open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մատեուս Սոլանո

**Մատեուս Սոլանո (**1981թ., մարտի 20 ), բրազիլացի դերասան։

Նա հայտնի է բրազիլական հեռուստանովելներում, հեռուստասերիալներում և ֆիլմերում իր կերտած կերպարներով։ Բրազիլական կինոարտադրության ոլորտում իր դեբյուտից մինչ օրս Սոլանոն նկարահանվել է ավելի քան մեկ տասնյակ հեռուստանովելներում։ Նա հայտնի է Viver a Vida, Gabriela, Amor à Vida  և այլ հեռուստավելաներում իր մարմնավորած կերպարներով։ Նա արժանացել է մի շարք պարգևների, ինչպես նաև անվանակարգերի, ինչպիսիք են Melhores do Ano, Nickelodeon Kids' Choice Awards (բրազիլական տարբերակ), Troféu Imprensa և այլն։ 2013 թվականին նա մարմնավորել  է Ֆելիքս Խուրիի կերպարը քննադատների կողմից հավանության արժանացած Amor à Vida հեռուստանովելում։

## Կենսագրություն
Մատեուսը ծնվել է Բրազիլիայի մայրաքաղաք Բրազիլիայում։ Վաղ պատանեկության տարիներին նա արդեն աշխատում էր փոքր ծառայություններում։ Փնտրելով իր անձնական անկախությունը և ներդրումներ կատարելով իր դերասանական կարիերայում՝ նա միայնակ տեղափոխվեց Վաշինգտոն, այնուհետև՝ Լիսաբոն, Պորտուգալիա։ Որոշ ժամանակ անց նա վերադարձավ մոր հետ Ռիո դե Ժանեյրոյում ապրելու։ Նա ուսում ստացավ Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի Դաշնային համալսարանի կատարողական արվեստի ֆակուլտետում։

Նա բրազիլացի դերասանուհիներ Ջուլիանա Կարնեյրո դա Կունյայի և Գաբրիելա Կարնեյրո դա Կունյայի զարմիկն է։

## Ստեղծագործական կյանք
Սոլանոյի կարիերան սկսվել է 2003 թվականին 22 տարեկանում, երբ նա նկարահանվել է Linha Direta-ի դրվագներից մեկում։ 2004 թվականին նա նկարահանվել է Um Só Coração հեռուստատեսային մինի սերիալում, որտեղ նա մարմնավորել է Գուստավո Գոմեսին։ 2005 թվականին նա նկարահանվել է Գլորիա Պերեսի A Diarista սերիալում։ 2007 թվականին Սոլանոն առանձնահատուկ ելույթ ունեցավ Paraíso Tropical-ում։ 2009 թվականին նա մարմնավորել է երկվորյակներ Միգելին և Խորխեին Viver a Vida-ում։ Հեռուստանովելայում նկարահանվել են Թաիս Արաուժոն, Խոսե Մայերը, Ալին Մորաեսը, Բարբարա Պազը, Լիլիա Կաբրալը։ 2012 թվականին նա կերտել է Գաբրիելա հեռուստասերիալի գլխավոր դերերից մեկը՝ մարմնավորելով Մունդինյո Ֆալկաոյին։ 2013-ին նա մարմնավորեց խաբեբա, չար և զայրացած Ֆելիքս Խուրիի կերպարը Amor a Vida-ում։ Հեռուստանովելում իր ցուցաբերած կատարյալ պրոֆեսիոնալիզմի շնորհիվ նա մի քանի պարգևների է արժանացրել։ 2016 թվականին նա պատրաստվում է նկարահանվել Liberdad-ում՝ տանելով Խոսե Մարիա Ռուբիոյի դերը։

## Անձնական կյանք
2008 թվականին նա ամուսնացել է դերասանուհի Պաուլա Բրաունի հետ։ 2010 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ծնվել է զույգի առաջին դուստրը՝ Ֆլորան։ 2015 թվականի մայիսի 1-ին ծնվել է զույգի երկրորդ երեխան՝ Բենջամինը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ոսկան Երևանցի (տպագրատուն)

«**Ոսկան Երևանցի**», հայկական տպագրատուն։

## Պատմություն
Ստեղծվել է 1994 թվականին Երևանում։ Հինադիր-տնօրենը եղել է Մեխակ Տեր-Սարգսյանը։ 2004 թվականին տնօրեն է դարձել Մհեր Սարգսյանը։

Տպագրում է դասագրքեր, գեղարվեստական, պատմական, մասնագիտական, գրական, գունավոր ալբոմներ, բուկլետներ, բրոշյուրներ։

Տպագրատան առավել ուշագրավ հրատարակություններից են Վարդան Արևելցու «Ճառք ներբողեանք» (2000), Է. Տիգրանյանի «Հայ ճարտարապետների գործունեությունը Անդրկովկասում (XIX դարի վերջ–XX դարի սկիզբ)» (2003), Ա. Աղասյանի «Հայ կերպարվեստի զարգացման ուղիները XIX–XX դարերում» (2009) աշխատությունները, Հ. Թումանյանի «Ընտրանին» (2010), Հ. Սահյանի «Երկեր չորս հատորով» (հ. 1, 2..., 2011, 2014...) և «Ընտրանի» (2012) ժողովածուները, Հ. Ղուկասյանի «Ոսկան Երևանցի» պատմավեպը (2012) և այլն։

2002 թվականին «Ոսկան Երևանցի» տպագրատունն արժանացել է «Ոսկե աստղ» միջազգային մրցանակի։

## Արտաքին հղումներ
* «Ոսկան Երևանցի» տպագրատան էջը Յութուբում

Կատեգորիա:Հայկական տպարաններ
Բազմաօղակ շրջան

[thumb|right|300px|[Վալհալա (խառնարան)|Վալհալա շրջանը Յուպիտեր մոլորակի արբանյակ Կալիստոյի վրա, լուսանկարը կատարվել է *[[Վոյաջեր 1]]* կայանից]]
**Բազմաօղակ շրջան** (նաև **բազմաօղակ հարվածային շրջան**), հարվածային բնույթ ունեցող խառնարաններ, որոնք պարունակում են մի քանի համակենտրոն տոպոգրաֆիկ օղակներ։ Բազմաօղակ շրջանը կարող է նկարագրվել որպես հսկայական հարվածային խառնարան, որը շրջապատված է շրջանաձև լեռնաշղթաներով, որոնք շրջապատում են խառնարանի կենտրոնական մասը։ Բազմաօղակ շրջանը կարող է ծավալվել մի քանի հազար քառակուսի կիլոմետր տարածքում։

Հարվածային խառնարանը, որն ունի ավելին քան 290 կմ-ն է անվանվում է *շրջան*.:
[thumb|right|300px|Երկրի արբանյակ [Լուսին|Լուսնի վրա Արևելյան ծովը]]

Բազմ օղակաձև ավազանները հարվածային խառնարանների ամենամեծ, ամենահին, հազվագյուտ և ամենաքիչ հասկացվածներից են։ Կան տարբեր տեսություններ, որոնք բացատրում են բազմաօղակ շրջանի ձևավորումը, սակայն ներկայումս կոնսենսուս չկա։

## Օրինակներ
* Մեքսիկայում գտնվող Չիկշուլուբ խառնարանը ունի բավարար չափեր, համարվելու համար բազմաօղակ խառնարան
* Յուպիտերի արբանյակ, Գանիմեդի, վրա գտնվող Անուբիս խառնարանը,
* Սատուրնի արբանյակ, Դիոնեի, Էվանդեր խառնարանը,
* Մերկուրիի, Կալորիս շրջանը, որը շրջապատված է Կալորիս լեռներով,
* Երկրի Լուսնի Արևելյան ծովը,
* Յուպիտերի արբանյակ, Կալիստոյի, վրա գտնվող Վալհալա խառնարանը։

## Տես նաև
* Հարվածային խառնարան
* Իմպակտ իրադարձություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Transition from complex craters to multi‐ringed basins on terrestrial planetary bodies: Scale‐dependent role of the expanding melt cavity and progressive interaction with the displaced zone
* Retracing the origins of a massive, multi-ring crater

Կատեգորիա:Խառնարաններ
Կատեգորիա:Մոլորակագիտություն
Թռիչք 222 (ֆիլմ)

**«Թռիչք 222»** ֆիլմը նկարահանվել է 1985 թվականին ռեժիսոր Սերգեյ Միքայելյանի կողմից «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում։
Սյուժեի հիմքում ընկած է սոցիալիստական և կապիտալիստական հասարակարգերի անհաշտ պայքարը։ Ֆիլմում արծարծվում է դասալիքների և հայրենիքից հեռացողների թեման և դրա հետ կապված տեղեկատվական պատերազմն ու քարոզչական առճակատումը։ Սյուժեն հիմնված է իրական դեպքի վրա, որը տեղի է ունեցել 1979 թվականի օգոստոսի 24-27-ը «Աերոֆլոտ» ՍՈՒ-316 չվերթով հայրենիքից հէռանալ ցանկացող խորհրդային պարուսույցների, ամուսնացած զույգի՝ Ալեքսանդր Գոդունովի և Լյուդմիլա Վլասովայի հետ։ Ֆիլմերի դիտման մասշտաբով երրորդ տեղը գրավեց խորհրդային Միությունում՝ 1986 թվականին՝ 35,3 միլիոն դիտող։

## Ֆիլմի ստեղծման պատմություն
Դերերի մեծ մասը, այդ թվում՝ գլխավորը, կատարել են ոչ պրոֆեսիոնալ դերասաններ։ Ֆիլմում նկարահանվել են նաև մարդիկ, ովքեր հեռու էին կինոյից, օրինակ՝ Լարիսա Պոլյակովան սրտաբանական կենտրոնում լաբորանտ էր, մյուս դերակատարը  վաճառող էր, կար էքսկուրսավար, թատրոնի գանձապահ, դռնապան, ատաղձագործ, մեխանիկական տեխնիկ, պետի տեղակալ, ԽՍՀՄ առագաստանավային թիմի բժիշկ և կոլտնտեսության նախագահի տեղակալ՝ Մոսկվայի մարզից։ Օդանավը, որի վրա ծավալվում են հիմնական իրադարձությունները, ԻԼ-62Մ-ն էր՝ ԽՍՀՄ-86524 գրանցման համարով (գործարան՝ 3242321), կառուցվել է 1982 թվականին։ Նկարահանումների ժամանակ պատկանում էր Միջազգային օդային հաղորդակցությունների կենտրոնական տնօրինության Շերեմետևոյի միացյալ ավիացիոն ջոկատին (ЦУМВС):
thumb|250px|left|Ֆիլմում նկարահանված ԻԼ-62Մ ինքնաթիռը

## Սյուժե
Գեղասահքի բալետի մենակատար Իրինա Պանինան հյուրախաղերի էր մասնակցում Նյու Յորքում թատերախմբի կազմում։ Պատահաբար այս քաղաքում էր նաև նրա ամուսինը՝ հայտնի մարզիկ Գենադի Շուվալովը։ Բայց մի օր Գենադին անհետանում է, և նույն գիշերը Իրինային հայտնում են, որ ամուսինը որոշել է մնալ ԱՄՆ-ում և քաղաքական ապաստան է խնդրել։ Վախենալով, որ ամերիկյան հետախուզական ծառայությունները ճնշում կգործադրեն Պանինայի վրա և կհամոզեն նրան նույնպես մնալ նահանգներում, խորհրդային կողմի ներկայացուցիչները նույն օրը որոշում են արտիստուհուն հետ ուղարկել Մոսկվա։ Ջոն Քենեդու անվան միջազգային օդանավակայանում Իրինան նստում է «Աերոֆլոտ» ՍՈՒ-222 ինքնաթիռը, սակայն վերջին պահին ներգաղթի իշխանությունները հետաձգում են թռիչքը և ոստիկանական մեքենաներով արգելափակում ինքնաթիռը։ Ամերիկյան իշխանությունները պահանջոմ էին թույլ տալ Իրինային գնալ ամուսնու մոտ, սակայն խորհրդային իշխանությունները ցանկանում էին նրան ուժով հետ տանել Խորհրդային Միություն։ Իրինան, սակայն, դեմ է այս որոշմանը։ Խորհրդային և ամերիկյան կողմերի միջև առճակատում է սկսվում, որի ընթացքում 222 չվերթը չեղարկվում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:1980-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Օգնյեն Չանչարևիչ

**Օգնյեն Չանչարևիչ** (, ), Հայաստանը ներկայացնող սերբ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ, որը խաղում է Հայաստանի առաջնությունում հանդես եկող Նոա ՖԱ ակումբում և Հայաստանի ազգային հավաքականում։

## Ակումբային կարիերա
Չանչարևիչը նախկինում խաղացել է «ՖԿ Սլոբոդա Ուժիցե», «ԳՊ Զլատիբոր», «ՖԿ Սլոգա Բայինա Բաշտա»  և «ՖԿ Սևոյնո» թիմերի կազմերում։ 2009 թվականի ամռանը նա միացել է «Ռադնիչկիին» և երկու մրցաշրջան Սերբիայի առաջնության առաջին լիգայում խաղալուց հետո 2011 թվականին թիմի հետ նվաճել է Սուպերլիգայի ուղեգիր։ 2018 թվականից նա Հայաստանի «Ալաշկերտ» ակումբի խաղացող է։

## Միջազգային կարիերա
Չանչարևիչը Սերբիայի հավաքական է հրավիրվել 2017 թվականի հունվարի 29-ին ԱՄՆ-ի դեմ ընկերական խաղին մասնակցելու համար, սակայն մնացել է պահեստայինների նստարանին. այդ հանդիպումն ավարտվել է 0–0 հաշվով։

Ավելի ուշ Չանչարևիչը դուրս է մնացել Ռուսաստանում կայանալիք Ֆուտբոլի աշխարհի 2018 թվականի առաջնությունում Սերբիայի հավաքականի 23-հոգանոց հայտացուցակից։

2023 թվականի հունիսին նա հրավիրվել է Հայաստանի ազգային հավաքական, որտեղ իր նորամուտը նշել է Ուելսի դեմ 2023 թվականի հունիսի 16-ին կայացած խաղում։ Հայաստանի հավաքականը հյուրընկալվելիս հաղթել է 4-2 հաշվով։ Օգնյենի երկրորդ խաղը հավաքականի կազմում կայացել է դրանից երեք օր անց։ Նրա թիմը Երևանում 2-1 հաշվով հաղթել է Լատվիայի ազգային հավաքականին։

## Անձնական կյանք
Օգնյենի հայրը` Միլանը, նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ էր։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբ
*2022 թվականի մայիսի 28-ի դրությամբ*

### Միջազգային
*2023 թվականի հունիսի 19-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օգնեն Չանչարևիչը Footballdatabase-ում
* 

Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռադնիչկի Կրագուևացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սլոբոդա Ուժիցեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:ՕՖԿ Բեոգրադի ֆուտբոլիստներ
TuralTuranX

**TuralTuranX**, Ադրբեջանական երաժշտական դուետ՝ բաղկացած երկու երկվորյակ եղբայրներից՝ Թուրալ և Թուրան Բաղմանովներից ( և ,): Ներկայացրել են Ադրբեջանը Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում «Tell Me More» («Ասա ինձ ավելին») երգով։

## Պատմություն
Թուրալը և Թուրան Բաղմանովը ծնվել են Զաքաթալաում, նրանք առաջին անգամ դաշնամուր նվագել են դպրոցում և այնքան են հիացել այդ գործիքով, որ հաճախ գաղտնի երգեր են գրել։ Հետո հայրը նրանց համար օգտագործված սինթեզատոր է գնել։ Հետագայում սովորել են նաև կիթառ նվագել։ Սակայն իրենց հոր մահից հետո նրանք ժամանակավորապես դադարել են երաժշտությամբ զբաղվել։

Ավելի ուշ Թուրալը տեղափոխվում է Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքու և ընկերոջ հետ հիմնում TheRedJungle խումբը, որի հետ ելույթ է ունենում նաև Թուրանը։ Եղբայրները հանդես են եկել նաև որպես փողոցային երաժիշտներ։

2023 թվականի փետրվարի 2-ին հայտարարվել է, որ TuralTuranX-ը Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթի Ադրբեջանի ներքին ընտրության հինգ թեկնածուների թվում է։ Մարտի 9-ին նրանք ընտրվել են որպես Ադրբեջանի ներկայացուցիչներ Եվրատեսիլ երգի մրցույթում։ Նրանք հանդես են եկել առաջին կիսաեզրափակչում՝ մայիսի 9-ին իրենց «Tell Me More» երգով, սակայն նրանց չի հաջողվել անցել մրցույթի եզրափակիչ։

## Անձնական կյանք
Թուրալը և Թուրան Բաղմանովներն ունեն ևս երկու եղբայր՝ Էմին և Ջամալ անունով, որոնք երկուսն էլ մահացել են 2015 թվականին Յուխար-Թալայում տեղի ունեցած ճանապարհատրանսպորտային պատահարից։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ
* «Tell Me More» (2023)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Երաժշտական դուետներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Փոփ երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժիշտներ
LOL Surprise!

**LOL Surprise!** (), հայտնի 3 դյույմանոց գնդի տեսք ունեցող անակնկալ-խաղալիք, որն իր մեջ ունի տիկնիկ։ Գունդը փաթեթավորված է 7 շերտ թաղանթով, և եթե դրանք հերթականությամբ անջատենք իրարից, կարող ենք ներսում գտնել տիկնիկի համար նախատեսված աքսեսուարներ։ 2016 թվականի դեկտեմբերին MGA ընկերությունը թողարկել է այդ խաղալիքների առաջին խմբաքանակը։

## Պատմություն
MGA  Entertainment ընկերությունը 2016 թվականի հուլիսի 7-ին թողարկեց «LOL Surprise!» ապրանքանիշի խաղալիքների շարք․ հրաժարվելով ավանդական գովազդից՝ նրանք գովազդը թողեցին բլոգերների ինքնագովազդին**:** Բլոգերները նկարահանում էին, թո ինչպես են բացում տիկնիկների փաթեթավորումը, ինչն էլ հետաքրքրեց հազարավոր օգտատերերի։ Դա լավ մարքեթինգային քայլ էր, ինչի շնորհիվ վաճառքները սկսեցին աճել շաբաթական 500%-ով։ Ըստ The NPD Group-ի՝ ապրանքանիշը MGA-ի համար մեծ հաջողություն էր, LOL Surprise տիկնիկների տեսականին 2017 թվականի թիվ 1 խաղալիքն էր  ԱՄՆ-ում մինչև նոյեմբեր։

2017 թվականի հունվարին վաճառքներն առաջին տեղում էին «Տիկնիկներ» անվանակարգում, իսկ մարտին՝ երրորդ տեղում «Խաղալիքների» ամբողջ հատվածում. 2017 թվականի ապրիլին վաճառվել էր 2,5 միլիոն տիկնիկ։։

LOL Surprise ապրանքանիշը ընդլայնվել է 2019 թվականին LOLOMG նորաձևության տիկնիկների միջոցով։ Նոր շարքը 2020 թվականի Խաղալիքների արդյունաբերության ամենամյա մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Տարվա տիկնիկ» մրցանակին, բացի այն, որ LOL Surprise հիմնական ապրանքանիշը երրորդ տարին անընդմեջ արժանացել է «Տարվա խաղալիք» մրցանակին։ 2020 թվականին ներկայացվեց ևս մեկ շարք՝ LOLJK նորաձև մինի տիկնիկներ, որոնք թողարկվեցին այդ ամառ
։

COVID-19 համաճարակը խաթարել է LOL արտադրությունը և վտանգի տակ է դրել 2020 թվականի տոնական միջոցարման իրականացումը։ 2020 թվականի ապրիլին հայտարարվեց «Frontline Hero» անունով հատուկ բարեգործական տիկնիկի մասին, որի յուրաքանչյուր վաճառքից մեկ դոլար կտրամադրվի MGA Entertainment Cares ոչ առևտրային կազմակերպությանը։ LOL Surprise-ը MGA-ի ամենահաջող խաղալիքներից մեկն է։ LOL Surprise 47 րոպեանոց անիմացիոն գեղարվեստական ֆիլմը թողարկվել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 8-ին։ Ֆիլմը թողարկվել է Netflix-ում՝ որպես օրիգինալ ֆիլմ։ Ֆիլմը Queen Bee-ի՝ երիտասարդ աղջկա մասին է, ով հայտնվում է հայտնի համակարգչային անիմացիոն տիկնիկների աշխարհում, որտեղ նա պետք է օգնի նրանց ֆիլմ ստեղծել։ Սա LOL Surprise ֆրանշիզայի առաջին գեղարվեստական ֆիլմն է։ Հանրության կողմից ստացավ խառը և միջին գնահատականներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* LOL Surprise (kuklopedia.ru)
* L.O.L. Surprise Is The Top Doll With Over 2.5M Sold In Five Months
* Самый лучший рождественский подарок 2017 по версии Daily Herald
* Как пишет The Telegraph, в Англии уже в начале декабря 2017 года в преддверии Рождества три самые популярные игрушки, в том числе и L.O.L Surprise, были распроданы
* История игрушек L.O.L Surprise: мировой ажиотаж и завышенные цены
* Производитель LOL
* Пресс-релиз - весна 2018
* LOL SURPRISE - ЧТО ЭТО ЗА КУКЛЫ?
* Дети по всему миру сходят с ума по куклам L.O.L., разоряя родителей. Что это такое и почему они так популярны
* Why I went to see a nine-year-old unboxing herself in a shopping centre
* MGA Entertainment Comes Out On Top As Leader In The Doll Space Once Again
* Как отличить оригинал LOL от подделки

Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Կատեգորիա:Տիկնիկներ
Նոտատպագրություն

**Նոտատպագրություն**, մելոտիպիա (< հուն. melo – մեղեդի և tipia – տպագրություն), նոտային (երաժշտական) տեքստերի պոլիգրաֆիական բազմացումը։

## Պատմություն
Սկզբնավորվել է գրատպության գյուտից անմիջապես հետո՝ 15-րդ դարի կեսերին։ Նոտաներով առաջին տպագիր գրքերը եկեղեցական ծիսամատյաններ էին՝ ծիսական կրկներգերի նոտաներով, որոնց հնգագծերը տպագրվել, իսկ նշանները ձեռքով ավելացվել են։ Առաջին ձուլածո նոտային նշաններով տպագրությունն իրականացրել է իտալացի Օտտավիանո Պետրուչին (1480)։

Մետաղի վրա փորագրության տեխնիկայի զարգացմամբ զգալիորեն հեշտացել է նոտաների նշանների պատրաստումն ու բարդ նոտային տեքստերի տպագրությունը։ Իսկ 18-րդ դարի վերջին վիմագրության հայտնագործմամբ նոտագրության փորագիր տպաձևերը փոխարինվել են վիմագրական քարի կամ հարթ մետաղական մակերեսին բնագրի փոխանցման և տպածոյի պատրաստման տեխնիկայով։ 20-րդ դարի սկզբին նոտագրության տպաձևը պատրաստվել է լուսամեխանիկական եղանակով։

Ներկայում բնագիրը պատրաստում են համակարգչային հատուկ ծրագրերով ու նոտային գրանշաններով և տպագրում։

Հայ իրականության մեջ եկեղեցում ընթերցման տպագիր տեքստերում նախ ավելացրել են առոգանության նշաններ (ձայնը բարձրացնել-իջեցնելու համար), ապա՝ նաև բուն նոտաներ (խազեր՝ շարականներ և այլ հոգևոր երգեր երգելու համար)։ Հին հայկական ձայնանիշներով առաջին Շարակնոցը տպագրել է Ոսկան Երևանցին 1663 թվականին Ամստերդամում, ապա՝ Թովմաս Վանանդեցին՝ 1698 թվականին, 1699 թվականին՝ Աստվածատուր Դպիր Կոստանդնուպոլսեցին Կ. Պոլսում՝ «Ձայնքաղ Շարական», որը մինչև 1743 թվականը մի քանի անգամ վերահրատարակվել է։ Ներկայում Հայաստանում նոտատպագրության բնագրերի պատրաստումը կատարում է հիմնականում «Կոմիտաս» հրատարակչությունը։

Կատեգորիա:Տպագրություն
Ներածություն (ձեռնարկ)

«**Ներածություն**» («Ներածութիւն»), հույն փիլիսոփա Պորփյուրի (232–304) տրամաբանության ձեռնարկներից։

## Պատմություն
Տպագրվել է 1793 թվականին Մադրասում՝ Հարություն Շմավոնյան Շիրազեցու տպարանում։ Տպակից է Դավիթ Անհաղթի «Վերծանութիւնք Ներածութեան Պորփիւրի» և Գրիգոր Տաթևացու «Լուծմունք Ներածութեան Պորփիւրի» երկերին։

Տիտղոսաթերթին գրված է «Գիրք Պորփիւրի որ կոչի Ներածութիւն։ Յորում պարունակին վերծանութիւնք ամէնիմաստ Դաւիթ Անյաղթ փիլիսոփայի. և Լուծմունք, սրբոյն Գրիգորի Տաթեւացւոյ» (413 էջ, 8°, 11 x 6,7 սմ)։ Երկը վաղ միջնադարում (480–490) թարգմանվել է լատիներեն, ասորերեն և հայերեն։ Առաջին մեկնությունը Դավիթ Անհաղթինն է՝ «Վերլուծութիւն «Ներածութեանն» Պորփիւրի» (քննական բնագիրը տպագրվել է 1976 թվականին), որի հետ «Ներածությունը» հրատարակվել է 1833 թվականին Վենետիկում (Սբ Ղազարի տպարան)՝ «Մատենագրությունք նախնյաց» մատենաշարով։

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Ներդիր

**Ներդիր**, հրատարակության կառուցվածքային տարր, առանձին տպված պատկերազարդում (պատկեր, քարտեզ, աղյուսակ, սխեմա և այլն)՝ 2–4 կամ ավելի էջերով, որը սոսնձվում է գրքի կամ ամսագրի տետրերի միջև կամ մեջտեղում՝ արմատի կողմից։

Ներդիրի թուղթը և տպագրությունը (հիմնականում՝ գունավոր, բարձրորակ) տարբերվում են տեքստի թղթից ու տպագրության եղանակից. տպագրվում է առանձին։ Ներդիրի էջերը սովորաբար չեն համարակալվում կամ համարակալվում են այլ կարգով (հռոմեական թվերով, տառերով և այլն)։

Կատեգորիա:Տպագրություն
Նատեր

**Նատեր**, 14-րդ դարի գրիչ։

## Կենսագրություն
Եղել է իր որդիների՝ գրիչ-մանրանկարիչներ Ավետիսի, Ստեփանոսի, նաև վերջինիս որդու՝ Հովհաննեսի ուսուցիչը։ Ստեղծագործել է Տայքում, Բաբերդի գավառում, 1341 թվականից մինչև խոր ծերություն՝ Սուրխաթում (Ղրիմ)։

Ընդօրինակել է բազմաթիվ ձեռագրեր. պահպանվածների մեծ մասը պահվում է Մատենադարանում (ձեռ. № 1529, 2040, 6938, 7432, 7435, 7636, 7637, 7742, 7837, 8510)։

Նատերի ընդօրինակած մատյաններն աչքի են ընկնում գեղագիր գրչությամբ, հիշատակարանները տեղեկաշատ են, երբեմն՝ չափածո։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ԺԴ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմ.՝ Լ. Խաչիկ­յան), Ե., 1950։

Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Նախատիտղոսաթերթ

**Նախատիտղոսաթերթ**, ավանտիտուլ (ֆրանս.՝ avant – առաջ և լատ.՝ titulus - մակագրություն, վերնագիր), տիտղոսաթերթին նախորդող էջը։ Որպես կանոն՝ գրքի առաջին էջն է։ Նախատիտղոսաթերթով «բեռնաթափում» են հիմնական տիտղոսաթերթը՝ նրա վրա զետեղելով նախավերնագրային և այլ տվյալներ (մատենաշարի անվանում, հրատարակչի անուն, տպարանադրոշմ և այլն). երբեմն կրկնվում են նաև հեղինակի ազգանունն ու գրքի վերնագիրը։ Գրքի ձևավորման այս եղանակը լայնորեն տարածված է եղել 19-րդ դարի հրատարակություններում։

## Գրականություն
* Авантитул // Издательский словарь-справочник: [электрон. изд.] / А. Э. Мильчин. — 3-е изд., испр. и доп. — М.: ОЛМА-Пресс, 2006.

Կատեգորիա:Տպագրություն
Նախաշավիղ

«**Նախաշավիղ**», գիտամեթոդական հանդես, որի հիմնադիրը ՀՀ ԿԳՆ կրթության ազգային ինստիտուտն է։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2001 թվականից Երևանում։ Գլխավոր խմբագիր՝ Մանուկ Մկրտչյան։

Հանդեսն անդրադառնում է նախադպրոցական տարիքի երեխաների կրթադաստիարակչական հարցերին, տարրական դպրոցի կառավարման, գիտելիքների ստուգման և գնահատման, գրաճանաչության, չափորոշիչների, ուսուցիչների վերապատրաստման, մեթոդական հիմնախնդիրներին։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Նամակ շնորհաց

«**Նամակ շնորհաց**», Ռուսաստանի կայսրուհի Եկատերինա I-ի նամակի թարգմանությունը՝ ուղղված Նոր Նախիջևանի հայ բնակչությանը։

Տպագրվել է 1781 թվականին Մադրասում՝ Հակոբ Շահամիրյանի տպարանում։ Տիտղոսաթերթին՝ «Թարգմանութիւն նամակի շնորհաց եւ պահպանութեան ի Տեառնէ Եկատերինա դշխոյն Ռուստաց առ ի Հայոց քրիստոնէից բնակողաց ի դաշտն Ազոֆ ի նորաշէն քաղաքի յանուանեալն Նախիջեւանի...»:

Կատեգորիա:Նամակներ
Ամբողջ կյանքն առջևում է (ֆիլմ, 2020)

**«Ամբողջ կյանքն առջևում է»**  (), Netflix ընկերության իտալական գեղարվեստական կինոնկար, որի գլխավոր դերակատարը Սոֆի Լորենն է։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի նոյեմբերին։

## Սյուժե
Ֆիլմի սյուժեի հիմքում Ռոմեն Գարիի համանուն վեպն է։ Գլխավոր հերոսուհին՝ մադամ Ռոզան ծեր հրեուհի է։ Նա հոլոքոստը վերապրած կին է։ Զբաղվում է մարմնավաճառների երեխաների դաստիարակությամբ՝ սեփական որբանոցում։

## Դերերում

## Ստեղծում
Պրոյեկտն ազդարարվել է 2019 թվականի հուլիսին։ Ռեժիսորը Էդոարդո Պոնտին է, իսկ գլխավոր դերը խաղացել է վերջինիս մայրը՝ Լոռենը (տասնամյա դադարից հետո սա Սոֆի Լոռենի առաջին դերն էր)։ Նկարահանումները սկսվել են 2019 թվականի հուլիսին։ 2020 թվականի նոյեմբերի 13-ին «Ամբողջ կյանքն առջևում է» ֆիլմի պրեմիերան էր։

## Մրցանակներ
«Ամբողջ կյանքն առջևում է» ֆիլմը ստացել է գրեթե հիսուն մրցանակ և անվանակարգ, այդ թվում՝ «Ոսկե գլոբուս» լավագույն երգի համար (Լաուրա Պաուզինի) և «Դավիդ դի Դոնաթելլո» կնոջ լավագույն դերի համար (Սոֆի Լոռեն), ինչպես նաև Օսկար լավագույն երգի համար։ «Դավիդ դի Դոնաթելլո» մրցանակը Լոռենի կյանքում յոթերերդն էր․ առաջինը ստացել է 1961 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2020 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հոլոքոստի մասին
Կարմիոտիսա

**Կարմիոտիսա (**հուն․՝ Καρμιώτισσα Πολεμιδιών**),** կիպրական ֆուտբոլային ակումբ ՝ հիմնված Լիմասոլի մարզի Պոլեմիդիա քաղաքում։

## Պատմություն
Ակումբը հիմնադրվել է 1979 թվականին և իր պատմության մեծ մասն անցկացրել է սիրողական մրցումներում։ Թիմը երկու անգամ հասել է ազգային դիվիզիոններ՝ 1986/87 և 2009/10 մրցաշրջաններում։ Ակումբի անվանումը գալիս է Սուրբ Կույս Կարմիոտիսսայից, ով գտնվում է Պոլեմիդիայում։

Թիմը 2013/2014 մրցաշրջանն անցկացրել է Երկրորդ դիվիզիոնում՝ իր պատմության մեջ առաջին անգամ հասնելով այնտեղ։

2015/16 մրցաշրջանի վերջում նա մտավ բարձրագույն դիվիզիոն, բայց չմնաց այնտեղ և առաջին սեզոնում հետ գնաց։ 2020 թվականին նրանք կրկին բարձրագույն դիվիզիոն հասան։

## Գլխավոր մարզիչներ
*  Գեորգոս Իսոֆիդիս (2011—2015)
*  Լիասոս Լուկա (2015—2017)
*  Միխայիլ Խրիսիս (2019—2021)
*  Դուշան Ուգրին (2022)
*  Ալեքսանդր Խացկեվիչ (2022)
*  Ալեքսանդր Կերժակով (2023)
*  Ֆլորին Բրատու (2023-այժմ)

## Մրցաշրջանների պատմություն

2013/14 մրցաշրջանում Երկրորդ դիվիզիոնը բաժանվել է տարբեր մակարդակների երկու խմբի։

## Ձեռքբերումներ
; Կիպրոսի երրորդ ֆուտբոլի դիվիզիա
* Հաղթող։ 2012/2013
; Կիպրոսի երկրորդ ֆուտբոլի դիվիզիա
* Հաղթող։ 2015/16

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  cfa.com կայքի գլխավոր էջ
*  soccerway.com կայքի գլխավոր էջ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Կիպրոսում
Մուցու (ծովածոց)

**Մուցու ծովածոց**, կիսափակ ծովածոց կամ կիսափակ ծով Ճապոնիայի Հոնսյու կղզու հյուսիսային ծայրում, Աոմորիի պրեֆեկտուրայում։ Ծովածոցը հաղորդակցվում է Ցուգարու նեղուցի հետ իր հյուսիսային մասում գտնվող նեղ Թաիրադատե նեղուցով։

Ծոցը սահմանափակվում է Ցուգարու թերակղզով արևմուտքում և Սիմոկիտա թերակղզով արևելքից և հյուսիսից։ Կենտրոնական մասում Նացուդոմարի թերակղզին 10 կմ հեռավորության վրա մտնում է ծոց՝ այն բաժանելով արևելյան և արևմտյան մասերի։ Ծոցի հարավ-արևմտյան մասում գտնվում է Աոմորի ծոցը, որի վրա կանգնած է Աոմորի նավահանգիստ քաղաքը։ Ծովածոցի հյուսիս-արևելյան մասում գտնվում է Օմինատո ծոցը, որի վրա դուրս է գալիս Մուցու քաղաքը։ Ծովածոցը շրջապատված է սարերով, որոնց բարձրությունը հասնում է կես կիլոմետրի, իսկ ծոցից 20 կմ հարավ բարձրանում են մինչև 1,5 կմ բարձրությամբ լեռներ։

Ծովածոցի միջին բարձրությունը կազմում է մոտավոր 40մ, առավելագույնը՝ Տայրադատի նեղուցի բերանի մոտ' մոտ 75-80 մ։ Ծոցի բերանի լայնությունը մոտ 10 կմ է։

Քանի որ ծոցը փակ է շրջակա ծովերից, և դրանում ուժեղ փոթորիկներ չկան, այնտեղ մեծ քանակությամբ ձուկ և ծովամթերք է արդյունահանվում, և այնտեղ բուծվում է նաև գլխատաշ, որը կարևոր արտահանման հումք է։ Բացառությամբ ձմռան ամիսների, ծոցը հարուստ է պլանկտոնով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ծովածոցեր այբբենական կարգով
Ռացիոնալություն

**Ռացիոնալություն** ( ֊ միտք), տերմին, որը ամենալայն իմաստով նշանակում է բանականություն, գիտակցություն, իռացիոնալության հակապատկեր։ Ավելի հատուկ իմաստով՝ գիտելիքի բնութագիրը՝ մտածողության որոշ սկզբունքներին համապատասխանության տեսանկյունից։ Այս տերմինի օգտագործումը հաճախ կապված է նման սկզբունքների տարբերությունների վրա կենտրոնանալու հետ, ուստի ընդունված է խոսել ռացիոնալության տարբեր տեսակների մասին։

Կան ռացիոնալության փիլիսոփայական դիտարկման տարբեր մոդելներ։ Այսպիսով, Մաքս Վեբերը տարբերակում է ֆորմալ և սուբստանց ռացիոնալություն։ Առաջինը բաղկացած է տնտեսական որոշում կայացնելու շրջանակներում  հաշվարկ իրականացնելու ունակությունից։ Նյութական ռացիոնալությունը վերաբերում է արժեքների և ստանդարտների ավելի ընդհանրացված համակարգին, որոնք ինտեգրված են աշխարհայացքի մեջ։ Ռացիոնալության այլ մոդելներում հետևողականությունը, էմպիրիկ համարժեքությունը և իմաստալից գիտելիքների աճի կարողությունը համարվում էին դրա հիմքը։

Բազմակարծության մեկնաբանություններում ընդգծվում է, որ ռացիոնալությունը կառուցվածք է, որը կատարում է գիտելիքների մեթոդական հիմնավորման դերը, բայց չունի համընդհանուր օբյեկտիվ տեղեկանք։ Ինչ վերաբերում է տարբեր մշակույթներին և դարաշրջաններին, առանձնանում են ռացիոնալության իրենց տեսակները ՝ նոր դարաշրջանի ռացիոնալություն, դասական ռացիոնալություն, ոչ դասական ռացիոնալություն և այլն։ Այս ռացիոնալություններից յուրաքանչյուրին բնորոշ է մտածողության իր ոճը, դրանց լուծման իր խնդիրներն ու մեթոդները, բանականության իր հատուկ տեսակը, որը առաջացնում է այնպիսի գիտելիքներ, որոնք տվյալ դարաշրջանի և մշակույթի համար համարվում են ռացիոնալ։ Փորձեր են արվում առանձնացնել ռացիոնալության բոլոր տեսակների համար ընդհանուր առանձնահատկությունները։

Գիտության փիլիսոփայության մեջ ռացիոնալության խնդիրը կապված է գիտության խնդրի և գիտության ռացիոնալ մեթոդների բաշխման հետ։ Այս խնդիրը հայտնի է որպես սահմանազատման խնդիր և չունի հաջող լուծում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Автономова, Наталия Сергеевна, Рассудок, разум, рациональность. — М., 1988;
* Касавин, Илья Теодорович, Сокулер, Зинаида Александровна, Рациональность в познании и практике. Крит. очерк. — М., 1989;
* 
* Мамардашвили, Мераб Константинович, Классический и неклассический идеалы рациональности. — М., Изд-во «Лабиринт», 1994.
* Порус, Владимир Натанович, Парадоксальная рациональность (очерки о научной рациональности). — М., 1999;
* 
* Пружинин, Борис Исаевич, Рациональность и историческое единство научного знания. — М., 1986;
* Рациональность на перепутье, кн. 1—2. — M., 1999;
*  / Философия: Энциклопедический словарь. — М.: Гардарики. Под редакцией А. А. Ивина. 2004.
* Хюбнер, Курт, Критика научного разума. — М., 1994;
* Швырёв, Владимир Сергеевич, Рациональность как ценность культуры.— «Вопросы философии», 1992, № 6;
* Rationality in Science and Politics. Dordrecht, 1984.

Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Իմացաբանություն
Կատեգորիա:Իրականություն
Կատեգորիա:Միտք
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Ռիչարդ Էյր

Սըր **Ռիչարդ Էյր** (, ), անգլիացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոպրոդյուսեր։ 1997 թվականին  թագուհու կողմից նրան շնորհվել է ասպետ-բակալավրի տիտղոս։

Որպես կինոռեժիսոր՝ Էյրը համաշխարհային ճանաչում  է ձեռք բերել առաջին հերթին «Այրիս» (2001) ֆիլմի շնորհիվ, որի համար 2002 թվականին առաջադրվել է  Բեռլինի կինոփառատոնի «Ոսկե արջ» մրցանակի, ինչպես նաև Բրիտանական կինոակադեմիայի երկու մրցանակների՝ «Լավագույն ադապտացված սցենար» և «Ալեքսանդր Կորդայի մրցանակ՝ տարվա ամենաակնառու բրիտանական ֆիլմի համար» անվանակարգերում։ Ռիչարդ Էյրի ռեժիսորական հիշարժան աշխատանքներից են նաև «Գեղեցկություն անգլիական ձևով» (2004 թ.), «Սկանդալային օրագիր» (2006 թ.) ֆիլմերը։

## Կյանք և կարիերա

### Կրթություն
Բարձրագույն առաջին կրթությունն ստացել է Քեմբրիջի համալսարանում։ Այնուհետև սովորել է Օքսֆորդի համալսարանի քոլեջում։

### Աշխատանք թատրոնում
Էյրն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է թատրոնում աշխատելով։ 1967 - 1972 թվականներին եղել է Էդինբուրգի Royal Lyceum Theatre թատրոնի ռեժիսորը։

Առավել մեծ համբավի է հասել Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ազգային թատրոնում աշխատելու ընթացքում (1987-1997 թթ.)։ Նա հաջողությամբ բեմադրել է շեքսպիրյան «Համլետ », « Ռիչարդ III», « Լիր արքա» ողբերգությունները։ Օպերային բեմադրություններից ամենաուշագրավը « Տրավիատան» է, որը բեմադրել է 1994 թվականին Անժելա Գեորգեուի հետ։

### Կինոաշխատանք
Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ազգային թատրոնի տնօրենի պաշտոնը Ռիչարդ Էյրը համատեղել է հեռուստատեսային աշխատանքի հետ ( BBC ): Նկարահանել է վավերագրական ֆիլմ Ֆոլկլենդյան հակամարտության մասին, որն արժանացել է ազգային BAFTA մրցանակի։

Իր ռեժիսորական կարիերայի ընթացքում Էյրը նկարահանել է երկու տասնյակից ավելի ֆիլմեր, որոնցից ամենահայտնիներն են «Այրիս»-ը (2001), «Գեղեցկություն անգլիական ձևով»-ը (2004), «Սկանդալային օրագիր»-ը (2006)։

### Ռիչարդ Էյրի ֆիլմագրություն

### Կինոմրցանակներ և պարգևներ

* 2002 թ. - Բեռլինի կինոփառատոնի «Ոսկե արջ» մրցանակի հավակնորդ՝ «Այրիս» ֆիլմի համար։
* 2002 թ. Բրիտանական կինոակադեմիայի երկու անվանակարգեր. «Լավագույն ադապտացված սցենար» և Ալեքսանդր Կորդայի մրցանակ «Տարվա լավագույն բրիտանական ֆիլմի համար» - «Այրիս» ֆիլմի համար։
* 2007 թ. Բեռլինի կինոփառատոնում նրա «Սկանդալային օրագիր» ֆիլմն արժանացել է հանդիսատեսի մրցանակին՝ *Teddy Audience Award*:
* 2007 թ.՝ Բրիտանական կինոակադեմիայի մրցանակի հավակնորդ՝ «Ալեքսանդր Կորդայի մրցանակ «Տարվա լավագույն բրիտանական ֆիլմի համար» անվանակարգում - «Սկանդալային օրագիր» ֆիլմի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* DAO
* VIP ԿԻՆՈ 

Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Օպերային ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:1943 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Ջիմ Ջասթիս

**Ջեյմս Քոնլի «Ջիմ» Ջասթիս կրտսեր** (, ), ամերիկացի գործարար և քաղաքական գործիչ, ներկայացնում է Հանրապետական կուսակցությունը։ 2017 թվականի հունվարի 16-ից Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի նահանգապետ։

## Կենսագրություն
Մարշալի համալսարանում ստացել է արվեստի բակալավրի և բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի կոչում։ Լինելով Արևմտյան Վիրջինիայի միակ միլիարդատերը՝ Ջասթիսը հանրության հատուկ համակրանքն է ձեռք բերել տեղի Գրինբրայեր հանգստավայրի փրկության գործում ունեցած դերի համար, որտեղ ներդրել է 250 մլն դոլար։

2009 թվականին Ջասթիսը, որպես բաժնետոմսերի փողի փոխանակման գործողության մաս, վաճառել է ընտանեկան ածուխի արդյունահանող Bluestone Resources Inc. ընկերությունը։ Արևմտյան Վիրջինիայի հարավում գտնվող ռուսական Mechel ընկերության մի քանի հանքերի և այլ ձեռնարկությունների դիմաց (գործարքի ընդհանուր արժեքը կազմել է մոտ 568 միլիոն դոլար)։ 2015 թվականի փետրվարի 12-ին փակվեց գործարքը, որի արդյունքում Ջասթիսը գնեց իր նախկին հանքերը 5 միլիոն դոլարով (այն գնի 1% -ից պակաս), ինչպես նաև պարտավորություն ստանձնեց Մեչելին վճարել 3 դոլար հոնորար ՝ արդյունահանված և վաճառված յուրաքանչյուր տոննա ածուխի համար։

2015 թվականի մայիսի 11-ին հայտարարել Է նահանգապետի աթոռի համար պայքարի մեջ մտնելու մտադրության մասին՝ որպես դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու (2015 թվականի փետրվարի վերջին փոխել է կուսակցական պատկանելությունը՝ հեռանալով հանրապետականներից)։

2016 թվականի նոյեմբերի 8-ին Ջիմ Ջասթիսը, որն այդ պահին ուներ 83 ընկերություն տարբեր նահանգներում և ուներ 1,6 միլիարդ դոլար կապիտալ, Արևմտյան Վիրջինիայի նահանգապետի ընտրություններում հաղթել է հանրապետական Բիլ Քոուլին։

2017 թվականի օգոստոսի 3-ին Ջասթիսը հայտարարել է կուսակցական պատկանելության փոփոխության մասին և վերադարձել Հանրապետական կուսակցություն։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած իր է նախկին դասընկերուհի Քեթի Չեմբերսի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Mimicat

**Մարիզա Իսաբել Լոպես Մենա** (, ), ավեի հայտնի է որպես **Միմիկատ** (), պորտուգալացի երգչուհի և կոմպոզիտոր, հանդես է գալիս փոփ և սոուլ ժանրերում։ Ներկայացրել է Պորտուգալիան Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում՝ զբաղեցնելով 23-րդ հորիզոնականը։

2001 թվականին մասնակցել է Պորտուգալիայի ազգային ընտրությանը՝ Պորտուգալիան 2001 թվականին Եվրատեսիլ երգի մրցույթում ներկայացնելու համար իր՝ «Mundo Colorido» երգով՝ Իզամենա բեմական կեղծանունով, սակայն չի կարողացել դուրս գալ եզրափակիչ։ Մասնակցել է Եվրատեսիլ 2023 թվականի Պորտուգալիայի ազգային ընտրությանը «Ai Coração» երգով։ Ելույթ է ունեցել առաջին կիսաեզրափակչում և անցել եզրափակիչ, որտեղ գրավել է առաջին հորիզոնականը՝ այդպիսով իրավունք ստացել ներկայացնել Պորտուգալիան Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում թվականին։

Բացի երաժշտական կարիերայից, Միմիկատն աշխատել է որպես անշարժ գույքի գործակալ։ Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։
:

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի երգչուհիներ
Լուբնա Աբիդար

**Լուբնա Աբիդար** (, ), մարոկկոցի դերասանուհի։

## Կարիերա
Աբիդարը ծնվել է Մարաքեշում։ Կինոյում նրա նորամուտը եղել է *«Չափազանց սիրված»* ֆիլմում, որի ռեժիսորն էր Նաբիլ Այուշը։ Ֆիլմը, որ բացահայտում է պրոստիտուցիան արաբական աշխարհում, արգելվել է Մարոկկոյում՝ սեքսի գրաֆիկական տեսարանների պատճառով։

2015 թվականի նոյեմբերին Աբիդարը վայրագ հարձակման է ենթարկվել Մարոկկոյի Կասաբլանկա քաղաքում և կարճ ժամանակ անց երկիրը լքել է ու մեկնել Ֆրանսիա։ 2016 թվականի հունվարին նա «Սեզար» մրցանակի է առաջադրվել «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում՝ «Չափազանց սիրված» ֆիլմում իր դերակատարման համար։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարոկկացի դերասաններ
Իրինա Նոզդրովսկայա

**Իրինա Նոզդրովսկայա** (), ուկրաինացի իրավապաշտպան։ 2015 թվականին Վիշգորոդի շրջանի դատավորի զարմիկ Դմիտրի Ռոսոշանսկին մահացու վրաերթի էր ենթարկել նրա քրոջը։ Նոզդրովսկայան աշխատել է Ռոսոշանսկիին պատասխանատվության ենթարկելու վրա, և 2017 թվականի մայիսին նրան ազատազրկել են 7 տարի ժամկետով։

Նոզդրովսկայան անհետ կորել էր 2017 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։ Նրա մարմինը հայտնաբերվել էր Կիևի մերձակայքում գտնվող գետում 2018 թվականի հունվարի 1-ին, սպանության համար քրեական գործ էր հարուցվել։ Դիահերձմամբ հայտնաբերվել էր պարանոցի բազմաթիվ կտրած-ծակած վերքեր։

## Իրավապաշտպանական գործունեություն
2015 թվականին Նոզդրովսկայայի քրոջը սպանել է Կիևի դատավորի եղբորորդին՝ Դմիտրի Ռոսոշանսկին։ Երիտասարդը, ինչպես պարզվել էր հետագայում, թմրանյութերի ազդեցության տակ էր եղել։ 2017 թվականի մայիսին Ռոսոշանսկին դատապարտվում է 7 տարվա ազատազրկման։ Նոզդրովսկայայի փաստաբան Վիտալի Մացելյուկը հայտնում է, որ այս գործի հնչեղությունը Կիևի իշխանություններին ստիպել է գործի անցնել։ «Առանց լրատվամիջոցների, դա կարող է ոչ մի տեղ չհասնել», - ասել էր նա։ Ռոսոշանսկու վերաքննիչ բողոքը մերժվում է 2017 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։ Երկու օր անց` դեկտեմբերի 29-ին, Նոզդրովսկայան անհետանում է։

## Հետաքննություն
2018 թվականի հունվարի 1-ին Կիևի մերձակայքում գտնվող գետում հայտնաբերվում է 3 օր անհետ կորած Իրինա Նոզդրովսկայայի մարմինը։ ՆԳՆ պրոֆմիության ղեկավար Իլյա Կիվան տեղեկացնում է, որ նախնական տվյակներով՝ մարմինը կամուրջից ցած են նետել։ Իրավապահները կատարվածը կապում են մահացածի մասնագիտական գործունեության հետ։ «Հետաքննության թիմն այժմ աշխատում է, իրեր են որոնվում, այս դեպքի վերաբերյալ նոր վարկածներ են ճշտվում։ Հարազատները տեղյակ են հայտնաբերված մարմնի մասին», - մանրամասնել էր Կիվան։ Իրավապաշտպանի անհետացման մասին հայտնի էր դարձել դեկտեմբերի 29-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սպանություններ Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Սպանվածներ
Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ
Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ
Սիրիլ Ջեյմս Քյուսակ

**Սիրիլ Ջեյմս Քյուսակ** (, ), կինոյի, թատրոնի և հեռուստատեսության իռլանդացի դերասան, ում կարիերան տևել է ավելի քան 70 տարի։ 2020 թվականին «The Irish Times»-ի կարծիքով նա ներառված էր  իռլանդացի մեծագույն կինոդերասանների ցանկում` համար 14-ի ներքո։

## Կենսագրություն
Քյուսակը ծնվել է Դուրբանում (Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն)։ Նրա մայրը` Էլիս Վայոլեթը (ծննդյամբ` Կոուլ) անգլիացի դերասանուհի և պարուհի է, հայրը` Ջեյմս Ուոլտեր Քյուսակը աշխատել է հեծելազորային ոստիկանությունում։ Սիրիլի ծնողները բաժանվել են, երբ նա երեխա էր, և մայրը իր հետ տարել է նրան Անգլիա, այնուհետև Իռլանդիա։ Այնտեղ նա կրկին ամուսնացել է։
   
Առաջին անգամ նա ելել է բեմ 7 տարեկան հասակում։ Քյուսակը ավարտել է Դուբլինի համալսարանական քոլեջը։ 1932 թվականին նա ընդունվել է ծառայության Իռլանդիայի ազգային թատրոնում։ Հետագայում Սիրիլ Քյուսակը հաջողությամբ հանդես է եկել Դուբլինի, Փարիզի և Նյու Յորքի թատերական հրապարակներում։

1963 թվականին նա միացել է Լոնդոնի Թագավորական Շեքսպիրյան թատրոնի թատերախմբին։ Նույն տարում նա արժանացել է ռադիոյի և հեռուստատեսության ոլորտում առաջին իռլանդական «Jacob’s Award» մրցանակի «RTÉ One» ալիքի Տրիպտիխ նախագծում աշխատելու համար։

Նա 1977-1980 թվականներին ստացել է պատվավոր աստիճաններ համապատասխանաբար Իռլանդական ազգային համալսարանից և Դուբլինի համալսարանից։

Քյուսակի վերջին ներկայացումը եղել է Անտոն Չեխովի *[[Երեք քույր]]* պիեսը, որում նրա երեք դստեր դերը խաղացել են քույրերը։

1993 թվականի հոկտեմբերին Քյուսակը մահացել է իր տանը 82 տարեկան հասակում շարժիչ նեյրոնների հիվանդությունից (հայտնի է որպես Կողմնային ամիոտրոֆիկ սկլերոզ)՝ 83 տարեկան դառնալուն մի ամիս մնացած։

### Ընտանիք
* Առաջին կինը` իռլանդացի դերասանուհի Մերի Մարգարետ «Մորին» Կիլի (1945-1977)
:* Դուստրրը` Շինեյդ Քյուսակ, դերասանուհի 
::* Թոռը` Ռիչարդ Բոյդ Բարրեթ, քաղաքագետ-սոցիալիստ
::* Թոռը` Սեմյուել Այրոնս 
::* Թոռը` Մաքս Այրոնս, դերասան 
:* Դուստրը` Սորչա Քյուսակ, դերասանուհի 
::* Երկու թոռ
:* Դուստրը` Նիամ Քյուսակ, դերասանուհի 
::* Թոռը` Կալամ Լինչ, դերասան 
:* Որդին` Պոլ Քյուսակ 
:* Որդին` Պորիկ, թատերական պրոդյուսեր 
::* Թոռնուհին` Մեգան Քյուսակ 
:* Թոռնուհին` Կիտի Քյուսակ 
* Երկրորդ կինը` Մերի Ռոուզ Կաննինգեմ (1979-1993)
:* Դուստրը` Կետրին Քյուսակ, դերասանուհի

## Ընտրված ֆիլմագրություն
* 1947 թվական` Խաղից դուրս մնացածը` *Փեթ* 
* 1965 թվական` Լրտեսը, եկած ցրտից` *ղեկավար ՄԻ-6 «Կոնտրո*լ» 
* 1966 թվական` 451 աստիճան ըստ Ֆարենհայթի` *Բրանդմեյստեր Բիթի* 
* 1967 թվական` Համառի հնազանդեցումը` *Գրումիո* 
* 1968 թվական` Գալիլեո` *Գալիլեո Գալիլեյ* 
* 1971 թվական` Սակո և Վանցետի` *դատախազ Ֆրեդերիկ Կացման* 
* 1971 թվական` Գարոլդ և Մոդ` *Գլաուկ*  
* 1972 թվական` Սկսե՛ք, երեխաներ` *Մատտո* 
* 1973 թվական` Շնագայլի օրը` *զինագործ*
* 1982 թվական` Վեպ պարահանդեսի սենյակում` *պարոն Դուայեր*   
* 1989 թվական` Իմ ձախ ոտքը` *լորդ Կեսլուելլանդ*  
* 1992 թվական` Հեռու-հեռու` *Դանտի Դաֆ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Cyril Cusack at The Teresa Deevy Archive

 
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Իռլանդացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իռլանդացի կինոդերասաններ
Նայիրի (գրահրատարակչական համալիր)

«**Նայիրի**», գրահրատարակչական համալիր։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1948 թվականին Թեհրանում՝ ազգային, հասարակական գործիչ Սամվել Սարուխանյանի նախաձեռնությամբ։ 1969 թվականից Սարուխանյանի հետ համագործակցել է մանկավարժ, հրատարակիչ, ազգային գործիչ Սեպուհ Ամիրխանյանը (որը 1986-2011 թվականներին եղել է տնօրեն)։ Տպարանը վերասարքավորվել է ժամանակի լավագույն օֆսեթ և «Հայդելբերգ» տպագրական մեքենաներով։

«Նայիրին» պետական արտոնագիր ունեցող միակ հայալեզու հրատարակչությունն է Իրանում։ Հրատարակում է գիտական, գեղարվեստական, արվեստագիտական, երաժշտագիտական, երաժշտական, հոգևոր գրականություն, բառարաններ, զրուցարաններ, օրացույցներ, ալբոմներ՝ հայերեն, պարսկերեն, անգլերեն, ռուսերեն և այլ լեզուներով։

«Նայիրիի»-ի կարևոր հրատարակություններից են Ա. Իսահակյանի «Ուստա Կարօ եւ օրթէ Յարութ» (1959) վեպը, Ա. Սարյանի «Պատմութիւն Չարմահալ գաւառի» (1980), Պ. Սևակի «Անլռելի զանգակատունը» և «Հատընտիրը» (երկուսն էլ՝ 1982), Արտակ արք. Մանուկյանի «Հայ եկեղեցու տոները» (1984), Գրիգոր Նարեկացու «Մատեան ողբերգութեան» (1991) պոեմը, Հ. Հախնազարյանի «Գողթան գաւառը» (1991) երկը, Ս. Մալխասյանցի «Հայերէն բացատրական բառարանը» (1994), Վ. Հարությունյանի «Հայերէն-պարսկերէն բառարանը», Հ. Մանսուրյանի «Պարսկերէն-հայերէն բառարանը», Մ. Խաչատրյանի «Հայերէն-անգլերէն-պարսկերէն բառարանը» (երեքն էլ՝ 2006), Կորյունի «Վարք Մաշտոցի» (2002), Ագաթանգեղոսի «Պատմութիւն Հայոց», Փավստոս Բուզանդի «Պատմություն Հայոց» երկերի պարսկերեն (առաջին անգամ) թարգմանությունները, նաև «Հայաստանը Սելեւկեանների ժամանակաշրջանում», «Հայաստանի եւ Իրանի պատմական, մշակութային առնչութիւնները» ուսումնասիրությունները, իրանահայ բանաստեղծների գործերից, Հ. Թումանյանի, Ղ. Աղայանի, Ա. Խնկոյանի և այլ մանկագիրների հեքիաթներ ու բանաստեղծություններ, խորհրդահայ գրողների գործեր, թարգմանական գրական, հրապարակախոսական երկեր (Ա. Հարությունյանի «Սպիտակ ջարդը եւ հայերը», 2004, «Չքաւոր ժողովուրդն է, որ երկիր է պահում», 2007, Նշան Թոփուզյանի «Պահանջատիրութեան ոգիով», 2005, Վ. Իսախանյանի «Արաքի Քեազազ գաւառի Քալաւա գիւղը...», 2009, ևն)։

2004, 2008 և 2010 թվականներին լույս է ընծայել «Նայիրի» տարեգրքի Ա, Բ, Գ հատորները (խմբագիր՝ Ս. Ամիրխանյան)։

Մշտապես համագործակցում է Հայաստանի և Սփյուռքի հայտնի հրատարակչությունների և տպարանների հետ, փոխանակում գրքեր։

2011 թվականին «Նայիրիի» տնօրեն է դարձել Նարեկ Ամիրխանյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական տպարաններ
Կատեգորիա:Իրանի տպարաններ
Շամախիի հայկական տպագրություն

**Շամախիի հայկական տպագրություն**, հայերեն գրքերի տպագրությունը Շամախիում։

## Պատմություն
Շամախին դեռևս միջնադարում եղել է գրչության կենտրոն, որտեղ գրել և ընդօրինակել են ձեռագրեր։ Ամենահին ձեռագրերից են Մարտիրոս գրիչի 1742 թվականին ընդօրինակած Ժողովածուն և Անտոն Երեցի 1765 թվականին գրչագրած Աղոթագիրքը։

Շամախիում առաջին տպարանը 1848 թվականին հիմնադրել են Մովսես Զոհրապյանը, Մարգարե Ղուլոյանն ու Մինաս Տարղլիջյանը և տպագրել «Համառօտ պատմութիւն սուրբ գրոց», 1849 թվականին՝ «Գիրք Սաղմոսաց Դաւթի», 1850 թվականին՝ «Կրթութիւն աւետարանական ի պէտս Հայաստանեայց սուրբ եկեղեցւոյ», 1851 թվականին՝ «Գիտութիւն շնորհաց» և «Ժամագիրք հասարակաց աղօթից Հայաստանեայց սուրբ եկեղեցւոյ» գրքերը։

Երկրորդ տպարանը 1856 թվականին հիմնադրել է Աթա Գրիգորյանը և լույս ընծայել Մ. Զոհրաբյանի «Պարապոյ ժամք» ժողովածուի առաջին մասը, երկրորդ մասը տպագրվել է 1857 թվականին Իսկիպենսկու տպարանում, որում ներառված է նաև Ջ. Բայրոնի «Շիլիոնեան կալանաւոր» (թարգմ.՝ Մ. Զոհրաբյանի) պոեմը։

1859 թվականի աղետալի երկրաշարժից հետո հայ կրթամշակութային կյանքը Շամախիում անկում է ապրել։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Կատեգորիա:Շամախի
Շարժական տպատառեր

**Շարժական տպատառեր**, այբուբենի տառերի, նշանների և զարդատարրերի հայելային ուռուցիկ պատկերներով տառամարմիններ՝ ձեռքի և մեքենայական եղանակներով տեքստը շարելու համար։ Առաջին շարժական տպատառերը կավից (թրծած) պատրաստել է չին Բի Շենը (1040-1048), մետաղից պատրաստվել է Կորեայում 1234 թվականին, 1-ին գիրքը՝ «Չիկի»-ն, տպագրվել է 1377 թվականին։

Եվրոպայում շարժական տպատառերի գյուտը վերահայտնագործել է Յոհան Գուտենբերգը, առաջարկել տառահայրերի ու տառամայրերի պատրաստման եղանակ, տառերի ձուլման կապար-անագ անտիմոնային (հարտ) համաձուլվածք, որով սկսվել ու զարգացել է եվրոպական տպագրությունը։

Հայկական գրատպությունն ի սկզբանե կատարվել է շարժական տպատառերով։

20-րդ դարի կեսերից լուսա- և թվային շարվածքի ներդրման շնորհիվ շարժական տպատառերն աստիճանաբար դուրս են մղվել տպագրությունից։
Շիրակ (հրատարակչատուն)

«**Շիրակ**», տպարան-հրատարակչատուն, գրատուն։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1946 թվականին Բեյրութում։ Հիմնադիր-տնօրեններ՝ Կարապետ եվ Յովհաննես Հաննեսյան եղբայրներ, 1994 թվականից՝ Վիգեն Հաննեսյան, Լիբանանում։

Հրատարակում է հիմնականում երգարաններ (հայտնի է «Շիրակ» երգարանների շարքը. այսօր՝ 31 հատոր՝ շուրջ 31 հզ. տպաքանակով), բառարաններ, մանկապատանեկան գրքեր (Շ. Ազնավուրի «Սէր սրտի չափով» (թարգմ.՝ Ա. Ալիքյանի, 1980), Հ. Ալփիարի «Արձակ համարձակ» (1986), Զ. Եսայանի «Երկեր» (1972), Երուխանի «Ամիրային աղջիկը» (1971), Ա. Ծառուկանի «Երազային Հալէպը» (1996), Լեռ Կամսարի «Տպուած եւ անտիպ էջեր» (1994), Ա. Կռանյանի «Գրաբար» (1994) և «Գործնական բառարան հայերէն լեզուի» (1998), Պ. Սիմոնյանի «Կանաչներու առասպելը» (1977), «Հայակերտում եւ մանկավարժութիւն» (1996), «Խորհրդածութիւներ Հայաստանի գրողներու հինգերորդ համագումարի սեմին» (1996) և «Ակնթարթներ մարդու եւ կեանքի առօրեայէն» (2012), Վ. Օշականի «Հատընտիր» (1995), և այլն)։

## Ծանոթագրություններ
2018 թվականն Իրանում

Ստորև ներկայացված է **[[2018]] թվականին [[Իրան]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ
* Իրանի բարձրագույն ղեկավար` Ալի Խամենեի
* Իրանի նախագահ` Հասան Ռոհանի 
* Իսլամական խորհրդատվական ժողով՝ Ալի Լարիջանի
* Իրանի դատական համակարգի ղեկավար՝ Սադեք Լարիջանի

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 1 
[250px|մինի|Իրանական ոստիկանությունը [Ցույցեր Իրանում (2017-2018)|Բողոքի ցույցերի ժամանակ]]
** Իրանի խորհրդարանի Իզեհի շրջանի պատգամավոր Հեդայաթոլլահ Խադեմին հաղորդում է, որ Իզեհ քաղաքի բնակիչները դուրս են եկել բողոքի ցույցի կապված տնտեսական խնդիրների հետ, որի հետևանքով, զոհվել է երկու հոգի, մի քանիսն էլ վիրավորվել են։ Նրա տեղեկություններով պարզ չէ թե ով է կրակել՝ ցուցարարները թե իրավապահները։
** Նախորդ տարվանից սկսած բողոքի ցույցերը շարունակվում են, գիշերվա ընթացքում տասը մարդ է սպանվում փողոցներում։ Սպահանի նահանգի Նաջեֆաբադ քաղաքում ցուցարարը որսորդական հրացանից ոստիկանության աշխատակիցների վրա կրակ է բացում և սպանում ոստիկանի, ևս երեք ոստիկան վիրավորվում են։
** Իրանի հաղորդակցության և կապի նախարար Մոհամմադ-Ջավադ Ազարի Ջահրոմին իր թվիթերյան էջում հայտարարում է, որ սոցիալական ցանցերը ժամանակավոր են արգելափակվել։
** Իրանի Իսլամական Հանրապետության ձայն պետական հեռուստատեսությունը հաղորդում է, որ Իրանում բողոքի ցույցերի ժամանակ տեղի ունեցած խռովությունների հետևանքով 12 մարդ է զոհվել։ Համաձայն տեղեկության՝ դեկտեմբերի 31-ի երեկոյան անվտանգության ուժերի հետ բախման արդյունքում զոհվել է 10 մարդ, իսկ նախորդ օրը ևս երկու մարդ էր զոհվել։ Իրանական պաշտոնական լրատվամիջոցները հաղորդում են, որ անվտանգության ուժերը խափանել են ոստիկանության բաժիններն ու ռազմակայանները վերահսկողության տակ վերցնելու ցուցարարների մի քանի փորձ, ու ըստ լրատվամիջոցների, այդ ցուցարարները զինված են եղել։
** Իսլամական Հանրապետության լրատվական գործակալությունը մեջբերել է Իրանի խորհրդարանի արտաքին քաղաքականության և ազգային անվտանգության կոմիտեի ղեկավար Ալաեդդին Բորուջերդիի խոսքերը, ով ենթադրում է, որ բողոքի ցույցերը մասնակիորեն հրահրում են արտասահմանում իսլամական հեղափոխության թշնամիները։ 
** Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին հայտարարում է, որ բողոքի ակցիաները պայմանավորված են երկրի ներքին խնդիրներով, ինչպես նաև այլ երկրների կողմից սադրանքներով․ «Փողոցում բողոքող ոչ բոլոր մարդիկ են օտարերկրացիների կողմից ղեկավարվում, կան մարդիկ, որոնք բողոքում են սեփական նախաձեռնությամբ և խնդիրների պատճառով»։ Ռոհանին նաև ասել է, որ որոշ երկրներ, մասնավորապես՝ Սաուդյան Արաբիան, փորձել են Իրանում «անկարգություններ առաջացնել»։

## Տես նաև
* 2017 թվականն Իրանում
* 2019 թվականն Իրանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականներ Իրանում
Կատեգորիա:2018 Ասիայում
Կատեգորիա:2018 Իրանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Իրանում
Շմավոն (գրիչ)

**Շմավոն**, 15-րդ դարի եկեղեցական գործիչ, գրիչ։

## Կենսագրություն

Առաջին անգամ հիշատակվում է 1427 թվականին Տաթևում՝ իր աշակերտի՝ Ղազար Ծաղկողի նկարազարդած Ավետարանի (Մատենադարան, ձեռ. № 4019) հիշատակարանում։

Շմավոնը 1437 թվականին Տաթևից տեղափոխվել է Սանահին, որտեղ ընդօրինակել է Շարակնոց (ծաղկող՝ Հովհաննես Սանահնեցի վանահայր, Մատենադարան, ձեռ. № 8979), որի 218-րդ բ էջում Շմավոնի պատկերն է (հիշատակարանում խնդրում է հիշել «զերանաշնորհ րաբունին զՇմաւոն՝ առաջնորդ... աթոռոյն Սիւնեաց...»)։

1459 թվականին Շմավոնը վերադարձել է Տաթև. տարբեր վայրերից (Սարկավագանց վանք, Շամբախի, Շամրան) իր հետ բերել է արժեքավոր 3 ձեռագիր (Մատենադարան, ձեռ. № 2517, 3917, 4072)։ Պահպանվել է նաև Անգեղակոթի եկեղեցուն Շմավոնի նվիրած Ավետարանը (Մատենադարան, ձեռ. № 3756)։

## Գրականություն
* ԺԵ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմ.՝ Լ. Խաչիկ­յան), մաս 1, 2, Ե., 1955, 1958։