Տառար

**Տառար** (, ), ֆրանսիացի շոումեն, զինվորական և լրտես: 

Հայտնի է եղել իր անսովոր ախորժակով և պոլիֆագիայով: Չնայած մեծ քանակությամբ միս ուտելուն՝ նա անընդհատ քաղց է զգացել։ 

Ծնողները չեն կարողացել պահել նրան, և դեռահաս տարիքում վռնդել են տնից: Նա մարմնավաճառների և գողերի խմբի հետ ճամփորդել է Ֆրանսիայով մեկ:

Առաջին Կոալիցիոն պատերազմի սկզբում Տառարը միացել է ֆրանսիական հեղափոխական բանակին, որտեղ նույնիսկ ստանդարտ զինվորական չափաբաժնի քառապատիկը չի բավարարել նրա մեծ ախորժակը: Նա սովի զգացումը բավարարելու համար սնունդ է հայթայթել ջրհորներից և աղբակույտերից, բայց միևնույն է, չի կարողացել ճնշել սովի զգացումը: Նա հոսպիտալացվել է հյուծվածության պատճառով և դարձել է մի շարք բժշկական փորձերի առարկա՝ ուտելու ունակությունը ստուգելու համար։ Նա կերել է 15 հոգու համար նախատեսված ճաշ, ինչպես նաև կենդանի կատուներ, օձեր, մողեսներ: Չնայած իր անսովոր սննդակարգին, նա թերքաշ էր և, բացառությամբ ուտելու սովորությունների, այլ հոգեկան հիվանդությունների նշաններ չեն գրանցվել:

Գեներալ Ալեքսանդր դը Բոհարնեյը որոշել է օգտագործել Տառարի կարողությունները ռազմական ոլորտում և նրան նշանակել է ֆրանսիական բանակի գաղտնի սուրհանդակ՝ այն մտքով, որ նա, անցնելով թշնամու սահմանը, կուլ տա փաստաթղթերը: Իր առաջին առաքելության ժամանակ նրան գերեվարել են պրուսական զորքերի զինվորները, դաժան ծեծի ենթարկվել և սահմանել կեղծ մահապատիժ՝ նախքան ֆրանսիացիներին վերադարձնելը:

Այս փորձառությունից խրատված՝ նա համաձայնել է ենթարկվել ցանկացած բուժման ընթացակարգի, չնայած ձախողումներին։ Բժիշկները չեն կարողացել նրան պահել վերահսկության տակ, քանի որ նա գաղտագողի դուրս է եկել հիվանդանոցից՝ աղբատարերից, աղբակույտերից սնունդ հայթայթելու համար, ինչպես նաև փորձել է խմել հիվանդանոցում գտնվող մյուս հիվանդների արյունը և ուտել հիվանդանոցի դիահերձարանում գտնվող դիակները: Մեկ տարեկան երեխային ուտելու մեջ կասկածվելուց հետո նրան դուրս են հանել հիվանդանոցից։ Չորս տարի անց նա կրկին հայտնվել է Վերսալում՝ ծանր տուբերկուլյոզով և կարճ ժամանակ անց մահացել փորլուծության հետևանքով:

## Վաղ կյանք
Տառարը ծնվել է Լիոն քաղաքի մոտակայքում՝ մոտավորապես 1772 թվականին։ Նրա ծննդյան ճշգրիտ ամսաթիվն անհայտ է, և նույնիսկ հայտնի չէ՝ արդյոք «Տառար» անունը նրա իրական անունն էր, թե մականուն։

Մանկուց Տառարն ուներ մեծ ախորժակ, և դեռ պատանեկության տարիներին կարողանում էր մեկ օրում ուտել մի ամբողջ կովի մեկ չորրորդ մասը, որը կշռում էր նույնքան, որքան ինքն էր։ Այդ ժամանակ նրա ծնողները չէին կարողանում կերակրել նրան և ստիպված էին նրան դուրս հանել տնից։ Դրանից հետո մի քանի տարի նա շրջում էր երկրով՝ միանալով թափառող գողերի ու մարմնավաճառների խմբերին, գողություն անելով և սնունդ մուրալով։ Ավելի ուշ նա աշխատանքի է անցել որպես ճանապարհորդող խաբեբայի դերի նախնական կատարող։ Տառարը գրավում էր բազմությանը՝ ուտելով խցաններ, քարեր և կենդանիներ, ինչպես նաև կուլ տալով մի ամբողջ զամբյուղ խնձոր՝ մեկը մյուսի հետևից։ Նա ուտում էր կատաղի ախորժակով և հատկապես սիրում էր օձի միս։

1788 թվականին Տառարը տեղափոխվել է Փարիզ՝ փողոցային դերասան աշխատելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, նա հաջողություն էր ունենում, սակայն մի անգամ ներկայացումը ձախողվել է, քանի որ նրա մոտ ծանր աղիքային անանցանելիություն էր։ Հանդիսատեսի անդամները նրան տեղափոխեցին Հոթել-Դիո հիվանդանոց, որտեղ նրան բուժեցին ուժեղ լուծողականների օգնությամբ։ Նա լիովին ապաքինվել և շարունակել է ցույց տալ իր սովորական հնարքներից մեկը՝ կուլ տալով իր վիրաբույժի ժամացույցը և շղթան։ Սակայն վիրաբույժ Մ. Ժիրոն այդ առաջարկից չի տպավորվել և նախազգուշացրել է, որ եթե Տառարը դա անի, ինքը կվիրահատի նրան՝ իր իրերը հետ ստանալու համար։

## Արտաքին տեսք և վարքագիծ
Չնայած իր անսովոր սննդակարգին՝ Տառարը նիհար էր և միջին հասակի։ 17 տարեկանում նա կշռում էր ընդամենը մոտ 45 կգ։ Նրան նկարագրել են որպես անսովոր փափուկ, բաց գույնի մազերով և չափազանց լայն բերան ունեցող (երբ ամբողջությամբ բացում էր, ծնոտների միջև մոտ 10 սմ տարածություն էր), որի շուրթերը գրեթե անտեսանելի էին։ Երբ նա քաղցած էր, նրա մաշկը այնքան թույլ էր կախվում, որ կարող էր փորից վերցրած ավելորդ մաշկը փաթաթել իր գոտկատեղի շուրջ։ Իսկ երբ կուշտ էր, նրա փորն ուռչում էր «հսկայական փուչիկի» նման։ Նրա այտերի մաշկը կնճռոտ էր և կախված, իսկ երբ ձգվում էր, նա կարող էր բերանում պահել տասներկու ձու կամ խնձոր։

Նրա մարմինը դիպչելիս տաք էր թվում, և նա առատորեն քրտնում էր։ Նրա վրայից միշտ վատ հոտ էր գալիս և նկարագրվել է, որ «այնքան ուժեղ հոտ ուներ, որ մինչև 20 քայլ հեռավորությունից ավելի չէր ստացվում դիմանալ»։ Այս հոտն ավելի էր ուժեղանում ուտելուց հետո, նրա աչքերն ու այտերը կարմրում էին, նրա մարմնից նկատելի գոլորշի էր բարձրանում, և նա դառնում էր թմրած։ Այդ ընթացքում նա բարձր ձայնով գռմռում էր, իսկ ծնոտները կատարում էին կուլ տալու շարժումներ։ Նա քրոնիկ լուծ է ունեցել։ Չնայած իր հսկայական ախորժակին, նա ոչ չափից շատ էր փսխում, ոչ էլ քաշ էր հավաքում։ Նրա ժամանակակիցները, բացի սննդային սովորություններից, հոգեկան խանգարման կամ տարօրինակ վարքագծի այլ ակնհայտ նշաններ նրա մոտ չէին նկատում, բացի անտարբեր խառնվածքից՝ «ուժի և մտքերի ամբողջական բացակայությամբ»։

Տառարի վարքի պատճառն անհայտ է։ Չնայած այդ ժամանակաշրջանում արձանագրված նմանատիպ այլ դեպքերի գոյությանը, ժամանակակից բժշկության մեջ նրան նման դեպքեր չեն գրանցվել։ Հիպերթիրեոզի ժամանակ կարող է առաջանալ ծայրահեղ մեծ ախորժակ, արագ նիհարելու պորցես, առատ քրտնարտադրություն, ջերմության նկատմամբ անհանդուրժողականություն և նուրբ մազեր։ Բոնդեսոնը ենթադրում է, որ Տառարի նշաձև մարմինը (ուղեղի մի հատված) վնասված էր, և հայտնի է, որ կենդանիների մոտ նշաձև մարմնի վնասվածքները կարող են առաջացնել ախորժակի անհագություն (պոլիֆագիա)։

## Զինվորական ծառայություն
Երբ սկսվել էր Առաջին Կոալիցիոն պատերազմը, Տառարը միացել է Ֆրանսիական հեղափոխական բանակին։ Սակայն զինվորականների սննդի չափաբաժինները բավարար չէր նրա ախորժակի համար։ Նա կատարում էր տարբեր առաջադրանքներ այլ զինվորների համար՝ փոխարենը ստանալով նրանց սննդի մի մասը և միևնույն ժամանակ սնունդ որոնելով աղբանոցներում, բայց դա նույնպես չէր հագեցնում նրան։ Վերջինս տեղափոխվել է Սուլց սու Ֆորսե ռազմական հիվանդանոց՝ ծայրահեղ հյուծվածության պատճառով։ Նրան տրամադրվել է քառապատիկ սննդի չափաբաժին, սակայն նա քաղցած էր։ Ռազմական վիրաբույժները չէին կարողանում հասկանալ նրա խնդիրը։ Տառարին հրամայել են մնալ հիվանդանոցում՝ մասնակցելու ֆիզիոլոգիական փորձերին, որոնք իրականացնում էին բժիշկ Կուրվիլը (9-րդ հուսարական գնդի վիրաբույժ) և հիվանդանոցի գլխավոր վիրաբույժ Պիեռ-Ֆրանսուա Պերսին։

Կուրվիլն ու Պերսին որոշել են պարզել Տառարի սննդի ընդունման կարողությունը։ Հիվանդանոցի դարպասի մոտ պատրաստվել էր 15 բանվորի համար ճաշ։ Թեև հիվանդանոցի աշխատակազմը սովորաբար արգելում էր Տառարին մոտենալ սննդին, այս անգամ Կուրվիլը նրան թույլ տվեց առանց խոչընդոտների մոտենալ սեղանին։ Տառարը կերավ ամբողջ կերակուրը՝ բաղկացած մսով երկու մեծ կարկանդակներից, ճարպի ու աղի ափսեներից և չորս գալոն կաթից, որից հետո անմիջապես քնել է։ Կուրվիլը նշել է, որ Տառարի փորն այնքան էր ուռել ու ձգվել, որ հիշեցնում էր մեծ փուչիկ։

Մեկ այլ անգամ Տառարին կենդանի կատու են տվել։ Նա կծկվել ու ատամներով պատռել է կենդանու որովայնը, խմել է նրա արյունը և կերել ամբողջ մարմինը՝ բացառությամբ ոսկորների, ապա փսխել նրա մաշկի և մորթու մնացորդները։ Դրանից հետո հիվանդանոցի անձնակազմը նրան առաջարկել է այլ կենդանիներ ևս, ներառյալ օձեր, մողեսներ և շներ, որոնք նա առանց վարանելու կերել է։ Նա կուլ է տվել ողջ մի սողուն՝ առանց ծամելու՝ նախ գլխին ատամներով հարվածելով և սպանելով։

### Ծառայություն որպես զինվորական առաքիչ
Մի քանի ամիս անց, որի ընթացքում նա եղել է փորձարարությունների կենտրոնում, ռազմական իշխանությունները սկսել են ճնշում գործադրել, որպեսզի Տառարը վերադառնա ակտիվ ծառայության: Բժիշկ Կուրվիլը ցանկանում էր շարունակել Տառարի ուտելու սովորությունների և մարսողական համակարգի վերաբերյալ իր հետազոտությունները, և գեներալ Ալեքսանդր դե Բոհարնեյին առաջարկել է, որ Տառարի անսովոր ունակություններն ու վարքագիծը կարող են օգտագործել ռազմական օգտագործման համար: Փայտե տուփի մեջ դրված էր փաստաթուղթ, որը փոխանցվում էր Տառարին: Երկու օր անց տուփը դուրս է եկել նրա արտաթորանքից, իսկ փաստաթուղթը դեռ ընթեռնելի վիճակում էր: Կուրվիլն այսպիսով առաջարկել է դե Բոհարնեյին, որ Տառարը կարող է ծառայել որպես ռազմական սուրհանդակ՝ պաշտպանելով փաստաթղթերը թշնամու տարածքում՝ խուզարկության ժամանակ առանց դրանք գտնելու վտանգի։

Բոհարնեյը Տառարին կոչ է արել ցույց տալ իր կարողությունները Ռայնի բանակի հրամանատարների հավաքից առաջ: Տուփը հաջողությամբ կուլ տալով՝ Տառարին որպես վարձատրություն տրվել է անիվի ձեռնասայլակ՝ լցված 30 ֆունտ (14 կգ) հում ցլի թոքերով և լյարդով, որը նա անմիջապես կերել է հավաքված գեներալների առջև։

Այս հաջող փորձից հետո Տառարը պաշտոնապես աշխատանքի է ընդունվել որպես Հռենոսի բանակի լրտես: Թեև գեներալ դը Բոհարնեյը համոզված էր, որ Տառարը կարող է հաղորդագրություններ կրել, նա մտահոգված էր նրա հոգեկան վիճակով և սկզբում չէր ցանկանում նրան վստահել ռազմական նշանակալի փաստաթղթեր: Որպես իր առաջին հանձնարարություն՝ Տառարին հրամայել էր հաղորդագրություն տանել պրուսացիների կողմից Նոյշտադտի մոտ բանտարկված ֆրանսիացի գնդապետին։ Նրան ասացին, որ փաստաթղթերը մեծ ռազմական նշանակություն ունեն, բայց իրականում դե Բոհարնեյը պարզապես գրություն էր գրել՝ խնդրելով գնդապետին հաստատելու, որ հաղորդագրությունը հաջողությամբ է ստացվել, և եթե այո, պատասխան տալ պրուսական զորքերի մասին պոտենցիալ օգտակար տեղեկատվությանը։ շարժումները։

Տառարը խավարի քողի տակ հատել է պրուսական սահմանները՝ քողարկվելով որպես գերմանացի գյուղացի: Չկարողանալով խոսել գերմաներեն, նա շուտով գրավեց տեղի բնակիչների ուշադրությունը, որոնք ահազանգեցին Պրուսիայի իշխանություններին։ Խուզարկությամբ նրա վրա կասկածելի ոչինչ չի հայտնաբերվել, և չնայած նրան մտրակել են պրուսացի զինվորները, նա հրաժարվել է դավաճանել իր առաքելությունը: Բերվելով տեղի պրուսական հրամանատար գեներալ Զոեգլիի մոտ, նա կրկին հրաժարվել է խոսելուց և այդպիսով բանտարկվել է։ 24-ժամյա գերությունից հետո Տառարը բացատրել է աշխատանքի սխեման: Նրան շղթայել են զուգարանին, և ի վերջո, կուլ տալուց 30 ժամ անց հայտնվել է փայտյա տուփը: Պարզվել է, որ միայն դե Բոհարնեյի կեղծ հաղորդագրություն էր, և Տառարին տարան կախաղան և օղակը դրեցին նրա պարանոցին։ Սակայն դա ուղղակի կազմակերպված էր:

## Բուժման փորձեր
Այս դեպքից հետո Տառարը վերադարձել է հիվանդանոց՝ ասելով Պերսիին, որ կփորձի իր ախորժակի համար ցանկացած հնարավոր բուժում: Հետագա բուժումները քացախով և ծխախոտի հաբերով նույնպես անհաջող էին: Այս անհաջողություններից հետո Պերսին Տառարին տրամադրել է մեծ քանակությամբ փափուկ խաշած ձու, բայց դա նույնպես չի ճնշել նրա ախորժակը: Ցանկացած տեսակի դիետայի ջանքեր ձախողվել են, քանի որ նա գաղտագողի դուրս էր գալիս հիվանդանոցից, որպեսզի մսագործների խանութներից մնացորդներ հավաքի: Նա նաև մի քանի անգամ հիվանդանոցում բռնվել է արյունահոսող հիվանդներից արյուն խմելու և հիվանդանոցի դիահերձարանում դիակները ուտելու փորձի մեջ : Մյուս բժիշկները կարծում էին, որ Տառարը հոգեկան հիվանդ է և ճնշում էին նրան, որ նա տեղափոխվի հոգեկան խանգարումներ ունեցողների ապաստան, սակայն Պերսին ցանկանում էր շարունակել իր փորձերը, և Տառարը մնաց զինվորական հոսպիտալում:

Որոշ ժամանակ անց 14-ամսական փոքրիկն անհետացավ հիվանդանոցից, և Տառարին անմիջապես կասկածեցին, որ նա սպառել է երեխային՝ փոքր կենդանիներ ուտելու անցյալի պատճառով: Պերսին չկարողացավ կամ չցանկացավ պաշտպանել նրան, և հիվանդանոցի անձնակազմը հեռացրել Տառարին հիվանդանոցից, որտեղ նա այդպես էլ չվերադարձավ:

## Մահ
1798 թվականին, Վերսալի հիվանդանոցից Մ. Տեսիեն կապվել է Պերսիի հետ՝ տեղեկացնելով նրան, որ իրենց հիվանդը ցանկանում է տեսնել նրան: Այդ մարդը Տառարն էր՝ անկողնուն գամված ու թույլ: Տառարը Պերսիին ասել է, որ երկու տարի առաջ ինքը ոսկե պատառաքաղ է կուլ տվել, որը, նրա կարծիքով, այդ ժամանակ գտնվում է իր ներսում և որը այդ պահի իր թուլության պատճառն է: Նա հույս ուներ, որ Պերսին կարող է ինչ-որ միջոց գտնել այն հեռացնելու համար: Պերսին, սակայն, գիտեր, որ նա տուբերկուլյոզով հիվանդ է: Մեկ ամիս անց Տառարը սկսել է զգալ շարունակական փորլուծություն, որի պատճառով կարճ ժամանակ անց մահացել է:

Դիակն արագ փտել է և հիվանդանոցի վիրաբույժները հրաժարվել են հերձել այն։ Թեսիեին, սակայն, հետաքրքրել է, թե ինչով են Տառարի աղիքները տարբերվում սովորական մարդու աղիքներից։ Նա նաև ցանկացել է պարզել, թե արդյոք ոսկուց պատառաքաղը նրա ներսում է։ Դիահերձման ժամանակ Տառարի փորոքն աննորմալ լայն էր, և երբ նրա ծնոտները բացել են, վիրաբույժները կարողացել են տեսնել դեպի ստամոքս տանող լայն կերակրափողը: Պարզվել է, որ նրա մարմինը լցված էր թարախով, լյարդը և լեղապարկը աննորմալ մեծ էին, իսկ ստամոքսը հսկայական էր՝ ծածկված խոցերով, սակայն պատառաքաղը չի գտնվել։

## Հանրաճանաչ լրատվամիջոցներում
«Շատակերը» անվամբ ստեղծագործությունը Ա. Կ. Բլեյքմորի վեպն է, որը պատմում է Տառարի կյանքը։ Համարվում է 2023 թվականի «ամենաուշագրավ վեպերից մեկը»։

## Տես նաև
* Միշել Լոտիտո -  ֆրանսիացի հաղորդավար, որը հայտնի է որպես պարոն Մանժեու (պարոն «Ամեն ինչ ուտող»):

## Ծանոթագրություններ
### Նշումներ

### Մեջբերումներ

## Ընդհանուր աղբյուրներ

* 
* 
* 
* 
* 

## Գրականություն

* 
* . Doctor Percy's original paper on Tarrare's medical history. (The date of this paper was Brumaire XIII of the French Republican Calendar, which would be sometime from late October to early November 1804 in modern reckoning.)

Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն
Կատեգորիա:Մարդակերներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ