Մանասների ընտանիք

**Մանասների ընտանիք**, օսմանահայ ընտանիք, որը մինչև 19-րդ դարի վերջին կեսը կայսերական դիմանկարիչներ էր տրամադրում Օսմանյան կայսրության սուլթաններին։ Ոմանք եղել են նաև Փարիզում Օսմանյան դեսպանատան գլխավոր քարտուղարներ, երաժշտական կոմպոզիտորներ

## Ընտանիքը
Մանասների ընտանիքը հայկական ընտանիք է եղել, որը 16-րդ դարում Ստամբուլում է հաստատվել։ Ենթադրվում է, որ ընտանիքը ծագումով Կապադովկիայից է եղել, որը գտնվել է Կեսարիայի մերձակայքում։ Այն տվել է իրար հաջորդող կայսերական դիմանկարիչներ։ Ե՛վ Սեպուհ Մանասը (1816–1889) և՛ Ջոզեֆ Մանասը (1835–1916) ծառայել են որպես կայսերական արվեստագետներ Մահմուդ II-ի (1808–1839), Աբդուլ Մեջիդի (1839–1861), Աբդուլ Ազիզի (1861–1876) և Աբդուլ Համիդ II-ի օրօք (1876–1909): Քանի որ եղբայրները Փարիզում Օսմանյան դեսպանատանն են աշխատել, նրանց դիմանկարները բաժանվել են նաև Եվրոպայի այլ դեսպանատներին։

### Ռաֆայել Մանաս
Ռաֆայել Մանասը (1710–1780) իր ընտանիքի առաջին անդամն է եղել, որը հայտնի է դարձել։ Երիտասարդ տարիներին նա սովորել է Իտալիայում, իսկ Օսմանյան կայսրություն վերադառնալուց հետո դարձել է Օսման III-ի, Մուստաֆա III-ի և Մահմուդ I-ի թագավորական արքունիքի նկարիչ։ Այսօր Ռաֆայելի տղամարդկանց և կանանց մի շարք դիմանկարներ պահվում են Թոփքափի թանգարանում։

Նա թաղված է Էդիրնեկափի հայկական գերեզմանատանը։ Ռաֆայելի որդի Մանասը շարունակել է հոր գործը։ Իգնատիուս Մուրադջանյան դ'Օհսոն գրել է, որ Մանաս Մանասը եղել է արքունիքի գլխավոր նկարիչը Աբդուլ Համիդ I-ի գահակալության օրօք (1774–1789): Ընտանիքի ազգանունը փոխվել է Մանասի անունով։

### Զենոփ
Զենոփ Մանասը իր կրթությունը ստացել է Իտալիայում։ 1840-ական թվականներին նա աշխատել է Վիեննայի Օսմանյան դեսպանատանը՝ որպես քարտուղար և թարգմանիչ։

### Ռուբեն
Ռուբեն Մանասը Զենոփ Մանասի ավագ որդին է եղել։ Նա 1874 թվականին եղել է Փարիզում Օսմանյան դեսպանատան գլխավոր թարգմանիչը։

Ռուբենը 1854 թվականին ստացել է Մեջիդիե մեդալ։ Սուլթան Մահմուդ II-ը նրան ուղարկել է Փարիզ՝ արվեստ սովորելու։ Նա նկարել է իր դիմանկարը և այն ներկայացրել է Բարձր դուռ։

### Սեբուհ
Զենոփի երկրոդ որդին եղել է Սեպուհ Մանասը (1816–1889), որին նույնպես Մահմուդ II-ը ուղարկել է Փարիզ (ինչպես իր եղբորը՝ Ռուբենին) արվեստի ոլորտում ուսում ստանալու համար։ 1858 թվականին նա աշխատել է Թուրինի Օսմանյան դեսպանատանը։ Այստեղ աշխատել է մոտավորապես երեսուն տարի։ Սեփուհ Մանասը եղել է Աբդուլ Մեջիդի և Աբդուլ Ազիզի գլխավոր դիմանկարիչը։ 1855 թվականին նա ստացել է Մեջիդիե մեդալ, իր եղբոր՝ Ռուբենի մեդալով պարգևատրվելուց մեկ տարի անց։

### Ջոզեֆ
Ջոզեֆ Մանասը ծնվել է 1835 թվականին և համարվում է Մանասների ընտանիքի վերջին նկարիչը։ Նա Զենոփ Մանասի եղբոր՝ Մկրտիչի որդին է։ Կրթությունը ստացել է Եվրոպայում՝ Աբդուլ Մեջիդ ի օրօք և զբաղեցրել է Սեպուհ Մանասի տեղը։ Ջոզեֆի ամենակարևոր աշխատանքներից մեկը եղել է Գերմանիայի վերջին կայսրուհու և Պրուսիայի թագուհի Ավգուստա Վիկտորիայի դիմանկարը։ Հատկանշական է նաև Դելի Ֆուադ փաշայի դիմանկարը։

Ջոզեֆ Մանասը մահացել 1916 թվականին։

### Էդգար
Էդգար Մանասը ծնվել է 1875 թվականի ապրիլի 12-ին, Ստամբուլում։ Նա հայտնի է նրանով, որ եղել է Թուրքիայի ազգային օրհներգի ստեղծման համահեղինակ, քանի որ կրում էր նվագախմբի պատասխանատվությունը։

Շնորհալի երիտասարդ Էդգարին 13 տարեկանում ուղարկել են Իտալիա՝ Մուրադ-Ռափայելյան հայկական վարժարանում սովորելու։ Վենետիկում նա դաշնամուրի դասեր է ստացել պրոֆեսոր Տրիֆելլինի մոտ։ 1894 թվականին կրթությունը ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենի քաղաք։ Երաժշտական ուսումը շարունակելու իր մղումը իրեն բերել է Իտալիա։ Նա ապրում էր Պադովայում և աշխատում էր Լուիջի Բոտացոյի հետ՝ կենտրոնանալով հարմոնիայի, կոնտրապունկտի և ֆուգայի վրա։ Դեռևս լինելով Կոստանդնուպոլսում, նա շարունակում էր երաժշտությամբ զբաղվել։ Հիմնականում ուսումնասիրում էր դասականների և ժամանակակից ֆրանսիացի վարպետների ստեղծագործությունները։ Նրան ոգևորել են Շոպենի ստեղծագործությունները։ Էդգար Մանասը գրել է մի շարք դաշնամուրային ստեղծագործություններ, այդ թվում նաև *«Minuet-Valse»*-ը, որը հրատարակվել է 1905 թվականին։ Նույն թվականին *Salle de fêtes de l'Union française*-ում ացկացվող համերգի ժամանակ նա ղեկավարել է *Gallia* երգչախումբը, որի համար Ֆրանսիայի կառավարության կողմից պարգևատրվել է *Ordre des Palmes académiques*-ի շքանշանով։ 1912 թվականին Մանասը ծանոթացել է Կոմիտասի հետ։ Թեև Մանասի և Կոմիտասի միջև եղած հարաբերությունները ջերմ էին, սակայն այդքան էլ մտերիմ չէին։ Պատճառն այն էր, որ նրանք երկուսն էլ ապրում էին տարբեր գեղագիտական աշխարհներում։

Էդգար Մանասը, թերևս, հիշվում է Թուրքիայի ազգային օրհներգի վրա իր կատարած աշխատանքով։ 1932 թվականին Թուրքիայի Հանրապետության կողմից նրան հանձնարարվել է աշխատել *Zeki Üngör* երաժշտության մեղեդու վրա։ 1933 թվականին 160 հոգուց կազմված երգչախումբը Ստամբուլում՝ *Tepebaşı Tiyatrosu*-ում կատարել է Մանասի *Vatan Şarkısı*-ը (ազգային երգ)։ Հաջորդ տարի նա գրել է ևս 5 թուրքական ազգային երաժշտություններ (*5 Türk Halk Şarkısı*), իսկ 1935 թվականին ստեղծել է դաշնամուրային թուրքական ժողովրդական պարեր (*Danses populaires Turques*), որոնք հրատարակվել են Փարիզում։

Մանասի ստեղծագործությունների մեծ մասը պահվում են Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում։

Նա ունեցել է բազմաթիվ ուսանողներ, ներառյալ Օսմանյան պալատի անդամերը, թուրք երաժիշտներ և մի շարք հայ կոմպոզիտորներ, ինչպիսիք են Արա Պարթևյանը և Գոհարիկ Ղազարոսյանը։

Էդգար Մանասը մահացել է 1964 թվականի մարտի 9-ին և թաղվել է Ստամբուլի Շիշլի համայնքի հայկական կաթոլիկ գերեզմանատանը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sultan Mustafa III.jpg|Մուստաֆա III-ի դիմանկարը՝ արված Ռաֆայել Մանասի կողմից (1770-ական թվականներ): Պահվում է Թոփքափի թանգարանում:
Պատկեր:Abdulmecid I by Rupen Manas.jpg|Աբդուլ Մեջիդի դիմանկարը՝ նկարված Ռուբեն Մանասի կողմից; Այժմ պահվում է Ստոկհոլմի Շվեդիայի ազգային թանգարանում:


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արվեստագետներ
Կատեգորիա:Արվեստագետներ ըստ ազգության և դարի
Կատեգորիա:Արվեստագետներ ըստ դարի
Կատեգորիա:Արվեստագետներ ըստ ժամանակաշրջանի
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ ընտանիքներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Հայկական տոհմեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության նկարիչներ