետև սիրողական մակարդակով խաղացել Վորոնեժի և Բելգորոդի մարզերի առաջնություններում։ Վորոնեժի «ԿԻՏ»-ի կազմում մասնակցել է վետերանների մրցումներին։

Մահացել է 2017 թվականի հունիսի 22-ին, Վորոնեժում, ավտովթարի հետևանքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Վրաերթի զոհեր
Քլիֆորդ Իրվինգ

**Քլիֆորդ Իրվինգ** (, ), ամերիկացի գրող և լրագրող, ով 1971 թվականին կեղծել է միլիոնատեր Հովարդ Հյուզի կենսագրությունը։ Խարդախության համար նա դատապարտվել է 2.5 տարվա ազատազրկման։

## Կենսագրություն
Նյու Յորքի նկարչի որդին, ով մշակել է Collier’s ամսագրի շապիկները։ Նա իր առաջին վեպը հրատարակել է 1956 թվականին։ 1960-ականներին ապրել է Իբիցայում, ունեցել է կնամոլի համբավ,  չորս անգամ ամուսնացել է։ Արվեստի գործերի հայտնի կեղծարար Էլմիր դե Հորիի հետ ծանոթանալուց հետո, ով Իբիցիայում ճգնավորի կյանք էր վարում, McGraw-Hill հրատարակչությունում հրապարակել է նրա հետ զրույցների գիրքը՝ «Կեղծագիր» (1969)։

Այն բանից հետո, երբ «Կեղծագիրը» հայտնվել է բեսթսելլերների ցանկում հարգարժան հրատարակչությունը Իրվինգի հետ պայմանագիր է կնքել 765,000 ԱՄՆ դոլարի՝ նախատեսելով մեկ այլ հայտնի ճգնավորի՝ միլիոնատեր Հովարդ Հյուզի ինքնակենսագրության հրատարակումը։ Գրքի ամբողջ բովանդակությունը, ներառյալ նամակագրությունը միլիոնատիրոջ հետ և հարցազրույցների հավաքածուն, կեղծվել են Իրվինգի և նրա գործակալի կողմից:Նրանք հույս ունեին, որ Հյուզն այնքան է կորցրել արդիականության նկատմամբ հետաքրքրությունը, որ ուշադրություն չի դարձնի հրապարակմանը։

1972 թվականի սկզբին ծեր Հյուզը անսպասելիորեն լրագրողների հետ աուդիո-կոնֆերանս է կազմակերպել, որի ընթացքում նա հայտարարել է, որ Հովարդ Հյուզի ինքնակենսագրության ամբողջ բովանդակությունը կեղծ է սկզբից մինչև վերջ։ Իրվինգը կասկածի տակ է դրել ձայնագրության ընթացքում լսված ձայնի պատկանելիությունը Հյուզին և փորձել է թաքնվել Շվեյցարիայում, սակայն ձերբակալվել է ոստիկանության կողմից։ Նա ընդհանուր առմամբ 17 ամիս անցկացրել է ճաղերի հետևում, իսկ հետո պատմել է «Խաբեություն» գրքի սկանդալի մասին (The Hoax, 1981):

## Կինոթատրոնում
* «Ֆ-ն որպես կեղծագիր» (1974), Օրսոն Ուելսի վերջին ֆիլմը, ի թիվս այլ բաների, պարունակում է Իրվինգի արկածների մասին պատմությունը։
* «Խաբեություն» (2007), 1981 թվականի գրքի ազատ էկրանավորում, Քլիֆորդ Իրվինգի դերում` Ռիչարդ Գիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քլիֆորդ Իրվինգի կայքէջը

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Պատրիսիա Մակքիլիպ

**Պատրիսիա Մակքիլիպ** (, ), ամերիկացի գրող, գրել է ֆենտեզի և գիտական ֆանտաստիկա ժանրերում։ Մակքիլիպը Ֆենտեզի համաշխարհային մրցանակի, Լոկուսի, Միֆոպոետիկ մրցանակների դափնեկիր է։ 2008 թվականին նա դարձել է ֆենտեզի համաշխարհային մրցանակի դափնեկիր է` «Ժանրում ունեցած նեդրման համար»։

## Կենսագրություն
Ըստ Fantasy Book Review-ի Պատրիսիա Մակքիլիպի մանկությունը անց է կացել Օրեգոնում, Անգլիայում և Գերմանիայում։ 1971 թվականին ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան, իսկ 1973 թվականին ստացել է մագիստրոսի աստիճան Կալիֆոռնիայի նահանգի համալսարանում, Սան Խոսեում։ Ամուսնացած է բանաստեղծ Դեյվիդ Լանդի հետ, որի հետ ներկայումս ապրում է Օրեգոնում։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* 1975` Ֆենտեզի համաշխարհային մրցանակ «Վեպ» անվանակարգում «The Forgotten Beasts of Eld»-ի համար
* 1980` Լոկուս մրցանակ «Ֆենտեզի վեպ» կատեգորիայում` «Տավղահարը քամու վրա» գրքի համար
* 1985` Բարլոգ մրցանակ «Պատմվածքներ» կատեգորիայում «A Troll and Two Roses» գրքի համար։
* 1995` Առասպելաբանական մրցանակ «Առասպելական մրցանակ մեծահասակների համար ստեղծագործությունների համար» անվանակարգում «Something Rich and Strange»-ի համար
* 2003` Առասպելաբանական մրցանակ «Առասպելական մրցանակ մեծահասակների համար ստեղծագործությունների համար» անվանակարգում «Ombria in Shadow»-ի համար
* 2003` Համաշխարհային ֆենտեզի մրցանակ «Վեպ» կատեգորիայում «Ombria in Shadow»-ի համար
* 2007` Առասպելաբանական մրցանակ «Առասպելական մրցանակ մեծահասակների համար ստեղծագործությունների համար» կատեգորիայում «Solstice Wood»-ի համար
* 2008` Ֆենտեզի համաշխարհային մրցանակ «Ժանրում ունեցած ներդրման համար»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://fantlab.ru/autor853
* Unaffiliated Fan Site
* Fantastic Fiction Author Page
* Author Bibliography  at SciFan

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Հարարի

**Հարարի** (ամհարերեն՝ አማራ), Եթովպիայի 9 շրջաններից մեկը, որն իր մեջ ներառում է Հարար քաղաքը և նրա մոտակա ծայրամասերը։ Տեղակայված է երկրի արևելքում։ Նախկինում հայտնի էր շրջան 13 անվանումով։ Շրջանի մակերեսը կազմում է 333,94 կմ²։

## Բնակչություն
Կենտրոնական վիճակագրական գործակալության 2007 թվականի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում էր 183․415 մարդ. 92316 տղամարդ և 91․099 կին։ Քաղաքային բնակչությունը հաշվվում է 99368 մարդ (54,18 %)։ Բնակչության խտությունը կազմում է 589,05 մարդ/կմ²։ Շրջանում հաշշվում է 46169 տնային տնտեսություն, այս կերպ մեկ տնտեսությանը միջինում հասնում է 3,9 մարդ (3,4 մարդ՝ քաղաքային և 4,6 մարդ՝ գյուղական տնտեսություններում)։

Հիմնական էթնիկ խմբեր. օրոմո (56,41 %), ամհարա (22,77 %), հարարի (8,65 %), հուրարե (4,64 %), սոմալիացիներ (3,87 %), տիգրայի (1,53 %) և ագրոբբա (1,26 %)։ Բնակչության 56,84 %-ը խոսում է օրոմո լեզվով, 27,53 %-ը՝ ամհարերեն, 3,70 %-ը՝ սոմալիերեն։ Բնակչության 68,99 %-ը դավանում են իսլամ, 27,1 %-ը` քրիստոնյա-միաբնակներ են, 3,4 %-ը՝ բողոքականներ, 0,3 %-ը՝ կաթոլիկներ և 0,1 %-ը՝ ունեն այլ կրոնական համոզմունքներ։

1994 թվականին կայացած՝ նախկին մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 131․139 մարդ, նրանցից 65․550-ը՝ տղամարդ և 65․589-ը՝ կին։ Քաղաքային բնակչությունը հաշվվել է 76․378 մարդ (58,24 %)։

CSA-ի 2004 թվականի տվյալներով՝ բնակչության միայն մոտ 73,28 %-ը ունեին մաքուր խմելու ջրի հնարավորություն (39,83 % գյուղական տեղանքում և 95,28 %՝ քաղաքներում)։ Գրագիտության մակարդակը կազմում է 78,4 % տղամարդկանց և 54,9 %՝ կանանց համար։ Մանկական մահացությունը կազմում է 66՝ 1000 ծնվածներից (ինչը շատ ավելի ցածր է երկրի միջին ցուցանիշից (77-ը 1000-ի))։ Այս մահերի ծայրահեղ դեպքում կեսը վրա է հասնում երեխայի կյանքի առաջին ամսում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://web.archive.org/web/20050515084830/http://www.harraris.com/
* https://web.archive.org/web/20031212133113/http://www.ocha-eth.org/Maps/Maps.htm

Կատեգորիա:Աֆրիկայի վարչատարածքային միավորներ
Կատեգորիա:Վարչական միավորներ
Բարբարա Քինգսլովեր

**Բարբարա Քինգսլովեր**(, ), ամերիկացի գրող և բանաստեղծ։ 2010 թվականին արժանացել է «Օրանժ», Պուլիցերյան և Ամերիկյան գրական Փեն / Ֆոլքներ մրցանակի թեկնածու։

## Կենսագրություն
Բարբարա Քինգսլովերը ծնվել է Մերիլենդ նահանգի Անապոլիսե քաղաքում, 1955 թվականին տեղափոխվել է Կենտուկի նահանգ Կարլայլե քաղաք։ Երբ 7 տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է Լեոպոլդվիլ, Կոնգո, որտեղ նրա հայրը  աշխատել է առողջապահության ոլորտում։ Միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո, Կինգսլովերը ընդունվել է Հնդկաստանի Գրինկաստլերի Դեպաու համալսարանը, որտեղ ստացել է երաժշտական կրթաթոշակ, բայց հետո անցել է կենսաբանության դասընթացներ։ Ուսման ժամանակ նա մասնակցել է Վիետնամի պատերազմի դեմ հանրահավաքների։ Ուսումը ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Արիզոնայի համալսարանի ասպիրանտուրա, որտեղ ուսումնասիրել է տերմիտների սոցիալական կյանքը։

1980-ականներից սկսել է իր կարիերան, հրատարակվելով թերթերում և ամսագրերում։ Այդ ժամանակ նա ամուսնացել է Ջոզեֆ Հոֆմանի հետ, և 1987 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը։ 1992 թվականին ամուսնալուծվել է, իսկ 1995 թվականին ամուսնացել է թռչնաբան Սթիվեն Հովայի հետ։ 2004 թվականից ամուսնու և դուստրերի հետ ապրում է Վիրջինյա նահանգի Վաշինգտոնի շրջանի ֆերմայում։

## Գրական կարիերա
Կինգսոլվերի առաջին վեպը` «The Bean Trees»-ը հրատարակվել է 1988 թվականին։ Դրանից հետո հրատարակվել են «Animal Dreams»-ը 1990 թվականին և« Pigs in Heaven»-ը 1993 թվականին, սակայն նրան մեծ ճանաչում է բերել «The Poisonwood Bible» վեպը, որը հրատարակվել է 1998 թվականին։ Այն պատմում է քրիստոնյա միսիոների կնոջ և չորս դուստրերի պատմությունը, որը ընտանիքը տեղափոխում է Կոնգո` Աֆրիկայում քրիստոնեական առաքելության շրջանակներում։ Վեպը դարձել Է Հարավային Աֆրիկայի գրքային ազգային մրցանակի դափնեկիր և առաջադրվել է Պուլիտցերյան մրցանակի՝ գեղարվեստական գրականության համար և ԱԱմերիկյան գրական Փեն / Ֆոլքներ մրցանակի։ Նրա «Լակունա» վեպը, որը լույս է տեսել 2009 թվականին, 2010 թվականին արժանացել է «Օրանժ» մրցանակի։

## Մատենագրություն
### Գեղարվեստական գրականություն
* *The Bean Trees*, 1988
* *Homeland and Other Stories*, 1989
* *Animal Dreams*, 1990
* *Pigs in Heaven*, 1993
* *The Poisonwood Bible*, 1998
* *Prodigal Summer*, 2000
* *Лакуна / The Lacuna*, 2009
* *Flight Behavior*, 2012
* *Mr Occam's Razor*, 2018

### Փիլիսոփայական
* *Small Wonder: Essays*, 2002
* *High Tide in Tucson: Essays from Now or Never*, 1995

### Պոեզիա
* *Another America*, 1992

### Գիտահանրամատչելի գրականություն
* *Holding the Line: Women in the Great Arizona Mine Strike of 1983*, 1989
* *Last Stand: America's Virgin Lands*, 2002
* *Америка. Чудеса здоровой пищи / Animal, Vegetable, Miracle: A Year of Food Life* 2007

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Արիզոնայի համալսարանի շրջանավարտներ
Սկոշա

**Սկոշա**, **Սկոտյա**, **Սկոշա ծով**, կամ **Սկոտիյա ծով** (), միջկղզային ծով Ատլանտյան օվկիանոսի հարավային մասում՝ Հարավային Գեորգիա կղզու, Հարավային Սանդվիչյան կղզիների և Հարավային Օրկնեյան կղզիների միջև։ Դրա մեծ մասը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի սահմաններում, իսկ փոքր մասը՝ Հարավային օվկիանոսի սահմաններում։  Արևմուտքում Խաղաղ օվկիանոսը միացվում է Դրեյքի նեղուցի  հետ։ Մակերեսը 1247 հազար կմ² է։ Առավելագույն խորությունը՝ 6022 մ։ Այն միջին խորությամբ աշխարհի ամենախոր ծովն է։

Մակերևութային ջրի միջին ջերմաստիճանը 6&nbsp;°C-ից  1&nbsp;°C է։ Աղիությունը մոտ 34 ‰: Ծովի վրա իշխում են արևմտյան ուժեղ քամիները, հաճախ են փոթորիկները։ Զարգացած է ձկնարդյունաբերությունը։

## Անվանում
Ծովն անվանվել է 1932 թվականին՝ Ու Բրյուսի շոտլանդա-անտարկտիկական արշավի «Scotia» էքսպեդիցիոն նավի անունով, նավն ինքը անվանվել է սքոթների ցեղային հողերի լատիներեն անվանումով, որը հռոմեական ժամանակներում քարտեզներ էր մտցվում Իռլանդիայի հյուսիսում, իսկ միջնադարում՝ տեղափոխվել է ժամանակակից Շոտլանդիայի տարածք։ Այս լատինական անվանման անգլերեն արտասանության մեջ ti տառակապակցությունը հնչում է մոտավորապես շ-ի նման, որն արտացոլվել է այս անվանման ռուսական տառադարձության փոխանցման մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Գրուշինսկի Ա. ն., Մեդվեդև Պ. Պ., Ստրոև Պ., Բուլիչև Ա. երկրակեղևի հաստությունը, իզոստազիայի խախտումը և Սկոշայի ծովի տեկտոնական էվոլյուցիան / / զեկույցը ներկայացված է Սագիտյան ընթերցումներ2006,Մոսկվա, ԳԱԻՇ ՄՊՀ, փետրվարի 6, 2006։

Կատեգորիա:Հարավային օվկիանոսի ծովեր
Կատեգորիա:Ծովեր այբբենական կարգով
Քաշմիրի թեյ

**Քաշմիրի թեյ** կամ **վարդագույն թեյ** (), ավանդական թեյ, որը ծագել է հնդկական սուբկոնտինենտից, ամենայն հավանականությամբ, Քաշմիրի հովտից։ Պատրաստում են բազուկով, կաթով և խմորի սոդայով։

## Ստուգաբանություն
Այն տարածաշրջանի լեզուներով, որտեղից հայտնաբերվել է տվյալ թեյի ըմպելիքը (օրինակ՝ քաշմիրի, բենգալերեն, հինդի և նեպալերեն), թեյի անվանումը հնչում է «*նուն թեյ»։ «Նուն»* նշանակում է «աղ», ինպես նաև օգտագործվում է, որպես Ռաջաստանի սովորույթ, երբ ձեռքը դնում են աղի մեջ հանդիսավոր խոստում նշելու համար։ Նաև այս թեյը կոչվում է *«գյուլաբի թեյ»*, որը թարգմանաբար նշանակում է *«վարդագույն թեյ»*։

## Պատրաստում
Ընպելիքը ավանդաբար պատրաստում են ինքնաեռում՝ կանաչ թեյի տերևներից, կաթից, աղից, խմորի սոդայից։ Խմորի սոդայի մի պտղունցը թեյին տալիս է վարդագույն գույն։

Քաշմիրում այդպիսի թեյի վրա ավանդաբար ավելացվում են աղ, այլ ոչ թե շաքար։ Քաշմիրի թեյը մատուցվում է Հնդկաստանի շատ նահանգներում, սովորաբար Հյուսիսային Հնդկաստանում (Ջամու և Քաշմիր, Խիմաչալ Պրադեշ) և այն վայրերում, որտեղ ապրում են տիբեթցիները  (Մայնպատ, Չաթիսգար)։ Թեյը Քաշմիրի նախաճաշի և ընթրիքի անբաժանելի մասն է։ Այն օգտագործվում է Քաշմիրում պատրաստված տարբեր տեսակի ավանդական հացերով։

Պակիստանում այն մատուցվում է հատուկ դեպքերում, հարսանիքների և ձմռան ամիսներին, շաքարով և ընկույզով։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Տես նաև
*Մասալա (թեյ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Թեյ
Կատեգորիա:Պակիստանական խոհանոց
Քլարենս Բրդսայ

**Քլարենս Ֆրենկ Բրդսայ II** (, ), ամերիկացի գյուտարար, գործարար և բնախույզ, համարվում է ժամանակակից սննդի արդյունաբերության սառեցման գաղափարի հեղինակը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բրուքլինում 1886 թվականի դեկտեմբերի 9-ին և եղել է Քլարենս Ֆրանկ Բյորդսայ I և Ադա Ջեյն Անդերվուդների ինը երեխաներից վեցերորդը։ Նա սովորել է Մասաչուսեթսի նահանգի Ամհերսթի քոլեջում, որը չի ավարտել ֆինանսական դժվարությունների պատճառով։

Բյորդսայն իր կարիերան սկսել է որպես տաքսիդերմիստ։

1912-1915 թվականներին գտնվում էր Նյուֆաունդլենդում, որտեղ նա հետաքրքրվում էր սննդի սառեցման եղանակով պահպանմամբ՝ հատկապես արագ սառեցմամբ։ Նա նկատել է, որ իր բռնած ձուկը -40&nbsp;°C ջերմաստիճանում գրեթե անմիջապես սառել է և հալվելուց հետո համով նման է եղել թարմին։ Նա հասկացել է, որ Նյու Յորքում վաճառվող սառեցված ծովամթերքն ավելի ցածր որակի սառեցված է, քան այդ ձուկը։

1922 թվականին Բյորդսայը մի շարք փորձեր է կատարել, իսկ հետո հիմնել է իր սեփական *Birdseye Seafoods Inc* ընկերությունը։ 1924 թվականին նրա ընկերությունը սնանկացել է սպառողների հետաքրքրության բացակայության պատճառով։ Նույն թվականին նա մշակել է արագ սառեցման միանգամայն նոր գործընթաց և ստեղծել է նոր ընկերություն՝ *General Corporation Seafood*-ը։

Բյորդսայը մահացել է 1956 թվականի հոկտեմբերի 7-ին սրտի կաթվածից, 69 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* «Clarence Birdseye» — *Food Engineering.* September 2003. p.&nbsp;66.
* About.com biography 
* History of Rocky Mountain Labs, National Institute of Allergy and Infectious Disease https://web.archive.org/web/20091012080245/http://www3.niaid.nih.gov/about/organization/dir/rml/history.htm
* Birdseye, Clarence & Eleanor G. (1951). *Growing Woodland Plants*. New York: Dover Publications, Inc.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Clarence Birdseye Journals, Amherst College Archives and Special Collections 
* Clarence Birdseye biography at Birds Eye Foods web site
* List of IFT Award winners 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Անխիորնիս

**Անխիորնիս** (), մողեսանաման դինոզավրեր-տերոպոդների տեսակ։ Paraves գտածոներից է, որոնք ապրել են Ասիայի հարավային տարածքներում։ Անխիորնիսի մնացորդներ հայտնաբերվել են Չինաստանում՝ Լյաոնինի շրջակայքում։ Առաջինը նկարագրել է հնէաբան Սյու Սինը 2009 թվականին։ Ներկայացված է մեկ տեսքով՝ Anchiornis huxleyi: Երկրի վրա ապրող ամենափոքր դինոզավրերից մեկն է։ Երկարությունը հասել է 30-40 սմ-ի։  Հնարավոր է, եղել է թռչնի տեսակ։

Սկանավորող մանրադիտակի  օգնությամբ հետազոտելով անխիորնիսի քարացած փետուրների միկրոկառուցվածքը՝ գիտնականները հանգել են այն եզրակացության, որ դրանք նման են եղել ճտի ժամանակակից եզրագծային փետուրներին։ Իմունոֆերմենտային անալիզը ցույց է տվել, որ չթռչող անխիորնիսների քարացած մնացորդներում հայտնաբերվել են թռչնին հատուկ  β- կերատինի մնացորդներ:առանց|մինի|229x229փքս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Յուրայի դարաշրջանի դինոզավրեր
Գևորգ Ղարիբյան

**Գևորգ Ղարիբյան** (), հունահռոմեական ոճի հայ ըմբիշ։ 2020 թվականին Իտալիայի Հռոմ քաղաքում տեղի ունեցած ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունում 60 կգ քաշային կարգում նվաճել է ոսկե մեդալ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1994 թվականին։ 2010 թվականից մասնակցում է միջազգային մրցումների։ 2012 թվականին Խորվաթիայի Զագրեբ քաղաքում կայացած Եվրոպայի պատանիների առաջնությունում դարձել է մինչև 55 կգ քաշային կարգի չեմպիոն։ Լեհաստանի Կատովիցե քաղաքում տեղի ունեցած հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում 60 կգ քաշային կարգում նվաճել է ոսկե մեդալ։

2017 թվականին առաջին անգամ մասնակցել է Եվրոպայի մեծահասակների առաջնությանը, որն անցկացվել է Սերբիայի Նովի Սադ քաղաքում։ Մրցումների արդյունքում Գևորգը նվաճել է 11-րդ հորիզոնականը։

2020 թվականի փետրվարին Իտալիայի մայրաքաղաքում տեղի ունեցած հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունում 60 կգ քաշայինների եզրափակչում Գևորգը հաղթել է Թուրքիայի ներկայացուցիչ Կերեմ Կամալին և հռչակվել Եվրոպայի չեմպիոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գևորգ Ղարիբյանի պրոֆիլը International Wrestling Database կայքում

Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Հայաստանում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Նամ Ցո

**Նամ Ցո**, **Տենգրի-Նուր**  «երկնային լիճ», , ་), անհոսք աղի լիճ Չինաստանի հարավ-արևմուտքում, Տիբեթի ինքնավար շրջանում, Դամշունգ գավառների սահմանին (Լհասի քաղաքային շրջանի կազմում) և Բենգյոն գավառում (Նագչու շրջանում), Լհասայից մոտ 110 կմ հյուսիս-արևմուտքում։

## Աշխարհագրություն և կլիմա
մինի|Լճի արբանյակային պատկերը, 2010 թվական, ապրիլի 3

Լիճը գտնվում է 4627 մետր  բարձրության վրա (4710, 4718) Նիենչենթանգլա լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերին`Տիբեթյան լեռնաշղթայից հարավ-արևելքում, ունի հայելային մակերես, 1981 կմ² տարածք։ Նոյեմբերից մայիս ընկած ժամանակահատվածում սառչում է։

Այն աշխարհի ամենաբարձր աղի լիճն է և Տիբեթի ինքնավար մարզի ամենամեծ աղի լիճը։ Սակայն Նամ Ցոն Տիբեթի պատմական շրջանում ամենամեծ աղի լիճը չի եղել։ Ամենամեծը Կուկունոր լիճն էր, որը գրեթե կրկնակի մեծ էր։

Նամ-Ցոյի վրա կան հինգ անմարդաբնակ կղզիներ, դրան գումարած ջրից դուրս են ցցված մի քանի ժայռեր։ Կղզիները օգտագործվում են ուխտագնացների կողմից ճգնելու համար, որոնք ձմռան վերջում այնտեղով անցնում են սառած լճի երկայնքով՝ իրենց հետ սննդի պաշարներ տեղափոխելով։ Նրանք այնտեղ մնում են ամբողջ ամառ և վերադառնում են միայն հաջորդ ձմեռ, երբ լիճը սառչում է։ Ամենամեծ կղզին գտնվում է լճի հյուսիսարևմտյան մասում, այն ունի շուրջ 2,100 մ երկարություն և 800 մ լայնություն, կղզու կենտրոնը բարձրանում է մոտ 100 մ։ Կղզին գտնվում է ափերից մոտ 3.1 կմ հեռավորության վրա։ Ամենահեռու կղզին գտնվում է մոտ 5.1 կմ հեռավորության վրա։

Նամ Ցոյի եղանակը կարող է կտրուկ փոխվել, ձնաբքերը բավականին տարածված են Նիենչենթանգլա լեռնաշղթայի հարևանությամբ։

Լճի մերձակայքում կան բուդդայական կրոնական շինություններ։

Հարուստ է ձկներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինաստանի լճեր
Կատեգորիա:Անհոսք լճեր
Սթիվեն Քուին

**Սթիվեն Քուին** (, ), իռլանդացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Բերթոն Ալբիոն» ակումբի կիսապաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
Սթիվեն Քուինը «Սենտ Պատրիկս Ատլետիկ» ակումբի սան է։ Թիմի կազմում իր առաջին ու միակ խաղն անցկացրել է Իռլանդիայի առաջնությունում 2004 թվականի ապրիլին, երբ նրա թիմը 1:2 հաշվով պարտվել է «Շեմրոկ Ռովերս» ակումբի դեմ խաղում։ 2005 թվականին տեղափոխվել է «Շեֆիլդ Յունայթեդ», որտեղ նորամուտը կատարել է 2005 թվականի սեպտեմբերի 20-ին «Շրուսբերի Թաուն» ակումբի դեմ խաղում։ Քանի որ Անգլիայում Քուինի համար դժվար է եղել ամրապնդել իր դիրքը, 2005/06 մրցաշրջանը նա անցկացրել է «Միլթոն Քինս Դոնս» և «Ռոտերեմ Յունայթեդ» ակումբներում, ընդ որում՝ նրա խաղի շնորհիվ «Ռոտերեմը» խուսափել է ավելի ցածր լիգա անցնելուց։

Չեմպիոնշիպում նորամուտը կատարել է «Չարլտոն Ատլետիկ» ակումբի դեմ խաղում և խաղադաշտ դուրս գալուց արդեն 40 վայրկյան անց ստեղծել գոլային իրավիճակ։ Առաջին գոլը խփել է երկրորդ՝ «Աստոն Վիլլայի» դեմ խաղում, որն անցկացվել է Անգլիայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում։ Մրցաշրջանի արդյունքներով ճանաչվել է Ֆուտբոլային լիգայի առաջնության լավագույն երիտասարդ խաղացող։ 2012 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է Չեմպիոնշիպի «Հալլ Սիթի» ակումբ։

2015 թվականի հունիսին Քուինը եռամյա պայմանագիր է կնքել «Ռեդինգի» հետ։

### Հավաքականում
Հանդես է եկել Իռլանդիայի Հանրապետության մինչև 21 տարեկանների հավաքականում, այնտեղ անցկացրել է ընդհանուր առմամբ ինը խաղ և խփել մեկ գոլ։ Նորամուտը կատարել է 2007 թվականի մարտի 27-ին՝ Նիդերլանդների երիտասարդական հավաքականի դեմ խաղում (պարտություն 0:1 հաշվով)։ Միակ գոլը խփել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Շվեդիայի դեմ խաղում (ընդհանուր հաղթանակ 3:2 հաշվով)։ Հրավիրվել է 2007 թվականի փետրվարի 4-ին մասնակցելու ազգային հավաքականի՝ Սան Մարինոյի հավաքականի դեմ խաղին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ''burtonalbionfc.co.uk'' կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջն Իռլանդիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կայքում

Կատեգորիա:Իռլանդացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Սուրեն Աբրահամյան (շախմատիստ)

**Սուրեն Աբրահամյան** (), խորհրդային շախմատիստ, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1938 թվական), ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1960 թվական)։

Կրթությամբ ճարտարագետ-էներգետիկ էր։

Եղել է Բաքվի պիոներների պալատի, շախմատի դպրոցի ղեկավար (1940-70-ականներ)։ Նրա սաներն էին Վլադիմիր Բաղիրովը, Տատյանա Զատուլովսկայան, Նոնա Կարաքաշյանը, Օլեգ Պրիվորոտսկին (Գարրի Կասպարովի առաջին մարզիչը), Լեոնիդ Լիստենգարտենը և ուրիշներ։

Հանրապետական թերթում վարել է շախմատի խորագիր։

## Սպորտային նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Асриян В.*Առաջին ուսուցիչ. // «64 — Шахматное обозрение». — 1983. — № 10. — С. 20.

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի շախմատիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Վակուումային չորացում

**Վակուումային չորացում**, զանգվածային փոխանցման գործողություն է, որի ընթացքում նյութում (սովորաբար` թաց և պինդ) առկա խոնավությունը հեռացվում է վակուում ստեղծելու համար։ Քիմիական վերամշակող արդյունաբերություններում, ինչպիսիք են` սննդի վերամշակումը, դեղագործությունը, գյուղատնտեսությունը և տեքստիլը, չորացումը խոնավությունը հեռացնելու համար անհրաժեշտ գործընթաց է։ Վակուումային չորացումը հիմնականում օգտագործվում է հիգիոսկոպիկ և ջերմային զգայուն նյութերի չորացման համար և հիմնված է վակուում ստեղծելու սկզբունքի վրա, երբ տվյալ խցիկում ճնշումն իջեցվում է ջրի գոլորշու ճնշումից ավելի ցածր՝ ջրին ստիպելով եռալ։ Վակուումային պոմպերի օգնությամբ ճնշումը կրճատվում է չորացրած նյութի շուրջ։ Դա նվազեցնում է ջրի եռման կետը այդ արտադրանքի ներսում և դրանով էապես մեծացնում գոլորշիացման արագությունը։ Արդյունքում զգալիորեն արագանում է արտադրանքի չորացումը։ Վակուումային չորացման պայմաններում պահպանվող ճնշումը ընդհանուր առմամբ կազմում է 0,03–0,06 մթնոլորտ, իսկ ջրի եռման կետը՝ 25-30&nbsp;°C: Վակուումային չորացման գործընթացը պարբերական գործողություն է, որն իրականացվում է կրճատված ճնշումներով և ցածր հարաբերական խոնավությամբ, համեմատած շրջակա միջավայրի ճնշման հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի արագ չորացնել։

## Վակուումային չորացնող սարք
Վակուումային չորացնող սարքերն այն սարքավորումներն են, որոնց օգնությամբ իրականացվում է վակուումային չորացում։ Դեղագործական արդյունաբերության մեջ վակուումային չորացնող սարքը հայտնի է վակուումային վառարան ընդհանուր անվանումով։ Վակուումային չորացնող սարքերը երբեմն պատրաստվում են չուգունից, բայց այժմ շատերը պատրաստված են չժանգոտվող պողպատից, այնպես որ նրանք կարող են դիմանալ բարձր վակուումային ճնշմանը՝ առանց որևէ ձևափոխման։ 
Ջեռոցը բաժանված է խոռոչ-սկուտեղների, ինչը մեծացնում է մակերեսը ջերմային հաղորդակցության համար։ Ջեռոցի դուռը հերմետիկ փակվում է և միացվում վակուումային պոմպին`ճնշումը նվազեցնելու համար։ 

## Կիրառություն
Վակուումային չորացնող սարքը կարող է օգտագործվել ջերմության նկատմամբ զգայուն հիգրոսկոպիկ և թունավոր նյութերը չորացնելու համար։ Եթե չորացվող հումքը լուծույթ է, ապա այն կարելի է չորացնել վակուումային չորացնող սարքի միջոցով, քանի որ լուծիչը հնարավոր է վերականգնել խտացման միջոցով։ Ապրանքների որակի բարելավման համար, օրինակ՝ մրգերի պահպանումը, արդյունավետ է հիբրիդային չորացումը՝ համատեղելով օսմոտիկ ջրազրկումը դրան հաջորդող ջերմային պոմպով չորացման և միկրոալիքային վակուումային չորացման հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չորացում
Շայոկ

**Շայոկ**, գետ Հյուսիսային Լադակհում, Հնդկաստանում և Պակիստանում գտնվող Գիլգիտ-Բալտիստանում  (Գհանգչե), մոտ 550 կմ ընդհանուր երկարությամբ։

## Աշխարհագրություն
մինի|Մայտրեայի 35 մետրանոց արձանը Շայոկի ափերին՝ ուղղված Պակիստանին:

Շայոկը Ինդոսի վտակն է, որը հոսում է Ռիո 1 սառցադաշտից, Սիաենչայի ճյուղերից մեկը։ Գետը լայնանում է Նուբրայի հետ խառնվելուց հետո։ Սկիզբ առնելով սառցադաշտից`այն հոսում է հարավ-արևելք դեպի Պանգոնգ լեռնաշղթա, որտեղ շրջվում է դեպի հյուսիս-արևմուտք և հոսում է իր նախորդ հունին զուգահեռ։ Գետը հոսում է հովտով և հոսում է նեղ Չալունկաունկա ձորը, անցնում է Թուրթուկովի և Տյակիշիովի միջով մինչև Պակիստանի տարածք մուտք գործելը։ Քերիսում՝ Սկարդու քաղաքից արևելք, այն միաձուլվում է Ինդոսի հետ։

Նուբրան հոսում է Սիաչենից և հոսում է ինչպես Շայոկը։ Հարավարևելքում գտնվող Թերիտի մոտ Նուբրան շրջվում է դեպի հյուսիս-արևմուտք և միաձուլվում Շայոկի հետ։ Նրանց ընթացքի նմանությունը վկայում են հնագույն խզումային խախտումները, որոնք անցնում են հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք և բաժանում են գետերի վերին մասը։ Ինդոս և Շայոկ գետերը ունեն քառորդ դարաշրջանի հանքավայրեր, որոնք մեծ նշանակություն ունեն երկրաբանների համար։

## Վտակներ
* Չանգչենմո
* Ցզյալևենխե
* Սիդագոու
* Տյաննանհե
* Չիպչակ

## Շայոկի հովիտ
Շայոկի հովիտը Լադահում Շայոկ գետի հովիտն է։ Հովիտը միանում է Նուբրա հովտին։

Կհարդունգ Լան, որը գտնվում է Լարդահ լեռնաշղթայում, գտնվում է Լեհից հյուսիս և Շայոկի և Նուբրայի դարպասն է։ Սիաչենը մասամբ գտնվում է Նուբրայի հովտում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Sharad Singh Negi: *Himalayan Rivers, Lakes, and Glaciers*. Indus Publishing 1991, ISBN 81-85182-61-2
* H. N. Kaul: *Rediscovery of Ladakh*. Indus Publishing 1998, ISBN 81-7387-086-1, p.&nbsp;30-31 ()

## Արտաքին հղումներ
*  в Энциклопедия Британника
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հնդկաստանի գետեր
Կատեգորիա:Պակիստանի գետեր
Ագալեգա

**Ագալեգա** (), կղզիներ Հնդկական օվկիանոսի արևմտյան մասում (Հյուսիսային կղզի և Հարավային կղզի), գտնվում է Մադագասկարից 800 կմ հյուսիս-արևելք և Մավրիկիոսից՝ 1100 կմ հյուսիս։ Կառավարվում է որպես Մավրիկիոսի ինքնավար արտաքին կղզիներ։

## Աշխարհագրություն
Ընդհանուր տարածքը 24 կմ² է (որից 14.3 կմ²-ին Հյուսիսային կղզին է, իսկ 9,7 կմ² -ը՝ Հարավային կղզին)։ Կան տվյալներ 70 կմ² մակերեսի մասին, սակայն, հաշվի առնելով կղզիների արբանյակային պատկերները, դրանք կարծես շատ գերագնահատված են։ Հյուսիսային կղզին 12,5 կմ երկարություն և 1,5 կմ լայնություն ունի, իսկ Հարավային կղզին՝ 7 կմ երկարություն և 4,5 կմ լայնություն։

Կղզիների կլիման տաք և խոնավ է, տարեկան միջին ջերմաստիճանը 26&nbsp;°C է՝ սկսած 22,5&nbsp;°C- ից մինչև 30,6&nbsp;°C: Տարվա ամենատաք ամիսը ապրիլն է։

Բուսականությունը ներկայացված է մանգրաների անտառներով և կոկոսյան արմավենիներով։ Կղզում ապրում է Phelsuma borbonica - Phelsuma borbonica agalegaefelsum մողեսի էնդեմիկ ենթատեսակը։

## Բնակչություն
Կղզիների բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 289 մարդ։

Հյուսիսային կղզում գտնվում է տարածքի վարչական կենտրոնը` Վին-Սինք գյուղը, ինչպես նաև Լա Ֆորչե գյուղը։ Հարավային կղզում գտնվում է Սանտա Ռիտա գյուղը։

## Տնտեսություն
Կղզիների տնտեսությունը հիմնված է կոկոսի ծառի մշակման և կոկոսի յուղի և կոպրայի արտադրության վրա։

Կղզիների բնակավայրերը կապված են ավազոտ և բուստային ճանապարհներով։ Մավրիկիոսի հետ հաղորդակցությունն իրականացվում է ծովային և օդային ճանապարհով։ Հյուսիսային կղզին ունի թռիչքուղի, որը կարող է ընդունել փոքր ինքնաթիռներ։ Կղզիներում նավահանգիստ չկա, Հյուսիսային կղզու հյուսիսային ծայրամասում կա միայն կառանման տեղ։

Որոշ ժամանակ կղզում կանխիկ արտարժույթ չի եղել, բոլոր վճարումները կատարվել են մավրիտանական  կառավարության կտրոններով, որոնք տրամադրվել են աշխատող կղզիաբնակներին։

Հյուսիսային կղզում կա դպրոց, ոստիկանության բաժանմունք, օդերևութաբանական կայան և բժշկական կենտրոն։ Ջրհորդաններից հավաքվող անձրևաջրերը օգտագործվում են որպես խմելու ջուր։ Այլ նպատակների համար օգտագործվում է ջրհորի ջուրը։ Էլեկտրաէներգիան ապահովում են դիզելային գեներատորները, այն մատակարարվում է միայն որոշակի ժամերի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մավրիկիոսի կղզիներ
Վլադիմիր Գոնչարով

**Վլադիմիր Գոնչարով** (, ), ուկրաինացի խորհրդային ռեժիսոր, մուլտիպլիկատոր և նկարիչ։ Աշխատել է նկարված մուլտիպլիկացիայի ժանրում։ Ուկրաինայի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2010 թվական)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1940 թվականի փետրվարի 2-ին Կիևում։

1957 թվականին ավարտել է Կիևի գեղարվեստական ուսումնարանը։

1959 թվականից աշխատել է որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, այնուհետև որպես ռեժիսոր «Կիևնաուչֆիլմ» գեղարվեստական մուլտիպլիկացիայում ստեղծագործական միությունում։

1975 թվականին ավարտել է Կիևի Կարպենկո-Կարիի անվան  թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի կինոռեժիսորուրայի ֆակուլտետը։

## Ֆիլմագրություն
* 1962 թվական` «Աղվամազիկը և Դրուժոկը», «Հարբած գայլերը», «Թագուհիների ուղեկցուհին» (բոլորը` նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1963 թվական` «Նապաստակը և ոզնին», «Ոսկե ձվիկը», «Չնստողը, Հացի միջուկը և Անտակտը» (բոլորը` նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1964 թվական` «Արջ+Մաշկա», «Սև թագավորի գաղտնիքը» (նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1965 թվական` «Կանաչ սևեռակը», «Հեքիաթ արքայաորդու և երեք բժիշկների մասին» (նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1966 թվական` «Չարամիտ ձվեռ ջարդողը», «Ինչո՞ւ է աքլորը կարճ վարտիք ունի» (բոլորը` նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1967 թվական` «Կոլումբոսը մոտեցավ ափին», «Գզգզված ճնճղուկը»  (բոլորը` նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1968 թվական` «Թե ինչպես էր կազակը երջանկություն փնտրում» (նկարիչ-մուլտիպլիկատոր), «Մարդը, որ կարողանում էր թռչել» (նկարիչ-մուլտիպլիկատոր), «Քարը ճանապարհի վրա։ Ամբոխավարը» (ռեժիսոր, սցենարիստ, բեմադրող նկարիչ)
* 1969 թվական` «Կետը և կատուն» (նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1974 թվական` «Փոքրիկ Գիպպոպոյի արկածները» (ռեժիսոր, նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1975 թվական` «Չորս անբաժանելի ուտիճները և ծղրիդը» (ռեժիսոր)
* 1976 թվական` «Աշխատանքը հանձնարարվում է Թեդդի խուզարկուին», «Հեքիաթ ագահության մասին» (նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1977 թվական` «Տյապ լյապ» (ռեժիսոր)
* 1979 թվական` «Վրունգել կապիտանի արկածները» (նկարիչ-մուլտիպլիկատոր)
* 1981 թվական` «Եվ նրանց քույրիկ Կարապը» (ռեժիսոր)
* 1983 թվական` «Կային-չկային մտքեր․․․» (ռեժիսոր)
* 1984 թվական` «Ջորդանո Բրունո» (ռեժիսոր)
* 1987 թվական` «Քարե դարը» (ռեժիսոր)
* 1995 թվական` «DIG հրամանը։ Դարի հափշտակությունը» (ռեժիսոր)
* 2013 թվական` «Իմ տարիքը» (ռեժիսոր, սցենարի համահեղինակ)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Энциклопедия отечественной мультипликации», Москва, «Алгоритм-книга», 2006. — С. 198

## Արտաքին հղումներ
*  
* Ֆիլմագրությունը animator.ru կայքում 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Խոսե Մարմոլ

**Խոսե Մարմոլ**(, ), արգենտինացի գրող, լրագրող, քաղաքագետ։

## Կենսագրություն
Մարմոլը իրավաբանություն է ուսումնասիրել  Բուենոս Այրեսի համալսարանում, 1838 թվականից անդամակցել է «Երիտասարդ Արգենտինա» գաղտնի հասարակությանը, որը  նպատակ ուներ տապալել բռնապետ Խուան Մանուել դե Ռոսասին։ 1839 թվականին ընդդիմադիր գործունեության համար ձերբակալվել է, 1840 թվականին ազատ արձակվելուց հետո ստիպված էր լքել երկիրը՝ բնակություն հաստատելով Մոնտեվիդեոյում (Ուրուգվայ)։ Երեք տարի անց Մոնտեվիդեոն պաշարվել է Ռոսասի և նրա դաշնակից Մանուել Օրիբեի զորքերի կողմից, և Մարմոլը տեղափոխվել է Ռիո դե Ժանեյրո (Բրազիլիա)։ 1843 թվականի փետրվարին փորձել է ծովով տեղափոխվել Չիլի, սակայն սկսված փոթորկի պատճառով անհաջողության է մատնվել։ Երկու տարի անց Մարմոլը վերադարձել է Մոնտեվիդեո։

1852 թվականին Մոնտե Կասերոսի ճակատամարտում Ռոսասի պարտությունը թույլ տվեց Մարմոլին 13 տարի աքսորվելուց հետո վերադառնալ Արգենտինա։ Նա սենատոր է ընտրվել, իսկ ավելի ուշ դարձել է պատգամավոր` Բուենոս Այրես նահանգից։ Որպես լիազոր ներկայացուցիչ Չիլիում և Բրազիլիայում։ 1858 թվականին դարձել է Արգենտինայի ազգային գրադարանի տնօրեն (Բուենոս Այրես), մինչև 1871 թվականը գլխավորել է այն։ Կյանքի ավարտին կուրացել է։

## Ստեղծագործություններ
Մոնտեվիդեոյում Մարմոլը հիմնել է երեք ամսագիր («La Semana» և այլն), մասնակցել բազմաթիվ այլ հրատարակությունների ստեղծմանը։ Նա վաստակել է Ռոսասի և նրա կողմնակիցների կատաղի քննադատի համբավ և «verdugo poético de Rosas» («Ռոսասի բանաստեղծական դահիճը») մականունը։

1847 թվականին Ուրուգվայում հրատարակվել է «Թափառաշրջիկի երգը» ինքնակենսագրական պոեմի 12 մասից 6-ը։ Մարմոլի պատմվածքները հավաքվել են «Ներդաշնակություն» (1851) բանաստեղծությունների գրքում, որը առաջին անգամ հրապարակվել է Ուրուգվայում։ Մարմոլը գրել է նաև «Պոետ» և «Խաչակիր» պիեսները։

Մարմոլի ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Ամալիա» պատմական վեպն է (1851-1855)։ Առաջին մասը հրատարակվել է 1851 թվականին, երկրորդը՝ հայրենիք վերադառնալուց հետո։ Վեպում նկարագրվում է Ռոսասի դիկտատուրայի ժամանակը։ Երկրում տեղի ունեցած ողբերգական իրադարձությունների հիման վրա ցուցադրվել է Ամալիայի և դավադիր Էդուարդո Բելգրանոյի սիրո ռոմանտիկ պատմությունը։ 1914 թվականին վեպի հիման վրա նկարահանվել է արգենտինական առաջին լիամետրաժ «Ամալիա» ֆիլմը, 1936 թվականին թողարկվել է «Ամալիա» ֆիլմի ռիմեյքը, 1967 թվականին վեպի հիման վրա նկարահանվել է հեռուստատեսային ֆիլմ։

## Մատենագրություն
* Թափառաշրջիկի երգերը / Cantos del peregrino (1847)
* Պոետ / El Poeta (1847)
* Խաչակիր / El Cruzado (1851)
* Ներդաշնակություն / Armonías (1851)
* Ամալյա / Amalia (1851—1855, ռուսերեն թարգմանումը 1868-ին)

## Հրապարակումներ ռուսերեն լեզվով
* Ամալյա, Մոսկվա, 1961

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Мармоль Хосе». БСЭ, 3-е издание.
* «Mármol, José». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite.
* XOCE МАРМОЛЬ (JOSÉ MÁRMOL. 1817-1871)
* José Mármol  

## Արտաքին հղումներ
* 
* Стихотворение Х. Мармоля «Росасу» в переводе А. Якобсона

Կատեգորիա:Արգենտինացի գրողներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իսպանալեզու գրողներ
Իան Կալիում

**Իան Կալիում** (, ), ավտոմեքենաների բրիտանացի դիզայներ, որն աշխատել է Ֆորդ, «TWR» «Aston Martin» ընկերություններում, իսկ 1999 թվականին դարձել է «Jaguar» ընկերության  ավտոմեքենաների դիզայնի գծով տնօրեն, որն հետագայում՝ 2013 թվականին միավորվել է «Jaguar Land Rover» հոլդինգային ընկերության հետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1954 թվականի հուլիսի 30-ին Շոտլանդիայում։

Սովորել է Լանչեսթերի պոլիտեխնիկական համալսարանում (այժմ Քովենթրիի համալսարան), Աբերդինի համալսարանի արվեստի և հասարակական գիտությունների քոլեջում և Գլազգոյի արվեստի դպրոցում, որտեղ ստացել է արդյունաբերական դիզայնի որակավորման աստիճան։ Հետագայում նա ավարտել է Լոնդոնի արվեստի թագավորական քոլեջը՝ ստանալով ավտոմոբիլային դիզայնի մագիստրոսի աստիճան։

1979-1990 թվականներին աշխատել է «Ford Motor Company» ընկերությունում, մասնավորապես, նպաստել է «Ford RS200» սպորտային մեքենայի և Ford Escortի մեքենայի դիզայնի զարգացմանը։

1990 թվականին միացելէ «Tom Walkinshaw Racingին» ընկերությանը։ Այդ ընթացքում նա մասնակիորեն պատասխանատու էր «Aston Martin DB7» մեքենայի մշակման համար, ինչի շնորհիվ դարձավ առավել հայտնի։ Մասնակցել է նաև «Aston Martin Vanquishի», «DB7 Vantage» կոնցեպտի (V12 շարժիչով) և «Aston Martin Project Vantage» ի մեքենաների  մշակմանը։

1995 թվականին արժանացել է Ջիմ Քլարկի հիշատակի մրցանակին՝ «DB7» մեքենայի վրա կատարած աշխատանքի համար։ 1998 թվականին նա նախագծել է «Nissan R390 GT1» մեքենայի դիզայնը։

1999-2019 թվականներին եղել է «Jaguar» ավտոմեքենաների դիզայնի գծով տնօրեն։ Մեծ ներդրում է ունեցել «X-Type Estate (2004)», «Aston Martin DB9 (2004)», «Jaguar XK (2005)», «Jaguar XF (2008)», «Jaguar XJ (2009)», «Jaguar C-X75 (2010)», «Jaguar C-X16 (2012)», «Jaguar F-Type (2013)», «Jaguar F-Pace (2015)» ավտոմեքենաների դիզայնի վրա։

Բրիտանական ավտոմոբիլային արդյունաբերության նվաճումների համար 2019 թվականին արժանացել է Բրիտանական կայսրության (CBE) շքանշանի։

## Դիզայն
Իան Կալիումի դիզայներական աշխատանքները

Ford RS200.jpg|Ford RS200 (1984)
Aston Martin DB7 front 20080225.jpg|Aston Martin DB7 (1993)
Nissan-R390.JPG|Nissan R390 (1997)
Ford Puma front.jpg|Ford Puma (1997)
Chelsea Auto Legends 2012 (7948679304).jpg|Aston Martin V12 Vanquish (2001)
Jaguar X-Type -- 07-20-2009.jpg|Jaguar X-Type (2001)
Aston Martin DB9 (3536882566).jpg|Aston Martin DB9 (2003)
Jaguar X-Type Estate rear 20080731.jpg|Jaguar X-Type Estate (2004)
Jaguar X150 front 20080223.jpg|Jaguar X150 (2005)
Jaguar XF 001.JPG|Jaguar XF (2008)
2011 Jaguar XJ8 -- 12-31-2010.jpg|Jaguar XJ (2009)
Cx75 paris3.JPG|Jaguar C-X75 (2010)
The Jaguar C-X16 at the Frankfurt Motor Show 2011.jpg|Jaguar C-X16 (2012)
Paris Motor Show 2012 (8065248951).jpg|Jaguar F-Type (2013)
F-P X761n hk 160627 8737besg.jpg|Jaguar F-Pace (2015)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография на сайте Ford 

Կատեգորիա:Դիզայներներ
Կատեգորիա:Դիզայներներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ճարտարագետներ
Նապոլեոն Քարաքաշյան

**Նապոլեոն Կարլի Քարաքաշյան** (, ), արմատներով հայ խորհրդային բասկետբոլիստ, մարզիչ, բժիշկ, սպորտի վարպետ (առաջին ուկրաինացի բասկետբոլիտը, որն արժանացել է սպորտի վարպետի կոչմանը), ՈւԽՍՀ և ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սլովյանսկում՝ հայի ընտանիքում։ Կիևի գերմանական օկուպացիայի ժամանակ ընդհատակյա գործունեությամբ է զբաղվել Կիևում։ Բաբի Յարում կրակոցների սկսվելուց հետո նա ընդհատակյա գործուղվել է Օդեսա, որտեղ ստեղծվել է պարտիզանական ջոկատ, և բժիշկ է նշանակվել 22-ամյա Նապոլեոնը։

1945 թվականի սեպտեմբերին ՈւԽՍՀ սպարտակիադայում հանդես է եկել Օդեսայի բասկետբոլի հավաքականի կազմում, որտեղ նրա հավաքականը զբաղեցրել է 1-ին տեղը։ Որպես մարզիչ ղեկավարել է ՈւԽՍՀ բասկետբոլի ազգային հավաքականը Ավստրիայի, Բուլղարիայի, ԳԴՀ, Լեհաստանի, Չեխոսլովակիայի և այլ երկրների առաջնություններում։

1960-1966 թվականներին եղել է Կիևի «Բանակի Մարզական Ակումբի» գլխավոր մարզիչը։

## Մահ
1967 թվականի ապրիլի 25-ին (որոշ աղբյուրներում՝ 24) Պատոնա կամրջից երթուղային ավտոբուսն ընկել է Դնեպր գետը։ Մի քանի տասնյակ մահացածների թվում էր նաև Նապոլեոնը։ Թաղվել է Կիևի Բայկովի գերեզմանոցում։ Նրա մահից երկու օր անց՝ 1967 թվականի ապրիլի 27-ին, մարզական թերթում լույս է տեսել մահախոսականը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նապոլեոն Քարաքաշյան (1919-1967)
* Նապոլեոն Կարլի Քարաքաշյանը չէր սիրում, երբ իրեն դիմում էին անուն-հայրանունով
* Կենսագրություն

Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Ալ Ջաուֆ

**Ալ Ջաուֆ** (արաբ. الجوف‎), վարչական շրջան Սաուդյան Արաբիայի հյուսիսում։ Վարչական կենտրոնը Սակակա քաղաքն է։ Մակերեսը 100 212 կմ² է, բնակչությունը՝ 440 009 մարդ (2010 թվական)։

## Աշխարհագրություն
Հյուսիս-արևելքում սահմանակից է Էլ-Հուդուդ ալ-Շամալիա, հարավ-արևելքում՝ Խաիլ վարչական շրջանի, հարավ-արևմուտքում՝ Տաբուկ  վարչական շրջաններին, հյուսիսում՝ Հորդանանի հետ։ Արևմուտքում տարածքը հասնում է Ակաբայի ծոցին։

## Տրանսպորտային հասանելիություն
Ալ Ջաուֆ և Ալ-Ռիադ քաղաքների միջև հեռավորությունը մոտ 900 կմ է։ Ինքնաթիռով ուղևորության ժամանակը 1 ժամ 20 րոպե է։ 2018 թվականի նոյեմբերին գործարկվեց Առ-Ռիադ-Ալ-Ջաուֆ երթուղով գիշերային գնացքը։ Մեկնում է շաբաթը մեկ անգամ, զարգացնում է 160 կմ/ժամ արագության և երկու քաղաքների միջև հեռավորությունը հաղթահարում է 8 ժամվա ընթացքում։

## Վարչական բաժանում
Վարչական շրջանը բաժանվում է 3 մուհաֆազաների (փակագծերում բնակչությունը 2010 թվականի հաշվով).

# Ալ-Քուրիատ (147 550)
# Դաումաթ-Ալ-Ջանդեալ (49 646)
# Սակակա (242 813)

## Կառավարում
Վարչական շրջանը (նահանգ) ղեկավարվում է էմիր կոչումով նահանգապետի կողմից, ում թագավորը նշանակում է Ալ Սաուդ դինաստիայի իշխաններից։

### Էմիրները
* 1930-1933. Թուրք բին Ահմադ բին Մուհամեդ աս-Սուդաիրի
* 1933-1938. Աբդ ալ-Ազիզ բին Ահմադ բին Մուհամեդ աս-Սուդաիրի
* 1938-1943. Մուհամեդ բին Ահմադ բին Մուհամեդ աս-Սուդաիրի
* 1943-1989. Աբդ ար-Ռահմադ բին Ահմադ աս-Սուդաիրի
* 1989-1998. Սուլթան բին Աբդ ար- Ռահման աս-Սուդաիրի
* 1998-2001. արքայազն Աբդալ-Իլլահ Ալ Սաուդ, աբդ ալ-Ազիզի որդին
* 2002-2018. արքայազն Ֆահդ բին Բադր Ալ Սաուդ, արքայազն Սուլթանի որդին, Աբդ ալ-Ազիզ արքայի թոռը
* 2018-2018. արքայազն Բադր իբն Սուլթան Ալ Սաուդ, արքայազն Սուլթանի որդին, Աբդ ալ-Ազիզ արքայի թոռը
* 2018-մինչ օրս. արքայազն ֆեյսալ իբն Նավիֆ Ալ Սաուդ, արքայազն Նավիֆի որդին, Աբդ ալ-Ազիզ արքայի թոռը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիա
Սքոթ Ադամս

**Սքոթ Ադամս** (, ),  ամերիկացի  ծաղրանկարիչ, առավել հայտնի է իր երգիծական կոմիքսիներով։

## Կենսագրություն
Սքոթ Ադամսը ծնվել է 1957 թվականին Նյու Յորքի Վինդհեմում, Փոլ և Վիրջինա Ադամսի ընտանիքում։ Մանկությունից զբաղվել է կոմիքսներով, 1968 թվականից սովորել է գեղարվեստի դպրոցում։ 1975 թվականին դպրոցն ավարտելուց հետո ստացել է տնտեսագիտական կրթություն, 1979 թվականին արժանացել է Հարթվիկ քոլեջի արվեստի բակալավրի կոչմանը, 1986 թվականին՝ Բերկլիի Կալիֆորնիայի համալսարանի բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի կոչմանը։ 1979-1986 թվականներին զուգահեռ աշխատել է Սան Ֆրանցիսկոյի Քրոկեր բանկում, այնուհետև՝ մինչև 1995 թվականի հունիսը՝ «Pacific Bell» ընկերությունում ֆինանսների կառավարման հետ կապված տարբեր պաշտոններում։

Ստեղծել է հայտնի «Դիլբար» կոմիքսների շարքը․ Դիլբարի կերպարը մարմնավորում է ծրագրավորող և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ինժեներ, որն անընդհատ ողբերգական իրավիճակներում է հայտնվում բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում իր անգրագետ ղեկավարության հետ։ «Դիլբարի»  առաջին հրատարակությունը տեղի է ունեցել 1989 թվականի ապրիլի 16-ին։ Կոմիքսի հիման վրա նկարահանվել է նույնանուն անիմացիոն շարքը։ 21-րդ դարասկզբի դրությամբ այդ նկարները տպագրվել են աշխարհի 70 երկրների մոտ 2000 թերթերում։

1990-ական թվականներին Ադամսը «Դիլբերտի» մասին յուրաքանչյուր պատմությունից հետո թերթերում հրապարակել է նաև իր  էլեկտրոնային փոստի հասցեն, որի վրա հետագայում ընթերցողներին առաջարկել է հարցեր և ցանկություններ ուղարկել ապագա պատմությունների վերաբերյալ։

2004 թվականից  Ադամսի մոտ  առաջ են եկել նյարդաբանական շարժողական խանգարման համախտանիշի նշաններ, ինչի պատճառով նա որոշ ժամանակ ստիպված է եղել նկարել գրաֆիկական պլանշետի օգնությամբ, տառապել է նաև սպազմատիկ  դիստոնիայով, բայց իր սեփական խոսքով, 2006-2008 թվականներին կարողացել է զգալի չափով բուժվել այդ հիվանդություններից։

Համակարգչային արվեստի և գիտությունների միջազգային ակադեմիայի անդամ էր, կոմիքսներ նկարելուց բացի նա զբաղվում էր բուսական խոհարարությամբ, այդ ոլորտի համապատախան ռեստորան ուներ Կալիֆոռնիայում։

«Բաբելոն 5» սերիալի երկրպագու էր և նկարահանվել է սերիալի  4-րդ եթերաշրջանի դրվագներից մեկում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հոդված Encyclopedia Britannica֊յում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բլոգերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Կոմիքսների նկարիչներ
Կատեգորիա:Կոմիքս գրողներ
Տանժերին

**Տանժերին** (), ցիտրուսային բույս, կարող է դիտվել որպես ինքնուրույն տեսակ, կամ որպես մանդարինի տեսակ (Citrus reticulata), կամ դրա հոմանիշ։ Ինչպես նաև այն պտուղ են անվանում։

## Ծագում
Տանժերին բառը ծագել է Տանժերից (քաղաք Մարոկկոյում, նախկինում մավրիտանական բերդ) նրա անունով էլ կոչվել է։ (Տանժերին բառը որպես ածական նշանակում է «տանժերեն», «Տանժերից»)։

## Մշակում
Մեծ մասշտաբով աճեցվում էՉինաստանում, որտեղ այն համարվում է ամենաշատ աճեցվող ցիտրուսային մշակաբույսը։  Աճեցվում է նաև Հնդկաստանում, Միջերկրական ծովում, ԱՄՆ-ում և Ֆլորիդայում։  Եկամտաբերությունը բարձր է։

## Պտղի տեսքը և կառուցվածքը
Պտուղները փոքր են։ Գույնը` նարնջագույն- կարմիր։ Կեղևը բարակ է։ Կեղևը հեշտությամբ հանվում է։ Ներսում սերմեր կան, բայց դրանք քիչ են։

## Սննդային արժեքը
Պտուղները քաղցր են, ըստ ճաշակի։ Սննդի մեջ օգտագործվում են ինչպես ամբողջական պտուղներ, այնպես էլ քամած հյութ։

Ինչպես մանդարինի մյուս տեսակները, պտուղները շատ շաքար են պարունակում(մինչև 10.5%), վիտամիններ C, B1, B2, վիտամին A,  օրգանական թթուներ, ֆիտոնցիդներ, լեպտիններ, հանքային աղեր։

Պտուղները լավ պահպանում են վիտամին C-ն` երկար պահեստավորման ժամանակ։ Ինչպես և մանդարինի մյուս տեսակները, տանժերինը հասունանում է նոյեմբեր-դեկտեմբերին, հետևաբար, ձմռանը կարող է վիտամինների աղբյուր լինել հյուսիսային կիսագնդում ապրողների համար։

## Ծանոթագրություններ

* 
* 

Կատեգորիա:Մրգեր
Մերի Բըրդի երկիր

**Մերի Բըրդի երկիր** (), Արևմտյան Անտարկտիդայի տարածքի մաս՝ փռված Հարավային օվկիանոսի խաղաղօվկիանոսյան հատվածի ափերին՝ արևելքում գտնվող օֆշորային Ռոսսի շելֆային սառցադաշտի և արևմուտքում Էլսուորթի երկրի միջև (մոտավորապես 103 և 158 աստիճան արևմտյան երկայնություն)։ Սառույցի հաստությունը միջինը 1000-2000մ է, որոշ տեղերում՝ մինչև 4000մ։ Սառցե ծածկոցի հիմքը հաճախ ընկնում է ծովի մակարդակից ցածր։ Ամենաբարձր կետը Սիդլի լեռն է (4181մ)։ Մերի Բիրդի Երկիրը ողողվում է Ամունդսեն ծովի ջրերով։

Երկիրն իր անունը ստացել է 1929 թվականին՝ ի պատիվ Ռիչարդ Բըրդի կնոջ։ Ափի մասերը կոչվում են Ափեր (Սանդերսի Ափ, Ռուբերտի ափ, Հոբսի Ափ, Բաքուտիսի Ափ, Ուոլգրենի Ափ)։

1951 թվականին Անտարկտիկայում Ճապոնիայի տարածքային պահանջների լուծարումից հետո (80 արևմտյան երկայնությունից մինչև 150° արևմուտք երկայնությամբ հատված) Մերի Բիրդի Երկիրը պարզվեց, որ այդ մայրցամաքի միակ «ոչ մեկի երկիրն» է, այսինքն՝ միակը, որ ոչ մի երկրի պաշտոնական պահանջների առարկա չէ։ ԱՄՆ-ն ցանկանում էր դա անել, բայց ժամանակ չուներ մինչև 1959 թվականը, երբ ստորագրվեց Անտարկտիկայի պայմանագիրը՝ անժամկետ սառեցնելով պահանջները ցանկացած հողի նկատմամբ 60° S լայնության վրա։

Մերի Բիրդի Երկրի տարածքում ամենահայտնի հետազոտական կայաններն են ռուսական «Ռուսկայա» կայանը և ամերիկյան «Բյորդ» կայանը։

## Ծանոթագրությունն

Կատեգորիա:Արևմտյան Անտարկտիդա
Կատեգորիա:Անտարկտիդայի տարածաշրջաններ