open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տատեոն

**Տատեոն**, Տատեոնք, Դիադին, ավան Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Ծաղկոտն գավառում, Արածանու աջ ափին, Բայազետից 33 կիլոմետր արևմտյան, Վարշակի ջերմուկների շրջանում։ Առաջին անգամ հիշատակում է Մովսես Խորենացին՝ 4-րդ դարի դեպքերի կապակցությամբ։ 1555 թվականի Ամասիայի պայմանագրով Տատեոն (որ արդեն հայտնի էր Դիադին անվանաձևով) անցել է օսմանյան Թուրքիային։ Մինչև 19-րդ դարի 1-ին քառորդը եղել է Բայազետի փաշայության Դիադինի գավառակի կենտրոնը։ 8-րդ դարի վերջի տվյալներով ունեցել է 500 տուն բնակելի, հիմնականում հայեր, որոնք զբաղվել են արհեստներով ու առևտրով։ Գործել են շուկա, մոտ 40-50 խանութ, եկեղեցի (Սուրբ Աստվածածին) և դպրոց։ 1828 թվականին ռուս, զորքերը հայերի աջակցությամբ գրավել են Տատեոն։ Սակայն 1829 թվականի Ադրիանուպոլսի պայմանագրով, երբ Տատեոն վերադարձվել է Թուրքիային, ավանի ու գավառակի հայերի մեծ մասը ստիպված գաղթել են Արևմտյան Հայաստան՝ հիմնականում բնակություն հաստատելով Բասարգեչար (այժմ՝ քտա Վարդենիս) գյուղում։ Հայերի հեռանալուց հետո Տատեոն անշքացել է։ 20-րդ դարի սկզբին ուներ 15 տուն հայ բնակչությամբ։ Տատեոնի վերջին հայ բնակիչները տեղահանվել կամ զոհվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Ներկայումս Աղրի իլի կազմում է։ Տատեոնի և նրա գավառի հայերը խոսել են «կը» ճյուղի բարբառով (տես Դիադինի բարբառ)։

Կատեգորիա:Այրարատի բնակավայրեր
Տասներկու աղյուսակներ

300px|մինի|Հռոմի քաղաքացիները ուսումնասիրում են Տասներկու աղյուսակները
**Տասներկու աղյուսակներ**, տասներկու աղյուսակների օրենքներ (), Հին Հռոմում օրենքների ժողովածուն, որն ստեղծել են դեցեմվիրների կոլեգիաները՝ մ․թ․ա․ 451-450 թվականներին։ Գրի են առնվել քաղաքային հրապարակում կանգնեցված 12 տախտակների վրա, որից էլ անվանումը։ Տեքստը չի պահպանվել և վերականգնվում է Հռոմի գրողների ու իրավաբանների (Ցիցերոն, Գայոս և այլն) աշխատություններում արված հիշատակությունների ու հղումների հիման վրա։ Պարունակում է դատարանակազմության, քրեական և քաղաքացիական իրավունքին, ոստիկանական որոշ կանոններին վերաբերող որոշումներ։ Գույքային վեճերի հարցերով դատավարությունն աչքի է ընկել ձևապաշտությամբ ու ձևերի բազմազանությամբ, մագիստրատ-պրետորի և դատավորի (վիճելի դեպքի վերջնական լուծման համար նշանակված մասնավոր անձ) լիազորությունների սահմանազատմամբ։

Կատեգորիա:Հռոմեական իրավունք
Կատեգորիա:Օրենսգրքեր
Տաշիզմ

**Տաշիզմ** ( - բիծ), աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմ, աբստրակտ արվեստի տարատեսակ 1940-1950-ական թվականներին։ Ձգտելով հասնել կոլորիտի սուր հուզականության, տաշիստները գեղանկարչությունը այլափոխում են՝ կանխամտածված կոմպոզիցիայից և գծանկարից ազատ գունաբծերի ցայտուն համադրության։ Տաշիզմի ներկայացուցիչները (Պոլլոքը ԱՄՆ-ում, Սուլաժը Ֆրանսիայում, Ապպելը Նիդերլանդներում) իրենց մեթոդ են հռչակել ստեղծագործության անգիտակցականությունն ու ավտոմատիզմը։

Կատեգորիա:Գեղարվեստական ոճեր
Կատեգորիա:Աբստրակցիոնիզմ
Ղևոնդ Տայան

**Ղևոնդ Տայան** (հուլիս 30, 1884, Պարտիզակ, Թուրքիա - 12 սեպտեմբեր 1968, Ղազար, Վենետիկ), հայ երաժշտագետ, Մխիթարյան միաբանության անդամ։

1890 թվականից ուսանել է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունում, երևան բերել, մասնավորապես, երաժշտական ու երգեցողական ակնառու ունակություններ։ 1911-14 թվականներին Հռոմում ուսումնասիրել է գրիգորյան երգեցողություն և երաժշտական հնագրություն։ Այնուհետև նվիրվել է հայ հոգեոր երաժշտության հետազոտմանը, իտալական և գերմանական հանրագիտարաններում և զանազան միջազգային համաժողովներում այդ նյութի շուրջ հանդես է եկել հոդվածներով ու հաղորդումներով։ Երկար տարիներ զբաղվել է մանկավարժությամբ, 1921-1927 թվականներին՝ «Բազմավեպի» խմբագիր։ 1916-1941 թվականներին եվրոպական նոտագրությամբ գրի է առել և 1952 թվականից սկսած հատոր առ հատոր հրապարակել է շարականների Ղազարում բանավոր հաղորդմամբ պահպանված եղանակները (սկզբնաղբյուր համարվում են Մխիթար Սեբաստացու ավանդած եղանակները, որոնք նա 1691 - 1692 թվականներին սովորել է Էջմիածնում և Հայաստանի այլ վանքերում հրատարակությունն ավարտված չէ)։ Իր գրառած շարակնոցում փորձել է ալտերացիայի ինքնահնար «մոնոզիս» և «տրեզիս» (1/4 և 3/4 տոն բարձրացնող) ու «բեմոլետ» և «բեմոլոն» (1/4 և 3/4 տոն իջեցնող) նշանների օգնությամբ գրավոր դրսևորել հայ մոնոդիկ երաժշտության անհավասարաչափ տեմպերացիան։ Տայանի շարակնոցը, որպես շարականների շուրջ երկուսեկես դար ավանդապահորեն հաղորդված ամբողջական մի տարբերակ, ինքնուրույն արժեք է պահպանում։ Տայանը հեղինակել է նաե «Եղիշեի չորս եղանակները հնագույն գրչագրի մը մեջ» (1911), «Կոմիտաս վարդապետ» (1936) և այլ աշխատություններ, աշխարհիկ և հոգևոր երգեր։

Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Վարչական իրավախախտում

**Վարչական իրավախախտում** (վարչական զանցանք), վարչական պատասխանատվություն առաջացնող հակաիրավական գործողություն (անգործություն), որով խախտվում են պետության, հասարակական կազմակերպությունների և քաղաքացիների օրինական շահերը, պետական մարմինների և հասարակական կազմակերպությունների բնականոն աշխատանքը, պետական և հասարակական անվտանգությունը։ Հանցագործությունից տարբերվում է հանրության համար նվազ վտանգավորությամբ։

Կատեգորիա:Վարչական իրավունք
Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ
Վրաստանը Նոր ալիք երգի մրցույթում

**Վրաստանը** Նոր Ալիք երգի մրցույթին մասնակցում է 2002 թվականից։ Առաջին անգամ Վրաստանը այս մրցույթում ներկայացրել է Քրիստինե Իմեդաձեն։

## Մասնակցություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցույթի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Վրացական երաժշտություն
Տարաբնակեցում (այլ կիրառումներ)

**Տարաբնակեցում**.
# Իր բնակած վայրից հանելը՝ ուրիշ տեղ բնակեցնելը։ 
# Տնտեսական աշխարհագրության մեջ բնակչության տարածական բաշխումը և նրա տերիտորիալ կազմակերպման ձևերը (բնակավայրերի ստեղծած համակարգերը)։

Տարաբնակեցումը միաժամանակ արտահայտում է թե՝ բնակեցման պրոցեսը և թե՝ այդ պրոցեսի արդյունքը։ Տարաբնակեցումը կախված է պատմության զարգացումից, արտադրողական ուժերի տեղաբաշխումից և բնական պայմաններից։ Տարաբնակեցման բնութագրման համար կարևոր ցուցանիշներ են բնակավայրերի մեծությունն ըստ բնակիչների թվի և բնակավայրերի խտությունը։
Ռուսաստանը Նոր ալիք երգի մրցույթում

**Ռուսաստանը** Նոր Ալիք երգի մրցույթին մասնակցում է 2002 թվականից։ Հանդիսանում է մրցույթի հիմնադիրներից։ Առաջին անգամ Ռուսաստանը այս մրցույթին ներկայացել է 6 մասնակցով՝ «Smash!!» (խումբ), «2х2»(խումբ), Դիմա Բիլան, «Дискомафия» (խումբ), Պալինա Ռաստովա, Օլգա Շիլովա։

## Մասնակցություններ

## Մրցանակներ
### Հանդիսատեսի համակրանք

### Ալլա Պուգաչովայի մրցանակ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցույթի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ
Թաֆտ Հարթլիի օրենք

200px|մինի|աջից|Ռոբերտ Ալֆոնսո Տաֆտ
200px|մինի|ձախից|Ֆրեդ Ալան Հարթլի
**Թաֆտ Հարթլիի օրենք** (), պաշտոնապես՝ **Աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման ակտ** (), աշխատանքային հարաբերությունները կարգավորելու մասին դաշնային օրինագիծ ԱՄՆ-ում (1947)։ Տվյալ օրինագծով սահմանափակվում էր արհմիությունների գործունեությունը և ազդեցությունը։

Անվանումը ստացել է սենատոր Ռոբերտ Թաֆտի () և ներկայացուցիչների պալատի անդամ Ֆրեդ Հարթլիի անունով։ Թաֆտ Հարթլիի օրենքն արհմիությունների նկատմամբ սահմանում էր պետական վերահսկողություն, դրանց պարտավորեցնում կազմակերպական և ֆինանսական բնույթի տեղեկություններ հաղորդել Աշխատանքի Նախարարությանը։ Այդ կազմակերպությունների ղեկավարներն ու ակտիվիստները պետք է երդմամբ հավաստեին, որ կոմունիստական կուսակցության անդամ չեն (1959 թվականին այդ պահանջը վերացվել է)։ Թաֆտ Հարթլիի օրենքով սահմանափակվեց գործադուլներ անելու իրավունքը, անօրինական ճանաչվեցին քաղաքական, համերաշխության գործադուլները։ Տնտեսական գործադուլներ անցկացնելիս արհմիությունները պարտավոր էին այդ մասին նախապես (60 օր առաջ) հայտնել ձեռնարկատերերին և վարչական հատուկ մարմնին՝ միջնորդության և հաշտեցման հարցերով դաշնային ծառայությանը։ Դատարաններին իրավունք էր վերապահված որոշում կայացնել գործադուլները դադարեցնելու մասին։ Ի լրացումն Թաֆտ Հարթլիի օրենքի, 1959 թվականին ընդունվեց Լենդրամ-Գրիֆինի՝ արհմիությունների ներքին գործերին միջամտելու օրենքը։

Կատեգորիա:1947 տնտեսությունում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավունք
Կետլ (գետ)

**Կետլ**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասով։ Գետաբերանը գտնվում է Ֆարս գետի ձախ ափից 127 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ, ջրահավաք ավազանը՝ 60,5 կմ2։

## Ջրագրության տվյալներ
Ըստ Ռուսաստանի պետական ջրային ռեեստրի տվյալների՝ այն ընկած է Կուբանի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսության մասը կազմում է Լաբա գետը՝ Չամլիկ գետի թափվելու մասից մինչև իր գետաբերանը, գետի գետային ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Կուբանն է։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ - 06020000912108100004101
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) - 108100410
* Ավազանի կոդը - 06.02.00.009
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի - 08
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի - 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադըղեայի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Տեխնիկական գործվածք

**Տեխնիկական գործվածք**, քիմիական, ավտոմոբիլային, ռետինի, կոշիկի արդյունաբերության մեջ, ինչպես նաև այլ ճյուղերում մեքենաների դետալների, տեղակայանքների և տեխնիկական շինվածքների պատրաստման համար հիմնական կամ օժանդակ նյութ հանդիսացող տեքստիլային գործվածք։ Բամբակե գործվածքներից լայնորեն օգտագործում են կորդը, բելտինգը (ավտոդողերի, կոնվեյերների ժապավենների պատրաստման համար), կիրզան (որպես կաշվի փոխարինիչ), քամիչ կտավը և այլն։ Վուշե տեխնիկական գործվածքից պատրաստում են բրեզենտներ, հրշեջ կաշեփողեր, բրդե գործվածքներից՝ միջադիրներ, զտիչներ և այլն։ Մետաքսե տեխնիկական գործվածքը հիմնականում կիրառում են մաղերի, ասբեստայինները՝ զտիչների և զանազան հրակայուն շինվածքների համար։ Տարածված են նաև քիմիական մանրաթելերից (լավսանից, քլորինից, կապրոնից և այլն պատրաստված տեխնիկական գործվածք)։ Տեխնիկական գործվածքը սովորաբար արտադրում են քաթանի միաշերտ և բազմաշերտ միահյուսվածքի ձևով։ Ծառայում է որպես զտիչ նյութ, զանազան պատվածքների հիմք։ Տեխնիկական գործվածքը օգտագործում են նաև պաշտպանական հագուստ կարելու համար։ Տեխնիկական գործվածք են համարվում նաև կալկայի, մոմլաթի, միջադիրների պատրաստման համար օգտագործվող թանզիֆը, միտկալը։

Կատեգորիա:Գործվածքներ
Շումերական մշակույթ

Շումերական քաղաք-պետությունների զարգացման ժամանակաշրջանը համարվում է շումերական քաղաքակրթության գագաթնակետը։ Առաջինը շումերներն են պատրաստել ոսկե իրեր ու զենք, ոսկին օգտագործել արծաթի ու բրոնզի հետ զուգակցված, հայտնագործել գունավոր ապակին ու բրոնզը, անիվն ու սեպագիրը, կազմել առաջին օրենսգիրքը, հայտնագործել թվաբանությունը։Համմուրաբիի օրենքների ժողովածուն օրենսդրության հնագույն հուշարձանն է Միջագետքի՝ իրավական ու սոցիալ-տնտեսական կառույցի մասին (սեպագիրը՝ 9-մ-անոց բազալտե սյան վրա, հայտնաբերվել է Էլամի Շոշ մայրաքաղաքում, 1901–02 թթ-ին)։Շումերներն առաջինն են փորձ արել բարոյապես հաղթահարել մահը և այն դիտել որպես դեպի հավերժություն տանող վիճակ։ Շումերական դիցաբանության մեջ եղել են ոսկեդարի և դրախտային կյանքի պատկերացումները, որոնք հետագայում փոխանցվել են Առաջավոր Ասիայի այլ ժողովուրդների ու ներառվել աստվածաշնչյան սյուժեներում։ Քրմերը կարողացել են ճշգրտությամբ որոշել տարվա տևողությունը՝ 365 օր 6 ժամ 15 րոպե 41 վայրկյան։ Նրանք իմացել են Արեգակի ու աստղերի շարժման օրենքները և կանխագուշակել պետության կյանքի կարևոր իրադարձությունները։ Շումերական ճարտարապետությունն ու քանդակագործությունն աչքի են ընկնում գեղարվեստական հղկվածությամբ։ Կառուցվել են տաճարային համալիրներ՝ զիկկուրատներ, որոնք ոչ միայն հոգևոր կյանքի, այլև գիտամշակութային կենտրոններ էին։ Շումերում է ստեղծվել աշխարհում առաջին՝ «Գիլգամեշ» էպոսը, նաև Համաշխարհային ջրհեղեղի մասին առասպելը, որը հետագայում հին հրեաները շարադրել են Աստվածաշնչում, որտեղ Զիուսուդրա արքայի փոխարեն հանդես է գալիս Նոյը։Բաբելոնական, քաղդեական և ասորական քաղաքակրթությունները հիմնականում եղել են շումերական քաղաքակրթության շարունակությունը։ Ասորեստանի Աշուրբանիպալ (մ. թ. ա. 669–633 թթ.) թագավորը Նինվեում հավաքել է տասնյակհազարավոր պատմական, կրոնական և այլ բնագրեր՝ մոտ 30 հզ. կավե սալիկների վրա, ստեղծել է առաջին գրադարանը. հայտնի է որպես Աշուրբանիպալի գրադարան (հայտնաբերվել է Նինվեի պեղումների ժամանակ՝ 1949–54 թթ-ին)։ Բարձրաքանդակներով և որմնանկարներով է զարդարվել հատկապես Ասորեստանի Սարգոն II արքայի պալատը։ Միջագետքում է ստեղծվել սեպագիրը, որը մ. թ. ա. II հազարամյակի 2-րդ կեսին Առաջավոր Ասիայում վերածվել է միջազգային գրի համակարգի. սեպագիրն ստեղծել են շումերները, նրանցից փոխանցվել է բաբելոնացիներին ու աքքադացիներին։ Սեպագիր արձանագրությունների 1 մլն-ից ավելի նմուշներ պահպանվում են աշխարհի բազմաթիվ թանգարաններում։ Սեպագիր արձանագրություններ են թողել աքքադները, բաբելոնացիները, էլամցիները, խեթերը, ասորեստանցիները, ուրարտացիները և ուրիշներ։ Բաբելոնացիներից սեպագիրը փոխառել են պարսիկները, կատարելագործել այն՝ հարյուրավոր գրանշանների փոխարեն օգտագործելով ընդամենը 40-ը, որոնք նշանակել են վանկեր ու տառեր։ 

Կատեգորիա:Շումերական մշակույթ
Տեսակառաջացում

[250px|մինի|աջից|[Չառլզ Դարվին]]
**Տեսակառաջացում**, կենսաբանական նոր տեսակների ծագումը և դրանց փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում։ Տեսակների առաջացման Դարվինի տեսությունից և կենսաբանական գիտությունների զարգացման ընթացքից հետևում է, որ տեսակները փոփոխվում են ժամանակի ընթացքում, ձեռք բերում նոր հատկանիշներ ու հատկություններ և տարբերակվում են այնպես, որ մեկ տեսակից առաջանում են երկու կամ ավելի նոր տեսակներ։ Տեսակառաջացման կյանքի նոր տեսակի ձևառաջացման պրոցեսն է պոպուլյացիաների ադապտիվ վերափոխությունների հիման վրա, ժամանակի և տարածության մեջ։ Բնության մեջ տեսակառաջացման էվոլյուցիայի պրոցեսի կարևորագույն փուլն է։ Տեսակառաջացման հիմքը կազմում են ժառանգականությունը և փոփոխականությունը, իսկ շարժիչ ուժը՝ բնական ընտրությունը։ Գոյության պայմանների փոփոխության դեպքում տեսակի ներսում կատարվում է հատկանիշների տարամիտում։ Տարբերում են տեսակառաջացման երկու ձև՝ ալլոպատրիկ և սիմպատրիկ։ Ալլոպատրիկ տեսակառաջացումը տեղի է ունենում, երբ տարամիտման ենթարկվող պոպուլյացիաները մեկուսացվում են իրարից աշխարհագրականորեն։ Նման մեկուսացումը սահմանափակում է գենետիկական նյութի փոխանակումը պոպուլյացիաների միջև և նախադրյալներ ստեղծում նոր բնակավայրերում բնական ընտրության ստեղծագործական գործունեության համար։ Ալլոպատրիկ տեսակառաջացման օրինակ է Գալապագոսյան կղզիների սերինոսների տարբեր տեսակների առաջացումը։ Սիմպատրիկ տեսակառաջացման իրականանում է սկզբնական տեսակի բնակության սահմաններում, ոչ տարածական մեկուսացման հիման վրա։ Միասնական պոպուլյացիայի տարամիտման պատճառներ են դառնում տեսակի տարբեր խմբերի կենսաբանական մեկուսացման վարքագծային, գենետիկական, էկոլոգիական և ժամանակագրական մեխանիզմները։

Միմպատրիկ տեսակառաջացման օրինակ է Սևանա լճում իշխան ձկան տարամիտումը 4 ձևերի (ամառային բախտակ, ձմեռային բախտակ, գեղարքունի, բոջակ)։

Տեսակառաջացման ալլոպատրիկ և սիմպատրիկ ձևերը պոպուլյացիաների ներսում առաջացնում են դուստր խմբավորումներ և նպաստում դրանց հետագա մեկուսացմանը։ Պոպուլյացիայի ներսում ստեղծված խմբավորումների մրցակցությունը նպաստում է պոպուլյացիայի հետագա տարամիտմանը։ Տեսակառաջացման երկու ձևերի մեջ կան նաև միջանկյալ ձևեր։ Բնության մեջ տեսակառաջացման բոլոր պրոցեսները կոմպլեքս են և ընթանում են էվոլյուցիոն տարբեր տարրական գործոնների ազդեցության հետևանքով, որոնք տարբեր կերպ են ներգործում պոպուլյացիայի խառը գենոտիպային կազմի վրա։

Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն
Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Տարկետում (այլ կիրառումներ)

**Տարկետում.** եզրը կարող ե վերաբերել՝

# Պարտավորությունների կատարման հետաձգումը որոշակի ժամկետով մինչև որևէ արտակարգ դրության վերացումը։
# Բարձրագույն և միջնակարգ ուսումնական հաստատություններում հարգելի պատճառով (առողջության վատթարացում, զորակոչում և այլն) ուսումը ժամանակավորապես ընդհատելու կարիք ունեցող ուսանողներին տրվող արձակուրդ։
# Ուսումնական հաստատությունում սովորելու, պետական հատուկ հանձնարարություն կատարելու կապակցությամբ և այլ հարգելի պատճառով զորակոչիկի զորակոչման ժամանակավոր հետաձգումը։
Տաղալու

**Տաղալու**, թաղալու, թաղալո, հայկական ժողովրդական պարերգի տեսակ։

Տարածված է Հայաստանի գրեթե բոլոր շրջաններում։ Հիմնականում քնարական բովանդակությամբ քառյակներ են, որոնք երգվում են հարց ու պատասխանի ձևով (մեկը կամ երկուսը հարցնում են, մեկը կամ երկուսը՝ պատասխանում, աղջիկները հարցնում են, տղաները՝ պատասխանում)։ Տաղալուները կատարվում են միայն պարզ պարաձևերի՝ գյոնդերի ժամանակ։

Կատեգորիա:Հայկական պարեր
Պուրչենա (քաղաք)

**Պուրչենա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ալմերիա պրովինցիայի կազմում, Անդալուզիա ինքնավար մարզում։ Տարածքը 57 կմ2։ Բնակչությունը 1772 մարդ (2010)։

## Ժողովրդագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Purchena — Sistema de Información Multiterritorial de Andalucíaes
* Purchena  — Diputación Provincial de Almeríaes
* Juegos Moriscos — Moorish Games official pagees
* Purchena — City Council official pagees

Կատեգորիա:Ալմերիա պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Տիբեթական գիր

մինի|Տիբեթական գիր
**Տիբեթական գիր**. գրի տեսակ, որ գործադրվել է տիբեթերենի համար՝ սկսած 7-րդ դարից։ Սերում է հնդկական գրի մի տեսակից։ Բաղկացած է 34 գրանշանից, որոնցից 4-ը՝ ձայնավորների համար։ Նախապես ունեցել է երկու տարբերակ՝ դբու-չան և դբու-մեդ։ Հետագայում գոյացել են այլևայլ տարբերակներ, որոնցից օգտվել են Տիբեթում և նրա սահմաններից դուրս։ Տիբեթական գրից (նրա պասսեպա տարբերակից) է սերել նաև տիբեթա-մոնղոլական լայն տարածում չգտած վանկագիրը, որը հարմարեցված է եղել մոնղոլերենին և գործածվել է հիմնականում 13-14-րդ դարերում։

Կատեգորիա:Տիբեթերեն
Տեսակարար կշիռ

**Տեսակարար կշիռ**, մարմնի կշռի (P) և ծավալի (V) հարաբերությունը՝ 
:\gamma = \frac P V։

Կարող է որոշվել նաև 
:\gamma = \rho g

բանաձևով, որտեղ ρ-ն նյութի խտությունն է, g-ն՝ ազատ անկման արագացումը։ Ի տարբերություն խտության, տեսակարար կշիռն նյութի ֆիզիկաքիմիական բնութագիր չէ, քանի որ կախված է չափման վայրում g-ի արժեքից։

## Չափման միավորները
Միավորների միջազգային համակարգում տեսակարար կշռի միավորը Ն/մ3-ն է։ Կիրառվել են նաև դն/սմ3, կգ·վ/մ3 միավորները։ 1 Ն/մ3=0,1 դն/սմ3= 0,102 կգ·վ/մ3։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Վրույր Սարգսյան

**Վրույր Սարգսի Սարգսյան** (), հայ խորհրդային ինժեներ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1965-1982 թվականներին աշխատել է Մոսկվայում։ 1965-1969 թվականներին՝ Ջրատնտեսական շինարարության նախագծահետախուզական և գիտահետազոտական համամիութենական պետական ինստիտուտում, 1969-1982 թվականներին՝ Ջրամատակարարման, կոյուղու, հիդրոտեխնիկական կառույցների և ինժեներական հիդրոերկրաբանության համամիութենական ԳՀԻ-ում եղել է ավագ գիտաշխատող։ 1982 թվականից՝ Երևանի պոլիտեխնիկ ինստիտուտի հիդրոտեխնիկական կառույցների ամբիոնի պրոֆեսոր։ Աշխատությունները վերաբերում են ինժեներական հիդրոերկրաբանությանը, հիդրոտեխնիկական կառույցներին, հողերի հիդրոտեխնիկական մելիորացիայի, ստորգետնյա ջրերի պաշարների հաշվարկման ինչպես նաև դրանց օգտագործման և ջերմային ռեժիմի կանխատեսման, աղուտային հողերի յուրացման հարցերին։ Սարգսյանը ձևակերպել է բնական գրունտների մեջ տարբեր խտությամբ և մածուցիկությամբ հեղուկների(գազերի) շարժման հիմնական հավասարումները և սահմանային պայմանները, տվել դրանց լուծումները։

## Պարգևներ
2015 թ. մայիսի 23-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Անանիա Շիրակացու մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Տենարդիտ

**Տենարդիտ**, թենարդիա [ֆրանսիացի քիմիկոս Լ․ ժ․ Թենարի (L․ J․ Th6nard, 1777—1857) անվամբ], միներալ սուլֆատների դասից։ Քիմիական բաղադրությունը՝ Na2S04։ Խառնուրդների ձևով փոքր քանակությամբ պարունակում է K, Mg, Cl, Br, H20, CaS04։ Բյուրեղագիտական համակարգը ռոմբային է։ Առաջացնում է անգույն թափանցիկ բյուրեղներ, որոնք երկբրգաձև են կամ աղյուսանման։ Բնորոշ են խաչաձև կրկնաբյուրեղները, կատարյալ հերձումը։ Առավել տարածված են կաթի սպիտակ հատիկավոր ագրեգատները։ Հեշտությամբ լուծվում է ջրում, ունի դառնաղի համ։ Կարծրությունը՝ 2—3, խտությունը՝ 2680—2690 կգ/մ²։ Տենարդիտ քեմոգեն միներալ է, առաջանում է չորացող աղաբեր լճերում միրաբիւիաի, էպսոմիաի, գիպսի հետ։ Հայտնի է նաև որպես ֆումարոլային գործունեության արգասիք։ Հանքավայրեր կան ԽՍՀՄ-ում (Թուրքմենստան, Ղազախստան), ԱՄՆ-ում, Կանադայում։ Օգտագործվում է հիմնականում որպես հումք սոդայի արդյունաբերության համար և ապակու արտադրության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նատրիումի միներալներ
Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Սուլֆատներ (միներալներ)
Տապաժոս

**Տապաժոս** (), գետ Բրազիլիայում, Ամազոնի աջ վտակը։ Կազմավորվում է ժուրոլենա և Տելիս Պիրիս (Սան Մանուել) գետերի միախառնումից, սկիզբ է առնում Սեռա դուս Պարեսիս բարձրությունից։ Երկարությունը մոտ 2200 կմ է, ավազանը 1487 հազար կմ²։ Սնումը անձրևային է։ Հորդանում է նոյեմբերից մարտ։ Միջին ծախսը 15,5 հազար մ³/վրկ է։ Հարուստ է սահանքներով ու ջրվեժներով։ Ստորին հոսանքում լայնությունը մինչե 15 կմ է։ Նավարկելի է գետաբերանից մինչև Սան Լուիս քաղաքը։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր
Տեշենիտ

250px|մինի|աջից|Տեշենիտ

**Տեշենիտ** (Տեշեն մարզի անվամբ), անալցիմ պարունակող լրիվ բյուրեղային հիպաբիսալ և երակային ալկալային ապար։ Կազմված է կիսով չափ պիրոքսենից (տիտան-ավգիտ) ու ամֆիբոլից (բարկևիկիա) և զգալի քանակություններով զոնալ պլագիոկլազից ու անալցիմից։ Գոյություն ունեն տեշենիտի պիրոքսենային և ամֆիբոլային տարբերակները՝ համապատասխան միներալների գերակշռության դեպքում։ Երեսպատման գեղեցիկ քար է։

Կատեգորիա:Ապարներ
Քենետ Վիլսոն

**Քենետ Գեդես Վիլսոն**, Քենետ Ուիլսոն (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը։ 1971 թ.-ից՝ Կոռնելի համալսարանի պրոֆեսոր։ 
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են կրիտիկական երևույթների տեսությանը։ Մշակել է այդ երևույթների արդյունավետ նկարագրման քանակական տեսական սխեմա։ Վիլսոնի ձևակերպած մոտեցման որակական կողմը, այսպես կոչված, ռեկուրսիաների մեթոդն է, որը հանգում է միևնույն գործողության (ռեկուրսիայի) բազմակի կրկնությանը։ Զգալի ավանդ է ներդրել նաև տարրական մասնիկների տեսության զարգացման գործում։ Առաջարկել է քվարկների միջև գործող հեռահար ուժերի «լարային» մեխանիզմը։ Նոբելյան մրցանակ (1982)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Բորիս Տեպլով

**Բորիս Միխայլովիչ Տեպլով** (), խորհրդային հոգեբան, ՌՍՖՍՀ ՄԳԱ իսկական անդամ (1945 թվական), ՌՍՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1957 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1921 թվական)։ 1921—1929 թվականներին աշխատել է կարմիր բանակի ԳՀ հիմնարկներում, 1929—1952 թվականներին՝ Հոգեբանության ինստիտուտում (1933-1935 թվականներին և 1945—1952 թվականներին՝ ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ)։ «Վոպրոսի պսիխոլոգիի» («Вопросы психологии») ամսագրի գլխավոր խմբագիր (1956—1965 թվականներին)։ Սկզբում ուսումնասիրությունները վերաբերում են տեսողական-լսողական զգայություններին, ինչպես նաև մարդու ընդունակություններին և անհատական-հոգեբանական առանձնահատկություններին։ Մշակել է անհատական տարբերությունների փորձարարական ուսումնասիրման նոր մեթոդիկաներ։ Նրա լաբորատորիայում են հաստատվել նյարդային համակարգի ուժի և զգայության միջև ետադարձ համահարաբերակցության օրինաչափությունը և մի շարք այլ կախվածություններ։ Հեղինակ է հոգեբանության պատմության մի շարք աշխատությունների, ինչպես նաև դասագրքերի և ուսանողական ձեռնարկների։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային հոգեբաններ‎
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Տիբեթա-բիրմայական լեզուներ

**Տիբեթա-բիրմայական լեզուներ**. Մերձավոր լեզուների խումբ, որը մտնում է չին-տիբեթական լեզվաընտանիքի մեջ։ Խոսվում են ՉԺՀ-ում (Տիբեթում և Չինաստանի հարավարևմտյան որոշ վայրերում), Բիրմայում, Բանգլադեշում, Նեպալում, Հնդկաստանի հյուսիսում և Բութանում։ Խոսողների ընդհանուր թիվը՝ մոտ 35 միլիոն (1970)։ Ըստ ամերիկացի գիտնական Փ․ Բենեդիկտի՝ Տիբեթա-Բիրմանական լեզուները բաժանվում են 7 հիմնական խմբի՝ տիբեթա-կանաուրյան, կիրանտի, միրի, կաչի, լոլո-բիրմանական, բարիչի, կուկի-չժննագա։ Սրանք որոշ ընդհանրությունների հետ ունեն նաև էական տարբերություններ։ Միմյանց նման են հատկապես վանկի կառուցվածքով, բառերի կայուն դասավորության գործառություններով և մասնավոր որոշ հատկանիշներով։ Լեզուների մի մասը զարգացած ձևաբանական համակարգ ունի, մի մասն էլ հետևում է անշատական կառուցատիպին։ Առանձին լեզուներում որոշակիորեն արտահայտված է երաժշտական շեշտը։ Գրական լեզուներն են բիրմաներենը, տիբեթերենը, թանգութերենը, նեարերենը։ Տիբեթա-Բիրմանական լեզուների մեծ մասը գրազուրկ է։ Հիմնականում գործածում են հնդկագիր այբուբեններ։ Կան նաև սեփական հիերոգլիֆական համակարգ ունեցող լեզուներ։

Կատեգորիա:Տիբեթա-բիրմանական լեզուներ
Կատեգորիա:Ասիայի լեզուներ
Տևտոններ

մինի|Լեգնիցայի ճակատամարտը
**Տևտոններ** (, ), գերմանական ցեղեր։ Մ․թ․ա․ II դ․ վերշին Շոտլանդական թերակղզուց շարժվել են հարավ և ներխուժել Գալիա։ Այնուհետև կիմբրիներին և գերմանական այլ ցեղերի միացած, մտել են Հյուսիսային Իտալիա։ Մ․թ․ա․ 102 թ․ նրանց գլխովին ջախջախել են հռոմեական զորքերը։ Տևտոնների՝ որպես ցեղերի, մասին հետագա աղբյուրներում տեղեկություններ չեն հանդիպում։ «Տևտոն» բառը երբեմն գործածվել է իբրև գերմանացիների ընդհանուր անվանում։

Կատեգորիա:Գերմանական ցեղեր
Կատեգորիա:Անհետացած ազգեր
Ադրիան ֆոն Ցիգլեր

**Ադրիան ֆոն Ցիգլերը** (Adrian von Ziegler, ), շվեյցարացի երգահան է։ Ծնվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Շվեյցարիայի մայրաքաղաք Ցյուրիխում։ Ճանաչում է ստացել ՅուԹյուբ կայքի միջոցով։ 2014 թվականի հունվար ամսին Յութուբում նրա ալիքի հետևորդների թիվն անցավ 200 հազարը։ Իսկ 2015 թվականին հետևորդների թիվը հասավ 400 հազարի։ Ադրիան ֆոն Ցիգլերի ստեղծագործությունները հիմնականում առանց խոսքերի են, քանի որ, ինչպես ինքն է նշում "չի ցանկանում ավելացնել խոսքեր [իր] երգերին, որ [նրա] երգերը լսողը յուրովի ընկալի"։ Իր երաժշտություններում նա հիմնականում օգտագործում է ստեղնաշարային գործիքներ (հաճախ դաշնամուր), կիթառ, պարկապզուկ, հարվածային գործիքներ, ջութակ։

## Երաժշտական կարիերա
15 տարեկանում, այն բանից հետո, երբ դուրս եկավ տեղական ռոք խմբի կազմից, որում հարվածային գործիքներով էր նվագում, Ադրիանը սկսեց ինքնուրույն ստեղծագործել։

2007-2009 թվականների ընթացքում նա ձայնագրում է բազմաթիվ դեմո երգեր՝ ընտրելով "Indigo" բեմական անունը։ Այդ ժամանակ կիթառի հետ մեկտեղ հաճախ օգտագործում էր ստեղնաշարային և նվագախմբի տարբեր գործիքներ։

2009 թվականից սկսած նա սկսում ստեղծագործել իր իսկական անվան տակ։ 2010-2016 թվականների ընթացքում թողարկել է 17 ալբոմ։

## Երաժշտական ուղղություններ
Ադրիանի ստեղծագործությունները տարբեր երաժշտական ուղղությունների են պատկանում։ Այդ ուղղությունները, ըստ Ադրիանի, կարելի է բնորոշել որպես կելտական երաժշտությունը, էմոցիոնալ երաժշտություն, հանգստացնող երաժշտություն, մետալ, համաշխարհային երաժշտություն, Dark alternative երաժշտությունը, Neoclassical Dark wave և ֆիլմային երաժշտություն։ "Համաշխարհային երաժշտություն" ուղղության մեջ հիմնականում ընդգրկված են արևելյան երաժշտություն, որն իր հերթին բաժանվում է պարսկա-արաբական և չինա-ճապոնական ելևէջեր ունեցող երգերի։ Dark alternative ուղղության պատկանող ստեղծագործություններում օգտագործվում է սիմֆոնիկ նվագախումբ։ Վերջին մի քանի ամսվա ընթացքում Ադրիանը փորձել է գրել նաև էլեկտրոնային երաժշտություն, ինչի արդյունքում համագործակցություն է սկսվել նրա և *The Enigma TNG* միջև։ Ադրիանի խոսքերով "այս ոճի երաժշտությունն իրեն այքան էլ հոգեհարազատ չէ, սակայն այս համագործակցությունը երկարաժամկետ կլինի"։

## Ոգեշնչման աղբյուրներ
Երաժշտություն գրելիս, ինչպես նշում է Ադրիանը, ինքը ոգեշնչում է բնությունից, գրականությունից, պատմությունից, դիցաբանությունից, իր զգացմունքներից և երևակայական աշխարհից, ինչպես նաև իր ընտրյալ Կարինայից։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

* *Requiem* (2010)
* *Lifeclock* (2010)
* *Across Acheron* (2011)
* *Wanderer* (2011)
* *Mirror of the Night* (2011)
* *Mortualia* (2012)
* *Spellbound* (2012)
* *Starchaser* (2012)
* *The Celtic Collection* (2012)
* *Odyssey* (2012)
* *Feather and Skull* (2013)
* *Vagabond* (2013)
* *Libertas* (2014)
* *The Celtic Collection II (հավաքածու)* (2014)
* *Queen of Thorns* (2014)
* *Atmospheres* (2016)
* *Moonsong* (2016)

## Արտաքին հղումներ
* Ադրիան ֆոն Ցիգլերի ալիքը ՅուԹյուբում
* Ադրիան ֆոն Ցիգլերի պաշտոնական էջը Ֆեյսբուքում
* Ադրիան ֆոն Ցիգլերի պաշտոնական էջը Թվիթթերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեյցարացի երգահաններ
Տենորիտ

**Տենորիտ** (իտալացի բուսաբան Միշել Տենորեի [1780—1861] ազգանվամբ), միներալ։ Քիմիական կազմը՝ CuO։ Պարունակում է 79,89% Сu։ Բյուրեղագիտական համակարգը մոնոկլինային է։ Առաջացնում է մանր թերթավոր բյուրեղներ, խիտ հողային ագրեգատներ (մելակոնիտ)։ Գույնը՝ սև, գորշ-սև։ Փայլը՝ մետաղական։ Կարծրությունը՝ 3,5—4, խտությունը՝ 6400 կգ/մ³։ Հանդիպում է պղնձի հանքավայրերի օքսիդացման զոնայում, սակավ՝ հրաբխային արգասիքներում։ Պղնձի ստացման հումք է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պղնձի միներալներ
Կատեգորիա:Հանքանյութեր
Կատեգորիա:Միներալներ
Տետանուս

**Տետանուս**, **պրկանք**, մկանի բնականոն տևական կծկումը հաճախակի ներգործող գրգռիչների ազդեցությունից։ Եթե գրգռիչների միշև եղած ժամանակահատվածը այնպիսին է, որ յուրաքանչյուր հաշորդ գրգռիչ ազդում է մկանի կարճացման փուլում, ապա առաջանում է հարթ կամ լրիվ տետանուս։ Իսկ երբ գրգռիչների հաճախականությունն ավելի փոքր է, և յուրաքանչյուր հաշորդ գրգռիչ ներգործում է մկանի թուլացման փուլում, ապա տետանուս ատամնավոր է կամ ոչ լրիվ։ Օրգանիզմում մկանային կծկումները միշտ ունեն տետանուսի բնույթ։

Կատեգորիա:Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Մարդկային հիվանդության ախտանիշներ
Կատեգորիա:Էլեկտրաֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդությունների ախտանիշներ և նշաններ
Տանող հրթիռ

մինի|Տանող հրթիռ
**Տանող հրթիռ**, կրող հրթիռ, բազմաստիճան (2-4 աստիճան) բալիստիկ հրթիռ՝ Երկրի արհեստական արբանյակները, ավտոմատ միջմոլորակային կայանները, տիեզերանավերը, ուղեծրակայանները և օգտակար այլ բեռներ տիեզերք դուրս բերելու համար։ Տանող հրթիռները կարող են շրջանային երկրակենտրոն ուղեծիր դուրս բերել մի քանի կիլոգրամից մինչև մի քանի տասնյակ տոննա զանգվածով օգտակար բեռ և վերջինիս հաղորդել անհրաժեշտ արագություն (1-ին կամ 2-րդ տիեզերական արագությունից մեծ կամ դրան հավասար)։ Տանող հրթիռները բնութագրվում են համեմատաբար փոքր զանգվածով և վառելիքի մեծ պաշարներով (վառելիքի զանգվածը կազմում է հրթիռի մեկնարկային զանգվածի 85-90 տոկոսը)։ Տանող հրթիռի մեկնարկային զանգվածը մի քանի տասնյակից մինչև մի քանի հազար տոննա է։

Կատեգորիա:Հրթիռներ
Աֆևորկ Տեկլե

**Տեկլե Աֆևորկ** (, ), եթովպացի նկարիչ, քանդակագործ, գրաֆիկ, դիզայներ։ ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Եթովպիայի Շոա նահանգի Անկոբեր քաղաքում։

Ավարտել է Սուրբ Մարտինի անվան արվեստի և արհեստների կենդրոնական դպրոցը։ 1953 թվականին ավարտել է Լոնդոնի համալսարանի գեղեցիկ արվեստների ֆակուլտետը։ Կոմպոզիցիայի մոնումենտալությունը համադրելով կոլորիտի դեկորատիվությանը՝ Տեկլեն ստեղծել է գեղանկարչական դիմանկար-այլաբանություններ և բնանկարներ, ջրաներկ աշխատանքներ, գրքի պատկերազարդումներ, մոնումենտալ-դեկորատիվ գործեր (վիտրաժներ Ադիս Աբեբայի Աֆրիկայի տանը, 1961-1963 թվականներին)։ Տեկլեի ստեղծագործության մեջ նշանակալից տեղ են գրավել աֆրիկյան ժողովուրդների անկախության համար մղած պայքարի թեման։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Եթովպիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Եթովպիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Եթովպիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Նամականիշերի դիզայներներ
Քաղցած խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը

**Քաղցած Խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը** (անգլերեն՝ The Hunger Games։ Catching Fire), ամերիկյան հակաուտոպիական ֆիլմ է, որի ռեժիսորն է Ֆրենսիս Լոուրենսն է։ Ֆիլմը նկարահանված է Սյուզան Քոլինզի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2013 թվականի նոյեմբերի 22-ին։ Այն Քաղցած խաղեր ֆիլմի երկրորդ մասն է։ Ֆիլմի կարգախոսն է՝ «Հիշի՛ր, թե ով է քո իսկական թշնամին»։

## Սյուժե
Կարողանալով կենդանի մնալ «Քաղցած խաղերում»` Քեթնիսը և Փիթը վերադառնում են տուն։ Սակայն հիմա նրանք էլ ավելի մեծ վտանգի մեջ են, քանի որ նրանց հրաժարվելը խաղալ Կապիտոլիայի օրենքների համարձայն, մեծ զայրույթ է պատճառել նախագահ Քորիլիան Սնոուին։ Այդ պատճառով նախագահը որոշել է, որ հաջորդ «Քաղցած խաղերում» պետք է հանդես գան նրանք, ովքեր հաղթել են անցած տարիներին անցկացված խաղերին։ Քեթնիսը և Փիթը ստիպված են լինում կրկին մասնակցել այդ դաժան խաղերին։ Այս անգամ խաղի կանոնները ուրիշ են. արենան ավելի վտանգավոր է, մասշտաբը ավելի մեծ է և խաղադրույքները ավելի բարձր են։

## Դերերում
*Նայել։* Քաղցած խաղեր ֆիլմի դերասանական կազմը

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ

## Շահույթ
Ֆիլմը առաջին անգամ ցուցադրվել է Բրազիլիայում նոյեմբերի 15-ին և հավաքել 2,4 միլիոն դոլլար՝ երեք անգամ ավելի շատ քան առաջին ֆիլմը։ ԱՄՆ-ում ցուցադրվել է 4163 կինոթատրոններում և հավաքել 158,1 միլիոն դոլլար` դառնալով նոյեմբեր ամսի ամենառեյթինգային ֆիլմը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Հակաուտոպիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հետապոկալիպտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Քաղցած խաղեր (ֆիլմաշար)
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Հյուսիսային Ամերիկայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ապագայում
Կատեգորիա:Ֆրենսիս Լոուրենսի ֆիլմեր
Վիճակագրական աղյուսակներ

**Վիճակագրական աղյուսակներ**, վիճակագրական նյութերի ամփոփման և մշակման թվային արդյունքների առավել ռացիոնալ, ակնառու և սիստեմավորված շարադրման ձև։ Վիճակագրական աղյուսակների ուղղահայաց սյունակների և հորիզոնական տողերի համակցություն են, ունեն ենթակա, որում թվարկվում են բնութագրվող երևույթի առանձին տարրերը կամ խմբերը, և ստորոգյալ, որը ցույց է տալիս ինչ ցուցանիշներով է բնութագրվում ենթական։ Ենթական սովորաբար գրանցվում է աղյուսակի տողերում, իսկ ստորոգյալը՝ սյունակներում։ Ըստ ենթակայի կառուցվածքի տարբերվում են՝ ա․ պարզ (ենթակայում թվարկվում են վիճակագրական դիտարկման ենթարկված օբյեկտները կամ տերիտորիալ միավորները), բ․ խմբային(ենթական բովանդակում է ուսումնասիրվող օբյեկտի միավորների խմբավորումըստ որևէ էական հատկանիշի), գ․ կոմբինացված (ենթական բովանդակում է ուսումնասիրվող օբյեկտի միավորների խմբավորում ըստ երկու և ավելի հատկանիշների) Վիճակագրական աղյուսակներ․։ Ստորոգյալի ցուցանիշները բնութագրում են օբյեկտի վիճակը ժամանակի պահին կամ պրոցեսը ժամանակի հատվածում (ստատիկ Վիճակագրական աղյուսակներ) և օբյեկտի փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում (դինամիկ Վիճակագրական աղյուսակներ)։ Վիճակագրական աղյուսակների ընդհանուր վերնագրում կամ սյունակների ու տողերի վերնագրերում ցույց են տրվում ո՛ր տերիտորիային, ժամանակին կամ ժամանակի պահին են վերաբերում տվյալները, այդ տվյալների բնույթը (պլանային, փաստացի, հաշվարկային) և չափի միավորները։

Կատեգորիա:Վիճակագրություն
Ժերար Տետեյան

**Ժերար Շառլի Տետեյան (Դեդեյան Ժիրայր** , ), հայ բանասեր, պատմաբան։ Գիտության դոկտոր՝ պատմության գծով (1990), պրոֆեսոր (1991)։ ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2004)։ ԵՊՀ պատվավոր դոկտոր (1984)։

Հայազգի ֆրանսիացի գրականագետ Շառլ Տետեյանի որդին է։
## Կենսագրություն
1962-1966 թթ. ուսանել է Փարիզի էկոլ Նորմալ Սյուպերյորի, Սորբոնի (դասական լեզուներ և գրականություն) և Արևելյան լեզուների ազգային դպրոցի (հայերենը՝ Ֆրեդերիկ Ֆեյդիի ղեկավարությամբ) բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։ 1969 թվականից Մոնպելիեի Պոլ Վալերի համալսարանում դասավանդում է ընդհանուր պատմություն (միջնադար)։ 1994 թվականից Երևանի պետական համալսարանի պատվավոր դոկտոր է, 1966 թվականից՝ Մոնպելյեի գիտության և գրականության ակադեմիայի անդամ։

Գիտական ուսումնասիրությունները վերաբերում են միջնադարյան Հայաստանի, մասնավորապես հայ-բյուզանդական հարաբերությունների պատմությանը։ Ֆրանսերեն է թարգմանել և ընդարձակ առաջաբանով ու ծանոթագրություններով հրատարակել Սմբատ Սպարապետի «Տարեգիրքը» (1980 թ)։ Համահեղինակ է «Հայոց պատմություն» (1982 թ, ֆրանսերեն) գրքի։ Բազմիցս այցելել է Խորհրդային Հայաստան։

## Անդամակցություն
* Մոնպելիեի գիտության և գրականության ակադեմիայի անդամ (1966)

## Մատենագիտություն
* *Les pouvoirs arméniens dans le Proche-Orient Méditerranéen (1068-1144)* 5 vol., thèse de doctorat : lettres, Université Paris-1 Panthéon-Sorbonne, 1990 .
* Smbat le Connétable, introduction, traduction et notes par Gérard Dédéyan, *La Chronique attribuée au connétable Smbat*, Geuthner, Paris, 1980 .
* *Les Arméniens, histoire d'une chrétienté*, Privat, Toulouse, 1990 .
* *et al.*, *Arménie : 3000 ans d'histoire*, Éditions Faton, coll. « Les Dossiers d'archéologie », n° 177, Dijon, 1992 .
* with Jacques Le Goff, *La Méditerranée au temps de saint Louis*, actes du colloque d'Aigues-Mortes, 25 et 26 avril 1997, Éd. du SIVOM d'Aigues-Mortes, 2001 .
* (dir.), *Les Arméniens entre Grecs, Musulmans et Croisés : étude sur les pouvoirs arméniens dans le Proche-Orient méditerranéen (1068–1150)*, 2 vol., Fundação Calouste Gulbenkian, Lisbonne, 2003 .
* with Isabelle Augé et Gérard Dédéyan (dir.), *L'Église arménienne entre Grecs et Latins : fin XIe milieu Ve*, Geuthner, Paris, 2009 .
* with Karam Rizk (dir.), *Le comté de Tripoli : État multiculturel et multiconfessionnel, 1102–1289*, actes des journées d'études, Université Saint-Esprit, Kaslik, Liban, décembre 2002, Geuthner, Paris, 2010 .
* Alphonse Cillière (présented by Gérard Dédéyan, Claire Mouradian and Yves Ternon), *1895 — Massacres d'Arméniens*, Privat, coll. « Témoignages pour l'histoire », Toulouse, 2010 .
* Gérard Dédéyan, Carol Iancu, (dir.), *Du génocide des arméniens à la Shoah : Typologie des massacres du XXe siècle,* Privat, coll. « Regards sur l'histoire » Toulouse, 2015, 640p. .

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ բանասերներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայագետներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հետազոտողներ
Տիբարեններ

**Տիբարեններ**, հնագույն ցեղեր Սև ծովի հարավ-արևելք առափնյա շրշաններում։ Հիշատակվում են մ․թ․ա․ 6-1-րդ դարերում անտիկ հեղինակների երկերում։ Ենթադրվում է, որ տիբարեններն ազգակից են եղել արեմտակովկասյան ցեղերին։ Ըստ Հերոդոտոսի (մ․թ․ա․ 5-րդ դար), Տիբարենների դրացի մոքսերի, մակրոնների, մոսինկների ու այլ ցեղերի հեա կազմել են Աքեմենյան տերության 19-րդ սատրապությունը։ Նրանք ունեցել են համանման զինվածություն (փայտե սաղավարտ, փոքր վահան, երկարասայր նիզակ) և Աքեմենյան բանակում կռվել միենույն զորամասում։ Քսենոփոնի վկայությամբ՝ մ․թ․ա․ 5-րդ դարում վերջին Տիբերեններն արդեն կազմում էին առանձին ցեղային միություն, ապրում անկախ, զբաղվում գլխավորապես անասնապահությամբ ու ձկնորսությամբ։ Մ․թ․ա․ 3-2-րդ դարերում Տիբերենների ենթարկվել են Փոքր Հայքի, այնուհետև՝ Պոնտոսի թագավորությանը, Միհրդաա 6-րդ Եվպատորի կողմից կռվել Հռոմի դեմ։

Կատեգորիա:Վրացական ցեղեր
Կատեգորիա:Փոքր Ասիայի հին ժողովուրդներ
Տետրիլ

մինի
**Տետրիլ** 2, 4, 6-եռնիտրաֆենիլմեթիլնիտրամին, պայթուցիկ նյութ։ Սպիտակ բյուրեղներ են, լույսի տակ դեղնում են, դետոնացման արագությունը՝ 1630 կգ/մ3 է, խտության դեպքում՝ 7500 մ/վրկ, պայթման ջերմությունը՝ 4609 կջ/կգ, հալմամն ջերմաստիճանը՝ 129,5°С, խտությունը՝ 1730 կգ/մ3։ Ջրում չի լուծվում, լուծվում է օրգանական լուծիչներում։ Ստանում են N-մեթիլ կամ HN-երկմեթիլանիլինի նիտրմամբ։ Օգտագործվում է որպես միջանկյալ դետոնատոր (անդրապայթիչ) պայթունահարուց պատիճներում։

Կատեգորիա:Պայթուցիկ նյութեր
Տանժեր

**Տանժեր** (՝ *Տանջա*, ), քաղաք և նավահանգիստ Մարոկկոյի հյուսիսում, Ջիբրալթարի նեղուցի ափին։ Տանժեր նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է մոտ 950 հազար (2014)։ Հյուսիսային Մարոկկոյի առևտրա-տրանսպորտային և տարանցիկ կենտրոնն է։

Երկաթուղով կապված է Ֆես քաղաքի հետ։ Հիմնադրել են փյունիկացի գաղութաբնակները մեր թվարկությունից առաջ 2-րդ հազարամյակի վերջում։ Մեր թվարկությունից առաջ 1-ին դարից ընկել է Հռոմի տիրապետության տակ։ 5-րդ դարում զավթել են վանդալները, 6-րդ դարում՝ Բյուզանդիան, 8-րդ դարի սկզբին՝ արաբները։ 1471 թվականին նվաճել է Պորտուգալիան, 1661 թվականին անցել է Անգլիային։

1684 թվականին վերամիավորվել է Մարոկկոյին։ 1912 թվականին Մարոկկոյի բաժանման ժամանակ Տանժերը (մոտ 380 կմ2) առանձնացվել է որպես միջազգային գոտի, որը 1923-1956 թվականներին ունեցել է միջազգային հատուկ կարգավիճակ՝ հայտարարվել էր միջազգային ապառազմականացված չեզոք գոտի։ 1957 թվականից Տանժերը կրկին վերամիավորվել է Մարոկկոյին։ Տանժերիի մոտ կա միջազգային օդանավակայան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարոկկոյի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի նավահանգիստներ
Տանիքի պողպատ

**Տանիքի պողպատ**, տանիքի երկաթ, ցածրածխածնային պողպատից պատրաստված բարակ թիթեղներ (0,25-2 մմ հաստությամբ), որոնք նախատեսված են հիմնականում շենքերի տանիքների, ինչպես նաև մետաղական տարայի և լայն գործածության շինվածքների պատրաստման համար։ Ժանգոտումից պահպանելու նպատակով տանիքի պողպատը հաճախ ծածկում են ցինկի բարակ շերտով (ցինկապատ տանիքի պողպատ)։ Տանիքի պողպատներ թողարկում են նաև ալիքավոր թիթեղների ձևով։

Կատեգորիա:Պողպատ
Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Տետրոդ

մինի
**Տետրոդ**, քառէլեկտրոդ, էլեկտրոնային էլեկտրոդներն են ուղղակի կամ անուղղակի շիկացման կաթոդը, երկու ցանց (կառավարող և էկրանավորող) և անոդը։ Ծառայում է որպես փոքր, միջին կամ բարձր հզորության ընդունիչ-ուժեղացուցիչ լամպ կամ գեներատորային լամպ՝ մինչև մի քանի հարյուր Մհց հաճախականությունների դեպքում։ Ընդունիչ-ուժեղացուցիչ տետրոդի կաթոդը սովորաբար օքսիդային է, իսկ գեներատորային տետրոդ ինը՝ վոլֆրամայինդ Առաջինի անոդը Ni-ից է, երկրորդինը Ta-ից կամ Mo-ից։ Ցանցերը պատրաստում են մետաղալարից (Ni, Mo կամ W)։ Տետրոդը տրիոդի կատարելագործված տեսակն է։

Կատեգորիա:Էլեկտրավակուումային սարքեր
Կատեգորիա:Էլեկտրական լամպեր
Տանիքի փլուզում

**Տանիքի փլուզում**, փորվածքի տանիքի ապարների կայուն վիճակի խախտում, որի հետևանքով դրանք լցվում են մշակված տարածությունը։ Օգտակար հանածոյի արդյունահանմանը զուգընթաց տեղաշարժվում է մշակված տարածության ճակատը և մեծանում տանիքի ապարների մերկացված մակերևույթի մակերեսը, որը նախապայման է ստեղծում տանիքի փլուզման համար։ Տանիքի հանկարծակի փլուզումը ստորգետնյա փորվածքներում կարող է առաջացնել հարվածային ալիք։ Այդ պատճառով, աշխատանքային փորվածքախորշի և մարման ենթակա մշակված տարածության սահմանում նախապես տեղակայելով նստեցման ամրակապ, մշակված տարածության տանիքը կանխամտածված փլուզում են։ Տանիքի փլուզումը լեռնային ճնշման կառավարման եղանակ է։

Կատեգորիա:Պետրոլոգիա
Հովհաննես Տեր-Միրաքյան

**Հովհաննես Հարությունի Տեր-Միրաքյան** (), հայ մանկավարժ-մեթոդիստ։ ՀԽՍՀ աշխատանքի հերոս (1935)։

## Կենսագրություն
Միջնական կրթությունը ստացել է Թիֆլիսում, բարձրագույնը՝ Լայպցիգում և Վիեննայում (1883-1888)։ Եղել է Զմյուռնիայի (Իզմիր) հայկական դպրոցների ուսուցիչ և տեսուչ։ Կազմակերպել է կիրակնօրյա դպրոց հայ բանվորների համար։ 1894 թվականին հրավիրվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարան, դասավանդել մանկավարժություն և հոգեբանություն։ 1895 թվականին նշանակվել է Ալեքսանդրապոլի դպրոցների տեսուչ։ 1896 թվականին աքսորվել է Տամբովի նահանգ։ 1905 թվականին մանկավարժական գործունեությունը վերսկսել է Թիֆլիսում։ Եղել է Ներսիսյան դպրոցի ուսուցիչ և տեսուչ, հայկական դպրոցների թեմական տեսուչ (1911-1914), Հովնանյան դպրոցի տեսուչ (1914-1921)։ 1921 թվականին հրավիրվել է Երևան, աշխատել լուսժողկոմատում և մանկավարժական ինստիտուտում։ 1923 թվականից պաշտոնավարել է Ալեքսանդրապոլում։ Հեղինակ է մանկավարժական բազմաթիվ հոդվածների, դասագրքերի, թարգմանությունների։

1893 թվականին ամուսնացել է Շուշանիկ Մատակյանի հետ։

## Երկեր
* Ժողովրդի ընթերցանութիւնը, Թ., 1896:
* Դեռահասների ազատ ընթերցանութիւնը, Թ., 1898:
* Մեթոդական գործնական ցուցմունքներ, Թ., 1912:

## Գրականություն
* *Երախտավոր մանկավարժ մատենագետը։ Հովհաննես Տեր-Միրաքյան*։ Մելյան, Բալաբեկ Գրիգորի, Երևան։ Լույս, 1976։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1938 մահեր
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Տերունական պատկեր

մինի|Տերունական պատկեր
**Տերունական պատկեր**, Տնօրինական պատկեր, Քրիստոսի մարդեղությանը նվիրված պատկերները, որոնք ընդգրկում են Քրիստոսի ծննդյան ցիկլը, հրաշքները, առակները և չարչարանքները։ Ավելի նեղ իմաստով տերունական պատկերը գործածվում են Քրիստոսի հետ կապված տոները ներկայացնող պատկերների համար։ Տերունական պատկերների թեմաներ են՝ «Ծնունդ», «Մկրտություն», «Ոտնլվա», «Մուտք Երուսաղեմ», «Ղազարոսի հարությունը», «Խաչելություն», «Յուղաբեր կանայք Տիրոջ գերեզմանի մոտ», «Համբարձում», «Պայծառակերպություն», «Դժոխքի ավերումը», «Հոգեգալուստ» և այլն։ Տարբեր ժամանակների, երկրների ու դպրոցների ստեղծած որմնանկար, մանրանկար և այլ պատկերներում այդ հիմնական թեմաների թիվը տատանվում է։

Կատեգորիա:Հիսուս Քրիստոս
Սետենիլ դե լաս Բոդեգաս (քաղաք)

**Սետենիլ դե լաս Բոդեգաս** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ անդալուզական Կադիս պրովինցիայի Սիեռա դե Կադիս շրջանում։ Բնակչությունը՝ 2967 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Տարածքը՝ 82 կմ2։ Գտնվում է նահանգի վարչական կենտրոնից 157 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Portal Turístico de Setenil
* Setenil de las Bodegas
* Artesanía local con aceite de oliva 
* Fotos en Panoramio de Setenil de las Bodegas 
* Página del Instituto de Enseñanza Secundaria de Setenil de las Bodegas 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կադիս պրովինցիայի բնակավայրեր
Պսիֆ (Պսեկուպսի վտակ)

**Պսիֆ,** գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում, Ադիգեայի հանրապետությունում։ Գետի գետաբերանը գտնվում է Պսեկուպս գետի ձախ ափից 133 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կիլոմետր է, ջրհավաք ավազանի մակերեսը 42,1 կմ2 է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, գետի ջրերի կառավարման գլխավոր կենտրոնը՝ Կուբան, Ուեստ-Լաբինսկ քաղաքից մինչև Կրասնոդարի ջրմուղ կայան, առանց Բելայա և Պշիշ գետերի, գետի գետային ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանն է Կուբանը։
                                                                                                                              
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների
* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 06020001312108100005385
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 108100538
* Ավազանի կոդը — 06.02.00.013
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 08
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Տաշքենդի հռչակագիր (1966)

**Տաշքենդի հռչակագիր**, ստորագրվել է հունվարի 10-ին, Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև (հունվարի 4-10), ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի նախագահ Ալեքսեյ Կոսիգինի մասնակցությամբ։ Հանդիպման նախաձեռնողը ԽՍՀՄ-ն էր, որն իր «բարի ծառայություններն» առաջարկեց Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև հարաբերությունները (որոնք սրվել էին Քաշմիրի շրջանում 1965 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին հնդկա-պակիստանյան զինված ընդհարման կապակցությամբ) կարգավորելու համար։

Դեկլարացիան նախատեսում էր ընդհարման հետևանքները վերացնելու միջոցառումներ, կողմերի զորքերի ետքաշում ընդհարումից առաջ եղած դիրքերը, դիվանագիտական ներկայացուցչությունների բնականոն գործունեություն, ինչպես նաև Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև տնտեսական և առևտրական կապերի վերականգնում և այլն։

Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Պակիստանի պատմություն
Կատեգորիա:Համաձայնագրեր
Կատեգորիա:1966
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ արտաքին հարաբերություններ
Թեֆլոն

thumb|right|250px|Թեֆլոնապատ տապակ
Ապրանքանշային անվամբ հայտնի դարձած՝ **թեֆլոն** կամ **տեֆլոն**, [-CF2-CF2-]ո գիտական անվամբ՝ **պոլիքառաֆտորէթիլեն**, ջերմապլաստ է, մոլային զանգվածը՝ 100.022 գ/մոլ, խտությունը՝ 2150-2240 կգ/մ3, հալման ջերմաստիճանը՝ 327&nbsp;°Ց։ 415&nbsp;°Ց-ից բարձր տաքացնելիս քայքայվում է։ Կայուն է օդի և քիմիական ազդակների նկատմամբ, չի լուծվում ջրում և օրգանական լուծիչներում։ էլեկտրամեկուսիչ է (1013-1018 օհմ)։

thumb|right|250px|Թեֆլոն ժապավեն՝ ջրային խողովակների անցքերը փակելու համար
Ստանում են քառաֆտորէթիլենի ռադիկալային պոլիմերմամբ։ Օգտագործվում է էլեկտրամեկուսիչ թաղանթներ, խողովակներ, գնդառանցքակալներ, խծուծներ, մխոցային օղակներ, պրոթեզներ, ժապավեններ և այլ ապրանքներ պատրաստելու համար։ Թեֆլոնի սուսպենզիաներն օգտագործվում են մետաղները հակակոռոզիոն, հակաշփումային և էլեկտրամեկուսիչ շերտով պատելու համար։

Կատեգորիա:Պլաստմասսաներ
Կատեգորիա:Պոլիմերներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Հնդկաստանի ճանապարհներ (հեռուստասերիալ)

**Հնդկաստանի ճանապարհներ** (), սցենարիստ Գլորիա Պերեզի սցենարի հիման վրա և ռեժիսոր Ռոբերտո Կարմինատիի նկարահանված հեռուստասերիալ (ժանր՝ դրամա, մելոդրամա, արկածային), որն առաջին անգամ ցուցադրվել է Բրազիլիայում 2009 թվականի  հունվարի 19-ից։ 2009 թվականին «Լավագույն սերիալ» անվանակարգում արժանացել է Էմմի միջազգային մրցանակի։ Այն պատմում է Բրազիլիայի, Հնդկաստանի, Դուբայի, Ամերիկայի, Հինդու կրոնի մասին։ Բրազիլացի դերասանուհի, հաղորդավար Ժուլիանա Պաեսը գլխավոր դերում է։ Հայաստանում սերիալը հեռարձակվել է 2015 թվականին ԱԹՎ-ի ալիքով, ունեցել է «Հնդկաստան. սիրո պատմություն» անունը։

## Համաշխարհային ցուցադրություն

## Դերերում
*Մարսիո Գարսիա
*Ժուլիանա Պաես
*Կլեո Պիրեշ,
*Դիրա Պաես,
*Տոտիա Միրելես
*Դեբորա Բլոք,
*Կայո Բլատ,
*Նեուզա Բորժես
*Թոնի Ռամոս, 
*Վերա Ֆիշեր,
*Քրիստիանե Տորլոնի,
*Լետիսիա Սաբատելլա, 
* Մարա Մանզան,
* Նիվեա Մարիա,
*Ումբերտո Մարտինս
*Ժանդիրա Մանտինի,
*Էլիանե Ժիարդինի, 
*Անտոնիո Կալլոնի, 
*Ստենիո Գարսիա, 
*Իսիս Վալվերդի, 
*Լիմա Դուարտե, 
*Պաուլա Պերեիրա,
*Վիկոր Ֆասանո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Бразилиада» 
* Официальный сайт
* Заставка

Կատեգորիա:Բրազիլական հեռուստասերիալներ