Էսֆիր Գենկինա

**Էսֆիր Գենկինա** (, ), խորհրդային պատմաբան և մանկավարժ, Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Էսֆիր Գենկինան ծնվել է 1901 թվականի փետրվարի 16-ին, Եկատերինոսլավում, ծառայող Բորիս Գենկինի և Սոֆյա Գենկինայի ընտանիքում։ Ավարտել է Եկատերինոսլավի առևտրային ուսումնարանը (1919), աշխատել է «Զվեզդա» ամսագրի և թերթի խմբագրությունում։ 1920 թվականից` Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ։

1920 թվականից մինչև 1923 թվականը սովորել է Յա. Մ. Սվերդլովի անվան կոմունիստական համալսարանում, իսկ 1925 թվականից մինչև 1930 թվականը՝ Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտում (Միխայիլ Պոկրովսկու սեմինարում)։ 1925 թվականից սկսել է զբաղվել մանկավարժական, կուսակցական և գիտական գործունեությամբ. 
* 1923-1925 թվականներին Տուլայում եղել է աշխատավորական ֆակուլտետի և Գուսովպարտդպրոցի դասախոս, պատմության ուսուցիչ, 1925 թվականից մինչև 1930 թվականը` Սվերդլովի անվան առևտրային համալսարանի և Լենինյան միջազգային դպրոցի դասախոս, 1928-1930 թվականներին եղել է Դոնի համալսարանի մանկավարժական և տնտեսագիտական ֆակուլտետների դոցենտ, կարդացել է լենինիզմի մասին դասախոսություններ։ 
* 1930 թվականից մինչև 1935 թվականը Գորկոմում, Իվանովում, Սարատովում և Լենինգրադում եղել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի դասախոս։
* 1935-1941 թվականներին եղել է Պոլիտիզդատի «Քաղաքացիական պատերազմի պատմություն» գլխավոր խմբագրության քարտուղարության գիտաշխատող։
* 1938-1941 թվականներին եղել է Մոսկվայի փիլիսոփայության, գրականության և պատմության ինստիտուտի պրոֆեսոր, դասախոս։
* 1941-1942 թվականներին` Չելյաբինսկի բժշկական ինստիտուտի պրոֆեսոր։
* 1942-1943 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի նախագահությանը կից Հայրենական մեծ պատերազմի պատմության հանձնաժողովում։
* 1945-1949 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի պատմության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։
* 1949-1958 թվականներին եղել է Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի ԽՍՀՄ պատմության (1943-1953), խորհրդային շրջանի ԽՍՀՄ պատմության (1953-1958) ամբիոնի պրոֆեսոր։
* 1958 թվականից ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի պատմության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, իսկ 1972 թվականից՝ ավագ գիտական աշխատող-խորհրդատու։

Պատմական գիտությունների դոկտոր (1939) է, աստիճանը տրվել է «Ցարիցինի համար ճակատամարտ 1918 թվականին» գրքի համար։

Էսֆիր Գենկինան մահացել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 18-ին, Մոսկվայում՝ 77 տարեկան հասակում։ Հուղարկավորված է Դոնի գերեզմանատանը։

## Հիմնական աշխատանքներ
* «Переход Советского государства к новой экономической политике (1921—1922)» (М., 1954),
* «Государственная деятельность В. И. Ленина (1921—1923)» (М., 1969)
* Маркс и пролетарская революция (Сталинград, 1933); 
* Марксизм в борьбе с народничеством (Ульяновск, 1936);
* О книге В. И. Ленина "Что такое друзья народа и как они воюют против социал-демократов" (Л., 1936); 
* Приезд товарища Сталина в Царицын [в 1918 г.] (Сталинград, 1937); 
* Курс истории СССР (М., 1938); 
* О книге В. И. Ленина "Что делать?" (М., 1939); 
* Борьба за Царицын в 1918 году (М., 1940); 
* Документы о героической обороне Царицына в 1918 году (М., 1942); 
* Разгром немецких захватчиков в 1918 году: Сб. материалов и документов (Сост.) (М., 1943); 
* Героический Сталинград [Очерки] (М., 1943); 
* Образование СССР (М., 1943; неск. изд.); 
* Роль русского народа в создании сов. многонационального государства (Пенза, 1945); 
* СССР в период борьбы за коллективизацию сельского хозяйства (1930-1934) (М., 1952); 
* Переход советского государства к новой экономической политике (1921-1922) (М., 1954); 
* Ленин-председатель Совнаркома и СТО (М., 1960); 
* Государственная деятельность В. И. Ленина 1921-1923 гг. (М., 1969); 
* Государственная переписка В. И. Ленина (М., 1970); 
* От капитализма к социализму. В 2-х тт. (М., 1981)-в соавт.; 
* Протоколы Совнаркома РСФСР как исторический источник изучения гос. деятельности В. И. Ленина (М., 1982).

Հրատարակությունների խմբագիր՝

* Образование СССР: Сб. докум. 1917-1924 (М., 1949); 
* Советская страна в период восстановления народного хозяйства (1921-1925) (М., 1972; 1975).

## Մրցանակներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (10.06.1945)
* Ստալինյան մրցանակ (1943 թվական), «ԽՍՀՄ-ում քաղաքացիական պատերազմի պատմություն» գիտական աշխատության համար (1942)։
* ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Բ. Դ. Գրեկովի անվան մրցանակ (1974)` «Վլադիմիր Լենինի պետական գործունեություն 1921-1923 թթ.» մենագրության համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Э. Б. Генкина [некролог] // Вопросы истории. 1978. № 11.
* *Зак Л. М.* Подвижник исторической науки. К 100-летию Эсфири Борисовны Генкиной (1901—1978) // течественная история. — 2001. — N 1. — С. . 112—116
*«Строительство Советского государства: Сб. ст.. К 70-летию Э. Б. Генкиной» (М., 1972).

## Արտաքին հղումներ
* Статья на сайте «Летопись Московского университета»
* РЕЭ. Генкина Эсфирь Борисовна

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ