Հրաչյա Բեգլարյան

**Հրաչյա Միքայելի (Մուխանի) Բեգլարյան** (մայիսի 1, 1934, Կոլխոզաշեն, Մարտունու շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ -  հոկտեմբերի 9, 2009, Ստեփանակերտ, Արցախ), հայ բանաստեղծ, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1982 թ.-ից), ԱՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կոլխոզաշեն (այժմ՝ ԼՂՀ Մարտունու շրջան) գյուղում։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է Ստեփանակերտի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո։ 1961-1963 թթ.աշխատել է Ստեփանակերտի Մաքսիմ Գորկու անվան մարզային գրադարանում։ 1963-1964 թթ. եղել է ժողովրդական ստեղծագործության մարզային տան ավագ մեթոդիստ, 1964-1966 թթ.՝ կուլտուրայի մարզային վարչության ավագ տեսուչ, 1966-1968 թթ.՝ Ստեփանակերտի պետական պատմաերկրագիտական թանգարանի գիտաշխատող։ 1969-1989 թթ. աշխատել է «Սովետական Ղարաբաղ» (հետո՝ «Խորհրդային Ղարաբաղ») օրաթերթի խմբագրությունում։ 1981 թվականին «Աշխատանքի մարդիկ» ակնարկաշարի համար արժանացել է Ադրբեջանի ժուռնալիստների միության «Ոսկե գրիչ» մրցանակին։ 1989-2007 թթ. ստեղծագործական, կազմակերպչական ակտիվ գործունեություն է ծավալել Արցախի գրողների միությունում։ Եղել է գրական հիմնադրամի տնօրեն, գլխավորել «Արցախ» գրահրատարակչությունը, հանդիսացել «Պըլը-Պուղի» երգիծական հանդեսի գլխավոր խմբագիրը։

## Պարգևներ
* «Ոսկե գրիչ» շքանշան, 1981։ 
* Ղազարոս Աղայանի անվան մրցանակ, 1989։
* «Մենք ենք, մեր սարերը» հուշամեդալ, 1994։
* «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» մեդալ, 1994։
* «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալ, 2001։
*«Հայրենյաց պաշտպան» մեդալ, 2009։
* ԱՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 2005։
* «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան, 2008։
* ՀՀ «Մովսես Խորենացու» մեդալ , 2009։
* «Գրական վաստակ» շքանշան, 2009։ 
* 4 անգամ արժանացել է ԱՀ կառավարության Եղիշեի անվան մրցանակի։
*«Նարեկացի» մեդալ, 2021։

## Հրաչյա Բեգլարյանի երկերի մատենագրություն
* Կամուրջ (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ազերնեշր, 1961, 62 էջ։
* Լեռնային վտակ (ժողովածուում գործեր ունի նաև Հրաչյա Բեգլարյանը), Բաքու, Ազերնեշր, 1963, 132 էջ։
* Լեռան աղբյուր (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1966, 60 էջ։
* Լեռնային վտակ (ժողովածուում գործեր ունի նաև Հրաչյա Բեգլարյանը), Բաքու, Ազերնեշր, 1967, 196 էջ։
* Կաղնին ժայռի վրա (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1973, 56 էջ։
* Կապույտ լեռների երգը (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1975, 104 էջ։
* Արևային հնձաններ (բանաստեղծություններ), Բաքու, «Յազըչը», 1979, 122 էջ։
* Գետերը չեն հոգնում (բանաստեղծություններ), Բաքու, «Յազըչը», 1981, 128 էջ։
* Իմ տունը (բանաստեղծություններ), Բաքու, «Յազըչը», 1987, 96 էջ։
* Մասրենու թուփը (բանաստեղծություններ), Երևան, «Արևիկ», 1989, 24 էջ։
* Հրաշք երկիր իմ Ղարաբաղ (բանաստեղծություններ), Երևան, «Նաիրի», 1990, 152 էջ։
* Արցախն ավարայր (պոեմ, բանաստեղծություններ), Ստեփանակերտ, «Արցախ», 1994, 136 էջ։
* Անմահության ճանապարհով (դիմանկար), Ստեփանակերտ, «Արցախ», 1995, 40 էջ։
* Կատակում է Պըլը-Պուղին (զվարճախոսություններ), Ստեփանակերտ, «Սոնա» 1998, 240էջ։
* Արցախի գրական օջախը (տեղեկատու), Ստեփանակերտ, «Արցախ», 1998, 48 էջ։
* Արցախ - դաժան սեր (ժողովածուում գործեր ունի նաև Հրաչյա Բեգլարյանը), Ստեփանակերտ, «Սոնա», 1999, 288 էջ։
* Արցախ-նամե - 1  (բանաստեղծություններ, պոեմներ, արձակ էջեր), Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2000, 658 էջ։
* Արցախ-նամե - 2 (Իմ լեռնաշխարհի մարդիկ), Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2002, 699 էջ։
* Քնար Ղարաբաղի (բանաստեղծություններ), Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2004․ 560 էջ։
* Արցախ-նամե - 3 (Ղարաբաղյան շարժում), Ստեփանակերտ, «Սոնա», 2006, 636 էջ։
* Արցախ-նամե - 4  (Խոսում են դարերը, վկայում են քարերը), Ստեփանակերտ, «Սոնա», 2005, 648 էջ։
* Արցախ-նամե - 5  (Պըլը-Պուղի), Ստեփանակերտ, «Սոնա», 2007, 640 էջ։
* Արցախ-նամե - 6 (Հիրիկներ), Ստեփանակերտ, «Սոնա», 2008, 640 էջ։
* Արցախ-նամե - 7 (Գրական ուղիներով), Ստեփանակերտ, «Դիզակ պլյուս», 2009, 640 էջ։
* Արցախ-նամե - 8 (Մեր հին ու նոր Շուշին), Ստեփանակերտ, «Դիզակ պլյուս», 2012, 640 էջ։
* Արցախ-նամե - 9 (Հուշապատում), Ստեփանակերտ, «Դիզակ պլյուս», 2019, 712 էջ։
* Արցախ-նամե -10 (Հրաչ-նամե), Ստեփանակերտ, «Դիզակ պլյուս», 2014, 680 էջ։
* Բառը սահմանի վրա ( ժողովածուում գործեր ունի նաև Հրաչյա Բեգլարյանը ), Ստեփանակերտ, «Դիզակ պլյուս», 2016, 240 էջ։ 
* Սիրոյ մատեան (ժողովածուում գործեր ունի նաև Հրաչյա Բեգլարյանը ), Լոս Անճելըս, «Լիթօ Պուքս», 2016, 652 էջ։
*Հուշարձան մայրերուն - ժողովածուում գործեր ունի նաև Հրաչյա Բեգլարյանը , Լոս Անճելըս-Երևան, 2019, 543 էջ։
*Ձայն արցախական /Ժողովածուում գործեր ունի նաև Հրաչյա Բեգլարյանը/, Երևան, «Արմավ», 2021,488էջ։
*Ղարաբաղս՝ Նոյյան տապան (բանաստեղծություններ), Երևան, Արմավ հրատարակչություն, 2024, 328 էջ:
*Իմ Արևիկը (բանաստեղծություններ), Երևան, 2024, 200 էջ:
*Իմ երազի թագուհին (բանաստեղծություններ), Երևան, 320 էջ:

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Սոկրատ Խանյան, Հրաչյա Բեգլարյանի քնարերգությունը, Երևան, «Հայաստան», 2004, 64 էջ։

Կատեգորիա:1934 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:2009 մահեր
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԼՂՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ