open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սևանավանք

**Սևանավանք**, հայկական վանական համալիր Սևանի թերակղզու վրա, Գեղարքունիքի մարզ, Հայաստան։

Հիմնադրվել է 305 թվականին, երկու եկեղեցիները՝ 874 թվականին։ Սևանի վանքը գտնվում է Սևանի թերակղզում (նախկինում՝ կղզի), հիմնադրել է Գրիգոր Ա Լուսավորիչը 305 թվականին։

Կղզին բերդապարիսպով ամրացված է եղել դեռևս բրոնզի դարում։ Այստեղ եղել է հեթանոսական մեհյան։ IX դարում Սևանը իրենց հենակետն են դարձրել Սյունյաց իշխանները։ 874 թվականին Աշոտ Բագրատունի թագավորի դուստրը, Սյունյաց Վասակ Գաբուռ իշխանի կինը՝ Մարիամը, այստեղ կառուցել է երկու եկեղեցի՝ Սրբոց Առաքելոց (մեծը) և Սուրբ Հովհաննու Կարապետի։ Առաքելոց եկեղեցու թմբուկի արևելյան նիստին պահպանվել է շինարարական արձանագրությունը՝ գրված 874 թվականին։

Դեպի հարավ-արևելք, ոչ հեռու գտնվող Ս. Հովհաննու Կարապետի եկեղեցին ունի նույն եռաբսիդ հորինվածքը։ Արևմտյան կողմում կցվել է գավիթ, որը հնագույններից է (կանգուն էր մինչև 1930-ական թվականներ)։ Գավթի սյուները պսակել են փայտե քանդակազարդ խոյակները, որոնք այժմ պահվում են Հայաստանի պատմության պետական թանգարանում և Էրմիտաժում։ Ենթադրվում է, որ խոյակները բերվել են որևէ պալատական շենքից։ Նրանք իրավամբ հայկական միջնադարյան փայտագործական արվեստի արժեքավոր նմուշներ են։

Բլրագագաթի վրա պահպանվել են գմբեթավոր դահլիճ տիպի եկեղեցու (կառուցվել է հավանաբար ավելի ուշ) մնացորդներ։ Համալիրի տարածքում կան բազմաթիվ խաչքարեր։ 1956-1957 թվականներին եկեղեցիները վերանորոգվել են։ Բլրի ստորոտում եղել է նաև ավելի ուշ շրջանի կառուցած Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը 19-րդ դարավերջին փլուզվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուր
* 

## Արտաքին հղումներ
* Սևանավանքի վիրտուալ տուր
* Armeniapedia.org: Սևանավանք
* Armenica.org: Սևանավանք

Կատեգորիա:9-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
ս
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Սևանա լիճ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Պորտու (ֆուտբոլային ակումբ)

մինի|աջից|Ակումբի հիմնադիր Անտոնիո Նիկոլայ դե Ալմեյդան
**«Պորտու»** (պորտ.՝ Futebol Clube do Porto), պորտուգալական սպորտային ակումբ համանուն քաղաքից։ 1990 թվականին հայտարարվել է, որ ակումբի հիմնադիրն է եղել վաճառական Անտոնիո Նիկոլայ դե Ալմեյդան։
 
«Պորտու»-ն, «Բենֆիկա»-ն և «Սպորտինգ»-ը համարվում են Պորտուգալիայի «մեծ եռյակը»։ «Պորտու»-ն երկու անգամ հաղթել է Չեմպիոնների Լիգայի խաղարկությունում
և մեկ անգամ հաղթել է ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգան։ Ակումբի առաջին ձեռքբերումը եղավ, երբ ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի առաջնությունում դուրս եկավ եզրափակիչ «Լիվերպուլ»-ի հետ, որտեղ հաղթեց և հռչակվեց չեմպիոն։

## Պատմություն
«Պորտու» ֆուտբոլային ակումբը հիմնադրվել է 1893 թվականին, Պորտու քաղաքում։
1893 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Անտոնիո Նիկոլայ դե Ալմեյդան ասաց, որ ցանկանում է արտասահմանում ֆուտբոլային ակումբ հիմնել, որի անունը կլինի՝ Foot-ball Club do Porto: Հիմնադրամը որոշեց, որ ակումբի ծծնդյան օրը պետք է հարմարվի սեպտեմբերի 28-ը քանի որ այդ օրը ծնվել է պորտուգալացի արքա Կարլուշը։ Պորտուգալիայի արքայական պալատի գույները եղել են սպիտակ և կապույտ, այդ պատճառով է, որ ակումբի համազգեստի գույները սպիտակ և կապույտ են։ «Պորտու»-ի առաջին խաղին հրավիրված են եղել արքան և նրա կինը։

«Պորտու»-ի առաջին նվաճումը 1912 թվականին էր, երբ Ժոզե Մոնտեյրու դա Կոշտաի անվան գավաթի մրցաշարում հաղթանակ տարավ ակումբը։

## Նվաճումներ
### Ազգային նվաճումներ
* **Պորոտուգալիայի ֆուտբոլի առաջնություն**
** 15px **Չեմպիոն** (**30**). (1934-35, 1938-39, 1939-40, 1955-56, 1958-59, 1977-78, 1978-79, 1984-85, 1985-86, 1987-88, 1989-90, 1991-92, 1992-93, 1994-95, 1995-96, 1996-97, 1997-98, 1998-99, 2002-03, 2003-04, 2005-06, 2006-07, 2007-08, 2008-09, 2010-11, 2011-12, 2012-13, 2017-18, 2019-2020, 2021-22)
* **Պորտուգալիայի ֆուտբոլի գավաթ**
** 15px **Տիտղոսակիր** (**20**). (1921-22, 1924-25, 1931-32, 1936-37, 1955-56, 1957-58, 1967-68, 1976-77, 1983-84, 1987-88, 1990-91, 1993-94, 1997-98, 1999-00, 2000-01, 2002-03, 2005-06, 2008-09, 2009-10, 2010-11)
** 15px **Եզրափակչի մասնակից** (**14**). (1923-24, 1930-31, 1952-53, 1958-59, 1960-61, 1963-64, 1977-78, 1979-80, 1980-81, 1982-83, 1984-85, 1991-92, 2003-04, 2007-08)
* **Պորտուգալական լիգայի գավաթ**
** 15px **Եզրափակչի մասնակից** (**2**). (2010, 2013)
* **Պորոտուգալիայի Սուպերգավաթ** (**Ռեկորդ**)
** 15px **Տիտղոսակիր** (**20**). (1981, 1983, 1984, 1986, 1990, 1991, 1993, 1994, 1996, 1998, 1999, 2001, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013)
** 15px **Եզրափակչի մասնակից** (**9**). (1979, 1985, 1988, 1992, 1995, 1997, 2000, 2007, 2008)

### Միջազգային նվաճումներ
* **[[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա]]**
** 15px **Հաղթել է** (**2**). 1987, 2004
* **[[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]]**
** 15px **Տիտղոսակիր** (**2**). (2003, 2011)
** 15px **Եզրափակչի մասնակից** (**1**). (1984)
* **[[ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ]]**
** 15px **Տիտղոսակիր** (**1**). (1987)
** 15px **Եզրափակչի մասնակից** (**3**). (2003, 2004, 2011)
* **[[Ֆուտբոլի միջմայրցամաքային գավաթ]]**
** 15px **Տիտղոսակիր** (**2**). (1987, 2004)

## Արտաքին հղումներ
* Պորտո ՖԱ-ի պաշտոնական կայք էջը , 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1893 հիմնադրումներ Պորտուգալիայում
Կատեգորիա:1893 հիմնադրված ֆուտբոլային ակումբներ
Պորտո
Պորտալ (գիտական ֆանտաստիկա)

Գեղարվեստական ստեղծագործություններում, գիտաֆանտաստիկ գրքերում, կինոնկարներում և համակարգչային խաղերում պորտալ բառով նշանավորում են հրաշագործ, բարդ տեխնոլոգիական սարքերը, որոնց միջոցով կարելի է ակնթարթորեն տեղափոխել մարդկանց կամ իրեր մեծ տարածությունների վրա, երբեմն նույնիսկ ժամանակների միջև։ Օրինակ «Stargate» և «Startrek» բազմասերիանոց ֆիլմերում և համանուն գրքաշարերում, բազմաթիվ համակարգչային խաղերում, ինչպես օրինակ «Portal» և «Portal 2» «Mass Effect» և «Mass effect 2», Դրյու Կարպիշինի, Հարրի Հարրիսոնի, Դեյվիդ Վեբերի, Էրիկ Ֆլինտի և շատ ուրիշ ֆանտաստ գրողների գրած գրքերում։ Սովորաբար դրանցով կատարվում են միջաստեղային կամ միջտարածաչափային ֆանտաստիկ ճամփորդություններ, դեպի անցյալ կամ ապագա ակնթարթային թռիչքներ, և պորտալները ճանապարհ են բացում դեպի այլ աշխարհներ, տիեզերքներ կամ գոյության տարածաչափեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտական ֆանտաստիկա
Պորտալ (համակարգչային խաղ)

**«Portal»**-ը «Valve» ընկերության կողմից մշակված առաջին դեմքից «հանելուկ-պլատֆորմ» համակարգչային խաղերի շարք է։ «Half-Life»-ի տիեզերքում տեղակայված ՝ շարքի երկու հիմնական խաղերը ՝ «Portal» (2007) և «Portal 2» (2011), կենտրոնանում են մի կնոջ ՝ Chell-ի վրա, որը չարամիտների կողմից ստիպված էր անցնել մի շարք թեստեր Aperture Science Enrichment Center-ի լաբարատորիաում, որը վերահսկվում էր արհեստական ինտելեկտով ռոբոտ ` Glados-ի կողմից որը վերահսկում է հաստատությունը։ Թեստերի մեծ մասը ներառում է «Aperture Science ձեռքի պորտալ սարքի» ՝ «պորտալ ատրճանակի» օգտագործումը, որը ստեղծում է մարդկային չափի որդանման փոսի նման կապ երկու հարթ մակերևույթների միջև։ Խաղացողի կերպարը կամ խաղային աշխարհում օբյեկտները կարող են շարժվել պորտալների միջով։ Սա թույլ է տալիս օգտագործել բարդ «թռիչքային» մանևրները `հատելու մեծ և լայն "անդունդներ" կամ այլ սխրանքներ կատարելու համար` յուրաքանչյուր փորձարկման սենյակի ելքին հասնելու համար։ Մի շարք այլ մեխանիզմներ, ինչպիսիք են լազերները, լուսավոր կամուրջներ, գոյություն ունեն օգնելու կամ խոչընդոտելու խաղացողին նպատակին հասնելու համար։

Երկու խաղերն էլ ստացել են գրեթե համընդհանուր հայտնիություն և վաճառվել են միլիոնավոր օրինակներ։ Առաջին խաղը թողարկվեց որպես հինգ խաղանոց հավաքածուի ՝ «The Orange Box»-ի մի մաս, և չնայած նրան , որ խաղը նախատեսված էր որպես հավաքածուի կարճ բոնուսային խաղ, նա համարվեց հինգի խաղերի ամենա կարևորներից մեկը։ Խաղի հաջողությունը հանգեցրեց ստեղծելու շատ ավելի երկար «Portal 2»-ը։ Այն նույնպես արժանացավ գրեթե համընդհանուր Գովաբանումների։ Բացի հանելուկների մասնիկներից, երկու խաղերն էլ գովերգվում են իրենց սև հումորի համար, որը գրել են Էրիկ Վոլպաուն, Չեթ Ֆալիսեկը և Ջեյ Պինկերտոնը, դերասաններ Էլեն Մաքլեյնի, Սթիվեն Մերչանթի և J.K-Սիմոննսը, ձայնային աշխատանքները և երաժշտությունը Ջոնաթան Քուլթոնը։ Խաղերի հետ մեկտեղ մշակվել են մի շարք սպին-օֆ-մեդիաներ, իսկ խաղի մի քանի տարրեր դարձել են ինտերնետային մեմերի մի մաս։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Official homepage&nbsp;— ''The Orange Box''
* ApertureScience.com (Viral advertising, Alternate reality game)

Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Սուրեն Պողոսյան (երգիչ)

**Սուրեն Պողոսյան** ()՝ հայազգի երգիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թբիլիսիի Հավլաբար հայկական թաղամասում։ Ընտանիքում ամենակրտսերն էր, ունեցել է երկու եղբայր և քույր։ Մայրը՝ Մարիա Հարությունյանը, ևս ունեցել է ձայնային տվյալներ, աշխատել է Պավլիաշվիլու անվան օպերայի ու բալետի թատրոնում՝ որպես մեներգիչ։ Թբիլիսիում միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո տեղափոխվում է Երևան՝ շարունակելու ուսումը Երևանի Էլեկրո-մեխանիկական տեխնիկումում։ Սակայն չի հաջողվում ավարտին հասցնել ուսումը՝ այն կիսատ թողնելով վերադառնում է ծննդավայր։ Հետագայում «Սովետական Վրաստան» թերթին տված հարցազրույցում պատմում է, որ հարկադրված էր վերադառնալ, քանի որ իր մեծ ընտանիքը ֆինանսական տեսակետից օգնության կարիք ուներ և ինքը պետք է հոգար այդ կարիքը։

1962 թվականից աշխատում է տարբեր նվագախմբերում՝ որպես ակորդեոնահար, իսկ 1965 թվականից որպես մեներգիչ անդամակցում է «Սայաթ Նովա» աշուղական երգի-պարի անսամբլին, որը ղեկավարում էր Մուկուչ Ղազարյանը։ 1986 թվականից հանդիսանում էր Վրաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի մեներգիչ։

Արցախյան շարժման տարիներին Սուրեն Պողոսյանը ընտանիքով գալիս է Հայաստան, բնակություն հաստատում Երևանում։ Սակայն մի քանի տարի անց կրկին վերադառնում է Մոսկվա ու այնտեղ էլ ապրում և ստեղծագործում է մինչև իր կյանքի վերջը։ Երկար հիվանդությունից հետո՝ 2009 թվականի մայիսի 10-ին մահանում է Մոսկվայում։

## Ընտանիք
Ուներ երկու որդի՝ Մարտինը և Վալերին և դուստր՝ Մարինան։ Կինը՝ Աննան, ու որդիներից Մարտինը շարունակում են Սուրիկ Պողոսյանի գործը, իսկ դուստր Մարինան դաշնակահար է։

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:1943 ծնունդներ
Կատեգորիա:2009 մահեր
Ուրուկ

մինի
**Ուրուկը** (շումերերեն՝ *Ունուգ*, Աստվածաշնչում՝ *Արեք*), Շումերի հնագույն քաղաքներից մեկը։ Ներկայում հնագիտական պեղումների ամենակարևոր վայրերից մեկն է։ Գտնվում է Բաղդադից մոտ 300 կմ հարավ և Աս-Սամավահից մոտ 30 կմ արևելք։ Պատմական Ուրուկ քաղաքը գտնվել է Բաբելոնի և Ուրի միջև արգավանդ, տղմահոսքով ծածկված երկրամասում, հավանաբար Եփրատի վտակներից մեկի վրա։ Ուրուկը ծաղկել է պղնձի դարաշրջանում (ուշ-նեոլիթիկումի փուլերից մեկը) և կարևոր քաղաք է եղել մինչև երկաթի դարը։

Գոյություն ունի մի տեսակետ, ըստ որի Իրաք անվանումը ծագել է դարերի ընթացքում փոփոխված Ուրուկ անվանումից։

Կատեգորիա:Շումերի քաղաքներ
Վինսենթ Քլին

**Վինսենթ Քլին** կամ **Վինսենթ Քլայն** (, ), նորզելանդացի դերասան, ֆիլմերի պրոդյուսեր և նախկին պրոֆեսիոնալ սերֆեր։ Քլինի մասնակցությամբ առաջին և, հավանաբար, համեմատաբար հիշվող ֆիլմը եղել է 1989 թվականին նկարահանված «Կիբօրգ» ֆիլմը (Ժան-Կլոդ Վան Դամի մասնակցությամբ)։

## Վաղ կյանքը
Քլինը ծնվել է 1960 թվականին՝ Նոր Զելանդիայում։ 8 տարեկան հասակում ընտանյոք հանդերձ տեղափոխվել է Հոնոլուլու (Հավայան կղզիներ)։ Հավայիում Քլինն ավարտում է տեղի ավագ դպրոցներից մեկը և սկսում խորը կերպով զբաղվել սերֆինգով։ Արդեն 13 տարեկան հասակում նա սկսում է պրոֆեսիոնալ կերպով մասնակցել սերֆինգային մրցաշարերի։ Մասնակցել է Սերֆինգի համաշխարհային տուրին (*World Wide Surf tour*)՝ այդ ժամանակներում մտնելով 5 լավագույն սերֆերների ցուցակի մեջ։

## Ֆիլմային կարիերան
Քլինը կատարում է ֆիլմային նորամուտը 1989 թվականին նկարահանված «Կիբօրգ» գիտաֆանտաստիկ և էքշն ժանրի ֆիլմում՝ կերտելով գլխավոր բացասական հերոսին՝ Ֆենդեր Տրեմոլո անվամբ։ Քլինն ընտրվել էր ֆիլմի ռեժիսոր Ալբերտ Փյունի կողմից, ով մի առիթով տեսել էր նրա սերֆինգային ցուցադրումները և պինդ ֆիզիկական կազմվածքի և խորաթափանց հայացքի համար հենց նրան վստահել գլխավոր բացասական դերը։

Քլինը կատարել է էպիզոդիկ դերեր մի շարք այնպիսի սերֆինգային ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Կարմիր սերֆերը» (Ջորջ Քլունիի մասնակցությամբ) և «Ալիքի բարձունքին» (Կիանու Ռիվզի և Պատրիկ Սուեյզիի մասնակցությամբ), սակայն կրկին ստանում է գլխավոր դեր «Գանգստերների երկիրը» ֆիլմում (2000)։ Այնուամենայնիվ Քլինը իր ֆիլմացանակի զգալի մասի դերերն ստացել է Ալբերտ Փյունի նկարահանած ֆիլմերում. «Արյունալի մարտ», «Քիքբռնցքամարտիկը 2», «Տիկնիկ մարդը», «Նեմեսիս», «Պոռթկում», «Ասպետները», «Խորտակվող անձնակազմը», «Ոստիկանասպանը», «Քաղաքային սպառնալիքը» և «Մաքս Հեյվոք. Վիշապի անեծքը»։

Քլինը խաղացել է նաև 90-ականների և վաղ 2000-ականների հայտնի «Մալիբուի փրկարարները» հեռուստասերիալի մի քանի էպիզոդներում (գլխավոր դերերում՝ Պամելա Անդերսոն և Դեյվիդ Հասելհոֆ)։

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրական տվյալներ
* Էջը IMDb կայքում
* «Սերֆինգի ժամանակն է, Լ. Ա.»&nbsp;-&nbsp;Վինս Կլայն (վիդեո հարցազրույց)

Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Մելքոն Կյուրճյան

**Մելքոն Կյուրճյան (Հրանտ)** (), հայ գրող, հրապարակախոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Բալու քաղաքի Հավավ գյուղում։ Փոքր հասակից տեղափոխվել է Կ. Պոլիս, սովորել Սկյութարի ճեմարանում, ապա նույն թաղամասի Ս. Խաչ վարժարանում. ավարտելուց հետո որպես ուսուցիչ աշխատել է Պոլսի հայկական դպրոցներում։ 1890-1896 թթ. եղել է Կենտրոնական վարժարանի հայոց լեզվի ու գրականության դասատու, աշակերտներին գաղտնի դասավանդելով նաև հայ ժողովրդի պատմություն։ 1896 թվականի քաղաքական դեպքերից հետո մեկնել է Բուլղարիա, Վառնայում բաց արել Արծրունյան դպրոցը՝ ի հիշատակ Գրիգոր Արծրունու։ 1898 թվականին վերադարձել է Պոլիս, սակայն շուտով ձերբակալվել է և աքսորվել Կաստեմունի, որտեղ մնացել է մինչև 1908 թվականը՝ Օսմանյան սահմանադրությունը։

Գրական ասպարեզ է մտել 1883 թվականին, աշխատակցելով պոլսահայ մամուլին, սակայն որպես գրող հայտնի է դարձել 1888 թվականին, երբ Արփիար Արփիարյանի առաջարկովգրել է իր «Պանդուխտի կյանքեն» գրական ակնարկները, որոնք մաս-մաս տպգրվել են «Մասիս» շաբաթաթերթում։ Այդ տարիներին աշխատակցել է նաև «Արևելք» և «Հայրենիք» օրաթերթին։ Հետագայում, Կաստեմունիի աքսորավայրում, գրել է «Ճախճախուտքի մեջ. երկու առանցքի վրա» վեպը, որն անստորագիր սկսել է տպագրել Պոլսի «Սուրհանդակ» թերթում, սակայն, հազիվ 18 համարում լույս տեսած, գրաքննությունն իմացել է հեղինակի ով լինելը և արգելել, բռնագրավել 350 էջանոց վեպը և ոչնչացրել։

Աքսորավայրից պայքարել է նաև լեզվապայքարին՝ «Թղթակից ի Պոնտոս» ծածկանունով հոդվածներ տպագրել «Բյուզանդիոն» թերթում։

Օսմանյան սահմանադրությունից հետո շարունակել է մանկավարժական և գրական աշխատանքը։ Աշխատկցել է պոլսահայ թերթերի ու հանդեսների, նաև Թիֆլիսի «Մշակին», Զմյուռնիայի «Հայ գրականություն» հանդեսին։

Օգտագործել է Շահեն, Ավո և այլ ծածկանուններ։ Նրա «Պանդուխտի կյանքեն» ակնարկները առանձին գրքով լույս են տեսել Փարիզում, 1931 թվականին։ Առանձին գրքով հրատարակած մյուս աշխատություններն են «Գրաբար լեզու» (դասագիրք, Կ. Պոլիս, 1913) և «Մեսրոպ և Սահակ» (1913)։

## Երկեր
* Գրաբար լեզու։ Միջին ընթացք, Կ. Պոլիս, 1913, 160 էջ։
* Կործանւող յեկեղեցի, Թիֆլիս, 1926, 32 էջ։
* Ամբողջական երկեր, հատ. Ա, Փարիզ, 1931, 220 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության բանտարկյալներ և կալանավորներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության կրթական գործիչներ
Դժոխքը երկրի վրա

**Դժոխքը երկրի վրա**, Վաղինակ Բեքարյանի 1959 թվականին տպագրված վեպն է։

## Բովանդակություն
Գրքի թեման վերցված է արևմտահայերի կյանքից։ Գործողությունները զարգանում են 1915 թվականին Նիկոմեդիայի շրջանի Նոր-Գյուղում։ Գյուղի բնակչությունը արժանանում է ողջ արևմտահայության բախտին՝ սկզբում ձերբակալում և գնդակահարում են գյուղի ականավոր մարդկանց, ապա ձեռնամուխ լինում ժողովրդի տեղահանությանը։

Սակայն գյուղի բնակչությունը, գիտակցելով իրեն վիճակված սև ճակատագիրը, նախընտրում է մահանալ զենքը ձեռքին և մի քանի հանդուգն հայրենասերների ղեկավարությամբ զենք է բարձրացնում ու չի ենթարկվում տեղահանման հրամանին։

Հայերը դիմադրում և հերոսաբար պայքարում են։ Դաժան և անհավասար պայքարում կործանվում է Նոր-Գյուղը։ Փոքրաթիվ ազատվողների մեջ է լինում ինքնապաշտպանության ղեկավարներից մեկը՝ գրքի հերոս Զորենը, որը լեռ է բարձրանում և շարունակում պայքարը։ Նա կարողանում է պատժել գյուղի կործանման գլխավոր պատասխանատուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1959 վեպեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Կատեգորիա:Հայերեն վեպեր
Դորդոն

**Դորդոն** (), գետ Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում, Գարոնի աջ վտակը (Գարոնի հետ առաջացնում է ընդհանուր՝ Ժիրոնդ էստուարիան)։ Սկիզբ է առնում Մոն Դոր լեռնազանգվածի հյուսիսային մասից, հոսում Կենտրոնական ֆրանսիական զանգվածով և Գարոնի դաշտավայրով։ Երկարությունը 472 կմ է, նավարկելի է մինչև Լիբուռն քաղաքը։

## Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանման (ֆրանսերեն՝ *Dordogne*) հիմքում ընկած է կելտական *dour* «ջուր» բառը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Բիսկայան ծոցի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի գետեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գետեր
Գրիգոր Աթանասյան

**Գրիգոր Աթանասյան** (), հայ դերասան։

Ծնվել է Կ. Պոլիսում, որտեղ ստացել է կրթությունը, կապվել թատրոնի հետ։ Խաղացել է Հակոբ Վարդովյանի, Արամ Մնակյանի և այլ խմբերում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Մարգարիտ Ալեքսանյան

**Մարգարիտ Ալեքսանյան** (), հայ գեղագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ Նախնական կրթությունը ստացել Աքեր Եղիզաբեթի դպրոցում։ Փոքր հասակից սիրել է ասեղնագործությունը։ Հետագայում ամբողջովին նվիրվել է գեղագրության։ Պատրաստել է գեղագրության մի տետրակ, ցանկացել տպագրել Վենետիկում, սակայն նյութական դժվարությունների պատճառով չի կարողացել գլուխ բերել, չնայած Մխիթարյաններն այն համարել են «գործ զարմանահրաշ»։ 1880-ականների սկզբներից ձեռնարկել է երկար տարիներ իր միտքը զբաղեցնող գործը. մի քանի տարվա քրտնաջան աշխատանքով, սքանչելի ձեռագրով արտագրել է մի ավետարան, ավարտել 1886 թվականին, նվիրել Էջմիածնին։ Ծանր ու հոգեմաշ աշխատանքի ընթացքում վնասել է աչքերը։ Բժիշկներն արգելել են գրել, սակայն շարունակել է իր սիրած գործը, արտագրել մի երկրորդ օրինակ։ 1868 թվականին Շուշիում լույս է տեսել նրա «Հայկական գեղագրություն» աշխատությունը։

1898 թ.-ին մեկնել է Տփղիս՝ աչքերը բուժելու։ Մահացել է 1902 թ. մարտ 27-ին՝ Շուշի վերադառնալիս: Կաթողիկոսը մեծաշուք հուղարկավորություն է կազմակերպել։

## Արտաքին հղումներ
* ՄԱՐԳԱՐԻՏ ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆԻ ԾՆՆԴՅԱՆ 150-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ 

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ գեղագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Արսեն Բալաբեկյան

**Արսեն Արմենի Բալաբեկյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս «Ալաշկերտ» ֆուտբոլային ակումբում որպես հարձակվող։

## Ակումբային նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արսեն Բալաբեկյանի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 
* Էջը armfootball.tripod.com-ում 
* Էջը footballdatabase.eu-ում 
* Էջը worldfootball.net-ում 
* Էջը soccerway.com-ում 

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Հրաչուհի Տատուրյան

**Հրաչուհի Շահեի Տատուրյան** (), հայ արվեստաբան, կինոսցենարիստ և հեռուստատեսային լրագրող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Երևանում։ 1978 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը՝ ուսանելով անվանի շեքսպիրագետ, արվեստաբան Ռուբեն Զարյանին։ Հոդվածներ է գրել աշխարհահռչակ կինոռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովի, Անրի Վերնոյի, Մհեր Մկրտչյանի, ռուս անվանի դերասանուհի Ելենա Սոլովեյի և այլ արվեստագետների մասին։ Խմբագրել է կինոբեմադրիչ Հենրիկ Մալյանի «Երկխոսություն Երրորդի Համար» հուշերի գիրքը։ Սցենարներ է գրել տարբեր վավերագրական ֆիլմերի և հաղորդումների, ինչպես նաև երգահան դիրիժոր Լորիս Ճգնավորյանի մասին պատմող բազմաթիվ տեսաֆիլմերի և հեռուստատեսային հաղորդումների համար։ Աշխատել է նախ «Ֆիլմ» թերթում՝ որպես գլխավոր խմբագրի տեղակալ, ապա և Ազգային Հեռուստատեսության (1991-1997 թթ.) «Լրաբեր» ծրագրում, որպես մեկնաբան։ 2001 թվականից բնակվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և 2007 թվականին Լոս Անջելեսում ստեղծել է «Երկխոսություն Երրորդի Համար» և այնուհետև «INSIGHT TV Show» հոգեբանական հաղորդաշարը, Հայաստանի գլխավոր հոգեթերապևտ Ցոլակ Հակոբյանի հետ միասին։ Այժմ աշխատում է ԱՄՆ-ում՝ USArmenia հեռուստատեսությունում, որպես «Բարի Գիշեր Հայեր» հաղորդաշարի ﬔկնաբան։

## Գրքեր, հոդվածներ
* «Երկխոսություն Երրորդի Համար», Նաիրի Հրատարակություն, Հայաստան, Երևան, 1997 թ.
* «Մտքերի, Տրամադրությունների Կշռույթով», օպերատոր Ալբերտ Յավուրյան,«Ֆիլմ», Հայաստան, Երևան, 30 հունվարի 1982 թ.
* «Դերասանուհի Ելենա Սոլովեյ՝ (Եղա Հայաստանում...)», «Ֆիլմ», Երևան, 10 Նոյեմբերի, 1988 թվական

## Ֆիլմեր
* Ուխտագնացություն դեպի Գյումրի, 1991 թ. Լորիս Ճգնավորյան
* Maestro Tjeknavorian Pilgrimage To Gyumri 1
* Maestro L Tjeknavorian Pilgrimage To Gyumri 2
* Maestro Tjeknavorian Pilgrimage To Gyumri 3
* Կիլիկիայի Հայկական Թագավորությունը (1993 Ֆրանսիա), սցենարի հեղինակ Հրաչուհի Տատուրյան, ռեժիոր Լևոն Մկրտչյան։ Ֆիլմում նկարահանվել են Ֆրասիայի նախկին նախագահ Ֆրանսուա Միտերանը, Շառլ Ազնավուրը, նկարիչ Գառզուն և Վեհափառ Հայրապետ Գարեգին Ա Քեսաբցին
* Armenian Cilicia, France Part 1
* Armenian Cilicia, France Part 2
* Հյուրախաղեր Բալբեկում, Լիբանան 1999 թ. դիրիժոր Լորիս Ճգնավորյան 
* Եվ Եղավ Լույս, 2001 - And There Was Light, Ֆիլմը նվիրված է քրիստոնեության 1700- ամյակին։
* Հիշողություն՝ Արփիար Ջանոյան, ԱՄՆ 2004 
* Hrachuhi Taturyan INSIGHT TV Show

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ
Ֆիններեն

**Ֆիններեն**(, կամ suomen kieli *սուոմեն կիելի*), Ֆինլանդիայի բնակչության մեծամասնության (92% ըստ 2006 թ. տվյալների ) և Ֆինլանդիայից դուրս բնակվող էթնիկ ֆինների լեզուն է։ Ֆիններենը Ֆինլանդիայի պետական լեզուներից մեկն է և պետականորեն ընդունված փոքրամասնության լեզու է Շվեդիայում։ Շվեդիայում օգտագործվում են և՛ ավանդական ֆիններենը, և՛ «մեյանկիելի» (Meänkieli) կոչվող ֆիննական բարբառը։ Դրանից բացի հյուսիսային Նորվեգիայում օգտագործվում է նաև մեկ այլ ֆիննական բարբառ՝ կվեն լեզուն՝ որպես Նորվեգիայում պետականորեն ընդունված փոքրամասնության լեզու։ 

Ֆիններենը ուգրո-ֆիննական լեզուների ընտանիքի նույնանուն անդամ լեզու է և իր տիպոլոգիայով պատկանում է միաձուլվող  և ագգլուտինատիվ լեզուների դասին։ Ֆիններենում ձևափոխվում են գոյականների, ածականների, դերանունների, թվականների և բայերի ձևերը՝ կախված նախադասության մեջ դրանց կատարած դերից։

## Քերականություն
Ֆիններենն ագլուտինատիվ (կցական) լեզու է։ Ֆինլանդիայի տարածքում կա ֆիններենի 7 բարբառ։ Նկատվում է բարբառների համահարթում։ Ֆիններենի համար բնորոշ է ձայնավորների հաճախությունը (խոսքի շղթայում 100 ձայնավորին ընկնում է 96 բաղաձայն), բաղաձայնների աստիճանների հերթագայումը և ձայնավորների ներդաշնակությունը։ Հոլովման համակար գում կա 15 հոլով։ Անվանական սեռի կարգը բացակայում է։ Բայն ունի 2 սեռ (ներգործական և կրավորական), 4 խոնարհում, 4 ժամանակ։ Գիրը լատիներեն այբուբենի հիմքի վրա է։

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզուների ցանկ 
* Լեզվաընտանիքների ցանկ 
* Լեզուների ցանկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue
* Finnish language on Ethnologue 
* The Finnish language --- a list of resources 
* Lexicon of Early Indo-European Loanwords Preserved in Finnish

### Բառարաններ
* English-Finnish-English Dictionary 
* Collection of Finnish bilingual dictionaries
* Finnish Etymological Dictionary by Andras Rajki 
* English-Finnish and Russian-Finnish Dictionary 

### Դասագրքեր
* English-Finnish vocabulary quizzes
* The 2&nbsp;253 possible forms of the Finnish noun ''kauppa'' 'shop' 
* Discussion about the Finnish Language 

Կատեգորիա:Ուրալական լեզուներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Ֆիննաուգրական լեզուներ
Նորվեգերեն

**Նորվեգերեն** (ինքնանվանումը՝ «norsk» [nɔʂːk]), գերմանական խմբի լեզու, որով խոսում են Նորվեգիայում։ Պատմականորեն նորվեգերենը համեմատաբար մոտ է ֆարյորերենին և իսլանդերենին։ Սակայն դանիերենի խոշոր և շվեդերենի որոշակի ազդեցության պատճառով նորվեգերենը մոտ է նաև այդ լեզուների հետ։ Առավել նոր դասակարգումը նորվեգերենը տեղակարգում է դանիերենի և շվեդերենի հետ մայրցամաքային սկանդինավյան խմբի մեջ՝ ի տարբերություն կղզային սկանդինավյան լեզուների։

Նորվեգիայի որոշ շրջանների մեկուսացման պատճառով գոյություն ունեն նորվեգերենի բարբառների բազմազանություն՝ կապված բառապաշարի կազմի, քերականության և շարադասության հետ։ Հարյուրամյակի ընթացքում Նորվեգերենի գրավոր լեզուն եղել է դանիերենը։ Դրա արդյունքում ժամանակակից նորվեգերենի զարգացումը հակասական երևույթ էր՝ սերտորեն կապված ազգայնականության, գյուղաքաղաքային տրամասության և Նորվեգայի գրական պատմության հետ։

Օրենսդրության և կառավարական քաղաքականության համաձայն՝ այժմ երկրում կա երկու «պաշտոնական» նորվեգերեն՝ բուկմոլ (՝ «գրքային լեզու») և նյունորսկ (՝ «նոր նորվեգերեն»)։

Նորվեգիայի լեզվի հարցը բավականին հակասական է։ Թեպետ դա ուղղակիորեն կապված չէ քաղաքական իրադրության հետ, սակայն գրական նորվեգերենը հաճախ բնութագրվում է որպես «պահպանողական-արմատականների» տարրապատկեր։ Բուկմոլի և նյունորսկի այժմյան ձևերը համարվում են գրավոր նորվեգերենի համապատասխանաբար պահպանողական և արմատական միջին ձևերը։ ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Olav T. Beito, *Nynorsk grammatikk. Lyd- og ordlære,* Det Norske Samlaget, Oslo 1986, ISBN 82-521-2801-7
* Jan Terje Faarlund, Svein Lie, Kjell Ivar Vannebo, *Norsk referansegrammatikk,* Universitetsforlaget, Oslo 1997, 2002 (3rd edition), ISBN 82-00-22569-0 (Bokmål and Nynorsk)
* Rolf Theil Endresen, Hanne Gram Simonsen, Andreas Sveen, *Innføring i lingvistikk* (2002), ISBN 82-00-45273-5
* Arne Torp, Lars S. Vikør (1993), *Hovuddrag i norsk språkhistorie (3.utgåve)*, Gyldendal Norsk Forlag AS 2003

Կատեգորիա:Նորվեգերեն
Կատեգորիա:Նորվեգիայի լեզուներ
Բանկ Օտոման (վեպ)

**«Բանկ Օտոման»,** Ալեքսանդր Թոփչյանի 2008 թվականին հրատարակված վեպը։

## Սյուժե
Վեպում պատմվում է Բանկ Օտոմանը գրավելու գործողության մասին։ Արմեն Գարոյի եւ Բաբկեն Սյունու գլխավորությամբ երեսուն զինված անձինք գրավում են մի բանկ, որի աշխատակիցների մեջ շատ էին Բրիտանական կայսրության և Ֆրանսիայի քաղաքացիները: Գործողությունը տևում է մոտ 14 ժամ: Գրավողները պահանջում են քաղաքական բարեփոխումներ իրականացնել Արևմտյան Հայաստանում: Առավոտյան Կոստանդնուպոլսում մեծ տերությունների դեսպանների միջամտությամբ և Ռուսաստանի դեսպանության ներկայացուցչի երաշխավորությամբ նրանք հեռանում են բանկից և ֆրանսիական նավով մեկնում Մարսել։

## Թարգմանություններ
Գիրքը թարգմանվել է ֆրանսերեն, ռուսերեն, պարսկերեն, սերբերեն, ռումիներեն, լատիշերեն, չեխերեն, մակեդոներեն։

## Տես նաև
* Բանկ Օտոմանի գրավում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Զրույց գրող, թարգմանիչ Ալեքսանդր Թոփչյանի հետ

Կատեգորիա:2008 վեպեր
Մի դաշույն այս պարտեզի մեջ

**Մի դաշույն այս պարտեզի մեջ**, Վահե Քաչայի 1939 թվականի վեպն է Մեծ Եղեռնի մասին։ Հրատարակվել Հայաստանում ֆրանսերենից թարգմանաբար 1999 թվականին։ Թարգմանիչն է Ալեքսանդր Թոփչյանը։

Կատեգորիա:1999 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2008

**«Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2008ը»** Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի **17-րդ** խաղարկությունն է։ Այն սկսվել է 2008 թվականի մարտի 21-ին և ավարտվել նույն թվականի մայիսի 9-ին։

2008 թվականի Հայաստանի գավաթի խաղարկությանը մասնակցել է միայն 14 թիմ, որոնք ներկայացնում էին 9 ակումբներ։

Այս տարի առաջին անգամ Հայաստանի Գավաթի եզրափակիչը անցկացվեց Տավուշի մարզում։ Մայիսի 9-ին Իջևանի «Արնար» մարզադաշտում տեղի ունեցավ 2008 թվականի Հայաստանի Գավաթի խաղարկության եզրափակիչ հանդիպումը «Արարատի» ու «Բանանցի» միջև։ Առաջին կեսի 36-րդ րոպեին «Բանանցի» կիսապաշտպան Մարկո Գանչևին հաջողվեց բացել խաղի հաշիվը։ Երկրորդ կեսի 30-րդ րոպեին արարատցիները վերականգնեցին հավասարակշռությունը։ Աչքի ընկավ պաշտպան Վահագն Մինասյանը։ Հիմնական ժամանակն այդպես էլ ավարտվեց՝ 1:1 հաշվով։ Իսկ լրացուցիչ ժամանակի 25-րդ րոպեին «Արարատի» հարձակվող Մարկոսը խփեց իր թիմի երկրորդ գնդակը ու հաղթանակ պարգևեց արարատցիներին։ Տիրանալով գավաթին «Արարատը» իրավունք ստացավ նաև հանդես գալ 2008-09 ՈւԵՖԱ-ի գավաթի խաղարկությունում։

## Արդյունքներ
#### 1-ին փուլ

#### 1/4 եզրափակիչ

#### 1/2 եզրափակիչ

#### Եզրափակիչ

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2008
* Հայաստանի Առաջին խումբ 2008
* Հակոբ Տոնոյանի անվան Սուպերգավաթ 2008

## Արտաքին հղումներ
* 2008 թվականի Անկախության Գավաթի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

## Գրականություն

Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթներ
Ինդոնեզերեն

**Ինդոնեզերենը** (*Բահասա Ինդոնեզիա*) Ինդոնեզիայի պետական լեզուն է։ Պատկանում է Ավստրոնեզյան լեզուների ընտանիքի մալայա-պոլինեզյան լեզվախմբին։ Բահասա Ինդոնեզիային տիրապետում են աշխարհում 30 միլիոն մարդ։ Բահասա Ինդոնեզիան պետական լեզու է Ինդոնեզիայում։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման այն 56-րդն է։

Ինդոնեզերենը մալայերենի ռիաու բարբառի ստանդարտ ձևն է, որը Ավստրալանեզական լեզուների մի ճյուղ է և Ինդոնեզական կղզեխմբում *Շեղատառ տեքստ*դարեր շարունակ օգտագործվել է որպես lingua franca կամ միջէթնիկական շփման լեզու։

Ինդոնեզիան բնակչության թվով աշխարհի չորրորդ խոշորագույն երկիրն է։ Երկրի բնակչության գրեթե 100% տիրապետում է ինդոնեզերենին, որը համարվում է աշխարհում առավել շատ օգտագործվող լեզուներից մեկը Ինդոնեզիացիներից շատերը բացի իրենց ազգային լեզվից հաճախ սահուն տիրապետում են նաև առնվազն ևս մեկ տարածաշրջանային լեզվի (օրինակների թվում կարող են լինել նաև չինական լեզուները), որոնք լայնորեն տարածված են ընտանիքներում և տեղական համայնքներում։ Պաշտոնական կրթության մեծ մասը, ինչպես նաև գրեթե ամբողջ ազգային լրատվությունը և հաղորդակցման այլ ձևերն իրականացվում են ինդոնեզերեն։ Արևելյան Թիմորում, որը Ինդոնեզիայի գավառն է եղել 1975 թվականից մինչև 1999 թվականները, ինդոնեզերենը ճանաչված է սահմանադրությամբ որպես երկու աշխատանքային լեզուներից մեկը (մյուսը անգլերենն է։ Կան նաև երկու պետականորեն ընդունված լեզուներ թեթումերենը և պորտուգալերենը)։

Լեզվի ինդոնեզական անունը հնչում է *բահասա ինդոնեզիա* (տառացիորեն "Ինդոնեզիայի լեզուն")։ Երբեմն լեզուն անվանում են ուղղակի «բահասա»։

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզու
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Ավստրոնեզյան լեզուներ
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի լեզուներ
Հայաստանի Առաջին խումբ 2007 (ֆուտբոլ)

**«Հայաստանի Առաջին խումբ 2007ը»** Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնության Առաջին խմբի **16-րդ** առաջնությունն էր։ Այն սկսվել է 2007 թվականի ապրիլի 25-ին և ավարտվել նույն թվականի հոկտեմբերի 6-ին։

## Աղյուսակ

1 Անցկացրած 3 խաղերի արդյունքները չեղյալ են համարվել։

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2007
* Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2007
* Հայաստանի ֆուտբոլի Սուպերգավաթ 2007

## Արտաքին հղումներ
* 2007 թվականի Առաջին խմբի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

## Գրականություն

Առաջին խումբ 2007
Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2007

**«Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2007ը»** Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի **16-րդ** խաղարկությունն է։ Այն սկսվել է 2007 թվականի մարտի 21-ին և ավարտվել նույն թվականի մայիսի 9-ին։ Գավաթի 2007 թվականի խաղարկությանը մասնակցել են 14 թիմեր։ Նախորդ խաղարկության եզրափակչի մասնակիցներ «Փյունիկը» և «Միկան» իրենց ելույթները սկսել են քառորդ եզրափակչից։

## Արդյունքներ
#### 1-ին փուլ

#### 1/4 եզրափակիչ

#### 1/2 եզրափակիչ

#### Եզրափակիչ

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2007
* Հայաստանի Առաջին խումբ 2007
* Հակոբ Տոնոյանի անվան Սուպերգավաթ 2007

## Արտաքին հղումներ
* 2007 թվականի Անկախության Գավաթի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

## Գրականություն

Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթներ
Հայաստանի Առաջին խումբ 2008 (ֆուտբոլ)

**«Հայաստանի Առաջին խումբ 2008ը»** Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնության Առաջին խմբի **17-րդ** առաջնությունն էր։ Այն սկսվել է 2008 թվականի ապրիլի 5-ին և ավարտվել նույն թվականի նոյեմբերի 14-ին։

## Աղյուսակ

## Արդյունքներ
#### Առաջին շրջան

#### Երկրորդ շրջան

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2008
* Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2008
* Հայաստանի ֆուտբոլի Սուպերգավաթ 2008

## Արտաքին հղումներ
* 2008 թվականի Առաջին խմբի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

## Գրականություն

Առաջին խումբ 2008
This Is It (այլ կիրառումներ)

This Is It-ը կարող է վերաբերել հետևյալ իմաստներից մեկին՝

* This Is It - Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմ
* This Is It - Մայքլ Ջեքսոնի ֆիլմ
* This Is It - Մայքլ Ջեքսոնի շրջագայություն
* This Is It - Մայքլ Ջեքսոնի երգ
Հարանուն

**Հարանունները** այն բառեր են, որոնք ձևով նման են, սակայն ունեն տարբեր իմաստ, ու թեև բացարձակապես նույնահունչ չեն, բայց ունեն մոտ հնչող արտասանություն։ Հարանունները օգտագործվում են գեղարվեստական խոսքում հարանունություն կոչվող ոճական հնարք ստեղծելու նպատակով։

Օրինակ՝ ծաղիկ — ցողիկ, հառաչել — շառաչել, աղեղ — ահեղ, և լուրթ – շուրթ, շշուկ – շրշույն, ճչալ- շաչել, վայել – բայել – մայել, խոստանալ-խոստովանել, պահպանել- պաշտպանել, Ավստրիա - Ավստրալիա և այլն)։

Հարանունները կարող են լինել պատահական բնույթի. օրինակ՝ *մարդ – մարտ, հարդ – հարթ*,

կամ նույնարմատ բառերից. օրինակ՝ *քարոտ - քարքարոտ, կոտրել - կոտրատել, մորթել – մորթոտել*։

Կատեգորիա:Բառագիտություն
Կատեգորիա:Հայոց լեզու
Ընդհանուր անուն

Իմաստաոճաբանական տեսակետից հայերենում բառերը տարբերակվում են նաև որպես **Ընդհանուր և մասնավոր անուններ**։

::* **Մասնավոր անունները** կամ *հիպոնիմները* բառեր են, որոնք ավելի նեղ իմաստով են անվանում առարկաները, դրանց հատկությունները կամ հատկանիշները որպես դասի (բազմության կամ ամբողջության) մի տարրի կամ մի մասի։ Օրինակ «բուլդոգ» բառը **մասնավոր անուն** կամ **հիպոնիմ** է «շուն» բառի համար, իսկ «շուն» բառն իր հերթին հիպոնիմ է «գազան» բառի համար։

::* **Ընդհանուր անունները** կամ *հիպերնիմները* բառեր են, որոնք ավելի լայն իմաստով են անվանում առարկաները, կամ ավելի լայն իմաստ արտահայտելու համար օգտագործում են բառի նեղ իմաստները։ Օրինակ «գազան» բառը ընդհանուր անուն կամ հիպերոնիմ է «շուն» բառի համար, իսկ «շուն» բառն իր հերթին ընդհանուր անուն կամ հիպերնիմ է «բուլդոգ» եզրի համար։

Կատեգորիա:Բառագիտություն
Կատեգորիա:Բառարանագրություն
Կատեգորիա:Հայոց լեզու
Վիետնամերեն

**Վիետնամերենը** (*tiếng Việt*, կամ ավելի հազվադեպ օգտագործվող անվանումով *Việt ngữ*), Վիետնամի ազգային և պետական լեզուն է։ Վիետնամերենը Վիետնամի բնակչության 86%-ի և մոտավորապես երեք միլիոն այլ պետություններում ապրող վիետնամացիների մայրենի լեզուն է։ Վիետնամերենը օգտագործվում է նաև որպես երկրորդ լեզու Վիետնամի բազմաթիվ ազգային փոքրամասնությունների կողմից։ Վիետնամերենը մտնում է Ավստրալազիական լեզվաընտանիքի մեջ, որոնց համեմատությամբ այն նշանակալի տարբերությամբ ամենաբազմաթիվ լեզվակիրներ ունեցող լեզուն է (մի քանի անգամ ավելի շատ քան մյուս բոլոր Ավստրալասիական լեզուները միասին վերցրած)
Կորեերենի և ճապոներենի նման վիետնամերենի բառապաշարը մեծաթիվ փոխառություններ ունի չինարենից, հատկապես այն բառապաշարի առումով, որը ներկայացնում է վերացական հասկացություններ (ճիշտ ինչպես եվրոպական լեզուները բառեր են փոխառնում լատիներենից և հունարենից), և մինչև վերջերս վիետնամերենը գրվում էր չինական գրային համակարգով, թեև որոշակիորեն թեթևացված ձևաչափով և ուներ տեղական արտասանություն։ Վիետնամի պատմության մեջ ֆրանսիական տիրապետության ժամանակաշրջանի արդյունքում վիետնամերենը կրել է նաև ֆրանսերենի որոշակի ազդեցությունը, և այսօր օգտագործվող Վիետնամական գրային համակարգը ըստ էության լատիներեն այբուբենի տեղայնացված տարբերակն է՝ որոշակի հնչյունային և տառային հավելումներով։

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզուների ցանկ 
* Լեզվաընտանիքների ցանկ 
* Լեզուների ցանկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Չինաստանի լեզուներ
Կատեգորիա:Վիետնամի լեզուներ
Վոլափյուք

**Վոլափյուքը**  արհեստական լեզու է, որը ստեղծվել է 1879–1880 թվականներին Գերմանիայի Բադեն գավառում Հռոմի կաթոլիկ քահանա Յոհան Մարտին Շլեյերի կողմից։ Շլեյերին նման նախաձեռնության ոգեշնչել էր նրա հավատը, նա երազում տեսել էր, որ Աստված հորդորում է իրեն մի նոր միջազգային լեզու ստեղծել։ Վոլափյուքի միջազգային լեզվակիրների առաջին համաժողովները կայացել են 1884 թ, (Ֆրիդրիխշաֆենում), 1887 թ. (Մյունիքում) և 1889 թ, (Փարիզում)։ Առաջին երկու համաժողովների ժամանակ աշխատանքային լեզուն գերմաներենն էր, իսկ վերջին համաժողովի ժամանակ աշխատանքային լեզուն զուտ վոլափյուքն էր։ 1889 թ. Եվրոպայում կային վոլափյուքի մոտավորապես 283 ակումբներ, վոլափյուքով կամ վոլափյուքի մասին տպագրվում էին 25 պարբերականներ և 25 լեզուներով գրվել էին 316 դասագրքեր։ 2000 թ. մոտավոր հաշվարկներով ամբողջ աշխարհում կային 20–30 վոլափյուքի լեզվակիրներ, ներկայումս վոլափյուքի «Yahoo Group»-ում կան ավելի քան 200 անդամներ։ Վոլափյուքը 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին դուրս մղվեց ասպարեզից այլ արհեստական լեզուների տարածման շնորհիվ և հատկապես Էսպերանտոյի, Իդոյի և Ինտերլինգվայի։ Այդ բոլոր երեք լեզուները ավելի քիչ թվով հստակ արտահայտված ձայնավորներ ունեն և ավելի հեշտ են ընկալվում ու արտասանվում անգլախոս և իսպանախոս լեզվակիրների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Արհեստական լեզուների ցանկ
* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ
* Լեզուների ցանկեր

## Արտաքին կապեր
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Արհեստական լեզուներ
Կատեգորիա:Մեռնող լեզուներ
Վրաստանի դրոշ

**Վրաստանի դրոշ** (՝ *Հնգխաչյա դրոշ*), զինանշանի և օրհներգի հետ միասին համարվում է Վրաստանի պետական խորհրդանիշերից մեկը։

## Պատմություն
Ներկայիս դրոշը ընդունվել է 2004 թ.-ին։ Մինչ խորհրդարանի հաստատումը որպես պետական դրոշ, այն օգտագործվում էր Միխեիլ Սաակաշվիլու Ազգային շարժման կողմից։ Կազմված է 1 մեծ և 4 փոքր խաչերից։ Մեծ խաչը խորհրդանշում է Աստծուն, իսկ 4 փոքրերը՝ ավետարանիչներին։

Վրաց հետազոտող Իոսիֆ Բիչիկաշվիլին նշում է, որ հինգ խաչերի պատկերներ Վրաստանի տարածքում հայտնաբերվել են Նեկրեսի եկեղեցու ավերակներում (6 - րդ դարից ոչ ուշ), Բոչորմայի (10 - 11 դդ.) և Չխարիի (13 - 14 դդ.) սբ. Գեորգի եկեղեցիների ճակատին, Դմանիսի եկեղեցում (14 - 15-րդ դդ.) և այլն։

Ներկայիս դրոշի հաստատման համար ընդունվել է «Դրոշի մասին» օրենքը։ Համաձայն այդ օրենքի երկրորդ հոդվածի.

**Հոդված 2** 
**1.** Վրաստանի պետական դրոշը սպիտակ գույնի ուղղանկյուն պաստառ է, որի կենտրոնում պատկերված է կարմիր մեծ խաչ, իսկ չորս անկյուններում՝ նույնպես կարմիր գույնի այսպես կոչված «Բոլնիսի խաչի» տեսքով նույնանման խաչիկներ։
**3.** Դրոշում օգտագործվում է կարմիր գույնի #FF0000 երանգը։ Արգելվում դրոշում կարմիր գույնի այդ երանգի փոփոխումը։

կենտրոն|մինի|550px|Դրոշի կառուցվածքը։
### Ռազմական դրոշներ

Naval Ensign of Georgia.svg| Ռազմա-ծովային դրոշ
Georgia._Main_Military_flag.svg| Ռազմական դրոշ
Army_Flag_of_Georgia.svg| Ցամաքային ուժերի դրոշ
Flag of the Georgian Air Force.svg| Ռազմա-օդային ուժերի դրոշ


## Տես նաև
* Վրաստանի զինանշան

Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:Վրաստանի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:2004 դրոշներ
Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2005

**«Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2005ը»** Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի **14-րդ** խաղարկությունն է։ Այն սկսվել է 2005 թվականի մարտի 8-ին և ավարտվել նույն թվականի մայիսի 9-ին։

## Արդյունքներ
#### Նախնական  փուլ

#### 1-ին փուլ

#### 1/4 եզրափակիչ

#### 1/2 եզրափակիչ

1. Անբարենպաստ եղանակի պատճառով, առաջին խաղակեսից հետո խաղը հետաձգվել է և կայացել 2 օր անց, որտեղ «Միկան» հաղթանակ է տոնել 2-0 հաշվով։

#### Եզրափակիչ

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2005
* Հայաստանի Առաջին խումբ 2005
* Հակոբ Տոնոյանի անվան Սուպերգավաթ 2005

## Արտաքին հղումներ
* 2005 թվականի Անկախության Գավաթի բաժինը RSSSF.com կայքէջում 

## Գրականություն

Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթներ
Նյունորսկ

մինի|աջից|Իվար Աասեն (1891)
**Նոր նորվեգերեն** կամ **նյունորսկ** ( ― *նյունորսկ*), Հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի գերմանական լեզվախմբի լեզու։ Ներկայումս գործածվում է որպես պաշտոնական գրական լեզու նորվեգերենի մյուս գրական լեզվի բուկմոլի () հետ։

Լեզվի կանոնները 19-րդ դարի կեսերին ստեղծել է Իվար Աասենը որպես այդ ժամանակ Նորվեգիայում գործող դանիերենի այլընտրանք։

Նորվեգիայի տեղական իշխանությունների 27 %-ը նյունորսկը հայտարարել է պաշտոնական և սա կազմում է Նորվեգիայի բնակչության շուրջ 12%-ը։

## Քերականությունը

### Գոյականների սեռերը
Սեռը գոյականի հատկանիշներից է և յուրաքանչյուր սեռ ունի խոնարհվելու իր ձևը։
Ի տարբերություն բուկմոլի, նյունորսկում արական և իգական գոյականները տարբերվում են ոչ միայն եզակի, այլև հոգնակի որոշյալ ձևերում, օրինակ՝

## Տես նաև

* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ
* Լեզուների ցանկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Նորվեգերեն
Կատեգորիա:Նյունորսկ
Ստորին գերմաներեն

**Ստորին գերմաներեն** (*Ստորին սաքսոներեն*) ինքնանվանումը՝ (Plattdüütsch) լեզվական կոդը՝ – nds։

Լեզուն հայտնի է որպես *Արևմտյան ստորին գերմաներեն*' (Գերմանիայում անվանում են Ստորին սաքսոներեն կամ «Փլաթդոյչ» ) Ստորին գերմանական լեզուների խմբի բարբառ է, որը գործածվում է հյուսիսարևմտյան Գերմանիայում նահանգներ՝ Հարավային Սաքսոնիայում, Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայում (ունի վեսթֆալերեն ենթաճյուղ, Բրեմենում, Համբուրգում, Շլեսվիգ-Հոլշտայնում և Սաքսոնիա-Անհալթում, նաև Նիդերլանդների հյուսիս-արևմուտքում և հարավային Դանիայի ազգային փոքրամասնությունների կողմից։ «Ստորին գերմաներենը» կամ «Արևմտյան ստորին գերմաներենը» Արևելյան ստորին գերմաներենի հետ միասին կազմում է **Ստորին գերմաներեն** լեզվաճյուղը։

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Արևմտագերմանական լեզուներ
Կատեգորիա:Գերմանական լեզուներ
Կատեգորիա:Գերմաներեն
Արևմտաֆրիզերեն

**Ֆրիզերենը** կամ *արևմտյան ֆրիզերենը* գործածվում է Նիդեռլանդների հյուսիսում գտնվող Ֆրիզլանդ գավառում։ Արևմտյան ֆրիզերենը անվանումը կիրառվում է Նիդեռլանդներից դուրս, այն նույն լեզվախմբի այլ Ֆրիզական լեզուներից տարբերակելու համար, որոնք ընդհանուր պատկանում են Գերմանիայում գործածվող Սաթերլանդ ֆրիզական լեզուների և Հյուսիս ֆրիզական լեզուների լեզվախմբերին։ Նիդեռլանդներում սակայն Արևմտաֆրիզերեն լեզուն գործածվում է միայն Ֆրիսլան գավառում և միշտ կոչվում է պարզապես ֆրիզերեն՝ *Fries* հոլանդերեն, և *Frysk* ֆրիզերեն։ Արևմտաֆրիզերեն բարբառը հոլանդերեն կոչվում է *Westfries* (տառացիորեն Արևմտաֆրիզերեն)։

## Տես նաև

* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ
* Լեզուների ցանկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների լեզուներ
Ռիփյուարերեն

մինի|աջից|Կենտրոնական գերմանիայի լեզուները----
**Ռիփյուարերենը** (*Ripoarish* կամ *Ripuarisch Platt*, տառացիորեն նշանակում է՝ «Գետահովտային» կամ «Ռիփարյան ստորին գերմաներեն») Արևմտյան գերմաներենի բարբառներից մեկն է և մտնում է Արևմտյան կենտրոնական գերմաներեն լեզվախմբի մեջ։ Մոզել ֆրանկոներենի և լյուքսեմբուրգերենի հետ միասին ռիփյուարերենը պատկանում է ավելի խոշոր Կենտրոնական ֆրանկոնական բարբառների ընտանիքին և նաև հռենոսյան և ստորին ֆրանկոնական լեզվաբանական բարբառների խմբին։

Ռիփյուարերենը գործածվում է Ռայնլանդում Բենրաթյան գծից հարավ տարածքներում, սկսած Դյուսելդորֆի հյուսիս-արևմուտքից և Կոլոնից մինչև Աախեն արևմուտքում և Վալդբրյոլ արևելքում։ Լեզվի տարածքի մեջ մտնում են նաև Բելգիայի գերմանախոս հյուսիսային համայնքները և Նիդերլանդների Լիմբուրգ գավառից հարավ ընկած տարածքները։ Լեզվի անունը գալիս է Ռիփյուարյան ֆրանկներից (), ովքեր այդ տարածքում բնակություն են հաստատել սկսած 4րդ դարից։

Ռիփյուարյան լեզվախմբի ամենահանրահայտ անդամը *[[Քյոլշ բարբառ|քյլոլշ բարբառն]]* է, որը Կոլոն քաղաքի տեղական բարբառն է։ Ռիփյուարյան խմբին պատկանող բոլոր բարբառներն իրենք իրենց անվանում են *Platt*, ինչպես օրինակ *Öcher Platt*/*Օյքեր փլատ* (Ախենի բարբառը) կամ *Eischwiele Platt*/*Այշվիլե փլատ* (Էշվելլերի բարբառ), *Bocheser Platt*/*Բոքեզեր փլատ* (Բոքոլցի բարբառ) կամ *Bönnsch Platt*/*Բյոնշ փլատ* (Բոննի բարբառ)։ Կան ավելի քան հարյուր ռիփյուարյան բարբառներ, որոնցով խոսում են մեն մի գյուղում կամ մեն մի քաղաքում բնակվող մարդիկ։ Սովորաբար հստակ տարբերությունները քիչ են լինում հարևան բարբառների միջև (որոնք սակայն տեղացիները անմիջապես են նկատում), և տարբերությունները գնալով մեծանում են ըստ բարբառների աշխարհագրական հեռավորության։ Ռիփյուարյան լեզվակիրները ունեն հնչյունների արտասանության յուրահատուկ ձև, որոնք բացահայտում են նրանց պատկանելությունը որևէ գյուղի կամ բնակավայրի նույնիսկ այլ լեզվով խոսելիս յուրահատուկ արտասանության շնորհիվ։

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզու
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների լեզուներ
Ալեմաներեն

**Ալեմաներենը** կամ ալեմանական գերմաներենը (*Alemannisch*) Գերմանական լեզուների ընտանիքի Վերին գերմաներեն լեզվաճյուղի բարբառների մի խումբ է։ Ալեմանական բարբառների լեզվակիրների թիվը կազմում է մոտավորապես 10 միլիոն մարդ յոթ երկրներում, որոնց թվում են հարավային Գերմանիան, Շվեյցարիան, Ֆրանսիան, Ավստրիան, Լիխտենշտեյնը, Վենեսուելան և Իտալիան։ Լեզվի անունը գալիս է հին դարերի գերմանական ցեղերի դաշնության անվանումից, որը հայտնի էր որպես Ալամաննի (Alamanni)։ Ալեմաներենը հին գերմանական ցեղերից մեկի լեզուն է, որը լոմբարդական և բավարական բարբառների հետ միասին ընկած է բարձր գերմաներենի հիմքում։

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Գերմանական լեզուներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Լիմբուրգերեն

**Լիմբուրգերենը** (հոլանդերեն՝ *Limburgs*, գերմաներեն՝ *Limburgisch*, ֆրանսերեն՝ *Limbourgeois*) Արևելյան ստորին ֆրանկոներենի լեզվական տարբերակն է, որը գործածվում է Լիմբուրխ և Ռայնլանդ տարածաշրջաններում, ընդհանուր հոլանդական / բելգիական / գերմանական սահմանի վրա։ Լեզուն գործածվում է Վենլո-ից մինչև Դյուսելդորֆ մինչև Ախեն մինչև Մաստրիխտ մինչև Հասելթ և հետ մինչև Վենլո ընկած շրջանաձև տարածքում։  Սովորաբար օգտագործվում է որպես խոսակցական լեզու, և որպես այդպիսին ավելի լայն կիրառում ունի, քան որևէ այլ ֆլամանդական բարբառ։

Լիմբուրգերենը սակայն չի կարելի շփոթել *լիմբուրգական հոլանդերենի* հետ, որն ունի ստանդարտ հոլանդերենի լեզվաբանական շեշտադրությունը և որով խոսում են Նիդերլանդների Լիմբուրխ գավառում բնակվող ազգությամբ լիմբուրգացիները։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև

* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների լեզուներ
Արևմտյան ֆլամանդերեն

**Արևմտյան ֆլամանդերենը** (ինքնանվանումը *Westvlams*, , ) հոլանդական բարբառների խումբ է, որոնք գործածվում են Նիդերլանդներում, Բելգիայում և Ֆրանսիայում։

Արևմտյան ֆլամանդերենով խոսում են Արևմտյան Ֆլանդրիայի (Բելգիայում)1,05 միլիոն բնակչությունը, ևս 90,000 հարևան Հոլանդիայում Զեյլանդական Ֆլանդրիայի ծովափնյա շրջաններում և մոտավորապես 20,000 մարդ Ֆրանսիայի հյուսիսում, որտեղ այն դասակարգվում է որպես հոլանդերենի ընդունված բարբառ և համարվում է Ֆրանսիայի լեզուներից մեկը։ Արևմտյան ֆլամանդերենը գործածվում է նաև Բրյուգես, Կորտրիյկ, Օսթենդ, Ռոյսլեյր և Իպրես քաղաքներում։

Հոլանդիայի զեյլանդական գավառներում գործածվում է զեյլանդերենը, որը երբեմն նույնպես համարվում է Արևմտյան ֆլամանդերենի բարբառ։ Զեյլանդական Ֆլանդրիայի բարբառները համարվում են ֆլամանդերենի արևմտյան և արևելյան ճյուղերը։

ձախից|250px|մինի|Ֆլամանդերենը (կանաչ) և ֆրանսերենը (շագանակագույն) ֆրանսիայի Դյունկերկ գավառում 1874 և 1972 թթ։

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Բելգիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների լեզուներ
Ֆարյորերեն

**Ֆարյորերենը** (*føroyskt*) մեկուսի սկանդինավյան լեզու է, որով խոսում են 48,000 հազար մարդ Ֆարերյան կղզիներում և մոտ 25,000  ազգությամբ ֆարյորացիներ Դանիայում և այլուր։ Այն հին սկանդինավյան լեզվից սերված չորս լեզուներից մեկն է, որոնք գործածվում էր Միջնադարում, մյուս լեզուներն էին՝ իսլանդերենը, նորվեգերենը և այժմ վերացած նորներենը։ Ֆարյորերենը և նրան ամենամոտ Իսլանդերենը խոսակցական լեզվում միանգամայն տարբեր են, բայց գրավոր լեզվում բավականին շատ նմանություններ ունեն։

## Տես նաև
* Վիքիպեդիայի լեզուներն ըստ լեզվաընտանիքների
* Պաշտոնական լեզուների ցանկ 
* Լեզվաընտանիքների ցանկ 
* Լեզուների ցանկեր

## Ծանոթագրություննռր

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Դանիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Մարկոս Պիզզելլի

**Մարկոս Պինեյրո Պիզզելլի** (), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս Ակտոբե ակումբում։ Մարկոսը ունի նաև Հայաստանի քաղաքացիություն և հանդես է գալիս Հայաստանի ազգային հավաքականում։

## Ակումբային կարիերա
### Արարատ Երևան
Մարկոսը իր կարիերան սկսել է բրազիլական Սան Պաուլո ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիայում։ Տեսնելով երիտասարդ տաղանդի խաղը՝ Երևանի Արարատը փորձում է պայմանագիր կնքել Պիզզելլիի հետ և ստացվում է։ 2006 թվականի, ապրիլի 30-ին Պիզզելլին իր առաջին խաղն անցկացրեց Ուլիսի դեմ։ Պիզզելլին դաշտ դուրս եկավ 58-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Տիգրան Յեսայանին։ Պիզզելլին Արարատի կազմում իր առաջին գոլը խփեց հունիսի 16-ին՝ Ուլիսի դեմ մեկ այլ խաղում։ 2007 և 2008 թվականների Հայաստանի առաջնության լավագույն ռմբարկուն Պիզզելլին էր։ Ֆինանսական խնդիրների պատճառով Արարտը Պիզզելլիին վարձակալության հիմունքներով տվեց Ֆրանսիայի 5-դ դիվիզիոնում հանդես եկող Արարատ Իսսի-ին։

### Փյունիկ
6 ամիս անց Պիզզելլիի պայմանագիրը Արարատի հետ ավարտվեց և նա ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվեց Փյունիկ։ Փյունիկի հետ Պիզզելլին հաղթեց 2009 և 2010 թվականների Հայաստանի առաջնությունը և 2009, 2010 թվականների Հայաստանի գավաթը, ինչպես նաև 2010 թվականի սուպերգավաթը։ 2010 թվականի Հայաստանի առաջնության 10-րդ տուրի խաղը 100-րդն էր Պիզզելլիի համար Հայաստանի առաջնությունում։ Այդ մրցաշրջանում Պիզզելլին Գեվորգ Ղազարյանի հետ միասին դարձավ առաջնության լավագույն ռմբարկու։ 2011 թվականին առաջնության միջնամասում նա խփեց 6 գնդակ, սակայն տեղափոխվեց Մետալուրգ Դոնեցկ։

### Մետալուրգ Դոնեցկ
2011 թվականի հունիսին Պիզզելլին պայմանագիր կնքեց Դոնեցկի Մետալուրգի հետ։ Պիցելիի առաջին գոլը Մետալուրգի կազմում Չեռնոգորեցի դեմ էր, որը այդ խաղի միակ գնդակն էր։ Սակայն հետագայում, Մարկոսը, ինչպես որ խաղում էր Հայաստանի առաջնությունում և գոլեր խփում, չկարողացավ նույն կերպ շարունակել Դոնեցկում։

### Կուբան
2012 թվականի հունիսին Մարկոսը միացավ Կրասնոդարի Կուբանին։ 2011 թվականին կայացած Ռուսաստան-Հայաստան խաղի ժամանակ Կուբանի գլխավոր մարզիչն ասել էր, որ իրեն հետաքրքրում է Պիզզելլիի խաղը։

## Նվաճումներ
### Թիմային
 Արարատ Երևան
* Հայաստանի գավաթ։ 2008
 Փյունիկ
* Հայաստանի չեմպիոն։ 2009, 2010
* Հայաստանի գավաթ։ 2009, 2010
 Ակտոբե
* Ղազախստանի չեմպիոն։ 2014
### Անհատական
Հայաստանի առաջնության լավագույն ռմբարկու (3)։ 2007 (22 գոլ), 2008 (17 գոլ), 2010 (16 գոլ)

## Մասնագիտական ակումբային կարիերա

Աղբյուր ffa.am

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարկոս Պիզելլիի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 
* Մարկոս Պիզելլիի էջը և նրան վերաբորվող նորությունները SportArmenia-ի կայքէջում , , 

Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայից Հայաստան արտագաղթածներ
Կատեգորիա:Կուբանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատ-Արմենիայի ֆուտբոլիստներ