open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ժանա Բերգենդորֆ

**Ժանա Բերգենդորֆ** (բուլղ. Жана Бергендорф, ), բուլղարացի երգչուհի, 2013 թվականի բուլղարական X Factor-ի երկրորդ եթերաշրջանի հաղթող։ «Equinox» խմբի անդամ, նա է ներկայացրել Բուլղարիան Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում՝ «Bones» երգով, և զբաղեցրել 14-րդ տեղը։

## Կենսագրություն
Ժանա Բերգենդորֆը ծնվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Սոֆիայում։ Նա սկսեց երգել վեց տարեկան հասակում։ Երգել է «Врабчета» մանկական վոկալ խմբում։ 2010-2012 թվականներին նա ապրել է Կորեայի Հանրապետությունում։ Վերադառնալով հայրենիք, նա մասնակցել է բուլղարական X Factor-ին (2013), և հեռուստադիտողների 69.9 տոկոս ձայնով դարձել է հաղթող։ Այնուհետև նա կնքեց պայմանագիր «Вирджиния Рекърдс» երաժշտական ընկերության հետ։ 2016 թվականի աշնանը մասնակցել է «VIP Brother 8» ռեալիթի շոուին։

## Երգեր և տեսահոլովակներ
* 2014՝ «Светът е наш»
* 2014՝ «Самурай»
* 2014՝ «Играем с теб до края»
* 2015՝ «Невъзможни сме сами»
* 2015՝ «Време»
* 2017՝ «Докрай»
* 2018՝ «Bones»
 
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունն ESCKAZ կայքում 
* «Equinox» խումբը Eurovision-bulgaria.tv կայքում  
* «Equinox» Բուլղարիայի ազգային հեռուստատեսության կայքէջում 
* X Factor նախագիծ 
* Պաշտոնական կայքէջ Facebook

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Ֆեդերիկո Վալվերդե

**Ֆեդերիկո Սանտիագո Վալվերդե Դիպետա** (, ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս իսպանական Ռեալ Մադրդում և Ուրուգվայի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Պենարոլ»
Վալվերդեն իր երիտասարդական կարիերան սկսել է ուրուգվայական «*Պենարոլ*»-ի կազմում։ Թիմի կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2015-16 մրցաշրջանի ընթացքում կայացած «*Սերրո*»-ի դեմ խաղում։

«Պենարոլ»-ի կազմում խաղալու տարիներին Վալվերդեն հրավիրվել է Ուրուգվայի երիտասարդական հավաքական և գրավել եվրոպական մի շարք թիմերի ուշադրությունը, ինչպիսիք են՝ «Արսենալ»-ը, «Չելսի»-ն, «Բարսելոնա»-ն և «Ռեալ Մադրիդ»-ը։

### «Ռեալ Մադրիդ»
2016 թվականի հուլիսին Ֆեդերիկո Վալվերդեն տեղափոխվել է «Ռեալ Մադրիդ», և միացել է ակումբի երիտասարդական թիմին։

«Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիա»-ի կազմում Ֆեդերիկոն իր դեբյուտը նշել է «*Ռեալ Ունիոն*»-ի դեմ խաղում, որտեղ «Կաստիլիա»-ն պարտվել է 1-0 հաշվով։ Թիմի կազմում իր առաջին գոլը ուրուգվայցի ֆուտբոլիստը խփել է 2016 թվականի դեկտեմբերին՝ «*Ալբակետե*»-ի դեմ խաղում :

2017 թվականի հունվարի 29-ին «Կաստիլիա»-ի մարզիչ Սանտիագո Սոլարին Վալվերդեի մասին ասել է՝ «Ես շատ ուրախ եմ։ Նա շատ հեշտ է հարմարվում թե՛ թիմին, թե՛ երկրին»։

### «Դեպորտիվո Լա Կորունյա»
2017 թվականի հունիսի 22-ին Վալվերդեն վարձավճարով տեղափոխվել է «Դեպորտիվո Լա Կորունյա»։ Թիմի կազմում Վալվերդեն իր դեբյուտը նշել է սեպտեմբերի 1-ին՝ «Ռեալ Սոսիեդադ»-ի դեմ խաղում (2-4)։

## Միջազգային կարիերա
Ուրուգվայի ազգային հավաքականի կազմում Ֆեդերիկոն իր դեբյուտը նշել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ Պարագվայի հավաքականի դեմ խաղում։ Այդ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը հավաքականի կազմում։

2018 թվականի մայիսին վալվերդեն հրավիրվել է հավաքական՝ ԱԱ 2018-ին մասնակցելու համար։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
* Արգենտինայի չեմպիոն - 2015/16

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վալվերդեի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Վալվերդեի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Վալվերդեն transfermarkt-ում
* Վալվերդեն soccerbase.com-ում
* Վալվերդեն WhoScored.com կայքում
* Վալվերդեն Ռեալ Մադրիդի պաշտոնական կայքում
* Վալվերդեն ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Վալվերդեն ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պենյարոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Նորա Բումբիերե

**Նորա Բումբիերե** (, ), խորհրդային և լատվիացի էստրադային երգչուհի, մեցցո-սոպրանո։

## Կենսագրություն
Նորա Բումբիերեն ծնվել է 1947 թվականին Լատվիական ԽՍՀ Ելգավսկի գավառում։ Սովորել է  Ելգավայի երաժշտական դպրոցում, 1965 թվականից եղել է Ելգավայի մշակույթի տան «Jaunība» համույթի երգչուհի, հետագայում՝ Ռիգայի էստրադային նվագախմբի կանանց վոկալ անսամբլի երգչուհի (1968 թվականից՝ մենակատար), Ռայմոնդ Պաուլսի (1972-1980) ղեկավարությամբ գործող Լատվիայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի Modo վոկալ-գործիքային համույթի մենակատար։

1971 թվականից դուետով հանդես է եկել ամուսնու՝ Վիկտոր Լապչենոկի հետ, երկուսն էլ մասնակցել են Ռայմոնդ Պաուլսի հանրահայտ «Teic, kur zeme tā», «Kurzeme», «Jūras balss», «Nekal mani gredzenā», «Laternu stundā», «Priekšnojauta», «Par pēdējo lapu» (ռուսերեն տարբերակ՝ «Листья жёлтые над городом кружатся…»):  Սոպոտում (1976) եղել է միջազգային երգի փառատոնի ձայնագրող ընկերությունների մրցույթի մասնակից։

1980 թվականին, տասը տարի Ռայմոնդ Պաուլսի հետ համագործակցությունից հետո, Նորա Բումբիերեն թողել է «Մոդո» անսամբլը։ Նույն թվականին բաժանվել է ամուսնուց՝ Վիկտոր Լապչենոկից։
1980 թվականից հետո եղել է տարբեր լատվիական անսամբլների երգչուհի, այդ թվում «Inversija» վոկալ-գործիքային անսամբլի, երգել է ռեստորանում։

### Մահ
1993 թվականի վերջում Նորա Բումբիերեն տեղափոխվել է հիվանդանոց, որտեղ նրա մոտ ախտորոշվել է լյարդի ցերոզ։

Նա մահացել է 1994 թվականի հունվարի 12-ին։ Թաղված է Ելգավայի Բալոժսկի գերեզմանատանը։

## Ընտանիք
* Առաջին ամուսին՝ Ալեքսանդր Ռեզնիչենկո, նավաստի
* Երկրորդ ամուսին՝ Վիկտոր Լապչենոկ, խորհրդային լատվիացի էստրադային երգիչ
* Երրորդ ամուսին՝ Վալերի Բելինով
* Չորրորդ ամուսին՝ Արսեն Սուլեյմանով։ Նորայի մահից հետո տեղափոխվել է ԱՄՆ

Նորա Բումբիերեն ունեցել է երեք երեխա՝ որդին՝ Ռոմուալդ (1964-2001, ողբերգական մահ է ունեցել), որդի՝ Գեորգ  (ծն.1981 թվականին, ապրում է Ելգավայում) , դուստր՝ Բեատրիս (ծն. 1990 թվական, ապրում է ԱՄՆ-ում)։ Ունի թոռներ։
Հարազատ քույրը՝ Մարա Զուստրուպան (Māra Zustrupa), երգչուհի է, Նորա Բումբիերե հիմնադրամի («Noras Bumbieres fonds») հիմնադիր և խորհրդի անդամ։

## Հիշատակ
2012 թվականին Ելգավայում տեղի ունեցավ Նորա Բումբիերեի հուշարձանի հանդիսավոր բացումը։ Հուշարձանը կառուցվել է Ելգավայի մշակույթի պալատի ետնամասում գտնվող պուրակում։ Հետագայում նախատեսվում է պուրակն անվանել Նորա Բումբիերեի անունով։
Նորա Բումբիերեի հիշատակի հիմնադրամն ամեն տարի Ելգավայում կազմակերպում է երիտասարդ երաժիշտների մրցույթ։

## Սկավառակագրություն
* 1971 - «Teic, kur zeme tā»
* 1972 - «Kurzeme»
* 1973 - «Jūras balss»
* 1974 - «Nekal mani gredzenā»
* 1974 - «Vēl nav par vēlu»
* 1976 - «Laternu stundā»
* 1977 - «Priekšnojauta»
* 1995 - «Labākās dziesmas»
* 2003 - «Nora Bumbiere»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сайт фонда Норы Бумбиере
*  Памятник Норе Бумбиере
* Nora Bumbiere bei Last.fm

Կատեգորիա:Լատիշ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կոսիցինի գիմնազիա

**Կոսիցինի գիմնազիա** (), շենքերի համալիր Մոսկվայի Չեռնիգովսկի նրբանցքում, 18-րդ դարի քաղաքային դաստակերտ (հետագայում վերակառուցվել է)։ Դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։

## Պատմություն
Շինության առաջին հայտնի սեփականատերն է եղել Պրեոբրաժենսկի լեյբգվարդիայի ղեկավար Վ. Տ. Ռժևսկին։ Նրա օրոք, 1710 թվականին, Բոլշայա Օրդինկա փողոցին կից դաստակերտի հիմքի վրա կառուցվեցին քարե պալատներ, իսկ նրանց հետևում տնկվել է կանոնավոր այգի։

1758 թվականին՝ Ի. Գ. Ժուրավլյովի օրոք, փայտե կցակառույցները փոխարինվել են քարե կառույցներով, տեղադրվել են ներքին սանդուղքներ, ձևավորվել են սրահներ։ 18-րդ դարում գոյություն ունեցող, այսպես կոչված, «խուլ թաղամասում» հիմնական տան արևելյան եզրի մուտքի մոտ, Ժուրավլյովի օրոք ճակատային մուտքն արգելափակվել է արտաքին շինություններով։

18-րդ դարի վերջում դաստակերտը տուժել է հրդեհի պատճառով։ Առանձնատան սեփականատերերից մեկը՝ վաճառական Վասիլևը, գրեթե ամբողջությամբ վերակառուցել է շենքը. գլխավոր տանն ավելացվել է երրորդ հարկ, շենքի ճակատը զարդարվել է, մուտքն ազատվել է, տեղադրվել են նոր դարպասներ, կառույցի հարավային մասում տնկվել է շքեղ այգի։

Կառույցը հետագա փոփոխությունների ենթարկվեց 1812 թվականի Հայրենական պատերազմից հետո։ 1830-ական թվականներին շինության նոր սեփականատերերը դարձան առևտրական Գրաչովները, որոնց օրոք հիմնական տանն ավելացվել է դեպի այգին նայող տերասը։ 19-րդ դարի վերջում սեփականատերերը կառույցում չեն բնակվել։

1906 թվականին դաստակերտի հյուսիսարևմտյան հատվածը վաճառվել է տան սեփականատեր Ա. Ա. Դուրիլինին, որի օրոք շենքը վարձակալվել է որպես Վ. Դ. Կոսիցինի արական մասնավոր գիմնազիային կից  «Մարիա Ֆեոդորովնայի գրասենյակ»։ Շենքի վերակառուցումն իրականացրել է  ճարտարապետ Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Շերվուդը։ Սենյակները, որոնք հետագայում դարձել են դասասենյակներ, ընդլայնվել են, սանդուղքը զգալիորեն փոքրացել է, կառուցվել է կցաշենք։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո նախկին գիմնազիայի շենքում տեղակայվել են երկրորդ աստիճանի միջնակարգ դպրոց, բժշկական դպրոց և մանկապարտեզ։

Այժմ նախկին դաստակերտի գլխավոր տանը տեղակայված է 1989 թվականին հիմնադրված Սլավոնական գրականության և մշակույթի միջազգային հիմնադրամը։ 1993 թվականին դաստակերտի կցակառույցում հիմնադրվել է Իգոր Տալկովի թանգարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы
* *Денис Дроздов - «Большая Ордынка. Прогулка по Замоскворечью»*

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Չեռնիգովսկի նրբանցք (Մոսկվա)

**Չեռնիգովսկի նրբանցք** (), նրբանցք Մոսկվայի կենտրոնական վարչական շրջանի Զամոսկվորեչե թաղամասում։ Անցնում է Պյատնիցկայա փողոցից մինչև Բոլշայա Օրդինկա։ Մոսկվայի «կորագիծ» նրբանցքներից մեկն է։ Տների համարակալումը սկսվում է Պյատնիցկայա փողոցից։

## Անվան ծագում
Նրբացքն իր անունը ստացել է այնտեղ տեղակայված Միխայել և Ֆեոդոր Չեռնիգովցի հրաշագործների տաճարի անունից։ Իշխան Միխայիլ Չեռնիգովն ու նրա սպասավոր բոյարին Ֆեոդորը 1246 թվականին զոհվել են Ոսկե հորդայում։ Նրանց մասունքները ժամանակավորապես թաղել են Իվանովոյի վանքում (1572 թ.): Ի հիշատակ նրանց, կառուցվել է Միխայել և Ֆեոդոր Չեռնիգովների տաճարը (գոյություն ունեցող քարե եկեղեցի`1675 թ.):

## Ակնառու շենքեր և կառույցներ

Wiki chernigovsky.jpg|18-րդ դարի պալատներ և նախկին Կոսիցինի գիմնազիա 
Church of St John the Baptist, Chernigovsky Lane, Moscow, Russia.jpg| Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի եկեղեցի

**Փողոցի կենտ համարակալմամբ կողմ**
* № 1/6՝ 19-րդ դարի տուն 17-րդ դարի պալատներով
* № 3՝ Միխայել և Ֆեոդոր Չեռնիգովների տաճար, 1675: Կառուցվել է վաճառական Ի. Ի. Մալյուտինի միջոցներով Իվանովսկի վանքի տարածքում, փայտե եկեղեցու փոխարեն։ II Մալութինան հողերում, բ. Իվանովո վանք, 1625 թ.-ին փայտե եկեղեցու տեղում։ Պարիսպը՝ 18-րդ դարի, ցանկապատը՝ 19-րդ դար։
* № 9/13, կառույց 2՝  18-19-րդ դարերի քաղաքային դաստակերտ 17-րդ դարի պալատներով (Կոսիցինի գիմնազիա)։ Շենքում տեղակայված է Սլավոնական գրականության և մշակույթի միջազգային հիմնադրամը։  1993 թվականից հինմնադրամին կից գործում է   Իգոր Տալկովի թանգարանը։
* №9/13, կառույց 1՝ Ա. Ա. Դուրիլինի եկամտաբեր տուն (1906 թ., ճարտարապետ՝ Վ. Վ. Շերվուդ)։ Վերնաշենք 5- 6 հարկ 1933 թ.

**Փողոցի զույգ համարակալմամբ կողմ**
* № 2/4՝ Պյատնիցկայայի ասպնջական տուն Հովհաննես Մկրտչի տաճարի զանգերով, 1758: Եկեղեցուն կից տուն (1895 թ.) և տաճարի մարմարե իկոնոստաս (1896 թ.), ճարտարապետ՝ Ֆեոդոր Շեխտել
* № 2/4 стр. 5-9՝ Հովհաննես Մկրտչի գլխատման տաճար, 1658 թ.
* № 4/9՝ Ի. Ֆ. Նեյշտադի եկամտաբեր տուն (1913-1916 թթ., ճարտարապետ՝ Կապիտոլի Դուլին)
* № 6/11՝ 19-20-րդ դդ. եկեմտաբեր տուն

## Գրականություն
* Сытин П. В. Из истории московских улиц. - М., 1948. - С. 161-164.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Предтеченских храм на sobory.ru
* Храм Черниговских мучеников на sobory.ru

Կատեգորիա:Մոսկվայի փողոցներ
Տուրետիզմ

**Տուրետիզմ** (), Տուրետի համախտանիշի բացակայության պայմաններում Տուրետի ախտանշանների առկայություն, որի հիմքում ընկած են այլ հիվանդություններ կամ վիճակներ, որոնք հայտնի են որպես «երկրորդային պատճառներ»։

Տուրետի համախտանիշը (TS) մի քանի հենաշարժական և առնվազն մեկ վոկալ տիկով պայմանավորված ժառանգական նյարդաբանական վիճակ է։ Թեև Տուրետի սինդրոմը տիկային խանգարումների առավել հիմնական պատճառն է, սակայն պարբերական, գենետիկական և նեյրոդեգեներատիվ այլ խանգարումները նույնպես կարող են արտահայտվել տիկերով։

## Տիկանմաններ
* Խորեա (հիվանդություն)
* Միոկլոնուս
* Դիստոնիա
** Մկանային դեֆորմացիոն դիստոնիա
** Իդեոպատիկ դիստոնիա

## Գենետիկական/քրոմոսոմային
մինի|Դաունի համախտանիշի ազդեցություն ձեռքերի և մատների վրա
* Քրոմոսոմային աբեռացիա 
* Ցիտրուլինեմիա
* Դաունի համախտանիշ
* Գիյոմի մկանային դիստրոֆիա
* X քրոմոսոմի փխրունության համախտանիշ ()
* Հալերվորդեն Շպարցի համախտանիշ
* Հանթինգթոնի հիվանդություն
* Կլայնֆելտների համախտանիշ
* Լեշ Նիհանի համախտանիշ
* Նեյրոականտոցիտոզա
* Նեյրոդեգեներացիա
* Ֆենիլկետոնուրիա
* Շիզոֆրենիա
* Պալարային սկլերոզ
* Վիլսոնի հիվանդություն
* XYY համախտանիշ

## Վարակային կամ հետվարակային
frame|Շարժական տիկի օրինակներ

* Էնցեֆալիտ
* Միկոպլազմա թոքաբորբ Mycoplasma pneumoniae
* Սիդենհեմի խորեա

## Զարգացման հետևանքներ
* Զարգացման խանգարումներ
** Ասպերգերի համախտանիշ
** Աուտիկ սպեկտրի խանգարում
** Ռետտի համախտանիշ
* Մտավոր հետամնացություն
* Ստատիկ էնցեֆալոպատիա
* Ստերիոտիպիկ շարժման խանգարում

## Տոքսիններ/ինսուլտներ/ձեռքբերովիներ
* Ածխածնի երկօքսիդով թունավորում
* Ուղեղի կաթված
* Կրեյցվելդ Յակոբի հիվանդություն
* Պտղի ալկոհոլային համախտանիշ
* Գանգուղեղային վնասվածք
* Հիպոգլիկեմիա
* Արգելված թմրամիջոցներով ներարգանդային վարակում - Բնապահպանական թունաքիմիկատներ և պտղի զարգացում (Environmental toxicants and fetal development)
* Ներարգանդային վարակներ, Պտղի ներարգանդային աճի ու զարգացման դանդաղման համախտանիշ
*[մինի|[Ռետտի համախտանիշ]]Սնդիկային թունավորում
* Նեյրոակնամաշկային համախտանիշ
* Նեյրոսիֆիլիս
* Պերինաթալ շնչահեղձություն
* Կաթված
* Կրետային թունավորում

### Թմրանյութեր
* L-DOPA (դոպար, լարոդոպա)
* Կարբամազեպին (աթրեթոլ, էպիթոլ, տեգրեթոլ)
* Լամոթրիգին (լամիթալ)
* Ֆենիթոին (դիլանթին)
* Ֆենոբարբիթալ
* Հոգեմետներ (օրինակ, հալոպերիդոլ)

## Տես նաև
* Տուրետի համախտանիշ
* Կոպրոլալիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Full text
* Black, Kevin J. Tourette Syndrome and Other Tic Disorders. *eMedicine.com* March 22, 2006.
* Evidente, GH.  "Is it a tic or Tourette's?  Clues for differentiating simple from more complex tic disorders."  *PostGraduate Medicine Online.* October 2000 108:5.
* 
*  
* eMedicine article on Tardive dyskinesia Full article
* 

Կատեգորիա:Նյարդաբանական խանգարումներ
Կայսերիի տրամվայ

**Կայսերիի տրամվայ** (պաշտոնական անվանումը՝ **Kayseray**), ժամանակակից տրամվայի ցանց, որը գտնվում է Թուրքիայի Կայսերի քաղաքում։ Տրամվայի աշխատանքները սպասարկում է «Kayseri Büyüksehir Belediyesi» համայնքային կազմակերպությունը։

## Պատմություն
Կայսերիում տրամվայի նախագծի մշակումը սկսվել է դեռևս 1990-ական թվականներին։ 2004 թվականին տրամվայի կառուցման համար հայտարարված մրցույթը շահել են երկու ընկերություններ՝ թուրքական Yapi Merkezi Construction and Industry Incժը և իտալական AnsaldoBreada-ն։ Առաջին ընկերությունը պետք է կառուցել ենթակառուցվածքը, այդ թվում նաև տրամվայի գիծը, կայարանները, հաղորդակցման ցանցը, սիգնալիզացիան, դեպոն և վերանորոգման կետերը, իսկ երկրորդ ընկերությունը պետք է մատակարարեր տեղափոխիչ միջոցները՝ «Sirio» տիպի տրամվայները։

Տրամվայի կառուցման աշխատանքները սկսվել են 2006 թվականին։ Տրամվայի հանդիսավոր բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2009 թվականի օգոստոսի 1-ին։

## Համակարգի նկարագրություն
Համակարգը բաղկացած է մեկ գծից, որն ունի 17,8 կիլոմետր երկարություն։ Ռելսերի երկու կողմերի միջև հեռավորությունը կազմում է 1435 մմ, իսկ հաղորդակցման ցանցի լարումը՝ 750 վոլտ մշտական հոսանք։

Տրամվայի միակ գիծն ունի 28 կայարան։ Մուտքը դեպի կայարաններ իրականացվում է պտուտադռնակների (տուրնիկետների) միջոցով։ Կայարաններում կիրառվում են ինչպես կողմնային, այնպես էլ կղզային հենահարթակներ։ Տրամվայի գիծն անցնում է ընդգծված շերտագծով, սակայն ունի միամակարդակ հատումներ նաև ավտոճանապարհների հետ։

Դեպոն գտնվում է վերջին Organize Sanayi վերջին կայարանի մոտ։

## Տեղաշարժվող կազմ
Ցանցում կիրառվում են Sirio տիպի 22 տրամվայներ, որոնք արտադրվել են AnsaldoBreda ընկերության կողմից։ Տրամվայները երկկողմանի են, ցածր, բաղկացած հինգ սեկցիաներից։ Տրամվայի երկարությունը կազմում է 22,32 մետր, լայնությունը՝ 2,65 մետր։ Յուրաքանչյուր տրամվայ ունի 64 նստատեղ և 206 կանգնելու տեղեր։

## Գրականություն
* B.A. Schenk, M.R. Van den Toorn, Trams 2006. Uitgeverij Alk bv (Нидерланды). ISBN 90-6013-456-7
* Systems Factfile: No. 27 Kaysei, Turkey // Report by Simon Johnson and Andrew Colebourne, Tramways and Urban Transit No 864, December 2009 (журнал Ассоциации легкорельсвого транспорта).

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Կեսարիա
Կատեգորիա:Թուրքիայի տրանսպորտ
Քաղաքացու երգը

**Քաղաքացու երգը**, որը հայտնի է նաև որպես **Իմ քայլը**, Նիկոլ Փաշինյանի հեղինակած և Հայկ Ստվերի կողմից կատարված երգ, որը դարձել է Հայկական թավշյա հեղափության գլխավոր սիմվոլներից։ Որոշ հեղինակներ և լրատվամիջոցներ երգն անվանում են «Հեղափոխության հիմն»։

## Պատմություն

Երգն առաջին անգամ հրապարակվել է 2018 թվականի մարտի 30-ին՝ Յություբում, իսկ հաջորդը օրը Գյումրի քաղաքից մեկնարկեց Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության վարչության անդամ և ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած բողոքի քայլերթն ընդդեմ Սերժ Սարգսյանի հետագա իշխանավարմանը։

Ըստ Հայկ Ստվերի, երբ սկզբում իր եղբայրը՝ Մխիթար Հայրապետյանը, որը Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամ է, առաջարկել էր երգել երգը՝ մերժեց, քանի որ այլ ոճի երգեր է երգում, սակայն մեկ շաբաթ հետո եղբայրը իրեն կրկին դիմեց, քանի որ բոլորը «վախեցել են» երգել այն։ Հայկ Ստվերի խոսքով, Քաղաքացու երգը կատարել է նաև մեկ այլ երգիչ՝ կիթառով, սակայն վերջում ընտրել են իր կատարման իր տարբերակը։ Երգի կատարող Հայկ Ստվերը Նիկոլ Փաշինյանին վաղուց գիտեր, սակայն պաշտոնապես ծանոթ չէր։ Առաջին անգամ իրար հանդիպել են 2018 թվականի ապրիլի 25-ին, երբ Կիևից, որտեղ այն ժամանակ բնակվում էր Հայկ Ստվերը, իրեն կանչել էին Երևան՝ Հանրապետության հրապարակ, որտեղ նա այդ օրն առաջին անգամ կատարեց Քաղաքացու երգը Արդյունքում, 5-6-ամյա դադարից հետո երգի կատարաումը դարձավ Հայկ Ստվերի ստեղծագործական վերելքը, որն իրեն ճանաչում բերեց։

## Երաժշտություն և տեքստ
Երգի խոսքի հեղինակն է Նիկոլ Փաշինյանը, երաժշտության՝ Հայկ Ստվերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)
Կատեգորիա:Նիկոլ Փաշինյան
Արկադի Գայդարի հուշարձան

**Արկադի Գայդարի հուշարձան** (), խորհրդային մանկագիր Արկադի Գայդարին նվիրված հուշարձան Մոսկվայում։ Հիմնադրվել է 1974 թվականին։ Գտնվում է Մոսկվայի Շկուլոևի փողոց 2 հասցեում, «Պիոներների պալատի» տարածքում, այժմ՝ «Արկադի Գայդարի անվան մանկապատանեկան ստեղծագործական պալատ»։

## Գայդարի մասին
Խորհրդային գրող, լրագրող, սցենարիստ, ռազմական թղթակից Արկադի Պետրովիչ Գայդարը (1904-1941 թթ.) մասնակցել է Քաղաքացիական և Հայրենական պատերազմներին։ 14 տարեկանից եղել է Կարմիր բանակի անդամ։ Հայրենական պատերազմի ժամանակ եղել է գործող բանակում, աշխատել որպես «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթի թղթակից։ Մահացել է 1941 թվականին, պատերազմի ժամանակ։  Թաղված է Ուկրաինայի Կանևե քաղաքում։
## Պատմություն
Արկադի Գայդարի հուշարձանը Մոսկվայում տեղադրվել է 1974 թվականին Գայդարի անվան մանկապատանեկան ստեղծագործության պալատի մոտ։ Հուշարձանի հեղինակներն են ճարտարապետ Յու. Ա. Մովչանը, քանդակագործ Ա. Պ. Շլիկովը։ Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է կոմպոզիցիոն քանդակ։ Քանդակները տեղադրված են կերամիկական սալիկներով ծածկված պատվանդանի վրա, ունեն գորշ գույն։ Կոմպոզիցիայի կենտրոնում գրողի քանդակն է ամբողջ հասակով, որի երկու կողմերում կանգնած են պիոներներ տղա և աղջիկ։ Տղան և գրողը զրուցում են։ Գայդարը նայում է տղային։ Մատրոսկայով աղջիկը լսում է և ունկնդրում է զրույցը։ Գայդարը հագնվել է զինվորական համազգեստ, նրա ձախ թևին թիկնոցն է։ Գրողի մի ձեռքը տաբատի գրպանում է, երկրորդ ձեռքի մատը գոտու վրա է։ Արկադի Պետրովիչի գլխին մորթյա գլխարկ կա, տղայի գլխին՝ գլխարկ-բուդյոնովկա։
## Տեխնիկական տվյալներ
Արկադի Գայդարի հուշարձանի քանդակները պատրաստված են շպիատրից, որոնք տեղադրված են բետոնե պատվանդանի վրա։ Հուշարձանի տարածքը բարեկարգ է։

## Գրականություն
* Памятники монументального искусства Москвы: справ. изд. / Департамент культурного наследия г. Москвы. - М.: ООО «Милк Эдженси», 2016. - 404 с.: с. 227. ISBN 978-5-9907078-1-8.
## Արտաքին հղումներ
* Памятник Аркадию Гайдару
* Памятник Аркадию Гайдару . Достопримечательности Москвы.

Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:1974 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Քարե կամուրջ (Եկատերինբուրգ)

**Քարե կամուրջ** (), առաջին քարե կամուրջը Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքում Իսետ գետի վրա։

Կառուցվել է 1840-1844 թվականներին ճարտարապետ Է. Խ. Սարտորիուսի նախագծով։ Ունի դաշնային նշանակության պատմաճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ (գրանցման համար՝ 6610035000), գտնվում է Մալիշևի փողոցում։

## Նկարագրություն
Կամուրջը կառուցված է խամքարից և գրանիտե սալաքարից։ Ամրության համար բոլոր հենարանային մասերի շարվածքում ներառված են մետաղական ցցեր, իսկ գետի հունի մեջ երկու հզոր քարե հենապատերն օժանդակում են կիսաշրջանաձև կամարները։ Կամրջի ճարտարապետական ձևավորումն ավարտվել է 1841 թվականին. եզրերին տեղադրվել են քարե չորս սյուն-կոթողներ և ավելացրել է 17 քարե կարճասյուներով թուջե կոփածո վանդակաճաղերով ցանկապատ։ 1950-ական թվականներին Մալիշևի փողոցով տրոլեյբուսի գործարկման հետ մեկտեղ վերակառուցվել են և ծածկվել ասֆալտով կամրջի երթևեկելի մասն ու մայթը, փոխարինվել են վանդակաճաղերը։ Բայց կամրջի ընդհանուր նկարագիրը գրեթե չի փոխվել, և այն իր կառուցվածքով շատ լավ լրացնում է քաղաքի կենտրոնում գտնվող Պատմական պուրակի համակառույցը։

## Պատմություն
Կամրջի շինարարությունը սկսվել է XIX դարի 30-ական թվականներին։ Եկատերինբուրգի հիմնադրումից հետո մեկ դար բնակիչները Իսետի մեկ ափից մյուսն անցնում էին փայտյա կամուրջներով, որոնք XIX դարի սկզբին գտնվում էին ոչ բարվոք վիճակում։ Նրանք պահանջում էին մշտական վերանորոգում, չէին կարողանում դիմակայել աճող ծանրաբեռնվածությանը։ 1839 թվականին որոշվեց քաղաքում կառուցել 5 քարե կամուրջ։

Այսօր այդ ժամանակների բոլոր շինություններից Եկատերինբուրգի կենտրոնում մնացել են միայն եզակի նմուշներ։ Մալիշևի փողոցում գտնվող քարե կամուրջը դրանցից մեկն է։

Այս կամուրջը համարվում է Եկատերինբուրգի հիմնական ճարտարապետական հուշարձաններից մեկը։ Այնուամենայնիվ, նրա վիճակն այնքան էլ բարվոք չէ, այնպես որ քաղաքային իշխանությունները հաճախ մտածում են կամրջի վերակառուցման մասին, նույնիսկ առաջարկում են ստորգետնյա թունել անցկացնել հետիոտների համար։ Սակայն նրանց ծրագրերը դեռևս չեն իրագործվել։

## Պատկերասրահ

Царский мост Екатеринбург ул Чапаева.jpg|Կամուրջը հեռվից
Каменный мост вечером.jpg|Կամուրջը երեկոյան
Каменный мост через реку Исеть - ограда моста (ул. Малышева).JPG|Ցանկապատը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի շենքեր և կառույցներ
Առաջին օրիորդաց վարժարանի պանսիոնի և Սուրբ Մագդաղենացի եկեղեցու շենք

**Առաջին օրիորդաց վարժարանի պանսիոնի և Սուրբ Մագդաղենացի եկեղեցու շենք** (), ճարտարապետական հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքում, որը գտնվում է պատմական կենտրոնում։ Մշակութային ժառանգության օբյեկտ է (գրանցման համար՝ 6600129003)։ Հասցեն՝ Տոլմաչովի փողոց, տուն 8։

## Նկարագրություն
Երկհարկանի աղյուսե շենք է, որը 1893 թվականին կառուցել է ճարտարապետ Յուլի Օսիպովիչ Դյուտելը։ Եկեղեցին օծվել է նույն թվականի օգոստոսի 24-ին։ 1893-ից մինչև 1919 թվականը շենքում էր գտնվում Սուրբ Մագդաղենացի եկեղեցին։ Հետագայում շենքը գտնվել է Ուրալի պետական մանկավարժական համալսարանի ենթակայության տակ։ Ներկայումս շենքը կիսավեր վիճակում է։ Եկատերինբուրգի թեմի պաշտոնական կայքում Սուրբ Մագդաղենացի տնային եկեղեցին ներկայացված է «Ավերված տաճարներ» բաժնում։

## Պատմություն
1863 թվականին պանսիոնի քարե շենքը փայտե կողաշենքով և դաստակերտով ձեռք է բերվել օրիորդաց առաջին վարժարանի համար և 1866 թվականին վերակառուցվել է ուսումնական  հաստատության կարիքների համար։ Որպես պանսիոն հիշատակվում է 1889 թվականից։

Այս երկհարկանի շենքը տեղակայված է Տոլմաչովի փողոցի կարմիր գծով և եզրափակում է համակառույցի հյուսիսարևմտյան անկյունը։ Նրա հարավային կողմը կցված է եկեղեցու տարածքներին։ Եկեղեցին կառուցվել է Եկատերինբուրգյան զեմստվոյի դրամաշնորհի և անհատական նվիրատվությունների միջոցով։ Դրամահավաքին ակտիվորեն մասնակցել է Եկատերինբուրգի օրիորդաց վարժարանի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Ա. Ն. Կազանցևը։ Այդ վարժարանի հանրակացարանի շենքին կից էլ կառուցվել է եկեղեցին։ Այն օծվել է 1893 թվականին։ Վարժարանի  կարմիր աղյուսից կառուցված շենքը կանգնած է Կարլ Լիբկնեխտի փողոց, 9 հասցեում։ Ե՛վ վարժարանը, և՛ եկեղեցին կառուցվել են Յուլի Դյուտելի նախագծով, որը 1890 թվականից եղել է Եկատերինբուրգի քաղաքային ճարտարապետ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Церковь Марии Магдалины Екатеринбург Толмачева 8 10.jpg
Պատկեր:Церковь Марии Магдалины Екатеринбург Толмачева 8 1.jpg
Պատկեր:Церковь Марии Магдалины Екатеринбург Толмачева 8 9.jpg
Պատկեր:Церковь Марии Магдалины Екатеринбург 30.JPG
Պատկեր:Екатеринбург ул Толмачева 03.jpg
Պատկեր:Екатеринбург ул. Толмачева Русско-Византийский Стиль.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Свод памятников истории и культуры Свердловской области. Т1. – «Сократ», 2007.

Կատեգորիա:1893 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի շենքեր և կառույցներ
Մատվեյ Պլատովի հուշարձան (Մոսկվա)

**Մատվեյ Պլատովի հուշարձան** (), Դոնի կազակների զորքի ատաման, հեծելազորի գեներալ Մատվեյ Պլատովին նվիրված հուշարձան Մոսկվայում։  Բացվել է 2013 թվականին։ Հուշարձանի քանդակագործն է Կ. Ռ. Չեռնյավսկին։
Հուշարձանը գտնվում է Մոսկվայի Կրասնոկազարմեննայա փողոցի 6 հասցեում։

## Պատմություն
Դոնի կազակների զորքի ատաման, հեծելազորի գեներալ Մատվեյ Իվանովիչ Պլատովը (1753-1818 թթ.)  Նովոչերկասկ քաղաքի հիմնադիրն է և մասնակցել է 18-րդ դարի վերջի -19-րդ դարի սկզբի Ռուսական կայսրության բոլոր պատերազմներին, գլխավորել է գործող կազակական զորքերը։ Թաղված է Նովոչերկասկի Համբարձման տաճարի մոտ գտնվող դամբարանում։

Գեներալին նվիրված բրոնզե հուշարձանը հիմնադրվել է 2013 թվականին Մոսկվայի «Կազակների փառքի» այգում՝ շրջանաձև գրանիտե պատվանդանի վրա, որը գտնվում է դամբարանաթմբի տեսքով բլրի վրա։ Ատամանը պատկերված է ամբողջ հասակով, ռազմական համազգեստով և մեդալներով՝ թիկնոցը մեջքին կախ ընկած։ Գեներալը զավթիչների դեմ տարած հաղթանակից հետո կանգնած է գլուխը խոնարհած, կիվերը հանել և պահել է ձեռքին, մյուս ձեռքը դրել է սրտին։ Կողքին ձին է։ Հուշարձանի հեղինակներն են ճարտարապետ Ա. Ս. Շապինը, քանդակագործ Կ. Ռ. Չեռնյավսկին։

Պատվանդանի առջևի մասում կա  մակագրություն. «1812-1814 թթ. Հայրենական պատերազմի հերոս, Դոնի Կազակների ատաման,  հեծելազորի գեներալ, Ռուսաստանի կայսրության կոմս Մատվեյ Իվանովիչ Պլատով», պատվանդանի ձախ կողմում կազակների գրոհը պատկերող խորաքանդակ է, պատվանդանի աջ կողմում`կազակների մուտքն է Փարիզ, հուշարձանի հետևում՝ պատվանդանի վերևի մասում ներկայացված է Մոսկվայից դեպի Փարիզ կազակական ստորաբաժանումների շարժումների քարտեզը 1812-1814 թվականներին` տեղանքների արձանագրություններով։
## Տեխնիկական տվյալներ
Հուշարձանի մոդելն ընտրվել է ստեղծագործական մրցույթի արդյունքների հիման վրա, որի հաղթող է ճանաչվել Ռուսաստանի պատվավոր նկարիչ Ալեքսանդր Շապինը։

Ե՛վ Պլատովի, և՛ ձիու արձանները բրոնզից են և տեղադրված են գորշ գրանիտե պատվանդանի վրա։ Պլատոնի բրոնզե քանդակի բարձրությունն ավելի քան երկուսուկես մետր է, պատվանդանի հետ կազմում է 3,1 մետր։ Դամբարանաթմբի շրջակայքը պատված է գետաքարով։ Դեպի հուշարձանի պատվանդան են բարձրանում աստիճաններ։

Մոսկվայի Լեֆորտովսկի շրջանում գտնվող «Կազակների փառքի» այգու տարածքը կազմում է 3,5 հեկտար։
## Գրականություն
* Памятники монументального искусства Москвы: справ. изд. / Департамент культурного наследия г. Москвы. — М.: ООО «Милк Эдженси», 2016. - 404 с.: с. 227. ISBN 978-5-9907078-1-8.
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Памятник Платову открыт в Москве
* Памятник Матвею Платову 
* Памятник Матвею Платову в Москве

Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Բորոտանոցների դրամ

**Բորոտանոցների դրամ, **վճարման միջոցների հատուկ թողարկումներ (տոկեն, բոն կամ վաուչեր), որոնք գործածվել են բացառապես  բորոտանոցների տարածքներում (բորով հիվանդ մարդկանց հիվանդանոց) վախից, որ դրամները կարող են փոխանցել վարակը և վարակել այլ մարդկանց։ Համաձայն ժամանակակից գիտելիքների՝ բորը փոխանցվում է ոչ թե ամենօրյա շփումների կամ առնչված առարկաների միջոցով, այլ երկարաժամկետ, մշտական և սերտ շփման արդյունքում և ոչ թե կենցաղային առարկաների միջոցով, որոնցից օգտվում է հիվանդը։

Հատուկ դրամները գործածվել են 1901 թվականից 1955 թվականն ընկած ժամանակահատվածում։

Բորոտանոցների համար թողարկվող դրամների թողարկման առաջին պատճառը առողջ մարդկանց մոտ բորոտության կանխարգելումն էր։ 1938 թվականին բժիշկ Գորդոն Ալեքսանդր Ռայրին Մալազիայում ապացուցեց, որ թղթադրամները վարակված չէին բորոտության բակտերիաներով, որից հետո բորոտանոցների բոլոր թղթադրամները ոչնչացվեցին (այրեցին)։

## Առաջին հատուկ դրամները
մինի|1921, 2 սենտավո արժողությամբ դրամ, Կոլումբիա, դարձերես
մինի|1921, 2 սենտավո արժողությամբ դրամ, դիմերես
Բորոտանոցների համար հատուկ դրամների հնագույն թողարկումը կատարվել է 1901 թվականին Կոլումբիայի երեք բորոտանոցների համար՝ Ագուա դել Դիոս, Կանո դել Լորա և Կոնտրասյոն։ Թողարկվեցին 5 անվանական արժեքով դրամներ՝ 2,5 սենտավո, 5 սենտավո, 10 սենտավո, 20 սենտավո, 50 սենտավո։ Դրանց վրա փորագրվեց «Կոլումբիայի Հանրապետություն 1901» գրությունը։ Այս դրամները թողարկվեցին 1897 թվականին Բեռլինում կայացած բորոտության ուսումնասիրման առաջին կոնգրեսից հետո։

## Այլ երկրներ
Բորոտ դրամներ գոյություն ունեին նաև Բրազիլիայում, Չինաստանում, Կոստա Ռիկայում, Կորեայում, Նիգերիայում, Թաիլանդում և Վենեսուելայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The numismatic aspects of leprosy. Money, Medals and Miscellanea (1993) Roger R. McFadden, John Grost, Dennis F. Marr. D.C. McDonald Associates, Inc. USA.

Կատեգորիա:Բորոտություն
Կատեգորիա:Փող
Մակլեցկու անվան համերգասրահ

**Մակլեցկու անվան համերգասրահ** (), 400-տեղանոց համերգասրահ Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքում։ Գտնվում է Չայկովսկու անվան երաժշտական ուսումնարանի շենքում։ Համարվում է հնչականության չափանիշներով Ռուսաստանի լավագույն կամերային դահլիճը։

## Առաջացման և գործունեության պատմություն
Մեծ համերգասրահը կառուցվել է 1900 թվականին Սիբիրյան բանկի տեղական մասնաճյուղի տնօրեն Իլյա Մակլեցկու միջոցներով։ Ըստ որոշ պատմական աղբյուրների՝ համերգային հարթակը նա նվիրել է իր դստերը։ Բացման պահից դահլիճում անցկացվել են դասական, հոգևոր երաժշտության համերգներ, ինչպես նաև թատերական բեմադրություններ։ 1912 թվականին Մակլեցկու անվան համերգասրահի հիման վրա բացվել են Կայսերական ռուսական երաժշտական ընկերության երաժշտական դասարանները, որոնք ավելի ուշ վերանվանվել են երաժշտական ուսումնարան։

Մակլեցկու անվան համերգասրահը աստիճանաբար հայտնի է դարձել Եկատերինբուրգի սահմաններից դուրս։ Խորհրդային տարիներին այստեղ հանդես են եկել Դմիտրի Շոստակովիչը, Սերգեյ Պրոկոֆևը, Դավիդ Օյստրախը և Գենրիխ Նեյգաուզը։ Այստեղ ելույթ է ունեցել Սվերդլովսկի պետական մանկական ֆիլհարմոնիայի ռուսական ժողովրդական գործիքների նվագախումբը Վ. Կ. և Լ. Ա. Վոլոխովների ղեկավարությամբ։ Երաժիշտներին գրավել է դահլիճի եզակի հնչականությունը, որի գաղտնիքը բացահայտված չէ մինչ օրս։ Փորձառու ձայնային ինժեներները, որոնք վերականգնել են դահլիճը, փորձել են որքան հնարավոր է վերականգնել դահլիճի ձայնային ինքնատիպությունը։

Վերակառուցվել է 1990-ից մինչև 2004 թվականները։ Վերակառուցումից հետո բացվել է 2004 թվականի նոյեմբերի 23-ին։

Փորձագետներից և ձայնային ռեժիսորներից կազմված հանձնաժողովի եզրակացության համաձայն՝ այս դահլիճը հնչականության չափանիշներով Ռուսաստանում հավասարը չունի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1900 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի համերգասրահներ
Մարտինա Բատինի

**Մարտինա Բատինի** (, ), իտալուհի սուսերամարտիկ, աշխարհի, Եվրոպայի, Իտալիայի չեմպիոնուհի։

## Կենսագրություն
Մարտինա Բատինին ծնվել է 1985 թվականի ապրիլի 17-ին Իտալիայի Պիզա քաղաքում։ Սուսերամարտի կանոնավոր պարապմունքների հաճախել է մանուկ հասակից։ Ընդ որում՝ ձգտել է տիրապետել թե՛ ճկասուսերով, թե՛ թրասուսերով մենամարտելու հմտություններին և սկզբնական շրջանում այս երկու մրցաձևում էլ փորձել է իր ուժերը, բայց հետագայում նախընտրել է խորամուխ լինել ճկասուսերով մարտ վարելու նրբությունների մեջ։

2006 թվականին Մարտինան ոսկե մեդալ է նվաճել  ինչպես Իտալիայի, այնպես էլ՝ հարավկորեական Թեբեք քաղաքում անցկացված աշխարհի պատանեկան առաջնությունում։ 2008 թվականին Ամստերդամում հռչակվել է Եվրոպայի պատանեկան առաջնության հաղթող։ Մեկ տարի անց առաջին տեղն է գրավել հունգարական Դեբրեցեն քաղաքում Եվրոպայի մինչև 23 տարեկանների և երրորդ տեղը՝ հյուսիսիռլանդական Բելֆաստ քաղաքում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությունում։

Մեծահասակների մրցումներում առաջին լուրջ հաջողությունը Մարտինան ձեռք է բերել 2013-2014 տարեշրջանում։ Նախ՝ գերմանական Տաուբերբիշոֆսհայմ քաղաքում նվաճել է աշխարհի գավաթը, ընդ սմին՝ հաղթելով բոլոր մրցակիցներին, այդ թվում՝ աշխարհի գործող  չեմպիոնուհի Արիանա Էրիգոյին և օլիմպիական չեմպիոնուհի Էլիզա դի Ֆրանչիսկային, որոնք երկուսն էլ  իր համերկրացիներն են։ Այդ փայլուն հաղթանակից ընդամենը մեկ շաբաթ անց առաջին տեղն է գրավել և ոսկե մեդալի արժանացել նաև Իտալիայի մեծահասակների առաջնությունում։ Եվրոպայի 2014 թվականի՝ Ստրասբուրգում անցկացված առաջնության եզրափակիչում նա դարձյալ մրցեց դի Ֆրանչիսկայի հետ և սկզբում հաղթում էր 5:1 հաշվով, բայց հետո, թերևս՝ հոգեբանական անբավարար պատրաստվածության պատճառով հաղթանակը ձեռքից բաց թողեց և ստիպված էր բավարարվել արծաթե մեդալով։

Թիմային մրցահաշվարկում իտալական «Dream Team»-ը («երազանքի թիմը»), որի կազմում ընդգրկված են դի Ֆրանչեսկան, Էրիգոն, աշխարհի և օլիմպիական բազմակի չեմպիոնուհի Վալենտինա Վեզալին և Մարտինա Բատինին, հաղթողի ամենահավանական թեկնածուն է համարվում բոլոր մրցումներում և բազմիցս նվաճել է աշխարհի գավաթը։ Եվրոպայի առաջնության ոսկե մեդալներին տիրելու համար վերջերս մղված պայքարի եզրափակիչում նրանց մրցակիցը Ռուսաստանի՝ նույնպես ուժեղի համբավ ունեցող հավաքականն էր։ Առաջին վեց մրցափուլերը հաղթողին ի հայտ չբերեցին։ Մրցակցության մեջ բեկում մտցնողը եղավ Մարտինան, որը համառ պայքարում, դրսևորելով ոչ միայն վարպետություն, այլև կամային բարձր հատկանիշներ, դժվարին հաղթանակ տոնեց, իսկ վերջին մրցափուլում էլ դի Ֆրանչեսկան ամրապնդեց նրա ձեռք բերած հաջողությունը, և թիմն ու իր երկրպագուները կրկին վայելեցին հաղթանակի բերկրանքը։

Սուսերամարտի բնագավառում հաջողություններ է ձգտում ձեռք բերել նաև Մարտինայի քույրը՝ Կամիլլան։ Նա թրասուսերակիր է։

2014 թվականին Մարտինա Բատինին ավարտել է հայրենի քաղաքի՝ Պիզայի համալսարանը՝ ստանալով ինժեներային կառավարման մասնագետի որակավորում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profil na oficjalnej stronie FIE
*Profile  at the European Fencing Confederation

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի իտալացի կանայք
Կատեգորիա:Իտալացի սուսերամարտիկներ
Կոլիզեյ (կինոթատրոն, Եկատերինբուրգ)

**«Կոլիզեյ» կինոթատրոն** (), երկդահլիճ կինոթատրոն Ռուսաստանի Եկատերինբուրգ քաղաքում։ Քաղաքի ամենահին դահլիճն է։

Կինոթատրոնի շենքը մշակութային ժառանգության օբյեկտ է (գրանցման համար՝ 6600048000)։

Հասցեն՝ Լենինի պողոտա, տուն 43։

## Պատմություն
«Կոլիզեյ» կինոթատրոնի շենքը կառուցվել է 1845 թվականին, այնտեղ տեղակայված էր առաջին Քաղաքային թատրոնը։ Թատրոնի քարե շենքը, որը գտնվում է Գլխավոր պողոտայի (այժմ՝ Լենինի պողոտա) և Վոզնեսենսկի պողոտայի (այժմ՝ Կարլ Լիբկնեխտի փողոց) խաչմերուկում, կառուցվել է ճարտարապետ Կ. Ռ. Տուրսկու նախագծով՝ լեռնային պետ, գեներալ Վ. Ա. Գլինկայի նախաձեռնությամբ։

1914 թվականին Քաղաքային թատրոնը վերանվանվել է «Կոլիզեյ» և մինչև հիմա օգտագործվում է որպես կինոթատրոն։ 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո կինոթատրոնը վերանվանվել է «Օկտյաբր» («Հոկտեմբեր»)։

Պատմական անունը վերադարձվել է 2002 թվականին։ Վերջին վերակառուցումից հետո կինոթատրոնը «Կինոմաքս Կոլիզեյ» անվամբ վերաբացվել է 2002 թվականին՝ ռուսական կինոյի օրվա առթիվ՝ դառնալով «Կինոմաքս» ցանցում «Պրեմիում» դասի առաջին կինոկենտրոնը։ Կինոկենտրոնի մեծ դահլիճը նախատեսված է 241 տեղի համար, vip-դահլիճը, մատուցողների ծառայության հնարավորությամբ, 30-տեղանի է։ Փոքր դահլիճի տարողությունը 50 նստատեղ է։

2017 թվականին կինոթատրոնն անցել է «Սալյուտ» կինոթատրոնի տնօրինության տակ, օգոստոսից սկսել է նորոգվել, հոկտեմբերի 21-ին վերաբացվել է, աշխատել է որոշ ժամանակ, սակայն տարեվերջին կրկին փակվել է։ Այժմ կինոթատրոնի շենքում կրկին վերակառուցման աշխատանքներ են։ Շենքի ճակատը պետք է վերականգնվի ըստ պատմական բնօրինակի։ Բացվելու են նախկինում փակված լուսամուտատեղերը, վերացվելու է արտաքին գովազդը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվելու շենքի ներսույթին։ Վերաբացումը նախատեսված է 2018 թվականի ամռանը։

## Պատկերասրահ

Ekb collisei.jpg|«Կոլիզեյ» կինոթատրոնը պատմական լուսանկարում (մինչև 1917 թվականը)
NightEkb Kolizej.jpg|«Կոլիզեյ» կինոթատրոնի շենքը երեկոյան
Board_first_screening.jpg|Շենքի պատին փակցված տեղեկատվական տախտակ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1914 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի շենքեր և կառույցներ
For You (երգ)

«**For You**», բրիտանացի կատարողներ Լիամ Փեյնի ու Ռիտա Օրայի երգը, որ դարձել է «Ազատության հիսուն երանգները» ֆիլմի սաունդթրեքի առաջին սինգլ։ Թողարկվել է 2018 թվականի հունվարի 5-ին։

## Երգի մասին
2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին երկու կատարողներն էլ հայտնել են երգի մասին սոցիալական կայքերի իրենց էջերում «#FiftyShadesFreed» ընդհանուր հեշթեգով։ Զանգվածային լրատվամիջոցներում ենթադրություններ են եղել, որ զուգերգը հնչելու է «Ազատության հիսուն երանգները» ֆիլմում, որում նկարահանվել է նաև Ռիտա րան։ Մեկ օր անց սոցիալական կայքերում հայտնվել է երգի առաջին թիզերըժ։ Հունվարի 3-ին հայտարարվել են երգի թողարկման ամսաթիվն ու երկրորդ թիզերը։

## Քննադատների արձագանքներ
*[[Vice (ամսագիր)|Vice]]* ամսագրի գրախոսը դրական է գնահատել երգի կրկներգը, սակայն բացասաբար է վերաբերվել երգում Լիամ Փեյնի հայտնվելուն․ քննադատը հայտարարել է, թե ավելի լավ կլիներ, որ երգը կատարեր միայն Ռիտա Օրան։ MTV News-ի մեկնաբանությունում ասվել է, թե երգի սկիզբը հիշեցնում է Սելին Դիոնի «My Heart Will Go On» երգը։  *[[Gay Times]]* հրատարակության մեկնաբանությունում երգը կոչվել է «կրքոտ սինթի-փոփ դուետ», որ «գրավում է ինչպես f**k»․ ըստ քննադատի՝ երգը պետք է դառնա «մեծ հիթ», եթե հաշվի առնենք «Հիսուն երանգներ» շարքի մյուս ֆիլմերի նախորդ երգերի հաջողությունները։ E!-ի մեկնաբանությունում ասվում է, որ այդ պարային երգն ունակ է գրավել ավելի շատ հանդիսատեսների դեպի կինոթատրոններ հատկապես Սուրբ Վալենտինի օրվա նախօրեին։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

! scope="row"| Portugal (AFP)
|Gold
|5,000
|-

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:Զուգերգեր
Փայամջե (այլ գյուղ)

**Փայամջե**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էմամոդե Էդոսիո

**Էմամոդե Էդոսիո** (, հայտնի է որպես որպես **Էմա**), նիգերիացի կինոպրոդյուսեր և ռեժիսոր։ Օգունի պետական համալսարանում համակարգչային գիտությունների ոլորտում ստացել է բակալավրի  աստիճան։  Նու Նորքի կինոակադեմայում (NYFA) սովորել է թվային կինոարտադրություն, իսկ ԱՄՆ-ի Միչիգանի կինոարտադրության ինստիտուտում սովորել է կինեմատոգրաֆիա։ Նա արժանացել է տարվա լավագույն ֆիլմ և ռեժիսոր քույրական մրցանակներին։

2013 թվականին նա վերադարձել է Նիգերիա։ 2007 թվականին աշխատել է 66 Dimension կինոարտադրական կազմակերպության հետ։ Ավելի ուշ աշխատակցել է Hip Hop TV, Clarence Peters at Capital Dreams Pictures, EbonyLife TV կազմակերպություններին, և BBC-ում աշխատել է որպես խմբագիր։ Էման Աջուբայի դպրոց է վերադարձել կինեմատոգրաֆիա սովորելու համար։ Նկարահանել է այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են «Ուրախ զբոսանք»-ը և «Օչուկոն»։

## Կենսագրություն և կրթություն
Էդոսիոն ծնվել է քրիստոնյաների ընտանիքում։ Ընտանիքում յոթ երեխաներից երրորդն էր։ Հայրը թոշակառու ճարտարապետ է, մայրը՝ իրավաբան։ Սկզբում կրթություն ստացել է Լաուրա Նյուսերիում և տարրական դպրոցում, ապա հաճախել է աղջիկների համար նախատեսված Իսթիմ մասնվավոր ակադեմիան, որտեղ ավարտել է իր միջնակարգ կրթությունը։ Օգունի պետական համալսարանում ստացել է համակարգչային գիտությունների բակալավրի աստիճան։.

## Կարիերա
2013 թվականին ԱՄՆ-ում իր կրթական ծրագիրը ավարտելուց հետո նա վերադարձել է Նիգերիա։ Նիգերիայում Էման աշխատել է 66 Dimension, Hip Hop TV, Clarence Peters at Capital Dreams Pictures, Ebonylife Tv և BBC կազմակերպությունների հետ։ Որպես ռեժիսոր՝ Էման աշխատել է նշանավոր այնպիսի դերասանների հետ, ինչպիսիք են TuFace-ը, 9ice-ը, Lord of Ajasa-ն, Terry da Rapmanand-ը և այլք։ Նրա առաջին աշխատանքը Ebonylife TV-ում կոչվում է «Դրախտ»

## Արտաքին հղումներ
* Beyond Amnesty
* Seed Project
* FromWithin (Muna and Tega)
* FRIENDZONE EPISODE 5 SCENE 6
* Run

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Նիգերացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի ռեժիսորներ
Հրանտ Մաթևոսյանի հուշաքար-աղբյուր

**Հրանտ Մաթևոսյանի հուշաքար-աղբյուր**, Հրանտ Մաթևոսյանին (1935-2002 թվականներ) նվիրված հուշաքար-աղբյուր, որը գտնվում է Երևանի Պուշկինի փողոցի  թիվ 3/1 շենքի առջև, որտեղ ապրել է  գրողը։

## Պատմություն
Հուշաքար-աղբյուրը բացվել է Հրանտ Մաթևոսյանի 75-ամյակին նվիրված միջոցառումների շրջանակում 2011 թվականի փետրվարի 12-ին` գրողի ծննդյան օրը, Երևանի նրա բնակարանի առջև։ Հուշաքարի հանդիսավոր բացման արարողությանը ներկա են գտնվել ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը, ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը, Հրանտ Մաթևոսյանի ընտանիքի անդամներ, ՀԳՄ նախագահ Լևոն Անանյանը, Երևանի ճարտարապետա-շինարարական համալսարանի ռեկտոր Հովհաննես Թոքմաջյանը, մտավորականներ, մշակույթի գործիչներ։

Հուշաքարի բացման արարողությունը կատարել են Հրանտ Մաթևոսյանի կրտսեր թոռնուհի Վերժինեն և ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը։

## Հեղինակ
* Ճարտարապետ՝ Տիգրան Բարսեղյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երևանում բացվել է Հրանտ Մաթևոսյանի հուշաքար- աղբյուրը
* Երևանում բացվեց Հրանտ Մաթևոսյանի հուշաքար-աղբյուրը 

Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Երևանում
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Տիգրան Բարսեղյանի հուշարձաններ
Ֆոտոկաթոդ

**Ֆոտոկաթոդ**, ֆոտոէլեկտրոնային էլեկտրավակուումային սարքի էլեկտրոդ, որն էլեկտրոններ է առաքում լույսի կամ օպտիկական այլ ճառագայթման ազդեցությամբ։

Ֆոտոկաթոդը որոշակի օպտիկական հատկություններով բարակ (200÷1500 A-ից մինչև 1 ÷ 1,5 միկրոն) թաղանթ է, որը հատուկ տեխնոլոգիայով նստեցվում է ապակե կամ մետաղե հարթակի վրա։ Տարբերում են անթափանցիկ և կիսաթափանցիկ ֆոտոկաթոդներ։ Առավել տարածված են անտիմոնացեզիումային, բազմահիմնային, բիսմութ–արծաթ–թթվածին–ցեզիումային ֆոտոկաթոդները։ Բարձր զգայունությամբ են բնութագրվում գալիումի արսենիդե և Էլեկտրոնային բացասական խնամակցությամբ այլ ֆոտոկաթոդները։

Ուլտրամանուշակագույն տիրույթի համար օգտագործվում են ինչպես վերոհիշյալ կաթոդները (մոտակա տիրույթ), այնպես էլ ցեզիումի և ռուբքդիումի տելուրիդները, հալոգենային միաացություններն ու մաքուր մետաղները (λ< 290 նմ տիրույթ)։ Ֆոտոկաթոդը որպես մուտքի հանգույց, կիրառվում է ֆոտոէլեկտրոնային բազմապատկիչներում, էլեկտրոնաօպտիկական փոխակերպիչներում, սուպերօրտիկոններում և այլ հաղորդիչ հեռուստատեսային խողովակներում։

## Գրականություն
* А. Г. Берковский, В. А. Гаванин, И. Н. Зайдель. Вакуумные фотоэлектронные приборы. — М.: Радио и связь, 1988. — 272 с. — ISBN 5-256-00133-7.
* Соммер, А. Фотоэмиссионные материалы. — М.: Энергия, 1973. — 177 с.

## Արտաքին հղումներ
* Photomultiplier Tubes Basics and Applications from Hamamatsu Photonics K.К.
* Фотоэлектронные умножители (ФЭУ).

Կատեգորիա:Ֆոտոէֆեկտ
Կատեգորիա:Քվանտային օպտիկա
Վերոնիկա Սոնդեկ

**Վերոնիկա Սոնդեկ** (, ), չիլիացի բանաստեղծ, թարգմանիչ, «80-ական թվականների սերունդ» նեո-ավանգարդիստական թևի ներկայացուցիչ (Խուան Լուիս Մառտինես, Ռաուլ Սուրիտա և այլք)։

## Կենսագրություն
Վերոնիկա Սոնդեկը ծնվել է 1953 թվականին Սանտյագոյում, լեհ-գերմանացի հրեաների ընտանիքում։ Ավարտել է Երուսաղեմի հրեական համալսարանի արվեստի պատմության ֆակուլտետը։ Զբաղվել է գեղարվեստական և գիտական գրականության թարգմանություններով։ Նրա թարգմանությամբ լույս է տեսել Դերեկ Ուոլկոտի պոեզիայի ժողովածուն (1994), թարգմանել է բանաստեղծություններ Էն Սեքսթոնից և Գոթֆրիդ Բենից։ Նրա բանաստեղծությունների գրքերը լույս են տեսել Չիլիում, Արգենտինայում։ Ստեղծել է չիլիական պոեզիայի անթոլոգիան, Գաբրիելա Միստրալ նամակագրական հատորները  Լատինական Ամերիկայի գրողների հետ, երեխաների համար գրքերի հեղինակ է։

## Մրցանակներ
* La Chascona պոեզիայի փառատոնի «Բանաստեղծական հետագիծ մրցանակ», մայիսի 26, 2017 թ.

## Երկեր
* Entrecielo y Entrelinea. - Santiago: Ediciones Minga, 1984.
* La Sombra tras el Muro. - Santiago, Ediciones Manieristas, 1985.
* El Hueso de la Memoria. - Buenos Aires: Editorial Ultimo Reino, 1988.
* Vagido. - Bs As: Editorial Ultimo Reino, 1991.
* Peregrina de mí. - Santiago: Editorial Cuarto Propio, 1993.
* Membranza. - Santiago: Ed. Cuarto Propio y Cordillera, 1995 (избранное).
* Entre Lagartas. - Santiago: Ed. Lom, 1999.
* El Libro de los Valles. - Santiago: Ed. Lom, 2003.
* Por gracia de hombre. - Santiago: Ed. Lom, 2008.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография, библиография на сайте Поэты Чили 
* Биография, библиография, поэзия on line
* Стихи on line, эссе, интервью, статьи о творчестве 

Կատեգորիա:Չիլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ազիմուտ (ավիաընկերություն)

**Ազիմուտ** (իրավաբանական անվանումը՝ **ՊԲ "Ավիաընկերություն ԱԶԻՄՈՒՏ"**), ռուսական ավիաընկերություն, հիմնված և բազավորված Դոնի Ռոստովում։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 7-ից հանդիսանում է Ռոստովի մարզի նոր «Պլատով» օդանավակայանի բազային փոխադրողը։

## Պատմություն
Ավիաընկերության նպատակն է ստեղծել նոր փոխադրող, ով կկարողանա ստեղծել որակյալ տրանսպորտային հաղորդակցության ուղիներ՝ Հարավային Ռուսաստանի քաղաքների միջև։ Որպես իրավաբանական անձ, "Ազիմուտ" ավիաընկերությունը գրանցված է Կրասնոդարում, սակայն 2017-ի փետրվարին իրականացվել է վերագրանցում՝ Դոնի Ռոստովում.Ավիաընկերության փաստացի սեփականատերեր են հանդիսանում՝ Վիտալի Վանցևը, Պավել Ուդոդը և Պավել Եկժանովը։

Ավիաընկերության ֆիրմային ոճը և կոլորիտը նախագծված է Սանկտ-Պետերբուրգում գտնվող ASGARD Branding դիզայներական ընկերության կողմից։  Ըստ մշակողների մտահաղացման, լոգոն խորհրդանշում է արևը, ծովը, երկինքը եւ հարավային հյուրընկալությունը։

2017 թվականի մարտին ստորագրվել են պայմանագրեր չորս Sukhoi Superjet 100 տեսակի օդանավեր ձեռք բերելու նպատակով, ավելի ուշ կնքվել է ևս մեկ պայմանագիր և չորս օդանավեր ձեռք բերելու համար։ Օդանավերի մատակարարումը սկսվել է 2017 թվականի հունիսից։ Ավիաընկերությունը ծրագրում է այս տեսակի օդանավերի թիվը հասցնել 16-ի։ 

2017 թվականի օգոստոսի 18-ին  թվականը ընկերությունը ստացել է օպերատորի վկայական, որը իրավունք է ընձեռնել կատարել թռիչքներ։ Սկսած 2021 թվականից ավիաընկերությունը պետք է մուտք գործի Կալինինգրադ, Չելյաբինսկ, Վոլգոգրադ, Աստրախան,Սուրգուտ, Գելենջիկ, ինչպես նաև կսպասարկի միջազգային երթուղիներ՝ Երևան, Պրահա, Մայնի Ֆրանկֆուրտ, Ստամբուլ և Թել-Ավիվ.

## Գործունեություն
Չարտերային չվերթները ավիաընկերությունը սկսել է իրականացնել 2017 թվականի օգոստոսից։ 2017 թվականի սեպտեմբերի 21-ից ավիաընկերությունը սկսել է իր ամառային ծրագիրը Մոսկվայի «Վնուկովո» օդանավակայանից։

### Երթուղային ցանց
Հիմնական հանգուցային օդանավակայան է հանդիսանում Դոնի Ռոստովի «Պլատով» օդանավակայանը։ Լրացուցիչ հանգույց է Կրասնոդարի օդանավակայանը։ Ավելի վաղ որպես լրացուցիչ հանգույց քննարկվել է նաև Միներալնիե Վոդիի օդանավակայանը։ Ավիաընկերության անընդհատ աճող նավատորմի համար լրացուցիչ հանգույցներ կարող են դառնալ Կալինինգրադի և Սոչիի օդանվակայանները:2018 թվականի ամառային երթուղու ընթացքում ավիաընկերությունը իրականացնում է չվերթներ հետևյալ ուղղություններով։

## Նավատորմ
2018 թվականի ապրիլին ավիաընկերության նավատորմը համալրվում է 8 օդանավերով, բոլորը  Sukhoi Superjet 100 տեսակի։ 

### Անվանական ինքնաթիռներ
Ավիաընկերությունը իրականացնում է ծրագիր՝ օդանավերը գետերի անուններով կոչելու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավիաընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսական ավիաընկերություններ
Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձան (Վոլժսկի բուլվար)

**Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձան** (), ռուս արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, «Խաղաղ Դոն», «Հերկած խոպան» վեպերի հեղինակ Միխայիլ Շոլոխովին նվիրված հուշարձան Մոսկվայում։  Բացվել է 2001 թվականին։ Գտնվում է Մոսկվայի Վոլգոգրադսկի պողոտայի և Վոլժսկի բուլվարի հատման վայրում։ 
մինի|Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձանը Վոլժսկի բուլվարում

## Պատմություն
2001 թվականին Մոսկվայի Վոլգոգրադսկի պողոտայի և Վոլժսկի բուլվարի հատման վայրում տեղադրվել է Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձանը։ Քանդակագործը Շոլոխովին կերտել է երիտասարդ տարիքում, գրողը հագին ունի կոստյում, վերնաշապիկ և փողկապ, նստած է աստիճանների վրա, ձախ ոտքին գցել է թիկնոցը, ձախ ձեռքը ծնկի վրա է, աջը թեքված է։ Հուշարձանը տեղադրվել է շագանակագույն գրանիտե սալիկներով պատված պատվանդանի վրա։

2008 թվականին  հուշարձանի կողքին, ավելի ցածր գրանիտե պատվանդանի վրա տեղադրվել է «Պահակախումբ» քանդակային կոմպոզիցիան, որտեղ պատկերված են երկու հեծյալ կազակներ թրերով, ձեռքներին նիզակներ, արշավում են մեկը մյուսի հետևից, հեծյալների գլուխներն ուղղված են դեպի հուշարձանը։ Առաջին ձիավորը «Խաղաղ Դոն» վեպի հերոս Գրիգորի Մելեխովն է, երկրորդ ձիավորը՝ կազակի հավաքական կերպար։ Մելեխովի քանդակը ստեղծելիս հեղինակները փորձել են այն ստեղծել դերասան Պյոտր Պետրովիչ Գլեբովի նմանությամբ, ով խաղացել է Մելեխովի դերը։

Հուշարձանի հեղինակներն են  քանդակագործ Ռուսաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, Շոլոխովի անվան միջազգային մրցանակի դափնեկիր (2005 թ.), ՌԴ ժողովրդական նկարիչ Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Գլոբով-Վադբոլսկին, Շոլոխովի անվան միջազգային մրցանակի դափնեկիր Յուրի Վլադիմիրովիչ Դրյոմինը։

## Տեխնիկական տվյալներ
Հուշարձանի քանդակները պատրաստված են բրոնզից՝ կանգնած գրանիտե պատվանդանի վրա։ Հուշարձանի շուրջը տարածքը բարեկարգ է։

## Գրականություն
* Памятники монументального искусства Москвы: справ. изд. / Департамент культурного наследия г. Москвы. — М.: ООО «Милк Эдженси», 2016. - 404 с.: с. 246. ISBN 978-5-9907078-1-8.
## Արտաքին հղումներ
* Памятник Шолохову
* Памятник Шолохову 
* Памятник Шолохову Михаилу Александровичу

Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Ռուսաստանում