Մադլեն Պելետիե

**Մադլեն Պելետիե**, (, ), ֆրանսիացի բժիշկ, հոգեբույժ, ֆեմինիզմի առաջին ալիքի  և սոցիալական ակտիվիստ։

## Կենսագրություն
Նախնական շրջանում Պելետիեն Չարլզ Լետուրնեաուի և Լեոնս Մանոուվրի հետ ուսումնասիրել է մարդաբանություն՝ գանգի չափի և ինտելեկտի միջև հարաբերությունների օրինակով։ Սակայն, հետագայում, սկսել է հետաքրքրվել գանգի չափսերի տեսությամբ՝ որպես սեռը տարբերող հետախուզության որոշիչ։

Մարդաբանությունից հետո Պելետիեն անդրադարձել է հոգեբուժությանը։ 1903 թվականին նա քարոզարշավ է սկսել ''«La Fronde»'' ֆեմինիստական թերթի աջակցությամբ։ Նրա նպատակն էր աջակցել կանանց՝ իրենց իրավունքները պաշտպանելու համար։ Այս թեման էլ արդիական է եղել հոգեբուժական պրակտիկա անցնելու համար։  1906 թվականին Պելեիտեն և Կոնստանս Պասկալը դարձել են երկու առաջին ֆրանսիացի կանայք, որոնք հոգեբույժ դառնալու համար քննություն են հանձնել։ Նրանք նաև առաջին կանայք էին, որոնք աշխատել են պետական հոգեբուժարաններում։
մինի|Ցուցանակ Փարիզի Գերգովիա փողոցում
Իր մասնագիտական գործունեությունից դուրս Պելետիեն նաև համարձակ ակտիվիստուհի էր։ Դեռահաս տարիքում նա եղել է ֆեմինիստական տարբեր խմբերի անդամ։ 1900 թվականին Պելետիեն ակտիվորեն ներգրավված էր ֆեմինիզմի և սոցիալիստական գործունեության մեջ։ 1906 թվականին նա հիմնադրել է այդ ժամանակների ֆեմինիստական ամենաարմատական «*La Solidarité des femmes*» («Կանանց համերաշխություն») կազմակերպությունը։ 1908 թվականին այս կազմակերպությունը մասնակցել է Հայդ պարկ կանանց ընտրական իրավունքի համար կազմակերպված ցույցերին։ Պելետիեն հրատարակել է «La suffragiste» թերթը։

Այս ժամանակահատվածում՝ 1905 թվականին, Մադլեն Պելետիեի ջանքերով հիմնադրվել է միավորված ֆրանսիական սոցիալիստական կուսակցություն, որը առաջնորդել է մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Իսկ պատերազմի ընթացքում կամավոր հիմունքներով համագործակցել է Կարմիր Խաչի հետ, բուժել է վիրավորներին։

Պելետիեն հայնի է եղել նաև որպես մասոն։ Նա 1904 թվականին դարձել է «*La Nouvelle Jérusalem»-*ի անդամ։ Եղել է պարբերականի «*Le Néo-Malthusian»-*  հեղիանկը*։*

Պելետիեն շատ աշխատություններ ունի կանաց իրավունքների հետ կապված, որոնցից են՝  «*La femme en lutte pour ses droits»*-ը՝ («Կանաց պայքարը իրավունքի պաշտպանման համար») (1908 թվական), «*Idéologie d'hier: Dieu, la morale, la patrie»՝* («Երեկվա գաղափարախոսությունը՝ Աստված, բարոյականություն, հայրենիք») (1910 թվական) և այլն։

Մադլեն Պելետիեն իր համոզմունքները ցուցադրել է հագուստի և սոցիալական վարքագծի մեջ։ Նա ամուրի էր, մազերը շատ կարճ էր կտրում, հայտնի էր խաչաձև-հագուկապով։ Նրա գործողությունները ժամանակակիցների կողմից ընկալվում էին որպես գենդերային ինքնության մարտահրավեր։

Պելետիեն անօրինական կերպով 1921 թվականին մեկնել է Խորհրդային Միություն։ Գրել է «Mon voyage aventureux en Russie communiste» («Իմ արկածախնդիր ճանապարհորդությունը կոմունիստական Ռուսաստանում») գիրքը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1921 թվականի վերջին «La Voix de la Femme» հանդեսում, իսկ առանձին հատորնորով հրատարակվել է 1922 թվականին։ Նա ֆրանսիական Կոմունիստական կուսակցություն է մտել դրա ստեղծումից հետո, սակայն 1926-ին լքել է այն։ Պելետիեն ուտոպիական վեպեր է գրել 1933 թվականին՝ Խորհրդային Միությունից վերադառնալուց հետո, ինչպես նաև իր ինքնակենսագրականը՝ «La femme vierge»։

Պելետիեն 1937 թվականին մասնակի կաթված է ստացել, սակայն շարունակել է բացեիբաց զբաղվել աբորտներով և ձերբակալվել է 1939 թվականին։ Ձերբակալությունից հետո նա տեղափոխվել է հոգեբուժարան, որտեղ էլ ֆիզիկական և հոգեկան առողջությունը վատացել է։ Մահացել է ուղիղ մեկ տարի անց։

## Տես նաև
*Կանանց ընտրական իրավունք

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Allen, C. S. (2003). "Sisters of Another Sort: Freemason Women in Modern France, 1725–1940". *The Journal of Modern History*, 75: 783–835.
*Gordon, F. (1990). *The Integral Feminist, Madeleine Pelletier, 1874 – 1939, Feminism, Socialism and Medicine*. Polity Press
*Sowerwine, C. (1991). "Activism and Sexual Identity – the Life and Words of Pelletier, Madeleine (1874–1939)". *Mouvement Social*, 157: 9–32.
*Sowerwine, C. (2003). "Woman’s Brain, Man’s Brain: feminism and anthropology in late nineteenth-century France". *[[Women’s History Review]]*, 12:289–307.
* Felicia Gordon, "Convergence and conflict: anthropology, psychiatry and feminism in the early writings of Madeleine Pelletier (1874—1939)," *History of Psychiatry*, 19,2 (2008), 141–162.

## Արտաքին հղումներ
* Some of her texts available online (in French)

Կատեգորիա:Ազատական սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ