Էնթոնի Թյուդոր

**Էնթոնի Թյուդոր** (, ) բալետի անգլիացի խորեոգրաֆ, ուսուցիչ և պարող։ Հիմնադրել է Լոնդոնի բալետը, իսկ ավելի ուշ՝ 1950-ականների կեսերին, Ֆիլադելֆիայի բալետի գիլդիան Ֆիլադելֆիայում, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ:

## Վաղ կյանք և կրթություն
Թյուդորը ծնվել Արևելյան Լոնդոնում որպես Ուիլյամ Քուք և մեծացել է Ֆինսբերիում։ Նա պատահաբար է հայտնաբերել պարը։ Պրոֆեսիոնալ բալետի ասպարեզում Թյուդորի առաջին ազդեցությունը եղել է իր պատանեկության ուշ տարիներին, երբ նա առաջին անգամ տեսել է Սերգեյ Դյագիլևի «Ռուսական բալետները»: 1928 թվականին նա ներկա է գտնվել Բալանշինի *«Ապոլոն Մուսաժետ»* բալետին Սերժ Լիֆարիի կատարմամբ: Ավելի ուշ ռուսական բալետները նրան ծանոթացրել են Աննա Պավլովայի հետ, ով հետագայում ոգեշնչել է նրան ճամփորդել պարի աշխարհով: Թյուդորը դիմել է Սիրիլ Բոմոնտին՝ Լոնդոնի Չարինգ Քրոս Ռոուդ թաղամասում գտնվող բալետի գրքի խանութի տիրոջը՝ ուսուցման վերաբերյալ խորհուրդներ ստանալու համար, և նրան ուղղորդել են սովորել Մարի Ռամբերտի հետ՝ Դիագիլև բալետի նախկին պարուհի, որը սովորեցրել է Չեկչետտիի մեթոդը։

## Կարիերա
Նա պարի պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Մարի Ռամբերտի հետ 1928 թվականին՝ հաջորդ տարի դառնալով նրա բալետի ակումբում գլխավոր օգնական։ 23 տարեկան հասակում սկսնակ պարուսույց լինելով, նա իր պարողների համար ստեղծել է «*Քրոս Գարտերդը»*, այնուհետև «*Լիսիստրատան»*, «*Մոլորակները»* և այլ գործեր Նոթինգ Հիլ Գեյթի փոքրիկ Մերկուրի թատրոնում և իր երկու ամենահեղափոխական՝ «*Ժարդին օ լիլա»* (Յասամանի այգի) և «*Մուգ էլեգիաներ» գործերը*, և մինչև երեսուն տարեկանը, նա ինքն է պարել գլխավոր դերերում։

1938 թվականին Ռամբերտի անդամների հետ հիմնել է Լոնդոնի բալետը, որոնց թվում էին իր ապագա կյանքի ընկեր Հյու Լենգը, Անդրե Հովարդը, Ագնես դե Միլը, Պեգգի վան Պրագը, Մոդ Լոյդը և Ուոլտեր Գորը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուն պես, 1940 թվականին նրանց հրավիրել են Նյու Յորք՝ միանալով Ռիչարդ Փլեզանթի և Լյուսիա Չեյզի վերակազմավորված բալետի թատրոնին։ Չեյզի ընկերությունը հետագայում պետք է դառնար Ամերիկյան բալետի թատրոն, որի հետ Թյուդորը սերտորեն կապված է եղել իր ողջ կյանքի ընթացքում։

Նա տասը տարի եղել է բալետի թատրոնի ռեզիդենտ խորեոգրաֆ՝ նորից բեմադրելով իր նախկին գործերից մի քանիսը, բայց նաև ստեղծելով նոր գործեր. իր նշանավոր «*Հրե Սյունը»* (1942), «*Ռոմեո և Ջուլիետ»*, «*Դիմ Լասթր»* և «*Անդերթոու»*, որոնք բեմադրվել են այդ թատրոնում մինչև պատերազմի ավարտը։ 1950 թվականին թողնելով պարարվեստը՝ նա ղեկավարել է Մետրոպոլիտեն օպերայի բալետի համալսարանի ֆակուլտետը և 1950 թվականից սկսած պարբերաբար դասավանդել է Ջուլիարդ դպրոցում։ Նա դասավանդել է եզակի պարողներին և շաբաթական  դասընթացներ է անցկացրել Ֆիլադելֆիայի բալետի գիլդիայում, որը նա հիմնել է 1950-ականների կեսերին։ Նրա ուսանողների թվում էր նաև Քերոլ Քինգը, ով հետագայում հիմնել է Ավստրալիայի ժամանակակից պարի NAISDA պարի քոլեջը աբորիգենների և Տոռես նեղուցի կղզիաբնակների համար։

1963-1964 թվականներին եղել է Շվեդիայի թագավորական բալետի գեղարվեստական ղեկավար։ Նա երեք գործ է ստեղծել Նյու Յորքի բալետի համար:

1973 թվականից Թյուդորը շարունակել է իր դասավանդման կարիերան Իրվինի Կալիֆոռնիայի համալսարանի պարարվեստի ամբիոնում որպես բալետի տեխնիկայի պրոֆեսոր (աշխատանքն ընդհատվել է սրտի լուրջ հիվանդության պատճառով), թեև 1974 թվականին նորից միացել է Ամերիկյան բալետի թատրոնին որպես գեղարվեստական ղեկավարի օգնական՝ ստեղծելով «*Տերևները թոշնում են»* և 1978 թվականին «*Դաշտերի հողագործը»՝* նրա վերջին կարևորագույն աշխատանքը։ Լենգի հետ նա շարունակել է սեզոնային բնակությունը Կալիֆոռնիայի Լագունա ծովափում:

Մոդ Լոյդը, Հյու Լենգը և Նորա Քեյը մուսա են եղել նրա համար հատուկ բալետներ ստեղծելու գործում: Թեև նրանց համար հատուկ բալետներ չեն ստեղծվել, Դիանա Ադամսին ու Սալի Ուիլսոնին նույնպես կարելի է համարել Թյուդորի մուսաները։

Որպես ուսուցիչ՝ Թյուդորը հայտնի էր նրանով, որ կենտրոնացել է ֆիզիկական և հոգեբանական մանրամասների վրա՝ հեռացնելու էգոն՝ թույլ տալով պարողին դուրս գալ իր հարմարավետության գոտուց և ընդլայնել իր ներուժը: Դիկ Քավետի հետ հարցազրույցում Թյուդորն ասել է. «Բալետի կերպարին հասնելու համար պետք է ազատվել անձնական մաներիզմից, իսկ պարողները չեն ցանկանում դա բաց թողնել: Մարդուն կոտրելը դժվար չէ: Բայց չեք կարող կոտրել մարդուն, եթե պատրաստ չեք անմիջապես հետո հավաքել մոխիրները և նրանց վերափոխել Փյունիկի։ Այստեղ է դժվարությունը։ Դուք շատ մեծ ցանկություն ունեք նրանց գետնին հավասարեցնելու և քայլելու նրանց վրայով»։  

## Ճանաչում
Բրանդեյսի համալսարանը Թյուդորին պարգևատրել է ստեղծագործական արվեստի մեդալով, Պարի ամսագրի և Կապեզիո մրցանակներով, Նյու Յորքի Հենդելի մեդալով, ինչպես նաև Քենեդու կենտրոնի և Պարի ազգային պատվոգրերով։

1988 թվականին Թյուդորը աշխատանքի է ընդունվել Պարի ազգային թանգարանի միստր և միսիս Կոռնելիուս Վանդերբիլթ Ուիթնիի փառքի սրահում։

## Մահ և ժառանգություն
Կարգապահ զեն բուդդիստ Թյուդորը մահացել է Զատիկի կիրակի օրը Ամերիկայի Առաջին Զեն ինստիտուտի իր աշխատասենյակում, 79 տարեկան հասակում։

Թյուդորն ընդհանրապես ճանաչվել է ժամանակակից պարարվեստի յուրահատուկ դեմքերից մեկը։ Ջորջ Բալանշինի հետ միասին նա համարվում է բալետը ժամանակակից արվեստի վերածող գլխավոր կերպարը: Միխայիլ Բարիշնիկովն ասել է. «Մենք ներկայացնում ենք Թյուդորի բալետները, որովհետև պետք է անենք: Թյուդորի աշխատանքը մեր խիղճն է»։

Պարի նշագրման բյուրոն Թյուդորի պարերից երեսունը գրանցել է Լաբա կինետոգրաֆիայում: Միավորների ներածական նյութը պարունակում է պարերի պատմություն, դերասանական ցուցակներ, ոճական նոտաներ, Թյուդորի նախապատմությունը և ստեղծագործությունների բեմադրության համար անհրաժեշտ տեղեկատվություն (հագուստներ, դեկորացիաներ, լուսավորություն, երաժշտություն):

### Հիմնադրամ
Էնթոնի Թյուդոր բալետի հիմնադրամը ստեղծվել է Թյուդորի ստեղծագործությունների բեմադրությունը շարունակելու համար։ 1987 թվականին նրա ցանկությամբ Սալի Բրեյլի Բլիսը նշանակվել է որպես իր բալետների միակ պատասխանատու։

Կազմակերպության մեջ էին հետևյալ ուսուցանողները․ Դիանա Բայեր, Ջոն Գարդներ, Էյրի Հիմնինեն, Ջեյմս Ջորդան, Դոնալդ Մալեր, Ամանդա ՄաքՔերոու, Քրիստոֆեր Նյուտոն, Քըրք Պետերսոն, Դեյվիդ Ռիչարդսոն, Վիլի Շիվս, Լենս Ուեսթվուդ, Սելիա Ֆրանկա և Սալի Ուիլսոն: Թարա Մաքբրայդը հիմնադրամի ադմինիստրատորն է:

## Կարևորագույն գործեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*

## Արտաքին հղումներ
*''Zen Notes'' obituary issue, 34:5 (May 1987), includes "Tudor Dies" by Mary Farkas; "Notes on Tudor" by Clara Gibson Maxwell and Suzanne Ames.
*Clara Gibson Maxwell, "Dancing Tudor's ''Cereus''", *Zen Notes*, 28:10 (October 1981): 6.
*Entry of Tudor's Dances on the Dance Notation Bureau's On-line Theatrical Dances Catalog .
*
*Archival film of Tudor's Gala Performance in 1959 at Jacob's Pillow
*Archive film of Tudor's Jardin aux Lilas in 1953 at Jacob's Pillow
*"Guide to the Hugh Laing and Antony Tudor papers, 1911-1988", Jerome Robbins Dance Division, New York Public Library.
*Archival footage of Johan Renvall and Madeleine Onne performing in Tudor's ''Little Improvisations'' in 1983 at Jacob's Pillow Dance Festival.

Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի խորեոգրաֆներ