Տիրանայի ժայռ

**Տիրանայի ժայռ** ( ալբ .՝ Shkëmbi i Tiranës, անգլ .՝ Tirana's Rock), ոչ պաշտոնապես հայտնի որպես **Սկանդերբեգի գլուխ**, երկնաքեր, որը գտնվում է Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում: Հոլանդական MVRDV ճարտարապետական ստուդիայի կողմից նախագծված շենքը կառուցվել է 2021-2023 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում և գտնվում է Սկանդերբեգի հրապարակի հյուսիսարևելյան անկյունում: Երկնաքերը աշխարհի ամենամեծ ֆիգուրատիվ քանդակներից մեկն է, որը ներկայացնում է Ալբանիայի ազգային հերոս Գեորգի Կաստրիոտիի կիսանդրին, որը հայտնի է նաև իր Սկանդերբեգ մականունով:

## Պատմություն
Երկնաքերի կառուցումը նախատեսվել էր Տիրանայի վերականգնման ծրագրի շրջանակներում, որը ներառում է Ալբանիայի մայրաքաղաքում հայտնի ճարտարապետական ընկերությունների կողմից նախագծված շենքերի կառուցումը։ Երկնաքերի կառուցումը դարձել է բուռն հանրային քննարկման առարկա։ 2018-2020 թվականներին քաղաքային իշխանությունները քանդել են հին երկհարկանի առանձնատների համալիրը՝ շենքի համար տեղ ազատելու համար։ 

Շինարարությունը տեղի է ունեցել 2021 թվականի հունիսից մինչև 2023 թվականի հունիսը։ Երկնաքերը կառուցվել է Սկանդերբեգի հրապարակի հյուսիս-արևելյան անկյունում՝ Դիբրա փողոցում։

## Ճարտարապետություն
Երկնաքերը նախագծել է հոլանդական MVRDV ճարտարապետական ստուդիան: «Տիրանայի ժայռը» աշխարհի ամենամեծ շենքերից մեկն է, որը նաև ֆիգուրատիվ քանդակ է: Շենքը պատկերում է Ալբանիայի ազգային հերոս Գևորգ Կաստրիոտիի՝ Սկանդերբեգի կիսանդրին:  Երկնաքերը գտնվում է Սկանդերբեգ հրապարակի մոտ գտնվող եռանկյունաձև տարածքում, որի կողմն է ուղղված կերպարի գլուխը: Շենքի բարձրությունը 85 մետր է և ունի 26 հարկ: Հաստատության օգտագործելի տարածքը 35,000 քմ է:  

Շենքի ճակատային մասը ամբողջությամբ ծածկված է պատշգամբներով, որոնց ձևը ստեղծում է հերոսի դեմքի մանրամասները, այդ թվում՝ քիթը և ականջները: Պատշգամբի ճաղաշարերը պատրաստված են գրադիենտային մշակմամբ ապակուց, որը կաթնագույնից անցնում է թափանցիկի, հիշեցնելով մարմար:  

Պատշգամբների ստորին հատվածներում գիշերը Սկանդերբեգի գլխի ուրվագիծը լուսավորող շերտեր կան։ Լայն պատշգամբները շենքում պաշտպանություն են ապահովում արևի չափազանց մեծ լույսից։ Բնակելի տարածքների պատշգամբները հագեցած են ներկառուցված ծաղկամաններով, որոնք պարունակում են համալիրի կանաչապատման համար նախատեսված բույսեր։ Շենքն ունի անձրևաջրերի հավաքման համակարգ։  

Երկնաքերի վերին քսան հարկերը զբաղեցված են բնակելի տարածքներով, այդ թվում՝ բնակարաններով։ Չորս ստորին հարկերը նախատեսված են գրասենյակային տարածքների համար, իսկ շենքի առաջին հարկում կա առևտրային տարածք։ Տարածքների բաշխումը ապահովում է բնական խաչաձև օդափոխություն։  
Պատկեր:Tirana's_Rock_1.jpg|link=Файл:Tirana's_Rock_1.jpg|alt=Здание во время строительства в мае 2023 года, окружённое лесами|Շենքը կառուցապատման ժամանակ 2023 թվականի մայիսին, 
Պատկեր:Tirana's_Rock_2025_Oct.jpg|link=Файл:Tirana's_Rock_2025_Oct.jpg|alt=Комплекс в октябре 2025 года|Համալիրը 2025 թվականի հոկտեմբերին
Պատկեր:Tirana_2025_Skanderbeg-Square_at_night.jpg|link=Файл:Tirana_2025_Skanderbeg-Square_at_night.jpg|alt=Небоскрёб с включённой ночной подсветкой, май 2025 года|Երկնաքերը՝ գիշերային լույսերը միացված, մայիս 2025
Պատկեր:Tirana's_Rock_Sep_25.jpg|link=Файл:Tirana's_Rock_Sep_25.jpg|alt=«Скала Тираны» в сентябре 2025 года, вид со стороны Оперного театра|Տիրանայի ժայռը 2025 թվականի սեպտեմբերին, տեսարան օպերային թատրոնից


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականների ճարտարապետություն
Կատեգորիա:2023 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի շենքեր և կառույցներ