Ֆեմինիստական գրախանութ

**Ֆեմինիստական գրախանութ**, հաստատություն, որտեղ վաճառվում են կանանց խնդիրներին, սեռին և սեռականությանը վերաբերող գրքեր և գրականություն: Այս խանութները ծառայել են որպես ֆեմինիստական ​​համայնքի կառուցման և կազմակերպման ամենավաղ բաց տարածքներ:

Մինչ ֆեմինիստական ​​գրախանութների տարածումը, գրավաճառությունը ԱՄՆ-ում սպիտակամորթ տղամարդկանց կողմից գերակշռող առևտրի ձև էր: Այս գրախանութների ղեկավարման հարցում կար իրազեկվածության և հետաքրքրության պակաս՝ այն ժամանակ ֆեմինիստների կողմից բարձրացված թեմաներով գրականության պահանջները բավարարելու գործում: Թեև որոշ գրախանութներում ներկայացված էին կանացի գրականության կամ ֆեմինիստական ​​գրքերի փոքր հատվածներ, դրանք սահմանափակ էին և չէին ներկայացնում այս կատեգորիայի լայն շրջանակն ու խորությունը՝ տղամարդկանց շուրջ չկենտրոնացած թեմաները դիտարկելով որպես գրախանութների լրացուցիչ բաժին, այլ ոչ թե անբաժանելի մաս։

## Պատմություն
Ֆեմինիստական ​​գրախանութները հայտնվեցին որպես տարածքներ ոչ միայն գրքեր գնելու, այլ նաև համայնքներ կառուցելու կանանց, լեսբուհիների և ֆեմինիստների համար ավելի լայնորեն՝ որպես 20-րդ դարի կեսերի աճող ֆեմինիստական ​​շարժման մաս: Այս անկախ գրախանութները ցանց են ձևավորել ԱՄՆ-ում և արտերկրում 1960-ական թվականներին և դրանից հետո որպես ֆեմինիստական ​​շարժման երկրորդ ալիքի մի մաս։ *Sisterwrite* Բրիտանիայի առաջին ֆեմինիստական ​​գրախանութը բացվել է 1978 թվականին, այն մեկնարկել է որպես կոլեկտիվ:

Ֆեմինիստական ​​գրախանութները, բացի գրավաճառության իրենց գործառույթից, ծառայում էին որպես սոցիալական փոփոխությունների ուսուցման և կազմակերպման վայրեր: Շատ ֆեմինիստական ​​գրախանութներ կոլեկտիվ ղեկավարվում էին կանանց խորհուրդների կողմից՝ ոչ հիերարխիկ կառուցվածքով: Սա հակակապիտալիստական ​​բիզնես-մոդել էր, որը համահունչ էր երկրորդ ալիքի ֆեմինիստների համոզմունքին, որ համակարգի փոփոխությունն անհրաժեշտ է կանանց կյանքում իմաստալից փոփոխություններ ստեղծելու համար:

Նույնիսկ բացահայտ ԼԳԲՏ (լեսբուհի, գեյ, բիսեքսուալ, տրանսգենդեր) տարածքներում լեսբուհիները օտարվում էին՝ բախվելով լայն հասարակական խտրականությանը: Ֆեմինիստական ​​գրախանութները, ինչպիսին է *Magic Speller Bookstore*-ը, որը ղեկավարում էր Զոի Նիկոլսոնը Կալիֆորնիայից, ստեղծվել են մասամբ այս հոմոֆոբիայի և լեսբոֆոբիայի դեմ պայքարելու համար՝ ի պատասխան լեսբուհիների և բիսեքսուալ կանանց համար ապահով տարածքների բացակայության։

## Գենդերային և կանանց ուսումնասիրությունների հիմնում
Ֆեմինիստական ​​գրախանութները էական նշանակություն ունեցան ֆեմինիստական ​​ուսումնասիրությունների ստեղծման և զարգացման համար: Միավորելով ֆեմինիստական ​​գրականությունը և տարածքներ տրամադրելով կանանց առնչվող խնդիրների բաց քննարկման համար՝ այս գրախանութները դարձան ինկուբատորներ ֆեմինիստ մտավորականների համար: Քննադատական ​​ռասայական և գենդերային տեսությունները մասամբ ստեղծվել են այս մտավորականների և ակտիվիստների կողմից, իսկ ֆեմինիստական ​​գրախանութները առանցքային են եղել ակադեմիայում ստեղծվելիք ոլորտի համար անհրաժեշտ բովանդակության մշակման համար: Քանի որ այս գրախանութները բաց էին հանրության համար և ռեսուրսներ էին տրամադրում իրենց վաճառվող ապրանքների, ինչպես նաև խանութները ղեկավարող կանանց միջոցով, մարդկանց հասանելի էին գիտելիքներ և տեղեկատվություն, որը նախկինում երբեք հասանելի չէին: Սա թույլ տվեց կոչն ավելի լայնորեն ընդլայնել, նախ՝ ուղղված կանանց, այնուհետև գենդերային ուսումնասիրություններին, ամբողջ երկրի ակադեմիական բաժիններում։

## Խնդիրներ և արձագանքներ
Թեև շատ գրախանութներ ստեղծեցին սեփականատերերի խորհուրդներ, որոնք տարբեր էին կանանց փորձառությունների շրջանակը ներկայացնելու համար, սպիտակ ֆեմինիզմը որոշ առաջնորդների համար հրատապ խնդիր էր: *A Woman's Place* գրախանութի դեպքում, որպես *Co-op*-ի խորհրդի հնարավոր վատթարացման և բարձր մակարդակի իրավական վեճի պատճառ ենթադրվում է, որ ընկալվում է խաչմերուկի հասկացության բացակայությունը։

Կանանց այս միջավայրի հետ վարվելու ձևերից մեկը եղել է բիզնեսներ հիմնելը, որոնք առաջնորդվում և կենտրոնացած են իրենց սեփական փորձով և նախագծված են բարձրացնելու այլ գունավոր կանանց փորձառությունները: Խոհանոցի սեղանի մամուլը () նման օրինակ է։ Դա հրատարակչական ընկերություն էր, որը արտադրում էր գրականություն, որը գրված էր բացառապես լեսբի կանանց կողմից, իսկ հետո այն վաճառում էր հանրությանը, հաճախ ֆեմինիստական ​​գրախանութների միջոցով:

## Տես նաև
Ֆեմինիստական գրականություն

## Գրականություն
* *Doris Hermanns*: *»Von heute an gibt’s mein Programm!« Zur Geschichte der Frauenbuchläden und Frauen- und Lesbenverlage*. In: Archiv für Geschichte des Buchwesens, Band 75, hrsg. Björn Biester und Carsten Wurm, De Gruyter, Berlin 2020, ISBN 978-3-11-067301-2, S. 167–202.
* *Doris Hermanns*: *Sand im patriarchalen Getriebe. Zur Geschichte der Frauen-Buch-Bewegung.* Aviva Verlag, 2025, ISBN 978-3-949302-28-2.
* Junko Onosaka, Feminist Revolution in Literacy, Women's Bookstores in the United States, 2013, isbn 9781135499150, https://books.google.com/books?id=-elTAQAAQBAJ
* Kristen Amber, Reading at Feminist Bookstores : Women's Literature, Women's Studies, and the Feminist Bookstore Network 2006, isbn 9780542770135 https://search.proquest.com/openview/8ba18205833df434b851bf52066a97b5/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ԼԳԲՏ
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստական գրականություն