Վիտալի Պետուխով

**Վիտալի Ալբերտովիչ Պետուխով** (, ), ռուս խորհրդային և մարիական գրող, արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող։ ԽՍՀՄ գրողների միության (1990) և Ռուսաստանի լրագրողների միության անդամ։ Գրականության բնագավառում Մարի Էլ հանրապետության պետական մրցանակի դափնեկիր (1997)։ Մարի Էլի ժողովրդական գրող (2013)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1954 թվականի փետրվարի 9-ին Մարիական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Գորնոմարիյսկի շրջանի Բոլշոյ Սերմյանանգեր գյուղում` գյուղացիական ընտանիքում։ 1971-1975 թվականներին սովորել է Կրուպսկայայի անվան Մարիական պետական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1975 թվականից աշխատում է «*Марийская правда*» թերթի խմբագրությունում։ 1975 թվականից մինչև 2016 թվականը  աշխատել է «*Заря*» թերթում, 1975-1983 թվականներին եղել է թղթակից, բաժնի վարիչ և պատասխանատու քարտուղար, 1983-2016 թվականներին՝ գլխավոր խմբագիր։

1990 թվականից անդամակցել է ԽՍՀՄ գրողների միությանը, Մարի Էլ հանրապետության գրողների միության խորհրդի անդամ է, Մարիական ԻԽՍՀ գրողների միության լեռնային մարիի գրողների բաժնի անդամ և ղեկավար։ Պետուխովի առաջին գրական գործերը մամուլում սկսեցին հայտնվել 1968 թվականից, դրանք տպագրվել են Լեռնային Մարիի  «*Ленин корны*» թերթում, հանրապետական «*Ямде лий*» թերթում և «*Ончыко*» գրական-գեղարվեստական հանդեսում, մասնավորապես՝ «Դյուցազուն» հեքիաթը (1969)։ 1980 թվականին Պետուխովը հանրությանը ներկայացրեց  բանաստեղծությունների մեծ ընտրանի, որոնք տպագրվեցին «*Богатырь века*» անթոլոգիայում։ Հետագայում գրվել են այնպիսի գրքեր ինչպիսիք են՝ «Թևավոր տարիներ» (1982), «Սոխակի աղբյուրը» վիպակը (1984), «Թող խաղաղություն լինի» պոեմը (1990), «Ակրամ» (1994), «Ծանր աղեղ, սուր նետեր» (2006) և «Բազեներ ու ուրուրներ» պատմական վեպերը (2013), այս երեք պատմական վեպերը բարձր գնահատեցին հայտնի գիտնականները, պատմաբան Գենադի Այպլատովը և գրականագետ Նիկոլայ Կուտորովը։ Բոլոր հիմնական ստեղծագործությունները տպագրվել են Մարիական գրահրատարակչության կողմից։

1993 թվականին Պետուխովին շնորհվել է Մարի Էլի վաստակավոր լրագրողի պատվավոր կոչում, իսկ 2013 թվականին արժանացել է Մարի Էլ հանրապետության ժողովրդական գրողի կոչման։ 1997 թվականին Պետուխովն արժանացել է գրականության բնագավառում Մարի Էլի հանրապետության Սերգեյ Չավայնի անվան պետական մրցանակի «Ակրամ» և «Ծանր աղեղ և սուր նետեր» պատմավեպերի համար։

Մահացել է 2016 թվականի հունվարի 12-ին 62 տարեկան հասակում, Մարի Էլի Կուժեներ քաղաքատիպ ավանում։

## Մատենագիտություն
* *Стихи* / Виталий Петухов. - Ончыко. 1980 № 3. С.110—112.
* *Не крылья*: стихи / Виталий Петухов. - Крылатые годы: сб. стихов. 1982. С. 44—76.
* *Соловьиный родник*: Повесть, рассказы / Виталий Петухов. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1984 г. — 95 с.
* *Стихи* / пер. С. Золотцева, А. Смольникова // Соловьиный родник. Йошкар-Ола, 1984. С. 340—344.
* *Видение осени; Туманное утро; Молодые; Земляничное лето; Сын села, родство я это берегу* / пер. С. Золотцева // Середина земли родной. , 1987. С. 313-317.
* *Да будет мир!*: Стихи, поэма / Виталий Петухов. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1990 г. — 130 с. — ISBN 5-7590-0084-5
* *Акрам* : Ист. роман, повесть, рассказы / Виталий Петухов. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1994 г. — 318 с. — ISBN 5-7590-0527-8
* *Шла машина грузовая*: кримин. повесть  / Виталий Петухов. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2003 г. — 100 с.
* *Тугой лук, острые стрелы* : Виталий Петухов / исторический роман. - Йошкар-Ола: МПИК, 2006 г. — 223 с. — ISBN 5-87898-352-4
* *А я — далеко...*: повесть фэнтези / У сем. 2006. № 1, № 3, № 4. С.97—124; С.93-115; С.73-99.
* *Самыньым кыце тӧрлӓт?* / Виталий Петухов. - Йошкар-Ола: Марий журнал, 2011 г. — 8 с. — ISBN 978-5-900405-77-3
* *Соколы и коршуны* : исторический роман / Виталий Петухов. - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2013 г. — 423 с. — ISBN 978-5-7590-1098-2

## Պարգևներ
* Մարի Էլ հանրապետության ժողովրդական գրող (2013),
* Մարի Էլ հանրապետության վաստակավոր լրագրող (1993):

### Մրցանակներ
* Գրականության բնագավառում Մարի Էլ հանրապետության Ս. Գ. Չավայնի անվան պետական մրցանակ (1997 - «Աքրամ» և «Ծանր աղեղ և սուր նետեր» պատմավեպերի համար):

## Գրականություն
* *Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник* / X Международный конгр. финно-угорских писателей; сост. : А. А. Васинкин [и др.] ; библиографы : Н. И. Бушкова, Г. И. Байкова. - Йошкар-Ола : Марийское книжное издательство, 2008 г. — 751 с. — С.495-497 — ISBN 978-5-7590-0966-5
* *Марийская биографическая энциклопедия* / авт.-сост. Мочаев В. А.; науч. ред. Сануков К. Н. - Йошкар-Ола : Марийский биогр. центр, 2007 г. — 486 с.  ISBN 5-87898-357-0
* Петухов Виталий Альбертович // Кто есть кто в Марий Эл / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2002. — С. 414. — 2000 экз. — ISBN 5-87898-197-1.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ժուռնալիստների միության անդամներ