Սուրբ Մարկոսի հրապարակ

**Սուրբ Մարկոսի հրապարակ** (), Վենետիկի քաղաքային գլխավոր հրապարակը և զբոսաշրջիկներին գրավող աշխարհի ամենաճանաչված հրապարակներից մեկը, որը երեկոյան միշտ մարդաշատ է։ Կազմված է երկու մասից` Մեծ ջրանցքից մինչև զանգակատունն ընկած հատվածից և հրապարակից։

## Պատմություն
Հրապարակը ձևավորվել է 9-րդ դարում` որպես Սուրբ Մարկոսի տաճարի առաջ ընկած ոչ մեծ տարածություն։ 1177 թվականին Ֆրիդրիխ 1-ին Շիկամորուսի և և Ալեքսանդր 3-րդ պապի հանդիպման առթիվ այն ընդարձակվել է` ստանալով ներկայիս չափերը։ Հենց այս հրապարակում են ավանդաբար կազմակերպվել քաղաքային հիմնական տոնակատարությունները, այդ թվում` Վենետիկի կառնավալը։

## Շինություններ
300px|մինի|աջից|Հրապարակի տեսքը Սուրբ Մարկոսի տաճարի կողմից
Հրապարակում գերիշխող դիրք ունեն Դոժերի պալատը և որոշ հեռավորության վրա գտնվող Սուրբ Մարկոս բազիլիկի զանգակատունը։ Ժամացույցի սլաքին հակառակ ուղղությամբ հրապարակի շուրջ դասավորված են հետևյալ շինությունները.
* Սուրբ Մարկոսի և սուրբ Թեոդորոսի սյուներ
* Դոժերի պալատ
* Սուրբ Մարկոսի տաճար
* Սուրբ Մարկոսի աշտարակը ժամացույցով
* Հին և նոր դատարանները, որոնց առաջին հարկերում կան մի քանի սրճարաններ, այդ թվում` նշանավոր «Ֆլորիան» սրճարանը
* Ալա Նապոլեոնիկա
* Սան Մարկո գրադարան։
Ենթադրվում է, որ սյուները կառուցվել են մոտ 1268 թվականին, երբ ջուրը մոտ էր, իսկ սյուները մատնանշել են քաղաքի մուտքը ծովի կողմից։

## Սալարկուղի
13-րդ դարի վերջին հրապարակը սալարկվել է եղևնու ձևով, ընդ որում բաց գույնի քարերը դասավորվել են հրապարակի առանցքին զուգահեռ։ Այդ գծերը հավանաբար տոնակատարությունների ժամանակ որպես գծանշումներ են ծառայել։ Յուրահատուկ ձև ունեցող այս սալարկուղին պատկերվել է միջնադարյան շատ կտավներում, օրինակ` Ջենտիլե Բելլինիի «Շքերթ Սուրբ Մարկոսի հրապարակում» կտավը (1496)։

## Աղավնիներ
300px|մինի|աջից|Աղավնիները Սուրբ Մարկոսի տաճարի առաջ
Անթիվ-անհամար աղավնիները, որոնք ճախրում են հրապարակի վրա, դարձել են քաղաքային բնապատկերի անբաժանելի մասը։ Կա լեգենդ, որով բացատրվում է աղավնիների առկայությունը Սուրբ Մարկոսի հրապարակում։ Վենետիկում եղել է ավանդույթ, համաձայն որի` տարվա մեջ մեկ անգամ դոժին նվերներ են բերել քաղաքի տարբեր շրջաններից և հավատացյալների տարբեր խմբերից։ Սովորաբար դա եղել է ուտելիք` մրգեր, քաղցրեղեն, որսի վայրի թռչուններ։ Մի անգամ` Սուրբ Մարկոսի բազիլիկի շինարարության ավարտին, նվերների մեջ հայտնաբերում են երկու աղավնիներով վանդակ։ Թռչուններին բաց են թողնում վանդակից։ Նրանք անմիջապես կանգնում են նոր օծված եկեղեցու կամարին։ Այս երևույթը ընկալվում է որպես սուրբ Մարկոսի հերթական հրաշագործություն, որով ազդարարվում էր, որ աղավնիները սրբազան թռչուններ են, որոնց հովանավորում է հենց ինքը սուրբը։ Դոժը հրաման է արձակում, որով Վենետիկի հանրապետությունը պարտավորվում է իր հաշվին կերակրել աղավնիներին և նրանց սերունդներին։ Հրամանը հաստատում է սենատը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ աղավնիների քանակն արդեն շատ էր աճել։

Միայն 2008 թվականի դեկտեմբերին, երբ թռչնագրիպի համաճարակի վտանգ կար, քաղաքային իշխանությունները որոշեցին հրապարակում դադարեցնել աղավնիների համար նախատեսված հատիկեղենի վաճառքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Janson, Alban & Thorsten Bürklin. (2002). *Auftritte Scenes: Interaction with Architectural Space: the Campi of Venice.* Basel: Birkhauser. ISBN 3-7643-6585-4
* Lien, Barbara. (May 2005). *The Role of Pavement in the Perceived Integration of Plazas: An Analysis of the Paving Designs of Four Italian Piazzas.* unpublished M.S. thesis. Washington State University Department of Horticulture and Landscape Architecture. PDF
* Norwich, John Julius, Tudy Sammartini, and Gabriele Crozzoli (1999). *Decorative Floors of Venice.* London: Merrell Publishers. ISBN 1-85894-108-3
* Puppi, Lionello. (2002). *The Stones of Venice*. New York: Vendome Press. ISBN 0-86565-245-7
* Williams, Kim. (1997). *Italian Pavements: Patterns in Space.* Houston: Anchorage Press. ISBN 0-9655268-2-8

## Արտաքին հղումներ
* Վիրտուալ ճամփորդություն հրապարակով
* Իսահակյանի և Չարենցի առաջին հանդիպումը Վենետիկում 

Կատեգորիա:Հրապարակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վենետիկի հրապարակներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Կատեգորիա:Վենետիկի տեսարժան վայրեր