Միհրան

**Միհրան**, նաև **Միֆրեն**, **Միտրեն** (հին հունարեն՝ Mιθρίνης, ), պարսիկ զորավար Հայաստանի Երվանդունիների սատրապների դինաստիայից։ 334 թվականին Միհրանը գլխավորում էր պարսկական կայազորը Լիդիայի մայրաքաղաք Սարդեսում։ Նա առանց մարտի քաղաքը հանձնել է Ալեքսանդր Մակեդոնացուն՝ այնտեղ  պահվող բոլոր գանձերի հետ միասին։ Մակեդոնացին նրան պատշաճ պատիվ է մատուցել, նշանակել խորհրդական և իր հետ վերցրել արշավի։ Հետագայում Ալեքսանդրը Միհրանին նշանակել է Հայաստանի սատրապ։

## Կենսագրություն
Պատմագրության մեջ կան Միհրանի ծագման վերաբերյալ մի քանի վարկածներ։ Կանադացի պատմաբան Վ. Հեկելը նրան անվանել է պարսիկ արիստոկրատ անհայտ ծագումով: Անդրկովկասի պատմության մասնագետներ Կ. Լ. Թումանովը և Դ. Լենգը կարծում էին, որ Միհրանը Երվանդ II-ի որդին էր (հունական տառադարձմամբ՝ Օրոնտես) և պատկանում էր Երվանդունիների դինաստիային, որը 401 թվականից ի վեր կառավարում էր Հայաստանը որպես պարսկական սատրապներ:

Դարեհ III-ի օրոք Միհրանը կայազորի հրամանատարն էր (ֆրուրարխ) Լիդիայի մայրաքաղաք Սարդեսում:  Դիոդորոս Սիկիլիացին Միհրանին անվանել է սատրապ: Հնագույն պատմաբանի մոտ Միհրանի պաշտոնի այս նշանակումը, ամենայն հավանականությամբ, սխալ է։ Այնուամենայնիվ, բացառված չէ, որ նա կարճ ժամանակով ստանձնել է համապատասխան գործառույթները Գրանիկի ճակատամարտում նախկին սատրապ Սպիֆրիդատեսի մահից հետո՝ մ.թ.ա. 334 թվականին, Ալեքսանդր Մակեդոնացու բանակի հետ:

Գրանիկի մոտ պարսիկների պարտությունից հետո Միհրանը սարդեսցի այլ արիստոկրատների հետ միասին շարժվեցլ էդեպի մակեդոնական բանակը։ Նա առանց մարտի քաղաքը հանձնել է Ալեքսանդրին՝ իր մեջ պահվող բոլոր գանձերի հետ միասին: Արիանոսը պնդում էր, որ Ալեքսանդրը Միհրանին պատշաճ պատիվ է մատուցել և իր հետ արշավանքի վերցրել: Դավաճանի խորհրդական նշանակելը քարոզչական նշանակություն ուներ։ Ալեքսանդրը պարսիկ այլ մեծատոհմիկներին ցույց էր տալիս, որ իր կողմն անցնելը կպարգևատրվի: Քվինտոս Կուրտիոս Ռուֆոսը գրել է, որ Իսսոսի ճակատամարտից հետո մ.թ.ա. 333 թվականին մակեդոնացի թագավորը ցանկացել է Դարեհ III-ի ընտանիքի գերեվարված անդամների մոտ ուղարկել Միհրանին, սակայն հետո կարծել է, որ դավաճանի տեսքը նրանց համար տհաճ կլինի, և այցը հանձնարարել է Լեոնատոսին:

Միհրանի վերջին հիշատակումը հնագույն աղբյուրներում կապված է Գավգամելայի ճակատամարտից հետո՝ մ.թ.ա. 331 թվականին, նրան Հայաստանի սատրապ նշանակելու հետ:

Այս տեղեկատվությունը ենթադրում է բազմաթիվ հարցեր և վարկածներ։ Միհրանի նշանակման պահին Հայաստանը գտնվում էր Միհրանի հիպոթետիկ հոր՝ պարսիկ սատրապ Օրոնտեսի կառավարման ներքո։ Հետագա իրադարձությունների նկարագրության մեջ Հայաստանի կառավարչի դերում հանդես է գալիս նաև Օրոնտեսը։ Է. Բեդիանը կարծում էր, որ Միհրանի՝ Հայաստանը գրավելու փորձը ձախողվել է: Հնարավոր է, որ անհաջող արշավանքի ժամանակ նա մահացել է։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Միհրանը կարող էր կարճ ժամանակով իշխանություն ստանալ տարածաշրջանում, սակայն հետո սպանվել կամ մահանալ բնական պատճառներով։ Դրանից հետո տարածաշրջանում իշխանությունը վերականգնել է նախկին սատրապ Օրոնտեսը կամ այն գրավել է նրա համանունը, որոնք ճանաչել են մակեդոնացիների ձևական գերիշխանությունը: Իրադարձությունների այս հաջորդականությունը բացատրում է Ալեքսանդրի 330 թվականի ելույթի մի հատվածը, որում նա նշում է Հայաստանը որպես նվաճված նահանգների թվում:  Ա. Բ. Ռանովիչը ընդհանրապես կարծում էր, որ Միհրանի նշանակումը անվանական ակտ էր և չէր ենթադրում ռազմական արշավանք։ Նշանակելով սատրապներ Աքեմենյան կայսրության չնվաճված նահանգներում՝ Ալեքսանդրը իրեն դիրքավորում էր որպես նոր թագավոր: 

Ինչ վարկած էլ որ համապատասխանի իրականությանը, Ալեքսանդրի մահից հետո՝ մ.թ.ա. 323 թվականին, Մակեդոնական կայսրության ռեգենտ Պերդիկկասը Հայաստանը դիտարկում էր որպես «ապստամբ նահանգներից» մեկը, որը ենթակա էր նվաճման:

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
### Աղբյուրներ
* 
* 
* 

### Ուսումնասիրություններ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Երվանդունիներ