Եգիպտոսի նոր թագավորություն

**Նոր Կայսրություն**, սովորաբար անվանվում է նաև **Եգիպտական կայսրություն**, Եգիպտոսի այս շրջանը տևում է մ.թ.ա. 16-րդ դարից մինչև մ.թ.ա. 11-րդ դար։ Պատմական այս շրջանը երեք կարևոր դինաստիաների թագավորություն է`18, 19, 20, որը բնութագրվում է Եգիպտոսի տնտեսական, քաղաքական և մշակութային վերելքով։ Հնագույն եգիպտական պետականության ամենաբարձր ծաղկման դարաշրջանն է, որոնք հիմք են հանդիսանում փարավոնների քաղաքակրթության ամբողջ ժառանգության համար։ Հիմնադրել է փարավոն Ահմոս I-ը։

## Պատմություն
### Նոր կայսրության վերելքը
մինի|Թութմոս III
Նոր կայսրության շրջանի առաջին՝ 18-րդ դինաստիայի ամենանշանավոր փարավոններն էին՝ Թութանհամոն, Էխնաթոն, Ամենhոտեպ III, Թութմոս III, Խատշեպսուտ։ Նրանք կենտրոնացան Եգիպտոսի արտաքին առևտրի ընդլայնման վրա։ Թութմոս I, Թութմոս III ու Ամենհոտեպ II փարավոնները Եգիպտոսին միացրել են Պաղեստինն ու Ասորիքը՝ մինչև Եփրատ գետը, և Քուշը՝ մինչև Նեղոսի 4-րդ սահանքը։ Առևտրական և դիվանագիտական աշխույժ հարաբերություններ են հաստատվել Միտանիի, Բաբելոնի և Խեթական թագավորությունների հետ։

Թութմոս III-ը (մ.թ.ա. 1479-1425 թթ.) ընդլայնել է Եգիպտոսի բանակը և մեծ հաջողություններ ունեցել, ամրապնդել է իր նախորդների կողմից ստեղծված կայսրությունը։ Իր կառավարման շրջանում սկսեց լայնածավալ զավթումների նախաձեռնություններ։

### Իշխանության վերջին տարիները
Նոր Թագավորության վերջին «մեծ» փարավոնը հիմնականում համարվում է Ռամզես III-ը, որը 20-րդ դարաշրջանի նշանավոր փարավոններից էր։ Իր կառավարման ութերորդ տարում ծովափնյա շրջաններում բնակվող մարդիկ ներխուժեցին Եգիպտոս։ Ռամզեսը հաղթանակ տարավ նրանց դեմ պատերազմներում (Ջահի ճակատամարտ և Դելտայի ճակատամարտ)։ Նա նրանց հպատակեցրեց և բնակեցրեց Քանանում։ Նրանց այստեղ բնակեցումը կարող էր նպաստել Եգիպտոսի փլուզումից հետո նոր պետությունների առաջացման։ Նա ստիպված է եղել պայքարել Լիբիայի ցեղերի ներխուժման դեմ` իր կառավարման 6-րդ տարում և տասնմեկերորդ տարում Եգիպտոսի արևմտյան Դելտայում երկու խոշոր արշավանքներում։

Այս արշավանքներից ու պատերազմներից հետո Եգիպտոսի գանձարանը դատարկվել էր, որը նպաստում էր Եգիպտոսի դանդաղորեն անկմանը։ Ամենը ավելի է սրվում Ռամզեսի կառավարման 29-րդ տարում կատարված առաջին մեծ գործադուլի ժամանակ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Relief of a Nobleman, ca. 1295-1070 B.C.E. 36.261.jpg|Բրուքլինի թանգարան մ. թ. ա. 1295–1070 թթ.
Պատկեր:Ahmes Nefertari Grab 10.JPG|Թագուհի Ահմես Նեֆերտարի 
Պատկեր:Il tempio di Hatshepsut.JPG|Դեյր ալ-Բահարի թագուհու տաճարը
Պատկեր:Thutmosis III wien front.jpg|Թութմոս III
Պատկեր:Egypt.ColossiMemnon.01.jpg|Ամենհոտեփ III-ի արձանը
Պատկեր:QueenTiy01-AltesMuseum-Berlin.png|Թայի արձանը, ով ծնվելով սովորական ընտանիքում և հետագայում ամուսնանալով Ամենհոտեպ III-ի հետ, դառնում է թագուհի:
Պատկեր:GD-EG-Caire-Musée061.JPG|Էխնաթոն (Ամենհոտեփ IV)
Պատկեր:Amenhotep.jpg|Էխնաթոն (Ամենհոտեփ IV)
Պատկեր:Nofretete Neues Museum.jpg|Նեֆերտիտիի կիսանդրին` Էխնաթոնի գլխավոր կինը
Պատկեր:Tutmask.jpg|Թութանհամոնի դիմակը
Պատկեր:S F-E-CAMERON EGYPT 2006 FEB 00671.JPG|Ռամզես II
Պատկեր:Nefertari Temple Abu Simbel May 30 2007.jpg|Նեֆերտիտիի տաճարը Աբո Սիմբելում
Պատկեր:Memphis, Pharaoh Rameses II, Ancient Egypt.jpg|Ռամզես II
Պատկեր:Abu Simbel Temple May 30 2007.jpg|Ռամզես II-ի տաճարը
Պատկեր:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG


## Տես նաև
* Եգիպտոսի պատմություն
* Հին Եգիպտոսի մշակույթ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Bierbrier, M. L. *The Late New Kingdom In Egypt, C. 1300-664 B.C.: A Genealogical and Chronological Investigation*. Warminster, England: Aris & Phillips, 1975.
* Freed, Rita A., Yvonne Markowitz, and Sue H. d’Auria, eds. *Pharaohs of the Sun: Akhenaten, Nefertiti, Tutankhamun*. London: Thames & Hudson, 1999.
* Freed, Rita E. *Egypt's Golden Age: The Art of Living In the New Kingdom, 1558-1085 B.C.* Boston: Museum of Fine Arts, 1981.
* Kemp, Barry J. *The City of Akhenaten and Nefertiti: Amarna and Its People*. London: Thames & Hudson, 2012.
* Morkot, Robert. *A Short History of New Kingdom Egypt*. London: Tauris, 2015.
* Radner, Karen. *State Correspondence In the Ancient World: From New Kingdom Egypt to the Roman Empire*. New York: Oxford University Press, 2014.
* Redford, Donald B. *Egypt and Canaan In the New Kingdom*. Beʾer Sheva: Ben Gurion University of the Negev Press, 1990.
* Sadek, Ashraf I. *Popular Religion In Egypt During the New Kingdom*. Hildesheim: Gerstenberg, 1987.
* Spalinger, Anthony John. *War In Ancient Egypt: The New Kingdom*. Malden, MA: Blackwell Pub., 2005.
* Thomas, Angela P. *Akhenaten’s Egypt*. Shire Egyptology 10. Princes Risborough, UK: Shire, 1988.
* Tyldesley, Joyce A. *Egypt's Golden Empire: The Age of the New Kingdom*. London: Headline Book Pub., 2001.
* Wood, Jonathan. R. and Hsu Yi-Ting, *An Archaeometallurgical Explanation for the Disappearance of Egyptian and Near Eastern Cobalt-Blue Glass at the end of the Late Bronze Age*, *Internet Archaeology* 52, 2019. 

## Արտաքին հղումներ
* Եգիպտոսի Նոր թագավորություն

Կատեգորիա:Եգիպտոս
Կատեգորիա:Եգիպտոսի պատմություն
Կատեգորիա:Հին աշխարհի պատմական երկրներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 11-րդ դարում կազմալուծված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 16-րդ դարում հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի կազմալուծումներ Եգիպտոսում
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի հիմնադրումներ Եգիպտոսում
Կատեգորիա:Պատմական երկրներ