Շիվեքար Սուլթան

**Շիվեքար Սուլթան** (, «*պչրուհի»*, ), Օսմանյան կայսրության սուլթան Իբրահիմ I-ի 7-րդ կինը (հասեքին)։

## Կենսագրություն
Ունեցել է հայկական ծագում։ Շիվեքար Սուլթանի իրական անունը Մարիա էր ու եղել է հայ մեծահարուստ վաճառականի դուստր։

Շիվեքար Սուլթանը հիվանդագին գիրություն է ունեցել։ 1646 թվականին Իբրահիմ I սուլթանը հրամայում է Կոստանդնուպոլսում գտնել «ամենագեր կնոջը»։ Ենթարկվելով հրամանին՝ սուլթանի ենթակաները սկսեցին որոնումներն ու Սկյուտարում գտան հայազգի մի կնոջ։ Մարիան դարձավ սուլթանի հերթական կողակիցը, իսկ Իբրահիմ I-ը նրան տվեց Շիվեքար անվանումը, որը նշանակում է «պչրուհի»։ Ավելի ուշ, նա դարձավ սուլթանի 7-րդ կինը (հասեքին)։ Նա լավ հարաբերություններ ուներ Ջինջի Խոջա փաշայի ու սուլթանի ութերորդ կնոջ Հյումաշահ Սուլթանի հետ։

Իբրահիմ I սուլթանի կառավարման վերջին տարիներին Շիվեքար Սուլթանը քաղաքական տեսանկյունից բավականին ակտիվ է եղել։ Կառավարման վերջին շրջանում, երբ Իբրահիմը հոգեկան առողջության հետ խնդիրներ ուներ, Շիվեքարն օգնում էր նրան ցրել լարվածությունը։ Նա Իբրահիմի կանանց շրջանում ամենատոկուններից մեկն էր ու մեծ ազդեցություն ուներ օսմանյան սուլթանի հարեմում։ 1646 թվականին Շիվեքար Սուլթանն Իբրահիմ I-ից որդի ունեցավ՝ Շեհզադե (արքայազն) Ջիհանգիրը, որը մահացավ մանուկ հասակում։ Շիվեքար Սուլթանն էր ստանում նաև Դամասկոսից ուղարկվող ողջ հասույթը։

Որոշ պատմաբանների պնդմամբ՝ 1647 թվականին Շիվեքար Սուլթանն է կազմակերպել Իբրահիմ I սուլթանի հարեմի ողջ անդամների վերացումը։ Նա կեղծ լուրեր էր տարածել այն մասին, որ սուլթանի կողակիցներից մեկը հարաբերությունների մեջ է պալատից դուրս բնակվող մեկի հետ։ Իբրահիմը հավատացել էր նրան, կտտանքների ենթարկել հարեմի բազմաթիվ անդամների, որպեսզի իմանա այդ մարդու անունը, սակայն ապարդյուն։ Այդ ժամանակ Իբրահիմը հրամայում է հարեմի բոլոր 280 հարճերին լցնեն պարկերի մեջ ու նետեն Բոսֆորը։ Նա խնայեց միայն իր օրինական կանանց (հասեքիներին)։ Մոտակայքում լողացող նավերից մեկը կարողացավ փրկել միայն մեկ հարճի։ Քյոսեմ սուլթանը, իմանալով պատահարի մասին, ընկավ ցասման մեջ։ Քյոսեմը ընթրիքի պատրվակով Շիվեքարին կանչեց իր սենյակ։ Քյոսեմը սպանեց Շիվեքարին՝ թույն խառնելով նրա ուտելիքին։ Ավելի ուշ, Քյոսեմ Սուլթանը խելակորույս Իբրահիմ I-ին հայտարարեց, որ Շիվեքարը մահացել է բնական մահով։

Այդուհանդերձ, անհրաժեշտ է ընդգծել, որ եթե նույնիսկ ճիշտ է այն փաստը, որ Շիվեքարը մահացել է 1647 թվականին (չնայած մի շարք աղբյուրներ նշում են, որ նա մահացել է 1693 թվականին Էսքի Սարայում), հարճերի կոտորածի պատմությունն առնվազն կասկածելի է, քանի որ տվյալները հաստատված չեն վստահելի աղբյուրներով, հաճախ հերքվում են բազմաթիվ պատմաբանների կողմից, ովքեր պնդում են, որ Քյոսեմը, ով եթե իրոք կանգնած է եղել Շիվեքար Սուլթանի մահվան հետևում, ավելի շուտ նրան կթունավորեր Իբրահիմ I-ի վրա իր ազդեցության մեծացման և սեփական իշխանությանն սպառնացող վտանգների վերացման համար, քան թե հարճերի։

Իր կյանքի ընթացքում Շիվեքար Սուլթանը հիմնել է օգնության հիմնարկներ և վակֆներ։

Թաղված է Ստամբուլի Սուրբ Սոֆիայի տաճարի ներսում՝ Իբրահիմ I-ի դամբարանի ներսում։

## Ժառանգներ
Իբրահիմ I-ից Շիվեքար Սուլթանն ունի մեկ որդի.

* Շեհզադե Ջիհանգիր (դեկտեմբերի 14, 1646 թվական - դեկտեմբերի 1, 1648 թվական)։ Ծնվել և մահացել է Կոստանդնուպոլսի Թոփքափը պալատում:

## Զանգվածային մշակույթում
* 2015 թվականին թուրքական «Հոյակապ Դար։ Քյոսեմ սուլթան» հեռուստասերիալում Շիվեքար Սուլթանի դերը մարմնավորել է թուրք դերասանուհի Գյումեչ Ալփայ Ասլանը։
* Շիվեքար Սուլթանի կերպարը եղել է նաև «Երեք հազար տարվա կարոտ» (2022 թվական) ֆիլմում, չնայած կերպարը կրում էր «Շաքարի կտոր» անունը։ Կերպարը մարմնավորել է դերասանուհի Աննա Ադամսը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ռեգենտներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք