open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աբրահամ Շատարևյան

**Աբրահամ Շատարևյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտ 1855 թվականին։ Բժշկական բարձրագույն կրթություն է ունեցել։ 1895 թվականի դրությամբ եղել է
Եդեսիայի քաղաքապետական բժիշկը։ Եդեսիայում հայտնի է եղել Հաքիմ Աբրահամ անունով։

1895 թվականի սեպտեմբեր ամսվա մի կիրակի օր 12 զինված թուրքեր մտել են Եդեսիա քաղաքի հայոց թաղը, տնից դուրս կանչել հայ եկեղեցու գանձապահ Պողոս Սարաֆյանին և դռան առջև դաշունահարելով սպանել։ Հայ
երիտասարդները, հետապնդելով փախչող թուրքերին, բռնել են նրանցից մեկին՝ բերեջիկցի Իսմայիլին, որի ձեռքին եղել է արյունոտ դաշույնը, և հանձնել հայոց եկեղեցու մոտ գտնվող ոստիկանատուն։ Թուրք ոստիկանները սվինով սպանել են Իսմայիլին՝ ասելով. «Մեր օգու­տի հա­մար հա­յե­րը քեզ սպա­նե­լու էին։ Քա­նի որ ողջ այս­տեղ հա­սար, պետք է որ մենք քեզ սպա­նենք, ապա` հայերին այդ առիթով նեղը դնենք և թուրքերին ոտի հանենք։ Դու մեր ազգային նահատակն ես։ Դու պիտի մեռնես, որպեսզի ուրիշները քո հետևից գան»։ Շատ չանցած՝ ոստիկանատուն են ժամանել ոստիկանական նոր ուժեր։ Իսմայիլի դիակը կառավարչատուն են տարել։ Քաղաքի բժիշկ Աբրահամ Շատարևյանը, զննելով դիակը, հայտարարել է, որ Իսմայիլին սպանել են սվինով (իսկ սվինով կարող էին սպանել
միայն թուրք ոստիկանները)։ Դա ակնհայտորեն հակասել է կառավարության տեսակետին, ըստ որի՝ Իսմայիլին սպանել էին հայերը։ Կառավարությունը հետամուտ չի եղել Պողոս Սարաֆյանի սպանության և ոճրագործ Իսմայիլի մյուս 11 ընկերները փնտրելու գործին։

Այդ դեպքից հետո անհայտ անձինք բժշկին վայր են նետել իր պաշտոնատան (բուժարանի) տանիքից ու սպանել՝ 40 տարեկանում։

1915 թվականին ձերբակալվել է Աբրահամ Շատարևյանի երիտասարդ որդին՝ Գևորգ Շատարևյանը։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Գազանճեան Նիկողոս, Յուշագրութիւն Եդեսիոյ 1895-ի Ջարդէն Մինչեւ 1915ի Հերոսամարտը եւ Եղեռնը, Երեւան, 2004, 224 էջ։
* Իսկահատեան Հարութիւն, Վկայարան Հայկական Ցեղասպանութեան, Գիրք Բ., Պէյրութ, 2011, 352 էջ։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Վահան Շիտանյան

**Վահան Շիտանյան** (Սամսոն, Տրապիզոնի նահանգ - 1915, Սեբաստիա), հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Տրապիզոնի նահանգի Սամսոն նավահանգստում։ Դեղագործական կրթություն է ունեցել և աշխատել է որպես դեղագործ։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական դեղագործ ծառայել։

1915 թվականին սպանվել է զինվորական ծառայության ընթացքում Սեբաստիայում։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ.Պոլիս, 1919։
*Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
*Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:Սամսուն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Ալ-Տավահին

**Ալ-Տավահին** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է Բանիասի գավառի 7 շրջաններից մեկի՝ ալ-Տավահինի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանն ուներ 10 024 բնակիչ՝ հիմնականում արաբներ։

Ալ-Ռաուդան գտնվում է Բանիաս և Միսյաֆ քաղաքների ճանապարհին՝ Բանիասից հյուսիս, Միսյաֆից քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանիասի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Թալին (Սիրիա)

**Թալին** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է Բանիասի գավառի 7 շրջաններից մեկի՝ Թալինի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանն ուներ 7000 բնակիչ՝ հիմնականում արաբներ։

## Աշխարհագրական դիրք
Թալինը գտնվում է Բանիաս նավահանգստից 13 կմ արևելք, շրջակայքում կան երեք գյուղեր՝ ալ-Զիռառիա, Ջիլեյթի և Ալթուն ալ-Մուռակկաբ։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը հասնում է 2200 մարդու։ Քաղաքի մեջ են մտնում նաև մի քանի գյուղական համայնքեր՝ արվաձանի կարգավիճակով։ Տարածքը կազմում է 85 քառ.կմ, ունի 330 տուն։

## Տնետսություն
Զարգացած է գյուղատնտեսությունը, հատկապես՝ երկրագործությունը։ Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկային մշակաբույսերի (ցորեն, գարի) մշակմամբ, այգեգոգրծությամբ (ձիթապտուղ, ընկույզ, նուռ, թուզ) և խաղողագործությամբ։ Ոռոգվում է Բիլուզա և Սալիհ աղբյուրների ջրով։

Արդյունաբերությունը զարգացած չէ, չկան գործարաններ ու ֆաբրիկաներ։

## Կրթություն
Թալինում կան տարրական ու միջնակարգ դպրոցներ։ Բարձր է առողջապահության մակարդակը՝ 85 տոկոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանիասի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Սամվել Շմավոնյան

**Սամվել Ստեփանի Շմավոնյան** (հավանաբար 1856, Կ. Պոլիս - 1916, Հալեպ), հայ բժիշկ

## Կենսագրություն
Ծնվել է հավանաբար 1856 թվականին Կոստանդնուպոլսի Հայնի թաղամասում։ Կ. Պոլսի հանրահայտ վերապատվելի Ստեփան Շմավոնյանի որդին է։

Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1872 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ միաժամանակ աշխատել է և ուսանել Կալիֆոռնիայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Համալսարանի 1500 ուսանողներից միակն է, որ ուսումն ավարտել է ոսկե մեդալով։ Մի քանի տարի աշխատել է զանազան բուժհիմնարկներում և հմտացել մասնագիտության մեջ։

1885 թվականին վերադարձել է Հալեպ՝ հիվանդ քրոջը՝ տիկին Ռեբեկա Մարգարյանին բուժելու նպատակով։ Քրոջ ապաքինվելուց հետո հաստատվել է Հալեպի Կաստ-էլ-Հաջար թաղամասում, ուր բացել է իր սեփական հիվանդանոցը և աշխատել։ Կարճ ժամանակ անց մեծ համբավ է ձեռք բերել քաղաքի քրիս­տո­նյա, մուսուլմանական և հրեա բնակչության շրջանում։

Ամուսնացել է պոլսեցի Աղավնի Արամյանի հետ։ Զավակներ չեն ունեցել։ Աշխույժ մասնակցություն է ունեցել քաղաքում իրականացվող ազգային, եկեղեցական, կրթական և այլ ազգանպաստ միջոցառումներին։ Նյութապես օգնել և
բարոյապես քաջալերել է 1909 թվականին Հալեպի Ակ-յոլ թաղամասում դարմանատուն բացած սասունցիներին։ Միաժամանակ աշխատելով այդ դարմանատանը, քննել է հիվանդներին, հսկել մաքրությանն ու կարգուկանոնին։ Եղել է ՀԲԸՄ-ի 1910 թ. Հալեպում հիմնված մասնաճյուղի հիմնադիրներից մեկը և նրա վարչության ցմահ ատենապետը։
1915 թվականին՝ հայերի տարագրության և Մեծ Եղեռնի ընթացք ում, թողնելով գործերը, մի բարի հրեշտակի
նման ընդունել, կերակրել ու հագցրել է աքսորյալ ազգակիցներին։ Երբ վերապատվելի Ահարոն Շիրաճյանն ստանձնել է որբանոց-ապաստարան բացելու գործը, բժիշկը դարձել է նրա առաջին բարերարը՝ 200 հնչյուն ոսկի պատկառելի գումար նվիրաբերելով։

Հալեպի Ազիզիե թաղամասում ավետարանական Էմմանուել եկեղեցու կառուցման համար նվիրաբերել է 300 օսմանյան ոսկի։ Լինելով ավետարանական համայնքի անդամ՝ մշտապես ներկա է եղել եկեղեցու կարևոր ժողովներին
և ջանացել խոսքով, խորհուրդներով ու գործով օգտակար լինել եկեղեցական, կրթական ու հասարակական միջոցառումներին։

1916 թվականին թուրքական կառավարությունը վտանգավոր է համարել ՀԲԸՄ-ի գործունեությունը։ 1916 թվականին Ջեմալ փաշան հրաման է արձակել կախաղան բարձրացնել բժշկին՝ որպես վտանգավոր ընկերության պարագլխի, սակայն հայ և մուսուլման բնակչությունը միասնաբար դիմել է կառավարությանը և կարողացել մահապատժից
փրկել սիրելի բժշկին։

1916 թվականին հազիվ բեկանված մահավճիռը, վարակվել է տիֆով և մի քանի օր անց մահացել՝ մոտ 60 տարեկանում։

Չնայած անկայուն քաղաքական իրավիճակին, հալածանքներին ու աքսորին, բազմազգ թափորը թաց աչքերով է ուղեկցել բժշկի դագաղը։

Բժիշկ Սամվել Շմավոնյանը նախօրոք գիտակցել էր, որ իր դեմ մահվան վճիռ է արձակված։ Երբ խնամում էր տիֆով հիվանդ քրոջը՝ Արուսյակ Մարգարյանին, շարունակ կրկնել է. «Ինքս պէտք էի ըլ­լալ թի­ֆու­սէ վա­րա­կո­ւո­ղը, պի­տի նա­խընտ­րէի հի­ւան­դու­թե­ամբ մեռ­նիլ, քան թէ կա­խա­ղա­նի վրայ»։

## Գրականություն
* Մարգարեան-Սինանեան Ա., Տոքթ. Սամուէլ Շմաւոնեան, «Գե­ղարդ» սուրիահայ տարեգիրք, Ե. գիրք, Հալէպ, 1996։
## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1916 մահեր
Կատեգորիա:Հալեպ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Տիֆից մահացածներ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Թալինի շրջան (Սիրիա)

**Թալինի շրջան** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Բանիասի գավառի 7 շրջաններից մեկը։

## Աշխարհագրություն
Թալինի շրջանը արևելքից եզերում են ալ-Կադմուսի և ալ-Աննազայի, իսկ մյուս երեք կողմերից՝ Բանիասի շրջանը։

## Բնակչություն
Վարչական կենտրոնն է Թալին քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 4 106 մարդ բնակչություն։

## Վարչական բաժանում
Շրջանն ունի 4 գյուղեր և ավաններ՝

* Ասկաբլա ()
* Բիլուզա ()
* ալ-Շիբանի ()
* Քրդիե ()

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն է, ավելի կոնկրետ՝ երկրագործությունը։ Դրան նպաստում է միջերկրածովյան մեղմ ու խոնավ կլիման։ Տարածված է այգեգործությունը. մշակում են ձիթապտուղ, արևադարձային և մերձարևադարձային մրգեր, կան ցորենի ու գարու դաշտեր։

## Պատկերասրահ




## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Բանիասի գավառ
Ալ-Ռաուդայի շրջան

**Ալ-Ռաուդայի շրջան** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Բանիասի գավառի 7 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Ռաուդա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 11 688 բնակչություն։

Ունի 8 գյուղեր և ավաններ՝

* Ալ-Հարա ()
* Կիրկիֆթի ()
* Ալ-Մակաբրիա ()
* Ալ-Ջունեյնա ()
* Ալ-Հուռեյշա ()
* Ալ-Ջեյբու ()
* Դահր Սաֆրա ()
* Դահր Միրկիա ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Բանիասի գավառ
Ալ-Տավահինի շրջան

**Ալ-Ռաուդայի շրջան** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Բանիասի գավառի 7 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Տավահին քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 11 688 բնակչություն։

Ունի 8 գյուղեր և ավաններ՝

* Բիդուկա ()
* Բլուսին ()
* ալ-Դեյ ()
* Դեյր ալ-Ջիրդ ()
* Հիդադա ()
* ալ-Նավատիֆ ()
* Ռամ Թիրզա ()
* Քաաբիա Օմար ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Բանիասի գավառ
Կարլեն Դանիելյան

**Կարլեն Արտաշեսի Դանիելյան** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1967 թվականից։

## Կենսագրություն
Կարլեն Դանիելյանը ծնվել է 1931 թվականին Երևանում։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը, այնուհետև սովորել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։

1961 թվականին պաշտպանել է ատենախոսություն՝ «Հայ մեմուարային գրականության պատմությունից» թեմայով և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1974 թվականին պաշտպանել է «Հայ գյուղագրությունը 19-րդ դարում» ատենախոսություն և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

1958-1979 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մ․ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, 1964 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող։ 1979-1981 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ հասարակական գիտությունների ինֆորմացիայի բաժնում։ 1984 թվականից եղել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի հայ գրականության ամբիոնի վարիչը։ ԽՄԿԿ անդան 1961 թվականից։

## Երկեր
* Հայ մեմուարային գրականության պատմությունից, Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1961, 250 էջ, տպ․ 1500
* Հայ նոր գրականության պատմություն, հատոր 1 (գրքի «Մեմուարային գրականություն» գլուխը գրել է Կ․ Դանիելյանը), Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1962, 560 էջ, տպ․ 3000
* Հայ նոր գրականության պատմություն, հատոր 3 (գրքի «Գրիգոր Արծրունի» և «Այլ արձակագիրներ» գլուխները գրել է Կ․ Դանիելյանը), Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1964, 760 էջ, տպ․ 3000
* Հայ նոր գրականության պատմություն, հատոր 4 (գրքի «Հայ գրականությունը 80-90-ական թվականներին» գլուխը գրել է Կ․ Դանիելյանը), Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1972, 776 էջ, տպ․ 3000
* Հայ գյուղագրությունը 19-րդ դարում, Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1973, 570 էջ, տպ․ 2000
* Գրական մշակներ, Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 397 էջ, տպ․ 5000
* Հայ նոր գրականության պատմություն, հատոր 5 (գրքի «Հայ գյուղագրությունը 1900-1910-ական թվականներին» գլուխը գրել է Կ․ Դանիելյանը), Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1979, 1016 էջ, տպ․ 5000
*Լուսինե Զաքարյան, Երևան, 1981, 204 էջ։

### Մամուլ
* Մանկության օրերի ձայները, «Գարուն» 1981, 3

## Աղբյուրներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կոտանտեն

**Կոտանտեն** (, ), թերակղզի Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Ողողվում է Լա Մանշ նեղուցի ջրերով։ Երկարությունը շուրջ 100 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 191 մ։ Նավահանգիստը Շերբուրն է։

## Անվանում
Մ․ թ․ ա․ 3-րդ դարում Կոստանտիոս Քլորոսը, որն այն ժամանակ Գալլիայի և Բրիտանիայի հռոմեական փոխարքան էր, այս թերակղզուց անցավ Բրիտանիա։ Այստեղ նրա անունով կոչվող մի ամրություն, որի անվանումը հետագայում տարածվեց ամբողջ թերակղզու վրա։ Հայտնի է նաև *Նորմանդիա* անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի թերակղզիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թերակղզիներ
Յան Կաչմարեկ

**Յան Անջեյ Պավել Կաչմարեկ** (, ), լեհ կոմպոզիտոր։ 2011 թվականին արժանացել է Օսկարի, վավերագրական և գեղարվեստական  ավելի քան 30 ֆիլմերի  երաժշտության հեղինակ։

## Կենսագրություն
Յան Կաչմարեկն ավարտել է Պոզնանի Ադամ Միցկևիչի անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Քաղաքական պատճառներով հրաժարվել է դիվանագետի կարիերայից։ Սկսել է երաժշտություն գրել՝ որպեսզի ի վերջո ինքնարտահայտման ազատություն ձեռք բերի։

1970-ական թվականների վերջին համագործակցում էր Եժի Գրոտովսկու թատերական լաբորատորիայի հետ։ 1977 թվականին ստեղծում է «Ութերորդ օրվա նվագախումբը», որն սկսում է շրջագայել 1970-ական թվականների վերջերին և 2009 թվականի տվյալներով 18 շրջագայություն էր ունեցել։ Կաչմարեկը  իր առաջին ալբոմը՝ «Վերջաբանի երաժշտություն»-ը , ձայնագրել է Fliying fish ստուդիայի համար։ 1989 թվականին տեղափոխվում է Լոս Անջելես։

Առաջին անգամ հաջողության է հասնում ԱՄՆ-ում թատրոնում։ Երաժշտություն էր գրում Չիկագոյի Գուդմանի թատրոնի և Լոս Անջելեսի Մարկ Թափերի ֆորումի համար։ Ջոն Ֆորդի պիեսի հիման վրա բեմականացված «Չի կարելի նրան սանձարձակ անվանել» ներկայացման համար գրված երաժշտության համար դրամատիկական արվեստի ոլորտում արժանացել է «Drama Desk Award» մրցանակի։ Ներկայացումը բեմադրվել է Նյու Յորքի Շեքսպիրի փառատոնին 1992 թվականին։

2005 թվականին ռեժիսոր Մարկ Ֆոսթերի «Կախարդական աշխարհ» ֆիլմի երաժշտության համար ստացել է «Օսկար»։ Պարգևատրվել է նաև Կինոքննադատների ազգային խորհրդի կողմից՝ ֆիլմի լավագույն երաժշտության համար․ կինոերաժշտության ոլորտում ունեցած ձեռքբերումների համար առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» և Էնթոնի Էսկվիտի անվան մրցանակների։

Կաչմարեկը 2 սիմֆոնիկ ստեղծագործության պատվեր է ստացել՝ նվիրված Լեհաստանի կյանքում տեղի ունեցած կարևոր ազգային իրադարձություններին՝ «Ազատության կանտատա»-ն (2005)՝ նվիրված «Համերաշխություն» արհմիության 25-ամյակին և «Օրատորիա 1956»-ը՝ ի հիշատակ Պոզնանում տոտալիտար վարչակարգի դեմ ապստամբության ճնշման 50-ամյակին։ Երկու ստեղծագործությունների պրեմիերաները հեռարձակվել են լեհական հեռուստատեսության ուղիղ եթերով։

Կինեմատոգրաֆիական արվեստի և գիտության ամերիկյան ակադեմիայի անդամ էր։

Լեհաստանում աշխատել է Sundance Film Festival կինոինստիտուտի նմանօրինակ հաստատություն ստեղծելու վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յան Կաչմարեկի պաշտոնական էջը 
* ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջը

Կատեգորիա:Լեհ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Լեհ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Հավսաթաղք

**Հավսաթաղք**, *Դարա*, գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Սևանի լեռներից և Դարանակ գյուղից 1,5 կմ հարավ-արևմուտք թափվում Սևանա լիճ։ Երկարությունը 9 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի գետեր
Ազազի գավառ

**Ազազի գավառ**, () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ազազ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 251 769 բնակչություն։

Ազազի գավառը բաղկացած է 6 շրջաններից՝

* Ազազի (), կենտրոն՝ Ազազ, բնակչություն՝ 47,570
* Ախթարինի (), կենտրոն՝ Ախթարին, բնակչություն՝ 39,385
* Թել Ռիֆաաթի (), կնետրոն՝ Թել Ռիֆաաթ, բնակչություն՝ 43,781
* Մարիի (), կենտրոն՝ Մարի բնակչություն՝ 39,306
* Նուբլի (), կենտրոն՝ Նուբլ, բնակչություն՝ 51,948
* Սաուրանի (), կենտրոն՝ Սաուրան, բնակչություն՝ 30,032

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազազի գավառ
Սաուրան (այլ կիրառումներ)

**Սաուրան** անունով բնակավայրեր՝

* Սաուրան - գյուղ Կիլիկիայում
* Սաուրան - քաղաք Սիրիայում՝ Հալեպի մարզում

## Տես նաև

* Սուրան - քաղաք Սիրիայում՝ Համայի մարզում
Թալինի շրջան (այլ կիրառումներ)

**Թալինի շրջան** տեղանունը կարող է վերաբերել հետևյալ աշխարհագրական օբյեկտներին.

* Թալինի շրջան,  Հայկական ԽՍՀ, ապա՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային միավոր այժմյան Արագածոտնի մարզի հարավ-արևմուտքում
* Թալինի շրջան, Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր
Ցիցքար (այլ կիրառումներ)

* Ցիցքար - լեռ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում
* Ցիցքար - լեռ Հայաստանի Լոռու մարզում
Այն ալ-Արաբի գավառ

**Այն ալ-Արաբի գավառ** () կամ **Քոբանիի գավառ** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Այն ալ-Արաբ (Քոբանի) քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 192 513 բնակչություն։

Այն ալ-Արաբի գավառը բաղկացած է 4 շրջաններից՝

* Այն ալ-Արաբի (), կենտրոն՝ Այն ալ-Արաբ, բնակչություն՝ 81 424
* Շույուխ Թահթանիի (), կենտրոն՝ Շույուխ Թահթանի, բնակչություն՝ 43 861
* Սառռինի (), կենտրոն՝ Սառռին, բնակչություն՝ 69 931
* Ալ-Ջալաբիայի (), կենտրոն՝ ալ-Ջալաբիա, առանձնացել է Սառռինի շրջանից 2009 թվականին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Այն ալ-Արաբի գավառ
Թալին (այլ կիրառումներ)

**Թալին** տեղանունը կարող է վերաբերել հետևյալ աշխարհագրական օբյեկտներին.

* Թալին - քաղաք Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզում
* Թալին - քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում
* Թալին - գյուղ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում
* Թալին - գետակ հեղեղատ Հայաստանում, Արաքսի ավազանում

## Տես նաև
* Տալլին, Էստոնիայի Հանրապետության մայրաքաղաք
Արինիանո

**Արինիանո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.052 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 112 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 8 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10020։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Ռեմիջո Ռեյմսցին։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի երրորդ կիրակի օրը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 859
 bar:1871 from:0 till: 898
 bar:1881 from:0 till: 1016
 bar:1901 from:0 till: 1026
 bar:1911 from:0 till: 1018
 bar:1921 from:0 till: 1002
 bar:1931 from:0 till: 846
 bar:1936 from:0 till: 891
 bar:1951 from:0 till: 843
 bar:1961 from:0 till: 880
 bar:1971 from:0 till: 726
 bar:1981 from:0 till: 774
 bar:1991 from:0 till: 840
 bar:2001 from:0 till: 898
PlotData=
 bar:1861 at: 859 fontsize:S text: 859 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 898 fontsize:S text: 898 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1016 fontsize:S text: 1.016 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1026 fontsize:S text: 1.026 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1018 fontsize:S text: 1.018 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1002 fontsize:S text: 1.002 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 846 fontsize:S text: 846 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 891 fontsize:S text: 891 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 843 fontsize:S text: 843 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 880 fontsize:S text: 880 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 726 fontsize:S text: 726 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 774 fontsize:S text: 774 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 840 fontsize:S text: 840 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 898 fontsize:S text: 898 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT–ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.arignano.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Շիշկերտ (այլ կիրառումներ)

* Շիշկերտ - գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։
* Շիշկերտ - Հայաստանի  Սյունիքի մարզի Ծավ գետի այլ անվանումը։
* Շիշկերտ - լեռնագագաթ Հայաստանի  Սյունիքի մարզում։
Հովք (այլ կիրառումներ)

**Հովք**, կարող է վերաբերել՝
* Հովք - լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում
* Հովք - գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում
Անդրատե

**Անդրատե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 476 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 53 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Սան Պիետրո ին Վինքոլին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1068
 bar:1871 from:0 till: 1079
 bar:1881 from:0 till: 1069
 bar:1901 from:0 till: 1130
 bar:1911 from:0 till: 1196
 bar:1921 from:0 till: 1024
 bar:1931 from:0 till: 1043
 bar:1936 from:0 till: 751
 bar:1951 from:0 till: 618
 bar:1961 from:0 till: 555
 bar:1971 from:0 till: 538
 bar:1981 from:0 till: 488
 bar:1991 from:0 till: 469
 bar:2001 from:0 till: 476
PlotData=
 bar:1861 at: 1068 fontsize:S text: 1.068 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1079 fontsize:S text: 1.079 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1069 fontsize:S text: 1.069 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1130 fontsize:S text: 1.130 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1196 fontsize:S text: 1.196 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1024 fontsize:S text: 1.024 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1043 fontsize:S text: 1.043 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 751 fontsize:S text: 751 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 618 fontsize:S text: 618 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 555 fontsize:S text: 555 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 538 fontsize:S text: 538 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 488 fontsize:S text: 488 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 469 fontsize:S text: 469 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 476 fontsize:S text: 476 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալպինիանո

**Ալպինիանո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը կազմում է ։ Խտությունը՝ 1439 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 11,95 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10091։ Հեռախոսային կոդ՝ 00011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Հակոբոս առաքյալը։
## Քույր քաղաքներ

## Կոմունայի վարչակազմ
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.alpignano.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт города 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալպետե

**Ալպետե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 258 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 52 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Պետրոսը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 892
 bar:1871 from:0 till: 933
 bar:1881 from:0 till: 1026
 bar:1901 from:0 till: 901
 bar:1911 from:0 till: 873
 bar:1921 from:0 till: 801
 bar:1931 from:0 till: 680
 bar:1936 from:0 till: 489
 bar:1951 from:0 till: 379
 bar:1961 from:0 till: 247
 bar:1971 from:0 till: 350
 bar:1981 from:0 till: 333
 bar:1991 from:0 till: 329
 bar:2001 from:0 till: 300
PlotData=
 bar:1861 at: 892 fontsize:S text: 892 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 933 fontsize:S text: 933 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1026 fontsize:S text: 1.026 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 901 fontsize:S text: 901 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 873 fontsize:S text: 873 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 801 fontsize:S text: 801 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 680 fontsize:S text: 680 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 489 fontsize:S text: 489 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 379 fontsize:S text: 379 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 247 fontsize:S text: 247 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 350 fontsize:S text: 350 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 333 fontsize:S text: 333 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 329 fontsize:S text: 329 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 300 fontsize:S text: 300 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0124 819242
* Էլեկտրոնային հասցե։ poliziamunicipale.tributi@comune.alpette.to.it
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.alpette.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Խիրբաթ ալ-Մաազա

**Խիրբաթ ալ-Մաազա** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է Տարտուսի գավառի 6 շրջաններից մեկի՝ Խիրբաթ ալ-Մաազայի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի դրությամբ շրջանում ապրում էր 22 897 մարդ։

Բնակչությունը զբաղվում է շինարարությամբ և գյուղատնտեսությամբ։ Զարգացած է այգեգործությունը, շատ են ձիթապտղի և կիտրոնազգիների պարտեզները։

Շրջանում մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռ բրոնզի դարում։ Առաջին հիշատակությունները վերաբերվում են հռոմեական շրջանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Տարտուսի գավառ
Անդեձենո

**Անդեձենո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։ Գտնվում է Հռոմից մոտավորապես 510, Թուրինից՝ 14 կիլոմետր հեռավորության վրա։

Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է մոտավորապես երկու հազար։ Բնակչության խտությունը՝ 244 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 7 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10020։ Հեռախոսային կոդ՝ 00011։

Անդեձենոն սահմանակից է Մարենտինո, Մոնտալդո Տորինեզե, Կիերի և Արինիանո համայնքներին։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Գևորգը։ Քաղաքի օրը նշվում է ամեն տարի ապրիլի 25-ին։

## Ժողովրդագրություն
*Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 1861-2001 թթ.*


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:1246
  bar:1871 from: 0 till:1300
  bar:1881 from: 0 till:1170
  bar:1901 from: 0 till:1295
  bar:1911 from: 0 till:1341
  bar:1921 from: 0 till:1219
  bar:1931 from: 0 till:1113
  bar:1936 from: 0 till:927
  bar:1951 from: 0 till:982
  bar:1961 from: 0 till:1108
  bar:1971 from: 0 till:1337
  bar:1981 from: 0 till:1607
  bar:1991 from: 0 till:1693
  bar:2001 from: 0 till:1705

PlotData=

  bar:1861 at:1246 fontsize:XS text: 1246 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1300 fontsize:XS text: 1300 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:1170 fontsize:XS text: 1170 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:1295 fontsize:XS text: 1295 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:1341 fontsize:XS text: 1341 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:1219 fontsize:XS text: 1219 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:1113 fontsize:XS text: 1113 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:927 fontsize:XS text: 927 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:982 fontsize:XS text: 982 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:1108 fontsize:XS text: 1108 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1337 fontsize:XS text: 1337 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1607 fontsize:XS text: 1607 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1693 fontsize:XS text: 1693 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:1705 fontsize:XS text: 1705 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Quelle ISTAT



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռաս ալ-Խաշուֆա

**Ռաս ալ-Խաշուֆա** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է Սաֆիթայի գավառի 6 շրջաններից մեկի՝ Ռաս ալ-Խաշուֆայի շրջանի կենտրոնը։

Քաղաքը գտնվում է Տարտուս-Սաֆիտա ճանապարհին՝ 5-րդ կիլոմետրի վրա։ Շրջանի բնակչությունը 2004 թվականին հասել է 19915 մարդու։ Բնակչությունը զբաղվում է շինարարությամբ և գյուղատնտեսությամբ։ Զարգացած է այգեգործությունը, շատ են ձիթապտղի և կիտրոնազգիների պարտեզները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սաֆիթայի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Սիլիցիումի տետրաֆտորիդ

**Սիլիցիումի տետրաֆտորիդ,** SiF բանաձևով անօրգանական բարդ միացություն է, բաղկացած սիլիցիումի և ֆտորի ատոմներից։ Անգույն գազ է, որը հեշտությամբ հիդրոլիզվում է ջրով, լուծվում է օրգանական լուծիչներում։

## Ստացում
* Ֆտորի մթնոլորտում սիլիցիումի այրմամբ։
::\mathsf{Si + 2F_2 \ \xrightarrow{}\ SiF_4 }

* Ֆտորի ազդեցությամբ սիլիցիումի (IV) օքսիդի վրա։
::\mathsf{SiO_2 + 2F_2 \ \xrightarrow{250-400^oC}\ SiF_4 + O_2 }

* Գազային ֆտորաջրածնի և սիլիցիումի փոխազդեցությամբ։
::\mathsf{Si + 4HF \ \xrightarrow{40-100^oC}\ SiF_4 + 2H_2 }

* գազային ֆտորաջրածնի և սիլիցիումի(IV)օքսիդի փոխազդեցությամբ։
::\mathsf{SiO_2 + 4HF \ \xrightarrow{250-400^oC}\ SiF_4 + 2H_2O }

* ջրածնի հեքսաֆտորսիլիկատի քայքայմամբ։
::\mathsf{H_2[SiF_6] \ \xrightarrow{H_2SO_4}\ SiF_4\uparrow + 2HF }

* կամ Նատրիումի հեքսաֆտորսիլիկատի քայքայմամբ։
::\mathsf{Na_2[SiF_6] \ \xrightarrow{600^oC}\ SiF_4\uparrow + 2NaF }

## Ֆիզիկական հատկություններ
Սիլիցիումի տետրաֆտորիդը անգույն գազ է, բյուրեղական վիճակից հեշտությամբ սուբլիմանում է, թերմիկորեն կայուն է։

Պինդ վիճակում առաջացնում է խորանարդային սինգոնիայի բյուրեղներ։

## Քիմիական հատկություններ
* Հիդրոլիզվում է ջրով. ընդ որում հիդրոլիզի պրոդուկտները կախված են ջերմաստիճանից։
::\mathsf{SiF_4 + 4H_2O \ \rightleftarrows \ H_4SiO_4 + 4HF }
::\mathsf{3SiF_4 + 2H_2O \ \xrightarrow{100^oC} \ SiO_2\downarrow + 2H_2[SiF_6] }
::\mathsf{SiF_4 + 2H_2O \ \xrightarrow{>100^oC} \ SiO_2 + 4HF }

* Լուծվում է պլավիկյան թթվում՝ առաջացնելով ջրածնի հեքսաֆտորսիլիկատ։
::\mathsf{SiF_4 + 2HF \ \rightleftarrows \ H_2[SiF_6] }

* Ալկալիական մետաղների ֆտորիդների հետ միաձուլելիս, առաջացնում է ալկալիական մետաղների հեքսաֆտորսիլիկատներ։
::\mathsf{SiF_4 + 2NaF \ \xrightarrow{200^oC} \ Na_2[SiF_6] }

* Ակտիվ մետաղները տաքացման պայմաններում դուրս են մղում սիլիցիումը։
::\mathsf{SiF_4 + 2Mg \ \xrightarrow{500^oC} \ Si + 2MgF_2 }

* Փոխազդում է սիլիցիումի հետ։
::\mathsf{SiF_4 + Si \ \rightleftarrows\ 2SiF_2 }

## Կիրառություն
* Ջրածնի հեքսաֆտորսիլիկատի ստացում
* Գերմաքուր սիլիցիումի ստացում
* Օրգանական սինթեզ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Химическая энциклопедия //Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др. // М. "Советская энциклопедия", 1990, том 2, 671 стр. ISBN։ 5-82270-035-5
* Справочник химика, 2-е изд., испр // Редкол.։ Никольский Б.П. и др. // М.-Л. "Химия" 1966 // том 1. 1072 стр.
* Справочник химика. 3-е изд., испр // Редкол.։ Никольский Б.П. и др. // Л. "Химия" 1971 // том 2. 1168 стр.
* Лидин Р.А. и др. // Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов // 3-е изд., испр // М. "Химия" 2000 // 480 стр. ISBN։ 5-7245-1163-0

Կատեգորիա:Սիլիցիումի միացություններ
Կատեգորիա:Ֆտորիդներ
Կատեգորիա:Երկուական միացություններ
Ալ-Աթարիբի գավառ

**Ալ-Աթարիբի գավառ** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Աթարիբ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 76 962 բնակչություն։

Ալ-Աթարիբի գավառը բաղկացած է 3 շրջաններից՝

* Ալ-Աթարիբի (), կենտրոն՝ Ալ-Աթարիբ
* Իբին Սամաանի (), կենտրոն՝ Իբին Սամաան
* Ուրում ալ-Քուբրայի (), կենտրոն՝ Ուրում ալ-Քուբրա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Աթարիբի գավառ
Ռաս ալ-Խաշուֆայի շրջան

**Ռաս ալ-Խաշուֆայի շրջան** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Սաֆիթայի գավառի 6 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ռաս ալ-Խաշուֆա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 19 915 բնակչություն։

Ունի 15 գյուղեր և ավաններ՝

* Բայթ Սալամի ()
* Բունիահ ()
* Ալ-Բուսթան ()
* Բաշբատա ()
* Դահր Շիհա ()
* Ալ-Հիդադիաթ ()
* Հաքր Ալ-Շայխ Մահմուդ ()
* Ալ-Ջրուբա ()
* Մաջդ Ալ-Բուսթան ()
* Մաշրաֆա Ալ-Քահլա ()
* Ալ-Ասկուֆ ()
* Ռաս Մինդու ()
* Ռաս Ալ-Հայեք ()
* Ռուսա Համդան ()
* Ալ-Սուր ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Սաֆիթայի գավառ
Սիմեոն լեռան գավառ

**Սիմեոն լեռ** (*նաև՝ Ջեբել*) (), գավառ Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Հալեպի մարզում։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն գավառը ունի 2 412 072 բնակիչ։ Վարչական կենտրոնն է Հալեպ քաղաքը։

Սիմեոն լեռան գավառը բաժանվում է 7 շրջանների.
* Դառաթ Իզզայի շրջան (), կենտրոն՝ Դառաթ Իզզա, բնակչություն՝ 39 540
* Զամմառի շրջան (), կենտրոն՝ Զամմառ, առանձնացել է ալ-Զիրբայի շրջանից 2009 թվականին
* Ալ-Զիրբայի շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Զիրբա, բնակչություն՝ 55 391
* Թել ալ-Դամանի շրջան (), կենտրոն՝ Թել ալ-Դաման, բնակչություն՝ 47 501
* Ալ-Հադերի շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Հադեր, բնակչություն՝ 20 834
* Հուրեյթանի շրջան (), կենտրոն՝ Հուրեյթան, բնակչություն՝ 67 745
* Սիմեոն լեռան շրջան (), կենտրոն՝ Հալեպ, բնակչություն՝ 2 181 061

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիմեոն լեռան գավառ
Ազատ անկման արագացում

alt=|մինի|260x260փքս|Գրավիտացիայով պայմանավորված արագացումը հավասար է  և կենտրոնախույս արագացոմը հավասար է  որտեղ  — Երկրի առանձքից ունեցած հեռավորությունը,  — Երկրի անկյունային արագությունը։
**Ազատ անկման արագացում**, ծանրոթյան ուժի հաղորդած արագացում, ֆիզիկական մեծություն, որը թվապես հավասար է  1 կգ մարմնի վրա ազդող ծանրության ուժին։ Այս մեծությունը կարելի է ներկայացնել երկու մեծությունների՝ գրավիտացիոն արագացման և կենտրոնախույս արագացման գումարի տեսքով։ Նշանակում են *g* տառով՝ լատիներեն «գրավիտաս»՝ ծանրության բառից։ Միավորը՝ ինչպես արագացմանը՝ 1մ/վ2-ն է։ g-ն Երկրի մակերևույթին ընդունում է 9.780 մ/վ2 -ից մինչև 9,832 մ/վ2։

## Պատմություն
Դեռևս մ.թ.ա. 335 թ.-ին Հին Հունաստանի մեծագույն գիտնական Արիստոտելը համոզված էր, որ տարբեր մարմիններ ընկնում են տարբեր արագացումներով. ըստ նրա՝ ծանր մարմինները ընկնում են ավելի մեծ արագացմամբ, քան թեթևները։ 1591 թ.-ին մեծ գիտնական Գալիլեո Գալիլեյը առաջ քաշեց մի վիճարկելի վարկած, որ բոլոր մարմինները ընկնում են միևնույն արագացմամբ։ Ըստ ավանդության, Գալիլեյը դա ապացուցելու համար տարբեր ծանրության գնդեր է նետել Պիզայի թեք աշտարակից՝ առաջին անգամ փորձով ապացուցելով, որ ազատ անկման արագացումը կախված չէ մարմնի զանգվածից։

## Ֆիզիկական իմաստ


## Չափման հնարավորություններ
Ձեռքի տակ ունենալով մաթեմատիկական ճոճանակ՝ կարելի է մեծ ճշտությամբ հաշվել ազատ անկման արագացումը հետևյալ բանաձևով.

:g= \frac{4\pi^2}{T^2}l

որտեղ π≈3.14, l-ը թելի երկարությունն է, իսկ T-ն՝ տատանման պարբերությունը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիկական հաստատուններ
Կատեգորիա:Գրավիտացիա
Կատեգորիա:Արագացում
Ներս թող ինձ։ Սագա

**«Ներս թող ինձ։ Սագա»** (), ամերիկյան ֆիլմ։ Գլխավոր դերասանները՝ Օսկարն ու Էլին են, ֆիլմում՝ Օուեն և Էբբի։ Ֆիլմի պրեմիերան եղել է սեպտեմբերի 13-ին, 2010 թվականին։ Ռուսաստանում ֆիլմը հայտնվեց նոյեմբերի 25-ին, 2010 թվականին։

## Ֆիլմի մասին
Օուենը դժբախտ ու միայնակ 12- ամյա տղա է։ Նրա ծնողները բաժանված էին, իսկ նրան հաճախ սպառնում էին դպրոցի տղաները։ Տանը, լույսերն անջատելով, տղան հեռադիտակի միջոցով հետևում էր իր հարևաններին։ Մի անգամ նա նկատեց մի աղջկա, ով նոր էր տեղափոխվել իրենց թաղամաս։ Աղջիկը քայլում էր ձյան վրայով՝ առանց կոշիկի, տարեց մի մարդու հետ, ով, հավանաբար, հայրն էր։ Մի անգամ, երեկոյան, երբ Օուենը բակում աշխատում էր ինքնապաշտպանության վրա, հանդիպում է այդ աղջկան։ Աղջիկն ասում է, որ իրենք չեն կարող ընկերություն անել, բայց ամեն երեկո նրանք հանդիպում են ու մտերմանում։ Աղջկա անունը Էբբի էր, նա ևս 12 տարեկան էր։ Նա չի հիշում իր ծննդյան ամսաթիվը և չի խոսում դրա մասին։ Օուենը սովորեցնում է նրան ինչպես շփվել պատից այն կողմում գտնվող մարդու հետ, որովհետև նրանք նույնպես այդ իրավիճակում էին՝ ապրում էին կողք-կողքի։ Երկար մտածմունքներից հետո, Օուենը որոշում է ասել Էբբիին, որ սիրում է նրան։ Մարդկանց սպանության մեղադրանքով բռնել էին աղջկա հորը և պատրաստվում էին սպանել նրան։ Հայրը ցանկություն է հայտնում, որ նրան սպանի Էբբին։ Էբբին սպանում է․․․, վերջին ժամանակները նա իրեն շատ տարօրինակ էր պահում, և տղան իմանում է ողջ ճշմարտությունը. Էբբին վամպիր է։ Եվ իրականում այն մարդը, ում կարծում էին, թե նրա հայր է, իրականում Էբիի դպրոցական ընկերն էր։ Քանի որ նա սովորական մարդ էր, ծերացել էր, իսկ Էբբին մնացել էր նույն տարիքում։ Ֆիլմի վերջում աղջիկն ու տղան միասին են մնում։

## Դերերում
* Օուեն - Կոդի Սմիթ Մակֆի
* Էբբի - Խլոյա Մորեց
* Տոմաս - Ռիչարդ Ջենկինդ
* Օուվենի մայրը - Կարա Բուոնա
* Վիրջինիա - Սաշա Բարեզի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայք
* 

Կատեգորիա:2010 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Relativity Media ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընկերության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վամպիրների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Մեքսիկոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1983 թվականին
Էկզոտարիում (Երևան)

**Էկզոտարիում**, էկզոտիկ կենդանիների կենտրոն Երևանում։

## Պատմություն
Կենտրոնն իր տեսակի մեջ միակն է ողջ ԱՊՀ-ի տարածքում։ Հիմնադրվել է 2005 թվականին Կարեն Մարտիրոսյանի կողմից։ Էկզոտարիումում ներկայացված են Մարտիրոսյանի սեփական, 27 տարվա հավաքածուի կենդանիները, շուրջ 16 տեսակի թռչուններ, 100-ից ավելի տեսակի սողուններ՝ օձեր, մողեսներ, կրիաներ։

Բացի էկզոտիկ կենդանիների ցուցադրությունից, կենտրոնը կազմակերպում է ուսուցողական, անասնաբուժական և կենդանիների հետ կապված այլ ծառայություններ։ Համագործակցում է մանկավարժական ինստիտուտի հետ, անցկացնում դասընթացներ, հյուրընկալում տարբեր դպրոցների աշակերտների։

## Տվյալներ
Կենտրոնը գտնվում է Երևանի Տիգրան Մեծի պողոտայի 80/1 շենքում։ «Էկզոտարիում»-ի մուտքի արժեքը մինչև 2 տարեկան անվճար, մինչև 12 տարեկան՝ 600 դրամ, մեծերի համար՝ 1000 դրամ։ Թե տեղի բնակիչները և թե զբոսաշրջիկները սիրով այցելում են և միշտ գոհունակությամբ են հեռանում։ Կարելի է մոտիկից շփվել կենդանիների հետ, նկարվել։ Անվտանգությունն ապահովված է, սակայն կան կենդանիներ, որոնց հետ շփումն արգելվում է, քանի որ դրանք թունավոր են։

## Պատկերասրահ

Կրիա, մեծ.jpg
Բծավոր գենետա.jpg|Բծավոր գենետա
Թիթեռներ 11 (11).jpg
Թիթեռներ 11.jpg|Բվի աչք թիթեռ
Թիթեռներ 11 (13).jpg|Բվի աչք թիթեռ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հարցազրույց Էկզոտարիումի տնօրեն Կարեն Մարտիրոսյանի հետ

Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ
Կատեգորիա:Սողուններ
Անրի Լուի լը Շատելյե

**Անրի Լուի Լը Շատելյե** (, ), ֆրանսիացի ֆիզիկա-քիմիկոս և մետաղագետ։ Փարիզի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1907), Փարիզի բարձրագույն լեռնային դպրոցի (1877—1919), Քոլեժ դը Ֆրանսի (1898—1907) և Փարիզի համալսարանի (1907—1925) պրոֆեսոր։ 1884 թվականին ձևակերպել է քիմիական հավասարակշռության տեղաշարժման ընդհանուր օրենքը (Լը Շատելիեի սկզբունք)։ Մշակել է բարձր ջերմաստիճանի չափման թերմաէլեկտրական եղանակ (1886—1889)։ Հենրի Լուի Լե Շատելիեն զբաղվել է նաև համաձուլվածքների ուսումնասիրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Մաթեմատիկական ճոճանակ

մինի|Ճոճանակի անիմացիան, որ ցույց է տալիս արագության և արագացման վեկտորները 
**Մաթեմատիկական ճոճանակ,** փակ համակարգ, որի մեջ ընդգրկված են թելը, թելի երկարությունից մի քանի անգամ փոքր տրամագծով և ծանր գունդը։ Ճոճանակների մաթեմատիկան ընդհանուր առմամբ բավականին բարդ է։ Պայմանների պարզեցմամբ կարելի է դիտարկել պարզ ճոճանակ, որի դեպքում շարժման հավասարումները լուծելի են փոքր անկյան տատանումների համար։

Ընդհանուր դեպքում մաթեմատիկական ճոճանակի տատանումները հարմոնիկ չեն․ տատանման պարբերությունը կախված է լայնույթից։ Եթե տատանումները փոքր են, ապա պարբերությունը կարելի է որոշել

:T = 2\pi \sqrt{L \over g}

բանաձևով, որտեղ T-ն պարբերությունն է, L-ը՝ թելի երկարությունը, g-ն՝ ազատ անկման արագացումը։

## Շարժման հավասարման լուծում
thumb|270px
### Ներդաշնակ տատանումներ
Ճոճանակի փոքր տատանումները հանդիսանում են ներդաշնակ տատանումներ։ Դա նշանակում է, որ հավասարակշռության վիճակից ճոճանակի շեղումը փոփոխվում է սինուսի կամ կոսինուսի օրենքով։

: x = A \sin (\theta_0 + \omega t),

որտեղ A — տատանման լայնույթն է, \theta_0 — տատանման սկզբնական փուլ, \omega —շրջանային հաճախություն։

### Ոչ գծային ճոճանակ
Ավելի մեծ լայնույթով տատանումների հավասարումն ավելի բարդ տեսք ունի։

: \sin \frac{x}{2} = \varkappa \cdot \operatorname{sn}(\omega t; \varkappa),

որտեղ  \operatorname {sn} — Յակոբի սինուսն է.  \varkappa համար,նա պարբերական ֆունկցիա է,փոքր \varkappa-ի համարհամընկնում է սովորական սինուսի հետ։

\varkappa պարամետրը որոշվում է

: \varkappa = \frac{\varepsilon+\omega^2}{2\omega^2},

որտեղ \varepsilon = \frac{E}{mL^2} — ճոճանակի էներգիան է *t*−2

Ոչ գծային ճոճանակի տատանման պարբերությունը որոշվում է․

: T = \frac{2\pi}{\Omega}, \quad \Omega = \frac{\pi}{2}\frac{\omega}{K(\varkappa)},

: T = T_0 \left\{1 + \left(\frac{1}{2}\right)^2 \sin^{2}\left(\frac{\alpha}{2}\right) + \left(\frac{1 \cdot 3}{2 \cdot 4}\right)^2 \sin^{4}\left(\frac{\alpha}{2}\right) + \dots + \left[\frac{\left(2n - 1\right)!!}{\left(2n\right)!!}\right]^2 \sin^{2n}\left(\frac{\alpha}{2}\right) + \dots \right\}
,

որտեղ T_0 = 2\pi \sqrt\frac{L}{g} — փոքր տատանումների պարբերությունն է, \alpha — ճոճանակի առավելագույն շեղումն է ուղղահայացից։

Մինչև 1 ռադիան (≈60°) անկյունների դեպքում․

: T = T_0 \left( 1 + \frac{1}{4}\sin^{2}\left(\frac{\alpha}{2}\right) \right).

## Տես նաև
* Ճոճանակներ
* Ֆուկոյի ճոճանակ
* Ֆիզիկական ճոճանակ
## Ծանոթագրություն

## Աղբյուրներ
* Ազատ տատանումներ։ Մաթեմատիկական ճոճանակ
* Ֆիզիկական հանրագիտարան

Կատեգորիա:Դինամիկա
Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ հավասարումներ
Կատեգորիա:Ճոճանակներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական ֆիզիկա
Լը Շապելիեի օրենք

**Լը Շապելիեի օրենք** (), Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակաշրջանում (հունիսի 14, 1791 թվական) Ֆրանսիայի Ազգային ժողովում դեպուտատ Լը Շապելիեի առաջարկությամբ ընդունված օրենսդրական ակտ։

Օրենքն արգելում էր բանվորների միավորումը արհմիությունների և այլ միությունների մեջ, և որպես նորմ սահմանում ազատ ձեռնարկությունների գործունեությունը։ 1794 թվականին, յակոբինյան դիկտատուրայի շրջանում, Լը Շապելիեն ենթադրյալ հակահեղափոխական գործունեության համար մահապատժի ենթարկվեց, սակայն նրա նախաձեռնությամբ ընդունված օրենքը մնաց ուժի մեջ։

Այն վերացվեց 1864 թվականին (գործադուլի արգելքը), արհմիությունների գործունեության ազատությունը վերականգնվեց 1884 թվականին։

Կատեգորիա:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի իրավունքի պատմություն
Կատեգորիա:Աշխատանքային իրավունք
Կատեգորիա:Արհմիություններ
Լը Շատելիեի սկզբունք

**Լը Շատելիեի սկզբունք** (հավասարակշռության տեղաշարժման սկզբունք, Լը Շատելիե–Բրաունի սկզբունք), կանոն, ըստ որի համակարգը թերմոդինամիկական հավասարակշռությունից դուրս բերող արտաքին ազդակները նրանում առաջացնում են ներգործության էֆեկտը թուլացնող պրոցեսներ։ Օրինակ, հավասարակշռված համակարգը տաքացնելիս նրանում տեղի է ունենում ռեակցիա, որն ընթանում է ջերմության կլանումով, սառեցնելիս՝ ռեակցիան ընթանում է ջերմության անջատումով։ Ճնշումը ավելացնելիս տեղի է ունենում համակարգի ընդհանուր ծավալի փոքրացում, իսկ փոքրացնելիս՝ զուգընթաց ընթանում են ֆիզիկական և քիմիական պրոցեսներ, որոնք բերում են ծավալի մեծացում։ Սկզբունքի կախումը ջերմաստիճանից տվել է Յա. Վանտ-Հոֆը (1884)։ Ընդհանուր տեսքով ձևակերպել է Հ. Լը Շատելիեն (1884), իսկ թերմոդինամիկորեն՝ Կ. Բրաունը (1887)։ Լը Շատելիեն թույլ է տալիս որոշել թերմոդինամիկական համակարգի հավասարակշռության տեղաշարժման ուղղությունը՝ առանց մանրամասն վերլուծելու հավասարակշռության պայմանները։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Ալ-Շեյխ Բադր

**Ալ-Շեյխ Բադր** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Շեյխ Բադրի գավառի 3 շրջաններից մեկի՝ Ալ-Շեյխ Բադրի շրջանի կենտրոնը։ Քաղաքի բնակչությունը 47 982 մարդ է։

Բնակչությունը զբաղվում է շինարարությամբ և գյուղատնտեսությամբ։ Զարգացած է այգեգործությունը, շատ են ձիթապտղի և կիտրոնազգիների պարտեզները։ Շրջանը հարուստ է հնագիտական արժեք ունեցող կառույցներով ու ճարտարապետական կոթողներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Շեյխ Բադրի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Լիաթերթություն

**Լիաթերթություն**, բազմապսակաթերթություն, ծաղիկների պսակաթերթերի քանակի խիստ ավելացում։ Լիաթերթության պատճառները տարբեր են՝ հաճախ առէջներն են ձևափոխվում պսակաթերթերի (վարդ, քաջվարդ), երբեմն վարսանդը (մանուշակ, ծխածաղիկ), կամ՝ երկուսը միասին։ Բարդածաղկավորների ընտանիքի բույսերում հանդիպող լիաթերթ ծաղկաբույլերն առաջանում են կենտրոնական խողովակաձև ծաղիկները լեզվակայինների վերածվելով (գեորգենի, աստղածաղիկ) կամ հավելյալ պսակաթերթերի գոյացմամբ։ Լիաթերթ ծաղիկները շքեղ են, գեղեցիկ, սակայն անպտուղ։ Արհեստականորեն լիաթերթություն  են առաջացնում վեգետատիվ բազմացմամբ կամ կուլտուրաների աճման պայմանների փոփոխությամբ (առատ սնուցում, հողի լավ մշակում), ինչպես նաև հիբրիդացիայի միջոցով։ Լիաթերթություն կիրառվում է դեկորատիվ ծաղկաբուծության մեջ։

Կատեգորիա:Ծաղիկ
Կատեգորիա:Բույսերի մորֆոլոգիա
Կատեգորիա:Այգեգործություն
Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Ալ-Սաֆիրայի գավառ

**Ալ-Սաֆիրա** (), գավառ Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Հալեպի մարզում։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն գավառը ունի 178 293 բնակիչ։ Վարչական կենտրոնն է Սաֆիրա քաղաքը։ Խոշոր քաղաքներն են Սաֆիրան և Խանասիրը։ Տնտեսության հիմնական ճյուղը հանդիսանում է գյուղատնտեսությունը։

Ալ-Սաֆիրայի գավառը բաժանվում է 7 շրջանների.
* Ալ-Սաֆիրայի շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Սաֆիրա, բնակչություն՝ 132 658,
* Խանասիրի շրջան (), կենտրոն՝ Խանասիր, բնակչություն՝ 17 618,
* Բանանի շրջան (), կենտրոն՝ Բանան, բնակչություն՝ 17 193,
* Ալ-Հաջիբի շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Հաջիբ, բնակչություն՝ 10 408,
* Թել Առնի շրջան (), կենտրոն՝ Թել Առն, (մինչև 2009 թ.-ը ընդգրկված չի եղել գավառի կազմում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Սաֆիրայի գավառ
Հայ նահատակների հուշարձան (Փրովիդենս)

**Հայ նահատակների հուշարձան**, հուշահամալիր ԱՄՆ Ռոդ Այլենդ նահանգի Փրովիդենս բնակավայրում։

## Պատմություն
Հուշահամալիրը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին, ստեղծվել է Ռոդ-Այլենդի ամերիկահայ համայնքի և «Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախմբի (The Armenian Martyr's Memorial Committee of Rhode Island) աջակցությամբ, տեղադրվել է 1977 թվականի ապրիլի 24-ին։

Հուշարձանը ստեղծվել է «Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախմբի ինն անդամների կողմից, հիշեցնում է բյուզանդական դարաշրջանի կառույց։ Գմբեթի խաչը տիպիկ հայկական է, վեց սյուների վրա հենված օվալաձև գմբեթը հիշեցնումէ 17-րդ դարի ճարտարապետությունը։

Հուշարձանը բաղկացած է կենտրոնագմբեթ կամարից, որի ներքո վեր է հառնում խաչքարերի կոմպոզիցիան։ Նման կոմպոզիցիա կա նաև Էջմիածնում (Խաչքար-հուշարձան աղոթքի և ուխտի (Էջմիածին))։ Այն երկու կողմերից շրջապատված է երկկողմանի մակագրությամբ հուշաքարերով։

## «Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախում
Մարտին Մահտեսյան, Կարլոս Թարակցյան, Ռամոն Զորապետյան, Քեննեթ Պարոնյան, Ռուբեն Չակմակչյան, Տերանս Մարտինեսյան, Արա Ա. Շիրակյան, Ջոն Վարադյան, Ջոյս Երեմյան։

## Տվյալներ
Հուշահամալիրի հուշաքարերի վրա մակագրված է.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*«Հայ նահատակների հուշարձան», պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1977 քանդակներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ