Էլ-Ամարա

**Էլ-Ամարա** (), քաղաք Իրաքի հարավ-արևելքում, Իրանի հետ սահմանից 50 կմ հեռավորության վրա, Մայսան նահանգի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Տիգրիսի և Եփրատի միջև ընկած ճահճի հյուսիսային ծայրում։

Քաղաքը հիմնականում բնակեցված է շիա մուսուլմաններով: Շրջակա գյուղատնտեսական տարածքների հիմնական առևտրային կետը հայտնի է նաև մանածագործությամբ և արծաթագործությամբ։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1860-ական թվականներին՝ որպես Օսմանյան կայսրության ռազմական ճամբար՝ կենտրոնական և հարավային Իրաքի արաբական ցեղերին վերահսկելու համար։ 1915 թվականին` Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, քաղաքը գրավել են բրիտանական զորքերը։

Իրան-իրաքյան պատերազմի ժամանակ քաղաքը և շրջակայքը դարձել են Իրանի բազմաթիվ հարձակումների թիրախ, որը ձգտել է կտրել ռազմավարական նշանակություն ունեցող Բաղդադ-Բասրա երթուղին: 1991 թվականին, Իրաք-քուվեյթյան պատերազմի ժամանակ Ալ-Ամարան մեկն էր այն բազմաթիվ քաղաքներից, որոնք ապստամբել են Սադդամ Հուսեյնի դեմ, ինչի համար քաղաքի բնակչությունը հետագայում ենթարկվել է հաշվեհարդարի: Շատ ապստամբներ սպանվեցին և հապճեպ թաղվեցին քաղաքից դուրս գտնվող զանգվածային գերեզմանում: Սադդամ Հուսեյնը նաև դիմել է Ամարային շրջապատող ճահիճները ցամաքեցնելու մարտավարությանը և կառուցել է մի շարք ամբարտակներ՝ փորձելով նվազեցնել տարածաշրջանի ջրամատակարարումը։

1990-ականների ամբողջ ընթացքում քաղաքի բնակչությունը համալրվել է փախստականներով։ Սադդամ Հուսեյնը անտեսել է քաղաքի վերակառուցումը` ի պատասխան ապստամբության մեջ իր դերի: Քաղաքը նաև աջակցել է Մուկթադա աս-Սադրին, ում հայրը սպանվել է Սադդամի հրամանով: 1999 թվականի մայիսին «Բաաս» կուսակցության զինյալները և Հանրապետական գվարդիայի ստորաբաժանումները մտցվեցին տարածաշրջան՝ հնարավոր ապստամբությունները ճնշելու համար։

2003 թվականին Իրաքի ներխուժման ժամանակ քաղաքը կրկին դարձել է Սադդամ Հուսեյնի դիմադրության կենտրոն։ Սակայն բրիտանական զորքերի կողմից քաղաքը գրավելուց անմիջապես հետո սկսվեցին հարձակումներ բրիտանացի զինվորների վրա։ 2003 թվականի հունիսին քաղաքաբնակները հարձակվեցին բրիտանական պարեկային ծառայության վրա՝ սպանելով վեց զինվորի քաղաքից հարավ՝ Մայր ալ-Քաբիրում:
thumb|Ամերիկյան զորքերը պարեկում են իրանա-իրաքյան սահմանը։ 
Ավելի ուշ քաղաքը դարձել է Մահդիի բանակի և Բադր կազմակերպության միջև պայքարի թատերաբեմ: Քաղաքում մի քանի բախումներ են տեղի ունեցել հակառակորդ խմբավորումների միջև։ Հակամարտությունը սկսվել է տարածաշրջանում Բադր կազմակերպության հրամանատար Քասիմ ալ-Թամիմիի սպանությունից հետո, որի համար Բադրի մարտիկները մեղադրում էին Մահդիի բանակին։ Մարզում Մահդիի բանակի հրամանատարի գերությունից հետո, 2006 թվականի հոկտեմբերի 20-ին շարժման մարտիկները գրավել են երեք ոստիկանական բաժանմունք և այլ կառավարական հաստատություններ, սպանելով առնվազն 22 խաղաղ բնակիչների, որոնցից երեքը երեխաներ: Իրաքի բանակը և բրիտանացի խորհրդականները Բասրայից ժամանել են հաջորդ օրը՝ Սադրի ներկայացուցիչների հետ զինադադար ապահովելու համար։

2008 թվականին իրաքյան բանակը հատուկ գործողություն է իրականացրել, որի նպատակն է եղել դադարեցնել զենքի մաքսանենգությունը Էլ-Ամարայի տարածքով մոտակա Իրանից և վերականգնել քաղաքի վերահսկողությունը։ «Խաղաղության խոստում» օպերացիա (*Բաշիր Ալ-Սալեմ* ) ծածկագրված անվանումով, այն իրականացվել է Բասրայում, Սադր քաղաքում և Մոսուլում գործողությունների հետ միաժամանակ։

Այս ընթացքում ԱՄՆ բանակի 1-ին հեծելազորային դիվիզիայի 4 բրիգադներ նահանգում ստեղծեցին երկու խոշոր գործառնական բազա և մի քանի փոքր պահակակետեր։ 2008-2009 թվականների ընթացքում 1-ին հեծյալ դիվիզիայի ավելի քան 2000 ամերիկացի զինվորներ, համագործակցելով իրաքյան բանակի, ոստիկանության և սահմանապահների հետ, պարեկում էին Իրանի հետ սահմանը՝ զենքի մաքսանենգությունը կանխելու համար: Սերտորեն համագործակցելով բրիտանացի քննիչների և Իրաքի ոստիկանության հետ՝ ամերիկյան զորքերը ձերբակալել են նաև 17 անձանցից 11-ին, ովքեր հետախուզվում էին 2003 թվականին Մայր Ալ-Քաբիրում բրիտանացի զինվորների սպանության մեղադրանքով:

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Տիգրիս գետի վրա՝ Բաղդադից հարավ, Իրան-Իրաք սահմանից 50 կմ հեռավորության վրա, ծովի մակարդակից 9 մ բարձրության վրա, Տիգրիսի և Եփրատի միջև ձգվող ճահիճների հյուսիսային ծայրում:

## Կլիմա
Քաղաքն ունի տաք, չոր կլիմա՝ տաք, չոր ամառներով և զով, անձրևոտ ձմեռներով։

## Բնակչություն
Բնակչության մեծ մասը շիաներ են։ 2002 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմել է մոտ 340,000 հազար մարդ, 2005 թվականի տվյալներով՝ մոտ 420 000 մարդ։

## Գրականություն
* Inside The Resistance: The Iraqi Insurgency and the Future of the Middle East, Zaki Chehab, Nation Books, 2005

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրաքի քաղաքներ