Մետա

**Մետա** ()**,** ամերիկյան բազմազգ տեխնոլոգիական ընկերություն։

Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Կալիֆոռնիայում գտնվող Մենլո Պարկում: Տիրապետում և շահագործում է մի քանի առաջատար սոցիալական մեդիա հարթակներ և հաղորդակցման ծառայություններ, այդ թվում՝ Ֆեյսբուքը, Ինստագրամը, Threads-ը, Messenger-ը և Վոթսափը: Ընկերությունը նաև շահագործում է գովազդային ցանց իր սեփական կայքերի և երրորդ կողմերի համար. 2023 թվականի դրությամբ գովազդը կազմել է նրա ընդհանուր եկամտի 97.8 տոկոսը:

Ընկերությունն սկզբնապես հիմնադրվել է 2004 թվականին որպես TheFacebook, Inc., և վերանվանվել է Facebook, Inc. 2005 թվականին: 2021 թվականին այն վերանվանվել է Meta Platforms, Inc.՝ արտացոլելու ռազմավարական տեղաշարժը դեպի մետատիեզերքի զարգացումը՝ որպես վիրտուալ և լրացված իրականության տեխնոլոգիաները ընդգրկող փոխկապակցված թվային էկոհամակարգ:

Մետան համարվում է ամերիկյան հնգյակ տեխնոլոգիական ընկերություններից մեկը՝ Alphabet (Գուգլ), Ամազոն, Էփլ և Մայքրոսոֆթ կազմակերպությունների հետ միասին: 2023 թվականին այն զբաղեցրել է 31-րդ տեղը Forbes Global 2000-ի աշխարհի խոշորագույն հանրային ընկերությունների ցանկում: 2022 թվականի դրությամբ այն աշխարհում հետազոտությունների և զարգացման վրա ծախսած գումարով երրորդն էր՝ կազմելով 35.3 միլիարդ ԱՄՆ դոլար հետազոտությունների և զարգացման ծախսերով։

## Պատմություն

Ֆեյսբուքը առաջնային հրապարակային առաջարկի դիմում է ներկայացրել 2012 թվականի հունվարի 1-ին: Նախնական առաջարկի մեջ նշվում էր, որ ընկերությունը ձգտում է ներգրավել 5 միլիարդ դոլար, ունի 845 միլիոն ամսական ակտիվ օգտատեր և կայք, որը ամեն օր հավաքում է 2.7 միլիարդ լայք և մեկնաբանություն: Սկզբնական հրապարակային առաջարկից հետո Ցուկերբերգը կպահպանի Ֆեյսբուքի ընդհանուր բաժնետոմսերի 22%-ը և քվեարկության ընդհանուր իրավունքի 57%-ը:

Անդերռայթերները բաժնետոմսերը գնահատել են 38 դոլար մեկ բաժնետոմսի համար, ընկերությունը գնահատելով 104 միլիարդ դոլար, ինչը նոր հրապարակային ընկերության համար մինչ օրս ամենամեծ գնահատականն է: Մայիսի 16-ին՝ նախնական հրապարակային առաջարկից մեկ օր առաջ, Ֆեյսբուքը հայտարարել է, որ կվաճառի 25%-ով ավելի բաժնետոմսեր, քան նախատեսված էր սկզբում՝ բարձր պահանջարկի պատճառով։ Սկզբնական հրապարակային առաջարկը ներգրավել է 16 միլիարդ դոլար, ինչը այն դարձրել է ԱՄՆ պատմության մեջ երրորդ ամենամեծը (մի փոքր առաջ AT&T Mobility-ից և զիջելով միայն General Motors-ին և Visa-ին): Բաժնետոմսերի գինը ընկերությանը թողել է ավելի բարձր շուկայական կապիտալիզացիայով, քան բոլոր ամերիկյան կորպորացիաներինը, բացառությամբ մի քանիսի՝ գերազանցելով այնպիսի ծանրքաշային ընկերություններին, ինչպիսիք են Ամազոնը, ՄաքԴոնալդսը, Ուոլթ Դիսնեյ ընկերությունը և Kraft Foods-ը, և Ցուկերբերգի բաժնետոմսերը ունեցել են 19 միլիարդ դոլարի արժեք։ Նյու Յորք Թայմսը նշել է, որ առաջարկը հաղթահարել է Ֆեյսբուքի դժվարությունները գովազդատուներին գրավելու հարցում՝ ընկերությունը «պարտադիր տիրապետվող բաժնետոմսի» վերածելու համար։ JPMorgan Chase-ի Ջիմի Լին այն նկարագրել է որպես «հաջորդ մեծ կապույտ չիպ»։ Մյուս կողմից, TechCrunch-ի լրագրողները կասկածամտություն են հայտնել՝ նշելով. «Դա մեծ բազմապատիկ է, որին պետք է համապատասխանել, և Ֆեյսբուքը, հավանաբար, պետք է ավելացնի նոր համարձակ եկամտի հոսքեր՝ հսկայական գնահատումը արդարացնելու համար»։

Ակցիաների առևտուրը, որը սկսվել էր մայիսի 18-ին, այդ օրը հետաձգվել է Նասդաք բորսայի հետ կապված տեխնիկական խնդիրների պատճառով։ Բաժնետոմսը օրվա մեծ մասի ընթացքում դժվարանում էր մնալ սկզբնական հրապարակային առաջարկի գնից բարձր, ինչը ստիպել է ապահովագրողներին հետ գնել բաժնետոմսեր՝ գինը պահպանելու համար։ Փակման զանգի ժամանակ բաժնետոմսերը գնահատվել են 38.23 դոլար, ընդամենը 0.23 դոլարով բարձր նախնական հրապարակային առաջարկի գնից և 3.82 դոլարով ցածր՝ բացման զանգի արժեքից։ Բացումը ֆինանսական մամուլում լայնորեն նկարագրվել է որպես հիասթափություն։ Բաժնետոմսը սահմանել է նախնական հրապարակային առաջարկի առևտրի ծավալի նոր ռեկորդ։ 2012 թվականի մայիսի 25-ին բաժնետոմսն ավարտել է իր առաջին լիարժեք շաբաթը 31.91 դոլարով, ինչը 16.5% անկում է։

2012 թվականի մայիսի 22-ին Ուոլ Սթրիթի ֆինանսական արդյունաբերության կարգավորման մարմնի կարգավորող մարմինները հայտարարել են, որ սկսել են հետաքննել, թե արդյոք Ֆեյսբուքի ապահովագրող բանկերը սխալմամբ տեղեկատվություն են տրամադրել միայն ընտրված հաճախորդների, այլ ոչ թե լայն հանրության։ Մասաչուսեթսի պետքարտուղար Ուիլյամ Ֆ. Գալվինը նույն հարցի վերաբերյալ դատարան է կանչել Morgan Stanley-ին։ Մեղադրանքները «զայրույթ» են առաջացրել որոշ ներդրողների շրջանում և հանգեցրել են մի քանի դատական ​​հայցերի անհապաղ հարուցմանը, որոնցից մեկը խմբային հայց էր, որը պահանջում էր ավելի քան 2.5 միլիարդ դոլարի վնաս նախնական հրապարակային առաջարկի պատճառով։ Բլումբերգը գնահատել է, որ մանրածախ ներդրողները կարող են մոտ 630 միլիոն դոլար կորցնել Ֆեյսբուքի բաժնետոմսերի վաճառքից՝ դրա դեբյուտից ի վեր: S&P Global Ratings-ը Ֆեյսբուքը ավելացրել է իր S&P 500 ինդեքսին 2013 թվականի դեկտեմբերի 21-ին:

2014 թվականի մայիսի 2-ին Ցուկերբերգը հայտարարել է, որ ընկերությունը կփոխի իր ներքին կարգախոսը՝ «Շարժվեք արագ և կոտրեք ամեն ինչ»-ից դարձնելով «Շարժվեք արագ՝ կայուն ենթակառուցվածքով»: Նախկին կարգախոսը նկարագրվել էր որպես Ցուկերբերգի «գլխավոր հրահանգ իր մշակողներին և թիմին» 2009 թվականի Business Insider-ին տված հարցազրույցում, որտեղ նա նաև ասել էր. «Եթե դուք չեք կոտրում ամեն ինչ, ապա բավականաչափ արագ չեք շարժվում»:

### 2018–2020․ Կենտրոնացում մետատիեզերքի վրա
Lasso-ն Ֆեյսբուքի կարճ տեսանյութերի փոխանակման հավելված էր, որը նման էր ՏիկՏոկին, որը թողարկվել էր iOS և Android օպերացիոն համակարգերի համար 2018 թվականին և նախատեսված էր դեռահասների համար: 2020 թվականի հուլիսի 2-ին Ֆեյսբուքը հայտարարել է, որ Lasso-ն կփակվի հուլիսի 10-ին:

2018 թվականին Oculus-ի ղեկավար Ջեյսոն Ռուբինը Ֆեյսբուքի ղեկավարությանը ուղարկել է իր 50 էջանոց տեսլականի փաստաթուղթը՝ «Մետատիեզերք» վերնագրով: Փաստաթղթում Ռուբինը խոստովանել է, որ Ֆեյսբուքի վիրտուալ իրականության բիզնեսը չի տարածվել սպասվածի պես, չնայած վաղ շրջանի օգտատերերի համար բովանդակության վրա ծախսված հարյուր միլիոնավոր դոլարներին: Նա նաև կոչ է արել ընկերությանը արագ իրականացնել և մեծ ներդրումներ կատարել տեսլականի մեջ՝ HTC-ին, Էփլին, Գուգլին և VR ոլորտի այլ մրցակիցներին դուրս մղելու համար: Մետատիեզերքի տեսլականում այլ խաղացողների մասնակցության վերաբերյալ նա կոչ է արել ընկերությանը կառուցել «մետատիեզերք», որպեսզի կանխի իրենց մրցակիցների «VR բիզնեսում իմաստալից մասնակցությունը»:

2019 թվականի մայիսին Ֆեյսբուքը հիմնադրել է Libra Networks-ը՝ ըստ լուրերի, սեփական stablecoin կրիպտոարժույթը մշակելու համար: Ավելի ուշ հաղորդվել է, որ Libra-ն աջակցություն է ստանում այնպիսի ֆինանսական ընկերություններից, ինչպիսիք են Visa-ն, Մաստեր քարտy, PayPal-ը և Uber-ը: Ընկերությունների կոնսորցիումը, ինչպես սպասվում էր, կհավաքեր 10 միլիոն դոլար՝ Libra անունով կրիպտոարժույթի թողարկումը ֆինանսավորելու համար: Կախված նրանից, թե երբ կստանար Շվեյցարիայի ֆինանսական շուկայի վերահսկող մարմնի հաստատումը, Libra ասոցիացիան պլանավորել էր 2021 թվականին թողարկել սահմանափակ ձևաչափի կրիպտոարժույթ: Libra-ն վերանվանվել է Diem, նախքան 2022 թվականի հունվարին փակվելը և վաճառվելը՝ Շվեյցարիայի կառավարության կարգավորող մարմինների և հանրության բացասական արձագանքից հետո:

COVID-19 համավարակի ընթացքում առցանց ծառայությունների, այդ թվում՝ Ֆեյսբուքի օգտագործումը համաշխարհային մասշտաբով աճել է: Ցուկերբերգը կանխատեսել է, որ սա կլինի «մշտական արագացում», որը կշարունակվի համավարակից հետո: Ֆեյսբուքն ագրեսիվ կերպով վարձում էր՝ 2020 թվականի մարտի 48,268 աշխատակիցներից աճելով մինչև 2022 թվականի սեպտեմբերին ավելի քան 87,000:

### 2021․ Վերաբրենդավորում
Խիստ քննադատությունների և վնասակար ներքին տեղեկատուների արտահոսքերի ժամանակաշրջանից հետո 2021 թվականի հոկտեմբերի 21-ին սկսել են լուրեր հայտնվել Ֆեյսբուք ընկերության՝ վերանվանվելու և իր անվանումը փոխելու ծրագրերի մասին։ 2021 թվականի հոկտեմբերի 25-ին կայացած 2021 թվականի երրորդ եռամսյակի եկամուտների հաշվետվության զանգի ընթացքում Մարկ Ցուկերբերգը խոսել է ընկերության սոցիալական ծառայությունների և գործունեության եղանակի նկատմամբ շարունակվող քննադատությունների մասին և մատնանշել է մետավերսի կառուցման ուղղությամբ արված շրջադարձային ջանքերը՝ առանց հիշատակելու վերանվանման և անվանափոխության մասին։ Մետավերսի տեսլականը և Facebook, Inc.-ից Meta Platforms վերանվանման գործընթացը ներկայացվել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 28-ին կայացած Facebook Connect միջոցառմանը։ Ըստ Ֆեյսբուքի հանրային կապերի արշավի՝ անվանափոխությունը արտացոլում է ընկերության երկարաժամկետ ուշադրության շեղումը դեպի մետավերսի կառուցում, որը ֆիզիկական աշխարհի թվային ընդլայնումն է՝ սոցիալական մեդիայի, վիրտուալ իրականության և լրացված իրականության հնարավորությունների միջոցով։

Մետա ապրանքանիշը ԱՄՆ-ում գրանցվել էր 2018 թվականին (սկզբնական հայտը ներկայացվել էր 2015-ին) մարքեթինգի, գովազդի և համակարգչային ծառայությունների համար։ Այս ընկերությունը 2017 թվականին գնել էր Chan Zuckerberg Initiative-ը, որը ստեղծել են Ցուկերբերգը և նրա կինը՝ Պրիսցիլլա Չանը, և դարձել էր նրանց նախագծերից մեկը։ Վերանվանման մասին հայտարարությունից հետո Chan Zuckerberg Initiative-ը հայտարարել է, որ արդեն որոշել է առաջնահերթությունից հանել նախորդ Մետա նախագիծը, և, հետևաբար, իր իրավունքները այդ անվան նկատմամբ կփոխանցի Meta Platforms-ին, իսկ նախորդ նախագիծը կավարտվի 2022 թվականին։

### 2022 թվական. Շահույթի անկում և զանգվածային կրճատումներ
Վերաբրենդավորումից անմիջապես հետո՝ 2022 թվականի փետրվարի սկզբին, Մետան հայտնել է 2021 թվականի չորրորդ եռամսյակում շահույթի սպասվածից ավելի մեծ անկման մասին: Այն չի հայտնաբերել ամսական օգտատերերի աճ, և նշել է, որ սպասում է եկամտի աճի դանդաղում: Այն նաև սպասում էր, որ Apple Inc.-ի օգտատերերի գաղտնիությունը պաշտպանելու համար ձեռնարկված միջոցառումները կարժենան մոտ 10 միլիարդ դոլար գովազդային եկամուտ, որը հավասար է 2021 թվականի եկամտի մոտավորապես 8%-ին: Եկամտի մասին հաղորդագրությունից մեկ օր անց Meta-ի աշխատակիցների հետ հանդիպման ժամանակ Ցուկերբերգը մեղադրել է մրցակցությանը օգտատերերի ուշադրության համար, մասնավորապես՝ ՏիկՏոկի նման տեսանյութերի վրա հիմնված հավելվածների։

Ընկերության բաժնետոմսերի գնի 27% նվազումը, որը տեղի է ունեցել լուրին ի պատասխան, վերացրել է Մետայի շուկայական կապիտալիզացիայի մոտ 230 միլիարդ դոլարի արժեքը: Բլումբերգը անկումը նկարագրել է որպես «էպիկական անկում, որն իր մասշտաբով նման չէ Ուոլ Սթրիթի կամ Սիլիկոնյան հովիտի տեսած ամեն ինչի»: Ցուկերբերգի զուտ կարողությունը նվազել է մինչև 31 միլիարդ դոլարով: Ցուկերբերգը տիրապետում է Մետայի 13%-ին, և այդ հոլդինգը կազմում է նրա կարողության մեծ մասը։

Բլումբերգի 2022 թվականի մարտի 30-ին հրապարակած հաղորդագրությունների համաձայն՝ Մետան տվյալներ է փոխանցել այնպիսի հաքերների, որոնք կեղծ փաստաթղթեր են օգտագործում որպես իրավապահ մարմինների աշխատակիցներ։ Իրավապահ մարմինների հարցումները երբեմն ներառում էին իրական կամ հորինված պաշտոնյաների կեղծ ստորագրություններ։ Մեղադրանքների մասին հարցին Մետայի ներկայացուցիչը պատասխանել է. «Մենք վերանայում ենք յուրաքանչյուր տվյալների հարցում՝ իրավական բավարարության համար և օգտագործում ենք առաջադեմ համակարգեր և գործընթացներ՝ իրավապահ մարմինների հարցումները վավերացնելու և չարաշահումները հայտնաբերելու համար»։ 2022 թվականի հունիսին Շերիլ Սանդբերգը՝ 14 տարվա գլխավոր գործառնական տնօրենը, հայտարարել է, որ այդ տարի կհրաժարվի պաշտոնից։ Ցուկերբերգն ասաց, որ Խավիեր Օլիվանը կփոխարինի Սանդբերգին, թեև «ավելի ավանդական» դերում։

2022 թվականի մարտին Մետան (բացառությամբ Մետային պատկանող Վոթսափի) արգելվել է Ռուսաստանում և ավելացվել է ահաբեկչական և ծայրահեղական կազմակերպությունների ռուսական ցանկին՝ ենթադրյալ ռուսաֆոբիայի և ատելության խոսքի (մինչև ցեղասպանական կոչերի) համար՝ Ուկրաինայի վրա Ռուսաստանի շարունակվող ներխուժման ֆոնին։ Մետան բողոքարկել է արգելքը, սակայն Մոսկվայի դատարանն այն պահպանել է նույն թվականի հունիսին։

Նաև 2022 թվականի մարտին Մետան և իտալական ակնոցների հսկա Luxottica-ն թողարկել են Ray-Ban Stories-ը՝ խելացի ակնոցների շարք, որը կարող էր երաժշտություն նվագարկել և լուսանկարներ անել։ Մետայի և Luxottica-ի մայր ընկերությունը՝ EssilorLuxottica-ն, հրաժարվել են բացահայտել արտադրանքի վաճառքի ծավալները 2022 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ, չնայած Մետան գոհունակություն էր հայտնել իր հաճախորդների արձագանքներից։

2022 թվականի հուլիսին Մետան գրանցել է իր տարեկան եկամտի առաջին անկումը, երբ նրա ընդհանուր եկամուտը նվազել է 1%-ով՝ հասնելով 28.8 միլիարդ դոլարի։ Վերլուծաբաններն ու լրագրողները կորուստը վերագրել են նրա գովազդային բիզնեսին, որը սահմանափակվել է Էփլի հավելվածների հետևման թափանցիկության գործառույթով և այն մարդկանց թվով, որոնք ընտրել են Մետայի հավելվածներին չհետևվելը։ Ցուկերբերգը նաև անկումը վերագրել է ՏիկՏոկի աճող մրցակցությանը։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Մետայի շուկայական արժեքը նվազել է մինչև 268 միլիարդ դոլար, ինչը կազմում է մոտ 700 միլիարդ դոլարի կորուստ 2021 թվականի համեմատ, իսկ բաժնետոմսերը նվազել են 24%-ով։ Այն կորցրել է իր տեղը շուկայական կապիտալիզացիայով ԱՄՆ-ի 20 լավագույն ընկերությունների շարքում, չնայած նախորդ տարի հասել էր լավագույն 5-ի։

2022 թվականի նոյեմբերին Մետան ազատել է 11,000 աշխատակցի, որը կազմում էր իր աշխատուժի 13%-ը։ Ցուկերբերգը նշել է, որ Մետայի ներդրումները ագրեսիվ կերպով մեծացնելու որոշումը սխալ էր, քանի որ նա սխալմամբ կանխատեսել էր, որ էլեկտրոնային առևտրի աճը կտևի COVID-19 համավարակից հետո։ Նա նաև անկումը վերագրել է մրցակցության աճին, համաշխարհային տնտեսական անկմանը և «գովազդային ազդանշանի կորստին»։ Եվս 10,000 աշխատակցի ազատելու ծրագրերը սկսվել են 2023 թվականի ապրիլին։ Կրճատումները տեխնոլոգիական արդյունաբերության ընդհանուր անկման մաս էին կազմում, ինչպես նաև Գուգլ, Ամազոն, Tesla, Snap, Թվիթեր և Lyft ընկերությունների կրճատումները։

Սկսած 2022 թվականից, Մետան շտապել է հասնել այլ տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ՝ արհեստական բանականության մասնագիտացված սարքավորումների և ծրագրային ապահովման ներդրման հարցում: Այն արհեստական բանականության աշխատանքների համար օգտագործում էր ավելի էժան պրոցեսորներ՝ գրաֆիկական պրոցեսորների փոխարեն, սակայն այդ մոտեցումը պակաս արդյունավետ էր: Ընկերությունը 1.3 միլիոն դոլար նվիրաբերել է Քաղաքական և սոցիալական հետազոտությունների միջհամալսարանական կոնսորցիումին՝ ֆինանսավորելու սոցիալական մեդիա արխիվի նպատակը՝ իրենց տվյալները հասանելի դարձնել հասարակագիտական հետազոտությունների համար:

### 2023 թվականից․ Threads, արհեստական բանականություն և բոլոր ժամանակների ամենաբարձր բաժնետոմսերի արժեք
2023 թվականին Իռլանդիայի Տվյալների Պաշտպանության Հանձնակատարը Մետային նշանակել է ռեկորդային՝ 1,2 միլիարդ եվրոյի տուգանք՝ ԵՄ քաղաքացիների տվյալները Եվրոպայից Միացյալ Նահանգներ առանց պատշաճ պաշտպանության միջոցների փոխանցելու համար։

2023 թվականի մարտին Մետան հայտարարել է նոր կրճատումների մասին, որոնց շրջանակում նախատեսվում էր ազատել 10 000 աշխատողի և փակել 5 000 բաց աշխատատեղ՝ ընկերության արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ 2023 թվականի առաջին եռամսյակում Մետայի եկամուտները գերազանցել են վերլուծաբանների կանխատեսումները, երբ ընկերությունը հայտարարել է, որ մեծացնում է ուշադրությունը արհեստական բանականության վրա։ Հուլիսի 6-ին Մետան գործարկել է նոր հավելված՝ Threads-ը, որը Թվիթերի մրցակիցն է։

2023 թվականի հուլիսին Մետան ներկայացրել է իր արհեստական բանականության Llama 2 մոդելը, որը հասանելի դարձավ առևտրային օգտագործման համար՝ համագործակցելով խոշոր ամպային ծառայությունների մատակարարների, այդ թվում՝ Մայքրոսոֆթի հետ։ Սա Մետայի գեներատիվ արհեստական բանականության խմբի առաջին նախագիծն էր, որը ներկայացվել է այն ստեղծվելուց (փետրվար) հետո։ Մոդելն առաջարկվում էր բաց կոդով, առանց մուտքի կամ օգտագործման վճարների, որպեսզի ընկերությունը կարողանա հասկանալ՝ ինչ բարելավումներ են անհրաժեշտ։ Մինչ այս հայտարարությունը, Մետան նշել էր, որ չի նախատեսում Llama 2-ը առևտրային օգտագործման համար։ Նախորդ Llama տարբերակը թողարկվել էր ակադեմիական ոլորտի համար։

2023 թվականի օգոստոսին Մետան հայտարարել է, որ Կանադայում մշտապես հեռացնում է նորությունների բովանդակությունը Ֆեյսբուքից և Ինստագրամից՝ «Առցանց լուրերի մասին» օրենքի պատճառով, որը պահանջում է, որ կանադական լրատվամիջոցները փոխհատուցում ստանան իրենց բովանդակության տարածման համար։ Չնայած օրենքը տարեվերջին արդեն ուժի մեջ էր, Մետան որոշել է չմասնակցել կարգավորող գործընթացին։ 2023 թվականի հոկտեմբերին Մարկ Ցուկերբերգը հայտարարել է, որ 2024 թվականին արհեստական բանականությունը լինելու է Մետայի գլխավոր ներդրումային ուղղությունը։ 2023 թվականի վերջին Մետան դարձավ տարվա լավագույն արդյունք ցուցաբերած տեխնոլոգիական ընկերություններից մեկը՝ իր բաժնետոմսերի գինը բարձրացնելով 150%-ով։ 2024 թվականի հունվարին բաժնետոմսերի արժեքը հասավ պատմական առավելագույնին՝ ընկերությունը մոտեցնելով 1 տրիլիոն դոլար շուկայական կապիտալիզացիային ընդամենը 2%-ի սահմանում։

2023 թվականի նոյեմբերին Meta Platforms-ը Եվրոպայում գործարկել է գովազդազերծ ծառայություն, որը հնարավորություն էր տալիս բաժանորդներին հրաժարվել անձնական տվյալների հավաքումից թիրախավորված գովազդների համար։ 28 եվրոպական կազմակերպություններ, այդ թվում՝ Մաքս Շրեմսի ղեկավարած NOYB-ը, Իռլանդիայի Քաղաքացիական Ազատությունների Խորհուրդը, Wikimedia Europe-ը և Էլեկտրոնային Գաղտնիության Տեղեկատվական Կենտրոնը, 2024 թվականի նամակով դիմել են Եվրոպական Տվյալների Պաշտպանության Խորհրդին՝ մտահոգություն հայտնելով, որ այս մոդելը կարող է թուլացնել գաղտնիության պաշտպանությունը՝ մասնավորապես Ընդհանուր տվյալների պաշտպանության կանոնակարգի չափանիշները։

2024 թվականի փետրվարին Մետան հեռացրել է Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի Ֆեյսբուքի և Ինստագրամի հաշիվները՝ հղում անելով «Վտանգավոր կազմակերպությունների և անհատների» քաղաքականության բազմակի խախտումներին։ Մարտի դրությամբ ԱՄՆ Սննդի և Դեղերի Վարչությունը հետաքննում էր Մետային՝ սոցիալական հարթակները ապօրինի թմրանյութերի վաճառքի համար օգտագործելու մեղադրանքով։ 2024 թվականի մայիսի 16-ին Եվրոպական հանձնաժողովը սկսել է հետաքննություն Մետայի նկատմամբ՝ կապված երեխաների անվտանգության հետ։

2023 թվականի մայիսին իրաքցի սոցցանցային ազդեցիկ Էսա Ահմեդ-Ադնանը բախվել է խնդրի, երբ Ինստագրամը հեռացրել է նրա հրապարակումները՝ սխալմամբ նշելով, որ դրանք խախտում են հեղինակային իրավունքները, թեև բովանդակությունը սեփական էր և ազատ հեղինակային սահմանափակումներից։ Նա հայտնաբերել է, որ այս գործողությունների հետևում շորթողներ են, որոնք առաջարկում էին վերականգնել հրապարակումները 3 000 դոլարով կամ ապահովել «պաշտպանություն»՝ ամսական 1 000 դոլարով։ Այս խարդախ սխեման, որն օգտագործում էր Մետայի հեղինակային իրավունքների կառավարման գործիքները, լայն տարածում գտավ Մերձավոր Արևելքում՝ բացահայտելով ընկերության վերահսկողության թերությունները զարգացող տարածաշրջաններում։ Իրաքյան Tech4Peace-ի հիմնադիր Ավս ալ-Սաադին օգնել է Ահմեդ-Ադնանին և այլոց, սակայն վերականգնումը դանդաղ էր ընթանում, առաջացնելով ֆինանսական մեծ կորուստներ շատերի, այդ թվում՝ Ամմար ալ-Հակիմի համար։

2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Մետան հայտարարել է, որ արգելում է ռուսական պետական լրատվամիջոցների բոլոր հաշիվները իր հարթակներում՝ «օտարերկրյա միջամտության» վերաբերյալ մտահոգությունների պատճառով։ Սա հետևել է մեղադրանքներին, ըստ որոնց՝ RT-ն և նրա աշխատակիցները կեղտոտ փողերի միջոցով 10 միլիոն դոլար են փոխանցել քարոզչական արշավներ ֆինանսավորելու համար։

Մետան 2024 թվականի Connect համաժողովում ներկայացրել է իր առաջին լրացված իրականության ակնոցները՝ Orion-ը։ Սկզբում նախատեսված էր, որ դրանք վաճառվեն սպառողներին, սակայն արտադրական գործընթացը չափազանց բարդ ու ծախսատար դուրս եկավ։ Ընկերությունը որոշել է պատրաստել դրանց սահմանափակ քանակ՝ ներքին օգտագործման համար։

2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Մետան ներկայացրել է իր նոր արհեստական բանականության մոդելը՝ Movie Gen-ը, որը կարողանում է ստեղծել իրականությանը մոտ տեսանյութեր և ձայնային կադրեր օգտատիրոջ հարցման հիման վրա։ Ընկերությունը նշել է, որ այն բաց զարգացման չի հանձնի, այլ կաշխատի բովանդակություն ստեղծողների հետ և կinteգրի իր ապրանքների մեջ հաջորդ տարում։

2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին ProPublica-ն հրապարակել է հետաքննություն քաղաքական խարդախ գովազդների մասին, որոնք երբեմն օգտագործում են հարյուրավոր գողացված պրոֆիլներ և էջեր։ Հեղինակները մատնանշել են Մետայի թերի վերահսկողությունը՝ որպես խնդրի մասշտաբների հիմնական պատճառ։

2024 թվականի նոյեմբերին TechCrunch-ը հաղորդել է, որ Մետան դիտարկում է 10 մլրդ դոլարանոց համաշխարհային ստորջրյա մալուխ կառուցելու հնարավորությունը՝ 25 000 մղոն երկարությամբ։ Նույն ամսում ընկերությունը փակել է Ֆեյսբուքի և Ինստագրամի 2 միլիոն հաշիվներ, որոնք կապ ունեին Մյանմարի, Լաոսի, Կամբոջայի, Ֆիլիպինների և ԱՄԷ-ի խարդախ կենտրոնների հետ։

2024 թվականի դեկտեմբերին Մետան հայտարարել է, որ 2025 թվականի փետրվարից Ավստրալիայում ֆինանսական ծառայությունների գովազդի բոլոր հեղինակները պետք է հաստատեն գովազդի շահառուի և վճարողի մասին տեղեկությունները՝ խարդախությունները կանխելու նպատակով։

2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Մետան հայտարարել է, որ պատրաստվում է 10 մլրդ դոլար ներդնել Լուիզիանայի հյուսիս-արևելքում իր ամենամեծ արհեստական բանականության տվյալների կենտրոնի կառուցման համար, որը կգործի բնական գազով։

Դեկտեմբերի 11-ին Մետան բախվել է գլոբալ խափանման, որը ազդլ է ընկերության բոլոր սոցիալական և հաղորդագրության հարթակների վրա։ DownDetector-ի խափանման հաղորդագրությունները մի քանի րոպեում հասան Ինստագրամի համար՝ 70 000+, իսկ Ֆեյսբուքի համար՝ 100 000+-ի։

2025 թվականի հունվարին Մետան հայտարարել է, որ պատրաստվում է դադարեցնել իր բազմազանության, հավասարության և ներառման նախաձեռնությունները՝ հղում անելով ԱՄՆ-ում «իրավական և քաղաքական միջավայրի» փոփոխություններին 2024 թվականի նախագահական ընտրություններից հետո։ Ըստ հաղորդումների՝ այս որոշումը համընկնում էր Մարկ Ցուկերբերգի ցանկության հետ՝ ընկերությունը մոտեցնել Թրամփի նոր վարչակազմին, ներառյալ բովանդակության վերահսկողության և ղեկավարության փոփոխությունները։ Նոր քաղաքականությունը շարունակում էր արգելել մարդու բանականության կամ հոգեկան հիվանդության մասին վիրավորական արտահայտությունները, բայց բացառություն էր սահմանում՝ ԼԳԲՏ անձանց համար նման արտահայտությունները թույլատրելով միայն նրանց սեռական կողմնորոշման կամ գենդերային ինքնության պատճառով։ Այդ ամսում Մետան համաձայնել է վճարել 25 միլիոն դոլար՝ կարգավորելու Դոնալդ Թրամփի 2021 թվականի դատական հայցը, որն առնչվում էր 2021 թվականի հունվարի 6-ի իրադարձություններից հետո նրա հաշիվների կասեցմանը։ Այս քաղաքական փոփոխությունները բուռն քննարկումների առարկա դարձան Մետայի վերահսկող խորհրդում, որտեղ ամերիկացի պահպանողական անդամները և միջազգային ներկայացուցիչները լուրջ տարաձայնություններ ունեին։

2025 թվականի հունիսին Meta Platforms Inc.-ը հայտարարել է որ պատրաստվում է բազմամիլիարդանոց ներդրում կատարել Scale AI արհեստական բանականության ստարտափում։ Գումարը կարող է գերազանցել 10 մլրդ դոլարը, ինչը կդարձնի այն մասնավոր ընկերությունների ֆինանսավորման պատմության ամենախոշոր դեպքերից մեկը։

## Միաձուլումներ և ձեռքբերումներ
Meta-ն ձեռք է բերել մի քանի ընկերություններ (հաճախ անվանվում են տաղանդների ձեռքբերումներ): Նրա առաջին խոշոր ձեռքբերումներից մեկը տեղի է ունեցել 2012 թվականի ապրիլին, երբ այն ձեռք է բերել Ինստագրամը մոտավորապես 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլարով՝ կանխիկով և բաժնետոմսերով: 2013 թվականի հոկտեմբերին Facebook, Inc.-ը ձեռք է բերել Onavo-ն՝ իսրայելական բջջային վեբ վերլուծության ընկերություն: 2014 թվականի փետրվարին Facebook, Inc.-ը հայտարարել է, որ կգնի Վոթսափ բջջային հաղորդագրությունների ընկերությունը 19 միլիարդ ԱՄՆ դոլարով՝ կանխիկով և բաժնետոմսերով: Նույն տարվա վերջում Ֆեյսբուքը գնել է Oculus VR-ը 2.3 միլիարդ ԱՄՆ դոլարով՝ կանխիկով և բաժնետոմսերով, որը թողարկել է իր առաջին սպառողական վիրտուալ իրականության ականջակալը 2016 թվականին: 2019 թվականի նոյեմբերի վերջին Facebook, Inc.-ը հայտարարել է խաղերի մշակող Beat Games-ի ձեռքբերման մասին, որը պատասխանատու էր այդ տարվա ամենատարածված VR խաղերից մեկի՝ Beat Saber-ի մշակման համար: 2022 թվականի վերջին, Facebook Inc-ի Meta Platforms Inc-ի վերանվանվելուց հետո, Oculus-ը վերանվանվել է Meta Quest:

2020 թվականի մայիսին Facebook, Inc.-ը հայտարարել է, որ ձեռք է բերել Giphy-ն 400 միլիոն դոլարով։ Այն կինտեգրվի Ինստագրամի թիմի հետ։ Այնուամենայնիվ, 2021 թվականի օգոստոսին Մեծ Բրիտանիայի մրցակցության և շուկաների մարմինը հայտարարել է, որ Facebook, Inc.-ը կարող է ստիպված լինել վաճառել Giphy-ն, այն բանից հետո, երբ հետաքննությունը պարզել է, որ երկու ընկերությունների միջև գործարքը կվնասի մրցակցությանը ցուցադրական գովազդի շուկայում։ Մեծ Բրիտանիայի մրցակցության և շուկաների մարմինը տուգանել է Facebook, Inc.-ին 70 միլիոն դոլարով՝ ձեռքբերման և ընթացիկ հակամենաշնորհային հետաքննության վերաբերյալ բոլոր տեղեկությունները դիտավորյալ չտրամադրելու համար։ 2022 թվականի հոկտեմբերին Մեծ Բրիտանիայի մրցակցության և շուկաների մարմինը երկրորդ անգամ որոշել է, որ Մետան պարտավոր է վաճառել Giphy-ն՝ նշելով, որ Մետան արդեն վերահսկում է Մեծ Բրիտանիայում գովազդի կեսը։ Մետան համաձայնվել է վաճառքին, չնայած հայտարարել է, որ համաձայն չէ որոշման հետ։ 2023 թվականի մայիսին Giphy-ն վաճառվել է Shutterstock-ին 53 միլիոն դոլարով։

2020 թվականի նոյեմբերին Facebook, Inc.-ը հայտարարել է, որ նախատեսում է գնել հաճախորդների սպասարկման հարթակ և չաթբոտեր ստեղծող Kustomer ստարտափը՝ ընկերություններին խրախուսելու օգտագործել իրենց հարթակը բիզնեսի համար: Հաղորդվում է, որ Kustomer-ի արժեքը մի փոքր ավելի է, քան 1 միլիարդ դոլար: Գործարքը կնքվել է 2022 թվականի փետրվարին՝ կարգավորող մարմինների հաստատումից հետո:

2022 թվականի սեպտեմբերին Մետան ձեռք է բերել Lofelt-ը՝ Բեռլինում գործող հապտիկ տեխնոլոգիաների ստարտափ:

## Լոբբինգ
2020 թվականին Facebook, Inc.-ը լոբբինգի վրա ծախսել է 19.7 միլիոն դոլար՝ վարձելով 79 լոբբիստի: 2019 թվականին այն լոբբինգի վրա ծախսել էր 16.7 միլիոն դոլար և ուներ 71 լոբբիստից բաղկացած թիմ, ինչը ավելի է, քան 2018 թվականի 12.6 միլիոն դոլարը և 51 լոբբիստը: Ֆեյսբուքը 2020 թվականին խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունների շարքում լոբբինգի համար նախատեսված գումարների ամենամեծ ծախսողն էր: Լոբբիստական թիմի կազմում է Կոնգրեսի ավագ օգնական Ջոն Բրանսքոմը, որը վարձվել էր 2021 թվականի սեպտեմբերին՝ ընկերությանը դեմոկրատ օրենսդիրների և Բայդենի վարչակազմի սպառնալիքներից պաշտպանվելու համար:

2024 թվականի դեկտեմբերին Մետան 1 միլիոն դոլար է նվիրաբերել այն ժամանակվա ընտրված նախագահ Դոնալդ Թրամփի երդմնակալության հիմնադրամին:

## Գրաքննություն
2024 թվականի օգոստոսին Մարկ Ցուկերբերգը նամակ է ուղարկել Ջիմ Ջորդանին՝ նշելով, որ COVID-19 համավարակի ընթացքում Բայդենի վարչակազմը բազմիցս խնդրել է Մետային սահմանափակել COVID-19-ի որոշակի բովանդակություն, Ֆեյսբուքում և Ինստագրամում:

2016 թվականին Մետան վարձել է Ջորդանա Քաթլերին, ով նախկինում աշխատել է ԱՄՆ-ում Իսրայելի դեսպանատան աշխատակցուհի, որպես Իսրայելի և հրեական սփյուռքի քաղաքականության ղեկավար: Այս պաշտոնում Քաթլերը պնդել է ԱՄՆ-ում «Պաղեստինում արդարադատության համար ուսանողներ» կազմակերպության մասնաճյուղերին պատկանող հաշիվների գրաքննության վրա: Քննադատները նշել են, որ Քաթլերի պաշտոնը Իսրայելի կառավարությանը չափազանց մեծ ազդեցություն է տալիս Մետայի քաղաքականության վրա, և որ քիչ երկրներ ունեն Մետայի քաղաքականության մշակողների հետ այդքան բարձր մակարդակի շփումներ:

2025 թվականին Դոնալդ Թրամփի ընտրությունից հետո տարբեր աղբյուրներ նշել են Դեմոկրատական կուսակցության հետ կապված հնարավոր գրաքննությունը Ինստագրամում և Մետայի այլ հարթակներում: 2025 թվականի փետրվարին Մետայի ներկայացուցիչը լրագրող Գիլ Դուրանի հոդվածը և «տեխնոլոգիական արդյունաբերության գործիչների նկատմամբ այլ քննադատությունները» նշել է որպես սպամ կամ զգայուն բովանդակություն՝ սահմանափակելով դրանց հասանելիությունը:

2025 թվականի մարտին Մետան փորձել է խոչընդոտել նախկին աշխատակից Սառա Վին-Վիլյամսի «Անհոգ մարդիկ» հուշագրության տարածմանը, որը ներառում է աշխատավայրում բարձրաստիճան ղեկավարների կատարած սեռական ոտնձգությունների մասին մեղադրանքներ: Նյու Յորք Թայմսը հաղորդում է, որ արբիտրաժը Մետայի ամենաուժեղ փորձերից մեկն է՝ հերքելու նախկին աշխատակցի աշխատավայրում դինամիկայի մասին պատմությունը: Հրատարակիչ Macmillan-ն արձագանքել է Արտակարգ միջազգային արբիտրաժային դատարանի որոշմանը՝ նշելով, որ այն անտեսելու է դրա դրույթները: 2025 թվականի մարտի 15-ի դրությամբ «Անհոգ մարդիկ» գրքի կոշտ կազմով և թվային տարբերակները վաճառքի էին հանվել խոշոր առցանց մանրածախ առևտրականների միջոցով:

## Ապատեղեկատվության հետ կապված մտահոգություններ
Իր ստեղծման օրվանից Մետան մեղադրվել է կեղծ լուրերի և ապատեղեկատվության տարածման մեջ։ 2016 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններից հետո Ցուկերբերգը սկսել է քայլեր ձեռնարկել կեղծ լուրերի տարածվածությունը վերացնելու համար, քանի որ հարթակը քննադատության էր ենթարկվել ընտրությունների արդյունքի վրա իր հնարավոր ազդեցության համար։ Սկզբում ընկերությունը համագործակցել է ABC News-ի, Associated Press-ի, FactCheck.org-ի, Snopes-ի և PolitiFact-ի հետ՝ իր փաստերի ստուգման նախաձեռնության համար։ 2018 թվականի դրությամբ այն ուներ ավելի քան 40 փաստերի ստուգման գործընկերներ ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ The Weekly Standard-ը։

The Guardian-ի 2017 թվականի մայիսին հրապարակված ուսումնասիրությունը պարզել է, որ հարթակի փաստերի ստուգման նախաձեռնությունները՝ երրորդ կողմի փաստերի ստուգողների հետ համագործակցելը և կեղծ լուրերի հրապարակայնորեն մատնանշումը, պարբերաբար անարդյունավետ էին և որոշ դեպքերում, կարծես, նվազագույն ազդեցություն ունեին։ 2018 թվականին ընկերության համար որպես փաստերի ստուգող աշխատող լրագրողները քննադատել են գործընկերությունը՝ նշելով, որ այն նվազագույն արդյունքներ է տվել, և որ ընկերությունը անտեսել է իրենց մտահոգությունները։

2024 թվականին Մետայի որոշումը՝ Ջո Բայդենի կեղծ տեսանյութի տարածման մասին, քննադատության և մտահոգության տեղիք է տվել, նույնիսկ այն բանից հետո, երբ ապացուցվել է դրա կեղծ լինելը։

### Ապատեղեկատվություն և ատելության խոսք
2025 թվականի հունվարին Մետան դադարեցրել է երրորդ կողմի փաստերի ստուգիչների օգտագործումը՝ հօգուտ օգտատերերի կառավարող համայնքային նշումների համակարգի, որը նման էր X-ում օգտագործվողին։

Մինչդեռ Ցուկերբերգն աջակցել է այս փոփոխություններին՝ ասելով, որ հարթակում գրաքննության մակարդակը չափազանց մեծ է, որոշումը քննադատության է արժանացել փաստերի ստուգման հաստատությունների կողմից՝ նշելով, որ փոփոխությունները կդժվարացնեն օգտատերերի համար սխալ տեղեկատվության նույնականացումը։ Մետան նաև քննադատության է ենթարկվել ատելության խոսքի վերաբերյալ իր քաղաքականությունը թուլացնելու համար, որը նախատեսված էր փոքրամասնություններին և ԼԳԲՏՔ+ անձանց ահաբեկումից և խտրականությունից պաշտպանելու համար։ Իր բովանդակության վերանայման թիմերը Կալիֆոռնիայից Տեխաս տեղափոխելիս Մետան փոխել է իր ատելության վարքագծի քաղաքականությունը՝ վերացնելով ԼԳԲՏ-ների և ներգաղթյալների դեմ ուղղված ատելության խոսքի սահմանափակումները, ինչպես նաև բացահայտորեն թույլ տալով օգտատերերին մեղադրել ԼԳԲՏ անձանց հոգեկան հիվանդ կամ աննորմալ լինելու մեջ՝ հիմնվելով նրանց սեռական կողմնորոշման կամ գենդերային ինքնության վրա։

2025 թվականի հունվարին Meta-ն լուրջ քննադատության է ենթարկվել ԼԳԲՏՔ+ բովանդակությունը իր հարթակներից հեռացնելու իր դերի համար՝ ԼԳԲՏՔ+ անձանց դեմ ուղղված ատելության խոսքի դեմ պայքարի ավելի լայն ջանքերի ֆոնին։ ԼԳԲՏՔ+ թեմաների հեռացումը նշվել է որպես համայնքի ուղեցույցները խախտող բովանդակության նկատմամբ ավելի լայնածավալ պայքարի մաս: Meta-ի բովանդակության մոդերացիայի քաղաքականությունը, որը մշակվել էր վնասակար խոսքի դեմ պայքարելու և օգտատերերին խտրականությունից պաշտպանելու համար, անզգուշորեն հանգեցրել է ԼԳԲՏՔ+ բովանդակության հեռացմանը կամ սահմանափակմանը, մասնավորապես՝ ԼԳԲՏՔ+ ինքնությունը, աջակցությունը կամ քաղաքական հարցերը ընդգծող գրառումների: Ըստ հաղորդագրությունների, ԼԳԲՏՔ+ գրառումները, այդ թվում՝ պարզապես հպարտությունը նշող կամ ԼԳԲՏՔ+ իրավունքները պաշտպանող գրառումները, նշվել և հեռացվել են այն պատճառներով, որոնք, որոշ քննադատների կարծիքով, անորոշ կամ անհամապատասխան կերպով կիրառված են եղել: Մետայի հարթակներում ԼԳԲՏՔ+ ակտիվիստներից և օգտատերերից շատերը մտահոգություն են հայտնել, որ նման գործողությունները խեղդում են տեսանելիությունն ու արտահայտչամիջոցները՝ հնարավոր է՝ մեկուսացնելով ԼԳԲՏՔ+ անհատներին և համայնքներին, հատկապես այն տարածքներում, որոնք պատմականորեն կարևոր են եղել իրազեկման և աջակցության համար:

## Դատական ​​հայցեր
2020 թվականի մարտին Ավստրալիայի Տեղեկատվության Հանձնակատարի Գրասենյակը դատի է տվել Ֆեյսբուքին՝ անձնական տվյալների պաշտպանության կանոնների էական և շարունակական խախտումների համար, որոնք կապված էին Cambridge Analytica-ի սկանդալի հետ։ Անձնական տվյալների պաշտպանության մասին օրենքի յուրաքանչյուր խախտման համար նախատեսված է տեսականորեն կուտակվող 1,7 միլիոն դոլար տուգանք։ Ավստրալիայի Տեղեկատվության Հանձնակատարի Գրասենյակի գնահատմամբ՝ ընդհանուր առմամբ 311,127 ավստրալացիներ էին ենթարկվել այս խախտումներին։

2020 թվականի դեկտեմբերի 8-ին ԱՄՆ Դաշնային առևտրային հանձնաժողովը և 46 նահանգներ (բացի Ալաբամա, Ջորջիա, Հարավային Կարոլինա և Հարավային Դակոտա նահանգներից), ինչպես նաև Կոլումբիայի շրջանը և Գուամ տարածքը, սկսել են Federal Trade Commission vs. Facebook հակամենաշնորհային դատական գործը։ Գործը վերաբերում է Ֆեյսբուքի երկու մրցակիցների՝ Ինստագրամի և Վոթսափի ձեռքբերմանը և դրանից հետո առաջացած մենաշնորհային իրավիճակին։ Դաշնային առևտրային հանձնաժողովը պնդում է, որ Ֆեյսբուքը պահպանում է մենաշնորհային իշխանություն ԱՄՆ սոցիալական ցանցերի շուկայում և ցանկանում է ստիպել ընկերությանը բաժանվել Ինստագրամից և Վոթսափից՝ կոտրելու համար կորպորատիվ միավորը։ Դաշնային առևտրային հանձնաժողովի նախկին նախագահ Ուիլյամ Կովաչիչը նշել է, որ գործը դժվար կլինի շահել, քանի որ կառավարությունը ստիպված կլինի ներկայացնել հիպոթետիկ սցենար՝ ինտերնետի այնպիսի տարբերակով, որտեղ Ֆեյսբուք-Վոթսափ-Ինստագրամ միավորումը գոյություն չունի, և ապացուցել, որ դա վնասել է մրցակցությանը կամ սպառողներին։

2021 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Ռուսաստանի դատարանը Մետային տուգանել է 27 միլիոն դոլարով՝ այն բանից հետո, երբ ընկերությունը հրաժարվել է հեռացնել չհստակեցված արգելված բովանդակություն։ Տուգանքը, հաղորդվում է, կապվել էր ընկերության տարեկան եկամտի հետ երկրում։

2022 թվականի մայիսին Քենիայում դատական հայց ներկայացվել է Մետայի և նրա տեղական ենթակապալառու Sama ընկերության դեմ։ Պնդվում է, որ Մետան վատ աշխատանքային պայմաններ է ապահովել Քենիայում Ֆեյսբուքի հրապարակումների մոդերատորների համար։ Դատական հայցի համաձայն՝ 260 աշխատակից կրճատվել է անորոշ պատճառաբանություններով։ Հայցը պահանջում է ֆինանսական փոխհատուցում և որոշում, որ ենթակապալառու մոդերատորները ստանան նույն առողջապահական առավելությունները և աշխատավարձային մակարդակը, ինչ Մետայի աշխատողները։

2022 թվականի հունիսին ԱՄՆ-ի տարբեր նահանգներում 8 դատական հայց է ներկայացվել այն պնդմամբ, որ Ֆեյսբուք և Ինստագրամ հարթակների չափից շատ օգտագործումը հանգեցրել է ինքնասպանության փորձերի կամ դեպքերի, սննդային խանգարումների և անքնության, ինչպես նաև այլ խնդիրների։ Գործերը հաջորդել են նախկին Ֆեյսբուք աշխատակցի Կոնգրեսում տված ցուցմունքին, որ ընկերությունը հրաժարվում է պատասխանատվություն կրել։ Ընկերությունը նշել է, որ մշակել է գործիքներ, որոնք թույլ են տալիս ծնողներին վերահսկել իրենց երեխաների գործունեությունը Ինստագրամում և սահմանել ժամանակային սահմանափակումներ, ինչպես նաև ներդրել է «Հանգստի» հիշեցումներ։ Բացի այդ, ընկերությունը տրամադրում է սննդային խանգարումների վերաբերյալ հատուկ ռեսուրսներ և մշակում է արհեստական բանականություն՝ կանխելու մինչև 13 տարեկան երեխաների գրանցումը Ֆեյսբուքում կամ Ինստագրամում։

2022 թվականի հունիսին Մետան լուծել է դատական վեճ ԱՄՆ Արդարադատության նախարարության հետ։ 2019 թվականին ներկայացված հայցը պնդում էր, որ ընկերությունը նպաստել է բնակարանային խտրականությանը թիրախավորված գովազդի միջոցով՝ հնարավորություն տալով տանտերերին և վարձատուներին ցուցադրել գովազդներ, որոնք բացառել են անձանց սեռի, ռասայի, կրոնի և այլ հատկանիշների հիման վրա։ Արդարադատության նախարարությունը հայտարարել է, որ սա խախտում է Արդար բնակարանային մասին օրենքը։ Մետան տուգանվել է 115,054 դոլարով և մինչև 2022 թվականի դեկտեմբերի 31-ը պարտավորվել է փոփոխել ալգորիթմային գործիքը։

2023 թվականի հունվարին Մետան տուգանվել է 390 միլիոն եվրոյով՝ ԵՄ Ընդհանուր տվյալների պաշտպանության կանոնակարգը խախտելու համար։

2023 թվականի մայիսին Եվրոպական տվյալների պաշտպանության խորհուրդը Մետային տուգանել է ռեկորդային 1,2 միլիարդ եվրոյով՝ ԵՄ տվյալների գաղտնիության օրենքները խախտելու և Ֆեյսբուք օգտատերերի անձնական տվյալները ԱՄՆ սերվերներին փոխանցելու համար։

2024 թվականի հուլիսին Մետան համաձայնել է վճարել Տեխաս նահանգին՝ կարգավորելու դատական գործը, որը ներկայացրել էր Տեխասի գլխավոր դատախազ Քեն Փաքսթոնը՝ ընկերությանը մեղադրելով օգտատերերի կենսաչափական տվյալների հավաքման մեջ առանց համաձայնության։ Սա դարձել է ԱՄՆ-ի նահանգային գլխավոր դատախազի՝ գաղտնիության հետ կապված կարգավորման համար երբևէ ստացած ամենամեծ գումարը։

2024 թվականի հոկտեմբերին Ճապոնիայում 30 հայցվորներ դատի են տվել Meta Platforms-ին՝ պնդելով, որ խաբվել են Ֆեյսբուքի և Ինստագրամի կեղծ ներդրումային գովազդների միջոցով, որոնք պարունակում էին կեղծ մարդկանց հավանումներ։ Հայցվորները պահանջում են մոտ 2,8 միլիոն դոլար փոխհատուցում։

2025 թվականի ապրիլին Քենիայի Բարձր դատարանը թույլ է տվել շարունակել դատական գործը, որտեղ երեք հայցվոր պնդում են, որ Ֆեյսբուքը նպաստել է քաղաքացիական բռնությունների սրմանը Եթովպիայում 2021 թվականին։

2025 թվականի ապրիլին Մետան տուգանվել է 200 միլիոն եվրոյով (230 միլիոն դոլար)՝ Թվային շուկաների ակտը խախտելու համար, պարտադրելով «համաձայնիր կամ վճարիր» համակարգ, որը ստիպում է օգտատերերին կամ թույլ տալ օգտագործել իրենց անձնական տվյալները թիրախավորված գովազդների համար, կամ վճարել բաժանորդագրության վճար՝ գովազդազերծ Ֆեյսբուք և Ինստագրամ տարբերակների համար։

2025 թվականի ապրիլի վերջին Գանայում Մետայի դեմ հայց է ներկայացվել այն պնդմամբ, որ բովանդակության մոդերատորները, որոնք զբաղվում են սոցիալական ցանցերից սպանությունների, ծայրահեղ բռնության և մանկական սեռական բռնության պատկերներ պարունակող նյութերի հեռացմամբ, ենթարկվել են հոգեբանական տառապանքների։ Մետան տեղափոխել է մոդերացիայի ծառայությունը Քենիայից Գանայի մայրաքաղաք Ակրա՝ նախորդ վայրում առաջացած իրավական խնդիրներից հետո։ Նոր մոդերացիոն ընկերությունը Teleperformance-ն է՝ միջազգային կորպորացիա, որն ունի աշխատողների իրավունքների խախտումների պատմություն։ Զեկույցները վկայում են, որ այստեղի պայմանները ավելի վատ են, քան նախկին քենիական վայրում, և շատ աշխատողներ վախենում են խոսել՝ վախենալով վերադառնալ հակամարտության գոտիներ։ Աշխատողները հայտնել են, որ տառապում են հոգեկան հիվանդություններով, փորձել են ինքնասպանություն գործել և ստանում են ցածր աշխատավարձ։

### UReputation
2020 թվականին UReputation ընկերությունը, որը ներգրավված էր թվային բանակների կառավարմանը վերաբերող մի քանի գործերում, դատական հայց է ներկայացրել Ֆեյսբուքի դեմ՝ մեղադրելով նրան անձնական տվյալներ անօրինական կերպով երրորդ կողմերին փոխանցելու մեջ: Դատական ​​գործողություններ են սկսվել Թունիսում, Ֆրանսիայում և Միացյալ Նահանգներում: 2025 թվականին ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի Հյուսիսային շրջանի շրջանային դատարանը հաստատել է բացահայտման ընթացակարգ, որը թույլ է տալիս UReputation-ին մուտք գործել Մետայում պահվող փաստաթղթերին:

## Կառուցվածք

### Կառավարում
Մետայի հիմնական կառավարման խումբը բաղկացած է․
* Մարկ Ցուկերբերգ, նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն,
* Խավիեր Օլիվան, գլխավոր օպերացիոն տնօրեն,
* Սըր Նիք Քլեգ, նախագահ,
* Սյուզան Լի, գլխավոր ֆինանսական տնօրեն,
* Էնդրյու Բոսվորթ, գլխավոր տեխնոլոգիական տնօրեն,
* Դեյվիդ Վեներ, ռազմավարության գծով գլխավոր տնօրեն,
* Քրիս Քոքս, արտադրանքի գծով գլխավոր տնօրեն,
* Ջենիֆեր Նյուսթեդ, իրավաբանության գֆծով գլխավոր տնօրեն։

2022 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ, Մետան ամբողջ աշխարհում ուներ 83,553 աշխատակից։

### Տնօրենների խորհուրդ
2024 թվականի հունիսի դրությամբ, Մետայի խորհուրդը բաղկացած էր հետևյալ տնօրեններից․
* Մարկ Ցուկերբերգ (նախագահ, համահիմնադիր, վերահսկիչ բաժնետեր և գլխավոր գործադիր տնօրեն),
* Փեգի Ալֆորդ (ոչ գործադիր տնօրեն, գործադիր փոխնախագահ, գլոբալ վաճառք, PayPal),
* Մարկ Անդրիսեն (ոչ գործադիր տնօրեն, համահիմնադիր և գլխավոր գործընկեր, Andreessen Horowitz),
* Դրյու Հյուսթոն (ոչ գործադիր տնօրեն, նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն, Dropbox),
* Նենսի Քիլեֆեր (ոչ գործադիր տնօրեն, ավագ գործընկեր, McKinsey & Company),
* Ռոբերտ Մ. Քիմիթ (ոչ գործադիր տնօրեն, ավագ միջազգային խորհրդատու, WilmerHale),
* Թրեյսի Թրևիս (ոչ գործադիր տնօրեն, գործադիր փոխնախագահ, գլխավոր ֆինանսական տնօրեն, Estée Lauder Companies),
* Թոնի Շու (ոչ գործադիր տնօրեն, նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն, DoorDash),
* Հոք Թան (Broadcom գործադիր տնօրեն),
* Ջոն Դ. Արնոլդ (Enron նախկին գործադիր տնօրեն),
* Դեյնա Ուայթ (ոչ գործադիր տնօրեն, UFC-ի նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն),
* Ջոն Էլկան (Stellantis N.V. նախագահ և Exor գործադիր տնօրեն),
* Չարլի Սոնգհերսթ։

### Սեփականություն
2024 թվականի վերջին/2025 թվականի սկզբին խոշորագույն բաժնետերերն էին․

* Մարկ Ցուկերբերգ (13.5%),
* The Vanguard Group (8.8%),
* BlackRock (7.66%),
* Fidelity Investments (6.28%),
* State Street Corporation (3.97%),
* JPMorgan Chase (2.38%),
* Geode Capital Management (2.27%),
* T. Rowe Price (1.95%),
* Capital World Investors (1.86%),
* Capital Research Global Investors (1.7%),
* Morgan Stanley (1.66%)։

### Ընկերության կառավարում
Ֆեյսբուքի վաղ շրջանի ներդրող և Ցուկերբերգի նախկին խորհրդատու Ռոջեր ՄաքՆեյմին ասել է, որ Ֆեյսբուքն ունի «ամենակենտրոնացված որոշումների կայացման կառուցվածքը, որին ես երբևէ հանդիպել եմ խոշոր ընկերությունում»։

Ֆեյսբուքի համահիմնադիր Քրիս Հյուզը հայտարարել է, որ գլխավոր գործադիր տնօրեն Մարկ Ցուկերբերգն ունի չափազանց մեծ իշխանություն, որ ընկերությունն այժմ մենաշնորհ է, և որ, որպես արդյունք, այն պետք է բաժանվի մի քանի փոքր ընկերությունների։ Նյու Յորք Թայմսում հրապարակված հոդվածում Հյուզն ասել է, որ մտահոգված է, որ Ցուկերբերգն իրեն շրջապատել է մի թիմով, որը չի մարտահրավեր նետել իրեն, և որ ԱՄՆ կառավարության գործն է նրան պատասխանատվության ենթարկել և զսպել նրա «անվերահսկելի իշխանությունը»։ Նա նաև ասել է, որ «Մարկի իշխանությունն աննախադեպ է և ոչ ամերիկյան»։ ԱՄՆ մի շարք քաղաքական գործիչներ համաձայնել են Հյուզի հետ։ Եվրոպական Միության մրցակցության հարցերով հանձնակատար Մարգրետ Վեստագերը նշել է, որ Ֆեյսբուքի բաժանումը պետք է արվի միայն որպես «վերջին միջոց», և որ դա չի լուծի Ֆեյսբուքի հիմնական խնդիրները։

## Եկամուտ

Ֆեյսբուքը 2020 թվականի Fortune 500-ի եկամտի առումով ԱՄՆ-ի խոշորագույն կորպորացիաների ցանկում զբաղեցրել է 34-րդ տեղը՝ գրեթե 86 միլիարդ դոլար եկամուտով, որի մեծ մասը ստացվել է գովազդից։ 2017 թվականի տվյալների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ ընկերությունը գովազդից մեկ օգտատիրոջ համար վաստակել է 20.21 դոլար։

Նյու Յորքի տվյալներով՝ իր վերաբրենդավորումից ի վեր Մետան, ըստ որոշ տեղեկությունների, կորցրել է 500 միլիարդ դոլար՝ Էփլի և Գուգլի նման ընկերությունների ներդրած նոր գաղտնիության միջոցառումների արդյունքում, որոնք թույլ չեն տալիս Մետային հավաքել օգտատերերի տվյալները։

### Գովազդատուների թիվը
2015 թվականի փետրվարին Ֆեյսբուքը հայտարարել է, որ հասել է երկու միլիոն ակտիվ գովազդատուի, որի մեծ մասը գալիս է փոքր բիզնեսներից: Ակտիվ գովազդատու է սահմանվել որպես այն կազմակերպությունը, որը վերջին 28 օրվա ընթացքում գովազդ է տեղադրել Ֆեյսբուք հարթակում: 2016 թվականի մարտին Ֆեյսբուքը հայտարարել է, որ հասել է երեք միլիոն ակտիվ գովազդատուի, որոնցից ավելի քան 70%-ը Միացյալ Նահանգներից դուրս են։ Գովազդի գները հետևում են փոփոխական գնագոյացման մոդելի, որը հիմնված է գովազդի աճուրդային տեղադրման և գովազդի պոտենցիալ ներգրավվածության մակարդակի վրա: Նման այլ առցանց գովազդային հարթակների, ինչպիսիք են Գուգլը և Թվիթերը, գովազդի թիրախավորումը թվային գովազդի հիմնական առավելություններից մեկն է ավանդական լրատվամիջոցների համեմատ: Մետայում մարքեթինգն իրականացվում է երկու մեթոդով՝ հիմնված դիտման սովորությունների, լայքերի և կիսումների, ինչպես նաև լսարանի գնման տվյալների վրա, մասնավորապես՝ թիրախային լսարան:

## Հարմարություններ
### Գրասենյակներ
ԱՄՆ-ից և Կանադայից դուրս գտնվող օգտատերերը պայմանագիր են կնքում Մետայի իռլանդական դուստր ձեռնարկության՝ Meta Platforms Ireland Limited-ի (նախկինում՝ Facebook Ireland Limited) հետ, ինչը թույլ է տալիս Մետային խուսափել ԱՄՆ հարկերից Եվրոպայում, Ասիայում, Ավստրալիայում, Աֆրիկայում և Հարավային Ամերիկայում գտնվող բոլոր օգտատերերի համար: Մետան օգտվում է կրկնակի իռլանդական պայմանավորվածությունից, որը թույլ է տալիս վճարել 2-3% կորպորատիվ հարկ բոլոր միջազգային եկամուտներից: 2010 թվականին Ֆեյսբուքը բացել է իր չորրորդ գրասենյակը Հնդկաստանի Հայդարաբադ քաղաքում, որտեղ տեղակայված են առցանց գովազդի և մշակողների աջակցության թիմեր և աջակցություն է ցուցաբերում օգտատերերին և գովազդատուներին: Հնդկաստանում Մետան գրանցված է որպես Facebook India Online Services Pvt Ltd. Այն նաև ունի աջակցության կենտրոններ Չիտագոնգում, Դուբլինում, Կալիֆոռնիայում, Իռլանդիայում և Տեխասում:

Ֆեյսբուքը իր լոնդոնյան գլխավոր գրասենյակը բացել է 2017 թվականին Լոնդոնի կենտրոնում գտնվող Ֆիցրովիայում: Ֆեյսբուքը գրասենյակ է բացել Մասաչուսեթս նահանգի Քեմբրիջ քաղաքում 2018 թվականին: Գրասենյակներում սկզբում տեղակայված էր Connectivity Lab-ը, որը կենտրոնացած էր ինտերնետ հասանելիություն չունեցող տարածքներում ինտերնետ հասանելիություն ապահովելու վրա։ 2019 թվականի ապրիլին Ֆեյսբուքը բացել է գլխավոր գրասենյակ Թայվանում, իսկ 2022 թվականի մարտին՝ նոր տարածաշրջանային գլխավոր գրասենյակ Դուբայում:

2023 թվականի սեպտեմբերին հաղորդվել է, որ Մետան 149 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ է վճարել British Land-ին՝ Լոնդոնի Թրիթոն Սքվերի գրասենյակի վարձակալության պայմանագիրը խզելու համար: Ըստ հաղորդումների, Մետան տարածքի վարձակալության պայմանագրին մնացել էր ևս 18 տարի:

### Տվյալների կենտրոններ
2023 թվականի դրությամբ Ֆեյսբուքը շահագործում էր 21 տվյալների կենտրոն։ Այն պարտավորվել էր մինչև 2020 թվականը գնել 100% վերականգնվող էներգիա և կրճատել ջերմոցային գազերի արտանետումները 75%-ով։ Նրա տվյալների կենտրոնի տեխնոլոգիաները ներառում են Fabric Aggregator-ը՝ բաշխված ցանցային համակարգ, որը հարմարեցված է ավելի մեծ տարածաշրջանների և տարբեր երթևեկության ձևերի համար։

## Տես նաև
* Սոցիալական ցանց (ֆիլմ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2004 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2004 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խառնուրդային ընկերություններ
Կատեգորիա:Համակարգիչ
Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Համացանցային ընկերություններ
Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ
Կատեգորիա:ՆԱՍԴԱՔ-ում ցուցակված ընկերություններ
Կատեգորիա:Սոցիալական մեդիա
Կատեգորիա:Սոցիալական ցանցեր
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիական ընկերություններ
Կատեգորիա:Ֆեյսբուք