open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դավիթ Ագոնին

**Դավիթ Ագոնին** (), ՌՍՖՍՀ գնդակային հրաձգության վաստակավոր մարզիչ (1964), ԽՍՀՄ գնդակային հրաձգության վաստակավոր մարզիչ (1970)։

## Կենսագրություն
Եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, կոչումով շարքային, հրաձիգ է։

Եղել է կադրային զինվորական։ 1948 թվականից ԽՍՀՄ զինված ուժերի գնդակային հրաձգության (հրացան, ատրճանակ) բազմակի չեմպիոն է, 1951 թվականին ԽՍՀՄ ռեկորդակիր, գնդակային հրաձգության գծով ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։ 1964 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ սպորտի պատվավոր վարպետ։

Գնդակային հրաձգության առումով մարզել է ԽՍՀՄ հավաքական թիմին՝ Կուբա, ԽՍՀՄ Զինված ուժեր,Կարելո-ֆիննական ԽՍՀ,Կարելյան Ինքնավար ԽՍՀ։

Համամիութենական կարգի մրցավար է (1974)։ 1977 թվականից պաշտոնաթող փոխգնդապետ է։

Նա նաև օլիմպիական մրցավար (1980)։

## Գրականություն

* Կարելյան սպորտի վետերաններ` մասնակիցներ Պետրոզավոդսկ 2017
## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Էստոնիայի Էներգետիկա

**Էստոնիայի Էներգետիկան** ներառում է Էստոնիայում էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը, բաշխումը և ներմուծումը, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիայի արտադրության կառավարման քաղաքականությունը։ 2019 թվականին էլեկտրաէներգիայի ընդհանուր սպառման մեջ վերականգնվող էներգիայի մասնաբաժինը կազմել է 21 %։ Էստոնիայի կառավարության ավելի վաղ դրված նպատակի համաձայն ՝ Էստոնիայում վերականգնվող էլեկտրաէներգիան պետք է ծածկեր 2020 թվականին սպառման առնվազն 17,6%-ը, իսկ 2030 թվականի նպատակը ծածկեր էլեկտրաէներգիայի սպառման առնվազն 30%-ը։ 2020 թվականի երրորդ եռամսյակում վերականգնվող աղբյուրներից արտադրված էլեկտրաէներգիան կազմել է Էստոնիայում արտադրված ամբողջ էլեկտրաէներգիայի 37 %-ը և ծածկել սպառման ավելի քան 25 %-ը։

Eesti Energia ընկերությունը պատկանում է Եվրոպայի խոշորագույն Նարվյան էլեկտրակայաններին, որոնք աշխատում են թերթաքարային գազով։ Էստոնիայի էներգիայի ավելի քան 90 %-ը արտադրվել է (2007 տարի) Նարվյան էլեկտրակայաններով։

Էստոնիայի էկոնոմիկայի նախարարության օրինագիծն այն մասին է, որ 2020 թվականից ավտոմեքենաները պետք է լիցքավորվեն կենսաբազմազանության 10 % պարունակող վառելիքով, ընդ որում խնդրահարույց է այդ պահանջի տարածումը ռազմական մեքենաների վրա։

## Արտադրության վիճակագրություն

## Վերականգնվող էներգիա

### [[Հողմաէներգետիկա]]
2019 թվականին Էստոնիայում հողմաէլեկտրակայանի ընդհանուր հզորությունը կազմել է 320 ՄՎտ։

### [[Արևային էներգիա]]
2019 թվականին Էստոնիայում հողմաէլեկտրակայանի ընդհանուր հզորությունը կազմում էր 107 ՄՎտ։

## Փաստեր
Էստոնիայի 1,3 մլն բնակչին բաժին է ընկնում Էլեկտրամոբիլների համար նախատեսված 165 լիցքավորման կետերի ցանցը։

Գլոբալ տաքացում. ածխաթթու գազի հսկայական քանակությունը մթնոլորտ է արտանետվում Էստոնիայի տարածքից թերթաքարային գազի արդյունահանման վայրերից, ինչն ուժեղացնում է ջերմոցային էֆեկտը (և արդյունքում ՝ գլոբալ տաքացումը)։

## Արտաքին հղումներ
* *Բորիս Մարցինկևիչ* Լիտվան ինչով է զարմացնում ամբողջ աշխարհի էներգետիկներին // Sputnik  2018 թ. մայիս

## Ծանոթագրություններ
Տղաները գնում էին ռազմաճակատ

**«Տղաները գնում էին ռազմաճակատ»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը նկարահանվել է 1975 թվականին ռեժիսոր Վալենտին Կոզաչկովի կողմից։

## Սյուժե
Աշուն 1943 թվական։ Հայրենական մեծ պատերազմ։ Թիկունքային քաղաքներից մեկում ստեղծվում է ուսումնարան, որը պատրաստում է ապագա խառատների։ Այստեղ սովորում են խառատային արհեստ և աշխատում են տարհանման մեջ գտնվող դեռահասներ, ովքեր պատերազմի ժամանակ կորցրել են իրենց ծնողներին։ Իրենց քաջ ու անձնվեր աշխատանքով տղաները անգնահատելի օգնություն են ցուցաբերում ճակատին…

## Դերերում
* Պետյա Չերկաշին – *Շուրա Կլոչկո, «Շուրուպ»
* [[Վովա Լյուտի]] – *Սենկա Կլիմչուկ 
* Դիմա Պասինկով – *Լենկա Գուսև 
* [[Սաշա Կոստյուչենկո]] – *Սաշկա Չերեպանով 
* Եվգենի Ռիբակով – *Ժենկա
* [[Սերգեյ Յակովլև]] – *Կոնդրատ Կոնդրատովիչ Պերևալով, գործարանի տնօրեն 
* Անդրեյ Պրաչենկո – *Անդրեյ Իվանովիչ Սիզիխ, բանվոր, երեխաների ուսուցիչ խառատային գործում
* [[Օլեգ Կորչիկով]] – *Չիժով, գվարդիայի կապիտան, որը փնտրում էր որդուն
* Զինաիդա Դեխտյարևա – *Ալեքսանդրա Վիկենտևնա, ուսուցիչ 
* [[Ալեքսանդրա Դանիլովա]] – *Մաշա մորաքույր
* Ստեպան Կռիլով – *Ստեպանիչ, հավաքման արտադրամասի բանվոր 
* [[Արկադի Սվիդերսկի]] – *լեյտենանտ, որը ներկա է զինվորական էշելոնի ուղարկմանը 
* Վ. Յաբլոչկին 
* Իգոր Ստարկով – *հավաքման արտադրամասի աշխատող, որը հագել է նավաստու շապիկ
* [[Օլեգ Դե-Ռիբաս]]
*[[Յան Կունիչեր]]
*[[Միշա Սինելնի]]
*[[Վովա Կոլեսով]]
*[[Իգոր Մոլդավան]]
*[[Յուրա Սախնևիչ]]
*[[Իգոր Յակովենկո]]
*[[Վալերի Կոլոդյաժնի]]
*[[Վալերի Բժեզիցկի]]
*[[Սերյոժա Դարի]]
*[[Ալյոշա Ռոժնև]]
*[[Օլեգ Պոժարչուկ]]
*[[Տոլյա Կելբաս]]
*[[Յուրա Պեոտրովսկի]]
*[[Վովա Կարպուլենկո]]
*[[Վանյա Ռաստորգուև]]
*[[Անդրեյ Զայ]]

=== Հնչյունավորող ===
* [[Լեոնիդ Ուտեսով]] – *երգի կատարում

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Իվան Վորոբյով 
* Ռեժիսոր՝ Վալենտին Կոզաչկով 
* Օպերատոր՝ Լեոնիդ Բուրլակա
* Նկարիչներ՝ Լարիսա Տոկարևա, Եվգենյա Լիոդտ
* Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Ստիխին

## Տեխնիկական տվյալներ
* Արտադրություն՝ Օդեսայի կինոստուդիա
* Գեղարվեստական ֆիլմ, մեկ սերիա, հեռուստատեսային, սև և սպիտակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Մանկաբարձի միջազգային օր

**Մանկաբարձի միջազգային օր**, միջազգային օր, որը նշվում է ամեն տարի՝ մայիսի 5-ին։

__TOC__

## Պատմություն
Մանկաբարձի օրվա գաղափարն առաջարկվել է 1987 թվականին Նիդերլանդներում՝ մանկաբարձների միջազգային կոնֆեդերացիայի կոնֆերանսում։ Այն կանոնավոր կերպով անցկացվում է 1992 թվականից և այսօր նշվում է ավելի քան 50 երկրում, այդ թվում՝ Ռուսաստանում և Բելառուսում։

## Գաղափար
Մանկաբարձի միջազգային օրը յուրաքանչյուր մանկաբարձի համար առիթ է մտածելու մասնագիտության մեջ ներգրավված յուրաքանչյուրի մասին՝ նոր կապեր հաստատելու և ավելի շատ գիտելիքներ ձեռք բերելու այն մասին, թե ինչ են անում մանկաբարձները աշխարհի համար։

Մինչև 2015 թվականը մանկաբարձների միջազգային կոնֆեդերացիան օրը նշել է «Աշխարհն այսօր ավելի քան երբևէ կարիք ունի մանկաբարձների» կարգախոսի ներքո՝ որպես մանկաբարձների անհրաժեշտությունը ընդգծելու արշավի մաս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* International Day of the Midwife
* International Midwives Day

Կատեգորիա:Առողջապահություն
Կատեգորիա:Մայիսի 5
Կատեգորիա:Մայիսի 5 տոներ
Կատեգորիա:Մայիսի տոներ
Կատեգորիա:Մանկաբարձություն
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Անհայտ էջեր հետախույզի կյանքից

**«Անհայտ էջեր հետախույզի կյանքից»** (), խորհրդային հերոսա-արկածային ֆիլմ, որը նկարահանվել է Անատոլի Ազոլսկու «Ավելորդը» () վեպի մոտիվներով։

## Սյուժե
Խորհրդային հետախույզը ուղարկվել է մինչպատերազմյան Գերմանիայի տարածք՝ գործակալական ցանցը ստուգելու նպատակով։ Ցանցը ձախողվել է, նա ուղարկում է տեղեկատվություն ԽՍՀՄ-ի վրա ֆաշիստական Գերմանիայի նախապատրաստվող հարձակման մասին։ Սակայն պետանվտանգության մարմիններում նրան չեն հավատում, ուզում են վերացնել և նրան հանձնարարություն են տալիս անձամբ համոզվել վերջին բացահայտման հուսալիության մեջ։ Նա կատարում է առաջադրանքը և չնայած նրա հետ դադարում են շփումները, շարունակում է ինքնուրույն գործել՝ առանց «կենտրոնի» աջակցության։

## Գլխավոր դերերում
* Յուրի Դուվանով – *Պյոտր Իլյիչ Խալյազին
* [[Անդրեյ Ալյոշին]] – *Վլադիմիր Ազով
* Վիտալի Զիկորա – *Իգնատ Բարիցկի
* [[Ալեքսանդրա Կոլկունովա]] – *Աննա Շումակ

## Դերերում

* Վիկտոր Ստեպանով – *գեներալ-լեյտենանտ Գոլիկով, ՌԿԿԱ հետախուզական վարչության պետ
* [[Գենադի Կորոլկով]] – *Պրիտուլա, գումարտակային կոմիսար
* Վլադիմիր Կորենև – *օբերշտուրմբանֆյուրեր Վալեցկի
* [[Գեդիմինաս Գիրդվայնիս]] – *փոխգնդապետ Խիմմել
* Վիտաուտաս Տոմկուս – *գնդապետ Ֆուս
* [[Վալերի Երեմիչև]] – *շտուրմբաննֆյուրեր ֆոն Բյուլով
* Մարինա Գոլուբ – *Թերեզա
* [[Վալերի Աֆանասև]] – *պարտիզանական ջոկատի հրամանատար
* Անտոն Սիվերս – *Մստիսլավ Շվյատսկի
* Մ. Գոլցևա – *երգչուհի
* Էլլա Կիսելյովա – *բնակարանի տիրուհի
* Վլադիմիր Տյուկին – *ֆոն Ռիտեր
* Վիկտոր Մուրգանով – *ֆոն Վրուբել
* [[Ստանիսլավ Ստրելկով]] – *Հանց
* Վլադիմիր Ֆերապոնտով – *Վլադիմիրի ուղեկիցը
* Գալինա Կազակովա – *ռադիստուհի
* Ալեքսանդր Աբրամով – *գերմանացի սպա
* Վլադիմիր Կուզնեցով – *գերմանացի սպա
* Եկատերինա Անդրեևա – *ուղևորուհի 
* [[Վիկտոր Բաշինսկի]] – *գերմանացի սպա
* Վալենտին Սմիրնով – ''Շվեյցարիա

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Անատոլի Ազոլսկի, Անատոլի Ուսով 
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Չեբոտարյով
* Բեմադրող օպերատոր՝ Նիկոլայ Օլոնովսկի 
* Նկարիչ՝ Նիկոլայ Սաուշին
* Կոմպոզիտոր՝ Վենիամին Բասներ 
* Ռեժիսոր՝ Էմմա Դուկելսկայա 
* Օպերատոր՝ Ե. Շվեդով

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Неизвестные страницы из жизни разведчика  // Мосфильм

Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Բարբարոսա (վեպ)

**«Բարբարոսա»** (), Վալենտին Պիկուլի պատմական վեպը, նախատեսված «Ընկած մարտիկների հրապարակ» երկերգության առաջին մասը։ Վեպը չի ավարտվել հեղինակի մահվան պատճառով։ Հրապարակվել է 1991 թվականին «Սովետսկի վոին» ամսագրում և մեկ տարի անց վերատպվել է «Роман-газета» թերթում։

## Սյուժե
Գիրքն ունի մի քանի սյուժետային գծեր։ Հիմնականը ներկայացնում է Ֆրիդրիխ Պաուլյուսի կյանքը, Ստալինգրադը պատերազմի ժամանակ և ԽՍՀՄ բարձրագույն ղեկավարությունը։

Ֆրիդրիխ Պաուլյուսը՝ Կասելի բանտային հաշվետարի որդին, Վերմախտի գեներալ-ֆելդմարշալ է, սովորում է, կարիերա է անում և ավարտում կյանքը խորհրդային գերության մեջ։ Վեպում բավականին մանրամասն նկարագրված է Պաուլյուսի աշխատանքը ԽՍՀՄ-ի վրա Գերմանիայի հարձակման պլանի` Բարբարոսա պլանի ստեղծման վրա։

Ստալինգրադի ղեկավար Չույանովը զբաղվում է սպառազինության պատրաստման, քաղաքի պաշտպանության և բնակչության սովի խնդիրներով։

Իոսիֆ Ստալինը և նրա շրջապատը Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբնական փուլերում հեղինակի կողմից ցուցադրվում են նսեմացուցիչ բնութագրերով։ Այս գնահատականը վիճարկվում է մի շարք պատմաբանների կողմից։

Բացի երեք հիմնական սյուժեային գծերից, վեպում բավականին մեծ տեղ է հատկացված հիտլերյան Գերմանիայի հրամանատարությունում ներքին փոխգործակցության նկարագրին, ֆաշիստական Իտալիայի և Բենիտո Մուսոլինիի նկարագրությանը, նախապատերազմական Ստալինգրադ քաղաքի նկարագրությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 գրքեր
Կատեգորիա:Անավարտ վեպեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրքեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Անհայտ զինվորը (ֆիլմ, 1955)

**«Անհայտ զինվորը»** (), ռեժիսոր Էդվին Լայնեի կինոֆիլմը, որը էկրան է բարձրացել 1955 թվականին։ Վյայնյո Լիննայի համանուն վեպի առաջին էկրանավորումն է։ Մինչ այժմ մնում է ֆիննական ամենահաջողված ֆիլմը․ կինոթատրոններում այն դիտել է շուրջ 2,8 մլն մարդ, ինչը կազմել է այն ժամանակվա Ֆինլանդիայի բնակչության կեսից ավելին։ 2000 թվականից սկսած՝ ամեն տարի Ֆինլանդիայի անկախության օրը պետական «Yle» հեռուստառադիոընկերությունը ֆիլմը ցուցադրում է իր ալիքներով։ 2017 թվականին թողարկվել է ֆիլմի նոր տարբերակը, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ակու Լոուհիմիեսը։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է խորհրդա-ֆիննական պատերազմի իրադարձությունների մասին, որոնք ցուցադրվել են սովորական ֆինն զինվորների աչքերով։ 1941 թվականի հունիսին գնդացրային դասակը, որի կազմի մեջ մտնում են ֆիլմի հերոսները, հրաման է ստանում շարժվել դեպի խորհրդային սահմանը։ Չնայած անփորձությանը, սկզբում հաջողությունը ուղեկցում է ֆիններին, նրանք նույնիսկ գրավում են Պետրոզավոդսկը և շարժվում են խորհրդային տարածքի խորքը։ Սակայն, երբ պատերազմը ձգձգվում է, և փորձությունները գնալով ավելի դաժան են դառնում, զինվորներին հասկանալի է դառնում իրենց պայքարի անհույս լինելը...

## Դերերում
* Կոստի Կլեմելյա – *լեյտենանտ Վիլե Կոսկելա
* [[Հեյկի Սավոլայնեն]] – *սերժանտ Ուրհո Հիետանեն
* Ռեյնո Տոլվանեն – *կապրալ Անտտի Ռոկկա
* [[Վեյկկո Սինիսալո]] – *կապրալ Լախտինեն
* Օկե Լինդման – *կապրալ Լեխտո
* Պենտտի Սիիմես – *Մյայատյա
* Լեո Ռյուտու – *շարքային Վանհալ
* Կաարլո Հալտունեն – *շարքային Ռահիկայնեն
* Մատտի Ռանին – *կապիտան Կարիլուոտո
* [[Յուսսի Յուրկա]] – *լեյտենանտ Լամմիո
* Թաունո Պալո – *մայոր Սարաստյե
* Պենտի Իրյալա – *կապիտան Կաառնա
* Վիլհո Սիիվոլա – ''կապրալ Մյակիլյա

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* 1956 - Կաթոլիկ կինոյի կազմակերպության մրցանակ Բեռլինի կինոփառատոնում,
* 1956 - «Յուսսի» ազգային 6 մրցանակ լավագույն ռեժիսոր (Էդվին Լայնե), լավագույն պրոդյուսեր (Տոյվո Սյարկկյա), լավագույն սցենար (Յուհա Նևալայնեն), լավագույն դերասան (Օկե Լինդման և Վեյկկո Սինիսալո), լավագույն մոնտաժի համար հատուկ մրցանակ (Արմաս Վալասվուո, Օսմո Հարքիմո),
* 1959 - առաջադրվել է ՄԱԿ-ի մրցանակի Բրիտանական կինոակադեմիայի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1955 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1941 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1942 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1943 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1944 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ֆիննական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Ցերեկային աստղեր (գիրք)

**«Ցերեկային աստղեր»** (), Օլգա Բերգգոլցի ինքնակենսագրական վիպակը Լենինգրադի շրջափակման ողբերգական օրերի մասին։ Ազատ ձևով գրված խոստովանական օրագիր է չափածո հատվածներով։ Առաջին խմբագրությունը հրատարակվել է 1955 թվականին, վերջնական խմբագրությունն ավարտվել է չորս տարի անց։ Գրքի երկրորդ մասը չի գրվել։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբից Օլգա Բերգգոլցը մնացել է պաշարված Լենինգրադում և 1941 թվականի օգոստոսից աշխատել ռադիոյում։ Իր «Ցերեկային աստղեր» գրքում նա փորձել է իմաստավորել իր ճակատագիրը և այն համեմատել երկրի ճակատագրի հետ։ Վիպակի ողջ ընթացքում պաշարված քաղաքի բնակիչների մասին հեղինակի սեփական հիշողությունները միահյուսվում են մանկության, ընկերների և քաղաքի պատմության մասին քնարական հիշողությունների հետ։

Հրապարակումից կարճ ժամանակ անց վիպակը ճանաչվել է Բերգգոլցի գրական ստեղծագործության գագաթնակետ։ 1966 թվականին ռեժիսոր Իգոր Տալանկինը գրքի մոտիվներով նկարահանել է «Ցերեկային աստղեր» ֆիլմը, որտեղ Օլգա Բերգգոլցի դերը կատարել է Ալլա Դեմիդովան։

2010 թվականի գարնանը՝ հեղինակի ծննդյան 100-ամյակին, լույս է տեսել «Օլգա։ Արգելված օրագիր» () գիրքը, որում միասին հավաքված են բանտային և շրջափակման տարիների օրագրերը, հազվագյուտ լուսանկարներ և փաստաթղթեր Մոսկվայի և Պետերբուրգի արխիվներից, ինչպես նաև հատվածներ «Ցերեկային աստղեր» գրքի այդպես էլ չավարտված երկրորդ մասից։

## Վաղ հրատարակություններ
* 1955 — *Дневные звёзды*: Автобиографическая повесть. — Л․: Сов. писатель, 1959. — 164 с.
* 1960 — *Дневные звёзды*. — Л․: «Советский писатель», 1960. — 240 с.
* 1960 — *Дневные звёзды*. — : Гослитиздат, 1960. (Роман-газета; № 15 [219])

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Першин А. Блокадная легенда. // Газета «Вести Курортного района», № 8 за май 2010 года — С. 3.
* Татьяна Горяева: «Мадонна блокады». «Российская газета», Федеральный выпуск № 6705 (134), 22.06.2015
* 
* *Берггольц О. Ф.* Мой дневник. Т. 1: 1923—1929. — : Кучково поле, 2016. — 768 с.: 16 л. ил. — ISBN 978-5-9950-0581-0.
* *Берггольц О. Ф.* Мой дневник. Т. 2: 1930—1941. — : Кучково поле, 2017. — 824 с.: 16 л. ил. — ISBN 978-5-9950-0765-4.

Կատեգորիա:Գրքեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Ապրել մինչև լուսաբաց

**«Ապրել մինչև լուսաբաց»** (), բելառուս գրող Վասիլ Բիկովի վիպակը, որը գրվել է 1972 թվականին։ 1974 թվականին «Կոթող» () և «Ապրել մինչև լուսաբաց» վեպերի համար Բիկովին շնորհվել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։

## Սյուժե
Վիպակի գործողությունները տեղի են ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի դեկտեմբերին։

Վիպակի գլխավոր հերոսը խորհրդային լեյտենանտ Իգոր Իվանովսկին է։ Հիմնական կերպարների թվում են նաև նրա դիվերսիոն խմբի մարտիկները, որոնց հետ նա անցնում է ճակատային գիծը` մտնելով ռուսական հող, որը գրավված է գերմանա-ֆաշիստական զավթիչների կողմից։ Նրանք են ավագ Դյուբինը, սակրավոր Սուդնիկը, շարքային մարտիկ Պիվովարովը և նրանց մարտական ընկերները։

Նրանք, այլ ոչ թե շտաբային սպաներն են պատերազմի իսկական հերոսները։ Ու թեև լեյտենանտ Իվանովսկուն չի հաջողվում կատարել, ըստ էության, կամավոր իր վրա վերցրած առաջադրանքը՝ պայթեցնել գերմանական ռազմամթերքի բազան, նա ամեն ինչ անում է հաղթանակի համար։ Նա անում է այն ամենը, ինչ կարող էր։ Նա ապրում է մինչև լուսաբաց և առաքելության ավարտին, լինելով ծանր վիրավոր, պայթեցնում է իրեն նռնակով՝ ոչնչացնելով թշնամուն։

## Գրական առանձնահատկությունները
Սկզբում Բուլկովը վիպակը գրել է բելառուսերեն, ապա ինքն էլ այն թարգմանել է ռուսերեն։

## Էկրանավորում
* 1975 թվականին վիպակի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։  Որպես սցենարիստներ հանդես են եկել Վասիլ Բիկովը և Վիկտոր Սոկոլովը։ Ռեժիսորները եղել են Վիկտոր Սոկոլովը և Միխայիլ Երշովը։
* 2015 թվականին վիպակի հիման վրա նկարահանվել է «Լեյտենանտ» ռուսական ֆիլմը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Василий Владимирович Быков «Дожить до рассвета. Обелиск». Повести/ М., «Советский писатель», 1976, 224 с.
* Василь Быков «Собрание сочинений в четырёх томах. Том второй». М., «Молодая гвардия», 1985.

Կատեգորիա:Վասիլ Բիկովի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1972 գրական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1976 գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Վերջին վկաները

«**Վերջին վկաները**», բելառուս գրող, 2015 թվականի գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Սվետլանա Ալեքսիևիչի գեղարվեստական և վավերագրական գիրքը։ Գիրքն առաջին անգամ հրատարակվել է 1985 թվականին՝ «Ոչ մանկական պատմվածքների գիրք» ենթավերնագրով (իսկ ավելի ուշ հրատարակություններում՝ «Սոլո՝ մանկական ձայնի համար» ենթավերնագրով), կազմվել է Հայրենական մեծ պատերազմը վերապրած մարդկանց հիշողություններից՝ շարունակելով «Պատերազմը կնոջ դեմք չունի» գրքով սկսված թեման։ Կազմում է «Ուտոպիայի ձայներ» գեղարվեստական-վավերագրական շարքի երկրորդ մասը։

### Ստեղծագործություններ ըստ գրքի
Գրքի հիման վրա նկարահանվել է  «Պատերազմի երեխաները։ Վերջին վկաները» վավերագրական ֆիլմը, որի ռեժիսորն է Ալեքսեյ Կիտայցևը, իսկ սցենարը գրել է Լյուդմիլա Ռոմանենկոն։ Ֆիլմի ստեղծմանը մասնակցել է նաև Սվետլանա Ալեքսիևիչը (Ստուդիա ՄԲ Գրուպ, Մոսկվա, 2009, 45 րոպե)։ Ֆիլմն արժանացել է «Մարդը և պատերազմը» վավերագրական կինոյի բաց մրցույթի հատուկ մրցանակի (Եկատերինբուրգ, 2011)։

Կոմպոզիտոր Վլադիմիր Մագդալիցը գրել է «Վերջին վկաները» սիմֆոնիա-ռեքվիեմ՝ ստեղծագործություն ասմունքողի, բասի, դաշնամուրի, երգեհոնի, խառը ու մանկական երգչախմբերի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Последние свидетели (сто недетских рассказов)» (1978—2004) — полный текст книги на персональном сайте Светланы Алексиевич
* 

Կատեգորիա:1985 գրքեր
Կատեգորիա:Սվետլանա Ալեքսիևիչի ստեղծագործություններ
Մանհայմ գեղարվեստի սրահ

**Մանհայմ գեղարվեստի սրահ** կամ **Մանհայմի արվեստի սրահ** (), ժամանակակից արվեստի թանգարան Գերմանիայի Մանհայմ քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1909 թվականին։

## Հավաքածու
Կունշտալեի սեփական հավաքածուն ներառում է նկարիչների 1500 աշխատանքներ, որոնց թվում են Պոլ Սեզանի և Վասիլի Կանդինսկու, ինչպես նաև Անսելմ Կիֆերի 38 ստեղծագործությունները, որոնք ապահովված են գործարար Հանս Գրոտի երկարաժամկետ վարկով։

## Ճարտարապետություն
Հերման Բիլինգի նախագծով շենքը կանգնեցվել է որպես ժամանակավոր կառույց քաղաքի 300-ամյակին նվիրված 1907 թվականին «Արվեստի միջազգային ցուցահանդեսին» մասնակցելու համար։ Այն ի սկզբանե ենթադրվում էր քանդել այս ցուցահանդեսից հետո, սակայն հետագայում վերածվում է քաղաքային պատկերասրահի։

Համբուրգի ճարտարապետներ Գերկանի, Մարգի և գործընկերների կողմից 2018 թվականին բացվել է 1200 քառակուսի մետր նոր տարածք, որտեղ կան յոթ ցուցասրահներ և 22 մետր բարձրությամբ ապակե տանիք։ Բետոնի, ապակու և պողպատի կառուցվածքը պատված է բրոնզե շերտով։

## Տնօրեններ
* 1909-1923 Ֆրից Վիչերտ
* 1923-1923 Գուստավ Ֆրիդրիխ Հարթլաուբ
* 1933-1959 Վալտեր Պասարգե
* 1959-1983 Հայնց Ֆուխս
* 1984-2002 Մանֆրեդ Ֆաթհ
* 2002-2007 Ռոլֆ Լաուտեր
* 2008-2019 Ուլրիկե Լորենց
* Սկսած 2019 Յոհան Հոլթեն

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Caspar David Friedrich - Abend (1824).jpg|Կասպար Դեվիդ Ֆրիդրիխ, «Երեկո ամպերի հետ», 1824
Պատկեր:Jean Louis Théodore Géricault 008.jpg|Թեոդոր Ժերիկոն, 1821-1822
Պատկեր:Gustave Courbet 032.jpg|Գյուստավ Կուրբե, 1863
Պատկեր:Camille Pissarro 020.jpg|Կամիլ Պիսարրո, 1875
Պատկեր:A Street in Marly by Alfred Sisley.jpg|Ալֆրեդ Սիսլեյ, փողոց Մարլիում, 1876
Պատկեր:Vincent Willem van Gogh 123.jpg|Վինսենթ վան Գոգ, Վարդեր և արևածաղիկներ, 1886
Պատկեր:Carl Schuch Gladiolen und Apfelsinen.jpg|Կառլ Շուխ, Գլադիոլի և նարինջ, 1890
Պատկեր:Lovis Corinth Meer bei La Spezia 1914.jpg|Լովիս Կորինտ, Ծովը Լա Սպեցիում, 1914


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Buderer, Hans-Jürgen, & Hille, Karoline: *Entartete Kunst - Beschlagnahmeaktionen in der Städtischen Kunsthalle Mannheim 1937*, Städtische Kunsthalle Mannheim 1987 (Kunst + Dokumentation 10) ISBN 3-89165-046-9, second revised edition ISBN 3-89165-066-3
* Dorn, Roland (et alt.): *Stiftung und Sammlung Sally Falk*, Städtische Kunsthalle Mannheim 1994 (Kunst + Dokumentation 11) ISBN 3-89165-045-0
* Ellrich-Schumann, Christine: *Eine Kunstsammlung entsteht. Die Entwicklungsgeschichte der städtischen Kunstsammlung in der Kunsthalle Mannheim von ihren Anfängen bis zum Jahre 1933*, Gardez! Verlag, St. Augustin 1997 ISBN 3-928624-56-3
* Scotti, Roland: *Die "Internationale Kunst-Ausstellung" 1907 in Mannheim*, Städtische Kunsthalle Mannheim 1985 (Kunst + Dokumentation 9) ISBN 3-89165-038-8
* Inge Herold. *Skulpturen. Kunsthalle Mannheim, Neuerwerbungen seit 1989*, Kunsthalle Mannheim, 1995, ISBN 3-89165-094-9.

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1907 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:1907 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատկերասրահներ
Կատեգորիա:1907 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Ջոն Բոլթոն

**Ջոն Ռոբերտ Բոլթոն** (, ), ամերիկացի փաստաբան, դիվանագետ, քաղաքական մեկնաբան, ԱՄՆ ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական (2018-2019), ՄԱԿ-ում ԱՄՆ դեսպան (2005-2006)։

Ավարտել է Եյլի համալսարանը (բակալավր՝ 1970, իրավագիտության դոկտոր՝ 1974թ․), գործունեության մեծ մասն անցկացրել է պետական աշխատավայրերում։ Դաշնային ծառայությունն սկսել է ԱՄՆ 40-րդ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանի ադմինիստրացիայում, պաշտոններ զբաղեցրել ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալությունում (ԱՄՆ ՄԶԳ, USAID) և Արդարադատության դեպարտամենտում (1985–89)։ 1989-1993 թվականներին, Ջորջ Բուշ ավագի նախագահության տարիներին, եղել է միջազգային կազմակերպությունների գործերով ԱՄՆ պետքարտուղարի օգնականը։

1990-ականների ընթացքում ակտիվ գործունեություն է ծավալել հայտնի պահպանողական կազմակերպություններում, այդ թվում ՝ Ամերիկյան ձեռնարկատիրական ինստիտուտում (AEI), որի փոխնախագահն էր 1997–2001 թվականներին, «Նոր ամերիկյան դար» նախագծում, ինչխպես նաև Եղել Հանրապետական կուսակցության ազգային կոմիտեի պաշտոնյա։

2005 թվականի օգոստոսից մինչև 2006 թվականի դեկտեմբերը, նախագահ Ջորջ Բուշ կրտսերի որոշմամբ ստանձնել է ՄԱԿ-ում ԱՄՆ դեսպանի ժամանակավոր պաշտոնակատարի դերը։ 2018 թվականի ապրիլից մինչև 2019 թվականի սեպտեմբերը ստանձնել է նախագահ Դոնալդ Թրամփի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդականի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքական մեկնաբաններ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ դեսպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղծառայողներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Հինգերորդ ալիք (Հայաստան)

**Հինգերորդ ալիք,** հայկական հեռուստաընկերություն։ Հիմնադրվել է 2015 թվականի մարտի 2-ին։ Հեռարձարկվում է Հայաստանում և Արցախի Հանրապետությունում։

Հինգերորդ ալիքի լրատվական ծրագիրը հեռարձակվում է նաև Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցի իր էջով։

Հինգերորդ ալիքով ցուցադրվում է՝ սեփական և արտասահմանյան ֆիլմեր, վավերագրական ֆիլմեր, ժամանցային հաղորդումներ, լրատվական ծրագիր և այլն։

## Աշխատակազմ
* Գործագիր տնօրեն՝ Հարություն Հարությունյան
* Փոխտնօրեն, գլխավոր պրոդյուսեր՝ Արմեն Անդրեասյան
* Գլխավոր ռեժիսոր՝ Արթուր Սահակյան
* Լրատվական ծառայության պրոդյուսեր՝ Արտակ Հերիքյան
* Գլխավոր խմբագիր՝ Հովիկ Աֆյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հեռարձակում
Կատեգորիա:Հեռուստաալիքներ
Աֆրիկյան քաղաքակրթությունների թանգարան

**Աֆրիկյան քաղաքակրթությունների թանգարան** (), պետական պատմական թանգարան Դակարում՝ Սենեգալում։ Բացվել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։ Որպես թանգարանի ստեղծման նախաձեռնող հանդես է եկել նախագահ Լեոպոլդ Սեդար Սենգորը։ Թանգարանի էքսպոզիցիան, որը ներառում է ավելի քան 18 000 ցուցանմուշ, նվիրված է աֆրիկյան ժողովուրդների պատմությանն ու մշակույթին։

## Պատմություն
Աֆրիկյան մշակույթին նվիրված թանգարանի ստեղծումը առաջարկել է սենեգալցի բանաստեղծ և քաղաքական գործիչ Լեոպոլդ Սեդար Սենգորը՝ 1966 թվականին Աֆրիկյան արվեստի համաշխարհային փառատոնի ժամանակ։ 1970-ական թվականներին նախագծի իրականացմանը խանգարել է ճգնաժամը։ 2009 թվականին Սենեգալի նախագահ Աբդուլայ Վադը հայտարարել է նախագծի թարմացման մասին և 2011 թվականի դեկտեմբերի 20-ին դրել է թանգարանի ապագա շենքի հիմնաքարը։ Քաղաքական անկայունության պատճառով երկրում շինարարական աշխատանքները շարունակվել են 2013 թվականի դեկտեմբերին և ավարտվել են 2015 թվականի դեկտեմբերին։

Նախագծի իրականացման համար ծախսվել է մոտ 30 միլիոն եվրո, որը Սենեգալին տրամադրել է ՉԺՀ-ն։ Թանգարանի շինարարությունը իրականացրել է չինական ** ընկերությունը։ Աշխատանքների ավարտի մասին պաշտոնապես հայտարարվել է 2016 թվականի հունվարի 26-ին՝ Սենեգալի մշակույթի և կապի նախարար Մբագնիկա Նդիայե և Չինաստանի առևտրի փոխնախարար Ցյան Կեմինի ներկայությամբ։

Թանգարանը բացվել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 6-ին նախագահ Մակի Սալլի կողմից Կամորյան կղզիների նախագահ Ազալի Ասումանիի և Չինաստանի մշակույթի նախարար Լո Զուգատայի ներկայությամբ։ Թանգարանի առաջին տնօրենն է դարձել սենեգալցի հնագետ Համադի Բաքումը։

## Շենք
Թանգարանի հատակագիծը ստեղծելիս ճարտարապետները որպես նմուշ վերցրել են Կազամանսում գտնվող իմպլուվիումը։ Թանգարանը զբաղեցնում է  13785 մ2 մակերես և ունի 4 մակարդակ։ Բացի ցուցահանդեսային սրահներից, թանգարանում կա համերգների սրահ, 150 տեղանոց հանդիսությունների սրահ, ցուցահանդեսային ստուդիա, բազմագործառութային և պահեստային շինություններ։

## Հավաքածու
Թանգարանի հավաքածուի մեջ են տնում մոտ 18 000 ցուցանմուշ։ Հավաքածուները, բացի պատմականից, ներառում են ժամանակակից աֆրիկյան նկարիչների և քանդակագործների, նաև աֆրիկյան մշակույթով ներշնչված հեղինակների ստեղծագործությունները։ Թանգարանի մուտքի մոտ այցելուներին դիմավորում է բաոբաբի հսկայական քանդակը, որի հեղինակը հայիթցի նկարիչ Էդուարդ Դյուվալ-Կարյենն է։ Թանգարանի ղեկավարությունը Սենեգալից գաղութային շրջան տեղափոխված գեղարվեստական արժեքների վերականգնման քաղաքականություն է վարում։ Նման առարկաներից է 18-րդ դարի զորահրամանատար էլ Հաջ Օմարի սուրը և սուֆիզտական եղբայրության անդամ Թիջանիան, որն այժմ պահվում է Փարիզի բանակի թանգարանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Սենեգալում
Կատեգորիա:2018 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Սենեգալի թանգարաններ
Հովիվը և հովվուհին

**Հովիվն ու հովվուհին** (), Վիկտոր Աստաֆևի վիպակը, որը գրել է 1967 թվականին, վերջին խմբագրությունը՝ 1989 թվականին։

## Առանձնահատկություններ
Աստաֆևը ստեղծագործության ժանրը բնութագրել է որպես «ժամանակակից պաստորալ»։ Բնաբանը մեջբերում է Թեոֆիլ Գոթիեի «Գաղտնի միաձուլումներ»  բանաստեղծությունից

Любовь моя, в том мире давнем,
Где бездны, кущи, купола, —
Я птицей был, цветком и камнем.
И перлом — всем, чем ты была!

Վիպակը կազմված է չորս մասից՝ «Մարտ» (), «Ժամադրություն» (), «Հրաժեշտ» (), «Մահ» (), որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր բնաբանը։

Անսովոր ժանրային սահմանումը կապված է այն բանի հետ, որ հեղինակը ցանկանում էր ցույց տալ միաժամանակ վսեմ պաստորալի սենտիմենտալությունը և պատերազմի դաժան կյանքը։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ, որ իրական սերը հնարավոր է նույնիսկ պատերազմի ժամանակ, սակայն նման իրավիճակում սիրահարներին չի հաջողվում երջանկություն գտնել։

Հատկանշական է, որ հատուկ ուշադրություն է դարձվում վիպակի հերոսուհու՝ Լյուսիի կանացի կերպարին։ Աստաֆևը երկար և համառ աշխատել է այդ կերպարի ստեղծման համար և հետագայում խոստովանել է, որ ինքը «սիրել է իր հերոսուհուն»։ Այդ մասին էլ փաստում նաև այն հանգամանքը, որ գրողն իր աշխատություններում վիպակը հաճախ անվանում է «Հովվուհին» ()։

## Սյուժե
Սյուժեի կենտրոնում լեյտենանտ Բորիս Կոստյաևի դասակն է։ Ի թիվս այլ մարտերի, նա մասնակցում է պաշտպանությունը ճեղքած թշնամու դեմ ճակատամարտին։ Մարտից հետո դասակը հանգստանում է մի տան մեջ, որտեղ տիրուհին Լյուսյան է։ Առավոտյան զինվորին հապշտապ ուղարկում են  հակառակորդին դուրս մղելու վերջին հենակետից՝ մոտակա գյուղից։ Դրանից հետո դասակը վերադառնում է այն նույն տունը, որտեղ արդեն կանգ են առել։ Բորիսը և Լյուսյան այդ գիշերն անցկացնում են միասին, թվում է, առանձնացած մնացած աշխարհից։ Առավոտյան գալիս է վաշտի հրամանատարի հրամանը՝ մեքենաներով հասնել հիմնական ուժերին, որոնք հեռացել են նահանջած հակառակորդի հետևից, և սիրահարները ստիպված են բաժանվել։ Մարտերից մեկում Բորիսի ուսը վիրավորում է բեկորը, Սակայն, չնայած վերքի թեթևությանը, նա ոչ մի կերպ չի ապաքինվում։ Բորիսին ապաքինվելու համար տարհանում են, սակայն գնացքում նա անսպասելիորեն մահանում է, ավելի շուտ՝ իրեն տանջող կարոտից, քան վերքերից։

## Էկրանավորում
Վիպակը չի էկրանավորվել, սակայն տեղեկություններ կան այն մասին, որ դրա հիման վրա ծրագրել են նկարահանել հինգսերիանոց գեղարվեստական ֆիլմ, որի սցենարի վրա աշխատել է ինքը՝ Աստաֆևը, սակայն վիպակի շուրջ ծավալված բանավեճը խանգարել է էկրանավորմանը։

## Թատերական ներկայացումներ
Վիպակի հիման վրա ներկայացում է բեմադրել ռեժիսոր Ալեքսեյ Պեսեգովը Կրասնոյարսկի Ա․ Պուշկինի անվան դրամատիկական թատրոնում (պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականի մայիսի 9-ին)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գիրքը «Военная литература» կայքում
* https://web.archive.org/web/20081228044735/http://www.fro196.narod.ru/library/astafiev/comm3.htm комментарии к третьему тому собрания сочинений в пятнадцати томах.

Կատեգորիա:1971 գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Վիկտոր Աստաֆևի ստեղծագործություններ
Քարե հյուրը (ֆիլմ, 1967)

**«Քարե հյուրը»** (), խորհրդային գունավոր ֆիլմ-օպերա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Գորիկերը։ Ալեքսանդր Պուշկինի ողբերգության սյուժեի հիման վրա Ալեքսանդր Դարգոմիժսկու գրած համանուն օպերայի էկրանավորումն է, երաժշտական ղեկավար և դիրիժոր՝ Բորիս Խայկին։ Գլխավոր պարտիաները կատարում են Մեծ թատրոնի աստղերը՝ Վլադիմիր Ատլանտովը, Թամարա Միլաշկինան, Ալեքսանդր Վեդերնիկովը, Թամարա Սինյավսկայան և Արթուր Էյզենը։ Ֆիլմը նկարահանվել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1967 թվականին։

Ֆիլմի պրեմիերան ԽՍՀՄ-ում տեղի է ունեցել 1967 թվականի մայիսի 17-ին։

## Սյուժե
Դոն Գուանը, որը Մադրիդից արտաքսվել է մրցակիցների սպանության համար, գաղտնի վերադարձել է այնտեղ իր հավատարիմ ծառա Լապորելոյի հետ։ Նա թաքնվում է Մադրիդի մերձակայքում գտնվող վանական գերեզմանատանը։ Հիշելով նախկին արկածները՝ նա պատրաստվում է շարունակել դրանք։ Վանականից Դոն Գուանն իմանում է, որ այդ գերեզմանոց ամեն օր այցելում է Դոնա Աննան՝ սպանված հրամանատարի այրին։ Տեսնելով նրան՝ Դոն Գուանը որոշում է ծանոթանալ նրան հետ։

## Դերերում
* Վլադիմիր Ատլանտով – *Դոն Գուան (երգում է ինքը)
* Իրինա Պեչերնիկովա – *Դոնա Աննա (երգում է Թամարա Միլաշկինան)
* Եվգենի Լեբեդև – *Լապորելլո (երգում է Ալեքսանդր Վեդերնիկովը)
* Լարիսա Տրեմբովելսկայա – *Լաուրա (երգում է Թամարա Սինյավսկայան)
* Գեորգի Շևցով – *Դոն Կառլոս (երգում է Միխայիլ Կիսելյովը)
* [[Գուրգեն Թոնունց]] – *միաբան (երգում է Արթուր Էյզենը)
* Ֆեոդոր Նիկիտին – *առաջին հյուր (երգում է Անատոլի Օրֆենովը)
* Ալեքսանդր Լոկշին – *երկրորդ հյուր
* Ալեքսեյ Գելևա – *հրամանատարի արձանը (երգում է ինքը)
* Էմանուել Գելլեր – *պանդոկի տեր
* Վիկտոր Կուլակով
* Լյուդմիլա Վլասովա
* Լյուդմիլա Դիանովա
* Մաքս Մաքսիմով

## Երաժշտություն
* Համամիութենական ռադիոյի և հեռուստատեսության օպերային-սիմֆոնիկ նվագախումբ
* Դիրիժոր՝ Բորիս Խայկին

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Գորիկկեր
* Սցենարի հեղինակներ՝ Վլադիմիր Գորիկկեր, Անդրեյ Դոնատով՝ Ա. Ս. Դարգոմիժսկու համանուն օպերայի և Ա. Ս. Պուշկինի ողբերգության հիման վրա
* Օպերատոր՝ Լեոնիդ Կոսմատով
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Սերգեյ Վորոնկով, Պոպոլիտ Նովոդերյոժկին
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Վիկտոր Զորին
* Մոնտաժող՝ Վալենտինա Կուլագինա

## Տեխնիկական տվյալներ
* Սովորական ֆորմատ
* Գունավոր
* Ժամանակը՝ 88 րոպե

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Фильм-опера «Каменный гость» (1967) в Мегаэнциклопедии Кирилла и Мефодия
* «Քարե հյուրը» (1967) ֆիլմ-օպերան www.ivi.tv կայքում

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Լաուրա Պիլդվերե

**Լաուրա Պիլդվերե** (, ), էստոնացի փոփ երգչուհի է, ներկայացրել է Էստոնիան «Եվրատեսիլ» հեռուստամրցույթում՝ *Suntribe* խմբի կազմում՝ 2005 թվականին, և 2017 թվականին Քոյթ Թումի հետ։

## Կարիերա
Լաուրան սկսել է երգչի կարիերան 2005 թվականին, *Kaks Takti Ette* մրցույթում հաղթելուց հետո, 2005 թվականին նա մասնակցել է «Եվրատեսիլ» մրցույթի «*Eurolaul* 2005» երգի ազգային ընտությանը՝ որպես մենակատար «*Moonwalk*» երգով, և *Suntribe* խմբի կազմում՝ «Let’s Get Loud» երգով։ «Let’s Get Loud» երգը զբաղեցրել է առաջին հորզոնականը, իսկ «Moonwalk»-ը՝ երկրորդ։ Էստոնիան ներկայացրել է *Suntribe* խումբը՝ Կիևում տեղի ունեցող Եվրատեսիլ 2005 երգի մրցույթին, խմբի անդամներից մեկը եղել է Լաուրան։ Այնուհետև Լաուրան մասնակցել է «*Eurolaul* 2007»-ին «*Sunflowers*» երգով, զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը։ 2007 թվականի սեպտեմբերին երգչուհին թողարկել է դեբյուտային «*Muusa*» ալբոմը, և այդ ժամանակ էլ ընդունվել է Բերքլիի երաժշտական քոլեջը (Բոստոն, ԱՄՆ)։ 2009 թվականին մասնակցել է *Eesti Laul* մրցույթին՝«Destiny» երգով, զբաղոցրել է երրորդ հորիզոնականը։

## Կրթություն
Կրթություն՝

* 2001-2004՝ Յուլենուռմեի *Laulustuudio*,
* 2004 թվականի օգոստոսին՝ Բերքլիի երաժշտական քոլեջ՝ Լոս Անջելեսում,
* 2005 թվականի հունիս-օգոստոսին՝ Բերքլիի երաժշտական քոլեջ՝ Բոստոնում, հինգ շաբաթյա կրթական ծրագիր (կրթաթոշակի դեպքում),
* 2007 թվականի սեպտեմբերին՝ Բերքլիի երաժշտական քոլեջի բակալավրի *esinemiskunstis* ուսուցում (կրթաթոշակի դեպքում)։

## Երաժշտական մրցույթների մասանակցությունը և նվաճումները

## Մրցանակներ
* Էստոնական փոփ երաժշտության ամենամյա մրցանակ ():
** Տարվա երաժիշտ շրջանակում վաճառքի առցանց խանութ Muusika.24, հատուկ նվեր՝ Տարվա լավագույն դերասանուհի (2008)
** Տարվա ռադիոհիթ՝ «Sunflowers» (2008)
** Տարվա ռադիոհիթ՝ «581 C» (2009)

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

* *Muusa*՝ 2007 թվականի սեպտեմբերի 1
* *Ultra*՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 8
* *Sädemeid taevast* (*Greatest Hit Singles Compilation*, 2011 թվականի դեկտեմբեր)

### Սինգլներ
* *Moonwalk*՝ 2005
* *Koos*՝ 2006
* *Sunflowers*՝ 2007 թվականի հունվար
* *Muusa*՝ 2007 թվականի սեպտեմբեր
* *581 C*՝ 2008 թվականի հունվար
* *Lihtsad Asjad*՝ 2008
* *Destiny*՝ 2009 թվականի փետրվար
* *Pühakute laul* (2009)
* *Ultra* (2009)
* *Südasuve rohtunud teed* (2010)
* *Võid kindel olla* (2010)
* *Kustuta kuuvalgus* (2011)
* *2020* (2011 թվականի նոյեմբեր)
* *Sädemeid taevast* (2012)
* *Head uut aastat* (2013)
* *Supersonic* (2016)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2005 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Էստոնացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Էստոնիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Պարտիզանի մայրը

«**Պարտիզանի մայրը**» (), խորհրդային գեղանկարիչ Սերգեյ Վասիլևիչ Գերասիմովի նկարը, որն ստեղծվել է 1943-1950 թվականներին։ Պահվում է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում։  Նկարն իրավամբ նկարչի ամենաուժեղ ստեղծագործություններից մեկն է և ռազմական ժամանակի ողջ խորհրդային արվեստի ամենադրամատիկ աշխատանքներից մեկը։

## Նկարագրություն
Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելու պահին Սերգեյ Վասիլևիչ Գերասիմովն արդեն բավական հայտնի նկարիչ էր, նրա կտավների մեծ մասը նվիրված էին ռուսական գյուղի կյանքին, բացառություն չէր նաև «Պարտիզանի մայրը» կտավը, որը բացահայտում է պատերազմի տարիներին շարքային խորհրդային մարդու հերոսության թեման։ Կենտրոնական մասում պատկերված, գլուխը հպարտորեն բարձր կանգնած  է պարտիզանի մայրը։ Նկարիչն ասել է․ «Ես ուզում էի նրա կերպարում ցույց տալ բոլոր մայրերին, որոնք պատերազմի են ուղարկել իրենց որդիներին»։ Կնոջը չեն կարող վախեցնել գերմանացի զավթիչները։  Նրա թիկունքում հայրենի հողն է՝ պղծված թշնամիների կողմից և ողողված հարազատների արյամբ, սրբազան հայրենի հողը։ Ժողովրդական զայրույթի մեծ ուժը զգում են ֆաշիստները։ Ռուս կնոջ ֆոնին գերմանացի սպան խղճուկ է թվում։ Թեթև և ուժեղ նա կանգնած է ծխագույն հրդեհի ֆոնի վրա։ Նրա դեմքը պահպանում է մեծ տառապանքի դաժան կնիքը, բայց դա  հպարտ, ուժեղ մարդու տառապանք է։  Ի հակադրություն մոր կերպարի՝  հանդես է գալիս հիտլերականի կերապարը՝ զուրկ վառ անհատական հատկանիշներից, առանձնանում են միայն ֆաշիստի ցածր ճակատը և ծանր կզակը, որոնք նրա կերպարին տալիս են որոշակի գազանային տեսք։ Մնացած կերպարները, ըստ հեղինակի մտահղացման, երկրորդական են և նկարված են միայն ընդհանուր գծերով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին  հղումներ
* Նկարի ստեղծման պատմություն, նկարագրություն 
* Иллюстрация «Герасимов С. В. „Мать партизана“» в Большой Советской Энциклопедии

Կատեգորիա:1950 նկարներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմին նվիրված նկարներ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Ինձ համար թանկագին մարդ

**«Ինձ համար թանկագին մարդ»** (), 1958 թվականի խորհրդային գեղարվեստական գունավոր ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իոսիֆ Խեյֆիցը «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում Յուրի Գերմանի «Գործը, որին դու ծառայում ես» () վեպի մոտիվներով՝ սյուժետային նյութի ներգրավմամբ, որը հետագայում տեղ է գտել «Ինձ համար թանկագին մարդ» և «Ես պատասխանատու եմ ամեն ինչի համար» () վեպերում։

Ֆիլմի պրեմիերան ԽՍՀՄ-ում տեղի է ունեցել 1958 թվականի օգոստոսի 7-ին։

## Սյուժե
Ռազմական բժիշկ Վլադիմիր Ուստիմենկոն պարտքի և պատվի մարդ է, նվիրված է այն գործին, որին ծառայում է, և իր ողջ կյանքի միակ սիրուն՝ Վարվառա Ստեպանովային, որը անզուսպ աղջիկ է և երազում է դառնալ մեծ դերասանուհի, բայց արդյունքում դառնում է երկրաբան։ Պատերազմը դաժանորեն միջամտում է հերոսների ճակատագրին և ավելի է խճճում նրանց հարաբերությունները։ Երկար ու անսպասելի բաժանումից հետո հերոսներն առաջին անգամ հանդիպում են ռազմաճակատային հոսպիտալում, որտեղ բժիշկ Ուստիմենկոն վիրահատելու է գիտակցության չեկող ծանր վիրավորված հիվանդին՝ Ստեպանովային։

## Դերերում
* Ալեքսեյ Բատալով  – *Վլադիմիր Ուստիմենկո, ռազմական բժիշկ-վիրաբույժ
* [[Իննա Մակարովա]]  – *Վարվառա Ստեպանովա, Վլադիմիրի սիրելն, երկրաբան
* Պյոտր Կոնստանտինով  – *Ռոդիոն Մեֆոդիևիչ Ստեպանով, Վարվառայի հայրը, փոխ-ծովակալ
* Յուրի Մեդվեդև  – *Եվգենի, Վարվառայի եղբայրը
* Պյոտր Կիրյուտկին  – *Մեֆոդի Լուկիչ, Վարվառայի պապը
* Բելլա Վինոգրադովա  – *Վերա Նիկոլաևնա Վերեսովա, Վլադիմիրի կինը, բժիշկ
* Լիդիա Շտիկան  – *Լյուբա, Վերայի քույրը, բժիշկ
* Ցեցիլիա Մանսուրովա  – *Աշխեն Աղանյան, զինվորական բժիշկ
* Վալենտինա Ժուրավսկայա  – *Զինաիդա Միխայլովնա Բակունինա, ռազմական բժիշկ
* Լեոնիդ Բիկով  – *Պավել Բոգատիրյով, հիվանդ հոսպիտալում
* Բորիս Չիրկով  – *Ժիլին, սանիտար
* Իվան Պերևերզև  – *փոխգնդապետ Կոզիրև
* Պավել Ուսովնիչենկո  – *Ալեքսեյ Անտոնովիչ
* Միխայիլ Եկատերինինսկի  – *Գեորգի Ֆրանցևիչ Պուշ, բժիշկ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Յուրի Գերման և Իոսիֆ Խեյֆից
* Բեմադրությունը՝ Իոսիֆ Խեյֆիցի
* Գլխավոր օպերատորներ՝ Մոիսեյ Մագիդ, Լև Սոկոլսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Վենեդիկտ Պուշկով

## Տես նաև
2010 թվականին նկարահանվել է համանուն 16-սերիանոց ռեմեյք-հեռուստասերիալը (ռեժիսոր՝ Ե. Աբրոսիմով)։ Հիմնական նկարահանումները տեղի են ունեցել Կրոնշտադտում, Սեստրորեցկում։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են․
* Յուլիա Շուբարևա - Վարվառա Ստեպանովա,
* Սերգեյ Յացենյուկ - Եվգենի Ստեպանով,
* Իրինա Ռոզանովա - Ագլայա Ուստիմենկո։

Սերիալը թողարկվել է 2011 թվականի ապրիլի 4-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Дорогой мой человек» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»
* 

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր գիտնականների մասին
Օլգա Գլագոլևա

**Օլգա Եվգենևնա Գլագոլևա** (, ), ռուս գիտնական-պատմաբան, թանգարանային աշխատող, Տուլայի երկրաբան, գավառական ազնվականության պատմության մասնագետ։ Պատմական գիտությունների թեկնածու, փիլիսոփայության դոկտոր (PhD): Տորոնտոյի համալսարանին կից Ռուսաստանի և Արևելյան Եվրոպայի հետազոտությունների կենտրոնի գիտաշխատող (Կանադա), պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել և ապրել է Տուլայում։ Աշխատել է որպես Տուլայի երկրագիտական թանգարանի վարիչ, եղել է Անդրեյ Բոլոտովի տուն-թանգարանի ստեղծողներից մեկը Դվորյանինովո գյուղում։

Ներկայում ապրում և աշխատում է Տորոնտոյում (Օնտարիո, Կանադա)։ Հաճախ Ռուսաստան է մեկնում դասախոսություններով և զեկույցներով։

Մասնակցել է XVIII դարի գավառական ազնվականության ուսումնասիրման ռուս-գերմանական համատեղ նախագծին։ Նախագիծը 2009 թվականին ներկայացվել է սլավիստների միջազգային սիմպոզիումում։

2011 թվականի մարտի 31-ին «Տուլայի դամբարանադաշտ» թանգարանում «18-րդ դարի ռուսական ազնվականության մշակույթն ու կենցաղը» նախագծի շրջանակներում տեղի է ունեցել «Գավառական ազնվականություն։ Եկատերինայի ոսկե դարը» () դասախոսությունը, որը կարդում էր պրոֆեսոր Օ. Գլագոլևան։

## Հրապարակումներ
### Գրքեր
* 
* 
* Работа с русскими архивными документами: пособие по современному почерку, типам документов, языковым штампам и другим проблемам архивных исследований (Working with Russian Archival Documents: A Guide to Modern Handwriting, Document Forms, Language Patterns, and Other Related Topics, The Stalin-Era Research and Archives Project, CREES, University of Toronto, 1998);
* Мечты и реальность русских провинциальных барышень в эпоху с 1700 по 1850 годы (Dream and Reality of Russian Provincial Young Ladies, 1700—1850, The Carl Beck Papers in Russian & East European Studies. No. 1405. University of Pittsburgh, 2000).

### Գրքերի գիտական խմբագիր
* Гражданское воспитание и демократизация России (М., 2004).
* 

### Հոդվածներ
*  — Библиогр.: с. 342 (2 назв.). 
* *Глаголева О. Е., Фомин Н. К.* Незаконнорожденные дети в XVIII в.: новые материалы о получении В. А. Жуковским дворянского статуса // Отечественная история, № 6. 2002.
* *Глаголева О. Е. (Университет Торонто, Канада).* Работа исследователя в архивах России. Что обусловливает её успех? // Известия Тульского Государственного Университета. Серия: История и культурология. Вып. 3, Тула: Изд-во ТулГУ, 2005. С. 128—141.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Тульский официальный информационный портал — «Провинциальное дворянство. Золотой век Екатерины» (лекция профессора О. Е. Глаголевой)
* Тульский некрополь: Муниципальный историко-архитектурный и ландшафтный музей

Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Կանադացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս երկրաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Նուրբ տարիք (ֆիլմ, 1983)

**«Նուրբ տարիք»** (),  խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վալերի Իսակովը Ալեքսանդր Ռեկեմչուկի համանուն վեպի հիման վրա։

## Սյուժե
Կիր Լոպուխովը և Ալյոշա Մամիկինը համադասարանցիներ են, որոնք հենց նոր են ստացել հասունության վկայական։ Տղաները միասին ընդունվում են հրետանային հատուկ դպրոց։ Սկսվում է պատերազմը։ 1944 թվականի դեկտեմբեր։ Ռազմաճակատ մեկնելուց առաջ նրանց տրվում է ընդամենը երեք օր, որոնց ընթացքում նրանք շատ բան պետք է հասցնեն։ Հրաժեշտ տալ հայրենի Սոկոլնիկիին, գտնել դասընկերներին, իսկ Կիր Լոպուխովը, ինչ էլ որ լինի, պետք է իմանա իր սիրելի՝ Օլյայի ճակատագրի մասին։ Նա, ճիշտ է, տարհանման մեջ էր, սակայն, ըստ լուրերի, վերադարձել է համալսարան ընդունվելու համար։

Մոսկվայի մետրոյում մեկնելուց մեկ օր առաջ Օլյայի հետ պատահական հանդիպումը արթնացնում է նրա զգացմունքները։ Կիրն աղջկան տանում է հայրական տուն՝ նրան թողնելով մոր խնամքին, իսկ ինքը Ալեքսեյի հետ առավոտյան մեկնում է ճակատ։

## Դերերում
* Եվգենի Դվորժեցկի – *Կիր Լոպուխով
* Պավել Իլյին (լուսագրերում՝ Պավել Կոնդրատև) – *Ալեքսեյ Մամիկին
* Ալյոնա Բելյակ – *Օլյա
* Նատալյա Կեմ – *Նադյա, կրտսեր սերժանտ
* Վալենտինա Տիտովա – *Էռնա Ֆեոդորովա, գերմաներենի ուսուցիչ
* Ալեֆտինա Եվդոկիմովա – *Աննա Իվանովնա Լոպուխովա, Կիրի մայրը
* Գերման Կաչին – *կապիտան Եվգրաֆով
* Նիկոլայ Վոլկով – *լեյտենանտ Գրադուսով
* Ռեմ Գեխտ – *Մարկ  Մատվեևվիչ
* Ֆեդյա Գավրիլով – *Պետյա Բալակին
* Իգոր Պուշկարյով – *կապիտան
* [[Արտյոմ Կարապետյան (դերասան)|Արտյոմ Կարապետյան]] – *զինկոմ, գնդապետ
* Նատալյա Մարտինսոն – *ուսուցիչ
* Ռոգվոլդ Սուխովերկո – *Պյոտր Անդրեևիչ Լոպուխով, Կիրի հայրը

## Նկարահանող  խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վալերի Իսակով
* Սցենարիստ՝ Ալեքսանդր Ռեկեմչուկ
* Օպերատոր՝ Բորիս Սերեդին
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիսլավ Կլադնիցկի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1980-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Նելի Ժակմար

**Նելի Ժակմար կամ Ժակմար Անդրե** (, , ), ֆրանսիացի նկարիչ, արվեստի հավաքորդ և բարեգործ, Փարիզի Ժակմար-Անդրե թանգարանի հիմնադիր։

## Կենսագրություն և ստեղծագործություն
Կոռնելիա Ժակմարը ծնվել է 1841 թվականի հուլիսի 25-ին Փարիզում՝ ոչ հարուստ ընտանիքում։ Վաղ տարիներից նրան հովանավորել է Պամելա դե Վատրին՝ Շալի աբայության հարուստ տիրուհին։ Նրա շնորհիվ Նելին կարողացել է կրթություն ստանալ՝ ընդունվելով Փարիզի կերպարվեստի դպրոց, որտեղ նրա ուսուցչուհին է դարձել Լեոն Կոնեն։

1863 թվականին Նելին առաջնաելույթ է ունեցել Փարիզի սալոնում երկու ժանրային պատկերներով։ Նա նաև նկարել է կրոնական պատկերներ Փարիզի եկեղեցիների համար, սակայն հետզհետե նրա հիմնական մասնագիտությունը դարձել է դիմանկարի ժանրը։ Նկարչուհուց դիմանկարներ են պատվիրել շատ հայտնի մարդիկ, այդ թվում՝ նախագահ Լուի-Ադոլֆ Տիեր։ Նրա որոշ աշխատանքներ ավելի ուշ ցուցադրվելու էին 1878 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսում։

thumb|left|150px|Նելի Ժակմար, Էդուրարդ Անդրեի դիմանկարը, 1872

1872 թվականին Նելին նկարել է բանկիր և հավաքորդ Էդուարդ Անդրեի դիմանկարը։ Ինը տարի անց՝ 1881 թվականին, ամուսնացել է նրա հետ և ամուսնու հետ բնակություն է հաստատել Օսման բուլվարում գտնվող նրա առանձնատանը։ Ամուսնությունից հետո Նելին դադարել է նկարել, սակայն նրա նախաձեռնությամբ զույգը շատ է ճամփորդել, այդ թվում նաև Իտալիա և ձեռք է բերել բազմաթիվ արվեսի գործեր և առաջին հերթին իտալացի գեղանկարիչների աշխատանքներ (Անդրեա Մանտենյա, Ջովաննի Բելլինի, Սանդրո Բոտիչելլի, Վիտտորե Կարպաչչո, Պաոլո Ուչելլո)։ Աստիճանաբար նրանց առանձնատունը վերածվել է թանգարանի, որտեղ յուրաքանչյուր շինությունում ներկայացված էր կոնկրետ ժամանակաշրջանի արվեստ (18-րդ դարի գերակշռությամբ)։

Էդուարդ Անդրեն մահացել է 1894 թվականին՝ իր ողջ ունեցվածքը կտակելով Նելիին։ Ամուսնու մահից հետո նա շարունակել է ճամփորդել՝ հարստացնելով իրենց ընդհանուր հավաքածուն և 1902 թվականին վերադարձել է Ֆրանսիա, որտեղ գնել է Շալի աբբայությունը՝ ամուսնու հետ ձեռք բերած արվեստի առարկաները այնտեղ տեղավորելու համար։

Նելի Ժակմար-Անդրեն մահացել է 1912 թվականին։ Իրեն պատկանող ողջ գույքն ու արվեստի ստեղծագործությունները նա կտակել է Ֆրանսիայի ինստիտուտին՝ պայմանով, որ Փարիզի առանձնատունը և Շալի աբբայությունը կդարձվի հասանելի հանրության լայն շրջանակներին, ինչը և իրագործվել է 1913 թվականին։ Ներկայումս առանձնատանն է գտնվում Ժակմար-Անդրե թանգարանը, իսկ աբբայությունում՝ նրա մասնաճյուղը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Ջիմ Քրոուի օրենքներ

**Ջիմ Քրոուի օրենքներ** (), ԱՄՆ-ի որոշ նահանգներում 1890—1964 թվականներին ռասայական սեգրեգացիայի մասին օրենքների լայն տարածում ստացած ոչ պաշտոնական անվանումը։
## ԱՄՆ-ի հարավ
Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմից հետո, ստրկությունից ազատագրելով սևամորթներին, դաշնային կառավարությունը իրականացրել է նրանց իրավունքների երաշխավորման միջոցառումներ (Սահմանադրության 13-րդ, 14-դ, 15-րդ ուղղումներ, 1866 և 1875 թվականներին «Քաղաքացիական իրավունքների մասին» օրենք)։ Ի պատասխան հարավային նահանգների դեմոկրատները ընդունել են տեղական օրենքներ, որոնք լրջորեն սահմանափակել են սևամորթ փոքրամասնության, ինչպես նաև հնդկացիների իրավունքները, որոնք հրաժարվել են Օկլահոմա հեռանալուց և մնացել էին ապրելու հարավարևելյան նահանգներում ԱՄՆ կառավարության իրավասության տակ։ Այդ օրենքները հայտնի են դարձել են որպես «Ջիմ Քրոուի օրենքներ»՝ կոչված կատակերգական կերպարի անունով։

Առաջին անգամ Քրոուի անունը հայտնվել է «Թռի՛ր, Ջիմ Քրոու» երգում, որը 1828 թվականին կատարում էր Թոմաս Ռայսը (Thomas D. Rice)՝ Անգլիայից արտագաղթյալ, որը երգում էր դեմքին խանձած խցանակեղև քսած։ Բառերի և զուգընթաց պարի հեղինակը Կենտուկիից անհայտ սևամորթ էր, որի երգը այնպես էր դուր եկել Ռայսին, որ ինքն է կատարել այն։ Այն դարձել է հանրահայտ, այդ թվում ներառվել է փողոցային երաժիշտների պարտադիր համարների ցանկում, իսկ անունը դարձել է հասարակ՝ նշանակելով աղքատիկ հագնված անկիրթ սևամորթ։ Հետագայում հայտնվել են փողոցային պիեսներ, որոնցում «Ջիմ Քրոուն» զույգով է հանդես եկել «Զիփ Կունի» (Zip Coon) հետ՝ շքեղ հագնված սևամորթ, որը հաջողությամբ «հարմարված էր» սպիտակ մշակույթին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:1870-ականների հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ռասիզմ
Կատեգորիա:Խտրականություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավունք
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքականություն