Մուրմիլո

մինի| Մուրմիլո, որ հաղթում է թրակիսին, պատկերված է առաջին կամ երկրորդ դարերի հռոմեական տափաշշի վրա
**Մուրմիլո** (նաև երբեմն գրվում է «միրմիլո» կամ հոգնակի՝ «միրմիլոնես») գլադիատորների տեսակ Հռոմեական կայսերական դարաշրջանում։ Մուրմիլո տեսակի գլադիատորը ձևավորվել է վաղ կայսերական ժամանակաշրջանում՝ փոխարինելու գալլոս տեսակի գլադիատորին, որն անվանվել է Գալիայի մարտիկների անունով (): Քանի որ Օգոստոս կայսեր օրոք (մ.թ.ա. 27-ից մինչև մ.թ. 14) Իտալիայում բնակվող գալլերը լավ ինտեգրվել էին հռոմեացիներին, նրանց որպես թշնամի օտարերկրացիներ ներկայացնելն անցանկալի է դարձել և Գալլոս  դասի գլադիատորն այդպիսով դուրս է եկել գործածությունից: 

Մուրմիլո բառը ծագել է հունարեն μορμύρος () ձկան տեսակի անվանումից: Մուրմիլլո գլադիատորները կարող էին կրել գալեա տիպի սաղավարտ, որը ներառում էր ձկան պատկերներ։
[մինի| Գլադիատորը կռվում է առյուծի հետ [Կոլիզեում|Կոլիզեումում]]

## Հանդերձանք և սպառազինություն
Մուրմիլոյի սպառազինությունում կային.

* *[[Գլադիուս|Գ]][[Գլադիուս|լադիուս]]*, հռոմեական թուր՝ 64-81 սմ երկարությամբ և 1,2-1,6 կգ քաշով, ոսկորից պատրաստված բռնակով։
* *Սկուտում*, ուղղանկյուն վահան, որը պատրաստված է ուղղահայաց միացված փայտե տախտակներից, փոքրիկ բրոնզե շղթայով, որը պաշտպանում է վահանի բռնակը:
* *Բալտեուս*, կաշվե գոտի մետաղական դեկորացիաներով և հավելումներով, որը նման է բռնցքամարտի չեմպիոնների ներկայիս գոտուն,
* Մանիկա, կաշվից կամ մետաղե թիթեղներից  թևերի հատվածային կամ լրիվ պաշտպանիչ: Մանիկանն կարող է օղազրահից լինել։
* *Կասիս կրիստա*. մեծ սաղավարտ՝ զարդարված փետուրներով կամ ձիու կոշտ մազերով, սովորաբար պատրաստված էր բրոնզից, նախշազարդ դեմքի երեսկալով: Սովորաբար նման էր հունական բեոտյան լայն տրեզներով սաղավարտի:
* *Օկրեա,* բրոնզից, երկաթից կամ այլ մետաղներից պատրաստված սրունքի պաշտպանիչ:
* *Ֆասկիա*. ոտքերի վրա հաստ փափուկ ծածկոց, որն օգտագործվել է  կոշտուկների և բշտիկների առաջացումը կանխելու համար:

## Ոճ
[մինի|300x300փքս| Մուրմիլոյի և [Սամնիտ|սամնիտի միջև.մարտի պատկեր]]
Մուրմիլոն սովորաբար կռվել է թրակիսի (թրակիացի) կամ հոպլոմախուսի դեմ, որոնց հետ կիսել է որոշ սպառազինության տեսակներ (հատկապես ձեռքի պահպանակները և ամբողջ սաղավարտը և վտանգավոր կարճ սուրը): Մի շարք անտիկ հեղինակներ, այդ թվում՝ Վալերիոս Մաքսիմուսը և Քվինտիլիանուսը, պնդել են, որ նա նաև պարբերաբար կռվել է ռետիարիուսի դեմ։ Դա, անշուշտ, անսովոր զույգ կլիներ՝ խիստ պաշտպանված գլադիատորին հակադրելը արագաշարժ, բայց թեթև սպառազինված գլադիատորին: Այնուամենայնիվ, շատ տեղին կլիներ, որ ռետիարիուսը, որը պատկերում էր ձկնորսին, կռվում էր Մուրմիլոյի դեմ, որը պատկերում էր ձուկ կամ ծովային հրեշ։ Այս մարտական զույգի առկայությունը վիճարկվել է։ Մուրմիլոների պահպանված պատկերներում սովորաբար երևում է, որ նրանք կռվել են թրակիսի կամ հոպլոմախուսի դեմ, այլ ոչ թե ռետիարիուսի:  Այնուամենայնիվ, Channel 4 -ի *Time Team-ը* Ուելսում հայտնաբերել է դանակի փորագրված բռնակ, որը պատկերում էր ռետիարիուսի և մուրմիլոյի մենամարտը: 

Մուրմիլոյի մարտական ոճը հարմար էր ուժեղ ձեռքերով և ուսերով տղամարդկանց՝ վահանի, թրի և ծանր սաղավարտի ծանրությունը կրելու պատճառով: Արդյունքում, մուրմիլոները սովորաբար բարձրահասակ էին և միշտ շատ մկանուտ: Մուրմիլոնի մարտում գոյատևելը  թշնամիների դեմ կախված էր իր ուժից և տոկունությունից, որոնք ավելի հարմար էին հարձակվելու համար: Աշտարակաձև վահանը նրան տալիս էր պաշտպանվելու առավելություն, իսկ գլադիուսը նրան հնարավորություն էր տալիսմոտ տարածությունից հարվածել թշնամիներին: Մուրմիլյոներին նաև վարժեցրել էին թշնամիներին հարվածել ոտքերի շուրջ կրվող հաստ փաթաթաներով:

Գլադիատորների այլ տեսակների հետ մուրմիլյոների մարտերի օրինակներ կարելի է տեսնել Պոմպեյի որմնանկարներում: Լավ պահպանված օրինակներից մեկում Մարկուս Ատիլլուս անունով մի մուրմիլո, որին վերագրվում է մեկ մարտ և մեկ հաղթանակ, պատկերված է Լուցիուս Ռեյցիուս Ֆելիքսի պարտված կերպարի վրա կանգնած՝ գլադիատոր, ում վերագրվում է 12 մարտ և 12 հաղթանակ։ Նրա հակառակորդին ցուցադրում են ծնկաչոք, զինաթափված և առանց սաղավարտի։ Որմնանկարի մակագրությունում գրված է, որ Ֆելիքսը ողջ է մնացել մենամարտում և ստացել է ազատություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Հռոմ
Կատեգորիա:Մարտական արվեստներ
Կատեգորիա:Սպառազինության պատմություն