open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տոռեսերայի ամրոց

**Տոռեսերայի ամրոց** (), ամրոց Իսպանիայի Անդալուզիա ինքնավար համայնքի Կադիս քաղաքի Խերես դե լա Ֆրոնտերա համայնքի Տոռեսերա տեղայնքում՝ բլրի վրա։ Այցելուները կարող են տեսնել միայն ամրոցի պահպանված ավերակները։

Ամրոցն ընդգրկված է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում (, RI-51-0007591):

## Պատմություն
ԱՄրոցը կառուցվել է մոտ 1200-ական թվականներին։ 13-րդ դարում Ալֆոնսո X-ի նվաճումից հետո Խերեսի պաշտպանության համար Տոռեսերա տարածքը ռազմավարական նշանակություն ուներ։ Այժմ պահպանվել են որպես պաշտպանական ամրաշինություն կառուցված հայտնի Տոռեսերայի ամրոցի ավերակները, մասնավորապես՝ դիտարանի։

Որոշ պատմաբաններ ենթադրում են, որ շրջակայքում կարելի է գտնել "Xera" և "Ceret" հնություններ։

Ամրոցի կառուցման համար օգտագործել են կրաշաղախ, ավազ, քար, կրաքար։

## Հնաբանություն
Կառույցի ներսում է գտնվել էնեոլիթ ժամանակաշրջանի 5000 տարեկան գլանաձև կուռքի արձան, որն այժմ ցուցադրվում է Խերես դե լա Ֆրոնտերայի հնագիտական թանգարանում։

## Պատկերասրահ

30032015-sin título-74.jpg
30032015-sin título-78.jpg
30032015-sin título-81.jpg


## Գրականություն
* Castillos de España (volumen I). VV.AA.. Editorial Everest, S.A.. León, 1997. Pg. 130.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Foto 
* Excursión al castillo
* La “Torre de Cera”: una torre vigía del Jerez medieval
* La “Torre de Cera”. Una torre vigía del Jerez andalusí (y II)

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Հին Կահիրե

[մինի|Կամուրջ, որը միացնում է [Ռոդա (կղզի)|Ռոդա կղզին Հին Կահիրեին]]
**Հին Կահիրե** (, *Միսր էլ Կադիմա*), Եգիպտոսի ժամանակակից մայրաքաղաքի պատմական հատվածը։

Հին Կահիրեն գտնվում է հնագույն շինությունների վայրում (Ֆուստատ)։ Հին քաղաքի տարածքում պահպանվել են հին հռոմեական շինություններ և հին ղպտիական եկեղեցիներ, տեղակայված է Ղպտիական թանգարանը, Բաբելոնյան ամրոցը, սինագոգ և հնագույ մզկիթներ։ Ինչպես նաև Հին Կահիրեի տարածքում տեղակայված է մի այր, որտեղ թաքնվում էր Սուրբ ընտանիքը։

Հին քաղաքի մի մասը, որտեղ բնակվում են ղպտի քրիստոնյաները, կոչվում է Ղպտիական Կահիրե։

Եգիպտոս այցելող զբոսաշրջիկները հաճախ են լինում Հին Կահիրեում։

## Միջնադարում
մինի|ձախից|Ղպտիական Կահիրեի եկեղեցիներից, Հին Կահիրեում
15-րդ դարի 2-րդ կեսին երկու կարևոր շինություններ կառուցվեցին Կահիրեում՝ Բուլաք նավահանգիստը և ալ-Ազբակեյա թաղամասը՝ քաղաքի հյուսիսարևմտյան մասում։ Քաղաքի հատակագիծը չէր փոխվել վերջին 300 տարվա ընթացքում և դրա մասին է վկայում 1798 թվականին ֆրանսիական հետազոտական խմբի կողմից գծված քարտեզը։ 1428 թվականին Զահեր Բայբարսի կողմից Կիպրոսը գրավելուց հետո, Բուլաքը դարձավ Կահիրեի գլխավոր նավահանգիստը։ 15-րդ դարի վերջին Կահիրեն իր վրա էր վերցրել Հին Կահիրեի առևտրային կարևոր նավահանգստի դերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հին Կահիրե

Կատեգորիա:Եգիպտոսի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եգիպտոսում
Բերգ (այլ կիրառումներ)

**Բերգ**, կարող է վերաբերել՝
* Բերգ - կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Շտարնբերգ շրջանում
* Բերգ - կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Հոֆ շրջանում
* Բերգ - կոմունա Նորվեգիայում՝ Թրոմս ֆյուլքյեում
* Բերգ - մետրոյի կայարան Նորվեգիայի Օսլո քաղաքում
Ախալցխայի ճակատամարտ (1828)

**Ախալցխայի ճակատամարտ** (, , ), ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել 1828 թվականի օգոստոսի 9-ին (մեկ այլ աղբյուրում նշվում է օգոստոսի 21-ին) օսմանյան տիրապետության ներքո գտնվող Ախալցիխա (Վրաստանի ժամանակակից Ախալցխա քաղաք) բերդի շրջակայքում։

Ճակատամարտը համարվում է 1828-1829 թվականներին ռուս-թուրքական պատերազմի կարևոր ռազմավարական մարտերից մեկը։ Ռուսական զորքերին գլխավորում էր հանրաճանաչ ռազմական առաջնորդ Իվան Պասկևիչը, իսկ օսմանյան ուժերին՝ Քիոս Մեհմեդ փաշան։

Վաղ առավոտյան բռնկված ծանր ամրպոպը ստիպում է երկու պետությունների բանակներին օգտագործել միայն սառը զենք։ Ռուսական զորքերը ի տարբերություն օսմանյանի շատ ավելի զարգացած էին և դա է պատճառը, որ ռուսները սակավ կորուստներով կարողացան գրավել Ախալցխա քաղաքը և նրա բերդը։

Օսմանյան զորքերը դիմել են փոխուստի միայն օգոստոսի 16-ին և այս օրն էլ համարվում է ճակատամարտի ավարտի ամսաթիվը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ճակատամարտեր
Բերգամո (այլ կիրառումներ)

**Բերգամո**, կարող է վերաբերել՝
* Բերգամո - քաղաք Իտալիայի Խորհրդարանական Հանրապետության Լոմբարդիա մարզի Բերգամո քաղաքում՝ նույնանուն պրովինցիայի վարչական կենտրոնը
* Բերգամո - նահանգ Իտալիայում
Բերգեն (այլ կիրառումներ)

**Բերգեն**, կարող է վերաբերել՝
* Բերգեն - Նորվեգիայի երկրորդ ամենամեծ քաղաքը, Հորդլանդիա ֆյուլքեի մայրաքաղաքը և Արևմտյան Նորվեգիայի խոշորագույն քաղաքը
* Բերգեն - կոմունա Գերմանիայում, Բավարիայի տարածքում
* Բերգեն - գերմանական կոմունա Բավարիայում
Բերդա (այլ կիրառումներ)

**Բերդա**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդա - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, նրա ստորին հոսանքի շրջանում
* Բերդա - լեռ Խոտինի բարձրավայրում, հարթավայրային Ուկրաինայի ամենաբարձր կետը
Շչորս Դավթյան

**Շչորս Բագրատի Դավթյան** (), բանաստեղծ, պատմաբան, լրագրող, պետական-հասարակական գործիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, «Խորհրդային Հայաստան» թերթի գլխավոր խմբագիր, ՀԽՍՀ 10 և 11-րդ գումարումների ԳԽ պատգամավոր, «Հայրենի տուն» թերթի գլխավոր խմբագիր, «Համո Սահյան գիտամշակութային կենտրոն» հասարակական կազմակերպության նախագահ։

## Կենսագրություն
Շչորս Դավթյանը ծնվել է 1938 թվականի մարտի 12-ին Էջմիածնում, զինվորականի ընտանիքում։ Նրա ծնողները Գորիսի Արեգունի (Ազատաշեն) գյուղից են եղել։ Հայրը՝ Բագրատ Դավթյանը մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Պատերազմն ավարտելուց հետո հորը նշանակում են Սիսիանի զինկոմիսար, և նրանք տեղափոխվում են Սիսիան։ Ընտանիքում եղել են հինգ երեխա։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը և նշանակվել Սիսիանի կոմերիտմիության շրջկոմի առաջին քարտուղար։ Այնուհետև տեղափոխվում է Սիսիանի «Որոտան» թերթ և աշխատել խմբագրի տեղակալ, իսկ հետո նշանակվում է խմբագիր։ 1988-1991 թվականներին եղել է «Խորհրդային Հայաստան» թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1980-1995 թվականներին եղել է Հայաստանի գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Շչորս Դավթյանի նախաձեռնությամբ 2004 թվականին ստեղծվել է «Համո Սահյան գիտամշակութային կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունը։ Խմբագրել, կազմել և հրատարակել է Համո Սահյանի «Ինձ բացակա չդնեք» բանաստեղծությունների ժողովածուն (1999, 2003, 2005, 2014), «Համո Սահյան. բանաստեղծը, մտածողը, մարդը» (2001), «Համո Սահյան. գրչի, խոսքի, խղճի կշիռը» (2003) գրքերը, «Համո Սահյան. 60 և մեկ հայրեն» պատկերագիրքը (2003), «Համո Սահյան. Դաղձի ծաղիկ» ժողովածուն (2006), «Համո Սահյան. Արցունքով լվացված սերեր» (2007), «Ակսել Բակունց. Մթնաձոր-Կյորես» (2007), Համո Սահյանի, Եղիշե Չարենցի և Սայաթ-Նովայի պատկերազարդ քառյակներ, Դանիել Վարուժանի «Հարճը» (2007), «Աշոտ Սաթյան-100» (2007), ինչպես նաև պատկերազարդ օրացույցներ։

## Պարգևներ
* «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալ
* «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» մեդալ
* «Սուրբ Ներսես Շնորհալի» շքանշան
* Մովսես Խորենացու մեդալ

## Աշխատություններ
* «Սյունյաց ազնվաշնորհ տիկնայք» 1996
* «Շուշի-ողբերգական ճակատագրի քաղաքը» 1997
* «Սիսիանի բնակավայրերի պատմությունը» 1997
* «Ականավոր սյունեցիներ» 1998
* «Աշնան արահետ» (Բանաստեղծություններ) 2000
* «Ականավոր սյունեցիներ»2001
* «Մովսես Գ Ամենայն հայոց կաթողիկոս» 2001
* «Վարպետ Անդրանիկ» 2001
* «Համո Սահյան բանաստեղծի հավատամքը» 2004
* «Մարզպան Վասակը պատմիչների (և ոչ միայն նրանց) դատաստանի առջև» 2004
* «Լոր. հնամենի գյուղ, 100-ամյա դպրոց» 2005
* «Աշոտ Սաթյան»։ Ծննդյան 100-ամյակի առթիվ 2007
* «Համո Սահյան. կյանքը և գործը» 2007

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Բերդաբլուր (այլ կիրառումներ)

**Բերդաբլուր**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդաբլուր - լեռնագագաթ Գեղարքունիքի մարզում, Միափորի լեռներում, Միափոր և Քարետոպրակ գետերի ջրբաժանում
* Բերդաբլուր - լեռնագագաթ Արագածոտնի մարզում, Արագածի լեռնահամակարգի հյուսիսային մասում, Ծաղկահովիտ գյուղից հյուսիս–արևելք
Հայ-ֆիննական հարաբերություններ

**Հայ-ֆիննական հարաբերություններ** (), դիվանագիտական հարաբերությունները Հայաստանի և Ֆինլանդիայի Հանրապետությունների միջև։

Հայաստանի և Ֆինլանդիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հունվարի 14-ին։ Հայաստանը և Ֆինլանդիան Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված Ազգերի կազմակերպության լիիրավ անդամներ են։

## Պատմություն
Հայաստանի և Ֆինլանդիայի արտաքին հարաբերությունները սկսվել են զարգանալ 20-րդ դարից` Խորհրդային Միության անկումից հետո։ Չնայած այս հանգամանքի՝ ո՛չ Երևանում և ո՛չ էլ Հելսինկիում չի գործում դեսպանատուն և Ֆինլանդիայի շահերը Հայաստանում ներկայացնում է Շվեդիայի դեսպանատունը։

Հայաստանի քաղաքացիները Ֆինլանդիայի կարճաժամկետ շենգենյան վիզայի համար (առավելագույնը 90 օր կես տարվա ընթացքում) կարող են դիմել Հայաստանում Իտալիայի դեսպանատուն։

Հայաստանում գործում է Ֆինլանդիայի պատվո հյուպատոսություն։

2013 թվականի մայիսի 7-ին Հայաստանում Ֆինլանդիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Քրիստեր Միխելսոնը իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստան նախագահ Սերժ Սարգսյանին։ 2006 թվականի հունիսի 7-ին Թիմոթի Դեյվիդ Սթրայթը նշանակվել է Հայաստանում Ֆինլանդիայի պատվավոր հյուպատոս։
2014 թվականի նոյեմբերի 6-ին Արտակ Ապիտոնյանը նշանակվել է Ֆինլանդիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։ Վերջինիս նստավայրը գտնվում է Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում։

## Տես նաև
* Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններ
* Հայերը Ֆինլանդիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի արտաքին հարաբերություններ
Մերի Քվանտ

**Դեյմ Բարբարա Մերի Քվանտ** (, ), բրիտանացի դիզայներ, հագուստի մոդելավորող։ Համարվում է կարճ կիսաշրջազգեստների ստեղծողներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լոնդոնում, ավարտել Գոլդսմիթի գեղարվեստի քոլեջը։ 1955 թվականի նոյեմբերին ապագա ամուսնու՝ Ալեքսանդր Փլանքիթ Գրինի և ընկերոջ՝ Արչի Մաքնեյրի հետ Չելսիում բացում է «Բազար» բուտիկը, որտեղ ներկայացնում էր 1960-ական թվականների երիտասարդական փողոցային հագուստի ոճը։ Այդ ժամանակ տարածում է գտնում ֆեմինիզմի գաղափարը․ կանացիությունը դասական հասկացության մեջ դուրս է գալիս նորաձևությունից (այդ թվում և այսպես կոչված «փարթամ մարմինը»)։ Փոխարենը նորաձև են համարվում երկար բարակ ոտքերը և այդ պատճառով Մերի Քվանթը կարճացնում է կիսաշրջազգեստը։ Հորինում է «Լոլիտա» և «Աշակերտուհի» կերպարները։ Ներկայացնում է Wet հավաքածուն՝ անձրևանոցներ և ցածրակրունկ կոշիկներ։ Ոչ պրակտիկ փոքր պայուսակները փոխարինում է երկար գոտիներով ուսապարկերով։ Հենց նրա շնորհիվ են նորաձևության մեջ մտնում մարմինը պիրկ գրկող բազմագույն տաբատները, զամշե հագուստը, բարձր պլատֆորմով կոշիկները, հասարակ կարճ սանրվածքները և վառ դիմահարդարումը։ Բացի այդ Մերի Քվանտին է վերագրվում The Rolling Stones խուլիգանական ոճի ստեղծումը, որը մաքուր և սանրված Բիթլզների հակապատկերն էր։ Մերին առաջիններից էր, որ սկսեց օգտագործել սինթետիկ նոր նյութեր։ 1962 թվականին Քվանտը ստեղծեց կարճ կիսաշրջազգեստներով հավաքածու, իսկ 1966 թվականին աշխատում էր 16 տարբեր ընկերությունների հետ։ Նույն թվականին ստացավ Բրիտանական կայսրության շքանշան։

1970-1980-ական թվականներին Քվանտն աշխատում էր կոսմետիկայի և տան պարագաների դիզայնի վրա, իսկ 1988 թվականին նախագծեց «Մինի» ավտոմեքենայի ներքին դիզայնը։ Ներկայումս զբաղվում է առանձին ապրանքների նախագծմամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  film and television credits
* Mary Quant at the Victoria and Albert Museum, London  Accessed June, 3. 2010.
* Mary Quant - Miniskirt - Icons of England

Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կին արվեստագետներ
Նոր մզկիթ (Ստամբուլ)

**Նոր մզկիթ** (**Ենի Ջամի**, ), հայտնի է նաև որպես **Վալիդե Սուլթանի մզկիթ** () կամ **Վալիդե Սուլթանի նոր մզկիթ** (՝ պաշտոնական անվանումը), Ստամբուլ ամենամեծ մզկիթներից մեկը։ Գտնվում է քաղաքի պատմական հատվածում՝ Էմինյոնյու թաղամասում՝ Գալաթայի կամրջի մոտ։

## Կառուցման պատմություն
Մզկիթի կառուցումը սկսվել է 1597 թվականին Մուրադ III սուլթանի կնոջ Սաֆիե սուլթանի հրամանով։ Ճարտարապետ ընտրվել է Միմար Սինանի աշակերտ Դավութ աղան։ Երբ երկու տարի անց Դավութ աղան մահացավ, նրան փոխարինեց Դալգիչ Ահմեդ աղան։ Կառուցումը տևել է կես դարից ավելի և ավարտվել է միայն Թուրհան սուլթանի օրոք։

Էմինյոնյու թաղամասը եղել է Ստամբուլի առևտրական կենտրոնը, որտեղ հիմնականում ապրել են հրեաներ։ Այս թաղամասի ընտրությունը մեծ մզկիթ կառուցելու համար հասկանալի էր.սուլթանուհին ցանկանում էր մեծացնել իսլամի ազդեցությունը քաղաքի ոչ մուսուլման բնակչության շրջանակներում։ Մեհմեդ III-ի մահից հետո 1603 թվականին Սաֆիեն ուղարկվել է Հին պալատ։ Մզկիթի կառուցումը դադարեցվեցմ քանի որ նոր սուլթան Ահմեդ I-ը հետաքրքրված չէր նախագծով։ Ժամանակի ընթացքում, կառույցը վերածվեց ավերակի։ 1660 թվականին հրապարակը, որտեղ գտնվել է կիսակառույց մզկիթը, տուժեց հրդեհից։ Հրդեհը գրավեց վալիդե Թուրհան սուլթանի ուշադրությունը և նրա հրամանով մզկիթը կառուցվեց։ Կառուցումը ավարտվել է 1665 թվականին։

### Արտաքին տեսք
Մզկիթը ունի 66 գմբեթ, որոնք դասավորված են բրգաձև։ Մզկիթը ունի երկու մինարեթներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ունի երեք շերեֆե (պատշգամբ)։ Գլխավոր գմբեթը ունի 36 մետր բարձրություն և եզերվում է չորս ենթագմբեթներով։ Մզկիթի տանիքին առկա են տարբեր տրամագծերի գմբեթներ։ Այս ոճը կիրառվել են նաև Միմար Սինանը Շեհզադե մզկիթում և Սեդեվքարա Մեհմեդ Աղան՝ Կապույտ մզկիթում։

### Ներքին տեսք
Մզկիթի ներսը լավ լուսավորված է, իսկ հատակը ծածկված է գորգերով։

Լուսամուտները նկարազարդված են ծաղկանկարներով։ Բոլոր լուսամուտներին կախված են հայաթներ և սուրահներ Ղուրանից։ Մզկիթը ունի հինգ դարպասներ, որոնցից մեկով կարելի է մտնել մզկիթի առաջնային բակ։

## Պատկերասրահ

Yeni cami.jpg|Նոր մզկիթը Ոսկեղջյուրից
Nowy Meczet Istambuł RB1.jpg|Գլխավոր մուտքը
Yenicamii 01447 Nevit.jpg|Մզկիթը գիշերը
DSC04004 Istanbul - Yeni camii - Foto G. Dall'Orto 24-5-2006.jpg|Ներքին բակ
Istanbul - Mesquita Nova - Interior.JPG|Գմբեթները
Yeni Camii Istanbul Dome.jpg|Գլխավոր գմբեթը
Yeni Camii Istanbul interior view.jpg|Ներքին տեսք
Istanbul - Mesquita Nova - Minbar.JPG|Մինբար


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Նոր մզկիթ 
* Նոր մզկիթի լուսանկարները 

Կատեգորիա:Գմբեթավոր կրոնական շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ոսկեղջյուր
Կատեգորիա:Ստամբուլի մզկիթներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի օսմանյան մզկիթներ
Կատեգորիա:Ֆաթիհ
Գիմարայնշ

**Գիմարայնշ** (), քաղաք Պորտուգալիայի հյուսիսում։ Բրագայի շրջանի կազմի մեջ մտնող համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։

Գիմարայնշը իրենից ներկայացնում է շրջան, որը իր շուրջ է համախմբում Գիմարայնշ խոշոր քաղաքը և մի շարք այլ առանցիկ բնակավայրեր, որոնք ունեն համեմատաբար ավելի փոքր տարածք։

Ըստ 2006 թվականի տվյալների՝ Գիմարայնշի շրջանի բնակչությունը կազմում է 162,6 հազար մարդ, որոնցից 52,2 հազարը բնակվում է միայն Գիմարայնշ քաղաքում։

Գտնվում է Բրագա քաղաքից 16 կմ հեռավորության վրա։ 2001 թվականին քաղաքի պատմական կենտրոնը հայտարարվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում։

2012 թվականին ճանաչվել է Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայքը 
* Գիմարայնշ՝ Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք 2012 

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Պորտուգալիայում
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքներ
Բերդաղ (այլ կիրառումներ)

**Բերդաղ**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդաղ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառում
* Բերդաղ - հնավայր Նոյեմբերյանի շրջանում, Կողբ գյուղից հարավ-արևելք
Բերդաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)

**Բերդաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - ԼՂՀ Մարտունու շրջանի Բերդաշեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկ
* Բերդաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - Շիրակի մարզի Բերդաշեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկ
Բերդավանք (այլ կիրառումներ)

**Բերդավանք**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդավանք - գետակ Ճորոխի ավազանում, Օլթի գետի ձախակողմյան վտակը
* Բերդավանք - հնավայր Արցախում, Հադրութի շրջանում, Նորաշեն գյուղի մոտակայքում
Բերդևան (այլ կիրառումներ)

**Բերդևան**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդևան - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում
* Բերդևան - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում
Դին Ցզե

**Դին Ցզե** ( ), չինացի ֆուտբոլիստ, խաղում է կիսապաշտպանի դիրքում։ 2005 թվականից հանդես է գալիս «Լյաոնին ՖԱի» կազմում։

## Կարիերա
### Ակումբային կարիերա
2005 թվականին Դին Ցզեին «Լյաոնին» ֆուտբոլային ակումբի երիտասարդական հավաքականից հրավիրեցին հիմնական կազմ։ Նորամուտը նշել է 2005 թվականի սեպտեմբերի 4-ին «Բեյցզին Գոան» ակումբի դեմ խաղում։ Այդ խաղում նա դարձել է հաղթական գոլի հեղինակ, իսկ թիմը հաղթել է 3-2 հաշվով։ Նույնիսկ հիանալի դեբյուտը ֆուտբոլիստին թույլ չտվեց տեղ գտնելու հիմնական կազմում։ Հիմնական կազմ է ընդգրկվել միայն 2007 թվականից հետո։ Մրցաշրջանում կիսապաշտպանը ցույց է տվել գերազանց առաջնորդական հատկանիշներ, նաև 12 խաղում դարձել 6 գոլի հեղինակ։

## Ակումբային վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
### Անձնական
;  Լյաոնին Հուվին։
* 2009 թվականի Չինաստանի առաջին լիգայի **հաղթող**։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը ըստ sodasoccer.com կայքի  sodasoccer.com
* Պրոֆիլը ըստ Sohu.com կայքի Sohu.com

Կատեգորիա:Չինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Բերդյուժիխա (այլ կիրառումներ)

**Բերդյուժիխա**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդյուժիխա - գետ Ռուսաստանում, որը հոսում է Նովոսիբիրսկի մարզի և Ալթայի երկրամասի սահմանով
* Բերդյուժիխա - գետ Ռուսաստանում, որը հոսում է Ալթայի երկրամասի Զարինսկի շրջանում
Բերեգովո (այլ կիրառումներ)

**Բերեգովո**, կարող է վերաբերել՝
* Բերեգովո - գյուղակ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում
* Բերեգովո - քաղաք Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի քաղաքային խորհուրդում
Բերեզկա (այլ կիրառումներ)

**Բերեզկա**, կարող է վերաբերել՝
* Բերեզկա - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կամենսկի շրջանում
* Բերեզկա - գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանում
Լա Իգերուելայի ամրոց

**Լա Իգերուելայի ամրոց** (), հռոմեական և իբերիկական ոճերի խառնուրդով բարդ ամրոց է, որի ավերակները գտնվում է Իսպանիայի Անդալուզիա տարածաշրջանի Խաեն պրովինցիայի մայրաքաղաքից 17 կմ, իսկ Տուռռեքուեբրադիլլա () քաղաքից 3կմ հեռավորության վրա :

1985 թվականին հունիսի 25-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Լա Իգերուելայի ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0011939 գրանցման համարի տակ։

## Նկարագրություն
Կառուցվել է դժվար ռելիեֆ ունեցող ժայռի վրա։ Ունեցել է բաստիոններ` քառակուսի հենասյուններով և կենտրոնական աշտարակով։
Բացի այդ, ի հայտ են եկել մի քանի գծով պարսպաշարեր, որոնք ձևավորում են քառակուսի հատակագծով կառույցներ։ Կերամիկական շինանյութերը ցույց են տալիս տարբեր ժամանակահատվածներում հռոմեական և իբիրիցական որերի հետքերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.castillosnet.org/espana/informacion.php?ref=J-CAS-143
* http://www.redjaen.es/francis/?m=c&o=6648
* http://applicajaen.com/info?castillo-de-cardete_benatae&i=es&m=38&p=823

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Բերդիշլա (այլ կիրառումներ)

**Բերդիշլա**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդիշլա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում
* Բերդիշլա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում
Ռուդոլֆ Քրիստոֆ Օյքեն

**Ռուդոլֆ Քրիստոֆ Օյքեն** (, ), գերմանացի գրող և փիլիսոփա։ 1908 թվականին նրան շնորհվել է գրականության Նոբելյան մրցանակ՝ «ճշմրատության նրա անկեղծ փնտրտուքների համար, նրա մտքի թափանցող ուժի և նրա լայն մտահորիզոնի և ոճային այն տաք և հզոր ներակայացման համար որոնց շնորհիվ իր ստեղծագործություններում նա զարգացրել է կյանքի իդեալիստական փիլիսոփայությունը»։

Ծնվել է 1846 թվականի հունվարի 5-ին Աուրիխում։ Նրա հայրը՝ Ամո Էյքեն մահացել է, երբ նա դեռ երեխա էր, և նրան միայնակ դաստիարակել է իր մայրը՝ Իդա Մարիան։ Նա սովորել է Աուրիխում որտեղ նրա ուսուցիչներից մեկը եղել է դասական բանասեր և փիլիսոփա Լյուդվիգ Վիլհելմ Մաքսիմիլիան Ռոյթերը (1803–1881): Հետագայում նա իր ուսումը շարունակել է Գյոթինգենի համալսարանում, որտեղ նրա դասախոսներից է եղել Հերման Լոթցեն, իսկ ավելի ուշ նա սովորել է Հումբոլդտի համալսարանում։ Էյքենը դոկտորական է ստացել դասական բանասիրության և անտիկ պատմության բնագավառում Գյոթինգենի համալսարանում 1866 թվականին։

1871 թվականին, այն բանից հետո, երբ հինգ տարի աշխատեց որպես ուսուցիչ Բեռլինի, Հուսումի և Ֆրանկֆուրտի դպրոցներում, նրան նշանակեցին Բազելի համալսարանի փիլիսոփայության դասախոս, այդ պաշտոնում նա փոխարինեց իր նախկին դասախոսներից մեկին՝ Գուստավ Թայշմյուլլերին։ Նա աշխատեց այնտեղ մինչև 1874 թվականը մինչև որ նման մի պաշտոն ստանձնեց Ենայի համալսարանում։ Նա աշխատեց այնտեղ մինչև 1920 թվականը, 1920 թվականին Էյքենը անցավ թոշակի։

Էյքենը մահացել է՝ 1926 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, 80 տարեկան հասակում Ենայում։

## Գրականություն
* Jens Aden: *Rudolf Christoph Eucken: Grundlinien einer neuen Weltanschauung.* In Walter Jens (Hrsg.): *Kindlers neues Literaturlexikon.* 1988 ff., Bd. 5.
* Wolfgang Beutin: *Rudolf Eucken.* In: *Preisgekrönte: Zwölf Autoren und Autorinnen von Paul Heyse bis Herta Müller. Ausgewählte Werke, sprachkritisch untersucht.* Peter Lang Verlag, Frankfurt am Main 2012, ISBN 978-3-631-63297-0, S. 55–76.
* Peter Hoeres: *Der Krieg der Philosophen. Die deutsche und britische Philosophie im Ersten Weltkrieg.* Schöningh, Paderborn 2004, ISBN 3-506-71731-6.
* Michael Schäfer: *Kapitalismus und Kulturkrise. Walter Eucken und die Philosophie Rudolf Euckens.* In: Swen Steinberg, Winfried Müller (Hrsg.): *Wirtschaft und Gemeinschaft. Konfessionelle und neureligiöse Gemeinsinnsmodelle im 19. und 20. Jahrhundert* (= *Histoire.* Bd. 43). Transcript, Bielefeld 2014, ISBN 3-83-7624064, 303−318.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Անդրեաս Անդրուցոս

**Անդրեաս Անդրուցոս** կամ **Անդրեաս Վերուստիս** (, 1740, Ֆթիոտիդա, Օսմանյան կայսրություն – 1797, Օսմանյան կայսրություն, Բոսֆոր), հույն ռազմական հրամանատար և զինվորական գործիչ, Հունաստանի ազգային-ազատագրական պայքարի գլխավոր դեմքերից մեկը։

## Կենսագրություն
Անդրեաս Անդրուցոսը ծնվել է 1740 թվականին Օսմանյան կայսրության կազմում գտնվող Հունաստանի Ֆթիոտիդա նոմոսի տարածքում։ Ինչպես վկայում են պատմիչները՝ դեռևս վաղ տարիքից Անդրեասը գայլի նման կռվել է թուրքերի դեմ։

Ռուսական նավատորմի առաջին իսկ արշավների ժամանակ Անդրեասը օգտվել է հարմար առիթից և ապստամբություն բարձրացրել։ Սակայն ապստամբությունը խեղդվել է արյան մեջ՝ պսակվելով անհաջողությամբ։

Անդրեաս Անդրուցոսի ապրած ժամանակաշրջանում հույները գտնվում էին քաղաքական և սոցիալական ծանր կացության մեջ։ Այն համարվում էր Հունաստանի պատմության ամենածանր ժամանակահատվածներից մեկը։

1787-1792 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմը քաջալրեց Անդրեասին՝ նոր համահունական ապստամբություն սկսելու համար։ 1789 թվականի գարնանը Հունաստանը հայտարարեց, որ Եգեյան և Միջերկրական ծովերում ռազմական գործողություններ է սկսում օսմանյան նավատորմի դեմ։ Նրան այս գործում օգնում էր իր հայրենակից Լամբրոս Կասոնիսը։ 1792 թվականին կնքվել է ռուս-թուրքական հաշտության պայմանագիր, որը արդյուն դարձավ նրա, որ հույները դադարեցրեցին ռազմածովային ճնշումները Օսմանյան կայսրության նկատմամբ։

Անդրեաս Անդուցոսը Հունաստանի ազատագրումը կապում էր Ռուսաստանի հետ։ Ռուս պաշտոնյաները Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կայունացման կամ խզման հարցերում հաճախ հաշվի էին նստում Անդուցոսի հետ։

Վերջին ապստամբությունից քսար տարի առաջ Պելոպոնեսյան թերակղզում Անդրեասը ձեռնարկում էր նոր համահունական ապստամբություն, որին հույն ժողովուրդը պատրաստ չէր։

Իմանալով այս մասին, թուրքական կառավարությունը փորձում է ձերբակալել Անդրեասին։ Վերջինս փախուստի է դիմում Իթակե կղզի, որտեղից էլ փորձում է գնալ Ռուսական կայսրություն։ Սակայն ճանապարհին Վենետիկի հանրապետության վերահսկողության տակ գտնվող Դալմաթիայում իջևանելիս նա ձերբակալվում է և հանձնվում թուրքական իշխանություններին։ 1793-1797 թվականներին նա անցկացնում է Կոստանդնուպոլսի բանտերից մեկում։ Մահացել է 1797 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1740 ծնունդներ
Կատեգորիա:1797 մահեր
Կատեգորիա:Հույն ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունաստանի ազատագրական պայքարի գործիչներ
Կատեգորիա:Հունաստանի հրամանատարներ
Բերդալիճ (այլ կիրառումներ)

**Բերդալիճ**, կարող է վերաբերել՝
* Բերդալիճ - լիճ Սյունիքի մարզի և Արցախի սահմանագլխին, Սյունիքի բարձրավանդակում
* Բերդալիճ - ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում
Բրազիլիայի հրապարակ (Երևան)

**Բրազիլիայի հրապարակ**, հրապարակ Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։

## Պատմություն
Երևանում Բրազիլիայի հրապարակը բացվել է 2000 թվականին՝ Հրազդան մարզադաշտի հարևանությամբ, Ծիծեռնակաբերդի խճուղու և Աթենքի փողոցի հատման վայրում՝ ի նշան հայ-բրազիլական բարեկամության և համագործակցության։ Բրազիլիան առաջին երկրներից էր, որ ճանաչել է Հայաստանի անկախությունը և դիվանագիտական կապեր է հաստատել Հայաստանի հետ։

Հրապարակի բացմանը մասնակցել են Բրազիլիայի հյուպատոս Աշոտ Եղիազարյանը, Բրազիլիայի հայոց թեմի առաջնորդ Տաթև արքեպիսկոպոս Ղարիբյանը, Երևանի քաղաքապետ Ռոբերտ Նազարյանը և այլք։

## Ծանոթագրություններ
Լաս Նավաս դե Տոլոսայի ամրոց

**Լաս Նավաս դե Տոլոսայի ամրոց** (), կառուցված է Իսպանիայի Անդալուզիա տարածաշրջանի Խաեն պրովինցիայի համանուն բնակավայրի(Լաս Նավաս դե Տոլոսա) մոտ` թիվ 4 մայրուղուց 265 կմ հեռավորության վրա։ Նրա անվան ծագումնաբանությունը տարբեր արաբական քրոնիկներում տարբեր է։ Կարող էր լիներ և՛ Հիսն Ալոքբան, և՛ Հիսն Սալիմ։
1949 թվականի ապրիլի 22-ի հրամանով այն ստացավ հատուկ օբյեկտի կարգավիճակ, իսկ 1994 թվականին հունիսի 22-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Լաս Նավաս դե Տոլոսայի ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0008803 գրանցման համարի տակ։

## Պատմություն
Որոշ հեղինակներ իրենց գրություններում անվանում են 10-րդ դարում կառուցված հիմնական աշտարակը «Մեծարման Աշտարակ» և նշում են որ այն կառուցվել է Կորդովայի խալիֆայության ժամանակահատվածում, իսկ որոշ հեղինակների կառծիքով այն կառուցվել է բերբերների տիրապետության ժամանակ։ Սերտ կապված էր Ֆեռալի ամրոցի հետ։ Երկուսն էլ ունեին մի փաստաթուղթ Թուլուզի ջրային հովտում տեղի ունեցած ճակատամարտի վերաբերյալ։

## Նկարագրություն
Խոսվում է այն մասին, որ այն՝ Լաս Նավաս դե Տոլոսայի ամրոցը, իրենից ներկայացրել է տիպիկ ամրոց։ Ներկայումս պահպանվել են միայն պարսպաշարից որոշ հատվածներ և վեցանկյուն բաստիոններ։ Պահպանվել է նաև 14 մետր բարձրություն ունեցող աշտարակը։ Ամրոցի պահպանված մնացորդները ավելի տեսանելի են հարավարևելյան հատվածից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* http://castillosybatallas.com/en/castillo-de-navas-de-tolosa 
* [www.castillosnet.org/espana/informacion.php?ref=J-CAS-054]
* http://www.castillosdeespaña.es/es/content/castillo-de-tolosa

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Ծիր Կաթինի առաջացումը (նկար, Տինտորետտո)

**«Ծիր Կաթինի առաջացումը»** (), իտալացի նկարիչ Տինտորետտոյի վրձնին պատկանող նկարներից։ Տինտորետտոն կտավը վրձնել է 1575 թվականին Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Ռուդոլֆ II-ի պատվերով։ Կայսրը նկարը պատվիրեց Պրահայի իր դղյակը զարդարելու նպատակով։ Ներկա դրությամբ նկարը պահպանվում և ցուցադրվում է լոնդոնյան Ազգային պատկերասրահում։

«Ծիր Կաթինի առաջացումը» կտավը համարվում է Տինտորետտոյի լավագույն աշխատանքը, որտեղ ներկայացված է դիցաբանական պատմությունը։ Նկարը լցված է շարժմամբ, խոսուն է և հյութեղ, արտահայտիչ է արված ամեն ինչը։ Այս ամենից դիտողի մոտ առաջանում է այն զգացումը, թե ինչպես է եղել Ծիր Կաթինի առաջացման ամբողջ ընթացքը։

## Սյուժե
Նկարի ստեղծման համար Տինտորետտոն սյուժեն վերցրեց հունական դիցաբանությունից։

Զևսը ցանկանում էր. որպեսզի իր որդուն՝ Հերակլեսին, դարձնի անմահ։ Վերջինս ծնվել էր երկրային կնոջից։ Այդ պատճառով Զևն իր կնոջը՝ աստվածուհի Հերային, պարուրեց քնով։ Հերան ընկղմվեց  քնի մեջ։ Զևսը նորածին Հերակլեսին բերեց Հերայի կրծքի մոտ, որպեսզի նա աստվածային կաթը խմի, որը տալիս էր անմահություն։ Հերակլեսն արդեն այդ տարիքում աչքի էր ընկնում անասելի ուժով։ Նա սկսեց այնպիսի եռանդուն կերպով ծծել կաթը, որ ցավ պատճառեց Հերային։ Այդ ցավից արթնացավ աստվածուհին և հրեց մի կողմ նորածնին։ Անմահական կաթի շիթերը ցիրուցան եղան։ Երկինք ցայտած կաթիլները վերածվեցին աստղերի և առաջացավ Ծիր Կաթինը։ Իսկ այն կաթիլները, որոնք ընկան ներքև՝ Երկիր, վերածվեցին ձյունաթույր շուշանների։

«Ծիր Կաթինի առաջացումը» կտավում նկարիչը հերոսների համար օգտագործել է և՛ շատ թեթև, եթերային հանդերձանք, և՛ շատ ծանր հանդերձանք։

## Դիցաբանական կերպարներ
* Փոքրիկ հրեշտակները, որոնք պատկերված են կտավի ներքևի հատվածում, ձեռքերին բռնած ունեն նետեր, վառած ջահեր, աղեղներ և կիրք խորհրդանշող այլ առարկաներ։
* Աջ կողմում պատկերված թռչող հրեշտակի ձեռքերում ցանց կա, որն ըստ հավանականության, խորհրդանշում է խաբեությունը, որը կատարեց Զևսը, որպեսզի անմահություն պարգևի իր երկրային որդուն՝ Հերակլեսին։
* Զևսի հարևանությամբ նկարիչը պատկերել է սավառնող արծիվ։ Սա, ըստ դիցաբանության, աստվածներին և արքաներին ուղեկցող թռչունն է հանդիսանում։ Արծվի մագիլներում շանթեր արձակող էակն է գտնվում, որը ամեն վայրկյան պատրաստ է կայծակներով ողողել երկինքը։
* Նկարի աջ կողմում նկարիչը պատկերել է երկու սիրամարգերի։ Սրանք հունական դիցաբանության մեջ ամուսնության և ընտանիքի հովանավոր, մայրության, բարոյական մաքրության սրբազան դիցուհի Հերային մշտապես ուղեկցող թռչուններն են համարվում։ Նկարիչները հաճախ են սիրամարգեր պատկերել Հերայի նկարները ստեղծելիս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Искусство живописи Тинторетто 
*High definition image on Google art
*Tintoretto's The Origin of the Milky Way , Smarthistory, video (5:19)
*Gallery insight: Karly Allen, National Gallery (London), audio (5:09)

Կատեգորիա:1575 նկարներ
Կատեգորիա:Դիցաբանություն
Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստ
Կատեգորիա:Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Տինտորետտոյի նկարներ
Ֆեռալի ամրոց

**Ֆեռալի ամրոց** (), գտնվում է Իսպանիայի Խաեն պրովինցիայի Սանտա Ելենա գավառի Սիեռա Մորենա բնակավայրի Լա Լոսա նավահանգստի մոտ՝ Անդալուզիա տարածաշրջանի և Լա Մանշի միջև։ Նրա անվան ծագումնաբանությունը տարբեր արաբական քրոնիկներում Հիսն ել Իքաբ է։
1949 թվականի ապրիլի 22-ի հրամանով Ֆեռալի ամրոցը ստացավ հատուկ պահպանվող հուշարձանի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Նույնիսկ հին ժամանակներում շատ էին խառնում Ֆեռալի ամրոցն ու Լաս Նավաս դե Տոլոսայի ամրոցը իրար հետ, սակայն խոսվում է երկու տարբեր ամրոցների մասին։ Այս խառնաշփոթը կարող է պայմանավորված լինել Թուլուզի ջրային հովտում տեղի ունեցած ճակատամարտի հանգամանքով։ Ֆեռալ ամրոցը պաշտպանող ալմոադեցիները լքեցին ամրոցը քրիստոնյաների առաջխաղացման ժամանակ։
Առաջին հիշատակությունը ամրոցի վերաբերյալ թվագրվում է 1169 թվականով, երբ Կալատրավա Միաբանությունը () գրավում է ամրոցը, սակայն մուսուլմանները հետ են վերադարձնում այն։

## Նկարագրություն
Ամրոցի արևմտյան և հարավարևմտյան հատվածում դեռ պահպանվել են պատերի և աշտարակների մնացորդներ։ Կենտրոնական հիմքը պատրաստված է եղել կրաքարից և ավազից, իսկ լայնությունը 1.65 մ է։ Երևում են նաև պահեստների հետքերը։
Որոշ հեղինակներ թվագրում են ամրոցի ամենահին հատվածը ալմոադների տիրապետության ժամանակին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* http://www.castillosasociacion.es/es/content/castillo-medieval-militar/castro-ferral

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Մարիա Մարտինի աշտարակ

**Մարիա Մարտինի աշտարակ** (), միջնադարյան աշտարակի մնացորդները գտնվում են ժայռի վրա, Իսպանիայի Անդալուզիա տարածաշրջանի Խաեն պրովինցիայի Ֆուերտե դել Ռեյ բնակավայրից 4.5 կմ հեռավորության վրա։ 
1993 թվականին հունիսի 22-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Մարիա Մարտինի աշտարակն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0007907 գրանցման համարի տակ։

## Նկարագրություն
Աշտարակը գտնվում է հարթ մակերևույթով տարածքի վրա։ Այն իրենից ներկայացնում է շրջանաձև կառույց, որը կանգնեցվել էր քառակուսի հատակագծով հիմքի վրա։ Քառակուսի հատակագծով հիմքը հնարավոր է, որ կառուցված լինի իբիրիցիական ժամանակի շինություն, որի վրա հետագայում կառուցվել է աշտարակը։ Մնացորդներից քիչ հեռու՝ բլրի հյուսիսային մասում, պահպանվել են տարբեր ժամանակահատվածների (իսլամական, հռոմեական, քրիստոնեական) կառույցների մնացորդներ։

## Պետական պահպանություն
Աշտարակը շատ է վնասվել։ Պահպանվել է հիմքի մի մասը, որի վրա անկանոն շարված են քարաբեկորները։ Ներկայիս աշտարակի տեսքը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ աշտարակի քարերը օգտագործվել են մտոակա բնակավայրերի բնակիչների կողմից իրենց տները կառուցելու համար։

## Պատկերասրահ

Torre de María Martín10.jpg|Ruinas de la torre
Torre de María Martín02.jpg|Arranques de la torre
Torre de María Martín04.jpg|Cortijada de La Torre de María Martín
Torre de María Martín06.jpg|Vistas hacia el Sur


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Վարդագույն լիճ

**Վարդագույն լիճ** (, ), մերոմիկտիկական լիճ, որը գտնվում է Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Գատինո պարկում։

Լճի անվանումը կապված է ջրերի վարդագույն երանգավորման հետ։

## Աշխարհագրություն
Ամռան ամիսներին՝ օգոստոսից սեպտեմբեր, լճի ջրերը ստանում են կանաչ գունավորում։ Դա պայմանավորված է լճում ջրիմուռների զանազան տեսակների առատությամբ։

Ներկայումս՝ ըստ բնապահպանների լիճը գտնվում է ճահճացման վտանգի տակ։ Դրա մեջ կարևոր ազդեցություն ունի մարդու կենսագործունեությունը։ Լճում լողալը արգելվում է։

Լճի գլխավոր առանձնահատկությունն այն է, որ լճի ստորին լայնություններում բացակայում է թթվածինը, որը լճում կյանքի գոյության կարևոր պայման է։

Ենթադրվում է, որ այստեղ կարող են հայտնաբերվել մի շարք նախապատմական տեսակների մնացորդներ։

## Պատմություն
Վարդագույն լիճը իր անվանումը ստացել է այն բանից հետո, երբ իռլանդական նորաբնակ ընտանիքը 1826 թվականին մաքրել է ագարակի տարածքը։ Այս տարիներին լճի ջրերը աղի էին և այն ընկալվում էր, որպես օվկիանոսի մի մաս։

Աղի լճից քաղցրահամի վերածնվելու գործընթացը տևել է 3000 տարի։ Այս հանգամանքով է պայմանավորված այն, որ ներկայումս աղի լճի մի շարք կենդանատեսակներ հարմարվել են լճի քաղցրահամ ջրերին։

## Մշակույթում
* Վարդագույն լիճը խորհրդանշական դեր ունի ֆրանսիացի հեղինակ Ֆրեդ Վարգասի *«Մաքրեք այս մաքուր արյունը իմ ձեռքերից»* վեպի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Կանադայի լճեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Ուրուգվայի հրապարակ (Երևան)

**Ուրուգվայի հրապարակ**, հրապարակ Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։

## Պատմություն
Երևանի Պարոնյան փողոցից դեպի Հրազդանի կիրճ տանող ճանապարհահատվածին գտնվող հրապարակը 1997 թվականին անվանվել է Ուրուգվայի հրապարակ։ Հրապարակին կից գտնվում են «Հրազդան» հյուրանոցը, «Նաիրի» բժշկական կենտրոնը։ Հրապարակի կենտրոնում տեղադրված է քանդակագործ Վիլյամ Պետրոսյանի «Կրակի պար» կամ «Լիլիթ» արձանը (1997, տուֆ)։

Նախատեսվում է Ուրուգվայի Պունտա Դել Էստե ծովափնյա քաղաքում կառուցվել Հայաստանի Հանրապետություն անունը կրող հրապարակ, որտեղ կտեղադրվի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան։

## Պատկերասրահ

Uruguay square1.jpg
Uruguay square2.jpg


## Ծանոթագրություններ
Ջո Դ'Ամատո

**Ջո Դ'Ամատո** (, իրական անունը` Արիստիդ Մասաչեզի, , ), իտալացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ և օպերատոր։ Նկարահանել է տարբեր ժանրերի (մարտական, վեստերն, ֆանտաստիկ, պեպլում և սարսափ) մոտ 200 ֆիլմ։ Սակայն նրա ֆիլմերի մեծամասնությունը կրում են էրոտիկ և պոռնոգրաֆիկ բնույթ։

## Կենսագրություն
Ջո Դ'Ամատոն կինոաշխարհի հետ ծանոթացել է իր հոր շնորհիվ, ով կինոստուդիայում էլեկտրամոնտյոր էր։ Նա իր կարիերան սկսել է 1961 թվականից` որպես օպերատոր։ 1972 թվականից սկսել է նկարահանել իր ֆիլմերը` չդադարելով այլ ռեժիսորների մոտ հանդես գալ որպես օպերատոր։ 1970-ական թվականների երկրորդ կեսից փորձել է օգուտ քաղել Ֆրանսիայում նկարահանված «Էմմանուել» ֆիլմի հաջողությունից` նկարահանելով էրոտիկ ժանրի նույնանուն ֆիլմաշար։

1980-ական թվականների սկզբին նկարահանել է իր ամենահայտնի «Խավարից այն կողմ» (1979թ.), «Անտրոպոֆագուս» (1980թ.) և «Անտրոպոֆագուս 2» (1981թ.) ֆիլմերը, որոնց շնորհիվ հանդիսատեսների շրջանում հայտնի է դարձել որպես սարսափ ֆիլմերի հայտնի բեմադրիչ։ Ջո Դ'Ամատոն հետագայում աշխատել է Դոմինիկյան Հանրապետությունում, որտեղ նկարահանել է ֆիլմեր մեծահասակների համար։ Վերադառնալով Իտալիա, շարունակել է նմանատիպ ֆիլմերի նկարահանումը։ Այդ տարիներին նա հաճախ հանդես էր գալիս որպես պրոդյուսեր, որի արդյունքում ստեղծեց իր սեփական կինոկազմակերպությունը։

1994 թվականին Ջո Դ'Ամատոն նկարահանել է հիմնականում կոմերցիոն տեսակետից ոչ շահավետ կինոնկարներ։ Նա իր ֆիլմերում հիմնականում հանդես է եկել բազմաթիվ կեղծանուններով։ 1995 թվականից մինչև իր մահը, նա շարունակում էր նկարահանել պոռնոգրաֆիական ժանրի ֆիլմեր, դրա համար ընտրելով այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք էին հունա-հռոմեական դիցաբանությունը, Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունները, հռոմեական կայսրերի մասին պատմությունները և այլն։

Ջո Դ'Ամատոյի որդին` Դանիել Մասաչեզին, ով սկզբում օգնում էր հորը` օպերատորական աշխատանքներում, հետագայում մեկնել է ԱՄՆ և շարունակել կարիերան, աշխատելով այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք էին «Հաննիբալ» (2001թ.), «Ցուրտ լեռը» (2003թ.), «Երկնային արքայություն» (2005թ.) և այլն։

Ջո Դ'Ամատոն մահացել է Իտալիայում, իր տանը, սրտի նոպայից։

## Մասնակի ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասաններ
Կատեգորիա:Սրտի կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Բրժևնովսկի վանք

**Բրժևնովսկի վանք** (), տղամարդկանց համար նախատեսված առաջին բենեդիկտյան վանքը Պրահայում, որը գտնվում է Բրժևնով թաղամասոում։

Հիմնադրվել է 993 թվականին՝ Չեխիայի իշխան Բոլեսլավ II-ի և եպիսկոպոս Ադալբերտ Պրահացու հրամանով։

1991 թվականից այն հայտարարվել է ազգային մշակութային հուշարձան Չեխիայի Հանրապետության տարածքում։

## Պատմություն
Ըստ լեգենդի՝ Բոլեսլավ II-ը և Վոյտեխը գարնանային զբոսանքի ժամանակ հանդիպում են իրար և նրանց խոսակցությունից պարզ է դառնում, որ նրանք երկուսն էլ փորձում էին նույն տղանքում վանք կամ որևէ կրոնական տաճար գտնել։

Վանքը կոչվել է նրանց հանդիպման վայրի՝ Բրժևնովսկի անունով։ 11-րդ դարում փայտե շինությունը փոխարինվել է քարե ռոմանական բազիլիկի, որը կրում էր Սուրբ Մարգարիտայի անունը։ Չեխիայի թագավորության տարիներին կոնվենտը կարևոր դեր է խաղացել ոչ միայն որպես կրոնական և մշակութային կառույց, այլ նաև որպես մեծ գրադարան։

1420 թվականին Հուսյան հեղափոխական շարժման և հյուսիսային պատերազմների շրջանում վանքը այրել է և դրա արժեքը՝ որպես կրոնական կառույց կտրուկ նվազել է։

Միջնադարյան ժամանակահատվածում միջոցների բացակայության պատճառով վանքը երկար ժամանակ մնացել է անմխիթար վիճակում։

Այն վերակառուցվել է 18-րդ դարի սկզբին՝ Դանիել Զինկե վանահոր նախաձեռնությամբ։ Վանքը վերակառուցվել է բարոկկո ճարտարապետական ոճով։

1708-1836 թվականներին վանքը շարունակաբար վերանորոգվել է՝ հասնելով բազիլիկի մակարդակի։ 1950 թվականից վանքը վերսկսել է իր կրոնական առաքելությունը Պրահայում՝ աբբահայր Անաստազ Օպասեկի գլխավորությամբ։

Բրժևնովսկի վանական համալիրը կարևոր դեր է խաղում Չեխիայի մշակույթում և համարվում է Չեխիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկի օբյեկտի թեկնածու։

## Տես նաև
* Հուսյան հեղափոխական շարժում

## Պատկերասրահ

Břevnovský klášter 2.JPG
Břevnovský klášter okolí 5.JPG
Břevnovský klášter s poutí.JPG
Břevnovský klášter-zima 2013.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* M.Vilimkova — P.Preiss: Ve znamení břevna a růží : historický, kulturní a umělecký odkaz benediktinského opatství v Břevnově, Praha 1989. ISBN 80-7021-013-3
* K.Maly (vyd.): 993-1993. Milénium břevnovského kláštera: sborník statí o jeho významu a postavení v českých dějinách. Praha 1993. ISBN 80-7066-766-4

Կատեգորիա:Չեխիայի վանքեր
Կատեգորիա:Պրահայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:10-րդ դարում հիմնադրված քրիստոնեական վանքեր
Աթաշեհիր

**Աթաշեհիր** (), Ստամբուլի շրջաններից մեկը, որը գտնվում է քաղաքի ասիական հատվածում։ Փաստացի Աթաշեհիրը համարվում է Ստամբուլի արբանյակ քաղաքը։ Շրջանով են անցնում 02 և 04 միջազգային ավտոճանապարհները։

Աթաշեհիրում ակտիվորեն կառուցվում են բազմահարկ բնակելի շինություններ։ Նախատեսվում է կառուցել թաղամաս, որը ամբողջովին բաղկացած է կլինի բազմահարկ երկնաքերերից՝ նախատեսված 80 000 բնակչության համար։ Աթաշեհիրում են գտնվում մի շարք խոշոր կազմակերպությունների գրասենյակներ՝ վերածելով շրջանը քաղաքի գործարար կենտրոններից մեկը։ Շրջանում զարգացած է նաև տուրիզմը և սպորտը։

Աթաշեհիրում չկան առանձնատներ և շրջանի ճարտարապետական պլանով չի էլ նախատեսվում։

Շրջանը կառուցված է ընդհանուր պլանով։ Շրջանի գլխավոր ճանապարհը համարվում է Աթաշեհիր Բուլվարը։ Շրջանում գործում են հինգ դպրոցներ, երկու առևտրի կենտրոն, մեծ քանակությամբ սպասարկման կենտրոններ։ Շրջանի կառուցման ժամանակ նախատեսվում էր կառուցել մեծ քանակությամբ ավտոկայարաններ՝ նախատեսված, ինչպես վերգետնյա, այնպես էլ ստորգետնյա կայանատեղիների համար։ Աթաշեհիրը շրջանը նախատեսված է անձնական մեքենաներով երթևեկելու համար, այդ իսկ պատճառով հասարակական տրանսպորտը շրջանում քիչ է տարածված

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանի պաշտոնական կայք էջը
* Մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք էջը 

Կատեգորիա:Ստամբուլի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Ագաու

**Ագաու** (ինքնանվանումը՝ ագավ, գեեզ՝ አገው *agaw*, ամհարերեն՝ *agäw*), քամյան ընտանիքի քուշյան լեզուների խումբ Եթովպիայում և Էրիթրեայում։ Ագաուների լեզուն է, որոնք բնակվում են հյուսիսային Եթովպիայում (733 000, ըստ 1998 թվականի մարդահամարի) և Էրիթրեայում (76 000, 2000 թվականին, գնահատական), ըստ 1970 թվականի տվյալներով՝ ագաուների քանակը մոտ 250.000 է։ Եթովպա-սեմական լեզուների մեծամասնության հիմնական սուբստրատն է։ Հնչյունային համակարգը կազմված է քուշյան լեզուներին բնորոշ առանձնահատկություններով։

## Դասակարգում
Համաձայն Էպլյարդի ագաու լեզուների ներքին դասակարգումն ունի հետևյալ տեսքը՝
* *Հարավային խումբ*
** աունգի - Թանա լճից հարավ-արևմուտք, 350 հազար խոսող
*** կունֆալ բարբառ - տվյալներ չկան, Թանայից արևելք
* *Հյուսիսարևմտյան խումբ*
** Հյուսիսային ենթախումբ
*** բիլին - Էրիթրեա, Քերեն քաղաքի շուրջ, մոտ 70 հազար խոսող
** Կենտրոնական ենթախումբ
*** խամտանգա - Ամհարի շրջանի հյուսիս, 143 հազար խոսող
** Արևմտյան ենթախումբ
*** քեմանտ - ոչնչացման եզրին, 16,650 խոսող, Թանայի ափերին
**** քվարա, քուարա բարբառ - ոչնչացման եզրին, հիմնականում եթովպական հրեաների լեզուն
** Միջանկյալ ձև արևմտյան և կենտրոնական խմբերի մեջ
*** քայլա - մեռած լեզու, նախկինում եթովպական հրեաների մի մասի լեզուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եթովպիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Քուշյան լեզուներ
Զուգահեռ իրականություն

**Զուգահեռ իրականությունը** ենթադրական առանձին գոյություն ունեցող իրականություն է։ Զուգահեռ իրականությունների խումբը կոչվում է «մուլտիվերս»։
Իսկական քվանտային մեխանիկական ենթադրությունը այն է, որ զուգահեռ իրականությունները «իրականություններ են, որոնք իրարից առանձնացված են մեկ քվանտային իրադարձության շնորհիվ»։

## Նախաբան
Ֆանտաստիկան վաղուցվանից է «ուրիշ աշխարհի» միտքը վերցրել լեգենդներից, միֆերից, կրոնից։ Դրախտը, Դժոխքը, Օլիմպոսը և Վալհալան ալտերնատիվ իրականություններ են։ Պլատոնը շատ էր անդրադարձել զուգահեռ իրականություններին, և արդյունքում ստացանք Պլատոնիզմը, որում մեկ իրականությունը կատարյալ է, իսկ երկրորդ՝ երկրային, իրականությունը թերի է, դրախտային իրականության ստվերը։ 
Ժամանակակից ֆանտաստիկայում հաճախ զուգահեռ իրականություններում բնության կանոնները տարբեր են, և կախարդական երևույթներ կարող են կատարվել։ Այս գաղափարը նաև կա հին Հինդու Դիցաբանության մեջ։ Պուրաններում կային անհամար իրականություններ, և ամեն մեկը ուներ իր աստվածը։ Նույնապես Պարսկական գրականության մեջ՝ «The Adventures of Bulukiya» պատմությունում նշված է, որ գլխավոր հերոսը (պրոտագոնիստը) սովորում է ալտերնատիվ աշխարհների մասին, որոնք նման են իր աշխարհին, բայց անջատ։

## Գիտաֆանտաստիկա
### Գերտարածություն
Գիտաֆանտաստիկայի մեջ զուգահեռ իրականություններից ամենահաճախ օգտագործվողը գերտարածության գաղափարն է։ Ամենակարևոր երկու հիմունքներն են․
# գերտարածության տիեզերքի քարտեզի վրա որոշ (եթե ոչ բոլոր)  վայրերը մեր աշխարհի վայրերի հետ համեմատված, ճանապարհորդների համար իրենց մուտք և ելք նշաններով 
# գերտարածության մեջ երկու վայրերի միջև ճանապարհորդության ժամանակը շատ ավելի կարճ է քան մեր աշխարհում համապատասխան երկու վայրերի միջև ճանապարհորդության ժամանակը։ Սրա պատճառները կարող են լինել տարբեր լույսի արագությունը, ժամանակի անցման արագության տարբերությունը։ Կամ ուղղակի գերտարածության մեջ վայրերը ավելի մոտիկ են քան իրենց համատասխան վայրերը մեր աշխարհում։

Գերտարածության հաճախ է օգտագործվում, բայց սովորաբար որպես սյուժեի գործիք և ունի երկրորդական կարևորություն։ 
### Ժամանակի մեջ ճանապարհորդություն և ալտերնատիվ պատմություն
Զուգահեռ իրականությունները հաճախ կարող են լինել ժամանակի մեջ ճանապարհորդության արդյունքը։ Լավ օրինակ է Ֆրից Լեյբերի «The Big Time» վեպը, որում երկու ալտերնատիվ ապագաների միջև տեղի է ունենում պատերազմ։ Ժամանակի մեջ ճանապարհորդները հաճախ պատահաբար կամ դիտմամբ ստեղծում են ալտերնատիվ պատմություններ։ Որպես կանոն ալտերնատիվ պատմությունները տեխնիկապես զուգահեռ իրականություններ չեն։ Գաղափարները նման են, բայց նրանք ունեն էական տարբերություններ։ Երբ հերոսները ճանապարհորդում են դեպի անցյալը, նրանք կարող են որոշ փոփոխություններ կատարել, որի արդյունքում ներկան կփոխվի։ Հիմնական տարբերությունը այն է, որ զուգահեռ իրականությունները միաժամանակ են գոյություն ունենում, բայց կարող է գոյություն ունենալ միայն մեկ ալտերնատիվ պատմություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հորինված իրականություն
Ագնի լեզու

**Ագնի լեզու**, **ագնի**, **անյի**, Աֆրիկայում բնակվող ագնի ցեղի լեզուն, պատկանում է սուդանական լեզուների ական խմբին։ Բնորոշ գծերից մեկն ածականների բացակայությունն է, որոնք փոխարինվում են բայական հատուկ ձևերով։ Ագնի լեզվով հիմնականում խոսում են Կոտ դ'Իվուարում և Գանայում։ Անյինի ամենամոտ ազգակից լեզուն բաուլեն է, այն նաև մոտ է նզեմային (նզիմա)։

Անյինի բարբառներն են` սանվին, ինդենին, բինին, բոնան, մորոնուն, ջուաբլինը, անոն, աբեն, բարաբոն և ալանգուան։ *Մորոֆոն*, որը խոսողների մեկ քառորդի բարբառն է, կարող է դասակարգվել որպես առանձին լեզու։ Կոտ դ'Իվուարում կան մոտ 610,000 ագնի լեզվի լեզվակիրներ՝ 10,000-ից 100,000 լեզուն օգտագործողների հետ։ Գանայում կան անյիի 250,000 խոսողներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանայի լեզուներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի լեզուներ
Ագրամատիզմ

**Ագրամատիզմ**, խոսքի խանգարում, որը հետևանք է քերականական միջոցների, նորմաների գործադրման ու ընկալման հոգեֆիզիոլոգիական հիմքերի կազմալուծման։ Այն Բրոկի աֆազիայի տարատեսակ է։ Ագրամատիզմով հիվանդ անձինք կարող են ունենալ սեղմ խոսք, որը պարզեցված նախադասություններով խոսքն է՝ հեռագրերի մեջ հանդիպող նախադասությունների պես։ Ագրամատիզմի ժամանակ առաջացող խանգարումները սովորաբար կախված են լեզվի յուրահատկություններից։ Ագրամատիզմով հիվանդները դժվարանում են նաև կառուցել այնպիսի նախադասություններ, որոնցում կա բաղադրիչների շարժ, օրինակ՝ կրավորական նախադասություններ, հարցական կամ բարդ նախադասություններ։ Ագրամատիզմը որպես ախտանիշ հանդիպում է շատ գլխուղեղի հիվանդություններում, ինչպիսին են օրինակ՝ Բրոկի աֆազիան և գանգուղեղային վնասվածքները։ Ագրամատիզմով հիվանդ բոլոր մարդիկ ունեն վնասվածքներ սիլվյան բլթի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆազիա
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ
Աբլաուտ

**Աբլաուտ** (գերմաներեն՝ Ablaut), ձայնադարձի՝ ձայնավորների հերթականության փոփոխության տեսակ, որի ժամանակ տեղի է ունենում նույնարմատ ձևերի կամ բառերի ներսում արմատական ձայնավորի փոփոխություն։ Տերմինն առաջին անգամ առաջարկել է Յակոբ Գրիմմը՝ գերմաներեն *ab-laut* կազմությամբ՝ հնդեվրոպական և մասնավորապես գերմանական լեզուների համակարգը նկարագրելիս։ Այս տերմինը կարող է օգտագործվել նաև այլ լեզուներում տեղի ունեցած համապատասխան հնչյունափոխական երևույթները նկարագրելու համար։ Տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը հիմնականում ներքին թեքման արժեք ունի։ Աբլաուտի օրինակ է ռուսերենում՝ *соб*'и**рать'' — ''соб**е**ру'' — ''сб**о**р'' — ''соб**-*'рать,* ,  և այլն։

Բացի հնդեվրոպական լեզուներից, աբլաուտը հանդիպում է նաև աֆրոասիական, քարթվելական և նախական լեզուներում։ Ներքին թեքման արժեք ունեցող աբլաուտի երևույթը հանդիպում է նաև ուրալյան և ալթայի լեզվաընտանիքում։ Այստեղ, սովորաբար, ներքին թեքման հետ զուգահեռ տեղի է ունենում ձայնավորների սինհարմոնիզմ, որը բերում է սինհարմոնիկական զուգահեռականության։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն