Կոպեր (քաղաք)

**Կոպեր** նախկին` **Աեգիդա, Կապրիս, Կապոդիստրիա** (, ), քաղաք Սլովենիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Իստրիա թերակղզում, Ադրիատիկ ծովի Կոպեր ծոցի ափին։ Քաղաքում իրականացվում են բազմաթիվ երաժշտական և ազգագրական փառատոներ։

## Աշխարհագրություն
Կոպեր քաղաքը գտնվում է Իտալիայի անմիջապես սահմանին, Տրիեստ քաղաքի և սլովենական Իզոլա (Izola), Պիրան (Piran), Պորտորոժ (Portorož) քաղաքների հարևանությամբ։

## Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 24 979 մարդ (12 358 տղամարդ և 12 621 կին)։ Նախկինում բնակչության մեծ մասը խոսում էր իտալերեն (1900 թվականի տվյալներով բնակչության 92 %-ը խոսում էր իտալերեն)։ Այսօր բնակչությունը խոսում է և՛ իտալերեն, և՛ սլովեներեն։ Թեպետև Հարավսլավիայի գոյության ընթացքում մեծ թվով իտալացիներ Իստրայից Իտալիա էին ներգաղթում, այնուամենայնիվ ներկայումս քաղաքի իտալացի բնակչությունը գերազանցում է 10 %-ը։

Համայնքի բնակչության մայրենի լեզուներն են (2002 թվական).
* Սլովեներեն՝ 74,14 %
* Խորվաթերեն՝ 8,04 %
* Սերբախորվաթերեն՝ 4,02 %
* Բոսնիերեն՝ 2,76 տոկոսով
* Սերբերեն՝ 2,67 %
* Իտալերեն՝ 2,23 %
* Ալբաներեն՝ 0.50 %
* Մակեդոներեն՝ 0,48 %
* Այլ լեզուներ՝ 5,16 %։

## Պատմություն
Կոպերը սկիզբ է առել անտիկ հունական բնակավայրից, որը հայտնի է եղել **Աեգիդա** անվամբ։ Հռոմեական շրջանում այն ստացել է **Կապրիս** անունը, որից էլ առաջացել է քաղաքի ժամանակակից անվանումը։ Որոշ ժամանակ քաղաքը կրել է **Հուստինոպոլ** անունը՝ ի պատիվ Բյուզանդիայի Հուստինիանոս II կայսրի։ 568 թվականին քաղաքում ապաստանել են Տրեսի` լանգոբարդներից փախած բնակիչները։

7-8-րդ դարերը քաղաքի համար ծանր շրջան էր. քաղաքը գրավել էին ֆրանկները, լանգոբարդները և սլավոնական ցեղերը։ 8-րդ դարում քաղաքում ստեղծվել է եպիսկոպոսական առաջնորդարան։ 9-րդ դարում Կոպերը ներքաշվել է Վենետիկի և Սրբազան հռոմեական կայսրության պայքարի մեջ։ Ցուցաբերած աջակցության համար Կոնրադ II կայսրը քաղաքին շնորհել է որոշ արտոնություններ։ 1278 թվականին քաղաքը կցվել է Վենետիկին։ Վենետիկի հանրապետության կազմում Կոպերն առանձնահատուկ վերելք է ապրել, այն դարձել է Իստրիայի խոշորագույն քաղաք և նավահանգստ, որի կապակցությամբ էլ վերանվանվել է , այսինքն` Իստրայի գլխավոր քաղաք (բառացի` «Իստրայի գլուխ»)։ Այս բառակապակցությունից էլ առաջացել է քաղաքի իտալական անվոնումը` **Կապոդիստրիա**։ Վենետիկի հանրապետության անկումից հետո` 1797 թվականին քաղաքը կցվել է Ավստրիային։ 1805-1813 թվականներին քաղաքը գտնվել է նապոլեոնական զորքի հսկողության տակ, իսկ 1813 թվականից Կոպերը կրկին Ավստրիայի ձեռքն է անցել։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Կոպերը Իստրիա թերակղզու հետ միասին անցել է Իտալիային, մինչդեռ Դալմաթիայի մյուս մասն անցել է սերբական, խորվաթական և սլովենական թագավորության կազմի մեջ, որը հետագայում կոչվեց Հարավսլավիայի հանրապետություն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Կոպերը ընդգրկվել է *Տրիեստ ազատ տարածքի* «B» գոտու կազմի մեջ, որը վերահսկում էր Հարավսլավիան։ Այդ ժամանակ քաղաքի իտալացի բնակչության զգալի մասը ներգաղթել է Իտալիա։ 1954 թվականին Տրիեստի ազատ տարածքը կամ Տրեստի ազատ պետությունը դադարել է գոյություն ունենալուց, իսկ Կոպերը անցել է Հարավսլավիային։ Վերջինիս անկումից հետո`1991 թվականին այն մտել է անկախացած Սլովենիայի կազմի մեջ։

## Տնտեսություն
Կոպերը Սլովենիայի միակ առևտրային նավահանգիստն է։ Այստեղ ժամանում են Միջին Արևելքի, Ճապոնիայի և Կորեայի նավերը, որը հսկայական նշանակություն ունի տնտեսության համար։

1954 թվականին մի խումբ արդյունաբերողներ քաղաքում հիմնադրել են Tomos մոտոցիկլետներ արտադրող ընկերությունը։ Գործարանի գլխավոր տնօրեն է դարձել Ֆրանկ Պեկարը։ Գործարանը բացվել է 1959 թվականին, որի բացմանը ներկա է եղել այն ժամանակվա Հարավսլավիայի նախագահ Իոսիպ Տիտոն։ Գործարանը թողարկել է մոտոցիկլետներ, մոպեդներ, մակույկներ տարբեր դասերի և պահեստամասերի։ Լայնորեն հայտնի է մոպեդների մի շարք, որը կոչվում է Colibri։

## Տեսարժան վայրեր
240px|աջից|մինի|Պրետորյանական պալատ
Լոջիի պալատ|240px|մինի|աջից
* **Պրետորյանական պալատ**, Կոպեր քաղաքի առավել հայտնի շենքը, գեղեցիկ պալատ Վենետիկի գոթական ոճով (1464 թվական), գտնվում է քաղաքի կենտրոնական հրապարակում
* **Համբարձման ռոտոնդա** (12-րդ դար), քաղաքի կենտրոնի ամենահին շենքը
* **Աստվածամոր Վերափոխման մայր տաճար** (15-րդ դար)
* **Լոջիի պալատ** (15-րդ դար)։

## Տրանսպորտ
Կոպերում է գտնվում Սլովենիայի միակ առևտրային նավահանգիստը։ Քաղաքը նոր, ժամանակակից մայրուղով կապված է երկրի մայրաքաղաք Լյուբլյանայի, իտալական Տրիեստ քաղաքի հետ։ Կանոնավոր տրանսպորտային հաղորդակցությամբ կապված է Լյուբլյանայի, Սլովենիայի, Իտալիայի և Խորվաթիայի հարևան քաղաքներ հետ։ Կոպերում առկա է նաև երկաթուղային կայարան, որը համեմատ երկաթուղային և ծովային տրանսպորտի օգտագործվում է շատ քիչ։

## Հայտնի բնիկներ
* **[[Վիտորե Կարպաչչո]]**, իտալացի նկարիչ
* **Պետրո Պաոլո Վերջերիո**, իտալացի բարեփոխման գործիչ
* **Պետրո Պաոլո Վերջերիո ավագ**, իտալացի հումանիստ
* **Սանտորիո**, իտալացի բնախոս, անատոմ, գյուտարար
* **Անդրեյա Կլեպաչ**, սլովենացի թենիսիստուհի
* **Տինկարա Կովաչ**, սլովենացի երգչուհի, Սլովենիայի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում
* **Մլադեն Ռուդոնյա**, սլավոնացի ֆուտբոլիստ

## Քույր քաղաքներ
*  Կերկիրա, Հունաստան
*  Ֆերարա, Իտալիա
*  Մուջա, Իտալիա
*  Սան Դորլիգո դելա Վալե, Իտալիա
*  Բուզետ, Խորվաթիա
*  Սամարա, Ռուսաստան
*  Ժիլինա, Սլովակիա
*  Ցզյուցզյան, Չինաստան
*  Սենտ Ջեն, Կանադա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք 
* Կոպեր՝ քաղաք և նավահանգիստ Սլովենիայում 

Կատեգորիա:Ադրիատիկ ծովի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Սլովենիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սլովենիայի քաղաքներ