Լիստալ

**Լիստալ** (գերմաներեն՝ **Liestal**), զարգացած արդյունաբերական քաղաք Շվեյցարիայում, նույնանուն շրջանի և Բազել-լանդշաֆտ կանտոնի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Բազել քաղաքից 17 կիլոմետր դեպի հարավ։

Լիստալի ներկայիս տարածքում ու շրջակայքում մարդիկ բնակություն են հաստատել առնվազն հին հռոմեական ժամանակներից։ Պատմական փաստաթղթերում *Liestal* անվանումով բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1225 թվականին։ Նրա զարգացումը պայմանավորված է եղել Բազելում՝ Հռենոս գետի վրա կառուցված առաջին կամրջի և Սեն Գոթարդի լեռնանցքի միջակայքում ունեցած ռազմավարական դիրքով։

Քաղաքն զբաղեցնում է 18.19 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2018 թվականի հունիսի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 14.303, որի 23.8%-ը կազմել են օտարերկրացիները։  1997–ից 2007 թվականն ընկած մեկ տասնամյակ ժամանակահատվածում բնակչության թվաքանակի աճի միջին տարեկան ցուցանիշը կազմել է  7.7%:

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Լիստալի մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում, այդ թվում՝ Բազել-լանդի հնագիտական թանգարանն ու կանտոնային արխիվը, *Frenkenbrücke* կամուրջը, հին հռոմեական դաստակերտն ու ակվեդուկը։ Իսկ հին քաղաքամասն ամբողջությամբ ներառվել է շվեյցարական ժառանգության գույքացանկում։

## Պատկերասրահ

Stadtkirche Liestal.jpg|Քաղաքային եկեղեցին
Liestal Kirchturm.jpg|Եկեղեցու աշտարակը
Futuro Liestal, Gräubern.jpg|
Fassaden Malereien am oberen Stadt Tor .jpg|Քաղաքային աշտարակի ճակատամասը
Liestal 2014 Kantonsmuseum.jpg|Կանտոնային թանգարանը
UNO Geschäftshaus.jpg|
Liestal-panorama.jpg|Քաղաքի համայնապատկերը
Chienbäse 2009 d.jpg|Chienbäse տոնակատարություն, 2009թ.: Ջահերով երթ


## Քույր քաղաքներ
Լիստալի քույր քաղաքներն են՝

## Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1100 height:500
PlotArea   = height:350 left: 100 bottom:90 right:100
Legend     = columns:3 left:220 top:70 columnwidth:160
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:13000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:3000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:600 start:0
Colors=
 id:TO     value:yellowgreen      legend:Ամբողջը
 id:GE     value:teal      legend:Գերմանախոս
 id:RO     value:lightpurple      legend:Կաթոլիկ
 id:PR     value:oceanblue      legend:Բողոքական
 id:SW     value:red      legend:Շվեյցարացի
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1850 from:start till:3032 text:"3,032" color:TO
  bar:1870 from:start till:3863 text:"3,863" color:TO
  bar:1888 from:start till:4850 text:"4,850" color:TO
  bar:1900 from:start till:5403 text:"5,403" color:TO
  bar:1910 from:start till:6072 text:"6,072" color:TO
  bar:1930 from:start till:6698 text:"6,698" color:TO
  bar:1950 from:start till:8449 text:"8,449" color:TO
  bar:1970 from:start till:12500 text:"12,500" color:TO
  bar:1990 from:start till:12853 text:"12,853" color:TO
  bar:2000 from:start till:12930 text:"12,930" color:TO
LineData =
  points:(300,219)(400,232)  color:GE
  points:(400,232)(500,248)  color:GE
  points:(500,248)(600,265)  color:GE
  points:(600,265)(700,306)  color:GE
  points:(700,306)(800,363)  color:GE
  points:(800,363)(900,369)  color:GE
  points:(900,369)(1000,380)  color:GE
  points:(100,99)(200,100)  color:RO
  points:(200,100)(300,102)  color:RO
  points:(300,102)(400,100)  color:RO
  points:(400,100)(500,102)  color:RO
  points:(500,102)(600,102)  color:RO
  points:(600,102)(700,104)  color:RO
  points:(700,104)(800,118)  color:RO
  points:(800,118)(900,116)  color:RO
  points:(900,116)(1000,113)  color:RO
  points:(100,163)(200,160)  color:PR
  points:(200,160)(300,157)  color:PR
  points:(300,157)(400,160)  color:PR
  points:(400,160)(500,159)  color:PR
  points:(500,159)(600,158)  color:PR
  points:(600,158)(700,156)  color:PR
  points:(700,156)(800,142)  color:PR
  points:(800,142)(900,135)  color:PR
  points:(900,135)(1000,128)  color:PR
  points:(100,166)(200,166)  color:SW
  points:(200,166)(300,165)  color:SW
  points:(300,165)(400,164)  color:SW
  points:(400,164)(500,163)  color:SW
  points:(500,163)(600,165)  color:SW
  points:(600,165)(700,167)  color:SW
  points:(700,167)(800,154)  color:SW
  points:(800,154)(900,153)  color:SW
  points:(900,153)(1000,151)  color:SW


## Գրականություն
* Johann Jakob Brodbeck: *Geschichte der Stadt Liestal in Chronikform dargestellt.* 2 Tl., Liestal 1864–1865.
* Hans-Rudolf Heyer: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Basel-Landschaft, Band II: Der Bezirk Liestal.* Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1974 (= *Kunstdenkmäler der Schweiz*, Band 62). ISBN 3-7643-0727-7. S.&nbsp;181–318.
* Jürg Ewald, Lukas Ott (Red.): *Liestal – eine neue Heimatkunde.* Verlag des Kantons Basel-Landschaft, Liestal 2004.
* Dorothee Rippmann: *Liestal. Historischer Stadtatlas der Schweiz – Atlas Historique des Villes suisses – Atlante storico delle città svizzere.* Zürich 2009.
* Hanroareal GmbH (Hrsg.): *Hanroareal Liestal. Eine Textilfabrik im Wandel.* Mit Texten von Barbara Buser, Kerstin Müller u. Tilo Richter, Fotografien v. Simone Berger u. Martin Zeller, editions denkstatt, Basel 2015, ISBN 978-3-9524556-2-3.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Լիստալի պաշտոնական կակքէջ 

Կատեգորիա:Բազել-լանդշաֆտ կանտոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ