open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kargu

**Kargu** - թուրքական արտադրության անօդաչու թռչող սարք (ԱԹՍ)։ Մշակվում և արտադրվում է թուրքական պաշտպանական STM (Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret AŞ) ընկերության կողմից։

## Նկարագիր
Kargu-ն կվադրոկոպտեր տեսակի մահապարտ ԱԹՍ է։ Մատակարարվում է Թուրքիայի զինված ուժերին 2017 թվականից ի վեր։ 2019 թ․ STM ընկերությունն սկսեց կատարելագործված Kargu-2 ԱԹՍ-ների արտադրությունը։

2020 թ․ սկզբին թուրքական կառավարությունը պայմանագիր կնքեց այդ տեսակի 356 ԱԹՍ-ի գնման մասին։

Kargu-2-ը կշռում է 15 կգ։ Թռիչքի տևողությունը 30 րոպե է։

Թռիչքի մաքսիմալ հեռավորությունը 5 կմ է, առավելագույն արագությունը՝ 72 կմ/ժ, թռիչքի առաստաղը՝ 2.8 կմ, իսկ մարտական գործողության առաստաղը՝ 500 մ։

ԱԹՍ-ն կառավարվում է երկրից՝ օպերատորի կողմից, որը կարող է ուղղել ԱԹՍ-ն ցանկացած, այդ թվում՝ շարժվող թիրախի ուղղությամբ։ Եթե ԱԹՍ-ն չի ոչնչացրել թիրախը, այն կարող է վերադառնալ օպերատորի մոտ հետագա օգտագործման համար։

Ունի նաև թռիչքի և որոնման կիսաավտոմատ ռեժիմ, այն կարող է ինքնուրույն գտնել և խոցել թիրախները, իսկ օպերատորը պետք է միայն ուղղի ԱԹՍ-ն դեպի թիրախային գոտի։ Անհրաժեշտության դեպքում օպերատորը կարող է չեղարկել ԱԹՍ-ի հարձակումը կամ վերաթիրախավորել այլ օբյեկտներ։

Ռումբը կարող է լինել բեկորային՝ հակառակորդի անձնակազմի և այլ ոչ զրահապատ թիրախների ոչնչացման համար, կումուլյատիվ՝ թեթև զրահապատ տեխնիկայի խոցման համար, և վակուումային՝ փակ տարածությունում թիրախների ոչնչացման համար։

STM-ն ակտիվ աշխատանքներ է տանում այս հարվածային ԱԹՍ-ների արտահանումն ավելացնելու ուղղությամբ։ Դրանց հանդեպ հատուկ հետաքրքրություն կա Միջին Արևելքում և թուրքալեզու պետություններում։

2019 թ. ապրիլին Թուրքիայում անցկացված ռազմարդյունաբերական IDEF-2019 ցուցահանդեսի ընթացքում Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը այցելել էր նաև Kargu ԱԹՍ-ների տաղավար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* KARGU Rotary Wing Attack Drone Loitering Munition System STM website.
* Turkey does first exports of 'kamikaze drone' Kargu
* Структурам безопасности Турции передадут еще 356 беспилотников Kargu-2

Կատեգորիա:Անօդաչու օդանավեր
Կատեգորիա:Մարտական ռոբոտներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի զինված ուժեր
1979-80 NBA մրցաշրջան

**1979-80 NBA մրցաշրջան**, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 34-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Լոս Անջելես Լեյքերս» ակումբը։ Եզրափակչում, վեց խաղերի արդյունքնում, «Լեյքերս»-ը հաղթել է «Ֆիլադելֆիա-76»-ին։

1979 թվականի NBA դրաֆթի «Լոս Անջելես Լեյքերս» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է խաղարկող Մեջիք Ջոնսոնը։ Դրաֆթի ժամանակ երկրորդ համարի ներքո ընտրվել է Դևիդ Գրինվուդը, իսկ 5-րդ համարի ներքո՝ Սիդնի Մոնկրիֆը։

Այս մրցաշրջանից սկսած NBA-ում պաշտոնապես հաստատվել է 3-միավորանոց միավորը, թեև այն առաջին անգամ հաստատվել էր 1967-68 թվականների մրցաշրջանին՝ ABA-ում։

## Պարբերական առաջնություն

### Ըստ դիվիզիոննների
: *Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս*

### Ըստ կոնֆերենցիաների

## Փլեյ Օֆ

## Ցուցանիշներով առաջնորդներ

## Մրցանակներ ըստ մրցաշրջանի արդյունքներ
* **NBA ամենաթանկ խաղացող:** Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար, Լոս Անջելես Լեյքերս
* **Եզրափակչի ամենաթանկ խաղացող:** Մեջիք Ջոնսոն, Լոս Անջելես Լեյքերս
* **[[NBA տարվա սկսնակ]]:** Լարի Բըրդ, Բոստոն Սելտիքս
* **[[NBA տարվա մարզիչ|Տարվա մարզիչ]]:** Բիլ Ֆիտչ, Բոստոն Սելտիքս

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Հ Լարի Բըրդ
** Հ Ջուլիուս Իրվինգ 
** Կ Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար
** Պ Ջորջ Գերվին
** Պ Փոլ Ուեսթֆալ

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Հ Դեն Ռաունդֆիլդ
** Հ Մարկես Ջոնսոն
** Կ Մոզես Մելոուն
** Պ Դենիս Ջոնսոն
** Պ Գաս Ուիլյամս

* **[[NBA սկսնակների հավաքական]]**
** Լարի Բըրդ
** Մեջիք Ջոնսոն
** Դերել Ուոքեր
** Քելվին Նեթ
** Դևիդ Գրինվուդ

* **[[NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության հավաքական|Բոլոր աստղերի ապշտպանության առաջին հավաքական]]:**
** Բոբի Ջոնս
** Դեն Ռաունդֆիլդ
** Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար
** Դենիս Ջոնսոն
** Դոն Բյուզ
** Մայքլ Ռեյ Ռիչարդսոն

* **[[NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության հավաքական|Բոլոր աստղերի ապշտպանության երկրորդ հավաքական]]:**
** Սքոթ Ուեդման
** Քերմիթ Վաշինգտոն
** Դեյվ Քոուենս
** Քուին Բաքներ
** Էդի Ջոնսոն

## Մեկնաբանություններ

## Աղբյուրներ
* 1979-80 NBA Season Summary

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
1997-98 NBA մրցաշրջան

**1997-98 NBA մրցաշրջան**, Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 52-րդ մրցաշրջան։ Մրցաշրջանի չեմպիոն է դարձել «Չիկագո Բուլս» ակումբը, որը նաև հաղթել էր նախկին երկու մրցաշրջաններում։ «Բուլսը» ակումբը եզրափակչում վեց խաղերի ընթացքում հաղթել է «Յութա Ջազ» ակումբին։

## Պարբերական առաջնություն
: *Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս*

## Փլեյ Օֆ

## Աղբյուրներ
* 1997-98 NBA Season Summary 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Քրիստիան Շաբի-Կաո

**Քրիստիան Շաբի-Կաո** (ֆրանսերեն՝ **Christiane Chabi-Kao**, ), բենինցի ժամանակակից ռեժիսոր և սցենարիստ

## Կենսագրություն
Քրիստիան Շաբի-Կաոն ծնվել է ֆրանսիական Մարսել քաղաքում, 1963 թվականին։ 1984-ից մինչև 1986 թվականը սովորել է Ռեյմսի *Reims Champagne-Ardenne* համալսարանում։ 1990 թվականին մեկնել է Աֆրիկա։ 2005 թվականին նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը, որը կրում էր *Les enfants esclaves* վերնագիրը։ Դա փաստավավերագրական կինոնկար էր մեր ժամանակներում երեխաների ստրկացման մասին։

Երկու տարի անց՝ 2007 թվականին Քրիստիան Շաբի-Կաոն թողարկել է *Les inseparables* ֆիլմը, որը պատմում է երկու եղբայրների՝ Յավայի և Աբիի մասին։ Հայրը նրանց վաճառում է, իսկ բանից անտեղյակ մայրը դիմում է ոստիկանության երեխաների պաշտպանության բաժանմունք՝ պարզելու, թե ինչ է պատահել։ Ֆիլմը համաֆինանսավորվել է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի և Բենինի ազգային ռադիոյի ու հեռուստատեսության (ORTB) կողմից, և վերջնական արդյունքում ստացվել է չորս կարճամետրաժներից բաղկացած «սերիալ»։ Ստեղծելով ֆիլմը՝ Շաբի-Կաոն հետապնդել է տագնապ հնչեցնելու և երեխաների ստրկավաճառությանը վերջ տալուն օժանդակելու նպատակ։ *Les inseparables* կինոնկարը Մոնրեալի 2008 թվականի *Vues d'Afrique* կինոփառատոնում արժանացել է *African Numerique* մրցանակի, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների մրցանակ (*Human Rights prize*) է ստացել Բուրկինա Ֆասոյի մայրաքաղաք Ուագադուգուում 2009 թվականին անցկացված համաաֆրիկյան կինո և հեռուստատեսային փառատոնում (*Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou*): Երբ Շաբի-Կաոյին հայտնել են, որ ֆիլմի ազատ ցուցադրությունն արգելված է, նա կազմակերպել է կինոնկարի փակ ցուցադրությունը բուրկինացի երեք հարյուր ուսանողների համար։

2009 թվականին Քրիստիան Շաբի-Կաոն դարձել է Բենինի խոշորագույն քաղաք Կոտոնուի *Lagunimages* փառատոնի տնօրեն՝ այդ պաշտոնում հաջորդելով Մոնիկա Մբեկե Ֆոբային։ Փառատոնը յուրաքանչյուր տարի պատշաճ մակարդակով կազմակերպելու նպատակով նա դրամաշնորհ է ստացել Deutsche Welle-ի ակադեմիայից։

2013 թվականին Քրիստիան Շաբի-Կաոն սցենար է գրել և նկարահանել 14 մասից բաղկացած *Les Chenapans* հեռուստասերիալը, որը պատմում է բենինցի հինգ դեռահասների կյանքի ու պայքարի մասին (ընդ որում՝ նրանց դերակատարները պրոֆեսիոնալ դերասաններ չեն)։

## Ֆիլմագրություն
*2005: *Les enfants esclaves*
*2007: *Les inseparables*
*2013: *Les Chenapans*
*2014: *Crocodile dans la Mangrove*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Christiane Chabi-Kao at the African Women in Cinema Blog

Կատեգորիա:Բենինցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կին ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կին սցենարիստներ
Եկատերինա Վասիլևա (այլ կիրառումներ)

**Եկատերինա Վասիլևա**, կարող է վերաբերել՝
* Եկատերինա Վասիլևա, 19-րդ դարի ռուս դերասանուհի,
* Եկատերինա Վասիլևա, թատրոնի, կինոյի և կրկնօրինակման ռուս դերասանուհի, մոնտաժող։ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1986),
* Եկատերինա Վասիլևա,  ռուս գեղասահորդուհի, հանդես է եկել զուգասահքում։
Ռեյչել դի Կեյրոս

**Ռեյչել դի Կեյրոս** (, ), բրազիլացի գրող, թարգմանիչ և լրագրող։

## Կենսագրություն
Ռեյչել դի Կեյրոսը ծնվել է 1910 թվականի նոյեմբերի 17-ին, Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանի Սեարա նահանգի մայրաքաղաք Ֆորտալեզայում։ Մանկության տարիների ընթացքում նրա ընտանիքը մի քանի տարի անցկացրել է Ռիո դե Ժանեյրոյում և Բելեմում, այնուհետև վերադարձել է Ֆորտալեզա։

Լրագրության իր կարիերան նա սկսել է 1927 թվականին  «Ռիտա դե Քեյրոզ» կեղծանվան անվան ներքո։ Նա ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել 1930 թվականին իր դեբյուտային «O Quinze» վեպի անսպասելի հաջողության շնորհիվ։ Նախքան Ռիո դե Ժանեյրո տեղափոխվելը`  1939 թվականին, նա հրատարակել է  ևս երեք վեպ։ Նա նաև հայտնի էր իր ժամանակագրություններով, կարճ թեմատիկ լուրերի հատվածներով։

1964 թվականին նա դարձել է Բրազիլիայի ներկայացուցիչը ՄԱԿ-ում, իսկ 1977 թվականին՝ առաջին կին գրողը, որն ընդունվել է Բրազիլեյրա դե Լետրասի անվան  ակադեմիա։ Նա արժանացել է Կամյեսի (1993) և Ժաբուտիի մրցանակների։

Ռեյչել դե Քեյրոզը մահացել է սրտամկանի ինֆարկտից Ռիո դե Ժանեյրոյի Լեբլոն քաղաքի իր բնակարանում, 2003 թվականի նոյեմբերի 4-ին` իր 93-ամյակից մոտ երկու շաբաթ առաջ։
մինի|Ռեյչել դե Քեյրոզը Բրազիլիայի գրականության ակադեմիայում, 1977թ․

## Ժառանգություն
Նրա «O Quinze» վեպն էկրանավորվել է 2004 թվականին։

## Աշխատություններ
### Նովելներ
* (1930) *O Quinze*
* (1932) *João Miguel*
* (1937) *O caminho das pedras*
* (1939) *As três Marias*
* (1950) *O galo de ouro*
* (1975) *Dora Doralina*
* (1992) *Memorial de Maria Moura*
### Դրամաներ
* (1953) *Lampião*
* (1958) *A Beata Maria do Egito*
### Ժամանակագրությունների հավաքածու
* (1963) *O brasileiro perplexo*
* (1967) *O caçador de tatu*
* (1976) *As menininhas e outras crônicas*
### Ոչ գեղարվեստական
* (1998) *Tantos anos* (co-authored with her sister, Maria Luíza)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Hope.edu Biography
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ժորժ Բեռտեն Սքոթ

**Ժորժ  Բեռտեն Սքոթ** (, ), ֆրանսիացի նկարիչ, ֆրանսիական L'Illruction ամսագրի պատերազմական թղթակից և նկարազարդող 20-րդ դարի սկզբին։ Նրա աշխատանքը եղել է գեղանկարչական միջոցառման արվեստի մրցույթի մաս 1928 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ։

## Աշխատանք
Հայտնի է Բալկանյան պատերազմները և Առաջին համաշխարհային պատերազմը լուսաբանող իր նկարներով։ Նա նաև լուսաբանել և նկարազարդել է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբի տեսարաններ։ Նրա մեծ գործերից մեկը, որը պատկերում է Հունաստանի թագավոր Կոնստանտինոս I-ին բալկանյան պատերազմների ժամանակ, ցուցադրվում է Աթենքի նախկին արքայական, ներկայում՝ Նախագահական պալատի գլխավոր մուտքում։

Նկարչի աշխատանքները ցուցադրվում են նաև Աթենքի պատմության ազգային թանգարանում։
Պատկեր:Theatre du Front 1916 p293.jpg|Ժորժ Սքոթի ազմաճակատային թատրոնը 1916 թվականին (*Illustrated War News*)
Պատկեր:King Constantine I of Greece, by Georges Scott.png|Ժորժ Բերտեն Սքոթ. «Հունաստանի Կոստանտինոս թագավորը Բալկանյան պատերազմներում»
1909 թվականին Ժորժ Սքոթն ամուսնացել է ֆրանսիացի երգչուհի Նելլի Մարտիլի հետ, որն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է որպես բուժքույր  պարգևատրվել է Հաղթանակի խաչով։

## Աղբյուրներ
* Buttet, H. de, "Georges Scott (1873-1943)," *Revue de la Société des Amis du Musée de l'Armée*, No. 69, 1965, pp.&nbsp;53–57.
* Scott, Georges (1913). *[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6552776z Dans les Balkans 1912-1913: récits et visions de guerre / Tableaux et croquis de route rapportés par Georges Scott. Récits de Mme Hélène Leune et de MM. Gustave Cirilli, René Puaux, Gustave Babin, Georges Rémond, capitaine de frégate Nel, Jean Leune, Alain de Penennrun]*. Paris: Librairie Chapelot.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Biography and list of paintings

Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Հրաչ Խաչատրյան

**Հրաչ Ջանիբեկի Խաչատրյան** (), հայ մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1959), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

## Կենսագրություն
Հրաչ Խաչատրյանը ծնվել է 1925 թվականին Արագածի շրջանի Գեղաձոր գյուղում։ 1938 թվականին ավարտել է հայրենի գյուղի յոթնամյա դպրոցը և ուսումը շարունակել Հնաբերդի, այնուհետև՝ Ախուլայի (այժմ՝ Բերքառատ) միջնակարգ դպրոցում։ 1941 թվականին Արագածի ժողկրթբաժինը Հրաչին ուսուցչական աշխատանքի է նշանակել Սանգյառի յոթնամյա դպրոցում, 1942 թվականից տեղափոխվել է Հնաբերդի միջնակարգ դպրոցը։ Այստեղից էլ զորակոչվել է կարմիր բանակի շարքերը։

1943 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին զինվորական դասընթացներն ավարտելուց հետո մեկնում է ռազմաճակատ։ 26-րդ գվարդիական դիվիզիայի 75-րդ գվարդիական գնդի մարտիկների հետ մասնակցել է Բելոռուսական ԽՍՀ-ի մի շարք քաղաքների ազատագրմանը։ 1943 թվականի դեկտեմբերին Վիտեբսկ քաղաքի մոտ մղված մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է  և տեղափոխվել հոսպիտալ, իսկ 1944 թվականին զորացրվել է բանակից, որպես պատերազմի հաշմանդամ։

1944-1945 թվականներից մինչև 1949 թվականը աշխատել է Հնաբերդի միջնակարգ դպրոցում որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ Միաժամանակ ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Աշխատել է Աշտարակի շրջանի Բյուրականի միջնակարգ դպրոցում և Կալինինոյի ժողկրթբաժնում։ 1953 թվականից եղել է Աբովյանի ժողկրթբաժնի դպրոցական տեսուչ, իսկ 1962 թվականից՝ ֆիզիկամաթեմատիկական դասագրքերի խմբագիր «Լույս» հրատարակչությունում և մաթեմատիկայի ուսուցիչ քիմիատեխնոլոգիական տեխնիկումում։ 1959 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ Աշխատել է Երևանի № 125 դպրոցում։ 1975 թվականից աշխատել է Հայկական ԽՍՀ լուսավորության նախարարության կադրերի բաժնի տեսուչ-մեթոդիստ։

Խաչատրյանը պարգևատրվել է «Խիզախության համար»,  «Աշխատանքային արիության համար» և այլ մեդալներով։ Եղել է ժողովրդական կրթության գերազանցիկ։

## Պարգևներ
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ռուբեն Խաչատրյան

**Ռուբեն Գևորգի Խաչատրյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Ռուբեն Խաչատրյանը ծնվել է 1912 թվականին, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառի Իգդիր ավանում։ Վաղ է զրկվել ծնողներից։ Դրան հաջորդել է բռնագաղթը։ Եղբոր և քրոջ հետ ապաստանել է Էջմիածնում։ Լենինյան կոմերիտմիությունն է եղել նրա առաջին դաստիարակն ու հովանավորը։ 1938-1939 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակի շարքերում։ Զորացրվելուց հետո անցել է մանկավարժական աշխատանքի։

1941 թվականին պատերազմի հենց առաջին օրը, առանց ծանուցագրի, ներկայացել է զինկոմիսարիատ՝ ռազմի դաշտ մեկնելու համար։ Լենինգրադի մատույցներում շատ սխրանքներ է կատարել տանկիստ Խաչատրյանը, որի համար արժանացել է Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշանի։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է, տեղափոխվել հոսպիտալ։ Բուժվելուց հետո նորից մեկնել է գործող բանակ այս անգամ՝ որպես հրետանավոր։ 1943 թվականին Խաչատրյանը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ Մի քանի անգամ է վիրավորվել Խաչատրյանը, բայց միշտ ապաքինվելուց հետո վերադարձել է առաջին գիծ։ Խաչատրյանը կռվել է նաև Չեխոսլովակիայում, Ավստրիայում, մասնակցել Պրահայի և Վիեննայի ազատագրմանը և այստեղ էլ դիմավորել է մայիսի 9-ը։

Զորացրվելուց հետո Խաչատրյանը վերադարձել է Էջմիածին և շարունակել մանկավարժական աշխատանքը։ Պարգևատրվել է մարտական մեդալներով և աշխատանքային մի շարք պատվոգրերով։

## Պարգևներ
*Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Փառքի շքանշանի հայ ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Բելմոնտի (Պորտուգալիա)

**Բելմոնտի** (), քաղաքատիպ ավան Պորտուգալիայում, Կաշտելա Բրանկա մարզում գտնվող համանուն մունիցիպալիտետի կենտրոնը։ Բնակչության թիվը 3,2 հազար է, իսկ մունիցիպալիտետինը՝ 7,7 հազար։ Նախկին վարչական բաժանման ժամանակ այն մտնում էր Բեյրա Լիտորալ նահանգի մեջ։
Ավանի հովանավորը համարվում է Հակոբոս առաքյալը ()։
 
Ավանի տոնը նշվում է ապրիլի 26-ին։

## Դիրքը
Ավանը գտնվում է երկրամասի կենտրոն համարվող Կաշտելա Բրանկա քաղաքից 62 կիլոմետր հյուսիս։ 
Մունիցիպալիտետը սահմանակից է․
* հյուսիսում՝ Գուարդա մունիցիպալիտետին
* արևելքում՝ Սամբուգալ մունիցիպալիտետին
* հարավ-արևելքում՝ Ֆունդան մունիցիպալիտետին
* հարավում՝ Կովիլյան մունիցիպլիտետին

## Բնակչություն

## Պատմություն
Ավանը կառուցվել է 1199 թվականին Պորտուգալիայի թագավոր Սանչո I-ի հրամանով։ 15-րդ դարում Բելմոնտին մեծ դեր է ունեցել ծովագնացության և աշխարհագրական հայտագործությունների բնագավառում։ Այստեղ է ծնվել Բրազիլիան առաջինը  հայտնագործող Պեդրու Ալվարեշ Կաբրալը՝ առաջինը պատմության մեջ, ով եղել է չորս աշխարհամասերում՝ Ամերիկայում, Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում։

Բելմոնտիում են ապրել և աշխատել պորտուգալացի շատ ծովագնացներ, աստղագետներ և աշխարհագրագետներ․ օրինակ՝ Պերու դա Կովիլյանը՝ առաջին պորտուգալացին, որ եղել է հնդկական Կոժիկոդե քաղաքում, աստղագետ և բժիշկ Ժոզե Վիզինյուն, աստղագետ և աշխարհագրագետ Ռույ Ֆալեյրուն՝ Մագելանի ճանապարհորդության մասնակիցներից մեկը։

1492 թվականին՝ Գրանադյան հրովարտակից հետո, Իսպանիայից Պորտուգալիա փախան հազարավոր հրեաներ, ովքեր հիմնավորվեցին Պորտուգալիայի հյուսիսում՝ Սերա դա Էշտրելայում։ 15-րդ և 16-րդ դարերում պորտուգալացի հրեաներից են շատ հայտնի աստղագետներ, քարտեզագիրներ և մաթեմատիկոսներ, որոնք նպաստել են պորտուգալական նավագնացության հաջողություններին։ Հրեական ներգաղթյալների շնորհիվ երկրի հյուսիսում զարգացան առևտուրը և արհեստները։ 1497 թվականին Պորտուգալիայում ստիպված ընդունել են քրիստոնեություն, սակայն շատերը գաղտնի պահպանել են հուդայական ավանդույթներն ու ծեսերը։ Բելմոնտիում բնակվող հրեաները և նրանց սերունդները ներկայացնում են Պիրենեյան թերակղզու ծպտյալ հուդայական համայնքը։ 1996 թվականի դեկտեմբերին ամերիկացի և մարոկացի հարուստ հրեաների միջոցներով  այստեղ կառուցվեց սինագոգ։

## Տեսարժան վայրեր
* Բելմոնտիի ամրոցը
* Հին հռոմեական աշտարակի ավերակները «Centum Celae»
* Բելմոնտյան մենաստան (Ներկայումս «Պուսադա» հյուրանոց)
* Բելմոնտիի հրեական թանգարան
* «Բեթ Էլիյախու» նոր սինագոգը
* Հռոմեագոթական դե Սանտյագոյի մատուռը

Anfiteatro no Castelo de Belmonte, 2002.jpg|
Nt-castelo-belmonte3.jpg|
Nt-castelo-belmonte2.jpg|
Nt-castelo-belmonte0.jpg|


## Վարչական բաժանում
Մունիցիպալիտետի մեջ են մտնում հետևյալ շրջանները․
# Բելմոնտի 
# Կարիյա 
# Կոլմեալ դա Տորե
# Ինգիաշ
# Մասաինյաշ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт муниципалитета

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի մունիցիպալիտետներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքներ
Մկրտիչ Մարտիրոսյան

**Մկրտիչ Ղազարի Մարտիրոսյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1939): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Մկրտիչ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1917 թվականին, Մեղրու շրջանի Տաշտուն գյուղում։ 1936 թվականին ավարտել է Մեղրու միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև ավարտել է Նոր Բայազետի ուսուցիչների կատարելագործման ինստիտուտը, նշանակվել է ուսուցչական աշխատանքի Լիճք գյուղի միջնակարգ դպրոցում, միաժամանակ սովորել է  Երևանի հեռական մանկավարժական ինստիտուտում։

1938 թվականին Մկրտիչը զորակոչվել է կարմիր բանակ, պարտադիր  զինվորական ծառայության Լենինգրադի զինվորական օկրուգում։ Այստեղ սովորել է գնդի կրտսեր հրամանատարների դպրոցում, ստացել սերժանտի կոչում, և նշանակվել ջոկի հրամանատար։ 1939 թվականին Մարտիրոսյանը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

Մարտիրոսյանը մասնակցել է խորհրդա-ֆիննական պատերազմին, այնուհետև նրանց զորամասը տեղափոխվել է մեր երկրի արևմտյան սահմանը, մասնակցել է 1941 թվականի Մեծ Հայրենականին։ Հաշվի առնելով զինվորական ծառայության և մարտական փորձը, նրան ուղարկել են Լենինգրադի ռազմաճակատի կարճատև սպայական դպրոց։ Այն ավարտել ու ստացել է լեյտենանտի կոչում և նշանակվել դասակի հրամանատար։ Շարունակել է մասնակցել մարտական գործողություններին, նրան շնորհվել է գվարդիայի ավագ լեյտենանտի կոչում։ Մարտերում ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշաններով։ Մարտիրոսյանը մասնակցել է մերձբալթյան հանրապետությունների ազատագրմանը և Արևելյան Պրուսիայում նահանջող ֆաշիստական զորքերի ջախջախման մարտերին։

Պատերազմի ավարտից հետո Մարտիրոսյանը զորացրվել է բանակից, վերադարձել հայրենի գյուղը և շարունակել է ուսուցչական աշխատանքը։ 1979 թվականից անցել է կենսաթոշակի։

Մկրտիչ Մարտիրոսյանը մահացել է 2002 թվականին։ Թաղված է Երևանում՝ Չարբախի գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
*Կարմիր աստղի շքանշան
*Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տաշտուն գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Մկրտիչ Հարությունյան (մանկավարժ)

**Մկրտիչ Գարեգինի Հարությունյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1942), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Մկրտիչ Հարությունյանը ծնվել է 1922 թվականին, Երևանում։ 1940 թվականին ավարտել է Նար-Դոսի անվան միջնակարգ դպրոցը և նույն թվականին զորակոչվել կարմիր բանակ։ Ծառայել է Մերձբալթյան հատուկ ռազմական օկրուգի 8-րդ հրաձգային դիվիզիայի 140-րդ հաուբիցային գնդում։

1941 թվականին, երբ սկսվել է պատերազմը, հակաօդային պաշտպանության 2-րդ գնդում, ապա՝ առանձին զենիթային 242-րդ դիվիզիոնում Մկրտիչը նշանառու, ապա հրանոթի հաշվարկի հրամանատար էր։ Հարությունյանը պատերազմի առաջին օրվանից մինչև հաղթական ավարտը տարբեր ռազմաճակատներում մասնակցել է պատերազմական գործողություններին։ Նրա հրետանային հաշվարկը Ռիգա, Նովգորոդ, Ստարայա Ռուսսա քաղաքների և ապա Լիտվայի վերագրավման համար մղված մարտերում ոչնչացրել է Լյուֆտվաֆեի 5 ինքնաթիռ և կատարել մի շարք այլ կարևոր առաջադրանքներ։ Հարությունյանի զորամասը Լենինգրադի մատույցներից մարտնչելով հասել է Արևելյան Պրուսիա։ Այնուհետև զորամասի կազմում փոխադրվել է Հեռավոր Արևելք և մասնակցել իմպերիալիստական Ճապոնիայի ջախջախմանը։ 1942 թվական հունիսին ռազմաճակատում Մկրտիչը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Արիության համար» և մի շարք այլ մեդալներով։ 1943 թվականին արժանացել է զորամասի մարտական դրոշի տակ նկարվելու պատվին։

1947 թվականին զորացրվել է բանակից, սովորել և 1953 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը, իսկ 1968 թվականին՝ նաև մանկավարժական ինստիտուտի կենսաբանության ֆակուկլտետը։ 1953 թվականին աշխատանքի է նշանակվել Էջմիածնի շրջանի Սամաղարի (այժմ՝ Գեղակերտ) ՄՏԿ-ում՝ որպես գյուղատնտես։ 1955 թվականից մինչև 1962 թվականն աշխատել է Սամաղարի միջնակարգ դպրոցում՝ որպես ուսուցիչ, ուսմասվար, իսկ 1962-1972 թվականներին՝ Էջմիածնի շրջժողկրթբաժնում դպրոցական տեսուչ։ 1972-1983 թվականներին պաշտոնավարել է Հայկական ԽՍՀ լուսավորության նախարարությունում՝ որպես աշխատանքային ուսուցման և մասնագիտական կողմնորոշման բաժնի պետ։ 1983 թվականին անցել է անհատական թոշակի, բայց շարունակել է աշխատել լուսավորության նախարարության ուսուցման տեխնիկական միջոցների հանրապետական գիտամեթոդական կաբինետում։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Արիության համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Հոգեբանական թրիլլեր

**Հոգեբանական թրիլլեր** (), գրականության և կինոյի ժանրերից մեկի՝ թրիլլերի տարատեսակներից մեկը։ Հիմնականում օգտագործվում է, որպեսզի նկարագրի այնպիսի ֆիլմեր և գրքեր, որոնց մեծ մասին գրավում են հիմնական հերոսների հոգեբանության ուսումնասիրությամբ։ Այս ժանրում օգտագործվում են դեպքերի բազմաթիվ շրջադարձեր, որոնցից առաջանում է հետագա դիտման կամ ընթերցման հետաքրքրություն.

## Ենթաժանրի բնութագիր
Հոգեբանական թրիլլերը, որպես ենթաժանր, չունի հստակ սահմանում և բաժանարար գծեր։ Հոգեբանական  թրիլլերի տարրերը կարող են լինել տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններում, որտեղ հոգեբանական լարվածությունը ստեղծվում է հերոսների վախերի և հուզական անկայունության արդյունքում։ Հոգեբանական թրիլլերը ընդգծում է իր հերոսների անկայուն կամ ցնորական կարգավիճակը։

Բրիտանացի կինոռեժիսոր Ջոն Մադենը «The Daily Telegraph»-ի էջերում այսպես է նկարագրել հոգեբանական թրիլլերը՝ «Հոգեբանական թրիլլերները կենտրոնանում են պատմության, հերոսի զարգացման, ընտրության և բարոյական կոնֆլիկտի վրա․ վախն ու անհանգստությունը անկանխատեսելի եղանակով հանգեցնում են հոգեբանական լարվածությանը»։

## Ֆիլմեր
* Գառնուկների լռությունը
* Պսիխո
* Պատուհան դեպի բակ
* Սև կարապ
* Ընդմիշտ հրեշը
* Ջոկեր
* Պարոն ոչ ոք
* Ոչ մի տեղ չտանող խճուղին

## Հեռուստատեսություն
* Սև հայելի
* Դեքստեր
* Հանիբալ
* Ջեսիկա Ջոնս
* Կորուսյալները
* Միստեր Ռոբոտ
* Դու

## Անիմե և մանգա
* Black butler
* Մահվան տետրը
* Մահվան շքերթ
* Քաղաք, որտեղ չկամ ես
* Ապագայի օրագիր

## Տես նաև
* Թրիլլեր
* Հոգեբանական սարսափ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմերը և ժամանակակից հոգեբանությունը

Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Կատեգորիա:Թրիլերներ
Կատեգորիա:Կինոյի ժանրեր
Բնության ուժերը

**«Բնության ուժերը»** (), ռոմանտիկ կատակերգություն (1999)։

## Սյուժե
Գովազդատու Բենը (Բեն Աֆլեք) թռչում է իր ընկերուհու` Բրիջեթի (Մորա Տիրնի) մոտ` ամուսնանալու համար, սակայն թռիչքի ժամանակ թռչունը մտնում է շարժիչներից մեկի մեջ` առաջացնելով հրդեհ։ Բենն օգնում է իր հարևանուհուն` Սառային (Սանդրա Բուլոք) դուրս գալ ինքնաթիռից, և նրանք որոշում են միասին գնալ Սավաննա` ընկնելով զանազան արկածների մեջ։ Բենը տպավորված է Սառայի զվարթ անհատականությամբ, և նա սկսում է ձևավորել նրա հետ սերտ հարաբերություններ։

Երբ նրանք մոտենում են իրենց նպատակակետին, Բենը սկսում է կասկածել Բրիջեթի հետ ամուսնանալու իր որոշման մեջ և քննում է հնարավորությունը, թե ինչպես կարելի է թույլ տալ, որ ճակատագիրն իրեն միացնի Սառայի հետ։ Տեղ հասնելուց հետո Բենն ու Բրիջիթը դեռ համաձայնում են ամուսնանալ, քանի որ հասկանում են, որ նույնիսկ այն ամենից հետո, ինչ տեղի է ունեցել, անկեղծորեն սիրում են միմյանց։ Սառան դառնում է նրանց հաշտեցման ականատեսը և հեռանալով` փորձում է գտնել իր որդուն ու շարունակել կյանքը։

## Դերերում

## Արտադրություն
Նկարահանումները տեղի են ունեցել երեք օրվա ընթացքում Դիլոն քաղաքից (Հարավային Կարոլինա) ոչ հեռու գտնվող զբոսաշրջային վայրերում։ Ինչպես նաև Ջորջիա նահանգի Սավաննա քաղաքում։

Ջոզեֆ Ջոնսոնի տունը, որը հայտնի է որպես «Ամրոց», օգտագործվել է որպես Կեհիլների տուն։

## Մրցանականեր
* 1999. Teen Choice Awards
* 2000. Blockbuster Entertainment Awards
* 2000. Kids' Choice Awards

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1999 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ջորջիայում
Կատեգորիա:Վիրջինիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թենեսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Անա Ռոխա Ֆեռնանդես

**Անա Ռոխա Ֆեռնանդես** (գերմաներեն՝ **Ana Rocha Fernandes**, ), կաբովերդեցի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, խմբագիր, թատերագիր։

Ծնվել է Կաբո Վերդեի ամենամեծ կղզում՝ Սանտյագոյում։ Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է որպես ուսուցչուհի։ Հետագայում տեղափոխվել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն, Զիգեն քաղաքի համալսարանում ուսումնասիրել ճարտարապետություն, այնուհետև ուսումնառությունը շարունակել Լյուդվիգսբուրգում գործող բադենվյուրտեմբերգյան կինոակադեմիայում։ Նկարահանել է գեղարվեստական ու փաստավավերագրական մի շարք կինոնկարներ (այդ թվում՝ հայրենի եզերքի՝ Կաբո Վերդեի մասին), որոնք միջազգային կինոփառատոներում արժանացել են մրցանակների։
 
Անա Ռոխա Ֆեռնանդեսը ներկայումս ապրում է գերմանական Շտուտգարտ քաղաքում։

## Հատընտիր ֆիլմագրություն
* 1998: Der Neunte Frühling 
* 1999: Im Namen des Volkes – JVA Heimsheim 1999 
* 2003: Landliebe
* 2010: Menschenskinder
* 2013: Das kalte Eisen
**Das Rauschen des Meeres* (*Ծովի հնչյունները*), 2010, կարճամետրաժ կինոնկար, դրամա
***, 2013
**Rabelados - Die gewaltlosen Rebellen der kapverdischen Inseln* (*Rabelados - ոչ բռնի ընդվզումներ Կաբո Վերդեի կղզիներում*), 2000, փաստավավերագրական կինոնկար

## Մրցանակներ
**Das Rauschen des Meeres *
:*«Լավագույն կարճամետրաժ կինոնկար» անվանակարգում, բադենվյուրտեմբերգյան կինոփառատոնում 2010
:*Ժյուրիի մրցանակ, Կաբո Վերդեի միջազգային կինոփառատոնում, 2011 թ.
**Rabelados – die gewaltlosen Rebellen der Kapverdischen Inseln*
:*Պատվոգիր՝ Լոկառնոյի միջազգային կինոփառատոնում
:*Լավագույն ֆիլմ / Մամուլի մրցանակ, Festival Internacional de Cinema e Vídeo Ambiental (FICA), Բրազիլիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Կաբովերդեցի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կին խմբագիրներ
Կատեգորիա:Կին կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կին ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կին սցենարիստներ
Լուսանկարչության թանգարան (Վինտերտուր)

**Լուսանկարչության թանգարան Վինտերտուրում** (), պատկերասրահ Շվեյցարիայի Վինտերտուր քաղաքի (Ցյուրիխի կանտոն) կենտրոնի ծայրամասում։ Հիմնադրվել է երկու շենքերում 1993 թվականին։ Շենքերից մեկը նախկինում եղել է «*Ganzoni/Sigvaris*» ընկերության կենտրոնակայանը, իսկ մյուսում տեղակայված է եղել  «*Fotostiftung Schweiz*» հիմնադրամը։ Թանգարանի ցուցասրահի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 1000 քառակուսի մետր, մշտական հավաքածուն ներառում է շուրջ 4000 լուսանկար (ինչպես գեղարվեստական, այնպես էլ վավերագրական)։ Այստեղ պարբերաբար անցկացվում են ժամանակակից լուսանկարիչների ցուցահանդեսներ։

## Պատմություն  և նկարագիր
Լուսանկարչության թանգարանը գտնվում է Վինտերտուր քաղաքի կենտրոնի ծայրամասում` իրար դիմաց գտնվող երկու շենքերում, *Grüzenstrasse* 44 և 45 հասցեներում։ 44-րդ շենքում նախկինում տեղակայված է եղել *Ganzoni* բժշկական ընկերությունը (այժմ` *Sigvaris Group*-ի մի մասը)։ Նույն մասնաշենքերում է գտնվում «*Fotostiftung Schweiz*» շվեյցարական լուսանկարների արխիվը։ Թանգարանի ցուցասրահի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 1000 քառակուսի մետր, իսկ օգտակար մակերեսը, ներառյալ հիմնադրամի օգտագործվող մասը, 3500 քառակուսի մետր է։ 1993 թվականից Վինտերտուրի լուսանկարների թանգարանի հիմնադրումից ի վեր նրա հավաքածուն շարունակաբար ընդլայնվում է, ձեռքբերումների, ինչպես նաև մասնավոր հովանավորների և հիմնադրամների նվիրատվությունների և երկարաժամկետ վարձակալությունների հաշվին, ինչի արդյունքում հավաքածուն ընդգրկում է շուրջ 4000 լուսանկար։ 2003 թվականից ի վեր ամեն տարի հավաքածուի առանձին մասեր ներկայացվում են ժամանակավոր ցուցահանդեսներում, որոնցից յուրաքանչյուրն ուղեկցվում է կատալոգ-բրոշյուրների հրատարակմամբ։ Թանգարանում ցուցադրվում են ժամանակակից շատ լուսանկարիչների, այդ թվում՝ Ուիլյամ Էգլսթոնի, Նան Գոլդինի, Անդրեաս Գուրսկու և Ռոնի Հորնի աշխատանքները։ Հավաքածուի մի զգալի մասը հասանելի է նաև առցանց։

Ժամանակակից հեղինակների հետ մեկտեղ, թանգարանում ցուցադրվում են նաև 19-րդ և 20-րդ դարերի դասական լուսանկարիչների, այդ թվում՝ Էժեն Ատժեի, Կառլ Բլոսֆելդտի և Բիլ Բրանդտի աշխատանքները։ Բացի այդ, թանգարանը գործունեություն է ծավալում նաև մշակութի պատմության և սոցիոլոգիայի բնագավառներում, այնտեղ ցուցադրվում են կիրառական արդյունաբերության լուսանկարչության աշխատանքներ, ճարտարապետական օբյեկտների լուսանկարներ, նորաձևության լուսանկարներ, ոստիկանության և բժշկական լուսանկարչության աշխատանքները նույնպես դառնում են թանգարանային ցուցահանդեսների թեմա։

Պատկերասրահից բացի, թանգարանի շենքերում տեղակայված է մասնագիտացված գրադարան (18,000 գրքերի և ամսագրերի հավաքածուով), թանգարանային խանութ, հյուրասենյակ և սրճարան, հավաքածուների պահոցներ և ցուցահանդեսային փոքր տարածքներ։ Թանգարանը ֆինանսավորվում է «*Fotomuseum Winterthur Foundation*» հիմնադրամի կողմից, որն էլ իր հերթին աջակցություն է ստանում «*Fotomuseum Winterthur Association*» ասոցիացիայի կողմից, որն ունի 2500 անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1983 հիմնադրումներ Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:1993 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի պատկերասրահներ
Թենզին Ռաբջի

**Թենզին Ռաբջի** (, ), Բութանի չորրորդ աշխարհիկ կառավարիչ (Դրուկ Դեսին), որը ղեկավարել է 1680 թվականից մինչև 1694 թվականը։

Գյալցե Թենզին Ռաբջին համարվել է Բութանի բուդդիզմի առանցքային դեմքերից մեկը՝ Շաբդրունգ Նգավանգ Նամգյալի հետ։ Որպես Բութանի կառավարիչ՝ Թենզին Ռաջին շարունակել է Բութանի Շաբդրունգ Նգավանգ Նամգիալի ամրապնդումը, վանքերի և Բութանի ժողովրդական ինքնության ստեղծումը։ Ենթադրվել է, որ նա առաջին անգամ կարգավորել է zorig chusum-ը (Բութանի 13 ավանդական արվեստ)։

1683 թվականին նա ավարտել է *Wangdi-Khodrang-Dzong*-ի շինարարությունը, որը 1638 թվականին սկսել էր Շաբդրունգ Նգավանգ Նամագյալը։ 1688 թվականին վերակառուցել է Տանգոյի վանքը (Տանգոյի վանքը ներկայումս հանդիսացում է Թենզին Ռաբջիի Ռեինկարնացիայի նստավայրը, վանքում պահպանվել է Թենզին Ռաբջիի սենյակը, որը հրաշալի կերպով զարդարված է եղել նրա պատվերով և համարվել Բութանի ամենագեղեցիկ ու Սուրբ վայրերից մեկը)։ 1692 թվականին՝ Ցեչու տոնի ժամանակ, այցելել է *Taktsang Pelphug* սրբազան քարանձավ  և հիմնել Պադմասամբհավային նվիրված տաճարը։ 1694 թվականին ավարտել է տաճարի կառուցումը (Այս տաճարի կառուցումը 1646 թվականին նրան հանձնարարել է Շաբդրունգ Նգավանգ Նամգիալը) և հայտնի է որպես Թաքցանգ-լակխանգ (Գուրու տաճարը ութ անուններով)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Rje Mkhan-po VI Ngag-dbang-lhun-grub [1673-1730] (1720).* Mtshungs med chos kyi rgyal po rje rin po che’i rnam par thar pa bskal bzang legs bris ’dod pa’i re skong dpag bsam gyi snye ma*. 383 folios. Biography of the 4th Druk Desi Tenzin Rabgye (1638—1696). Woodblock print.
* Drungchen Sangay Dorji, ed. 2004. Se ba la chos rje sprul sku ngag dbang pad dkar gyis mdzad pa’i rgyal sras gdung ’dzin sprul sku’i rnam thar sa bon tsam bkod pa. Thimphu, Centre for Bhutan Studies, Monograph 8.
* John A. Ardussi: Gyalse Tenzin Rabgye and the Founding of Taktsang Lhakhang. Journal of Bhutan Studies, 1999, Vol. 1, No. 1, 36-63.
* John A. Ardussi: Gyalse Tenzin Rabgye and the Celebration of Tshechu in Bhutan in «Written Treasures: A mirror of the past, a bridge to the future» National Library of Bhutan, Thimphu, 2007.

Կատեգորիա:1694 մահեր
Կատեգորիա:17-րդ դարի անձինք
Թիմ Գան

**Թիմոթի Մաքքենզի Գան** (, ), ամերիկացի հեռուստահաղորդավար և նորաձևության խորհրդատու, ով առավել հայտնի է Project Runway շոուով։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Թիմոթի Գանը ծնվել է Վաշինգտոնում, ՀԴԲ գործակալ Ջորջ Ուիլիամ Գանի և գրադարանավարուհի Նենսիի ընտանիքում։ Ավարտել է Կորկորանի արվեստի և դիզայնի քոլեջը, որտեղ մասնագիտացել է քանդակագործության մեջ։ 2009 թվականինին քոլեջը նրան շնորհել է պատվավոր դոկտորի կոչում։

### Գործունեություն
Թիմոթի Գանը 1982 թվականից աշխատել է Փարսոնսի դիզայնի դպրոցում։ 1989 թվականից 2000 թվականներին նա աշխատել է որպես դեկան, որից հետո ղեկավարել է այս հաստատությունը։ 2007 թվականին նա տեղափոխվել «Liz Claiborne, Inc.» ընկերություն՝ ստանձնելով ստեղծագործական տնօրենի պաշտոնը։

2004 - 2018 թվականներին Թիմոթի Գանը Հայդի Կլումի հետ միասին վարել է Project Runway հայտնի ռեալիթի շոուն և մասնակիցների մենթորն է եղել։ 2007 թվականին նա վարել է իր սեփական «Style Guide with Tim Gunn» հաղորդումը ():

Գանը նկարահանվել է «Տգեղ Բեթթին», «Բամբասկոտը» և «Ինչպես հանդիպեցի ձեր մայրիկին» հեռուստասերիալների մի քանի դրվագներում և «Սեքսը մեծ քաղաքում» և «Սմուրֆիկները» ֆիլմերում։

### Անձնական կյանք
Գանը համասեռամոլ է։ Նա սիրահարված էր իրեն դավաճանած զուգընկերոջը, որի հետ նա կենակցել էր 1980-ականների սկզբին։ Այդ ժամանակից ի վեր Գանն ասեքսուալ է, քանի որ վախենում է ՄԻԱՎ-ով վարակվելուց։

Ապրում է Մանհեթենում։

Դեմ է հագուստի արտադրության մեջ մորթու օգտագործմանը։

## Մատենագիտություն
Գանն ու համահեղինակները հրատարակել են նորաձևության վերաբերյալ հինգ գիրք։

* 
* 
*  — эксклюзив для Amazon Kindle.
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Անձինք նորաձևությունում
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք
Փիթեր Գուլդ

**Փիթեր Գուլդ** (, ()), ամերիկացի սցենարիստ, ռեժիսոր և հեռուստատեսային պրոդյուսեր։ Նա աշխատել է AMC հեռուստաալիքի «Ամբողջ ծանրությամբ» դրամատիկական սերիալի բոլոր հինգ սեզոնների աշխատանքներին։ Փիթերը սերիալի վրա իր աշխատանքի համար առաջադրվել է «ԱՄՆ սցենարիստների գիլդիայի» չորս մրցանակների անվանակարգում։ Այժմ Գուլդը համագործակցում է «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի ստեղծող Վինս Գիլիգանի հետ, «Ավելի լավ է զանգեք Սոլին» ֆիլմի սփին-օֆֆ շոուի շրջանակներում։

## Կրթություն
Գուլդը ծնվել է Նյու Յորքում։ 1982 թվականին ավարտել է Սառա Լոուրենս քոլեջը՝ անգլերենի բակալավրի աստիճանով։ 1990 թվականին նա ավարտել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանը և արժանացել մագիստրոսի կոչման։

## Գործունեություն
2008 թվականին Գուլդը միացել է «Ամբողջ ծանրությամբ» սերիալի առաջին եթերաշրջանի աշատանքներին գրող անձնակազմին՝ որպես սյուժեների խմբագիր։ Նա գրել է առաջին եթերաշրջանի՝ «Մեծահասակների բիզնես»-ի առաջին դրվագի սցենարը։ 2009 թվականի փետրվարին կայացած *ԱՄՆ սցենարիստների գիլդիայում* (WGA) առաջին եթերաշրջանին մասնակցած սցենարիստների կազմը առաջադրվել է «լավագույն նոր սերիալ» անվանակարգում։

Երկրորդ եթերաշրջանին Գուլդը դարձել է սյուժեների գործադիր խմբագիր։ Նա գրել է երկրորդ եթերաշրջանի «Սատկած մեղվի խայթոցը» և «Ավելի ավ է զանգեք Սոլին» դրվագների սցենարները։ Երկրորդ եթերաշրջանի սցենարիստների կազմը 2010 թվականի փետրվարին կայացած WGA հանդիսության ժամանակ ներկայացվել է «լավագույն դրամատիկ սերիալի» անվանակարգում։ Գուլդը երրորդ եթերաշրջանի ժամանակ հանդես է եկել որպես սերիալի պրոդյուսեր և գրել «Անանուն ձին» դրվագի սցենարը։ Նաև պրոդյուսեր-գործընկեր Ջորջ Մաստրասի հետ համատեղ գրել է «Կաֆկաեսկ» դրվագի սցենարը։ 2011 թվականին սերիալի չորրորդ եթերաշրջանի ժամանակ Գուլդը կրկին պաշտոնի բարձրացում է ունեցել՝ դառնալով հսկողությունն իրականացնող պրոդյուսեր։

Գիլիգանի հետ միասին նա ներկայումս աշխատում է «Ավելի լավ է զանգեք Սոլին» սերիալի վրա, և հանդիսանում է դրա համահեղինակը։ Սերիալի պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի փետրվարի 8-ին և մինչ օրս համարվում է կաբելային հեռուստասերիալներից վարկանիշային ամենաբարձր պրեմիերանից մեկը։

«Ավելի լավ է զանգեք Սոլին» շոուի առաջին եթերաշրջանի «Ունո» դրվագը 2016 թվականի փետրվարին արժանացել է ԱՄՆ սցենարիստների գիլդիայի մրցանակին՝ «դրամատիկական սերիալի լավագույն սցենար» անվանակարգում։ Դրվագի սցենարը գրել են Գուլդն ու Գիլիգանը։

## Ֆիլմագրություն
**Սցենարներ**

**Արտադրական կազմ**

**Հեռուստասցենարներ**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Ալեքսանդր Կուզմիչով

**Ալեքսանդր Կուզմիչով** (), խորհրդային և ռուսական ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և հարձակվող։ Սպորտի վարպետ, 1-ին կատեգորիայի մարզիչ։

## Կարիերա
Մոսկվայի «Բուրևետնիկ» ակումբի ՄՊՄԴ-ի սան է։

ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն լիգայում «Տորպեդոյի» կազմում մասնակցել է 9 հանդիպման և դարձել 1 գոլի հեղինակ։ Թիմի նոր գլխավոր մարզիչ Եվգենի Սկոմորոխովի հետ կոնֆլիկտի պատճառով տեղափոխվել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ»։

1992 թվականի ամռանը մեկ տարվա պայմանագիր է կնքել պորտուգալական «Ֆեյրենսեի» հետ։ Թիմում եղել է առաջատար դերերում՝ 31 խաղում խփելով 6 գնդակ։ Ընդ որում հանդես է եկել ոչ միայն հարձակվողի դիրքում, սյլ նաև կիսապաշտպանի, իսկ առանձին խաղերին նաև պաշտպանությունում։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո ղեկավարությունը առաջարկել է երկարաձգել պայմանագիրը, սակայն աշխատավարձի իջեցմամբ։ Նման առաջարկից ֆուտբոլիստը հրաժարվել է և վերադարձել Մոսկվա։ Շուտով նա հայտավորվել է «Տորպեդոյի» կազմում, որտեղ գլխավոր մարզիչն արդեն Յուրի Միրոնովն էր։

Ռուսաստանի առաջնության բարձրագույն լիգայում անցկացրել է 27 հանդիպում՝ խփելով 3 գոլ։

Մասնակցել է 1990/1991 ՈՒԵՖԱ գավաթի չորս խաղերին և մեկ՝ 1991/1992 ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի խաղարկության խաղին։

1992 թվականին երկու ոչ պաշտոնական հանդիպում է անցկացրել ԱՊՀ հավաքականում։

2004 թվականին աշխատել է, որպես «Ռեուտով» ակումբի գլխավոր մարզիչի օգնական։ 2006-2015 թվականներին՝ «Բուրևեստնիկ» ակումբի ՄՊՄԴ-ի մարզիչ։ 2016-2018 թվականներին՝ ՉՈՈՒ ՑՕՍ «Լոկոմոտիվ»։

2019 թվականին եղել է ՍՇ «Տորպեդոյի» ավագ մարզիչը։

## Ձեռքբերումներ
### Թիմային
* Արևմտյան տարածաշրջանի Երկրորդ լիգայի հաղթող - 1997

### Անձնական
* Արևմտյան տարածաշրջանի Երկրորդ լիգայի լավագույն ռմբարկու - 1997 (33 գնդակ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուբինի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Սքոթ Աարոնսոն

**Սքոթ Ջոել Աարոնսոն** (, ), հաշվողական մեքենաների և համակարգերի տեսության բնագավառի մասնագետ, Տեխասի Օստինի համալսարանի համակարգչային գիտությունների ֆակուլտետի դասախոս։

## Կենսագրություն
2000 թվականին Կոռնելի համալսարանում ստացել է տեսական ինֆորմատիկայի բակալավրի աստիճան և 2004 թվականին, Ումեշա Վազիրանի ղեկավարությամբ,  Կալիֆոնիայի Բերկլի համալսարանում՝ փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։

Դոկտորական դիսերտացիայի պաշտպանությունից ու Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտում և Վաթեռլոոյի համալսարանում գիտական աշխատանքով զբաղվելուց հետո՝ 2007 թվականից, սկսել է աշխատել Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ 2016 թվականից աշխատել է Տեխասի համալսարանում (Օստինա)՝ պրոֆեսորի հաստիքային պաշտոնում։ Նրա հիմնական հետաքրքրության բնագավառը Քվանտային համակարգիչներն ու հաշվողական բարդության տեսությունն է։

Համարվում է վիքի ''Complexity Zoo'' հիմնադիր, որը քարտացուցակագրում է բոլոր հաշվողական բարդության դասերը, հանրաճանաչ Շտետլ*-Optimized* բլոգի հեղինակը և «Ո՞վ կարող է ասել մեծ թիվ» էսսեն ()։ Վերջին աշխատանքը, որը լայն տարածվել է ակադեմիական շրջաններում, օգտագործում է *աշխատասեր կուղբի*  թվերի հայեցակարգը, Տիբոր Ռադոյի օգտագործած տեսքով՝ մանկավարժական իրադրություններում  հաշվողական սահմանափակումները ցուցադրելու համար։ Նա նաև դասավանդել է «Քվանտային հաշվարկները Դեմոկրիտի ժամանակներից» () ամփոփիչ ասպիրանտական դասընթաց, որի ձայնագրությունները հասանելի են համացանցում, և որոնք, Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչությունը պատրաստվում է գրքի տեսքով հրապարակել, որը պետք է հավաքի առաջին հայացքից բոլորովին տարբեր այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են Քվանտային մեխանիկան, հաշվարկելիությունը, կամքի ազատությունը, կանապարհորդությունը ժամանակի միջով, մարդաբանական սկզբունքը և այլն։ Սքոթ Աարոնսոնի «Քվանտային համակարգիչների սահմանափակում» () հոդվածը հրապարակվել է *Scientific American*, և նա 2007 թվականին հրավիրված զեկուցող է եղել *Foundational Questions in Science Institute* կոնֆերանսում։ Աարոնսոնին հաճախ են մեջբերում ոչ ակադեմիական մամուլում, ինչպես օրինակ՝ *Science News*, *The Age*, *ZDNet*, *[[Slashdot]]*, *New Scientist*, Նյու Յորք Թայմս և *[[Ֆորբս|Forbes]]*։

### Միջադեպեր
2007 թվականի հոկտեմբերին, երբ Աարոնսոնը գովազդային գործակալությանը մեղադրել է դասախոսության գրագողության մեջ, որը գրել էին իրենց գովազդում քվանտային մեխանիկայի թեմայով, հայտնվել է զանգվածային լրատվության միջոցների ուշադրության կենտրոնում։ Նա հայտարարել է, որ *Ricoh Australia* գովազդը՝ ստեղծված *Love Communications* գործակալության կողմից, տեղակայված Սիդնեյում, գործնականորեն բառացի փոխառնել է լեկցիայի նյութը։ Աարոնսոնը գործակալությունից էլեկտրոնային փոստով ստսացել է ներողական նամակ, որուն նրանք պնդում էին, որ իրավաբանի կոնսուլտացիաները զբաղեցրել է իրեն գիտենալ, որ մտավոր սեփականության օրենքը չի կարելի խախտել։ Չլինելով բավարարված, Աարոնսոնը գերադասել է շարունակել դատական գործը, չի ընդունել խախտման ֆակտը, գնացել է աշխարհի դեմ, գումարը փոխանցել է երկուական ընտրված կազմակերպություններին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Աարոնսոնը ''ACM Portal''- ում։
* Աարոնսոնի դոկտորական դիսերտացիան։
* Աարոնսոնը *Scientific Commons* -ում։
* Աարոնսոնը ''CiteSeer''-ում։
* Աարոնսոնի հաշիվը ''Amazon''-ում։
* Սքոթ Աարոնսոնի բլոգը։
* Աարոնսոնի հաշիվը QWiki-ում։

Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Քրդերը Թուրքմենստանում

**Քրդերը Թուրքմենստանում**, կազմում են հետխորհրդային տարածքում պատմականորեն նշանակալի քուրդ բնակչության մի մասը և ներառում են Թուրքմենստանում ծնված կամ բնակվող քրդական ծագում ունեցող մարդկանց։ 17-րդ դարում Աբբաս I Սեֆին և Նադիր շահը իրանա-թուրքմենական սահմանի երկայնքով բնակեցրել են Խուզեսթանից տարված քրդական ցեղերին։ Ավելի շատ քրդեր Թուրքմենստան են ժամանել 19-րդ դարում՝ պահանջարկ չունեցող հողեր գտնելու և սովից խուսափելու համար։

Կարմիր Քուրդիստանի վերացումից հետո շատ քրդեր արտաքսվել են Թուրքմենստան։ Ստալինը 1937 և 1944 թվականներին Կովկասից շատ քրդերի արտաքսել է Թուրքմենստան։ 1980-ական թվականներից սկսած՝ Թուրքմենստանի քրդերը դարձել են կառավարության կողմից հովանավորվող ձուլման ծրագրերի օբյեկտ։ Խորհրդային Թուրքմենստանի ժամանակ քրդերն ունեցել են իրենց թերթերն ու դպրոցները, սակայն անկախացումից հետո Թուրքմենստանի նախագահ Սապարմուրատ Նիյազովը փակել է գրեթե բոլոր ոչ թուրքմենական դպրոցները։ Թուրքմեն քրդերի մեծ մասը սուննի իսլամի հետևորդներն են․ կա նաև շիա իսլամի հետևորդների փոքրամասնություն։

Քրդերի և թուրքմենների միջև հարաբերություններն ու առաջին շփումները սկսվել են սելջուկների՝ Մերձավոր Արևելք ժամանելուց հետո։

## Բնակչություն

## Տես նաև
*Քրդերը Հայաստանում
*Քրդերը Ադրբեջանում
*Քրդերը Վրաստանում
*Քրդերն Իրանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքմենստանի ազգեր
Կատեգորիա:Քրդական սփյուռք
Կատեգորիա:Քրդեր
Տղամարդկանց իրավունքների շարժում

**Տղամարդկանց իրավունքների շարժում** (, *MRM*), տղամարդկանց շարժման մի մասը, որի ակտիվիստները ժխտում են ֆեմինիզմը և փոխարենը ուշադրություն են հրավիրում այն հարցերի վրա, որոնցում, ինչպես իրենք են կարծում, տղամարդիկ գտնվում են անբարենպաստ պայմաններում, ճնշվում են կամ ենթարկվում են խտրականության։

Շատ մասնագետներ տղամարդկանց իրավունքների շարժումը դիտարկում են որպես ֆեմինիստական շարժման բացասական արձագանք և այն բնութագրում են որպես հակվածություն առ միզոգինիա։

## Պատմություն
1970-ականների առաջին կեսին ֆեմինիզմի զարգացման հետ առաջացել է տղամարդկանց ազատագրական շարժում, որը միաժամանակ հավանություն է տվել տղամարդկանց ինստիտուցիոնալ արտոնություններին և քննադատաբար է վերաբերվել տղամարդկանց համար հեգեմոնային մասկուլինության հետևանքներին։ 1970-ական թվականների վերջին տղամարդկանց ազատագրական շարժումը բաժանվել է երկու մասի՝ հակառակ հայացքներով՝ պրոգրեսիվ պրոֆեմինիստական տղամարդկային շարժման և ֆեմինիզմի դեմ տրամադրված տղամարդկանց իրավունքների պահպանողական շարժման։

1970-1980-ական թվականներին տղամարդկանց իրավունքների շարժման շրջանակներում ստեղծվել են *Men’s Rights, Inc* (1977), *Coalition of Free Men* (1980) և այլ կազմակերպություններ։ Համացանցում հայտնվելուց հետո տղամարդկանց իրավունքների շարժումը փոխվել է. հայտնվել են մեծ թվով թեմատիկ կայքեր և ֆորումներ, ակտիվիստները սկսել են շփվել առավելապես առցանց, իսկ շարժումը դարձել է մանոսֆերայի մի մասը։

## Նկարագրություն
ԱՄՆ-ում, շարժման մեջ ներգրավված ամերիկացի ակտիվիստների մեծ մասը սպիտակ, հետերոսեքսուալ, միջին խավ են, ամերիկյան մասը գաղափարապես կապված է նեոկոնսերվատիզմի հետ, նրանց գործունեությունը լայնորեն լուսաբանվել է նեոկոնսերվատիվ լրատվամիջոցներում։

Շարժման շատ ակտիվիստներ տղամարդկանց համարում են ճնշված խումբ, կարծում են, որ հասարակությունը «կանացիացվել է», իսկ պետական հաստատությունները համարվում են խտրական տղամարդկանց նկատմամբ։ Նրանք նաև հերքում են տղամարդկանց ինստիտուցիոնալացված արտոնությունները և տղամարդկանց համարում են անապահով՝ կանանց համեմատ։ Որոշ շարժման ակտիվիստներ կարծում են, որ ֆեմինիզմը դիտավորյալ թաքցնում է տղամարդկանց նկատմամբ խտրականությունը և խթանում է գինոցենտրիզմը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ակտիվիզմ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Շարժումներ
Կատեգորիա:Տղամարդիկ
Քրդերն Իսրայելում

**Քրդերն Իսրայելում**, քրդական ծագում ունեցող մարդիկ, որոնք բնակվում են Իսրայելում (չի ներառում քուրդ հրեաներին)։ Իսրայելի քրդական բնակչությունը մեծ չէ և հիմնականում կազմված է առանձին անձանցից և ընտանիքներից, որոնք 20-րդ դարի ընթացքում՝ իրաքա-քրդական և թուրք-քրդական հակամարտությունների ժամանակ փախել են Իրաքից և Թուրքիայից, ինչպես նաև ժամանակավոր բնակիչներից, որոնք Իսրայել են ժամանել բուժման համար։

## Բնակչություն
Պատմականորեն Գալիլեայում և Երուսաղեմում գոյություն ունի արաբացված քրդական ծագման բնակչություն, թեև այն հիմնականում խառնվել է տեղի արաբների հետ։ Նրանց ճշգրիտ թիվը հայտնի չէ, քանի որ նրանք համարվում են Իսրայելի պաշտոնական մարդահամարում էթնիկ արաբներ։ Քրդական ծագմամբ արաբացված որոշ ընտանիքներ դեռ կարելի է նույնականացնել կոնկրետ ազգանուններով։

Իսրայելի քրդական բնակչությունը մեծ չէ և բաղկացած է հիմնականում այն անձանցից և ընտանիքներից, որոնք 20-րդ դարի ընթացքում՝ իրաքա-քրդական և թուրք-քրդական հակամարտությունների ժամանակ փախել են Իրաքից և Թուրքիայից։ 2006 թվականին Թուրքիայից եկած քուրդ փախստականների թիվը գնահատվում էր 200 մարդ։ Մեկ այլ գնահատականով՝ 2007 թվականին իրաքյան և թուրքական քրդերի թիվը կազմում էր 150 մարդ։

2001 թվականի մարտին Լիբանանով Իսրայել էին ժամանել 19 քրդերից բաղկացած խումբ, որը ապաստան էր խնդրել, սակայն նրանց մերժել են։ 2001 թվականի կեսերին 42 քուրդ փախստականներից բաղկացած խումբը փորձել է Լիբանանի տարածքով ներթափանցել Իսրայել, ապօրինաբար հատել իսրայելա-լիբանանյան սահմանը, սակայն վերադարձվել է Լիբանան։

2007 թվականին 40 իրաքցի քուրդ երեխաներ, հիմնականում Իրաքյան Քուրդիստանից, իրենց ծնողների հետ ժամանել են Իսրայել և ստացել բժշկական օգնություն Իսրայելի *«Save a child's Heart Organization» (SACH)* կազմակերպության նախաձեռնած նախագծի շրջանակներում։ 2013 թվականին հաղորդվել է, որ Իսրայելը բուժման է ընդունել Իրաքյան Քուրդստանից երեք քուրդ երեխաների։ Երեխաներին տեղավորել են Թել Ավիվի հարավում գտնվող Հոլոն քաղաքի Վոլֆսոնի բժշկական կենտրոնում։ Ծրագրի ստեղծումից ի վեր 183 երեխաներ, որոնք ունեին Իրաքի քաղաքացիրություն, ժամանել են բժշկական օգնություն ստանալու համար։

2015 թվականի հունվարին եզդիական կազմակերպությունները դիմել էին Իսրայելի կառավարությանը՝ Իրաքից եզդի փախստականներին ընդունելու պաշտոնական խնդրանքով։ Իսրայելի կառավարության կողմից պաշտոնական հայտարարության չի ստացվել, բայց եզդիական աղբյուրները պնդել են, որ փախստականների տեղափոխում տեղի է ունեցել և շնորհակալություն են հայտնել Իսրայելի կառավարությանը։ Իսրայելի խորհրդարանի անդամներից ոչ մի պատասխան չի եղել, երբ նրանց հարցրել են եզդի փախստականներին ընդունելու այդ հարցի մասին։

## Հարաբերությունները քուրդ հրեաների համայնքի հետ
Իսրայելը քրդական ծագում ունեցող շուրջ 200 000 հրեաների հայրենիքն է, որոնք հիմնականում ծագում են 1950-ական թվականներին Իրաքից Էզրա և Նեհեմիա գործողության ժամանակ Իսրայել եկած շուրջ 50 հազար քուրդ հրեաներից։ Քրդական ծագում ունեցող իսրայելցի հրեաները կապեր են պահպանում Մերձավոր Արեւելքում էթնիկ քրդական համայնքների, այդ թվում՝ Իսրայելում բնակվող քրդերի հետ։

## Տես նաև
*Քրդերը Հայաստանում
*Քրդերը Ադրբեջանում
*Քրդերը Վրաստանում
*Քրդերը Իրանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի ազգեր
Կատեգորիա:Քրդեր