Ռանվիեի հանգույցներ

**Ռանվիեի հանգույցներ**, հայտնի են նաև որպես **միելինային** **թաղանթի ճեղքեր**, տեղակայված են միելինապատ աքսոնի երկայնքով, որտեղ աքսոլեմման բաց է արտաբջջային տարածության համար: Ռանվիեի հանգույցները աքսոնի չմեկուսացված հատվածներ են, որոնք հարուստ են նատրիումական և կալիումակամ իոնային անցուղիներով, որոնք գտնվում են բջջային ադհեզիայի մոլեկուլների հետ կոմպլեքսների մեջ, ինչը թույլ է տալիս դրանց՝ մասնակցել գործողության պոտենցիալի ձևավորման համար անհրաժեշտ իոնային փոխանակմանը: Միելինապատ աքսոններում նյարդային իմպուլսների հաղորդականությունը կոչվում է «ցատկային» հաղորդականություն՝ քանի որ գործողության պոտենցիալը, կարծես, «ցատկում» է  աքսոնի երկայնքով մեկ հանգույցից մյուսը: Սա հանգեցնում է գործողության պոտենցիալի ավելի արագ տարածմանը: Ռանվիեի հանգույցներ առկա են և՛ ծայրամասային, և՛ կենտրոնական նյարդային համակարգերում:

## Ընդհանուր ակնարկ
մինի|Ռանվիեի հանգույցները ծայրամասային նյարդային համակարգում|263x263px
Հանգույցները հիմնականում կազմված են նատրիումի և կալիումի պոտենցիալ-կախյալ իոնային անցուղիներից, բջջային ադհեզիայի մոլեկուլներից, ինչպիսիք են նեյրոֆասցին-186-ը և նյարդաբբջջային ադհեզիայի մոլեկուլը (NrCAM), բջջակմաղքի սպիտակուցներից, ինչպիսիք են անկիրին-G-ն և սպեկտրինβIV-ը։ Ողնաշարավորների շատ աքսոններ պատված են միելինային թաղանթով, ինչը նպաստում է գործողության պոտենցիալի արագ և արդյունավետ ցատկային տարածմանը: Նեյրոնների և գլիալ բջիջների միջև կապերի միելինապատ նյարդաաթելերում նկատվում է տարածական և ժամանակային կարգավորման բավականին բարձր մակարդակ: Կենտրոնական նյարդային համակարգի (ԿՆՀ) միելինացնող գլիալ բջիջները՝  օլիգոդենդրոցիտները և ծայրամասային նյարդային համակարգի (ԾՆՀ) Շվանի բջիջները, փաթաթված են աքսոնի շուրջ, և աքսոլեման որոշակի հատվածներում թողնում են բաց՝ առաջացնելով Ռանվիեի կանոնավոր տեղակայված հանգույցները։

Միջհանգույցային գլիալ թաղանթները միաձուլված են՝ առաջացնելով կոմպակտ միելին, իսկ միելինացնող բջիջների ցիտոպլազմայով լցված հարհանգուցային օղակները հանգույցների երկու կողմերում պարուրաձև փաթաթված են աքսոնի շուրջ։ Այս կառուցվածքը պահանջում է միելինացնող բջիջների թաղանթների տարբեր հատվածների միջև հստակ ձևավոևված և մասնագիտացած կապերի առաջացում։ Ռանվիեի յուրաքանչյուր հանգույց սահմանազատված է հարհանգուցային հատվածներով, որտեղ գլիալ բջիջների օղակները սերտ կապերով կապվում են աքսոնային թաղանթին։

Ռանվիեի հանգույցների միջև ընկած հատվածը կոչվում է միջհանգույցային տարածություն, իսկ դրա արտաքին մասը, որը շփվում է հարհանգուցային հատվածի հետ, կոչվում է յուքստա-հարհանգուցային շրջան: Հանգույցները ԾՆՀ-ում պատիճավորված են Շվանի բջիջների թաղանթի արտաքին մակերեսի միկրոթավիկներով, իսկ ԿՆՀ-ում՝ աստրոցիտների հարհանգուցային ելուստներով:

## Կառուցվածք
Միջհանգուցային տարածությունները միելինի հատվածներ են, որոնց միջև միելինի ընդհատումները հենց հանգույցներն են: Միջհանգուցային տարածությունների չափերը և հանգույցների հեռավորությունները տարբերվում են նյարդաթելի տրամագծից կախված՝ այսպիսով օպտիմալիզացնելով հաղորդչականության արագությունը: Հանգույցների չափը տատանվում է 1-2մկմ սահմաններում, իսկ միջհանգուցային տարածությունները կարող են ունենալ մինչև (և երբեմն նույնիսկ ավելի քան) 1.5 միլիմետր երկարություն՝ կախված աքսոնի տրամագծից և նյարդաթելի տեսակից:

Հանգույցը և հարհանգուցային հատվածները կառուցվածքով տարբերվում են կոմպակտ միելինային թաղանթի տակ գտնվող միջհանգուցային տարածություններից, սակայն իրար բավականին նման են ԿՆՀ-ում և ԾՆՀ-ում: Աքսոնը հանգույցում ենթարկվում է արտաբջջային միջավայրին ազդեցությանը և ունի համեմատաբար նեղացած տրամագիծ: Աքսոնի տրամագծի փոքրացումը ապահովում է այս հատվածում նյարդաթելերի ավելի բարձր խտությունը, որը բերում է նյարդաթելերի թաղանթների ավելի քիչ ֆոսֆորիլացման և ազդակի ավելի դանդաղ հաղորդման։ Հանգույցներում մեծանում է նաև վեզիկուլների և այլ օրգանոիդների խտությունը, ինչը ևս ենթադրում է, որ կա աքսոնալ հաղորդականության դանդաղում երկու ուղղություններով։

Այսպիսով, Շվանի բջջի երկայնական հատվածավորումը ուսումնասիրելիս կարելի է առանձնացնել 3 հիմնական հատված՝ միջհանգուցային տարածությունը, հարհանգուցային հատվածը և բուն հանգույցը։ Միջհանգույցային տարածությունում Շվանի բջիջն ունի ցիտոպլազմայի արտաքին շերտ, կոմպակտ միելինային թաղանթ և ցիտոպլազմայի ներքին շերտ, ինչպես նաև աքսոլեմա։ Հարհանգուցային հատվածներում ցիտոպլազմայի շերտերը շփվում են աքսոլեմայի հաստացումների հետ՝ նրանց հետ առաջացնելով սերտ միացումներ։ Հանգույցում աքսոլեման շփվում է Շվանի բջիջների միկրոթավիկների հետ և պարունակում է բավականին խիտ բջջակմախք։

### Տարբերությունները ԿՆՀ-ում և ԾՆՀ-ում
Չնայած կտրվածքների ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ և՛ կենտրոնական, և՛ ծայրամասային նյարդային համակարգերում հանգույցային աքսոլեման համեմատած միջհանգուցային տարածությունների՝ հարուստ է որոշակի թաղանթային մասնիկներով, կան որոշ կառուցվածքային տարբերություններ, որոնք պայմանավորված են աքսոնները շրջապատող բջիջների առանձնահատկությամբ: ԾՆՀ-ում միկրոթավիկները դուրս են գալիս Շվանի բջիջների ցիտոպլազմայի արտաքին շերտից և շատ մոտ են հանգույցային աքսոլեմային: Շվանի բջիջների ելուստները ուղղահայաց են հանգույցներին: ԿՆՀ-ում հանգույցների մոտակայքում հայտնաբերվում են մեկ կամ մի քանի աստրոցիտային ելուստներ: Հետազոտողները նշում են, որ այս ելուստները առաջանում են բազմաֆունկցիոնալ աստրոցիտներից, այլ ոչ թե հանգույցի հետ հատուկ շփման համար նախատեսված աստրոցիտների առանձին պոպուլյացիայից: Մյուս կողմից, ԾՆՀ-ում Շվանի բջիջները շրջապատող բազալ թաղանթը շարունակվում է հանգույցի երկայնքով: Մեկ հետազոտություն առաջարկում է, որ ԿՆՀ-ում նյարդային բջիջները անհատապես փոփոխում են հանգույցների չափերը՝ հաղորդման արագությունները կարգավորելու նպատակով, և հանգույցների երկարությունը տարբեր աքսոնների միջև շատ ավելի է տատանվում, քան մեկ աքսոնի ներսում։

### Կազմություն
Ռանվիեի հանգույցները պարունակում են գործողության պոտենցիալ առաջացմանը մասնակցող Na+/Ca2+ անցուղիների և պոտենցիալ կախյալ Na+ անցուղիների բարձր խտություն: Նատրիումական անցուղին բաղկացած է բուն անցուղին ձևավորող α և անցուղին արտաբջջային և ներբջջային բաղադրիչներին կապող երկու β ենթամիավորներից: Կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային համակարգերի Ռանվիեի հանգույցները հիմնականում բաղկացած են αNaV1.6 և β1 ենթամիավորներից: β ենթամիավորների արտաբջջային հատվածը կարող է կապվել այլ սպիտակուցների հետ, ինչպիսիք են տենասցին R-ը և բջջային ադհեզիայի մոլեկուլները՝ նեյրոֆասցինը և կոնտակտինը: Կոնտակտինը նաև առկա է ԿՆՀ-ի հանգույցներում, և այս մոլեկուլի հետ փոխազդեցությունը ուժեղացնում է Na+ անցուղիների թաղանթային էքսպրեսիան:

Անկիրինը կապված է βIV սպեկտրինի հետ, որը սպեկտրինի իզոֆորմ է, և որի բարձր քանակ հայտնաբերվում է Ռանվիեի հանգույցներում և աքսոնի սկզբնական հատվածներում: Ծայրամասային նյարդային համակարգի հանգույցները շրջապատված են Շվանի բջջային միկրոթավիկներով, որոնք պարունակում են ERMs և EBP50, որոնք հավանաբար ապահովում են կապը ակտինի միկրոթելերի հետ: Ռանվիեի հանգույցներում դիտվում է նաև արտաբջջային մատրիքսի որոշ սպիտակուցների բարձր պարունակություն, այդ թվում՝ տենասցին-R, Bral-1 և պրոտեոգլիկան NG2, ինչպես նաև ֆոսֆական և վերսիկան V2: ԿՆՀ հանգույցներում աքսոնալ սպիտակուցները նույնպես ներառում են կոնտակտին. սակայն, ի տարբերություն ԾՆՀ-ի, Շվանի բջջային միկրոթավիկները փոխարինվում են աստրոցիտների հարհանգուցային ելուստներով:

### Մոլեկուլային կազմ
Հանգույցների մոլեկուլային կազմ կազմը համապատասխանում է իմպուլսի տարածման գործում նրանց կատարած դերին: Հանգույցում նատրիումական անցուղիների բարձր մակարդակը՝ համեմատած միջհանգուցային տարածության հետ, ենթադրում է, որ թաղանթային մասնիկների քանակը համապատասխանում է նատրիումական անցուղիների քանակին: Կալիումական անցուղիները էապես բացակայում են հանգույցային աքսոլեմայում, մինչդեռ դրանք խիստ կենտրոնացված են հարհանգուցային հատվածի աքսոլեմայում և Շվանի բջջային թաղանթներում: Կալիումական անցուղիների ճշգրիտ գործառույթը լիովին բացահայտված չէ, բայց հայտնի է, որ դրանք կարող են նպաստել գործողության պոտենցիալների արագ վերաբևեռացմանը կամ կարևոր դեր խաղալ հանգույցներում կալիումի իոնների բուֆերացման գործում: Ի տարբերություն պոտենցիալ կախյալ նատրիումական և կալիումական անցուղիների այս խիստ անհավասար բաշխմանը՝ չմիելինացված նյարդաթելերում սրանք բաշխված են դիֆուզ:

Հանգույցային թաղանթի տակ գտնվող թելանման ցանցը պարունակում է սպեկտրին և անկիրին կոչվող բջջակմաղքային սպիտակուցներ։ Անկիրինի բարձր խտությունը կարող է ունենալ կարևոր գործառութային նշանակություն, քանի որ հանգույցներում կուտակված մի շարք այլ սպիտակուցներ ունեն անկիրինի հետ կապվելու արտահայտված ունակություն։ Այս սպիտակուցների, այդ թվում՝ անկիրինի, պարունակությունը բարձր է աքսոնների սկզբնական հատվածում, ինչը վկայում է նրանց գործառութային առնչության մասին։ Սակայն մինչ այժմ հայտնի չէ, թե այս մոլեկուլային բաղադրիչները ինչ կապ ունեն նատրիումական անցուղիների՝ հանգույցներում կուտակման հետ։

## Զարգացում
### Նյարդաթելերի միելինացում
Ծայրամասային նյարդաթելերի միելինացման գործընթացի ընթացքում Շվանի բջիջներում տեղի ունեցող բարդ փոփոխությունները դիտարկվել և հետազոտվել են շատերի կողմից: Աքսոնի սկզբնական ծածկումը միելինով տեղի է ունենում առանց ընդհատումների՝ Շվանի բջջի ամբողջ երկարությամբ: Այս գործընթացի ընթացքում Շվանի բջջի թաղանթն առաջացնում է դեպի ներս ուղղված ծալք, այսպիսով առաջացնելով երկշերտ թաղանթ։ Այս թաղանթը անընդհատ ձգվում և պարուրաձև փաթաթվում է, քանի որ Շվանի բջջի մակերեսի ծալքավորումը շարունակվում է: Արդյունքում, միելինային թաղանթի լայնական հատույթի տրամագծով  հեշտությամբ կարելի է տեսնել, որ միելինային թաղանթի հաստությունը մեծացել է: Ակնհայտ է նաև, որ պարույրի յուրաքանչյուր հաջորդական շերտ ավելի երկար է՝ պտույտների քանակի աճին զուգընթաց: Այնուամենայնիվ, պարզ չէ, թե արդյոք միելինային թաղանթի հաստության աճը կարող է պայմանավորված լինել միայն պարույրի յուրաքանչյուր հաջորդական պտույտով, ինչպես բացատրվել է նախկինում: Աքսոնի երկայնքով երկու Շվանի բջիջների հանդիպման հատվածում Շվանի բջջի ծալքերը լիարժեք չեն համադրվում, քանի որ դրանք ուղղված են իրար հակառակ։ Այսպիսով երկու Շվանի բջիջների միջև եղած տարածությունում էլ հենց առաջանում է Ռանվիեի հանգույց կոչվող շրջանը։

### Վաղ փուլեր
Հետազոտողները ցույց են տվել, որ զարգացող կենտրոնական նյարդային համակարգում (ԿՆՀ) Nav1.2 անցուղիները սկզբնական փուլերում ի հայտ են գալիս Ռանվիեի բոլոր նոր ձևավորվող հանգույցներում։ Հասունացմանը զուգահեռ հանգույցներում գտնվող Nav1.2-ի քանակը նվազում է, և դրանք փոխարինվում են Nav1.6 անցուղիներով։ Nav1.2-ը առկա է նաև ծայրամասային նյարդային համակարգի (ԾՆՀ) Ռանվիեի հանգույցների ձևավորման ժամանակ, ինչից կարելի է ենթադրել, որ նատրիումական անցուղիների ենթատեսակների այս փոխարինումը ընդհանուր երևույթ է ինչպես ԿՆՀ-ում, այնպես էլ ԾՆՀ-ում։ Նույն հետազոտության ընթացքում ցույց է տրվել, որ վաղ միելինացման փուլերում Nav1.6 և Nav1.2 անցուղիները միասին են տեղակայվում Ռանվիեի շատ հանգույցներում։ Սա հանգեցրել է այն ենթադրությանը, որ հենց Nav1.2 և Nav1.6 անցուղիների վաղ կուտակումներն են հետագայում դառնում Ռանվիեի լիարժեք հանգույցներ։ Հայտնի է նաև, որ նեյրոֆասցինը Ռանվիեի նոր ձևավորվող հանգույցներում կուտակվող առաջին սպիտակուցներից մեկն է։ Այն ծառայում է որպես հիմք՝ անկիրին-G-ի, նատրիումական անցուղիների (Nav) և այլ սպիտակուցների կապման համար։ Վերջին հետազոտութոյւնները ցույց են տվել, որ Շվանի բջիջների միկրոթավիկների սպիտակուցը՝ գլիոմեդինը, հավանաբար կապվում է աքսոնային նեյրոֆասցինի հետ։ Սա կարևոր ապացույց է այն բանի, որ նեյրոֆասցինը կարևոր դեր ունի Ռանվիեի հանգույցներում նատրիումական անցուղիների կուտակման գործում։ Բացի այդ, Lambert-ի և Eshed-ի հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նեյրոֆասցինը կուտակվում է դեռևս մինչև նատրիումական անցուղիների հայտնվելը և, ամենայն հավանականությամբ, կարևոր դեր է խաղում Ռանվիեի հանգույցների ձևավորման ամենավաղ փուլերում։ Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ գոյություն ունեն մի քանի մեխանիզմներ, որոնք միասին և փոխլրացնող ձևով նպաստում են նատրիումական անցուղիների կուտակմանը Ռանվիեի հանգույցներում։

### Հանգույցի ձևավորում
Առաջին փուլում տեղի է ունենում բջջային ադհեզիայի մոլեկուլների կուտակում, ինչպիսիք են NF186-ը կամ NrCAM-ը։ Այս մոլեկուլների ներբջջային հատվածները փոխազդում են անկիրին-G-ի հետ, որը ծառայում է որպես նատրիումական անցուղիների ամրացման հենակետ։ Ծայրամասային նյարդային համակարգում այս փոխազդեցությունը լավ ուսումնասիրված է։ Ig ընտանիքին պատկանող թաղանթային սպիտակուց NrCAM-ը գործում է որպես «առաջամարտիկ» մոլեկուլ Ռանվիեի հանգույցների ձևավորման ընթացքում՝ նպաստելով անկիրին-G-ի կուտակմանը։ Անկիրին-G-ն միջնորդ սպիտակուց է, որը կապում է ակտին–սպեկտրին բջջակմախքային սպիտակուցը հանգույցում գտնվող իոնային անցուղիների հետ։ Միևնույն ժամանակ, գլիալ բջիջի պերիաքսոնալ ելուստը փաթաթվում է աքսոնի շուրջը՝ ձևավորելով հարհանգուցային շրջանները։ Գլիալ բջջի այս շարժումը աքսոնի երկայնքով նպաստում է Ռանվիեի հանգույցների ամբողջական ձևավորմանը, քանի որ թույլ է տալիս հարևան գլիալ բջիջների եզրերին առաջացած կիսահանգույցներին (հեմինոդներին) միաձուլվել և ձևավորել ամբողջական հանգույցներ։ Հարհանգուցային հատվածներում ձևավորվում են սերտ միացումներ, որոնց գլիալ հարհանգուցային օղակներում կուտակվում է NF155 սպիտակուցը։

Հանգույցային և հարհանգուցային շրջանների վաղ տարբերակմանը անմիջապես հաջորդում է կալիումական անցուղիների, ինչպես նաև Caspr2 և TAG1 սպիտակուցների կուտակումը յուքստա-հարհանգուցային շրջաններում։ ՍԴպիտակուցների այս կուտակումը համընկնում է կոմպակտ միելինի ձևավորման հետ։ Հասուն հանգուցային շրջաններում ներբջջային սպիտակուցների հետ փոխազդեցությունները կենսական նշանակություն ունեն հանգույցների կառուցվածքային կայունության համար։ Կենտրոնական նյարդային համակարգում օլիգոդենդրոցիտները չունեն միկրոթավիկներ, սակայն նրանք կարող են կուտակել որոշ աքսոնային սպիտակուցների՝ արտազատվող տարբեր գործոնների միջոցով։ Այս գործոնների համակցված ազդեցությունը, ինչպես նաև օլիգոդենդրոցիտի պերիաքսոնալ ելուստի փաթաթման ընթացքում առաջացող հետագա շարժումները, կարող են բացատրել ԿՆՀ-ում Ռանվիեի հանգույցների վերջնական ձևավորումը։
մինի|Ռանվիեի հանգույցները կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային համակարգերում

## Գործառույթ
### Գործողության պոտենցիալ
Գործողության պոտենցիալը դրական և բացասական իոնների կարճատև «պայթյունային» հոսք է, որը տարածվում է բջջի թաղանթով մեկ։ Գործողության պոտենցիալների առաջացումն ու տարածումը նյարդային համակարգում հաղորդականության հիմնական մեխանիզմներից մեկն է։ Գործողության պոտենցիալը իրենից ներկայացնում է պոտենցիայի լիցքերի արագ շրջում աքսոնի պլազմային թաղանթի երկու կողմերի միջև։ Այս արագ փոփոխությունները կատարվում են թաղանթում տեղակայված պոտենցիալ կախյալ իոնային անցուղիների միջոցով։ Գործողության պոտենցիալը բջջի մեկ հատվածից տարածվում է դեպի մյուսը, սակայն իոնների իրական հոսքը թաղանթով տեղի է ունենում միայն Ռանվիեի հանգույցներում։ Արդյունքում, գործողության պոտենցիալի ազդակը «ցատկում» է աքսոնի երկայնքով՝ հանգույցից հանգույց, այլ ոչ թե հարթ ու շարունակական կերպով տարածվում, ինչպես դա տեղի է ունենում միելին չունեցող աքսոններում։ Այս երևույթը հնարավոր է դառնում Ռանվիեի հանգույցներում պոտենցիալ կախյալ նատրիումական և կալիումական իոնային անցուղիների խիտ կուտակման շնորհիվ։

### «Ցատկային» հաղորդականություն
Քանի որ աքսոնը կարող է լինել միելինապատ կամ առանց միելինի, գործողության պոտենցիալը կարող է տարածվել աքսոնի երկայնքով երկու տարբեր եղանակով։ Այս եղանակներն են՝ շարունակական հաղորդումը՝ առանց միելինի աքսոններում, և ցատկային (սալտատոր) հաղորդումը՝ միելինապատ աքսոններում։ Ցատկային հաղորդումը նշանակում է, որ գործողության պոտենցիալը միելինապատ աքսոնի երկայնքով շարժվում է առանձին «ցատկերով»։

Այս գործընթացի ընթացքում էլեկտրական լիցքը պասիվ կերպով տարածվում է մեկ Ռանվիեի հանգույցից դեպի հաջորդը և ապաբևեռացնում այն մինչև շեմային մակարդակ։ Դրանից հետո այդ հանգույցում առաջանում է նոր գործողության պոտենցիալ, որը կրկին պասիվ կերպով տարածվում է դեպի հաջորդ հանգույցը, և այսպես շարունակ։

Ցատկային հաղորդումն ունի մեկ կարևոր առավելություն՝ համեմատած միելին չունեցող աքսոններում տեղի ունեցող հաղորդման հետ։ Այն զգալիորեն արագացնում է ազդակի տարածումը, ինչի արդյունքում նեյրոնների միջև հաղորդակցությունն ավելի արագ է ընթանում։ Սակայն մյուս կողմից, կախված նեյրոնի միջին ակտիվացման հաճախականությունից, հաշվարկները ցույց են տալիս, որ օլիգոդենդրոցիտների հանգստյան պոտենցիալի պահպանման համար պահանջվող էներգիան կարող է գերազանցել գործողության պոտենցիալների ընթացքում խնայվող էներգիան։ Այս պատճառով աքսոնների միելինապատումը միշտ չէ, որ հանգեցնում է ընդհանուր էներգախնայողության։

## Ձևավորման կարգավորում
### Հարհանգուցային կարգավորում միտոքոնդրիումների միջոցով
Միտոքոնդրիումները և այլ թաղանթապատ օրգանոիդները սովորաբար մեծ քանակությամբ կուտակված են ծայրամասային միելինապատ աքսոնների հարհանգուցային շրջաններում, հատկապես մեծ տրամաչափ ունեցող աքսոններում։ Այս կուտակման ճշգրիտ ֆիզիոլոգիական դերը և այն կարգավորող գործոնները դեռևս ամբողջությամբ պարզաբանված չեն։ Սակայն հայտնի է, որ միտոքոնդրիաները հիմնականում գտնվում են բջջի այն հատվածներում, որտեղ էներգիայի պահանջը բարձր է։ Այս նույն հատվածներում սովորաբար առկա են նաև նեյրոնի աճի կոները, սինապսային վերջույթները և գործողության պոտենցիալի առաջացման ու վերականգնման վայրերը, ինչպիսիք են Ռանվիեի հանգույցները։ Սինապսային վերջույթներում միտոքոնդրիումները արտադրում են ԱԵՖ, որն անհրաժեշտ է վեզիկուլների շարժման և նեյրոհաղորդիչների փոխանցման համար։ Ռանվիեի հանգույցներում միտոքոնդրիումները կարևոր դեր են խաղում նյարդային ազդակի հաղորդման մեջ՝ արտադրելով ԱԵՖ, որը անհրաժեշտ է մեծ էներգիա պահանջող իոնային պոմպերի ակտիվության պահպանման համար։ Այս փաստը հաստատվում է նաև նրանով, որ ծայրամասային մեծ աքսոնների հարհանգուցային շրջանի պլազմայում մոտ հինգ անգամ ավելի շատ միտոքոնդրիումներ կան, քան նույն նյարդաթելերի միջհանգույցային տարածություններում։

### Հանգուցային կարգավորում
#### αII-սպեկտրինի միջոցով
Միելինապատ աքսոններում ցատկային (սալտատոր) հաղորդումը պահանջում է Ռանվիեի հանգույցների ճիշտ կարգավորում, որտեղ առկա է պոտենցիալ կախյալ նատրիումական անցուղիների մեծ պարունակություն։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ բջջալմաղքի բաղադրիչներից մեկը՝ αII-սպեկտրինը, վաղ փուլերում մեծ քանակությամբ կուտակվում է հանգույցներում և հարհանգուցային հատվածներում, սակայն հանգույցների հասունացման ընթացքում այս մոլեկուլի էքսպրեսիան անհետանում է։ Միևնույն ժամանակ ապացուցված է, որ աքսոնի բջջակմաղքում գտնվող αII-սպեկտրինը խիստ անհրաժեշտ է նատրիումական անցուղիների կայունացման և Ռանվիեի հանգույցների ճիշտ կարգավորման համար։

#### Հնարավոր կարգավորում OMgp միջոցով
Ավելի վաղ ցույց էր տրվել, որ OMgp մոլեկուլը (օլիգոդենդրոցիտների միելինային գլիկոպրոտեին) կուտակվում է Ռանվիեի հանգույցներում և կարող է կարգավորել հարհանգուցային կառուցվածքները, հանգույցի երկարությունը և հանգույցների շրջանում աքսոնների ճյուղավորումը։ Սակայն հետագա հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ  հանգույցներում OMgp-ը հայտնաբերելու համար օգտագործված հակամարմինը խաչաձև ռեակցիա է տալիս մեկ այլ  բաղադրիչի՝ վերսիկան V2-ի հետ։ Ավելին, պարզվեց, որ OMgp-ը անհրաժեշտ չէ Ռանվիեի հանգույցների և հարհանգուցային հատվածների ամբողջականության պահպանման համար։ Այս արդյունքները հակասում են նախկինում ստացված տվյալներին՝ OMgp-ի տեղակայման կարևորության և Ռանվիեի հանգույցներում նրա ենթադրվող գործառույթների մասին։

## Կլինիկական նշանակություն
Նեյրոններում պարունակվող այս սպիտակուցների վնասումը կարող է հանգեցնել ճանաչողական խանգարումների և տարբեր նյարդաբանական հիվանդությունների։

## Պատմություն
ձախից|մինի|Լուի-Անտուան Ռանվիե (1835–1922)
Նյարդաթելերի միելինապատ շերտը հայտնաբերել և անվանել է գերմանացի պաթոլոգ-անատոմ Ռուդոլֆ Վիրխովը 1854 թվականին։ Հետագայում ֆրանսիացի պաթոլոգ-անատոմ Լուի-Անտուան Ռանվիեն հայտնաբերեց միելինի շերտի մեջ առկա հանգույցները կամ ընդհատումները, որոնք այսօր կոչվում են նրա անունով։ Ռանվիեն ծնվել է Լիոն քաղաքում և 19-րդ դարի վերջին ամենահայտնի հյուսվածքաբաններից մեկն էր։ 1867 թվականին նա թողեց պաթոլոգիական հետազոտությունները և դարձավ ֆիզիոլոգ Կլոդ Բեռնարի օգնականը։ 1875 թվականին Փարիզի Ֆրանսիայի քոլեջում դարձել է Ընդհանուր անատոմիայի ամբիոնի վարիչ։

Ռանվիեն հանգույցները հայտնաբերեց 1878 թվականին։ Լուդվիգ Մաութների կողմից մշակված ներկման տեխնիկայի օգնությամբ նա նկատեց, որ միելինապատ աքսոնները ներկվում են միայն կանոնավոր ինտերվալներով, ինչը հանգեցրեց հանգույցների հայտնաբերմանը։ Սխալմամբ հաղորդվում է, որ նա ժխտեց Կենտրոնական նյարդային համակարգում (ԿՆՀ) հանգույցների գոյության գաղափարից, չնայած որ դրանց առկայությունը հետագայում հաստատվեց։

Նրա օգտագործած հյուսվածքաբանական տեխնիկաները ինչպես վնասված, այնպես էլ նորմալ նյարդաթելերի վրա, ձեռք բերեցին համաշխարհային ճանաչում։ Ռանվիեի դիտարկումները աքսոնների հանգույցների, վնասված նյարդաթելերի դեգեներացիայի և վերականգնման վերաբերյալ մեծ ազդեցություն ունեցան Փարիզի Սալպետրիեր բժշկական կենտրոնում նյարդաբանության զարգացման վրա։ Մի որոշ ժամանակ անց նա հայտնաբերեց նյարդաթելերի միելինային շերտի ընդհատումները, որոնք էլ հետագայում կոչվեցին Ռանվիեի հանգույցներ։ Այս հայտնագործությունը նրան մղեց մանրակրկիտ ուսումնասիրելու միելինային շերտերը և Շվանի բջիջները։

## Հավելյալ նկարներ

Պատկեր:Complete_neuron_cell_diagram_en.svg|Նեյրոնի ամբողջական կառուցվածքային պատկեր
Պատկեր:Gray634.png|Միելինապատ նյարդաթելեր՝ ներկված արծաթի նիտրատով


## Տես նաև
* Շվանի բջիջ
* Օլիգոդենդրոցիտ
* Աստրոցիտ
* Միելին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենսաբանական թաղանթ
Կատեգորիա:Նեյրոֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգ