Պունշ

**Պունշ** (, ) ալկոհոլային կոկտեյլների հավաքական անուն, որոնք սովորաբար մրգեր կամ մրգային հյութեր են պարունակում։ Ավանդաբար մատուցվում է խնջույքների ժամանակ, լայն մեծ տարաների մեջ, որոնց մեջ մրգեր են «լողում»։ Խմիչքը Անգլիա էր ներկրվել Հնդկաստանից  17–րդ դարի սկզբին և տարածվել Եվրոպայում։ Գոյություն ունի նաև նմանատիպ անվամբ շվեդական և ֆիննական ալկոհոլային խմիչք՝ , :

## Պատմություն
Պունշն առաջին անգամ հայտնվեց Հնդկաստանում, անունը ծագում է հինդի panch («*հինգ*») բառից (և ծագում է սանսկրիտի panchan-s) բառից։ Դա 5 բաղադրիչներից՝ ռոմից, շաքարից, լիմոնի հյութից, տաք ջրից և թեյից պատրաստված տաք խմիչք էր։ Հնդկաստանում խմիչքը կոչվում էր *paantsch*:

17-րդ դարի սկզբին  բրիտանական Օստ Իդնիայի ծովագնացները Հնդկաստանից  պունշը ներկրեցին Անգլիա և այնտեղից այն տարածվեց Եվրոպայում։ Սկզբում այն պատրաստում էին բրենդիի և գինու հիման վրա, քանի որ ռոմը հայտնի դարձավ միայն XVII-րդ դարի վերջին։ Առաջին անգամ «պունշ» () տերմինը գրանցվեց բրիտանական փաստաթղթերում 1632 թվականին։

Ժամանակի ընթացքում պունշի պատրաստման եղանակները շատացան և դրանց համար միակ ընդհանուր բանը դա մրգային հյութն է, որը մտնում է բոլորի բաղադրության մեջ։ Պունշը երբեմն մատուցում են սառը կամ պատրաստում են նույնիսկ ոչ ալկոհոլային կոկտեյլ զանազան մրգային հյութերից, թարմ կամ պահածոյացված հատապտուղներից և մրգերից, որը նույնպես պունշ է կոչվում։

## Ռոմի պունշ
Ռոմով պատրաստվում է «պլանտատորի պունշ» (Planter’s Punch), բարբադոսյան ռոմի պունշ (Bajan Rum Punch), կարիբյան ռոմի պունշ (Caribbean Rum Punch): «Ամենաիսկական» ռոմի պունշերը՝ պլանտատորի և բարբադոսյանն են։

Բարբադոսյան պունշը պատրաստվում է ռոմի պունշի պատրաստման ամենահին բաղադրատոմսերից մեկով։ Դրա բաղադրատոմսը հանգավորված է՝  «One of Sour, Two of Sweet, Three of Strong, Four of Weak», ինչը նշանակում է մեկ բաժին լիմոնի հյութ, 2 բաժին շաքար, 3 բաժին ռոմ (նախընտրելի է բարբադոսյան), 4 բաժին ջուր։ Խմիչքի մեջ ավելացվում է անգոստուրա և մշկընկույզ։

## Պունշը Գերմանիայում
մինի|ձախից|«Zuckerhut» շաքարի այրվող կտորը «Feuerzange» ցանցի վրա
մինի|Feuerzangenbowle պունշ
Գերմանիայում պունշ () անվանում են զանազան մրգային հյութերի խառնուրդից պատրաստված խմիչքը տարբեր համեմունքներով, հաճախ գինու կամ լիկյորի ավելացմամբ։ Ֆրիդրիխ Շիլլերը (1759-1805) նկարագրեց պունշի բաղադրատոմս 4 բաղադրիչներից՝ լիմոն, շաքար, ջուր և ալկոհոլային խմիչք իր՝ Punschlied բանաստեղծության մեջ։

Գերմանիայում Սուրբ Ծննդի ավանդական տոնակատարությունը ներառում է  «*շիկացած ուտելիքների խմիչք*», այրող պունշ։ Կարմիր չոր գինով լի տարան, որի մեջ համեմունքներ են ավելացված (դարչինի ձողիկներ, մեխակ, նարնջի կեղև, ինչպես և գլինտվեյնում), տաքացնում և վերևից դնում են  հատուկ ցանց, որի փոխարեն հնում օգտագործում էին բուխարու վանդակ։ Վանդակի վրա դնում են  շաքարի գլուխ (կոնաձև շաքարի մեծ կտոր), որը ցանում են ռոմով (54 % ոչ պակաս թունդությամբ) և այրում։ Շաքարը հալչում է, ռոմ ավելացնում են այնքան ժամանակ, մինչև ողջ շաքարը չհոսի գինու մեջ։ Խմիչքը շարունակում են տաքացնել քանի դեռ այն մինչև վերջ չի խմվել։

## Պունշը մեր օրերում
Այսօր «պունշ» բառը համարվում է ոչ ավելին քան հավաքական տերմին նման բազում խմիչքների համար։ Գոյություն ունեն բազում տարբերակներ, որոնք հեռու են ավանդական պունշից։ Օրինակ՝ այն կարող է մատուցվել սառը վիճակում, դրա մեջ կարող են ավելացվել այլ բաղադրիչներ (մեղր, թեյ, մրգի կտորներ), ռոմի փոխարեն կարող է օգտագործվել մեկ այլ թունդ խմիչք (կոնյակ, բուրբոն)։ Պունշ կարող է կոչվել նաև ոչ ալկոհոլային կոկտեյլը պատրաստված զանազան մրգային խմիչքներից, թարմ և պահածոյացված մրգերից և հատապտուղներից։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Սանգրիա
* Գլինտվեյն
* Գրոգ
* Կրամբամբուլիա
* Սբիտեն
* Էգգ Նոգ

## Արտաքին հղումներ
* Պունշի բացատրությունը Դալի բառարանում 

Կատեգորիա:Ալկոհոլային կոկտեյլներ
Կատեգորիա:Կոկտեյլներ այբբենական կարգով