Կար-չկար մի շուն (մուլտֆիլմ)

**Կար-չկար մի շուն** (), 1982 թվականի արտադրության խորհրդային պատկերային մուլտֆիլմ, որի ռեժիսորը Էդուարդ Նազարովն է։ Սկզբում կոչվել է «Շան կյանք»։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ուկրաինական «Сірко» ժողովրդական հեքիաթի մոտիվներով։

Մուլտֆիլմը DVD տարբերակով թողարկվել է *«Masters of Russian Animation Volume 3»* մուլտֆիլմերի հավաքածուում։

## Սյուժե
Գործողությունները ծավալվում են ուկրաինական մի ագարակում։ Շունը, որն այլևս պետք չի լինում իր տիրոջը, վռնդվում է։ Մինչ այդ տանից գողություն է կատարվում, իսկ շունը նույնիսկ չի հաչում։ Շունը գնում է անտառ։ Սոված պառկում է խոտերին ու չի կարողանում որս անելով հագեցնել քաղցը։ Մթնում է։ Որոշում է ինքնասպան լինել ու հենց այն պահին, երբ փորձում է ծառից կապել պարանը, հայտնվում է Գայլը։ Նրանք միասին ծրագրում են այնպես անել, որ տերը ետ տանի Շանը։

Հաջորդ օրը, երբ ընտանիքն աշխատում էր դաշտում, Գայլը գողանում է երեխային։ Շունը փրկում է նրան։ Այդպիսով Շունը ետ է վերադառնում ագարակ։ Իր կյանքի համար պարտական լինելով Գայլին, որոշում է փոխհատուցել։ Այդ օր տանտերը նշում էր դստեր հարսանիքը։ Նա օգնում է Գայլին տուն մտնել և թաքնվել սեղանի տակ։ Նրան սնունդ է տալիս և խմիչք։ Գայլը որոշում է երգել։ Հենց այդ պահին հյուրերից մեկն սկսում է երգել ուկրաինական ժողովրդական երգ։ Գայլը զուգահեռ սկսում է ոռնալ։ Բոլորը վախենում են և փորձում բռնել կենդանուն։ Այդ պահին սեղանի տակից հայտնվում է Շունն ու հաչելով վազում Գայլի ետևից։ Գայլը շնորհակալություն է հայտնում Շանը և հավատարիմ ընկերները հրաժեշտ են տալիս։ Գնալիս Գայլը հասցնում է ասել՝ «Հետ արի, եթե ինչ-որ բան այն չլինի» («Ты заходи, если что…»)։

Մուլտֆիլմն ավարտվում է այն կադրով, որտեղ ձյուն է գալիս, իսկ Շունը նայում է հեռացող Գայլի ետևից։

## Ստեղծողներ

## Ստեղծման պատմություն
Մուլտֆիլմի սցենարի հեղինակն ու ռեժիսորն ասել է՝

Գայլը սկզբում այլ տեսք է ունեցել։ Այն բանից հետո, երբ պարզվել է, որ նրան կրկնօրինակողի՝ Ջիգարխանյանի ձայնը չի համապատասխանում կերպարին, գայլի նախնական կերպարը փոփոխվել է. վերանկարել են գայլին՝ հարմարեցնելով ձայնին։

Երբ այն առաջին անգամ ձայնագրման ստուդիա է մտել, հեղինակը հասկացել է, որ կերպարի փոխելն անհրաժեշտություն է։ Դաշնամուրի վրա դրված են եղել էսքիզները։ Ջիգարխանյանը մոտեցել է էսքիզներին և տեսել գայլի նկարը։ Նազարովը կարծել է, թե նա կվիրավորվի իրենից, բայց Ջիգարխանյանն ասել է. «Դե ինչ, ոչինչ։ Լավ գայլ է»։

## Մրցանակներ

## Երաժշտություն
Մուլտֆիլմում հնչում են «Ой там на горі» և «Та косив батько, косив я» ուկրաինական ժողովրդական երգերը։ Երկու երգերը կատարվում են «Древо» անսամբլի կողմից, որը հիմնադրվել է 1984 թվականի նոյեմբերին Սամարա քաղաքում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Գայլին սկզբում պետք է կրկնօրինակեր Միխայիլ Ուլյանովը, բայց լինելով մշտական նկարահանումների մեջ՝ զբաղվածության պատճառով, չի հաջողվել ձայնագրվել մուլտֆիլմում։ Դրանից հետո նրա փոխարինել է Արմեն Ջիգարխանյանը, ով առաջին անգամ էր հանդես գալիս այս ոլորտում։
* Մուլտֆիլմի այն հատվածի երաժշտությունը, որտեղ սայլը շարժվում է, 1934 թվականի արտադրության սովետական «Չապաև» ֆիլմից է։
* Նազարովը մուլտֆիլմի սցենարի ստեղծման վրա աշխատել է ողջ տարի։
* 2012 թվականին մուլտֆիլմն ամբողջությամբ վերաձայնագրվել է ուկրաիներենով (սկզբում տեքստը ռուսերենով է եղել, իսկ երգերը՝ ուկրաիներեն)։ Տեքստը թարգմանել է Լյուբոմիր Նակոնեչնին, տեքստը կարդում է Սերգեյ Ռեշետնիկը, Գայլին կրկնօրինակում է Տարաս Ժիտինսկին, իսկ Շանը՝ Միրոսլավ Լիտվակը։

## Հուշարձաններ
* Գայլի գրեթե 200 կգ ծանրությամբ բրոնզաձույլ արձանը կանգնեցվել է Տոմսկում 2005 թվականին։ Հեղինակներն են՝ մետալուրգ Մաքսիմ Պետրովն ու խորհրդատու-նկարիչ Լեոնտի Ուսովը։ Գայլը կարողանում է 8 արտահայտություններ անել («Հիմա երգելու եմ» («Щас спою!»), «Աստված օգնական» («Бог в помощь!»), «Դե դու արի, եթե ինչ-որ բան այն չլինի» («Ну ты заходи, если что!»))։
* Շան 2 տոննա կշռող պողպատե քանդակը, որը կառուցվել է նկարիչ Միխայիլ Իվաշկոյի էսքիզների վրա, կանգնեցվել է Հյուսիսային Սիբիրի Անգարսկ քաղաքում 2007 թվականին։
* 2013 թվականին Կիևի կենտրոնում կանգնեցվել է փայտե քանդակագործական կոմպոզիցիա, որը կրկնօրինակում է մուլտֆիլմի այն հատվածը, որտեղ Շունն ու Գայլը սեղանի տակ նստած են հարսանիքի ժամանակ։ Հեղինակը քանդակագործ Վլադիմիր Զայեցն է։
* 2013 թվականի աշնանը Ուկրաինայի Պետրովսկոյե գյուղում () կանգնեցվել է քանդակագործակա կոմպոզիցիա՝ կազմված сидящего на постаменте Волка и стоящего рядом Пса. Композиция дополнена стилизированным плетёным забором.։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1982 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր գայլերի մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին