51-րդ նահանգը

**51-րդ նահանգը** (հայտնի է նաև որպես **Ֆորմուլա 51**) 2001 թվականի մարտաֆիլմ, կատակերգական ֆիլմ։ Ռեժիսոր՝ Ռոնի Յու, սցենարի հեղինակ՝ Սթել Պավլոու,  գլխավոր դերերում՝ Սեմյուել Ջեքսոն, Ռոբերտ Քարլայլ, Էմիլի Մորտիմեր, Ռիկի Թոմլինսոն, Շոն Պերտվի, Ռիս Իֆանս, Սթիվեն Ուոլթերս և Միս Լոֆ։ Ֆիլմը հետևում է ամերիկացի վարպետ քիմիկոսի (Ջեքսոնի) պատմությանը, ով մեկնում է Բրիտանիա՝ վաճառելու նոր հզոր դեղամիջոցի իր բանաձևը: Ամեն ինչ չի ընթանում այնպես, ինչպես նախատեսված էր, և քիմիկոսը շուտով խճճվում է խաբեության ցանցի մեջ:

Ֆիլմի պրեմիերան  կայացել է 2001 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ Միացյալ Թագավորությունում: Այն միջազգային մակարդակով թողարկվել է «Ֆորմուլա 51» անվանումով՝ 2002 թվականի հոկտեմբերին, որտեղ այն հավաքել է $14,4 միլիոն՝ բյուջեի կեսից մի փոքր ավելին:

## Սցենար
1971թ.-ին ոստիկանությունը բռնում է Էլմո ՄաքԷլռոյին, մարիխուանայի ազդեցության տակ  վարելու պատճառով։ Նա վերջերս էր ավարտել քոլեջը: Ձերբակալության և դատապարտման պատճառով ՄաքԷլռոյը չի կարողանում դեղագործի աշխատանք գտնել։ Մեր օրերում նարկոբարոն «Մողեսը» հրավիրում է գործընկերների հետ հանդիպում՝ հույս ունենալով վաճառել Էլմոյի հորինած նոր նյութը։ Հանդիպման ժամանակ, փորձելով փախչել «Մողեսի» մանիպուլյացիաներից, Էլմոն պայթեցնում է շենքը՝ սպանելով բոլորին, բացի «Մողեսից»։ Զայրացած՝ «Մողեսը» կապվում է պայմանագրային մարդասպան Դակոտայի հետ, ով նախկինում սպանել էր «Մողեսի» դեմ գործով միակ վկային։ Դակոտան դժկամությամբ է ընդունում, երբ «Մողեսն» առաջարկում է մաքրել իր մոլախաղային պարտքերը և նրան $250,000 բոնուս տալ:

Լիվերպուլի տեղացի «fixer» Ֆելիքս Դե Սոուզային՝ տեղական հանցավոր կազմակերպության ղեկավար Լեոպոլդ Դյուրանտն ուղարկել էր՝ Էլմոյին Մանչեսթրի օդանավակայանից վերցնելու՝ «Լիվերպուլ»-«Մանչեսթեր Յունայթեդ» վաճառված ֆուտբոլային խաղի երկու տոմսի դիմաց: Օդանավակայան տանող ճանապարհին Ֆելիքսը մտնում է «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկրպագուներով լի փաբ և հակադրվում նրանց՝ նախքան ներսից հրթիռ բաց թողնելը։ «Յունայթեդի» երկրպագուները հետապնդում են վերջինիս, բայց ընկերները փրկում են նրան իրենց մեքենայով:

Էլմոն վայրէջք է կատարում Մանչեստերում, նրան դիմավորում է Ֆելիքսը և տանում Դյուրանտի հետ հանդիպման։ Հանդիպման ժամանակ Էլմոն ներկայացնում է POS 51-ը՝ սինթետիկ դեղամիջոց, որը կարելի է արտադրել նվազագույն սարքավորումներով և 51 անգամ ավելի հզոր է, քան մյուս դեղերը: Դյուրանտի քիմիկոս Փուդսը  հաստատում է Էլմոյի պնդումները, և Դյուրանտը նրան տալիս է ավելի քան մեկ միլիոն դոլար պարտատոմսեր։ Քանի որ 18 միլիոն դոլար պակաս էր համաձայնեցված վճարից, Էլմոն հրաժարվում է վաճառել:

Փողոցի դիմացի տանիքում Դակոտան պատրաստվում էր կրակել Էլմոյի գլխին, երբ «Մողեսը» կանչում է և չեղյալ համարում հարվածը՝ չցանկանալով սպանել Էլմոյին, քանի դեռ նա չունի բանաձևը: Էլմոյին սպանելու փոխարեն նա պետք է սպանի բոլորին, ովքեր հանդիպում են նրա հետ: Նա վերջում սպանում է բոլորին, բացի Դյուրանտից, Էլմոյից և Ֆելիքսից, ում հետույքին կրակում են: Երբ Էլմոն և Ֆելիքսը հեռանում են հյուրանոցից, թմրանյութ ցանկացող սափրագլուխները հարձակվում են նրանց վրա։ Էլմոն նրանց պաշտպանում է գոլֆի մահակով: Դեպքի վայր են գալիս հետախույզ Վիրջիլ Քեյնը և նրա գործընկեր Արթուրը և սկսում հետապնդել: Նրանք շուտով հրապուրվում են «հավի խաղի»-ով՝ Էլմոյի կողմից, որը փախչում է: Քեյնը և Արթուրը վերադառնում են հանցագործության վայր, և Քեյնը պահանջում է Դյուրանտի գործարքի 50%-ը՝ ՄաքԷլրոյի հետ: Սխալ հաղորդակցությունը հանգեցնում է Դյուրանտի մահվան:

Ֆելիքսը կապվում է զենքի վաճառքով զբաղվող ակումբի սեփականատիրոջ և Իկի անունով թմրանյութերի դիստրիբյուտորի հետ՝ նրան խոստանալով 20 միլիոն ֆունտ ստեռլինգի բանաձևը: Քանի որ Էլմոն և Ֆելիքսը ձեռք են բերում դեղամիջոցի արտադրության համար անհրաժեշտ բաղադրիչները, որոնք բոլորն էլ առանց դեղատոմսի ապրանքներ են, այժմ զինված սափրագլուխները պատանդ են վերցնում նրանց: Սափրագլուխները պնդում են, որ իրենք ունեն լաբորատորիա, թեև պարզվում է, որ այն կոտրված կենդանիների փորձարկման հաստատություն է: Էլմոն պատրաստում է դեղամիջոցի երկու խմբաքանակ՝ մեկ կապույտ և մեկ կարմիր: Էլմոն պնդում է, որ կարմիր դեղահաբը ամենաուժեղ տարբերակն է, և իր ընդունելուց հետո սափրագլուխները փորձում են այն։ Մինչ նրանք խնջույքներ են անում՝ սպասելով դեղամիջոցի ազդեցությանը, Էլմոն թաքուն դուրս է թքում իր կարմիր հաբը։ Նա ասում է Ֆելիքսին, որ դա հզոր լուծողական է. Էլմոն և Ֆելիքսը հեռանում են՝ անգործունակ սափրագլուխների վրա զուգարանի թղթի գլանափաթեթներ նետելով։

Իկիի ռեյվի ակումբում Էլմոն նախաձեռնում է իր գործարքը և դեղը հասցնում սպասող ամբոխին: Քեյնը և ոստիկանությունը ընդհատում են գործարքը և ձերբակալում Ֆելիքսին։ Հայտնվելուց հետո Դակոտան բացահայտում է, որ իր իսկական անունը Դուն է, և որ ինքը և Ֆելիքսը տնային գործընկերներ են եղել: Նա առևանգում է Էլմոյին և նրա հետ հեռանում տանիքից: Էլմոն հաղթում է նրան՝ կախելով տանիքի եզրին: Ընտրություն չունենալով՝ ինքը գործարք է կնքում նրա հետ, և նրանք փախչում են Քեյնից։ Մինչդեռ Քեյնը հարցաքննության ժամանակ շանտաժի է ենթարկում Ֆելիքսին և իրեն ստիպում գործարքի մեջ մտնել Իկիի հետ, որը Ֆելիքսը սահմանում է նրա համար։

Ֆելիքսը, Էլմոն և Դունը հանդիպում են Իկիի անձնական դիտարկղում՝ Էնֆիլդում կայացած ֆուտբոլային հանդիպման ժամանակ: Այս անգամ գործարքը ընդհատվում է «Մողեսի» կողմից, ով սպանում է Իկիին և պահանջում բանաձև POS 51-ը: «Մողեսը» նշում է խմիչքով, քանի որ Էլմոն բացահայտում է, որ դեղը պլացեբո է, իսկ POS-ը նշանակում է առաջարկի ուժ: Քեյնը ընդհատում է նրանց, երբ Էլմոյի կոկտեյլը՝ պայթուցիկը, որը կուլ է տվել «Մողեսը», ուժի մեջ է մտնում՝ սպանելով «Մողեսին»: Քեյնը ուշագնաց է լինում և Արթուրը ձերբակալում է նրան, մինչդեռ հիմնական երեքը դուրս են գալիս անվնաս: Լուսաբացն ու Ֆելիքսը միասին հաստատվում են, և Էլմոն գնում է Շոտլանդական լեռնաշխարհի դղյակը, որը պատկանում է ՄակԷլրոյի կլանապետին, մինչդեռ բացատրում է, որ ինքը ֆիլմն անցկացրել է «Իմ ստրուկ տիրոջ թարթանով» վերնաշապիկով, սակայն Էլմոն այժմ պնդում է , որ և՛ ամրոցը, և՛ Տարտանը իրենն են։

## Դերերում
* Սեմյուել Լ. Ջեքսոն՝ Էլմո ՄաքԷլռոյի դերում
* Ռոբերտ Քարլայլը՝ Ֆելիքս Դե Սոուզայի դերում
* Էմիլի Մորտիմերը՝ Դուն «Դակոտա» Փարքերի դերում
* Միս Լոֆը՝ «Մողեսի» դերում
* Շոն Պերտվին՝ դետեկտիվ Վիրջիլ Քեյնի դերում
* Ռիկի Թոմլինսոնը՝ Լեոպոլդ «Լեո» Դյուրանտի դերում
* Ռիս Իֆանսը՝ «Իկիի» դերում
* Փոլ Բարբերը՝ Ֆրեդերիկի դերում
* Մայքլ Սթարքը՝ դետեկտիվ Արթուրի դերում
* Սթիվեն Ուոլթերսը՝ «Blowfish»-ի դերում
* Ադեն՝ Օմարի դերում
* Անգուս Մաքինեսը՝ «Փադսի» Սմիթի դերում (քիմիկոսը)։

## Արտադրություն
### Զարգացում
Սցենարիստ Սթել Պավլուի մոտ «51-րդ նահանգը» ֆիլմի գաղափարը հղացել է 1994 թվականին, երբ նա սովորում էր Լիվերպուլի համալսարանում և աշխատում էր «The Brook Cafe»-ի խոհանոցում «The Quiggins» կենտրոնում՝ որոշ կերպարների հիմքում դնելով իր ընկերներին: Պավլուն նկարագրել է այն գաղափարը, որ ֆիլմը հիմնված է Լիվերպուլի ստրկավաճառության պատմության վրա և այն տեղափոխում է մեր օրեր՝ թմրանյութերի առևտրի տեսքով: Պավլուն և նրա բիզնես գործընկեր Մարկ Օլդրիջը ցուցադրեցին իրենց գաղափարը Ֆրանսիայում Կաննի կինոփառատոնում, որը հանգեցրեց ֆիլմերի զարգացման «Focus Films» ընկերության ուշադրությանը, որն առաջարկում էր ֆինանսավորում զարգացման համար: Շուտով ֆիլմը գրավեց Սեմյուել Լ. Ջեքսոնին, ով ի վերջո հանդես եկավ որպես ֆիլմի և՛ պրոդյուսեր, և՛ աստղ: DVD-ի մեկնաբանությունը ցույց է տալիս, որ սցենարն ի սկզբանե գրվել է Լոուրենս Ֆիշբորնի կողմից, նախքան Ջեքսոնի աստղ դառնալը:

Ի սկզբանե Պավլուն բյուջե էր կազմում մոտ 1 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ և մտադրվել էր անձամբ ղեկավարել այն: Ֆինանսավորում ստանալու դժվարության պատճառով Պավլուն մի կողմ քաշվեց և վերցրեց համապրոդյուսերի վարկը, մինչ խնդրի լուծվելը: Հինգ տարի անց 51-րդ նահանգը վերջապես բյուջետավորվեց 28 միլիոն դոլարով, որի ֆինանսավորումը ստացվեց Կանադայից և Մեծ Բրիտանիայից՝ «Alliance Atlantis»-ի և «Film Consortium»-ի միջոցով:

### Նախնական արտադրություն
Դերասան և կինոպրոդյուսեր Սամուել Լ. Ջեքսոնը հոնկոնգցի ռեժիսոր Ռոննի Յուին առաջարկեց զբաղվել ֆիլմի բեմադրությամբ՝ հավատալով, որ ֆիլմի ընդհանուր ոճը կհամապատասխանի Յուի նախորդ ստեղծագործություններին, ինչպիսին է՝ 1998 թվականին նկարահանված «Չակի հարսնացուն» ֆիլմը: Էլմո ՄաքԷլռոյի (Սեմուել Լ. Ջեքսոն) և Ֆելիքս Դե Սոուզայի (Ռոբերտ Քարլայլ) դերերն ապահովելուց հետո, պրոդյուսեր Անդրաս Համորին առաջարկեց Միս Լոֆին խաղալ հակառակորդի դերը: Սա հավանության է արժանացել ռեժիսոր Յուի կողմից, ով գաղափարն անվանել է «իսկապես ոգեշնչված քասթինգ»։

### Նկարահանում
#### Տեղանքներ
Գրեթե ամբողջ ֆիլմը նկարահանվել է Լիվերպուլում, բացի բացման տեսարանից, որը նկարահանվել է Լոս Անջելեսում, մեքենա վարելու տեսարանը, որը նկարահանվել է Մանչեստերում և մեկ այլ տեսարան, որը նկարահանվել է Չեշիրի Չոլմոնդելի ամրոցում:Լիվերպուլում օգտագործվող հիմնական վայրերն էին՝ Մերսի գետը և նավահանգիստները, Պիեր Հեդը, Հնդկաստանի շենքը, Ուոթեր Սթրիթը, ինչպես նաև Լիվերպուլի «Էնֆիլդ» ստադիոնը: Լիվերպուլի այլ հայտնի տեսարժան վայրերը կարելի է տեսնել ամբողջ ֆիլմի ֆոնին, ինչպիսիք են Սուրբ Գեորգիի սրահը և «Liver Building»-ը։

Արտադրական դիզայներ Ալան Մակդոնալդը օգտագործեց ֆիլմի արտադրական բազան Բաունդարի սթրիթում՝ ինտերիերի տեսարանների համար զանազան դեկորացիաներ ստեղծելու նպատակով, ինչպես նաև Բլեքստոք փողոցում չօգտագործված պահեստի հսկայական տարածք:

## Թողարկում
### Տնային լրատվամիջոցներ
Ֆիլմը թողարկվել է ինչպես VHS, այնպես էլ DVD տարբերակով։ DVD տարբերակը թողարկվել է 2002 թվականի հոկտեմբերի 7-ին: Հատուկ առանձնահատկությունները ներառում են աուդիո մեկնաբանություն, պատրաստման և արտադրության առանձնահատկություններ, լուսանկարների պատկերասրահ, թրեյլեր և դերասանների ու անձնակազմի հարցազրույցներ: Ֆիլմը թողարկվել է երկակի Blu-ray և DVD ձևաչափով 2017 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։

## Reception
ԱՄՆ թողարկման համար ֆիլմը վերանվանվեց «Ֆորմուլա 51»։

### Քննադատական ​​ընդունելություն
«Rotten Tomatoes»-ի ակնարկների ագրեգացիոն կայքում ֆիլմը ստացել է 25%՝ հիմնված 102 քննադատների ակնարկների վրա, միջին գնահատականը 4,3/10, և կոնսենսուսը հետևյալն է՝ «շատ բան չավելացնեք»: «Metacritic»-ում ֆիլմը հավաքել է 23 ձայն 100-ից՝ 29 քննադատների ակնարկների հիման վրա։

«Chicago Sun-Times» թերթից Ռոջեր Էբերթը ֆիլմն անվանել է «ֆարս»՝ ֆիլմին տալով չորս աստղերից մեկը, և հատկապես բացասական մեկնաբանություններ է տվել ֆիլմի բովանդակության և սցենարի վերաբերյալ: Ընդհանուր առմամբ դրական կարծիքներ են տրվել ինչպես BBC-ի, այնպես էլ «Empire»-ի գրախոսների կողմից, վերջիններից Ալան Մորիսոնն այն անվանել է «լիարժեք զվարճանք» և որ ֆիլմը «դուրս է գալիս բրիտանական ֆիլմերի սահմաններից»։ IGN-ը ընդհանուր առմամբ դրական գնահատական ​​տվեց ֆիլմին՝ եզրակացնելով, որ «դուք ստանում եք հենց այն, ինչի համար վճարում եք», և որ ֆիլմն ընդհանուր առմամբ շատ «հաճելի» էր։

### Տոմսարկղ
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2001 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, Լոնդոնի՝ Ուեսթ Էնդ Կերզոն կինոթատրոնում։

Ընդհանուր առմամբ, համաշխարհային կինովարձույթում ֆիլմը վաստակել է ավելի քան 14,4 միլիոն դոլար, որից 5,2 միլիոնը՝ ԱՄՆ-ում և 9,2 միլիոն դոլար՝ այլուր:

## Սաունդթրեք
Սաունդթրեքը գրել են Դարիուս Կեդրոսը, Կասպար Կեդրոսը և Բարնի Քուինթոնը «Headrillaz» խմբի անունով, ինչպես նաև նկարահանվել են այնպիսի արտիստներ, ինչպիսիք են PJ Harvey, Run–D.M.C., Nelly և Stephen Day։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2001 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին