open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պարոն Իգլեսիաս

***Պարոն Իգլեսիասը***  Նեթֆլիքս-ի կատակերգական վեբ-սերիալ է, որը մեկնարկել է 2019 թ. հունիսի 21-ին։ Սերիալի գլխավոր դերում հանդես է եկել ստենդ-ափ կատակերգու Գաբրիել Իգլեսիասը, ով նաև պրոդյուսեր է Քևին Հենչի, Ջո Մելոչիի և Ռոն ԴեԲլասիոյի հետ համատեղ։

## Սյուժե
*Պարոն Իգլեսիասը* պատմում է ավագ դպրոցում աշխատող, աշակերտների սիրելի ուսուցչի մասին, ով, ոչ միայն փրկում է իր աշակերտներին հեռացվելուց, այլ նաև անընդհատ ոգեշնչում է նրանց ու ձգտում բացահայտել նրանց ողջ ներուժը։

## Դերերում
### Գլխավոր

* Գաբրիել «Fluffy» Իգլեսիաս, որպես Գաբրիել «Գեյբ» Իգլեսիաս, պատմության ուսուցիչ է Վուդրո Վիլսոնի ավագ դպրոցում, ում դասերն առանձնանում են զվարճալիությամբ։ Ավարտել է նույն դպրոցը Թոնիի հետ
* Շերրի Շեփարդ, որպես Պաուլա Մեդիսոն, Վուդրո Վիլսոնի դպրոցի տնօրենն է 
* Ջեյքոբ Վարգաս, որպես Թոնի Օչոա, Վուդրո Վիլսոնի դպրոցի պատմության ուսուցիչ, Գաբրիելի լավագույն ընկերը 
* Մեգգի Գեհա, որպես Էբիգեյլ «Էբբի» Սփենսեր, Վուդրո Վիլսոնի դպրոցի ուսուցչուհի  
* Ռիչարդ Գանտ, որպես Ռեյ Հեյվարդ, Վուդրո Վիլսոնի դպրոցի ուսուցիչ, ով ժամանակին դասավանդել է Թոնիին ու Գեյբին
* Քրի Քիչինո, որպես Մարիսոլ Ֆուենտես, խելացի, գերզբաղված աշակերտուհի, ում Գաբրիելը շատ է սիրում
* Ֆաբրիսիո Գուիդո, որպես Միքի Գուտիերես, Գաբրիելի աշակերտներից մեկը, ով սիրահարված է Մարիսոլին

### Երկրորդական
* Օսկար Նունես, որպես Կառլոս Հերնանդես, Վուդրո Վիլսոնի դպրոցի տնօրենի օգնականը, ում ոչ ոք չի սիրում 
* Թաքեր Ալբրիցցի, որպես Ուոլթ, Գաբրիելի ոչ այնքան խելացի աշակերտներից 
* Քոյ Ստյուարտ, որպես Լորենսո, Գեյբի աշակերտներից մեկը
* Գլորիա Աունգ, որպես Գրեյս, Գաբրիելի խելացի աշակերտներից մեկը, ով իր համակարգիչը օգտագործում է խոսելու համար, քանի որ անհարմար է զգում խոսել հանրության մեջ
* Բենթլի Գրին, որպես Ռաքիմ Ռոզիե, դպրոցի աստղը, ով դառնում է նաև Գեյբի աշակերտներից 
* Քեթրին Ֆինի, որպես Քեթի, մատուցող ԴեԲլասիո ռեստորանում, որտեղ ուսուցիչները սիրում են ժամանակ անցկացնել
* Քրիստոֆեր Մաքդոնալդ, որպես մարզիչ Դիքսոն, Վուդրո Վիլսոնի դպրոցի ֆուտբոլի մարզիչ

## Էպիզոդներ

## Արտադրություն
2018 թ. ապրիլի 26-ին Netflix-ը հայտարարեց, որ արտադրում է տասը դրվագներից բաղկացած առաջին սեզոնը։ Գործադիր պրոդյուսերների դերում հանդես են գալիս Գաբրիել Իգլեսիասը և Քևին Հենչը։

2019 թ. ապրիլի 24-ին հայտարարվեց, որ սերիալի պրեմիերան կկայանա 2019 թվականի հունիսի 21-ին։

### Դերաբաշխում
Սերիալի մասին հայտարարություն անելիս նաև նշվել էր, որ գլխավոր դերն անձամբ Իգլեսիասն է մարմնավորելու։ 2018 թվականի օգոստոսի 17-ին հայտարարվեց Ջեյքոբ Վարգասի, Մեգգի Գեհայի ու Քրի Քիչինոյի մասնակցության մասին։ 2018 թ. սեպտեմբերին հաստատվեցին Ռիչարդ Գանտը, Շերրի Շեփարդը և Թաքեր Ալբրիցցին։ 2018 թ. հոկտեմբերին հայտարարվեց, որ կազմին են միացել նաև Ֆաբրիցիո Գուիդոն, Մեգին Փրայսը և Քոյ Ստյուարտը։

## Ընդունելություն
Rotten Tomatoes-ում վարկանիշը 80% է՝ հիմված 5 քննադատի կարծիքի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Արտավազդ Ավագյան (այլ կիրառումներ)

**Արտավազդ Ավագյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

* Արտավազդ Արշակի Ավագյան (1907-1966), խորհրդային կենսաբան և ծագումնաբան։
* Արտավազդ Գալուստի Ավագյան (1889–1939), արձակագիր, բառարանագիր։

## Ծանոթագրություններ
Պետրիկա Դարբո

**Պետրիկա Դարբո** ( ), ամերիկացի դերասանուհի։

Դարբոն իր կարիերան սկսել է թատերական բեմից, իսկ ազգային համբավ  ձեռք է բերել 1994 թվականի Ռոզաննա կենսագրական հեռուստաֆիլմում խաղացած համանուն դերից հետո։ Ավելի վաղ  «Քայլ առ քայլ» (1991-1992) սիթքոմի առաջին եթերաշրջանում նկարահանվել է գլխավոր հերոսի քրոջ դերում։

Թեև Դարբոն խաղացել է ավելի քան յոթանասուն կատակերգական դեր, սակայն առաջին հերթին հայտնի է իր «Մեր կյանքի օրերը» ցերեկային սերիալում խաղացած դերով, որտեղ նկարահանվել է 1998 թվականից մինչև 2005 թվականը։ 2000 թվականին շոուում ունեցած իր դերի համար ներկայացվել է «Էմմի» ցերեկային մրցանակի։ Օճառային օպերա է վերադարձել 2013 թվականի սկզբներին։

Իր կարիերայի ընթացքում հայտնվել է մի շարք կինոֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Անցյալ գիշեր» (1988), «Արվարձան» (1989), «Բևեռլի Հիլզի վաշտը» (1989), «Հայրիկը մահանում է․․․ Ո՞վ կստանա ժառանգությունը» (1990), «Քորինա, Քորինա» (1994), «Տնային կալանք» (1996), «Արագություն 2։ Հսկողություն կրուիզի վրա» (1997), «Կացինը» (2006), «Չարլի Ուիլսոնի պատերազմը» (2007) և այլն։ Վերջին տարիներին հեռուստատեսությունում հայտնվել է «Լինում է և ավելի վատ» և «Հուսահատ տնտեսուհիները» ֆիլմերում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
2018 թ. NBA դրաֆթ

[thumb|150px|right|[Դեանդրե Էյթոն՝ առաջին ընտրությունը «Ֆինիքս Սանսի» կողմից]]
**[[2018]] թ. [[NBA դրաֆթներ|NBA-ի դրաֆթ]]ը** տեղի է ունեցել 2018 թվականի հունիսի 21-ին՝ Նյու Յորքի Բրուքլին թաղամասի «Բարքլեյս սենթր» մարզապալատում։ Միացյալ Նահանգների տարածքում ցուցադրվել է «ESPN» կաբելային հեռուստաալիքով։ Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) ակումբները, նախապես բաշխված վիճակահանությամբ տրված ընտրության իրավունքներով, ընտրեցին երիտասարդ սիրողական և պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստների՝ Միացյալ Նահանգներից և այլ երկրներից։

Առաջին ընտրության իրավունքը բաժին հասավ «Ֆինիքս Սանս» ակումբին, որն ընտրեց բահամացի կենտրոնական Դեանդրե Էյթոնին՝ Արիզոնայի համալսարանից։

## Դրաֆթ
### Պատկերասրահ

Պատկեր:DUKEvUNC 2018-03-03 - Marvin Bagley III.jpg|thumb|150px|right|Մարվին Բեգլի III` 2-րդ ընտրությունը «Սակրամենտո Քինգսի» կողմից
Պատկեր:Luka Doncic, Jorge Parra, Domagoj Proleta y Pablo Poyatos (13919153208) (cropped).jpg|thumb|150px|right|Լուկա Դոնչիչ` 3-րդ ընտրությունը «Ատլանտա Հոքսի» կողմից, ավելի ուշ տեղ է գտնում «Դալաս Մավերիքս» ակումբում
Պատկեր:20170329 MCDAAG Jaren Jackson Jr. dunks in front of Nicholas Richards.jpg|thumb|150px|right|Ջարեն Ջեքսոն կրտսեր (սպիտակ մարզաշապկով)` 4-րդ ընտրությունը «Մեմֆիս Գրիզլիսի» կողմից
Պատկեր:20170329 MCDAAG Mohamed Bamba watches rebound.jpg|thumb|150px|right|Մոհամեդ (Մո) Բամբա` 6-րդ ընտրությունը «Օռլանդո Մեջիքի» կողմից
Պատկեր:20170329 MCDAAG Trae Young dribbling.jpg|thumb|150px|right|Թրեյ Յանգ` 5-րդ ընտրությունը «Ատլանտա Հոքսի» կողմից
Պատկեր:Collin Sexton (44559770794).jpg|thumb|150px|right|Քոլին Սեքստոն` 8-րդ ընտրությունը «Կլիվլենդ Կավալիերսի» կողմից
Պատկեր:20170329 MCDAAG Kevin Knox II walking.jpg|thumb|150px|right|Քևին Նոքս՝ 9-րդ ընտրությունը «Նյու Յորք Նիքսիի» կողմից
Պատկեր:Shai Gilgeous-Alexander 2 (cropped).jpg|thumb|150px|right|Շեյ Գիլջես-Ալեքսանդեր՝ 11-րդ ընտրությունը «Շառլոթ Հորնեթսի» կողմից, ավելի ուշ տեղափոխվում է «Լոս Անջելես Կլիպերս»)
Պատկեր:20170329 MCDAAG Michael Porter Jr. with the ball.jpg|thumb|150px|right|Մայքլ Պորտեր կրտսեր 14-րդ ընտրությունը «Դենվեր Նագեթսի» կողմից


### Պայմանանշաններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2018 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի ցանկեր
Բողոքի ակցիաներ Պրահայում (2019)

**[[2019 թվական]]ի [[հունիսի 23]]-ին [[Պրահա]]յում անցկացվել է բողոքի զանգվածային ակցիա**՝ վարչապետ Անդրեյ Բաբիշի հրաժարականի պահանջով։ Տարբեր տվյալների համաձայն՝ բողոքի ակցիային մասնակցել է 200.000-500.000 մարդ։ Ընդ որում՝ բողոքի ակցիային մասնակցություն են ունեցել մարդիկ՝ Չեխիայի բազմաթիվ վայրերից։ Բազմաթիվ քաղաքացիներ մայրաքաղաք էին գնացել Չեխիայի տարբեր շրջաններից։ Պրահա տանող ավտոբուսների և գնացքների տոմսերը վաճառվել էին դեռևս շաբաթվա սկզբին։

## Բողոքի ակցիա
250px|thumb|left|Բողոքի ցույց
Ցուցարարների գլխավոր պահանջը վարչապետ Բաբիշի հրաժարականն էր։ Բողոքի ակցիայի մասնակիցներն իրենց ձեռքերում պահում էին պաստառներ, որոնց վրա վարչապետի հրաժարականի պահանջով գրառումներ էին արված։ Ակցիաներն անցկացվում են «Ամո՛թ Բաբիշին» և «Ամեն ինչ կախված է մեզնից» լոզունգների ներքո։ Ցուցարարները վարչապետ Բաբիշին մեղադրում էին տարատեսակ հանցագործությունների կատարման մեջ և պահանջում էին վերջինիս հրաժարականը։ Չեխիայի խորհրդարանում տեղի ունեցավ քվեարկություն՝ վարչապետ Անդրեյ Բաբիշին անվստահություն հայտնելու վերաբերյալ։

Սա վարչապետ Բաբիշի դեմ առաջին բողոքի ակցիան չէ։ Այսպես. 2018 թվականի ապրիլին Չեխիայի ավելի քան 20 քաղաքներում իրականացվում էին բողոքի ակցիաներ, որոնք ուղղված էին Չեխիայի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնում Անդրեյ Բաբիշի նշանակմանը։ Բողոքի ակցիաների սկզբում ցույցերի մասնակիցներն ստորագրեցին պետիցիաներ, որոնք ուղղված էին Բաբիշին՝ վարչապետի պաշտոնն ստանձնելուն խոչընդոտելուն։

Ավելի վաղ Բաբիշը քննադատության էր ենթարկվում զանգվածային լրատվության միջոցների և ընդդիմադիր կուսակցությունների կողմից. քննադատության թիրախում հայտնվել էր նրա՝ օլիգարխ կինելու հանգամանքը, քանի որ քննադատները նշում էին, որ նրա կառավարչական պաշտոնն ազդեցություն կունենա նրա կոմերցիոն մոտիվացիայի վրա, ինչն էլ կհանգեցնի շահերի բախման կամ պաշտոնեական կոնֆլիկտի։ Դա է պատճառը, որ նրան համեմատում էին Սիլվիո Բերլուսկոնիի հետ. օրինակ՝ *[[Foreign Policy]]* ամսագիրը նրան անվանել է «Բաբիսկոնի», ինչին ի պատասխան՝ Բաբիշն սպառնում էր դատական հայցով հանդես գալ։

Սա վերջին երեսուն տարիների ընթացքում Չեխիայում անցկացված ամենախոշոր բողոքի ակցիան է՝ 1989 թվականի թավշյա հեղափոխությունից հետո։ Բողոքի ակցիաներին իրենց անվերապահ աջակցությունն են հայտնել այնպիսի հայտնի անձինք (չեխական ծագմամբ), ինչպիսիք են՝ դերասան Զդենեկ Սվերակը և երգիչ Կլուս Տոմաշը։ Բողոքի ակցիաներին քննադատական մոտեցում է ցուցաբերել Չեխիայի Հանրապետության նախկին նախագահ Վացլավ Կլաուսը։ Արտասահմանյան լրատվամիջոցները նշում են բողոքի ակցիաների՝ հանգիստ և բարեկամական մթնոլորտի մասին՝ դրանք անվանելով *«մեծ պիկնիկ»*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանին հարող Անդրեյ Բաբիշը

Կատեգորիա:2019 բողոքի ցույցեր
Կատեգորիա:Բողոքի ակցիաներ
Էդուարդ Թադևոսյան (փիլիսոփա)

**Էդուարդ Վռամշապուհի Թադևոսյան** (), հայ փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1973):

Վռամշապուհ Թադևոսյանի որդին։

## Կենսագրություն
Էդուարդ Թադևոսյանը ծնվել է 1928 թվականի մարտի 2-ին, Թիֆլիս քաղաքում։ 1951 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1952 թվականից դասախոսում է Մոսկվայի տարբեր բուհերում, 1974-1996 թվականներին՝ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ, 1996 թվականից՝ միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի ամբիոնի պրոֆեսոր։

Աշխատությունները վերաբերում են կոմունիզմի տեսության մեթոդաբանական հիմնախնդիրներին, ազգային հարաբերությունների, հասարակության սոցիալ-քաղաքական զարգացման խնդիրներին։

## Երկեր
* Научный коммунизм, М., 1968 и 1970 (соавт.).
* В. И. Ленин о государственных формах решения национального вопроса в СССР, М., 1970.
* Советская национальная государственность, М., 1972.
* Социально-политическое развитие советского общества, М., 1972.
* Государственные формы решения национального вопроса в СССР, М., 1972.
* Национально-государственное устройство СССР, М., 1978.
* Интернационализация жизни народов СССР, М., 1980 (соавт.).
* Вопросы развития национальных отношений в СССР, М., 1986.
* Свобода наций: подлинная и мнимая, М., 1987.
* Советское государство и национальный вопрос, М., 1989.
* Социология, М., 1995 (соавт.).
* Словарь-справочник по социологии и политологии, М., 1996.
* Политология, М., 1997, 1999.
* Учебный социологический словарь, М., 1997 (соавт.).
* Социология. М., 1998, 1999.
* Социология права и ее место в системе наук о праве, Государство и право, 1998. № 1.
* К вопросу о социологии права, Социологические исследования. 1997, № 11, С. 62-68.
* Об опыте подготовки учебных пособий по социологии, Социологические исследования. 1996, № 5, С. 107-112.
* Проблемы российского федерализма, Социологические исследования, Февраль 2001, № 7, С. 145-150.
* Этнонация: миф или социальная реальность?, Социологические исследования, 1998, № 6, С. 61-68.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Աննա Վենբերգ

**Աննա  Վենբերգ** (**Վենգբերգ**) (, լրիվ անունը՝ Աննա Էմիլիա Վենգբերգ, ), շվեդ նկարչուհի։

## Կենսագրություն
260 px|right|thumb|''Önninge Village''
Ծնվել է 1865 թվականի ապրիլի 24-ին Իստադում Պիեռ Ավգուստ Վենբերգի և նրա կնոջ *Emilia Sophia Carlheim-Gyllenskiöld*-ի ընտանիքում։ Աննան իր գեղարվեստական կրթությունը սկսել է Իստադում, 1884 թվականին սովորել է Ստոկհոլմում Էդվարդ Պերսեուսի մոտ, նրա խորհրդով ուսումը մի քանի տարի շարունակել է Դյուսելդորֆում՝ Բենգտա Նորդենբերգի մոտ։ Որոշ ժամանակ Վենբերգը սովորել է Փարիզում։ Սակայն Նորդենբերգի ստուդիայից և Դյուսելդորֆում տեսած նկարից ստացած տպավորությունները որոշիչ դարձան նրա հետագա գեղարվեստական ստեղծագործություններում։ Որպես պրոֆեսիոնալ նկարիչ՝ նա իր առաջին աշխատանքները ներկայացրեց 1903 թվականին, առավել շատ հայտնի դառնալով իր վառ գունային ներկապնակով դիմանկարներով։

Աննա Վինբերգը 1888 թվականին ծանոթանում է ֆին նկարիչ Վիկտոր Վեստերհոլմի հետ և նրա միջոցով դառնում է ֆին-շվեդական  Önningebykolonin նկարիչների գաղութի անդամ, որը գործել է Ալանդյան կղզիներում 1886-1914 թվականներին։ Այստեղ նա հանդիպեց և ծանոթացավ Եվա Ակեի և նրա ապագա ամուսնու՝ Յոհանի հետ, նկարեց նրա դիմանկարը և դարձավ նրանց լավագույն ընկերը։ Վինբերգը հաճախ էր այցելում Ֆինլանդիա և գտնվում ֆիննական կերպարվեստի ազդեցության ներքո։ 1894 թվականին նա որպես մշտական բնակության վայր ընտրում է Հելսինգբորգ քաղաքը, բայց հաճախ էր վերադառնում  Önningeby, մինչև գաղութը դադարեց գոյություն ունենալ։   
[250 px|left|thumb|''Kyrkogatan'' կտավը, որտեղ պակերված են [Եվա Ակե|Եվա և Յոհան Ակեները]]

Աննա Վինբերգը սկսեց ցուցադրվել 1903 թվականից Հելսինգբորգում շվեդական արվեստի ստեղծագործությունների հավաքածուում։ Նրա անհատական ցուցահանդեսը կայացավ 1928 թվականին Տուրկուի գեղարվեստի թանգարանում։

Աննա Վինբերգի աշխատանքները գտնվում են Շվեդիայի (մասնավորապես Շվեդիայի ազգային թանգարանում) և Ֆինլանդիայի թանգարաններում, ինչպես նաև մասնավոր հավաքածուներում։

## Մահ
Մահացել է  1936 թվականի հոկտեմբերի 13-ին, Հելսինգբորգում։

## Հիշատակ
Նկարչուհու հիշատակին նվիրված ցուցահանդեսը կազմակերպվեց Հելսինգբորգի քաղաքային թանգարանում 1937 թվականին։  
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Wengberg, Anna
* Svenska Kontsnårer: WENBERG, Anna
* Nationalmuseum - Work of Anna Wengberg

Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարչուհիներ
Սերովբե Թագվորյան

**Սերովբե Հովհաննեսի Թագվորյան** (), հայ հրապարակախոս, լեզվաբան, հասարակական գործիչ։ Կ. Պոլսի բարեգործական ընկերություն հայոցի հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
Սերովբե Թագվորյանը ծնվել է 1829 թվականին Կոստանդնուպոլիս քաղաքում։ Ավարտել է Սորբոնի համալսարանի բժշկագիտական ֆակուլտետը։ Կոստանդնուպոլսի Բարեգործական ընկերություն հայոցի հիմնադիրներից։ 1862 թվականին կազմակերպել է «Հայկ» կամ «Օրիոն» ընկերությունը, որը նյութական և բարոյական աջակցություն է ցուցաբերել Զեյթունի ապստամբներին։ Մշակել է զինված ապստամբության ծրագիր։ Կ. Պոլսում գտնվող Միքայել Նալբանդյանի միջոցով կապ է հաստատել ռուսական հեղափոխական դեմոկրատների և Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ Ջ. Մաձինիի հետ։ Մասնակցել է «Սեր» մասոնական օթյակի հիմնադրմանը (1866) և գործունեությանը, որն Արևմտյան Հայաստանի ազատագրման համար պայքարող գաղտնի կազմակերպություն էր։ Թագվորյանը գրել է լեզվաբանական գրքույկ՝ «Փորձ լեզուագիտական մի դրութեան...» (1881), զարգացրել է արմատների առաջացման իր տեսությունը, որը հետագայում քննադատվել և մերժվել է։

Մահացել է 1883 թվականի հուլիսի 10-ին Կոստանդնուպոլիս քաղաքում։

## Երկեր
* Սերովբէ Թագւորեան, Փորձ լեզուագիտական մի դրութեան յորում բովանդակի բացատրութիւն արմատոց այբուբենի տառից, պատշաճեալ հայերէն լեզուի, Տփխիս, տպ. Յովհաննէս Մարտիրոսեանցի, 1881։

## Գրականություն
* Հովհաննիսյան Ա. Գ., Նալբանդյանը և նրա ժամանակը, հ. 1. Երևան, 1955։
* Աղայան Է. Բ., Հայ լեզվաբանության պատմություն, հ. 1. Երևան, 1958։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Ազնիվ տիկնայք, ջահել հյուրեր

**«Ազնիվ տիկնայք, ջահել հյուրեր»**, Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, գրվել է 1901 թվականի օգոստոսի 6-ին, ՈՒրավելում։

## Ստեղծման պատմություն
Գրվել է 1901 թվականի օգոստոսի 6-ին, ՈՒրավելում՝ Հարություն Հարությունյանի տանը, բանաստեղծի պատվին կազմակերպված խնջույքի ժամանակ, Մարիամ Տեր-Հովհաննիսյանի (Հետագայում Տեր-Գրիգորյան) ալբոմում։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1933 թվականին, «*[[Գրական թերթ]]*» ամսագրի 22-րդ համարում՝ խմբագրության հետևյալ ծանոթագրությամբ. «Մեր մեծ  այս անտիպ էջը մեզ տրամադրեց ընկեր Ստեփան Կանայանը, որը բնագիրն ստացել է 1928 թվին Կիսլովոդսկում, Մարիամ Տեր-Հովհաննիսյանից (Տեր-Գրիգորյան)։ Բանաստեղծությունը գրված է ՈՒրավել ամառանոցում(Ախալցխայի մոտ), հանպատրաստից, հիշյալ Մ. Տեր-Հովհաննիսյանի ալբոմում»։

Այնուհետև տպագրվել է Հովհաննես Թումանյանի «*Երկերի լիակատար ժողովածու*»-ի առաջին հատորի 502 էջում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Ավիավթար Բուրյաթիայում (2019)

**Ան֊24-ի ավիավթար Նիժնեանգարսկում**, 2019 թվականի հունիսի 27-ին Բուրյաթիայի Հանրապետության Նիժնեանգարսկ քաղաքում տեղի ունեցած ավիավթար։ *Ան֊24* ինքնաթիռը իրականացնում էր չվերթ՝ Ուլան-Ուդե - Նիժնեանգարսկ - Իրկուտսկ ուղղությամբ, սակայն Նիժնեանգարսկում վայրէջք կատարելիս օդանավը դուրս է եկել թռիչքուղուց, ապա հրդեհվել։ Օդանավում եղել է 47 մարդ, որոնցից 42-ը՝ ուղևոր, 5-ը՝ անձնակազմի անդամներ։ Ավիավթարի հետևանքով զոհվել են ինքնաթիռի 2 օդաչուները։

## Ավիավթար
Ըստ «Արիգ Ուս» լրատվական կայքի՝ օդանավն Ուլան-Ուդեից դեպի Նիժնեանգարսկ չվերթը պետք է իրականացներ դեռևս հունիսի 26-ի երեկոյան, սակայն չվերթը հետաձգվել է մառախուղի ու ցածր տեսանելիության պատճառով։

2019 թվականի հունիսի 27-ի առավոտյան իրականացվել է նախորդ օրը նախատեսված չվերթը և մոտավորապես ժամը 10:20 ՌԴ Նիժնեանգարսկի օդանավակայանում ուղևորատար *Ան֊24* ինքնաթիռն արտակարգ վայրէջք է կատարել։

Ինչպես փոխանցում է *[[ՌԻԱ Նովոստի]]*-ն՝ երկու օդաչուները մահացել են, ևս 19 հոգի հոսպիտալացվել է։ Նշվում է, որ ինքնաթիռում 42 ուղևոր է եղել, նրանցից մեկը՝ երեխա։

Ավիավթարից հետո՝ Բուրյաթիայի Հանրապետության նախագահի մամլո քարտուղար Ալեքսեյ Ֆիշևը հաղորդել է, որ «Անգարա» ավիաընկերությանը պատկանող *Ան֊24* ուղևորատար ինքնաթիռը վթարային վայրէջք է կատարել Նիժնեանգարսկի օդանավակայանում։ Ֆիշևի հաղորդմամբ՝ զոհվել են երկու օդաչուները, 19 ուղևոր հոսպիտալացվել է։ Փրկվել է 45 հոգի։ Վայրէջքի պահին օդանավը դուրս է եկել թռիչքուղու սահմաններից, ապա բախվել է մաքրման սարքավորումների շինությանը, ինչի արդյունքում ինքնաթիռում հրդեհ է բռնկվել։

Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ ինքնաթիռի անձանակազմը, նկատելով շարժիչներից մեկի խափանումը, որոշում է կայացրել վերադառնալ Նիժնեանգարսկի օդանավակայան։ Ավիավթարից ժամեր անց ուղևորներից մեկը համացանցում մի տեսանյութ է հրապարակել. նկարահանած կադրերում երևում է, թե ինչպես է օդանավն իջնում, մտնում թռիչքուղի, դուրս գալիս դրա սահմաններից և բախվում շինությանը։

## Օդանավ
Ավիավթարի է ենթարկվել *[[Antonov An-24|Antonov An-24RV]]* ինքնաթիռը՝ գրանցված *RA-47366* համարի ներքո, սերիական համարը՝ 77310804: Այն առաջին անգամ օդ է բարձրացել 1977:

## Զոհեր
«Անգարա» ավիաընկերությունից հաղորդեցին, որ Բուրյաթիայի ավիավթարի ժամանակ զոհվել են անձնակազմի եկու անդամները. նրանցից մեկը օդանավի հրամանատարն է եղել, ով փորձառու օդաչու էր և իր մասնագիտական գործունեության ընթացքում ուներ ընդհանուր առմամբ 15,7 հազար թռիչքային ժամ և 34 տարվա աշխատանքային փորձ, իսկ անձնակազմի մյուս անդամը՝ Բորդանովն ուներ ընդհանուր առմամբ 13,7 հազար թռիչքային ժամ և 35 տարվա աշխատանքային փորձ։

## Հետաքննություն
Միջպետական ավիացիոն կոմիտեն (ՄԱԿ) սկսել է ավիավթարի հետաքննություն։ բացի այդ, նաև քրեական գործ է հարուցվել, և հետաքննություն է սկսվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նիժնեանգարսկում վայրէջք կատարելիս հրդեհվել է Ան֊24 օդանավը
* Ան֊24 ինքնաթիռի ավիավթարը Բուրյաթիայում

Կատեգորիա:Ավիաաղետներ Ռուսաստանում
Ասլան Դուդիև

**Ասլան Մուրատովիչ Դուդիև** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Բալթիկա» ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։ Հանդես է գալիս պաշտպանի և կիսապաշտպանի դիրքերում։

## Կարիերա
### Ակումբային
Վլադիկավկազի «Յունոստ» ֆուտբոլային դպրոցի և Յուրի Կոնոպլյովի անվան ակադեմիայի սան է։ Առաջին մարզիչը եղել է Վալերի Կարգինովը։

Առաջին պրոֆեսիոնալ ակումբը դարձել է «Կռիլյա Սովետով-ՍՕԿ» ակումբը, որի կազմում 2007 թվականին անցկացրել է 15 խաղ երկրորդ դիվիզիոնում։ 2008-2009 թվականներին հանդես է եկել «Տոլյատի» ֆուտբոլային ակումբում։ 2010 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Զենիթ», բայց չի կարողացել տեղ գրավել հիմնական կազմում՝ խաղալով երիտասարդական թիմում։

2011 թվականին տեղափոխվել է «Ալանիա» ակումբ, որի հետ հասել է մինչև Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ, ինչպես նաև դսրձել ՖԱԼ առաջնության փոխչեմպիոն։ 2012/13 մրցաշրջանում «Ալանիայի» կազմում մասնակցել է 18 խաղի ՌՖՊԼ շրջանակներում։ Թիմից հեռացել է 2013/14 մրցաշրջանի կեսին, երբ ակումբը դուրս է մնացել ՖԱԼ առաջնությունից, և տեղափոխվել է «ՍԿԱ-Էներգիա», որի կազմում մինչև մրցաշրջանի ավարտն անցկացրել է հինգ հանդիպում։

2014 թվականի ամռանը տեղափոխվել է Պրեմիեր Լիգայում հանդես եկող «Մորդովիա», որտեղ հանդես է եկել երկու մրցաշրջանի ընթացքում։ Ռուսաստանի առաջնությունում անցկացրել է 48 խաղ և խփել մեկ գնդակ։

2016 թվականին հունիսի 26-ին «Տոմ» ակումբի հետ կնքել է երկու տարվա պայմանագիր։ Նորամուտը կատարել է 2016 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ փոխարինելով Արտյոմ Պոպովին «Ուֆայի» դեմ խաղում։ 2017 թվականի հունվարին խզել է պայմանագիրը և դարձել ազատ գործակալ։ Նույն ամսին նոր պայմանագիր է կնքել «Անժի» ակումբի հետ, որի կազմից հեռացել է հունիսի սկզբին և տեղափոխվել է «Տոսնո», որը դուրս էր եկել Պրեմիեր Լիգա։ 2018 թվականի հունիսին՝ ակումբի կազմալուծումից հետո, տեղափոխվել է «Բալթիկա»։

### Հավաքականում
2010 թվականին անցկացրել է երկու հանդիպում Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականի կազմում։

## Վիճակագրություն
### Ակումբային

## Ձեռքբերումներ
### Թիմային
 «**Ալանիա**»
*Ռուսաստանի գավաթ խաղարկության եզրափակչի մասնակից (1) – 2010/11
*ՖԱԼ առաջնության փոխչեմպիոն (1) – 2011/12

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը  ՌՖՊԼ պաշտոնական կայքում
* 
* Ֆուտբոլիաստի էջը *Transfermarkt* կայքում 

Կատեգորիա:Ալանիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անժիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մորդովիա Սարանսկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Սիրեցի, Կոնո, քո անուշ երգը…

**«Սիրեցի, Կոնո, քո անուշ երգը…»**, Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, գրվել է 1898 թվականին։

## Ստեղծման պատմություն
Վահան Միրաքյանը կարդալու համար իր «*Լալվարի որսը*» պոեմի նախնական տարբերակը  տվեց Թումանյանին։ Պոեմի առաջին էջում գրված է ընդամենը 16 տողանոց մի «Նվեր»՝  «Մեզ սարեր ու ձորեր են բաժանում, մթին ու մռայլ, անդունդներով սև…» և այլն։ Իր այս երկու տողը Թումանյանը գրել է այդ էջի լուսանցքի ձախ երկարությամբ։

Ինքնագիրը պահվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Վահան Միրաքյանի ֆոնդի 7-րդ համարում։

Առաջին անգամ հրապարակել է Վահան Միրաքյանը՝  1929 թվականի հրատարակության «Լալվարի որսի» իր «Երկու խոսքում»։

Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի լիակատար ժողովածու»-ի առաջին հատորում տպագրվել է ինքնագրից։

Կոնոն Վահան Միրաքյանի կեղծանունն է՝ Միր-Կոնո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններ
Լաշխրերի

**Լաշխրերի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1400 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մեստիայից հեռու է 26 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 8 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Մեծ պատերազմից հետո

«**Մեծ պատերազմից հետո**», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, գրվել է 1919 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։

## Պատմաություն
1972 թվականին այն տպագրել է Բանբեր Երևան համալսարանի առաջին համարի 161-րդ էջում։ Բանաստեղծությունը հրատարակել է Արամ Ինճիկյանը հետևյալ ծանոթագրությամբ. «Քառատողը գրված է «Անուշ» պոեմի 1916 թվականի առանձին հրատարակության Շ.Միսաքյանին նվիրված օրինակի անվանաթերթի վրա։ Գիրքը վերջերս նվեր է ստացել Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանը»։

Թումանայնի երկերի լիակատար ժողովածուի առաջին հատորում տպագրվել է ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Սիրելի ընկեր, որ պատահեցիր…

**«Սիրելի ընկեր, որ պատահեցիր…»**, Հավհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, գրվել է  1890-ական թվականների վերջերին։

## Ստեղծման պատմություն
Բանաստեղծության բնույթից և ձեռագրից դատելով պետք է գրված լինի 1890-ական թվականների վերջերին։ Այդ ժամանակ Թումանյանը գրում էր «Պոետն ու Մուսան»։

Մարիա Կոնոպնիցկայի «Պրոմեթեոս և Սիզիֆ» դրամատիկական երկի մի հատվածը՝ մեկ էջ, բանաստեղծն ազատ թարգմանել է և նվիրել է Փիլիպոս Վարդազարյանին այս ոտանավորի հետ։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի 167-րդ համարում պահվում է մեկ սևագիր-ինքնագիր։

«*Վեճ*» վերնագրով առաջին անգամ տպագրվել է *Երկերի լիակատար Ժողովածուի* առաջին հատորի 487-րդ էջում։

Ոչ թե բանաստեղծությանն է վերաբերվում «Վեճ» վերնագիրը, այլ Կոնոպնիցկայայից կատարած թարգմանությունը, որը մեջբերվում է ամբողջությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Պարոնների դարը անցավ…

«**Պարոնների դարը անցավ…**», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, ստեղծման տարեթիվը ստույգ հայտնի չէ։

## Ստեղծման պատմություն
1905 թվականի գարնանը գյուղացիական հուզումներ են տեղի ունեցել Մուխուրի, Նապիչխավո, Չոգա, Մինգրելիայի և մի քանի այլ գյուղերում։ Ապրիլի 1-ին կնյազ Դադիանին սպանել են գյուղացիները։ Խռովությունը ճնշել է ոստիկանությունը։ Դրա մասին կարելի է ընթերցել «*Революция 1905-1907 годов в Грузии*, *Сборник документов*» (*Тбилиси, «Сахелгами», 1956*)  գրքի 508-րդ էջում․ «*Ամբողջ երեք օր շարունակվում են Մուխուրի գյուղի և նրա շրջակայքի՝ Չոգայի, Նապիչխավոյի, Սկուրիի ջարդերը*»։

Այս իրադարձություններից երևում է, որ ստեղծագործությունը գրվել է 1905 թվականի գարնանը, վերը հիշատակված դեպքերի կապակցությամբ։

Բանաստեղծության թերի սևագիրը պահվում է Թումանյանի ընտանիքի արխիվում, որի մեջ «Նապիչխավո» տեղանվան հիշատակությունը հիմք է տալիս պատկերացնելու, թե այս բանաստեղծությունը մոտավորապես ե՛րբ է գրվել և ի՛նչ առիթով։

Բանաստեղծությունը առաջին անգամ տպագրվել է 1979 թվականին, «*Լրաբեր*» ամսագրի առաջին համարի 33-րդ էջում։

Թումանյանի «*Երկերի լիակատար ժողովածու*»-ի առաջին հատորում տպագրվել է ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Խոստում լուսաբացին

**«Խոստում լուսաբացին»** (), ֆրանս-բելգիական դրամատիկական ֆիլմ, որ նկարահանվել է ռեժիսոր Էրիկ Բարբյեի կողմից, իսկ գլխավոր դերերում նկարահանվել են Շառլոտա Գենսբուրն ու Պիեռ Նինեն։ Ֆիլմի հիմքում ընկած է հայտնի գրող Ռոմեն Գարիի համանուն ինքնակենսագրական վեպը, որն էկրանավորվել է 1970 թվականին ռեժիսոր Ժյուլ Դասենի կողմից, որը դրա հիման վրա նկարահանել է համանուն ֆիլմը։

Ֆիլմը ներկայացվել է ֆրանսիական «Սեզար» ազգային մրցանակի չորս կատեգորիաներում։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ֆրանսիացի ականավոր սպա, դիվանագետ և գրող Ռոմեն Գարիի (ծննդյան անունը՝ Ռոման Կացև) բարդ ճակատագրի մասին, որը երկու անգամ արժանացել է Գոնկուրյան մրցանակի։ Կյանքը Ռոմենի համար նախապատրաստել է բազմաթիվ փորձություններ՝ աղքատություն, հիվանդություններ, զրկանքներ։ Նրան հաջողվում է հաղթահարել այդ ամենը և դառնալ արժանավոր մարդ այն բանի շնորհիվ, որ նրան միշտ անվերապահորեն հավատում է նրա մայրը՝ Նինա Կացևը։

Ապագա գրողը ծնվել և իր մանկությունն անցկացրել է Լեհաստանում։ Ավելի ուշ նա, ստիպված լինելով փախչել ֆաշիստներից իր մոր հրեական ծագման պատճառով, մոր հետ տեղափոխվել է Նիցցա։ Ֆրանսիայում Ռոմենը սովորել է իրավաբանություն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո ծառայել է օդային ուժերում, իսկ պատերազմի ավարտից հետո դարձել է դիվանագետ՝ դրանով իսկ կատարելով մորը տված խոստումը։

## Դերերում
* Պիեռ Նինե – *[[Ռոմեն Գարի|Ռոման Կացև / Ռոմեն Գարի]]*
** Պավել Պուշալսկի – *Ռոման* (8-10-ամյա տարիքում)
** Նեմո Շիֆման – *Ռոման* (14-16-ամյա տարիքում)
* Շառլոտ Գեինսբուր – *Նինա Կացև*
* Դիդիե Բուրդոն – *Ալեքս Գուբերնատիս*
* Ժան Պիեռ Դարուսեն – *Զարեմբա*
* Քեթրին Մաքքորմակ – *Լեսլի Բլանշ*
* Ֆինեգեն Օլդֆիլդ – *կապիտան Լանժեր*
* Զոի Բոյլ – *բանաստեղծուհի*

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
**«[[Սեզար (կինոմրցանակ)|Սեզար]]-2018» մրցանակ**
* Լավագույն դերասանուհի – Շառլոտ Գեինսբուր (անվանակարգ)
* Ադապտացված լավագույն սցենար – Էրիկ Բարբիե, Մարի Էյնար (անվանակարգ)
* Լավագույն դեկորացիա – Պիեռ Ռենսոն (անվանակարգ)
* Լավագույն հագուստներ – Քաթրին Բուշար (անվանակարգ)

**«Լյումիեր-2018» մրցանակ**
* Լավագույն դերասանուհի – Շառլոտ Գեինսբուր (անվանակարգ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Խոստում լուսաբացին» ֆիլմը *Pathé Films կայքում*
* Ֆիլմի մասին Variety կայքում 
* Ֆիլմի մասին The Hollywood Reporter կայքում 

Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բելգիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բելգիական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բելգիական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Աբաս Աբդուլլա

**Աբբաս Աբդուլլա** (1940 թվականի մայիսի 12, գ. Բոլուս Կեպենեչկի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն), ադրբեջանցի գրող, գրականագետ, թարգմանիչ, քննադատ։ Եղել է Ադրբեջանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
1963 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանը։ 1964-1965 թվականներին փորձաշրջան է անցել Ուկրաինայի ԽՍՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի գրականության ինստիտուտի շևչենկոյագիտության բաժնում։

1987 թվականից եղել է գրական «Улдуз» («Աստղ») ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ «Հայրենական շեմ» (1970), «Սև-սպիտակ աշխարհ» (1980), «Դեմքով մինչև լուսաբաց» (1984) և «Դեպի հավերժություն գնացող քարավանը» (1987) ժողովածուների հեղինակն է։ Նշված երկրորդ և երրորդ հավաքածուների բանաստեղծություններից ընդգրկվել են «Ուկրաինայի նախշեր» բանաստեղծությունների շարքի մեջ։

«Ադրբեջանական-ուկրաինական գրական կապեր» (1982) մենագրության մեջ ուսումնասիրել է երկու գրականությունների հարաբերությունները 1840-1940 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում։

Բանաստեղծություններ գրելուց բացի հայտնի է դարձել նաև որպես գրական քննադատ և թարգմանիչ։ Նա թարգմանել է ուկրաինացի գրողներ Տարաս Շևչենկոյի, Լեսյա Ուկրաինկայի, Իվան Դրաչի, Լ. Շապովոլայի ստեղծագործությունները։

Որպես թարգմանիչ և կազմող մասնակցել է ժամանակակից ուկրաինական պոեզիայի երկու՝ «Դրոշ և արև» (1978), «Կամուրջներ» անթոլոգիաների, Տ. Շևչենկոյի «Իմ մտքեր, իմ մտքեր» բանաստեղծությունների ժողովածուի և ուկրաինական արձակի «Ոսկե ցորեն» ժողովածուի պատրաստմանը։ Նրա թարգմանությամբ լույս են ընծայվել Իվան Կոտլյարևսկու «Նատալկա Պոլտավկա» Լեսյա Ուկրաինկայի «Ջրահարսը», Մաքսիմ Ռիլսկու «Ծարավը» Ի. Դրաչի «Սրտի հրավիժակները» և «Բանաստեղծություններ և պոեմներ» ստեղծագործությունները։

Ա. Աբդուլայի առանձին ստեղծագործություններ ուկրաիներեն են թարգմանվել Մ. Միրոշնիչենկոյի, Պ. Մովչանի, Դ. Պավլիչկոյի, Պ. Պերեբեյնոսի և ուրիշների կողմից։

1984 թվականին արժանացել է Մաքսիմ Ռիլսկու անվան Ուկրաինայի հանրապետական գրական մրցանակի։

## Ընտրված հրապարակումներ
* Գրական համագործակցություն Ադրբեջանի և Ուկրաինայի միջև 
* Հայկական հարցը կամ «Գողն աղմկում է` մահվան չափ սարսափեցնելով արդարին»

## Հրապարակումները հայերեն
### Մամուլ
* Բանաստեղծություններ։ «Գարուն», 1979, թիվ 8, էջ 67։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Українська Літературна Енциклопедія. — К., 1988. — Т. 1: А-Г. — С. 7-23. 

Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Լա Լինեա

**Լա Լինեա**, **Լա Լինեա դե լա Կոնսեպսիոն** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայի հարավում՝ Անդալուսիայի մաս հանդիսացող Կադիս պրովինցիայի Կամպո դե Խիբրալթար շրջանում։ Զբաղեցնում է 26 կմ² տարածք։ Բնակչության թիվը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 64645 մարդ։ Ալխեսիրասի հետ կազմում է քաղաքային ագլոմերացիա։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Կադիս քաղաքից հեռավորությունը 134 կիլոմետր է։ Սահմանակից է Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան տարածք Ջիբրալթարին։

Բնակավայրի հովանավոր սուրբը Անարատ հղության Սուրբ Կույսն է՝ *Ինմակուլադա Կոնսեպսիոն*ը։

Քաղաքն ընկած է Ջիբրալթարի ծոցը եզերող արևելյան պարանոցի վրա՝ Ջիբրալթարի և Իսպանիայի միջև սահմանից հյուսիս (ի դեպ, Ջիբրալթար տարածքի հետ սերտ կապեր ունի); Առաջին բնակավայրն այստեղ հիմնվել է 18-րդ դարումև գտնվել է Կադիսի Սան Ռոկե համայնքի կազմում՝ մինչև 1870 թվականը, երբ Լա Լինեան որպես վարչական միավոր առանձնացվել է։

18-րդ դարից սկսած՝ այս բնակավայրի մարդիկ հիմնականում աշխատել են Ջիբրալթարում, որն այդ ժամանակներից ի վեր կարևոր նավահանգիստ է։ Այդ օրինաչափությունն ընդհատվել է միայն 1969 թվականի հունիսի 9-ին և 1985 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, երբ իսպանական իշխանությունները Ջիբրալթարի պատկանելության հետ կապված վեճի պատճառով փակել են սահմանը։ 1985 թվականի փետրվարի 5-ից սահմանը վերաբացվել է։

Լա Լինեան է հիմնականում Ջիբրալթար տարածքին մրգեր ու բանջարեղեն մատակարարում։ Արտադրում ու արտահանում է նաև խցաններ, լիկյորներ, ձկնեղեն։ Այստեղ կա կարևոր կայազոր՝ ուժեղացված ամրություններով ու նավահանգստով հանդերձ։

## Պատկերասրահ

Plaza de la Iglesia de la Inmaculada en La Línea de la Concepción.jpg
Camaron de la Isla.jpg
The Rock of Gibraltar and La Linea from the Campo.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լա Լինեայի համայնքապետարանի կայքէջ
* Patrimonio cultural de La Línea de la Concepción. Guía Digital del Patrimonio Cultural de Andalucía. Instituto Andaluz del Patrimonio histórico

Կատեգորիա:1870 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կադիս պրովինցիայի բնակավայրեր
Վիոլանտա

**Վիոլանտա** (), դասական ավանդույթի համաձայն՝ Տիցիանի վաղ շրջանի սիրուհին և բնորդուհին, նկարիչ Պալմա Ավագի դուստրը, որի անվան հետ է կապվում Տիցիանի կամ Պալմա Ավագի վրձնին վերագրվող հայտնի վենետիկյան ոսկեհեր գեղեցկուհու նկարը (*«Violante (La Bella Gatta)»)* ։

Այնուամենայնիվ չկա ապացույցը, որ Պալման, որը մահացել է ամուրի, ունեցել է երեխաներ (ի դեպ, այլ վկայություններով նա ունեցել է երեք աղջիկ)։ Ենթադրվում է, որ Վիոլանտան պարզապես հայտնի բնորդուհի է եղել Վենետիկում և նրա դիմագծերը կարելի է հայտնաբերել երկու նկարիչների կտավներում էլ։

## Նկարներ
Վիեննայում գտնվող նրա անունը կրող նկարը վերագրվում է Տիցիանի վրձնին (վաղ շրջան) կամ Պալմա Ավագին, որը նույնպես նկարում էր վենետիկյան գեղեցկուհիների կերպարները։ Այնուամենայնիվ, նկարի ճշգրիտ հեղինակին որոշել չի հաջողվում, չնայած այսօր գիտնականները հակված են այն կարծիքին, որ հեղինակը Տիցիանն է։ Վիեննական *«Վիոլանտան»* մեծ փառք էր վայելում ու ակտիվ կրկնօրինակվել է Նոր ժամանակներում։

Պալմայի նկարների ցանկի մեջ, որոնց համար, հնարավոր է, կեցվածք է ընդունել այն կինը, որը պատկերված է *«Վիոլանտայում»*, մտնում են *«La Bella»* (Տիսեն-Բորնեմիսի թանգարան), *«Ֆլորա»* (Ազգային պատկերասրահ), *«Կանաչ զգեստով կինը», «Կապույտ զգեստով կինը»*  (1512—1514, երկուսն էլ Վիեննայում), *«Սուրբ ընտանիքում սրբերի հետ»* նկարի մեջ Սուրբ Եկատիրինայի կերպարները (1512—1514, Դրեզդեն) և այս շրջանի մի ամբողջ շարք այլ կրոնական բովանդակության կտավներ։

Համաձայն գիտնականների կարծիքի՝ այդ բնորդուհին հանդես է գալիս Տիցիանի մեկ այլ հայտնի կտավում՝ *«Վակխանալիում»*  (Պրադո), մանուշակներով կնոջ կերպարում։ Համաձայն որոշ վարկածների՝ բնորդուհի է եղել ոչ թե Վիոլանտան, այլ Չեչիլիան, Տիցիանի մեկ այլ, արդեն փաստացի սիրուհի, որը 1525 թվականին ունեցել է նրանից երկու որդի և ում հետ նա ամուսնացել է։

Տիցիանական աշխատանքների շարքում Վիոլանտայի պատկերով նկարներ են համարվում նաև *«Սուրբ Բրիգիտան»* (Մադրիդ), Ֆլորան (Ուֆֆիցի), *«[[Երկնային և երկրային սեր]]»*  (Հռոմ, Բորգեզե պատկերասրահ), *«Սալոմե»* (Հռոմ, Դորիա-Պամֆիլի պատկերասրահ) և հիանալի *«[[Կինը հայելու առաջ (նկար, Տիցիան)|Կինը հայելու առաջ]]»* (Փարիզ, Լուվր) կտավները։ Կա կարծիք, որ *«Սալոմեում»* Տիցիանը պատկերել է ինքն իրեն Հովհաննես Մկրտչի կերպարով, որի կտրված գլուխը սկուտեղի վրա պահում է գեղեցկուհի Սալոմեն։

## Գրական ստեղծագործություններ
* Oliver S. Leland. The legend of Violante
* Стихотворение Бочини

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1515 նկարներ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Տիցիանի նկարներ
Ֆլորիդական պումա

**Ֆլորիդական պումա** (), պումայի ամենահազվադեպ հանդիպող ենթատեսակը։ 1970 թվականին վայրի բնության մեջ ընդամենը 20 պումա է եղել։ 2017-ի հաշվարկներով դրանց թիվը հավասար է 230-ի։

## Նկարագրություն
Ֆլորիդական պուման ապրում է հարավային Ֆլորիդայի անտառներում և ճահճուտներում, հիմնականում հանդիպում է Big Cypress National Preserve արգելավայրի տարածքում։ Նախկինում տարածված Էր Տեխասի արևելյան մասից մինչև հարավ-արևելյան նահանգները։ Նրա անհետացման պատճառը հիմնականում ճահիճների չորացումն էր, սպորտային որսը, գենետիկ նյութի թունավորումն ու սակավությունը, որը հանգեցնում է ինբրիդինգի։

Ֆլորիդական պուման առանձնանում է համեմատաբար փոքր չափերով և բարձր թաթերով։ Մորթին ունի մուգ շիկակարմրավուն գունավորում։ Ինբրիդինգի արդյունքում այս ենթատեսակի առանձնյակների պոչը փաթաթված ծայր է ձեռք բերել։ Կան ֆլորիդական պուման այլ տեսակի պումաների հետ խաչասերելու ծրագրեր՝ կայուն ինքնակարգավորվող պոպուլյացիա ստեղծելու նպատակով։

Ֆլորիդական պումայի հիմնական որսը եղջերուն է, ջրարջը և երիտասարդ միսիսիպյան կոկորդիլոսները (թեև մի դեպքում արու պուման սպանել և կերել է չափահաս կոկորդիլոսի, որի երկարությունը 269.2 սմ էր)։ Ֆլորիդական պումայի համար որպես սնունդ կարող են ծառայել նաև կոյոտները, կարմիր լուսանները, ջրասամույրները, զրահակիրները, վայրի խոզերը, խոզերը, նապաստակները, ժանտաքիսները, մկները, թռչունները և թռչունների հավկիթները։

Էգ պուման ունենում է 1-ից մինչև 3 ձագ։ Հղիությունը տևում է 90-100 օր։ Վայրի բնության մեջ ապրում են մինչև 20 տարի։ Վայրի բնության մեջ միակ իրական թշնամին խոշոր կոկորդիլոսն է, որը կարող է հարձակվել ջրի մոտ գտնվող պումայի վրա։

Ֆլորիդական պուման պումայի միակ ենթատեսակն է, որը գրանցված է «Կարմիր գրքում» «ծայրահեղ վիճակում» կարգավիճակով։

## Տես նաև
* Պումա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պումա 

Կատեգորիա:Անհետացող կենդանիներ
Կատեգորիա:Կատվանմաններ
Խոստովանք

«**Խոստովանք**», Հովաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից է, գրության թվականն ստույգ հայտնի չէ։

## Պատմություն
Մեկ ինքնագիր պահվում է Թումանյանի ընտանիքի արխիվում։

Առաջին անգամ տպագրվել է Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ»-ի 2-րդ հատորի 238-րդ էջում։ Հրատարակել է Արամ Ինճիկյանը հետևյալ ծանոթագրությամբ․ «Գրվել է հավանորեն, 900-ական թվականներին։ Ինքնագիրը պահվում է բանաստեղծի ընտանիքի արխիվում․ ֆոտոպատճենը՝ Թումանյանի տուն թանգարանի 111-րդ համարում՝ 444 էջում»։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի առաջին հատորում տպագրվել է ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Մաջվդիերի

**Մաջվդիերի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1680 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մեստիայից հեռու է 12 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 14 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Պայծառ…

«**Պայծառ…**», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից։ Գրվել է 1922 թվականին։

## Ստեղծման պատմություն
Եղիշե Չարենցի «Գեղարվեստական երկերի» 132-րդ էջից երևում է, որ գրվել է 1922 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին։

Ինքնագրերը թվագրված չեն։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում՝ Թումանյանի ֆոնդի 88-րդ համարում, երեք սևագիր-ինքնագիր և մեկ սևագրություն է պահվում, որոնք թերի են և շատ հատվածներ շարադրված են խառնիխուռն, շատ հաճախ նաև արձակ տողերով, որոնք անընթեռնելի են։ Գրվածից պարզ երևում է, որ դա ստեղծագործության թերի գրառումն է։

Առաջին անգամ տպագրվել է Եղիշե Չարենցի «*Գեղարվեստական երկեր*»-ի 130-132 էջերում, այնուհետև՝ Հոովհաննես Թումանյանի «*Երկերի ժողովածու*»-ի առաջին հատորում՝ 151-156 էջերում։

Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի լիակատար ժողովածու»-ում տպագրվել է «Գ» ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Մեկը բարի, թախծոտ ու հեզ...

«**Մեկը բարի, թախծոտ ու հեզ․․․**», Հովաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից է, գրության թվականը ստույգ հայտնի չէ։

## Պատմություն
Գրության թվականն ստույգ հայտնի չէ։ Ձեռագրից պարզ է դառնում, որ գրված է 1900-ական թվականներին։

Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է մեկ ինքնագիր։

Հովհաննես Թումանյանի «*Երկերի լիակատար ժողովածու*»-ի առաջին հատորում տպագրվում է առաջին անգամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններ
Լոս Բառիոս

**Լոս Բառիոս** (իսպաներեն՝ **Los Barrios**), ոչ մեծ քաղաք և համայնք Իսպանիայի հարավում, Անդալուսիայի մաս հանդիսացող Կադիս պրովինցիայի Կամպո դե Խիբրալթար շրջանում։ Քաղաքի անվանումը, իսպաներենից բառացի թարգմանած, նշանակում է *շրջան*, *շրջակայք*։ Զբաղեցնում է 332 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 22 587 մարդ։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Կադիս քաղաքից հեռավորությունը 131 կիլոմետր է։

Բնակավայրի հովանավորը սուրբ Իսիդրո Լաբրադորն է։

## Պատմություն
Թեև Լոս Բառիոսի շրջակայքում առաջին բնակավայրերը հիմնվել են դեռ նախապատմական ժամանակներում, քաղաքն ինքը հիմնադրվել է 1704 թվականին։ Այն բանից հետո, երբ իսպանական ժառանգության համար պատերազմող անգլո-հոլանդական զորքերը գրավել են Ջիբրալթարը, վերջինիս իսպանացի բնակիչերը, փրկություն որոնելով, ապաստանել են գոյություն ունեցող Սան Իսիդրո անապատ - մենաստանում։

Փախստականների ժամանակավոր ճամբարը հետագայում վերածվել է մշտական բնակավայրի; 1717 թվականին բնակիչներին կարգադրվել է համախմբվել Լոս Բառիոսում կամ հարևանությամբ գտնվող Ալխեսիրաս և Սան Ռոկե համայնքներում։ Այդ երեք համայնքները մեկ միասնական վարչություն են ունեցել, որ գտնվել է Սան Ռոկեում։ Այդպես շարունակվել է մինչև 1756 թվականը, երբ դրանք առանձնացել են։

Լոս Բառիոսը, նախքան ֆրանկոյականների իշխանության գլուխ անցնելը, հիմնականում եղել է գյուղատնտեսական ու ձկնորսական բնակավայր։ 1930-ական թվականների վերջերից գլխավորապես ուշադրությունը նվիրվել է արդյունաբերության զարգացմանը։ Ներկայումս հենց միայն ջերմաէլեկտրակայանում աշխատում է ավելի քան 200 մարդ։

Լոս Բառիոսից է սկսվում *Autovía A-381* մայրուղին, որ հայտնի է «*Ցլի երթուղի*» անվանումով, քանի որ անցնում է ցլաբուծական բազմաթիվ ագարակների կողքով։

## Անվանի բնակիչներ
*Խուան Չամիզո - քահանա, Անդալուսիայի օմբուդսմեն (մարդու իրավունքների պաշտպան)
*Խուան Կառլոս Էրեդիա, մականունը՝ "El Porrúo" - բոդիբիլդեր, ճանաչվել է Իսպանիայի ուժեղագույն մարդ
*Անտոնիո Մորենո - դերասան

## Արտաքին հղումներ
* Mirador Hoyo de Don Pedro en el término municipal de Los Barrios
* Patrimonio cultural de Los Barrios en la Guía Digital del Patrimonio Cultural de Andalucía. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
* Պաշտոնական կայքէջը
* Լոս Բառիոսի համայնքապետարան
* Los Barrios Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
* Blog de Edu Villegas Portero que fue de la U.D. Los Barrios.
* http://albertomartinmibaloncesto.blogspot.com/2008/02/triangulo-ofensivo-de-la-lakers.html

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Iglesia san isidro 2.JPG|Սան Իսիդրո եկեղեցին
Torres de Hercules 01.jpg|«Հերկուլեսի աշտարակ» երկնաքերը
Central Térmica de Los Barrios.jpg|Ջերմաէլեկտրակայանը
MonteraTorero-P1000290.JPG|Ցլասարը (Montera del Torero)
Baci-4s.jpg| Նախապատմական ժամանակների պատկեր Կուևա դե Բասինետե քարանձավի պատին


Կատեգորիա:1704 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսպանիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Կադիս պրովինցիայի բնակավայրեր
Արտեմ Կացյան

**Արտեմ Անդրանիկի Կացյան**  (), հայազգի նկարիչ, Օսեթիայի նկարիչների միության անդամ, օդաչու, համարվում է առաջին հայ օդաչուն։

## Կենսագրություն
Արտեմ  Կացյանը ծնվել է 1882 թվականի մայիսի 14-ին Վլադիկավկազ քաղաքում։ 1908 թվականին Մյունխենի գեղարվեստի և քանդակագործության ակադեմիայում ուսանելիս հետաքրքրություն է դրսևորել օդագնացության նկատմամբ և դառնում Մյունխենի աէրոակումբի  անդամ։ Ստացել է օդաչուի վկայական, եղել է Ռուսաստանի առաջին օդաչուներից մեկը։ 1910 թվականին նա  Բեռլինում մասնակցել է  ավիատորների միջազգային մրցումներին և  գրավել  առաջին տեղը, որպես պարգև ստացել  է  ինքնաթիռ, որ գերմանական  «Գրադե» ֆիրման սահմանել էր հաղթողի համար։ 1914-1918 թվականներին մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։   1917 թվականին դարձել է Վլադիկավկազի աէրոակումբի աշխատակից։

Մահացել է 1943 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայկական ավիացիայի անցյալն ու ներկան. թանգարան, որը հասանելի չէ ամենքին
*Կացյան Արտեմ Անդրանիկի

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Յայսմաւուրք (4866)

**Յայսմաւուրք** (4866), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4866 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1446 թվականին Ստեփաննոս երեց գրիչի կողմից  Բաղեշում։ Ստացողը եղել է Մկրտիչ աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 32x22 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 547 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը՝ լուսանցազարդ ստվարաթուղթ, աստառը՝ կապույտ մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 5բ, 241բ, 270ա, 543բ և այլուր, ստացողի, ստացողի՝ 544ա, հետագայի՝ 545ա-547ա (16-րդ դար)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ավետարան (4867)

**Ավետարան** (4867), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4867 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1297 թվականին Սիմեոն գրիչի կողմից Արճեշում։ Ծաղկող՝ Աստվածատուր։ Ստացողները եղել են Հակովբը, Թովման։ Կազմողները եղել են Ատոմ քահանան, Աստվածատուր ծաղկողը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 32x24,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 296 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 15, նկար ծաղկողի, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, արծաթյա 2 խաչով (մեկն ականակուռ), աստառը՝ վանդակազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 295բ, ծաղկողի՝ 8ա, 8բ, (14 դ.) կազմողի՝ 9ա, 296բ, (14 դ.), հետագայի՝ 9ա (1551 թ.), 297բ (1701 թ.), 95ա (1840 թ.):
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ճառընտիր (4869)

**Ճառընտիր** (4869), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4869 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1482 թվականին Հովհաննես քահանա գրիչի կողմից Կտուցում։ Ծաղկողը եղել է Մինաս կաթողիկոսը։ Ստացողը եղել է Հովհաննես քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 32X20 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 669 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 2, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 7ա, 218բ, 653ա, 665բ, և այլուր, ծաղկողի՝ 128բ, 653բ, հետագայի՝ 669բ (1510թ.), 669ա (1559թ.), 128ա, 644ա, 668ա (16-ր դար), 1ա (17-րդ դար)։
## Բովանդակություն
* Ճառք, Խրատք (Վարդ. Այգեկցի, Սևերիանոս, Գր. Աստուածաբան, Եպիփան, Պետ. Սիւնեցի, Գր. Նիւսացի, Անիթպատրոս, Եփրեմ, Պրո-կթղ., Ոսկեբերան, Զենոբ, Թէոփիլոս, Եղիշէ, Յակ. Սրճեցի, Յովհ. Մանդակունի, Սարգիս Շնորհալի, Կիւրեդ, Պօղ. Տարօնացի, Նեղոս , Անանիա վրդ., Զաքարիա կթղ.):
* Ներբողեանք (Պրոկղ, Եփրեմ, Եպիփան, Աթանաս, Գր. Սքանչելագործ, Պետ. Սիւնեցի)։
* Պատմութինւնք Գալսաեանն մոգուց, Ադամայ, հանդերձիցն տեառն։
* Վարդ. Այգեկցւոյ Վասն անքուն արդանցն։
* Խրտաք կանոնականք։
* Տեսիլք Մարիամու. Սահակայ։
* Թուղթ երկնառաք։
* Թուղթ Պիղատոսի առ Տիբերիոս։
* Թուղթ Գր. Արծրունեաց եպս-ի։
* ՅԱւետարանաց մեկնութեանց։
* Վարք և վկայութիւնք։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ճաշոց (4870)

**Ճաշոց** (4870), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4870 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1385 թվականին Զաքարա գրիչի կողմից Աղթամարում։ Ստացողը եղել է Թումա եպիսկոպոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 34x25 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 476 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 8, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ լուսանցազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 10ա, 116ա, 257ա, 466ա և այլուր, հետագայի՝ 469ա (1490 թ․), 182ա, 257ա, 469ա, 469բ (15 դ․), 469բ, 476ա, (1516 թ․), 474ա (1688 թ․), 474բ (17 դ․), 475ա (1774 թ․):
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժամուշի

**Ժամուշի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 25 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Երեք ալարկոտ

**«Երեք ալարկոտ»** (), Գրիմ եղբայրների հեքիաթը։ Այն կարճ ֆարս է թագավորի մասին, որն իր համար ժառանգորդ է ընտրում ամենաալարկոտ որդուն։ Հեքիաթների սյուժեների Աարնե-Թոմփսոնի դասակարգման համակարգում ներկայացված է 1950 համարի ներքո։

Գրիմ եղբայրների հեքիաթների ժողովածուում գտնվում է 151 (KHM 151) համարի ներքո։ Այդ համարն ունի նաև «Տասներկու ալարկոտ ծառաներ» պատմությունը։

## Սյուժե
Մահացող թագավորը ցանկանում է, որ իրեն հաջորդի իր երեք որդիներից ամենաալարկոտը։ Առաջինն ասում է, որ քնելիս ալարում է աչքերը փակել, նույնիսկ եթե աչքերի մեջ ջուր կաթի։ Երկրորդը պնդում է, որ ոտքերը խարույկից չի հեռացնում, եթե նույնիսկ դրանք այրվում են։ Երրորդ որդին էլ ասում է, որ եթե իրեն կախելու լինեն, և ինչ-որ մեկն էլ սուր դանակ տա պարանը կտրելու համար, ապա ալարկոտությունից պարանը չի կտրի։ Լսելով այդ՝ հայրն ասում է. «Ամենաալարկոտը, երևում է, դու ես, ուրեմն դու էլ կդառնաս թագավոր»։

## Սյուժեի ծագում և տարբերակներ
Հեքիաթն սկիզբ է առնում Յոհաննես Պաուլիի (1455-1530) «Շիմպֆ և Էռնստ» (1522) պատմվածքից և գերմանական գրականության մեջ տարածված է եղել 15-16-րդ դարերում։

## Տես նաև
* Գրիմ եղբայրների հեքիաթներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Grimm, Brüder. Kinder- und Hausmärchen. Vollständige Ausgabe. Mit 184 Illustrationen zeitgenössischer Künstler und einem Nachwort von Heinz Rölleke. S. 661. Düsseldorf und Zürich, 19. Auflage 1999. (Artemis & Winkler Verlag; Patmos Verlag; ISBN 3-538-06943-3)
* *Rölleke, Heinz (Hrsg.)*: Grimms Märchen und ihre Quellen. Die literarischen Vorlagen der Grimmschen Märchen synoptisch vorgestellt und kommentiert. 2., verb. Auflage, Trier 2004. S. 230—233, 565—566. (Wissenschaftlicher Verlag Trier; Schriftenreihe Literaturwissenschaft Bd. 35; ISBN 3-88476-717-8)

Կատեգորիա:Գրիմ եղբայրների հեքիաթներ
Կատեգորիա:Գերմաներեն գրականություն