Վայոց ձորի թեմ

**Վայոց ձորի թեմ**, Հայ առաքելական եկեղեցու նորագույն թեմերից մեկը, որն ընդգրկում է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզը։ Թեմական կենտրոնը գտնվում է Եղեգնաձոր քաղաքում։ Եպիսկոպոսի նստավայրը Եղեգնաձորի 12-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին տաճարն է։ Թեմը ստեղծվել է 2010 թվականին, երբ այն անջատվեց Սյունյաց թեմից։ Առաջնորդարանի շենքը գտնվում է Եղագնձոր քաղաքի Գրիգոր Նարեկացի փողոցում։

## Կառուցվածք
Թեմի առաջնորդն Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանն է։ Նա ծառայության մեջ է թեմի ձևավորման օրվանից՝ 2010 թվականի դեկտեմբերից։ Փոխանորդը Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանն է, իսկ մնացած 5 քահանաները սպասարկում են Վայոց ձորի մարզի 17 հոգևոր կառույցներում։

Թեմն ունի հետևյալ բաժինները.

* Վարչություն
* Մեդիա
* Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոն
* Երիտասարդաց միություն
* Ստեղծագործական խումբ

## Ակտիվ եկեղեցիներ
Ստորև ներկայացված են Վայոց ձորի թեմի ենթակայության տակ գործող եկեղեցիների (10), վանքերի (5) և մատուռների (2) ցանկը՝ դրանց գտնվելու վայրը և օծման տարեթվերը.

### Եկեղեցիներ
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, 12-րդ դար
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Արենի, 1321 թ
* Զորաց Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, Եղեգիս, 14-րդ դար
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Խաչիկ, 1681 թ
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Մարտիրոս, 1866 թ
* Սուրբ Հակոբ եկեղեցի, Վերնաշեն, 19-րդ դ
* Սուրբ Տրդատ եկեղեցի, Վայք, 2000 թ
* Սուրբ Աննա եկեղեցի, Մալիշկա, 2000 թ
* Սուրբ Մարիամ եկեղեցի, Աղավնաձոր, 2001 թ
* Սուրբ Գայանե եկեղեցի, Ջերմուկ, 2007թ
* Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի, Ռինդ, 2021թ

Պատկեր:Եղեգնաձորի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, ArmAg.JPG|Սուրբ Աստվածածին Մայր տաճար, Եղեգնաձոր
Պատկեր:Areni church.jpg|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Արենի
Պատկեր:St. Stepanos Church in Yeghegis 02.JPG|Զորաց Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, Եղեգիս
Պատկեր:Astvatsatsin Church, Khachik (9).jpg|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Խաչիկ
Պատկեր:ԵԿԵՂԵՑԻ Ս. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ 1866 թ. վերակառուցաց.jpg|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Մարտիրոս
Պատկեր:2014 Prowincja Wajoc Dzor, Wernaszen, Kościół św. Hakoba (01).jpg|Սուրբ Հակոբ եկեղեցի, Վերնաշեն
Պատկեր:St Trdat, Vayk 1.JPG|Սուրբ Տրդատ եկեղեցի, Վայք
Պատկեր:Սուրբ Աննա.jpg|Սուրբ Աննա եկեղեցի, Մալիշկա
Պատկեր:Սուրբ Մարիամ եկեղեցի (Աղավնաձոր).jpg|Սուրբ Մարիամ եկեղեցի, Աղավնաձոր
Պատկեր:Gayane Jermuk..JPG|Սուրբ Գայանե եկեղեցի, Ջերմուկ


### Վանքեր
* Նորավանք, Արենիի մոտ, 1205 թ
* Վերնաշենի մոտ գտնվող Սպիտակավոր վանք, 1321 թ
* Արկազ Սուրբ Խաչ վանք Վերնաշենի մոտ, 1872 թ

Պատկեր:Վանական համալիր «Նորավանք» (Ամաղուի Նորավանք).jpg|Նորավանք, Արենիի մոտ, 1205 թ
Պատկեր:2014 Prowincja Wajoc Dzor, Klasztor Spitakawor (03).jpg|Սպիտակավոր վանք, Վերնաշենի մոտ, 1321 թ
Պատկեր:Եկեղեցի Սբ. Խաչ (37).JPG|Արկազ Սուրբ Խաչ վանք, Վերնաշենի մոտ, 1872 թ


### Մատուռներ
* Սուրբ Մարիամ մատուռ, Մարտիրոս, 2004 թ
* Սուրբ Գայանե մատուռ, Կեչուտ, 2007 թ
* Սուրբ Եղիշե մատուռ, Գնդեվազ, 2013թ

## Չգործող/ավերված եկեղեցիներ և վանքեր
* Արատեսի վանք, Արատեսի մոտ, VII դ
* Վերնաշենի մոտ գտնվող Թանահատի վանք, 8-13-րդ դդ
* Քարեվանք, Եղեգիսի մոտ, 9-10-րդ դդ
* Շատիվանք, Շատինի մոտ, 929 թ
* Գնդեվանքը, Գնդեվազի մոտ, 936 թ
* Ցաղաց քար վանք, Արտաբույնքի մոտ, 10-րդ դար
* Հերմոնի վանք, Եղեգիսի մոտ, 10-րդ դ
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Եղեգիս, 10-րդ դար
* Խաչիկի մոտ Խոտակերաց վանք, 10-րդ դ
* Հերհերի Սուրբ Սիոն անապատ, Հերհերի մոտ, 10-13-րդ դդ
* Սալլիի մոտ գտնվող Սուրբ Մամաս վանք, 12-13-րդ դդ
* Սուրբ Նշան եկեղեցի, Եղեգիս, 13-րդ դ
* Մարտիրոսավանք, Մարտիրոս, 1286 թ
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Գնդեվազ, 1686 թ
* Սուրբ Հրեշտակապետաց եկեղեցի, Հորբատեղ, 1692 թ

Պատկեր:ԱՐԱՏԵՍԻ ՎԱՆՔ 17.jpg|Արատեսի վանք, Արատեսի մոտ, VII դ
Պատկեր:Tanade Church.jpg|Թանահատի վանք, Վերնաշենի մոտ, 8-13-րդ դդ
Պատկեր:Qarevank Monastery 41.JPG|Քարևանքի ավերակներ, Եղեգիսի մոտ, 9-10-րդ դդ
Պատկեր:2014 Prowincja Wajoc Dzor, Trasa Spitakawor - Szatin (26).jpg|Շատիվանք, Շատինի մոտ, 929 թ
Պատկեր:Gndevank 4.JPG|Գնդեվանք, Գնդեվազի մոտ, 936 թ
Պատկեր:Ցաղաց Քարի վանական համալիրը 01.JPG|Ցաղաց քար վանք, Արտաբույնքի մոտ, 10-րդ դ
Պատկեր:Hermon Monastery 10.JPG|Հերմոնի վանք, Եղեգիսի մոտ, 10-րդ դ
Պատկեր:Եղեգիս, եկեղեցի 01.JPG|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Եղեգիս, 10-րդ դար
Պատկեր:Քարակոփի վանքը դեռ վերանորգման փուլում.JPG|Խոտակերաց վանք, Խաչիկի, 10-րդ դ
Պատկեր:Սուրբ Սիոն11.JPG|Սուրբ Սիոն վանք, Հերհերի մոտ, 10-13-րդ դդ
Պատկեր:Saint Mamas Monastery in Salli 12.JPG|Սուրբ Մամաս վանք, Սալլիի մոտ, 12-13-րդ դդ
Պատկեր:Սուրբ Նշան եկեղեցի.jpg|Սուրբ Նշան եկեղեցի, Եղեգիս, 13-րդ դ
Պատկեր:Martiros, S. Astvatsatsin (Martirosatc) - panoramio.jpg|Մարտիրոսավանք, Մարտիրոս, 1286 թ
Պատկեր:Գնդեվազի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի.jpg|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Գնդեվազ, 1686 թ
Պատկեր:Saint Archangels church in Horbetegh village 1.jpg|Սբ Հրեշտակապետաց եկեղեցի, Հորբատեղ, 1692 թ


## Առաջնորդներ
* Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյան (10 դեկտեմբերի 2010 - 2026)
* Մակար եպիսկոպոս Հակոբյան (2026թ. մարտի 16-ից)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վայոց ձորի մարզի եկեղեցիներ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի թեմ