Բերքին Էլվանի մահ

**Բերքին Էլվան** (1999 հունվարի 5 - 2014 մարտի 11), 15-ամյա տղա, ով 2013 թվականի հունիսին Թուրքիայում տեղի ունեցած հակակառավարական ցույցերի ժամանակ Ստամբուլում ոստիկանի կողմից արձակված արցունքաբեր գազից վիրավորվել է գլխի շրջանում։ Մահացել է 2014 թվականի մարտի 11-ին: Ընտանիքը ներկայացնող փաստաբանները հայտարարել են, որ Էլվանի վիճակը վատթարացել է նրա կյանքի վերջին շաբաթվա ընթացքում, տղայի մարմնի քաշը 45 կգ-ից իջել է 16 կգ։ Բերքինի մահից հետո սկսվել են զանգվածային ցույցեր։ 

Նրա հայրը Թոքաթից էր, իսկ մայրը՝ Թունջելիից։

## Իրադարձություններ

2013 թվականի հունիսի 16-ին Բերքին Էլվանը գտնվում էր այն թաղամասում, որտեղ բողոքի ակցիաներ էին անցկացվում Գեզի զբոսայգում՝ Ստամբուլի Օքմեյդանըի իր տան մոտ։ Այդ օրը մայրը ցանկացել է գնալ հաց գնելու, սակայն Բերքինն ասել է, որ փողոցներում չափազանց վտանգավոր է, իսկ քանի որ ինքը երիտասարդ է, անհրաժեշտության դեպքում կկարողանա ավելի արագ վազել: Տնից դուրս գալուց հետո ավելի ուշ նա գլխի շրջանում վիրավորվել է ոստիկան Ֆաթիհ Դալգալըի արձակած արցունքաբեր գազի արցունքում։ Էլվանը կոմայի մեջ է ընկել և մահացել 269 օր անց՝ 2014 թվականի մարտի 11-ին: Մարտի 12-ին Ստամբուլում տեղի է ունեցել նրա հուղարկավորությունը, որին ներկա էին հազարավոր մարդիկ: Նա թաղվել է Ստամբուլի Ֆերիքյոյ գերեզմանատանը:

## Հետաքննություն և դատավարություն
2014 թվականի մարտի 12-ին ոստիկանության չորս աշխատակիցներ ցուցմունք են տվել Գեզիում բողոքի ցույցերի ժամանակ Բերկին Էլվանին վիրավորելու գործով շարունակվող հետաքննության շրջանակներում։ Ընդհանուր առմամբ, ոստիկանության 18 աշխատակիցներ ցուցմունք են տվել որպես կասկածյալներ հետաքննության ընթացքում: Մեղադրող կողմը երեք տարի ուսումնասիրել է տեսախցիկների ձայնագրությունները, մինչև որ կարողացել է պարզել ոստիկան Ֆաթիհ Դալգալըի ինքնությունը և նրան պատասխանատվության ենթարկել: 2017 թվականի ապրիլի 6-ին նա ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության չկանխամտածված սպանության համար, սակայն դատարանը որոշել է Դալգալըին ձերբակալելու հրաման չտրամադրել։ 2020 թվականի փետրվարի 3-ին ժանդարմերիան հրապարակել է զեկույց, որում ասվում էր, որ Էլվանը մասամբ մեղավոր է եղել իր մահվան համար, քանի որ գտնվում էր բողոքի ցույցերի տարածքում: 2021 թվականին ևս երկու լսումներից հետո, Դալգալըն դատապարտվել է 16 տարի 8 ամիս ազատազրկման, սակայն դատարանը ձեռնպահ է մնացել Դալգալըին կալանավորելու որոշում կայացնելուց:

## Թաղման արարողություն և հուղարկավորություն
Էլվանի մահից հետո Շիշլի Օքմեյդանըի շրջանի գերեզմանատներից մեկում տեղի է ունեցել թաղման արարողությունը, որին ներկա են եղել տասնյակ հազարավոր մարդիկ: Տղայի մարմինը հինգ ժամ քայլելով տանելուց հետո տեղափոխել են Ֆերիքոյի գերեզմանատուն։ Երբ Էլվանի մարմինը տեղափոխել են գերեզմանատուն, նրան հանել են դիակառքից և տարել դագաղը ուսերի վրա:

## Արձագանքներ
*Աբդուլահ Գյուլ - «Ես շատ տխուր էի, երբ տեսա այս լուրը առավոտյան հեռուստատեսությամբ: Երբ այս միջադեպը տեղի ունեցավ, նա 14 տարեկան էր։  Այսօր իմացա, որ նա մահացել է։ Ցավակցում եմ նրա ընտանիքին: Ես կիսում եմ նրանց ցավը»։
*ԴԻՍԿ - ««Հացն ու հույսը վստահված են Թուրքիայի ժողովրդին» ասելու համար, 2014 թվականի մարտի 12-ին, ժամը 12-ին «մեր աշխատանքն ու ջանքերը» մի կողմ կդնենք, ուր էլ որ լինենք, կկանգնենք ու հրաժեշտ կտանք Բերքինին: Բերքին Էլվանն անմահ է.. մենք նրան չենք մոռանա..․»։
* Հուսեյն Ավնի Մութլու - «Մենք կորցրինք Բերքին Էլվանին, ով երկար ժամանակ պայքարում էր իր կյանքի համար։ Թող Տերը ողորմի նրան, և ես իմ ցավակցությունն եմ հայտնում նրա հարգարժան ընտանիքին և մերձավորներին»։
* Քեմալ Քըլըչդարօղլու - «Մեր երեխաներից ևս մեկը միացավ Գեզիի նահատակների քարավանին»։
* Հալիթ Էրգենչ - «Խնդրում եմ, մի րոպե սպասիր։ Ոչ թե դու, այլ քո խիղճը: Այո, դու. իսկապես կարո՞ղ ես նայել այդ աչքերին: Իրո՞ք..»
* Դևլեթ Բահչելի - «Բերքինը կորուստ է բոլորիս համար, տխրություն և ընդհանուր ցավ՝ բոլորի համար։ Նրա երիտասարդ մարմինը չդիմացավ իր վրա դրված բեռին»։
* Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան - «Մահացած Բերքինի մայրը անիծվեց»։

Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է, որ Էլվանը ահաբեկչական կազմակերպության անդամ է։ Էրդողանի կողմնակիցները հայտարարել են, որ էլվանն իրեն ագրեսիվ է պահել։ Հայտնի է, որ Բերքինը համաձայն չէր կառավարության գործողությունների հետ: 

2014 թվականի մարտին մաոիստ ապստամբները հարձակվել են Թունջելիի ոստիկանական բաժանմունքի վրա՝  ի պատասխան Էլվանի սպանության։

### Բողոքի ցույցեր
Էլվանի մահից հետո բողոքի ցույցեր են սկսվել Թուրքիայի ողջ տարածքում՝ Ադանայում, Ադըյամանում, Անթալիայում, Անկարայում, Արդահանում, Բուրսայում, Բոլուում, Չորում-Դյուզջեում, Էդիրնեում, Գազիանթեփում, Ստամբուլում, Իզմիրում, Քոնյայում, Հաթայում, Մալաթիայում, Սիվասում, Շանլըուրֆայում, Շըրնաքում, Քայսերիում, Թունջելիում, Թոքաթում, Զոնգուլդաքում և ամբողջ աշխարհում այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են Նյուրնբերգը, Լոնդոնը, Փարիզը, Վիեննան, Հելսինկին, Ստրասբուրգը, Ստոկհոլմը, Նյու Յորքը, Բոստոնը, Վաշինգտոնը, Ամստերդամը, Բարսելոնան, Բիլեֆելդը, Բեռլինը, Բրյուսելը, Հաագան, Դրեզդենը, Դույսբուրգը, Ֆրանկֆուրտը, Համբուրգը, Քյոլնը, Լոզանը, Լիսաբոնը, Ռոտերդամը, Շտուտգարտը, Վարշավան, Սիեթլը և Տորոնտոն:

2014 թվականի ապրիլի 23-ին Ստամբուլի Էյուփսուլթան քաղաքում տեղի ունեցած ազգային ինքնիշխանության և երեխաների օրվա պաշտոնական միջոցառման ժամանակ երեք երեխաներ, ովքեր պաստառ էին պահում և վանկարկում էին «Բերքին Էլվանը անմահ է» կարգախոսները, ոստիկանության կողմից ձերբակալվել են․ միևնույն պահին Ստամբուլի նահանգապետ Հուսեյին Ավնի Մութլուն բեմում էր՝ ուսանողներին մրցանակներ հանձնելու համար։ Հայտնի է դարձել, որ երեք երեխաների ձերբակալությունից հետո այդ տարածքում ևս մեկ երեխա է ձերբակալվել: Նույն օրը՝ ապրիլի 23-ին Սամսունում տեղի ունեցած տոնակատարության ժամանակ, անվտանգության ուժերը դուրս են բերել արարողության տարածքից և ձերբակալել այն մարդուն, ով արարողությանը մտել էր պաստառը ձեռքին։

### Հարձակում Ստամբուլի դատարանի շենքի վրա

2015 թվականի մարտի 31-ին Ժողովրդա-հեղափոխական կուսակցության/ազատագրման ճակատի (DHKP-C) երկու անդամներ մտել են Ստամբուլի արդարադատության պալատ և պատանդ վերցրել պետական դատախազ Մեհմեթ Սելիմ Քիրազին, որը հետաքննում էր Բերքին Էլվանի գործը: Հանցագործները սպառնացել են սպանել դատախազին ևւ ոստիկանությանը փոխանցել պահանջների ցանկը։ Միջադեպը շարունակվել է մոտ 9 ժամ և վերածվել բախման ակցիայի մասնակիցների և թուրքական անվտանգության ուժերի միջև։ Արդյունքում դատախազն ու հանցագործները սպանվել են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1999 ծնունդներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված անձինք
Կատեգորիա:Սպանված երեխաներ
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում մահացածներ