Բաբկեն Առաքելյան

**Բաբկեն Նիկոլայի Առաքելյան** (), հայ հնագետ, պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, 1959—1990 թթ. ՀԽՍՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի տնօրեն։

## Կենսագրություն
մինի|Բաբկեն Առաքելյանի կիսանդրին Երևանի Մաշտոցի պողոտայում
Բաբկեն Առաքելյանը ծնվել է 1912 թվականի փետրվարի 1-ին Արմավիրի մարզի Մրգաշատ գյուղում։ 1930-ական թվականների կեսերին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, այնուհետև 1936 թ. դարձել է Լենինգրադի համալսարանի ազատ ունկնդիր։ 1938 թվականին ընդունվել է Արմֆանի պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրան և ուսումնառության մի մասն անցկացրել Լենինգրադում՝ Հովսեփ Օրբելու գիտական ղեկավարությամբ։ 1941 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն նվիրված հայ միջնադարյան պատկերաքանդակների հետազոտությանը։

1942 թվականին Բ. Առաքելյանը զորակոչվել է բանակ, մինչև վերջ մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին, պարգևատրվել տարբեր շքանշաններով և մեդալներով։ 1946 թվականին վերադարձել է Երևան։

1947 թվականին Առաքելյանը եղել է հասարակական գիտություների «Տեղեկագիր» ամսագրի խմբագիրը, 1949 թվականին վարել է ՀԳԱ պատմության ինստիտուտի հնագիտության և վիմագրության բաժինները։ 1954 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Քաղաքները և արհեստները Հայաստանում 9-13-րդ դարերում» երկհատոր մենագրությունը և ստացել պատմական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ 1957 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։ 1959-1990 թթ. նա եղել է իր իսկ հիմնադրած ՀԳԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի տնօրեն։ Երկար տարիներ ղեկավարել է Գառնիի, Արմավիրի, հին Արտաշատի հնագիտական պեղումների աշխատանքները։

1968 թվականին ընտրվել է Հայաստանի ԳԱ թղթակից անդամ, իսկ 1974 թվականին՝ ակադեմիկոս։ 1982-1990 թթ. գլխավորել է ակադեմիայի պատմության և տնտեսագիտության բաժանմունքի աշխատանքները։

Նա հեղինակ է ավելի քան 120 գիտական մեծ ու փոքր աշխատությունների։ «Հայ ժողովրդի պատմություն» ութհատորյա ակադեմիական հրատարակության համահեղինակներից է։

## Անդամակցություն
ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (1968)
ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1974)

## Պարգևներ
* Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակների դափնեկիր (1978, 1985)
* Կարմիր դրոշի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան
* Հայրենական մեծ պատերազմի II աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղ շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի (2) շքանշան
* ԽՍՀՄ «Արիության համար» մեդալ
* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ 
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

## Երկեր
* Հայկական պատկերաքանդակները IV-VII դարերում, Երևան, 1949 ;
* Գառնի, Հ. 1-3, Երևան, 1951-1962 (հ. 1-2, ռուսերեն, հ. 3 (համահեղինակ) ;
* Քաղաքները և արհեստները Հայաստանում IX-XIII դարերում, հ. 1-2, Երևան, 1958-1964 ;
* Հին Արտաշատ, Երևան, 1975 ;
* Ակնարկներ Հին Հայաստանի արվեստի պատմություն, Երևան, 1976 ;
* Аракелян Б. Н., Арташат, Е., 1982։

### Խմբագրական կոլեգիայի անդամ
*Խմբագրական կոլեգիա` [[Աղայան Էդուարդ|Աղայան Է. Բ.]], Առաքելյան Բ. Ն., [[Գալոյան Գալուստ|Գալոյան Գ. Ա.]], [[Երեմյան Սուրեն|Երեմյան Ս. Տ.,]] [[Լևոն Խաչիկյան|Խաչիկյան Լ. Ս.]], [[Արշավիր Հակոբյան|Հակոբյան Ա. Մ.]], [[Աշոտ Հովհաննիսյան (պատմաբան)|Հովհաննիսյան Ա. Գ.]], [[Մկրտիչ Ներսիսյան|Ներսիսյան Մ. Գ.]]:* Հայ Ժողովրդի Պատմություն, Հ. 1.» ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտ. Երևան։ ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1971

## Գրականություն
* Բարխուդարյան Վ., Վաստակաշատ պատմաբան-հնագետը։ (Հայկական ՍՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Բ.Ն. Առաքելյանի ծննդյան 70-ամյակի առթիվ)։ Սովետական Հայաստան, 1982, 3 փետրվարի։
* Թումանյան Հ. Ե., Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների, ՀՍՍՌ ԳԱ.,1959, № 3. - էջ 73-77։ Առաքելյան Բ.Ն. Քաղաքները և արհեստները Հայաստանում X-XIII դարերում. Հ. 1. - Եր.։ ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ. - 1958, 376 էջ, 76 թ. նկ., Գրախոսություն։
* Կարախանյան Գ.Հ., Բազմավաստակ գիտնականը։ (Հայկական ՀՍՍՀ ԳԱ թղթակից-անդամ Բաբկեն Առաքելյանի ծննդյան 60-ամյակի առթիվ)։ Լրաբեր հաս. գիտ., ՀԽՍՀ ԳԱ. - 1971, № 12, էջ 80-81։
* Կարախանյան Գ.Հ., Հայաստանի պատմության և մշակույթի ականավոր հետազոտողը։ (ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Բ.Ն. Առաքելյանի ծննդյան 70-ամյակը)։ Լրաբեր հաս. գիտ., ՀԽՍՀ ԳԱ. - 1982, № 2. - էջ 96-99։
* Կարախանյան Գ.Հ., Հայագիտության երախտավորը։ (Հայկական ՍՍՀ ԳԱ թղթակից-անդամ Բ.Ն. Առաքելյանի ծննդյան 60-ամյակի առթիվ)։ Սովետական Հայաստան, 1972, 1 փետրվարի։
* Հակոբյան Ս., Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների / ՀՍՍՌ ԳԱ. - 1952. - № 3. - էջ 105-109։ Առաքելյան Բ.Ն. Հայաստանի պատկերաքանդակները IV-VII դարերում. Եր., ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1948, 128 էջ։
* Հովնաթան Հ., Անմնացորդ նվիրումով։ [Բ.Ն. Առաքելյանի մասին]։ Հայրենիքի ձայն, 1971, 24 նոյեմբերի, էջ 4։
* Մնացականյան, Ա Շ., Պատմաբանասիրական հանդես, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1965, № 4. - էջ 259-265։ Առաքելյան Բ.Ն. Քաղաքները և արհեստները Հայաստանում. Հ. 1, Եր., 1958-1964:
* Պարսամյան Վ.Ա., Հայագիտական վաստակով։ [Բ.Ն. առաքելյանի ծննդյան 70-ամյակի առթիվ]։ Հայրենիքի ձայն, 1982, 10 փետր., էջ 4։
* Տիրացյան Գ.Ա., Բ.Ն. Առաքելյան։ (Ծննդյան 60-ամյակի առթիվ)։ Պատմաբանասիր. հանդես, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1972, № 1, էջ 286։
* Տիրացյան Գ.Ա., Բաբկեն Առաքելյան։ (Ծննդյան 80-ամյակի առթիվ)։ Պատմաբանասիրական հանդես, ՀՀ ԳԱԱ, 1992, էջ 195-196։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* ՀՀ ԳԱ նախագահություն, ՀՀ ԳԱԱ հումանիտար գիտությունների բաժանմունք, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ «Բաբկեն Նիկոլայի Առաքելյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 2004, էջ 314-315 

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ հնագետներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ