Մեսալազին

**Մեսալազին**, մեսալամին կամ 5-ամինոսալիցիլաթթու, դեղամիջոց, որը կիրառվում է մարսողական համակարգի բորբոքային հիվանդությունների, ներառյալ՝ խոցային կոլիտի և Կրոնի հիվանդության բուժման համար։ Այն սովորաբար կիրառվում է թեթևից մինչև միջին ծանրության հիվանդության դեպքում։ Դեղամիջոցն ընդունվում է բերանացի կամ ռեկտալ եղանակով։ Բերանացի ընդունման համար նախատեսված դեղաձևերը հավասարապես արդյունավետ են։

Տարածված կողմնակի ազդեցությունները ներառում են գլխացավը, սրտխառնոցը, որովայնի ցավը և տենդը։ Լուրջ կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել պերիկարդիտը, լյարդի և երիկամների խնդիրները։ Սուլֆանիլամիդների նկատմամբ ալերգիա ունեցող մարդկանց շրջանում կարող են առաջացնել խնդիրներ։ Մեսալազինը ամինոսալիցիլատ է և հակաբորբոքային միջոց, այն ազդում է աղիների հետ անմիջական շփման միջոցով։

Մեսալազինի օգտագործումը հաստատվել է Միացյալ Նահանգներում 1987 թվականին։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում։ Այն հասանելի է որպես ջեներիկ։ 2023 թվականին այն Միացյալ Նահանգներում 202-րդ ամենահաճախ նշանակվող դեղամիջոցն էր՝ ավելի քան 2 միլիոն դուրս գրված դեղատոմսով։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Մեսալազինը կիրառվում է մարսողական համակարգի բորբոքային հիվանդությունների, ներառյալ՝ խոցային կոլիտի և Կրոնի հիվանդության բուժման համար։

2022 թվականին Գերմանիան ներկայացրել է ուղեցույց՝ մեսալամին օգտագործելու համար սուր չբարդացած դիվերտիկուլիտի բուժման համար:

## Կողմնակի ազդեցություններ
Տարածված կողմնակի ազդեցությունները ներառում են գլխացավը, սրտխառնոցը, որովայնի ցավը և տենդը։ Լուրջ կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել պերիկարդիտը, լյարդի և երիկամների խնդիրները։ Սուլֆանիլամիդների նկատմամբ ալերգիա ունեցող մարդկանց շրջանում կարող են առաջացնել խնդիրներ։

Շատ հազվադեպ, մեսալազինի օգտագործումը կապված է եղել կոլիտի, Սթիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշի և էրիթեմայի բազմաթիվ ախտանիշների սրացման հետ։

### Հղիություն
Հղի կանանց շրջանում օգտագործման վերաբերյալ տվյալներ չկան, բայց հայտնի է, որ դեղն անցնում է ընկերքի միջով և արտազատվում է կրծքի կաթում: Դեղը չպետք է օգտագործվի երկու տարեկանից փոքր երեխաների, երիկամային հիվանդություն ունեցող կամ ասպիրինի նկատմամբ ալերգիկ մարդկանց շրջանում:

## Ազդեցության մեխանիզմ
Մեսալազինի ճշգրիտ մեխանիզմն անհայտ է։ Ենթադրվում է, որ այն նվազեցնում է պրոստագլանդինների և լեյկոտրիենների սինթեզը՝ ընկճելով համապատասխանաբար ցիկլոօքսիգենազային և լիպոօքսիգենազային ուղիները։ Կարող է ունենալ նաև տեղային ազդեցություն՝ հաստ աղիքի լորձաթաղանթի վրա։ 2025 թվականին հայտնաբերվել է, որ մեսալազինը կապվում է տուբուլինի հետ և կայունացնում միկրոխողովակները։

## Քիմիական կառուցվածք
Մեսալազինը սուլֆասալազինի ակտիվ մետաբոլիտն է, որը նյութափոխանակվում է սուլֆապիրիդինի և մեսալազինի։ Այն նաև հանդիսանում է բալսալազիդ (ուղեկցվում է 4-ամինոբենզոիլ-β-ալանին կրող իներտ մոլեկուլով) և օլսալազիդ (նյութափոխանակվում է մեսալազինի 2 համարժեքների) նախադեղերի ակտիվ մետաբոլիտը։ Այն դասվում է հիվանդությունը մոդիֆիկացնող հակառևմատիկ դեղամիջոցների ընտանիքին։ Մեսալազինը համարվում է նաև պերօքսիսոմի պրոլիֆերատոր ակտիվացված գամմա ընկալիչի (PPAR-γ) ագոնիստ։

## Հասարակություն և մշակույթ
### Առևտրային անվանումներ
Մեսալազինը վաճառվում է տարբեր անվանումների ներքո՝ *Apriso, Asacol, Asacol HD, Canasa, Delzicol, Fivasa, Lialda, Salofalk, Pentasa, Rowasa, Octasa և Sfrowasa*։ Եվրոպայում այն վաճառվում է *Salofalk* անվանումով (ուղիղ աղիքային մոմիկներ)։

## Տես նաև
* 4-ամինոսալիցիլաթթու

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արոմատիկ ամիններ
Կատեգորիա:Արոմատիկ միացություններ
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Ցավազրկող դեղամիջոցներ