open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գրանդ Էստ

**Գրանդ Էստ** կամ **Մեծ արևելյան երկրամաս**(, , կրճատ *ACAL* կամ *ALCA*), երկրամաս և պատմական մարզ Ֆրանսիայի հարավում։ Ստեղծվել է 2014 թվականի ֆրանսիական շրջանների տարածքային բարեփոխումների շրջանակներում, Էլզաս, Լոթարինգիա և Շամպայն-Արդեն երկրամասերի միավորման արդյունքում։ Նոր երկրամասի ստեղծման ամսաթիվն է համարվում 2016 թվականի հունվարի 1-ը։

Խոշորագույն քաղաքն է Ստրասբուրգը, որը նաև երկրամասի վարչական կենտրոնն է։

## Դեպարտամենտներ
Բարեփոխումներից հետո առաջացած երկրամասի տարածքում են չորս պատմական շրջան, 10 դեպարտամենտով՝
* Արդեններ (Շամպայն-Արդեն)։ 4 շրջան, 19 կանտոն, 463 կոմունա
* Վերին Մարն (Շամպայն-Արդեն)։ 3 շրջան, 17 կանտոն, 438 կոմունա
* Վերին Հռենոս (Էլզաս)։ 4 շրջան, 17 կանտոն, 377 կոմունա
* Վոգեզներ (Լոթարինգիա)։ 3 շրջան, 17 կանտոն, 514 կոմունա
* Մարն (Շամպայն-Արդեն)։ 5 շրջան, 23 կանտոն, 620 կոմունա
* Մյոզ (Լոթարինգիա)։ 3 շրջան, 17 կանտոն, 501 կոմունա
* Մյորթ և Մոզել (Լոթարինգիա)։ 4 շրջան, 23 կանտոն, 594 կոմունա
* Մոզել (Լոթարինգիա)։ 6 շրջան, 27 կանտոն, 730 կոմունա
* Ստորին Հռենոս (Էլզաս)։ 5 շրջան, 23 կանտոն, 527 կոմունա
* Օբ (Շամպայն-Արդեն)։ 3 շրջան, 17 կանտոն, 433 կոմունա

## Ծանոթագրություններ

*
*
Հայաստանի 6-րդ գումարման Ազգային Ժողով

**Հայաստանի 6-րդ գումարման Ազգային Ժողով**, Հայաստանի Ազգային ժողովի 6-րդ գումարման խորհրդարան, որը ձևավորվել է 2017 թվականի ապրիլի 2-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում։ Այն Հայաստանի պատմության միակ խորհրդարանն է, որի լիազորություններն ավարտվել են ժամկետից շուտ։ Խորհրդարանն ուներ 105 պատգամավոր, որոնք ներկայացնում էին 4 քաղաքական ուժեր։ Առաջին խորհրդարանն է, որն ընտրել է Հայաստանի նախագահ և Հայաստանի վարչապետ։ ՀՀԿ-ն 58 պատգամավորներով ուներ կայուն մեծամասնություն, նրան էր պատկանում ԱԺ խոսնակի և երկու փոխխոսնակների պաշտոնները։ ՀՀԿ կոալիցիոն գործընկեր ՀՅԴ-ն ներկայացված էր 7 պատգամավորներով։ Ընդդիմադիր Ծառուկյան դաշինքը և «Ելք» դաշինքը ներկայացված էին համապատասխանաբար 31 և 9 պատգամավորներով։ Ազգային ժողովի նախագահը Արա Բաբլոյանն էր։ Խորհրդարանն իրավունքի ուժով ցրվել է 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին։

## Ձևավորում

Հայաստանի 6-րդ գումարման Ազգային Ժողովը ձևավորվել է 2017 թվականի ապրիլի 2-ին։ Առաջին նիստը կայացել է մայիսի 18-ին, որը վարել է ամենատարեց պատգամավոր, Հայաստանի քրդական համայնքի ղեկավար, ՀՀԿ խմբակցության անդամ  Կնյազ Հասանովը։ Նիստին ներկա են եղել Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը, Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն, Հայաստանի կառավարության անդամները։ Նիստը բոյկոտել է «Ելք» դաշինքը։ Առաջին նիստի ընթացքում ընտրվել է Ազգային Ժողովի ղեկավար կազմը։

## Գործունեություն
6-րդ գումարման Ազգային ժողովում 5 անգամ անցկացվել է Հայաստանի վարչապետի ընտրություն, որից 3 դեպքում վարչապետ չի ընտրվել։ Այն եղել է Հայաստանի պատմության միակ խորհրդարանը, որտեղ կառավարությունը ձևավորել է ընդդիմությունը։

## Պատգամավորներ

6-րդ գումարման Ազգային ժողովն ուներ 105 պատգամավոր, որից 58-ը ներկայացնում էին ՀՀԿ-ն, 31-ը՝ Ծառուկյան դաշինքը, 9-ը՝ Ելք դաշինքը և 7-ը ՀՅԴ-ն։ Գործունեության 1,5 տարվա ընթացքում դադարեցվել է 15 պատգամավորի լիազորություն։

«Ելք» խմբակցության պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը ղեկավարել է Թավշյա հեղափոխությունը, որի արդյունքում Ազգային Ժողովի կողմից ընտրվել է Հայաստանի վարչապետ։

ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Մանվել Գրիգորյանը զրկվել է անձեռնմխելիությունից և կալանավորվել ապօրինի կերպով ռազմամթերք ձեռք բերելու, այլ անձանց հետ նախնական համաձայնությամբ պահելու, ինչպես նաև յուրացման եղանակով իր վստահությանը հանձնված առանձնապես խոշոր չափերով ուրիշի գույք հափշտակելու մեղադրանքներով։

## Լուծարում

Նիկոլ Փաշինյանը վարչապետի պաշտոնից հրաժարական է տվել հոկտեմբերի 16-ին։ Խորհրդարանի ինքնալուծարման ֆորմալ ընթացակարգը պահպանելու համար անհրաժեշտ էր, որպեսզի լիներ վարչապետություն ընտրություն և թեկնածուն չընտրվեր։ «Ելք» դաշինքը հոկտեմբերի 23-ին վարչապետի թեկնածու էր առաջադրել վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանին, որն էլ հոկտեմբերի 24-ի հատուկ նիստում չընտրվեց Հայաստանի վարչապետ։ Նոյեմբերի 1-ին Ազգային Ժողովը երկրորդ անգամ չընտրեց Նիկոլ Փաշինյանին Հայաստանի վարչապետի պաշտոնում և Ազգային Ժողովն արձակվեց իրավունքի ուժով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողով
Բաժարգյա Փոքր

**Բաժարգյա Փոքր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում։

Գյուղի մասին հիշատակել է ռուս հեղինակ Վ. Մաևսկին։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 82 տուն հայ, քուրդ և ասորի բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շատախի գավառակ (Վանի գավառ)

**Շատախ**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Արևելյան Տիգրիսի ակունքի շրջանում։ Կենտրոնը Շատախ ավանն էր։

Տարածքով համապատասխանում է Մոկք աշխարհի Ջերմաձոր գավառին։

## Աշխարհագրություն
Գավառակն անտառապատ է, ջրառատ և գեղատեսիլ։ Գավառակի հյուսիս-արևմտյան կողմում մոտ 15 կմ երկարությումբ և 8 կմ լայնությամբ տարածվում էր Փեսանդաշտը, որն ուներ արգավանդ հողեր։

Հյուսիս-արևելքից հարավ-արևմուտք ձգվող փորով հոսում էր Արևելյան Տիգրիսը, որը գավառակը կիսում էր 2 մասի։

## Բնակչություն
XIX դարի 80-90-ական թվականներին Նորդուզ գավառակի հետ միասին ուներ 26245 հայ, 447 ասորի և 5190 քուրդ բնակիչ։

## Պատմություն
Գավառակը մինչև XIX դարի 60-70-ական թվականներին պահպանում էր իր ներքին ինքնավարությունը։ Հայ իշխան Մահտես Սահակից հետո գավառակում նշանակվել էր քուրդ գավառապետ։

Շատախի հայերը 1896 և 1915 թվականներին հերոսական մարտեր մղեցին թուրք ջարդարարների դեմ։ Նրանցից շատերն ընկան անհավասար կռիվներում, իսկ մյուսները գաղթեցին տարբեր երկրներ։ Գավառակի հայկական գյուղերն ամբողջապես ավերվեցին 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը խաղողագործություն, երկրագործություն, շալագործությունն ու փայտագործությունն էր։ Ընկուզենիները գավառակի ձորերում ամբողջական անտառներ էին կազմում և աշնանը բնակիչնեը մեծ քանակությամբ ընկույզ էին հավաքում։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Շատախը Նորդուզի գավառակի հետ միասին ուներ 46 եկեղեցի։ Շատախում էր գտնվում Ս. Հոգյաց հայտնի վանքը։

## Կրթություն
Նորդուզի գավառակի հետ միասին ուներ 7 հայկական վարժարան։

## Վարչական բաժանում
XIX դարի 80-90-ական թվականներին Նորդուզ գավառակի հետ միասին ուներ 115 գյուղ։

Գավառակի հայաբնակ գյուղերն էին՝ Առեղ, Առիգոմ, Առոսկի, Արեհ, Արմաշտ, Աքրուսը, Բախչականց մագրա, Գոմեր, Գոտիս, Դարենց Ներքին, Դարենց Վերին, Երիցու մազրա, Ծումար, Ծիծանց, Ծուղ, Կաղաղիս, Կաղպին, Կաճեթ, Կայնեմերան, Կասր, Կարադեր, Կոճեր, Կոռիչ, Կոռովանք, Կվերս, Հաշկենց, Հիգի, Հինենց, Հորիս, Ճամիկ, Մարդակերոց, Մարծեղ, Մաքոշք, Մուսկավեն, Նարո մազրա, Նառ, Նավահանդ, Շահրուր, Շահո մազրա, Պաղք, Պապոնց մագրա, Պոլս, Ջնուկ, Սակ, Սարկեթ, Սողվանց, Սվիտկին, Սվիտկինա գոմեր, Վախրով, Տղասպար, Փադենց, Քոսենց մագրա, Քրմենց գյուղերը և Շատախ ավանը։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Խիզախ Պակը

**Խիզախ Պակը** (), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1953 թվականին ռեժիսորներ Եվգենի Ռայկովսկու և Վլադիմիր Դեգտյարյովի կողմից՝ կորեական ժողովրդական հեքիաթների մոտիվներով։

## Սյուժե
Վիշապն ամեն տարի ոչնչացնում է բերքը, և գյուղացիները ցանկանում են հեռանալ այլ վայրեր։ Սակայն Պակը որոշում է մարտահրավեր նետել վիշապին։

## Հեղինակներ

## Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով բազմիցս թողարկվել է տարբեր մուլտֆիլմերի հավաքածուներում.
* **Աշխարհի ժողովուրդների հեքիաթներ**. 2-րդ թողարկում, Սոյուզմուլտֆիլմ, DVD ձևաչափ, ներկայացուցիչ` «Խոշոր պլան», սկավառակի վրա ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Դեղին արագիլը» (1950), «Լյու եղբայրները» (1953), «Խիզախ Պակը» (1953), «Վալիդուբ» (1952), «Կապիկը Սարուգասիմա կղզուց» (1970)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* «Храбрый Пак» на Мультик.ру

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վլադիմիր Դեգտյարյովի մուլտֆիլմեր
Եղբորոսին քրդական

**Եղբորոսին քրդական** (), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
20-40 սմ բարձրությամբ, բազմամյա, ստորգետնյա կոճղարմատավոր, գեղազարդային խոտաբույս է։ 4 սմ երկարությամբ տերևները զարգացած են և սակավաթիվ։ Ծաղիկները վարդագույն են կամ սպիտակավուն։ Լայնակի նեղացումով ծաղկի շուրթն ունի կարճ, բութ խթան։ Հիմքի մոտ ոլորված սերմնարանը նստադիր է, իսկ պտուղը՝ վերև ուղղված։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Վահրավար, Լիճքվազ)։ Աճում է նաև Հյուսիսարևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում, Նախիջևանում, Անատոլիայում, Հյուսիսային Սիրիայում, Հյուսիսային Իրաքում և Արևմտյան Իրանում։
 
## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1100-1700 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև անտառներում և կրաքարային տեղերում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է, քանի որ պոպուլյացիան սահմանակից է Իրանում աճող պոպուլյացիայի հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված է նաև CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում որպես Orchidaceae ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կորալորիզ եռաբաժան

**Կորալորիզ եռաբաժան** (), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-25 սմ բարձրությամբ, բազմամյա, առանց քլորոֆիլի օբլիգատ միկոտրոֆ խոտաբույս է։ Կոճղարմատը կարճ կորալանման է և առանց արմատների։ Ծաղկակիցները սերմնարանից կարճ են։ Խոտաբույսն ունի 3-10 ծաղիկ։ Ծաղկապատի եզրային արտաքին մասերը ներքև են թեքված և միացած՝ առաջացնելով թմբիկ։ Շուրթը եզրերից ատամիկներով է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Վանաձորի շրջակայք)։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Կովկասը, բացի Նախակովկասից և Թալիշից, Եվրասիայի արկտիկական և բարեխառը շրջանները և Հյուսիսային Ամերիկան։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1300-1800 մ բարձրությունների վրա և փշատերև անտառներում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է 1977 թվականին կատարված միակ հավաքով։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակը աճում է միայն փշատերև անտառներում, որոնք Հայաստանի անտառների աննշան մասն են կազմում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես անհետացած տեսակ։ Ընդգրկված է նաև CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում որպես Orchidaceae ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Վարդակակաչ Ֆլորենսկու

**Վարդակակաչ Ֆլորենսկու** (), շուշանազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-20 սմ բարձրությամբ, գեղազարդային բազմամյա  սոխուկավոր բույս է։ Սոխուկի թեփուկները առսեղմ մազոտ են։ Ցողունը բարակ է և մերկ։ 8-10,5 սմ երկարությամբ տերևները թխակապույտ են, ալիքավոր եզրերով, սրանման, հաճախ հետ թեքված և սովարաբար երկարությամբ ծալված։ 3-5 սմ տրամագծով միայնակ ծաղիկը մեծ է, մուգ կարմիր կամ լիմոնի դեղին։ Ծաղկապատի մասերը դեղին են, դեղնածաղկի մոտ՝ մոխրագույն պուտով կամ առանց պուտի։ Առէջաթելերը մերկ են և սև։ Տուփիկն ունի սրացած կտուց։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Ագարակ, Մեղրի, Կարճևան, Շվանիձոր, Նյուվադի)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հարավարևմտյան Ադրբեջանում և Արևմտյան Իրանում (Շախպուր)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 550-1000 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև չոր քարքարոտ և կավային լանջերին, շիբլյակում և արիդային նոսրանտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Անհետացման հիմնական պատճառը ծաղկեփնջերի համար իրականացվող հավաքն է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Ագարակ ավանի շրջակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շուշանազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Վարդակակաչ անտառային

**Վարդակակաչ անտառային** (), շուշանազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
20-50 սմ բարձրությամբ բազմամյա սոխուկավոր բույս է։ Սոխուկը ծածկված է բաց գույնի, թեթևակի կաշենման, միայն վզիկի և հիմքի մասում կոշտամազ թեփուկներով։ Տերևները գծային նշտարաձև են, սովորաբար ուղիղ կանգնած, հաճախ կարմրավուն եզրերով։ 2-4 սմ երկարությամբ ծաղիկը մեծ է, ներսից վառ դեղին, արտաքինից՝ ծիրանի կանաչավուն։ Առէջաթելերը ամբողջ երկարությամբ լայնացած են։ Սերմնարանը իլիկաձև է։ Տուփիկը երկարավուն եռանիստ է և հանկարծակի սրածայր։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Այգեպատ, Մոսես, Նեքին Կարմիր)։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Հարավային Անդրկովկասը, Իտալիան, Հյուսիսային Իրանը, Սիցիլիա և Սարդինիա կղզիները։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1000 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև խոտածածկ լանջերին, ցանքերում և անտառների եզրերին։ Ծաղկում է ապրիլին, պտղաբերում՝ մայիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շուշանազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Ալեքսանդր III-ի դիմանկարները

**«Ալեքսանդր III-ի դիմանկարները»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1896 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով և դարձավ առաջին կայսերական ձուն, որը նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային։ Կայսրը մորն է նվիրել ձուն Զատկի տոնին իր հոր՝ Ալեքսանդր III-ի հիշատակին։

Այսօր ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Հիլվուդի թանգարանում (Վաշինգտոն, ԱՄՆ)։

## Դիզայն
Ոսկերչական ձուն համարվում է Ֆաբերժեի ֆիրմայի ամենագեղեցիկ աշխատանքներից մեկը։ Այն բաղկացած է 6 տախտակադրվագից, որոնք պատված են մուգ կապույտ գիլյոշիրային զարդաքանդակներով էմալով։ Դրանք բաժանված են ռելիեֆային օղակապերով, որոնք երեսակալված են ադամանդներով։ Հատման հատվածներում առավել խոշոր ադամանդներ են՝ ոսկե հարթակների վրա տեղադրված։ Յուրաքանչյուր տախտակադրվագի վրա տեղադրված է *МФ* (Մարիա Ֆեոդորովնա) և *АIII* (Ալեքսանդր III) ադամանդակուռ մոնոգրամը, իսկ դրանց վերևի մասում կայսերական թագն է պատկերված։ Վերին հատվածում МФ, իսկ ներքևում՝ АIII մոնոգրամներն են։ Ձուն բացվում է, որի մեջ երեսապատված է թավիշով։

«Ալեքսանդր III-ի դիմանկարները» ոսկերչական ձուն անվանում են նաև «Տասներկու մոնոգրամ»։ Այն դարձավ չորս կայսերական ձվերից առաջինը, որը նվիրված է Ալեքսանդր III կայսեր հիշատակին։ Մնացած հաջորդող ձվերն են՝ «Նեֆրիտե» (1902), «Ալեքսանդր III-ի հիշատակին» (1909) և  «Ալեքսանդր III-ի ձիարձան» (1910):

## Անակնկալ
«Ալեքսանդր III-ի դիմանկարները» ոսկերչական ձվի անակնկալը դրանում պահվող Ալեքսանդր III կայսեր դիմանկարների մանրանկարներն են՝ ոսկե տակդիրի վրա։ Անակնկալն այսօր կորսված է։

## Պատմություն
1896 թվականին Նիկոլայ II կայսրը ոսկերչական ձուն նվիրեց մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ 1920-ական թվականներին այն վաճառվում է փարիզցի մի ոսկերչի։ Հետո այն պատկանել է իտալացի միսս Բերչիելլիին։ 1949 թվականին այն գնում է Մաջորի փոստը։ 1973 թվականին ոսկերչական ձուն հայտնվում է Հիլվուդի թանգարանում։

### Ձվի փնտրտուք
Երկար տարիներ «Ալեքսանդր III-ի դիմանկարները» ոսկերչական ձուն համարվում էր կորսված։ Միակ փաստաթղթային վկայությունը 1896 թվականին կազմված Ֆաբերժեի հաշիվն էր։ Սակայն հետազոտողները պարզել են, որ այս ձուն և «Տասներկու մոնոգրամ» ձուն միևնույն ոսկերչական ձուն են։ Այս եզրակացության հետազոտողները հանգել են 1896 թվականի մարտի 22-ին կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնայի կողմից Նիկոլայ II-ին գրված նամակը.

Այս տարբերակի ևս մեկ ապացույց է այն, որ ձուն նվիրվել է Ալեքսանդր III կայսեր և Մարիա Ֆեոդորովնա կայսրուհու ամուսնության երեսնամյակին։

Ըստ երևույթին, ձվի անակնկալն իրենից ներկայացնում էր Ալեքսանդր III կայսեր դիմանկարները, որոնք հնարավոր է, եղել են վեցը, քանի որ այդպես է նշված եղել Ֆաբերժեի հաշիվներում։ Ոսկե տակդիրով դիմանկարները եղե՞լ են վեցը, թե ոչ՝ մնում է ցայսօր չբացահայտված։ Ի դեպ, 1935 թվականին Քսենիա Ռոմանովան Լոնդոնում ցուցադրել է անակնկալը։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Описание яйца «Двенадцать монограмм» на сайте музея Хиллвуд 

Կատեգորիա:1896 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Փայլուկ Ֆորսթերի

**Փայլուկ Ֆորսթերի** (), կնյունազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
20-40 սմ բարձրությամբ բազմամյա բույս է։ 1,5-8 մմ լայնությամբ տերևները տափակ են, գծային և եզրերից ցրված մազոտ։ 3,5-5 մմ երկարությամբ ծաղիկները մանր են, գտնվում են միայնակ կամ խմբված դեպի վեր ուղղված հովանոցանման-հուրանային ծաղկաբույլում։ Սերմերը խոշոր հավելուկով են և երբեմն ունենում են սերմին հավասար երկարություն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում և Խուստուփ լեռան վրա։ Աճում է նաև Փոքր Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1400-1700 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև անտառներում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է մեկ ոչ մեծ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված սահմանափակ տարածման և աճելավայրի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Կնյունազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Սագասոխուկ դեղին

**Սագասոխուկ դեղին** (), շուշանազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
15-20 սմ բարձրությամբ, բազմամյա, սոխուկավոր բույս է։ Սոխուկը փոքր է, երկարավուն ձվաձև և թղթանման մոխրադարչնագույն թեփուկներով։ Արմատամերձ տերևը մեծ է և լայն-նշտարաձև։ 5-10 ծաղիկներով ծաղկաբույլը հովանոցանման է։ Ծաղկակից տերևները 3-4 հատ են։ Ծաղիկները մեծ են, ծաղկապատի մասերը 1,4-1,6 սմ երկարությամբ, գծային, արտաքինից կանաչավուն, իսկ ներսից՝ վառ դեղին։ Տուփիկը լայն հակաձվաձև է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Վանաձորի և Նոյեմբերյանի շրջակայք) և Դարեղեգիսի (Զառիթափ և Խնձորուտ գյուղերի միջև) ֆլորիստիկական շրջաննեորւմ։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Նախակովկասը, Արևմտյան, Հարավարևմտյան, Կենտրոնական և Հարավային Կովկասը, Եվրոպան, Սիբիրը, Հեռավոր Արևելքը, Հյուսիսային Իրանը և Աֆղանստանը։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1500 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև անտառներում և թփերի մացառուտների մեջ։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլ ամիսներին, պտղաբերում՝ ապրիլ-մայիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շուշանազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Չափ ու կշռի միջազգային բյուրո

**Չափ ու կշռի միջազգային  բյուրո**,  (), անընդհատ գործող միջազգային կազմակերպություն, ղեկավար կայանը տեղակայված է Սևր քաղաքում (Փարիզի արվարձաներից, Ֆրանսիա)։

Հիմնադրվել է 1875 թվականին, Մետրական կոնվենցիայի ստորագրման հետ միաժամանակ։ Բյուրոյի հինական խնդիրը կայանում է այս կոնվենցիայի բոլոր երկրներում միավորների միջազգային համակարգի (մի համակարգի) ստեղծումը։ Չափ ու կշռի միջազգային  բյուրոն աշխատում է Չափ ու կշռի Միջազգային կոմիտեի հսկողության տակ։

Չափ ու կշռի միջազգային  բյուրոյում պահվում են հիմնական միավորների միջազգային ստուգաչափերը և իրականացվում են միջազգային չափագիտության աշխատանքներ, կապված ազգային ստուգաչափերի միմյանց և միջազգայինի ստուգաչափերի հետ համեմատման, ինչպես նաև միջազգային ստուգաչափերի մշակման և պահպանման հետ։

Չափ ու կշռի միջազգային  բյուրոյում անցկացվում են նաև չափագիտության ոլորտի հետազոտություններ, ուղղված չափումների ճշտության մեծացմանը։

2018 թվականի դրությամբ 60 երկիր արդեն հանդիսանում են անդամ և ևս 42 երկիր և կազմակերպություն հանդիսանում են Չափ ու կշռի միջազգային  բյուրոյի զուգորդված ամդամ։

Բյուրոն ֆինանսավորվում է Մետրական կոնվենցիայի մասնակից երկրների կողմից։

## Ղեկավարներ
Ստեղծված օրվանից մինչ օրս բյուրոն ղեկավարել են։.

2013 թվականի հունվարի 1-ից մինչ օրս Չափ ու կշռի միջազգային  բյուրոյի տնօրենն է դոկտոր Մարտին Միլլոն ()։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт МБМВ
* BIPM 
* BIPM 

Կատեգորիա:1875 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միավորների միջազգային համակարգ
Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Պայմանագրով հիմնադրված միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ստանդարտացման կազմակերպություններ
Վարդակակաչ Սոսնովսկու

**Վարդակակաչ Սոսնովսկու** (), շուշանազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա, սոխուկավոր բույս է, որն ունի 25-50 սմ բարձրություն։ Սոխուկը ձվաձև է, դարչնագույն, ներսից ոսկեգույն, մազոտ թեփուկներով։ Տերևները երկարավուն են, նշտարաձև, վերևում և ներքևում նեղացող, միշտ կորացած։ Ծաղիկը մեծ է, միայնակ, 8-10 սմ տրամագծով, գավաթանման, մուգ կարմիր։ Ծաղկապատի մասերը ձգված-սրացած են։ Առէջաթելերը մերկ են, սև, լայնացած, մինչև 2 մմ երկարությամբ։ Տուփիկի երկարությունը 3-7 սմ է, իսկ լայնությունը՝ 2-3 սմ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի (Քաջարան, Լեռնաձոր, Փխրուտ, Տաթև, Շիկահող, Կապան) և Մեղրու (լեռնագագաթ՝ Բերդաքար, Արծվաբերդ, Գյումարանց, Վարդանիձոր, Լիճք, Վահրավար) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում (Օրդուբադ, լեռնագագաթ՝ Սոյուխ)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 700-2300 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ տեղերում, խոշորաքարոտ թափվածքներում և փլուզուտներում, խճաքարոտ տեղերում, կաղնու և գիհու նոսրանտառում, անտառի եզրերին և բացատներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Համարվում է Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Մեկ պոպուլյացիա պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շուշանազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ջրաշուշան սպիտակ

**Ջրաշուշան սպիտակ ** (), հարսնամատազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Գեղազարդային, ներկատու, բազմամյա կոճղարմատավոր ջրային բույս է, որի տերևները խոշոր կլորավուն կամ թույլ ձվաձև են և ինչպես ծաղիկները ջրի մակերեսին լողացող։ 14-16 (20) սմ տրամագծով ծաղիկները խոշոր են, միայնակ։ Բաժակաթերթերը 4 հատ են, հազվադեպ՝ 3 կամ 5։ Պսակաթերթերը պարուրաձև դասավորված են, սպիտակ, բազմաթիվ, աստիճանաբար առէջների փոխակերպվող։ Պտուղը հատապտղանման է, սերմերը՝ օդային պղպղջակներ կրող արիլուսով՝ սերմնաթիկնոցով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում (Լոռու սարահարթի լճակներ. Ստեփանավանի և Տաշիրի միջև)։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Նախակովկասը, Արևելյան Անդրկովկասը, Սկանդինավյան թերակղզին, Եվրոպա, միջերկրածովյան ավազանը, Փոքր Ասիան։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1400-1900 մ բարձրությունների վրա, լճերում, չհոսող ջրերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Մինչև 1930 թվականը աճել է նաև Ապարանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Մարմարիկ գետի միջին հոսանքի ողողատներում գետի գարնանային վարարումներից առաջացած փոքրիկ լճակներում, սակայն մարդածին և բնական գործոնների բացասական ազդեցության հետևանքով տեսակն այստեղ ոչնչացել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր կրճատվող տեսակ կարգավիճակով։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում բացակայում է։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Լոռու մարզում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Կոճղարմատավոր բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հարսնամատազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Վաչե Եփրեմյան

**Վաչե Պապիկի Եփրեմյան** (), հայ գրող, գրականագետ, փիլիսոփա, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, Հայաստանի գրողների միության անդամ։

Բանաստեղծ Ավագ Եփրեմյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Վաչե Եփրեմյանը ծնվել է 1960 թվականին։ 1982 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը, 1987 թվականին՝ նույն համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ասպիրանտուրան, որից հետո՝ 1988 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում ու ստացել գիտության թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2008 թվականին ստացել է բանասիրական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։

1987-1995 թվականներին եղել է Կապանի պետական թատրոնի գրական բաժնի վարիչը։

1994 թվականին հիմնադրել է «Կապան» (հետագայում՝ «Կապանցիներ») շաբաթաթերթը, որի գլխավոր խմբագիրն էր մինչև 2001 թվականը։

1999 թվականից աշխատանքի է անցել ՀՊՃՀ (Պոլիտեխնիկ) Կապանի մասնաճյուղում` որպես սոցիալ-քաղաքական առարկաների և լեզուների ամբիոնի վարիչ, 2004 թվականից` ընդհանուր պատրաստականության դեպարտամենտի վարիչ, 2009 թվականից՝ ընդհանուր ճարտարագիտական կրթության ֆակուլտետի դեկան` համատեղությամբ մնալով ամբիոնի վարիչ։

Վաչե Եփրեմյանը 3 մենագրության հեղինակ է՝ 2 գիտական՝ «Չգրված գրքի ծանոթագրություններ»(2008), «20-րդ դարի հայ գրականություն, մշակութաբանական ենթատեքստեր» (2007), 1 գեղարվեստական՝ «Հավելված» (2012) բանաստեղծական ժողովածուի, նաև՝ 2 գիտական թարգմանության ու ավելի քան 50 գիտական հոդվածի և ուսումնասիրության։

2012 թվականին «Անտարես» հրատարակչության կողմից հայտարարված մրցույթում նրա հեղինակած «Կոկտեյլ դեկտեմբերի 21-ով կամ տարօրինակ տարեգրություն» պատմվածքը ճանաչվել է «Տարվա լավագույն պատմվածք»։

2013 թվականին «Անտարես» հրատարակչությունը հետմահու լույս է ընծայել Վաչե Եփրեմյանի «Բնագիր և մեկնություն» մենագրությունը։

Հետմահու արժանացել է «Կապան» ոսկե մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՎԱՉԵ ԵՓՐԵՄՅԱՆ. «Ստրուկ ունենալ, նշանակում է ինքնակամ հրաժարվել ազատությունից, կախված լինել ստրուկի` հնարավոր ապստամբության տագնապից» 

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութաբաններ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Հերբ Ուիլյամս

**Հերբերտ Լ. Ուիլյամս** (, ), ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է կենտրոնականի և ծանր հարձակվողի դիրքերում։ Սովորել է Օհայո նահանգի համալսարանում։ 1981 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Ինդիանա Փեյսերս» ակումբի կողմից՝ 14-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Դալաս Մավերիքս», «Նյու Յորք Նիքս» և «Տորոնտո Ռեպտորս» ակումբների կազմում։ NBA-ում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 18 մրցաշրջան։ NBA կարիերայի ընթացքում ընդհանուր առմամբ խաղացել է 1102 խաղ, որոնցում հավաքել է 11 944 միավոր (10,8 մ/խ), կատարել է 6509 անդրադարձ, 1856 փոխանցում, 605 խլում և 1605 բլոկշոտ։ Կարիերայի ավարտից հետո մարզել է «Նյու Յորք Նիքս» ակումբը։

## Տես նաև
* 1000 և ավելի խաղի մասնակցած NBA բասկետբոլիստների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորոնտո Ռեպտորսի բասկետբոլիստներ
Նակուլ Մեհտա

**Նակուլ Մեհտա** (), հնդիկ դերասան, պարող և մոդել, ով հայտնի է դարձել հնդկական Star Plus հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Սիրո ցավը քաղցր է» Pyaar Ka Dard Hai Meetha Meetha Pyaara Pyaara հեռուստասերիալում իր կերտած Ադիթյա Կումարի կերպարի շնորհիվ։ Ներկայումս նա նկարահանվում է Star Plus հեռուստաընկերության Սիրախաղ հեռուստասերիալում, որտեղ նախկինում կերտում էր Շիվայ, իսկ այժմ նրա որդու՝ Շիվանշ Սինխ Օբերոյի կերպարը։

## Վաղ կյանքը
Նակուլը ծնվել է Ուդայպուր, Ռաջաստանում։ Նա սերում է թագավորական դինաստիայից։ Նրա հայրը՝ Պարատապ Սինխ Մեհտան 1971 թվականի Հնդկա-Պակիստանյան պատերազմի վետերան է, իսկ նրա նախապապը Լաքշմիլալ Մեհտան եղել է Մևար քաղաքի ռազմական հրամանատարը ։

Մեհտան մագիստրոսի կոչում է ստացել Մումբայի համալսարանում, ուսանելով առևտրի ոլորտում։ Նա նաև սովորել է մի շարք պարեր, այդ թվում ' ջազ, հիփ-հոփ, բրեյք, ժողովրդական, սալսա եւ ժամանակակից։ Նա փորձառու է պարահանդեսային պարող է, նրա ուսուցիչը եղել է Բոլիվուդի ամենահայտնի խորեգրաֆներից մեկը՝ Սանդիպ Սոպակարը։ Նա 2011 թվականի հունիսին ներկայացրել է Մահարաշատրա նահանգը AIDSF (Հնդկաստանի սպորտային պարերի ֆեդերացիա) առաջնությունում, ստանալով արծաթե մեդալ լատինաամերիկյան պարերից ռումբայի և ոսկե մեդալ վալսի համար։

## Անձնական կյանքը
2012 թվականին Նակուլ Մեհտան ամուսնացել է երգչուհի Ջանկի Պարեկհի հետ։

## Կարիերա
Մեհտան իր փառքի գագաթնակետին է հասել հայտնի է դարձել հնդկական Star Plus* հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Սիրո ցավը քաղցր է» հեռուստասերիալում իր կերտած Ադիթյա Կումարի պերպարի ծնորհիվ։

Նա նկարահանվել է գովազդային հոլովակներում, երաժշտական տեսահոլովակներում, բավականին երկար ժամանակ խաղացել է նաև թատրոնում, փորձել է իրեն նաև մոդելային ասպարեզում։ Նրա նորամուտը Bollywood եղավ *Haal E Dil*  ֆիլմով, որտեղ նկարահանվել է Ամիտա Պարեկհի հետ։ Նակուլը նհարահանվել է նաեւ *Ավանգարդ* կարճամետրաժ ֆիլմում, որը ցուցադրվել է աշխարհի բազմաթիվ կինոփառատոններում։ Վարել է հնդկական *Թաքնված տաղանդ* հեռուստաշոուի 6-րդ եթերաշրջանը։

Նրա հաջորդ դերը եղել է *Arre -*ի *Ես չեմ նայում հեռուստացույց'' վեբ-սերալում, որը հեռուստադերասանների առօրյա կյանքի մասին է, նրա հետ մեկտեղ այդ սերալում նկարահնվել են նաև մի շարք հնդիկ հեռուստադեմքեր, այդ թվում Դիշա Պարմարը, Սանայա Իրանին, Կարան Վահին, Դրաշտի Դհամին և այլք։

Նակուլն այժմ նկարահանվում է Star Plus հեռուստաընկերության Սիրախաղ հեռուստասերիալում, որտեղ նախկինում կերտում էր Շիվայ, իսկ այժմ նրա որդու ՝ Շիվանշ Սինխ Օբերոյի կերպարը։

## Ֆիլմերի ցանկը
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  վրա [//en.wikipedia.org/wiki/IMDb IMDb] 
* Nakuul Мехта է [//en.wikipedia.org/wiki/Twitter Twitter-ում] link=https://www.wikidata.org/wiki/Q6960746#P2002|alt=Edit this at Wikidata|text-top|frameless|10x10փքս
* Nakuul Мехта է [//en.wikipedia.org/wiki/Facebook Facebook]
* Nakuul Мехта է [//en.wikipedia.org/wiki/Instagram Instagram]

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Մոդելներ
Կատեգորիա:Պարողներ
Հիրիկ մուսուլմանական

**Հիրիկ մուսուլմանական** (), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Կոճղարմատավոր, գեղազարդային բույս է։ Ցողունն ունի 40-90 սմ բարձրություն։ Տերևները նեղ են, գծային, ցողունից կարճ։ Ծաղիկները 3-5 հատ են, բաց կապույտ կամ դժգույն, հազվադեպ՝ սպիտակավուն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում տարածված է Երևանի (Մխչյան, Զանգիբասար, Ռեանլու, Մասիս, Արարատ, Սուրենավան գյուղերի շրջակայք) և Ապարանի (Արայի լեռ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, ինչպես նաև Արևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ 700-1500 մ բարձրությունների վրա, աղիավուն ճահիճներում, խոնավ աղակալած մարգագետիններում, ոռոգիչ ջրանցքների ափերին։ Ծաղկում է մայիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը աճում է «Աղակալած ճահճուտ» բնության հուշարձանի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հիրիկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ջրահարս փոքր

**Ջրահարս փոքր** (), ջրահարսազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ջրային, խիտ ճյուղավորված, հաճախ կոտրատվող ցողուններով, սուզված կամ լողացող միամյա բույս է։ 0.6-0.9 մմ լայնությամբ, եզրերից՝ փոքրիշատե խոշոր, հիմքի մոտ հեռացած ատամիկներով տերևները օղակադիր են, դեղնականաչավուն տերևաթիթեղով։ Տերևապատյանները կարճ են, լայն, վերևում՝ ավելի մուգ գույնի ատամիկներով։ 4 մմ երկարությամբ, 1 մմ լայնությամբ պտուղը նստադիր է, 3-4 ողնուցանման, բարակ երկայնակի կողերով և դրանց միջև հորիզոնական բաց գույնի շերտերով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Էջմիածին, Մասիս) և Ապարանի (Աղավնաձոր գյուղի մոտ Մարմարիկ գետի  ձախափնյակում) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևմտյան Նախակովկասը, Արևելյան, Հարավային Անդրկովկասը և Թալիշը, Եվրոպան, Արևմտյան Սիբիրը, Փոքր, Միջին և Արևելյան Ասիան, Իրանը, Հնդկաստանը, Հյուսիսային Աֆրիկան։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 800-1700 մ բարձրությունների վրա, ջրերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։ Հիդրոգամ՝ ջրում փոշոտվող բույս է։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ 1983 թ. հայտնաբերվել է նաև Ապարանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում բացակայում է։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ջրահարսազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Լերդախոտ ալեհեր

**Լերդախոտ ալեհեր** (), շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ամբողջությամբ սպիտակամոխրագույն, կարճ, առսեղմ մազիկների թավոտությամբ, տերևների ստորին մակերեսին ավելի լավ արտահայտված բազմամյա բույս է։ Տերևները պարզ են, երկարավուն-էլիպսաձև, աղեղնաեզր, սեպաձև հիմքով, կարճ կոթերով։ Ընդհանուր ծաղկաբույլը հասկանման է, սակավաթիվ ծաղիկների միմյանցից մի փոքր հեռացած օղակներով։ Բաժակը համարյա կանոնավոր է, զանգակաձև, 5 ատամիկներով։ Պսակը վարդագույն-ծիրանագույն է, հնգատամ, թվում է միաշուրթ, քանի որ վերին շուրթը ճեղքված է մինչև հիմքը և դրա բլթակները մոտեցած են ստորին շուրթին։ Պտուղը կազմված է 4 մասերից` հակաձվաձև էրեմներից։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի ֆլորիստիկական շրջանում (Արթիկ, Պեմզաշեն)։ Ընդհանուր արեալը, բացի Հայաստանից, ընդգրկում է Դաղստանը, Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասը։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 1750-1800 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, կավային լանջերին տափաստաններում։ Ծաղկում է հունիսին-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Կովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը՝ 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Շրթնազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Եղեսպակ կիսաթփային

**Եղեսպակ կիսաթփային** (), շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
50 սմ բարձրությամբ, հիմքի մոտ ճյուղավորված և փայտացած ցողունով եթերայուղատու  կիսաթուփ է։ Եթերայուղն ունի մշկընկույզի հոտն հիշեցնող բուրմունք։ Տերևները փետրաձև են։ Ծաղկաբույլը պարզ է, կազմաված է իրարից հեռացած 4-8 և օղակաձև դասավորված 6-10 ծաղիկներից։ Ծաղիկները երկշուրթ են, վերինները սաղավարտաձև, իսկ ստորինները եռաբլթակ շուրթերով։ Բաժակը կանաչավուն է և ունի ձուլված խողովակ, իսկ վերևում՝ եզրերից կարճ, հաստ, բաց գույնի (երբեմն դեղնավուն) գեղձեր, որոնք պատված են ատամիկներով։ 15-18 մմ երկարությամբ պսակը դեղնավուն է։ Պտուղը կազմված է չորս մասերից՝ էրեմներից։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Գեղադիր, Գառնի, Հացավան, Երանոսի լեռնաշղթա)։

## Էկոլոգիա
Բույսը աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1700 մ բարձրությունների վրա, լեռնային տափաստանների չոր քարքարոտ, խճաքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Շրթնազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Եթերայուղատու բույսեր
Ոսկե գնդակ 1956

**Ոսկե գնդակ 1956**, տրվել է Եվրոպայի լավագույն ֆուտբոլիստին, քվեարկել են ՈՒԵՖԱ-ի անդամ երկրների ֆուտբոլային լրագրողները։ 1956 թվականի դեկտեմբերի 18-ին հաղթող է ճանաչվել Սթենլի Մեթյուզը։

Մեթյուզը Ոսկե գնդակի առաջին հաղթողն է։

## Հորիզոնականներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակ
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ
Լերոյ Էլիս

**Լերոյ Էլիս** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է կենտրոնականի և ծանր հարձակվողի դիրքերում։ Սովորել է Սենթ Ջոնսի համալսարանում։ 1962 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Լոս Անջելես Լեյքերս» ակումբի կողմից՝ 6-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Բալտիմոր Բուլեթս», «Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս» և «Ֆիլադելֆիա-76» ակումբների կազմում։ NBA-ում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 14 մրցաշրջան։ 1971/1972 թվականների մրցաշրջանի ընթացքում Էլիսը «Լեյքերս»-ի կազմում դարձել է NBA չեմպիոն։ 1962 թվականին դարձել է Հագերտի մրցանակի դափնեկիր։ NBA կարիերայի ընթացքում ընդհանուր առմամբ խաղացել է 1048 խաղ, որոնցում հավաքել է 10 176 միավոր (9,7 մ/խ), կատարել է 8709 անդրադարձ, 1405 փոխանցում, 146 խլում և 151 բլոկշոտ։

## Մահ
Լերոյ Էլիսը մահացել է 72-ամյա հասակում Օրեգոն նահանգի Սկեպուս քաղաքում շագանակագեղձի քաղցկեղից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում
* LeRoy Ellis, a Star Big Man at St. John’s, Dies at 72

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ
Մարգերիտ Դյուրաս

**Մարգերիտ Դյուրաս** ( , իսկական ազգանունը` Դոնադյո, , ), ֆրանսիացի գրող, սցենարիստ, ռեժիսոր և դերասանուհի։ Պարգևատրվել է Բեռլինի կինոփառատոնի (1985) «Արծաթե արջ» մրցանակով, առաջադրվել է Օսկար մրցանակի` լավագույն սցենար անվանակարգում (1961)։

## Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1914 թվականի ապրիլի 4-ին Վիետնամի հարավում, որն այն ժամանակ ֆրանսիական գաղութ էր և մտնում էր Ֆրանսիային պատկանող Ֆրանսիական Հնդկաչինի մեջ։ Մարգերիտի ծնողներն զբաղվում էին մանկավարժական գործունեությամբ և գաղութ էին տեղափոխվել ֆրանսիական կառավարության կոչով։ Նրա ծնվելուց քիչ անց հայրը, որ գաղութ տեղափոխվելուց հետո հիվանդացել էր, թողնում է ընտանիքն ու վերադառնում Ֆրանսիա, որտեղ էլ մահանում է, երբ Մարգերիտը 4 տարեկան էր։ Մարգերիտի մայրը մնում է Հնդկաչինում երեք երեխաների հետ։ Ընտանիքն այնքան էլ ապահովված չէր։

Դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 17 տարեկանում, Մարգերիտը տեղափոխվում է Ֆրանսիա, որտեղ իրավունք է ուսումնասիրում, այնուհետև քարտուղար է աշխատում Գաղութների հարցերի նախարարությունում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասնակցում է դիմադրության շարժմանը, դառնում կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Այդ ժամանակ վերցնում է Դյուրաս կեղծանունն ի պատիվ հայրական գյուղի։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Սկսել է գրել պատերազմի տարիներին։ Հայտնի է դարձել «Թափվել է Խաղաղ օվկիանոսի մոտ» (1950) և «Ծովայինը Ջիբլարթարից» (1952) վեպերի լույսընծայումից հետո։ 1943-1993 թվականներին գրել է 34 վեպ։ Մարգարետ Դյուրասի առավել հայտնի ստեղծագործությունն է համարվում «Սիրեկան» (1984) ինքնակենսագրական վեպը, որի համար նա արժանացել է Գոնկուրյան մրցանակի։ Ըստ այս ստեղծագործության՝ նկարահանվել է համանուն ֆիլմը (ռեժիսոր` Ժան-Ժակ Աննո)։
Մարգերիտ Դյուրասը հանդես է եկել նաև որպես կինոսցենարիստ և կինոռեժիսոր` նկարահանելով ավելի քան 20 ֆիլմ։ Բացի այդ՝ նա ինքը խաղացել է մի քանի ֆիլմերում։

Մահացել է 1996 թվականի մարտի 3-ին, 81 տարեկան հասակում, Փարիզում։ Թաղված է Մոնպառնասի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* ՃԱՆՃԻ ՄԱՀԸ / ՄԱՐԳՐԻՏ ԴՅՈՒՐԱՍ
* Маргерит Дюрас на сайте «les '''Archives du Spectacle'''» (*фр*.)
* Маргерит Дюрас на сайте «'''A.R.T.'''»  — «MARGUERITE DURAS ou Un cri d’espoir et de désespérance», par ''Geneviève Latour'' avec la collaboration de ''Claire Deluca'' (*фр*.)
* *Климова, Маруся*. Последняя любовь Маргерит Дюрас: интервью с Яном Андреа // Топос. 2005. № 18 (03/11/05)
* *Горяинов, Олег*. Маргерит Дюрас. Политика не различения кино и литературы  // Cineticle: Интернет-журнал об авторском кино. № 9.

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գոնկուրյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Կոմունիստ գրողներ
Կատեգորիա:Հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Մոնպառնասի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին կինոռեժիսորներ
Ֆաթմա Սամուրա

**Ֆաթման Սամբա Դիուֆ Սամուրա** (, ), սենեգալցի նախկին դիվանագետ, ավագ պաշտոնյա։  2016 թվականի մայիսի 13-ին  Ջիաննի Ինֆանտինոյի կողմից նշանակվել է ՖԻՖԱ-ի առաջին կին գլխավոր քարտուղար և պաշտոնը ստանձնել է 2016 թվականի հունիսի 20-ին։ Միավորված ազգերի կազմակերպությունում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ։ 2018 թվականին Ֆորբսի Միջազգային սպորտի ամենահզոր կանանց ցուցակում զբաղեցրել է 1-ին տեղը, իսկ BBC-ին նրան ներառել է 100 կանանց շարքում։

## Գործունեություն
1995 թվականին Միավորված ազգերի կազմակերպության Պարենի համաշխարհային ծրագրում եղել է տարածաշրջանային տնօրեն Ջիբութիում և Կամերունում, ինչպես նաև Պարենի համաշխարհային ծրագրի շրջանակներում աշխատել է Հռոմի կենտրոնակայանում։ Ներգրավել է բազմաթիվ բարդ արտակարգ իրավիճակներում Կոսովոյում, Լիբերիայում, Նիկարագուայում, Սիերա Լեոնեում և Արևելյան Թիմոր։

2007 թվականի նոյեմբերի 1-ին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Քի Մունը, խորհրդակցելով Հումանիտար հարցերով գլխավոր փոխքարտուղար Ջոն Հոլմսի հետ, Ֆաթմային նշանակել է Արևելյան Չադի հումանիտար համակարգողի տեղակալ։ Նա հաստատվել է Աբեշե քաղաքում։ Չադում կան ավելի քան 280000 փախստականներ և ավելի քան 170000 ներքին տեղահանված անձինք, որոնց մեծ մասը գտնվում է արևելյան տարածաշրջանում և Ֆաթմային հանձնարարվել է աշխատել նրանց վերադարձի հարցերով։ Պաշտոնական գործառույթները լիազորության շրջանակներում է ՄԱԿ-ի յոթ գործակալությունների և Արևելյան Չադի տարածքում գործող ավելի քան 40 միջազգային հասարակական կազմակերպությունների թիմերին աջակցելը։

### ՖԻՖԱ
2016 թվականի հունիսին Ֆաթման ստանձնել է ՖԻՖԱ-ի գլխավոր քարտուղարի դերը և պատասխանատու է կազմակերպության առևտրային և գործառնական կողմերը վերահսկելու համար։ Նա փոխարինել է Մարկուս Կատներին, ով ներգրավված էր կոռուպցիայի մեջ։

Աշխատանքային գործունեության ընթացքում Միացյալ Թագավորությունում հակասություններ առաջացան այն կանոնների շուրջ, որոնք արգելում էին խաղացողներին հիշատակի խորհրդանիշներ կրել։ 2016 թվականի նոյեմբերի 3-ին Ֆաթման հայտարարեց, որ Անգլիան, Շոտլանդիան և Ուելսը կպատժվեն, եթե հիշատակի օրը կարմիր կակաչ կրեն,  քանի որ ՖԻՖԱ-ն այն դասում է քաղաքական խորհրդանիշերի շարքին։ «Բրիտանիան միակ երկիրը չէ, որ տուժում է պատերազմից», նա ասաց, «Սիրիան օրինակ է, իմ աֆրիկյան մայրցամաքը տարիներ շարունակ պատերազմից մասնատվել է։ Միակ հարցն այն է, ինչո՞ւ ենք մենք բացառություններ անում միայն մեկ երկրի համար, և ոչ աշխարհի մնացած մասի համար»։ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա Մեյը դատապարտեց ՖԻՖԱ-ին և խորհրդարանին հայտնեց, որ Սամուրայի որոշումը «չափազանց վիրավորական է»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Կին հումանիստներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի դիվանագետներ
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ-ի պաշտոնյաներ
Ոսկե գնդակ 2018

**Ոսկե գնդակ 2018**, 2018 թվականի լավագույն ֆուտբոլիստ ճանաչելու ամենամյա 63-րդ մրցանակաբաշխությունը։ Հաղթողները հայտարարվել են 2018 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։ Առաջին անգամ «Կանանց ոսկե գնդակ» և «Կոպա գավաթ» մրցանակները տրվեցին նաև լավագույն 21 տարեկանից ցածր կանանց և տղամարդկանց։

## Հաղթողների ցանկ
Անվանակարգի հաղթողների անունները հայտարարվել են 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ին։

## Կանանց Ոսկե գնդակ

## Կոպա Գավաթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակ
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ
Ճաղատ (լեռ)

**Ճաղատ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Շինուհայրի հարթավայրի հարավային մասում, Որոտան գետի ձախափնյակում, Շինուհայր գյուղից 1 կմ հարավ-արևելքում։ Բարձրությունը՝ 1235 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Ճամբակ (լեռ)

**Ճամբակ**, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Արաքս գետի ձախափնյակում, Նռնաձոր գյուղից 2,5 կմ արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 1232 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Մեղրու լեռնաշղթա
Վիշապագլուխ ողկույզային

**Վիշապագլուխ ողկույզային** (), շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
5-15 սմ բարձրությամբ, ստորին մասում փայտացած ցողուններով, բազմամյա, գեղազարդային  բույս է։ Տերևները փետրաձև բաժանված են։ Ծաղկաբույլը խիտ է, համարյա գլխիկանանման։ Բաժակը երկշուրթ է, իսկ վերին շուրթի միջին բլթակը` եզրային նշտարաձև բլթակներից 2-3 անգամ լայն։ Պսակը բաց մանուշակագույն է։ Փոշանոթները մերկ են։ Պտուղը կազմված է 4 մասերից` էրեմներից, որոնք մերկ են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Արագածի (Գեղարոտի կիրճ) և Զանգեզուրի (Զանգեզուրի և Բարգուշատի լեռնաշղթաների Կապուտջուղ Գազանալեռ Արամազդ լեռնագագաթներ գյուղ Արավուս) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Դաղստանը Արևելյան Կովկասը և Հարավային Անդրկովկասը։

## Էկոլոգիա
Աճում է ալպիական լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 2800 և ավելի բարձրությունների վրա, ժայռոտ քարքարոտ լանջերին և քարաթափվածքներին։ Ծաղկում է հուլիսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին (սեպտեմբերին)։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Կովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս։  Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր հազվագյուտ տեսակ կարգավիճակով։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
NBA-ի պատմության 50 լավագույն դիպուկահարների ցանկ

[thumb|right|150px|[Քարիմ Աբդուլ Ջաբար, NBA պատմության լավագույն դիպուկահար]]
Ստորև ներկայացված ցանկում ներկայացված են այն 50 բասկետբոլիստները, որոնք NBA-ի կարիերայի պարբերական առաջնությունների ընթացքում հավաքել են առավելագույն միավորներ։ Այս անվանակարգի ներկայացուցիչների ամբողջական ցանկը հրապարակված է basketball-reference.com կայքում։

## Ցանկի լեգենդա

## Ցանկ
*2018 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ցանկեր
Կատեգորիա:NBA
Կատեգորիա:Բասկետբոլ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի ցանկեր