Սամուիլ Նևելշտեյն

**Սամուիլ Նևելշտեյն** (, ), խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ, գրաֆիկական նկարիչ, ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպության անդամ։

## Կենսագրություն
Սամուիլ Նևելշտեյնը ծնվել է 1903 թվականի մարտի 22-ին Խերսոնում։ Վաղ տարիքում կորցնելով հորը՝ արդեն տասներեք տարեկան հասակում աշխատել է գործարանում որպես  ձուլորդի օգնական։ 1919 թվականին  զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Զորացրվելուց հետո վերադարձել է Խերսոն և աշխատել է յուղագործական գործարանում որպես բանվոր։ 1923 թվականին գործարանի ուղեգրով գնացել է Մոսկվա և ընդունվել Վխուտեմասի բանֆակ։

1927 թվականին Նևելշտեյնը ավարտել է Մոսկվայի Վխուտեմասը և մեկնել Լենինգրադ, որտեղ առանց մրցույթի ընդունվել է Վխուտեինի գեղանկարչության բաժինը։ Սովորել է Վասիլի Սավինսկու և Արկադի Ռիլովի մոտ։ 1931 թվականին Նևելշտեյնը ավարտել է Պրոլետարական կերպարվեստի ինստիտուտը (1930-1932 թվականներին այդպես է կոչվել նախկին Վխուտեինը, իսկ 1932 թվականից՝ Լենինգրադի գեղարվեստի, քանդակագործության, ճարտարապետության ինստիտուտ) և ստացել է «Զանգվածային-կենցաղային գեղանկարչության նկարչի» կոչում։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Մանկական արձակուրդ» նկարը։

Ինստիտուտը ավարտելուց հետո Նևելշտեյնը շարունակում է ուսումը ասպիրանտուրայում։ Միաժամանակ 1934 թվականից նա ներգրավված էր մանկավարժական աշխատանքներում Երիտասարդ տաղանդների դպրոցում, որը կազմակերպվել էր Սերգեյ Կիրովի նախաձեռնությամբ, և որը շուտով վերափոխվել է Համառուսական արվեստի ակադեմիային առընթեր Գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցի։ Դպրոցը ուղղորդում էր ԽՍՀՄ-ում մանկական գեղարվեստական կրթության զարգացումը. նրա փորձը լայնորեն քարոզվում էր Նևելշտեյնի կողմից, և վերջինս զեկույցներ էր ներկայացնում մի շարք տարբեր հանդիպումների ընթացքում, այդ թվում 1940 թվականին Գեղարվեստի միջնակարգ կրթության համառուսական համաժողովում։

1935 թվականին Նևելշտեյնը դարձել է Լենինգրադի նկարիչների խորհրդային միության անդամ

Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո Նևելշտեյնը միացավ ժողովրդական աշխարհազորին և մինչև 1942 թվականը մնացել է շրջափակված Լենինգրադում։ 1942 թվականի մարտի վերջին տարհանվել է Կիշտիմ (Ուրալ)։ Կիշտիմում նա ստեղծեց մի շարք գրաֆիկական դիմանկարներ և ջրաներկային բնանկարներ, որոնք ցուցադրվել են 1944 թվականին Լենինգրադից վերադառնալուց հետո Լենինգրրադի նկարիչների միությունում։

1928 թվականից Նևելշտեյնը մասնակցել է Լենինգրադի նկարիչների ցուցահանդեսների։ Պատերազմից հետո նա թողեց մանկավարժական գործունեությունը և ամբողջովին նվիրվեց ստեղծագործական աշխատանքների։ Նկարել է դիմանկարներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ, բնանկարներ, նատյուրմորտներ։ Նկարչի անհատական ցուցահանդեսները տեղի է ունեցել Լենինգրադում (1944, 1956, 1964, 1968, 1985)։

Մահացել է 1983 թվականի նոյեմբերի 16-ին Լենինգրադում, կյանքի 81-րդ տարում։

Ս. Նևելշտեյնի աշխատանքները գտնվում են տարբեր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում` Ռուսաստանում, Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում։

## Որոշ աշխատանքներ

* «Ամպեր» (1936), 
* «Ամպրոպից առաջ» (1948), 
* «Գորշ օր» (1950), 
* «Օլյա» (1954),
* «Վարդեր», 
* «Աշնանային օր։ Յուկկի», «Նկարչի դիմանկարը»  (обе 1956), 
* «Գարուն», «Անյա», «Օլյա», «Ոսկե օր», «Մթնշաղ» (բոլորը 1957 թվական), 
* «Ուսանողուհի Զակիան», «Ապրիլ» (երկուսն էլ 1958 թվական),
* «Աղջիկը կարմիր ժապավենով», «Պարտիզանուհի», «Նատաշա» (բոլորը 1959 թվական),
* «Բուժքույր Պոլյակովայի դիմանկարը» (1960), 
* «Խորհրդային միության հերոս Լիա Մագդագուլովա», «8-րդ դասարանցի» (երկուսն էլ 1961 թվական), 
* «Լեհ ուսանողուհու դիմանկարը» (1962), «Կոլյա», «Լյուսիա» (երկուսն էլ 1965 թվական), 
* «Վերջին ձյուն», «Աշնանային ծաղկեփունջ» (երկուսն էլ 1972 թվական), 
* «Պատմության դաս» (1967), 
* «Առաջին զանգի տոնին», «Բուժքույր» (երկուսն էլ 1975 թվական), 
* «Կատյա» (1976), 
* «Լյուդմիլա», «Վերոնիկա» (երկուսն էլ 1977 թվական),
* «Ալյոնուշկա» (1980),
* «Первокурсница» (1982), 
* «Նատաշա Սեմյոնովա» (1983) և այլն։

## Տես նաև
* Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միություն

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* *Всесоюзная художественная выставка. Каталог*. — М: Государственная Третьяковская галерея, 1946.
* *Выставка произведений ленинградских художников 1947 года. Каталог*. — Л: ЛОСХ, 1948.
* *Всесоюзная художественная выставка 1947 года. Каталог.* — М — Л: Комитет по делам искусств при СМ СССР, 1947.
* *Выставка произведений ленинградских художников. Живопись, скульптура, графика. Каталог.* — Л: ГРМ, 1954.
* *Коровкевич C. Ярче и глубже показывать новое, передовое. Заметки о весенней выставке работ ленинградских художников.* // Вечерний Ленинград, 1954, 12 июня.
* *Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1956 года. Каталог*. — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.17.
* *Земцова А. Самуил Невельштейн. Каталог выставки произведений*. — Л: 1958.
* *1917 — 1957. Выставка произведений ленинградских художников. Каталог.* — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.22.
* *Всесоюзная художественная выставка, посвящённая 40-летию Великой Октябрьской социалистической революции. Живопись. Скульптура. Графика. Работы художников театра и кино. Каталог.* — М: Министерство культуры СССР, 1957. — С.52.
* *Передвижная выставка произведений ленинградских художников. Каталог*. — Мурманск: ЛССХ, 1957.
* *Передвижная выставка ленинградских художников. Каталог.* — Новгород, Псков, Кохтла-Ярве, 1958.
* *Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1958 года. Каталог*. — Л: Художник РСФСР, 1959. — С.19.
* *Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1961. — С.29.
* *Выставка произведений ленинградских художников 1961 года. Каталог*. — Л: Художник РСФСР, 1964. — С.29.
* *Самуил Невельштейн, Николай Тимков. Выставка произведений. Живопись. Графика. Каталог*. М., 1964.
* *Работы двух художников* // Вечерний Ленинград, 1964, 16 марта.
* *Ленинград. Зональная выставка*. — Л: Художник РСФСР, 1965. — С.36.
* *Третья Республиканская художественная выставка «Советская Россия». Каталог.* М., МК РСФСР, 1967. С.40.
* *Наш современник. Каталог выставки произведений ленинградских художников 1971 года*. — Л: Художник РСФСР, 1972. — С. 16. — 48 с.
* *По родной стране. Выставка произведений художников Ленинграда. 50 Летию образования СССР посвящается. Каталог*. — Л: Художник РСФСР, 1974. — С.19.
* *Наш современник. Вторая выставка произведений ленинградских художников 1972 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1973. — С.9.
* *Каталог произведений художников Российской Федерации, переданных в дар организациям и учреждениям культуры (1963—1971 гг.).* — М: СХ РСФСР, 1972. — С.73.
* *Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 3. 1941—1947 годы.* — М: Советский художник, 1973. — с.263, 334, 342, 358, 375.
* *Наш современник. Зональная выставка произведений ленинградских художников 1975 года. Каталог*. — Л: Художник РСФСР, 1980. — С.20.
* *Портрет современника. Пятая выставка произведений ленинградских художников 1976 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.44.
* *Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки*. — Л: Художник РСФСР, 1976. — С.24.
* *Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 60-летию Великого Октября.* — Л: Художник РСФСР, 1982. — С. 18, 43.
* *Справочник членов Союза художников СССР. Том 2*. — М: Советский художник, 1979. — С.112.
* *Зональная выставка произведений ленинградских художников 1980 года. Каталог*. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.18.
* *Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР.* -Л: Художник РСФСР, 1987. — С.91.
* *Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 5. 1954—1958 годы.* — М: Советский художник, 1981. — С. 25, 27, 121, 130, 162, 259, 376, 386, 420, 534, 571. — 964 с.
* *Александрова И. А. Самуил Григорьевич Невельштейн*. — Л: Художник РСФСР, 1989. — 40 с.
* *Peinture Russe. Catalogue.* — Paris: Drouot Richelieu, 26 Avril, 1991. — Р. 7,52.
* *Charmes Russes. Catalogue.* — Paris: Drouot Richelieu, 15 Mai 1991. — Р. 37.
* *Les Saisons Russes. Catalogue.* — Paris: Drouot Richelieu, 29 Novembre 1993. — Р. 12.
* *Ленинградские художники. Живопись 1950—1980 годов. Каталог*. — Санкт-Петербург: Выставочный центр ПСХ, 1994. — С.4.
* *Этюд в творчестве ленинградских художников. Выставка произведений. Каталог*. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1994. — С.4.
* *Лирика в произведениях художников военного поколения. Выставка произведений. Каталог.* — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1995. — С.4.
* *Живопись 1940—1990 годов. Ленинградская школа. Выставка произведений. Каталог.* — Санкт-Петербург: 1996. — С.4.
* *Натюрморт в живописи 1940—1990 годов. Ленинградская школа. Каталог выставки*. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1996. — С.4.
* *Время перемен. Искусство 1960—1985 в Советском Союзе.* — Санкт-Петербург: Государственный Русский музей, 2006. — С. 154.
* *Иванов С. В. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа.* — Санкт-Петербург: НП-Принт, 2007. — С.9, 15, 363, 366, 384, 385, 387—397, 399, 401, 402, 404, 405, 407, 439, 441, 442, 445. — 450 c. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.
* *Пышный И. Н. Ленинградская живописная школа. Соцреализм 1930—1980. Некоторые имена.* — Санкт-Петербург: Коломенская верста, 2008. — 344 С. — ISBN 978-5-91555-005-5.
* *Невельштейн С. Г.* Розы // 80 лет Санкт-Петербургскому Союзу художников. Юбилейная выставка. Пб., «Цветпринт», 2012. С.207.

## Արտաքին հղումներ

* *[http://leningradartist.com/bio/n_rus.htm#50 Самуил Невельштейн] на сайте [http://www.leningradartist.com/index_r.html «Неизвестный соцреализм. Поиски и открытия»]*
* ''Ленинградская школа живописи. Очерк истории.''
* ''Хронология Ленинградской школы живописи.''

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ