open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պետական թանգարան (Ամստերդամ)

**Պետական թանգարան, Ռեյկսմյուզեում** (, IPA։ ), գեղարվեստական թանգարան Ամստերդամում (Նիդերլանդներ)։

Թանգարանը հիմնել է Նապոլեոն I-ի եղբայր, Հոլանդիայի թագավոր Լյուդովիկոս I Բոնապարտը 1808 թվականին։ Հասարակության առջև դռները բացել է 1815 թվականին։ Նոր շենքը կառուցվել է 1877-1885 թվականներին, ճարտարապետը Պիտեր Կյոպերսն է։

Թանգարանի ցուցադրությունում կան նկարներ, քանդակներ և դեկորատիվ արվեստի նմուշներ, հնագիտական գտածոներ, հագուստ, լուսանկարներ։ Ներկայացված է ասիական արվեստը։

Ցուցադրության հիմքում 15-19-րդ դարերի հոլանդական նկարիչների գործերն են։ Ներկայացված են Ռեմբրանտի, Յան Վերմեերի, Ֆրանս Հալսի, Յան Ստենի և այլ հայտնի գեղանկարիչների գործեր։

Ցուցադրության գլխավոր տեղը տրամադրված է Ռեմբրանտի «Գիշերային պահակազոր» կտավին։ Նկարը պատկանում է Ամստերդամ քաղաքին և պահք է տրված թանգարանին։ 1906 թվականին թանգարանի շենքը փոփոխության ենթարկեցին այս կտավը այնտեղ ցուցադրելու համար։

## Պատկերասրահ

պատկեր:Rembrandt Harmensz. van Rijn 092.jpg|Ռեմբրանտ,*[[Սինդիկները]]* 1662
պատկեր:Rembrandt Harmensz. van Rijn - Het Joodse bruidje.jpg|Ռեմբրանտ,*Հրեա հարսնացուն* 1665
պատկեր:Jan Vermeer van Delft 021.jpg|Վերմեեր,*[[Կաթնավաճառուհին (նկար, Վերմեեր)|Կաթնավաճառ կինը]]* 1658


պատկեր:The_Love_Letter_-_Jan_Vermeer_van_Delft.png|Վերմեեր,*[[Սիրային նամակ]]* 1668
պատկեր:Frans Hals - Portret van een stel in een landschap - Google Art Project.jpg|Ֆրանս Հալս,*Իսաակ Մասայի և կնոջ ընտանեկան դիմապատկերը* 1622
պատկեր:Pieter de Hooch 007.jpg|Պիտեր դե Հոխ,*Կինը երեխայի հետ* 1660
պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Le Moulin de Wijk-bij-Duurstede.jpg|Ռեյսդալ*Վեյկ բեյ Դյուրստադե հողմաղացը* 1670


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Rijksmuseum». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite (2007).
* Ամստերդամի պետական թանգարանը 

Կատեգորիա:1808 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:1808 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ամստերդամի թանգարաններ
Կավալինո Տրեպորտի

**Կավալինո Տրեպորտի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 12&nbsp;500 մարդ։ Խտությունը կազմում է 284 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 44 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30010։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կավարձերե

**Կավարձերե ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 15&nbsp;375 մարդ։ Խտությունը կազմում է 111 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 140 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30014։ Հեռախոսային կոդ՝ 0426։

Կավարձերեն սահմանակից է Ադրիա, Ագնա, Անգվիլարա Վենետա, Չիոգիա, Կոնա, Լորեո, Պետորացա Գրիմանի, Սան Մարտինո դի Վենեցե համայնքներին։

Կոմունայի հովանավորն է Պարենտիի Սուրբ Մավրը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի մարտի 19-ին։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.cavarzere.it 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կաոռլե

**Կաոռլե ** (), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 11&nbsp;801 մարդ։ Խտությունը կազմում է 75 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 151 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30021։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կոնա (Իտալիա)

**Կոնա ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3253 մարդ։ Խտությունը կազմում է 51 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 64 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0426։

Կոմունան ունի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Տորա (Օչեյայի վտակ)

**Տորա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օչեյա գետի աջ ափին՝։ Գետի երկարությունը 52 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020200212103000023481**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103002348**
* *Ավազանի կոդը* - **03.02.02.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կոնկորդիա Սաջիտարիա

**Կոնկորդիա Սաջիտարիա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 10&nbsp;649 մարդ։ Խտությունը կազմում է 154 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 66,5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30023։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.input.ve.it/concordia/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կուարտո դ’Ալտինո

**Կուարտո դ’Ալտինո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 7993 մարդ։ Խտությունը կազմում է 274 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 28 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0422։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 29-ին։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 1669
 bar:1881 from:0 till: 1627
 bar:1901 from:0 till: 1851
 bar:1911 from:0 till: 2229
 bar:1921 from:0 till: 2486
 bar:1931 from:0 till: 2998
 bar:1936 from:0 till: 3549
 bar:1951 from:0 till: 4120
 bar:1961 from:0 till: 3804
 bar:1971 from:0 till: 4361
 bar:1981 from:0 till: 5463
 bar:1991 from:0 till: 6234
 bar:2001 from:0 till: 7228
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1669 fontsize:S text: 1.669 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1627 fontsize:S text: 1.627 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1851 fontsize:S text: 1.851 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2229 fontsize:S text: 2.229 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2486 fontsize:S text: 2.486 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2998 fontsize:S text: 2.998 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 3549 fontsize:S text: 3.549 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 4120 fontsize:S text: 4.120 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 3804 fontsize:S text: 3.804 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4361 fontsize:S text: 4.361 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 5463 fontsize:S text: 5.463 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 6234 fontsize:S text: 6.234 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 7228 fontsize:S text: 7.228 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ստրա

** Ստրա ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 7247 մարդ։ Խտությունը կազմում է 669 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 8 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30039։ Հեռախոսային կոդ՝ 049։

Բնակավայրի հովանավորներն են Սուրբ Լավրենտին և բեթանիացի Սուրբ Մարթան։

## Տեսարժան վայրեր
* Իզանի վիլլա Ստրայում

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ջենովայի կոնֆերանս (1922)

մինի
**Ջենովայի կոնֆերանս**, տնտեսական և ֆինանսական հարցերով միջազգային կոնֆերանս։ Տեղի է ունեցել ապրիլի 10-ից մայիսի 19-ը, Ջենովայում (Իտալիա)։

## Մասնակից պետությունները
Մասնակցել են արևմտյան 28 պետությունների և Խորհրդային Ռուսաստանի (ՌԽՖՍՀ) ներկայացուցիչները։ ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչը մասնակցել է որպես դիտորդ։ Ռուսաստանի պատվիրակության աշխատանքը ղեկավարել է Լենինը՝ որպես նախագահ, ով, սակայն, կուսակցության ԿԿ որոշմամբ չմեկնեց։ Ջենովայի նախագահի տեղակալն էր Չիչերինը, որը և լիազորված էր նախագահի իրավունքներով։ Անդամներն էին՝  Լ․ Կրասինը, Մ․ Լիտվինովը, Վ․ Վորովսկին, Ա․ Ռուձուտակը, Ա․ Իոֆֆեն, Ն․ Ռակովսկին, Ալեքսանդր Հարությունի Բեկզադյանը (Հայաստանի ներկայացուցիչ), Նարիման Նարիմանովը, Բ․ Մդիվանին, Ա․ Շլյապնիկովը։

Ռուսաստանի պատվիրակությունը Ջենովայի կոնֆերանսում ներկայացնում էր ոչ միայն ՌԽՖՍՀ-ի, այլև խորհրդային մյուս հանրապետությունների (Ուկրաինա, Բելառուսիա, Վրաստան, Հայաստան, Ադրբեջան, Բուխարա, Խորեզմ), ինչպես նաև Հեռավոր Արևելքի հանրապետության շահերը։ Կապիտալիստական պետությունների ներկայացուցիչներից Ջենովայի կոնֆերանսում առավել ակտիվ դեր էին խաղում Դեյվիդ Լլոյդ Զորջը, Ջորջ Քերզոնը (Մեծ Բրիտանիա), Կ․ Վիրտը, Վ․ Ռատենաուն (Գերմանիա), Լ․ Ֆակտան (Իտալիա), Ժ․ Բարտուն, Կ․ Բարրերը (Ֆրանսիա)։

## Նպատակ
Ջենովայի կոնֆերանսի հրավիրման (Անտանտի գերագույն խորհրդի որոշմամբ) պաշտոնական նպատակն էր «Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի տնտեսական վերականգնման» միջոցառումներ մշակելը։ Կոնֆերանսի մասնակցիները հետաքրքրված էին Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի վերակառուցման ռազմավարություն մշակել, ինչպես նաև հարաբերություններ հաստատել եվրոպական կապիտալիստական պետությունների և բոլշևիկյան Ռուսաստանի հետ։

Խորհրդային պատվիրակությունը կտրականապես մերժեց այդ պահանջները և առաջ քաշեց հակապահանջներ՝ օտարերկրյա ինտերվենտների և բլոկադայի պատճառավնասները հատուցելու վերաբերյալ (եթե Ռուսաստանի մինչպատերազմյան և պատերազմական պարտքերը կազմում էին 18,5 միլիարդ ռուբլի ոսկով, ապա օտարերկրյա ինտերվենտների և բլոկադայի պատճառած վնասները կազմում էին մինչև 50 միլիարդ ռուբլի ոսկով)։ Սակայն, առաջնորդվելով կապիտալիստական պետությունների հետ տնտեսական կապերը վերականգնելու ձգտմամբ, սովետական պատվիրակությունը հայտարարեց, որ խորհրդային Ռուսաստանը պատրաստ է ընդունել մինչպատերազմյան պարտքերն ու նախկին սեփականատերերի կոնցեսիաներ ստանալու նախապատվելի իրավունքը, պայմանով, որ խորհրդային պետությունը ճանաչվի դեյուրե, նրան ցուցաբերվի ֆինանսական օգնություն, չեղյալ համարվեն ռազմական պարտքերն ու դրանց տոկոսները։

## Նշանակություն
Ջենովայի կոնֆերանսում մեծ նշանակություն ունեցավ ընդհանուր զինաթափման մասին սովետական պատվիրակության առաջարկությունը։ Սակայն ինչպես այդ առաջարկությունը, այնպես և ֆինանսատնտեսական փոխադարձ պահանջների հարցերը կոնֆերանսում չլուծվեցին։ Ֆինանսատնտեսական հարցերի քննարկումը շարունակվեց Հաագայի կոնֆերանսում։

## Տես նաև
* Հաագայի կոնֆերանս 1922
* Ռապալլոյի պայմանագիր 1922

Կատեգորիա:Կոնֆերանսներ
Սլովենիայի բնակչություն

**Սլովենիայի բնակչություն**, Սլովենիայի Հանրապետության տարածքում ապրող բնակչությունը։ Հոդվածում ներկայացված է Սլովենիայի բնակչության թիվն ըստ տարիների, ինչպես նաև բնակչության խտությունը, էթնիկ կազմը և այլն։

Սլովենիայի բնակչության խտությունը կազմում է 101 մարդ/կմ2, ինչը բավական ցածր է եվրոպական մյուս երկրների հետ համեմատած (օրինակ՝ Նիդեռլանդների բնակչության խտությունը կազմում է 402 մարդ/կմ2, Իտալիայինը՝ 195 մարդ/կմ²)։

2002 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Սլովենիայի բնակչության հիմնական մասը կազմում են սլովենացիները (83%)։ Բնակչության ընդհանուր թվի առնվազն 13%-ը կազմում են նախկին Հարավսլավիայի մաս կազմող երկրներից ներգաղթածները։ Նրանք հիմնականում տեղակայված են քաղաքներում ու դրանց արվարձաններում։ Ավելի փոքր են հունգարացիների ու իտալացիների համայնքները։ Սլովենիայում իրենց համայնքն ունեն նաև գնչուները։

Սլովենիան պատկանում է եվրոպական ծերացող երկրների թվին, որտեղ ցածր է ծնելիության մակարդակը և բարձր կյանքի տևողությունը։ Սլովենաիայի 64 տարեկանից մեծ բնակիչները թոշակի են անցնում, ընդ որում՝ սեռերի միջև տարիքային տարբերությունը քիչ է։ Աշխատանքի ընդունակ բնակչությունը պակասում է արտագաղթի պատճառով։ Թոշակի անցման տարիքի (57 տարեկանը կանանց համար, 58 տարեկանը՝ տղամարդկանց) բարձրացման առաջարկը մերժվեց 2011 թվականին անցկացված հանրաքվեով։ Մեծ տարբերություն կա նաև տղամարդկանց ու կանանց կյանքի տևողությունների միջև։ 2007 թվականին այն կազմել է 74.6 տարի տղամարդկանց համար և 81.8 տարի կանանց համար։ 2009 թվականին Սլովենիայի բնակչության շրջանում ինքնասպանությունների մակարդակը կազմել է մեկ տարվա ընթացքում 22 ինքնասպանություն 100,000 մարդու հաշվով, ինչի պատճառով Սլովենիան դասվում է Եվրոպայի այն երկրների շարքում, որտեղ մեծ է ինքնասպանութունների քանակը։

## Վիճակագրություն

## Էթնիկական կազմ
Սլովենիայի բնակչության հիմնական մասը կազմում են սլովենացիները։

* Սլովենացիներ (80,0 %)
* Խորվաթներ (2,8 %)
* Սերբեր (2,4 %)
* Բոսնիացիներ (1,4 %)
* Հունգարացիներ (0,7 %)
* Չեռնոգորիացիներ (0,2 %)
* Մակեդոնացիներ (0,2 %)
* Ալբանացիներ (0,2 %)
* Իտալացիներ (0,5 %)
* Այլ (4,4 %)

## Տարիքային կազմ
*0–14 տարեկան - *
13.4% (արական 138,604/իգական 130,337)
*15–64 տարեկան - *
69.8% (արական 703,374/իգական 692,640)
*65 տարեկան և բարձր - *
16.8% (արական 132,096/իգական 203,068) (2011 թ.)

## Միջին տարիք
:*ընդհանուր - * 42.8 տարեկան
:*արական - * 41.1 տարեկան
:*իգական - * 44.5 տարեկան (2012 թ.)

## Ուրբանիզացման մակարդակ
:*քաղաքային բնակչություն - * բնակչության ընդհանուր թվի 50%-ը (2012 թ.)
:*ուրբանիզացման արագությունը - * 0.2% (2010-2015 թթ.)

## Սեռային կազմ
*նորածիններ - *
1.07 արական/իգական
*մինչև 15 տարեկան - *
1.06 արական/իգական
*15–64 տարեկան - *
1.01 արական/իգական
*65 տարեկան և բարձր - *
0.66 արական/իգական
*ընդհանուր բնակչությունը - *
0.95 արական/իգական (2011 թ.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սլովենիայի բնակչություն
Տոռե դի Մոստո

** Տոռե դի Մոստո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4304 մարդ։ Խտությունը կազմում է 113 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 38 կմ²։ Փոստային ինդեքս` 30038։ Հեռախոսային կոդ` 0421։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Տրիպլետ (կենսաբանություն)

**Տրիպլետ, եռյակ** (), տերմին գենետիկայում, որը նշանակում է նուկլեինաթթուների մոլեկուլներում երեք հաջորդաբար դասավորված նուկլեոտիդների զուգակցում։

## Կիրառություն
Ինֆորմացիոն ռիբոնուկլեինաթթուների (իՌՆԹ) մոլեկուլներում տրիպլետները կազմում են կոդոններ, որոնք էլ որոշում են ամինաթթուների դիրքը սինթեզվող սպիտակուցի մոլեկուլում։

Փոխադրող ՌՆԹ-ի (փՌՆԹ) մոլեկուլներում տրիպլետները կազմում են անտիկոդոններ։

### Տրիպլետների աղյուսակ

## Տես նաև
* Կոդոն
* Անտիկոդոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գենետիկական կոդ
Եռյակ (այլ կիրառումներ)

**Եռյակ** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

* Եռյակ - տերմին փիլիսոփայության մեջ
* Եռյակ - տերմին գենետիկայում
Կամպանիա Սենտրալի գավառ

250px|մինի|աջից|Կամպանիա Սենտրալի գավառի քարտեզը
** Կամպանիա Սենտրալի գավառ** (), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի հարավարևմտյան մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 203 335 մարդ, ըստ 2005 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 17 295,821 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 11,8 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 1 358 202 448,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
*Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 6 780,64 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
*Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,780։

## Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
*Ռոզարիու դու Սուլ
*Սանտա Մրգարիդա դու Սուլ
*Սանտանա դու Լիվրամենտու
*Սան Գաբրիել

Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ
Կատեգորիա:Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի գավառներ
Կիզեմա (գետ)

** Կիզեմա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուստյա գետի ափին՝
97 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 81 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ֆիեսո դ’Արտիկո

**Ֆիեսո դ’Արտիկո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Վենետիկ գավառում։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 7.263։ Բնակչության խտությունը կազմում է 1 143 մարդ/կմ²։ Քաղաքն զբաղեցնում է մոտավորապես 6 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 30032։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։


Fiesso d artico Mairie 45.417002,12.03077.jpg| 
Fiesso d artico 45.424401,12.0749.jpg|


## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 1688
 bar:1881 from:0 till: 1851
 bar:1901 from:0 till: 2141
 bar:1911 from:0 till: 2484
 bar:1921 from:0 till: 2811
 bar:1931 from:0 till: 3090
 bar:1936 from:0 till: 3266
 bar:1951 from:0 till: 3883
 bar:1961 from:0 till: 4328
 bar:1971 from:0 till: 5242
 bar:1981 from:0 till: 5792
 bar:1991 from:0 till: 5855
 bar:2001 from:0 till: 5779
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1688 fontsize:S text: 1.688 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1851 fontsize:S text: 1.851 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2141 fontsize:S text: 2.141 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2484 fontsize:S text: 2.484 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2811 fontsize:S text: 2.811 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 3090 fontsize:S text: 3.090 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 3266 fontsize:S text: 3.266 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 3883 fontsize:S text: 3.883 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 4328 fontsize:S text: 4.328 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 5242 fontsize:S text: 5.242 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 5792 fontsize:S text: 5.792 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 5855 fontsize:S text: 5.855 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 5779 fontsize:S text: 5.779 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ֆոսալտա դի Պորտոգրուարո

**Ֆոսալտա դի Պորտոգրուարո ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 6022 մարդ։ Խտությունը կազմում է 188 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 31 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30025։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։

Կոմունայի հովանավորն է Վերոնայի Սուրբ Զենոնը։ Տոնակատարությունը ապրիլի 12-ին է։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.provincia.venezia.it/comune.fossalta.portogruaro/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կարազինյուի գավառ

250px|մինի|աջից|Կարազինյուի գավառի քարտեզը
**Կարազինյուի գավառ** (), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդու դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մտնում է Սեարա նահանգի հյուսիսարևմտյան մարզի մեջ։ 2005 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 162 174 մարդ։ Տարածքը՝ 4935,936 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 32,9 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 1 933 108 979,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
*Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 12 005,06 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
*Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,768։

## Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
*Ալմիրանտի Տամանդարե դու Սուլ
*Բարա Ֆունդա
*Բոա Վիստա դաս Միսոյնս
*Կարազինյու
*Սերու Գրանդի
*Շապադա
*Կոկեյրուս դու Սուլ
*Ժաբոտիկաբա
*Լաժեադու դու Բուգրի
*Նոա Բոա Վիստա
*Նովու Բարեյրու
*Պալմեյրա դաս Միսոյնս
*Պինյալ
*Սագրադա Ֆամիլիա
*Սանտու Անտոնիու դու Պլանալտու
*Սարանդի
*Սան Ժոզե դաս Միսոյնս
*Սան Պեդրու դաս Միսոյնս

Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ
Կատեգորիա:Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի գավառներ
Ֆոսալտա դի Պիավե

**Ֆոսալտա դի Պիավե** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4018 մարդ։ Խտությունը կազմում է 446 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։

Բնակավայրի հովանավոր սրբերն են՝ Հերմագորասը և Ֆորտունատը։ Տոնը նշվում է հուլիսի 12-ին։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Նոգարա

**Նոգարա ** (), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Վերոնա գավառում։ Սահմանակից է Էրբե, Գաձո Վերոնեզե, Իզոլա դելա Սկալա, Սալիցոլե, Սանգինետո, Սորգա համայնքներին։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 8.667։ Բնակչության խտությունը կազմում է 207 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 38,86 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝37054։ Հեռախոսային կոդ՝ 0442։

Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է Սան Բարտոլոմեոն։

## Ժողովրդագրություն
*'Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

<timeline>
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:8000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:0
  bar:1871 from: 0 till:4325
  bar:1881 from: 0 till:4589
  bar:1901 from: 0 till:4856
  bar:1911 from: 0 till:5391
  bar:1921 from: 0 till:5956
  bar:1931 from: 0 till:6546
  bar:1936 from: 0 till:6577
  bar:1951 from: 0 till:7281
  bar:1961 from: 0 till:6730
  bar:1971 from: 0 till:6951
  bar:1981 from: 0 till:7470
  bar:1991 from: 0 till:7711
  bar:2001 from: 0 till:7899

PlotData=

  bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
  bar:1871 at:4325 fontsize:XS text: 4325 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:4589 fontsize:XS text: 4589 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:4856 fontsize:XS text: 4856 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:5391 fontsize:XS text: 5391 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:5956 fontsize:XS text: 5956 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:6546 fontsize:XS text: 6546 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:6577 fontsize:XS text: 6577 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:7281 fontsize:XS text: 7281 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:6730 fontsize:XS text: 6730 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:6951 fontsize:XS text: 6951 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:7470 fontsize:XS text: 7470 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:7711 fontsize:XS text: 7711 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:7899 fontsize:XS text: 7899 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT

</timeline>

== Պատկերասրահ ==
<gallery>
Nogara - frazione Caselle - chiesa di San Pietro Apostolo.jpg|Ծխական եկեղեցին
Nogara - villa Marogna.jpg|Villa Marogna
Nogara - frazione Calcinaro - villa Valmarana.jpg|*Վալմարանա'' վիլլան


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Չեջա

**Չեջա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5409 մարդ։ Խտությունը կազմում է 243 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 21 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30022։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Անտիկոդոն

[մինի|աջից|200px|փՌՆԹ<sup>[Մեթիոնին|Մեթ (*Saccharomyces cerevisiae*): Անտիկոդոնը նշված է կարմիր գույնով։]]
200px|մինի|Անտիկոդոնի և կոդոնի միջև առաջացող կոմպլեմենտար կապը
**Անտիկոդոն, հակակոդոն**, տրիպլետ, փոխադրող ռիբոնուկլեինաթթվի (փՌՆԹ) հատված, որը բաղկացած է երեք չզույգված՝ ազատ կապեր ունեցող նուկլեոտիդներից։ Այս անտիկոդոնները ճանաչում են ինֆորմացիոն ՌՆԹ-ի կոդոններին և պայմանավորում են յուրաքանչյուր ամինաթթվի ճիշտ տեղը սինթեզվող սպիտակուցի մոլեկուլում։

Յուրաքանչյուր բջջին անհրաժեշտ է 61 (64-3) տարբեր տիպի փՌՆԹ, որպեսզի անտիկոդոնները կարողանան կապվել բոլոր կոդոնների հետ։ Սովորաբար բջիջները պարունակում են 61-ից քիչ թվով փՌՆԹ-ի տեսակներ, քանի որ յուրաքանչյուր փՌՆԹ կարող է կապվել մի քանի տեսակի կոդոնի։ Ամենաքիչն անհրաժեշտ է 31 փՌՆԹ, որպեսզի տեղի ունենա տրանսլյացիա։

## Տես նաև
* Կոդոն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Felsenfeld G., Cantoni G. (1964). "Use of thermal denaturation studies to investigate the base sequence of yeast serine sRNA". Proc Natl Acad Sci USA 51 (5)։ 818–26. Bibcode 1964PNAS...51..818F. doi։10.1073/pnas.51.5.818. PMC 300168. PMID 14172997.
* Lodish H., Berk A., Matsudaira P., Kaiser CA, Krieger M., Scott MP, Zipursky SL, Darnell J. (2004). Molecular Biology of the Cell. WH Freeman։ New York, NY. 5th ed.
* Crick F.H.C. (1968). "The origin of the genetic code". J Mol Biol 38 (3)։ 367–379. doi։10.1016/0022-2836(68)90392-6. PMID 4887876. - page 377
* Crick, F.H.C. (1966)։ *Codon-anticodon pairing: the wobble hypothesis.* In։ *J. Mol. Biol.* 19(2)։548-555. PMID 5969078 PDF

Կատեգորիա:ՌՆԹ
Կատեգորիա:Սպիտակուցի կենսասինթեզ
Ֆոսո

**Ֆոսո ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 6582 մարդ։ Խտությունը կազմում է 658 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30030։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։

Սուրբ առաքյալ և ավետարանիչ Ղուկասը հարգվում է որպես համայնքի հովանավոր սուրբ։ Տոնակատարությունը օգոստոսի 24-ին է։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 1632
 bar:1881 from:0 till: 1921
 bar:1901 from:0 till: 2309
 bar:1911 from:0 till: 2923
 bar:1921 from:0 till: 3379
 bar:1931 from:0 till: 3553
 bar:1936 from:0 till: 3786
 bar:1951 from:0 till: 4258
 bar:1961 from:0 till: 4280
 bar:1971 from:0 till: 4674
 bar:1981 from:0 till: 5259
 bar:1991 from:0 till: 5331
 bar:2001 from:0 till: 5922
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1632 fontsize:S text: 1.632 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1921 fontsize:S text: 1.921 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2309 fontsize:S text: 2.309 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2923 fontsize:S text: 2.923 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 3379 fontsize:S text: 3.379 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 3553 fontsize:S text: 3.553 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 3786 fontsize:S text: 3.786 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 4258 fontsize:S text: 4.258 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 4280 fontsize:S text: 4.280 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4674 fontsize:S text: 4.674 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 5259 fontsize:S text: 5.259 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 5331 fontsize:S text: 5.331 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 5922 fontsize:S text: 5.922 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կաշուեյրա դու Սուլի գավառ

250px|մինի|աջից| Կաշուեյրա դու Սուլի գավառի քարտեզը
** Կաշուեյրա դու Սուլի գավառ** (), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդու դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի արևելակենտրոնական մասի (մարզ)]]։ , 2005 թվականի տվյալներրով բնակչությունը կազմում է 160 291 մարդ։ Տարածքը՝ 7587,314 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 21,1 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 1 286 888 030,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
*Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 8 085,83 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
*Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,772։

## Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
*Կաշուեյրա դու Սուլ
*Սերու Բրանկու
*Նովու Կաբրայս
*Պանտանու Գրանդի
*Պարաիզու դու Սուլ
*Պասու դու Սոբրադու
*Ռիու Պարդու

Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ
Կատեգորիա:Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի գավառներ
Մազեր (Վենետո)

** Մազեր ** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 4824 մարդ, խտությունը՝ 186 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31010, հեռախոսային կոդ՝ 0423։

Կոմունայում հունվարի 25-ին նշվում է սուրբ Պողոս առաքյալի հիշատակը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1)
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 2936
 bar:1881 from:0 till: 3199
 bar:1901 from:0 till: 3402
 bar:1911 from:0 till: 4013
 bar:1921 from:0 till: 4374
 bar:1931 from:0 till: 4104
 bar:1936 from:0 till: 4081
 bar:1951 from:0 till: 4637
 bar:1961 from:0 till: 4239
 bar:1971 from:0 till: 4377
 bar:1981 from:0 till: 4616
 bar:1991 from:0 till: 4730
 bar:2001 from:0 till: 4846
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8, 5)
 bar:1871 at: 2936 fontsize:S text: 2.936 shift:(-10, 5)
 bar:1881 at: 3199 fontsize:S text: 3.199 shift:(-10, 5)
 bar:1901 at: 3402 fontsize:S text: 3.402 shift:(-10, 5)
 bar:1911 at: 4013 fontsize:S text: 4.013 shift:(-10, 5)
 bar:1921 at: 4374 fontsize:S text: 4.374 shift:(-10, 5)
 bar:1931 at: 4104 fontsize:S text: 4.104 shift:(-10, 5)
 bar:1936 at: 4081 fontsize:S text: 4.081 shift:(-10, 5)
 bar:1951 at: 4637 fontsize:S text: 4.637 shift:(-10, 5)
 bar:1961 at: 4239 fontsize:S text: 4.239 shift:(-10, 5)
 bar:1971 at: 4377 fontsize:S text: 4.377 shift:(-10, 5)
 bar:1981 at: 4616 fontsize:S text: 4.616 shift:(-10, 5)
 bar:1991 at: 4730 fontsize:S text: 4.730 shift:(-10, 5)
 bar:2001 at: 4846 fontsize:S text: 4.846 shift:(-10, 5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20)
 text: ISTAT


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մարենո դի Պիավե

** Մարենո դի Պիավե ** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 7870 մարդ, խտությունը՝ 291 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 27 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31010, հեռախոսային կոդ՝ 0438։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վալդոբիադենե

** Վալդոբիադենե ** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 10 790 մարդ, խտությունը՝ 176 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 60, 7 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31049, հեռախոսային կոդ՝ 0423:

Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Հռոմի պապ Սուրբ Գրիգոր Մեծը։ Տոնը նշվում է մարտի երկրորդ երկուշաբթի օրը։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.valdobbiadene.tv.it.it

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տիլգյաևսկայա Ռոչուգա

**Տիլգյաևսկայա Ռոչուգա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Եդամսկի Պոլոյ գետի ձախ ափին՝2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020300112103000028064**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103004883**
* *Ավազանի կոդը* - ** 03.02.03.001**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կարտուխա

**Կարտուխա** ( — «Կարտեզյան վանքի կղզի») փոքր կղզի է Գվադալկիվիր գետի ափին Սևիլյայում։ Մտնում է Տրիանա () քաղաքային շրջանի կազմի մեջ։

Կղզին անունը ստացել է Կարտեզիան վանքի շնորհիվ, որը գտնվում է կղզու հարավային մասում։ Չնայած որ այն գտնվում է Սևիլյայի մոտ, Սևիլյան կղզիին չէր կառավարվում մինչև 20-րդ դարի սկիզբ։ 1992 թվականին Կարտուխա կղզին մասնակցել է համաշխարհային ցուցահանդեսի։ Այնուհետև ցուցահանդեսի ավարտից հետո այն դարձել է գիտատեխնոլոգիական պարկ «Կարտուխա 93»։ Կղզու վրա են գտնվում Սևիլյան համալսարանի մի քանի կենտրոններ, ինչպես նաև Անդաուլյան կենտրոնը, որի վանքի պատերին ժամանակակից արվեստի նմուշներ են և կա նաև այգի՝ «Կախարդական կղզի» անունով։ Կղզին քաղաքին է միացվում մի քանի կամուրջներով։

503x503px|կենտրոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Կարտուխա 93» գիտատեխնոլոգիական պարկի պաշտոնական կայք 
* http://www.sevilla.org/ciudad/imagenes/cartuja-y-expo 

Կատեգորիա:Իսպանիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Սևիլյա
Ձևիո

**Ձևիո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վերոնա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 13&nbsp;055 մարդ։ Խտությունը կազմում է 219 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 55,02 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 37059։ Հեռախոսային կոդ՝ 045։ Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է սուրբ Տոսկանան։ Քաղաքի տոնը նշվում է հուլիսի 14-ին։

## Հայտնի բնակիչներ
*Լեո Տոդսկինի(1916—1940) - բարձր վարկանիշ և համբավ ունեցող իտալացի տանկի վարորդ, մեդալակիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Էլեկտրետներ

մինի|Էլեկտրետային խոսափող
**Էլեկտրետները** դիէլեկտրիկների տեսակ են։

## Հայտնագործում
1896 թվականին անգլիացի ֆիզիկոս Օլիվեր Հևիսայդը (1850-1925 թթ.) առաջ է քաշել այն միտքը, որ, հաստատուն մագնիսների նման, բնության մեջ պետք է գոյություն ունենան «մշտապես բևեռացված դիէլեկտրիկներ»։ Անգլերեն «էլեկտրետ» բառը համապատասխանում է նույն անգլերեն «մագնետ»` մագնիս բառին (հայերեն, ըստ երևույթին, ճիշտ կլիներ անվանել էլեկտրիս)։
Թվում էր, թե հաստատուն մագնիսների նման էլեկտրետները կարող են պատրաստվել միայն սեգնետաէլեկտրիկներից։ Սակայն հետագայում պարզվեց, որ սեգնետաէլեկտրիկները, օժտված լինելով մնացորդային բևեռացմամբ, այդ վիճակը, որպես կանոն, երկար ժամանակ չեն պահպանում։ Բացի այդ` հայտնաբերվեցին բազմաթիվ դիէլեկտրիկներ, որոնք սեգնետաէլեկտրիկներ չեն, բայց էլեկտրական դաշտում բևեռացվելուց հետո երկար ժամանակ ընդունակ են պահպանելու իրենց էլեկտրականացված վիճակը։

## Պատրաստման եղանակ
Էլեկտրետներ պատրաստելու համար պինդ բևեռային դիէլեկտրիկը հալում և ապա տեղադրում են ուժեղ էլեկտրական դաշտում։ Դիէլեկտրիկի մոլեկուլները հալույթում հեշտությամբ կողմնորոշվում են. մոլեկուլների էլեկտրական մոմենտները ձգտում են դասավորվել դաշտի ուժագծերի երկայնքով։ Հալույթը սառեցնելուց և այնուհետև արտաքին էլեկտրական դաշտը վերացնելուց հետո պինդ դիէլեկտրիկում մոլեկուլների պտույտները դժվարանում են, և նրանք երկար ժամանակ՝ օրերի, նույնիսկ տարիների ընթացքում, պահպանում են կանոնավոր դասավորվածությունը։ Նկարագրված եղանակով առաջին էլեկտրետը պատրաստել է ճապոնացի ֆիզիկոս Մոտոտորո Յոգուչին (1879-1926 թթ.) անցյալ դարի քսանական թվականների սկզբին։

## Կիրառություն
Էլեկտրետները շրջապատված են էլեկտրական դաշտով, ուստի բնական է, որ առաջին հերթին այդ բյուրեղները պետք է կիրառվեին որպես հաստատուն էլեկտրական դաշտի (բայց ոչ հոսանքի) աղբյուր։ Էլեկտրետային խոսափողները և հեռախոսները, փոփոխական հոսանքի փոքր հզորության գեներատորները, էլեկտրաստատիկ վոլտաչափները, ծանրաչափները, խոնավաչափները և էլեկտրետների օգտոգործմամբ պատրաստմամբ բազմաթիվ այլ սարքեր լայն կիրառություն ունեն տեխնիկայում։ Էլեկտրետները կիրառվում են նաև հիշող սարքերում՝ էլեկտրական ազդանշաններ գրանցող էլեկտրետային էլեկտրաշարժիչներում։ Ֆոտոէլեկտրետներն օգտագործվում են էլեկտրալուսանկարչության մեջ՝ պատճենահանման նպատակով։ Բժշկության մեջ արհեստական սիրտ և արհեստական անոթներ ստեղծելիս օգտագործում են խողովակներ, որոնք պատրաստված են էլեկտրետային նյութերից։ Էլեկտրետային խողովակի մի կտորը կարող է փոխարինել այս կամ այն պատճառով «մաշված» և շարքից դուրս եկած կենդանի անոթին։

## Տես նաև
*Դիէլեկտրիկներ

## Աղբյուրներ
* «Ֆիզիկա 11» Էդիթ Պրինտ

Կատեգորիա:Դիէլեկտրիկներ
Հակոբ Ազիզյան

**Հակոբ Աղվանի Ազիզյան** (), հայ դերասան։ Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2004)։

## Կենսագրություն
1964 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1964 թվականից Վանաձորի դրամատիկական թատրոնի դերասան, 1995-2000 թվականներին եղել է տնօրենն ու գեղարվեստական ղեկավարը, 2001-2002 թվականներին` գլխավոր ռեժիսոր։ 1973 թվականից դասավանդում է Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտում, 2003 թվականից` Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի Վանաձորի մասնաճյուղում, 2004 թվականից՝ պրոֆեսոր։

## Դերեր թատրոնում
* Սամսոնյան՝ Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո»
* Արբենին՝ Միխայիլ Լերմոնտովի «Դիմակահանդես»
* Միքայել՝ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Քաոս»
* Բոլենբրոկ՝ Ուիլյամ Շեքսպիրի «Ռիչարդ Երկրորդ»

## Ֆիլմագրություն

*

## Բեմադրություններ
* Հրանտ Մաթևոսյանի «Աշնան արև»
* Ա. Աղասարյանի «Անառակ որդու վերադարձը»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1938 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գեղհովիտ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Իվան Կուշան

**Իվան Կուշան** (, ), խորվաթ արձակագիր, բանաստեղծ, մանկական և պատանեկան գրքերի հեղինակ, մանկավարժ, պրոֆեսոր, նկարիչ, թարգմանիչ, Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1933 թվականի օգոստոսի 30-ին Սարաևոյում` գրախանութի սեփականատիրոջ ընտանիքում։ 1939 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Զագրեբ։ Վաղ տարիքից Իվանի մեջ դրսևորվել է գրական տաղանդ։ 10 տարեկանում գրել է իր առաջին վեպը։

Ավելի ուշ հրապուրվել է պատկերավորման արվեստով։ Եղել է մոլի ճանապարհորդ։ 1950-ական թվականներին աշխատել է Զագրեբի ռադիոյում։ 1980-1994 թվականներին դասավանդել է Թատերական արվեստի ակադեմիայում և Զագրեբի համալսարանում։

## Ստեղծագործություն
Իր առաջին գիրքը տպագրել է 1956 թվականին։ Հեղինակ է մանկական մի շարք հայտնի ստեղծագործությունների, այդ թվում վեպերի։ 20-րդ դարասկզբի սլավոնացի ավազակների մասին գրված նրա «Чаруга пријети» գրքի հիման Յոգո Չարուգան 1991 թվականին ֆիլմ է նկարահանել։

Իվան Կուշանը հրապարակել է նորավեպերի 4, վեպերի 15 ժողովածուներ, ինչպես նաև 8 մանկական վեպեր։

Կատարել է թարգմանություններ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն լեզուներից։

## Մատենագրություն
### Մանկական և պատանեկան ստեղծագործություններ
* Коко и духови 
* Коко у Книну
* Загонетни дјечак 
* Домаћа задатак
* Лажеш Мелита
* Страшан каубој Београд

### Վեպեր
* Разапет између
* Мој Потоп
* Торањ (Београд)
* Наивци
* Чаруга пријети
* Медведградски голубови

### Նորավեպեր
* Тренутак унапријед
* Велики дан
* Мој пријатељ Пет
* Љуби сусједа свога

### Ճանապարհորդական նշումներ
* 89 славних
* Кад љубав и секс оду у вјетар
* Дуги промишљени гњев
* Прерушени просјак

### Հատընտիրներ և ժողովածուներ
* Двадесет година југославенске прозе (համահեղինակ)
* Contemporary Croatian prose
* La Poesie Croate (համահեղինակ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Akademik Ivan Kušan, književnik 

Կատեգորիա:Խորվաթ գրողներ
Կատեգորիա:Խորվաթ մանկագիրներ
Կատեգորիա:Խորվաթ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորվաթ նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորվաթ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորվաթ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Խորվաթ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորվաթ պրոֆեսորներ
Ձիմելլա

**Ձիմելլա** (), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Վերոնա գավառում։ Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 4.946։ Բնակչության խտությունը կազմում է 217 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 20,08 կմ² տարածք։ Սահմանակից է Արկոլե, Կոլոնիա Վենետա, Լոնիգո, Վերոնելլա համայնքներին։ Փոստային ինդեքս՝ 37040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0442։ Քաղաքի տոնը նշվում է սեպտեմբերի 8-ին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:5500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:0
  bar:1871 from: 0 till:3620
  bar:1881 from: 0 till:3867
  bar:1901 from: 0 till:4029
  bar:1911 from: 0 till:4720
  bar:1921 from: 0 till:5239
  bar:1931 from: 0 till:5286
  bar:1936 from: 0 till:4923
  bar:1951 from: 0 till:5176
  bar:1961 from: 0 till:4200
  bar:1971 from: 0 till:3763
  bar:1981 from: 0 till:3710
  bar:1991 from: 0 till:3962
  bar:2001 from: 0 till:4342

PlotData=

  bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
  bar:1871 at:3620 fontsize:XS text: 3620 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:3867 fontsize:XS text: 3867 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:4029 fontsize:XS text: 4029 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:4720 fontsize:XS text: 4720 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:5239 fontsize:XS text: 5239 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:5286 fontsize:XS text: 5286 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:4923 fontsize:XS text: 4923 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:5176 fontsize:XL text: 5176 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:4200 fontsize:XS text: 4200 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:3763 fontsize:XS text: 3763 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:3710 fontsize:XS text: 3710 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:3962 fontsize:XS text: 3962 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:4342 fontsize:XS text: 4342 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Դոլո (Իտալիա)

**Դոլո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 14996 մարդ։ Խտությունը կազմում է 623 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 24 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30030, 30031։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։ Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է սուրբ Սան Ռոսսոն։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:15000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 6351
 bar:1881 from:0 till: 6475
 bar:1901 from:0 till: 6874
 bar:1911 from:0 till: 7685
 bar:1921 from:0 till: 8332
 bar:1931 from:0 till: 8686
 bar:1936 from:0 till: 8896
 bar:1951 from:0 till: 11007
 bar:1961 from:0 till: 11409
 bar:1971 from:0 till: 12287
 bar:1981 from:0 till: 13480
 bar:1991 from:0 till: 13723
 bar:2001 from:0 till: 14442
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 6351 fontsize:S text: 6.351 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 6475 fontsize:S text: 6.475 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 6874 fontsize:S text: 6.874 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 7685 fontsize:S text: 7.685 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 8332 fontsize:S text: 8.332 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 8686 fontsize:S text: 8.686 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 8896 fontsize:S text: 8.896 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 11007 fontsize:S text: 11.007 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 11409 fontsize:S text: 11.409 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 12287 fontsize:S text: 12.287 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 13480 fontsize:S text: 13.480 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 13723 fontsize:S text: 13.723 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 14442 fontsize:S text: 14.442 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կապի տվյալներ
* Հեռախոս՝ 041 5121911
* Էլեկտրոնային փոստ՝ urp@comune.dolo.ve.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.dolo.ve.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Աղյուս

մինի
**Աղյուս**, շինարարական, ուղղանկյուն զուգահեռանիստի ձևով կաղապարված արհեստական քար։ Աղյուսի ստանդարտ չափերն են 250 x 120 x 65 մմ³։ Ըստ սկզբնահումքի և պատրաստման եղանակի լինում է թրծած կավային, տրեպելային, թրծած կավա–տրեպելային, սիլիկատային (կրաավազային, կրակավային և այլն)։ Ամենամեծ տարածումն ունի թրծած կավային և կրաավազային աղյուսներ։

Կավային աղյուս պատրաստվում է դյուրահալ ավազակավերից ու կավերից։ Լինում է սովորական, թեթև (ծակոտկեն, սնամեջ), ճանապարհային և այլ տեսակի։ Սովորական աղյուսի ամրության սահմանը սեղմելիս 50–200 կգ/սմ² է, ջերմահաղորդականության գործակիցը՝ 0,6–0,7 կկալ/մ. աստ. ժ, ծավալային կշիռը՝ 1700–1900 կգ/մ³։ Կավային աղյուս արտադրվում է գլխավորապես պլաստիկ կաղապարման և կիսաչոր մամլման եղանակներով։ Առաջին դեպքում կավը բաժնեչափվում, խառնվում է հավելանյութերի հետ և 18–25% խոնավությամբ կաղապարվում աղյուսամամլիչներով։ Աղյուսի չորացումը կատարվում է բնական կամ արհեստական չորանոցներում, իսկ թրծումը՝ օղակային կամ թունելային վառարաններում (900&nbsp;°C–ից 1000&nbsp;°C)։ Կիսաչոր մամլման եղանակի դեպքում հում աղյուսի թրծումը կատարվում է առանց նախնական չորացման։ Կավային աղյուս օգտագործվում է պատերի շարվածքի, տաքացման վառարանների, ծխնելույզների և կամարների կառուցման համար։

Սիլիկատային աղյուսներ պատրաստում են ավազի (92–95%) և կրի (5–8%) խառնուրդից՝ ջերմային մշակմամբ։ Ամրության սահմանը սեղմելիս՝ 75–200 կգ/սմ², ջերմահաղորդականության գործակիցը՝ 0,70–0,75 կկալ/մ. աստ. ժ, ծավալային կշիռը՝ 1800–1900 կգ/մ³։ Սիլիկատային աղյուս օգտագործվում է նույն նպատակներով, ինչ որ կավայինը, սակայն 250&nbsp;°C–ից ցածր ջերմաստիճանում և ոչ խոնավ պայմաններում։

մինի
Աղյուս գործածվել է հնագույն ժամանակներից որպես շինանյութ Բաբելոնում, Նինվեում, Ուրարտուում և այլուր։ Այդ երկրներում խոնավ աղյուսի վրա փորագրում էին և ապա թրծում։ Հայկական լեռնաշխարհում հում աղյուս (հարդախառը կամ առանց հարդի) կիրառվել է մ.թ.ա. VI հազարամյակից («Աղվեսի բներ» բնակավայր)։ Ուղղանկյուն հում աղյուսից պատրաստված կացարաններ հայտնաբերվել են Թեղուտում (մ.թ.ա. V–IV հազարամյակ), Գառնիի էնեոլիթյան (մ.թ.ա. III հազարամյակ) և հելլենիստական (մ.թ.ա. I դ.) շերտերում։ Ուրարտական ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. IX–VII դդ., Արին-Բերդ, Կարմիր–բլուր) Աղյուս օգտագործվել է միջնաբերդի պարիսպներում։ Դվինում հայտնաբերված աղյուսի թրծման արհեստանոցները (IV–XIII դդ.) նույնպես վկայում են միջնադարյան Հայաստանում աղյուսի լայն կիրառման մասին։

Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր