open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իտալական կեսօր

**«Իտալական կեսօր»** ( «*Италья́нка,  снима́ющая виногра́д*»), ռուս նկարիչ Կառլ Բրյուլովի նկարներից։

## Սյուժե
Նկարում պատկերված է երիտասարդ կին, որը խաղող է քաղում։ Բնորդուհին հասարակ իտալուհի է։ Կառլ Բրյուլովը նկարել է այս նկարը իր խաղողի այգում՝ կեսօրյան արևոտ լույսի ներքո։

## Տարբերակներ
Ավելի ուշ «Իտալական կեսօր»-ի փոքր տարբերակը նկարվել է 1831 թվականին։ Այդ նկարը պահպանվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում։

## Կարծիքներ
Քննադատները համարել են, որ մոդելը չի համապատասխանում գեղեցկության դասական արվեստի պատկերացմանը.
Ձեր մոդելը ավելի հաճելի, հեզաճկուն համաչափություններով, և չնայած նկարի առարկաների համար դրված չէր խիստ ընտրություն, սակայն դա ավելորդ չէր լինի, արվեստի գլխավոր նպատակը պետք է լիներ նատուրան էլեգանտ ձևով, իսկ նազելի համաչափությունները չի թողնում ժառանգություն հայտնի մարդկանց կարգում։
Կառլ Բրյուլովը իր նկարը քննադատողներին պատասխանել է․
Իմ մեղսագործության պատճառը ցանկությունն էր տարբերել այդ նկարը և ձևերի տարբերությունը առաջին նկարից, որը իրենից նույն առարկան էր ներկայացնում։ Ճիշտ ձևերը իրար միջև նմանություն են ներկայացնում և ինչ-որ հատուկ կերպով երևում արձաններում, որտեղ ձևերի պարզությունը անհրաժեշտ է և որ նկարում գույների, լուսավորման և հեռանկարների միջոցով նկարիչը ավելի է մոտենում բնությանը և իրավունք է ունենում ընկրկել ձևերի պայմանական գեղեցկությունից. ես որոշեցի փնտրել այդ ենթադրելի բազմազանությունը բնության այն պարզ ձևերում, որոնք մեզ առավել հաճախ են հանդիպում և հազվադեպ չէ, որ ավելի են դուր գալիս, քան արձանների խիստ գեղեցկությունը։

## Տես նաև

* Իտալական առավոտ

## Արտաքին հղումներ
* «Իտալական կեսօր» 

Կատեգորիա:1831 նկարներ
Կատեգորիա:1827 նկարներ
Կատեգորիա:Ռուսական պետական թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Ալավերդի (ժամանակավոր գետակ)

**Ալավերդի**, ժամանակավոր գետակ հայկական լեռնաշխարհում, Դեբեդի ավազանում։ Դեբեդի մեջ է թափվում ձախից։ Երկարությունը 10 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Կատեգորիա:Դեբեդ գետի վտակներ
Այբեկ-դոմբատ

**Այբեկ-դոմբատ**, լեռնաճյուղ Հայկական լեռնաշխարհում, Թուրքիայի Աղրըի մարզում և Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգում։ Ձգվում է Մասիսից մոտ 10 կմ հեռավորությամբ հյուսիս-արևմուտք հարավ-արևելք ուղղությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Իրանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Կատեգորիա:Աղրըի մարզ
Աբուլաձե (այլ կիրառումներ)

**Աբուլաձե** (վր.` აბულაძე), վրացական ազգանուն։ Հայտնի կրողներն են`
* Իլյա Աբուլաձե – վրացի բանասեր, հայագետ, ՎՍՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1950)։
* Թենգիզ Աբուլաձե – վրացի կինոռեժիսոր, Վրաստանի ժողովրդական արտիստ (1966)։
* Ավթանդիլ Աբուլաձե – վրացի մաթեմատիկոս, էսպերանտիստ և լեզվաբան։

**Այլ՝**
# Աբուլաձե - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Ճորոխ գետի միջին հոսանքի շրջանում։
# Աբուլաձե - վրացական ազգանուն։

## Տես նաև
* Վրացիներ
* Վրացական ազգանուն

## Արտաքին հղումներ
* Происхождение фамилии Абуладзе 
* Значение и история фамилии Абуладзе
Աղսին (այլ կիրառումներ)

**Աղսին** անվանումը կարող է վերաբերել Արևմտյան Հայաստանի Վանի վիլայեթի հետևյալ գյուղերին

* Աղսին (Նորդուզի գավառ) - Նորդուզի գավառում
* Աղսին (Մոկսի գավառ) - Մոկսի գավառում
Օմար Էփս

**Օմար Հաշիմ Էփս** (, ) աֆրո-արաբական ծագում ունեցող ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր և կոմպոզիտոր։ Առավելապես հայտն է «Հաուս» հեռուստասերիալում բժիշկ Էրիկ Ֆորմանի դերով։

Օմարը դաստիարակվել է միայնակ մոր կողմից, ով դպրոցի տնօրեն է եղել։ Մինչ Օմարը սկսել է նկարահանվել, նա ռեփ է կարդացել «Wolfpak» խմբում, որը հիմնադրվել էր 1997 թվականին Օմարի և վերջինիս եղբոր կողմից։ 10 տարեկանից սկսած Օմարը սցենարներ է գրել։ Սովորել է «Fiorello H. LaGuardia» արվեստի և երաժշտության դպրոցում։

## Կարիերա
Օմարը հիմնականում նկարահանվել է պրոբլեմատիկ պատանու կամ մարզիկի դերերում։ Էփսի նորամուտը եղել է *«Հեղինակություն» ֆիլմում* հայտնի ռեփեր Թուփաք Շակուրի գլխավոր դերակատարմամբ։ Օմար Էփսը նկարահանվել է «Շտապ օգնություն» հեռուստասերիալի մի քանի էպիզոդում՝ բժիշկ Դենիս Գանտի դերում, ով մահանում է «Night Shift» սերիայում՝ գնացքի տակ ընկնելու պատճառով։ 2005 և 2006 թվականներին նոմինացվել է «NAACP Image Award» մրցույթում, սակայն հաղթել է միայն 2007 թվականի երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում։

Էփսը նաև նոմինացվել է «NAACP Image Award» մրցույթում լավագույն դերասան անվանակարգում «Conviction» ֆիլմի համար, որտեղ նա տարել է Կառլ Ափչերի դերը, ով աշխարհի նկատմամբ չարացած հանցագործ է, որը իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Հարավային Ֆիլադելֆիայի բանտերում։ Էփսը հիմնադրել է ֆիլմարտադրության իր սեփական «Brooklyn Works Films» ընկերությունը, որտեղ նա հանդես է գալիս սցենարիստի, պրոդյուսերի և դերասանի պաշտոններում։ Նկարահանվել է «Ալֆի» (դերասաններ Ջուդ Լոուի և Սյուզան Ստրանդոնի մասնակցությամբ), «Նախաճաշ չեմպիոնի համար» (դերասաններ Բրյուս Ուիլիսի և Նիք Նոլտեի մասնակցությամբ), «Ճիչ 2» և «Յակուձայի եղբայրը» հայտնի ֆիլմերում։ 2004-2012 թվականները նակարահանվել է «Հաուս» հեռուստասերիալում, որտեղ տարել է բժիշկ Էրիկ Ֆորմանի դերը։

Էփսը նաև նկարահանվել է *«ABC»* ընկերության *«Հարություն» հեռուստասերիալում`* գլխավոր դերերից մեկում։

## Անձնական կյանքը
2004 թվականից էփսը և կինը՝ R&B ոճում հանդես եկող «Total» խմբի մենակատար Քիշա Էփսն ամուսնացած են և ունեն դուստր՝ Քա’մարի Մեյ և որդի՝ Ամիր անունով։

## Արտաքին հղումներ
* Օմար Էփսի թվիթերյան էջը
* Internet Movie Database
* The New York Times
* "Omar Epps Discography" 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Ամերիկյան արագիլ

**Ամերիկյան արագիլ** (), արագիլների ընտանիքի հարավամերիկյան թռչուն։

## Բնութագիր
Ամերիկյան արագիլի մարմնի երկարությունը հասնում է 90 սմ-ի, իսկ քաշը 3.5 կգ.։ Այս թռչնի փետուրների մեծ մասը սպիտակ են, սակայն կան նաև սև փետուրներ։ Ունի սև պոչ և մոխրագույն երկար կտուց։

Այս թռչունների կյանքի միջին տևողությունը կազմում է 20 տարին։

## Տարածվածություն
Ամերիկյան արագիլները ապրում են Լատինական և Միջին Ամերիկայում, Անդերի արևելքում՝ Վենեսուելայից Արգենտինայի միջև ընկած ընդարձակ տափաստաններում։

## Սննդառություն
Ամերիկյան արագիլները սնվում են ձկներով, գորտերով, խեցգետիններով, փոքրիկ կրծողներով, ջրային միջատներով և այլ անողնաշարավորներով։

## Գրականություն
* Hancock & Kushan, Storks, Ibises and Spoonbills of the World. Princeton University Press (1992), ISBN 978-0-12-322730-0

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Արագիլներ
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի թռչուններ
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի կենդանական աշխարհ
Acanaloniidae

**Acanaloniidae,** ցիկադների ընտանիքի հոդվածոտանի։ Հայտնի է 80 տեսակ.։

## Սիստեմատիկա
Հայտնի է 8 ցեղերի 80 տեսակի թռչուններ.

* *[[Acanalonia]]* Spinola, 1839
* *[[Aylaella]]* Demir & Özdikmen, 2009
* *[[Batusa]]* Melichar, 1901
* *[[Bulldolonia]]* Gnezdilov, 2012
* *[[Chlorochara]]* Stål, 1869
* *[[Philatis]]* Stål, 1862
* *[[Thinea]]* Melichar, 1914
* *[[Thiscia]]* Stål, 1862

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Emeljanov, A. F. 1999. Notes on delimitation of families of the Issidae group with description of a new species of Caliscelidae belonging to a new genus and tribe (Homoptera, Fulgoroidea). - Zoosystematica Rossica 8։ 61-72.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Acanaloniidae. hemiptera-databases.org 
* North American Acanaloniidae. College of Agriculture & Natural Resources (canr.udel.edu) 
* Acanaloniidae. bugguide.net 

Կատեգորիա:Հոդվածոտանիներ
Enantia

**Ենատիա ,** հոդվածոտանիների տիպի ճերմակաթիթեռ։ Համարվում է Ամերիկայի էնդեմիկ կենդանատեսակ։ Տարածված են հիմնականում Լատինական Ամերիկայում (Բրազիլիա, Մեքսիկա, Բոլիվիա, Պերու, Նիկարագուա, Կոստա Ռիկա, Գվատեմալա, Տրինիդադ և Տոբագո, Կոլումբիա, Վենեսուելա, Պանամա, Սուրինամ, Էկվադոր, Ուրուգվայ, Պարագվայ, Ֆրանսիական Գվիանա)։

## Տեսակներ
* *[[Enantia albania]]* (H.W. Bates, 1864) – Costa-spotted Mimic-white
* *[[Enantia aloikea]]* Brévignon, 1993
* *[[Enantia citrinella]]* (C. Felder & R. Felder, 1861)
* *[[Enantia clarissa]]* (Weymer, 1895)
* *[[Enantia jethys]]* (Boisduval, 1836) – Jethys Mimic-white
* *[[Enantia limnorina]]* (C. Felder & R. Felder, 1865)
* *[[Enantia lina]]* (Herbst, 1792) – White Mimic-White
* *[[Enantia mazai]]* Llorente, 1984 – De la Maza's Mimic-white
* *[[Enantia melite]]* (Linnaeus, 1763)

## Աղբյուրներ
* 

## Արտաքին հղումներ

* 
* 
* [images representing ''Enantia'' at [Consortium for the Barcode of Life]]

Կատեգորիա:Թիթեռներ
Կատեգորիա:Ճերմակաթիթեռներ
1999 թ. NBA դրաֆթ

[thumb|200px|right|'''[Էլթոն Բրենդ**` առաջին ընտրությունը «[[Չիկագո Բուլս]]ի» կողմից]]

**1999 թ. NBA-ի դրաֆթը''' տեղի ունեցավ 1999 թվականի հունիսի 30-ին՝ ԱՄՆ մայրաքաղաք Վաշինգտոնի «Էմ Սի Այ սենթր» (այժմ՝ «Վերայզոն սենթր») մարզապալատում։ Պատմության մեջ առաջին անգամ մի դրաֆթի առաջին ռաունդում զորակոչվում են նույն համալսարանը ներկայացնող (Դյուկ) միանգամից 4 մարզիկ՝ Էլթոն Բրենդ (1-ին), Թրեջեն Լենգդոն (11-րդ), Քորի Մագետի (13-րդ) և Ուիլիամ Էյվերի (14-րդ)։

Համարվում է լիգայի պատմության ամենախորը դրաֆթներից մեկը։ Ընտրյալներից 9-ը հետագայում ճանաչվել են NBA աստղ, իսկ 3-ն արժանացել են տարվա պահեստայինի կոչմանը (Մանու Ջինոբիլի, Ջեյսոն Թերի, Լամար Օդոմ)։

1999-00 մրցաշրջանից ավարտից հետո, «Չիկագո Բուլսի» ընտրյալ Էլթոն Բրենդը և «Հյուստոն Ռոքեթսի» ընտրյալ Սթիվ Ֆրենսիսն արժանանում են տարվա նորեկների կոչմանը։

## Դրաֆթ
### Պատկերասրահ

Պատկեր:Steve Francis cropped.jpg|Սթիվ Ֆրենսիս` 2-րդ ընտրությունը «Վանկուվեր Գրիզլիսի» կողմից
Պատկեր:Baron Davis Crazy.jpg|Բարոն Դեյվիս` 3-րդ ընտրությունը «Շառլոթ Հորնեթսի» կողմից
Պատկեր:Lipofskydotcom Lamar Odom-13052.jpg|Լամար Օդոմ` 4-րդ ընտրությունը «Լոս Անջելես Կլիպերսի» կողմից
Պատկեր:Hamilton free throw.jpg|Ռիչարդ Հեմիլթոն` 7-րդ ընտրությունը «Վաշինգտոն Վիզարդսի» կողմից
Պատկեր:Wally Szczerbiak cropped Milwaukee Bucks vs Boston Celtics - January 29th, 2006.jpg|Ուոլի Սերբիակ` 6-րդ ընտրությունը «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի» կողմից
Պատկեր:Shawn Marion 2013-03-27 (1).jpg|Շոն Մերիոն` 9-րդ ընտրությունը «Ֆինիքս Սանսի» կողմից
Պատկեր:Jason Terry.jpg|Ջեյսոն Թերի` 10-րդ ընտրությունը «Ատլանտա Հոքսի» կողմից
Պատկեր:Maggette looking up.jpg|Քորի Մագետի` 13-րդ ընտրությունը «Սիեթլ Սուպերսոնիքսի» կողմից
Պատկեր:Ron Artest Celebrates.jpg|Ռոն Արտեստ` 16-րդ ընտրությունը «Չիկագո Բուլսի» կողմից
Պատկեր:James Posey.jpg|Ջեյմս Փոզի` 18-րդ ընտրությունը «Դենվեր Նագեթսի» կողմից
Պատկեր:Andrei Kirilenko in 2011.jpg|Անդրեյ Կիրիլենկո` 24-րդ ընտրությունը «Յութա Ջազի» կողմից
Պատկեր:Manu Ginobili 2005.jpg|Մանու Ջինոբիլի` 57-րդ ընտրությունը «Սան Անտոնիո Սփըրսի» կողմից


### Պայմանանշաններ

### Բուն Դրաֆթ

## Նշմարելի չդրաֆթացված բասկետբոլիստներ
Դրաֆթում չընտրված մի շարք բասկետբոլիստներ նույնպես կատարեցին իրենց մեկնարկային խաղաշրջանները NBA-ում։ 

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Էջը ESPN.com կայքում

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Աղանան

**Աղանան**, գետ Արցախում, հիշատակված Մ. Բարխուդարյանի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գետեր
Կանաչ մողես

**Կանաչ մողես,** () — մողեսների ընտանիքի սողուն։

## Տեսակներ
Հայտնի է հինգ տեսակ.
* 
* 
* 
* 
* 

## Պատկերասրահ

JesterkaZelena.jpg
Lacerta viridis 01.JPG
Lacerta viridis f2.jpg
Smaragdeidechse.jpg
Lacerta bilineata Jungtier Orchi 2012-09-23 017.jpg
2007-05 Eidechse 01.jpg
Oestliche Smaragdeidechse Austria.jpg
2007-05 Eidechse 05.jpg
Lacerta viridis1.jpg
Lacerta viridis Deutschland 005.jpg
Зеленая ящерица.JPG
Lacerta viridis 001.JPG


## Արտաքին հղումներ
* The Reptile Database

Կատեգորիա:Մողեսներ
Աղթափա (լեռնաբլուր)

**Աղթափա**, լեռնաբլուր Չլդըրի լեռների հարավային սահմաններում։ Տեղակայված է Կարսի մարզի Նովո-Դուբրովկա գյուղից մոտ 3 կմ արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Աղջա (լեռ)

**Աղջա**, *Ախճա*, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, գտնվում է Սիսիան քաղաքից մոտ 6-7 կմ արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Բարձրությունը՝ 2188 մ։ Ե. Լալայանը կոչել է *Ախճա*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Սյունիքի բարձրավանդակ
Աբդալ (լեռ)

**Աբդալ**, լեռնագագաթ Ադրբեջանի Օրդուբադի շրջանում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային հատվածում, Գիլանչայ գետի աջ ափին, Բղև գյուղից 1,5 կմ հյուսիս-արևմուտք։
 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Կատեգորիա:Օրդուբադի շրջան
Աեք

**Աեք**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Վիրահայոց լեռներում։ Մեծավան գյուղից մոտ 14-15 կմ արևելք, Մաշավեր գետի վտակ Գյուլ-Մուհամեդ գետակի ակունքների շրջանում։ Բարձրությունը մոտ 2346 մետր է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Վիրահայոց լեռնաշղթա
Ակսու (գետակ, Կաղզվան)

**Ակսու**, *Ագսու*, գետակ (և ձոր) Կաղզվանի շրջանում, Արաքսի ավազանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կարսի մարզ
Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Ալանգյազ (գետակ)

**Ալանգյազ**, գետակ Արաքսի ավազանում, նրա ձախակողմյա վտակ Գիլանի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Ալագյազի լեռներից՝ Մսրվանիս գետի մոտակայքից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Կալիումի սիլիկատ

**Կալիումի սիլիկատ**, անօրգանական միացություն։ Սիլիկաթթվի կալիումական աղը՝ K_2SiO_3։ Անգույն բյուրեղներ, խիստ հիգրոսկոպիկ։

## Ստացում
Սիլիցիումի երկօքսիդի և կալիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությունից.
* \mathsf{SiO_2 + 2KOH \ \xrightarrow{900-1000^oC}\ K_2SiO_3 + H_2O }
Սիլիցիումի երկօքսիդի և կալիումի կարբոնատի փոխազդեցությունից.
* \mathsf{SiO_2 + K_2CO_3 \ \xrightarrow{1150^oC}\ K_2SiO_3 + CO_2 }

## Ֆիզիկական հատկություններ
Կալիումի մետասիլիկատը առաջացնում է բյուրեղներ, որոնք լավ են լուծվում սառը ջրում։ Կոնցենտրիկ լուծույթները առաջացնում են կոլոիդ լուծույթ՝ «հեղուկ ապակի»։ Հիդրոզոլ՝ SiO_2*n H_2O։ Էթանոլում չի լուծվում։ Քայքայվում է տաք ջրում։ Ջրային լուծույթներն ունեն հիմնային ռեակցիա, ըստ անիոնի հիդրոլիզի պատճառով։

## Քիմիական հատկություններ
Հիդրոլիզվում է տաք ջրում.
* \mathsf{K_2SiO_3 + (\mathit{n}+1)H_2O \ \xrightarrow{T}\ 2KOH + SiO_2\cdot\mathit{n} H_2O\downarrow }
Լուծույթը եռացնելիս՝
* \mathsf{4K_2SiO_3 + 3H_2O \ \xrightarrow{100^oC}\ K_2Si_4O_9\downarrow + 6KOH }
Թթուներից քայքայվում է.
* \mathsf{K_2SiO_3 + 2HCl \ \xrightarrow{}\ 2KCl + SiO_2\downarrow + H_2O }
Փոխազդում է ածխաթթու գազի հետ.
* \mathsf{K_2SiO_3 + CO_2 \ \xrightarrow{}\ K_2CO_3 + SiO_2\downarrow }

## Կիրառություն
Օգտագործվում է սիլիցիումային պարարտանյութերում։

## Տես նաև
* Սիլիցիումի երկօքսիդ
* Նատրիումի սիլիկատներ
* Սիլիկաթթուներ

## Գրականություն
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կալիումի միացություններ
Կատեգորիա:Սիլիկատներ
Ասոցիոնիզմ

**Ասոցիոնիզմ**, մեթոդական մոտեցում փիլիսոփայությունում և հոգեբանությունում, կապված այն գաղափարի հետ, որ մտավոր գործընթացները գործում են մի մտավոր վիճակի և իր հաջորդող մտավոր վիճակի հետ զուգորդությամբ։ Գաղափարներ ասոցիոնիզմ կարող է առաջանալ *նմանության* դեպքում (իրերի զուգորդություն, որոնք ունեն միանման հատկություններ և ատրիբուտներ) *մոտ լինելու* դեպքում (իրար մոտ գտնվող իրերի կամ իրադարձությունների, որոնք կատարվում են միառժամանակ զուգորդություն) և *հակադրության* դեպքում (իր հակադիր իրերի զուգորդություն)։ Այս երեք սկզբունքները առաջ են քաշվել Արիստոտելի կողմից։

## Պատմություն
Ասոցիոնիզմի մասին գաղափարները առաջին անգամ առաջադրվել են Պլատոնի և Արիստոտելի կողմից, մտապահման գործընթացների վերլուծության ժամանակ։

Մոտեցման համակարգված օգտագործումը իրականացրել է գերմանացի հոգեբան Գերման Էբինհաուզը ուսումնառության ուսումնասիրության ժամանակ։ Ամերիկացի հոգեբան Էդուարդ Լի Տորնդայքը հետազոտել է զուգորդությունների դասավորման խթանման շարժառիթը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ճանաչողական գիտության նախապատմությունը 
* 

Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Աղյազըշ

**Աղյազըշ**, լեռնանցք Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում։ Սյունյաց լեռների հյուսիսային հատվածում։ Նշված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Ամադա (գետակ)

**Ամադա**, *Ամադչայ, Ամատ, Ամատա, Դեդե Մուրադ, Կալոյի ջուր*, գետակ Թուրքիայում, Արածանիի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակ Շառիանի օժանդակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Շառիան գետի վտակներ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Աղջաղալա (հարթություն)

**Աղջաղալա**, հարթություն Ղարաբաղի բարձրավանդակում, նրա հյուսիսային մասում նախկին Գյուլիսիտանի գավառում։ Բարձրադիր է։ Ունի ցուրտ կլիմա։ Ջրերով հարուստ է և ունի արգավանդ հողեր
:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մռավի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Սյունիքի բարձրավանդակ
Քիմիական ռեակցիայի ջերմային էֆեկտ

մինի|300px
**Քիմիական ռեակցիայի ջերմային էֆեկտ**, տվյալ քիմիական ռեակցիայի ընթացքում կլանված ջերմության և կատարված արտաքին աշխատանքի (չհաշված արտաքին ճնշումը հաղթահարելու աշխատանքը) հանրահաշվական գումարը։ Եթե ռեակցիայի ընթացքում ջերմությունն անջատվում է կամ աշխատանքը կատարում է համակարգը, ապա նրանց արժեքներն ունեն բացասական նշան։

Քիմիական ռեակցիայի ընթացքում էներգիան կարող է կլանվել (անջատվել) ոչ միայն ջերմության, այլև լույսի, էլեկտրական էներգիայի կամ այլ ձևերով, այդ դեպքում վերցվում է ջերմային համարժեքով արտահայտված նրանց արժեքների հանրահաշվական գումարը։

Հաստատուն ջերմաստիճանի և ճնշման դեպքում ջերմային էֆեկտը (Ջ․ Է․) հավասար է ելանյութերի և վերջնանյութերի ներքին էներգիաների տարբերությանը (\Delta U), հաստատուն ջերմաստիճանի և ծավալի դեպքում՝ էնթալպիաների տարբերությանը (\Delta H)։ Ջերմային էֆեկտը․ սովորաբար արտահայտվում է կջ-ներով կամ կկալ-ներով և որոշվում է նյութերի, ռեակցիայի ստեքիոմետրիային համապատասխանող, մոլային քանակներով։

Որոշ ռեակցիաների համար ջերմային էֆեկտի փոխարեն օգտագործում են հատուկ տերմիններ՝ ջերմություն գոյացման, այրման ջերմություն և այլն։ Տվյալ ռեակցիայի ջերմային էֆեկտը կախված է ջերմաստիճանից և ճնշումից (ծավալից)։ Նրա ջերմաստիճանային կախումը արտահայտվում է Կիրխհոֆի հավասարումով՝


~\left(\frac{d U}{d t}\right)\upsilon = C_{v, 2} - C_{v, 1}


(որտեղ Cv,1-ը՝ ելանյութերի, իսկ (Cv,2-ը՝ վերջնանյութերի ջերմունակությունների գումարն է)։ Ջերմային էֆեկտները համեմատելի դարձնելու և թերմոդինամիկական հաշվարկները պարզեցնելու նպատակով ջերմային էֆեկտների արժեքներն արտահայտում են ռեակցիային մասնակցող նյութերի ստանդարտ վիճակների համար։

## Ջերմային էֆեկտի որոշում
Ջերմային էֆեկտը որոշում են անմիջականորեն, քիմիական հավասարակշռությունը տարբեր ջերմաստիճաններում հետազոտելու միջոցով կամ հաշվումներով․ օրինակ՝ ռեակցիային մասնակցող նյութերի գոյացման ջերմություններից։ Ջերմային էֆեկտների արժեքները կարևոր են տեսական քիմիայի, խառնուրդների հավասարակշռային բաղադրությունը, վերջնանյութերի ելքը, հրթիռային վառելանյութերի տեսակարար քարշիչ ուժը հաշվելու և կիրառական այլ խնդիրներ լուծելու համար։

## Ստանդարտ էնթալպիայի ձևավորման օրինակներ (25 °C, 298 K)

::**(Վիճակ։ g = գազ; l =հեղուկ; s = պինդ; aq = ջուր)**

## Տես նաև
*Կալորաչափություն
*Թերմոդինամիկա

## Գրականություն
* *Кнорре Д. Г., Крылова Л. Ф., Музыкантов В. С.* Физическая химия. — М. ։ Высшая школа, 1990
* *Эткинс П.* Физическая химия. — Москва. ։ Мир, 1980

## Արտաքին հղումներ
*NIST Chemistry WebBook

Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Ալիջորա

**Ալիջորա**, լեռնագագաթ Թուրքիայի կենտրոնական մասում, Շապին Գարահիսարից մոտ 50 կմ արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելապոնտական լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Գիրեսունի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Աղթուշ

**Աղթուշ**, լեռ Արցախի լեռնաշղթայում։ Համարվում է վերջինիս ամենաբարձր գագաթներից (բարձր. մոտ 2440 մ)։ Գտնվում է Մուժամբարի գագաթներից հյուսիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության լեռներ
Ռոբերտ Կարայան

**Ռոբերտ Մուշեղի Կարայան** (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, երգիծաբան, առակագիր, հրապարակախոս, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1970)։ ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2013)։ ԽՄԿԿ անդամ 1966 թվականից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1960-1962 թվականներին եղել է Երևանի ալյումինի գործարանի «Կանազ» մշակույթի պալատի երգի-պարի համույթի գեղարվեստական ղեկավար, նույն գործարանի «Մետալուրգ» թերթի խմբագիր, 1962-1972 թվականներին՝ Հեռուստատեսության և ռադիոյի պետական կոմիտեի երիտասարդական հաղորդումների խմբագիր, գլխավոր խմբագիր, 1972 -1975 թվականներին՝ Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեի նախագահի օգնական, 1976-1979 թվականներին՝ «Երեկոյան Երևան» թերթի պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ, «Ծիածան» գովազդա-տեղեկատվական հավելվածի խմբագիր, 1979-1982 թվականներին՝ «Գրքերի աշխարհ» հրատարակչության ավագ գրական աշխատակից, 1983 -1992 թվականներին Բաղրամյանի շրջանի «Երասխ» թերթի գլխավոր խմբագիր, 1992-1993 թվականներին՝ Արմենպրես լրատվական գործակալության թղթակից։ Հրատարակել է արձակ և չափածո ստեղծագործություններ, մանկական ժողովածուներ։ 28 գրքի հեղինակ է։

## Երկեր
*«Օրեր և կրակներ», Երևան, 1961 թվական, 134 էջ։
*«Մեր մեջ գժեր չկան», Երևան, 1966 թվական, 120 էջ։
*«Թողեք ապրենք», Երևան, 1968 թվական, 265 էջ։
* «Արևը գեղեցիկ է մայրամուտին», Երևան, 1974 թվական, 384 էջ։
* «Նունեն և փիսիկը», Երևան, 1977 թվական։
* «Փշոտ քարեր», Երևան, 1979 թվական, 156 էջ։
*«Թիկունք», Երևան, 1981 թվական, 420 էջ։
* «Փրկություն», Երևան, 1983 թվական, 503 էջ։
* «Ցամաք ափեր», Երևան, 1985 թվական, 204 էջ։
*«Լեռները ծաղիկներ չեն վաճառում», Երևան, 1991 թվական, 622 էջ։
* Առականի, ցավեր քանի, Լոս Անճելըս, 1997 թվական, 210 էջ։
* Լուսաբացին ընդառաջ, Լոս Անճելըս, 1999 թվական, 312 էջ։
* Կուժն ու կուլան ի՞նչու կուլան, Երևան, 2000 թվական, 400 էջ։
* Անկախության դժոխքի միջով (հրապարակախոսություն), Երևան, 2001 թվական, 461 էջ։
* Փրկություն, Երևան, 2001 թվական, 452 էջ։
* Առակս գա ծանակի՝ չարի գետը ցամաքի, Երևան, 2002 թվական, 313 էջ։
* Արդարահատույց, Երևան, 2004 թվական, 208 էջ։
* Խունկը վառվում է, բուրմունքը՝ մնում, Երևան, 2004 թվական, 525 էջ։
* Խոսքն առակի՝ լույս ճառագի, Երևան, 2005 թվական, 292 էջ։
* Նաիրյան երկի'ր, սուրբ հողդ հերկի'ր, Երևան, 2007 թվական, 244 էջ։
* Փրկություն, Երևան, 2008 թվական, 501 էջ։
* Մարդազարդի տոն արարենք, Երևան, 2009 թվական, 494 էջ։
* Մարդազարդի տոն արարենք, Երևան, 2010 թվական, 254 էջ։
* Կյանքականչ, Երևան, 2013 թվական, 256 էջ։

## Կոչումներ
* ՀԳՄ, «Զորավար Անդրանիկ» համազգային միության և «Հայաստան» թերթի մրցանակ՝ «Անդրանիկի երգը» վիպակի համար, 2003 
* Մ. Շոլոխովի անվան մեդալ, 2004 
* ՀԳՄ «Վաստակի համար» մեդալ, 2009 
* «Սահմանադրական իրավունք» միության պատվոգիր, 2009 
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2009 
* ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2013)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռոբերտ Կարայան, Գրական թերթ

Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ առակագիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Ազիզներ

**Ազիզներ**, գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Սևանա լճի ավազանում, Վարդենիս գետի աջակողմյան վտակը։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների հյուսիսային լանջերից։ Երկարությունը 12 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Վարդենիս գետի վտակներ
Ցիտրուլին

**Ցիտրուլին**, α-ամինա–δ–ուրեիդավալերիանաթթու, H2NCONH(CH2)3CH(NH2) COOH, բնական ամինաթթու։ Գոյություն ունի օպտիկապես ակտիվ Լ –, D– և ռացեմատ LD–ձևերով։ L ցիտրուլինն ազատ վիճակում պարունակվում է ձմերուկի և որոշ այլ բույսերի հյութերում, ընդավորների արմատային պալարներում, կաթնասունների հյուսվածքներում (լյարդ, երիկամներ, ուղեղ, մկաններ, արյուն)։ Բնական սպիտակուցների կազմության մեջ չի մտնում։ Օրգանիզմում մասնակցում է օրնիթինային ցիկլի ռեակցիաներին (օրնիթինից արգինինի կենսասինթեզի միջանկյալ արգասիք է)։ Բույսերում մասնակցում է նաև ազոտի ֆիքսման պրոցեսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միզանյութեր
Ցիանամիդ

**Ցիանամիդ**, NH_2CN, ցիանական թթվի ամիդը, ջրում լուծելի, թունավոր բյուրեղներ են, հալման ջերմաստիճանը 46&nbsp;°C է։ Ցիանամիդը և նրա լուծույթները գրգռում են մաշկը, առաջացնում դժվար բուժվող խոցեր։ Տաքացնելիս (\ge46&nbsp;°C) դիմերվում է՝ առաջացնելով երկցիաներկամիդ։ Ցիանամիդի աղերից կարևոր է կալցիումի ցիանամիդի՝ CaCN_2 (անգույն, ջրում լուծելի, թունավոր բյուրեղներ), այն դեֆոլիանտ է, հերբիցիդ և ազոտական պարարտանյութ։ Տեխնիկական կալցիումի ցիանամիդը ստացվում է կալցիումի կարբիդը ազոտի հոսանքում շիկացնելով (1000&nbsp;°C)՝ CaC_2+N_2 \to CaCN_2 + C և պարունակում է 57–60% կալցիումի ցիանամիդ (18–22% ազոտ)։ Օգտագործվում է բամբակենին տերևաթափ անելու և մոլախոտերը ոչնչացնելու համար։

Կատեգորիա:Ազոտային միացություններ
Կատեգորիա:Օրգանական միացություններ
Կատեգորիա:Ածխածնի միացություններ
Կատեգորիա:Ջրածնային միացություններ
Աջիչայ (գետ, Արաքսի ավազան)

**Աջիչայ** (նաև՝ **Զիլբիրչայ**), գետ Արաքսի ավազանում, նրա աջակողմյան Կոտուր վտակի աջ օժանդակը։ Հոսում է Իրանի Արևելյան Ադրբեջան նահանգի Մարանդ շահրեստանով։

## Անվանում
Զիլբիրչայ ձևով նշանակված է Հենրի Լինչի և Ֆելիքս Օսվալդի «Հայաստան և հարևան երկրներ» քարտեզի 1915 թվականին տպագրված հայկական օրինակում։ Կովկասի 5 և 10-վերստանոց քարտեզներում նշանակված է՝ Զունուս անվամբ։ Գետի ստորին հոսանքի շրջանը Կովկասի ճանապարհային քարտեզում նշանակված է Աջի չայ անվամբ, որի պատճառով էլ «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան»-ում սխալմամբ շփոթվել է Ուրմիա լճի ավազանում գտնվող Աջիչայ (Կարմիրջուր) գետի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Ռաուլի օրենքներ

**Ռաուլի օրենքներ**, լուծիչի հագեցած գոլորշիների ճնշման և լուծույթի եռման (սառման) ջերմաստիճանի կախումը լուծույթի կոնցենտրացիայից արտահայտող քանակական օրինաչափություններ։ Փորձառական եղանակով հայտնաբերել է Ֆ․ Ռաուլը։

Լուծիչի հագեցած գոլորշիների պարցիալ ճնշման հարաբերական փոքրացումը հավասար է լուծված նյութի մոլային բաժնին (x_2)`  P^o _1  - P_1 {\rm{)}}} \over {P^o _1 }} = x_2, որտեղ P^o _1-ը և  P_1-ը լուծիչի գոլորշիների ճնշումներն են մաքուր լուծիչի և լուծույթի վրա։ Լուծույթները, որոնք Ռաուլի օրենքներին ենթարկվում են անկախ կոնցենտրացիայից և ջերմաստիճանից, կոչվում են իդեալական (կատարյալ)։ Իրական լուծույթների համար Ռաուլի օրենքներին կիրառելիս անհրաժեշտ է բաղադրիչների մոլային բաժինները փոխարինել նրանց ակտիվություններով, իսկ գոլորշիների ճնշումը՝ ցնդելիությամբ։ Մաքուր լուծիչի համեմատությամբ նոր լուծույթի եռման ջերմաստիճանի աճը (\Delta t_\text{եռ.}) և պնդեցման ջերմաստիճանի փոքրացումը (\Delta t_\text{սառ.}) ուղիղ համեմատական են լուծված նյութի մոլալ կոնցենտրացիային (m)՝ \Delta t_\text{եռ.}=K_\text{է}m և \Delta t_\text{սառ.}=K_\text{կ}m։ K_\text{է}-ն և K_\text{կ}-ն կոչվում են լուծիչի էբուլիոսկոպիական և կրիոսկոպիական հաստատուններ։

## Տես նաև
* Էբուլիոսկոպիա
* Կրիոսկոպիա

Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Աղդաշ (լեռ, Վայոց ձոր)

**Աղդաշ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Խնձորատու լեռնաշղթայում։ Բարձրությունը 2021 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Աբրահամ Մկրտչյան

**Գերաշնորհ Տեր Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանը** (ի ծնե՝ Գևորգ Մկրտչյան, ), հայ առաքելական եկեղեցու Վայոց ձորի թեմի նախկին առաջնորդ։ Ըստ մամուլի հրապարակումների՝ խոշոր բիզնեսմեն է:

## Կենսագրություն
### Կրթություն
Աբրահամ արքեպիսկոպոսը նախնական կրթությունը ստացել է Ռինդի միջնակարգ դպրոցում։ 1982 թվականին ընդունվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Գևորգյան հոգևոր ճեմարան։ 1986 թվականին գերազանց ավարտել է ճեմարանը՝ պաշտպանելով «Սյունյաց Աթոռը Օրբելյանների իշխանության ժամանակ» ավարտաճառը։ 1987 թվականին, ձեռամբ Տ. Ներսես արքեպիսկոպոս Պոզապալյանի, ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա։ 1989 թվականի նոյեմբերի 6-ին ստացել է մասնավոր վարդապետական աստիճան։ 1992 թվականին պաշտպանել է վարդապետական թեզ՝ «Հայր Մեր»-ի մեկնությունները հայ մեկնողական գրականության մեջ» թեմայով։ 1989-92 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։

### Եկեղեցական գործունեություն
Դասավանդել է Գևորգայն Հոգևոր Ճեմարանում, աշխատել Քրիստոնեական քարոզչության կենտրոնում՝ որպես տնօրեն, «Էջմիածին» ամսագրի խմբագրությունում։ 1993 թվականի աշնանը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ի Սրբատառ կոնդակով նշանակվել է Սյունյաց թեմի առաջնորդ։

1996 թվականին, ձեռամբ Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ Հեղինակ է մի շարք հոդվածների և գրքերի, որոնցից են՝ «Նախաշավիղ քրիստոնեական կրթության» (Սբ. Էջմիածին, 1990, վերահրատ. Երևան, 1991), «Հայր Մեր»-ի մեկնություններն ըստ Գրիգոր Տաթևացու»(Երևան, 1992), «Էջեր Սյունյաց Աթոռի պատմությունից»։

2006 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական՝ «Սյունյաց մետրոպոլիտական Աթոռը» թեմայով։

2010 թվականի դեկտեմբերի 10-ից առ այսօր Վայոց ձորի թեմի առաջնորդն է։

### Բիզնես գործունեություն
Համաձայն մամուլի հրապարակումների՝ Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանը խոշոր բիզնեսմեն է և եկեղեցական գործունեությանը զուգահեռ զբաղվում է նաև գործարարությամբ:

2012 թվականի hetq լրատվականը հրապարակել է հետաքննական երկու հոդված, որտեղ բացահայտել է Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանին պատկանող բիզնեսները: Ըստ այդ հրապարակումների՝ Աբրահամ Մկրտչյանին և նրա եղբայր Մայիս Մկրտչյանին են պատկանում Վայոց ձորի մարզի Հերմոն գյուղի 3 փոքր հէկերը: Դրացից երկուսը՝ 2003 թվականին ստացած լիցենզիայով գործող «Եղեգիսը» և 2006 թվականին ստացած լիցենզիայով գործող «Հերմոնը» գտնվում են «Էլեգիս ՀԷԿ» ՍՊԸ-ի հաշվեկշռում գործում են: Երրորդ հէկը գործում է 2009 թվականին ստացված լիցենզիայով Եղեգիս գետի Կարակայա վտակի վրա և գտնվում է «Սանռայզ էլեկտրիկ» ՓԲԸ-ի հաշվեկշռում: Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանը նույն լրատվամիջոցի հետ զրուցում հայտնել է, որ այդ հէկերն իրեն չեն պատկանում, այլ ինքը միայն օգնել է դրանց կայացմանը:

Նույն հրապարակման համաձայն՝ Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանին և նրա եղբայր Մայիս Մկրտչյանին են պատկանում դեռևս 1990-ական թվականների կեսերին Հերմոն գյուղում բարեգործական նպատակով կառուցված 7 առանձնատները, որոնք հետագայում ձևափոխվել և դարձվել են հանգստյան գոտի:

Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանը և նրա եղբայր Մայիս Մկրտչյանին է պատկանում «Վայոց ձոր» ՍՊԸ-ն:

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ

* Տ. Աբրահամ եպիսկոպոս Մկրտչյանի կենսագրությունը համահայկական թվանշանային գրադարանում

Կատեգորիա:Հայ առաքելական արքեպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Ռինդ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Աղգյոլ (Լեռնային Ղարաբաղ)

**Աղգյոլ**, լճակ Արցախի Շուշիի շրջանում։ Տեղադրված է Քյուրակ գետի վրա Գյոյ-Գյոլ, Աստծո Ծով լիճ (Մարալ-Գյոլ) և այլ լճերի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության ջրագրություն
Կատեգորիա:Շուշիի շրջան
Միսթր Հադսոն

thumb|right|170px|Միսթր Հադսոն (2009)
**Բենջամին Հադսոն ՄաքԷլլդաուի** (, ), բրիտանացի երգիչ, երգերի հեղինակ և երաժշտական պրոդյուսեր։ 2007 թվականին թողարկել է իր դեբյուտային «A Tale of Two Cities» ալբոմը, իսկ 2009 թվականին երկրորդ՝ «Straight No Chaser» անվանումը կրող ալբոմը, որի «Supernova» սինգլի ձայնագրությունը (Քանյե Ուեսթի մասնակցությամբ) դարձել է հիթ Մեծ Բրիտանիայում։ Նա նաև հայտնի է ամերիկացի ռեփեր Ջեյ Զիի «Young Forever» (2010) սինգլում իր մասնակցությամբ։

2010 թվականին հիմնելով իր սեփական ստուդիան՝ Հադսոնն սկսել է երգեր գրել ուրիշ արտիստների համար և ձայնագրել նրանց կատարումները, ներառյալ Պալոմա Ֆեյթի, Ալեքս Քլերի, Փիքսի Լոտի, Wretch 32-ի։ Այնուհետև՝ 2014 թվականի մեծ մասն անց է կացրել Duran Duran-ի հետ՝ աշխատելով այդ երաժշտախմբի *[[Paper Gods]]* ալբոմի վրա։ Դրանից հետո էլ նա շարունակել է երգեր գրել, ձայնագրել, այդ թվում՝ ռեփեր Future-ի, DJ Snake-ի, Vic Mensa-ի և այլոց մասնակցությամբ։ JP Cooper-ի հեղինակակցությամբ նրա գրած "September Song" և "She's on My Mind" սինգլների ձայնագրությունները վաճառվել են միլիոնավոր օրինակով։ John Legend-ի հետ նրա ձայնագրած "Never Break" սինգլը ներառվել է հեղինակավոր «Գրեմմի» մրցանակի արժանացած *[[Bigger Love]]* ալբոմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգահաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Վերյու

**Վերյու** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը գտնվում է Մադժա գետի աջ ափին՝ 69 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 26 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000018341
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001834
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Էստադիոն Միլտոն Կորրեա

**Էստադիոն Միլտոն Կորրեա** (), կամ հայտնի է որպես **Զերան** (), մարզադաշտ Բրազիլիայի Մակապա քաղաքում, օգտագործվում է ֆուտբոլային խաղերի համար։ Այստեղ տեղի են ունենում է Ամապա, Մակապա, Օրատորիո, Տրեմ, Սանտոս, Սան Պաուլու և Իպիրանգա ֆուտբոլային ակումբների տնական խաղերը։ Մարզադաշտի տարողությունը 10&nbsp;000 մարդ է։ Կառուցվել է 1990 թ.։ Մարզադաշտի Զերան անվանումը (*Zerão*՝ պորտուգալերեն նշանակում է զրո) կապված է նրա հասարակածի վրա գտնվելու հետ։ Զրոյական զուգահեռականը անցնում է դաշտի մեջտեղով և թիմերից յուրաքանչյուրը խաղում է տարբեր կիսագնդում։

Մարզադաշտը գտնվում է Ամապա նահանգի իրավասության տակ։ Անվանված է Միլտոն դե Սոուզ Կորրեայի պատվին, ով Ամապա նահանգի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահն էր։ Մարզադաշտից ոչ հեռու գտնվում է Հասարակածի հուշարձանը՝ «Մարկո զերո»-ն։

## Պատմություն
Մարզադաշտը կառուցվել 1990 թվականին և նախապես կոչվել է Ֆորմուլա 1-ի արշավորդ Այրտոն Սենայի անվամբ՝ «Էստադիո Այրտոն Սենա»։ Առաջին խաղը տեղի է ունեցել 1990 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, որտեղ «Ինդեպենդենտե» թիմը 1։0 հաշվով պարտության է մատնել «Տրեմ» թիմին։ Մարզադաշտում առաջին գնդակը խփել է Միրանդինյան։ Մարզադաշտը այդ խաղի ժամանակ լեփ-լեցուն է եղել։

1994 թվականին Միլտոն դե Սոուզ Կորրեայի մահվանից հետո մարզադաշտը ստացավ ներկայիս «Էստադիոն Միլտոն Կորրեա» պաշտոնական անունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Enciclopédia do Futebol Brasileiro*, Volume 2 - Lance, Rio de Janeiro։ Aretê Editorial S/A, 2001. 
* Templos do Futebol 

Կատեգորիա:1990 հիմնվածներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի մարզադաշտեր
100 (հեռուստասերիալ)

**«100»** (), ամերիկյան հետապոկալիպսյան դրամա ժանրի հեռուստասերիալ` Քաս Մորգանի համանուն ստեղծագործության հիման վրա։ Սերիալի հեղինակն է Ջեյսոն Ռոտենբերգը։ Սերիալի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի մարտի 19-ին։

## Սյուժե
Սերիալի իրադարձությունները պտտվում են 100 անչափահաս իրավախախտների շուրջ, որոնք հայտնվում են Երկիր մոլորակի վրա միջուկային ապոկալիպսիսից 97 տարի անց։ Հայտվելով Երկրի վրա՝ նրանք փորձում են գոյատևել և իրենց կյանքը շարունակել իրենց իսկ մոլորակի վրա առանց իմանալու, որ ապոկալիպսիսից հետո երկրի վրա ապրում են մի քանի վայրի ցեղեր։

Երրորդ եթերաշրջանում հայտնվում է Ալյա անունով մի համակարգչային ծրագիր, որն իր շուրջը մարդիկ է հավաքում։ Նա այդ մարդկանց հոգիներն ուղարկում է «Լույսի քաղաք»։ Մինչ այնտեղ մարդիկ ենթագիտակցորեն երջանիկ ապրում էին, Ալյան օգտագործում էր նրանց ֆիզիկական ուժը՝ բոլորին քաղաք տեղափոխելով, բացի այդ նա փնտրում էր իրեն ստեղծողի մյուս ծրագիրը, որը կարող էր նրան ջնջել։ Սակայն դա հեշտ չէր, բազում փորձություններից հետո, երբ Կլարկին հաջողվում է դա անել, նա իմանում է, որ երկրին սպառնում է ևս մի միջուկային պայթյուն։

**<u><big>Դերասանական կազմը</big></u>**  (  ներքևում )
----

**Երկրորդական կազմ**
Բոլոր կերպարները ներկայացված են ըստ խմբերի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2014 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:CW-ի բնօրինակ ծրագրեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Արկածային հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Գեյերի թեմատիկայով հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Գրքերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Լեսբուհիների թեմատիկայով հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հակաուտոպիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հետապոկալիպտիկ ֆիլմեր
Արգինի

**Այրիջա**, *Այրիջա*, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Սևանա լճից արևելք։ Բարձրությունը 2660 մ։ Այժմ սովորաբար կոչվում են Արգինի
:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գեղամա լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Օգենե

**Օգենե**, գետ Սև ծովի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Պոնտական լեռնահամարքի հյուսիսային լանջերից և, հասնելով հառավ-հյուսիսային ուծծությամբ անտառապատ լեռնահովիտներով, Օֆ նավահանգստյան քաղաքի մոտ թափվում է ծովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Հարցազրույց վամպիրի հետ

**Հարցազրույց վամպիրի հետ** (), միստիկ դրամա։ Իռլանդացի ռեժիսոր և պրոդյուսեր Նիլ Պատրիկ Ջորդանի իններորդ ֆիլմն է։ Նկարահանված է ամերիակցի գրող Էն Ռայսի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմի սյուժեի հիմքում ընկած է Լուի դե Պոն դյու Լակը, ով վամպիր է դարձել 1791 թվականին և երկու հարյուր տարի անց որոշել է իր կյանքի պատմությունը պատմել երիտասարդ լրագրողի։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1994 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Ֆիլմը առաջին շաբաթում հավաքել է 36 միլիոն 389 հազար ամերիկյան դոլար։ Ամբողջ աշխարհի վարձույթներից ֆիլմը հավաքել է 223 միլիոն Ամերիկյան դոլար։

## Սյուժե
Ծննդաբերության ժամանակ մահանում է 18-րդ դարի երիտասարդ արիստոկրատ Լուի դե Պոն դյու Լակի (Բրեդ Փիթ) կինը։ Ինչպես մորը այնպես էլ երեխային չի հաջողվում փրկել։ Նրանց հետ միասին նաև մահանում է Լուի-ի ապրելու ցանկությունը։ Լուին դիմում է բոլոր հնարավոր միջոցներին մահանալու համար, սակայն կյանքը նրան անակնկալի է բերում։ Նա հանդիպում է Հին Աշխարհից եկած Լեստատ (Թոմ Քրուզ) անունով վապիրի, ով Լուի-ին վերածում է վամպիրի։

Լեստատի հետ միասին նրանք տեղափոխվում են Նոր Օրլեան։ Այստեղ Լուին խմում է մահացու հիվանդ Կլոդիի (Կրիստեն Դնաթս) արյունը, ով նոր էր կորցրել իր մորը։ Լեստատը չցանկանալով որ աղջիկը մահանա նրան նույնպես վերածում է վամպիրի։ Լեստատը հասկանում է, որ սա միակ միջոցն է Լուի-ին իր մոտ պահելու համար։ Վամպիր դառնալուց հետո Կլոդին սկսում է դաժանաբար սպանել մարդկանց։

## Դերասանական կազմ

## Պարգևներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վամպիրների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լուիզիանայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1993 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1988 թվականին
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1870 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1791 թվականին
Կարեն Մովսիսյան (այլ կիրառումներ)

**Կարեն Մովսիսյան** անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.

* Կարեն Էմիլի Մովսիսյան — հայ շախմատիստ, միջազգային գրոսմայստեր։
* Կարեն Միքայելի Մովսիսյան — հայ ռադիոֆիզիկոս։
* Կարեն Մովսիսյան — հայ երգիչ-նմանակող։
* Կարեն Մովսիսյան — հայ մարզական մեկնաբան։
Տիտալ Ջնդոյան

**Տիտալ Հուսեինի Ջնդոյան** (), իրավաբան, ՀՀ պետական գործիչ։

## Կրթություն
*1964 թ. ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։
*Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու։

## Աշխատանքային գործունեությունը
*Աշխատել է ՀԽՍՀ ներքին գործերի համակարգում որպես քննիչ, ավագ քննիչ, ապա՝ Երևան քաղաքի քննչական բաժնի ավտոտրանսպորտային հանցագործությունների քննությամբ զբաղվող քննչական բաժանմունքի պետ։ 
*Եղել է ՀՀ ՆԳՆ քննչական վարչության հսկողական-մեթոդական բաժնի պետ։
*Աշխատել է որպես ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության քննչական բաժնի պետի տեղակալ, դատախազի ավագ օգնական, Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ։ 
*2007 թ. նոյեմբերին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ վերահսկիչ պալատի խորհրդի անդամ՝ երկու տարի ժամկետով։
*2009 թ. նոյեմբերի 18-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ վերահսկիչ պալատի խորհրդի անդամ՝ վեց տարի ժամկետով։
*2015 թ. նոյեմբերի 19-ին լիազորությունները դադարել են՝ պաշտոնավարման ժամկետը լրանալու կապակցությամբ։

## Պարգևներ և կոչումներ
*Ունի արդարադատության առաջին դասի խորհրդականի դասային աստիճան։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։ Որդին՝ Թեմուր Ջնդոյանը, ՀՀ քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչության պետն է, դուստրը՝ Զինաիդա Ջնդոյանը, ԵՊԲՀ թերապիայի թիվ 2 ամբիոնի վարիչը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ դատախազներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Եզդիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Վլադիմիր Գրիգորյան

**Վլադիմիր Թորգոմի Գրիգորյան** (), հայ իրավաբան, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր։

## Կրթություն
*1968-1973 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեությունը
*1973-1978 թթ. - Ղուկասյանի շրջանի ներքին գործերի բաժնի քննիչ։
*1978-1982 թթ. - ՀԽՍՀ ներքին գործերի մինիստրության քննչական վարչության ավագ քննիչ։
*1982-1985 թթ. - ՀԽՍՀ դատախազին առընթեր հատկապես կարևոր գործերի քննիչ։ 
*1985-1993 թթ. - Երևան քաղաքի Մաշտոցի շրջանի դատախազ։
*1993-1996 թթ. - ՀՀ գլխավոր դատախազության քննչական վարչության պետ։
*1996-1999 թթ. - Արաբկիր համայնքի դատախազ։
*1999-2004 թթ. - Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի դատախազ։
*2004-2007 թթ. - ՀՀ գլխավոր դատախազության նախաքննության և հետաքննության օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող վարչության պետ։
*2008-2009 թթ. - ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության հսկող-մեթոդական և վերլուծական վարչության պետ։
*2009 թ. - ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության հատկապես կարևոր գործերի քննության վարչության պետի տեղակալ։ 
*2009 թ. դեկտեմբերի 30-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր։

## Մահափորձ
1994 թ. հունիսի 2-ին նրա վրա կատարվել է մահափորձ, սակայն նա ողջ է մնացել։ Հետագայում մահափորձի կատարման համար մեղադրանք է առաջադրվել այսպես կոչված «Արմեն Տեր-Սահակյանի բանդային» և Վանո Սիրադեղյանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ դատախազներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Մարտի 22 ծնունդներ
Աբեղենք լեռնաշղթա

**Աբեղենք**, լեռնաշղթա Թուրքիայում, Արսիանի լեռնաշղթայում, Արդահանից Օլթի տանող ճանապարհին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Ագռավուց բույն

**Ագռավուց բույն**, հովիտ Տավրոսյան լեռնահամակարգում, Դաշտային Կիլիկիայում, Անարզաբա քաղաքի մոտ։ Ալեյան դաշտավայրի, Թուրքիայի միակ մերձարևադարձային տարածքի, մի մասն է։ Հայտնի է մերձարևադարձային կուլտուրաներով։ Ագռավուց բույնում 1143 թվականի ապրիլին պատահաբար զոհվել է բյուզանդական Հովհաննես II Կոմնենոս կայսրը։ Հովհաննեսը մասնակցել է որսի և վիրավորվել թունավոր նետից, որը դիպել է իր ձեռքին և մահացավ դեպքից մի քանի օր անց՝ 1143 թվականի ապրիլի 8-ին, հավանաբար սեպսիսից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի դաշտեր
Ազբուշ

**Ազբուշ**, լեռնաշղթա Իրանական Ադրբեջանում։ Ձգվում է Սալավան լեռնաշղթայից հարավ։ Այդ երկու լեռնաշղթաների միջև գտնվում են՝ արևմուտքում Թավրիզ գետի հովիտը, արևելքում՝ Արդաբիլի շրջանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի լեռնաշղթաներ
Արծրունի Գալիկյան

**Արծրունի Գաբրիելի Գալիկյան** (), հայ ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
1937 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, աշխատել է Ալեքսանդր Թամանյանի արվեստանոցում, այնուհետև՝ Հայարդնախագիծ ինստիտուտում։

1942 թվականին 409-րդ հայկական դիվիզիայի կազմում մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողություններին։ 1944-1945 թվականներին գտնվել է ֆաշիստական համակենտրոնացման ճամբարներում, վերադարձել է հայրենիք, բռնադատվել և 10 տարով աքսորվել Լվով, ապա՝ Նորիլսկ։

1949-1957 թվականներին եղել է կալանավայրում շինարարության պետ, 1951 թվականից՝ նախագծային ինստիտուտի հեղինակ-ճարտարապետ, 1957-1999 թվականներին՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գլխավոր ճարտարապետ։

## Ստեղծագործական աշխատանք
Գալիկյանի նախագծերով և ղեկավարությամբ կառուցվել են Էջմիածնի Մայրավանքի արևելյան և հյուսիսային (աշտարակի ժամացույցով) դարպասները, Արարատյան թեմի վարչական շենքը Երևանում, վերակառուցվել հին և նոր վեհարանները, «Ղազարապատ» շենքը, տպարանը, ճեմարանը (նոր մասի հավելումով), վանականների հանրակացարանը, Երևանի Սուրբ Սարգիս եկեղեցին, Խոր վիրապ վանքը, Գեղարդավանքի բնակելի շենքերը, 1986-1987 թվականներին՝ Արտաշատի շրջանի Մրգավան գյուղի Սուրբ Հակոբ եկեղեցի և այլ եկեղեցական շինություններ։

1966-1968 թվականներին միաժամանակ աշխատել է Հայարդնախագիծ ինստիտուտում, 1975 թվականին նախագծել է Քանաքեռի տարածքում կառուցված ուռուցքաբանության հիվանդանոցի համալիրը։

## Պարգևներ
2002 թվականին արժանացել է Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ոսկե մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Գագիկ Ղալաչյան

**Գագիկ Կիմիկի Ղալաչյան** (), հայ դիվանագետ, Հունաստանում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Կրթություն
* 1986-1989 թթ. սովորել է Լենինգրադի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետում։
* 1989-1992 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետը։
* 1993-1995 թթ. սովորել և ավարտել է Ռուսաստանի Դաշնության ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիան։

## Դիվանագիտական ծառայությունը
* 1993-1995 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության Թուրքիայի բաժնի կցորդ։
* 1995-1996 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության Եվրոպական երկրների վարչության 2-րդ եվրոպական բաժնի 3-րդ, ապա 2-րդ քարտուղար։
* 1997-1999 թթ. - Հունաստանում ՀՀ դեսպանության երկրորդ քարտուղար։
* 1999-2000 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության քարտուղարության պետ։
* 2000-2001 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության սպառազինությունների վերահսկման վարչության վարչության ռազմաքաղաքական համագործակցության բաժնի վարիչ։
* 2001-2004 թթ. - Ռուսաստանի Դաշնությունում ՀՀ դեսպանության խորհրդական, Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) Գլխավոր քարտուղարին կից ՀՀ լիազոր ներկայացուցիչ։
* 2003-2004 թթ. - ՀԱՊԿ մշտական խորհրդի անդամ։
* 2004-2007 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության Ասիայի, Օվկիանիայի և Աֆրիկայի վարչության պետ։
* 2007-2009 թթ. - ՀՀ նախագահի աշխատակազմի արտաքին կապերի վարչության պետ։
* 2009 թ. սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հունաստանի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2009 թ. դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով համատեղության կարգով, նշանակվել է Կիպրոսի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան(նստավայրը՝ Աթենք)։
* 2010 թ. ապրիլի 26-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով համատեղության կարգով, նշանակվել է Ալբանիայի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Աթենք)։
* 2010 թ. սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով համատեղության կարգով, նշանակվել է Սերբիայի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Աթենք)։
* 2013 թ. սեպտեմբերի 7-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով համատեղության կարգով, նշանակվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Աթենք)։
* 2016 թվականի հունիսի 15-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է զբաղեցրած դիվանագիտական պաշտոններից։

## Դիվանագիտական աստիճանները
* Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար։

Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։ Տիրապետում է ռուսերեն, անգլերեն և հունարեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարարի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՌԴ ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ