open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հիլդա Մարտինդեյլ

**Հիլդա Մարտինդեյլ**  (), բրիտանացի պետական գործիչ և հեղինակ էր, ինչպես նաև Լուիզա Մարտինդեյլի դուստրը։ Նա նշանակալի քարոզիչ էր աշխատավայրի պայմանների բարելավման, հատկապես կանանց աշխատանքի պայմանների բարելավման համար։ Նրա կտակի հիման վրա 1952 թվականին ստեղծվեց Հիլդա Մարտինդեյլի հիմնադրամը՝ բրիտանացի կանանց աջակցելու համար, ովքեր փորձում էին հաստատվել մասնագիտություններում, որտեղ գերակշռում էին տղամարդիկ։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Հիլդա Մարտինդեյլը ծնվել է 1875 թվականի մարտի 12-ին Լեյթոնսթոունում։ Նրա մայրը Լուիզա Մարտինդեյլն էր (ծննդյան ազգանունը՝ Սփայսեր),կանանց իրավունքների բրիտանացի պաշտպան և իրավահավասարության կողմնակից։ Նրա հայրը՝ Ուիլյամ Մարտինդեյլը, քաղաքային վաճառական էր, ով մահացել էր մինչ նրա ծնվելը։ Նրա ավագ քույրը՝ դոկտոր Լուիզա Մարտինդեյլը (անվանակոչված իրենց մոր պատվին), առաջատար վիրաբույժ էր։

Սկզբում նրան կրթել են տնային ուսուցիչները Շվեյցարիայում և Գերմանիայում, ապա հաճախել է Բրայթոնի աղջիկների բարձրագույն դպրոց (ներկայում՝ Brighton Girls)։ Այնուհետև նա ուսանել է Ռոյալ Հոլոուեյ քոլեջում, ապա Բեդֆորդ քոլեջում։ 1900-1901 թվականներին նա ճանապարհորդել է աշխարհով մեկ՝ ուսումնասիրելով երեխաների նկատմամբ վերաբերմունքը։

## Կարիերա և ակտիվիզմ
1901 թվականին Մարտինդեյլը աշխատանքի է անցել Ներքին գործերի նախարարությունում՝ որպես գործարանային տեսուչ։ Նա Բրիտանիայի առաջին կին գործարանային տեսուչներից մեկն էր։ 1903 թվականին նա կազմել է կարևոր զեկույց՝ աղյուսի արտադրամասերում կապարով թունավորման մասին։ 1904 թվականին նա և իր մայրը մասնակցել են Բեռլինում կայացած Կանանց միջազգային կոնգրեսին։ 1914 թվականին նա դարձել է ավագ կին տեսուչ։

1918 թվականին նա ընդգրկվել է 1918 թվականի ծննդյան պարգևների ցանկում՝ արժանանալով Բրիտանական կայսրության շքանշանի սպայի (OBE) կոչման։ 1935 թվականի ծննդյան պարգևների ժամանակ նրան շնորհվել է նույն շքանշանի Հրամանատարի (CBE) կոչում։

1925 թվականին նա դարձել է գործարանների տեսչության գլխավոր տեսուչի տեղակալ։ 1933 թվականին աշխատանքի է անցել Գանձապետարանում, իսկ 1937 թվականին, 65 տարեկան հասակում, պաշտոնաթող է եղել։ Նա առաջին կանանցից մեկն էր, ով հասել էր պետական ծառայության բարձր պաշտոնների։

Նա անդամակցել է Ուիթլիի խորհրդի կանանց հարցերով հանձնաժողովին և պաշտպանել է կանանց իրավունքը՝ որոշելու՝ ամուսնանալուց հետո շարունակե՞լ աշխատանքը, թե՞ ոչ, ինչպես նաև հանդես է եկել հավասար աշխատավարձի օգտին։

Պաշտոնաթողությունից հետո նա գրել է մի շարք գրքեր, այդ թվում՝ *«Կանանց պատմությունը պետական ծառայությունում»*, *«Մեկ սերնդից մյուսին»* (նվիրված իր ընտանիքին), *«Որոշ վիկտորիանական դիմանկարներ»,* և *«Պետության կին ծառայողները՝ 1870-1938»։*

## Մահ և ժառանգություն
Մարտինդեյլը մահացել է 1952 թվականի ապրիլի 18-ին, 77 տարեկան հասակում, Լոնդոնի Սաութ Քենսինգթոնի Քոլհերն Քորթում։

Իր կտակում նա Բեդֆորդ քոլեջին նշանակել է Հիլդա Մարտինդեյլի հիմնադրամի հոգաբարձուներ։ Հիմնադրամը «շատ սահմանափակ թվով դրամաշնորհներ է տրամադրում բրիտանացի կանանց՝ նրանց մասնագիտական ուսուցման կամ կրթության համար այն ոլորտներում, որտեղ կանայք թերկայացված են»։ Առավելագույն դրամաշնորհը կազմում է 3,000 ֆունտ ստեռլինգ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստներ
Չին-Կորեական պլատֆորմ

**Չին-Կորեական պլատֆորմ**, Սինիական վահան, հին պլատֆորմ, զբաղեցնում է Հուանհե գետի ավազանի ստորին մասը, Կորեական թերակղզին, ինչպես նաև Դեղին ծովի հատակի մեծ մասը։ Դեպի արևմուտք պլատֆորմը սեպաձև շարունակվում է Ներքին Մոնղոլիայում։ Պլատֆորմի արևելյան մասը, որն ընդգրկում է Կորեան և Արևելյան Չինաստանը, ունի մինչքեմբրի (պրոտերոզոյ, արխեոզոյ) հասակի ծալքավոր բյուրեղային հիմք։ Ֆունդամենտը բարձրացումների ձևով դուրս է գալիս մակերես Կորեայի, Լյաոդունի թերակղզու և Շանսի (Պեկինից արևմուտք) սահմաններում և կազմված է մետամորֆային ապարներից (գնեյսներ, միգմատիտներ, բյուրեղային թերթաքարեր, ամֆիբոլիտներ) և գրանիտներից։ Ստորին պալեոզոյի հետ կապված են երկաթախառն քվարցիտների խոշոր հանքավայրեր։ Պլատֆորմի արևմտյան նեղ մասը ավելի երիտասարդ է, նրա հիմքը պատկանում է Բայկալյան ծալքավոր համակարգին։ Ֆունդամենտը ծածկված է նստվածքային գոյացումներով (պրոտերոզոյ, պալեոզոյ, տեղ–տեղ տրիաս և յուրա), որոնց ստորին մասը կազմում են սինիական համակարգի նստվածքները։ Քարածխային, պերմի և յուրայի հասակի նստվածքներում կենտրոնացած են քարածխի և բոքսիտների (Շանդունի մարզ) հանքավայրեր։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Տեկտոնիկա
Կատեգորիա:Ասիայի երկրաբանություն
Նավինա Օմիլադե-Քելլեր

**Նավինա Օմիլադե-Քելլեր** (, ), Նավինա Օմիլադեի օրիորդության մեջ (), գերմանացի ֆուտբոլիստը հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում: Հանդես է եկել Գերմանիայի հավաքականում։ Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն (2001, 2005), ամառային Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2004)։

## Կարիերա
### Ակումբային
Նավինա Օմիլադեն իր կարիերան սկսել է 1987 թվականին։ Մինչև 13 տարեկան նա տղաների հետ խաղում էր «Ռոթ-Վայս Հոքսշտեյն» թիմում։ 1994 թվականին տեղափոխվել է «Մյոնխենգլադբախ» կանանց ֆուտբոլային ակումբ։ Հետագայում հանդես է եկել«Բրաուվայլերում»։ 2002 թվականին Օմիլադեն պայմանագիր է կնքել առաջին Բունդեսլիգայի «Տուրբինեի» հետ, որի կազմում դարձել է ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիր (2004/05), Գերմանիայի կրկնակի չեմպիոն (2003/04, 2005/06) և Գերմանիայի եռակի գավաթակիր (2003/04, 2004/05, 2005/06)։ 2007 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Վոլֆսբուրգ»՝ թիմի հետ նվաճելով ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի հաղթողի (2012/13), Գերմանիայի չեմպիոնի (2012/13) և Գերմանիայի գավաթակրի (2012/13)կոչումները։ 2013 թվականի մայիսի 30-ին ավարտել է իր մասնագիտական կարիերան։

### Ազգային հավաքականում
2001 թվականի մայիսի 10-ին իր նորամուտը նշեց հիմնական ազգային հավաքականի կազմում Իտալիայի դեմ խաղում։ Հավաքականում իր կարիերայի ընթացքում ոչ մի գոլ չի խփել։ Վերջին հանդիպումն անցկացրել է 2010 թվականի մայիսի 22-ին ԱՄՆ-ի դեմ խաղում։ Հավաքականի կազմում դարձել է Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2004), Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն (2001, 2005)։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային

#### «Տուրբին»
* ՈՒԵՖԱ գավաթ՝ հաղթող (1) 2004/05
* Գերմանիայի առաջնություն՝ չեմպիոն (2) 2003/04, 2005/06
* Գերմանիայի գավաթ՝ հաղթող (3) 2003/04, 2004/05, 2005/06

#### «Վոլֆսբուրգ»
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգա՝ հաղթող (1) 2012/13
* Գերմանիայի առաջնություն՝ չեմպիոն (1) 2012/13
* Գերմանիայի գավաթ՝ հաղթող (1) 2012/13

### Ազգային հավաքականում
* Օլիմպիական խաղեր՝ բրոնզե մեդալակիր (1) 2004
* Եվրոպայի առաջնություն՝ հաղթող (2) 2001, 2005

## Անձնական կյանք
2012 թվականի դեկտեմբերին ամուսնացել է գերմանացի խոտածածկ հոկեյիստ, 2008 թվականի օլիմպիական չեմպիոն Ֆլորիան Քելլերի հետ։ Հարսանիքից հետո նա վերցրեց երկրորդ ազգանունը՝ Օմիլադե-Քելլեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль Навины Омиладе на сайте UEFA
* Профиль Навины Омиладе на сайте Немецкого футбольного союза

 
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Վոլֆսբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Անվասայլակներով սպորտային պարեր

**Անվասայլակներով սպորտային պար** (), հաշմանդամություն ունեցող անձանց սպորտաձև:

Ըստ Միջազգային պարաօլիմպիկ կոմիտեի (IPC) բաժանվում են 1-ին կամ 2-րդ կատեգորիաների (ըստ հաշմանդամություն ունեցող մարզիկի վնասվածքի ծանրության), «սոլո» ոճերի վրա; «Կոմբի» և «Դուետ» և կատարման ծրագրի համար՝ ֆրիսթայլ, լատինո (լատինաամերիկյան ծրագիր՝ սամբա, չա-չա-չա, ռումբա, պասադոբլ և ջայվ) և եվրոպական (վալս, տանգո, վիեննական վալս, դանդաղ ֆոքստրոտ, կվիկստեպ)։

2024 թվականի հունվարի 1-ից Միջազգային պարաօլիմպիկ կոմիտեն հայտարարել է Պարաօլիմպիկ մարզաձևերի կառավարումը Para dance sport (անվասայլակներով սպորտային պարեր) Worldabilitysport կազմակերպությանը փոխանցելու մասին։

## Պատմություն
Պարերը մեծ Բրիտանիայում հայտնվել են 1960-ականների վերջին՝ որպես հենաշարժողական համակարգի վնասվածք ունեցող մարդկանց վերականգնողական միջոց։ 1970-ականների կեսերին դրանք տարածվել էին ամբողջ Եվրոպայում։ 1998 թվականից ի վեր անվասայլակներով պարերը վերահսկվում են միջազգային պարաօլիմպիկ կոմիտեի կողմից, չնայած Պարաօլիմպիկ խաղերի ծրագրում ընդգրկված չեն: 1997 թվականին Շվեդիայում անցկացվել են պաշտոնական միջազգային մրցումներ (Եվրոպայի առաջնություն)։ Աշխարհի առաջնությունը կայացել է Ճապոնիայում 1998 թվականին։

Այսօր աշխարհի ավելի քան 45 երկիր մասնակցում է այս մարզաձևին:

## Ոճեր
* **«Կոմբի»** զույգին մասնակցում են հաշմանդամություն ունեցող մարզիկներ և հաշմանդամություն չունեցող մարզիկներ:
* **«Դուետ»** զույգին մասնակցում են հաշմանդամություն ունեցող երկու մարզիկներ:
* **«Սոլո»**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Межрегиональная Федерация спортивных танцев на колясках в России
* Танец на Колесах — Санкт-Петербургский спортивный клуб
* «Гротеск» — ансамбль танцев на колясках, г. Пермь
* Танцующая планета. (Тамара Смирнова, г. Ульяновск)
* Параллели. Интегрированная танцевальная студия, г. Липецк

Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրա և սպորտ հաշմանդամների համար
Ջոզեֆին Հեննինգ

**Ջոզեֆին Հեննինգ** (, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան: Չեմպիոնների լիգայի քառակի հաղթող: 2013 թվականի Եվրոպայի և 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն:

## Կարիերա
Պրոֆեսիոնալ կարիերան նա սկսել է 2005 թվականին «Սաարբրուկենի» կազմում։ Այնուհետև նա խաղացել է «Տուրբինեում» և «Վոլֆսբուրգում»։ 4 անգամ հաղթել Է Գերմանիայի առաջնությունում։ 2014 թվականի հունիսին տեղափոխվել է«Պարի Սեն Ժերմեն»։ Թիմի կազմում հասել է չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչ, որտեղ «Պարի Սեն Ժերմենը» պարտվել է «Ֆրանկֆուրտին»: Բաց է թողել 2015/16 մրցաշրջանի առաջին հատվածը, որից հետո խզել է պայմանագիրն ակումբի հետ։

2016 թվականի հունվարի 18-ին պայմանագիր է կնքել Լոնդոնի «Արսենալի» հետ։ Անգլիայում մրցաշրջանի ավարտից հետո պայմանագիր է կնքել «Լիոնի» հետ, որի կազմում նվաճել է Ֆրանսիայի առաջնությունն ու գավաթը, ինչպես նաև իր համար չորրորդ չեմպիոնների լիգան։ 2016 թվականի ամռանը Գերմանիայի հավաքականի կազմում Ջոզեֆինը ոսկե մեդալ է նվաճել Ռիո դե Ժանեյրոյի Օլիմպիական խաղերում։ 2017 թվականի օգոստոսին նա կրկին վերադարձել է «Արսենալ»։

2018 թվականի հուլիսի 2-ին Instagram-ի իր էջում մարզուհին հայտարարել է կարիերան ավարտելու մասին։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբներ
**Տուրբին:**
* Գերմանիայի առաջնություն. 2009/2010, 2010/2011
* Չեմպիոնների լիգա ․ 2009/10

**Վոլֆսբուրգ:**
* Գերմանիայի առաջնություն. 2012/2013, 2013/2014
* Գերմանիայի գավաթ․ 2012/2013
* Չեմպիոնների լիգա․ 2012/13, 2013/14

**Արսենալ:**
* Անգլիայի գավաթ․ 2015/2016

**Լիոն:**
* Ֆրանսիայի առաջնություն․ 2016/2017
* Ֆրանսիայի գավաթ․ 2016/2017
* Չեմպիոնների լիգա․ 2016/17

### Հավաքական
**Գերմանիա:**
* Եվրոպայի առաջնության հաղթող 2013
* Օլիմպիական խաղերի հաղթող 2016
* Ալգարվեի գավաթի հաղթող՝ 2012, 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте «Вольфсбурга»
* Профиль на сайте «Пари Сен-Жермен»
Կատեգորիա:Գերմանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վոլֆսբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ
Հաննա Վինսնես

**Հաննա Օլավա Վինսնես** (, ), նորվեգացի բանաստեղծուհի, գրող և խոհարարական գրքերի հեղինակ։ Նորվեգիայի առաջին կին գրողը։

## Կենսագրություն
մինի|Հաննա Օլավա Վինսնես
Ծնվել է հարգված պետական ծառայողների ընտանիքում։ Վաղ է որբացել։ Ամուսնացել է ծխական քահանա և պառլամենտի անդամ Պ. Վինսնեսի (1794-1889) հետ։ Նա 7 երեխա է ունեցել։ Եղել է նորվեգացի գրող Բարբրա Ռինգի նախատատիկը։ Զբաղվել է տնային տնտեսության վարմամբ։ Ֆորմալ կրթություն չի ստացել։

## Ստեղծագործություն
Հեղինակ է դասագրքերի, կրոնական աշխատությունների և գեղարվեստական ստեղծագործությունների։ Իր դեբյուտը կատարել է 1841 թվականին «Հյուգո Շվարց» կեղծանվամբ՝ հրատարակելով *Grevens Datter* վեպը։ Այնուհետև հրատարակել է «*Aftnerne paa Egelund*» (1852) մանկական գիրքը: Հատկապես հիշարժան է 1845 թվականին հրատարակված *Lærebog i de forskjellige Grene af Huusholdningen* (Ձեռնարկ տնային տնտեսության տարբեր ճյուղերի համար) խոհարարական գիրքը, որը ներառում է նաև անասնաբուծության, մսագործության, թխման, օճառի և մոմերի պատրաստման թեմաներ։ Գրքում զետեղված են նաև բազմաթիվ բաղադրատոմսեր՝ ինչպես ուտեստների, այնպես էլ հրուշակեղենի ու հացաբուլկեղենի պատրաստման համար։ Գիրքը լույս է տեսել տասնչորս հրատարակությամբ։

Ի լրումն այս խոհարարական գրքի, Վինսենսը հրատարակել է գիրք աղքատ տնային տնտեսուհիների կողմից տնային տնտեսության վարման մասին և մի գիրք էլ քաղաքի և գյուղի «աղքատ» ընտանիքների համար։ Բացի այդ, նա հրատարակել է ջուլհակության դասագիրք և գիրք աղախինների համար, հետմահու հրապարակվել են նաև տնային տնտեսուհիների և տնային տնտեսության վարման մասին գրքեր։ Իր բոլոր ստեղծագործություններում նա կարևորել է կարգուկանոնն ու մաքրությունը, լավ պլանավորումը և մատչելի նյութերի ճիշտ օգտագործումը, որը վերաբերել է բնակչության բոլոր շերտերին։

Վինսնեսը հրատարակել է մի շարք կրոնական գրքեր երեխաների համար՝ «Հինգ կողմերի կատեխիզիսը» և «Աստվածաշնչի պատմությունը», որոնք ներկայացված են չափածո: Նրա ամենահայտնի մանկական գիրքը *Aftnerne på Egelund*-ն է՝ աղջիկների համար նախատեսված հեքիաթների ժողովածուն, որը մեծ ճանաչում և համբավ է բերել հեղինակին: Հաննա Վիննեսը նաև հրատարակել է իր իսկ հանելուկների ժողովածուն՝ «ուղեկցող գուշակումներով»։

Վինսնեսի հեղինակության հետաքրքիր, բայց ներկայումս մասամբ մոռացված հատվածներից է 1840-ականների սկզբին «Հյուգո Շվարց» կեղծանունով «*Nat og Dag*» ամսագրում լույս տեսած ժամանցային գրականությունը՝ «Կոմսի աղջիկը» և «Առաջին քայլը» վեպերը և 15 պատմվածքները։ Դրանցում արտացոլված են այնպիսի գրողների ազդեցությունը, ինչպիսիք են Գյոթեն, Սեմյուել Ռիչարդսոնը, Չարլզ Դիքենսը և Վալտեր Սքոթը։

Գրքերի հրատարակումից ստացված միջոցները նա հիմնականում օգտագործել է բուժման նպատակով, քանի որ շատ է տառապել հոդատապից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hanna Winsnes

Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի թարգմանիչներ
2022 թվականը Հայաստանում

Ստորև ներկայացված է **[[2022]] թվականին [[Հայաստան]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Իրադարձություններ
### Ընթացիկ
* COVID-19 համավարակը Հայաստանում

### Հունվար
* Հունվարի 1
** ՀԱՊԿ նախագահությունն անցնում է Հայաստանին։
** Հայաստանը վերացնում է Թուրքիայի վրա դրված էմբարգոն։
** 44-օրյա պատերազմից հետո, Արցախի Հադրութի շրջանի Հին Թաղեր և Խծաբերդ գյուղերի բռնազավթման ժամանակ ադրբեջանցիների կողմից գերեվարված հայ զինծառայողների ծնողները բողոքի ցույց են իրականացնում Հայաստանի կառավարության շենքի մոտ:
** Նոր կորոնավիրուսով վարակվելու 50 նոր դեպք է գրանցվել, մահացել է 3 քաղաքացի:

## Տոներ

.

* Հունվարի 1-2 - Նոր տարվա օրեր
* Հունվարի 6 - Սուրբ ծնունդ
* Հունվարի 28 - Բանակի օր
* Մարտի 8 - Կանանց միջազգային օր
* Ապրիլի 17 - Զատիկ
* Ապրիլի 24 - Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր
* Մայիսի 1 - Աշխատանքի օր
* Մայիսի 9 - Հաղթանակի օր
* Մայիսի 28 - Հանրապետության օր
* Հուլիսի 5 - Սահմանադրության օր
* Սեպտեմբերի 21 - Անկախության օր
* Դեկտեմբերի 31 - Նոր տարվա գիշեր

## Մահեր
* Հունվարի 1 - Գրիգորի Հայրապետով (54), հայ պետական գործիչ, ԱԱԾ Պետական պահպանության ծառայության պետ (2018-2019), գեներալ-մայոր (2019)
* Հունվարի 11 - Ռազմիկ Դավոյան (81), հայ բանաստեղծ։

## Տես նաև
* 2021 թվականը Հայաստանում
* 2023 թվականը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2022 Ասիայում
Կատեգորիա:2022 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2022 Հայաստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Հայաստանում
Հիմնական ուտեստ

**Հիմնական ուտեստ**, մի քանի ճաշատեսակներից բաղկացած կերակուրի հատուկ կամ հիմնական ուտեստ: Այն սովորաբար մատուցում են էնտրեից (նախուտեստ) հետո:

## Հիմնական բաղադրիչներ
Հիմնական ուտեստը սովորաբար ճաշացանկի ամենածանր, ամենահագեցնող և բարդ ուտեստն է: Հիմնական բաղադրիչը միսը կամ ձուկն է։ Այդ պատճառով այն երբեմն անվանում են «մսային ուտեստ»: Բուսական խոհանոցում հիմնական ուտեստ սովորաբար հանդիսանում են հատիկաընդեղենից պատրաստված ուտեստները։ Հիմնական ուտեստին նախորդում է նախուտեստ, ապուր և/կամ աղցան, իսկ հաջորդում է դեսերտ:

## Պաշտոնական ճաշկերույթներ
Պաշտոնական ճաշկերույթների ժամանակ լավ պլանավորված հիմնական ուտեստը կարող է ազդարարել ճաշի ավարտը և քննարկումների կուլմինացիան: Նման դեպքում դեպի հիմնական ուտեստ ընթացքը այնպես են իրականցվում, որ հիմնական ուտեստը սպասված է դառնում ճաշկերությի մասնակիցների կողմից, և եթե սննդակարգը հաջող է, ապա ճաշկերույթը մեծ բավականություն է պատճառում մասնակիցներին: Հիմնական ուտեստին հաջորդող ճաշատեսակները հանգստացնում են համի ընկալիչները և ստամոքսը։

## Անվանման կիրառում
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում (բացի Քվեբեկից) հիմնական ուտեստն ավանդաբար անվանում են «էնտրե» Անգլախոս քվեբեկացիները հետևում են ժամանակակից ֆրանսիական «էնտրե» տերմինի կիրառմանը, որը վերաբերում է հիմնական ճաշից առաջ մատուցվող ուտեստին:

Ըստ լեզվաբան Դեն Ջուրաֆսկու, էնտրե տերմինի հյուսիսամերիկյան կիրառումը գալիս է ֆրանսերեն «entrée»՝ «մի քանի մսային ուտեստներից՝ առաջինը» իմաստից:

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագիտություն
* 

Կատեգորիա:Խոհարարություն
Կատեգորիա:Ուտեստ և ըմպելիք
Կատեգորիա:Ուտեստներ
Կատեգորիա:Սննդագիտություն
Կատեգորիա:Սննդի և ըմպելիքի մշակույթ
Ալինե Պելեգրինո

**Ալինե Պելեգրինո** (; ), ավելի հայտնի է որպես Ալինե, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան, մարզիչ։ Հանդես է եկել Բրազիլիայի հավաքականում։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
«Օրթո Ֆլորեստալ» ակումբի սան: Բացի ֆուտբոլից, զբաղվել է հանդբոլով, մարմնամարզությամբ, աթլետիկայով և վոլեյբոլով։

Ակումբային մակարդակում կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Բրազիլիայում, հանդես է եկել «Սան Պաուլու», «Ժուվենտուս» (Սան Պաուլու), «Ունի Սանտ Աննա», «Սանթոս» ակումբներում։  Լիբերտադորեսի կանանց գավաթի 2009 և 2010 թվականների հաղթող, Բրազիլիայի գավաթի 2008 և 2009 թվականների հաղթող «Սանթոսի» կազմում: 2005 թվականին որոշ ժամանակ խաղացել է ճապոնական ակումբում։

2011 թվականի աշնանը տեղափոխվել է ռուսական «Ռոսիյսկայա» ակումբ (Կրասնոարմեյսկ)։ Թիմի կազմում իր նորամուտը նշել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 28-ին չեմպիոնների լիգայում հոլանդական «Տվենտեի» դեմ խաղում, իսկ հոկտեմբերի 2-ին նա իր նորամուտը նշեց Ռուսաստանի բարձրագույն լիգայում՝ «Ռյազան-ՕԴԴՎ» - ի դեմ խաղում։ Առաջին գոլը խփել է 2012 թվականի հունիսի 25-ին Վորոնեժի «էներգիայի» դարպասը։ Ընդհանուր առմամբ, նա Ռուսաստանի բարձրագույն լիգայում անցկացրել է 11 հանդիպում, խփել է մեկ գոլ և դարձել Ռուսաստանի 2011/12 մրցաշրջանի չեմպիոն: Չեմպիոնների լիգայում անցկացրել է 5 հանդիպում և դարձել քառորդ եզրափակչի մասնակից։

Ընդհանուր առմամբ, նա Ռուսաստանի բարձրագույն լիգայում անցկացրել է 11 հանդիպում, խփել է մեկ գոլ և դարձել Ռուսաստանի 2011/12 մրցաշրջանի չեմպիոն: Չեմպիոնների լիգայում անցկացրել է 5 հանդիպում և դարձել քառորդ եզրափակչի մասնակից։

### Կարիերան հավաքականում
2001 թվականին Պեկինի Ունիվերսիադայի ֆուտբոլային մրցաշարի հաղթող Բրազիլիայի ուսանողական հավաքականի կազմում։

2004 թվականին Աթենքի ամառային Օլիմպիական խաղերում եղել է Բրազիլիայի ազգային հավաքականի կազմում՝ թիմը դարձել է մրցաշարի արծաթե մեդալակիր։ 2007 թվականի աշխարհի առաջնությունում մասնակցել է 5 հանդիպման և դարձել փոխչեմպիոն։ 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի եզրափակիչ մրցաշարը բաց եմ թողել ծնկի վնասվածքի պատճառով։ 2011 թվականի աշխարհի առաջնությունում անցկացրել է 4 հանդիպում և դարձել քառորդ եզրափակիչ։ 2012 թվականի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերում նա անցկացրեց մեկ ոչ լրիվ հանդիպում, իսկ նրա թիմը պարտվեց քառորդ եզրափակչում:

Բազմիցս մասնակցել է մայրցամաքային մրցաշարերի։ 2007 թվականի Պարամերիկյան խաղերի հաղթող, 2010 թվականի Հարավային Ամերիկայի չեմպիոն և 2006 թվականի առաջնության արծաթե մեդալակիր։

Բրազիլիայի հավաքականի կազմում խփել է առնվազն 7 գոլ։ Հավաքականի ավագն էր։

2013 թվականին աշխատել է որպես «Վիտորիա դաս Տաբոկաս» ակումբի մարզիչ, ավելի ուշ համագործակցել է «Սիրիո» և «Կորինտիանս/Աուդաքս» ակումբների հետ: Հետագայում՝ Սան Պաուլու նահանգի ֆուտբոլի ֆեդերացիայում կանանց ֆուտբոլի համակարգող։ 2010-ականների վերջին եղել է ՖԻՖԱ-ի Ֆերենց Պուշկաշի անվան մրցանակի կազմկոմիտեի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на сайте ЖФК «Сантос»
* Профиль на сайте sports-reference.com
Ֆաինա

**Ֆաինա**, հունական ծագմամբ իգական ռուսական անձնանուն, ծագում է  բառից՝ «փայլուն, պսպղուն»։

Ֆաինա անունը ներառվել է նահատակ Թեոդոտոսի և «յոթ կույսերի»՝ Տեկուսի, Ֆաինայի, Կլավդիոսի, Մատրոնայի, Հուլիայի, Ալեքսանդրա և Եփրասիայի սրբադասումից հետո, որոնք 303 կամ 304 թվականներին ենթարկվել են հալածանքների և մարտիրոսության Անկարայում (Գաղատա)՝ Դիոկղետիանոս կայսեր օրոք Մեծ հալածանքների ժամանակ։

Անվան օր (ամսաթվերը տրվում են ըստ Գրիգորյան օրացույցի՝ մայիսի 31, հունիսի 11

18-19 -րդ դարերի ռուսական ծագումնաբանական աղբյուրներում այս անունն առավել հաճախ առկա է «Ֆաենա» ձևով։ Բայց 20-րդ դարում այն աղավաղվել է մինչև «Ֆլենա», այնուհետև նույնիսկ սովորական «Ելենա»:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իգական անձնանուններ
Կիմ Յումի

**Կիմ Յումի** (, ), հարավկորեացի ֆոտոմոդել և դերասանուհի, «Միսս Կորեա 2012», «Միսս Տիեզերք 2013» գեղեցկության մրցույթի մասնակից։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Կիմ Յումին ծնվել է 1990 թվականի ապրիլի 26-ին Սեուլում։

### Մոդելի կրթություն և կարիերա
Կոնկուկ համալսարանում սովորել է կինոգիտություն։ 

2012 թվականի հուլիսի 6-ին Ազգային գեղեցկության մրցույթում հաղթելուց հետո թագադրվել է որպես «Միսս Կորեա»։ Իրավունք է ստացել ներկայացնելու Հարավային Կորեան «Միսս Տիեզերք 2013» գեղեցկության միջազգային մրցույթում, բայց նրա արդյունքներով չի մտել թոփ 16-ի մեջ:

### Դերասանուհու կարիերա
2014 թվականի հոկտեմբերի 13-ին հայտարարվել է, որ Քիմ Յումին որպես դերասանուհի հանդես կգա «Կանտաբիլե Նե-Իլ» սերիալում, գլխավոր դերը ստանձնելով գլխավոր հերոսուհու՝ Չխե Դո Գենի դերը: Այնուհետև նկարահանվել է «My Home» և «Tomorrow Cantabile» երգերի տեսահոլովակներում: 

Դրան հաջորդել են գլխավոր դերերը «Համեղ հարաբերություններ» և «Բոն-Սուն՝ սիրահարված կիբորգ» նախագծերում, որտեղ նա խաղացել է Չոյ Սո Հիի դերը: 2017 թվականի մարտին հայտարարվել է, որ Քիմ Յումին նկարահանվում է «Փայլուն գրասենյակ» դրամայում, որտեղ խաղացել  է Լի Հյորիի՝ «սառը և անսիրտ հարևանի» դերը, բայց նաև հայտնի է որպես «բարի Հյորի»:

2020 թվականի մարտի 4-ին պայմանագիր է կնքել «INN Company» ընկերության հետ։ 

2020 թվականի սեպտեմբերի 25-ին հայտարարվել է, որ կդառնա «Donga TV»-ի «Beauty & Booty Season 5» շոուի հաղորդավար: 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին միացել է «Երգ իմ սիրելիի համար» ֆիլմի նկարահանող խմբին, որտեղ հաստատվել է գլխավոր դերի համար: Ֆիլմը թողարկվել է 2023 թվականի մարտին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Ким Юми на Кинопоиск.ру

Կատեգորիա:Դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Ստեֆանի Գիզինգեր

**Ստեֆանի Գիզինգեր** (,), գերմանական մոդել: «Germany' s Next Top Model» շոուի իններորդ եթերաշրջանի հաղթող:

## Կենսագրություն
### Մանկություն
Գիզինգերները ռուս-գերմանական արտագաղթյալների ընտանիք են։ 1995 թվականին ընտանիքը որպես գերմանացի ներգաղթյալներ Սիբիրից գաղթել է Գերմանիա։ Փոքրիկ Ստեֆանին իր ամբողջ երիտասարդությունն անցկացրել է Կայզերսլաուտերնում։ Սովորել է Rittersberg գիմնազիայում։ Մոդելը տառապում է Կարթագեների համախտանիշով։

### Germany’s Next Top Model
17 տարեկանում մասնակցել է գերմանական «Germany' s Next Top Model» շոուին, որտեղ 2014 թվականի փետրվարին 15 հազար թեկնածուներից ընտրվել են ընդամենը 70-ը (այդ թվում՝ Ստեֆանին)։ Ավելի ուշ անցել է եզրափակիչ, իսկ հետո հաղթանակ է տարել։ Ժյուրիի կազմում էին այնպիսի հայտնի մարդիկ, ինչպիսիք են Հայդի Կլում<ը, Թոմաս Հայոն և Վոլֆգանգ Յոոպը:

## Կարիերա
2014 թվականի հունիսին հայտնվել է գերմանական Cosmopolitan-ի շապիկին, նկարահանվել է նաև Օփելի գովազդային արշավում: Ավելի ուշ երկու տարվա պայմանագիր է ստացել *ONEeins*-ից*:*

2016 թվականի փետրվարին մոդելը նկարահանվել է Մաքս Սինգերի տեսահոլովակում (որը նրա ազգականը չէ, այլ միայն նույնական ազգանուն է կրում), որն այս պահին ունի ավելի քան 80 միլիոն դիտում:

Իր սոցիալական ցանցերում Ստեֆանին ակտիվորեն համագործակցում է L'Oreal ընկերության հետ, ինչպես նաև հաճախ որպես մոդել հանդես է գալիս տարբեր նորաձևության ցուցադրություններում։

## Անձնական կյանք
2016 թվականից հանդիպում է բրիտանացի հայտնի ՅուԹյուբ բլոգեր Մարկուս Բաթլերի հետ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Instagram
* Twitter
* Facebook

Կատեգորիա:Գերմանացի մոդելներ
Կատեգորիա:Կին
Կատեգորիա:Ֆոտոմոդելներ
Մերի Դիսիս

**Մերի Լ. «Նորա» Դիսիս** (, ), ամերիկացի բժիշկ-ուռուցքաբան և «JAMA Oncology» ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

Նա գիտական խմբի մի մասն էր, որը պարզել է, որ *HER2/neu* մոլեկուլը ուռուցքին հատուկ մարկեր կամ հակագեն է: Նաև հայտնաբերել է, որ *HER2 / neu* մոլեկուլը քաղցկեղածին է:

## Կարիերա
Դիսիսը ուռուցքաբան է և Վաշինգտոնի համալսարանի քաղցկեղի պատվաստանյութերի ինստիտուտի, կանանց առողջության տրանսլյացիոն բժշկության կենտրոնի և նրա Տրանսլյացիոն բժշկական գիտությունների ինստիտուտի տնօրեն։

Նա Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական դպրոցի փոխդեկան է, հետազոտությունների և հետդիպլոմային կրթության դեկան, թարգմանական գիտությունների դեկանի տեղակալ, պրոֆեսոր Հելեն Բ. Սլոնակերի հետ քաղցկեղի հետազոտության գծով բժշկության և ուռուցքաբանության պրոֆեսոր և մանկաբարձության, գինեկոլոգիայի և պաթոլոգիայի ամբիոնի դոցենտ։

Նա Ֆրեդ Հաթչինսոնի քաղցկեղի հետազոտական ​​կենտրոնում հետազոտող է, ձվարանի և կրծքագեղձի քաղցկեղի իմունոլոգիայի և իմունոթերապիայի փորձագետ։ Հետազոտական խմբի մի մասն էր, որը պարզել է, որ *HER2/neu* մոլեկուլը ուռուցքին հատուկ մարկեր կամ հակագեն է։

Նա «Jama Oncology» ամսագրի գլխավոր խմբագիրն է։

### Ընտրված հրապարակումներ
* Pathangey LB, McCurry DB, Gendler SJ, Dominguez AL, Gorman JE, Pathangey G, Mihalik LA, Dang Y, Disis ML, Cohen PA. ''Surrogate in vitro activation of innate immunity synergizes with interleukin-7 to unleash rapid antigen-driven outgrowth of CD4+ and CD8+ human peripheral blood T-cells naturally recognizing MUC1, HER2/neu and other tumor-associated antigens'' 2017 Feb 14;8(7):10785-10808. doi: 10.18632/oncotarget.13911. PMID 27974697; PMCID: PMC5355224.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Լենա Պետերման

**Լենա Պետերման** (; ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, ով հանդես է գալիս անգլիական «Լեսթեր Սիթի» ակումբի և Գերմանիայի կանանց հավաքականի հարձակվողի դիրքում:

## Ակումբային կարերա
Լենա Պետերմանը ֆուտբոլիստի կարիերան սկսել է գերմանական «Համբուրգ» ակումբում: 2013 թվականին նա տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ խաղացել է ուսանողական ֆուտբոլային լիգայում Կենտրոնական Ֆլորիդայի համալսարանի թիմում։ Իր առաջին տարում այնտեղ Պետերմանը ճանաչվեց տարվա նորեկ համաժողովում։

2014 թվականին մինչև 20 տարեկան աղջիկների աշխարհի առաջնությունում Գերմանիայի մինչև 20 տարեկանների հավաքականի կազմում հաջող ելույթից հետո Պետերմանը հնարավորություն ունեցավ վերադառնալ Գերմանիա և շարունակել պրոֆեսիոնալ կարիերան՝ դառնալով «Ֆրայբուրգ» ակումբի ֆուտբոլիստ։

## Կարիերան հավաքականում
Լենա Պետերմանը խաղացել է Գերմանիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում Եվրոպայի համապատասխան առաջնություններում 2010 և 2011 թվականներին, ինչպես նաև 2010 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որտեղ նա խփեց հինգ գոլ։

Նա հանդես է եկել նաև Գերմանիայի կանանց մինչև 20 տարեկանների հավաքականում և եղել է 2014 թվականի մինչև 20 տարեկան աղջիկների աշխարհի առաջնության հաղթող թիմի կազմում, որտեղ խփել է երեք գնդակ։ Առաջինը տեղի է ունեցել ԱՄՆ-ի դեմ խաղում խմբային փուլում, երկրորդը խփվեց 81-րդ րոպեին Ֆրանսիայի դեմ կիսաեզրափակչում՝ 1:1 հաշվի և մրցակցի գերիշխանության ժամանակ՝ դառնալով հաղթական։ Նրա երրորդ գոլը մրցաշարում դարձավ չեմպիոն և գրանցվեց Նիգերիայի դեմ եզրափակչի լրացուցիչ ժամանակում (98-րդ րոպեին)։

Պետերմանը Գերմանիայի գլխավոր հավաքականում իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի մարտի 6-ին՝ Ալգարվեի գավաթի կայմում Չինաստանի հավաքականի դեմ խաղում։ Նա ընդգրկվել է Գերմանիայի հավաքականի կազմում Կանադայում կայանալիք Աշխարհի 2015 թվականի առաջնությանը, որտեղ նա խփեց իր առաջին երկու գոլերը նրա համար, երկուսն էլ Թաիլանդի դեմ հաղթական (4:0) խաղում։

### Գոլերը հավաքականում

Աղբյուր։

## Ձեռքբերումներ
**Գերմանիա (մինչև 20 տարեկան)**
* Աշխարհի չեմպիոն՝ 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на DFB
* Профиль на сайте UCF Knights

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 5 ծնունդներ
Կլեմանս Բոտինո

**Կլեմանս Բոտինո** (, ), ֆրանսիացի մոդել, «Միսս Ֆրանսիա 2020» գեղեցկության մրցույթի հաղթող, «Միսս Տիեզերք 2021» միջազգային մրցույթի մասնակից։

## Կենսագրություն
### Երիտասարդություն և կրթություն
Կլեմանս Բոտինոն ծնվել է 1997 թվականի հունվարի 22-ին Լե Գոսյեում (Գվադելուպա)։

Պատանեկության տարիներին դաշնամուր էր նվագում և սալսայի դասեր էր վերցնում։ Դպրոցական կրթություն ստանալուց հետո մեկնել է Մայամի, որտեղ միջազգային դպրոցում անգլերեն է սովորել։ Այնուհետև ընդունվել է Գերվիլ-Ռեաշ լիցեյ, որտեղ անցել է լրացուցիչ գրական դասընթացներ։

2018 թվականին ընդունվել է Սորբոնի արվեստի պատմության ֆակուլտետ։

### Մոդելի կարիերա
2019 թվականի օգոստոսի 3-ին հաղթել է «Միսս Գվադելուպա» տարածաշրջանային մրցույթում։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 14-ին հաղթել է «Միսս Ֆրանսիա» Ազգային գեղեցկության մրցույթում և դարձել է Գվադելուպայի երրորդ ներկայացուցիչը, որը հաղթել է գեղեցկության մրցույթում:

«Միսս Տիեզերք 2021» գեղեցկության միջազգային մրցույթում ներկայացրել է Ֆրանսիան և դրա արդյունքներով ընդգրկվել թոփ-10-ում՝ զբաղեցնելով ամենաբարձր հորիզոնականը Եվրոպայի ներկայացուցիչների շարքում։ Նրա հանդերձանքը, որով ներկայացել էր հանդիսատեսին, նվիրված էր Ժոզեֆինա Բեյքերին։ Կոստյումը բաղկացած էր ներքնազգեստի հավաքածուից, որը զարդարված էր արհեստական թանկագին քարերով և փետուրներից պատրաստված հոյակապ թևերով։ Երեկոյան զգեստների ցուցադրության ժամանակ դժվարությամբ խուսափել է ընկնելուց՝ ոտք դնելով իր զգեստի ծայրին։

Ներկայացրել է Ֆրանսիան «Միսս աշխարհ 2023»-ում, որտեղ ընդգրկվել է մասնակիցների լավագույն 40-յակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ
Անագի ճիչ

**Անագի ճիչ**, բնորոշ ձայն, որն առաջանում է սենյակային ջերմաստիճանում քիմիապես մաքուր անագե ձողի ճկումից։ Արձակված ձայնը կարող է կոչվել «ճռռոց», «խզզոց» կամ «ճիչ»։ Ձայնի աղբյուրը ձողի պլաստիկ դեֆորմացման ժամանակ անագի բյուրեղային երկվորյակների առաջացման գործընթացն է։ Արտադրված ձայնը համեմատաբար հանգիստ է, չնայած «ճիչ» անվանմանը:

Երբ անագի նմուշի ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչև մոտավորապես 100 °C, երկվորյակների միջոցով պլաստիկ դեֆորմացիան իր տեղը զիջում է սահքի դեֆորմացիային՝ որպես էներգետիկ առումով ավելի բարենպաստ, և «ճիչ» երևույթը անհետանում է: Երբ նմուշը սառչում է սենյակային ջերմաստիճանում, «ճիչը» կրկին հայտնվում է:

Երևույթը հեշտությամբ վերարտադրվում է և հաճախ օգտագործվում է որպես ֆիզիկական ցուցադրություն կամ հնարք: Անագե նմուշը կարող է դեֆորմացվել և բազմիցս առաջացնել «ճիչ» մինչև մեխանիկական ոչնչացումը: Ոչնչացված նմուշը կարելի է վերականգնվել նորից «ճիչ» ստանալու համար՝ հալման և ձուլման միջոցով: Անագի բյուրեղային կառուցվածքը կարող է վերականգնվել նաև եռացման միջոցով։

Չնայած անվանումը վերաբերում է անագին, նույն երևույթը կարելի է նկատել նիոբիումի, ինդիումի, ցինկի և որոշ այլ մետաղների բավականին մաքուր նմուշներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ցուցադրություն՝ երեւույթի բացատրությամբ, կան ռուսերեն ենթագրեր
* Ճիչ անագի թիթեղներում
*  Ճիչ ցինկի նմուշում․տեսանյութ
* Ճիչ ինդիումի նմուշում․տեսանյութ

Կատեգորիա:Անագ
Կատեգորիա:Դեֆորմացիա
Կատեգորիա:Ձայն
Կատեգորիա:Մետաղներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական փորձեր
Ռամատա-Տուլեյ Սի

**Ռամատա-Տուլեյ Սի** (, ), ֆրանս-սենեգալցի կինոռեժիսոր, սցենարիստ։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
Ռամատա-Տուլեյ Սին ծնվել է Բեզոնում (Փարիզ), սենեգալցի ծնողների ընտանիքում: Սովորել է Փարիզի La Fémis-ում, որն ավարտել է 2015 թվականին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո նա մի քանի տարի ապրել է Սենեգալի Դակար քաղաքում։

## Կարիերան
2021 թվականին Սիի «Աստել» կարճամետրաժ ֆիլմն արժանացել է 2021 թվականի Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնի «Կիսվեք ձեր ուղևորությամբ» մրցանակի, ինչպես նաև SACD մրցանակի և ժյուրիի հատուկ մրցանակի 2022 թվականի Կլերմոն-Ֆերանի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային փառատոնում:

Սին եղել է «Սիբել» և «Նոտր-Դամ-դյու-Նիլ» գեղարվեստական ֆիլմերի սցենարների համահեղինակ, նախքան «Աստել»-ի, որպես իր առաջին ռեժիսորական նախագծի նկարահանումը։

Սիի «Բանել և Ադամա» դեբյուտային լիամետրաժ ֆիլմը թողարկվել է 2022 թվականին։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2023 թվականի Կաննի կինոփառատոնում։ Այն ցուցադրվել է նաև 2023 թվականին Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում։ Ֆիլմն արժանացել է քննադատների գովասանքին, ովքեր այն նկարագրել են որպես խոստումնալից ռեժիսորի տպավորիչ դեբյուտ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սենեգալցի կին գրողներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի կին կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին կինոռեժիսորներ
Ռադիշա Իլիչ

**Ռադիշա Իլիչ** ( ;  ) սերբ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։

## Կարիերա
Եղել է Սերբիայի «Սլոբոդա» (Ուժիցե) ակումբի սան։ 1998 թվականի կեսերին տեղափոխվել է «Պարտիզան», որտեղ անցկացրել է հինգ մրցաշրջան։
Դրանից հետո գնվել է ռումինական «Նացիոնալ» ակումբի կողմից, սակայն միայն մեկ խաղ է անցկացրել։ Ռումինիայի առաջնության ավարտից հետո հեռացել է ակումբից։ 2004-2006 թվականներին հանդես է եկել Չաչակի «Բորաց» ակումբում, այնուհետև 2006-2009 թվականներին՝ Բելգրադի «ՕՖԿ» ակումբում։ 2009/10 մրցաշրջանն անցկացրել է հունական «Պանսերաիկոսում» և օգնել ակումբին դուրս գալ Հունաստանի Սուպերլիգա։ 2010 թվականի հունվարին վերադարձել է Բորաց, իսկ 2010 թվականի հունիսի 22-ին երկու տարով պայմանագիր է կնքել «Պարտիզանի» հետ։

Խաղացել է Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փուլերում, որտեղ «Պարտիզանը» հաջողությամբ հաղթահարել է բոլոր փուլերը և դուրս եկել խմբային փուլ։

Ֆուտբոլային կարիերայի ընթացքում Ռադիշա Իլիչը հայտնվել է մի շարք սկանդալային իրավիճակներում։ Մասնավորապես, «Ցրվենա Զվեզդա» ակումբի երկրպագուները բազմիցս վիրավորել և բացասական վերաբերմունք են դրսևորել դարպասապահի նկատմամբ։

Սերբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում միակ խաղն անցկացրել է 2008 թվականի փետրվարի 6-ին Մակեդոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում (1:1)։

2013-2016 թվականներին եղել է «Պարտիզանի» դարպասապահների մարզիչը։

2025 թվականի մարտի 13-ին հաղորդվել է, որ Ռադիշա Իլիչը կատարել է ինքնասպանություն՝ նետվելով իր բազմահարկ տան պատշգամբից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ilić Radiša
* Профиль игрока на сайте ''srbijafudbal.net''
* Статистика игрока на ''utakmica.rs''

 
Կատեգորիա:Բորաց Չաչակի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Պարտիզան Բելգրադի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սլոբոդա Ուժիցեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՕՖԿ Բեոգրադի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ
Օլգա Պլումբի

**Օլգա Պլումբի** (, ), ալբանացի ֆեմինիստ, ակտիվիստ և քաղաքական գործիչ։ 1945 թվականին ընտրվել է Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավոր և հայտնի է դարձել որպես Ալբանիայի առաջին ֆեմինիստներից մեկը։

## Կենսագրություն
Օլգա Պլումբին, որը հայտնի էր նաև Շպրեսա (ալբ. Shpresa) կեղծանունով, ծնվել է Պերմետի Լյուպկե գյուղում 1898 թվականին։ Երիտասարդ տարիներին, ամուսնու մահից հետո նա տեղափոխվել է Արևմուտք՝ աշխատելու և ընտանիքը պահելու համար: Հետագայում նա վերադարձել է Ալբանիա և 1936–37 թվականներին հոդվածներ է գրել «Բոտա է Ռե» (Bota e Re, «Նոր աշխարհ») պարբերականում մի շարք առաջադեմ հեղինակների հետ միասին, ինչպիսիք են Միգենին և Սելիմ Շպուզան: 1937-1939 թվականներին նա գրել է մի շարք հոդվածներ Ալբանիայի համար վաղ ֆեմինիստական թեմաներով Përpjekja Shqiptare ամսագրում:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նա դարձել է հակաֆաշիստական Դիմադրության շարժման կոմունիստական թևի ակտիվիստ և հետագայում ընտրվել Ալբանիայի կանանց հակաֆաշիստական խորհրդի ղեկավար։ 1945 թվականի ընտրություններում նա դարձել է Ժողովրդական խորհրդարանի պատգամավոր կոմունիստամետ Դեմոկրատական ճակատից և ձայների քանակով գրավել երկրորդ տեղը Էնվեր Խոջայից հետո (ընդհանուր առմամբ նրա թեկնածության օգտին տրվել է 18242 ձայն), բայց նա ստացել է նաև ամենամեծ թվով դեմ ձայները (2269)։ Նա Նախիջե Դումեի և Լիրի Գեգայի հետ միասին դարձել է Ալբանիայի խորհրդարանում ընտրված առաջին երեք կանանցից մեկը:

Սակայն, շուտով նա ազատվել է իր պաշտոնից և հեռացել քաղաքականությունից, իսկ Կանանց հակաֆաշիստական ​​խորհրդի ղեկավարությունն անցել է Նեջմիե Խոջային, բայց Օլգա Պլումբին, աշխատանքի է անցել Տիրանայի ազգային գրադարանում որպես գրադարանավար՝ նախկինի պես շարունակելով գրել ֆեմինիզմի և գենդերային հավասարության մասին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ալբանացի կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ալբանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ալբանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Ֆաթիմա Գեյլանի

**Ֆատիմա Գեյլանի** (, ), կանանց իրավունքների ակտիվիստ և Աֆղանստանի քաղաքական առաջնորդ, որը նախկինում աշխատել է որպես Աֆղանստանի Կարմիր մահիկի միության նախագահ: BBC-ի կողմից ճանաչվել է 2021 թվականի տարվա 100 կանանցից մեկը։

## Կենսագրություն
Ֆաթիման Աֆղանստանի ազգային իսլամական ճակատի (NIFA) հիմնադիր Ահմեդ Գեյլանիի դուստրն է, որը Աֆղանական պատերազմում կռվել է Խորհրդային Միության դեմ: Ավարտել է Աֆղանստանի *Centre d'Enseignement Français* միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև նա պարսկական գրականության մագիստրոսի կոչում է ստացել Իրանի ազգային համալսարանում և իսլամագիտության աստիճան՝ Լոնդոնի Մուսուլմանական քոլեջում: 1980-ականներին Լոնդոնում աքսորում գտնվելու ժամանակ աշխատել է որպես *NIFA* կուսակցության ներկայացուցիչ Արևմուտքում։

Այն բանից հետո, երբ 1996 թվականին թալիբները իրենց հսկողության տակ են վերցրել Աֆղանստանը, նա համոզել է Ալ-Ազհարի մեծ իմամ Մուհամմադ Սաիդ Թանթավիին ֆաթվա հրապարակել՝ դատապարտելով թալիբների կողմից աղջիկների կրթության արգելքը: 2001 թվականին Թալիբանի ռեժիմի տապալումից հետո վերադարձել է Աֆղանստան՝ որպես 2002 թվականի Լոյա Ջիրգայի պատվիրակ, իսկ ավելի ուշ՝ մասնակցելու նոր սահմանադրության մշակմանը։

2005-2016 թվականներին եղել է Աֆղանստանի Կարմիր մահիկի ընկերության նախագահ։ 2017 թվականին եղել է Կարմիր խաչի համաժողովի նախագահ։

2018 թվականից հետո Աֆղանստանի խաղաղության գործընթացում եղել է Աֆղանստանի կառավարության բանակցային թիմի անդամ։ Քաղցկեղից ապաքինվելիս նա չորս կանանցից մեկն էր, որը ներգրավված էր թալիբների հետ բանակցություններում Դոհայում (Կատար, 2020 թվական)։

2021 թվականի օգոստոսին Քաբուլի անկումից հետո, նա հայտարել է, որ բանակցային խումբը մոտ էր խաղաղության պայմանագրի կնքմանը «իսկ հետո, ուփս, նախագահը անհետացավ։ Ի սեր Աստծո»։

Նա ճանաչվել է BBC-ի 2021 թվականի տարվա 100 կանանցից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Աֆղան հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆղան ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքական գործիչներ
Ալբա Գալոչա

**Ալբա Գալոչա** (,), իսպանացի ֆոտոմոդել, դերասանուհի և բլոգեր:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1990 թվականին Սանտյագո դե Կոմպոստելայում՝ տեղի համալսարանի պրոֆեսորի ընտանիքում։

2008 թվականին տեղափոխվել է Մադրիդ, սովորել Եվրոպական դիզայնի ինստիտուտում։

2010 թվականին նկարահանվել է իսպանական «Malababa» ապրանքանիշի դիզայներական հագուստի կատալոգի համար։ 2011 թվականից վարել է նորաձևության բլոգ։

2012 թվականին Մադրիդի նորաձևության շաբաթվա ընթացքում ստացել է «Լավագույն մոդել» մրցանակը։ Դերասան Ուգո Սիլվայի հետ նրա լուսանկարը հայտնվել է իսպանական «Vanidad» ամսագրի սեպտեմբերյան համարի շապիկին։ 2013 թվականին գովազդել է իսպանական Loewe ընկերության արտադրանքը։

2014 թվականին Փարիզում մասնակցել Է Louis Vuitton հագուստի հավաքածուի ցուցադրությանը։ 2015 թվականին նկարահանվել Է «Vogue» ամսագրի իսպանական հրատարակության համար ֆոտոշարքում, 2018 թվականի պորտուգալական տարբերակի համար։

Մոդելային բիզնեսի համար համեմատաբար ցածր հասակ ունի՝ 171 սմ։

Նկարահանվել է իսպանական մի քանի ֆիլմերում․ 2019 թվականին «Իսպանական արքայադուստր» ամերիկա-բրիտանական հեռուստասերիալում խաղացել է Իսպանիայի թագուհի Խուանա I-ի խելագաի դերը։

## Ֆիլմագրություն
* Jewel Power for Freedom Lovers (2014)
* Plan de fuga (2016)
* No culpes al karma de lo que te pasa por gilipollas (2016)
* El hombre de las mil caras (2016)
* Si tu voyais son coeur (2017)
* La zona (2017)
* Իսպանական արքայադուստր (2019)՝ Խուանա I-ը խելագար է

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на models.com

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Սավանա Գաթրի

**Գաթրի Քլարկ Սավանա** (,), ամերիկացի լրագրող, հեռուստահաղորդավարուհի և իրավաբան:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1971 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Մելբուռնում (Ավստրալիա)՝ հանքարդյունաբերության ինժեների ընտանիքում: Երկու տարեկանում Գաթրիի ընտանիքը Ավստրալիայից գաղթել է ԱՄՆ, որտեղ բնակություն է հաստատել Արիզոնա նահանգի Տուսոն քաղաքում։

Ավարտել է «Amphitheater High School»-ը: Նա լրագրության աստիճան է ստացել Արիզոնայի համալսարանում՝ 1993 թվականին արժանանալով լատինական մրցանակների: Մի քանի տարի որպես լրագրող աշխատելուց հետո որոշել է երկրորդ բարձրագույն կրթությունը ստանալ, 2002 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Ջորջթաունի համալսարանը՝ ստանալով իրավաբանական գիտությունների դոկտորի կոչում:

## Կարիերա
Գաթրին առավել հայտնի է որպես թոք-շոուների հաղորդավար, ինչպիսիք են՝ «White House Correspondent» (2008–2011), «The Daily Rundown» (2010–2011), «Today» (2012–), «Chief Legal Analyst» (2011–) и «Macy's Thanksgiving Day Parade» (2012–).

Գաթրին նաև կատարել է մի քանի կամեո դերեր ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։

## Անձնական կյանք
2005-2009 թվականներին ամուսնացած էր հեռուստահաղորդավար Մարկ Օրչերդի հետ։ 2014 թվականի մարտի 15-ից երկրորդ անգամ ամուսնացել է քաղաքական խորհրդատու Մայքլ Ֆելդմանի հետ, որի հետ հանդիպել է իրենց հարսանիքից 5 տարի առաջ: Ամուսիններն ունեն երկու երեխա՝ դուստր՝ Վեյլ Գաթրի Ֆելդմանը և որդի՝ Չարլզ Մաքս Ֆելդմանը։

2019 թվականի սեպտեմբերին թոքաբորբ է ունեցել։

Ներկայումս Գաթրին ամուսնու և երեխաների հետ բնակվում է Նյու Յորքում:

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի հեռուստահաղորդավարներ
Գրեյս Բրեդլի

**Գրեյս Բրեդլի** (, ), թատրոնի և կինոյի ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի, պարուհի, դաշնակահարուհի, հուշավիպագիր, դերասան Ուիլյամ Բոյդի հինգերորդ և վերջին կինը։

## Կենսագրություն
Գրեյս Բրեդլին ծնվել է 1913 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Բրուքլինում, Նյու Յորք, ԱՄՆ։ Եղել է ընտանիքի միակ երեխան։ Վաղ մանկությունից նվագել է դաշնամուր, 12 տարեկանում ընդունվել է Իսթմենի երաժշտական դպրոց։ Հոր մահից հետո դաշնամուր է նվագել, երգել ու պարել թատրոններում և գիշերային ակումբներում՝ օգնելու մորը։  Նրա պապը ցանկացել է աղջկան  տանել Բեռլին, որպեսզի նա ստանա  կրթություն, բայց  Բրոդվեյի պրոդյուսերներից մեկը նկատել է Բրեդլինին և հրավիրել է նրան ելույթի պրոֆեսիոնալ շոուներում։

1930 թվականի դեկտեմբերի 22-ին նա իր նորամուտը նշել է Բրոդվեյի  Համերսթայնի թատրոնում՝ «Բալիհու 1930» բեմադրությունում, որով էլ ավարտվել է նրա բրոդվեյան կարիերան։

1932 թվականին Գրեյս Բրեդլին առաջին անգամ հայտնվել է էկրանին՝ առանց անունի, խաղալով մի փոքրիկ դեր «Tip Tap Toe» կարճամետրաժ ֆիլմում։ 1933 թվականին նա որոշել է ամբողջությամբ զբաղվել կինոյով։ Տասը տարի անց նա նկարահանվել է երեսունչորս ֆիլմում՝ բավականին նշանավոր դերերով (նրան հաճախ էին տալիս ֆրանսուհիների դերեր): «Paramount Pictures» ընկերությունում նրա շաբաթական աշխատավարձը կազմել է 150 դոլար՝  մոտ 2866 դոլար՝ 2021 թվականի փոխարժեքով։

1937 թվականի հունիսի 5-ին Բրեդլին ամուսնացել է հայտնի դերասան Ուիլյամ Բոյդի (1895-1972) հետ։  Ամուսնությունը տևել է 35 տարի՝ մինչև դերասանի մահը։ Զույգը երեխաներ չեն ունեցել։ 

1943 թվականին Բրեդլին ավարտել է կինոդերասանուհու կարիերան և հաջորդ մի քանի տարիները ամուսնու հետ շրջել ԱՄՆ֊ի մի շարք քաղաքներում։ 

Բրեդլին եղել է ԱՄՆ հանրապետական կուսակցության  անդամ և 1952 թվականին ակտիվ մասնակցել է Դուայթ Էյզենհաուերի նախագահական քարոզարշավին։

2008 թվականին նա հրատարակել է հուշագրեր իր ամուսնու մասին։

Գրեյս Բրեդլին մահացել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 21-ին՝ իր 97-րդ տարեդարձին, Դանա Փոյնթ քաղաքում (Կալիֆոռնիա)։ Նա թաղված է Գլենդելի «Լեսնա Ֆոլյանա» անտառային գերեզմանատանը։

## Պատկերասրահ

Pryor Bradley Photoplay1136.jpg|С {{iw|Ռոջեր Պրայորի հետ «Նստած լուսնի վրա» (1936) ֆիլմում
Grace Bradley Screenland237.jpg|1937 թվական
Bill Boyd and Grace Bradley at Ciro's, 1949.jpg|Ամուսնու հետ (1949)
William Boyd shares a smile with his wife Grace Bradley at the Stork Club, 1954.jpg|Ամուսնու հետ (1954)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Грейс Брэдли на сайте *virtual-history.com*
* Hopalong Cassidy's Widow, Grace Boyd, dies, sfgate.com; retrieved September 24, 2010.
* Grace Bradley Boyd Tribute, americanmusicpreservation.com; accessed August 7, 2015.
*Grace Bradley at IMDb
*Grace Bradley at the Internet Broadway Database 
]
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Ատլանտիկ զբոսայգի

**Ատլանտիկ զբոսայգի** (), հանրային զբոսայգի Մոնպառնաս թաղամասում՝ Փարիզի 14-րդ և 15-րդ թաղամասերի սահմանին։ Տեղակայված է Մոնպառնաս կայարանի տանիքում՝ 18 մետր բարձրության վրա։ Ստեղծվել է հին կայարանի շենքի վերակառուցման ժամանակ, բացվել է 1994 թվականին։

## Նկարագրություն
Այգին կառուցված է անմիջապես վայրէջքի հարթակների վերևում։ Նրա ընդհանուր մակերեսը կազմում է 3,4 հա, կանաչ տարածքը՝ 1,71 հա։ Այգու բույսականությունը ծաղիկներ են, թփեր և 85 ծառ։

Այգու ընդհանուր գաղափարը օվկիանոսի ափին հանգիստ հիշեցնող միջավայրի ստեղծումն է: Ճարտարապետներ և դիզայներներ Ֆրանսուա Բրունը և Միշել Պենան այգու մի մասը ստեղծեցին ծովային ոճով, ալիքաձև նստարաններով և փայտե տախտակամածով, այս ամենը նավի տախտակամածի և ծովի ալիքների տպավորություն էին ստեղծում: Կապույտ, սպիտակ և մանուշակագույն երանգների բազմամյա ծաղիկներն ու թփերը նմանակում են օվկիանոսի մակերեսը: Կա երկու լողափ՝ խճաքարով և ավազով, որտեղ կարելի է արևայրուք ընդունել։

Տարածքը բաժանված է մի քանի գոտիների, որոնք պայմաններ են ապահովում ինչպես ակտիվ, այնպես էլ ավելի հանգիստ ժամանցի համար՝ կան թենիսի կորտեր, պինգ-պոնգի սեղաններ, պտտաձողեր, մանկական խաղահրապարակ։

Կանաչ գոտին ներառում է սողացող բույսերի այգի, ինչպես նաև թփեր, վազեր, լացող ուռիներ, ինչպես նաև ծովափնյա սոճիներ։

Հարթակը հենված է տասներկու բետոնե սյուների վրա, որոնց ներսում տեղակայված են այգում աճող ամենամեծ ծառերի արմատները։ Հողի շերտն ունի ընդամենը քսան սանտիմետր հաստություն, որպեսզի չծանրաբեռնի կառուցվածքը: 130 օդափոխիչները օդափոխում են կայանը և ավտոկայանատեղին:

Այգում կա Փարիզի ազատագրման փոքրիկ թանգարան, որը նվիրված է գեներալ Ֆիլիպ Լեկլեր դը Օտկլոկին և 1944 թվականին Փարիզի ազատագրման այլ մասնակիցների։

## Սխեմա

## Պատկերասրահ

File:Jardin Atlantique Paris.JPG|մինի|Տեսարան այգուց դեպի Մոնպառնասի աշտարակ
File:Jardin Atlantique Garden of Blue and Mauve Paris.JPG|մինի|Մանուշակագույն և կապույտ հատված, Ատլանտիկ այգի
File:Jardin Atlantique Room of Undulating Grasses.JPG|մինի|Ալիքավոր խոտաբույսերի հատված, Ատլանտիկ այգի


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*Jarassé, Dominique, *Grammaire des Jardins Parisiennes*, Parigramme, 2007

## Արտաքին հղումներ
* Ատլանտիկ այգի/Փարիզով ճանապարհորդական ուղեցույց

Կատեգորիա:Զբոսայգիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Փարիզի զբոսայգիներ
Էթիեն Դեմարտո

**Ժոզեֆ-Էթիեն Դեմարտո** (ֆրանսերեն՝ *Joseph-Etienne Desmarteau.* ), կանադացի մարզիկ, 1904 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն:

## Կենսագրություն
Կանադական Քվեբեկ նահանգի Բուշերվիլ քաղաքում ծնված Դեմարտոն Մոնրեալի մարզական ակումբի անդամ էր, համարվում էր 25.4&nbsp;կգ ծանրությամբ թեթևաթլետիկական գործիքը նետող լավագույն մարզիկներից մեկը: 1902 թվականին նա հաղթանակ էր տարել Ամերիկայի AAU առաջնությունում՝ գերազանցելով Ջոն Ֆլանագանին։ Վերջինս 1904 թվականի օլիմպիական խաղերի նախաշեմին համաշխարհային նոր ռեկորդ սահմանեց, ինչը նրան դարձրեց գլխավոր ֆավորիտն այդ մրցաձևում (դա այլևս օլիմպիական մարզաձև չէ):

Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու նպատակով  Սենթ Լուիս գնալու համար մոնրեալցի հրշեջ սպա Դեմարտոն ստիպված էր արձակուրդ խնդրել, սակայն գործատուն մերժեց նրան: Նա որոշեց ամեն դեպքում գնալ՝ անտեսելով աշխատանքը կորցնելու ռիսկը: Սենթ Լուիսում նա առաջին իսկ փորձի ժամանակ ծանրությունը նետեց 34&nbsp;ոտնաչափ 4 դյույմ (10,46 մ), ինչը բավական էր Ֆլանագանի և մնացած մրցակիցների նկատմամբ հաղթանակ տանելու համար: Ընդ որում՝ Ֆլանագանի լավագույն ցուցանիշը կազմեց ընդամենը  33&nbsp;ոտնաչափ 4 դյույմ (10,16 մ): Ուշագրավ է, որ Դեմարտոն միակ ոչ ամերիկացին էր, ով հաղթող ճանաչվեց 1904 թվականի օլիմպիական խաղերի թեթևաթլետիկական մրցաձևերում:

Նա ազգային հերոսին վայել, փառավոր ընդունելության արժանացավ Մոնրեալում և վերականգնվեց իր նախկին աշխատանքում: Հաջորդ տարի նա մահացավ որովայնային տիֆից. մարզիկն ընդամենը 31 տարեկան էր:

Նրա անունով են կոչվել թաղամաս, այգի և սպորտային արենա Մոնրեալում. 1976 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ Étienne Desmarteau կենտրոնը օգտագործվել է որպես բասկետբոլի մրցավայր։ District d'Étienne Desmarteau-ն Ռոզմոնտ քաղաքի Լա Պըտի-Պատրի թաղամասի մի մասն է:

Համարվում է, որ Դեմարտոն օլիմպիական խաղերի առաջին կանադացի չեմպիոնն է, թեև 1900 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն Ջորջ Օրթոնը, ով հանդես էր եկել ամերիկյան համալսարանական թիմից, նույնպես կանադացի էր:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1873 ծնունդներ
Կատեգորիա:1905 մահեր
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ