Քվինտոս Վիտուլոս

**Քվինտոս Մամիլիոս Վիտուլոս** (), հռոմեացի զորավար և քաղաքական գործիչ պլեբեյական Մամիլյան տոհմից, կոնսուլ մ.թ.ա. 262 թվականին։ Առաջին պունիկյան պատերազմի մասնակից։

## Ծագում
Քվինտոս Մամիլիոսը պատկանել է ազնվական պլեբեյական տոհմի, որի ներկայացուցիչները կառավարում էին Տուսկուլումը և իրենց նախնուն համարում էին այս քաղաքի լեգենդար հիմնադիր Տելեգոնոսին՝ Ոդիսևսի որդուն. Մամիլիան Տելեգոնոսի դստեր անունն էր։ Տուսկուլումի տիրակալների ժառանգները մ.թ.ա. 4-րդ դարի կեսերին տեղափոխվեցին Հռոմ և շուտով սկսեցին զբաղեցնել այնտեղ ամենաբարձր պաշտոնները։ Կապիտոլիական գրագիրները Քվինտոս Մամիլիոսի հոր և պապի անունները հիշատակում են՝ համապատասխանաբար Քվինտոս և Մարկոս։ Նրա ավագ եղբայրը Լուցիոս Մամիլիոս Վիտուլոսն էր, կոնսուլ մ․թ․ա․ 265 թվականին։

## Կենսագրություն
Քվինտոս Մամիլիոսի մասին հիշատակությունները վերաբերվում են մ․թ․ա․ 262 թվականին, երբ եղել է հյուպատոս։ Նրա գործընկերն այս պաշտոնում եղել էպատրիկ Լուցիոս Պոստումիոս Մեգելոսը։ Հյուպատոսները միասին մեկնել են Սիցիլիա՝ Կարթագենի դեմ երկու տարի առաջ սկսված պատերազմը շարունակելու համար։ Նրանց տրվել է միայն երկու լեգեոն, որոնք կազմված են եղել հռոմեացի քաղաքացիներից՝ չորսի փոխարեն, քանի որ նրանց նախորդները դաշինք էին կնքել Սիրաքյուսի հետ։

Մամիլիոսը և Պոստումիոսը հարձակվեցին Ագրիջենտոյի՝ կարթագենացիների կղզու գլխավոր բազայի վրա։ Քաղաքի պաշարումը սկսվել է մ.թ.ա. 262 թվականի հունիսին, տևել է հինգ ամիս։ Քաղաքի ներսում գտնվել է մոտ 50 հազար մարդ. Դիոդորոս Սիկիլիացու վկայությամբ՝ պաշարողական աշխատանքներ են կատարել մինչև 100 հազար հռոմեացիներ և խաղաղ բնակիչներ։ Կարթագենացիները Հաննոյի գլխավորությամբ Սիցիլիա իջեցրին ևս մեկ բանակ, որը հռոմեացիներին կտրեց իրենց մատակարարման բազաներից և դժվարին դրության մեջ դրեց։ Վիտուլոսի և Մեգելոսի բանակը սկսել է տառապել սովից և հիվանդություններից, իսկ թշնամին խուսափել է մարտից։ Հռոմեացիները, հավանաբար, ստիպված կլինեին վերացնել պաշարումը, եթե չլիներ Սիրակուզայի թագավոր Հիերոն II-ի օգնությունը։

Երբ Ակրագասի պաշտպանները սովի պատճառով եղել են ծանր վիճակում, Հաննոն ստիպված է եղել ճակատամարտ սկսել հռոմեացիների դեմ։ Աղբյուրները հաղորդում են, որ ճակատամարտը երկար և համառ էր, բայց ի վերջո առաջնագծում գտնվող կարթագենացի վարձկանները փախուստի դիմեցին, իսկ Հաննոնի մնացած զինվորները հետևեցին նրանց օրինակին։ Հռոմեացիները գրավեցին թշնամու ամբողջ բեռնատարը և նրանց 50 փղերի մեծ մասը։ Հաջորդ գիշերը Ակրագասի կայազորի մնացորդները հեռացան, և հռոմեացիները գրավեցին քաղաքը առանց դիմադրության։ Նրա բոլոր բնակիչները (մինչև 25,000 մարդ) վաճառվեցին ստրկության։ Դրանից հետո Վիտուլոսը և Մեգելը ձմեռել են Մեսինայում։

Այս հաղթանակը մեծապես որոշեց ամբողջ հակամարտության հետագա ընթացքը. հռոմեացիները գրավեցին Սիցիլիայի հիմնական կետերից մեկը, հաստատեցին իրենց վերահսկողությունը այս կղզու մեծ մասի վրա, որն այդ ժամանակ Հռոմի և Կարթագենի միջև միակ վիճելի տարածքն էր, և վճռականորեն ստանձնեցին ռազմավարական նախաձեռնությունը։

## Գրականություն
**Աղբյուրներ**

# *Диодор Сицилийский.* Историческая библиотека. Сайт «Симпосий». Дата обращения: 27 декабря 2016. Архивировано 30 октября 2013 года.
# *Полибий.* Всеобщая история. — М., 2004. — Т. 1. — 768 с. — ISBN 5-17-024958-6.
# Fasti Capitolini. Сайт «История Древнего Рима». Дата обращения: 26 декабря 2016. Архивировано 16 апреля 2013 года.

**Հետազոտություններ**

# *Родионов Е.* Пунические войны. — СПб.: СПбГУ, 2005. — 626 с. — ISBN 5-288-03650-0.
# *Broughton R.* Magistrates of the Roman Republic. — New York: American Philological Association, 1951. — Vol. I. — 600 p. — (Philological Monographs).
# *Münzer F.* Mamilius // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1928. — Bd. XIV, 1. — Kol. 953—954.
# *Münzer F.* Mamilius 14 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1928. — Bd. XIV, 1. — Kol. 958.
# *Münzer F.* Mamilius 15 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1928. — Bd. XIV, 1. — Kol. 958—959.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Հռոմի զորավարներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հռոմեական հանրապետության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Պունիկյան պատերազմներ