Դիլատացիա և կյուրետաժ

**Դիլատացիա և կյուրետաժ** (), արգանդի վզիկի լայնացում (դիլատացիա) և վիրահատական եղանակով՝ քերելով, արգանդից լորձաթաղանթային հյուսվածքի հեռացում (կյուրետաժ)։ Այս միջամտությունը կիրառվում է բուժիչ և ախտորոշիչ նպատակներով։

Դիլատացիայի և կյուրետաժի միջոցով հնարավոր է ընդհատել հղիությունը կամ հեռացնել անկենսունակ պտղի հյուսվածքը։ Հնարավոր է նաև կատարել աբորտ, ծննդաբերությունից հետո հեռացնել ընկերքը և վիժման հետևանքով պտղային հյուսվածքը։ Աբորտը կամ վիժման հետևանքով պտղի մնացորդների հեռացումը կատարվում է հղիության առաջին եռամսյակում։ Արգանդից հյուսվածքի նմուշառումը կատարվում է ախտորոշիչ նպատակով։

Որոշ աղբյուրներ դիլատացիա և կյուրետաժ հասկացության մեջ ներառում են ցանկացած միջամտություն, որի ընթացքում կիրառվում է լայնացում և վակուումային ասպիրացիա, սակայն դասական տարբերակում դա սուր մեխանիկական կյուրետն է։

## Բժշկական կիրառություն
Դիլատացիա և կյուրետաժ կարող է կիրառվել և՛ հղի, և՛ ոչ հղի բուժառուների համար տարբեր նպատականերով։ Այդպիսի օրինակներ են աբորտը, անկենսունակ հղիության ընդհատումը, ընկերքի հեռացումը։

### Հղիության և հետծննդյան շրջան
[մինի|Կյուրետներ նախատեսված [արգանդի համար]]
Դիլատացիան և կյուրետաժը իրականացվում է հղիության վաղ փուլերում անկենսունակ հղիության, ամբողջական կամ մասնակի վիժման, անցանկալի հղիության դեպքում։

Ներկայումս դիլատացիա և կյուրետաժ մեթոդը քիչ է կիրառվում աբորտի համար, քանի որ նախապատվությունը տրվում է ոչ ինվազիվ դեղորայքային մեթոդին, ինչպիսին են միզոպրոստոլը և միֆեպրիստոնը։ Ինվազիվ միջամտություններից վակուումային կյուրետաժը ամենանախընտրելին է, քանի որ ապահովվում է հյուսվածքային մնացորդների ամբողջական հեռացում։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը հորդորում է կիրառել մեխանիկական կյուրետ միայն վակումային ասպիրացիայի ձախողումից հետո։

Նոր ծննդաբերած բուժառուների դեպքում դիլատացիա և կյուրետաժ ցուցված է սերտաճած ընկերքային հյուսվածքի կամ հետծննդյան արյուզաեղման դեպքում։

### Ոչ հղի բուժառուներ
Դիլատացիան և կյուրետաժը ոչ հղի բուժառուների դեպքում կիրառվում է հիստերոսկոպիայի հետ զուգահեռ, որը ցուցված է դաշտանադադարի շրջանի կանանց կամ արգանդում առաջացած գոյացություններից լայնածավալ արհունահոսության դեպքում։ Պոլիկիստոզ ձվարանների դեպքում կյուրետաժով կատարվում է արգանդի ավելցուկային լորձաթաղանթի հեռացում, ինչպես նաև կիրառվում է արգանդում արյունահոսող գոյացությունների՝ պոլիպի և արգանդի ֆիբրոզի, հեռացման համար։ Այն ախտորոշիչ նշանակություն ունի դաշտանադադարի շրջանում արյունահոսության համար, որը կարող է առաջանալ էնդոմետրիումի քաղցկեղից։

Հիստերոսկոպիան դիլատացիայի և կյուրետաժի այլընտրանքային մեթոդ է՝ սկսած արգանդային պաթոլոգիաների ախտորոշումից, մինչև միոմաների և հղիության ընթացքում սերտաճած հյուսվածքի հեռացումը: Այն թույլ է տալիս անմիջականորեն տեսնել արգանդը ներսից և կատարել նմուշառում։

## Միջամտություն
 Դիլատացիան և կյուրետաժը կարող է իրականացվել տեղային անզգայացմամբ, չափավոր սեդացիայով, ընդհանուր անզգայացմամբ՝ հաշվի առնելով միջամտության տևողությունը, դժվարությունները, բուժառուի ցանկությունը։ Դիլատացիայի և կյուրետաժի առաջին քայլը հեշտոցում հայելու տեղադրումն է՝ ապահովվելու համար արգանդի վզիկի տեսանելիությունը։ Վզիկն անշարժացնելու համար դրվում է գնդաքցան։ Հաջորդ քայլը արգանդի վզիկի լայնացումն է Հեգարի լայնիչով։ Արգանդի վզիկը անհրաժեշտ է լայնացնել՝ հաշվի առնելով արգանդից հեռացվող հյուսվածքի չափերը և օգտագործովող գործիքները։ Այնուհետև արգանդի վզիկի միջով տեղադրվում է կյուրետը, որի մի ծայրում մետաղական օղն է, իսկ հակառակ ծայրում բռնիչը։ Կյուրետով նրբորեն քերելով հեռացվում է արգանդի լորձաթաղանթը։ Վակուումային կյուրետ օգտագործեու դեպքում պլաստիկից խողովակը միացվում է վակուումային կյուրետին։ Հեռացված հյուսվածքը հետազոտվում է ամբողջականությունը ստուգելու համար (աբորտի կամ վիժման դեպքում) կամ ախտաբանությունը հայտնաբերելու համար (լայնածավալ արյունահոսության դեպքում)։

## Բարդություններ
Հիմնական բարդություններն են վարակը, արյունահոսությունը, ներքին օրգանների վնասումը, ներառյալ արգանդի թափածակումը։ Կարող են նաև բարդություններ առաջանալ անզգայացման հետ կապված։

Ոչ հղի բուժառուներին խորհուրդ չի տրվում պարբերաբար ընդունել կանխարգելիչ հակաբիոտիկներ, քանի որ վարակի զարգացում գրեթե չի դիտվում։ Հղի բուժառուների դեպքում վարակի ռիսկն ավելի բարձր է, հետևաբար բուժառուները պետք է ստանան կանխարգելիչ հակաբիոտիկաբուժում, որոնք կոչնչացնեն բակտերիաները հեշտոցում և ստամոքսաղիքային համակարգում։ Հիմնականում խորհուրդ է տրվում դոքսիցիկլին և ազիթրոմիցին։

Մեկ այլ բարդություն է արգանդի թափածակումը։ Արգանդի թափածակման ռիսկն ամենաբարձրն է հետծննդյան արյունազեղման դեպքում (5.1%), այնուհետև հետդաշտանադադարի տարիքում (2.6%) և նախադաշտանադադարի տարիքում (0.3%)։ Թափածակումը կարող է հանգեցնել արյունահոսության կամ արգանդին հարակից օրգանների վնասման։ Բարդությունների դեպքում լապարասկոպիան կօգնի ախտորոշել դրանք։

Մեկ այլ բարդություն է Աշերմանի համախտանիշը, որի դեպքում ներագանդային կպումները հանգեցնում են անպտղության, ամենորեայի, սովորութային վիժման։ Ավելի հին հետազոտություններում հաստատվել է, որ կպումների բարձր ռիսկը (25-30%) պայմանավորված է մեխանիկական կյուրետաժի օգտագործման հետ։ Նոր առաջահայաց հետազոտությունները ցույց են տվել կպումների ավելի ցածր ռիսկ (0.7-1.6%), ինչը պայմանավորված է նոր մեթոդներով կյուրետաժի կիրառմամբ։ Կյուրետաժի բազմակի (>3) անգամների և սուր մեխանիկական կյուրետի կիրառումը բարձրացնում է Աշերմանի համախտանիշի զարգացման ռիսկը։ 2013 թվականին հրապարակված համակարգային ակնարկի շնորհիվ պարզ դարձավ, որ սովորույթային վիժման բուժման համար իրականացվող դիլատացիան և կյուրետաժը հիմնական ռիսկի գործոններն են հենց արգանդային կպումների զարգացման համար։ Ներկայումս չկան հետազոտություններ, որոնք կապում են անախտանիշ ներարգանդային կպումները երկարաժամկետ վերարտադրողական արդյունքների հետ, նմանատիպ արդյունքներ դիտվել են նաև վիրահատական, դեղորայքային և պահպանողական մեթոդներով վիժումների բուժումներից հետո։

## Տես նաև
* Վակուում ասպիրացիա

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին աղբյուրներ
* Dilation and curettage (D&C) at Mayo Clinic

Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա
Կատեգորիա:Վիժեցում
Կատեգորիա:Վիրաբուժություն