Մանկաբարձական արյունահոսություն

**Մանկաբարձական արյունահոսություն**, արյունահոսություն հղիության ընթացքում, որը տեղի է ունենում մինչև ծննդաբերությունը, դրա ընթացքում, կամ դրանից հետո։ Մինչծննդյան արյունահոսությունը այն արյունահոսությունն է, որը տեղի է ունենում սկսած հղիության 24-րդ շաբաթից։ Արյունահոսությունը կարող է լինել հեշտոցային, կամ, ավելի հազվադեպ, դեպի որովայնի խոռոչ։ Արյունահոսությունը, որը տեղի է ունենում մինչև հղիության 24-րդ շաբաթը, կոչվում է վաղ հղիության արյունահոսություն։

Ծննդաբերությունից առաջ և դրա ընթացքում արյունահոսության պատճառները ներառում են՝ ցերվիցիտ, առաջադիր պլացենտա, պլացենտայի շերտազատում և արգանդի պատռվածք։ Ծննդաբերությունից հետո արյունահոսության պատճառները ներառում են՝ արգանդի վատ կծկողականություն, բեղմնավորման արգասիքների պահում և արյունահոսական խանգարումներ։

2015 թ․-ին տեղի է ունեցել ծանր մայրական արյունահոսության մոտավորապես 8,7 միլիոն դեպք՝ հանգեցնելով 83000 մահվան։ 2003-ից 2009 թվականներին արյունահոսությունը ամբողջ աշխարհում հանդիսացել է մայրական մահերի 27%-ի պատճառը։

## Հղիության ուշ շրջաններում

Մինչծննդյան արյունահոսություն (ՄԾԱ), հայտնի նաև որպես նախածննդյան արյունահոսություն, արյունահոսություն է հղիության ընթացքում՝ սկսած 24 շաբաթական (երբեմն սահմանվում է որպես  20 շաբաթական) գեստացիոն տարիքից մինչև երեխայի ծնունդը։ Առաջնային նկատառումը, որը պետք է ունենալ, առաջադիր պլացենտայի առկայությունն է, որը ցածր տեղակայված պլացենտան է, որը գտնվում է արգանդի պարանոցի ներքին օղի վրա կամ վերջինիս շատ մոտ։ Այս վիճակը հանդիպում է 1000 հղիություններից մոտավորապես 4-ում և սովորաբար այս խնդիրը լուծվում է՝ հղիին ծննդալուծելով կեսարյան հատման ճանապարհով։ Պլացենտային շերտազատումը (որի դեպքում առկա է պլացենտային վաղաժամ անջատում) նույնպես կարող է հանգեցնել մանկաբարձական արյունահոսության՝ երբեմն թաքնված։ Այս խնդիրը պետք է դիտարկել հատկապես մայրական վնասվածքից հետո, ինչպիսիք են ավտովթարը կամ ընկնելը։

Այլ նկատառումներ, որոնք պետք է ունենալ մինչծննդյան արյունահոսությունը գնահատելիս, ներառում են հեշտոցային ստերիլ ներզննումները, որոնք իրականացվում են բուժառուի արգանդի պարանոցի բացումը գնահատելու համար, երբ մոտենում է հղիության 40-րդ շաբաթը, ինչպես նաև պարանոցային անբավարարությունը, որը սահմանվում է որպես արգանդի պարանոցի միջեռամսյակային (14-26-րդ շաբաթներ) բացում, որը կարող է բժշկական միջամտության կարիք ունենալ՝ օգնելու համար կայուն պահել հղիությունը։

### Ծննդաբերության ընթացքում
Բացի առաջադիր պլացենտայից և պլացենտայի շերտազատումից կարող է նաև տեղի ունենալ արգանդի պատռվածք, որը շատ լուրջ խնդիր է և կարող է հանգեցնել ներքին կամ արտաքին արյունահոսության։ Պտղից արյունահոսությունը հազվադեպ է, բայց կարող է առաջանալ երկու վիճակների հետևանքով՝ անոթների առաջադրություն և պորտալարի եզրային ամրացում, երբ պտղի արյունատար անոթները գտնվում են պլացենտային ամրացման հատվածում՝ պաշտպանված չլինելով պորտալարի Վարտոնյան դոնդողի կողմից։ Երբեմն այս վիճակը կարող է ախտորոշվել գերձայնային հետազոտության միջոցով։ Կան նաև հետազոտություններ, որոնց միջոցով կարելի է տարբերակել մայրական արյունը պտղի արյունից, ինչը կարող է օգնել հասկանալ արյունահոսության աղբյուրը։

## Ծննդաբերությունից հետո

Անոմալ արյունահոսություն ծննդաբերությունից հետո, կամ հետծննդյան արյունահոսություն, հեշտոցային ծննդաբերությունից հետո 500 մլ-ից ավել, կամ կեսարյան հատումից հետո 1000 մլ-ից ավել արյան կորուստն է։ Հետծննդյան առատ արյունահոսության այլ սահմանումներն են՝ հեմոդինամիկ անկայուն վիճակ, հեմոգլոբինի անկում ավելի քան 10%-ով, կամ արյան փոխներարկման անհրաժեշտություն։ Գրականության մեջ առաջնային հետծննդյան արյունահոսությունը սահմանվում է որպես չվերահսկվող արյունահոսություն, որը տեղի է ունենում ծննդաբերությունից հետո առաջին 24 ժամերի ընթացքում, մինչդեռ երկրորդային արյունահոսությունը տեղի է ունենում 24 ժամից մինչև վեց շաբաթ հետո։

## Ռիսկի գործոններ
Հազվադեպ, ժառանգվող արյունահոսական խանգարումները, ինչպիսիք են հեմոֆիլիան, ֆոն Վիլեբրանդի հիվանդությունը (ֆՎՀ), կամ 9-րդ կամ 11-րդ գործոնի անբավարարությունը, կարող են հանգեցնել մահվան բարձր ռիսկով ծանր հետծննդյան արյունահոսության՝ հատկապես հետծննդյան շրջանում։ ՖՎՀ-ով և հեմոֆիլիայի կրող հանդիսացող բուժառուների մոտ հետծննդյան արյունահոսության ռիսկը կազմում է մոտավորապես 18,5% և 22%, համապատասխանաբար։ Այս ախտաբանությունը առաջանում է ծննդաբերությունից հետո մայրական մակարդման գործոնների նորմալ ֆիզիոլոգիական անկման հետևանքով, ինչը էականորեն մեծացնում է երկրորդային հետծննդյան արյունահոսության ռիսկը։ Արյունահոսության մեկ այլ ռիսկի գործոն է թրոմբոցիտոպենիան, կամ թրոմբոցիտների ցածր մակարդակը, որը հղիության հետևանքով առաջացած գերճնշման հետ կապված ամենից հաճախ հանդիպող արյունաբանական փոփոխությունն է։ Եթե թրոմբոցիտների քանակը նվազի մեկ միկրոլիտրում 100000-ից պակաս, ապա բուժառուն հայտնվելու է ծննդաբերության ընթացքում և դրանից հետո արյան մակարդվելու անկարողության լուրջ վտանգի տակ։

## Բժշկական հետազոտություններ
Եթե հղիության վաղ շրջաններում տեղի ունենա քիչ քանակությամբ արյունահոսություն, ապա բժիշկը կարող է պահանջել․
* Արյան մարդու խորիոնային գոնադոտրոպինի (մԽԳ) քանակական քննություն՝ հաստատելու համար հղիությունը կամ հնարավոր կրելախաղտի ախտորոշմանը աջակցելու համար
* Կոնքի խոռոչի ներհեշտոցային գերձայնային հետազոտություն՝ հաստատելու համար, որ հղիությունը արգանդից դուրս չէ
* Արյան խմբի և ռեզուս գործոնի քննություն՝ բացառելու համար նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդությունը
Հղիության ուշ շրջաններում տեղի ունեցած արյունահոսության համար հետազոտությունները կարող են ներառել․
* Արյան ընդհանուր քննություն (ԱԸՔ), արյան խումբ և սքրինինգ
* Գերձայնային հետազոտություն՝ որոշելու համար պլացենտայի տեղակայումը
* Կլայհոյեր-Բետկեյի (ԿԲ) քննություն, հատկապես եթե եղել է մայրական վնասվածք

## Չառնչվող արյունահոսություն
Հղի բուժառուները կարող են ունենալ արյունահոսություն սեռական ուղիներից վնասվածքի, ներառյալ՝ սեռական վնասվածք, նորագոյացության՝ ամենից հաճախ պարանոցի քաղցկեղ, և արյունաբանական խանգարումների հետևանքով։ Մոլար հղիությունը (նաև կոչվում է բշտիկային զանգված) հղիության տեսակ է, որի դեպքում սերմնաբջիջը և ձվաբջիջը միաձուլվում են արգանդի խոռոչում, բայց արդյունքում առաջանում է կիստա, որը հիշեցնում է ոչ թե սաղմի, այլ խաղողի ողկույզի։ Արյունահոսությունը կարող է լինել այս ուռուցքի զարգացման վաղ նշաններից մեկը։

## Տես նաև
* Գինեկոլոգիական արյունահոսություն
* Ոչ պնևմատիկ հակաշոկային հագուստ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա
Կատեգորիա:Կանանց առողջություն
Կատեգորիա:Հղիության պաթոլոգիա
Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:Մանկաբարձություն