open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արևելյան Թիմոր

**Արևելյան Թիմորի Դեմոկրատական Հանրապետությունը** (**Արևելյան Թիմոր**, **Թիմոր Լեշթի** կամ **Թիմոր Լեսթե**) պետություն է Հարավարևելյան Ասիայում, որը զբաղեցնում է Թիմոր կղզու արևելյան մասը, նաև փոքր էկսկլավ (Օկուսի Ամբենո շրջանը) արևմտյան մասում և երկու կղզյակ՝ Ատաուրու (հյուսիսում) և Ժակու (արևելքում)։ Արևելյան Թիմորի բնակչությունը անցնում է 1 միլիոնից։ Սահմանակից է Ինդոնեզիային։

## Աշխարհագրական դիրք
Արևելյան Թիմորը գտնվում է Հարավարևելյան Ասիայում։ Զբաղեցնում է Թիմոր կղզու արևելյան մասը և երկու կղզյակ՝ Ատաուրու (հյուսիսում) և Ժակու (արևելքում)։ Սահմանակից է Ինդոնեզիային։ Տարածքը 14 900 կմ է։

## Բնակչություն
Բնակչության թիվը 1 մլն մարդ (2009 թվական)։ Բնակչության միջին խտությունը 52,3 մարդ։ Ազգային կազմ՝ մալայացիներ, չինացիներ։ Ուրբանիզացման մակարդակը 10%։ Պետական լեզուն՝ պորտուգալերեն։

## Կրոն
Կաթոլիկներ (90%), մուսուլմաններ, բողոքականներ, հինդուիստներ և այլք։

## Պետական կառուցվածք
Պետությունը գտնվում է կայացման փուլում։ Պետական կարգը՝ հանրապետություն։ Պետության ղեկավարը նախագահն է։ Բարձրագույն օրենսդիր մարմինը՝ Միապալատ ազգային պառլամենտ։ Մայրաքաղաքը՝ Դիլի (400 հազ. մարդ)։

### Արևելյան Թիմորի զինված ուժեր
Արևելյան Թիմորի զինված ուժերը ստեղծվել են 2001 թվականին։ 2006 թվականին հասել են քայքայման վիճակի։ Ներկայումս գտնվում են վերականգնման փուլում։

## Տնտեսություն
Արևելյան Թիմորը պատկանում է տնտեսապես թույլ զարգացած երկրների թվին։ Գյուղատնտեսական երկիր է։ Մշակում են եգիպտացորեն, գարի, բրինձ, սուրճ, բանան, սոյա, մրգեր, բանջարեղեն։ Զբաղվում են անասնապահությամբ։ Կան նավանորոգման, գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման, ձեռնարկություններ։ Արտահանում է սուրճ, փայտանյութ։ Ներմուծում է նավթամթերք, սննդամթերք, մեքենաներ, սարքավորումներ, շինանյութ։ Առևտրական գլխավոր գործընկերներն են՝ Ավստրալիա, Պորտուգալիա, Ինդոնեզիա, Չինաստան։ ՀՆԱ-ն՝ մեկ շնչի հաշվով 454 ԱՄՆ դոլար։ Դրամական միավորը՝ ԱՄՆ դոլար։

## Պատմություն
1976 թվականից օկուպացված է Ինդոնեզիայի կողմից՝ հակառակ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի և Անվտանգության խորհրդի բանաձևերի։ 1999 թվականին երկրում անցկացվել է հանրաքվե և բնակչության 78%-ը քվեարկել է հօգուտ անկախության։ 2002 թվականի մայիսին ՄԱԿ-ը հայտարարել է նոր անկախ պետության առաջացման մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
Աշխարհի երկրներ, Հեղ․ Է․ Հարությունյան։

Կատեգորիա:Արևելյան Թիմոր
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի կղզի պետություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Կղզի պետություններ
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Պետություն Շան

**Շանի պետություն**, չճանաչված ռազմական պետություն-իշխանություն Մյանմայի հյուսիս-արևելքում, որը միայն մասամբ է վերահսկում իր տարածքը։ Սահմաններով համապատասխանում է համանուն շրջանին (155.800 կմ²)։ Հյուսիս-արևելքը վերհսկվում է մեկ այլ չճանչված պետության՝ Վայի կողմից, իսկ հյուսիս-արևմուտքը գտնվում է Մյանմայի զինված ուժերի վերահսկողության տակ։

Կատեգորիա:Մյանմա
Կատեգորիա:Չճանաչված երկրներ
Գրիգոր Ներսիսյան

**Գրիգոր Միրզայի Ներսիսյան** (), հայ բանաստեղծ, հարապարակախոս, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1917 թվականից։ 1926 թվականից կրել է **Շերբինին** գրական անունը, որն իր ռուս կնոջ ազգանունն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ Շուշիի թեմական դպրոցն ավարտելուց հետո զբաղվել է ուսուցչությամբ։ 1915 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի առևտրի ինստիտուտը, սակայն ուսումը կիսատ է թողել նյութական սուղ պայմանների պատճառով։ 1917-1919 թվականներին եղել է Ալեքսանդրապոլում։ 1919 թվականին փոխադրվել է Աբխազիա։ 1919-1920 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Սուխումին մերձ Բուրճ գյուղի դպրոցում։ Ապա, մինչև 1928 թվականը, աշխատել է Սուխումի տարբեր հիմնարկություններում։ 1928 թվականին վերադարձել է հայրենի Արցախ և աշխատել մինչև կյանքի վերջը՝ 1937 թվականը։ 1929 թվականին եղել է Ստեփանակերտում լույս տեսնող «Կայծ» գրական, գեղարվեստական, քննադատական և գյուղատնտեսական ամսագրի խմբագիրը։ 1928-1937 թվականներին հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկումում։

Ռուսերենից հայերեն է թարգմանել «Ինտերնացիոնալը»։ Փորձել է մրցել Եղիշե Չարենցի հետ և նրա նմանությամբ գրել բազմաթիվ գործեր։

1979 թվականին լույս տեսած «Հայ նոր գրականության պատմություն» ակադեմիական հրատարակության 5-րդ հատորում (էջ 971-972) գրված է. «Հայ պրոլետարական պոեզիայի զարգացման նոր փուլի արժեքավոր էջերից է Գրիգոր Ներսիսյանի «Նոր տարին», «Փոթորիկը», «Ես հավատում եմ», «Արշալույսին» և այլ բանաստեղծություններ։ Ստեփանակերտի հայկական դրամատիկական թատրոնը 1930 թվականին բեմադրել է նրա «Ջախջախված ժանիքներ» պիեսը։

## Երկեր
* Խորտակված հույսեր, Շուշի, տպարան Մ. Բաբաջանյանի, 1912, 15 էջ։
* Բանաստեղծություններ, Ստեփանակերտ, Լեռնային Ղարաբաղի պրոլետգրողների ասոցիացիայի հրատարակչություն, 1928, 96 էջ։
*Պոեմներ, Ստեփանակերտ, 1928։
* Սայիդն ու Լեյլին (Ադրբեջանի խորհրդայնացման տասնամյակին), Ստեփանակերտ, 1930 11 էջ։
* Գրբաց Բղդո (արևելյան հեքիաթ), Երևան, Պետհրատ, 1931, 27 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոցի աշակերտներ
Նորայր (այլ կիրառումներ)

**Նորայր** կարող է վերաբերել՝

* Նորայր - 1897-ին ծնված հայ գրականագետ։
* Նոր-Այր - 1912-ին ծնված հայ արձակագիր։
Նորայր

**Նորայր** (**Հայկ Հովակիմյան**, ), հայ գրականագետ, հրապարակախոս, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

Ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ Հետո զբաղվել է ուսուցչությամբ։ Կյանքի վերջին տարիներին աշխատել է «Սովետական Վրաստան» թերթում որպես պատասխանատու քարտուղար։ Նորայրը եղել է աստղաֆիզիկոս, ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի հայոց լեզվի ուսուցիչը։ Նրա գրականագիտական հոդվածները ցրված են թիֆլիսահայ պարբերական մամուլում։ Ահա դրանցից մի քանիսը.
* Էվոլյուցիան Հակոբ Հակոբյանի բանաստեղծությունների մեջ, Դարբնոց, 1923, թիվ 6, էջ 10-12։
* Թումանյանն իբրև դաստիարակ, Մարտակոչ, 1923, ապրիլի 15։
* Երկու խոսք (Հովհաննես Թումանյանի մահվան առթիվ), Մարտակոչ, 1924, մարտի 30։
* Գրական նշմարներ (Վահան Թոթովենց), Մարտակոչ, 1925, հուլիսի 8, 9, 16։
* Ալեքսանդր Ծատուրյան (մահվան 20-ամյակի կապակցությամբ), Պրոլետար, 1935, ապրիլի 12։
* Խոշոր քաղաքի պատկերագիրը (Շիրվանզադե), Պրոլետար, 1935, օգոստոսի 14։
* Ղազարոս Աղայան (մահվան 25-ամյակի կապակցություն), Պրոլետար, 1936, հուլիսի 28։
* Պարզության և ժողովրդայնության մեծ վարպետը (Հովհաննես Թումանյանի մահվան 13-ամյակի առթիվ), Պրոլետար, 1936, մարտի 30։
* Պրոլետարիատի աննկուն երգիչը (Հակոբ Հակոբյանի ծննդյան 70-ամյակը), Պրոլետար, 1936, մայիսի 30։
* Գաբրիել Սունդուկյան (մահվան 25-ամյակի առթիվ), Պրոլետար, 1937, հունիսի 6։
* Հակոբ Պարոնյան (1842-1891), Պրոլետար, 1937, հուլիսի 24։
* Նար-Դոս, Արշավ, 1938, թիվ 4, էջ 56-59։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Գազայի հատված

200px|աջից
**Գազայի հատվածը** (արաբերեն՝ قطاع غزّة, եբրայերեն՝ רצועת עזה), կամ պարզապես **Գազա**, ինքնակառավարվող պաղեստինյան տարածք Միջերկրական ծովի արևելյան ափին։ Սահմանակցում է Եգիպտոսին (հարավ-արևմուտքում՝ 11 կմ) և Իսրայելին (արևելքում և հյուսիսում՝ 51 կմ)։ Գազային և Հորդանան գետի արևմտյան ափին հավակնում է միակ դե յուրե ինքնիշխան Պաղեստինի պետությունը։

Գազա տարածաշրջանը և Հորդանան գետի արևմտյան ափը իրարից անջատված են Իսրայելի տարածքով։ Երկուսն էլ գտնվում են Պաղեստինյան ազգային վարչության տիրապետության ներքո բայց 2007 թվականի հունիսի Գազայի ռազմական բախումներից հետո այն ղեկավարում է պաղեստինյան ռազմականացված իսլամական կազմակերպություն Համասը, որն իշխանության եկավ 2006 թվականի ընտրություններից հետո։ Դրանից հետո այն Իսրայելի և ԱՄՆ-ի կողմից տնտեսական և քաղաքական բոյկոտի ենթարկվեց։

Տարածքն ունի 41 կմ երկարություն և 6-12 կմ լայնություն, ընդհանուր 365 կմ քառակուսի։ 1,85 միլիոն բնակչությամբ Գազան խտությամբ երրորդն է աշխարհի քաղաքական միավորների մեջ։ Իսրայելի անվտանգության գոտին Գազայի հատվածում սահմանափակում է Գազայի պաղեստինցիների ցամաքային տեղաշարժը Գազայի տարեկան բնակչության աճը կազմում է 2.91% (2014 հաշվարկով), և ունի 13-րդ ամենաբարձր ցուցանիշն աշխարհում։ Սպասվում էր, որ բնակչությունը կդառնա 2.1 միլիոն 2020 թվականին։ 2012 թվականին ՄԱԿ-ը զգուշացրեց, որ Գազայի հատվածը կարող է դառնալ ապրելու համար ոչ անվտանգ 2020 թվականին, և 2020 թվականի դրությամբ Գազան ունի ջրի, դեղորայքի և էներգիայի պակաս, ինչը ավելի է խորացնում կորոնավիրուսի ճգնաժամը։ Ըստ ԱԼ Ջազիրայի, Իսրայելը շրջափակման մեջ պահելով Գազան խախտում է մարդու իրավունքների 19 կետ։ Չնայած Իսրայելի և Եգիպտոսի հետ սահմաններ ունենալուն բնակչությունը չի կարող ազատորեն լքել կամ ժամանել Գազայի հատված, և չի թույլատրվում ներմուծել կամ արտահանել ապրանքներ։ Սուննի իսլամիստները կազմում են Գազայի հատվածի ճնշող մեծամասնությունը։

## Քաղաքներ
* Աբասան
* Բեյթ Հանուն ()
* Գազա (Ազա) () ()
* Դեյր Էլ֊Բալահ (Դեյր Ալ֊Բալահ, Դիր էլ֊Բալահ)
* Ռաֆիահ (Ռաֆֆահ) ()
* Հան Յունիս ()
* Ջեբալիա ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Կատեգորիա:Պաղեստին
Կատեգորիա:Վիճելի տարածքներ Մերձավոր Արևելքում
Հորդանան գետի արևմտյան ափ

**[[Հորդանան (գետ)|Հորդանան]] գետի արևմտյան ափը** (արաբերեն՝ الضفة الغربية, եբրայերեն՝ יהודה ושומרון - *Իյհուդա վե Շոմրոն*, որը նշանակում է *«Հուդեա և Սամարիա»*, կարճ՝ יו״ש, կամ הגדה המערבית - *«Արևմտյան ափ»*) երկրամաս է Միջին Արևելքում։ Երբ որ 1947 թվականին ՄԱԿ-ի որոշմամբ Պաղեստինը բաժանված է եղել հրեական և արաբական մասի, Հորդանան գետի արևմտյան ափը պատկանում էր Արաբական պետության։ 1947 - 1949 թթ. արաբ-իսրայելական պատերազմի ժամանակ Հորդանանը անեքսել էր Արևմտյան ափը և տվել տվյալ անվանումը, արևելյան ափից տարբերելու համար, որը եղել էր իր հիմնական տարածքը։ Հորդանանը տվել էր Արևմտյան ափի բնակիչներին իր քաղաքացիությունը, որը մինչև հիմա մնացել է ոմանց մոտ։ 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ օկուպացված է եղել Իսրայելի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հորդանան
Կատեգորիա:Վիճելի տարածքներ Մերձավոր Արևելքում
Grsecurity

**Grsecurity**-ն փաթչերի բազմություն է Լինուքսի kernel-ի համար, որի նպատակն է անվտանգության բարելավումը։ Նրա կիրառման ոլորտը ցանցային սերվերներն ու համակարգերն են, որոնք թույլատրում են հեռավոր կապեր հաստատել կասկածելի տեղերից։
Grsecurity-ն հրապարակվել է GNU general Public License արտոնագրով, անվճար ծրագիր է և իր մեջ ընդգրկում է PaX-ի փաթչերի հավաքածուն։

## Տես նաև
* PaX

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Լինուքս
Վազիրիստան

**Վազիրիստան** (պարսկերեն՝ وزيرستان), լեռնային շրջան Պակիստանի հյուսիս-արևմուտքում, Աֆղանստանի սահմանի մոտ։ Կազմված է Հյուսիսային և Հարավային Վազիրիստաններից, որոնք մտնում են Ցեղերի տարածքի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Վազիրիստանի տարածքը կազմում է 11 585 կմ² է։ Վազիրիստանը գտնվում է Փեշավարից դեպի արևմուտք, Քուրրամի և Քայրուի գետամեջից մինչև Գոմալ գետը։ Բնակչությունը կազմում է 791 087 մարդ (1998), որոնց հիմնական մասն են հանդիսանում փուշթունական ցեղեր են։

## Բնակչություն
Վազիրինգստանի յուրաքանչյուր մասի բնակչությունն ունի իր առանձնահատկություններ, չնայած որ երկու խումբն էլ խոսում են Վազիրվոլա լեզվով, ինչը փուշտու լեզվի հարավային բարբառն է։ Վազիրինգստանի բնակիչները հնուց ունեն զինվորական, ռազմական ժողովրդի բնորոշում, որ հայտնի է իր արյան փոխհատուցման սերնդային ավանդույթներով։ Փուշտուի ցեղային և կրոնական առաջատարները ավանդապես ներկայացված են Պակիստանի խորհրդարանում։ Տոհմերը ստորաբաժանվում են խմբերի, որոնք կառավարվում են գյուղերի առաջնորդների կողմից և ժամանակ առ ժամանակ հավաքվում տոհմական խոհուրդներում՝ լոյա–ջիրգայում, հասարակական հարցեր և խնդիրներ քննարկելու համար։ 
Վազիրիստանական փուշտուների կյանքը չափազանց պահպանողական է և դավանաբանական առումով։ Կանայք իրենց հեռու են պահում ուրիշներից, յուրաքանչյուր տնային տնտեսություն պետք է ղեկավարվի բացառապես տղամարդու կողմից։

## Պատմություն
1893 թվականից սկսած՝ Վազիրիստանը տարածաշրջան է, որը փաստացիորեն անկախ է ինչպես անգլիական դոմինիոններից, այնպես էլ աֆղանական կառավարությունից։

1947 թվականին Վազիրիստանը մտավ անկախ Պակիստանի կազմի մեջ։

2001 թվականից սկսած՝ Վազիրիստանը համարվում է Թալիբան շարժման հիմնավայրերից մեկը։ Թալիբները 2004 թվականից գրեթե ամբողջովին գրավել են շրջանի փաստացի իշխանությունը։

## Արտաքին հղումներ
* Վազիրիստանի քարտեզը 
* բաժինը ՅակՎազիրիստանի պատկերներ 

Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Հյուսիսային Կիպրոս

**Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն**, **ՀԿԹՀ** (թուրքերեն՝ Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), օգտագործվում է նաև միայն **Հյուսիսային Կիպրոս** անվանումը (հունարեն՝ Βόρεια Κύπρος, թուրքերեն՝ Kuzey Kıbrıs), պետություն, որը զբաղեցնում է Կիպրոս կղզու հյուսիսային մասը։ 1975-1983 թվականներին կրել է *Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Դաշնային Հանրապետություն* անվանումը (թուրքերեն՝ Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti)։

Որպես անկախ պետություն` Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունը ճանաչված է միայն Թուրքիայի կողմից, որը, ըստ ՄԱԿ-ի բանաձևերի օկուպացնում է այս տարածքը: Թուրքիան զավթել և օկուպացիայի է ենթարկել Կիպրոսի Հանրապետության հյուսիսային հատվածը 1974 թվականի ներխուժման ժամանակ։ Աշխարհի պետությունների մեծ մասը համարում է, որ Հյուսիսային Կիպրոսը Կիպրոսի Հանրապետության օկուպացված տարածքն է։

ՀԿԹՀ-ը հանդիսանում է Իսլամական կոնֆերանս կազմակերպության դիտորդ անդամ։

## Վարչական բաժանում

մինի|277x277փքս|Հյուսիսային Կիպրոսի քաղաքապետարաններ

## Տես նաև
* Ասիայի երկրների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական
Կատեգորիա:Եվրոպայի վիճելի տարածքներ
Կատեգորիա:Հարավային Եվրոպայի երկրներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կիպրոս
Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Պաղեստին

**Պաղեստին** (), պաշտոնական **Պաղեստին պետություն** (), *դե յուրե* Ինքնիշխան պետություն Միջին Արևելքում, որը հավակնում է Հորդանան գետի արևմտյան ափին (սահմանակցում է Իսրայելին և Հորդանանին) և Գազայի հատվածին (սահմանակցում է Իսրայելին և Եգիպտոսին), որի մայրաքաղաքն է համարվում Արևելյան Երուսաղեմը, չնայած վարչական կենտրոնը գտնվում է Ռամալլահում: Պաղեստին պետության մեծ հատվածը օկուպացված են Իսրայելի կողմից 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմից հետո։ Բնակչությունը 4.550.368 է 2014 թվականի դրությամբ և զբաղեցնում է աշխարհում 123-րդ տեղը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, 1947 թվականին ՄԱԿ-ը հաստատեց Բաժանման նախագիծը Պաղեստինի համար, որը հորդորում էր ստեղծել անկախ արաբական և հրեական պետություններ` առանձնացնելով Երուսաղեմը, որը պետք է ղեկավարվեր ՄԱԿ-ի հատուկ միջազգային կառավարման ռեժիմով։ Հրեական պետության հիմնադրումից հետո, որը 1948 թվականի մայիսի 14-ին ստացավ Իսրայել անվանում, ներքաշվեց պատերազմների մեջ արաբական բանակների հետ։ Ավելի ուշ Արաբական լիգայի կողմից ստեղծվեց Համապաղեստինյան կառավարությունը, որը կառավարեց Եգիպտոսի կողմից վերահսկվող Գազայի հատվածը։ Այն շուտով ճանաչվեց Արաբական լիգայի անդամ բոլոր պետությունների կողմից բացառությամբ Հորդանանի։ Չնայած Համապաղեստինյան կառավարությունը իրեն հռչակեց ոչ միայն Գազայի հատվածի, այլ ամբողջ նախկին Բրիտանական Պաղեստինի կառավարիչ, այն միայն սահմանափակվում էր Գազայի հատվածով։ Իսրայելը ավելի ուշ նվաճեց Գազայի հատվածը և Սինայի թերակղզին Եգիպտոսից, Հորդանանի գետի արևմտյան ափը Հորդանանից և Գոլանի բարձունքները Սիրայից Վեցօրյա պատերազմի ընթացքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1988 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Արաբական Լիգայի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Կատեգորիա:Միջերկրածովյան միության անդամներ
Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Կատեգորիա:Պաղեստին
Պաղեստինյան ազգային վարչություն

200px|աջից
**Պաղեստինյան ազգային վարչությունը** (արաբերեն՝ السلطة الوطنية الفلسطينية), կամ **Պաղեստինյան ինքնավարությունը** ինքնավար վարչա-տարածքային միավոր, որի հսկողության տակ են գտնվում Գազայի հատվածը և Հորդանան գետի արևմտյան ափի մի մասը։ Պաղեստինյան ինքնավարությունը ստեղծված է եղել 1994 թվականին։

Կատեգորիա:1994 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Նոր-Այր

**Նոր-Այր** (*Նորայր Ալեքսանդրի Հարությունյան*, ), հայ արձակագիր, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1937 թվականից։

## Գրական անունը
Սկզբում գրական անուն է ընտրել պապի ազգանունը՝ *Հովնանյան*, և գրվել *Նորայր Հովնանյան*։ Այդպես է ստորագրել իր առաջին գիրքը՝ «Ճարտարապետուհին»։ 1932 թվականին Եղիշե Չարենցը մի կողմ է թողնում նրա ազգանունը և կնքում նրան **Նոր-Այր** անունով։
մինի|Նոր-Այրի հուշատախտակը Վանաձորում

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կարսի մարզի Մավրակ գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Լենինականի մանկատանը, երկրորդ կարգի դպրոցն ավարտել է Նոր Բայազետի (այժմ՝ Գավառ) քաղաքում։ 1931 թվականին ավարտել է ՀԿԿ Կենտկոմին առընթեր մամուլի աշխատողների դասընթացը։ Աշխատել է Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Վանաձոր) «Սոցարշավ» շրջանային թերթում որպես խմբագրի տեղակալ։ Եղել է Եղեգնաձորի Ազիզբեկովի միջշրջանային «Կոլտնտեսական», Արտաշատի «Բոլշևիկյան կոլխոզ» թերթերի խմբագիր։ Աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմում որպես հրահանգիչ, ապա մամուլի, գրականության և արվեստի սեկտորի վարիչ, հետագայում վարել է գրական ֆոնդի հայկական բաժանմունքի տնօրենի պաշտոնը։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողություններին։ Ծանր վիրավորվել է Կրակովում, բուժվել Մոսկվայում և Բաքվում։ 1957-1974 թվականներին եղել է Հայաստանի գրողների միության Կիրովականի բաժանմունքի պատասխանատու քարտուղարը։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1928 թվականին, Լենինականի «Բանվոր» թերթում։

Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Արամ» (Մոսկվա, 1970), «Անմահություն», «Իմ ծաղկած այգի», վրացերեն՝ «Լորենու տակ» (Թբիլիսի, 1962) գրքերը։ Մահացել է Կիրովականում։

## Նոր-Այրի երկերի մատենագիտություն
### Գրքեր
* Ճարտարապետուհին, Երևան, Պետհրատ, 1932, 68 էջ։
* Փրկության փարոս, Երևան, Պետհրատ, 1938, 143 էջ։
* Հյուրանոցի աղջիկը, Երևան, Հայպետհրատ, 1946, 164 էջ։
* Ոլորտներում, Երևան, Հայպետհրատ, 1947, 587 էջ։
* Նովելներ և վիպակներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1949, 240 էջ։
* Լույսեր, Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 436 էջ։
* Անտառի երգը, Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 264 էջ։
* Մեծ պարնի, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 74 էջ։
* Լոռվա աստղեր, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 475 էջ։
* Նվիրական սրտեր, Երևան, «Հայաստան», 1965, 475 էջ։
* Անապատի առավոտը, Երևան, «Հայաստան», 1968, 606 էջ։
* Արամ, Երևան, «Հայաստան», 1970, 587 էջ։
* Պատմություն գրված քարի վրա, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 314 էջ։
*... Վերջ։ Սկսվում է ...: Բանաստեղծություններ, Պարույր Սևակ, 2002, 102 էջ։

### Մամուլ
* Փախստականը։ «Գրական թերթ», 1969, № 6:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Վիրք

**Վիրք** (, , ), պատմական երկիր Հարավային Կովկասի կենտրոնական մասում։ Հարավից և հարավ-արևմուտքից սահմանակցում էր Մեծ Հայքին, արևմուտքից՝ Կողքիսին, հյուսիսից Ալանիային, արևելքից Աղվանքին։ Մայրաքաղաքներ են եղել Մցխեթը, Արմազը և Թբիլիսին։ Հունա-հռոմեական հեղինակների մոտ կոչվել է նաև **Իբերիա**։

## Անվանում
Մինչև մ.թ.ա. 3-2-րդ դարերում Իսպանիան ևս կոչվել է *Իբերիա *և անունների նմանություններից հույն և լատինական հեղինակները ենթադրել են, որ Կովկասի իբերները, այսինքն՝ վրացիները, առաջացել են Պիրենեյան թերակղզու իբերներից։ 19-րդ դարից սկսած առանց գիտական որևէ լուրջ կռվանի, որոշ հետազոտողներ ջանում են հիմնավորել այդ ենթադրությունը՝ առնչություններ որոնելով բասկերենի և վրացերենի միջև։

## Պատմություն
Կուր գետի հովտում՝ ցեղային միության հիմքի վրա, մ.թ.ա. IV-III դդ. սահմանագծում առաջացավ վաղ ստրկատիրական պետություն, որի հիմնադիրը, ըստ վրացական ավանդական պատմության, Քարթլիի տանուտեր Փառնավազն էր։ Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։ Մայրաքաղաք Մցխեթայում, ինչպես նաև մյուս քաղաքներում զարգացած էին արհեստներն ու առևտուրը։

Արտաշես Ա-ն Վիրքից ազատագրում է զավթված և Երվանդունիների օրոք Երվանդյան Հայաստանի կազմի մեջ մտնող Գուգարք նահանգը և միացնում Մեծ Հայքին։ Տիգրան Մեծի ժամանակ Վիրքը եղել է Մեծ Հայքի գերիշխանության տակ։ Մ.թ.ա. 66 թ. Արտաշատի պայմանագրով դուրս է եկել հայկական գերիշխանությունից։ 387 թ. Մեծ Հայքի բաժանումից հետո Գուգարք նահանգը կցվել է Վիրքին և ստեղծվել Վրաց մարզպանությունը։ 337 թվականին քրիստոնեությունը հայտարարվեց պետական կրոն։

Ծիսակատարության լեզուն հունարենն ու ասորերենն էին, օգտագործվող այբուբենը՝ հունականն ու ասորականը։ Վահանանց պատերազմի ժամանակ հայ-վրացական զորքերը Ճարմանայի դաշտում ծանր պարտություն կրեց պարսկական զորքից։ 862-1022 թվականներին Վիրքը եղել է Հայ Բագրատունիների տերության մեջ։ Սելջուկյան արշավանքների և տիրապետության ժամանակ զգալի թվով հայեր գաղթել են Վրաստան։

Վիրքը իր հզորության գագաթնակետին է հասել Դավիթ Շինարար թագավորի օրոք։ Վրաց Թամար թագուհին հայ-վրաց. զորքրով Զաքարե և Իվանե եղբայրների օգնությամբ ազատագրել են Հայաստանի բազմաթիվ շրջաններ։ 1199 թ. վերջնական ազատագրվում է Բագրատունյաց Հայաստանի սիրտ Անին։ Ազատագրած տարածքները տրվեցին հիմնականում Զաքարյաններին։ Վրաց Բագրատունիների թագավորությունը ավարտվեց 1801 թվականին, երբ Վրաստանի զգալի մասը անցավ Ռուսաստանի տիրապետության տակ։ Վիրքի տարածքում այժմ Վրաստանն է։

## Տես նաև
* Վրացիներ
* Վրաց Բագրատունիներ
* Վրաց մարզպանություն
* Վրաստանի անվանում

Կատեգորիա:Վիրք
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի նախկին պետություններ
Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտ

**Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտ**, բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Հայաստանում 1952 - 1994 թվականներին։ Ստեղծվել է Երևանի թատերական և Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտների միավորումով։

## Պատմություն
1944 թվականին Երևանում հիմնադրվել է թատերական ինստիտուտ՝ դերասանական և ռեժիսորական ֆակուլտետներով, իսկ 1945 թվականի հունիսին, գեղարվեստի ինստիտուտը։ Սկսած 1950 թվականից թատերական ինստիտուտում դադարեցվել է ընդունելությունը ռեժիսորական և թատերագիտական մասնագիտությունների գծով, կրճատվել ուսանողության թիվը։ Նույնը տեղի է ունեցել Գեղարվեստի ինստիտուտում։ Անհրաժեշտ է համարվել միավորել այս երկու ուսումնական հաստատությունները։ 1952 թվականին Երևանի թատերական և Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտների միավորումով ստեղծվել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը։ 1952 թվականին ինստւտուտն ուներ երկու ֆակուլտետ՝ թատերական և կերպարվեստի։ Թատերական ֆակուլտետն ուներ ռեժիսորական, դերասանական և թատերագիտական (1944-1962 թվականներ), կերպարվեստինը՝ գեղանկարչության, քանդակագործության, թատերանկարչության (1949-1958 թվականներ) և գրաֆիկական (1949-1959 թվականներ) բաժիններ։ Ռեկտոր է նշանակվել հանրապետության ժողովրդական արտիստ, պրոֆեսոր Վավիկ Վարդանյանը։ 1994 թվականին Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը բաժանվել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիաի և Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի։

## Ենթակառուցվածք
1952 թվականին ինստւտուտն ուներ երկու ֆակուլտետ՝ թատերական և կերպարվեստի։ 1976 թվականին ինստիտուտի երկու ֆակուլտետներն ունեին հետևյալ բաժինները. թատերականը՝ դերասանական, ռեժիսորական և երաժշտական կոմեդիայի (1971-ից), կերպարվեստինը՝ գունանկարչության, քանդակագործության, կիրառական արվեստի (1960-ից՝ խեցեգործություն, գորգի ձևավորում, մանվածք), արդյունաբերական արվեստի (1963-ից)։

## Ռեկտորներ
* Վավիկ Վարդանյան 1952 թվական
* Արա Սարգսյան 1952-1959
* Մարտին Չարյան 1959-1994
* Վահագն Մկրտչյան - 1994

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիա
* Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ
Հակոբ Նորունի

**Հակոբ Նորունի** (*Հակոբ Լևոնի Նորաշխարհյան*, ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1976 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մուսա լեռան Յողունօլուք գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Մուսա լեռան Նոր Զեյթուն գյուղում, ապա Հալեպի Մխիթարյան վարժարանում և ֆրանսիական լիցեյում։ Հետագայում ավարտել է Բեյրութի ֆրանսիական համալսարանը։ 1956-1965 թվականներին եղել է Բեյրութի «Արարատ» գրական ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ Բեյրութում Հ. Նորունին աշխատել է նաև իբրև հյուրանոցի տնօրեն։ 1975 թվականին ներգաղթել է Հայաստան և բնակություն հաստատել Երևանում։ 1982-1985 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ սփյուռքահայ համայնքների պատմության և մշակույթի բաժնում որպես ավագ գիտաշխատող։ Մահացել է Երևանում։

## Հ. Նորունու երկերի մատենագրությունը
* Դողդոջ կայծեր (բանաստեղծություններ), Հալեպ, 1943, 120 էջ։
* Իշխանը (դրամա), Հալեպ, «Սեր Սահակյան» տպարան, 1944, 28 էջ։
* Սահմանագլուխ (բանաստեղծություններ), Բեյրութ, 1959, 90 էջ։
* Երջանկության ճամփան... (թատերախաղ 5 արարով), Բեյրութ, տպարան Տոնիկյան, 1966, 48 էջ։
* Ինչ շուտ փոխվեցար (դրամա), Բեյրութ, 1966, 40 էջ։
* Նամակ ամերիկահայ բարեկամիս։ Ապրումներ, տպավորություններ, Բեյրութ, 1966, 90 էջ։
* Հրաչյա Քոչարի «Սպիտակ գիրքը» (գնահատական-վերլուծական փորձ), Բեյրութ, տպարան «Սևան», 1967, 58 էջ։
* Վարձու պուպրիկներ (պատմվածքներ), Բեյրութ, 1970, 180 էջ։
* Մեղքի արահետեն (պատմվածքներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 170 էջ։
* Տարիներիս ապագան (բանաստեղծություններ), «Սովետական գրող», 1983, 116 էջ։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
*Հակոբ Նորունի 

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Նորաշխարհյաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Ֆեռնանդո Նավարո

**Ֆեռնանդո Նավարո Կորբաչո** (*Fernando Navarro Corbacho*, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի Եվրոպայի 2008 թ. առաջնության ոսկե մեդալակիր։

Ծնվել է Կատալոնիայի Բարսելոնա քաղաքում։ Իսպանիայի ֆուտբոլի Բարձրագույն լիգայում (Լա Լիգա) սկսել է խաղալ 2001 թվականից, Բարսելոնայի թիմի կազմում։ 2008 թ. հուլիսի 18-ից անցել է Սևիլյա ՖԱ՝ 5 տարվա պայմանագրով։ Պայմանագրի արժեքն է € 5 մլն։ Սևիլյա ՖԱ-ում խաղում է որպես ձախ պաշտպան, «3» համարի տակ։ 2008 թվականից Նավառոն նաև Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ է։

## Ակումբային գործունեություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Նավառոյի ֆուտբոլային վիճակագրությունը

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալյորկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալբասետեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Արչիբալդ Մաքլիշ

**Արչիբալդ Մաքլիշ** (*Archibald MacLeish*, ), ամերիկացի բանաստեղծ, դրամատուրգ, հրապարակախոս։

Հրատարակել է «Փղոսկրյա աշտարակ» (1917), «Երջանիկ ընտանիք» (1924), «Երգեր Եվային» (1954), «Մարդկային ժամանակ» (1972) և այլ բանաստեղծական ժողովածուներ, պոեմներ, պիեսներ, էսսեներ։

Ուսումնասիրել է պոեզիայի բնույթը, նրա ազդեցությունը մարդու զգացմունքների վրա, նրա հնարավորությունները և նպատակը։ Քննել է Դիքինսոնի, Յեյթսի, Ռեմբոյի, Քիթսի ստեղծագործությունը («Պոեզիա և փորձ», 1961)։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:1892 ծնունդներ
Կատեգորիա:1982 մահեր
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի իրավունքի դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Սյուզեն Քեթրին Լանգեր

**Սյուզեն Քեթրին Լանգեր** (, ), ամերիկացի փիլիսոփա, գեղագետ։

Հեղինակել է «Փիլիսոփայությունը նոր մոտեցմամբ» (1942) աշխատությունը։ Փիլիսոփայությունը, բարոյականությունը, բարքերն ու գեղագիտությունը դիտել է իբրև սիմվոլիզմի հատուկ ձևեր։

Հրաժարվել է գրականության պատմական բովանդակությունից, արվեստի երկերի մեջ տեսնելով «մարդկության ստեղծած վիթխարի առասպելի տեքստը, որտեղ անսահման տարբերակներով պատկերվում են սակավաթիվ հիմնական իրավիճակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ գերմանական սերմամբ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Հարություն Շալջյան

**Հարություն Գրիգորի Շալջյան**  (), հայ դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1925 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ 1915 թվականին գաղթել է Երևան։ 1915-1916 թվականներին աշխատել է Աբրահամովների բամբակազտիչ գործարանում։ 1920-1923 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակում։ 1923 թվականին Ալեքսանդրապոլի (այժմ՝ Գյումրի) երկաթգծի բանվորական ակումբի վարիչն էր։ 1924-1927 թվականներին աշխատել է Լենինականի գավկոմում։ 1927-1929 թվականներին եղել է Լենինականի թատրոնի, 1929 թվականին՝ Երևանի Գ. Սունդուկյանի անվան պետական թատրոնի տնօրենը, 1931-1934 թվականներին՝ Թալինի շրջխորհրդի գործկոմի նախագահը, 1936-1939 թվականներին՝ Հայաստանի գրողների միության գրական ֆոնդի տնօրենը, 1939-1941 թվականներին՝ Հայդրամկոմի տնօրենը։ 1941-1943 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1945-1948 թվականներին աշխատել է արտասահմանից ներգաղթած հայերի ընդունման կոմիտեում։ 1954 թվականից ՀԽՍՀ սննդի արդյունաբերության նախարարության կադրերի բաժնի վարիչն էր։

Նրա դրամաները, որոնք բեմադրվել են քաղաքային ու գյուղական բեմերում, թարգմանվել են ադրբեջաներեն ու քրդերեն։

«Հայֆիլմը» նրա սցենարով նկարահանել է (1938) «Լեռնային հեղեղ» կինոնկարը։ Մահացել է Երևանում։

## Հ. Շալջյանի երկերի մատենագրություն
* Հարձակում (պոեմ), Երևան, Պետհրատ, 1931, 36 էջ։
* Ունևորության ճանապարհին (պիես), Երևան, Պետհրատ, 1935, 51 էջ։
* Բարձրացող ամրոցներ (գրքում տեղ են գտել նաև «Բարձրացող ամրոցներ» և «Նոր ուղի» պիեսները), Երևան, Պետհրատ, 1936, 70 էջ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Էնդրյու Սեսիլ Բրեդլի

**Էնդրյու Սեսիլ Բրեդլի** (*Andrew Cecil Bradley*, ), անգլիացի գրականագետ։

Հեղինակել է «Շեքսպիրի ողբերգությունները» հիմնարար աշխատությունը, պոեզիայի հարցերին նվիրված ուսումնասիրություններ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1851 ծնունդներ
Կատեգորիա:1935 մահեր
Կատեգորիա:Անգլիացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ
Գուրգեն Շահնազ

**Գուրգեն Շահնազ** (*Գուրգեն Արշակի Շահնազարյան*, ), հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1964 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բարս (հետո՝ Ադրբեջանի ԽՍՀ Շամխորի շրջանում) գյուղում։ 1933 թվականին ավարտել է Կիրովաբադի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1933-1937 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Կրուպսկայայի անվան կոմունիստական դաստիարակության ակադեմիայում։ 1941-1944 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1946 թվականին ավարտել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմագրական ֆակուլտետը։ 1946-1952 թվականներին ուսուցչություն է արել ՀԽՍՀ Վեդու (հետո՝ Արարատի) և Ադրբեջանական ԽՍՀ Շամխորի շրջաններում։ 1952-1954 թվականներին որպես մեթոդիստ աշխատել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտում, 1954 թվականին՝ ՀԽՍՀ կուլտուրայի մինիստրության բուհերի բաժնում։ 1954-1978 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեում։ Մահացել է Երևանում։

## Երկերի մատենագրություն
* Հողը կանչում է (բանաստեղծություններ), Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 167 էջ։
* Քեզնով հպարտ (բանաստեղծություններ), Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 92 էջ։
* Այսպես եմ սիրում (բանաստեղծություններ), Երևան, «Հայաստան», 1969, 108 էջ։
*Հավատը մայրամուտ չունի։ Բանաստեղծություններ։ Նաիրի, 1994։

## Թարգմանություններ

* Ղազախ բանաստեղծներ.- Երևան։ Հայաստան, 1968.- 255 էջ։
* Ծաղկած կեռասենի։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Հայաստան, 1969.- 105 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
X86

thumb|Ինթել 8086
**x86 (Intel 80x86)**-ն ապարատային պլատֆորմ է, որը հանդիսանում է միկրոպրոցեսորի ճարտարապետություն և հրամանների համապատասխան հավաքածու։ Այն մշակված է և թողարկված, ինչպես Intel-ի, այնպես էլ նրա հետ համատեղելի պրոցեսորների համար, որոնք ստեղծվել են այլ արտադրողների կողմից։ Տերմինն առաջացել է այն փաստից, որ Intel-ի հետ համատեղելի հին պրոցեսորների անվանումները նույնպես վերջանում էին 86-ով։ Տարիների ընթացքում x86-ի հրամանների բազմությունը, մնալով հետ-համատեղելի, համալրվել և ընդլայնվել է։ Ճարտարապետությունն իրականացվել է Intel-ի, Cyrix-ի, AMD-ի, VIA-ի և շատ այլ արտադրողների պրոցեսորների համար։

Քանի որ, x86 տերմինը 80386-ի ներկայացնելուց դարձավ տարածված, այն սովորաբար ենթադրում է երկուական համատեղելիություն 80386-ի 32 բիթային հրամանների բազմության հետ։ Այն կարող է երբեմն ներկայացվել որպես x86-32, տարբերվելու համար կա՛մ 16 բիթային՝ x86-16 բնօրինակից, կա՛մ ավելի նոր, 64 բիթային՝ x86-64-ից (կոչվում է նաև x64)։ Չնայած, որ նոր անհատական համակարգիչներում և սերվերներում օգտագործվող x86 պրոցեսորներն ունեն 64 բիթայնություն, հին համակարգիչների և սերվերների հետ համատեղելիության խնդիրներից խուսափելու համար, x86-64 կամ x64 տերմինները հաճախ օգտագործվում են 64 բիթային ծրագրակազմը նշելու համար, իսկ x86 տերմինը ենթադրում է միայն 32 բիթայինները։

Ներկայումս, x86 ճարտարապետությունն լայն տարածված է սեղանադիր և ծնկադիր համակարգիչներում, ինչպես նաև սերվերների և աշխատակայանների աճող մեծամասնության մեջ։ Ծրագրակազի մեծ մասն աշխատում է տարբեր պլատֆորմների վրա, ներառյալ MS-DOS-ը, Windows-ը, Լինուքսը, BSD-ն, Solaris-ը և Mac OS X-ը։ Ներդրված համակարգերի ճարտարապետությունը տարբերվում է։ Այստեղ տարածված են ավելի պարզ 16 բիթային x86 չիպերը, բայց AMD-ի Geode-ը և նոր Intel Atom-ը այս ոլորտում օգտագործվող 32 և 64 բիթային նախագծման օրինակներ են։

## Արտաքին հղումներ
* Ինթելի ճարտարագիտության 25 տարին

Կատեգորիա:Համակարգչի բաղկացուցիչներ
Կատեգորիա:X86
Արշակ Շահնազարյան

**Արշակ Գաբրիելի Շահնազարյան** (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Աշտարակ գյուղում (այժմ՝ Աշտարակ քաղաքը)։ Սովորել է տեղի ծխական դպրոցում և Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանիում։ 1892 թվականին ավարտել է Երևանի ուսուցչական սեմինարիան և մանկավարժակությամբ զբաղվել տարբեր վայրերում։ 1897 թվականին Սուրմալուի գավառի Կողբ գյուղի դպրոցի վարիչն էր։ Հակակառավարական քարոզի մեղադրանքով 1902 թվականին հեռացվել է պաշտոնից և ձերբակալվել ու բանտում մնացել մինչև 1904 թվականը։ 1904-1908 թվականներին շարունակել է ուսուցչություն անել, ապա աշխատել է կոոպերացիայի բնագավառում։ Եղել է Հայկոոպի առաջին նախագահը։ Շահնազարյանի ստեղծագործությունների հերոսները գյուղի քայքայվող մանր գյուղացիությունն ու գյուղական ցեցերն են։ Խորհրդային շրջանում նկարագրել է նոր կազմավորվող սոցիալիստական գյուղը։

Մահացել է Երևանում։

## Ա. Շահնազարյանի երկերի մատենագրություն
* Խավար աշխարհում (պատմվածքներ), Երևան, տպարան «Լույս» Արշակ Հակոբյանցի և որդիք, 1909, 309 էջ։
* «Ազատարար»-ը (պատմվածք), Երևան, հրատարակչություն կոոպխորհրդի, 1926, 53 էջ։
* Հարամ-կաթնակեր աղջիկը (կենցաղապոեմ), Երևան, «Հերմես», 1926, 71 էջ։
* Երրորդության գաղտնիքը (կոոպերատիվ պատմվածք), Երևան, Պետհրատ, 1929, 29 էջ։
* Գյուղական պատկերներ (պատմվածքերի ժողովածու), Երևան, Պետհրատ, 1933, 226 էջ։
* Էն սև օրերից, Երևան, Պետհրատ, 1936, 24 էջ։
* Արևի ճամփին։ Պատմվածքներ, Երևան, Պետհրատ, 1939, 97 էջ։
*Մելիքի աղջիկը, Երևան, Հայպետհրատ, 1944, 34 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Ջոն Դրայդեն

**Ջոն Դրայդեն**, , ), անգլիացի բանաստեղծ, դրամատուրգ, գրաքննադատ, արքունական պատմաբան (1671 թվականից)։

Գրել է «Ամեն ինչ հանուն սիրո» (1678), «Դոն Սեբաստիան» (1695) ողբերգությունները, տրագիկոմեդիաներ, ներբողներ, պոեմներ, «Փորձ դրամատիկական պոեզիայի մասին» (1668), «Փորձ հերոսական պիեսների մասին» (1672) տրակտատները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջոն Դրայդենի բանաստեղծություններից

Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Արաբ Շամիլով

**Արաբ Շամիլով** (), հայաստանցի քուրդ արձակագիր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1918 թվականից։ Ստեղծագործել է քրդերեն և հայերեն։ Կրել է նաև **Արաբե Շամո** գրական անունը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կարսի մարզի Սուսուզ գյուղում։ 1912 թվականին տեղափոխվել է Թիֆլիս, աշխատել պեմզայի գործարանում, ապա որպես թարգմանիչ՝ կազակական երրորդ գնդում։ 1916 թվականին տեղափոխվել է Կարս և աշխատել Սարիղամիշ-Էրզրում երկաթուղագծի շինարարությունում։ 1920 թվականին 11-րդ կարմիր բանակի հետ մտել է Բաքու։ Նույն թվականին մեկնել է Մոսկվա՝ Լազարյան ինստիտուտում սովորելու։ 1924 թվականին վերադարձել է Երևան։ Աշխատել է «Ռյա թազա» քրդերեն թերթի խմբագրությունում։ Հետագայում սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ ասպիրանտուրայում (Լենինգրադ, նրա ղեկավարն էր ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելին)։

Քրդերեն լույս են տեսել նրա «Լենինի կյանքը» (Երևան, 1930), «Քուրդ հովիվը» (Երևան, 1930), «Բախտի ճանապարհ» (Երևան, 1959), «Դըմ-դըմ բերդը» (վեպ, Երևան, 1966) և այլ գրքեր։ Նրա «Քուրդ հովիվը» երկը թարգմանվել և առանձին գրքով լույս է տեսել ռուսերեն, վրացերեն, ադրբեջաներեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, անգլերեն։

[ձախից|մինի|Արաբ Շամիլովի հուշատախտակը Երևանի [Աբովյան փողոցում]]

Նրա սցենարով նկարահանվել է «Հայաստանի քրդերը» կինոնկարը («Հայֆիլմ», 1959)։

Մահացել է Երևանում։

## Երկեր
* Փոքրիկ հովիվը (պատմվածք քրդերի կյանքից), Երևան, Պետհրատ, 1931, 104 էջ։
* Ալագյազի քրդերը, Երևան, Պետհրատ, 1932, 56 էջ։
* Բախտի ճանապարհ (վեպ), գիրք 1, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 360 էջ։
* Բախտի ճանապարհ (վեպ), գիրք 2, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 336 էջ։
* Քուրդ հովիվը, Երևան, «Հայաստան», 1971, 204 էջ։
* Դըմ-դըմ բերդը (վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 220 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Քուրդ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Քուրդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Քուրդ գրողներ
Կատեգորիա:Քուրդ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Արիս Շաքլյան

**Արիս Մկրտչի Շաքլյան** (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից։ Կրել է **Վարուժնակ Արիս** գրական անունը, առաջին գիրքը լույս է տեսել այդ անունով, ստորագրել է նաև **Ա. Շ.**։

Ծնվել է  Կիլիկիայի Չորք Մարզպան (Դյորդ-յոլ) քաղաքում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը, ապա որպես ուսուցիչ աշխատել Ալեքսանդրետի և Դամասկոսի հայկական դպրոցներում։ Ա. Շաքլյանը «Եփրատ» թերթի խմբագիր է եղել 1929 թվականի ամռանը, 1931-1932 թվականներին, 1936-1937 թվականներին (թերթը դարձել է երկօրյա) և 1943-1945 թվականներին։ 1945 թվականին ներգաղթել է Հայաստան։ Մահացել է Երևանում։

## Ա. Շաքլյանի երկերի մատենագրություն
* Դեղին երգեր, Հալէպ, տպարան Արարա, 1927, 40 էջ։
* Միջինք, Հալէպ, տպարան Տեր-Սահակեան, 1943, 80 էջ։
* Կար ու չկար... (պատմվածքներ), Հալէպ, տպարան Ա. Տեր-Սահակեան, 1946, 147 էջ։
* Մեր Հայաստանն է, Երևան, Հայպետհրատ, 1949, 82 էջ։
* Հեքիաթներ (գրքում տեղ է գտել Ա. Շաքլյանի «Բախտի անիվը» հեքիաթը), Հալեպ, տպարան Տեր-Սահակյանի, 1950, 11 էջ։
* Հեքիաթներ, Հալեպ, տպարան «Նայիրի», 1950, 28 էջ։
* Բախտն ու աշխատանքը (հեքիաթներ և զրույցներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 123 էջ։
* Ինձնից քեզ խրատ (հեքիաթներ և զրույցներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 112 էջ։
* Ֆալլահներ (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 416 էջ։
* Հեքիաթներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 103 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ բանաստեղծներ
Ֆրենսիս Բոմոնթ

**Ֆրենսիս Բոմոնթ** (, ), անգլիացի դրամատուրգ։

Ֆրենսիս Բոմոնթը Ջոն Ֆլեթչերի հեղինակակցությամբ գրել է դրամատիկական 7 երկ։ Ինքնուրույն հեղինակել է «Կնատյացը» (1607) կատակերգությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Մայքլ Ջեքսոնը ֆիլատելիայում

մինի|300px|Բրիտանական Վիրջինյան կղզիների Մայքլ Ջեքսոնին նվիրված անվավեր համարված նամականիշեր (1986)

**Մայքլ Ջեքսոնը [[ֆիլատելիա]]յում**&nbsp;-&nbsp;ամերիկացի հայտնի երգիչ Մայքլ Ջեքսոնին (1958&nbsp;-&nbsp;2009) նվիրված փոստային նամականիշերի և այլ ֆիլատելիստական նյութերի ամբողջությունը։ Մայքլ Ջեքսոնին նվիրված նամականիշեր և այլ նյութեր են թողարկվել Սենտ Վինսենթում, Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներում, Բուրկինա Ֆասոյում, Անգոլայում, Բուրունդիում, Գվինեայում և այլ երկրներում։ Նմանատիպ թողարկումները մեծ մասամբ շահադիտական նպատակ հետապնդող են, թողարկվում են մեծ քանակով և հեղեղում շուկան։ Կան նաև բազմաթիվ կեղծ նամականիշեր, որոնք շահարկել են Մայքլ Ջեքսոնի ժողովրդականության, իսկ այժմ էլ մահվան թեման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոն
Անուշավան Շիրոյան

**Անուշավան Հովհաննեսի Շիրոյան** (), հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1938 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ Սովորել է Վանի ծխական դպրոցում, ապա ուսուցչական վարժարանում։ 1915 թվականին մասնակցել է Վանի ինքնապաշտպանական կռիվներին։ Հետո տեղափոխվել է Երևան։ Ուսուցչությամբ է զբաղվել Երևանում, Լենինականում, Աշխաբադում, Աբխազիայում։ Երկար տարիներ աշխատել է Ամո Խարազյանի անվան թատրոնում, 1929-1948 թվականներին Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, 1948-1953 թվականներին՝ վարել է այդ թատրոնի գրական բաժինը։ Նրա առաջին բանաստեղծությունը լույս է տեսել 1917 թվականին։ Մահացել է Երևանում։

## Ա. Շիրոյանի երկերի մատենագրություն
* Մոկաց Միրզա (հայկական ժողովրդական վեպ), Երևան, Պետհրատ, 1939, 64 էջ։
* Ծիլ ու ծաղիկ, Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 36 էջ։
* Հանելուկներ, առակներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 28 էջ։
* Առակներ և առածներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 28 էջ։
* Ակունքներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 95 էջ։
* Թանկագին գանձը, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 19 էջ։

## Թարգմանություններ

* Շևչենկո Տարաս։ Հատընտիր։ Բանաստեղծություններ և պոեմներ.- Երևան։ Սովետական գրող, 1989.- 175 էջ․- Որոշ ստեղծագործություններ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Ջոն Ֆլեթչեր

**Ջոն Ֆլեթչեր** (, ), անգլիացի դրամատուրգ։

Ջոն Ֆլեթչերը գրել է մի շարք տրագիկոմեդիաներ, նաև որոշ պիեսներ՝ Ֆրենսիս Բոմոնթի, Ֆ. Մեսինջերի և այլոց հեղինակակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Ցական Շողենց

**Ցական Պետրոսի Շողենց** (Ցականյան, ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1946 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից

Ծնվել է Բաքվում։ 1919-1924 թվականներին բատրակություն է արել Շամխորում։ Եղել է Շամխորի շրջանի կոլտնտեսության կազմակերպիչներից։ 1930 թվականին խմբագրել է «Ապրիլյան արև» թերթը (Կիրովաբադ)։ 1930-1931 թվականներին սովորել է Երևանի համալսարանում։ 1932-1935 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1941-1945 թվականներին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Մի քանի տարի աշխատել է Հայպետհրատում։ Մահացել է Երևանում։

## Երկերի մատենագրություն
* Շրջադարձի երգեր, Ե., Պետհրատ, 1932, 22 էջ։ 
* Խիզախություն (բանաստեղծություններ), Ե., Պետհրատ, 1938, 44 էջ։ 
* Հայրենի լեռներում (չափածո գործեր), Ե., Հայպետհրատ, 1945, 118 էջ։ 
* Վերադարձ (բանաստեղծություններ), Ե., «Սովետական գրող», 1948, 62 էջ։ 
* Բարի ճանապարհ (բանաստեղծություններ), Ե., Հայպետհրատ, 1953, 36 էջ։ 
* Սիրո գիրք (բանաստեղծություններ), Ե., Հայպետհրատ, 1956, 111 էջ։ 
* Կյանք (վեպ), Ե., Հայպետհրատ, 1959, 404 էջ։
* Տարիների երթը (բանաստեղծություններ), Ե., Հայպետհրատ, 1964, 188 էջ։
* Սեր և գեղեցկություն (չափածո գործեր), Ե., «Հայաստան», 1971, 152։

## Թարգմանություններ

* Ադրբեջանի գարունը։ Ադրբեջանական գրողները մանուկներին /Կազմ.՝ Հ. Հաջիև.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1960.- 176 էջ.- Բովանդ-ից՝ Որոշ ստեղծագործություններ։
* Ավդալ Ամինե։ Առաջին գարուն։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1961.- 119 էջ.- Բովանդ-ից՝ Որոշ ստեղծագործություններ։
* Բելոռուսական գրականության անթոլոգիա.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1957.- 536 էջ.- Բովանդ-ից՝ Ստեղծագործությունների մի մասը։
* Ընտիր էջեր ռուս սովետական պոեզիայի.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1963.- 543 էջ։
* Կուպալա Յանկա։ Հատընտիր.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1951.- 103 էջ.- Բովանդ-ից՝ Ողջույն ձեզ։
* Մեր նվերը.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1951.- 114 էջ.- Բովանդ-ից՝ Մահմեդ Ռահիմ. Իլդրիմի գիրքը։
* Միցկևիչ Ադամ։ Ընտիր երկեր.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1955.- 319 էջ.- Բովանդ-ից՝ Որոշ ստեղծագործություններ։
* Պուշկին Ալեքսանդր։ Երկեր հինգ հատորով։ Հատոր 1. Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1954.- 480 էջ։
* Ռայնիս Յան։ Ընտիր երկեր.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1957.- 672 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:1909 ծնունդներ
Կատեգորիա:1969 մահեր
Կատեգորիա:Բաքու քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կամո (այլ կիրառումներ)

**Կամո** անվանումը կարող է վերաբերել

* **[[Կամո (Սիմոն Տեր-Պետրոսյան)]]**, հայ հողափոխական գործիչ
* **Կամո**, Գավառ քաղաքի նախկին անունը 
* **[[Կամո (Շիրակի մարզ)]]**, գյուղ ՀՀ Շիրակի մարզում
* **[[Կամո (Խանլարի շրջան)]]**, գյուղ Ադրբեջանի Խանլարի շրջանում
* Կամո - հայ բոլշևիկ հեղափոխական գործիչ, ՌՍԴԲԿ անդամ
* Կամո - կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում
Ջոն Դոն

**Ջոն Դոն** (, ), անգլիացի բանաստեղծ։

Հեղինակել է քնարական բանաստեղծություններ («Երգեր և սոնետներ»), եղերերգություններ, «Աշխարհի անատոմիա» պոեմը (1611)։

## Կենսագրություն
Ջոն Դոնը ծնվել է 1572 թվականի հունվարի 21-ին, կամ հունվարի 24-ի և հունիսի 19-ի միջև Լոնդոնում, կաթոլիկ ընտանիքում։ Նրա հայրը եղել է երկաթեղենի ապրանքների արտադրամասի լոնդոնյան առևտրականների ավագ։ Մայրը՝ Էլիզաբեթ Հեյվուդը, ծագել է կաթոլիկ ընտանիքից, եղել է դրամատուրգ Ջոնա Հեյվուդի դուստրը և Թոմաս Մորի ծոռնակից ազգականը։ Կաթոլիկ եկեղեցուն պատկանելու պատճառով ընտանիքի անդամներին բազմիցս հետապնդել են իշխանությունները։ Հայրը մահացել է, երբ որդին եղել է 3 տարեկան։ Դոնի մայրը ամուսնու մահից մի քանի ամիս անց ամուսնացել է մի հարուստ ամուրու՝ Ջոն Սիմինջեսի հետ։ Ջոնը դաստիարակվել է կաթոլիկության ոգով։ Սովորել է Օքսֆորդի և Քեմբրիջի համալսարաններում, բայց չի ստացել դիպլոմ, քանի որ կաթոլիկների առջև դրվել են սահմանափակումներ։ Ուսումը շարունակել է բարիստերների Լինքոլնս-Իննի դպրոցում։ Դոնի եղբայրը՝ Հենրին ևս սովորել է այդտեղ մինչև 1593 թվականին ձերբակալությունը՝ կաթոլիկ քահանա Հենրի Հարրինգտոնին ապաստան տրամադրելու համար։

Ավարտելուց հետո Դոնն վարել է անկանոն ապրելակերպ և ծախսել է ժառանգության մեծ մասը։ 1596-1597 թվականներին նա մեկնել է Եվրոպա, Կադիսում և Ազորյան կղզիներում մասնակցել է Ուոլտեր Ռելի ռազմական արշավանքներին։ Նրա առաջին կենսագիր Իսահակ Ուոլթոնը 1640 թվականին ասել է, որ Դոնն անմիջապես չի վերադարձել Անգլիա, մի քանի տարի ապրել է Իտալիայում և Իսպանիայում՝ սովորելով այդ երկրների օրենքներն ու սովորույթները, լեզուները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Օսվալդ Շպենգլեր

**Օսվալդ Արնոլդ Քոտֆրիդ Շպենգլեր** (, ), գերմանացի փիլիսոփա, պատմաբան, հրապարակախոս, ժամանակակից մշակույթի փիլիսոփայության հիմնադիրներից։

Հեղինակել է մեծ աղմուկ հանած «Եվրոպայի մայրամուտը» (1918-1922) գիրքը, որտեղ գրել է արևմտյան աշխարհի ճգնաժամի մասին։ Պատմության փիլիսոփայության խնդիրը հանգեցրել է յուրաքանչյուր մշակույթի ձևաբանական կառուցվածքի ըմբռնմանը, կառուցվածք, որի հիմքում ընկած է «մշակույթի ոգին»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բլանկենբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկայի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով