Թեոդոր Ֆոնտանե

**Հայնրիխ Թեոդոր Ֆոնտանե** (, ), գերմանացի գրող, 19-րդ դարի գերմանական ռեալիզմի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
Հայնրիխ Թեոդոր Ֆոնտանեն ծնվել է 1819 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Նոյրուպին քաղաքում՝ դեղագործի ընտանիքում։ 1832-1833 թվականներին ուսանել է Նոյրուպին Ֆրիդրիխ-Վիլհելմ գիմնազիայում, ապա տեղափոխվել ժամանակի հայտնի գիտնական Կարլ Ֆրիդրիխ ֆոն Կլյոդենի մասնավոր դպրոցը, որը գտնվում էր Բեռլինում, և ուսանում այնտեղ մինչև 1836 թվականը։ 1836-1839 ուսանում է դեղագործություն և 1840 թվականին աշխատանքի անցնում Բուրգ քաղաքում որպես դեղագործի օգնական։ Որոշակի ժամանակահատված որպես դեղագործ պաշտոնավարում է Լայպցիգ և Դրեզդեն քաղաքներում։ 1849 թվականին Ֆոնտանեն թողնում է դեղագործությունը և իրեն նվիրում գրական գործունեությանը։ 1855-1859 թվականներին բնակություն է հաստատում Լոնդոնում, որտեղ աշխատում է որպես գերմանական մի շարք պարբերականների արտասահմանյան թղթակից։ 1870 թվականին աշխատանքի է անցնում «Vossische Zeitung» պարբերականում որպես թատերական քննադատ։ 1874-1876 թվականներին Ֆոնտանեն իր կնոջ հետ ձեռնարկում է ճանապարհորդություն դեպի Ավստրիա, Իտալիա և Շվեյցարիա, որից վերադառնալուց հետո այլևս չի զբաղվում լրագրությամբ և իրեն նվիրում է միայն գրական աշխատանքի։ Վախճանվել է 1898 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Բեռլինում։

## Ստեղծագործություններ
Թեոդոր Ֆոնտանեն թողել է հարուստ և բազմաժանր (վեպ, պատմվածք, թատերգություն, բանաստեղծություն, օրագրություն և այլն) գրական ժառանգություն։ Իր ստեղծագործություններում հեղինակը ձգտել է պատկերել և վերլուծության ենթարկել ժամանակի հասարակությանը հուզող խնդիրները։ Այս առումով հատկապես հետաքրքիր են հեղինակի բեռլինյան վիպաշարքը՝ «Անհավատարիմը» (, 1882), «Կոմս Պետյոֆի» (, 1884), «Սթինե» (, 1890) «Տիկին Յեննի Թրայբել» (, 1893) և այլն։

## Գրականություն
* Susanne Kleinpaß: *Theodor Fontane.* Literatur Kompakt Bd. 2, Tectum, Marburg 2012. ISBN 978-3-8288-2925-1.
* Bernd W. Seiler: *Fontanes Berlin. Die Hauptstadt in seinen Romanen.* Verlag für Berlin-Brandenburg, Berlin 2010, ISBN 978-3-942476-00-3.
* Roland Berbig (Hrsg.)։ *Fontane als Biograph.* de Gruyter, Berlin, New York 2010 (Schriften der Theodor Fontane Gesellschaft. 7), ISBN 978-3-11-022478-8.
* Hellmut Hannes: *Auf den Spuren Theodor Fontanes in Swinemünde. Ein Stadtrundgang durch Swinoujscie.* Thomas Helms, Schwerin 2009, ISBN 978-3-940207-24-1.
* Manfred Horlitz: *Theodor Fontanes Vorfahren. Neu erschlossene Dokumente – überraschende Entdeckungen.* Stapp, Berlin 2009, ISBN 978-3-87776-270-7.
* Elsbeth Vahlefeld: *Theodor Fontane in Pommern und in den östlichen Provinzen Preußens.* Thomas Helms, Schwerin 2008, ISBN 978-3-935749-72-5.
* Ursula Amrein, Regina Dieterle (Hrsg.)։ *Gottfried Keller und Theodor Fontane. Vom Realismus zur Moderne.* de Gruyter, Berlin, New York 2008 (Schriften der Theodor Fontane Gesellschaft. 6), ISBN 978-3-11-019647-4.
* Helmuth Nürnberger, Dietmar Storch: *Fontane-Lexikon. Namen – Stoffe – Zeitgeschichte.* München 2007, ISBN 978-3-446-20841-4.
* Bettina Plett (Hrsg.)։ *Theodor Fontane.* In: *Neue Wege der Forschung.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2007, ISBN 978-3-534-18647-1.
* Paul Irving Anderson: *Der versteckte Fontane und wie man ihn findet.* Hirzel Verlag, Stuttgart 2006, ISBN 3-7776-1416-5.
* Itta Shedletzky. Bearb. v. H. D. v. W., Christine Hehle, Ingolf Schwan: *Theodor Fontane und Wilhelm Wolfsohn – eine interkulturelle Beziehung. Briefe, Dokumente, Reflexionen.* Mohr Siebeck, Tübingen 2006 (Schriftenreihe wissenschaftlicher Abhandlungen des Leo Baeck Instituts 71), ISBN 3-16-148720-6.
* Hanna Delf von Wolzogen, Hubertus Fischer (Hrsg.)։ *Religion als Relikt? Christliche Traditionen im Werk Fontanes.* Internationales Symposium veranstaltet vom Theodor-Fontane-Archiv und der Theodor Fontane Gesellschaft e.V. zum 70-jährigen Bestehen des Theodor-Fontane-Archivs Potsdam, 21. bis 25. September 2005. Königshausen & Neumann, Würzburg 2006 (Fontane*a*na, Band 5), ISBN 3-8260-3545-3.
* Wolfgang Rasch, Christine Hehle (Hrsg.)։ *„Erschrecken Sie nicht, ich bin es selbst“. Erinnerungen an Theodor Fontane.* Aufbau-Verlag, Berlin 2003, ISBN 3-351-02962-4.
* Hanna Delf von Wolzogen (Hrsg.)։ *„Geschichte und Geschichten aus der Mark Brandenburg“. Fontanes „Wanderungen durch die Mark Brandenburg“ im Kontext der europäischen Reiseliteratur.* Internationales Symposium des Theodor-Fontane-Archivs in Zusammenarbeit mit der Theodor Fontane Gesellschaft Sept. 2002 in Potsdam. Königshausen & Neumann, Würzburg 2003, ISBN 3-8260-2634-9.
* Konrad Ehlich (Hrsg.)։ *Fontane und die Fremde, Fontane und Europa.* Königshausen & Neumann, Würzburg 2002, ISBN 3-8260-1830-3.
* *Fontane-Handbuch*. Hg. v. Christian Grawe u. Helmuth Nürnberger. Stuttgart: Kröner, 2000, ISBN 3-520-83201-1.
* Roland Berbig (Hrsg.)։ *Theodor Fontane im literarischen Leben. Zeitungen und Zeitschriften, Verlage und Vereine*. Walter de Gruyter, Berlin/New York 2000 (Schriften der Theodor Fontane Gesellschaft 3), ISBN 3-11-016293-8.
* Hanna Delf von Wolzogen in Zusammenarb. m. Helmuth Nürnberger (Hrsg.)։ *Theodor Fontane. Am Ende des Jahrhunderts. Internat. Symposium des Th.-F.-Archivs zum 100. Todestag Th. F.s 13.–17. Sept. 1998 in Potsdam*. Band I: *Der Preuße. Die Juden. Das Nationale*; Band II: *Sprache. Ich. Roman. Frau*; Band III: *Geschichte. Vergessen. Großstadt. Moderne*. Königshausen & Neumann, Würzburg 2000, ISBN 3-8260-1795-1, ISBN 3-8260-1796-X, ISBN 3-8260-1797-8.
* Roland Berbig (Hrsg.)։ *Theodorus victor: Theodor Fontane, der Schriftsteller des 19. Jahrhunderts am Ende des 20. Jahrhunderts. Eine Sammlung von Beiträgen*. Peter Lang, Frankfurt am Main usw. 1999, ISBN 3-631-35227-1.
* Dominik Bartmann: *Fontane und sein Jahrhundert: Katalog zur Ausstellung vom 11. September 1998 bis 17. Januar 1999 im Märkischen Museum, Stiftung Stadtmuseum Berlin*. Henschel, Berlin 1998, ISBN 3-89487-309-4.
* Claude Keisch, Peter-Klaus Schuster, Moritz Wullen (Hrsg.)։ *Fontane und die bildende Kunst: Katalog zur Ausstellung vom 4. September bis 29. November 1998 in den Staatlichen Museen zu Berlin, Nationalgalerie am Kulturforum*. Henschel, Berlin 1998, ISBN 3-89487-315-9.
* Michael Fleischer: *„Kommen Sie, Cohn.“ Fontane und die Judenfrage.* Selbstverlag des Autors, Berlin, 1998.
* Gordon A. Craig: *Über Fontane.* C. H. Beck, München 1997.
* Rudolf Helmstetter: *Die Geburt des Realismus aus dem Dunst des Familienblattes: Fontane und die öffentlichkeitsgeschichtlichen Rahmenbedingungen des poetischen Realismus*. Wilhelm Fink, München 1997, ISBN 3-7705-3237-6.
* Helmuth Nürnberger: *Fontanes Welt.* Siedler Verlag, Berlin 1997, ISBN 3-88680-582-4. (Neuauflage bei Pantheon 2007, ISBN 978-3-570-55036-6)
* Christian Grawe: *Führer durch Fontanes Romane: Ein Lexikon der Personen, Schauplätze und Kunstwerke*. Reclam, Stuttgart 1996 (vom Verfasser überarbeitete und ergänzte Ausgabe), ISBN 3-15-009439-9.
* Charlotte Jolles: *Theodor Fontane.* 4. Auflage. Metzler, Stuttgart/Weimar 1993 (Sammlung Metzler 114), ISBN 3-476-14114-4.
* Heinz Ludwig Arnold (Hrsg.)։ *Theodor Fontane*. Edition Text + Kritik, München 1989 (Text + Kritik. Sonderband), ISBN 3-88377-318-2.
* *Theodor Fontane* In: Heinz Ludwig Arnold (Hrsg.)։ *Kindlers Literatur Lexikon.* 3., völlig neu bearbeitete Auflage. 18. Bde. Metzler, Stuttgart/ Weimar 2009, ISBN 978-3-476-04000-8, Band 5, S. 592–606 [Biogramm, Werkgruppenartikel zu *Das lyrische Werk* und *Wanderung durch die Mark Brandenburg* von Jutta Neuendorff-Fürstenau, Werkartikel zu *Vor dem Sturm* von Gert Oberembt, zu *Grete Minde* und *Ellernklipp* von Marie L. Lotze, zu *Schach von Wuthenow*, *Stine*, *Der Stechlin* und *Unterm Birnbaum* von Ulrich Dittmann, zu *Cecile* von Lisa Schiffer, zu *Irrungen Wirrungen*, *Frau Jenny Treibel*, *Effi Briest*, Werkartikel zu *Mathilda Möring* von Christoph Cobert und Michael Scheffel, zu *Poggenpuhls* von Susanne Rick].
* Gerhard Friedrich: *Fontanes preußische Welt: Armee – Dynastie – Staat.* E. S. Mittler & Sohn, Herford 1988, ISBN 3-8132-0289-5.
* Charlotte Jolles: *Fontane und die Politik. Ein Beitrag zur Wesensbestimmung Theodor Fontanes.* 2. Auflage. Aufbau-Verlag, Berlin/Weimar 1988, ISBN 3-351-01266-7.
* *Theodor Fontane im literarischen Leben seiner Zeit. Beiträge zur Fontane-Konferenz vom 17. bis 20. Juni 1986 in Potsdam.* Mit einem Vorw. v. Otfried Keiler. Berlin/DDR 1987 (Beiträge aus der Deutschen Staatsbibliothek 6).
* Hubert Ohl: *Melusine als Mythos bei Theodor Fontane.* In: *Mythos und Mythologie in der Literatur des 19. Jahrhunderts.* Helmut Koopmann (Hg), Klostermann Frankfurt 1979, ISBN 3-465-01317-4, S. 289–303.
* Kenneth Attwood: *Fontane und das Preußentum.* Baltica Verlag 2000, ISBN 3-934097-08-1.
* Helmuth Nürnberger: *Theodor Fontane in Selbstzeugnissen und Bilddokumenten.* Rowohlt, Reinbek 1968 u. ö, ISBN 3-499-50145-7.
* Hans-Heinrich Reuter: *Fontane.* 2 Bände, Verlag der Nation, Berlin 1968, ISBN 3-373-00492-6.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թատերական քննադատներ
Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա