open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վասիֆ Թալըբով

**Վասիֆ Յուսիֆ օղլու Թալըբով** (, ), ադրբեջանցի պետական գործիչ, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն Մեջլիսի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1960 թվականի հունվարի 14-ին Նախիջևանի Նորաշեն (Շարուր) քաղաքում։ 1976 թվականին ավարտել է Շարուրի շրջանի Սիյագուտ գյուղի միջնակարգ դպրոցը, հաջորդ տարի ընդունվել է Նախիջևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը, որը ավարտել է 1981 թվականին։ 1994-1998 թվականներին հեռակա սովորել է Բաքվի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 1976 թվականից աշխատում է Շարուրի շրջանի ժողովրդական կրթության բաժնում, ապա՝ Նախիջևանի տակի շորի արտադրամասի կադրերի ինսպեկտոր, հատուկ բաժնի վարիչ։ 1991 թվականի սպետմեբերից մինչև 1994 թվականի ապրիլը աշխատել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն Մեջլիսի նախագահի գլխավոր օգնական, իսկ 1994 թվականի ապրիլից մինչև 1995 թվականի դեկտեմբերը աշխատել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության վարչապետի առաջին տեղակալ։ 1995 թվականի ապրիլի 8-ին տեղի ունեցած ժողովին Թալիբովին ընտրել են Նոր ադրբեջանական կուսակցության նախագահ, որի ստեղծմանը վերջինս մասնակցել է։ Եղել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն Մեջլիսի առաջին, երկրորդ և երրորդ գումարումների պատգամավոր։ 1993 թվականի հուլիսի 3-ին Թալիբովը դարձել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն Մեջլիսի նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն մեջլիսի 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն մեջլիսի 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն մեջլիսի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն մեջլիսի 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն մեջլիսի 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Նոր Ադրբեջան կուսակցության անդամներ
Նոլինի Կանտա Գուպտա

**Նոլինի Կանտա Գուպտա** (, ), հնդիկ հեղափոխական, փիլիսոփա, գիտնական, գրաքննադատ, բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ։ Շրի Աուրոբինդոյի ակնառու հետևորդների մեկը։

## Կենսագրություն
Նոլինի Կանտա Գուպտան ծնվել է 1889 թվականի հունվարի 13-ին Ֆարիդպուրում, Արևմտյան Բենգալիա՝ կրթված և ունևոր ընտանիքում։ Դեռ երիտասարդ տարիքում Նոլինին հայտնվել է Շրի Աուրոբինդոյի գաղափարների ազդեցության տակ, որը հայտնի էր բրիտանական գաղութացումից Հնդկաստանի ազատության գործում իր հեղափոխական պայքարի համար։

Կալկաթայի Նախագահական համալսարանում 4-ամյա աշխատանքից հետո թողել է գիտաշխատողի կարիերան, հրաժարվել հեռանկարային պետական ծառայությունից, և Աուրոբինդոյի ղեկավարությամբ մտել է հեղափոխական ոչ մեծ խմբի կազմի մեջ։

1908 թվականի մայիսին ահաբեկչական գործողության կազմակերպման մեջ այլ մեղադրվողների հետ ձերբակալվել է։ Բանտում անցկացնելով մոտ մեկ տարի՝ Նոլինի Կանտա Գուպտա արդարացվել է։ Ազատություն դուրս գալիուց հետո աշխատել է ազգայնական *Dharma* և *Karmayogin* թերթերում որպես խմբագրի օգնական։

Աուրոբինդոն սովորեցրել է նրան լատիներեն, հունարեն, իտալերեն և ֆրանսերեն։ Նոլինին եղել է չորս կողմնակիցներից մեկը, որոնք 1910 թվականից Շրի Աուրոբինդոյի հետ միասին եղել էին Պուդուչերիում։

Նոլինին Կանտա Գուպտան 1926 թվականից ապրել է Աշրամ Շրի Աուրոբինդո, որտեղ զբաղեցրել է քարտուղարի պաշտոնը՝ իր կյանքը նվիրելով իր ղեկավարին ծառայությանը։

Նոլինին Կանտա Գուպտան մահացել է 1983 թվականի փետրվարի 7-ին Շրի Աուրոբինդոյի աշրամում՝ 94 տարեկան հասակում։

## Մատենագրություն
Իր կյանքի ընթացքում Նոլինին գրել է մոտ 60 գիրք (մոտավորապես 16-ն անգլերենով, իսկ մնացածը՝ բենգալերենով)։

* *Collected Works of Nolini Kanta Gupta*, Sri Aurobindo Ashram, Pondicherry
::1. The Coming Race
::2. Essays on Poetry and Mysticism
::3. The Yoga of Sri Aurobindo
::4-5. Light of Lights (բանաստեղծություններ)
::6-7. Sweet Mother
::8. Vedic Hymns
* *Reminiscences* (Կ. Ամրիտայի հետ)
* *Evolution and the Earthly Destiny*
* *About Woman*
* *Tributes to Nolini Kanta Gupta*
* *Nolini: Arjuna of our Age*
* *Lights from Nolini Kanta Gupta*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Величенко А.* Тайна йоги Шри Ауробиндо
* *Величенко А.* Эволюция религиозно-философских взглядов Ауробиндо Гхоша
* *Сатпрем* Шри Ауробиндо или путешествие сознания. МП «Глобус», 1992.
* Nolini Kanta Gupta including a brief life-sketch
* Nolini page

Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Կալկաթայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նախագահական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդիկ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հնդիկ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Գանձակի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)

**Գանձակի ճակատամարտ**, կարող է վերաբերել՝

* Գանձակի ճակատամարտ - Արշակունիների թագավորության և Սասանյան Պարսկաստանի զորաբանակների միջև 363 թվականին տեղի ունեցած ճակատամարտ,
* Գանձակի ճակատամարտ - Ռուսական կայսրության և Պարսկաստանի զորաբանակների միջև 1828 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած ճակատամարտ։
Ումարու Սիսոկու Էմբալո

**Ումարու Սիսոկու Էմբալո** (, ), Գվինեա Բիսաուի պետական և քաղաքական գործիչ։ Քաղաքագետ և ռազմական սպա, որը վարչապետի պաշտոնը զբաղեցրել է 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ից մինչև 2018 թվականի հունվարի 16-ը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 23-ին պորտուգալական Գվինեա Բիսաու քաղաքում։ Լիսաբոնի տեխնիկական համալսարանի սոցիալական և քաղաքական գիտությունների բարձրագույն ինստիտուտում ստացել է Միջազգային հարաբերությունների աստիճան և քաղաքական գիտությունների մագիստրոսի աստիճան, ինչպես նաև Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանում` Միջազգային հարաբերությունների դոկտորի աստիճան։ Ազատ տիրապետում է պորտուգալերենին և իսպաներենին, ինչպես նաև՝ անգլերենին, ֆրանսերենին, արաբերենին և սվահիլի լեզվին։

Զինվորական ծառայություն է անցել Գվինեա Բիսաուի բանակում, ուսանել է Իսպանիայի ազգային պաշտպանության կենտրոնում։ Այնուհետև Ազգային անվտանգության ոլորտում հետազոտություններ է անցկացրել Բրյուսելում, Թել Ավիվում, Յոհանեսբուրգում, Ճապոնիայում և Փարիզում։ Նրան շնորհվել է Գվինեա Բիսաուի զինված ուժերի բրիգադի գեներալի կոչում։ Ներկայումս մասնագիտանում է աֆրիկյան և մերձավորարևելյան հարցերում, ինչպես նաև պաշտպանության, միջազգային համագործակցության և զարգացման ոլորտներում։ Եղել է Աֆրիկայի հարցերով նախկին նախարար։ Կառավարության կաբինետը ձևավորվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 13-ին՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին նախագահ Ժոզե Մարիու Վաշի՝ վարչապետի պաշտոնում նշանակվելուց հետո։

Վարչապետ դառնալուց հետո նա ընդհարվել է իր սեփական կուսակցության՝ Գվինեայի և Կաբո Վերդեի Աֆրիկյան անկախության կուսակցության բոյկոտի հետ, որը կենտրոնական կոմիտեի ուժերով անվստահություն է հայտնել նրան. 2016 թվականի նոյեմբերի 26-ին նրա դեմ քվեարկել է 112 մարդ և «կողմ»՝ 11։

Որպես կառավարության ղեկավար կարող էր ակնկալել միայն սոցիալական նորացման կուսակցության աջակցությունը, որը մեծությամբ երկրորդն է Գվինեա Բիսաուի Ազգային ժողովրդական ժողովում։ 2018 թվականի հունվարի 13-ին նրա մոտ կոնֆլիկտ է սկսվել երկրի նախագահ Ժոզե Մարիու Վաշայի հետ, ինչը հանգեցրել է Ումար Սիսոկո Էմբալոյի պաշտոնաթողությանը 2018 թվականի հունվարի 16-ին։

2019 թվականի նոյեմբերի 24-ին դուրս է եկել Գվինեա Բիսաուի նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլ՝ առաջին փուլում ստանալով ընտրողների ձայների 27,65 տոկոսը և զբաղեցնելով երկրորդ տեղը։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 29-ին երկրորդ փուլում վստահ հաղթանակ է տարել երկրի նախկին վարչապետ Սիմոյնշ Դոմինգուշ Պերեյրային՝ ընտրողների ձայների 53,55 % արդյունքով։ Այս մասին հայտնի է դարձել արդեն 2020 թվականի հունվարի 2-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ
Ճապոնիայի քաղաքների ցանկ

thumb|

**Ճապոնիայի քաղաքների ցանկ**, տեսակավորված է ըստ պրեֆեկտուրաների, բնակչության թվաքանակի, մակերեսի, բնակչության խտության և հիմնադրման ամսաթվի։ Ճապոնիայի խոշորագույն քաղաքների մեծ մասը կառավարության որոշմամբ սահմանված քաղաքներ են։ Տարածաշրջանային նշանակության քաղաքները նշանակված են որպես կենտրոնական քաղաքներ։ Տոկիոն ներառված չէ այս ցանկում, քանի որ այն դադարել է գոյություն ունենալ 1943 թվականի հուլիսի 1-ից, և ներկայումս այն գոյություն ունի որպես հատուկ «մայրաքաղաքային պրեֆեկտուրա»՝ իր 23 «հատուկ շրջաններով» (շրջաններից յուրաքանչյուրն ունի քաղաքի կարգավիճակ), որոնք Տոկիոյի պրեֆեկտուրայի արևելյան մասում կազմում են նախկին քաղաքի նախկին սահմանները։

## Քաղաքներ

## Ելակետային տվյալներ

* Մակերեսի վերաբերյալ տվյալները համապատասխանում են Ճապոնիայի աշխարհագրական հետազոտությունների ինստիտուտի՝ 2007 թվականի հոկտեմբերի 1-ի տվյալներին։
* Յուրաքանչյուր պրեֆեկտուրայի բնակչության ելակետային վեբ-կայքերը համապատասխանում են :ja:Template:自治体人口/doc։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքների ցանկեր ըստ երկրի
Յատրոֆոբիա

**Յատրոֆոբիա** ( — «բժիշկ» և  — «վախ» բառերից), ֆոբիա, չափից դուրս վախ բժիշկներից և բժշկական անձնակազմից, ինչպես նաև այն մարդկանցից, որոնք կրում են բժշկական հագուստ (ատամնաբույժներ, դեղագործներ, մանկաբարձներ, բուժքույրեր)։ Մարդիկ, որոնք տառապում են այդ ֆոբիայով, չեն այցելում բժիշկների, իսկ ծանր դեպքերում հրաժարվում են անալիզի համար արյուն հանձնել, իրենց ճնշումը չափել կամ դեղահաբեր ընդունել (այդ դեպքում հնարավոր է ևս մեկ ֆոբիայի՝ խեմոֆոբիայի առաջացում, որը բնորոշվում է նրանով, որ մարդը հրաժարվում է ընդունել ցանկացած տեսակի սինթետիկ քիմիական միջոց)։

## Պատճառներ
Ինչպես և ցանկացած ֆոբիա, յատրոֆոբիան հիմնականում առաջանում է ֆոբիայի օբյեկտի՝ բժիշկների հետ կապված ուժեղ բացասական էմոցիաների արդյունքում։ Դա կարող է լինել անձի՝ բժիշկների հետ շփման սեփական բացասական փորձի պատճառով, որոնք անձի հետ աշխատանքի ժամանակ թույլ են տվել բժշկական սխալներ, ինչպես նաև թերթերում եղած հրապարակումների, լուրերի և այլնի պատճառով։ Հաճախ դրանով տառապում են հենց բժիշկները՝ տեսնելով աշխատանքի ժամանակ անփույթ և անտարբեր իրենց գործընկերներին։

## Բուժում
Վախի էությունով պայմանավորված՝ այդ ֆոբիայի բուժումը շատ դժվար է։ Առավել լուրջ դեպքերում պացիենտը հրաժարվում է բժշկական ոլորտի աշխատակցի ցանկացած օգնությունից, նույնիսկ հոգեբաններին այդ ֆոբիայով տառապող մարդիկ համարում են «բժիշկ», այդ պատճառով պացինետի՝ դեղամիջոցներ ընդունելուն ինքնակամ համաձայնելու վրա հույս դնել չի կարելի։

## Տես նաև
* Ֆոբիաների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Iatrofobia
* IATROFOBIA. LA CURIOSA FOBIA A ASISTIR AL MÉDICO.

Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Վլադիմիր Գոնչարենկո

**Վլադիմիր Գոնչարենկո** (, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1986-1993)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ուկրաինայի ԽՍՀ Սումսկի մարզի Արյուննոյե շրջանում

Բարձրագույն դիվանագիտական դպրոցն ավարտելուց հետո, աշխատել է կենտրոնական ապարատում (Լատինական Ամերիկայի երկրների բաժին, կադրերի վարչություն) և արտասահմանում՝ Մոնղոլիայի Ժողովրդական Հանրապետությունում, Մեքսիկայում և Կուբայում ԽՍՀՄ դեսպանատներում։

1986 թվականի օգոստոսի 1-ից մինչև 1992 թվականի հունվարի 24-ը Վենեսուելայում և Դոմինիկյան Հանրապետությունում և Տրինիդադ և Տոբագոյում ԽՍՀՄ արտակարգ և լիազոր դեսպան (1991 թվականից՝ Ռուսաստանի Դաշնություն)։

1992 թվականին պաշտոնաթող է արվել։

1996 թվականի հուլիսի 8-ին արտաքին քաղաքականության ոլորտում Ռուսաստանի Դաշնությանը մատուցած հատուկ ծառայությունների համար Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը սահմանել է Վլադիմիր Գոնչարենկոյի լրացուցիչ ցմահ ամսական նյութական ապահովում՝ Ռուսաստանի Դաշնության օրենսդրությամբ նախատեսված աշխատանքի վարձատրության 10-ապատիկի չափով։

## Դիվանագիտական աստիճան
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1990 թվականի հոկտեմբերի 18)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Լևոն Շահբազյան

**Լևոն Կարապետի Շահբազյան** (), հայ շինարար։ Հայաստանի և Ռուսաստանի վաստակավոր շինարար, ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Լևոն Շահբազյանը ծնվել է 1932 թվականին, Երևանում։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հիդրոտեխնիկական շինարարության ֆակուլտետը և աշխատանքի անցել հիդրոտեխնիկական շինարարական տրեստում, եղել շինվարչության գլխավոր ճարտարագետ, այնուհետև զբաղեցրել պետի պատասխանատուի պաշտոնը։ 1975 թվականին եղել է «Երարդշին» տրեստի կառավարիչ։ 1975-1980 թվականներին «Երարդշին» տրեստը 5 անգամ արժանացել է միութենական բարձրագույն պարգևների, այդ թվում՝ ԽՍՀՄ ժողտնտեսության ցուցահանդեսի պարգևի։ Նրա ղեկավարության օրոք հանձնվել են մոտ 150 արդյունաբերական խոշոր միավորումներ, մշակութային, բնակելի շենքեր, թաղամասեր, դպրոցներ, մանկապարտեզներ և այլ կառույցներ։

1986 թվականին Շահբազյանը նշանակվել է ՀԽՍՀ արդյունաբերության շինարարության առաջին փոխնախարար, 1988 թվականին՝ նախարար։ Նրան է վստահվել Երևանի զարգացման հեռանկարային ծրագրի իրականացման աշխատանքները։ Ղեկավարել է Մոսկվայում Լազարյան ճեմարանի վերակառուցման (1987), մոսկովյան օլիմպիական խաղերի համար նախատեսված հյուրանոցային համալիրների (1980), Ուրենգոյում բնակելի շենքերի կառուցման (1986) և այլ աշխատանքները։ Մասնագիտական աջակցություն է ցուցաբերել 1988 թվականի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի ժամանակ։

Լևոն Շահբազյանի անվան հետ է կապված բազմաթիվ արդյունաբերական, կուլտուր-կենցաղային, բնակելի շենքերի և այլ կառույցների շահագործման հանձնումը։ «Երարդշինը» առաջին անգամ Նոր Նորքի զանգվածում շտապօգնության հիվանդանոցի և հարակից պոլիկլինիկայի շենքերի կառուցման մեջ օգտագործել է կոնստրուկտիվ համակարգի միութենական սերիայի հիմքի վրա «Հայպետնախագիծ» ինստիտուտի մշակած հավաքովի կոնստրուկցիաների նոր սերիան։ Լևոն Շահբազյանն իրականացրել է նաև Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի շենքի և Արամ Խաչատրյանի անվան ֆիլհարմոնիայի մեծ դահլիճի վերանորոգման աշխատանքները։

Մահացել է 2005 թվականին։ Թաղված է Երևանի Թոմախի գերեզմանատանը։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Հայաստանի վաստակավոր շինարար
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի, 2002
* Հայաստանի պետական մրցանակի դափնեկիր
* Ռուսաստանի պատվավոր շինարար
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան

## Անդամակցություն
* Ինժեներական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ
* Հայաստանի շինարարների միության առաջին պատվավոր անդամ, 2002

## Տես նաև
* Երևանի պատվավոր քաղաքացիների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր շինարարներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Տարսոնի գրավում (1097)

**Տարսոնի գրավում**, ռազմական գործողությունների շարք, որը տեղի է ունեցել առաջին խաչակրաց արշավանի շրջանակներում 1097 թվականին՝ Կիլիկիայի Տարսոն քաղաքը Իկոնիայի սելջուկյան սուլթանությունից նվաճելու նպատակամղմամբ։ Քրիստոնյաների բանակը գլխավորում էր Տանկրեդ Տարենտացին, որը Տիչարդ և Ռոջերդ Սալերնացիների հետ միասին առանձնացել էր խաչակիրների հիմնական բանակից և ներխուժել Կիլիկիա։

Խաչակիրների օժանդակությամբ էր հանդես գալիս նաև Լամբրոնի իշխան Օշին Գանձակեցին և վերջինիս եղբայրը՝ Բազունին։ Հետագայում արշավանքին է միանում նաև Բագրատ Կամսարականի գլխավորած զորաբանակը։

## Ճակատամարտ
Տանկրեդ Տարենտացու գլխավորած խաչակիրների բանակը Կիլիկիայում ստանում է Լամբրոնի բարոն Օշին Գանձակեցու զինակցությունը և արշավանք սկսում Իկոնիայի սուլթանության տիրապետության ներքո գտնվող Տարսոն քաղաքի ուղղությամբ։ Իմանալով Տանկրեդի զորաշարժի մասին՝ Իկոնիայի սուլթանության բանակն ինքն է նախահարձակ լինում, սակայն քրիստոնեական միացյալ բանակին հաջողվում է ետ մղել թշնամու զորախմբին։ Ետ նահանջած սելջուկներն ամրանում են Տարսոն քաղաքում և պատրաստվում պաշտպանողական մարտերի։
[ձախից|մինի|307x307փքս|[Տանկրեդ Տարենտացի]]
Զարգացնելով ռազմավարական հաջողությունները՝ հայ-խաչակրաց միացյալ բանակը 1097 թվականի սեպտեմբերին կեսերին պաշարում է քաղաքը։ Պաշարման ընթացքում քրիստոնյաներին են միանում նաև Բալդուին Բուլոնացու, Բալդուին Բուրգցու և Բագրատ Կամսարականի գլխավորած համալրիչ ուժերը։ Տեղեկանալով այդ մասին` սելջուկյան կայազորը համաձայնվում է հանձնել քաղաքի երկու աշտարակները` այն պայմանով, որ մնացած ամրություններն էլ կհանձնի քրիստոնյաների հիմնական բանակի տեղ հասնելուն պես։ Նվաճված տարածքների պատկանելիության շուրժ ծագած թեժ վեճից հետո քաղաքն անցնում է Բալդուինին, իսկ Տանկրեդն իր ուժերով շարժվում է Ադանայի ուղղությամբ։ Սեպտեմբերի 24-ին քաղաքի մատույցների մոտ է հասնում Տանկրեդ Տարենտացուն միանալ ցանկացող նորմանական զորաջոկատ, որին, սակայն, Բալդուինը թույլ չի տալիս ապաստանել Տարսոնում։

Օգտվելով քրիստոնեական ուժերի միջև ծագած տարաձայնություններից և անմիասնությունից՝ Իկոնիայի սելջուկյան սուլթանության բանակը գիշերային անակնկալ հարձակում է գործում Բալդուինի բանակի վրա և ջախջախիչ պարտության մատնում վերջինիս։ Իրավիճակը կայունացնելու նպատակով հաջորդ օրն առավոտյան Տարսոն են ներխուժում քրիստոնեական միացյալ բանակները՝ Տանկրեդ Տարենտացու գլխավորությամբ, որոնք վճռական ճակատամարտում հաղթանակ են տանում։ Այս պարտությունից հետո սելջուկները կորցնում են Տարսոնի նկատմամբ իրենց իշխանությունը, իսկ խաչակիրները տիրում են քաղաքի բոլոր պաշտպանական ամրություններին։ Միևնույն ժամանակահատվածում օգտվելով հարմար տիրող իրավիճակից՝ Կոնստանդին Ա Ռուբինյանը առանց նշանակալի մարտեր մղելու նվաճում է լեռնային Կիլիկիայի Վահկա բերդաքաղաքը՝ այն դարձնելով իշխանանիստ։ Դրանից հետո Կոնստանդինը սկսում է համագործակցել Կիլիկյան դարպասներով երկրամաս մուտք գործած Վելֆ Բավարացու հետ, որից հետո նրանք համատեղ ուժերով առանց լուրջ դիմադրության հանդիպելու տիրում են Անարզաբա քաղաքին։

## Տես նաև
* Խաչակրաց առաջին արշավանք
* Տանկրեդ Տարենտացի
* Տարսոնի ճակատամարտ (1165)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Խաչակրաց առաջին արշավանք
Երզնկյան

**Երզնկյան**, հայկական ազգանուն։

## Հայտնի կրողներ
* Արամայիս Հարությունի Երզնկյան (1879-1938), հեղափոխական, կուսակցական, պետական գործիչ։ 
* Արշավիր Երզնկյան Հարությունի (1896-1921), դերասան, թատերական գործիչ։
* Երվանդ Դավթի Երզնկյան (ծնվ․ 1947), կոմպոզիտոր, դիրիժոր։ 
* Էդուարդ Լևոնի Երզնկյան (ծնվ․ 1950), ուրոլոգ։  
* Հմայակ Հարությունի Երզնկյան (1892-1941), կուսակցական, պետական գործիչ։ 
* Մհեր Արամայիսի Երզնկյան, ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոս։
* Յուրի Արամայիսի Երզնկյան (1922-1996), կինոռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ։
* Ռոստոմ Հարությունի Երզնկյան (1823-1893), պատմաբան, գրականագետ։
* Սուրեն Երզնկյան (*Սուրեն Երզնկյան Լորելլի*, 1881-1963), դիվանագետ։ 
* Մարո Սուրենի Երզնկյան (*[[Սարոյան]]*, 1920-1990), սցենարիստ։

## Տես նաև
* Աննա Յուրիի Երզինկյան (*Անետա [[Երզնկյան]]*, ծնվ․ 1949), կինոքննադատ։ 
* Լևոն Հակոբի Երզինկյան (1906-1991), մանրէաբան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Բարամ (ազգային պարկ)

**Բարամ** (), ազգային պարկ Իսրայելում։ Անվանվել է հռոմեա-բյուզանդական շրջանի հին հրեական բնակավայրի անունով, որի տարածքում էլ այն ստեղծվել է։ Հիմնադրվել է 1966 թվականին։

Գտնվում է լեռնային վերին Գալիլեայում՝ Մերոն լեռան և Լիբանանի հետ սահմանի միջև։ Նրա կողքին է գտնվում համանուն Կիբուցը։

## Պատմություն
Հրեական բնակավայր Բարամը հիմնադրվել է անտիկ ժամանակներում։ Նրա տեղում հայտնաբերված սինագոգի մնացորդները պատկանում են մեր թվարկության 2-րդ դարին։ Բարամը հիշատակել են հրեա ճանապարհորդներ Շմուել Բեն Շիմշոնը (1210), Մոշե Բասուլան (1523), անհայտ ճանապարհորդ, Ռամբամի աշակերտը (14-րդ դարասկիզբ) և ուրիշներ։ Նրանց կարծիքով՝ մեծ սինագոգում է եղել Շիմոնա բար Յոհայի ռաբբի եշիվան։

19-րդ դարում նրա տեղում գտնվում էր քրիստոնեական Բիրիմ գյուղը, որը կառուցվել էր հրեական բնակավայրի ավերակների վրա և գրեթե ամբողջությամբ ժառանգել էր նրա անունը։ Գյուղը հիմնադրել են դրուզների հետ կոնֆլիկտի արդյունքում Լիբանանից փախած մարոնիները։

Բիրիմի բնակիչները 1948 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմի ընթացքում ստիպված են եղել հեռանալ գյուղից, գյուղն ավերվել է 1949 թվականին՝ սահմանին մոտ 2 կմ հեռավորության և Լիբանանի կողմից ահաբեկչական խմբերի ներթափանցման վտանգի պատճառով։ Բնակիչների հիմնական մասը տեղափոխվել է Գուշ Հալյավ (Ջիշ) գյուղ, որը գտնվում է Բիրմայից հարավ։ Գյուղի վերականգնման մասին նրանց ներկայացրած հայցերը բավարարված չեն եղել։ Բարամ զբոսայգում պահպանված եկեղեցին նախկինի պես մարոնիների հոգևոր կենտրոնն է։

1949 թվականին գյուղի մնացորդների մոտ ստեղծվել է Բարամ կիբուցը։

## Տեսարժան վայրեր
thumb|ձախից
Այգու ցուցադրության հիմնական մասը թալմուդյան շրջանի լավ պահպանված «Մեծ սինագոգն» է։ Այլ հնագիտական գտածոների հետ միասին այն վկայում է մեր թվարկության 2-4-րդ դարերում այստեղ բնակվող ծաղկուն հրեական համայնքի մասին։ Մեծ սինագոգի տարածքը 15,2 × 20 մ է, այն կառուցված է մեծ մշակված քարերից, պահպանվել են նաև մեծ բարձր սյուներ։ Սինագոգում հայտնաբերվել է եբրայերեն երկու արձանագրություն․ «Կառուցվել է Էլազար բար Իուդանի կողմից» և «Այո, խաղաղություն կլինի այս վայրում և բոլոր վայրերում, ուր իր ժողովուրդը` Իսրայելը, բնակվում է. Յոսե հա Լևի բար Լևին կառուցել է այս քիվը, թող օրհնվեն նրա գործերը, ամեն»։ Լավ պահպանված ճակատն ունի դեպի Երուսաղեմ շրջված երեք գեղեցիկ քանդակված դուռ՝ զարդարված քարե փորագրություններով։

Մեծ սինագոգի կողքին գտնվել է նաև փոքր սինագոգ, որը գործնականապես ամբողջովին ավերվել է 19-րդ դարում։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել է գրություն. «Թող խաղաղություն լինի այս վայրում և Իսրայելի յուրաքանչյուր տանը։ Յոսե բար Լևին կառուցել է այս շեմքը։ Թող օրհնվի նրա աշխատանքը։ Շալոմ»։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերված դռան փակոցները ներկայումս ցուցադրվում են Լուվրում։

Այգու կազմի մեջ մտնում են նաև Բարիմ մարոնիական գյուղի մնացորդները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Տեսանյութ
*   

Կատեգորիա:Իսրայելի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1966 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Էլամկուլատհ Մանա Շանկարան Նամբուդիրիպադ

**Էլամկուլատհ Մանա Շանկարան Նամբուդիրիպադ** (, ), հնդիկ պետական և քաղաքական գործիչ, կոմունիստ, մարքսիզմի տեսաբան, գրող և պատմաբան։ Ազգությամբ մալայացի է։ Կերալա նահանգի առաջին վարչապետն է, Հնդկաստանի ինչ-որ նահանգի առաջին վարչապետն է, որը չի եղել Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության անդամ։ Հայտնի է Կերալում հողային և կրթական խոշոր բարենորոգումների անցկացմամբ, որոնք արդյունքում անցկացվել են նաև Հնդկաստանի այլ նահանգներում։

## Կենսագրություն
Էլամկուլատհ Մանա Շանկարան Նամբուդիրիպադը ծնվել է 1909 թվականի հունիսի 13-ին Պերիտալմանայում, Բրիտանական Հնդկաստան՝ բրահմանի հարուստ ընտանիքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է հայրենի բնակավայրում։ Ուսման ժամանակ քոլեջում մոտիկացել է Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության և Հնդկաստանի անկախության շարժման հետ։ 1934 թվականին դարձել է Հնդկական ազգային կոնգրեսի սոցիալիստական թևի՝ Կոնգրեսի սոցիալիստական կուսակցության հիմնադիրներից մեկը՝ մինչև 1940 թվականը դառնալով նրա գլխավոր քարտուղարը։ 1939 թվականին ընտրվել է Մադրասի օրենսդրական ժողով։ Արդյունքում դարձել է Հնդկաստանի կոմունիստական կուսակցության հիմնադիրներից մեկը, որը նրան ստիպել է որոշ ժամանակով դուրս գալ ընդհատակ։ Կուսակցության պառակտումից հետո 1964 թվականին գլխավորել է Հնդկաստանի մարքսիստական կոմունիստական կուսակցությունը՝ 1977 թվականին դառնալով նրա գլխավոր քարտուղարը։

Կերալա նահանգի վարչապետ առաջին անգամ ընտրվել է 1957 թվականի ապրիլի 5-ին, որից հետո փոփոխել է կրթության և հողօգտագործման ոլորտներում բարենորոգումները։ 1959 թվականին նրա կառավարությունը Հնդկաստանի կենտրոնական կառավարության կողմից թոշակի է անցել, սակայն 1967 թվականին կրկին եկել է նահանգի կառավարության՝ աջակցություն ստանալով յոթ կուսակցությունների կողմից։ Այդ կուսակցությունների մեջ էր նաև Մուսուլմանական լիգան՝ խոստանալով հաղթանակից հետո նահանգում ստեղծել առանձին մուսուլմանական շրջան, որը հետագայում նրա կողմից ստեղծվել է։ 1968 թվականին նրա ջանքերով Ասիայում առաջին անգամ բացվել է մեքենայացված կոկոսային գործարան։ 1960 թվականից մինչև 1964 թվականը և 1970 թվականից մինչև 1977 թվականը Կերալայի օրենսդրական ժողովում եղել է ընդդիմության առաջնորդ։

Էլամկուլատհ Մանա Շանկարան Նամբուդիրիպադը մահացել է 1998 թվականի մարտի 19-ին Տրիվանդրամում՝ 88 տարեկան հասակում։

Մալայերենով և անգլերենով գրված մի շարք գրքերի և հոդվածների հեղինակ է։ Առավել հայտնի է Կերալայի պատմության նրա մեծ աշխատությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Աթեիստներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ
Կատեգորիա:Հնդիկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կոմունիստական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Տարսոնի ճակատամարտ (1165)

**Տարսոնի ճակատամարտ**, Անդրոնիկոս Կոմնենոսի գլխավորած բյուզանդական բանակի արշավանքը Կիլիկիայի իշխանության դեմ, որը տեղի է ունենում 1165 թվականին՝ Դաշտային Կիլիկայի Տարսոն քաղաքի շրջակայքում։

## Ճակատամարտ
Կիպրոսից այստեղ տեղափոխված 15-հազարանոց բյուզանդական զորքերը մարտակարգ ընդունած մոտենում են քաղաքի մատույցներին՝ Թորոս Բ Ռուբինյանի գլխավորած Կիլիկիայի հայկական իշխանության զորքերին ընդառաջ (շուրջ 10 հազարանոց)։ Ըստ Հովհաննես Կինամոսի «Համառոտ պատմություն» աշխատության՝ ձախահարձակ լինելուց առաջ Անդրոնիկոսի հրամանով նրա բանակն ընդունում է խաչակիր օրդեններին բնորոշ սեպաձև մարտակարգ։ Հայկական կողմին հաջողվում է աննկատ թևանցել բյուզանդական կայազորներին և անակնալ թևային գրոհներով ծանր պարտության մատնել վերջիններիս։ Զարգացնելով մարտավարական հաջողությունները՝ Թորոս Բ-ի զորքերը հետապնդում են բյուզանդացիներին և հիմնահատակ ոչնչացնում թշնամու նահանջող կայազորները։

Բյուզանդացիների կողմից «խոզի գլուխ» մարտակարգի կիրառման կապակցությամբ առկա են հակասական կարծիքներ։ Նիկիտա Խոնիացին իր «Պատմություն» աշխատության շրջանակներում լրացնելով Հովհաննես Կինամոս միտքը, նշում է, որ այդ քայլով բյուզանդացիները արհամարհական վերաբերմունք էին ցուցաբերում Կիլիկյան հայոց պետականության նկատմամբ։ Մեզ հասած սկզբնաղբյուրային տեղեկությունները հավաստում են, որ պարտություն կրելուց հետո Թորոսին աննկատ մոտենում է իր զորքերը կորցրած հեծյալ Անդրոնիկոսը, ապա անակնկալ հարձակումով տապալում վերջինիս ձիուց։ Թիկունքից հարվածելով հայոց իշխանին՝ Անդրոնիկոսը փախուստի է դիմում՝ Թորոսին թողնելով գետնին ընկած։ Այնուամենայնիվ, շնորհիվ հուսալի զրահի ու երկար վահանի՝ Ռուբինյան իշխանը որևէ էական վնաս չի կրում։

## Տես նաև
* Տարսոնի գրավում (1097)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի ճակատամարտեր
Քիրյաթ Մոցկին

**Քիրյաթ Մոցկին** (եբրայերեն՝ קִרְיַת מוֹצְקִין, արաբերեն՝ كريات موصقين), քաղաք Իսրայելում։

## Պատմություն
Քիրյաթ Մոցկինը հիմնադրվել է 1934 թվականին։ Այդպես է կոչվել ի պատիվ Համաշխարհային սիոնիստական կոնգրեսի աչքի ընկած անդամներից մեկի՝ Լեո Մոցկինի։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքն ընկած է Հայֆայի նավահանգստից 15 կիլոմետր դեպի հյուսիս, երկաթգծի և Հայֆա-Աքր ավտոմայրուղու միջակայքում։ Կառուցվել է ավազոտ տեղանքում։

## Ժողովրդագրություն
2006 թվականին Քիրյաթ Մոցկինի բնակչությունը բաղկացած էր մոտավորապես 18.800 արական և շուրջ 20.900 իգական սեռի անձանցից, որոնց մեծ մասը հրեաներ էին։ Կային նաև մի շարք ոչ արաբական փոքրաթիվ համայնքներ։ Բնակչության աճի տեմպը կազմում էր -0,1 %։ Հասարակական-տնտեսական զարգացածության տեսակետից բնակավայրը դասվում էր միջինից բարձրերի շարքում (գնահատման 10 միավորանոց համակարգով՝ 7-ի և 10-ի միջակայքում)։ 2017 թվականին իսրայելական քաղաքների միջև անցկացված մրցույթում հաղթանակ է տարել երկու անվանակարգում՝ ճանաչվելով «Ապրելու տեսակետից լավագույն քաղաք» և «Ամենագեղեցիկ քաղաք»։

## Քույր քաղաքներ
*  Տակոմա, Վաշինգտոն, ԱՄՆ (1979)
*  Օռլանդո (Ֆլորիդա), ԱՄՆ (2006)
*  Քայֆին, Չինաստան

## Անվանի անձինք
* Արյե-Եհուդա-Լեո Մոցկին (1867-1933), սիոնիստական շարժման ղեկավար. սկզբում՝ Ռուսաստանում, հետագայում՝ համաշխարհային ընդգրկումով (Քիրյաթ Մոցկին քաղաքն անվանակոչվել է ի պատիվ նրա)
* Հեն Յաննի (1983-), ֆոտոմոդել և դերասանուհի. ծնվել է Քիրյաթ Մոցկինում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ 
* Satellite Image from Google Maps

Կատեգորիա:Իսրայելի աշխարհագրություն
Փարիզի կաթոլիկ ինստիտուտ

**Փարիզի կաթոլիկ ինստիտուտ** (), ոչ պետական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Փարիզում։ Գլխավոր մասնաշենքը գտնվում է Փարիզի VI շրջանի Rue d ' Assas, 21 հասցեում։

## Պատմություն
Ինստիտուտը հիմնադրվել է 1875 թվականին «Փարիզի կաթոլիկ ինստիտուտ» () անվամբ։ Համալսարանը գտնվում է նախկին կարմելիտի վանքում, որի տարածքը հետագայում ենթարկվել է վերակառուցման։

## Արդիականություն
Ինստիտուտը այսօր ներառում է 21 ստորաբաժանում. վեց ֆակուլտետներ (աստվածաբանություն, գրականություն, փիլիսոփայություն, սոցիալական գիտությունների, մանկավարժության և կանոնական իրավունքի), գիտահետազոտական ինստիտուտներ, բարձրագույն դպրոցներ, համալսարանական հոգևոր ճեմարան (), հետազոտական լաբորատորիաներ և երկու թանգարաններ։ Շատ գիտական աստիճաններ և դիպլոմներ, որոնք ապահովվում են ինստիտուտի կողմից, ճանաչվում են ինչպես կաթոլիկ եկեղեցու, այնպես էլ ֆրանսիական պետության կողմից, ինստիտուտի բաժինների մեծ մասը հավատարմագրված են Ֆրանսիայի կրթության նախարարության և Սուրբ Աթոռի կողմից։

Ինստիտուտը ֆինանսավորվում է կաթոլիկ եկեղեցու կողմից և, մասամբ, պետական սուբսիդիաներով, ունի 7500 ուսանողներ և 750 աշխատակիցներ։ Ինստիտուտին կից գործում են գրադարան և մի քանի մասնագիտացված գրադարաններ (այդ թվում՝ կանոնական իրավունքի գրադարան և բյուզանդական հետազոտությունների գրադարան), գիտահետազոտական լաբորատորիաներ և Սեն Ժոզեֆ դե Կարմ եկեղեցի։

Փարիզի կաթոլիկ համալսարանը պատկանում է կաթոլիկ միության բարձրագույն ուսումնական հաստատություններին (ֆր. Union des Etablissements d ' Enseignement Supérieur Catholiques, UDESCA), որը ներառում է 5 ֆրանսիական կաթոլիկ համալսարաններ՝ Փարիզում, Լիլում, Լիոնում, Թուլուզում և Անժեյում, ինչպես նաև ասոցացված է կաթոլիկ համալսարանների միջազգային ֆեդերացիայի հետ (անգլ. International Federation of Catholic Universities, FIUC), որին պատկանում են 200 կաթոլիկ համալսարաններ ամբողջ աշխարհում։

## Որոշ հայտնի շրջանավարտներ և դասախոսներ

* Սիմոնա դը Բովուար
* Անդրե Վեն Տրուա
* Ժակ Մարինետ
* Պիեռ Տեյար դը Շարդեն 
* Ջուլիետտա Բենցոնի
* Էմանուիլ (Ադամակիս)

## Ինստիտուտ և [[Ռուսական սփյուռք]]ը
Տարբեր տարիներին ինստիտուտում դասավանդել և սովորել են ռուսական արտագաղթի ներկայացուցիչներ, այդ թվում.

* Միխայիլ Գավրիլով
* Գեորգի Ցեբրիկով
* Լեվ Ժեդենով
* Միխայիլ Յուդին Բելսկի
* Գեորգի Մակլակով
* Իվան Պուզինա
* Սերգեյ Օբոլենսկի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրթություն Փարիզում
Կատեգորիա:1875 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:Համալսարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համալսարաններ
Պունակխա

thumb|300px|Պունակխա ձոնգի տեղը Բութանում|alt=
thumb|300px|Մո-Չու կամուրջը թույլ է տալիս կապ հաստատել Պունակխա-ձոնգի հետ |alt=

**Պունակխա** (སྤུ་ན་ཁ་), Բութանի քաղաք, ձոնգխագա Պունակխայի վարչական կենտրոն։ Քաղաքը ձևավորվել է Պունակխա-ձոնգ ամրոցի մոտ, որն ունի մեծ մշակութային, պատմական նշանակություն։ Քաղաքն այդքան էլ մեծ չէ, կարելի է անցնել ոտքով։ Քաղաքը եղել է Բութանի մայրաքաղաքը մինչև 1955 թվականը։

## Պատմություն

Պունակխա ձոնգը կառուցվել է Շաբդրունգ Նգավանգ Նամգյալի կողմից XVII դարում։ Հին ժամանակներից ձոնգը համարվել է Պունակխա գավառի մայրաքաղաքը։ Երկար ժամանակ Պունակխան Բութանի մայրաքաղաքն է եղել և նաև թագավորի ձմեռային նստավայրը, իսկ այժմ այն Ջե Կխեմպոյի ձմեռային նստավայրն է՝ բութանական բուդդիզմի ղեկավարը, որը ձմռան ցուրտ ամսիներին իր 300 վանականների հետ տեղաձոխվում է այստեղ, այս քաղաքը գտնվում է բարենպաստ կլիմայական գոտում։ Այժմ այստեղ տեղակայված է ձոնգխագա Պունակխայի վարչակազմը։

## Աշխարհագրություն

Պունակխա քաղաքը գնվում է Բութանի արևմուտքում՝ Պխո և Մո գետերի միախառնման վայրում, որոնք միախառնվելով ձևավորում են Սանկոշ գետը։

## Տրանսպորտ
Քաղաքով է անցնում Վանգդի-Պխոդրանգ ճանապարհը դեպի ձոնգխագա Գասա։ Հեռավորությունը Պարո օդանավակայանից 50 կմ է։ Մայրաքաղաքում կան տաքսիներ և ավտոբուսներ։

## Տեսարժան վայրեր
*Պունակխա-ձոնգ,
*Կամուրջ Մո-Չու գետի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Пунакха — древняя столица
* Punakha Map — Satellite Images of Punakha
* GeoHack — Punakha
* [Карты Google](http://maps.google.com/maps?ll=27.616667,89.866667&spn=0.1,0.1&t=m&q=27.616667,89.866667(Punakha))

Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Բութանի քաղաքներ
Վիկտոր Վասիլև

**Վիկտոր Վասիլև** (, ), ռուս դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1989)։ 1989 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

* 1989-1993 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ կենտրոնական ապարատի աշխատակից։
* 1993-1997 և 2000-2004 թվականներին՝ ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցչության աշխատակից։
* 2004-2007 թվականներին՝ ՌԴ ԱԳՆ միջազգային կազմակերպությունների դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
* 2007-2013 թվականներին՝ Ժնևում ՄԱԿ-ի բաժանմունքում և այլ միջազգային կազմակերպություններում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ։
* 2013-2018 թվականներին՝ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը կից Ռուսաստանի լիազոր ներկայացուցիչ)։
* 2018 թվականի ապրիլի 24-ից՝ Միավորված ազգերի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունում  և Հռոմում նմանատիպ գործառույթներով այլ միջազգային կազմակերպություններում Ռուսաստանի Դաշնության մշտական ներկայացուցիչ։

2005-2006 թվականներին եղել է կառավարական փորձագետների խմբի կառավարական փորձագետ ստուգման բոլոր ասպեկտների վերաբերյալ։ 2012 թվականից տիեզերական տարածության ռազմականացման հարցով կառավարական փորձագետների խմբի կառավարական փորձագետ է։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2007 թվականի հոկտեմբերի 24)։
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2011 թվականի ապրիլի 12)։
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2019 թվականի հունիսի 11)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Աշխարհահամակարգերի տեսություն

thumb|right|575px|Երկրների բաշխում ըստ առևտրային կարգավիճակի 20-րդ դարի վերջում՝ կատարված աշխարհահամակարգերի վերլուծության հիման վրա՝ կենտրոն (կապույտ), կիսածայֆամաս (ծիրանեգույն) և ծայրամաս (կարմիր): Հիմնված է Dunn, Kawana, Brewer (2000) ցանկի վրա:
**Աշխարհահամակարգերի տեսություն** (), հայտնի է նաև որպես **աշխարհահամակարգերի վերլուծություն** () կամ **աշխարհահամակարգերի հեռանկար** (), համաշխարհային պատմության և սոցիալական փոփոխությունների նկատմամաբ միջառարկայական, մակրոմասշտաբային մոտեցում, որը որպես սոցիալական վերլուծության առաջնային (բայց ոչ բացառիկ) միավոր է դիտարկում աշխարհահամակարգը (the world-system), այլ ոչ թե ազգային պետությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *[https://web.archive.org/web/20051029101900/http://jwsr.ucr.edu/index.php Journal of World-Systems Research]*
* Fernand Braudel Center for the Study of Economies, Historical Systems and Civilizations, Binghamton University, New York
* *[http://fbc.binghamton.edu/rev.htm Review, A Journal of the Fernand Braudel Center] *
* Institute for Research on World-Systems (IROWS), University of California, Riverside
** World-Systems Archive
** Working Papers in the World Systems Archive
** World-Systems Archive Books
** World-Systems Electronic Seminars
** Preface to "ReOrient" by Andre Gunder Frank
* Andre Gunder Frank resources , Rogers State University
* Immanuel Wallerstein resources , Rogers State University
* Gotts, N.M. 2007. "Resilience, Panarchy, and World-Systems Analysis," ECOLOGY & SOCIETY 12(1)
* Toll, Matthew. 2008. "The Nation-State, Core and Periphery: A Brief sketch of Imperialism in the 20th century"

Կատեգորիա:Զարգացման տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերությունների տեսություն
Կատեգորիա:Սոցիոլոգիական տեսություններ
Կատեգորիա:Պատմության տեսություններ
Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն
Կատեգորիա:Քաղաքագիտության տեսություններ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական մտքի դպրոցներ
Կատեգորիա:Քաղաքական համակարգեր
Կատեգորիա:Տնտեսական համակարգեր
Կատեգորիա:Համակարգերի տեսություն

Կատեգորիա:Տնտեսական գլոբալացում
Logitech

**Logitech International S.A.** (կարճ տարբերակով **Logitech** կամ **Logi**), շվեյցարական կազմակերպություն, որը զբաղում է համակարգչային սարքերի և խաղային սարքավորումների արտադրությամբ։ Շտաբ-կայանները գտնվում են՝ Լոզանում (Շվեյցարիա) և Նյուարկում (Կալիֆոռնիա)։ Ընկերության անվանումը՝ Logitech առաջացել է ֆրանսերեն «logiciel» բացից, որը բառացիորեն թարգմանաբար նշանակում է «ծրագրային ապահովում»։

## Պատմություն
մինի|Logitech-ի գլխավոր գրասենյակ
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1981 թվականին Շվեյցարական Ապպլզ փոքրիկ քաղաքում, Դանիել Բորելի, Պերլուիձի Զապակոստաի և Ջակոմո Մարինիի կողմից։

Իր ձևավորման տարիներին կազմակերպության գրասենյակը տեղակայված է եղել Սիլիկոնյան հովտում գտնվող Կալիֆոռնիա նահանգում գտնվող Պալո Ալտո քաղաքի 165 համալսարանական պողոտայում։

2007 թվականին Hillcrest Labs լիցենզավորված կենտրոնում, Logitech-ը ստեղծեց MX Air Mouse-ը, որը թուլյ էր տալիս կառավարել համակարգիչը բացառապես ժեստերի միջոցով։

2008 թվականի դեկտեմբերին Logitech-ը հայտարարեց, որ սկսած 1985 թվականից նրանք թողարկել են ավելի քան մեկ միլիարդ համակարգչային մուկ։

2011 թվականի հուլիսին Logitech-ը ձեռք բերեց Mirial բջջային պրովայդերը։

2013 թվականի հունվարին, Բրեքեն Դարրելլը դարձավ Logitech-ի գլխավոր կառավարիչ։

2016 թվականի ապրիլին, ընկերությունը համաձայնվեց որպես տուքանք վճարել 7,5 մլն դոլլար տուգանք, քանի-որ ընկորությունը սխալ էր ներկայացրել 2011 թվականի ֆինանսական տարվա արդյունքները կատարելով որոշ հաշվապահական խախտումներ։

2015 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, Logitech-ը հայտարարեց, որ Մադ Քաթզից 13 միլլինոն դոլլար գնել է Saitek բրենդը։

2017 թվականի օգոստոսի 11-ին, Logitech-ը 85 միլլիոն դոլլարով գնեց Astro Gaming-ը, որը զբաղվում էր պրֆֆեսիոնալ խաղային պարագաների արտադրությամբ։

2019 թվականի Logitech-ը գնեց Streamlabs-ը։

## Ապրանքներ
*Ստեղնաշարներ, համակարգչային մկներ (լարով, անլար, Bluetooth-մոդելներ)
* Վեբ-տեսախցիկներ 
* Surround Sound 2.0, 2.1 և 5․1 համակարգով աշխատող ձայնակիչներ։ Ինչպես նաև թողարկում է դոկ-կայաններ iPod-ի, PSP-ի համար։ 
* Սարքավորումներ PC և Mac, Xbox 360 և PS2/PS3 համար։
*Ականջակալներ։
* Աքսեսուարներներ Ipod-ի, MP3-ձայնարկիչների և բջջային հեռախոսների համար։ 
* Logitech Harmony-ի հեռակառավարման ունիվերսալ վահանակ
* Անլար երաժշտական համակարգեր
* io2 Digital Writing System
* «Playgear» հավաքածու, որ բաղկացած է Playstation Portable-ի համար նախատեսված աքսեսուարներից
* Գեյմերների համար նախատեսված սարքեր

## Գրասենյակներ
*  Լոզան, Շվեյցարիա
*  Նյուարկ, Կալիֆորնիա
*  Հոնկոնգ, Չինաստան
*  Սուչժոու, Չինաստան
* Սինրուժու, Թայվան
*  Տոկիո, Ճապոնիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1981 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1988 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա արտադրողներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ ըստ արժեթղթերի բորսայի
Կատեգորիա:Լոզան
Կատեգորիա:Համակարգիչ արտադրողներ
Կատեգորիա:ՆԱՍԴԱՔ-ում ցուցակված ընկերություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիական ընկերություններ
Տեմու Պուկկի

**Տեմու Պուկկի** (, ), ֆինն ֆուտբոլիստ, անգլիական «Նորվիչ Սիթիի» և Ֆինլանդիայի հավաքականի հարձակվող։

## Կարիերա
### Ակումբային կարիերա
2008 թվականի հունվարին Պուկկին լքել է հարազատ «ԿօօՏեեՊեե» ակումբը և միացել իսպանական «Սեվիլյա» ակումբին, ստորագրելով 3,5 տարվա պայմանագիր։ «Սեվիլյայի» կազմում խաղացել է ընդամենը 1 խաղ։

2013 թվականի օգոստոսին Պուկկին տեղափոխվել է շոտլանդական «Սելթիկ»։

2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Պուկկին վարձավճարով տրվել է դանիական «Բրոնդբյու» ակումբին։ Հաջող հանդես գալով դարձել է մրցաշրջանի լավագույն ռմբարկուն՝ 9 գոլով։ 2015 թվականի հուլիսի 19-ին ակումբի հետ կնքել է 3 տարվա պայմանագիր։

2018 թվականի հունիսի 30-ին Պուկկին լինելով ազատ գործակալ կնքել է 3 տարվա պայմանագիր անգլիական «Նորվիչ Սիթի»-ի հետ։

### Ազգային հավաքականի կարիերա
Հիմնական կազմում դեբյուտը նշել է Ճապոնիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում 2009 թվականի փետրվարի 4-ին, փոխարինման դուրս գալով 67-րդ րոպեին Յարի Լիտմանենայի փոխարեն։

2012 թվականի մայիսի 26-ին Թուրքիայի հավաքականի դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը Ֆինլանդիայի հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրոնդբյուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նորվիչ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սելտիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆինն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Մաղվալա Գեուրկովա

**Մաղվալա Գեուրկովա** (Մաղվալա Սահակյան, ), թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Մաղվալա Գեուրկովան ծնվել է Թբիլիսիում, 1942 թվականին։ Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի դասական բանասիրության ֆակուլտետը, այնուհետև ՀՀ ԳԱԱ ասպիրանտուրան։ 1968 թվականից բնակվել է Երևանում։ Կատարել է թարգմանություններ վրացերենից հայերեն և հակառակը։ Թարգմանել է հայ և վրացի դասական և ժամանակակից գրողների ստեղծագործություններ։ Եղել է Վրաստանի գրողների միության պատվավոր անդամ, 1997 թվականից՝ Հայաստանի գրողների միության անդամ։ Եղել է նաև Հայաստանում Վրաստանի դեսպանության «Իվերիա» համայնքի վրացերեն լեզվի ուսումնասիրման կենտրոնի ղեկավարը և «Իվերիա» թերթի խմբագիրը, միաժամանակ՝ Հայաստանում վրացերենից նոտարական թարգմանության արտոնագրված թարգմանչուհի։

Հեղինակել է շուրջ 30 թարգմանական գիրք։ Հրատարակվել են նրա Ճաբուա Ամիրեջիբի «Դաթա Թութաշխինա» (1990), Քեյ Քաուսի «Ղաբուս Նամե» (1999), «Ժամանակակից հայ գրողներ» (2005), «Սիրապարտներ» (վրացի արդի արձակ, 2010), Լևոն Անանյանի «Վայրի կակաչ» (2011) և այլ երկեր։

Մահացել է Երևանում, 2019 թվականին։

## Թարգմանություններ

* Լևոն Անանյան, Վայրի կակաչ, Երևան, 2011։ 
* Սիրապարտներ (վրաց արդի արձակ), Երևան, 2010։ 
* Ժամանակակից հայ գրողներ, Երևան, 2005։ 
* Քեյ Քաուսի, Ղաբուս Նամե, Երևան, 1999։ 
* Ճաբուա Ամիրեջիբի, Դաթա Թութաշխինա, Երևան, 1990։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀԳՄ Հովհաննես Խան-Մասեհյանի անվան մրցանակ՝ Քեյ Քաուսի «Ղաբուս նամե» գրքի համար
* ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության ոսկե մեդալ
* Ազգամիջյան հարաբերությունների խորացման և զարգացման համար տարած աշխատանքների համար ԱՄՆ-ի կողմից մեծ և փոքր ոսկե մեդալներ, 2000
* ՀԳՄ և Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի «Կանթեղ» մրցանակ՝ հայ ժամանակակից գրականությունը վրացերեն և վրաց գրականությունը հայերեն թարգմանելու համար, 2004
* ՎԳՄ Մաչաբելու անվան մրցանակ՝ «Վայրի կակաչ», «Վրաց պոեզիայի անթոլոգիա», «Վրաց ժամանակակից պոեզիա» գրքերի համար, 2009
* ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ, 2017

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գրողների միության անդամներ
Լոդ (այլ կիրառումներ)

**Լոդ**, կարող է վերաբերվել.

* Լոդ (Ալյեի գավառ), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։
* Լոդ (Իսրայել), քաղաք Իսրայելում։
Լոդ (Իսրայել)

**Լոդ** (, , նախկինում՝ **Լիդա**, **Գեորգիոպոլ,** **Դիոսպոլիս**), քաղաք Իսրայելում, տեղակայված է Թել Ավիվից 20 կմ հարավ-արևելք, մոտերքում գտնվում է երկրի խոշորագույն՝ Դավիդ Բեն Գուրիոնի օդանավակայանը։ Բնակչությունը՝ ։

## Պատմություն
Քաղաքի անվանումը՝ Լոդ (Լուդ) առաջին անգամ հիշատակվել է Թութմոս III-ի ժամանակների կառնակի գրությունում։ Մ․թ․ա․ 5-րդ դարից Լիդը հրեական գիտության խոշոր կենտրոն էր։ Քաղաքը մի անգամ չէ, որ հիշատակվել է Նոր Կտակարանում։ Երկրորդ հրեական պատերազմի ժամանակ որպես հրեական դիմադրության կենտրոններից մեկը հռոմեացիները նվաճել և ավերել են այն։ Հին Լիդի տեղում առաջացել է հունական *Διόσπολις* («աստվածների քաղաք») անվանմամբ գաղութ։ Հենց այստեղ է, ինչպես համարվում է, ապրել և թաղվել Սուրբ Գևորգը։ Դրա հիշատակին, մինչև արաբական նվաճումները, ժամանակակից Լոդը հայտնի է եղել որպես Գեորգոպոլ («Գևորգի քաղաք»)։

Սուլայման խալիֆան 716 թվականին արաբական Պաղեստինի կենտրոնը Լիդից տեղափոխել է իր հիմնադրած Ռամլա քաղաք։ 1099-1191 թվականներին Լիդը Ռամլայի և Երուսաղեմի թագավորության կենտրոններից մեկն էր և կոչվում էր «Սուրբ Գևորգի քաղաք»։ Ճանապարհորդ Վիտալի Տուդելսկին 1170 թվականին Լիդում գտել է միայն մեկ հրեա։ 1948 թվականին Իսրայելի հետ միավորվելուց հետո արաբ բնակչությունը լքել է քաղաքը։

1948 թվականին արաբա-իսրայելական պատերազմի ընթացքում, այն բանից հետո, երբ արաբները, ոգեշնչված Արաբական լեգեոնի հարձակմամբ, քաղաքի կապիտուլացիայից հետո կրակ են արձակել իսրայելական զինվորների վրա՝ սպանելով մի քանի մարդ, բնակչության զգալի մասը իրենց տներից բռնությամբ վտարվել է Իսրայելի պաշտպանության բանակի կողմից։ Մինչ այդ «քաղաքացիական բնակչության վտարման մասին խոսք չի եղել»։

## Բնակչություն
Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական բյուրոյի տվյալներով՝ 2018 թվականի սկզբին բնակչությունը կազմել է 74 604 մարդ։

## Տեսարժան վայրեր
Գլխավոր տեսարժան վայրը Սուրբ Գևորգի գերեզմանն է, որի վրա 6-րդ դարում կառուցվել է բազիլիկ։ Նրա ավերակների վրա խաչակիրները ավելի ուշ կառուցել են եկեղեցի, որը բազմաթիվ ավերումներից հետո վերականգնվել է 1870 թվականին։ Պահպանվել է նաև երկու հին մզկիթ, բաղնիք և իջևանատուն։

## Քույր քաղաքներ
*  Սամտրեդիա՝ Վրաստան
*  Պյատրա Նյամց՝ Ռումինիա

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Lod Mosaic (2).jpg|Անտիկ խճանկարային հատակ
Պատկեր:BaibarsBridge20.JPG|Բեյբարսի միջնադարյան կամուրջ
Պատկեր:St Georges Church and Grand Mosque Lod.jpg|Սուրբ Գևորգ եկեղեցի


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Влас Михайлович Дорошевич. «В земле обетованной. У гробницы Георгия Победоносца»

Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքներ
Քլիվ Բարրի Մոլեր

**Քլիվ Բարրի Մոլեր** (, ), ամերիկացի մաթեմատիկոս և համակարգչային ծրագրավորող` մասնագիտացված թվային վերլուծության մեջ։ 1970-ականների կեսերին նա ստեղծեց Լինփաք, էիսփաք և Ֆորթրան գրադարանները։ Նա հայտնագործեց Մաթլաբը՝ ծրագրավորման լեզու՝ տալով Նոր Մեխիկոյի Համալսարանի իր ուսանողներին հեշտ մուտք դեպի այս գրադարաններ առանց Ֆորթրան օգտագործելու։ 1984–ին նա Ջեք Լիթլի հետ հիմնադրեց ՄաթՎորքսը՝ շահութաբեր դարձնելու համար այս ծրագիրը։

## Կենսագրություն
Նա ստացել էր իր բակալավրի աստիճանը Կալիֆորնիայի Տեխնոլոգիայի Ինստիտուտում 1961–ին, և փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան Ստենֆորդի համալսարանում, երկուսն էլ մաթեմատիկայից։ Նա աշխատել է Չարլզ Լոուսոնի համար ռեակտիվ շարժիչների լաբորատորիայում 1961 և 1962 թվականներին։ Նա գրեթե 20 տարի մաթեմատիկայի և համակարգչային գիտության պրոֆեսոր էր Միչիգանի, Ստենֆորդի և Նոր Մեխիկոյի համալսարաններում։ Նախքան 1989-ին լրիվ դրույքով ՄաթՎորքսին միանալը՝ նա նաև աշխատեց Ինթել Հայփըրքյուբում, որտեղ նա ստեղծեց Ջերմ Համակարգչի Կազմակերպություն տերմինը։ Նա նաև թվային մեթոդների չորս դասագրքերի համահեղինակ է և հաշվողական մեքենաների ասոցիացիայի անդամ։ Նա եղել է Արդյունաբերական և Կիրառական մաթեմատիկայի կազմակերության նախագահ 2007-2008թթ։ Նա ընտրվել է Ինժեներիայի Ազգային Ակադեմիա 1997 թվականի փետրվարի 14-ին։ Նա ստացել է պատվավոր կոչում Շվեդիայի Լինկոպինգ համալսարանից։ Նա ստացել է Վաթերլոյի համալսարանի մաթեմատիկայի դոկտորի պատվավոր աստիճան 2001 թվականի հունիսի 16-ին։ 2004 թ.-ի ապրիլի 30-ին Դանիայի տեխնիկական համալսարանում նշանակվեց Պատվավոր Դոկտոր։ 2012 թ.-ի ապրիլին IEEE Համակարգչային Ընկերությունը անվանակոչեց Քլիվ «Համակարգչային ռահվիրա 2012» մրցանակի ստացողին։ 2014-ի փետրվարին IEEE- ն անվանակոչեց Քլիվ «IEEE Ջոն վոն Նյուման մեդալ 2014»-ի ստացողին։ 2017-ի ապրիլին նա նշանակվեց Համակարգչային Պատմության Թանգարանի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* MathWorks biography of Moler 
* Cleve Moler, Oral history interview by Thomas Haigh, 8 and 9 March, 2004, Santa Barbara, California. Society for Industrial and Applied Mathematics, Philadelphia, PA Lengthy interview transcript covering Moler's entire career. Full text available online.

Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ