Երկարաճիտ կոշիկներ

thumb|right|Ռուսական զինվոր՝ երկարաճիտ կոշիկներով, բարմիցով և թղթե գլխարկով
[thumb|[Ստրելեցները (թագավորական հետևակ) տարբեր գույնի երկարաճիտ կոշիկներով, հատված 1672 թվականի նկարից]]thumb|right|Ռուսաստանի նախագահական գնդի պահակախմբի հերթափոխ**Երկարաճիտ կոշիկներ**, բարձր ճտքերով կոշիկներ։

## Պատմություն
Այս կոշիկները տարածում են ստացել Ռուսիայում և Մերձավոր Արևելքում քոչվորներից, որոնց համար փափուկ կոշիկները հարմար էին ձիավարության համար։ Ռուսիայում սկզբնական շրջանում այն համարվում էր կոշիկ հարուստների համար (հասարակ մարդիկ հագնում էին տրեխներ կամ լապտ)։ Հետագայում տարածվել են պինդ յուֆտե կոշիկները։

Սեկե կոշիկները հիշատակվել են ռուսական էպոսներում։ 10-րդ դարի մասին պատմող ռուսական մատյաններում երկարաճիտ կոշիկները հակադրվել են լապտերին՝ որպես արիստոկրատիայի պատկանելության նշան։

Երկարաճիտ կոշիկների տարածումը ազնվականների շրջանում սկսել է նվազել այն բանից հետո, երբ Պետրոս I-ը սահմանափակել է ավանդական ռուսական հագուստի կիրառությունը։

Երկարաճիտ կոշիկները կարում էին յուֆտից՝ ամրացվող սրունքքվ, կամ ամբողջական։ Առավել հաճախ սրունքի հատվածը ուղիղ էին կտրում։ Հատուկ ճոխություն էին համարվում սրունքի վրայի ծալքերը (որի դեպքում այն կոչվում էր «կնճռոտ»)։ Ծալքերը կլոր էին, որը ստանալու համար կաշվի մեջ կարում էին կլոր պարան։ Սրունքի վրա այդպիսի 5-6 օղակ էր տեղադրվում։ «Կնճիռները» պետք է լինեին առնվազն հինգ հատ։ Նաև պատրաստում էին «ճռճռոցով» երկարաճիտ կոշիկներ, որոնց դեպքում ներբանների և միջատակերի միջև հատուկ աստառ էին դնում կամ շաքարավազ լցնում։

Թաթերի հատվածը կլոր կամ երկարավուն էր։ Կրունկները լինում էին տարբեր ոճերի՝ ցածր, բարձր, «բաժակի մեջ» (այսինքն՝ հետևը կտրված)։

Ծնկները ծածկող երկարաճիտ կոշիկները կոչվում էին «բոտֆորտներ» և հայտնի էին բարոկկոյի դարաշրջանում։ Մինչև 20-րդ դարի կեսը Ռուսաստանում երկարաճիտ կոշիկները նախատեսված էին տղամարդկանց և կանանց համար։ Հայտնի գեներալ Ալեքսեյ Բրուսիլովը գրել է. «... 1917 թվականին... Ռուսաստանի գրեթե ողջ բնակչությունը քայլում էր զինվորական կոշիկներով...»։ Կանայք կրում էին կարճ կոշիկներ՝ վերևից երիզված կարմիր կտորով կամ սեկով։

Զինված ուժերում երկարաճիտ կոշիկները զինվորական համազգեստի տարր էին։ ԽՍՀՄ զինված ուժերում զինվորները կրում էին քրոմային, յուֆտե և կիրզե երկարաճիտ կոշիկներ։

Սուվորովի գնդում ասվում է (մինչև 19-րդ դարի կեսերը աջ և ձախ ոտքի կոշիկի պատրաստման համար սովորաբար օգտագործվում էր միևնույն կաղապարը, ուստի կոշիկը կարելի էր հագնել երկու ոտքին):

Ներկայումս մեծ տարածում են գտնում ռետինե երկարաճիտ կոշիկները։

Ինկվիզիցիայի դարաշրջանում իսպանական կոշիկներն անվանում էին խոշտանգումների գործիք։

Երկարաճիտ կոշիկն օգտագործվում էր նաև հանգած ինքնաեռը վառելու համար։ Այն խողովակի փոխարեն հագցնում էին ինքնաեռին և օգտագործում օդ մղելու համար։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:АлександрДенисов-МатросыВСапожнойМастерской.jpg|Ալեքսանդր Դենիսովի նկարը՝ «Նավաստիները կոշկակարանոցում»
Պատկեր:Stalin's Boots.jpg|Ստալինի կոշիկները՝ այն, ինչ մնացել է հուշարձանից
Պատկեր:Юфтевые солдатские сапоги.jpg|Յուֆտե զինվորական կոշիկներ
Պատկեր:Stamp of Ukraine ua114st.jpg|Մարում՝ սուրբծննդյան երկարաճիտ կոշիկների տեսքով նվերներով, 2004թ
Պատկեր:Fieldboots.jpg|Ձիավարության համար նախատեսված երկարաճիտ կոշիկներ
Պատկեր:Сапоги из кирзы коллекция.JPG|Բանակային կոշիկներ
Պատկեր:Osterbruch holzschuh.jpg|Փայտե երկարաճիտ կոշիկներ Գերմանիայի Օսթերբրուխ քաղաքում, Ստորին Սաքսոնիա
Պատկեր:DelarocheNapoleon.jpg|Նապոլեոնը երկարաճիտ կոշիկներով
Պատկեր:Ehrenwache Neue Wache Berlin.jpg|ԳԴԿ Ազգային ժողովրդական բանակի զինվոր 
Պատկեր:Russian soldiers on the Champs Elysees DSC03310.JPG|154-րդ առանձին պարետային գնդի (154 ՕԿՊ) զինծառայողներ, Փարիզ, Ֆրանսիա, 8 ՄԱՅԻՍԻ, 2005թ
Պատկեր:Changing Guard Alexander Garden Moscow.hires.jpg|Նախագահական գնդի պատվո պահակախումբ,Անհայտ զինվորի գերեզման, Մոսկվա
Պատկեր:Экспонат самого большого в мире сапога - монгольского гутала. Музейный комплекс Цонжин Болдог, Монголия.jpg|Աշխարհի ամենամեծ կոշիկի ցուցանմուշ, Ցոնժին Բոլդոգ թանգարանային համալիր, Մոնղոլիա


## Տես նաև
* Կոշիկի կրունկ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Сапоги // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1959. — Т. VII. — Стб. 1006—1016
* *Водарский Я. Е., Истомина Э. Г.* Сельские кустарные промыслы Европейской России на рубеже XIX—XX столетий / Институт российской истории РАН. — : ИРИ РАН, 2004.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Երկարաճիտ կոշիկներ․ պատմություն, գույների և տեսակների տարբերություն 
* Առցանց ամսագիր

Կատեգորիա:Առարկաներ
Կատեգորիա:Կոշիկ
Կատեգորիա:Հագուստի պատմություն
Կատեգորիա:Նորաձևություն
Կատեգորիա:Ոտք