open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արտեմ Բերոյան

**Արտեմ Կոնոյի Բերոյան** (), հայ խորհրդային դերասան, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1941)։

## Կենսագրություն
Բեմական գործունեությունը սկսել է 1899 թվականին Թիֆլիսում։ Եղել է Թիֆլիսի Հայ դրամայի առաջին դերասաններից մեկը (1922)։ 1909 թվականին Աբելյան-Արմենյան խմբի հետ հանդես է եկել Կոստանդնուպոլսում։ Հանդես է եկել Երևանի հեղափոխական թատրոնում։

Խաղացել է կնոջ՝ Մարիա Բերոյանի հետ։

## Դերերը թատրոնում
* *Ասլաքսե*՝ Հ. Իբսենի «Դոկտոր Շտոկման»
* *Զամբախով*՝ Գ. Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
* *Զիմզիմով*՝ Գ. Սունդուկյանի «Պեպո»
* *Փարսիղ*՝ Գ. Սունդուկյանի «Քանդած օջախ»
* *Բարխուդար*՝ Ա.Շիրվանզադեի «Նամուս»
* *Սաղաթել, *Բագրատ*, *Սուրեն*՝ Ա.Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
* *Բերեստ*՝ Ա. Կորնեյչուկի «Պլատոն Կրեչետ»
* *Վասին*՝ Կ. Սիմոնովի «Ռուս մարդիկ»
* *Լյովշին*՝ [[Մաքսիմ Գորկի|Մ. Գորկու]] «Թշնամիներ»

== Դերերը կինոյում ==
* [[1935]] - *հյուր*՝ «[[Պեպո (ֆիլմ)|Պեպո»]]

== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
* *Հայրապետյան Ա.'', Գրական և թատերական դեմքեր, Թբիլիսի, 1958 թ.

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Ադամ Քոփլենդ

**Ադամ Ջոզեֆ Քոփլենդ** (, ), կանադացի դերասան և նախկին պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), WWE փառքի սրահի անդամ (2012)։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «All Elite Wrestling» (AEW) կազմակերպությունում։ Առավելապես հայտնի է «WWE» կազմակերպությունում հանդես գալու տարիներց, որտեղ ելույթներ է ունեցել **Էդջ** () ռինգային անվամբ։

Կոտրված պարանոցի պատճառով ստիպված է եղել վաղ հեռանալ կարիերայից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Էջը WWE.com կայքում 

Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Էդդի Գերերո

[աջից|մինի|243px|Գերերոն (աջից) վաղեմի ընկեր [Քրիս Բենուայի հետ («Ռեսլմանիա 20»)]]

**Էդուարդո Գորի «Էդդի» Գերերո Լիանես** (, հոկտեմբերի 9, 1967 - նոյեմբերի 13, 2005), մեքսիկացի և ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), Գերերոների ընտանիքի անդամ, AAA, WWE և «Ռեստլինգ օբզեռվեր» տեղեկագրի փառքի սրահների անդամ։ Ելույթներ է ունեցել Մեքսիկայի, Ճապոնիայի և Միացյալ Նահանգների բազմաթիվ առաջնություններում, մասնավորապես՝ «Extreme Championship Wrestling» (ECW), «World Championship Wrestling» (WCW) և «World Wrestling Entertainment» (WWE) կազմակերպություններում։

Մարզական կարիերայում ընդհանուր առմամբ տիրել է 23 չեմպիոնական տիտղոսի, այդ թվում՝ 1 անգամ նվաճել է WWE (աշխարհի ծանրքաշային), 1 անգամ՝ WCW/WWE Միացյալ Նահանգների, 4 անգամ՝ WWE թիմային և 1 անգամ՝ ECW աշխարհի հեռուստատեսային չեմպիոնական տիտղոսները։

Չնայած մեծ ժողովրդայնություն վայելելուն, Գերերոն իրական կյանքում հաճախ է խնդիրներ ունեցել ալկոհոլիզմի և ցավազրկող դեղամիջոցների հանդեպ ունեցած կախվածության հետ, որոնք շատ հաճախ պատկերվում էին ռինգային սյուժեներում։

Մահացել է սրտամկանի ինֆարկտից՝ 2005 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ 38 տարեկանում։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը WWE.com կայքում 
* Էջը IMDb կայքում
* Էդդի Գերերոյի շիրիմը «Find a Grave» կայքում

Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:2005 մահեր
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 15 մահեր
Կատեգորիա:Մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:WWE փառքի սրահի անդամներ
Դամոկլոիդ

**Դամոկլոիդ**, Արեգակնային համակարգի երկնային մարմիններ, որոնք ունեն գիսաստղերի նման ուղեծրեր (մեծ էքսցենտրիսիտետ և խավարածրի հարթության նկատմամբ թեքում), բայց չեն ցուցաբերում գիսաստղերի նման ակտիվություն, չեն ունենում վարս կամ պոչ։ Իրենց անվանումը դամոկլոիդները ստացել են այս դասի առաջին հայտնաբերված ներկայացուցչի անունից՝ (5335) Դամոկլես աստերոիդից։ 2010 թվականի հունվար ամսվա տվյալներով հայտնի են 41 դամոկլոիդ։

Դամոկլոիդներն ունեն համեմատաբար փոքր չափեր, նրանցից ամենամեծը՝ 2002 XU<sub>93</sub>, ունի 72 կմ տրամագիծ։ Նրանցից չորսի ալբեդոի չափումները (0,02 - 0,04) ցույց տվեցին, որ դամոկլոիդները հանդիսանում են Արեգակնային համակարգի ամենամութ մարմիններից մեկը, այնուամենայնիվ ունեն կարմրավուն երանգ։ Մեծ էքսցենտրիստների պատճառով նրանց ուղեծրերը չափազանց ձգված են, ապոհելիում նրանք գտնվում են Ուրանից հեռու (մինչև 571,7 ա. մ. 1996 PW-ի դեպքում), իսկ պերիհելիում - Յուպիտերից մոտ, իսկ երբեմն նույնիսկ Մարսից։

Համարվում է, որ դամոկլոիդները հանդիսանում են գիսաստղերի միջուկներ, նման Հալլեյի գիսաստղին, ծագել են Օորտի ամպում և կորցրել են իրենց ցնդող նյութերը։ Այս հիպոթեզը համարվում է ճշմարտացի, քանզի բավականին շատ մարմինների մոտ, որոնք ի սկզբանե համարվում էին դամոկլոիդներ, հետագայում հայտնաբերվեցին վարսեր և դասեցին նրանց գիսաստղերի դասին։ Մեկ այլ համոզիչ փաստն այն է, որ դամոկլոիդների մեծամասնության ուղեծրերը չափազանց թեքված են խավարածրի հարթությանը, երբեմն ավելին քան 90 աստիճանը, այսինքն նրանցից որոշները պտտվում են Արեգակի շուրջ մեծ մոլորակների պտույտի ուղղության հակառակ ուղղությամբ, որը խիստ տարբերում է նրանց աստերոիդներից։ Այսպիսի մարմիններից առաջինը, որը հայտնաբերվել է 1999 թվականին, անվանվել է (20461) Դիորետսա - «աստերոիդ» բառը հակառակ ընթերցմամբ։

## Արտաքին հղումներ
* David Jewitt. The Damocloids

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Ալբեդո

**Ալբեդո** ( — սպիտակ), մակերևույթի արտացոլման (ցրման) հատկության հատկանիշ։

Ալբեդոյի մեծությունը տվյալ ալիքի երկարություն կամ ալիքների երկարության միջակայքի համար կախված է արտացոլող մակերեսի սպեկտրային բնութագրից, այդ իսկ պատճառով, ալբեդոն տարբերվում է տարբեր սպեկտրային միջակայքերի (օպտիկական, Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման, Ինֆրակարմիր ճառագայթման ալբեդո) կամ ալիքների երկարությունների (մոնոքրոմատիկ ալբեդո) համար.

Օպտիկայում և աստղագիտությունում կախված արտացոլող մակերևույթի երկրաչափությունից տարբերում են մի քանի տեսակի ալբեդոներ։

## Լամբերտի (իրական, հարթ) ալբեդո
Իրական կամ հարթ ալբեդոն ցրվող արտացոլման ցուցանիշն է, այսինքն հարթ մակերևույթի կողմից ցրված լուսային հոսքի հարաբերությունը այդ մակերևույթին ընկած լույսի հոսքին։ Այս ալբեդոն անվանում են «նորմալ»։

Մաքուր ձյան նորմալ ալբեդոն կազմում է ~0,9, փայտածուխինը՝ ~0,04։

## Երկրաչափական ալբեդո
Մոլորակների ֆոտոմետրիայիում երկրաչափական ալբեդոն հաշվվում է \! A_\Gamma = E_0 /E_\pi - Երկրի մոտ լուսավորության, որը ստեղծում է մոլորակը իր լրիվ ֆազայում \! E_0, հարաբերությամբ այն լուսավորությանը \! E_\pi, որը կստեղծեր այդ մոլորակի չափերով բացարձակ սպիտակ էկրանը, որը տեղադրված է նույն տեղում տեսողության ճառագայթին և արեգակնային ճառագայթներին ուղղահայաց դիրքում։

Լուսնի երկրաչափական օպտիկական ալբեդոն կազմում է 0,12, Երկրինը - 0.367։

## Բոնդի (գնդային) ալբեդո
Բոնդի ալբեդոն \! A_C հաշվվում է գնդային մարմնի կողմից բոլոր ուղղություններով արտացոլված լուսային հոսքի հարաբերությամբ այդ մարմնի վրա ընկնող հոսքին։ Բոնդի ալբեդոն կապված է երկրաչափական ալբեդոյի հետ հետևյալ հարաբերությամբ՝ A_C =A_\Gamma \cdot Q, որտեղ \! A_\Gamma - երկրաչափական ալբեդոն է, իսկ \! Q - ֆազային ինտեգրալը, որը հաշվի է առնում միայն մարմնի այն մասը, որը տեսանելի է դիտարկողին

Երկրի Բոնդի ալբեդոն մոտ 0,39 է, Լուսնինը - 0.067.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Լուսաչափություն
Կավալկադա

**Կավալկադա**, ռեժիսոր Ֆրենկ Լլոյդի 1933 թվականին նկարահանված ֆիլմ, որի հիմքում 1931 թվականին անգլիացի դրամատուրգ սըր Նոել Քավարդի համանուն վեպն է։
Ֆիլմն արժանացել է Օսկար լավագույն ֆիլմի համար հեղինակավոր մրցանակին։

## Սյուժե
Ֆիլմը Լոնդոնի բնակիչներ Ջեյնի և Ռոբերտի տեսանկյունից ցույց է տալիս վերջին տարիների անգլիական պատմության նշանավոր դեպքերը, սկսած 1899 թվականի Ամանորի տարեմուտից մինչև 1933 թվականի հունվարի 1-ը։

Ֆիլմում օգտագործվել են պատմության հուզիչ վավերագրական կադրեր, որոնց թվում երկրորդ անգլո-բուրական պատերազմ, Վիկտորիա թագուհու մահ, «Տիտանիկ»ի խորտակում, Առաջին համաշխարհային պատերազմ և այլն։

## Դերերում
* Դայան Ուինյարդ- Ջեյն Մարիոտ
* Քլայվ Բրուք- Ռոբերտ Մարիոտ
* Ունա Օ'Կոններ- Էլիան Բրիջես
* Հերբերտ Մանդին- Ալֆրեդ Բրիջես
* Իրեն Բրոուն- Մարգարետ Հարրիս
* Մարգարետ Լինդսաու- Էդիտ Հարրիս
* Ջոն Ուարբարտոն- Էդվարդ Մարիոտ
* Բոնիտա Գրենվիլ- Յանգ Ֆաննի
* Դուգլաս Ուոլտոն- զինվոր

## Մրցանակներ
Ֆիլմը ներկայացվել է 4 Օսկարի, ստացել 3-ը։
* Օսկար լավագույն ֆիլմի համար
* Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար - Ֆրենկ Լլոյդ
* Օսկար լավագույն ֆիլմի համար բեմադրող նկարչի համար - Ուիլյամ Դառլինգ
ներկայացվել է
* Օսկար լավագույն դերասանուհու համար - Դայան Ուինյարդ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում 
* 
* ֆիլմը Turner Classic Movies կայքում 

Կատեգորիա:1933 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1930-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:1930-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1899 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1910-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1900-ականներին
Կատեգորիա:1930-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Օռլովսկի (այլ կիրառումներ)

**Օռլովսկի** կարող է վերաբերել.

### Անձինք
* Ալեքսանդր Օռլովսկի (1777–1832) - ռուս ռազմանկարիչ
* Կոնստանտին Օռլովսկի (1810–1876)- Թիֆլիսի քաղաքային կառավարիչ
* Վլադիմիր Օռլովսկի (1889–1942) - խորհրդային գիտա-ֆանտաստիկ գրող
* Բորիս Օռլովսկի (1793–1837) - ռուս քանդակագործ
* Պիտեր Օռլովսկի (1933–2010) - ամերիկացի բանաստեղծ

### Տեղանուններ
* Օռլովսկի շրջան (Ռոստովի մարզ) - Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի շրջաններից մեկը
* Օռլովսկի (Օռլովսկի շրջան) - բնակավայր այդ շրջանում
* Օռլովսկի (Անդրբայկալի երկրամաս) - բնակավայր Ռուսաստանի Դաշնության Անդրբայկալի երկրամասում
Հայկական տվյալների տեղեկատու բազա

**Հայկական Տվյալների տեղեկատու Բազա** նախագիծը ստեղծվել է 2011 թվականի մայիսին։
Սույն նախագծի նպատակն է ստեղծել հայկական ամբողջական տեղեկատու։ Ի հակակշիռ հայկական բիզնես տեղեկատուների, այս նախագծում տեղեկատուի տեսքով ներկայացվում է հայկական միջավայրը, կենցաղը, ներկան ու անցյալը։

Իմանալ, թե ի՞նչ կա մեր շրջապատում, ի՞նչ կենցաղով է ապրում մեր միջավայրը, տեղեկացված լինելը ընդլայնում է մարդու գործողությունների և հնարավորությունների դաշտը՝ դառնալով նաև ապահով կյանքի գրավականներից մեկը։ Սրան հակառակ, անտեղյակ մարդն ինչ-որ առումով թերի, թերարժևորված կամ թերընկալված մարդն է։

Տեղեկացված լինելը անհատի սահմանադրական իրավունքի անքակտելի մասն է։ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի խոսքի ազատության իրավունք, ներառյալ՝ տեղեկություններ և գաղափարներ փնտրելու, ստանալու, տարածելու ազատությունը, տեղեկատվության ցանկացած միջոցով՝ անկախ պետական սահմաններից։ Լրատվամիջոցների և տեղեկատվական այլ միջոցների ազատությունը երաշխավորվում է։

Մեջբերված սահմանադրական իրավունքի կիրառման համար կարևորագույն միջոցներից է նաև ինտերնետը, որը, անկախ պետական սահմաններից, յուրաքանչյուրիս ազատորեն լայն հնարավորություն է տալիս փնտրելու, ստանալու և տարածելու տեղեկատվություն։

Ահա այս լույսի ներքո Հայկական տվյալների տեղեկատու բազան՝ https://adb.am  (Armenian Database) կայքէջը, ևս նմանատիպ գործիք է՝ կյանքի կոչելու վերոգրյալ սահմանդրաիրավական նորմը, դյուրացնելու և նպաստելու սահմանադրական իրավունքի կիրառմանը։

Հայկական տվյալների տեղեկատու բազան ամենօրյա լրատվական կայք կամ նախագիծ չէ, այլ տվյալների բազա, որը Ձեզ հնարավորություն կտա հասկանալ, թե ի՞նչ կա Ձեր միջավայրում, որտե՞ղ է այն գտնվում, ինչպե՞ս կարելի է կապ հաստատել այդ սուբյեկտի կամ օբյեկտի հետ և ինչպե՞ս կարելի է այդ մասին տեղեկացնել մեկ ուրիշին։ Ավելին, տվյալների բացակայության դեպքում այստեղ յուրաքանչյուրն ինքը կարող է իր ցանկալի տվյալները մուտքագրել տվյալների բազայում։

Սույն նախագծի մասին առավել մանրամասն կարդացեք Հայկական տվյալների տեղեկատու բազայի Ուղեցույց և հաճախ տրվող հարցեր  էջում։

2013 թվականի հուլիսի 7-ից նախագիծը http://armeniandb.com հասցեից տեղափոխվել է https://adb.am 

Նախագիծը ստեղծել է ԱԲՍՏՐԱԿՏ ընկերության կողմից։

Կատեգորիա:Տեղեկատվական բազաներ համացանցում
Վուլկանոիդներ

**Վուլկանոիդներ**, հիպոթետիկ աստերոիդներ, որոնք կարող են ունենալ ուղեծրեր, Արեգակից 0,08-ից 0,21 ա.&nbsp;մ. միջև ընկած դինամիկորեն կայուն գոտում, այսինքն Մերկուրիի ուղեծրի ներսում։ Անվանումը տրվել է հիպոթետիկ Վուլկան մոլորակից, որը ապարդյուն որոնում էին XIX դարի աստղագետները, որպեսզի բացատրեին Մերկուրիի պերիհելիի անբացատրելի պերցեսիան։ Հետագայում պարզվեց, որ Մերկուրիի անկանոն ուղեծիրը բացատրվում է ընդհանուր հարաբերականության տեսության միջոցով։ Այսպիսով, Վուլկան մոլորակի մասին հիպոթեզի նահրաժեշտությունը վերանում է։

Մինչև այժմ վուլկանոիդներ չեն հայտնաբերվել, չնայած աստղագետների մեծաթիվ փորձերի, ինչպես Երկրի վրա տեղադրված աստղադիտակներով, այնպես էլ ՆԱՍԱ-ի կողմից կատարված ինքնաթիռների և մերձուղեծրային հրթիռներով կատարված հետազոտությունների։ Որոնումները չափազանց դժվար են, Արեգակի չափազանց մեծ պայծառության պատճառով։ Եթե վուլկանոիդները գոյություն ունեն, ապա ենթադրվում է, որ նրանց տրամագիծը չպետք է գերազանցի 60 կմ, քանզի ավելի մեծ չափերով մարմինները հայտնաբերված կլինեին։

Այնուամենայնիվ, համարվում է, որ վուլկանոիդները կարող են գոյություն ունենալ, քանի որ փնտրման շրջանը ձգողականության տեսանկյունից կայուն է։ Բացի այդ Մերկուրիի խառնարաններով պատված մակերևույթը կարող է վկայել այն մասին, որ վուլկանոիդները կարող էին գոյություն ունենալ Արեգակնային համակարգի ձևավորման վաղ շրջանում։ Հետագա որոնումների համար ամենայն հավանականությամբ կօգտագործվեն տիեզերական աստղադիտակները։

## Արտաքին հղումներ
* Britt, Robert R. (Jan. 26, 2004) Elusive Vulcanoids: Search Reaches New Heights

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Խույր

մինի|351x351փքս|'''Սերբազան Էդիկ Բարոնին կրում է Լատինական խույր'''
**Խույր**, գլխի պսակաձև փաթթոց կամ գլխանոց։ Կրել են արքաները, իշխաններն ու բարձրաստիճան հոգևորականները՝ տոնական և ծիսական արարողությունների ժամանակ։ Խորհրդանշում է իշխանություն (սկզբում՝ նաև աշխարհիկ, հետագայում՝ միայն հոգևոր)։

## Պատմություն
Քրիստոնեական եկեղեցում օգտագործվել է միայն իբրև բարձրաստիճան հոգևորականների թագ։ Նախնական փաթթոցաձև խույրերը կրել են հրեա քահանայապետերը։ Մինչև 6-րդ դարը խույրերը եղել են միաերանգ, այնուհետև՝ զարդանախշվել հիմնականում ասեղնագործ տերունական պատկերներով, ընդելուզվել թանկագին քարերով և ոսկեթելով (համարվում են ասեղնագործության բարձրագույն նմուշներ)։ 12-րդ դարից խույրերի տեսքը դարձել է որոշակի կոնաձև, գագաթին ամրացվում է փոքրիկ խաչ։ Հայ հոգևորականների այժմյան խույրերի ձևը, որը փոխառնված է կաթոլիկ եկեղեցուց, սկզբում գործածել են Կիլիկիայի հայկական պետության հոգևորականները։ Այժմ կրում են եպիսկոպոսները և կաթողիկոսները։

Պատմության ընթացքում եկեղեցական զգեստները որոշակի փոփոխություն ունեցան։ Հայ եկեղեցում զգեստների որոշ տեսակներ հետագա դարերում հաստատվեցին։ Եթե ժամանակին բոլոր հոգևորականները, ավանդության համաձայն, Սուրբ Պատարագի ժամանակ կրում էին սաղավարտ, ապա 13-րդ դարում Կիլիկյան Հայաստանում ընդունվեց պատարագիչ հոգևորականի համար մի այնպիսի գլխանոց՝ թագ, խույր անվանումով, որ գործածում էին կաթոլիկ հոգևորականները։ Այդ զգեստի ընդունումով Հայ եկեղեցում նվիրապետական աստիճանի զգեստավորման մեջ առաջ եկավ տարբերություն։ Մեր եկեղեցում բարձրաստիճան եկեղեցականները՝ Հայոց հայրապետը, եպիսկոպոսները, Սբ. Պատարագի կամ որևէ խորհրդակատարության ժամանակ, որ պահանջում է ամբողջական ծիսական զգեստավորում, կրում են այդ թագերը, խույրերը։ Իսկ քահանաները և վարդապետները կրում են սաղավարտներ։

Խույր կրում են նաև ծայրագույն վարդապետները, եթե թեմակալ առաջնորդ են, միայն իրենց թեմի մեջ։

Հայ եկեղեցում խույրը (թագը) սկսվել է օգտագործվել 12-րդ դարի վերջից կամ էլ 13-րդ դարի սկզբից սկսած, շատ հավանական է Գրիգոր Զ Ապիրատ կաթողիկոսի (1194-1203թթ.) ժամանակներից։

## Նկարագրություն
Խույրը երկճյուղ թագ է, երկու տափակ մասերից բաղկացած, սրածայր վերջավորությամբ, ծայրերին՝ մեկական խաչ։ Լինում է ականակուռ, գոհարազարդ, ասեղնագործված։ Մեծ մասամբ ասեղնագործված է ոսկեթել, յուրաքանչյուր երեսին մեկական պատկերներ (Խաչելություն, Հարություն և այլն)։ Այսօր հանդիպում ենք նաև ազգային թեմաներով պատկերներ։ Բարձրությունը մոտ 35-45 սմ է։ Վերցված է Հին ուխտի եկեղեցուց և խորհրդանշում է Հին ու Նոր Կտակարանների գիտությունը և իմաստությունը, որ պիտի ունենա եպիսկոպոսը։

## Խորհրդանիշ
Խույրն իր վրա եղած փրկչական և ավետարանական պատկերներով խորհրդանշում է, որ եպիսկոպոսի գլուխը Քրիստոսն է և Նրա Ավետարանը, ըստ որի նա պետք է հովվի իր հոտը՝ ձգտելով ամեն ինչ կատարել միայն Աստծո կամքի համաձայն։

Կատեգորիա:Անհատական թագեր
Կատեգորիա:Գլխարկներ
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Հայ հոգևորականների հագուստ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Սկիհ

մինի|Եկեղեցական Սկիհ
**Սկիհ**, փոքր նստուկով, բարձր պատվանդանով և կափարիչով (մաղզմա) արծաթյա եկեղեցական անոթ, որի մեջ լցնում են գինի՝ Պատարագի ժամանակ նվիրագործելու համար։ Սկիհները պատվել են բուսական զարդանախշերով, դրվագվել կամ փորագրվել են 12 առաքյալների պատկերները։ Ունենում են մակագրություն («ի վայելումն Պողոս վարդապետի» կամ «ի վայելումն Գրիգոր վարդապետի» և այլն), պատրաստման թվականի նշումով։

Խորհրդավոր նշանակություն ուներ «սուրբ սկիհը», որի առկայությունը բազմիցս մատնանշվում է համաշխարհային պատմությունում։ Այն իր խորհրդավոր դերն է ունեցել Լեոնարդո Դա Վինչիի ՝ Քրիստոսի ու նրա աշակերտների վերջին ընթրիքը պատկերող «Խորհրդավոր ընթրիք» որմնանկարում։

Ըստ որոշ ինֆորմացիաների «սուրբ սկիհը» երկար ժամանակ գտնվել է տաճարականների մոտ։

Կատեգորիա:Պատարագ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու խորհրդանիշներ
Սովետսկի շրջան (այլ կիրառումներ)

**Սովետսկի շրջան** կարող է վերաբերել՝ (ցանկն ամբողջական չէ)

### Ռուսաստան
* Սովետսկի շրջան (Ալթայի մարզ)
* Սովետսկի շրջան (Խանտո-Մանսիա)
* Սովետսկի շրջան (Ստավրոպոլի մարզ)
* Սովետսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի երկրամասում
* Սովետսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կիրովի մարզում
* Սովետսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կուրսկի մարզում
* Սովետսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Մարի Էլ հանրապետությունում
* Սովետսկի շրջան - Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը
* Սովետսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Սարատովի մարզում
Սքեմ

**Սքեմ**, կրոնավորի առօրեական զգեստ։ Մասերն են՝ պարեգոտը, վերարկուն, վեղարը, փակեղը և փիլոնը։ Կուսակրոններն ու վանականները կրում են սև ասվեից, իսկ ամուսնացյալները, իբրև աշխարհիկ անձինք կարող են գործածել այլ նաև այլ գույնի սքեմ։

Կատեգորիա:Հայ հոգևորականների հագուստ
Երկրի տրոյացի աստերոիդներ

**Երկրի տրոյացի աստերոիդներ՝** աստերոիդների խումբ, որը շարժվում է Արեգակի շուրջ Երկրի ուղեծրի երկայնքով, Երկրից 60°-ով առջեվում (Լ<sub>4</sub>) կամ հետևում (Լ<sub>5</sub>), պտտվելով Լագրանժի կետերից մեկի շուրջ։ Երկրից դիտարկման ժամանակ, նրանք տեղաբաշխված կլինեին երկնքում Արեգակից 60° առջևում կամ հետևում։

Ի սկզբանե հայտնաբերվել էին մի քանի աստերոիդներ, որոնք շարժվում էին Երկրի հետ 1:1 ուղեծրային ռեզոնանսով, օրինակ՝ (3753) Կրուիտնին։ Այսպիսի աստերոիդները չեն հանդիսանում տրոյացիներ, քանի որ շարժվում են ոչ L4 и L5 Լագրանժի կետերում։

2010 թվականին հայտնաբերվեց առաջին Երկրի տրոյացի աստերոիդը - 2010 TK<sub>7</sub>: 2010 TK7 - փոքր մարմին է, մոտ 300 մ տրամագծով։ Պտտվում է L4 կետի շուրջ, դուրս գալով խավարածրի հարթությունից. L5 կետի շուրջ տրոյացի աստերոիդներ դեռ չեն հայտնաբերվել։

## Տես նաև
* Տրոյացիներ
* Մարսի տրոյացի աստերոիդներ
* Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
* Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստերոիդներ
Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Քվինտիլիոն

**Քվինտիլիոն** (), 1-ով և 18 զրոներով պատկերվող թիվ, այսինքն՝ 1018։ Որոշ երկրներում քվինտիլիոն են անվանում 1030 թիվը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թվեր
Մարսի տրոյացի աստերոիդներ

մինի|աջից|300px|Մարսի (ցույց է տրված կարմիրով) ուղեծրում տրոյացի աստերոիդներ՝ L<sub>5</sub> խումբ (խոշոր վառ կանաչ հետք մոլորակից վերև) և L<sub>4</sub> խումբ (փոքր երկնագույն տարածք մոլորակից ներքև)

**Մարսի տրոյացի աստերոիդներ**, աստերոիդների խումբ, որը շարժվում է Արեգակի շուրջ Մարսի ուղեծրով, մոլորակից 60° առջևում L<sub>4</sub> կամ հետևում L<sub>5</sub>, գտնվելով Մարսի ուղեծրի երկու Լագրանժի կետերից մեկում։

Այս պահին հայտնի են Մարսի չորս տրոյացիներ՝

L4 կետում՝
* (121514) 1999 UJ7

L5 կետում՝
* (5261) Էուրիկա
* (101429) 1998 VF<sub>31</sub>
* 2007 NS<sub>2</sub>

## Տես նաև
* Տրոյացիներ
* Երկրի տրոյացի աստերոիդներ
* Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
* Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստերոիդներ
Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Արգանսուելա

**Արգանսուելա**- Մադրիդի 21 թաղամասերից մեկն է։ Տարածքը 6,55&nbsp;կմ²։ Բնակչությունը 148.797 և բնակչության խտությունը՝ 27700/կմ²։

Կատեգորիա:Մադրիդի թաղամասեր
Յուրի Շուքուրյան

**Յուրի Հայկի Շուքուրյան** (), տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1982), պրոֆեսոր (1987), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996, թղթակից անդամ՝ 1990)։ ՀՀ ԳԱԱ փոխնախագահ (1995-2005, 2006 թվականներից), ՀՀ ԳԱԱ նախագահության անդամ (1994)։

## Կենսագրություն
1963 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1971-1980 թվականներին Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների ինստիտուտի էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների նախագծման ավտոմատացման բաժնի, 1980-1986 թվականներին՝ «Նաիրի» ընտանիքի և միասնական համակարգի էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների մաթեմատիկայի ապահովման բաժանմունքի վարիչ, 1986-2006 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ և Երևանի պետական համալսարանի Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտի տնօրեն, 1995 թվականից՝ նաև ՀՀ ԳԱԱ փոխնախագահ, 1995-2002 թվականներին և 2005 թվականին, միաժամանակ՝ ֆիզմաթ և տեխնիկական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիական քարտուղար։

## Հետազոտությունների բնագավառ
Ավտոմատների տեսություն և կիրառություններ, հաշվարկների մոդելներ, ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաներ, ԷՀՄ ավտոմատացված նախագծման համակարգեր։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան։
* «Պատվո նշան» շքանշան։
* Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2011)։

## Աշխատություններ
* Գիտական հաշվարկներ և մեծ տվյալներ.- Երևան։ Գիտություն, 2017 ;
* Математические вопросы автоматизации проектирования ЭВМ].- Ереван: Изд-во АН АрмССР, 1977.- 144 с. ;
* Математические вопросы кибернетики и вычислительной техники].- Ереван: Гитутюн, 2006 ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յուրի Շուքուրյանի կենսագրությունը ՀՀ ԳԱԱ կայքում

Կատեգորիա:1940 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Զելյոնի Միս

**Զելյոնի Միս** (), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանում։ Մտնում է Զադոնսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ազով քաղաքից գտնվում է 25&nbsp;կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջան
Մանու Ջինոբիլի

**Էմանուել Դավիդ (Մանու) Ջինոբիլի** (, ), արգենտինացի նախկին բասկետբոլիստ, հարձակվող պաշտպան։ Մասնագիտական կարիերայում առավել հայտնի է Բասկետբոլի ազգային ասոցացիայի (NBA) «Սան Անտոնիո Սփըրս» ակումբում անցկացրած տարիներից, որի կազմում չորս անգամ ճանաչվել է NBA չեմպիոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Basketpedya.com պրոֆիլ

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սան Անտոնիո Սփըրսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ
Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ

[մինի|աջից|400px|[Աստերոիդների գոտի|Աստերոիդների հիմնական գոտին (սպիտակ) և տրոյացի աստերոիդներ (կանաչ)]]
**Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ**, աստերոիդների խումբ, որոնք գտնվում են Յուպիտերի L<sub>4</sub> և L<sub>5</sub> կետերում մոլորակի հետ 1:1 ուղեծրային ռեզոնանսի մեջ։ Այս աստերոիդները անվանում են Իլիականում նկարագրված Տրոյական պատերազմի հերոսների անուններով։

Գոյություն ունի ավանդույթ անվանել L4 կետի շուրջ գտնվող աստերոիդները հույն հերոսների անուններով, իսկ L5 կետինը - Տրոյայի պաշտպանների։ Հեկտորը և Պատրոկլուսը հայտնվել են «ոչ իրենց տեղերում», քանզի այս ավանդույթը հայտնվել է նրանց անվանումից հետո։

**«Աքեյան ճամբարը»** (կամ «Հույները»)՝ (588) Աքիլլեսը, (624) Հեկտորը, (659) Նեստորը, (911) Ագամեմնոնը, (1143) Ոդիսևսը, (1404) Այաքսը, (1437) Դիոմեդեսը, (1583) Անտիլոքուսը, (1647) Մենելաուսը և մյուսները Յուպիտերին նախորդում են 60°-ով։

**«Տրոյական ճամբարը»** (կամ «Տրոյացիները»)։ (617) Պատրոկլուսը, (884) Պրիամուսը, (1172) Անեասը, (1173) Անքիսեսը, (1208) Տրոիլուսը և մյուսները - հաջորդում են 60°-ով։

Ընդամենը 2010 թվականի հոկտեմբերի տվյալներով հայտնի են 1733 տրոյացիներ L5 կետում և 2793 հույներ L4 կետում.

Ավելի լայն իմաստով **«տրոյացիները»** - աստերոիդներ են, որոնք գտնվում են ցանկացած մոլորակի Լագրանժի L4 և L5 կետերի շրջակայքում։

## Տես նաև
* Տրոյացիներ
* Տրոյացի աստերոիդների ցանկ («տրոյացիներ»)
* Տրոյացի աստերոիդների ցանկ («հույներ»)
* Երկրի տրոյացի աստերոիդներ
* Մարսի տրոյացի աստերոիդներ
* Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստերոիդներ
Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Գոտիե Կապյուսոն

**Գոտիե Կապյուսոն** (), ֆրանսիացի թավջութակահար։

Գոտիե Կապյուսոնը սովորել է իր ծննդավայրի կոնսերվատորիայում, որտեղ ստացել է թավջութակի և դաշնամուրի առաջին մրցանակները։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է Փարիզի կոնսերվատորիայում՝ թավջութակահար Ֆիլիպ Մյուլլերի դասարանում։ Շահել է բազմաթիվ մրցանակներ։ Հանդես է գալիս թե որպես մենակատար, թե որպես կամերային անսամբլների մասնակից բազմաթիվ անվանի երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են իր եղբայր Ռենո Կապյուսոնը, Ժերար Կոսսեն, Մարթա Ագրերիխը և այլ հայտնի կատարողներ։ Թողարկել է բազմաթիվ ձայնասկավառակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թավջութակահարներ
Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Ուիլյամ Հորնբեկ

**Ուիլյամ Հորնբեկ** (, ), ամերիկացի ֆիլմեր մոնտաժող, իր ժամանակների լավագույն մոնտաժողներից մեկը։ Աշխատել է 280-ից ավելի կարճամետրաժ և լիամետրաժ ֆիլմերում 
4 անգամ ներկայացվել է Օսկարի՝ լավագույն մոնտաժող անվանակարգում, ստացել մեկ Օսկար։

## Կենսագրություն և կարիերա
Ուիլյամը Հորնբեկը սկսել է իր կարիերան արդեն տասնչորս տարեկանում, աշխատելով ֆիլմերում տարբեր մասնագիտություններով Բրոդվեյում գտնվող New York Motion Picture Company ընկերությունում։ 1916 թվականին աշխատանքի է ընդունվում է Մակ Սենետի Keystone Film Company ընկերությունում, որտեղ 12 տարի աշխատում է և աշխատել է տասներկու տարի աշխատում է որպես գլխավոր խմբագիր-մոնտաժող, հիմնականում կատակերգական ֆիլմեր մոնտաժելով։

1934 թվականին Հորնբեկը տեղափոխվում է Անգլիա՝ Լոնդոն և աշխատում ռեժիսոր Ալեքսանդր Քորդայի հետ։ Նրանց առավել հայտնի ֆիլմերից են «Սկառլետ Պիմպեռնալ»-ը (1934), «Ապագայի կերպարը» (1936) և «Բաղդադի գողը» (1940)։

1941 թվականին վերադառնում է ԱՄՆ և սկսում համագործակցել Ֆրենկ Քափրայի հետ «Ինչու ենք մենք կռվում» Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին պատմող վավերագրական ժապավենում։ 1946 թվականին մոնտաժել է Քափրայի հայտնի «Այս հրաշալի կյանքը» ֆիլմը։ 1949-1953 թթ. սկսում է աշխատել Paramount Pictures-ում և Օսկար է ստանում Ջորջ Սթիվենսի 1951 թվականին նկարահանած «Տեղ արևի տակ» ֆիլմի համար։ Նրա մյուս նշանավոր ֆիլմերից են՝ «Շեյն» (1953), «Ոտաբոբիկ կոմսուհին» (1954) և «Հսկան» (1956)։

Կարճ ժամանակ անց՝ 1960 թվականին, Հորնբեկին նշանակում են Paramount Pictures-ի վերահսկող մոնտաժողի պաշտոնում, ուր նա աշխատում է մինև 1976 թվականը՝ կենսաթոշակի անցնելը։

Ուիլյամ Հորնբեկը հայտնի էր որպես բծախնդիր վարպետ. աշխատանքի ժամանակ միշտ սպիտակ ձեռնոցներ էր հագնում։

3 անգամ ամուսնացած է եղել, առաջին կինը դերասանուհի Մարջորի Քեյնն էր, երկրորդ կինը՝ Ռութ Հորնբեքը։ Իսկ երրորդ կնոջ՝ Ռոզմարի Շիի հետ ամուսնացել է 1945 թվականին և ապրել մինչև մահանալը՝ 1980 թվականը։

## Մրցանակներ
4 անգամ առաջադրվել է Օսկար հեղինակավոր մրցանակին, ստացել մեկ Օսկար։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* IMDb կայքում Ուիլյամ Հորնբեկի էջ

## Արտաքին հղումներ
* IMDb-ում Ուիլյամ Հորնբեկի էջ
* Ուիլյամ Հորնբեկի մասին 
* Ուիլյամ Հորնբեկի մասին kinopoisk կայքում 

Կատեգորիա:1901 ծնունդներ
Կատեգորիա:1983 մահեր
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ
Պիտեր Սելլերս

**Ռիչարդ Հենրի Սելլերս** (, ), առավել հայտնի **Պիտեր Սելլերս** () բեմական կեղծանվամբ, բրիտանացի դերասան, կատակերգու։ Սելլերսի մասնակցությամբ առավել հայտնի ֆիլմերից են «Վարդագույն հովազը» (տեսուչ Ժակ Կլուզո), «Դոկտոր Սթրեյնջլավը» (մարմնավորել է է երեք տարբեր կերպարի), «Լոլիտան» (Քլեյր Քուիթի) և «Լինելով այնտեղ»-ը (Չանսի Գարդիներ)։ 10 անգամ Օսկարի ներկայացված ամերիկացի դերասանուհի Բեթ Դեյվիսը Սելլերսի մասին նշում էր. *«Նա դերասան չէ, նա [[քամելեոն]] է»*։

Սելլերսն արժանացավ նախնական հաջողության և ճանաչման դառնալով BBC-ի ռադիոընկերությամբ հեռարձակվող *The Goon Show* կատակերգական ռադիոշոուի վարողներից մեկը։ Նրա՝ տարբեր լեզուների ակցենտներով (ֆրանսիական, հնդկական, իտալական, ամերիկյան, գերմանական, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջանների բրիտանական բարբառներով) խոսելու ընդունակությունը, նաև բազմազան կերպարների մարմնավորելու հատկությունը դարձնում են Սելլերսին հաջողված ռադիոանձնավորություն և հաջողված կինոդերասան։ Հաղթել է բազմաթիվ տեղական և միջազգային մրցանակներ։

Սելլերսն ամուցնացած եղել է չորս անգամ։ Առաջին երկու ամուսնություններից ունեցել է 3 երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պիտերս Սելլերս - IMDb էջ
* Կեն Ադամը զրուցում է Պիտեր Սելլերսի մասին (տեսանյութ)

Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հրեաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կատակերգուներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Հրեա երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Ռաֆայել Համբարձումյան (ֆիզիկոս)

**Ռաֆայել Վիկտորի Համբարձումյան** (), ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1980)։ Վիկտոր Համբարձումյանի որդին է, Ռուբեն Համբարձումյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1962 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1970-1982 թթ. եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ սպեկտրոսկոպիայի ինստիտուտի գրգռված վիճակների սպեկտրոսկոպիայի լաբորատորիայի վարիչ, 1982 թվականից՝ ՌԴ ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտի լազերային վիրաբուժության լաբորատորիայի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային ռադիոֆիզիկային, լազերային սպեկտրոսկոպիային, քիմֆիզիկային։ Ավանդ ունի իզոտոպների լազերային բաժանման հետազոտությունների, բջիջներում և օրգանիզմներում լուսաքիմիական պրոցեսների ուսումնասիրման բնագավառում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռաֆայել Համբարձումյանը Պ.Ն. Լեբեդևի անվան ՌԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտի կայքում

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Ռուբեն Համբարձումյան (մետաղագետ)

**Ռուբեն Սարգսի Համբարձումյան** (), մետաղագետ և ֆիզքիմիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1954), պրոֆեսոր (1955), ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1966)։ Սարգիս Համբարձումյանի որդին։ ՌԽՖՍՀ գիտությունների և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
1932 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գունավոր մետաղների և ոսկու ինստիտուտը։ 1933-1971 թվականներին աշխատել է ավիացիոն նյութերի համամիութենական ինստիտուտում։ Աշխատանքները վերաբերում են կառուցվածքային նյութերի և կոռոզիայի ուսումնասիրությանը։ Նրա առաջարկած կոռոզիակայուն կառուցվածքային համաձուլվածքների ստացման տեխնոլոգիան և մետաղները կոռոզիայից պաշտպանելու եղանակները լայնորեն կիրառվում են տեխնիկայում։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1949, 1953)
* Լենինյան մրցանակ (1960)
* ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Նիկոլաս Քեյջ

**Նիկոլաս Քեյջ** (, իսկական անուն ազգանունը Նիկոլաս Կիմ Կոպպոլա, , ), ամերիկացի դերասան և պրոդյուսեր, նշանավոր ռեժիսոր Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի եղբոր որդին։ Մի շարք ֆիլմերում գլխավոր դերում է խաղացել, սկսած ռոմանտիկ կատակերգություններից և դրամաներից մինչև գիտաֆանտաստիկ և մարտական ֆիլմեր։ Քեյջը հայտնի է իր պրոդուկտիվությամբ, տարեկան ամենաքիչը մեկ ֆիլմում է խաղում, համարյա ամեն տարի սկսած 1980 թվականից (բացառությամբ 1985 թվականի և 1991 թվականի)։

Իր կարիերայի սկզբում, նա նկարահանվել է քննադատված ֆիլմերում, ինչպիսիք էին՝ «Աղջիկը հովտից» (1983), «Պեգգի Սյուն ամուսնանում է» (1986), «Արիզոնայի դաստիարակությունը» (1987), «Լուսնի իշխանությունը» (1987), «Մեղրամիս Լաս-Վեգասում»։

## Վաղ մանկություն
Նիքոլաս Քիմ Կոպպոլան ծնվել է 1964 թվականի հունվարի 7-ին, Կալիֆոռնիայի Լոնգ Բիչ քաղաքում։ Ծնողներն էին՝ Օգոստոս Ֆլոյդ Կոպպոլան՝ գրականության պրոֆեսոր և Ջոյը (Վոգելսանգը), որը պարուհի և պարուսույց էր։ Մեծացել է կաթոլիկ ընտանիքում։ Հայրը իտալական ծագում ուներ, իսկ մայրը՝ գերմանական և լեհական։ Հայրական կողմի տատիկը դերասանուհի՝ Իտալիա Պենինոն էր, իսկ պապը՝ կոմպոզիտոր Կարմին Կոպպոլան։ Հայրական կողմի նախատատիկն ու նախապապիկը գաղթականներ էին Իտալիայի Բասիլիկատա մարզի Բերնալդա քաղաքից։ Իր հոր կողմից, Քեյջը ռեժիսոր Ֆրանսիս Ֆորդ Կոպպոլայի և դերասանուհի Թալիա Շայրի զարմիկն է, և ռեժիսորներ Ռոման Կոպպոլայի ու Սոֆիա Կոպպոլայի, պրոդյուսեր Ջիան-Կարլո Կոպպոլայի, և դերասաններ Ռոբերտ Կարմինի ու Ջեյսոն Շվարցմանի զարմիկն է։ Քեյջի երկու եղբայրները Նյու Յորքի «ռադիո անձնավորություններ» են՝ Մարկ Կոպպոլան և ռեժիսոր Քրիստափոր Կոպպոլան։ Նա հաճախել է Բեվերլի Հիլզի ավագ դպրոցը, որը հայտնի է իր մեծաքանակ արվեստի գործիչ շրջանավարտներով։ Նրան վաղ տարիքից հետաքրքրել է դերասանական արվեստը։ Հաճախել է նաև UCLA թատրոնի դպրոցի «Ֆիլմ և հեռուստատեսություն» բաժինը։ Նրա առաջին ոչ պրոֆեսիոնալ դերասանական առաջին փորձը եղել է «Ոսկե Տղա» դպրոցական բեմականացման մեջ։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Պրոդյուսեր

### Ռեժիսոր

## Մրցանակներ
2 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել 1-ը Լավագույն դերասան «Լքելով Լաս Վեգասը» ֆիլմի համար։ 4 անգամ ներկայացվել է Ոսկե Գլոբուսի, ստացել 1-ը։ Ներկայացվել է 2 BAFTA-ի, 5 անգամ ներկայացվել է նաև Ոսկե Ազնվամորի հակամրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն, նկարներ, ֆիլմեր

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Արդարադատության որոնում

**Արդարադատության որոնում** (), նաև հայտնի որպես՝ **Քաղցած ճագարը հարձակվում է**, ռեժիսոր Ռոջեր Դոնալդսոնի 2012 թվականին դուրս եկած ֆիլմ, որտեղ գլխավոր դերակատարներն են Նիկոլաս Քեյջը, Գայ Փիրսը և Ջանյուարի Ջոնսը։ Ֆիլմի պրոդյուսերներն են Թոբի Մագուայրը և Ռեմ Բերգմանը։ Գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի Նոր Օռլեան քաղաքում։ Առաջին թրեյլերը թողարկված է եղել 2011 թվականի սեպտեմբերին։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռոջեր Դոնալդսոնի ֆիլմեր
Ուղեծրային ռեզոնանս

**Ուղեծրային ռեզոնանս** երկնային մեխանիկայում, իրավիճակ է, երբ երկու (կամ ավելի) երկնային մարմիններ ունեն պտտման այնպիսի պարբերություններ, որոնք հարաբերվում են իրար փոքր իրական թվերով։ Արդյունքում այս երկնային մարմինները պարբերաբար ազդում են միմյանց վրա։ Այս ազդեցությունը կարող է նաև կայունացնել նրանց ուղեծրերը։

Որոշ դեպքերում ռեզոնանսային երևույթները առաջացնում են ուղեծրերի անկայունություն։ Այսպես, Կիրկվուդի ճեղքերը աստերոիդների գոտում բացատրվում են Յուպիտերի հետ ռեզոնանսով; Կասինիի ճեղքերը Սատուրնի օղակներում բացատրվում է Սատուրնի արբանյակ Միմասի հետ ռեզոնանսով։

## Օրինակներ
* Պլուտոնը և որոշ Կոյպերի գոտու մարմինները (այսպես կոչված պլուտինոները) գտնվում են Նեպտունի հետ 2:3 ուղեծրային ռեզոնանսում - Պլուտոնի երկու պտույտը Արեգակի շուրջ համընկնում են ժամանակով Նեպտունի երեք պտույտների հետ։
* Սատուրնը և Յուպիտերը գտնվում են համարյա ճշգրիտ 2:5 ռեզոնանսում;
* Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդները գտնվում են Յուպիտերի հետ 1:1 ռեզոնանսում;
* Յուպիտերի արբանյակներ Գանիմեդը, Եվրոպան և Իոն գտնվում են 1:2:4 ռեզոնանսի մեջ;
* Պլուտոնի արբանյակները գտնվում են 2:3:12 ռեզոնանսի մեջ;
* Էնկեի գիսաստղը գտնվում է 5:1 ռեզոնանսում Յուպիտերի հետ։

մինի|Ուղեծրային պտտման պարբերությունների հարաբերությունը

## Սպին-ուղեծրային ռեզոնանս
Մոտ երևույթ է հանդիսանում **սպին-ուղեծրային ռեզոնանսը**, երբ սինքրոնիզացվում է երկնային մարմնի ուղեծրային շարժումը իր սեփական առանցքի շուրջ պտույտի հետ՝
* Մերկուրին պտտվում է Արեգակի շուրջ 3:2 սպին-ուղեծրային ռեզոնանսում, այսինքն երկու փայլածուական տարվա ընթացքում մոլորակը կատարում է երեք պտույտ սեփական առանցքի շուրջ։
* Լուսինը Երկրի շուրջ պտտվելիս շրջված է մոլորակի կողմը միայն մեկ կողմով - սպին-ուղեծրային 1:1 ռեզոնանս։
* Բոլոր Գալիլեյան արբանյակները նույնպես շրջված են Յուպիտերին մեկ կողմով։

## Տես նաև
* Կիրկվուդի ճեղքեր
* Կասինիի ճեղքեր

## Արտաքին հղումներ
* Առաջին անգամ գտնվել է երեք մոլորակների ուղեծրային ռեզոնանս 
* Օղակային ուղեծրային ռեզոնանս
* Locations of Solar System Planetary Mean-Motion Resonances . Web calculator that plots distributions of the semimajor axes (or in one case the perihelion distances) of the minor planets in relation to mean motion resonances of the planets (website maintained by M.A. Murison). 

Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Էռնեստ Բորգնայն

**Էռնեստ Բորգնայն** (, իսկական անուն ազգանունը՝ Էրմես Էֆրոն Բորգնինո, ), ամերիկացի դերասան, խաղացել է 200-ից ավելի գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում ու սերիալներում։

## Կենսագրություն և կարիերա
Էրմես Էֆրոն Բորգնինոն () ծնվել է 1917 թ. հունվարի 24-ին ԱՄՆ-ի Կոնեկտիկուտ նահանգում։ Նրա ծնողները գաղթել էին Իտալիայից։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 10 տարի ծառայում է ԱՄՆ-ի ռազմածովային ուժերում։ 1941 թ. թոշակի է անցնում, սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելու պատճառով կրկին զորակոչվում է ծառայություն ԱՄՆ-ի բանակում, մասնակցելով պատերազմին։ Պատերազմից հետո փորձելով աշխատանք գտնել տարբեր մասնագիտություններ է փոխում։

Կինոյում նորամուտը կայանում է 1951 թ.։ 1953 թ. խաղում է իր առաջին մեծ դերը ռեժիսոր Ֆրեդ Ցինեմանի «Այսուհետ և դարեդար» ֆիլմում, որտեղ իր հերոսը սպանում է Ֆրենկ Սինատրայի մարմնավորած հերոսին։ Կինոյում մեծ մասամբ խաղացել է երկրորդ պլանի դերեր։ Մյուս նշանավոր ֆիլմերն են՝ «Վիկինգները», «Պոսեյդոնի» արկածները», «Գատտակա», «Վայրի ավազակախումբը» և այլն։

## Մրցանակներ
150px|մինի|ձախից|Էռնեստ Բորգնայնը Օսկար ստանալիս
Ընդհանուր թվով 13 տարբեր կինոմրցանակ է ստացել, ներկայացված է եղել ևս 8-ի։ 
Այդ թվում՝
* 1 Օսկար Օսկար լավագույն դերասանի համար - «Մարտի», (1955)
* 1 BAFTA - «Մարտի», (1955)
* 1 Ոսկե Գլոբուս լավագույն դերասան - «Մարտի», (1955), ևս մեկ անգամ ներկայացվել է 2007 թվականին
* ներկայացվել է 3 Էմմի (մրցանակ) մրցանակի և այլն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Internet Broadway Database կայքում 
* http://tcmdb.com/participant/participant.jsp?participantId=161123
* http://www.allrovi.com/name/p7448 
* հարցազրույց Էռնեստ Բորգնայնի հետ
* kinopoisk կայքում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
ზ

**Զեն** (, գրելաձևեր՝ ասոմթավրուլի Ⴆ, նուսխուրի ⴆ, մխեդրուլի ზ, մթավրուլի Ზ) վրացերենի այբուբենի յոթերորդ տառ։ Համապատասխանում է հայերենի այբուբենի *«[[Զա|Զ զ]]»* տառին։ Թվային արժեքն է 7։

Օգտագործվում է նաև Վրաստանում կիրառվող լազերենի այբուբենի վրացական տարբերակում։ Թուրքիայում օգտագործվող լատինական այբուբենում այն ​​համապատասխանում է «z»-ին։ Նախկինում օգտագործվել է աբխազերենի (1937-1954) և օսերենի (1938-1954) այբուբեններում վրացական գրի հիման վրա, կյուրեղյան տառադարձումից հետո երկու դեպքում էլ այն փոխարինվել է «з»: Ռոմանիզացիայի բոլոր համակարգերում տառադարձվում է որպես «z»։

## Տառ

## Համակարգչային կոդավորում ([[յունիկոդ]])

## Հերթականություն

550px|center

550px|center

700px|center

## Բրայլ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Mchedlidze, T. (1) The restored Georgian alphabet, Fulda, Germany, 2013
*Mchedlidze, T. (2) The Georgian script; Dictionary and guide, Fulda, Germany, 2013
*Machavariani, E. Georgian manuscripts, Tbilisi, 2011
*The Unicode Standard, Version 6.3, (1) Georgian, 1991-2013
*The Unicode Standard, Version 6.3, (2) Georgian Supplement, 1991-2013
Համաշխարհային առևտրի կենտրոն

մինի|աջից|Զույգ աշտարակները ակտի ժամանակ
**Համաշխարհային առևտրի կենտրոն**, կրճատ՝ **ՀԱԿ** (), ճապոնական ծագումով ամերիկյան ճարտարապետ Մինորու Յամասակիի կողմից նախագծված 7 շենքից կազմված համալիր, որը պաշտոնապես բացվել է 1973 թվականին Նյու Յորքում, ԱՄՆ։ Համալիրի ճարտարապետական դոմինանտ էին հանդիսանում երկու աշտարակ (իրականում աշտարակի չափանիշներին նրանք այդքան էլ չէին համապատասխանում), որից ամենը ուներ 110 հարկ։ Հյուսիսային աշտարակը 417 մ բարձրությամբ, իսկ ծայրաձողով՝ 526,3 մ, իսկ Հարավայինը 415 մետր։

2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ՀԱԿ-ի համալիրը ահաբեկչական ակտի արդյունքում կործանվել է։ Կառուցողական աշխատանքների ավարտումից հետո աշտարակները եղել են աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերները (մինչև դրանց կառուցումն այդ կոչումը կրում էր Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգը, որը ահաբեկչությունից հետո կրկին դարձավ Նյու Յորքի ամենաբարձր շենքը)։ Երբեմն այդ աշտարկները ԱՄՆ-ի համաշխարհային տիրապետության խորհրդանիշ են անվանում։

## Տես նաև
* Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներ
* Առևտրի համաշխարհային կենտրոն 1

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք
Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ

[աջից|մինի|300px|Նեպտունի տրոյացի աստերոիդները L<sub>4</sub> կետի մոտակայքում, կից ներկայացված են [պլուտինոները համեմատության համար]]
**Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ** () - սա Կոյպերի գոտու աստերոիդների խումբ է, որոնք շարժվում են Արեգակի շուրջ Նեպտունի ուղեծրով 60°-ով առջևում (Լ<sub>4</sub>) կամ հետևում (Լ<sub>5</sub>) պտտվելով Նեպտունի ուղեծրի Լագրանժի կետերից մեկում։.
Այս պահին հայտնի են այս խմբի միայն 7 աստերոիդներ, որոնցից վեցը գտնվում են Լագրանժի L4 կետում, որը ընկած է 60°-ով առաջ մոլորակից մոտավորապես 5 մլրդ կմ հեռավորության վրա. Անվանվել են այսպես Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդների նմանությամբ։

Այս խմբի առաջին աստերոիդը հայտնաբերվել է 2001 թվականին «Խավարածրի խորքային հետազոտություն'» ծրագրի շրջանակներում, որը կազմակերպվել էր ՆԱՍԱ-ի կողմից, բայց նրանց առանձնացնել առանձին խմբում հաջողվեց միայն 2003 թվականին. Աստղագետների համար մեծ նշանակություն ուներ 2005 TN<sub>53</sub> աստերոիդի հայտնաբերումը, որը տեղի ունեցավ 2005 թվականին։ Այս աստերոիդի առանձնահատկությունն այն է, որ այն ունի շատ մեծ ուղեծրի թեքում (ավելի քան 25°) խավարածրի հարթության նկատմամբ, որը կարող է վկայել այս տարածքում բավականին մեծ թվով աստերոիդների գոյության մասին, քանի որ Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներից շատերը ունեն համարյա մինչև 40° ուղեծրի թեքում. Աստղագետները համարում են, որ մեծ տրոյացի աստերոիդների քանակը, որոնց չափերը միջինում 100 կմ են, կարող է անգամներ ավելի լինել քան Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդների քանակն է.

Եվս երկու աստերոիդ 2005 TN<sub>74</sub> և 2007 RW<sub>10</sub> ի սկզբանե հայտնագործման պահին դասվել էին այս խմբին, սակայն հետագայում հանվել էին այս ցանկից։

Իսկ 2005 թվականին «*[[Փոքր մոլորակների կենտրոն]]ը*» հայտարարեց առաջին Նեպտունի տրոյացի աստերոիդի հայտնաբերման մասին L5 կետում, դա 2008 LC<sub>18</sub> աստերոիդն էր. Գտնել աստերոիդներ L5 կետի շրջակայքում չափազանց դժվար է, քանի որ այս կետը համընկնում է մեր Ծիր Կաթին գալակտիկայի հարթության հետ, - դա հենց երկնքի այն հատվածն է, որտեղ չափազանց մեծ քանակով աստղեր կան, և գտնել այստեղ փոքր և թույլ ճառագայթումով մարմիններ չափազանց դժվար է։

2008 թվականին հայտնաբերված աստերոիդը (2008 LC18), հավանաբար, 2014 թվականին, կդառնա «Նոր հորիզոններ» ծրագրի թիրախներից մեկը, երբ այս սարքը կանցնի այս տարածությամ մասի մոտով, իր ճանապարհին դեպի Պլուտոն. Սակայն այս դեպքում մոտեցումը չի լինի բավարար մոտ, այնպես, որ դեռ մնում են հույսերը գտնելու «Նոր հորիզոններ» ԱՄԿ ճանապարհին ավելի մոտ մարմին։

 և  իրենց հայտնաբերումից իվեր դասվում էին Նեպտունի տրոյացիների շարքը, սակայն հետագա դիտարկումների արդյունքում պարզվեց, որ դրանք այլ դասի մարմիններ են։  այժմ համարվում է, որ գտնվում է Նեպտունի հետ 3:5 ռեզոնանսի մեջ։  աստերոիդը այս պահին կատարում է քվազի արբանյակի պտույտ Նեպտունի շուրջ։

## Տես նաև
* Տրոյացիներ
* Երկրի տրոյացի աստերոիդներ
* Մարսի տրոյացի աստերոիդներ
* Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
* Լագրանժի կետ
* Նիցի մոդել

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մոլորակների տրոյացիներ - կարճ պարբերությամբ գիսաստղերի առաջացման հիմնական աղբյո՞ւր  (arXiv:1007.2541 : 15 հունիս 2010)

Կատեգորիա:Աստերոիդներ
Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Կատեգորիա:Նեպտուն
Եղնասարի վանք

**Եղնասարի վանք**, Հայ առաքելական եկեղեցու վանք Արցախի Շահումյանի շրջանի Գետաշեն գյուղից շուրջ 1,5 կմ հարավ՝ անտառի փեշին՝ հյուսիսահայաց մեղմաթեք սարալանջին։

## Պատմություն
Եղնասարի վանքի համալիրի կառույցներից մեծամասնությունը՝ եկեղեցի, միաբանական սենյակներ, դարպասը, հիմնականում վերաբերում են 17-րդ դարին, բայց հնավայրում պահպանված միջնադարյան խաչքարերի և եկեղեցու որմերում ագուցված ճարտարապետական առանձին բեկորները վկայում են, որ այդ շինությունների տեղում ավելի հնում եղել են պաշտամունքային կառույցներ։

Եղնասարի վանքի մասին մատենագրական համարյա ոչ մի տեղեկություն չի պահպանվել։ Հայտնի է, որ, չնայած քաղաքական ծանր կացությանը, 18-րդ դարում Եղնասարի վանքում հաստատված էր միաբանություն և ստեղծվում էին ձեռագիր մատյաններ։

15-րդ դարում գրված մի ձեռագիր 1744 թվականին նորոգվել է Եղնասարի վանքում։ Հիշատակարանում դրա վերաբերյալ կա հետևյալ տեքստը.

Համեմատաբար առատ են 19-րդ դարին վերաբերող արխիվային վավերագրերը։ Դրանց շնորհիվ պարզվում է վանքի միակ եկեղեցու անունը և այլ մանրամասներ։ Հայտնի է, որ վանքը գործել է մինչև 19-րդ դարի սկզբները։

20-րդ դարի սկզբին վանքն էլ ավելի անխնամ ու անտեր վիճակում էր գտնվում, վանքում խոզեր էին պահում։ 19-րդ դարի վերջերին վերաբերող վանքի վիճակի նկարագրությունները համեմատելով (1988 թ.) դրության հետ, կարելի է ասել, որ այդ ընթացքում համալիրը համարյա անփոփոխ է մնացել, միայն նկատվում են նոր ժամանակների մի քանի փոքրածավալ ավերումներ՝ ակնհայտորեն գանձախուզության նպատակով։

## Կալվածքներ
Վանքի ունեցվածքի մասին 1841 թվականին մի վավերագրում ասված է.

1853 թվականին կազմված մի վկայագրում էլ գրած է.

1886 թվականին դեռևս վանքապատկան էին որոշ տարածությամբ վարելահողեր ու անտառ։
 
1910 թվականին կազմված Գանձակի վանական կալվածքների տեղեկագրում նշված է

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյոյգյոլի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ