open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Չափիչ տրանսֆորմատոր

մինի|Ռուսական արտադրության SF6 110 կՎ հոսանքի տրանսֆորմատորներ
**Չափիչ տրանսֆորմատոր**, էլեկտրական տրանսֆորմատոր, որի առաջնային փաթույթի վրա ներգործում է չափվող հոսանքը կամ լարումը, իսկ երկրորդայինը՝ իջեցնողը, միացված է չափիչ սարքերին կամ պաշտպանական ռելեին։ Կիրառվում է գլխավորապես բաշխիչ հարմարանքներում և բարձր լարման փոփոխական հոսանքի շղթաներում՝ էներգիայի, հզորության, լարման, հոսանքի ուժի անվտանգ չափման համար, ինչպես նաև չափման սահմանների ընդլայնման, չափման շղթաների մեկուսացման համար։ Տարբերում են լարման և հոսանքի չափիչ տրանսֆորմատորտներ, որոնք բաղկացած են միմյանցից մեկուսացված առաջնային և երկրորդային փաթույթներից։ Չափիչ տրասնֆորմատորների առաջնային հոսանքն ու լարումը հիմնականում մեծ են երկրորդային հոսանքից ու լարումից, որոնց անվանական արժեքներն նորմավորված են։

Փոփոխական հոսանքի տրանսֆորմատորները պատրաստվում են երկրորդային հոսանքի 5 Ա անվանական արժեքներով, իսկ առաջնայինհոսանքի անվանական արժեքը գտնվեւմ է 0,1 Ա մինչև 40 կԱ։ Փոփոխական հոսանքի լարման տրանսֆորմատորներն արտադրվում են երկրորդային լարման 100 Վ և 150 Վ անվանական արժեքներով, իսկ առաջնային լարման անվանական արժեքը գտնվում է 200 Վ-ից մինչև 750 կՎ տիրույթում։

Կատեգորիա:Էլեկտրաչափիչ սարքեր
Կատեգորիա:Տրանսֆորմատորներ
Ինոխոս (քաղաք)

**Ինոխոս** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուելվա պրովինցիայի կազմում, Անդալուզիա ինքնավար մարզ։

Համայնքը գտնվում է Էլ-Կոնդադո գավառի կազմում։ Տարածքը՝ 321 *կմ<sup>2</sup>*։ Բնակչությունը՝ 3926 *մարդ* (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 59 *կմ* հեռավորություն։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hinojos 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Որս

240px|մինի|աջից|Որսորդը որսի հետ

**Որս**, վայրի թռչուններ և կենդանիներ՝ որսորդական արդյունագործության և սպորտային որսորդության օբյեկտներ, որոնց միսն օգտագործվում է սննդի մեջ։ Բացի մսից որսից ստացվում է նաև փետուր, աղվափետուր, մորթի, եղջյուր։ Որսորդական դասակարգմամբ թռչունները համարվում են փետրավորներ, իսկ կենդանիները՝ չորքոտանիներ։ Փետրավորները ըստ ապրելու վայրի բաժանվում են՝ անտառայինների (աքար, ցախաքլոր, խլահավ, չիլ կաքավ, անտառակտցար), դաշտայինների և տափաստանայինների (մոխրագույն կաքավ, լոր, փասիան, մեծ արոս, արոս և այլն), ճահճայինների (կտցար, մորակտցար և այլն), ջրլողների (բադ, սագ և այլն), լեռնայինների (լեռնային հնդկահավ, քարակաքավ և այլն)։ Չորքոտանի որսերից են նապաստակները և վայրի կճղակավորների շատ տեսակները (եղջերուն, տափաստանային ու լեռնային այծքաղները, վայրի այծերը, ոչխարները, կինճը և այլն)։ Փետրավորներից առավել արդյունագործական նշանակություն ունեն ջրլողները (տարեկան որսվում են մոտ 30 միլիոն փետրավոր), իսկ չորքոտանիներից՝ հատկապես նապաստակը (տարեկան մոտ 5 միլիոն) և վայրի երկկճղակավորների շատ տեսակները։

Կատեգորիա:Որս
Հենրիկ Սեփյան

**Սեփյան Հենրիխ Խոսրովի** (դեկտեմբերի 8, 1934, գյուղ Գյուլիստան (ԼՂՀ Շահումյանի շրջան) - ապրիլի 7, 2003, Երևան), վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1972), պրոֆեսոր (1993)։ «Արցախ», «Շահումյան-Գետաշեն» հայրենակցական միությունների նախագահության անդամ։

## Հիմնական գործունեություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1957)։ 1958-1969 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի մարզային հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքում. 1969-1971 թվականներին՝ Երևանի հանրապետական կլինիկական հիվանդանոցի գլխավոր բժշկի տեղակալ. 1991 թվականից՝ «Հայբուսակ» ինստիտուտի վիաբուժության ամբիոնի վարիչ։ Մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ). ԼՂՀ Շահումյանի (Մանաշիդ, Բուզլուխ), Ասկերանի (Խոջալու), Գետաշենի ենթաշրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին. ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բժշկական օգնություն է ցույց տվել վիրավոր ազատամարտիկների։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:1934 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյուլիստան գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 7 մահեր
Կատեգորիա:2003 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Հեկտոր Բաղյան

**Հեկտոր Բադյան «Բատյան»** (մարտի 1, 1942, Ղուշչի գյուղում (Ադրբեջանի Դաշքեսանի շրջան)), ճարտարագետ, ազատամարտիկ։ ՀՀ բանակի պահեստի կապիտան (1997)։ ՀՀ բուհերի ռազմահայրենասիրական միության նախագահ (1991-1996)։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1977), դոցենտ (1982)։ 1962-1963 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված Ուժերում։ Ավարտել է Ֆրունզեի (Բիշքեկ) պոլիտեխնիկական ինստիտուտը ) 1970-1987 թվականներին աշխատել է նույն ինստիտուտում՝ դաստիարակչական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, 1987 թվականից՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինմեքենաների և հիդրավլիկայի ամբիոնի դասախոս։ 1989-1992 թվականներին Երևանի պոլիտեխնիկական, ճարտարապետաշինարարական, ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտների, պետական համալսարանի արցախահայ ուսանողներից կազմավորել է «Արցախ1» ...«Արցախ-8», «Պոլիտեխնիկ 1-3», «ճարտարապետաշինարար-1», «Աֆղանցիներ-1» կամավորական ջոկատները և գուծուղել Արցախ։ 1990-1994 թվականներին մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), ԼՂՀ Մարտակերտի (Մաղավուզ,Մոխոսթաղ, Կուսապատ, Դրմբոն, Կարմիրավան, Սեյսողան և այլն) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Բազմիցս վիրավորվել Է, ապաքինվելուց հետո վերադարձել մարտադաշտ։ Ազատամարտիկներին ապահովել է ռազմական գրականությամբ։ 1988 թվականին Բադյանի ղեկավարությամբ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ուսանողական ջոկատը Հորադիզում և հարակից տարածքներում ստեղծել է ռազմաճարտարագիտական կստույցներ (խրամատ, կրակակետ և այլն)։ Պարգևատրվել է ՀՀ «Արիություն» մեդալով և ԼՂՀ «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:1942 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Չելյուսկին (հրվանդան)

**Չելյուսկին հրվանդան** (), Եվրասիայի և ցամաքի ամենահյուսիսային կետը։ Գտնվում է Թայմիր թերակղզու ծայր հյուսիսում (հյուսիսային լայնության 77°43 արևելյան երկայնության 104° 18՝)։ Առաջին անգամ Չելյուսկին հրվանդան է հասել Հյուսիսային մեծ արշավախմբի մասնակից, ռուս բևեռախույզ Սեմյոն Չելյուսկինը (մոտ 1700—1760 թվականներից հետո) 1742 թվականին։

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս
Կատեգորիա:Հրվանդաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրվանդաններ
Արշավիր Ղուկասյան

**Արշավիր Ավանեսի Ղուկասյան** ( փետրվարի 16, 1925, գյուղ Մոշխմհատ (ԼՂՀ Ասկերանի շրջան)- ապրիլի 4, 2004, Ստեփանակերտ), վիրաբույժ։

## Կենսագրություն
1944-1946 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։

Ավարտել է Բաքվի պետական բժշկական համալսարանը (1953 թվական)։ 1953-1985 թվականներին՝ Ստեփանակերտի մարզային հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ, գլխավոր բժիշկ։

1991 թվականին Վանք գյուղի հիվանդանոցում Ղուկասյանը հիմնել է վիրահատարան։ Հանրապետական հիվանդանոցում, Հադրութի, Մարտունիի ՊՇ-ների ռազմական գործողությունների առաջին գծի դաշտային հոսպիտալներում վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Թամար Հարությունյան

**Թամար Վահանի Հարությունյան** (), հայ թերապևտ, անդրձայնային հետազոտության բժիշկ։ Բժշկական ծառայության պահեստի ավագ լեյտենանտ (1982 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1976 թվական), վերապատրաստվել Երևանի ախտորոշիչ կենտրոնում (1989 թվական)։ 1976-2001 թվականներին աշխատել է Ապարանի շրջանային կենտրոնական, «էրեբունի» կլինիկական հիվանդանոցներում, Երևանի ախտորոշիչ կենտրոնում, 1996-2001 թվականներին Եմենի Հանրապետությունում, 2001 թվականից՝ «Արմենիա» ախտորոշիչ կենտրոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ
Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Արշակ Գասպարյան

**Արշակ Հարությունի Գասպարյան** (, Ստեփանակերտ), վիրաբույժ-անեսթեզիոլոգ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Ստավրոպոլի (Ռուսաստան) պետական բժշկական ինստիտուտը (1980 թվական)։ 1981-1992 թվականներին աշխատել է ԼՂՀ մարզային, Մարտունիի կենտրոնական շրջանային, շտապ օգնության հիվանդանոցներում, 1992-1996 թվականներին՝ Ստեփանակերտի կենտրոնական զինվորական կլինիկական հոսպիտալի պոլիկլինիկական ծառայության պետական վիրաբուժական բաժանմունքի օրդինատոր, 1996-2002 թվականներին՝ Խոջալուի զինվորակսսն կայազորային հոսպիտարի ավագ օրդինատոր, 2002 թվականից՝ կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտարի ուրոլոգիական, ապա՝ վիրաբուժական բաժանմունքների պետ։

1989-1992 թվականներին Մարտակերտի, Շահումյանի, Հադրութի, Ֆիզուլիի զինվորական, ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բուժօգնություն է ցույց տվել հարյուրավոր վիրավոր ազատամարտիկների, նաև մասնակցել է ազատագրական մարտերի։

2012 թ. ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Մարտական ծառայության մեդալով։

Ունի բժշկական ծառայության մայորի զինվորական կոչում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ անեսթեզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Վալերի Խաչատրյան

**Վալերի Մովսեսի Խաչատրյան** (), հայ ազատամարտիկ, վիրաբույժ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը (1970)։ 1970 թվականից աշխատել է Երևանի տարբեր հիվանդանոցներում և պոլիկլինիկաներում։ 1991 թվականի մարտին մեկնել է Գետաշեն, համագործակցել Ս. Հակոբքյոխվյանի հետ, փրկել վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների կյանքը։ 1991 թվականի մայիսի 7-ին ԽՍՀՄ ՆԳ զինվորների աջակցությամբ Ադրբեջանի ՄՀՆՋ-ականները պատանդել են Խաչատրյանին, Ռ. Գրիգորյանին և Մ. Հակոբքյոխվյանին, տեղափոխել Կիրովաբադի բանտ։ Քսանօրյա կտտանքներից, ծեծ ու ջարդից հետո, ճապոնացի լրագրողների միջնորդությամբ, կիսամեռ ազատվել է բանտից, մահացել հիվանդանոցում։ Թաղված է Երևանում։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Էդիկ Բաբայան

**Էդիկ Վանյայի Բաբայան** (), հայ ճարտարագետ-գյուղատնտես, բարերար։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1970)։ 1960-1989 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ արտադրական միավորումներում, արղա՝ Հադրութի խորհրդային տնտեսությունում։ «Դիզակ» հայրենակցական բարեգործական միության նախագահ (1990)։

## Գործունեությունը
1988-1994 թվականներին Հադրութի շրջան է առաքել էլեկտրոշարժիչներ, սննդամթերք, երևանաբնակ հադրութցիներից կազմավորել է կամավորական ջոկատ՝ ապահովելով գործուղումը Հադրութի շրջան։ Իր նախաձեռնությամբ Հադրութում կառուցվել է զոհված ազատամարտիկների հուշահամալիրը, հրատարակվել Հ. Աբրահամյանի և Շ. Մկրտչյանի «Արցախի համար զոհված դիզակցիները» (Երևան, 2004) գիրքր։ Պարգևատրվել է ՀՀ ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ» մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1943 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Գեղձանմաններ

thumb|Ադենոիդների գտնվելու վայրը (նշված է կանաչով)
**Գեղձանմաններ**, **ադենոիդներ** (` գեղձ և ειδός` տեսք), քթաըմպանային խոռոչում և բկանցքում գտնվող ավշային գոյացությունների գերաճումներ։ Հիմնականում նկատվում է 3-10 տարեկան, երբեմն՝ 10-ից մեծ կամ կրծքի երեխաների օրգանիզմում։ Հիվանդության առաջացմանը նպաստում են որոշ վարակիչ հիվանդություններ (կարմրուկ, քութեշ, դիֆթերիա, գրիպ և այլն), որոնք հանգեցնում են քթի խոռոչի լորձաթաղանթի և նշագեղձերի բորբոքման, ինչպես նաև վերին շնչուղիների սուր և քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների։ Երբեմն շատ մեծանալով, փակում են քթի խոանները, դժվարացնում քթային շնչառությունը։ Երեխան բերանը միշտ բաց է պահում, որի պատճառով առաջանում է քրոնիկական հարբուխ, ատամների անկանոն աճ։ Փակելով միջին ականջի եվստախյան խողովակի ըմպանային բացվածքները, գեղձանմանների պատճառ են դառնում ականջների հիվանդությունների, լսողության թուլացման, անկանոն քնի։ Երեխաները դառնում են անուշադիր, տուժում են մտավոր ունակությունները, երբեմն լինում է գիշերամիզություն։ Բուժումը՝ վիրահատություն։

## Ախտանիշներ
Գեղձանմանների առաջին ախտանշաններն են դժվարացած քթային շնչառությունը (գերաճած ըմպանային նշագեղձի պատճառով) և քթից հոսող առատ արտադրությունը (հաճախ լցվում է քթըմպանը)։ Խանգարված քթային շնչառության դեպքում երեխաները քնում են անհանգիստ, բերանը բաց, սովորաբար խռմփացնում են։ Վատ քնելու պատճառով լինում են թույլ, անտարբեր, հաճախ վատ են սովորում։ Կրծքի երեխաները դժվար են ծծում, որը հանգեցնում է մշտական թերսնման և ֆիզիկական զարգացման կասեցման։ Բացի այդ, գեղձանմանները կարող են պատճառ դառնալ բրոնխաբորբի և բրոնխաթոքաբորբի։

## Բարդացումներ
Գեղձանմանների ծալքերում երբեմն պարունակվում է առատ բակտերիային միջավայր (գեղձանմանների քրոնիկակակն բորբոքում), որը և քթաըմպանի հաճախ կրկնվող սուր բորբոքումների պատճառ է դառնում։ Գեղձանմանների գերաճումը հաճախ ուղեկցվում է լսողության թուլացմամբ։ Անուշադրության մատնված դեպքերում քթային շնչառությունն անհնարին է դառնում, երեխան ստիպված շնչում է բերանով և այն միշտ բաց է պահում, ստորին ծնոտը կախ է ընկնում, քիթ-շրթունքային ծալքերը հարթվում են, դեմքն ստանում է անորոշ արտահայտություն։ Գլխուղեղից արյան և ավշի արտահոսքի դժվարացման հետևանքով, որն առաջանում է քթի խոռոչում կանգային երևույթների պատճառով, երեխաները հաճախ ունենում են համառ գլխացավեր։

## Բուժում
Սովորաբար խորհուրդ է տրվում գեղձանմանները հեռացնել։ Վիրահատությունը պարզ է, կատարվում է ամբուլատոր պայմաններում և մի քանի ժամից հետո երեխային ուղարկում են տուն։ Վիրահատությունից հետո 2-3 օր անհրաժեշտ է անկողնային ռեժիմ։

## Արտաքին հղումներ
*Ադենոիդներ - մեդեքս

Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Կատեգորիա:Գոյացություններ
Լազար Չափչախյան

**Լազար Սերգեյի Չափչախյան (Ղազարոս Չափչախով)** (), Խորհրդային Միության հերոս, ավիացիայի մայոր։ 

Պարգևատրվել է Լենինի 2, Կարմիր դրոշի շքանշաններով։
## Կենսագրություն
Ավարտել է Խարկովի ավիաուսումնարանի կոմիսարների դասընթացները (1939)։ 1939—1940 թվականներին մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խորհրդա-ֆիննական ռազմաճակատին (*«Ձմեռային պատերազմ»*)։ Խորհրդային Միության վրա Ֆաշիստական Գերմանիայի հարձակման առաջին օրերից, 38-րդ կործանիչ ավիագնդի կազմում (1942 թվականի ապրիլի սկզբին՝ հրամանատարը)՝ Հյուսիս-արևմտյան ռազմաճակատի ուղղությամբ մղված օդային մարտերին։ Կատարել է 368 մարտական թռիչք, մասնակցել 59 օդային մարտի։

Հերոսաբար զոհվել է Կրեստցիի օդանավակայանում (Լենինգրադի մարզ), մարտական պատասխանատու առաջադրանք կատարելիս։ «Հայրենական մեծ պատերազմում» հերոսի կոչման արժանացած առաջին հայ մարտիկն է։

## Պարգևներ
* Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему составу Красной Армии» от 21 июля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 23 июля (№ 28 (187)). — С. 1.

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Չեխական թատրոն

300px|մինի|Չեխիայի Բռնո քաղաքի թատրոնը
Չեխիայի թատրոնի զարգացման ակունքները հին հեթանոսական ցեղերի ծեսերն են, ավելի ուշ՝ գեղջկական տոնակատարությունները։ Առաջին դպրոցական դրաման Կիրմեզերի «Չեխական կատակերգություն հարուստ Լազարի մասին» ստեղծագործությունն էր (գրվել և խաղացվել է չեխերեն)։ Ճիզվիտների դպրոցական թատրոնին հակադրվել է ժողովրդական սիրողական թատրոնը։ Չեխիայի թատրոնի զարգացման նոր փուլը կապված է ազգային ազատագրական շարժման վերելքին։ Չեխ լուսավորիչները վերականգնել են ազգային ավանդույթները, ինքնատիպություն հաղորդել ազգային դրամատուրգիային, դաստիարակել դերասաններ։ 1737 թվականին Պրահայում կառուցվել է թատրոնի շենք։ 1783 թվականին բացվել է Նոստիցկի թատրոնը (1797 թվականից՝ Դասային), ուր, գերմաներենից բացի, տրվել են նաև չեխերեն ներկայացումներ (1824-1834 թվականներին՝ կանոնավոր կերպով)։ Թատերարվեստում ռոմանտիկական ուղղության ներկայացուցիչն էր դերասան, դրամատուրգ և թատերական գործիչ Կոլարը։ 1845 թվականին կազմակերպվել է Չեխական ազգային թատրոն ստեղծելու ընկերություն։

1862-1883 թվականներին Պրահայում գործել է ժամանակավոր թատրոնը՝ օպերային և դրամատիկական թատերախմբերով, ներառելով լավագույն դերասաններին (Շիմանովսկի, Սկլենարժովա-Մալա, Կոլար, Մոշնա և ուրիշներ)։ 1883 թվականին ժողովրդի հավաքած դրամով Պրահայում կառուցվել է Ազգային թատրոնը, որն ունեցել է դրամատիկական, օպերային և բալետային խմբեր։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին երևան եկած բազմաթիվ գեղարվեստական հոսանքներից առաջատարը բեմական ռեալիզմն էր, որին նպաստել են Կվապիլովան, Վոյանը, Մոշնան, Գյուբներովան և ուրիշներ։ Ազգային թատրոնը սերտ կապեր է հաստատել բանվորական կոլեկտիվների հետ, ստեղծվել է Բանվորական թատերական ինքնագործունեության միությունը (1911)։ Չեխական թատրոնի զարգացումը բուրժուական Չեխոսլովակիայի հանրապետությունում արտացոլել է դասակարգային սուր պայքարի բոլոր փուլերը։ Չեխոսլովակիայի կոմկուսի հիմնադրումը (1921) նպաստել է սոցիալիստական գաղափարների ներթափանցմանը թատերական գործիչների միջավայր, սլավոնական թատրոնի հետ կապերի ուժեղացմանը։ Մեծ նշանակություն է ունեցել Ֆուչիկի, Մայերովայի, Կոնրադի, Նեեդլիի և այլոց գործունեությունը։ Ազգային թատրոնում բեմադրվել են՝ Չապեկի «Միջատների կյանքից» (1922, 1926, 1932), «Սպիտակ հիվանդություն» (1937), «Մայրը» (1938) և այլն։ Ստեղծվել են պրոֆեսիոնալ հեղափոխական նոր թատրոններ։ Բեմադրվել են նաև սովետական դրամատուրգների գործերը։ Չեխոսլովակիան ֆաշիստ, օկուպանտներից ազատագրվելուց (1945) հետո չեխ․ թատրոնը դարձել է սոցիալիստական մշակույթի շինարարության ակտիվ մասնակից։ Կառավարությունը վերացրել է մասնավոր թատրոնները, ընդունել «Օրենք թատրոնի մասին» (1948)։ 1940-1950-ական թվականներին ստեղծվել են նոր թատրոններ, 1960-1970-ական թվականներին՝ փորձարարական կոլեկտիվներ՝ Փոքր ձևերի թատրոններ։ Ռեժիսուրայի զարգացմանը նպաստել են Պալոուշը, Սոկոլովսկին, Կաչերը, Շերհաուֆերը և ուրիշներ։ Առաջատար դերասաններից են՝ Զաբորսկին, Ռուժեկը, Օ․ Շիմաչեկը, Վ․ Շմերալը։

## Տես նաև
(տես նաև Չեխոսլովակիա, Թատրոն բաժինը)։

Կատեգորիա:Չեխիայի թատրոն
Լիլիա Հարությունյան

**Լիլիա Միքայելի Հարությունյան** (), հայ անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ, ՊԲ բժշկական ծառայության պահեստի ավագ լեյտենանտ (1994 թվական)։

## Կենսագրություն
1992-1994 թվականներին ծառայել է Պաշտպանության Բանակում։ Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1987 թվական)։ 1987-1992 թվականներին աշխատել է Հադրութի շրջանային կենտրոնական հիվանդանոցում. №2 զորամասի հոսպիտալում։

1991- 1994 թվականներին ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալների անձնակազմի հետ մասնակցել է Հադրութի շրջանի զյուղերի ինքնապաշտպանական և Ջրականի, Սանասարիի, Կովսականի, Վարանդայի շրջանների ազատագրական մարտերին։ Բուժօգնություն է ցույց տվել հարյուրավոր ազատամարտիկների։

1996 թվականից բնակվում է Մոլդովայի Հանրապետությունում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ անեսթեզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ ռեանիմատոլոգներ
Բեռոկալ (քաղաք)

**Բեռոկալ** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուելվա պրովինցիայի կազմում, Անդալուզիա ինքնավար մարզ։ Համայնքը գտնվում է Կուենկա-Միներա գավառի կազմում։

Տարածքը՝ 126 *կմ<sup>2</sup>*։ Բնակչությունը՝ 358 *մարդ* (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 79 *կմ* հեռավորություն։

## Արտաքին հղումներ
* Berrocal — Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
* - Web oficial del Ayuntamiento de Berrocal 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Պաֆնուտի Չեբիշև

**Պաֆնուտի Լվովիչ Չեբիշև** () (, ), ռուս մաթեմատիկոս և մեխանիկ, Սանկտ Պետերբուրգի մաթեմատիկական դպրոցի հիմնադիր, Գիտությունների ակադեմիայի (1859) և 24 այլ երկրների ակադեմիկոս։

Չեբիշևի հետազոտությունները վերաբերում են մաթեմատիկական անալիզին, հավանականությունների տեսությանը, թվերի տեսությանը, մեխանիզմների տեսությանը և մաթեմատիկայի ու հարակից գիտությունների այլ բնագավառների։ Մաթեմատիկական անալիզի բնագավառում Չեբիշևը հետազոտել է իռացիոնալ արտահայտությունների ինտեգրելիության հարցերը, ստացել է դիֆերենցիալ երկանդամի ինտեգրելիության պայմանները։ Կառուցել է օրթոգոնալ բազմանդամների ընդհանուր տեսությունը, ստացել մոտավոր ինտեգրման բանաձևեր։ Չեբիշևը ֆունկցիաների կոնստրուկտիվ տեսության հիմնադիրն է․ կառուցել է հանրահաշվական և եռանկյունաչափական բազմանդամներով և ռացիոնալ ֆունկցիաներով հավասարաչափ լավագույն և քառակուսային մոտարկումների տեսությունը։ Հավանականությունների տեսության մեջ Չեբիշևի հիմնական վաստակը պատահական մեծությունների համակարգված ուսումնասիրումն է, սահմանային թեորեմների ապացուցումը նոր եղանակով, մեծ թվերի օրենքի առավել ընդհանուր տեսքով ապացուցումը և այլն։ Թվերի տեսության մեջ Չեբիշևը էապես զարգացրել է պարզ թվերի բաշխման հարցի հետազոտումը։ Մեքենաների և մեխանիզմների տեսության մեջ Չեբիշևի աշխատանքները վերաբերում են հոդակապային մեխանիզմների սինթեզին։

Չեբիշևի աշխատանքները դեռևս նրա կենդանության օրոք ճանաչում են ստացել Ռուսաստանում և արտասահմանում։ Նա ընտրվել է Բեռլինի գիտությունների ակադեմիայի (1871), Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի (1874), Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1877) և արտասահմանյան այլ ակադեմիաների ու գիտական ընկերությունների անդամ կամ պատվավոր անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս մեխանիկներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Գայանե Չեբոտարյան

**Գայանե Մովսեսի Չեբոտարյան** (), հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, դաշնակահարուհի, երաժշտագետ, մանկավարժ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1965)։

## Կենսագրություն
1943 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի Քրիստափոր Քուշնարյանի ստեղծագործական և Իոսլֆինի դաշնամուրի դասարանները։ 1947 թվականից դասավանդում է Երևանի կոնսերվատորիայում (1977 թվականից՝ պրոֆեսոր)։

Մշակել է «Պոլիֆոնիան հայ երաժշտության մեջ» դասընթացը։ Չեբոտյանի ստեղծագործություններն աչքի են ընկնում մտահղացման պարզությամբ, կոմպոզիցիայի հստակությամբ, դրանցում քնարականությունն ու մեղեդիական արտահայտչականությունը զուգակցվում են խիստ և լակոնիկ մտածողության հետ։

ԽՄԿԿ անդամ 1960 թվականից։

### Ստեղծագործություններ
* «Հայաստան պոեմ» պոեմ-կանտատը սիմֆոնիկ նվագախմբի և երգչախմբի համար (1947)
* «Տոնակատարություն պար» սիմֆոնիկ պատկերը (1950)
* դաշնամուրի կոնցերտ (1980)
* դաշնամուրային տրիո (1948)
* դաշնամուրի համար՝ Վարիացիաներ ժողովրդական թեմայով (1939)
* սոնատ (1943)
* պրելյուդներ (1948)
* կոնցերտային էտյուդներ (1963)
* «Պոլիֆոնիկ ալբոմ պատանեկության համար» (1972)
* պրելյուդների և ֆուգաների շարք՝ հայկ․ ժող․ երաժշտության լադերում
* խմբերգեր
* ստեղծագործություններ ձայնի և դաշնամուրի համար
* կատարել ժողովրդական երգերի մշակումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գայանե Չեբոտարյան - Հայկական ազգային երաժշտություն

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Կին դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Ալյումինի հիդրօքսիդ

200px|մինի|Ալյումինի հիդրօքսիդ
**Ալյումինի հիդրօքսիդ**, քիմիական բանաձևն է ~\mathsf{Al(OH)_3} (ինչպես նաև ~\mathsf{H_3AlO_3}, ~\mathsf{HAlO_2} և ~\mathsf{[Al_2O_3 \cdot H_2O] \cdot n H_2O}), ալյումինի օքսիդի և ջրի միացություն է։ Սպիտակ նյութ է, դժվար է լուծվում ջրում, ունի երկդիմի հատկություններ։

## Ստացում
Ալյումինի հիդրօքսիդ ստանում են ալյումինի աղերի և ալկալու ջրային լուծույթի փոխազդեցությունից, առանց ավելցուկի։

* \mathsf{AlCl_3 + 3NaOH \longrightarrow Al(OH)_3 \downarrow + 3NaCl}

Ալյումինի հիդրօքսիդը առանձնանում է սպիտակ նստվածքի ձևով։
Ստացման երկրորդ եղանակը, ալյումինի աղերի և ալկալիական մետաղների կարբոնատի ջրային լուծույթի փոխազդեցությունն է։
* \mathsf{2AlCl_3 + 3Na_2CO_3 + 3H_2O \rightarrow 2Al(OH)_3\downarrow + 6NaCl + 3CO_2}

## Ֆիզիկական հատկություններ
Ալյումինի հիդրօքսիդը իրենից ներկայացնում է սպիտակ բյուրեղային միացություն, որի համար հայտնի է չորս բյուրեղային ձևափոխություններ։
* Մոնոկլինային (γ) գիբսիտ
* Եռկլինային (γ') գիբսիտ (հիդրագիլիտ)
* Բայերիտ (γ)
* Նորդստրանդիտ (β)
Գոյություն ունի նաև ամորֆ ալյումինի հիդրօքսիդ AlO•nHO բաղադրությամբ։

## Քիմիական հատկություններ
Ալյումինի հիդրօքսիդը կարող է փոխազդել.
* Թթուների հետ՝
\mathsf{Al(OH)_3 + 3HCl \longrightarrow AlCl_3 + 3H_2O}
* Հիմքերի հետ՝
Լուծույթում.

\mathsf{Al(OH)_3 +  NaOH \longrightarrow Na[Al(OH)_4]}

Համահալելիս.

\mathsf{Al(OH)_3 + NaOH \rightarrow NaAlO_2 + 2H_2O}

Տաքացնելիս քայքայվում է.

\mathsf{2Al(OH)_3 \rightarrow Al_2O_3 + 3H_2O}

Ամոնիակի լուծույթի հետ չի փոխազդում։

## Կիրառություն
Ալյումինի հիդրօքսիդը օգտագործվում է ջրի մաքրման համար, իր մակակլանող հատկության շնորհիվ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1 (Абл-Дар). - էջ 623

Կատեգորիա:Քլորիդներ
Կատեգորիա:Մետաղների հալոգենիդներ
Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ
Գրիգոր Առստամյան

**Գրիգոր Առստամյան** (ծնվել է 1971 հուլիսի 24-ին, Ստեփանակերտում - մահացել է 1992 թ. նոյեմբերի 19-ին, Չլդրան գյուղում (ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան)). ազատամարտիկ։ Ա.Ա. Արատամյանի եղբայրը։ Երբ 1988 թ. սկսվել է արցախյան շարժումը, իր հասակակիցների հետ ակտիվորեն մասնակցել է միտինգներին և ընդհատակյա գործողություններին։ Ռուս զինվորների աչքից չի վրիպել, նրան բռնել ու տարել են Շուշիի բանտ։ 1989-1991 թթ. ծառայել է ԽՄՀՄ ԶՈւ-ում, Կույբիշևի տանկային գումարտակում։ 1991 թվականից զինվորագրվել է ԼՂՀ ԻՊՄՐ 2-րդ վաշտին, որը հետագայում վերակազմավորվել է 71-րդ մոտոհրաձգային գումարտակի։ Եղել է ՀՄՄ-2 մեխանիկ վարորդ։ ԼՂՀ ԻՊՄՐ 71-րդ առանձին մոտոհոոձգային գումարտակի կազմում մասնակցել է Կրկժանի (Ստեփանակերտի արվարձան), Ասկերանի (Քյոսալար, Ասկերան, Դահրազ, Սառնաղբյուր, Վարազաբուն, Նախիջևանիկ, Փրջամալ, Քյաթուկ), Շուշիի (Շուշի, Զառսլու, Նաբիլար, Արաիբաբ, Շռլան), Լաչինի («Մարդասիրական միջանցք»), Աղդամի (Ավդալ, Գյուլավղու), Մարտակերտի (Նարեշտար, Զարեքտար, Աղդաբան, Զավոսր, Դրմբոն, Վաղահաս, Հաթերք, Չլդըոսն), Մարտունիի (ճարտար) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Աչքի է ընկել Չլդրան գյուղի ազատագրման ժամանակ (ՀՄՄ 2-ի անձնակազմը ոչնտացրել է հակառակորդի 2 միավոր զրահամեքենա ու հետևակ տեղափոխող 1 բեռնատար ավտոմեքենա) և Ասկերանի մոտ ռազմավար է վերցրել 1 զրահամեքենա։ Զոհվել է 1992 թ. նոյեմբերի 19-ին Չլդրան-Կիչան հատվածում։

Հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» երկրորդ աստիճանի շքանշանով, «Շուշիի ազատագրման համար», «Մայրական երախտագիտություն՝ Արցախի քաջորդիներին» եւ «Արծիվ մահապարտ» մեդալներով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Չափման մեթոդներ

**Չափման մեթոդներ**, մեծությունների չափման ժամանակ կիրառվող միջոցների և սկզբունքների ամբողջություն։ Տարբերում են անմիջական գնահատման և համեմատման մեթոդներ։ Առաջինի դեպքում չափվող մեծության արժեքը գնահատվում է մեկ (ուղղակի չափում) կամ մի քանի (անուղղակի չափում) սարքերի ցուցմունքներով (տես Չափում)։ Անմիջական գնահատման մեթոդով աշխատող սարքերը կոչվում են անմիջական գնահատման սարքեր։ Այդպիսի սարքի օրինակ է զսպանակավոր կշեռքը։ Չափման համեմատման մեթոդն ընդգրկում է բոլոր այն մեթոդները, որոնց դեպքում չափվող մեծությունը համեմատվում է չափի հետ։ Համեմատման մեթոդը ստորաբաժանվում է զրոյական, դիֆերենցիալ, փոխարինման ն համընկնման մեթոդների։ Զրոյական մեթոդի դեպքում չափվող մեծությունը համեմատվում է չափի հետ, ըստ որում նրանց ազդեցությունները ինդիկատորի վրա հավասարեցվում են։ Զրոյական մեթոդով աշխատող սարքի պարզագույն օրինակ է նժարավոր բժշկական կշեռքը։ Դիֆերենցիալ մեթոդի դեպքում չափվող մեծությունը համեմատվում է չափի հետ, այն տարբերությամբ, որ տվյալ մեծությունը գնահատվում է նրա և չափի ազդեցությունների տարբերության միջոցով։ Տեղի ունի ոչ լրիվ հավասարեցում, որով այս մեթոդը տարբերվում է զրոյական մեթոդից, իսկ տարբերությունը չափվում է անմիջական գնահատման սարքով։ Այնքան ավելի բարձր է չափման ճշգրտությունը, որքան մոտ են չափվող մեծության և չափով պայմանավորված մեծության ազդեցությունները սարքի վրա։ Այս մեթոդով աշխատող սարքերի օրինակ են խանութի կշեռքները, չհավասարակշռված չափիչ կամրջակները ևն։ Փոխարինման մեթոդի ժամանակ դիտվում են չափվող մեծության և չափի ազդեցություններն ու դիտման արդյունքներով հաշվվում է չափվող մեծությունը։ Այս մեթոդը տալիս է բարձր ճշգրտություն, քանի որ երկու չափումներն էլ կատարվում են միևնույն սարքով՝ անփոփոխ արտաքին պայմաններում, իսկ փնտրվող մեծությունը որոշվում է սարքի ցուցմունքների հարաբերությամբ։ Ամենաբարձր ճշգրտությունը ստացվում է այն դեպքում, երբ երկու չափումները տալիս են միևնույն արդյունքը, քանի որ ցուցնակի տարբեր կետերում սարքի սխալները սովորաբար տարբեր են։ Որպես օրինակ նկարում ցույց է տրված դիմադրության չափումը ամպերմետրով։ Սարքը հաջորդաբար միացնելով rx, այնուհետև նմուշային ro դիմադրություններին, դիտվում են Ix և Io հոսանքների արժեքները։ Քանի որ երկու փորձերում էլ սնման U լարումը նույնն է, Օհմի օրենքից կորոշվի rx=Io/Ixro։ Համընկնման մեթոդը փոխարինման մեթոդից տարբերվում է նրանով, որ պայմանավորված ազդանշանները համընկնում են։ Օրինակ, եթե դիտված սխեմայում ro-ն լինի սահուն փոփոխելի, որով հնարավոր լինի ստեղծել Io=Ix, ապա rx=ro։ Համեմատման մեթոդով աշխատող սարքերը կոչվում են համեմատման սարքեր։ Նրանց ճշգրտությունը կախված է չափի ճշտությունից և ինդիկատորի զգայունությունից։ Անմիջական գնահատման սարքերը կառուցվածքով ավելի պարզ են ու հուսալի, սակայն ճշգրտությամբ զգալիորեն զիջում են համեմատման սարքերին։

Կատեգորիա:Չափագրում
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի օրենքներ
Արմինա Նալբանդյան

**Արմինա Ռոբերտի Նալբանդյան** (), հայ վիրաբույժ, ազատամարտիկ։ Բժշկական ծառայության ավագ լեյտենանտ (1989)։

## Կենսագրություն
1973-1983 թթ․ սովորել և ավարտել է Երևանի Կամոյի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1983 թ․–ին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը, որը ավարտել է 1989 թ․։ 1989-1992 կլինիկական օրդինատուրան անցել է Երևանի հանրապետական հիվանդանոցում (այժմ՝ «Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոն)։ 1992 թվականից մինչ այժմ աշխատում է Երևանի հանրապետական հիվանդանոցի (այժմ՝ «Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոն) 2-րդ վիրաբուժական բաժանմունքում։

## Արմինա Ռոբերտի Նալբանդյանը՝ կամավորական
Ամուսնու՝ Ա. Խաչատրանի հետ 1993 թվականի գարնանը կամավոր մեկնել է ԼՂՀ Շահումյանի շրջան։ Ամուսնու զոհվելուց հետո «Եղնիկներ» պարտիզանական ջոկատի հենակետում ղեկավարել է ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալի աշխատանքները։ Մասնակցել է Շահումյանի, Մարտակերտի շրջանների ինքնապաշտպանությանը։
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։

## Արտաքին հղումներ
* Հայզինվոր․ Երազանքներս նվիրաբերեցի հայրենիքին 
* Հետք․ Արմինա․ Արցախյան պատերազմի բժշկուհին
* ՅուԹյուբ Եղնիկների բժշկուհի՝ Արմինա Նալբանդյան
* ՅուԹյուբ Նվիրյալները–Պատերազմի բժիշկները

Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Ասկերանի պաշտպանական շրջան

thumb|300px|Ասկերանի մայրաբերդը
**Ասկերանի պաշտպանական շրջան**, 4-րդ պաշտպանական շրջան, կազմավորվել է ԼՂՀ ԻՊԿ նախագահի 1992-ի օգոստոսի 14-ի հրամանով՝ ԼՂՀ Ասկերանի շրջանում գործող ԻՊՈԻ ստորաբաժանումների հիմքի վրա (հրամանատար՝ Վ. Բալասանյան)։ 1992-ի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ ՊՇ-ում գործել են 4 հրաձգային գումարտակներ։
## Գումարտակներ
### 1-ին հրաձգային զումարտակ
1-ին հրաձգային զումարտակը (հրամանատար՝ Վ. Սաֆարյան) կազմավորվել է Դահապ, Սառնաղբյուր, Դաշուշեն, Քռասնի, Կարմիր գյուղ, Հարավ, Սզնեք, Շոշ և Մխիթարաշեն գյուղերի ջոկատների հիմքի վրա։ Պաշտպանել է Դահրազ-Աղբուլաղ հատվածը։

Կազմավորվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ Ասկերանի շրջանի Շոշ, Մզնեք, Կարմիրգյուղ, Քարաշեն, Հարավ, Քռասնի, Դահրազ, Սառնաղբյուր. Մխիթարաշեն գյուղերի ինքնապաշտպանական ջոկատների ու առանձին վաշտերի հիմքի վրա։ 1991-1994 թվականներին գումարտակը կամ նրա առանձին ստորաբաժանումներ մասնակցել են Շահումյանի (Վերինշեն. էլքեջ, Բուզլուխ, Մանաշիդ), Մարտակերտի (Թալիշ, Կուսապատ, Մեծշեն, Մաղավուզ, Մոխրաթաղ, հեռուստաաշտարակի, «Պուշկենյալ» բարձունքներ, Ղազանչի, Ջրաբերդ), Ասկերանի (Ջամիլլու, Դահրազ, Սառնաղբյուր, Խրամութ. Ասկերան), Շուշիի (Քարինտակ, Զառսլու, Մալիբեկլու, Ղուշչիլար, Շուշի), Մարտունիի (Ղարադաղլու), Աղդամի (ԱվդալԳյուլափլու, Շելլի, Փոլադլու. Ղարադաղլու, Աղդամ. Քյանգառլի, Գյուլիջա, «Ուղտի մեջք» և «Եղդիխւման» բարձունքներ), Ֆիզուլիի (Հորադիզ) շրջանների, Կրկժանի (Ստերիանակերտի արվարձան) ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Վ. Սաֆարյան։ Գումարտակից ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին ու 2-րդ աստիճանի և ՀՀ 2-րդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշաններով պարգևատրվել է Վ. Սաֆարյանը. ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով՝ Լ. Կարապետյանը. է. Բարսեղյանը. Ս. Վարդանյանը (հետմահու). Ա. Թհանյանը. Գ. Բաղդասարյանը, Ռ. Ավանեսյանը. Գ. Ծատրյանը. Ա. և Ռ. Մարգարյանները. Ա. Ստեփանյանը. Մ. Ահաանյանը, Ս. Բալայանը. Ա. Բաբայանը, Կ. Մելքումյանը. Ռ. Արզումանյանը, ՀՀ 2-րդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով՝ Ն. Վանյանը։ Զոհվել է գումարտակի 58 ազատամարտիկ։

### 2-րդ հրաձգային գումարտակ
2-րդ հրաձգային գումարտակը (հրամանատար Ռ. Հակոբջանյան) կազմավորվել է Դահրավ, Փրջամալ, Նախիջևանիկ, Արանզամին, Քյաթուկ, Խնածախ և Հասանաբադ գյուղերի ջոկատների հիմքի վրա։ Պաշտպանել է Աղբուլաղ-Նախիջևանիկ հատվածը։
### 3-րդ հրաձգային զումարտակ
3-րդ հրաձգային զումարտակը (հրամանատար՝ Ա. Հարաթյունյան) կազմավորվել է Ասկերան քաղաքի, Նորագյուղ և Խանաբադ գյուղերի ջոկատների հիմքի վրա։ Պաշտպանել է Նախիջևանիկ-Խրամորթ հատվածը։
### 4-րդ հրաձգային զումարտակ
4-րդ հրաձգային զումարտակը (հրամանատար՝ Կ. Ապումանյան) կազմավորվել է Խնձրիստան, Խանցք, Հիլիս, Բադարա, Աստղաշեն, Խաչեն, Ռեղշլաղ և Խրամորթ գյուղերի ջոկատների հիմքի վրա։ Պաշտպանել է Քարագլխի հատվածը։ Բաժանումների հիմքի վրա (հրամանատար՝ Վ. Բալասանյան)։

1992-ի վերջին ՊՇ-ի կազմի մեջ է մտել նաև **35-րդ առանձին գումարտակը** (հրամանատար՝ Ա.Ղարամյան), ուը մինչ այդ կռվել էր Լաչինի ուղղությամբ։ Կազմավորվել է Ակնաղբյուր, Ավետարանոց, Արաինշեն, Խաչմաչ, Աղնախ, Մադաթաշեն, Ջրաղացներ հ Մոշխմհատ գյուղերի ջոկատների հիմրի վրա։

Կատեգորիա:Ասկերան
Չադի բնություն

## Բնությունը
Երկրի հյուսիսային կեսը գտնվում է Սահարա անապատի սահմաններում, հարավային կեսն ընդգրկում է Սահելը և Սուդան բնամարզի մի մասը։ Ռելիեֆում գերակշռում են 250—400 մ բարձրությամբ տափարակ հարթավայրերը։ Հյուսիսային մասին բնորոշ են ուեդները (ժամանակավոր հոսքերի չոր հովիտներ) և շարժուն ավազներով ծածկված տարածությունները։ Ծայր հյուսիսում Տիբեստի բարձրավանդակն է (բարձրությունը՝ մինչև 3415 մ), հյուսիս-արևելքում՝ Երդի ու Էննեդի սարավանդները, հարավ-արևելքում՝ Վադայի զանգվածը։ Չադի տարածքը գտնվում է Աֆրիկական պլատֆորմի հյուսիս-արևելքում, Կենտրոնա-Աֆրիկյան վահանի, Սահարայի սալի և Չադ սինեկլիզի սահմաններում։ Մինչքեմբրյան հիմքի մետամորֆային ապարները մերկանում են Տիբեստի, Վադայի զանգվածներում և երկրի հարավ-արևմուտքում։ Պլատֆորմի ծածկույթը կազմված է պալեոզոյի, կավճի ու կայնոզոյի նստվածքային ապարներից։ Տիբեստի և Վադայի զանգվածներում մեծ տարածում ունեն հրաբխային ապարները։ Կան բոքսիտի, անագի, վոլֆրամի, երկաթի, բնական սոդայի, նավթի հանքավայրեր, ոսկու, ցինկի, պղնձի, ուրանի երևակումներ։

## Կլիմա
Կլիման հյուսիսում չոր արևադարձային անապատային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը 15°С է, հուլիսինը՝ 30—35°С, տարեկան տեղումները՝ 100—250 մմ (տեղ-տեղ 50 մմ-ից պակաս), բնորոշ են ավազային փոթորիկներ առաջացնող ուժեղ քամիները։ Հարավում կլիման հասարակածային մուսսոնային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը 21—24°С է, ապրիլ—մայիսին՝ 30—33°С, տարեկան տեղումները՝ մինչև 1000 մմ։
[200px|մինի|աջից|Չադ լիճը, նկարված է Ապոլլո 7-ի կողմից,[1968 թվականի հոկտեմբերին]]

## Գետային ցանց
Գետային ցանցը համեմատաբար խիտ է երկրի հարավում։ Գետերը (Շարի, Լոգոն, Աուկ, Սալամաթ, Բաթհա) անձրևային սեզոնում հորդանում են, ողողում ընդարձակ տարածություններ և առաջացնում ճահիճներ։ Արևմուտքում Չադ լիճն է։ Երկրի հյուսիսի բուսածածկույթից զուրկ քարքարոտ անապատները հարավում փոխարկվում են թփուտային և կիսաթփուտային ավազային անապատներով։ Ավելի հարավ տիրապետում են սավաննային բուսածածկույթով կարմրագորշ և գորշ հողերը։

## Կենդանական աշխարհ
Կենդանական աշխարհին բնորոշ են հարավում՝ փիղը, ռնգեղջյուրը, ընձուղտը, գոմեշը, առյուծը, ընձառյուծը, գետերում՝ կոկորդիլոսը, գետաձին և այլն։ Շատ են օձերը, մողեսներն ու միջատները։

Կատեգորիա:Չադ
Արթուր Սարկիսով

**Արթուր Սերգեյի Սարկիսով** (), հայ ֆուտբոլիստ, «Վոլգայի» և Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
### Վաղ շրջաններ
Սարկիսովը իր կարիերան սկսել է Ստրոգինո ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիայում։ Ռյուտովի դեմ ընկերական խաղերից մեկում Սարկիսովը դարձավ հեթ-տրիկի հեղինակ, դրանից հետո Ռյուտովը պայմանագիր կնքեց Սարկիսովի հետ։
Ռյուտովի կազմում՝ իր առաջին մրցաշրջանում Սարկիսովը մասնակցեց 29 խաղի՝ դառնալով 3 գոլի հեղինակ։ 2008 թվականին Ռյուտովի ֆինանսական խնդիրների պատճառով Սարկիսովը տեղափոխվեց Մոսկվայի Լոկոմոտիվի 2-րդ թիմ։ 2010 թվականին, Ռուսաստանի 2-րդ դիվիզիոնում Սարկիսովը դարձավ թիմի ռմբարկուն և առաջնության լավագույն հարձակվողը՝ խփելով 21 գոլ։

### Լոկոմոտիվ
2009 թվականի, դեկտեմբերի 9-ին Սարկիսովը պայմանագիր ստորագրեց Լոկոմոտիվի առաջին թիմի հետ։ Սարկիսովի՝ Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայում խաղալու երազանքը իրականացավ։ Թիմի գլխավոր մարզիչ Յուրի Կրասնոժանի ղեկավարությամբ Սարկիսովը չմասնակցեց ոչ մի խաղի։ 2011 թվականի, մարտին նա վարձավճարով տեղափոխվեց Շիննիկ վարձավճարի հիմունքներով։

### Շիննիկ
Ապրիլի 4-ին Սարկիսովը իր առաջին խաղն անցկացրեց Շիննիկի կազմում՝ ընդդեմ Շիննիկի։ Սարկիսովը դաշտ դուրս եկավ 64-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Էլդար Նիզամուդտինովին։ Ապրիլի 25-ին՝ Ալանիայի դեմ խաղում Սարկիսովը խփեց իր առաջին գոլը։ Հանդիպումն ավարտվեց ոչ-ոքի՝ 2-2 հաշվով։ Սարկիսովը Շիննիկի 2-րդ լավագույն ռմբարկուն էր այդ մրցաշրջանում։

### Վոլգա (2012-2013)
2012 թվականի, հունիսի 23-ին Սարկիսովը վարձավճարվ տեղափոխվեց Վոլգա, որտեղ հանդես էր գալիս 14 համարի մարզաշապիկի ներքո։ Սարկիսովը դարձավ դուբլի հեղինակ 2013 թվականի մարտի 15-ին։ Վոլգան հաղթեց 2-1 հաշվով՝ Սարկիսովի դուբլի շնորհիվ։

### Ուրալ
2013 թվականին Սարկիսովը տեղափոխվեց Ուրալ։ Նա իր միակ գոկը խփեց առաջնության 4-րդ տուրում։

### Վոլգա (2014-2016)
2014 թվականի, փետրվարին Ուրալը հայտարարեց Սարկիսովի տռանսֆերի մասին լուրը։ Սարկիսովը տեղափոխվեց Վոլգա, որտեղ նա խաղում էր նախորդ մրցաշրջանում, բայց վարձավճարով։

## Միջազգային կարիերա
Սարկիսովը 2011 թվականին հրավիրվեց Հայաստանի ազգային հավաքական։ 2011 թվականի, սեպտեմբերի 6-ին՝ Սլովակիայի դեմ խաղում, նա խփեց իր առաջին գոլը։ Սարկիսովը հաջող է հանդես գալիս հավաքականում։

## Տիտղոսներ
### Ակումբային

 Լոկոմոտիվ 2

* Ռուսաստանի 2-րդ դիվիզիոն(լավագույն ռմբարկու, 21 գոլ)

### Անձնական
* Լոկոմոտիվ 2, լավագույն ռմբարկու(2009, 2010)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* news.sportbox.ru
* footballdatabase.eu

Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մորդովիա Սարանսկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Վոլգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Չեզոքացման ռեակցիա

**Չեզոքացման ռեակցիա**, **չեզոքացում**, թթվի հատկություններ ունեցող նյութերի և հիմքի հատկություններ ունեցող նյութերի միջև ընթացող քիմիական ռեակցիա, որի հետևանքով այդ նյութերը կորցնում են թթուներին ու հիմքերին բնորոշ հատկությունները։ Առավել բնորոշ է ուժեղ թթուների և ուժեղ հիմքերի ջրային լուծույթներում հիդրոնիում և հիդրօքսիդ իոնների միջև ընթացող ռեակցիան, որի հետևանքով առաջանում են ջրի մոլեկուլներ՝ Н2Օ++0Н-=2Н2Օ։

Համարժեք քանակներով ուժեղ թթվի և ուժեղ հիմքի Չեզոքացման ռեակցիայի հետևանքով լուծույթում այդ իոնների կոնցենտրացիաները դառնում են մաքուր ջրում նրանց հավասարակշռային կոնցենտրացիաներին հավասար (20&nbsp;°C-ում մոտ 10-7 գիոն/ւ, рН≈7)։ Թույլ թթուների և ուժեղ հիմքերի (նաև ուժեղ թթուների և թույլ հիմքերի) միջև ընթացող չեզոքացման ռեակցիան զգալիորեն դարձելի է՝ տեղի չի ունենում հիմքի (թթվի) լրիվ չեզոքացում, լուծույթի ջրածնական ցուցիչը (pH) մոտենում է, բայց չի հավասարվում 7-ի։ Ոչ ջրային պրոտոլիտային (պրոտոններ՝ Н+ ընդունելու կամ տալու ընդունակ լուծիչներ) լուծույթներում թթվի և հիմքի չեզոքացումն ավարտվում է, երբ սոլվատացված ջրածին իոնների կոնցենտրացիան հավասարվում է մաքուր լուծիչում այդ իոնների կոնցենտրացիային։ Չեզոքացման ռեակցիան ոչ պրոտոլիտային լուծույթներում հանգեցնում է կատիոնների կամ անիոնների մաքուր լուծիչին բնորոշ կոնցենտրացիային։

Չեզոքացման ռեակցիաները կիրառվում են քիմիական արդյունաբերության մեջ և քիմիական աշխատանոցներում, նաև արտադրական և կենցաղային թափոնները վերամշակելիս։ Չեզոքացման ռեակցիաները ընկած են քիմիական վերլուծության չեզոքացման եղանակների հիմքում։

Լուծույթում թթվի պարունակությունը որոշելու համար այն տիարում են հիմքի (օրինակ, NaOH, КОН) հայտնի կոնցենտրացիայի լուծույթով, հիմքի պարունակությունը որոշելու համար՝ թթվի (օրինակ, НС1, H2S04) լուծույթով։ Սովորաբար օգտագործում են թթվի և հիմքի ջրային լուծույթները, հազվադեպ՝ նրանց լուծույթները օրգանական լուծիչներում։ Տիտրման վերջնակետը որոշում են ինդիկատորների, պղտոր ու գունավոր լուծույթները տիտրելիս՝ վերչուծության էւեկտրաքիմիական եղանակների միջոցով։ չեզոքացման Եղանակներ կիրառում են քիմիական արդյունաբերության մեջ, այլ արտադրություններում՝ քիմիական վերահսկողության համար և հետազոտական աշխատանքներում։

Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Չելյուսկին (շոգենավ)

[մինի|«Չելյուսկին» շոգենավը 1933 թվականի ամռանը [Սանկտ Պետերբուրգ|Լենինգրադում:]]
մինի|«Չելյուսկին» շոգենավը խորհրդային նամականիշի վրա։
**«Չելյուսկին»** (), խորհրդային շրջանի շոգենավ։ Կառուցվել է Դանիայում, 1933 թվականին։ 1933 թվականի հունիսի 19-ին անվանափոխվել է ի պատիվ Սեմյոն Չելյուսկինի (մինչ այդ կոչվել է «Լենա»)։
 
1933 թվականին փորձ կատարվեց «Չելյուսկին»-ով մեկ նավագնացության շրջանում անցնել Հյուսիսային ծովային ուղին՝ Մուրմանսկից Վլադիվոստոկ (արշավախմբի ղեկավար՝ Օ․ Շմիդտ, կապիտան՝ Վ․ Վորոնին)։ Այնուամենայնիվ, 1934 թվականի փետրվարի 13-ին Չուկոտի ծովում «Չելյուսկին»-ը ճզմվեց սառույցներով և ընկղմվեց։ Արշավախմբի մասնակիցներին՝ «չելյուսկինցիներին», սառույցի վրայից ցամաք փոխադրեցին սովետական օդաչուները, որոնք առաջինը ԽՍՀՄ-ում ստացան Սովետական Միության հերոսի կոչում։

Կատեգորիա:Շոգենավեր
Կատեգորիա:1934 դեպքեր
Չափիչ սարք

250px|մինի|Չափիչ սարք
**Չափիչ սարք**, չափման միջոց, որը հնարավորություն է տալիս անմիջապես հաշվելու (գրանցելու) չափվող մեծության արժեքը։ Անալոգային չափիչ սարքում հաշվումը կատարվում է սանդղակով, իսկ թվայինում՝ թվային հաշվիչ հարմարանքով։
## Կիրառություն
Ցուցադրական չափիչ սարքը նախատեսված է ցուցմունքների միայն տեսողական հաշվման համար, գրանցող չափիչ սարք (ինքնագիր՝ ցուցմունքները գրանցում է դիագրամի տեսքով, տպագրող՝ ցուցմունքները տպագրում է թվերի տեսքով) հանդերձված է սևեռման հարմարանքով։ Ուղղակի գործողության չափիչ սարքում (մանոմետր, ամպերմետր) իրականացվում է չափվող մեծության մեկ կամ մի քանի փոխակերպում, և արժեքը չի համեմատվում հայտնի համանուն մեծության հետ։ Համեմատման չափիչ սարքում չափվող մեծությունը անմիջականորեն համեմատվում է չափով արտահայտված համանուն մեծության հետ։ Չափիչ սարքերի տարատեսակներից են նաև ինտեգրող և գումարող սարքերը։

Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Կատեգորիա:Չափագրում
Ալեքսանդր Արամյան

**Արամյան Ալեքսանդր Պավելի** (), անոթային վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1996)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1982)։ 1993-1994 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերի Սիսիանի զինվորական հոսպիտալում։ 1983-2002 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Կամոյի, Թումանյանի կենտրոնական շրջանային, ԽՍՀՄ ԲՂԱ վիրաբուժության համամիութենական գիտական կենտրոնի Երևանի մասնաճյուղում, Երևանի Միքայելյանի անվան վիրաբուժական գիտական կենտրոնի անոթային վիրաբուժության բաժանմունքում, Նազաավի անվան պրոկտոլոգիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 2002 թվականից՝ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ռազմաբժշկական ֆակուլտետի դասախոս։
1990 թվականից բժշկական ուժեղացման և մասնագիտացման խմբերում կամավոր, ապա գործուղումով մեկնել է ԼՂՀ Ստեփանակերտի կենտրոնական գինվորական Դրմբոնի ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բուժել և վիրահատել հարյուրավոր ազատամարտիկների, խաղաղ բնակիչների։ Աշխատությունները վերաբերում են անոթային վիրաբուժության և անոթի վրա երկարատև ճնշման համախտանիշի բուժման խնդիրներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Վարդան Ղուկասյան (վիրաբույժ)

**Վարդան Իշխանի Ղուկասյան** (, Մարտակերտ), հայ վիրաբույժ։

## Կենսագրություն
Վարդան Ղուկասյանը ծնվել է 2 մայիսի 1947 թվական Մարտակերտում (ԼՂՀ)։ Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1971 թվական), վերապատրաստվել Մոսկվայի, Կիևի, Լենինգրադի, Երևանի բժշկական տարբեր կենտրոններում (1975-1988 թվականներին)։ 1971-1972 թվականներին՝ Ստեփանակերտի ուռուցքաբանական դիսպանսերի վիրաբույժ, 1972 թվականից՝ մարզային (այժմ՝ հանրապետական) հիվանդանոցի գլխավոր բժշկի տեղակալ, ապա՝ գլխավոր բժիշկ։

1988-1994 թվականին հանրապետական հիվանդանոցում, ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում (Մարտունի, Հադրութ) բուժել և վիրահատել է հարյուրավոր հիվանդ և վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։ Ստեփանակերտի հրթիռահրետակոծությունների ժամանակ Վ. Մարությանի հետ բուժադասարկում է կազմակերպել մարզկոմի շենքի նկուղում։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է «Շուշիի ազատագրման համար» և «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Մայիսի 2 ծնունդներ
Առավելության նշաններ

**Առավելության նշաններ**, երթևեկության նշաններ, որոնք սահմանում են խաչմերուկներով, երթևեկելի մասերի փոխհատումներով կամ ճանապարհների նեղ հատվածներով անցման հերթականությունը։

Առավել տարածված առավելության նշաններից են «Զիջեք ճանապարհը» և «Գլխավոր ճանապարհ» նշանները։

## Նշանների ցանկ
Ստորև բերված աղյուսակում ներկայացված են Հայաստանում գործող նախազգուշացնող նշանները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճանապարհային նշաններ
Սերգեյ Հարությունյան

**Սերգեյ Իվանի Հարությունյան** (ապրիլ, 1937, Երևան - հունվարի 19, 2000, ք. Սիսիան (Սյունիքի մարզ)), հայ վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1975)։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1968-1988 թվականներին աշխատել է Կամպի շրջանի բուժմիավորումում, Անդրկովկասի երկաթուղային վարչության Երևանի բաժանմունքի կլինիկական հիվանդանոցում, Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտում, Հանրապետական հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքում։

1991-2000 թվականներին կամավոր և գործուղումով մեկնել է ՀՀ սահմանամերձ շրջաններ և ԼՂՀ ռազմադաշտային շարժական և կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալներում վիրաբուժական օգնություն է ցույց տվել բազմաթիվ վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։

## Մահը
Զոհվել է ուղղաթիռի վթարից (Երևան-Սիսիան-Ստեփանակերտ չվերթ)՝ հերթական առաջադրանքը կատարելիս։

Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Թաղված է Եռաբլուրում։

Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:2000 մահեր
Կատեգորիա:Հունվարի 19 մահեր
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ
Էդուարդ Բաբայան (ազատամարտիկ)

**էդուարդ Ստեփանի Բաբայան** (), թերապևտ։ Բժշկական ծառայության պահեստի լեյտենանտ (1964)։

## Կենսագրություն
1963 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1963 թվականից աշխատել է ԼՂ առողջապահության համակարգում, 1980 թվականից մարզի (հանրապետության) գլխավոր թերապևտ, Ստեփանակերտի բժշկական ուսումնարանի դասախոս։
1988-1994 թվականներին բուժօգնություն է ցույց տվել հիվանդ և վիրավոր ազատամարտիկների ու խաղաղ բնակիչների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:2001 մահեր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ
Կատեգորիա:Մարտի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում մահացածներ
Որքին

**Որքին**, *մրմնջուկ*, տերմինն օգտագործվում է մաշկի մի շարք հիվանդությունների անվանումներում, որոնք տարբերվում են արտաքին դրսևորման ձևերով, ընթացքով և առաջացման պատճառներով։ Դեռևս հին հունական բժիշկները որքին են անվանել քորով ու թեփոտումով ուղեկցվող մաշկային գրեթե բոլոր ցաները։ Ժամանակակից բժիշկները պրակտիկայում «որքին» տերմինն օգտագործվում է որպես մաշկային որոշ հիվանդությունների երկրորդ անվանում (օրինակ, Էկզեմա կամ թաց որքին, փսորիազ կամ թեփավոր որքին, տրիխոֆիտիա կամ խուզող որքին և այլն) և պահպանվել է որոշ տերմիններում (օրինակ, կարմիր տափակ որքին)։ Վերջինս քրոնիկական հիվանդություն է․ բնորոշվում է նախաբազկի ներսային մակերեսների ճաճանչ-դաստակային, սրունք-թաթային հոդերի մաշկի վրա վարդագույն, փայլուն, քորվող հանգույցիկների առաջացմամբ։ Ցանը կարող է տարածվել ամբողջ մաշկածածկույթով (բացառությամբ դեմքի)՝ միաժամանակ ախտահարելով բերանի լորձաթաղանթը։ Առաջացման պատճառները դեռես լրիվ պարզված չեն։ Ըստ կլինիկական դրսևորման տարբերում են կարմիր տափակ որքինի մի քանի ձևեր․ օղականման, բշտախտանման (պեմֆիգոիդ), գորտնուկավոր կամ գերաճական, ապաճական, կարծրացող և սրածայր։ Հիվանդությունը վարակիչ չէ, ընթացքը երկարատև է (մի քանի ամսից մինչև մի քանի տարի)։ Ելքը բարենպաստ է, կրկնությունները հազվադեպ են։

Բուժումը․ անտիբիոտիկներ, В խմբի վիտամիններ, հանգստացնող դեղամիջոցներ, արտաքին օգտագործման համար՝ հակաքորային և հակաբորբոքային դեղամիջոցներ։

Կատեգորիա:Մաշկային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վիրուսային վարակներ