Կրեպ Սյուզետ

**Կրեպ Սյուզետ** (*Crêpe Suzette*), ֆրանսիական աղանդեր, որը բաղկացած է կրեպից՝ պատված beurre Suzette-ով՝ սոուսով, որը պատրաստվում է կարամելացված շաքարից և կարագից, մանդարինի կամ նարնջի հյութից, կեղևից և Grand Marnier կամ Curaçao լիկյորից։ Կրեպ Սյուզետը սովորաբար մատուցվում է կրակով (flambé), թեև որոշ խոհարարական գրքեր նշում են, որ բնօրինակ բաղադրատոմսում այն մատուցվում էր առանց բոցավառման։

## Պատմություն
Այս բաղադրատոմսի ստեղծման շուրջ գոյություն ունեն բազմաթիվ լեգենդներ։ Մի քանի խոհարարներ կամ ռեստորաններ իրենց են վերագրել կամ վերագրված են այս ուտեստի ստեղծումը։

### Օգյուստ Էսկոֆիե
Այս բաղադրատոմսի ստեղծումը հաճախ վերագրվում է Օգյուստ Էսկոֆիեին (*Auguste Escoffier*)՝ 1890 թվականին, երբ նա Լոնդոնի Savoy հյուրանոցի խոհարարն էր։ Մինչ այդ, նա աշխատել էր որպես խոհարար César Ritz-ի Grand Hôtel-ում, որտեղ Grand Marnier լիկյորը լայն տարածում էր գտել։

Ըստ այս վարկածի՝ Էսկոֆիեն պատրաստել է կրեպներ՝ համեմված Curaçao-ով՝ Ուելսի արքայազնի և ապագա Անգլիայի թագավոր Էդուարդ VII-ի համար։ Վերջինս առաջարկել է աղանդերը կոչել իր ուղեկից՝ Comédie-Française-ի դերասանուհի Suzanne Reichenberg-ի անունով։

1903 թվականին այս բաղադրատոմսը ներառվել է Էսկոֆիեի Guide Culinaire-ում։

Այնուամենայնիվ, որոշ աղբյուրներ կասկածի տակ են դնում Էսկոֆիեի դերը այս ուտեստի ստեղծման մեջ։

### Paillard և Maire ռեստորանները
thumb|Կրեպ Սուզետ
1891 թվականին Paillard ռեստորանը, որը պատկանում էր Լուի Օգյուստ Պայյարին (*Louis Auguste Paillard*) և տեղակայված էր rue de la Chaussée-d'Antin 2 հասցեում և boulevard des Italiens 38 հասցեում, արդեն մատուցում էր Crêpes Suzette անվամբ հայտնի կրեպներ։

Maire ռեստորանը, որը նույնպես պատկանում էր Պայյարին և գտնվում էր Boulevard de Strasbourg-ի և Boulevard Saint-Denis-ի անկյունում, նույնպես մատուցում էր այս ուտեստը։

1893 թվականին *New York Herald*-ի Փարիզի հրատարակության մեջ հայտնված գովազդում Crêpe Suzette-ը նշվում էր որպես ռեստորանի «տան ստեղծագործություններից» մեկը։

1929 թվականին Léon Daudet-ը իր Paris vécu գրքում վերասահմանեց այս տեղեկությունը՝ հիշելով.
Ուտեստի և դրա անվան ծագման վերաբերյալ տարբեր վարկածներ կան։ Ըստ մեկ վարկածի՝ այն ստեղծվել է 1895 թվականին Monte Carlo-ի Café de Paris-ում, որտեղ 14-ամյա մատուցողի օգնական Henri Charpentier-ը սխալմամբ ստեղծել է այս աղանդերը։

Նա պատրաստում էր աղանդեր Մեծ Բրիտանիայի ապագա թագավոր Էդուարդ VII-ի (այն ժամանակ՝ Ուելսի արքայազնի) համար, որի հյուրերի թվում էր մի գեղեցիկ ֆրանսուհի՝ Սյուզետ անունով։

Այս պատմությունը պատմել է հենց Շարպանտիեն իր ինքնակենսագրական Life à la Henri գրքում, սակայն հետագայում այն հերքվել է Larousse Gastronomique-ի կողմից։

### Անրի Շարպանտիե
Նիցցացի Անրի Շարպանտիեն (*Henri Charpentier*) եղել է հրուշակագործության աշակերտ Մոնտե Կառլոյի *Café de Paris* ռեստորանում։ Ավելի ուշ նա դարձել է հայտնի խոհարար Միացյալ Նահանգներում։

Իր ինքնակենսագրական Life à la Henri: Being the Memories of Henri Charpentier գրքում նա պատմում է, թե ինչպես է ստեղծել կրեպ Սյուզետը։

Նրա պատմությունը որոշակի ընդհանրություններ ունի «Էսկոֆիեի տարբերակի» հետ, սակայն ավելացնում է «բոցավառման» (flambage) գործընթացը։

Ըստ Շարպանտիեի՝ նա Ուելսի արքայազնի համար պատրաստել է նարնջով և կոնյակով կրեպներ, սակայն պատահաբար բոցավառել է լիկյորը։ Չցանկանալով ամաչել, նա արքայազնին ասել է, թե միտումնավոր է պատրաստել այդ բաղադրատոմսը նրա ներկայությամբ՝ անվանելով այն «Crêpe Princesse»։

Արքայազնը առաջարկել է ուտեստը կոչել մի փոքրիկ աղջկա անունով, ով ներկա էր ընթրիքին, և այդպես այն ստացել է «Crêpe Suzette» անունը։

Չնայած այս պատմությունը քիչ հավանական է թվում՝ հաշվի առնելով, որ Շարպանտիեն ծնվել է 1880 թվականին, ինչը նշանակում է, որ նա ընդամենը մի քանի տասնամյակով երիտասարդ էր կրեպ Սյուզետի հայտնիության ձեռքբերումից առաջ, այնուամենայնիվ հնարավոր է, որ նա նորարարություն է կատարել՝ կրեպը պարզապես համեմելու փոխարեն բոցավառելով այն։

### M. Joseph
Ըստ մեկ այլ լեգենդի՝ Crêpe Suzette-ը ստեղծել է որոշակի M. Joseph, ով 1897 թվականին եղել է Le Marivaux ռեստորանի գլխավոր հրուշակագործը։ Այդ ժամանակ ռեստորանը կանոնավոր կերպով կրեպներ էր մատակարարում Comédie-Française-ին։

Այս պատմության համաձայն՝ կրկին Suzanne Reichenberg դերասանուհին է ոգեշնչել հրուշակագործին՝ այս յուրահատուկ աղանդերի ստեղծման համար։

## Պատրաստում
Պատրաստել կրեպներ՝ խմորից, որը կազմված է ալյուրից, ձուերից, կաթից, շաքարից և Curaçao լիկյորից։

Պատրաստել մանդարինի կարագ՝ խառնելով փափկեցված կարագ, շաքար, մանդարինի հյութ ու կեղև և Curaçao։
Կրեպները պատել այս խառնուրդով։
Ընդհանուր համոզման հակառակ՝ Crêpe Suzette-ը սկզբնապես բոցավառվող (flambé) աղանդեր չէր։

Հետագայում ի հայտ եկած որոշ բաղադրատոմսերում օգտագործվում է նարինջ և կրեպը ներծծվում է fine champagne-ով և Grand Marnier-ով՝ նախքան բոցավառվելը։

### Տարբերակներ
Crêpe Micheline – Ստեղծվել է Բորդոյում՝ ի պատիվ Micheline Banzet-ի։ Այս տարբերակը հետևում է Crêpe Suzette-ի սկզբունքին, սակայն մանդարինի փոխարեն օգտագործվում է շոկոլադ-պնդուկի քսուք, իսկ Curaçao-ի փոխարեն՝ վիսկի։

Crêpe Laurette – Սա Crêpe Suzette-ի տարբերակ է, որի կենտրոնում դրվում է մեկ թեյի գդալ Bar-le-Duc-ի հաղարջի մուրաբա, ապա այն ծալում են քառակի և մատուցում տաք վիճակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Բելգիական խոհանոց
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց