open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օլգա Եֆիմովա

**Օլգա Ալեքսանդրովնա Եֆիմովա** (, ), խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ և մանկավարժ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը ՝ ՌՍՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպություն)։

## Կենսագրություն
Օլգա Ալեքսանդրովնա Եֆիմովան ծնվել է 1934 թվականի հունվարի 10-ին Լենինգրադում, երիտասարդ նկարիչներ Ալեքսանդր Ալեքսեևիչ Եֆիմովի (1905-1964) և Եկատերինա Մատվեևնա Եֆիմովայի (1910-1996) ընտանիքում։ 1947-1953 թվականներին սովորել է Լենինգրադի գեղարվեստի դպրոցում։ 1953 թվականին ընդունվել է Ի. Է. Ռեպինի անվան Գեղարվեստի ինստիտուտի նկարչության բաժինը, սովորել Վիկտոր Օրեշնիկովի, Անդրեյ Միլնիկովի մոտ։ Նա ինստիտուտն ավարտել է 1959 թվականին՝ Վիկտոր Օրեշնիկովի արվեստանոցում և ստացել գեղանկարչի կոչում։ Նրա դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Հյուսիսային երգ» տրիպտիխը (եռածալ նկար)։ Նույն թվականին անդամակցել է Լենինգրադի նկարիչների միությանը։

1959 թվականից նա մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ իր աշխատանքները ցուցադրելով Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների աշխատանքների հետ միասին։ Նա նկարել է դիմանկարներ, ժանրային նկարներ, բնանկարներ, նատյուրմորտներ։ Աշխատել է յուղաներկային և տեմպերային նկարչության տեխնիկայով։ Նրա աշխատանքների անհատական ցուցահանդեսը անցկացվել է 1979 թվականին Լենինգրադում։ 1963-1967 թվականներին դասավանդել է Լենինգրադի Վ. Ի. Մուխինայի անվան արվեստի բարձրագույն դպրոցում։ Օ. Էֆիմովայի ստեղծագործություններից են՝ «Մթնշաղ» (1959), «Անդրեյկա»  (1962, Պետական ռուսական թանգարան), «Վերականգնող Ս. Ֆ. Կոնենկովի դիմանկարը» (1962), «Իսպանուհի» կտավները։ ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ «Ն. Ռ. Միրիմանովայի դիմանկարը», Ռեժիսոր Գ. Ա. Տովստոնոգովը «Ի. Վ. Շտոկի «Աստվածային կատակերգության» փորձին» (երկուսն էլ՝ 1964), «Դեմմենի թատրոնի նկարիչները», «Վիտյազ» (երկուսն էլ 1967), մեքսիկացիները։ Թատրոնի դերասանների Ս. Օբրազցովի խմբային դիմանկարը» (1971), «Դերասանուհի Լիդիա Դավիդովայի դիմանկարը «Մադրիգալ» անսամբլի վոկալիստների խմբի հետ (1973), «Զրույցներ Սոկրատի հետ. Յ. Տոլուբեևի դիմանկարը՝ Սոկրատի դերում» (1977), «Բանաստեղծ» (1980) և այլն։

Եղել է նկարիչ Վլադիմիր Վասիլիևիչ Ժուկովի կինը։

Մահացել է 1994 թվականի մայիսի 30-ին Սանկտ Պետերբուրգում՝ 61 տարեկան հասակում։ Օ. Ա. Էֆիմովայի աշխատանքները գտնվում են Ռուսաստանի և արտերկրի թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Նիկոս Դենդիաս

**Նիկոս Դենդիաս** (, ), «Նոր ժողովրդավարություն» պահպանողական կուսակցության հույն իրավաբան և քաղաքական գործիչ։ Հունաստանի խորհրդարանի անդամ։ Հունաստանի արտաքին գործերի նախարար 2019 թվականի հուլիսի 9-ից Միցոտակիսի աշխատակազմում։ Հասարակական կարգի և քաղաքացիների պաշտպանության նախարար 2012-2014 թվականներին։ 2014 թվականից մինչև 2015 թվականի հունվար՝ Զարգացման և մրցունակության նախարար։ 2009 թվականի հունվարի 7-ից հոկտեմբերի 7-ը` Արդարադատության նախարար Կարամանլիսի աշխատակազմում։

## Կենսագրություն
Նիկոս Դենդիասը ծնվել է Կերկիրայում 1959 թվականին, սակայն նրա ընտանիքը ծագումով Պաքսոս կղզուց է։ Նրա խոսքով՝ իր մոր նախնիները ուղղափառ հոգևորականներ են եղել 17 սերունդներ շարունակ։

Սովորել եմ Աթենքի քոլեջում, հունա-ամերիկյան մասնավոր դպրոցում։ Ստացել է իրավաբանական աստիճան Աթենքի համալսարանում, մագիստրոսի աստիճան՝ Ծովային և ապահովագրական իրավունքի Լոնդոնի համալսարանում և աստիճան քրեաբանության Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցում։

Որպես փաստաբան պրակտիկանտ, նա ակտիվորեն ներգրավված է Նոր ժողովրդավարություն կուսակցության կազմում, քանի որ 1978 թվականին, առաջին անգամ որպես կուսակցության ուսանողական թևի անդամ և կուսակցական ֆունկցիոներ կուսակցության երիտասարդական կազմակերպությունում։

Նա ընտրվել է Կերկիրայի խորհրդարանի անդամ 2004, 2007, 2009 և 2012 թվականի հունիսին։

2009 թվականի հունվարի 8-ին նշանակվել է արդարադատության նախարարի պաշտոնում Կոստաս Կարամանլիսի երկրորդ կառավարությունում, որտեղ աշխատել է մինչև կառավարության հրաժարականը Նույն թվականի հոկտեմբերի 7-ին (հոկտեմբերի 4-ի ընտրություններում ՆԴ-ի պարտությունից հետո)։ Ադոնիս Սամարասի կոալիցիոն կառավարությունում, որը ձևավորվել է 2012 թվականի հունիսյան ընտրություններից հետո, նա զբաղեցրել է հասարակական կարգի և քաղաքացիների պաշտպանության նախարարի (2012 թվականի հունիսի 21-2014 թվականի հունիսի 10), զարգացման և մրցունակության նախարարի (հունիսի 10-2014 թվականի նոյեմբերի 3) և ազգային պաշտպանության նախարարի (2014 թվականի նոյեմբերի 3-2015 թվականի հունվարի 27) պաշտոնները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* Παπαδημούλης_ Ο Δένδιας προέρχεται από το εθνικιστικό ΕΝΕΚ _ iefimerida.gr
* Δένδιας_ Δεν ανακαλώ για ΣΥΡΙΖΑ – η τρομοκρατία φυτρώνει στην άκρα Αριστερά — ΣΚΑΪ (www.skai.gr) 
* Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης _ ΣΑΜΑΡΑ Κ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ
* Biografie auf der Webseite der Nea Dimokratia zu den Wahlen 2012  (griechisch)
* Persönliche Homepage von Nikos Dendias 
* Sa fiche sur le site du parlement grec

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հույն իրավաբաններ
Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հունաստանի նախարարներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ
Ամադիններ

** Ամադիններ ** () ճնճղուկանմանների կարգի պատկանող թռչունների ցեղ, որն իր մեջ ներառում է աֆրիկյան երկու տեսակ։

## Նկարագություն
Ամադինների երկարությունը հասնում է 12-ից 14 սմ-ի։ Արուների մոտ Կարմրագլուխ ամադինների գլուխը կարմիր է։ Կարմրավիզ ամադինների արուների վզի մասում կա կարմիր գույնի լայն շերտ։ Երկու տեսակներն էլ ունեն փետուրների արտահայտիչ  փոփոխություն։ Տարբերում են Կարմրագլուխ ամադինների  չորս ենթատեսակ, իսկ կարմրագլխիկների՝  երկու։

## Տարածում
Կարմրագլուխ ամադինները տարածված են Հարավային և Հարավ-Արևմտյան Աֆրիկայում։ Կարմրակոկորդները տարածված են Սենեգալից Արևելյան Եթովպիա և Սոմալի, ինչպես նաև հարավից դեպի հյուսիսային Մոզամբիկ, Զիմբաբվե և Բոտսվանա։ Բնական միջավայրում թռչունների տարիքը հասնում է հինգ տարվա։ Գերիների մեջ որոշները կարող են ապրել մինչև 13 տարի։ Այս թռչունների ամենահին ներկայացուցիչը ապրել է մինչև 15 տարի։ Թռչունների երկար կյանքի տևողությանը կարելի է հասնել դրանց պատշաճ և զգույշ խնամքի շնորհիվ։

## Տեսակներ
Կա ամադինների երկու տեսակ և վեց ենթատեսակ՝

*Կարմրավիզ ամադին*(Amadina fasciata Gmelin, 1789)
*Amadina fasciata fasciata (Gmelin, 1789)
*Amadina fasciata alexanderi Neumann, 1908
*Amadina fasciata meridionalis Neunzig, 1910
*Amadina fasciata contigua Clancey, 1970

*Կարմրագլուխ ամադիններ*

*(Amadina erythrocephala Linnaeus, 1758)
*Amadina erythrocephala erythrocephala (Linnaeus, 1758)
*Amadina erythrocephala dissita Clancey, 1958

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Jürgen Nicolai (Hrsg), Joachim Steinbacher (Hrsg), Renate van den Elzen, Gerhard Hofmann, Claudia Mettke-Hofmann: *Prachtfinken - Afrika*, Serie Handbuch der Vogelpflege, Eugen Ulmer Verlag, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-8001-4964-3

## Արտաքին հղումներ
* Вьюрковые ткачики, описание видов 
* Сколько живут амадины? 
* Амадины и астрильды — Наука и жизнь

Կատեգորիա:Թռչուններն ըստ ընտանիքների
Կատեգորիա:Թռչուններ
Run (երգ, BTS)

**Run**-ը BTS բոյբենդի The Most Beautiful Moment In Life, Pt. 2 ալբոմի երկրորդ առաջատար սինգլն է։ Բնօրինակ կորեերեն տարբերակը թողարկել է Big Hit Entertainment ընկերությունը 2015 թվականի նոյեմբերի 30-ին։ Ճապոներեն սինգլային տարբերակը թողարկվել է 2016 թվականի մարտի 15-ին։

## Կազմություն
*Run-ը* նկարագրվել է որպես ռոք-պարային երգ, որի բառերը խոսում են վազելու և ապստամբելու մասին։ Երգը մեկ րոպեյում 133 բիթ է։

## Տեսահոլովակ
Երգի կորեերեն տարբերակի թիզերը թողարկվել է Big Hit Entertainment ընկերության կողմից 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին, իսկ տեսահոլովակը թողարկվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 30-ին։ Տեսահոլովակների երկու տեսակները նկարահանել են՝ Չոյ Յոնգսոկը *Lumpens*-ից, Կո Յուջոնգը, Լի Վոնջուն, Կո Հյունջին և Չոն Նութին։

## Տարբերակներ
Երգի կորեերեն տարբերակը չի թողարկվել առանձին սինգլով։ Թրեքի երկու պաշտոնական ռեմիքսները թողարկվել են 2016 թվականի մայիսին՝ The Most Beautiful Moment In Life: Young Forever ալբոմում։

Ճապոներեն «Run» տարբերակը թողարկվել է որպես անհատական սինգլ։
* Սահմանափակ Թողարկում [CD + DVD] (PCCA-4360): Այս թողարկումը ներառում է DVD-սկավառակ։
* Թողարկում [CD Only] (PCCA-4361): Այս թողարկումը ներառում է 8 BTS անդամների լուսանկարներից 1-ը։
* Loppi·HMV Սահմանափակ Թողարկում [CD + Goods] (BRCA-00072): Այս թողարկումը ներառում է CD, 13 էջանոց օրացույց և անդամների լուսանկարներ։
* Pony Canyon BTS SHOP Թողարկում [CD Only] (SCCA.00039): LP ֆորմատի անալոգային թողարկում՝ լուսանկարներով։

## Երգացանկ

## Չարթեր

## Անձնակազմ
Կորեերեն տարբերակի անձնակազմը հարմարեցված է «Run» CD-ի նոթերից։

*Pdogg- Պրոդյուսեր, Ստեղնաշար, Սինթեզոր, Վոկալի և Ռեփի կազմակերպում
*"Hitman" Bang- Պրոդյուսեր
*RM- Պրոդյուսեր
*Շուգա- Պրոդյուսեր
*Վի- Պրոդյուսեր
*Չոնգուկ- Պրոդյուսեր, Կրկներգ
*J-Hope- Պրոդյուսեր
*Չոն Ջեփիլ- Կիթառ
*Ջեյմս Ֆ. Ռեյնոլդս- Միքս

## Վաճառք

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

### Երաժշտական ծրագրերի մրցանակներ

#### Melon Popularity Award

### Ընդունում

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 երգեր
Կատեգորիա:2015 սինգլներ
Կատեգորիա:2016 երգեր
Կատեգորիա:2016 սինգլներ
Կատեգորիա:BTS խմբի երգեր
Հովհաննես Դիլանյան

**Հովհաննես Մեսրոպի Դիլանյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1944): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Դիլանյանը ծնվել է 1916 թվականին Ղափանի շրջանի Շրվենանց գյուղում։ 1935 թվականին ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցի 9-րդ դասարանը, ուսուցչական աշխատանքի է անցել նախ՝ Վաչագանի, ապա՝ Նորաշենիկի տարրական դպրոցներում։ 1938-1941 թվականներին միաժամանակ հեռակայել և ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, այնուհետև սովորել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետում։

1941 թվականին, երբ սկսվել է Գերմանա-խորհրդային պատերազմը, Դիլանյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ։ 1941 թվականին ավարտել է հրետանային գնդի կրտսեր հրամանատարների դպրոցը, այնուհետև ընդունվել է Թբիլիսիի 26 կոմիսարների անվան հրետանային ուսումնարանը,  որն ավարտել է 1942 թվականին և ստացել լեյտենանտի կոչում։ 1942 թվականի հունիսից մեկնել է Հյուսիսային Կովկասի ռազմաճակատ՝ որպես մարտկոցի հրամանատար։ 276-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրետանային գնդում մարտնչել է Օրջոնիկիձեից մինչև Թամանի թերակղզին։ Նրա մարտկոցն աչքի է ընկել Բեսլանի մոտ թշնամու խմբավորումների ոչնչացմանը, ինչպես նաև Արդոն, Տիխորեցկ, Վորոշիլովսկ,  Եյսկ քաղաքների ազատագրման մարտերին։ 1943 թվականի ապրիլին գործուղվել է Կոստրոմոյի 3-րդ լենինգրադյան հրետանային դպրոցը՝ վերապատրաստման, ավարտելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ, մարտնչել Կուրսկ-Օրյոլի աղեղում։ 1943 թվականին Վիտեբսկ քաղաքի ազատագրման կռիվներում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Վիտեբսկի շրջանում հինգերորդ անգամ վիրավորվելուց և Իվանովի հոսպիտալում բուժվելուց հետո նշանակվել է Առաջին մերձբալթյան ռազմաճակատում գործող 156-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրետանային գնդի շտաբի պետի տեղակալ։ 1944 թվականին կապիտան Դիլանյանը մասնակցել է թշնամու 33 դիվիզիաների շրջապատմանը և ջախջախմանը, որի համար պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ 1944 թվականի օգոստոսին Ռիգայի մատույցներում ծանր վիրավորվել է, ուղարկվել թիկունք բուժվելու։

Դիլանյանը բուժվելուց հետո զորացրվել է և շարունակել մանկավարժական գործունեությունը։ Ուսմասվար և մաթեմատիկայի ուսուցիչ է աշխատել Շրվենանցի միջնակարգ դպրոցում, ապա՝  տնօրեն Խոտանանի դպրոցում։

Դիլանյանը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով, «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալով և մի շարք պատվոգրերով։ 1944 թվականին Դիլանյանը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շրվենանց գյուղում ծնվածներ
Նորիկ Թադևոսյան

**Նորիկ Համբարձումի Թադևոսյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

## Կենսագրություն
Նորիկ Թադևոսյանը ծնվել է 1924 թվականին, Քանաքեռում։ Ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, և որպես ուսուցիչ աշխատել նույն դպրոցում։

1941 թվականին, Գերմանա-խորհրդային պատերազմի առաջին օրերին կամավոր մեկնել է բանակ, ծառայել 25-րդ գվարդիական բրիգադում, մասնակցել ֆաշիստական հորդաների դեմ մղված բազմաթիվ մարտերին։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Թադևոսյանը հրաման է ստացել «լեզու» բերել, որի համար ընկերների հետ հրաձգության տակ ընկնելով կատարել են հրամանը, հրաձգության ժամանակ վիրավորել են գերմանացի սպային և գերի վերցրել։ Մարտական խնդիրը կատարելու համար պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ 1943 թվականի սեպտեմբերին, մարտերին մասնակցել է Վյազմա-Սմոլենսկ ուղղությամբ։ Մարտերից մեկում Թադևոսյանը ծանր վիրավորվել է։ Երկարատև բուժումից հետո, 1944 թվականին զորացրվել է բանակից, որպես 2-րդ կարգի հաշմանդամ։

Թադևոսյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Գերմանացիների դեմ տարած հաղթանակի համար», «Հաղթանակի 30-ամյակին» մեդալներով։

1954 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Վերջին 30 տարում Թադևոսյանն աշխատել է Ավանի և Սովետական շրջանի № 29 երեկոյան դպրոցներում ուսմասվար և պատմության ուսուցիչ։ Պարգևատրվել է «Աշխատանքի վետերան» մեդալով։

Նորիկ Թադևոսյանը մահացել է 2010 թվականին։

## Պարգևներ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Գերմանացիների դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Հաղթանակի 30-ամյակին» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ռուբեն Թադևոսյան

**Ռուբեն Թևանի Թադևոսյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1969), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Ռուբեն Թադևոսյանը ծնվել է 1918 թվականին։ 1940 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրական ֆակուլտետը։ 1940-1941 ուսումնական տարում աշխատել է Անդրերկաթգծի Ղալթաղչի կայարանի № 56 դպրոցում, դասավանդել է աշխարհագրություն և քիմիա։

1941 թվականին՝ Գերմանա-խորհրդային պատերազմի առաջին օրերին, զորակոչվել է բանակ, ծառայել՝ 408-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիայի 760-րդ գնդում՝ որպես քաղղեկի տեղակալ։ 1942 թվականի աշնանը կռվել է Տուապսեից հյուսիս-արևելք։ 1943 թվականի փետրվարին վիրավորվել և զորացրվել է բանակից։

Թադևոսյանը աշխատել է Ղափանի շրջժողկրթբաժնում, եղել է դպրոցական տեսուչ, ղեկավարել է Քաջարանի № 2 դպրոցի մանկավարժական կոլեկտիվը։ 1960 թվականին ընտրվել է ուսուցիչների հանրապետական առաջին համագումարի պատգամավոր։ 1950 թվականին եղել է ՀԿԿ Ղափանի շրջանային կոմիտեի անդամ։ Պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով։

1955 թվականին աշխատավորների շրջանում պրոպագանդիստական և դասախոսական աշխատանքի համար արժանացել է Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգրի։ 1969 թվականին մանկավարժական և հասարակական ակտիվ գործունեության համար արժանացել է Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչման։ Բազմիցս ընտրվել է Քաջարանի քաղաքային և Ղափանի շրջանային խորհրդի պատգամավոր։

## Պարգևներ
*ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Լոռու մարզի եկեղեցիների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Լոռու մարզի եկեղեցիների ցանկը։ 

## Տես նաև
* Ախթալա գյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
* Ստեփանավանի շրջանի հոգևոր կենտրոնների ցանկ
* Վարդաբլուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
* Օձունի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
* Ուրասարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի հոգևոր կենտրոններ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Կատեգորիա:Ցանկեր:Ճարտարապետություն
Լադիկ Էլիզբարյան

**Լադիկ Արշակի Էլիզբարյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1942), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

## Կենսագրություն
Լադիկ Էլիզբարյանը ծնվել է 1920 թվականին, Սևանի շրջանի Ծաղկունք գյուղում։ 7-րդ դասարանն ավարտել է հայրենի գյուղում, այնուհետև սովորել և ավարտել է Սևան քաղաքի միջնակարգ դպրոցը։ 1939 թվականին նշանակվել է Սևանի շրջանի Գոմաձոր գյուղի ոչ լրիվ միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ, դասավանդել է թվաբանություն։ 1939 թվականի նոյեմբերին Էլիզբարյանը զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության, սովորել և ավարտել է կրտսեր հրամանատարների դպրոցը, ստացել՝ կրտսեր սերժանտի կոչում։

1941 թվականին, պատերազմի հենց սկզբից Էլիզբարյանը մասնակցել է մարտերին, սկզբում Սմոլենսկի, այնուհետև՝ Ելեց քաղաքի ուղղությամբ, որտեղ վիրավորվել է, բուժվելուց հետո մեկնել 7-րդ հրաձգային գվարդիական դիվիզիա՝ որպես դասակի հրամանատարի օգնական մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը։ 1942 թվականին Էլիզբարյանը գործուղվել է սովորելու հրետանային ուսումնարան, 1943 թվականին ավարտել է, ստացել՝ լեյտենանտի կոչում, մեկնել ռազմաճակատ՝ որպես 518-րդ հրաձգային գնդի հրետանային դասակի հրամանատար (Առաջին բելոռուսական ռազմաճակատ)։

1944 թվականին Էլիզբարյանը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Բոբրույսկ քաղաքի մոտ գիշերային մարտերից մեկում ֆաշիստական տանկը խփելու համար երկրորդ անգամ պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ 1944 թվականին մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո զորացրվել է բանակից։

Էլիզբարյանը զորացրվելուց հետո անցել է մանկավարժական աշխատանքի սկզբում Սևանի շրջանի Լճաշենի, այնուհետև Սևան քաղաքի Խաչատուր Աբովյանի անվան № 1 միջնակարգ դպրոցում։ Աշխատանքին զուգահեռ սովորել և ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը, դասավանդել է պատմություն և հասարակագիտություն։ Աշխատել է դպրոցի ուսմասվար, լուսաշխի արհմիության Սևանի շրջկոմի նախագահ։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։ 1942 թվականին Էլիզբարյանը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

## Պարգևներ
*Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1944, կրկնակի)
*«Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Շրջանառու հաշվեմատյան

**Շրջանառու հաշվեմատյան**, հաշվեմատյան (հաշվառման գրանցամատյան), որն օգտագործվում է վերջնական տվյալների ամփոփման և հաշվապահական հաշվառումների վրա դրանց վերահսկման համար։ Այն կազմվում է սինթետիկ և անալիտիկ հաշիվների հաշվառմամբ։

## Սահմանում
Ըստ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանի՝ *շրջանառու հաշվեմատյանը* գրանցամատյան է, որը կազմվում է պարբերաբար, առավել հաճախ` յուրաքանչյուր ամսվա առաջին օրը` ինչպես ընդհանուր գրքի, այնպես էլ բոլոր համակարգված դուստր ձեռնարկությունների համար։ Յուրաքանչյուր հաշվի համար գրանցամատյանում մուտքագրվում են շրջանառության արդյունքները հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբից, և հաշվեմնացորդը` մինչև դրա կազմման օրը։ Գրքերն ստուգվում են վերջնական ընդհանուրի փոխադարձ համեմատման ճանապարհով, ընդհանուր ակնարկ է տրվում յուրաքանչյուր գրքում բացված հաշիվների դիրքի և միևնույն ժամանակ ամբողջ տնտեսության դիրքի վերաբերյալ։ Շրջանառու գրանցամատյանների հիման վրա կազմվում են հաշվեկշիռներ, որից փոխանցվում է միայն մեկ հաշվեմնացորդ։

Ըստ Սովետական մեծ հանրագիտարանի` *շրջանառու հաշվեմատյանը* հաշվառման մատյան է, որն օգտագործվում է վերջնական տվյալների ամփոփման և հաշվապահական հաշվառումների վրա դրանց վերահսկման համար։ Այն սինթետիկ և անալիտիկ հաշիվների հաշվառման բաղադրիչ է։ Սինթետիկ հաշիվների համար կան հաշվետու ժամանակաշրջանի հաշիվների դեբետային և կրեդիտային, ինչպես նաև սկզբնական և վերջնական մնացորդների շրջանառության ցուցանիշներ։ Զույգային հավասարությունը հաստատում է հաշվապահական հաշվառման գրանցումների ճշտությունը։ Հաշվապահական հաշվառման մեքենայացված տարբերակով շրջանառության հաշվեմատյանները կազմվում են աղյուսակների տեսքով։

## Շրջանառու հաշվեմատյաների ձևեր
*Շրջանառու հաշվեմատյանը*՝ որպես հաշվետու ժամանակաշրջանի հաշվապահական հաշվառման տվյալների ամփոփման միջոց, լինում է երկու տեսակի`
* շրջանառվող հաշվեմնացորդի հաշվեմատյան,
* շախմատային շրջանառության հաշվեմատյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Շիգաձե

**Շիգաձե** (*հնացած՝ Շիգատզե, Ժիկացզե, Շիգացզե, Շիխացզե*, , , փինյին՝ Rìkāzé, Պալլադիի տառադարձության համակարգ՝ Жикацзэ), քաղաքային օկրուգ Տիբեթի ինքնավար շրջանում։

## Պատմություն
Ու-Ցանգ պատմական տարածքի մի մասն է։

1959 թվականին կազմավորվել են Շիգաձեի (日喀则专区) և Գյանգձեի (江孜专区) հատուկ մարզերը։ 1964 թվականին Գյանգձեի հատուկ մարզը բռնակցվել է Շիգաձեին։ 1970 թվականին Շիգաձեի հատուկ մարզը վերանվանվել է Շիգաձե օկրուգ.

2014 թվականին Շիգաձե օկրուգը վերափոխվել է քաղաքային օկրուգի։

## Վարչատարածքային բաժանում
Շիգաձե օկրուգը բաժանված է 1 քաղաքային ենթակայության շրջանի և 17 գավառների։

## Զբոսաշրջություն
Գյանգձեն հայտնի է իր մեծ վանքով և վերակառուցված բերդով (ձոնգ)։

Այն տարածքում, որտեղ գտնվում է Շիգաձեն, կան մշակութային, պատմական և կրոնական նշանակություն ունեցող շատ վանքեր, մասնավորապես Սակյա վանքը համանուն գավառում։

## Տնտեսություն
Գերաղի Չաբյեր-Ցակա լիճը գտնվում է Շիգաձեում, որը լիթիումի ամենամեծ աղբյուրն է ողջ Չինաստանում։

## Տրանսպորտ
### Երկաթուղային
Լհասա-Շիգաձե երկաթուղին միացնում է Սամդրուբցե և Լհասա կայարանները, այնուհետև Ցինհայ-Տիբեթ երկաթգծով միանում է մնացած Չինաստանի հետ։ Շիգաձեից Լհասա ողջ ճանապարհը տևում է երեք ժամ։

Ժամանակացույցը կազմված է այնպես, որ մեկ օրում կարելի է ուղևորվել Լհասա և վերադառնալ։

### Օդային
Շիգաձեի խաղաղության օդանավակայանը բացվել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 30-ին։ Օդանավակայանը գտնվում է Ցզյանդան ավանում՝ 3782 մ բարձրության և Սամդրուբցեից 43 կմ հեռավորության վրա։ 2020 թվականից օդանավակայանն ունակ է ընդունելու տարեկան 230 հազար ուղևորի։

### Ճանապարհային
Հիմնական մայրուղիները Գոդաո 318-ն ու 219-ն են։

## Կլիմա
Շիգաձեն ունի խոնավ ցամաքային կլիմա (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում՝ *Dwb*):

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sakya monastery.jpg|Սակյա (վանք)
Պատկեր:A monastery in tibet.jpg|Վանք՝ Շիգաձեից Էվերեստ տանող ճանապարհին
Պատկեր:Chooyu.jpg|Չո Օյուն Տինգրիից
Պատկեր:Shigatse abbot 1910.png|Շիգաձեի վանահոր լուսանկարը, մոտ 1910 թվական
Պատկեր:Bundesarchiv Bild 135-S-17-14-34, Tibetexpedition, Shigatse, Truppenparade.jpg|Տիբեթյան բանակի զինվորները մասնակցում են շքերթի մոտ 1938 թվականին: Նրանք զինված են Լի-Էնֆիլդ հրացաններով:


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Յոհան Ֆոլք

**Յոհան Ֆոլք** (, ), գերմանացի աստվածաբան, Դորպատի, ապա Ռոստոկի համալսարնների դասախոս։

## Կենսագրություն
Վիլհելմ Ֆոլքը Անդրեաս Ֆոլքի 13 երեխաներից յոթերորդն էր (1800-1888)։ Նրա հայրը ուներ քացախի գործարան և մոտ էր Վիլհելմ Լյոեի հետ, որը դարձավ նրա կնքահայրը։ 1853-1857 թվականներին սովորել է Բանասիրություն և Աստվածաբանություն Էրլանգենի համալսարանում և ավարտել դոկտորական աստիճանով։ Ուսման ընթացքում նա 1853 թվականին դարձել է Ուտենրուսիայի (Uttenruthia) քրիստոնեական եղբայրության անդամ։

1858-1859 թվականներին Ֆոլկը Լայպցիգի համալսարանում սովորել է սեմիական բանասիրություն։ 1961 թվականին ստացել է դոկտորական աստիճան և առաջին անգամ դասավանդել Էրլանգենում։ 1862-1864 թվականներին դասախոսել է Դորպատի համալսարանում։ 1864-1898 թվականներին.եղել է Դորպատի համալսարանի Աստվածաբանության ֆակուլտետում սեմիտական լեզուների պրոֆեսոր և մի քանի անգամ եղել է այդ ֆակուլտետի դեկանը։ Դորպատում լինելու տարիներին, մասնավոր վարժարանի հիմադիրներից է, որտեղ դասավանդել է լատիներեն։ Համալսարանի ռուսիֆիկացման ընթացքում  հեռացել է Դորպատից և 1898-1900 թվականներին եղել է Գրայֆսվալդի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր։ 1900-ից մինչև իր մահը՝ 1904 թվականը դասավանդել է Ռոստոկի համալսարանում, որպես Աստվածաբանության պրոֆեսոր և կրկին եղել է նույն ֆակուլտետի ժամանակավոր դեկան։

Նա եղել է փաստաբան և գրող Ադալբերտ Ֆոլքի հայրը (1868-1948), իսկ արկածախնդիր և գրող Հերբերտ Ֆոլքը նրա թոռն էր։ Ադալբերտ Ֆոլկը և Ֆրիդրիխ Ֆոլկը նրա ավագ եղբայրներն էին։

## Աշխատանքներ
* *Mosis canticum cygneum (Deuter. c. XXXII.) denuo illustratum dissertatio … publicem defendam*, Beck, Nördlingen 1861 (Dissertation)
* *Auf den Höhen des Kirchenjahrs: ausgewählte Festpredigten.* Herausgegeben von Viktor Wittrock, Jurjev (Dorpat): Krüger 1905
* *Commentar zum Buch Hiob u. Predig. Salomonis* (помещено в *Kurzgefassten Commentar zum Alten Testament* Штрака-Цекклера, Мюнхен, 1889);
* *In wie weit ist der heiligen Schrift Irrtumslosigkeit zu zuschreiben* (Дерпт, 1883);
* *Heilige Schrift u. Kritik* (Лейпциг, 1897);
* *Die Urgeschichte nach Genesis, cap. I—II* (Бармен, 1897).
* *Der Chiliasmus* (1869);
* *Christi und der Apostel Stellung zum Alten Testament* (Лпц., 1900).
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Adolf Köberle: *Volck, Wilhelm*: In: *[[Realenzyklopädie für protestantische Theologie und Kirche]]*, dritte Auflage, Band 20, Leipzig 1908, S. 730—733.

Կատեգորիա:Նոյեմբերի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:1835 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նյուրնբերգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մայիսի 29 մահեր
Կատեգորիա:1904 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արևելագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Քեշկեք

**Քեշկեք** (), ծիսակարգային ուտեստ մսից կամ հավից՝ ցորենով կամ գարով, որը պատկանում է թուրքական, իրանական և հունական խոհանոցներին։

2011 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն քեշկեքը հայտարարել Է Թուրքիայի ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն։

## Պատմություն
Քեշկեքի պատրաստումը փաստագրվել է դեռևս 15–րդ դարից Իրանում և Սիրիայում, և մինչ այժմ այն հայտնի է ամբողջ աշխարհի իրանցիների շրջանում։ Այս ուտեստի ակունքները, վերջնական հաշվով, տանում են դեպի չորթան, որը 16-18–րդ դարերում Իրանում խառնում էին ցորենի կամ գարու ալյուրի և մսի հետ՝ հավասար չափաբաժիններով։ Քեշկեքը Թուրքիայում հարսանեկան նախաճաշի ավանդական ուտեստ է։ K*εσκέκ*, *κεσκέκι* և *κισκέκ* անվանումներով այն որպես տոնական ուտեստ հայտնի է Լեսբոս և Սամոս քաղաքներում, ինչպես նաև պոնտացիների շրջանում և Էպիրուսում։

Լեսբոսում քեշկեքը պատրաստվում է ամառային գիշերներին, երբ մորթում են ծիսակարգային ցուլին, այնուհետև դրա միսը օգտագործում են ուտեստը պատրաստելիս, իսկ հաջորդ օրը ճաշատեսակը ուտում են ցորենով։

Քեշկեքը Թուրքիայի հյուսիս-արևելքում և միջին Անատոլիայում կրում է *haşıl* անվանումը։ Թուրքիայում և Իրանում այս ավանդական ուտեստը սիրում և հաճախ օգտագործում են կրոնական տոների, հարսանիքների կամ հուղարկավորության ժամանակ։

Սլավոնական շիլա (*каша*) բառը կարող է փոխառված լինել պարսկական քիշք բառից, կամ երկուսն էլ կարող են լինել սանսկրիտական քաշայա բառի արմատը, որը նշանակում է բուժիչ ըմպելիք։

## Տես նաև
* Հարիսա

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* Françoise Aubaile-Sallenave, «Al-Kishk: the past and present of a complex culinary practice», in Sami Zubaida and Richard Tapper, *A Taste of Thyme: Culinary Cultures of the Middle East*, London and New York, 1994 and 2000, . excerpts

## Արտաքին հղումներ
* Приготовление ''кешкека'' на Лесбосе
* Приготовление ''кешкека'' на фестиваль быка в Айя Параскеви, Лесбос в 1996 году
* Тарелка турецкого нута ''кешкека'' в Мерзифоне на черноморском побережье.

Կատեգորիա:Ադրբեջանական խոհանոց
Կատեգորիա:Արևելյան խոհանոց
Կատեգորիա:Բուլղարական խոհանոց
Կատեգորիա:Թուրքական խոհանոց
Կատեգորիա:Իրանական խոհանոց
Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Տիտանի օքսիդ(II)

**Տիտանի օքսիդը (II)** տիտանի մետաղի և թթվածնի երկուական անօրգանական միացություն է` TiO բանաձևով, որն առաջացնում է ոսկեգույն-դեղինից մինչև դարչնագույն-մանուշակագույն գույնի բյուրեղներ՝ ջրի մեջ չլուծվող։

## Ստացումը
* Տիտանի, ցինկի կամ ածխածնի հետ տիտանի (IV) օքսիդի իներտ մթնոլորտում վերականգնում.

:: \mathsf{TiO_2 + Ti \ \xrightarrow{1550^oC}\ 2TiO }
:: \mathsf{2TiO_2 + Zn \ \xrightarrow{\ T\ }\ TiO + ZnTiO_3 }
:: \mathsf{TiO_2 + C \ \xrightarrow{\ T\ }\ TiO + CO }
:: Տիտանի օքսիդը ստացվում է վակուումում տիտանի գոլորշիացումով՝ գազային միջավայրում՝ ստեղծելով գերհաղորդիչ ատոմային նանո ծածկույթ։

## Ֆիզիկական հատկություններ
Տիտանի (II) օքսիդը կազմում է խորանարդային համակարգի դեղին բյուրեղներ,  ***F m3m***, բջիջների պարամետրեր *a* = 0,4244 նմ, Z = 4:

Տաքացվելիս մի քանի պոլիմորֆային անցումներ են տեղի ունենում 720, 820, 940 և 1250&nbsp;°C ջերմաստիճանում։

940&nbsp;°C ջերմաստիճանի փուլը կարող է «սառեցվել» և մետաստաբիլ վիճակում կայուն է սենյակային ջերմաստիճանում, պատկանում է մոնոկլինիկական համակարգին, տիեզերական խմբին A2 ***/ m***, բջիջների պարամետրեր *a* = 0,5855&nbsp;nm, *b* = 0,9340&nbsp;nm, *c* = 0, 4142 նմ, β = 107,53 °:

## Քիմիական հատկություններ
* Արձագանքում է ջրածին արտադրող թթուների հետ.

:: \mathsf{2TiO + 3H_2SO_4 \ \xrightarrow{}\ Ti_2(SO_4)_3 + H_2\uparrow + 2H_2O }

## Գրականություն
* 
* 
* 
*
Վանադիումի օքսիդ(II)

**Վանադիումի (II) օքսիդը** վանադիումի մետաղի և թթվածնի երկուական անօրգանական միացություն է ՝ VO բանաձևով, մոխրագույն բյուրեղներով, ջրի մեջ չլուծվող։

## Ստացումը
* Վանադիումի այլ օքսիդներից վերականգնում ՝ վանադիումի մետաղական փոշու միջոցով.

:: \mathsf{V_2O_3 + V \ \xrightarrow{1750^oC}\ 3VO }
:: \mathsf{V_2O_5 + 3V \ \xrightarrow{1750^oC}\ 5VO }

* Վանադիումի քլորիդի վերականգնում ջրածնով .

:: \mathsf{2VOCl_3 + 3H_2 \ \xrightarrow{1700^oC}\ 2VO + 6HCl }

## Ֆիզիկական հատկություններ
Վանադիումի (II) օքսիդը կազմում է խորանարդային համակարգի մոխրագույն բյուրեղներ,  ***F m3m***, բջիջների պարամետրեր *a* = 0,4093 նմ, Z = 4:

## Քիմիական հատկություններ
* Անհամաչափ է վակուումում տաքացնելիս .

:: \mathsf{3VO \ \xrightarrow{T}\ V_2O_3 + V }

* փոխազդում է թթուների հետ.

:: \mathsf{VO + 2HCl \ \xrightarrow{T}\ VCl_2 + H_2O }

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Վանադիումի միացություններ
Վանադիումի օքսիդ (III)

**Վանադիումի (III) օքսիդը (վանադիումի** եռօքսիդ) թթվածնի և վանադիումի երկուական միացություն է, առաջացնում է փայլուն մուգ բյուրեղներ։ Քիմիական բանաձև - V 2 O 3 :

## Ֆիզիկական հատկություններ
Վանադիումի (III) օքսիդը գոյություն ունի երկու բյուրեղային փոփոխություններով. 105&nbsp;°C ջերմաստիճանում, α- ձևը վերափոխվում է β-ձևի (ΔH ° անցում 1,8 կJ / մոլ) ՝ անցնելով փուլային անցում։ Հակաֆերոմագնիսը α- ձևն է։ Ջրի մեջ չի լուծվում։

## Քիմիական հատկություններ
Ուժեղ վերականգնիչ է։ Այն ջերմակայուն է, չի քայքայվում սպիտակ հալման ջերմաստիճանում։ Օդում տաքացնելիս այն օքսիդացվում է մինչև բարձր վանադիումի օքսիդներ.

* \mathsf{2V_2O_3 + O_2 \ \xrightarrow{350^oC}\ 4VO_2 }
* \mathsf{V_2O_3 + O_2 \ \xrightarrow{500^oC}\ V_2O_5 }

Կարող է վերականգնվել է մետաղական վանադիումի հետ ածխածնի կամ հալած կալցիումիով՝ բարձր ջերմաստիճանում։

* \mathsf{V_2O_3 + 3C \ \xrightarrow{1300^oC}\ 2V + 3CO }
* \mathsf{V_2O_3 + 3Ca \ \xrightarrow{900-1350^oC}\ 2V + 3CaO }

Վանադիումի (III) օքսիդը ցուցաբերում է թույլ ամֆոտերիկա՝ հիմնական հատկությունների գերակշռությամբ։ Այսպիսով, այն լուծվում է թթուների մեջ և առաջացնում եռավալենտ վանադիումի աղերի կանաչ լուծույթներ, բայց չի փոխազդում ալկալային լուծույթների հետ։ Վանադիումի (III) օքսիդը կարող է օքսիդացվել քլորիտների, յոդատների, պերիոդանտների ջրային լուծույթներով՝ թթու և չեզոք միջավայրերում։ Տաքացնելիս այն փոծազդում է տարբեր մետաղների օքսիդների հետ՝ կազմելով վանադատներ (III) և խառը օքսիդներ.

* \mathsf{V_2O_3 + Li_2O \ \xrightarrow{t}\ 2LiVO_2 }
* \mathsf{V_2O_3 + MgO \ \xrightarrow{t}\ MgV_2O_4 }

## Ստացումը
Ստացվում է ածխաթթու գազի (II), ջրածնի, ծծմբի և այլնի հետ վանադիումի (V) օքսիդի վերականգնմամբ՝ տաքացվելիս․

* \mbox{V}_2\mbox{O}_5+2\mbox{H}_2\ \xrightarrow{
* \mbox{V}_2\mbox{O}_5+2\mbox{SO}_2\ \xrightarrow{t}\mbox{V}_2\mbox{O}_3+2\mbox{SO}_3

## Կիրառությունը
Վանադիումի (III) օքսիդը օգտագործվում է վանադիումի բրոնզներ ստանալու համար, որոնք օգտագործվում են անոդների արտադրության համար `քիմիական էներգիայի աղբյուրների, էլեկտրոլիզի վաննաների կաթոդների, որպես կատալիզատորների` օրգանական սինթեզում, տպման ներկերի համար գունանյութերի, կիսահաղորդչային դիոդների նյութերի և ճնշման տվիչների համար։ Օգտագործվում է որպես նյութ տերմիստորների համար։ Այն հանդիպում է բնության մեջ Կարելիիտ հանքանյութի տեսքով։

## Նշումներ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Վանադիումի միացություններ
Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ
Ադրբեջանի դրոշների ցանկ

Սա **Ադրբեջանի դրոշների ցանկ**ն է։

## Ազգային դրոշ

## Կառավարական դրոշներ

## Ռազմական դրոշներ

## Պատմական դրոշներ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Ցանկեր:Ադրբեջան
Գլոբուլա (աստղագիտություն)

[մինի|253x253փքս|Գլոբուլներ IC 2944-ում, լուսանկարը արված է [Հաբլ (աստղադիտակ)|Հաբլ աստղադիտակի կողմից]]
 
**Գլոբուլը** մութ, **գազանման** փոշոտ միգամածություն է, որը սովորաբար դիտվում է այլ լուսավոր միգամածությունների կամ աստղերի ֆոնի վրա։

## Առանձնահատկությունները
Գլոբուլան առանձնանում է մյուս մութ միգամածություններից կտրուկ գծված սահմաններով և դրա բաղադրիչ նյութի ավելի մեծ խտությամբ, որի պատճառով գլոբուլան գործնականում անթափանց է։ Գլոբուլայի զանգվածը գտնվում է 1-100 արեգակնային զանգվածների սահմաններում, մինչդեռ նյութի կոնցենտրացիան գնահատվում է 10  -10  սմ  :

Գլոբուլաների քիմիական կազմը բնորոշ է միջաստղային նյութերին. Այն հիմնականում կազմված է մոլեկուլային ջրածինից, հելիումից, ածխածնի օքսիդներից և սիլիցիումի փոքր բաժնից։

Գլոբուլաները բնութագրվում են շատ ցածր ջերմաստիճանով . այն չի գերազանցում 30 Կ և կարող է իջնել 8 Կ.

## Առաջացումը
Գլոբուլաները, ընդհանրապես, միգամածությունները, կարող են ձեւավորվել տարբեր ձևերով։ Թեթև միգամածություններում փոքր գլոբուլաներ են առաջացել, ըստ երեւույթին, միջաստղային միջավայրի խտության տատանումների պատճառով, խիստ սեղմված շրջապատող տաք գազի ճնշման տակ։ Հնարավոր է, որ ժամանակի ընթացքում այս գլոբուլների մեծ մասը ցրվի արտաքին գործոնների (ջերմաստիճան, ճնշում, ճառագայթում) ազդեցության տակ։

Խոշոր գլոբուլաները ունեն իրենց սեփական ձգողական դաշտ՝ բավարար դրա ազդեցության տակ սեղմվելու համար։ Այս դեպքում հնարավոր է դառնում աստղերի ձևավորման գործընթացի սկիզբը։

## Հայտնի օրինակներ
* Ձիու գլխիկ (միգամածություն)
* Օձ (միգամածություն) (Բարնարդ 72)
* Ածուխ պարկ
* Արծիվ միգամածության բեկորներ
* Մոլեկուլային ամպ Barnard 68

20-րդ դարի սկզբին ամերիկացի աստղագետ Էդվարդ Էմերսոն Բարնարդը կազմեց 349 մութ միգամածությունների կատալոգ, որոնց մեծ մասը կարելի է վերագրել գլոբուլաներին։

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Միգամածություններ
Ռիչարդ Ֆլանագան

**Ռիչարդ Միլլեր Ֆլանագան** (, ), ավստրալիացի գրող, 2014 թվականի Բուքերյան մրցանակի դափնեկիր։ 1998 թվականին նկարահանել է «Բամբակի ձայնը մեկ ափում» ֆիլմն ըստ իր հեղինակած համանուն վեպի։

## Կենսագրություն
Ֆլանագանը ծնվել է Թասմանիա նահանգի Լոնդֆորդ քաղաքում, 1961 թվականին։ Ընտանիքի վեց երեխաներից հինգերորդն է։ 1983 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Թասմանիայի համալսարան` ստանալով բակալավարի աստիճան։ Շարունակել է ուսումը Օքսֆորդի համալսարանում` Ռոդսի կրթաթոշակով, որն ավարտել է մագիստրոսի աստիճան։ Բացի վեպեր և պատմվածքներ գրելը` Ռիչարդ Ֆլանագանը գրել է գրականության, շրջակա միջավայրի, արվեստի և քաղաքականության մասին` տպագրվելով ավստրալիական ու միջազգային մամուլում, այդ թվում` Լը Մոնդ, The Daily Telegraph, Süddeutsche Zeitung-ը, Նյու Յորք Թայմս և The New Yorker պարբերականներում։ Ֆլանագանը ապրում է Հոբարթում` իր կնոջ և երեք աղջիկների հետ։

## Մատենագրություն
### Գեղարվեստական գրականություն
* *Գետային նավատարի մահը / Death of a River Guide* (1994 թվական)
* *Մի ծափի ձայնը/The Sound of One Hand Clapping* (1997 թվական)
* *Գոուլդի ձկների գիրքը* / *Gould's Book of Fish: A Novel in Twelve Fish* (2001 թվական)
* *Անհայտը ահաբեկիչը / The Unknown Terrorist* (2006 թվական)
* *Ցանկություն / Wanting* (2008 թվական)
* *Նեղ ճանապարհ դեպի հեռավոր բևեռ / The Narrow Road to the Deep North* (2013 թվական)
* *Առաջին մարդը/First Person* (2017 թվական)

### Ոչ գեղարվեստական աշխատանքներ
* *A Terrible Beauty: History of the Gordon River Country (1985 թվական)*
* *The Rest of the World Is Watching — Tasmania and the Greens*, соавтор (1990 թվական) 
* *Codename Iago: The Story of John Friedrich*, соавтор (1991 թվական) 
* *Parish-Fed Bastards. A History of the Politics of the Unemployed in Britain, 1884–1939* (1991 թվական)
* *And What Do You Do, Mr Gable?* (2011 թվական)
* *Notes On An Exodus* (2015 թվական)

### Ֆիլմեր
* *Մեկ ծափի ձայնը* / *The Sound of One Hand Clapping* (ռեժիսոր և սցենարիստ)
* ''Ավստրալիա'' / *Australia* (սցենարի համահեղինակ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Richard Flanagan . British Council.
* Richard Flanagan . BookBrowse.

Կատեգորիա:Ավստրալիայի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի սցենարիստներ
Քարեն Պիստորիուս

**Քարեն Պիստորիուս** (, ), նորզելանդացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Քարենն իր երեք ավագ եղբայրների և քույրերի հետ ծնվել և մեծացել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում՝ Ռյուսթենբուրգում։ Նրա ընտանիքն արտագաղթել է Նոր Զելանդիա, երբ նա 12 տարեկան էր։ Այնտեղ Քարենը սկսել է մասնակցել դպրոցի թատերական բեմադրություններին։ Համալսարանում ուսումնասիրել է արվեստ և դիզայն և մասնագիտացել անիմացիայի և նկարազարդման մեջ։ Համալսարանն ավարտելուց հետո որոշ ժամանակ աշխատել է թատրոնում, իսկ հետո սկսել է նկարահանվել հեռուստատեսությունում և կինոյում։

### Կարիերա
Հեռուստատեսությամբ Քարենն առաջնաելույթ է ունեցել 2000 թվականին «Լեգենդ փնտրողի մասին» սերիալում կատարած էպիզոդիկ դերով։ Հետո «Երկնագույն վարդը», «Թղթե հսկաները։ Լրագրային պատերազմներ» և «Այսպիսին է կյանքը» սերիալներում նկարահանվել է գլխավոր դերերում։ Դերասանուհին ձեռք է բերել հայտնիություն «Դանդաղ արևմուտք» և «Լույսն օվկիանոսների միջև» ֆիլմերում կատարած դերերի շնորհիվ։

2016 թվականին Քարենը խաղացել է «Ժխտում» կենսագրական դրամայում, իսկ 2017 թվականին՝ «Բեռ» գիտաֆանտաստիկ ֆիլմում։

2018 թվականին Տորոնտոյի կինոփառատոնում կայացել է դերասանուհու մասնակցությամբ «Գլորիա Բել» ռոմանտիկ դրամայի պրեմիերան։ Նույն թվականին համաշխարհային վարձույթով թողարկվել է «Գիշատիչ քաղաքների ժամանակագրությունը» ֆիլմը, որը ստեղծվել է Ֆիլիպ Ռիվի համանուն վեպի մոտիվներով։ Ժապավենում Քարենը խաղացել է հնագետ Պանդորա Շոուի դերը։

2020 թվականի վերջին թողարկվելու է «Խելահեղ» թրիլլերը, որում Քարենը կատարել է գլխավոր դեր․ աղջկա, որին սկսում է հետապնդել հոգեկան հիվանդ վարորդը այն բանից հետո, երբ աղջիկը լուսացույցի տակ առաջ է անցնում նրանից։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Somebody Else

«**Somebody Else**», անգլիական The 1975 ռոք խմբի երգ նրանց երկրորդ՝ «I Like It When You Sleep, for You Are So Beautiful yet So Unaware of It» (2016) ստուդիական ալբոմից։ Այն թողարկվել է որպես սինգլ 2016 թվականի փետրվարի 15-ին։ Երգը՝ զբաղեցնելով Alternative Songs չարթի հինգերորդ հորիզոնականը, դարձել է խմբի՝ այս չարթում բարձրագույն դիրք զբաղեցրած սինգլը։ Այն նաև զբաղեցրել է Միացյալ Թագավորության չարթի 55-րդ և Ավստրալիայի՝ 34-րդ հորիզոնականները։ NME-ն անվանել է այն 2016 թվականի երկրորդ լավագույն երգ։ Pitchfork-ն ընդգրկել է երգն իր «2016 թվականի 100 լավագույն երգ» ցանկի 74-րդ հորիզոնականին։ Այն ընդգրկվել է նաև 2016 թվականի «Գրեթե տասնյոթ» ֆիլմի սաունդթրեքում։

## Տեսահոլովակ
«Somebody Else» երգի երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Թիմ Մաթիայի կողմից և թողարկվել է 2016 թվականի հուլիսի 7-ին։ Տեսահոլովակի սկզբի տեսաշարը հիշեցնում է Դեյվիդ Լինչի «Ճագարներ» կարճամետրաժ ֆիլմը։ Գլխավոր վոկալիստ Մեթի Հիլին մտնում է սենյակ ծաղրածուի գրիմով, որը մինչ այդ օգտագործվել է «A Change of Heart» երգի տեսահոլովակում, իսկ մյուս Մեթին նստած է բազմոցին, փաթաթված վիճակում։ Ինչպես «Ճագարներ» ֆիլմում, այդպես էլ տեսահոլովակում Հիլիի գործողություններն ուղեկցվում են հետկադրային ծիծաղով, ծափահարություններով և բացականչություններով։ Նա մաքրում է ծաղրածուի գրիմը, նստում է բազմոցին և խոսում բացառապես անընթեռնելի ձայնով մյուս Մեթիի հետ, նախքան կրկին հեռանալը։

Երբ երգը սկսվում է, տեսանյութը փոխում է իր տոնը, անցնելով գունավոր կադրերի։ Հիլին, որի սիրտը կոտրված է, փորձում է միայնակ վերապրել գիշերը՝ լացելով, խմելով, պարելով և, ի վերջո, մեքենայի հետևի նստատեղում սեռական հարաբերությունների մեջ մտնելով մերկապարուհու հետ։ Վերջին մոտ, Հիլին գիտակցության է գալիս և հասկանում է, որ այլ մարդկանց հետ փոխազդեցությունները զգայապատրանքներ էին, և այդ մարդկանց մեծ մասը նրա պատճեններն են (մերկապարուհու դեպքում պարզվում է, որ Մեթին շոյում էր իր սեփական դեմքն ու կուրծքը)։ Տեսահոլովակը հիմնված է Հիլիի գրած պատմության վրա։

## Չարթեր

### Շաբաթական չարթեր

### Տարեվերջյան չարթեր

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 երգեր
Կատեգորիա:The 1975 խմբի երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Ռիչարդ Ֆոլց

**Ռիչարդ Ֆոլց** (, ), ամերիկյան ծագմամբ կանադացի գիտնական։ Մասնագիտանում է Իրանի պատմության և կրոնի պատմության, մասնավորապես զրադաշտականության և իսլամի մեջ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Յուտայի համալսարանը պարսկական գրականություն և կիրառական լեզվաբանություն մասնագիտությունների գծով։ Հարվարդի համալսարանում ստացել է Մերձավոր Արևելքի պատմության գծով փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան։

Դասավանդել է Բրաունովսկի, Կոլումբիայի  Ֆլորիդայի համալսարաններում։ Ներկայումս Մոնրեալի Կոնկորդիայի համալսարանի կրոնագիտության և մշակույթների ամբիոնի պրոֆեսոր է։

Միջին Ասիայի պատմության բազմաթիվ աշխատանքների հեղինակ է։ Նրա «Տաջիկների պատմություն. Արևելքի իրանցիներ» գիրքը տաջիկների պատմության վերաբերյալ առաջին հետազոտությունն է ՝ սկսած հին ժամանակներից մինչև մեր օրերը։ Նա նաև կատարել է օսերի պատմության և մշակույթի վերաբերյալ ուսումնասիրություններ։ 2019 թվականին նա եղել է Վ. Ի. Աբաևի անվան հումանիտար և սոցիալական հետազոտությունների Հյուսիս-օսական ինստիտուտում հրավիրված հետազոտող։ 2020 թվականին հունվարին ամուսնացել է Ֆաթիմա Վիտալիևնա Կիրգուևայի հետ Վլադիկավկազում։

Ներկայումս նա անգլերեն լեզվով առաջին գիրքն է գրում Օսեթիայի պատմության և մշակույթի մասին։

Ֆոլցն իր աշխատանքներում ընդգծում է իրանական քաղաքակրթության կարևորությունը համաշխարհային պատմության մեջ, հատկապես կրոնի բնագավառում։ Նա նաև գրել է էկոլոգիական էթիկայի եւ կենդանիների իրավունքների պաշտպանության մասին, մասնավորապես իսլամական ավանդույթի եւ մուսուլմանական մշակույթների համատեքստում։

## Գիտական աշխատանքներ
### Մենագրություններ

* *Mughal India and Central Asia*. — Karachi: Oxford University Press, 1998.
* *Animals in Islamic Tradition and Muslim Cultures*. — Oxford: Oneworld, 2006.
* *Religions of the Silk Road: Premodern Patterns of Globalization*, revised 2nd edition. — New York: Palgrave Macmillan, 2010.
* *Religions of Iran: From Prehistory to the Present*. — London: Oneworld, 2013.
* *Iran in World History*. — New York: Oxford University Press, 2016.
* *A History of the Tajiks: Iranians of the East*. — London: Bloomsbury, 2019.
* *The Ossetes: Modern-Day Scythians of the Caucasus*. — London: Bloomsbury, 2021.

### Հոդվածներ ռուսերենով
* «Что означает термин "Таджик"?», *Весь мир – тело, Иран – сердце...,* р. Сафар Абдулло, Алматы, 2019, 100-111.
* «Тюрки: строители империй и защитники персидской культуры», *Духовно-исторические связи народов Ирана и Дашти Кипчака,* р. Сафар Абдулло, Алматы, Издательский дом «Библиотека Олжаса», 2018, 63-86.
* «Ричард Фрай и История Таджиков» // *Муаррих*/*Историк* 2/6 (2016): 73-79.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Алиса Волкова, "Спор об аланстве – надуманная проблема", *Кавказ.Реалии*, 12 mая 2020
* "Ричард Фольц: иранистика не может быть полно и адекватно освещенной без осетинского элемента", *Владгазете*, 11 июня 2019
* Лекция на историческом факультете МГУ (на английском), 20 мая 2019
* ''История таджиков: Иранцы Востока'': Интервью с автором, *CAA-network*, 15 mая 2019
* Камолиддин Абдуллаев, "Таджики – иранцы Востока?", *ASIA-Plus*, 18 марта 2019

Կատեգորիա:Իրանագետներ
Կատեգորիա:Կանադացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Կանադացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Կանադացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Յուտայի համալսարանի շրջանավարտներ
Սարգիս Բաղդասարյան (մանկավարժ)

**Սարգիս Հակոբի Բաղդասարյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սարգիս Բաղդասարյանը ծնվել է 1915 թվականին, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Մարտունու շրջանի Ղուզե կալեր գյուղում։ Նախնական կրթությունն ստացել է գյուղի տարրական դպրոցում, այնուհետև սովորել է Ճարտար գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ 1937 թվականին Բաղդասարյանը մեկնել է Երևան՝ ուսումը շարունակել Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում, 5-րդ կուրսն ավարտելուց հետո նշանակվել է Սևանի շրջանի Ծովագյուղի միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար, ապա՝ տնօրեն։

1941 թվականին Բաղդասարյանը կամավոր մեկնել է կարմիր բանակ։ Մարտական ուղին սկսվել է Հյուսիսային Կովկասի Մոզդոկ քաղաքից, որի մատույցներում վիրավորվել է և տեղափոխվել Գրոզնի քաղաքի հոսպիտալը, ապաքինվելուց հետո վերադարձել է զորամաս։ 1943 թվականին կռվել է 75-րդ հրաձգային գնդում։ 1943-1944 թվականներին 526-րդ հրաձգային գնդում մարտնչել է Մոզդոկի,Պերվոմայսկի և Գեորգիևսկի ազատագրման համար։ 1944-1945 թվականներին կռվել է 8-րդ առանձին ռազմաօդային զորամասում և մասնակցել Բելոռուսիայի, Լեհաստանի ազատագրման, Օդերի ֆրանկֆուրտ և Բեռլին քաղաքների գրավման մարտերին։ 1945 թվականի ապրիլի 25-ին Սարգիսը Բեռլինի գրավման մարտերի ժամանակ Ռայխստագից ոչ հեռու ծանր վիրավորվել է և տեղափոխվել Լեհաստանի Լոձ քաղաքի հոսպիտալ, ապաքինվելուց հետո վերադարձել է Բեռլին, իր զորամասը։

1945 թվականի նոյեմբերին զորացրվել է բանակից, հանձնել համալսարանի պատմության ֆակուլտետի պետական քննությունները, որից հետո շարունակել մանկավարժական գործունեությունը հանրապետության տարբեր շրջաններում, Երևան քաղաքում։

Պարգևատրվել է «Բեռլինի գրավման համար», «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» և ուրիշ մեդալներով։ Երկար տարիներ եղել է տեղական խորհրդի պատգամավոր, ակտիվորեն մասնակցել կուսակցական-հասարակական կյանքին։

## Պարգևներ
* «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ
* «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Բեռլինի գրավման համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Վուլկան (մոլորակ)

**Վուլկանը** ենթադրական փոքր մոլորակ է, որի ուղեծիրը ենթադրվում էր, որ գտնվում է Մերկուրիի ու Արեգակի միջեւ։

## Պատմություն
19-րդ դարի կեսերին կատարվեցին Մերկուրիի շարժման ճշգրիտ դիտարկումներ, և պարզվեց, որ այս մոլորակի պերիհելիոնի շեղումը հնարավոր չէ բացատրել՝ օգտագործելով դասական երկնային մեխանիկան։ Ֆրանսիացի աստղագետ և մաթեմատիկոս Ուրբեյն Լե Վերյեն ենթադրում էր, որ սա Մերկուրիի և Արեգակի միջև տեղակայված անհայտ մոլորակի ազդեցության արդյունք է։ Ֆիզիկոս Ժակ Բաբինեի առաջարկով հիպոթետիկ մոլորակին տրվեց «Վուլկան» («Հրաբուխ») անվանումը։

Տիցիուս-Բոդոի կանոնի համաձայն (D_i= -3  ) Վուլկանի գոյությունը միանգամայն հավանական է, և նրա ուղեծրի շառավիղը = 0,1 ա․մ․։  (Չնայած, ինչպես ցույց է տալիս Ֆաետոն / աստերոիդների գոտու օրինակը, այս ուղեծրում կարող են լինել միայն վուլկանոիդներ)։

1859 թվականին Լե Վերիեն նամակ է ստացել սիրողական աստղագետ Լեսկարբոտից, ով հայտնում էր, որ մարտի 25-ին Արեգակի սկավառակի երկայնքով շարժվում է մոլորակի նման շրջանաձեւ մութ օբյեկտ։ Լե Վերիեն անմիջապես գնաց Լեսկարբոյի մոտ, որպեսզի անձամբ հարցնի նրան հայտնաբերված երկնային մարմնի մասին։ Բացի Լեսկարբոյի տվյալներից, Լե Վերիեն ընտրեց հինգ այլ դիտումների արդյունքներ, որոնք, նրա կարծիքով, չէին կարող վերագրվել Մերկուրիի կամ Վեներայի արեգակնային սկավառակի վրայով անցնելու դեպքերին։ Այս վեց դիտումների հիման վրա նա 1859 թվականին հաշվարկել է անտեսանելի մոլորակի ուղեծիրը, որի անվանել է **Վուլկան** ։

1877 թվականին Լե Վերիեն մահացավ՝ չսպասելով Վուլկանի հայտնաբերելուն, որի գոյությանը նա հավատում էր մինչ կյանքի վերջը։ Բացի այդ, 1878 թվականի հուլիսի 29-ի խավարման ժամանակ մի քանի աստղագետներ միանգամից դիտեցին ուրվական մոլորակը։ Միչիգանի համալսարանի աստղագիտության պրոֆեսոր Ջեյմս Ուոթսոնը ասաց, որ Մերկուրիի ուղեծրում նա երկու մոլորակ է դիտել։ Մեկ այլ աստղագետ ՝ Լուիս Սվիֆթը, որը հայտնաբերեց իր անունով գիսաստղը, նույնպես պնդում էր, որ տեսել է լուսավոր մոլորակի նման օբյեկտ։ Սակայն պարզվեց, որ այս դիտարկումներից հաշվարկված ուղեծրերը չեն համընկնում ոչ իրար, ոչ էլ այն ուղեծրին, որը ժամանակին հաշվարկել է Լե Վերիեն։ Բնականաբար, գիտական շրջանակներում դիտման նման արդյունքները չէին կարող լուրջ ընդունվել։

Չնայած երկար տարիների որոնումներին՝ այս մոլորակը հնարավոր չեղավ գտնել։ Հրապարակվել են Վուլկանի դիտումների մի քանի զեկույցներ, բայց այդ դիտումները, որպես կանոն, չէին համընկնում միմյանց հետ կամ Լե Վերիերի հաշվարկների հետ, և այլ աստղագետներ ի վիճակի չէին դրանք հաստատել։ 20-րդ դարի սկզբին Մերկուրիի վարքը լիովին բացատրվեց Էյնշտեյնի հարաբերականության ընդհանուր տեսությամբ՝ առանց լրացուցիչ երկնային մարմինների ներդրման անհարժեշտության։

Քանի որ Վուլկան մոլորակը գոյություն չունի, և այս անունը թափուր է, առաջարկ եղավ 2012-ին հայտնաբերված Պլուտոնի արբանյակը կոչել «Վուլկան»։ Այնուամենայնիվ, այս տարբերակը մերժվեց, քանի որ դիցաբանական Վուլկանն անմիջական կապ չուներ մահվան թագավորության աստծո՝ Պլուտոնի հետ, և արբանյակը կոչվեց Ստիքս :

## Տես նաև
* Հրաբուխներ
* Ֆաետոն (մոլորակ)

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգի հիպոթետիկ ​​օբյեկտներ
Կատեգորիա:Հիպոթետիկ մոլորակներ