Ասմաթ Բեգում

**Ասմաթ Բեգում** (, ), Միրզա Ղիաս Բեգի կինը, մողոլների կայսր Ջահանգիրի վարչապետը և կայսրուհի Նուր Ջահանի մայրը, որը եղել է կայսրի թիկունքում կանգնած ուժը։ Ինչպես նաև կայսրուհի Մումթազ Մահալի հորական տատը, որի համար կառուցվել է Թաջ Մահալը:

## Ընտանիք
Ասմաթ Բեգումը Միրզա Ալա-ուդ-Դաուլա Աքա Մուլլայի դուստրն էր և նշանավոր Աղա Մուլլա տոհմի անդամ։ Իմաստուն, կիրթ, կայացած և բարձր արժեքներով տիկին է եղել։ Եղբայր՝ Իբրահիմ Խանը Ջահանգիր կայսեր օրոք ծառայել է որպես Բենգալի կառավարիչ։

## Ամուսնություն
Ամուսնացել է պարսիկ ազնվական Միրզա Ղիաս Բեգի հետ՝ Թեհրանի պարսիկ ազնվական Խվաջե Մոհամմադ-Շարիֆի կրտսեր որդին և Խորասանի նահանգապետի վեզիրը։ Զույգը միասին յոթ երեխա է ունեցել՝ Մոհամմադ Շարիֆը, Իբրահիմ Խանը, Իթիկադ Խանը, Մանիջա Բեգումը, Ասաֆ Խանը, Սահլիան և Մեհր-ուն-Նիսան (հետագայում՝ կայսրուհի Նուր Ջահան)։

Անհայտ պատճառներով Ղիաս Բեգը և նրա ընտանիքը 1576 թվականինդարձել են հեղափոխության զոհ և շուտով նրանց համար անտանելի հանգամանքներ են առաջացել իրենց հայրենիքում՝ Պարսկաստանում: Ագրայում կայսր Աքբարի արքունիքի բարենպաստ պայմաններից ելնելով՝ ընտանիքը որոշել է գաղթել Հնդկաստան։ Ղիաս Բեգը դարձել է վստահելի նախարար Աքբարի և նրա որդու՝ Ջահանգիրի օրոք և իր ծառայությունների համար արժանացել է «Իթիմադ-ուդ-Դաուլահ» («Պետության սյուն») կոչմանը։

1607 թվականին *ամիրաուլ-ումարայում* որպես *դիվան* ծառայելու ժամանակ՝ Ղիաս Բեգը մեղադրվել է 50․000 ռուփի գումարի յուրացման մեջ, ինչը հանգեցրել է դատարանում նրա կոչման և կարգավիճակի նվազմանը։ 1611 թվականին Ասմաթ Բեգումի երկրորդ դուստրը՝ Մեհր-ուն-Նիսան հանդիպել է Ջահանգիրի հետ *Միենա բազար* պալատում: Կայսրը անմիջապես ամուսնության առաջարկ է արել նրան և ամուսնացել են նույն տարում։ Այս ամուսնությունը դարձյալ հանգեցրել է Ասմաթ Բեգումի և Ղիաս Բեգի ընտանիքի կարողության կտրուկ աճին։ Ղիաս բեգին զգալի պաշտոնի բարձրացում է տվել *մանսաբը* և 1611 թվականին նշանակվել է ողջ տիրապետության *[[վեզիր]]*։ Նրանց որդիներ Ասաֆ Խանը և Իթիկադ Խանը նույնպես բարձր պաշտոններ և *մանսաբներ* են ստացել կայսրությունում։

## Քաղաքական դերը մողոլների արքունիքում
Մեհն ուն Նիսան («Նուր Ջահան» անվանումը նրա ամուսնությունից հետո) դարձել է Ջահանգիրի ամենասիրելի և ազդեցիկ կինը և ամուսնությունից հետո ստանձնել է գահի իրական իշխանությունը: Նուր Ջահանը ձևավորել է մի խմբակցություն, որը հայտնի է եղել որպես *խունտա*, որը ներառել է իր ընտանիքի անդամներին և նրա խորթ որդի արքայազն Խուրրամին (ապագա կայսր Շահ Ջահան)։ Խմբակցությունը, որը գլխավորել է Նուր Ջահանը վերահսկողության տակ է վերցրել կառավարությունը, քանի որ Ջահանգիրը կախվածություն է ձեռք բերել ափիոնից և ալկոհոլից։

Ասմաթ Բեգումը իմաստուն և համբերատար խորհրդատու է եղել, այդ կերպ նա դարձել է *խունտայի* «սնուցող կենտրոնը»։ Նաև հայտնի է, որ քաղաքականապես ակտիվ դեր է ստանձնել արքունիքի գործերում և եղել է Նուր Ջահանի խորհրդական։ Այնուամենայնիվ նա առավել հայտնի է նրանով, որ հորինել է հայտնի վարդի օծանելիքը, որը կոչվում է «Jahangiri-itr», որը Ջահանգիրի կողմից նկարագրվել է որպես իր թագավորության բացահայտում։

## Մահ
աջից|մինի|225x225փքս|Ասմաթ Բեգումի դամբարանը՝ իր ամուսնու՝ Միրզա Ղիաս Բեգի հարևանությամբ։
Մահացել է 1621 թվականի հոկտեմբերին Ագրայում։ Նրա մահից հետո նրա փեսան ՝ Ջահանգիրը, որը շատ էր սիրում նրան, գրել է՝ «առանց չափազանցության, այդ ժամանակ ոչ մի մայր չէր կարող համեմատվել նրա հետ բնավորության մաքրության, իմաստության և կատարելության հետ, դրանք կանանց զարդերն են և ես նրան գնահատել եմ ոչ պակաս, քան իմ սեփական մայրիկը»։

Մահը մեծ հարված է եղել նրա ընտանիքի համար։ Կնոջ մահից սրտացավ՝ Ղիաս Բեգը նույնպես մահացել է մի քանի ամիս անց՝ 1622 թվականի հունվարին։ Ասմաթ Բեգումը թաղվել է իր ամուսնու դամբարանում՝ Ագրայում գտնվող «Իթիմադ ուդ Դաուլա» դամբարանում, որը պատվիրել է նրա դուստրը՝ Նուր Ջահանը, իր ծնողների համար։ Նուր Ջահանը, որն անչափ նվիրված է եղել ծնողներին՝ մեծ գումարներ է ծախսել դրա կառուցման համար։

## Ժամանակակից մշակույթում
* Ասմաթ Բեգումը Ուշա Ջոնի *«Անհայտ սիրեկանը և այլ կարճ պատմություններ»* (1961) վեպի կերպար է։
* Ինդու Սունդարեսանի *«Քսաներորդ կինը»* (2002) պատմական նովելի, ինչպես նաև *«Վարդերի տոնը»* (2003) սիքվելի գլխավոր հերոսն է։
* Թանուշրի Փոդերի *«Նուր Ջահանի դուստրը»* պատմավեպի առանցքային կերպարն է (2005):
* Սուպարնա Մարվահը մարմնավորել է Ասմաթ Բեգումին «Սիյաասատ» էպիկական դրամայում

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
* 

Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ