open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սկալենգե

**Սկալենգե** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 3.156 մարդ։ Զբաղեցնում է 31 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 99 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 011։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 3760
 bar:1871 from:0 till: 3503
 bar:1881 from:0 till: 3138
 bar:1901 from:0 till: 2828
 bar:1911 from:0 till: 2689
 bar:1921 from:0 till: 2593
 bar:1931 from:0 till: 2529
 bar:1936 from:0 till: 2428
 bar:1951 from:0 till: 2437
 bar:1961 from:0 till: 2266
 bar:1971 from:0 till: 2406
 bar:1981 from:0 till: 2564
 bar:1991 from:0 till: 2740
 bar:2001 from:0 till: 3072
PlotData=
 bar:1861 at: 3760 fontsize:S text: 3.760 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 3503 fontsize:S text: 3.503 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 3138 fontsize:S text: 3.138 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2828 fontsize:S text: 2.828 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2689 fontsize:S text: 2.689 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2593 fontsize:S text: 2.593 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2529 fontsize:S text: 2.529 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2428 fontsize:S text: 2.428 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2437 fontsize:S text: 2.437 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2266 fontsize:S text: 2.266 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 2406 fontsize:S text: 2.406 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2564 fontsize:S text: 2.564 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2740 fontsize:S text: 2.740 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3072 fontsize:S text: 3.072 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


մինի|ձախից
## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - 011 9861721
* էլեկտրոնային փոստ - scalenghe@reteunitaria.piemonte.it
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.scalenghe.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սևակ Արամազդ

**Սևակ Արամազդ** (իսկական անունը՝ *Սևակ Հովհաննիսյան*, 1961, Գեղաշեն, Հայկական ԽՍՀ), հայ ժամանակակից բանաստեղծ, արձակագիր, էսսեիստ, թարգմանիչ։ Հայաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականին Գեղաշեն գյուղում, Հայկական ԽՍՀ։ Երևանի Վ. Բրյուսովի նվան պետական լեզվահասարակագիտական և Մայնի Ֆրանկֆուրտի Վ. Գյոթեի անվան համալսարանում ուսանել է գերմանագիտություն և փիլիսոփայություն։ Գերմաներենից հայերեն բազմաթիվ թարգմանությունների հեղինակ է, այդ թվում նաև Գյոթեի, Հայնեի, Ռիլկեի, Տրակլի, Բյոլի, Հեսսեի ստեղծագործությունների և մի շարք գրական և փիլիսոփական էսսեների։

Այժմ բնակվում է Վիսբադենում, Գերմանիա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Ճիզվիտական դաստիարակություն

**Ճիզվիտական դաստիարակություն**, դաստիարակության համակարգ, որը մշակել է ճիզվիտների միաբանությունը։ Նրա սկզբունքներն ու մեթոդիկան շարադրվել են դպրոցական հատուկ կանոնադրությունում՝ «*Ratio atque institutio atudiomm Societatis Jesu»* (հաստատվել է 1599 թվականին)։

## Նպատակ
Ճիզվիտական դաստիարակության նպատակն էր պատրաստել կաթոլիկ եկեղեցուն հնազանդ սպասավորներ։ Ճիզվիտական դպրոցները բաժանվել են *տարրականի՝ կոլեգիաների (ուսման տևողությունը՝ 7 տարի)
* բարձրագույնի՝ սեմինարիաների (ուսման տևողությունը՝ 6 տարի)։

## Տարրական դպրոցներ
Տարրական դպրոցներն ստեղծվել են Վերածննդի շրջանում և իրենց տված կրթության ծավալով ու բնույթով մոտ էին գիմնազիաներին։ XVIII-րդ դարի սկզբին հաշվվում էր մոտ 800 ճիզվիտական ուսումնական հաստատություն, այդ թվում ավելի քան 20 համալսարան։

1832 թվականին ճիզվիտները վերանայեցին դպրոցական կանոնադրությունը, հիմնական սկզբունքներն ու նպատակները մնացին նույնը՝ ավելացավ ուսումնական առարկաների թիվը (հիմնականում բնա-մաթեմատիկական դիսցիպլիններ)։

XX դարի սկզբին թույլ տրվեց փոփոխություններ մտցնել առանձին ուսումնական հաստատությունների ուսումնական պլաններում՝ ելնելով տեղի պայմաններից ու պահանջներից։ Արևմտյան բազմաթիվ երկրներում (Իսպանիա, Պորտուգալիա, ԱՄՆ, Լատինական Ամերիկայի երկրներ և այլն) ճիզվիտները այժմ նույնպես մեծ ազդեցություն ունեն ժողովրդական կրթության վրա․ նրանք բաց են անում իրենց դպրոցները, պետետական ու մասնավոր դպրոցների համար պատրաստում ուսուցիչներ (ԱՄՆ-ում հաշվվում է մոտ 50 ճիզվիտական ուսումնական հաստատություն)։

Կատեգորիա:Ճիզվիտներ
Կատեգորիա:Մանկավարժություն
Բալլի Յազկուլիև

**Բալլի Յազկուլիևիչ Յազկուլիև** (, ), թուրքմեն խորհրդային պետական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1953)։

1949 թվականին ավարտել է Տաշաուզի ուսուցչական, 1952 թվականին 4 Չարջոուի մանկավարժական ինստիտուտըը 1962 թվականին ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից բարձրագույն կուսակցական դպրոցը։

1949 - 1952 թվականին զբաղվել է մանկավարժությամբ 1952 թվականից անցել է կոմերիտական աշխատանքի։ 1962 - 1964 թվականին եղել է Թուրքմենական ԽՍՀ Իլյալինյան, Լենինյան շրջգործկոմների նախագահ։ 1965 թվականին նշանակվել է Թուրքմենստանի կոմկուսի Իլյալինյան շրջկոմի առաջին քարտուղար, Տաշաուզի մարզգործկոմի նախագահ, 1973 թվականին՝ Թուրք ԽՍՀ Արհեստակցական միությունների հանրապետական խորհրդի նախագահ։

1975-1978 թվականներին եղել է Թուրքմենական ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահը, ԹԽՍՀ արտաքին գործերի մինիստրը։ 1976-1981 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ ԿՎՀ անդամ, 1981-1990 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ ԿԿ անդամության թեկնածու։

Պարգևատրվել է չորս շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքմենստանի պատմություն
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Ռուբեն Պապոյան

**Ռուբեն Արտաշեսի Պապոյան ** (), հայ խորհրդային զինվորական, փառքի երեք աստիճանի շքանշանների ասպետ (16․6․1944, 25․8․.1944․ 15․5․1946)։

Զորակոչվել է 1941 թվականի մայիսին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կռվել է 80-րդ հատուկ ծովային դեսանտային բրիգադի կազմում, այնուհետև՝ 3-րդ բելառուսական, Ուկրանիայի՝ 1-րդ և 3-րդ  ռազմաճակատներում։ Եղել է հետախույզ։ Փառքի շքանշանների արժանացել է Կարելական պարանոցում, Մերձբալթիկայի և Լեհաստանի վերագրավման, Արևելյան Պրուսիայում մղված մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար։ 1946 թվականին զորացրվելուց հետո աշխատել է Թբիլիսիում, Սիսիանում, 1955 թվականից՝ Երևանի ալյումինի գործարանում՝ որպես ապարատավար։ Պապոյանի մարտական ուղին արտացոլված է «Քայլում է զինվորը» վավերագրական ֆիլմում։

## Գրականություն
* Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Փառքի շքանշանի հայ ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Պավել Յաբլոչկով

**Պավել Նիկոլաևիչ Յաբլոչկով** (, ), ռուս էլեկտրատեխնիկ, գյուտարար և ձեռնարկատեր։

Ավարտել է Նիկոլաևյան ինժեներական ուսումնարանը (1866), Պետերբուրգի տեխնիկական գալվանական հաստատությունը (1869)։ 1875 թվականին հայտնագործել է առանց կարգավորիչի աղեղային լամպը՝ էլեկտրական մոմը («Յաբլոչկովի մոմ»), որով սկիզբ է դրել էլեկտրական լուսավորման համակարգի գործնական կիրառմանը։

Յաբլոչկովի լուսավորման համակարգը բացառիկ հաջողությամբ ցուցադրվել է Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում։ 1879 թվականին Յաբլոչկով կազմակերպել է «Կ․ և Պ․ Ն․ Յաբլոչկով-գյուտարար էլեկտրական լուսավորման ընկերություն» և էլեկտրամեխանիկական գործարան Պետերբուրգում։

Աշխատանքներ է կատարել էլեկտրական մեքենաների և հոսանքի քիմիական աղբյուրների ստեղծման ուղղությամբ։ Պարգևատրվել է Ռուսական տեխնիկական ընկերության մեդալով։ 1947 թվականին սահմանվել է Յաբլոչկովի անվան մեդալ, որը երեք տարին մեկ շնորհվում է էլեկտրատեխնիկայի բնագավառի լավագույն աշխատանքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Ստրամբինելո

**Ստրամբինելո ** () կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 258 մարդ։ Զբաղեցնում է 2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը 129 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10010։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0125։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 330
 bar:1871 from:0 till: 369
 bar:1881 from:0 till: 381
 bar:1901 from:0 till: 371
 bar:1911 from:0 till: 324
 bar:1921 from:0 till: 302
 bar:1931 from:0 till: 251
 bar:1936 from:0 till: 258
 bar:1951 from:0 till: 244
 bar:1961 from:0 till: 242
 bar:1971 from:0 till: 279
 bar:1981 from:0 till: 258
 bar:1991 from:0 till: 239
 bar:2001 from:0 till: 258
PlotData=
 bar:1861 at: 330 fontsize:S text: 330 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 369 fontsize:S text: 369 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 381 fontsize:S text: 381 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 371 fontsize:S text: 371 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 324 fontsize:S text: 324 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 302 fontsize:S text: 302 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 251 fontsize:S text: 251 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 258 fontsize:S text: 258 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 244 fontsize:S text: 244 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 242 fontsize:S text: 242 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 279 fontsize:S text: 279 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 258 fontsize:S text: 258 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 239 fontsize:S text: 239 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 258 fontsize:S text: 258 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
*Հեռախոսային կոդ - 0125 76691
*էլեկտրոնային փոստ - strambinello@reteunitaria.piemonte.it
*Պաշտոնական կայք - http://www.comune.strambinello.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սկարմանիո

**Սկարմանիո ** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 784 մարդ։ Զբաղեցնում է 8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 98 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10010։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0125։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1061
 bar:1871 from:0 till: 1089
 bar:1881 from:0 till: 1138
 bar:1901 from:0 till: 1029
 bar:1911 from:0 till: 762
 bar:1921 from:0 till: 809
 bar:1931 from:0 till: 765
 bar:1936 from:0 till: 699
 bar:1951 from:0 till: 629
 bar:1961 from:0 till: 628
 bar:1971 from:0 till: 698
 bar:1981 from:0 till: 815
 bar:1991 from:0 till: 776
 bar:2001 from:0 till: 740
PlotData=
 bar:1861 at: 1061 fontsize:S text: 1.061 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1089 fontsize:S text: 1.089 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1138 fontsize:S text: 1.138 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1029 fontsize:S text: 1.029 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 762 fontsize:S text: 762 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 809 fontsize:S text: 809 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 765 fontsize:S text: 765 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 699 fontsize:S text: 699 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 629 fontsize:S text: 629 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 628 fontsize:S text: 628 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 698 fontsize:S text: 698 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 815 fontsize:S text: 815 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 776 fontsize:S text: 776 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 740 fontsize:S text: 740 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - 0125 739153
* էլեկտրոնային փոստ - scarmagno@comune.scarmagno.to.it
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.scarmagno.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Դանիել Ճոնքաձե

** Դանիել Գևորգի Ճոնքաձե** (, ), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
Ստավրոպոլի հոգևոր ուսումնարանում (1851) և Թիֆլիսի հոգևոր ճեմարանում (1855) դասավանդել է օսերեն։ Ռուսական գիտությունների ակադեմիայի պատվերով նյութեր է հավաքել ռուս-օսական բառարանի համար։ Ճոնքաձեի միակ գեղարվեստական ստեղծագործությունը *«Սուրամի ամրոցը»* (1859) վիպակն է, որի հիմքում ընկած է ամրոց կառուցելիս կենդանի մարդուն պատի մեջ շարելու առասպելը։

Ճոնքաձե խարազանել է ճորտատիրական կարգերը, միապետությունը։ Վիպակը դեմոկրատական ոգով գրված առաջին ստեղծագործությունն է վրաց գրականության մեջ։

## Գրականություն
***Հրաչիկ Բայրամյան**, Վրաց գրականությունը V-XIX դդ․, Գիրք Ա․, Երևան, 2007, էջ 178-182։

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Agrilus convexicollis

**Agrilus convexicollis** (), ոսկեթև բզեզների տեսակ, հասուն առանձնյակների մոտ մարմնի երկարությունը հասնում է 3.5-5 մմ-ի։ Մարմինը մեջքային մասում սև է կամ բրոնզագույն, հաճախ նաև ոսկեգույն բծերով։ Տարածված են տարբեր տերևաթափ անտառներում։

## Տես նաև
* Agrilus cuprescens
* Agrilus laticornis

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միջատներ
Շառլ Պեգի

**Շառլ Պեգի** (, ), ֆրանսիացի բանաստեղծ և հրապարակախոս։

Սոցիալիստական կուսակցության անդամ 1894 թվականից։ 1900-1914 թվականին հրատարակել է «Քայյե դը լա քենզեն»  հանդեսը, Ռ․ Ռոլանի և այլոց հետ։ Պառլ Պեգիի հրապարակախոսությունը («Սոցալիստական քաղաքացիության մասին», 1897, «Հանրապետության հաղթանակը», 1900) բնորոշ է «զգացմունքի սոցիալիզմի» համար, որը պախարակում է կապիտալիզմը հանուն նահապետական գյուղացիականարհեստագործական տիպի հանրապետության։

Պառլ Պեգին համակրել է Փարիզյան կոմունան (1871), սակայն փորձել է դեմոկրատական և հայրենասիրական սկզբունքները հաշտեցնել կաթոլիկական կրոնի ավանդույթներին («Մեր հայրենիքը», 1905, հոդվածների ժողովածու, «Միստերիա ժաննա դ’Արկի մասին», 1910, «Եվա», 1913, պոեմներ և այլն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ալեքսանդր Յակովլև (ավիակոնստրուկտոր)

**Յակովլև Ալեքսանդր Սերգեևիչ** (), խորհրդային ավիակոնստրուկտոր։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1976 թ., թղթակից անդամ՝ 1943 թ.), ինժեներ, գեներալ–գնդապետ (1946 թ.), սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս (1940 թ., 1957 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1938 թվականից։ Յակովլեվ 1920-ական թվականներին խորհրդային ավիամոդելիզմի, պլաներիզմի և սպորտային ավիացիայի հիմնադիրներից է։ Ավարտել է Ն․ Ե․ Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ինժեներական ակադեմիան։

## Կենսագրություն
1932 թվականին նախագծել է ԱԻՐ-6 տեղական կապի սերիական և ԱԻՐ-7 արագընթաց փոստային, 1935-1936 թվականներին՝ ՌԻՏ-2 և ՌԻՏ-1 ուսումնական,
1939 թվականին՝ ԲԲ-22 ռմբակոծիչ, 1940-1943 թվականներին Հայրենական մեծ պատերազմի հիմնական կործանիչ Յակ-1, Յակ-7, Յակ-9 ինքնաթիռները։

Յակովլևը ռեակտիվ ավիացիայի առաջին ստեղծողներից է։ Նրա ղեկավարությամբ մշակվել են սերիական մարտական ինքնաթիռներ Յակովլև-15, Յակովլև 28 (առաջին խորհրդային գերձայնային մարտական ռմբակոծիչ, 1958 թ.), ուղղաձիգ թռիչքի և վայրէջքի առաջին խորհրդային ինքնաթիռը (1967 թ.), Յակվլև 14 դեսանտային պլաները, Յակովլև 24 ուղղաթիռը, Յակովլև 12 բազմանպատակ, Յակվլև 18Պ, Յակովլև 18ՊՄ, Ա, Ս․ Յակովլև Գ․ Բ․ Յակուլով Յակ-50 սպորտային (Յակովլևի կոնստրուկցիայի ինքնաթիռներով սահմանվել են համաշխարհային 45 ռեկորդներ), Ցակ-40, 6ակ-42 ռեակտիվ մարդատար ինքնաթիռները են։ Ցակովլևի ղեկավարությամբ ստեղծվել են 75 տիպի, 66 հզոր ինքնաթիռներ։ ԽՍՀՄ տասնմեկից-ինը գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։

Լենինյան (1972 թ.), ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1941 թ., 1942 թ., 1943 թ., 1946 թ., 1947 թ., 1948 թ., 1977 թ.)։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 8 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Աերոտիեզերական ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Պեգաս

մինի
**Պեգասոս** (), առասպելական թևավոր նժույգ հին հունական դիցաբանության մեջ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Գորգոն Մեդուզայի մարմնից, երբ նրան սպանել է Պերսևսը։ Հետագայում հերոս Բելլերոփոնտեսը աստվածների օգնությամբ սանձելով Պեգասոսին հաղթել է Քիմերա հրեշին։ Պեգասոսի կճղակի հպումից Հելիկոն լեռան վրա բխել է Հիպպոկրենե աղբյուրը, որի ջուրը ներշնչել է բանաստեղծներին («Պեգասոսին թամբել» արտահայտությունն ստացել է բանաստեղծ լինելու իմաստ)։
 

Կատեգորիա:Դիցաբանական ձիեր
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Իոնա Յակիր

**Իոնա Էմանուիլովիչ Յակիր** (, ), խորհրդային ռազմական գործիչ, բանակի 1-ին կարգի հրամանատար (1935), ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Քիշնևում տարել է հակապատերազմական պրոպագանդա։ 1917 թվականի վերջին ընտրվել է Բեսարաբիայի հեղկոմի անդամ։ 1918 թվականի հունվարին ղեկավարել է ռումինական ուժերի հանդես եկող կարմիրգվարդիականների ջոկատը, այնուհետև եղել է 8-րդ բանակի ՌՀԻ անդամ, 45-րդ դիվիզիայի, 12-րդ բանակի խմբի (1919 թ.), Հարավ-արևմտյան ռազմաճակատի մի շարք զորախմբերի (1920 թ.) հրամանատար։ 1921 - 1924 թվականներին գլխավորել է Ղրիմի և Կիևի ռազմական շրջանների զորքերը և Կիևի ռազմական օկրուգը։

1924 - 1925 թվականներին եղել է ԲԳԿԲ ռազմական ուսումնական հաստատությունների գլխավոր վարչության պետ, 1925-1937 թվականներին՝ Ուկրաինա (ավելի ուշ Կիևի) ռազմական օկրուգի զորամասերի հրամանատար, 1930-1934 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ՌՀՈւ և 1936 թվականից՝ ԽՍՀՄ Պաշտպանության ժողկոմատի ռազմական խորհրդի անդամ։ Եղել է նաև ԽՄԿԿ 10-12-րդ, 14-17-րդ համագումարների պատգամավոր։ 1934 թվականից ՀամԿ(բ) կԿ անդամ, ԽՍՀՄ Կենտգործկոմի անդամ։

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 3 շքանշանով։

Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Յակուտիական թատրոն

**Թատրոն**՝ թատերական ինքնագործունեությունը (գլխավորապես օլոնխո ժողովրդական վիպերգի թեմաներով բեմադրված ներկայացումներ) ակտիվ զարգացել է 1905-1907 թվականներին հեղափոխության տարիներին։

1920 թվականից Յակոսոսկում բացվել է առաջին պրոֆեսիոնալ ռուսական թատրոնը (այժմ՝ Յակուտական ԻԽՍՀ ռուուսական դրամատիկական թատրոն)։ Այդ թատրոնին կից 1925 թվականից գործել է յակուտական թատերախումբ, որը 1926 թվականին վերակազմավորվել է Յակուտական ազգային թատրոնի (1934 թվականից՝ Պ․ Օյունսկու անվան 1948 թվականից՝ երաժշտա-դրամատիկական, որից 1971 թվականին անջատվել է Պ․ Օյունսկու անվան յակուտական դրամատիկական թատրոնը)։

## Պիեսներ
Բեմադրվել են յակուտ առաջին գրողների պիեսները՝ Ա․ Սոֆրոնովի «Կյանքի խազը», «Սեր», Ն․ Նեուստբոեի «Չար ոգի», Պ․ Օյունսկու «Բոլշեիկ», «Կարմիր շաման» են։ Յակուտիայի մշակութային կյանքում կարևոր նշանակություն են ունեցել կոլտնտեսային թատրոնները։

Վ․ Ի․ Լենինի կերպարը Պ․ Օյունսկու անվան յակուտական ազգային թատրոնի բեմում առաջին անգամ մարմնավորել են դերասաններ Պ․ Ռեշետնիկովը և Ա․ Եֆրեմովը (Պոգոդինի «Հրացանավոր մարդը», 1947)։ 1950-1970-ական թվականներին բեմադրություններից են՝ Դ․ Սիվցեի «Սայսարը», Ս․ Եֆրեմովի «Պարտք», Վ․ Պրոտոդյակոնովի «Պարտիզան Մորոզովը», Տ․ Սմետանինի «Լոոկուուտ և Նյուրգուսուն», Սոֆրոն Դանիլովի «Ցակուտների անունից», ինչպես նաև Ա․ Կոռնեյչուկի «Ռազմաճակատ», Չ․ Այթմատովի «Մայրական դաշտ», Ց․ Շագժինի «Խորամանկ Բուդամշու»։

Յակուտիայում գործում են (1979)՝ Պ․ Օյունսկու անվան յակուտական դրամատիկական թատրոնը, Նյուրբայի շրջիկ դրամատիկական թատրոնը (1966), Ռուսական դրամատիկական թատրոնը (1920)։ Թատերական գործիչներից են՝ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Վ․ Մեստնիկովը, Դ․ էսոդուլովը, ՌՄՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Ս․ Գրիգորեը, Ն. Ռեշետնիկովը, Դ․ Սլեպցովան, Մ․ Սլեպցովը, Ա․ Պետրովը, ՌՍՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Վ․ Սավվինը, Ա․ Իվանովան, Մ․ Դոգոլեը, Յակուտական ԻԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Ա․ Եֆրեմովը, Դ․ Կոլեսովը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ
Կատեգորիա:Յակուտիա
Ջուզեպե Պեանո

**Ջուզեպե Պեանո** (, ), իտալացի մաթեմատիկոս։

Թուրինի համալսարանի պրոֆեսոր (1890 թվականից)։ Զբաղվել է մաթեմատիկայի անալիզի մի շարք հիմնական հասկացությունների և փաստերի ուսումնասիրությամբ, ինչպես նաև՝ մաթեմատիկայի ձևական տրամաբանական հիմնավորմամբ։

Համընդհանուր գործածության մեջ է մտել բնական թվերի Պեանոյի աքսիոմատիկան։ Հայտնի է քառակուսու բոլոր կետերով անցնող անընդհատ ժորդանյան կորի Պեանոյի օրինակը (տես Պեանոյի կոր)։ 

## Գրականություն
* Джеймонат Л. Труды Пеано и их место в итальянской культуре. Пер. с ит. М. А. Мигдал //Вопросы естествознания и техники. 1984.№ 1. С.84-88.
* Gillies, Douglas A., 1982. Frege, Dedekind, and Peano on the foundations of arithmetic. Assen, Netherlands։ Van Gorcum
* Kennedy, Hubert C., 1980. Peano։ Life and Works of Giuseppe Peano. Reidel. Biography with complete bibliography (p.&nbsp;195—209).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ
Հոգեբանական վեպ

**Հոգեբանական վեպը**՝ վեպի տեսակ է, որում հեղինակը նպատակ ունի արտացոլելու և հետազոտելու մարդու «ներքին աշխարհը» և «նրա հոգու նրբագույն շարժումները»։ Իր դասական ֆորմայով ձևավորվել է 19-րդ դարում՝ հիմնականում ռուսական և ֆրանսիական գրականության մեջ։ 20-րդ դարում նրա ազդեցությունը տարածվեց ամբողջ համաշխարհային գրականության վրա։ 
Հոգեբանական վեպի կանոնիզացիան հասավ այնպիսի աստիճանի, որ այն հաճախ համարվում էր հոմանիշ վեպերին, իսկ մնացած բոլոր ձևերը արհամարհվում էին՝ համարվելով թերի։ Այս տեսանկյունից հոգեբանական վեպը համարվում է ժամանակակից բանաստեղծական արվեստի կարևորագույն նորմատիվ։

### Նախապատմություն
* Գիոմ դե Մաշա, «Ճշմարիտ պատմություն» (14-րդ դար)
* Գաբրիել Ժոսեֆ Գիերագ, «Պորտուգալական նամակներ» (1669)
* Սեն Ռեալ, «Դոն Կարլոս» (1672)
* Լաֆենտ, «Արքայադուստր Կլևսկայա» (1679)
* Բերնար, «Ինես դե Կորդու» (1696)
* Անտուան Ֆրանսուա Պրևո, «Մանոն Լասկո» (1731)
* մադամ դե Տանսեն, «Գրաֆ դե Կամենժայի հուշագրությունները» (1735)

## Ծանոթագրություններ

### Արտաքին հղումներ
* Николаев, Пётр Алексеевич, Словарь по литературоведению 
* Հոդվածներ Кржижановский, и Благой, из Литературной энциклопедии

Կատեգորիա:Գրականություն
Կատինա Պաքսինու

**Կատինա Պաքսինու** (, , ), հույն դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Սովորել է Ժնևի կոնսերվատորիայում, Բեռլինի և Վիեննայի թատերական դպրոցներում։ Որպես դրամատիկական դերասանուհի, առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1928 թվականին, Մ․ Կոտոպուլիի թատրոնում։ 1932-1940 թվականներին և 1955 թվականից՝ Աթենքի Ազգային թատրոնի դերասանուհի։

## Լավագույն դերեր
Լավագույն դերերից են՝ Կլիթեմնեստրա (էսքիլեսի «Ագամեմնոն»), էլեկտրա (Սոֆոկլեսի «էլեկտրա»), Մեդեա (Եվրիպիդեսի «Մեդեա»)։ Խաղացել է նաև Իբսենի, Նիլի, Ֆ․ Դարսիա Լորկայի և ժամանակակից հույն դրամատուրգների պիեսներում։ 1944 թվականից նկարահանվում է կինոյում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հույն դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հույն արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Պարտիտ

մինի
**Պարտիտ** (**, բառացի` մասերի բաժանված, *partire* - բաժանել, բաշխել), 17-18-րդ դարերի երաժշտության մեջ՝ խորալային մեղեդու երգեհոնային վարիացիաների տեսակ, ինչպես է, հիմնականում, պարային պիեսներից կազմված գործիքային սյուիտի տարատեսակ (օր․` 6ո․ Ս․ Բախի *Պարտիտները* ` մենանվագ ջութակի, կլավիրի համար)։

Նույն նշանակությամբ կիրառվում է նաև տասներորդ դարի որոշ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների նկատմամբ (Ա․ Կազելլա, Լ․ Դալլապիկկոլա, Տ․ Մանսուրյան և ուրիշներ)։

Կատեգորիա:Մեղեդի
Ավտոմատ կառավարման համակարգի ճշգրտություն

**Ավտոմատ կառավարման համակարգի ճշգրտություն**, ավտոմատ կառավարման համակարգերի (ԱԿՀ) կարևոր բնութագիր, որոշում է իրական կառավարվող պրոցեսի (ԿՊ) մոտեցման աստիճանը պահանջված պրոցեսին։

ԿՊ-ի շեղումը պահանջվածից պայմանավորված է կառավարման օբյեկտի և ԱԿՀ-ի դինամիկական հատկություններով, ԱԿՀ-ի մեջ մտնող չավփչ և գործադիր սարքերի սխալանքներով, որոշ տարրերի ներքին աղմուկներով և արտաքին խանգարումներով։ Այդ շեղումն առաջանում է սիստեմատիկ և պատահական սխալանքներից։

Սիստեմատիկ սխալանքը ԿՊ-ի պատահական շեղման մաթեմատիկական, սպասումն է։

## Պատահական սխալանք
Պատահական սխալանքը սովորաբար բնութագրվում է դիսպերսիայով կամ միջին քառակուսային շեղմամբ (միաչափ ԿՊ-ի դեպքում) և կամ կոռելյացիոն մատրիցով (բազմաչափ ԿՊ-ի դեպքում)։

Սիստեմատիկ և պատահական սխալանքների միջև եղած առնչությունը որոշվում է համակարգի թողունակության շերտով (մուտքի ազդանշանի տատանումների այն հաճախականությունների տիրույթով, որոնց արձագանքում է համակարգը)։ Թողունակության շերտի ընդլայնումով համակարգը դառնում է պակաս իներցիոն, և սիստեմատիկ սխալանքը փոքրանում է, սակայն մեծանում է պատահական սխալանքի դիսպերսիան։ Ճշգրտությունը սերտորեն կապված է ԱԿՀ-ի մեկ այլ կարևոր բնութագրի՝ զգայունության հետ։

## Տես նաև
* Ավտոմատ կառավարման համակարգ
* Ավտոմատ կառավարման համակարգի կայունություն
* Ավտոմատ կառավարման համակարգի ազդեցություն
* Զգայունություն ավտոմատ կառավարման տեսության մեջ

Կատեգորիա:Ավտոմատ կառավարման համակարգեր
Արաքսյան կաղնի

**Արաքսյան կաղնի** (), հաճարազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ ցածրաճ ծառ, որն ունի մինչև 10-15 մ բարձրությամբ և 1 մ բնի տրամագծով։ Իր մորֆոլոգիայով շատ նման է վրացական կաղնուն։ Տարբերվում է տերևների բլթակների գրեթե բացակայությամբ, որոնք ամբողջաեզր են կամ թույլ ալիքավոր։

Տարածված է Արաքս գետի հովտում՝ Զանգեզուրում և Մեղրիում, մինչև 1000-1100 բարձրությունները։ Կազմում է արիդային նոսրանտառներ։ Հայաստանում աճող ամենաջերմասեր կաղնին է, նաև լուսասեր է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, երաշտադիմացկուն է և համեմատաբար արագաճ։ Պիտանի է ցածրադիր վայրերի չոր, քարքարոտ, էրոզացված լեռնալանջերը անտառապատման համար։ Երկարակոթուն կամ ծաղկաոտիկավոր կաղնին Հայաստանում ամենաքիչ տարածվածն է, հանդիպում է Տավուշի մարզի Իջևանի և Նոյեմբերյանի տարածաշրջաններում և Զանգեզուրում։ Աճում է ստորին լեռնային գոտու համեմատաբար խոնավ աճելավայրերում, գետափերին և ալուվիալ հողերում։ Բնականորեն տարածված է Կովկասում։

## Տեսակներ
Որպես հազվագյուտ տարածված տեսակ, գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Հայաստանի բուսաբանական այգիների ու դենդրոպարկերի տարբեր աշխարհագրական ծագում ունեցող հավաքածուներում, ինչպես նաև կանաչապատման մեջ հանդիպում են կաղնու բազմաթիվ ներմուծված տերևաթափ տեսակներ՝ կաղնի կարմիր (*Q.rubra L.*), կաղնի շագանակատերև (*Q.castaneifolia C.A. Mey.*), կաղնի ամառային (*Q.robur L.*) և այլն։ Չնայած իրենց էկոլոգիական բարձր ճկունությանը և գեղազարդությանը՝ կաղնիները դեռևս լայն կիրառություն չեն գտել կանաչ շինարարության մեջ։

## Պահպանություն
Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է։ Հարավային Հայաստանում Զանգեզուրի և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանների տերևաթափ նոսրանտառների գերակշռող տեսակներից է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես կրճատվող տեսակ։ Ներկայումս այս տեսակի վիճակին վտանգ չի սպառնում։ Սակայն, կապված գյուղատնտեսական հանդակների ընդարձակման նպատակով տարածքների յուրացման և լեռնաարդյունահանող արդյունաբերության ինտենսիվացման հետ, կարող է նվազել տեսակի բնակության շրջանը։ Քանի որ ներկայումս տեսակը բավականին առատ հանդիպում է հանրապետության մեծ տարածքներում, սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Ընդգրկված չէ CITES և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաղնի
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հաճարազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Պարսից ժողով

**Պարսից ժողով** (615/616), Տիզբոնի եկեղեցական ժողով, հրավիրել է Սասանյան արքա Խոսրով երկրորդ, Երուսաղեմի նվաճումից հետո՝ պարսկահպատակ քրիստոնյաների մեջ դավանական միասնություն հաստատելու նպատակով։ Հայաստանից ժողովին մասնակցել են Մամիկոնեից Կոմիտաս եպիսկոպոսը (վերադարձից հետո՝ Կոմիտաս Ա Աղցեցի կաթողիկոս) և Ամատունյաց եպիսկոպոսը։

## Ժողովին քննարկված հարցերը
Արծարծվել են նաև դավանական հարցեր։ Ժողովի ընթացքի, ընդունած որոշումների և Պարսից արքայի դիրքորոշման վրա մեծ ազդեցություն են գործել Պարսից թագուհին, ուղղափառ ասորուհի Շիրինը, արքունի ուղղափառ դուրուստպետ (բժշկապետ) Գաբրիել Շիգգարացին և Վրկանի մարզպան Սմբատ Բագրատունին։ Հայաստանից Պարսից ժողովին մասնակցել են Մամիկոնեաց Կոմիտաս եպիսկոպոսը (վերադարձից հետո՝ Կոմիտաս Ա Աղցեցի կաթողիկոս) և Ամատունյաց Մատթեոս եպիսկոպոսը։ Ուղղափառ Գաբրիել բժշկապետը Շիրին թագուհու միջոցով այնպիսի ազդեցություն է ձեռք բերել եկեղեցական խնդիրներում Պարսից պետության մեջ, որ ամեն կերպ աշխատել է բոլորովին ոչնչացնել նեստորականությունը և հաստատել արևելյան ուղղափառությունը։

Նեստորականներին, որոնք մի քանի տարի չունեին կաթողիկոս, Պարսից ժողովում ոչ միայն չի հաջողվել իրավունք ստանալ իրենց համար կաթողիկոս ընտրելու, ինչը ժողովի գլխավոր խնդիրն էր, այլև Գաբրիել բժշկապետի դրդմամբ թագավորը նրանց գլխավորներին բանտարկել է, իսկ նեստորական նշանավոր աստվածաբան Գեորգ Իզալացուն՝ խաչել։

Գաբրիել բժշկապետին, սակայն, չի հաջողվել իր ուզած մարդուն նեստորական եկեղեցու կաթողիկոս դարձնել, ինչպես նրան լիազորել էր Խոսրով II-ը։ Պարսից ժողովին ներկայացվել է Հայ եկեղեցու Հավատո գիրը կամ Դավանության թուղթը, որ գրել էր Կոմիտաս Ա Աղցեցի կաթողիկոսը։ Երկար վիճաբանություններից հետո ընդունվել են միայն երեք տիեզերական ժողովները, մերժվել է Քաղկեդոնի ժողովը, ինչպես նաև նեստորականությունը։ Հայ եկեղեցու դավանանքը Պարսից տերության սահմաններում ճանաչվել է ուղղափառ դավանություն։

Ժողովին ներկայացվել է Հայոց եկեղեցու հավատո գիրը կամ դավանության թուղթը։ Երկար վիճաբանություններից հետո ընդունվել են միայն Տիեզերական առաջին 3 ժողովները, մերժվել է քաղկեդոնականությունը, ինչպես նաև նեստորականությունը։ Խոսրով երկրորդի հրամանով Պարսից տերության սահմաններում պաշտոնական է ճանաչվել միաբնակությունը։ Հայ պատմիչ Սեբեոսը գրում է, որ ժողովի ընթացքի վրա մեծ ազդեցություն են գործել պարսից թագուհին՝ ասորուհի միաբնակ Շիրինը և Վրկանի մարզպան Սմբատ Բագրատունին։

Կատեգորիա:Եկեղեցական ժողովներ
Վիլար Պելիչե

**Վիլար Պելիչե** (իտալ․՝ *Villar Pellice* ) կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ նահանգի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.195 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 20 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 60 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0121։

Վիլար Պելիչեն սահմանակից է Պեռերո, Պրալի, Անգրոնիա, Բոբիո Պելիչե, Տոռե Պելիչե, Ռորա, Բանիոլո Պիեմոնտե և Կրիսսոլո համայնքներին։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ *Մավրիկիոսը*։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 22-ին։
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2417
 bar:1871 from:0 till: 2139
 bar:1881 from:0 till: 2175
 bar:1901 from:0 till: 1888
 bar:1911 from:0 till: 1817
 bar:1921 from:0 till: 1791
 bar:1931 from:0 till: 1743
 bar:1936 from:0 till: 1620
 bar:1951 from:0 till: 1471
 bar:1961 from:0 till: 1304
 bar:1971 from:0 till: 1252
 bar:1981 from:0 till: 1219
 bar:1991 from:0 till: 1207
 bar:2001 from:0 till: 1187
PlotData=
 bar:1861 at: 2417 fontsize:S text: 2.417 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2139 fontsize:S text: 2.139 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2175 fontsize:S text: 2.175 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1888 fontsize:S text: 1.888 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1817 fontsize:S text: 1.817 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1791 fontsize:S text: 1.791 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1743 fontsize:S text: 1.743 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1620 fontsize:S text: 1.620 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1471 fontsize:S text: 1.471 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1304 fontsize:S text: 1.304 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1252 fontsize:S text: 1.252 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1219 fontsize:S text: 1.219 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1207 fontsize:S text: 1.207 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1187 fontsize:S text: 1.187 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:


Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լոգիցիզմ

**Լոգիցիզմ** ( - *տրամաբանություն*), մաթեմատիկայի հիմնավորման հիմնական ուղղություններից, որը ձգտում է ողշ մաթեմատիկան հանգեցնել տրամաբանությանը, այսինքն, նրա ելակետային հասկացությունները սահմանել տրամաբանության տերմիններով, դրույթները ձևակերպել և ապացուցել մաթեմատիկական տրամաբանության միջոցներով։ Լոգիցիզմի նախահայրը համարվում է Գ. Վ. Լայբնիցը, բայց Հ. Ֆրեգեն է ձեռնարկել այդ ծրագրի իրականացումը, փորձելով թվաբանությունը կառուցել որպես ձևական տրամաբանության «շարունակություն»։ Սակայն Ֆրեգեի համակարգում Բերտրան Ռասելի բացահայտած հակասությունները (պարադոքսները), ստիպեցին վերակառուցել Լոգիցիզմի ծրագիրը։ Արդյունքը Ռասելի ու Ա. Ուայթհեդի «Principia mathematical աշխատությունն է, որի մեշ փորձ է արված ամբողշ զուտ մաթեմատիկան ներկայացնել տրամաբանական լեզվով։ Կ. Գյոդելի թեորեմները ցույց տվեցին Ռասելի համակարգի ոչ-լրիվությունը  և նրա անհակասականության ապացուցման անհնարինությունը, Ա. Չորչը հիմնավորեց այդ համակարգի նկատմամբ լուծելիության պրոբլեմի անլուծելիությունը։ Լոգացիզմի ծրագրի քննական վերլուծությունը ցույց տվեց, որ ոչ մի ձևական համակարգ, որքան էլ հզոր լինի այն, չի կարող լրիվ արտահայտել ամբողջ մաթեմատիկայի հասկացություններն ու սկզբունքները, ավելին, ձևայնացված թվաբանության մեջ միշտ կարելի է նշել այնպիսի ճշմարիտ բանաձև, որը չի ապացուցվում այդ համակարգում։ Մաթեմատիկայի տրամաբանացման Լոգացիզմիի ծրագիրը կնշանակեր մաթեմատիկան զրկել բովանդակությունից, այն ներկայացնել սոսկ որպես լեզու։ Մաթեմատիկայի հիմնավորման Լոգաիզմի ծրագրի անիրականացնելիությունը պայմանավորված է սխալ մեթոդաբանական ելակետով։ Մաթեմատիկայում հակասությունների առկայությունը ոչ թե նշանակում է, որ պետք է որոնել մեկ այլ հավերժ անփոփոխ ու կատարյալ տրամաբան, համակարգ, այլ պետք է այն վերակառուցել նոր խնդիրներին համապատասխան, այսինքն, այդ հակասություններին պետք է տրվի այնպիսի մեկնաբանություն, որ կողմնորոշվեն ոչ թե դեպի վերացական, «հնարավոր աշխարհները», այլ դեպի ճշմարտության միակ չափանիշը՝ մարդկային հասարակական պրակտիկան և իմաստավորվեն նյութական աշխարհում ունեցած իրենց նախատիպերի միջոցով։

Կատեգորիա:Մաթեմատիկայի փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տրամաբանություն
Պանամերիկանիզմ

**Պանամերիկանիզմ**, քաղաքական ուսմունք, որի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Ամերիկա մայրցամաքի մյուս երկրներն ունեն պատմական ճակատագրի, տնտեսության և մշակույթի ընդհանրություն։ Սույն ուսմունքը փորձում է դիվանագիտական, քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական հարթակներից քաջալերել ամերիկյան երկրների համագործակցությունը։

Պանամերիկանիզմը գաղափարը ծնունդ է առել դեռևս 18-րդ դարի սկզբին՝ լատինաամերիկյան երկրների անկախության շարժման ժամանակ։ 1823 թվականին ԱՄՆ-ի կառավարությունը հռչակեց *«[[Մոնրոյի դոկտրին]]ը»* (սկզբունքն էր «Ամերիկան ամերիկացիների համար»), որն ուղղված էր մայրցամաքի գործերին եվրոպական պետությունների միջամտության դեմ։ Ձգտելով ամրապնդել իր դիրքերը Լատինական Ամերիկայում՝ ԱՄՆ գործունորեն մասնակցեց Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության (ԱՊԿ) ստեղծմանը (1948), իսկ 1961 թվականին առաջարկեց Լատինական Ամերիկային օգնություն ցույց տալու ծրագիր, որն անվանվեց «Միություն հանուն առաջադիմության»։

Կատեգորիա:Գլոբալացում
Կատեգորիա:Քաղաքական շարժումներ
Կատեգորիա:Քաղաքական տեսություններ
Կատեգորիա:Գաղափարախոսություններ
Պաստերելոզ

**Պաստերելոզ**, արյունահոսային սեպտիցեմիա, մարդու և կենդանիների վարակիչ հիվանդություն։ Բնորոշվում է սեպտիցեմիայով և շնչառական ուղիների ու աղիքների լորձաթաղանթի բորբոքային պրոցեսներով, այտուցներով։ Հարուցիչը պաստերելաների խմբի աերոբ, ոչ սպորավոր ցուպիկներն են, որոնք տարածված են բնության մեջ և սապրոֆիտ վիճակում ապրում են նաև առողջ կենդանիների վերին շնչառական ուղիներում։ Վարակի հիմնական աղբյուրը հիվանդ և հիվանդությունից առողջացած կենդանիներն են։ Հիվանդության առաջացմանը նպաստում են կերակրման, խնամքի ու պահվածքի վատ պայմանները։ Վարակվում են սննդային, օդային ճանապարհներով և կենդանի փոխանցողների միջոցով։ Զգայունակ են հատկապես տավարը, մանր եղջերավոր կենդանիները, խոզերը, ճագարները և թռչունները։ Գաղտնի շրջանը տևում է 3-5 օր։ Հիվանդների մոտ նկատվում է ջերմության բարձրացում, թեթևություն, ախորժակի անկում, լուծ, պուլսի և շնչառության արագացում։ Դառների մոտ հիվանդությունն ընթանում է շնչառական ուղիների, ստամոքսաաղիքային համակարգի կատառային բորբոքումներով։ Ւտզերի մոտ արտահայտվում է կրծքային ձևի ծանր երևույթներով, նկատվում է արյունային լուծ, մաշկի տարբեր հատվածներում արյունազեղումներ։ Աղիքային ձևի ժամանակ նկատվում է զարգացող լուծ, թուլություն, տավարի և խոզերի մոտ հնարավոր է գլխի, պարանոցի, ենթակրծքի և այլ հատվածների այտուց (գերսուր ընթացքի դեպքում, առանց նկատելի նշանների, կենդանիները արագ սատկում են)։ Հավերի մոտ (հաճախ անվանում են խոլերա) ընթանում է մեծ մասամբ գերսուր և ենթասուր ձևերով։ Բնորոշ նշաններն են բարձր ջերմաստիճանը, հյուծվածությունը, լուծը և այլն։ Պաստերելոզի ախտորոշման ժամանակ հաշվի են առնվում կլինիկական նշանները, Էպիզոոտոլոգիական տվյալները և բակտերիալոգիական հետազոտության արդյունքները։ Բուժումը արդյունավետ են գերիմուն շիճուկի օգտագործումը, անտիբիոտիկները, սուլֆանիլամիդները և այլն։ Հիվանդ թռչունների բուժումը նպատակահարմար չէ։ Կանխարգելումը․ խնամքի և կերակրման պայմանների բարելավում, անասնաբուժասանիա արական կանոնների կիրառում, պայմանական առողջ կենդանիների իմունացում (օգտագործվում է վակցինա) և այլն։ Մարդու պաստերելոզ արտահայտվում է տեղային ախտահարումներով, աբսցեսներով (թարախակույտ) և ֆլեգմոնաներով։ Մի շարք դեպքերում զարգանում է օստեոմիելիտ և բրոնխոպնևմոնիա։ Կանխարգելումը․ կենդանիների և հիվանդ մարդկանց հետ շփվելիս՝ սանհիգիենայի կանոնների պահպանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Վլադիմիր Սահակյան (փոխծովակալ)

**Վլադիմիր Քրիստափորի Սահակյան** (), խորհրդային ռազմածովային նավատորմի փոխծովակալ (28․10․1976)։

Ավարտել է Լենինգրադի ռազմածովային ուսումնարանը (1947 թ.) և ակադեմիան (1962 թ.)։ Եղել է ականազերծիչ նավի, էսկադրոնային ականակրի հրամանատար, Սևծովյան նավատորմի շտաբի պետ։ 1974 թ.-ից աշխատում է ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմի գլխավոր շտաբում։ Պարգևատրվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի, «Հայրենիքին ծառայության համար» III աստիճանի և օտարերկրյա շքանշաններով։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թ.-ից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդահայ զինվորական ծառայողներ
Պանամերիկյան կոնֆերանսներ

**Պանամերիկյան կոնֆերանսներ** (), Ամերիկա մայրցամաքի երկրների պարբերաբար գումարվող կոնֆերանսներ, կազմակերպվում է Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության կողմից։ Անցկացվել են 1889 թվականից մինչև 2001 թվականը։ Կոնֆերասների գումարման գաղափարն առաջ է քաշվել դեռևս 1826 թվականին Պանամայում կայացած լատինաամերիկյան երկրների կոնգրեսում։

1889 թվականից մինչև 1967 թվականը տեղի են ունեցել 10 հերթական և 3 արտակարգ կոնֆերանսներ։ Դրանցից հատկանշական են՝ 1-ինը (1889 թվականի հոկտեմբեր - 1890-ի ապրիլ), որի ժամանակ հիմնվեցին Ամերիկյան հանրապետությունների միջազգային միությունը (տնտեսական ինֆորմացիայի փոխանակության նպատակով) և դրան կից Առևտրական բյուրոն (1901-1902 թվականներին վերանվանվեց Միջազգային բյուրո), 4-րդը (1910 թվականի հուլիս-օգոստոս)՝ Միջազգային բյուրոն վերակազմվեց Պանամերիկյան միության, 9-րդը (1948 թվականի մարտ—մայիս), որտեղ ստեղծվեց Ամերիկյան պետությունների կազմակերպությունը (ԱՊԿ Պանամերիկյան միության հիման վրա), 10-րդը (1954 թվականի մարտ), Պանամերիկյան կոնֆերանսներն ընդունեցին «Միջազգային կոմունիզմի դեմ պայքարի մասին» որոշումը։ 1962 թվականին կայացած խորհրդակցությունում ԱՄՆ-ի ճնշմամբ ԱՊԿ-ից հեռացվեց Կուբան։ 1967 թվականի փետրվարին 3-րդ արտակարգ կոնֆերանսը կանոնադրական ուղղում մտցրեց․ ԱՊԿ-ի գերագույն մարմինը միջամերիկյան կոնֆերանսի փոխարեն դառնում էր ԱՊԿ-ի անդամ երկրների ներկայացուցիչների Գլխավոր ասամբլեան (որոշումն ուժի մեջ մտավ 1970 թվականին), որը պիտի գումարվեր է ամեն տարի։

## Գրականություն
* Helleiner, Eric. *Forgotten Foundations of Bretton Woods: International Development and the Making of the Postwar Order*, Cornell University 2014 
* Vanden, H.E., Prevost, G. *Politics of Latin America: The Power Game (2nd Edition)*, 2006.

Կատեգորիա:19-րդ դարի դիվանագիտական կոնֆերանսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դիվանագիտական կոնֆերանսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դիվանագիտական կոնֆերանսներ
Կոնֆերանս
Գրավ (գետ)

**Գրավ**, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վայքի լեռներից և Ագարակաձոր գյուղի հյուսիսային մասում ձախից միախառնվում Արփային։ Երկարությունը 14 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արփա գետի վտակներ
Բաչենո

**Բաչենո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 939 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 14 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 69 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28861 Հեռախոսային կոդ՝ +39 0324։

Բաչենոն սահմանակից է Բին (Շվեյցարիա), Կրոդո, Ֆորմացա, Գրենգիոլս (Շվեյցարիա), Պրեմիա, Վարզո մունիցիպալիտետներին։

Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Գաուդենսիոս Նովարացին։ Տոնը նշվում է հունվարի 22-ին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1140
 bar:1871 from:0 till: 1181
 bar:1881 from:0 till: 1270
 bar:1901 from:0 till: 1279
 bar:1911 from:0 till: 1336
 bar:1921 from:0 till: 1372
 bar:1931 from:0 till: 1212
 bar:1936 from:0 till: 1241
 bar:1951 from:0 till: 1140
 bar:1961 from:0 till: 1181
 bar:1971 from:0 till: 1186
 bar:1981 from:0 till: 1070
 bar:1991 from:0 till: 977
 bar:2001 from:0 till: 961
PlotData=
 bar:1861 at: 1140 fontsize:S text: 1.140 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1181 fontsize:S text: 1.181 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1270 fontsize:S text: 1.270 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1279 fontsize:S text: 1.279 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1336 fontsize:S text: 1.336 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1372 fontsize:S text: 1.372 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1212 fontsize:S text: 1.212 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1241 fontsize:S text: 1.241 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1140 fontsize:S text: 1.140 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1181 fontsize:S text: 1.181 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1186 fontsize:S text: 1.186 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1070 fontsize:S text: 1.070 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 977 fontsize:S text: 977 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 961 fontsize:S text: 961 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0324 62018
* Էլեկտրոնային փոստ՝ comune.baceno@reteunitaria.piemonte.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.baceno.vb.it

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ծովակատուներ

**Ծովակատուներ** () *otariidae* ընտանիքի ենթաընտանիք, որի մեջ մտնում է 2 ցեղ և մի քանի տեսակներ։
մինի|ձախից
## Դասակարգում
*Ցեղ՝ Հյուսիսային ծովակատուներ *Callorhinus*
** Ծովակատու *Callorhinus ursinus*
*Ցեղ՝ Հարավային ծովակատուներ *Arctocephalus australis*
**Նոր Զելանդիական ծովակատուներ *Arctocephalus forsteri*
***Arctocephalus galapagoensis*
** *Arctocephalus gazella*
** *Arctocephalus pusillus*
***Arctocephalus townsendi*
**Մերձարևադարձային ծովակատու

## Պատկերասրահ

Arctocephalus_Pusillus_Pusillus.jpg
Seal_Sunbathing.jpg
Fur_Seal,_Alaska_Maritime_National_Wildlife_Refuge.jpg

## Տես նաև
*Ծովառյուծներ

Կատեգորիա:Գիշատիչներ
Ֆրոսասկո

**Ֆրոսասկո ** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 2.699 մարդ։ Զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 135 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝10060 ։ Հեռախոսային կոդը +39 0121։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1572
 bar:1871 from:0 till: 1652
 bar:1881 from:0 till: 1690
 bar:1901 from:0 till: 1480
 bar:1911 from:0 till: 1380
 bar:1921 from:0 till: 1330
 bar:1931 from:0 till: 1224
 bar:1936 from:0 till: 1196
 bar:1951 from:0 till: 1284
 bar:1961 from:0 till: 1250
 bar:1971 from:0 till: 1660
 bar:1981 from:0 till: 2209
 bar:1991 from:0 till: 2585
 bar:2001 from:0 till: 2707
PlotData=
 bar:1861 at: 1572 fontsize:S text: 1.572 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1652 fontsize:S text: 1.652 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1690 fontsize:S text: 1.690 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1480 fontsize:S text: 1.480 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1380 fontsize:S text: 1.380 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1330 fontsize:S text: 1.330 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1224 fontsize:S text: 1.224 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1196 fontsize:S text: 1.196 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1284 fontsize:S text: 1.284 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1250 fontsize:S text: 1.250 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1660 fontsize:S text: 1.660 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2209 fontsize:S text: 2.209 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2585 fontsize:S text: 2.585 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 2707 fontsize:S text: 2.707 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալներ


## Քույր քաղաքներ
*  Սեն Ժան դե Մուարան, Ֆրանսիա
*  Պյամոնտե, Արգենտինա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր