open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լալայան

**Լալայան**, հայկական ազգանուն։ Տարբերակներից է Լալաբեկյան ազգանունը, որը կազմված է պարսկական *Լալաբեկ* արական անձնանունով, որը նշանակում է «դաստիարակ, մանկան խնամակալ և վերակացու, և հատկապես՝ իշխանազունների, և *-յան* վերջածանցով։
## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսանդր Արծրունու Լալայան (1925-1983), բժիշկ, հոգեբան։
* Դոկտոր Լալայան (1855-1905), վրիժառու, ֆիդայի։
* Երվանդ Ալեքսանդրի Լալայան (1864-1931), ազգագրագետ, բանահավաք, հնագետ։
* Վանիկ Լալայան (1955-1991), ազատամարտիկ։
* Մուշեղ Արծրունու Լալայան (1967), հասարակական, քաղաքական գործիչ։
* Ռուզաննա Լևոնի Լալայան (1919-2015), բժիշկ։

## Գրական հերոսներ
* **Լալայան**, Ստաֆֆիի «Կանաչ քաղաք» պատմվածքի հերոսներից։
* *Իրմա Լալայան*, Վարդգես Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներից։

## Տես նաև
* Բաղդասար Հայրապետի Լալաբեկյան (1911-1992), պատմաբան։
* Միքայել-բեկ Լալաբեկյան (17-18-րդ դարեր), բանասեր, մատենագետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կարպանտրաս

**Կարպանտրաս** (), քաղաք Ֆրանսիայում, գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում, Պրովանս Ալպեր Լազուր շրջանի Վոքլյուզ դեպարտամենտում։

Ընկած է Կարպանտրաս օկրուգի մեջ, որը բաժանված է երկու կանտոնի՝ Հյուսիսային Կարպանտրաս և Արևելյան Կարպանտրաս։ Քաղաքը զբաղեցնում է 37,92 կմ2 տարածք։

## Բնակչություն
2010 թվականին համայնքի բնակչությունը կազմել է 29 278 մարդ։

## Պատմություն
Կարպանտրասը V դարից մինչև հիմա համարվում է տեղի առևտրի կենտրոնը։ Միևնույն ժամանակ այն եղել է գալլական մեմին ցեղերի բնակավայր, որտեղից ցորեն, մեղր, անասուն էին գնում հույները և կարթագենացիները։ Հռոմեական շրջանում այն անվանում էին Կարպենտորակտ (Carpentoracte), այստեղ էին պահում հռոմեական Հաղթական կամարը և քաղաքի դարպասը։

1274 թվականից քաղաքը անցնում է պապական Կոնտա-Վենեսինի տիրապետության տակ։ 1309-1314 թվականներին Կարպանտրասում է ապրել Հռոմի պապ Կլեմեն V: Իննոկենտիոս VI պապական իշխանության ժամանակ քաղաքը շրջապատված էր 32 աշտարակ և 4 դարպաս ունեցող բերդապարիսպներով։ 1320 թվականից մինչև 1790 թվականը Կարպանտրասը համարվում է Կոնտա-Վենեսին կոմսության պապական իշխանության կենտրոն։

XIII դարից սկսած քաղաքը եղել է ֆրանսիացի հրեաների հանգրվանը, որոնք փախել էին Ֆիլիպ IV Գեղեցիկ թագավորի հետապնդումներից։ Կրպանտրաս քազաքում է կառուցվել Ֆրանսիայի ամենահին սինագոգը (ժողովարան), որտեղ մինչև այժմ կատարվում են ժամերգություններ։

## Ավանդույթներ
Կարպանտրասը հայտնի է իրեն հատուկ գետնասունկի շաբաթական շուկայով, որը բաց է նոյեմբերից մարտ ամիսներին ուրբաթ օրերին։ Քաղաքի ավանդական հրուշակեղենի տեսակ է հարվում «բեռլինգո» անուշեղենը, որը փոքր պինդ սպիտակ գծերով կոնֆետ է։ Սկզբնական շրջանում դրանք պատրաստվում էին պահածոյացված մրգերից ստացված հյութից։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Սիֆֆրեդիուսի եկեղեցի-Կարպանտրասի կաթոլիկական թեմի մայր տաճար 1801 թվականից սկսած, որի առաջին եպիսկոպոսն է եղել սուրբ Սիֆֆրեդիուսը։
* Կարպանտրասի կամար-I դարի անտիկ կամար, 1840 թվականից պատմական հուշարձան։
* Էնգեմբերտինի գրադարան-Ֆրանսիայի հին քաղաքային գրադարան։
* Կարպանտրասի ջրանցք-XIX դարի ոռոգման ջրանցք, հոսում է Դյուրանս գետից։

մինի|Զինանշանը
«Ինկվիզիցիա» ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Կարպանտրաս քաղաքում։

## Գործընկեր քաղաքներ
*Զեզեն (Գերմանիա)
* Վևե (Շվեյցարիա)
* Պոնշատուլա (ԱՄՆ)

ձախից|մինի|Գետնասունկի շուկան Կարպանտրասում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Զեզեն

**Զեզեն** (), քաղաք Գերմանիայում, Ներքին Սաքսոնիայի տարածքում։

Մտնում է Գոսլար շրջանի կազմի մեջ։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 19 900 մարդ (ըստ 2018 թվականի մարտի 1-ի)։ Պաշտոնական կոդը՝  *03 1 53 012:*

Քաղաքը ստորաբաժանվում է10 քաղաքային շրջանի։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Seesen Max Moritz.jpg|Մաքսի և Մորիցայի կերպարները քաղաքապետարանի շենքի առջև
Պատկեր:St Andreaskirche.JPG|Սուրբ ԱՆդրեյի եկեղեցին, ներսից
Պատկեր:Seesen Kirche kath 2010.JPG|Կաթոլիկ եկեղեցի
Պատկեր:Museum seesen front nov 2010.jpg|Զեզենի քաղաքային թանգարանը
Պատկեր:Steinwaydenkmal.JPG|Ուիլյամ Շտայնվեյի հուշարձանը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальная страница города
Ֆելիքս Նարտի

**Ֆելիքս Նարտի** (), գանացի սոցիալական ձեռնարկատեր, ազատ գիտելիք տարածող։ 2017 թվականի օգոստոսին Վիքիպեդիայի համահիմնադիր Ջիմմի Ուելսը Վիքիմանիայի ժամանակ Ֆելիքսին հայտարարել է Տարվա վիքիպեդիստ։ Ֆելիքս Նարտին հանդիսանում է Գանայի Creative Commons կազմակերպության ղեկավարն ու համահիմնադիրը, ինչպես նաև *Open Foundation West Africa*-ի (Արևմտյան Աֆրիկայի բաց հիմնադրամ) համահիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ֆելիքս Նարտին ծնվել է Գանայի Տեմա քաղաքում։ 2008 թվականին ավարտել է Հովհաննես պապի անվան ավագ դպրոցը, 2013 թվականին՝ Գանայի Կենտրոնական համալսարանը՝ ստանալով բանկային գործ և ֆինանսներ մասնագիտությամբ բակալավրի աստիճան, 2017 թվականին Անհալտի կիրառական գիտությունների համալսարանից ստացել է մագիստրոսի աստիճան։  Գանային Կենտրոնական համալսարանում ուսանելուն զուգահեռ նշանակվել է *Google Student Ambassador* (Գուգլի ուսանող-դեսպան)։ Այս պաշտոնը մեծացրել է նրա հետաքրքրությունը տեխնոլոգիայի նկատմամբ։

Կրթական աստիճան ստանալուց հետո նա աշխատել է բանկում, ինչպես նաև որպես կամավոր հանդես է եկել տարբեր կազմակերպություններում։ Նարտին եղել է Գանայի Վիքիմեդիա համայնքի ղեկավարը։ Հետագայում նա համահիմնադրել է *Open Foundation West Africa* շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունը, որի նպատակն է խրախուսել ազատ արտոնագրի ներքո բովանդակության ստեղծմանը։

2017 թվականի օգոստոսից Նարտին Վիքիմեդիա հիմնադրամի Վիքիպեդիայի գրադարանի գլոբալ համակարգողն է, ինչպես նաև հանդիսանում է Creative Commons գլոբալ ցանցային խորհրդի անդամ։

## Ներդրումներ բաց շարժման մեջ
[thumb|upright|Ֆելիքս Նարտիի ելույթը [Վիքիմանիա 2018 համաժողովի փակման միջոցառման ժամանակ]]
Նարտին միացել է Վիքիմեդիա շարժմանը 2012 թվականին։ Նա բովանդակություն է ստեղծում իր հայրենի երկրի՝ Գանայի մասին և ղեկավարում է մի շարք նախաձեռնություններ՝ նպաստելու Վիքիպեդիայի խմբագրման կարևորությանը, ներառյալ *[[GLAM]]*-ի գործունեությունը, Վիքիպեդիայի կրթական ծրագիրը, աշխատանքներ գենդերային բացը լրացնելու ուղղությամբ, Վիքիպեդիայի գրադարանը։

Նարտին եղել է *Creative Commons* գլոբալ ցանցային ռազմավարության անցման խորհրդատվական խմբի անդամ և Վիքիմեդիա շարժման ռազմավարության նախագծային հանձնաժողովի անդամ։ Անդամակցել է նաև *[[Firefox]]*-ի աֆրիկյան խմբի հիմնական թիմին։

Տարվա վիքիպեդիստ անվանակարգը հայտարարելիս Ջիմի Ուելսը նշեց, որ Նարտին առաջնային դեր է ունեցել Ակրայում անցկացվող Վիքի Ինդաբա 2017 2-րդ համաժողովի կազմակերպման գործում և կարևորագույն առանցքային դերակատարություն ունի Աֆրիկայի տեղական համայնքների կառուցման գործում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սոցիալական ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Տարվա վիքիմեդիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Գանայում ծնվածներ
Գեորգի Իսահակյան

**Գեորգի Գեորգիի Իսահակյան**, (, ), հայազգի ռուսաստանցի ռեժիսոր, Պերմի Չայկովսկու անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար (1991-2010), Մոսկվայի Նատալյա Սացի անվան պետական ակադեմիական մանկական երաժշտական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար (2010), Ռուսաստանի թատերական գործիչների միության Պերմ քաղաքի մասնաճյուղի նախագահ, «Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ», Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակակիր, Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության  Ֆ. Վոլկովի անվան մրցանակակի դափնեկիր։  Մշակույթի և արվեստի բնագավառներում նշանակալի գործունեության համար արժանացել «Ստրոգանովի» մրցանակի դափնեկրի։

## Կենսագրություն
Գեորգի Իսահակյանը ծնվել Է 1968 թվականի նոյեմբերի 7-ին Երևանում։ 1986 թվականին ավարտել Է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիային կից Չայկովսկու անվան միջնակարգ մասնագիտական երաժշտական դպրոցի ջութակի, երաժշտության և կոմպոզիցիայի տեսության դասարանը, 1991 թվականին՝ Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի երաժշտական թատրոնի ֆակուլտետը (ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Վլադիմիր Կուրոչկինի ֆակուլտետ)։ Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանում սովորելուց  նրա կուրսընկերներն են եղել Դմիտրի Բերթմանը և Օլեգ Միտրոֆանովը։

1990-1991 թվականներին աշխատել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի օպերային պատրաստության ամբիոնում, 1991 թվականին նշանակվել է Պերմի Չայկովսկու անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի բեմադրող ռեժիսոր, 1996 թվականին՝ նույն թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր։

2007 թվականին «Օրփեոս» օպերայի բեմադրման համար «Կուլտուրա» թերթը նրան ճանաչել է «տարվա ռեժիսոր»։

Ռուսաստանում անցկացված «Ոսկե դիմակ» ազգային թատերական փառատոն-մրցանակաբաշխությանը Գեորգի Իսահակյանի բեմադրած «Օրփեոս» օպերան լավագույնն է ճանաչվել` օպերային լավագույն ռեժիսուրա անվանակարգում ու արժանացել «Ոսկե դիմակ» մրցանակի։

Հանդիսանում է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի արվեստանոցի գեղարվեստական ղեկավար՝ Անդրեյ Շակունի արվեստանոցի երկրորդ մանկավարժ։

## Պարգևներ
*«Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ» (Ռուսաստանի նախագահի 2006-ի հրաման)
*«Բարեկամության մեդալ» (Ռուսաստանի նախագահի 25.10.2018-ի հրաման)

## Օպերաների բեմադրություններ և ներկայացումներ
*«Անուշ», Ա․Տիգրանյան
*«Սիրո երեք դեմքերը», Ս. Պրոկոֆև
*«Պիկովայա Դամա», Պ. Չայկովսկի
*«Օթելլո», Ջ. Վերդի
*«Բոհեմա», Ջ. Պուչինի
*«Նոյյան Տապան», Բ. Բրիտտեն
*«Ջրահարսը», Ա. Դվորժակ
*«Իոլանտա», Պ. Չայկովսկի
*«Թռչող հոլանդացի», Ռ․Վագներ
*«Դոն Պասքուալե», Գ․Դոնիցետտի
*«Այդպես են վարվում բոլորը», Մոցարտ
*«Ռիգոլետտո», Ջ․ Վերդի
*«Իշխան Իգոր», Ա․Բորոդին
*«Օրփեոս»,  Կ․Մոնտեվերդի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Информация на сайте Московского государственного академического детского музыкального театра им. Н. И. Сац
* 
*Մեդվեդեւը Սացի անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Գեորգի Իսահակյանին շնորհավորել Է հոբելյանի առթիվ

Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ գրականության և արվեստի բնագավառում
Կատեգորիա:Ռուս թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:ՌԴ կառավարության մրցանակի դափնեկիրներ մշակույթի բնագավառում
Յոզեֆ Մարիա Օլբրիխ

**Յոզեֆ Մարիա Օլբրիխ** (), ավստրիացի ճարտարապետ, մոդեռնի վարպետ, Վիեննայի Վիեննական սեցեսսիոնիզմի ցուցահանդեսային շենքի հեղինակ։ 1900 թվականից ապրել և աշխատել է Գերմանիայում՝ Դարմշտադտում։

Ծնվել է հրուշակագործ-ձեռնարկատերի բազմազավակ ընտանիքում։ Ճարտարապետը ղեկավարում էր աղյուսի գործարան, և Յոզեֆը դեռ մանկուց ծանոթ էր շինարարական տեխնոլոգիաներին։ 1882 թվականին դպրոցը չավարտած աշխատում է որպես գծագրող, 1886-1890 թվականներին միջնակարգ կրթությունը ստացավ Վիեննայում, այնուհետև սովորեց Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայում՝ Կառլ ֆոն Խազենաուէրի մոտ։ 1893 թվականից եղել է Օտտո Վագների օգնականը, կատարում էր կայանների աշխատանքային գծագրերը։

1896 թվականին վիեննացի նկարիչների միջև պառակտություն սկսվեց։ Գուստավ Կլիմտի գլխավորությամբ վիեննական Արվեստի դպրոցից դժգոհ նկարիչների և ճարտարապետների խումբը, առանձնացավ և հիմնեց սեփական կազմակերպությունը՝ Վիեննական սեցեսսիոնիզմը։ 1897 թվականին Օլբրիչը Կարլսպլատցում կառուցեց մոդեռնի հուշարձան՝ Սեցեսսիոնիզմի ցուցահանդեսային սրահը՝ ոսկյա տերևներից պատրաստված գմբեթով։
Պատկեր:Karlsplatz station Vienna June 2006 491.jpg|Կարլսպլատց կայարան
Պատկեր:Secession01.jpg|Վիեննական սեցեսսիոնիզմի ցուցահանդեսի սրահ
Պատկեր:Hochzeitsturm in Darmstadt.jpg|Դարմշտադտի հարսանեկան աշտարակ
Պատկեր:DA-Haus Olbrich1.jpg|Օլբրիխի տունը Դարմշտադտի նկարիչների գաղութում
Պատկեր:DA-Oberhessische Haus1.jpg|Վերին Հեսսեի ցուցահանդեսի տուն
Պատկեր:Ausstellungsgebäude (Mathildenhöhe) 01.JPG|Ցուցահանդեսային շենք
Պատկեր:Koenigsalle-3.JPG|Դյուսելդորֆի հանրախանութը
Պատկեր:La colonie dartistes jugendstil (Mathildenhöhe, Darmstadt) (7882268852).jpg|Էռնեստ Լյուդվիգի տունը


Դարմշտադտյան դուքս, արվեստի հովանավոր և Մատիլդա լեռան նկարիչների գաղութի հիմնադիր, Էռնեստ Լյուդվիգի նախաձեռնությամբ Օլբրիխը տեղափոխվեց Գերմանիա։ Ստանալով հեսսենական քաղաքացիություն և պրոֆեսորի տիտղոս՝ նա ղեկավարում էր գաղութը, կատարում էր նախագծերի մեծ մասը։ 1903 թվականին Օլբրիխը ամուսնացավ գերմանուհի Կլեր Մորավի հետ։ Գաղութում և Դարմշտադտի մերձակայքում կառուցված է երկու տասնյակ շենք, որոնց մի մասը կործանվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։

1908 թվականին Օլբրիխը Դյուսելդորֆում կառուցեց պատմական Տիցա հանրախանութը, նույն թվականին 40 տարեկան հասակում մահացավ լեյկեմիայից։

## Տես նաև

* Վիեննական «Կարլսպլատց» մետրոպոլիտենի կայարան (1898 թ., ծրագրի ղեկավար Օտտո Վագներ, գեղարվեստական մշակումը Օլբրիխի)
* Սեցեսսիոնիզմի տուն
* Դարմշտադտի հարսանեկան աշտարակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դիզայներներ
Ցուգի կանտոն

**Ցուգի կանտոն** (, , , , ), գերմանախոս կանտոն Շվեյցարիայի Համադաշնությունում։ Գտնվում է Կենտրոնական Շվեյցարիայում։ Վարչական կենտրոնը Ցուգ քաղաքն է, որի անունով էլ կոչվել է կանտոնը։ Զբաղեցնում է 239 քառակուսի կիլոմետր տարածք (Շվեյցարիայի ամենափոքր կանտոններից է)։ Վարչական շրջանների բաժանված չէ, իր կազմում ունի միայն տասնմեկ համայնք։ Բնակչության խտության ցուցանիշով առաջիններից մեկն է երկրում. տեղի իշխանությունների վարած ցածր հարկադրույքների քաղաքականությունը շատերին է հրապուրում այստեղ։ Ընդ որում՝ մեծ թիվ են կազմում նաև օտարերկրացիները. 2017 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կանտոնում ապրում էր 125,421 մարդ, որոնց մոտավորապես 26 տոկոսը օտարերկրացիներ էին։ Վերջիններիս թիվը մեծ է հատկապես Վալխվիլում (33.2%), Ցուգ քաղաքում (31.7%), Բաարում (28.1%), համեմատագար փոքր է Մենցինգենում (18.9%) և Հյունենբերգում (16.5%):

Վարչական այս ոչ մեծ միավորը հաստատուն տեղ է գրավել նաև շվեյցարական ամենահարուստ կանտոնների շարքում։

Դավանանքի տեսակետից  կաթոլիկներն այս կանտոնում երեք և ավելի անգամ գերազանցում են բողոքականներին՝ կազմելով բնակչության 62%-ը՝ բողոքականների 18%-ի դիմաց։
  
Ցուգի կանտոնը Շվեյցարիայի Համադաշնության հիմնադիր ութ կանտոններից մեկն է. Համադաշնությանը միացել է 1352 թվականին։

## Վարչական բաժանում
Կանտոնի կազմում ընդգրկված 11 համայնքներն են՝
* Բաար
* Խամ
* Հյունենբերգ
* Մենցինգեն
* Նոյհայմ
* Օբերեգերի
* Ռիշ
* Շտայնհաուզեն
* Ունտերեգերի
* Վալխվիլ
* Ցուգ

## Տնտեսություն
Կանտոնի տնտեսության առաջատարը կենցաղային տեխնիկա արտադրող V-ZUG ընկերությունն է։

## Ուշագրավ փաստեր
Կանտոնի վարչական կենտրոնում՝ Ցուգ քաղաքում ՝ գործում է *Institut Montana Zugerberg* մասնավոր դպրոցը, որն ունի շուրջ հարյուր տարվա պատմություն, և որտեղ հիմնականում սովորում են Եվրոպայի բարձաշխարհիկ և մեծահարուստ ընտանիքների զավակները։ Այդ կրթօջախի անվանի շրջանավարտներից են  ԱՄՆ-ի նախկին պետքարտուղար Ջոն Քերին, *Mirabaud & Cie* բանկի հիմնադիր, Շվեյցարիայի բանկիրների ընկերակցության (*Swiss Bankers Association*) նախագահ Պիեռ Միրաբոն, բիզնեսմեն, գրող, Շվեյցարիայի Ազգային խորհրդի պատգամավոր Ֆրանսուա Լոեբը, կինոռեժիսոր, գևող Մարկ Ֆորստերը, բիզնեսմեն, շվեյցարական «*Swatch*» ժամացույցներ արտադրող ֆիրմայի համահիմնադիր Նիկոլաս Հայեկը, Սվարովսկի եղբայրները, Ֆեռարի գերդաստանի ներկայացուցիչներ...

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zug-Zuerich border photos 
* Kanton Zug - All photographs index
* Պաշտոնական կայքէջ (German)
* Պաշտոնական վիճակագրություն

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կանտոններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի վարչական բաժանում
Շովի

**Շովի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1520 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Օնից հեռու է 30 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Օնի շրջան
Շուաճալա

**Շուաճալա** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում։ Գտնվում է Հարավային Օսիայի տարածքում։

## Բնակչություն
Ըստ 2015 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 5 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային Օսիա
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Օնի շրջան
Ալեքսանդր Մալիշև

**Ալեքսանդր Անատոլևիչ Մալիշև** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։

## Կարիերա
Ութ տարեկանից սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով։ Առաջին հավաքականը եղել է Յարոսլավլի «Շիննիկը», առաջին մարզիչը՝ Ա. Կիրյուխինը։ 1999-2001 թվականներին սկսել է պրոֆեսիոնալ կարիերա Յարոսլավլի «Նեֆտյանիկ» ակումբում, որտեղ խաղացել է երկրորդ դիվիզիոնի «Կենտրոն» տարածաշրջանում։ 2002-2004 թվականներին խաղացել է  «Շիննիկ» ակումբի երկրորդ կազմում (35 խաղ, բաց է թողել 48 գնդակ), 2003 թվականին խաղացել է Վոլոգդայի «Դինամո» ակումբում՝ հանդես գալով երկրորդ դիվիզիոնի «Արևմուտք» տարածաշրջանում։ 2004 և 2006 թվականներին խաղացել է «Շիննիկ» ակումբի կազմում Պրեմիեր լիգայում։ 2005 և 2008 թվականին խաղացել է առաջին դիվիզիոնում «Ուրալ» ակումբի կազմում։ 2009 թվականին եղել է «Վոլգոգրադի» հիմնական դարպասապահը, խաղացել է երկրորդ դիվիզիոնի «Հարավ» տարածաշրջանում։ 2010-2013 թվականներին խաղացել է «Ռոտոր» ակումբի կազմում։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է Աննայի հետ։

## Ակումբային վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ուրալի ֆուտբոլիստներ
Նյիրագոնգո

**Նյիրագոնգո**, հրաբուխ Վիրունգա աֆրիկյան լեռներում`  Կիվու լճից 20 կմ դեպի հյուսիս։ Գտնվում է Ռուանդայի հետ սահմանամերձ կոնգոլեզյան տարածքում։ 1882 թվականից գրանցվել է 34 ժայթքում։ Լինում էր այնպես, որ հրաբխային ակտիվությունը շարունակվում էր անդադար երկար տարիների ընթացքում։ Հրաբխի գլխավոր խառնարանն ունի 250 մ խորություն և 2 կմ լայնություն։ Նրա մեջ տեղակայվում է եռացող լավայի լիճ, որը վերջին տարիներին մշտապես ակտիվ է և չի հանգչում։
Նյիրագոնգոյի լավան արտասովոր կերպով ջրիկ է և հոսուն։ Նման հատկությունները պայմանավորված են հատուկ քիմիական բաղադրությամբ` այն պարունակում է շատ քիչ սիլիկատներ։ Այսպիսով` ժայթքման ընթացքում լավային հոսքերը, որոնք թափվում են հրաբխի լանջերով, կարող են հասնել 100 կմ/ժ արագության։

Նյիրագոնգոյի և նրա կողքին գտնվող Նյամլագիրա հրաբխի վրա տեղի է ունեցել Աֆրիկայում դիտվող բոլոր ժայթքումների 40%-ը։

Նյիրագոնգոյի ամենաուժեղ ժայթքումներից մեկը տեղի է ունեցել 1977 թվականին։ Այդ ժամանակ հրային հոսքերից են մահացել մի քանի հարյուր մարդ։

մինի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*մինի|Նյիրագոնգոն աջիցФотографии озера лавы в кратере вулкана Нирагонго
* Volcano Live

Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ
Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության լեռներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Սթավանգեր 2013 (շախմատային մրցաշար)

**Սթավանգեր 2013**, միջազգային շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2013 թվականի մայիսի 7-18-ը Սթավանգերում։ Մրցաշարի հաղթող է դարձել ռուս գրոյսմաստեր Սերգեյ Կարյակինը։

## Կանոնակարգ
* *Խաղային օրեր*․ 8—10, 12—15 և 17—18։
* *Հանգստի օրեր*․ 11 և 16։
* *Ժամանակ*․ տրվում է 100 րոպե՝ 40 քայլի համար, 50 րոպե՝ 20 քայլի համար, և ևս 15 րոպե՝ մինչև պարտիայի ավարտն ավելացվելով 30 վայրկյան՝ յուրաքանչյուր քայլի համար՝ սկսած առաջինից։
* Մրցանակային գումարը կիսվում է այն խաղացողների միջև, ովքեր հավաքել են հավասար միավորներ, որը չի վերաբերում առաջին տեղը գրաված մասնակցին։ Առաջին տեղը կիսելու դեպքում անցկացվում է լրացուցիչ խաղ կամ մրցաշար։ Մյուս դեպքերում լրացուցիչ ցուցանիշներ են հանդիսանում Զոննեբորն-Բերգերի գործակիցը, հաղթանակների թիվը և հաղթանակների թիվը սև խաղաքարերով։

## Մասնակիցներ

## Մրցափուլեր

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Աղբյուրներ
* Մրցաշարի պաշտոնական կայք 
* Մրցաշարի արդյունքները theweekinchess.com կայքում
* Norway Chess 2013

Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Sigala

**Sigala** (իրական անունը՝ **Բրյուս Ֆիլդեր**, , ), բրիտանացի դիջեյ, երաժշտական պրոդյուսեր, երգահան։ Առավել հայտնի է դարձել իր դեբյուտային «Easy Love» սինգլի շնորհիվ, որը հայտնվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին «UK Singles Chart»-ի 71-րդ հորիզոնականում, իսկ մեկ շաբաթ անց՝ միանգամից բարձրացել առաջին հորիզոնական։ Հաջորդ սինգլը՝ «Sweet Lovin'»-ը, «UK Singles Chart»-ում հասել է 3-րդ հորիզոնական։ Հայտնի սինգլներից է նաև «Wish You Well»-ը՝ Բեքի Հիլլի հետ զուգերգը։

Էլեկտրոնային երաժշտությունում նա նախապատվություն է տալիս Դեյվիդ Գետտային, Արման Վան Հելդենին և Tiësto-ին։

## Գործունեություն
Ծնվել է Նորֆոլկում։ Երաժշտությամբ սկսել է զբաղվել 8 տարեկանում, երբ սկսեց դաշնամուր նվագել, որից հրաժարվեց 8-րդ դասարանում։ Ավարտել է Ռիփհամի ավագ դպրոցը, ավելի ուշ երաժշտություն է ուսումնասիրել Վեստմինստերի համալսարանում, որտեղ ստացել է արվեստի բաժնի առևտրային երաժշտության բակալավրի աստիճան։ Ներկայումս գործունեություն է ծավալում Լոնդոնի Քինգս-Քրոսս մարզի Թայլյարդ ստուդիայում։

Համալսարանն ավարտելուց հետո անդամակցել է որոշ քիչ հայտնի խմբերի, ավելի ուշ կենտրոնացել է երգեր գրելու և այլ կատարողների պրոդյուսեր լինելու վրա, օրինակ, «Sigma» դուետի հետ համատեղ Էլլա Էյրի «Good Times» երգի համար ձայնագրել է երգ։

Իր դեբյուտային «Easy Love» սինգլը գրել է 6 շիշ գարեջուր խմելուց հետո, վատ տրամադրությամբ, քանի որ նրան խնդրել էին 37 միքս պատրաստել ճանաչված կատարողի համար և, նա հոգնածության արդյունքում շփոթված ներբեռնել «The Jackson 5» խմբի «ABC» երգի ա կապելլա տարբերակը։ «The Official Charts Company» ընկերության հետ հարցազրույցի ժամանակ նա հայտարարել է, որ երգը ձայնագրվել է կիրակի երեկոյան՝ իր համար սահմաններից դուրս երգ ստեղծելու նպատակով։ Երգի հիման վրա Լոս Անջելեսում նկարահանվել է տեսահոլովակ կանադական պարային «Lucky Aces» դուետի՝ 12-ամյա Լակիի և Էյսիի մասնակցությամբ, որոնք, ըստ սյուժեի, հանդիպում են և պարային մարտահրավեր նետում տարբեր մանկական խմբերի։ Տեսահոլովակի ռեժիսորն էր Քրեյգ Մուրը, որը հիմնավորել է տեսահոլովակի նկարահանման վայրի ընտրությունը՝ նշելով, որ Լոս Անջելեսում «կային տաղանդների այնպիսի միավորումներ, ինչպիսիք չկային ամբողջ աշխարհում», և այն, որ ինքը տեսել է Լակիին ու Էյսիին Էլեն Դեջեներեսի «Էլեն Դեջեներեսի շոուի» ժամանակ։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին «Easy Love» սինգլը թողարկվեց «Ministry of Sound» լեյբլում և միանգամից բարձրացավ «UK Singles Chart» շքերթի 71-րդ հորիզոնական, իսկ մեկ շաբաթ անց երգը գրավեց առաջին հորիզոնականը, որտեղ մնաց 4 շաբաթ։

2015 թվականի դեկտեմբերի 4-ին թողարկվեց Բրյուսի երկրորդ՝ «Sweet Lovin'» սինգլը, որը հասավ մինչև «UK Singles Chart» շքերթի 3-րդ հորիզոնական։

2016 թվականի մարտի 18-ին նախատեսվում էր երրորդ՝ «Say You Do» սինգլի թողարկումը՝ ձայնագրված DJ Fresh-ի և Իմանիի հետ, որում օգտագործվել է Մրայա Քերիի «Always Be My Baby» երգի մոդելը։ Միաժամանակ Սիգալան աշխատում էր դեբյուտային ալբոմի թողարկման վրա։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի դիջեյներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգահաններ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Վիկտոր Ազատյան

**Վիկտոր Գրիգորի Ազատյան** (), հայ բժիշկ, սրտավիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1988):

## Կենսագրություն
Վիկտոր Ազատյանը ծնվել է 1928 թվականի հուլիսի 17-ին, Թիֆլիսում։ 1947 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցն ու ընունվել  Երևանի բժշկական ինստիտուտ, որն ավարտել է 1953 թվականին։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է ՀԽՍՀ Նոյեմբերյանի շրջանից, եղել  վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ, այնուհետև՝ շրջանի գլխավոր բժիշկ։ 1959 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշտական ինստիտուտի կլինիկական օրդինարտուրան։ 1966-1974 թվականներին եղել է Սրտաբանության և սրտային վիրաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտի սրտի ձեռքբերովի արատների բաժանմունքի վարիչ, 1974-1993 թվականներին` Ա. Միքայելյանի անվան վիրաբուժության ինստիտուտի սրտային վիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ, 1975-1978 թվականներին միաժամանակ, ինստիտուտի փոխտնօրեն։

Լինելով նշանավոր սրտաբան, գիտնական և հասարակական գործիչ, ակադեմիկոս Ալեքսանդր Միքայելյանի ուսանողը և առաջին օգնականներից մեկը՝ Ազատյանը մեծ դեր է խաղացել Հայաստանում սրտային վիրաբուժության զարգացման գործում։

Աշխատանքները վերաբերում են սրտի բնածին և ձեռքբերովի արատների վիրաբուժական բուժման, սրտի արատների ժամանակ արյան շրջանառության ախտաբանության տարբեր հարցերին։

## Երկեր
* Սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների վիրաբուժական բուժումը, 1982, տիտղթ. (խմբ.՝ Վ. Գ. Ազատյան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Վանիկ Ադամյան

**Վանիկ Գրիգորի Ադամյան** (), հայ ճարտարագետ-մաթեմատիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր (2001):

## Կենսագրություն
Վանիկ Ադամյանը ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 2-ին, Շիրակի մարզի Սեպասար գյուղում։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1969  թվականից աշխատում է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի Գյումրու մասնաճյուղում։ 2001 թվականին եղել է կիրառական մեխանիկայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են ֆիզիկական շարժընթացների և ճարտարագիտական օբյեկտների հաշվարկմանը և նախագծմանը։

## Երկեր
* Կիրառական մեխանիկա։ Խնդիրների ուսումնական ձեռնարկ, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան, Գյումրիի կրթահամալիր, Գյումրի, Ա. հ., 2002 (համահեղինակ)։
* Բժշկական պատմություններ։ Պատմվածքներ, ՀԳՄ հրատարակչություն, Երևան, «Վան Արյան», 2005 (համահեղինակ)։
* Կիրառական մեխանիկա-1։ Մեթոդական ցուցումներ, աշխատանքային ծրագիր և ստուգողական առաջադրանքներ հեռակա ուսուցման ուսանողների համար, Կրթության և գիտության Նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ), Գյումրու մասնաճյուղ, Երևան, Ճարտարագետ, 2010 (համահեղինակ)։
* Կիրառական մեխանիկա-2։ Մեթոդական ցուցումներ, աշխատանքային ծրագիր և ստուգողական առաջադրանքներ հեռակա ուսուցման ուսանողների համար, Կրթության և գիտության Նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ), Գյումրու մասնաճյուղ, Երևան, Ճարտարագետ, 2010 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ֆուտբոլը Բուլղարիայում

**[[Ֆուտբոլ]]ը** (, *futbol*) Բուլղարիայում ամենահայտնի սպորտաձևն է։ Բուլղարիայում գոյություն ունի ֆուտբոլային ակումբների բազմաշերտ համակարգ։ Առաջնությունները անցկացվում են Բուլղարիայի ֆուբոլային միության, Բուլղարական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի լիգայի և Բուլղարական սիրողական ֆուտբոլային լիգայի հովանու ներքո։ Երկրի չեմպիոնը Չեմպիոնների Լիգայում խաղալու իրավունք է ստանում, արծաթե և բրոնզե մրցանակակիրները Բուլղարիայի գավաթի հաղթողի հետ մասնակցում են Եվրոպայի Լիգայի խաղարակությանը։

## Լիգաների համակարգ
Առաջնության առաջին երկու մակարդակները պրոֆեսիոնալ են, իսկ մնացածները՝ սիրողական։

## Բուլղարիայի գավաթային առաջնություններ
### Բուլղարիայի գավաթ

**Բուլղարիայի գավաթ**, բուլղարական ֆուտբոլային տիտղոս։ Գավաթի խաղարկությանը կարող են մասնակցել Բուլղարիայի տարածքում պաշտոնապես գրանցված յուրաքանչյուր ֆուտբոլային ակումբ։

Բուլղարիայի գավաթը առաջին անգամ անցկացվել է 1981 թվականին՝ Բուլղարիայի հիմնադրման 1300-ամյակի պատվին։ 1983 թվականին առաջնությունը ստացել է պաշտոնական կարգավիճակ, որի հաղթողը ստանում է *«Ազգային գավաթակիրի»* կոչում և իրավունք ստանում Բուլղարիան ներկայացնել Գավաթների գավաթում։ Մինչև 1990 թվականը պաշտոնական անվանումը եղել է «Բուլղարիայի ազգային հանրապետության գավաթ»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Пайташев, Румен (2001). "Футболът в България". Световна футболна енциклопедия. София: КК Труд. pp.&nbsp;10–11. ISBN 954-528-201-0.

Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Բուլղարիայում
Ռաֆայել Ալագյոզյան

**Ռաֆայել Գրիգորի Ալագյոզյան** (), կաթնագործության բնագավառի հայ գիտնական։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1974):

## Կենսագրություն
Ռաֆայել Ալագյոզյանը ծնվել է 1934 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Լենինական քաղաքում։ 1969-1981 թվականներին աշխատել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի կաթի տեխնոլոգիայի հիմնախնդրային լաբորատորիայում։ 1971-1981 թվականներին եղել է սանիտարիայի և հիգիենայի բաժանմունքի հիմնադիր-վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են խմելու պաստերացված կաթի հոսքային գծի տեխնոլոգիական սարքավորումների լվացման և վարակազերծման արդյունավետ եղանակների որոնման և սանիտարական մշակման բակտերիաբանական գնահատման խնդիրներին։ Առաջարկել է ձեռքերի սանիտարական մշակման, պաստերացման սարքավորումներում կաթնային քարերի վերացման միջոցներ։

## Երկեր
* Алагёзян Р. Г., Моющие и дезинфицирующие средтва в молочной промышленности, Москва, 1981.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կաթնագործության բնագավառի հայ գիտնականներ
Աստծո որդին

«**Աստծո Որդին**» (), աստվածաշնչային էպիկական ֆիլմ։ Ֆիլմը պատմում է աստվածաշնչյան Հիսուս Քրիստոսի պատմությունը, որին մարմնավորել է Դիոգո Մորգադոն։ Պրեմիերան ԱՄՆ-ում տեղի է ունեցել 2014 թվականի փետրվարի 28ին։

## Սյուժե
Ֆիլմը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի պատմությունը ծնունդից մինչև խաչելություն և Համբարձում։

## Դերերում

## Ստեղծում
Ֆիլմն *աստվածաշնչյան* մանրապատկերների բաղադրիչների մի շարք է, ինչպես նաև ներառում է ջնջված տեսարաններ, որոնք չեն ցուցադրվել հեռուստաշոուի ընթացքում։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի փետրվարի 28-ին MPAA PG-13 վարկանիշով։

## ԱՄՆ հոգևորականության արձագանք
Միացյալ Նահանգների բնակիչներին ներկայացվելուց առաջ «Աստծո որդին» ֆիլմը դիտել են երկրի հոգևորականները, որոնց թվում եղել են բողոքականներ և կաթոլիկներ։

Կարդինալ Դոնալդ Վյուրլն ասել է. «Ես խորհուրդ կտայի այս ֆիլմը դիտել իմ մի քանի ծանոթների ու հատկապես, կարծում եմ, ֆիլմը շատ հարմար է ընտանեկան դիտման համար։ Սա հիանալի պատմություն է Աստծո Որդու մասին, որը կհիշեցնի մեզ մեր հանդեպ նրա սիրո մասին»

Պաստոր Ռիկ Ուորենը նույնպես դրական է գնահատել ֆիլմը. «Սա հզորագույն և թափանցող ֆիլմ է, լավագույն ֆիլմը Հիսուսի մասին նրանցից, որոնք ես արդեն տեսել եմ։ Գիտեմ, որ երբ նրանք սկսեն դա ցույց տալ, դա հսկայական օրհնություն կլինի շատերի համար»

Եպիսկոպոս Տ. Դ. Ջեյքսն ասել է. «Ես կարծում եմ, որ հանդիսատեսը կհիանա։ Նա հիացած և ոգեշնչված կլինի «Աստծո Որդի» ֆիլմով»

*«Lakewood»* եկեղեցու քահանա Ջոել Օսթինն ասել է. «Աստծո Որդին ապացուցում է, որ երբ բախվում են տաղանդն ու կիրքը, արդյունքը տպավորիչ է»։

## Սաունդթրեք
Ֆիլմի համար երաժշտությունը գրել են Լորն Բելֆը և Հանս Զիմմերը, վոկալը՝ Լիզա Ջերարդի։

## Հետաքրքիր փաստեր
* «*Աստծո որդին*» ֆիլմն *«Աստվածաշունչ»* մինի սերիալի կինոտարբերակն է։
* Ֆիլմից հանվել են սատանայի մասնակցությամբ դրվագները, որը նման էր ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամային։
* Ֆիլմի կարգախոսն է՝ «*[[Հռոմեական կայսրություն|Նրանց կայսրություն]]ը:* *[[Երկնային արքայություն|Նրա թագավորությունը]]*» *(Their Empire. His Kingdom)*։ 
* Սեբաստիան Կնափեի համար սա աստվածաշնչյան թեմաներով երրորդ ֆիլմն է, որից առաջ նա նկարահանվել էր «Սամսոն և Դալիլա» և «Հիսուս։ Աստված և մարդ» ֆիլմերում։

## Տես նաև
* Քրիստոսի չարչարանքները 
* Հիսուս 
* Նոյ 
* Ելք։ Աստվածներ և թագավորներ

## Նոտաներ

## Արտաքին հղումներ
* Աստվածաշունչ - History Channel (պաշտոնական կայք) 
* «Աստծո Որդին»  (պաշտոնական կայք) 
* 20th Century Fox 
* Lightworkers Media 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պեպլումներ
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր կրոնի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր քրիստոնեության մասին
Նկարիչ

**Նկարիչ**, մարդ, որը զբաղվում է կերպարվեստով, լայն իմաստով՝ արվեստի գործիչ։
[մինի|[Ալբրեխտ Դյուրերը և հեռանկարը]]

## Մասնագիտություն
մինի|Նկարչի աշխատանքային տուփ, վրձիններով և ներկերով

Քարե դարում նկարիչները պատկերներ էին ստեղծում քարերի վրա։ Ագաթարխոսն ու  Պոլիգնոտոսն հանդիսանում են առաջին հայտնի նկարիչները մ. թ. ա V դարում։ Առաջին դիցաբանական նկարիչը հանդիսանում է Դեդալոսը, չնայած նա նաև քանդակագործ էր և ինժեներ։ Հին Եգիպտոսում նկարիչները զարդաում էին դդամբարանները և քարե տները, իսկ նկարչի մասնագիտությունը սերտ կապված էր ներկերի պատրաստման հետ։ Բացի այդ Հին Եգիպտոսում պատկերների ստեղծումը համարվում էր մոգական գործողություն, իսկ նկարիչները մեծարվում էին քրմերի պես։ Քանի որ  նկարիչները տիրապետում էին որոշակի համամասնության և կանոնների իմացության, այդ պատճառով էլ պատկերները համարվում էին սրբազան։

Միջին դարերում նկարիչները սրբապատկերներ էին պատկերում (օրինակ՝ Անդրեյ Ռուբլյովը), որմնանկարներ, խճանկարներ ու մանրանկարներ ստեղծում, որոնք որոշակի կանոնների էին ենթարկվում։ Վերածննդի ժամանակաշրջանում, Իտալիայում ձևավորվեց դիմանկարիչ ժամանակակից հասկացությունը, որի արվեստը դարձավ գեղանկարչություն՝ իրեն բնորոշ հատկություններով (օրինակ՝ Ջոտտոն):

## Դասակարգում
Ժամանակակից արվեստում նկարչի մասնագիտությունը դասակարգվում է.

* Գրաֆիկական նկարիչ (գրքերի, տպագրական նյութերի, պաստառների նկարազարդող),
* Կիրառական արվեստի նկարիչ (գորգագործ, մետաղագործ, ապակեգործ, կերամիկագործ),
* Մանրանկարիչ,
* Մինիատյուրիստ նկարիչ,
* Գեղանկարիչ,
* Կինոյի և հեռուստատեսության նկարիչ,
* Անիմացիոն և համակարգչային գրաֆիկայի նկարիչ,
* Լուսանկարիչ,
* Նկարիչ ձևավորող (ինտերյերի, տեքստիլ, կահույքի, հագուստի),
* Բեմադրող նկարիչ (թատրոնի, տիկնիկային թատրոնի),
* Նկարիչ ռեստավրատոր,
* Նկարիչ ոճաբան

## Դասակարգում ըստ գեղարվեստական նկարչության ոճերի
Նկարիչները դասակարգվում են նաև ըստ նկարչական որոշակի ոճերի, (օրինակ՝ եվրոպական շատ երկրների արվեստի շարժումնեի՝ գերմանական, ֆրանսիական արվեստի ոճ,  և այլն)։ Երբեմն նկարիչը կարող է պատկանել նկարչության արվեստի տարբեր ոճերի կամ շարժումների։ Նկարչության ոճը հաճախ վերաբերում է նաև այն ժամանակաշրջանին, որում ապրել է նկարիչը։  Ոճերն ու ուղղությունները գեղանկարչության մեջ բազմաթիվ են, կարելի է ասել՝ անթիվ։

* Պրիմիտիվիզմ
* Մոդեռնիզմ
* Մաներիզմ
* Պոստիմպրեսիոնիզմ
* Գոթիկա
* Իմպրեսիոնիզմ
* Սյուրռեալիզմ
* Կլասիցիզմ
* Ավանգարդիզմ
* Ակադեմիզմ
* Բարոկկո
* Ռոկոկո
* Ռեալիզմ
* Կուբիզմ
* Կարավաջիզմ
* Նատուրալիզմ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Սթավանգեր 2014 (շախմատային մրցաշար)

**Սթավանգեր 2014**, միջազգային շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2014 թվականի հունիսի 2-13-ը Սթավանգերում։ Մրցաշարի հաղթող է դարձել ռուս գրոյսմաստեր Սերգեյ Կարյակինը։

## Կանոնակարգ
* *Խաղային օրեր*․ 2 (բլից), 3—5, 7—10 և 12—13։
* *Հանգստի օրեր*։ 6 և 11։
* *Ժամանակ*․ տրվում է 2 ժամ՝ 40 քայլի համար, 1 ժամ՝ 20 քայլի համար, և ևս 15 րոպե՝ մինչև պարտիայի ավարտն ավելացվելով 30 վայրկյան՝ յուրաքանչյուր քայլի համար՝ սկսած 61֊րդ քայլից։

## Մասնակիցներ

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցաշարի պաշտոնական կայք
* Մրցաշարի արդյունքները theweekinchess.com կայքում

Կատեգորիա:2014 շախմատում
Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Էլ-Պենոն-դե-Գուատապե

**էլ-Պենոն-դե-Գուատապե** (), հայտնի նաև **Պեդրա-դե-Գուատապե** () և **Պեդրա-դել-Պենոլ** (), առանձին կանգնած ժայռ Գուատապե և Էլ-Պենոլ քաղաքների միջև՝ Անտոկիա, Կոլումբիա վարչություններում։

## Նկարագրություն
Ժայռի բարձրությունը ստորոտից մինչև գագաթ կազմում է 220 մետր, բարձր կետը գտնվում է ծովի մակարդակից 2135 մետր բարձրության վրա։ Տարիքը՝ շուրջ 70 միլիոն տարի, էլ-Պենոն-դե-Գուատապեն կազմված է քվարցից, դաշտային սպաթներից և փայլարից։ Գուատապեի ափին կա ջրամբար։ Ժայռի երկարությունը՝ 380 մետր, լայնությունը՝ 100 մետր, ծավալը՝ 4&nbsp;685&nbsp;000&nbsp;մ³, զանգվածը՝ 10 միլիոն տոննա։

## Պատմություն
left|thumb|200px|Գագաթի առաջին նվաճողները կարողացել են գրել Գուատապեի միայն առաջին երկու տառերը:
left|thumb|200px|650 քայլ և 2 դոլար՝ և դուք գագաթին եք:
Հնդկական *տախամիս* անունով ցեղը, երկար ժակամանակ ապրելով տարածաշրջանում, երկրպագեց այդ ժայռին՝ անվանելով այն մոհարրաա կամ մուհարա, ինչը նշանակում է ժայռ, քար։ Այժմ Գուատապե և Էլ-Պենոլ մոտակա քաղաքների բնակիչները պայքարում են ժայռը անվանակոչելու իրենց անունով։ 1400-ականների սկզբին ժայռը վերցվեց պետության պաշտպանության տակ։ Ժայռի առաջին վերելքը կատարվել է Գուատապեի երեք բնակիչների կողմից 1954 թվականի հուլիսի 11-ից 16-ը։ Նրանք ուզում էին սպիտակ մեծ տառերով իրենց հյուսիսային կողմում գրել Գուատապե, բայց գրեցին առաջին երկու տառերը, և վերջում ստացվեց ԳԼ։ 1960-ականների կեսերին ժայռի մոտ կառուցվեց ջրամբար։ Ներկայումս գագաթին կարելի է հասնել մոնոլիտով ներկառուցված մոտ 650 աստիճանով բարձրանալով։ Ժայռի վերևում հայտնաբերվել է անհայտ բույսերի տեսակ, որը կոչվում է Pitcairma Heterophila: Վերևում կա դիտման հարթակ և եռահարկ աշտարակ։ Զբոսաշրջիկներից, ովքեր ցանկանում են հիացնալ շրջապատով ավելի քան 200 մետր բարձրությունից, տեղական ուղեցույցները գանձում են 2 դոլար յուրաքանչյուր բարձրանալու համար.
:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт скалы 
**История скалы   պաշտոնական կայքում
*  на сайте *guatape-antioquia.gov.co
* [http://guatapepoloturistico.blogspot.com/ Guatapé, polo turístico]   на сайте *guatapepoloturistico.ru
* Скала Эль Пеньон де Гуатапе  на сайте ''lifeglobe.net

Կատեգորիա:Ժայռերն այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Ակիտա-Կոմագատակե

**Ակիտա-Կոմագատակե** հրաբուխ, գտնվում է Ճապոնական Հոնսյու կղզում։
Ակիտա-Կոմագատակե՝ ստրատոհրաբուխ, 1637մ բարձրությամբ։ Գտնվում է Տադձավա լճի մոտ։ Ունի երկու կոն։

Ինքը հրաբուխը առաջացել է պլեյստոցենի ժամանակաշրջանում։ Մոտավորապես 13500 և 11600 տարի առաջ հրաբխի ժայթքումի պատճառով առաջացել են 2 կալդերներ 1200 և 1500 մետրերի վրա, որոնք հիմա գտնվում են նրա ստորոտում։ Ժայթքման ժամանակ լավան հրաբխի գագաթից հոսել է հյուսիս և արևելք։ Համեմատաբար մեծ ժայթքումներ տեղի են ունեցել 1932 և 1970-71 թվականներին։

1932 թվականի հուլիսի 21-ի ժայթքումը ստրոմբոլիական տիպի էր։ Հյուսիս-արևելքում առաջացել է 11 բացվածք, յուրաքանչյուրը 600 մետր։ Ամբողջ բուսականությունը 2 կիլոմետրի վրա ոչնչացվել է։ Մարդկային զոհերից հաջողվել է փրկվել, քանի որ այդ ժամանակ հրաբուխը գտնվել է մարդաշատ բնակավայրերից հեռու։
1971 թվականի սեպտեմբերի 18-ին նորից սկսվեց ժայթքում՝ նման 1932 թվականի ժայթքմանը։ Ժայթքումը ոչնչի չի վնասել։ Այդ ժամանակ էլ ժայթքումը ստրոմբոլիական տիպի էր։ Լավայի հոսքերը ժայթքել են շատ ակտիվ։ Սակայն նրանք հոսել են աննշան հեռավորության վրա, 200 մետր լայնությամբ և 600 մետր երկարությամբ։ 1971 թվականի հունվարի 25-ին հոսքերը դադարել են ժայթքել։

Ըստ 2012 թվականի դրությամբ հրաբուխը չի ժայթքել, իսկ տաք աղբյուրները օգտագործվում է բնակչության կողմից։

## Պատկերասրահ

Akita-Komagatake Volcano Relief Map, SRTM-1.jpg|thumb|left|500px|Ռելիեֆային քարտեզ
Mount Akita-Komagatake seen from Lake Tazawa 20210213.jpg|thumb|left|500px|Տադձավա լիճ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Volcano Live — John Search
* Volcano World — Oregon State University
* 

Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճապոնիայի հրաբուխներ
Կատեգորիա:Ստրատոհրաբուխներ
Երաժշտության տուն (Վիեննա)

**Երաժշտության տուն** (), ինտերակտիվ թանգարան Վիեննայի կենտրոնում։ Բացվել է 2000 թվականին, համարվում է հնչյունի ու երաժշտության լավագույն թանգարաններից մեկը Ավստրիայում։ Մակերեսը 5.020 մ² է։

## Շենք
Երաժշտության տունը գտնվում է Վիեննայի պատմական շենքերից մեկում, որ պատկանել է էրցհերցոգ Կառլ Թեշենցին։ Այստեղ է ապրել կոմպոզիտոր Օտտո Նիկոլային, որ հիմնադրել է Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը։

## Կառուցվածք
### Բակ
Թանգարանի բակում սովորաբար կազմակերպվում են ժամանակավոր ցուցադրություններ։

### Առաջին հարկ
Առաջին հարկը զբաղեցնում է Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը։ Այնտեղ ներկայացված են կոլեկտիվի ստեղծման պատմությունը, նվագախմբի հիմնադրման հրամանը, նրա պարգևները։ Հատուկ ձևավորված սրահում, որն ունի պրոեկցիոն էկրան, ներկայացված են Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի համերգների ձայնագրությունները։

## Երկրորդ հարկ
Երկրորդ հարկում գտնվում է այսպես կոչված «Երազոլորտը», որտեղ ցուցադրված են ինտերակտիվ նմուշներ. դրանք թույլ են տալիս հնչյունային փարձարկումներ անել։

### Երրորդ հարկ
Երրորդ հարկը նվիրված է այն կոմպոզիտորներին, ում անունները կապվում են Վիեննայի հետ։ Ներկայացված են Յոզեֆ Հայդնը, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը, Լյուդվիգ վան Բեթհովենը, Ֆրանց Շուբերտը, Յոհան Շտրաուսը, Գուստավ Մալերը, ինչպես նաև Վիեննայի նոր դպրոցի հիմնադիրները` Առնոլդ Շյոնբերգը, Ալբան Բերգը և Անտոն Վեբերնը։

### Չորրորդ հարկ
Չորրորդ հարկում սրահ է` նվիրված ապագայի հնչյուններին։ Գաղափարը, որ մարմնավորված է տեխնոլոգիաներում, կոչված է մարդկանց օգնելու դրսևորվելու հնչյունների շնորհիվ։ Այստեղ կարելի է տեսնել գործիքներ, որոնց հնչել կարող է ստիպել ձեր մարմինը։ Այսպես, «Գիտակցության անտառ» («Mind Forest») սրահում գտնվում են հնչող պատեր, որոնք արձագանքում են ձեռքերի շարժումներին։

Չորրորդ հարկում գործում է նաև հուշանվերների խանութ։

## Մրցանակներ
Իր ցուցանմուշների հավաքածուի համար Երաժշտության տունն արժանացել է Ավստրիայի թանգարանների մրցանակին։

## Պատկերասրահ

Haus der Musik (4).jpg|Լյուդվիգ վան Բեթհովենի կիսանդրին
Haus der Musik (9).jpg|Ֆրանց Շուբերտի կիսանդրին
Haus der Musik (1).jpg|Նվագարաններ
Haus der Musik (10).jpg|Ֆոգել և որդիներ
Haydns Papagei.jpg|Յոզեֆ Հայդնի մոխրագույն թութակը
Haus der Musik (11).jpg|
Haus der Musik (3).jpg|
Haus der Musik (5).jpg|
Haus der Musik (6).jpg|
Haus der Musik (7).jpg|
Haus der Musik (8).jpg|
Haus der Musik Wien Instrumentarium.jpg
Haus der Musik Wien Kinosaal Virtueller Dirigent.jpg
Haus der Musik Wien Kinosaal.jpg
Haus der Musik Wien Otto Nicolai Raum.JPG
Museum der Wiener Philharmoniker.JPG
Wien Haus der Musik Ballspenden aus der Zeit von Johann Strauss.jpg
Wien Haus der Musik Figur Otto Nicolai.jpg
Wien Haus der Musik Leonard Bernsteins Frack.jpg
Wien Haus der Musik Pfitzner Autograph Palestrina.jpg
Wien Haus der Musik Schuberts Brille.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք (գերմաներեն)
* Պաշտոնական կայք (անգլերեն)
* Զբոսաշրջության ավստրիական ներկայացուցչության պետական ուղեցույց

Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Ավստրիայում
Կատեգորիա:2000 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ավստրիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Երաժշտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Ներքին քաղաք
Կատեգորիա:Վիեննայի թանգարաններ
Սանտա Մարիա

**Սանտա Մարիա** կղզի ( []), մտնում է Ատլանտյան օվկիանոսում գտնվող Ազորյան կղզեխմբի արևելյան խմբի մեջ, պատկանում է Պորտուգալիային։ Կղզին անվանում են նաև «Դեղին կղզի»։
thumb|left|225px|Գոնսալու Վելյուի փարոս
Կղզու մակերեսը կազմում է 97,18 կմ²։ Սանտա Մարիայում է գտնվում Վիլա դու-Պորտույի՝ կղզեխմբի ամենահին բնակավայրի քաղաքապետարանը։

## Գտնվելու վայր
Սանտա Մարիան կղզիներից ամենահարավայինն է։ Նա գտնվում է Սան Միգել կղզուց 82 կմ հարավ։ Քրիստափոր Կոլումբոսը Ամերիակայից վերադառնալիս այստեղ կատարել է Սուրբ Հոգուն նվիրված երախտապարտության պատարագ՝ Հրեշտակների Աստվածածնի մատուռում։

## Պատմություն
Ելնելով երկրաբանական տվյալներից՝ կղզու տարիքը կազմում է 4,8 միլիոն տարի։ Այս կղզին կղզեխմբում ամենաառաջինն է հայտնաբերվել։ Կղզին հայտնաբերել է Դիեգու Սիլվեշը 1427 թվականին Մադեյրա կղզի նավարկելու ժամանակ։ Առաջին բնակիչը եղել է Գոնսալու Վելյուն, որը այստեղ հիմնավորվել է ընտանիքով և ընտանեկան կենդանիների հոտով։

## Տրանսպորտ
Կղզում գտնվում է միջազգային օդանավակայանը։ Կղզին կապված է Սան Միգել կղզու հետ լաստանավային հաղորդակցությամբ։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Հոգու եկեղեցի (*Igreja de Santo Espírito*),
* Նոսսա-Սենիորա դուշ-Անժուշի մատուռ (*Ermida de Nossa Senhora dos Anjos*),
* Մի քանի հողմաղացներ և ջրաղացներ

Կղզում պահպանվել է 15-րդ դարի տուն, որը պատկանել է կապիտան Դոնատարիոին։ Ամեն տարի կղզում անցկացվում են ավտոմրցարշավներ։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Azores Islands, Site with abundant information about Santa Maria Island

Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կղզիների ցանկեր
Սետ (քաղաք)

**Սետ** ( ,  . մինչև 1927 թվականը անվանումը գրվում էր *Cette*), համայնք Ֆրանսիայի հարավում, նավահանգիստ Լիոնի ծոցի ափին, Էրո դեպարտամենտում (Լանգեդոկ-Ռուսիլյոն)։ Համարվում է Սետ կանտոնի կենտրոնը և միակ համայնքը։ Համայնքի օկրուգը՝ Մոնպելիե։ Համայնքի INSEE կոդը՝ 34301։ Բնակչությամբ համայնքը 3-րդն է դեպարտամենտում և 2-րդը՝ օկրուգում։

Սետ համայնքի նավահանգիստը չափերով Ֆրանսիայում երրորդն է։ Նավահանգստի ապրանքաշրջանառությունը տարեկան կազմում է ավելի քան 3,6 միլիոն տոննա (2005)։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը կառուցված է Սեն-Կլեր բլրի վրա և շուրջը։ Միջերկրական ծովի ափին գտնվող նավահանգիստը ընդգրկում է Տո լճի հարավարևելյան մասը և բավակաին մեծ ծովափնյա տարածքներ։ Քաղաքում կան ծովը լճին միացնող շատ ջրանցքներ։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակարդակից 0-176 մետր բարձրության վրա։ Քաղաքը սահմանակից է Բալարյուկ-լե-Բեն, Ֆրոնտինյան համայնքների հետ և տեղակայված է 26,7 կմ Մոնպելիեից և 615 կմ Փարիզից։

## Կլիմա
Քաղաքում կլիման մեղմ շոգ է։

## Բնակչություն
2011 թվականին քաղաքում ապրում էր 43 408 մարդ, նրանց 14,0% փոքր է 14 տարեկանից, 16,1%-ը՝ 15-ից 29 տարեկան, 16,1%-ը՝ 30-ից 44, 20,0%-ը՝ 45-ից 59 տարեկան, 33,8%-ը 60-ից բարձր։ Համայնքում ապրում է 11 765 ընտանիք (19,6%-ը ոչ լիարժեք)։

Բնակչության շարժընթացը ըստ INSEE-ի․

## Ընտրություններ
2014 թվականից համայնքապետը Ֆրանսուա Կոմանեն է, որի մանդատը գործում է 2014-2020 թվականներին։ 2014 թվականի մարտի 3-ին, քաղաքային ընտրությունների առաջին փուլում քվեարկության էին դրվել 8 թեկնածուներ։ Բնակչության մասնակցությունը կազմում էր 71,37%։ Մարտի 30-ին երկրորդ փուլ էին անցել 3 թեկնածուներ․ Ֆրանսուա Կոմանե, Ֆրանսուա Լիբերտի և Մարտ-Քրիստին Օբեր։ 47,00%-ը քվեարկել էր Ֆրանուա Կոմանեի օգտին։

thumb|right|Թագավորական ջրանցք

## Քույր քաղաքներ
*  Հարտլփուլ, Մեծ Բրիտանիա
*  Դանուբի Նոյբուրգ, Գերմանիա, 1986-ից
*  Էլ-Ջադիդա, Մարոկկո, 1992-ից
*  Չետարա, Իտալիա, 2003-ից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* City council website



Կատեգորիա:Համայնք
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Հաջիդիմովոյի համայնք

**Հաջիդիմովոյի համայնք** (), համայնք Բուլղարիայում։ Վարչականորեն գտնվում է Բլագոևգրադի մարզում։ Վարչական կենտրոնն է Հաջիդիմովո քաղաքը։

Համայնքի տարածքի մակերեսը կազմում է 333&nbsp;կմ²։

Հաջիմոդովո համայնքի քմեթը (քաղաքապետ) ընտրությունների արդյունքում Լյուդմիլ Ասպարուխով Տերզիևն է։

## Բնակչություն
Ըստ 2018 թվականի մայիսի 15-ի մարդահամարի տվյալների՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 10&nbsp;934 մարդ։

## Համայնքի կազմ
Համայնքի մեջ են մտնում հետևյալ բնակավայրերը՝
# գյուղ Աբլանիցա
# գյուղ Բեսլեն
# գյուղ Բլատսկա
# գյուղ Գայտանինովո
# գյուղ Իլինդեն
# գյուղ Կոպրիվլեն
# գյուղ Լիկի
# գյուղ Նովա Լովչա
# գյուղ Նովո Լեսկի
# գյուղ Պարիլ
# գյուղ Պետրելիկ
# գյուղ Սադովո
# գյուղ Տեպլեն
# գյուղ Տեշովո
# քաղաք **[[Հաջիդիմովո]]**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համայնքի պաշտոնական կայք
* Description of Hadzhidimovo on en.journey.bg  

Կատեգորիա:Բլագոևգրադի մարզի համայնքներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի վարչական բաժանում
Պլինինյան ժայթքում

աջից|300px|1822 թվականի նկար, Վեզուվի ժայթքում

**Պլինինյան ժայթքում**, հրաբխի ժայթքման տեսակ, որի ժամանակ նկատվում է լավայի պայթուցիկ արտանետումներ, որոնք ուղեկցվում են մոխրի զանգվածային նստվածքներով։

Անունը գալիս է հռոմեացի գիտնական՝ Պլինիոս Ավագի անունից, ով մահացել էր Վեզուվի ժայթքումը դիտելու ժամանակ։

Նրա զարմիկ Պլինիոս Կրտսերը նկարագրել է Վեզուվի ժայթքումը, Պոմպեյի և Հերկուլանումի անկումը 79 թվականին հռոմեացի պատմաբան Պուբլիոս Կոռնելիոս Տակիտոսի երկու նամակներում։

Պլինինյան ժայթքման ժամանակ մի քանի ժամվա ընթացքում կարող են հրաբխային ուղիներով դուրս արտանետվել մի քանի խորանարդ կիլոմետր մագմա և լցվել մակերեսին։ Հսկայական ճնշումը և արտանետվող գազերը ներթափանցում են հրաբուխը խցանած շերտերի մնացորդների մեջ, խառնարանային պատերից տաք լավա և քարե բլոկներ նետում օդ։ Լավայի հոսքը մի քանի հարյուր մետր վայրկյան արագությամբ մակերևույթ է արձակում և **ժայթքող սյուն** (**ժայթքող**;  «ժայթքում») է կազմում խառնարանի վրա, մի քանի տասնյակ կիլոմետր բարձրության վրա, ապա հասնում է քարոլորտ։ Եթե փոշու և մոխրի ամպը սկսում է հարթվել, դա պիրոկլաստիկ հոսքի աղբյուր է։ Փլուզված խառնարանը կոչվում է կալդերա։

Պլինինի ժայթքումը բնորոշ է այսպես կոչված վերահսկիչ հրաբուխներին` հարթ հրաբուխներ մագմայով հսկայական տարածությունների վրա, ինչպիսիք են Ելոուսթոունի կալդերան, ինչպես նաև այն ստրատոհրաբուխները, որոնք, ի թիվս այլ բաների, ձևավորում են Խաղաղ օվկիանոսի հրաբխային հրե օղակը։ Այս ժայթքումի դրսևորումը ցուցադրվում է, օրինակ, Սենթ Հելենսի (այս օղակի հրաբուխներից մեկը) և իտալական Վեզուվի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հրաբուխի ժայթքում
Հարավ (գործողություն)

**Բեսարաբիայի և Հյուսիսային Բուկովինայի խորհրդային տեղահանություն**, հայտնի է նաև **«Հարավ» գործողություն** անվանմամբ, զանգվածային տեղահանություն, որ իրականացրել է ԽՍՀՄ պետական անվտանգության նախարարությունը Մոլդովիայում։ 
thumb|Տեղահանության առաջին ալիքի 70-ամյա տարելիցին նվիրված նամականիշ

## Նախապատրսատում
1949 թվականի փետրվարի 6-ին ԽՍՀՄ մինիստրների խորհուրդն ընդունել է որոշում Մոլդովիայի տարածքից «նախկին կալվածատերերին, խոշոր առևտրականներին, գերմանական բռնազավթիչներին ակտիվորեն աջակցածներին, գերմանական ոստիկանության մարմիններին հետ համագործակցած անձանց, ֆաշիստամետ կուսակցությունների ու կազմակերպությունների անդամներին, սպիտակգվարդիականներին, ինչպես նաև վերանշյալ բոլոր կատեգորիաների ընտանիքներին» տեղահանելու վերաբերյալ։

Ապրիլին ԽՍՀՄ պետանվտանգության նախարարության՝ Մոլդոիայի գծով լիազոր գեներալ-մայոր Երմոլինը հանրապետության պետանվտանգության նախարարության հետ համատեղ նրա ամբողջ տարածքը բաժանել է 8 սեկտորների։ Շուտով այդտեղ սկսել են ժամանել բեռնատար մեքենաներ հացահատիկ տեղափոխելու պատրվակով, սակայն իրականում դրանք նախատեսված են եղել տեղահանվողներին գյուղերից մինչև երկաթուղային կայարաններ հասցնելու համար։

Մայիսի 10-ին հաստատվել է նախապատրաստվող գործողության անվանումը՝ «Հարավ»։

## Իրականացում
Գործողությունն սկսվել է 1949 թվականի հուլիսի 6-ին՝ գիշերվա ժամը 2-ին և ավարտվել հուլիսի 7-ի երեկոյան։ Նրա իրականացումն ապահովել է օպերատիվ կազմի 4496 մարդ (նրանց 90 %-ն ուղարկվել էր ԽՍՀՄ այլ հանրապետություններից), ինչպես նաև պետանվտանգության նախարարության զորքերի 13 774 զինվոր ու սպա և 24 705 մարդ կուսակցական ակտիվից։

Մոլդովական ԽՍՀ պետանվտանգության նախարարությունը ձևակերպել է 12 860 ընտանիքի տեղահանման գործ։ Սակայն 1 567 ընտանիք կարողացել է խուսափել տեղահանումից։ Նրանցից շատերը փրկվել է փախչելով, ոմանք արդեն եղել են կոլտնտեսության անդամ կամ ունեցել են խորհրդային բանակում իրենց ընտանիքի անդամների ծառայելու մասին փաստաթղթեր։ Դրանից բացի չեն տեղահանվել հիվանդներն ու հաշմանդամները, ինչպես նաև աշխատունակ անդամներ չունեցող ընտանիքները։

Արդյունքում 30 էշելոնով (1 573 վագոն) Մոլդովիայից տեղահանվել է 11 293 ընտանիք կամ 35 050 մարդ, այդ թվում՝ 9 745 տղամարդ, 13 924 կին և մինչև տասնհինգ տարեկան 11 381 երեխա։ Տեղահանվածների մեծ մասը տեղավորվել է Ղազախստանում (9954 մարդ), Ռուսաստանի Օմսկի (6085 մարդ) ու Նովոսիբիրսկի (5787 մարդ) մարզերում, Կրասնոյարսկի երկրամասում (470 մարդ), Կոմի ԻԽՍՀ-ում (352 մարդ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ
Կատեգորիա:Տեղահանություն