Սինծյանի վերապատրաստման ճամբարներ

**Սինծյանի վերապատրաստման ճամբարներ**（）Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Սինծյան Ույղուրական ինքնավար շրջանի գործող հատուկ հաստատություններ, առաջին անգամ գործածվել են 2014 թվականին: Չինաստանի Կոմունիստական ​​կուսակցության գլխավոր քարտուղար Սի Ծինփինի ղեկավարությամբ, ով անընդհատ ամրապնդում էր Սինծյանի կառավարման քաղաքականությունը, և հասել իրենց գագաթնակետին 2017 թվականին:

Մայրցամաքային Չինաստանից դուրս լրատվամիջոցներն ու կազմակերպությունները մեղադրել են Չինաստանի կառավարությանը վերապատրաստման ճամբարներ օգտագործելու մեջ՝ միլիոնավոր ույղուր մուսուլմանների, ինչպես նաև փոքրաթիվ քրիստոնյաներիև օտարերկրյա քաղաքացիների, Ղազախստանի քաղաքացիների, անօրինական և զանգվածային կալանավորման համար։ Ճամբարների ներքին պայմանները համարվում էին ծայրահեղ վատ։ Որոշ կալանավորներ ենթարկվում էին «խոշտանգումների», «ուղեղնի լվացման», հարկադիր աշխատանքի և այլ տեսակ բռնությունների，որոնցից որոշ դեպքեր ավարտվել են մահվամբ: Լրատվամիջոցները նաև հայտնում էին, որ ճամբարներում իրականացվում էին լեզվական և մշակութային ձուլում, երեխաների` ծնողներից հարկադիր բաժանում, ինչպես նաև հարկադիր ամլացում: Մի շարք գիտնականներ, լրատվամիջոցներ, միջազգային կազմակերպություններ և քաղաքական գործիչներ Սինծյանի վերապատրաստման ճամբարները համեմատում էին Մշակութային հեղափոխության հետ՝ դրանք «ույղուրների ցեղասպանություն» կոչելով: Սինծյանում մարդու իրավունքների վերաբերյալ ՄԱԿ-ի զեկույցում, որը պատվիրվել էր ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի կողմից՝ Սինծյանում մարդու իրավունքների հարցերը հետաքննելու համար, նաև նշվում էր, որ Չինաստանի կառավարությունը կարող է մարդկության դեմ հանցագործություններ կատարել: ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը պահանջել է, որ Չինաստանը անհապաղ ազատ արձակի ձերբակալված ույղուրներին:

Ի պատասխան այս մեղադրանքների՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարությունը հերքում է վերը նշված մեղադրանքները Սինծյանում ցեղասպանության, հարկադիր ամլացման, երեխաների ծնողներից հարկադիր բաժանման, քաղաքական ինդոկտրինացման, սպառնալիքի և խոշտանգումների մասին։ Պաշտոնական հայտարարությունների համաձայն՝ այդ հաստատությունները «մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման կենտրոններ» էին, որոնք կրթական բնույթ ունեն և նախատեսված էին կանխարգելիչ հակաահաբեկչական և ծայրահեղականության դեմ պայքարի միջոցառումների համար: Դրա ուսանողները հիմնականում ծայրահեղական գաղափարների ազդեցության տակ գտնվող, բայց դեռևս հանցագործություններ չգործած և ամբողջ դրույքով ուսուցվող մարդիկ են։ Նրանց թվում էին այն մարդիկ, ովքեր հանցավոր գործունեության մասնակից են եղել, սակայն իրական վնաս չեն պատճառել, մարդիկ, ովքեր կամավոր կերպով ընդունել են ուսուցումը, և չինացի մուսուլմաններ, որոնք ազատ արձակվելուց առաջ դեռևս համարվում են հասարակության համար վտանգավոր։ Նրանք Սինծյանի վերապատրաստման ճամբարներում սովորում են ազգային ընդհանուր լեզուն և գիրը, իրավական գիտելիքներ, մասնագիտական ​​հմտություններ և ծայրահեղականության դեմ պայքարի միջոցառումների տարրեր՝ նորմալ հասարակական կյանք վերաինտեգրվելու համար:

2019 թվականի դեկտեմբերին Չինաստանի մայրցամաքային լրատվամիջոցները հաղորդեցին, որ Սինծյանի անվտանգության և զբաղվածության հարցերը բարելավվել են ուսումնական ծրագրի ավարտից հետո, ինչը իշխանությունները անվանեցին կարևոր փուլային հաղթանակ ահաբեկչության դեմ պայքարում: 2019 թվականի դեկտեմբերին Չինաստանի մայրցամաքային լրատվամիջոցները հաղորդեցին, որ Սինծյանի անվտանգության և զբաղվածության հարցերը բարելավվել են ուսումնական ծրագրի ավարտից հետո, ինչը իշխանությունները անվանեցին կարևոր փուլային հաղթանակ ահաբեկչության դեմ պայքարում: Այնուամենայնիվ, ներգրավված անձանց թվի պես մանրամասները դեռևս վիճելի են, և կան հաղորդագրություններ, որ որոշ ճամբարներ դեռևս գործում են: Վերջին տարիներին վեճը հասել է միջազգային մակարդակի:

## Անվանում
Չինաստանի կոմունիստական ​​կուսակցությունը և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարությունը այս հաստատությունները անվանում են Մասնագիտական ​​կրթության և վերապատրաստման , կրճատ՝ **«Կրթության և վերապատրաստման կենտրոններ»**:

Սինծյանում դրանք սովորաբար անվանում են **«վերափոխման կենտրոններ»** կամ **«ուսումնական** **դասընթացներ»**, մինչդեռ մայրցամաքային Չինաստանի լրատվամիջոցները երբեմն դրանք անվանում են **«հակա-ռադիկալիզացիայի վերապատրաստման դասընթացներ»** կամ **«կրթության և վերափոխման վերապատրաստման կենտրոններ»**:

Մայրցամաքային Չինաստանից դուրս լրատվամիջոցներն ու կազմակերպությունները հաճախ դրանք անվանում են **«համակենտրոնացման ճամբարներ»** կամ **«ներգաղթի ճամբարներ»**:

## Կառուցում
### Սկզբնական կառուցում
[link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%E6%96%B0%E7%96%86%E7%BB%B4%E5%90%BE%E5%B0%94%E8%87%AA%E6%B2%BB%E5%8C%BA%E5%AE%9E%E6%96%BD%E3%80%8A%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E4%BA%BA%E6%B0%91%E5%85%B1%E5%92%8C%E5%9B%BD%E5%8F%8D%E6%81%90%E6%80%96%E4%B8%BB%E4%B9%89%E6%B3%95%E3%80%8B%E5%8A%9E%E6%B3%95.pdf?page=8|էջը=8|մինի|[Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կրթություն|Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հակաահաբեկչական օրենքի Սինծյան-Ույղուրյան ինքնավար շրջանում կիրառման միջոցառումներ]]
Կրոնական ծայրահեղականությունը վաղուց ներթափանցել է Սինծյան，և Սինծյանի վերակրթական ճամբարների ստեղծումը նպատակ ուներ զսպել ահաբեկչական գործունեությունը Սինծյանում: 2008 թվականից ի վեր Սինծյանը ենթարկվել է մի քանի բռնի հարձակումների (բոլորը պաշտոնապես սահմանվել են որպես «ահաբեկչական գործողություններ»). 2014 թվականի մարտի 1-ին Յուննանի Քունմին երկաթուղային կայարանում տեղի է ունեցել բռնի ահաբեկչական հարձակում: Չինացի պաշտոնյաները պնդում էին, որ միջադեպը կազմակերպվել և պլանավորվել է Սինծյանի ույղուրական անջատողական ուժերի կողմից, սակայն կան նաև հակասություններ: Նույն թվականի ապրիլի 27-ից 30-ը Չինաստանի կոմունիստական ​​կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի գլխավոր քարտուղար Սի Ծինփինը մեկնեց Սինծյան՝ ստուգայցիի，Սի Ծինփինի կողմից Սինծյանում ստուգայցի վերջին օրը Ուրումչիի հարավային երկաթուղային կայարանում տեղի ունեցավ բռնի ահաբեկչական հարձակում, մայիսի 22-ին՝ բռնի ահաբեկչական հարձակում Ուրումչիի Հյուսիսային փողոցի ցերեկային շուկայում, իսկ հուլիսի 28-ին Շաչը շրջանում տեղի ունեցավ ևս մեկ բռնի ահաբեկչական հարձակում:

2014 թվականին Սի Ծինփինի հրահանգով Չինաստանը Սինծյանում հայտարարեց «ժողովրդական հակաահաբեկչական պատերազմ»: Նույն թվականի մայիսի վերջին Սի Ծինփինը Սինծյանի երկրորդ կենտրոնական աշխատանքային համաժողովում առաջարկեց, որ Սինծյանը լինի ահաբեկչության դեմ պայքարի առաջնագծում，և փոխեց Սինծյանի կառավարման քաղաքականությունը։ Հետագայում, Սինծյան-Ույղուրյան ինքնավար շրջանի կուսակցական կոմիտեն և կառավարությունը առաջարկեցին խթանել «իսլամի և կրոնի չինականացումը» և սկսեցին սահմանափակել տարբեր կրոնական հարաբերությունները: 2014 թվականի հուլիսին ՉԿԿ Սինծյան կոմիտեի Միացյալ ճակատի աշխատանքային վարչությունը և կազմակերպչական վարչությունը հրապարակեցին մի փաստաթուղթ, որը հստակորեն պահանջում էր Կոմունիստական ​​կուսակցության անդամներից, Կոմունիստական ​​երիտասարդական լիգայի անդամներից և պետական ​​պաշտոնյաներից չդավանել կրոնի կամ չպահել ծոմ։ Այն նաև արգելում էր կուսակցական կադրերին և պետական ​​աշխատակիցներին մասնակցել մուսուլմանական կրոնական գործունեությանը, ինչպիսիք են ծոմապահությունը և աղոթքի համար մզկիթներ մտնելը, քանի որ ՉԿԿ-ն և դրա հետ կապված կազմակերպությունները բոլորը դավանում են աթեիզմ: Ուսուցման համակարգը գոյություն չուներ 2014 թվականից մինչև 2016 թվականի վերջը: Այնուամենայնիվ, համաշխարհային ահաբեկչական հարձակումների աճի և ահաբեկչության ուժգնացման պատճառով տեղական կուսակցական կոմիտեներն ու կառավարությունները պարտավոր էին ամրապնդել գաղափարախոսական աշխատանքը: Այսպիսով, տարբեր կանխարգելիչ առաջադրանքներ աստիճանաբար դարձան այսպես կոչված ուսումնական դասընթացների նախորդները: Միևնույն ժամանակ, աստիճանաբար ընդունվեց հիմնական կամ զգայուն անհատների վրա կենտրոնանալու ուսուցման եղանակը: Այն դեռևս շատ սահմանափակ էր որոշակի կրոնական գործիչներով և հիմնական անձնակազմով: Որոշ հաղորդագրությունների համաձայն, մեկուսացման ուսուցման աճի պատճառով, տարբեր վայրերում աղոթքի արարողություններին նախագահող իմամների և այլ տեսակի կրոնական անձնակազմի պակաս կար: Որոշ տեղական ինքնակառավարման մարմիններ նույնպես հաշվետվություն էին ներկայացրել ուսուցման իրավիճակի մասին և հրապարակայնորեն հայտարարել հաջողության մակարդակի մասին:

2016 թվականի հուլիսի 29-ին Սինծյան-Ույղուրական ինքնավար շրջանի 12-րդ ժողովրդական կոնգրեսի մշտական ​​​​կոմիտեի 23-րդ նիստում ընդունվեցին և ներդրվեցին «Սինծյան-Ույղուրական ինքնավար շրջանի կողմից Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հակաահաբեկչական օրենքի կիրառման միջոցառումները»: «Միջոցառումների» 7-րդ գլուխը՝ «Կրթության կառավարումը», ներառում էր ուսումնական կենտրոնների վերաբերյալ համապատասխան կարգավորումներ՝ հիմք դնելով ուսումնական կենտրոնների հետագա ստեղծման համար:

Մշակույթի և աստվածաբանության եվրոպական դպրոցի դասախոս Ադրիան Ցենցը Deutsche Welle-ին ասել է, որ Ուրումչիի կուսակցական դպրոցի ակադեմիական հետազոտության զեկույցում նշվում է, որ «վերապատրաստումից» առաջ և հետո մոտ 600 անձի համեմատությունը ցույց է տվել, որ նրանցից շատերը գիտակցել են, որ խախտել են օրենքը և քննադատելու կամ հաղորդելու են նույնը արած ծանոթներին: Այնուամենայնիվ, տեղական ինքնակառավարման մարմինները աստիճանաբար դարձել են պակաս թափանցիկ և սկսել են կրճատել կամ խուսափել նման վերլուծական զեկույցներից և դեպքերից: Ավելի ուշ Սինծյանի բոլոր մակարդակների կուսակցական կոմիտեներն ու կառավարությունները ձգտեցին ստեղծել հատուկ ճամբարներ և սկսեցին անցկացնել մեծածավալ հանրային մրցույթներ վերակրթական ճամբարների կառուցման կամ ընդլայնման համար:

### Ընդլայնում
[մինի|350x350փքս|2016 թվականին Չեն Ցուանգուոն նշանակվեց Սինծյան-Ույղուրյան ինքնավար շրջանի կուսակցական քարտուղար։ Կարճ ժամանակ անց, ահաբեկչական կազմակերպությունների կողմից միաժամանակ սպառնալիքների պատճառով，[Սինծիան|Սինծյանում վերակրթական նախագծերի հետ կապված ինժեներական գնումների մրցույթների թիվը սկսեց կտրուկ աճել 2017 թվականի մարտից հետո]]
2016 թվականի օգոստոսին, այն բանից հետո, երբ Տիբեթի ինքնավար շրջանի նախկին կուսակցական քարտուղար Չեն Ցուանկուոն տեղափոխվեց Սինծյան՝ ինքնավար շրջանի կուսակցական քարտուղարի պաշտոնին, նա վերջապես ներառեց «վերապատրաստման ճամբարները» Սինծյանի քաղաքականության մեջ: Այս ժամանակահատվածում վերապատրաստման համակարգը նոր էր հաստատվել, և քաղաքականությունը սկզբում մեծ աղմուկ չբարձրացրեց: Հետագայում Սինծյանը ահաբեկչական Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետության կողմից անվանվեց ջիհադի թիրախ, և պայմանագրային գործի մասշտաբները արագորեն ընդլայնվեցին: Որոշ ուսումնասիրություններ ենթադրում են, որ այդ ժամանակից ի վեր Սինծյանի իշխանությունները օգտվել են այս հնարավորությունից՝ ահաբեկչության դեմ պայքարի անվան տակ վերապատրաստման ճամբարներ կառուցելու կամ ընդլայնելու համար և հարյուր հազարավոր կամ նույնիսկ միլիոնավոր մարդկանց ներդրել են «վերապատրաստման ճամբարներում»՝ փակ դռների հետևում կրթության և բարեփոխումների համար: Միևնույն ժամանակ, Չեն Ցուանկուոն իրականացրեց կայունության պահպանման մի շարք գործողություններ: Սինծյանի իշխանությունները ներդրեցին ամենաժամանակակից տեխնոլոգիաները: Նրանք կառուցեցին համապարփակ ցանցային վերահսկողության համակարգ և ընդլայնեցին ու ամրապնդեցին անվտանգության վերահսկողությունը: Սինծյանի իշխանությունները հավաքագրեցին ավելի քան 30,000 ոստիկան և ստեղծեցին 7,300 անվտանգության կետ ամբողջ Սինծյանում: Սինծյանի տարբեր շրջանների և քաղաքների տեղական ինքնակառավարման մարմինները տասնյակ հազարավոր «արագ հասանելիության ոստիկանական բաժանմունքներ» են ստեղծել փողոցներում և նրբանցքներում: Չինական լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ Ուրումչին պատրաստվում է կառուցել 949 «արագ հասանելիության ոստիկանական բաժանմունքներ», Չինաստանի հրշեջ ցանցը հաղորդել է, որ միայն Հոտանում կա 1,130 «հարմարավետ ոստիկանական բաժանմունք», որոնք հագեցած են 6,780 ոստիկաններով կամ օժանդակ ոստիկաններով: 2016-2017 թվականների ընթացքում Սինծյանի իշխանությունները հավաքագրել են 90,000 օժանդակ ոստիկաններ այս ոստիկանական բաժանմունքների համար: 2017 թվականին Սինծյանում ձերբակալվածների թիվը կտրուկ աճել էր, իսկ 2017 թվականին քրեական հանցագործությունների համար կալանավորված անձանց թիվը ավելի քան 7 անգամ գերազանցել էր 2016 թվականի ցուցանիշը: Չնայած Սինծյանի բնակչությունը կազմում էր երկրի ընդհանուր բնակչության ընդամենը 1.5%-ը, 2017 թվականին Սինծյանում քրեական հանցագործությունների համար դատապարտված անձանց թիվը կազմում էր երկրում քրեական հանցագործությունների համար դատապարտված անձանց ընդհանուր թվի 21%-ը:

Բացի այդ, հանրային անվտանգության մարմինների լիազորությունները բնակիչների արտասահմանյան ուղևորությունները վերանայելու հարցում զգալիորեն մեծացել էին, և արտասահման ուղևորությունները սահմանափակված էին: 2016 թվականի հոկտեմբերին Սինծյանի կառավարությունը սկսեց հավաքել բնակիչների անձնագրերը` կենտրոնացված պահման համար: Արտասահմանցի ուսանողները հետ կանչվեցին Սինծյան, իսկ Եգիպտոսի իշխանությունները նույնիսկ խուզարկության և ձերբակալության գործողություններ իրականացրին այն ուսանողների նկատմամբ, ովքեր չէին վերադարձել 2017 թվականի հուլիսին: Որոշ լրատվամիջոցներ նշել են, որ որոշ մարդիկ կալանավորվել են «վերապատրաստման ճամբարներում»կամ դատապարտվել են ազատազրկման պարզապես արտասահման սովորելու կամ մեկնելու համար: Որոշ լրատվամիջոցներ հայտնել են, որ ույղուրների անձնագրերը բռնագրավվել են՝ նրանց արտասահմանյան ուղևորությունները կանխելու համար. մուսուլմանական երկրներում սովորող մարդկանց խնդրել են վերադառնալ տուն և վերադարձից հետո հարցաքննվել կամ կալանավորվել են. ղազախական վիզաներ ունեցող չինացի քաղաքացիները նույնպես կալանավորվել և հարցաքննվել են տուն վերադառնալուց հետո: Երկրի այլ մասերից եկած մարդիկ պետք է դիմեն Հանրային անվտանգության բյուրո, եթե ցանկանում են գնալ Ուրումչի՝ Սինծյանի մայրաքաղաք, և կարող են մերժվել: Չեն Ցուանկուոն նաև մի շարք գաղափարախոսական արշավներ սկսեց: 2017 թվականին ՉԿԿ-ն Սինծյանում կոմունիստական ​​կուսակցության անդամների նկատմամբ ավելի քան 12,000 հետաքննություն սկսեց: Նրանց թվում էր Շաչը շրջանի կուսակցական կոմիտեի քարտուղար Վան Յոնճըն, որը հեռացվեց կուսակցությունից և ազատվեց պետական ​​պաշտոնից՝ «Սինծյանում կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի կառավարման ռազմավարությունը լուրջ խախտելու» և այլ մեղադրանքներով՝ ավելի քան 7,000 անձի «վերապատրաստման ճամբարներից» ազատ արձակելու և կառավարության գործունըությանը անհամատեղելի մի շարք գործողությունների համար:

2019 թվականի մարտի 18-ին Չինաստանի Պետական ​​խորհրդի տեղեկատվական գրասենյակը հրապարակեց «Սինծյանի պայքարը ահաբեկչության դեմ, հակառադիկալիզացումը և մարդու իրավունքների պաշտպանությունը» վերնագրով սպիտակ փաստաթուղթ, որում նշվում էր, որ Սինծյանը խորապես տուժել է էթնիկ անջատողական ուժերի, կրոնական ծայրահեղական ուժերի և բռնի ահաբեկչական ուժերի համատեղ ազդեցությունից, և որ ահաբեկչական հարձակումները հաճախակի են տեղի ունենում։ Այն ընդգծում էր, որ կառավարության կողմից ձեռնարկված կայունության միջոցառումները նպաստում են համաշխարհային հակաահաբեկչական ջանքերին:

### «Ավարտ»
2019 թվականի հուլիսի 30-ին Սինծյան-Ույղուրական ինքնավար շրջանի կուսակցական կոմիտեի քարտուղարի տեղակալ և Սինծյան-Ույղուրական ինքնավար շրջանի կառավարության նախագահ Շոհրատ Զաքիրը Պեկինում կայացած մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ «Մասնագիտական ​​հմտությունների կրթության և վերապատրաստման կենտրոններում» սովորողների ավելի քան 90%-ը կարողացել է վերադառնալ հասարակություն և աշխատանք գտնել ավարտելուց հետո: Հաջորդող ամիսներին Չինաստանի կառավարությունը հրապարակել է մի շարք սպիտակ փաստաթղթեր և վավերագրական ֆիլմեր.

* Օգոստոսի 16-ին Չինաստանի կառավարությունը հրապարակել է «Մասնագիտական ​​հմտությունների կրթություն և վերապատրաստում Սինծյանում» վերնագրով սպիտակ փաստաթուղթ, որում նշվում է, որ Սինծյանում հնգամյա կրթական և վերապատրաստման աշխատանքները «արդյունավետորեն զսպել են ահաբեկչական գործողությունների հաճախակի դեպքերը, առավելագույնի են հասցրել բոլոր էթնիկ խմբերի հիմնական իրավունքների, ինչպիսիք են կյանքի, առողջության և զարգացման իրավունքի պաշտպանությունը, և հասել են կարևոր փուլային հաղթանակի ահաբեկչության և ծայրահեղականության դեմ պայքարում»:
* Սեպտեմբերի 17-ին Պետական ​​խորհրդի տեղեկատվական գրասենյակը հրապարակեց «Աշխատանքի և զբաղվածության անվտանգությունը Սինծյանում» վերնագրով սպիտակ փաստաթուղթ, որը ներառում էր աշխատանքի որոնման ընդհանուր օգնություն, բայց նաև նշում էր «զբաղվածության հմտությունների ուսուցման» վերաբերյալ համապատասխան բովանդակություն: Հրապարակված վիճակագրության համաձայն՝ 2014-ից 2019 թվականներին ծրագրին տարեկան մասնակցել է միջինը մոտ 1.3 միլիոն քաղաքային և գյուղական աշխատող, որոնցից մոտ 450,000-ը եկել են Սինծյանի հարավից:
* Դեկտեմբերի սկզբին Չինաստանի գլոբալ հեռուստատեսային ցանցի «Սինծյան, Չինաստան. ահաբեկչության դեմ պայքարի առաջնագիծ» վավերագրական ֆիլմը նշեց, որ թերի վիճակագրության համաձայն՝ 1990 թվականից մինչև 2016 թվականի վերջը Սինծյանում տեղի են ունեցել տասնյակ բռնի հարձակումներ, և հարյուրավոր ոստիկաններ մահացել են ծառայողական պարտականությունները կատարելիս: Սակայն, մասնագիտական ​​հմտությունների կրթության և վերապատրաստման ծրագրի մեկնարկից ի վեր, 2017 թվականից ի վեր որևէ հարձակում չի տեղի ունեցել, ինչը ցույց է տալիս, որ դրա «հետևանքները նշանակալի են»:

2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Շոհրատ Զաքիրը Չինաստանի Պետական ​​խորհրդի տեղեկատվական գրասենյակի կողմից կազմակերպված մամուլի ասուլիսում հայտարարեց, որ «Երեք ուսուցում և մեկ հակառադիկալիզացիա» ծրագրին մասնակցող բոլոր պրակտիկանտներն այժմ ավարտել են: Վերապատրաստման դասընթացները կշարունակվեն։ Հաջորդ քայլը կլինի գյուղական կադրերի, գյուղական կուսակցության անդամների, ֆերմերների և անասնապահների, ինչպես նաև միջնակարգ և ավագ դպրոցների գործազուրկ շրջանավարտների համար կանոնավոր և բաց կրթություն և վերապատրաստում ապահովելը, ովքեր պատրաստ են և կարիք ունեն՝ հիմնվելով նրանց ցանկությունները հարգելու, սեփական ընտրություն կատարելու, դասակարգված վերապատրաստում տրամադրելու և նրանց ազատորեն գալու և գնալու հնարավորություն տալու սկզբունքների վրա։ Վերապատրաստումը կկենտրոնանա ազգային ընդհանուր լեզվի և գրի, իրավական գիտելիքների և մասնագիտական ​​հմտությունների վրա:

### Հետագա գործողություններ
2019 թվականի նոյեմբերի 16-ին Նյու Յորք Թայմսը հրապարակեց 403 էջանոց Չինաստանի ներքին կառավարության փաստաթղթերը, որոնք ձեռք էր բերել՝ պնդելով, որ դա տասնամյակների ընթացքում Չինաստանի կոմունիստական ​​կուսակցության ներսում արտահոսած փաստաթղթերի ամենամեծ խմբաքանակն էր։ Փաստաթղթերը ցույց էին տվել, որ 2014 թվականին կուսակցության գլխավոր քարտուղար Սի Ծինփինը ներքին ելույթում կոչ էր արել համապարփակ պայքար մղել ահաբեկչության, ներթափանցման և անջատողականության դեմ՝ օգտագործելով «բռնապետական ​​օրգաններ» և լինելով «անողոք»: Այլ աղբյուրներ ցույց են տվել, որ վերջին երեք տարիների ընթացքում մեկ միլիոն ույղուրներ, ղազախներ և այլ էթնիկ փոքրամասնություններ պահվել են ճամբարներում և բանտերում:

2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Հետաքննող լրագրողների միջազգային համընկերությունը և աշխարհի 17 գործընկեր լրատվամիջոցներ հրապարակեցին «Չինական հեռագրերի» 24 էջանոց՝ Չինաստանի կառավարությունից 2017 թվականից ի վեր արտահոսած փաստաթղթերը, որոնք մանրամասն նկարագրում էին Սինծյանի վերակրթական ճամբարների շահագործման ձեռնարկները: 2020 թվականի փետրվարի 17-ին, Չինաստանից դուրս գտնվող լրատվամիջոցներում բացահայտվեց «Մոյուի ցուցակը»: 137 էջանոց փաստաթղթում նկարագրվում էին վերապատրաստման ճամբարներում գտնվող որոշ կալանավորների և նրանց ընտանիքների մասին մանրամասները:

2020 թվականի սեպտեմբերին լրատվամիջոցների հաղորդագրությունները ցույց տվեցին, որ «վերապատրաստման ճամբարները» դեռևս գաղտնի գործում են, և որ որոշ ճամբարներ կարող են դեռևս գոյություն ունենալ, մինչդեռ որոշ շրջանավարտների իրավիճակը մնում է անորոշ: 2020 թվականի սեպտեմբերին Ավստրալիայի ռազմավարական քաղաքականության ինստիտուտը (ASPI) օգտագործեց արբանյակային պատկերման տեխնոլոգիա՝ Չինաստանի Սինծյան քաղաքում մոտավորապես 380 կասկածելի կալանավայրեր նույնականացնելու համար: Ավստրալիացի հետազոտողները նկատել են, որ չնայած նախնական ուսումնական հաստատությունների մեծ մասը իրականում փակվել կամ տեղափոխվել է, ինչպես պաշտոնապես հայտարարվել է, նրանք կասկածում են, որ մոտ 60 բարձրագույն ուսումնական կենտրոններ աննշան ընդլայնման են ենթարկվել 2019 թվականի հուլիսից ի վեր: Դրանցից 14-ը՝ ավելի բարձր անվտանգության համակարգով, դեռևս գործում էին ավարտելուց հետո, նշելով, որ որոշ անձինք արդեն դատապարտվել էին և, հետևաբար, չէին կարող պարզապես համարվել «ուսանողներ»: Այս հաստատությունները կարող էին վերափոխվել դատական ​​հաստատությունների օգտագործման համար:

2021 թվականի նոյեմբերին մի համացանցային օգտատեր, որը կասկածվում էր մայրցամաքային Չինաստանից հեռանալու մեջ, YouTube-ում հրապարակեց ճամբարներում իր նախկին լուսանկարները, որոնք լայն ուշադրություն էին գրավել և վիրուսային էին դարձել: Deutsche Welle-ը հաղորդել է, որ սույն տարուն Չինաստանը սկսել է թույլատրել օտարերկրյա լրատվամիջոցներին այցելել: Associated Press-ը, որը առաջինն էր այցելել, ասել է, որ մթնոլորտը զգալիորեն ավելի հանգիստ է, քան համաճարակից առաջ, և որ շատ հաստատություններ փակվել և հանձնվել են: Նույն վայրը հայտնվել է ինտերնետային օգտատիրոջ տեսանյութում այդ ժամանակ: Հետազոտողները համեմատել են և ասել, որ չնայած անվտանգությունը նվազեցվել է, որոշ հաստատություններ վերափոխվում են կալանավայրերի, հնարավոր է՝ ապահովելով իրավաբանորեն վավեր կալանք: Նրանք նշեցին, որ նա այցելել է Սինծյանի մի քանի խոշոր կրթական կենտրոններ, բայց կարծում էր, որ չի տեսնում ամբողջական պատկերը:

2022 թվականի մայիսի 24-ին՝ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատար Միշել Բաչելետի Չինաստան այցելության օրը, 14 լրատվամիջոցներ, այդ թվում՝ BBC-ն, հրապարակեցին «Սինծյանի հանրային անվտանգության փաստաթղթեր» անունով հայտնի ֆայլերի մի խումբ։ Այս փաստաթղթերը, ենթադրաբար, ձեռք են բերվել հաքերների կողմից չինական ոստիկանության թվային համակարգերը ներխուժելուց հետո և այնուհետև հանձնվել գերմանացի գիտնական Ադրիան Ցենցին: Այս փաստաթղթերը վերցված են Քաշգար ինքնավար շրջանի Շուֆու շրջանի հանրային անվտանգության բյուրոյի և Իլի ինքնավար շրջանի Թեքեշ շրջանի հանրային անվտանգության բյուրոյի համակարգիչներից։ Դրանք պարունակում էին 2000-ից 2018 թվականների հազարավոր համակարգչային ֆայլեր, ավելի քան 20,000 ձերբակալված ույղուրների անուններ, 452 գրանցամատյաններ, հրահանգներ, ճեպազրույցներ և ոստիկանության աշխատանքային զեկույցներ։ Բացի այդ, այս փաստաթղթերում նաև նշվում էր, որ Չեն Ցուանկուոն հրամայել է պահակներին կրակել և սպանել յուրաքանչյուրին, ով կփորձի փախչել 2017 թվականի ներքին ելույթի ժամանակ, և պահանջել է, որ Սինծյանի պաշտոնյաները խստորեն վերահսկեն կրոնական հավատացյալներին։ 2018 թվականին Շուֆու շրջանի տեղական մասնագիտական ​​ուսուցման կենտրոնը հրահանգ տվեց «դասերի ընթացքում անկարգությունները և փախուստները կանխելու» մասին, որում նշվում էր, որ եթե ուսանողները չկատարեն հրամանները, զինված ոստիկանությունը կարող է նախազգուշական կրակոցներ արձակել: Եթե ուսանողները փորձեն փախչել կամ խլել զինված ոստիկանության զենքերը, նրանք կսպանվեն: Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հասարակական անվտանգության նախարար Ճաո Կըճին 2018 թվականին ներքին ելույթում նշել է, որ գլխավոր քարտուղար Սի Ծինփինը ուղղակիորեն հրամայել է ընդլայնել կալանավայրերի հզորությունը: Ասվում է, որ մի քանի լրատվամիջոցներ, այդ թվում՝ BBC-ն, մի քանի ամիս շարունակ հետաքննություններ և ստուգումներ են անցկացրել՝ դրա իսկությունը հաստատելու համար: Բացի այդ, Ասսոշեյթեդ պրեսը մայիսի 16-ին հրապարակել է ցուցակ, որը, ինչպես պնդում է, ստուգել է:  Ցանկում ներառված էին Չինաստանի Սինծյանի հարավում գտնվող Շուֆու շրջանի բանտում գտնվող ավելի քան 10,000 ույղուրների անուններ՝ ահաբեկչության, կրոնական ծայրահեղականության կամ «վեճեր հրահրելու և խնդիրներ հրահրելու» մեղադրանքներով, որոնք Չինաստանի կառավարությունը հաճախ օգտագործում է այլախոհներին դատապարտելու համար, այլ ոչ թե այնպիսի քրեական հանցագործությունների համար, ինչպիսիք են սպանությունը և գողությունը: Պատիժները տատանվում են 2-ից 25 տարի, միջինը՝ 9 տարի: Նրանց մեծ մասը ձերբակալվել է 2017 թվականին և դեռևս բանտում են: Որոշ լրատվամիջոցներ հաղորդել են, որ շրջանն ունի մոտավորապես 267,000 բնակչություն, ինչը նշանակում է, որ յուրաքանչյուր 25 մարդուց 1-ը բանտում է, ինչը աշխարհում հայտնի ամենաբարձր բանտարկության մակարդակն է: Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարար Անալենա Բերբոքը մայիսի 24-ին Չինաստանի պետական ​​խորհրդական և արտաքին գործերի նախարար Վան Յիի հետ տեսազանգով կոչ արեց Չինաստանին պարզաբանել Սինծյանում մարդու իրավունքների վերաբերյալ ճշմարտությունը: Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց, որ արտահոսած փաստաթղթերը նյութեր են, որոնք կազմվել են հակաչինական ուժերի կողմից, որոնք զրպարտում են Սինծյանը, և մեղադրեց լրատվամիջոցներին ստեր և լուրեր տարածելու մեջ: Միացյալ Նահանգներում Չինաստանի դեսպանատան գրավոր պատասխանը ուղղակիորեն չէր անդրադառնում փաստաթղթի կոնկրետ մանրամասներին, այլ միայն վերահաստատում էր, որ իշխանությունների կողմից ձեռնարկված գործողությունները «ահաբեկիչների դեմ պայքարելու» համար էին և պնդում էր, որ Սինծյանի ինքնավար շրջանը ապրում է ծաղկող տնտեսություն և շատ «ներդաշնակ և կայուն» է:

2022 թվականի մայիսի վերջին Միշել Բաչելետը այցելեց Չինաստան և այցելեց Քաշգարի բանտ, Քաշգարի փորձարարական դպրոց և նախկին մասնագիտական ​​կրթության և վերապատրաստման կենտրոն: Նա պնդեց, որ Չինաստանի կառավարությունը չունի մասնագիտական ​​կրթության և վերապատրաստման կենտրոնների գործունեության անկախ դատական ​​​​վերահսկողություն, և որ իրավապահ մարմինները հիմնվում են 15 ցուցանիշների վրա՝ բռնի ծայրահեղական միտումները բացահայտելու համար: Նա նշեց, որ իր այցի ընթացքում Չինաստանի կառավարությունը վստահեցրել է իրեն, որ մասնագիտական ​​կրթության և վերապատրաստման կենտրոնը քանդվել է:

2022 թվականի օգոստոսի 31-ին Միշել Բաչելետը հրապարակեց զեկույց Չինաստանի կողմից Սինծյանում ույղուր մուսուլմանների և այլ մուսուլմանական փոքրամասնությունների նկատմամբ վերաբերմունքի մասին: Չինաստանը փորձեց ճնշում գործադրել Միավորված Ազգերի Կազմակերպության վրա, բայց չկարողացավ կանխել զեկույցի հրապարակումը: Զեկույցում նշվում էր, որ Չինաստանի կողմից այս խմբերի նկատմամբ վերաբերմունքը կարող է համարվել մարդկության դեմ հանցագործություն: Զեկույցում եզրակացվում էր, որ շրջանում «տեղի են ունեցել մարդու իրավունքների լուրջ խախտումներ», որոնք վերագրվում են Չինաստանի կողմից ույղուր մուսուլմանների և այլ մուսուլմանական փոքրամասնությունների նկատմամբ «հակաահաբեկչական և հակածայրահեղական ռազմավարության կիրառմանը»: Զեկույցը նաև ցույց է տալիս, որ «խոշտանգումների կամ չարաշահումների մասին մեղադրանքները, ներառյալ հարկադիր բժշկական օգնությունը և կալանքի պայմանների չարաշահումը, հավաստի են, ինչպես նաև անհատական ​​սեռական բռնության և սեռական հիմքով բռնության մասին մեղադրանքները: ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գրասենյակը զեկույցում նաև խորհուրդ է տվել, որ Չինաստանի կառավարությունը անհապաղ միջոցներ ձեռնարկի «Սինծյան-Ույղուրական ինքնավար շրջանում կամ որևէ այլ կալանքի կենտրոնում կամայականորեն կալանավորված բոլոր անձանց ազատ արձակելու», կալանավորվածների ընտանիքներին տրամադրի նրանց ճշգրիտ գտնվելու վայրը, և օգնի ստեղծել «անվտանգ կապի ուղիներ»՝ նրանց ընտանիքները վերամիավորելու համար: Զեկույցում նաև խորհուրդ է տրվել, որ Չինաստանի կառավարությունը չեղյալ հայտարարի միջազգային չափանիշներին չհամապատասխանող ցանկացած օրենք և անհապաղ հետաքննի կալանավայրերում մարդու իրավունքների խախտումների մասին մեղադրանքները, ներառյալ խոշտանգումների, սեռական բռնության, չարաշահման, հարկադիր բժշկական օգնության և հարկադիր աշխատանքի մասին մեղադրանքները, ինչպես նաև մահվան մասին հաղորդագրությունները:  Սեպտեմբերի 1-ին Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Վան Վենպինը հերթական մամուլի ասուլիսում հայտարարեց, որ զեկույցը լի է կեղծ տեղեկատվությամբ: Նա նաև նշեց, որ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակը զեկույցը հորինել է արտասահմանում որոշ հակաչինական ուժերի քաղաքական սխեմաների հիման վրա, ինչը լրջորեն խախտել է գերագույն հանձնակատարի պարտականությունները և համընդհանրության, օբյեկտիվության, ընտրողականության և քաղաքականացման բացակայության սկզբունքները: Սա ևս մեկ անգամ ապացուցում է, որ մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարը դարձել է Միացյալ Նահանգների և Արևմուտքի կամակատարը և հանցակիցը՝ զարգացող երկրների մեծ թվին ճնշելու գործում:

## Վերապատրաստման ճամբարի ներքին վիճակ
### Վայր և հարմարություններ
Վերապատրաստման ճամբարի տեղակայման և թվի վերաբերյալ պաշտոնական ճշգրիտ տվյալներ չկան: Քաղաքներում գտնվող «վերակրթական ճամբարների» մեծ մասը վերափոխվել է մասնագիտական, կուսակցական, սովորական դպրոցների կամ այլ պաշտոնական վայրերի, մինչդեռ գյուղական և քաղաքային վերապատրաստման ճամբարների մեծ մասը նորակառույց է: Դարպասները հսկում են զինված պահակները, իսկ որոշները հագեցած են բարձր պատերով, երկաթե ցանցերով և դիտաշտարակներով, որոնք շրջապատում են դրանք:

2018 թվականի ապրիլին «Ազատ Ասիա» ռադիոկայանը հաղորդել է, որ միայն Եչեն շրջանում, Քաշգար շրջանում, կա առնվազն ութ «վերակրթական ճամբար»: 2018 թվականի մայիսին ԱՄՆ-ի Ջեյմսթաուն հիմնադրամը հրապարակել է 73 տարբեր «վերակրթական ճամբարների» վիճակագրություն:

Բացի այդ, Կանադայի Կոլումբիայի համալսարանի գիտնական Ճան Վենշաոն օգտագործել է կառավարության կողմից առաջարկվող տեղեկատվությունը և Google Earth-ի պատկերները՝ «վերակրթական ճամբարների» տեղակայումը գրանցելու համար:  2019 թվականի դրությամբ Ճան Վենշաոն իր բլոգում գրանցել էր 66 վայր:

Ավստրալիայի ռազմավարական քաղաքականության ինստիտուտի (ASPI) Միջազգային կիբերքաղաքականության կենտրոնը (ICPC) նույնպես ունի համակենտրոնացման ճամբարների տվյալների բազա, որը պարունակում է այնպիսի տեղեկություններ, ինչպիսիք են մարդկանց թիվը, վայրերը, լուսանկարները և քանակը: ICPC-ն համագործակցել է Ռոյթերսի հետ հատուկ զեկույցի շուրջ: 2020 թվականի սեպտեմբերին ինստիտուտի հետազոտողները արբանյակային պատկերման տեխնոլոգիա են օգտագործել Չինաստանի Սինծյան քաղաքում մոտ 380 կասկածելի ճամբար հայտնաբերելու համար, որոնցից առնվազն 61-ը ընդլայնվել էին 2019 թվականի հուլիսից ի վեր, իսկ 14-ը դեռևս ընդլայնման փուլում էին:

### Ուսուցման բովանդակություն
2019 թվականի օգոստոսի 16-ին Չինաստանի Պետական ​​խորհրդի տեղեկատվական գրասենյակը հրապարակեց «Մասնագիտական ​​հմտությունների կրթություն և վերապատրաստում Սինծյանում» վերնագրով սպիտակ փաստաթուղթը, որը բացահայտում էր «վերակրթական ճամբարների» հետևյալ ուսումնական բովանդակությունը:

* Ժամանակակից չինարենի և չինական ստանդարտ նիշերի՝ ազգային ընդհանուր լեզվի ուսուցում
* Իրավական գիտելիքների դասընթացներ
* Մասնագիտական ​​հմտությունների վերապատրաստում
* Հակածայրահեղական կրթություն

2021 թվականի փետրվարի 10-ին Պեկինում Սինծյանին վերաբերող հարցերի վերաբերյալ չորրորդ մամուլի ասուլիսում Հոտան ինքնավար շրջանի Մոյու շրջանի մասնագիտական ​​կրթության և վերապատրաստման կենտրոնի շրջանավարտ Սյերալի Այմերծիանը նշեց, որ կենտրոնը առաջարկում է այնպիսի մասնագիտություններ, ինչպիսիք են անասնապահությունը, գեղեցկությունը և վարսահարդարումը, համակարգչային տեխնոլոգիաները, կարի տեխնոլոգիաները, բիզնես մարքեթինգը, հագուստի դիզայնը, սննդի վերամշակումը և հյուրանոցային կառավարումը:

### Ճամբարի առավելություններ
2019 թվականի սկզբին «Սինհուա» լրատվական գործակալությունը տեղում նկարահանումներ է կատարել և թողարկել վավերագրական ֆիլմ Սինծյանի կրթական կենտրոնի գործունեության մասին, ինչպես նաև հրավիրել է բազմաթիվ իսլամական երկրների դեսպանների՝ այցելելու և գործընթացը ձայնագրելու համար: 2019 թվականի մարտի 19-ին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Պետական ​​խորհրդի տեղեկատվական գրասենյակը հրապարակել է «Սինծյանի պայքարը՝ ահաբեկչության, ապառադիկալացման և մարդու իրավունքների պաշտպանության դեմ» վերնագրով սպիտակ գրքույկը, որում մասնագիտական ​​հմտությունների վերապատրաստման կենտրոնը ներկայացվել է որպես օրենքին համապատասխան ստեղծված կրթական և վերապատրաստման հաստատություն: Կենտրոնը վերապատրաստման պայմանագրեր է կնքել պրակտիկանտների հետ և հագեցած է ուսուցիչներով, տեխնիկներով, խորհրդատուներով, բժիշկներով և լոգիստիկ ծառայությունների կառավարման անձնակազմով: Այն ստեղծել է ուսուցման դասընթացներ՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ընդհանուր լեզվի և գրի, իրավական գիտելիքների, մասնագիտական ​​հմտությունների և ապառադիկալացման ուսուցման հիմնական բովանդակությամբ: Վերապատրաստվողները գնահատումը հանձնելուց հետո նրանց տրվում է ավարտական ​​վկայական: Այս առումով, որոշ լրատվամիջոցներ նշեցին, որ Պեկինի կողմից արտաքին աշխարհին հրավիրված այցը նախապես պլանավորված էր, և այցելվել են միայն նշանակված ճամբարներ: Հարցազրույցները անցկացվել են ուշադիր ընտրված տեսարաններով և «անգիր արած» ոճով:

Բացի այդ, որոշ լրատվամիջոցներ նշել են, որ վերակրթական ճամբարներում տեղի են ունեցել լեզվական և մշակութային մաքրումներ: Հաղորդագրություններում նշվում էր, որ «վերակրթական ճամբարները» ոչնչացրել են ույղուրների և այլ էթնիկ խմբերի իսլամական հավատքը, և ստիպել նրանց երգել հեղափոխական երգեր, ուտել խոզի միս և խմել ալկոհոլ: Նրանք, ովքեր հրաժարվել են ենթարկվել, պատժվել են ծոմապահությամբ, ենթարկվել խոշտանգումների և զրկվել քնից: Հաղորդագրությունների համաձայն, վերակրթական ճամբարներում տեղի է ունեցել նաև երեխաների՝ ծնողներից հարկադիր բաժանում: Որոշ կանայք հաճտնել են, որ իրենց ստիպել են ստերիլիզացիայի վիրահատության ենթարկվել, հակառակ դեպքում նրանց կուղարկեին համակենտրոնացման ճամբարներ: Որոշ գիտնականներ[ովքե՞ր] դա նկարագրել են որպես «ցեղասպանություն» կամ «ույղուրների ցեղասպանություն»: Որոշ լրատվամիջոցներ նաև հաղորդել են վերապատրաստման ճամբարներում մահվան դեպքերի մասին, ինչպիսիք են Աքսու շրջանի ճամբարում վեց ամսվա ընթացքում հարյուրավոր մահվան դեպքերը, ինչպես նաև ականավոր ույղուր կրոնական գործիչներ Մուհամմադ Սալեհ Հաջիի և Այիհան Մեմեթի՝ Համաշխարհային ույղուրական կոնգրեսի նախագահ Դոլքուն Իսայի մոր մահվան մասին: Այլ առնչվող դեպքերից են՝

* Աբդուրահման Այշանը ի սկզբանե գործարար էր Քաշգարում: Նրա մայրը՝ Ամինա Մեմեթը, 68-ամյա թոշակառու ուսուցչուհի էր, իսկ կինը՝ Թունիսագուլին, երկու երեխաների մայր: 2017 թվականի հուլիսի վերջին նրա մայրն ու կինը ուղարկվել են Քաշգարի ինքնավար շրջանի Շուֆու շրջանում գտնվող «վերապատրաստման ճամբար»: 2018 թվականի փետրվարին, իմանալով, որ մայրը առավոտից երեկո ենթարկվում է խոշտանգումների և անհնազանդ լինելու համար պատժվում ծոմապահությամբ, նա BBC-ին ասել է. «Ես կնախընտրեի, որ իմ կինը և մայրը գնդակահարվեին, քան թե Չինաստանի կառավարությունը նրանց տանջամահ աներ»:
* 2018 թվականի մայիսի 15-ին «Ազատ Ասիա» ռադիոկայանը հարցազրույց է վերցրել ոստիկանության աշխատակիցներից Հոտան ինքնավար շրջանի Մոյու շրջանի Քարաքաշ քաղաքի Քինայբագ ճանապարհի ոստիկանական բաժանմունքից: Հարցերին պատասխանելիս ոստիկանները նշել են, որ վերակրթական ճամբարի 50-70 քառակուսի մետր մակերեսով սենյակներում ապրում է մոտ 70 մարդ, և որ սենյակները հագեցած են երկհարկանի փայտե մահճակալներով:
* 2019 թվականի մայիսին, ըստ «Սանլիհ» լրատվական ցանցի, ղազախ քաղաքացիական լրագրող Էրքին Ազատը գաղտնի հարցազրույց վարելու համար ծածուկ աշխատանքի է անցել Սինծյանում՝ ասելով. «Համակենտրոնացման ճամբարներում զույգերը կարող են միմյանց տեսնել միայն մի քանի ամիսը մեկ անգամ, և նախքան հանդիպելը, նրանք պետք է հակաբեղմնավորիչ դեղահաբեր ընդունեն: Համակենտրոնացման ճամբարներում սննդին ավելացվում են հատուկ դեղամիջոցներ, որպեսզի տղամարդիկ չկարողանան էրեկցիա ունենալ, իսկ կանայք՝ դաշտան: Համակենտրոնացման ճամբարներ մտնող հղի կանայք ստիպված են լինում հղիությունը ընդհատել: Տեղացի ույղուր, ղազախ և այլ ազգի աղջիկներին ստիպում են ամուսնանալ հան չինացիների հետ»:
* 2019 թվականի օգոստոսին, լրագրողի հարցազրույցի և հետաքննության համաձայն, Սինծյանի հան բնակիչ Լի Սինը (կեղծանուն), որը փախուստի մեջ էր, նշել է, որ ճամբարում ույղուրների և հան չինացիների հետ նույն կերպ են վարվել, մինչդեռ իր ընտանիքի անդամները պահվել են 10 քառակուսի մետրից պակաս մակերեսով խցում՝ այլ ազգային փոքրամասնությունների հետ միասին: Խուցը պատուհաններ չուներ, 24 ժամ հսկվում էր երեք տեսախցիկներով, և մարդկանց թույլ չէր տրվում խոսել: Նրանք ամեն օր ենթարկվում էին Կոմունիստական ​​կուսակցության գաղափարախոսական կրթության, և խոսելու կամ շփվելու դեպքում նրանց ուղարկում էին պատժասենյակ: Լի Սինն ասել է. «Իմ ընտանիքի անդամները գիտեն, որ որոշ մարդկանց կախաղան են հանել, ձեռնաշղթաներով կապել, ապա մտրակել: Մյուսներին էլեկտրահարել են»: Նրա ընտանիքի անդամներին առաջին անգամ բանտարկվելիս տանջել են, ստիպել խոստովանել և փաստաթղթեր ստորագրել:
* 2019 թվականի դեկտեմբերին Սինծյանի իսլամական ասոցիացիայի նախագահ և Սինծյանի իսլամական աստվածաբանական սեմինարիայի դեկան Աբդուրեհուպ Թումնիյազը բազմիցս այցելել է Քաշգարի, Հոտանի և Թուրպանի մասնագիտական ​​կրթության և վերապատրաստման կենտրոններ: Նա ասել է, որ անձամբ ականատես է եղել, թե ինչպես են ուսանողները դասասենյակներում սովորում ազգային ընդհանուր լեզուն և գիրը, ուսումնասիրում իրավունքը և ձեռք բերում հմտություններ. անձամբ ականատես է եղել, թե ինչպես են մասնագիտական ​​կրթության և վերապատրաստման կենտրոնները տրամադրում անվճար հալալ սնունդ, ինչպես են ուսանողները մասնակցում տարբեր մշակութային և մարզական միջոցառումների, սովորում, ապրում և ազատ և երջանիկ զվարճանում, թե ինչպես են ուսանողները կարողացել արձակուրդ վերցնել՝ դուրս գալու, տուն գնալու՝ իրենց ընտանիքների հետ վերամիավորվելու և ցանկացած պահի հեռախոսազանգեր կատարելու համար, ակտիվորեն բացահայտում կրոնական ծայրահեղականության և «Երեք չար ուժերի» դաժան գործողությունները, անկեղծ երախտագիտություն հայտնելով կառավարությանը կրթության և փրկության համար և ուրախանալով, որ իրենք չեն դարձել «երեք չար ուժերի» թնդանոթի թիրախ: Նրա ճանաչած ուսանողներից մի քանիսը գտել են համապատասխան աշխատանք և լավ կյանքով ապրել ավարտելուց հետո՝ հիմնականում մասնագիտական ​​կրթության և վերապատրաստման կենտրոններում ձեռք բերված հմտությունների շնորհիվ:
* 2020 թվականի օգոստոսի 5-ին BBC-ն հաղորդեց, որ Սինծյանում մոդել Մարդան Աբբան բանտարկվել է: Նա WeChat-ի միջոցով նկարագրել է իր փորձը, երբ 18 օր ձեռնաշղթաներով և գլխարկով ավելի քան 50 այլ անձանց հետ ոստիկանական բաժանմունքում է գտնվել: Միևնույն ժամանակ, Սինծյանից ստացված փաստաթղթերը ցույց են տվել, որ վերապատրաստման ճամբարները պահանջում էին, որ երեխաները «ապաշխարեն և հանձնվեն»:
* 2020 թվականի օգոստոսի 13-ին «Ազատ Ասիա» ռադիոկայանը հաղորդեց, որ ՉԿԿ-ն կալանավորներին տեղավորել է վերապատրաստման ճամբարներում՝ մեղադրելով Սինծյան-Ույղուրական ինքնավար շրջանի հատուկ սահմանափակ «բնակելի տարածքում» մանր «հանցագործությունների» մեջ՝ , միաժամանակ ուղարկելով նրանց աշխատանքի մի քանի տեղական գործարաններում և պահանջելով սովորել ժամանակակից չինարեն:
* 2021 թվականի փետրվարի 3-ին BBC-ն հաղորդեց, որ Սինծյան-Ույղուրական վերապատրաստման ճամբարներում կանայք ենթարկվել են զանգվածային բռնաբարության, սեռական բռնության և խոշտանգումների, սակայն ՉԿԿ իշխանությունները պնդում էին, որ զեկույցը Չինաստանի դեմ զրպարտչական արշավ է։
* 2021 թվականի փետրվարի 10-ին Պեկինում Սինծյանին վերաբերող հարցերի վերաբերյալ չորրորդ մամուլի ասուլիսում մի քանի շրջանավարտներ պատասխանել են, որ գերազանց վերաբերմունք են ստացել վերապատրաստման ճամբարներում և հերքել են արևմտյան լրատվամիջոցների կողմից հաղորդված «խոշտանգումները, ուղեղի լվացումը, բռնաբարությունը, սեռական բռնությունը, ամլացումը» և այլ իրավիճակները։

### Տեղափոխման միջադեպ
* 2018 թվականի սեպտեմբերի 28-ին «Ազատ Ասիա» ռադիոկայանը հարցազրույց վերցրեց Քաշգարի ինքնավար շրջանի Շուֆու շրջանի Բուլակսու ավանի ոստիկանական բաժանմունքի ոստիկան Վու Դոնմինից: Հարցերին ի պատասխան՝ սպան հայտնեց, որ Հանրային անվտանգության բյուրոն և Ազգային անվտանգության դասակը վերջերս դատավարություններ են անցկացրել «վերապատրաստման ճամբարներում» գտնվող անձանց նկատմամբ, որոնցից յուրաքանչյուրում դատապարտվել է մոտ 50 անձ: Դատապարտվածները տեղափոխվել են այլ տարածքներ, իսկ ծանր դեպքերում՝ ներքին տարածքներ: Սպան նաև հայտնեց, որ ներքին տարածքներ տեղափոխումը ղեկավարել է շրջանի Հանրային անվտանգության բյուրոյի փոխտնօրեն Յասին Աբուլան: Սպան նշել է, որ ոստիկանական բաժանմունքի հրահանգիչ Նաիջիմուդին Բայդալի Աջին 2018 թվականի օգոստոսին մասնակցել է մի խումբ կալանավորների ներքին տարածքներ տեղափոխմանը: Երբ նրան հարցրել են, թե ինչպես բացատրել տեղափոխվողների ընտանիքներին տեղափոխումը, սպան պատասխանել է, որ այնտեղ արդեն շատ մարդիկ կան, որ ներքին տարածքներում պայմաններն ավելի լավն են, և նրանք կարող են ավելի լավ կրթություն ստանալ:

* 2018 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Հեյլոնծյան ինքնավար շրջանի Թայլայ ավանի մի բնակիչ հայտարարել է, որ կառավարությունը սկսել է որոշ ույղուրների տեղափոխել շրջանային բանտ: Այս լուրի համաձայն, «Ազատություն» ռադիոկայանը հեռախոսով հարցազրույց է վերցրել Հեյլոնծյան ինքնավար շրջանի արդարադատության բաժնի, Հարբինի բանտերի կառավարման բյուրոյի, Թայլայ շրջանի հասարակական անվտանգության բյուրոյի և Թայլայ շրջանի զինված ուժերի բաժնի ներկայացուցիչներից, սակայն բոլորը հրաժարվել են պատասխանել համապատասխան հարցերին: Նրանցից, հարցերին պատասխանելիս, Թայլայ շրջանի Հանրային անվտանգության և պաշտպանության կոմիտեի աշխատակիցը նշել է, որ ավելի քան 20 օր առաջ որոշ մարդիկ Սինծյանից տեղափոխվել են Թայլայի բանտ: Ժողովրդավարական կառավարության գրասենյակի քարտուղարը նույնպես հաստատել է տեղափոխումը և ասել, որ տեղափոխված անձինք ուղարկվել են Թայլայի բանտ:

* 2018 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, ըստ «Ուրումչի Իվնինգ Նյուզ»-ի, ուղևորատար գնացքների չվացուցակի փոփոխությունների պատճառով Սինծյանի երկաթուղին դադարեցրել է հոկտեմբերի 22-ին կամ դրանից հետո երկաթուղային կայարաններից մեկնող բոլոր ուղիղ և ներտարածաշրջանային ուղևորատար գնացքների տոմսերի վաճառքը: Վերականգնման ամսաթիվը պետք է հայտարարվեր առանձին:[267] Այնուամենայնիվ, Սինծյանից մեկնող և այնտեղ ավարտվող ուղևորատար գնացքների տոմսերը դեռևս կարելի էր ձեռք բերել Չինաստանի երկաթուղու «12306» կայարանից: Բացի այդ, սեպտեմբերի 30-ին Ակսուի տարածաշրջանայի-մայրուղային վարչության Շայա մասնաճյուղը հայտարարություն հրապարակեց, որում նշվում էր, որ եղանակային պայմանների պատճառով Տիելիմայթի թունելի մոտ գտնվող ճանապարհի խոշոր հատվածում ձյուն է տեղացել, և G217 ազգային մայրուղին փակվել է: Վերաբացման ամսաթիվը 2019 թվականի ապրիլի 30-ն էր: Սինծյանի իշխանությունների կողմից գնացքների տոմսերի վաճառքի դադարեցումը և G217 ազգային մայրուղու փակումը ենթադրություններ առաջացրեց կալանավորների վերապատրաստման ճամբարներ մեծածավալ տեղափոխման մասին:
* 2018 թվականի հոկտեմբերի 1-ին «Ազատություն» ռադիոկայանը հաղորդել է, որ Սինծյանի հարավում գտնվող ույղուր կալանավորները տեղափոխվել են Սինծյանի հյուսիս, մինչդեռ Սինծյանի հյուսիսում գտնվող ղազախ կալանավորները տեղափոխվել են Կանսու և այլ վայրեր, իսկ տեղափոխված կալանավորների թիվը հասել է ավելի քան 200,000-ի։

## Միջազգային արձագանք
* 2019 թվականի հուլիսին 22 երկիր, այդ թվում՝ Միացյալ Թագավորությունը, Ֆրանսիան, Գերմանիան և Ճապոնիան, Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունում համատեղ հայտարարություն տարածեցին՝ դատապարտելով Չինաստանի կառավարության գործողությունները Սինծյանում:
* 2019 թվականի հոկտեմբերին Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեայի Երրորդ կոմիտեն, որը պատասխանատու է սոցիալական, մարդասիրական և մշակութային հարցերի համար, անդրադարձավ մարդու իրավունքների հարցերին, այդ թվում՝ Չինաստանի Սինծյան քաղաքում: Միացյալ Թագավորությունը, որը ներկայացնում է 23 երկիր, հայտարարություն տարածեց՝ մեղադրելով Չինաստանի կառավարությանը «մարդու իրավունքները ոտնահարելու» մեջ: Բելառուսը, որը ներկայացնում է 54 երկիր, նույնպես հայտարարություն տարածեց՝ գովաբանելով Չինաստանի կառավարությանը մարդու իրավունքների ոլորտում «մեծ նվաճումների» համար:
* 2019 թվականի հոկտեմբերին Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեայի Երրորդ կոմիտեն, որը պատասխանատու է սոցիալական, մարդասիրական և մշակութային հարցերի համար, անդրադարձավ մարդու իրավունքների հարցերին, այդ թվում՝ Չինաստանի Սինծյան քաղաքում: Միացյալ Թագավորությունը, որը ներկայացնում է 23 երկիր, հայտարարություն տարածեց՝ մեղադրելով Չինաստանի կառավարությանը «մարդու իրավունքները ոտնահարելու» մեջ: Բելառուսը, որը ներկայացնում է 54 երկիր, նույնպես հայտարարություն տարածեց՝ գովաբանելով Չինաստանի կառավարությանը մարդու իրավունքների ոլորտում «մեծ նվաճումների» համար:
* 2020 թվականի հոկտեմբերին 39 երկիր, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգները, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան և Ճապոնիան, Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունում համատեղ հայտարարություն տարածեցին՝ դատապարտելով Չինաստանի կառավարության գործողությունները Սինծյանում և Հոնկոնգում, մինչդեռ Չինաստանին աջակցող երկրների թիվը նվազեց մինչև 45:
* 2022 թվականի օգոստոսի 31-ին Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունը զեկույց հրապարակեց Չինաստանի կողմից Սինծյանում ույղուր մուսուլմանների և այլ մուսուլմանական փոքրամասնությունների նկատմամբ վերաբերմունքի մասին: Զեկույցում նշվում էր, որ Չինաստանի կողմից այս խմբերի նկատմամբ վերաբերմունքը կարող է համարվել մարդկության դեմ հանցագործություն: Զեկույցում եզրակացվում էր, որ «շրջանում տեղի են ունեցել մարդու իրավունքների լուրջ ոտնահարումներ», որոնք վերագրվում են Չինաստանի կողմից ույղուր մուսուլմանների և այլ մուսուլման փոքրամասնությունների նկատմամբ «ահաբեկչության և ծայրահեղականության դեմ պայքարի ռազմավարությունների կիրառմանը»: Զեկույցում նաև նշվում էր, որ «խոշտանգումների կամ վատ վերաբերմունքի, այդ թվում՝ հարկադիր բժշկական օգնության և կալանքի պայմանների չարաշահման մասին մեղադրանքները հավաստի են, ինչպես նաև անհատական ​​սեռական բռնության և գենդերային բռնության մասին մեղադրանքները»: ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գրասենյակը զեկույցում նաև խորհուրդ է տվել, որ Չինաստանի կառավարությունը «Սինծյան-ույղուրական ինքնավար շրջանում կամ որևէ այլ կալանքի կենտրոններում կամայականորեն կալանքի տակ գտնվող բոլոր անձանց ազատ արձակելու» անհապաղ միջոցներ ձեռնարկի, կալանավորների ընտանիքներին տրամադրի նրանց ճշգրիտ գտնվելու վայրը և գտնվելու վայրը, և օգնի ստեղծել «անվտանգ կապի ուղիներ»՝ նրանց ընտանիքներին վերամիավորելու համար: Զեկույցը նաև խորհուրդ է տալիս Չինաստանի կառավարությանը չեղյալ համարել միջազգային չափանիշներին չհամապատասխանող ցանկացած օրենք և անհապաղ հետաքննել մարդու իրավունքների խախտումների մասին մեղադրանքները կալանավայրերում և այլ կալանավայրերում, ներառյալ խոշտանգումների, սեռական բռնության, չարաշահման, հարկադիր բժշկական բուժման, հարկադիր աշխատանքի և մահվան դեպքերի մասին հաղորդագրությունները:

## Տես նաև
* Ույղուրների ցեղասպանություն

* Մշակութային ձուլում
* Ազգային-մշակութային եղեռն

## Նշումներ


## Հղումներ


## Արտաքին հղումներ
* 新疆公安文件（网站） 
* 新華社-新疆教育中心紀錄片 
* 國務院新聞辦 - 《新疆的反恐、去極端化鬥爭與人權保障》白皮書 
* 紐約時報-‘Absolutely No Mercy’: Leaked Files Expose How China Organized Mass Detentions of Muslims 

Կատեգորիա:Բռնություն մուսուլմանների նկատմամբ
Կատեգորիա:Էթնիկ զտումներ Ասիայում
Կատեգորիա:Կոլեկտիվ պատիժ
Կատեգորիա:Կրոնական հետապնդում
Կատեգորիա:Համակենտրոնացման ճամբարներ
Կատեգորիա:Մշակութային ձուլում
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքականություն