Վերականգնում (ճարտարապետական)

**Վերականգնում**, ռեստավրացիա (< ուշ լատ․ restauratio – վերականգնում), պատմության և մշակույթի հուշարձանների (խաթարված, աղճատուն, կիսավեր և այլ վթարային վիճակներում) հետագա քայքայումը կանխելու կամ սկզբնական կառուցվածքի ու տեսքի բերելու գիտական և շինարարական աշխատանքների ընդհանուր պայմանական անվանումը։ Վերականգնումը պատմության և կուլտուրայի հուշարձանների պահպանության բաղկացուցիչ մասն է և կարևոր նշանակություն ունի պատմության ու մասնավորապես արվեստի պատմության համար։ Վերականգնման ժամանակակից մեթոդները հիմնականում երեքն են․
# կոնսերվացիա (< լատ․ conser- vatio – պահպանում, փրկում), 
# սինթետիկ (համադրական), 
# անալիտիկ կամ հնագիտական։ 
**Կոնսերվացիայի** սկզբունքն է կանխել հուշարձանի հետագա քայքայումը՝ պահպանելով նրա գոյություն ունեցող տեսքն ու բովանդակությունը (ֆիզիկաքիմիական և այլ միջոցներով․ օրինակ՝ ճարտարապետական հուշարձանը ամբողջովին վերցվում է ծածկի տակ, ամրացվում շաղախի կամ քիմիական նյութերի սրսկման, հենարանների և այլ միջոցներով)։ 

**Սինթետիկ (համադրական) մեթոդը**, նախատեսելով հուշարձանի ամբողջական վերականգնում, հազվադեպ է կիրառվում՝ երբ առկա է հուշարձանի անաղարտության որոշակի տոկոս, վերականգնման նախագիծը զերծ է ամենայն ենթադրական և հավանական լուծումներից, քննարկված և հաստատված է բոլոր ազգային գիտական խորհուրդներով [Սինթետիկ մեթոդը կիրառվել է Գառնիի հեթանոսական տաճարի  վերականգնման (1969–74) համար]։ 

**Անալիտիկ կամ հնագիտական մեթոդի** սկզբունքները, հաստատված պատմության հուշարձանների մասնագետների II Միջազգային կոնգրեսում (Վենետիկ, 1964), բխում են հետևյալ դրույթից՝ «հուշարձանը» գիտական փաստաթուղթ է, պատմալկան աղբյուր, վերականգնման հիմնական նպատակը այն «ընթեռնելն» է և նրա մանրազնին ամրացումը՝ ձգտելով խիստ արդյունավետ միջոցների ընտրությամբ վերականգնման աշխատանքները հասցնել նվազագույնի։ Կառուցվածքային անհրաժեշտությամբ պայմանավորված լրացումները պետք է լինեն նկատելի, սակայն չխանգարեն հուշարձանի գեղարվեստական կերպարի ընկալմանը։ 

Կոնսերվացիայի և անալիտիկ մեթոդներից քիչ է տարբերվում, այսպես կոչված, «անաստիլոզը» (< հուն․ αναστηλoω – բարձրացնել, դնել սյան վրա), ըստ որի, հուշարձանին պատկանող, նրա շուրջը սփռված կամ պեղումներից հայտնաբերված տարրերը դրվում են իրենց տեղերում և ամրացվում։ Այս մեթոդի կիրառման օրինակներից է Բաալբեկի հռոմեական ժամանակաշրջանի հուշարձանների վերականգնումը։ Վերականգնման այս կամ այն մեթոդի կիրառումը պայմանավորված է հուշարձանի առանձնահատկություններով, որոնք բացահայտվում են գիտական բազմակողմանի և մանրազնին հետազոտման միջոցով։ 

Կերպարվեստի և նյութական մշակույթի ստեղծագործությունների վերականգնումը հաճախ հետապնդում է նախնականին մոտ վիճակի ու տեսքի վերահաստատում։ Ինչպես և ճարտարապետական հուշարձանների վերականգնումը, այն իր մեջ միավորում է բուն վերականգնման և կոնսերվացիայի հասկացություններն ու գործողությունները։ Գիտականորեն հիմնավորված արդի վերականգնումը զարգանում է վերականգնվող օբյեկտի նյութերի և ստեղծման տեխնոլոգիայի, նրա վնասվելու պատճառների խոր ուսումնասիրման հիման վրա։ Նախապես կատարվում են օբյեկտի քիմիական, օպտիկական և ֆիզիկական հետազոտություններ (լուսապատկերային, քրոմատոգրաֆիկ, միկրոբյուրեղային և այլ տարրալուծումներ, ռենտգենոգրաֆիա, ինֆրակարմիր ճառագայթներով զննում ևն)։ Այդ ամենից հետո կատարվում է վերականգնում։

## Տես նաև
* Վերակառուցում (ճարտարապետական)
* Պահպանում (ճարտարապետական)

Կատեգորիա:Ռեստավրացում
Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն