Ջոն Բոյլ Օ՚Ռեյլի

**Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլի** (*John Boyle O'Reilly,* ), իռլանդացի բանաստեղծ, լրագրող, գրող և ակտիվիստ։ Իռլանդիայում պատանեկության տարիներին նա *Իռլանդիայի հանրապետական եղբայրության* կամ *[[Ֆենիան]]ների* անդամ էր, ինչի համար արտաքսվել է Արևմտյան Ավստրալիա: Միացյալ Նահանգներ փախչելուց հետո նա դարձել է իռլանդական սփյուռքի համայնքի և մշակույթի նշանավոր ներկայացուցիչ բոստոնյան *The Pilot* թերթին թղթակցելով, ի լրումն իր անձնական ստեղծագործություների և դասախոսական շրջագայությունների:

Օ'Ռեյլին  ծնվել է Դոութում (Միթ կոմսությունում, Իռլանդիա), դեռահաս տարիքում տեղափոխվել է իր մորաքրոջ նստավայրը Անգլիայում և բրիտանական բանակում ծառայության անցնելուց կարճ ժամանակ առաջ սկսել զբաղվել լրագրությամբ: 1863 թվականին նա լքել է բանակը *Իռլանդիայում բրիտանական տիրապետությունից* դժգոհ լինելուց հետո:

1864 թվականին, Իռլանդիա վերադառնալուց հետո, Օ'Ռեյլին միացել է Իռլանդիայի հանրապետական եղբայրությանը և խմբի մաս կազմել երկու տարի, մինչև որ նա և շատ ուրիշներ ձերբակալվել են բրիտանական իշխանությունների կողմից 1866 թվականի սկզբին: Նույն տարում դատավարությունից հետո նա դատապարտվել է մահապատժի, սակայն այս պատիժը հետագայում փոխարինվել է քսան տարվա ազատազրկմամբ: 1867 թվականին Օ'Ռեյլիին տեղափոխել են Արևմտյան Ավստրալիա, Բանբերի քաղաքի բանտ, որտեղից նա փախել է երկու տարի անց: Փախուստի մեջ նրան օգնել է մի տիկին` ֆրաու Պատրիկ Մաքքեյբը Արնաղանից (Գաունա, Քավան կոմսություն):

Փախուստից հետո Օ'Ռեյլին տեղափոխվել է Բոստոն և ձեռնամուխ եղել գրելու և լրագրողական հաջող կարիերայի՝ ստեղծելով այնպիսի ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են *Moondyne* (1879) և *Songs from the Southern Seas* (1873), գրելով բանաստեղծություններ, ինչպիսիք են *«The Cry of the Dreamer»* և *«The White* *Rose»-ը, In Bohemia:*

Նա ամուսնացել է Մերի Մերֆիի հետ 1872 թվականին և ունեցել չորս դուստր։ Իր կյանքի վերջին տարիներին Օ'Ռեյլին տառապում էր տարբեր առողջական խնդիրներից: Մահացել է դեղորայքի գերդոզավորումից, 1890 թվականին Մասաչուսեթս նահանգի Հալ քաղաքում գտնվող իր ամառանոցում: Նրա հիշատակի արարողությունը, որը տեղի է ունեցել Թրեմոնտ Տաճարում, հանրային մեծ իրադարձություն է եղել:

Օ'Ռեյլիի գրականությունը և քաղաքացիական իրավունքների հետ կապված աշխատանքը նշանակալի են եղել տարիներ շարունակ:

## Վաղ կյանք
Օ'Ռեյլին ծնվել է 1844 թվականի հունիսի 28-ին Դաութ ամրոցում Ուիլյամ Դեյվիդ Օ'Ռեյլիի (1808–1871) և Էլիզա Օ'Ռեյլիի (ծնվ. Բոյլ) (1815–1868) (1815–1868) ընտնիքում, Դրոգեդայի մոտակայքում։ Նրա հայրը եղել է դպրոցի տնօրեն: Նա ընտանիքի վեց երեխաներից երրորդ էր։ Իռլանդիան այդ ժամանակ Միացյալ Թագավորության մի մասն էր, և շատ իռլանդացիներ դեմ էին բրիտանական տիրապետությանը, և Իռլանդիայում ուժեղ ազգայնական շարժում կար: Օ'Ռեյլիի համեմատաբար հարուստ ընտանիքը կատաղի հայրենասեր էր. նրա մայրը սերտորեն կապված էր ազգայնական Ջոն Ալենի հետ, ով կարևոր դեր է խաղացել 1803 թվականին Ռոբերտ Էմեթի վերելքի գործում:

Օ'Ռեյլիի ծնունդից մեկ տարի անց սկսվել էր Իռլանդիայի Մեծ սովը, իրադարձություն, որը կձևավորեր Օ'Ռեյլիի կյանքն ու համոզմունքները: Օ'Ռեյլիի ընտանիքի մեծ մասը կարողացել է փրկվել սովամահ լինելուց, սակայն Օ'Ռեյլիի դասընկերներից շատերը մահացել են սովից:

Լինելով դպրոցի ուսուցչի որդի՝ Օ'Ռեյլին, լավ վաղ կրթություն է ստացել: Երբ նա մոտ տասներեք տարեկան էր, տուբերկուլյոզից մահացավ նրա ավագ եղբայրը, և Օ'Ռեյլին զբաղեցրեց դպրոցական թերթում նրա տեղը:

## Անգլիա
1859 թվականին, տասնհինգ տարեկան հասակում, Օ'Ռեյլին տեղափոխվում է Պրեստոն (Լանկաշիր)՝ ապրելու իր մորաքրոջ՝ Քրիստինայի և հորեղբոր՝ կապիտան Ջեյմս Ուոթկինսոնի հետ, այն բանից հետո, երբ հորեղբայրը համոզել է, որ իր հետ գնալ Անգլիա հյուրընկալելու: Պրեստոնում աշխատանքի է անցել «*Preston* *Guardian»* տեղական թերթում:

1861 թվականի հունիսին Օ'Ռեյլին զինվորագրվել է Կամավորական ուժերի 11-րդ Լանկաշիր հրաձգային կամավորական կորպուսին, որտեղ նա ստացել է ռազմական պատրաստություն: 1863 թվականի մարտին Իռլանդիա վերադառնալով նա զինվորագրվել է Դուբլինում գտնվող բրիտանական բանակի 10-րդ թագավորական հուսարների գնդում: Մինչ Օ'Ռեյլին բանակում էր, նա հիասթափվեց բրիտանական իշխանությունից, երբ ականատես եղավ կառավարության քաղաքականությանը, որը նա ընկալեց որպես իռլանդական կաթոլիկների վրա բացասական ազդեցություն: Շուտով նա լքեց բանակը:

## Իռլանդական հանրապետական եղբայրություն
աջից|մինի|Բանտարկյալ Օ'Ռեյլիի լուսանկարը 1866 թվականին
1864 թվականին Օ'Ռեյլին միացել է Իռլանդիայի հանրապետական եղբայրությանը, որն այն ժամանակ հայտնի էր որպես «*Ֆենիան*», ապստամբների գաղտնի միություն, որը նվիրված էր բրիտանական իշխանության դեմ զինված ապստամբությանը: Նա իր ուժերն ուղղել է իր գնդում ավելի շատ ֆենիաններ հավաքագրելուն՝ բերելով մինչև 80 նոր անդամներ: Նա Կլոնմել քաղաքում դավադիրներին ներկայացել է **Քելլի** կեղծանունով: Նա օգնել է իռլանդացի երիտասարդներին և զինվորներին եղբայրություն հավաքագրելու հարցում:

### Ձերբակալություն
1866 թվականի փետրվարին Օ'Ռեյլին բազմաթիվ այլ ֆենիանների հետ ձերբակալվել և ուղարկվել է Արբոր Հիլլի ռազմական բանտ: 1866 թվականի հունիսի 27-ին (նրա 22-ամյակի նախօրեին) սկսվել է Օ'Ռեյլիի դատավարությունը ռազմական դատարանում. նրան մեղադրանք է առաջադրվել պետական դավաճանության մեջ։ Նա մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել մահապատժի, սակայն տարիքի պատճառով պատիժը փոխարինվել է ցմահ ազատազրկմամբ, իսկ ավելի ուշ՝ 20 տարվա ազատազրկմամբ։

Այդ պահից սկսած նա մոտ 15 ամիս անցկացրել է Անգլիայի ամենահայտնի բանտերում, ինչպիսիք են *Millbank*, *Pentonville* և *Dartmoor* բանտերը: Այս ընթացքում Օ'Ռեյլին երկու անգամ փորձել է փախչել, բայց արագ հետ են վերադարձրել և տեղափոխել մենախուց:

## Բանտարկված կյանքը Ավստրալիայում
1867 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Օ'Ռեյլին շղթաներով կապել և 61 այլ ֆենիան բանտարկյալների և 218 սովորական հանցագործների հետ երթով տեղափոխել են դեպի դատապարտյալների *Hougoumont* նավ՝ Արևմտյան Ավստրալիայի բրիտանական գաղութ արտաքսվում։

Ճանապարհորդության կեսին Օ'Ռեյլին և մեկ այլ բանտարկյալ Ջոն Ֆլոդը հիմնում են *«Վայրի սագը»* *(The Wild Goose)* կոչվող ձեռագիր թերթը, որը պարունակում էր  եղբայրության անդամների գրած պոեզիա, պատմություններ և անեկդոտներ նավի դատապարտյալների: Արտադրվել է յոթ թերթ, և օրիգինալ հավաքածուի մեկ օրինակը պահպանվել է և պահվում է Նոր Հարավային Ուելսի պետական գրադարանի հավաքածուում։ *Hougoumont*  նավը վերջինն էր, որը դատապարտյալներին տեղափոխումն էր Արևմտյան Ավստրալիա:
[մինի|Հոդված ''Perth Gazette-ից և West Australian Times-ից'', 1868 թվականի հունվարի 17, որում ազդարարվում է ''Hougoumont'' նավի ժամանումը [Ֆրիմանթլ|Ֆրիմանտլ]]
1868 թվականի հունվարի 9-ին Ֆրիմանտլ ժամանելուց հետո Օ'Ռեյլին եղել է Դատապարտյալների հաստատությունում (այժմ Ֆրիմանտլի բանտ), բայց մեկ ամիս անց նրան տեղափոխել են Բանբերի: Դատապարտյալների մի խմբի հետ միասին նա մասնակցել է Բանբերի-Բասելթոն ճանապարհի կառուցմանը:

Մի օր, երբ Բանբերիում նոր ճանապարհի համար թփերը մաքրելիս Օ'Ռեյլին հրաժարվում է կտրել նոր ճանապարհին կանգնած հսկայական նվենու ծառը: Ծառը փրկելու Օ'Ռեյլիի գործողությունը շուտով նկատում է պահապանի կինը՝ Սելինան: Եվ շատ չանցավ, որ ամբողջ թաղամասում լուրեր են տարածվում, որ մի դատապարտյալ չի ենթարկվել հրամաններին։ Ի վերջո, ծառը փրկվում է, և նոր ճանապարհը մի փոքր շրջանցում է ծառը:

Օ'Ռեյլին արագորեն լավ հարաբերություններ է հաստատել իր պահակ Հենրի Վուդմանի հետ և նշանակվել ոստիկանի պայմանական օգնական: Նա կատարում էր հաշվառման և հաշվապահական հաշվառման աշխատանք, խանութների պատվերներ և այլ փոքր վարչական պարտականություններ: Նաև հաճախ որպես սուրհանդակ, ինչը նրանից պահանջում էր կանոնավոր ճանապարհորդել աշխատանքային ճամբարի և Բանբերիի շրջանային դատապարտյալների բանտի միջև: Պահապանն, ըստ երևույթին, Օ'Ռեյլիի միջոցով իր ընտանիքի հետ կապ էր պահում, քանի որ բանտարկյալը դարձել էր Վուդմենի ընտանիքի տան մշտական այցելուն, և ինչ-որ պահի ռոմանտիկ կապ ուներ Վուդմանի դստեր՝ Ջեսսիի հետ: Նա գրում էր բանաստեղծություններ իր ապրումների մասին, որտեղ ակնարկել է ռոմանտիկ պատճառների մասին: 1868 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Օ'Ռեյլին ինքնասպանության փորձ է կատարել՝ կտրելով ձախ ձեռքի երակները։ Արյան կորստից ուշաթափված նրան հայտնաբերել է մեկ այլ դատապարտյալ, և նրա կյանքը փրկել:

2015 թվականին հայտնաբերված նամակի համաձայն՝ Ջեսսի Վուդմանը հղիացել էր Օ'Ռեյլիից: Զեսսին Օ'Ռեյլիի փախուստից հետո երեխա է ունենում, որը կարճ ժամանակ անց մահանում է: Այդպիսով Վուդմանի հայրը՝ Հենրին, իմանալով հարաբերությունների մասին` 1869 թվականի մարտին Ջեսսիի ամուսնացրել է տեղի 22-ամյա Ջորջ Փիքերսգիլի հետ:

### Փախուստ
Բանբերիում գտնվելու ժամանակ Օ'Ռեյլին ամուր բարեկամություն է հաստատել տեղի հռոմեական կաթոլիկ քահանա հայր Պատրիկ Մաքքեյբի հետ: 1868 թվականի վերջին Մաքքեյբը առաջարկել է կազմակերպել Օ'Ռեյլիին փախչել գաղութից: Փետրվարին Մաքքեյբի ծրագիրը պատրաստ էր կատարման: 1869 թվականի փետրվարի 18-ին Օ'Ռեյլին փախել է իր աշխատանքային խմբից և հանդիպել Ջեյմս Մագուայրի հետ, որը տեղաբնակ էր Դարդանուպ քաղաքից: Նրանք միասին Ջեոգրաֆ ծովածոցում նստել են նրանց սպասող մի նավակը:

Օ'Ռեյլին ավազուտներում թաքնված է մնացել սպասելով, որ նստի Բանբերիից մեկնող ամերիկյան կետորսական  *Vigilant* *նավը*, որը հայր Մաքքեյբը կազմակերպել էր, որ իրեն կտանի: Հաջորդ օրը, երբ նավը երևացել է նրանք թիավարեց դեպի այն, բայց նավապետը մերժել է պայմանավորվածությունը կատարել, և  Vigilant-ը նավարկել է՝ առանց վերցնելու թիանավում գտնվող մարդկանց: Օ'Ռեյլին ստիպված էր վերադառնալ ափ և նորից թաքնվել, մինչ նրա ընկերները փորձում էին պայմանավորվել մեկ այլ նավի հետ: Երկու շաբաթ անց նրանց հաջողվել է գործարք կնքել ամերիկյան կետորսային *Gazelle* նավի կապիտանի հետ։ Օ'Ռեյլին և նրա ընկերները հանդիպել են *Gazelle* նավին  հեռավորության վրա մարտի 2-ին, և նրան տեղափոխել նավի վրա: Օ'Ռեյլիի հետ կար Մարտին Բոումեն անունով դատապարտյալի արձակուրդի տոմսը (փոխած անունը՝ Թոմաս Հենդերսոն), ով լսել էր նախատեսված փախուստի մասին։ Նա շանտաժի էր ենթարկել դավադիրներին, որ իրեն էլ թույլ տան միանալ Օ'Ռեյլիին:

*Gazelle* նավում գտնվելու ժամանակ Օ'Ռեյլին ընկերացել է կապիտանի առաջին օգնական Հենրի Հեթուեյի հետ, և նրանք լավ ընկերներ մնացին մինչև Օ'Ռեյլի մահը: Երբ *Gazelle-ի* մոտ գտնվող փրկանավով կետերը որսալու ժամանակ ալիքը հարվածել էր նավին, և Օ'Ռեյլին կորցրել էր գիտակցությունը, Հեթուեյը փրկել էր Օ'Ռեյլիի կյանքը` կատարելով սրտանոթային վերակենդանացում։

Ըստ Մաքքեյբի պայմանավորվածության` *Gazelle-ը* Օ'Ռեյլին պետք է տանի միայն մինչև Ճավա, բայց անբարենպաստ եղանակը խանգարել է նավին անվտանգ անցում գտնել Զոնդյան նեղուցով: Նավապետը  նավարկել է դեպի Ռոդրիգես (Մավրիկիոս), որն այդ ժամանակ բրիտանական գաղութ էր։ Ռոդրիգեսում նավ են բարձրացել հաշտրարը և ոստիկանների մի խումբը, ովքեր տեղեկություններ ունեին, որ *Gazelle-ը* տեղափոխում է Արևմտյան Ավստրալիայից փախած դատապարտյալի և պահանջել են, որ նրան հանձնեն: Անձնակազմը հանձնել է Բոումենին, բայց հերքել, որ Օ'Ռեյլին նավի վրա է եղել:

*Gazelle-ի* հաջորդ նավահանգիստը Սուրբ Հեղինեն էր՝ մեկ այլ բրիտանական գաղութ: Նավապետի խորհրդով մինչ կղզի հասնելը Օ'Ռեյլին հուլիսի 29-ին տեղափոխվել է այլ նավ` ամերիկյան *Sapphire* բեռնատար նավ: *Sapphire-*ը Լիվերպուլ է ժամանել հոկտեմբերի 13-ին, իսկ Օ'Ռեյլին տեղափոխվել է մեկ այլ ամերիկյան նավ՝ *Bombay*: *Բոմբեյը* 1869 թվականի նոյեմբերի 23-ին հանգրվնել է Ֆիլադելֆիայում, որտեղ Օ'Ռեյլին ոգևորությամբ դիմավորել են իռլանդացի հայրենակիցները:

Օ'Ռեյլին Ֆիլադելֆիա ժամանելուց անմիջապես հետո մեկնել է Նյու Յորք, որտեղ հրավիրված էր դասախոսություն կարդալու Կուպերի ինստիտուտում, որը նա կարդաց 1869 թվականի դեկտեմբերի 16-ին: Այնտեղ գտնվելու ժամանակ նա պատմել է փախուստի մանրամասները։ Օ'Ռեյլին արագ հասկացել է, որ Նյու Յորքը ոչ մի դաշտ չի առաջարկում իր ամբիցիաների համար, և նրան խորհուրդ են տվել տեղափոխվել Բոստոն, ինչը նա արել է 1870 թվականի հունվարի 2-ին:

## 1870-1890 թվականներ
### Ֆենիանների ներխուժումը Կանադա
Օ'Ռեյլին բնակություն է հաստատել Չարլսթաունում, Բոստոնի թաղամասում, որն ուներ մեծ իռլանդական համայնք: 1870 թվականի հունվարի 31-ին նա իր առաջին դասախոսությունն է կարդացել ԱՄՆ-ում՝ «Անգլիայի քաղաքական բանտարկյալները» թեմայով։ Դասախոսությունը հաջող է եղել, և Օ'Ռեյլին հրավիրվել է կրկնելու այն Սալեմում, Պրովիդենսում և այլ շրջաններում: Այդ տարի մի փոքր ուշ նրան տրվել է մասաչուսեթսյան *The Pilot* թերթում լրագրողի պաշտոնը:

1870 թվականի հունիսին Օ'Ռեյլին մեկնել է Կանադա՝ լուսաբանելու Ֆենիանների ներխուժումը Կանադա, որտեղ նա հանդիպել է գեներալ Ջոն Օ'Նիլին: Օ'Ռեյլին բոլոր իրադարձությունների առաջին գծում է եղել, նաև ձախողված ներխուժման ժամանակ, ներառյալ Օ'Նիլի ձերբակալությունը: *The Pilot* թերթում լուսաբանումը դարձել է Օ'Ռեյլիի առաջին մեծ աշխատանքը:

### Ամուսնություն և ընտանիք
1872 թվականի օգոստոսի 15-ին Օ'Ռեյլին ամուսնացել է լրագրող Մերի Մարֆիի (1850-1897) հետ, ով գրում էր «*Երիտասարդ խաչակիրների»* *(Young Crusader)* համար Ագնես Սմայլի կեղծանունով։ Նրանք ունեցել են չորս դուստր՝ Մերի, Էլիզա, Ագնես և Բլանիդ։ Նրանց ավագ դուստրը՝ Մերի Բոյլ Օ'Ռեյլին, եղել է լրագրող և պատերազմի թղթակից Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ և դրա ընթացքում:

Երրորդ դուստրը՝ Ագնես Օ'Ռեյլին, ամուսնացել է փիլիսոփա Ուիլյամ Էռնեստ Հոքինգի հետ անմիջապես այն բանից հետո, երբ տղան ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչումը Հարվարդի համալսարանում, որտեղ էլ հետագայում դասավանդել է: Մեկ տասնամյակ անց, երբ նրանք վերադարձել են Քեմբրիջ, Ագնեսը բացել է բացօթյա դպրոց (open-air school), որը վերածվել է *Shady Hill* դպրոցի: Այն գործում է առ այսօր Հարվարդի հրապարակի մոտ։ Նրանց երեք ունեցել են երեք երեխաներ` Ռիչարդ, Ջոան և Հեսթեր։

### Կատալպայի փրկություն
1875 թվականին Ջոն Դևոյը Օ'Ռեյլին է դիմել խորհուրդ խնդրելով, թե ինչպես կարող է *Գաելի կլանը* փրկել Արևմտյան Ավստրալիայում բանտարկված վեց զինվորական ֆենիաններին: Ծրագրված էր գրոհել Ֆրիմանտլի բանտը և զենքի ուժով փրկել ֆենիաններին, ինչը Օ'Ռեյլին մերժել է: Նա առաջարկել է փրկարարների խմբի միջոցով վերցնել փախածներին՝ համաձայն նախապես պայմանավորված ծրագրի:  Այդ նպատակի համար նրանք պետք է գնեին կետորսական նավ, որը օրինական բիզնես էր Ֆրիմանտլում: Օ'Ռեյլիի ծրագիրն ընդունվել է, և ի վերջո հանգեցրել Կատալպայի փրկությանը:

Փախուստը հաջողությամբ է պսակվել, և Օ'Ռեյլին 1876 թվականի հունիսին ստացել է փախուստի լուրը:

## Պոեզիա
Օ'Ռեյլին 1873 թվականին հրատարակել է բանաստեղծությունների իր առաջին գիրքը՝ *«Երգեր հարավային ծովերից*»: Հաջորդ տասնհինգ տարիների ընթացքում նա հրատարակել է պոեզիայի երեք ժողովածու, վեպ և տրակտատ առողջության և վարժությունների մասին։ Նրա պոեզիան չափազանց տարածված էր, և նրան հաճախ հանձնարարում էին բանաստեղծություններ գրել հիշատակի կարևոր առիթների համար: Քսաներորդ դարավերջին նրա նախկին ստեղծագործությունների մեծ մասը մերժվել է որպես արժեքավոր բանաստեղծություն, բայց նրա ավելի ուշ, ավելի ներդաշնակ պոեզիան, ինչպիսին է նրա ամենահայտնի բանաստեղծությունը՝ *«Երազողի ճիչը* », դեռ բարձր է գնահատվում:

1888 թվականի նոյեմբերի 14-ին Կրիսպուս Աթթուկսի հիշատակին նվիրված հուշահամալիրում Օ'Ռեյլին բարձրաձայն կարդացել է Աթթուկսին նվիրված իր բանաստեղծությունը:

Իր վերջին տարիներին Օ'Ռեյլին հիվանդ էր և տառապում էր անքնությունից: Նա հրապարակել է իր վերջին բանաստեղծությունը՝ *«Անպետքները*», 1890 թվականի փետրվարի 1-ին, *«The Pilot»* թերթում:

## Սպորտ
Օ'Ռեյլին սիրողական բռնցքամարտիկ էր և նաև մրցում էր սուսերամարտի, թիավարության, կանոեի և նետաձիգների մեջ: 1879 թվականին նա օգնել է հիմնադրել Բոստոնի իռլանդական մարզական ակումբը, որն անցկացնում էր ամենամյա նետաձիգային մրցումներ։ 1888 թվականին լույս է տեսել նրա *«Բռնցքամարտի և տղամարդկային սպորտի էթիկան»*:

Օ'Ռեյլին հանդես է եկել Բոստոնի *Նյու Յորքի մարզական ակումբի* նման սոցիալական ակումբի ստեղծման օգտին: 1887 թվականի հունվարին հանդիպում է տեղի ունեցել՝ քննարկելու նրա առաջարկը, և Օ'Ռեյլին և տասնհինգ ուրիշներ նշանակվել են կոմիտեի կազմում՝ ուսումնասիրելու նման կազմակերպության իրագործելիությունը: Կոմիտեն դրական որոշում է կայացրել, և *Բոստոնի մարզական ասոցիացիան* պաշտոնապես կազմակերպվել է 1887 թվականի մարտի 15-ին, որի ղեկավար կոմիտեում ընտրվել է Օ'Ռեյլին:

## Մահ
1890 թվականի օգոստոսի 9-ի առավոտյան Օ'Ռեյլին նավով մեկնել է Հալլի (Մասաչուսեթս) իր նստավայր: Նա տառապում էր անքնության նոպաներից։ Այդ երեկո իր եղբոր ՝ Ջոն Ռ. Մերֆիի հետ՝ երկար քայլելուց հետո, հուսալով, որ ֆիզիկական հոգնածությունը կառաջացնի անհրաժեշտ քուն, գնացել է տուն: Ավելի ուշ այդ գիշեր նա խմել է իր կնոջ քնաբեր դեղամիջոցներից մի քանիսը, որոնք պարունակում էին քլորալհիդրատ:

Օգոստոսի 10-ի առավոտյան, ժամը 2-ից 3-ը, նրա կինն արթնանալով տեսել է Օ'Ռեյլին աթոռին նստած, մի ձեռքը սեղանին գրքի մոտ դրված, իսկ մյուսում՝ սիգար: Պարզվել է, որ Օ'Ռեյլին անգիտակից վիճակում է: Մոտ մեկ ժամ հետո ըտանեկան բժիշկ դոկտոր Լիչֆիլդը ժամանելով փորձել է վերակենդանացնել նրան, բայց Օ'Ռեյլին մահացել է առավոտյան ժամը 5-ից քիչ առաջ: Ըստ հանրային հայտարարությունների` Օ. Ռեյլիի մահը սրտի անբավարարությունից է եղել, բայց պաշտոնական մահացության գրանցամատյանը պնդում է «պատահական թունավորում»:
Պատկեր:John_Boyle_O'Reilly_Tombstone_Holyhood_Cemetery_Brookline_Massachusetts_USA.jpg|alt=John Boyle O'Reilly Tombstone Holyhood Cemetery Brookline Massachusetts USA|Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլիի տապանաքարը Holyhood գերեզմանատանը Բրուքլինում (Մասաչուսեթս)
Պատկեր:John_Boyle_O'Reilly_Tombstone_Plaque_Close-up_Holyhood_Cemetery_Brookline_Massachusetts_USA.jpg|alt=John Boyle O'Reilly Tombstone Plaque Close-up Holyhood Cemetery Brookline Massachusetts USA|Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլիի գերեզմանաքարի հուշատախտակը մոտիկից 
Պատկեր:John_Boyle_O'Reilly_Plaque_Charlestown.jpg|alt=The John Boyle O'Reilly Plaque is one of several honoring past prominent residents of Charlestown Massachusetts. It is located in City Square Park.|Օ'Ռեյլի հուշատախտակը  Չարլսթաունի նախկին նշանավոր բնակիչների շարքում, City Square Park- ում


### Հարգանքի տուրք
Օ'Ռեյլիի անսպասելի մահը մեծապես վշտացրել է հասարակությանը: Մատուցվել է հարգանքի տուրք ինչպես Բոստոնում, այնպես էլ ամբողջ աշխարհում: *The Pilot* թերթը հրապարակել է նրա կյանքի ամբողջական կենսագրությունը օգոստոսի 16-ի համարում: Մահվան լուրին արձագանքել են ժամանակի բազմաթիվ հայտնիներ.

Բոստոնի քաղաքապետ Թոմաս Ն. Հարթը և Բոստոնի ու Իռլանդիայի բազմաթիվ այլ հայտնիներ նույնպես հարգանքի տուրք են մատուցել:

### Հուղարկավորություն և հոգեհանգստյան արարողություն
մինի|278x278փքս|Օ'Ռեյլիի գերեզմանը մոտ 1891 թվականին
Օգոստոսի 13-ին նրա հուղարկավորությանը, որը տեղի է ունեցել Չարլսթաունի Սուրբ Մարիամ եկեղեցում, մասնակցել են հազարավոր մարդիկ: Թափորի թվում էին Օ'Դոնովան Ռոսան, Ջերեմիա Օ'Դոնովանը, Մայքլ Ֆիցջերալդը, Ջեյմս Ա. Ռենը, կապիտան Լոուրենս Օ'Բրայենը և Դենիս Քեշմանը: Նրա կինը վշտից չի մասնակցել հուղարկավորությանը և «չի կարողացել հեռանալ անկողնուց» :

Սեպտեմբերի 2-ին Բոստոնի Թրեմոնտ Տաճարում  հոգեհանգստյան արարողությանը մասնակցել են տասնյակ մարդիկ: Բանախոսների թվում էին քաղաքապետ Թոմաս Հարթը, Չարլզ Լևի Վուդբերին (Լևի Վուդբերիի որդին), քահանա Վիլյամ Բիրնը: Չարլզ Հ. Թեյլորը, Բենջամին Բաթլերը, Թոմաս Վենթվորթ Հիգինսոնը, Էդվին Ուոքերը և Պատրիկ Քոլինսը:

Օ'Ռեյլին ի սկզբանե թաղվել է Ռոքսբերիի Գալվարի գերեզմանատանը, սակայն 1890 թվականի նոյեմբերին նրա աճյունը արտաշիրիմվել է և տեղափոխվել Բրուքլինի Հոլիհուդ գերեզմանատուն: Նրա գերեզմանը գտնվում է Պատրիկ Քոլինզի գերեզմանի մոտ։

## Ժառանգություն և պատիվներ
1891 թվականին Ջեյմս Ջեֆրի Ռոշը, Բոստոնի օդաչու Օ'Ռեյլիի *Boston Pilot* թերթի խմբագրի օգնականը, հրատարակել է Օ'Ռեյլիի կյանքի կենսագրությունը «*Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլիի կյանքը վերնագրով»:*

Օ'Ռեյլին ԱՄՆ-ի ամենահայտնի և հարգված լրագրողներից և գրողներից մեկն էր: Մարդկանց քաղաքացիական իրավունքների նկատմամբ ակտիվությունն այդ ժամանակ մեծ ուշադրություն է գրավել. 1945 թվականին *The Crisis* թերթը Օ'Ռեյլին նկարագրել է այսպես.

[աջից|մինի|Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլի հուշարձան, Բոստոն, [Դանիել Ֆրենչ|Դանիել Չեսթեր Ֆրենչ, 1896 թվական]]

1896 թվականի հունիսի 20-ին (նրա 52-ամյակից մոտ մեկ շաբաթ առաջ), բացվել է Օ'Ռեյլիի բազմաֆիգուր բրոնզե քանդակը, որի ժամանակ ելույթ է ունեցել այն ժամանակվա ԱՄՆ նախագահ Գրովեր Քլիվլենդը:

Օ'Ռեյլիի երկրպագուների թվում էին այնպիսի բանաստեղծներ և քաղաքական գործիչներ, ինչպիսիք են Ուոլթ Ուիթմենը, Ջեյմս Ուիթքոմբ Ռայլին, Օսկար Ուայլդը, Ջոն Ֆ. Քենեդին, Գրովեր Քլիվլենդը և Օլիվեր Ուենդել Հոլմս կրտսերը:

1880 թվականին Մասաչուսեթս նահանգի Սփրինգֆիլդ քաղաքում բացվել է Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլի ակումբը: 2005 թվականին նշվել է ստեղծման 125-ամյակը։

1900-ականների սկզբին Դրոգեդայի հյուսիսային կողմում կառուցվել է Բոյլ Օ'Ռեյլի անունը կրող տեռասը։

Հեղինակ և պատմաբան Ֆրենսիս Ռասելը 1987 թվականի իր «Բոստոնի սրիկան և Մասաչուսեթսի այլ երկիմաստ կերպարներ» գրքում ընդգրկել է նաև Օ'Ռեյլին: Ռասելը նկարագրել է, թե ինչպես Օ'Ռեյլին 1800-ականների վերջին Ամերիկայի ամենահայտնի իռլանդացուց, մեկ դար անց, վերածվել է մեծ մասամբ «մոռացված բանաստեղծի»:

Մոտավորապես 1980-ականների կեսերին իռլանդացի հետազոտող Լիամ Բարրին (որը Բանբերիից էր) հայտնաբերել է Օ'Ռեյլիի փախուստի պատմությունը և սկսել է խորապես ուսումնասիրել այն և խթանել պատմությունը: Նախքան իր մահը՝ 2015 թվականին, նա հրատարակել է բազմաթիվ գրքեր Օ'Ռեյլի և Ֆենիանների մասին:

Մոտ 1987 թվականին Արևմտյան Ավստրալիա նահանգի Բանբերի քաղաքում հիմնադրվել է Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլի ասոցիացիա, որի հիմնադիր անդամներից էր Բարրին:

2002 թվականին Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլիի համար բացվել է մեկնաբանական ցուցադրություն, որը գտնվում էր Արևմտյան Ավստրալիայում, Լեշենո թերակղզու արգելոցում, որտեղից նա փախել էր Միացյալ Նահանգներ:

2011 թվականի ապրիլին Նեթերվիլում, նրա նախնիների տանը, Իռլանդիայի Դրոգեդայի մոտակայքում ստեղծվել է Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլի ասոցիացիա

Արևմտյան Ավստրալիայի Արևմտյան Լիդերվիլ քաղաքում կա Օ'Ռեյլիի անունը կրող JB O'Reilly's pub:

2019 թվականին Ֆրեմանտլում անցկացվել է փառատոն՝ նվիրված Օ'Ռեյլիի փախուստի 150-ամյակին, որը կոչվում էր *Moondyne Walk*, որտեղ մի շարք տարբեր ընթերցողներ կարդացել են նրա 1879 թվականի *Moondyne վեպի մի գլուխը:* Ընթերցողների թվում եղել են Արևմտյան Ավստրալիայի նախկին վարչապետ Փիթեր Դաուդինգը, համաճարակաբան Ֆիոնա Սթենլին, գրող և լրագրող Փիթեր ՖիցՍայմոնսը և դերասան Փիթեր Ռոուսթորնը:

## Ներման խնդրանք
1999 թվականին այն ժամանակվա արևմտյան Ավստրալիայի ընդդիմության առաջնորդ Ջեֆ Գալոպը անհաջող խնդրանքով դիմել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ և ընկեր Թոնի Բլերին՝ Օ'Ռեյլիին ներում շնորհելու համար:

## Աշխատանքներ
*  (1873) – բանաստեղծությունների ժողովածու
*  (1878) – բանաստեղծությունների ժողովածու
* *Moondyne* (1879) – վեպ, որը հիմնված է Արևմտյան Ավստրալիայում դատապարտյալի իր փորձի վրա
*  (1881) – բանաստեղծությունների ժողովածու
*  (1886) – բանաստեղծությունների ժողովածու
*  (1888) - տրակտատ առողջության և ֆիզիկական վարժությունների մասին, որը հետագայում վերահրատարակվել է որպես *Աթլետիկա և տղամարդկային սպորտ*
* ** (1891) – թողարկվել է հետմահու և խմբագրվել է Քեթրին Է. Քոնուեյի կողմից
* ''Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլիի բանաստեղծությունների ընտրանի'' (1904):

## Ժողովրդական մշակույթում
* Օ'Ռեյլին եղել է ԱՄՆ նախագահ Ջոն Քենեդիի սիրելի բանաստեղծը:
* 1913 թվականին Մելբուռնում գործող համր ֆիլմերի *Lincoln-Cass Film Company* ընկերությունը թողարկել է *Moondyne* համր ֆիլմը՝ հիմնված Օ'Ռեյլի վեպի վրա։ Այն թողարկվել է 1913 թվականի սեպտեմբերին։
* *[[U2]]* իռլանդական ռոք խումբը *Rattle and Hum* (1988) ալբոմի *«Van Diemen's Land»* երգը վերաբերում և նվիրված է Օ'Ռեյլիին։
* Քլեր կոմսության ժողովրդական երգիչ Շոն Թիրելը երաժշտություն է դրել Օ'Ռեյլիի մի շարք բանաստեղծությունների վրա: Նրա 1994 թվականի *«Cry of a Dreamer»* ալբոմում ներառվել է եռերգություն։
* Երաժիշտ և տեղացի պատմաբան Բրենդան Վուդսը գրել է *The Catalpa* պիեսը 1876 թվականին Ֆրեմանտլի բանտից փախուստի մասին։ Դրա պրեմիերան տեղի է ունեցել 2006 թվականի նոյեմբերի 15-ին Ֆրեմանտլի քաղաքապետարանի շենքում և այն շարունակվել է մինչև նոյեմբերի 25-ը: Պիեսը հիմնված էր Դենիս Քեշմանի օրագրերի վրա, երգերը և պարը Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլիի պոեզիայի հիման վրա, որին աջակցում էր հնգաձայն  երաժշտական անսամբլը:
* Վուդսը թողարկեց ձայնասկավառակ՝ «John Boyle O'Reilly & The Fenian Escape from Fremantle Gaol» վերնագրով (2006):
* 2016 թվականին Բանբերիի Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլի ասոցիացիան նկարահանել է կարճամետրաժ ֆիլմ՝ հիմնված Օ'Ռեյլիի *Vigilant* նավի ժամանելուն սպասելու պատմության վրա, որը վերնագրված էր *«Search of the Vigilant»*: Այն նկարահանվել է Լեշենո թերակղզում և Բանբերիի տարածքի այլ հատվածներում: 30 րոպե տևողությամբ կարճամետրաժ ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել Բանբերիում 2017 թվականի մարտի 25-ին:
* 2017 թվականին արևմտյան ավստրալացի երաժիշտ Լեյթհորսը (Շեյն Թոմաս) թողարկել է երգ Օ'Ռեյլիի փախուստի մասին, որը կոչվում էր *A Dreamer Forever*:
* Օ'Ռեյլին ներկայացված է որպես *«Toilers of the Sea: The Life of Joshua James»* (*Ծովի աշխատավորներ. Ջոշուա Ջեյմսի կյանքը)* երաժշտական դրամայի գլխավոր հերոսներից մեկը:
* Օ'Ռեյլիի ֆոտոն ութ դատապարտյալներից մեկն է, որոնք ներկայացված են *19 Crimes* ավստրալիական գինու  շշերի պիտակների վրա:

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

* Works of John Boyle O'Reilly in the South Asian American Digital Archive (SAADA)
* 
* Ջոն Բոյլ Օ'Ռեյլիի կամ նրա մասին ստեղծագործությունները ինտերնետ արխիվում
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի բանաստեղծներ