Հետծննդաբերական թախիծ

**Հետծննդաբերական թախիծ**, այլ կերպ **մանկան թախիծ** կամ **մայրական թախիծ**, շատ տարածված, սակայն ինքնուրույն անցնող վիճակ, որը սկսվում է ծննդաբերությունից կարճ ժամանակ անց։ Այն կարող է արտահայտվել տարբեր ախտանիշներով՝ տրամադրության կտրուկ փոփոխություններով, դյուրագրգռությամբ, լացկանությամբ և հուզական անկայունությամբ։ Մայրերը կարող են զգալ բացասական հույզեր, որոնք փոխարինվում են ուժեղ ուրախության դրվագներով։ Նորաթուխ մայրերի մոտ 85%-ը կարող է ունենալ հետծննդաբերական թախիծ։ Ախտանշանները սովորաբար սկսվում են ծննդաբերությունից մի քանի օր անց և տևում են մինչև երկու շաբաթ։ Բուժումը հիմնականում աջակցող է և ներառում է բավարար հանգիստ, քուն և հուզական աջակցություն։ Եթե ախտանիշները այնքան արտահայտված են, որ խանգարում են առօրյա գործունեությանը կամ պահպանվում են ավելի քան երկու շաբաթ,  անհրաժեշտ է գնահատում անցկացնել հետծննդաբերական հոգեբուժական այլ վիճակների համար, օրինակ՝ հետծննդաբերական դեպրեսիայի կամ հետծննդաբերական տագնապի։ Չկա հստակ ապացույց, որ այս վիճակը հնարավոր է կանխել, սակայն կրթվածությունը և բացատրական միջոցառումները կարևոր են հիվանդի անհանգստությունը մեղմելու համար։

## Ախտանիշներ
Հետծննդաբերական թախիծի ախտանիշները կարող են զգալիորեն տարբեր լինել մեկ անձից մյուսը, ինչպես նաև մեկ հղիությունից հաջորդը։ Հետծննդաբերական թախիծի բազմաթիվ նշաններ համընկնում են թե՛ նորաթուխ ծնողներին բնորոշ սովորական զգացողությունների, թե՛ հետծննդաբերական դեպրեսիայի ախտանշանների հետ։ Սակայն հետծննդաբերական թախիծ ունեցող անձանց մոտ ախտանիշները սովորաբար ավելի մեղմ են և ավելի քիչ են խանգարում առօրյա գործունեությանը՝ համեմատած հետծննդաբերական դեպրեսիայի հետ։ Հետծննդաբերական թախիծի ախտանշանները ներառում են՝

* Լացկանություն կամ լաց «առանց ակնհայտ պատճառի»
* Տրամադրության կտրուկ փոփոխություններ
* Դյուրագրգռություն
* Տագնապ
* Կասկած սեփական կարողությունների նկատմամբ՝ երեխային խնամելու հարցում
* Որոշումներ կայացնելու դժվարություն
* Ախորժակի նվազում
* Հոգնածություն
* Քնի խանգարումներ
* Կենտրոնանալու դժվարություն
* Բացասական հուզական վիճակներ խառնված դրական հույզերի հետ

### Սկիզբ
Ախտանշանները ի հայտ են գալիս ծննդաբերությունից հետո՝ առաջին 4 շաբաթվա ընթացքում և որոշ դեպքերում կարող են պահպանվել ավելի երկար ժամանակ։

### Տևողություն
հետծննդաբերական թախիծը սովորաբար տևում է մի քանի օրից մինչև երկու շաբաթ։ Եթե ախտանշանները պահպանվում են ավելի քան երկու շաբաթ, Ամերիկյան հոգեբուժական ասոցիացիան խորհուրդ է տալիս անցկացնել հետծննդաբերական դեպրեսիայի գնահատում։

## Պատճառագիտություն
Հետծննդաբերական թախիծի առաջացման պատճառները հստակ պարզաբանված չեն։ Հետծննդաբերական թախիծի և հետծննդաբերական դեպրեսիայի էթոլոգիայի վերաբերյալ առաջադրված հիմնական վարկածները կենտրոնանում են ծննդաբերության ընթացքում և դրանից հետո տեղի ունեցող նշանակալի կենսաբանական և հոգեսոցիալական փոփոխությունների փոխազդեցության վրա։

### Հոգեսոցիալական պատճառներ
Հղիությունը և հետծննդաբերական շրջանը կյանքի կարևոր փուլեր են, որոնք մեծացնում են կնոջ խոցելիությունը Հետծննդաբերական թախիծի զարգացման նկատմամբ։ Նույնիսկ պլանավորված հղիության դեպքում բնական է ունենալ կասկածի կամ զղջման զգացողություններ, և նորածնի ներկայությանը հարմարվելը ժամանակ է պահանջում։ Նորաթուխ ծնողների կողմից հաճախ նկարագրվող զգացողությունները և կենսակերպի փոփոխությունները, որոնք կարող են նպաստել հետծննդաբերական վաղ հուզական ախտանշանների առաջացմանը, ներառում են՝

* Ծննդաբերությունից հետո առաջացած հոգնածություն
* Նորածնի խնամք, որը պահանջում է շուրջօրյա ուշադրություն
* Քնի պակաս
* Ընտանիքի և ընկերների կողմից աջակցության բացակայություն
* Ամուսնական հարաբերությունների լարվածություն
* Տնային և աշխատանքային առօրյայի փոփոխություններ
* Ֆինանսական սթրես
* Չափազանց բարձր սպասելիքներ սեփական անձից
* Հասարակական կամ մշակութային ճնշում՝ հղիությունից և ծննդաբերությունից հետո «արագ վերականգնվելու» վերաբերյալ
* Ծանրաբեռնվածության զգացում և սեփական կարողությունների նկատմամբ կասկած՝ երեխային խնամելու հարցում
* Զայրույթի, կորստի կամ մեղքի զգացում, հատկապես անհաս կամ հիվանդ երեխաների ծնողների մոտ

### Ռիսկի գործոններ
Հիմնական ուսումնասիրված ռիսկային գործոնները չեն ցուցաբերել հստակ և կայուն կապ Հետծննդաբերական թախիծի հետ։ Այսպիսի գործոններ են սոցիոդեմոգրաֆիկ՝ տարիքը և ամուսնական կարգավիճակը, ինչպես նաև մանկաբարձական գործոնները՝ ծննդաբերության ընթացքում բարդությունները կամ նորածնի փոքր քաշը։

Անամնեզում անձնական կամ ընտանեկան դեպրեսիան հիմնական կանխատեսող գործոնն է Հետծննդաբերական թախիծի համար: Սա հատկապես հետաքրքրություն է ներկայացնում՝ հաշվի առնելով Հետծննդաբերական թախիծի և հետծննդաբերական դեպրեսիայի միջև ուղիղ համեմատական կապը․ հետծննդաբերական դեպրեսիայի պատմությունը դիտվում է որպես ռիսկային գործոն Հետծննդաբերական թախիծի զարգացման համար, իսկ հետծննդաբերական թախիծը բարձրացնում է հետագայում հետծննդաբերական դեպրեսիայի զարգացման ռիսկը։

## Ախտաֆիզիոլոգիա
### Էստրոգեն և պրոգեստերոն

Ծննդաբերությունից անմիջապես հետո՝ ընկերքի դուրսբերման հետ, մայրերի մոտ նկատվում է գոնադային հորմոնների՝ մասնավորապես էստրոգենի և պրոգեստերոնի, կտրուկ նվազում։ Վաղ հետծննդաբերական շրջանում տեղի ունեցող այս նշանակալի հորմոնալ փոփոխությունները կարող են առաջացնել տրամադրության փոփոխություններ, նույն կերպ, ինչպես փոքր հորմոնալ տատանումները առաջացնում են տրամադրության կտրուկ փոփոխություններ դաշտանային ցիկլից առաջ։

Ուսումնասիրությունները չեն հայտնաբերել հորմոնալ մակարդակների և հետծննդաբերական հուզական խանգարումների զարգացման միջև հստակ և շարունակական կապ։ Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ այդ տարաձայնություններն արտահայտվում են կանանց տարբեր ենթախմբերում հորմոնալ տատանումների նկատմամբ տարբեր զգայունության պատճառով։ Այսպիսով, հուզական ախտանիշների զարգացումը կարող է կապված լինել կնոջ զգայունության հետ, որը կախված է գենետիկ նախատրամադրվածությունից և հոգեսոցիալական սթրեսային գործոններից, այլ ոչ թե հորմոնների անվիճելի մակարդակներից։

### Այլ
Հետծննդաբերական թախիծի և տարբեր կենսաբանական գործոնների, այդ թվում կորտիզոլի և հիպոթալամուս–հիպոֆիզ–մակերիկամի կեղև առանցքի, տրիպտոֆանի, պրոլակտինի, թիրոիդ հորմոնների և այլ ցուցանիշների միջև կապը տարիների ընթացքում ուսումնասիրվել է՝ առանց համոզիչ ու միասնական արդյունքների։ Պրոլակտինը կարևոր է մայրիկի և սաղմի/երեխայի համար անհրաժեշտ էներգիայի ապահովման գործում հղիության և կրծքով կերակրման ընթացքում, սակայն ունի նաև հոմեոստատիկ դեր։

Նոր հետազոտությունները առաջարկում են հնարավոր կապ աղիքային միկրոֆլորայի և ծննդյան շրջանի հուզական խանգարումների միջև։

Մի քանի ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ հետծննդաբերական դեպրեսիայի դեպքում նվազած է ալլոպրեգնանոլոնի մակարդակը և նշել են դրանք որպես ռիսկային գործոն հետծննդաբերական դեպրեսիայի զարգացման համար, շատ այլ հետազոտություններ չեն ապացուցում նման կապ: Այն ուսումնասիրությունները, որոնք հաստատում են կապը, ցույց են տալիս, որ կանանց մոտ, ովքեր ռիսկ ունեն հետծննդաբերական դեպրեսիայի, ալլոպրեգնանոլոնի մակարդակը նվազում է, հետծննդաբերական թախիծ ունեցող կանանց մոտ նույնպես նկատվում է նվազում, և կա բացասական հարաբերակցություն հետծննդաբերական կանանց դեպրեսիայի ախտանշանների հետ:

## Ախտորոշում
### Դասակարգում
Հետծննդաբերական թախիծի ճիշտ ախտորոշիչ դասակարգումը դեռ հստակ սահմանված չէ: Հետծննդաբերական թախիծը երկար ժամանակ համարվել է հետծննդաբերական հոգեբուժական խանգարումների սպեկտրի ամենամեղմ վիճակը, որը ներառում է հետծննդաբերական դեպրեսիան և հետծննդաբերական փսիխոզը: Այնուամենայնիվ, գրականության մեջ կան տեսակետներ, որ հետծննդաբերական թախիծը կարող է լինել ինքնուրույն ախտաբանություն:

### Չափանիշներ
Հետծննդաբերական թախիծի ախտորոշման համար ստանդարտացված չափորոշիչներ գոյություն չունեն: Հետծննդաբերական դեպրեսիայի հետ տարբերությամբ՝ հետծննդաբերական թախիծը չի ընդգրկվում Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ուղեցույցում:

Հետազոտողները Հետծննդաբերական թախիծի առաջահայաց և հետահայաց ուսումնասիրություններում կիրառել են տարբեր ախտորոշիչ գործիքներ, այդ թվում՝ վերանայելով սկրինինգային ստանդարտ թեստերը, ինչպիսիք են Էդինբուրգի հետծննդյան դեպրեսիայի սանդղակը (EPDS) և Բեքի դեպրեսիայի ինդեքսը (BDI), ինչպես նաև մշակել հատուկ սանդղակներ: Նման հատուկ սանդղակների օրինակներ են՝  Մայրական տխրության հարցաթերթիկը և Սթայն սանդղակը:

### Տարբերակիչ ախտորոշում
Չնայած Հետծննդաբերական թախիծի ախտանշանները հանդիպում են մայրերի մեծ մասի մոտ և այս վիճակը ինքնուրույն անցողիկ է, կարևոր է նկատի ունենալ հարակից հոգեկան խանգարումները, քանի որ դրանք ունեն դրսևորման համանման ախտանիշներ և առաջացման նմանատիպ ժամանակահատված։

;Հետծննդաբերական տագնապ: Հետծննդաբերական թախիծի դեպքում հաճախ առավել արտահայտված են տագնապի և դյուրագրգռության ախտանիշները։ Սակայն հետծննդաբերական տագնապի համեմատ՝ Հետծննդաբերական թախիծի ախտանիշներն ավելի թեթև են, սովորաբար ինքնուրույն անցնում են և տևում են երկու շաբաթից քիչ։
;Հետծննդաբերական դեպրեսիա: Հետծննդաբերական դեպրեսիան և հետծննդաբերական թախիծը կարող են սկզբում դժվար տարբերակվել, երբ ախտանիշները նոր են սկսվում։ Սակայն Հետծննդաբերական թախիծի ախտանիշերն ավելի թեթև են, սովորաբար ինքնուրույն են անցնում և տևում են երկու շաբաթից քիչ։ Այն մայրերը, որոնց մոտ հետծննդաբերական թախիծն արտահայտված է ավելի ծանր ձևով, ունեն հետագայում դեպրեսիայի զարգացման բարձր ռիսկ։
;Հետծննդաբերական փսիխոզ: Թեև երկու վիճակներն էլ կարող են ուղեկցվել բարձր և ցածր տրամադրության դրվագներով, հետծննդաբերական փսիխոզի դեպքում տրամադրության տատանումները զգալիորեն ավելի արտահայտված են և կարող են ներառել մանիա, հալյուցինացիաներ և զառանցանքներ։ Հետծննդաբերական փսիխոզը հազվադեպ վիճակ է՝ հանդիպելով մոտավորապես 1–2 կնոջ մոտ յուրաքանչյուր 1000-ից։ Այն դասվում է որպես հոգեբուժական անհետաձգելի վիճակ և պահանջում է պարտադիր հոսպիտալացում։

Բացի այդ, տարբեր բժշկական համակցված հիվանդություններ կարող են նմանակել հոգեբուժական ախտանիշները կամ խորացնել դրանց դրսևորումը։

## Կանխարգելում
### Սկրինինգ
Հետծննդաբերական թախիծի համար հատուկ սկրինինգային ցուցումներ չկան։ Այնուամենայնիվ, մի շարք մասնագիտական կազմակերպություններ խորհուրդ են տալիս հղիության և հետծննդաբերական շրջանում իրականացնել դեպրեսիայի կանոնավոր սկրինինգ և/կամ գնահատել կնոջ հուզական բարեկեցությունը։ Համընդհանուր սկրինինգը հնարավորություն է տալիս այս շրջանում բացահայտել ենթակլինիկական հոգեբուժական վիճակներ ունեցող կանանց, ինչպես նաև նրանց, ովքեր ավելի բարձր ռիսկ ունեն հետագայում ավելի ծանր ախտանիշների ի հայտ գալու համար։ Հատուկ խորհրդատվությունները նշված են ստորև.

* Ամերիկյան մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի քոլեջը (ACOG) 2018 թվականին խորհուրդ է տվել կիրառել դեպրեսիայի և տագնապի համընդհանուր սկրինինգ՝ վավերացված գործիքների միջոցով, առնվազն մեկ անգամ հղիության կամ հետծննդաբերական շրջանում, ինչպես նաև իրականացնել տրամադրության և ընդհանուր հոգեբանական վիճակի ամբողջական գնահատում հետծննդաբերական այցի ընթացքում։ Սա լրացնում է բոլոր կանանց համար նախատեսված տարեկան դեպրեսիայի սկրինինգի արդեն գոյություն ունեցող ցուցումները։ 
* Ամերիկյան մանկաբուժության ակադեմիան (AAP) 2017 թվականին առաջարկել է մայրերի համընդհանուր սկրինինգ հետծննդաբերական դեպրեսիայի համար երեխայի 1, 2, 4 և 6 ամսական առողջության վերահսկման այցելությունների ժամանակ։ 
* Միացյալ Նահանգների Կանխարգելիչ ծառայությունների աշխատանքային խումբը (USPSTF) 2016 թվականին խորհուրդ է տվել իրականացնել դեպրեսիայի սկրինինգ ընդհանուր չափահաս բնակչության շրջանում, ներառյալ հղի և հետծննդաբերական շրջանում գտնվող կանանց։ Այդ առաջարկներում սկրինինգի հաճախականության վերաբերյալ հստակ ուղեցույցներ նշված չեն։

### Առաջնային կանխարգելում
Քանի որ Հետծննդաբերական թախիծի պատճառների վերաբերյալ առկա տվյալները հակասական են, հստակ չէ՝ արդյոք կանխարգելման ռազմավարությունները կարող են արդյունավետ լինել այս վիճակի զարգացման ռիսկը նվազեցնելու համար։ Այնուամենայնիվ, հղիության ընթացքում կանանց իրազեկելը Հետծննդաբերական թախիծի մասին կարող է օգնել նրանց նախապատրաստվել այն ախտանշաններին, որոնք հաճախ լինում են անսպասելի և մտահոգիչ՝ նորածնի ծննդին ուղեկցող ուրախության և սպասման ֆոնին։ հետծննդաբերական թախիծ ախտորոշում ստացած մայրերը հաճախ զգում են արտահայտված ամոթ կամ մեղքի զգացում տագնապի կամ ընկճվածության համար մի շրջանում, որը ենթադրում է ուրախություն։ Կարևոր է նորաթուխ ծնողներին հավաստիացնել, որ ծննդաբերությունից հետո ցածր տրամադրությունը հաճախակի է հանդիում և անցողիկ բնույթ ունի։ Մանկաբարձները կարող են խորհուրդ տալ, որ կինը և նրա ընտանիքը նախապես պատրաստվեն՝ ապահովելու համար բավարար աջակցություն և հանգիստ մայրիկի համար ծննդաբերությունից հետո։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է ընտանիքի անդամներին և մտերիմներին տրամադրել տեղեկություն և ռեսուրսներ այն նախազգուշացնող նշանների մասին, որոնք կարող են վկայել ավելի ծանր հետծննդաբերական հոգեբուժական վիճակների զարգացման մասին, ինչպիսիք են հետծննդաբերական դեպրեսիան և հետծննդաբերական փսիխոզը։

## Բուժում
հետծննդաբերական թախիծը ինքնուրույն անցնող վիճակ է։ Սովորաբար ախտանիշները ի հայտ գալուց հետո անհետանում են երկու շաբաթվա ընթացքում՝ առանց որևէ բուժման։ Այնուամենայնիվ, կան մի շարք խորհուրդներ, որոնք կարող են օգնել թեթևացնել ախտանիշները։ Դրանք ներառում են՝

* Բավարար քուն
* Ժամանակ հանգստի և հաճելի զբաղմունքների համար
* Օգնություն խնդրել ընտանիքի անդամներից և ընկերներից 
* Շփվել այլ նորաթուխ ծնողների հետ
* Խուսափել ալկոհոլից և այլ նյութերից, որոնք կարող են խորացնել տրամադրության հետ կապված ախտանիշները
* Տեղեկացված լինել, որ այս ախտանիշները շատ տարածված են և ինքնուրույն կանցնեն

Ուսումնասիրվել են նաև լրացուցիչ աջակցող միջամտություններ։ Կառուցվածքային փոխադարձ աջակցության ծրագրերը, նույնիսկ հեռախոսային զրույցների միջոցով իրականացվող, ցույց են տվել հետծննդաբերական տրամադրության խանգարումների նվազում։ Մի ռանդոմիզացված կլինիկական հետազոտություն ցույց է տվել, որ այն մայրերը, որոնք ստացել են պլանավորված փոխադարձ աջակցություն հղիության վերջին փուլերում և շարունակել են այն հետծննդաբերական շրջանի առաջին երկու ամիսների ընթացքում, երկու ամիս անց ունեցել են զգալիորեն ավելի ցածր դեպրեսիայի ցուցանիշներ՝ համեմատած սովորական խնամք ստացած մայրերի հետ։ Մեկ այլ որակական ուսումնասիրություն պարզել է, որ զուգընկերների, ընտանիքի անդամների և հասակակիցների կողմից տրամադրվող կայուն սոցիալական աջակցությունը հետծննդաբերական շրջանում շատ կարևոր բաղադրիչ է, սակայն այն հաճախ անհամաչափ է լինում խարանի, մշակութային տարբերությունների և հետագա շփման սահմանափակ լինելու պատճառով։

Եթե ախտանիշները չեն անցնում երկու շաբաթվա ընթացքում կամ խանգարում են առօրյա գործունեությանը, խորհուրդ է տրվում դիմել առողջապահական մասնագետի։ Ավելի ծանր հետծննդաբերական հոգեբուժական վիճակների՝ ինչպիսիք են հետծննդաբերական դեպրեսիան, հետծննդաբերական տագնապը և հետծննդաբերական փսիխոզը, վաղ հայտնաբերումն ու ժամանակին բուժումը կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես ծնողի, այնպես էլ երեխայի առողջության և բարենպաստ ելքի համար։

## Կանխատեսում
հետծննդաբերական թախիծ ունեցող մայրերի մեծ մասի մոտ ախտանիշներն ամբողջությամբ անցնում են մոտ երկու շաբաթվա ընթացքում։ Սակայն մի շարք առաջահայց հետազոտություններ ցույց են տվել, որ Հետծննդաբերական թախիծի ավելի ծանր ձևեր կարող են հանդես գալ որպես ինքնուրույն ռիսկի գործոն՝ հետագայում հետծննդաբերական դեպրեսիայի զարգացման համար։ Հետծննդաբերական թախիծի և հետծննդաբերական դեպրեսիայի միջև կապը լիարժեք հասկանալու և հստակեցնելու համար անհրաժեշտ են հավելյալ գիտական ուսումնասիրություններ։

## Համաճարակաբանություն
հետծննդաբերական թախիծը շատ տարածված վիճակ է և, ըստ աղբյուրների մեծ մասի, հանդիպում է նորաթուխ մայրերի մոտ 50–80%-ի դեպքում։ Սակայն մասնագիտական գրականության մեջ տարածվածության ցուցանիշները զգալիորեն տարբերվում են՝ տատանվելով 26%-ից մինչև 85%, կախված կիրառվող ախտորոշիչ չափորոշիչներից։ Ճշգրիտ թվեր ստանալը դժվար է, քանի որ չկան միասնական ախտորոշման չափորոշիչներ, ոչ բոլորն են հետևողականորեն դիմում բժշկական օգնության և մեթոդաբանական սահմանափակումները ախտանիշների հետահայաց հաշվետվության պատճառով։

Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ հետծննդաբերական թախիծը հանդիպում է տարբեր երկրներում և մշակույթներում, սակայն գրանցված տարածվածությունը զգալիորեն տարբեր է։ Օրինակ՝ որոշ տվյալների համաձայն այն կազմում է մոտ 15% Ճապոնիայում, մինչդեռ Իրանում կարող է հասնել 60%-ի։ Այս տարբերությունների հնարավոր պատճառներից մեկը կարող է լինել ախտանիշների թերագնահատումը կամ չհայտարարելը՝ պայմանավորված մշակութային նորմերով և հասարակական սպասումներով։

## Տղամարդիկ
Գիտական գրականության մեջ բավարար տվյալներ չկան այն մասին, թե արդյոք նորաթուխ հայրերը նույնպես կարող են ունենալ հետծննդաբերական թախիծ։ Սակայն, հաշվի առնելով, որ կանանց մոտ Հետծննդաբերական թախիծի և հետծննդաբերական դեպրեսիայի առաջացման պատճառները որոշ առումներով համընկնում են, նպատակահարմար է դիտարկել նաև տղամարդկանց մոտ հետծննդաբերական դեպրեսիայի տարածվածությունը։

Վերջին տարիներին մի շարք հետազոտություններ անդրադարձել են հայրերի հետծննդաբերական հոգեվիճակի ախտանիշներին և դրանց ազդեցությանը։ Հայրական հետծննդաբերական դեպրեսիան կարող է ի հայտ գալ ծննդաբերությունից հետո առաջին տարվա ցանկացած փուլում և սովորաբար արտահայտվում է դյուրագրգռությամբ, ընկճված տրամադրությամբ, քնի խանգարումներով, ախորժակի փոփոխությամբ և սովորական գործունեությունների նկատմամբ հետաքրքրության կորստով։

Այդպիսի ախտանիշներ ունեցող շատ հայրեր նշում են անորոշություն՝ արդյոք իրենց ապրումները «իրական» են և արժանի ուշադրության, ինչպես նաև կասկածում են՝ արդյոք պետք է աջակցություն ստանան դրանց համար։ Որակական ուսումնասիրություններից մեկը ցույց է տվել, որ բազմաթիվ հայրեր սթրես են ապրում նոր դերային փոփոխությունների, զուգընկերոջ սպասելիքների և իրենց համար նախատեսված հոգեկան առողջության սահմանափակ ռեսուրսների պատճառով։

2010 թվականին JAMA-ում հրապարակված մետավերլուծությունը, որը ներառում էր ավելի քան 28,000 մասնակից տարբեր երկրներից, ցույց տվեց, որ նախածննդաբերական և հետծննդաբերական դեպրեսիան հանդիպում է տղամարդկանց մոտ մոտ 10%-ի շրջանում։ Այս վերլուծությունը թարմացվել է 2016 թվականին անկախ հետազոտական խմբի կողմից, որը ավելի քան 40,000 մասնակիցների տվյալների հիման վրա հայտնաբերել է 8.4% տարածվածություն։ Այս ցուցանիշները զգալիորեն բարձր են Միացյալ Թագավորությունում իրականացված երկու խոշոր կոհորտային ուսումնասիրությունների ավելի վաղ հաղորդված 3–4% ցուցանիշներից, ինչը կարող է վկայել երկրների միջև տարբերությունների մասին։ Երկու մետավերլուծություններն էլ արձանագրել են ավելի բարձր տարածվածություն ԱՄՆ-ում (12.8–14.1%)՝ համեմատած միջազգային ուսումնասիրությունների հետ (7.1–8.2%)։ Բացի այդ, հայտնաբերվել է միջին ուժգնության դրական կապ հայրական և մայրական դեպրեսիայի միջև, ինչը ցույց է տալիս, որ զուգընկերների հոգեկան վիճակները փոխկապակցված են (*r* = 0.308; 95% CI, 0.228–0.384)։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Կանանց առողջություն
Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
Կատեգորիա:Մանկաբարձություն