Օնդրեյովի աստղադիտարան

**Օնդրեյովի աստղադիտարան** (, ՄԱՄ կոդը՝ 557), Չեխիայի Գիտությունների Ակադեմիայի աստղագիտական ինստիտուտի աստղադիտարան։ Գտնվում է Օնդրեյով գյուղի մոտ, մայրաքաղաք Պրահաից 35 կմ հարավ-արևելք։ Այստեղ տեղադրված է 2 մետրանոց աստղադիտակ, որը ամենամեծն է Չեխիայում։

## Պատմություն
Աստղադիտարանի շինությունը կառուցվել է 1898 թվականին, չեխ սիրող աստղագետ Յոզեֆ Յան Ֆրիչի կողմից, որպես մասնավոր աստղադիտարան։ 1928 թվականի հոկտեմբերի 28-ին նա նվիրաբերեց կառույցը Չեխոսլովակիային, պետության անկախության տասնամյակի առթիվ։ Աստղադիտարանը տեղակայված է ծովի մակերևույթից 500 մ բարձրության վրա, և հեռու է մայրաքաղաքի օդի և լույսի աղտոտումներից։ Մինչև 1953 թվականին Չեխոսլովակիայի Գիտությունների Ակադեմիայի հիմնումը աստղադիտարանը կառավարվում էր Կարլի համալսարանի կողմից։

1967 թվականին աստղադիտարանում տեղադրվել 2 մետրանոց աստղադիտակը, այն ժամանակ այդ աստղադիտակը աշխարհում մեծությամբ յոթերորդն էր։ Այժմ այն Չեխայում առկա ամենամեծ աստղադիտակն է, իսկ աշխարհում երկրորդ հարյուրյակի մեջ է գտնվում։

Աստղադիտարանում են հայտնաբերվել բազմաթիվ աստերոիդներ։ Աստղադիտարանում են հայտնաբերվել ավելին քան 700 փոքր մոլորակներ
։ Այս աստերոիդների հիմնական մասի հայտնաբերումը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կողմից վերագրվում է նրանց հայտնաերող գիտնականներին, սակայն մնացած 23 աստերոիդները վերագրված են ուղղակի "Օնդրեյովին" (աստղադիտարանին)։

Հիմնական գոտու (7204) Օնդրեյով աստերոիդը, որը հայտնաբերել է Պետր Պրավեցը 1995 թվականին, անվանվել է գյուղի անունով, որտեղ գտնվում է աստղադիտարանը։

## Աստղադիտարանի գործիքներ
* 2 մ Ցեյս Կասսգրեյն աստղադիտակ
* 65 սմ Ռիչի-Կրետյեն աստղադիտակ (նման է Ցեյս-600-ին)
* 8 դյույմանոց BART - MEADE
* 10 մ արևային ռադիոաստղադիտակ
* Մետեորային ռադիոաստղադիտակ
* Պատմական (զույգ) աստղադիտակ

## Հետազոտությունների ուղղություններ
* Աստերոիդների հետազոտություններ
* М31 գալակտիկայում Նոր աստղերի որոնում
* Բոլիդների դիտարկումներ
* Արեգակի ռադիոդիտարկումներ

## Նվաճումներ
* Հայտնաբերվել է 652 աստերոիդ 1994-ից 2008 թվականները
* Կատարվել և հրապարակվել է 47084 աստրոմետրիկ դիտարկումների արդյունքներ 1981-ից 2011 թվականները
*  աստերոիդի կրկնակի լինելու փաստի հաստատում
* Եվրոպական բոլիդների ցանցի ղեկավարում

## Հետաքրքիր փաստեր
* Այս պահին աստղադիտարանը 27-րդն է աշխարհի աստղադիտարանների շարքում, հայտնաբերված աստերոիդների քանակով
* Ապոլոն-17 տիեզերանավի կապիտան Յուջին Սերնանը իր հետ Լուսին էր տարել Չեխոսլովակիայի դրոշը, քանի որ իր նախնինները ծնունդով այդ երկրից էին։ Թռիչքից հետո նա փոխանցել է դրոշը Չեխաիայի Գիտությունների Ակադեմիայի աստղագիտական ինստիտուտ Օնդրեյովում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Ondřejov Astro Solar radio telescope1.jpg|10 մետրանոց արևի հոսքի մոնիտոր Օնդրեյովում
Պատկեր:10-m radio telescope (Ondřejov observatory).jpg|10 մ ռադիոաստղադիտակը
Պատկեր:65-cm telescope dome (Ondřejov observatory).jpg|65 սմ աստղադիտակի գմբեթը
Պատկեր:2-m telescope dome (Ondřejov observatory).jpg|2 մ աստղադիտակի գմբեթը
Պատկեր:Solar Telescope, Ondřejov Astronomical.jpg|Արևային աստղադիտակ
Պատկեր:Solar Telescope3, Ondřejov Astronomical.jpg|Արևային աստղադիտակը ծածկով
Պատկեր:Solar Spectrograph 2, Ondřejov Astronomical.jpg|Հորիզոնական արևային սպեկտրոգրաֆ
Պատկեր:Central Plain, Ondřejov Astronomical.jpg|Կենտրոնական մասը Յոզեֆ Յան Ֆրիչ տան հետ
Պատկեր:BART Telescope, Ondřejov Astronomical.jpg|Ռոբոտացվախ BART աստղադիտակը


## Տես նաև
* Չեխաիայի Գիտությունների Ակադեմիայի աստղագիտական ինստիտուտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Astronomical Institute, responsible for the observatory
* Photos of the observatory
* News from Ondřejov Photometric Program

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Չեխիայում