Վիլհելմ ֆոն Ռյուման

**Վիլհելմ ֆոն Ռյուման** (, ), գերմանացի քանդակագործ և մեդալագործ, Կայսերական Գերմանիայի ամենապահանջված քանդակագործներից մեկը։

## Կենսագրություն
Վիլհելմ Ռյումանը ծնվել է 1850 թվականին Հաննովերում, որն այդ ժամանակ համարվել է համանուն թագավորության մայրաքաղաքը։ Սակայն, 1866 թվականին (երբ Ռյումանը մոտավորապես 16 տարեկան էր), Հաննովերի թագավորությունը բռնակցվել է Պրուսիային, իսկ  1871 թվականին (երբ Ռյումանը 21 տարեկան էր) ավարտվել է Գերմանիայի միավորումը Պրուսիայի տիրապետության ներքո։

1872-1874 թվականներին Ռյումանը սովորել է Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում, այնուհետև մինչև 1880 թվականը ստաժավորում է անցել Միխայել Վագմյուլլերի արվեստանոցում։

1887 թվականից սկսած՝ Վիլհելմ Ռյումանը քանդակագործություն է դասավանդել Մյունխենի ակադեմիայում։ 1891 թվականին արվեստին մատուցած ծառայությունների համար նա ազնվական կոչում է ստացել և իրավունք ստացել իր ազգանունից առաջ դնել «ֆոն» ազնվական նախածանցը։

1902 թվականին ֆոն Ռյումանի աշխատանքները Բեռլինի մեծ արվեստի ցուցահանդեսում արժանացել են ոսկե մեդալի։ Ռյումանը ստեղծել է մեծ թվով հուշարձաններ և արձաններ, որոնք աչքի են ընկնում իրենց կոմպոզիցիաների նրբագեղությամբ և մտածվածությամբ: Ֆոն Ռյումանի հուշարձանների պատվանդանները սովորաբար բավականին բարդ են, զարդարված լրացուցիչ քանդակային խմբերով և այլաբանական կերպարներով՝ որոշ դեպքերում պատվանդանները լրացվում են քարե ավազաններով և ծառայում որպես շատրվաններ:

Հուշարձաններից բացի, Ռյումանը նախագծել է մի քանի մեդալներ և բազմաթիվ տապանաքարեր (հատկապես Մյունխենի քաղաքային գերեզմանատների համար): Մյունխենի ակադեմիայում նրա ուսանողների թվում են եղել հետագայում հայտնի դարձած բազմաթիվ գերմանացի քանդակագործներ:

Ֆոն Ռյումանը մահացել է 1906 թվականին Կորսիկայում՝ ճանապարհորդության ժամանակ  և թաղվել է Մյունխենում։

## Աշխատանքներ (հանրային հուշարձաններ)

* Խեմնից
** Վիլհելմ I Հոհենցոլեռն - ձիարձան շուկայի հրապարակում, ուղարկվել է ջարդոնի 1945 թվականից հետո
** Օտտո ֆոն Բիսմարկի արձան (1899), ուղարկվել է ջարդոնի 1945 թվականից հետո
** Հելմուտ ֆոն Մոլտկե Ավագի արձան, ուղարկվել է ջարդոնի 1945 թվականից հետո
* Հայլբրոն
** Կայսեր Վիլհելմ I-ի հուշարձան (1895), սկզբում Հարմոնի համերգային կենտրոնի առջև, այժմ՝ Վայնսբերգեր փողոցի «Alter Friedhof»-ում (Հին գերեզմանատուն)
** Յուլիուս Ռոբերտ Մայերի արձան շուկայի հրապարակում
*Մյունխեն
** Գեորգ Օհմի հուշարձան, 1895
** Բավարիայի արքայադուստր Լյուդովիկայի հուղարկավորության հուշարձան
** Բավարիայի արքայազն Լյուիտպոլդի մի շարք արձաններ, այդ թվում՝ մեկը Զիդլունգ Նոյհաուզենի հարավ-արևմուտքում
** Բավարիայի արքայադուստր Թերեզայի կիսանդրի (Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայում)
** Վիլհելմ Բաուերի կիսանդրի Մյունխենի գերմանական թանգարանում
* Նյուրնբերգ
** Կայսեր Վիլհելմ I-ի ձիաարձան (1905) (նախագծել և աշխատանքները սկսել է Սիրիուս Էբերլե, որը մահացել է 1903 թվականին, ավարտել է Ռյումանը), Էգիդենպլաց, Pellerhaus-ի դիմաց
** Արքայազն-ռեգենտ Լյուիտպոլդի արձան (1901), կայարանի բակ, հեռացվել է 1934 թվականին, հալվել է 1939 թվականին
*Շվայնֆուրտ
** Ֆրիդրիխ Ռյուկերտի հուշարձան (1890)
* Շտուտգարտ
** Կայսեր Վիլհելմ I-ի ձիաարձան (1898)
* Բադ Ուրախ, Բիսմարկի կիսանդրի Սլոսշտրասե փողոցում
* Վերտ, Էլզաս, Ֆրանսիա։ Բավարիայի ազգային պատերազմի հուշարձան, 1870, կառուցված 1889 թվականին

## Պատկերասրահ

Robert-Mayer-Denkmal.JPG|Հեյլբրոն, Ռոբերտ Մայերի հուշարձան (1892)
Heilbronn-kw-denkmal.jpg|Հեյլբրոն, Կայսեր Վիլհելմի հուշարձան (1893)
Heilbronn-kw-denkmal-detail.JPG|Հեյլբրոն, Կայսեր Վիլհելմի հուշարձանի մանրամասներ (1893)
Prinzregentendenkmal Landau 1.JPG|Landau in der Pfalz, շուկայի հրապարակ, Բավարիայի արքայազն Ռեջենտ Լյուիտպոլդի ձիարձան (1892)
Lindavia-Brunnen.jpg|alt=Lindavia-Brunnen|Լինդաու (Բոդենի լիճ), ճարտարապետական հուշարձան, որը բացվել է 1884 թվականին՝ Լյուդվիգ II թագավորի 20-ամյակի առթիվ
Feldherrnhalle, Monumente.jpg|Մյունխեն -  Առյուծը Ֆելդհերնհալեի առջև (1905)
Loewe Feldherrnhalle Muenchen-1.jpg|Մյունխեն -  Առյուծը Ֆելդհերնհալեի առջև (1905)
Loewenbraeukeller Muenchen-2.jpg|Մյունխեն -  Առյուծը Լյովենբրոյկելլերի պատշգամբում
Nuernberg-Reiterstandbild Wilhelm I.jpg|Նյուրնբերգ - Կայսեր Վիլհելմի հուշարձան (1905)
Rückert Denkmal SW.jpg|Շվայնֆուրտ - Ֆրիդրիխ Ռյուկերտի հուշարձան (1890)
Wilhelmdenkmal2.JPG|Շտուտգարտ - Կայսեր Վիլհելմ I-ի ձիաարձան (1898)
Woerth monument bavarois.jpg|Վերտ, Էլզաս, Բավարիայի ազգային պատերազմի հուշարձան (1889)
Bad Urach - Bismarck-Denkmal.JPG|Օտտո ֆոն Բիսմարկի կիսանդրի, Բադ-Ուրախ


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Rümann, Wilhelm von. In: Hans Vollmer (Hrsg.): Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. Begründet von Ulrich Thieme und Felix Becker. Band 29: Rosa–Scheffauer. E. A. Seemann, Leipzig 1935, S. 170 (biblos.pk.edu.pl).

## Արտաքին հղումներ
* Matrikeldatenbank der Akademie der Bildenden Künste: Wilhelm von Rümann (1850–1906)

Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ