Կոնդ

**Կոնդ**, Երևանի պատմական թաղամասերից մեկը։ Այն գտնվում է ժամանակակից Կենտրոն վարչական շրջանի սահմաններում` Լեոյի, Սարյանի և Պարոնյանի փողոցների հարևանությամբ։ Նրա արևմտյան սահմանը պատմականորեն եղել է Հրազդան գետը, իսկ հյուսիսային սահմանը՝ Կոզեռնի գերեզմանատունը։ 

Մեր օրերում թաղամասը գրեթե կորցրել է իր ինքնատիպությունը ու գտնվում է անհետացման եզրին` անկանոն կառուցապատման, հին շինությունների քանդման և նոր բազմաբնակարան շենքերի կառուցման պատճառով։

## Անվանում
Անվանումը տրվել է իր բարձր դիրքի պատճառով, քանի որ «կոնդ» հայերեն նշանակում է *երկարաձիգ* կամ *բոլորակ բլուր*։ Պարսկական տիրապետության ժամանակ այդ թաղի անունը փոխվել է և կոչվել «թափաբաշ», որը և Կոնդ բառի թարգմանությունն է ։

## Պատմություն
Կոնդի առաջին հիշատակումը թվագրվում է 1655 թվականին։ Այն 17-րդ դարից ի վեր Երևանի երեք սկզբնական թաղամասերից մեկն էր՝ Շահարի (Հին թաղ) և Դեմիր-Բուլաղի (Քարահանք) հետ միասին: Ի սկզբանե բնակեցված լինելով հայերով, պարսկական տիրապետության ժամանակ Կոնդը դարձել է բազմազգ` բնակեցված լինելով նաև պարսիկներով, թաթարներով, թուրքերով և բոշաներով։

1915 թվականից հետո Կոնդում ապաստան են գտել ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած բազմաթիվ հայ փախստական ​​ընտանիքներ։

Խորհրդային տարիներին, Երևանի վերակառուցման պատճառով, բազմաթիվ հին թաղամասեր քանդվեցին՝ լայն պողոտաներ և նոր շենքեր կառուցելու նպատակով։ Սակայն Կոնդը խուսափեց այդ ճակատագրից՝ պահպանելով իր յուրօրինակ պատմական տեսքը և միջնադարյան հատակագիծը։ 

2000-ականների սկզբից ի վեր պարբերաբար ի հայտ են եկել Կոնդի վերակառուցման նոր ներդրումային նախագծեր և նախաձեռնություններ: Քննարկվել են տարբեր գաղափարներ՝ սկսած հին շենքերի լիակատար քանդումից` ժամանակակից բնակելի համալիրների և բիզնես կենտրոնների (Հյուսիսային պողոտայի օրինակով) կառուցման համար, մինչև տարածքը զբոսաշրջային միջավայրի վերածելը՝ պահպանելով դրա պատմական նշանակությունը:

## Հուշարձաններ
### Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի
300px|մինի|ձախից|Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի
Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին կառուցվել է 15-րդ դարում՝ Կոնդի հյուսիսային ծայրում: 1679 թվականի հզոր երկրաշարժից վնասվելուց հետո այն վերակառուցվել է 1710 թվականին մեծահարուստ Մելիք-Աղամալյանների ընտանիքի կողմից:

### Պարսկական մզկիթ
300px|մինի|աջից|Կոնդի պարսկական մզկիթի տեսքը մեր օրերում
Մզկիթը հավանաբար կառուցվել է 1687 թվականին` Սեֆյան արքայատոհմի օրոք: 1920 թվականին, Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո, մզկիթը դարձել է արխիվ, ապա՝ ապաստան Հայոց ցեղասպանությունից տուժած փախստականների համար: Այսօր մզկիթը ծառայում է որպես թանգարան և գինու համտեսի կենտրոն:

### Մելիք Աղամալյանների առանձնատուն

Մելիք Աղամալյանների տունը հայտնի Աղամալյանների տոհմի շքեղ առանձնատուն է, որը կառուցված է հիմնականում սև տուֆից: Մելիք Աղամալյանների ընտանիքը Երևանի ամենահարուստ ընտանիքներից մեկն էր և հայտնի էր իր բարեգործությամբ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ: Նրանց ընտանիքի ժառանգները տուժել են ստալինյան բռնաճնշումներից, և ազնվական ընտանիքի վերջին անդամը՝ Ալեքսանդր Աղամալյանը, այդ ժամանակ վտարվել է տնից: 

Մեր օրերում առանձնատունը գտնվում է անմխիթար վիճակում։

## Գրականություն
* Անժիկ Հակոբյան, Կոնդ։ «Գարուն», 1967, № 3, էջ 45-51։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Harzdan stadion and kond 2.jpg|«Հրազդան» մարզադաշտը և Կոնդը
Պատկեր:2024 Конд 1.gif
Պատկեր:2024 Конд 11.gif
Պատկեր:2024 Конд 15.gif
Պատկեր:2024 Конд 21.gif
Պատկեր:2024 Конд 26.gif
Պատկեր:2024 Конд 24.gif
Պատկեր:2024 Конд 31.gif


## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Երևանի պատմություն

## Արտաքին հղումներ
* Կոնդը հին Երևանի վերջին թաղամասն է, *hetq.am*
* Կոնդ. Երևանի քաղաքաստեղծ թաղ, *Urbanista*

Կատեգորիա:Երևանի պատմություն
Կատեգորիա:Հին Երևանի թաղամասեր
Կատեգորիա:Երևանի նահանգ
Կատեգորիա:Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր