2024 թվականն Արցախում

Ստորև ներկայացված է **[[2024]] թվականին [[Արցախ]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Շրջանային վարչակազմերի ղեկավարներ

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 4
** Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի Բերձորի հատվածի դժվարանցանելի տեղանքում վթարի է ենթարկվում ադրբեջանական ռազմական մեքենա, ինչի պատճառով երկու զինծառայող է զոհվում, ևս 9 զինծառայող էլ վիրավորվում։
** Ադրբեջանի նախագահի արտաքին քաղաքականության գծով օգնական Հիքմեթ Հաջիևը՝ «Berliner Zeitung»-ին տված հարցազրույցում հայտնում է, որ «Ղարաբաղի հարցն ամբողջությամբ հանվել է օրակարգից»։

### Մարտ
* Մարտի 29 - Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի ուղեկցությամբ Արցախից սեփական ցանկությամբ Հայաստան են տեղափոխվել Սարգիս Գալստյանը և նրա կինը։
* Մարտի 29 - Նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում Սարգիս Գալստյանին ներկայացվել է մեղադրանք՝ լրտեսության համար, որի համար խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը, իսկ նրա կինն ազատ է արձակվել։

### Հունիս
* Հունիսի 8 - Փաստաբան Ռոման Երիցյանը հայտնում է, որ Հայաստանի քննչական կոմիտեի կենտրոնի բաժնի ներկայացուցիչները գտնվում են Հայաստանում՝ Արցախի մշտական ներկայացուցչության մոտ, հատուկ տարհանման ծառայություն են հրավիրել, որպեսզի Արցախի նախագահ Սամվել Շահրամանյանին սպասարկող մեքենան տեղափոխեն։ Փաստաբանը հայտնում է, որ «մեքենան առգրավում են Սամվել Շահրամանյանի հասարակական հիմունքներով օգնական Աշոտ Դանիելյանի գործի շրջանակներում, որին ամիսներ առաջ ապօրինի ձերբակալել էին իբրև թե թմրանյութ պահելու կասկածանքով»։

### Սեպտեմբեր
* Սեպտեմբերի 2 - Առաջին անգամ անկախության օրը Արցախում չի նշում: Տոնի առթիվ բազմաթիվ մարդիկ այցելում են Երևանում գտնվող Արցախի ներկայացուցչության շենք:

### Հոկտեմբեր
* Հոկտեմբերի 28 - Հայաստանի քաղաքացիություն ստացած Արցախի քաղաքացիների թիվը վերջին երկու շաբաթվա ընթացքում զգալիորեն աճել է, ու այս պահի դրությամբ Հայաստանում գրանցվել է 3611 ներքին տեղահանված անձ Արցախից, մինչդեռ հոկտեմբերի 10-ին՝ 3409, իսկ քաղաքացիության համար ներկայացված դիմումների ընդհանուր թիվը 5600 է։ Միաժամանակ, ժամանակավոր կացության վկայականներ են տրվել 113․635 տեղահանվածների, իսկ այս պահին գրանցված է 99․091 մարդ։

### Նոյեմբեր
* Նոյեմբերի 1
** Հայ ռազմագերիների ազատ արձակման պահանջով բողոքի ակցիա է իրականացվել Երևանում՝ Հայաստանում ՄԱԿ-ի գրասենյակի մոտ, որից հետո մասնակիցները երթով շարժվել են դեպի ՀՀ ԱԳՆ-ի տեղավայր  և Հայաստանում գործող ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների դեսպանատներ։
** Հայաստանի ներքին գործերի նախարարությունից հայտնում են, որ մեկնարկել է Արցախից բռնի տեղահանված անձանց ժամանակավոր պաշտպանության (փախստականի) նոր վկայականների տրամադրման գործընթացը։
* Նոյեմբերի 2 - Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունն առաջարկում է փոփոխություններ և լրացում կատարել կառավարության 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ի «N 1763Լ» որոշման մեջ, որով հաստատվել են Արցախից բռնի տեղահանվածներին կեցության այլ ծախսերը հոգալու համար սոցիալական աջակցության միջոցառումը և տրամադրման կարգը: Նախագծով նախատեսվում է որոշմամբ սահմանված սոցիալական աջակցության տրամադրման ժամկետի երկարացում ևս 3 ամսով, որից հետո 2025 թվականի ապրիլ ամսվանից առաջարկվում է սոցիալական աջակցություն տրամադրել բռնի տեղահանված անձանց առանձին խմբերի։
* Նոյեմբերի 4 - Գերմանիայի Կասել քաղաքի վարչական դատարանը ընդունել է նախադեպային որոշում՝ ճանաչելով, որ Արցախի քաղաքացին համարվում է «քաղաքացիություն չունեցող անձ» և չի կարող վերադառնալ Արցախ՝ հաշվի առնելով, որ Ադրբեջանի կողմից հետապնդման ենթակա կլինի:
* Նոյեմբերի 5
** Եվրոխորհրդարանի 52 պատգամավորներ ստորագրել են հայտարարություն, որով Ադրբեջանին կոչ են անում անհապաղ ազատ արձակել հայ ռազմագերիներին, երաշխավորել Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը, ադրբեջանական զինուժը դուրս բերել Հայաստանի օկուպացված տարածքներից։
** Բաքվում տեղի ունեցող կրոնական առաջնորդների գլոբալ գագաթաժողովում կրոնական կազմակերպությունների հետ աշխատանքի կոմիտեի նախագահ Ռամին Մամեդովը Ադրբեջանի կողմից Արցախի օկուպացիան բացատրում է, նրանով որ «ազատագրելով Ղարաբաղը օկուպացիայից՝ Ադրբեջանը իր ավանդն է ներդրել կլիմայի գլոբալ փոփոխությունում» և դրանով «փրկել է աղետից մեծ տարածք, որը ենթարկվել էր էկոսպանդի»։
** Հայտնի բնապահպան ակտիվիստ Գրետա Թունբերգը հրաժարվել է մեկնել Բաքու՝ COP29-ին մասնակցելու, Արցախում տեղի ունեցած էթնիկ զտումների պատճառով։
* Նոյեմբերի 7 - Հայաստանի կառավարությունն իր նիստում որոշեց փոփոխություն կատարել Արցախից բռնի տեղահանված ուսուցիչների օժանդակության ծրագրում և այդտեղ ներգրավել նաև 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի հետևանքով Արցախից Հայաստան տեղափոխված ուսուցիչներին:
* Նոյեմբերի 22 - Հրապարակել է Սարգիս Գալստյանի գործով դատավճիռը, որով նա մեղավոր ճանաչելվել լրտեսության համար և դատապարտվել 18 տարվա ազատազրկման։

### Դեկտեմբեր
* Դեկտեմբերի 16 - Ադրբեջանի գլխավոր դատախազի կողմից հաստատվել է՝ գերեվարված Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության դեմ հարուցված քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունը և ուղարկվել Բաքվի զինվորական դատարան՝ քննարկման։

## Տես նաև
* 2023 թվականն Արցախում
* 2025 թվականն Արցախում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Արցախում
Կատեգորիա:2024 Ասիայում
Կատեգորիա:2024 Արցախում
Կատեգորիա:2024 Եվրոպայում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Արցախում