Իսմայիլ Քաանի

**Իսմայիլ Քաանի** (, ), Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) իրանցի բրիգադային գեներալ, որը 2020-2025 թվականներին ծառայել է որպես ԻՀՊԿ էլիտար հատուկ գործողությունների ուժերի՝ «Ղոդս» ուժերի հրամանատար, որը պատասխանատու է արտերկրյա գործողությունների համար։ Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեին 2020 թվականի հունվարին Սուլեյմանիի սպանությունից հետո Քաանիին՝ որպես «Ղուդս» ուժերի հրամանատար, նշանակել է Ղասեմ Սոլեյմանիին փոխարինելու։

2024 թվականի հոկտեմբերին, ենթադրվել է, որ Քաանին սպանվել կամ վիրավորվել է Հաշեմ Սաֆիեդդինի հետ միասին 2024 թվականի հոկտեմբերին Դահիեհի ավիահարվածի ժամանակ։ 

2025 թվականի հունիսի 13-ին Իրանի կառավարության երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաներ հայտարարել են, որ Քաանին իբր սպանվել է Իսրայելի ավիահարվածների հետևանքով։ Սակայն հունիսի 24-ին նա հայտնվել է հաղթանակի օրվան նվիրված շքերթի ժամանակ՝ ցույց տալով, որ ողջ է։

## Վաղ կյանք
Քաանին ծնվել է Մաշհադում, որը ուխտագնացության քաղաք է և Իրանում երկրորդ ամենաշատ բնակչություն ունեցողը։ Միացել է Իրանի հեղափոխական պահապանների կորպուսին 1980 թվականին։

## Ռազմական կարիերա
Իրան-իրաքյան պատերազմի ժամանակ Քաանին ղեկավարել է 5-րդ Նասր և 21-րդ Իմամ Ռեզա զրահապատ բրիգադները։ 1981 թվականին ռազմական կրթություն է ստացել Թեհրանի Իմամ Ալիի անվան սպաների ակադեմիայում։ Պատերազմի ժամանակ առաջին անգամ հանդիպել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի գեներալ Ղասեմ Սոլեյմանիին, որն այդ ժամանակ եղել է 41-րդ Թարալլահ դիվիզիայի հրամանատարը։

Պատերազմից հետո միացել է ԻՀՊԿ-ի «Ղոդս» ուժերին և սկսել է իր գործունեությունը Խորասան նահանգում, որը սահմանակից է Աֆղանստանին, Թուրքմենստանին և Պակիստանին: Մինչ Սոլեյմանին տեղակայված է եղել արևմուտքում, Քաանին կենտրոնացել է արևելքում Իրանի առաջնահերթությունների վրա, ինչպիսիք են թմրանյութերի մաքսանենգության դեմ պայքարը և Աֆղանստանի Հյուսիսային դաշինքին աջակցելը Թալիբանի դեմ պայքարում Աֆղանստանի քաղաքացիական Երրորդ պատերազմի ժամանակ:

Զբաղվելէ միջուկային զենքով զինված Պակիստանով՝ առանց լիարժեք ճակատային բախման։

1997 թվականին Քաանին նշանակվել է «Ղոդս» ուժերի փոխհրամանատար։ Որպես տեղակալ՝ Քաանին վերահսկել է կիսառազմական խմբավորումներին, այդ թվում՝ «Հեզբոլլահին», ֆինանսական վճարումները։

### Պատերազմ Աֆղանստանում թալիբների դեմ
«Ղուդս» ուժերին միանալուց հետո Քաանին ռազմական գործողություններ է սկսել Իրանի արևելքում, որոնք նպաստել են Հյուսիսային դաշինքի աջակցությանը։

1990-ականներին պայքարել է աֆղանական թմրավաճառական կարտելների դեմ Իրանի և Աֆղանստանի սահմանին։ 2018 թվականի հունվարի 9-ին Քաանին, որպես Իրանի դեսպան, այցելել է Աֆղանստանում իրանական միջոցներով կառուցվող հիվանդանոց։

### Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ
2012 թվականի մայիսի 25-ին Սիրիայի Հուլա շրջանի երկու գյուղերի վրա հարձակում իրականացվեց, որի հետևանքով զոհվել է 108 մարդ, այդ թվում՝ 49 երեխա։ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության քննիչները եզրակացրել են, որ զոհերը սպանվել են Ասադամետ Շաբիհայի կողմից իրականացված «երկու ամփոփիչ մահապատիժների» արդյունքում։ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի խոսնակ Վիկտորիա Նուլանդը մայիսի 29-ին պնդել է, որ Ղաանին երկու օր առաջ տված հարցազրույցում պնդել է, որ Ղոդսի ուժերը օգնել են մարզել Հուլայի հարձակման համար պատասխանատու Շաբիհա ուժերին:

Մայիսի 27-ին Քաանին հարցազրույց է տվել Իրանի ուսանողական լրատվական գործակալությանը (ISNA)՝ նշելով. «Իրանի՝ Սիրիայում ֆիզիկական և ոչ ֆիզիկական ներկայության շնորհիվ կանխվեցին մեծ կոտորածները... եթե Իսլամական Հանրապետությունը ներկա չլիներ Սիրիայում, նրա ժողովրդի կոտորածը կբազմապատկվեր»։ Հարցազրույցը ժամերի ընթացքում ջնջվել է ISNA-ի կայքից, սակայն պատճենները մնացին այլ լրատվամիջոցներում։

Մերձավոր Արևելքի հարցերով իրանա-իսրայելցի փորձագետ Մեյր Ջավեդանֆարի խոսքով՝ Քաանիի հայտարարությունը «առաջին անգամն էր, որ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (IRGC) բարձրաստիճան սպան խոստովանում է, որ «Ղոդս» ուժերը գործում են Սիրիայում»։ Շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի նախագահ Հասան Ֆիրուզաբադին Press TV-ի եթերում հայտարարել է, որ «[մենք] չենք միջամտում Սիրիայի ներքին գործերին, բայց մենք աջակցում ենք Սիրիային որպես Իսրայելի դեմ դիմադրության ճակատ, քանի որ մեր սկզբունքներից մեկը Պաղեստինի հարցն է։ ... Մենք խրախուսել ենք երկրի կառավարությանը իրականացնել բարեփոխումներ և լսել իր ժողովրդի պահանջները»։

### Իրան-ԱՄՆ լարվածության սրում
Քաանին կտրուկ քննադատել է ԱՄՆ-ի ներգրավվածությունը տարածաշրջանում, երբեմն ռազմատենչ հռետորաբանություն արտահայտելով նախագահ Դոնալդ Թրամփի և ամերիկացի քաղաքացիների հասցեին։

2017 թվականի հուլիսի 5-ին նահատակների հիշատակին նվիրված արարողության ժամանակ պնդել է, որ ԱՄՆ-ն ապարդյուն 6 տրիլիոն դոլար է ծախսել Իրաքի և Աֆղանստանի վրա՝ Իրանին հարձակվելու փորձերի ժամանակ։ Նա ավարտել է՝ ասելով. «Ամերիկան մեզանից ավելի շատ կորուստներ է կրել, քան մենք նրանցից»։

2017 թվականի հոկտեմբերի 13-ին նախագահ Թրամփը հրաժարվել է վերահավաստագրել Համատեղ համապարփակ գործողությունների ծրագիրը (JCPOA), որը պաշտոնապես հայտնի է որպես Իրանի միջուկային համաձայնագիր։

2020 թվականի հունվարի 22-ին ԱՄՆ-ն մահվան սպառնալիքով թիրախավորել է Քանիին՝ «եթե նա նմանատիպ ճանապարհով սպանի ամերիկացիների»։ Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Աբբաս Մուսավին ասել է. «Այս խոսքերը պաշտոնական հայտարարություն են և Ամերիկայի նպատակային և կառավարական ահաբեկչության հստակ բացահայտում»։

2020 թվականի հունվարին, իր նախորդ Սոլեյմանիին սպանող անօդաչու թռչող սարքի հարվածից հետո, Քաանին «Ալ-Ջազիրա»-ի եթերում հայտարարել է. «Մենք բոլորին ասում ենք՝ համբերատար եղեք և տեսեք ամերիկացիների դիակները ամբողջ Մերձավոր Արևելքում»։

### «Ղուդս» ուժերի հրամանատարություն
2020 թվականի հունվարին Իրանի առաջնորդ Ալի Խամենեին Քաանիին նշանակել է «Ղուդս» ուժերի հրամանատար այն բանից հետո, երբ գեներալ Ղասեմ Սոլեյմանին սպանվեց Բաղդադի միջազգային օդանավակայանի մոտ ամերիկյան անօդաչու թռչող սարքի թիրախային հարվածից։ Խամենեին նրան նկարագրել է որպես «Սրբազան պաշտպանության ժամանակ ամենաակնառու զինվորական հրամանատարներից մեկը»։

ԱՄՆ-ի Թենեսիի համալսարանի քաղաքագիտության պրոֆեսոր և Չիկագոյի գլոբալ հարցերի խորհրդում Իրանի քաղաքականության հրավիրված գիտաշխատող Սաիդ Գոլկարը կարծում էր, որ Խամենեիի համար կարևոր է, որ նոր հրամանատարն ունենա այնպիսի որակներ, ինչպիսիք են «հավատարիմը» և «նվիրվածը» իրեն և Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսին։ Նա նաև ծանոթ էր «Ղուդս» ուժերին, այդ ուժերի և Իրանի լիազորված անձանց կառավարմանը։ Քաանին համապատասխանում էր այդ պահանջներին։

Իրանցի արտագաղթած և քաղաքական փորձագետ, դոկտոր Քարիմ Աբդիան Բանի Սաիդը կարծիք է հայտնել, որ թեմայի նշանակումը շտապողական էր, և որ Քաանիի փորձագիտությունը չի համապատասխանում սպանված Սոլեյմանիին։ Նա նշել է, որ չնայած իր համեմատաբար անհայտ անձին, Քաանին վետերան էր՝ տասնամյակների արտասահմանյան ռազմական փորձով, և ազդարարեց, որ իր նշանակումը քիչ հավանական է, որ կնվազեցնի «Ղոդս» ուժերի ազդեցությունը Իրանի արտաքին քաղաքականության վրա, կամ կփոխի Իրանի ազդեցությունը տարածաշրջանում։

2024 թվականի հոկտեմբերի սկզբին մտահոգություններ առաջացան Քաանիի գտնվելու վայրի վերաբերյալ։ Շշուկները մեծացան խոշոր հանրային միջոցառումներին նրա բացակայության պատճառով, այդ թվում՝ այաթոլլահ Ալի Խամենեիի կողմից «Հեզբոլլահի» առաջնորդ Հասան Նասրալլահի պատվին կազմակերպված աղոթքի արարողությունից հետո։ Նրան վերջին անգամ տեսել են Բեյրութում ՝ «Հեզբոլլահին» օգնելիս, սակայն ԻՀՊԿ-ն նրա վիճակի վերաբերյալ որևէ պաշտոնական հայտարարություն չի արել։ Իսրայելական և արաբական լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ Քաանին կարող է վիրավորվել կամ սպանվել Բեյրութում Իսրայելի կողմից իրականացված հարձակման ժամանակ, իսկ իրանցի պաշտոնյաները չեն հաստատել նրա կարգավիճակը։ Middle East Eye-ի հոկտեմբերյան հաղորդագրության մեջ նշվում էր, որ նրան հարցաքննում են անվտանգության խախտումների վերաբերյալ։ Լուրեր էին շրջանառվել, որ Քաանիին կասկածում էին հետախուզական տեղեկատվության հնարավոր արտահոսքի մեջ, որը թույլ տվեց Իսրայելին ավերել «Հեզբոլլահը» 2024 թվականին։ Իսրայելի կողմից «Հեզբոլլահի» առաջնորդ Հասան Նասրալլահի սպանությունից հետո, ըստ տեղեկությունների, ԻՀՊԿ անդամները հարցաքննել են Քաանիին՝ մտահոգություններ ունենալով, որ նա կարող է կապված լինել Իսրայելի հետախուզական գործունեության հետ։ Ըստ *The Sun-ի*, Քաանին, ենթադրաբար, տնային կալանքի տակ է եղել և հարցաքննվել է իսրայելցի լրտես լինելու մեղադրանքով։

## Պատժամիջոցներ
2012 թվականի մարտին Քաանին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության արտասահմանյան ակտիվների վերահսկողության գրասենյակի (OFAC) կողմից ավելացվել է «Հատուկ նշանակված քաղաքացիների և արգելափակված անձանց» ցանկում՝ սառեցնելով նրա ենթադրյալ ակտիվները և արգելելով գործարքները ԱՄՆ կազմակերպությունների հետ։ ԱՄՆ-ն պատժամիջոցներ կիրառեց Քաանիի նկատմամբ՝ տարածաշրջանային դաշնակիցներին «Ղոդս» ուժերի ֆինանսավորման բաշխումը վերահսկելու համար։

2017 թվականի հոկտեմբերին Թրամփի վարչակազմը հայտարարել է նոր պատժամիջոցների մասին Հնդկաստանի հեղափոխական գվարդիայի դեմ՝ որպես ահաբեկչական խմբավորումների աջակից։ Քաանին պատասխանել է. «Մենք պատերազմ սադրող երկիր չենք։ Սակայն Իրանի դեմ ցանկացած ռազմական գործողություն կզղջա... Թրամփի սպառնալիքները Իրանի դեմ կվնասեն Ամերիկային... Մենք շատերին ենք թաղել... ինչպես Թրամփին, և գիտենք, թե ինչպես պայքարել Ամերիկայի դեմ»։

2022 թվականի հոկտեմբերին Քաանին ընդգրկվել է Կանադայի պատժամիջոցների ցանկում, որը ներառում էր 9 իրանական կազմակերպություն և 25 բարձրաստիճան պաշտոնյա։ Պատժամիջոցները կիրառվեցին ի պատասխան Մահսա Ամինիի մահվան և դրան հաջորդած լայնածավալ բողոքի ցույցերի ժամանակ ցուցարարների հետապնդումների։

2024 թվականի մայիսի 31-ին ԵՄ Խորհուրդը անձնական պատժամիջոցներ է կիրառել Քաանիի դեմ՝ նշելով նրա պատասխանատվությունը որպես «Ղոդս» ուժերի հրամանատար՝ Իրանի կողմից աջակցվող աշխարհազորայինների լայն ցանցի և Մերձավոր Արևելքում գործող այլ դաշնակիցների, այդ թվում՝ Եմենի Հուսի շարժմանը, իրանական զենք մատակարարելու համար։

## Զոհվելու մասին լուրեր
Իբր սպանվել է Իսրայելի ռազմաօդային ուժերի կողմից Իրանում գտնվող թիրախների վրա իրականացված օդային հարվածների ժամանակ։ Սակայն հունիսի 24-ին նա հայտնվել է հաղթանակի օրվան նվիրված շքերթի ժամանակ՝ ցույց տալով, որ ողջ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեներալներ
Կատեգորիա:Իրանի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Իրանցի գեներալներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցիներ
Կատեգորիա:Պարսիկներ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ