Ֆոնդային ինդեքս

**Ֆոնդային ինդեքս** կամ **ֆոնդային բորսայի ինդեքս**, ֆինանսներում ֆոնդային շուկայի ինդեքսը ինդեքս է, որը չափում է ֆոնդային բորսայի կամ դրա մի մասի դինամիկան: Այն օգնում է ներդրողներին համեմատել բաժնետոմսերի գների ներկայիս մակարդակները նախորդ գների հետ՝ շուկայի կատարողականը հաշվարկելու համար։

Ինդեքսի հիմնական չափանիշներն են ներդրումային և թափանցիկ լինելը: Նրա կառուցման մեթոդները հստակ սահմանված են: Ներդրողները կարող են ներդրում կատարել բաժնեթղթերի ինդեքսում՝ գնելով ինդեքսային ֆոնդ, որը կարող է լինել փոխադարձ ֆոնդ կամ բորսայում շրջանառվող ֆոնդ, և «հետևել» ինդեքսին: Ինդեքսային ֆոնդի և ինդեքսի միջև կատարողականի տարբերությունը կոչվում է հետևման սխալ:

## Ինդեքսների տեսակները ըստ կշռման մեթոդի
Բաժնեթղթերի շուկայի ինդեքսները կարող են դասակարգվել ինդեքսի կշռման մեթոդաբանությամբ՝ կանոններով, թե ինչպես են բաժնեթղթերը բաշխվում ինդեքսում, անկախ նրա բաժնեթղթերի ծածկույթից: Օրինակ, S&P 500-ը և S&P 500 Equal Weight-ը ծածկում են նույն բաժնեթղթերի խումբը, բայց S&P 500-ը կշռված է շուկայական կապիտալացմամբ, իսկ S&P 500 Equal Weight-ը հավասար կշիռ է տալիս յուրաքանչյուր բաղադրիչին: Պրակտիկայում, շատ ինդեքսներ սահմանափակումներ են դնում այս կանոնների վրա, ինչպիսին են՝ կենտրոնացման սահմանները:

; Շուկայական կապիտալացմամբ կշռում: Այս մեթոդը բաժնեթղթերը կշռում է դրանց շուկայական կապիտալացմամբ (հաճախ կիրառվում է որպես «շուկայական կապ»), այսինքն՝ բաժնեթղթի գինը բազմապատկված դուրս գրված բաժնետոմսերի թվով: Կապիտալի ակտիվների գնագոյացման մոդելի համաձայն, շուկայական կապիտալացմամբ կշռված շուկայական պորտֆելը (որը կարող է մոտարկվել շուկայական կապիտալացմամբ կշռված բժշկական ինդեքսի պորտֆելով) միջին-վարիացային արդյունավետ է, նշանակում է, որ կարող է ակնկալել ամենաբարձր հասանելի եկամուտը տրված ռիսկի մակարդակի համար: Շուկայական կապիտալացմամբ կշռված ինդեքսը կարող է նաև դիտարկվել որպես իրացվելիության կշռված ինդեքս, քանի որ խոշորագույն կապիտալի բաժնեթղթերն ունեն ամենաբարձր իրացվելիությունը և ներդրողական հոսքերը կլանելու ամենամեծ կարողությունը. նման բաժնեթղթերով պորտֆելները կարող են ունենալ շատ բարձր ներդրումային կարողություն։
մինի|327x327փքս|ԱՄՆ երեք հիմնական ֆոնդային ինդեքսների համեմատություն՝ NASDAQ Composite, Dow Jones Industrial Average և S&P 500 Index: Բոլոր երեքն էլ նույն բարձրությունն ունեն 2007թ. մարտին: NASDAQ-ն աճել է 1990-ականների վերջին ''dot-com''-ի պայթյունի ժամանակ՝ այդ ցուցանիշով տեխնոլոգիական ընկերությունների մեծ թվի հետևանքով
; Ազատ շրջանառության շուկայական կապիտալիզացիայի ճշգրտված կշռում: Այս մեթոդը ճշգրտում է ընկերության շուկայական կապիտալացման ինդեքսի կշիռը՝ չներառելով բաժնետոմսերը, որոնք հանրության համար հասանելի չեն: Այդպիսի բաժնետոմսեր կարող են պահվել կառավարությունների, առընչվող ընկերությունների, հիմնադիրների և աշխատակիցների կողմից: Կառավարական կարգավորումների կողմից սահմանված օտարերկրյա սեփականության սահմանափակումները նույնպես կարող են ենթարկվել ազատ շրջանառության ճշգրտումների: Այս ճշգրտումները տեղեկացնում են ներդրողներին այն հնարավոր իրացվելիության խնդիրների մասին, որոնք ակնհայտ չեն բաժնետոմսերի ընդհանուր քանակից: Ազատ շրջանառության ճշգրտումները հեշտ հաշվարկելի չեն, և տարբեր ինդեքս մատակարարներն ունեն տարբեր մեթոդներ, որոնք կարող են տարբեր արդյունքներ տալ։
; Գնային կշռում: Այս մեթոդը ճշգրտում է ընկերության շուկայական կապիտալացման ինդեքսի կշիռը՝ բացառելով բաժնետոմսերը, որոնք հանրության համար հասանելի չեն: Այդպիսի բաժնետոմսեր կարող են պահվել կառավարությունների, առընչվող ընկերությունների, հիմնադիրների և աշխատակիցների կողմից: Կառավարական կարգավորումների կողմից սահմանված օտարերկրյա սեփականության սահմանափակումները նույնպես կարող են ենթարկվել ազատ շրջանառության ճշգրտումների: Այս ճշգրտումները տեղեկացնում են ներդրողներին այն հնարավոր իրացվելիության խնդիրների մասին, որոնք ակնհայտ չեն բաժնետոմսերի ընդհանուր քանակից: Ազատ շրջանառության ճշգրտումները հեշտ հաշվարկելի չեն, և տարբեր ինդեքս մատակարարներն ունեն տարբեր մեթոդներ, որոնք կարող են տարբեր արդյունքներ տալ։
; Հավասար կշռում: Այս մեթոդը տալիս է բաժնետոմսի ինդեքսի յուրաքանչյուր բաղադրիչի քաշը 1/n-ով, որտեղ n-ը ներկայացնում է ինդեքսի բաժնետոմսերի քանակը: Այս մեթոդը թույլ է տալիս ձեռք բերել կենտրոնացված պորտֆելներ: Ինդեքսում բաժնետոմսերի հավասար քաշը համարվում է «միամիտ ռազմավարություն», քանի որ այն ցույց չի տալիս որևէ բաժնետոմսի նախապատվություն: Zeng-ը և Luo-ն (անգլ․՝ Zeng and Luo, 2013) նշում են, որ հավասար քաշի շուկայի ինդեքսները կախված են տարբեր գործոններից և պատահականացնում են դրանք՝ սխալ գնահատելով: Հավասար քաշի ֆոնդային ինդեքսները հակված են ավելի մեծ կշիռ ունենալ փոքր կապիտալի բաժնետոմսերի նկատմամբ, իսկ ավելի փոքր՝ խոշոր կապիտալի բաժնետոմսերի նկատմամբ՝ համեմատած շուկայական կապիտալիզացիայի կշռված ինդեքսի հետ: Այս շեղումները սովորաբար հանգեցնում են ավելի բարձր անկայունության և ավելի ցածր իրացվելիության, քան շուկայական կապիտալիզացիայի կշիռները։ Օրինակ, Barron's 400 ինդեքսը՝ ինդեքսում ներառված 400 բաժնետոմսերից յուրաքանչյուրին հատկացնում է 0,25% հավասար արժեք, որոնց գումարը կազմում է ընդհանուր առմամբ 100%։
մինի|327x327փքս|S&P-ի գծապատկեր։ BSE SENSEX Ցուցանիշի ամսական տվյալները 1995 թվականի օգոստոսի 2-ից մինչև 2017 թվականի օգոստոսի 2-ը: SENSEX-ը ներկայացնում է լավագույն 30 ընկերությունները՝ ըստ շուկայի տարողության:
; Հիմնարար գործոններով կշիռում: Այս մեթոդը, որը հայտնի է նաև որպես հիմնարար ինդեքսներ, կշռում է բաղադրիչ բաժնետոմսերը՝ հիմնվելով կամայականորեն ընտրված «հիմնարար գործոնների» վրա, այլ ոչ թե ֆոնդային ֆինանսական շուկայի տվյալների: Հիմնարար գործոնները կարող են ներառել վաճառք, եկամուտներ, շահաբաժիններ և այլ գործոններ, որոնք վերլուծվում են որպես հիմնարար վերլուծության մաս: Ինչպես հիմնարար վերլուծության դեպքում, հիմնարար կշռումը ենթադրում է, որ ֆոնդային շուկայում գները կարող են մոտենալ հիմնարար պարամետրերով որոշված ներքին գնին: Հիմնարար կշռումը ենթադրում է, որ ֆոնդային բորսան կարող է ավելի մոտ լինել ներքին գնին, որը որոշվում է հիմնարար պարամետրերով: Որոշ հիմնարար գործոններ օգտագործվում են նաև գործոնների կշռման ընդհանուր ինդեքսներում։
; Գործոնների կշռում: Այս մեթոդը կշռում է կոմպոզիտային բաժնետոմսերը՝ հիմնվելով բաժնետոմսերի շուկայական ռիսկի գործոնների վրա, որոնք չափվում են գործոնային մոդելների համատեքստում, ինչպիսին է Fama–French եռաստիճան մոդելը: Նման գործոնները սովորաբար ներառում են աճը, արժեքը, չափը, եկամտաբերությունը, դինամիկան, որակը և անկայունությունը: Պասիվ գործոնների ներդրման ռազմավարությունները երբեմն կոչվում են «խելացի բետա» ռազմավարություններ: Ներդրողները կարող են օգտագործել գործոնների կամ պորտֆելների ներդրման ռազմավարություններ՝ շուկայական կապիտալիզացիայով կշռված ինդեքսավորված պորտֆելը լրացնելու համար՝ փոխելով իրենց պորտֆելի կախվածությունը որոշակի գործոններից։
; Անկայունության կշռում: Այս մեթոդը կշռում է բաղադրիչ բաժնետոմսերը՝ դրանց հարաբերական գների անկայունության հակադարձ արժեքով: Գների անկայունությունը որոշվում է յուրաքանչյուր ինդեքսի մատակարարի կողմից տարբեր ձևերով, բայց սրա երկու ընդհանուր մեթոդներն են՝ վերջին 252 առևտրային օրվա ստանդարտ շեղումը (մոտավորապես մեկ օրացուցային տարի) և վերջին 156 շաբաթվա ընթացքում գների եկամտաբերության շաբաթական ստանդարտ շեղումը (մոտավորապես երեք օրացուցային տարի)։
; Նվազագույն շեղումներով կշռում: Այս մեթոդը կշռում է բաղադրիչ պաշարները՝ օգտագործելով միջին շեղման օպտիմալացման գործընթացը: Անկայունության կշռված ինդեքսում բարձր անկայունության բաժնետոմսերին ավելի քիչ կշիռ է տրվում ինդեքսում, մինչդեռ նվազագույն շեղումը կշռող ինդեքսում բարձր անկայունության բաժնետոմսերը, որոնք բացասաբար են առնչվում ինդեքսի մնացած մասի հետ, կարող են նշանակվել համեմատաբար ավելի մեծ կշիռ, քան անկայունության կշռված ինդեքսում։

## Ցուցանիշի հաշվարկման արդյունքների ներկայացում
Որոշ ինդեքսներ, ինչպիսիք են S&P 500 ինդեքսը, կարող են ունենալ բազմաթիվ տարբերակներ։ Սրանք կարող են տարբեր լինել՝ կախված նրանից, թե ինչպես են կշռվում ինդեքսի բաղադրիչները և ինչպես են հաշվարկվում շահաբաժինները: S&P 500 Index-ի երեք տարբերակներն են՝ գնի վերադարձը, որը հաշվի է առնում միայն բաղադրիչների գները, ընդհանուր վերադարձը, որը հաշվի առնում շահաբաժինների վերաներդրումը, զուտ ընդհանուր վերադարձը, որը հաշվի է առնում շահաբաժինների վերաներդրումը՝ հանելով հարկերը։

Wilshire 4500 և Wilshire 5000 ինդեքսներն ունեն հնգական տարբերակ՝ լրիվ կապիտալացման ընդհանուր վերադարձ, լրիվ կապիտալացման գին, ազատ շրջանառության ընդհանուր վերադարձ, ազատ շրջանառության գին և հավասար կշիռ: Տարբերությունները լրիվ կապիտալացման, ազատ շրջանառության և հավասար կշռման տարբերակների միջև կայանում է նրանում, թե ինչպես են կշռվում ինդեքսի բաղադրիչները:

### Կապիտալիզացիայի կշռման քննադատություն
Կապիտալիզացիայի կշռման փաստարկներից մեկն այն է, որ ներդրողները, այնուամենայնիվ, պետք է հավաքականորեն ունենան կապիտալիզացիայի կշռված պորտֆել: Սա միջին եկամտաբերություն է ապահովում բոլոր ներդրողների համար. եթե որոշ ներդրողներ ավելի վատ են իրականացնում կշռումը, ապա մյուսները պետք է ավելի լավ գործեն (առանց ծախսերի)։

## Պասիվ ներդրումների ինդեքսներ և կառավարում
Պասիվ կառավարումը ներդրումային ռազմավարություն է, որը ներառում է ինդեքս ֆոնդերում ներդրումներ՝ որպես փոխադարձ կամ բորսայում շրջանառվող ֆոնդեր, որոնք հետևում են շուկայական ինդեքսներին:[1] SPIVA տարեկան «ԱՄՆ զեկույցը»-ը, որը չափում է ինդեքսների արդյունավետությունը ակտիվորեն կառավարվող փոխադարձ ֆոնդերի նկատմամբ, ցույց է տալիս, որ ակտիվ կառավարվող փոխադարձ ֆոնդերի ճնշող մեծամասնությունը չի համապատասխանում իրենց սահմանային ցուցանիշներին (հենանիշներ), ինչպիսին է S&P 500 ինդեքսը, միջնորդավճարները վճարելուց հետո:

Ի տարբերություն փոխադարձ ֆոնդի, որի գինը սահմանվում է օրական, բորսայական ֆոնդը գնանշվում է անընդհատ և այն համարվում է ընտրովի։

## Էթիկական ֆոնդային շուկայի ինդեքսներ
Որոշ ինդեքսներ հիմնված են էթիկական հատկանիշներից բխող ներդրումների վրա և օգտագործվում են միայն այն ընկերությունների կողմից, որոնք համապատասխանում են որոշակի բնապահպանական կամ սոցիալական չափանիշների, ինչպիսիք են Calvert սոցիալական ինդեքսը, Domini 400 սոցիալական ինդեքսը, FTSE4 good ինդեքսը, Dow Jones կայունության ինդեքսը, Stoxx global leaderboard ESG ինդեքսը, AEI-ի մի քանի ստանդարտ էթիկայի ինդեքսները և wilderhill մաքուր էներգիայի ինդեքսը։ Այլ էթիկական ֆոնդային շուկայի ինդեքսները կարող են հիմնված լինել դիֆերսիֆիկացված կշռման վրա (Fernholz, Garvey & Hannon, 1998): 2010 թվականին Իսլամական համագործակցության կազմակերպությունը հայտարարել է ալկոհոլի, ծխախոտի և մոլախաղերի շարիաթի արգելքին համապատասխան ֆոնդային ինդեքսների ստեղծման մասին։

Նման նախաձեռնությունների քննադատները պնդում են, որ շատ ընկերություններ բավարարում են մեխանիկական «էթիկական չափանիշներին» (օրինակ՝ տնօրենների խորհրդի կազմի կամ անձնակազմի հավաքագրման պրակտիկայի հետ կապված), բայց չեն պահպանում բաժնետերերի էթիկան (օրինակ՝ Էնրոն): Իրոք, էթիկական ինդեքսի թվացյալ «հաստատման կնիքը» կարող է հանգստացնել ներդրողներին՝ հնարավոր դարձնելով խարդախությունը: Այս քննադատության պատասխաններից մեկն այն է, որ կորպորատիվ կառավարման, ինդեքսի չափանիշների, ֆոնդի կառավարչի կամ ինդեքսի կառավարչի և արժեթղթերի շուկայի կարգավորողի նկատմամբ վստահությունը երբեք չի կարող փոխարինվել մեխանիկական միջոցներով, ուստի «շուկայի թափանցիկությունը» և «տեղեկատվության բացահայտումը» միակ երկարաժամկետ արդյունավետ ուղիներն են դեպի արդար շուկա: Ֆինանսական տեսանկյունից ակնհայտ չէ, թե արդյոք էթիկական ինդեքսները կամ էթիկական միջոցները կարող են գերազանցել իրենց կատարողականի ցուցանիշներով: Տեսականորեն կարելի է ենթադրել, որ եկամտաբերությունն ավելի ցածր կարող է լինել, քանի որ ներդրումային օբյեկտների քանակը արհեստականորեն կրճատվում է, և դրա հետ մեկտեղ կրճատվում է նաև պորտֆելի արդյունավետությունը: (Սա հակասում է հիմնական միջոցների գնագոյացման մոդելին) Մյուս կողմից, լավ սոցիալական կատարողական ունեցող ընկերությունները կարող են ավելի լավ կառավարվել, ունենալ ավելի նվիրված աշխատողներ և հաճախորդներ և ավելի քիչ հավանական է, որ տուժեն հեղինակության հետ կապված միջադեպերից (դատական գործընթացներ և այլն), ինչը կարող է հանգեցնել բաժնետոմսերի գների անկայունության նվազմանը, Չնայած նման առանձնահատկություններին, գոնե տեսականորեն, դրանք արդեն կարող են հաշվի առնվել բաժնետոմսերի շուկայական գնի մեջ: Էթիկական հիմնադրամների և էթիկական ընկերությունների գործունեության արդյունքների էմպիրիկ տվյալները, համեմատած իրենց հիմնական գործընկերների հետ, շատ երկիմաստ են ինչպես ֆոնդային, այնպես էլ պարտքային շուկաների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ