Բաժակ (պաղպաղակ)

**Բաժակով պաղպաղակը** (Անգլիա) կամ **փոքը** (Իռլանդիա) փխրուն, կոնաձև թխվածք է, սովորաբար պատրաստված վաֆլիի նման հյուսվածք ունեցող վաֆլիից, որը հնարավորություն է տալիս պաղպաղակը բռնել և ուտել առանց ափսեի կամ գդալի։ Պատրաստվում են կոների բազմաթիվ տեսակներ, ներառյալ բրեցելի կոները, շաքարապատ և շոկոլադապատ կոները (ներսից պատված)։ Բաժակով պաղպաղակ տերմինը ոչ պաշտոնապես կարող է նաև վերաբերել կոնին՝ վրան մեկ կամ մի քանի գնդիկ պաղպաղակով։

Կոներ պատրաստելու երկու տեխնիկա կա. մեկը դրանք հարթ թխելն է և հետո արագ գլորելը ձևի մեջ (մինչև կարծրանալը), մյուսը՝ կոնաձև կաղապարի մեջ թխելն է։

## Պատմություն
### 19-րդ դար

Կոները՝ գլորված և կարծր թխված վաֆլիների տեսքով, սկիզբ են առնում Հին Հռոմից և Հունաստանից։ Թե երբ ճշգրիտ դրանք սկսեցին օգտագործվել աղանդերների, և հատկապես պաղպաղակի համար, պարզ չէ։ Որոշ պատմաբաններ մատնանշում են 19-րդ դարի սկզբի Ֆրանսիան՝ որպես բաժակով պաղպաղակի ծննդավայր. 1807 թվականի պատկերազարդումը, որտեղ փարիզուհին վայելում է հյուրասիրությունը, հնարավոր է պատկերում է պաղպաղակի կոն, իսկ ուտելի կոները հիշատակվել են ֆրանսիական խոհարարական գրքերում դեռևս 1825 թվականին, երբ Ժյուլիեն Արշամբոն նկարագրել է, թե ինչպես կարելի է կոն գլորել «փոքր վաֆլիներից»։1846 թվականին իտալացի/բրիտանացի խոհարար Չարլզ Էլմե Ֆրանկատելլիի «Ժամանակակից խոհարար» գրքում նկարագրվում էր բաժակով պաղպաղակի օգտագործումը որպես ավելի մեծ աղանդերային ուտեստի մաս։

Բաժակով պաղպաղակի մասին առաջին հաստատուն վկայությունները գալիս են անգլիացի խոհարար Ագնես Բ. Մարշալի «Տիկին Ա. Բ. Մարշալի խոհարարական գիրք» (1888) գրքից։ Նրա «Կրեմով կորնետ» բաղադրատոմսում ասվում էր, որ «կորնետները պատրաստվում էին նուշով և թխվում վառարանում, ոչ թե սեղմվում երկաթների միջև»։ Հետևաբար, Մարշալը հաճախ համարվում է ժամանակակից բաժակով պաղպաղակի հեղինակ։

### 20-րդ դար

Միացյալ Նահանգներում բաժակով պաղպաղակները տարածում գտան 1900-ականների սկզբին։ Պաղպաղակի բաժակների ուտելու կաղապարները հայտնվեցին 1902 և 1903 թվականներին՝ երկու իտալացի գյուտարարների և պաղպաղակ վաճառողների շնորհիվ։ Մանչեստրից Անտոնիո Վալվոնան արտոնագրեց բաժակաձև վաֆլու երկաթի նման նոր սարք, որը նախատեսված էր գազօջախի վրա «պաղպաղակի համար թխվածքաբլիթե բաժակներ թխելու» համար։ Հաջորդ տարի Նյու Յորք քաղաքից Իտալո Մարկիոնին արտոնագրեց կատարելագործված դիզայն՝ առանձնացվող հատակով, որպեսզի հնարավոր լիներ ստեղծել ավելի անսովոր բաժակաձևեր նուրբ վաֆլու խմորից։
  
1904 թվականի Սենտ Լուիսի համաշխարհային տոնավաճառում, երբ պաղպաղակ վաճառողին վերջացան թղթե բաժակները, սիրիացի կոնցեսիոներ Էռնեստ Ա. Համուին առաջարկեց լուծում՝ վաֆլե թխվածքաբլիթը ոլորելով որպես պաղպաղակի տարա։ Որոշ մարդիկ կարծում են (թեև կան բազմաթիվ վեճեր), որ հենց այդ պահից պաղպաղակի կոները դարձան հանրամատչելի։ Մի քանի տարի անց Համուին հիմնեց իր սեփական կոն արտադրող ընկերությունը։

Վիրջինիայի Նորֆոլկից Էյբ Դումարը և Դումարների ընտանիքը նույնպես հավակնում են պաղպաղակի կոնի հեղինակությանը։ 16 տարեկանում Դումարը սկսեց վաճառել թղթի ծանրոցներ և այլ իրեր։ Մի երեկո նա վաֆլի գնեց մեկ այլ վաճառողից՝ Լեոնիդաս Կեստեկիդեսից, ով Բելգիայի Գենտից տեղափոխվել էր Նորֆոլք։ Դումարը ոլորեց վաֆլին և վրան դրեց պաղպաղակի գնդիկ։ Նա սկսեց վաճառել կոները Սենտ Լուիսի ցուցահանդեսում։ «Կոների» հաջողությունից հետո Դումարը նախագծեց և պատվիրեց արտադրել չորս երկաթանի թխման մեքենա։ 1907 թվականի Ջեյմսթաունի ցուցահանդեսում նա և իր եղբայրները վաճառեցին մոտ քսաներեք հազար կոն։ Դրանից հետո Էյբը գնեց կիսաավտոմատ 36 երկաթանի մեքենա, որն արտադրում էր 20 կոն րոպեում և բացեց «Դումարի կոներ և բարբեքյու»-ն Նորֆոլքում, որը դեռ գործում է նույն վայրում։

2008 թվականին պաղպաղակի կոնը դարձավ Միսսուրի նահանգի պաշտոնական աղանդերը։

### Առևտուր
1912 թվականին Օրեգոնի Պորտլենդից Ֆրեդերիկ Բրուկման անունով գյուտարարը կատարելագործեց բարդ մեքենա՝ պաղպաղակի կոներ ձևավորելու, թխելու և հարդարելու համար անհավանական արագությամբ։ Նման գյուտերը ճանապարհ հարթեցին պաղպաղակի կոների մեծածախ վաճառքի համար։ 1928 թվականին նա վաճառեց իր ընկերությունը Nabisco-ին, որը շարունակում է արտադրել պաղպաղակի կոներ մինչև 2017 թվականը։ Այլ պաղպաղակ արտադրողներ, ինչպիսին է Ben & Jerry's-ը, արտադրում են իրենց սեփական կոները։


File:Scan of "Romance of the Ice Cream Cone" article, Page 1, Western Confectioner magazine, September, 1917.jpg 01.jpg|1917 թվականի սեպտեմբերյան Western Confectioner ամսագրի առաջին էջը, որտեղ նկարագրվում է Ֆրեդերիկ Բրուքմանի «իսկական պաղպաղակի կոնային մեքենան»:
File:Scan of "Romance of the Ice Cream Cone" article, Page 2, Western Confectioner magazine, September, 1917.jpg 02.jpg|Էջ 2 նույն հոդվածից


### Նախնական լցոնում
1928 թվականին Տեխասի Ֆորթ Ուորթից Ջ. Թ. «Սթաբի» Փարքերը ստեղծեց պաղպաղակի կոն, որը կարելի էր պահել մթերային խանութի սառնարանում, որտեղ կոնն ու պաղպաղակը սառեցված էին միասին՝ որպես մեկ ամբողջություն։ 1931 թվականին նա հիմնեց The Drumstick Company-ն՝ արտադրանքը շուկայահանելու համար, իսկ 1991 թվականին ընկերությունը գնեց Նեստլեն։

1959 թվականին Նեապոլում գտնվող Spica իտալական պաղպաղակի արտադրողը հայտնագործեց մի գործընթաց, որի շնորհիվ վաֆլե կոնի ներսի մասը մեկուսացվում էր պաղպաղակից յուղի, շաքարի և շոկոլադի շերտով։ Spica-ն 1960 թվականին գրանցեց Cornetto անվանումը։ Սկզբնական վաճառքները ցածր էին, սակայն 1976 թվականին Unilever-ը գնեց Spica-ն և սկսեց զանգվածային շուկայավարման արշավ ամբողջ Եվրոպայում։ Այդ ժամանակից ի վեր Cornetto-ն դարձել է աշխարհում ամենահայտնի պաղպաղակներից մեկը Լ

1979 թվականին Դեյվիդ Վայնշթայնի նոր փաթեթավորման դիզայնի արտոնագիրը հեշտացրեց առևտրային պաղպաղակի կոների տեղափոխումը։ Վայնշթայնի դիզայնը հնարավորություն տվեց պաղպաղակի կոնը փաթեթավորել մոմած թղթով։ Սա կոները դարձրեց ավելի հիգիենիկ՝ միաժամանակ կանխելով թղթե փաթեթավորման պոկվելը տեղափոխման ընթացքում կամ կոնին կպչելը։

## Պատկերասրահ

File:Cherry ice cream cone.jpg|Բալի համով պաղպաղակի կոն
File:Sugar cones.jpg|Շաքարե կոներ
File:Krone-is med jordbær.jpg|Նախապես լցված կոն առանց փաթեթավորման
File:Soft Ice cream.jpg|Փափուկ պաղպաղակ վաֆլե կոնի մեջ
File:99_ice_cream.jpg|99 հացահատիկային պաղպաղակի կոն
File:Ice cream cone.jpg|Գունավոր փշրանքի մեջ թաթախված շաքարի կոն
File:Eiswaffeln 2008 PD 1.JPG|Վաֆլե կոներ
File:抹茶北海道霜淇淋, 108 MATCHA SARO 抹茶茶廊, 一〇八抹茶茶廊, 108 MATCHA SARO, 台北 (15256851000).jpg|Կանաչ թեյից պաղպաղակի կոն
File:Ice cream waffle cone.jpg|Dairy Queen-ի շոկոլադե փափուկ պաղպաղակ գունավոր փշրանքներով վաֆլե կոնի մեջ


## Տես նաև
*Կրամկակե
*Պաղպաղակ
*Պաղպաղակի թանգարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան աղանդեր
Կատեգորիա:Բրիտանական աղանդեր
Կատեգորիա:Պաղպաղակ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր