Պեցա

**Պետցեն** (**') կամ **Պեցա** (**'), արևելյան Կարավանկե լեռնաշղթայի ամենաբարձր լեռ, Հյուսիսային Կարավանկեի երկրորդ ամենաբարձր լեռ և Սլովենիայի ամենաարևելյան երկու հազար մետր բարձրությամբ լեռ: Այն մեծ լեռ է՝ սարահարթին բնորոշ լանդշաֆտով, որից դուրս են ցցված ժայռոտ գագաթներ:

## Աշխարհագրական դիրք
Լեռը հարավից և արևելքից սահմանակից է Մեժա և Տոպլա հովիտներին, իսկ հյուսիսից՝ Յաուն հովիտին և բաժանված է Բելա առվի նեղ հովտով Օբիր լեռնազանգվածի ամենաբարձր՝ Հոչօբիր գագաթից: Լեռան երկու երրորդը գտնվում է Ավստրիայում, իսկ մեկ երրորդը՝ Սլովենիայում: Լեռն իր ամենաբարձր կետին հասնում է Կորդեժի գագաթին (**', **', 2.125 ''մ''): Երկու պետությունների սահմանն անցնում է դրա վրայով:

## Երկրաբանություն
Լեռը կազմված է տրիասյան ժամանակաշրջանի Վետերշտայնի   կրաքարային և Վետերշտայնի դոլոմիտային կազմավորումներից: Անցյալում Պեցայում արդյունահանվել են կապար և ցինկ՝ Տոպլա և Մեժիցա հանքերին պատկանող հանքահորերում: Կապար-ցինկային հանքաքարը հանդիպում է միջինից մինչև վերին տրիասի ժամանակաշրջանների կարբոնատային ապարներում, որոնք նստվածքն առաջացել է անօքսիկ (ոչ թթվածնային) ջրային մարմինների սուպրալիտորալ (մակընթացության և տեղատվության)  գոտու ծովային միջավայրում` Միսիսիպիի գետահովտի այլ տիպի կապար-ցինկի հանքաքարերի նմանությամբ:

Հանքաքարից բացի, լեռան ստորգետնյա հատվածում հայտնաբերվել են մի քանի հազվագյուտ հանքանյութեր, ինչպիսիք են վուլֆենիտը և կալցիտը: Լեռան վրա գտնվող հանքն անցանելի է լեռնային հեծանիվների համար:

## Բնաշխարհ
Սլովենական կողմի ստորին լանջերն անտառապատ են, մինչդեռ ավելի բարձր լանջերը բազմազան ալպյան բուսական աշխարհի, այդ թվում՝ մի քանի տեսակի ծաղիկների բնօրրանն են:

## Անվան ստուգաբանություն
«Պեցեն» անունը ծագում է հին գերմանական կանացի անունից։ Սակայն այն ավելի հավանական է, որ կապված է սլովենական *peč* բառի հետ, որը փոխառված է գերմանական *Pötsche* բառից, որը նշանակում է «ժայռ» կամ «քարանձավ», որը համապատասխանում է «օֆեն» բառին (նաև՝ շտեյնոֆեն կամ ֆելսոֆեն), անվանում, որը վերաբերում է Ալպերի աչքի ընկնող ձև ունեցող ժայռերին ու գերմանախոս տարածքում օգտագործվում է տեղանունների հետ):

Ըստ լեգենդի՝ Վայրի որսի (սկանդինավյան դիցաբանության մեջ ուրվական հեծյալները շների հետ միասին) ժամանակներում բանակի առաջնորդն ապրել է Պեցենշտոկ լեռում։ Լեռան ներսում Մաթիաս Կորվինուս թագավորը և նրա հետևորդները սպասել են կարևոր ճակատամարտի՝ լեռներում հափշտակված լեգենդ, որը նման է թյուրինգյան Կիֆհաուզեր լեռներում Ֆրիդրիխ I Բարբարոսայի կամ զալցբուրգյան Ունտերսբերգ լեռներում Կառլոս Մեծի լեգենդներին։ Մաթիաս Կորվինուսը Հունգարիայի թագավոր էր 1458-ից 1490 թվականներին և Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Ֆրիդրիխ III-ի հակառակորդը։ Տասը տարվա հակամարտությունը հանգեցրեց Կարինթիայի որոշ հատվածների հունգարական օկուպացիային։

## Հետաքրքիր փաստեր
Փոքր Պեցայում (**, 1.665 ''մ'') կառուցվել է լեռնային խրճիթ 1928 թվականին, որն այրվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, և վերակառուցվել է 1957 թվականին: 1936 թվականից ի վեր դրա կողքին է գտնվում Սուրբ Կյուրեղ և Մեթոդիոսի անունով  մատուռը:

Մոտակայքում է գտնվում լքված խորշի սկիզբը, որը դիցաբանական կերպար Մատյաժ թագավորի անունով կոչվել է Մատյաժ քարանձավ, որը պատմական հուշարձան է: Դրա ներսում կա ննջող թագավորի բրոնզե արձան։ Արձանը նախագծել է քանդակագործ և լեռնագնաց Մարյան Կերշիչը 1958 թվականին, որից հետո այն ձուլել է բրոնզից քանդակագործ Ֆրանց Ռոտարը: Մատյաժ թագավորի 300 կգ կշռող բրոնզե արձանը տեղադրվել է քարանձավում 1962 թվականի հուլիսի 15-ին, կիրակի օրը: Պատվանդանը, որի վրա, ինչպես ասում են, հանգչում է լեգենդար Մաթիաս թագավորը, զարդարված էր կալցիտի և վուլֆենիտի բազմաթիվ հանքանյութերով, շուրջը տեղադրված են դարբնոցում կռած նիզակներ և սրեր:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ավստրիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռներ
Կատեգորիա:Սլովենիայի աշխարհագրություն