ԱՄՆ-ի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչում

աջից|մինի| Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող ԱՄՆ նահանգների քարտեզ (50-ից 50)
**Միացյալ Նահանգների կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը** Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Օսմանյան կայսրության կողմից հայերի տեղահանությունը և կոտորածը որպես ցեղասպանություն ճանաչումն է: ԱՄՆ-ն կոնգրեսի երկու պալատների կողմից և նախագահական հայտարարությամբ ընդունված երկու բանաձևերով ճանաչում է Հայոց ցեղասպանությունը։ Ներկայացուցիչների պալատը 2019 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, ապա նաև Սենատը 2019 թվականի դեկտեմբերի 12-ին միաձայն համաձայնությամբ բանաձև են ընդունել՝ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը դարձնելով Միացյալ Նահանգների քաղաքականության մաս։ 

1981 թվականի ապրիլի 22-ին նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանն առաջին անգամ հիշատակեց իրադարձությունները որպես «ցեղասպանություն», իրադարձությունը համեմատելով Հոլոքոստի հետ։ 2021 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը, նախագահ Ջո Բայդենը Սպիտակ տան կողմից հրապարակված հայտարարության մեջ իրադարձությունը պաշտոնապես անվանեց «հայերի դեմ ցեղասպանություն»՝ համեմատելով այդ Եվրոպայում նացիստների կողմից  կատարված ոճրագործությունների հետ։

## Պատմություն
### Վաղ փորձեր
1981 թվականի ապրիլի 22-ին նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը Հոլոքոստի մասին հայտարարության մեջ հիշատակել է այս իրադարձությունները որպես «ցեղասպանություն»՝ ասելով «Ինչպես որ հայերի ցեղասպանությունը, այդպես էլ նաև Հոլոքոստը երբեք չպետք է մոռացվի»։

### 2007թ
2007 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը հաստատեց մի բանաձև, որով ԱՄՆ-Ն պիտի ճանաչեր Հայոց ցեղասպանությունը: Բանաձևը չստացավ նախագահ Ջորջ Բուշի աջակցությունը, ով հայտնեց, որ բանաձևի ընդունումը «մեծ վնաս կհասցնի ՆԱՏՕ-ում կարևոր դաշնակցի հետ մեր հարաբերություններին և ահաբեկչության դեմ համաշխարհային պատերազմին»։ Չնայած նախագահի հայտարարությանը, Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսին հայտնեց, որ բանաձևը կստանա Ներկայացուցիչների պալատի ամբողջական քվեն։ Հոկտեմբերի 25-ին բանաձևի կողմնակիցները հետ հրաժարվեցին օրինագիծը։

2007 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի 106-րդ բանաձևի վերաբերյալ ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի նախագահ Նենսի Փելոսին հայտնեց, որ «թեև դա վաղուց է կատարվել, սակայն այժմ ցեղասպանություն է կատարվում Դարֆուրում, վերջերս կատարվել է Ռուանդայում, և քանի դեռ կա ցեղասպանություն, պետք է դրա դեմ պայքարել…»։ Բանաձևի 2015-ի տարբերակն ուներ 212 համահովանավոր՝ ի համեմատ 236-ի, որոնք ուներ 2007-ի սկզբին։

2008-ին նախագահ դառնալու քարոզարշավի ժամանակ Բարաք Օբաման խոստացել էր ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը։ Այնուամենայնիվ, Օբաման չկարողացավ 1915 թվականի իրադարձությունները որակել որպես ցեղասպանություն։

### 2019 թվականին Կոնգրեսի կողմից ճանաչում
2019 թվականի ապրիլի 8-ին ներկայացուցիչներ Ադամ Շիֆը և Գաս Բիլիրակիսը դեմոկրատ և հանրապետական այլ ներկայացուցիչների հետ միասին Ներկայացուցիչների պալատում ներկայացրել են բանաձև, որով Միացյալ Նահանգները կճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը, կմերժի դրա ժխտումը և կկրթի հանրությունը ցեղասպանության մասին։ Հաջորդ օրը սենատորներ Բոբ Մենենդեսը և Թեդ Քրուզը ևս 14 համահովանավորների, այդ թվում՝ դեմոկրատների առաջնորդ Չակ Շումերի հետ, Սենատում նման բանաձև ներկայացրեցին։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Ներկայացուցիչների պալատը 405 կողմ և 11 դեմ հարաբերակցությամբ քվեարկեց Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու օգտին։ Մի քանի ամիս անց՝ դեկտեմբերի 12-ին, Սենատը միաձայն համաձայնությամբ նմանատիպ բանաձև ընդունեց։ Չնայած Կոնգրեսի կողմից ճանաչմանը, Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը մերժել է բանաձևերը, իսկ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի խոսնակ Մորգան Օրթագուսն հայտնել է, որ. «Վարչակազմի դիրքորոշումը չի փոխվել»։

### Միսիսիպիի կողմից ճանաչում
2022 թվականի մարտին Միսիսիպին դարձավ ԱՄՆ 50-րդ և վերջին նահանգը, որը նահանգապետ Թեյթ Ռիվզի հայտարարությամբ պաշտոնապես ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հայոց ցեղասպանության ճանաչում

## Արտաքին հղումներ
* ''Ազգի սպանությունը'' Հենրի Մորգենթաուի կողմից.
* Հայոց ցեղասպանության պատմություն
* Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը

Կատեգորիա:2007 Հայաստանում
Կատեգորիա:2019 Հայաստանում
Կատեգորիա:Թուրք-ամերիկյան հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայ-ամերիկյան հարաբերություններ