Թիենծինի ՇՀԿ գագաթնաժողով (2025)

**ՇՀԿ Թիենծինի 2025 թվականի գագաթնաժողով**, Շանհայի համագործակցության կազմակերպության (ՇՀԿ) պետությունների ղեկավարների խորհրդի 25-րդ նիստն, որը տեղի է ունեցել 2025 թվականի օգոստոսի 31-ից սեպտեմբերի 1-ը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Թիենծին քաղաքում: Սա եղել է ՇՀԿ-ի ամենամյա գագաթնաժողովի անցկացման հինգերորդ և ՇՀԿ-ի պատմության մեջ ամենամեծ հանդիպումը։

Գագաթնաժողովի հիմնական վայրը եղել է  Թիենծինի Մեյջիանգի կոնվենցիաների և ցուցահանդեսների կենտրոնը։

## Նախապատրաստություններ
2025 թվականի հունվարի 2-ին Չինաստանը ներկայացրել է Շանհայի համագործակցության կազմակերպության (ՇՀԿ) 2024-2025 թվականների նախագահության լոգոն։

2025 թվականի մարտի 7-ին Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության (ՉԿԿ) 20-րդ քաղբյուրոյի անդամ և ՉԿԿ Կենտրոնական արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի գրասենյակի տնօրեն Վան Ին 14-րդ Ազգային ժողովրդական կոնգրեսի 3-րդ նստաշրջանի ընթացքում արտաքին հարաբերություններին նվիրված մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ Չինաստանը 2025 թվականի աշնանը Թիենծինում կհյուրընկալի ՇՀԿ գագաթնաժողովը։ Առաջնորդները կհավաքվեն Հայ գետի ափին։

2025 թվականի մարտի 13-ին Թիենծինում տեղի է ունեցել զորահավաքի հանդիպում՝ 2025 թվականի Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի նախապատրաստական աշխատանքները սկսելու համար: Մասնակցել և ելույթ է ունեցել Թիենծինի կուսակցության քարտուղար և նախապատրաստական աշխատանքային խմբի ղեկավար Չեն Միները: Մասնակցել են նաև Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության Թիենծինի քաղաքապետ, փոխկոմիտեի քարտուղար Չժան Գոնգը և Արտաքին գործերի նախարարության ՉԿԿ կոմիտեի անդամ և փոխնախարար Լյու Բինը։

2025 թվականի հուլիսի 15-ին Թիենծինում տեղի է ունեցել ՇՀԿ արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի նիստը։ Նիստից հետո Չինաստանը հայտարարել է, որ ՇՀԿ գագաթնաժողովը տեղի կունենա 2025 թվականի օգոստոսի 31-ից սեպտեմբերի 1-ը Թիենծինում։

2025 թվականին, Շանհայի համագործակցության կազմակերպության Թիենծինի 2025 թվականի գագաթնաժողովին նախապատրաստվելիս, Մեյցզիանի կոնվենցիաների և ցուցահանդեսների կենտրոնի I փուլը վերանորոգվել է որպես հիմնական վայր: Միևնույն ժամանակ, Թիենծինի ջրային վարչությունը կառուցել և արդիականացրել է մոտակա երկու անձրևաջրերի պոմպակայանները և դրանց հետ կապված խողովակաշարերը՝ շրջակա տարածքում ջրահեռացման հզորությունը բարձրացնելու համար:

2025 թվականին, Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովին նախապատրաստվելիս, Թիենծինը իրականացրել է Հայհե գետի գիշերային լանդշաֆտի բարելավման նախագիծը: Այս համապարփակ նախաձեռնությունը ներառում է 217 շենքերի, 14 կամուրջների, 8.2 կիլոմետր ափագծի և 7 նավամատույցի լուսավոր միջավայրի մանրակրկիտ բարելավում։

2025 թվականի Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովը հավաքագրել է 998 երիտասարդ կամավորների տասը համալսարաններից, այդ թվում՝ Թիենծինի համալսարանից, Նանկայի համալսարանից և Թիենծինի արտասահմանյան ուսումնասիրությունների համալսարանից: Այս կամավորները ծառայություններ են մատուցել ավելի քան 50 տեսակի պաշտոններում, այդ թվում՝ հյուրերի ընդունելության, կայարանային ողջույնների, հավատարմագրերի գրանցման և նյութերի բաշխման ոլորտներում։

## Մասնակիցներ
Թիենծինի ՇՀԿ գագաթնաժողովն եղել է ամենամեծը՝ մասնակից բարձրաստիճան պաշտոնյաների թվով ասոցիացիայի ողջ պատմության ընթացքում: Մասնակցել են ավելի քան 20 երկրների և 8 միջազգային կազմակերպությունների ղեկավարներ:

Ինդոնեզիայի նախագահ Պրաբովո Սուբիանտոն ստիպված է եղել վերջին րոպեին չեղարկել Չինաստան կատարած իր այցը՝ երկրում բողոքի ցույցերի պատճառով առաջացած անկարգությունների պատճառով: Փոխարենը, Ինդոնեզիայի պատվիրակությունը գլխավորել է արտաքին գործերի նախարար Սուգիոնոն:

Ինչպես Աստանայի 2024 թվականի գագաթնաժողովում, այս անգամ ևս տեղի է ունեցել «ՇՀԿ Պլյուս» ձևաչափով հանդիպում՝ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտեռեշի, ինչպես նաև այս հանդիպմանը հրավիրված մի շարք պետությունների ղեկավարների և տարածաշրջանային միջազգային կազմակերպությունների ղեկավարների մասնակցությամբ։

Գագաթնաժողովի առաջին օրը՝ օգոստոսի 31-ին, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության նախագահ Սի Ծինփինի և նրա տիկնոջ՝ Պենգ Լիյուանի անունից կազմակերպվել է հանդիսավոր ընդունելություն՝ ի պատիվ 2025 թվականի Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի մասնակիցների։

### Պետությունների ղեկավարներ և պատվիրակություններ
* ** - [[ՉԺՀ նախագահ|նախագահ]] [[Սի Ցզինպին|Սի Ծինփին]] (նախագահ)**
*  - նախագահ Իլհամ Ալիև
*  - վարչապետ Նիկոլ Փաշինյան
*  - նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկո
*  - վարչապետ Ֆամ Մին Չին
*  - վարչապետ Մուստաֆա Մադբուլի
*  - վարչապետ Նարենդրա Մոդի
*  - արտաքին գործերի նախարար Սուգիոնո
*  - նախագահ Մասուդ Պեզեշքիան
*  - նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաև
*  - վարչապետ Հուն Մանետ
*  - նախագահ Սադիր Ժապարով
*  - նախագահ Թոնգլուն Սիսուլիտ
*  - վարչապետ Անվար Իբրահիմ
*  - նախագահ Մոհամեդ Մուիզզու
*  - նախագահ Ուխնաագինի Խուրելսուխ
*  -  նախագահ Մին Աուն Հլայն
*  - վարչապետ Խադգա Պրասադ Շարմա Օլի
*  - վարչապետ Շահբազ Շարիֆ
*  - նախագահ Վլադիմիր Պուտին
*  - նախագահ Էմոմալի Ռահմոն
*  - նախագահ Սերդար Բերդիմուհամեդով
*  - նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան
*  - նախագահ Շավկաթ Միրզիյոև

### ՇՀԿ մշտական մարմինների ղեկավարներ
* Գլխավոր քարտուղար՝ Նուրլան Էրմեքբաև
* Տարածաշրջանային հակաահաբեկչական կառույցի գործադիր կոմիտեի տնօրեն՝ Ուլարբեկ Շարշեև

### Միջազգային կազմակերպությունների ղեկավարներ
*  - գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտեռեշ
* ԵՆԱԲ - նախագահ Ցզին Լիցյուն
* ՀԱՊԱ - գլխավոր քարտուղար Կաո Կիմ Հոուռն
* ԵՏՄ - Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի կոլեգիայի նախագահ Բաքիթժան Սագինտաև
* ՀԱՊԿ - գլխավոր քարտուղար Իմանգալի Թասմաղամբեթով
* ՏՀԿ - գլխավոր քարտուղար Ասադ Մաջիդ Խան
* ԱՓՎՄԽ - գլխավոր քարտուղար Կայրատ Սարիբայ
*  - գլխավոր քարտուղար Սերգեյ Լեբեդև

## Արդյունքներ
Հանդիպումից հետո ստորագրվել է ընդհանուր առմամբ 20 փաստաթուղթ: Դրանցից հիմնականներն են ՇՀԿ անդամ պետությունների ղեկավարների խորհրդի Թիենծինի հռչակագիրը և կազմակերպության զարգացման ռազմավարությունը մինչև 2035 թվականը:

Հաստատվել են նաև ծայրահեղական գաղափարախոսության դեմ պայքարի 2026-2030 թվականների համագործակցության ծրագիրը և մինչև 2030 թվականը Էներգետիկ համագործակցության զարգացման ռազմավարության իրականացման ճանապարհային քարտեզը:

Լաոսը դարձել է երկխոսության գործընկեր: Միաժամանակ, «դիտորդ» և «երկխոսության գործընկեր» կարգավիճակները միավորվեցին մեկ կարգավիճակում որպես՝ «Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գործընկեր»:

Իր հերթին, ՇՀԿ-ն դարձել է դիտորդ Անկախ Պետությունների Համագործակցության կազմում:

Բացի այդ, ստորագրվել են համաձայնագրեր Դուշանբեում թմրանյութերի դեմ պայքարի կենտրոնի և Տաշքենդում գործող տարածաշրջանային հակաահաբեկչական կառուցվածքի հիման վրա անվտանգության մարտահրավերներին ու սպառնալիքներին հակազդելու ունիվերսալ կենտրոնի ստեղծման վերաբերյալ։

Ղրղզստանի Չոլպոն-Աթա քաղաքը դարձել է ՇՀԿ-ի զբոսաշրջային և մշակութային մայրաքաղաքը 2025-2026 թվականների համար։ 

Ընդունվել են հետևյալ հայտարարությունները՝

* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի և Միավորված ազգերի կազմակերպության կազմավորման 80-ամյակի կապակցությամբ
* թվային տնտեսության ոլորտում համագործակցության ամրապնդման վերաբերյալ
* կայուն էներգետիկայի զարգացման վերաբերյալ
* «կանաչ» արդյունաբերության ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ
* արհեստական բանականության ոլորտում միջազգային համագործակցության հետագա խորացման վերաբերյալ
* բազմակողմ առևտրային համակարգի աջակցության վերաբերյալ
* թմրամիջոցների համաշխարհային խնդրի արդյունավետ լուծման և դրա դեմ պայքարի հարցի վերաբերյալ
* գիտական, տեխնիկական և նորարարական համագործակցության ամրապնդման վերաբերյալ

Կազմակերպության 2025-2026 թվականների նախագահությունն անցել է Ղրղզստանին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 Չինաստանում
Կատեգորիա:2025 միջազգային հարաբերություններում