Սյոն

**Սյոն** (; ; ; ), քաղաք Շվեյցարիայում, Վալե կանտոնի վարչական կենտրոնը։ Մերձակայքում է Կրան Մոնտանա լեռնադահուկային առողջարանը։ Քաղաքը երեք անգամ (1976, 2002 և 2006 թթ.) առաջադրել է իր թեկնածությունը ձմեռային օլիմպիական խաղերի անցկացման համար, բայց վերջնահաշվարկի արդյունքներով միշտ զիջել է իր հետ մրցակցող բնակավայրերին։

1968 թվականի հունվարի 17-ին Սյոնին է միացել նախկին Բրամուա, 2013 թվականի հունվարի 1-ին՝ Սալին, 2017 թվականի հունվարի 1-ին՝ Լ՛Աժետ համայնքը։

Պատմամշակութային ամենանշանավոր հուշարձաններն են Վալերիա բազիլիկն ու Տուրբիյոն ամրոցը։ Քաղաքն ունի ռազմական ու քաղաքացիական նպատակնորով օգտագործվող օդակայան, որը ծառայում է նաև փրկարարական առաքելությունների իրականացման համար։ Բացի այդ, այստեղ կազմակերպվում են օդանավերի ցուցադրական թռիչքներ՝ ավիաշոուներ։

## Պատմություն
Սյոնը Եվրոպայի այն  կարևորագույն վայրերից մեկն է, որտեղ մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռևս նախապատմական ժամանակներում։ Հնագիտական պեղումների արդյունքում պարզվել է, որ այստեղ առաջին բնակավայրը հիմնվել է մեր թվականությունից 6200 տարի առաջ։ Ժամանակի ընթացքում այն դարձել է կելտական ցեղերի բնակատեղի, մեր թվականության հինգերորդ դարում ձեռք բերել անկախ քաղաքի կարգավիճակ, դարձել եպիկոպոսական աթոռանիստ։ 1475 թվականին՝ Սավոյայի դեմ պատերազմի ժամանակ քաղաքն ավերվել է, 1788 թվականին՝ մեծապես վնասվել հրդեհից։

## Ժողովրդագրություն
2017 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով Սյոնում ապրում էր 24.599 մարդ։ Նրանց 26.9%-ը օտարազգիներ էին։

Քաղաքի բնակչության թվաքանակը ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1100 height:500
PlotArea   = height:350 left: 100 bottom:90 right:100
Legend     = columns:3 left:220 top:70 columnwidth:160
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:28000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:6000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1200 start:0
Colors=
 id:TO     value:yellowgreen      legend:Total
 id:FR     value:teal      legend:French_Speaking
 id:GE     value:green      legend:German_Speaking
 id:CA     value:lightpurple      legend:Catholic
 id:PR     value:oceanblue      legend:Protestant
 id:OT     value:orange      legend:Other
 id:SW     value:red      legend:Swiss
 id:NO     value:purple      legend:Non-Swiss
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1850 from:start till:3307 text:"3,307" color:TO
  bar:1870 from:start till:5456 text:"5,456" color:TO
  bar:1888 from:start till:6099 text:"6,099" color:TO
  bar:1900 from:start till:6751 text:"6,751" color:TO
  bar:1910 from:start till:7254 text:"7,254" color:TO
  bar:1930 from:start till:8657 text:"8,657" color:TO
  bar:1950 from:start till:11770 text:"11,770" color:TO
  bar:1970 from:start till:21925 text:"21,925" color:TO
  bar:1990 from:start till:25336 text:"25,336" color:TO
  bar:2000 from:start till:27171 text:"27,171" color:TO
LineData =
  points:(300,136)(400,151)  color:FR
  points:(400,151)(500,156)  color:FR
  points:(500,156)(600,174)  color:FR
  points:(600,174)(700,210)  color:FR
  points:(700,210)(800,296)  color:FR
  points:(800,296)(900,333)  color:FR
  points:(900,333)(1000,369)  color:FR
  points:(300,118)(400,112)  color:GE
  points:(400,112)(500,111)  color:GE
  points:(500,111)(600,110)  color:GE
  points:(600,110)(700,112)  color:GE
  points:(700,112)(800,123)  color:GE
  points:(800,123)(900,112)  color:GE
  points:(900,112)(1000,109)  color:GE
  points:(100,130)(200,155)  color:CA
  points:(200,155)(300,162)  color:CA
  points:(300,162)(400,170)  color:CA
  points:(400,170)(500,176)  color:CA
  points:(500,176)(600,192)  color:CA
  points:(600,192)(700,227)  color:CA
  points:(700,227)(800,346)  color:CA
  points:(800,346)(900,368)  color:CA
  points:(900,368)(1000,355)  color:CA
  points:(100,91)(200,94)  color:PR
  points:(200,94)(300,94)  color:PR
  points:(300,94)(400,94)  color:PR
  points:(400,94)(500,95)  color:PR
  points:(500,95)(600,96)  color:PR
  points:(600,96)(700,100)  color:PR
  points:(700,100)(800,107)  color:PR
  points:(800,107)(900,108)  color:PR
  points:(900,108)(1000,108)  color:PR
  points:(100,128)(200,151)  color:SW
  points:(200,151)(300,158)  color:SW
  points:(300,158)(400,165)  color:SW
  points:(400,165)(500,170)  color:SW
  points:(500,170)(600,189)  color:SW
  points:(600,189)(700,228)  color:SW
  points:(700,228)(800,320)  color:SW
  points:(800,320)(900,334)  color:SW
  points:(900,334)(1000,345)  color:SW


## Կլիմա

## Համազգային նշանակության պատմամշակութային հուշարձաններ
Սյոնի 14 պատմամշակութային հուշարձան ու վայր ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում, այդ թվում՝ քարեդարյան բնակավայրի մնացորդները։ Եվ ընդհանրապես ամբողջ քաղաքն ու նրա կազմում գտնվող Բրամուա գյուղը ներառված են շվեյցարական ժառանգության ցանկում։

Այդ ցանկում ընդգրկված Վալերիա բազիլիկում, որ բարձրանում է հին քաղաքամասի արևելյան հատվածում գտնվող ամրոցում, պահպանվում է 1430 թվականին պատրաստված երգեհոնը, որով այժմ էլ կարելի է նվագել (այդ առումով՝ աշխարհի ամենահին երգեհոնն է համարվում)։

## Պատկերասրահ

File:Sion city hall.JPG | Քաղաքային հյուրանոցը
File:Majorie.jpg | Մեծ ամրոցը
File:Tourbillon (Sion, Schweiz 2006).JPG|Տուրբիյոն ամրոցը
File:Sion, la Maison Supersaxo.jpg|Supersaxo շենքի ներսը
File:Sion, Musée cantonal des Beaux-arts.jpg|Գեղարվեստի թանգարանը
File:Reconstitution of tomb no 546 of Sion Sous-le-Scex 05.JPG|Կմախք՝ պատմության թանգարանից
File:041122Cathedrale.jpg | Աստվածամոր տաճարը
File:Sion Valere Castle 20070730.jpg|Վալերիա բազիլիկը
File:Sion, Eglise Saint-Théodule, extérieurs.jpg|Սբ. Թեոդորոս եկեղեցին
File:Sion-4.jpg|Ամենայն սրբոց մատուռը


## Անվանի սյոնցիներ
140px|thumb|Սուրբ Թոեդորոս Սյոնցի
140px|thumb|Fritz de Quervain
[140px|thumb|[Միշելին Կալմի-Ռեյ, 2011]]
140px|thumb|Նոյեմի Շմիդտ, 2016
* Սուրբ Թեոդորոս - (Ger: Theodor von Sitten) - 4-րդ դարից՝ Վալեի հովանավոր սուրբը
* Սուրբ Գուարինուս Զիտտենցի - (1065–1150) - Սյոնի եպիսկոպոս
* Իգնաց Վենեց (1788–1859) - շվեյցարացի բուսաբան, ինժեներ
* Անտոն ֆոն Ռիդմատտեն (1811–1897) - շվեյցարացի քաղաքական գործիչ
* Լեո Լուցիան ֆոն Ռոտեն (1824–1898), շվեյցարացի քաղաքական գործիչ, բանաստեղծ, *Walliser Wochenblatt* թերթի խմբագիր
* Էռնեստ ֆոն Շտոկալպեր (1838–1919) - շվեյցարացի ինժեներ, Գոթարդի թունելի շինարարության նախաձեռնողներից
* Ֆրից դե Կուերվայն (1868–1940) - շվեյցարացի վիրաբույժ 
* Վալտեր Ռից (1878–1909) - տեսական ֆիզիկայի մասնագետ
* Մորիս Ցերմատտեն (1910–2001) - շվեյցարացի գրող
* Դոկտոր Հայվել Դեյվիս (ծնվ. 1924) - սրտաբան, գրող
* Միշելին Կալմի-Ռեյ (ծնվ. 1945), քաղաքական գործիչ, Համադաշնության նախագահ 2007 և 2011 թթ.
* Ժան-Պիեռ Սիգեն (ծնվ. 1962) - շվեյցարացի քաղաքական գործիչ
* Նիկոլաս Շտայներ (ծնվ. in 1984) - շվեյցարացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր
* Սամաել - extreme metal ոճի երաժշտախումբ, հիմնվել է 1987 թվականին, Սյոնում
* Նոյեմի Շմիդտ (ծնվ. 1990) - շվեյցարացի հեռուստատեսային և կինոդերասանուհի
; Մարզիկներ
* Սոֆի Լամոն (ծնվ.  1985) -  շվեյցարացի սուսերամարտիկ, 2000 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր 
* Տիֆանի Ժերուդե (ծնվ. 1986) շվեյցարացի սուսերամարտիկ, 2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից
* Էստել Բալե (1994–2016) - շվեյցարացի սնոուբորդիստ, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն
* Էդիմիլսոն Ֆերնանդեշ - (ծնվ. 1996), ֆուտբոլիստ, անգլիական «Վեսթ Հեմ Յունայթեդ»-ի խաղացող

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*  
*Զբոսաշրջային տեղեկատվություն

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալե կանտոնի բնակավայրեր