open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մարդալսֆոսսեն

**Մարդալսֆոսսեն** (), ջրվեժ Նորվեգիայում, Եվրոպայի տասը խոշոր ջրվեժներից մեկը։

## Նկարագրություն
Ջրվեժը տեղակայված է Նեսսեթի քաղաքապետարանի տարածքում՝ Մյորո-օգ-Ռոմսդալ գավառում։ Ջրվեժի ընդհանուր բարձրությունը, կախված չափման տեխնիկայից, 645-705 մետր է։ Ջրվեժն ունի 2 մեծ և մի քանի փոքր ելուստ։ Ջրի ազատ անկման ամենաբարձր մասը, ըստ տարբեր աղբյուրների, կազմում է մոտ 250 կամ 320 մետր։

Ջրվեժի անունը ծագում է «Mardalen» (հովտի անվանումը) և «foss» («ջրվեժ») բառերից։ «Mardalen» բառը, իր հերթին, ծագել է «dal» (հովիտ) և «Mara» (փորել) բառերից։ Ջրվեժը պատկերված է Նեսսեթի զինանշանի վրա։

Ջրվեժի վրա հիդրոէլեկտրակայանի կառուցումից հետո (աշխատանքը սկսվել է 1975-ին), տարվա մեծ մասը ջուրը շարժվում է հիդրոտեխնիկական համակարգով։ Այն ջրվեժով անցնում է միայն տուրիստական սեզոնի ընթացքում՝ հունիսի 20-օգոստոսի 20-ը։ 1991 թվականից ջրվեժում ջրի հոսքը պահպանվում է 2,5մ2 / վրկ` հունիսի 20-հուլիսի 31-ը, և 2մ2 / վրկ` օգոստոսի 1-20-ը։ Հուլիսին ջրի բնական հոսքը (մինչև ՀԷԿ-ի կառուցումը) նույնիսկ 2.5մ2 / վայրկյանից պակաս էր։ Մյուս կողմից, անձրևոտ սեզոնի ընթացքում բնական հոսքը զգալիորեն ավելի բարձր էր. չափված առավելագույնը 45մ2 / վրկ է։

1970 թվականին տեղի ունեցավ բողոքի ակցիա ընդդեմ էլեկտրակայանի կառուցման նման սխեմայի, որն իրականում հասնելու էր ջրվեժի վերացման։ Այնուհետև Նորվեգիայի էկոլոգիական շարժման հիմնադիր Առնե Նեսը և ևս երեք հարյուր մարդ ի նշան բողոքի՝ իրենց կապեցին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի ջրվեժներ
Կատեգորիա:Նորվեգական ծովի ավազաններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ջրվեժներ
Արմենակ Ազարյան

**Արմենակ Եփրեմի Ազարյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Արմենակ Ազարյանը ծնվել է 1917 թվականին, Շամխորի շրջանի Բարում գյուղում։ Գյուղի դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Կիրովաբադի մանկավարժական տեխնիկումում։ 1936 թվականին, տեխնիկումն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես ուսուցիչ։ 1939 թվականի դեկտեմբերին զորակոչվել է բանակ, ծառայել Բելոստոկ քաղաքում։ 1940 թվականին մասնակցել է Լիտվայի ազատագրմանը։

Հայրենական մեծ պատերազմի նախօրյակին Ազարյանի զորամասը գտնվել է սահմանամերձ Սիբուրչի և Չերվոննի Բոր բարձունքների վրա։ Ազարյանը մասնակցել է Մոսկվայի մատույցներում գերմանաֆաշիստական զորքերի ջախջախմանը։ Նա մարտերով հասել է Գերմանիայի Դոյչ-Կրոնե քաղաքը, որտեղից 1946 թվականի մարտին զորացրվել է։ Վերադառնալով Շամխորի շրջան, շարունակել է մանկավարժական գործունեությունը։

1946 թվականին Ազարյանը տեղափոխվել է Երևան և երկար տարիներ աշխատել որպես դպրոցի տնօրեն, ուսմասվար, ժողկրթբաժնի տեսուչ։ 1977 թվականին անցել է կենսաթոշակի, շարունակել է աշխատել Երևանի թույլ տեսնող երեխաների դպրոցում։

Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար Ազարյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Մոսկվայի պաշտպանության համար», «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» և այլ մեդալներով։

## Պարգևներ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ֆեդերիկո Ալվարես

**Ֆեդերիկո (Ֆեդե) Ալվարես** (, ), ուրուգվայցի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ, որը առաջին հերթին հայտնի է «Չարագուշակ մեռելները։ Սև գիրքը» և  «Մի՛ շնչիր» ֆիլմերով, ինչպես նաև «Խուճապային հարձակում» (Ուրուգվայի մայրաքաղաք նեխուժող հսկայական ռոբոտների մասին) կարճամետրաժ ֆիլմով։

## Կարիերա
Ֆեդերիկոն ուրուգվայցի գրող, լրագրող և պատմության պրոֆեսոր Լուսիանո Ալվարեսի որդին է։

23 տարեկան հասակում իր զուգընկեր Կլաուդիա Աբենդի հետ նկարահանել է իր առաջին 12 րոպեանոց «*Los pocillos»* ֆիլմը։ 2009 թվականին Ալվարեսը նկարահանել և *[[ՅուԹյուբ|YouTube]]*-ում տեղադրել է իր «Խուճապային հարձակում» կարճամետրաժ ֆիլմը։ Մի քանի շաբաթ անց Ֆեդերիկոն պայմանագիր է կնքել «Ghost House Pictures» կինոընկերության հետ։

«Ես տեսանյութը տեղադրել եմ հինգշաբթի օրը, իսկ երկուշաբթի օրը իմ էլեկտրոնային փոստը լի էր հոլիվուդյան ստուդիաների նամակներով։ Ես պարզապես ցնցված էի»
։ Նրանց առաջին համագործակցությունը «Չարագուշակ մեռյալները։ Սև գիրքը» ֆիլմն է, որը մեծ հաջուղություն է ունեցել՝ միայն ամերիկյան վարձույթում՝ հավաքելով ավելի քան 50 միլիոն դոլար (ընդամենը 97)՝ ունենալով 17 միլիոն բյուջեի դեպքում։ «Չարագուշակ մեռյալների» թողարկումից հետո Ալվարեսը խոստովանել է, որ չի պատրաստվում մի քանի սիքվելներ անել, բայց դրա փոխարեն երկու տարի անց սկսել է աշխատել «Մի՛ շնչիր» ցածր բյուջեով թրիլլերի վրա, որն թողարկվել է 2016 թվականի մարտին և նույնպես դրական արձագանքներ է ստացել թե՛ հանդիսատեսի, թե՛ մասնագետների կողմից։ Ֆեդը խոստովանել է, որ իրեն առաջարկել են համագործակցել *[[Marvel Studios]]*-ի հետ, սակայն մերժել է։ Նա այդ ամենն բացատրել է իր մտավախությամբ, որ ստիպված պետք է նկարահանի այն, ինչ ուզում է ստուդիան, այլ ոչ թե ինքը։ Բացի այդ, վերջերս հայտնի է դարձել, որ ռեժիսորին առաջարկել են գլխավորել շվեդացի գրող Դավիթ Լագերկրանցու համանուն վեպի հիման վրա նկարահանված «Մի աղջիկ, որը խճճվել էր սարդոստայնում» նախագիծը։ Ֆիլմը ռեժիսոր Դևիդ Ֆինչերի կողմից 2011 թվականին նկարահանած «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը» ֆիլմի շարունակությունն է։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր
* 2001 —  *Los pocillos* — *կարճամետրաժ*
* 2003 —  *El último Alevare* — *կարճամետրաժ*
* 2005 — Զարմանալի / *El cojonudo*
* 2009 — Խուճապային հարձակում / *Ataque de pánico!*
* 2013 — Չարագուշակ մեռյալները։ Սև գիրքը / *Evil Dead*
* 2014 — Առավոտից մինչև լուսաբաց / *From Dusk Till Dawn: The Series* (առաջին եթերաշրջան, 8-րդ էպիզոդ)
* 2016 — Մի՛ շնչիր / *Don't Breathe*
* 2018 — Մի աղջիկ, որը խճճվել էր սարդոստայնում / *The Girl in the Spider's Web*

### Սցենարիստ
* 2003 —  *El último Alevare* — *կարճամետրաժ*
* 2005 — Զարմանալի / *El cojonudo*
* 2009 — Խուճապային հարձակում / *Ataque de pánico!*
* 2013 — Չարագուշակ մեռյալները։ Սև գիրքը / *Evil Dead*
* 2016 — Մի՛ շնչիր / *Don't Breathe*

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* Федерико  Альварес на сайте Tomatazos

Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուրուգվայցիներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Վահագն Բարխուդարյան

**Վահագն Սարգսի Բարխուդարյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Վահագն Բարխուդարյանը ծնվել է 1919 թվականին Մեղրու շրջանի Լիճք գյուղում։ Ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը։ 1937-1941 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում։ Կարճ ժամանակ Գորիսի շրջանի Շինուհայրի դպրոցում աշխատելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ և ֆաշիստական զավթիչների դեմ կռվել մինչև պատերազմի հաղթական ավարտը։ Բարխուդարյանը մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի, Դոնբասի, Ուկրաինայի ազատագրմանը, կռվել է Հունգարիայում։ 1943 թվականին սովորել է հրամանատարական դասընթացներում և լեյտենանտի կոչումով նշանակվել ականանետային դասակի հրամանատար։ Ծառայել է առաջին գվարդիական բանակի 151-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ 1944 թվականին Կարպատներում մղված մարտերից մեկում վիրավորվել է, բուժվելուց հետո վերադարձել իր զորամասը։ Բարխուդարյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար», «Խիզախության համար» և ուրիշ մեդալներ։ Մեծ հաղթանակի օրը դիմավորել է Ավստրիայի Գուտենշտեյն քաղաքում։

1946 թվականի հոկտեմբերին Բարխուդարյանը զորացրվել է բանակից։ Երկար տարիներ աշխատել է Ապարանի շրջանի Արագած գյուղի միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար, դասավանդել հայոց լեզու և գրականություն։ 1954 թվականից, շուրջ քսանհինգ տարի, աշխատել է Երևանի № 30 երեկոյան միջնակարգ դպրոցում, արժանացել պատվոգրերի և խրախուսանքների։ 1979 թվականին Բարխուդարյանը անցել է կենսաթոշակի։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Սերգեյ Գասպարյան (մանկավարժ)

**Սերգեյ Գրիգորի Գասպարյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1949): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Սերգեյ Գասպարյանը ծնվել է 1924 թվականին, Սիսիանի շրջանի Տոլորս գյուղում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է Սիսիանի շրջանում։ Այնուհետև սովորել է Եղեգնաձորի, Կիրովականի և Երևանի Աբովյանի անվան դպրոցներում։ 1941 թվականի հունվարին ընդունվել է Երևանի ռազմաօդային ուժերի հատուկ միջնակարգ դպրոցի 9-րդ դասարանը, որն ավարտել է 1942 թվականին։

1942 թվականի հունիսին կամավոր մեկնել է կարմիր բանակ, սովորել Աստրախանի ռազմաօդային ուժերի տեխնիկումում, մի քանի ամիս անց մեկնել է 52-րդ հատուկ հրաձգային բրիգադը։ 1942 թվականի դեկտեմբերին Գասպարյանը մասնակցել է Սալսկ, Բատայսկ, Դոնի Ռոստով և այլ քաղաքների ու բնակավայրերի ազատագրմանը։ Դոնի Ռոստովի մատույցներում ցուցաբերած սխրագործությունների համար նա պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1943 թվականի հունիսին Դոնի Ռոստովից դեպի արևմուտք մղված մարտերից մեկում Գասպարյանը ծանր վիրավորվել է, զրկվել աջ թևից և մի քանի հոսպիտալներում բուժվելուց հետո, 1943 թվականի սեպտեմբերին, զորացրվել է բանակից։

Զորացրվելուց հետո Գասպարյանը 1943 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի  պատմության ֆակուլտետը և նշանակվել Արտաշատի շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ։ Երկար տարիներ աշխատել է Արտաշատի բաներիտ, Շահումյան գյուղի միջնակարգ դպրոցներում։ 1949 թվականին Գասպարյանը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Տոլորս գյուղում ծնվածներ
Rockstar (երգ, DaBaby)

**Rockstar**, ամերիկացի ռեփեր DaBaby-ի սինգլը, որը ձայնագրվել է ռեփեր Roddy Ricch-ի մասնակցությամբ։ Երգը թողարկվել է 2020 թվականի ապրիլի 24-ին որպես երկրորդ սինգլ DaBaby-ի *[[Blame It on Baby]]* երրորդ ալբոմից։ Երգի հեղինակներն են Ջոնաթան Քըրքը, Ռոդրիկ Մուր կրտսերը, Ռոսս Պորտարո IV-ը, պրոդյուսերը՝ SethInTheKitchen-ը։

Երգը գլխավորել է բրիտանական UK Singles Chart սինգլային հիթ-շքերթը 2020 թվականի մայիսի 15-ին, իսկ մեկ ամիս անց ամերիկյան Billboard Hot 100-ը։ Այն ԱՄՆ-ում առաջին չարթփոփերն է DaBaby-ի համար և երկրորդը՝ Roddy Ricch-ի համար։

## Տեսահոլովակ
Թողարկումից մեկ շաբաթ առաջ DaBaby-ն ցուցադրել է տեսահոլովակի մի հատված Instagram-ում։ The Reel Goats-ը հանդես է եկել որպես տեսահոլովակի պրոդյուսեր, որը թողարկվել է 2020 թվականի հունիսի 26-ին։ Նրանում ռեփերները դաշտում կռվում են զոմբիների դեմ։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Зацепила

«**Зацепила**», ռուս երգիչ Ալեքսանդր Ռևվայի սինգլը, որը թողարկվել է 2019 թվականի մարտի 6-ին *Warner Music Russia* լեյբլում՝ Արթուր Պիրոժկով կեղծանունով։ Երաժշտության և տեքստի հեղինակը Դենիս Կովալսկին է։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
Սինգլը առաջադրվել է «Լավագույն երգ» և «Լավագույն պարային տեսահոլովակ» անվանակարգերում RU.TV հեռուստաալիքի ռուսական երաժշտական IX մրցանակաբաշխության ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2019 թվականի մաայիսի 25-ին Crocus City Hall-ում։

Հաղթել է «Պարահրապարակի աստղ» անվանակարգում։

Սինգլը «Տարվա հիթ» կոչում է ստացել Odnoklassniki սոցիալական ցանցի օգտատերերի վարկածով, քվեարկությունն անցկացվել է «Самый ОК!»  օնլայն մրցանակաբաշխության շրջանակներում։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը թողարկվել է 2019 թվականի մարտի 6-ին և հավաքել է առաջին 10 միլիոն դիտում ընդամենը մի քանի շաբաթվա ընթացքում, իսկ երկու ամսվա ընթացքում ունեցել է 50 միլիոն դիտում YouTube-ում։ Ալեքսանդր Ռևվան հանդես է եկել որպես գաղափարի հեղինակ, որն իրականացրել է Դենիս Կովալսկին՝ գրելով բառեր և երաժշտություն։

Պիրժկովը հանդես է գալիս արքայազնի դերում, որը փորձում է կոշիկները գեղեցիկ կանանց ոտքին։ Բայց հակառակ դասական հեքիաթների՝ կոշիկը տեսահոլովակում այնքան էլ փոքր չէ։ Ընդհակառակը, շատ գեղեցկուհիների ոտքին այն չափազանց մեծ է։ Դիտելով 77777 թեկնածուներին՝ արքայազնը պարի ընդմիջում է անում։ Եվ հետո բազմության մեջ նա նկատում է նրան, որը գրավում է արքայազնին աաջին հայացքից։ Նրանք միասին պարում են։ Սակայն, ըստ ավանդույթի, կեսգիշերին հերոսուհին պետք է փախչի պարահանդեսից, հակառակ դեպքում կախարդանքը կվերանա։

Այդպես էլ լինում է։ Սակայն հեքիաթի այս տարբերակում արքայազնին այնուամենայնիվ հաջողվում է կանգնեցնել գեղեցկուհուն։ Կեսգիշերին կախարդանքը վերանում է։ Հերոսին ներկայանում է ոչ թե բարեկազմ շիկահեր, այլ փարթամ թխահեր։ Եվ հենց նրա ոտքին էլ հարմարվում է կոշիկը։

Պարզվում է, որ հենց կոշիկներն են վերադարձնում կախարդանքը. դրանք հագնելուց հետո աղջիկը կրկին կրքոտ գեղեցկուհի է դառնում։ Արքայազնն ստիպված է լինում կոշիկները սոսնձել անծանոթուհու ոտքին և փաթաթել կպչուն ժապավենով, որպեսզի ընդմիշտ պահպանի կախարդական գեղեցկությունը։ Եվ միայն դրանից հետո նա որոշում է նրան առաջարկություն անել։

Հինգ ամսից էլ քիչ ժամանակում տեսահոլովակը հավաքել է 100 մլն դիտում։

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 սինգլներ
Ադա Սարի

**Ադա Սարի** (, բնօրինակ անունը (լեհ․)՝ Jadwiga Szajerówna), լեհ օպերային երգչուհի (սոպրանո), դերասանուհի և մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1886 թվականի հունիսի 29-ին Գալիցիայի Վադովիցե քաղաքում, փաստաբանի ընտանիքում։ Երբ նա երեք տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է Հին Սոնչ քաղաք։

Նախնական կրթության ավարտից հետո նա սովորել է երաժշտության և երգեցողության տեսությունը Ցեշինում և Կրակովում։ 1905 թվականին ընդունվել Է Վիեննայի մասնավոր երաժշտական դպրոց, այնուհետև սովորել է Վարշավայի երաժշտական ակադեմիայում, 1907-1909 թվականներին Միլանում սովորել է Անտոնիո Ռուպնիկի մոտ, 1909 թվականից հետո՝ Հռոմում։

Ադայի դեբյուտը տեղի է ունեցել 20-րդ դարի սկզբին։ Օպերային երգչուհու կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել աշխարհի ամենահայտնի օպերային թատրոններում, այդ թվում՝ Լա Սկալայում։

Նրա երգացանկում ընդգրկված էին Վագների, Վերդիի, Գունոյի օպերաների պարտիաները։

1929 թվականի և 1965 թվականի միջև պարբերաբար աշխատել է Մարիանսկե Լազնե քաղաքում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ապրել է Վարշավայում և իրեն նվիրել դասախոսական գործունեությանը։ Նրա աշակերտներն էին Գալինա Միցկևիչովա դե Լարզակը, Բոգնա Սոկորսկան, Ուրշուլա Տրավինսկա-Մորոզը, Նինա Ստանոն, Մարիա Ֆոլտինը, Զդիսլավ Դոնատը և Լիդիա Կլոբուցկան։ Պատերազմից հետո նա կարճ ժամանակով վերադարձել է օպերային բեմ, սակայն իր կյանքի մեծ մասը տվել է դասավանդմանը։ Ի սկզբանե դասավանդել է Կրակովի կոնսերվատորիայում, ապա Վարշավայի պետական բարձրագույն երաժշտական ուսումնարանում։

Մահացել է 1968 թվականի հուլիսի 12-ին Լեհաստանի Ցեխոցինեկ քաղաքում։

## Հիշողություն
250 px|right|thumb|Հուշատախտակ Հին Սոնչում
* Հին Սոնչի տանը, որտեղ ապրում էր երգչուհին, հուշատախտակ է տեղադրվել ։
* Լեհաստանում (Նովի Սոնչ քաղաք) անցկացվում է Ադա Սարի անվան միջազգային փառատոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hamelika — Ada Sari
* Երգում է Ադա Սարին
 

Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեհ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Լեհ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Լեհ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Լեհ սոպրանոներ
Կատեգորիա:Սոպրանոներ
Ջեսի Լասկի

**Ջեսի Լուիս Լասկի** (; ), ամերիկացի կինոպրյոդուսեր, Ադոլֆ Ցուկորի հետ ստեղծել է «Paramount Pictures» ամերիկյան ընկերությունը։ Սցենարիստ Ջեսի Լ․ Լասկի կրտսերի հայրն է։ Ջեսի Լասկին Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիայի հիմնադիրներից մեկն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սան Ֆրանցիսկոյում՝ Ռուսաստանից եկած հրեական ընտանիքում։ Հայրը՝ Իսահակ Լասկին, եղել է կոշիկի խանութի սեփականատեր, իսկ մայրը՝ Սառան՝ տնային տնտեսուհի։ Փոխել է տարբեր աշխատանքներ, բայց իր զվարճացնող կարիերան սկսել է զավեշտությունից, որը հետագայում նրան տարել է դեպի կինոբիզնես։ Քույրը՝ Բլանշը, ամուսնացել է Սեմուել Գոլդվինի հետ, և 1913 թվականին Լասկին, Գոլդվինը, Սեսիլ Բլաունտ դե Միլլը և Օսկար Ափֆելը հիմնել են *Jesse L. Lasky Feature Play Company* ընկերությունը։ Սուղ միջոցներով նրանք վարձակալել են Լոս Անջելեսից ոչ հեռու գտնվող սրահ, որտեղ պատրաստում են առաջին հոլիվուդյան գեղարվեստական ֆիլմը՝ «Հնդկուհու կինը»։ Այդ սրահում, որն այժմ հայտնի է «Լասկի֊դե Միլլա» անվամբ, գտնվում է Հոլիվուդյան ժառանգության թանգարանը։

1916 թվականին ընկերությունը միաձուլվել է Ադոլֆ Ցուկորի հետ՝ կազմելով «Famous Players-Lasky Corporation» ընկերությունը։ 1920 թվականին Նյու Յորքում՝ Աստորիայում, հիմնել են մեծ ստուդիա, որը այժմ հայտնի է «Քաուֆմանի աստորյան ստուդիա» անունով։ 1927 թվականին եղել է Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիայի երեսունվեց հիմնադիրներից մեկը։

Մեծ ճգնաժամի ժամանակ խորացած ֆինանսական խնդիրների պատճառով ընկերությունը 1933 թվականին անցել է մրցութային արտադրության։ Ֆիլմերի արտադրության համար Լասկին համագործակցել է Մերի Փիքֆորդի հետ, սակայն մի քանի տարի անց խզել է իր գործնական հարաբերությունները։ Մինչև 1945 թվականը Լասկին մեծ ստուդիաներից մեկում աշխատել է պրոդյուսեր, հետո ստեղծել սեփական կինոարտադրման ընկերությունը։ 1951 թվականին ստեղծել է իր վերջին ֆիլմը, 1957 թվականին հրապարակել է ինքնակենսագրությունը՝ *I Blow My Own Horn։* Մահացել է 1958 թվականին՝ Բևեռլի Հիլզում։ Թաղվել է Hollywood Forever գերեզմանատանը։

## Ընտանիք
Կինը Բեսսի Իդա Գինզբերգն է, որդին՝ Ջեսի Լանսկի֊կրտսերը։

## Ժառանգություն
Կինոարտադրության ման մեջ իր մեծ դերի համար արժանացել է հոլիվուդյան աստղի։ Բևեռլի Հիլզում գտնվող Լասկի֊դրայվը անվանվել է իր պատվին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոյի պատմություն
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Ջեյմս Մարապե

**Ջեյմս Մարապե** (, ), Պապուա Նոր Գվինեայի պետական և քաղաքական գործիչ։ 2007 թվականի հուլիսին դարձել է Պապուա-Նոր Գվինեայի ազգային խորհրդարանի անդամ՝ ներկայացնելով Խելա նահանգի Թարի-Պորի շրջանը։ 2019 թվականի մայիսի 30-ը դարձավ Պապուա Նոր Գվինեայի ութերորդ վարչապետը։

## Կենսագրություն
Ջեյմս Մարապեն պատկանում է երկրի խոշորագույն ցեղերից և էթնիկ խմբերից մեկի՝ հուլիի ժողովրդին։ Մարապեյի հայրը Յոթերորդ օրվա ադվենտիստական եկեղեցու քահանա էր (հովիվ), և Ջեյմս Մարապեն նույնպես կիսում է այդ հավատը։ Ջեյմս Մարապեն հաճախում էր Պապուա Նոր Գվինեայի լեռնաշխարհի Մինջի հիմնական դպրոց և Կաբուֆա ադվենտիստական ավագ դպրոց։ 1993 թվականին ստացել է Պապուա Նոր Գվինեայի համալսարանի արվեստի բակալավրի աստիճան, իսկ 2000-ին` շրջակա միջավայրի պահպանության գիտությունների մագիստրոսի կոչում։ 2001-2006 թվականներին զբաղեցրել է աշխատակազմի կառավարման դեպարտամենտում քաղաքականության նախարարի օգնականի պարտականությունները։ Մարապեն ամուսնացած է Ռեյչել Մարապի հետ, ով ծագում է Արևելյան Սեպիկ նահանգից։ Զույգը ունի 6 երեխա։

2002 թվականին Ջեյմս Մարապեն առաջին անգամ փորձել է Ազգային խորհրդարան ընտրվել Թարի-Պորի օկրուգում ժողովրդական առաջընթացի կուսակցությունից, սակայն Սաութերն-Հայլենդս նահանգում քվեարկությունը չեղյալ է հայտարարվել բռնության տարածված դեպքերի պատճառով։ 2003 թվականին Ջեյմսը կրկին մասնակցեց ընտրություններին, բայց պարտվեց գործող պատգամավոր Թոմ Տոմիապեին։ Ջեյմս Մարապեն չի համաձայնել պարտվողի հետ և դատական կարգով վիճարկել է ընտրությունների արդյունքները, սակայն պարտվել է գործը, իսկ հետագա բողոքը մերժվել է։

2007 թվականին կրկին մասնակցել է ընտրություններին որպես ազգային դաշինք կուսակցության թեկնածու և հաղթանակ տարել Թոմիապեի նկատմամբ։ Այնուհետև դարձավ Մայքլ Սոմարի աշխատակազմի աշխատանքի, տրանսպորտի և քաղաքացիական ավիացիայի խորհրդարանական քարտուղար։ Աշխատել է նաև արտոնությունների կոմիտեի նախագահի տեղակալ և միջկառավարական հարաբերությունների խորհրդարանական ուղղորդման կոմիտեի անդամ։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 16-ից մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 2-ը եղել է կրթության նախարար։ 2012-ի փետրվարին լքել է Ազգային դաշինքի կուսակցությունը և միացել Ժողովրդական ազգային կոնգրեսին։

2012 թվականին վերընտրվեց Թարի-Փորի շրջանի ընտրություններում։ Այնուհետև նշանակվել է ֆինանսների նախարար Փիթեր Օ'Նիլի կառավարությունում։ 2017 թվականին կրկին վերընտրվել Է ընտրություններում՝ ներկայացնելով ժողովրդական ազգային կոնգրեսը։ 2019 թվականի ապրիլի 11-ին Ջեյմսը հրաժարական տվեց ֆինանսների նախարարի պաշտոնից, բայց մնաց ժողովրդական ազգային կոնգրեսի և կառավարության անդամ։ Այնուամենայնիվ, 2019 թվականի ապրիլի 9-ին Ջեյմս Մարապեն հեռացավ կուսակցությունից, իսկ Սեմ Բազիլը 2019 թվականի ապրիլի 18-ին նշանակվեց ֆինանսների նախարար։ 2019 թվականի մայիսին նշանակվեց որպես Փիթեր Օ'Նիլիին վարչապետի պաշտոնում փոխարինելու հավանական թեկնածու։ 2019 թվականի մայիսի 29-ին Փիթեր Օ'Նիլը հրաժարական է տվել, իսկ Ջեյմս Մարապեն 2019 թվականի մայիսի 30-ին վարչապետ է ընտրվել և երդվել նույն օրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Ռենե Գոդֆրի

**Ռենե Վերա Գոդֆրի** (), օրիորդության ժամանակ՝ **Հաալ** (), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի և ֆոտոմոդել։

## Կենսագրություն և կարիերա
Ռենե Վերա Հաալը, ամուսնացած ժամանակ Գոդֆրի, ծնվել է 1919 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Նյու Յորքում (Նյու Յորք նահանգ, ԱՄՆ) հոլանդացի ադամանդագործ Էմիլ Հաալի և նրա կնոջ ընտանիքում։ Նա ուներ հոլանդական և ֆրանսիական արմատներ։

11 տարեկանից նա աշխատել է որպես մոդել, իսկ լինելով ավագ դպրոցի աշակերտ՝ անցել է երեկոյան ուսուցման, որպեսզի հնարավոր լինի մոդել աշխատել օրվա ընթացքում։ Հաալը 1935 թվականին մասնակցել է «Միսս Ամերիկա» մրցույթին և 1937 թվականին՝ որպես «Միսս Նյու Յորք»։ Նա մարմնավորել է Ջոն Լա Գաթայի և նկարիչ Էդվարդ Սթայհենի, Վիկտոր Քեփլերի, Ջոն Հաթչինսի և ուրիշ նկարիչների նկարներում։ Ռենեն հայտնվել է գովազդային հայտարարություններում, որոնք հրապարակվել են ազգային մակարդակով, իսկ նրա ձեռքերն ու ոտքերը եղել են Նյու Յորքի ամենատարածված լուսանկարիչների նկարներում։

Այն բանից հետո, երբ կինոռեժիսորը տեսել է Ռենեի պատկերը գովազդային վահանակի վրա, նա աշխատանք է ստացել է կինոյում։

1938 թվականին նա մեկնել է Լոնդոն, որտեղ ծանոթացել է դերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ Փիթեր Գոդֆրիի հետ, ում հետ ամուսնացել է 1941 թվականի օգոստոսի 6-ին։ Նա եղել է մոտ 20 տարի մեծ Ռենեից։ 1947 թվականին նրանք ունեցել են առաջին դուստրը, իսկ 1949 թվականին՝ երկվորյակ դուստրեր։

Ռենեն հայտնվել է ինչպես ռադիոյում, այնպես էլ Անգլիայի հեռուստատեսային ծրագրերում։

Ի սկզբանե, նա մտել է կինո RKO-ում, աշխատել է Ռենե Հաալի անվան տակ և իր դեբյուտը կատարել Սամ Վուդի «Քիթի Ֆոյլ» ֆիլմում (1940) ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ռենեն և նրա ամուսինը սիրողական կախարդական շոուներով զվարճացրել են զորքերին։ Նա շարունակել է խաղալ փոքր դերեր ֆիլմերում։

Ռենեն մահացել է Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում, 1964 թվականի մայիսի 24-ին քաղցկեղից, 44 տարեկանում։ Հուղարկավորվել է Գլենդելի Ֆորեստ Լաուն հուշահամալիրի գերեզմանատանը։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Աիդա Իսմաիլովա

**Աիդա Ժեկշենբաևնա Իսմաիլովա** (), ղրղզ կին քաղաքական գործիչ։ «Աթա Ժուրտ հանրապետություն» կուսակցության անդամ։ 2020 թվականի ապրիլի 1-ից երկրի փոխվարչապետն է։ 2015 թվականից Ժոգորկու Քենեշի (խորհրդարան) պատգամավոր է։ Պարգևատրվել է Ղրղզստանի Հանրապետության «Արդակ»  պատվոգրով, Ղրղզստանի միլիցիոներների ասոցիացիայի «Դաթկա Հայիմ» գերազանցության պատվո մեդալով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Խորհրդային Ղրղզստանի Ֆրունզե քաղաքում (այժմ՝ Բիշքեկ)՝ ուսուցչի ընտանիքում։ Իսմաիլովայի հայրը՝ Ժեքշենբայը, երկար տարիներ աշխատել է կրթության ոլորտում, իսկ Ուրգազիևի մայրը՝ Կուզիպան, զբաղվել է երեխաների դաստիարակությամբ։

1994 թվականին ավարտել Է Բիշքեկ քաղաքի թիվ 62 դպրոցը։ 1994-1999 թվականներին սովորել է Բիշքեկի հումանիտար համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետում, ստացել «տնտեսագետ-արևելագետ» մասնագիտությունը, մասնագիտացել է Կորեայի Հանրապետության տնտեսության մեջ։

1997 թվականին լինելով ուսանող՝ դասավանդել է կորեերեն Բիշքեկ քաղաքի «Բալասագին» մասնավոր դպրոցում։ 1998-2002 թվականներին աշխատել է որպես թարգմանիչ (համատեղության կարգով) «Փխուրիլ Քիլ» ընկերությունում, 2002-2005 թվականներին՝ երկրաբանության բնագավառում գլխավոր մենեջեր, թարգմանիչ «Խանուլ» ընկերությունում, 2005-2006 թվականներին՝ որպես թարգմանիչ կորեական «Վենչուր Սի էնդ Սի Պլազա» ընկերությունում և 2006-2008 թվականներին՝ որպես գլխավոր մենեջեր և թարգմանիչ, 2006-2010 թվականներին՝ կորեական «PARK8 OPC» ընկերության տարածաշրջանային ներկայացուցիչ։ 2011-2015 թվականներին աշխատել է որպես «Silk road services» ընկերության գլխավոր տնօրեն»։

2012 թվականին մասնակցել է անձնագրերի անհատականացման պետական կենտրոնի ստեղծմանը, անհատույց օգնություն է ներգրավել սարքավորումների, ծրագրային ապահովման և տեխնիկական սպասարկման տեսքով։

2015 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով «Աթա Ժուրտ հանրապետություն» կուսակցությունից ընտրվել է 6-րդ գումարման պատգամավոր Ժոգորկա Քենեշում (խորհրդարան)։ Սոցիալական, կրթության, գիտության, մշակույթի և առողջապահության հարցերով կոմիտեի անդամ է։ 2016 թվականից հանդիսանում է Կորեայի Հանրապետության հետ համագործակցության պատգամավորական խմբի ղեկավարը։

2020 թվականի ապրիլի 1-ին նշանակվել է փոխվարչապետ։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ղրղզ կին քաղաքական գործիչներ
Անդրե Պիեռ դը Մանդյարգ

**Անդրե Պիեռ դը Մանդյարգ** (, ), ֆրանսիացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, մոտ է սյուրռեալիզմին։

## Համառոտ կենսագրություն և ստեղծագործական ուղի
Կալվինիստական ընտանիքից։ Նա շատ է ճանապարհորդել, հավաքել է էրոտիկայի արվեստի հավաքածու (նա հիմք է հանդիսացել Վալերիան Բորովչիկի վավերագրական կինոմկարի համար, 1973)։ Նա մոտ էր NRF ամսագրի շրջանակին, ընկերներ էր և նամակագրական կապեր էր ունենում Ժան Պոլան-ի, Լեոնոր Ֆինի-ի, Անրի Միշոյի հետ։

Հեղինակ շարադրությունների գրականության և արվեստի (Ջուզեպպե Արչիմբոլդո, Սուգայ Կումի, Բելմերի Խանս, և այլն)։ Թարգմանիչ Ուիլյամ Բաթլեր Եյթս, Ալբերտո Սավինյու, Օկտավիո Պաս, Յուկիո Միսիմա-ի համար։

Նրա Feu de braise (1959) գիրքը լույս է տեսել 1971 թվականին ապրիլ Ֆիցլիոնի կողմից անգլերեն թարգմանության մեջ ՝ Blaze of Embers (Calder and Boyars, 1971) վերնագրով։

Նրա ամենահայտնի գիրքը Մոտոցիկլն էր (1963), որը հարմարեցվել է 1968 թվականին «Մոտոցիկլով աղջիկ» ֆիլմի համար, որտեղ խաղում էր երիտասարդ Մարիաննա Ֆեյթֆուլլը։

Նրա կինը նկարիչ Բոնա Տիբերտելլին է (1926-2000), իտալացի հայտնի նկարիչ Ֆիլիպո դե Պիզիսի զարմուհին։

## Ճանաչում
1976 թվականին ստացել Է Գոնկուրյան մրցանակ La Marge վեպի համար։ 1979 թվականին դարձել է Ֆրանսիական ակադեմիայի մեծ բանաստեղծական մրցանակի դափնեկիր։

Փարիզի XIII թաղամասում մի փողոց անվանակոչվել է դե Մանդյարգայի անունով։
մինի|286x286փքս|Անդրե Պիեռ դը Մանդյարգի հուշատախտակը Փարիզում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հոդված Larousse հանրագիտարանում

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Ալեքսանդր Կորոբկո

**Ալեքսանդր Կորոբկո** (, ), խորհրդային, թուրքմեն և ռուս ֆուտբոլիստ (դարպասապահ)։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Կորոբկոն 1990-1991 թվականներին խաղացել է ԽՍՀՄ երկրորդ լիգայի «Ախալ» ակումբի կազմում։ 1991 թվականի կեսերին տեղափոխվել է «Կոպետդագ», որը խաղում էր հարավ տարածաշրջանի ԽՍՀՄ բուֆերային լիգայում։

1992-2001 թվականներին խաղացել է «Կոպետդագ» ակումբում, որը հանդես էր գալիս Թուրքմենստանի առաջնությունում։

Միաժամանակ հանդես է եկել Թուրքմենստանի հավաքականում՝ աշխարհի առաջնության բազմաթիվ ընտրական մրցաշարերի, Ասիայի գավաթների խաղարկության մասնակից։ Մասնակցել է մի շարք եզրափակիչ մրցաշարերի։

2001 թվականին տեղափոխվել է Ռուսաստան, սկսել է խաղալ «Վոլգար-Գազպրոմում», սակայն թիմում չի ամրապնդվել։ Արդյունքում մեկնել է Ղազախստան, որտեղ էլ ավարտել է կարիերան։

Լինելով Ռուսաստանում՝ դարձել է երկրի քաղաքացի։

Վերջին տարիներին խաղացել է Կրասնոդարի «ԳՆՍ-Սպարտակ» ակումբում (Կրասնոդարի շրջանի առաջնություն)։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
* Թուրքմենստանի բազմակի չեմպիոնը՝ որպես «Կոպետդագի» խաղացող - (1992—1995, 1998, 2000)։
* Թուրքմենստանի գավաթի դափնեկիր - 1993, 2000։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Լիլիանա Կոզլովիչ

**Լիլիանա Կոզլովիչ** (, ), սլովենացի կին քաղաքական գործիչ։ Իրավաբանական գիտությունների մագիստրոս։ Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցության անդամ։ Վարչապետ Յանեզ Յանշայի գլխավորությամբ 2020 թվականի մարտի 13-ին ձևավորված Յանշայի երրորդ կաբինետում արդարադատության գործող նախարարն է։ 2014-2016 թվականներին եղել է Սլովենիայի Պետական ժողովի պատգամավոր։ 2019 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2020 թվականի մարտը եղել է շրջակա միջավայրի գործակալության գլխավոր տնօրենը։

## Կենսագրություն
Լիլիանա Կոզլովիչը ծնվել է 1962 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Կոպեր քաղաքում։

1997 թվականին ավարտել է Լյուբլյանայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 2012 թվականին ստացել է իրավաբանական գիտությունների մագիստրոսի կոչում։

1981 թվականից աշխատել է Կոպեր քաղաքի ոստիկանական վարչությունում։ 1997 թվականից ղեկավարել է քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման և հասարակական կարգի բաժինը, այնուհետև՝ ներքին վարչական գործերի բաժինը։ 1999-2000 թվականներին եղել է փորձնակ Սլովենիայի Գերագույն դատարանում։ 2004 թվականից աշխատել է վարչական գործերի և էլեկտրոնային վարչարարության պետական կառավարման նախարարությունում։

2005-2014 թվականներին ղեկավարել է Կոպերի վարչակազմը։

2014 թվականի հուլիսի 13-ի ընտրություններում ընտրվել է Սլովենիայի 7-րդ գումարման Պետական ժողովի պատգամավոր Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցությունից։ Եղել է Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցության խորհրդարանական խմբի ղեկավարի տեղակալ։

2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ին նշանակվել է պետական կառավարման նախարար Բորիս Կոպրիվնիկարեին կից Ցերարի կառավարության գլխավոր քարտուղար։ Փոխարինել է Դարկո Կրաշովեցին (*Darko Krašovec*), որի հրաժարականը Միրո Ցերարն ընդունել է սեպտեմբերի 14-ին։ Ազատված պատգամավորական տեղը զբաղեցրել է նախկին բժիշկ և Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցության անդամ Վլաստա Պոչկայը (*Vlasta Počkaj*)։ 2018 թվականից աշխատել է որպես խորհրդատու՝ Հավասարության սկզբունքի պաշտպանին կից։ 2019 թվականի հունիսին նշանակվել է շրջակա միջավայրի գործակալության գլխավոր տնօրենի պաշտոնակատար, 2019 թվականի դեկտեմբերին՝ գլխավոր տնօրեն։

2020 թվականի մարտի 13-ին Յանշայի երրորդ կաբինետում ստանձնել է Արդարադատության նախարարի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արդարադատության կին նախարարներ
Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ
Կատեգորիա:Սլովենիայի կին քաղաքական գործիչներ
Գրասա Ֆոնսեկա

**Գրասա Մարիա դա Ֆոնսեկա Կաետանու Գոնսալվեշ** (, ), պորտուգալացի քաղաքական և պետական գործիչ։ Պորտուգալիայի մշակույթի նախարար (2018 թվականից)։ Պորտուգալիայի Հանրապետական ասամբլեայի պատգամավոր։ Սոցիոլոգ է։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Լիսաբոնի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Կոիմբրայի համալսարանում ստացել է սոցիոլոգիայի մագիստրոսի աստիճան։ Այնուհետև՝ Լիսաբոնի համալսարանում փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Կոիմբրայի համալսարանում աշխատել է որպես դասախոս։

2000-2002 թվականներին եղել է Արդարադատության նախարարության պլանավորման և օրենսդրական քաղաքականության վարչության տնօրենի օգնական, 2005-2008 թվականներին՝ արդարադատության նախարարի և ներքին գործերի նախարարի աշխատակազմի ղեկավար։

Քաղաքական գործիչ և Պորտուգալիայի Սոցիալիստական կուսակցության անդամ է։

2009-2015 թվականներին եղել է Լիսաբոնի մունիցիպալ իշխանության անդամ, որտեղ զբաղվել է տնտեսության, նորարարության և կառավարման հարցերով։

Պորտուգալիայի խորհրդարանական ընտրություններում 2015 թվականին ընտրվել է Սոցիալիստական կուսակցությունից։ Նույն թվականի նոյեմբերին դարձել է պետական քարտուղարի օգնական, որը պատասխանատու է վարչական արդիականացման համար (մինչև 2018 թվականը)։

2018 թվականի հոկտեմբերին Անտոնիու Կոշտայի կառավարությունում նշանակվել է մշակույթի նախարար։

Բացահայտ լեսբի է։ Պորտուգալիայի կառավարության առաջին լեսբի անդամն է, որը հրապարակավ հայտարարել է իր սեռական կողմնորոշման մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրասա Ֆոնսեկա
* Գրասա Ֆոնսեկա

Կատեգորիա:Պորտուգալիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լիսաբոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կոիմբրի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լեսբուհի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի սոցիոլոգներ
Նահում Թեյթ

**Նահում Թեյթ** (, ), անգլիացի բանաստեղծ, թարգմանիչ, լիբրետիստ և դրամատուրգ։

1692 թվականից կրել է պալատական բանաստեղծի «Բանաստեղծ-դափնեկիր»-ի ցմահ կոչումը, որը հաստատվել է անգլիացի միապետի կողմից և պարտավոր էր հիշարժան բանաստեղծություններով ավանդաբար արձագանքել թագավորական ընտանիքի և պետության կյանքում տեղի ունեցած իրադարձություններին։

## Կենսագրություն
Ծագումով իռլանդացի է։ Ծնվել է պուրիտացի քահանայի ընտանիքում։ Այն բանից հետո, երբ նրա հայրը իշխանություններին տեղեկացրեց 1641 թվականին սպասվող Իռլանդական ապստամբության մասին, դավադիրները նրանց տունն այրեցին։

Թեյթը կրթություն է ստացել Տրինիտի քոլեջում (Դուբլին) (1672)։ 1676 թվականին նա տեղափոխվել է Լոնդոն։

## Ստեղծագործություններ
մինի|Նահում Թեյթի Լիր Արքայի տարբերակի տիտղոսաթերթը
Լայնորեն հայտնի է բազմաթիվ օրհներգերով (դրանցից մեկն այժմ ծառայում է որպես անգլիական Սուրբ ծննդյան երգի բառեր՝ «Մինչ հովիվները գիշերով արածացնում էին իրենց հոտերը» (*As Shepherds Watched Their Flocks at Night*))։
 
Հայտնի է նաև Շեքսպիրի ողբերգության իր վերափոխումներով, ինչը տարածված էր իր ժամանակներում։ Թեյթը, «Լիր արքայի» իր վերափոխած տարբերակում (1681), Կորդելիային փրկեց մահից, և նա ամուսնացավ Էդգարի հետ։ Թեյթի վերափոխած տարբերակը փոխարինում էր Շեքսպիրի ողբերգությունը մինչև 1823 թվականը։ Հետաքրքիր է, որ Էդմունդ Քինի կողմից Շեքսպիրի օրիգինալ սյուժեն վերականգնելու փորձերը հաջողություն չեն ունեցել ոչ հանդիսատեսի, ոչ քննադատների մոտ։

Նա Հենրի Փորսելի «Դիդոնա և Էնեյ» (1689) օպերայի լիբրետոյի հեղինակն է, որը հիմնված է Վիրգիլիոս «Էնեիդա» պոեմի (չորրորդ գիրք) վրա, որը պատմում է Էնեասի ՝ լեգենդար տրոյական հերոսի մասին։ «Դիդո և Էնեաս»՝ անգլիական առաջին ազգային օպերան, վաղուց ճանաչվել են որպես գլուխգործոց։

Համագործակցել է Ջոն Դրայդենի հետ նրա վերջին «Ավեսալ և Ահիտոֆել» ստեղծագործության երկրորդ մասը ստեղծելիս։

Թեյթը մահացավ 1715 թվականի օգոստոսի 12-ին Սաութուորքում, որտեղ նա թաքնվում էր պարտատերերից։ Թաղված է Լոնդոնի Սուրբ Պողոսի տաճարում:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* King Lear. Adapted by Nahum Tate

## Արտաքին հղումներ
* Թեյթ (Tate) Նաում (1652—1715)

Կատեգորիա:1652 ծնունդներ
Կատեգորիա:1715 մահեր
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 30 մահեր
Մուստաֆա Աքինջի

**Մուստաֆա Աքինջի** (; ), հյուսիս-կիպրացի քաղաքական գործիչ, Հյուսիսային Կիպրոսի չորրորդ նախագահը (2015 թվականի ապրիլի 30-ից մինչև 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ը)։

## Քաղաքականություն
1976-1990 թվականներին եղել է Հյուսիսային Նիկոսիայի թուրքական հատվածի առաջին քաղաքապետը, մասնագիտությամբ ճարտարապետ։

Դարձել է հանրային ազատագրության ձախ կուսակցության գլխավոր քարտուղար և առաջնորդ (1987-2001 թվականներ)։ 2003 թվականին հիմնադրել է խաղաղության և ժողովրդավարության շարժում Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը։ Երկու կուսակցություններն էլ վերամիավորվեցին հանրային ժողովրդավարության կուսակցությանը։

1993-2009 թվականներին եղել է խորհրդարանի անդամ, 1999-2001 թվականներին՝ փոխվարչապետ։ Կիպրոսի խաղաղ վերամիավորման կողմնակից։

thumb|200px|2015 թվականի նախագահական ընտրությունների առաջին փուլի արդյունքները՝ ի պաշտպանություն Ակինչիի (կապույտ) 
2015 թվականի ապրիլի 26-ին Մուստաֆը հաղթել է նախագահական ընտրություններում։ 2015 թվականի ապրիլի 30-ին երդվել է։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Ծանոթագրություններ
Սիմոնա Կուստեց

**Սիմոնա Կուստեց Լիպիցեր** (, ), սլովենացի կին քաղաքական գործիչ և քաղաքագետ։ Փիլիսոփայության դոկտոր։ Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցության անդամ։ Վարչապետ Յանեզ Յանշայի գլխավորած, 2020 թվականի մարտի 13-ին ձևավորված Յանշայի երրորդ կաբինետում զբաղեցնում է կրթության, գիտության և սպորտի նախարարի պաշտոնը։ Սլովենիայի առաջատար և միջազգային ակադեմիական հրատարակությունների կողմից հրատարակված տարբեր հարցերի շուրջ 400-ից ավելի գիտական աշխատանքների հեղինակ է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1976 թվականի հունիսի 19-ին Կամնիկում։

2014 թվականին ընդունել է Միրոսլավ Ցերարի հրավերը՝ միանալու իր կուսակցությանը, որն ստեղծվել է նույն թվականի հունիսի 2-ին և դարձել կուսակցության փոխնախագահ։ 2014 թվականի հուլիսի 13-ի ընտրություններում ընտրվել է Սլովենիայի 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր և 2014-2018 թվականներին գլխավորել է կուսակցության խորհրդարանական խումբը։

Նա հրավիրված փորձագետ է եղել հանուն Եվրոպայի ազատականների և ժողովրդականների դաշինքի (ALDE) ծրագրի նախապատրաստման գործում՝ 2019 թվականի Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններին նախապատրաստվելիս։

Լյուբլյանայի համալսարանի քաղաքագիտական հետազոտությունների կենտրոնում աշխատել է որպես հասարակական գիտությունների ֆակուլտետի քաղաքական վերլուծության և պետական կառավարման ամբիոնի պրոֆեսոր և հետազոտող 2019-2020 ակադեմիական տարում։ 2019-2020 թվականների ակադեմիական տարում միաժամանակ դասախոսություններ է կարդացել Վենետիկի միջազգային համալսարանում։

2020 թվականի մարտի 13-ին Յանշայի երրորդ կաբինետում ստացել է կրթության, գիտության և սպորտի նախարարի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սլովենիայի կին քաղաքական գործիչներ
300 Entertainment

**300 Entertainment,** ամերիկյան ձայնագրման լեյբլ, պատկանում է Warner Music Group ընկերությանը։ Հիմնադրվել է Լիորոմ Կոենի, Ռոջեր Գոլդի, Քեյվին Լայլոզի և Թոդ Մասկովիցի կողմից։ Լեյբլի ժանրերի ցանկը ներառում է տարբեր ժանրեր, ինչպիսին են հիփ-հոփ, ռոք, փոփ, էլեկտրոնային, ալտերնատիվ երգեր։ Ներկայումս, լեյբլի հետ պայմանագիր է կնքել Young Thug, YNW Melly, TLE Cinco, Rejjie Snow, Megan Thee Stallion, Fetty Wap, Lil Keed, Cheat Codes, Highly Suspect, Tee Grizzley, Famous Dex, Shy Glizzy, Cobi, Meg Mac, Dae Dae, The Hunna, Maggie Lindemann, Bailey Bryan, OMB Peezy, Savage Ga$p և $not: Ընկերությունը գտնվում է Նյու-Յորքում։ Լեյբլը նաև հանդես է գալիս որպես YSL Records-ի դիստրիբյուտոր, որը պատկանում ՝ Յանգ Թագին և որում ներգրավված է ռեփեր Gunna-ն։

## Համագործակցություն
### Ֆինանսավորում
Ընկերությանը աջակցում են ներդրողների լայն շրջանակ, այդ թվում՝ Google-ը, Columbus Nova ներդրումային ընկերությունը, TOMS Capital իսրայելա-ամերիկյան հեջ ֆոնդը, Նոամ Գոթեսմանը, Warner Music Group կոնցեռնի նախկին թվային ղեկավար Ալեքս Զուբիլագան և Kemado Records-ի համահիմնադիր Անդրես Սանտո Դոմինգոն։

### Atlantic Records
Atlantic Records-ը համաձայնագիր է ստորագրել 300 Ent-ի ամբողջ բովանդակությունը տարածելու մասին, 2013 թվականի նոյեմբերին։

### +1 Records
2014 թվականին 300 Ent. հայտարարել են, որ +1 Records-ը դարձել է ընկերության պաշտոնական գործընկերը։

### Unauthorized Entertainment
2017 թվականի փետրվարին A&R լեյբլի ավագ փոխնախագահ Սելիմ Բուաբը թողարկել է unauthorized Entertainment թրեյլը։

### Murder Inc. Records
2017 թվականի հունիսին հայտարարվեց, որ 300 Entertainment-ը համագործակցում է Murder Inc Records-ի հետ։ .

### Undercover Prodigy
2017 թվականի սեպտեմբերին Hopsin-ը հարցազրույց է տվել HardKnocktv-ին՝ հայտարարելով, որ նա պայմանագիր է կնքել 300 Ent-ի հետ։ Նրա «The Purge» սինգլը թողարկվել է 300 Entertainment և Undercover Prodigy լեյբլներում։ 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին Hopsin-ը թողարկեց իր No Shame ալբոմը և իր դեբյուտը կատարեց 42-րդ համարի ներքո ամերիկյան Billboard 200 չարթում։

## Կատարողներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 300 Entertainment

Կատեգորիա:Ամերիկյան ձայնագրման լեյբլներ
Նիկոլայ Պետրով (նկարիչ, 1834)

**Նիկոլայ Պետրով** (, ), ռուս և խորհրդային գեղանկարիչ, գծանկարիչ, գեղանկարչության ակադեմիկոս (1916 թվական)։ Ժանրային նկարների, ինտերիերի, բնանկարների և նատյուրմորտների հեղինակ է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1872 թվականի փետրվարի 28-ին, Վորոնեժ նահանգի Բեկետովո գյուղում` կալվածքի կառավարչի ընտանիքում։

1892 թվականին ավարտել է Վորոնեժի ռեալական ուսումնարանը։ 1892-1901 թվականներին սովորել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիային կից Բարձրագույն գեղարվեստական ուսումնարանում։ 1896 թվականին սկսել է մասնակցել գեղարվեստական ցուցահանդեսների։ Ակադեմիայում ուսման ժամանակ ամեն ամառ մեկնել է Ռուսաստան։

Նա 1901 թվականին «Երեկոն գյուղում» նկարի համար նկարչի կոչում է ստացել։ Իսկ 1908 թվականին «Ռակշայի դահլիճում» նկարի համար Մյունխենի միջազգային գեղարվեստական ցուցահանդեսներում ստացել է ոսկե մեդալ։ Նա 1911 թվականին մասնակցել է Հռոմում կազմակերպվող միջազգային ցուցահանդեսին։ 1904 թվականին դարձել է Նկարիչների նոր միության հիմադիր անդամ, իսկ 1910 թվականից դարձել է Ռուս նկարիչների միության անդամ։ 1916 թվականին ստացել է գեղանկարչության ակադեմիկոսի կոչումը։

Ապրել է Լենինգրադում, իսկ 1910 թվականին մեկնել է Պենզա։ 1910-1918 թվականներից տնօրեն է աշխատել Պենզայի Կոնստանտին Սավիցկու անվան գեղարվեստական ուսումնարանում, մինչև 1936 թվականը դասավանդել է այնտեղ։ Վերադառնալով Լենինգրադ, 1936 թվականից դասավանդել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում։ 1937 թվականին դարձել է Գեղարվեստի բարձրագույն ակադեմիայի տնօրենի տեղակալ։ 1937-1939 թվականներին ղեկավարել է գեղանկարչության ամբիոնը։ Մահացել է 1941 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Լենինգրադի շրջափակման ժամանակ։

Գեղարվեստական քննադատ Սերգեյ Մակովսկին 1911 թվականին այսպես է արտահայտվել նրա աշխատանքների մասին. *«աչքի են ընկնում ինչպես մարգարիտներ... հնության հանդեպ իրական սիրով ու ջրաներկի իմացությամբ են նկարված Պետրովի նկարները»*։

## Գեղանկարչական ստեղծագործություններ
Նրա գեղանկարչական ստեղծագործություններից մի քանիսն են.

* «Հանգիստ» (1896 թվական, Տրետյակովյան պատկերասրահ)
* «Մթնշաղը» (1898 թվական, Պենզայի պատկերասրահ)
* «Պատշգամբի վրա» (1909 թվական, Տրետյակովյան պատկերասրահ)
* «Ռակշայի դահլիճում» (1908 թվական)
* «Այցելությունը» (1912 թվական, Ռուսական պետական թանգարան)
* «Հյուրասենյակը» (1912 թվական, Ռուսական պետական թանգարան)
* «Սև ծովի ափին» (1913 թվական, Պենզայի պատկերասրահ)
* «Երեք տիկնայք» (1916 թվական, Պենզայի պատկերասրահ)
* «Տոնավաճառ Վորոնեժ նահանգում» (1925 թվական, Պենզայի պատկերասրահ)
* «Հնագույն Պենզան» (1926 թվական, Պենզայի գավառագիտական թանգարան)
* «Նատյուրմորտ ճենապակյա գավաթով» (1930 թվական, Պենզայի պատկերասրահ)
* «Նատյուրմորտ չորացած սինձով» (1939 թվական, Պենզայի պատկերասրահ)

Պատկեր:Three ladies (Petrov).jpg|«Երեք տիկնայք», 1916
Պատկեր:Петров Ярмарка-в-Воронежской-губернии 1925.jpg|«Տոնավաճառ Վորոնեժ նահանգում», 1925
Պատկեր:Still life with dried rowan (Petrov).jpg|«Նատյուրմորտ չորացած սինձով», 1939


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության նկարիչներ
Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Ռութ Ռոման

**Ռութ Ռոման** (, ծննդյամբ՝ **Նորմա Ռոման** (), ), ամերիկացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բոստոնի արվարձանում գտնվող Լինն քաղաքում՝ ռուսական և լեհական արմատներով հրեական ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիքից երազում էր դառնալ դերասանուհի, ինչի համար էլ ընդունվել է Բոստոնի դրամատիկական դպրոց։ Ուսման ավարտից հետո տեղափոխվել է Հոլիվուդ, որտեղ 1943 թվականին տեղի է ունեցել նրա առաջին ելույթը։ Առաջին հինգ տարիներին այնտեղ նա անհայտ էր, սակայն հետո «Ջունգլիի թագուհին» ֆիլմում խաղացել է գլխավոր դեր (1945)։ Առաջին մեծ դերերի առաջարկները ստացել է 1940-ական թվականներին, դրանց մեջ էին Էմմա Բրայսը «Չեմպիոն» նուարում և Ջին Քելերսոնը «Պատուհան» նուարում։ Ռոմանը հայտնի է դարձել 1951 թվականին՝ Ալֆրեդ Հիչքոքի «Անծանոթները գնացքում» ֆիլմում Էնն Մորտոնի դերի շնորհիվ։ Այս կինոնկարի նկարահանումները Ռոմանի համար բավականին դժվար էին, քանի որ ֆիլմում նրան ներառել էր Ջեկ Ուորները, իսկ Հիչքոքը նրանից դժգոհ էր, որովհետև Ռոմանին համարում էր կաշկանդված դերասան։

1956 թվականի հունիսին իր առաջին ամուսնությունից ունեցած չորսամյա որդու հետ եղել է «Անդրեա Դորիա» նավի ուղևոր, որը «Ստոքհոլմ» նավի հետ բախվելու պատճառով Նյու Յորքի ափին խորտակվել է։ Վիրահատությունը հաջող է անցել, և Ռոմանն ու որդին ողջ են մնացել։

Իր կարիերայի ընթացքում մեծ բարձունքների չի հասել, սակայն չնայած դրան՝ երկար տարիներ շարունակել է կինոյում և հեռուստատեսությունում, ռադիոյում լինել ակտիվ։ 1959 թվականին արժանացել է Սարի Սիդոնս մրցանակի՝ Չիկագոյի թատերական բեմում բեմադրվելու համար։ 1960-ական թվականներից սկսած՝ մեծամասամբ աշխատել է հեռուստատեսությունում՝ նկարահանվելով «Երկար տաք տարիներ», «Խաղաղ նավակայան», «Նա գրել է սպանություն» և այլ սերիալներում։ Իր ավանդի համար Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում նրա անունով աստղ է դրվել։

1973 թվականին թողարկվել է «Փոքրիկ» ֆիլմը, որում Ռոմանը կատարել է գլխավոր՝ հոգեկան հիվանդ ալկոհոլամոլի դերը։

Մահացել է 1999 թվականին՝ 76 տարեկանում, Կալիֆոռնիա նահանգում գտնվող իր տանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Բեթի Քարթեր

**Բեթի Քարթեր** (իսկական անուն՝ *Lillie Mae Jones* ), ամերիկացի ջազ երգչուհի, հայտնի իր անսովոր ստեղծագործական մեկնաբանությամբ, տեխնիկական իմպրովիզացիաներով և վոկալային տվյալներով։ Ոմանք ճանաչել են նրան բոլոր ժամանակների ջազային երգչուհի։

Ծնվել է Միչիգան նահանգի Ֆլինտ քաղաքում, մեծացել է Դետրոյթում, որտեղ իր հայրը եկեղեցական երգչախմբի ղեկավարն էր։ Մանկության տարիներին եղել է շատ ինքնուրույն երեխա և հոգեպես օտարված իր ընտանիքից։ 15 տարեկանում Դետրոյիթի կոնսերվատորիայում սովորել է դաշնամուր նվագել, 16 տարեկանում՝ Դետրոյիթի ակումբներում սկսել է ջազ կատարել, 1946 թվականից, սկզբնապես վերցնելով Լորեն Քարթեր կեղծանունը, սկսել է հանդես գալ ակումբներում սևամորթների համար ամերիկյան Միջին Արևմուտքի տարբեր քաղաքներում։ 1948 թվականին միացել է Լայոնել Հեմպթոնի խմբին, բայց երկուսուկես տարի հետո վերջնական լքել է խումբը, այդ ընթացքում հասցրել է մի քանի անգամ դուրս գալ և վերադառնալ խումբ։ Մինչև 1950֊ական թվականների վերջը հանդես է եկել սոլո շրջագայություննեով՝ 1953 թվականին թողարկելով առաջին սոլո ալբոմը (չնայած երբեմն առաջին ալբոմ է կոչվում *Out There֊*ը, 1958 թվական), 1960-ական թվականների վերջում ձայնգրել է մի քանի երգեր՝ Ռեյ Չարլզի հետ համատեղ։

1963 թվականին ամուսնացել է և ժամանակավոր թողել բեմը, ունեցել է երկու երեխա, բայց, չցանկանալով ֆինանսական կախում ունենալ ամուսնուց, մի քանի տարի հետո ապահարզան է կնքել և 1969 թվականին վերադարձել բեմ, ստեղծել ոչ մեծ անսամբլ, 1971 թվականին ձայնագրել է առաջին ալբոմը՝ իր բուն պիտակի վրա, *Bet-Car Productions*։ 1970֊ական թվականների կեսերին և ամբողջ ԱՄՆ֊ում ակտիվ հադես է եկել շրջագայություններով։ Իր *Look What I Got!* ալբոմը 1988 թվականին *Grammy* մրցանակ է շահել։ Քարթերը իր համերգներին հաճախ է ներգրավել երիտասարդ մասնակիցների՝ ասելով, որ նրանցից կարելի է նոր գաղափարներ քաղել։ 1997 թվականին նա պարգևատրվել է Արվեստի ազգային մեդալով ԱՄՆ նախագահի կողմից։ Շարունակել է ելույթ ունենալ գրեթե մինչև մահ։

2016 թվականին Նյու Յորք Թայմս թերթը Բեթիին համեմատել է աֆրոամերիկյան երիտասարդ երգչուհի Ջազմեի Գորնի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ
Ալկմենե (Հերակլեսի մայր)

thumb|Հերակլեսի ծնունդը, Ջեան Քուսակ Ֆրանսուա Լե Բարբիեի
**Ալկմենե** (, ), հին հունական առասպելների կերպար։

Միկեն Էլեկտրիոն թագավորի և Անաքսոյի դուստրը (ըստ Եվրիպիդեսի և Պլուտարքոսի՝ Լիսիդիկայի, Պելոպսի դուստրը)։ Ըստ Ասիայի՝ Ամֆիարայի և Էրիֆիլայի դուստրը։

Ամփիտրիոնի կինը, որից նա ծնել է Իֆիկլեսին. Զևսի կերպարանքն ընդունած Ամֆիտրիոնից ծագել է Ալքիդեսը, որը հետագայում վերցրել է Հերակլես անունը։ Զևսը նրա հետ անցկացրել է երկու անընդմեջ գիշեր, նաև օր, որը վերածվել է գիշերվա, կամ  3 երեկո, կամ 4 գիշեր անընդմեջ, կամ 9 գիշեր։  Իֆիկլեսը և Ալքիդեսը երկվորյակներ էին։ Ալկմենեից մահկանացու և աստվածային երեխաների ծննդյան առասպելը, այսպես կոչված, երկվորյակների պաշտամունքի դրսևորում է։ Այդ առասպելներում արտացոլվել է այն հավատալիքը, որ երկվորյակների ծննդյան ժամանակ նրանցից միայն մեկն է բեղմնավորվում մահկանացու հոր կողմից։ Երկրորդը բեղմնավորում է ինչ-որ գերբնական էակներից մեկը։

Ալկմենեն 7 օր ու գիշեր չէր կարող ծնել Հերակլեսին։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ ծնելով Հերակլեսին՝ նա տղային տեղափոխել է Հերակլեսի հովիտ։ Հերան նրան կուրծք է տվել, բայց երեխային հետ է շպրտել։ Աթենասը նրան տարել է մոր մոտ և պատվիրել է կերակրի նրան։ Կամ Զևսից խաբված Հերան կերակրել է երեխային։ Կամ Հերմեսը նրան տարել է երկինք և դրել Հերայի ծծակին, բայց Հերան թափահարել է այն, և կաթից ձևավորել է Ծիր կաթինը։

Ամուսնու մահից հետո նա ամուսնացել է Բեոտիայի Օկամա քաղաքում բնկավող Զևսի որդու՝ Ռադամանտուսի հետ։ Ավելի հին լեգենդի համաձայն՝ Զևսը Հերմեսին պատվիրել է իր դիակը տեղափոխել օրհնյալների կղզի, որտեղ էլ նա ամուսնացած էր Ռադամանտուսի հետ։ Որպես Հերակլեսի մայր և Հերմեսի նախահայր՝ նա բազմիցս գովերգվել է հույն բանաստեղծների կողմից։ Հայտնի սյուժե է նաև այն դեպքը, երբ Իֆիկլեսի որդին՝ (Ալկմենի թոռ) Իոլաուսը, ճակատամարտում ձեռք է գցում Եվրիստեոսի գլուխը, որը երկար տարիներ հետապնդում էր Հերակլեսին։ Երբ գլուխը բերում են Ալկմենեին, վերջինս հանում է նրա (Եվրիստեուսի) աչքերը։

Գիլի մահից հետո Ալկմենեն գնում է Թեբե (Հունաստան) և այնտեղ անհետ կորչում և սկսում է աստվածների հետ հավասար պաշտվել թեբեացիների կողմից։ Կամ նա մահացել է դեպի Մեգարա տանող ճանապարհին՝ Արգոսից Թեբե գնալիս, Դելֆիի բանախոսն ասել է, որ ավելի լավ է թաղել նրան Մեգարայում, նրա հուշարձանը ցույց են տալիս Մեգարայում։ Ըստ թեբեացիների՝ երբ նա մահացել է, դարձել է քար։ Հերակլիդեսը ապրում էր Թեբում՝ Էլեկտրայի դարպասի մոտ։ Երբ նա մահացել է, դագաղում հայտնաբերվել է քար։ Հերմեսը այն տարել է Երանության կղզիներ և կնության տվել Ռադամանտին։ Թեբացիները քարը դրել են սուրբ պուրակում, որտեղ գտնվում է Ալկմենեի հերոնը։ Ռալիմանտի և Ալկմենեի գերեզմանները նույնպես Գալիարտում էին։ Ոդիսևսը հանդիպում է նրան Հադեսում։

Էսքիլեսի «Ալկմենե» ողբերգության, Եվրիպիդեսի «Հերակլիդես» և «Ալկմենե» ողբերգությունների գլխավոր հերոսը, Իոն Խիոսացիու, Ասթիմանտ Կրտսերի, Սենեկայի «Հերկուլեսը Էթեի վրա» ողբերգության գործող անձն է։

1864 թվականին հայտնաբերված ստղակերպը անվանվել է Ալկմենեի պատվին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հերակլես