Օսելտամիվիր

**Օսելտամիվիր** (օզելտամիվիր, oseltamivir), օսելտամիվիր ֆոսֆատ-հակավիրուսային դեղորայք, նեյրամինիդազայի արգելակիչների խմբի ներկայացուցիչ։ Ռուսաստանում հայտնի է «Տամիֆլյու» վաճառքային անվամբ։ Բելառուսում արտադրվում է «Ֆլուստոպ» վաճառքային անվամբ։

Օսելտամիվիրի կլինիկական արդյունավետությունը ապացուցողական բժշկության մեթոդով հաստատված չէ։

## Նկարագրություն
Օսելտամիվիր ֆոսֆատը օսելտամիվիր կարբոքսիլատի ածանցյալ է, որը նեյրամինիդազայի արգելակիչ է։ Կարբոքսիլատը ձևավորվում է ֆոսֆատից մարսողական ֆերմենտների ազդեցությամբ։ Ին վիտրո իրականացված փորձերից պարզ է դառնում, որ Օսելտամիվիր կարբոքսիլատը կապվում է A և B տիպի գրիպի հարուցչի մակերեսի տեղակայված սպիտակուցների՝ նեյրամինիդազայի հետ։ Քանի որ նեյրամինիդազան գրիպի վիրիոնը օգտագործում է բջջից դուրս գալու համար, Օսելտամիվիրը, ինչպես նաև այլ նեյրամինիդազային արգելակիչ դեղորայքներ կանխում են վիրուսի տարածումը օրգանիզմում։

### Պատմություն
մինի|աջից
Օսելտամիվիրը ստեղծվել է Gilead Science, Inc կենսատեխնոլոգիական ընկերության կողմից այն սինթեզելով շիմիմիկաթթվից։
Շիմիմիկաթթուն ի սկզբանե ստացվում էր միայն չինական աստղային անիսոնի մզվածքից, բայց 2006 թվականին 30%-ը սինթեզվում է E. Coli-ի կողմից։ Gilead ընկերությունը 1996 թվականին լիցենզավորել է համապատասխան արտոնագրեր  Roch–ին։ Այդ դեղերի արտոնագրերը չեն ընդունվել Թաիլանդի, Ֆիլիպինների, Ինդոնեզիայի և այլ հյուսիսային երկրների կողմից։

FDA-ն 1999 թվականին թույլատրեց (հավանություն տվեց) Տամիֆլյուի (Օսելտամիվիր ֆոսֆատ) օգտագործումը մեծահասակների մոտ գրիպի հիվանդության առաջին երկու օրվա ընթացքում, позднее FDA описала эффективность препарата в целом, как «скромную»:

2009 թվականին Օսելտամիվիրը թույլատրվեց առողջության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) կողմից գրիպի բուժման համար։

2016 թվականին սուր շնչառական վարակների քոքռեյնյան խումբը (Acute Respiratry Infections Cocrain Review Group) ԱՀԿ-ին ուղարկեց հարցում, որպեսզի Օսելտամիվիրը հանվի այն դեղերի ցանկից, որոնք խորհուրդ են տրվում գրիպի բուժման համար(WHO Model Lists of Esential Medicines):

## Ֆիզիկական հատկություններ
մինի|աջից|Օսելտամիվիր կապսուլա
Օսելտամիվիրի պատրաստուկը սպիտակ կամ դեղնավուն գույն ունի։

## Դեղաբանական հատկություններ
### Ֆարմակոդինամիկա
մինի|աջից|Տամիֆլյու
Օսելտամիվիր ֆոսֆատը իրենից ներկայացնում է նախադեղ։ Օրգանիզմում մարսողական ֆերմենտների միջոցով վեր է ածվում Օսելտամիվիր կարբօքսիլատի, որը արդեն իսկ հանդիսանում է ակտիվ գործող միացություն։ Օսելտամիվիր կարբօքսիլատը  հանդիսանում է գրիպի A և B տիպերի նեյրամինիդազայի արգելակիչ։

### Ֆարմակոկինետիկա
Ներծծվելով աղեստամոքսային տրակտում, նյութափոխանակության է ենթարկվում է աղիներում, հիմնականում լյարդում Օսելտամիվիր կարբօքսիլատի վերածվելով, որը որոշվում է արյան մեջ բերանացի օտագործումից 30 րոպե հետո։

Ակտիվ մետաբոլիտի առավելագույն խտությունը հասնում է ընդունելուց 2-3 ժամ հետո։ Օսելտամիվիր կարբօքսիլատը հետագայում այլևս նյութափոխանակության չի ենթարկվում, արտազատվում է գերազանցապես երիկամներով, իսկ 20 %-ն աղիների միջոցով։

Կենսաարդյունավետությունը 80% է. Период полувыведения 10−12 часов: Կիսատրոհման ժամանակաշրջանը 10-12 ժամ է։

## Արդյունավետություն և անվտանգության ապացույցներ
### Արդյունավետության գնահատական

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության և ԱՄՆ հիվանդացությունների կանխարգելման կենտրոնի (CDC) 2009 թվականի աշնանը հրապարակված տվյալների գրիպի վիրուսի A տիպի/H1N1 (California/04/2009) թեստերի արդյունքները, որոնք ստացվել են Մեքսիկայի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների այցելուներից, ցույց տվեցին, որ նոր վիրուսները զգայուն են նեյրամինիդազայի արգելակիչների (Օսելտամիվիր և Զանամիվիր) նկատմամբ, բայց դիմակայուն են այլ խմբերի նկատմամբ՝ ադամանտամների (Ամանտադին և Ռիմանտադին) նկատմամբ։

Տամիֆլյուի  պաշտոնական կայքում հաղորդվում է, որ դեղորայքի արդյունավետությունը հաստատված չէ քրոնիկական սրտային անբավարարության և/կամ շնչառական հիվանդությունների դեպքում։

2009 թվականին հրապարակված հետազոտությունները փաստում են, Օսելտամիվիրը իջեցնում է գրիպի ախտանիշները այն հիվանդների մոտ, ովքեր հիվանդ են գրիպով, բայց այլ հիվանդություններ չունեն միջինում կես օր և 0.74 օր այն պացիենտների մոտ, ովքեր ռիսկի խմբում են, եթե բուժումը սկսում են առաջին իսկ ժամից հիվանդի հետ շփումից հետո։

Հավաստի տեղեկություններ չկան այն մասին, թե արդյոք Օսելտամիվիրի ընդունումը ազդում է բարդությունների հաճախականություն վրա, օրինակ՝ հոսպիտալացման կամ թոքաբորբի զարգացման։

2010 թվականի դեկտեմբերին ԱՀԿ-ն հաղորդեց 314 H1N1 գրիպի դեպքերի մասին որոնք գրանցվել էին  2009 թվականին և դիմակայուն էին Օսելտամիվիր նկատմամբ։ 
Շրջանառվող գրիպի վիրուսների շարքում հայտնաբերվել են Օսելտամիվիրի նկատմամբ դիմակայուն շտամներ, ներառյալ այն մարդկանց մոտ, ովքեր չեն բուժվել այս դեղամիջոցով։

Ապացուցողական բժշկության տվյալներով Օսելտամիվիրի կլինիկական արդյունավետությունը, որպես հակավիրուսային դեղորայք հաստատված չէ։ Գրիպի վիրուսի նկատմամբ արտադրողի կողմից առաջարկված յուրահատուկ ազդեցության մեխանիզմը չի համապատասխանում կլինիկական ապացույցներին;

Այն հայտարարությունները, որ Օսելտամիվիրը ընդունակ է վիրուսի փոխանցումը մարդուց մարդուն ընդհատելու և գրիպի բարդությունները նվազեցնելու չեն համապատասխանում իրական տվյալներին։ Անցկացված կլինիկական հետազոտությունների համաձայն, Օսելտամիվիր կարբօքսիլատը կարող է նվազեցնել գրիպի ախտանիշները՝ չազդելով ինքնին վիրուսի վրա։

### Հնարավոր կողմնակի երևույթներ
* Սրտխառնոց, 
* փսխում,
* անքնություն,
* գլխապտույտ, գլխացավ,
* թուլություն
* ցավ կոկորդում, հազ
* ցավ որովայնում, լուծ։

Ինչպես նաև Օսելտամիվիրի ընդունումը կապ ունի երիկամային և հոգեբուժական խնդիրների առաջացման հետ:

2006 թվականի Օսելտամիվիրի հետվաճառքային հետազոտության տվյալները (ստացվել են Ճապոնիայում) ապացուցում են կողմնակի էֆեկտների առկայությունը, հատկապես երեխանների շրջանում գիտակցության խանգարումների զարգացմամբ (հոգեկան ռեակցիաներ, դելիրիում)։ Սրա հետ կապված ԱՄՆ-ի սննդի և դեղորայքային միջոցների վերահսկողուցյան վարչությունը (FAD) և այս դեղորայքի արտադրող ընկերությունը (Roche Laboratories, Inc) բուժաշխատողներին տեղեկացրեցին դեղորայքի մեկնաբանությունների փոփոխման մասին։

## Քննադատություն
2006 և 2014 թվականներին քննադատության ենթարկվեցին առանձին երկրների կողմից դեղամիջոցի զանգվածային գնումները, մասնավորապես 2005 թվականին («Թռչնի գրիպ»H5N1), որոնք կատարվել էին Մեծ Բրիտանիայի, Կանադայի, Իսրայելի, ԱՄՆ-ի և Ավստրալիայի կողմից։ Գնումների համար վատնվել էր մի քանի միլիարդ դոլարներ։

Քոքրեյնյան միության համագործակցությունը 2009 թվականից ի վեր փորձել է Roche–ից (Օսելտամիվիրի արտադրող) ստանալ ամբողջական փորձարկումների հնարավորություն։ 2014 թվականին «Acute Respiratory Infectiones Group»-ը հրապարակեց մետաակնարկ, որում եկավ այն եզրակացությանը։ 2014 թվականին «Acute Respiratory Infections Group»–ը հրապարակել է մետահետազոտություն, որ Օսելտամիվիրը և Զանամիվիրը նվազ արդյունավետ են մեծահասակների մոտ գրիպի ախտանիշների տևողության իջեցմանը, նշեցին՝ ախտանիշների նվազեցում դեղի կանխարգելիչ օգտագործման դեպքում մրսածության ժամանակ։

Օսելտամիվիրի ընդունումը մեծացնում է կողմնակի երևույթների զարգացումը երեխանների և մեծահասակների մոտ։ Նշված էր նաև, որ դեղորայքի ազդեցության մեխանիզմները, որոնք ներկայացվել են արտադրողի կողմից, չեն հաստատվել կլինիկական փորձարկումներով։

Cochrane-ի հրապարակումները առաջացրեցին Տամիֆլյուի արտադրող Roche ընկերության անհամաձայնությունը։

## Արտոնագիր
Օսելտամիվիրի արտոնագրերը պատկանում են հայտնագործող Կալիֆորնիական Gilead Sciences կենսաֆարմակոլոգիական ընկերությանը (օրինակ արտոնագիր համար 5763483 տրված 1996 թվականին և ուժի մեջ է մինչև 2016 թվականը, ԱՄՆ )։ Gilead-ը 1996 թվականին դեղամիջոցի զարգացման և արտադրության իրավունքը փոխանցեց Roche-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
*  

## Արտաքին հղումներ
* Tamiflu (oseltamivir phosphate) Information - U.S. Food and Drug Administration
* 
* 

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Ացետամիդներ
Կատեգորիա:Նախադեղեր
Կատեգորիա:Կարբոնաթթուների էսթերներ