open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մոլեկուլային գեներատոր

**Մոլեկուլային գեներատոր**, սարք, որում հստակ էլեկտրամագնիսական տատանումներն առաջանում են շնորհիվ մոլեկուլների ստիպողական քվանտային անցումների՝ սկզբնական էներգետիկ վիճակից ավելի փոքր ներքին էներգիայով վիճակի։ Մոլեկուլային գեներատորն առաջին քվանտային գեներատորն է, որը 1954 թվականին ստեղծել են Ն․ Գ․ Բասովն ու Ա․ Մ․ Պրոխորովը (ԱՄՄ) և նրանցից անկախ՝ Չ․ Թաունսը, Ջ․ Գորդոնը և Տ․ Ցեյգերը (ԱՄՆ)։

Մոլեկուլային գեներատորներն ունեն հաճախականության մեծ կայունություն, ճառագայթման լավ ուղղորդվածություն ու մեներանգություն և օգտագործվում են իբրև հաճախականության, ժամանակի չափանմուշ և այլն։ Առավել տարածված է ամոնիակի NH3 մոլեկուլներով աշխատող մոլեկուլային գեներատորը, որի առաքած ալիքի երկարությունը՝ λ=l,27 սմ, հզորությունը 10−8 *վտէ*, իսկ հաճախականության կայունությունն ընկած է 10−7-10−11 սահմաններում։

Կոհերենտ տատանումների առաջացման համար անհրաժեշտ է 2 պայման, սարքի աշխատանքային ծավալում մասնիկների թիվն սկզբնական վիճակում պետք է ավելի մեծ լինի, քան փոքր ներքին էներգիայով վիճակում (բնակեցվածության ինվերսիա՝ շրջվածություն) և, բացի այդ, պետք է կապ ապահովվի ժամանակի տարբեր պահերին ճառագայթող մասնիկների միջև (դրական հակադարձ կապ)։

էներգիայի մակարդակների շրջված բնակեցվածությամբ մոլեկուլներն առանձնացվում են էլեկտրաստատիկ տեսակավորող հարմարանքի միջոցով, որը քառաբևեռ էլեկտրաստատիկ կոնդենսատոր է։ Անցնելով այդ կոնդենսատորի խիստ անհամասեռ էլեկտրական դաշտով՝ բարձր էներգետիկ վիճակում գտնվող մոլեկուլները շեղվում են դեպի կոնդենսատորի առանցքը, և նեղ անցքով ընկնում ծավալային ռեզոնատորի մեջ, որի սեփական հաճախականությունը համընկնում է ավելի ցածր էներգետիկ վիճակի անցման հաճախականությանը։ Ստիպողական ճառագայթման շնորհիվ ռեզոնատորում ստեղծվում է դրական հակադարձ կապ, և առաքվում են կոհերենտ էլեկտրամագնիսական ալիքներ։

Ստեղծվել են նաե դիպոլային այլ մոլեկուլներով սանտիմետրային և միլիմետրային ալիքների տիրույթում աշխատող մոլեկուլային գեներատորներ, ինչպես և ջրածնի ատոմների փնջով λ= 21 սմ ալիքով աշխատող քվանտային գեներատորներ։ Այս սարքերը և ռադիոտիրույթի քվանտային ուժեղացուցիչները երբեմն կոչվում են մազեր։ Գոյություն ունեն մոլեկուլային գեներատորի մի քանի կառուցվածքային տարբերակներ, որոնք տարբերվում են տեսակավորող համակարգով, ռեզոնատորների քանակով և այլն։ Մոլեկուլային գեներատորների դասին են պատկանում նաև այն քվանտային գեներատորները, որոնցում մոլեկուլների մակարդակների բնակեցվածության ինվերսիան ձեռք է բերվում ոչ թե տեսակավորմամբ, այլ ուրիշ եղանակներով, օրինակ, օժանդակ էլեկտրամագնիսական դաշտի ազդեցությամբ (մղում), էլեկտրական պարպումով և այլն։ Այս առումով մոլեկուլային գեներատորների շարքը կարելի է դասել օպտիկական տիրույթի քվանտային գեներատորները՝ լազերները, որոնցում աշխատանքային նյութը մոլեկուլային գազերն են։

Կատեգորիա:Սարքեր
Խուն (քաղաք)

**Խուն** (), քաղաք Իսպանիաjում, մտնում է Գրանադայի շրջանի, Անդալուսիա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում եմ 3,4 կմ², բնակչությունը 3355 մարդ (2010)։

## Արտաքին հղումներ
* Ayuntamiento de Jun 
* Microweb turística de Jun realizada por el Patronato de Turismo de Granada 

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Քենդրիկ Լամար

**Քենդրիկ Լամար Դաքվորթ** (, ), ամերիկացի ռեփեր, 2009 թվականին ձևավորված «Black Hippy» խմբի անդամ։ Առաջին անգամ մեծ ճանաչում է ձեռք բերել 2010 թվականի սեպտեմբեր ամսին թողարկված իր «Overly Dedicated» միքսթեյպի շնորհիվ։ 2011 թվականի հուլիսի 2-ին թողարկել է իր «Section.80» անվանումը կրող դեբյուտային ստուդիական ալբոմը, իսկ հաջորդ տարվա հոկտեմբերի 22-ին թողարկել է իր «Good Kid, M.A.A.D City» կոչվող երկրորդ ստուդիական ալբոմը, որը առաջին շաբաթում վաճառվել է 242,000 օրինակով և Billboard 200 ալբոմների հիթ շքերթ է մտել երկրորդ հորիզոնականով։ Այդ ալբոմը նաև առաջադրված է եղել Գրեմմիի 56-րդ մրցանակաբաշխության «Տարվա լավագույն ալբոմ» անվանակարգում։ Քենդրիկ Լամարի երրորդ ալբոմը, որը կրում է «To Pimp a Butterfly» անվանումը, թողարկվել է 2015 թվականի մարտին և գլխավորել է Billboard 200-ը։ 2016 թվականի փետրվարին Լամարը ստացել է 5 Գրեմմի մրցանակ։

## Կատարողական արվեստ
### Ոգեշնչող կատարողներ
[220px|thumbnail|left|Քենդրիկը կատարում է [Թուփաք Շակուր|Թուփաքի «Hail Mary» երգը]]
Քենդրիկ Լամարը նշել է, որ Թուփաք Շակուրը, The Notorious B.I.G.-ը, Ջեյ Զին, Նեսը և Էմինեմը իր ամենասիրելի հինգ ռեփերներն են։ Նա Թուփաք Շակուրին համարում է իրեն ամենաշատը ոգեշնչած կատարողը, ով ազդեցություն է ունեցել ոչ միայն իր երաժշտության վրա, այլ նաև՝ ապրելակերպի։ 2012 թվականի սեպտեմբերին տված հարցազրույցներից մեկում, Քենդրիկը նշել է, որ Էմինեմը իրեն ոգեշնչել է լինելու ավելի ագրեսիվ իր երգերում։ Մեկ այլ հարցազրույցում նա ասել է, որ նաև ոգեշնչվել է Լիլ Ուեյնի ոճից և բարձր է գնահատում նրա երկարակեցությունը հիփ հոփ երաժշտությունում։ Քենդրիկը նաև ասել է, որ մեծացել է լսելով Ռակիմի, Dr. Dre-ի և Tha Dogg Pound դուետի երգերը։ 2013 թվականի հունվարին տված հարցազրույցներից մեկում, երբ նրան խնդրել են նշել երեք ռեփերների անուններ, ովքեր խաղացել են դեր նրա ոճի վրա, նա նշել է Kurupt-ի, Թուփաքի և Այս Քյուբի անունները։

### Երաժշտական ոճ
Իր երաժշտական ոճի մասին խոսելիս նա ասել է․ «Դուք իսկապես չեք կարող դասակարգել իմ երաժշտությունը։ Դա մարդկային երաժշտություն է»։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Մինի ալբոմներ

### Միքսթեյպներ

### Հավաքածու ալբոմներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Interscope Records-ի արտիստներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ
Վյատիչներ

**Վյատիչներ**, հին ռուս ցեղ։ Բնակվել է Օկա գետի ավազանի մի հատվածում։ Տարեգրությունը Վյատիչների տոհմահայրն է համարում առասպելական Վյատկոյին։ Վյատիչները, զբաղվել են երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ։ Մինչև 10-11-րդ դարերը․ Վյատիչներ ապրել են նահապետական-տոհմական կարգերով, 11-14-րդ դարերին զարգացել են ֆեոդալական հարաբերությունները։ 9-10-րդ դարերում․ Վյատիչները թեև հարկատու են եղել խազարներին, այնուհետե կիևյան իշխաններին, բայց մինչե 12-րդ դարի սկիզբը պահպանել են քաղաքական անկախությունը։ 11-12 դարերում․ Վյատիչների բնակության տարածքում առաջացել են արհեստագործական մի շարք քաղաքներ (Մոսկվա, Կոլտեսկ, Դեդոսլավ, Ներինսկ)։ 12-րդ դարի 2-րդ կեսին Վյատիչների հողերը բաժանվել են սուզդալյան և չեռնիգովյան իշխանների միջև։ 14-րդ դարում Վյատիչներ տարեգրություններում այլևս չեն հիշատակվում։

Կատեգորիա:Էթնիկ խմբեր
Սարք (այլ կիրառումներ)

**Սարք**,
# չափումների, արտադրական վերահսկման, սարքավորման պաշտպանության, մեքենաների և տեղակայանքների կառավարման, տեխնոլոգիական պրոցեսների կարգավորման, հաշվումների, հաշվառումների, հաշվարկների համար նախատեսված հարմարանքների լայն դասի ընդհանուր անվանում։
# Հաստոցների, մեքենաների, տրանսպորտային հարմարանքների՝ աշխատանքի որևէ ինքնուրույն մաս կատարող հատուկ հարմարանքների անվանում (օրինակ, ջուլհակահաստոցի լամելային սարք, հրանոթի նշանոցային սարք)։
# Որևէ բանին կից պիտույքների հավաքածու (վառարանային սարք, լուսավորիչ սարք և այլն)։
# Որևէ օրինաչափություն ցուցադրելու ուսուցողական իրազննական պիտույքներ (ֆիզիկական սարք, քիմիական սարք)։
Գավառի սարքաշինական գործարան

**Գավառի սարքաշինական գործարան**, խորհրդային շրջանի արդյունաբերության ձեռնարկություն ՀՀ Գեղարքունիքի մարզկենտրոն Գավառում (նախկինում՝ Կամո)։

Հիմնադրվել է 1962 թվականին որպես Երևանի «էլեկտրասարք» գործարանի մասնաճյուղ։ 1965 թվականից սկսյալ հանդես է եկել որպես ինքնուրույն ձեռնարկություն։ Արտադրել է տարբեր տեսակի ու նշանակության սարքեր ու հանգույցներ։ Արտադրանքի 65%-ը որակի պետական նշանով թողարկվող «ՌՊ-049» մակնիշի ջերմակարգավորիչներն են եղել։

1982 թվականին 1962 թվականի համեմատ արտադրանքի ծավալն աճել է մոտ 12 անգամ և կազմել 3,5 միլիոն ԽՍՀՄ ռուբլի։

Թողարկվող արտադրանքն առաքվել է ԽՍՀՄ բոլոր տնտեսական շրջանները։ Գործարանի արտադրության տեխնիկայի ու տեխնոլոգիայի կատարելագործման հարցերով զբաղվել են Երևանի, Մոսկվայի, Օրյոլի, Սմոլենսկի, սարքաշինության գիտահետազոտական ինստիտուտները։

Կատեգորիա:Հայաստանի գործարաններ
Կատեգորիա:Գավառի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1962 հիմնադրումներ Հայաստանում
Բրենդան Մուր

**Բրենդոն Մուր** (, ), անգլիացի սնուկերի դատավոր է։ Նա դարձել է դատավոր 2002 թվականի սեպտեմբերից, բայց պրոֆեսիոնալ մրցաշարերում դեբյուտը կայացել է 2005 թվականին։ Նրա վարած առաջին խաղը եղել է Գրան Պրիում Դևիդ Ռոի և Պատրիկ Ուոլլսոի միջև։ 2008 թվականից վարում է նաև սնուկերի աշխարհի առաջնության խաղերը, այդ մրցաշարում նրա դեբյուտբը կայացել է Սթիվ Դևիս — Ստուարտ Բինգհեմ խաղում։ Իսկ Շանհայ Մասթերս 2009-ում եղավ նրա վարած առաջին վարկանշային կիսաեզրափակիչը։

Welsh Open 2010-ում Բրենդան Մուրին վստահեցին մրցաշարի եզրափակիչը։ Նույն տարում Մուրը վարեց նաև սնուկերում երկրորդ կարևորագույն ՄԲ առաջնությունը։ 2012 թվականին իր կարիերայում առաջին անգամ վարեց Մասթերսը։ 2014 թվականին առաջին անգամ նա վարեց սնուկերի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը, որում հանդիպեցին Ռոննի Օ'Սալլիվանը և Մարկ Սելբին։

## Եզրափակիչներ
Նրա վարած եզրափակիչները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բրենդան Մուրը Worldsnooker կայքում 
* Պրոֆիլը Prosnookerblog կայքում 
* Պրոֆիլը Snookerist.ru կայքում 

Կատեգորիա:Սնուկերի դատավորներ
Սգո երգեր

մինի

**Սգո երգեր**, հանգուցյալի վրա կատարվող երգեր, կոչվում են նաև լացի (լալիքի) ու կոծի երգեր, մահերգեր, բանահյուսական ծիսերգային բանաստեղծություններ։ Սովորաբար բաղկացած են քնարական-վիպական բնույթի մի քանի երկտող տներից։ Ողբասացները ավանդական սգո երգերը․ նախապես կամ հանպատրաստից հարմարեցրել են հանգուցյալին, վերարտադրել նրա կյանքի աոանձին կողմերը, մահվան պատճառները և այլն։ Սգո երգերին բնորոշ, է հանգուցյալի գովքը, որ կատարվել է դիմելու եղանակով, ավանդական կայուն բանաձևերով, երգային կայուն կրկնակներով ու մեղեդիներով, պատկեր-համեմատություններով։ Հնագույն սգո երգերը հորինվել են հայրենի չափով։

Սգո եգորը կապված են հանգուցյալների պաշտամունքի, ողբակոծության և հուղարկավորության վաղնջական ծիսական արարողությունների հետ․ եղել են հատուկ ողբասաց-կատարողներ, հիմնականում՝ կանայք, որոնցից գլխավորը կոչվել է «մայր ողբոց» կամ «եղերամայր»․ նրան ձայնակցել են մյուս ողբասացները՝ «ձայնարկուները» կամ «բանահիյուս կանայք լալականք» (Գրիգոր Նարեկացի), «լալկան կանայք», նրանք վարձատրությամբ հրավիրվել են մեռելատուն և կատարել սգո երգեր։ Քրիստոնեական եկեղեցին ամեն կերպ արգելել է կոծն ու կոծի երգերը իբրև հեթանոսական ավանդություն, սակայն սգո երգեր, որոշ մեղմացումներով, գոյատևել են մինչև մեր օրերը։

## Տես նաև
* Ողբ

Կատեգորիա:Երգեր
Հրաչյա Շիրինյան

**Հրաչյա Համբարձումի Շիրինյան** (), Անդրկովկասում հեղափոխական շարժման մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

1899 թվականին ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, որտեղից հեռացվել է ուսանողական հեղափոխական ելույթներին մասնակցելու, կղերի դեմ ընդհատակյա թերթ հրատարակելու համար։ 1907 թվականին ավարտել է Երևանի թեմական դպրոցը և զորակոչվել բանակ։ Ծառայել է Կարսում, որտեղ շփվել է Պետերբուրգից զորակոչված զինվորների հետ։ 1908-1912 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Ջաջուռի, Արթիկի և Արդվինի դպրոցներում, հեղափոխական քարոզչություն իրականացրել աշակերտության և աշխատավորության շրջանում։ 1913 թվականին մեկնել է Պետերբուրգ և սովորել գյուղատնտեսական ինստիտուտում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է Կովկասյան ռազմաճակատում։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ընտրվել է Էրզրումի ռազմաճակատային զինվորական պատգամավորների սովետի գործադիր կոմիտեի անդամ, քարոզչություն ծավալել զինվորների շրջանում։ Ռուսական զորքերի՝ Կովկասյան ռազմաճակատից հեռանալուց հետո տեղափոխվել է Թիֆլիս, սերտ կապեր հաստատել Ստեփան Շահումյանի հետ, մասնակցել Թիֆլիսի բոլշևիկյան կազմակերպության աշխատանքներին։ 1918 թվականի սկզբներին մասնակցություն է ունեցել «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության» ստեղծման աշխատանքներին։ Խոսափելով մենշևիկներից, մեկնել է Սուխում, այնուհետև Թելավ, որտեղ 1920 թվականին ձերբակալվել է։ «Բրիգադային զինվորական իրավաբանի» կոչումով տարիներ շարունակ եղել է ռազմական տրիբունալի նախագահ, Անդրկովկասյան ռազմական օկրուգի զինվորական տրիբունալի կոլեգիայի անդամ։

Պարգևատրվել է Լենինի և Կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Ալան Շեփարդ

**Ալան Բարթլեթ Շեփարդ կրտսեր** (, ), ամերիկացի տիեզերագնաց օդաչու, ռազմածովային նավատորմի փոխծովակալ։

1944 թվականին ավարտել է ծովային ակադեմիան, 1958 թվականին՝ Ռազմածովային քոլեջը։ ԱՄՆ-ի տիեզերագնացների խմբում ընդգրկվել է 1959 թվականին։ 1961 թվականի մայիսի 5-ին, ԱՄՆ-ում առաջինը, մերձուղեծրային թռիչք է կատարել «Մերկուրի» տիեզերանավով։ Թռիչքը տևել է 15 րոպե։ 1971 թվականի փետրվարի 1-10-ը, Էդգար Միթչելի և Ստյուարտ Ռուսայի հետ, որպես հրամանատար, «Ապոլլոն-14» տիեզերանավով թռիչք է կատարել դեպի Լուսին։ Լուսնի վրա մնացել է 33 ժամ 30 րոպե և 2 անգամ (9 ժ տևողությամբ) դուրս եկել Լուսնի մակերևույթ։ 
Ամերիկյան առաջին տիեզերագնացի հայրենի քաղաքը ստացել է Սպեյսթաուն ( - *տիեզերական քաղաք*) պատվանունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագնացներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օդաչուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Գրիգորի Շիրմա

**Գրիգորի Ռոմանովիչ Շիրմա** (, ), խորհրդային խմբավար, երաժիշտ-բանահավաք, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1955), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1977)։

1918 թվականին ավարտել է Սեդլցեի ուսուցչական ինստիտուտը։ Արևմտյան Բելառուսիան ԲՍՍՀ-ի հետ միավորվելուց հետո, 1940 թվականին կազմակերպել և մինչև 1970 թվականը ղեկավարել է ԲՍՍՀ պետական ակադեմիական երգչախումբը։ ԲՍՍՀ կոմպոզիտորների միության վարչության նախագահ (1966 թվականից)։ 1910 թվականից հավաքել է բելառուս, ժողովրդական երգեր։ Կազմել է մի շարք բանահյուսական ժողովածուներ («Բելառուսական ժողովրդական երգեր», հ․ 1-4, 1959-1976 թվականներն)։ Լույս է տեսել երգչախմբի համար Շիրմայի մշակած բելառուս, ժողովրդական երգերի 2 հատորը (1971-1973)։ ԲՍՍՀ պետական մրցանակներ (1966 և 1974)։

Պարգևատրվել է Լենինի 2, Հոկտեմբերյան հեղափոխության և 2 այլ շքանշաններով։

Կատեգորիա:Բելառուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բելառուս խմբավարներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բելառուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բելառուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Բելառուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Գալուստ Շերմազանյան

**Գալուստ Հարությունի Շերմազանյան** (Շիրմազանյան, ), հայ բանահավաք, դրամատուրգ, հասարակական գործիչ, Թիֆլիսի քաղաքագլուխ (1864-1865)։

## Կենսագրություն
1818 թվականին տեղափոխվել է Նախիջևան, ապա՝ Թիֆլիս։ 1824-1827 թվականներին սովորել է Ներսիսյան դպրոցում։ Հոր առևտրական գործերով ճամփորդել է Պարսկաստանում, Գերմանիայում և այլուր, մոտիկից ծանոթացել եվրոպական թատրոնին։ 1836 թվականին հիմնադրել է Շերմազանյան դարբասը։ 1862 թվականին Շերմազանյանը ընտրվել է Թիֆլիսի քաղաքագլուխ (վերընտրվել է 1865 թվականին)։

## Ստեղծագործություններ
Առաջին ստեղծագործությունները լույս են տեսել «Երախայրիք Ներսիսյան դպրոցի» (1828) ժողովածուում։ «Իմ նշանածն Արագն ա» և «Ազգային հարսանիք» (երկուսն էլ՝ «Կռունկ Հայոց աշխարհի», 1861) չափածո պիեսներում արտացոլված են հասարակական կյանքի բացասական գծերը, ազգային-կենցաղային սովորույթներն ու ծեսերը։ «Ասրի բեկ և Դիքի» («Կռունկ Հայոց աշխարհի», 1862, № 1, 1863) պիեսում շոշափել է բռնակալության դեմ պայքարի գաղափարը։ Շերմազանյանի դրամատուրգիայում հատկապես ուշագրավ է «Նկարագրությունք ինչ-ինչ գործոց Կարապետի եպիսկոպոսի վիճակավոր առաջնորդի Հայոց գաղթելոց ի Տայս» (1841) սատիրան, որն օժտված է ռեալիզմի որոշակի միտումներով (ձեռագիրը գտնվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում)։ Պիեսում յուրաքանչյուր գործող անձ խոսում է իր բարբառով։ Շերմազանյանը համարձակորեն քննադատել է Թիֆլիսի թեմի առաջնորդ Կարապետ եպիսկոպոսի, նրա համախոհ բազմաթիվ գործիչների և ցարական պաշտոնյաների զեղծարարությունն ու կաշառակերությունը, որի պատճառով արգելվել է պիեսի հրատարակումը։ Շերմազանյանը հավաքել է մեծ թվով ձեռագրեր, աշուղական երգեր, ազգագրական բնույթի նյութեր, որոնց մեծ մասը հրատարակել է զանազան պարբերականներում։ 1878 թվականին, Թիֆլիսում լույս է տեսել նրա կազմած «Անեկդոտներ, զվարճալի զրույցներ, համառոտ դեպքեր առակներ մեծ մասամբ ազգային կյանքից առած» ժողովածուն։ Շերմազանյանը զբաղվել է նաև պատմության հարցերով․ Թավրիզում (1832), Թեհրանում (1852), Սպահանում (1853) նյութեր է հավաքել պարսկահայ 40 գործչի մասին՝ օգտվելով ժամանակակիցների, ականատեսների վկայություններից, Միրզա Թաղիի «Կաջարների պատմությունից» (Թեհրան), տվել 1779-1850 թվականների պատմությունը, այդ թվում պարսկահայերին Արևելյան Հայաստան փոխադրելու Գրիբոյեդովի եռանդուն աշխատանքի նկարագրությունը։ Այդ ամենն ամփոփվել է «Նյիւթեր ազգային պատմութեան համար։ Երեւելի Հայկազունք ի Պարսկաստան» (1890, Դոնի Ռոստով) գրքում։

## Երկեր
* «Նկարագրությունք ինչ-ինչ գործոց...» (ներածությունը և ծանոթագրությունը՝ Ա., Մնացականյանի), «Գիտական նյութերի ժողովածու», համար 2, Երևան, 1950։
* «Նյիւթեր ազգային պատմութեան համար։ Երեւելի Հայկազունք ի Պարսկաստան», 1890, Դոնի Ռոստով․

## Գրականություն
* «Ծագումով հայ են», Արծվի Բախչինյան, Երևան, 1993, էջ 6.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայազգի քաղաքապետներ
Գրիգոր Շիրմազան

**Գրիգոր Վասիլի Շիրմազան** (), հայ խորհրդային ինժեներ-շինարար։ ՀԽՍՀ վաստակավոր իռիգատոր (1957)։

Ավարտել է Մոսկվայի հաղորդակցության ճանապարհների ինժեներների ինստիտուտը (1917)։ 1922-1924 թվականներին աշխատել է Երևանի ժող․ համալսարանում (տեխ․ ֆակուլտետի դեկան և դասախոս), 1924 թվականից՝ ջրային տնտեսության բնագավառում։ 1925-1928 թվականներին Շիրմազանի ղեկավարությամբ կառուցվել է Այղր լճի ջրհան կայանը (այն ժամանակ ԽՍՀՄ-ում առաջին խոշոր մեխ․ տեղակայանքը) և ոռոգման համակարգը՝ Էջմիածնի շրջանում։ Զբաղվել է ՀՍԱՀ ոռոգման և ջրամատակարարման հարցերի ուսումնասիրությամբ։

1937 թվականին անհիմն բռնադատվել է, աքսորվել, 1955 թվականին արդարացվել։

## Երկեր
* Դրվագներ Հայաստանի ոռոգման պատմությունից, Երևան, 1962:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Արթուր Մարտիրոսյան

**Արթուր Երջանիկի Մարտիրոսյան** (), հայ նկարիչ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
* 1980-1985 թվականներին սովորել է Խաչատուր Աբովյանի անվան Հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչա-գծագրական ֆակուլտետում
* 1989 թվականից դասավանդում է ՀՊՄՀ գեղարվեստի ֆակուլտետի գունանկարի ամբիոնում, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ
* 1990 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պրոֆեսիոնալ նկարիչների միության անդամ
* 2007 թվականին կերտել է հայոց ցեղասպանություն թեմայով հուշարձան, որը տեղադրված է Ֆրանսիայի Տուր քաղաքում

## Ցուցահանդեսներ
* 1985 թվականից մասնակցել է հանրապետական և միութենական ցուցահանդեսների
* 1999 թվականից հետո չորս անհատական ցուցահանդեսով հանդես է եկել Ֆրանսիայում
* 2007 թվականին «Հայաստան, իմ բարեկամ» ֆրանս-հայկական միջոցառման շրջանակներում ունեցել է անհատական ցուցահանդես
* 2010 ՀՊՄՀ գիտական գրադարանի «Գրքի թանգարան» սրահ, «Նոր գույներ» անհատական ցուցահանդես

## Մեջբերումներ Արթուր Մարտիրոսյանի մասին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Հրաշագործի աշունը

**«Հրաշագործի աշունը»**, հայկական վավերագրական կինոնկար՝ նվիրված իտալացի գրող Տոնինո Գուերային։ Պրեմիերան կայացել է 2008 թվականին։ Սցենարի հեղինակը Ռուբեն Գևորգյանցն է։

## Սյուժե
Ֆիլմի հերոսը Տոնինո Գուերան է՝ իտալացի գրող, նկարիչ, քանդակագործ, դրամատուրգ, ճարտարապետ, լրագրող, կոնստրուկտոր, մեկենաս, մանկավարժ, մետալուրգ, գյուտարար, հասարակական գործիչ, գյուղատնտես, այգեպան, քիմիկոս, ֆուտբոլիստ, սաքսոֆոնահար և պարզապես լավ մարդ։ Ֆելլինիի հետ համատեղ նկարահանած նրա կինոնկարներից մեկում՝ «Եվ նավը լողում է» ֆիլմում, նավը սուզվում է, իսկ բոլորը երգում են. Նշանակում է արվեստը հակադրվում է մահին ու հաղթում նրան։

## Այլ տեղեկություններ
Ֆիլմը ցուցադրվել է Հռոմի Անկախ Կինոփառատոնում (Իտալիա), «Նիկա» (Ռուսաստան) և «Ուղերձ Մարդուն» (Ռուսաստան) մրցութային կինոփառատոններում, ինչպես նաև մասնակցել է ոչ մրցույթային ծրագրերում՝ 21-րդ դարի Իմիջներ (DocFest (Հունաստան)), East Silver (Չեխիա)։

## Նկարահանող անձնակազմ
* Ռեժիսոր՝ Ռուբեն Գևորգյանց, Վահե Գևորգյանց
* Պրոդյուսեր՝ Ռուբեն Ջաղինյան, Վահե Գևորգյանց
* Նախագիծն իրականացվել է է Կինոյի և հեռուստատեսության ազգային ակադեմիայի աջակցությամբ։

## Պարգևներ
* 2009 թվական՝ ՀՀ նախագահի մրցանակ
* 2008 թվական՝ «Ոսկե դահիրա» («Золотой Бубен») հեռուստածրագրերի և ֆիլմերի 12-րդ միջազգային փառատոն, «Պատմություն և մշակույթ» անվանակարգ

## Արտաքին հղումներ
*«Հրաշագործի աշունը» Շարմ Հոլդինգի պաշտոնական կայքում
*«Հրաշագործի աշունը» Sharm Pictures կայքում
*«Հրաշագործի աշունը» Օսկարի հավակնորդ է
*ՖԻիլմը հաղթել է մի շարք փառատոններում

Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուբեն Գևորգյանցի ֆիլմեր
Շշմածություն

**Շշմածություն** գիտակցության խանգարման (մթագնման) ամենահաճախակի հանդիպող ձևերից, կարող է առաջանալ վարակիչ հիվանդությունների, թունավորումների, գլխուղեղի վնասվածքների, ուռուցքների, արյունազեղումների, էպիլեպտիկ ուշագնացության նոպայի և այլ դեպքերում։ 

Շշմածությունյան ժամանակ առավել ինտենսիվ գրգիռներն ընկալվում են, իսկ թույլ գրգիռների պատասխան ռեակցիան, գրգռման շեմքի բարձրացման հետևանքով, դժվարանում է։ Հիվանդը հարցերը հասկանում է ոչ անմիջապես, դժվարությամբ։ Պատասխանները նույնպես դժվարացած են, հաճախ սխալ, հակասական ու թերի։ Տեղի, ժամանակի, շրջապատի և իրադրության նկատմամբ կողմնորոշումը վատանում կամ լրիվ բացակայում է։ Հիշողությունը խիստ թուլանում է։ Նկատվում է շարժումների արգելակում, ցրվածություն։ Հայացքը և դեմքի արտահայտությունն անտարբեր են, բութ։ Շշմածությունը արտահայտվում է թեթև (օբնուբիլացիա) կամ ծանր ձևերով (սուպոր և կոմա), կարող է տևել վայրկյաններից ու րոպեներից մինչև օրեր ու շաբաթներ։ Շշմածությունից դուրս գալուց հետո հիվանդը հիվանդագին շրջանը չի հիշում։

Կատեգորիա:Գիտակցություն
Կատեգորիա:Հոգեկան վիճակներ
Մի լուսանկարի պատմություն (ֆիլմ)

**«Մի լուսանկարի պատմություն»**, հեղինակային վավերագրական կինոնկար ԵրԲԻ-ի Ուրախների և Հնարամիտների Ակումբի (ՈւՀԱ) լեգենդար թիմի, նրա անդամների և մասնակիցների կյանքի մասին։ Պրեմիերան կայացել է 2009 թվականին։ Հեղինակը և ռեժիսորը Հակոբ Ռուբինյանն է։

## Սյուժե
«Մի լուսանկարի պատմություն» վավերագրական կինոնկարը ԵրԲԻ-ի ՈւՀԱ լեգենդար թիմի, նրա անդամների և մասնակիցների կյանքի մասին է։ Այն մասին, թե ինչ էր թաքնված նրանց կայծկլտուն հումորի և աներևակայելի հաղթանակների ետևում։

Առաջին անգամ, տարիներ անց ԵրԲԻ-ականները հանդիսատեսին հրավիրում են «ժամանակի» ետնաբեմ։

Նախագիծն իրականացվել է Կինոյի և հեռուստատեսության ազգային ակադեմիայի աջակցությամբ։

## Աղբյուրներ
*Մի լուսանկարի պատմություն ֆիլմը Շարմ Հոլդինգի պաշտոնական կայքում 
*Մի լուսանկարի պատմություն ֆիլմի թրեյլերը

Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Ժուլիեն

thumb|Ժուլիեն կոկոտամանի մեջ

**Ժուլիեն** (**' ), [[ֆրանսիական խոհանոց]]ի ուտեստ, [[բանջարեղեն]]ը բարակ շերտերով կտրատելու եղանակ, որը օգտագործվում է հատկապես ամառային [[ապուր]]ներ և [[աղցան]]ներ պատրասելու ժամանակ։ Ստուգաբանության վերաբերյալ տեսակետ կա, որ առաջացել է ''Julienne'' ֆրանսիական կանացի անունից։ Առաջին անգամ շերտատման այս եղանակը (6 սմ երկարություն և 2 մմ լայնություն) հիշատակել է ֆրանսիացի շեֆ-խոհարար Ֆրանսուա Մասսոիալոն1722 թվականին հրատարակված իր խոհարարական գրքում։

Ժամանակակից խոհարարության մեջ այս տերմինը նշանակում է թարմ բանջարեղենների սառը մշակում (կտրատել), որոնք այդ վիճակում ավելացվում են ապուրների և թանձրուկների մեջ։ Այդպիսով արագանում է մատղաշ բանջարեղեններից կամ դրանց ընձյուղներից ուտեստների պատրաստումը՝ դարձնելով այն ավելի նրբահամ։ Գործնականում դա նշանակում է, որ ժուլյեն ասելով հիմնականում հասկանում են պտղարմատների դեպքում ձողանման շերտատելը, իսկ սոխի և լոլիկի դեպքում բարակ օղակներով շերտատելը։

Աղցանները, որոնք պատրաստված են այս եղանակով բարակ շերտատած բանջարեղեններից, անվանում են **ժուլիեն**, իսկ ապուրները, որոնց մեջ ավելացվում են այդ եղանակով շերտատած բանջարեղենները, անվանում են **սուպ-ժուլիեն'''։ Ստուգաբանության տեսանկյունից այդ ապուրները նման են ռուսական մածնաբրդոշին։

Ռուսական խոհանոցում ժուլիեն են անվանում թթվասերի կամ սերուցքի մեջ (բեշամել սպիտակ սոուս) պանրի քերուկի շերտով ծածկված սնկերից պատրաստվող այն ուտեստները, որոնք եփվում են ջեռոցում։ Հիմնականում եփվում և մատուցվում է կոկոտամաններով՝ առանձին չափաբաժինների համար նախատեսված պոչավոր մետաղական կամ հրակայուն ամաններով ( - հավ բառից)։

Ժուլիեն պատրաստում են նաև հավի մսից և ծովամթերքներից։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Աղցաններ
Կատեգորիա:Խոհարարություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ապուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց
Շնչափողահատում

**Շնչափողահատում**, **տրախեոտոմիա** (հունարեն—կտրելը, հատելը), անհետաձգելի վիրահատություն՝ շնչառության խանգարումների դեպքում։ Վերակենդանացման մեթոդներից Է։ Շնչափողահատումը հայտնի է եղել դեռևս հին հռոմեական բժիշկներ Ասկլեպիադեսին և Գալենին, սակայն կիրառել են սկսած 16-րդ դարի՝ շնչափողի անանցանելիության (ուռուցք, բորբոքային այտուց, ձայնալարերի կծկում, վնասվածք, օտար մարմինների առկայություն են) դեպքում։ Ժամանակակից բժշկության պրակտիկայում շնչափողահատումը կիրառում են նաև շնչառական ուղիների անանցանելիության դեպքում, երբ անհետանում են շնչառական ռեֆլեքսները (հիվանդի անգիտակից վիճակ) կամ խանգարվում շնչառության մեխանիզմները (կրծքավանդակի վնասվածք, թոքերի այտուց)։ Շնչափողը հատում են երկայնակի կամ լայնակի կտրվածքով՝ վահանագեղձի վզիկից վերև (վերին շնչափողահատում) կամ ներքև (ստորին շնչափողահատում)։ Բացվածքով կատարում են վերին շնչուղիների ողողում, ներմուծում դեղանյութեր, մաքրում լորձը կամ կատարում թոքերի արհեստական օդափոխություն։ Բացվածքը վերացնում են շնչառությունը վերականգնելուց հետո։

Կատեգորիա:Շտապ օգնություն
Կատեգորիա:Վիրահատական գործընթացներ և տեխնիկաներ
Վիլյամ Շիրոկի

**Վիլյամ Շիրոկի** (, ), Չեխոսլովակիայի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։

Ծնվել է երկաթուղայինի ընտանիքում։ 1921 թվականին դարձել է Չեխոսլովակիայի կոմունիստական (ՉԿԿ) անդամ։ 1929-1963 թթ. ՉԿԿ ԿԿ-ի, 1948-1963 թթ.՝ ՉԿԿ ԿԿ-ի նախագահության անդամ։ 1945-1953 թթ. եղել է Չեխոսլովակիայի կառավարության նախագահի տեղակալ (1950-1953 թթ., միաժամանակ, արտաքին գործերի նախարար), 1953-1963 թթ. ՉԽՍՀ կառավարության նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չեխիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Մեր քաղաքապետը (ֆիլմ)

**«Մեր քաղաքապետը»** հայկական վավերագրական կինոնկար է Երևանի քաղաքապետ (1962-1975 թթ.) Գրիգոր Հասրաթյանի մասին։ Կինոնկարը «Արվեստակիրներ» ֆիլմաշարից է։ Եթեր է հեռարձակվել 2011 թվականին։

## Ստեղծագործական անձնակազմ
* Ռեժիսոր - Գարիկ Մաշկարյան
* Պրոդյուսեր - Ռուբեն Ջաղինյան
* Սցենարիստ - Սոնա Ալեքսանյան
* Նախագիծն իրականացվել է «Հայկական վեկտոր» մշակութային հիմնադրամի մասնակցությամբ և AGBA բանկի աջակցությամբ

## Արտաքին հղումներ
*«Արվեստակիրներ» ֆիլմաշարը Շարմ Հոլդինգի պաշտոնական կայքում 
*Դիտել «Մեր քաղաքապետը» ֆիլմը Sharm Pictures կայքում

Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Շնչափող

մինի
**Շնչափող**, ողնաշարավոր կենդանիների և մարդու շնչառական օրգան, որը գտնվում է կոկորդի և բրոնխների միջև։ Մարդու Շնչափողը կոկորդի անմիջական շարունակությունն է։ 11-13 սմ երկարությամբ խողովակ է՝ բաղկացած աճառային 16-20 կիսաօղերից, որոնք իրար են միացած թելքավոր շարակցական հյուսվածքով։ Ներսից պատված է լորձաթաղանթով։

Կատեգորիա:Շնչառական համակարգ
Swimming Pools (Drank)

«**Swimming Pools (Drank)**», ամերիկացի ռեփեր Քենդրիկ Լամարի երգն է։ Այն թողարկվել է 2012 թվականի հուլիսի 3-ին՝ որպես նրա «Good Kid, M.A.A.D City» ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Քենդրիկ Լամարի և T-Minus-ի կողմից, վերջինս նաև երգի պրոդյուսերն է։

Երգը հիմնականում արժանացել է դրական կարծիքների երաժշտական քննադատների կողմից։ *Rolling Stone* ամսագրի կազմած 2012-ի լավագույն 50 երգերի ցանկում այն զբաղեցրել է 34-րդ հորիզոնականը, իսկ *[[XXL (ամսագիր)|XXL]]* ամսագիրը այն ընդգրկել է իր 2012-ի թոփ 5 լավագույն հիփ հոփ երգերի ցանկում։ Գրեմմիի 56-րդ մրցանակաբաշխությունում երգը առաջադրվել է «Լավագույն ռեփ կատարում» անվանակարգում, սակայն չի հաղթել։

Երգի տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի օգոստոսի 3-ին BET հեռուստաընկերության *106 & Park* ծրագրի ընթացքում, իսկ այնուհետև տեղադրվել է Քենդրիկ Լամարի VEVO էջում։ Տեսահոլովակը MTV VMA 2013-ում առաջադրվել է «Տղամարդու լավագույն տեսահոլովակ» և «Լավագույն հիփ հոփ տեսահոլովակ» անվանակարգերում։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջի հիթ շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը YouTube-ում

Կատեգորիա:2012 սինգլներ
Կատեգորիա:Քենդրիկ Լամարի երգեր
Կատեգորիա:2012 երգեր
Դյադյա Վալյա

**«Դյադյա» Վալյա»** (Քեռի Վալյա), վավերագրական կինոնկարը խաղարկային և անիմացիոն ֆիլմերի բեմադրող-նկարիչ, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Վալենտին Պոդպոմոգովի կյանքի և ստեղծագործության մասին է։ Կինոնկարը «Արվեստակիրներ» ֆիլմաշարից է։ Եթեր է հեռարձակվել 2011 թվականին։

## Ստեղծագործական անձնակազմ
* Հեղինակներ - Նիկոլայ Դավթյան, Հրաչիկ Հարությունյան, Անի Դավթյան, Նորա Դանիելյան, «Շարմ Հոլդինգ»-ի ստեղծագործական խումբ
* Պրոդյուսեր - Ռուբեն Ջաղինյան
* Նախագիծն իրականացվել է «Հայկական վեկտոր» մշակութային հիմնադրամի մասնակցությամբ և AGBA բանկի աջակցությամբ

## Արտաքին հղումներ
*«Արվեստակիրներ» ֆիլմաշարը Շարմ Հոլդինգի պաշտոնական կայքում 
*Դիտել «Դյադյա» Վալյա» ֆիլմը Sharm Pictures կայքում 

Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Օրատորիա

**Oրատորիա**,  (իտալ․ , < ուշ լատ․ oratorium – աղոթարան, լատ․ oro – ասում եմ, աղոթում եմ), մեծակտավ, սովորաբար բազմամաս երաժշտական ստեղծագործություն՝ մեներգիչների, երգչախմբի և նվագախմբի համար, որը, որպես կանոն, ունի դրամատիկական սյուժե, բայց նախատեսված է ոչ թե բեմական, այլ համերգային կատարման համար։

Օրատորիա մոտ է կանտատին, որից տարբերվում է ավելի մեծ մասշտաբներով և որոշակի սյուժեի առկայությամբ։ Ծագել է Իտալիայում, XVI–XVII դդ․ սահմանագծին։ Օրատորիաի ձևավորման վրա ազդեցություն են գործել օպերայի և մադրիգալի ժանրերը։ Լատիներեն տեքստով օրատորիա կազմավորվել է որպես մի քանի լիթուրգիական մոտետների միավորում, իտալերեն տեքստով օրատորիա, զարգացել է դրամատիկացված դիալոգիկ լաուդաներից։ Լատիներեն տեքստով օրատորիաի խոշորագույն վարպետներ Էին Ջ. Կարիսիմին, Ա․ Սկարլաատին, իաալերեն տեքստով օրատորիաի՝ Բ․ Պասկուինին, Ֆ․ Մ․ և Ա․ Վերաչինիները, Զ․ Դաբրիելլին, Ջ․ Լեգրենցին, Ա․ Ստրադելլան և ուրիշներ։ XVIII դ․ իտալական օրատորիայում առավել մեծ նշանակություն են ստացել մենակատարային հատվածները՝ ռեչիտատիվները և da capo արիաները։ Օրատորիան մոտեցել է օպերային, երբեմն կատարվել բեմում։ XVIII դ․ Օրատորիաներ են գրել իտալական օպերային շատ կոմպոզիտորներ՝ Ա․ Սկարլատտին, Զ․ Պերգոլեզին, Դ․ Չիմարոզան, Բ․ Դալուպպին, Զ․ Պաիզիելլոն, Ա․ Սալիերին և ուրիշներ։ Ձևավորվել և զարգացել են գերմանական, ավստիական, ֆրանսիական օրատորիաները, ծագել է օրատորիաի առանձնահատուկ ձև՝ այսպես կոչված «Չարչարանաց երգեր»։ ժանրի զարգացման մեջ մեծ ավանդ են Դ․ Ֆ․ Հենդելի օրատորիաները։ Օրատորիաի զարգացման կարևոր փուլ է Յո․ Հայդնի օրատորիաները («Աշխաիհի ստեղծումը», «Տարվա եղանակները»), որոնք կրում են գործիքայինսիմֆոնիկ մտածողության ազդեցությունը և նախատեսված են արդեն ոչ թե եկեղեցու, այլ համերգային կատարման համար։ XIX դ․ օրատորիար ստեղծել են Ֆ․Մենդելսոն–Բարտոլդին, Հ․ Բեոլիոզը, Ֆ․ Լիստը, Ռ․ Շումանը, Կ․ Մեն–Սանսը, ժ․ Մասնեն, Մ․ Ֆրանկը, Է․ Էլգարը, Ո․ Վոան– Ուիլյամսը, XX դ․՝ Ա․ Հոնեգերը, Պ․ Հինդեմիթը և ուրիշներ։

Մեծապես զարգացել է սովետական օրատորիա։ Այն մատչելի և գործուն ձևով բացահայտում է նշանակալից թեմաներ, արտացոլում հասարակականպատմ․ խոշոր իրա–դարձություններ։ Սովետական օրատորիաներից են՝ Մ․ Վ․ Կովալի «Եմելյան Պուգաչով», Յու․ Ա․ Շապորինի «Ասք ռուսական հողի համար մղված ճակատամարտի մասին», Ս․ Ս․ Պրոկոֆևի խաղաղության պաշտպանության դիրքերում», Դ․ Վ․ Սվիրիդովի «Պաթետիկ օրատորիա», Գ․ Դ․ Դալինինի «Աղջիկը և մահը» և այլն։ Օրատորիաի ժանրը հայկական երաժշտության մեջ զարգացում է ապրել 1960-ական թվականներին։ Ստեղծվել են Բ․ Փարսադանյանի «Ապրեցեք դարերով» օրատորիա–ռեքվիեմը (1964), Վ․ Կոտոյաօր «ԴԵպի ապագան» (1964), Հ․ Սաեփանյանի «Մեծ եղեռն» (1964), Գ․ Տախինյանի «Թոնդրակեցիներ» (1966) և այլ օրատորիաներ։

## Գրականություն
* Ширинян Р․, Оратория и кантата, М․, 1960․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Շոգեջեռուցում

**Շոգեջեռուցում**, կենտրոնական ջեռուցման տեսակ, որի ջերմակիրը կենտրոնացված ջերմամատակարարման ցանցից կամ շոգեկաթսայից (ջեռուցվող շենքում կամ դրա մոտ տեղադրված) ջեռուցման համակարգ տրվող ջրային գոլորշին է։ Ըստ գոլորշու ճնշման սկզբնական արժեքի, շոգեջեռուցման համակարգերը լինում են՝ վակում-գոլորշային (100 կն/մ²-ով փոքր ճնշմամբ), ցածր ճնշման (100—170 կն/մ²), բարձր ճնշման (170—600 կն/մ²)։ Առավել տարածված են ցածր ճնշման համակարգերը։ Շոգեջեռուցման համակարգերում օգտագործվում է ջեռուցիչ սարքերում գոլորշու կոնդենսացման ժամանակ անջատվող շոգեգոյացման ջերմությունը, առաջացած կոնդենսատը (ջուրը) կոնդենսատամուղով վերադառնում է կենտրոնացված ջերմամատակարարման ցանց կամ շոգեկաթսա։ Ըստ ջեռուցիչ սարքերի նկատմամբ շոգեմուղի ունեցած դիրքի և դրանց միացման՝ շոգեջեռուցուման համակարգերը լինում են վերին ու ներքին մատակարարումով և երկխողովակ ու միախոդովակ (ինչպես և ջրային ջեռուցման համակարգերը)։ Կոնդենսատի (այդ թվում շոգեմուղի սառելու հետևանքով առաջացած) ինքնահոս շարժումն ապահովելու, համակարգը դատարկելու և դրանից օդը հեռացնելու համար բոլոր խողովակատարերը տեղադրվում են անհրաժեշտ թեքությամբ։ Շահագործման բարդության, սանիտարահիգիենիկ ոչ բավարար պայմանների և աշխատանքը աղմուկով ուղեկցվելու հետևանքով շոգեջեռուցում կիրառվում է արդյունաբերական շենքերում (որտեղ տեխնոլոգիական կարիքների համար գոլորշի է տրվում), ինչպես նաև աշխատած գոլորշի (շոգեմեքենաներից, տուրբիններից և այլ սարքավորումներից անջատված) օգտագործելիս։

Կատեգորիա:Ջեռուցում
Նազի Շիրայ

**Նազի Ալեքսանդրի Շիրայ(Մանուկյան)** (իսկական անուն-ազգանունը **Նագե Շիրայի**, մայիսի 1, 1928 - ՞), քուրդ ժոնգլյոր, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (1958)։

1940 թվականին ավարտել է Մոսկվայի էստրադայի ստուդիան։ 1954 թվականին պատրաստել է հայկական և քրդական պարերի ու երաժշտության տարրեր պարունակող աճպարարական մենահամար (բալետմայստեր՝ Գրիկուրովա)։ 1956 թվականին մասնակցել է Հայկական կրկեսի կոլեկտիվի հիմնադրմանը։ Շիրայի յուրաքանչյուր շարժումն ունի ընդգծված ռիթմիկ նկարագիր, ինքնատիպություն, կատարողական վարպետություն։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

Կատեգորիա:Քուրդ արտիստներ
Կատեգորիա:Քրդերը Հայաստանում
Լև Շնիրելման

**Լև Գենրիխովիչ Շնիրելման**  (), խորհրդային մաթեմատիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ թդթակից անդամ (1933)։

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1925)։ 1934-1938 թթ. աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական համալսարանում։ Մշակել է վարիացիոն հաշվի տոպոլոգիական մեթոդներ (Լ․ Ա․ Լյուստերնիկի հետ համատեղ)։ Շնիրելմանը թվերի տեսության մեջ մտցրել է ընդհանուր մետրիկական մեթոդներ, մուծել է բնական թվերից կազմված հաջորդականության խտության գաղափարը, որի միջոցով ապացուցել է, որ ցանկացած բնական թիվ կարելի է ներկայացնել սահմանափակ քանակությամբ պարզ թվերի գումարի տեսքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Շնչառական օրգաններ

250px|մինի
**Շնչառական օրգաններ**, օրգանիզմին արտաքին միջավայրի միջև գազափոխանակությունն ապահովող մասնագիտացված օրգաններ։ Հատուկ են միայն աերոբներին, որոնք ազատ թթվածինն ստանում են մթնոլորտային օդից (օդային շնչառություն) կամ ջրում լուծված օդից (ջրային շնչառություն)։ Անաերոբները, ինչպես նաև ցածրակարգ աերոբների բազմաթիվ խմբեր՝ նախակենդանիները, սպունգները, աղեխորշավորները և որոշ որդեր, զուրկ են շնչառական օրգաններից։ Բարակ և նուրբ ծածկույթով պատված կենդանիների օրգանիզմ թթվածինը կարող է թափանցել դիֆուզիայի միջոցով մարմնի ամբողջ մակերևույթից՝ շնչառության մաշկային տիպ, որին հաճախ միանում է աղիքային շնչառությունը, երբ թթվածինն օրգանիզմ է թափանցում աղիքի պատի միջով (օրինակ՝ աղեխորշավորներինը)։ Ավելի բարդ կառուցվածք ունեցող կենդանիներն ունեն շնչառական օրգանների տարբեր համակարգեր, որոնք սերտորեն կապված են շրջապատող միջավայրի առանձնահատկությունների և օրգանիզմի կենսակերպի հետ։ Այսպես, ջրային կենդանիների մեծամասնությունը շնչում է խռիկների (խռիկային շնչառություն), միջատները՝ հատուկ օդատար խողովակների՝ տրարխեաների, իսկ երկկենցաղները՝ սողունները և կաթնասունները՝ թոքերի (թոքային շնչառություն) միջոցով։ Ոսկրոտ ձկների մի մասի, երկկենցաղների և այլնի համար մաշկային շնչառությունը դեռևս կարևոր նշանակություն ունի։ Թոքային շնչառության նշանակությունն ավելի մեծ է սողունների համար։ Որոշ մողեսների թոքերն օժտված են հավելյալ պարկերով, որոնք օդով լցվելիս ուռչում են և ծառայում գիշատիչներին վախեցնելու համար։ Թռչունների համապատասխան պարկերը տարածված են ամբողջ մարմնում։ Դրանք ապահովում են գազափոխանակությունը նույնիսկ շնչառական շարժումների բացակայության դեպքում և ծանրության կենտրոնի տեղաշարժման միջոցով մասնակցում թռիչքի ընթացքում թռչունի բնականոն դիրքի պահպանմանը։ Թոքերը ամենակատարյալ զարգացման են հասել կաթնասունների և մարդու օրգանիզմում։ Բազմաթիվ կենդանիների անհատական զարգացման պրոցեսում տեղի է ունենում շնչառական օրգանների հերթափոխություն, օրինակ, մինչև ձկների թրթուրների խռիկների վերջնական զարգացումը շնչառական ֆունկցիան կատարում են դեղնուցապարկը, ապա լողակների անոթները կամ ժամանակավոր (թրթուրային) արտաքին խռիկները։

Կատեգորիա:Անատոմիա
Անդրեաս Շլյուտեր

**Անդրեաս Շլյուտեր** (, ), գերմանացի քանդակագործ և ճարտարապետ։ Բարոկկոյի խոշորագույն ներկայացուցիչ Գերմանիայում։

## Կենսագրություն
1689-1693 թվականներին աշխատել է Վարշավայում, 1694 թվականից՝ Բեռլինում (1702-1704 թվականներին Գեղարվեստի ակադեմիայի տնօրեն)։ 1696 թվականին Զինանոցի բակի կողմի ճակատի փականային քարերի վրա քանդակել է մեռնող զինվորների գլուխներ։ Կոմպոզիցիայի դինամիկայով ու մոնումենտալությամբ, դիմանկարային բնութագրի սրությամբ աչքի է ընկնում հեծյալ Ֆրիդրիխ Վիլհելմի հուշարձանը (բրոնզ, 1696-1703 թթ., այժմ՝ Շարլոտտենբուրգ պալատի բակում)։ 1698-1706 թվականներին վերակառուցել է Բեռլինի Քաղաքային պալատը, բարոկկո ոճով ստեղծել ներքին բակը և ինտերիերները։ Նրա քանդակներից է լանդգրաֆ Ֆրիդրիխ II Հեսեն Հոմբուրգցու կիսանդրին (բրոնզ, մոտ 1704 թ., դղյակի բակ, Համբուրգ)։ 1713 թվականին Պետրոս I-ը Շլյուտերին հրավիրել է Պետերբուրգ, ուր նա կատարել է Ամառային պալատի հարդարումը 1713-1714 թթ., Մոնպլեզիր պալատի և Պետերգոֆի անձավների նախագծերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Նիկոլայ Շելգունով

**Նիկոլայ Վասիլևիչ Շելգունով** (, ), ռուս հրապարակախոս և գրականագետ, գիտնական-անտառագետ, 1850-1860-ականների դեմոկրատական շարժման մասնակից։

Շելգունովի քաղաքական աշխարհայացքը ձևավորվել է Ա․ Գերցենի, Ն․ Օգարյովի, Ն․ Չեռնիշեսկու գաղափարական ազդեցությամբ։ Աշխատակցել է «Սովրեմեննիկ», «Ռուսսկոյե սլովո», «Վեկ», «Դելո» (որի խմբագիրն էր 1881-1982 թվականներին) ամսագրերին։ 1860-ական թվականներին հեղափոխական շարժման մասնակից էր, մի շարք թռուցիկների (ուղղված երիտասարդությանը, զինվորներին) հեղինակ։ «Աշխատավոր պրոլետարիատը Անգլիայում և Ֆրանսիայում» («Սովրեմեննիկ», 1861 թվական, JNJ 3-11) հոդվածում շարադրել է Ֆրիդրիխ Էնգելսի «Բանվոր դասակարգի դրությունը Անգլիայում» աշխատությունը։ Հեղափոխական գործունեության համար քանիցս ձերբակալվել է և աքսորվել։ 1886-1891 թվականներին «Ռուսսկայա միսլ» («Русская мысль») ամսագրում հրապարակել է «Ռուսական կյանքի ուրվագծեր» հոդվածաշարը։ Պատմության, տնտեսական կյանքի հասարակական հարաբերությունների մասին բազմաթիվ հոդվածներում հանդես է եկել հանուն «գյուղացիական հեղափոխության», որը, նրա կարծիքով, Ռուսաստանը կհասցներ սոցիալիզմի՝ շրջանցելով կապիտալիզմը։ Կյանքի վերջին տարիներին մարքսիզմի ազդեցությամբ մոտեցել է հեղափոխության մեջ բանվոր դասակարգի ղեկավար դերի գաղափարին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Շյաուլյայ

**Շյաուլյայ** (, մինչև 1795 թվականը՝ Սաուլե, մինչև 1917 թվականը՝ Շավլի), քաղաք (1569 թվականից), Լիտվայի Հանրապետության Ժեմայտիայի երկրամասում։ Շյաուլյայի շրջանի վարչական կենտրոնը։ Լիտվայի մեծությամբ 4-րդ քաղաքն է։

Երկաթուղային հանգույց է։ 1795 թվականից եղել է Ռուսաստանի, 1919 թվականից՝ Լիտվայի, 1940 թվականից՝ օկուպացված Լիտվական ԽՍՀ-ի կազմում։

Պատմությունից հայտնի են 1236 թվականի Շյաուլյայի ճակատամարտը, երբ Լիտվայի ջոկատները ջախջախեցին Գերմանիայի ասպետական զորքը, ինչպես նաև Շյաուլյայի 1944 թվականի հուլիսի հարձակողական օպերացիան, որի հետևանքով Շյաուլյայը ազատագրվեց Նացիստական Գերմանիայի ուժերից։ Շյաուլյայում է գտնվում Պետրոս և Պողոս եկեղեցին (1595-1625)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1236 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքներ
Շիրակի ճկվածք

**Շիրակի ճկվածք**, երկրակեղևի իջած կամ ճկված միջլեռնային տեղամաս Հայաստանի հյուսիս-արևմուտքում։ Լցված է վերին պրոտերոզոյի-ստորին պալեոզոյի խիստ ծալքավորված մետամորֆային թերթաքարերով, կավճի նստվածքային և հրաբխանստվածքային գոյացումներով, պալեոգենի հրաբխածին և նեոգենի նստվածքա-հրաբխածին առաջացումներով։ Այստեղ հանդիպում են կավճի և պալեոգենի հասակի տարբեր ինարուզիաներ։ Ճկվածքի հատակը լցված է վերին պլիոցենի և չորրորդականի հրաբխածին, լճային և լճաալյուվիալ առաջացումներով։ Շիրակի ճկվածքին բնորոշ է ռելիեֆի երեք տիպ՝ Շիրակի կոլտակումնային հարթավայր, Ախուրյանի գետահովիտ և շրջակա լեռնապար։ Շիրակի կուտակումնային հարթավայրը ներկայացնում է հնում ցամաքած լճի հատակը։ Հարթավայրի ամենացածրադիր մասերը հարում են Ախուրյանի գետահովտին։ Գետը հարթավայրը կտրում է միջօրեականի ուղղությամբ և ընդունում Կարս վտակը։

Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռնագրություն
Շղարշ

մինի
**Շղարշ** (), թեթև, թափանցիկ, ցանցկեն, հարթամակերես կամ նախշավոր գործվածք (բամբակե, կիսամետաքսե և այլն)։ Հարթամակերես շղարշը մշակվում է հենքաթելերի և միջնաթելերի միահյուսմամբ՝ շղարշ գործող մեքենաների վրա։ Օգտագործվում է կանացի շրջազգեստների ու սպիտակեղենի, ինչպես նաև հատային ապրանքների պատրաստման և հարդարման համար։ Նախշավոր շղարշը մշակվում է ժանյակ գործող մեքենաների վրա և օգտագործվում վարագույրների, ծածկոցների համար։

Կատեգորիա:Գործվածքներ
Կատեգորիա:Արարողակարգային հագուստ
Մոլ (փողոց)

**Մոլ** (), փողոց Լոնդոնի Վեստմինստեր շրջանում, որը կապ է հաստատում Բուքինգեմյան պալատի և Թրաֆալգար հրապարակի միջև։

Ստեղծվել է XX դարի սկզբին հատուկ ծեսերի համար բրիտանական եկեղեցականների մասնակցությամբ։ Ազատ օրերին փողոցը փակ է շարժման համար։ Փողոցի հարավային հատվածում է Սենթ-Ջեյմսի զբոսայգին, հյուսիսային հատվածում՝ Լանկաստեր-հաուսը, Սենթ-Ջեյմսի պալատը և Մալբորո-հաուսը, արևմտյան հատվածում՝ Վիկտորիայի արձանը, արևելյան հատվածում՝ Ադմիրալական կամարը։

## Պատկերասրահ

The Mall in London.jpg|
The Mall-London 08-2011.jpg|
The Mall London IMG 4629 Malay.JPG|
The Mall, London.jpg|


Կատեգորիա:Լոնդոնի փողոցներ
Շղագիր

**Շղագիր**, պնակիտի վրա եղեգնյա գրչով (սրա մի ծայրը տափակ է եղել՝ մոմը հարթելու, իսկ մյուսը շյուղի նման սուր՝ գրելու համար) գրելու եղանակ (շյուղագիր), որը հետագայում դարձել է առանձին գրատեսակ։ Շղագիր կարող էր լինել և՛ գրչագիրը, և՛ երկաթագիրը, և՛ քոչորգիրը. ամեն դեպքում գրի տարրերն ունեին միևնույն հաստությունը։ Որպես առօրյա օգտագործման գրատեսակ ավելի հաճախ շղագրվում էր բոլորգիրը, որն աստիճանաբար կանոնավորվում, ձեռք է բերում յուրահատկություններ և դառնում է գրչության պաշտոնական գիր (11—12-րդ դարեր)։ Շղագիրը դարձյալ մնում է որպես առտնին օգտագործման գիր։ Այդ է պատճառը, որ շղագրով հազվագյուտ մատյաններ են մեզ հասել։ Մեր օրերում հիմնական գրատեսակը շղագիրն է, որը գնդիկավոր գրիչների գործածության պայմաններում ավելի է մոտեցել իր նախնական ձևին, այսինքն՝ հավասար հաստություն ունեն գրի և՛ ուղղաձիգ, և՛ հորիզոնական տարրերը։

Կատեգորիա:Գրատեսակներ
Կատեգորիա:Հայերեն տառատեսակներ
Շարույթ

**Շարույթ**
# լեզվական երկու միավորների լրացական կապակցությունը խոսքի շղթայում (ըստ Ֆ․ Սոսյուրի)։ Շարույթները լինում են ներքին և արտաքին։ Ներքին շարույթը երկու ձևույթների (հիմնական և երկրորդական) կապակցություն է (գետակ, հողային), որտեղ երկրորդական ձևույթները հիմնական ձևույթների լրացումն (որոշիչ) են։ Արտաքին շարույթներ են համարվում լրացում-լրացյալ հարաբերությամբ կազմված բառակապակցությունները (փոքր գետ, դաս սովորել, գրիչով գրել) և նախադասությունները («Երբ լույսը բացվեց, ճանապարհ ընկանք»)։
# Նախադասության պարզագույն շարահյուսական-իմաստային միավոր, որն օժտված է հնչերանգային ինքնուրույնությամբ (ըստ Լ․ Շչերբայի)։ Ընդ որում, արտասանական մեծ միավորի՝ դարձվածքի կազմում, շարույթների առանձնացումը կախված է հաղորդվող մտքի նրբերանգներից։ Նույն նախադասությունը կարելի է ենթարկել շարույթային տարբեր բաժանումների․ «Նրա ելույթը ժողովում ընդունվեց ոգևորությամբ» նախադասությունն ըստ շարույթների հնարավոր է բաժանել հետևյալ ձևով՝ «Նրա ելույթը ժողովում (ընդունվեց ոգևորությամբ)» և «Նրա ելույթը (ժողովում ընդունվեց ոգևորությամբ)»։

Կատեգորիա:Շարահյուսություն
Շոգեհովացուցիչ

**Շոգեհովացուցիչ**, շոգու գերտաքացման ջերմաստիճանը կարգավորող ջերմափոխանակիչ սարքավորում։ Շոգեհովացուցիչում շոգու հովացումը կատարվում է ջերմափոխանակիչ ապարատի խողովակներով հոսող (մակերևութային շոգեհովացուցիչ) կամ ապարատի մեշ ներմղվող (ներմղիչ շոգեհովացուցիչ) ջրի միջոցով։ Երկրորդ դեպքում ներմղման համար հաճախ օգտագործում են խտանյութ։

Կատեգորիա:Սարքեր
Պոլիֆոնիա

մինի|Քելեշե և ֆուստանելլա կրող ալբանական պոլիֆոնիկ ժողովրդական խումբ Սկրապարում
**Պոլիֆոնիա, պոլիֆոնիկ կերտվածք (կամ կոնտրապունկտ)**, բազմաձայնության տեսակ, որում ամբողջություն կազմող ձայները հավասարազոր են և օժտված են հարաբերական ինքնուրույնությամբ։ Այդ ձևերը կազմում են մեկ լիարժեք ստեղծագործություն լադահարմոնիկ, մետրառիթմական և այլ հիմքերի շնորհիվ։

## Պոլիֆոնիայի տեսակներ
Գոյություն ունի պոլիֆոնիայի երկու տեսակ՝ կախված այն հանգամանքից, թե պոլիֆոնիկ շարադրանքի կազմում հադես եկող ձայները մեկը մյուսի նկատմամբ ինչպիսի փոխհարաբերության մեջ են գտնվում։ Եթե ձայներից մեկի թեմատիկ նյութը նույնությամբ կամ փոփոխված ձևով կրկնվում է մյուս ձայնում, կոչվում է իմիտացիա պոլիֆոնիա։ Եթե միաժամանակ հնչող երկու կամ ավելի ձայները ողջ շարադրանքի ընթացքում տարբերվում են մեկը մյուսից, ապա պոլիֆոնիայի այս ձևն անվանում են ոչ իմիտացիոն կամ կոնտրաստային պոլիֆոնիա։ Պոլիֆոնիկ շարադրանքում շատ հաճախ ձայներից մեկը, ստանձնելով գլխավոր դերը, որոշակիորեն առանձնանում է, իսկ մյուս ձայները ուղեկցող նշանակություն են ստանում. սրանք կոչվում են կոնտրապունկտային ձայներ։ Պոլիֆոնիկ շարադրանքով են գրվում երաժշտական մի շարք ժանրեր, ինչպիսիք են՝ ֆուգան (պոլիֆոնիկ ամենաբարդ ժանրը), ֆուգետտան, ֆուգատոն, ինվենցիան, կանոնը և այլն։

## Գրականություն
Ն.Վ. Դերոյան, Երաժշտական ստեղծագործության վերլուծություն, Երևան, 1985։

Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Շոգեգոյացում

**Շոգեգոյացում** նյութի անցումը հեղուկ կամ պինդ վիճակից գազային վիճակի (առաջին կարգի ֆազային անցում )։ Տարբերում են շոգեգոյացման հետևյալ տեսակները՝
* գոլորշիացում ( շոգեգոյացման հեղուկի ազատ մակերևույթից ),
* սուբիմում (շոգեգոյացման պինդ մարմնի մակերևույթից )
* եռում ( շոգեգոյացում, որը բնութագրվում է տաքացման մակերևույթին հագեցած գոլորշու պղպջակների առաջացմամբ և հեղուկի ծավալում դրանց աճով )։ Շոգեգոյացոման պրոցեսի բնութագրական մեծությունը շոգեգոյացման ջերմությունն է։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Կատեգորիա:Ագրեգատային վիճակներ
G-Unit

**G-Unit**, ամերիկյան հիփ-հոփ խումբ է, որը կազմավորվել է Քուինսում (Նյու Յորք), 50 Սենտ, Lloyd Banks և Tony Yayo ռեփերների կողմից։

## Պատմություն
Խումբը կազմավորվել է մի քանի անկախ միքստեյպների շնորհիվ։ Խմբի անվանումը բացվում է ինչպես «Gangsta Unit»։ G-Unit-ի հիմնադիրները ապրում էին նույն թաղամասում և միասին ռեփ էին կարդում։ Այդ ժամանակ խմբի անդամներից մեկը՝ 50 Սենտը արդեն պայմանագիր ուներ լեյբլի հետ։ Բայց մահափորձից հետո՝ որտեղ 50 Սենտը ստացավ 9 գնդակ, լեյբլը չեղյալ համարեց պայմանագիրը։ Մահափորձից հետո 50 Սենտը իր դեբյուտային ալբոմի շնորհիվ, որը կոչվում էր «Get Rich or Die Tryin», նա մուտք է գործում Interscope Records, որից հետո նա հիմնում է G-Unit Records-ը՝ վերադառնալով իր խումբ։ G-Unit-ը իր հասած հաջողությունների վրա կանգ չառավ, նա շարունակում էր քրտնաջան աշխատել։ Այդ ժամանակվա ամենահայտնի աշխատանքները եղան «50 Cent Is the Future» (2002), «No Mercy, No Fear» (2002), «God's Plan» (2002), «Automatic Gunfire» (2003)։ Այն ժամանակ երբ G-Unit-ի հիմնադիրներից մեկը՝ Tony Yayo-ն բանտում էր հայտնվել՝ անօրինական կերպով զենք պահելու պատճառով, խմբում ավելանում է նոր ռեփեր՝ Young Buck-ը, որի հետ էլ ձայնագրվեց խմբի ամբողջական կազմի առաջին ալբոմը՝ «Beg for Mercy»-ն։ Այս ալբոմը հաջողված էր, վաճառվեց ավելի քան 6 միլիոն օրինակ ամբողջ աշխարհում։ Խմբի վերջին համատեղ ստուդիական ալբոմը դա 2008 թ. հրապարակած «T.O.S: Terminate on Sight» ալբոմն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան հիփ հոփ խմբեր
Կատեգորիա:1999 հիմնադրված երաժշտական խմբեր