Կոնեկտիկուտի պատմություն

ԱՄՆ-ի Կոնեկտիկուտ նահանգը սկզբնավորվել է որպես երեք տարբեր բնակավայր, որոնք հիմնադրել են Մասաչուսեթսից և Անգլիայից եկած պուրիտանները։ 1663 թվականին դրանք միավորվել են մեկ թագավորական խարտիայի ներքո։ Հայտնի լինելով որպես «կայուն սովորույթների երկիր»՝ իր քաղաքական, սոցիալական և կրոնական պահպանողականության պատճառով, գաղութը բարգավաճել է իր էթնիկ անգլիացի բողոքական բնակչության առևտրի և գյուղատնտեսության շնորհիվ։ Այստեղ առաջատար դիրքեր են գրավել Կոնգրեգացիոնալիստական և Ունիտարիստական եկեղեցիները։ Կոնեկտիկուտը ակտիվ դեր է խաղացել Ամերիկյան հեղափոխության մեջ և դարձել է պահպանողական, բիզնես-կողմնորոշված, սահմանադրական Ֆեդերալիստական կուսակցության հենարան։

«Կոնեկտիկուտ» բառը ալգոնքինյան *քուինետուկետ (quinetucket)* բառի ֆրանսիական տարբերակն է, որը նշանակում է «երկար, մակընթացային գետի կողքին»։

Պատվելի Թոմաս Հուքերը և Սեմյուել Սթոունը 1636 թվականին առաջնորդել են մոտ 100 հոգուց բաղկացած խումբը, որը հիմնադրել է Հարթֆորդ բնակավայրը՝ անվանված Սթոունի ծննդավայրի՝ Անգլիայի Հերթֆորդի անունով։ «Կոնեկտիկուտի հայր» կոչվող Թոմաս Հուքերը վիթխարի կերպար է եղել գաղութային Նոր Անգլիայի վաղ զարգացման մեջ։ Նա եղել է իր ժամանակի մեծագույն քարոզիչներից, քրիստոնեական թեմաներով բազմագետ գրող, Մասաչուսեթսի Քեմբրիջի առաջին քահանան, Հարթֆորդ քաղաքի և Կոնեկտիկուտ նահանգի առաջին բնակիչներից և հիմնադիրներից մեկը, և շատերի կողմից հիշատակվել է որպես «Կոնեկտիկուտի հիմնարար կանոնների» ոգեշնչող, որը որոշ մարդկանց կողմից համարվում է աշխարհի առաջին գրավոր ժողովրդավարական սահմանադրությունը՝ հաստատած ներկայացուցչական կառավարություն։

Նահանգը առաջատար դեր է խաղացել Միացյալ Նահանգների Արդյունաբերական հեղափոխության մեջ՝ իր բազմաթիվ գործարաններով ձեռք բերելով համաշխարհային հեղինակություն առաջադեմ մեքենաշինության ոլորտում։ Կրթական և մտավոր հաստատությունը հզորապես առաջնորդվել է Յելի քոլեջի կողմից, այնպիսի գիտնականների կողմից, ինչպիսին է Նոա Ուեբսթերը, և այնպիսի գրողների կողմից, ինչպիսին է Մարկ Տվենը, ով ապրել է Կոնեկտիկուտում՝ Միսիսիպի գետի հետ իր կապը հաստատելուց հետո։ Շատ յանկիներ թողել են ֆերմաները՝ տեղափոխվելով արևմուտք՝ դեպի Նյու Յորք, և Միջին Արևմուտք 19-րդ դարի սկզբին։ Միևնույն ժամանակ, 19-րդ դարում աշխատուժի մեծ պահանջարկը գրավել է իռլանդացի, անգլիացի և իտալացի ներգաղթյալներին, ի թիվս շատ այլոց, դեպի միջին և փոքր արդյունաբերական քաղաքներ։ 20-րդ դարի սկզբին ներգաղթյալները եկել են Արևելյան և Հարավային Եվրոպայից։ Թեև նահանգը քիչ թվով ազգային նշանակության քաղաքական գործիչներ է տվել, Կոնեկտիկուտը սովորաբար եղել է ճոճվող նահանգ՝ մանրակրկիտ հավասարակշռված կուսակցությունների միջև։ 21-րդ դարում նահանգը հայտնի է ռեակտիվ շարժիչների, ատոմային սուզանավերի և առաջադեմ դեղագործական արտադրանքի արտադրությամբ։

## Առաջին մարդիկ
Կոնեկտիկուտ անունը ծագում է մոհեգան-պեքուոտ բառից, որը թարգմանվել է որպես «երկար մակընթացային գետ» և «երկար գետի վրա», վերաբերելով Կոնեկտիկուտ գետին։ Կոնեկտիկուտի տարածաշրջանում մարդկային ներկայության ապացույցները հասնում են մինչև 10,000 տարի առաջ։ Քարե գործիքներն օգտագործվել են որսի, ձկնորսության և փայտամշակման համար։ Կիսաքոչվոր կենսակերպով, այս ժողովուրդները սեզոնային տեղաշարժեր են կատարել՝ օգտվելու տարածքի տարբեր ռեսուրսներից։ Նրանք խոսել են ալգոնքինյան ծագման լեզուներով։ Կոնեկտիկուտի տարածաշրջանը բնակեցված է եղել բազմաթիվ հնդկացի ցեղերով, որոնք կարելի է խմբավորել․ նիպմուկներ, սեքուիններ կամ «գետի հնդկացիներ» (որոնց մեջ մտնում էին տունքսիսները, շագթիկոկները, պոդունկները, վանգունկները, համոնասեթները և քուինիպիակները), մաթաբեսեկներ կամ «Վապինգեր կոնֆեդերացիա» և պեքուոտ-մոհեգաններ։ Այս խմբերից որոշները շարունակում են բնակվել Կոնեկտիկուտում, ներառյալ մոհեգանները, պեքուոտները և պաուգուսեթները։

## Գաղութները Կոնեկտիկուտում
Եվրոպական բնակեցումից առաջ տարածքը երկար ժամանակ բնակեցված է եղել տարբեր ալգոնքինյան ցեղերով։ Հոլանդացիներն առաջին եվրոպացիներն են եղել Կոնեկտիկուտում։ 1614 թվականին Ադրիան Բլոկը հետազոտել է Լոնգ Այլենդի նեղուցի ափը և նավարկել է Կոնեկտիկուտ գետով առնվազն մինչև Պարկ գետի խառնարանը՝ ժամանակակից Հարթֆորդի տարածքը։ 1623 թվականին նոր հոլանդական Վեստ-Ինդիական ընկերությունն այնտեղ կանոնավոր կերպով մորթու ռևտւոր է արել, իսկ տասը տարի անց ամրացրել այն՝ պաշտպանվելու համար պեքուոտ հնդկացիներից, ինչպես նաև ընդարձակվող անգլիական գաղութներից։ Տեղանքը կոչվել է «Հույսի տուն» (նաև հայտնի որպես «Ֆորտ Հուպ», «Բարի հույս» և «Հույս»), սակայն ներխուժող անգլիացի գաղութարարները ստիպել են նրանց համաձայնել հեռանալ 1650 թվականի Հարթֆորդի պայմանագրով։ 1654 թվականին նրանք հեռացել էին՝ նախքան անգլիացիները 1664 թվականին կգրավեին Նոր Նիդը։

Առաջին անգլիացի գաղութարարները եկել են Մասաչուսեթսի Բեյ և Պլիմութ գաղութներից։ Սկզբնական Կոնեկտիկուտ գաղութի բնակավայրերը հիմնվել են Վինձորում 1633 թվականին, Ուեթերսֆիլդում՝ 1634 թվականին, և 1636 թվականին՝ Հարթֆորդում ու Սփրինգֆիլդում (վերջինս կառավարվում էր Կոնեկտիկուտի կողմից մինչև 1640 թվականին անջատվելը)։ Հարթֆորդի բնակավայրը ղեկավարում էր պատվելի Թոմաս Հուքերը։

Վինձորում անգլիական բնակավայրն ու առևտրային կետը հատկապես սպառնում էին հոլանդական առևտրին, քանի որ այն գետից վեր էր գտնվում և ավելի հասանելի էր ներքին շրջանների բնիկ ժողովուրդների համար։ Այդ աշնանն ու ձմռանը հոլանդացիները մի խումբ են ուղարկել գետից վեր՝ մինչև ժամանակակից Սփրինգֆիլդը (Մասաչուսեթս)՝ նվերներ բաժանելով, որպեսզի համոզեն տարածքի բնիկ բնակիչներին իրենց առևտուրը բերել հոլանդական հենակետ՝ Հարթֆորդ։ Նրանք նաև ծաղիկներ են տարածել, և 1633-34 թվականների ձմռան վերջին ամբողջ հովտի բնիկ բնակչությունը 8,000-ից նվազել է մինչև 2,000-ից պակաս։ Եվրոպացիները օգտվել են այս կոտորածից՝ հետագայում բնակեցնելով բերրի հովիտը։

### Պեքուոտների պատերազմը
Պեքուոտների պատերազմը եղել է առաջին լուրջ զինված հակամարտությունը բնիկ ժողովուրդների և եվրոպացի վերաբնակիչների միջև Նոր Անգլիայում։ Հիվանդությունների ավերածությունները, զուգորդված առևտրային ճնշումների հետ, հրավիրել են պեքուոտներին ամրապնդել իրենց իշխանությունը գետի ցեղերի վրա։ 1635 թվականին լրացուցիչ միջադեպեր են սկսվել՝ ներգրավելու տարածքի գաղութարարներին, իսկ հաջորդ գարնանը նրանց հարձակումը Ուեթերսֆիլդի վրա դրդել է երեք քաղաքներին հանդիպել։ Ուեթերսֆիլդի վրա հարձակումից հետո պատերազմը գագաթնակետին է հասել, երբ 300 պեքուոտ տղամարդ, կին և երեխա այրվել են իրենց գյուղում՝ Միստիկում։

1637 թվականի մայիսի 1-ին Կոնեկտիկուտ գաղութի գետափնյա քաղաքների առաջնորդները պատվիրակներ են ուղարկել Հարթֆորդի ժողովատանը կայացած առաջին Գլխավոր դատարանին։ Սա եղել է Կոնեկտիկուտի ինքնակառավարման սկիզբը։ Նրանք միավորել են իրենց աշխարհազորը Վինձորի Ջոն Մեյսոնի հրամանատարության ներքո և պատերազմ հայտարարել պեքուոտների դեմ։ Երբ պատերազմն ավարտվել է, պեքուոտները որպես ցեղ ոչնչացվել էին։ 1638 թվականի Հարթֆորդի պայմանագրով Նոր Անգլիայի տարբեր գաղութները և նրանց դաշնակից բնիկները բաժանել են պեքուոտների հողերը, ինչպես նաև կենդանի մնացած պեքուոտներին, որոնք գերի էին վերցվել տարբեր ցեղերի կողմից, իրենց միջև։

### Նյու Հեյվեն գաղութ, 1638-1664 թվականներ
1637 թվականին լոնդոնյան վաճառականների և նրանց ընտանիքների մի խումբ, զզված իրենց շրջապատող բարձր եկեղեցական անգլիկանությունից, տեղափոխվել են Բոստոն՝ նոր բնակավայր ստեղծելու մտադրությամբ։ Առաջնորդներն էին Ջոն Դևենպորտը՝ պուրիտան քահանան, և Թեոֆիլուս Իթոնը՝ հարուստ վաճառականը, ով 3000 ֆունտ ստեռլինգ է բերել ձեռնարկությանը։ Նրանք հասկանում էին աստվածաբանություն, բիզնես և առևտուր, բայց երկրագործության փորձ չունեին։ Մասաչուսեթսի լավ նավահանգստային վայրերն արդեն զբաղված էին, բայց պեքուոտ հնդկացիների հեռացմամբ Լոնգ Այլենդի նեղուցում լավ նավահանգիստներ կային։ Իթոնը 1638 թվականի գարնանը գտել է մի լավ վայր, որը նա անվանել է Նյու Հեյվեն։ Վայրը իդեալական էր թվում առևտրի համար՝ լավ նավահանգստով, որը գտնվում էր Բոստոնի և հոլանդական Նյու Ամստերդամ (Նյու Յորք) քաղաքի միջև, և լավ մուտք ուներ դեպի Կոնեկտիկուտ գետի հովտի Հարթֆորդի և Սփրինգֆիլդի բնակավայրերի մորթիները։ Վերաբնակիչները չունեին պաշտոնական խարտիա կամ թույլտվություններ և չէին գնել որևէ հողային իրավունքներ տեղի հնդկացիներից։ Իրավականորեն նրանք ինքնակամ զավթիչներ էին։ Քահանա Դևենպորտը Օքսֆորդում կրթված մտավորական էր, և նա հիմնել է դպրոց ու ցանկանում էր քոլեջ հիմնել, սակայն չկարողացավ։ Առաջնորդները փորձել են բազմաթիվ առևտրային ձեռնարկություններ, բայց բոլորն էլ ձախողվել են։ Նրանց գումարի մեծ մասը վատնել են մի մեծ նավի վրա, որն ուղարկվել է Լոնդոն 1646 թվականին՝ 5000 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ հացահատիկի և կունդուզի մորթիների բեռով։ Այն երբեք չի հասել նպատակակետին։

Նյու Հեյվեն գաղութի պատմությունը հիասթափությունների և ձախողումների շարք է եղել։ Ամենալուրջ խնդիրն եղել է այն, որ այն երբեք չի ունեցել գոյության իրավական հիմք, այսինքն՝ խարտիա, թեև նույնը կարելի է ասել Կոնեկտիկուտի մասին այս ժամանակաշրջանի մեծ մասի համար։ Հյուսիսում գտնվող ավելի մեծ, ուժեղ Կոնեկտիկուտ գաղութը 1662 թվականին ստացել է Թագավորական խարտիա և ագրեսիվ կերպով օգտագործել իր ռազմական գերազանցությունը՝ գրավում իրականացնելու համար։ Նյու Հեյվենն ուներ նաև այլ թուլություններ։ Առաջնորդները գործարարներ և վաճառականներ էին, բայց նրանք երբեք չեն կարողացել ստեղծել մեծ կամ շահութաբեր առևտուր, քանի որ նրանց գյուղատնտեսական հիմքը թույլ էր, իսկ տեղանքը՝ մեկուսացված։ Գաղութի աղքատ հողի վրա երկրագործությունը աղքատության և հուսալքության բանաձև էր։ Նյու Հեյվենի քաղաքական համակարգը սահմանափակված էր միայն եկեղեցու անդամներով, և այն ընդլայնելու մերժումը օտարացրել է շատ մարդկանց։ Ավելի ու ավելի էր հասկացվում, որ Նյու Հեյվեն գաղութը անհույս ձեռնարկում էր։ Օլիվեր Քրոմվելը խորհուրդ է տվել, որ նրանք բոլորը տեղափոխվեն Իռլանդիա կամ իսպանական տարածքներ, որոնք նա պլանավորում էր նվաճել։ Քրոմվելի մահից հետո երեք թագասպաններ, ովքեր (Քրոմվելի հետ) քվեարկել էին Չարլզ I թագավորին մահապատժի ենթարկելու օգտին, փախել են Անգլիայից և թաքնվել Նյու Հեյվենում։ Գաղութը շատ բացասական դիրք ուներ Լոնդոնում, և ծրագրեր էին մշակվում այն Նյու Յորքի հետ միավորելու համար։ Բայց Նյու Հեյվենի պուրիտանները չափազանց պահպանողական էին և չափազանց կապված իրենց նոր հողին՝ հեռանալու կամ միանալու Նյու Յորքի անգլիկաններին։ 1662-64 թվականներին քաղաքները մեկ առ մեկ միացել են Կոնեկտիկուտին, մինչև որ մնացել եմ միայն երեքը, և նրանք էլ 1664 թվականին ենթարկվել են Կոնեկտիկուտ գաղութին։ Նրանք հրաժարվել են իրենց աստվածապետությունից, բայց լավ ինտեգրվել են՝ ունենալով բազմաթիվ կարևոր առաջնորդներ և (Յելի բացվելուց հետո 1701 թվականին) ազդեցիկ գիտնականներ։

### Հիմնարար կանոնների ներքո
Երեք գետային քաղաքները՝ Ուեթերսֆիլդը, Վինդզորը և Հարթֆորդը, ստեղծել էին ընդհանուր կառավարություն՝ բախվելով պատերազմի պահանջներին։ 1639 թվականի հունվարի 14-ին այս երեք բնակավայրերի ազատ քաղաքացիները վավերացրել են «Կոնեկտիկուտի հիմնարար կանոնները», որը Ջոն Ֆիսկը կոչել է «պատմության մեջ հայտնի առաջին գրավոր սահմանադրությունը, որը ստեղծել է կառավարություն։ Այն նշանավորել է ամերիկյան ժողովրդավարության սկիզբը, որի հայրը, ավելի քան որևէ այլ մարդ, կարելի է համարել Թոմաս Հուքերին։ Այսօրվա Միացյալ Նահանգների կառավարությունն ուղիղ ծագումնաբանորեն ավելի մոտ է Կոնեկտիկուտի կառավարությանը, քան մյուս տասներեք գաղութներից որևէ մեկին»։ Այս նոր ռեժիմի ներքո տեղի է ունեցել արագ աճ և ընդլայնում։

1662 թվականի ապրիլի 22-ին Կոնեկտիկուտի գաղութին հաջողվել է ստանալ Թագավորական խարտիա, որը մարմնավորում և հաստատում էր այն ինքնակառավարումը, որը նրանք ստեղծել էին Հիմնարար կանոններով։ Միակ նշանակալի փոփոխությունն այն էր, որ այն կոչ էր անում ստեղծել Կոնեկտիկուտի մեկ միասնական կառավարություն՝ հարավային սահմանով Լոնգ Այլենդի նեղուցում, ներառյալ այսօրվա Սաֆոլկ շրջանը Լոնգ Այլենդում, և արևմտյան սահմանով Խաղաղ օվկիանոսում, ինչը նշանակում էր, որ այս խարտիան դեռևս հակասության մեջ էր Նոր Նիդեռլանդների գաղութի հետ։

Հնդկացիների ճնշումները որոշ ժամանակով թուլացան՝ շնորհիվ դաժան Պեկոտի պատերազմում տարած հաջողության։ Մինչ պեկոտները կրկին հավաքվել են Թեմզա գետի երկայնքով, այլ ցեղեր, հատկապես մոհեգանները, դարձել են ավելի հզոր, թեև նրանք մրցակցություն են ունեցել նարագանսեթների հետ, որոնք գտնվում էին Արևմտյան Ռոդ Այլենդում և Արևելյան Կոնեկտիկուտում, և այս մրցակցությունը մեծապես ձևավորել է դիվանագիտական հարցերը թե՛ հնդկացիական ցեղերի, թե՛ գաղութային գործերի միջև։ Թագավոր Փիլիպի պատերազմը (1675-1676 թվականներ) տարածվել է Պլիմութի գաղութից. Կոնեկտիկուտը տրամադրել է զորքեր և պաշարներ։ Կոնեկտիկուտի ներդրումը պատերազմում ներառել է նաև մեծ թվով հնդկացի դաշնակիցներ, որոնց նրանք բերել են պատերազմ, այդ թվում՝ մոհեգաններին՝ Ունկասի գլխավորությամբ, և պեկոտներին, որոնց փոքր բնակչությունը վերաձևավորվել էր փախած ստրուկներից, որոնք գերեվարվել էին Պեկոտի պատերազմի վերջում։ Բնիկ դաշնակիցների մասնակցությունը մեծապես պատասխանատու էր գաղութային հաղթանակի համար, և այս մասնակցությունը հիմնականում պայմանավորված էր Կոնեկտիկուտի ներգրավվածությամբ, քանի որ նրանք ընդհանրապես լավագույն հարաբերություններն ունեին իրենց տեղական բնիկ ցեղերի հետ, մասնավորապես՝ մոհեգանների։ Գաղութաբնակները որոշ հնդկացիներին դիտարկում էին որպես հնարավոր մահացու սպառնալիք և մոբիլիզացվեցին թե՛ Պեկոտի պատերազմի, թե՛ Թագավոր Փիլիպի պատերազմի ժամանակ՝ նրանց վերացնելու համար։ Բոլոր չափահաս տղամարդկանց ավելի քան երեք քառորդը տրամադրել է զինվորական ծառայության որևէ ձև։ Հաշվի առնելով գաղութաբնակների հետ կռվող բնիկ զորքերի թվաքանակը, ինչպես նաև բնիկ բնակչության գնահատականները, հավանական է, որ բնիկ զորքերի նույնիսկ ավելի մեծ համամասնությունը ծառայել է Կոնեկտիկուտի հետ։

### Նոր Անգլիայի դոմինիոնը
1686 թվականին սըր Էդմունդ Անդրոսը նշանակվել է Նոր Անգլիայի դոմինիոնի թագավորական նահանգապետ։ Անդրոսը պնդել է, որ իր հանձնարարականը գերակայում է Կոնեկտիկուտի 1662 թվականի խարտիային։ Սկզբում Կոնեկտիկուտն անտեսել է այս իրավիճակը։ Սակայն 1687 թվականի հոկտեմբերի վերջին Անդրոսը ժամանել է զորքերով և ծովային աջակցությամբ։ Նահանգապետ Ռոբերտ Թրիթը ստիպված է եղել հրավիրել ժողովը։ 1687 թվականի հոկտեմբերի 31-ի երեկոյան Անդրոսը հանդիպել է նահանգապետի և Ընդհանուր դատարանի հետ։

Նահանգապետ Անդրոսը գովաբանել է նրանց ջանասիրությունն ու կառավարությունը, բայց նրանց՝ իր հանձնարարականը կարդալուց հետո պահանջել է նրանց խարտիան։ Երբ նրանք այն դրել են սեղանին, մարդիկ հանգցրել են բոլոր մոմերը։ Երբ լույսը վերականգնվել են, խարտիան անհետացել է։ Ըստ ավանդության, այն թաքցվել էր Խարտիայի կաղնու մեջ։ Սըր Էդմունդը չորս անդամ է նշանակել իր Նոր Անգլիայի կառավարման խորհրդում և շարժվել դեպի իր մայրաքաղաք՝ Բոստոն։

Քանի որ Անդրոսը Նյու Յորքն ու Մասաչուսեթսը համարում էր իր դոմինիոնի կարևոր մասերը, նա հիմնականում անտեսում էր Կոնեկտիկուտը։ Բացի Բոստոն պահանջված և ուղարկված որոշ հարկերից, Կոնեկտիկուտը նույնպես հիմնականում անտեսում էր նոր կառավարությունը։ Երբ լուր հասավ, որ Փառահեղ հեղափոխությունը Վիլյամին և Մերիին է բազմեցրել գահին, Բոստոնի քաղաքացիները ձերբակալել են Անդրոսին և շղթայակապ ուղարկել Անգլիա։ Կոնեկտիկուտի դատարանը հանդիպել է և 1689 թվականի մայիսի 9-ին քվեարկել հին խարտիան վերականգնելու օգտին։ Նրանք նաև վերընտրել են Ռոբերտ Թրիթին որպես նահանգապետ՝ ամեն տարի մինչև 1698 թվականը։

## Տարածքային վեճեր
1650 թվականի հոլանդացիների հետ կնքված Հարթֆորդի պայմանագրի համաձայն՝ Կոնեկտիկուտի արևմտյան սահմանը ձգվում էր հյուսիս՝ Գրինվիչ ծոցի արևմտյան կողմից, «պայմանով, որ նշված գիծը չմոտենա Հադսոն գետին 10 մղոնից (16 կմ) ավելի»։ Մյուս կողմից, Կոնեկտիկուտի 1662 թվականի սկզբնական խարտիան նրան շնորհում էր ամբողջ հողը մինչև «Հարավային ծով» (այսինքն՝ Խաղաղ օվկիանոս)։
:«ՄԵՐ տիրույթների ամբողջ այն մասը Նոր Անգլիայում՝ Ամերիկայում, որը սահմանափակված է արևելքից Նորոգանսեթ գետով, որը սովորաբար կոչվում է Նորոգանսեթ ծոց, որտեղ նշված գետը թափվում է ծովը, և հյուսիսից՝ Մասաչուսեթսի տնկարանների գծով, և հարավից՝ ծովով, և երկայնությամբ՝ ինչպես Մասաչուսեթսի գաղութի գիծը, որը ձգվում է արևելքից արևմուտք (այսինքն) նշված Նորոգանսեթ ծոցից արևելքում մինչև Հարավային ծովն արևմտյան մասում, հարակից կղզիներով հանդերձ, միասին բոլոր ամուր հողերի հետ …ՈՒՆԵՆԱԼՈՒ ԵՎ ՊԱՀԵԼՈՒ…հավերժ…»։

### Վեճ Նյու Յորքի հետ

Ինչ խոսք, սա տարածքային հակամարտության մեջ դրեց այն նահանգների հետ, որոնք այդ ժամանակ գտնվում էին Կոնեկտիկուտի և Խաղաղ օվկիանոսի միջև։ 1664 թվականի մարտի 12-ին տրված արտոնագիրը Յորքի դքսին (հետագայում Ջեյմս II և VII) շնորհել է «ամբողջ հողը Կոնեկտիկուտ գետի արևմտյան կողմից մինչև Դելավեր ծոցի արևելյան կողմը»։ 1664 թվականի հոկտեմբերին Կոնեկտիկուտը և Նյու Յորքը համաձայնվել են Լոնգ Այլենդը հանձնել Նյու Յորքին և սահմանել Կոնեկտիկուտի և Նյու Յորքի միջև սահմանը որպես գիծ Մամարոնեք գետից «հյուսիս-հյուսիս-արևմուտք դեպի Մասաչուսեթսի գիծը»՝ հատելով Հադսոն գետը Պիքսկիլի մոտ և Մասաչուսեթսի սահմանը ներկայիս Ալսթեր շրջանի հյուսիս-արևմտյան անկյան մոտ։ Այնուամենայնիվ, այս համաձայնությունը երբեք իսկապես չի ընդունվել, և սահմանային վեճերը շարունակվել են։ Նյու Յորքի նահանգապետը ձերբակալության որոշումներ է արձակել Գրինվիչի, Ռայի և Սթեմֆորդի բնակիչների համար և 1682 թվականի մայիսին բնակավայր է հիմնել Թերիթաունից հյուսիս՝ այն տարածքում, որը Կոնեկտիկուտը համարում էր իր տարածքի մաս։ 1675 թվականին, երբ Թագավոր Փիլիպի պատերազմը զգալի ճնշում էր գործադրում Կոնեկտիկուտի վրա, Նյու Յորքը փորձել է ուժեր ափ իջեցնել Սեյբրուքում՝ փորձելով տիրանալ Կոնեկտիկուտ գետին և հաստատել իրենց հավակնությունը Կոնեկտիկուտ գետից արևմուտք գտնվող բոլոր հողերի նկատմամբ, թեև այս ուժերը հետ են մղվել Կոնեկտիկուտի գաղութային ուժերի կողմից՝ առանց կռվի։ Վերջապես, 1683 թվականի նոյեմբերի 28-ին նահանգները բանակցել են նոր համաձայնագիր՝ սահմանելով սահմանը Հադսոն գետից 20 մղոն (32 կմ) արևելք՝ հյուսիս դեպի Մասաչուսեթս։ Հաշվի առնելով բնակիչների ցանկությունները՝ Բայրամ գետից արևելք ընկած 61,660 ակր (249.5 կմ2) տարածքը, որը կազմում էր Կոնեկտիկուտի «բռնակը» (panhandle), շնորհվել է Կոնեկտիկուտին։ Փոխարենը Ռայը շնորհվել է Նյու Յորքին, ինչպես նաև 1.81 մղոն (2.91 կմ) լայնությամբ հողաշերտ, որը ձգվում էր հյուսիս՝ Ռիջֆիլդից մինչև Մասաչուսեթս՝ Դաչես, Փաթնամ և Ուեսթչեսթեր շրջանների կողքով, Նյու Յորք, որը հայտնի էր որպես «Օբլոնգ» (երկարավուն)։

### Վեճ Փենսիլվանիայի հետ

1750-ականներին արևմտյան սահմանը մնում էր Նյու Յորքի մյուս կողմում։ 1754 թվականին Կոնեկտիկուտի Ուինդհեմի Սասքուեհաննա ընկերությունը հնդկացիների մի խմբից ձեռք բերել Սասքուեհաննա գետի երկայնքով ընկած հողատարածքի սեփականության իրավունքը, որը ծածկում էր ներկայիս Փենսիլվանիայի մոտ մեկ երրորդը։ Այս ձեռնարկումը հավանության չի արժանացել ոչ միայն Փենսիլվանիայի, այլև Կոնեկտիկուտի շատերի կողմից, ներառյալ փոխնահանգապետը, ով դեմ էր նահանգապետ Ջոնաթան Թրամբուլի աջակցությանը՝ վախենալով, որ այս հավակնությունների պնդումը կվտանգի գաղութի խարտիան։ 1769 թվականին Ջոն Դուրկին և Կոնեկտիկուտի 240 վերաբնակիչներից կազմված խումբը հիմնել է Ուիլքս-Բարեն։ Բրիտանական կառավարությունը վերջապես որոշել է, որ «Կոնեկտիկուտի բնակավայրեր չեն կարող հիմնվել մինչև թագավորական հաճության հայտնի դառնալը»։ 1773 թվականին հարցը լուծվել է հօգուտ Կոնեկտիկուտի, և Ուեստմորլենդը՝ Կոնեկտիկուտում, հիմնադրվել է որպես քաղաք, իսկ հետագայում՝ շրջան։ 

Այնուամենայնիվ, Փենսիլվանիան չի ընդունել այս որոշումը, և նրանց ու Կոնեկտիկուտի միջև բացահայտ պատերազմ է սկսվել, որն ավարտվել է 1778 թվականի հուլիսի հարձակմամբ, որի ընթացքում սպանվել է մոտ 150 վերաբնակիչ և հազարավորները ստիպված են եղել փախչել։ Թեև նրանք պարբերաբար փորձում էին հետ վերցնել իրենց հողը, նրանց շարունակ հետ էին մղում, մինչև որ 1783 թվականի դեկտեմբերին հանձնաժողովը որոշում է կայացրել հօգուտ Փենսիլվանիայի։ Բարդ դատական գործընթացներից հետո, 1786 թվականին, Կոնեկտիկուտը հրաժարվել է իր հավակնություններից՝ զիջման ակտով հանձնելով դրանք Կոնգրեսին, փոխարենը ստանալով ազատում պատերազմական պարտքից և հաստատում ներկայիս Օհայոյի արևմտյան մասում գտնվող հողերի նկատմամբ իրավունքների, որը հայտնի է դարձել որպես Արևմտյան ռեզերվացիա։ Փենսիլվանիան Կոնեկտիկուտից եկած առանձին վերաբնակիչներին շնորհել է իրենց հողային հավակնությունների սեփականության իրավունքները։ Թեև տարածաշրջանը կոչվել է Ուեստմորլենդ շրջան, Կոնեկտիկուտ, այն կապ չունի ներկայիս Ուեստմորլենդ շրջանի հետ՝ Փենսիլվանիայում։

Արևմտյան ռեզերվացիան, որը Կոնեկտիկուտը ստացել էր որպես փոխհատուցում 1786 թվականին Փենսիլվանիայի ցանկացած հողի նկատմամբ բոլոր հավակնություններից հրաժարվելու դիմաց, կազմում էր հողաշերտ ներկայիս հյուսիս-արևելյան Օհայոյում՝ 120 մղոն (190 կմ) լայնությամբ արևելքից արևմուտք՝ սահմանակցելով Էրի լճին և Փենսիլվանիային։ Կոնեկտիկուտը տիրապետում էր այս տարածքին մինչև 1795 թվականին այն 1,200,000 դոլարով վաճառելը Կոնեկտիկուտի հողային ընկերությանը, որն էլ իր հերթին վերավաճառել է հողակտորներ վերաբնակիչներին։ 1796 թվականին առաջին վերաբնակիչները՝ Մովսես Քլիվլենդի գլխավորությամբ, հիմնել են համայնք, որը դարձել է Քլիվլենդը՝ Օհայո. կարճ ժամանակ անց տարածքը հայտնի է դարձել որպես «Նոր Կոնեկտիկուտ»։

Արևմտյան ռեզերվացիայի արևմտյան ծայրում գտնվող 25 մղոն (40 կմ) լայնությամբ տարածքը, որը Կոնեկտիկուտը 1792 թվականին առանձնացրել էր Դենբերիի, Նյու Հեյվենի, Ֆեյրֆիլդի, Նորուոքի և Նյու Լոնդոնի այն բնակիչներին փոխհատուցելու համար, ովքեր մեծ կորուստներ էին կրել, երբ այրվել էին բրիտանական հարձակումների ժամանակ վառված հրդեհներից Անկախության պատերազմի ընթացքում, հայտնի է դարձել որպես Հրդեհված հողեր (Firelands)։ Այնուամենայնիվ, այդ ժամանակ նահանգի կողմից փոխհատուցում ստացածների մեծ մասը կամ մահացած էին, կամ էլ չափազանց ծեր այնտեղ տեղափոխվելու համար։ Հրդեհված հողերն այժմ կազմում են Էրի և Հուրոն շրջանները, ինչպես նաև Օհայոյի Էշլենդ շրջանի մի մասը։

## Պահպանողականություն
Կոնեկտիկուտը կայուն սովորույթների երկիր էր՝ պահպանողական վերնախավով, որը գերիշխում էր գաղութային գործերում։ Ազատականության և ժողովրդավարության ուժերը դանդաղ էին ի հայտ գալիս՝ խրախուսված գործարար համայնքի ձեռներեցությամբ և Առաջին Մեծ Արթնացման խթանած նոր կրոնական ազատությամբ։

Յեյլի Քոլեջը հիմնադրվել է 1701 թվականին՝ հոգևորականներ և քաղաքացիական առաջնորդներ կրթելու համար։ Տարբեր վայրերում գտնվելուց հետո այն հաստատվել է Նյու Հեյվենում։ Ինչպես Յեյլի Քոլեջն էր գերիշխում Կոնեկտիկուտի մտավոր կյանքում, այնպես էլ Կոնգրեգացիոնալիստական եկեղեցին գերիշխում էր գաղութի կրոնական կյանքում։ Այն պաշտոնապես հաստատված էր մինչև 1818 թվականը, և յուրաքանչյուր քաղաքի բնակիչները պարտավոր էին հաճախել կիրակնօրյա ծառայություններին և հարկեր վճարել այն պահելու համար (կամ ապացուցել, որ աջակցում են Բապտիստական կամ այլ բողոքական եկեղեցու)։

Կենտրոնացնող ուժերը Կոնգրեգացիոնալիստական եկեղեցին դարձրել են ավելի հզոր և ավելի պահպանողական։ Սեյբրուքի Հարթակը 1708 թվականին Կոնգրեգացիոնալիստական եկեղեցու նոր սահմանադրությունն էր։ 1700-ական թվականների շուրջ Կոնեկտիկուտի կրոնական և քաղաքացիական առաջնորդները անհանգստացած էին գաղութում անձնական կրոնական բարեպաշտության և եկեղեցական կարգապահության անկմամբ։ Գաղութային օրենսդիր մարմինը հովանավորել է Սեյբրուքում հանդիպումը, որին մասնակցում էին Յեյլի ութ հոգաբարձուներ և այլ գաղութային արժանավորներ։ Այն մշակել է հոդվածներ, որոնք մերժում էին Անգլիայից ժառանգած ծայրահեղ տեղայնացումը կամ կոնգրեգացիոնալիզմը և փոխարինել են այն պրեսբիտերականների համակարգին նման մի համակարգով։ Այժմ Կոնգրեգացիոնալիստական եկեղեցին պետք է ղեկավարվեր տեղական հոգևորական ասոցիացիաների և կոնսոցիացիաների կողմից, որոնք բաղկացած էին որոշակի աշխարհագրական տարածքի հոգևորականներից և աշխարհիկ առաջնորդներից։ Փոխարեն յուրաքանչյուր տեղական եկեղեցու ժողովրդի կողմից իր հոգևորականի ընտրության, այժմ ասոցիացիաներն ունեին հոգևորականության թեկնածուներին քննելու և հոգևորականների վարքը վերահսկելու պատասխանատվություն։ Կոնսոցիացիաները (որտեղ աշխարհականները անզոր էին) կարող էին կարգապահություն պարտադրել որոշակի եկեղեցիներին և դատել ծագած վեճերը։ Արդյունքում իշխանության կենտրոնացում է տեղի ունեցել, ինչը անհանգստացնում էր շատ տեղական եկեղեցական ակտիվիստների։ Սակայն պաշտոնական ասոցիացիաները արձագանքել են՝ եղբայրակցությունից հեռացնելով եկեղեցիները, որոնք հրաժարվում էին համապատասխանել։ Համակարգը գոյատևել է մինչև տասնիններորդ դարի կեսերը, շատ ավելի երկար, քան Կոնեկտիկուտ նահանգում Կոնգրեգացիոնալիզմի պաշտոնական վերացումը։

Հարթակը նշանավորել է պահպանողական հակահեղափոխություն ընդդեմ ոչ կոնֆորմիստական հոսանքի, որը սկսվել էր Կիսով չափ Ուխտով և ավելի ուշ կհասներ իր գագաթնակետին 1740 թվականների Մեծ Արթնացման մեջ։ Մեծ Արթնացումը դառնորեն բաժանել է Կոնգրեգացիոնալիստներին «Նոր Լույսերի», որոնք ողջունում էին վերածնունդները, և «Հին Լույսերի», որոնք օգտագործում էին կառավարական իշխանությունը վերածնունդները ճնշելու համար։

Օրենսդիր մարմինը, որը վերահսկվում էր Հին Լույսերի կողմից, 1742 թվականին ընդունել է «Եկեղեցական գործերում չարաշահումները կարգավորելու և անկարգությունները շտկելու մասին ակտ», որը խստորեն սահմանափակում էր հոգևորականների՝ վերածնունդներ առաջնորդելու հնարավորությունը։ Մեկ այլ օրենք ընդունվել է Նոր Լույսի սեմինարիայի բացումը կանխելու համար։ Բազմաթիվ Նոր Լույս ավետարանականներ բանտարկվել կամ տուգանվել են։ Նոր Լույսերը արձագանքել են իրենց սեփական քաղաքական կազմակերպությամբ՝ պայքարելով քաղաք առ քաղաք։ Չնայած կրոնական խնդիրները որոշ չափով նվազել են 1748 թվականից հետո, Նոր Լույս և Հին Լույս խմբավորումների հակամարտությունը տարածվել է այլ հարցերի վրա, ինչպիսիք են արժույթի և կայսերական խնդիրների շուրջ վեճերը։ Այնուամենայնիվ, ներգրավված բաժանումները դեր չեն խաղացել Ամերիկյան հեղափոխության գալստյան մեջ, որին երկու կողմերն էլ աջակցում էին։

Զինվորի կարիերան բարձր հեղինակություն չէր վայելում Կոնեկտիկուտում։ Այնուամենայնիվ, Լոնդոնը պահանջում էր որոշ օգնություն իր բազմաթիվ պատերազմներում Ֆրանսիայի դեմ, ուստի գաղութը զինվորներ է ուղարկել Կանադա 1709-1711 թվականներին, Թագուհի Աննայի պատերազմի ժամանակ։ Սիլեսկին պնդոել է, որ Կոնեկտիկուտը հետևել է նույն ընթացակարգին դարի մնացած ժամանակահատվածում։ Կառավարությունը վերահսկող վերնախավը կանխիկ պարգևատրումներ է օգտագործել՝ աղքատ տղամարդկանց խրախուսելու համար՝ ժամանակավորապես կամավոր ծառայելու համար։

Նահանգապետ Ջոնաթան Թրամբուլը ընտրվել է ամեն տարի 1769-ից մինչև 1784 թվականը։ Կոնեկտիկուտի քաղաքական համակարգը գործնականում չի ազդվել Հեղափոխությունից։

## Ամերիկյան հեղափոխություն (1775–1789 թվականներ)

Պահպանողական վերնախավը ուժեղ աջակցում էր Ամերիկյան հեղափոխությանը, և լոյալիստական ուժերը թույլ էին։ Կոնեկտիկուտը նշանակեց չորս պատգամավոր Երկրորդ Մայրցամաքային Կոնգրեսում, որոնք ստորագրեցին Անկախության հռչակագիրը՝ Սամուել Հանթինգթոն, Ռոջեր Շերման, Ուիլյամ Ուիլյամս և Օլիվեր Վոլկոթ։

1775 թվականին, Լեքսինգթոնում և Կոնկորդում բրիտանական կանոնավոր զորքերի և Մասաչուսեթսի աշխարհազորի միջև բախումներից հետո, Կոնեկտիկուտի օրենսդիր մարմինը թույլատրել է վեց նոր գնդերի կազմավորումը, և մոտ 1,200 Կոնեկտիկուտի զինվոր մասնակցել է Բունկեր Հիլի ճակատամարտին 1775 թվականի հունիսին։

1777 թվականին, տեղեկանալով Դանբերիում Մայրցամաքային բանակի պաշարների մասին, բրիտանացիները շուրջ 2,000 զինվորից բաղկացած արշավախումբ են իջեցրել Ուեստպորտում, որոնք երթով հասել են Դանբերի և ոչնչացրել պահեստի մեծ մասը, ինչպես նաև տներ Դանբերիում։ Վերադարձի ճանապարհին Մայրցամաքային բանակի զորքերը և աշխարհազորը՝ գեներալ Դեյվիդ Վուստերի և գեներալ Բենեդիկտ Առնոլդի գլխավորությամբ, 1777 թվականին Ռիջֆիլդում ընդհարվել են բրիտանացիների հետ, ինչը կանխել է բրիտանացիների կողմից հետագա ռազմավարական ափհանումների փորձերը պատերազմի մնացած ժամանակահատվածում։

1778-79 թվականների ձմռան համար գեներալ Ջորջ Վաշինգտոնը որոշել է Մայրցամաքային բանակը բաժանել երեք դիվիզիայի՝ շրջապատելով Նյու Յորք քաղաքը, որտեղ բրիտանացի գեներալ սըր Հենրի Քլինթոնը տեղակայվել էր ձմեռային կայանում։ Գեներալ-մայոր Իսրայել Փութնամը ընտրել է Ռեդինգը որպես ձմեռային ճամբար իր հրամանատարության տակ գտնվող մոտ 3,000 կանոնավոր զինվորների և աշխարհազորայինների համար։ Ռեդինգի ճամբարը թույլ էր տալիս Փութնամի զինվորներին պահպանել Դանբերիում լրացված պաշարների պահեստը և աջակցել Լոնգ Այլենդի նեղուցի և Հադսոն գետի հովտի երկայնքով ցանկացած գործողության։ Զինվորներից ոմանք նախորդ ձմեռ Փենսիլվանիայի Վալի Ֆորջում ձմեռային ճամբարի վետերաններ էին։ Ռեդինգի ճամբարում զինվորները դիմակայել են մատակարարման պակասին, ցուրտ ջերմաստիճաններին և զգալի ձյանը, և որոշ պատմաբաններ այս ճամբարը անվանել են «Կոնեկտիկուտի Վալի Ֆորջը»։

Նահանգը նաև հարձակումների մեկնարկային վայր էր Լոնգ Այլենդի վրա, որոնք կազմակերպել էին Սամուել Հոլդեն Փարսոնսը և Բենջամին Թոլմեյջը, և տրամադրում էր զինվորներ ու նյութեր պատերազմական ջանքերի համար, հատկապես Վաշինգտոնի բանակին Նյու Յորք քաղաքից դուրս։ Գեներալ Ուիլյամ Թրայոնը 1779 թվականի հուլիսին հարձակվել է Կոնեկտիկուտի ափերի վրա՝ կենտրոնանալով Նյու Հեյվենի, Նորուոքի և Ֆեյրֆիլդի վրա։ Ֆրանսիացի գեներալ կոմս դը Ռոշամբոն 1781 թվականի ամռանը Լեբանոնում նշել է առաջին կաթոլիկ պատարագը Կոնեկտիկուտում, երբ Ռոդ Այլենդից երթով անցնում էր նահանգի միջով՝ գեներալ Ջորջ Վաշինգտոնի հետ Նյու Յորքի Դոբս Ֆերիում հանդիպելու համար։ Ռոշամբոն և Վաշինգտոնը նաև Ուեթերսֆիլդում պլանավորել են Յորքթաունի ճակատամարտը և բրիտանացիների անձնատուր լինելը։ Նյու Լոնդոնի և Գրոտոն Հայթսի վրա 1781 թվականի սեպտեմբերին հարձակվել է Կոնեկտիկուտում ծնված դավաճան Բենեդիկտ Առնոլդը։

## Վաղ ազգային շրջան (1789–1818)
Նոր Անգլիան Ֆեդերալիստական կուսակցության հենարանն էր։ Մի պատմաբան բացատրում է, թե որքան լավ էր այն կազմակերպված Կոնեկտիկուտում.
:«Անհրաժեշտ էր միայն կատարելագործել կուսակցության միջուկը կազմող պաշտոնյաների կազմակերպված մարմնի աշխատանքային մեթոդները։ Կային նահանգային պաշտոնյաներ, օգնականներ և Ասամբլեայի մեծամասնությունը։ Յուրաքանչյուր վարչաշրջանում կար շերիֆ իր տեղակալներով։ Նահանգի, վարչաշրջանի և քաղաքի բոլոր դատավորները պոտենցիալ և սովորաբար ակտիվ աշխատողներ էին։ Յուրաքանչյուր քաղաք ուներ մի քանի խաղաղության դատավոր, դպրոցի տնօրեններ և ֆեդերալիստական քաղաքներում՝ բոլոր քաղաքային պաշտոնյաները, ովքեր պատրաստ էին շարունակել կուսակցության աշխատանքը։ Յուրաքանչյուր ծուխ ուներ «մշտական գործակալ», որի նզովքները, ասում էին, համոզում էին առնվազն տասը քվեարկող սարկավագների։ Աշխարհազորի սպաները, նահանգի դատախազները, փաստաբանները, պրոֆեսորները և ուսուցիչները այս «զորակոչված բանակի» առաջամարտիկներն էին։ Ընդհանուր առմամբ, մոտ հազար կամ հազար հարյուր կախյալ պաշտոնյաներ նկարագրվում էին որպես ներքին օղակ, որոնց միշտ կարելի էր վստահել իրենց և բավարար քանակությամբ այլ ձայներ՝ ընտրությունները որոշելու համար։ Սա էր ֆեդերալիստական մեքենան»։

Հաշվի առնելով ֆեդերալիստների ուժը, հանրապետականները ստիպված էին ավելի շատ աշխատել հաղթելու համար։ 1806 թվականին նահանգի ղեկավարությունը քաղաքների առաջնորդներին ուղարկել է հրահանգներ առաջիկա ընտրությունների համար։ Նահանգի առաջնորդները յուրաքանչյուր քաղաքի կառավարչին հրահանգել են «նշանակել շրջանային կառավարիչ իր քաղաքի յուրաքանչյուր շրջանում կամ հատվածում՝ յուրաքանչյուրից ստանալով հավաստիացում, որ նա բարեխղճորեն կկատարի իր պարտականությունը»։ Այնուհետև քաղաքի կառավարչին հանձնարարվեց կազմել ցուցակներ և հաշվել հարկ վճարողների թիվը, ընտրելու իրավունք ունեցողների թիվը, քանի հոգի են «հաստատ հանրապետականներ», «հաստատ ֆեդերալիստներ» կամ «կասկածելի», և վերջապես հաշվել աջակիցների թիվը, ովքեր ներկայումս ընտրելու իրավունք չունեն, բայց կարող են որակավորվել (տարիքով կամ հարկերով) հաջորդ ընտրություններին։ Այս խիստ մանրամասն տվյալները պետք է ուղարկվեին վարչաշրջանի կառավարչին։ Նրանք, իրենց հերթին, պետք է կազմեին վարչաշրջանի մասշտաբով վիճակագրություն և ուղարկեին նահանգի կառավարչին։ Օգտագործելով հավանական ընտրողների նոր կազմված ցուցակները՝ կառավարիչներին հանձնարարվել է բոլոր իրավասուներին բերել քաղաքային ժողովներին և օգնել երիտասարդ տղամարդկանց որակավորվել քվեարկելու համար։ Տարեկան պաշտոնական քաղաքային ժողովի ժամանակ կառավարիչներին հանձնարարվել է «նկատել, թե որ հանրապետականներն են ներկա, և հետևել, որ յուրաքանչյուրը մնա և քվեարկի, մինչև ամբողջ գործը ավարտվի։ Եվ յուրաքանչյուր շրջանային կառավարիչ պետք է քաղաքի կառավարչին զեկուցի բոլոր բացակա հանրապետականների անունները և բացակայության պատճառը, եթե հայտնի է նրան»։ Առավել կարևոր է, որ կառավարիչները պետք է առաջադրեին թեկնածուներ տեղական ընտրությունների համար և տպագրեին ու տարածեին կուսակցության քվեաթերթիկը։ Նահանգի կառավարիչը պատասխանատու էր յուրաքանչյուր քաղաքին կուսակցական թերթեր մատակարարելու համար՝ քաղաքային և շրջանային կառավարիչների կողմից տարածման համար։ Այս խիստ համակարգված «քվեարկության բերելու» արշավը ծանոթ կլիներ ժամանակակից քաղաքական քարոզարշավ անցկացնողներին, բայց աշխարհի պատմության մեջ առաջինն էր իր տեսակի մեջ։

Կոնեկտիկուտը բարգավաճել է այդ ժամանակաշրջանում, քանի որ նավահանգիստները զբաղված էին, և առաջին տեքստիլ գործարանները կառուցվել են։ Ամերիկյան էմբարգոն և բրիտանական շրջափակումը 1812 թվականի պատերազմի ընթացքում լրջորեն վնասել են արտահանման բիզնեսը և ամրապնդել ֆեդերալիստներին, ովքեր խստորեն դեմ էին էմբարգոյին և 1812 թվականի պատերազմին։ Բրիտանիայից ներմուծման դադարեցումը խթանել է գործարանների արագ աճը՝ փոխարինելու տեքստիլը և մեքենաները։ Նյու Հեյվենի Էլի Ուիթնին ինժեներների և գյուտարարների առաջնորդն էր, ովքեր նահանգը դարձրել են մեքենագործական գործիքների և ընդհանրապես արդյունաբերական տեխնոլոգիաների համաշխարհային առաջատար։ Նահանգը հայտնի էր իր քաղաքական պահպանողականությամբ, որը բնորոշ էր իր Ֆեդերալիստական կուսակցությանը և Թիմոթի Դուայթի Յեյլի քոլեջին։ Ամենակարևոր մտավորականները Դուայթն ու Նոա Ուեբստերն էին, ով կազմել է իր մեծ բառարանը Նյու Հեյվենում։ Կրոնական լարվածությունը բևեռացրել է նահանգը, քանի որ հաստատված Կոնգրեգացիոնալիստական եկեղեցին՝ դաշինքի մեջ ֆեդերալիստների հետ, փորձում էր պահպանել իր իշխանությունը։ 1814 թվականի Հարթֆորդի կոնվենցիայի ձախողումը վնասել է ֆեդերալիստներին, ովքեր վերջապես տապալվել են հանրապետականների կողմից 1817 թվականին։

## Արդիականացում և արդյունաբերություն
Մինչ այդ Կոնեկտիկուտը հետևում էր 1662 թվականի Խարտիային, և ամերիկյան գաղութների անկախությունից ավելի քան քառասուն տարի անց, Խարտիայի նշանակության մեծ մասն այլևս արդիական չէր։ 1818 թվականին ընդունվել է նոր սահմանադրություն, որը եղել է առաջին գրավոր օրենսդրական ակտը, որ Կոնեկտիկուտում առանձնացրել է եկեղեցին պետությունից և հավասարություն է տվել բոլոր կրոններին։ Նահանգապետի լիազորությունները նույնպես ընդլայնվել են, ինչպես նաև մեծացել է դատարանների անկախությունը՝ թույլատրելով դատավորներին ցմահ պաշտոնավարել։

Կոնեկտիկուտը սկսել է առատ հոսող ջրի և նավարկելի ջրուղիների հումքով, և օգտագործելով յանկիական աշխատանքային էթիկան՝ արագորեն դարձել արդյունաբերության առաջատար։ ԱՄՆ-ի արտոնագրային համակարգի ծնունդից՝ 1790 թվականից մինչև 1930 թվականը, Կոնեկտիկուտը մեկ շնչի հաշվով ավելի շատ արտոնագրեր էր ստացել, քան որևէ այլ նահանգ. 1800-ականներին, երբ ԱՄՆ-ում ամբողջությամբ մեկ արտոնագիր էր տրվում յուրաքանչյուր երեք հազար բնակչի հաշվով, Կոնեկտիկուտի գյուտարարներին մեկ արտոնագիր էր տրվում յուրաքանչյուր 700-1000 բնակչի հաշվով։ Կոնեկտիկուտի առաջին գրանցված գյուտը քարի մշակման մեքենա էր՝ ստեղծված Քիլինգուորթի Աբել Բուելի կողմից 1765 թվականին։

## Ստրկության վերացում և ինտեգրացիա
Սկսած 1830-ականներից, երբ Կոնեկտիկուտը 1848 թվականին ամբողջությամբ վերացրել է ստրկությունը, աֆրոամերիկացիները նահանգում և նահանգից դուրս սկսեցին տեղափոխվել քաղաքային կենտրոններ՝ աշխատանքի և հնարավորությունների համար, ձևավորելով նոր թաղամասեր, ինչպիսին է Բրիջպորտի Փոքր Լիբերիան։

1832 թվականին քվակեր ուսուցչուհի Փրուդենս Քրենդալը ստեղծել է Միացյալ Նահանգների առաջին ինտեգրված դպրոցը՝ ընդունելով Սառա Հարիսին՝ տեղական համայնքի ազատ աֆրոամերիկացի ֆերմերի դստերը, իր Քենթըրբերիի իգական պանսիոն դպրոց Քենթըրբերիում։ Շատ հայտնի քաղաքացիներ առարկել են և ճնշում գործադրել Հարիսին դպրոցից հեռացնելու համար, բայց Քրենդալը մերժել է։ Ներկա աշակերտների ընտանիքները հետ են վերցրել իրենց դուստրերին։ Հետևաբար, Քրենդալը դադարել ք սպիտակամորթ աղջիկներին ուսուցանելուց և իր դպրոցը բացել է բացառապես աֆրոամերիկացի աղջիկների համար։ 1995 թվականին Կոնեկտիկուտի Գլխավոր Ասամբլեան Փրուդենս Քրենդալին նշանակել է նահանգի պաշտոնական հերոսուհի։

## Քաղաքացիական պատերազմի շրջան

Կոնեկտիկուտի արտադրողները առաջատար դեր են խաղացել Քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում Միության ուժերին հրացաններով, թնդանոթներով, զինամթերքով և ռազմական պարագաներով մատակարարելու գործում։ Նահանգը տրամադրել է 55,000 զինվոր։ Նրանք ձևավորվել են հետևակի երեսուն լրիվ գնդերի մեջ, որոնցից երկուսը մտնում էին ԱՄՆ Գունավոր զորքերի կազմի մեջ՝ բաղկացած սևամորթ տղամարդկանցից և սպիտակամորթ սպաներից։ Ծանր հրետանու երկու գունդ պատերազմի վերջում ծառայում էին որպես հետևակ։ Կոնեկտիկուտը նաև տրամադրել է թեթև հրետանու երեք մարտկոց և հեծելազորի մեկ գունդ։ Նավատորմը գրավել է 250 սպա և 2,100 նավաստի։ Կոնեկտիկուտի մի շարք տղամարդիկ դարձել են Միության գեներալներ. Գիդեոն Ուելսը չափավոր էր, ում Լինքոլնը նշանակել է Նավատորմի նախարար։ Կորուստները բարձր էին. 2088 մարդ զոհվել է մարտում, 2801-ը մահացել հիվանդությունից, իսկ 689-ը մահացել Կոնֆեդերացիայի գերության ճամբարներում։

Քաղաքականությունը շիկացել է պատերազմի ընթացքում։ 1861 թվականին ազգային միասնության ալիքը հազարավոր մարդկանց բերել է դրոշների տակ յուրաքանչյուր քաղաքից և գյուղից։ Սակայն, երբ պատերազմը վերածվել է ստրկությունը վերացնելու խաչակրաց արշավանքի, շատ դեմոկրատներ (հատկապես իռլանդացի կաթոլիկներ) հետ են քաշվել։ Դեմոկրատները որդեգրել էին խաղաղության դիրքորոշում և ներառում էին բազմաթիվ Կոպերհեդներ, ովքեր պատրաստ էին թույլ տալ Հարավին անջատվել։ 1863 թվականի ինտենսիվ պայքարով անցած նահանգապետի ընտրությունները նեղ հաշվով հաղթել են հանրապետականները։

Կոնեկտիկուտի ընդարձակ արդյունաբերությունը, նրա բնակչության խտությունը, հարթ տեղանքը, մետրոպոլիտեն կենտրոններին մոտ լինելը և նրա բնակիչների հարստությունը նպաստավոր հիմք էին երկաթուղու կառուցման համար, սկսած 1839 թվականից։ Մինչև 1840 թվականը շահագործման մեջ է եղել 102 մղոն գիծ, որը 1850 թվականին աճել է մինչև 402, իսկ 1860 թվականին՝ 601։ Քաղաքացիական պատերազմից հետո հիմնական զարգացումը շատ փոքր տեղական գծերի միավորումն էր Նյու Յորք, Նյու Հեյվեն, և Հարդֆորդ երկաթուղու մեջ՝ հանրաճանաչ «Կոնսոլիդեյթիդ» անվանումով։ Այն ձգտում էր մենաշնորհի ամբողջ տրանսպորտի ոլորտում, ներառյալ քաղաքային տրամվայի գծերը, միջքաղաքային տրոլեյբուսները և բեռնատար ու ուղևորատար շոգենավերը Լոնգ Այլենդ նեղուցում։ Դա խիստ շահութաբեր ձեռնարկություն էր, մինչև որ այն գնվեց 1903 թվականին և ենթարկվեց լուրջ սխալ կառավարման։

## Քսաներորդ դար
### Երկաթուղիներ

Նյու Յորք, Նյու Հեյվեն և Հարթֆորդ երկաթուղին, սովորաբար կոչվում էր Նյու Հեյվեն, գերիշխում էր Կոնեկտիկուտի ճանապարհորդությունների ոլորտում 1872 թվականից հետո։ Նյու Յորքի առաջատար բանկիր Ջ. Փ. Մորգանը մեծացել էր Հարթֆորդում և մեծ հետաքրքրություն ուներ Նոր Անգլիայի տնտեսության հանդեպ։ Սկսած 1890-ականներից՝ Մորգանը սկսել է ֆինանսավորել Նոր Անգլիայի խոշոր երկաթուղիները և բաժանել տարածքները, որպեսզի դրանք չմրցակցեին։ 1903 թվականին նա բերել է Չարլզ Մելենին որպես նախագահ (1903-1913 թվականներ)։ Նպատակը, որը հարստորեն աջակցվում էր Մորգանի ֆինանսավորմամբ, Նոր Անգլիայի հիմնական երկաթուղային գծերի գնումն ու միավորումն էր, դրանց գործունեության միաձուլումը, ծախսերի նվազեցումը, ինտենսիվ օգտագործվող երթուղիների էլեկտրիֆիկացումը և համակարգի արդիականացումը։ Ավելի քիչ մրցակցության և ցածր ծախսերի պայմաններում ենթադրաբար պետք է լինեին ավելի բարձր շահույթներ։ Նյու Հեյվենը գնել է 50 ավելի փոքր ընկերություն, այդ թվում՝ շոգենավային գծեր, և կառուցել թեթև երկաթուղիների ցանց (էլեկտրիֆիկացված տրամվայներ), որը միջքաղաքային տրանսպորտ էր ապահովում ամբողջ հարավային Նոր Անգլիայի համար։ Մինչև 1912 թվականը *New Haven*-ը շահագործում էր ավելի քան 2000 մղոն երկաթուղի և ուներ 120,000 աշխատակից։ Այն գործնականում մենաշնորհ էր հաստատել երթևեկության վրա Բոստոնից մինչև Նյու Յորք քաղաք ընկած լայն տարածքում։

Մորգանի մենաշնորհի ձգտումը զայրացրել է բարեփոխիչներին Պրոգրեսիվ դարաշրջանում, հատկապես բոստոնցի իրավաբան Լուի Բրանդեյսին, ով տարիներ շարունակ պայքարում էր *New Haven*-ի դեմ։ Մելենի կոպիտ մարտավարությունը օտարել է հասարակական կարծիքը, հանգեցրել ձեռքբերումների բարձր գների և թանկարժեք շինարարության։ Վթարների թիվն աճել է, երբ փորձեր են արվել խնայել տեխնիկական սպասարկման ծախսերի վրա։ Պարտքը 1903 թվականի 14 միլիոն դոլարից 1913 թվականին հասել է 242 միլիոն դոլարի։ Նույնպես 2013 թվականին այն ենթարկվել է հակամենաշնորհային դատական հայցի դաշնային կառավարության կողմից և ստիպված է եղել հրաժարվել իր տրամվայի համակարգերից։ 1910 թվականից հետո ավտոմեքենաների, բեռնատարների և ավտոբուսների ի հայտ գալը կտրուկ նվազեցրել է *New Haven*-ի շահույթները։ Գիծը սնանկացել է 1935 թվականին, վերակազմակերպվել է և կրճատվել է, կրկին սնանկացել 1961 թվականին, իսկ 1969 թվականին միաձուլվել *Penn Central* համակարգի հետ, որն ինքն էլ սնանկացել է։ Համակարգի մնացորդները այժմ *Conrail*-ի մաս են կազմում։

Ավտոմոբիլային հեղափոխությունը եկել է շատ ավելի արագ, քան որևէ մեկը սպասում էր, հատկապես երկաթուղիները։ 1915 թվականին Կոնեկտիկուտում եղել է 40,000 ավտոմեքենա. հինգ տարի անց այն ունեցել է 120,000։ Էլ ավելի արագ աճ է գրանցվել բեռնատարների դեպքում՝ 7,000-ից մինչև 24,000։ Տեղական իշխանությունները սկսել են բարելավել ճանապարհները, մինչդեռ ձեռնարկատերերը բացել են դիլերային կենտրոններ, բենզալցակայաններ, վերանորոգման արհեստանոցներ և մոթելներ։

### Քաղաքականություն
Հանրապետականները գերիշխում էին նահանգի քաղաքականության մեջ 1896 թվականից հետո և վերահսկում էին օրենսդիր մարմինը, որտեղ «մեկ քաղաք, մեկ ներկայացուցիչ» կանոնը երաշխավորում էր, որ փոքր գյուղական քաղաքները հեշտությամբ կարող էին գերազանցել աճող քաղաքներին։ Մինչ հանրապետականները խմբավորումներ էին ձևավորում անձնավորությունների շուրջ, նրանք միավորվում էին ընտրությունների ժամանակ։ Դեմոկրատներն ավելի շատ ներքին տարաձայնություններ ունեին խնդիրների շուրջ, հատկապես Ուիլյամ Ջենինգս Բրայանի ազատականության հարցում, և նրանք թուլանում էին ընդհանուր ընտրություններում։ Գյուղական յանկի դեմոկրատները պայքարում էին քաղաքային իռլանդացիների հետ նահանգի կուսակցության վերահսկողության համար։ Գործարանների աշխատողների մեծ մասը քվեարկում էր հանրապետականների օգտին (բացառությամբ իռլանդացի կաթոլիկների, ովքեր հիմնականում դեմոկրատներ էին), այնպես որ արդյունաբերական քաղաքների մեծ մասը քվեարկում էր հանրապետականների օգտին։ 

1910 թվականին դեմոկրատներն ընտրել են իրենց նահանգապետի թեկնածու Սիմեոն Է. Բոլդուինին՝ Յելի իրավաբանական դպրոցի հայտնի պրոֆեսորին։ Քանի որ հանրապետականների ձայները բաժանվել էին նախագահ Ուիլյամ Թաֆթի և նախկին նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտի միջև, դեմոկրատները ծաղկել են 1912 թվականին՝ հաղթելով նահանգում նախագահական ընտրություններում, վերընտրելով Բոլդուինին, հաղթելով բոլոր հինգ կոնգրեսական շրջաններում էթնիկ իռլանդացի թեկնածուներով և վերցնելով նահանգի Սենատը։ Միայն անհամաչափ ներկայացված Ներկայացուցիչների պալատը մնացել է հանրապետականների ձեռքում և գերակշռում էին գյուղական շրջանները։ Նահանգը շատ չի մասնակցել «պրոգրեսիվ դարաշրջանին», և դեմոկրատներն ընդունել են միայն մեկ ազատական օրենսդրություն, որը ստեղծել է աշխատողների փոխհատուցման համակարգ։ 1914 թվականին հանրապետականները կրկին համախմբվել են և վերականգնել իրենց վերահսկողությունը նահանգի քաղաքականության նկատմամբ։ 

### Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Երբ 1914 թվականին սկսվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմը, Կոնեկտիկուտի խոշոր մեքենաշինական արդյունաբերությունը ստացել է մեծ պայմանագրեր բրիտանական, կանադական և ֆրանսիական շահագրգիռ կողմերից, ինչպես նաև ԱՄՆ ուժերից։ Ամենախոշոր զինամթերքի ֆիրմաներն էին *Remington*-ը Բրիջպորթում, *Winchester*-ը Նյու Հեյվենում և *Colt*-ը Հարթֆորդում, ինչպես նաև խոշոր դաշնային զինանոցը Բրիջպորթում։

Նահանգը խանդավառությամբ աջակցել է 1917-1918 թվականների ամերիկյան պատերազմական ջանքերին՝ պատերազմական պարտատոմսերի խոշոր գնումներով և պատերազմական արդյունաբերության հետագա ընդլայնմամբ, ինչպես նաև ֆերմաներում սննդի արտադրության ավելացման շեշտադրմամբ։ Հազարավոր պետական, տեղական և կամավորական խմբեր մոբիլիզացվել են պատերազմական ջանքերի համար և համակարգվել Կոնեկտիկուտի պետական պաշտպանության խորհրդի կողմից։

Պատերազմի ավարտին նահանգին հարվածել է «իսպանական գրիպի» համաշխարհային համաճարակը։ Մահացությունը բարձր է եղել, քանի որ նահանգը ճանապարհորդության կենտրոն էր, խիստ ուրբանիզացված էր, այնպես որ մանրէները ավելի արագ են տարածվել, և ունեցել է բազմաթիվ վերջերս ժամանած ներգաղթյալներ խիտ բնակեցված տարածքներում։ Մոտավորապես 8500-9000 մարդ մահացել է, ինչը կազմում է բնակչության մոտ մեկ տոկոսը, և մոտ մեկ քառորդը վարակվել է հիվանդությամբ։

### 20-րդ դարի սկզբի ներգաղթյալներ և էթնիկ կազմ
Կոնեկտիկուտի գործարանները Բրիջպորթում, Նյու Հեյվենում, Ուոթերբերիում և Հարթֆորդում մագնիս էին եվրոպացի ներգաղթյալների համար։ Ամենամեծ խմբերն էին իտալացիները և լեհերը ու այլ արևելաեվրոպացիները։ Նրանք կաթոլիկ չորակավորված աշխատուժ են բերել պատմականորեն բողոքական նահանգ։ Հրեա ներգաղթյալների զգալի թիվ նույնպես ժամանել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին։ Կոնեկտիկուտի բնակչության գրեթե 30%-ը 1910 թվականին օտարածին է եղել։

Այս էթնիկ խմբերը աջակցել են Համաշխարհային պատերազմին (գերմանացի ամերիկացիների փոքր թվերը փորձում էին ցածր պրոֆիլ պահպանել՝ հանդիպելով թշնամանքի և կասկածանքի, երբ ԱՄՆ-ն մտել է պատերազմի մեջ)։ Էթնիկ կազմակերպությունները աջակցել են ամերիկանացման ծրագրին բազմաթիվ վերջերս ժամանած ներգաղթյալների համար։ Քանի որ 1914-20 թվականներին տրանսատլանտյան քաղաքացիական ճանապարհորդությունը գրեթե անհնար էր, նոր ներգաղթյալների հոսքը դադարել է։ Վերջերս ժամանած իտալացիները, լեհերը և մյուսները ստիպված էին չեղարկել իրենց հայրենի գյուղեր վերադառնալու պլանները։ Նրանք առաջ են անցել, քանի որ ռազմամթերքի արդյունաբերությունում բացվել են ավելի բարձր վճարվող աշխատատեղեր։ Նրանք խորացրել են իրենց արմատները ամերիկյան հասարակության մեջ և դարձել մշտական բնակիչներ։ Իրենց նախկին նախնիների գյուղերի հետ նույնականացվելու փոխարեն իտալացիները զարգացրել են նոր հպարտություն՝ լինելով և՛ ամերիկացիներ, և՛ իտալացիներ։ Նրանց երեխաները, ծնված ԱՄՆ-ում և երկլեզու, տնտեսապես ծաղկել են բարգավաճ 1920-ականներին։ Լեհերը մեծ թվով զորակոչվել են և առատաձեռնորեն աջակցել պատերազմական պարտատոմսերի ջանքերին։ Նրանք մասամբ մոտիվացված էին կառավարության պարտավորությամբ՝ աջակցելու անկախ Լեհաստանի գործընթացին, որը իրականացվել է պատերազմի ավարտից հետո։

1920-ականներին նատիվիստները դեմ էին նոր ներգաղթյալներին՝ համարելով նրանց որպես սպառնալիք նահանգի ավանդական սոցիալական և քաղաքական արժեքներին։ Կու Կլուքս Կլանը փոքր հակակաթոլիկ և հականերգաղթյալ հետևորդներ է ունեցել Կոնեկտիկուտում 1920-ականներին՝ հասնելով մոտ 15,000 անդամի, նախքան 1926 թվականին համազգային փլուզումը՝ բարձրաստիճան ղեկավարների հետ կապված սկանդալների հետևանքով։

### Ճգնաժամի և պատերազմի տարիներ

Քաղաքային և գյուղական շրջաններում գործազրկության աճի հետևանքով հանրապետական առաջնորդների նկատմամբ դժգոհության աճի պայմաններում, Կոնեկտիկուտի դեմոկրատները հնարավորություն են ունեցել իշխանություն վերադառնալու։ Շարժման հերոսը Յելի անգլերենի պրոֆեսոր նահանգապետ Ուիլբուր Լուցիուս Քրոսն էր (1931-1939 թվականներ), ով նմանակել է Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի Նոր կուրսի քաղաքականության մեծ մասը՝ ստեղծելով նոր հանրային ծառայություններ, նպաստելով ենթակառուցվածքների ծրագրերին և սահմանելով նվազագույն աշխատավարձ։ Մերիթ մայրուղին կառուցվել է այս ժամանակաշրջանում՝ որպես ենթակառուցվածքներում ներդրումների մաս։

1938 թվականին նահանգի Դեմոկրատական կուսակցությունը հայտնվել է հակասությունների մեջ, և հանրապետականները ընտրել են նահանգապետ Ռայմոնդ Է. Բոլդուինին։ Կոնեկտիկուտը դարձել է խիստ մրցակցային, երկկուսակցական նահանգ։

1938 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Նոր Անգլիայի պատմության մեջ ամենաավերիչ փոթորիկը հարվածել է արևելյան Կոնեկտիկուտին՝ սպանելով հարյուրավոր մարդկանց։ «Լոնգ Այլենդ Էքսպրես» փոթորկի աչքն անցել է Նյու Հեյվենից հենց արևմուտք և ավերել Կոնեկտիկուտի ափամերձ գոտին Օլդ Սեյբրուկի և Սթոնինգթոնի միջև, որը չի ունեցել մասնակի պաշտպանություն քամու և ալիքների լիարժեք ուժից, ինչը տրամադրվում էր Լոնգ Այլենդի արևմտյան ափին՝ Նյու Յորքի արգելապատնեշի շնորհիվ։ Փոթորիկը զգալի վնաս է հասցրել ենթակառուցվածքներին, տներին և բիզնեսներին։ Նյու Լոնդոնում 500 ոտնաչափ երկարությամբ առագաստանավ քշվել է պահեստային համալիր՝ առաջացնելով մեծ հրդեհ։ Առատ տեղումները հանգեցրել են Կոնեկտիկուտ գետի ջրհեղեղին՝ ողողելով Հարթֆորդի և Իսթ Հարթֆորդի կենտրոնները։ Մոտավորապես 50,000 ծառ ընկել է ճանապարհների վրա։

### Հետպատերազմյան բարգավաճում
Կոնեկտիկուտի արվարձանները ծաղկել են, քանի որ մարդիկ տեղափոխվել են նոր բնակարաններ սուբսիդավորված մայրուղիների միջոցով, մինչդեռ նրա քաղաքները գագաթնակետին հասել են 1950-ականներին և այնուհետև սկսել են դանդաղ անկում ապրել, քանի որ բնակչությունը տարածվել է լայնորեն ցրված շրջաններում։ Կոնեկտիկուտը կառուցել է առաջին միջուկային էներգիայով աշխատող սուզանավը՝ *USS*-ը և այլ կարևոր զենքեր Պենտագոնի համար։ 1960-ականների սկզբին աշխատաշուկայի աճը նահանգին տվել է երկրում ամենաբարձր մեկ շնչի հաշվով եկամուտը։ Կենսամակարդակի բարձրացումը կարելի էր տեսնել տարբեր արվարձանային թաղամասերում, որոնք սկսել են զարգանալ խոշոր քաղաքներից դուրս։ Խոշոր մայրուղիների, ինչպիսին է Կոնեկտիկուտի Թըրնփայքը, կառուցումը, որը սուբսիդավորվում էր դաշնային ներդրումներով, հանգեցրել է նրան, որ նախկին փոքր քաղաքները դարձել են խոշոր մասշտաբի բնակելի և մանրածախ զարգացման վայրեր, մի միտում, որը շարունակվում է մինչ օրս, գրասենյակները նույնպես տեղափոխվելով նոր վայրեր։

Ֆեյրֆիլդ շրջանը՝ Կոնեկտիկուտի Ոսկե ափը, նախընտրելի բնակավայր է եղել Նյու Յորք քաղաքում աշխատող շատ ղեկավարների համար։ Այն գրավել է բազմաթիվ կորպորատիվ կենտրոնակայաններ Նյու Յորքից, հատկապես 1970-ականներին, երբ Կոնեկտիկուտը պետական եկամտահարկ չի ունեցել։ Կոնեկտիկուտն առաջարկում էր առատ էժան գրասենյակային տարածք, կյանքի բարձր որակ այն մարդկանց համար, ովքեր չէին ցանկանում ապրել Նյու Յորք քաղաքում, և գերազանց հանրային դպրոցներ։ Նահանգը կորպորացիաներին չէր առաջարկում որևէ հարկային արտոնություն իրենց կենտրոնակայանները տեղափոխելու համար։

Կոնեկտիկուտի արդյունաբերական աշխատողները շատ լավ էին վճարվում, նրանցից շատերը պաշտպանական արդյունաբերություններում էին՝ կառուցելով միջուկային սուզանավեր Electric Boat նավաշինարաններում, ուղղաթիռներ Sikorsky-ում և ռեակտիվ շարժիչներ Pratt & Whitney-ում։ Աշխատավորական միությունները շատ հզոր էին պատերազմից հետո՝ հասնելով իրենց ազդեցության գագաթնակետին՝ 1970-ականների սկզբին։ Այդ ժամանակից ի վեր մասնավոր հատվածի աշխատավորական միությունները կտրուկ նվազել են չափերով և ազդեցությամբ՝ արդյունաբերության անկման հետ մեկտեղ, քանի որ գործարանները փակվել են և աշխատատեղերը տեղափոխվել են նահանգից դուրս և արտերկիր։ Հանրային հատվածի միությունները, որոնք ընդգրկում են ուսուցիչներին, ոստիկաններին և քաղաքային ու նահանգային աշխատողներին, դարձել են ավելի հզոր՝ ազդեցություն ունենալով Դեմոկրատական կուսակցության վրա։

#### Քաղաքականություն
Կոնեկտիկուտն ունեցել է շատ ուժեղ նահանգային կուսակցություններ, որտեղ հանրապետականներին առաջնորդել են այնպիսի առաջնորդներ, ինչպիսին է եղել Ա. Սըրլ Փինին։ Ջոն Բեյլին եղել է դեմոկրատների նահանգային նախագահը 1946-ից մինչև իր մահը 1975 թվականին. նա նաև եղել է կուսակցության ազգային նախագահը 1961-ից մինչև 1968 թվականը։ Այս կուսակցական առաջնորդները վերահսկել են իրենց օրենսդրական պատվիրակություններն ու ղեկավարել նահանգային համաժողովները, որոնք ընտրել են թեկնածուներ բարձրագույն պաշտոնների համար։ Հին *WASP* տարրը դեռևս գործոն է եղել գյուղական Կոնեկտիկուտում, բայց կաթոլիկները կազմել են նահանգի բնակչության 44%-ը և գերիշխել են բոլոր արդյունաբերական քաղաքներում։ Էթնիկ խմբերի հավատարմությամբ Դեմոկրատական կուսակցությանը և աշխատավորական միությունների գագաթնակետին, Դեմոկրատական կուսակցությունը հզորապես հավանություն է տվել Նոր կուրսի կոալիցիային և նրա լիբերալիզմին։ Հանրապետական կուսակցությունը եղել է մեղմ լիբերալ, որի օրինակ է եղել սենատոր Փրեսքոթ Բուշը՝ հարուստ յանկի, որի որդին և թոռը հետագայում յուրաքանչյուրն ընտրվել են որպես նախագահ իրենց նոր պահպանողական հենքից Տեխասում։ Կոնեկտիկուտը որոշ դժվարություններ է ունեցել իր ինքնությունը ներկայացնելու հարցում՝ չունենալով բարձրագույն լիգայի սպորտային թիմեր և նրա մեդիա շուկաները գերիշխվել են Նյու Յորքի, Ռոդ Այլենդի Պրովիդենսի և Մասաչուսեթսի Սպրինգֆիլդի արտաքին հեռուստակայանների կողմից։ Բեյլիի կապը լիբերալ տարրի հետ, որը գերիշխում էր Դեմոկրատական կուսակցությունում, եղել է Էլա Գրասոն։ Նա առաջ է մղել նրան օրենսդիր մարմնից մինչև պետքարտուղար, Կոնգրես և վերջապես նահանգապետի պաշտոն։

1974 թվականին դեմոկրատները նահանգապետ են ընտրել Էլա Թ. Գրասոյին՝ իտալացի ներգաղթյալների դստերը։ Նա եղել է առաջին կինը որևէ նահանգում, ով ընտրվել է նահանգապետ իր սեփական իրավունքով։ Նա վերընտրվել է 1978 թվականին և բախվել է մեծ ճգնաժամի 1978 թվականին, երբ «1978 թվականի Ձյունաբուքը» 30 դյույմ ձյուն է թափել նահանգի տարածքում՝ կաթվածահար անելով մայրուղիները և գործնականում անանցանելի դարձնելով բոլոր ճանապարհները։ Նա «Փակել է Նահանգը» հրամանագրով և արգելել է բոլոր հանրային ճանապարհների օգտագործումը բիզնեսների և քաղաքացիների կողմից՝ փակելով բոլոր բիզնեսները։ Փաստացի բնակիչները սահմանափակվել են իրենց տներում։ Սա թեթևացրել է փրկարարական և մաքրման իշխանությունների՝ աճող թվով խրված մեքենաներին օգնելու անհրաժեշտությունը և թույլ է տվել շարունակել մաքրման և արտակարգ իրավիճակների ծառայությունները փակված մնացածների համար։ Ճգնաժամն ավարտվել է երրորդ օրը, և Գրասոն արժանացել է գովասանքների նահանգի բոլոր հատվածներից իր առաջնորդության և ուժի համար։

### 20-րդ դարի վերջը
Կոնեկտիկուտի կախվածությունը պաշտպանական արդյունաբերությունից տնտեսական մարտահրավեր է առաջացրել Սառը պատերազմի ավարտին։ Արդյունքում առաջացած բյուջետային ճգնաժամն օգնել է Լոուել Վեյքերին ընտրվել նահանգապետ երրորդ կուսակցության ցուցակով 1990 թվականին։ Չնայած նահանգային եկամտահարկի դեմ քարոզարշավին, Վեյքերի դեղատոմսը բյուջետային ճգնաժամի համար՝ նահանգային եկամտահարկը, արդյունավետ է եղել բյուջեն հավասարակշռելու գործում, բայց քաղաքականապես անժողովրդական է եղել։ Վեյքերը թոշակի է անցել մեկ շրջանից հետո։

Մինչև 19-րդ դարի վերջը Կոնեկտիկուտի գյուղատնտեսությունը ներառել է ծխախոտի ֆերմաներ։ Սա ներգաղթյալներ է բերել Արևմտյան Հնդկաստանից, Պուերտո Ռիկոյից և սևամորթ Հարավից։ Ոչ սեզոնային ժամանակաշրջանում նրանք դիմել են քաղաքներ ժամանակավոր բնակարանների, կրթության և ծառայությունների համար, բայց ծխախոտի անկման հետ նրանք մշտապես տեղափոխվել են այնտեղ։

Նորովի «վերանվաճված» հողով, պեքոտները նախաձեռնել են բազմամիլիոն դոլարանոց խաղատնային համալիրի կառուցման ծրագրեր ռեզերվացիայի հողի վրա։ Ֆոքսվուդսի խաղատունը ավարտվել է 1992 թվականին, և այն հսկայական եկամուտը, որ այն ստացել է, դարձրել է Մաշանտուկետ Պեքոտ ռեզերվացիան երկրի ամենահարուստներից մեկը։ Նորագյուտ գումարով իրականացվել են մեծ կրթական և մշակութային նախաձեռնություններ, ներառյալ Մաշանտուկետ Պեքոտ թանգարանի և հետազոտական կենտրոնի կառուցումը։ Մոհեգան ռեզերվացիան քաղաքական ճանաչում է ստացել կարճ ժամանակ անց և 1994 թվականին բացել է մեկ այլ հաջողված խաղատուն (Մոհեգան Սան) Անքասվիլ քաղաքի մոտ։ 2007 թվականին սկսված տնտեսական ճգնաժամը մեծ հարված է հասցրել մուտքերին, և 2012 թվականին թե՛ Մոհեգան Սանը, թե՛ Ֆոքսվուդսը խորապես պարտքի մեջ են եղել։

## 21-րդ դար
2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներում սպանվել է նահանգի 65 բնակիչ։ Ճնշող մեծամասնությունը եղել են Ֆեյրֆիլդ շրջանի բնակիչներ, ովքեր աշխատել են Համաշխարհային առևտրի կենտրոնում։ Գրինվիչը կորցրել է 12 բնակիչ, Սթեմֆորդը և Նորվոքը՝ յուրաքանչյուրը ինը, իսկ Դարիենը՝ վեց։ Հետագայում նահանգային հուշարձան է տեղադրվել Վեսթպորտի Շերվուդ Այլենդ նահանգային պարկում։ Պարկից երևում է Նյու Յորք Սիթիի երկնակամարը։

Մի շարք քաղաքական սկանդալներ ցնցել են Կոնեկտիկուտը 21-րդ դարի սկզբին։ Դրանց թվում են եղել 2003 թվականին Բրիջպորտի քաղաքապետ Ջոզեֆ Պ. Գանիմի պաշտոնանկությունը 16 կոռուպցիոն մեղադրանքներով, ինչպես նաև Ուոթերբերիի քաղաքապետ Ֆիլիպ Ա. Ջիորդանոյի, ում մեղադրել են երկու աղջիկների նկատմամբ սեռական բռնության 18 դեպքերում։

2005 թվականի ապրիլին Կոնեկտիկուտն ընդունել է օրենք, որը նույնասեռ զույգերին տալիս է ամուսնության բոլոր իրավունքները։ Սակայն օրենքը պահանջել է, որ նման միությունները կոչվեն «քաղաքացիական միություններ», և որ ամուսնության կոչումը սահմանափակվի այն միություններով, որոնց կողմերը հակառակ սեռի են։ Նահանգը առաջինն է եղել, որ ընդունել է քաղաքացիական միությունները թույլատրող օրենք՝ առանց նախնական դատական վարույթի։ 2008 թվականի հոկտեմբերին Կոնեկտիկուտի Գերագույն դատարանը կարգադրել է օրինականացնել նույնասեռ ամուսնությունները։

2012 թվականի ապրիլի 11-ին Նահանգային ներկայացուցիչների պալատը քվեարկել է դադարեցնել նահանգի հազվադեպ կիրառվող մահապատիժը. Նահանգային Սենատը նախկինում ընդունել էր այդ միջոցառումը ապրիլի 5-ին։ Նահանգապետ Դանել Մալոյը հայտարարել է, որ «երբ այն հասնի իմ սեղանին, ես կստորագրեմ այն»։ Այդ ժամանակ մահապատժի դատապարտված տասնմեկ բանտարկյալ է եղել, ներառյալ երկու տղամարդ, ովքեր դատապարտվել էին 2007 թվականի հուլիսին Չեշիրում, Կոնեկտիկուտում տեղի ունեցած տնային ներխուժման սպանությունների համար։ Հակասություն է առաջացել ինչպես նրանում, որ օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի և չի մեղմացնում նրանց դատավճիռները, այնպես էլ նրանում, որ վերացումը հակասում է նահանգի քաղաքացիների մեծամասնության տեսակետին, քանի որ 62%-ը կողմ է այն պահպանելուն։

2011 և 2012 թվականներին Կոնեկտիկուտը հարվածի է ենթարկվել երեք խոշոր փոթորիկների կողմից ընդամենը 14 ամսից մի փոքր ավելի ժամանակահատվածում, որոնք բոլորն էլ առաջացրել են ընդարձակ գույքային վնասներ և էլեկտրաէներգիայի անջատումներ։ *Իրեն* փոթորիկը հարվածել է Կոնեկտիկուտին օգոստոսի 28-ին, և փոթորիկը մեղավոր է ճանաչվել երեք բնակչի մահվան մեջ։ Վնասը կազմել է 235 միլիոն դոլար, ներառյալ Իսթ Հեյվենում ոչնչացված 20 տները։ Երկու ամիս անց՝ հոկտեմբերի վերջին, այսպես կոչված «Հելոուինի հյուսիս-արևելյան փոթորիկը» առատ ձյուն է թափել հյուսիսային Կոնեկտիկուտի ծառերի վրա, որոնք դեռ տերևներ ունեին, ինչի արդյունքում զգալի թվով ճյուղեր և բներ են կոտրվել, որոնք վնասել են գույքը և էլեկտրահաղորդման գծերը, ընդ որում որոշ տարածքներ էլեկտրաէներգիա չեն ստացել 11 օր։ *Սենդի* փոթորիկը արևադարձային փոթորկի ուժի քամիներ է ունեցել, երբ հասել է Կոնեկտիկուտ 2012 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, և չորս մահ է վերագրվել փոթորկին։ Սենդիի քամիները փոթորկի ալիքներ են առաջացրել ափամերձ փողոցներում, տապալել են ծառեր և էլեկտրահաղորդման գծեր և անջատել են տների և բիզնեսների 98 տոկոսի էլեկտրաէներգիան՝ ավելի քան 360 միլիոն դոլարի վնաս պատճառելով։ Կոնեկտիկուտի հարավ-արևելյան ափի որոշ հատվածներ ավելի քան 16 օր էլեկտրաէներգիա չեն ունեցել։

2012 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Ադամ Լանզան կրակել և սպանել է 26 մարդու, այդ թվում՝ 20 երեխայի և 6 աշխատակցի, Նյուտաունի Սենդի Հուկ գյուղի Սենդի Հուկ տարրական դպրոցում, Կոնեկտիկուտում, այնուհետև ինքնասպան է եղել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
### Հարցումներ
*  Andersen, Ruth O. M. *From Yankee to American։ Connecticut, 1865-1914* (Series in Connecticut history) (1975) 96pp
* Andrews, Charles M. *The Colonial Period of American History։ The Settlements, volume 2* (1936) pp 67–194, by leading scholar
*  to 1664
* Burpee, Charles W. *The story of Connecticut* (4 vol 1939); detailed narrative in vol 1-2
* Clark, George Larkin. *A History of Connecticut։ Its People and Institutions* (1914) 608 pp; based on solid scholarship  online
* Federal Writers' Project. *Connecticut։ A Guide to its Roads, Lore, and People* (1940) famous WPA guide to history and to all the towns
* Fraser, Bruce. *Land of Steady Habits։ A Brief History of Connecticut* (1988), 80 pp, from state historical society
* , vol. 1 to 1740s
* Janick, Herbert F. *A diverse people։ Connecticut, 1914 to the present* (Series in Connecticut history) (1975) 124pp
* Jones, Mary Jeanne Anderson. * Congregational Commonwealth։ Connecticut, 1636-1662* 1968
* Main, Jackson Turner. *Society and Economy in Colonial Connecticut* (Princeton UP, 2014), a major scholarly study online.
* Peirce, Neal R. *The New England States։ People, Politics, and Power in the Six New England States* (1976) pp 182–231; updated in Neal R. Peirce and Jerry Hagstrom, *The Book of America։ Inside the Fifty States Today* (1983) pp 153–75
* Peters, Samuel. *General History of Connecticut* (1989)
* Purcell, Richard J. *Connecticut in Transition։ 1775–1818* (1963); standard scholarly history online
* Roth, David M. and Freeman Meyer. *From Revolution to Constitution։ Connecticut, 1763-1818* (Series in Connecticut history) (1975) 111pp
* ; very old textbook; strongest on military history, and schools
* Taylor, Robert Joseph. *Colonial Connecticut։ A History* (1979); standard scholarly history online
*  very old history; to 1764
* Trecker, Janice Law. *Preachers, rebels, and traders։ Connecticut, 1818-1865* (Series in Connecticut history) (1975) 95pp
* Van Dusen, Albert E. *Connecticut A Fully Illustrated History of the State from the Seventeenth Century to the Present* (1961) 470pp the standard survey to 1960, by a leading scholar
* Van Dusen, Albert E. *Puritans against the wilderness։ Connecticut history to 1763 *(Series in Connecticut history) 150pp (1975)
* Warshauer, Matthew. *Connecticut in the American Civil War։ Slavery, Sacrifice, and Survival* (Wesleyan University Press, 2011) 309 pages;
*  Zeichner, Oscar. *Connecticut's Years of Controversy, 1750-1776* (1949)

### Մասնագիտացված ուսումնասիրություններ
* BOMHOFF, CARL BOWKER. "THE DEVELOPMENT OF STATE SUPPORT OF TEACHER EDUCATION IN CONNECTICUT'S SCHOOL-REFORM MOVEMENT, 1825-1850. (VOLUMES I-III)" (PhD dissertation, New York University;ProQuest Dissertations Publishing, 1952. 7308440).
* Buell, Richard Jr. *Dear Liberty։ Connecticut's Mobilization for the Revolutionary War* (1980), major scholarly study
* 
* Collier, Christopher. *Roger Sherman's Connecticut։ Yankee Politics and the American Revolution* (1971)
* Daniels, Bruce C. "Economic Development in Colonial and Revolutionary Connecticut։ An Overview," *William and Mary Quarterly* (1980) 37#3 pp.&nbsp;429–450 in JSTOR
* Daniels, Bruce Colin. *The Connecticut town։ Growth and development, 1635-1790* (Wesleyan University Press, 1979)
* Daniels, Bruce C. "Democracy and Oligarchy in Connecticut Towns-General Assembly Officeholding, 1701-1790" *Social Science Quarterly* (1975) 56#3 pp։ 460–475.
* Fennelly, Catherine. *Connecticut women in the Revolutionary era* (Connecticut bicentennial series) (1975) 60pp
* Grant, Charles S. *Democracy in the Connecticut Frontier Town of Kent* (1970)
* 
* Jeffries, John W. *Testing the Roosevelt Coalition։ Connecticut Society and Politics in the Era of World War II* (1979), voters & politics
* Morse, Jarvis M. *The Rise of Liberalism in Connecticut, 1828–1850* (1933)
* PRATTE, RICHARD NORMAN. "A HISTORY OF TEACHER EDUCATION IN CONNECTICUT FROM 1639 TO 1939" (PhD dissertation, University of Connecticut; ProQuest Dissertations Publishing, 1967. 6801396).
* Selesky Harold E. *War and Society in Colonial Connecticut* (1990) 278 pp.
* Steiner, Bernard C. *History of Slavery in Connecticut* (1893)
* Taylor, John M. *The Witchcraft Delusion in Colonial Connecticut, 1647-1697* (1969) online
* , vol. 1 is online; 700pp; comprehensive coverage; vol 2 not online is biographies of civil leaders in 1880s
* . xiv, 249 pp.

### Տարածաշրջանային ուսումնասիրություններ՝ Կոնեկտիկուտի ընդգրկմամբ
* Adams, James Truslow. *The Founding of New England* (1921); online
** *Revolutionary New England, 1691–1776* (1923); online
** *New England in the Republic, 1776–1850* (1926) online
*Andrews, Charles M. *The Fathers of New England։ A Chronicle of the Puritan Commonwealths* (1919) online
* Axtell, James, ed. *The American People in Colonial New England* (1973)
* Black, John D. *The rural economy of New England։ a regional study* (1950) online
* Brewer, Daniel Chauncey. *Conquest of New England by the Immigrant* (1926)
*Conforti, Joseph A. *Imagining New England։ Explorations of Regional Identity from the Pilgrims to the Mid-Twentieth Century* (2001)
* Cumbler, John T. *Reasonable Use։ The People, the Environment, and the State, New England, 1790-1930* (2001)
* Hall, Donald, ed. *Encyclopedia of New England* (2005)
* Karlsen, Carol F. *The Devil in the Shape of a Woman։ Witchcraft in Colonial New England* (1998)
* Kirkland, Edward Chase. *Men, Cities and Transportation, A Study of New England History 1820-1900* (2 vol. 1948)
* Lockard, Duane. *New England State Politics* (1959) pp 228–304; covers 1932–1958
*  McSeveney, Samuel T. *Politics of Depression։ Political Behavior in the Northeast, 1893-1896* (1972) voting behavior in Connecticut, New York and New Jersey
*Palfrey, John Gorham. *History of New England* (5 vol 1859–90) online 
*  vol 1 online
* Zimmerman, Joseph F. *[https://www.questia.com/library/book/the-new-england-town-meeting-democracy-in-action-by-joseph-f-zimmerman.jspThe New England Town Meeting։ Democracy in Action]* (1999)

### Պատմագրություն
* Daniels, Bruce C. "Antiquarians and Professionals։ The Historians of Colonial Connecticut", *Connecticut History* (1982), 23#1, pp 81–97.
* Meyer, Freeman W. "The Evolution of the Interpretation of Economic Life in Colonial Connecticut", *Connecticut History* (1985) 26#1 pp 33–43.

### Հիմնական հղումներ
* Dwight, Timothy. *Travels Through New England and New York* (circa 1800) 4 vol. (1969) Online at։ vol 1; vol 2; vol 3;  vol 4
* McPhetres, S. A. ''A political manual for the campaign of 1868, for use in the New England states, containing the population and latest election returns of every town'' (1868) 

## Արտաքին հղումներ
*Connecticut։ State Resource Guide, from the Library of Congress
*Connecticut Historical Society
*ConnecticutHistory.org
*Changing Connecticut, 1634 – 1980 - Yale-New Haven Teachers Institute

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն ըստ նահանգի