open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նիտրատներ

**Նիտրատներ** (), ազոտական թթվի աղերն են, պարունակում են միավալենտ NO^-_3 անիոն։ Նիտրատները սպիտակ, բյուրեղային նյութեր են։

Պատմական անվանումը սելիտրա է (NaNO_3՝ չիլիական, KNO_3՝ հնդկական, Ca(NO_3)_2՝ նորվեգական), որն այժմ օգտագործվում է հիմնականում միներալոգիայում որպես հանքանյութերի անվանում և որպես պարարտանյութերի անվանում գյուղատնտեսության մեջ։

## Ընդհանուր քիմիական հատկություններ
Նիտրատները ստացվում են մետաղների, օքսիդների, հիդրօքսիդների և աղերի վրա ազոտական թթվով HNO_3 ազդելիս։ Գործնականում բոլոր նիտրատները ջրում լուծելի են։

Նիտրատները պինդ վիճակում (սովորաբար գտնվում են հալված վիճակում) հանդիսանում են բավական ուժեղ օքսիդիչներ, սակայն ի տարբերություն ազոտական թթվի լուծույթում գործնականում չունեն օքսիդացնող հատկություններ։

Նիտրատները կայուն են սովորական ջերմաստիճանում։ Սովորաբար դրանք հալվում են համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանում (200-600&nbsp;°C), հաճախ քայքայվում են։

### Նիտրատների քայքայում
Ազոտական թթվի աղերը տաքացնելիս քայքայվում են, ընդ որում քայքայման արդյունքը պայմանավորված է մետաղների ստանդարտ էլեկտրոդային պոտենցիալների շարքում աղ առաջացնող մետաղի դիրքից։

Li→Rb→K→Ba→Sr→Ca→Na→Mg→Al→Mn→Zn→Cr→Fe→Cd→Co→Ni→Sn→Pb→**<big>[[Ջրածին|(H)]]</big>**→Sb→Bi→Cu→Hg→Ag→Pd→Pt→Au

Մագնեզիումից ձախ տեղադրված մետաղների նիտրատները (բացի լիթիումից) քայքայվելիս առաջացնում են նիտրիդներ և թթվածին, օրինակ նատրիումի նիտրատը քայքայվում է 300°С-ում.
: 2 NaNO3 -> 2 NaNO2 + O2 ^

Մետաղների ստանդարտ էլեկտրոդային պոտենցիալների շարքում մագնեզիումից պղինձ տեղադրված մետաղների նիտրատները, ինչպես նաև լիթիումի նիտրատը քայքայվելիս առաջացնում են մետաղի օքսիդ, ազոտի (IV) օքսիդ և թթվածին։ Օրինակ պղնձի (II) նիտրատը տաքացնելիս քայքայվում է առաջացնելով պղնձի (II) օքսիդ, ազոտի (IV) օքսիդ և թթվածին.
: 2 Cu(NO3)2 ->[>170~\mathrm{^\circ C}] 2 CuO{} + 4 NO2{} + O2

Շարքում պղնձից հետո տեղադրված մետաղների նիտրատները քայքայվելիս առաջացնում են ազատ մետաղ, ազոտի (IV) օքսիդ և թթվածին։ Օրինակ արծաթի  նիտրատը 170°С տաքացնելիս քայքայվում է առաջացնելով ազատ արծաթ, ազոտի (IV) օքսիդ և թթվածին
: 2 AgNO3 ->[>170~\mathrm{^\circ C}] 2 Ag{} + 2 NO2{} + O2

Ամոնիումի նիտրատի ջերմային քայքայումը ջերմաստիճանից կախված ընթանում է տարբեր ձևերով.
* 270&nbsp;°C-ից ցածր ջերմաստիճանում՝
: NH4NO3 -> N2O ^ + 2 H2O

* 270&nbsp;°C-ից բարձր ջերմաստիճանում կամ դետոնացիա
: 2 NH4NO3 -> 2 N2 + O2 + 4 H2O

## Կիրառություն
Նիտրատները հիմնականում կիրառվում են որպես պարարտանյութեր (սելիտրաներ) և պայթուցիկ նյութեր (ամոնիտներ)։ Կիրառվում են  տեխնիկայում, ապակու և դեղանյութերի արտադրությունում։ Մտնում են հրթիռային վառելիքի բաղադրության մեջ։ Երշիկեղենի արտադրությունում օգտագործվում են որպես սննդային հավելումներ։

## Կենսաբանական դեր
Ազոտական թթվի աղերը հանդիսանում են հանքային պարարտանյութերի բաղադրիչներ։ Նիտրատների բաղադրության մեջ մտնող ազոտը բուսական բջիջներում ունի կառուցողական գործառույթ և օգտագործվում է քլորոֆիլ ստեղծելիս։ Մարդկանց օրգանիզմում նիտրատները վերածվում են նիտրիտների և նիտրոզամինի։

## Գրականություն
* Գ.Պ. Խոմչենկո, Քիմիայի ձեռնարկ ԲՈւՀ ընդունվողների համար, 2005թ., Երևան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղեր
Կատեգորիա:Ազոտային պարարտանյութեր
Մանհվա

**Մանհվա** ( ), կորեական կոմիքս։ Տերմինը նշանակում է անիմացիոն մուլտֆիլմեր, ծաղրանկար, և Կորեայից դուրս սովորաբար օգտագործվում է բացառապես կորեական կոմիքսներ նշելու համար։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Կորեական մանհվան շատ նման է ճապոնական մանգային և չինական մանհուային։ Դրանք շատ ընդհանուր գծեր ունեն, բայց յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները՝ տեքստն ու գրաֆիկը համապատասխանում են տվյալ երկրի մշակույթին ու պատմությանը։ Սկզբում մանհվան եղել է Կորեայի նորագույն ծանր պատմության ազդեցության տակ, դա ազդել է ձևերի և ժանրերի բազմազանության վրա։ Մանհվան զարգացել է մինչև հեղինակային մինի պատմություններ, գրաֆիկորեն կողմնորոշված աշխատանքներ և համացանցի միջոցով տարածվող մանհվա սերիալներ։ Այս պահին հատուկ պորտալներում և անձնական էջերում համացանցային մանհվայի երկար շարքը սիրված աղբյուր է Հարավային Կորեայի երիտասարդ սերնդի շրջանում (օրինակ՝ Media Daum ):

Մանհվան սովորաբար վերաբերում է հարավկորեական կոմիքսներին, բայց կան նաև հյուսիսկորեական կոմիքսներ։

Մանհվան կարդում են նույն ուղղությամբ, ինչպես հայալեզու գրքերը, հորիզոնական ձախից աջ, քանի որ հանգըլի տեքստը սովորաբար գրված է այդպես, չնայած երբեմն այն կարող է գրվել ճիշտ այնպես, ինչպես ճապոներենը և չինարենը` ուղղահայաց աջից ձախ։ Երկու տարբերակների դեպքում էլ այն կարդում են վերևից ներքև։

Ի տարբերություն Ճապոնիայի, մանհվան այդքան էլ տարածված չէ Կորեայի Հանրապետությունում, թեև վերջին տարիներին մանհվայի հիման վրա նկարահնվել են ֆիլմեր և հեռուստասերիալներ (Full House և Goong)։

## Մանհվայի դասակարգում
* մյոնան մանհվա () [Myeongrang manhwa], ցանկացած տարիքի համար քոդոմոյի կամ հումորային մանգայի համարժեքը։
* սոնյոն մանհվա () [Sonyeon manhwa], շոնենի համարժեքը։
* սունջոն մանհվա () [Sunjeong manhwa], շոջոյի համարժեքը։
* չոնյոն մանհվա () [Cheongnyeon manhwa], սեյնենի համարժեքը։
* մանմուն մանհվա  () [Manmun manhwa]
* թաքչի մանհվա () [Ttakji manhwa], արկածային մանհվա, որում սյուժեն ծավալվում է արևմուտքում։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Մանգա, ճապոնական կոմիքս 
* Կոմիքս

## Արտաքին հղումներ

* «Մանհվա հասկացողություն»․ պատմություն, մշակույթ, առաջարկություններ 
* Մանհվայի հավաքածու (마왕일기) 
* Կորեայում անիմացիայի և կոմիքսների համայնք 
* Սեուլի անիմացիոն կենտրոն  

Կատեգորիա:Կորեայի մշակույթ
Կատեգորիա:Կորեական գրականություն
Կատեգորիա:Մանհվա
Ռոջեր Սիսսոն

**Ռոջեր Լի Սիսսոն** (*, *), տվյալների մշակման բնագավառի վաղ ռահվիրա։ Աշխատել է  Whirlwind նախագծի վրա, երբ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ասպիրանտ էր։ Հիմնադրել է առաջին խորհրդատվական ընկերությունը` նվիրված տվյալների էլեկտրոնային մշակմանը, հրատարակել է մի շարք  գրքեր և պարբերականներ՝ համակարգիչների և տվյալների մշակման վերաբերյալ։

1950 թվականին  հունվարին Սիսսոնը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի կողմից ստացել է Էլեկտրատեխնիկայի  մագիստրոսի կոչում։ Նա աշխատել է Ջեյ Ֆորրեսթերի լաբորատորիայում՝ *Whirlwind*  նախագծի վրա։ Նրա թեզը, որը գրել էր  Ալֆրեդ Սուսկինդի հետ, վերաբերում էր կաթոդային ճառագայթային խողովակի ցուցադրման թվային անալոգային փոխարկմանը։

Ռոջեր Լի Սիսսոնը և Ռիչարդ Քեննինգը ստեղծել են առաջին խորհրդատվական ընկերություններից մեկը, որը նվիրված էր բացառապես տվյալների էլեկտրոնային մշակմանը։ 1955 թվականից սկսած Սիսոնը և Քեննինգը հրատարակել են նաև ամենավաղ համակարգչային պարբերականներից մեկը՝ *Data Processing Digest*: Սիսսոնը շարունակել է գրել մի շարք նշանավոր գրքեր *EDP* թեմայով, ինչպիսին են՝ «Տվյալների մշակման կառավարում», «Տվյալների մշակման կառավարչի ուղեցույց»։ 1959 թվականին  *Operations Research* ամսագրում  հրատարակվել է գործողությունների հետազոտության բնագավառում նրա ազդեցիկ հոդվածը՝ «Գործողությունների հաջորդականության մեթոդները աշխատատեղերում»։

## Մահ
Ռոջեր Լի Սիսսոնը մահացել է 1992 թվականի հունվարի 22-ին, Նյու Յորք քաղաքում` սրտի կաթվածից։  Մահացել է 65 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Հենրի Ջեյմս Պայ

**Հենրի Ջեյմս Պայ** (, ), անգլիացի բանաստեղծ և արձակագիր, որ ստեղծագործել է լուսավորության և ռոմանտիզմի դարաշրջանի սկզբում։ Մեծ Բրիտանիայի բանաստեղծ-դափնեկիր 1790-1813 թվականներին։

## Կենսագրություն
Հենրի Ջեյմս Պայը ծնվել է 1744 թվականի փետրվարի 10-ին Լոնդոնում։ Նրա հորեղբայրը եղել է բրիտանացի ծովակալ Թոմաս Պայը (մոտ 1708-1785)։ Կրթություն է ստացել   Օքսֆորդի համալսարանի Սբ. Մագթաղինեի քոլեջում։

Նրա հայրը մահացել է 1766 թվականին՝ նրան ժառանգություն թողնելով 50 000 ֆունտ ստերլինգ պարտք, իսկ հայրական տան հրդեհն էլ ավելի է մեծացրել դժվարությունները, որոնք ընկել են Հենրի Ջեյմս Պայի ուսերին։

1784 թվականին Հենրի Ջեյմս Պայն ընտրվել է  Բերքշիրի խորհրդարանի պատգամավոր։ Նա ստիպված է եղել վաճառել իր հոր կալվածքը և 1790 թվականին խորհրդարանից հեռանալուց հետո դարձել է ոստիկանության մագիստրատ Վեսթմինսթերում։

Չնայած Հենրի Ջեյմս Պայը, ըստ իր ժամանակակիցների, չուներ լեզվի փայլուն իմացություն և զուրկ էր բանաստեղծական տաղանդից, այնուամենայնիվ, նա ձգտում էր ձեռք բերել ճանաչում որպես բանաստեղծ։ Նա գրել է բազմաթիվ անտաղանդ բանաստեղծություններ և տպագրել իր պոեզիայի մի շարք հատորներ։

Բանաստեղծ-դափնեկրի պաշտոնը հայտնվել է Հակոբ I Անգլիացի թագավորի օրոք՝ 1619 թվականին։ 1790 թվականից այդ պաշտոնը դարձել է վճարովի։ Բանաստեղծ-դափնեկիր Հենրի Ջեյմս Պայը, որն այդ պաշտոնն զբաղեցրել է 1790 թվականից մինչև իր մահը 1813 թվականին, դարձել է առաջին բանաստեղծ-դափնեկիրը, որը տարեկան ստացել է 27 ֆունտ ակնկալվող տարեկան մեկ պիպա գինու փոխարեն

1790 թվականին Հենրի Ջեյմս Պայը նշանակվել է թագավոր Գեորգ III-ի բանաստեղծ-դափնեկիր, հավանաբար որպես փոխհատուցում Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատում Ուիլյամ Փիտ Կրտսերին հավատարիմ ծառայության համար։ Նշանակումը դիտվել  է որպես ծիծաղելի, իսկ նրա պոեզիան անընդհատ արժանացել է ծաղրի և արհամարհանքի։

Հենրի Ջեյմս Պայի մահից հետո նա մնացել է այն եզակի անհաջողակներից մեկը, որոնց անվանել են «բանաթուխ»։

Հեղինակել է մի շարք արձակ ստեղծագործություններ։ Թարգմանեց Արիստոտելի «Պոետիկան»։

## Ընտրյալ երկեր
;Արձակ
* The Democrat (1795)
* The Aristocrat (1799)
* Summary of the Duties of a Justice of the Peace out of Sessions (1808)
;Պոեզիա
* Poems on Various Subjects (1787)
* Adelaide: a Tragedy in Five Acts (1800)
* Alfred (1801)
; Թարգմանություններ
* Aristotle’s Poetics (1792)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հենրի Ջեյմս Պայի ստեղծագործություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ
Ճապոնիայի մարզերի ցանկ

250px|մինի|աջից|Ճապոնիայի մարզեր և պրեֆեկտուրաներ
Ճապոնիան ավանդաբար բաժանված է ութ շրջանի։ Դրանք պաշտոնական վարչական միավորներ չեն, բայց օգտագործվում են Ճապոնիայի տարածաշրջանային բաժանման համար՝ մի շարք համատեքստերում։ Օրինակ, քարտեզները և աշխարհագրության դասագրքերը Ճապոնիան բաժանում են ութ մարզերի, եղանակի հաշվետվությունները սովորաբար տալիս են ըստ տարածաշրջանի, և շատ ձեռնարկություններ և հաստատություններ օգտագործում են իրենց տարածաշրջանը որպես իրենց անվանման մաս (Kinki Nippon Railway, Chūgoku Bank, Tōhoku University և այլն)։ 
Յուրաքանչյուր մարզ խմբավորում է երկրի 47 պրեֆեկտուրաներից մի քանիսը, բացառությամբ Հոկայդայի շրջանի, որը համապատասխանում է Հոկայդայի պրեֆեկտուրային։ Ճապոնիայի չորս հիմնական կղզիներից երեքը կազմում են յուրաքանչյուրը, իսկ ամենամեծ Հոնշո կղզին բաժանված է հինգ շրջանի։ Օկինավայի պրեֆեկտուրան սովորաբար ընդգրկված է Կիուշում, բայց երբեմն այն դիտվում է որպես իր իններորդ Օկինավայի մարզ։
Մինչ Ճապոնիան ունի ութ Բարձր դատարան, նրանց իրավասությունները չեն համապատասխանում ստորև նշված ութ ավանդական շրջաններին։

## Մարզեր և կղզիներ
Սա Ճապոնիայի խոշոր կղզիների, ավանդական շրջանների և ենթաշրջանների ցուցակ է, որոնք անցնում են հյուսիս-արևելք հարավ-արևմուտք : Ութ ավանդական շրջանները նշված են տառերով։

Հոկայդո (կղզին և նրա կղզեխումբը)

Հոնշու

Տոհոկումարզ (հյուսիսային մաս)

Կանտոյի շրջան (արևելյան մաս)

Նանպոյի կղզիներ (Տոկիոյի մետրոպոլիայի մի մասը)

Չաբուի շրջան (կենտրոնական մաս)

Հոկուրիկուի շրջան (հյուսիս-արևմտյան Չաբու)

Կիշինեցու մարզ (հյուսիս-արևելք Չաբու)

Տկայի շրջան (հարավային Չաբու)

Կանսայի (կամ Կինկի) շրջան (արևմուտք-կենտրոնական մաս)

Չագոկուի շրջան (արևմտյան մաս)

Սան'ին շրջան (հյուսիսային Չագոկու)

Սանյայի շրջան (հարավային Չագոկու)

Շիկոկու

Կյուշու

Հյուսիսային Կիշի

Հարավային Կիյշի

Օկինավա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Վարչատարածքային միավորներ ըստ երկրի
Դուան Հանսոն

**Դուան Հանսոն** (, ), ամերիկացի քանդակագործ։

## Կյանքը և ստեղծագործությունը
Դուան Հանսոնը ամերիկյան Հիպերռեալիզմի և Փոփ արտի ակնառու ներկայացուցիչներից է, ով իր քանդակներում դնելով «այսօրվա մարդու կերպարը»` ներկայացրեց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների մրջին դասի և ցածր խավի ներկայացուցիչներին։ Նա XX դարի ամենահայտնի ռեալիստ քանդակագործն է այս երկրում։ Գերմանիա կատարած իր ճանապարհորդության ընթացքում Դուան Հանսոնը ծանոթանում է քանդակագործ Георгом Григо հետ, ումից փոխանցվում են պլաստիկ կաուչուկով աշխատելու հմտություններ։ Նա տիրապետում է այս նյութից ձուլվածքներ ստեղծելու բոլոր նրբություններին, որոնք թույլ էին տալիս կատարելապես ստեղծել  մարդկային կերպարների, դեմքերի և այլնի ամենափոքր մանրուքները։ Նկարչի օգնությամբ ստեղծված նրա գործերը բացառապես չեն տարբերվում իրական մարդկանցից, նրանց լրացուցիչ նմանություն է հաղորդում դիմահարդարման, կեղծամների, հագուստի մանրակրկիտ ընտրությունը։ Այսպիսի առաջին քանդակներն ի հայտ են եկել 60-ական թվականների վերջերին։

Հանսոնի աշխատանքները սոցիալական ուղղվածություն ունեն, նրա աշխատանքի թեման «Փողոցի մարդիկ» են (*Bowery Relicts, 1969*), «Թմրամոլներ» (*Florida Shopper, 1973*), «Հոգնած կին»» (*Women with a Purse, 1974*): Քանդակագործի աշխատանքներում զգալի դեր են ունեցել նաև ամերիկյան առօրյա կյանքի այնպիսի իրադարձություններ, ինչպիսիք 60-ականների — 80-ականների պատերազմն էր Վիետնամում, ռասայական ատելությունը (հատկապես Մարտին Լյութեր Քինգի սպանությունը), կանանց նկատմամբ բռնությունը։ Ընդհանուր առմամբ, վարպետը ստեղծել է առնվազն 130 աշխատանք։

## Գրականություն
* *Kerstin Stremmel*. Realismus. — Köln, 2004.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://web.archive.org/web/20180119235216/http://www.broward.org/Arts/PublicArt/PadTour/Inventory/Pages/VendorWalkman.aspx
* http://cantorcollection.stanford.edu/objects-1/info/9815

Կատեգորիա:Ամերիկացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Լուսանկարչություն
Կատեգորիա:Ռեալիզմ
Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ժամանակակից արվեստագետներ
Նորավանք կարևորագույն թռչնաբանական տարածք

**Նորավանք կարևորագույն թռչնաբանական տարածք**, «BirdLife International» միջազգային բնապահպանական կազմակերպության կողմից առանձնացված բնական տարածություն, որն ունի «կարևորագույն թռչնաբանական տարածք»-ի կարգավիճակ։ Գտնվում է Հայաստանի հարավային վերջույթում՝ Վայոց ձորի մարզում։ Հիմնականում ընդգրկում է «Գնիշիկ» պաշտպանվող տարածքի լանդշաֆտը։

Հիմնադրվել է 2002 թվականին և համարվում է Հայաստանի 18 հատուկ թռչնաբանական տարածքներից մեկը։

Կարևորագույն թռչնաբանական տարածքը ներառում է Վայքի լեռնաշղթայի ստորոտներից դեպի կենտրոնական մասը ընկած ամբողջ հատվածը` տարածվելով Արփա գետից, Գնիշիկ գետի ամբողջ կիրճով և Հարսնաքար լեռով, մինչև պետական սահմանը։ Բարձրանալով 1200-ից մինչև 2700 մետր` տեղանքը կազմում են կիսաանապատային, լեռնատափաստանային և բազում ժայռային զանգվածները, տեղ տեղ նոսր անտառային հատվածները։

Տեղանքի բնակլիմայական առանձնահատկությունները բարենպաստ պայմաններ են ստեղծում շուրջ 190 տեսակի թռչունների համար։ Պահպանվող տարածքում հանդիպող թռչնատեսակներից են օձակեր արծիվը, ոսկյա արծիվը, գառնանգղը, գիշանգղը, բվեճը, միջերկրածովյան բազեն, կիսասպիտակավիզ ճանճորսը, ներկարարը, քարակաքավը, սպիտակ արագիլը, եվրոպական ճնճղաճուռակը, տափաստանային հողմավոր բազեն, մեծ ենթարծիվը և այլն։

«BirdLife International»-ի կողմի ծրագրված է եղել Նորավանք վանական համալիրի հարևանությամբ ստեղծել սև անգղերի կերակրակայան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կարևորագույն թռչնաբանական տարածքներ
Զգուշացե՛ք, ավազակներ են

**Զգուշացե՛ք, ավազակներ են**» (), ռեժիսոր Կառլո Լիձանիի ռազմական դրաման, որը նկարահանվել է 1951 թվականին։ Ֆիլմը հիմնված է իրական դեպքերի վրա։ 

## Սյուժե
Ջենովա, 1944 թվական։ Պարտիզանները հաղորդագրություն են ստանում գեներալ Ալեքսանդրից այն մասին, որ դաշնակիցները թերակղզով դանդաղ են շարժվելու, և հրամանատարն առաջարկում է պարտիզաններին տուն վերադառնալ։ Սակայն չնայած կոչին՝ նրանք զինված արշավում են դեպի քաղաք։ Քաղաքում ցույցեր են, իսկ գործարանը, որտեղ պահված է զենքը, գերմանացիների ձեռքին է։ Գործարանի վրա հարձակումը հանգեցնում է արյունալի ճակատամարտի և անտառ հեռանալու անհնարինությանը։

## Դերերում
* Ջինա Լոլոբրիջիդա՝ Աննա
* Անդրեա Չեկկի՝ ինժեներ
* Վիտտորիո Դուզե՝ Դոմենիկո
* Լամբերտո Մաջորանի՝ Մարկո

## Քննադատություն
Ֆիլմը նկարահանվել է նեոռեալիզմի ոճով։ Գործող դերասանները բացի աստղեր Ջինա Լոլոբրիջիդայից և Անդրեա Չեկկիից, ոչ պրոֆեսիոնալներ են։ Դաժանության տեսարաններ չեն ցուցադրվում։ Ֆիլմի թերությունը բովանդակության վրա շեշտը դնելն է, դիդակտիկությունը և իրավիճակների ու կերպարների ոչ բավարար մշակվածությունը։ Սակայն սյուժեն հարթ է ընթանում։ Նկատելի է Ջենովայի արդյունաբերական շրջանի պատկերային ներուժը, որ լաբիրինթոսում ընթանում են մարտերը։

## Պարգևներ
* Կառլովի Վարիի միջազգային փառատոնի լավագույն ռեժիսոր (1952)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1951 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1950-ականների իտալերեն ֆիլմեր
Արթուր Էշկին

**Արթուր Էշկին** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, գյուտարար, 2018 թվականի ստացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ, այդ մրցանակի ամենատարեց դափնեկիրն է, մրցանակը ստանալու պահին եղել է 96 տարեկան։

Օպտիկական թակարդների ստեղծման բնագավառում ռահվիրա գիտնկականներից մեկն է, ինչը հնարավորություն տվեց ղեկավարելու ատոմները, մոլեկուլները և կենսաբանական հյուսվածքները, նշանավոր աշխատանքներ ունի նաև ֆոտոռեֆակցիայի, երկրորդ օպտիկական հարմոնիայի գեներացիայի և ոչ գծային օպտիկայի հետ կապված։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հրեական ներգաղթյալների ընտանիքում, հայրը Իսիդոր Էշկինը Օդեսսա քաղաքից էր և ԱՄՆ է գաղթել եղբոր հետ 1909 թվականին, մայրը՝ Աննա Էշկին Գալիցիայից էր։ Արթու Էշկինի եղբայրը՝ Ջուլիուս Էշկինը (1920-1982) նույնպես ֆիզիկոս էր։

Ավարտել է Բրուքլինի Ջեյմս Մեդիսոնի անվան դպրոցը 1940 թվականին, շարունակել ուսումը Կոլումբիայի համալսարանում, երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին զորակոչվել է բանակ, որտեղ միաժամանակ մասնակցել է ռազմական ռադարային համակարգերի մագնետրոնների ստեղծման աշխատանքներին։ Ըստ Էշկինի, այդ ժամանակ նրա հետ նույն թիմում աշխատել են հետագայում նոբելյան մրցանակ ստացած ևս 3 գիտնականներ։ Ծառայության ավարտից հետո 1947 թվականին շարունակել է ուսումը Կոռնելի համալսարանում, որտեղ 1952 ստացել է փիլիսոփայական դոկտորի կոչում ֆիզիկայի ոլորտում։

1978 թվականին հայտնագործել է օպտիկական պինցետը։ Ընդհանուր թվով 47 արտոնագրված գյուտի հեղինակ է։ 1996 թվականին ընտրվել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։

Սթիվեն Չուն զարգացնելով օպտիկական թակարդներում  ատոմի սառեցման Էշկինի մեթոդը 1997 թվականին ստացել է Նոբելյան մրցանակ

1992 թվականին մոտ 40 տարվա գիտական գործունեությունից հետո անցել է թոշակի, սակայն շարունակել է աշխատել Բելլի լաբորատորիաում։

Մինչև 2019 թվականը Ջոն Գուդենաֆի կողմից քիմիայի ոլորտում նոբելյան մրցանակ ստանալը եղել է այդ մրցանակի ամենատարեց դափնեկիրը, Էշկինը ստացել է մրցանակը 96 տարեկանում, իսկ Գուդենաֆը 97 տարեկանում։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է Էլին Էշկինի հետ (ծնվ. 1932), ում հետ ծանոթացել է Կոռնելյան համալսարանում սովորելու տարիներին, ով մասնագիտությամբ քիմիայի ուսուցչուհի է։ Ունեն երեք երեխա և հինգ թոռնիկ։ Տղան՝ Մայքլ Էշկինը (ծնվ. 1955 թ.), արվեստի բնագավառում ունի պրոֆեսորի կոչում։

## Մենագրություններ
* *Arthur Ashkin*. Optical Trapping and Manipulation of Neutral Particles Using Lasers. World Scientific Publishing Company, 2006. — 940 pp.

## Մրցանակներ
* Քվանտային էլեկտրոնիկայի IEEE մրցանակ (1987)
* Թաունցի մրցանակ (1988)
* Ռանկի մրցանակ (1993)
* Ֆրեդերիկ Այվսի մրցանակ (1998)
* Հարվիի մրցանակ (2004).
* Նոբելյան մրցանակ (2018) (1/2 премии)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Ժխտական դերանուն

**Ժխտական դերանուն**, ցույց է տալիս ամբողջությամբ ժխտվող առարկաներ կամ անձեր, կամ առարկայի ժխտող հատկանիշ՝ առանց դրանք անվանելու։ 
* Օրինակ՝ 
Տարիներ շարունակ այս քաղաքում ոչինչ չի փոխվում։
Որոշ լեզվաբաններ այս խումբը չեն առանձնացնում դերանունների համակարգում և դրանք համարում են որոշյալ դերանունների ժխտական ձևերը։
Ժխտական դերանուններն են` *ոչ ոք (ամեն ոք), ոչինչ, ոչ մի, ոչ մեկը (ամեն մեկը)*։

## Ժխտական դերանունների հոլովում
Ժխտական դերանունները հոլովվում են *ի* հոլովմամբ, և նախադասության մեջ կարող են հանդես գալ գոյականին և թվականին հատուկ շարահյուսական պաշտոններով՝
* Օրինակ՝
Ինձ այդ մասին ոչ ոք ոչինչ չասաց (առաջինը ենթակա է, երկրորդը՝ խնդիր)։ 
Ոչ մեկի ասածը ճիշտ  չէր (հատկացուցիչ)։
*Ոչ ոք, ոչ մեկը, ոչինչ* ժխտական դերանուններն ունեն միայն եզակի թիվ՝ *ոչ ոքի, ոչնչից, ոչ մեկով*։
   
*Ոչ մի* դերանունը գոյականաբար չի գործածվում և չի հոլովվում։
 
Ժխտական դերանունները նախադասության մեջ լինում են`
 
* ենթակա`
* Օրինակ՝ 
Նրա մասին այլևս ոչ ոք ոչ մի բան չիմացավ։
 
* ստորոգյալի մաս`
* Օրինակ՝ 
Նրա արածը այդ տան վրա ոչինչ է։
 
* գոյականի լրացում`
* Օրինակ՝  
Ծառերի վրա ոչ մի թռչուն այլևս չի ծլվլում։
 
* բայի լրացում`
* Օրինակ՝  
Ես ոչ մեկին չեմ մեղադրում։

## Ժխտական դերանունների գրությունը
*Ոչինչ*-ը, գրվում է բաղադրիչները միացած, իսկ մյուս երեքը` *ոչ ոք, ոչ մի, ոչ մեկը*, գրվում են անջատ։
Ժամանակակից գրական արևելահայերենում, ի տարբերություն արևմտահայերենի, ժխտական կառույցի նախադասությունները կազմվում են կրկնակի ժխտումով՝ և՛ ժխտական դերանունների և՛ բայի ժխտական խոնարհմամբ։ 
* Օրինակ՝ 
Ոչ ոք չէր խոսում այդ մասին։ 
Նրա այդ ելույթից ոչինչ չստացվեց։

## Տես նաև
* Դերանուն
* Անձնական դերանուն
* Ցուցական դերանուն
* Հարցական և հարաբերական դերանուններ
* Անորոշ դերանուն
* Որոշյալ դերանուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոսքի մասեր
Կատեգորիա:Ձևաբանություն
Կատեգորիա:Քերականություն
Հեզեր Լինդ

**Հեզեր Լինդ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Հեզերը մանկությունն անցկացրել է Նյու Յորքի Գիլդերլենդում։ Նրա հայրը նկարիչ և մանկավարժ էր թանգարանում, իսկ մայրը բալետի դպրոցում և մանկապարտեզում ուսուցիչ էր։ Հեզերն ունի երկվորյակ քույր՝ Քրիստինա Բենեթ Լինդը, որը նույնպես դերասանուհի է։ 2001 թվականին Հեզերն ավարտել է Գիլդերլենդի միջնակարգ դպրոցը, 2005 թվականին՝ Ֆորդեմի համալսարանը, իսկ 2007 թվականին՝ Նյու Յորքի համալսարանը։

2010 թվականին նորամուտը Բրոդվեյում կատարել է «Վենետիկի վաճառականը» բեմադրությունում Ջեսիկայի դերով։ Այդ դերի համար նա արժանացել է «Թատերական աշխարհ» մրցանակին։

2012 թվականին ստացել է ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակը «Դրամատիկական սերիալում լավագույն դերասանական անսամբլը» անվանակարգում՝ «Ստորգետնյա կայսրություն» սերիալում դերի համար։

2014-2017 թվականներին նկարահանվել է «Շրջադարձ. Վաշինգտոնի լրտեսները» սերիալում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆելիքս Խաչատրյան

**Ֆելիքս Հենրիկի Խաչատրյան** (), հայ հաղորդավար, ռեփեր։

## Կենսագրություն
Ֆելիքս Խաչատրյանը ծնվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, Երևանում։ Սովորել է Երևանի թիվ 33, ապա՝ 178 միջնակարգ դպրոցներում։ 1995 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 68 միջնակարգ դպրոցը։ 
1990-1995 թվականներին սովորել, ապա աշխատել է Երևանի «Մետրո» թատրոնում։ Աշխատել է նաև Երևանի Էդգար Էլբակյանի անվան արտիստական թատրոնում։ 1995-1999 թվականներն սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, 1996 թվականից՝ Հայաստանի Երգի պետական թատրոնում։ 
Ուսանողական տարիներին երգել է, հանդես եկել որպես հանդիսավար։ 2001-2009 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հանրային և Նոր ալիք հեռուստաընկերություններում, Սիգմա TV ընկերությունում՝ որպես հաղորդավար։ Վարել է բազմաթիվ հաղորդումներ, հեռուստանախագծեր՝ *«Օտար խաղեր»*, *«[[Թեժ տասնյակ]]»*, *«[[Երկու աստղ]]»* և այլն։ 2008-2013 թվականները աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում, որտեղ եղել է մի շարք նախագծերի և հաղորդումների հաղորդավարը՝ *«Ֆորտ Բոյարդ»*, *«[[3 պատ]]»*, *«Բարի լույս, հայեր», «Հեռուստախոհանոց»* և այլն։ 
2017-2018 թվականներին Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությամբ վարել է *«Սիրո բանաձև»* հաղորդումը, իսկ 2021-ին ՝ *«Դիմակահանդես»* հեռուստանախագիծը։

2010 թվականին հիմնադրել է «3.33» երաժշտական հիփ-հոփ նախագիծը և ծավալել երաժշտական գործունեություն, մեկ տարի անց թողարկել առաջին ՝ *«Խաչբառ»* ալբոմը։

### Անձնական կյանք
Ֆելիքս Խաչատրյանն ամուսնացած է նկարչուհի, բեմանկարչուհի Գոհար Պարույրյանի հետ։
2018 թվականի մայիսի 12-ին ծնվել է Ֆելիքս Խաչատրյանի և Գոհար Պարույրյանի որդին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խաչատրյան. «Եթե ծաղրածու ես, շատ ծանր է»
* լուսո․ հարցազրույց (Արման Նշանյան, Ֆելիքս Խաչատրյան)
* երեկո (Արթուր Գրիգորյան, Ֆելիքս Խաչատրյան) 07.01.2018

Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հայ ռեփերներ
Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Յաել Սթոուն

**Յաել Սթոուն** (, ), ավստրալիացի դերասանուհի, որն առավել հայտնի է Netflix-ի «Նարնջագույնը նոր սևն է» սերիալում Լորնա Մորելոյի դերի շնորհիվ։

## Կենսագրություն և կարիերա
Սթոունը մեծացել է Սիդնեյում և ավարտել Դրամատիկական արվեստի ազգային ինստիտուտը։ Նա էկրանի վրա դեբյուտ է կատարել՝ լինելով «Ես, նորից ես ու նորից ես» ֆիլմում երեխա՝ Ռեյչել Գրիֆիթսի հետ, իսկ ուսումնառության ավարտից հետո երկրորդական դերեր է կատարել ավստրալիական «Բոլոր սրբերը» սերիալում և «Կենդանացածը» դրամատիկ սերիալում։ 2011 թվականի վերջին նա տեղափոխվել է ԱՄՆ, որպեսզի շարունակի դերասանական կարիերան։

Նյու Յորք տեղափոխվելուց հետո Սթոունը հանդես է եկել թատերական բեմում, իսկ հետո ստացել է երկրորդական դեր (Լորնա Մորելո) Netflix-ի «Նարնջագույնը նոր սևն է» սերիալում։ Սթոունը բարձր գնահատական է ստացել Բրուքլինի և Բոստոնի շեշտադրումների խառնուրդից։ Երրորդ մրցաշրջանում նա բարձրացվել է հիմնական կազմ։

2012-2016 թվականներին Յաելն ամուսնացել է դերասան Դեն Սփիլմանի հետ։ 2017 թվականից Սթոունը հանդիպել է AIME Mentoring-ի հիմնադիր Ջեք Մենինգ Բենքրոֆթի հետ, զույգը դուստր ունի՝ Պիմո Սթոուն Բենքրոֆթը (ծնված 30.05.2018)։

2018 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Me Too շարժման ալիքի վրա «Նյու Յորք Թայմս» թերթում հրապարակվել է Յաել Սթոունի հարցազրույցը, որում դերասանուհին ավստրալիացի դերասան Ջեֆրի Ռաշին մեղադրել է սեռական ոտնձգությունների մեջ 2010 և 2011 թվականներին «Խելագարի օրագիր» ներկայացման վրա աշխատելիս։ Սթոունի խոսքով՝ Ջեֆրի Ռաշն իրեն «սեռական բնույթի» անտեղի հաղորդագրություններ է ուղարկել, հայելին պահել է լոգախցիկի վրա, քանի դեռ նա լոգանք է ընդունել և մերկ պարել իր առջև՝ իրենց հանդերձարանում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի աթեիստներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Տիեգո Վիլիան

**Ուիլիան Տիեգո դե Խեսուս** (, ),  բրազիլիացի ֆուտբոլիստ, որը խաղում էր որպես կենտրոնական պաշտպան։  Զոհվել է BAe 146 ինքնաթիռի կործանումից, Մեդելին քաղաքի մոտակայքում։

## Կենսագրություն
Նա ֆուտբոլ սկսեց խաղալ իր հարազատ քաղաքում՝ «Սերժիպի» ակումբում։

2006 թվականին  տեղափոխվել է «Գրեմիո» ակումբ, որտեղ սկզբնական շրջանում հանդես է եկել երիտասարդական թիմում։ Մինչ այդ  ֆուտբոլիստը օգտագործում էր Վիլիան անունը, բայց որպեսզի շփոթություն չառաջանա ակումբի մյուս խաղացող Վիլիան Մագրանի հետ, սկսեց օգտագործել Տիեգո երկրորդ անունը։ 2007 թվականին նա իր նորամուտը նշել է Գրեմիոյի կազմում՝  Բրազիլիայի A սերիայում և առաջին մրցաշրջանում մասնակցել է 11 հանդիպման։ 2008 թվականի հունիսի 14-ին նա իր առաջին գոլը խփել է «Գոյասի» դեմ արտագնա խաղում (3:0)։ Երեք մրցաշրջան նա խաղացել է «Գրեմիոյի» հիմնական կազմում, այդ թվում մասնակցել է Լիբերտադորեսի գավաթի խաղերին։

2010 թվականի հունվարին նա մեկ տարվա վարձակալությամբ հանդես է եկել ճապոնական «Կիոտո Սանկա» ակումբում, Ճապոնիայի առաջնությունում անցկացրել է 10 հանդիպում։ Բրազիլիա վերադառնալուց հետո անմիջապես վարձակալությամբ հանդես է եկել  «Բաիայի» կազմում։

2012 թվականին մարտին նա տեղափոխվել է Սերիա B ակումբ՝ «Սեարա», որտեղ նա խաղում էր առաջին թիմի կազմում, բայց թիմը լքել է նույն թվականի հոկտեմբերին։ Ակումբի կազմում նա դարձել է Սեարա նահանգի չեմպիոն և ճանաչվել պնահանգի առաջնության լավագույն պաշտպան։ 2013 թվականի հունվարին նա մեկ տարվա պայմանագիր է կնքել «Ֆիգերենսի» հետ, որը նույնպես հանդես էր գալիս B Սերիայում։

2014 թվականի հունվարին նա 1,5 տարվա պայմանագիր է կնքել Ադրբեջանի Պրեմիեր լիգայի «Խազար-Լենքորան» ակումբի հետ։ Թիմում պաշտպանը խաղացել է օրացուցային տարի, 2014-ի դեկտեմբերին ակումբի ղեկավարությունը որոշեց կրճատել աշխատավարձերը և ազատել լեգեոներների մեծ մասին, այդ թվում՝ Տիեգոյին։

2015 թվականի հունվարին նա պայմանագիր է կնքել Շապեկոենսեի հետ։ Ակումբի կազմում նա Ա Սերիայում անցկացրել է 46 հանդիպում և խփել 6 գնդակ, իսկ ընդհանուր առմամբ պաշտոնական մրցաշարերում անցկացրել է 84 հանդիպում և դարձել 9 գոլի հեղինակ։ 2016 թվականին նա դարձավ Կատարինենսե նահանգի չեմպիոն։

2016 թվականի նոյեմբերի 28-ին նա մահացել է Մեդելյին քաղաքի մոտակայքում՝ ինքնաթիռի վթարից, ակումբի գրեթե ամբողջ կազմի և մարզչական շտաբի հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը thefinalball.com կայքում
* 

Կատեգորիա:Ավիավթարից զոհվածներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գրեմիոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆիգեյրենսեի ֆուտբոլիստներ
Վաչագան Դուլունց

**Վաչագան Գրիգորի Դուլունց**, (), հայազգի բանաստեղծ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ Խանլարի շրջանի Գետաշեն գյուղում։ 1934 թվականին տեղափոխվել է Կիրովաբադ։ 1939 թվականի սեպտեմբերին մեկնել է պարտադիր զինվորական ծառայության` Լվովի մարզի Լյուբոմ քաղաք։

Հայրենական մեծ պատերազմը սկսվելուց հետո եղել է խորհրդային 5-րդ բանակի 45-րդ դիվիզիայի 10-րդ գնդում։ Պատերազմի առաջին օրերին վիրավորվել է և գերի ընկել։ Մի փոքր կազդուրվելուց հետո փախել է հիվանդանոցից և միացել խորհրդային պարտիզանական ջոկատին։ Ռազմաճակատում գրել է բանաստեղծություններ, ակրոստիկոսներ է ձոնել սիրած աղջկան՝ Վարդուհուն։

Վաչագանի վերջին նամակը ծնողները ստացել են 1943 թվականին։ Ըստ Կիրովաբադի քաղհաշվառման տվյալների Վաչագան Գրիգորի Դուլունցն անհայտ կորել է Հայրենական մեծ պատերազմում՝ 1943 թվականի հունվարին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Ջամիլ Ալիև

**Ջամիլ Ազիզ օկլի Ալիև** (, ), բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Ադրբեջանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս, Գիտության վաստակավոր գործիչ, ԱՀ առողջապահության նախարարության ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի գլխավոր տնօրեն։

## Կենսագրություն
Ջամիլ Ալիևը ծնվել է 1946 թվականի մարտի 30-ին Բաքվում `գիտնական և հասարակական գործիչ Ազիզ Ալիևի ընտանիքում։ 1968 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1973 թվականին պաշտպանել է դիսերտացիան Բաքվում։ 1978 թվականին Մոսկվայի ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ուռուցքաբանության գիտական կենտրոնում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն և արժանացել բժշկական գիտությունների դոկտորի կոչման։

1987 թվականին ԽՍՀՄ Գերագույն ատեստավորման հանձնաժողովի որոշմամբ նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում՝ գիտական կադրերի պատրաստման ոլորտում արդյունավետ աշխատանքի համար։ Ջ. Ալիևը հեղինակ է ավելի քան 600 գիտական հոդվածների, 10 գյուտերի, 18 մենագրությունների և ուսանողների համար նախատեսված դասագրքերի։

Ջ. Ալիևը Նյու Յորքի Գիտությունների Ակադեմիայի լիիրավ անդամ, Ռուսաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, Եվրոպական Բնական Ակադեմիայի լիիրավ անդամ, Ռուսաստանի Բնական Գիտությունների Ակադեմիայի լիիրավ անդամ, Վրաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի իսկական անդամ, Էկոէներգետիկայի Միջազգային Ակադեմիայի լիիրավ անդամ, ԱՄՆ-ի Անդերսոն կենտրոնի պատվավոր պրոֆեսոր, Համերսմիթ համալսարանական հիվանդանոցի պատվավոր դոկտոր է։

2000 թվականին նրան շնորհվել է «Գիտության վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչում։

29 մարտի 2026 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիև-ի կարգադրությամբ բժշկական գիտության և առողջապահության զարգացման մեջ ունեցած առանձնահատուկ ծառայությունների համար Ջամիլ Ալիևը պարգևատրվել է «Իստիգլալ» շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ուռուցքաբաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գիտնականներ
Պիեռ-Ժիլ դը Ժեն

**Պիեռ-Ժիլ դը Ժեն»** (, ), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, ճանաչում է ստացել հեղուկբյուրեղային էկրանների ստեղծման աշխատանքը ստեղծելու համար։ Մի շարք հիմնարար հայտնագործությունների համար որոշ գիտական շրջանակներում նրան կոչում էին «մեր օրերի Նյուտոն»։

## Կենսագրություն
Դը Ժենի հայրը բժիշկ էր, իսկ մայրը ֆինանսիստների ազդեցիկ ընտանիքի անդամ։ Մինչև 12 տարեկանը կրթություն է ստացել տանը, հետագայում արդեն սովորել է École Normale Supérieure դպրոցում, որտեղ ծանոթացել է ֆիզիկոս Ալֆրեդ Կաստլերի հետ։ 1955 թվական դպրոցն ավարտելուց հետո անցել է աշխատանքի *Saclay* ատոմային էներգայի հետազոտության կենտրոնում։

1971 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1977 թվականին ավարտում է իր «Բյուրեղյա ապարների ֆիզիկա» գիրքը, որը մինչ օրս էլ համարվում է տվյալ ոլորտում հենքային գիտելիքների դասագիրք։

1979 թվականին դարձել է Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ, 1980 թվականին ստացել է Ֆրանսիայի գիտական հետազոտությունների ազգային կենտրոնի ոսկե մեդալով։

1991 թվական ստացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ` «Բացահայտելու համար այն, որ պարզ համակարգերում կարգավորված երևույթները ուսումնասիրելու համար մշակված մեթոդները կարող են ընդհանրացվել ավելի բարդ նյութի տեսակների, մասնավորապես՝ հեղուկ բյուրեղների և պոլիմերների համար»:

Ունենալով ֆինանսական խնդիրներ՝ կնոջ Անն-Մարիի հետ, 1976 թվականին, Օրսեում գտնվող իրեն տանը բացել են ռեստորան  «Le Boudin Sauvage», որը դեռևս գործում է.

Մահացել է քաղցկեղից 2007 թվականի մայիսի 18-ին երկարատև հիվանդությունից հետո։ Հուղարկավորված է Փարիզի Մոնռուժի գերեզմանատանը։

## Գրականություն
* де Жен П.-Ж. Сверхпроводимость металлов и сплавов. — М.: Мир, 1968. — 280 с.
* де Жен П.-Ж. Физика жидких кристаллов. — М.: Мир, 1977. — 400 с.
* де Жен П.-Ж. Идеи скейлинга в физике полимеров. — М.: Мир, 1982. — 376 с.
* де Жен П.-Ж., Бадос Ж. Хрупкие объекты. — М.: Мир, 2000. — 192 с.
* Pierre-Gilles de Gennes. Simple Views on Condensed Matter. — World Scientific Publishing Co., 1992.
* Pierre-Gilles de Gennes. Petit Point: A Candid Portrait on the Aberrations of Science. — Le Pommier, 2002.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Քոլմ Թոյբին

**Քոլմ Թոյբին** (, ), իռլանդացի գրող, լրագրող, գրականագետ։ Գրում է անգլերենով։

## Կենսագրություն
Սովորել է Վեքսֆորդի Սուրբ Պետրոսի քոլեջում։ Նա որպես բարմեն աշխատել է Տրամորում։ Ավարտել է Դուբլինի համալսարանական քոլեջը (1975)։ Նա ապրել է Բարսելոնայում, 1978 թվականին վերադարձել է Իռլանդիա։ Նա աշխատել է որպես լրագրող «Magill» ամսագրում, 1982-1985-ական թվականներին եղել է դրա գլխավոր խմբագիրը։ Դասավանդել է ԱՄՆ համալսարաններում, ներկայումս՝ Կոլումբիայի համալսարանի և Մանչեսթերի համալսարանի պրոֆեսոր։ «Aosdána» իռլանդական արվեստի միության անդամ։

## Ճանաչում
2011 թվականին արժանացել է Իռլանդական PEN միջազգային կազմակերպության գրական մրցանակի։ Օլսթերի համալսարանի պատվավոր դոկտոր։ Գրականության թագավորական ընկերության անդամ։ Արվեստի և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ (2016)։

Գրողի գրքերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով՝ ներառյալ եբրայերեն և ճապոներեն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Reading Colm Tóibín/ Paul Delaney, ed. Dublin: Liffey Press, 2008
* Costello-Sullivan K. Mother/country: politics of the personal in the fiction of Colm Tóibín. Oxford; New York: Peter Lang, 2012
* Walshe E. A different story: the writings of Colm Tóibín. Dublin: Irish Academic Press, 2013

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Բրիտանական խորհրդի կայքում
* IMDB կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի վիպասաններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Վոզուչա վանք

**Վոզուչա վանք** (, , կամ **Վոզուչիցա** ()՝ ի պատիվ Սուրբ Երրորդության), Սերբ ուղղափառ եկեղեցու Դաբրո-Բոսնիական թեմի վանք։ Տեղակայված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության Զենիցկո-Դոբոյսկի կանտոնի Զավիդովիչի համայնքի Վոզուչա գյուղից 5 կմ հեռավորության վրա։ Ի սկզբանե նվիրված է եղել Սուրբ Նիկողայոսին։

2004 թվականին վանքը ներառվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Ավանդության համաձայն՝ վանքը հիմնադրել է Դրագուտին թագավորը 14-րդ դարում։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն` վանքը հիմնադրվել է 16-րդ դարում։ 1617 թվականին այն առաջին անգամ հիշատակվել է փաստաթղթերում, որոնցում նշվում է, որ դպիր Պետարը արտագրել է «Սանդուղքը»։

1690 թվականին վանականների մեծ մասը լքել է վանքը թուրքական սպառնալիքի պատճառով։ Վանքը դատարկ է մնացել մինչև 1856 թվականը, երբ սկսվել է դրա վերականգնումը։ 1859 թվականին վանքի եկեղեցին վերականգնվել է, իսկ 1865 թվականին այն օծվել է ի պատիվ Սուրբ Երրորդության։

1917 թվականի փետրվարի վերջին Ավստրո-Հունգարիայի իշխանությունները խլել են վանքի զանգը։ 1941 թվականի սեպտեմբերի 5-ին խորվաթ ժանդարմները թալանել են վանքը։ 1941 թվականի փետրվարի 14-ին մուսուլման ապստամբները հրդեհել են դպրոցը, փայտե զանգակատունը և   եկեղեցու մոտակայքում գտնվող 20 փայտե տնակներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո վանքը վերականգնվել է, կառուցվել է քարե զանգակատուն։ Հետագայում այն քանդվել է՝ պատմական տեսքի աղավաղման պատճառով։ 1989 թվականին կառուցվել է փայտե նոր զանգակատուն։ 1991 թվականին վանքն էլեկտրականացվել է։

1995 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի Հանրապետության բանակը Սերբական Հանրապետության զինված ուժերից հետ է գրավել վանքը և հարակից գյուղերը։ Զանգակատունը այրվել է, եկեղեցին վնասվել է փամփուշտներից, իսկ ներսում նկարվել է գրաֆիտի, պղնձե տանիքը քանդվել և տեղափոխվել է։

2006 թվականին սկսվել է վանքի վերականգնումը։ 2015 թվականի հուլիսի 25-ին Զախումսկո-Հերցեգովինայի եպիսկոպոս Գրիգորին օծել է վանքը։ Նախկին բոսնիացի զինվորի կողմից պահպանված վանական խաչը վերադարձվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ուղղափառ վանքեր
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Ափեր Նյու Յորք ծոց

**Ափեր Նյու Յորքի ծոցը** կամ **Ափեր ծոցը** Նյու Յորքի և Նյու Ջերսի նավահանգստի ավանդական սիրտն է, և հաճախ կոչվում է Նյու Յորքի նավահանգիստ։ Այն Մանհեթենի, Բրուքլինի, և Ստատեն կղզու ու Հուդզոնի շրջանների Նյու Ջերսի նահանգներում է, Ջերսի Սիթիի և Բայոնայի ինքնավար շրջաններում։

## Ակնարկ
Ափեր ծոցը սնվում է Հուդզոն գետի ջրերով (պատմականորեն կոչվում է Հյուսիսային գետ, քանի որ այն անցնում է Մանհեթենով), ինչպես նաև Գովանուսի ջրանցքի ջրերով։ Այն կապված է Լոուեր Նյու Յորքի ծովի ափի կիրճով, Նյուարկ ծոցից մինչև Կիլ վան Կուլ և Արևելյան գետի «Long Island Sound»-ի հետ, որը, չնայած անվանմանը, իրականում մակընթացության նեղուց է։ Այն ապահովում է Հուդզոն գետի ջրերի հիմնական անցուղին, քանի որ այն դատարկվում է կիրճով։ Հուդզոնի ալիքը, քանի որ անցնում է նավահանգիստով, կոչվում է Անխորջի ալիք և գտնվում է նավահանգստի կեսին մոտավորապես 50 ոտնաչափով։

2012 թվականի ապրիլին սկսվեց Բրուքլինի և Ստատեն կղզու երկու ջրատարի փոխարինման նախագիծը, որը, ի վերջո, թույլ կտա գրեթե 100 ոտնաչափով (30 մ) ջրանցք փորել։

Այն պարունակում է մի քանի կղզիներ՝ ներառյալ նահանգապետների, Արևելյան գետի բերանի մոտակայքի կղզիները, ինչպես նաև Էլլիս կղզին, Լիբերթի կղզին և Ռոբինզ տորջրյա ժայռը, որոնք օժանդակում են Նյու Ջերսի նահանգի նավահանգստի խոշոր ստորջրյա ջրավազանին։ Ստորջրյա ժայռը պատմականորեն եղել է աշխարհի խոշորագույն ոստրեից կազմված հատակներից մեկը և ապահովում է քաղաքացիների բոլոր դասերի սննդակարգի հիմնական մասը` տեղական և տարածաշրջանային, մինչև 19-րդ դարի վերջը, երբ հատակներն աղտոտվում էին։

Պատմականորեն այն չափազանց կարևոր դեր է խաղացել Նյու Յորքի մետրոպոլիտենի տարածքի առևտրում։ Ազատության ազգային հուշարձանը հիշեցնում է ներգաղթյալների փորձը 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին։

1950-ական թվականներից ի վեր բեռնարկղային բեռնափոխադրումները հիմնականում իրականացվում էին Կիլլ վան Կուլի միջոցով դեպի Պորտ Նյուարկ-Էլիզաբեթ ծովային տերմինալ, որտեղ այն համախմբվում է ցամաքային փոխադրման ավելի հեշտ ավտոմատացված փոխանցման համար։ Որպես հետևանք, Ափեր ծոցի ջրային արդյունաբերությունները անկում են ապրել, ինչը հանգեցրել է վերածննդի բազմազան պլանների, չնայած կարևոր ծովային կիրառությունները մնում են «Red Hook»-ում, «Port Port»-ում, «MOTBY»-ում, «Constable Hook»-ում և «Staten Island»-ի ափին։ «Liberty State Park»-ը բացվել է 1976 թվականին։ Վերջին տարիներին այն դարձել է հանրաճանաչ նավարկություն և հանգստի վայր։

Նավահանգիստն անցնում է Ստատեն կղզու գետանցքով, որը գտնվում է Ուայթհոլ փողոցում՝ Մանհեթենի հարավային ամենաբարձր ծայրում՝ Մարտկոցների այգու (հարավային գետանցք) և Սուրբ Ջորջի Ռիչմոնդ կղզու հարևանությամբ գտնվող Ռիչմոնդ նահանգի Բորոյի սրահի և Ռիչմոնդ շրջանի Գերագույն դատարանի հարևանությամբ։ «NY» ջրանցքը գործարկում է երթուղիները դեպի լեռնաշղթա և նեղուցով դեպի Սենդի Հուկի մոտակայքում գտնվող վայրերը։

Ափեր ծոցը աջակցում է ծովային շատ բազմազան բնակչությանը՝ թույլ տալով ձկնորսություն, առավելապես գծավոր բասի և կապույտ ձկների համար։

## Տես նաև
* Ազատության կղզի
* Վերազանո Նարոուս կամուրջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ծոցեր
Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նյու Յորքի աշխարհագրություն
Տապակած կանաչ լոլիկներ

**Տապակած կանաչ լոլիկներ** (), ամերիկյան գեղարվեստական ֆիլմ ըստ Ֆեննի Ֆլեգի «Տապակած կանաչ լոլիկներ «Կիսակայարան» սրճարանում» վեպի։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմություն է կանացի ընկերության մասին։ Գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ի հարավում։ Էվելինը կլիմաքսի շեմին գտնվող կոմպլեքսավորված անհաջողակ է, որը գալիս է հիվանդանոց` սկեսուրին այցելության, և ծանոթանում է հմայիչ ու կենսուրախ տարեց կնոջ` Նիննիի հետ։ Ոգեշնչվելով մի ժամանակ միասին «Կիսակայարան» սրճարանն աշխատացնող Իջի Թրեդգուդի և Ռութ Ջեմիսոնի ընկերության մասին պատմությունով` Էվելինն սկսում է մտորել սեփական կյանքի մասին։

## Դերերում
* Քեթի Բեյթս` *Էվելին Քոուչ*
* Մերի Ստյուարտ Մատերսոն` *Իջի*
* Մերի Լուիզ Փարքեր` *Ռութ*
* Ջեսիկա Տենդի` *Նիննի*
* Սիսելի Թայսոն` *Սիփսի*
* Քրիս Օ'Դոննել` *Բադդի*
* Նիք Սիրսի` *Ֆրենկ Բեննետ*
* Սթեն Շոու` *Մեծ Ջորջ*
* Գրեյս Զաբրիսկի` *Էվա Բեյթս*
* Գիլլարդ Սերթեյն` *Էդ Քոուչ*

## Տարբերություններ վեպի և ֆիլմի միջև, քննադատական արձագանքներ
Ի տարբերություն գրքի` ֆիլմում չեն ցուցադրվում Ռութի և Իջիի ակնհայտ ռոմանտիկ զգացմունքները` նրանց միջև հարաբերությունները երկիմաստ թողնելով։ Ֆիլմի DVD թողարկման մեջ, աուդիոմեկնաբանություններում ռեժիսորը խոստովանում է և դա նշում, որ այն տեսարանը, որտեղ Ռութն ու Իջին խաղալով կռվում են խոհանոցում, ի սկզբանե մտածված է եղել որպես սիրով զբաղվելու սիմվոլ։ Ռոջեր Էբերթը իր ակնարկում ևս ասում է, որ ակնհայտ է, որ Իջին լեսբուհի է, չնայած մենք որոշակիորեն չգիտենք, թե դա որքան հստակ է դա գիտակցում Ռութը։

Չնայած վեպից այս շեղմանը` ֆիլմն արժանացել է GLAAD Media Awards մրցանակի` որպես ակնառու ֆիլմ։

## Պարգևներ
Ֆիլմն արաժանացել է հետևյալ մրցանակներին.

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ֆիլմը կինովարձույթի պատմության մեջ մնացել է որպես 1990-ականների սկզբների ռեկորդակիր` ծախսի դիմաց ստացած շահույթով։ Ներդրված մեկ դոլարի դիմաց պրոդյուսերներն ստացել են քսան դոլար շահույթ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
*  
* 

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Գրքերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ալաբամայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ջորջիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1930-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1980-ականներին
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Արքայազնն ու պարուհին

**«Արքայազնն ու պարուհին»** (), բրիտանա-ամերիկյան կատակերգական մելոդրամա, որի գլխավոր դերակատարներն են Մերիլին Մոնրոն և Լոուրենս Օլիվիեն։ Տերենս Ռետիգենի «Քնած արքայազնը» () պիեսի էկրանավորումն է։

## Դերերում

## Ֆիլմի նկարահանումներ
«Արքայազնն ու պարուհին» Մերիլին Մոնրոյի մասնակցությամբ միակ ֆիլմն է, որն ԱՄՆ-ում չի նկարահանվել, այն նաև Marilyn Monroe Productions կինոընկերության երկու ֆիլմերից մեկն է (մյուսը մեկ տարի առաջ նկարահանված «Ավտոբուսի կանգառը» ֆիլմն է):

## Մրցանակներ
* 1958 – Բրիտանական կինոակադեմիայի մրցանակի հինգ անվանակարգ,
* 1958 – «Դավիդ դի Դոնատելլո» կինոմրցանակաբաշխության «Լավագույն դերասանուհի» մրցանակ – Մերիլին Մոնրո,
* 1957 – ԱՄՆ կինոքննադատների ազգային խորհրդի «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» մրցանակ – Սիբիլ Տորնդայք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1950-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1957 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1911 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1910-ականներին
Կատեգորիա:1950-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Լամբերտո Դինի

**Լամբերտո Դինի** (, ), իտալացի տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ, 1995-1996 թվականներին եղել է Իտալիայի Նախարարների խորհրդի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ֆլորենցիայում ստանալով տնտեսագիտական կրթություն Դինին 1959 թվականին սկսել է աշխատել Արժույթի միջազգային հիմնադրամում, որտեղ 1976-1979 թվականներին զբաղեցրել է Իտալիայի, Հունաստանի, Պորտուգալիայի և Մալթայի գործադիր տնօրենի պաշտոնը։ 1979 թվականին տեղափոխվելով Իտալիայի բանկ, նա 1993 թվականին կառավարության նախագահի պաշտոնում Կառլո Ադզելո Չամպիի նշանակվելուց հետո ենթադրվում էր, որ նա կզբաղեցնի բանկի տնօրենի պաշտոնը, սակայն Չամպին այդ պաշտոնում նշանակում է Անտոնիո Ֆացիոյին։ 1994 թվականի մայիսին Դինին, հեռանալով բանկից, Սիլվիո Բերլուսկոնիի կառավարությունում զբաղեցրել է ֆինանսների նախարարի պաշտոնը։ Սակայն արդեն յոթ ամիս անց Հյուսիսային լիգայի առաջնորդ Ումբերտո Բոսիի հետ տարաձայնությունների պատճառով կառավարությունը հրաժարական է տվել, և Դինին ձևավորել է նոր կառավարություն։ Ստանալով բոլոր ձախ կուսակցությունների աջակցությունը, բացի Կոմունիստական վերածննդի կուսակցությունից, ինչպես նաև Հյուսիսային լիգայից, Դենին կորցրել է աջերի աջակցությունը և արդյունքում ձևավորել է տեխնիկական կառավարություն, որը գոյությունը պահել է մինչև 1996 թվականի նոր ընտրությունները։

Ձևավորելով «Իտալական թարմացում» կուսակցությունը, Դինին ընտրվել է պատգամավորների պալատ, մասնակցել է «Օլիվա» ձախ կոալիցիային և մտել Ռոմանո Պրոդիի կառավարություն որպես արտաքին գործերի նախարար։ Այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 2001 թվականը։ 2001 թվականին Դինին ընտրվել է Սենատ և այնուհետև մտել է Եվրոպական Սահմանադրության մշակման կոնվենցիայի կազմի մեջ։ 2007 թվականին նա ձևավորել է նոր ազատական լիբերալ դեմոկրատների կուսակցությունը, դառնալով դրա նախագահը։

## Ազատության ժողովուրդ
2007 թվականի սեպտեմբերին կուսակցությունը միացել է ձախակողմյան դեմոկրատներին՝ նոր ձախակողմյան դեմոկրատական կուսակցություն ձևավորելու համար։ Լինելով վարչապետ Ռոմանո Պրոդիի կառավարության պարտության գլխավոր «հերոսը» 2008 թվականի հունվարին Սենատի ընտրություններում, Իտալիայի 2008 թվականի համընդհանուր ընտրությունների կապակցությամբ Դինին միացել է Ազատության ժողովրդին, որը վերջերս ստեղծել էր Իտալիայի լիբերալ-պահպանողական կուսակցությունը՝ Սիլվիո Բեռլուսկոնիի գլխավորությամբ։

## Պարգև
2009 թվականի ապրիլի 29-ին Ճապոնիայի կառավարությունը հայտարարել էր, որ Դինիին պարգևատրել է Ծագող արևի շքանշանով, որը նրան էին հանձնել Ճապոնիայի կայսրը և վարչապետը 2009 թվականի մայիսին կայացած պաշտոնական արարողության ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լաբերտո Դինիի կենսագրությունը

Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Իտալացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի արդարադատության նախարարներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի Հանրապետության սենատորներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիվանագետներ