open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ժողովածու (1964)

**Ժողովածու** (1964), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1964 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (1658-ից առաջ կամ հետո) Թուման գրիչի կողմից, Քարթիման գիւդում (Ասպահան)։ Ստացողը եղել է Խոջա Ավետիքը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19.1X15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 124 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 114ր (տես՛ նաև Զևս N 1918, թերթ՝ 125ր), Հետագայի՝ 114ր (1766 թ.):
## Բովանդակություն
* Սիմ. Ջողայեցւոյ Տրամաբանութիւն, Յաղաղս Նշանակութեանց բառից տրամաբանականաց։
* Պաղտասարի Դպրի Յաղագս տրամաբանութևան։
* Էակաց գիրք։
* Յաղաղս ձայնից (հնչումն ի քանի՞ս բաժանի...), Վիճաբանութիւն Միլիտոսի ընդ Մովսէս փիլիսոփայն Հայոց։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (2153)

**Ժողովածու** (2153), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2153 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել Հովհաննես Սուքիաս քահանա գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18X13․5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 269 թերթից։ Գրված է երկսյուն, միասյուն, բոլորգրով։ Պահպանակը ունի 1 էջ, գրված է մագաղաթի վրա։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 35ա, 40ա, 132ա, 195ա և այլուր, հետագայի՝ պահպանակ Գ (1614 թ․), 234բ, 238ա, 128բ (1729 թ․), կնիք՝ 1ա (1761 թ․ Մկրաիչ վարդապետ)։
## Բովանդակություն
* Գր․ Տաթևացւոյ քարոզագիրք։ 
* Մեկնութիւն Եսայեայ։ 
* Վարդ․ Արևելցւոյ Մեկնութիւն Սամոսաց։ 
* Ղազարու եսպի-ի բանք խրատականք։ 
* Ոսկերերանի յաղագս սահմանի կանոնաց, որք զան ի խոստովանութիւն։ 
* Յակ․ Ղրիմեցւոյ յաղագս ազգականութեան։ 
* Յովհ․ Երզնկացւոյ Տաղք, քարոզք։ 
* Ի կանոնադրոց Հայոց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (604)

**Ժողովածու (604)**, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 604 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1712-1719 թվականներին Պետրոս սարկավագ գրիչի կողմից Հին Նախիջևանի գյուղերից մեկում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16.7x10.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 207 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։
Հիշատակարաններ՝ 6ա, 55բ, 198բ։
## Բովանդակություն
* Նշանակութիւնք զգեստուց և արարողութեանց պատարագին։
* Շիլայի ներկին խրատն։
* Ուրբաթագիրք։
* Հարցմունք և պատասխանիք։
* Պետրոսի որդւոյ Ղարամի Գիր մեղայական, Գրառաջք։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1561)

**Ժողովածու** (1561), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1561 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1553 թվականին Խաչատուր աբեղա, անանուն գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,2 X 10,6 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 304 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով, բոլորգիրով։ Պահպանակը ունի մագաղաթ 2, ուղղագիծ երկաթագիր, վրացերենով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 254ա, 255բ։
## Բովանդակություն
* Ներսես Շնորհալւոյ Յիսուս Որդի։
* Կանոնք և Սահմանք։
* Քարզք, Խրատք (Յովհ․ Մանդակունի, Ոսկերևրան, անանունք);
* Մասունք Մաշտոցի, Պարզատոմարի։
* Կիր․ Երզնկացւոյ Անձինք Աստուածածնի։
* Տաղ ի վերայ խոզին։
* Ձևք օրհնութեանց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1758)

**Ժողովածու** (1758), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1758 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1651 թվականից առաջ կամ հետո Դավիթ քահանա գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,2X11,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 367 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 328բ, նորագրողի՝ 363տ։
## Բովանդակություն
* Առաքել Սիւնեցւոյ Մեկնութիւնք Սահմանաց գրոց, Ամենայն չար տանջելի
* Մովսիսի Գումարումն իրողութևանց Սահմանաց Դաւթի
* Ջիլերտոսի Պօռետացւոյ Գիրք վեցից սկզբանց (Հին թրդմ․)
* Դաւթի Հարացւոյ Նկատումն Արիստոտէլի 
* Բանք իմաստանոց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ճառընտիր (933)

**Ճառընտիր** (933), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 933 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Մկրտիչ և Կարապետ գրիչների և Բարսեղ սարկավագի կողմից։ Ստացողը եղել է Ծերուն քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25×18 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 435 թերթից։ Գրված է երկսյուն բոլորգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ։ Հիշատակարաններ՝ 16բ, 30ա, 149բ, 217ա և այլուր, հետագայի՝ 49ա, 55բ, և այլուր։
## Բովանդակություն
* Ճառք, Խրատք (Վարդան վրդ., Յովհ. Երզնկացի, Յովհ. Գառնեցի, Ոսկեբերան, Յովհ. Մանդակունի, Կիր. Երզնկացի, Յակ. Սրճեցի, Եփրեմ, Անանիա, Եղիշէ, Բարսեղ, Անթիպատրոս, Թէոփիլոս, Ներսես Շնորհալի)։
* Վարք, Վկայաբանութիւնք, Պատմութիւնք։
* Տօնապատճատ։
* Աւետարան տղայութեան։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1973)

**Ժողովածուն** (1973), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1973 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1342 թվականին Յոհանէս, Գրիգորի քՀյ գրիչի կողմից, Երզնկայում։ Ստացողը եղել է Աբրահամ քՀյ։ Գրված է թղթի վրա, որը 17, 5 x12,2 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 327 թերթից։ Գրված է միասյուն, գոլորագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 15ա, 29ա, 38ա, 185ա, 213ա, 327բ և այլուր, ստացողի՝ 8ա, 36ա, 112ա, 199բ և այլուր, Հետադայի՝ 1ա, 110բ, 165բ (15-րդ դար), 15բ (17-րդ դար)։

## Բովանդակություն
* Լեzուq ՀԲ։
* Պատճէն տոմարի Հայոց։
* Նշանագիրք յունաց, Ան. Շիրակացւոյ Որչափութիւն Շ-եկի, Յաղագս շրջագայութեան երկնից, Աո խոստացեալսն։
* Ցուցմունք օդերևաբանականք։
* Լուսնացոյց։
* Խաւարումն արեգական։
* Յաղագս թէ յումմէ եդան տոմարք ազգաց։
* Հարցումն Եւսեբի առ Անատոլ եպս․։
* Վասն շրջանաց արեգական և լուսնի։
* Մեկնութիւն տոմարին Անդրէասի։
* Ժամք աւուրց շաբաթին։
* Յովհ․ Կոզեռնի Մեկնութիւն առեալ և պատմեալ Շահրփերողն։ Առաջաւորք Հոռովմոց։
* Պրոկղի Յաղագս կաղանդաց գիտութեան։
* Յաղագս շարժման և որոտման։
* Կենդանակերպք։
* Յաղագս տանուտէրաց։
* Դանիէլի մարգարէի Յաղագս նշանաց յերկինս յարեգակն և ի լուսին։ Վասն փառաւոր աստեղաց։
* Վասն զատկին։
* Եթէ ընդէր թիւմի ի Հայ վերադրէն պակասեցուցանէ նահանջն։ 
* Յովհ․ Սարկաւագի Մեկնութիւն տոմարի Հայկազնեաց, Յաղագս ժամանակաց և թուականաց, ՅԱդամայ մինչև փոխիլն Ենովքայ, Յաղագս Շ-եկի, Յաղագս մակացութեան, Յաղագս ԹԺ-եկ ամացն, Հասակաւորութիւն տուընջեան և գիշերոյ, Յաղագս Հռոմայացւոց ամսոց։ Յաղագս քան զորութիւն իւրոյ տոմարին, Յաղագս ամսոց Հայոց և տօնից, Կարծիք եղբայրեցւոց և Հոռոմոց վասն ամսոց Հայոց։
* Ամպի նշան թաւն կոչի։
* Յաղագս զատկաց։
* Անդրէասայ Վասն պասէքին։
* Յաղագս ԴԺ-երորդացն լուսնոյ։
* Ոմն Հրէայ գիտնականի Վասն աւուր չարչարանաց տեառն։ Յաղագս ապրիլեաց։
* Գէորգայ վրդ-ի Վասն կանուխ և անագան լինելոյ զատկին։
* Մեկնութիւն Արարածոց։
* Բնակութիւն վերին զօրացն և դասակարգութիւն նոցին։
* Մանունք (աստղաբաշխական, տոմարական, կրոնական)։
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (686)

**Ժողովածու** (686), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 686 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Անտոն գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21×14,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 231 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթադրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 78ա։
## Բովանդակություն
*Յովհ. Կլեմաքսի Սանդուխք գիրք։
*Վարդանայ Ի Հարանց վարուց։
*Խօսք Պոփնոտիոսի։
*Խրատք (Եւագր, Վարդ. Այգեկցի, Վարդ. Արեվելցի, Գր. Լուսավորիչ, Յովհ. Ոսկեբերան, անանունք)։
*Վարք հարցն եգիպտացոց։
*Վարք Ապաուրայ, Արասու, Պեղենոսի, Կուսին Մարիամու, Դանիէլի և Կուսանացն։ 
*Տեսութիւն և մարգարէութիւն ի վերայ Քաղկեդոնի ժողովոյն։
*Քարոզք։
*Վասն ուրախարար սգոյ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (655)

**Ձեռագրի անվանումը** (655), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 655 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում 1673 թվականից առաջ։ Ստացողը եղել է Սարգիսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,2x13,2 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 222 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Պահպանակը՝ մագաղաթ 4 էջ, բոլորագիծ երկաթագիր, Գիրք Ծննդոց։ Կազմը`կաշեպատ տախտակ դրոշմապատ։ Հիշատակարաններ՝ ստացողի՝ 220բ, հետագայի՝ 1ա (1673 թվական), 220ա (1822 թվական)։

## Բովանդակություն
* Կանոնք Թադէի։
* Վասն ստին տալոյ այլազգեաց։
* Կանոնք Սահակայ։
* Յակ․ Ղրմեցւոյ Վասն ազգականութեան։
* Յովհ․ Երզնկացվւոյ Խրատ հասարակաց;
* Քաղուածք յԸնդհանրական թղթոց Ներս․ Շնորհալւոյ։
* Տեսիլք Գր․ Լուսաւորչի, Յովհ․ Կոզեռնի։
* Խրատք հոգեշահ և մարմնաշահ։
* Խրատ Գր․ Լուսաւորչի։
* Յոհաննու ասացեալ Յաղագս Նեռին։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1913)

**Ժողովածու** (1913), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1913 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1714 թվականին Պրոխորոն գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Աբրահամ Կրետացին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22x16 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 491 թերթից։ Գրված է երկսյուն, միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշավորում, աստառը՝ կապույտ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 485ա, 181բ։
## Բովանդակություն
* Ոսկեբերանի Ճառք, Ի Մեկնութեանց Մատթէի, Թղթոցն Պողոսի, Վեցօրեայ գրոց
* Եղիշեի Կանոնք
* Յակ. Սրճեցւոյ ճառ
* Վարք Ոսկեբերանի
* Ցանկ Անդրիանդեայ գրոց Ոսկեբերանի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (2003)

**Ժողովածու** (2003), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2003 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1615 թվականին Թորոս եպիսկոպոս գրիչի կողմից, Քաֆայում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,5x11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 65 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգրով։ Կազմը՝ կիսասյուն։ Հիշատակարաններ՝ գրչի` 5ա, 24բ, 57ա։

## Բովանդակություն

* Աղոթք
* Պարզատոմար
* Տաղք (Յովհ. Թլկուրանցի, Շամս, անանուն)
* Հմայագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1144)

**Ժողովածու** (1144), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1144 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1388 թվականին Հովհաննես գրիչի կողմից, Սպատկերտ գավառում։ Ստացողները եղել են Հովհաննեսը և Կիրակոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26,3x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 433 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը գրված է մագաղաթի վրա, ուղղագիծ և բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 293ա, 379բ, 431բ, հետագայի՝ 470ա (15-րդ դար)։
## Բովանդակություն
* Ներս․ Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն Առակաց։
* Վարդ․ Արևելցւոյ Մեկնութիւն Երգոց երդոյն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1723)

**Ժողովածու** (1723), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1723 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,1x2,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 103 թերթից։ Գրված է բոլորգիր, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ ձեռագիր պատառիկ, դրոշմազարդ։

## Բովանդակություն
* Մխ․ Այրիվանեցւոյ Պատմութիւոն հայոց։
* Արիստոտէլի Ստորողութիւնք, Պերի արմենիաս։
* Դաւթի Հարքացւոյ Նկատումն Արիստոտէլի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1857)

**Ժողովածու** (1857), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1857 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1727 թվականին Ստեփանոս Ստեփանյան (Ստ. Ռոշքա) գրիչի կողմից, Ստանիսլավովում (Լեհաստան)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,3×15,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 124 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 2ա, 2բ։
## Բովանդակություն
* Ստ.Կամենցւոյ (Ռոշքայի) Պատճառ ծռազատկին։ 
* Կղեմէսի Գալանոսի Յաղագս աստուածային բացարձակ կատարելութեան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1934)

**Ժողովածու** (1934), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1934 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1792-1793 թվականներին Զաքարիա աբեղա գրիչի կողմից, էջմիածնում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18.3x17.7 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 250 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 4ա, 217բ, 247ա։

## Բովանդակություն
* Սիմ. Երևանցւոյ Լուծմունք արտաքնոցն։
* Մեկնութիւն Պրոկղի։
* Ես. Նշեցւոյ Քարոզ։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (875)

**Ժողովածու** (875), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 875 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1738 թվականին Կարապետ Ստեփանյան գրիչի կողմից, Կ. Պոլիսում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16×10,6 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 109 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 93բ։

## Բովանդակություն
* Մխ. Սեբաստացւոյ Ճարտասանութիւն։
* Բանք ընտիրք ի Նարեկ գրոց։
* Ձոն առ Մխ․ Աբբայ (տունը՝Մշակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ճառընտիր (1007)

**Ճառընտիր** (1007), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1007 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 11-12-րդ դարերում, Առաքել գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Հովհաննես քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 34,5x24 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 466 թերթից։ Գրված է երկսյուն,բոլորագիրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի թուղթ 4 էջ, տպագիր Մաշտոց։ Կազմը`կաշեպատ տախտակ, աստառը՝շերտազարդ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի 253ա,265ա,466ա։
## Բովանդակություն
* Ճառք (Անանիա վրդ., Ոսկեբերան, Զաքարիա կթղ., Ստ. Սիւնեցի, Յովհ. Օձնեցի, Յովհ. Տարօնացի, անանունք)։
* Պատճառք ընթերցուածոց, տոնից։
* Անուտնք ԺԲ առաքելոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (730)

**Ժողովածու** (730), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 730 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Ստացողը եղել է Սարգիս Թամազ օղլին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,8x10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 17-21 թերթից։ Գրված է միասյուն, նտրգիրով։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա։ Կազմը՝ կաշեպակտ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ ստացողի՝ 1բ։
## Բովանդակություն
* Գրիգոր Տաթեացւոյ Քարոզք։ 
* Քաղուածք Յայսմաւարաց։ 
* Դեղագիրք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1258)

**Ժողովածու** (1258), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1258 թվի տակ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21.7x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 75 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով և շղագրով։
## Բովանդակություն
*Ներս․ Շնորհալի Մեկնութիւն խորանանց Աւետարանի։
*Կանոն նշան օրհնելոյ։
*Մինասայ Վաղարշակերտցւոյ Առ Մարտիրոս եպս, Աւէտիք ի ծնունդն Քրիստոսի։
*Պետ․ Բերթումեան Երգ առ Յիսուս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1633)

**ժողովածու** (1633), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1633 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1664 թվականին Գրիգոր գրչի կողմից։ Ստացողը եղել է Խոջոյ Բաղդասարը։ Ունի 14,8×10սմ չափս։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ և դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 225ա, 259ա։ Ձեռագիրը կազմված է 261 թերթից։

## Բովանդակություն
*Ի Հարանց վարուց։
*Գանձ։
*Գիր ուրբաթի։
*Տեսիլք Մարիամու, Գր․ Լուսաւորչի։
*Թուղթ երկնառաք։
*Եփրեմի Վասն կիրակէին, Աղօթք։
*Վկայաբանութիւն Ալէքսիանոսի։
*Անանաիայի Վասն աղօթից և արտասուաց։
*Վարդ․ Այգեկցւոյ Դաւանութիւն հաւատոյ։
*Յովհ․ Մանդակունւոյ Վասն չբամբասելոյ զեբայրս։ 
*Գիր գտնի և ամենայն ցեղ ցաւի։
*Պատճառ նաւակատեացն։
*Դաւանանք քահանայից։
*Դաւանանք ժողովրդեան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (546)

**Ժողովածու** (546), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 546 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 10X7 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 122 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։
## Բովանդակություն
* Գր. Կեսարացւոյ Անուանք քաղաքաց։
* Վարդանայ Աշխարհացոյց։
* Վասն անկնունք մանկանն։
* Յաղագս մկրտութեան։
* Յաղագս բնութեան մարգոյն (ի չորից գոյացեալ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (741)

**Ժողովածու** (741), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 741 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14.6×10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 248 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։
## Բովանդակություն
* Ճառք, Քարոզք (Ոսկեբերան, Կիր. Երզնկացի, Գրիգոր վրդ., Գր. Տաթևացի)։
* Եփրեմի Վասն խոստովանեութեան։
* Պատմութիւն երից մանկանցն։
* Պատմութիւն Թալիլեայ բժշկին։
* Վարք Քսէնոփոնայ։
* Ողբ վասն մեռելոց։
* Ներսիսի Կանոն վասն քահանայից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Գրակալ

**Գրակալ**, գրքերի համար պատվանդան, որի վրա եկեղեցական արարողությունների ժամանակ ընթերցելու համար դրվում են կրոնական և աստվածապաշտական գրքեր՝ Ճաշոց, Ավետարան, Ժամագիրք, Շարակնոց, և այլն։ Ըստ նշանակության՝ լինում են տարբեր չափերի։ Գրակալները հիմնականում երեք տեսակի են՝ ճաշոցի, դասի և ատյանի։

## Ճաշոցի գրակալ
Ճաշոցի գրակալը բաղկացած է երկու կտորից, ծալովի է, իսկ վերին հատվածը միացած է կաշվե կտորով։ Ընթերցանության ժամանակ դրա վրա դրվում է Ճաշոց գիրքը։ Որոշ եկեղեցիներում այս տեսակի գրակալների վրա է դրվում նաև Ավետարանը՝ «Յուղաբերից» Ավետարանն ընթերցելիս։ Եկեղեցիներում այս գրակալնեն ունեցել են յուրաքանչյուր տոնին համապատասխանող կտորներ, որոնք անընդհատ փոխվել են։ Մեծ Պահքի ժամանակ կիրառվել է սև գույնի կտոր, Հարության տոնին՝ սպիտակ, և այլն։ Ներկայումս շատ եկեղեցիներում օգտագործվում են առանց կտորների շեղ, քանդակազարդ գրակալներ։

## Դասի գրակալ
Այս տեսակի գրակալները ունեն մի կենտրոնական սյուն, որը ունի երեք ոտք՝ որևէ տեղում կանգնեցնելու համար։ Վերևի մասում ունի պտտվող, գրքերը պահող հարմարանք, որի մի կողմում դրվում է աշտանակը, իսկ մյուսում՝ Ժամագիրքը։

## Ատյանի գրակալ
Ատյանի գրակալները դրվում են բեմի առաջամասում։ Այն միայն մեկ կողմից ունի թեքություն, որի վրա էլ դրվում է Ատենի Ժամագիրքը, որից քահանան, սարկավագը և դպիրները ընթերցում են աղոթք, քարոզ և սաղմոսներ։

Ատյանի գրակալները կարող են լինել նաև դասի գրակալի նման՝ մի կողմից թեքությամբ, սակայն տարբերությունն այն է, որ վերևի մասը չի պտտվում։ Այս տեսակները դրվում են բեմի առջևի մասում՝ ատյանի կենտրոնում։

Եկեղեցիներում կիրառվում է նաև մի փոքրիկ գրակալ, որի վրա դրվում են Պատարագամատույցները՝ Սուրբ Պատարագի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Եկեղեցական պարագաներ
Ժողովածու (1986)

**Ժողովածու** (1986), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1986 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1695 թվականին Ալեքսանդր վարդապետ գրիչի կողմից, Նոր Ջուղայում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16.4 × 11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 350 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 65ա, 251ա, 254ա։
## Բովանդակություն
* Աղեք. Ջուղայեցւոյ վկայութիւնք ի պետս քարոզութեան և վիճաբանութեան (Ձեռ. №1984-ից տարբեր խմբագրություն)։
* Վանականի վրդ-ի Համեմատութիւն կտակարանաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (976)

**Ժողովածու** (976), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 976 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1316 թվականին Դանիել եպիսկոպոս գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Տիրացու կրոնավորը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 33,5 x 23 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 292 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 14ա, 21բ, 193բ, 290բ, հետագայի՝ 292ա (1362), 291բ (1440):

## Բովանդակություն
* Կիւրդի Երուսաղէմացւոյ Կոչումն ընծայութեան։
* Ճառք (Բարսեղ, Ոսկեբերան, Յովհ․ Մանդակունի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (530)

**Ժողովածու** (530), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 530 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է XIV դարում Ստեփանոս Վարագեցի գրիչի կողմից, Ձագավանքում։ Ստացողը եղել է հենց ինքը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18×14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 140 թերթից։ Գրված է երկսյուն բոլորգիրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 116բ, հետագայի՝ 138բ (1706 թ․, 1728 թ․), 117բ (XVIII դար), 136բ (1801 թ․):

## Բովանդակություն
* Բառք Եբրայեցւոց
*Քերթողականք, Քերականի, յունարէն
*Հանդէս բանաստեղծաց խորանին, Է գլուխ գրոցս
*Առաքել Սիւնեցւոյ Յաղագս քերականութեան 
*Հարցումն Եւսերի առ Անատօլ եպիսկոպոս
*Յաղագս թէ յումմէ եղան տոմարք ազգաց
*Մեկնութիւն տոմարին Անդրիասի
*Մեկնութիւն տոմարի հայկազնեայ
*Յաղագս աւուրց հնգից
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (834)

**Ժողովածու** (834), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 834 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1621 թվականին Գասպար երեց գրիչի կողմից, Սպահանում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13.3X10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 145 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորդիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է վրացերենով։ Կազմը՝ կաշվեպատ տախտակ դրոշազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 143ա։

## Բովանդակություն
* Ի կանոնգրոց հայոց
* Յովհ․ Երզնկացւոյ Յաղագս չառնելոյ սուգ ի վերայ մեռելոց
* Խրատ հասարակաց
* Վասն ուղղականութեան հարց, զոր եօթն պորտն կոչի
* Տեսիլք Մարիամու, Գր․ Լուսաւորչի
* Թուղթ երկնառաք
* Հարցումն Բարսղի և պատասխանի Գրիգորի
* Ի Դատաստանագրոց Մխ․ Գօշի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (2139)

**Ժողովածուն** (2139), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2139 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (1767 թվականից առաջ) Կարապետ Մոկացի գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19, 5x15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 180 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգիրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 132ա, Հետագայի՝ 180ա։

## Բովանդակություն
* Գր․ Տաթևացւոյ Մեկնութիւն Սաղմոսաց, Քարողք, Ի Հարցմանք ղրոց։
* Յելից զրոց բաղդատութիւն։
* Անուանք 12 ականց, նահապետաց և առաքելով։
* Յովհ․ Որոնեցւոյ Աղօթք։
* Դեղագիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1430)

**Ժողովածու** (1430), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1430 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1658 թվականին՝ 17-րդ դարում (1717-ից հետո), ենթադրաբար Արզնիում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,3 X 10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 105 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը գրված է՝ թղթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով (մի քանի բառ)։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 19բ, 105ա։

## Բովանդակություն
* Յովհ. Թլկուրանցւոյ Մեկնութիւն Արարածոց (չափ.)։
* Ներս. Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն պատարագին
* Վասն երակ առնելոյ
* Տաղք (Սուքիաս Պրուսացի, Գր. Նարեկացի, Կայծա՞կ, Գր. Խլաթե՞ցի, Մովսէս, անանունք)։
* Քարոզ վասն ննջեցելոց։
* Իդն. Տիգրանակերտցւոյ Պատմութիւն աւերման արևելեան և պարսից աշխարհաց յօսմանցւոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (2188)

**Ժողովածու** (2188), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2188 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14x9,2 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 272 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։

## Բովանդակություն
* Գր. Տաթևացւոյ «Լուծմունք առակաց», «Քարոզք»
* Յաղագա ԺԵ նշանացն յետ սատակման Նեռին
* Վասն Ժ Հարուածոցն եգիպտացւոցն
* Վարդանայ առակք
* Բարուախօս
* Զրոյցք
* Ախտարք
* Գրառաջք
* Ի հարանց վարուց
* Մանունք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (35)

**Ժողովածու** (35), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 35 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1642-1715 թվականներին Տէր Յակոբ (Բ) գրիչի կողմից,։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,1X10,9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 243 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը՝ կաշետախտակ։ Հիշատակարաններ՝ O:

## Բովանդակություն
* Ուրբաթագիրք։
* Մասն բժշկարանի։
* Ախտարք։
* Գուշակություն։
* Պարզատոմար։
* Ամսացույց։
* Աստղաբաշխականք։
* Ան. Շիրակացոյ Յազագս ամպոց և նշանաց։
* Վիճակացույց։
* Տէր Առաքելի Մաղթանք։
* Հմայականք։
* Մանունք։
* Առ. Սիւնեցւոյ Վասն ԺԲ կենդանակերպից։

## Ծանոթագրություններ

35
Ժողովածու (1386)

**Ժողովածու ** (1386), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1386 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Ստացողը եղել է Միքայելը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 198 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ դրոշմազարդ կաշի։ Հիշատակարան ստացողի՝ 59բ, հետագայի՝ 2բ (1710 թ․):
## Բովանդակություն
*Մատթ․ Ջուղայեցւոյ Հաւաքումն ի Ղուկասու գլխոյ։
* Հայելի վարուց։
* Զրոյցք։
* Վարդ․ Այգեկցւոյ Առակք։
* Մանունք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1204)

**Ժողովածու** (1204), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1204 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1231-1234 թվականներին Մաթեոս, Ստեփաննոս, Կարապետ գրիչների կողմից, Սանահինում։ Ստացողը եղել է Համազասպը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25×16.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 325 թերթից։ Գրված է միասյուն բոլորգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 16ա, 93ա, 149բ, 324բ։

## Բովանդակություն
* Վասն որդոցն կորխա։
* Եպիփանու Կիպրացւոյ Յաղադս Երդոց Սաղմոսարանին։
* Մեկնութիւն Աւվետարանց։
* Պատճառ Դ ավետարանտցն։
* Յաղագս ծննդևան Քրիստոսի։
* Ներսիսի Յինն երանութիւնն եդեալ ի բազմաց։
* Եփրեմի Մեկնութիւն Յոհաննու, Առակաւոր բանից Աւետարանին թարգմանութիւն։
* Իգնատիոսի Քառասնօրեհայ գալուստն Քրիստուսի ի տաճար։
* Մեկնութիւն Ղուկասու։
* Սիմէոնի եպիսկոպոսի Դրուատիք յուխտն Հաւուց թաս (չափ.)։
* Վերլուծութիւն ընթերցուածոց։
* Քերովբէր Պատճառ առակաւոր րանիցն Սողոմոնին։
* Պատճառ Քրիստոս ծնհալ ճառին Գր. Աստուածաբանի։
* Յաղագս ծննդեան և վերափոխման Աստուածածնի։
* Յտղագս Հերձուածողաց։
* Ներ. Լամբրոնացտյ, Սակս Աւետարանին Մատթէոսի։
* Մանունք
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1238)

**Ժողովածու** (1238), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1238 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է Սարգիս Կարնեցի գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20×14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 467 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։

## Բովանդակություն
* Մեկնութիւն 12 մարգարէից։ 
* Ներսես Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն վեցօրէից։
* Պետրոս Հռոմկլայեցւոյ Աստուածաբանութիւն։
* Սկօթոսի Աստուածաբանութիւն (հատված)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (2095)

**Ժողովածու** (2095), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2095 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x12.8 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 328 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 8ա։

## Բովանդակություն
* Բարթ. Մարաղացւոյ Մեկնութիւն վեցօրէից։
* Նեմեսիոսի Յաղագս բնութեան մարդոյ։
* Մարտ. Ղրիմեցւոյ տաղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1654)

**Ժողովածու** (1654), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1654 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1336 թվականին և 17-րդ դարում Տիրացու Երևանցի (Ա) գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Տիրացու Երևանցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16.1X11.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 264 թերթից։ Գրված է միասյուն և երկսյուն բոլորգրով և նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 4 մագաղաթ, գրված է ուղղագիծ երկաթագրով, Ճառ Կիւրղի ի կոյսն։ Կազմը կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդով է, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 18ա, 71ա, 82բ, 105բ, 200ա։
## Բովանդակություն
* Վարդ. Այգեկցւոյ Խրատք։ 
* Հարցումն Միք. Անտիոքացւոյ և պատասխանիք Վարդանայ։
* Յովհ. Երզնկացվոյ խրատք։
* Հարցմունք Աթանասի և պատասխանիք Կիւրղի։
* Հարցմունք և պատասխանիք ի գրոց սրբոց։ 
* Գր. Նարեկացւոյ Մաղթանք։
* Տաղ։ 
* Բառք՝ Քերթողականք, Հանդէս, բանաստեղծաց, Ի Վարդան գրոց։
* Անուանք Աստոածաշունչ դրոց։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1127)

**Ժողովածու** (1127), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1127 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,3 x 10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 238 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիր։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ թղթի վրա՝ րոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 238բ (1700 թ), 66բ (1702 թ), կնիք՝ 1բ (1701 թ)։

## Բովանդակություն

* Մեկնություն Սաղմոսաց
* Առաքել Վրդ-ի Գովասանություն Սաղմոսին 
* Ի ժամագրոց
* Պատմություն նախահարց 
* Ժամանակագրականք
* Վասն Յուդայի
* Գուշակութիւն օդոց
* Վարդ․ Այգեկցւոյ Առակք
* Խրատք հարանց 
* Պարզատոմար
* Այս խորանքս շարադրեայ են ի Վարդանայ վրդ-է
* Հարցումն Բարսղի առ Գր․ Նիւսացի 
* Բառգիրք («Աստուածարեալ») 
* Պատճառ պահոց
* Բժ կենդանակերպք
* Վասն երկնից կազմութեան և յիւր գնդաձևութեան 
* Գուշակութիւնք
* Վարդանայ Աշխարհացոյց 
* Ան Շիրտկացւոյ Յաղագս կշռոյ, կշռոց և կշռորդաց 
* Վասն աստիճանաց առաքելոցն 
* Յաղագս Ը բաժին աշխարհիս 
* Մղոնաչափք
* Տաղք մանունք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1743)

**Ժողովածու** (1743), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1743 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում՝ 1676 թվականից առաջ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 473 թերթից։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր մետաքս։ Պահպանակ՝ մագաղաթե, 2 էջ, բոլորագիծ երկաթագիր, Աւետարան, մագաղաթ 4 էջ, բոլորգիր, Յաէհ. Սարկաւադի Յաղադս անկիւնաւոր թուոց (գրիչ Սահակ աբեղա, 14-րդ դար)։ Հիշատակարաններ՝ հետագայի՝ պահպանակ Գ (1676 թվական)։

## Բովանդակություն
* Դաւթի Սահմանք իմաստասիրութեան, Վասն բաժանման։ 
* Առածք Հինգ։
* Ամենայն չար տանջելի։
* Սահմանք իմաստասիրականք իբր Հարցմամբ։
* Արհեստ է ընդհանուր գիտութիւն։
* Մովսիսի գումարումն իրողութեանց Սահմանց Դաւթի։
* Պորփիւրի ներածութիւն Ստորոգութեանցն Արիստոտէլի։
* Արիստոտէլի Ստորոգութիւնք, Պերի արմենիաս, Յաղագս առաքինութհանց։
* Բարթողիմէոսի Համառօտ Հաւաքումն ի դիալեթիկէն, որ է Տրամաբանութիւն։
* Դաւթի Հարքացւոյ Նկատումն Արիստոտէլի, ի Սահմանց Արիստոտէլի՝ Հոգի յերից սկզբանց գոյանայ։
* Գր․ Տաթևացւոյ Համառօտ տեսութիւն ի գիրս Պորփիւրի, Լուծմունք Առաքինութեանցն Արիստոտէլի, ի տեսութիւն Դաւթի․ Քարոզ
* Յովհ․ Որոտնեցւոյ Վերլուծութիւնք Ստորողութեանցն և Պերի արմենիասին Արիստոտէլի, Ի բանից իմաստասիրաց։
* Յովհ․ Սարկաւագի Յաղագս անկյունավոր թուոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (696)

**Ժողովածու** (696), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 696 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Ստացողը եղել է Տեր Խաչատուրը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15X10,7 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 154 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ մագաղաթապատ ստվարաթուղթ, ուղղագիծ երկաթագիր, Ավետարան։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 29ա, 40ա։
## Բովանդակություն
* Դաւանութիւն հաւատոյ։
* Ախտարականք։
* Յովհ. Երզնկացւոյ Խրատ Հասարակաց։
* Տեսիլ Գր. Լուսաւորչի։
* Հարցումն Եւսերի առ Անատոլ եպս։
* Յաղագս թե ոք յառաքելոցն ամուսնացեալ է։
* Չափք ժամանակաց տարւոյն և այլ չափք։
* Հարցումն Եղիոսի առ Եպիփան (հատուած)։
* Քարոզք (Գր. Տաթևացի, անանունք)։
* Մովս. Խորենացւոյ Աշխարհացոյց։
* Վարդանայ Աշխարհացոյց։
* Պատմութիւն վասն արեգական։
* Հրահանգ ռամ ղարնելոյ։
* Եզնկայ Կողբացւոյ Խրատ։
* Նեղոսի Յաղագս աղօթից։
* Ընթերցուածք յԱւետարանաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1397)

**Ժողովածու** (1397), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է։ Ձեռագիրը գրվել է 1735-1737 թվականներին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16․8×10․5սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 463 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 455բ-458ա։

## Բովանդակություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (728)

**Ժողովածու** (728), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 728 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1621 թվականին Հովհաննես գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16×10,3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 318 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Ունի կիսախորհան մանրանկար։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագրով։ Կազմը՝ կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ O:

## Բովանդակություն
* ճառք, Խրատք (Ոսկեբերան, Յովհ. Մանդակունի, Յովհ. Երզնկացի, Վարդ. Այգեկցի);
* Կիր. Երզնկացւոյ Թուղթ առ Կարնեցիս։ 
* Ի Կանոնագրոց։ Հարցումն Բարսղի և պատասխանի Գրիգորի։ 
* Դաւանութիւն Սահակայ միայնակեցի։
* Պատմութիւն Երեմիայ մարգարէին։ 
* Վասն կատարածին Կ .Պօլսոյ։ 
* Եւադրի Զերեխարիս կալոյ և հնձանի (հանդերձ մեկնութեամբ)։ 
* Քարոզը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (55)

**Ժողովածու** (55), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 55 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1489 թվականին Գրիգոր Տարոնացի գրիչի կողմից, Երզնկայում։ Ստացողը եղել է Հովհաննես Համշենցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16․4x11.5սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 495 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլրրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 մագաղաթ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորգրով։ Կազմը`կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 161ա, 303բ։

## Բովանդակություն
* Լուծմունք Վեցօրէից Բարսղի
* Դաւթի և Հակոբայ Լուծմունք Դիոնիսիոսի
* Լուծմունք Յաղագս բնութեան մարդույն Նեմսիոսի
* Լուծմունք Կազմութեան, Ինն երանութեան, Կուսութեան գրողն Գր․ Նիւսացւոյ
* Ի Սահմանց Դաւթի
* Յաղագս Սահմանաց գրոց
* Մեկնութիւն Ամենայն չար տանջելիի
* Առ․ Սիւնեցւոյ Յաղագս քերականութեան
* Լուծմունք Յաղագս քերականութեան
* Գր․ Տաթևացւոյ Լուծումն Առաքինութեանցն Արիստոտէլի

## Ծանոթագրություններ

55
Ժողովածու (775)

**Ժողովածու** (775), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 775 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1761 թվականին Խաչատուր Կ. Պոլսեցի գրիչի կողմից, ենթադրաբար Կոստանդնուպոլսում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,2×10,5 չափս։ Տող՝ 27։ Ձեռագիրը կազմված է 105 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրդրով։ Կազմը՝ կաշեպատ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 25բ։
## Բովանդակություն
* Ծառ կենաց։ 
* Հարցումն Արձանայ և պատասխանիք Եզնկայ։
* Հարցումն Աշոտայ և պատասխանիք Եզնկայ։
* Վահրամայ Հարցմունք և պատասխանիք ի Գիրս ծննդոց։
* Մատթէոսի վրդ-ի Բառք նոյնանշանք։
* Յոհաննու Ակնեցւոյ Քարքզք, Թուղթ առ ոմանս մեծատանց։
* Տաղք (Թովմայ, անանուն)։
 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1786)

**Ժողովածու** (1786), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1786 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում (1723 թվականին), Մարտիրոա դի Առաքել գրիչի կողմից,գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,5 x 14.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 97 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը՝ լուսանցազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 56ա, 78բ։
## Բովանդակություն
*Ստ. Դաշտեցւոյ Թագաւորութիւն Օսմանցւոց, Անուանք որդյոց թագաւորաց Օսմանցւոյ
*Անուանք թագավորաց Oսմանցւոց (չափ․)
*Կարդ թագաւորաց հնդկաց, Կարդ և թիւ թագավորաց Պարսից, դեղագիրք
*Հայր մեր և Ողջոյն քեզ Մարիամ (նաև հայատառ լատիներեն)։
* Խորհած թուոյ իմանալոյ։
* Տղայական ճարտասանութիւնք (թվաբանական խնդիրներ)։
*Վայելուչ տղայական խաղ։
* Վասն դեղին մոմ սպիտակացնելոյ։
*Վարդան Այգեկցւոյ Առակք։
*Ստ․ Դածտեցւոյ հանելուկը թուաբանականք, Ոտանաւոր ի վերայ Նոր Ջուղայեցւոց, Վարսաղ ծիծաղելոյ (հայատառ թուրքերեն)
*Կոմիտաս քահանայի Ոտանաւոր վասն վարդապետաց
*Ոտանաւոր գրչի։
* Բարուախօս։
*Անուանք ականց և քարանց։
* Ահարոնի չորեքկարգեան ականակապ վակասին (եբրայերեն, լատիներեն, հայերեն) 
* Յիշատակագրութիւնք Մարտիրոս դի Առաքելի։
* Զաքարիայի Սիսեանցւոյ Համառօտ վիպասանութիւն յաղագս ժամանակաց կենցաղոյս (ցամն 1582)։ 
*Թուղթ Կառլօ Ֆրանչեսկոյի առ Սուլթան Մակամադն։
*Թուղթ Փիլիպպոսի հինգերորդի թագաւորի Իսպանիոյ առ որդին իւր Լուիս։ 
*Աղօթք (հայատառ պարսկերեն)։ 
*Բառք հայոց, որք համեմատին ընդ բառս պարսից։ 
*Ամիսք արաբացւոց։ 
*Մանունք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1150)

**Ժողովածու** (1150), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1150 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում Ղազար գրիչի կողմից, Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,3x15,5 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 165 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը՝ կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 64ա, 1ա (19-րդ դար)։
## Բովանդակություն
* Գր. Տաթևացւոյ լուծմունք Առակաց երգոց երգոյն։
* Քարոզք (Գր.Տաթևացի,Եփրեմ,Գէորգ վրդ.,անունք)։
* Դեղադիրք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (151)

**Ժողովածու** (151), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 151 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1653-1654 թվականներին Պողոս գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17,8x12,2 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 197 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Պահպանակը գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով։ Կազմը՝ կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի` 55ա, 73ա, 107բ, 169բ, 197բ, հետագայի` 165բ, 194ա, 195բ (1743 թվական)։

## Բովանդակություն
* Մասունք Նոր կտակարանի
* Շարական Եթեսոսի ժողովոյն
* Կանոն խաչլուայ առնելոյ

## Ծանոթագրություններ

151
Ժողովածու (1151)

**Ժողովածու** (1151), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1151 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1603 և 1693 թվականներին Գրիգոր և Կոմիտաս Քյոմուրճոնց գրիչների կողմից, Բաբերթում և Կոստանդնուպոլսում։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 20,7 X 15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 231 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 26ա (1603 թ․ ), 162ա (1693 թ․):

## Բովանդակություն
* Համամայ Արևելցւոյ Մեկնութիվն Առակաց։
* Ռոպերթոսի Պելլարմինոսի Վարդապոտութիւն քրիստոնէական։
* Ներս․ Պալեանենցի Շարք Հայրապետացն Հայոց։
* Քաբողք։
* Գր․ Կամախեցւոյ Այս է թուական տաճկաց։
* Յաղագս Ը բաժին աշխարհիս։
* Առ․ Սիւնեցւոյ Վասն ԺԲ կենդանակերպից։
* Յաղագս տոմարական առուեստին, թէ յումմէ եգան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1461)

**Ժողովածու** (1461), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1461 թվի տակ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17,5x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 201 թերթից։ Գրված է միասյուն և երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։

## Բովանդակություն
*Ի Հարցմանց գրոց Գր․ Տաթևացւոյ։
*Մեկնութիւն բառից արտաքնոց։
*Վարդ․ Արևելցւոյ Յաղագս Մեկնութեան քերականի։
*Յաղագս Նեռին և կապելոյն սատանայի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Տգիտություն

**Տգիտություն**, **անտեղյակություն**, **անգիտություն**, անտեղյակ լինելու վիճակն է, գիտելիքի բացակայությունը։ Տգետ բառը ածական է, որով նկարագրում են այն անհատները, որոնք մտացածին կերպով խուսափում են կամ հաշվի չեն առնում կարևոր տեղեկատվությունը կամ փաստերը։ Տգիտությունը պետք է տարբերել հիմարությունից, չնայած երկուսով էլ կարող են նկարագրվել ոչ տրամաբանական քայլերը։

Իրավաբանական *[[ignorantia juris non excusat]]* սկզբունքը, որը բառացի նշանակում է՝ «իրավունքի անգիտությունը ներում չունի», նշանակում է, որ՝ օրենքի չիմացությունը չի ազատում պատասխանատվությունից։

## Բացատրություն
Հայերենում ըստ Աղայանի «Արդի հայերենի բացատրական բառարանի»՝ «տգիտություն» բառն ունի հետևյալ բացատրությունը՝ տգետ լինելը, տգետի հատկությունը՝ վիճակ, գիտության և ուսման բացակայությունը, մտավոր խավար, հետամնացություն։

## Հետևանքներ
Մարդիկ, որոնք մակերեսային պատկերացում ունեն թեմայի մասին կարող են ավելի վատը լինել, քան ոչինչ չիմացողները։ Ինչպես Չարլզ Դարվինը նշել է՝ «տգիտությունը շատ հաճախ ավելի շատ է վստահություն առաջացնում, քան գիտելիքը»։

Տգիտությունը կարող է խանգարել ուսուցմանը, հատկապես, երբ տգետ մարդը հավատում է, որ ինքը տգետ չէ։ Այն մարդը, որը սխալմամբ հավատում է, թե ինքը գիտելիքներ ունի, երբեք չի կարող բացատրություն գտնել իր հավատալիքների համար և միշտ հիմնվելու է իր սխալ դիրքորոշումների վրա։ Նա կարող է նաև մերժել ճշմարիտ, բայց հակասական տեղեկատվությունը, երբեք չգիտակցելով դա հասկանալու կարևորությունը։ Այս ամենը բերված է Ջասթին Կրյուգերի և Դեյվիդ Դյունինգի աշխատանքում և հայտնի է Դյունինգ-Կրյուգերի էֆեկտ անվանումով։

## Տես նաև
* Ագնոտոլոգիա, մշակույթով պայմանավորված անգիտությունը կամ կասկածը հետազոտող գիտությունը։
* Ավիդայա, անգիտություն, Վեդանտայի հասկացություն։ Վիդյան բանիմացն է։ Բառացիորեն Վեդանտա նշանակում է ոչ բանիմաց։
* Ավիդյա, անգիտությունը որպես բուդդայականության հասկացություն 
* Ֆալլիբիլիզմ, փիլիսոփայական սկզբունք, ըստ որի մարդիկ հնարավոր է սխալվում են իրենց հավատալիքներում, սպասելիքներում և աշխարհի ճանաչման գործընթացում և դեռ։
* Անմեղություն, տերմին, որը հաճախ օգտագործվում է հասկանալու կամ գիտելիքի միամիտ բացակայությունը։ 
* Ջահիլիյահ, «աստվածային կառավարման անգիտության» հասկացության իսլամական հասկացությունը
* Տառաճանաչություն
* Գիտակցական անգիտություն, անգիտության կամավոր վիճակ, երբ կրթության արժեքը գերազանցում է այն հնարավոր օգուտը, որը կրթությունը կարող է տրամադրել։
* Գիտական անգիտության սոցիոլոգիա, անգիտության ուսումնասիրությունը որպես հարաբերական երևույթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էթիկա
Կատեգորիա:Կրթություն
Կատեգորիա:Հակաինտելեկտուալիզմ
Ժողովածու (1762)

**Ժողովածու** (1762), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1762 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17֊րդ դարում Աստվածատուր գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,3X11,5 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 413 թերթից։ Գրված է բոլորգիր, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 267բ․ հետագայում՝ 338բ (1634 թվական), 413բ (1677 թվական), 411բ (17-րդ դար)։
## Բովանդակություն
*Առ․ Սիւնեցւոյ Մեկնութիւնք Սահմանաց գրոց։ 
* Ամենայն չար տանջելի֊ի։
*Պատճէն տոմարի հայոց։
*Ամիսք և տոմարք հռոմայեցւոց։
*Ածտր գրչի Հանելուկ թուաբանական։
*Դեղադիր ատամնացաւի։
*Յակ․ Ղրիմեցւոյ Մեկնութիւն տոմարի, Յաղագս տոմարական մակացութեան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1288)

**Ժողովածու** (1288), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1288 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1612-1613 թվականներին Հակոբ Կամենեցի, Աստուածատուր Թոխաթեցի գրիչների կողմից, ենթադրաբար Կամենում։ Ստացողը եղել է Հովսեփ պարոնտերը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20.8×16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 512 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրդիրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է մագաղաթիի վրա՝ լատիներենով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 411բ, 506բ, հետագայի՝ 507ա (1684 թ)։ 509ա (1696 թ․), 508բ (1700 թ․), 503բ, 509բ (18-րդ դար)։

## Բովանդակություն

* Գր․ Տաթևացւոյ Մեկնութիւն Մատթէի։
* Մատթ․ Ջուղայեցւոյ Մեկնութիւն Յովհաննու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1145)

**Ժողովածու** (1145), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1145 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1695 թվականին Աբաս երեց գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Վլասվրդը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 23.7X16.8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 528 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշվե տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 190ա, 332բ, 403ա, 440։
## Բովանդակություն
* Ներսես Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն Առակաց։
* Գրիգոր Նարեկացւոյ Մեկնութիւն Երգոց երգոյն։
* Գրիգոր Տաթևացւոյ Մեկնութիւնք առակաց, երգոց երգոյն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1653)

**Ժողովածու** (1653), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1653 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1700 թվականին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16.6X10.7 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 358 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ նախագաղափար՝ 240բ (1680, Լիվոռնո), գրչի՝ 268ր, 344ա։

## Բովանդակություն
# Միք. Փեպուրեան Վահան հաւատոյ ի դէմս մահմեդականց։
# Վարդ. Յունանեան Կերպ խոստովանութեան։
# Յաղագս սրբազնութեան վերջնոյ օծման։
# Համառօտ մեկնութիւն նոր տոմարին։:
# Կարապետի Ադրիանուպօլսեցւոյ Յաղագս նիւթոց կերպից եօթանց խորհրդոց։ 
# Դաւանութիւնք (Յակոբ կթղ., Աթանաս)։
# Գառն աստուծոյ, որ իտալերէն կոչի Ակնուս տէի։ 
# Կերպ ինտուլճէնցիայից։
# Համառօտ հաւաքումն ընդդէմ հերետիկոսաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (2179)

**Ժողովածու** (2179), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2179 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1750 թվականին, Լուսավորչի վանքում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16×11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 258 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Ունի 23 տող։ Հիշատակարաններ՝ 173բ, կնիք՝ 3բ (Յոհվաննէս վրդ.):

## Բովանդակություն
* Ճառք, Քարոզք(Եփրեմ, Յովհ. Որոտնեցի, Տիրատուր, Անանիա)։
* Բան տոմարական։
* Դաւթի Վերլուծութիւն Ներածութեանն Պորփիւրի. Մեկնութիւն ի վերլուծականն Արստոտէլի։ 
* Արիստոտէլի Յաղագս առաքինութեանց։ 
* Ներս. Շնորհալոյ Ներբող հրեշտակապետաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ճառընտիր (1500)

**Ճառընտիր** (1500), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1500 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 13 դարում (1282 թվականից առաջ)Մխիթար Այրիվանեցի գրիչի կողմից, Գեղարդի վանքում։ Ծաղկող՝ Սարգիս գրիչ։ Ստացողը եղել է Մխիթար Այրիվանեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 35.7 X 26.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 1189 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Տող՝ 52-59։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագիր, Աւետարան, տպագիր Ճաշոցով։ Կազմը՝ կաշեպատ թուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 40ա, 270բ, 879ա, 1041ա և ալյուր, ծաղկողի՝ 723բ, հետագայի՝ 29բ (10604թվական, 1690-1692 թվականներ), 393ա (1691 թվական), 499ա (1697 թվական)։
## Բովանդակություն
* Աստուծաշունչ։
* Տեսիլ և Հանգիստ Յովհաննու։
* Գիրք Աղօթից Սահակայ և Մեսրոպայ։
* Քարոզք։
* Աղոթք։
* Կարգ պատարագի։
* Փիլոնի Ճառք։
* Լուծմունք Փիլոնի։
* Դիոն. Արիսպագացւոյ Մատենադրութիւնք (թրգմ․ Ստ․ Սիւնեցի)։
* Գր Նիսացւոյ Մատենագրութիւնք։
* Նեմեսիոսի Յաղագս բնութեան մարդոյ։
* Սեբերիանոսի Յաղագս հայրական ծննդեան։
* Գր. Աստուածաբանի Ճառք։
* Բարսղի Կեսարացւոյ Պահոց գիրք։
* Վարք և մատենադրութիւնք Եւագրեայ (և Լուծումք Գրիգորի)։
* Ընդդեմ բանաստեղծիցն արտաքնոց (թրգմ․ Վարգան)։
* Դաւթի Սահմանք իմաստասիրութեան, Վերլուծութիւն Ներածութեանն Պորփիւրի։
* Պրոկղի Շաղկապք աստուածարանականք։
* Յոմելախօսի Լուծմունք Պրոկղի։
* Դիոն. Թրակացւոյ Արուեստ քերականութևան։
* Հերմեսի Եռամեծի Առ Ասկղիպէոս Սահմանք։
* Պորփիւրի Ներածութիւն Ստորոգութեանցն Արիստոտէլի։
* Մեկնութիւն ստորոգութեանցն Արիստոտէլի։
* Մեկնութիւն Պէրի արմէնիասին Արիստոտէլի։
* Արիստոտէլի Յաղագս առաքինութեան, Յաղագս աշխարհի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (1173)

**Ժողովածու** (1173), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1173 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1688 թվականին Աստվածատուր սարկավագ գրիչի կողմից, ենթադրաբար Ասպահանում։ Ստացողը եղել է Գրիգոր Ջուղայեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,5×15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 234 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր կտավ։ ԿԱզմող՝ Գրիգոր, ստացող՝ Գրիգոր Ջուղայեցի։ Հիշատակարաններ՝ 101բ, կազմողի՝ 232բ, ստացողի՝ 9բ, հետագայի՝ 3ա, 5ա (1790թ.):

## Բովանդակություն
* Գր. Տաթևացւոյ Լուծմունք Յորայ, Առակաց, Երգոց երգոյն։
* Վարդ․ Այգեկցւոյ Մաղթանք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր