Պետրոս առաքյալի ուրացումը

[thumb|250px|«''Պետրոս առաքյալի ուրացումը''», [Գավրիիլ Կոզլովի նկարը]]
**Պետրոսի ուրացում**, նորկտակարանյան դրվագ, որը պատմում է այն մասին, թե ինչպես Պետրոս առաքյալը ուրացավ Հիսուս Քրիստոսին նրա ձերբակալումից հետո. Հիսուսը դա կանխատեսել էր դեռևս Խորհրդավոր ընթրիքի ժամանակ։ Պետրոսը երեք անգամ ուրանում է, վախենալով, որ իրեն ևս կձերբակալեն, բայց լսելով աքաղաղի կանչը՝ նա հիշում է իր Վարդապետի խոսքերը և դառն արտասվում։

Այս պատումը հանդիպում է բոլոր չորս Ավետարաններում (Մտթ. 26:69-75, Մրկ. 14:66-72, Ղուկ. 22:54-62, Հովհ.18:15-18, 18:25-27)

Դրվագը վերաբերում է Քրիստոսի չարչարանքներին և հետևում է Հիսուսի՝ Գեթսեմանիի պարտեզում ձերբակալմանը Հուդայի համբույրից հետո։ Ըստ ավետարանական դեպքերի ժամանակագրության այն տեղի է ունեցել հինգշաբթի՝ լույս ուրբաթի գիշերը։

## Նոր Կտակարանում
### Կանխատեսում
Որ Պետրոսն իրեն կուրանա, Հիսուս Քրիստոս նախօրոք ասել էր իր աշակերտներին՝ Խորհրդավոր ընթրիքի ժամանակ.

Բոլոր չորս կանոնական Ավետարաններն այս դրվագը և երեքանգամյա ուրացման պահը նշում են մինչև աքաղաղի կանչելը, բացառությամբ Մարկոսի, որը հավելում է, որ աքաղաղը կանչում է երկու անգամ։

### Երեք ուրացումները
# Հիսուսի ձերբակալումից հետո նրան բերեցին Կայիափա քահանայապետի պալատ։ Պետրոսը հետևեց նրան, բայց մնաց դուրսը՝ բակում՝ նստելով ծառաների հետ (ըստ Մարկոսի և Ղուկասի՝ կրակի մոտ)։ Այդտեղ նրան մոտեցավ մի աղախին (ըստ Մարկոսի՝ քահանայապետի աղախինը) և ասաց. «Դո՛վ էլ գալիլիացի Հիսուսի հետ էիր»։ (Ըստ Հովհաննեսի Պետրոսը դեռ դրսում էր և բակ չէր մտնում, և նրան ճանաչեց դռնապան աղջիկը, ում մոտով նրան ցանկանում էր անցկացնել Կայիափային ծանոթ աշակերտը՝ ինչպես ընդունված է համարել՝ պատմողը՝ Հովհաննես առաքյալը)։ Այստեղ Պետրոսը բոլորի առջև իր Վարդապետին ուրանում է առաջին անգամ։ Ըստ Մարկոսի (սակայն ձեռագրի ոչ բոլոր ցանկերում) այդ ժամանակ աքաղաղն առաջին անգամ կանչեց։
# Հետո նրան կրկին ճանաչեց մի աղախին (ըստ Մատթեոսի՝ մեկ ուրիշը, ով նրան տեսել էր այն բանից հետո, երբ նա դուրս էր եկել գավթից, ըստ Մարկոսի՝ նույն աղախինը) կամ ինչ-որ տղամարդ (ըստ Ղուկասի և Հովհաննեսի. համաձայն վերջինիս նրանք միասին կանգնած էին կրակի մոտ)։ Այստեղ Պետրոսը երկրորդ անգամ ուրացավ։
# Այնուհետև Պետրոսին մոտեցան և ասացին, որ նա հաստատ Հիսուսի հետ է եղել, որովհետև գալիլիացու նման է խոսում (ըստ Մատթեոսի, Մարկոսի և Ղուկասի)։ Հովհաննեսը չի նշում բարբառը, փոխարենը ասում է, որ նրան մոտեցավ և ճանաչեց քահանայապետի ծառաներից մեկը, որը ազգական էր Մաղքոսին, ում ականջը կտրել էր Պետրոսը Գեթսեմանիի այգում։ Պետրոսն ուրացավ երրորդ անգամ և այդ ժամանակ աքաղաղը կանչեց (ըստ Մարկոսի՝ երկրորդ անգամ)։

#### Ուրացումների նկարագրությունները ավետարանիչների մոտ

### Պետրոսի զղջումը
thumb|300px|''Պետրոս առաքյալը և աքաղաղը'', Ավետարան, 1300
Համաձայն երեք ավետարանիչների, Պետրոսը հիշեց կանխասացության մասին հենց որ կանչեց աքաղաղը, իսկ Ղուկասն ավելացնում է, որ Հիսուս այդ պահին նայեց Պետրոսի աչքերի մեջ։

Հետաքրքրական է, որ Հովհաննեսի ավետարանն ավարտվում է նրանով, որ հարությունից հետո աշակերտներին հանդիպած Հիսուս Քրիստոսը Պետրոս առաքյալից պահանջում է, որ երեք անգամ հաստատի իր նկատմամբ սերը.

Ռուս աստվածաբան Պավել Ֆլորենսկին քննադատում է հետևյալ հատվածի կաթոլիկյան մեկնությունը որպես ՊԵտրոսի վերականգնում կամ նրան գերակա իշխանության ընձեռում մյուս առաքյալների մեջ։ Դիմելով բնօրինակ տեքստին՝ նա նշում է, որ «սիրել» բառով են թարգմանվել երկու տարբեր հունարեն բառեր.

*ագապե ()՝ «համամարդկային սեր», Քրիստոսի առաջին երկու հարցերում,
*ֆիլիա  (՝ «անձնական, ընկերական սեր», միայն վերջին հարցում։
Այստեղից Ֆլորենսկին եզրակացնում է, որ հատվածը զուտ վերաբերում է Քրիստոսի և Պետրոսի միջանձնային հարաբերություններին։ Պետրոսը իր ուրացմամբ դավաճանել էր Հիսուսի ընկերական սիրուն, բայց արդյունքում ներում է ստանում։

Պետրոսը երբեք չի մոռանում իր ուրացումը։ Սուրբ Կղեմեսը՝ նրա աշակերտը, պատմում է, որ Պետրոսն իր մնացած կյանքի ընթացքում աքաղաքի կեսգիշերային երգեցողության ժամանակ ծնկի էր իջնում և լցվելով արցունքներով՝ զղջում էր իր ուրացումը, չնայած Տերը ներել էր նրան հարությունից հետո։

Պահպանվել է ավելի հին մի ավանդություն, որ Պետրոս առաքյալի աչքերը կարմրել էին հաճախակի և դառը արտասվելուց։ Քրիստոնեական արվեստում աքաղաղը դարձավ նրան ճանաչելու ատրիբուտներից մեկը։

## Աստվածաբանական մեկնությունները
thumb|300px|left|Պետրոսը արցունքներով դուրս է գալիս քահանայապետի բակից
Պետրոսի ուրացումը և դրա հետ կապված նրա հոգևոր ապրումներն իրենց արտացոլումն են գտնում աստվածաբանական մեկնություններում։ Նկարագրելով Պետրոսի՝ քահանայապետի տուն մտնելը՝  «Լոպուխինի մեկնողական Աստվածաշունչը» բարձրացնում է առաքյալի հոգևոր վիճակի մասին հարցը մինչև ուրացման դեպքի ուսումնասիրությանն անցնելը։

Այն, ինչ կատարվեց ներսում, Պետրոսի հոգում, ոչ ոքի նկատելի չեղավ. իսկ ներսում միայն երևում էր, որ նա տաքանում էր կրակի մոտ։ Բնականաբար, գտնվելով նյութեղեն կրակի մոտ, Պետրոսը ստիպված էր ջանասիրաբար հանգցնել և զսպել ամեն ներքին բոց, որ ուղղակի չմատնի իրեն և իր մտադրությունները։ Նա գտնվում էր մի մարդու դրությունում, որ ափից տեսնում է խեղդվողին և չունի ո՛չ ուժ, և ո՛չ միջոց գոնե ինչ-որ բանով օգնելու համար նրան։ Դա առհասարակ բոլոր բարի և սիրող մարդկանց համար ամենատանջալի դրություններից մեկն է։ Թե ինչպիսի հոգևոր չարչարանքներ է վերապրել Պետրոսը, տաքանալով կրակի մոտ, ծածկված է մարդկանց աչքերից։

Թեոփիլակտոս Բուլղարացին մանրամասնորեն կանգ է առնում աղախնի կերպարի մեկնաբանության վրա՝ ցանկանալով դատապարտել Պետրոսին. *«Պետրոսը մեղադրվում է աղախնի կողմից, այսինքն, մարդկային թուլությունից, փոփոխական և ծառաներին հատուկ մի բանից»*։ Աքաղաղը, որ առաքյալին զգացմունքների է բերում, Թեոփիլակտոսի կարծիքով *«Քրիստոսի խոսքն է, որ թույլ չի տալիիս, որ մենք թուլանանք և քնենք, այլ ասում է՝ արթուն կացեք»*։

Ավետարանիչները Պետրոսի ուրացման տեսարանը տարբեր կերպ են տեղադրում սինեդրիոնի դատի դեպքերի համատեքստում։ Համատեսները բոլոր երեք ուրացումների պատմությունը պատմությունը առանց ընդհատումների են տեղադրում (միայն Ղուկասի մոտ է ասվում, որ երկրորդ և երրորդ ուրացումների միջև անցել էր մոտ մեկ ժամ՝ Ղուկ. 22:59): Միևնույն ժամանակ, Ղուկաս ավետարանիչը ուրացումը դնում է քահանայապետի ատյանի առաջ Քրիստոսի դատապարտումից առաջ, իսկ Մարկոսը՝ դատապարտումից հետո։ Ստացվում է, որ Ղուկասի տարբերակն ավելի հավանական է, քանի որ դժվար թե այդպիսի դատապարտումը տեղի ունենար վաղ առավոտյան. Սինեդրիոնին որոշ ժամանակ էր պետք, որ բավականաչափ թվով անդամներ հավաքվեն և ինչպես հարկն է քննարկեն այդպիսի կարևոր գործը։

## Պետրոսի ուրացումը արվեստում
 

File:Apollinare Nuovo Christ Peter and Peter s Denial.jpg|Սանտ Ապոլինարե Նուովո, VI դար
File:Chludov saint peter.jpg|Սաղմոսարան IX դար
File:Duccio60.JPG|Դուչիո, 1308-1311
File:Cuisine.medieval.jpg|Ֆոնտանի Սուրբ Աստվածամոր տաճար, XV դար
File:Simon Bening 010.jpg|Սիմոն Բենինգ, 1525-1530
File:Jan van der Venne - Denial of Saint Peter.jpg|  Յան վան դեր Վեն: *Պետրոսի ուրացումը*
File:St Peter Brandl 1724 National Gallery Prague.jpg|*Պետրոսի ապաշխարումը*, Պետր Բրանդլ, 1724
File:Rembrandt Harmensz. van Rijn 012.jpg|thumbnail|Ռեմբրանդտ: *[[Սուրբ Պետրոսի ուրացումը (Ռեմբրանդտ)|Սուրբ Պետրոսի ուրացումը]]*
File:Knüpfer Denial of Saint Peter.jpg| Կնուպֆեր, *Սուրբ Պետրոսի ուրացումը*
File:Adam de Coster - The Denial of Saint Peter.jpg|Ադամ դե Կոստեր, *Սուրբ Պետրոսի ուրացումը*
File:Theodoor Rombouts The Denial of Saint Peter.jpg| Թեոդոր Ռոմբոութս, *Սուրբ Պետրոսի ուրացումը*, 1789
File:Le Reniement de saint Pierre.jpg|Գերհարդ վանբ Հոնթհորսթ, *Սուրբ Պետրոսի ուրացումը*, 1618-1620
File:La negación de San Pedro (Tournier).jpg|Նիկոլա Տուրնիե, *Սուրբ Պետրոսի ուրացումը*, 1625
File:The_Denial_of_Saint_Peter,_about_1648,_Mathieu_Le_Nain.jpg|Մաթյո Լե Նեն, *Սուրբ Պետրոսի ուրացումը*, 1648


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաքյալներ
Կատեգորիա:Նոր Կտակարան
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն