Մարիա Սամբրանո

**Մարիա Սամբրանո Ալարկոն** (,), իսպանացի էսսեիստ և փիլիսոփա։

Եղել է իսպանական «36-րդ Սերունդ» շարժման անդամ։ 

Նրա լայնածավալ աշխատանքներն Իսպանիայում սկսել են ճանաչում ձեռք բերել 20-րդ դարի վերջին քառորդից՝ երկար տարիների աքսորից հետո։ Նա ստացել է Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ 1981 թվականին և Միգել դե Սերվանտեսի մրցանակ՝ 1988 թվականին։

## Կենսագրություն
Մարիա Սամբրանոն ծնվել է 1904 թվականի ապրիլի 22-ին՝ Իսպանիայի Վելես Մալագա քաղաքում։ 

1905 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Մադրիդ, իսկ մեկ տարի անց՝ Սեգովիա, որտեղ հայրը ստացել էր իսպաներենի ուսուցչի աշխատանք։

Սամբրանոն աշակերտել է Խոսե Օրտեգա ի Գասետին, իսկ 1931-1936 թվականներին մետաֆիզիկա է դասավանդել Մադրիդի և Սերվանտեսի համալսարաններում։ 

1920-30-ական թվականներին նա ակտիվորեն պայքարել է Իսպանիայի երկրորդ հանրապետության հաստատման համար։ Այնուամենայնիվ, հանրապետության ստեղծումից հետո, կուսակցական առկա իրավիճակից ելնելով, նա հրաժարվել է պատգամավոր դառնալու հնարավորությունից և հետագայում քաղաքական գործունեություն ծավալելուց։ 1936 թվականին Իսպանիայում քաղաքացիական պատերազմի շրջանում նա աջակցել է Հանրապետականներին՝ աքսորվելով 1939 թվականին նրանց պարտությունից հետո։

Ապրելով Ֆրանսիայում, Մեքսիկայում, Կուբայում, Պուերտո Ռիկոյում, Իտալիայում, Շվեյցարիայում՝ 1984 թվականին Սամբրանոն վերջապես վերադարձել է Մադրիդ։

Մահացել է 1991 թվականի փետրվարի 6-ին Մադրիդում և թաղվել Վելես Մալագայի գերեզմանատանը։

## Ճանաչում
Նա մեծ կապեր է ունեցել իտալացի մտավորականների, մասնավորապես Ռաֆայել Ալբերտիի և Խորխե Գիլյենի հետ։

Նրա ստեղծագործության ճանաչման դանդաղ գործընթացը սկսվել է 1966 թվականին՝ «Արևմուտքի Ամսագիր» () մշակութային և գիտական հայտնի ամսագրում Ջ․Լ․ Արանգուրենի «Մարիա Սամբրանոյի երազանքները» () հոդվածի հրապարակմամբ, որի հրապարակմանը մասնակցել են ժամանակակից առաջատար փիլիսոփաներ Բերտրան Ռասելը և Էդմունդ Հուսերլը։

1981 թվականին առաջին հրատարակության համար արժանացել է Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակին, իսկ 1983 թվականին Մալագայի համալսարանը նրան շնորհել է պատվավոր դոկտորի կոչում։ 

1988 թվականին դարձել է առաջին կինը, որը ստացել է Միգել դե Սերվանտեսի մրցանակ։ 

2004 թվականին ռեժիսոր Խոսե Լուիս Գարսիա Սանչեսի նկարահանած «Հարգելի Մարիա» (, ) ֆիլմը ներկայացնում էր նրա կյանքը։

## Փիլիսոփայություն
Սամբրանոյի համար կյանքի երկու հիմնական մոտեցում կա՝ փիլիսոփայական և բանաստեղծական։ Նրա մտքերն ունեն երկու փոխկապակցված ուղղություններ. մեկը Իսպանիայի ճակատագիրն է (հետևաբար՝ եվրոպական լիբերալիզմի և ժողովրդավարական հանրապետության ճակատագիրը, ինչպես նաև աքսորյալների վիճակն ու առաքելությունը), մյուսը՝ ամբողջական, զոհաբերող անհատականության փիլիսոփայական մարդաբանությունը՝ հիմնված պոեզիայի դերի և հնարավորությունների վրա, մասնավորապես՝ իսպանական միստիկների պոեզիան (Սան Խուան դե լա Կրուս)։ Նրա հրապարակային ելույթները, հոդվածներն ու այս երկու թեմաների վերաբերյալ գրքերն արտագաղթի ընթացքում դարձել են իսպանացի մտավորականների համախմբման և ստեղծագործական վերելքի համար նշանակալի գործոն։

### Քաղաքականություն
Սամբրանոյի բոլոր աշխատանքներում առկա է քաղաքական ոգին։ Նրա քաղաքական գործունեությունն առավել նպատակային էր Երկրորդ Հանրապետության հաստատմանը նախորդող և քաղաքացիական պատերազմի տարիներին։ Այնուամենայնիվ, նա հրաժարվել է լինել որևէ քաղաքական կուսակցության անդամ՝ հրաժարվելով Իսպանիայի խորհրդարանում անդամ լինելուց։ Չնայած, որ նա որոշել է շարունակել իր փիլիսոփայական կարիերան, նա չի հրաժարվել քաղաքականությունից։ 

Իր առաջին՝ «Լիբերալիզմի հորիզոնները» () գրքում նա բացատրել է, որ «քաղաքականությամբ զբաղվում են միշտ, երբ այն ուղղորդում է կյանքը», և դա հենց այն է, ինչին նա ձգտում էր հասնել իր բանաստեղծական գործունեության, ֆաշիստական շարժումների քննադատության և ռացիոնալիզմի միջոցով։

## Հիշատակ
* 2017 թվականի ապրիլի 24-ին Google-ն իր doodle-ով շնորհավորել է Մարիա Սամբրանոյի ծննդյան օրը։
* Գյուղի երկաթուղային գլխավոր կայարանը կրում է Մարիա Սամբրանոյի անունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Claire Buck (ed.), *Bloomsbury Guide to Women's Literature* (1992)
* Caballero Rodríguez, Beatriz, *María Zambrano: A Life of Poetic Reason and Political Commitment* (Wales University Press, 2017).

## Աղբյուրներ
* Claire Buck (ed.), *Bloomsbury Guide to Women's Literature* (1992)
* Caballero Rodríguez, Beatriz, *María Zambrano: A Life of Poetic Reason and Political Commitment* (Wales University Press, 2017).

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրական ժամանակագրություն իսպաներենով
* Ընդարձակ մատենագիտություն իսպաներենով
* Փիլիսոփայական աշխատությունների և պոեզիայի թարգմանություններ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Էսսե
Կատեգորիա:Իսպանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իսպաներեն գրականություն
Կատեգորիա:Կին փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ