Մոջթաբա Խամենեի

**Մոջթաբա Հոսեյնի Խամենեի** (), իրանցի քաղաքական գործիչ և հոգևորական, Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ։ Նա Իրանի նախկին գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի երկրորդ զավակն է, 1987-1988 թվականներին մասնակցել է Իրան-իրաքյան պատերազմին, ինչպես նաև, ըստ հաղորդումների, իր հսկողության տակ է վերցրել «Բասիջ» աշխարհազորային ուժերը, որոնք օգտագործվել են 2009 թվականի ընտրություններից հետո սկսված բողոքի ցույցերը ճնշելու համար։ Համարվում է Խամենեիի ամենաազդեցիկ որդին։ 2026 թվականի մարտի 8-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը նրան հայտարարել է որպես Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Մոջթաբան ծնվել է Մաշհադում 1969 թվականին և Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի երկրորդ որդին է։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումնասիրել է աստվածաբանություն։ Նրա վաղ ուսուցիչների թվում են իր հայրը և այաթոլլա Մահմուդ Հաշեմի Շահրուդին։ 

1999 թվականին շարունակել է ուսումը Ղոմում ՝ հոգևորական դառնալու համար։ Նրա ուսուցիչներն են եղել Մոհամմադ-Թաքի Մեսբահ-Յազդին, Այաթոլլահ Լոթֆոլլահ Սաֆի Գոլպայգանին և Մոհամմադ Բաղեր Խարազին։

Ըստ *The Guardian-ի* և ֆրանսիական *Libération* թերթի, ինչպես նաև այլ աղբյուրների, Մոջթաբա Խամենեին լայնորեն համարվում է խոշոր ֆինանսական ակտիվների տիրապետող։ Այս պնդումը հերքվել է «Իմամի գծի ուժերի հավաք» քաղաքական խմբավորումը, որը գլխավորում է նրա հորեղբայրը՝ Հադի Խամենեին։

## Քաղաքական գործունեություն և ազդեցություն
### Աջակցություն Ահմադինեջադին
Խամենեին կապված է եղել Իրանի նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադի հետ և աջակցել է Ահմադինեժադին 2005 և 2009 թվականների նախագահական ընտրություններում։ Լրագրողները նշել են, որ նա, հնարավոր է, «գլխավոր դեր է խաղացել Ահմադինեժադի 2009 թվականի ընտրական հաղթանակի կազմակերպման գործում»։ 

Ենթադրվում է, որ Խամենեին եղել է «առանցքային դեմք 2009 թվականի հունիսին հակակառավարական ցուցարարների դեմ հալածանքների կազմակերպման գործում»։ Համարվում է, որ ուղղակիորեն ղեկավարել է «Բասիջ» կիսառազմականացված կազմակերպությունը, չնայած այն հանգամանքին, որ վարչակարգի վերահսկողության տակ գտնվող մամուլում նրա անունը լռության էր մատնված։ 

Բաց նամակում 2009 թվականի ընտրություններում բարեփոխիչ թեկնածու Մեհդի Քարուբին մեղադրել է Մոջթաբա Խամենեիին Ահմադինեժադի օգտին ընտրությունները կեղծելու դավադրության մեջ՝ հղում անելով «ցանցի» անօրինական միջամտությանը։

Մահմուդ Ահմադինեժադը հետագայում մեղադրել է Մոջթաբա Խամենեիին պետական գանձարանից գումար հափշտակելու մեջ։

2026 թվականի հունվարի 14-ին՝ 2025-2026 թվականների իրանական բողոքի ցույցերի ժամանակ, ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության քարտուղար Սքոթ Բեսենթը հայտարարել է, որ Իրանի առաջնորդները «միլիոնավոր և տասնյակ միլիոնավոր» դոլարներ են փոխանցել աշխարհի տարբեր ֆինանսական հաստատություններին։

### Հնարավոր իրավահաջորդի մասին ենթադրություններ
Մի քանի վերլուծաբաններ Մոջթաբային համարել են հոր հնարավոր իրավահաջորդ։ Ոմանք կարծում են, որ սա խնդիր է, քանի որ Գերագույն առաջնորդը պետք է ընտրվի Շիա իսլամական ավագ գիտնականների շարքից կազմված Փորձագետների ժողովի կողմից, սակայն նշվել է, որ նախորդ պաշտոնավարող Ռուհոլլահ Խոմեյնին մեծ ազդեցություն է ունեցել Խամենեիի հոր ընտրության օգտին։ «The Guardian»-ը պնդում է, որ «Մոջթաբայի հետևորդների ուժը դեռևս չի ապացուցվել», և թեև նա կրում է հոգևորականի պատմուճան, նա «ամենևին չունի այն աստվածաբանական կարգավիճակը», որն անհրաժեշտ է Գերագույն առաջնորդ դառնալու համար։
Էբրահիմ Ռայիսիի նախագահության օրոք Մոջթաբան այն հոգևորականներից մեկն էր, ում դիտարկում էին որպես Գերագույն առաջնորդի հնարավոր հաջորդ։ Այնուամենայնիվ, նրա հաջորդելը հորը քիչ հավանական է համարվում։  Չհաստատված հաղորդագրությունները նշում են, որ Ալի Խամենեին դեմ է եղել իր որդուն որպես իրավահաջորդ նշանակելուն։ Մերձավոր Արևելքի ինստիտուտը կարծիք է հայտնել, որ Խամենեիի կողմից իր որդուն որպես իրավահաջորդ նշանակելը կհանգեցնի Իրանի քաղաքական և կրոնական ղեկավարության ներսում կոնֆլիկտի։

2026 թվականի մարտի 8-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը նրան հայտարարել է որպես Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ։

## Անձնական կյանք
Մոջթաբան աստվածաբանություն է դասավանդում Ղոմի աստվածաբանական ճեմարանում։  2004 թվականին Մոջթաբա Խամենեին ամուսնացել է Զահրա Հադդադ-Ադելի հետ։ Նրանց առաջնեկը ծնվել է 2007 թվականին։

### Հարստություն
Մոջթաբա Խամենեին լայնորեն համարվում է, որ վերահսկում է զգալի ֆինանսական ակտիվներ այնպիսի բանկերում, ինչպիսին է «Այանդե» բանկը։

«Bloomberg»-ի իրականացված մեկամյա հետաքննությունը, վկայակոչելով գործին իրազեկ աղբյուրների գնահատականները, 2026 թվականի հունվարին հաղորդել է, որ Խամենեին կապված է օֆշորային ֆինանսական ցանցի հետ, որն օգտագործվում է Իրանից դուրս ակտիվներ պահելու և տեղաշարժելու համար։ Հաղորդվող տիրապետումները ներառում են բարձրարժեք անշարժ գույք Լոնդոնում և Դուբայում, ինչպես նաև բաժնեմասեր՝ կապված բեռնափոխադրումների, բանկային հարաբերությունների և Եվրոպայում հյուրանոցային բիզնեսի ակտիվների հետ։ Ըստ հետաքննության՝ ակտիվները սովորաբար չեն պահվել Խամենեիի անունով, այլ կառուցվածքավորվել են միջնորդների և բազմաշերտ կորպորատիվ սուբյեկտների միջոցով՝ տարբեր իրավասություններում։ Այդ ակտիվներից մի քանիսը հետագայում վաճառվել կամ վերակառուցվել են՝ ուժեղացված հսկողության ֆոնին։

Bloomberg-ը Մեծ Բրիտանիայի կողմից պատժամիջոցների ենթարկված իրանցի գործարար Ալի Անսարիին նույնականացրել է որպես ցանցի ենթադրյալ միջնորդ։ Ըստ հաղորդման՝ սեփականության վերաբերյալ գրառումները և կորպորատիվ փաստաթղթերը կապում են Անսարիին և նրա հետ փոխկապակցված ընկերությունները լոնդոնյան մի շարք անշարժ գույքերի հետ, ներառյալ՝ «The Bishops Avenue» փողոցում գտնվող առանձնատները, ինչպես նաև Գերմանիայում և այլ երկրներում հյուրանոցների սեփականատեր հանդիսացող ու կառավարող սուբյեկտների հետ։ Անսարին հերքել է որևէ ֆինանսական կամ անձնական կապ Մոջթաբա Խամենեիի հետ և հայտարարել է, որ մտադիր է բողոքարկել Միացյալ Թագավորության պատժամիջոցները։

Հետաքննությունները հետագայում պնդել են, որ այդ ցանցի հետ կապված միջոցները հիմնականում գոյացել են իրանական նավթի վաճառքից ստացված եկամուտներից և ուղղորդվել են տարբեր իրավասություններում գտնվող ֆինանսական հաստատությունների միջոցով՝ չնայած 2019 թվականին Մոջթաբա Խամենեիի նկատմամբ սահմանված միջազգային պատժամիջոցներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ո՞վ է Մոջթաբա Խամենեին․ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ՝ պատերազմի թեժ պահին

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության ղեկավարների երեխաներ