open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թատրոնի և կինոարվեստի ազգային ակադեմիա

**Թատրոնի և կինոարվեստի ազգային ակադեմիա**, **[[Քրիստյո Պետրով Սարաֆով|Քրիստյո Սարաֆով]]ի անվան Թատրոնի և կինոարվեստի ազգային ակադեմիա** (), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում։ Թատրոնի և կինոարվեստի բնագավառի բուլղարական առաջին համալսարանն է։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1948 թվականին՝ լինելով իր տեսակի մեջ երկրի միակ հանրային և պետական կառույցը։ Տարեկան ակադեմիա է ընդունվում շուրջ 120 ուսանող (այդ թվում 20 միջազգային ուսանող)։ Ակադեմիան տեղակայված է Սոֆիայի կենտրոնում գտնվող երեք հարակից շենքերում և ներառում է Ուսումնական դրամատիկական թատրոն (1957 թվականից), Ուսումնական տիկնիկային թատրոն (1966 թվականից), կինո և վիդեո դահլիճներ, կրթական տեսալսողական կենտրոն, ինչպես նաև ակադեմիական տեղեկատվական կենտրոն, որտեղ պահվում են 60.000 կտոր բուլղարական և միջազգային գրականություն։ Ակադեմիայի ուսանողական հանրակացարանը գտնվում է Studentski Grad-ում։

## Ռեկտորներ
* Դիմիտար Միտով (1948-1952)
* Լյուբոմիր Տենև (1952-1953)
* Բոյան Դանովսկի (1953-1954)
* Դիմիտար Միտով (1954-1961)
* Ժելչո Մանդաջիև (1961-1964)
* Վասիլ Կոլևսկի (1964-1968)
* Ստեֆան Կարակոստով (1968-1970)
* Իվան Չիպև (1970-1976)
* Կրաստհո Գորանով (1976-1981)
* Նադեժդա Սեյկովա (1981-1987)
* Էնչո Խալաչև (1987-1989)
* Խրիստո Ռուկով (1989-2001)
* Զդրավկո Միտկով (2001-2003)
* Ստանիսլավ Սեմերջիև (2003-2011)
* Լյուբոմիր Խալատչև (2011 թվականից)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Official website of Prof. Stefan Danailov's actors' class

Կատեգորիա:Բուլղարիայի համալսարաններ
Լիլի Էլսի

**Լիլի Էլսի** (, ծննդյան անունը՝ Էլսի Հոդեր, ), Էդվարդյան շրջանի անգլիացի հայտնի դերասանուհի և երգչուհի, ճանաչվել է Ֆրանց Լեգարի «Ուրախ այրին» օպերետի լոնդոնյան առաջնախաղի ժամանակ գլխավոր դերակատարմամբ։

Լիլի Էլսին թատրոնի աստղի կարգավիճակում է հայտնվել դեռևս վաղ տարիքից՝ 1890-ականներին։ Նման հեղինակություն նրան բերել էր մի շարք հաջողված էդվարդյան երաժշտական կատակերգություններում մասնակցությունը, բայց նրան ամենամեծ ճանաչումը բերեց «Ուրախ այրին», որի առաջնախաղը կայացավ 1907 թվականին։ Ապա Լիլի Էլսին հանդես եկավ մի շարք հաջողված օպերետներում և մյուզիքլներում։ Վայելելով համընդհանուր հիացմունք գեղեցկության և բեմական հմայքի հանդեպ՝ Էլսին դարձավ Էդվարդյան դարաշրջանի ամենաշատ լուսանկարված կանանցից մեկը։


Elsiewedding1.jpg|Լիլի Էլսիի հարսանիքը
EvansElsie1.jpg|Էմի Էվանս և Լիլի Էլսի


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Beaton, C. «Lovely Lily Elsie», The rise and fall of the matinée idol, ed. A. Curtis (1974), pp.&nbsp;3–19
* Elsie, Lily. «How to Succeed in Musical Comedy», Every-Woman’s Encyclopaedia, circa 1911, vol. 30, pp.&nbsp;3679–3681.
* Gänzl, Kurt. The Encyclopedia of the Musical Theatre, 2 vols. (1994)
* Gänzl, Kurt. The British musical theatre, 2 vols. (1986)
* Slattery-Christy, David. Anything But Merry!: The Life and Times of Lily Elsie, Authorhouse (2008)ISBN 1-4343-6812-2

## Արտաքին հղումներ
* Լիլի Էլսիի վեբ-կայք
* Լիլի Էլսիի ներկայացումների ցանկ և նկարագրություն
* Հատվածներ Լյուսիի՝ լեդի Դաֆ Գորդոնի հուշերից
* 1904 թվականի հարցազրույց Լիլի Էլսիի հետ 
* Լիլի Էլսիի նկարները 
* Էլսիի նկարները ներկայացումներից
* Էլսիի նկարներից
* Տղամարդու պես զգեստավորված Էլսիի նկարներից

Կատեգորիա:Անգլիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Էմմա Խանզադյան

**Էմմա Վաղինակի Խանզադյան** (, սեպտեմբերի 30), հայ պատմաբան, հնագետ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1986):

## Կենսագրություն
Էմմա Խանզադյանը ծնվել է 1922 թվականին Ղարաքիլիսայում (այժմ՝ Վանաձոր)։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1964 թվականից եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, 1978 թվականից՝ վաղ հնագիտության բաժնի վարիչ։ Աշխատությունները վերաբերում են Հայկական լեռնաշխարհի նախնադարյան (մասնավորապես բրոնզի և վաղ երկաթի դարերի) մշակույթին։

## Երկեր
* Հայկական լեռնաշխարհի մշակույթը մ.թ.ա. III հազարամյակում, Երևան, 1967։
* Գառնի։ Հատոր IV: Պեղումների արդյունքները 1949-1966 թվականներին (Վաղ բրոնզից մինչև ուրարտական շրջանը ներառյալ), Երևան, 1969։
* Լեռնա-մետաղաձուլական գործի պատմության Մեծամորի թանգարան, Երևան, 1970 (համահեղինակ)։
* Մեծամոր։ (Ուսումնասիրություն 1965-1966 թվականների պեղումների տվյալներով), Երևան, 1973 (համահեղինակ)։
* Էլառ - Դարանի, Երևան, 1979։
* Գեղհովտի վանտոսպյան (ուրարտական) քարայր-դամբարանը, Երևան։ «Զանգակ -97», 2001 (համահեղինակ)։
* Հայկական լեռնաշխարհի մշակույթը մ.թ.ա. III հազարամյակում, Երևան, 1967 (համահեղինակ)։
* Հին Արևելքի շրջանակավոր դաստակով դաշույններն ու սրերը, Երևան, «Զանգակ-97», 1999։

## Տես նաև
* Հնագիտությունը Հայաստանում
* Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հնագետներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Պակ Չան Ուկ

**Պակ Չան Ուկ**, (, [pak̚t͡ɕʰanuk̚ ], ծնվ. օգոստոսի 23 1963, Սեուլ, Հարավային Կորեա), հարավկորեական կինոռեժիսոր, սցենարիստ և նախկին կինոքննադատ։ Կորեական և միջազգային կինոմրցանակների բազմակի դափնեկիր։

## Վաղ տարիներ
Պակ Չան Ուկը ցանկացել է դառնալ գեղարվեստական քննադատ և դրա համար փորձել է ընդունվել Սեուլի համալսարանի էսթետիկայի ֆակուլտետ։ Ի վերջո նա ընդունվել է Սոգանի մասնավոր կաթոլիկ համալսարանի փիլիսոփայական ֆակուլտետ։ Չորս տարվա ընթացքում Պակը փիլիսոփայության միայն մեկ կուրս է անցել, որի ընթացքում չի կարողացել հիմնավոր ուսումնասիրել առարկան, հանուն որի ընդունվել էր համալսարան։ Որոշ դեգերումներից հետո նա տարվել է լուսանկարչությամբ և դարձել լուսանկարչական ակումբի անդամ։

Դեռևս ուսանողական տարիներին տեսնելով Ալֆրեդ Հիչքոքի «Գլխապտույտ» կինոնկարը, շատ է ազդվել, և որոշել է դառնալ կինոռեժիսոր։ Հիչքոքից բացի նրա վրա ազդեցություն են թողել Սոֆոկլեսի, Շեքսպիրի, Կաֆկայի, Դոստոևսկու, Բալզակի, Զոլայի, Ստենդալի, Օսթինի և Վոննեգուտի ստեղծագործությունները։

Համալսարանում նա ստեղծել է «Club Movie Gang» անվանումով կինոսիրողների ակումբ։ Ուսումն ավարտելուց և փիլիսոփայական գիտական աստիճան ստանալուց հետո, որոշել է ֆիլմեր նկարահանել, որոնք ավելի լավը կլինեն քան այդ պահին Կորեայում արդեն եղածները։

## Ֆիլմագրություն
250px|մինի|Սիջեսի 2009 թվականի կինոփառատոնի ժամանակ

## Մրցանակներ
* 1999 - Դատ (կարճամետրաժ) - *Կլերմոն-Ֆերանի կարճամետրաժ ֆիլմերի կինոփառատոն*
* 2000 - Անվտանգության միացյալ զոնա - *Բեռլինի միջազգային կինոփառատոն 2001*
* 2002 - Համակրանք պարոն Վրիժառությանը - *Բեռլինի միջազգային կինոփառատոն 2003*
* 2003 - Օլդբոյ - *Կանի միջազգային կինոփառատոն 2004*

## Մատենագրություն
* 2005. *Park's Montage* (박찬욱의 몽타주). 마음 산책. 299 էջ. ISBN 89-89351-81-2.
* 2005. *Park's Hommage* (박찬욱의 오마주). 마음 산책. 528 էջ. ISBN 89-89351-82-0.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ասիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի սցենարիստներ
Դերենիկ Դեմիրճյանի դիմանկարը

**«Դերենիկ Դեմիրճյանի դիմանկարը»**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1960 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Կտավն ունի 150 սմ բարձրություն, 140 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
Կոմպոզիցիոն աշխատանքներում կերպարների հոգեբանական բնութագրման խորացման հետ զուգընթաց Էդուարդ Իսաբեկյանը 1950-ական թթ. ընթացքում մեծ ոգևորությամբ ու հմտությամբ աշխատում է ժամանակակիցների դիմանկարների վրա։ Արտահայտչական մեծ ուժ ունեցող Դերենիկ Դեմիրճյանի կոմպոզիցիոն դիմանկարը յուրատիպ ասք է ժամանակի խոշորագույն գրողներից ու մտածողներից մեկի մասին։

Դեմիրճյանի դիմանկարը Իսաբեկյանը ավարտել է 1960 թվականին, սակայն գրողի կերպարը նրա ուշադրության կենտրոնում է եղել դեռևս 1945 թ-ից, երբ աշխատում էր նրա լավագույն երկերից մեկի՝ «Վարդանանք»-ի նկարազարդումների վրա։ Գրքի ստեղծագործաբար ընթերցումը, երկարատև զրույցները հեղինակի հետ ազնիվ ոգևորության անսպառ աղբյուր են հնադիսացել նկարչի համար։

Իսաբեկյանը Դեմիրճյանին պատկերել է հարազատ բնության գրկում՝ բարձր լեռներով շրջապատված ձորում։ Բնության ահեղ, բայց միաժամանակ բանաստեղծական այս տեսարաններն են Դեմիրճյանին մղել դեպի հայ ժողովրդի հերոսական անցյալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1960 նկարներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Մեր սրտի տնակը

«Մեր սրտի տնակը», 2014 թվականին ռեժիսոր Հրաչ Քեշիշյանի և պրոդյուսեր, սցենարիստ Միխայիլ Պողոսովի նկարահանած լիրիկական կատակերգություն։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ամուսնական զույգի մասին, որի հարաբերությունները կարգավորելու համար պայքարում է ողջ ընտանիքը։

Արթուրի կինը մահացել է ծննդաբերության ժամանակ, և նա երեք երեխաների հետ բնակվում է Մոսկվայում։ Արթուրն աշխատանքի է ընդունվում գործարար Եկատերինայի մոտ։ Ունենալով հիպոտեկային պարտքեր` որոշում է մասնակցել մրցավազքի, սակայն ավտոմեքենան ջարդվում է։ Այդ ժամանակահատվածում բացում են Եկատերինայի հոր կտակը, ըստ որի` ամբողջ ունեցվածքը կմնա քույրերից նրան, որն առաջինը կկարողանա ստեղծել 5 անձից բաղկացած ընտանիք` երեք երեխայով, ընդ որում որդեգրել չի թույլատրվում։ Եկատերինայի փաստաբանը պլանավորում է կեղծ ամուսնություն, որի դիմաց կմարվեն Արթուրի պարտքերը…

## Դերեր
* Արթուր՝ Խորեն Լևոնյան
* Պապիկ՝ Արմեն Ջիգարխանյան
* Եկատերինա՝ Մարիա Սյոմկինա
* Արթուրի մայր՝ Եկատերինա Ստրիժենովա
* Յան Ցապնիկ
* Ալեքսանդր Խաչատրյան
* Անաստասիա Ստեժկո
* Ֆրիդա Յորք
*Երեխաներ` Էմիլիա, Սերգեյ, Ջուլիետա

## Ֆիլմի մասին
Ֆիլմը նկարահանվել է մոտ 1 ամսում, նկարահանումները տեղի են ունեցել Երևանում, Մոսկվայում և Դիլիջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հրաչյա Քեշիշյանի ֆիլմեր
Սերյոժա Հովակիմյան

**Սերյոժա Շամիրի Հովակիմյան** (), հայ գրող, զինվորական։

## Կենսագրություն
Սերյոժա Հովակիմյանը ծնվել է 1920 թվականին Տավուշ (Թովուզ) գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, այնուհետև Բերդի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1940 թվականին։

«Տգիտության վախճանը» անավարտ վեպը 1939 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ գրողների միության խրախուսանքին։

### Ռազմական գործունեություն
1940 թվականի նոյեմբերի 5-ին զորակոչվել է բանակ և ծառայել սկզբում Մոսկվայում, այնուհետև Լենինգրադի մարզի Օպուչկա քաղաքում՝ տանկային դիվիզիայում։ Լենինգրադի ռազմաճակատում 20 օր կռվելուց հետո՝ 1941 թվականի հուլիսի 12-ին ծանր վիրավորվում է, գերեվարվում ու ուղարկվում Գերմանիա՝ Վիստրաուրի, որտեղից էլ՝ Շտուտգարտի, այնուհետև Հիրշբերգի համակենտրոնացման ճամբար։ 1942 թվականի հուլիսից անդամագրվել է ռազմագերի գեներալ Միխայիլ Լուկինի կազմավորած «Սովետական հայրենասերներ» ընդհատակյա կազմակերպությանը, դարձել դիվերսիոն բաժնի ղեկավարը, այնուհետև Հիրշբերգի համակենտրոնացման ճամբարի ընդհատակյա կազմակերպության ղեկավարը։ Տիրապետել է գերմաներենին։

1945 թվականի փետրվարին ֆաշիստները մատնությամբ հայտնաբերում են Հովակիմյանի ընդհատակյա հակաֆաշիստական խումբը։ 1945 թվականի մայիսի 8-ին՝ հաղթանակից մեկ օր առաջ, Հովակիմյանը տաս ընդհատակայինների հետ գնդակահարվում է։

Պահպանվել են ռազմաճակատում և բանտում գրած բանաստեղծությունների ու քառյակների մի մասը միայն։

## Հիշատակումներ
Սերյոժա Հովակիմյանի սխրանքների մասին գրվել է «Պրավդա»-ում, «Ուկրաինսկայա պրավդա»-ում, «Կրասնոյե զնամյա» Անդրկովկասյան զինվորական շրջանի թերթում, «Սովետական Հայաստան»-ում, «Կոմունիստ»-ում, «Ավանգարդ»-ում, «Սովետական Ղարաբաղ»-ում, «Գրական թերթ»-ում, «Պիոներ կանչ»-ում, «Սովետական գրականություն» ամսագրում, «Հայ ժողովրդի պատմության» 8-րդ հատորում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Ջոան Էլիզաբեթ Վուլարդ

**Ջոան Էլիզաբեթ Վուլարդ** (, ), Բիրմինգհեմում ծնված արվեստագետ, ով մասնագիտացած է եղել հիմնականում քանդակագործության բնագավառում։ Կին քանդակագործների բրիտանական թագավորական ընկերության, Արվեստագետների բիրմինգհեմյան թագավորական ընկերության անդամ, 1978-1980 թվականներին՝  Արվեստագետների բիրմինգհեմյան թագավորական ընկերության առաջին կին նախագահը։

## Կենսագրություն
Ջոան Էլիզաբեթ Վուլարդը ծնվել է 1916 թվականին, Կատերին Էլիզաբեթ Ռիչարդսի (1878-1941) և Ֆրանկ Ջորջ Վուլարդի (1883-1957) ընտանիքում, ովքեր ամուսնացել էին 1910 թվականին։ Եղել է ընտանիքի միակ երեխան։ 1946-1955 թվականներին սովորել է Բիրմինգհեմի արվեստի դպրոցի նկարչության դասարանում՝ Բերնար Ֆլիթվուդ Վոքերի մոտ՝ ստանալով դիզայների ազգային դիպլոմ։ 1952-1955 թվականներին դիմանկարչության դասեր է առել Լոնդոնի արվեստի դպրոցի City and Guilds-ում Միդլթոն Թոդի մոտ, միաժամանակ, որպես հյուր-ուսանող, հաճախել է Չելսիի արվեստի դպրոց։ 1955 թվականին կարճ ժամանակահատված եղել է Թագավորական ակադեմիայի ուսանող։ Անգլիական արվեստի վկայագիր է ստացել Կուրտոյի արվեստի ինստիտուտից։ Մանկավարժական գործունեությունն սկսել է 1956 թվականից՝ դասավանդելով Բիրմինգհեմի Էդվարդ VI թագավորի անվան իգական ավագ դպրոցում մինչև 1980 թվականը։

Վուլվարդը ստեղծագործել է գեղանկարչության, քանդակի/կերամիկայի, ասեղնագործության բնագավառներում։ Կյանքի վերջին փուլում զբաղվել է ասեղնագործությամբ, քանի որ մեծ հասակում դժվար է եղել աշխատել կերամիկայով։

## Ցուցահանդեսներ
Վուլարդի աշխատանքները ցուցադրվել են Թագավորական ակադեմիայում, Նոր անգլիական արվեստի ակումբում, Դիմանկարիչների թագավորական ընկերությունում, 
Փարիզի Սալոնում, ինչպես նաև Անգլիայի, Ամերիկայի և Կանադայի մասնավոր հավաքածուներում։

Վուլարդը եղել է Արվեստագետների բիրմինգհեմյան թագավորական ընկերության պատկերասրահի տնօրենը, որի հավաքածուներում ներառված են նրա բազմաթիվ աշխատանքներ, որոնց մի մասը կարելի է տեսնել ընկերության կայք-էջում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Remo Granelli Friba, *Joan Woollard PPRBSA (1916-) Painter, Sculptor, Ceramicist, Embroiderer: A Biography*

Կատեգորիա:Անգլիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Անգլիացի քանդակագործներ
Հրուշ Աճեմյան

**Հրուշ Աճեմյան** (Հրանուշ Աճեմյան, , ), հայազգի ոճաբան-դիմահարդար։

## Կենսագրություն
Հրուշ Աճեմյանը ծնվել է Հայաստանում։ 5 տարեկան հասակում տեղափոխվել է ԱՄՆ։ 

Բնակվում և աշխատանքային գործունեություն է ծավալում Լոս Անջելեսում։

Հրուշը ինքնուս դիմահարդար է, համագործակցում է հայտնի մոդելների, հաղորդավարների, աստղերի հետ,  Քիմ Քարդաշյանի և Քայլի Ջեների անձնական դիմահարդարն է։

Գեղեցկության շոուների շրջանակներում շրջագայել է աշխարհում, մասնակցել է Դուբայի դիմահարդարման BROW SHOW-ին։ Համագործակցել է Tarte™ Cosmetics-ի հետ, միասին թողարկել են  STYLED BY HRUSH աչքերի և այտերի գունապնակները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Հայ դիմահարդարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմահարդարներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ դիմահարդարներ
Գաղտնի կաբինետ

thumb|Հռոմեական աստված Պրիապոսը (Գաղտնի կաբինետ, Նեապոլ)
**Գաղտնի կաբինետ** (**) Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարանում, էրոտիկ արվեստի աշխարհի ամենահին թանգարանը։ Այնտեղ հիմնականում ներկայացված են Պոմպեյից և Հերկուլանումից հայտնաբերված ցուցանմուշներ:

Պոմպեյից հայտնաբերված գտածոները, ցնցելով ողջ Եվրոպան, դարձան Լուսավորության դարաշրջանի ամենախոշոր հնագիտական գտածոները և վերականգնեցին գեղարվեստական շրջանակների մոտ արվեստի բնագավառում կլասիցիստական ուղղության նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Կլասիցիզմի ռացիոնալ չոր էսթետիկան չէր համապատասխանում Պոմպեյից հայտնաբերված գտածոներին, հատկապես հասարակաց տների տարածքից հայտնաբերված գտածոներին։ Ցուցադրության համար «անհարիր» ցուցանմուշներ էին Պրիապոսի ֆրեսկոները և գրվածքները, Սոդոմիայի և զոոֆիլիայի պատկերներով քանդակները, առնանդամներով ֆալլոսյան արձանները և այլն։
thumb|left|200px|Գաղտնի կաբինետի ցուցանմուշներ՝ տղամարդու առնանդամի տեսքով

Գիտնականները չգիտեին, թե ինչ անել պոմպեյան «պոռնոգրաֆիայի» հետ, քանի դեռ հարցը չէր լուծվել 1819 թվականին Սիցիլիայի թագավոր Ֆրանցիկոս I-ի կողմից։ Նա այցելել էր Պոմպեյ կնոջ և դստեր ուղեկցությամբ։ Միապետը այնքան էր զայրացել հայտնաբերված գտածոների հետ կապված, որ հրամայեց այդ «կռապաշտական» իրերը տեղափոխել մայրաքաղաք և փակել Գաղտնի կաբինետում։ 1849 թվականին կաբինետի դուռը աղյուսով փակվեց։ Սակայն որոշ ժամանակ անց այնտեղ մուտքը բացվեց՝ «տարեց և վարքի բարձր ցուցանիշներով» մարդկանց համար։

Պոմպեյի ֆրեսկոները, որոնք չէին ենթարկվել ապամոնտաժման, սակայն վիրավորում էին հանրային բարոյականությանը, ծածկվեցին հաստ վարագույրներով, որոնք թույլատրվում էին բարձրացնել միայն վճարի պարագայում, այն էլ միայն արական սեռի ներկայացուցիչների համար։ Այդ երևույթ պահպանվեց ընդհուպ մինչև 1960-ական թվականները։ 1960-ական թվականների վերջին փորձ կատարվեց «ազատականացնելու» ցուցադրությունը և Գաղտնի կաբինետը վերածելու հանրային թանգարանի։ Սակայն պահպանողականների կողմից այն չեղարկվեց։ Կաբինետը բաց եղավ հասարակության համար միայն կարճ ժամանակով։

Գաղտնի կաբինետը, որպես ցենզուրայի դրսևորման արդյունք, ընդունվեց ոչ միանշանակորեն, իսկ նրա պարունակությունը առաջ քաշեց մի շարք խոսակցություններ։ 2000 թվականին այն վերջնականապես բացվեց հասարակության չափահաս զանգվածների համար։ Անչափահասները կարող են այցելել թանգարան, միայն ծնողների թույլտվությունից հետո։ 2005 թվականին Գաղտնի կաբինետի հավաքածուն ամբողջությամբ հանձնվեց Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարանին։

## Նշումներ

## Տես նաև
* Ուորենի գավաթ
* Առնանդամի իսլանդական թանգարան

Կատեգորիա:Էրոտիկայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Պոռնոգրաֆիան Իտալիայում
Կատեգորիա:Գրաքննություն
Կատեգորիա:Իտալիայի հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:1819 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1819 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կենտրոնական Մակեդոնիա (Հունաստան)

**Կենտրոնական Մակեդոնիա** (), առաջին մակարդակի վարչատարածքային միավոր՝ պերիֆերիա Հունաստանի հյուսիսարևելյան հատվածում։

Զբաղեցնում է Հունաստանի Մակեդոնիա պատմական երկրամասի կենտրոնական հատվածը։ Այստեղ է գտնվում Հունաստանի երկրորդ խոշորագույն քաղաքն ու Մակեդոնիա երկրամասի վարչական կենտրոնը՝ Սալոնիկը ():

## Աշխարհագրություն
Կենտրոնական Մակեդոնիա պերիֆերիան զբաղեցնում է Մակեդոնիա պատմական երկրամասի կենտրոնական հատվածը, ինչպես նաև Հունաստանի հյուսիսարևելյան հողերը՝ այդ թվում ևս Քաղկեդոնյան թերակղզին։

Զբոսաշրջային կարևոր նշանակություն ունի Հունաստանի համար։ Կենտրոնական Մակեդոնիան Հունաստանի ամենամեծ վարչական մարզն է՝ ըստ տարածքի։ Այն զբաղեցնում է 18 811 կմ² տարածք։

Վարչական կենտրոնը և խոշորագույն քաղաքը Սալոնիկն է, որը նաև Հունաստանի երկրորդ խոշորագույն քաղաքն է՝ քաղաքամայր Աթենքից հետո։ Վարչականորեն բաժանված է 7 տարածաշրջանային միավորների կամ նոմոսների։

## Տես նաև
* Հունաստանի վարչական բաժանում
* Արևելյան Մակեդոնիա և Թրակիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1987 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Հունաստանի պերիֆերիաներ
Էյուփ Ջան

**Էյուփ Ջան Սաղլըք** (, ), թուրք լրագրող և լեզվաբան։ Զբաղեցրել է թուրքական Radikal թերթի գլխավոր խմբագրի պաշտոնը։

1993 թվականին ավարտելով Ստամբուլի համալսարանի հաղորդակցության բաժինը, մագիստրոսական կոչում է ստացել Հարվարդի համալսարանի Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների կենտրոնում՝ մասնագիտանալով Մերձավոր Արևելքում Միացյալ Նահանգների քաղաքականության ոլորտում։

Իր լրագրողական գործունեությունը սկսել է դեռևս 1994 թվականից՝ ուսանողական տարիներից՝ աշխատելով թուրքական Zaman թերթի համար։ 2004 թվականին Էյուփը տեղափոխվել է աշխատելու «Referans» թերթում՝ դառնալով տնտեսական և բիզնես նորությունների գծով խմբագիր։ Երբ 2010 թվականին «Referans»-ը միացաց «Radikal»-ին, Ջանը դարձավ «Radikal»-ի գլխավոր խմբագիր։

Էյուփ Ջանը 2005 թվականին ամուսնացել է թուրք հայտնի գրող Էլիֆ Շաֆաքի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էյուփ Ջանի կենսագրությունը 
* Ayşe Arman'ın Eyüp Can ile Röportajı
* Eyüp Can röportajının 2. bölümü - Eşi Elif Şafak'la İlişkisi

Կատեգորիա:Անձինք Ադանայից
Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:Թուրք սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ
Հրայր Դարբինյան

**Հրայր Խորենի Դարբինյան** (), պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՌԴ բնագիտական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
Հրայր Դարբինյանը ծնվել է 1938 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Տավուշ (Թովուզ) գյուղում։ 1956 թվականին ավարտելով գյուղի միջնակարգ դպրոցը՝ ընդունվում է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետ։ 1961 թվականին ավարտելով համալսարանը՝ աշխատանքի է անցնում Ծաղկաձորի №20 գիշերօթիկ դպրոցում՝ որպես պատմության ուսուցիչ։ 1963-1967 թվականներին սովորում է ԵՊՀ ասպիրանտուրայում։ 1967 թվականին ստանում է պատմական գիտությունների թեկնածուի, իսկ 1984 թվականին՝ դոկտորի գիտական աստիճան։ 2000 թվականին ընտրվել է ՌԴ բնագիտական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։

1966-1967 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հեռուստառադիոպետվարչությունում՝ որպես ավագ խմբագիր, իսկ 1967-1975 թվականներին՝ ԵՊՀ-ում՝ որպես դոցենտ։ 1975 թվականից աշխատել է Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտում, 1985 թվականից՝ որպես պրոֆեսոր, իսկ 1988 թվականից՝ զբաղեցրել է ինստիտուտի պատմության և քաղաքագիտության ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։

## Գիտական գործունեություն
Գրել է մի շարք մենագրություններ, գրքեր, գիտական հրապարակախոսական հոդվածներ, զեկուցումներով հանդես է եկել գիտական կոնֆերանսներում և նստաշրջաններում։

Գիտական ուսումնասիրությունները նվիրված են հայ ժողովրդի ընդհանուր պատմության, Երկրորդ և Երրորդ ինտերնացիոնալների ու Անդրկովկասի (նաև Հայաստանի) առնչություններին։

Հրայր Դարբինյանն անդրադարձել է նաև հայրենի գյուղի պատմությանը։ Հրատարակել է 1905-1906 թվականներին Տավուշում տեղի ունեցած հայ-թաթարական ընդհարումների մասին հոդվածներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Ալոիս Կալվոդա

**Ալոիս Կալվոդա** (, 15 մայիսի, 1875, Շլապանիցե – 25 հունիսի, 1934, Բեգարժով), չեխ նկարիչ, իմպրեսիոնիստ, գծանկարիչ, բնանկարիչ, գրող, արվեստագետ և մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ալոիս Կալվոդան ծնվել է 1875 թվականի մայիսի 15-ին Շլապանիցեում, եղել է աղքատ ընտանիքի տասը երեխաներից ութերորդը։ Բռնոյում հաճախել է գիմնազիա, ապա 1892-1897 թվականներին ուսանել է Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիայում, որտեղ սովորել է Յուլիուս Մարժակի մոտ։ 1900 թվականին Ալոիս Կալվոդան ստացել է կրթաթոշակ, ինչի շնորհիվ կարողացել է մեկնել Փարիզ, որտեղից 1901 թվականին տեղափոխվել է Մյունխեն։ Բավարիայում բնակության տարիներին նա ծանոթացել է գեղանկարչության ժամանակակից տենդենցներին։ 1901 թվականին Պրահայում բացվել է նրա ցուցահանդեսը։

Հայրենիք վերադառնալուց հետո Ալոիս Կալվոդան Պրահայում բացել է արվեստի դպրոց, որտեղ կրթվել են մի շարք չեխ նկարիչներ, որոնց թվում են Յոզեֆ Վախալն ու Մարտին Բենկան։ Այդ դպրոցը նա 1917 թվականին տեղափոխել է *Běhařov* ամրոց, որը գնել էր։ 1923-1927 թվականներին նա ղեկավարել է *Běhařov* ամրոցում գործող արվեստի մասնավոր դպրոցը։

1907 թվականին Ալոիս Կալվոդան եղել է Մորավիայի նկարիչների միության հիմնադիրներից մեկը։

Ալոիս Կալվոդան մահացել է 1934 թվականի հունիսի 25-ին Բեգարժովում։ Թաղված է Շլապանիցե քաղաքի գերեզմանատանը։ 1998 թվականին նրա գերեզմանին տեղադրվել է հուշարձան։

## Արվեստ
Ալոիս Կալվոդան Անտոնին Սլավիչեկի ու Անտոնին Գուդեչեկի հետ միասին եղել է 20-րդ դարի սկզբի չեխ առաջատար բնանկարիչներից մեկը։ Նա լույսի ու ստվերի վարպետ է, իսկ նրա նկարները գունեղ են ու վառ։ Նրա նկարների պատկերման հիմնական թեմաներն են մարգագետիններն ու ծառերը, հատկապես կեչիները, որ ցրված են լեռնալանջերին։ Նրա ոճը նախապես ձևավորվել է Յուլիուս Մարժակի ազդեցությամբ, և նա հետևել է ռեալիստական ավանդույթներին, սակայն հետագայում տարվել է մոդեռնիզմով ու սիմվոլիզմով։ 1907 թվականից հետո նրա բոլոր աշխատանքներն ստեղծվել են ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի ոգով։

Իր աշխատանքներն Ալոիս Կալվոդան առաջին անգամ հանրությանը ներկայացրել է 1901 թվականին Պրահայում։ 1902 թվականին մասնակցել է Մարժակի անվան կերպարվեստի միության ցուցահանդեսին։ Ընդհանուր առմամբ կազմակերպել է շուրջ քսան անհատական ցուցահանդեսներ հայրենիքում, ինչպես նաև Վիեննայում, Բեռլինում, Վարշավայում, Հռոմում, Փարիզում, Սենթ Լուիսում ու Պիտսբուրգում։

1932 թվականին հրատարակել է իր հուշերը։

1936 թվականին Պրահայում տեղի է ունեցել Ալոիս Կալվոդայի հետմահու ցուցահանդեսը, որում ներկայացվել են նկարչի 110 աշխատանքներ։

## Հիշատակ
2005 թվականին Չեխիայում թողարկվել է փոստային նամականիշ, որի վրա պատկերված է Ալոիս Կալվոդայի վաղ շրջանի նկարներից մեկը, որը ներկայումս պահվում է Բռնոյում՝ Մորավիայի պատկերասրահում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Alois Kalvoda - Bříza u řeky.jpg
Պատկեր:Kalvoda, Alois - potok.jpg
Պատկեր:Alois Kalvoda Auf verlassenen Wegen 1903.jpg
Պատկեր:Alois Kalvoda - Krajina s břízami.jpg
Պատկեր:Kalvoda, Alois - Udoli.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Nová encyklopedie českého výtvarného umění, Academia, Praha 1996. s. str. 334-335.

## Արտաքին հղումներ
* Kalvoda, Alois

Կատեգորիա:Չեխ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ իմպրեսիոնիստներ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Չեխ նկարիչներ
IvaVerse

**IvaVerse**-ը գերմանահայ երգչուհի և երգահան Իվետա Մուկուչյանի առաջին ստուդիական ալբոմն է։ Ալբոմն ընդգրկում է 5 երգ, երգչուհին մեկնաբանել է իր ալբոմը որպես խոստովանություն և ասել,- «Այս ձայնասկավառակն ինձ համար շատ կարևոր է, և ես դժվարանում էի այն թողարկել, որովհետև այստեղ կան շատ կարևոր խոսքեր իմ անձնական կյանքից` անցած սիրո մասին, իմ հայրիկի մասին, իմ ներքին աշխարհի մասին։ Այդ պատճառով էլ այն կոչվում է «IvaVerse»: Հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել առևտրի և զվարճանքի խոշորագույն բազմաֆունկցիոնալ կենտրոն Դալմա Գարդեն Մոլում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 ալբոմներ
Կատեգորիա:Իվետա Մուկուչյանի ալբոմներ
Գալիցիա

**Գալիցիա**, Գալիչինա, արևմտաուկրաինական հողերի (Լվովի, Իվանո-Ֆրանկովսկի, Տերնոպոլի) և հարավային և հարավ-արևելյան լեհական հողեր (Կրակով, Տարնուվ, Նովի Սոնչ, Ժեշուվ, Պշեմիշլ) մարզերը։ 9-11-րդ դարերում մտել է Կիևյան Ռուսիայի, այնուհետև Գալիցիա Վոլինյան իշխանության 1352 թվականից` Լեհաստանի թագավորության կազմի մեջ։ 1772 թվականին եղել է Ավստրիայի կայսրության կազմում։ 1918 թվականին Գալիսիան կրկին մտավ Լեհաստանի կազմում, 1939-1941 թվականներին՝ խորհրդային և գերմանական, 1941-1944 թվականներին՝ գերմանական օկուպացիայի տակ, իսկ 1945 թվականին բաժանվեց Լեհաստանի և ԽՍՀՄ-ի, իսկ 1991 թվականից՝ Լեհաստանի և Ուկրաինայի միջև։

1945 թվականին ԽՍՀՄ կազմի մեջ մտած Գալիցիայի այն հատվածում բնակվող լեհերը հիմնականում տեղահանվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Ենթադրվում է, որ այսօր այս տարածքներում մնացել է ընդամենը 100 հազար։ լեհերը, մինչդեռ մինչ պատերազմը նրանց թիվը գերազանցում էր 2 միլիոնը։ Բացի այդ, Գալիսիայից մոտ 100,000 լեհեր սպանվել են ուկրաինացիների կողմից ուկրաինացիների կողմից լեհերի ցեղասպանության ժամանակ 1943-1945 թվականներին։

## Հայերը Գալիցիայում
Հայերը Գալիցիայում հիշվում են 12-13-րդ դարերում։ Գալիցիայի իշխան Դանիիլ Ռոմանովիչը հրավիրել է հայ ռազմիկներին արտաքին թշնամիների դեմ պայքարելու համար։ Կամենեց-Պոդոլսկը մոնղոլներից պաշտպանելու համար 1241 թվականին Ղրիմի Կաֆա քաղաքից հայկական մի զորամաս է օգնության գնում։ 14-րդ դարում այստեղ հայեր են եկել մերձվոլգյան վայրերից, ապա Կիլիկիայից, 15-րդ դարի վերջերին` Ղրիմից, 16-րդ դարի վերջերին Ջալալիների ապստամբության և 17-րդ դարի սկզբին Աբաս I-ի բռնագաղթի հետևանքով`բուն Հայաստանից։
Հայկական հնագույն գաղթօջախ է եղել Լվովը, որի շինարարությանը Լև Դանիլովիչ իշխանը հրավիրել է հայ արհեստավորների։ Տարբեր ժամանակներում հայեր են հաստատվել Ստանիսլավում, Լիսեցում, Տիսմենեցում, Գորոդենկայում և այլուր։ Լեհական թագավորները հայերին տվել են արտոնություններ Հայաբնակ քաղաքներում ինքնավարության գերագույն մարմինը 40 հոգուց բաղկացած ավագների խորհուրդն էր (40 եղբարց խորհուրդ), որն ընտրվել է հարուստներից և ցմահ։ Հայ արհեստավորները ունեցել են իրենց համքարությունները։ 17-րդ դարում Վատիկանի հրամանով հայերին պարտադրվել է կաթոլիկություն լեհական Իշխանությունների և կաթոլիկ հոգևորականության կողմից։
Գալիցիայի հայերի 40-ամյա պայքարն ավարտվել է պարտությամբ։ Կաթոլիկության պարտադրումից հետո հայերն աստիճանաբար ձուլվել են, և 18-րդ դարի վերջերին երբ Գալիցիան միացվել է Ռուսաստանին, Գալիցիայի հայերի մեծ մասն արդեն լեհացել էին։

### Լեհահայ հարաբերություններ
Գալիցիայի հայերը սերտ հարաբերությունների մեջ են եղել իրենց հարևանների`լեհերի և ուկրաինացիների հետ։ 1621 թվականին նրանք լեհ-թուրքական պատերազմի ժամանակ կռվել են թուրքերի դեմ, իսկ 1672 թվականին Կամենեցը պաշտպանել են թուրքերից։ Հայերը հանգանակություն են արել լեհ գերիներին փրկագնով ազատելու համար։ Նրանք լեհական արքունիքում դիվանագիտական կարևոր պաշտոններ են զբաղեցրել։ Գալիցիայի շատ հայեր մասնակցել են Դավիթ Բեկի ապստամբությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի նախկին միապետություններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Հայկական գաղթօջախներ
Կատեգորիա:Ուկրաինա
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Կատեգորիա:Պատմական սլավոնական երկրներ
Դաղստանի պետական բժշկական համալսարան

**Դաղստանի պետական բժշկական համալսարան** (, Դաղստանի պետական բժշկական ակադեմիա), բժշկության, դեղագործության բնագավառներում մասնագետներ պատրաստող ամենամեծ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը Դաղստանում։

## Տվյալներ
Համալսարանը հիմնադրվել է 1932 թվականին։ Ունի շուրջ 5000 ուսանող, 500 հոգուց բաղկացած պրոֆեսորադասախոսական կազմ, որից 105-ը գիտության դոկտորներ են, 341-ը՝ գիտությունների թեկնածուներ։ Համալսարանը պարգևատրվել է «Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով»։

## Ֆակուլտետներ
* Թերապևտիկ
* Մանկական
* Ատամնաբուժական
* Բժշկա-կանխարգելիչ
* Դեղագործական

## Հայտնի շրջանավարտներ
* Ուվայս Մահմուդով (1938-2012), Ակադեմիկոս Ն. Ն. Բուրդենկոյի անվան  նյարդավիրաբուժության ինստիտուտի նյարդավիրաբույժ, համալսարանն ավարտել է 1959 թվականին
* Ալի Ալիև (1938-1995), ազատ ոճի ըմբշամարտի հնգակի չեմպիոն, ԽՍՀՄ սպորտի  վաստակավոր վարպետ
* Նաբի Կուրաև (1924-1983) Դաղստանի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության առողջապահության նախարար, համալսարանն ավարտել է 1949 թվականին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1932 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի համալսարաններ
Գրիգոր Բադալյան (բժիշկ)

**Գրիգոր Խաչատուրի Բադալյան** (), հայ ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1991), պրոֆեսոր։ ՀՀ վիրաբուժության ԳԱ անդամ (1997)։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Բադալյանը ծնվել է 1955 թվականին Երևանում։ 1978 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի մանկաբուժության ֆակուլտետը։ 1984 թվականից աշխատում է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության Ուռուցքաբանության գիտական կենտրոնում։ 1993 թվականից Հայաստանի մանկական հակաուռուցքային հիմնադրամի նախագահ, 1994 թվականից՝ մանկական ուռուցքաբանության բաժանմունքի վարիչ, 1997 թվականից, միաժամանակ՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի պրոֆեսոր։ 1992-2001 թվականներին եղել ՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության մանկական ուռուցքաբանության գլխավոր մասնագետ, 2000 թվականից Հայկական հակաքաղցկեղային միության նախագահն է։ 1992-2011 թվականներին SIOP-ի շրջանակներում համաժողովների է մասնակցել Հունաստանում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Ավստրիայում, Ճապոնիայում, Հոլանդիայում, Պորտուգալիայում, Եգիպտոսում, ԱՄՆ-ում, Իռլանդիայում, Իսպանիայում, Իրանում, Իտալիայում, Անգլիայում և այլ երկրներում։

Աշխատանքները վերաբերում են մանկական ուռուցքների (հատկապես չարորակ) ախտորոշման և բուժման հարցերին։

## Անդամակցություն
* Մանկական ուռուցքաբանների միջազգային ընկերության անդամ (1991-1997)
* ՀՀ քաղցկեղով երեխաների բարեկամներ հասարակական կազմակերպության նախագահ (1993)
* ՀՀ մանկական վիրաբույժների և անեսթեզիոլոգների ընկերակցության գործադիր-տնօրեն (1995)
* Հայ ուռուցքաբանների ընկերակցության նախագահ (2000)
* ՀՀ գիտության և կրթության նախարարության բժշկության գծով փորձագիտական հանձնաժողովի անդամ (2001)
* Նվիրիր կյանք բարեգործական հիմնադրամի Մասնագետների կոմիտեի անդամ (2011)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Մանկան երկրպագություն (նկար)

**«Մանկան երկրպագություն»** (), հոլանդական ոսկե դարաշրջանի նկարիչ Ջերարդ Հոնթհորսթի մոտ 1619-1621 թվականներին ստեղծած Քրիստոսի ծնունդը պատկերող կտավ յուղաներկ, որը գտնվում է Իտալիայի Ֆլորենցիա քաղաքի Ուֆֆիցի պատկերասրահում։

## Նկարագրություն
«Մանկան երկրպագություն» կտավում լուսնի լույսով ողողված տեսարանում Մարիամը խանձարուրով փաթաթում է երեխային։ Հովսեփը նայում է նրա թիկունքից, իսկ երկու հրեշտակները ծնկի են իջել օրորոցի մոտ։ Կտավում լուսնի լույսն այնպես է արտացոլված դեմքերին, որ ասես Քրիստոսը լինի լույսի աղբյուրը։ Կտավը հիշեցնում է այս թեմայով ավելի վաղ ստեղծված տարբերակներ, ինչպիսին է 1490 թվականին ստեղծված Գերտգեն տոտ Սինտ Յանսի «Սուրբ ծննդյան գիշերը»։ «Մանուկը որպես լույսի աղբյուր» Հոնթհորսթը հետագայում օգտագործել և զարգացրել է իր կտավներում՝ անդրադառնալով նույն թեմային։ Նրա «Հովիվների երկրպագությունը» կտավն այժմ գտնվում է Վալրաֆ Ռիչարց թանգարանում.

Gerard van Honthorst - Adoration of the Shepherds (1622).jpg|«Հովիվների երկրպագությունը», 1622


## Սկզբնաղբյուր
«Մանկան երկրպագություն» կտավը Հոնթհորսթի Ուֆֆիցի պատկերասրահում գտնվող հինգ կտավներից մեկն է։ Ենթադրվում է` դրանք բոլորը գնել է Տոսկանայի դուքս Ֆերդինանդո II Մեդիչին, ով նոր էր վերադարձել Հյուսիսային Եվրոպա կատարած ուղևորությունից և միջնորդ էր ուղարկվել տեղեկանալու Հռոմում վաճառվող «6 նկարների» մասին։

## Գրականություն
* Gerson 1942/1983, p.&nbsp;178
* Chiarini 1989, p.&nbsp;197
* Judson/Ekkart 1999, p.&nbsp;59-60, cat. no. 20
* Papi 1999, p.&nbsp;158-159, cat. no. 30 met ill. op p.&nbsp;99
* Papi 2010, p.&nbsp;184, cat. no. 34
* G.J. Hoogewerff, ‘Honthorst in Italië. Een naschrift’ Onze Kunst 31 (1917), p.&nbsp;141-144

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուֆֆիցի պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:1620 նկարներ
Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում
Սուրբ Մարտինի տոնի գինին (նկար)

**«Սուրբ Մարտինի տոնի գինին»** (), ֆլամանդացի գեղանկարիչ, գծանկարիչ Պիտեր Բրեյգել Ավագի ամենամեծ նկարներից մեկը։ Կտավը հեղինակը վրձնել է 1565 թվականին։ Նկարի չափերն են 148 × 270,5 սմ։ Այսօր «Սուրբ Մարտինի տոնի գինին» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Պրադո թանգարանում (Մադրիդ, Իսպանիա)։ 2010 թվականին այս թանգարանում հաստատվեց նկարի իսկությունը ու ապացուցվեց, որ այն պատկանում է Բրեյգելի վրձնին։

## Նկարագիր
«Սուրբ Մարտինի տոնի գինին» ստեղծագործությունը ստեղծվել է 1565 թվականին։ Նկարում հեղինակը պատկերել է Սուրբ Մարտինին նվիրված տոնակատարության տեսարանը գյուղական մթնոլորտում։ Սույն տոնախմբությունը նշվում է յուրաքանչյուր տարվա նոյեմբերի 11-ին։ Սուրբ Մարտինի տոնին բնակիչները փորձում են այդ տարվա խաղողի բերքից ստացված առաջին գինին։

## Պատմություն
«Սուրբ Մարտինի տոնի գինին» ստեղծագործությունը համարվում է Պիտեր Բրեյգել Ավագի սակավաթիվ նկարներից մեկը, որը նկարվել է վուշե կտավի վրա ու պահպանվել է մինչև մեր օրերը։ Նկարի վերականգնման աշխատանքները մեկնարկել են 2000-ականներին։

2010 թվականին Պրադո թանգարանի մասնագետները հաստատեցին նկարի իսկությունը. նրանք օգտվեցին ռենտգեն հոտազոտությունից, որի ժամանակ նկատվեց Բրեյգել Ավագի ստորագրությունը «Սուրբ Մարտինի տոնի գինին» ստեղծագործության վրա։

Գոյություն ունի փաստագրական նյութ, ըստ որի «Սուրբ Մարտինի տոնի գինին» ստեղծագործությունը պահպանվել է Մեդինասելի 9-րդ հերցոգ Լուիս Ֆրանսիսկո դե լա Սերդայի և Արագոնի հավաքածուում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Wine of Saint Martin’s Day. Pieter Bruegel the Elder, Museo Nacional del Prado 
* BBC news story
* Close-up view, New York Times

Կատեգորիա:1565 նկարներ
Կատեգորիա:Բելգիայի արվեստ
Կատեգորիա:Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարներ
Կատեգորիա:Պրադո թանգարանի նկարներ
Ծիրանավոր (այլ կիրառումներ)

**Ծիրանավոր** անվանումը կարող է վերաբերել.
* Ծիրանավոր, եռանավ բազիլիկ եկեղեցի Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքում,
* Ծիրանավոր, բնակելի տան վերածված հայկական առաքելական եկեղեցի Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի Կրծանիս թաղամասում։
Սարոնիկոս

**Սարոնիկոս**, հայտնի է նաև, որպես **Սարոնիկի** կամ **Աթենքի ծոց** (), ծովածոց Հունաստանում։ Համարվում է Եգեյան ծովի խոշորագույն ծովածոցը։

## Աշխարհագրություն
Աթենական կամ Սարոնիկի ծովածոցը խոշորագույնն է Միջերկրական ծովի մաս կազմող Եգեյան ծովում։ Աշխարհագրորեն այն տեղակայված է Կորնթոսի պարանոցի արևելքում և ընկած է Հունաստանի երկու խոշորագույն թերակղզիների՝ Ատտիկեի և Պելոպոնեսի միջև։

Կորինթոսի ջրանցքով Սարոնիկոսը կապվում է Հոնիական ծովի հետ։ Սարոնիկոսի ծովեզրին տեղակայված է Հունաստանի Հանրապետության խոշորագույն ծովային նավահանգիստը՝ Պիրեյոսը, որը վարչականորեն մտնում է մայրաքաղաք Աթենքի տարածաշրջանային միավորի մեջ։ Սարոնիկոսի ծովափնյա եզրին են գտնվում նաև հունական այնպիսի քաղաքներ, ինչպիսիք են Մեգարան, Էլեֆսիսը և Պալեա-Էպիդավրոսը։

Սարոնիկոսի ափերրն օգտագործվում են նավարկությությունների համար, ինչպես նաև զբոսաշրջային կարևոր օբյեկտներ են։ Հույն-պարսկական պատերազմների շրջանակներում մ․թ․ա․ 490 թվականին տեղի է ունեցել Սալամինի ծովային ճակատամարտը։

## Տես նաև
* Սալամինի ճակատամարտ
* Կորնթոսի պարանոց

Կատեգորիա:Հունաստանի ծոցեր
Համազասպ Մխիթարյան

**Համազասպ Մխիթարյան** (**Համուզ**, ), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Համազասպ Մխիթարյանը ծնվել է 1950 թվականին Երևանում։ 1971-1977 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 1977 թվականից մասնակցել է հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների Հունգարիայում, Չեխիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Ավստրալիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ռուսաստանում և այլուր։ 1982 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության, 1983 թվականից՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նկարիչների միջազգային միության անդամ է։ 1985-1995 թվականներին կատարել է գրքերի ձևավորման աշխատանքներ (Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Հովհաննես Թումանյանի, Ակսել Բակունցի և այլոց գրքեր)։ 1985-1990 թվականներին Մոսկվայում մասնակցել է գրքի միջազգային փառատոնին։ 1990-1995 թվականներին դասավանդել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետում։ 1995-2005 թվականներին ապրել և աշխատել է Մոսկվայում, 2005 թվականից ապրում և ստեղծագործում է Երևանում։

Աշխատանքները գտնվում են Հայաստանի և Մոսկվայի թանգարաններում, պատկերասրահներում, մասնավոր հավաքածուներում։

## Պատկերասրահ

Girls2.jpg
My works.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համազասպ Մխիթարյան, Հայաստանի հանրային հեռուստատեսություն, տեսանյութ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Սեսիլ դը Ֆրանս

**Սեսիլ դը Ֆրանս**(ֆր. Cécile de France [sesil də fʁɑ̃s], ), բելգա-ֆրանսիացի դերասանուհի։ «Սեզար» մրցանակի դափնեկիր երկրորդ պլանի լավագույն կանացի դերի համար(2006)։
## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Սեսիլ դը Ֆրանսը ծնվել է 1975 թ․ հուլիսի 17−ին Նամյուր բելգիական քաղաքում։ 10 տարեկանից խաղացել է սիրողական բեմադրություններում, 15 տարեկանից մասնակցել է Ժաննա-Միշելյա Ֆրերայի դասընթացներին, իսկ 17 տարեկանից որոշում է կրթվել Ֆրանսիայում՝ շարունակել իր դերասանական արվեստը։ 90-ականների կեսին տեղափոխվում է Լիոն և Փարիզ միջև, ուր համապատասխանաբար մասնակցել է Ժաննա-Պոլի դասընթացներին և սովորել Բլանշ փողոցի հռչակավոր դպրոցում, հայտնվելով քաղաքների թատերաբեմերում։
### Անձնական կյանք
Ապրում է իր ընկերոջ՝ Գիոմ Մալանդրինի հետ։ 2007 թվականին Սեսիլը ունեցել է որդի՝ Լինոն։
## Արտաքին հղումներ
* 
* http://booknik.ru/colonnade/bullets/?id=28549  «Ընտանեկան գաղտնիք» Ֆիլմի մասին։
## Պարգևներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Մեհմեդ Ալի Բիրանդ

**Մեհմեդ Ալի Բիրանդ** (; ), թուրք լրագրող, քաղաքական մեկնաբան և գրող։ Երկար տարիներ եղել է CNN Türk-ի, Kanal D-ի և «Posta» թերթի քաղաքական մեկնաբան։

## Կենսագրություն
Բիրանդը ծնվել է 1941 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Ստամբուլի Բեյօղլու թաղամասում։ Ավարտել է Գալաթասարայի ավագ դպրոցը։ Լրագրողական կարիերան սկսել է 1964 թվականին «Milliyet» թերթում։ 1985 թվականին սկսել է վարել քաղաքական «32-րդ օրը» () շոուն, որը 90-ական թվականներին նրան մեծ հռչակ բերեց։ Մինչ 2013 թվականը CNN Türk-ով վարել է ամենօրյա տեղեկատվական հաղորդում և աշխատել Kanal D հեռուստաընկերությունում։ Եղել «Posta» թերթի սյունակագիր։

Մեհմեդ Ալի Բիրանդը մշտապես աչքի է ընկել հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման օգտին արած հայտարարություններով։ Այցելել է Հայաստան, հանդիպել բարձրաստիճան մի շարք պաշտոնյաների հետ։ Թուրքական Hürriyet թերթին տված հարցազրույցի ժամանակ ասել է, որ հաճախ ասում են, թե ինքը հայ է, սակայն հայ չէ։, իսկ եթե լիներ հայ, կհպարտանար այդ փաստով։

Բիրանդը մահացել է 2013 թվականի հունվարի 17-ին՝ 71 տարեկան հասակում։ Մահը վրա է հասել վիրահատության ժամանակ։ Այդ ժամանակ դադարել էր աշխատել նրա սիրտը, սակայն բժիշկները կարողացել էին վերականգնել այն։ Որոշ ժամանակ անց այն իսպառ դադարեց աշխատել։

## Աշխատություններ
Բիրանդը քաղաքական և հասարակական թեմաներով մի շարք գրքերի հեղինակ է.
* Diyet ()
* Türkiye’nin Avrupa Macerası ()
* 30 sıcak gün ()
* 12 Eylül 04.00 ()
* Emret Komutanım ()
* 32. Gün ()
* 10 Yılın Perde Arkası ()
* Mehmet Ali Birand ()
* Milliyet Yayınları / Aktüel Kitaplar Dizisi ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Գալաթասարայի վարժարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Քրդական ծագմամբ թուրքեր
Կատեգորիա:Թուրք սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Milliyet թերթում աշխատած անձինք
Սան Մարչելո ալ Կորսո

**Սան Մարչելո ալ Կորսո** (), կաթոլիկ եկեղեցի Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Տեղակայված է Վիա դել Կորսո փողոցի վրա։ Եկեղեցին նվիրված է Սուրբ Մարկեղոս I Պապին։ Տիտղոսակիր եկեղեցի է։ 2012 թվականի փետրվարի 18-ից եկեղեցու կարդինալ քահանան Ջուզեպպե Բետորին է։

## Պատմություն
մինի|ձախից|Եկեղեցու ինտերիերը|300 px
Ըստ ավանդույթի առաջին եկեղեցու կառուցումը տեղի է ունեցել Մարկեղոս I Պապի օրոք (309 թ․), սակայն հնագետները այս տեղանքում առաջին կառույցները թվագրում են 380-450 թվականներին։ 418 թվականին Բոնիփակիոս I Պապի ընտրությունը տեղի է ունեցել այստեղ։ 8-րդ դարում Ադրիանոս I Պապը կառուցում է նոր եկեղեցի, որը գտնվում է ներկայիս եկեղեցու տակ։ 1519 թվականի մայիսի 22-ին եկեղեցին ամբողջովին այրվում է, և նրա տեղում կառուցվում է նոր միանավ եկեղեցի՝ ձևավորված կապելլաներով։ Եկեղեցին վերանորոգելու սկզբնական նախագիծը պատկանում էր Յակոպո Սանսովինոյին, որը լքում է քաղաքը և այլևս չի վերադառնում։ Աշխատանքը շարունակում է Անտոնիո դա Սանգալո Կրտսերը, որը վերանորոգում է եկեղեցին։ Սակայն 1530 թվականի Տիբեր գետի ջրհեղեղը կրկին վնասում է այն։ Միայն 1592-1597 թվականներին ավարտվում է եկեղեցու վերանորոգումը ճակատամասի հետ միասին, որը նախագծել էր Կառլո Ֆոնտանան Մոնսինյոր Մարկանտոնիո Կատալդիի պատվերով։ Եկեղեցու արտաքին տրավերտինե քանդակները Ֆրանչեսկո Կավալլինիի աշխատանքներն են, իսկ մուտքի ստուկկոյից պատրաստված խորաքանդակները, որոնցում պատկերված է Սան Ֆիլիպպո Բենիցիոն, կերտվել են Անտոնիո Ռագգիի կողմից։

Ավագ խորանի տակ, որը ձևավորվել է 12-րդ դարում, պահպանվում են մի քանի սրբերի, ինչպիսին են Մարկեղոս I Պապի և այլ նահատակների մասունքներ։ Ձախակողմյան վերջին կապելլան նվիրված է Սուրբ Ֆիլիպ Բենիցիին։ Բարոկկոյան ձևավորումների մեջ են Ֆրանչեսկո Կավալլինիի քանդակները և Էրկոլե Ֆերրատայի ու Անտոնիո Ռագգիի ցայտաքանդակները։ Ձախակողմյան առաջին կապելլայում է գտնվում Կարդինալ Ջովաննի Միչիելի և իր թոռան՝ Անտոնիո Օրսոյի տապանաքարերը, որոնք Յակոպո ՍաՆսովինոյի աշխատանքներն են։

## Պատկերասրահ

Image:S Marcello al Corso - abside e organi P1020239.JPG|Եկեղեցու աբսիդը և երգեհոնը
Image:Église San Marcello al Corso.JPG|Սան Մարչելո ալ Կորսո եկեղեցու առաստաղը
Image:Église San Marcello al Corso (2).JPG|Եկեղեցու Ավագ խորանը
Image:Fachada San Marcelo 03.JPG|Անտոնիո Ռագգիի ցայտաքանդակը
Jacopo sansovino, monumento del cardinale giovanni michiel e di antonio orso, 01.jpg|Ջովաննի Միչիելի և Անտոնիո Օրսոյի տապանաքարերը
Image:S Marcello al Corso - capp del crocifisso tomba Consalvi P1020235.JPG|Կարդինալ Էրկոլե Կոնսալվիի տապանանքարը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Heinz-Joachim Fischer, *«Rom. Zweieinhalb Jahrtausende Geschichte, Kunst und Kultur der Ewigen Stadt»*, DuMont Buchverlag, Köln 2001, ISBN 3-7701-5607-2.

## Արտաքին հղումներ
* "San Marcello al Corso", Chris Nyborg.
* 

Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Սիրուհին (նկար)

**«Սիրուհին»** (), անգլիացի նկարիչ և բանաստեղծ, «Պրեռաֆայելիտների եղբայրության» հիմնադիրներից հանդիսացող Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1865-1866 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 80 × 76 սմ։ Այսօր «Սիրուհին» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Թեյթ բրիտանական պատկերասրահում (Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն)։

## Տեղեկություն նկարի մասին
«Սիրուհին» ստեղծագործությունը համարվում է աստվածաշնչյան *[[Երգ երգոց]]ի* թեմայով ստեղծված նկար։ Նկարի շրջանակին գրված են Երգ երգոցից երկու տողեր.

Նկարի կենտրոնում պատկերված հարսնացուն ձեռքերով հանում է գլխի քողը։ Նրան շրջապատում են չորս աղջիկներ և մեկ աֆրիկացի մանկլավիկ տղա։ «Սիրուհին» ստեղծագործությունը վրձնելու ժամանակ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտին ներշնչվել է Էդուարդ Մանեի արվեստից, մասնավորապես նրա «Օլիմպիա» ստեղծագործությունից։ Այս ընթացքում Ռոսսետտին ներշնչվել է նաև Տիցիանի արվեստից։

«Սիրուհին» ստեղծագործության մեջ «հարսնացուի» համար որպես մոդել է ծառայել բնորդուհի Մարիա Ֆորդը, իսկ նրանից ձախ պատկերված է բնորդուհի Էլեն Սմիթը։

Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտին այս նկարը ավարտին է հասցրել 1866 թվականին, սակայն մինչև կյանքի վերջը յուղաներկի վրա արել է որոշ փոփոխություններ։

Բրիտանացի բանաստեղծ Ֆրեդերիկ Մայերսը այս նկարի համար «Ռոսսետտին և Գեղեցկության կրոնը» էսսեում գրել է. «Ամենաուժեղ դյութանքներն ու ամենակենդանի հիշողությունները տրվում են գեղեցիկը գնահատողներին կանացի հայացքի շնորհիվ» (1883 թվական)։ 2013 թվականին Թեյթ բրիտանական պատկերասրահից այս նկարը տեղափոխվեց Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան ցուցադրության նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Doughty, Oswald (1949) *A Victorian Romantic: Dante Gabriel Rossetti* London: Frederick Muller
* Fredeman, William E. (Ed.) (2002-8) *The correspondence of Dante Gabriel Rossetti*. 7 Vols. Brewer, Cambridge.
* Hilto, Timoth (1970). *The Pre-Raphelites*. London: Thames and Hudson, New York: Abrams.
* Linafelt, Tod (2002). "Biblical Love Poetry (...and God)". Journal of the American Academy of Religion 70 (2).
* Pope, Marvin H. (1977). *Song of Songs: A New Translation with Introduction and Commentary*.Anchor Bible 7C. 2 volumes. Garden City, New York: Doubleday.
* Ash, Russell. (1995) *Dante Gabriel Rossetti*. London: Pavilion Books.
* Surtees, Virginia. (1971) *Dante Gabriel Rossetti*. 2 vols. Oxford: Clarendon Press.
* Treuherz, Julian, Prettejohn, Elizabeth, and Becker, Edwin (2003). *Dante Gabriel Rossetti*. London: Thames & Hudson.
* Todd, Pamela (2001). *Pre-Raphaelites at Home*, New York: Watson-Giptill Publications.

## Արտաքին հղումներ
* The Rossetti Archive
* Birmingham Museums and Art Gallery's Pre-Raphaelite Online Resource 
* Official website of '''Tate Britain''' 

Կատեգորիա:1865 նկարներ
Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ
Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի արվեստ
Կատեգորիա:Հին Կտակարանի թեմայով նկարներ
Ժողովածու (3316)

**Ժողովածու** (3316), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3316 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1696-1703 թվականին Եղիա վարդապետ  գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,7X13,5 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 426 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան գրչի՝ 108ա, 179բ, 190ա, 194բ, 420բ և այլուր, հետագայի՝ 88բ (1733թ.), 85ա, 172բ (18-րդ դ.), 3ա (1885 թ.), կնիք՝ 70բ (1793 թ., Մարտիրոս վարդապետ)։

## Բովանդակություն
* Ճառեր, քարոզներ (Հովհ. Որոտնեցի, Գր. Տաթևացի, Ոսկեբերան, անանունք)։ 
* Ի հարանց վարուց։ 
* Զրույցք։ 
* Տաղ զղջման։ 
* Դեղադիրք։ 
* Մանունք։ 
* Քուչակի տաղ (հայատառ թուրքերեն)։ 
* Դարագլուխք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (3475)

**Ժողովածու** (3475), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3475 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1625 թվականին Խաչատուր գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15X10,3 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 325 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան գրչի՝ 133ը, 280ա, հետագայի՝ 301բ (1768 թ.), 321բ (18-րդ դ.), կնիք՝ 49բ (Զաքարիա քահանա)։

## Բովանդակություն
* Գր. Տաթևացւոյ լուծմունք պարապմանց կիւրդի, ի գիրս գրչութեան Արիստակիսի և Գեորդայ Սկևեռացւոյ, Առաքինութեանց Արիստոտելին։
* Նախերգանք քարոզից։
* Ի Մաշտոց դրոց։
* Յաղագս 10 ստորողութեանցն Արիստոտելի։
* Զ սահման իմաստութեան։
* Հոլովք անուանց։ 
* Քարոզք (Հովհ. Որոտնեցի, անանունք)։
* Թովմ. Աքուինացւոյ Յաղագս զօդուածոց և խորհրդածութեանց եկեղեցւոյ։
* Խորհուրդք ս. սեղանոյ։
* Անուանք հերձուածողաց։
* Տախտակ տրամաբանական։
* Բառք լատիներեն-հայերեն։
* Վասն տասն համարոյ։
* Մանունք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (3290)

**Հակոբ Մծբնացի, Զգօն Գիրք**, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3292 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է Հակոբ Մծբնացի գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,8X15,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 106 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգիրով։ Հիշատակարաններ՝ գրչի 105ր։

## Բովանդակություն
* Իմաստութիւն Սիրաքայ
* Տաղք (Տէր Աւագ, Ներս․ Շնորհալի, Ստեփանոս, Գալուստ Կայծակ, անանուն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (3680)

**Ժողովածու** (3680), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3680 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Հուսիկ ջահանդալ գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 10X7 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 189 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ։ Հիշատակարան գրչի՝ 186բ, 187ա։

## Բովանդակություն
* Հարցմունք և պատասխանիք յԱստուածաշունչ գրոց։
* Տեսիլ Մարիամու։
* Հարցմունք Թոխաթեցի Պաղտասարի և պատասխանիք Արիստակիսի Խարբերդայւոյ։
* Վասն թերաւատութեան Թումայի։
* Հարցումն Բարսղի և պատասխանիք Գր. Նիւսացւոյ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (3274)

**Ժողովածու ** (3274), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3274 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,2X16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 131 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշվեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։

## Բովանդակություն
* Երեմիայի Մեղրեցւոյ Բառագիրք։
* Անուանք քաղաքաց։
* Գր. Կեսարացւոյ Անուանք քաղաքաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր