Ստեփան Մնացականյան (ճարտարապետ)

**Ստեփան Խաչատուրի Մնացականյան** (), հայ խորհրդային ճարտարապետ։ Ճարտարապետության դոկտոր (1967), պրոֆեսոր։ Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Գերմանա-խորհրդային ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ») մասնակից։

Ինժեներ-շինարար Սեդա Պետրոսյանի ամուսինը։

## Կենսագրություն
1941 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետը։

### Մասնակցություն պատերազմին
Մնացականյանը ինստիտուտն ավարտելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ։ Կույբիշևի անվան ռազմա-ինժեներական ակադեմիայի դասընթացները լեյտենանտի կոչումով ավարտելուց հետո, Ստալինգրադի, ապա Բելգորոդի մարզում եղել է  կամրջաշինարարական վաշտի հրամանատար։ Դնեպրի վրա (Իզդեշկովո կայարանի մոտ) նրա անմիջական նախագծով և ղեկավարությամբ 1943 թվականին մի քանի կամուրջներ են կառուցվել, որոնք նպաստել են 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի զորքերը դեպի արևմուտք տեղափոխելուն և գերմանական ելուզակներին ջախջախիչ հարված հասցնելուն։ Նա քաջաբար է իրեն դրսևորել Դանուբի գետանցման և Բուդապեշտի ազատագրման համար ծավալված մարտերում, որի համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1944 թվականի օգոստոսին մասնակցել է Յաշ-Քիշնևյան մարտերին, Ռումինիայի, Բուլղարիայի, Հարավսլավիայի և Հունգարիայի ազատագրության համար ծավալված գործողություններին, կազմակերպել է զորքերի գետանցումները Պրուտի, Տիսայի և Դանուբի վրայով։ Մնացականյանը զորացրվել է պատերազմի ավարտից հետո։

### Գործունեություն
1950 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում, 1965-1994 թթ.՝ կերպարվեստի բաժնի վարիչ։

Մնացականյանն ուսումնասիրել է պատմական հայ ճարտարապետության կենտրոնագմբեթ կառույցների ձևերի էվոլյուցիան՝ հիմք ունենալով Զվարթնոցի համակարգը։ Մնացականյանի գիտական աշխատանքների մյուս կարևոր արդյունքը հայ ճարտարապետության Սյունիքի դպրոցի հետազոտումն ու նրա գիտական հիմնավորումն է։

## Գրքեր
* "Архитектура армянских притворов". Ереван, 1952. 
* Հայաստանի գյուղական բնակավայրերի ճարտարապետությունը, Երևան։ 1956։
* Սյունիքի հայկական ճարտարապետության դպրոց, Երևան, 1960։
* Հայկական ճարտարապետության պատմության ակնարկ, 1964։
* Հաղպատ, Միլան, 1968 (իտալերեն, անգլերեն)։ 
* "О некоторых вопросах истории армянской архитектуры". Ереван, 1969.
* Նիկողայոս Մառն ու հայկական ճարտարապետությունը, Երևան, 1969։
* Երևանն ու նրա շչջակայքը. ճարտարապետական հուշարձաններ, Երևան, 1971։
* "Звартноц". Москва, 1971. 
* Զվարթնոցը և նույնատիպ հուշարձանները, Երևան, 1971։
* "Памятники архитектуры в Советской Армении". Ленинград, 1971. 
* "Армянский светский рельеф IX-XIV вв.". Ереван, 1976 (հայերեն)։ 
* "Архитектурные памятники в Советской Армении". Москва, 1978 (ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն).:
* "Очерки по истории архитектуры древней и средневековой Армении". Ереван, 1978.
* "Искусство средневековой Армении". Берлин, 1981; Вена - Мюнхен, 1982 (գերմաներեն, անգլերեն)։ 
* "Каменных дел мастера". Ереван, 1982:
* Ախթամար, Երևան, 1983։
* Ախթամար, Հելսինկի, 1985 (հայերեն), Հելսինկի, 1986 (անգլերեն)։ 
* Սևան, Միլան, 1987 (իտալերեն, անգլերեն)։
* "Крестово-купольные композиции Армении и Византии Y-YII вв.". Ереван, 1989.

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշանակիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ