Անն Լը Հյուիլյե

**Անն Լը Հյուիլյե** (, ), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, և Շվեդիայի Լունդ համալսարանի ատոմային ֆիզիկայի պրոֆեսոր։

Նա ղեկավարում է ատտվայրկյանական ֆիզիկայի խումբը, որն ուսումնասիրում է էլեկտրոնների շարժումները իրական ժամանակում, որն օգտագործվում է քիմիական ռեակցիաները ատոմային մակարդակում հասկանալու համար։ 
Նրա փորձարարական և տեսական հետազոտությունները ատոքիմիայի ոլորտի սկիզբը դրեցին։ 2003 թվականին նրա խումբը գերազանցեց ամենակարճ լազերային իմպուլսի համաշխարհային ռեկորդը՝ 170 ատտվայրկյան։

2004 թվականին Լը Հյուիլյեն դարձել է Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ Նա ստացել է տարբեր ֆիզիկայի մրցանակներ, այդ թվում՝ Wolf Prize ֆիզիկայում 2022 թվականին և Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայում 2023 թվականին։

## Կյանք
### Կրթություն
Անն Լը Հյուիլյեն ծնվել է Փարիզում 1958 թվականին։ Նրան շնորհվել են կրկնակի մագիստրոսի կոչում տեսական ֆիզիկայի եւ մաթեմատիկայի, սակայն Պիեռ եւ Մարի Կուրի համալսարանում դոկտորի աստիճանի համար, հետազոտության ոլորտը փոխել է փորձնական ֆիզիկայի։ 
Նրա ատենախոսությունը վերաբերում էր բարձր ինտենսիվության լազերային դաշտերում բազմակի բազմաֆոտոնային իոնացմանը։ Նա իր դիսերտացիոն հետազոտությունը կատարել է Փարիզի մոտակայքում գտնվող Կոմիսարիատում (CEA)։

### Կարիերա
Որպես ասպիրանտ Լը Հյուիլյեն աշխատել է Չալմերսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում Գյոթեբորգում, Շվեդիա և Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանում, Լոս Անջելես, ԱՄՆ։ 
1986 թվականին Լը Հյուիլյեն հետազոտողի մշտական հաստիք է ստացել CEA-ում, Սաքլայում։

1992 թվականին նա մասնակցել է Լոնդունում անցկացվող փորձին, որտեղ տեղադրվել է Եվրոպայում ֆեմտովայրկյանային իմպուլսների համար առաջին տիտան-շափյուղա լազերային համակարգերից մեկը։ 1994 թվականին տեղափոխվել է Շվեդիա, որտեղ 1995 թվականին նշանակվել է Լունդի համալսարանում՝ որպես դասախոս, իսկ 1997 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Նա նաև Ֆրանսիայի Optique ինստիտուտի կառավարող խորհրդի անդամ է։

## Պարգևներ և մրցանակներ
Լը Հյուիլյեն 2007 - 2015 թվականներին եղել է ֆիզիկայի Նոբելյան կոմիտեումL, իսկ 2004 թվականից՝ Շվեդիայի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ 2003 թվականին նա ստացել է Julius Springer Prize [de]։ 2011 թվականին նա ստացել է Լ՛որեալ-ՅՈՒՆԵՍԿՕ մրցանակը։ 2013 թվականին նրան շնորհվել է Carl-Zeiss Research Award [de], Blaise Pascal Medal [de; pt] և պատվավոր կոչում Պիեռ և Մարի Կյուրիի համալսարանում (UPMC), Փարիզ։ 2018 թվականին նա ընտրվել է Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան գործընկեր։ Մեկ տարի անց՝ 2019 թվականին, արժանացել է Եվրոպական ֆիզիկայի Եվրոպական ընկերության կողմից հայտարարված քվանտային էլեկտրոնիկայի և օպտիկայի հիմնարար ասպեկտների մրցանակին։ Անն Լը Հյուիլյեն ֆիզիկայի և Օպտիկայի Ամերիկյան հասարակության և անդամ է։

2021 թվականին Լը Հյուիլյեին շնորհվել է Ամերիկայի օպտիկական միության Max Born մրցանակը «ուլտրարագ լազերային գիտության և ատտովայրկյան ֆիզիկայի բնագավառում կատարած նորարական աշխատանքի համար»։ 2022 թվականին նա Ֆերենց Կրաուշի և Փոլ Կորկումի հետ համատեղ ստացավ Վոլֆի մրցանակը ֆիզիկայում՝ «ուլտրարագ լազերային գիտության և ատտովայրկյանական ֆիզիկայի մեջ նորարական ներդրումների համար»։ 2022 թվականին նա նաև ստացավ Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանը։
2023 թվականի սեպտեմբերին «բարձր ներդաշնակության գեներացիայի և ատտվայրկյան ֆիզիկայի համար» նա ստացավ Berthold Leibinger Zukunftspreis մրցանակին:' 2023 թվականի հոկտեմբերին Կրաուշի և Պիեռ Ագոստինիի հետ համատեղ նա արժանացավ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի՝ «փորձարարական մեթոդների համար, որոնք գեներացնում են լույսի ատտվայրկյան իմպուլսներ, նյութում էլեկտրոնների դինամիկայի ուսումնասիրության համար։

2023 թվականի նոյեմբերին Փարիզ-Սակլայ համալսարանից նա ստացել է պատվավոր դոկտոր կոչումը։

## Անձնական կյանք
Լը Հյուիլյեն ամուսնացած է։ Նրա Ամուսինը նույնպես Լունդի համալսարանի պրոֆեսոր է։ Նրանք երկու երեխա ունեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Շվեդ նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Փարիզի բարձրագույն նորմալ դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ