Քանակների միջազգային համակարգ

**Քանակների միջազգային համակարգ** (ՔՄՀ) մեծությունների չափման ստանդարտ համակարգ, որն օգտագործվում է ֆիզիկայում և ընդհանրապես ժամանակակից գիտության մեջ։ Այն ներառում է հիմնական մեծություններ, ինչպիսիք են երկարությունը և զանգվածը և այդ մեծությունների միջև փոխհարաբերությունները:  Այս համակարգը գտնվում է միավորների միջազգային համակարգի (ՄՄՀ) հիմքում, բայց ինքնին չի որոշում մեծությունների համար օգտագործվող չափման միավորները։

Համակարգը պաշտոնապես նկարագրված է ՔՄՀ/ՄՄՀ 80000  ստանդարտի մի քանի մասով ( սահմանում է նաև գիտության և տեխնոլոգիայի մեջ օգտագործվող բազմաթիվ այլ քանակություններ), որն առաջին անգամ ավարտվել է 2009 թվականին և այնուհետև վերանայվել և ընդլայնվել։

## Բազային մեծություններ
Ֆիզիկական մեծությունների տվյալ համակարգի բազային մեծությունները այդ մեծությունների ենթաբազմությունն են, որտեղ ոչ մի բազային մեծություն չի կարող արտահայտվել մյուսների տեսքով, բայց համակարգի յուրաքանչյուր մեծություն կարող է արտահայտվել բազային մեծություններով։ Այս սահմանափակման շրջանակներում բազային մեծությունների հավաքածուն ընտրվում է պայմանականորեն։ Կան յոթ  բազային մեծություններ։ Նրանց համար, ինչպես և այլ մեծությունների նշանները գրված են շեղատառերով։

Ֆիզիկական մեծության չափը չի ներառում մեծությունը կամ միավորները։ Հիմնական մեծության չափի պայմանական խորհրդանշական ներկայացումը հռոմեական սիմվոլի(ուղիղ) մեկ մեծատառ է:

## Ստացված մեծություններ

Ստացված մեծությունը մեծություն է մեծությունների համակարգում, որը սահմանվում է միայն այդ համակարգի բազային մեծությունների համաձայն։ ՔՄՀ-ն սահմանում է բազմաթիվ ստացված մեծություններ և համապատասխան ստացված միավորներ։

### Ստացված մեծությունների ծավալային արտահայտություն
Ստացված մեծության չափման պայմանական սիմվոլիկ պատկերը բազային մեծությունների չափումների աստիճանների արտադրյալն է՝ ըստ ստացված մեծության սահմանման։ Մեծության չափը նշանակվում է \mathsf L^a \mathsf M^b \mathsf T^c \mathsf I^d \mathsf \Theta^e \mathsf N^f \mathsf J^g, որտեղ ծավալային ցուցիչները դրական են, բացասական կամ զրո։ Չափման նշանը կարող է բաց թողնել, եթե դրա ցուցիչը զրո է։ Օրինակ, ՔՄՀ-ում նշվում է արագության քանակական չափումը \mathsf{LT}^{-1}: Հետևյալ աղյուսակում թվարկված են ՔՄՀ-ով սահմանված որոշ քանակություններ.

#### Անչափ մեծություններ
Մեկ հարթության մեծությունը պատմականորեն հայտնի է որպես անչափ մեծություն (տերմին, որ սովորաբար դեռ օգտագործվում է). նրա բոլոր ծավալային ցուցիչները զրո են, իսկ չափման նշանը՝ զրոյական

1.Նման մեծությունը կարող է դիտվել որպես ստացված մեծություն՝ նույն չափման երկու մեծությունների հարաբերակցության տեսքով։ «ռադիան» (ռադ) և «ստերադիան» (սռ) անչափ միավորները ընդունելի են տարբեր տեսակի անչափ մեծությունների, համապատասխանաբար հարթ անկյուն և պինդ անկյուններ տարբերելու համար։
### Լոգարիթմական մեծություններ
#### Մակարդակ

Մեծության մակարդակը սահմանվում է որպես քանակի հարաբերակցության լոգարիթմ այդ մեծության նշված հղման արժեքով։ ISQ-ում այն տարբեր կերպ է սահմանվում արմատային հզորության մեծության համար (նաև հայտնի է հնացած դաշտի քանակով) և հզորության մեծության համար։ Այն սահմանված չէ այլ տեսակի քանակությունների հարաբերակցության համար։ ISQ-ի շրջանակներում բոլոր մակարդակները դիտարկվում են որպես 1-ին չափման ստացված քանակություններ:Օրինակ. ձայնային ճնշման մակարդակը՝ դեցիբելի միավորով։

#### Այլ լոգարիթմական մեծություններ
Հաճախականության լոգարիթմական հարաբերակցության միավորները ներառում են օկտավան, որը համապատասխանում է հաճախականության 2 գործակցին (ճշգրիտ) և տասնամյակը, որը համապատասխանում է 10 գործակցին։

ՔՄՀ-ն ճանաչում է մեկ այլ լոգարիթմական մեծություն՝ տեղեկատվական էնտրոպիան, որի համահունչ միավորը տեղեկատվության բնական միավորն է (նատ-նիշը):

## Փաստաթղթեր
Համակարգը պաշտոնապես նկարագրված է ՔՄՀ/ՄՄՀ 80000  ստանդարտի մի քանի մասից, որն առաջին անգամ ավարտվել է 2009-ին, սակայն հետագայում վերանայվել և ընդլայնվել է, որը փոխարինել է 1992-ին, ՄՄՀ 31-ին և ՄՄՀ 1000-ում հրապարակված ստանդարտներին։ Համատեղ աշխատելով պաշտոնականացրել են դրա մասերը։ ՄՄՀ-ին՝ տալով տեղեկատվություն և սահմանումներ՝ կապված քանակությունների, քանակների համակարգերի, միավորների, քանակի և միավորի նշանների և համահունչ միավոր համակարգերի հետ՝ մասնավորապես հղում կատարելով ՔՄՀ-ին:ՔՄՀ/ՄՄՀ 80000-ը սահմանում է ֆիզիկական մեծություններ, որոնք չափվում են SI միավորներով ներառում է նաև ժամանակակից գիտության և տեխնիկայի բազմաթիվ այլ մեծություններ։ «Քանակների միջազգային համակարգ» անվանումն օգտագործվում է Կշիռների և չափումների գլխավոր կոնֆերանսի կողմից՝ նկարագրելու չափերի համակարգը, որը ընկած է Միավորների միջազգային համակարգի հիմքում։

## Տես նաև
*Չափային վերլուծություն
*Ֆիզիկական մեծությունների ցանկ
*Միավորների միջազգային համակարգ
*բազային միավոր

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցման համար
* B. N. Taylor, Ambler Thompson, *International System of Units (SI)*, National Institute of Standards and Technology 2008 edition, .

Կատեգորիա:International standards
Կատեգորիա:Measurement
+