Պուրի (հաց)

**Պուրի** (), փռան մեջ թխած հաց, անթթխմոր խմորով և ցորենի ալյուրով պատրաստված հացիկ, որը տարածված է Հնդկաստանի թերակղզում, ինչպես նաև Վրաստանում։

## Ստուգաբանություն
Անունը գալիս է սանսկրիտ բառից՝ पूरिका (պուրիկա), от पुर (պուրա), «լցված»։ Այն նման անուն ունի ասիական շատ լեզուներում, մասնավորապես՝ գուջարաթի լեզվում՝ પૂરી,  (*пури*),  (пури*),  (*pūḍī*),  (*pūrī*),  (*пури*),  ,  (*pūrī*),  (*пури*),  (*պուրի*),  (*pūḍī*),  (*пурі*),  *(Puri),*  (пури)։*

## Վրացական խոհանոցում
Վրացական խոհանոցում «պուրի, (პური)» բառը նշանակում է ավանդական տեղական հացի մի քանի տեսակներ, որոնք ունեն տարբեր բթլիթների ձև։ Վրացական պուրիի հացի ընդհանուր տարբերակը շոթի պուրին է։ Պանրով լցոնված պուրին անվանում են խաչապուրի։

## Հնդկական խոհանոցում
Հնդկաստանում պուրին ուտում են նախաճաշին, այն նաև համարվում է խորտիկ։ Պուրին հիմնականում մատուցվում է կարրիով՝ ախորժակ բացող ուտեստ է, բհաջի ուտեստի հետ, սակայն նաև մատուցում են, որպես քաղցրավենիք։ Այս ուտեստը հաճախ մատուցվում է արարողությունների ժամանակ, ներառյալ կրոնական ու ծիսական արարողությունները, օրինակ՝ պրադա աղոթքը, տաճար այցելելը և այլն։

### Պատրաստում
Պուրին պատրաստվում է ցորենի կամ սոջի ալյուրից։ Որոշ բաղադրատոմսերում խմորին ավելացնում են աջգոնի սերմեր, չաման, սպանախ կամ կատվախոտի սերմեր։ Խմորը գրտնակում են փոքր շրջանակի տեսքով, կամ գրտնակում և կտրում փոքր շրջանակների, ապա տապակում հալած կամ բուսական յուղի մեջ։ Խորը տապակելիս պուրին ուռչում է, քանի որ խմորի խոնավությունը վերածվում է գոլորշու, որն ընդլայնում է բլիթը։ Երբ բլիթներն ստանում են ոսկեգույն, շագանակագույն գույն, դրանք հանվում և մատուցվում են տաք վիճակում կամ պահվում են հետագա օգտագործման համար։ Եթե պուրին պատրաստվում է լցոնման համար, ապա պատրաստի ուտեստի մեջ մատներով փոս է արվում, որտեղ տեղադրվում է լցոնումը։ Գլորված պուրիները կարելի է պատառաքաղով խայթել խորը տապակելուց առաջ՝ հարթ բլիթներ պատրաստելու համար։ Ծակված պուրին եփելիս չի ուռչում, քանի որ եփելու ընթացքում գոլորշի է դուրս գալիս։

### Մատուցում
Պուրին կարելի է ուտել մի շարք համեղ ուտեստներով, այդ թվում՝ կորմայով, չանա մասալայով, դալով, կարտոֆիլից պատրաստված կարիով։ Բլիթները  մատուցվում են չուտնիի սոուսներով։ Հնդկաստանի որոշ մասերում պուրին մատուցվում է նաև բանջարեղենային ուտեստի հետ, որը պատրաստվում է պուջայի ժամանակ։ Այս ուտեստն ուտում են նաև քաղցր ուտեստների հետ, ինչպիսիք են kheer-ը (բրնձով, կաթով և շաքարով պատրաստված աղանդեր) կամ հալվան։ Պուրին հաճախ մատուցվում է փառատոներում և հատուկ առիթների ժամանակ։ Հնդկաստանի հարավում պուրին գրեթե միշտ պատրաստվում է կեսօրվա թեյի համար, իսկ արևելյան ափին (Անդրա, Թամիլ Նադու) այն հազվադեպ է ուտում ոչ բուսական ուտեստներով։ Դրանք հաճախ մատուցվում են թթու վարունգով, չուտնիով, դալ մասալայով, կարտոֆիլի մասալայով կամ դդմի կարրիով։

### Տարբերակներ
Պուրիի մեկ այլ տարբերակը bhatoora-ն է, որը երեք անգամ ավելի մեծ է, քան պուրինն, պատրաստվում է խմորիչ խմորով և մատուցվում է չխոլիով (կծու սիսեռ)։ Հաճախ դա լիարժեք ճաշ է։ Հնդկաստանի Օդիշա նահանգում մեծ չափի պուրի են պատրաստում Բալի Ջատրա փառատոնի ժամանակ, որը կոչվում է թունկա պուրի (Օդիա՝ ଠୁଙ୍କା ପୁରି): Հնդկաստանի հյուսիսային Ուտար Պրադեշ նահանգում տարածված մեկ այլ տարբերակ է bedvi-ն. սա սովորական պուրիի ավելի աղի և կոշտ տարբերակն է, որը հաճախ լցոնված է ոսպով։ Սովորական պուրին, որը տարածված է Արևելյան Արևմտյան Բենգալ և Օդիշա նահանգներում ավանդական ուտեստներ են։ Ասամում այն արտասանվում է Լուսի։  Բենգալում մատուցվում են տիպիկ կողմնակի ճաշատեսակներով, ինչպիսիք են aloor dum (կարտոֆիլից), begun bhaja (տապակած սմբուկ) և այլն։ Պուրի հացը, որն օգտագործվում է Pani Puri ուտեստի համար, ավելի փոքր է և, ընդհանուր առմամբ, ավելի խրթխրթան, որը պատրաստվում է խմորին ավելացնելով սոջի։  Սև պուրին այն տարբերակն է, որն առաջարկում են փողոցային վաճառողները, ովքեր մատուցում են կծուծ ախորժակ բացող նախուտեստ։ Մումբայում փողոցային վաճառողները մատուցում են Bhel puri բրնձի և բանջարեղենի նախուտեստ՝ ծալված պուրիի թերթիկի մեջ։

File:Halwa Puri - Walled City of Lahore Punjab Pakistan is famous for this traditional food.jpg|Տապակած պուրի Պակիստանում
File:Poori.jpg|Պուրին, ավանդույթի համաձայն, լավ է տապակվում
File:Dal Puri.JPG|Դալ պուրի՝ ավանդական բենգալական տարբերակ
File:Aloo Puri, typical morning snack, Varanasi.jpg|Ալու պուրի, Վարնասիի տիպիկ նախաճաշ 
File:Pani Puri - Perfect Street food.JPG|Մինի պուրի, Պանի պուրի նախուտեստի բաղադրիչ, որոնք ավելի խրթխրթան են
File:Puri (food), fried dough food at Wikipedia's 16th Birthday celebration in Chittagong (01).jpg|Բանգլադեշի Դալ պուրի
File:Halwa Puri, a traditional food made in Walled City of Lahore.jpg|Բարակ հացը տապակվում է յուղի մեջ և թաթախվում կարտոֆիլի սիսեռի կարրիով և քաղցր պուդինգով 


## Տես նաև
* Չապատի

## Ծանոթագրություններ