Սեբիբա

**Սեբիբա** () տերմին, որն օգտագործվում է Ալժիրում տոնակատարություն ժամանակ և տուարեգների պարը, որը կատարվում է ին թմբկահարների ուղեկցությամբ Ջանեթի Սահարա օազիսում, Ալժիրի հարավում գտնվող Տասսիլին Աջջեր շրջանում: Պարը ծագել է աֆրիկացի սև ստրուկների ժառանգներից և հանդիսանում է *[[Շախսեյ-վախսեյ|իսլամական Աշուրա փառատոնի]]* տոնակատարությունների մի մաս։ 2014 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ճանաչել է պարի կարևորությունը մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության համար։

## Մշակութային նախապատմություն
Սեբիբա պարը և թմբուկային երաժշտությունը արմատավորված է դարբինների շրջանում, Ալժիրի և Սահել շրջանի Մավրեր և տուարեգներ ժողովուրդների շրջանում։ Ինադենը, որը պատրաստում էր բոլոր գործիքները, զենքերն ու զարդերը հասարակության համար, կազմեց առանձին մշակութային էշելոն Տուարեգ հասարակության մեջ, երկու ավանդական սոցիալական դասերից վտարվելուց հատո։

Բիդհանների մյուս ավանդական դասերն էին արիստոկրատները՝ Իմաջեղենը կամ Իմուհաղը թամաշեք լեզվով, որը համապատասխանում է ռազմիկների դասին և Իկլանը, ստրուկները և Աբիդը։ Այսօր Սուդանի շրջանից առևանգված ստրուկների մեծ մասը ազատ են և տուարեգների հասարակության մաս են կազմում։[մինի|Սեբիբա ցուցահանդեսը Ալժիրի [Ջանեթ քաղաքում|294x294փքս]]

## Բնութագիր
մինի|''Սեբիբա մուրիդ''
Իսլամական Մուհարամ ամսվա առաջին օրը մինչև տասներորդ օրը անցման ծեսերի ժամանակն է, որը սկիզբ է դնում նոր տարին: Գագաթնակետը տասներորդ օրն է՝ Աշուրայի օրը, որն ունի այլ կրոնական իմաստներ՝ կախված իսլամական դավանանքից։ Նոր Հիջրայական տարվա առաջին օրը նշվում է Մուհարամ ամսվա տասնմեկերորդ օրը։ Ջանեթում Սեբիբան ոչ միայն պար է, այլև տոն,որը նշում է ամբողջ քաղաքը։ Նիգերի հյուսիսում գտնվող Ագադես քաղաքում տուարեգները նշում են *Բիանուի փառատոնը* պարերով և շքերթներով։

Բիանուի և Սեբիբայի տոնակատարությունների ընթացքում իրադարձության ընթացքը ձևավորվում է երկու բնակչական խմբերի հակադրության միջոցով։ Բիանուի ժամանակ Ագադեզ քաղաքը բաժանվում է արևելյան և արևմտյան մասերի՝ միջոցառման տևողության ընթացքում, իսկ Սեբիբայի տոնակատարության համար Քսարի բնակիչները գալիս են, որտեղ Ազելլուազն ու Քսար Էլ Միհանը մրցում են միմյանց դեմ։ Տոնակատարությունը հիշեցնում է երկարատև հակամարտության մասին, որը այժմ լուծվել է երկու գյուղերի միջև։ Աջահիլ վայրն չի մասնակցում տոնակատարություններին, հավանաբար Սենուսիտներ սուֆիզմ կրոնական արգելքի պատճառով։

Սեբիբայի մշակութային ֆոնը ներառում է նաև տարեվերջի, նոր սկզբի և միջանկյալ ժամանակաշրջանի առասպելական գաղափար, որն անցումային փուլում է և տարրալուծվում է փառատոնի ընթացքում: Այս ընդհանուր տիեզերական հայեցակարգը փոխանցվել է որպես տուարեգների սովորույթներ և ասվում է, որ նախկինում հայտնի է եղել քոչվոր տուարեգներին։

Քաոսային անցումային շրջանի գաղափարը վերաբերում է բնության սեզոնային վերածնմանը, բայց կարող է նաև կապված լինել սև աֆրիկյան տիրակալների իշխանության առասպելաբանական հավաստիացման հետ: Այնտեղ թագավորությունն անցնում է ծիսական անարխիայի պարբերաբար կրկնվող փուլով, որի ժամանակ իշխանության հարաբերությունները գլխիվայր շրջվում են, և կեղծ մարտեր են ընթանում, և իրականացվում են կեղծ մարտեր, մինչև որ տիրակալը վերջնականապես հաստատվում է որպես աստվածային ծագում ունեցող։ Աշուրայի հետ ժամանակային հավասարումը ստեղծում է ծեսեր, որոնք սկզբնապես կոչվում էին նախաիսլամական, ամենօրյա իսլամական մշակույթի մի մաս և, հետևաբար, ընդունելի մուսուլման տուարեգների մեծ մասի համար: Այնուամենայնիվ, կան մուսուլմանական խմբեր, որոնք մերժում են Սեբիբան որպես ոչ իսլամական իրենց ծագման և կատարման ձևի պատճառով։  Պատմական ավանդույթը Սեբիբայի ծագումը կապում է Ֆարաոնի մահվան հետ, ով խեղդվել է Կարմիր ծովում՝ Մովսեսին (Սիդի Մուսա) և հրեաներին հալածելիս։ Այդ ժամանակ բարին հաղթեց չարին, ինչը արտահայտում է բնության նոր սկզբը Աշուրայի օրերին։

Հաղթանակի համար շնորհակալություն հայտնելու նպատակով ասում են, որ Սեբիբան հորինված է: Որպեսզի այն տարբերվի Սեբիբա պարերից, որոնք կարելի է կատարել նաև այլ գյուղերում հարսանիքների և այլ մասնավոր տոնակատարությունների ժամանակ, Աշուրայի օրը կոչվում է Sebiba n’Tililin (այլ ուղղագրությամբ՝ Sebeiba ou Tillellin)։ Մաղրիբի ի սկզբանե սևամորթ բնակչության մյուս պարերն են Ստամբալին, թունիսյան պարը, որը կազմում է մոլեգնության արարողության մի մաս, և նրա մարոկկացի «Դերդեբան» պարը: Ալժիրի բերբեր կանանց Աբդաուի պարը նույնպես ունի սեզոնային նշանակություն։

## Համաշխարհային ժառանգություն
[մինի|[Տասսիլին Աջջեր Սահարա անապատում]]
Սահարայում Սեբիբայի տոնը դասակարգվել է որպես տուարեգների ժառանգություն և մշակութային ժառանգություն, որը կազմում է մարդկության համաշխարհային ժառանգության մաս, որտեղ կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում այդ առիթով պատրաստված ավանդական տարազը։ Ջանեթի օազիսում *Սեբիբայի* ծեսն ու արարողությունները 2014 թվականին ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցուցակում։ Այս փառատոնի պարը պարային ժանր է, որը մաս է կազմում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկին, որը կապված է երգի, երաժշտության և տոնակատարությունների հետ։

*Սեբիբան* ներառում է տոնական, ծիսական պարեր, ժողովրդական երգեր և թմբկահարություն, սոցիալական պարեր, որոնք տեղայնացված են և կիրառվում են հիմնականում Սահարայում։ Այս պարային ձևը պաշտոնապես ճանաչված է որպես Ալժիրի մշակութային ժառանգություն և գնահատվում ամբողջ աշխարհում և ունի շատ միջազգային ճանաչում։

*Սեբիբա* պարը շատ բարդ երևույթ է, որը ներառում է մշակույթ, ավանդույթներ, մարդկանց առկայություն, արտեֆակտներ (օրինակ՝ տարազներ), ինչպես նաև երաժշտության, առկայություն և արևի լույսի հատուկ օգտագործում։ Արդյունքում, շատ նյութական և ոչ նյութական տարրեր միավորվում են *Սեբիբա* պարի մեջ՝ դարձնելով այն դժվար, բայց չափազանց հետաքրքիր։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sebiba, Djanet.jpg|*Սեբիբա* շույուխս
Պատկեր:Sebiba 2015 Algeria.jpg|*Սեբիբա* պարողներ
Պատկեր:Sebiba.jpg|*Սեբիբա* Մուրիդ
Պատկեր:Sebiba Algeria.jpg|*Սեբիբա* մուրիդս


## Տես նաև
* Սենուսիտներ
* Շախսեյ-վախսեյ
* Իմզադ
* Սրբեր

## Գրականություն
* Bouzid-Sababou, Meriem. 2001. *Sebeiba - Tillellin: Les célébration de l'Achoura chez les Touaregs sédentaires de Djanet*. Alger: Barzakh. ISBN 9961-893-15-1.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալժիրի մշակույթ
Կատեգորիա:Արարողություններ
Կատեգորիա:Ժողովրդական պարեր
Կատեգորիա:Իսլամական մշակույթ
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Սուֆիզմ