Վարդան Մատթեոսյան

**Վարդան Մատթեոսյան** (), սփյուռքահայ պատմաբան, թարգմանիչ և խմբագիր։ Հայ Առաքելական եկեղեցու Արևելյան առաջնորդարանի (Նյու Յորք) գործադիր տնօրենը և «Արմինիըն Ռիվյու» ամսագրի գրախոսության խմբագիրը։

## Կենսագրություն
Վարդան Մատթեոսյանը ծնվել է Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյում 1964 թվականի մարտի 6-ին։ 1973 թվականին նա տեղափոխվել է Բուենոս Այրես։ Հայեցի ուսումը ստացել է Բուենոս Այրեսի Խրիմյան կրթական հիմնարկությունում (1973-1981)։ 1991 թվականին ավարտել է Բուենոս Այրեսի համալսարանի տնտեսական գիտությունների դպրոցը։ 1992-2000 թվականներին եղել է Ունիվերսիդադ դել Սալվադորի (Բուենոս Այրես) Արևելյան ուսումնասիրությունների դպրոցի հայոց պատմության և կրոնի դոցենտ։ 2000 թվականից բնակվում է ԱՄՆ-ի Նյու Ջերսի քաղաքում։ 2006 թվականին Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայից ստացել է պատմական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

2010-2019 թվականներին եղել է Հայ դատի կրթական հանձնախմբի (Նյու Յորք) տնօրենը։

Նրա հետաքրքրությունների ոլորտներն ընդգրկում են հայոց պատմությունն ու գրականությունը, ինչպես հին, այնպես էլ ժամանակակից։ Հայերեն, անգլերեն և իսպաներեն պարբերականների ակտիվ թղթակիցն է։

## Ընտրյալ մատենագիտություն
### Որպես հեղինակ

* *[[Կոստան Զարյան|Կոստան Զարեան]]ի շուրջ* (*On Gostan Zarian*), Antelias (Lebanon): Kevork Melidinetzi Literary Prize, 1998
* *Անվերջ վերադարձ. Հայաստանի ճանապարհները (1988-2004)* (*Eternal Return: the Roads of Armenia, 1988-2004)*, Yerevan: Zangak-97, 2005
* *Հարաւային կողմն աշխարհի. հայերը Լատին Ամերիկայի մէջ սկիզբէն մինչեւ 1950* (*The Southern Side of the Earth: Armenians in Latin America from the Beginnings to 1950*), Antelias (Lebanon): Richard and Tina Carolan Literary Fund, 2005
* *Շամախեցի պարուհին. [[Արմեն Օհանյան (պարուհի)|Արմէն Օհանեանի]] կեանքն ու գործը* (*The Dancer of Shamakha: Life and Work of Armen Ohanian*), Yerevan: Press of the Museum of Literature and Art, 2007 (coauthored with Artsvi Bakhchinyan)
* *Գրական-բանասիրական ուսումնասիրութիւններ* (*Literary and Philological Studies*), Antelias (Lebanon): Kevork Melidinetzi Literary Prize, 2009
* *Pasado sin retorno, futuro que espera: los armenios en la Argentina, ayer y hoy*, Montevideo: Asociación Cultural Uruguay-Armenia, 2011
* *Armenian Language Matters*, New York: Armenian National Education Committee, 2019
* *The Politics of Naming the Armenian Genocide: Language, History, and 'Medz Yeghern*', London: I. B. Tauris, 2021

### Որպես խմբագիր
* *Los armenios en América del Sur: Primeras Jornadas de Estudio*, Buenos Aires: Instituto de Investigación Armenológica, 1992
* Bedrós Hadjian, *El cinturón*, translated by Berg Agemian, Buenos Aires: Akian, 2004
* Bedros Hadjian, *Հարաւը Սփիւռքի մէջ* (*The South in the Diaspora*), Aleppo: Cilicia Press, 2008
* Gurgen Mahari, *Չարենց-նամէ (Յուշեր, յօդուածներ)* (*Charents-Nameh: Recollections, Articles*), compiled by Grigor Achemyan, Yerevan: Bookinist, 2012
* *Հայաստանի պատմական ատլաս* / *Atlas of Historical Armenia*, New York: Armenian National Education Committee, 2012
* *[[Կոմիտաս]]-150* / *Gomidas-150*, New York: Sis Publications, 2019
* Gurghen Sarkissian, *Իմ յուշերը (1914-1921)* / *My Memoirs*, New York: Sis Publications, 2021

### Որպես համախմբագիր
* *Charents: Poet of the Revolution*, Costa Mesa (Ca.): Mazda Press, 2003 (with Marc Nichanian)
* Gurgen Mahari, *Երկերի լիակատար ժողովածու* (*Integral Collection of Works*), vol. I-XIV, compiled by Grigor Achemyan, Yerevan: Antares, 2014-2021 (with Arqmenik Nikoghosyan)

### Թարգմանություններ

* Sarkís Gulludjian, *El arte de vivir*, Buenos Aires: n.p., 1985
* Sarkís Gulludjian, *La fuente de la luz*, Buenos Aires: Shoghag, 1986
* Eghishé Charénts, *Libro del camino*, Buenos Aires: Avant, 1987
* Bedrós Hadjian, *Grandes figuras de la cultura armenia (siglos V-X)*, Buenos Aires: Armengraf, 1987
* Sarkís Gulludjian, *Dos conferencias esclarecedoras*, Buenos Aires: Asociación Cultural Armenia Hamazkaín, 1988, 108 pages
* Bedrós Hadjian, *Grandes figuras de la cultura armenia (siglos XI-XIII)*, Buenos Aires: Armengraf, 1990
* Iervant Odian, *El camarada Panchuní*, Buenos Aires: Armengraf, 1992
* Paruyr Sevak, *El árbol solitario*, Buenos Aires: Armengraf, 1995
* Bedrós Hadjian, *La palabra silenciada: las pérdidas intelectuales del Genocidio Armenio*, Buenos Aires: Armengraf, 2001
* Martirós de Yerzinka, Hovhannes Aprakunetzi, Sarguis el Monje, *Itinerarios*, Yerevan: Academia Linguistica Internacional, 2001, 50 pages (with Vahan Sarkisian)
* *Otros tiempos: poesía contemporánea de Armenia*, Yerevan: Unión de Escritores de Armenia, 2006
* Bedrós Hadjian, *Cien años, cien historias: Armenia y los armenios en el siglo XX*, Buenos Aires: Editum, 2007
* George (Kevork) Apelian, *No vendas a mi hermanita, mamá* (historias de un martirio eterno), Buenos Aires: n.p., 2009
* Artak Movsisian, *La meseta sagrada: Armenia en la geografía espiritual del antiguo Medio Oriente*, Yerevan: Universidad de Erevan, 2010 (with Ruben Artzruni)
* Artsvi Bakhchinyan, *Armenian Cinema-100: The Early History of Armenian Cinema (from 1895 to mid 1920s)*, Yerevan: Academy of Cinema of Armenia and Union of Armenian Cinematographers, 2012 (with the collaboration of Susanna Mkrtchyan)
* *Narrativa armenia contemporánea*, Yerevan: Edit Print, 2014, 151 pages
* *Հնգամեայ ծրագիր. Հայկական Համայնքներու բաժանմունք 2014-2018*, Lisbon: Calouste Gulbenkian Foundation, 2014, pp.&nbsp;33–67
* Haiganoush Satchian-Grkacharian, *Hadjin, If We Forget You...*, Glendale: Ars Publishing, 2017, 296 pages
* Hamasdegh, *House of Prayer*, New York: SIS Publications, 2018, 52 pages
* Vartan Matiossian (ed.), *Gomidas-150*, New York: SIS Publications, 2019, 109 pages
* Gurghen Sarkissian, *Իմ յուշերը (1914-1921)* / *My Memoirs*, New York: Sis Publications, 2021, 177 pages

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վարդան Մատթեոսյանի կենսագրությունը
* Vartan Matiossian, Young Scholar, Analyzes Shahan Shahnour's Literary Talents at St. Thomas Gathering

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայահայեր