Բալդեր Օլդեն

**Բալդեր Օլդեն** (, ), Գերմանացի գրող և լրագրող։

## Կենսագրություն
Օլդենը գրող Յոհան Օպենհեյմի որդին էր, ով 1891 թվականին ստացել է Հանս Օլդեն անունը, և նրա կինը՝ դերասանուհի Ռոզա Սթայնը։ Տնտեսագետ Հայնրիխ Օպենհայմը և նկարիչ Մորից Օպենհայմը հին ազգականների հեռավոր ազգականներն էին։ Փաստաբան և լրագրող Ռուդոլֆ Օլդենը նրա կրտսեր եղբայրն է։

Օլդենը սովորել է Դարմշտադտում, Ռեգենսբուրգում և Վիսբադենում, իսկ հետո սկսել է ուսումնասիրել պատմություն, փիլիսոփայություն և գրականություն Ֆրայբուրգի համալսարանում։ Միաժամանակ Օլդենը դերասանական վարպետության դասեր է առել։ Իր հրեական հավատքի պատճառով մենամարտում վիրավորվելու արդյունքում նա վնասվածք է ստացել, որի հետևանքով առաջացել է դեմքի մկանների կաթված: Դա խանգարեց նրա թատերական կարիերան, և նա դարձավ լրագրող։

Բեյթենի «Վերին Սիլեզիայի սահմանային թերթում» և Բեռլինի «Ուլշտայն» հրատարակչությունում պրակտիկա անցնելուց հետո Օլդենը աշխատանքի անցավ Համբուրգի թերթերից մեկում, որտեղ որոշ ժամանակ գրել էր ֆելիետոններ։ Բոյթենում Օլդենը համագործակցում էր հետագայում հաջողակ գրող Նորբերտ Ժակի հետ։ Ավելի ուշ Օլդենը տեղափոխվեց Քյոլն, որտեղ աշխատեց Cologne Gazette-ում որպես ճանապարհորդող թղթակից և մի քանի ճամփորդություններ կատարեց աշխարհով մեկ: Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումը Օլդենին գտավ գերմանական Արևելյան Աֆրիկայում (ներկայիս Տանզանիա), որտեղ նա կամավոր գնաց գերմանական գաղութային ուժերին: 1916-1920 թվականներին եղել է բրիտանական գերության մեջ։ Գերությունից ազատվելուց հետո Օլդենը վերադարձել է Գերմանիա և բնակություն հաստատել Բեռլինում։ Այստեղ նա ամուսնացել է 1922 թ. Օլդենն աշխատում էր որպես լրագրող, բայց ճանապարհորդելու հնարավորություններն ավելի քիչ էին, և այդ ժամանակվանից նա հայտնի դարձավ որպես քննադատ։ Նացիոնալ-սոցիալիստների իշխանության գալուց անմիջապես հետո Օլդենը տեղափոխվեց Պրահա, բայց երկու տարի անց նա նույնպես ստիպված եղավ հեռանալ այնտեղից։ մեկնել է Ֆրանսիա և հաստատվել Փարիզում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա ձերբակալվել է 1940 թվականի ամռանը և ներկալվել Audierne ճամբարում։ Ընկերների օգնությամբ նրան հաջողվում է 1940/1941 թթ. ձմռանը փախչել Մարսել, որտեղից գարնանը ծովով ժամանել է Արգենտինա։

Շուրջ երկու տարի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսում ապրելուց հետո նա 1943 թվականին հաստատվել է Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյում։ Այնտեղ նա ամուսնացավ Մարգարետ Քերշոուի հետ։

Կյանքի վերջին տարիներին Օլդենն աշխատել է որպես լրագրող։ Երկու երկրներն էլ ունեին մեծ թվով գերմանացի ներգաղթյալներ, և Օլդենը կարևոր դեր խաղաց նրանց համախմբման գործում։ 1948 թվականի կեսերին-1949 թվականի սկզբին Օլդենը ինսուլտ է տարել, որից նա երբեք ամբողջությամբ չի ապաքինվել։ Դրանով է բացատրվում Օլդենի ինքնասպանությունը՝ նա մահացել է Մոնտեվիդեոյում 1949 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, 67 տարեկան հասակում։

Նրա գրական ժառանգությունը պահպանվում է Մարբախի գերմանական գրականության արխիվում։

## Մատենագիտություն
* Ֆինստերի ճյուղ. Հռոմեացիները նացիստներ են. Rütten և Loening, Բեռլին, 1981 թ
* Ճակատամարտը տրավմատիկ իրադարձության հետ. Բեռլինի համալսարան 1929 թ
* Ես ես եմ. Հռոմեացի Կարլ Պիտերս. Բեռլինի համալսարան 1927 թ
* Կիլիմանդշարո. Հռոմեացի Գերմանիա-Արևելյան Աֆրիկա. Բեռլինի համալսարան 1928 թ
* Գետնանուշի դրախտ. Կյանքը Սըր Ռոջեր Քեյմենս. Բեռլինի համալսարան 1933 թ
* Շատեն. Կինովեպ. Կարլ Դանկեր, Բեռլին, 1914 թ.

## Ռուսերեն
Ռուսերեն է թարգմանվել Օլդենի միակ գիրքը՝ «մի ազգի պատմություն» (Մ., 1935)http://www.nlr.ru/e-case3/sc2.php/web_gak/lc/72339/44։ Այն նաեւ թարգմանվել է անգլերեն. Ըստ «շաբաթ գրական Ակնարկ»- ի սյունակագրի,Անկասկած, այս գերմանական պատմությունը մեկն է այն պատմություններից, որոնք արժեր թարգմանել ոչ թե իր գեղարվեստական ​​արժանիքների պատճառով, այլ որովհետև այն քիչ թե շատ բարձրացնում է գաղտնիության վարագույրը ժամանակակից Գերմանիայի սարսափելի իրականության վրա գեղարվեստական ​​և հեշտ հասանելի ձևով, և որքան հնարավոր է արագ:https://docs.google.com/viewer?url=http://64.62.200.70/PERIODICAL/PDF/SaturdayRev-1934aug04/5-6/&chrome=true

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով