Մարիամ Հարությունյան (ճարտարապետ)

**Մարիամ Սուրենի Հարությունյան** (), հայ ճարտարապետ, ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության անդամ (1957, 1991-ից՝ Հայաստանի ճարտարապետների միության)։

## Կենսագրություն
Մարիամ Սուրենի Հարությունյանը ծնվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևանում, տնտեսագետ, ՀԽՍՀ պետական բանկի աշխատակից Սուրեն Տիգրանի Հարությունյանի (1902-1937, 1937 թվականի ստալինյան բռնաճնշման զոհ) և շինարար, հետագայում ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության շինարարական բաժնի պետ Լուսիկ Հովհաննեսի Կուլօղլյանի (1904-1985) ընտանիքում։ Երկու ծնողներն էլ Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքից էին, Հայոց ցեղասպանությունից հետո հայտնվել էին Երևանում, որտեղ էլ ծանոթացել էին և ամուսնացել։

1949 թվականին Մարիամ Հարությունյանը ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետի ճարտարապետական բաժինը։ Նույն թվականին որպես ճարտարապետ նա մասնակցել է ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Բաբկեն Առաքելյանի ղեկավարությամբ Գառնու ամրոցի տարածքում իրականացվող առաջին հնագիտական հետազոտություններին։

1949 թվականից աշխատել է Ճարտարապետական գործերի վարչության ճարտարապետա-նախագծային արվեստանոցներում որպես ճարտարապետի օգնական։ 1951 թվականին աշխատանքի է անցել Հանրապետական նախագծային ինստիտուտի թիվ 4 ճարտարապետական արվեստանոցում որպես ճարտարապետ, 1959 թվականից՝ ավագ ճարտարապետ, 1965 թվականից՝ շինարարական բաժնի խմբի ղեկավար։ Մասնագիտական առաջին քայլերը Մարիամ Հարությունյանը կատարել է ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանի ղեկավարությամբ. Իսրայելյանի հետ համահեղինակությամբ նա մի քանի կառույցներ է նախագծել, որոնցից թերևս ամենանշանավորը Երևանի Բագրատունյաց պողոտայում գտնվող հինգ հարկանի բնակելի շենքն է։

1957 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության անդամ (1991-ից՝ Հայաստանի ճարտարապետների միություն, 2018-ից՝ Ճարտարապետների պալատ)։

1966-1972 թվականներին աշխատել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտում որպես գլխավոր մասնագետ, իսկ 1972-1991 թվականներին՝ «Գիպրոտորգ» պետական միութենական ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղում որպես թիվ 2 ճարտարապետա-շինարարական բաժնի խմբի ղեկավար և գլխավոր ճարտարապետ։

Հեղինակ է մի շարք նշանավոր կառույցների, որոնց թվում են՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի լաբորատոր մասնաճյուղը, կինոմեխանիկների դպրոց և հանրակացարան Երևանում (ներկայիս Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի և արվեստի պետական քոլեջի շենքը), ճաշարան «Զվարթնոց» օդանավակայանում, կոնյակի գործարան Արմավիրում, կինոթատրոն Ապարանում, հասարակական սննդի կոմբինատ Վանաձորում, «Անի», «Փամբակ» և «Շահալի» երկաթուղային կայարանները։

1993 թվականից Վասպուրական հայրենակցական միության անդամ էր։

Մարիամ Հարությունյանը մահացել է 2019 թվականի նոյեմբերի 5-ին Երևանում, 94 տարեկան հասակում։

## Նախագծեր
Մարիամ Հարությունյանի նախագծերով Հայաստանի տարբեր բնակավայրերում իրականացվել են հետևյալ կառույցները.
* Բնակելի շենք Երևանի Թամանցիների փողոցում (Ռ․ Իսրայելյանի հետ, 1954, ներկայիս Բագրատունյաց պողոտայում)
* Կինոմեխանիկների դպրոց և հանրակացարան Երևանում (1956, ներկայումս՝ Երևանի Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի և արվեստի պետական քոլեջ)
* «Անի» (1957), «Շահալի» (1958) և «Փամբակ» (1961) երկաթուղային կայարանները (Ռ․ Իսրայելյանի հետ)
* Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի լաբորատոր մասնաճյուղը Երևանում
* Կինոթատրոն Ապարանում
* Ունիվերսամ Մեղրիում
* Կորդոն Ծաղկաձորում
* Կոնյակի գործարան Արմավիրում
* Ճաշարան «Զվարթնոց» օդանավակայանում
* Տեքստիլտորգի ադմինիստրատիվ-կենցաղային մասնաճյուղ Երևանում
* Տեքստիլտորգի պահեստներ Երևանում
* Հասարակական սննդի կոմբինատ Վանաձորում։

## Անդամակցություն
* ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության անդամ (1957)
* Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ (1957)
* Վասպուրական հայրենակցական միության անդամ (1993)
* Հայաստանի ճարտարապետների պալատի անդամ (2018)։

## Պարգևներ
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ (1946)
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ (1946)
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ (1981)
* Հոբելյանական մեդալներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
*  (հեղինակ՝ Մարկ Գրիգորյան, Մ․ Հարությունյանի մասնակցությամբ)

Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ կին ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ