Պալերմոյի աստղադիտարան

**Պալերմոյի աստղադիտարան** (), աստղագիտական աստղադիտարան, որը հիմնադրվել է 1790 թվականին Իտալիայի Պալերմո քաղաքում։ Աստղադիտարանը գտնվում է Պալացցո Նորմանիում, պատկանում է Աստղաֆիզիկայի ազգային ինստիտուտին (INAF)։

## Աստղադիտարանի պատմություն
Աստղադիտարանը հիմնադրվել է 1790 թվականին Ֆերդինանտ I Սիցիլացու հրամանով։ Շինարարությունն ավարտվել է 1791 թվականին։ Աստղադիտարանի առաջին տնօրենը եղել է Ջուզեպպե Պյացցին։ 1801 թվականի հունվարի 1-ին Պյացցին Պալերմոյի աստղադիտարանում հայտնաբերեց Սերեսը՝ առաջին աստերոիդը։ Հայտանգործելուց հետո աստղադիտարանը սկսեց լավ ֆինանսավորվել։ Այն ունեցել է 3 գմբեթ, որոնք ապամոնտաժվել են 1950-ական թվականներին։ Վերջերս տեղադրվել են ավելի թեթև գմբեթներ։

## Աստղադիտարանի ղեկավարները
* 1790-1826 — Ջուզեպպե Պյացցի (1746-1826)
* 1826-1841 — Նիկոլո Կաչիատորե (1780-1841)
* 1841-1849 — Գաետանո Կաչիատորե (1814-1889)
* 1849-1860 — Դոմենիկո Ռագոնա (1820-1890)
* 1860-1889 — Գաետանո Կաչիատորե (1814-1889)
* 1889-1890 — Աննիբալ Ռիկո (1844-1919)
* 1891-1898 — Թեմիստոկլ Զոնա (1848-1910)
* 1898-1931 — Ֆիլիպպո Անջելիտի (1856—1931)
* 1931-1936 — Կոնրադին Մինեո (1875-1960)
* 1936-1938 — Ֆրանչեսկո Զագար (1900-1976)
* 1939-1948 — Կոնրադին Մինեո (1875-1960)
* 1948-1969 — Լուչիանո Չիարա (1910-1969)
* 1969-1976 — Սալվատորե Լեոնե (1917-1981)
* 1976-1991 — Ջուզեպե Վայանա (1935-1991)
* 1991-2001 — Սալվատորե Սերիո (ծն․ 1941)
* 2001-ից — Սալվատորե Սկիորտինո (ծն․ 1955)

## Աստղադիտարանային գործիքները
* Ակրոմատիկ աստղադիտակ, ռեֆրակտոր (Ramsden) (D = 125 մմ, F = 625 մմ, ստեղծվել է 1787 թվականին)
* Ռամսդենի հասարակածային շրջան (շրջանի տրամագիծը 1,5 մետր, ռեֆրակտոր D = 75 մմ, F = 1,5 մետր), Սերեսը հայտնաբերվել է այս գործիքի միջոցով
* Տրոտոնի հասարակածային շրջան
* Միջօրեական շրջան
* AMES SHORT աստղադիտակ ռեֆլեկտոր (D = 104 մմ, F = 726 մմ, 1793 թվականին Պրինսիպ դի Կարամանիկոն նվիրել է աստղադիտարանին)
* Սեքստանտ
* Berge ախրոմատիկ ռեֆրակտոր (D=60 մմ, F=65.5 սմ, ստեղծվել է 1820 թվականին, գնվել է 1827 թվականին)
* Hughes ախրոմատիկ ռեֆրակտոր (D=60 մմ, F=78 սմ, գնվել է 1849 թվականին)
* 11-սմ Merc ռեֆրակտոր (D=115 մմ, F=2 մ, 1852 թվական)
* 25-սմ Merc ռեֆրակտոր (D=250 մմ, F=2.43 մ, 1859 թվական)
* Սպեկտրոսկոպներ Արեգակը դիտարկելու համար (19-րդ դարի վերջ)

## Աստղադիտարանի բաժիններ
* Աստղադիտարանի թանգարան

## Հետազոտությունների ուղղություններ
* Արևային պսակ
* Աստղերի ծնունդ և էվոլյուցիա
* Գերնոր աստղերի մնացորդների ուսումնասիրություն
* Ռենտգենյան աստղադիտակների գիտական սարքավորումների մշակում և փորձարկում
* Աստղաֆիզիկական գործընթացների թվային մոդելավորում

## Հիմնական ձեռքբերումներ
* Առաջին աստերոիդի՝ (1) Ցերերայի (այժմ գաճաճ մոլորակի) հայտնաբերումը 1801 թվականի հունվարի 1-ին
* Երկու աստղային կատալոգների կազմում. 1803 թվականին՝ «Praecipuarum stellarum inerantium positiones mediae inineunte seculo XIX», 1814 թվականին՝ երկրորդ հրատարակությունը։ Առաջին հրատարակությունը պարունակում էր 6748 աստղի կոորդինատներ, երկրորդը՝ 7646 աստղ։
* Մի քանի աստղերի ճիշտ շարժումների որոշում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աստղադիտարանի պաշտոնական կայքը
* Sito ufficiale del centro di calcolo SCAN dell’Osservatorio
* Sito ufficiale dell’Istituto Nazionale di Astrofisica

**Փոքր մոլորակների կենտրոնում դիտարկումների հրապարակումներ.**
* Փոքր մոլորակների աստղաչափական դիտարկումներ
* Փոքր մոլորակների աստղաչափական դիտարկումներ

**NASA ADS տվյալների բազայի հրապարակումներ.**
* Որոնում «Osservatorio astronomico di Palermo» բառարանով

**1870 թվականից հետո մոլորակների գիսաստղերի և արբանյակների դիտարկումները.**
* Դիտարկման արխիվներ, MPC

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Իտալիայում
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ