open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շիրվանի կուսակալություն

**Շիրվանի կուսակալություն**, Հարավային Կովկասում գտնվող՝ Սեֆյան Պարսկաստանին պատկանող երեք կուսակալություններից մեկը՝ Երևանի և Ղարաբաղի հետ միասին։ Շիրվանը շահական Պարսկաստանի կազմում եղել է ավելի քան երեք դար։ Ի սկզբանե այն հայտնի էր որպես Շիրվանի կուսակալություն կամ վիլայեթ ( [Velāyat-e Shirvān]), որը հիմնադրվել է Սեֆյան կայսրության կողմից ժամանակակից Ադրբեջանի և Ռուսաստանի (Դաղստան) տարածքում 1501-1736 թվականներին՝ Շամախի մայրաքաղաքով, ապա այն տրոհվում է մի քանի խանությունների՝ Դերբենդի, Շամախու, Շաքիի, Շիրվանի, Ղուբայի, Ջավադի։

Կուսակալության հարավում Կուր գետն էր, արևմուտքում՝ Կուր գետից անդին՝ Ղարաբաղի կուսակալությունը, հյուսիս-արևմուտքում՝ Կախեթի, ապա՝ Քարթլի-Կախեթի թագավորությունը, իսկ հյուսիսում ներկայիս Դաղստանի մի քանի ինքնավար իշխանությունները։

## Վարչական բաժանում
Շիրվանի կուսակալությունն ուներ վեց վարչական մաս՝ Ալփաուր, Աղդաշ-Շեքի, Բաքու, Չեմեշգազակ-Աղդաշ, Դերբենդ, Գուբա-Կոլխան և Սալյան։ Մայրաքաղաք Շամախին ուներ առանձին կառավարիչ, սակայն ժամանակակից պատմաբաններն ու աշխարհագրագետները չեն նշել, որ նրանք կազմել են առանձին վարչական իրավասություն։ Նույն ժամանակաշրջանում ստեղծվել էին Երևանի և Ղարաբաղի կուսակալությունները, որոնք տրոհվել են համապատասխանաբար Երևանի ու Նախիջևանի, Ղարաբաղի ու Գանձակի խանությունների՝ իրենց մեջ ներառելով Արևելյան Հայաստանի բոլոր հյուսիսային գավառները։

Սեֆյանները ամուր վերահսկողություն էին պահպանում Շիրվանի նկատմամբ իրենց նվաճման պահից (բացառությամբ մի քանի կարճատև օսմանյան նվաճումների՝ 1532-1555, 1578-1590, 1603-1618, 1623-1639, 1723-1727, 1730-1736), մինչև Աֆշարյան Իրանի կառավարիչ Նադիր շահը, որը վերջնականապես հաստատեց ամուր կառավարում տարածաշրջանում։ Նրա մահից հետո տարածաշրջանը բաժանվեց տարբեր խանությունների, որոնք անցան Ղաջարական Պարսկաստանին, ապա նաև՝ Ռուսական կայսրությանը։

## Պատմություն
մինի|Շամախու համայնապատկերը 1734 թվականին
1538 թվականին Շիրվանշահերի պետությունը վերացնելուց հետո Թահմասպ I-ը Շիրվանը հաստատեց որպես կայսրության վարչական միավոր։ 16-րդ դարի վերջին օսմանյան զորավար Լալա Մուստաֆա փաշան կարճ ժամանակով գրավեց Շիրվանը և Օսման փաշա Օզդեմիրօղլուին նշանակեց նրա նահանգապետ։ 1607 թվականին Շահ Աբբաս I-ը կրկին ներխուժեց Շիրվան և նահանգի վրա հաստատեց Ղզլբաշների (Սեֆյանների) տիրապետությունը։ Մի քանի միջպետական ​​պատերազմներից հետո Շիրվանը, ի վերջո, 1734 թվականին գրավվեց Նադեր շահի կողմից, որը վերականգնեց Սեֆյանների տիրապետությունը նահանգի վրա։

## Գրականություն
* Floor, Willem M. (2008). Titles and Emoluments in Safavid Iran: A Third Manual of Safavid Administration, by Mirza Naqi Nasiri. Washington, DC: Mage Publishers. pp. 1–337. ISBN 978-1-933823-23-2.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1501 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմություն
Կատեգորիա:Դաղստանի պատմություն
Կատեգորիա:Սեֆյան Պարսկաստան
Կատեգորիա:Շիրվանշահեր
Wake Me Up (երգ, The Weeknd և Justice)

**«Wake Me Up»**, կանադացի երգիչ The Weeknd-ի և ֆրանսիական Justice երաժշտական դուետի երգը, որը թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 31-ին XO և Republic Records լեյբլների կողմից որպես «*[[Hurry Up Tomorrow]]*» ստուդիական ալբոմի ներածական կոմպոզիցիա։  Հեղինակներն են The Weeknd-ը, Justice Մայք Դինը և Ջոնի Ջուելը, նրանք նաև  հանդես են եկել որպես հեղինակ Belly-ի և Vincent Taurel-ի հետ միասին, իսկ Ռոդ Թեմփերթոնը նույնպես նշված է որպես հեղինակ՝ Մայքլ Ջեքսոնի «Thriller» երգի ինտերպոլացիայի պատճառով: Երգն ընդգրկվել է «Վերջին վաղը» ֆիլմում:

## Կոմպոզիցիա և տեքստ
The Independent-ից Ռոյսին Օ'Քոնորը երգը անվանել է «տեսարանի ստեղծման պահ այն բանի համար, որը  կանադացի արտիստի մինչ օրս ամենահավակնոտ նախագիծն է՝ լիամետրաժ ալբոմ, որն իբր ծառայում է որպես նրա խորհրդավոր ալտեր-էգոյի՝ The Weeknd-ի վերջին գլուխը»։  Երգը սկսվում է դանդաղ, այնուհետև դառնում է կենսուրախ, որտեղ արագ երաժշտությունը հիշեցնում է Մայքլ Ջեքսոնի «*[[Off the Wall]]*» 5-րդ ստուդիական ալբոմի երաժշտությունը և Ջերմեյն Ջեքսոնի «Tell Me I’m Not Dreamin’ (Too Good to Be True)» երգը։

## Քննադատական արձագանքներ
Երգը արժանացել է քննադատների լայն գնահատանքի։ *Clash*-ից Ռոբին Մյուրեյ երգը նկարագրել է այն որպես «Hurry Up Tomorrow»-ի «աստղային սկիզբ»։  Նիլ Մակքորմիկը, Էնդրյու Փերին և Փոփի Պլատը երգը նկարագրել են որպես «թույլ սկիզբ»։  Billboard-ից Կարլ Լամարը «Wake Me Up»-ը անվանել է ալբոմի տասներկուերորդ լավագույն երգը, քանի որ ճանաչել է The Weeknd-ի սերը Մայքլ Ջեքսոնի երաժշտության հանդեպ և «Thriller»-ի նմուշը՝ երգը նկարագրելով որպես «Weeknd-ի Ժառանգության, իրականության և հիասթափության ուսումնասիրության հինգ րոպեանոց ցուցադրություն» և «[The] Weeknd-ը ներածության մեջ հմտորեն կատարում է սինթի փոփը շշմեցնող ճշգրտությամբ»։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
Ըստ Tidal-ի տվյալների.
* The Weeknd - վոկալ, ստեղնաշարային գործիքներ, ծրագրավորում, հեղինակ, պրոդյուսեր
* Մայք Դին - կիթառ, սինթեզատոր, հեղինակ, պրոդյուսեր, միքսինգ, մաստերինգ
* Գասպար Միշել Անդրե Օգե - հեղինակ, պրոդյուսեր
* Քսավիե դե Ռոզնե - հեղինակ, պրոդյուսեր
* Ջոնի Ջուել - հեղինակ, պրոդյուսեր
* Սեյջ Սկոֆիլդ - ձայնային ինժեներ, վոկալ ինժեներ, վոկալ արտադրություն, միքսինգ
* Թոմի Ռաշ - ձայնային ինժեներ, երկրորդ ձայնային ինժեներ, միքսինգ
* Նաթան Սալոն  - ծրագրավորում, ձայնային ինժեներ
* Շոն Սոլիմար - ձայնային ինժեներ
* Շին Կամիյամա - ձայնային ինժեներ
* Ֆարիս Ալ-Մաջեդ - մասթերինգ, երկրորդ ձայնային ռեժիսոր
* Ահմադ Բալշե - հեղինակ
* Վինսենթ Թաուրել - հեղինակ
* Ռոդ Թեմփերթոն - հեղինակ

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 երաժշտությունում
Կատեգորիա:The Weeknd-ի երգեր
Ծաղկավանք (Ռինդ)

**Ծաղկավանք**, 12-13 դարերին թվագրվող հայկական առաքելական վանք Վայոց ձորի մարզի Ռինդ գյուղի վարչական տարածքում, Հին Ռինդ գյուղատեղիի կենտրոնում։ Վանքը ներկառված է Ռինդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (11.37/3.2)։

Վանքն ավերված է, որի տեղում վանքի բեկորներով և խաչքարերով տեղացիները փոքր մատուռ են կառուցել։ Վանքի հարևանությամբ առկա են տասնյակ խաչքարեր, որոնցից մեկը նույնպես ներառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (11.37/3.3.1)։ Այն 13-րդ դարի խաչքար է, որը հենած է Ծաղկավանքի արևմտյան պատին, արտաքուստ։

## Պատկերասրահ

Եկեղեցի Ծաղկավանք, Ռինդ 7.jpg|Վանքի պահպանված քարերից
Եկեղեցի «Ծաղկավանք», Ռինդ.jpg|Վանքի պահպանված քարերից և խաչքարերից
Եկեղեցի Ծաղկավանք, Ռինդ 8.jpg|Վանքի պահպանված խաչքարերից բեկոր
Եկեղեցի Ծաղկավանք, Ռինդ 2.jpg|Ծաղկավանքի մուտքի բարավորի պահպանված հատվածը՝ դրված մատուռի վրա
Եկեղեցի Ծաղկավանք, Ռինդ 6.jpg|Խաչքար Ծաղկավանքի տարածքում
Եկեղեցի Ծաղկավանք, Ռինդ 1.jpg|Խաչքար Ծաղկավանքի տարածքում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ավերված եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռինդի հուշարձաններ
Which One

**Which One**, կանադացի ռեփեր Դրեյքի երգը, որը ձայնագրվել է բրիտանացի ռեփեր Central Cee-ի մասնակցությամբ։  Այն թողարկվել է 2025 թվականի հուլիսի 25-ին OVO և Republic լեյբլներում որպես Դրեյքի «Iceman» իններորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Այս երգը դարձել է երկու արտիստների երկրորդ պաշտոնական համագործակցությունը «On the Radar Freestyle»-ից հետո (2023)։

## Նախապատմություն
«On the Radar Freestyle»-ի թողարկումից հետո 2023 թվականի հուլիսին Central Cee-ն 2025 թվականի հունվարին տված հարցազրույցում, որը համընկել է նրա դեբյուտային ստուդիական ալբոմի՝ «Can't Rush Greatness»-ի թողարկման հետ, հարցրել են Դրեյքի հետ մեկ այլ համագործակցության հնարավորության մասին: Այդ ժամանակ նա պատմել է, որ իրենք ևս մեկ երգ ունեն «արխիվում», բայց կարծում էին, որ ալբոմում այն ներառելը չափազանց «կանխատեսելի» կլինի։  Նա հաստատել է, որ իրենք աշխատել են լրացուցիչ նյութի վրա, սակայն նախընտրել են այն պահպանել հետագա թողարկման համար։ 

Թրեքի հատվածն առաջին անգամ հնչել է Դրեյքի «Iceman: Episode 1» ուղիղ հեռարձակման ժամանակ։  Դրեյքը կրկին ներկայացրել է երգի հատվածը 2025 թվականի հուլիսի 12-ին *Wireless Festival*-ում իր ելույթի ժամանակ Լոնդոնում։ Հուլիսի 24-ին՝ «What Did I Miss?» սինգլի թողարկումից ընդամենը երեք շաբաթ անց, Դրեյքը ներկայացրել է «Which One»-ը երկրորդ ուղիղ հեռարձակման ժամանակ, որը կոչվում է «Iceman: Episode 2»։  Ուղիղ հեռարձակումը հայտարարվել էր նախօրեին և ակնարկում էր նոր սինգլի մոտալուտ թողարկման մասին, որը շատ առումներով նման էր «What Did I Miss?» երգին։

## Կոմպոզիցիա և տեքստ
«Which One»-ը կարելի է բնութագրել որպես «կղզու երանգով» թրեք, որը համատեղում է սահուն ռեփ և կարիբյան ոճի ռիթմեր։  Դրեյքը երգը սկսում է սովորական ձևով՝ դիմելով պոտենցիալ սիրելիին, որն առանձնանում է իր ընկերուհիներից։  Central Cee-ն շարունակում է պատմությունը՝ հարցնելով կնոջը՝ «արդյոք նա եկել է այստեղ լավ ժամանցի համար, թե երկար ժամանակով»։ 

Երգում կարելի է լսել թարթող բիթ «զուսպ սպառնալիքով», որը տեղ էր տալիս ինչպես պարանոյայի, այնպես էլ հպարտության»: Առանց վառ արտահայտված կրկներգի, երգը ներկայացնում է երկխոսություն, որը թույլ է տալիս յուրաքանչյուր արտիստի կիսվել է իր տեսլականով  տարբեր ոճերի միջոցով։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Ամսական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրեյքի երգեր
Սպիտակ տան Նոր տարվա ընդունելություն

**Սպիտակ տան Նոր տարվա ընդունելություն** (), ամենամյա հանրային ընդունելություն, որը կազմակերպվում էր Սպիտակ տանը ամեն Նոր տարվա օրը՝ 1801-ից մինչև 1932 թվականը։

Մասնակիցները կարող էին մտնել Սպիտակ տուն՝ ողջունելու և Միացյալ Նահանգների նախագահի ու հաճախ նաև Միացյալ Նահանգների առաջին տիկնոջ ձեռքը սեղմելու։ Նախագահից սպասվում էր, որ նա կսեղմի յուրաքանչյուրի ձեռքը։ Առաջին տիկինը նույնպես սեղմում էր ձեռքերը, բայց նա կարող էր շուտ հեռանալ, եթե հոգնած լիներ։

Ընդունելությանը ներկա էին լինում ինչպես լայն հասարակության ներկայացուցիչներ, այնպես էլ դիվանագետներ, կաբինետի անդամներ, սենատորներ, կոնգրեսականներ, կառավարության պաշտոնյաներ և զինվորականներ: Վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում հավաքվածների թիվը հազարավոր էր, իսկ հերթը երբեմն գերազանցում էր 6000-ը՝ ձգվելով մի քանի թաղամաս։

## Պատմություն
Ամենամյա այս միջոցառման սկիզբը դրվել է առաջին նախագահ Ջոն Ադամսի ժամանակ և վերջին անգամ անցկացվել է 1932 թվականին՝ Հերբերտ Հուվերի նախագահության օրոք։ Ենթադրվում է, որ Ֆրանկլին Ռուզվելտը չի շարունակել այդ ավանդույթը՝ իր հաշմանդամության և անվասայլակ օգտագործելու շուրջ տիրող գաղտնիության պատճառով։

Միջոցառումն անցկացվել է ամեն տարի և միայն հազվադեպ է չեղարկվել։ Այն անցկացրել է նույնիսկ Աբրահամ Լինքոլնը Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Նա հունվարի 1-ին ստորագրել է Ստրուկների ազատագրման հռչակագիրը՝ բազմաթիվ այցելուների ձեռքերը սեղմելուց հետո, այնքան, որ մտահոգվել է, թե ձեռքի լարվածության պատճառով չի կարողանա փաստաթուղթը պատշաճ կերպով ստորագրել։ Հաջորդ տարի նա ընդունել է աֆրոամերիկացի հյուրերի, որոնք համարվել են առաջինները, ովքեր մասնակցել են այդ միջոցառմանը։ Էնդրյու Ջոնսոնը սևամորթ հյուրերին թույլատրել է մուտք գործել Սպիտակ տուն միայն 15-րոպեանոց ժամանակահատվածում՝ սպիտակամորթ հյուրերին ընդունելուց հետո։

1883 թվականի ընդունելության ժամանակ Հավայան կղզիների թագավորության ներկայացուցիչ Էլիշա Հանթ Ալենը մահացել է սրտի կաթվածից՝ լինելով այն տասը մարդկանցից մեկը, որոնք հայտնի են որպես Սպիտակ տան ներսում մահացածներ։

Վուդրո Վիլսոնն իր կառավարման ընթացքում երբեք հանրային ընդունելություն չի անցկացրել։

Ամերիկայի նախագահների թույլ անվտանգությամբ կազմակերպվող մեծածավալ հանրային միջոցառումները սահմանափակվեցին 20-րդ դարի առաջին քառորդից հետո: Հավանական չէ, որ միջոցառումը շարունակվեր պատմական ձևով, նույնիսկ եթե Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտը չդադարեցներ այն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:Ամանորն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Սպիտակ տուն
No One Noticed

**«No One Noticed»**, ամերիկյան The Marías ինդի փոփ խմբի երգն իրենց «Submarine» (2024) երկրորդ ստուդիական ալբոմից: Այն թողարկվել է 2024 թվականի մայիսի 3-ին Atlantic Records լեյբլի կողմից որպես ալբոմի երրորդ սինգլ «If Only» երգի հետ միասին։

## Կոմպոզիցիա
«No One Noticed»  երգը նկարագրում են որպես «դիսոցված յախտ-փոփ»։  Այն պատմում է հեռավոր գործընկերոջ հետ հարաբերությունների հետ կապված հոգեկան անհանգստության և փորձի մասին: Մարիա Զարդոյան աղաչում է իր սիրելիին մնալ՝ փորձելով բացատրել խորը կապի պատճառները՝ չնայած իրենց միջև եղած հեռավորությանը: Նրա մտքերը նկարագրող ֆոնային վոկալի արձագանքը հնչում է ամբողջ երգի ընթացքում։

## Թողարկում
Թողարկումից մի քանի ամիս անց երգն աստիճանաբար  ձեռք է բերել ժողովրդականություն TikTok տեսահոլովակների փոխանակման հարթակում, որտեղ այն հնչում էր տխրության մասին տեսանյութերում։  2024 թվականի հուլիսի 17-ին երգչուհի Բիլլի Այլիշը Instagram-ում գրառում է կատարել, որում նա երգում է երգի հետ միասին, ինչը օգնել է երգին ավելի լայն ճանաչում ստանալ։ 

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* No One Noticed
Պայուսակ պահող

**Պայուսակ պահող (****),** ֆինանսական ժարգոնում բաժնետեր, որը մնացել է անարժեք բաժնետոմսերի բաժնեմասերը ձեռքին։ Պահեստային բաժնետոմսերի սեփականատերը սովորաբար գնումներ է կատարել գագաթնակետին մոտ, երբ մարդիկ գերագնահատել են ակտիվը, և գինը բարձր էր, և պահպանել է այն կտրուկ անկումների ողջ ընթացքում՝ այդ ընթացքում կորցնելով մեծ գումար։

Այն կարող է նաև վերաբերել անձի անարժեք ֆարձած այլ ակտիվների և ֆինանսական գործիքների տիրոջը,, ինչպիսիք են դեֆոլտով զբաղվող ընկերության կրտսեր պարտատոմսերը կամ սնանկացած կրիպտոարժույթի մետաղադրամները: Բառը ծագել է բաժնետեր բառի և «մնացել է պայուսակը ձեռքին» արտահայտության համադրությունից:

## Օրինակներ
Բաժնետերերը կարող են հայտնվել կորպորատիվ սնանկության և հաշվապահական սկանդալի մեջ, ինչպես դա եղավ Enron-ի և Worldcom-ի դեպքում, կամ դառնալ «Pump and dump» սխեմայի զոհ, որի դեպքում ներդրողները դառնում են էլեկտրոնային փոստի սպամի, կեղծված բաժնետոմսերի վերաբերյալ խորհուրդների ֆորումների կամ բաժնետոմսերի գովազդողների կողմից օգտագործվող այլ հնարքների զոհ՝ անարժեք կոպեկ բաժնետոմսերի բաժնետոմսերը բարձրացնելու համար։

Եթե անարժեք գույքը գնվում է այն ավելի բարձր գնով վաճառելու մտադրությամբ, ապա միամիտ անձը, ով դժվարությամբ է տիրապետում գույքին, համարվում է այդ գույքի տիրակալը։

## Ստուգաբանություն
«Պայուսակը ձեռքին մնացած» արտահայտությունը ծագել է տասնութերորդ դարի Բրիտանիայում և տարածվել ամբողջ անգլիախոս աշխարհում։  Այս համատեքստում, պայուսակը ձեռքին թողնված անձը մնում է գողոնը ձեռքին՝ մեղքը վերցնելով իր վրա, մինչդեռ հանցավոր խմբի մնացած անդամները փախչում են։

Այս արտահայտությունը նաև օգտագործվում է հիմարի առաջադրանքի հետ կապված, որը հայտնի է որպես սնայպի որս, որը կատակ է, որի ժամանակ անտեղյակ նորեկին դուրս են տանում և թողնում «պարկը ձեռքին»՝ գոյություն չունեցող արարած բռնելու համար: Որպես ամերիկյան անցման ծես, այն հաճախ կապված է ամառային ճամբարների և խմբերի հետ, ինչպիսիք են բոյսկաուտները:

## Տես նաև


## Արտաքին հղումներ
* Holding the Bag on Bartleby
* HESG X-CEO/ Tom Gaffney replied "We Are All The Bagholders" - Health Sciences Group Inc.

Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Ֆինանսական տերմիններ
Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին (Ռինդ)

**Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին**, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհվածների հուշարձան Վայոց ձորի մարզի Ռինդ գյուղում։ Այն ներառված է Ռինդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (11.37/14)։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Հուշարձանը տեղադրվել է 1983 թվականին գյուղի կենտրոնական զբոսայգում, որը հետագայում անվանափոխվել է «Փառքի պուրակ»։ Հուշարձանի կենտրոնական կառույցը «Անհայտ զինվորի հուշարձանն է»՝ տեղադրված պատվանդանի վրա, որի վրա փորագրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խորհրդա-գերմանական ճակատի սկզբի և ավարտի թվականները (1941-1945) և երեք աստղ։ Հուշարձանի կառույցներից են կենտրոնից աջ և ձախ աղեղնաձև դասավորված հուշաքարերը, որոնց վրա փորագրված են Ռինդ գյուղից պատերազմին մասնակցած և զոհվածների անունները։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռինդի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային զինվորական հուշահամալիրներ և գերեզմանատներ Հայաստանում
Զորահ գինեգործարան

**Զորահ գինեգործարան**, գինի արտադրող ձեռնարկություն Վայոց ձորի մարզի Ռինդ գյուղում։ 2012 թվականին ամերիկյան «Բլումբերգ բիզնեսուիկլի» (Bloomberg Businessweekly) պարբերականն աշխարհի 4000 գինիներից կույր համտեսով ընտրել է լավագույն 10-ը, որից մեկը եղել է Զորահ գինեգործարանի Karasi Areni Noir գինին:

Զորահ գինեգործարանից է մեկնարկում և ավարտվում Yerevan Marathon-ի ամենամյա արահետային վազքի (Trail Running) մրցությունը։

## Պատկերասրահ

Zorah Winery 03.jpg|Արահետային վազքի մեկնարկը գինեգործարանի մոտ
Zorah Winery 02.jpg|Գինեգործարանի և այգիների համայնապատկեր


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռինդի շենքեր և կառույցներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Բագարան)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, 1030 թվականին կառուցված հայ առաքելական եկեղեցի Բագրատունիների թագավորության առաջին մայրաքաղաք Բագարանում։ Այն այժմ հիմնահատակ ավերված է։

## Պատմություն
Եկեղեցին 1030 թվականին կառուցել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Պետրոս Ա Գետադարձը։ Այն Սուրբ Թեոդորոսի և Սուրբ Շուշանավանքի հետ միասին եղել է Բագարանի երեք հայտնի եկեղեցիներից մեկը։ Սուրբ Գևորգն ունեցել է հին և ակնահաճո կառուցվածք։ Գտնվել է բերդի հյուսիսային կողմում և եղել է նշանավոր ուխտատեղերից:

Եկեղեցու միակ լուսանկարն արել է Կարապետ Հովհանջանյանը 1884 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կարսի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:1030 հիմնադրումներ
Հեյհե-Թենչուն գիծ

**Հեյհե-Թենչուն գիծ** () երևակայական գիծ, որը Չինաստանը բաժանում է երկու անհավասար մասերի, ինչը արտացոլում է երկրի անհավասար ժողովրդագրական զարգացումը։ Այն անցնում է հարավում գտնվող Թենչուն քաղաքից հյուսիսում գտնվող Հեյհե (նախկինում Այհուեյ, հետևաբար երբեմն անվանում են Այհուեյ-Թենչուն գիծ): Այն առաջին անգամ առաջարկվել է աշխարհագրագետ Հու Հուանյոնի կողմից 1935 թվականին (հետևաբար այն նաև հայտնի է որպես Հու գիծ կամ Հու Հուանյոնգի գիծ):

Երբ Հու Հուանյոնը 1935 թվականին առաջարկեց իր գիծը՝ Չինաստանի բնակչության անհավասար բաշխումը ցույց տալու համար, երկրի տարածքի 36%-ը (4 միլիոն կմ²՝ ներառելով արդեն անկախացած Մոնղոլիան և Տիվան) գտնվում էր դրանից հարավ-արևելք՝ 440 միլիոն մարդ կամ երկրի ընդհանուր բնակչության 96%-ը բնակեցնելով։ Այսօրվա ՉԺՀ-ի համար հարավ-արևելքում գտնվող տարածքը կազմում է ընդհանուր բնակչության 42.9%-ը։ Այնուամենայնիվ, այն դեռևս երկրի բնակչության մեծ մասի՝ 94%-ի բնակավայրն է՝ 2010 թվականի դրությամբ։

Հեյլունցզյան նահանգի Այգունից մենք ուղիղ գիծ ենք գծում դեպի հարավ-արևմուտք՝ դեպի Յուննանի Թենչուն, բաժանելով երկիրը հարավ-արևելքի և հյուսիս-արևմուտքի։ Հարավարևելյան շրջանը զբաղեցնում է չորս միլիոն քառակուսի կիլոմետր, որը կազմում է երկրի ընդհանուր տարածքի երեսունվեց տոկոսը, հյուսիս-արևմտյան շրջանը՝ յոթ միլիոն քառակուսի կիլոմետր, որը կազմում է երկրի ընդհանուր տարածքի վաթսունչորս տոկոսը։ Հարավարևելքում բնակվում է չորս հարյուր միլիոն մարդ, որը կազմում է ընդհանուր բնակչության իննսունվեց տոկոսը, հյուսիս-արևմուտքում՝ ընդամենը տասնութ միլիոն, որը կազմում է ընդհանուր բնակչության չորս տոկոսը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բնակեցման աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Չինաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Չինաստանի բնակչություն
Կարապետ Հովհանջանյան

**Կարապետ Հովհանջանյան** (նաև՝ **Յովհանջանեանց**, հայտնի է որպես **Կրպե**), 19-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական-մշակութային գործիչ, հրապարակախոս, գրող, հնագետ-լուսանկարիչ։ Նրա գործունեությունը կարևոր դեր է խաղացել Հայաստանի պատմական հուշարձանների վավերագրման և ազգային ինքնագիտակցության զարթոնքի գործում։

## Մամուլ և հասարակական գործունեություն
Հովհանջանյանը ծնունդով Ալեքսանդրապոլից (ներկայիս Գյումրի) էր։ 1860-70-ական թվականներին նա դարձել է «Մեղու Հայաստանի» պարբերականի աշխատակիցների նոր սերնդի ներկայացուցիչը։ Նրա մուտքը խմբագրություն նոր շունչ է հաղորդել պարբերականին՝ ավանդական պահպանողականությանը միախառնելով ազատական գաղափարներ։

Իր գործունեության ընթացքում աշխատակցել է ժամանակի առաջատար հայկական տպագիր թերթերին՝ «Փարոս Հայաստանի», «Մշակ», «Բազմավեպ», «Ազգագրական հանդես»։

## Ուսումնասիրություններ և ճանապարհորդություններ
Հովհանջանյանի հետազոտական հետաքրքրությունների կենտրոնում պատմական Հայաստանի տեղագրությունն ու հնություններն էին։

1873 թվականին նա առաջին անգամ այցելել է Անի, որից հետո մամուլում պարբերաբար հանդես է եկել հինավուրց մայրաքաղաքի պահպանման կոչերով։ Իր ուղեգրություններում նա ոչ միայն նկարագրել է հուշարձանները, այլև մանրամասն ներկայացրել է տեղանքի աշխարհագրությունն ու դեպի Անի տանող ճանապարհները։

1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ նա ուսումնասիրել է Կարսի պատմությունը, բնակչության էթնիկ կազմն ու կենցաղը։ Անդրադարձել է նաև Ալեքսանդրապոլի շրջակա պատմական վայրերին (օրինակ՝ Չերքեզի ձորին), որտեղ վավերագրել է հայտնաբերված հնագույն եկեղեցիների և արձանագրությունների հետքերը։

## Լուսանկարչական և հնագիտական վաստակ
[մինի|Կարապետ Հովնանջանյանի արած լուսանկարը [Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Բագարան)|Բագարանի Սուրբ Գևորգ եկեղեցուց, 1884թ]]
Հովհանջանյանը հայ առաջին լուսանկարիչներից էր, ով լուսանկարչությունն օգտագործել է որպես հնագիտական վավերագրման միջոց։ Եթե մինչև 1881 թվականը նա իր հոդվածները պատկերազարդում էր գծանկարներով, ապա հետագայում անցել է լուսանկարչական վավերագրման։

Հովհանջանյանը սերտորեն գործակցել է Մխիթարյան միաբանության անդամ Ղևոնդ Ալիշանի հետ։ Վերջինս իր «Շիրակ» աշխատության մեջ օգտագործել է Հովհանջանյանի կատարած լուսանկարներն ու տեղագրական ճշգրտումները Անիի, Խծկոնքի և Մրենի տաճարների վերաբերյալ։

Լուսանկարչության մեջ նա կարևորել է լույսի և ստվերի ճշգրիտ համադրությունը՝ հաճախ ժամերով սպասելով հարմար պահի, որպեսզի հուշարձանի ճարտարապետական մանրամասները լավագույնս երևան։

1884 թվականին նրա արած Բագարանի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու լուսանկարը միակն է, որը պահպանվել է այդ եկեղեցուց։ Եկեղեցուն ներկայումս հիմնահատակ ավերված է։

## Գրական ժառանգություն
Բացի գիտական և հրապարակախոսական հոդվածներից, Հովհանջանյանը թողել է գրական հարուստ ժառանգություն։ Հեղինակել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդությունները պատկերող պատմվածքներ, որոնք լույս են տեսել «Պատկերներ կյանքից» (1893) և «Պատկերներ և պատմվածքներ» (1904) ժողովածուներում։ Նրա բանաստեղծությունները (օրինակ՝ «Տարոնցի հայի արտասուքը») տպագրվել են ժամանակի պարբերականներում։ Որոշ աղբյուրներ նրան հիշատակում են նաև որպես աշուղական երգերի հեղինակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հնագետներ
Սեն Օնորե (տորթ)

**Սեն Օնորե** () ֆրանսիական տորթ է, որը պատրաստվում է խմորից, հարած սերուցքից (Շանտիլիի սերուցք), շիբու սերուցքից և փայլեցված պրոֆիտրոլներից։

## Պատմություն
մինի|ձախից|Սեն Օնորե՝ փոքր չափաբաժնի տեսքով
Սեն Օնորե տորթը պատրաստվել է Փարիզի Շիբու հրուշակեղենի խանութում խոհարար Օգյուստ Ժյուլիենի կողմից 1840 թվականին կամ, այլ աղբյուրների համաձայն, 1847 թվականին: Տորթն իր անունը ստացել է Փարիզի Սեն Օնորե փողոցից, որտեղ գտնվում էր հրուշակեղենի խանութը: Միևնույն ժամանակ, անունը հարգանքի տուրք է մատուցել հացթուխների հովանավոր սուրբ Սեն Օնորեին (Ամիենի Օնորե)։ Ենթադրվում է, որ տորթի հեղինակը ոգեշնչվել է ավելի վաղ պատրաստված «շվեյցարական ֆլան» անվամբ աղանդերից:

## Պատրաստում
Տորթի հիմքը շերտավոր խմոր է կամ շաքարային խմոր, որի եզրին օղակով շրջապատված է եփովի խմորով: Փոքր պրոֆիտրոլները թաթախվում են կարամելացված շաքարի մեջ և կողք կողքի ամրացվում եփովի խմորի շրջանակին: Կենտրոնը սովորաբար լցվում է շիբուստ կրեմով (պատրաստված ժելատինե կրեմից և իտալական մերենգից) և զարդարվում է հարած սերուցքով՝ օգտագործելով հատուկ ծայրակալ: Այնուամենայնիվ, տորթի տարբերակներ կան, օրինակ՝ շոկոլադե և մուրաբայի միջուկներով։ Այսօր Սեն Օնորեն կարելի է պատրաստել ոչ միայն որպես տորթ, այլև որպես առանձին խմորեղեն:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տորթեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Ծաղկաշատի եկեղեցի

**Ծաղկաշատի եկեղեցի**, 13-րդ դարի հայ առաքելական եկեղեցի Լոռու մարզի Ծաղկաշատ գյուղում։ Այն ներառված է Ծաղկաշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (7.50/1.1)։ 

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է 13-րդ դարում, որի շուրջ տարածվում է 9-ից 20-րդ դարերի գերեզմանոց։ Եկեղեցուն կից կան 11-ից 13-րդ դարերին թվագրվող խաչքարեր, թևավոր խաչ։

## Պատկերասրահ

Tsaghkashat Church 02.jpg|Եկեղեցու հարավային պատը արտաքուստ
Tsaghkashat Church 03.jpg|Եկեղեցու ընդհանուր տեսքը արևմուտքից


## Տես նաև

* Ծաղկաշատ (գյուղ, Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձաններ
Հին Ռինդ

**Հին Ռինդ**, միջնադարյան հայկական լքված բնակավայր Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Վայոց ձոր գավառի արևմուտքում, ներկայիս Վայոց ձորի մարզի Ռինդ գյուղի վարչական տարածքի արևելյան եզրին։ Գյուղատեղին ներառված է Ռինդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (11.37/3)։

## Պատմություն
Սողանքի պատճառով գյուղը լքվել է 1960-ական թվակնների երկրորդ կեսին։ Բնակիչները տեղափոխվել են 3 կմ արևմուտք և «Թափ» հանդամասում հիմնել են ներկայիս Ռինդ գյուղը։

## Հուշարձաններ
Գյուղի կենտրոնական մասում է գտնվում միջնադարյան Ծաղկավանք եկեղեցու ավերակները, որի տեղում առկա է փոքրիկ մատուռ։ Պահպանված է դպրոցի դիմային պատի մի հատվածը։

## Պատկերասրահ

Գյուղատեղի «ՌԻՆԴ», Դպրոցի մուտք, Ռինդ.jpg|Դպրոցի մուտքի փլուզված հատվածը
Գյուղատեղի «ՌԻՆԴ», Դպրոց, Ռինդ 1.jpg|Դպրոցի փլուզված պատի հատված
Գյուղատեղի «ՌԻՆԴ», Ռինդ 1.jpg|Տների մնացորդներ
Գյուղատեղի «ՌԻՆԴ», Ռինդ.jpg|Գյուղատեղի
Խաչքարեր, Գյուղատեղի «ՌԻՆԴ», Ռինդ 1.jpg|Խաչքարեր գյուղատեղիի տարածքում
Գյուղատեղի «ՌԻՆԴ», Ռինդ 6.jpg|Գյուղատեղիի թաղամասերից


## Տես նաև

* Ռինդ
* Ծաղկավանք (Ռինդ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձոր գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հայաստանի լքված գյուղեր
Կատեգորիա:Ռինդի հուշարձաններ
Կիլիկյան Տավրոս

**Կիլիկյան Տավրոս** (նաև՝ Թորոսներ, Կենտրոնական Տավրոս, Տորոս, Տորոսի պար), լեռնաշղթա, որը գտնվում է Փոքր Ասիայի հարավ-արևելքում, Կիլիկիայում։ Այն ռազմաքաղաքական, տնտեսական և մշակութային կարևոր դեր է խաղացել հատկապես Կիլիկյան Հայաստանի գոյության ընթացքում (11-14-րդ դարեր)։

## Աշխարհագրական դիրք
Կիլիկյան Տավրոսը Կենտրոնական Տավրոս լեռնահամակարգի արևելյան հատվածն է, որը Դաշտային Կիլիկիան բաժանում է Փոքր Հայքից ու Կապադովկիայից։ Կիլիկյան Տավրոսը ձգվում է արևմուտքից արևելք, Կիլիկիայի հյուսիսով, զուգահեռականի ուղղությամբ՝ մոտենալով Ամանոսի լեռներին։ Կիլիկյան Տավրոսից արևմուտք ձգվում է Արևմտյան Տավրոսը, հյուսիս-արևելքում՝ Անտիտավրոսյան լեռնաշղթան է, որը միանում է Պոնտական լեռների արևմտյան ճյուղավորումներին։ 

Կիլիկյան Տավրոսի առանձին գագաթներ ունեն մինչև 3500 մետր և ավելի բարձրություն։ Նրա հարավային լանջերի թեքությունը խիստ զգալի է, հյուսիսային լանջերը մեղմաթեք են, ունի խոր ձորեր և դժվարանցանելի լեռնանքներ։ Լեռնաշղթան տեղ-տեղ անտառապատ է, ջրառատ, նրա լանջերը հարուստ են ալպյան բուսականությամբ, աղբյուրներով ու գետերով, իսկ ընդերքը օգտակար հանածոներով։ Կիլիկյան Տավրոսի գլխավոր լեռնանցքը Գուգլակն է։ Լեռնահամակարգի հարավային փեշերից են սկիզբ առնում Միջերկրական ծովի ավազանի Պիռամոս (Ջահան), Սարոս (Սեյհան), Կիդնոս և այլ գետեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավրոսի լեռնային համակարգ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռնաշղթաներ
Հայկական եկեղեցու դռան փեղկ (1188)

**Հայկական եկեղեցու դռան փեղկ**, 1188 թվականին պատրաստված և փորագրված հայկական եկեղեցու դռան փեղկ, որը միջնադարյան հայկական փայտագործության եզակի նմուշներից է։

## Ընդհանուր բնությագիր
Փեղկը պատրաստված է ընկույզի փայտից, որի չափերն են 190 × 57 × 12 սմ։ Փեղկի վրա մասնակիորեն պահպանվել է սպիտակ ֆոնի շերտի և կապույտ գունանյութի հետքեր։ Դռան փեղկի վրա վերևից ներքը առկա է ճաք: Փեղկը բաժանված է չորս հորիզոնական հատվածների։ Դրանցի ամենամեծը պարունակում է կամարի տակ խաչի պատկեր: Փեղկի ստեղծման թվագրությունը հաստատված է ռադիոածխածնային վերլուծությամբ։

## Պատմութուն
Դռան փեղկը գտնվել է Նյու Յորքի մասնավոր հավաքածուում: Այն առաջին անգամ հրապարակել է Ժան Մորիս Ֆիեյը։ Փեղկն այժմ գտնվում է Մեծ Բրիտանիայի Լոնդոն քաղաքում Սէմ Ֆոգի պատկերասրահում։

## Վերադարձ Հայաստան
Հայաստանի Կառավարության 2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ ցուցանմուշը կգնվի Լոնդոնի միջազգային աճուրդից։ Կառավարությունը ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությանը կհատկացնի 175 360 հազար դրամ հայկական բացառիկ մշակութային արժեքը գնելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական դեկորատիվ-կիրառական արվեստ
Շամախիի երկրաշարժ (1667)

**Շամախիի երկրաշարժ, 1667** թվականին տեղի ունեցած բնական աղետ ներկայիս Ադրբեջանի Շամախի քաղաքում։ Տեղի է ունեցել 1667 թվականի նոյեմբերի 25-ին Սեֆյան Պարսկաստանի ենթակայության տակ գտնվող Շիրվանում։

## Հետևանքներ
Երկրաշարժի ուժգնությունը կազմել է 6.9 մագնիտուդ, որը Շամախի քաղաքի պատմության մեջ ամենահզորներից մեկն էր։ 19-րդ և 20-րդ դարերի հետազոտողները զոհերի թիվը գնահատել են մոտ 80,000 Նրանք նաև հաղորդել են տների լիակատար ավերման և լեռան տեսքի փոփոխությունների, ինչպես նաև գետնի վրա ճաքերի մասին, որոնք ստիպել են քարավաններին փոխել իրենց ուղղությունը։ Զգալի ավերածությունների է ենթարկվել Շամախիի բերդը։ Այս հաղորդագրությունները հիմնված են հոլանդացի հետազոտող Յան Ստրույսի օրագրի վրա, որը մոտավորապես այս ժամանակահատվածում այցելել է այդ տարածքը։

Մերկալիի սանդղակով էպիկենտրոնային գոտում վնասը հասել է 12-ից 10-ի, որը համարվում է ծայրահեղ ավերածություն։ Քաղաքը, որը գտնվում է սեյսմիկ առումով խոցելի վայրում, ավերվել է այս և հետագա բազմաթիվ երկրաշարժերից իր պատմության ընթացքում, մասնավորապես 1859 և 1902 թվականների երկրաշարժերից, բայց միշտ վերակառուցվել է։ Հետագա ավերիչ երկրաշարժեր՝ Մերկալիի սանդղակով 8-9 բալ ուժգնությամբ, հաջորդեցին 1669 և 1671 թվականներին։

## Այլ կարծիքներ
Որոշ աղբյուրներ այս երկրաշարժը նկարագրում են որպես դեկտեմբերի 17-ին տեղի ունեցած, կամ որպես երկու առանձին երկրաշարժեր այդ օրը (մեկը՝ 40.6 հյուսիսային մագնիտուդով, 48.6 արևելյան մագնիտուդով, 12 կմ խորությամբ, 6.9 մագնիտուդով, և մեկը՝ 41.7 հյուսիսային մագնիտուդով, 47.3 արևելյան մագնիտուդով, 30 կմ խորությամբ, 6.5 մագնիտուդով)։

## Տես նաև
* Երևանի երկրաշարժ (1679)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1660-ականների իրադարձություններ
Կատեգորիա:17-րդ դարի երկրաշարժեր
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Շամախի
Կատեգորիա:Շիրվանի կուսակալություն
Շամախիի օլիմպիական կենտրոն

**Շամախիի օլիմպիական կենտրոն** () օլիմպիական մարզական կառույց, որը գտնվում է Ադրբեջանի Շամախի քաղաքում: Շինարարությունը սկսվել է 2003 թվականին: 2005 թվականի ապրիլի 26-ին Շամախիի օլիմպիական կենտրոնը պաշտոնապես բացվել է Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի և մշակույթի նախարար Աբուլֆազ Գարաևի մասնակցությամբ:

## Պատմություն
Համալիրը գործել է մինչև 2010 թվականը, քանի որ չէր համապատասխանում միջազգային ընդունված չափորոշիչներին: Այս ընթացքում այնտեղ անցկացվել են բազմաթիվ մարզական մրցումներ, միջազգային մարզական ճամբարներ, սեմինարներ և հասարակական միջոցառումներ: 2010 թվականի փետրվարին կենտրոնը դադարեցրել է գործունեությունը վերակառուցման և վերանորոգման պատճառով:

Վերակառուցումից հետո կենտրոնի տարածքը 3.5 հեկտարից մեծացել է մինչև 7 հեկտար: Քոթեջները քանդվել և փոխարինվել են նորերով: Ընդհանուր առմամբ, կենտրոնի տարածքում կառուցվել է միջազգային չափանիշներին համապատասխանող 2000 տեղանոց ֆուտբոլային մարզադաշտ և 1536 քառակուսի մետր մակերեսով նոր մարզական դահլիճ:

Նախագծի համաձայն՝ 2500 քառակուսի մետր մակերեսով շենքերի ճակատային մասը փոխվել է և ծածկվել ժամանակակից դիզայնի նյութերով և ապակիով։ Թարմացվել են կենտրոնի բոլոր օդափոխության և լուսավորության համակարգերը։ Փոխարինվել են լողավազանի տանիքի մետաղական կառուցվածքային մասերը։ Համաժողովների դահլիճն ունի բարենպաստ պայմաններ տարբեր միջոցառումներ անցկացնելու համար։ Փոխվել են խաղահրապարակների ծածկոցներն ու նստատեղերը, կառուցվել է լրացուցիչ մարզասրահ։

## Հնարավորություններ
Շամախիի օլիմպիական կենտրոնը, որը կարող է հյուրընկալել մարզական մրցումներ և այլ միջոցառումներ, ունի 750 հանդիսատեսի համար նախատեսված մեծ մարզադահլիճ, 12.5 x 25 մետր չափսի փակ վեց գոտիով լողավազան, թենիսի կորտ, մարզասրահ և ֆիթնես կենտրոններ, սաունա, ռեստորան և 16 տնակ, որոնք համապատասխանում են միջազգային հյուրանոցային չափանիշներին և բոլորն էլ կարող են տեղավորել 56 հյուր: Տարածքում կան նաև փակ մինի ֆուտբոլի, վոլեյբոլի և բասկետբոլի կորտեր, թենիսի կորտ և ինը գոտիով, 100 մետրանոց վազքուղի։

2013 թվականի մայիսի 16-ին Օլիմպիական կենտրոնը վերսկսեց իր գործունեությունը վերակառուցումից հետո: Վերակառուցումն իրականացրել է EL.N Project, Design, Construction ճարտարապետական ​​և շինարարական ընկերությունը:

## Տես նաև
* Շամախիի աստղադիտարան
* Բաքվի օլիմպիական մարզադաշտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Ադրբեջանի սպորտային կառույցներ
օ
Դանիել Դանիելյան

**Դանիել Արարատի Դանիելյան** (փետրվարի 10, 1975, Երևան), ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ։

## Կենսագրություն
Դանիել Դանիելյանը ծնվել է 1975 թվականին, Երևանում։ 1990-1994 թվականներին սովորել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի երգչախմբային դիրիժորության բաժնում, 1994-1998 թվկաններին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 1998 թվականին ընդունվել է պետական կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրա։

2001-2023 թվականներին վոկալ անսամբլների դիրիժորություն է դասավանդել Լիոնի մետրոպոլիայի Ժիվոր քաղաքի կոնսերվատորիայում, 2011-2022 թվականներին՝ Սենթ-Ֆուա-Լե-Լիոն քաղաքի կոնսերվատորիայում, 2001-2023 թվականներին՝ Ժիվոր քաղաքի կոնսերվատորիայում։

Դանիել Դանիելյանը 1995-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային ռադիոյի և հեռուստատեսության կամերային երգչախմբի խմբավար, «Հայաստանի փոքրիկ երգիչներ» երգչախմբի խմբավար։ 2001-2023 թվականներին աշխատել է Ֆրասնիայի Ժենաս քաղաքի «Մելոդիա» երգչախմբում որպես գեղարվեստական ղեկավար։ 2000–2019 թվականներին աշխատել է Լիոնի Օպերետային թատրոնի արտիստ։ 2014-2020 թվականները զբաղեցրել է Ֆրանսիայի Հանրապետության Լիոնի մետրոպոլիայի Ժիվոր քաղաքի Հանրային ժողովրդական համալսարանի տնօրենի պաշտոնը։ 2020-2023 թվականներին նախագահել է քաղաքապետերի տարածքային համաժողովի՝ Ռոն-Ամոն տարածքային զբաղվածության հանձնաժողովը։ 2020-2023 թվականներին եղել է Ֆրանսիայի Հանրապետության Լիոնի մետրոպոլիայի Դեսին-Շարպյո քաղաքի քաղաքապետի տեղակալ։ 2023 թվականի օգոստոսի 24-ին նշանակել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ։

## Անդամակցություն
2014 թվականից Լիոնի Գիվորս, Ջոնս, Գենաս Դեսինես-Շարպիե քաղաքների տնօրենների խորհրդի և գրասենյակի կառավարիչն է։

## Ընտանիք
Ունի 2 դուստր:

## Ծանոթագրություններ
Շամախիի երկրաշարժ (1859)

**Շամախիի երկրաշարժ, 1859** թվականին տեղի ունեցած բնական աղետ ներկայիս Ադրբեջանի Շամախի քաղաքում։ Այն տեղի է ունեցել 1859 թվականի մայիսի 27-ին (հունիսի 9-ին) Շամախիի նահանգում: Վերջինս ձևավորվել էր 1846 թվականին և լուծարվել երկրաշարժից հետո։

## Հետևանքներ
5.9 մագնիտուդով երկրաշարժի էպիկենտրոնը գտնվում էր Շամախի քաղաքի մոտակայքում: Չնայած ընդամենը մոտ 100 մարդ զոհվեց, քաղաքն այնքան ավերվեց, որ 1859 թվականի դեկտեմբերի 2-ին նահանգային մայրաքաղաքը Շամախիից տեղափոխվեց Բաքու, իսկ նահանգապետությունն անվանափոխվեց Բաքու: Այլ աղբյուրներ նույնպես երկրաշարժի ամսաթիվը նշում են 1859 թվականի հունիսի 11-ը: Հիպոկենտրոնի մակերեսային խորության պատճառով (մոտավորապես 10 կմ), վնասը լուրջ էր, բայց միայն փոքր տարածքում: Մերկալիի սանդղակով էպիկենտրոնի տարածքում վնասը հասել է 12-ից 9-ի։

## Լեգենդ
19-րդ դարի սկզբից ի վեր տարածաշրջանում ակտիվ գործունեություն են ծավալել լյութերական միսիոներները: Հաշվի առնելով սա՝ տեղի հայերը՝ հայ եկեղեցու հետևորդները, երկրաշարժը համարեցին պատիժ այն բանի համար, որ շատ հայեր սկսեցին մոռանալ ճշմարիտ կրոնն ու Աստծո հանդեպ հավատը և միսիոներների ազդեցության տակ սկսեցին ընդունել լյութերականություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1850-ականների իրադարձություններ
Կատեգորիա:19-րդ դարի երկրաշարժեր
Կատեգորիա:Բաքվի նահանգ
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Շամախի
23 Marina

**23 Marina** (), 88-հարկանի և 392,8 մետր բարձրություն ունեցող բնակելի երկնաքեր, որը գտնվում է Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքում։ 2022 թվականի դրությամբ՝ սա Դուբայի չորրորդ ամենաբարձր շինությունն է ու աշխարհի վեցերորդ ամենաբարձր բնակելի կառույցը։ Գտնվում է Դուբայ Մարինա թաղամասում։

Կառուցվել է Hiranandani Group և ETA Star Group ընկերությունների կողմից։ Շինությունն ունի 57 լողավազան, ու երկհարկանի յուրաքանչյուր պենտհաուս ունի իր սեփական վերելակը։ Ընդհանուր առմամբ, բնակելի երկնաքերում կա 291 բնակարան։

Մինչ երկնաքերի կառուցման մեկնարկը, արդեն իսկ վաճառվել էր բնակարանների 79%-ը։ Շինարարությունը մեկնարկել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, իսկ հիմքի գցման աշխատանքներն ավարտվել են 2007 թվականի ապրիլի 30-ին։ Շահագործման է հանձնվել 2012 թվականի մայիսի 24-ին։

## Լուսանկարներ շինարարական գործընթացից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hircon-me.com
* [Images of 23 Marina Construction Update](http://www.google.com/imgres?imgurl=http://4.bp.blogspot.com/_MJP0UXD31gE/TERmddPg8kI/AAAAAAAAtSA/uJ5wQ6MJIVg/s1600/Dubai%2BMarina%2B(84).JPG&imgrefurl=http://imresolt.blogspot.com/2010/07/23-marina-construction-picturesdubai.html&usg=__qkobxLwTEdckeY3S14niHt-4M3k=&h=819&w=614&sz=57&hl=en&start=64&zoom=1&tbnid=KUAfIZtzajLGIM:&tbnh=149&tbnw=115&prev=/images%3Fq%3D%252223%2Bmarina%2522%26um%3D1%26hl%3Den%26biw%3D1440%26bih%3D809%26tbs%3Disch:10,1560&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=129&vpy=247&dur=1354&hovh=259&hovw=194&tx=133&ty=142&ei=DLCXTJD0MI_QjAeX2dT3BQ&oei=-a-XTNzwI9CFswb12OBa&esq=3&page=3&ndsp=29&ved=1t:429,r:15,s:64&biw=1440&bih=809)

Կատեգորիա:Դուբայի երկնաքերներ
Շամախիի երկրաշարժ (1902)

**Շամախիի երկրաշարժ, 1902** թվականին տեղի ունեցած բնական աղետ ներկայիս Ադրբեջանի Շամախի քաղաքում։ Տեղի է ունեցել 1902 թվականի հունվարի 31-ին (փետրվարի 13-ին) Ռուսական կայսրության Բաքվի նահանգում։

## Հետևանքներ
Երկրաշարժը եղել է 6.9 մագնիտուդով, Շամախի քաղաքի պատմության մեջ ամենաուժեղ երկրաշարժն էր՝ 1667 թվականից հետո։ Տարբեր աղբյուրների համաձայն, երկրաշարժը ավերել է գրեթե ամբողջ քաղաքը՝ փլատակների տակ թաղելով 2000-ից մինչև 3000 զոհ։ Ավերվել է մոտ 4000 տուն։ Սա ամենաուժեղն էր և վերջինը ինը երկրաշարժերի շարքից, որոնք ցնցել են քաղաքը 1806-1902 թվականներին։

Տեղի բնակչության սովորական քարե և կավե շենքերը՝ ծանր տանիքներով, ավելի հեշտ էին փլուզվում և ավելի ծանր հետևանքներ ունեին, մինչդեռ քաղաքի ռուսաբնակ հատվածում շատ փայտե տներ դիմացել են գետնի ցնցումներին։ Սակայն, ցուրտ եղանակի պատճառով, հրդեհներ են բռնկվել բազմաթիվ վառված վառարաններից։ Փրկարարական աշխատանքները խոչընդոտվել են հետցնցումներով և շատ վաղ դադարեցվել են. աղետից փրկվածները հետագայում հայտնաբերվել են փլատակների տակ, բայց նրանք այնտեղ մահացել են սովից։ Սովորության պատճառով բնակիչները տագնապ չէին զգում երկրաշարժերի ժամանակ, նույնիսկ երբ այս երկրաշարժից առաջ առավոտյան մի քանի թույլ ցնցումներ էին լինում, մինչև հինգ ուժեղ ցնցումները չավերեցին քաղաքը։

Նախորդ երկրաշարժերից փրկված մի քանի պատմական շենքեր փլուզվեցին կամ լուրջ վնասվեցին, այդ թվում՝ 900-ամյա Ջումա մզկիթը։ Երկրաշարժը հարակից Ապշերոնի թերակղզում Գյուզդեկ-Բոզդեգ ցեխոտ հրաբխի ժայթքում առաջացրեց: Ժայթքումը սպանեց 6 հովիվ և մոտ 2000 գլուխ անասուն։

## Ուսումնասիրություն
Երկրաշարժը համարվում է Ադրբեջանի պատմության մեջ ամենաավերիչներից մեկը. ձմռանը մոտ 20000 մարդ մնացել է անօթևան։ Քաղաքից բացի, վնասվել են Շամախիի շրջանի 126 բնակավայրերի շենքեր։

Հիպոկենտրոնի համեմատաբար փոքր խորության պատճառով (մոտավորապես 15 կմ), վնասը լուրջ էր, բայց միայն էպիկենտրոնի շուրջ նեղ տարածքում. Մերկալիի սանդղակով էպիկենտրոնի տարածքում վնասը հասել է 12-ից 9-ի։ Քաղաքում և նրա շրջակայքում փլուզվել է ավելի քան 7000 տուն, այդ թվում՝ քաղաքի 5000 տներից մոտ 4000-ը։ Ինժեներներն ու գիտնականները 1902-1903 թվականներին հայտնել են, որ նման լայնածավալ վնասների հիմնական պատճառներն էին Շամախիի շենքերի անկայուն հողի վրա գտնվելու վայրը և շինարարության վատ որակը։

Գիտնականները, մասնավորապես գերմանացի երկրաբան Հերման Աբիչը, որը 1859 թվականի երկրաշարժից հետո ուսումնասիրել էր տարածքը, այս երկրաշարժից շատ առաջ նկատել էր ցնցումների հաճախակի կրկնությունը տարածքում և խորհուրդ էր տվել բնակիչներին տեղափոխվել այլ տարածքներ, սակայն նրանք նախընտրել էին մնալ իրենց սովորական տեղում, և քաղաքը միշտ վերակառուցվել էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Шемахинское землетрясение 1902 года
* March 15, 1902. The New York Times
* March 12, 1902. The New York Times
* National Geophisical Data Center

Կատեգորիա:1902 իրադարձություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի երկրաշարժեր
Կատեգորիա:Բաքվի նահանգ
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Շամախի
Վերին Ուլգյուր

**Վերին Ուլգյուր**, միջնադարյան հայկական լքված բնակավայր Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Վայոց ձոր գավառի հյուսիս-արևմուտքում, ներկայիս Վայոց ձոր մարզի Ռինդ գյուղի վարչական տարածքի հյուսիս-արևելյան եզրին։ Գյուղատեղին ներառված է Ռինդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (11.37/4)։ Բնակավայրը համարվում է մանրանակրիչ և ճարտարապետ Մոմիկի ծննդավայրը։

## Պատմություն
Վերին Ուլգյուր բնակավայրի ծաղկուն շրջանը եղել է 12-ից 14-րդ դարերը, որի մասին վկայում է այդ ժամանակաշրջանին վերագրվող եկեղեցիները, խաչքարերը, տապանաքարերը։ Սակայն բնակավայրի հիմնադրման և լքվելու թվականի մասին վկայությունները բացակայում են։

Վերին Ուլգյուրից արևելք, ձորի մյուս եզրին է գտնվում Ներքին Ուլգյուր գյուղատեղին, որտեղ գտնվում է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, Մոմիկի ծնողներ Գրիգորի և Ավթայի, եղբայր Գոհարտուռի, հարսի Խերիկի, նրանց զավակներ Խլաթի և Խազի ու այլ ազգականների տապանա­քարերը։

## Հուշարձաններ

Վերին Ուլգյուր գյուղատեղիի կենտրոնական մասում է գտնվում 10-րդ դարի հայկական առաքելական Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու հիմնապատերը։ 1955 թվականին ավերակ եկեղեցու գերեզմանատանը Սեդրակ Բարխուդարյանը հայտնաբերել է խաչքարի վրա գրված մի արձանագրություն, ուր հիշատակվում են հայ մանրանկարիչ և ճարտարապետ Մոմիկ վարդպետի որդի Ասկանդարը և վերջինիս որդի Շատոնիկը։ Ենթադրվում է, որ Մոմիկի գերդաստանի անդամները կարող են թաղված լինել Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու մոտ։

## Պատկերասրահ

Մատուռ, Գյուղատեղի «Վերին Ուլգյուր», Ռինդ.jpg|Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին Վերին Ուլգյուրի կենտրոնում
Upper Ulgyur 6.jpg|Մոմիկի ժամանակաշրջանի (13-14-րդ դար) խաչքարեր գյուղատեղիի կենտրոնում


## Տես նաև

* Ռինդ
* Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Ռինդ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձոր գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հայաստանի լքված գյուղեր
Կատեգորիա:Ռինդի հուշարձաններ
Կորննապհատ Սեթրատանապոնգ

**Կորննապհատ Սեթրատանապոնգ** (), մականունը՝ **Օրմ,** թաիլանդցի դերասանուհի և նորաձևության ձեռնարկատեր։ Նա հայտնի է «The Secret of Us» (2024) և «Only You» (2025) հեռուստասերիալներում իր դերերով։ Դերասանությունից բացի, նա նաև հիմնադրել է Keep Silent նորաձևության ապրանքանիշը։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Կորննապհատ Սեթհարատանապոնգը, նախկինում հայտնի է եղել որպես Նորավան Սեթհարատանապոնգ, ծնվել է 2002 թվականի մայիսի 27-ին Բանգկոկում՝ Թաիլանդում։ Նա ունի կրտսեր եղբայր։ Նրա մայրը Նարումոն Ֆոնգսուֆապն է, թաիլանդցի դերասանուհի, որը հայտնի է նաև Կոյ մականունով։ Կորննապհատի ընտանիքը « Sethachon Corporation» ընկերության սեփականատերն է, որը արտադրում է սառեցված սնունդ։

Կորննապհատը սովորել է Վատտանա Վիտտայա ակադեմիայում, Պանյարատի ավագ դպրոցում և Սրինախարինվիրոտ համալսարանի Պրասարնմիթի ցուցադրական դպրոցում՝ մասնագիտանալով անգլերեն-ASEAN ծրագրում: Ավելի ուշ նա ավարտել է Սրինախարինվիրոտ համալսարանը՝ ստանալով տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան, և այժմ սովորում է Սրինախարինվիրոտ համալսարանի սոցիալական հաղորդակցության նորարարության քոլեջում՝ սոցիալական հաղորդակցության մագիստրոսի աստիճանով:

## Կարիերա

Կորննապհատը իր դերասանական կարիերան սկսել է 2019 թվականին «Hotel Stars» երիտասարդական սերիալով և նույն թվականին պայմանագիր է կնքել Channel 3-ի հետ։ Նրա հայտնվելը « From Zero to Hero» (2021) սերիալում նրան ավելի մեծ ճանաչում է բերել։ Channel 3-ի «Praomook», «Game of Outlaws» և «Eclipse of the Heart» դրամաներում 2021-2023 թվականներին նրա դերերը օգնել են նրան ավելի ամրապնդել իր անունը։ Նա նվիրված երկրպագուներ է ձեռք բերել «Game of Outlaws» սերիալում՝ իր կերպարի համար, որը մաֆիայի ժառանգորդուհի է։ 2024 թվականին նա ունեցել է իր ճանաչելի դերը «The Secret of Us» սերիալում՝ Սիրիլակ Կվոնգի հետ միասին։ Սերիալը արժանացել է քննադատների գովասանքի և արշանացել է «Տարվա լավագույն GL սերիալ» մրցանակին Y Entertain Awards-ում, «Ամենատարածված սերիալ» մրցանակին և FEE:D Y մրցանակաբաշխությանը։ 2025 թվականին Կորննապհատը և Սիրիլակը վերամիավորվեցին՝ «Only You» ֆիլմում նկարահանվելու համար։

Դերասանությունից բացի, Կորննապհատը հիմնադրել է իր սեփական նորաձևության ապրանքանիշը՝ Keep Silent-ը: «*Աղմուկով լի աշխարհում դու լռիր*» կարգախոսով ընկերությունը վաճառում է հարմարավետության համար անհրաժեշտ բազմազան ապրանքներ։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստասերիալներ

### Երաժշտական տեսահոլովակների մասնակցություն

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Թաիլանդցի դերասաններ
Կատեգորիա:Թաիլանդցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թաիլանդցի երգիչներ
Կատեգորիա:Ձեռնարկատիրական գործունեություն
Պանսա Վոսբեին

**Պանսա Վոսբեին** (), մականունը՝ **Միլք**, GMMTV-ի թաիլանդցի դերասանուհի։ Ճանաչում է ստացել «Bad Buddy» (2021), «23.5» (2024) և «Whale Store xoxo» (xoxo) (2025) ֆիլմերում իր սաֆիզմ դերերի համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Պանսան ծնվել է 1996 թվականի հուլիսի 31-ին՝ հինգ եղբայրներից և քույրերից չորրորդը։ Նա ունի չինական, դանիական, մոնոպոլիտենային և թաիլանդական ծագում։ Նա ավարտել է Չիանգ Մաի նահանգի Մեջո համալսարանը։

## Կարիերա
### Սկիզբ

Պանսան իր կարիերան՝ որպես մոդել, սկսել է գովազդներում դեռևս դպրոցական տարիներին։ 2018 թվականին նա մասնակցել է GSB Gen Campus Star 2018 անվանումով լսումներին, որը կազմակերպել էր Campus ամսագիրը՝ Թաիլանդի կառավարության խնայողական բանկի հետ համատեղ։ Նա հաջողությամբ անցել է լսումներն որպես Հյուսիսային Թաիլանդի 23 ներկայացուցիչներից մեկը։

2019 թվականին Պանսան ստացել է իր առաջին դերասանական դերը Ռոննադետ Վոնգսարոջի «Pen Arai Sak Yang» երգի տեսահոլովակում։ Պանսան, ի վերջո, դարձել է լրիվ դրույքով դերասանուհի կինոռեժիսոր Կանիտտա Կվունյուի հրավերից հետո։

### Համագործակցություն Պատրանիտ Լիմպատիյակորնի հետ
Պանսան պայմանագիր է կնքել GMMTV-ի հետ, իսկ նրա առաջին աշխատանքը եղել է Ինկի դերը «Bad Buddy» (2021) սերիալում, որտեղ Պատրանիտ Լիմպատիյակորնը մարմնավորել է Պային՝ իր սիրեցյալին։ Սերիալը ստացել է դրական արձագանքներ և մեծ ժողովրդականություն է վայելել ինտերնետում՝ «#อิ๊งภา» («#InkPa») հեշթեգով, որը թրենդային էր սոցիալական ցանցերում։ Պանսան և Պատրանիտը շարունակել են իրենց համագործակցությունը տարբեր սերիալներում, այդ թվում՝ «Vice Versa» (2022) ֆիլմում, *[[Magic of Zero]]* (2022), *[[23.5]]* (2024), *[[Whale Store xoxo]]* (2025), և առաջիկա «Girl Rules» ֆիլմը։ Նրանց գործընկերությունը հանգեցրել է երկրպագուների հետ հանդիպումների և շրջագայությունների, ինչպես նաև մի շարք միջոցառումների համատեղ մասնակցության, այդ թվում՝ 2024 թվականի հուլիսի 27-ին Չինաստանի Շանհայ քաղաքում կայացած WTW 2-րդ գլոբալ կանանց գագաթնաժողովին, և իրենց սեփական համերգին Բանգկոկում՝ Թաիլանդում, 2024 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։

### Այլ աշխատանքներ
2021 թվականին Պանսան նաև նկարահանվել է F4 Thailand: Boys Over Flowers, որը ճապոնական shōjo մանգայի թայլանդական ադապտացիան է՝ «Boys Over Flowers» ֆիլմում, որպես Լիտա՝ Թիմի հարսնացուն (մարմնավորում է Վաչիրավիտ Չիվարին)։

## Ֆիլմոգրաֆիա
### Սերիաներ

### Ֆիլմ

### Երաժշտական ​​տեսահոլովակներ

## Դիսկոգրաֆիա
### Սաունդթրեքի ներկայացումներ

### Երգեր

## Այլ ներկայացումներ
### Երկրպագուների հետ հանդիպումներ

; Միայնակ

; Joint

### Համերգներ

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2000 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թաիլանդցի դերասաններ
Կատեգորիա:Թաիլանդցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Մոդելներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Սերգեյ Մարչենկո

**Սերգեյ Միխայլովիչ Մարչենկո** (,), ուկրաինացի ֆինանսիստ և քաղաքական գործիչ։ Տնտեսագիտության թեկնածու (2009)։ Եղել է Ուկրաինայի ֆինանսների փոխնախարար (2016-2018 թվականներ), Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ (2018-2019 թվականներ)։  2020 թվականի մարտի 30-ից Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարն է։

## Կենսագրություն
Մարչենկոն ծնվել է Կիևի մարզի Մակարով քաղաքում 1981 թվականի հունվարի 24-ին։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Մակարովի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում։  Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Ուկրաինայի պետական հարկային ծառայության ակադեմիայում, որտեղ 2002 թվականին ստացել է պետական ֆինանսների կառավարման մագիստրոսի աստիճան և արժանացել է Ուկրաինայի նախագահի կրթաթոշակին։

Ավելի ուշ շարունակել է իր հետազոտական աշխատանքը Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարությանը կից ֆինանսական հետազոտությունների ինստիտուտում, իսկ 2009 թվականին պաշտպանել է «Ուկրաինայի կառավարության եվրապարտատոմսերի փոխառությունները միջազգային կապիտալի շուկայում» թեմայով ատենախոսություն և ստացել տնտեսագիտության դոկտորի կոչում։

2002 թվականից ի վեր աշխատել է տարբեր պաշտոններում Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարությունում, Ուկրաինայի նախագահի պետական հարկային վարչությունում և Ուկրաինայի նախարարների կաբինետի քարտուղարությունում։

2011 թվականից աշխատել է Ուկրաինայի նախագահին առընթեր բարեփոխումների իրականացման համակարգման կենտրոնում: Մասնակցել է Ուկրաինայի բյուջետային օրենսգրքի մշակմանը, որն ընդունվել է 2014 թվականին: Հետագայում աշխատել է որպես փորձագետ Բենդուկիձեի ազատ շուկայի կենտրոնում և եղել է KSE-ի և GIZ-ի համատեղ «Առաջնորդություն պետական ֆինանսներում» ծրագրի ակադեմիական ղեկավարը 2015-2016 թվականներին։

2016 թվականի մայիսի 27-իցմինչև 2018 թվականի հուլիսի 26-ը զբաղեցրել է Ուկրաինայի ֆինանսների փոխնախարարի պաշտոնը։ 2018 թվականի օգոստոսի 31-ից մինչև 2019 թվականի մայիսի 19-ըզբաղեցրել է Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնը։

2019 թվականին նա առաջադրվել է 9-րդ գումարման Գերագույն ռադայի ընտրություններում՝ «Գրոյսման» ուկրաինական ռազմավարություն կուսակցության, ցուցակի 7-րդ համարով, որը չի անցել խորհրդարան։

2020 թվականի մարտի 30-ին նշանակվել է Ուկրաինայի ֆինանսների նախարար։ Ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի անդամ է (2020 թվականի ապրիլի 7-ից)։

2025 թվականի հուլիսի 16-ին Դենիս Շմիգալի կառավարությունը ցրվել է։ 2025 թվականի հուլիսի 17-ին հայտնի է դարձել, որ Յուլիա Սվիրիդենկոյի նոր կառավարությունում նախարար Մարչենկոն պահպանել է իր պաշտոնը։

## Անձնական կյանք
Կինը՝ Մարչենկո Մարինա Ալեքսեևնան է ունի մեկ դուստր՝ Ավրորան և մեկ որդի՝ Լեոնիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Электронная декларация Марченко Сергея Михайловича

Կատեգորիա:21-րդ դարի ուկրաինացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ֆինանսների նախարարներ