Սիմոն Վուե

**Սիմոն Վուե** (, ), ակադեմիական ուղղության ֆրանսիացի նկարիչ, դիմանկարիչ, այլաբանական նկարների վարպետ և ինտերիերի դեկորատոր։ 1627 թվականից՝ Լյուդովիկոս XIII-ի «թագավորի առաջին նկարիչը»։

## Կենսագրություն
Սիմոն Վուեն ծնվել է 1590 թվականի հունվարի 9-ին Փարիզում։ Նրա հայրը՝ Լորան Վուեն, նկարիչ էր և նրան սովորեցնում էր արվեստի հիմունքները։ Սիմոնի եղբայրը՝ Օբեն Վուեն (1595-1641) նույնպես նկարիչ էր։ Սիմոնի կինը՝ Վիրջինիա դա Վեցոն, նրանց որդին՝ Լուի-Ռենե Վուեն, նրանց երկու փեսաները՝ Միշել Դորինին և Ֆրանսուա Տորտեբատը, և նրանց թոռը՝ Լյուդովիկո Դորինին, նույնպես նկարիչներ են։ Այդ ժամանակ նրա հայրն աշխատում էր Լուվրում և մասնակցում էր մայրաքաղաքի թագավորական հրապարակի ստեղծմանը. նա Հենրի IV թագավորի կողմից արժանացել է «պալատական նկարիչ» կոչմանը և կատարել է բազմաթիվ դեկորատիվ և արհեստավորական աշխատանքներ։ Սիմոնը օգնում էր հորը և վաղ տիրապետում էր վարպետությանը։ Տասնչորս տարեկանում նա գնաց Անգլիա և Լոնդոնում նկարեց ազնվական տիկնոջ պատվերով դիմանկարը։

1611 թվականին Օսմանյան կայսրությունում Ֆրանսիայի դեսպան բարոն դե Սանսիի շքախմբում Սիմոն Վուեն այցելեց Կոստանդնուպոլիս, հիշողությամբ նկարեց Սուլթան Ահմեդ I-ի դիմանկարը: Լանդշաֆտները, արևելյան տարազները, չալմաները, քարավանները, չինական մետաքսը, հնդկական բամբակյա արտադրանքները հավերժ հիշվում են նկարչի կողմից. սա կապված է գործվածքների, թափանցիկությունների և վարագույրների յուրօրինակ «գեղագիտության», ինչպես նաև հատուկ գլխապտույտ թեթևության և օդայնության հետ, որոնք ներթափանցում են այս նկարչի դեկորատիվ և մոնումենտալ աշխատանքները: Կոստանդնուպոլսից 1612 թվականին մեկնել է Վենետիկ, ուսումնասիրել Տիցիանի, Վերոնեզեի և Տինտորետտոյի գեղանկարչությունը։

1614 թվականի սկզբին հաստատվում է Հռոմում։ Տասնհինգ տարի Վուեն ապրել և աշխատել է Իտալիայում։ Նա ուներ բազմաթիվ հաճախորդներ, այդ թվում՝ կարդինալ Բարբերինին, որը 1623 թվականին Հռոմի Պապ ընտրվել է Ուրբանոս VIII անունով։ Հռոմում Վուեն, ինչպես իր սերնդի շատ նկարիչներ, զգաց Կարավաջոյի հզոր արվեստի և կարավաջիզմի ազդեցությունը: Նա կատարել է մոնումենտալ որմնանկարներ։ Դրանցից ամենաէականը Հռոմի Սան Լորենցո Լուչինայի եկեղեցում  երկու դրամատիկ տեսարան Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու կյանքից (1624)։ Կարևոր աշխատանք է դարձել Հռոմի Սուրբ Պետրոսի տաճարի զոհասեղանը (1625-1626, հետագայում ավերվել է, պահպանվել են միայն բեկորները), դիմանկարներ, որոնցից առավել հայտնի են «Ինքնադիմանկար» (1627), այլաբանություններ (հայտնի այլաբանություն «Պարտված ժամանակը» (1627), Պրադոյի թանգարանում, Մադրիդ)։

Հռոմում Վուեն թոշակ էր ստանում Ֆրանսիայի թագավորից, իսկ Բարբերինի ընտանիքից բացի նրա հովանավորներն էին Կասիանո դալ Պոզզոն, Ջորդանո Օրսինին և Վինչենցո Ջուստինիանին։ Նա նաև այցելեց Իտալիայի այլ քաղաքներ՝ Բոլոնիա՝ Կարաչի եղբայրների ակադեմիայի հետ, Միլան և Նեապոլ: 1620-1622 թվականներին աշխատել է Ջենովայում Դորիա իշխանների մոտ։ Հռոմում գտնվելու ընթացքում նա ընկերացավ նկարչուհի Արտեմիզիա Ջենտիլեսկիի հետ և 1623 թվականին նկարեց նրա դիմանկարը։ Նա նաև ընկերական հարաբերություններ է պահպանել Հռոմում աշխատող Լոթարինգիայի Նիկոլա Պուսենի և Կլոդ Մելանի, ինչպես նաև իտալացի շատ ժամանակակից նկարիչների հետ:

thumb|200px|աջից|Հռոմեացիների սերը: Կտավ, յուղաներկ: Ռյազանի Պոժալոստինի անվան տարածաշրջանային արվեստի թանգարան

1624 թվականին Սիմոն Վուեն ընտրվեց Հռոմի Սուրբ Ղուկասի ակադեմիայի պրինցեպսի (նախագահ) կողմից։ 1626 թվականի ապրիլի 21-ին նա ամուսնացավ Վիրջինիա Վեցցիի հետ (իտալ.՝  Virginia Vezzi, 1601-1638), երիտասարդ հռոմեացի, «իր գեղեցկությամբ հայտնի նկարչուհի», ով դարձավ նրա աշակերտուհին և մոդելը իր «Մադոննայի» համար, իսկ ավելի ուշ՝ իր հինգ երեխաների մայրը։ Վիրջինիա Վուեն մահացավ Ֆրանսիայում 1638 թվականին: Երկու տարի անց Վուեն ամուսնացավ ֆրանսիացի այրու՝ Ռադեգոնդե Բերանգերի հետ, որից նա ունեցավ ևս երեք երեխա։

1620-ական թվականներին Վուեն հետաքրքրություն է ցուցաբերում հնության, Հռոմեական կայսրության դարաշրջանի, նրա մշակույթի և ավանդույթների նկատմամբ։ Այս ժամանակահատվածը ներառում է «Հռոմեական բարեգործություն» նկարը, որը պահվում է Ռուսաստանում Ռյազանի Իվան Պետրովիչի անվան տարածաշրջանային արվեստի թանգարանում:

1627 թվականին թագավոր Լուի XIII-ը նկարչին կանչեց Ֆրանսիա, որտեղ նա նշանակվեց «թագավորի առաջին նկարիչ» (Premier peintre du Roi): 1630 թվականին Վուեն բնակարան և արհեստանոց է ստացել Լուվրում։ Լուի XIII-ն իր նկարչին պատվիրել է շքերթի դիմանկարներ, նկարներ Լուվրի, Լյուքսեմբուրգյան պալատի և Սեն Ժերմեն ան Լե ամրոցի համար։ 1632 թվականին նա աշխատել է կարդինալ Ռիշելյոի համար Պալե-Ռոյալ պալատում և Մալմեզոն ամրոցում։ 1631 թվականին նա զարդարել է Շեսիի դե Ֆուրսի ամրոցը, Բուլյոն հյուրանոցը, շիյի Մարշալ դ'Էֆիայի ամրոցը, դուքս դ'Օմոնի հյուրանոցը, կանցլեր Սեգիեի մատուռը և Վիդևիլ ամրոցի պատկերասրահը։ Վուեն զոհասեղանի նկարներ է կատարել Փարիզի եկեղեցիների համար, ինչպիսիք են Սենտ Էստաշը (1635) և Սենտ Պոլ-Սենթ Լուիսը («Հիսուսի ներկայացումը տաճարում», 1640-1641, 383x132 սմ: Ներկայումս այս մոնումենտալ աշխատանքը գտնվում է Լուվրում):

Սիմոն Վուեն ղեկավարում էր թագավորական վանդակաճաղերի արհեստանոցը և ինքն էր պատրաստում հյուսված գորգերի համար նախատեսված ստվարաթուղթ: Հաջորդեցին բազմաթիվ պատվերներ որմնանկարների, ամրոցների, եկեղեցիների, առանձնատների ձևավորման համար, ինչպես Փարիզում, այնպես էլ գյուղական բնակավայրերում: Այս որմնանկարները չեն հասել մեր ժամանակներին. բեկորները պահպանվել են Ֆոնտենբլոյի ամրոցներում և Փարիզի Պալե-Ռոյալում:

thumb|200px|left|Անժելիկա Վուեի դիմանկարը: Ստվարաթուղթ, պաստել: Լուվր, Փարիզ

Սիմոն Վուեի փարիզյան արհեստանոցը ստեղծել է հաջորդ սերնդի ֆրանսիացի նկարիչների մի ամբողջ դպրոց։ Նրա ամենաազդեցիկ աշակերտը Շառլ լը Բրենն էր, ով ղեկավարում էր Վերսալի Մեծ պալատի բոլոր դեկորատիվ աշխատանքները և Ֆրանսիայում Լուի XIV-ի դատարանում թելադրում էր պաշտոնական «Մեծ ոճը», բայց ով խանդով վտարեց Վուեին թագավորական ակադեմիայից 1648 թվականին։ Վուեի մյուս ուսանողներից էին կարավաջիստ Վալանտեն դե Բուլոնը, Ֆրանսուա Պերյեն, Նիկոլա Շապերոնը, Միշել Կորնել ավագը, Շառլ Պերսոնը, Պիեռ Դարեն, Շառլ Ալֆոնս դյու Ֆրենուան, Պիեռ Մանյարը, Լեսյուեր Էստաշը, Կլոդ Մելանը, ֆլամանդացի նկարիչ Աբրահամ Վիլարտսը, Նիկոլա Դորինին և Ֆրանսուա Տորտեբատը: Վերջին երկուսը դարձան նրա փեսաները։ Լանդշաֆտային ճարտարապետ Անդրե Լենոթրը՝ Վերսալի այգիների ստեղծողը, նույնպես Վուեի աշակերտն էր։ Վուեի շրջապատում էր նաև նրա իտալական տարիների ընկերը՝ Կլոդ Վինյոնը։

Վուեն մահացավ պաշարված Փարիզում՝ Ֆրոնդայի ժամանակաշրջանում, 1649 թվականին: Նրա փառքը ժամանակի ընթացքում խամրեց։ Սիմոն Վուեն ընկավ հարաբերական անհայտության մեջ և գործնականում մոռացվեց 19-րդ դարում, մինչև 1962 թվականին Ուիլյամ Կրելլիի մենագրության հայտնվելը, այնուհետև 1990-1991 թվականներին Փարիզի Գրան պալեում Վուեի աշխատանքների մեծ հետահայաց ցուցահանդեսը։

## Գեղարվեստական ոճ
Ըստ Դոնալդ Պոզների սահմանման «Երբ Վուեն վերադարձավ Փարիզ 1627 թվականին, ֆրանսիական արվեստը ցավալիորեն գավառական էր և, իտալական չափանիշներով, ավելի քան քառորդ դար հետ էր մնում ժամանակից։ Վուեն ներկայացրեց նորագույն նորաձևությունը, դաստիարակեց տաղանդավոր երիտասարդ նկարիչների մի խումբ»։ Վուեի ոճը պարզվեց, որ նոր է, բայց ակնհայտորեն իտալական, որը իտալական բարոկկոն բերեց Ֆրանսիա: Ֆրանսիացի ժամանակակիցը, ով չգիտեր «բարոկկո» տերմինը, ասում է. «Իր ժամանակներում նկարչության արվեստը սկսեց այստեղ կիրառվել ավելի ազնիվ և գեղեցիկ, քան երբևէ»։ Վուեի նկարներն առանձնանում են ճարտարապետության մանրամասների վերարտադրության մեծ ճշգրտություն և հաստատակամություն, նա սովորաբար նախընտրում է մակերեսային տարածքը՝ կենտրոնանալով առանձին գործիչների կամ խմբերի շարժումների արտահայտման վրա: 1627 թվականին նրա ներկապնակը լուսավորվում է, և նկարչությունը դառնում է ավելի ազատ և գունեղ։ 1634-1637 թվականները նրա ստեղծագործության ամենահաջող շրջանն են, նրան բնութագրում են այլաբանական նկարները, ինչպիսիք են «Հարստությունը» և «Ողորմությունը» (այժմ՝ Փարիզի Լուվրում)։

Որոշ ժամանակ Վուեի համբավը խամրեց, բայց, այնուամենայնիվ, նա միշտ բազմաթիվ պատվերներ ուներ։ Նա նկարել է մի շարք նշանակալի նկարների վրա դիցաբանական և աստվածաշնչյան առարկաների, ինչպիսիք են «Դիդոյի մահը»(1642) և «Վեներա և Ադոնիս» (Գեթի թանգարան Մալիբույում)։ Ուշ շրջանում Վուեն այնքան զբաղված էր պատվերներով, որ դա սկսեց ազդել նրա նկարչության որակի վրա։ Նա հաճախ ընկնում էր սխեմատիզմի մեջ, և ներկերը կորցնում էին իրենց նախկին ուժը, ինչը բացատրվում էր նաև պատվերների կատարման գործում իր արհեստանոցի օգնականների աճող մասնակցությամբ։

Ուշ Վուեի ուշագրավ գործերից է «Սատուրնը, որը պարտվեց Հույսով, Գեղեցկությամբ և Սիրով», 1645-46 թվականներ (187x142 սմ, Բերրի թանգարան Բուրժում)՝ պարտված ժամանակի այլաբանություն:

Վուեի հինգ նկարներ և նրա արվեստանոցներից մեկը գտնվում են Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժի հավաքածուում, որոնց թվում առանձնանում է «Ավստրիայի Աննայի այլաբանական դիմանկարը Միներվայի կերպարում»։ Շատ քննադատներ շատ զուսպ գնահատեցին այս «ձանձրալի նկարչի» աշխատանքը՝ իրեն բնորոշ նատուրալիզմի, գունային որոշման թերությունների և գույնի զգացողության, բովանդակության շքեղության և խստության պատճառով։ Ալեքսանդր Բենուան իր հայտնի «Կայսերական Էրմիտաժի պատկերասրահի ուղեցույց»-ում նույնպես արտահայտել է իր հեղինակավոր, բայց բացահայտ քննադատական կարծիքը․

 Բնագետների և ակադեմիկոսների միջև միջին դիրքը զբաղեցնում են մի շարք շնորհալի արվեստագետներ՝ տպավորիչ, բայց շատ մակերեսային Սիմոն Վուեի գլխավորությամբ։ Վուեն իր ժամանակակիցների մոտ (ոչ միայն իր հայրենիքում, այլև Իտալիայում) հսկայական հաջողություն ունեցավ, և դա անբարենպաստ կերպով ազդեց նրա արվեստի վրա։ Վուեի բնօրինակ նկարները, ինչպես Էրմիտաժի «Լուկրեցիայի մահը», դատապարտում են խստությունն ու կատարյալ կախվածությունը Կորեջիոյի բանաձևերից: Բայց հետո Վուեն հեռանում է այս ոճից և սկսում է ընդօրինակել նորաձև իտալացիներին, ինչպիսիք են Գվիդո Ռենին և Լանֆրանկոն, գույնը դառնում է ավելի ծաղկուն, լուսավորությունն ավելի կոտրված է, նկարն ու կոմպոզիցիան՝ թեթև էլեգանտության որոնման մեջ, անփույթ։ Այնուամենայնիվ, նման նկարներում կան գերազանց նկարչության կտորներ... 

## Վուե և Պուսեն
Արևմտաեվրոպական արվեստի պատմության մեջ կարևոր տեղ է գրավում 17-րդ դարի երկու նշանավոր ֆրանսիացի նկարիչների հեռակա մրցակցությունը: Ըստ Անդրե Ֆելիբիենի՝ Պուսենը 1630-ականների երկրորդ կեսին բավականին շատ նկարներ է ուղարկել Փարիզ։ 1640 թվականին թագավոր Լուի XIII-ը, երազելով ձեռք բերել Իտալիայում հայտնի նկարչին, Նիկոլա Պուսենին պարտավորեցնում է գալ Ֆրանսիա՝ ասելով հայտնի արտահայտությունը. «*Դե, հիմա Վուեն բռնվեց*»։ Նա միտումնավոր բախեց երկու նկարիչների՝ խոստանալով նրանց առաջատար դիրքը Փարիզի արքունիքում։ Վուեն բարեկամական հարաբերությունների մեջ էր Պուսենի հետ, բայց այլ քաղաքական և գեղագիտական հայացքներ ուներ, և, հավանաբար, գիտակցաբար ոչինչ չձեռնարկեց իր կողմնակիցների և ընկերների բրոշյուրները հանճարեղ նկարչի դեմ կանգնեցնելու համար:

Պուսենը չէր ցանկանում հեռանալ Իտալիայից, բայց նա, ինչպես բոլորը, գայթակղվում էր թագավորական պատվերների հնարավորություններով և խորթ չէր փառասիրությանը: Նա ժամանակ ձգեց, նույնիսկ այն բանից հետո, երբ 1639 թվականի ապրիլին ճանապարհածախսի մուրհակ ստացավ։ Ընկերներին նա անկեղծորեն գրել է, որ կարծես թե անխոհեմություն է գործել։ 1639 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Պուսենը նույնիսկ խնդրեց Սյուբլե դե Նոյեին ազատել իրեն Փարիզ գալու այս խոստումից, ինչը մեծ գրգռում առաջացրեց սյուրինտենդանտի համար։ Նամակագրությունն ընդհատվեց մինչև 1640 թվականի մայիսի 8-ը, երբ Պոլ Ֆրեար դե Շանթելուն ուղարկվեց Հռոմ՝ Պուսենին Փարիզ բերելու համար։ Գործին ներգրավվել է կարդինալ Մազարինին։ Օգոստոսին հաջորդած բացահայտ սպառնալիքներից հետո, 1640 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Պուսենը հեռացավ Հռոմից՝ Շանթելուի և նրա եղբոր ուղեկցությամբ։ Նա իր հետ վերցրեց նաև աներորդուն՝ Ժան Դյուգեին, բայց կնոջը թողեց Հավերժական Քաղաքում։ Ի վերջո, Պուսենը վերադարձավ իր սիրելի Իտալիա, նրա պալատական նկարիչ չստացվեց, և Սիմոն Վուեն զբաղեցրեց թափուր տեղը։

## Պատկերասրահ

Louis XIII by Vouet Louvre INV 8506) n01.jpg|Թագավոր Լուի XIII։ Կտավ, յուղաներկ: Լուվր, Փարիզ
Simon Vouet Time Vanquished by Love Venus and Hope.jpg|Ժամանակ, Վեներայով և հույսով պարտված սեր: 1645։ Կտավ, յուղաներկ: Դեկորատիվ արվեստի թանգարան, Բուրժե
Simon Vouet (French - Venus and Adonis - Google Art Project.jpg|Վեներա և Ադոնիս։ 1642. Կտավ, յուղաներկ: Գեթի Կենտրոն, Լոս Անջելես
Simon Vouet (1590-1649) - Diana - RCIN 403930 - Hampton Court Palace.jpg|Դիանա։ 1637; Կտավ, յուղաներկ: Հեմփթոն քորթ, Լոնդոն
Simon Vouet - Allegorical Portrait of Anna of Austria as Minerva - WGA25378.jpg| Ավստրիայի Աննայի այլաբանական դիմանկարը Միներվայի պատկերով: 1643-ի և 1650-ի միջև։ Կտավ, յուղաներկ: Պետական Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ
Simon Vouet - Presentation in the Temple - WGA25366.jpg|Հիսուսի ներկայացումը տաճարում: 1640-ի և 1641-ի միջև։ Կտավ, յուղաներկ: Լուվր, Փարիզ
Virginia da Vezzo, the Artist's Wife, as the Magdalen LACMA M.83.201.jpg|Վիրջինիա Վեցցի, նկարչի կինը, ինչպես Մարիամ Մագդաղենացին: 1627։ Կտավ, յուղաներկ: Լոս Անջելեսի շրջանի արվեստի թանգարան, ԱՄՆ
Angelo con la lancia della Passione - Vouet.jpg|Հրեշտակ Կրքերի նիզակով: Միջեւ 1615-ի և 1625-ի միջև։ Կտավ, յուղաներկ: Կապոդիմոնտե պատկերասրահ, Նեապոլ
Simon Vouet - The Muses Urania and Calliope.JPG|Ուրանիուսի և Կալիոպի մուսաները: 1634։ Փայտ, յուղաներկ: Արվեստի ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն
Simon Vouet - The Rape of Europa - WGA25375.jpg|Եվրոպայի Առևանգում։ 1640։ Կտավ, յուղաներկ: Տիսսեն-Բորնեմիսայի թանգարան, Մադրիդ
Simon Vouet 001.jpg|Հարստության Այլաբանություն: 1625-ի և 1650-ի միջև։ Կտավ, յուղաներկ: Լուվր, Փարիզ
Simon Vouet - St Veronica Holding the Holy Shroud - (MeisterDrucke-96873).jpg|Սուրբ Վերոնիկա։ Տեսսեի թանգարան, Լե Ման, Ֆրանսիա


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
**Հիմնական հետազոտություն**
* 
* 

**Բառարաններ և հանրագիտարաններ**
* 
* 
* 
* 

**Տեղեկատու ցուցիչներ**
* 

Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ