Գենդերային անհանգստություն (գիրք)

**Գենդերային անհանգստություն** (), գիրք, որը գրվել է 1990 թվականին ամերիկացի փիլիսոփա և պոստստրուկտուրալիստ Ջուդիթ Բաթլերի կողմից։ Սա հետազոտողի ամենահայտնի աշխատություններից է։ Գիրքը ճանաչում է ձեռք բերել գենդերային ինքնության և սեռի միջև փոխհարաբերությունների վերաբերյալ իր բեկումնային գաղափարներով։

Այս աշխատության մեջ, ինչպես իր մյուս գրքում՝ «*Nos Toward a Performative Theory of Assembly*» (2015), Բաթլերը զարգացնում է գենդերային իր կատարողական տեսությունը։ Սեռը բազմակի կատարողական գործողությունների հետևանք է, իսկ գենդերային ինքնությունը ոչ թե մարդու կենսաբանական էության, այլ նրա վարքի, գործողությունների, այսինքն՝ կատարողականության արդյունք է։

## Բովանդակություն
Տեքստը բաղկացած է երեք գլխից, որտեղ գենդերի կատեգորիան ուսումնասիրվում է տարբեր տեսանկյուններից։

**Գլուխ 1**. «Սեռի/Գենդերի/Ցանկության սուբյեկտները» գլխում Ջուդիթ Բաթլերը մարտահրավեր է նետում այն ​​եզրույթներին և հասկացություններին, որոնք սովորաբար ընդունված են համարվում, ներառյալ սեռի և գենդերի միջև ենթադրյալ բաժանումը։ Բաթլերը հիմնականում դեմ է մշակութային կառուցված երկուականներին, որոնք նա ընկալում է որպես մտքի և մարմնի մասին հասարակության առնական մտածելակերպի մասունք։ «Կին» հասկացությունը թերի է, քանի որ դրա սահմանումը առաջացնում է հենց այն բացառող պրակտիկաները, որոնք ֆեմինիզմը պնդում է, որ մերժում է։ Այսպիսով, ֆեմինիզմի խնդիրն է տեսականացնել գենդերային և ֆեմինիստական ​​քաղաքականությունը՝ առանց կանանց կամ կանացի մարմնին հղում կատարելու։ Բաթլերն առաջարկում է ֆեմինիզմի նոր ձև, որը քննադատում է այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են ինքնությունը և սեռը: Սա ստիպում է նրան սեռը և գենդերը դիտարկել որպես անկախ հասկացություններ։ Սեռը կենսաբանական տերմին է, մինչդեռ գենդերը մշակութահեն կառուցվածք ունի։

**Գլուխ 2**. «Արգելումը, հոգեվերլուծությունը և հետերոսեքսուալ մատրիցայի ստեղծումը» բաժնում Բաթլերը դիմում է հոգեվերլուծական, Ստրուկտուրալիզմի ​​և Պոստստրուկտուրալիզմի ​​գաղափարներին սեռի և ինքնության ձևավորման վերաբերյալ։ Այն ցույց է տալիս, թե որքան խնդրահարույց է սոցիալիստական ​​ֆեմինիզմը, և թե ինչպես է Լևի-Սթրոսի ստրուկտուրալիստական ​​մարդաբանությունը սխալներ թույլ տալիս, որոնք հանգեցնում են գենդերի ինքնակործանման։ Քննելով արգելքները, որոնք ասվում է, որ նպաստում են երեխայի ինքնության ձևավորմանը (սովորաբար այնպիսին, որը հանգեցնում է հետերոսեքսուալ գենդերային իրականության), Բաթլերը եզրակացնում է, որ միասեռականության արգելքը և դրանից բխող ճնշումը նույն ուժն ունեն, ինչ ինցեստի արգելումը։

**Գլուխ 3**․ «Մարմնական ակտեր» գլուխը սկսվում է Յուլյա Քրիստևայի գաղափարների վերլուծությամբ։ Քրիստևան պնդում էր, որ «սեմիոտիկ» լեզուն մայրական մարմնի դրսևորումն է գրավոր ձևով, որը չի վերահսկվում հայրական լոգոսի կողմից։ Հետազոտողի համար արվեստը և մայրությունը կանանց համար մայրական մարմին վերադառնալու միակ մշակութային ընդունելի ուղիներն են, իսկ կանացի համասեռամոլությունը խանգարում է դրան։ Ջուդիթ Բաթլերը քննադատում է Քրիստևային՝ պնդելով, որ մշակույթին նախորդող «մայրության» և արվեստի՝ որպես մայրական մարմնին վերադարձի մասին նրա պնդումը էսենցիալիստական ​​է։ Բաթլերը կարծում է, որ Քրիստևայի տեսությունը հիմնված է նույն համակարգի վրա, որը նա ցանկանում է հերքել։
Վերջում Բաթլերը պնդում է, որ իր էական գենդերային ինքնության ապակառուցումը ոչ մի կերպ չի բացառում արդյունավետ քաղաքական կազմակերպման հնարավորությունը։ Փոխարենը, գենդերը՝ որպես կատարողական ինքնություն, կազմակերպման նոր հնարավորություններ է բացում։

## Ճանաչում
Գիրքը գրախոսվել է Շեյն Ֆելանի կողմից «Կանայք և քաղաքականություն» ամսագրում.։ Աշխատանքը լայն տարածում է գտել ավանդական ակադեմիական շրջանակներից դուրս՝ ոգեշնչելով *Judy!* ֆան-ամսագրի ստեղծումը։

Բաթլերը, գրքի երկրորդ հրատարակության նախաբանում, գրում է, որ իրենց զարմացրել է գրքի լսարանի մեծությունը և նրա հնարավոր կարգավիճակը որպես հիմնարար տեքստ քվիր տեսության մեջ։ Էնթոնի Էլիոթը գրում է, որ «Գենդերային անհանգստություն» գրքի հրապարակմամբ Բաթլերը հաստատվեց ֆեմինիզմի, կանանց ուսումնասիրությունների, լեսբիների և գեյերի և քվիր տեսության առաջնագծում։ Ըստ Էլիոթի, «Գենդերային անհանգստություն» գրքում շարադրված կենտրոնական գաղափարը, որ «գենդերը մի տեսակ իմպրովիզացված ներկայացում է, թատերականության մի ձև, որը կազմում է ինքնության զգացողություն», դարձավ «հիմքը 1990-ական թվականներին այլախոհական սեռական պրակտիկաների առաջխաղացման համար»։

2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին դրամատուրգ Ջորդան Թաննահիլը Հունգարիայի խորհրդարանի շենքի մոտ կարդաց «Գենդերային անհանգստությունները»՝ ի նշան բողոքի Հունգարիայի վարչապետ Վիկտոր Օրբանի՝ երկրում գենդերային ուսումնասիրությունների ծրագրերի հավատարմագրումն ու ֆինանսավորումը չեղյալ հայտարարելու որոշման դեմ։

## Գրականություն
* Judith Butler (1993). *Bodies That Matter: On the Discursive Limits of Sex*. New York. Routledge.
* Vicki Kirby (2006), *Judith Butler: Live Theory*, Continuum.

## Աղբյուրներ
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
„Gender Trouble“ von Judith Butler (գերմ․) 

Կատեգորիա:Ամերիկյան գրքեր
Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստական գրքեր