Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպես

**Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպես** կամ **Մարիա Լաուրա Լոպես** (), բրազիլացի մաթեմատիկոս: Առաջին բրազիլացի կինը, որը մասնագիտացել է մաթեմատիկա գիտության մեջ և ստացել է մաթեմատիկայի դոկտորի կոչում:

Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը  դարձել է հայտնի մաթեմատիկոս:  Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը պայքարում էր բռնապետության դեմ և պաշտպանում էր հետազոտական ինստիտուտների ստեղծումը: Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը այն խմբի մի մասն էր, որը ստեղծեց Բրազիլիայի ֆիզիկական հետազոտությունների կենտրոնը:  Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը  Խոսե Լեյտե Լոպեսի և Սեսար Լատեսի հետ 1949 թվականին ստեղծեց Բրազիլիայի հայտնի մաթեմատիկական  ինստիտուտ:  Բացի այդ, Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը մասնակցել է այլ կարևոր ինստիտուտների ստեղծմանը, ինչպիսիք են գիտական և տեխնիկական զարգացման ազգային խորհուրդը, մաքուր և կիրառական մաթեմատիկայի ազգային ինստիտուտը  և Բրազիլիայի մաթեմատիկական կրթության ընկերությունը:

## Անձնական կյանք
Մարիա Լաուրան ծնվել է 1917 թվականի հունվարի 18-ին  Պերնամբուկո  նահանգի Զոնա դա Մատա քաղաքում: Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը Լաուրա Մոուրա Մուզինյոյի և ինքնուս վաճառական Օսկար Մուզինյոյի դուստրն է։ Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսի ծնողները խրախուսում էին իրենց երեխաների կրթությունը, և Մարիա Լաուրան իր դպրոցական կյանքը սկսեց  Բարբալյա համայնքի Ռեսիֆեի դպրոցում, որն ավարտեց 1931 թվականին:

## Կարիերա
1932 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը ընդունվել է Պերնամբուկոյի սովորական դպրոց, սովորելով մինչև 1934 թվականը, որտեղ եղել է ուսուցիչ Լուիս դե Բարոս Ֆրեյրի (1986–1963) աշակերտուհին։ Մարիա Լաուրայի խոսքով, Լուիս դե Բարոս Ֆրեյրի շնորհիվ է նա ընտրել  էր մաթեմատիկայի իր մասնագիտությունը: 1935 թվականին ընտանիքը տեղափոխվեց Ռիո դե Ժանեյրո, որտեղ Մարիա Լաուրան ընդունվեց Լա-Ֆայետ ինստիտուտ։ 1939 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը մասնակցեց Դաշնային շրջանի համալսարանի մաթեմատիկայի դասընթացին, բայց ուներ ընդամենը 15 օր դասեր, քանի որ համալսարանը փակվել էր Դաշնային թիվ 1.063/39 որոշմամբ։ Պրոֆեսորներն ու ուսանողները տեղափոխվել են նորաստեղծ ազգային փիլիսոփայության ֆակուլտետի մաթեմատիկայի դասընթաց ին մասնակցելու:

Մարիա Լաուրան ստացել է մաթեմատիկայի բակալավրի աստիճան 1941 թվականին։ 1942 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը ստացել է արտոնագիր:  1949 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը ստացել է մաթեմատիկայի դոկտորի աստիճան՝ դառնալով առաջին կինը, ով ստացել է այդ կոչումը Բրազիլիայում***': Դոկտորական աստիճան ստանալուց առաջ, 1949 թվականին, Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը արդեն Բրազիլիայի մաթեմատիկայի ֆակուլտետի պրոֆեսորի օգնական էր՝ մասնակցելով բնագիտամաթեմատիկական ֆակուլտետի ստեղծմանը Սեզար Լատեսի (1924-2005) և Խոսե Լեյտե Լոպեսի (1918-2006) հետ: Նույն թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը երկրաչափություն է դասավանդել նորաստեղծ օդագնացության տեխնոլոգիական ինստիտուտի  ճարտարագիտության ֆակուլտետում և աշխատել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Չիկագոյի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետում***':

1952 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը, պրոֆեսոր Կանդիդ Լիմա դա Սիլվա Դիասի (1913-1998) հետ միասին,  հիմնադրել է Ծովային գնումների և մատակարարման մասնագետների առաջատար կազմակերպությունը։  Նույն թվականի մարտին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը բարձրագույն կրթություն է ստացել Բրազիլիայի գիտությունների ակադեմիայում***':

1956 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը ամուսնացավ հայտնի ֆիզիկոս և պրոֆեսոր Խոսե Լեյտե Լոպեսի հետ։  1961 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը նշանակվել է Գուանաբարա նահանգի տեխնիկական մասնագիտական կրթության պրոֆեսոր, իսկ 1967 թվականին ղեկավարել է  մաթեմատիկայի  ինստիտուտի բնագիտամաթեմատիկական ֆակուլտետը***':

## Աքսորյալ
1969 թվականին, թիվ հինգ ակտի (Ակտ-5) համաձայն, Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը և իր ամուսինը վտարվեցին Բրազիլիայից և նրանց արգելվեց մուտք գործել երկիր: Ամուսինները մեկնել են Ֆրանսիա, որտեղ Մարիա Լաուրան մաթեմատիկական կրթության ոլորտում իր հետազոտությունները սկսել է մաթեմատիկական կրթության հետազոտությունների ինստիտուտում։  Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը Բրազիլիա վերադարձավ միայն 1974 թվականին՝ արդեն ունենալով միջազգային փորձ, և հրավիրվեց որպես մաթեմատիկայի համակարգող Բրազիլիայի Էլիեզեր Էյստենբարգի անվան հրեական դպրոցում: 1976 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը մասնակցեց մաթեմատիկական կրթության ոլորտում դասավանդման և հետազոտությունների խմբի ստեղծմանը, որն առաջին ութ տարիների ընթացքում ղեկավարում էր հենց ինքը՝ Մարիա Լաուրան***':  Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը համակարգել է մաթեմատիկայի կրթության առաջին հետազոտությունը Բրազիլիայում՝ «Ուսուցիչ-աշակերտ» երկանդամ նախագիծը որպես  մաթեմատիկական կրթության սկզբնական փորձարարական հետազոտություն:

== Վերադարձ Բրազիլիա ==
1979 թվականին համաներման մասին օրենքից հետո, դեռ ռազմական կանոնի ներքո, Մարիա Լաուրան վերսկսեց իր պրոֆեսորական աշխատանքը մաթեմատիկայի ինստիտուտում:  1981 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը մի խումբ ուսուցիչների հետ մշակել է Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքի «Աշակերտների գնահատումը հանրակրթական դպրոցներում 4-րդ դասարանի ավարտին» հետազոտական ​​նախագիծը:  1982 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը միացել է Կրթության նախարարության կազմակերպած «Հանրակրթության սկզբնական կրթությամբ համալսարան ինտեգրման ծրագրին»***': Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը մասնակցել է մի շարք հետազոտական նախագծերի դաշնային և նահանգային կառավարությունների համար երկրում մաթեմատիկական կրթության զարգացման համար՝ փորձելով բացահայտել դպրոցների և ուսուցիչների վերապատրաստման թերությունները:

1980 թվականին Բրազիլիայում ստեղծվեց մաթեմատիկական կրթության առաջին ասպիրանտական դասընթացը, որին հաջորդեցին մագիստրատուրան և դոկտորատուրան: 1988 թվականին Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը հիմնադրել է Բրազիլիայի մաթեմատիկական կրթության ընկերությունը, բնագիտամաթեմատիկական ոլորտի այլ դասախոսների և հետազոտողների հետ միասին:

## Կենսաթոշակ և մահ
1996 թվականի հուլիսի 1-ին, 65 տարվա դասախոսական և հետազոտական գործունեությունից հետո, Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը ստացել է Ռիո դե Ժանեյրոյի դաշնային համալսարանի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում: Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսի աշխատանքները ներկայումս հիշատակվում են ամբողջ աշխարհում, հրատարակվել են նրա մի քանի հոդվածներ և գրքեր:

Մարիա Լաուրա Մոուրա Մուզինյո Լեյտե Լոպեսը կյանքից հեռացավ 2013 թվականի հունիսի 20-ին:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բրազիլացիներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Կին
Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ