Հենրի Մորգան

**Սըր Հենրի Մորգան** (,), ուելսցի ծովահեն, պլանտացիաների սեփականատեր, իսկ ավելի ուշ՝ Ճամայկայի փոխնահանգապետ։ Ճամայկայի Պորտ Ռոյալի իր բազայից նա և իր հրամանատարության տակ գտնվողները արշավեցին իսպանական մայրցամաքի բնակավայրեր և նավահանգիստներ՝ այդ ընթացքում կուտակելով մեծ հարստություն։ Արշավանքներից ստացված մրցանակային գումարով և թալանով Մորգանը Ճամայկայում գնել է շաքարի երեք խոշոր պլանտացիա:

Մորգանի վաղ կյանքի մասին շատ տեղեկություններ չկան։ Նա ծնվել է Մոնմութշիրի կոչվող մի վայրում, որն այժմ Քարդիֆ քաղաքի մի մասն է: Հայտնի չէ, թե ինչպես է նա ճանապարհ ընկել դեպի Արևմտյան Հնդկաստան, կամ ինչպես է ուելսցին սկսել իր կարիերան որպես ծովահեն։ Հավանաբար, նա 1660-ականների սկզբին անգլո-իսպանական պատերազմի ժամանակ սըր Քրիստոֆեր Մինգսի գլխավորած ծովային ավազակների խմբի անդամ էր: Մորգանը դարձավ սըր Թոմաս Մոդիֆորդի մտերիմ ընկերը, Ճամայկայի փոխնահանգապետ. Երբ 1667 թվականին Անգլիայի Թագավորության և Իսպանիայի միջև դիվանագիտական ​​հարաբերությունները վատթարացան, Մոդիֆորդը Մորգանին թալանի արտոնագիր կամ լիազորագիր տվեց իսպանական նավերի վրա հարձակվելու և գրավելու համար: Այնուհետև Մորգանը հաջող և շատ եկամտաբեր արշավանքներ կատարեց Պուերտո դել Պրինսիպեում (այժմ՝ Կամագուեյ՝ ժամանակակից Կուբայում) և Պորտո Բելլոում (այժմ՝ Պորտոբելո՝ ժամանակակից Պանամայում): 1668 թվականին նա նավարկեց դեպի Մարակաիբո, Վենեսուելա և Ջիբրալթար՝ Մարակաիբո լճի վրա; նա կողոպտեց երկու քաղաքներն էլ, և նախքան փախչելը ոչնչացրեց իսպանական մեծ ջոկատը: 

1671 թվականին Մորգանն ու իր խումբը հարձակվեցին Պանամա քաղաքի վրա։ Նրանք հասան Կարիբյան ծովի ափ, անցան նեղուցը և նրա ջունգլիները, նախքան հարձակվելը խաղաղօվկիանոսյան ափին գտնվող քաղաքի վրա։ Այս իրադարձությունը տեղի ունեցավ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումից հետո, և իսպանացիներին հանգստացնելու համար Մորգանը ձերբակալվեց և կանչվեց Լոնդոն 1672 թվականին; Ուելսցին հանրության մեջ հայտնի դարձավ որպես հերոս և շուտով վերականգնեց իր համբավը կառավարության և թագավոր Չարլզ II-ի մոտ:

Այնուհետև Մորգանը 1674 թվականի նոյեմբերին ստացավ «ասպետի բակալավր» կոչումը և կարճ ժամանակ անց վերադարձավ Ճամայկայի գաղութ՝ ծառայելու որպես տարածքի փոխնահանգապետ։ Նա ծառայել է Ճամայկայի Ասամբլեայում մինչև 1683 թվականը։ Նա աշխատել է երեք պաշտոններում, կատարել է նահանգապետի պարտականությունները՝ փոխարինելով այդ պաշտոնը զբաղեցնող անձին, բացակայության դեպքում։ Մորգանի նախկին ֆլամանդացի նավընկեր Ալեքսանդր Էքսքեմելինի չարախոս հուշերը, խեղաթյուրեցին նրա համբավը, որոնցում նա մեղադրվում էր համատարած խոշտանգումների և այլ հանցագործությունների մեջ, այդ թվում՝ Պանամա Սիթիի տխրահռչակ արշավանքի ժամանակ: Մորգանը զրպարտության հայցում հաղթանակ տարավ` գրքի անգլիացի հրատարակիչների դեմ, սակայն Էքսքեմելինի նկարագրությունը բացասական ազդեցություն ունեցանվհասարակության և պատմության տեսակետի վրա՝ Մորգանին ներկայացնելով որպես սրիկա։ Նրա կյանքը ավելի ռոմանտիկացվեց 1688 թվականին նրա մահից հետո, քանի որ նա դարձավ տարբեր ժանրերի ծովահենային թեմատիկայով գեղարվեստական ստեղծագործությունների ներշնչանք։

## Վաղ կյանք
Հարրի Մորգանը ծնվել է մոտ 1635 թվականին Ուելսում, Լլանրումնիում կամ Պենկարնում (երկուսն էլ գտնվում են Մոնմութշիրում, Քարդիֆի և Նյուպորտի միջև): Պատմաբան Դեյվիդ Ուիլյամսը, Ուելսի կենսագրական բառարանը գրելիս, նշում է, որ նրա ծնողներին և նախնիներին նույնականացնելու փորձերը «բոլորը ապարդյուն են եղել», թեև նրա կտակում հիշատակվում էին հեռավոր բարեկամներ։ Մի քանի աղբյուրներ նշում են, որ Մորգանի հայրը Ռոբերտ Մորգանն էր՝ հողագործ։ Նուալա Զահեդիեն, Օքսֆորդի ազգային կենսագրական բառարանի համար գրելիս, նշում է, որ Մորգանի վաղ կյանքի և կարիերայի մանրամասները անորոշ են, թեև ավելի ուշ նա նշել է, որ վաղ է թողել դպրոցը և «ավելի շատ սովոր էր նիզակին, քան գրքին»։

Անհայտ է, թե ինչպես Մորգանը հասավ Կարիբյան կղզիներ։ Նա գուցե Կարիբյան կղզիներ է մեկնել Ռոբերտ Վենաբլսի բանակի կազմում, որը 1654 թվականին Օլիվեր Քրոմվելը ուղարկել էր Իսպանիայի դեմ Կարիբյան արշավանքի շրջանակում, կամ էլ, հնարավոր է, որ նա երեք տարի ծառայել է դանակ-պատառաքաղ արտադրողին՝ իր արտագաղթի ծախսերը փոխհատուցելու դիմաց։ Ռիչարդ Բրաունը, ով 1670 թվականին Մորգանի մոտ ծառայել է որպես վիրաբույժ, նշել է, որ Մորգանը կամ ճանապարհորդել է որպես «գաղտնի ազնվական»՝ 1655 թվականին անգլիացիների կողմից Ճամայկան գրավելուց քիչ անց, կամ էլ նրան առևանգել են Բրիստոլում և տեղափոխել Բարբադոս, որտեղ նրան վաճառել են որպես ծառա։ 17-րդ դարում Կարիբյան կղզիները երիտասարդ տղամարդկանց հնարավորություն էին տալիս արագ հարստանալու, թեև շաքարի արտահանման տնտեսությունից մեծ շահույթ ստանալու համար զգալի ներդրում էր պահանջվում։ Ֆինանսական շահույթ ստանալու այլ հնարավորություններ կային առևտրի կամ Իսպանական կայսրության թալանի միջոցով։ Թալանի մեծ մասը կապված էր օրինական ծովահենության հետ, երբ կառավարությունը հանձնարարում էր անհատներին և նավերին հարձակվել երկրի թշնամիների վրա։

## Օրինական ծովահենի կարիերան
[մինի|[Սըր Քրիստոֆեր Մինգս, որի օրոք ծառայում էր Մորգանը]]
Հավանական է, որ 1660-ականների սկզբում Մորգանը ակտիվորեն գործել է օրինական ծովահենների մի խմբի հետ, որը ղեկավարում էր սըր Քրիստոֆեր Մինգսը՝ նրանք հարձակվում էին իսպանական քաղաքների և բնակավայրերի վրա Կարիբյան ծովի շրջանում և Կենտրոնական Ամերիկայում, երբ Անգլիան պատերազմի մեջ էր Իսպանիայի հետ։ Հավանական է, որ 1663 թվականին Մորգանը եղել է Մինգսի նավատորմի նավերից մեկի կապիտանը և մասնակցել է Սանտյագո դե Կուբայի վրա հարձակմանը և Յուկատանի թերակղզու` Կամպեչեի թալանին։

Սըր Թոմաս Մոդիֆորդը նշանակվել էր Ճամայկայի կառավարիչ 1664 թվականի փետրվարին՝ օրինական ծովահենների գործունեությունը սահմանափակելու հրահանգով. 1664 թվականի հունիսի 11-ին նա նրանց գործունեության դեմ հայտարարություն արեց, սակայն տնտեսական պրակտիկ հանգամանքները հանգեցրին նրան, որ մինչև ամսվա վերջ նա փոխեց քաղաքականությունը: Մոտ 1500 օրինական ծովահեններ օգտագործում էին Ճամայկան որպես իրենց գործունեության հիմք և մեծ եկամուտ էին բերում կղզուն: Քանի որ 5000-անոց պլանտացիոն համայնքը դեռ նոր էր և զարգացող, օրինական ծովահններից ստացվող եկամուտն անհրաժեշտ էր տնտեսական փլուզումից խուսափելու համար: Օրինական ծովահենին տրվել է թալանի արտոնագիր, որը նրան թույլ է տալիս հարձակվել և գրավել նավերը` սովորաբար որոշակի երկրի պատկանող կամ որոշակի պայմաններով։ Օրինական ծովահենների ձեռք բերած ողջ ավարի մի մասը տրվում էր ինքնիշխանին կամ արտոնագիրը տված դեսպանին։

1665 թվականի օգոստոսին Մորգանը նավապետներ Ջոն Մորիսի և Ջեյքոբ Ֆեքմանի հետ միասին վերադարձավ Պորտ Ռոյալ՝ թանկարժեք իրերի մեծ բեռով: Մոդիֆորդը այնքան տպավորված էր ավարով, որ կառավարությանը հաղորդեց, թե «Կենտրոնական Ամերիկան ամենահարմարը վայրն է Իսպանական հնդկացիների վրա հարձակման համար»։ Մորգանի գործունեությունը հաջորդ երկու տարիների ընթացքում փաստագրված չէ, սակայն 1666 թվականի սկզբին նա ամուսնացել է Պորտ Ռոյալում իր զարմուհու՝ Մերի Մորգանի՝ կղզու փոխնահանգապետ Էդվարդի դստեր հետ; ամուսնությունը Հենրիին հնարավորություն տվեց մուտք գործել Ճամայկայի հասարակության վերին շերտեր: Զույգը երեխաներ չունեցավ։

1664 թվականին անգլիացիների և հոլանդացիների միջև թշնամանքը հանգեցրեց կառավարության քաղաքականության փոփոխության. Գաղութատիրական կառավարիչներն այժմ լիազորված էին թալանի արտոնագրեր ուղարկել հոլանդացիների դեմ: Օրինական ծովահեններից շատերը, ներառյալ Մորգանը, չընդունեցին արտոնագրերը, թեև հոլանդական Սինթ Եվստատիուս կղզին գրավելու արշավանքի ընթացքում մահացավ Մորգանի աները, որը ղեկավարում էր 600 հոգանոց զորքը:

Աղբյուրները տարբեր են 1666 թվականին Մորգանի գործունեության վերաբերյալ։ Հ. Ռ. Ալենը, Մորգանի կենսագրության մեջ, նշում է, որ օրինական ծովահենը կապիտան Էդվարդ Մանսվելտի երկրորդ հրամանատարն էր: Մանսվելտին տրվել էր թալանի արտոնագիր՝ Կուրասաո ներխուժելու համար, թեև նա չհարձակվեց Վիլլեմստադի՝ գլխավոր քաղաքի վրա, կամ այն ​​բանից հետո, երբ մտածեց, որ այն շատ լավ պաշտպանված է, կամ էլ, որ թալանը չի բավարարելու։ Որպես այլընտրանք, Յան Ռոգոզինսկին և Ստեֆան Տալտին իրենց պատմություններում` «Մորգանը և իր ծովահենությունները», արձանագրում են, որ այդ տարվա ընթացքում Մորգանը վերահսկում էր Պորտ Ռոյալ միլիցիան և Ճամայկայի պաշտպանությունը. Ֆորտ Չարլզ Պորտ Ռոյալը մասամբ կառուցվել է նրա ղեկավարությամբ: Հենց այդ ժամանակ էր, որ Մորգանը գնեց իր առաջին պլանտացիան Ճամայկայում:

### Պուերտո դել Պրինսիպի (1667 թվական)
մինի|Պուերտո դել Պրինսիպիի թալանը 1668 թվականին
1667 թվականին Անգլիայի և Իսպանիայի թագավորությունների միջև դիվանագիտական ​​հարաբերությունները վատթարացան, և Ճամայկայում սկսեցին լուրեր շրջանառվել իսպանացիների հնարավոր ներխուժման մասին: Մոդիֆորդը լիազորեց ծովահեններին գործողություններ ձեռնարկել իսպանացիների դեմ և նամակ ուղարկեց Մորգանին «միավորելու անգլիացի ծովահեններին և գերի վերցնելու իսպանացիներին, որով նա կարող էր տեղեկացնել Ճամայկայի վրա հարձակվելու թշնամու մտադրության մասին, ինչի վերաբերյալ ես հաճախակի և խիստ խորհուրդներ եմ տալիս»: Նրան շնորհվեց ծովակալի կոչում և 1668 թվականի հունվարին հավաքեց 10 նավ և 500 մարդ այդ առաջադրանքի համար. Այնուհետև նրան միացան ևս 2 նավ և 200 մարդ Տորտուգայից (այժմ Հայիթիի մաս):

Մորգանի թալանի արտոնագիրը թույլատրում էր հարձակվել իսպանական նավերի վրա ծովում, բայց ցամաքի վրա հարձակումների թույլտվություն չկար։ Հարձակումների ընթացքում ձեռք բերված ցանկացած թալան կբաժանվեր կառավարության և օրինական ծովահենների կողմից վարձակալած նավերի տերերի միջև: Եթե օրինական ​​ծովահենները դուրս գային իրենց պաշտոնական լիազորություններից և ներխուժեին քաղաք, ապա արդյունքում ստացված ցանկացած թալան կմնար նրանց։ Ռոգոզինսկին նշում է, որ «քաղաքների վրա հարձակումները անօրինական, բայց չափազանց շահավետ ծովահենություններ էին», չնայած Զահեդիեն արձանագրում է, որ եթե Մորգանը կարողանար ապացույցներ ներկայացնել իսպանացիների հնարավոր հարձակման մասին, ապա քաղաքների վրա հարձակումները արդարացված կլինեին նրա հանձնարարության պայմաններով: Մորգանի նախնական ծրագիրն էր հարձակվել Հավանայի վրա, սակայն, երբ հայտնաբերեց, որ այն ուժեղ պաշտպանված է, թիրախը փոխեց դեպի Պուերտո դել Պրինսիպ (այժմ՝ Կամագուեյ), քաղաք 50 մղոն (80 կմ) ցամաքից: Մորգանն ու նրա մարդիկ գրավեցին քաղաքը, բայց ձեռք բերված գանձը սպասվածից քիչ էր: Ըստ Ալեքսանդր Էքսքեմելինի, ով նավարկում էր Մորգանի հետ, «այսքան փոքր ավար տեսնելը ընդհանուր դժգոհության և վշտի պատճառ դարձավ»: Երբ Մորգանը Մոդիֆորդին հաղորդեց Պուերտո Պրինսիպեի գրավման մասին, նա տեղեկացրեց նահանգապետին, որ ապացույցներ ունեն, որ իսպանացիները պլանավորում էին հարձակվել բրիտանական տարածքի վրա. «մենք պարզեցինք, որ յոթանասուն մարդ հարկադրաբար ուղարկվել էր Ճամայկայի դեմ և սպասվում էր, որ զգալի ուժեր էին հավաքվելու Վերա Կրուսից և Կամպեչիից, ինչպես նաև Պորտո Բելլոյից և Կարտագենայից, Կուբայի Սուրբ Յագոյում [Սանտյագո]»:մինի|Պորտո Բելլոյում Մորգանի հարձակումը Սան Ջերոնիմո ամրոցի վրա
Գործողությունից հետո անգլիացի օրինական ծովահեններից մեկը վիճաբանել է իր ֆրանսիացի նավակիցներից մեկի հետ և դանակահարել մեջքից՝ սպանելով նրան։ Մինչ ֆրանսիացի և անգլիացի նավաստիների միջև խռովություն կսկսվեր, Մորգանը ձերբակալեց անգլիացի նավաստունն և ֆրանսիացի նավաստիներին խոստացավ, որ տղամարդը կախաղան կհանվի Պորտ Ռոյալ վերադառնալիս: Մորգանը կատարեց խոտումը, և նավաստուն կախաղան հանեցին։

### Պորտո Բելլո (1668 թվական)
Պուերտո դել Պրինսիպից նվաճած ավարը բաժանելուց հետո Մորգանը հայտարարեց Պորտո Բելլոյի վրա (այժմ՝ ժամանակակից Պանամայում) հարձակման ծրագրի մասին։ Քաղաքը մեծությամբ և հզորությամբ երրորդն էր իսպանական մայրցամաքում և իսպանական տարածքների և Իսպանիայի միջև առևտրի հիմնական ուղիներից մեկում։ նավահանգստով անցնող ապրանքների արժեքի պատճառով Պորտո Բելլոն պաշտպանված էր երկու ամրոցներով նավահանգստում և մեկը` այլ քաղաքում։ 200 ֆրանսիացի ծովահեններ, դժգոհ լինելով գանձի բաժանումից և իրենց հայրենակցի սպանությունից, դադարեցին ծառայել Մորգանին  և վերադարձան Տորտուգա։ Մորգանը և իր նավերը կարճ ժամանակով կանգ առան Պորտ Ռոյալում, նախքան Պորտո Բելո մեկնելը։

1668 թվականի հուլիսի 11-ին Մորգանը խարիսխ գցեց Պորտո Բելոյից քիչ հեռու և իր մարդկանց տեղափոխեց 23 նավերի մեջ, որոնցով նրանք թիավարեցին մինչև թիրախից երեք մղոն (4.8 կմ) հեռավորություն։ Նրանք լուսաբացից կես ժամ առաջ մոտեցան ցամաքի մոտ գտնվող առաջին ամրոցին և կանգ առան։ Նրանք արագորեն գրավեցին  երեք ամրոցներն ու քաղաքը։ Օրինական ծովահեններից 18-ը զոհվեցին, ևս 32-ը վիրավորվեցին։ Զահեդիեն կարծում է, որ Պորտո Բելոյի գործողությունն արտացոլվեց որպես`«խելամիտ խորամանկություն և ժամանակի փորձառու կառավարում, Մորգանի հանճարեղությունը որպես ռազմական հրամանատար»։

Էքսքեմելինը գրել է, որ երրորդ ամրոցը գրավելու համար Մորգանը հրամայեց կառուցել բավականաչափ լայն սանդուղքներ, որպեսզի երեք մարդ կողք կողքի կարողանան բարձրանալ։ Երբ դրանք պատրաստ էին, նա «հրամայեց, որ բոլոր գերևարված կրոնավորներին և կանանց, կապեն ամրոցի պատերին... Նրանց ստիպեցին գնդերի առջևից բարձրացնել և կապել պատերին... Այսպիսով, շատ կրոնավորներ և միանձնուհիներ սպանվեցին»։ Թերի Բրեվերթոնը Մորգանի կենսագրության մեջ գրում է, որ երբ Անգլիայում տպագրվեց Էքսքեմելինի գրքի թարգմանությունը, Մորգանը դատի տվեց զրպարտության համար և շահեց դատը։ Միանձնուհիներին և վանականներին որպես կենդանի վահան օգտագործելու մասին հատվածը Անգլիայում հեռացվել է հետագա հրապարակումներից։
մինի|Մորգանը բանտարկյալների հետ
Մորգանն ու նրա մարդիկ մեկ ամիս մնացին Պորտո Բելլոյում։ Նա նամակ գրեց Պանամայի ժամանակավոր նախագահ Դոն Ագուստինին՝ պահանջելով քաղաքի համար 350,000 պեսոյի փրկագին։ Քաղաքը հարստությունից զրկելու ընթացքում հավանական է, որ բնակիչներին խոշտանգման են ենթարկել` թաքցված գումարների ու գանձերի թաքստոցները բացահայտելու համար։ Զահեդիեն նշում է, որ ականատեսների կողմից առաջին ձեռքից հաղորդումներ չկային, որոնք կհաստատեին Էքսքեմելինի պնդումը տարածված բռնության և անառակության մասին։ Դոն Ագուստինի ուժով քաղաքը վերագրավելու փորձից հետո՝ երբ նրա 800 զինվորից բաղկացած բանակը հետ շպրտվեց օրինական ծովահենների կողմից, նա բանակցեց 100,000 պեսոյի փրկագնի շուրջ։ Փրկագնի վճարումից և քաղաքի թալանից հետո Մորգանը վերադարձավ Պորտ Ռոյալ՝ բերելով 70,000-ից 100,000 ֆունտ ստեռլինգի գումար և արժեքավոր գանձեր։ Զահեդիեն նշում է, որ այդ թվերը գերազանցում էին Ճամայկայի գյուղատնտեսական արտադրանքը և մոտ էին Բարբադոսի շաքարեղեգի արտահանման կեսին։ Յուրաքանչյուր օրինական ծովահեն ստացավ 120 ֆունտ ստերլինգ, ինչը հինգ կամ վեց անգամ ավելին էր այն ժամանակվա նավաստիների տարեկան միջին վաստակից: Մորգանն իր աշխատանքի համար ստացել է հինգ տոկոս բաժնեմաս. Մոդիֆորդը ստացավ տասը տոկոս, որը Մորգանի թալանի արտոնագրի արժեքն էր։ Քանի որ Մորգանը գերազանցել էր իր լիազորությունների սահմանները, Մոդիֆորդը Լոնդոնին զեկուցեց, որ «կշտամբել է» նրան իր գործողությունների համար, թեև, ինչպես նշում է Զահեդիեն, «Բրիտանիայում Մորգանը ընկալվում էր, որպես ազգային հերոս, և ո՛չ նա, ո՛չ էլ Մոդիֆորդը կշտամբանքի չեն արժանացել իրենց գործողությունների համար»: 

### Լիճ Մարակաիբո և Ջիբրալթար (1668–1669 թվականներ)
աջից|մինի|Մարակաիբո և Լա Սեյբա (այժմ՝ Ջիբրալթար) ժամանակակից Վենեսուելայում
Մորգանը երկար չմնաց Պորտ Ռոյալում և 1668 թվականի հոկտեմբերին տասը նավերով և 800 հոգով նավարկեց դեպի Իլե-ա-Վաչե՝ փոքրիկ կղզի, որը նա օգտագործում էր որպես հանդիպման վայր։ Նրա ծրագիրն էր հարձակվել իսպանական Կարթագենա դե Ինդիաս բնակավայրի վրա՝ իսպանական մայրցամաքի ամենահարուստ և ամենակարևոր քաղաքը: Դեկտեմբերին նրան միացավ Թագավորական նավատորմի նախկին ֆրեգատը՝ Օքսֆորդը, որին ուղարկել էին Պորտ Ռոյալ՝ օգնելու Ճամայկայի պաշտպանության գործում։ Մոդիֆորդը նավ ուղարկեց Մորգանին, որն այն դարձրեց դրոշակակիր նավ։ 1669 թվականի հունվարի 2-ին Մորգանը հրավիրեց պատերազմական խորհուրդ իր բոլոր կապիտանների համար, որը տեղի ունեցավ Օքսֆորդում: Նավի վառոդի պահեստում առաջացած կայծը ոչնչացրեց նավը և նրա անձնակազմի ավելի քան 200 անդամներին: Մորգանը և սեղանի մի կողմում նստած կապիտանները նետվեցին ջրի մեջ և փրկվեցին. Սեղանի մյուս կողմում նստած չորս կապիտաններն էլ զոհվեցին:

Օքսֆորդի կորուստը նշանակում էր, որ Մորգանի նավատորմը չափազանց փոքր էր Կարթագենայի վրա հարձակման փորձ կատարելու համար: Փոխարեն, նրա հրամանատարության տակ գտնվող ֆրանսիացի կապիտանը համոզեց՝ կրկնել ծովահեն Ֆրանսուա լ'Օլոնեի գործողությունները, որոնք տեղի էին ունեցել երկու տարի առաջ. Հարձակում Մարակայբոյի և Ջիբրալթարի վրա, որոնք գտնվում են Մարակաիբո լճի մոտ՝ այսօրվա Վենեսուելայի տարածքում: Ֆրանսիացի կապիտանը գիտեր ծովածոցի մատույցները, որոնք անցնում էին նեղ և ծանծաղուտ ջրանցքով: Քանի որ լ'Օլոնեիսը և ֆրանսիացի կապիտանը այցելել էին Մարակաիբո, իսպանացիները կառուցել էին Սան Կառլոս դե լա Բարրա ամրոցը, որը գտնվում էր մատույցի վրա` քաղաքից 20 մղոն (32 կմ) հեռավորության վրա: Տալթին նշում է, որ ամրոցը գտնվում էր քաղաքը պաշտպանելու համար հիանալի դիրքում, բայց իսպանացիները այն թերի էին կառուցել՝ թողնելով ընդամենը ինը մարդ՝ ամրոցի 11 թնդանոթները լիցքավորելու և կրակելու համար: Ծովահենների դրոշակակիր նավի  հրետանային հրաձգության ծածկույթի ներքո Լիլլին, Մորգանը և իր մարդիկ ափ հասան և գրոհեցին ամրությունը. Երբ վերջապես հաղթահարեցին դրա պաշտպանությունը, հայտնաբերեցին, որ այն դատարկ է: Որոնման արդյունքում պարզվեց, որ իսպանացիները ամրոցի վառոդի տակառների մոտ դանդաղ այրվող պատրույգ էին թողել՝ որպես ծուղակ ծովահենների համար, որը Մորգանը հաջողությամբ հանգցրեց: Ամրոցի հրացանները խափանել, այնուհետև թաղել էին, որպեսզի դրանք չկարողանան օգտագործել՝ ծովահենների դեմ, երբ նրանք վերադառնային իրենց առաքելության մնացած մասը կատարելուց հետո: 
ձախից|մինի|Սան Կառլոս դե լա Բարրա ամրոցը, որը պաշտպանում էր Մարակաիբոյի մուտքը
Մորգանը ժամանեց Մարակաիբո՝ պարզելով, որ քաղաքը մեծամասամբ լքված է, որի բնակիչներին բերդի զորքերը նախազգուշացրել էին նրա մոտենալու մասին: Նա երեք շաբաթ կողոպտեց քաղաքը: Ծովահենները խուզարկում էին շրջակա ջունգլիները՝ փախածներին գտնելու համար. Նրանց և մնացած բնակիչներից մի քանիսին խոշտանգում էին` թաքցված փողը կամ գանձը գտնելու համար: Գոհ լինելով, որ գողացել էր այն ամենը, ինչ կարող էր, նա նավարկեց դեպի հարավ` Մարակաիբո լճով դեպի Ջիբրալթար: Քաղաքի բնակիչները հրաժարվեցին հանձնվել, և ամրոցից այնքան հրետակոծություն իրականացրեցին, որ Մորգանը ստիպված էր հեռավորություն պահպանել: Նա խարիսխ գցեց մի փոքր հեռավորության վրա, և նրա մարդիկ դուրս եկան նավից և հարձակվեցին քաղաքի վրա դեպի ցամաքի մատույցներ: Նա խղճուկ դիմադրության հանդիպեց, քանի որ բնակիչներից շատերը փախել էին շրջակա ջունգլիները: Նա հինգ շաբաթ անցկացրեց Ջիբրալթարում, և կրկին ապացույցներ կային, որ խոշտանգումների միջոցով ստիպել են բնակիչներին բացահայտել թաքնված փողերն ու թանկարժեք իրերը:

Մարակաիբոյից հեռանալուց չորս օր անց Մորգանը վերադարձավ։ Նրան ասացին, որ իսպանական պաշտպանական ջոկատը՝ Ամադա դե Բարլովենտոն, սպասում էր իրեն Կարիբյան ավազանի և Մարակաիբո լճի միջև գտնվող ջրանցքում, որտեղ գտնվում էր Սան Կառլոս դե լա Բարրա ամրոցը։ Դոն Ալոնսո դել Կամպոյի և Էսպինոսայի հրամանատարության տակ գտնվող ուժերը, ունեին 126 թնդանոթ, որոնցով կարող էին հարձակվել Մորգանի վրա և վերազինել էին Սան Կառլոս դե լա Բարրա ամրոցը։ Իսպանացիները հրահանգ ունեին դադարեցնել ծովահենությունը Կարիբյան ավազանում, իսկ Մորգանի և Էսպինոսայի միջև բանակցությունները շարունակվեցին մեկ շաբաթ: Իսպանացի հրամանատարի տված վերջին առաջարկն այն էր, որ Մորգանը թողներ իրենց ողջ ավարն ու ստրուկներին և անխոչընդոտ վերադառնար Ճամայկա, բայց ոչ մի համաձայնություն ձեռք չբերվեց, որը թույլ կտար Մորգանին և նրա մարդկանց իրենց ավարով անցնել նավատորմը, բայց առանց հարձակման: Մորգանը իսպանացիների առաջարկները ներկայացրեց իր մարդկանց, ովքեր փոխարենը քվեարկեցին իրենց ելքի համար պայքարել: Քանի որ նրանք զգալիորեն զիջում էին զինվածությամբ, ծովահեններից մեկը առաջարկեց կրակային նավ ուղարկել Էսպինոսայի դրոշակակիր նավի՝ Մագդալենի ուղղությամբ։

Այդ նպատակով 12 հոգանոց անձնակազմը պատրաստեց նավ, որը գրավել էին Ջիբրալթարում։ Նրանք փայտի ուղղահայաց գերանները քողարկել էին գլխաշորով, որպեսզի իսպանացիներին համոզեն, որ նավն ամբողջական անձնակազմով է: Որպեսզի այն ավելի ծանր զինված տեսք ունենա, կորպուսում կտրվեցին լրացուցիչ անցքեր և տեղադրվեցին թնդանոթներ հիշեցնող գերաններ: Նավում տեղադրեցին վառոդով տակառներ, իսկ նավի առագաստներին ամրացրեցին երկաթե կեռիկներ, որպեսզի բռնեն Մագդալենի պարանները և առագաստները՝ ապահովելով նավերի խճճվեն։
մինի|1669 թվականին Մորգանը ոչնչացնում է իսպանական Արմադա դե ԲարլովենտոնՄարակաիբո լճում
1669 թվականի մայիսի 1-ին Մորգանը և իր նավատորմը հարձակվեցին իսպանական նավախմբի վրա։ Կրակային նավի ծրագիրը հաջողվեց, և Մագդալենը շուտով բռնկվեց։ Էսպինոսան լքեց իր դրոշակակիր նավը և նահանջեց ամրոց, որտեղից շարունակեց ղեկավարել գործողությունները։ Իսպանական երկրորդ ամենամեծ նավը՝ Սոլեդադը, փորձեց հեռանալ այրվող նավից, սակայն առագաստների խափանման պատճառով սկսեց անկանոն շարժվել։ Օրինական ծովահենները բարձրացան նավ, վերականգնեցին կառավարման համակարգը և զավթեցին այն որպես ավար։ Ծովահենները Իսպանական երրորդ նավը նույնպես խորտակեցին։ Մորգանը դեռ պետք է անցներ Սան Կառլոս դե լա Բառա ամրոցը, բայց նա դեռ զիջում էր ամրոցի հրազենի ուժին, որը կարող էր ոչնչացնել ծովահենների նավատորմը, եթե վերջինս փորձեր անցնել։ Ծովահենը որոշեց բանակցել և սպառնաց, որ եթե նրան թույլ չտան անցնել, կթալանեն և կայրեն Մարակաիբոն: Թեև Էսպինոսան հրաժարվեց բանակցություններից, Մարակաիբոյի քաղաքացիները բանակցություններ սկսեցին Մորգանի հետ և համաձայնեցին նրան վճարել 20000 պեսո և 500 գլուխ անասուն, եթե նա համաձայնի ձեռք չտալ քաղաքին։ Մարակաիբոյի քաղաքացիների հետ բանակցությունների ընթացքում Մորգանը փրկարարական աշխատանքներ էր կատարել Մագդալեն նավի վրա և խորտակված նավից դուրս էր բերել 15,000 պեսո։ Նախքան որևէ գործողություն ձեռնարկելը, Մորգանը հաշվարկեց իր միջոցները և հավասարապես բաժանեց դրանք իր նավերի միջև, որպեսզի համոզվի, որ ամեն ինչ չի կորչի, եթե մեկ նավ խորտակվի. Այն կազմում էր 250,000 պեսո, հսկայական քանակությամբ ապրանքներ և մի շարք տեղացի ստրուկներ:

Մորգանը նկատեց, որ Էսպինոսան իր թնդանոթները տեղադրել էր ծովահենների ցամաքից սպասվող հարձակումը կանխելու համար, ինչպես նրանք էին արել նախկինում։ Ծովահենները կեղծեցին իրենց ուժերի ափ դուրս գալը։ Ամրոցը և նրա պաշտպանական դիրքերը զրկվեցին զինվորներից, քանի որ իսպանացիները պատրաստվում էին անգլիացիների գիշերային գրոհին։ Այդ երեկո, երբ իսպանական ուժերը տեղակայվեցին՝ հետ մղելու դեսանտը, Մորգանի նավատորմը խարիսխ գցեց՝ առանց առագաստները բացելու. Նավատորմը շարժվեց մակընթացության ուղղությամբ՝ բարձրացնելով առագաստը միայն այն ժամանակ, երբ այն հասավ ամրոցի մակարդակին, և Մորգանն ու նրա մարդիկ անվնաս վերադարձան Պորտ Ռոյալ։ Զահեդիեն համարում է, որ փախուստը ցույց տվեց Մորգանին «բնորոշ խորամանկությունն ու հանդգնությունը»։

Պորտ Ռոյալից նրա բացակայության ընթացքում իսպանամետ խմբակցությունը շահել էր թագավոր Չարլզ II-ի վստահությունը, և Անգլիայի արտաքին քաղաքականությունը համապատասխանաբար փոխվել էր: Մոդիֆորդը հանդիմանեց Մորգանին իր գործողությունների համար, որոնք դուրս էին եկել իր լիազորությունների շրջանակից, և չեղարկեց թալանի արտոնագրերը. Սակայն օրինական ծովահենների դեմ ոչ մի պաշտոնական միջոց չձեռնարկվեց: Մորգանն իր մրցանակային գումարի մի մասը  836 ակր (338 հա)` ներդրեց պլանտացիաում, որը նրա երկրորդ նման ներդրումն էր:

### Հարձակում Պանամայի վրա (1669–1671 թվականներ)
մինի|Մորգանը այրում է Պանամա քաղաքի շենքերը, 1671թվականին (մոտ 1736 փորագրություն, որն օգտագործվում էր կապիտան Չարլզ Ջոնսոնի ընդհանուր պատմությունը նկարազարդելու համար)
1669 թվականին թագուհի Մարիանան՝ Իսպանիայի գահապան, հրամայեց հարձակումներ իրականացնել Կարիբյան ավազանում` անգլիական նավերի վրա։ Առաջին գործողությունը տեղի ունեցավ 1670 թվականի մարտին, երբ իսպանացի  օրինական ծովահենները հարձակվեցին անգլիական առևտրային նավերի վրա։ Ի պատասխան Մոդիֆորդը Մորգանին հանձնարարեց «գործել և կատարել բոլոր տեսակի սխրագործությունները, որոնք կարող են հակված լինել այս կղզու պահպանմանն ու հանգստությանը»: Դեկտեմբերին Մորգանը նավարկում էր դեպի Իսպանական Մայրցամաք՝ ավելի քան 30 անգլիական և ֆրանսիական նավերից կազմված նավատորմով, որոնք մեծ թվով օրինական ծովահեններ էին տեղափոխում։ Զահեդիեն նկատում է, որ այս օրինական ծովահենների բանակը այդ ժամանակաշրջանում ամենամեծն էր, որը երբևէ հավաքվել էր Կարիբյան տարածաշրջանում, ինչը «Մորգանի հռչակի վկայությունն» էր։

Մորգանի առաջին գործողությունն էր 1670 թվականի դեկտեմբերին գրավել իրար հետ կապված Հին Պրովիդենս և Սանտա Կատալինա կղզիները։ Այնտեղից նրա նավատորմը շարժվեց դեպի Չագրես՝ նավահանգիստ, որտեղից բեռներով լի նավերը ուղարկվում էին Իսպանիա։ Մորգանը գրավեց քաղաքն ու Սան Լորենցոյի բերդը՝ այնտեղ կայազոր տեղակայելով իր նահանջի ուղին պաշտպանելու համար։ 1671 թվականի հունվարի 9-ին, իր մնացած զորքով, նա բարձրացավ Չագրես գետով և շարժվեց դեպի Պանամա Սիթի, որը գտնվում էր Խաղաղ օվկիանոսի ափին։ Ճանապարհորդության մեծ մասն անցնում էր ոտքով, խիտ անձրևային անտառներով և ճահիճներով: Պանամայի նահանգապետին նախազգուշացրել էին հնարավոր հարձակման մասին և նա իսպանական զորքեր էր ուղարկել երթուղու երկայնքով՝ հարձակվելու Մորգանի և նրա մարդկանց վրա: Օրինական ծովահենները տեղափոխվեցին նավակներ՝ ճանապարհի մի մասը շարունակելու համար, այնուամենայնիվ կարողացան հեշտությամբ հետ մղել դարանակալներին։ Երեք օր անց, երբ գետի որոշ հատվածներում նավարկությունը դժվարացավ, իսկ ջունգլին սկսեց նոսրանալ, Մորգանը իջեցրեց իր զորքն ափ և շարունակեց ճանապարհը ցամաքով՝ անցնելով մնացած հատվածը։

Օրինական ծովահենները, այդ թվում՝ կապիտան Ռոբերտ Սերլը, 1671 թվականի հունվարի 27-ին հասան Հին Պանամա Սիթի։ Նրանք գիշերեցին այնտեղ՝ նախքան հաջորդ օրը հարձակվելը։ Նրանց դեմ էին մոտ 1200 իսպանացի հետևակ և 400 հեծելազոր; մեծ մասը անփորձ էր։ Մորգանը 300 հոգանոց ջոկատ ուղարկեց կիրճով ներքև, որը տանում էր դեպի փոքր բլրի ստորոտը՝ իսպանացիների աջ թևում։ Երբ նրանք կորան տեսադաշտից, իսպանացիների առաջնագիծը կարծեց, թե օրինական ծովահենները նահանջում են, և ձախ թևը խախտեց շարքերը նրանց հետապնդելու համար, նրանց հետևեց նաև պաշտպանվող հետևակի մնացած մասը։ Սակայն նրանք բախվեցին Մորգանի հիմնական ուժերի լավ կազմակերպված հրաձգությանը։ Երբ ջոկատը հայտնվեց կիրճի վերջում, նրանց վրա հարձակվեց իսպանական հեծելազորը, բայց կարգավորված կրակը ոչնչացրեց հեծելազորին, և ջոկատը հարվածեց իսպանացիների հիմնական ուժերին։ Մորգանի ուժերը կազմալուծելու նպատակով Պանամայի նահանգապետը եզների և ցուլերի երկու երամակ բաց թողեց մարտի դաշտ. Կրակոցների աղմուկից վախեցած, նրանք շրջվեցին և հարձակվեցին իրենց պահապանների և մնացած իսպանական զորքերի վրա: Ճակատամարտը տապալվեց. Իսպանացիները կորցրեցին 400-ից 500 մարդ, մինչ ընդամենը 15 օրինական ծովահեն սպանվեց։
մինի|1671 թվականին Մորգանի հարձակումը Պանամայի վրա
Պանամայի նահանգապետը երդվել էր այրել քաղաքը, եթե իր զորքերը պարտվեն օրինական ծովահեններին, և նա վառոդի տակառներ էր դրել հիմնականում փայտե շենքերի շուրջը։ Դրանք Մորգանի հաղթանակից հետո պայթեցվեցին. Առաջացած հրդեհները շարունակվեց են մինչև հաջորդ օրը։ Դրանից հետո միայն մի քանի քարե շինություններ կանգուն մնացին։ Պանամայի հարստության զգալի մասը ոչնչացվեց հրդեհի ժամանակ, թեև որոշ մասը նավերով արդեն հեռացրել էին, մինչ օրինական ծովահենների ժամանումը: Օրինական ծովահենները երեք շաբաթ անցկացրեցին Պանամայում և ավերակներից թալանեցին այն, ինչ կարող էին։ Մորգանի երկրորդ հրամանատարը՝ կապիտան Էդվարդ Քոլիերը, վերահսկում էր քաղաքի որոշ բնակիչների խոշտանգումները. Մորգանի նավատորմի վիրաբույժ Ռիչարդ Բրաունը ավելի ուշ գրեց, որ Պանամայում Մորգանը «բավականին ազնիվ էր պարտված թշնամու հանդեպ»:

Արշավանքի ընթացքում Մորգանի հավաքած գանձի արժեքը վիճարկվում է։ Տալթին գրում է, որ ավարի ընդհանուր արժեքը տատանվել է 140,000-ից 400,000 պեսոյի սահմաններում, և որ Մորգանի հավաքած մեծ բանակի պատճառով յուրաքանչյուր մարդու բաժին ընկած ավարը համեմատաբար քիչ էր, ինչը դժգոհություն ալիք առաջացրեց։ Կային մեղադրանքներ, հատկապես Էքսկվելմելինի հիշողություններում, որ Մորգանը հեռացել է ավարի մեծ մասով։ Նա վերադարձավ Պորտ Ռոյալ 1671 թվականի մարտի 12-ին, որտեղ քաղաքի բնակիչները նրան ջերմ ընդունեցին։ Հաջորդ ամսին նա պաշտոնական զեկույց ներկայացրեց Ճամայկայի կառավարչական խորհրդին և արժանացավ նրանց պաշտոնական շնորհակալությանը և բարեմաղթանքներին։

## Ձերբակալություն և ազատում; ասպետություն և նահանգապետ (1672–1675 թվականներ)
[մինի|[Չարլզ II|Չարլզ II-ը, ով հրամայեց ձերբակալել Մորգանին, բայց հետագայում ասպետացրեց նրան]]
Ճամայկայից Մորգանի բացակայության ժամանակ լուր հասավ կղզի, որ Անգլիան և Իսպանիան ստորագրել են Մադրիդի պայմանագիրը։ Պայմանագիրը նպատակ ուներ Կարիբյան տարածաշրջանում երկու երկրների միջև հաստատել խաղաղություն. Այն ներառում էր համաձայնություն՝ չեղարկելու թալանի բոլոր արտոնագրերը և նմանատիպ լիազորագրերը։ Պատմաբան Վայոլետ Բարբուրը ենթադրում է, որ իսպանացիների պահանջներից մեկը, ամենայն հավանականությամբ, Մոդիֆորդին կառավարչի պաշտոնից հեռացնելն էր։ Սըր Թոմաս Լինչը, ով փոխարինում էր Մոդիֆորդին ձերբակալեց նրան և ուղարկեց Անգլիա։

Պանամայի ոչնչացումը պայմանագրի ստորագրումից անմիջապես հետո հանգեցրեց նրան, ինչը Ալենը նկարագրում է որպես «միջազգային հարաբերությունների ճգնաժամ» Անգլիայի և Իսպանիայի միջև: Անգլիայի կառավարությանը Եվրոպայում իրենց դեսպաններից լուրեր են հասել, որ իսպանացիները մտածում են պատերազմի մասին։ Փորձելով հանգստացնել նրանց՝ Չարլզ II-ը և նրա պետքարտուղարը՝ Արլինգթոնի կոմսը, հրամայեցին ձերբակալել Մորգանին՝ չնայած անգլիական թագին նրա անմնացորդ հավատարմությանը: 1672 թվականի ապրիլին ծովահենին վերադարձրեցին Լոնդոն, որտեղ, ինչպես գրում է Բարբուրը, նա «պերճորեն մեծարվեց՝ որպես հերոս, որին անցել էր Դրեյքի փառքի թիկնոցը»։ Թեև որոշ աղբյուրներ նշում են, որ Մորգանը բանտարկվել է Լոնդոն Թաուերում, Պոուփը Թաուերի գրառումներում դրա վերաբերյալ որևէ ապացույց չի գտել։

Մորգանը, հավանաբար, ազատության մեջ մնաց Լոնդոնում գտնվելու ողջ ընթացքում, և քաղաքական տրամադրությունը փոխվեց նրա օգտին: Առլինգթոնը նրան խնդրեց հուշագիր գրել թագավորի համար՝ բարելավելու Ճամայկայի պաշտպանությունը: Չնայած Մորգանին երբեք հանցագործության համար մեղադրանք չի առաջադրվել, նա ոչ պաշտոնական ապացույցներ է տվել Առևտրի և Պլանտացիաների Լորդերին, որ նա չգիտեր Մադրիդի պայմանագրի մասին մինչև Պանամայի վրա հարձակումը: 1674 թվականի հունվարին, դժգոհ լինելով Լինչի վարքագծից Ճամայկայում, արքան և իր խորհրդականները որոշեցին, որ նրան կփոխարինի Ջոն Վոունը՝  Քարբերիի 3-րդ կոմսը, իսկ Մորգանին նշանակեցին նրա տեղակալ։ Արքայազն Չարլզը Մորգանին շնորհեց «ասպետ բակալավր» կոչումը 1674 թվականի նոյեմբերին, ինչը առաջին անգամ էր, երբ նրա ուելսական անունը՝ Հարրին, պաշտոնապես անգլիական դարձավ Հենրի, ինչը տարածված պրակտիկա էր Անգլիայի գերիշխանության շրջանում։ Երկու ամիս անց Մորգանն ու Քերբերին մեկնեցին Ճամայկա։ Նրանց ուղեկցել է Մոդիֆորդը, ով առանց մեղադրանքի ազատվել է Լոնդոն թաուերից և նշանակվել Ճամայկայի գլխավոր դատավոր: Նրանք ճանապարհորդում էին «Ճամայկա Մերչենթ» նավով, որի վրա կային հրանոթներ և հրացաններ, որոնք նախատեսված էին Պորտ Ռոյալի պաշտպանությունը ուժեղացնելու համար։ Նավը խորտակվեց Իլե-ա-Վաչե կղզու ժայռերին, և Մորգանն ու անձնակազմը ժամանակավորապես մնացին կղզում, մինչև նրանց վերցրեց պատահաբար անցնող առևտրական նավը։

## Ճամայկայի քաղաքականության մեջ (1675–1688 թվականներ)
մինի|Ջոն Վոն, Քարբերիի 3-րդ կոմսը
Ճամայկա ժամանելուն պես` 12 հոգանոց Ճամայկայի ասամբլեան Մորգանին տարեկան 600 ֆունտ ստերլինգ աշխատավարձ նշանակեց «երկրի մատուցած նրա լավ ծառայությունների համար». Այդ քայլը զայրացրեց Քերբերիին, ով ընկերական հարաբերություններ չուներ Մորգանի հետ: Քարբերին ավելի ուշ բողոքեց իր տեղակալին, որ ինքը «ամեն օր ավելի է համոզվում Մորգանի անխոհեմության և քաղաքացիական իշխանության հետ որևէ առնչություն ունենալու անպիտանության մեջ»: Քարբերին նաև նամակ է գրել պետքարտուղարին՝ բողոքելով Մորգանի՝ Պորտ Ռոյալի պանդոկներում խմելու և խաղալու համար:

Չնայած Մորգանին հրամայվել էր արմատախիլ անել ծովահենությունը Ջամայկայի ջրերից, նա շարունակեց իր բարեկամական հարաբերությունները բազմաթիվ օրինական ծովահենների նավապետերի հետ և ներդրումներ կատարեց նրանց որոշ նավերում։ Զահեդիեի հաշվարկներով, Կարիբյան ավազանում այդ ժամանակ գործում էր 1200 օրինական ծովահեն, և Պորտ Ռոյալը նրանց նախընտրելի վայրն էր: Նրանք քաղաքում ողջունելի էին, եթե Մորգանը ստանար իր պարտքերը։ Քանի որ Մորգանը այլևս չէր կարող թալանի արտոնագրեր տալ օրինական ծովահենների նավապետերին, նրա աները՝ Ռոբերտ Բինդլոսը, նրանց ուղարկեց Տորտուգայի` ֆրանսիացի նահանգապետի մոտ, որպեսզի այնտեղից գրություն ստանան։ Բինդլոսը և Մորգանը յուրաքանչյուր ստորագրված գրության համար կոմիսիոն վճար էին ստանում։ 

1676 թվականի հուլիսին Քարբերին կոչ արեց Մորգանի դեմ լսումներ անցկացնել Ճամայկայի ասամբլեայի առջև՝ մեղադրելով նրան ֆրանսիացիների հետ համագործակցելու մեջ՝ իսպանական շահերի վրա հարձակվելու համար։ Մորգանը խոստովանել է, որ հանդիպել է ֆրանսիացի պաշտոնյաների հետ, բայց նշել է, որ դա դիվանագիտական ​​հարաբերություններ են, այլ ոչ թե երկակի: 1677 թվականի ամռանը Առևտրի լորդերն ասացին, որ իրենք դեռ պետք է որոշում կայացնեին այդ հարցի վերաբերյալ, և 1678 թվականի սկզբին արքայազնը և գաղտնի խորհուրդը հետ կանչեցին Քարբերիին Ճամայկայից՝ երեք ամսով թողնելով Մորգանին որպես նահանգապետ: 1678 թվականի հուլիսին Չարլզ Հովարդը՝ Կարլայլի 1-ին կոմսը, նշանակվեց նահանգապետ։

1670-ականների վերջին Ֆրանսիան դարձավ Կարիբյան ծովում աճող սպառնալիք, և Մորգանը վերահսկողության տակ առավ Պորտ Ռոյալի պաշտպանությունը: Նա ներխուժման սպառնալիքի պատճառով ռազմական դրություն հայտարարեց 1678 և 1680 թվականներին, երկուսն էլ կղզու ժամանակավոր կառավարիչ լինելու ժամանակաշրջանում, վերակառուցեց քաղաքը շրջապատող ամրությունները և հինգ տարում մինչև 1680 թվականը թնդանոթների թիվը 60-ից հասցրեց 100-ի:

Մորգանը և իր դաշնակիցները Ճամայկայի ասամբլեայում լուրջ ջանքեր գործադրեցին օրինական ծովահենների հետ համագործակցելու համար: Սակայն շուտով նրան դավաճանեց իր քարտուղար Ռոուլանդ Փաուելին, որը կեղծեց նրա անունը ապօրինի հռչակագրում՝ ստեղծելով Արքայական Աֆրիկական ընկերության մենաշնորհը։ Մորգանի կառավարման նկատմամբ քննադատությունը Լոնդոնում նաև հրահրում էին Ճամայկայի երկու նախկին նահանգապետները՝ Քարբերիին և Լինչին։ Լինչը Չարլզ II-ին վճարեց  50,000 ֆունտ ստեռլինգ, որից հետո Մորգանի փոխնահանգապետի և փոխգեներալի հանձնարարականները չեղարկվեցին, և Լինչը նշանակվեց կղզու նահանգապետ։ Սակայն Մորգանը պահպանեց իր դիրքը Ճամայկայի Ասամբլեայում։ Մորգանը տարիներ շարունակ շատ էր խմում. Նա զգում էր, որ իր հեղինակությունը խարխլվել է, և իր պաշտոնների չեղարկման լուրը ծանր ընդունեց՝ ավելի շատ ալկոհոլ օգտագործելով, ինչը վնասեց նրա առողջությանը։ Մինչև 1683 թվականը Լինչը հեռացրեց Մորգանի կողմնակիցներին Ճամայկայի Ասամբլեայից, իսկ նույն տարվա հոկտեմբերին նա հեռացրեց նաև Մորգանին և նրա աներորդուն՝ Ասամբլեան լցնելով իր հավատարիմ մարդկանցով։ 1684 թվականին Լինչը մահացավ, և նրան ժամանակավորապես փոխարինեց նրա ընկերն ու փոխգեներալը՝ Հենդեր Մոուլսուորթը։
մինի|''«The London Gazette»-''ի զեկույցը Մորգանի զրպարտության հաջող գործողության վերաբերյալ|244x244փքս
1684 թվականին Մորգանի արկածների մասին Էքսկվելմեյնին գիրք հրապարակեց՝ հոլանդերեն լեզվով՝ De Americaensche Zee-Roovers (թարգմ.`«Ամերիկայի ծովահենների մասին») վերնագրով։ Մորգանը քայլեր ձեռնարկեց գրքի հեղինակազրկման համար և հաջողությամբ դատական հայց ներկայացրեց զրպարտության համար՝ ընդդեմ հրատարակիչներ Ուիլյամ Քրուքի և Թոմաս Մալթուսի։ Իր հավատարմագրում նա նշել էր, որ «չարագործությունների, ծովահենության և կողոպուտի հանդեպ մեծ զզվանք և անվստահություն ունի, և որ ծովահեններ կոչվող մարդկանց նա միշտ ատել է և մինչ օրս էլ ատում է»։ Դատարանը վճռեց նրա օգտին, գիրքը հետ կանչվեց, և նրան վճարվեց 200 ֆունտ ստեռլինգ վնասի հատուցում։

1687 թվականի դեկտեմբերին Լինչի մշտական ​​փոխարինողը՝ Մորգանի ընկերը Լոնդոնում եղած ժամանակից՝ Քրիստոֆեր Մոնկը՝ Ալբեմարլի 2-րդ դուքսը ժամանեց Պորտ Ջորջ։ Նա հեռացրեց Մոուլսուորթին և Մորգանին և ոչ պաշտոնական պաշտոն տվեց՝ որպես խորհրդական։ 1688 թվականի հուլիսին Ալբեմարլը համոզեց թագավորին թույլ տալ Մորգանին վերականգնել իր պաշտոնը Ասամբլեայում, սակայն նախկին օրինական ծովահենը չափազանց հիվանդ էր ներկա գտնվելու համար: Հանս Սլոանը, Ալբեմարլի մասնավոր բժիշկը, ստուգեց Մորգանին և ախտորոշեց` կաթիլություն; նա նաև տեսավ, որ Մորգանը չափից ավելի է խմում և հրամայեց նրան նվազեցնել ալկոհոլի ընդունումը, այդ հրահանգը Մորգանը անտեսեց: Սլոանը նկարագրել է իր հիվանդին այսպես`Նիհար, գունատ, աչքերը մի փոքր դեղնավուն և որովայնը դուրս ցցված կամ ցայտուն... Նա ինձ բողոքում էր ախորժակի կորստից ասելով՝ որ շատ էր ցավում...ամեն առավոտ փսխում էր և, ընդհանրապես, մի ​​փոքր թուլություն ուներ, և բացի այդ, շատ է տրվում խմելուն և մինչև ուշ գիշեր արթուն էր մնում, ինչը ես ենթադրում էի, որ նրա ներկայիս անտարբերության պատճառն էր:

## Ստրկատիրական պլանտացիաներ
1670-ական և 1680-ական թվականներին Մորգանը, որպես երեք խոշոր պլանտացիաների սեփականատեր, երեք արշավ է ղեկավարել Խուան դե Սերասի ճամայկացի մարունների դեմ: Մորգանը որոշակի հաջողության հասավ մարունների դեմ, որոնք հետ քաշվեցին դեպի Կապույտ լեռներ, որտեղ նրանք կարողացան հեռու մնալ նրա հասանելիությունից: Սակայն Մորգանը ձախողեց դե Սերասին գրավելու և փախած ստրուկների համայնքը իրեն ենթարկեցնելու փորձերը։

Մորգանը իր մահվան պահին երեք ստրկատիրական պլանտացիայի սեփականատեր էր, որտեղ մեծ թվով աֆրիկացի ստրուկներ կային։ Նա իր ունեցվածքի մեծ մասը թողեց կնոջը՝ ողջ կյանքի համար։ Կնոջ մահից հետո նրա հողերի և ստրուկների մեծ մասը անցավ նրա եղբորորդուն՝ Չարլզին, ով Ռոբերտ Բինդլոսի երկրորդ որդին էր և 1681 թվականին ծառայել էր որպես Ճամայկայի գլխավոր դատավոր։ Մորգանը նաև հողատարածք է թողել այժմ գոյություն չունեցող Սուրբ Ջորջի ծխական թաղամասում մեկ այլ Ռոբերտ Բինդլոսին (ծնված մոտ 1673 թ.)՝ իր եղբոր՝ Ռոբերտ Բինդլոսի ավագ որդուն:

Մորգանը նաև որոշ հողատարածք է թողել Ճամայկայի Սենթ Մերի Փրիշում իր ընկերոջը՝ Ռոջեր Էլլետսոնին, որը նույն անունով Ճամայկայի ապագա կառավարչի նախահայրն է: Մորգանի կտակը պաշտոնապես վավերացվել է 1689 թվականին, և նրա մահվան պահին նրա կալվածքներում ստրկացված էին 131 աֆրիկացիներ՝ 64 տղամարդ և 67 կին, այդ թվում՝ 33 երեխա, որոնց ընդհանուր արժեքը գնահատվել է 1,923 ֆունտ։

## Մահ և հետագա իրադարձություններ
Մորգանը մահացել է 1688 թվականի օգոստոսի 25-ին Լոուրենսֆիլդ կալվածքում, որը գտնվում է Ճամայկայում` ժամանակակից Պորտ Մարիայում: Ալբեմարլը հրամայեց պետական ​​հուղարկավորություն կազմակերպել և Մորգանի մարմինը դրեց Թագավորական պալատի մոտ, որպեսզի հանրությունը հարգանքի տուրք մատուցի: Համաներում է հայտարարվեց, որպեսզի օրինական և ոչ օրինական ծովահենները կարողանան իրենց հարգանքի տուրքը մատուցել՝ չվախենալով ձերբակալությունից։ Նրան թաղել են Պալիսադոս գերեզմանատանը՝ Պորտ Ռոյալում, և թաղման արարողությանը հետևել է նավահանգստում խարսխված նավերից տրված 22 հրացաններով ողջույնը։ Մորգանը մահվան պահին հարուստ մարդ էր. Նրա անձնական կարողությունը գնահատվել է 5,263 ֆունտ։

Սկզբում նրա կտակով  իր պլանտացիաներն ու ստրուկները մնացին կնոջը՝ Մերի Էլիզաբեթին, բայց քանի որ նրանք երեխա չունեին, կնոջ մահից հետո նրա ունեցվածքը պետք է փոխանցվեր իր եղբորորդիներին, իր աներորդու՝ Բինդլոսի երեխաներին: Լեդի Մորգանի հուղարկավորությունը գրանցվել է 1696 թվականի մարտի 3-ին Ջամայկայի Սենթ Էնդրյու ծխական տարածքում։

Իր կտակում, որը ստորագրվել է 1688 թվականի հունիսի 17-ին, Մորգանը թողել է իր ճամայկայի ունեցվածքը իր սանիկներին՝ Չարլզ Բինդլոսին և Հենրի Արչբոլդին, պայմանով, որ նրանք ընդունեն Մորգան ազգանունը։ Նրանք իր երկու զարմիկների՝ Աննա Պետրոնիլա Բինդլոսի և Յոհաննա Արչբոլդի երեխաներն էին։ Նա իր քրոջը՝ Կաթրին Լոյդին, թողեց տարեկան 60 ֆունտ իր ունեցվածքից, որը պետք է վճարվեր «իմ միշտ ազնիվ զարմիկ Տրեդեգարի Թոմաս Մորգանի ձեռքերով»։

1692 թվականի հունիսի 7-ին Պորտ Ռոյալում տեղի ունեցավ երկրաշարժ։ Քաղաքի մոտ երկու երրորդը՝ 33 ակր (13 հա) տարածքով, գլխավոր ցնցումից անմիջապես հետո անցավ Քինգսթոն նավահանգստի ջրերի տակ։ Պալիսադոս գերեզմանատունը, ներառյալ Մորգանի գերեզմանը, նույնպես հայտնվեց ծովի տակ, և նրա մարմինը հետագայում երբեք էլ չգտնվեց։

## Ժառանգություն
մինի|Ալեքսանդր Էքսքվեմելինի Ամերիկայի ծովահենների մասին գիրքը, որն ազդել է Մորգանի մասին պատմության տեսակետի վրա
Ռոգոզինսկին նշում է, որ Մորգանը հավանաբար «ամենահայտնի ծովահենն» է Էքսքվեմելինի գրքի շնորհիվ։ Սակայն Կորդինգլին գրում է, որ Էքսքվեմելինը թշնամանք էր տածում Մորգանի նկատմամբ՝ համարելով, որ վերջինս գողացել է Պանամայի ավարը։ Նրա այս ընկալումը բացատրում է, «թե ինչու է նա Մորգանին նկարագրել այդքան մռայլ գույներով՝ ներկայացնելով նրան որպես դաժան և անսկզբունքային չարագործ», ինչը հետագայում ազդել է պատմաբանների տեսակետի վրա։ Ալենը նկատում է, որ, մասամբ Էքսքվեմելինի ազդեցությամբ, պատմաբանները Մորգանին չեն պատկերել լավագույն կերպով։ Նա բերում է այն պատմաբանների օրինակները, որոնց գրած կենսագրությունները այնքան թերի էին, որ ըստ նրանց, թե Մորգանը մահացել է կամ Լոնդոնի բանտում, կամ Լոնդոնի Թաուերում։ Նման պատմաբանների թվում էին Չարլզ Լեսլին՝ Ճամայկայի նոր պատմությունը (1739), Ալան Գարդները՝ Ճամայկայի պատմությունը (1873), Հյուբերտ Բենկրոֆթը՝ Կենտրոնական Ամերիկայի պատմությունը (1883) և Հովարդ Փայլի աշխատանքը, Հովարդ Փայլի «Ծովահենների գիրքը» (հավաքագրված 1921 թվականին)։

Էքսքվեմելինը գրել է, որ Մորգանի մարդիկ լայնածավալ խոշտանգումներ են իրականացրել իրենց գրաված մի քանի քաղաքներում։ Ըստ Սթիվեն Սնելդերսի՝ ծովահենության մասին իր պատմության մեջ Մորգանի արշավանքների մասին իսպանական զեկույցները չեն վերաբերում Պորտո Բելլոյի կամ Ջիբրալթարի բնակիչների նկատմամբ կատարված խոշտանգումներին, թեև կան հավաստի տեղեկություններ, որ այն իրականացվել է Պանամայում: Պատմաբան Պատրիկ Փրինգլը նկատում է, որ թեև խոշտանգումները դաժան և անողոք են թվում ժամանակակիցների համար, այն ժամանակին եվրոպական շատ երկրներում դատական ​​հարցաքննության ընդունված մասն էր: Մորգանը միշտ կռվել է Ճամայկայի նահանգապետի հանձնարարագրով։ Այդ կերպ նա Ճամայկայի պաշտպանության նպատակով Անգլիայի կառավարությանը ծառայել է որպես պահեստային ռազմածովային ուժ։ Քանի որ իսպանացիները օրինական ծովահենությունը օրինական գործունեություն չէին համարում, եթե նույնիսկ նավապետը ուներ թալանի արտոնագրեր, նրանք Մորգանին դիտարկում էին որպես ծովահեն, ինչը նա կտրականապես մերժում էր։
մինի|Ռաֆայել Սաբատինիի 1922 թվականի «Կապիտան Բլադ» վեպը հիմնականում հիմնված է Մորգանի կարիերայի վրաՌոգոզինսկին նկատում է, որ Մորգանը ավելի ուշ գեղարվեստական ստեղծագործություններում համեմատաբար քիչ է երևում ՝ մյուս ծովահենների համեմատ, քանի որ նա ուներ «խարիզմատիկ առաջնորդության և եսասեր դավաճանության կասկածելի խառնուրդ»։ Սակայն նրա անունը և կերպարը տեղ են գտել գրականության մեջ, այդ թվում՝ Ռաֆայել Սաբատինիի Կապիտան Բլադ (1922) վեպում և Ջոն Սթայնբեքի առաջին վեպում՝ Ոսկե գավաթ (1929), որոնք մեծապես հիմնված են Մորգանի կարիերայի վրա։ Մորգանը և թաքնված գանձերի մասին պատմությունները որոշ չափով ներկայացված են նաև այլ ստեղծագործություններում, այդ թվում՝ Յան Ֆլեմինգի 1954 թվականի «Ապրիր և թող  մյուսներին մեռնել» վեպում և Ջոն Մասֆիլդի 1920 թվականի «Կապիտան Սթրաթոնի Երևակայությունը» բանաստեղծության մեջ։ Մորգանի կյանքի էկրանային պատկերումները ներառում են «Կապիտան Բլադ» (1935), «Սև կարապը» (1942), «Ծովահեն Սև մորուքը» (1952), «Ծովահեն Մորգանը» (1961), «Տորտուգայի ծովահենները» (1961) և «Սև կորսերը» (1976) ֆիլմերը։ Մորգանը նաև ներկայացվել է մի շարք վիդեոխաղերում, այդ թվում՝ «Sid Meier's Pirates!»և «Age of Pirates 2: City of Abandoned Ships»-ում։

1944 թվականին Սիգրամ ընկերությունը սկսեց արտադրել «Կապիտան Մորգան» ապրանքանիշով ռոմը, որը անվանվել է ծովահենի պատվին: 2001 թվականին «Կապիտան Մորգան» ապրանքանիշը վաճառվեց Diageo-ին՝ Լոնդոնում տեղակայված խմիչքների բազմազգ ընկերությանը: Մորգանի անունով են կոչվել Կարիբյան ավազանի տեղական վայրերը, ինչպիսիք են` Մորգանի կամուրջը, Մորգանի լեռնանցքը և Մորգանի հովիտը Կլարենդոնում, Մորգանի նավահանգստային հյուրանոցը և ծովափնյա ակումբը Քինգսթոնում, Հենրի Մորգան հյուրանոցը, որը գտնվում է Հոնդուրասի Ռոատանում, Հայիթիում գտնվող Պորտ Մորգան հանգստավայրը և Կապիտան Մորգանի առանձնավայրը և արձակուրդային ակումբը Բելիզի Ամբեգրիս Քեյում։

Տնտեսագետ Փիթեր Լիսոնը կարծում է, որ օրինական և ոչ օրինական ծովահենները, ընդհանուր առմամբ, խորամանկ գործարարներ էին, որոնք շատ հեռու էին նրանց մասին ժամանակակից, ռոմանտիկացված պատկերացումից՝ որպես մարդասպա ավազակներ։ Մարդաբան Էն Մ․ Գալվինը և պատմաբան Քրիս Լեյնը երկուսն էլ Մորգանին դիտարկում էին հարստություն որոնող՝ հողային ազնվականության շարքերը մտնելու նպատակով։ Գալվինը գրել է, որ Մորգանը ձգտում էր «սոցիալական բարձրացման՝ անձնական շահագրգռվածությունից բխող անօրինական գործողությունների, քաղաքական խորամանկությունների և գործարար ունակությունների միջոցով»։ Գլեն Բլեյլոքը, գրելով «Ամերիկայի ազգային կենսագրության» համար պնդում է, որ Մորգանը հերոս էր շատ ճամայկացիների և բրիտանացիների համար, թե՛ որպես ծովահեն իր արկածներով, թե՛ Ճամայկան Բրիտանական կայսրության համար պաշտպանելու շնորհիվ։ Այնուամենայնիվ, որոշ ճամայկացիներ Մորգանին համարում են «հանցագործ ծովահեն», ով ձգտում էր պահպանել ստրկատիրական համակարգը։

Թոմասը նկարագրում է Մորգանին որպես՝քաջության, վճռականության, խիզախության և խարիզմայի տեր մարդ։ Նա ծրագրման վարպետ էր, փայլուն ռազմական ռազմագետ և անսահման հավատարիմ` թագավորին, Անգլիային և Ճամայկային։ Սակայն, ի տարբերություն Եղբայրության շատ անդամների, նա ճկուն և հարմարվող էր, ով հասկանում էր, որ Ճամայկայի ապագան թալանում կամ ավերածություններում չէ, այլ խաղաղ առևտրում։ Նա նաև հմուտ քաղաքական գործիչ էր, ով ավելի երկար պաշտոնավարեց իր ժամանակի բոլոր նահանգապետներից։

## Նշումներ


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

### Գրքեր
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Առցանց աղբյուրներ
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Թերթեր և ամսագրեր
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* "Henry Morgan", Data Wales
* "Henry Morgan", 100 Welsh Heroes

Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Ծովահեններ
Կատեգորիա:Ճամայկայի պատմություն
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուելսցիներ
Կատեգորիա:Պանամայի պատմություն