Վերչելլի

**Վերչելլի** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Վերչելլի գավառում, որի վարչական կենտրոնն է հանդիսանում։ Զբաղեցնում է 79 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 46.308, 2021 թվականի մայիսի 31-ի տվյալներով՝ 45.631 Dato Istat  - Popolazione residente al 31 maggio 2021։ Բնակչության խտությունը՝ 569 մարդ/կմ²։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0161։ Փոստային ինդեքս 13031։ Կոմունայի տոնը նշվում է ամեն տարվա օգոստոսի 1-ին։

Հիմնականում բրնձի մշակությամբ հայտնի գյուղատնտեսական տարածաշրջանի համաիտալական և եվրոպական առևտրային կենտրոն է, երկաթուղային և ավտոմայրուղային հանգույց։ Քաղաքում զարգացած են նաև մեքենաշինությունը, քիմիական, տեքստիլ, սննդի արդյունաբերությունը, փայտանյութի, ցեմենտի, երաժշտական գործիքների արտադրությունը։ Եկամտի կարևոր աղբյուր է դարձել նաև պատմա-մշակութային բազմաթիվ հուշարձանների առկայության և մշակութային խոշոր միջոցառումների կազմակերպման շնորհիվ բավականին զարգացած զբոսաշրջությունը։

Այստեղ է գտնվում աշխարհի առաջին պետականորեն ֆինանսավորված համալսարանը՝ հիմնադրված 1228 թվականին։

## Պատմություն
Վերչելլին հնում եղել է լիգուրիական բնակավայր, այնուհետև հինհռոմեական մունիցիպիում՝ *municipium Vercellae*, Տակիտոսի բնորոշմամբ՝ "*firmissima Municipia"*: Մեր թվականությունից առաջ 101 թվականին Վերչելլիի մերձակայքում՝ Ռաուդի դաշտում (*Campi Raudi*), հռոմեացի զորավար Մարիուսը ջախջախել է կիմերներին։ Մեր թվականության  IV դարից Վերչելլին եղել է եպիսկոպոսական նստավայր, Հռոմի անկումից հետո դարձել է լանգոբարդյան իշխանության, ավելի ուշ՝ ֆրանկյան կոմսության մայրաքաղաք։ 1335 թվականից գտնվել է Միլանի Վիսկոնտիների, 1427 թվականից՝ Սավոյի դուքսերի տիրապետության տակ, հետագայում կիսել Պիեմոնտի մարզի ճակատագիրը։

Քաղաքում պահպանված պատմաճարտարապետական բազմաթիվ հուշարձաններիվ հիշատակության են արժանի հատկապես ամրոցը (XIII դ.), տաճարը (XVI, XVIII դ., զանգակատունը՝ kampanila-ն - XII դ.), Սան Ջուլիանո (XII դ.), Սան Բեռնարդո (XII դ.), Սան Ֆրանչեսկո (XIII դ.), Սան Պաոլո (XII, XVII դդ..), Սան Քրիստոֆորո (XVI դ.) եկեղեցիները, Սանտ Անդրեա բազիլիկը (1224 թ.), միջնադարյան հիվանդանոցը (XIII դ.), բազմաթիվ պատմական շենքեր, պալատներ, այդ թվում՝ Casa Paolo (XII, XVII դդ.), Casa Ceritori (1496 թ.), Palazzo Borgogna (1836 թ.):

Վերչելլիում է որպես եպիսկոպոս ծառայել սուրբ Եվսեբիոսը (մոտ.283-371 թթ.):

## Թանգարաններ
* Կամիլլո Լեոնեի թանգարան
* «Ֆրանչեսկո Բորգոնյա» թանգարան

## Քույր քաղաքներ
* , Առլ, 1970 թվականից
* , Տորտոսա, 2003 թվականից

## Ժողովրդագրություն
*'Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

<timeline>
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:550 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:57000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 25103
  bar:1871 from:0 till: 27101
  bar:1881 from:0 till: 29244
  bar:1901 from:0 till: 30470
  bar:1911 from:0 till: 31926
  bar:1921 from:0 till: 32159
  bar:1931 from:0 till: 38581
  bar:1936 from:0 till: 38956
  bar:1951 from:0 till: 42159
  bar:1961 from:0 till: 50907
  bar:1971 from:0 till: 56494
  bar:1981 from:0 till: 52488
  bar:1991 from:0 till: 49458
  bar:2001 from:0 till: 45132

PlotData=

  bar:1861 at: 25103 fontsize:S text: 25.103 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 27101 fontsize:S text: 27.101 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 29244 fontsize:S text: 29.244 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 30470 fontsize:S text: 30.470 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 31926 fontsize:S text: 31.926 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 32159 fontsize:S text: 32.159 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 38581 fontsize:S text: 38.581 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 38956 fontsize:S text: 38.956 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 42159 fontsize:S text: 42.159 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 50907 fontsize:S text: 50.907 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 56494 fontsize:S text: 56.494 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 52488 fontsize:S text: 52.488 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 49458 fontsize:S text: 49.458 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 45132 fontsize:S text: 45.132 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:"Zdroj: ISTAT"
</timeline>

== Պատկերասրահ ==
<gallery>
Wv Vercelli banner.jpg|Քաղաքի համայնապատկերը
Vercelli_PiazzaCavour.jpg|Կավուրի հրապարակը
NavataCentraleSanCristoforoVercelli.jpg|Սբ. Քրիստափոր եկեղեցու ներսը
Vercelli risaie.jpg|
Basilica S. Andrea.jpg|Սանտ Անդրեա բազիլիկը
Duomo nuovo.jpg|Տաճարը
Vercelli, san paolo, esterno 01.jpg|Սան Պաոլո եկեղեցին
Chiesa di San Bernardo Vercelli.jpg|Սան Բեռնարդո եկեղեցին
Arca.jpg|Սան Մարկո եկեղեցին
Seminario Vercelli.jpg|Ճեմարանը
Sinagoga di Vercelli.jpg|Սինագոգը
Centoris.jpg|Չենտորի պալատը
Torre dell' angelo.jpg|Հրեշտակի աշտարակը
Museo Borgogna.jpg|Բորգոնիա թանգարանը
</gallery>

== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
* [http://www.archeovercelli.it/serv.html#INIZIO Vercelli]  is a short article in English on the history and archaeology of the town from [http://www.archeovercelli.it archeovercelli.it] , the site of the *Gruppo Archeologico Vercellese*.
* [http://www.dumsinandi.com/ dumsinandi.com] presents the *Divine Comedy* in English, Italian and *vercellese*, the local Piedmontese dialect

== Արտաքին հղումներ ==

** [http://www.newadvent.org/cathen/15348b.htm Vercelli]
* Macadam, Alta (1997). *Blue Guide. Northern Italy: from the Alps to Bologna''. London: A & C Black. .
* Museo Borgogna
* Museo del Tesoro del Duomo
* Museo Camillo Leone
* Vini Italiani DOCG: Gattinara DOCG
* Riso Maratelli

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր