Նուբարաշեն վարչական շրջան

**Նուբարաշեն**, Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի վարչական շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր սահմաններ ունի էրեբունի և Շենգավիթ վարչական շրջանների հետ։ Արտաքին սահմանագծով սահմանակից է Արարատի մարզին։

## Ընդհանուր նկարագիր
Նուբարաշենն ունի 18 կմ² տարածք (Երևանի 8.07% -ը), մեծությամբ Երևանի 5-րդ շրջանն է։ Գտնվում է Երևանից մոտ 7 կմ հարավ-արևելք ամբողջությամբ մեկուսացված քաղաքից։

Թաղամասի կենտրոնում գտնվում է Նուբարաշենի կենտրոնական  այգին և մոտակա Ղևոնդ Ալիշանի անվան թիվ 95 դպրոցը (բացվել է 1932 թվականին)։ Նուբարաշենի ռազմական բազան զբաղեցնում է թաղամասի արևելյան հատվածի մեծ մասը։

Բնակչությունը՝ ։

## Պատմություն
Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միությունը (ՀԲԸՄ) դարձավ միակ սփյուռքի կազմակերպությունը, որը թույլատրվեց գործունեություն ծավալել Հայաստանի խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում (ՀԽՍՀ)։ ՀԲԸՄ թույլտվությունը տրվել է 1923 թվականին։

1926 թվականի Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության Միացյալ Նահանգների Ֆիլադելֆիայի հանդիպման ժամանակ, ՀԲԸՄ-ն որոշում է կայացրել ֆինանսավորել Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային հանրապետությունում նոր բնակելի շենք կառուցելու համար` հիմնադիրի պատվին։ Ծրագրի հիմնական նպատակն էր ուղղված Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած հայ ընտանիքների հայրենադարձությանը և այն տարածվեց Մերձավոր Արևելքում և Եվրոպայում։ 
[ձախից|մինի|238x238փքս|Նուբարաշենի հատակագիծը ըստ [Ալեքսանդր Թամանյանի]]
Ծրագրի իրականացման համար նախատեսված էր, մինչև 1931 թվականի ապրիլի 30-ը բարձրացնել 250.000 ԱՄՆ դոլարը, որպեսզի ծրագիրը սկսի ՀԲԸՄ-ի 25-ամյակի կապակցությամբ։ Նյու Յորքում հայերի համար նվիրաբերվել է 102.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ Չիկագոյից` 25.000 ԱՄՆ դոլար։ Այնուամենայնիվ, Հայաստանի հարուստ նվիրատուներից շատերը 1929 թ. մեծ դեպրեսիայի զոհ դարձան։ Այսպիսով, 1929 թվականի վերջի դրությամբ ապահովվեց միայն 153.000 ԱՄՆ դոլար։

Հայաստանի կոմունիստական կառավարությունը նախաձեռնության համար առաջարկել է բազմաթիվ տեղեր, այդ թվում` Եղվարդ, Սարդարապատ և Մեծամոր։ Վերջապես, բնակավայրի գտնվելու վայրը ընտրվել է մայրաքաղաքի հարավ-արևելյան հարթավայրում, Նորագավիթի հարևանության հարավում։

Պողոս Նուբարը ծրագրի համար նվիրաբերեց 100,000 ԱՄՆ դոլար, իսկ վերջապես, 1930 թվականի ապրիլ-մայիսին Հայաստանի կոմունիստական կառավարության և ՀԲԸՄ-ի միջև պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել «Նուբարաշեն բնակելի թաղամասի կառուցումը»։ Շուտով նույն տարվանից սկսվեց շինարարական աշխատանքը Երևանի հարավում` քաղաքաշինական ծրագրի հիման վրա, որը մշակվել է ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի կողմից։

1931 թվականի հուլիսին մոտ 100-120 բնակելի շենքեր պատրաստ էին ծառայելու։ 1932 թվականին բնակավայրը պաշտոնապես հաստատվել է և անվանվել է Նուբարաշեն (նշանակում է Նուբար քաղաք)։ Նորաստեղծ բնակավայրի առաջին բնակիչները հայրենադարձվել են Հունաստանի հայ ընտանիքները, այնուհետև` Բուլղարիայից, Ֆրանսիայից, Լիբանանից և Սիրիայից։ Ծրագրի գրեթե 50%-ը ավարտվել է 1936 թվականի վերջին։ 1937 թվականի. ամռանը Նուբարաշենում ապրում էր մոտ 1000 հայրենադարձված հայ։

1938 թվականին բնակավայրը վերանվանվեց Սովետաշեն (Սովետասեն), որը նշանակում է խորհրդային քաղաքը։ 1961 թվականին Օրջոնիկիձեի շրջանը ձևավորվեց որպես Երևանի վարչական շրջան։ 1963 թվականի Սովետաշենին տրվել է քաղաքային տիպի բնակության կարգավիճակ՝ Օրջոնիկիձեի շրջանի մի մասը դառնալու համար։

1989 թվականի թաղամասը վերանվանվել է իր սկզբնական անվամբ։ 1996 թվականին Հայաստանի վարչական բաժանման բարեփոխումների արդյունքում Նուբարաշենին տրվեց Երևանի վարչական շրջանի կարգավիճակ։

## Ժողովրդագրություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով, շրջանի բնակչությունը կազմել է 9,561 մարդ (քաղաքի բնակչության 0,9% -ը)։ Ըստ 2016 թվականի պաշտոնական տվյալների` թաղամասի բնակչությունը կազմում է շուրջ 9,800՝ Երևանի ամենաքիչ բնակիչներ ունեցող շրջան։

Թաղամասում գտնվում է 2015 թվականի ապրիլի 25-ին բացված Սուրբ Նահատակաց եկեղեցին։ Շինարարությունը սկսվել է 2012 թվականին և ավարտվել 2015 թվականին։ Եկեղեցին նախագծել է ճարտարապետ Արտակ Ղուլյանը, իսկ միջոցները հատկացրել է հայտնի գործարար  Գագիկ Ծառուկյանը։

## Մշակույթ
Նուբարաշենի երաժշտական դպրոցը գործում է 1935 թվականից, իսկ թիվ 34 Նուբարաշենի գրադարանը գործում է 1936 թվականից։

Թաղամասում բազմաթիվ հուշարձաններ են տեղադրվել, այդ թվում `

* 1973 թվականին կառուցված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հուշահամալիրը,
* 2004 թվականին կառուցված Ղևոնդ Ալիշանի կիսանդրին,
* Արցախյան պատերազմի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիր։

## Տրանսպորտ
Նուբարաշենի հիմնական տրանսպորտային միջոցները՝ ավտոմեքենաներ, ավտոբուսներ, և միկրոավտոբուսներ (ԳԱԶել)։

## Տնտեսություն
1958 թվականին բացված Նուբարաշենի գործարանը հանդիսանում է թաղամասի առաջին արդյունաբերական գործարաններից մեկը։ 1982 թվականին բացվեց Նուբարաշենի կահույքի գործարանը (ներկայումս հայտնի է որպես WoodLnad): Խորհրդային տարիներին Մասիսի կոշիկի գործարանի մասնաճյուղն էր։

Խորհրդային տարիներից ի վեր թաղամասում գործում են անասնաբուծարաններ, որոնցից ամենամեծը` 1971 թվականին բացված «Նուբարաշեն» թռչնաբուծական ֆերման է։

Անկախությունից հետո թաղամասում բացվեց սննդամթերքի վերամշակման բազմաթիվ գործարաններ, ինչպիսիք են Էլիզա և Գոհար պահածոների պահածոների գործարանը, որը բացվել է 2000 թվականին։

Նուբարաշենի հոգեբուժական բժշկական կենտրոնն ունի 500 մահճակալ։

## Կրթություն
2016-2017 թվականների դրությամբ Նուբարաշենն ունի 2 հանրակրթական դպրոց, ինչպես նաև հատուկ կարիքներով երեխաների համար ևս 2 դպրոց։

## Սպորտ
մինի|Սրբոց Նահատակաց եկեղեցին Նուբարաշենում
Նուբարաշենը մի շարք մարզական դպրոցներ ունի, որոնցից են`

* Նուբարաշենի սպորտի և մշակույթի կենտրոնը, որը բացվել է 2009 թվականին, ձյուդոյի և ժողովրդական պարերի համար։
* 2016 թվականին բացված Նուբարաշենի մանկապատանեկան մարզադպրոցը։

## Միջազգային հարաբերություններ
Նուբարաշեն թաղապետարանը կապեր է հաստատել՝

* 25x25փքս Արնոուվիլ, Իլ դը Ֆրանս, Ֆրանսիա, 2015թ․։

## Փողոցներ, հրապարակներ, զբոսայգիներ
* Նուբարաշենի կենտրոնական փողոց
* Ջրաշեն-Նուբարաշեն փողոց
* Նուբարաշենի կենտրոնական զբոսայգի
* Պողոս Նուբարի անվան զբոսայգի

## Եկեղեցիներ
* Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի

## Հուշարձաններ
* Պողոս Նուբար Նուբարյանի կիսանդրին
* Անհայտ զինվորի հուշարձանը, 1941-1945 թթ.
* Ղևոնդ Ալիշանի կիսանդրին
* Չնքուշցիների հուշարձանը
* Արցախյան շարժման ժամանակ զոհված ազատամարտիկների հիշատակին նվիրված խաչքար

## Պատկերասրահ

Nubarashen Central park.jpg|Նուբարաշենի կենտրոնական զբոսայգի
Nubar Nubarian Park, Nubarashen.jpg|Պողոս Նուբարի անվան զբոսայգի
Nubarashen, The Memorial to unknown soldier WWII Nubarashen Central park, erected in 1973.jpg|Անհայտ զինվորի հուշարձանը, 1941-1945 թթ.
Nubarashen main street view.jpg|Նուբարաշենի կենտրոնական փողոցը


## Տես նաև
* Երևանի վարչական բաժանում
* Նուբարաշեն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նուբարաշեն վարչական շրջան