open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տրանսֆորմատոր

**Տրանսֆորմատորը** (լատ. *transformo -* փոխակերպել, ձևափոխել) էներգիայի կամ օբյեկտների (հարմարանքների) որևէ էական հատկությունների փոխակերպման հարմարանք է։ Առավել տարածված են էլեկտրական տրանսֆորմատորները և հիդրոտրանսֆորմատորները։ Էլեկտրական տրանսֆորմատորը ստատիկ (շարժական մասեր չունեցող) հարմարանք է, որը ծառայում է որոշակի լարման փոփոխական հոսանքը մեկ այլ լարման փոփոխական հոսանքի փոխակերպելու համար։ Բաղկացած է ֆեռոմագնիսական միջուկից, առաջնային փաթույթներից, որոնք ինդուկտիվորեն կապված են միմյանց հետ։ Տրանսֆորմատորի աշխատանքի հիմքում ընկած է էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի երևույթը։ Եթե առաջնային փաթույթը միացնենք փոփոխական լարման աղբյուրին, ապա միջուկում կառաջանա փոփոխական մագնիսական հոսք։

Այժմ կիրառվում են տարբեր տեսակի տրանսֆորմատորներ. ուժային (էլեկտրաէներգիայի տեղափոխման և բաշխման համար հատուկ նպատակների համար վառարանային ուղղիչ սարքերում, զոդման տեխնիկայում), ինդուկցիոն կարգավորիչ (բաշխիչ ցանցերում լարումների կարգավորման համար), ավտոտրանսֆորմատորներ(ոչ մեծ սահմանններում լարումների կարգավորման համար), չափիչ տրանսֆորմատոր (բաշխիչ հարմարանքներում և փոփոխական հոսանքի բարձր լարման շղթաներում հոսանքի ուժի, լարման, հզորության և էներգիայի անվտանգ չափման համար), փորձարկման (լարման տակ տարբեր փորձարկումներ կատարելու համար)։  Առավել լայնորեն կիարառվում են երկփաթույթ և եռափաթույթ միաֆազ և եռաֆազ տրանսֆորմատորները։ Էլեկտրաէներգետիկայի նպատակների համար հիմնականում կիրառում են եռաֆազ յուղային տրանսֆորմատորներ՝10 կՎԱ-ից 1600 ՄՎԱ և ավելի հզորությամբ, մինչև 750 կՎ և ավելի լարումներով։

Ուժային տրանսֆորմատորների փաթույթներն ու միջուկներն ընկղմում են միներալային յուղով լցված բաքի մեջ, որի պատերը հովացվում են օդով կամ ջրով։ Յուղային հովացում չունեցող տրանսֆորմատորները կոչվում են չոր տրանսֆորմատորներ։

Տրանսֆորմատորի առաջին սխեմատիկ տեսքը ի հայտ է եկել 1831 թ. Մ. Ֆարադեյի և Դ. Հենրիի աշխատություններում։ Սակայն թե մեկը, թե մյուսը իրենց սարքում չեն նշել տրանսֆորմատորի այնպիսի հատկությունները ինչպիսիք են լարման և հոսանքի ուժի փոփոխությունները, այսինքն փոփոխական հոսանքի փոխակերպումը՝ տրանսֆորմացիան։

Էլեկտրական տրանսֆորմատորը(բաց միջուկով) առաջին անգամ օգտագործել է Պ.Ն. Յաբլոչկովը, 1876-ին՝ էլեկտրական լուսավորման շղթաներում։ Անգլիացի էլեկտրատեխնիկ Է. Հոփկինսոնը 1884-ին մշակել է փակ մագնիսական միջուկով միաֆազ տրանսֆորմատոր, որն իր կառուցվածքով նման է ժամանակակից տրանսֆորմատորին։1890-ին ռուս էլեկտրատեխնիկ Մ. Օ. Դոլիվո-Դոբրովոլսկին ստեղծել է եռաֆազ էլեկտրական տրանսֆորմատոր։ Տրանսֆորմատորի հետագա զարգացումն ընթացել է նրա կառուցվածքի կատարելագործման, հզորության և ՕԳԳ-ի մեծացման, փաթույթներ մեկուսացման լավացման ուղղությամբ։


**Ուսուցողական, քանդվող-հավաքվող տրանսֆորմատոր**



Կատեգորիա:Էլեկտրատեխնիկա
Կատեգորիա:Էներգատեխնիկա
Կատեգորիա:Տրանսֆորմատորներ
Տունը հրաբխի վրա

**Տունը հրաբխի վրա**, 1928 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած համր գեղարվեստական ֆիլմերից է։

## Սյուժե
Հորատող ծեր վարպետի հիշողությունները մինչհեղափոխական Բաքվում նավթահանքերի բանվորների ապստամբությունը դաժանորեն ճնշելու մասին։

## Դերերում
* Հրաչյա Ներսիսյան – *Պետրոս*
* Տիգրան Այվազյան – *նավթաարդյունաբերող Ղուկասով*
* Տատյանա Մախմուրյան (Մախմուրովա) – *Մարիամ*
* Վ.Մանուխինա – *Սոնա*
* Միքայել Գարագաշ – *կառավարիչ*
* Դմիտրի Կիպիանի – *Գեորգի*
* Պավել Եսիկովսկի – *ռուս բանվոր*
* Ալեսկեր Ալեքպերով – *Աբաս, Ղասանի որդի*
* Ալեքսանդր Շիրայ - *դարբին Վոլոդյա*
* Ս.Մակուխինա - *Ֆաթմա*

## Ստեղծագործական խումբ
* բեմադրող նկարիչ - Աբրահամ Գոնչարսկի
* ռեժիսորի օգնականներ - Ամասի Մարտիրոսյան, Ա.Մամեդով, Վ.Տրոշին
* ռեժիսորի ասիստենտներ - Գրիգորիյ Բրագինսկի, Մուստաֆա Մարդանով
* լուսանկարիչ - Է.Նիկուլեսկու
* գլխավոր ադմինիստրատոր - Միքայել Գարագաշ

= Հղումներ =
* Տունը հրաբխի վրա
* «Տունը հրաբխի վրա» ֆիլմի պլակատը

Կատեգորիա:1920-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1928 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համո Բեկնազարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մելոդրամաներ
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1920-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Երնջատափ

**Երնջատափ**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արայի լեռան հյուսիսային ստորոտում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 21 կմ հյուսիս-արևելք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1850 մ։

Նախկինում Կարաբուլաղ անվանումով ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Էջմիածնի գավառի կազմում։

### Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1829-1830 թվականներին՝ Արևմտյան Հայաստանից եկած գաղթականների կողմից։

## Բնակչություն
Երնջատափի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում է գտնվում Սբ. Աստվածածին եկեղեցին (XII-XIII դդ.)։ Երնջատափից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվում է «Երնջակ» ամրոցը (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ.), 2,5 կմ արևմուտք՝ «Դավոյի» գյուղատեղին (X-XIV-րդ դդ.), 3 կմ արևմուտք՝ «Լազգի աղբյուր» գյուղատեղին (X-XV-րդ դդ.), իսկ 2 կմ արևմուտք՝ «Աստվածընկալ» վանքը (V-XIII-րդ դդ.)։

Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (Երնջատափ).jpg|thumb|Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (Երնջատափ)
Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (Երնջատափ)-1.jpg|thumb|Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (Երնջատափ)
Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (Երնջատափ)-2.jpg|thumb|Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (Երնջատափ)
Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (Երնջատափ)-3.jpg|thumb|Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (Երնջատափ)


## Տես նաև
* Երնջատափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Թթուջուր (Արագածոտնի մարզ)

**Թթուջուր** (սկսած 1950 թ, նախկինում *Ամիրլի, Իմերլու, Իմիրլու, Իմրլու*), գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Քասաղ գետի ձախ կողմում, ծովի մակարդակից 1910 մ բարձրության վրա, Ծաղկունյաց լեռների արևմտյան լանջերին։ Հեռավորությունը Ապարան քաղաքից 9 կմ (հարավ-արևելք), մարզկենտրոն Աշտարակից` 37 կմ (հյուսիս-արևելք)։

## Բնակչություն
Բնակչության նախնիները գաղթել են Ալաշկերտի և Մուշի շրջաններից։ 
Թթուջուրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի, բանջարեղենի մշակությամբ, թռչնաբուծությամբ և մեղվապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում է գտնվում XIX դարի Սուրբ Հարություն եկեղեցին, իսկ հարավային մասում պահպանվել է XVII դարի «Կարմիր վանք» մատուռը։

## Տես նաև
* Թթուջուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Միքայել Գարագաշ

**Միքայել Գարագաշ** (Մկրտիչ Գարագաշ, ), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ (1933 թ.), Վրաստանի վաստակավոր արտիստ (1939 թ.):

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թիֆլիսում։ 1922 թվականից աշխատել է Երևանի Առաջին պետթատրոնում (այժմ՝ Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն)՝ որպես դերասան։ Կերտել է հիմնականում երկրորդական դերեր։

Որոշ ժամանակ անց տեղափոխվել է ծննդավայր, որտեղ աշխատել է Թբիլիսիի Պ. Ադամյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասան։

Նկարահանվել է նաև մի շարք ֆիլմերում՝ «Նամուս» (1925 թ.), «Նաթելլա» (1926 թ.), «Շոր և Շորշոր» (1926 թ.), «Զարե» (1926 թ.), «Ղուլ» (1927 թ.), «Չար ոգի» (1927 թ.), «Խասփուշ» (1927 թ.), «Տունը հրաբխի վրա» (1928 թ.), «Կիկոս» (1931 թ.), «Պեպո» (1935 թ.), «Զանգեզուր» (1938 թ.), «Լեռնային արշավ» (1939 թ.) և այլն։

Նաև կատարել է ադմինիստրատիվ աշխատանքներ մի շարք ֆիլմերում։

1933 թ. արժանացել է Հայաստանի, 1939 թ.՝ Վրաստանի վաստակավոր արտիստի կոչման։

Մահացել է Թբիլիսիում։

## Ֆիլմագրություն

## Ադմինիստրատիվ աշխատանք
* Նամուս (1925), գլխավոր ադմինիստրատոր
* Զարե (1926), գլխավոր ադմինիստրատոր
* Շոր և Շորշոր (1926), գլխավոր ադմինիստրատոր
* Ղուլը (1927), գլխավոր ադմինիստրատոր
* Չար ոգի (1927), գլխավոր ադմինիստրատոր
* Խասփուշ (1927), ռեժիսորի օգնական
* Տունը հրաբխի վրա (1928), գլխավոր ադմինիստրատոր
* Սև թևի տակ (1930), գլխավոր ադմինիստրատոր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Համր կինոյի դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Տասնվեցերորդը (ֆիլմ)

**Տասնվեցերորդը**, 1928 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած համր գեղարվեստական ֆիլմերից է։

## Սյուժե
Ֆիլմի հիմքում մի դավաճանի քողազերծման պատմությունն է, նրա մեղքով զոհվել են բոլշևիկյան ընդհատակյա կազմակերպության անդամները։

## Ստեղծագործական խումբ
* Բեմադրող ռեժիսոր - Պատվական Բարխուդարյան
* Բեմադրող օպերատոր- Գարուշ (Գարոշ) Բեկնազարյան
* Սցենարի հեղինակ - Պատվական Բարխուդարյան, Գրիգորի Բրագինսկի
* Բեմադրող նկարիչ- Միքայել Արուտչյան
* Ռեժիսորի օգնական - Ն.Դեյկարխանով
* Ռեժիսորի ասիստենտներ - Ս.Ասլիբեկյան, Ա.Մադաթով
* Մոնտաժ - Գ.Բրագինսկի
* Գլխավոր ադմինիստրատոր - Ե.Եսայան

## Դերերում
* Պոլեժաև – Պ.Գորելով
* Նաստյա – Տ.Վիշնևսկայա
* Ուսանող – Ն. Վոլխովսկոյ
* Հակահետախուզության սպա – Թադևոս Սարյան
* Երկրորդ սպա – Էդուարդ Խոճիկ
* Զորացրված – Լ.Կոլոմենսկի
* Պոլետաև - Դ.Պրիվալով

Կատեգորիա:1928 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պատվական Բարխուդարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Գող-կաչաղակ

**«Գող-կաչաղակ»** (; անունն ամբողջությամբ՝ «Գող-կաչաղակ, կամ Արտաքինից դատելու վտանգը»), իտալացի երգահան Ջոակինո Ռոսսինիի օպերա երկու գործողությամբ։ Լիբրետտոն Ջովաննի Գերարդինիի՝ ըստ Կենիեի և դ՛Օբինյիի «Գող–կաչաղակ կամ Սպասուհին Պալեզոյից» պիեսի։ Գող–կաչաղակ ( իտալական արտասանությամբ։ [ла ɡaddza Ladra], воров Сорока ) հանդիսանում է Ջոակկինո Ռոսինինի սեմիսերիա (semiseria) երկու գործողությամբ մելոդրամա կամ օպերա, Ջովանի Գերարդինի լիբրետտոն Թեոդոր Բոդուեն d'Aubigny և Լուի–Չառլզ Caigniez «La пирогом voleuse» հիման վրա։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել Միլանում «Լա Սկալա» թատրոնում, մայիսի 31-ին 1817 թվականին։

Օպերայի ամենահայտնի համարներից է նախերգանքը, որն առանձնանում է հարվածային գործիքների օգտագործմամբ։ Այն հաճախ կատարվում է սիմֆոնիկ համերգներում։

## Գործող անձինք

## Բովանդակություն

Օպերայի գործողությունները տեղի է ունենում Փարիզի արվարձանի մի մեծ գյուղում 18-րդ դարի վերջում — 19-րդ դարի սկզբում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Գող–կաչաղակ»ը belcanto.ru կայքում

Կատեգորիա:1817 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ
Ծաղկաշեն (Արագածոտնի մարզ)

**Ծաղկաշեն**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Արագածի արևելյան ստորոտին։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 16 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1950 մ։

### Անվանում
Նախկինում անվանվել է Արագածու։

### Պատմություն
Գյուղը 1829 թվականին հիմնադրել են Ալաշկերտից և Դիադինից գաղթածները։ 1870-ական թվականներին այստեղ են բնակություն հաստատել Մուշի և Սասունի գաղթականները։

## Բնակչություն
Ծաղկաշենի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային մշակաբույսերի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի արևելյան մասում է գտնվում XII-XIII դարերի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։

## Տես նաև
* Ծաղկաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Հարթավան

**Հարթավան**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Շենավան գյուղի հարևանությամբ, Գեղարոտ գետի ձախափնյակում։

Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 14 կմ հյուսիս-արևելք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1870 մ։

## Բնակչություն
Հարթավանի բնակչության նախնիները գաղթել են Ալաշկերտից։
Հարթավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Նշանավոր հարթավանցիներ
Հարթավանում է ծնվել քանդակագործ Ռաֆիկ Խաչատրյանը։

## Գյուղատնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
thumb|Աստվածընկալ գյուղատեղիում գտնվող Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հիշատակին կառուցված հուշակոթողը։
Գյուղում է գտնվում Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին (1861 թ.), XIII դարի «Թուխ Մանուկ» և VII դարի «Շեկ Ավետարան» մատուռները։ Հարթավանից 4-5 կմ արևելք գտնվում են Աստվածընկալ գյուղատեղին (XIX-XX-րդ դդ.) իր համանուն եկեղեցական համալիրով (V-XIII-րդ դդ.), Սուրբ Աստվածածին (V-VI-րդ դդ.) և Սուրբ Նշան (Կաթողիկե, 1244 թ.) եկեղեցիներով։
Հարթավանում են գտնվում XIII դարի կիսավեր մատուռ ու գերեզմանատուն։

Գյուղի հարավարևմտյան եզրին, Երևան-Ապարան խճուղուց դեպի աջ՝ բլուրի վրա, 1975 թ. կառուցված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհված հարթավանցիներին նվիրված հուշահամալիրը։ Այդ հուշահամալիրի մի դրվագ պատկերված է ՛՛Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարանում՛՛, հատոր 3-րդ, էջ 387, Երևան, 1991 թ., ինչպես նաև խորհրդային նշանավոր արվեստաբան Նիկոլայ Վորոնովի ԽՍՀՄ 1960-1980 թթ. հուշակոթողային քանդակագործությանը նվիրված հիմնարար աշխատությունում։ Այսինքն՝ ՝ Հարթավան գյուղի այս հուշահամալիրը մտել է նախկին Խորհրդային Միության 100 լավագույն հուշակոթողային համալիրների շարքի մեջ։ Հուշահամալիրի հեղինակն է հարթավանցի քանդակագործ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրյանը (Խաչառ), 1937-1993 թթ.։

## Տես նաև
* Հարթավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Ձորագլուխ

**Ձորագլուխ**, պատմական Հայաստանի գյուղերից է, մշտապես բնակեցված է եղել հայերով, որի մասին վկայում են հայերի կողմից տարբեր ժամանակահատվածներում կառուցված պատմամշակութային կառույցները: Ներկայումս  Հայաստանի Արագածոտնի մարզի գյուղերից է, գտնվում է  Ծաղկունյաց լեռների արևմտյան լանջին, Քասաղ գետի ձախ կողմում։

Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 39 կմ հյուսիս-արևելք, Թթուջուր գյուղից 4 կմ հյուսիս-արևելք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2025 մ։ *Ձորագլուխ* է վերանվանվել 1946 թվականի հուլիսի 15-ին։ Նախկինում հայտնի է եղել *Գյուլաբ, Գյուլաբլու, Գյուլաբլի, Գյուլապլի* և այլն անվանումներով։ Շրջակայքը կանաչապատ է ու ծաղկավետ։

## Բնակչություն
Ձորագլուխ գյուղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում է կա XIX դարի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի։  Գյուղից 1,5 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է X-XII-րդ դարերի «Կարմիր վանք» եկեղեցին, 2 կմ հյուսիս-արևելք՝ մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ. «Խազնաքար» ամրոցը, իսկ 0,7 կմ հյուսիս-արևելք՝ մ.թ.ա. X-VIII-րդ դարերի «Բերդի գլուխ» ամրոցը։

## Տես նաև
* Ձորագլուխի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Կայք (Արագածոտնի մարզ)

**Կայք**, գյուղ Արագածոտնի մարզի Ապարան համայնքում, Ապարան քաղաքից հյուսիս-արևելք։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 29 կմ հեռավորության վրա: Գյուղը գտնվում է Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի արևմտյան լանջին` ծովի մակարդակից 1850 մ բարձրության վրա։

## Կլիման
Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 160-180, հունվարյանը` -60,-80։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։

## Անվանում
Նախկինում ունեցել է Մելքոնքենդ, Մելքումքենդ, Մյուլք, Մուլկի ,Մուլքի գյուղ անվանումները: Կայք է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։

## Բնակչություն
Կայք գյուղի բնակչության նախնիները գաղթել են Ալաշկերտի, Մուշի, Խոյի և Սալմաստի շրջանների գյուղերից 1828-1829 թվականներին։ Ըստ 2005 թվականի ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների գյուղի բնակչության թիվը կազմել է 521 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 49%, կանայք` 51%։ Բնակչության մեջ մինչաշխաատունակ տարիքի բնակիչները կազմում են 30%, աշխատունակները` 55%, հետաշխատունակները` 15%։

Կայք գյուղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և բանջարաբուծությամբ։ Գյուղն ունի առկա 148 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։ Տնտեսության գլխավոր ճյուղը գյուղատնտեսությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները օգտագործվում են գլխավորապես որպես արոտավայրեր, վարելահողեր։ Քաղաքացիների սեփականությունը կազմում է համայնքի տարածքի մոտ 51%։ Պահուստային հողերից արոտավայրերը զբաղեցնում են 127 հա, մոտ 71 հա` վարելահողեր։ Զբաղվում են դաշտավարությամբ, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Զբաղվում են խոշոր և մանր եղջերավոր անասնաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ։ Արդյունաբերություն չունի։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում պահպանվել է 16-րդ դարի սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։

## Տես նաև
* Մուլքիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Աղբյուր
* Կայք համայնքի մասին Արագածոտնի մարզի կայքէջում 
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Շամիրամ (օպերա)

**Շամիրամ** (), իտալացի երգահան Ջոակինո Ռոսսինիի օպերան երկու գործողությամբ։ Իտալերեն լիբրետտոն Գաետանո Ռոսսիի՝ ըստ Վոլտերի «Շամիրամ» ողբերգության։ Օպերան առաջին անգամ ներկայացվել է 1823 թ. փետրվարի 3-ին Վենետիկի «Լա Ֆենիչե» (La Fenice) թատրոնում։ Շամիրամի գլխավոր դերերգը կատարել է Ռոսսինիի կինը՝ երգչուհի Իզաբելլա Կոլբրանը։ 20-րդ դարում Շամիրամի դերերգի լավագույն կատարողներից մեկն էր Ջոան Սազերլենդը։ «Շամիրամ» օպերան համարվում է Ռոսսինիի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը, ներկայումս մերթ ընդ մերթ բեմադրվում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1823 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ
Տիգրան Այվազյան

**Տիգրան Նիկիտայի Այվազյան** (), հայ խորհրդային դերասան, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1935)։

## Կենսագրություն
Տիգրան Այվազյանը ծնվել է 1893 թվականի հունվարի 6-ին։ Բեմական կարիերան սկսել է 1922 թվականից։ Եղել է Սունդուկյանի անվան թատրոնի դերասան։ 1926 թվականից նկարահանվել է կինոյում։

Մահացել է 1956 թվականի նոյեմբերի 21-ին Երևանում։

## Ֆիլմագրություն

*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տիգրան Այվազյան imdb կայքում
* Տիգրան Այվազյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Չքնաղ (գյուղ)

**Չքնաղ**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Ծաղկունյաց լեռների արևմտյան լանջին, Քասաղ գետի ձախ կողմում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 34 կմ հյուսիս-արևելք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1945 մ։
Գյուղը հիմնադրվել է 1830-ական թվականներին։Ներկայումս Չքնաղ գլուղի գյուղապետը` ***[[Սուրիկ Ավետիսյան]]***ն է։Իսկ վերջին մարդահաշվի տվյալներով գյուղում ապրում է շուրջ` ***[[239]]*** մարդ։

## Բնակչություն
Չքնաղ գյուղի բնակչության նախնիները գաղթել են Արևմտյան Հայաստանից։
Չքնաղ գյուղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում է գտնվում 5-րդ դարի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին, 2,5 կմ հյուսիս-արևմուտք պահպանվում են մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակի «Հոռոմի պալեր» ամրոցի մնացորդները։Նաև այստեղ է գտնվում շատ սրբատեղիներ, որոնցից մեկը Թուխ մանուկ Սուրբն է, նաև այստեղ կա շատ հայտնի սուրբ որը կոչվքւմ է Վերի սուրբ։

## Տես նաև
* Չքնաղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;22, available online at the US embassy to Armenia's website 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Ջրամբար (գյուղ)

**Ջրամբար**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Քասաղ գետի աջ ափին, Ապարանի ջրամբարից հարավ։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 19 կմ հյուսիս-արևելք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1800 մ։

## Բնակչություն
Ջրամբար գյուղ 2001 թվականին ուներ 215, 2004 թվականին՝ 176 բնակիչ։
մինի|ձախից|Մատուռ Թուխ Մանուկ

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ջրամբարից 5 կմ հյուսիս գտնվում են Զովունի գյուղատեղին, Սուրբ Պողոս-Պետրոս (4-րդ դ.) և Սուրբ Վարդան 
(4-5-րդ դդ.) եկեղեցիները, «Թուխ Մանուկ» մատուռը (4-րդ դ.)։ մինի|ձախից|Գերեզմանոց

## Տես նաև
*  Ջրամբարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;22, available online at the US embassy to Armenia's website 

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Նիգավան

**Նիգավան**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագած լեռան փեշերին։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 39 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2025 մ։

### Անվանում
Նիգավան է վերանվանվել 1967 թվականի հոկտեմբերի 21-ին։

## Բնակչություն
Նիգավանի բնակչության նախնիները գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Կարինի, Մուշի և Պարսկահայաստանի տարբեր շրջանների գյուղերից։
Նիգավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
 

## Գյուղատնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Նիգավանի կենտրոնում է գտնվում XIX դարի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին, իսկ հյուսիսային մասում՝ XIII-XIV-րդ դարերի «Ժամատեղ» եկեղեցին։ Գյուղից 2 կմ հարավ գտնվում է «Թուխ Մանուկ» մատուռը (XVII-XVIII-րդ դդ.), 2,5 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ «Թևաթորոս» մատուռը (XVIII-XIX-րդ դդ.)։

## Տես նաև
* Նիգավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Քուչակ

**Քուչակ**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագած լեռան արևելյան փեշերին։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 18 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1850 մ։

### Անվանում
Գյուղը նախկինում Ալի-Քուչակ անվան տակ մտել է Երևանի նահանգի Էջմիածնի գավառի կազմում։

## Բնակչություն
Քուչակի բնակչության նախնիները գաղթել են Մուշից, Ալաշկերտից, Բայազետից, Կարինից և Մակուից։ 
Քուչակի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի, կերային և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում է գտնվում Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (1900 թ.), հյուսիսային մասում՝ «Լուսաղբյուր» (17-18-րդ դդ.) և Սուրբ Թադևոս Առաքյալ (12-13-րդ դդ.) մատուռները, մ.թ.ա. 3-րդ-1-ին հզմ. «Էլոյի բերդ» ամրոցը, 2 կմ հյուսիս-արևելք՝ 12-13-րդ դարերի «Թուխ Մանուկ» մատուռը, 3 կմ արևելք՝ մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ. ամրոցը և Սուրբ Գևորգ եկեղեցին (1891 թ.)։

## Պատկերասրահ

Nature near Aparan Reservoir and Kuchak village 02.jpg|Տեսարան դեպի Ապարանի ջրամբարը Քուչակ գյուղից
Կամուրջ, Քուչակ, 2015.JPG|Քուչակ տանող կամուրջ
Քուչակի գյուղապետարան, 2015.JPG|Քուչակի գյուղապետարան
Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին, Քուչակ, ArmAg (7).JPG|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Քուչակ)


## Տես նաև
* Քուչակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Քուչակ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Report of the results of the 2001 Armenian Census

Կատեգորիա:1829 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Ալագյազ

**Ալագյազ** (մինչև 1938 թ.-ը Մեծ Ջամշլու), գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքում, մարզկենտրոնից 44 կմ հյուսիս-արևմուտք, Քասաղ գետի աջ ափին, Ապարան–Սպիտակ խճուղու վրա։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2050 մ։ Նախկինում եղել է Երևանի նահանգի Էջմիածնի գավառի կազմում։

1938–1949 թթ.-ին եղել է համանուն շրջանի կենտրոնը։ Հիմնադրվել է XIX դարի սկզբներին։

## Բնակչություն
Բնակիչների նախնիները գաղթել են Մուշից և Այնթապից։
Ալագյազի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում են անասնապահությամբ, երկրագործությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Կառույցներ
1974 թ.-ի տվյալներով ուներ պանրագործարան, միջնակարգ դպրոց, հիվանդանոց, դեղատուն, մշակույթի տուն, գրադարան, անասնաբուժարան, կապի բաժանմունք, կինո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Ավշեն

**Ավշեն**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքում, Ծաղկունյաց լեռների հարավային փեշերին։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 49 կմ հյուսիս, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2150 մ։

## Բնակչություն
Ավշեն գյուղի նախնիները գաղթել են Կարսից և Արևմտյան Հայաստանի այլ վայրերից։
 
Ավշենի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Վիտտորիանո

**Վիտտորիանո** (),  հուշարձան է ի պատիվ միացյալ Իտալիայի առաջին ` Վիկտոր Էմանուիլ II թագավորի։ Գտնվում է Հռոմի Վենետիկի հրապարակում, Կապիտոլիումի լանջին։

## Պատմությունը, արտաքին տեսքը, թանգարանները
Հուշարձանը նախագծել է Ջուզեպե Սակոնին հին հռոմեական ամպիր ոճով։ Շինարարությունը տևել է վեց տարի` 1885-1891 թվականներին։ հուշարձանի մի մասն է կազմում Վիկտոր Էմանուիլ II-ի հեծյալ հուշարձանը, նրա տակ է գտնվում անհայտ զինվորի գերեզմանը, այսպես կոճված՝ «Հայրենիքի զոհասեղանը»

Հուշարձանի տարածքում երկու թանգարան կա՝ Ռիսորջիմենտոն և ռազմական նավատորմի դրոշների թանգարանը։ Հուշարձանում առկա էկլեկտիկան, այն ծանրաբեռնված է տարատեսակ ճարտարապետական դետալներով (սյուներ, հարթաքանդակներ, արձաններ և այլն). Շատերի կարծիքով Վիտտորիանոն առանձնանում է Հռոմի բազմաթիվ հուշարձանների շարքում։ Նմանեցնելով զանազան առարկաների, կատակով այն անվանում են «Գրամեքենա» («Macchina da Scrive re»), «Հարսանեկան տորթ», «Արհեստական ծնոտ» և այլն։

## Կինեմատոգրաֆում
«Երկրի կորիզը» կինոնկարում Վիտտորիանոն կործանվում է կայծակից։

## Լուսանկարներ

Պատկեր:Vittoriano (Rome) at Night.jpg|*Վիտտորիանոն գիշերով*
Պատկեր:Roma-via dei fori imperiali.jpg|*Տեսքը [[Կոլիզեյ]]ի կողմից*
Պատկեր:Roma-Vittoriano.jpg|*Տեսքը Տրայանի սյան կողմից*
Պատկեր:Roma Monumento Vittorio Emanuele II 002.JPG|*Արձանները*
Պատկեր:Statue Vittorio-Emmanuele II Vittoriano.jpg|*Վիկտոր Էմանուիլ II-ի հեծյալ արձանը*
Պատկեր:Vittoriano, terrazza 02.JPG|*[[Քառաձի մարտակառք]]ը Վիտտորիանոյի գագաթին*
Պատկեր:060MiliteIgnoto.jpg|*Անհայտ զինվորի գերեզմանը*


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հռոմի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հռոմի հուշարձաններ
Քառաձի մարտակառք

[մինի|աջից|Քառաձի մարտակառքի արձան [Բրանդերբուրգյան դարպասների վրա։]]
[մինի|Քառաձի մարտակառքը [Մեծ թատրոնի շենքի վրա։ (2017)]]
**Քառաձի մարտակառք**, ( *quadri-*, չորս, և *iugum*, լուծ), հին աշխարհի մարտակառք, որին լծվում էին չորս ձիեր։ Օգտագործվել է ռազմական գործողությունների, հաղթական երթերի և մրցումների ժամանակ։ Մարտակառքում կարող էին գտնվել երկու հոգի՝ կառապանը և նետաձիգը։ Սակայն, կարող էր լինել նաև չորս մարդուց բաղկացած անձնակազմ, եթե նրանց միանում էին ևս երկու վահանակիրներ։ Մարտակառքերի զինվորները, որպես կանոն, պատկանում էին բնակչության առավել ապահով խավերին և հանդիսանում էին զորքերի արտոնյալ մասը։

## Քառաձի մարտակառքը Հայաստանում
Ինչպես հին արևելյան յուրաքանչյուր բանակում, այնպես էլ արարատյան զորքերում մարտակառքերը հանդիսանում էին նրանց ահեղ ու հզոր հարվածային ուժը, որն օգտագործվել է ճեղքումներ կատարելու, հետապնդման և հակառակորդին գետնին տապալելու նպատակով։ Մարտակառքերի առանձնահատկությունը կայանում էր նրանց շարժունակության ու արագաշարժության մեջ։ Այդպիսի գերակշռության շնորհիվ հնարավոր է եղել հեռավոր տարածությունից հակառակորդի համար օպերատիվ սպառնալիք ստեղծելու նպատակ ունենալ։ Միաժամանակ, մարտակառքերի գործողությունները նշանակալիորեն սահմանափակվում էին, երբ մարտերը ծավալվում էին ուժեղ կտրտված տեղանքում։ Կան ուղղակի վկայություններ արարատյան բանակում մարտակառքերի առկայության մասին։ Ուշագրավ է, որ Արարատի թագավորները ճակատամարտերին մասնակցում էին մարտակառքերով, ինչը այդ զորատեսակի կարևորության ևս մի վկայություն է։

Կատեգորիա:Սայլերի տեսակներ
Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ

**Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը ** (ընդունված է նաև **Կալտեք** կամ **Կալտեխ** (*Caltech*—արտասանվում է *Քալթեք*) մասնավոր գիտահետազոտական ինստիտուտ է տեղակայված Փասադենայում, Կալիֆոռնիա։ Կալտեխը ունի վեց ակադեմիական բաժանմունք գիտական և ճարտարագիտական ուղղվածությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիա
Կատեգորիա:Ուսումնական հաստատություններ
Լյուվենի կաթոլիկ համալսարան

**Լյուվենի կաթոլիկ համալսարանը** կամ **Լյուվենը** ամենամեծ և ամենահայտնի համալսարանն է Բելգիայում։
 
Համալսարանը հիմնվել է 1425 թ. Ջոն IV–ի կողմից անգլիացի Պապի հովանավորությամբ որպես Լյուվենի համալսարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1425 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:15-րդ դարում հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:1968 կազմալուծումներ Բելգիայում
Կատեգորիա:Բելգիայի համալսարաններ
Հովհաննես Կլիմակոս

**Հովհաննես Կլիմակոս** (, նաև հայտնի է որպես **Հովհաննես Սանդուղք**, **Հովհաննես Սքոլաստիկոս** և **Հովհաննես Սինայեցի**, ), 7-րդ դարի քրիստոնեական աստվածաբան, փիլիսոփա, Սինայ լեռան վրա գտնվող Սուրբ Եկատերինայի վանքի վանահայր։ Նա պաշտվում է որպես սուրբ՝ Հռոմի կաթոլիկ, Հույն և արևելյան «ուղղափառ» եկեղեցիների կողմից։ Առավելապես հայտնի է որպես «Սանդուղք» երկի հեղինակ, որտեղ նա խտացված կերպով ներկայացնում է եգիպտական վանքերի հոգևոր և ասկետիկ ավանդույթները։ Այն նաև համարվում է քրիստոնեական բարոյական կատարելության հասնելու ուղեցույց։ Սկզբնապես գրված լինելով հարևան մենաստանի վանականների համար՝ «Սանդուղքը» արագորեն դարձավ բյուզանդական հոգևոր գրականության առավել ընթերցվող և սիրված գրքերից մեկը։ Ներկայումս էլ այս գիրքը լայնորեն տարածված է ուղղափառ եկեղեցիների քրիստոնյաների շրջանում։ Այն հատկապես ընթերցվում է Մեծ Պահքի շրջանում՝ նախքան Զատիկը։

Կատեգորիա:Քրիստոնյա աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր
Կատեգորիա:Բյուզանդացի աստվածաբաներ
Կատեգորիա:Եկեղեցու ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի փիլիսոփաներ
Էլ-ուսուցում

**E-learning**-ը կամ **Է-ուսուցումը** ընդգրկում է էլեկտրոնիկայով աջակցվող ուսման և դասավանդման բոլոր ձևերը։ 
Ինֆորմացիան և կապի համակարգերը, անկախ նրանից ցանցային ուսուցում է, թե ոչ, ծառայում են որպես հատուկ միջոցներ իրականացնելու ուսուցման գործընթացը։

## Շուկա
Համաշխարհային e-learning ինդուստրիան ամենահամեստ հաշվարկներով գնահատվում է ավելի քան $48 բիլիոն դոլար։ 
Համացանցի և մուլտիմեդիա տեխնոլոգիաների զարգացումը է-ուսուցման հիմնական հնարավորություն ընձեռնողներն են էլեկտրոնային ուսուցման հինգ առանցքային սեկտորների՝ խորհրդատվություն, բովանդակություն, տեխնոլոգիաներ, ծառայություններ և աջակցություն, համար 
:
### Բարձրագույն կրթություն
Արդեն 2006 թ Միացյալ Նահանգների բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում 3.5 միլիոն ուսանող մասնակցում էր on-line ուսուցմանը։ 
Այսպիսով կարելի է ասել, որ e-learning-ը արագորեն զարգանում է և դառնում գերակշռող ձև բարձրագույն կրթության ոլորտում, գոնե Միացյալ Նահանգներում։

Համաձայն Sloan հիմնադրամի զեկույցների, նրանց թիվը տարեկան աճում էր մոտ 12–14 տոկոսով։ 
### K–12 ուսում
E-learning-ը օգտագործվում է նաև Միացյալ Նահանգների պետական K–12 դպրոցներում։ Մի քանի նահանգներում կիբեր և վիրտուալ դպրոց սկզբունքները E-learning-ի համար կիրառվում են համատարած։
### Կորպորատիվ
E-Learning-ից այժմ օգտվում են տարբեր ձեռնարկություններ, իրենց աշխատակիցներին և հաճախորդներին տեղեկացնելու և ուսուցանելու համար։ Էլեկտրոնային ուսուցումը հատկապես արդյունավետ է ձեռնարկությունների մեծ շղթա ունեցող ընկերությունների համար։ 
## Պատմություն

1960ականների սկզբում Ստենֆորդի համալսարանի հոգեբանության պրոֆեսորներ Պատրիկ Սապիսը և Ռիչարդ Ատկինսոնը Իստ Պալո Ալտո, Կալիֆորնիա տարրական դպրոցում փորձեցին կոմպյուտերների օգնությամբ երեխաներին մաթեմատիկա և ընթերցանություն ուսուցանել։ Ստենֆորդի Կրթական ծրագիր օժտված պատանիների համար սկիզբ է առել այդ վաղ փորձերից։

### E-Learning 2.0

Վաղ էլ-ուսուցման համակարգերը հիմնված կոմպյուտերային ուսուցողական ծրագրերի վրա ավտոլիտար էին, ի տարբերություն ավելի ուշ մշակված միասնական կոմպյուտերային ուսուցման, որը խրախուսում է գիտելիքի համատեղ զարգացումը։
Ավանդական Էլ-ուսուցում 2.0 համակարգերը հիմնված են հրահանգների վրա։ Ի հակադրություն նոր էլ-ուսուցման համակարգերը կարևորում են սոցիալական ուսուցումը, սոցիալական մանկավարժությունը և օգտագործում են սոցիալական ծրագրային փաթեթները, ինչպիսիք են՝ բլոգերը, վիքիները։
## Ծանոթագրություններ

### Արտաքին հղումներ

* ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոնի հեռաուսուցման հարթակ

Կատեգորիա:Հեռահար ուսուցում
Կատեգորիա:Կրթություն
Շողակն

**Շողակն**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Թեղենյաց լեռների լանջին, Քասաղ գետի ձախ կողմում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 22 կմ հյուսիս-արևելք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2000 մ։

### Անվանում
Գյուղը հիմնադրվել է 1830-ական թվականներին, Շողակն է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։

## Բնակչություն
Շողակնի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում է գտնվում 13-րդ դարի «Թուխ Մանուկ» և 9-10-րդ դարի Սուրբ Թադևոս Առաքյալ մատուռները, 5-6-րդ դարերի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, իսկ 1,5 կմ հյուսիս-արևելք՝ 18-19-րդ դարերի «Օսկոյի» գյուղատեղին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Լյովեն

**Լյովեն** () կամ **Louvain** (, ;  ), Բելգիայի Ֆլանդրիա տարածաշրջանի Ֆլամանդական Բրաբանտ նահանգի վարչական կենտրոնն ու խոշորագույն բնակավայրը։ Ընկած է երկրի մայրաքաղաք Բրյուսելից մոտավորապես 30&nbsp;կմ դեպի արևելք։ Բելգիայում մեծությամբ ութերորդ քաղաքն է. ունի ավելի քան 100.200 բնակիչ։

1425 թվականից ի վեր համարվում է համալսարանական քաղաք, ընդ որում՝ ամենահին համալսարանական քաղաքն է այսպես կոչված՝ Ստորին երկրներում՝ պատմական Նիդերլանդներ տարածաշրջանում։ Այստեղ են գտնվում նաև աշխարհի ամենամեծ գարեջրագործական ընկերության՝ Anheuser-Busch InBev-ի գլխավոր գրասենյակն ու գլխամասային ձեռնարկությունը (այդ ընկերությունը իր զարգացման տեմպերով աշխարհում վեցերորդ տեղն է գրավում սպառողական ապրանքներ արտադրող ընկերությունների շարքում):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*, chapter from George Wharton Edwards's 1911 book, **. (Wikisource)
*Knuth, Rebecca (2006). *Burning Books and Leveling Libraries: Extremist Violence and Cultural Destruction*. Westport, CT: Praeger Publishers.
*Tuchman, Barbara (1962). *The Guns of August*. New York: Macmillan.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Detailed map of Leuven  (detailed map of Leuven by the KUL)
*Trains between Brussels and Leuven

Կատեգորիա:Բելգիայի համալսարանական քաղաքներ
Գողը (Գյուտ հափշտակողը)

**Գողը (Գյուտ հափշտակողը)**, 1929 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած համր գեղարվեստական ֆիլմ, էկրանավորվել է Մարտի 18 1931 թ.

## Սյուժե
Նոր մեքենայի նախագծերը բանվորից հափշտակած ինժեների մասին է։ Խարդավանքը բացահայտվում է, գողը պատժվում։

## Ստեղծագործական խումբ
* Բեմադրող ռեժիսոր - Կոնստանտին Ռոդենդորֆ
* Բեմադրող օպերատոր - Կոնստանտին Ռոդենդորֆ
* Բեմադրող նկարիչ - Ա.Նիկիտին
* Սցենարի հեղինակներ - Կոնստանտին Ռոդենդորֆ
* Ռեժիսորի ասիստենտ - Միքայել Գարագաշ
* Օպերատորի օգնական - Մ.Հովհաննիսյան
* Գլխավոր ադմինիստրատոր - Լ.Սահակյան

## Դերերում
* Հարությունով (ինժեներ) - Հրաչյա Ներսիսյան
* Ազատ – Սիսակ Էդիգարով
* Գևորգ – Հ.Ստեփանյան
* Արուս – Ռոզա Հովհաննիսյան
* Բժիշկ – Լ.Դայրեջյան
* Ավագ վարպետ – Միքայել Գարագաշ
* Տնօրեն – Արամ Ամիրբեկյան
* Ինժեներ – Լ.Սահակյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1929 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Վլադիմիր Սոլովյով (փիլիսոփա)

**Վլադիմիր Սերգեևիչ Սոլովյով** (, ), ռուս փիլիսոփա, աստվածաբան, բանաստեղծ, հրապարակախոս, գրաքննադատ, Գիտությունների Կայսերական ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս (1900)։ Կանգնած է 20-րդ դարասկզբի ռուսական հոգևոր վերածննդի ակունքներում։ Ազդեցություն է ունեցել Նիկոլայ Բերդյաևի, Սերգեյ Բուլգակովի, Սերգեյ և Եվգենի Տրուբեցկոյների, Պավել Ֆլորենսկու, Սեմյոն Ֆրանկի փիլիսոփայական հայացքների ձևավորման, ինչպես նաև բանաստեղծ–սիմվոլիստներ Անդրեյ Բելիյի և Ալեքսանդր Բլոկի ստեղծագործության վրա։

Դանիիլ Անդրեևի կարծիքով Սոլովյովը «միակ ռուս փիլիսոփան է, որն արժանի է այդ անվանը առանց որևէ վերապահման»

## Հիմնական կրոնա–փիլիսոփայական երկեր
* Զուտ գիտության փիլիսոփայական սկզբունքները (Философские начала цельного знания, 1877)
* Ընթերցումներ աստվածամարդկության մասին (Чтения о богочеловечестве, 1878)
* Վերացական սկզբունքների քննադատություն (Критика отвлеченных начал, 1880)
* Արվեստի ընդհանուր իմաստը (1890)
* Միջնադարյան աշխարհընկալման անկման մասին (Об упадке средневекового миросозерцания, 1891)
* Սիրո իմաստը (Смысл любви, 1894)
* Բարության արդարացումը (Оправдание добра, 1897)
* Երեք զրույց պատերազմի, առաջընթացի և համաշխարհային պատմության ավարտի մասին (Три разговора о войне, прогрессе и конце всемирной истории, 1900)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վլադիմիր Սոլովյով 

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Օկուլտականություն
Մարոկկոն Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

**[[Մարոկկո]]ն** Եվրատեսիլ երգի մրցույթին առաջին անգամ մասնակցել է 1980 թվականին և դրանից հետո այլևս չի մասնակցել մրցույթին։

## Մասնակցություն
1980 թվականին Մարոկկոյում Եվրատեսիլը ցուցադրել է SNRT հեռուստաընկերությունը. այդպիսով Մարոկկոն դառնում է առաջին աֆրիկյան և արաբական երկիրը, որը մասնակցել է մրցույթին։ Նրանց առաջին կատարումը մրցույթի բեմից հնչեց արաբերեն լեզվով։ Նրանց երգը կոչվում էր "Bitaqat Hob", որը կատարեց Սամիրա Բենսաիդը։ Երգը հավաքեց ընդամենը 7 միավոր, որն ստացավ Իտալիայից, և զբաղեցրեց 18-րդ հորիզոնականը՝ առաջ անցնելով միայն Ֆինլանդիայից։

1981-ին SNRT հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ այդ տարի դուրս է գալիս մրցույթից և այլևս չի վերադառնալու։

## Մասնակիցներ

## Քվեարկության պատմություն (1980)
*Մարոկկոն մրցույթում ամենաշատ միավորները տվել է...

* Մարոկկոն մրցույթում ամենաշատ միավորները ստացել է...

## Արտաքին հղումներ
*  Մարոկկոյի էջը Eurovision.tv կայքում
Նովակ Ջոկովիչ

**Նովակ Ջոկովիչ** (, ), սերբ պրոֆեսիոնալ թենիսիստ։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Ջոկովիչը ծնվել է 1987 թվականի մայիսի 22-ին Բելգրադում, Հարավսլավիայում։ Հայրը Սրջանն է, մայրը Դիանան։ Կրտսեր եղբայրներից Մարկոն և Ջորջեն նույնպես պրոֆեսիոնալ թենիսիստներ են։ Ջոկովիչը ապրում է Մոնտե - Կարլոյում։ 2006 թվականից Ջոկովիչի մարզիչը դառնում է նախիկին սլովակ թենիսիստ Մարյան Վայդան։ Ռոջեր Ֆեդերերի նման Ջոկովիչը իրեն անվանում է լեզուների երկրպագու և խոսում է 4 լեզուներով. սերբերեն, անգլերեն, գերմաներեն և իտալերեն։ 2005 թվականի վերջին հանդիպում է Ելենա Ռիստիչի հետ։

Սկսել է թենիս խաղալ 4 տարեկանում։ 1993 թվականի ամռանը, 6 տարեկանում, նրան նկատել է թենիսի հարավսլավիական լեգենդ Ելենա Գենչիչը։ Տեսնելով տաղանդավոր Նովակի խաղը հայտարարեց. «Սա ամենամեծ տաղանդն է, որ ես տեսել եմ Մոնիկա Սելեշի ժամանակներից»։ Հաջորդ վեց տարիների ընթացքում Գենչիչը աշխատեց Նովակի հետ, սակայն հայտնի դարձավ, որ Ջոկովիչը պետք է երկրից հեռանա, որպեսզի աճի դեպի հեռուն։ Դրա համար նա կապնվեց Նիկոլ Պիլիչի հետ և 1999 թվականի սեպտեմբերին Ջոկովիչը գնաց Պիլիչի թենիսի ակադեմիա Գերմանիայում , որտեղ անցկացրեց 4 տարի։ 14 տարեկանում արդեն Նովակը սկսեց իր միջազգային կարիերան, հաղթելով Եվրոպայի առաջնությունը, միայնակ, զույգերով և թիմային կարգերում։

Ջոկովիչը հայտնի է նաև այլ խաղացողների հումորային նմանակումներով, որոնցից շատերը նրա ընկերներն են։ Դա առաջին անգամ 2007 թվականին ԱՄՆ-ի բաց առաջնության քառորդ եզրափակչում Կառլոս Մոյայի դեմ տարած հաղթանակից հետո էր։ Այդ ժամանակ նա ուրախացրեց հանդիսատեսին Ռաֆայել Նադալին և Մարիա Շարապովային նմամակելով։ 2009 թվականին ԱՄՆ-ի արաջնության ժամանակ չորրորդ տուրից հետո նա նմանակեց նաև Ջոն Մակինրոյին,որից հետո հաղթեց նրան։ Իր ուրախ բնավորության շնորհիվ է Ջոկովիչը ստացել «Ջոկեր» մականունը, որը իր ազգանվան և անգլերեն «Joke» բառի, որը նշանակում է կատակ միաձուլումն է։
thumb|left|Նովակ Ջոկովիչի ծնողները
Նովակ Ջոկովիչը «Չեմպիոններ հանուն խաղաղության» կազմակերպության անդամ է։ Այս կազմակերպությանը անդամակցում են այն հայտնի սպորտսմենները, ովքեր ցանկանում են ծառայել խաղաղությանը և սպորտին։ Այն միջազգային ընկերություն է և գտնվում է Մոնակոյում։ Ջոկովիչը ուղղափառ քրիստոնյա է։ 2011 թվականի ապրիլի 28-ին Սերբիայի պատրիարք Իրենիուսը պարգևատրել է Ջոկովիչին Սուրբ Սավայի առաջին կարգի շքանշանով, այն Սերբիայի ուղղափառ եկեղեցու ամենաբարձր պարգևն է։ Նա այդ պարգևը ստացել է սերբիական ժողովրդին, Կոսովոի և Մետոխիայի եկեղեցիներին և մատուռներին օգնելու համար։

2012 թվականի փետրվարի 13-ին նա պարգևատրվեց Սերբիայի բարձրագույն պարգևով։

Ջոկովիչը ֆուտբոլի մեծ երկրպագու է։ Երկրպագում է սերբական «Ցրվենա Զվեզդա», իտալական «Միլան» և պորտուգալական «Բենֆիկա» ակումբներին։ Ջոկովիչը ընկերություն է անում սերբ այլ թենիսիստների Յանկո Տիպսարեվիչի և Վիկտոր Տրոիցկու հետ, ինչպես նաև թենիսիստուհի Աննա Իվանովիչի, ում ճանաչում է դերևս մանկության և պատանեկության տարիներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սերբ թենիսիստներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Սերբ մարզիկներ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Հայաստանը Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում

2009 թվականին Հայաստանը Եվրատեսիլ Երգի Մրցույթում ներկայացրեցին Ինգա և Անուշ Արշակյանները։ Երգը, որը կոչվում էր «Ջան, ջան», գրվել էր Մանե Հակոբյանի, Վարդան Զադոյանի և Ավետ Բարսեղյանի կողմից։ Քույրերը 92 միավորով զբաղեցրեցին 10-րդ հորիզոնականը։

Կատեգորիա:Երկրներ Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում
Ո՞վ է հրեա

**«Ո՞վ է հրեա»** ( ) հրեական նույնականության հիմնահարցը։ Հարցը հիմնված է հրեայի անձնավորության շուրջ գոյություն ունեցող մշակութային, կրոնական, ծագումնաբանական և անձնական որոշիչ եզրերին։ Հարցը շատ մեծ նշանակություն ուներ Նացիստական Գերմանիայի օրոք և ուղղված էր Նյուրենբերգյան ռասայական օրենքներին։
__NOTOC__

## Արտաքին հղումներ
* Humanistic Judaism view on Who is a Jew 
* Reform view of who is a Jew  by the Union for Reform Judaism
* Who is a Jew by Jewish Virtual Library
* Orthodox and Non-Orthodox Judaism: How to Square the Circle by JCPA
* Rabbi Dr. Donniel Hartman: Israel cannot be arbiter of conversions to Judaism  by Shalom Hartman Institute
* Matrilineal descent  Conservative view
* The "Who Is a Jew?" Controversy by the U.S. Library of Congress
* Rabbi Dr. Donniel Hartman: The challenge and crisis of conversion in Israel  by Shalom Hartman Institute
* Who is a Jew? from www.beingjewish.com
* "How Do You Prove You’re a Jew?" Gershom Gorenberg, *New York Times*, March 2, 2008
* "Rabbinical Court Puts Thousands Of Converts in Legal Limbo" Ruling Reopens Fractious Debate Over ‘Who is a Jew?’", Nathan Jeffay, *[[The Forward]]*, May 8, 2008
* "Israel considers question: ‘Who is a Jew?’ – Issue heads to higher court after rabbis annul some 40,000 conversions" (November 2008)
* Who is born a Jew? Rabbinical and Karaite interpretations side by side from half-Jewish.org
* Times Online, The law of the land collides with the Law of Moses 
* Israel risks alienating Jewish diaspora over definition of a Jew
Կատեգորիա:Իսրայելի իրավունք
Կատեգորիա:Հրեական իրավունք
Կատեգորիա:Հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կրոն և ռասա
Հրեա
Գվարդիան մահանում է, բայց չի հանձնվում

[thumb|thumb|Կամբրոնի հուշարձանը [Նանտում (1848): Պատվանդանին նրա հայտնի արտահայտությունն է` :]]
**Գվարդիան մահանում է, բայց չի հանձնվում** () ֆրանսիական կայսերական գվարդիայի հետիոտն որսորդների գնդի հրամանատար գնդապետ Պիեր Ժակ Էտյեն Կամբրոնին վերագրվող արտահայտությունն է, որը նա ասել է ի պատասխան անգլիացիների հանձնվելու առաջարկին։ Ասվել է 1815 թվականի հունիսի 18-ին Վաթեռլոոյի ճակատամարտի ժամանակ։ Արտահայտության հեղինակային պատկանելությունը հետագայում քննարկվել է և անգամ դարձել դատական քննության առարկա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  
* Alexander Statiev. “La Garde meurt mais ne se rend pas!” Once Again on the 28 Panfilov Heroes // Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History. — Volume 13. — Number 4 (Fall 2012).

Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Արխանգելսկ

**Արխանգելսկ**, քաղաք Եվրոպական Ռուսաստանի հյուսիսում։ Ընկած է Հյուսիսային Դվինա գետի երկու ափերին դեպի Սպիտակ ծով նրա ելքի՝ դելտայի մոտ։ Նույնանուն մարզի և Մերձծովյա մունիցիպալ շրջանի (Приморского муниципального района) վարչական կենտրոնն է։ Հիմնադրվել է 1584 թվականին Իվան Ահեղ ցարի կարգադրությամբ։
Արխանգելսկը միջին դարերի Ռուսաստանի գլխավոր նավահանգիստն էր մինչ 1703 թ.։ Այն սպասարկում են Տալագի օդանավակայանը և ավելի փոքր Վասկովո օդանավակայանը։ Քաղաքը գտնվում է Ռուսաստանի հյուսիսային երկաթգծի հյուսիսային ծայրի մոտ։ Երկաթգիծը Վոլոգդայի և Յարոսլավլի միջով կապում է Մոսկվայի հետ, հեռավորությունը՝ 1.133 կմ։ Բնակչությունը՝ 348,716 մարդ (2010 թ. մարդահամարի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:1584 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Զինվորական փառքի քաղաքներ
Պապիաս Հիերապոլսեցի

**Պապիաս Հիերապոլսեցի** (, ), վաղ քրիստոնյա հեղինակ, սուրբ, առաքելական հայրերից մեկը։ Փռյուգիայի Հիերապոլիս քաղաքի եպիսկոպոս։ Ըստ Հիրենեոս Լիոնացու վկայության Պապիասը անձամբ ճանաչել է Հովհաննես առաքյալին և մտերիմ է եղել Պողիկարպոս Զմյուռնիացու հետ։

Հանդիսանում է 5 գրքից բաղկացած «Տիրոջ ասույթների շարադրում» () երկի հեղինակ, որը մեզ ամբաղջությամբ չի հասել։ Այլ հեղինակների երկերում պահպանված հատվածները և մեջբերումները արժեքավոր տեղեկություններ են պարունակում վաղ քրիստոնեության պատմության վերաբերյալ։ Գրվել է 125-130 թվականներին Երկից պահպանվել են միայն 12 թոքրիկ հատվածներ, հիմնականում նոր կտակարանին վերաբերող խնդիրների վերաբերյալ։ Այս գրքի անհայտացումը մեծ կորուստ է հայրաբանական գրականության համար, որովհետև Պապիասը իր գրքում հավաքել էր Քրիստոսի և նրա առաքյալների մասին իր ժամանակի գրեթե բոլոր բանավոր ավանդություններն ու պատմությունը։

Պապիասը մահացել է մ.թ. 155 կամ 165 թ. Զմուռնիա քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաքելական հայրեր
Կատեգորիա:Հռոմեական Անատոլիայում ծնված սրբեր
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր
Կատեգորիա:Եկեղեցական պատմիչներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Վոլոգդա

**Վոլոգդա** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության հյուսիսարևմտյան տարածաշրջանում,  Վոլոգդա գետի ափին, Մոսկվայից մոտավորապես 450, Սանկտ Պետերբուրգից՝ 650 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ունի մարզային նշանակության քաղաքի կարգավիճակ։ Վոլոգդայի մարզի վարչական, մշակութային և գիտական կենտրոնն է, տրանսպորտային կարևոր հանգույց ՌԴ հյուսիսարևմտյան տարածաշրջանում։ 2010 թ. մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 301 740։

Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարությունը քառասուն այլ քաղաքների հետ Վոլոգդային նույնպես շնորհել է պատմական քաղաքի կարգավիճակ։  Վոլոգդայի շենք-շինություններից 224-ը հռչակվել են պատմության, ճարտարապետության, մշակույթի հուշարձան, դրանցից  128-ը վերցվել են պետության պահանության ներքո։

## Բնակչություն

## Կլիմա

## Քույր քաղաքներ
Վոլոգդան բարեկամական սերտ հարաբերություններ ունի հետևյալ քաղաքների հետ
*  Վորկուտա (Ռուսաստան)
*  Գրոդնո (Բելառուս)
*  Զվոլլե (Նիդերլանդներ)
*  Կոուվոլա (Ֆինլանդիա)
*  Լոնդոնդերի (Նյու Հեմփշիր, ԱՄՆ)
*  Միշկոլց (Հունգարիա)

**Հետևյալ քաղաքների հետ էլ Վոլոգդան կնքել է համագործակցության պայմանագրեր.**
*  Ստրասբուրգ (Ֆրանսիա)
*  Էլանկուր (Ֆրանսիա)
*  Բուրգաս (Բուլղարիա)

## Պատկերասրահ

Panoramic view of Vologda 2009.jpg|
Panorama of Vologda Kremlin.jpg|
Дом Алаева.jpg|Փայտաշեն պատմական շինություն
Z Russia Vologda Spaso-Prilutsky Monastery 79.jpg|Սպասո-Պրիլուցկի վանքը
Софийский собор.jpg|Սբ. Սոֆյայի տաճարը
Domick Petra I (Vologda).JPG|Պետրոս Առաջինի տնակը
Музей Вологодская ссылка (2).JPG|Տունը, որտեղ ապրել է Ստալինը աքսորում գտնված ժամանակ
Golden Anchor 2.jpg|«Կարմիր խարիսխ» հյուրանոցը
Вологда. Набережная.JPG|
Вологда. Кремль.jpg|Վոլոգդայի կրեմլը
Vologodskoe Krujevo Lukomore fragment.jpg|Վոլոգդայի ժանյակ
Набережная в Вологде.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

*  (в пер.)

*  (в пер.)
* 
* Вологда в минувшем тысячелетии: Очерки истории города. — Вологда: Древности Севера, 2004. С. 210.
* 

## Արտաքին հղումներ
*Վոլոգդայի պաշտոնական կայքէջը 
*Vologda in photos: photoarchive by William Brumfield   
*Tracing Russia's Past and Present in Vologda
*Detailed information on Spaso-Prilutsky Monastery 
*Unofficial website of Vologda 
*View from St. Sophia Cathedral bell tower
*Russian Pillow Lace 
*Historic architecture of Vologda  
*Russia Beyond the Headlines. Treasures of the Vologda Region 

Կատեգորիա:1147 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Նոր Օռլեան

**Նոր Օրլեան** (  կամ , տեղական՝  կամ ,  ), ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի խոշորագույն քաղաքը, Միսիսիպի գետի Մեքսիկական ծոցին թափման տեղը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում է 343,829 մարդ, իսկ ագլոմերացիայով՝ 1,167,764: 2005 թվականի աշնանը տեղի ունեցած ավերիչ «Կատրին» փոթորիկից հետո քաղաքի բնակչությունը նվազել է։ 2000 թվականին այն կազմում էր 484 674 մարդ, ագլոմերացիայով՝ 1 337 726)։

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայքը
* Քաղաքի տուրիստական պաշտոնական կայքը
* Նոր Օրլեանի պատմությունը
* New Orleans Collection, 1770–1904
* New Orleans PodCasting – Listen to the voices that are rebuilding New Orleans
* A sampling of New Orleans music  including jazz, R&B, rock and roll, funk, and brass band
* New Orleans Cemeteries aka "The Cities of the Dead" 
* Army Corps of Engineers' New Orleans Risk and Reliability Report  – Interactive map showing flood risk
* Geology and Hurricane-Protection Strategies in the Greater New Orleans Area  Louisiana Geological Survey publication on geology of New Orleans
* Live Emergency Scanner Feeds Online 
* Who's Killing New Orleans?  – *[[City Journal (New York)|City Journal]]*
* New Orleans Jazz And Heritage Festival

Կատեգորիա:1718 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Լուիզիանայի քաղաքներ
Իրրեդենտիզմ

**Իրրեդենտիզմ** (, ինչը նշանակում է *չազատված*, *չփոխհատուցված*), ընդհանուր ազգապատկանելիության կամ պատմական փաստերի վրա հիմնված մեկ այլ պետության կամ պետությունների կազմում գտնվող տարածքի անեքսիան արդարացնող որևէ դիրքորոշում, տեսակետ։ Իրրեդենտիստական գաղափարախոսությունը հաճախ պաշտպանվում է համաազգայնական շարժումների կամ քաղաքական նույնականացման ու մշակութային և քաղաքական աշխարհագրության դիրքերից։ Տեսական առումով շատ երկրներ կարող են իրրեդենտիստական պահանջներ ներկայացնել իրենց հարևան երկրներին, քանի որ պատմության ընթացքում պետությունների սահմանները բազմաթիվ անգամ ձևափոխման են ենթարկվել։ Իրրեդենտիզմի վառ օրինակ կարող է ներկայանալ 1938 թվականին ամբողջ Ավստրիայի և Չեխոսլովակիայի գերմանախոս Սուդետենլանդ տարածաշրջանի անեքսիան Նացիստական Գերմանիայի կողմից։

## Տես նաև
*Իրրեդենտիստական պահանջների և վճիռների ցանկ
*Անեքսիականություն
*Էթնիկ ազգայնականություն
*Էքսպանսիականություն
*Կենսական տարածություններ Արևելքում (Lebensraum)
*Մեքսիկական ռեկոնկիստա
*Ռևանշիզմ
*Status quo ante bellum
*Տարածքային վճիռ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերությունների տեսություն