Օլգա Սպեսիվցևա

**Օլգա Ալեքսանդրովնա Սպեսիվցևա** (Ռուսերեն՝ Ольга Алекса́ндровна Спеси́вцева, ), ռուս բալերինա, որի բեմական կարիերան տևել է 1913-1939 թվականներին:

Նա քսաներորդ դարի լավագույն պրիմա-բալերինաներից մեկն էր, ով ուներ հիանալի դասական տեխնիկա, անթերի ոճ և բեմական ոգեղենություն, որոնք համարվում են ռոմանտիկ բալերինայի մարմնացում։

## Կենսագրություն
[մինի|Սպեսիվցևան [Կարապի լիճ (բալետ)|Կարապի լճի  կոստյումով]]
Օլգա Սպեսիվցևան ծնվել է Դոնի Ռոստովում։ Հոր մահից հետո նրան ուղարկեցին Սանկտ Պետերբուրգի թատերական մանկատուն,որը համարվում է մշակույթի կենտրոն։ 1906 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական բալետի ակադեմիա, որտեղ եղել է Կլավդիա Կուլիչևսկայայի, իսկ ավելի ուշ՝ Եվգենյա Սոկոլովայի և Ագրիպինա Վագանովայի աշակերտուհին։

1913 թվականին ավարտելուց հետո նա միացել է Մարիինյան թատերախմբին, որտեղ 1916 թվականին ստացել է մենակատարի կոչում։ Նրբագեղ ռոմանտիկ պարուհի՝ կատարյալ տեխնիկայով, որը իդեալականորեն համապատասխան էր Կարապի լճում տարբեր դերերի համար, ինչպիսիք են *[[Ժիզել|Ժիզելը]]* և *Օդետ-Օդիլը*, նա շատ արագ դարձել է ընկերության ամենասիրված պարուհիներից մեկը։

1916 թվականին Սերգեյ Դյագիլևը նրան հրավիրել է հյուրախաղերի Միացյալ Նահանգների «Ռուսական բալետի» հետ, որտեղ նա պարել է Վասլավ Նիժինսկու հետ «Le Spectre de la Rose», *[[Շոպենիանա (բալետ)|«Շոպենիանա»]]* և «Կապույտ թռնի պադեդեն» *[[Քնած գեղեցկուհի (բալետ)|«Քնած գեղեցկուհին]]*» ֆիլմերում: 1918 թվականին նա վերադարձել է Մարիինյան թատրոն, որը վերանվանվել է Պետրոգրադի օպերայի և բալետի թատրոն 1917 թվականի ռուսական հեղափոխությունից հետո։ Նրան շնորհվել է բալերինայի կոչում։ Այդ ժամանակ նա հայտնի չէր Արևմուտքում։

Նա շարունակել է ելույթ ունենալ արտերկրում՝ պարելով «Ավրորա» Դյագիլևի հայտնի *«Քնած արքայադուստրը»* Լոնդոնում 1921 թվականին և 1923 թվականին Բուենոս Այրեսի «Կոլոն» թատրոնում: Իր նախկին ամուսնու՝ բոլշևիկ ֆունկցիոներ և արվեստասեր Բորիս Կապլունի օգնությամբ նա վերջին անգամ լքել է Ռուսաստանը 1924 թվականին։ Նա ընդունել էր Փարիզի Օպերային բալերինա որպես *étoile* (պրիմաբալերինա) պարելու հրավերը, որտեղ նա մնացել է մինչև 1932 թվականը։ Այդ ընթացքում նա պահպանել է իր հարաբերությունները Ռուսական բալետներ հետ: 1932 թվականին Լոնդոնում պարել է *[[Ժիզել|Ժիզելը]]* թագավորական բալետի Անտոն Դոլինի հետ: 1932-ից 1937 թվականներին նա շրջագայել է մի շարք ընկերությունների հետ ամբողջ աշխարհում՝ կատարելով տարբեր դերեր ինչպես դասական երգացանկից, այնպես էլ ժամանակակից բալետներից այնպիսի պարուսույցներից, ինչպիսիք են Միշել Ֆոկինը և Բրոնիսլավա Նիժինսկան: Արտասահմանում պարելիս նրան հաճախ ոչ ճշգրիտ անվանել են որպես **Օլգա Սպեսիվա**։

Սպեսիվցևան ապրել է կլինիկական դեպրեսիայի ժամանակաշրջաններ դեռևս 1934 թվականին, երբ Սիդնեյում հոգեկան հիվանդության նշաններ ցույց տվեց և հոսպիտալացման կարիք ուներ: 1937 թվականին նա լքել է բեմը նյարդային խանգարման պատճառով։ Նա որոշ ժամանակ դասավանդում էր, այնուհետև կարճ ժամանակով վերադարձավ բեմադրության՝ 1939 թվականին հրաժեշտի ելույթ ունենալով Teatro Colon-ում: Նույն թվականին տեղափոխվեց Միացյալ Նահանգներ, որտեղ դասավանդեց և ծառայեց որպես խորհրդատու Նյու Յորքի Բալետի թատրոնում: 1943 թվականին նա կրկին նյարդային պոռթկում է ապրել, ինչի համար հոսպիտալացվել է։

BBC-ն կարճ հաղորդում է պատրաստել նրա կյանքի մասին 1964 թվականին, իսկ երկու տարի անց Անտոն Դոլինը գիրք է գրել նրա մասին։ Երկու աշխատանքներն էլ վերնագրված են` *«Քնած բալերինան»*: Նա բնութագրվել է որպես «ռուսական *բալերինա* այս ժամանակաշրջանում» և «դարի բարձրագույն դասական բալերինա»։

1998 թվականին ռուս պարուսույց Բորիս Էյֆմանը նրան դարձրել է իր բալետի՝ *Կարմիր Ժիզելի* հերոսուհին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Craine, Debra and Mackrell, Judith (2000). *The Oxford Dictionary of Dance*. New York: Oxford University Press. .
* Dolin, Anton (1966). *The Sleeping Ballerina: The Story of Olga Spessivtzeva*, with foreword by Dame Marie Rambert. Muller, London.
* *The Great History of Russian Ballet: Its Art and Choreography* (1998). Bournemouth, England: Parkstone Publisher; The Great Encyclopedia of Russia Publishing House. .
* Kahane, Martine [text] and Wild, Nicole [illustrations] (1992). *Les Ballets Russes à l’Opéra*.  Paris: Editions Hazan, Bibliothèque Nationale. .
* Koegler, Horst (1982). *The Concise Oxford Dictionary of Ballet*. Second Edition. New York: Oxford University Press. .
* Kisselgoff, Anna. "A Doomed Russian Ballerina Swept Up by the Revolution." The New York Times. The New York Times, 31 Jan. 1999. Web. 04 June 2017.
* LeMoal, Philippe (1999). *Larousse Dictionnaire de la Danse*. Paris: Larousse, Librairie de la Danse. .
* Lifar, Serge (1957). *Les trois graces du XX° siècle&#x2014;Légends et vérités*. Paris: Corréa-Buchet Chastel.
* Lifar, Serge (1959). *The Three Graces: [[Anna Pavlova]], [[Tamara Karsavina]], Olga Spessivtzeva: The Legends and the Truth*. Translated by Gerard Hopkins. London: Cassell & Co.
* Kennedy, Ludovic (1959). *The Sleeping Ballerina*  BBC. Television documentary, including archival footage.
* The Daily Telegraph - Third Book of Obituaries (Entertainers). Edited by Hugh Massingberd

## Արտաքին հղումներ

* The Tragic Downfall Of Olga Spessivtseva: From Great Ballerina To Electric Shock Therapy
* A postcard of Olga Spessivtzeva, circa 1920, striking a dance pose, as depicted on a poster by Boris Lipnitzki
* Russian page describing Kaplun's help in her emigration