Էթնո-կուդո

**Էթնո-կուդո** (), թանգարան Մորդովիայի Կոչկուրովսկի շրջանի Պոդլեսնայա Տավլա գյուղում։
Ստարայա Տերիզմորգա գյուղի հետ միասին մտնում է Մորդովիայի Հանրապետության ազգային մշակույթի կենտրոնի մեջ։ Թանգարանն ընդգրկված է «Սյուլգամո» զբոսաշրջային երթուղու մեջ և հաղթել է «Միջտարածաշրջանային տուրիստական ​​երթուղու լավագույն նախագիծ» անվանակարգում։ «Էթնիկ Մորդովիա» երթուղու մաս։

## Պատմություն

1989 թվականին երաժիշտ Վլադիմիր Ռոմաշկինը Պոդլեսնայա Տավլա գյուղում գնել է փոքրիկ տուն։ Նա սիրահարվել է գյուղին, նրա բարի ու պարզ մարդկանց, գյուղը շրջապատող հրաշալի բնությանը։ Հիացել է փայտի վրա փորագրողների վարպետությամբ և ամենուր տեղեկություններ էր տարածում Տավլինայի վարպետների աշխատանքի մասին։ Հիմնականում նրա անխոնջ հյուրընկալության շնորհիվ Պոդլեսնայա Տավլայի տունը սկսեց ընդունել միջազգային ֆինո-ուգրացի հյուրեր Էստոնիայից, Հունգարիայից և Ֆինլանդիայից։

Վլադիմիր Ռոմաշկինի օգնությամբ «Էրմեզ» ՀԿ-ն անցկացրեց Փայտի փորագրողների առաջին հանրապետական ​​սեմինարը, այնուհետև *Weisen undokst* Ֆինո-Ուգրացի փայտի փորագրողների առաջին միջազգային սեմինարը։ Հենց այստեղ՝ գյուղում, Վլադիմիր Ռոմաշկինն ակտիվորեն շփվում էր ավագ սերնդի բնակիչների հետ՝ ձայնագրելով հին էրզյական երգերը։ 80-ականների վերջին Էրզյա գյուղը դեռևս մեծ մասամբ պահպանել էր իր ավանդական կենսակերպը, որը բարենպաստ միջավայր էր երաժշտի հետագա ստեղծագործական վերելքի համար։

Լինելով արդեն հայտնի բանահավաք՝ նա երազում էր էթնոտուրիստական ​​երթուղու մասին դեպի Պոդլեսնայա Տավլա գյուղ։ Նա մտածեց երեխաներին և դեռահասներին հավաքել փայտի փորագրության ինտերակտիվ վարպետության դասերի, այցելություններ կազմակերպել Տավլինի վարպետների լաբորատորիաներ, փառատոններից հետո նվիրաբերված վարպետների պատրաստի աշխատանքներով էթնոպարկ ստեղծել։ Լինելով ազգագրագետ՝ նա նախատեսում էր բանահյուսական փառատոներ կազմակերպել, ձիարշավներ դեպի անտառ, հին գյուղական սուրբ ծիսական վայրեր։

2006 թվականի սեպտեմբերի 6-ին, երաժշտի ծննդյան 55-ամյակի օրը, «Տավլինի վարպետների միություն «Էրմեզ» հասարակական միավորման նախաձեռնությամբ Էրզյան լեզվի փրկության հիմնադրամի և գյուղի հանրության ջանքերով բացվել է տուն-թանգարանը՝ նվիրված հայտնի բանահավաք, արական Տորամա խմբի հիմնադիր Վլադիմիր Իվանովիչ Ռոմաշկինին։ Մեր ժամանակների իսկապես բացառիկ դեպք, երբ թանգարանը ստեղծվում է հանրային միջոցներով։ 171 մարդ ցանկացել է մասնակցել «Էթնո-կուդո»-ի ստեղծման և բացման նախագծին, բարերարների այս ցանկը ներառված է թանգարանի պատմության մեջ։ Մորդովայի Հանրապետության մշակույթի նախարարությունը, Մորդովայի Հանրապետության ազգային քաղաքականության կոմիտեն, Կոչկուրովսկի շրջանի վարչակազմը ևս մասնակցել են կազմակերպչական աշխատանքներին։

«Էթնո կուդո» տուն-թանգարանը ականավոր երաժիշտ Վ.Ի.Ռոմաշկինի իրերի և ունեցվածքի հավաքածուի միակ սեփականատերն է։ Թանգարանը պարունակում է նաև էրզիական ժողովրդի նյութական մշակույթի հավաքածուներ՝ կենցաղային իրեր, կենցաղային պարագաներ և այլ իրեր։

«Էթնո կուդո»-ն եզակի երևույթ է Մորդովիայի Հանրապետության համար ոչ միայն այն պատճառով, որ այն պարզապես ավանդաբար ընդունված, ստանդարտ թանգարան չէ։ Ստեղծողները փորձել են պահպանել տան արտաքին տեսքը Վ.Ռոմաշկինի ապրելու և ստեղծագործելու ժամանակի տարրերով և մանրամասներով։ Այս թանգարանում բոլոր առարկաներին կարելի է ոչ միայն դիպչել, այլև օգտագործել իրենց նպատակներով։ Փառատոնների և տոների ժամանակ, երբ հյուրեր են գալիս, տնային տնտեսուհիները կերակուր են պատրաստում ջեռոցում, թխում հաց ու բլիթ։ Այստեղ ցանկացած մարդ կարող է գիշերել, զրուցել թանգարանի ստեղծողների և գյուղի բնակիչների հետ։ Կարելի է նաև ջուր խմել նույն ջրհորից, շնչել նույն օդը, հիանալ նույն բնապատկերներով, ինչ երաժիշտը։

Թանգարանի տնօրենն է Պյոտր Ռյաբովը։

## Գործունեություն

Այսօր Էթնո-կուդոյի աշխատակիցները բազմաթիվ էքսկուրսիաներ են անցկացնում, հանրապետության նախադպրոցական հաստատություններից և դպրոցներից ընդունում են ինչպես կոլեկտիվ, այնպես էլ անհատական ​​այցելուների։ Հսկայական թվով միջոցառումներ են անցկացվել՝ Կոչկուրովսկի շրջանի 80-ամյակի շրջանակներում։ 
*Հին էրզյան երգի *«Дорамась терди»*  փառատոնը), 2016 թվականին այն անցկացվեց 5-րդ անգամ, 
**«Кулдор-Калдор»* հումորային փառատոնը, 
**«Тюштянь налксемат»* խուլ ու համրերի միջազգային-մարզական փառատոնը (13 մասնակից պետություններ), 
*ֆիննա-ուգրական փայտափորագրողների միջազգային սեմինար *«Weisen undokst»*, 
**«Кой»* զբոսայգու քանդակի փառատոն։

«Էթնո-կուդո»-ն Մորդովիայի զբոսաշրջության մի մասնիկն է։ Ըստ «Մորդովիայի Հանրապետության Զբոսաշրջային տեղեկատվական կենտրոն» պետական ​​բյուջետային հիմնարկի տվյալների՝ 2016 թվականին Էթնո-կուդո տուն-թանգարան այցելությունների թիվն աճել է 164%-ով։

## Պատկերասրահ


Etno Kudo 100 4289.jpg| Էթնո-կուդո երգչախումբ
Erzyanj shtatol 100 2518.jpg |Թանգարանի նմուշներից 
Etno Kudo Toramasj terdi DSC 0941.jpg|Տորամա  խումբը Տավլայում
Etno Kudo DSC 0974.jpg|Փառատոնային օր Էթնո-կուդո թանգարանի բակում
Etno Kudo P1010338.jpg|Թանգարանի հյուրերին էրզյացիները դիմավորում են աղ ու հացով
Etno Kudo P1010383.jpg|Էթնո-կուդո տուն-թանգարանի բացումը
Etno Kudo S3700197.jpg|Էթնո-կուդո տուն-թանգարանի ցուցանակը
Gaygi Vaygel Etno Kudo P1010313.jpg|*«Гайги Вайгель*» էրզյական երգչախումբ
Torama Etno Kudo P1010346.jpg|Տորամա խմբի ելույթը թանգարանում



## Արտաքին հղումներ

* ГТРК «СИЯЖАР»:ЭРЬМЕЗЬ (ванмо) 
* NTM 13ru // Вся Мордовия: Кочкуровский район

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մորդովիայի թանգարաններ