Շահառուները բիզնեսում

**Շահառուները բիզնեսում**, մարդիկ կամ կազմակերպություններ, որոնք կարող են ազդեցություն կրել բիզնես որոշումներից։
Շահառուներն են՝
* Հաճախորդները
* Մատակարարները
* Աշխատակիցները և նրանց ընտանիքները
* Տեղի համայնքը
* Կառավարությունն ու գործակալությունները
* Հատուկ շահագրգիռ խմբեր
* Բաժնետերեր

## Շահառուների դերերն և իրավունքները

## Բիզնես գործունեության ազդեցությունը շահառուների վրա
Բիզնես գործունեությունը և բիզնես որոշումները կարող են թե՛ դրական, թե բացասական ազդեցություն գործել շահառուների վրա։ Իրականում շատ հազվադեպ է լինում, որ բիզնես գործունեության հետևանքով բոլոր շահառուների վրա լինի միայն դրական, կամ միայն բացասական ազդեցություն։

## Շահառուների ազդեցությունը բիզնես որոշումների վրա, ձեռնարկության պարտավորությունները
Ձեռնարկությունը ունի պարտավորություններ իր շահառուների հանդեպ։

### Պատասխանատվություններ հաճախորդների հանդեպ
Ազատ առևտրի ու միջազգային մրցակցության աճի պայմաններում երկար գործնական կյանք ունենալու համար կենսական է դառնում բավարարել հաճախորդների պահանջները։ Լավ պատրաստված, գրավիչ, ապրանքների վերաբերյալ որոշումներ ընդունելիս՝ պետք է հաշվի առնեն հաճախորդների կարծիքները որակի, դիզայնի, երկարակեցության և սպասարկման վերաբերյալ բայց խելամիտ գներով։ Բիզնեսները նաև ունեն պատասխանատվություն հաճախորդների առջև. չանտեսել հաճախորդների պաշտպանության և բարեխիղճ գովազդի օրենքները։ Խոցելի հաճախորդների հանդեպ, ինչպես օր. տարեցներն են, խուսափել և չօգտագործել ճնշող առևտրային մարտավարություններ և նմանատիպ այլ քաղաքականություններ։

Այս պատասխանատվությունները կրելու օգուտները. Հաճախորդների հավատարմություն, լավ հրապարակայնություն հաճախորդների լավ հետադարձ արձագանք, ինչը թույլ է տալիս ավելի բարելավել ապրանքներն ու ծառայությունները։

### Պատասխանատվություն մատակարարների հանդեպ
Ձեռնարկության ապրանքներն ու ծառայություններն այնքանով են լավ, որքանով լավ են նրա գնած պաշարները։ Եթե դրանք վատ որակի են կամ մատակարարումները հաճախակի ուշանում են, ապա այդ նույն խնդիրներն առաջանում են, երբ նա փորձում է բավարարել արդեն իր սեփական հաճախորդների կարիքները։

Օգուտներ՝ մատակարարաների հավատարմություն՝ հատուկ պատվերների դեպքում ժամկետների ու պահանջները կատարելու պատրաստակամություն, ավելի ողջամիտ վարկային պայմանների առաջարկում։

### Պատասխանատվություն աշխատողների հանդեպ
Բոլոր երկիրներն ունեն որոշակի օրենքներ, որոնք ուրվագծում են աշխատողների հանդեպ բիզնեսի պատասխանատվությունը. որոշ երկրներում այդ օրենքներն ավելի խիստ են, քան մյուսներում։

Ձեռնարկութունները պետք է ապահովեն վերապատրաստման հնարավորություններ, աշխատանքի ապահովություն, նվազագույնից ավելի աշխատավարձի վճարում, լավ աշխատանքային պայմանների առաջարկում, աշխատողներին ներառել որոշումներ կայացնելու գործընթացներում։

### Պատասխանատվություն տեղական համայնքներին հանդեպ
Այն բիզնեսները, որոնք չեն ընդունում իրենց պարտականությունները տեղական համայնքների նկատմամբ ընդլայնաման ժամանակ կարող են բախվել լուրջ խնդիրների, կամ էլ նրանք պարզապես կարող է չկարողանան գրավել տեղական հաճախորդներին։ Ընկերությունները պետք է իրենց վրա ստանձնեն տեղական համայնքների նկատմամբ հետևյալ պատասխանատվությունները. առաջարկեն երաշխավորված զբաղվածություն, այնպես որ աշխատանքի կորստի մտավախությունները քչանան, ավելի շատ ծախսեն տեղական մատակարարներից պաշարներ ձեռք բերելու վրա, հնարավորինս կրճատեն բիզնես գործունեության տրանսպորտային ազդեցությունը, ինչպես նաև նվազագույնի հասցեն շրջակա միջավայրի վրա վատ ազդեցությունը։

Այս պատասխանատվությունները կրելու օգուտները. Տեղական խորհուրդներից ընդլայնվելու թույլտվություն ստանալը հեշտանում է, ձեռնարկության բիզնես գործունեության հետևանքով առաջացած բացասական երևույթները տեղական համայանքները, հնարավոր է, որ ավելի մեղմ կդիտարկեն, եթե բիզնեսը տրամադրի ֆինանսական աջակցություն համայնքային խմբերին, ինչպես օրինակ երեխաների համար խաղահրապարակների կառուցում, տեղական համայնքները հաճախ պայմանագրեր են կնքում այն ընկերությունների հետ, որոնք ներգրավված են համայնքային կյանքին։

### Պատասխանատվություն պետության հանդեպ
Բոլոր բիզնեսները պետք է կատարեն իրենց առաջ դրված իրավական պարտականություները, ինչպես սահմանված է պետության կողմից։ Բացի այդ ընկերություները պետք է ժամանակին հարկեր վճարեն, լրացնեն պետական վիճակագրական տվյալները և այլ ձևերը, և փնտրեն էքսպորտային շուկաներ։ Արտահանումից վաստակած արտարժույթը թույլ է տալիս երկրին վճարել կարևոր ներմուծված ապրանքների ու ծառայությունների համար։

Այս պարտավորությունները ստանձնելու օգուտները. Պետության հետ լավ հարաբերությունները կօգնեն ընդլայնվելու թույլատրութուն ստանալ; հավանական է, որ բիզնեսը կստանա արժեքավոր պետական պայմանագրեր։ Հնարավոր է, որ պետությունը սուբսիդիաներ կտրամադրի այդ ընկերություններին, նոր գործունեություն ծավալելու արտոնագրի ստացումն ավելի հավանական է, երբ ընկերությունն իրականացնում է պետության և լայն հասարակության հանդեպ իր պարտականությունները։

## Կորպորատիվ սոցիալակ պատասխանատվություն

Կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվություն, այս գաղափարն ընդունում է, որ բիզնեսն իր գործողություններում և որոշումներ ընդունելիս բացի իր օրինական պարտավորություններից, պետք է հաշվի առնի նաև հասարակության շահերը։

### Սոցիալական աուդիտ
Սոցիլական աուդիտ, կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության ստուգում։ Հասարակության վրա բիզնես գործունեության ազդեցության մասին զեկույց։ Կարող է ներկայացնել աղտոտվածության մակարդակը, առողջության, անվտանգության գրառումները, մատակարարման աղբյուրները, հաճախորդների բավարարում և նվիրաբերումները համայնքին։

## Արտաքին հղումներ
* R. Edward Freeman, Alexander Moutchnik (2013)։ *Stakeholder management and CSR: questions and answers.* In։ *UmweltWirtschaftsForum*, Springer Verlag, Bd. 21, Nr. 1. http://link.springer.com/article/10.1007/s00550-013-0266-3
* Stockholders and Stakeholders։ A new perspective on Corporate Governance. By։ Freeman, R. Edward; Reed, David L.. California Management Review, Spring83, Vol. 25 Issue 3, p88-106
* Redefining the Corporation: An International Colloquy
* 
* Figge, F.; Schaltegger, S.։ What is Stakeholder Value? Developing a Catchphrase into a Benchmarking Tool. Lüneburg/Geneva/Paris։ University of Lüneburg/Pictet/ in association with United Nations Environment Program (UNEP), 2000 CSM Lüneburg  (799 kBytes)

## Գրականություն
Միշել Հենդֆորդ, Մարթին Լիսբոա, Ալմութ Քոեսթեր, Անժելա Փիթ
«Քեմբրիջ Փրես, Բիզնես»

Կատեգորիա:Բիզնես