Վարշավայի ազգային թանգարան

**Վարշավայի ազգային թանգարան** (, **MNW**), ազգային թանգարան Վարշավայում, Լեհաստանի ամենամեծ թանգարաններից մեկը։ Թանգարանն ունի հնագույն արվեստի (եգիպտական, հունական, հռոմեական) հարուստ հավաքածու շուրջ 11,000 նմուշներով, 16-րդ դարից սկսած լեհական կերպարվեստի և արտասահմանյան կերպարվեստի հարուստ հավաքածու (իտալական, ֆրանսիական, ֆլամանդական, հոլանդական, գերմանական, ռուսական), այդ թվում կտավներ նաև Ադոլֆ Հիտլերի մասնավոր հավաքածուից, որը թանգարանին է զիջվել ամերիկյան իշխանությունների կողմից հետպատերազմյա շրջանում։ Թանգարանն ունի նաև դրամագիտական և կիրառական արվեստի հավաքածուներ, արևելյան արվեստի բաժին, որն ընդգրկում է Լեհաստանում չինական արվեստի ամենամեծ հավաքածուն 5,000 նմուշով։

## Պատմություն
Վարշավայի ազգային թանգարանը հիմնադրվել է 1862 թվականի մայիսի 20-ին որպես Վարշավայի գեղարվեստի թանգարան, 1916 թվականին անվանափոխվել է Վարշավայի ազգային թանգարան։

thumb|left|Ազգային թանգարանի շենքը, 1938

Երուսաղեմյան պողոտայում տեղակայված թանգարանի շենքը նախագծել է Թադևոս Տոլվինսկին 1927-1938 թվականներին (նախկինում թանգարանը եղել *ulica Podwale 15* հասցեում)։ 1932 թվականին դեկորատիվ արվեստին նվիրված ցուցահանդես է կազմակերպվել թանգարանի ավելի վաղ կառուցված մասնաշենքում։ Նոր շենքի բացումը տեղի է ունեցել 1938 թվականի հունիսի 18-ին։ Մոդեռն ոճի շենքը տեղակայված էր Na Książęcem զբոսայգու եզրին, կառուցվել էր 1776-1979 թվականներին Կազիմիր Պոնյատովսկու համար։ 1935 թվականին թանգարանը ղեկավարել է Ստանիսլավ Լորենցը, ով Երկրորդ համաշխարահային պատերազմի տարիներին ջանացել է պահպանել ամենաարժեքավոր աշխատանքները։

Վարշավայի պաշարման ժամանակ հավաքածուն թալանվել է գեստապոյի կողմից, որին առաջնորդում էր նացիստ պատմաբան Դագոբերտ Ֆրեյը, ով իր պաշտոնական այցերի ժամանակ կազմել էր հավաքածուի առավել արժեքավոր արվեստի գործերի ցուցակը։ Գեստապոն Ռեմբրանտի աշխատանքը շտաբ ներկայացրեց որպես նվեր Հանս Ֆրանկին, մնացած գործերը փաթեթավորելով՝ ուղարկեց Բեռլին։ Պատերազմի ավարտից հետո լեհական կառավարությունը պրոֆեսոր Լորենցի հսկողությամբ վերստացավ գերմանացիների կողմից առգրավված արվեստի գործերի մեծ մասը, սակայն ավելի քան 5,000 արվեստի նմուշ բացակայում են։ Անհայտ ծագմամբ արվեստի շատ գործեր (լեհական վերականգնված տարածքներից նացիստական Գերմանիայի արվեստի պահոցներից) ազգայնացվեցին կոմունիստական իշխանությունների կողմից ըստ համապատասխան որոշումների և համալրեցին թանգարանի հավաքածուն որպես «լքված գույք»։

Ներկայումս Վարշավայի ազգային թանգարանի հավաքածուն ներառում է 780,000 նմուշ, որոնք ցուցադրվում են տարբեր մշտական պատկերասրահներում, այդ թվում նաև պրոֆեսոր Կազիմեժ Միխալովսկու Ֆարաս պատկերասրահում, ինչպես նաև տարբեր ժամանակավոր ցուցահանդեսներում։

2008 թվականին Վարշավայի ազգային թանգարանի «Տիրիտակա» Լեհական հնագիտական առաքելությունը» հնագիտական պեղումներ է սկսել Տիրիտակա անտիկ հունական քաղաքում, որը գլխավորել է Անտիկ արվեստի պատկերասրահի համադրող Ալֆրեդ Տվարդեցկին։ 2011-2012 թվականների վերանորոգումներից հետո թանգարանը համալրվել է նոր տեղեկատվական տեխնոլոգիաներով։

## Հավաքածու
Վարշավայի ազգային թանգարանի հավաքածուն ներառում է լեհական և արտասահմանյան արվեստի շուրջ 830,000 ցուցանմուշ՝ կտավներ, քանդակներ, գծանկարներ, փորագրություններ, լուսանկարներ, մետաղադրամներ, կիրառական արվեստի նմուշներ։

Հնագույն և Արևելյան քրիստոնեական արվեստի հավաքածուն ներառում է 24,000 ցուցանմուշ, իր տեսակի մեջ ամենամեծն է ու կարևորը Լեհաստանում։ Կարևոր հավաքածուներից են նաև քրիստոնեական Ֆարաս տաճարի (հին Ֆարաս, ներկայիս Սուդանում) ֆրեսկոների հավաքածուն և պատկերազարդ հունական ծաղկամանների հավաքածուն։

3,700 կտավներից բաղկացած հին եվրոպական գեղանկարչության հավաքածուն թվագրվում է 1862 թվական, երբ հիմնադրվել է Գեղարվեստի թանգարանը և Յոհան Պիտեր Վեյերի հավաքածուից ձեռք են բերվել 36 իտալական, հոլանդական, գերմանական կտավներ։ Թանգարանի հավաքածուում ներառված են նաև Պինտուրիկիոյի, Կոռնելիս Կոռնելիսենի, Յակոբ Յորդանսի աշխատանքներից։ Հավաքածուն ընդլայնվել է գնումների, նվիրատվությունների միջոցով։ Արժեքավոր ձեռքբերումներից է 1858 թվականին Վարշավայի գեղարվեստի աակդեմիային նվիրաբերված Պիետրո Ֆիորենտինիի կտավները, որոնք 1879 թվականին հանձնվել են թանգարանին։

### Պատկերասրահ

File:Cranach the Elder Adam and Eve.jpg|*Ադամն ու Եվան*, Լուկաս Կրանախ Ավագ
File:Botticelli Madonna and Child.jpg|*Մադոնան մանկան հետ*, Սանդրո Բոտիչելլի
File:Rembrandt Maerten Soolmans.jpg|*Մարտեն Սուլմանս*, Ռեմբրանդ
File:Champaigne Portrait of Richelieu.jpg|*Cardinal Richelieu*, Ֆիլիպե դե Շամպան
File:Claesz. Heda Vanitas.jpg|*Dessert*, Վիլհելմ Կլաս Հեդա
File:Jean Auguste Dominique Ingres, Akademickie studium nagiego mężczyzny.jpg|*Academic Study*, Դոմինիկ Էնգր
File:Lawrence Alma-Tadema, Portret Ignacego Jana Paderewskiego (1860-1941).jpg|*Ignacy Jan Paderewski*, Լոուրենս Ալմա-Թադեմա
File:Paul Signac - Antibes, Ranek.jpg|*Antibes - Morning*, Պոլ Սինյակ



File:Brodowski Portrait of a woman.jpg|*Կնոջ դիմանկար*, Անտոնի Բրոդովսկի
File:Simmler Teodor Tripplin.jpg|*Teodor Teutold-Tripplin*, Յոզեֆ Զիմլեր
File:Józef Chełmoński - Indian summer - Google Art Project.jpg|*Indian summer*, Յուզեֆ Խելմոնսկի
File:Czachórski Maria Godlewska.jpg|*Maria Godlewska née Popiel*, Վլադիսլավ Չախուրսկի
File:Aleksander Gierymski, Święto Trąbek I.jpg|*Feast of trumpets I*, Ալեքլսանդր Գերիմսկի
File:Jacek Malczewski, Hamlet Polski - Portret Aleksandra Wielopolskiego.jpg|*Polish Hamlet*, Յացեկ Մալչևսկի



File:Tutankhamun Period God Amun.jpg|*God Amun*, Թութանհամոն
File:Three Maries.jpg|*Three Maries*, Master of the Rimini Crucifixion
File:Vries Christ at the Column.jpg|*Christ at the Column*, Ադրիան դե Վրիս
File:Dunikowski I go towards the sun.jpg|*Ես գնում եմ դեպի արևը*, Քսավերի Դուիկովսկի


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* Muzeum Narodowe w Warszawie – Google Art Project
* Site of the Cooperation Program with the Kerch Museum 
* Site of the Polish Archaeological Mission "Tyritake" 

Կատեգորիա:1862 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Վարշավայի թանգարաններ
Կատեգորիա:1862 հիմնադրումներ Ռուսաստանում