open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լևոն Մեհրաբյան

**Լևոն Մկրտչի Մեհրաբյան** (), հայ մանկագիր, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թիֆլիս քաղաքում։ 1912 թվականին ավարտել է Ներսիսյան դպրոցը և իրեն նվիրել մանկավարժական գործունեությանը։ Աշխատակցել է «Հոկտեմբերիկ», «Կարմիր ծիլեր» և «Հոկտեմբերյան սերունդ» պարբերականներին։

Նրա «Շեկլիկ Շեկո» և «Մանի» պիեսները երկար տարիներ խաղացվել են հայկական բեմերում։ Մահացել է 1954 թվականին։

## Երկեր
* Շեկլիկ Շեկո, Թիֆլիս, 1926, 26 էջ։
* Պետիկի դեղատոմսը, Երևան, Հայպետհրատ, 1941, 5 էջ։
* Պատկերազարդ գիրքը, Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 19 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ
Գևորգ Մեսյան

**Գևորգ Մնացականի Մեսյան** (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Դաղեթ Խաչեն (հետո՝ Վրացական ԽՍՀ Թեթրիծղարոյի շրջանում) ավանում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Թիֆլիսի հոգևոր սեմինարիայում։ 1909 թվականին ընդունվել և 1915 թվականին ավարտել է Պետրոգրադի նյարդահոգեբանական ինստիտուտը։ Այնուհետև երկար տարիներ ուսուցչություն է արել Թիֆլիսում։ Նրա առաջին գործերը տպագրվել են 1909 թվականից, «Հասկեր» ամսագրում։ Մահացել է 1937 թվականին։

## Մահ
Անհիմն բռնադատվել և 1937 թվականին գնդակահարվել է։ Հետմահու արդարացվել է։

## Գ. Մեսյանի երկերի մատենագրությունը
* Զարի, Թիֆլիս, տպարան «Հերմես», 1911, 48 էջ։
* Իմաստուն եզը, Թիֆլիս, տպարան «Հերմես», 1912, 31 էջ։
* Ոսկե պոզը, Թիֆլիս, Թիֆլիս, 1913, 16 էջ։
* Քավոր Գաբրիելը, Թիֆլիս, տպարան «Հերմես», 1913, 30 էջ։
* Բադալը, Թիֆլիս, 1926, 16 էջ։
* Խրճիթում, Թիֆլիս, 1926, 16 էջ։
* Վանիկը, Թիֆլիս, 1926, 16 էջ։
* Ճիթ-ճիթը, Թիֆլիս, 1927, 16 էջ։
* Մայրը, Թիֆլիս, 1927, 16 էջ։
* Ճուտիկը հրշեջ, 1929, 16 էջ։
* Մայրիկից վրեժ, Թիֆլիս, Թիֆլիս, 1929, 16 էջ։
* Միասին ու ջոկ-ջոկ, Թիֆլիս, 1929, 16 էջ։
* Վագրն ու կատուն, Թիֆլիս, 1929, 14 էջ։
* Մենք էլ ենք կառուցում, Թիֆլիս, Սախելգամի, 1933, 68 էջ։
* Պատմվածքներ, Թիֆլիս, Սախելգամի, տպարան Ա. Մյասնիկյանի անվան «Զարյա վոստոկա»-ի, 1936, 112 էջ։
* Մեր ծիծեռնակները, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 247 էջ։

## Գ. Մեսյանի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)
* Գ. Բելիխ, Լ. Պանտելեև, ՇԿԻԴ հանրապետությունը (վիպակ), Երևան, Պետհրատ, 1937, 411 էջ։
* Գ. Բելիխ, Լ. Պանտելեև, ՇԿԻԴ հանրապետությունը (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 487 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կիրակոս Գանձակեցի

**Կիրակոս Գանձակեցի** (), հայ պատմիչ և եկեղեցական գործիչ։

## Կենսագրություն
ծագումով Աղվանից էր.Ծնվել է «յաշխարհն Գանձակայ», ոչ բուն Գանձակում. «աշխարհն Գանձակայ» տարածքային-վարչական շատ ընդարձակ բաժանում էր, որն իր մեջ ընդգրկում էր նաև Արցախի մի քանի գավառ։

Մանուկ հասակում, 1209-1212 թվականներին հավանաբար, ուսումնառությունն սկսում է Մխիթար Գոշի՝ Նոր Գետիկի դպրոցում։ Կիրակոս Գանձակեցին այստեղ է մնացել, ըստ երևույթին, մինչև 1215-1216 թվականները։ Այնուհետև մեկնել է Խորանաշատ վանքի դպրոցը, որը հիմնադրել է Գոշի աշակերտ Հովհաննես Վանականը։

1225 թվականին Խորեզմի սուլթան Ջալալէդդինը ասպատակում է նաև Տավուշը, որտեղ էր Խորանաշատ վանքը։ Դրանից հետո հնարավոր չի լինում այնտեղ շարունակել կրթության գործը։ Հովհաննես Վանականը իր աշակերտների հետ տեղափոխվում է Լորուտ գյուղի մոտ փորել տված քարայրը և շարունակում է ուսուցանել։ Սակայն 1236 թվականին մոնղոլ Մոլար Նուինի հրոսակները հասնում են մինչև Տավուշ, գրավում այն և կողոպտում քարայր-դպրոցն ու այնտեղ ապաստանած ժողովրդին։ Նրանք ուսուցչապետ Հովհաննես Վանականին և նրա աշակերտներից մի քանիսին, այդ թվում և Կիրակոսին, գերեվարում են։ Մի քանի ամիս անց փրկագնով Հովհաննես Վանականը ազատվում է, իսկ Գանձակեցին անմիջապես դիմում է փախուստի։ Գերեվարության ժամանակ նա ծանոթանում է մոնղոլ-թաթարական սովորույթներին, կենցաղային մանրամասներին, մասամբ նաև լեզվին, որոնց վերաբերյալ հետագայում բավականին նյութ է հաղորդել իր «Պատմություն Հայոց» աշխատության մեջ։

1236 թվականին վերստին հաստատվում է Նոր Գետիկում։ Այստեղ մնում է երկար ժամանակ։ 1260 թվականին նա դեռևս այստեղ էր. այդ է վկայում վանքի վիմագիր արձանագրությունը։

Գանձակեցին պարբերաբար եղել է մերձակա կենտրոնական վանքերում, այդ թվում և Հաղպատում, որտեղ էլ Վարդան Արևելցուն խնդրել է գրել «Մեկնութիւն Երգոց երգոյն» աշխատությունը։

Կիրակոս Գանձակեցին մինչև կյանքի վերջը զբաղվել է մատենագիտական աշխատանքով։ Մահացել է 1271 թվականի աշնանը, հավանաբար Նոր Գետիկի վանքում, որտեղ էլ թաղվել է։

## Աշխատություններ
* Կիրակոս Գանձակեցի, Պատմութիւն Հայոց, աշխատասիրութեամբ Կ. Մելիք-Օհանջանեանի, Երեւան, 1961 

## Գրականություն
* Առաքելյան Վ. Դ., Կիրակոս Գանձակեցի (Մահվան 700-ամյակի առթիվ).- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1972, № 1 . էջ 48-62։
* John Andrew Boyle, Kirakos of Ganjak on the mongols,- Central Asiatic Journal, 1963, vol. 3. no. 3, pp. 200-214.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանձակի շրջանում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական վարդապետներ
Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Կոմպոզիցիա (այլ կիրառումներ)

**Կոմպոզիցիա** ( - կազմում, հորինում), հորինվածք, կառուցվածք։

Օգտագործվում է հետևյալ իմաստներով՝
*Կոմպոզիցիա (մշակույթ) - Գեղարվեստական ստեղծագործության կառուցվածքը, որը պայմանավորված է նրա բովանդակությամբ, ինչպես և բնույթով ու նշանակությամբ։
***[[Տարածական արվեստներ]]ում* կոմպոզիցիան միավորում է գեղարվեստական ձևի կառուցման միջոցները՝ տարածության և ծավալի իրական կամ պատրանքային ձևակազմում, սիմետրիա և ասիմետրիա, մասշտաբ, ռիթմ և համաչափություն, նրբերանգ և հակադրություն, հեռանկար, խմբավորում, գունային լուծում և այլն։
***[[Գրականություն|Գրականության]]* մեջ կոմպոզիցիան գրական ստեղծագործությունների բոլոր բաղադրամասերի կառուցվածքը, խմբավորումը, դասավորությունն ու փոխադարձ կապն է։
**Երաժշտական կոմպոզիցիան լայն առումով երաժշտական ստեղծագործությունն է, որպես ամբողջական դինամիկ երևույթ։
*Կոմպոզիցիա կոչվում է նաև երաժշտական, գեղանկարչական, քանդակագործական կամ գրաֆիկական ստեղծագործության, կոմպոզիտորի կամ նկարչի, քանդակագործի ստեղծագործության վերջնական արդյունքը։
*Կոմպոզիցիա է նաև արվեստների տարբեր տեսակներ միավորող գեղարվեստական բարդ ստեղծագործություն (գրական-երաժշտական կոմպոզիցիա)։
*Երաժշտական ուսումնական հատուկ առարկա՝ երաժշտական ստեղծագործություն, որի ուսուցումը սերտորեն կապված է երաժշտա-տեսական մյուս առարկաների՝ ներդաշնակագիտության, պոլիֆոնիայի, գործիքավորման, երաժշտական երկերի վերլուծական ուսումնասիմանը։
*Շախմատային կոմպոզիցիա - շախմատային խնդիրների և էտյուդների կազմումը։
*Կոմպազիցիա (մաթեմատիկական) - մաթեմատիկայում, այնպիսի գործողության ընդհանուր անվանումը, որը a և b տարրերից կազմում է երրորդ տարրը c=a*b։
Մեթյու Առնոլդ

**Մեթյու Առնոլդ** (, ), անգլիացի բանաստեղծ և արվեստի տեսաբան։

## Ստեղծագործություններ
Իր ստեղծագործություններում խստորեն քննադատել է «Վիկտորիական հասարակության ծաղկման» առասպելը։ 1849 թվականին հրապարակել է «Մոլորված խրախճանասերը» բանաստեղծությունների առաջին գիրքը 1852 թվականին՝ «Էմպեդոկլեսը էանայի վրա», 1867 թվականին՝ «Նոր պոեմներ» ժողովածուները։ Որպես քննադատ հանդես է եկել «Մշակույթ և անարխիա» (1869), «Գրականություն և դոգմա» (1873) էսսեներով, որոնցում բուրժուական քաղքենիական մտածողության պրոզաիզմին հակադրել է գեղեցկության, ճշմարտության, բարության գաղափարներով ներթափանցված գրականության դաստիարակչական բարձր նպատակը։

Հիմնական աշխատություններն են ՝ «Քննադատական էսսեներ» (1865-1888), «Մշակույթ և անիշխանություն» (1869), «Գրականություն և դոգմա» (1873)։ Կրթության ու մշակույթի տարածման մեջ տեսել է արդարության հիմքի վրա հասարակական հարաբերությունների վերակառուցման ուղին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Ջոն Քրոու Ռենսոմ

**Ջոն Քրոու Ռենսոմ** (*John Crowe Ransom*, ), ամերիկացի բանաստեղծ և քննադատ, «նոր քննադատություն» դպրոցի առաջատար տեսաբաններից ու գործիչներից մեկը։

Ինչպես «նորքննադատականների» մեծ մասը, հրաժարվել է քննել գրականությունը հասարակական, պատմա-մշակութային, կենսագրական հայեցակետից՝ կենտրոնանալով նախ և առաջ բանաստեղծական ներփակ «տեքստի»՝ որպես ինքնաբավ օրգանիզմի վերլուծության վրա, որի ընթացքում գործի է դրել մի շարք արգասավոր մասնավոր հնարքներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:1888 ծնունդներ
Կատեգորիա:1974 մահեր
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քննադատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Էդվարդ Մորգան Ֆորսթեր

**Էդվարդ Մորգան Ֆորսթեր** (*Edward Morgan Forster*, ), անգլիացի գրող։

Նշանավոր են նրա «Որտե՞ղ են վախենում մտնել հրեշտակները» (1905), «Ամենաերկար ճամփորդությունը» (1907), «Տեսարանով սենյակը» (1908), «Ճամփորդություն դեպի Հնդկաստան» (1924) վեպերը։ Գրել է նաև նովելներ, գրական-քննադատական էսսեներ, «Վեպի հայեցակետերը» (1927) պատմա-գրականագիտական ուսումնասիրությունը, որտեղ պաշտպանել է ռեալիզմն ընդդեմ մոդեռնիզմի։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1879 ծնունդներ
Կատեգորիա:1970 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆենտեզի գրողներ
Լանչխութ

**Լանչխութ** (), քաղաք Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզում, համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը՝ ։

## Պատմություն
Քաղաքի կարգավիճակ Լանչխութը ստացել է 1961 թվականին, իսկ մինչ այդ ուներ ավանի կարգավիճակ։ 1930-1990 թվականներին Վրացական ԽՍՀ Լանչխութի շրջանի վարչական կենտրոնն էր։

## Բնակչություն
1989 թվականին Լանչխութում բնակվում էր 9021 մարդ։ 2014 թվականի դրությամբ բնակչությունը կրճատվել էր մինչև 6395։

## Տրանսպորտ
Լանչխութում գտնվում է Թբիլիսի- Բաթում երկաթուղու հերթական կայարանը։ Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։

## Տնտեսություն
Արդյունաբերություն (1973)՝ թեյի կշռաբաժման ֆաբրիկա, պահածոների գործարան, կաթնա-մսամթերքի կոմբինատ, աղյուսի և կղմինդրի գործարան։

## Սպորտ
Քաղաքում գտնվում է Գուրիա ֆուտբոլային ակումբը, որը 1987 թվականին մասնակցել է ԽՍՀՄ ֆուտբոլի չեմպիոնատում։

## Հայտնի անձինք
Լանչխութ քաղաքում ծնվել է Նոյ Ժորդանիան, իսկ Լանչխութի շրջանի Մամաթ գյուղում՝ Էդուարդ Շևարդնաձեն։

## Քույր քաղաքներ
*  Քոդի, ԱՄՆ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լանչխութի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ
Վահան Միրաքյան (բանաստեղծ)

**Վահան Աղաբեկի Միրաքյան** (), հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շուլավեր (հետո՝ քաղաքատիպ ավան Շահումյան, Վրացակամ ԽՍՀ Մառնեուլի շրջանում) գյուղում։ 1873 թվականին սովորել է Սանահինի Սուրբ Աստվածածին վանքի դպրոցում, 1880-1886 թվականներին՝ արհեստավորաց դպրոցում։ 1888 թվականին ավարտել է Գորիի ուսուցչական սեմինարիան։

1889 թվականից ուսուցչություն է արել Շուլավերում, Ջալալօղլիում, Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, Նուխիում, Նոր Նախիջևանում, Թիֆլիսում։

1924 թվականին փոխադրվել է Երևան։ Աշխատել է Ձերժինսկու անվան դպրոցում որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։

Նրա առաջին բանաստեղծությունը՝ «Երեք վարդ», լույս է տեսել 1887 թվականին, «Աղբյուր» ամսագրում (Թիֆլիս)։ Միրաքյանի «Լալվարի որսը» պոեմի առաջին անգամ տպագրվել է 1901 թվականին, «Մուրճ» ամսագրում։ Այդ պոեմը թարգմանվել է ռուսերեն (1942), պարսկերեն։ «Լալվարի որսը» պոեմի հիման վրա գրվել է պիես, օպերա, ստեղծվել գեղարվեստական կինոնկար։ Վ. Միրաքյանը գրել է նաև «Մանուշի հարսանիքը», «Նոր գյուղի շեմքին», «Խոզարածի կինը» պիեսները։ Մահացել է Թբիլիսիում, թաղվել է Երևանում։

## Երկերի մատենագիտություն
* Առանց լարերի (բանաստեղծություններ), Թիֆլիս, տպարան Վրաց. հրատ. ընկ., 1897, 64 էջ (Այս գիրքը լույս է տեսել **Միր Կոնո** ստորագրությամբ)։
* Լալվարի որսը (պոեմ, արտատպված «Մուրճ» ամսագրից), Թիֆլիս, տպարան Վրաց. հրատ. ընկ., 1901, 78 էջ։
* Նոր գյուղի շեմքին (պիես չորս պատկերով), այս պիեսն արժանացել է գյուղատնտեսական գեղարվեստական գրականության մրցանակին, Երևան, Պետհրատ, 1927, 46 էջ։
* Մանուշի հարսանիքը (պիես), Երևան, Պետհրատ, 1927, 30 էջ։
* Խոզարածի կինը (դրամա 5 գործողությամբ, գյուղական կյանքից), Երևան, Պետհրատ, 1928, 51 էջ։
* Լալվարի որսը (պոեմ), Երևան, Պետհրատ, 1929, 76 էջ։
* Լալվարի որսը (պոեմ), Երևան, Պետհրատ, 1935, 73 էջ։
* Լալվարի որսը (պոեմ), Երևան, Պետհրատ, 1936, 74 էջ։
* Սև կաթը (պատմվածք), Ե. Պետհրատ, 1938, 59 էջ։
* Լալվարի որսը (պոեմ), Երևան, Հայպետհրատ, 1948, 77 էջ։
* Լալվարի որսը (պոեմ), Երևան, Հայպետհրատ, 1953, 64 էջ։
* Լալվարի որսը (պոեմ), Երևան, «Հայաստան», 1967, 95 էջ։
* Հայ դասականների գրադարան։ Սմբատ Շահազիզ, Հովհաննես Հովհաննիսյան, Ալեքսանդր Ծատուրյան, Վահան Միրաքյան, Երկեր (հատորում տպագրվել է Վահան Միրաքյանի «Լալվարի որսը» պոեմը), Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 640 էջ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Գարեգին Մելոյան

**Գարեգին Գրիգորի Մելոյան** (), հայ արձակագիր, բանաստեղծ, գրականագետ, թարգմանիչ, մանկավարժ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ Հինգ տարեկան հասակում զրկվել է մորից։ 1895 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Անդրկովկաս։ Գարեգինը տեղավորվել է Էջմիածնի սուրբ Գայանե վանքին կից որբանոցում։ 1907 թվականին ավարտել է Գևորգյան ճեմարանի լսարանական բաժինը։ 1907 թվականից էլ սկսել է զբաղվել մանկավարժական աշխատանքով, որ տևել է 32 տարի։ Միաժամանակ աշխատել է Թիֆլիսի «Կարմիր աստղ»  օրաթերթի խմբագրությունում որպես պատասխանատու քարտուղար, «Մարտակոչի» խմբագրությունում՝ որպես գրական բաժնի վարիչ, «Նոր աշխարհ» ամսագրի խմբագրությունում՝ որպես քարտուղար և ոճաբան։ Որոշ ժամանակ դասախոսել է Թիֆլիսի համալսարանի հեռակա բաժնում։ Գրել է «Պետրոս Դուրյանը և իր քնարը» ուսումնասիրությունը, որից մի հատված տպագրվել է «Արշավի» 1938 թվականի թիվ 4-ում։ Գարեգին Մելոյանի գեղարվեստական գործերից՝ «Վերածնված Պետոն» (հատված վեպից) տպագրվել է «Լուսաբացի» 1928 թվականի թիվ 2-ում, «Արևելյան լեգենդը»՝ նույն հանդեսի 1929 թվականի թիվ 3-ում։ Մահացել է Թբիլիսիում։

## Թարգմանություններ (ռուսերենից)

* Կազիմիր Տետմայեր, Հաղթանակ, Թիֆլիս, տպարան «Կուլտուրա», 1912, 42 էջ։
* Գ. Վ. Պլեխանով, Պատմության մատերիալիստական ըմբռնումը, Թիֆլիս, տպարան պոլիգրաֆ դպրոցի, 1928, 168 էջ։
* Ալեքսանդր Պուշկին, Բորիս Գոդունով, Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 98 էջ։
* Ալեքսանդր Պուշկին «Ծաղիկը», «Սիրիր», «Ձմեռվա երեկո», «Սև շալ», «Դևեր», «Գյուղը»։
* Լև Տոլստոյ «Կանաչ ձողիկ»։
* Մաքսիմ Գորկի «Մրրկահավի երգը», «Բազեի երգը», «Սկսնակ գրողներին», 1920։
* Ջեկ Լոնդոն «Արյունախանձ վրեժխնդրություն»։
* Էմիլ Վերհարն «Աշուն», «Հին հեքիաթ»։
* Վիկտոր Հյուգո «Դիրքերի վրա»։

## Գարեգին Մելոյանի կենսագրական ակնարկներ
* Ադամյան Արշավ (երաժշտագետ), 1884 թվական։
* Գուլակյան Արմեն - 1899 թվական։
* Գրիգորիս Աղթամարցի։
* Ալիխանյան Իսահակ - 1876 թվական։
* Ռոմանոսի մասին։
* Բերոյան «Իմ համառոտ կենսագրությունն ու բեմական գործունեությունը»։
* Աբելյան Ալեքսանտի։
* Թադևոս Հայրապետի Ավդալբեգյան։
* Հարությունյան Արշակ - 1869-1936 թվականներ։
* Առաքելյան Համբարձում - 1855-1918 թվականներ։
* Դարյան Արմենյան-1883 թվական։
* Աբով Գևորգ։
* Հարությունյան Իսահակ-1863-1928 թվականներ։
* Դանիել Վարուժան։
* Մարի Բերոյան«Իմ համառոտ կենսագրությունը»։
* Գալստյան Վահան - 1888 թվական։
* Գուլազյան Օլգա։
* Դանիելյան Հայկանուշ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
221

Հանդիսանում է 3-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 220-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 220 և 222 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
231

Հանդիսանում է 3-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 230-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 230 և 232 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
241

Հանդիսանում է 3-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 240-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 240 և 242 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
298

Հանդիսանում է 3-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 290-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 297 և 299 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
281

Հանդիսանում է 3-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 280-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 280 և 282 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
271

Հանդիսանում է 3-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 270-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 270 և 272 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Ավրելիանոսի բանակը սկսում է իր արշավանքը։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
261

Հանդիսանում է 3-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 260-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 260 և 262 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
251

Հանդիսանում է 3-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 250-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 250 և 252 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
280

Հանդիսանում է 3-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 270-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 279 և 281 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Խոսրով Կոտակ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
274

Հանդիսանում է 3-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 270-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 273 և 275 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Դեկտեմբերի 30 - Փելիքս I, Հռոմի Պապ 269 թվականի հունվարի 5-ից մինչ 274 թվականի դեկտեմբերի 30-ը

## Ծանոթագրություններ
275

Հանդիսանում է 3-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 270-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 274 և 276 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Սեպտեմբերի 25 - Ավրելիանոս, Հռոմի կայսր 270-ից առ 275 թթ.

## Ծանոթագրություններ
399

Հանդիսանում է 4-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 390-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 398 և 400 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
390

Հանդիսանում է 4-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 380-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 389 և 391 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
302

Հանդիսանում է 4-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 300-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 301 և 303 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
311

Հանդիսանում է 4-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 310-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 310 և 312 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* 311 - 312 - հայ-հռոմեական ռազմական ընդհարումներ։

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Գալերիոս, Հռոմեացի կայսր

## Ծանոթագրություններ
313

Հանդիսանում է 4-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 310-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 312 և 314 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Ապրիլի 1 - Դիոկղետիանոս, հռոմի կայսր

## Ծանոթագրություններ
380

Հանդիսանում է 4-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 370-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 379 և 381 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
321

Հանդիսանում է 4-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 320 և 322 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Պարթևական Կարենի պահլավ տոհմի տանուտեր և նախարար Պերոզամատի որդի Կամսարը իր ողջ ընտանիքով տեղափոխվում է իր հեռավոր ազգական և Մեծ Հայքի արքա Տրդատ Գ Մեծի մոտ։
* Մեծ Հայքի թագավոր Տրդատ Գ Մեծը և Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Լուսավորիչը մեկնեցին Հռոմ՝ դաշինք կնքելու նպատակով։

### Մարտ
* Մարտի 7 - Կոստանդիանոս Ա Մեծ կայսրը Բյուզանդական կայսրությունում կիրակին հայտարարում է հանգստի օր

## Ծնունդներ
* Հուլիսի 3 - Վալենտինիանոս I (մհ․ 375), Հռոմի կայսր (364-375):

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
323

Հանդիսանում է 4-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 322 և 324 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Հռոմի կայսր Կոստանդիանոս Մեծը Դակիայում պարտության է մատնում գոթական և սարմատյան ցեղերին։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
325

Հանդիսանում է 4-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 324 և 326 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Մայիսի 19 - Նիկիա քաղաքում հրավիրվեց առաջին տիեզերաժողովը, որտեղ ընդունվեց Նիկիական հանգանակը։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
329

Հանդիսանում է 4-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 328 և 330 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ներսես Ա Մեծ, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 353 թվականից (վ. 373)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
330

Հանդիսանում է 4-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 329 և 331 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Մայիսի 11 - Կոստանդիանոս Ա Մեծ կայսրը իր մայրաքաղաքը Հռոմից տեղափոխեց Բյուզանդիոն, որը նրա պատվին վերանվանվեց Կոստանդնուպոլիս։

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Տրդատ Գ, Մեծ Հայքի արքա

## Ծանոթագրություններ
370

Հանդիսանում է 4-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 360-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 369 և 371 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
351

Հանդիսանում է 4-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 350-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 350 և 352 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
332

Հանդիսանում է 4-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 330-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 331 և 333 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
379

Հանդիսանում է 4-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 370-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 378 և 380 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
341

Հանդիսանում է 4-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 340-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 340 և 342 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Վրթանես Ա կաթողիկոս

## Ծանոթագրություններ
347

Հանդիսանում է 4-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 340-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 346 և 348 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հովհան Ոսկեբերան, Կոստանդնուպոլսի պատրիարք, աստվածաբան, քրիստոնյա եկեղեցու հայրապետ, քրիստոնյա ընդհանրական եկեղեցու սուրբ։
* հունվարի 11-ին՝ Թեոդոսիոս I, Հռոմի կայսր (մ. 395 թ.);
* Հովհան Ոսկեբերան՝ Կոնստանդնուպոլսի արքեպիսկոպոս (մ. 407 թ.)։ 
* Հիերոնիմոս՝ Աստվածաշնչի թարգմանիչ (մ. 420 թ.)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
499

Հանդիսանում է 5-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 490-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 498 և 500 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
403

Հանդիսանում է 5-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 400-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 402 և 404 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
412

Հանդիսանում է 5-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 410-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 411 և 413 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
490

Հանդիսանում է 5-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 480-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 489 և 491 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

Մովսես Խորենացի, Ոսկեդարի մտավոր ու քաղաքական գործիչ, պատմահայր, թարգմանիչ, վարդապետ, ճգնավոր, «Պատմություն Հայոց» աշխատության հեղինակ։
421

Հանդիսանում է 5-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 420-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 420 և 422 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
484

Հանդիսանում է 5-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 480-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 483 և 485 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Ծաղիկի ճակատամարտ, գարուն 
* Դվինի ճակատամարտ (484), գարուն
* Վարայրվարոյնի ճակատամարտ, գարուն
* Ոքաղե ամրոցի ճակատամարտ, գարուն
* Արծաթի ճակատամարտ, գարուն
* Երեզի ճակատամարտ, ամառ 
* Շտեա գյուղի ճակատամարտ, ամառ 
* Նվարսակի հաշտություն
* Վաչագան Բարեպաշտի գահակալման սկիզբ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
432

Հանդիսանում է 5-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 430-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 431 և 433 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
482

Հանդիսանում է 5-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 480-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 481 և 483 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Գարուն - Ներսեհապատի ճակատամարտ։ 
* Ճարմանայի ճակատամարտ, պարսիկների հաղթանակը։

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Սահակ Բ Բագրատունի, հայոց մարզպան 481-482։

## Ծանոթագրություններ
442

Հանդիսանում է 5-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 440-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 441 և 443 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
480

Հանդիսանում է 5-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 470-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 479 և 481 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
452

Հանդիսանում է 5-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 450-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 451 և 453 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Հովսեփ Ա Հողոցմեցի - Ամենայն հայոց կաթողիկոս 440 թվականից (ծ. անհայտ)

## Ծանոթագրություններ
366

Հանդիսանում է 4-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 360-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 365 և 367 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
470

Հանդիսանում է 5-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 460-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 469 և 471 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
599

Հանդիսանում է 6-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 590-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 598 և 600 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
*Մարտի 17 - Ալի իբն Աբի Տալիբ, առաջին շիա իմամը (վ. 661)։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
502

Հանդիսանում է 6-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 500-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 501 և 503 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
511

Հանդիսանում է 6-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 510-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 510 և 512 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
589

Հանդիսանում է 6-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 580-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 588 և 590 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
543

Հանդիսանում է 6-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 540-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 542 և 544 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
552

Հանդիսանում է 6-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 550-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 551 և 553 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
561

Հանդիսանում է 6-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 560-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 560 և 562 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
537

Հանդիսանում է 6-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 530-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 536 և 538 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
528

Հանդիսանում է 6-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 520-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 527 և 529 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
577

Հանդիսանում է 6-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 570-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 576 և 578 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
602

Հանդիսանում է 7-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 601 և 603 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
699

Հանդիսանում է 7-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 698 և 700 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Սեպտեմբեր 5 - Աբու Հանիֆա, արաբ մուսուլման իրավագետ և աստվածաբան, սուննի իսլամի 4 իրավագիտական դպրոցներից մեկի՝ հանիֆիականության հիմնադիր։ (վ. 767)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
611

Հանդիսանում է 7-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 610-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 610 և 612 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
621

Հանդիսանում է 7-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 620-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 620 և 622 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
631

Հանդիսանում է 7-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 630-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 630 և 632 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
641

Հանդիսանում է 7-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 640-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 640 և 642 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Եզր Ա Փառաժնակերտցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 630 թվականից (ծ. անհայտ)

## Ծանոթագրություններ
690

Հանդիսանում է 7-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 680-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 689 և 691 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
651

Հանդիսանում է 7-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 650-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 650 և 652 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
661

Հանդիսանում է 7-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 660 և 662 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

* Հունվարի 27 - Ալի իբն Աբի Տալիբ, առաջին շիա իմամը (ծ. 599)
* Ներսես Գ Տայեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 641 թվականից (ծ. անհայտ)

## Ծանոթագրություններ
671

Հանդիսանում է 7-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 670-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 670 և 672 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
669

Հանդիսանում է 7-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 668 և 670 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
*Հուստինիանոս Բ Ռինոտմետոս, բյուզանդական կայսր
*Գրիգոր II, Հռոմի Պապ (վ. 731)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
612

Հանդիսանում է 7-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 610-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 611 և 613 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
626

Հանդիսանում է 7-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 620-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 625 և 627 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
634

Հանդիսանում է 7-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 630-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 633 և 635 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
644

Հանդիսանում է 7-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 640-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 643 և 645 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
799

Հանդիսանում է 8-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 790-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 798 և 800 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
790

Հանդիսանում է 8-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 780-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 789 և 791 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Ստեփանոս Ա Դվնեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 788 թվականից (ծ. անհայտ)

## Ծանոթագրություններ
780

Հանդիսանում է 8-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 770-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 779 և 781 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ահմադ իբն Հանբալ, արաբ մուսուլման իրավագետ և աստվածաբան, սուննի իսլամի 4 իրավագիտական դպրոցներից մեկի՝ հանբալիականության հիմնադիր։ (մ. 855)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
702

Հանդիսանում է 8-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 700-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 701 և 703 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
711

Հանդիսանում է 8-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 710-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 710 և 712 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Ապրիլի 27 - Պիրենեյան թերակղզու արաբական նվաճումներ․ Թարիկ իբն Զիյադի գլխավորած 7000-անոց մուսուլմանական զորքն անցավ Ջիբրալթար և սկսեց արաբական արշավանքները Պիրենեյան թերակղզում։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
721

Հանդիսանում է 8-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 720-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 720 և 722 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
775

Հանդիսանում է 8-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 770-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 774 և 776 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Արձնիի ճակատամարտ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Սիոն Ա Բավոնեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 767 թվականից (ծ. անհայտ)
* Սեպտեմբերի 14՝ Կոստանդին V, Բյուզանդական կայսրության (ծ. 718)

## Ծանոթագրություններ
731

Հանդիսանում է 8-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 730-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 730 և 732 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
*Փետրվարի 11 - Գրիգոր II, Հռոմի Պապ (ծ. 669)

## Ծանոթագրություններ
741

Հանդիսանում է 8-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 740-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 740 և 742 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Դավիթ Ա Արամոնեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 728 թվականից (ծ. անհայտ)

## Ծանոթագրություններ
751

Հանդիսանում է 8-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 750-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 750 և 752 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
761

Հանդիսանում է 8-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 760-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 760 և 762 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
740

Հանդիսանում է 8-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 730-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 739 և 741 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Թյուրքալեզու խազարները զանգվածորեն ընդունում են հուդայականությունը որպես համացեղային կրոն
* Սեպտեմբեր - Դայսան գետը հեղեղում է Միջագետքի Ուռհա (Եդեսիա) քաղաքը, ամբողջովին կործանվում են քաղաքի ցածրադիր շրջանները
* Հոկտեմբերի 26 - ավերիչ երկրաշարժ Կ. Պոլսում, բազմաթիվ զոհեր և ավերածություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
750

Հանդիսանում է 8-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 740-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 749 և 751 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Լևոն III- Հռոմի պապ, Սրբազան Հռոմի կայսր 795-816 թթ.

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
719

Հանդիսանում է 8-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 710-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 718 և 720 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
729

Հանդիսանում է 8-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 720-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 728 և 730 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
748

Հանդիսանում է 8-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 740-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 747 և 749 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Մուշեղ Մամիկոնյան (Գրիգոր Մամիկոնյանի եղբայր) դառնում է Հայոց իշխան (ծննդյան թիվը անհայտ – 753)

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
712

Հանդիսանում է 8-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 710-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 711 և 713 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Օ նո Յասումարոն ավարտում է Կոձիկի ճապոնական տարեգրությունը, որը լեգենդների ժողովածու է։ Այդ գրքում է առաջին անգամ նկարագրվում Սումո մարզաձևը։
* Արաբները գրավում են իսպանական Տալավերա դե լա Ռեինա և Սիդոնիա քաղաքները։
* Խորասանի փոխարքա Քութայբա իբն Մուսլիմը գրավում է Խորեզմին պատկանող Խիվա քաղաքը։
* Արևելքում արաբական զորքերը հասնում են մինչ  Ինդոս գետը։
* Ստեփանոս Սյունեցին թարգմանում է Նեմեսիոս Եմեսացու «Յաղագս բնութեան մարդոյ» աստվածաբանական երկը։

## Ծնունդներ
* Դու Ֆու (712-770), չին բանաստեղծ։
* Թեոդորիխ IV (712-737), ֆրանկների թագավոր (721—737 թվականներ) Մերովինգների հարստությունից։

## Մահեր
* Ջաբիր իբն Զեյդ (7-րդ դար - 712), մուսուլման աստվածաբան, տաբուին` Մուհամմադ մարգարեի հետևորդներից, իսլամի երրորդ ուղղության՝ Իբադիսի հիմնադիրներից։
* Օմար իբն Աբու Ռաբիա (644-712), արաբ լիրիկական պոետ։ Պոեզիայի «օմար» ուղղության հիմնադիրը։

## Ծանոթագրություններ
747

Հանդիսանում է 8-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 740-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 746 և 748 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ապրիլի 2 - Կառլոս Մեծ,  768-814 թվականներին Ֆրանկական թագավորության թագավոր

## Մահեր
* Գենեսիոս-Տիմոթեոս, Պավլիկյան շարժման առաջնորդ 717-ից

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 100

**Մ.թ.ա. 100**, մ.թ.ա. 1-ին դարի առաջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 90-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 101 և մ.թ.ա. 99 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Լուկիոս Կալպուրնիոս Պիզոն Ցեզոնինոս ստացեց քվեստորի կոչոխմը

## Ծնունդներ
* Կորնելիուս Նեպոս - Հին հռոմեացի պատմագիր

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Հասցեի տարածքի դասավորության պատահականացում

__TOC__

**Address space layout randomization** (**Հասցեների տիրույթի պատահական դասավորվածությունը** (ՀՏՊԴ)) համակարգչային անվտանգության մեթոդ է, որն ընդգրկում է տվյալների տիրույթների պատահական կազմակերպված դասավորվածությունները, սովորաբար ներառելով կատարվող ծրագրի սկզբնական կոդը, ինչպես նաև գրադարանների, դինամիկ հիշողության և ստեկի դիրքերը պրոցեսների հասցեների տիրույթում։

## Առավելություններ
Հասցեների տիրույթի պատահականությունը խանգարում է հարձակվողին գուշակել նպատակային հասցեները։ Օրինակ՝ այն հարձակվողները, որոնք փորձում են աշխատեցնել return-to-libc-ն, պետք է տեղադրեն կատարվելու ենթակա կոդը, այն դեպքում, երբ ստեկում shellcode իրականացնող հարձակվողները պետք է սկզբում գտնեն ստեկը։

## Տես նաև

*Buffer overflow protection

Կատեգորիա:Տեղեկատվական անվտանգություն
757

Հանդիսանում է 8-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 750-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 756 և 758 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Հարություն Միրիմանյան

**Հարություն Միրիմանյան** (), հայ թարգմանիչ, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1870 թվականին։ Զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով։ Հայերենից թարգմանել է վրացերեն, վրացերենից հայերեն։ Հ. Միրիմանյանը դեռևս 19-րդ դարի վերջերին ձեռնամուխ է լինում Շոթա Ռուսթավելու «Վագրենավորի» արձակ թարգմանությանը։ Այդ գործում նրան օգնել է Գեորգի Ծերեթելին։ Նա վրացերենից հայերեն է թարգմանել նաև Ակակի Ծերեթելու «Բաշի Աչուկին», Իլյա Ճավճավաձեի «Օթարանց այրին» և այլ գործեր։ Հայերենից վրացերեն է թարգմանել «Սասունցի Դավիթը» (տողացի), Գևորգ Դոդոխյանի բանաստեղծությունները։ Մահացել է Վրացական ԽՍՀ Կասպիի շրջանի Ախալքալաքի գյուղում։

## Հ. Միրիմանյանի կատարած թարգմանությունները (վրացերենից)

* Շոթա Ռուսթավելի, Ընձենավորը (արձակ, կրճատ թարգմանություն), Թիֆլիս, տպարան Մ. Դ. Ռոտինյան, 1896, 78 էջ։
* Դանիել Ճոնքաձե, Սուրամի բերդը (վիպակ), Երևան, Պետհրատ, 1929, 102 էջ։
* Սանդրո Շանշիաշվիլի, Պատմվածքներ, Թիֆլիս, Սախելգամի, 1930, 61 էջ։
* Շիո Արագվիսպիրելի, Պատմվածքներ, Ե., Պետհրատ, 1931, 38 էջ։ Բովանդակությունը՝ Մեղավորը ես չեմ; Այս է մեր կյանքը; Ինչ զզվանքով է նայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1870 ծնունդներ
Կատեգորիա:1956 մահեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Վրացերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կարեն Միքայելյան

**Կարեն (Գերասիմ) Սարգսի Միքայելյան** (), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ Պարբերական մամուլին աշխատակցել է **Կ. Հզորյան** և **Հզորունի** ծածկանուններով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Վերին Ագուլիս գյուղաքաղաքում։ Սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, 1905 թվականից Մոսկվայի համալսարանում (ազատ ունկընդիր), ապա Ենայի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ 1910-1912 թվականներին եղել է Մոսկվայում լույս տեսնող «Գարուն» ամսագրի խմբագրական կազմում։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո աշխատել է Ազգությունների գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի հայկական գործերի կոմիսարիատում։ 1925-1927 թվականներին որպես Հայաստանի Կարմիր խաչի ընկերության և ՀՕԿ-ի պատվիրակության անդամ մեկնել է Եվրոպա և ԱՄՆ։ Մահացել է 1942 թվականին։

## Երկեր
* Զրկանքի հույզեր (պատմուածքներ եւ պատկերներ), գիրք Ա, Թիֆլիս, 1907, 214 էջ։ 
* Ձմռան երեկոյ, Մոսկուա, 1912, 152 էջ։
* Անմահական կայծ, 1924, Մոսկվա
* Գյուղական հեռախոս, 1926, Փարիզ
* Հայ ժողովրդական հարստություններն արտասահմանում, Մոսկվա, 1928, 72 էջ։ 
* Majestic, Ամերիկյան կարճ պատմվածքներ, 1928, Մոսկվա
* Գույների կռիվը, Մոսկվա, 1929, 148 էջ։ 
* Կեցցեն հաղթվածները, Երևան, 1961, 215 էջ։

### Թարգմանություններ (ռուսերենից)

* Ուայլդ Օսկար, Եսասեր հսկան, Թիֆլիս, տպարան «Հերմես», 1911, 16 էջ։
* Ուայլդ Օսկար, Եսասեր հսկան, Մոսկվա,1920, 16 էջ։
* Ուայլդ Օսկար, Հեքիաթներ, Մոսկվա, 1920, 176 էջ։
* Երջանիկ պրինցը (հեղինակ՝ Օսկար Ուայլդ), 1920, Մոսկվա
* Անձնվեր բարեկամը (հեղինակ՝ Օսկար Ուայլդ), 1920, Մոսկվա
* Նշանավոր Ռոկետը (հեղինակ՝ Օսկար Ուայլդ), 1920, Մոսկվա
* Սոխակն ու վարդը (հեղինակ՝Օսկար Ուայլդ), 1920, Մոսկվա
* Հեքիաթներ (հեղինակ՝ Օսկար Ուայլդ), 1920, Մոսկվա
* Պատանի արքան (հեղինակ՝ Օսկար Ուայլդ), 1924, Մոսկվա
* Գնացքը փրկող աղջիկը (հեղինակ՝ Կորդելիա), 1924, Մոսկվա
* Սկզբում վիրաբույժ, ապա մի քանի նավերի կապիտան Լեմյուել Գուլիվերի ճանապարհորդությունները դեպի աշխարհի այլևայլ երկրներ (հեղինակ՝ Ջոնաթան Սվիֆտ), 1934, Երևան
* Սկզբում վիրաբույժ, ապա մի քանի նավերի կապիտան Լեմյուել Գուլիվերի ճանապարհորդությունները դեպի աշխարհի այլևայլ երկրներ (հեղինակ՝ Ջոնաթան Սվիֆտ), 1950, Երևան
* Ջոնաթան Սվիֆտ, Սկզբում վիրաբույժ, ապա մի քանի նավերի կապիտան Լեմյուել Գուլիվերի ճանապարհորդությունները դեպի աշխարհի և այլ երկրներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 436 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Անգլերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Արշավիր Մխիթարյան

**Արշավիր Վահանի Մխիթարյան** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1940 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Բուլանըխի գավառի Շերվանշեխ գյուղում։ 1930 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ուսումնարանը և երեք տարի ուսուցչություն արել Ապարանի շրջանի Ալիքուչակ (հետո՝ Քուչակ) գյուղում։ 1938 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1941 թվականին «Գրիգոր Նարեկացի» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1937-1942 թվականներին դասախոսել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտում։ 1944-1956 թվականներին եղել է Լենինականի Մ. Նալբանդյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պրոռեկտորը և հայ գրականության ամբիոնի վարիչը։ Մահացել է Լենինականում։ ԽՄԿԿ անդամ 1945 թվականից։

## Ա. Մխիթարյանի երկերի մատենագրություն
* Գրիգոր Նարեկացի, Տաղեր։ Տեքստի թարգմանությունը, ներածությունն ու ծանոթագրությունները՝ Արշավիր Մխիթարյանի, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 128 էջ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Մարմնամարզ

«**Մարմնամարզ»**, 1911 թվականից մինչև 1914 թիվը Շավարշ Քրիսյանի խմբագրությամբ Կ. Պոլսում լույս տեսած մարզական թերթը, որը Օսմանյան կայսրության առաջին սպորտային պարբերականն էր։ Ամսագիրը դադարեց հրատարակվել 1914 թվականին, իսկ պարբերականի հիմնադիր Շավարշ Քրիսյանը դարձավ Մեծ եղեռնի զոհերից։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մարզական պարբերականներ
Հոգիների աճուրդ

**Հոգիների աճուրդ** (), Հայերի ցեղասպանության մասին նկարահանված առաջին ֆիլմը։ Ռեժիսորն է Օսկար Ափֆելը։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1919-ի փետրվարի 16-ին, Նյու Յորքի «Պլազա» հյուրանոցում։

Ֆիլմը նկարահանվել է Հայոց ցեղասպանության ականատես չմշկածագցի Արշալույս Մարտիկանյանի «Հոշոտված Հայաստան» փաստագրական հուշագրության հիման վրա։ Գլխավոր դերակատար է ընտրվում հենց Արշալույս Մարտիկանյանը։

## Ցուցադրություն
[250px|մինի|ձախից|կադր ֆիլմից,<br />աջից երկրորդը [Արշալույս Մարտիկանյանն է]]
ձախից|250px
Ֆիլմն առաջին անգամ ցուցադրվել է հայ-սիրիական օգնության ամերիկյան կոմիտեի անդամներ Օլիվեր Հարիմանի և Ջորջ Վանդերբիլթի հովանավորությամբ։ Ցուցադրությանը ներկա են եղել Նյու Յորքի շուրջ 7000 ականավոր անձինք, տոմսի արժեքը եղել է տասը դոլար։ Մեծ քաղաքներում՝ Նյու Յորքում, Սան Ֆրանցիսկոյում, Լոս Անջելեսում կինոնկարի յուրաքանչյուր պրեմիերայից հետո հանդիպումներ են կազմակերպվել տեղի վերնախավի և Մարտիկանյանի հետ։

Ընդհանուր առմամբ, ֆիլմը ցուցադրվել է ԱՄՆ 23 նահանգների մեծ քաղաքներում, Լատինական Ամերիկայի մի շարք երկրներում, նաև՝ Կուբայում և ամենուր բացառիկ հաջողություններ է ունեցել։ «Հոգիների աճուրդը» Մեծ Բրիտանիա է բերվել 1919-ի դեկտեմբերին և ենթարկվել է պետական գրաքննության։ Երկար բանակցություններից հետո Սքոթլանդ Յարդի համաձայնությամբ ցուցադրվել է 1920-ի հունվարի 20-ին թագավորական Ալբերտ Հոլում և շարունակվել մոտ երեք շաբաթ, որից հետո դադարեցվել է։ Երկրորդ գրաքննությունից հետո կրճատվել է չորս տեսարան, ապա նորից ցուցադրվել։ Որոշ ժամանակ անց ֆիլմի ցուցադրությունը մեկընդմիշտ դադարեցվում է և հանվում «պրոկատից»։ 1920-ական թվականների սկզբին ինչպես ամերիկյան, այնպես էլ բրիտանական գրադարաններից գրաքննության ենթարկվեց և հանվեց նաև «Հոշոտված հայրենիք» գիրքը, վերաշարադրվեցին գերմանացի սպաների հակամարդկային արարքներին վերաբերող էջերը։

## Փաստեր ֆիլմի մասին

Ավելի քան ութսուն տարի կինոյի պատմաբանները փնտրել են «Հոգիների աճուրդ» ֆիլմի ինը ժապավենները, սակայն որևէ հետք չեն գտել։ Կա վարկած, որ նիտրատի հիմքով պատրաստված այդ հազվագյուտ ժապավենները ջրասույզ են եղել դեպի Բաթումի նավահանգիստ շարժվող խորտակված նավի հետ, կամ որ դրանք գողացվել ու ոչնչացվել են Բաթումում։ Ժապավենի ամբողջական տարբերակը՝ 85 րոպե տևողությամբ, ցավոք, չի պահպանվել, և միայն 1994 թվականին արգենտինահայ Էդուարդ Գոզանլյանի ջանքերով հայտնաբերվել է ժապավենից մի հատված, որի մի օրինակը պահպանվում է Հայոց Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի ֆոնդում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1919 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Կատեգորիա:1910-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Պարագվայ

**Պարագվայ** (իսպաներեն՝ Paraguay, գուարանի՝ Paraguái), պետություն Հարավային Ամերիկայում։ Հարավ-արևմուտքում սահմանկցում է Արգենտինայի հետ, հյուսիս-արևմուտքում՝ Բոլիվիայի, իսկ արևելքում և հյուսիս-արևելքում՝ Բրազիլիայի հետ։ Պարագվայը ցամաքով շրջապատված երկիր է։

## Բնական պաշարներ
Ընդերքում կան ուրանի, երկաթի ոչ մեծ քանակով հանքավայրեր։
Կլիման արևադարձային է։ Գետային ցանցը խիտ է, խոշոր գետերն են Պարանան ու Պարագվայը։ Երկրի տարածքի 50%-ից ավելին զբաղեցնում են մշտադալար անտառները։ Կենդանական աշխարհը հարուստ է, բնորոշ են գետակինճը, զրահակիրը, կատվառյուծը։ Շատ են թռչունները։

Հնագույն ժամանակներից երկրի տարածքում բնակվել են հնդկացիների տարբեր ցեղեր։ 16-րդ դարի 1-ին կեսին Պարագվայի տարածքը գաղութացրել են իսպանացիները։ Երկիրն անկախություն է ձեռք բերել 1811 թվականին՝ Ամերիկայի իսպանական գաղութների անկախության պատերազմի ընթացքում։

## Բնակչություն
Երկրի հիմնական բնակիչները պարագվայցիներն են։ Բնակվում են նաև գերմանացիներ, բրազիլացիներ, արգենտինացիներ, իտալացիներ և այլք։ Խոշոր քաղաքներն են Ասունսյոնը, Սյուդադ դել Էստեն, Էնկարնասիոնը։

Տնտեսության հիմքը անասնապահությունն ու անտառային տնտեսությունն են։ Համաշխարհային շուկայում մսի և անտառանյութի հիմնական մատակարարներից է։ Երկրագործության մեջ օգտագործվում է հողատարածքի միայն 3%-ը։

## Արտադրություն
3 %-ը, հիմնականում՝ Պարագվայ և Պարանա գետերի հովիտները։ Մշակում են եգիպտացորեն, ցորեն, բատատ, ծխախոտ, թեյ։
Կան տեքստիլ, ծխախոտի, շաքարի, ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների արտադրության ձեռնարկություններ։

Պարագվայի ժողովրդական արվեստում (ժանյակներ, կավե արձանիկներ, անոթներ, արծաթե և պղնձե զարդեր) զուգորդված են իսպանացիների և հնդկացիների ազգային ավանդույթները։ Պահպանվել է նաև բուն հնդկացիների արվեստը (դրոշմազարդ անոթներ, երկրաչափական նախշերով հյուսածո պայուսակներ, փետուրներով զարդեր)։

## Վարչական բաժանում

## Տես նաև
* Հարավային Ամերիկայի երկրների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հայկական Հանրագիտարան

Կատեգորիա:Դեպի ծով ելք չունեցող երկրներ
Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի երկրներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Պարագվայ