Մարի Նդիայե

**Մարի Նդիայե** (, ), ֆրանսիացի կին գրող, որն արժանացել է  Ֆեմինա մրցանակի 2001 թվականին Ռոզի Կարպեի համար և Գոնկուրյան մրցանակի 2009 թվականին «Երեք հզոր կանայք» ստեղծագործության համար։

## Կենսագրություն
### Ընտանիք և երիտասարդություն
Մարի Նդիայե, ծնվել է Պիտիվյեում, Դենիս-Պուասոն քոլեջի մոտ, Լուարեում, Փարիզից ավելի քիչ, քան հարյուր կիլոմետր հարավ, ֆրանսիացի մորից և սենեգալցի հորից։ Նրա ծնողները ծանոթացել են 1960-ականների կեսերին Իլ դը Ֆրանսում, երբ նրանք ուսանող էին։ Նրա հայրը վերադարձել է Աֆրիկա, երբ նա ընդամենը մեկ տարեկան էր։ Նրա մայրը՝ բնական գիտությունների պրոֆեսոր, ում ծնողները Բուսի հարթավայրում ֆերմերներ էին, հետևաբար Մարիին և նրա ավագ եղբորը՝ պատմաբան և նախկին նախարար Պապ Նդիայեին, միայնակ մեծացրեց,,։

### Սկիզբ՝ որպես գրող
Նա սկսել է գրել մոտ 12-13 տարեկանում։ 17 տարեկանում Սոյի Լականալ միջնակարգ դպրոցի վերջին կուրսի աշակերտուհին նրան նկատեց Ժերոմ Լինդոնը, Éditions de Minuit հրատարակության  տնօրենը, ով հրատարակեց իր առաջին աշխատանքը՝ «Ինչ վերաբերում է հարուստ ապագային»։ Այս աշխատության հրապարակումը բերեց նաև նրա հանդիպմանը այն տղամարդու հետ, ով կդառնա իր ամուսինը՝ ապագա գրող Ժան-Իվ Սենդրեյը, ով նրան ուղարկեց ընթերցողի նամակ, որին նա պատասխանեց։ Նրա առաջին աշխատանքով նա նաև կրթաթոշակ ստացավ Հռոմի  Վիլլա Մեդիչիում մեկ տարի սովորելու համար։

22 տարեկանում նա նորից տեսավ իր հորը Սենեգալում՝ Աֆրիկա կատարած առաջին ուղևորության ժամանակ։ Նա այս հանդիպումը նկարագրում է այսպես.

### 2000-ական թվականներ
2001-ից 2007 թվականներին, Մարին ապրել է իր ամուսնու  Ժան-Իվ Սանդրեյի և իր երեք երեխաների հետ մի գյուղում, որը գտնվում էր Ռեոլի քաղաքի կողքին, Ժիրոնդում, Գարոնի ափերին։

#### Մեկնում Բեռլին
*Les Inrockuptibles* ամսագրի կողմից 2009 թվականի օգոստոսի 30-ին հրապարակված հարցազրույցում նա հայտարարեց Սարկոզիի Ֆրանսիայի մասին. «Ես այս Ֆրանսիան հրեշավոր եմ համարում։ Այն փաստը, որ մենք ընտրել ենք Բեռլինում ապրելը վերջին երկու տարիներին, դրա հետ մեծ կապ ունի։ Մենք հեռացանք ընտրություններից անմիջապես հետո, հիմնականում Սարկոզիի պատճառով, թեև ես գիտակցում եմ, որ դա կարող է սնոբական հնչել։ Այս հսկողության և գռեհկության մթնոլորտն ինձ գարշելի է թվում... Բեսոնը, Հորտեֆոն, այս բոլոր մարդիկ, ես նրանց հրեշավոր եմ համարում»։

Այս հայտարարությունները առաջացրել են Սեն-Սեն Դենիի Ժողովրդական շարժման միության պատգամավոր Էրիկ Ռաուլի զայրույթը։ Նա գրեց մշակույթի նախարար Ֆրեդերիկ Միտերանին՝ խնդրելով նշել իր դիրքորոշումն այս հարցում և ինչ է պատրաստվում անել այս հարցի վերաբերյալ; Ռաուլը պնդում է, որ Գոնկուրյան մրցանակի դափնեկիրը պետք է հարգի «վերապահման պարտավորությունը» ֆրանսիական պետության նկատմամբ և զերծ մնա նրա ղեկավարների հասցեին որևէ քննադատությունից։ Նախարարը հրաժարվում է որոշել։ Այս առիթով իրավաբան Էոլասը Էրիկ Ռաուլին շնորհեց Բուսիրիսի մրցանակը, որը տրվում էր «իրավապես շեղող» հայտարարությունների համար, «պահուստի պարտականությունը» ակնհայտորեն չի վերաբերում գրական մրցանակների հաղթողներին, այլ միայն կոնկրետ դեպքերում՝ պետական ​​ծառայողների։ Էրիկ Ռաուլի հետ դիմակայության ժամանակ Ժողովրդական շարժման միության խոսնակ Դոմինիկ Պայլեն վերահաստատում է խոսքի ազատության իրավունքը։

Ձախերի վերադարձը իշխանության չի ազդարարում նրա վերադարձը Ֆրանսիա,։

### Վեպեր, թատրոն, կինո
Մարի Նդիայեն իր առաջին վեպը՝ *«Ինչ վերաբերում է հարուստ ապագային»*-ը հրատարակել է Éditions de Minuit հրատարակությունում, տասնյոթ տարեկանում։ *Գրական երկու շաբաթը* 1985 թվականին ընդգծել է, որ «նա արդեն մեծ գրող է։ Նա գտավ մի ձև, որը պատկանում է միայն իրեն՝ ասելու բաներ, որոնք պատկանում են բոլորին։» Այնուհետև եկավ *«Դասական կատակերգությունը»* (1987), 124 էջանոց ռոմանտիկ պատմություն, որը գրված է մեկ նախադասությամբ, *«Կինը գերանի վերածվեց»* (1989), *«Ընտանիքով»* (1991), *«Կախարդը»* (1996), *Հիլդա* (թատրոն, 1999), *«Նավաբեկյալը»* (1999), *«*Նախախնամություն*»*(2001)։

Նա ստացել է Ֆեմինա մրցանակը 2001 թվականին իր Ռոզի Կարպ վեպով առաջին փուլում՝ 12-ից 9 ձայնով։

Նրա «Հայրիկը պետք է ուտի» թատրոնի պիեսը, որը հրատարակվել է 2003 թվականին, գտնվում է Comédie-Française-ի երգացանկում։

Նա ստացավ 2009-ին Գոնկուրյան մրցանակը «Երեք հզոր կանայք» ստեղծագործության համար, վեպ, որն ի սկզբանե տպագրվել էր 15,000 օրինակով, բայց որը հանրության մոտ իր հաջողության շնորհիվ տասը վերատպումից հետո հասավ 440,000 ընդհանուր տպաքանակին,։

2011 թվականին նա հրատարակել է *Մեծ մարդիկ* (թատրոն), այնուհետև 2013 թվականին Լադիվինը, որը պատմում է երեք սերնդի կանանց տանջված ճակատագրի մասին, որոնց տատիկը սևամորթ էր։

2021 թվականին «Վրեժն իմն է»-ն թողարկվեց՝ արժանանալով քննադատությունների։

## Վեճ Մարի Դարյոսեկի հետ
1998 թվականին նա դուրս եկավ իր ռեզերվից՝ նամակ ուղարկելով լրատվամիջոցներին, որտեղ մեղադրում էր գրող Մարի Դարյեսեկին կեղծիքի մեջ։ Նրա խոսքով, վերջինս մեծապես ոգեշնչվել է երկու տարի առաջ լույս տեսած «Կախարդից»՝ գրելու իր երկրորդ վեպը՝ «Ուրվականների ծնունդը», ինչպես այն ժամանակ գրում էր Ազատագրում թերթը։

Այս մեղադրանքներին Մարի Դարյոսեկը պատասխանում է *«Ոստիկանությունը հաղորդում է»* գրական էսսեում, որտեղ նա իրեն համարում է «ստուգաբանության» զոհ։

## Անորոշության էսթետիկա
Մարի Նդիայեի կարծիքով՝ մեծ վեպը առաջին հերթին գեղագիտության, երաժշտականության, իսկ հետո հերոսների հոգեբանության մասին աշխատանքն է։ Նա ասում է. «Ես փնտրում եմ նախադասությունների երաժշտությունը, այն ստորգետնյա ներդաշնակությունը, որը բխում է երևակայության գրքից և որը տպավորություն է թողնում, որ այլ կերպ չէր էլ կարող գրվել[24]։»

Նա իրեն բնորոշում է որպես «երկիմաստության»  վիպասան։ Լրագրող և գրականագետ Հյուգո Պրադելը նրան նկարագրում է որպես «եզակի անհարմարությունների վիպասան»։ Նա գտնում է, որ այն միաժամանակ «իրատեսական է, մակագրված իր ժամանակին» և «միշտ ֆանտաստիկ կամ տարօրինակ բանի եզրին է, որը փոխում է իրականությունը, փոքր-ինչ խանգարում, տեղաշարժում է այն։ Մարի-Լոր Դելորմը նշում է, որ *Խոհարար* վեպում «անորոշությունը պահպանվում է ողջ պատմության ընթացքում»։ Մենք երբեք չգիտենք՝ պատմողի խոսքերը հավաստի են, թե՞ նա խելագարության մեջ է։

## Ստեղծագործություններ
### Վեպեր և նովելներ

* *Ինչ վերաբերում է հարուստ ապագային*, Minuit, 1985 
* *Դասական կատակերգություն*, P.O.L, 1987 
* *Կոճղի վերածված կինը*, Minuit, 1989 
* *Ընտանիքով*, Minuit, 1990 
* *Սեզոնային ժամանակ*, Minuit, 1994 
* *Կախարդը*, Minuit, 1996 
* *Նավաբեկյալը*, Flohic, 1999 
* *Ռոզի Կարպե*, Minuit, 2001 
* *Բոլոր ընկերներս* (նովելներ), Minuit, 2004 
* *Ինքնադիմանկար կանաչով*, Mercure de France, 2005 
* *Սիրտս նեղացել է,* Gallimard, 2007 
* *Երեք հզոր կին*, Gallimard, 2009 
* *Լադիվին* Gallimard, 2013 
* *Խոհարարը*, Gallimard, 2016 
* Վայրի կատվի քայլ (նովելներ), Flammarion / Musée d'Orsay, 2019 
* *Վրեժն իմն է*, Gallimard, 2021 

### Թատրոն
* *Հիլդա*, Minuit, 1999 
* *Հայրիկը պետք է ուտի*, Minuit, 2003 
* *Մարդկային ոչինչ*, Les Solitaires Intempestifs, 2004 
* *Օձերը*, Minuit, 2004 
* *Նախախնամություն*, Gallimard, 2007 (première édition : Comp'Act, 2001)
* *Մեծ մարդիկ*, Gallimard, 2011 
* *Վախենալ քեզնից քո բացակայության ժամանակ*, 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ