open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լենինը Սմոլնիում (նկար)

**«Լենինը Սմոլնիում»** (), ռուս նկարիչ, արվեստագետ, «Կերպարվեստի զարգացման եվրոպական միության» անդամ Իսաակ Բրոդսկու նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը, որտեղ պատկերված է Վլադիմիր Իլյիչ Լենինը Սմոլնիում աշխատելիս, հեղինակը վրձնել է 1930 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 190 × 287 սմ։ Այսօր «Լենինը Սմոլնիում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստան)։

## Պատմություն
«Լենինը Սմոլնիում» ստեղծագործությունը վրձնելիս Իսաակ Բրոդսկին ընտրել է կոնկրետ ժամանակահատված և կահավորություն, որով առավել համոզիչ է դարձնում կտավը, ավելին, այն համարվում է գրեթե փաստագրական աշխատանք։ Նկարում հեղինակը հաշվի է առել բոլոր մանրուքները, անգամ մանր դետալները։ Բրոդսկին նախքան վրձնելը մանրակրկիտ նախագծել է նկարի ձևն ու բովանդակությունը։

Նախքան այս կտավը ստեղծելը Իսաակ Բրոդսկին արդեն ուներ Լենինին նկարելու աշխատանքային մեծ փորձ. այդ նկարներից են՝
* «Լենինը Կրեմլի ֆոնին» (1923)
* «Լենինը տրիբունային» (1925)
* «Լենինը Սմոլնու ֆոնին» (1925)
* «Լենինի ելույթը Պուտիլովսկի գործարանի բանվորների միտինգի ժամանակ 1917 թվականի մայիսին» (1929): 
Վերոնշյալ և այլ բազմաթիվ նկարների շնորհիվ Բրոդսկին դարձավ երիտասարդ ԽՍՀՄ-ի արվեստի առաջավոր վարպետներից մեկը։

## Սյուժե
Այս նոր նկարում հեղինակն իր առջև խնդիր է դնում, որ ոչ միայն Լենինի նմանությունը լինի առաջնային, այլև դիտողը զգա Առաջնորդի բնավորության գծերը ամենօրյա լարված աշխատանքի ժամանակ։ Ֆիգուրը նկարված է գրեթե բնօրինակ չափերով, որի շնորհիվ դիտողին հնարավորություն է տրվում տեսնել ինքն իրեն Առաջնորդի կողքին։ Մանրամասն և հավաստիորեն նկարված է Լենինի աշխատասենյակը։ Նրա համեստ, գրեթե ասկետիկ կահավորումը ցույց է տալիս, որ Լենինը պատասխանատու է միայն իր մեծածավալ և պատասխանատու գործունեության համար, այլ ոչ շքեղ սենյակ ունենալու տենչով։

«Լենինը Սմոլնիում» ստեղծագործության մեջ կոլորիտը զուսպ է, որում գերակշռում է դեղնակարմիր երանգավորումը. այս ամենը նկարը դարձնում են առավել իրական։ Նկարի դետալների, ինտերիերի և Լենինի կոստյումի մանրակրկիտությունը օգնում են մեծացնել նկարի հավաստիությունն ու ընդգծել պահի պատմական նշանակությունը։ Նկարը ստեղծվել է Վլադիմիր Ուլյանովի մահից վեց տարի անց և համարվել է համաշխարհային պրոլետարիատի ղեկավարի վառ պատկերներից մեկը։

Նկարն ավարտելուց հետո դարձավ հեղափոխական գործչի ամենահայտնի կտավներից մեկն աշխարհում։ «Լենինը Սմոլնիում» ստեղծագործությունը բազմաթիվ անգամներ ցուցադրության ներկայացվեց նկարչական խոշոր ցուցահանդեսների ժամանակ։ Նկարը գունավոր արտատպվեց բազմաքանակ տիրաժներով, որպես գունավոր վերարտադրանկար։ Նկարի հեղինակ Իսաակ Բրոդսկին կատարեց այս կտավի մի քանի հեղինակային կրկնություններ, որոնք աննշան կերպով են տարբերվում մայր նկարից։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1930 նկարներ
Կատեգորիա:Իսաակ Բրոդսկու նկարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Օպիուս բլուր

մինի|400px
**Օպիուս բլուր** (, ), Հռոմի յոթ բլուրներից մեկի՝ Էսկվիլինի գագաթներից է։ Հյուսիսային կողմում Ցիսպիուսից առանձնանում է Սուբուրրայի հովիտով, իսկ հարավային կողմից՝ Ցելիում բլրից առանձնանում է Կոլիզեումի հովտով։ Բլրի բարձրությունը 49 մետր է։ Օպպիոսը, Ցիսպիուսը և Ֆագուտալը միասին կազմում են Էսկվիլին բարձրավանդակը Սերվիյան պարսպի ներսում։

Սեպտիմոնցիումի՝ Հռոմի յոթ բլուրների բաժանումից առանձնանում է Ֆագուտալ գագաթը՝ որպես անկախ բնակավայր։ Դրանից կարելի է ենթադրել, որ ի սկզբանե Օպպիոսը միացած է եղել նրան՝ բացի արևմտյան ծայրից։ Այս ծայրի հյուսիսային գագաթը նաև կոչվել է Կարինաե։ Այն ընկած է եղել Վելիան բլրի և Կլիվուս Պուլլիուսի միջև՝ Ֆագուտալին միավորված, և եղել է  Հին Հռոմի բարձրակարգ թաղամասերից մեկը։

Օպպիանյան բլուրը կրոնական նպատակներով շարունակվել է օգտագործվել մինչև հանրապետության ժամանակաշրջանի ավարտը։ Ըստ Մարկոս Վառոյի բլրի անվանումը կապվում է Տուսկուլի բնակիչ Օպպիոսի անվան հետ։ Տուլուս Հուստիլիուսի Վեիիի պաշարման ժամանակ վերջինս գալիս է Հռոմ՝ աջակցություն խնդրելու։ Այնուամենայնիվ բառի ստուգաբանությունն անհասկանալի է։ Հնարավոր է նաև լեռնագագաթը կրում է այն տոհմի անունը, որն ապրել է այս տարածքում։ Դետլեֆսենի վարկածով Օպպիոսն առաջացել է Օպպիդուսից։

Օպպիանյան բլրի տարածքը զբաղեցնում է շուրջ 9 հեկտար։ 1871 թվականին, որպես քաղաքային վերակազմավորման մի մաս, այն սկսում են օգտագործել որպես հասարակական այգի։ 1928 թվականին ճարտարապետ Ռաֆֆաելե դե Վիչոն նախագծում և 1936 թվականին ավարտ է հասցնում այգու ձևավորումը։ Աշխատանքներում ընդգրկված շատրվանները, արձանները և մարմարե քանդակներն առ այսօր զարդարում են այգին։ Բլրից իջնող կենտրոնական պողոտան ձգվում է մինչև Կոլիզեում։

Օպպիանյան բլրի այգին համարվում է հնագիտական զբոսայգի։ Այստեղ է գտնվել Ներոնի Ոսկե տունը, Տրայանոսի բաղնիքները, ինչպես նաև Տիտոսի բաղնիքները, որոնց մնացուկներն առ այսօր կան։

## Տես նաև
* Հռոմի բլուրներ
* Կապիտոլիում (բլուր)
* Ավենտին (բլուր) 
* Ցելիում (բլուր)
* Պալատին (բլուր)
* Կվիրինալ (բլուր)
* Վիմինալ (բլուր)
* Էսկվիլին (բլուր)
* Ցիսպիուս (բլուր)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Platner and Ashby

Կատեգորիա:Հռոմի բլուրներ
Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Ցույցեր Հունաստանում Ադրբեջանի դեսպանության մոտ

**Ցույցեր Հունաստանում Ադրբեջանի Հանրապետության դեսպանության մոտ** (), ցույցերի ալիք Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում։ Հույն և հունահայ ցուցարարների նպատակը Արցախի բնակչության լիակատար համերաշխությունն ու Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմական գործողությունների դատապարտումն է։ Ցույցերի նախաձեռնողը եղել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության Հունաստանի կենտրոնական կոմիտեն է։

2016 թվականի ապրիլի 3-ին ՀՅԴ Երիտասարդական և պատանեկան Միության անդաներն ու մեծ քանակությամբ հույներ մասնակից են դարձել խաղաղ քաղաքացիական ցույցերի։ Նրանց ձեռքում էին Հայաստանի, Արցախի և Հունաստանի դրոշներ և պաստառներ։ Ցուցարարները խստորեն դատապարտել են Ադրբեջանի սանձազերծած հակամարդասիրական գործողությունները՝ վանկարկելով Աթենքում գտնվող Ադրբեջանի դեսպանատան առջև։

## Պատմություն
Ցույցերը տեղի են ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 3-ին՝ արցախա-ադրբեջանական սահմանային պատերազմի սկսվելուց երկու օր հետո։

Ցուցարարները շրջափակել էին Աթենքի կենտրոնական փողոցները, իսկ մասնակիցների մի ստվար զանգված կուտակվել էր նաև Հունաստանի մայրաքաղաքի կենտրոնական Սինտագմա հրապարակում։

Ցույցի նույն օրը՝ ապրիլի 3-ին, Ադրբեջանի դեսպանությունում աշխատող մի պաշտոնյա մուտքի դռան մոտ կանգնելով ներկայացրեց Ադրբեջանի Հանրապետության կառավարության բողոքը՝ ընդդեմ հույն ցուցարարների «Ղարաբաղը մերն է» () վանկարկումների։ Աթենքում տեղի ունեցած գործողություններին զուգընթաց ցույցեր տեղի ունեցան նաև Հունաստանի երկրորդ խոշորագույն քաղաքում՝ Սալոնիկում։

Սալոնիկում տեղի են ունեցել ցույցեր, որոնց գլխավոր նախաձեռնողը եղել է ՀՅԴ Երիտասարդական Միությունը։ Սալոնիկի ցույցերի գլխավոր կենտրոնները եղել են քաղաքի Արիստոտելի հրապարակն ու որոշ ծովափնյա տարածքներ։

## Տես նաև
* Արցախա-ադրբեջանական պատերազմ (2016)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ-հունական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Քառօրյա պատերազմ
Քեյսի Աֆլեք

**Քալեբ Քեյս  Մաքգուայր Աֆլեք** ( ), ամերիկացի դերասան և կինոռեժիսոր։

Բեն Աֆլեքի կրտսեր եղբայրն է։

2017 թվականին արժանանում է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի  «Մանչեսթերը ծովի մոտ» ֆիլմի համար։ 2008 թվականին առաջադրվել է «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների «Ինչպես վախկոտ Ռոբերտ Ֆորդը սպանեց Ջեսսի Ջեյմսին»  ֆիլմում կատարած դերի համար։

## Կենսագրություն
Աֆլեք Քեյսը ծնվել է 1975 թվականին օգոստոսի 12-ին, բժշկի և ուսուցչուհու ընտանիքում։

2006 թվականին հունիսի 3-ին  Քեյս Աֆլեքն ամուսնացել է Սամեր Ֆենիկսի հետ, որը ծնվել է 1978 թվականին դեկտեմբերի 10-ին։ Աֆլեք Քեյսի կնոջ եղբայրեներն են` Հոակին Ֆենիքս և Ռիվեր Ֆենիքս։ 2016 թվականին մարտի 16-ին հայտնի դարձավ, որ զույգը բաժանվել է։

## Ֆիլմագրություն

## Պարգևներ և մրցանակաբաշխություններ
### Պարգևներ
*2017  «Ոսկե գլոբուս» Մրցանակ Լավագույն դերասան (դրամա) անվանակարգում —  *«[[Մանչեսթերը ծովի մոտ]]» ֆիլմի համար :*
**2017  «Օսկար» Մրցանակ  *[[Օսկար լավագույն դերասանի համար|Լավագույն դերասան]]  անվանակարգում* —  *«[[Մանչեսթերը ծովի մոտ]]» ֆիլմի համար:*
**2017 «BAFTA»  Մրցանակ   *[[Օսկար լավագույն դերասանի համար|Լավագույն դերասան]]  անվանակարգում* —  *«[[Մանչեսթերը ծովի մոտ]]» ֆիլմի համար:*
**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ գերմանական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ անգլիական սերմամբ
Ջիորջիո Պետրոսյան

**Գևորգ «Ջիորջիո» Պետրոսյան** (), հայ-իտալացի քիքբռնցքամարտիկ, ով մրցում է միջինքաշային կարգում։ Կրում է «The Doctor» մականունը և հայտնի է իր բարձրակարգ տեխնիկական հմտություններով, և պաշտպանվելու ունակությամբ, ինչի շնորհիվ էլ կարողացել է հաղթել շատ բարձրակարգ մարզիկների։ 2017 թ.-ի փետրվարի 24-ի դրությամբ, նա թեթևքաշային կարգում աշխարհում զբաղեցնում է 11-րդ հորիզոնականը ըստ GLORY-ի։ Իսկ ըստ Sporteology-ի 2016 թ.-ի լավագույն քիքբռնցքամարտիկների շաքում առաջինն է։

Տասներեք տարեկանում Հայաստանից Իտալիա արտագաղթելուց հետո Պետրոսյանը սկսել է իր պրոֆեսիոնալ կարիերան որպես Մուայ Թայ մարտիկ տասնվեց տարեկանում, սկսելով 54 կգ քաշային կարգից հետագայում բարձրացել է 70&nbsp;կգ միջինքաշային կարգ ամբողջ ընթացքում նվաճելով բազմաթիվ տիտղոսներ։ 2007 թ.-ի հունվարին Նոնթարան Փոր. Փամուկից կրած միավորներով պարտությունից հետո նա անց է կացրել 6 տարվա ընթացքում անց է կացրել 42 անպարտելի մենամարտ, ինչը աննախադեպ է համարվում միջինքաշային կարգի պատմության մեջ։ Նրա անպարտելի հանդիպումների շարքին վերջ դրեց Էնդի Ռիսթին միայն 2013 թ.-ի նոյեմբերին *[[Glory 12: New York]]* մրցաշարում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալահայ քիքբռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ քիքբռնցքամարտիկներ
Տելմո Սառա

**Տելմո Սառաոնանդիա Մոնտոյա** (), հայտնի որպես **Սառա**, եղել է իսպանացի ֆուտբոլային հարձակվող։ Նա իր կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Ատլետիկ Բիլբաոյում, 1940 թվականից 1955 թվականներին, որում մնում է բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուն 332 գոլով։

Սառան տեղափոխվել է Ատլետիկ մեկ մրցաշրջան անցկացնելով Էրանդիոյում։ Նա դարձավ յուրահատուկ ռմբարկու իր Ատլետիկում անցկացրած 15 մրցաշրջանների ընթացքում` նվաճելով Պիչիչի մրցանակը Լա Լիգայի լավագույն ռմբարկուի համար վեց մրցաշրջանի համար։ Իր կարիերայի ընթացքում Սառան Լա Լիգայում խփել է 251 գոլ, որը ռեկորդային էր Իսպանիայում և չգերազանցվեց հաջորդ 60 տարիների ընթացքում։ Կոպա դել Ռեյում խփած 81 գոլը մինչև հիմա ոչ ոք չի գերազանցել։

Չնայած իր փայլուն խաղին նա Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում խաղացել է ընդամենը քսան անգամ։ Անգամ քիչ խաղալով նա դարձել է 20 գոլի հեղինակ, այդ թվում չորս գոլի հեղինակ ընդդեմ Շվեյցարիայի դեմ խաղում, որը կայացել է 1951 թվականի փետրվարի 18-ին և ավարտվել է 6-3 հաշվով։ Նա նաև խփել է հաղթական գնդակը 1950 թվականի Աշխարհի գավաթի Անգլիայի դեմ խաղում և դուրս են եկել եզրափակիչ քառյակ, այս ցուցանիշը Իսպանիան չի գերազանցել մինչև 2010 թվականը։

Բիլբաոյից հետո նա խաղացել է Ինդաուտխու ակումբում մեկ տարի և ևս մեկ տարի Բարակալդո ակումբում։ Սառան մահացել է սրտի կաթվածից 2006 թվականի փետրվարի 24-ին, 85 տարեկան հասակում։ Նրա հիշատակին Լա Լիգայի լավագույն իսպանացի ռմբարկուի համար սահմանվել է Սառա մրցանակ։

## Կյանք
### Մանկություն և առաջին քայլեր
Սառան ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 20-ին Բիսկայի Էրանդիո քաղաքում, նրա հայրը ` Տելմո Սառաոնանդիան եղել է Ասուա կայարանի ինժեներ, իսկ Սառան եղել է տաս երեխաներից յոթերորդը, որոնցից հինգը տղաներ։

Վաղ տարիքից Սառան ֆուտբոլ է խաղացել իր հարևանների հետ։ Մինչ մյուս երեխաները տարբեր իրերից գնդակներ էին պատրաստում, Սառան կարող էր սովորել իրական գնդակով, քանի որ նրա երկու ավագ եղբայրները ֆուտբոլիստներ էին։ Ամենամեծը` Տոմասը խաղացել է Լա Լիգայում Արենաս դե Գետխոյի կազմում և Դոմինիգոն, որը մահացել էր Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։

Նրա հայրը չէր ցանկանում, որ Սառան ֆուտբոլ խաղա, կարծելով որ երկու եղբայրները բավական են։ Բայց Սառան շատ սիրեց սպորտաձևը և սկսեց խաղալ տեղի սիրողական ակումբների կազմում։ Այդ ժամանակ նրա մականունը "Տելմիտո անվախ" էր, քանի որ նա խաղում էր չվախենալով վնասվածքներից։

Սառան առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքեց երկրորդ դիվիզիոնի Էրանդիո ՖԱ-ի հետ, որտեղ նա անցկացրեց 1937-1938 թվականների մրցաշրջանը։ Հետո Սառայի ակումբը խաղաց Գիպուսկոայից ժամանած ակումբի դեմ, որում Սառան դարձավ յոթ գոլի հեղինակ, խաղն ավարտվեց 9-0 հաշվով։

Այս ժամանակներում Ատլետիկ Բիլբաոն վերակառուցում էր ակումբը, այն քաոսից հետո, որում հայտնվել էր Քաղաքացիական պատերազմի պատճառով։ Ակումբը սկսեց երիտասարդ ֆուտբոլիստների փնտրել Էրանդիոյի կազմից 1940-1941 մրցաշրջանի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Սալոնիկ (նոմոս)

**Սալոնիկի նոմոս** (), տարածաշրջանային միավոր կամ նոմոս Հունաստանում, Կենտրոնական Մակեդոնիայի պերիֆերիայի ամենախոշոր վարչատարածքային միավորը։

Նոմոսի վարչական կենտրոնն ու խոշորագույն քաղաքը՝ Սալոնիկը, Հունաստանի Հանրապետության երկրորդ խոշորագույն քաղաքն է՝ մայրաքաղաք Աթենքից հետո։

## Աշխարհագրություն
Սալոնիկի տարածաշրջանային միավորը կենտրոնական դիրք է գրավում Հունաստանի Մակեդոնիա երկրամասի տարածքում՝ ընդհանուր հաշվով տեղակայված լինելով երկրի հյուսիսարևելյան հատվածում։

Ներառում է 45 դիմոսներ՝ այդ թվում և Սալոնիկ քաղաքը, որը Մակեդոնիա պատմաշխարհագրական երկրամասի կենտրոնն է ու Հունաստանի երկրորդ խոշորագույն քաղաքը։

Զբաղեցնում է 3683 կմ քառակուսի տարածք։ Նոմոսի տարածքում գտնվում են Հունաստանի երկու խոշոր  լճեր՝ Կորոնիան և Վոլվին։

## Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Մակեդոնիայի երկրամասի Սալոնիկ տարածաշրջանային միավորի բնակչությունը կազմում է ավելի քան 1 միլիոն մարդ։

Բնակչության խտությունը կազմում է 287,2 մարդ/կմ քառ.: Նոմոսի բնակչության հիմնական մասը հույներն են, որոնք դավանում են հույն ուղղափառություն։

Ազգային փոքրամասնություններից աչքի են ընկնում բուլղարները, ռումինացիները, ալբանացիներն ու հայերը։ Սալոնիկ քաղաքի բնակչության 0,30%-ը հայերն են։

## Տես նաև
* Կենտրոնական Մակեդոնիա (Հունաստան)
* Սալոնիկ (քաղաք)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենտրոնական Մակեդոնիա պերիֆերիայի նոմոսներ
Կատեգորիա:Հունաստանի նոմոսներ
Գոթֆրիդ Բյոմ

**Գոթֆրիդ Բյոմ** (, ), գերմանացի ճարտարապետ և քանդակագործ։ Արժանացել է բազում մրցանակների, այդ թվում` Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի։

## Կյանքը
300px|մինի|ձախից|Երիտասարդական կենտրոնի գրադարանը, Քյոլն, 1968
Գոթֆրիդ Բյոմը ծնվել է 1920 թվականի հունվարի 23-ին ճարտարապետների ընտանիքում։ Նրա հայրը` Դոմենիկուս Բյոմը, մի շարք եկեղեցիներ է նախագծել Գերմանիայում։ Նրա պապը նույնպես ճարտարապետ է եղել։ 1938 թվականին Գոթֆրիդն ավարտել է հանրակրթական դպրոցը Քյոլնում, մինչև 1942 թվականը ծառայել է բանակում։ 1942-1947 թվականներին սովորել Մյունխենի արվեստների ակադեմիայի տեխնիկական ինստիտուտում, որն ավարտելուց հետո գործի է անցել հոր ճարտարապետական գրասենյակում։ Հոր մահից հետո` 1955 թվականին, ղեկավարել է գրասենյակը։ Այս տարիներին նա հասարակական սկզբունքով մասնակցել է Քյոլնի վերականգնման աշխատանքներին։ 1963 թվականին նա դասախոսել է Աախենի` Հռենոս-Վեսթֆալիայի տեխնիկական համալսարանում։ 1976 թվականին Բյոմը դարձել է Քաղաքաշինության և հողատարածքի պլանավորման գերմանական ակադեմիայի անդամ։

1991 թվականին Գոթֆրիդ Բյոմը Լոնդոնի Բրիտանական ճարտարապետության թագավորական ինստիտուտի պատվավոր անդամ է հռչակվել։

2006 թվականին Ֆրանկֆուրտի ճարտարապետական թանգարանը «Բետոնից և ապակուց ժայռեր» ցուցադրության համար ընդունել է Դոմենիկուս և Գոթֆրիդ Բյոմների աշխատանքները` գծագրեր, էսքիզներ, նախագծեր։

Ներկայումս Բյոմի գրասենյակը ղեկավարում են նրա երեք որդիները` Շտեֆան, Պետեր և Պաուլ Բյոմները։

## Նախագծեր

|Интерьер церкви St. Ursula, Хюрт, 1954–56
Պատկեր:Aachen_Hubertuskirche.jpg|Եկեղեցի, Աախեն, 1965
Պատկեր:Koeln_christi_auferstehung_boehm.jpg|Հարության եկեղեցի, Քյոլն, 1967–70
Պատկեր:LDS_NRW_MainBuilding.jpg|[Վիճակագրության նախարարության գլխավոր մասնաշենքը, [Դյուսելդորֆ, 1972–75
Պատկեր:St_Anna_Kirche_Haemmern.jpg|Սուրբ Աննայի եկեղեցի, Համերն, 1963
Պատկեր:Neulussheim Bahnhof meph666-2004-Feb-27-a.jpg|Հետիոտնային կամուրջ, Նոյլուսհայմ, 1986–87
Պատկեր:Rathaus-kalk.jpg|Շրջանային քաղաքապետարան, Քյոլն, 1992
Պատկեր:Portal-herz-jesu.jpg|Հիսուսի սիրտը (Herz-Jesu), Բերգիշ Գլադբախ, 1959-60


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գոթֆրիդ Բյոմի աշխատանքները
* Գոթֆրիդ Բյոմի աշխատանքները Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի կայքում

Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ
Ռոստովի առևտրային արական ուսումնարան

**Ռոստովի առևտրային արական ուսումնարան** (),  Դոնի Ռոստովի ուսումնարաններից մեկը մինչև Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը։

## Պատմություն
Սկսած 1890-ական թվականներից Դոնի Ռոստովում քննարկվում էր տնտեսական ուղղվածության ուսումնական հաստատություն հիմնելու մասին հարցը։ 1891 թվականին կազմվեց քաղաքում Առևտրային ակադեմիա բացելու նախագիծ, որն իրականացնել չհաջողվեց։ Միայն տասը տարի անց` 1900 թվականին, վաճառականների ընկերակցության միջոցներով բացվեց Ռոստովի առևտրային արական ուսումնարանը, որի տնօրեն դարձավ Խարկովի կայսերական համալսարանի շրջանավարտ, պետական խորհրդական Պյոտր Վերխովսկին (1822-1900)։

1901 թվականին այդ առևտրային ուսումնարանին կից բացվեց առևտրային դպրոց (Կալվածատերերի փոխադարձ ընկերակցության միջոցներով)։ 1902-1904 թվականներին կրկին վաճառականների նվիրատվությունններով և միջոցներով կառուցվեց կոմերցիոն ուսումնարանի եռահարկ շենքը Նիկոլսկայա, 150 փողոցի (այժմ` Սոցիալիստական փողոց, 162, որտեղ գտնվում է շինարարական համալսարանի ուսումնական մասնաշենքը) և Բոգատյանովսկի զառիվայր պողոտայի խաչմերուկում։ 1907 թվականին բացվեցին առևտրային ուսումնարանի կանանց բաժանմունքը և առևտրային գիտելիքների երեկոյան դասընթացները։ Ռոստովի առևտրային ուսումնարանը տիրապետում էր ժամանակակից սարքավորումների, գրադարանի և հիասքանչ դահլիճի, այնտեղ կար նաև Նիկոլայ Հրաշագործ տնային եկեղեցին։

աջից|մինի|250x250փքս|Ռոստովի պետական շինարարական համալսարանի շենքը
Այս շենքի հետ են կապված Դոնում բարձրագույն տնտեսագիտական կրթության պատմության հետագա էջերը։ 1918-1920 թվականներին այստեղ գործում էր Դոնի առևտրային ինստիտուտը, 1920-1922 թվականներին` Դոնի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ 1921 թվականի աշնանից նախկին առևտրային ուսումնարանի շենքում, բացի Դոնի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտից, տեղավորվել էին նաև 2-րդ արդյունաբերական-տնտեսական դպրոցը և Դոնի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1931 թվականից այնտեղ սկսեց գործել Ռոստովի ֆինանսատնտեսական ինստիտուտը (այժմ` Ռոստովի պետական տնտեսագիտական համալսարան)։

Ներկայումս Ռոստովի նախկին առևտրային ուսումնարանի շենքում գտնվում է Ռոստովի պետական շինարարական համալսարանը, որը 2016 թվականի ապրիլի 15-ին մտավ Դոնի պետական տեխնիկական համալսարանի կազմի մեջ։ 

Այս շենքը Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության հուշարձան է, գրանցման համարը` 6100040000։

## Պատկերասրահ

File:Ростов-на-Дону (до 07.11.1917). Коммерческое училище (домовая церковь).jpg|Նիկոլայ Հրաշագործ տնային եկեղեցին
File:Ростов-на-Дону (до 07.11.1917). Коммерческое училище (иконостас домовой церкви).jpg|Եկեղեցու պատկերակալը
File:Ростов-на-Дону (до 07.11.1917). Коммерческое училище (актовый зал).jpg|Ուսումնարանի դահլիճը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ДОНСКОЙ КОММЕРЧЕСКИЙ ИНСТИТУТ - ИЗ ИСТОРИИ 
* На пути к РФЭИ. ВУЗ в предвоенные годы

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Պավել Շեդևիի տուն

**Պավել Շեդևիի տուն** (), XIX դարի երկրորդ կեսի տեղական նշանակության հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Հասցեն` Չեխովի փողոց, 76։ Ներկայումս բնակելի տուն է։

## Պատմություն
1880-ական թվականներին տունը դարձել է պետական խորհրդական, դոկտոր Պավել Մատվեևիչ Շեդևիի սեփականությունը։ Նա հայտնի է նրանով, որ համալսարանում ուսանելու տարիներին մասնակցել է «Զեմլյա ի վոլյա» ամսագրի հրատարակմանը, որը չուներ իրավական կարգավիճակ։ 1875 թվականին Պավել Շեդևին դարձել է Տագանրոգի աստվածահաճո հիմնարկությունների ավագ բժիշկ։ Զուգահեռաբար զարգանում էր նրա եկամուտների հիմնական աղբյուրը` մասնավոր պրակտիկան, որը բավական շահավետ էր։ XIX դարի վերջում Պավել Շեդևին զբաղեցրեց Տագանրոգ քաղաքի գլխավոր սանիտարական բժշկի պաշտոնը։ Բացի այդ, նա պատվավոր հաշտարար դատավոր էր, Դումայի իրավասու, Քաղաքային վարչության անդամ։ Կան հիմքեր ենթադրելու, որ Պավել Շեդևին եղել է Անտոն Չեխովի «Իոնիչ» պատմվածքի հերոս դոկտոր Ստարցևի նախատիպը։ Հայտնի է նաև, որ Շեդևին ուներ սեփական այգի, սակայն դրա ճշգրիտ վայրը հայտնի չէ։

1927 թվականի դրությամբ այս տանը գտնվում էր քաղաքի երկրագիտական թանգարանի բնագիտապատմական բաժինը։ Պավել Շեդևիի նախկին շենքը պահպանվել է, այժմ այն բնակելի տուն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Ցիսպիուս

**Ցիսպիուս** (), Հռոմի յոթ բլուրներից մեկի՝ Էսկվիլինի գագաթներից է։ Հարավային կողմում Օպպիոսից առանձնանում է Սուբուրրայի հովիտով։ Բլրի բարձրությունը կազմում է 46 մետր։ Օպպիոսը, Ցիսպիուսը և Ֆագուտալը միասին կազմում են Էսկվիլին բարձրավանդակը Սերվիյան պարսպի ներսում։ Ըստ քերականագետ Սեկստոս Ֆեստուսի բլուրն այդպես է անվանվել Ցիսպիուս Լուցիուսի անունով (Անանյի քաղաքից)։ Վերջինս կարող է լինել նաև առասպելական։

## Ցիսպիուսների ծագումը
Ցիսպիոսները հավանաբար ունեին հերնիկյան (իտալական ցեղ) ծագում, և ըստ ավանդույթի նրանք եկել են Անանյիից (հերնիկյան քաղաք) Հռոմի երրորդ թագավոր Տուլլուս Հոսցիլիոսի կառավարման օրոք։ Մինչ արքան զբաղված է լինում Վեիի քաղաքի պաշարումով, Ցիսպիուս Լուցիուսը գալիս է, որպեսզի պաշտպանի Հռոմը։ Նա իր ուժերը տեղակայում է Էսկվիլին բլրի գագաթներից մեկի վրա։ Միևնույն ժամանակ երկրորդ ուժը կենտրոնանում է լեռան մյուս բլրի վրա։ Այդ զորքի առաջնորդը Տուսկուլի բնակիչ Օպպիոսն էր։ Հետագայում լեռան երկու գագաթներն անվանվում են այդ երկու առաջնորդների անուններով՝ Ցիսպիուս և Օպպիուս։ Ըստ Մարկոս Վառոյի անվանումը նաև գրվում է Ցեսպեուս տարբերակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Հռոմի բլուրներ
Գարիբալդիի կամուրջ

**Գարիբալդի կամուրջ** (), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Կապում է Դե Չենչի բուլվարը Ջուզեպպե Ջիոակինո Բելլի հրապարակին Ռեգոլա և Տրաստևերե շրջաններում։

## Նկարագրություն
մինի|300px
Կամուրջը նախագծել է ճարտարապետ Անջելո Վեսկովալին, և այն կառուցվել է 1884-1888 թվականներին։ Նվիրվել է Ջուզեպպե Գարիբալդիին՝ «Երկու աշխարհների հերոսին»։ 1959 թվականին կամուրջն ընդլայնվում է, որպեսզի հեշտացվի քաղաքի ընդարձակումը Տրաստևերեի ուղղությամբ։

Կամուրջն ունի երկու մետաղական կամար, և երկու հիմնասյուն՝ պատված տրավերտինով։ Երկարությունը կազմում է 120 մետր։

## Տրանսպորտ
Կամուրջը երթևեկելի է։ Նրանով անցնում են 8-րդ տրամվայն ու H, 780 e 781 ավտոբուսները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ravaglioli, Armando (1997). Roma anno 2750 ab Urbe condita. Storia, monumenti, personaggi, prospettive. Rome: Tascabili Economici Newton. ISBN 88-8183-670-X.
* Rendina, Claudio (2005). Enciclopedia di Roma. Rome: Newton Compton Editori. ISBN 88-541-0304-7.
Ստանիսլավ Սկրովաչևսկի

**Ստանիսլավ Սկրովաչևսկի** (, հոկտեմբերի 3, 1923, Լվով, Լեհաստան - փետրվարի 21, 2017, Սենթ Լուիս Փարք, ԱՄՆ), լեհ և ամերիկացի դիրիժոր, կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Երաժշտական կրթությունն սկսել է որպես դաշնակահար․ 11 տարեկանում հանդես է եկել առաջին համերգով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ պաշարված Լվովում Ռուդոլֆ Վայգլի ինստիտուտում ոջիլների էր կերակրում (ըստ Վայգլի՝ հակատիֆային պատվաստանյութ ստանալու մեթոդը կենդանի ոջիլներին օգտագործելն էր, որոնց պետք է կերակրեին մարդու արյամբ)։ Լվովի՝ խորհրդային զորքերի ազատագրման ժամանակ ստացել է երկու ձեռքի կոնտուզիա և ստիպված էր հրաժարվել կատարողական կարիերայից։ Պատերազմի ավարտից հետո սովորել է Կրակովի երաժշտական բարձրագույն դպրոցում՝ Ռոման Պալեստերի (կոմպոզիցիա) և Վալերիանա Բերդյաևայի (դիրիժորություն) մոտ, 1947-1949 թվականներին սովորել է Փարիզում՝ Նադյա Բուլանժեի մոտ։ Աշխատել է Վրոցլավի և Կատովիցեի ֆիլհարմոնիաների հետ, 1954-1959 թվականներին եղել է Կրակովի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժորը, 1956-1959 թվականներին աշխատել է Վարշավայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ։ 1956 թվականին Հռոմում կայացած դիրիժորների միջազգային մրցույթում հաղթող է ճանաչվել, ինչի շնորհիվ նրա անունը հայտնի է դարձել Եվրոպայում։ 1960 թվականին հեռացել է Լեհաստանից և մինչև 1979 թվականը գլխավորել Մինեսոտայի նվագախումբը։ Հետագայում Սկրովաչևսկին ղեկավարել է նաև Հալլե նվագախումբը (1984֊1991), եղել է Սաարբրյուկենի ռադիոհեռուստատեսության գլխավոր հրավիրված դիրիժորը (ում հետ ձայնագրել է Անտոն Բրուկների սիմֆոնիաների շարք), իսկ 2007 թվականի ապրիլից մինչև 2010 թվականի մարտ ղեկավարել է Ճապոնիայի Իոմիուրի նվագախումբը։

Սկրովաչևսկու հայտնի ստեղծագործությունների թվում էին Կլարնետի կոնցերտը նվագախմբի հետ (1980), որն առաջադրվել է Պուլիցերյան «Passacaglia Immaginaria» մրցանակի (1995) և Նվագախմբի կոնցերտը (1999)։

Սկրովաչևսկին արժանացել է մի շարք երաժշտական մրցանակների, այդ թվում՝ Դիտսոնի մրցանակի (1973)՝ ամերիկյան երաժշտական կյանքում ունեցած ներդրման համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Музыкальный энциклопедический словарь/Гл. ред. Г. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — с. 503

## Արտաքին հղումներ
* Ստանիսլավ Սկրովաչևսկին Allmusic կայքում 
* Ստանիսլավ Սկրովաչևսկին КиноПоиск կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դիրիժորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեհ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Լեհ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Փիթեր Աերթս

**Փիթեր Աերթս** (), հոլանդացի գերծանր քաշային քիքբռնցքամարտիկ է։ Հայտնի է իր կործանարար ոտքի հարվածներով, որոնց շնորհիվ նա ստացել է «The Dutch Lumberjack» մականունը։ Նա արժանիորեն համարվում է ծանր և գերծանր քաշային կարգում աշխարհի բոլոր ժամանակների լավագույն քիքբռնցքամարտիկներից մեկը Էռնեստո Հուստի, Ռեմի Բոնյասկու, Էնդի Հագի, Միրկո Ֆիլիպովիչի եւ Սեմմի Շիլտի հետ միասին։

Աերթսը ծնվել է Նիդեռլանդների Էյնդհովեն քաղաքում և սկսել է զբաղվել Մուայ Թայով և քիքբռնցքամարտով տասնչորս տարեկանում։ Նա նվաճել է իր առաջին միջազգային տիտղոսը 1990 թ.-ին տասնինը տարեկանում, երբ հաղթել է Միջազգային քիքբռնցքամարտի ֆեդերացիայի ծանրքաշայինների մրցապայքարում։ Նաև նվաճել է հոլանդական ծանրքաշայինի տիտղոսը, Մուայ Թայի միջազգային ասոցիացիայի ծանրքաշայինի տիտղոսը մինչև Ճապոնիայում K-1 ոճում մրցելը։ Մասնակցել է բոլոր K-1-ի մեծ մրցաշարերի եզրափակիչներին, բացի 2009թ.-ի մրցաշարից, ինչի շնորհիվ արժանացել է «Միստր K-1» մականվանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հոլանդացիներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդացի բռնցքամարտիկներ
Վարազդատ Սևոյան

**Վարազդատ Հմայակի Սևոյան** (), հայ լուսանկարիչ։ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ (1961)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ (1974)։

## Կենսագրություն
Վարազդատ Սևոյանը ծնվել է 1914 թվականին Աշտարակում։ 1920 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Վաղարշապատի շրջանի Խաթունարխ գյուղ։ 1926 թվականին ծննդյան տարեդարձին մորեղբորից նվեր է ստացել լուսանկարչական ապարատ և տարվել լուսանկարչությամբ։ 1935 թվականին հաստատվել է Երևանում։ Ավարտել է թիվ 1 ֆաբրիկա-գործարանային ուսումնարանը, աշխատել է տրամվայի պարկում, կարամել-մակարոնի ֆաբրիկայում որպես էլեկտրիկ։ 1938 թվականին զորակոչվել է բանակ. 1941 թվականին զորացրված՝ մեկնել է ռազմաճակատ, մարտնչել իբրև ճակատային լուսանկարիչ ռազմաօդային ուժերի զորամասերում։ 1945 թվականին դարձել է «Ավանգարդ» թերթի ֆոտոթղթակիցը, կատարելագործել է մասնագիտական հմտությունները՝ դառնալով Հայաստանում գունավոր լուսանկարչության հիմնադիրներից մեկը։

## Ցուցահանդեսներ
Սևոյանը մասնակցել է հանրապետական, համամիութենական, միջազգային լուսանկարչական ցուցահանդեսների։

### Անհատական ցուցահանդեսներ
* Ցուցահանդես Սևոյանի 50-ամյակի, Արվեստի աշխատողի տուն, 1964
* 1966 թվականին Բեյրութում կայացած ցուցահանդեսի նկարները նվիրել է տեղի հայկական համայնքին
* «Ավանգարդ» թերթում աշխատելու 25-ամյակի կապակցությամբ ցուցահանդես, Ժուռնալիստի տուն, 1971
* Ցուցահանդես Սևոյանի 60-ամյակի, Ճարտարապետի տուն, 1975
* Հայր և որդի Սևոյանների ցուցահանդես, Ժուռնալիստների տուն, 1979
* Ցուցահանդես, Երևան, 1984

## Գրականություն
* Լուսանկարչական ապարատով՝ Հունաստանում։ Շարադրանքը և լուսանկարները՝ Վարազդատ Սևոյանի։ «Գարուն», 1967 թ., № 3, էջ 71-73։
* Լուսանկարչական ապարատով՝ Կիպրոսում և Եգիպտոսում։ «Գարուն», 1967 թ., № 4, էջ 72-73։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Ծովային սիրամարգաշնիկ

**Ծովային սիրամարգաշնիկ** (), ծովաշնիկների ընտանիքին պատկանող ճառագայթալողակ ձկնատեսակ՝ ոսկրաձուկ։

Հայտնաբերվել է 1810 թվականին։ Ծովային սիրամարգաշնիկների առանձնյակն իր հերթին բաժանված է չորս տարբեր ենթատեսակների։

## Տարածվածություն
Տարածված է Միջերկրական ծովում, Ատլանտյան օվկիանոսի արևելյան ափից՝ Ֆրանսիայի ափամերձ հատվածից մինչև Մարոկկո և Բոսֆոր։ Տեսակի ներկայացուցիչներն ապրում են Սուեզի ջրանցքում ևս։

Ծովային սիրամարգաշնիկները հայտնաբերվել են Ղրիմի, Կովկասի, Թուրքիայի, Բուլղարիայի և Ռումինիայի ափամերձ հատվածներում։ Հայտնի է ներցամաքային Օձերի կղզում տարածվածությամբ։

## Նկարագրություն
Ծովային սիրամարգաշնիկների մարմնի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 11-13 սմ՝ այդ թվում և ոչ այնքան երկար պոչը։ Սեռական դիմորֆիզմն արտահատված է. արու առանձնյակները ի տարբերություն էգերի առավել խոշոր են։ Իլիկաձև մարմինը մերկ է՝ ծածկված լորձաթաղանթի հաստ շերտով։

Արուների մարմնի գունավորումն ավելի վառ է արտահայտված, քան էգերի մոտ։ Ընդհանուր առմամբ մարմնի վերին հատվածը դեղնականաչավուն է։ Մարմնի վրա կան կապույտ ուղղահայաց գծեր։

Աչքերն ունեն սևավուն բծեր, որը շրջապատված է կապույտ եզրաշերտերով և նույնագույն օղակներով։ Ծովային սիրամարգաշնիկի սերտաճած կատարը դեղնավորում է՝ լայնակի մուգ կանաչ շերտագծերով։ Մեջքային և սրբանային լողաթևերն ունեն կանաչ գունավորում՝ դարչնավուն կամ բաց կապտավուն եզրանախշերով։

Լողաթևերն ունեն որոշ փշեր։ Մեջքի լողաթևը երկար է՝ կազմված ճկուն փշերից և փափուկ ճառագայթալողակներից։ Պոչային լողաթևն առանձնացված է ողնաշարից։ Սրբանային լողաթևը ամենաերկարն է։ Ծովային սիրամարգաշնիկի որովայնային լողաթևերը ծածկված են մաշկափշերով։ Այս ձկնատեսակի ատամների քանակը վերին ծնոտում տատանվում են 26-32 ատամ, իսկ ստորին ծնոտում՝ 19-24 ատամ։

Կողագիծը ձգվում է մարմնի երկու կողմերով։ Այն իրենից ներկայացնում է մաշկի միջով ձգվող ակոս, որից դեպի վեր են բարձրանում բազմաթիվ մանր մազանոթներ։ Ակոսում դասավորված են ռեցեպտորները։ Առջևի մասում ճյուղավորվում է։ Այն շատ կարևոր, ունիվերսալ զգայարան է, կարող է փոխարինել մյուս զգայարաններին։ Կողագծի օգնությամբ սիրամարգածնիկները զգում են ջրի ուղղությունը, ջերմաստիճանը, ճնշումը, թշնամու առկայությունը, քիմիական մոլեկուլներ, խորությունը։

## Տես նաև
* Ճառագայթալողակ ձկներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Մ.Ե.Համբարյան, «Կենդանաբանություն», 3, 4, 5 հատորներ, 2000-2002 թվականներ
* Ս.Պ.Նաումով,«Ողնաշարավորների կենդանաբանություն», I և II մաս, Երևան, 1956 թվական

## Արտաքին հղումներ
* Ծովային սիրամարգաշնիկ (Salaria pavo (Risso, 1810)) // Ուկրաինայի ձկանյին աշխարհ 

Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ձկներ
Կատեգորիա:Ճառագայթալողակ ձկներ
Գիորգի Ասլամազյան Բեհբուդյան

**Գիորգի Ասլամազյան Բեհբուդյան(ց)** (ծննդ. թվ. անհայտ է - 1711, Տփղիս), հայազգի պետական, հասարակական գործիչ, Տփղիսի մելիք (քաղաքապետ)։

## Կենսագրություն
Գիորգի Ասլամազյան Բեհբուդյանի մասին կենսագրական քիչ տվյալներ են հայտնի։ Սկսած 1699 թվականից մինչև 1711 թվականը նա եղել է Տփղիսի (Թբիլիսի) մելիք։ Գիորգիի մելիքության պաշտոնը վարելու ընթացքում տանուտերեր են հիշվում Պապը (1696-1706 թթ., 1712 թ.) և Փարսադանը (1705-1712 թթ., 1714 թ.), իսկ վերջիններիս օգնական՝ Քայխոսրոն (1701-1714 թթ.): 1703 թվականին վերակառուցել է հոր և պապի կողմից կառուցված Թիֆլիսի Սուրբ Նշան եկեղեցին, որի օծման տարում էլ՝ 1711 թվականին վախճանվել է։ Մելիք Գիորգին մասնակցություն է ունեցել Սուրբ Նշան եկեղեցու վերակառուցման աշխատանքներին։ Նրա նախաձեռնությամբ նորոգվել են նաև եկեղեցու շրջապատը։

Գիորգի Ասլամազյան Բեհբուդյանն ամուսնացած էր Խամփերվանի հետ և ուներ որդիներ՝ Զուրաբն ու Պապը։

Մահացել է 1711 թվականին։ Թաղված է եղել Թբիլիսիի Խոջիվանքի գերեզմանատանը։ Գերեզմանը ոչնչացվել է։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայազգի քաղաքապետներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բեհբությաններ
Մերան Մարտվիլ (ֆուտբոլային ակումբ)

**Մերանի Մարտվիլի**, վրացական ֆուտբոլային ակումբ։ Հիմնադրվել է 2006 թվականին՝ Մարտվիլում։

Ակումբը սկզբնական զրջանում կրել է «*Մերանի ՖԱ*» անվանումը։ Թիմի տնային մարզադաշտը՝ «Մուտրազ Հուրցալավան» կարող է ընդունել մինչև 2000 հանդիսականի։

## Պատմությունը
Ակումբը հիմնադրվել է 2006 թվականին։ Ակումբը իր անունը ստացել է ի պատիվ Սալխինո Մարտվիլիի։

2010 թվականին թիմը դուրս է եկել Վրաստանի գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակիչ։ Իսկ 2010/11 մրցաշրջանի արդյունքով գրավել է Վրաստանի առաջնության 3-րդ հորիզոնականը։

## Ձեռքբերումներ
* Վրաստանի գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակչի մասնակից - 2009/10
* Վրաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 2007/08, 2008/09, 2009/10
* Վրաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 2010/11

## Մարզիչներ
*  Մալխազ Ժվանիա - 2007-2013
*  Զուրաբ Իոնանիձե - 2014-2015
*  Գիորգի Միկաձե - 2016-ներկա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 
* «Մերանի Մարտվիլիի» էջը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Էջը foot.dk կայքում 

Կատեգորիա:Վրացական ֆուտբոլային ակումբներ
Ռուբանչիկի տուն

**Ռուբանչիկի տուն** (), հինավուրց երկհարկանի շենք Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական մասում (Տուրգենևի նրբանցք, 12), XIX դարի ճարտարապետության հուշարձան է։ Ռոստովի մարզային խորհրդի Փոքր խորհրդի 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման համաձայն 6101261000 կոդով ընդգրկված է Ռուսաստանի Դաշնության մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

## Պատմություն
1873 թվականի նախագծով` գոյություն ունեցող երկհարկանի տանը կամարակապ դարպասի միջոցով ավելացվել են երկու պատուհաններ և մուտք առաջին հարկում, իսկ երկրորդ հարկում` երեք պատուհաններ և պատշգամբ դարպասի վերևում։

Մինչև 1906 թվականը տունը պատկանել է Սարանդինո ընտանիքին, իսկ 1906-1915 թվականներին` Մ. Ռուբանչիկին։ 1910-ական թվականներին Ռուբանչիկն այստեղ ունեցել է մասնավոր լուսանկարչատուն։

Շենքը գրականության մեջ հայտնի է նաև որպես Սարանդինոյի տուն։

## Ճարտարապետական առանձնահատկություններ
Շենքի ճակատը զարդարված է ատամնաշարերով, կոպտատաշ քարերով, լուսամուտների պարակալներով։

## Արդի վիճակ
Շենքի ճակատն աղավաղված է կցակառույցով` նկուղային հարկում գտնվող խանութի միահարկ մուտքով, մետաղապլաստիկ պատուհաններով, պարզունակ մետաղական լուսամուտաճաղերով։

## Տան հայտնի բնակիչներ
* **Յակով Օսիպովիչ Ռուբանչիկ** (1899-1948), խորհրդային ճարտարապետ, նկարիչ, Օդեսայում, Սոչիում, Լենինգրադում (այժմ` Սանկտ Պետերբուրգ), Մոսկվայում, Մախաչկալայում և նախկին Խորհրդային Միության այլ քաղաքներում բազմաթիվ շենքերի և կառույցների հեղինակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Նիկոլոզ Բասիլաշվիլի

**Նիկոլոզ Բասիլաշվիլի** (, ), վրացի պրոֆեսիոնալ թենիսիստ, Վրաստանի առաջին ռակետ։

## Կենսագրություն
Նիկոլոզ Բասիլաշվիլին ծնվել է 1992 թվականի փետրվարի 23-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Նրա հայրը՝ Նոդարը, եղել է Վրաստանի ժողովրդական պարի անսամբլի պարող, իսկ մայրը՝ Նատալիան, եղել է բժշկուհի։

Նա ունի Թենզիգ անունով եղբայր։ Տիրապետում է վրացերեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներին։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 28-ին ամուսնացել է Նեկա անունով մի աղջկա հետ։

Թենիս սկսել է խաղալ դեռևս հինգ տարեկան հասակից։ Տասներկու տարեկան հասակում մեկնել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ վերապատրաստման նպատակով։ Երբ նա դեռ 15 տարեկան էր, նրա ծնողներն ապրելու նպատակով տեղափոխվեցին Ռուսաստանի Դաշնություն։ Սկզբնական շրջանում երիտասարդ թենիսիստը հանդես էր գալիս, որպես Ռուսաստանի ներկայացուցիչ, սակայն որոշ ժամանակ անց նա որոշում ընդունեց հանդես գալ Վրաստանի դրոշի ներքո։

## Կարիերա
2015 թվականին Նիկոլոզ Բասիլաշվիլին որակվել է, որպես Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերից մեկի՝ Ֆրանսիայի տղամարդկանց բաց առաջնության մենախաղորդ թենիսիստ։ Սակայն նա առաջին իսկ շրջանից դուրս է մնացել առաջնությունից՝ պարտվելով Ավստրալիան ներկայացնող հույն թենիսիստ Թանասիս Կակինակիսին։

Մրցաշարից մեկ ամիս անց Նիկոլոզը որակավորվել է՝ դառնալով Ուիմբլդոնի մրցաշարի տղամարդկանց առաջնության մասնակից։ Այստեղ Բասիլաշվիլին կարողացել է հասնել մինչև երրորդ ռաունդ՝ դառնալով Վրաստանի թենիսի պատմության մեջ երկրորդ թենիսիստը, ով կարողացել է հասնել Ուիմբլդոնի մրցաշարի երրորդ ռաունդ։

2015 թվականին կատարել է իր նորամուտը Վրաստանի թենիսի ազգային հավաքականի կազմում։ Ներկայումս Վրաստանի առաջին ռակետն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թենիսիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրացի թենիսիստներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 23 ծնունդներ
Աշխատասիրության տուն (Տագանրոգ)

**Աշխատասիրության տուն** (), 19-րդ դարի վերջում կառուցված շենք Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Հասցեն` Գոգոլևսկի նրբանցք, 114։ Տունը պահպանվել է մինչև մեր օրերը, սակայն փոխել է նշանակությունը և այժմ այնտեղ բնակելի տուն է։

## Պատմություն
### Սեփականատեր
150px|մինի|ձախից|Յակով Պոլյակովը
Յակով Սոլոմոնովիչ Պոլյակովը ծնվել է 1832 թվականին հրեական ընտանիքում։ Նա դարձել է հայտնի բանկիր, գործարար և Ազով-Դոնի առևտրային բանկի հիմնադիրը։ Պատմությունը պահպանել է հիշատակում նրա երկու եղբայրների մասին. նրանցից մեկը` Սամուիլ Պոլյակովը, մի քանի երկաթուղիների կապալառու էր, իսկ երկրորդը` Լազար Պոլյակովը, Մոսկվայի երկրամասային բանկի հիմնադիրն էր։

### Աշխատասիրության տան հիմնադրում
Տագանրոգում Յակով Պոլյակովն ապրել է 1868 թվականից և շատ բան է արել քաղաքի համար։ Նա հասցրել է բացել իր առևտրի տունը, հիմնել ձիագործարան և քարշիչային շոգենավային ընկերության գրասենյակ։ Շատ ժամանակ է հատկացրել բարեգործությանը. դրա հաստատումն է քաղաքում Աշխատասիրության տան բացման փաստը 1898 թվականին։ Այդ կառույցը պահպանվել է մինչև մեր օրերը. այժմ Գոգոլևսկի նրբանցք, 114 հասցեում բնակելի տուն է։

XIX դարում Ռուսական կայսրության տարածքում աշխատասիրության տները մեծ տարածում են ստացել։ Նրանց հիմնադիրները ցանկանում էին օգնել կարիքավորներին` առանց նրանց ողորմություն տալու և ապահովելով աշխատանքով, որը մարդուն թույլ կտար ինքնուրույն վաստակել ապրուստի գումարը։ Երբեմն նման անվանումը տեղին էր նաև կրթական հաստատությունների համար։ Այն ժամանակ մասնագիտական կրթություն հրեական ընտանիքների երեխաները կարող էին ստանալ արհեստագործական ուսումնարաններում։ Նրանք գոյություն են ունեցել հրեական տարբեր ընկերությունների և մասնավոր անձանց տրամադրած միջոցներով։ Յակով Պոլյակովը Տագանրոգում հիմնել է հենց ուսումնական հաստատություն։

Ուսումնարանն ուներ բավական մեծ չափերի հողատարածք և բուժարան։ Ուսումնական հաստատության գույքը գնահատվում էր 20 հազար ռուբլի։ Սովորողներին ապահովելու նպատակով Յակով Պոլյակովը տարեկան ծախսում էր մոտ 2000 ռուբլի։ Հաշվի առնելով այս մարդու վաստակը` նրան արժանացրին հնատոհմ ազնվականի տիտղոսի և պարգևատրեցին գաղտնի խորհրդականի աստիճանով, ինչպես նաև շնորհեցին բազմաթիվ շքանշաններ։ Յակով Պոլյակովը, որի շնորհիվ Տագանրոգում հայտնվել է Աշխատասիրության տունը, մահացել է 1909 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Հակոբ Սեմերճյան

**Հակոբ Ստեփանի Սեմերճյան** (), հայ լուսանկարիչ։ Ֆրանսիայի Հանրապետության լուսանկարիչ։

## Կենսագրություն
Հակոբ Սեմերճյանը ծնվել է 1898 թվականին Ադաբազարում (Թուրքիա), Ստեփան և Զենոբիա Սեմերճյանների ընտանիքում։ Հոր մահից հետո տեղափոխվել են Կոստանդնուպոլիս։ Սովորել է Բերայի Եսայան վարժարանում, սակայն 11 տարեկանից կիսատ է թողել ուսումը և աշխատանքի անցել Բանկալթիի «Վենյուս» լուսանկարչական ստուդիայում որպես աշակերտ։ Լուսանկարչատան տեր Արամ Բելյանը տղայի մոտ նկատել է լուսանկարչական տվյալներ։ Հակոբը զբաղվել է ինքնակրթությամբ։ Աշխատել է իր ուսուցչի մոտ, եղել նրա օգնականը, քսան տարեկան հասակում գնել է նրա լուսանկարչատունը։ 1922 թվականին մոր, երկու քույրերի և եղբոր հետ մեկնել է Փարիզ։ Մտնելով Անրի Մանուելի աշխատանոց՝ հասել է առաջին լուսանկարչի պաշտոնին։ Մանուելի լուսանկարչատանը մտերմացել է նրա նախագահ Էդուարդ Հերիոտի և հիմնադիր-ղեկավար Էլիզեի հետ և ստացել Ֆրանսիայի Հանրապետության լուսանկարչի կարգավիճակ։ Բուսաոնե ծառուղու վրա հիմնադրել է իր սեփական «Ֆեբյուս» լուսանկարչատունը։ Սեմերճյանն իր արհեստը կարողացել է հասցնել բարձր արվեստի մակարդակի՝ արժանանալով հիացմունքի։

Սեմերճյանի «Ֆեբյուս» լուսանկարչատանը լուսանկարվել են պետական-քաղաքական գործիչներ՝ Եգիպտոսի թագավորը, Մարոկկոյի սուլթանը, արտիստներ։ Ֆրանսահայերը ճանաչել են Սեմերճյանին և լուսանկարվել նրա մոտ։

1924 թվականին հիմնադրել է իր սեփական «Բապտիզե Ֆեբյուս» (Կնքված Ֆեբյուս) ստուդիան։ Լուսանկարչատունը գործել է Բոն Նուվել (այժմ՝ Ռեքս) 23 հասցեում։ Այդ ժամանակաշրջանում լուսանկարել է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության առաջին նախագահ Տոմաշ Մասարիկին։

1949 թվականին անցել է թոշակի, ընտանիքով տեղափոխվել Կանն, վեց ամիս հետո Կաննի Յան Մասե փողոցում բացել լուսանկարչական ստուդիա, որտեղ լուսանկարել է Կաննի հայտնի մարդկանց, պրեֆեկտների, քաղաքապետների, Մորիս Շևալյեին (ով սիրել է խմել հայկական սուրճ առանց շաքարի), ֆրանսիացի հայտնի դերասանների։

1955 թվականին վերադարձել է Փարիզ։ Մահացել է Փարիզում 1955 թվականի նոյեմբերի 30-ին։

## Ընտանիք
1940 թվականին ամուսնացել է Ալիս Բատիարյանի հետ։ Ի հիշատակ իր ուսուցիչ Արամ Բելյանի՝ որդուն տվել է Ֆիլիպ-Արամ անունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Կիբեռլրտեսություն

**Կիբեռլրտեսությունը** (, ), կամ **համակարգչային լրտեսությունը**, որը անվանում են նաև **կիբեռհետախուզություն** կամ **կիբեռնետիկական հետախուզություն**, տերմին է, որը, որպես կանոն, նշանակում է  չարտոնված կամ չթույլատրված մուտք համակարգիչների մեջ՝ անձնական, տնտեսական, քաղաքական կամ ռազմական գերազանցություն ստանալու նպատակով, ինչը կատարվում է համակարգչային անվտանգության համակարգերի շրջանցմամբ կամ կոտրմամբ, կիրառելով վնասակար ծրագրեր, ներառյալ՝ «տրոյական ձիեր» և լրտեսական ծրագրեր։ Կիբեռլրտեսությունը կարող է իրականացվել թե՛ հեռավար (դիստանցիոն) ձևով՝ Համացանցի օգտագործմամբ, այնպես էլ սովորական լրտեսների («խլուրդների»), այնպես էլ հաքերների կողմից՝ ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների համակարգիչների և ցանցային համակարգերի մեջ ներթափանցմամբ։

Փաստացի, կիբեռլրտեսությունը կիբեռպատերազմի հիմնական երկու տեսակներից մեկն է։

Ոչ շատ վաղ ժամանակներից կիբեռլրտեսությունը ներառում է նաև հատուկ ծառայությունների կողմից այնպիսի սոցիալական ցանցերի օգտատերերի վարքի վերլուծությունը, ինչպիսիք են օրինակ Ֆեյսբուքը և Թվիթթերը՝ նպատակ ունենալով ի հայտ բերել ծայրահեղական, ահաբեկչական և հակակառավարական գործունեությունը։

Որպես կանոն, կիբեռլրտեսության գործողություններն ապօրինի են զոհ-երկրում, միևնույն ժամանակ ագրեսոր-երկրում դրանք աջակցություն են ստանում իշխանության ամենաբարձր մակարդակներում։ Չինաստանի կողմից ԱՄՆ-ի դեմ կիբեռլրտեսության դեպքերի հայտնաբերումից հետո, Կոմունիկատիվ (հաղորդակցային) քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատակից Ամիտայ Էտցիոնին առաջարկեց Չինաստանին և ԱՄՆ-ին մշակելու կիբեռտարածությունում փոխադարձ երաշխավորված զսպության քաղաքականություն։ Այդպիսի քաղաքականությունը թույլ կտար երկու կողմերին՝ այնպիսի միջոցներ ձեռնարկել, որոնք իրենք անհրաժեշտ կհամարեն իրենց ինքնապաշտպանության համար, միաժամանակ համաձայնվելով ձեռնպահ մնալու հարձակողական գործողություններից (կիբեռհարձակումներ) կամ միմյանց դեմ կիբեռլրտեսության կազմակերպումից, ինչը պետք է ապահովվի համապատասխան ստուգումների մեխանիզմով։

## Տես նաև
* Կիբեռպատերազմ
* Համակարգչային ահաբեկչություն
* Համակարգչային անվտանգություն
* Պրոակտիվ պաշտպանություն
* Լրտեսական ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Intelligence — Cyber-Spying for Dummies
* 
* 
* 

* Congress to Investigate Google Charges Of Chinese Internet Spying (AHN) 
* Information Warfare Monitor — Tracking Cyberpower (University of Toronto, Canada/Munk Centre) 

Կատեգորիա:Կիբերլրտեսություն
Կատեգորիա:Համակարգչային տերմինաբանություն
Անամուրի բերդ

**Անամուրի բերդ**, միջնադարյան շրջանի հայկական ծովային ամրություն Կիլիկիայում՝ ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Մերսինի մարզում, որը գտնվում է Անամուր քաղաքից վեց կիլոմետր դեպի արևելք։

Ամրոցը գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին՝ D 400 ավտոմայրուղու հարևանությամբ։ 

## Պատմություն
Անեմուռը որպես նավահանգիստ հիմնել են Փյունիկացի ծովագնացները (մ.թ.ա. մոտ IV—III դարերում)։ Հռոմեական և բյուզանդական շրջանում եղել է կարևոր ռազմապաշտպանական հենակետ։

Ամրոցը կառուցվել է 4-րդ դարի հռոմեական ամրության տեղում՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորության գահակալների կողմից։ Նպատակը եղել է միջերկրածովյան ծովահենների հարձակումներից պաշտպանվելը։ Բյուզանդական կայսրության և Խաչակրաց արշավանքների ժամանակ ամրոցը մի քանի անգամ վերանախագծվել և վերակառուցվել է։ Կիլիկիայի Լևոն Բ թագավորի օրոք Անեմուռը պատկանել Է իշխան Հալկամին։ 

1221 թվականին ամրոցը նվաճվել է Իկոնիայի սուլթան Քեյղուբադ Ա-ի կողմից, որի օրոք ամրոցը ընդարձակվել և ամրացվել է։ Իկոնիայի սելջուկյան սուլթան Ալահեդինը (1219—1236) բերդը խլում է հայերից, բայց Լևոն Գ 1284 թվականին վերագրավում Է։ Ավելի ուշ ամրոցը նվաճվել է Քարամանիդների կողմից։ Գրավման թվականը հայտնի չէ, սակայն ամրոցի պատին հայտնաբերված գրվածքի համաձայն` ամրոցը գրավվել է բեյլերբեյ Բադր էդ Դին Մահմուդի օրոք, ով կառավարել է 1300-1308 թվականներին։ Վերանորոգման աշխատանքներից հետո ստացել է *Մամուրե* անվանումը, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «բարգավաճող»։

1475 թվականին ամրոցը անցել է Օսմանյան կայսրության կազմը։ Այդ ժամանակներում ամրոցը ստացել է իր ներկայիս տեսքը։

Աստիճանաբար ամրոցը կորցրել է իր պաշտպանական նշանակությունը և 18-րդ դարից սկսած սկսել է օգտագործվել որպես քարվան-սարայ։ Քաղաքային մասում պահպանվել են պարսպի մնացորդներ, ջրամբարներ, ընդարձակ, գերեզմանատունը, նկատվում են թատերական շինությունների հետքեր։ Դեռ կանգուն է Անեմուռի նեկրոպոլն իր տարբեր շինություններով, այդ թվում կամարակապ դամբարաններով։ Միջնաբերդը գտնվում է քաղաքի արևմտյան կողմում, քարաբլրի վրա։ Այն կառուցված է միջնադարյան ռազմա-ճարտարապետական արվեստի սկզբունքներով, վերանորոգել են խաչակիր ասպետները XII–XIII դարերում։ Միջնաբերդը շրջապատված է եղել պարիսպներով (տեղ-տեղ մինչև 6 մ հաստությամբ) և բուրգերով, որոնց մի մասը կանգուն Է առ այսօր։ Ունի բազմաթիվ գետնուղիներ, ջրախանդակ։ Մուտքերից մեկի վրա կա հունական արձանագրություն։ Գլխավոր մուտքի դիմաց, բերդից մոտ 20 մ հեռավորության վրա, պահպանվել են բաղնիքի մնացորդներ՝ խճանկար սալահատակով։

### Ճարտարապետություն

Ամրոցի ընդհանուր տարածքը կազմում է 23 500 մ²։ Արտաքին պատերի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 580 մ։ Ամրոցի ունի 39 աշտարակներ և բաստիոններ։ 
Ամրոցը բաղկացած է միմյանց հետ կապված երեք ամրաշինական կառույցներից՝ Արևմտյան («Ներքին ամրոց» (Ցիտադել), ), Հյուսիսային («Արտաքին ամրոց», ) և Արևելյան («Ներքին բակ», ): Արտաքին ամրոցում պահպանվել են մզկիթը և համամի ավերակները։ Գլխավոր աշտարակում եղել է փարոս։

## Արտաքին հղումներ
* Մամուրեի մասին տեղեկատվություն և լուսանկարներ
* Մամուրե ամրոցի լուսանկարները «castles.nl» կայք էջում

Կատեգորիա:Մերսինի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի բնակավայրեր
Անդրանիկ Բաղմանյան

**Անդրանիկ Մուսայելի Բաղմանյան** (), հայ խորհրդային պատմաբան, մանկավարժ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1969)։

## Գործունեություն
1940 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1947–1957 թվականին եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի մարքսիզմլենինիզմի հիմունքների ամբիոնի վարիչ, 1957 թվականին նշանակվել է ԽՄԿԿ պատմության և քաղաքատնտեսության ամբիոնի վարիչ։ Զբաղվել է բանվոր դասակարգի և գյուղացիության դաշինքի պատմության հարցերով։

## Երկեր
* Հայաստանի կոմկուսը բանվորագյուղացիական դաշինքի ամրապնդման համար մղած պայքարում, Երևան, 1976։
* Սոցիալիզմին անցնելու ընդհանուր օրինաչափությունների և ձևերի մասին, Երևան, 1959։

## Ծանոթագրություններ

‎

Կատեգորիա:Չորաթան գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Վաճառվում են մանկական կոշիկներ՝ երբեք չկրած

մինի|Մեջբերված թերթի հրապարակումը, մայիսի 16, 1910|302x302փքս**Վաճառվում են մանկական կոշիկներ՝ երբեք չկրած** (), վեց բառանոց պատմվածք, կարճ արձակի օրինակ։ Պատմվածքը հաճախ վերագրվում է Էռնեստ Հեմինգուեյին, սակայն նրա հեղինակությունը հաստատված չէ, և նմանատիպ այլ պատմվածքներ ևս վերագրվում են նրան։

## Հեղինակային խնդիր

Պատմվածքը Հեմինգուեյին վերագրելը գալիս է մի չստուգված պատմությունից, ըստ որի, Հեմինգուեյը գրազ է եկել իր ընկերների հետ։ 1992 թվականին կանադացի հումորիստ Ջոն Ռոբերտ Կոլոմբոյին ուղղված նամակում նրա ընկեր Արթուր Ք. Քլարքը պատմում է հետևյալը. ճաշի ժամանակ Հեմինգուեյը գրազ է գալիս 10 դոլարի վրա, որ կկարողանա 6 բառանոց պատմվածք գտնել։ Եվ մինչև ճաշը կմատուցվեր, Հեմինգուեյը անձեռոցիկի վրա գրում է. «Վաճառվում են մանկական կոշիկներ՝ երբեք չկրած» ("For sale։ baby shoes, never worn") և փոխանցում է այն սեղանի շուրջ նստածներին ու հավաքում է իր 10 դոլարները։

## Պատմություն
1910 թվականի մայիսի 16-ին The Spokane Press թերթի խմբագրությունը «Երեխայի մահվան ողբերգությունը վերադառնում է նրա շորերի վաճառքի հետ» անվանումով մի հոդված է հրապարակում։ Այդ ժամանակ Հեմինգուեյը հազիվ 10 տարեկան կլիներ, և նրա ստեղծագործական տարիները դեռ հեռու էին։ 
1971 թվականին Վիլյամ Ռ. Քեյնը առաջնորդող հոդված է տպագրել, որտեղ ներկայացրել է պատմության հիմնական միտքը՝ պատմելով մի կնոջ մասին, ով կորցրել էր իր երեխային՝ առաջարկելով «Փոքրիկ կոշիկներ, երբեք չկրած» ("Little Shoes, Never Worn") վերնագիրը։ Պատմության այս տարբերակում կոշիկները ոչ թե վաճառվում են, այլ՝ նվիրվում։ Այսպիսով, մեկ այլ երեխա կարող է օգտվել և ինչ-որ չափով սփոփել կնոջը։ 
1921 թվականին այս պատմությունն արդեն տարբեր տարբերակներով հրապարակվել էր։ Տարբերակներից մեկում կոշիկը փոխարինվում է մանկասայլակով։ 
Պատմության հետ Հեմինգուեյի կապի մասին առաջին անգամ խոսվել է 1991 թվականին, 30 տարի նրա մահից հետո։ Պատմությունը ներկայացվել է Փիթեր Միլլերի «Տպագրվիր, ներկայացվիր. գրական գործակալի խորհուրդները՝ ստեղծագործություններդ վաճառելու համար» գրքում։ Նա հաստատում է, որ պատմությունը լսել է 1974 թվականին։ 1992 թվականին Ջոն Ռոբերտ Կոլոմբոն տպագրեց Արթուր Ք. Քլարքի նամակը, որտեղ վկայված է Հեմինգուեյի գրազի ու գրազը հաղթելու մասին պատմությունը։

## Ժառանգություն

Նվազագույն քիչ բառերով պատմվածք ներկայացնելու փորձը գրականության մեջ հայտնի է որպես կարճ արձակ։ 2004 թվականի ն Smith Magazine-ը տպագրել է վեց բառանոց պատմվածքների ժողովածու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Կատեգորիա:Էռնեստ Հեմինգուեյ