Լուի Դյուշեն

**Լուի Մարիա Օլիվիե Դյուշեն** (, ), ֆրանսիացի եկեղեցական գործիչ, պատմաբան, բանասեր, մանկավարժ, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ
## Կենսագրություն
Ծնվել է Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքոմ՝ Լա Մանշի ափին գտնվող Սեն Մալո նավահանգստային քաղաքում, նավաստու ընտանիքում։ Վաղ հասակում զրկվել է ծնողներից, որբացել։ 1867 թվականին ձեռնադրվել է կաթոլիկ քահանա, ապա երկար տարիներ դասախոսել Սեն Բրիյոյում։ Այնուհետև տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ ծանոթացել, մտերմացել է ոչ ուղղափառ թրենդի նախաձեռնող, բարեփոխիչ Ալֆրեդ Լուիզիի հետ, որը ձգտում էր կաթոլիկությունը մերձեցնել ժամանակակից գիտությունների, մասնավորապես՝ հասարակագիտության ու փիլիսոփայության հետ (Պիոս 10-րդ պապի օրոք՝ 1907 թվականին այդ միտումը եկեղեցու ճգնաժամի կատալիզատոր դարձավ)։

Դյուշենը 1876 թվականին աշխատանքի է անցել Հռոմի ֆրանսիական դպրոցում, որոշ ժամանակ անց դարձել դրա տնօրենը։ Այստեղ աշխատելու տարիներին, տարվելով հնագիտությամբ, գիտական արշավախմբեր է կազմակերպել դեպի Աթոս և Փոքր Ասիայի ու Իտալիայի հնավայրեր։ Այդ գիտարշավներն ու հնագիտական հետազոտությունները ավելի են խորացրել նրա հետաքրքրությունը եկեղեցու պատմության հին շրջանի նկատմամբ։

1887 թվականին պաշտպանել է իր դոկտորական ատենախոսությունը և դրանից շատ չանցած՝ հրատարակել քննադատական ոգով գրած *Liber Pontificalis* («*Պապերի պատմությունը*») գիրքը։ Նրա հիշարժան երկերից են նաև *Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule* («*Հին Գաղիայի եպիսկոպոսները*») կոթողային աշխատությունը, «*Մշակույթի առաջացումը*», «*Մարդկության պատմությունը*»,  *Histoire ancienne de l'Église* («*Եկեղեցու հին շրջանի պատմությունը*»), որը եկեղեցին համարել է չափից դուրս նորարական (մոդեռնիստական) և ներառել արգելված գրքերի ցանկում։ Դյուշանի երկերին բնորոշ է ոչ միայն մասնագետ պատմաբանին, գրականագետին ու եկեղեցագետին հատուկ ճշգրտությունն ու փաստարկվածությունը, այլև գրական-գեղարվեստական շունչը։

Գիտական ու գրական գործունեությանը զուգընթաց՝ Դյուշենն զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով. եղել է Փարիզի ազատ համալսարանի աստվածաբանության ֆակուլտետի պրոֆեսոր, *École pratique des hautes études*-ի, Կահիրեի Արևելյան հնագիտության ֆրանսիական ինստիտուտի տնօրեն։

Գնահատելով նրա վաստակը՝ Ֆրանսիայի կառավարությունը պարգևատրել է Պատվո Լեգեոնի շքանշանով։ 1888 թվականին Դյուշենն ընտրվել է Արձանագրությունների և գեղարվեստական գրականության ակադեմիայի, 1910 թվականին՝ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։

Վախճանվել է 1922 թվականին, Հռոմում, հուղարկավորվել հայրենի Սեն Մալոյի հարևանությամբ գտնվող Սեն Սերվեն քաղաքի գերեզմանատանը։

## Պատվավոր կոչումներ
* Արձանագրությունների և գեղարվեստական գրականության ակադեմիայի անդամ (1888)
* Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1890)
* Գյոթինգենի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1891)
* Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1893)
* Հռոմի հնագիտության պապական ակադեմիայի (Pontificia Accademia Romana di Archeologia) անդամ (1901)
* Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1910)
* Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդոր (1903)
## Պատկերասրահ

Louis Duchesne en civil, à gauche, en Turquie..jpg| Լուի Դյուշենը Թուրքիայում հնագիտական արշավախմբի մասնակիցների հետ
L'Ecole Française de Rome, avec Louis Duchesne, debout, à droite, vers 1873-1876.jpg|Հռոմի ֆրանսիական դպրոցում, 1873-1876.
Louis Duchesne ( croix au dessus) en civil à Cornetto.jpg|Իտալիայում՝ էտրուսկյան հնագույն բնակավայր Տարկվինիայում, 1885.
Louis Duchesne, directeur de l'Ecole Française de Rome, avec des disciples..jpg|Հռոմի ֆրանսիական դպրոցի տնօրեն Դյուշենը գործընկերների հետ
Louis Canet, Jean Marx et Louis Duchesne (1843-1922) à Rome..jpg|Լուի Կանեն, Ժան Մարքսը և Լուի Դյուշենը Հռոմում
Louis Duchesne à l'avant-plan au cours d'un pique-nique avec Louis Canet, au fond avec chapeau et lunettes, Napoleone Primoli, à gauche..jpg|Պիկնիկի ժամանակ
Louis Duchesne (1843-1922), à gauche, à la maison d'Auguste Mariette au Caire (Bulaq)..jpg|Եգիպտագետ Օգյուստ Մարիատիի տանը, Կահիրեում
Louis Duchesne (1843-1922) au Caire, 1912. Il est alors directeur de l'Institut Français d'Archéologie Orientale du Caire..jpg|Լուի Դյուշենը Կահիրեի Արևելյան հնագիտության ֆրանսիական ինստիտուտի տնօրեն, 1912.


## Երկեր
Կարևորագույն աշխատությունները.
* *Le Liber pontificalis* (2 հատոր), Փարիզ, 1886-1892.
* *Les Sources du martyrologe hyéronimien*
* *Origines du culte chrétien*
* *Eglises separees*, 1896.
* *Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*
* *Les Premiers temps de l'État pontifical*.
* *Histoire ancienne de l'église*, Փարիզ, 1908. Անգլերեն հրատարակությունը՝ Early history of the Christian church from its foundation to the end of the third century,  tom  1-2, London, J. Murray հրատարակչատուն, 1909 թ.
* *Scripta minora : études de topographie romaine et de géographie ecclésiastique* (հրատարակվել է հեղինակի մահվան 50-րդ տարելիցի առթիվ). Հռոմ,  École française, 1973 թ.

Դյուշենի աշխատություններից շատերը թարգմանվել ու հրատարակվել են անգլերեն։
## Գրականություն Լուի Դյուշենի մասին

* Claude d'Habloville : *Mgr Duchesne, biographie critique, suivie d'un autographe, d'opinions et d'une bibliographie*, Paris 1911
* Tite Bottagisio : *Appunti sereni, ou Critiques sans fiel sur l'Histoire ancienne de l'Église de Mgr Louis Duchesne*, 1913
* *Annales de Bretagne*, Editura Faculté des lettres, Rennes 1921
* Étienne Dupont : *Monseigneur Duchesne chez lui, en Bretagne*, Editura Librairie moderne, Rennes 1923
* Alfred Jeanroy : *Notice sur la vie et les travaux de Mgr. Louis Duchesne*, Paris 1926
* Jérôme Carcopino : *Souvenirs romains*, Editura Hachette, Paris 1968
* Jean-Marie Mayeur : *Monseigneur Duchesne et la politique religieuse de la France pendant la Première Guerre mondiale*, 1976
* Francesco Mores: *Louis Duchesne : alle origini del modernismo*, Editura Morcelliana, Brescia 2015
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քահանաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանասերներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստվածաբաններ