Քռասնի

**Քռասնի**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության կենտրոնական հատվածում։ Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 23 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 9 կմ հեռավորության վրա։
Նախկինում գյուղը անվանվել է Քըռասնէ, Դըղդաղան։ Ջրամատակարարումն իրականացվում է համայնքի կողմից ինքնահոս եղանակով, համակարգը սնվում է 3 ակունքներից։ Համայնքի տարածքում առկա է թվով 1 աղբյուր Կուչու աղբյուր։ Համայնքն ապահովված է էլեկտրաէներգիայով, առկա է նաև գազամատակարարման համակարգ։ Հեռուստատեսությունը և ռադիոն համայնքում հասանելի են։ Գործում է 2.5 G բջջային կապի համակարգ, անլար հեռախոսակապն առկա է։ Ինտերնետ ծառայությունը հասանելի է, ապահովված է Wi-Fi ինտերնետ կապով։ Համայնքում գործում է առևտրի 1 օբյեկտ։ Համայնքային ենթակայության ճանապարհներն ասֆալտապատ են, բնահողային, խճից և կոպճից, չմշակված կապակցվող նյութերից։

## Պատմություն
Այժմյան գյուղի պատմությունը սկսում է 1630-ական թվականներից։ Ըստ ավանդույթի 1600-ական թվականներին գյուղը գտնվում էր «Կիշկ» կոչվող ժայռոտ տեղամասում, իսկ 1700-800-ական թվականներին գյուղի տարածքը հարթվայրային էր։ 
Արցախի հենց այդ հատվածում հայտնաբերվել են բրածո կենդանիներ։
մինի|Տեսարան Քռասնի գյուղից|303x303փքս

## Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 1089.96 հա տարածք, որից 537.42 հա անտառային հողեր։ Քռասնի համայնքի սահմանային գոտով է հոսում Կարկառ գետի վտակը։

## Բնակչություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գյուղն ուներ 700-800 բնակիչ։ Ներկայումս համայնքի բնակչության թիվը կազմում է 243 մարդ, կա 55 տնտեսություն։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ` անասնապահությամբ և հողագործությամբ։ Համայնքում գործում է գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ հաճախում են 50 երեխաներ։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Կրթություն
ԼՂՀ Ասկերանի շրջանի Քռասնի գյուղի դպրոցն ունի 110 տարուց ավելի պատմություն։
* 1880-ական թվականներից գյուղում գործում էր Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցուն կից ծխական դպրոցը 10 աշակերտներով։  
* Ըստ Էջմիածնի Սինադի պաշտոնական տվյալների 1894 թվականին գյուղում բացվեց եկեղեցական ծխական դպրոց` 20 աշակերտներով։
* 1908-1909 թվականներին գյուղում գործում էր միադասյա դպրոց 45 աշակերտներով, դասավանդոում էր 1 ուսուցիչ։
* 1910-1920-ական թվականներին գյուղում  գործում էր 5-ամյա դպրոց` Մարգարիտա Գևորգյանի ղեկավարությամբ։
*1924-1930-ական թվականներին դպրոցում սովորում էր 60 աշակերտ, դասավանդում էր 4 ուսուցիչ` Արտաշես Պետրոսյանի տնօրինությամբ։
*1930-1957 թվականներին գյուղում գործում էր 7-ամյա երկհերթ դպրոց` 100-ից ավելի աշակերտով, տնօրինությամբ Գրիշա Ասլանյանի, Ռուբեն Խաչատրյանի, Գևորգ Գևորգյանի, դասավանդում էին 6 ուսուցիչ։  
* 1957 թվականին կառուցվեց երկհարկանի հարմարեցված դպրոց 8-ամյա կրթությամբ, 93 աշակերտներով, Նորա Շաքարյանի տնօրինությամբ, 8 ուսուցիչներով։
* 1957-19993 թվականները գործում էր 8-ամյա կրթությամբ, 80-30 միջին խտությամբ աշակերտներով, տնօրինությամբ` Համլետ Քարայանի, Սերգեյ Արզումանյանի, Վահան Լալայանի, Էվելինա Պետրոսյանի, Աիդա Բաբայանի։ 10-12 ուսուցիչ։
*1993-1994 ուսումնական տարում դպրոցը փոխվեց միջնակարգի 38 աշակերտներով, Աիդա Բաբայանի տնօրինությամբ, 12 ուսուցիչ։
* 1997 թվականին դպրոցի կարգավիճակը փոխվեց 9-ամյա կրթության, տնօրինությամբ Դավիթ Համբարձումյանի, 24 աշակերտ, 9-11 ուսուցիչ։
* 2006 թվականից առ այսօր նոր երկհարկանի տիպային կառուցված շենքով, միջնակարգ կրթությամբ 25-30 աշակերտ միջին խտությամբ, տնօրինությամբ Դավիթ Համբարձումյանի, 10-12 ուսուսուցիչ։

## Տրանսպորտ
Տրանսպորտային կապը կարգավորված է. ուղևորափոխադրումներն իրականացվում են *Հարավ-Ստեփանակերտ-Հարավ* միջշրջանային թիվ 108, *Ավդուռ-[[Ստեփանակերտ]]-Ավդուռ* թիվ 272 և *Գիշի-Ստեփանակերտ-Գիշի* թիվ 276 կանոնավոր ավտոբուսային երթուղիներով։

## Պատմամշակույթային հուշարձաններ
Կան պատմամշակույթային հուշարձաններ՝ եկեղեցի (19-րդ դար), գերեզմանոց (19-րդ դար), հաշվառված է 17 հուշարձան։

## Քռասնեցիները Հայրենական մեծ պատերազմում
Հայրենական մեծ պատերազմին գյուղից մասնակցել են 130 ջահել, որից 63-ը չեն վերադարձել։

## Քռասնեցիներն Արցախյան պատերազմում
Արցախյան պատերազմի ժամանակ զոհվել են 5 ազատամարտիկ, 3 խաղաղ բնակիչ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Լիճ, Քռանի.jpg|Լիճ Քռասնի գյուղում
Պատկեր:Քռասնի գյուղի տեսարաններից.jpg|Տեսարան Քռասնի գյուղից
Պատկեր:
Պատկեր:Տուն - թանգարան, Քռասնի.jpg|Քռասնիի տուն - թանգարանը
Պատկեր:Ճանապարհ դեպի գյուղ, Քռասնի.jpg|Քռասնի տանող ճանապարհ
Պատկեր:Քռասնի գյուղում զոհված խաղաղ բնակիչները.jpg
Պատկեր:Քռասնու աղբյուր.jpg
Պատկեր:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զոհերին նվիրված հուշարձան, Քռասնի.jpg
Պատկեր:Հայկ Առստամյանի տունը, Քռասնի.jpg
Պատկեր:Գյուղի տեսարաններից մեկը, Քռասնի.jpg
Պատկեր:Մեծահարուստ Լալայանների տան տեսարան, Քռասնի.jpg


## Հայտնի  քռասնեցիներ
*Հայկ Առուստամյան - հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
*Նիկոլ Պողոսյան (Վանա Իշխան) - հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
*Եգոր Առուստամյան (Մենակ) - հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
*Մարգարիտա Գևորգյան - փիլիսփայության գիտությունների դոկտոր-պրոֆեսոր
*Միքայել Գևորգյան
*Միքայել Թովմասյան
*Ազատ Ջհանգիրյան
*Գրիգոր Գրիգորյան

## Հետաքրքիր փաստեր
* Հայկ Առստամյանը մեծ ջանքեր է գործադրել հանրապետությունում բամբակագործության զարգացման գործում։ Նրա աջակցությամբ կատարվեց Ղարաբաղում էլեկտրական լույսի ներթափանցումը։
* Դպրոցի շրջանավարտ Ջումշուդ Լալայանը Ցարական Ռուսաստանի գեներալ Նիկոլայ ցարի բացակայության ընթացքում 3 օրով նշանակվել էր երկրի կառավարիչ։
* Գյուղի ամենատարեց կինը 96 տարեկան է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.