Յարոսլավ Վեշին

**Յարոսլավ Վեշին** (), ), չեխ և բուլղարացի նկարիչ, որը ապրել և աշխատել է Սլովակիայում և Բուլղարիայում: 19-20-րդ դարերի բուլղարական ժամանակակից արվեստի հիմնադիրներից մեկն է:

## Կենսագրություն
Յարոսլավ Վեշինը, ծագմամբ` չեխ, ծնվել է 1860 թվականի մայիսի 23-ին Վրանա քաղաքում (Չեխիա, այն ժամանակ` Ավստրո-Հունգարական կայսրություն): Սովորել է Պրահայի գիմնազիայում, որտեղ առաջին անգամ ծանոթացել է գեղանկարչության չեխ վարպետների ստեղծագործությունների հետ, աայնուհետև` 1876-1880 թվականներին Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիայում: Ազգային կերպարվեստի վերելքը, ներկայացրել են այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են` Անտոնին Մանեսը, Գվիդո Մանեսը, Յոզեֆ Նավրատիլը և այլոք, մեծ ազդեցություն է ունեցել երիտասարդ նկարչի գեղարվեստական ճաշակի ձևավորման վրա։

1881-1883 թվականներին Յարոսլավ Վեշինը սովորել է Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում` Կառլ Պիլոտի, Յուզեֆ Բրանդտի, Օտտո Զայտցի մոտ, մասնագիտացել է պատմական և ժանրային գեղանկարչության մեջ: Ակադեմիան ավարտելուց հետո նա մի որոշ ժամանակ ապրել և աշխատել է Մյունխենում և Սլովակիայում, ստեղծելով նկարներ` Սլովակիայի գյուղական կյանքի մոտիվներով:

1897 թվականին Յարոսլավ Վեշինը տեղափոխվել է Բուլղարիա և մնացել է այնտեղ մինչև կյանքի վերջ: 1897-1904 թվականներին կրթության նախարարի` Կոնստանտին Վելիչկովի հրավերով նա որպես ուսուցիչ աշխատել է գեղարվեստի պետական նորաբաց դպրոցում (այժմ` Բուլղարիայի գեղարվեստի ազգային ակադեմիա): 1904 թվականից որպես ռազմական նկարիչ աշխատել է Բուլղարիայի ռազմական նախարարությունում:

Յարոսլավ Վեշինի աշակերտներից են եղել Նիկոլա Պետրովը, Ատանաս Միխովը և այլ բուլղարացի նկարիչներ:

Մահացել է 1915 թվականի մայիսի 9-ին Սոֆիայում: Յարոսլավ Վեշինի անվամբ կոչվել է Տրիադիցա շրջանում գտնվող Սոֆիայի փողոցներից մեկը:

## Ստեղծագործություն
Բուլղարիայում Յարոսլավ Վեշինին գրավել է հարազատ սլավոնական ժողովրդի ընդհանուր մշակութային վերածնունդը` օսմանյան լծից ազատագրվելուց հետո, նա գրել է բուլղարական գյուղի կենցաղի իրատեսական նկարներ` «Բերքը Ռադոմիրում» (1897 թվական), «Հողագործը» (1899 թվական), «Մաքսանենգները» (այլ անվանումը` «Հայդուկներ», 1899 թվական), «Բերքը» (1900 թվական) և այլն: Նշանակալից տեղ են զբաղեցնում նկարները, որոնք նվիրված են բուլղարական շուկաներին, որտեղ նկարչին գրավել են գեղատեսիլ կերպարներն ու բնօրինակ տեսարանները` «Սոֆիայի ձիերի շուկան» (1899 թվական), «Շուկայի դիմաց» (1899 թվական), «Վերադարձ շուկայից» (1898 թվական): Այդ շրջանի ստեղծագործության գլխավոր թեման եղել է բուլղարացի գյուղացիների կյանքն ու աշխատանքը:

thumb|250px|left|«Դանակի վրա» («Գրոհում»), 1913 թվական

1904 թվականից հետո Վեշինը չի հրաժարվել ժանրային, գյուղական և որսորդական թեմաներից` «Ածխահանը» (1910 թվական), «Փայտահատները» 1910 թվական), «Որսամսի հետքերով» (1910 թվական), «Արագընթաց որսորդը» (1911 թվական) և այլն: Միաժամանակ Վեշինը հիմնել է բուլղարացի, ռուս զինվորների, սպաների, գեներալների դիմանկարների պատկերասրահ` «Ռուս գեներալները» (1907 թվական) և այլն:

Սակայն այդ շրջանի ամենահայտնի նկարներն են` մարտ պատկերող տեսարանները: Այսպիսով, «Ռազմավարժություններ» շարքը սկսվել է 1899 թվականին և շարունակվել է մինչև Առաջին Բալկանյան պատերազմը: Նկարիչը նկարել է հետևյալ նկարները` «Սամարայի դրոշ» (1911 թվական), «Գրոհում» (այլ անվանումը` «Դանակի վրա», 1913 թվական), «Թուրքերի նահանջը Լյուլե-Բուրգասի օրոք» (1913 թվական), «Լյուլե-Բուրգաս` Չաթալջա» (1913 թվական), Ադրիանապոլսի պաշարման մասին աշխատանքների և էսքիզների շարք` «Բիվակը Ադրիանոպոլից առաջ» (1913 թվական), «1913 թվականի մարտի 13-ից հետո արձակուրդում» (1913 թվական) և այլն:

Յարոսլավ Վեշինը մեծ ներդրում է ունեցել բուլղարական արվեստի զարգացման գործում, Իվան Միրկվիչկայի (նույնպես չեխ է ծագմամբ, 1856-1938 թվականներ), Իվան Անգելովի (1864-1924 թվականներ), Անտոն Միտովի (1862-1930 թվականներ), Իվան Միլևի (1897-1927 թվականներ) հետ միասին հարստացրել են բուլղարական գեղանկարչությունը` գեղարվեստական վառ օրինակներով և գեղանկարչական նոր գործիքներով:

Յարոսլավ Վեշինի նկարների մեծ մասը պահվում է Բուլղարիայի ազգային պատկերասրահում: Յարոսլավ Վեշինի «Հողագործը» նկարի մի հատված պատկերված է 1925 թվականի բուլղարական 500 լև և 1943 թվականի թողարկման 250 լև թղթադրամի վրա:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Չեխ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Չեխ նկարիչներ