Մարիա Կլյոնովա

**Մարիա Վասիլևնա Կլյոնովա** (), ռուս երկրաբան, երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտոր, ԽՍՀՄ-ում ծովային երկրաբանության հիմնադիրներից մեկը։

## Կենսագրություն
Մարիա Վասիլևնա Կլյոնովան ծնվել է 1898 թվականի օգոստոսի 12-ին (ըստ հուլյան օրացույցի հուլիսի 31-ին) Իրկուտսկում բանվորի` Վասիլի Դմիտրիեվիչի և Ռաիսա Նաումովնայի ընտանիքում։

1925 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Օվկիանոսագիտության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող։

1937 թվականին նրան շնորհեցին պրոֆեսորի կոչում ծովային երկրաբանության բնագավառում և 1937 թվականի մայիսի 11-ի ատեստացիոն հանձնաժողովի որոշմամբ առանց դիսերտացիայի պաշտպանության նրան շնորհվեց երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորի կոչում։ Իր հետազոտությունների արդյունքում նա մշակեց ծովերի հատակի քարտեզների կազմման մեթոդիկան։ Այս մեթոդիկայով և Մ.Վ. Կլյոնովայի ղեկավարությամբ կազմվել են 150 հատակային քարտեզներ Բարենցի, Սպիտակ, Կասպից և այլ ծովերի համար։

Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացքում աշխատել է Պետական հիդրոլոգիական ինստիտուտում որպես երկրաբանության բաժանմունքի ղեկավար։ Մ.Վ. Կլյոնովայի ղեկավարությամբ կազմվել են մոտ 200 հատուկ քարտեզներ և ատլասներ ռազմածովային նավատորմի համար։ Նա բազմիցս գնացել է Հյուսիսային և Սևծովյան նավատորմեր, որտեղ աշխատել է ձեռնարկների կազմման վրա, դասախոսություններ է կարդացել ջրասուզորդների համար։

Մ.Վ. Կլյոնովան մասնակցել է ԽՍՀՄ ԳԱ բազմաթիվ ծովային արշավախմբերի. Կասպից ծով, Արկտիկա, Նոր երկիր, Շպիցբերգեն, Ֆրանց-Իոսիֆի երկիր, մասնակցություն է ունեցել նաև Առաջին սովետական անտարկտիկական արշավախմբին։ Նա անց է կացրել նստվածքային ապարների հետազոտություն գետերում, ծովերում և օվկիանոսներում և համարվում է ռուսական ծովային երկրաբանության հիմնադիրը։

1948 թվականին Մ.Վ. Կլյոնովան հրատարակել է ծովային երկրաբանության առաջին ուսումնական ձեռնարկը։

Մ.Վ. Կլյոնովան 4 օր անց է կացրել հոսընթացով շարժվող սառույցների վրա, նա առաջին կինն էր հոսընթացով շարժվող «*Հյուսիսային բևեռ-4*» կայանի վրա։

1960 թվականին լույս է տեսել Բարենցի ծովի երկրաբանության վերաբերյալ մենագրությունը, իսկ 1975 թվականին` Ատլանտյան օվկիանոսի երկրաբանության վերաբերյալ մենագրությունը։

Մարիա Վասիլևնա Կլյոնովան մահացել է 1976 թվականի օգոստոսի 6-ին Մոսկվայում։

## Ընտանիք
* Քույր — Ե.Վ. Կլյոնովա, բժիշկ։
* Ամուսին — Լ.Վ. Պուստովալով (1902—1970), հանքաբան։

## Պարգևներ
* 1943 — Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան ծովի հատակների ուսումնասիրության և «ծովի երկրաբանություն» գիտական ճյուղի ստեղծման համար։
* 1951 — Լենինի շքանշան
* 1962 — Ի.Մ. Գուբկինի անվան մրցանակ *որպես «Կասպից ծովի ստորջրյա թեքության երկրաբանական կազմությունը»* մենագրության առաջատար հեղինակ (Վ.Ֆ. Սոլովյովի և Ն.Ս. Սկորնյակովայի համահեղինակությամբ)
* 1969 — ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործչի կոչում
* 1975 — «Պատվո նշան» շքանշան

## Անդամակցություն կազմակերպություններում
* 1941 թվականից — Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն
* Բնապահպանների մոսկովյան ընկերություն

## Հիշատակ
Նրա հիշատակին են կոչվել.
* Կլյոնովայի հովիտը (*Klenova valley*) — օվկիանոսային իջվածք Գրենլանդիայի հյուսիսում` հայտնաբերված Հյուսիսային նավատորմի հիդրոգրաֆիական արշավախմբի կողմից 1981-1983 թվականներին։ Կոորդինատներ. ;
* Կլյոնովայի լեռ (*Klenova seamount*) — Ստորջրյա լեռ Բրազիլական Սալվադոր քաղաքից 450 կմ արևելք։ Կոորդինատներ. ;
* Կլյոնովայի խառնարան (*Klenova crater*) — խառնարան Վեներա մոլորակի վրա;
* «Պրոֆեսոր Կլյոնովայի» ուսունաարտադրական նավ (Մուրմանսկ) — պատրաստված ԳԴՀ-ում 1979 թվականին, շահագործվել է մինչև 2004 թվականը, ապամոնտաժվել է Հնդկաստանում.

## Մատենագրություն
Մ.Վ. Կլյոնովան հրատարակել է ավելի քան 250 գիտական աշխատանքներ, որոնցից հիմնականներն են.
* *Клёнова М. В.* Геология моря как пограничная область между геологией и океанографией: Тезисы доклада // Международный геологический конгресс. 17 сессия. СССР. 1937: Труды. Т. 5. М.: ГНТИ нефтяной и горно-топливной литературы, 1940. С. 485-486.
* *Клёнова М. В.* Геология моря. М.: Учпедгиз, 1948. 495 с. 
* *Клёнова М. В.* Редактор и статьи: Интеграция данных механического анализа. К вопросу о характере и значении мелкой фракции осадков // Работы по геологии моря. М.; Л.: Гидрометеоиздат, 1948. (Труды Государственного океанографического института и Главного управления гидрометеорологической службы; Вып. 5 (17)). 154 с.
* *Клёнова М. В., Соловьев В. Ф., Арутюнова Н. М. и др.* Современные осадки Каспийского моря. М.: Изд-во АН СССР, 1956. 303 с.
* *Клёнова М. В.* 海洋底质图; Грунтовые карты  // Oceanologia et Limnologia Sinica. 1958. T. 1. № 1. P. 243-254. 
* *Клёнова М. В.* Геология Баренцова моря. М.: Изд-во АН СССР, 1960. 367 с.
* *Клёнова М. В., Соловьев В. Ф., Алексина И. А. и др.* Геологическое строение подводного склона Каспийского моря. М.: Изд-во АН СССР, 1962. 638 с. 
* *Клёнова М. В.* Осадки Арктического бассейна по материалам дрейфа л/п "Г. Седов". М.: Изд-во Акад. наук СССР, 1962. 105 с.
* *Клёнова М. В., Лавров В. М.* Геология Атлантического океана. М.: Наука, 1975. 458 с.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Клёнова Мария Васильевна — Կենսագրություն Ձկնային տնտեսության և օվկիանոսագիտության համառուսաստանյան գիտահետազոտական ինստիտուտի կայքում։
* Кленова М. В. — Փաստաթղթեր Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայում։
* Кленова М. В. — Փաստաթղթեր և կենսագրություն։

Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս երկրաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ