open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դարբնոց (նկար, Ջոզեֆ Ռայթ)

**Դարբնոց**, կրկնվող թեմա անգլիացի նկարիչ Ջոզեֆ Ռայթի 5 նկարներում 1771-1773 թվականներին։ Նկարներից մեկում, որը պահվում է Դերբի նկարչական թանգարանում, պատկերված են երեք տղամարդ, որոնք զբաղված են երկաթի հետ աշխատանքներ կատարելով։ Դիտորդների ներկայությունը բացատրվում է նրանով, որ գործողությունները կատարվում են դրսում։ Ռայթը նկարել է մի դրվագ, որտեղ դարբինները մոմի լույսի տակ նորոգում են ինչ-որ իր ճանապարհորդի համար։ Այս դրվագը մեզ թույլ է տալիս տեսնել նկարչի ունակությունները այդպիսի լուսավորության տակ։ Նկարի աջ հատվածում երևում է մի տղամարդ, որը ձեռքով թափահարում է փայտը։ Նիկոլսոնը նշում է, որ նրա վրա նայում են դատապարտությամբ, բայց հարգանքով։ Նկարը գնվել է ArtFund, Մուզեեմ և Դերբի նկարչական թանգարանի կողմից 1979 թվականին մոտավորապես 69 000 ֆունտով Գրեգ (Greg) ընտանիքից, այն նրանց է պատկանել 1875 թվականից։

Ավելի հին տարբերակներ, որոնցում դարբինի աշխատանքը ներկայացված է ավելի ավանդական տարբերակով, պահվում է Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժում Լոնդոնի Գալերեե Տեիդում։ Այդ նկարներում պատկերված է ուժեղ տղամարդ, դարբին, որը աշխատում է մետաղահալոցով այն ժամանակ երբ իրեն է հետևում ամբողջ ընտանիքը։ Շոգեկաթսայով դարբնոցները արդեն նորություն չէին, բայց Ռայթի առանձնահատկությունն այն է, որ նա դրանք համարել է հիասքանչ առարկա նկարչության համար։ Դա հանգեցրեց նրան, որ Ռայթի աշխատանքները օգտագործվում է որպես արդյունաբերական էվոլուցիայի և լուսավորության խորհրդանիշ։ 1772 թվականին Ռայթը ստեղծեց նկարի մի տարբերակ 44×52 դյույմով և «The Iron Forge» անվանումով, նա այն վաճառեց լորդ Պալմերտսոնին(Palmerston) 200 ֆունտով, այդ նկարը մինչ այժմ պահվում է Պալմերտսոնների ընտանիքում։ Կա այդ նկարի մի ուրիշ տարբերակ 41×44 դյույմով[3] և «The Iron Forge» անվանումով, որը նա վաճառեց Եկատերինա 2-րդին (հետագայում նա Ռայթի աշխատանքներից գնեց ևս երկուսը, որոնք վերաբերվում էին Վեզուվ հրաբուխի ժայթքմանը, բայց դարբինին վերաբերվող նկարը համարվել է լավագույնը գնվածների մեջ) հիմնված ստեղծագործություններից - նկար փետուրով, պահվում է ինչպես Դերբի թանգարանի նկարնեից մեկը։ Նկարի ևս մեկ տարբերակ «The Blacksmith’s Shop» վաճառվել է առաջին լորդ Մելբուրանին (Melbourne)։ Այն մնացել է Մելբուրանների մոտ մինչև փոխանցումը Down House, որտեղ հավաքածուին միացավ Չարլզ Դարվինի պատիվը. այս պահին նկարը գտնվում է Մելլոնի հավաքածուի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջոզեֆ Ռայթի նկարներ
Կատեգորիա:Դերբիի թանգարանի և գեղարվեստի պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:1771 նկարներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի արվեստ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ
Կապիտոլիական գայլ

մինի|աջից|285px|Կապիտոլիական գայլ
**Կապիոլիական գայլ** (), բրոնզե քանդակ, որտեղ պատկերված է իտալական գայլ, որը կերակրում է Հռոմ քաղաքի հիմնադիրներ հանդիսացող երկու եղբայրներին՝ Հռոմուլոսին և Հռեմոսին։ Բրոնզե քանդակը պահվում է թանգարանում։ Այս արձանը երկար ժամանակ համարվել է էտրուսկների քաղաքակրթության նմուշ, սակայն ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ արձանը թվագրված է դեռևս մ.թ.ա. 5-րդ դարում։

Նորագույն ժամանակաշրջանում՝ 21-րդ դարում, արձանը կարգի բերվեց և ենթարկվեց մանրակրկիտ հետազոտությունների։ Այդ հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ քանդակը Իտալիայում հայտնաբերվել է Ռենեսանսի դարաշրջանում։ (11-ից 13-րդ դար)։

Այս արձանը համարվում է Հռոմ քաղաքի խորհրդանիշներից ամենանշանավորը։ Այն հայտնի է դեռևս հնագույն ժամանակներից և քանդակում առկա գայլը եղել է մի շարք մետաղադրամների վրա։ Ենթադրվում է, որ գայլը եղել է պաշտամունքի առարկա Հռոմեական կայսրությունում։

## Պատմություն
Քանդակի մասին առաջին հիշատակումը եղել է այն, որ այն գտնվել է Պլինոս քաղաքից։ Նախկինում քանդակը եղել է Հռոմի ֆորումի սուրբ թզենու մոտ։ Մարկոս Ցիցերոնը գրում է, որ քանդակը եղել է Կապիտոլիումի բլրի վրա և մի անգամ կայծակը հարվածել է նրան։ Ըստ ավանդության, քանդակում գտնվող մայր գայլը գտնելով նորածին երկու որդիների, խնամել է նրանց և կերակրել իր կաթով։ Երեխաները մեծանալով ունեցել են աներևակայելի ուժ և հիմնադրել պատմական Հռոմ քաղաքը։ Ավելի ուշ հայտնի դարձավ նաև նրանց անունները՝ Հռոմուլոս և Հռեմոս։ Եղբայրներից Հռոմուլոսը հաղթելով իր եղբորը Հռեմոսին դառնում է Հռոմի միակ տերը և այն իր անունով կոչում «Հռոմ»։

1960-ական թվականներին քանդակի պատկերը օգտագործվել է, որպես Հռոմում անց կացվող Օլիմպիական խաղերի խորհրդանիշ։ Քանդակը այժմ պահվում է Հռոմի հնագիտության թանգարանում։ Քանդակի կրկնօրինակ նմուշները պահվում են նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Իսպանիայում, Բրազիլիայում, Մակեդոնիայում, Ռումինիայում, Տաջիկստանում, Շվեդիայում, Ֆրանսիայում, Նիդերլանդներում և այլ երկրներում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Rome 2011 329.JPG|
Պատկեր:Romulus and Remus.jpg|
Պատկեր:Capitoline Wolf (and the missing Romulus and Remus that were stolen) - Gift by Rome to BA (4729479590).jpg|
Պատկեր:DSCN3784r.jpg|
Պատկեր:Louve capitoline de Narbonne.jpg|
Պատկեր:0146 - Roma - Piazza del Campidoglio - Statua del Tevere - Foto Giovanni Dall'Orto, 7-Apr-2008.jpg|


## Գրականություն

* (X-ray diffractometry, thermal analyses, chemistry and thin sections identify the casting site in the lower Tiber valley.)
* (This paper initiated modern research into the sculpture's history.)

Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Կատեգորիա:Գայլեր
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրություն
Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Քանդակներ
Բուասե (Էն)

**Բուասե** () կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Պոն դե Վո կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01050։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 340կ մ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 70 կմ է և 25 կմ հյուսիս-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 288 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 169 մարդկանցից 131-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 38-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 77,5% է, 1999 թվականին՝ 66,1%)։ 131 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 123-ը (68 տղամարդ, 55 կին), գործազուրկ եղել են 8-ը (5 տղամարդ, 3 կին)։ 38 պասիվներից 12 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 12-ը՝ թոշակառու, 14 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սբ. Ֆրանցիսկա Ասսիզկովոյի եկեղեցի։
* Ֆերմա Լեյյա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պետրոս Թումանյան

**Պետրոս Պետրոսի Թումանյան** (), հայ ճարտարապետ, ճարտարապետության թեկնածու (1969), ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1971)։

## Կենսագրություն
1940 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1946-1960 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ պետշինի բնակավայրերի բաժնի պետ, 1960-1964 թվականներին՝ Հայպետնախագիծ ինստիտուտի փորձարարական հատակագծման բաժնի պետ, 1964-1979 թվականներին՝ շրջանային հատակագծման արվեստանոցի ղեկավար։

Մասնակցել է ՀԽՍՀ բնակավայրերի զարգացման գլխավոր սխեմա (մինչև 2000 թվական հաշվարկային ժամկետով, 1969), Արարատյան դաշտի (1963), 
Կապան-Քաջարանի (1973), Լոռի-Փամբակի (1975-1976), Ախուրյանի շրջանի (1976-1977) շրջանային հատակագծումների, Սևանի շրջանային հատակագծման գլխավոր համալիր սխեմայի մշակմանը (1973)։

Թումանյանի նախագծերով կառուցապատվել են՝
* Իջևանի և Կապանի առանձին թաղամասեր
* Աղստևի իջևանյան գետափը՝ երկու կամուրջներով (1955-1965)
* Կառուցվել է Իջևանի մարզադահլիճը (1956), հյուրանոցը (1969)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Լիդա Խանամիրյան

**Լիդա (Լիդիա) Ազարիայի Խանամիրյան** ( - 2011), հայ նկարչուհի։

## Կենսագրություն
1946-1950 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։

1976-1979 թվականներին դասավանդել է Խաչատուր Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ գեղարվեստական դաստիարակության ֆակուլտետում։

1958 թվականից՝ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։

Ստեղծագործում էր լինոփորագրության, գեղանկարի, գրքի գրաֆիկայի բնագավառներում։

**Լինոփորագրություններ՝**
*«Հանուն խաղաղության», 1965 
*«Ղրիմի էսքիզներ», 1966
*«Հայկական մոտիվներ», 1967-1971
*«Հայկական լեգենդներ», 1972
**Կոմպոզիցիաներ`**
*«Աշնանային նատյուրմորտ», 1972
*«Նռներով նատյուրմորտ», 1972
*«Ծաղիկների շարքը», 1972
*«Զրույց», 2002
*«Թավջութակահարուհի. սոնատ», 2003
*«Նատյուրմորտ», 2004
**Դիմանկարներ`**
*«Լրագրող Ռաֆայել Համբարյան», 1970
*Ինքնադիմանկար, 2004
**Հեքիաթների նկարազարդումներ՝**
*Հովհաննես Թումանյանի «Քաջ Նազար» հեքիաթի նկարազարդում, 1969
*Հովհաննես Թումանյանի «Ոսկի քաղաքը» հեքիաթի նկարազարդում, 1969

## Ցուցահանդեսներ
*Անհատական ցուցահանդես, Երևան, 1967

## Մրցանակներ
*Հանրապետական ցուցահանդեսի 2-րդ մրցանակ, 1967
*Հայաստանի երիտասարդության 2-րդ փառատոնին նվիրված ցուցահանդեսի ոսկե մեդալ, 1965

## Գրականություն
Լիդա Խանամիրյան (կատալոգ, կազմող՝ Տ. Մախմուրյան), Երևան, 1975։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1930 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Մարտի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջի շրջանավարտներ
Սալիմ ալ-Հազմի

**Սալեմ Ալ Հազմի** ահաբեկիչ, առևանգել է չվերթ 77-ը, որը պատկանում էր American Airlines ավիաընկերությանը։ Նրա առևանգած ինքնաթիռը բախվել է Պենտագոնում։

Ծնվել է Սաուդյան Արաբիայում, անդամ էր Ալ Կաիդայում։ 2001 թվականի հունիսին նա ստանում է վիզա, որով կարող է մուտք գործել ԱՄՆ։

2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին առևանգում է չվերթ 77-ը, որը թռչում էր Վաշինգտոնից դեպի Լոս Անջելես։ Ահաբեկիչների նպատակը եղել է ոչնչացնել Պենտագոնի շենքը, և նրանք իրենց ծրագիրը իրականացնում են։

## Կենսագրություն
Սալեմ Ալ Հազմին ծնվել է 1981 թվականի փետրվարի 2-ին, Սաուդյան Արաբիայում։ Հայրը նկարագրել է իր որդուն այսպես. «նա սիրում է ալկոհոլ, և գողություն կատարել»։ Կան տեղեկություններ, որ հազմին և իր ավագ եղբայրը եղել են Աֆղանստանում։ 2000 թվականի նոյեմբերին Հազմին և ավագ եղբայր Գամդին ժամանում են Բեյրութ։

### ԱՄՆ
2001 թվականի հունիսի 29-ին Հազմին ժամանում է ԱՄՆ։ Նույն թվականի օգոստոսի 27-ին եղբայրները գնում են երկու տոմս։

### Առևանգում
2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին եղբայրները այլ ահաբեկիչների հետ մեկտեղ իրականացնում են իրենց ծրագիրը։ Ինքնաթիռը Վաշինգտոնից դուրս է եկել ժամը **08։10**։ Օդաչուները վերջին անգամ կապվել են դիսպետչերների հետ ժամը 08։50։ Ժամը 08։54 դիսպետչերները նկատում են, որ ինքնաթիռը սկսում է շեղվել սահմանված երթուղուց։ Այսպիսով, ինքնաթիռը բախվել է Պետագոնի շենքին ժամը 09։37։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չվերթի մասին տեղեկություններ 

Կատեգորիա:Ահաբեկիչներ
Լորիս Կրոյան

**Լորիս Մուշեղի Կրոյան** (), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, լրագրող, խմբագիր, ՀԺՄ նախագահ, ՀԳՄ անդամ, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Լորիս Մուշեղի Կրոյանը ծնվել է 1928 թվականին, Նոր Բայազետի (այժմ՝
Գավառի) Սարուխան գյուղում։ 1960-1969 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի օրգան «Ավանգարդ» թերթի գլխավոր խմբագիրը, իսկ մինչև 1984 թվականը եղել է ՀԿԿ Կենտկոմի, Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և Մինիստրների խորհրդի օրգան «Սովետական Հայաստան» օրաթերթի գլխավոր խմբագիրը։

Հրատարակել է բազմաթիվ պատմվածքներ`

Մահացել է 1984 թվականի ապրիլի 19-ին, Երևանում, 56 տարեկանում։ Հուղարկավորված է Երևանի քաղաքային գերեզմանատանը։

## Մատենագիտություն
### Գրքեր
* Զայրացած մարդը, Ե., Հայպետհրատ, 1964։
* Ընկերները, Ե., Հայաստան, 1967։
* Ծանրոցը, Ե., Հայաստան, 1969։
* Կրակը, Ե., Սովետական գրող, 1977։
* Հուշարձան, Ե., Սովետական գրող, Արևիկ, 1987։

### Մամուլ
* Գթության քույրը՝ բաց կապույտ աչքերով։ «Գարուն», 1967, № 4, էջ 32-34։

## Հիշատակ
Կրոյանի անունն է կրում Սարուխան գյուղի փողոցներից մեկը։

## Ընտանիք
* Որդին՝ Մուշեղ Լորիսի Կրոյան, բեմադրող, ռեժիսոր, խմբագիր
* Դուստրը՝ Կարինե Լորիսի Ղազինյան (Կրոյան), բանասեր, լեզվգետ, արտակարգ և լիազոր դեսպան, պետական գործիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Պալաֆոքսիանա գրադարան

**Պալաֆոքսիանա գրադարան** (), գրադարան Մեքսիկայի Պուեբլա քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1646 թվականին։ Եղել է գաղութային Մեքսիկայի առաջին հանրային գրադարանը և համարվում է առաջին գրադարանը Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաներում։ Գրադարանի հավաքածուն ընդգրկում է 15-20-րդ դարերի ավելի քան 45.000 գիրք և ձեռագիր։ 2005 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Աշխարհի հիշողություն ցանկում։

## Պատմություն
Պալաֆոքսիանա գրադարանը հիմնադրվել է Պուեբլայի եպիսկոպոս Խուան դե Պալաֆոքս ի Մենդոսայի կողմից և կրում է նրա անունը։ Պալաֆոքսը գրերի սիրահար էր և իր ասույթներից մեկում ասել է.

1646 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Պալաֆոքս ի Մենդոսան իր անձնական 5,000 իրերը նվիրաբերեց Սան Խուան քոլեջին, որը ինքն էր հիմնադրել պայմանով, որ այն ծառայելու է հասարակությանը։ Նա գրել է. «Շատ կաևոր է, որ այս քաղաքը, թագավորությունը ունենա հանրային գրադարան, որտեղ բոլոր մարդիկ իրենց ցանկությամբ կարող են սովորել»։

Մեկ դար անց Ֆրանցիսկո Ֆաբին ի Ֆուերոն հրամայեց կառուցել գրադարանի ներկայիս տարածքը։ Նա նվիրաբերեց նաև իր հավաքածուն, Մանուել Ֆերնանդես դե Սանտա Կրուսի, Ֆրանցիսկո Պաբլո Վասկեսի հավաքածուներով աստիճանաբար համալրվեց գրադարանի կազմը։ Ճիզվիտների միաբանության ճնշման ժամանակ առգրավված գրքերը նույնպես բերվեցին գրադարան։

մինի

1773 թվականին գրադարանն արդեն գործում էր և ուներ 43 մետր երկարությամբ կամարակապ սրահ քոլեջի երկրորդ հարկում։ Կառուցվեց գրադարակների երկու մակարդակ, Նինո Պիզանոն ստեղծեց Տրապանիի տիրամոր սրբապատկերը։ 19-րդ դարի վերջում, հավաքածուն այնքան ընդլայնվեց, որ գրադարակների երրորդ մակարդակի անհրաժեշտություն եղավ։

1999 թվականին երկու երկրաշարժերից գրադարանի շենքը և գրադարակները վնասվեցին, և 2001 թվականին ձեռնարկվեց վերականգնման ծրագիր։

## Հավաքածու
Գրադարանի հավաքածուում ընդգրկված են 15-20-րդ դարերի ավելի քան 45,000 գրքեր ու ձեռագրեր։ Ունի 9 ինկունաբուլաներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* Digitized books from the Biblioteca Palafoxiana 

Կատեգորիա:Մեքսիկայի գրադարաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի մշակույթ
Կատեգորիա:Պուեբլա
Իրանի օլիմպիական կոմիտե

**Իրանի Օլիմպիական կոմիտե** (պարսկերեն՝ کمیته ملی المپیک جمهوری اسلامی ایران‎), ընկերություն, որը ներկայացնում է Իրանը միջազգային օլիմպիական մրցույթներում։ Ընկերությունը հիմնադրվել և դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1947 թվականին։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Տեգերանում։ Հանդիսանում է ՄՕԿ-ի, Ասիայի օլիմպիակաան խորհրդի և մի շարք այլ օլիմպիական կազմակերպությոնների անդամ։

## Տես նաև
* Իրանը Օլիմպիական խաղերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Մանֆրեդոնիա

**Մանֆրեդոնիա** (), քաղաք և կոմուննա Իտալիայի Խորհրդարանական Հանրապետության Ֆոջա գավառի Ապուլիա մարզում։ Գտնվում է Իտալիայի հարավարևելյան մերձծովյան հատվածում։ Արևելքում ափերը ողողում են Ադրիատիկ ծովի ջրերը։ 2009 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 57,2 հազար մարդ։

Քաղաքը հնագույն ժամանակներում բնակեցված է եղել հույների կողմից։ Մ.թ.ա. 335 թվականին այս վայրում պատերազմ է մղել Ալեքսանդր Էպիրուստը։ Մութ ժամանակահատվածում այն տուժել է ծովահենների, սլավոնների և վարյագների արշավանքների արդյունքում։ Հետո այս քաղաքը հանձնվել է Նորմանների թագավորությունը, որը այս շրջանում աճել է մեծ տեմպերով։

1223 թվականի երկրաշարժից հետո քաղաքի զարգացումը կանգ առավ։ 1528 թվականին եղել է ֆրանկների, իսկ 1620 թվականին թուրքերի տիրապետության տակ։ Թուրքական կառավարությունը նպաստեց քաղաքի արագ ոչնչացմանը։ 19-րդ դարում Իտալիայի վերամիավորումից հետո քաղաքը անցավ Իտալիային և մինչ օրս այն համարվում է Իտալական նավահանգիստ` Ադրիատիկ ծովի ափին։ Քաղաքում զարգանում է զբոսաշրջությունը։

## Պատկերասրահ

Carnevale di Manfredonia 2011 - Silvi Babà e i 40 bidoni.jpg
Castello Svevo Angioino.jpg
I colori dell'alba a Manfredonia.jpg
Manfredonia - Castello 01.JPG
Vista panoramica del golfo di Manfredonia.jpg
Villa di Manfredonia e monumento ai caduti.jpg


## Գրականություն
* A. Beltramelli, *Il Gargano* (Bergamo, 1907)
* Westermann, *Großer Atlas zur Weltgeschichte*

## Արտաքին հղումներ

* Մանֆրեդոնիա քաղաքի պաշտոնական կայքը
* Նորություններ Իտալիայի Մանֆրեդոնիա քաղաքից 
* Մանֆրեդոնիա քաղաքում զբոսաշրջությունը

Կատեգորիա:Ադրիատիկ ծովի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ալեքսանդր Բեյն

**Ալեքսանդր Բեյն** (, ), շոտլանդացի գիտնական, տեխնիկ և ժամագործ։ Համարվում է առաջին էլեկտրական ժամացույցի հայտնագործողը։ Ծնվել է Շոտլանդիայի ագարակներից մեկում։ Իր գործունեությունը ծավալել է Էդինբուրգում և Լոնդոնում։ Հետագայում բացել է իր ժամագործարանը Լոնդոնի Հանովեր փողոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գյուտարարներ
Գրան Վիա փողոց (Մադրիդ)

մինի|Գրան Վիա(Մադրիդ)
մինի|Գրան Վիան Մադրիդում
**Գրան Վիա** ( — «Մեծ ճանապարհ») — Մադրիդի փողոցներից, ոչ պաշտոնապես համարվում է Իսպանիայի մայրաքաղաքի գլխավոր փողոցը։
## Փողոցի պատմությունը
Փողոցը կառուցվել է 1910 թվականի ապրիլի 5-ին Ալֆոնսո 8-րդի կողմից, որը հանդիսավոր արարողությամբ, լյութերական եկեղեցու օգնությամբ փորել է առաջին քարը Սան Խոսե եկեղեցու քահանայի տանից։ Դրանով սկիզբ է դրվել ավելի քան 300 շինության քանդմանը, որը անհրաժեշտ էր փողոցի կառուցման համար։ 2010 թվականի ապրիլի 5-ին Ալֆոնսո 8-րդի թոռը, այժմյան Իսպանիայի թագավոր Խուան Կառլոս 1-ինը մասնկացություն ունեցավ հատուկ արարողությանը Գրան Վիայում նվիրված փողոցի հարյուրամյակին։ Այդ օրվա նախօրեին ստեղծվել է Գրան Վիայի բրոնզե մակետը, նվիրված նրա 100-ամյակին։

## Փողոցի առանձնահատկությունները
Փողոցը ունի բազմաթիվ հետաքրքիր առանձնահատկություններ կապված ճարտարապետության և Իսպանիայի բուռն պատմության հետ։
* Գրան Վիայում է գտնվում «Տելեֆոնիկա» ընկերության կառույցը, այն 20-րդ դարի սկզբին համարվում էր առաջին երկնաքերը Եվրոպայում։ Շինությունը կառուցվել է ամերիկացի ճարտարապետի նախաձեռնությամբ։
* Գրան Վիան փողոցի ոչ պաշտոնական անվանումն է, գոյություն ունի ևս մեկ փուլ, բայց պաշտոնապես կապվել է փողոցի հետ հետ 1981 թվականին։
* Այժմյան Գրան Վիան բաժանված է եղել երեք մասերի որոնցից յուրաքանչյուրը կրում էր հին Իսպանիայի պոլիտիկներից մեկի անունը։ Հետագայում 1930-ական թվականների վերջին՝ Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Գրան Վիան նույնից անվանում էին Avenida de Rusia(«Ռուսաստանի փողոց»), իսկ դրանից հետո Avenida de la Union Sovietica, Ֆրանկոի կառավարման ժամանակ փողոցը անվանվել է «Խոսե Անտոնիոյի փողոց» ի պատիվ ֆալանգայի հիմնադիր Խոսե Անտոնիոյի։

## Արտաքին հղումներ
*  Очерк о праздновании 100-летия Гран-Виа в тексте и аудио русского вещания «Международного испанского радио»

Կատեգորիա:Մադրիդի փողոցներ
Պրահայի անգլիական քոլեջ

**Պրահայի անգլիական քոլեջ** (), անգլիական միջնակարգ ուսումնական հաստատություն, որը գտնվում է Չեխիայի մայրաքաղաք Պրահայում։ Քոլեջում կրթությունը իրականանում է բացառապես անգլերեն լեզվով։ Դպրոցը նախատեսված է 13-19 տարեկան պատանիների համար։ Քոլեջ ընդունվել ցանկացողները կարող են դպրոցից դուրս գալ 7-րդ դարսարանը լրանալում պես, որպեսզի ուսանողը դպրոցում ունենա 6-ամյա կրթություն։

Քոլեջում սովորում են շուրջ 370 ուսանողներ՝ տարբեր տարիքային խմբերի։ Ուսանողների 70 %-ը չեխեր են, իսկ մյուս 30 %-ը այլազգիներ, հիմնականում Ռուսաստանից, Արևելյան Ասիայից (Չինաստան, Ճապոնիա, Կորեա) և Արևելյան Եվրոպայի որոշ երկրներից (Ուկրաինա, Սլովակիա, Մոլդովա)։

Ուսումնական հաստատությունը բացվել է 1994 թվականի սեպտեմբերին, որպես մի նախագիծ, որը կնպաստի Չեխիայի և Միացյալ Թագավորության միջև համագործակցության սկսմանը։ Քոլեջի ստեղծմանը նպաստել են Չեխիայի նախագահ Վացլավ Հավելը և Ուելսի արքայազնը։ 1995 թվականին քոլեջը դարձավ առաջին Միջազգային ստանդարտներին համապատասխանող դպրոցը Չեխիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրահայի անգլիական դպրոցի պաշտոնական կայքը 
* Պրահայի անգլիական դպրոցի ֆեյսբուքյան էջը 
* Պրահայի անգլիական դպրոցի լուսանկարներ

Կատեգորիա:Չեխիայի դպրոցներ
Հասմիկ Հակոբյան

**Հասմիկ Հակոբյան** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու։ ՀԳՄ անդամ՝ 2013 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1979 թվականի հունվարի 21-ին Արարատի մարզի Ազատավան գյուղում։ 1985-1966 թվականներին սովորել է Արտաշատի շրջանի Մասիս գյուղի միջնակարգ դպրոցում, 1996-2000 թվականներին՝ ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի բակալավրիատում, 2000-2002 թվականներին ԵՊՀ բանասիրության ֆակուլտետի մագիստրատուրայում։ 2005 թվականին հայցորդ է ձևակերպվել ԵՊՀ բանասիրության ֆակուլտետի հայ նորագույն գրականության ամբիոնում։ 2010 թվականից «Գրանիշ» գրական կայքի հանրային կապերի պատասխանատուն է, 2012 թվականից նույն կայքի գլխավոր խմբագիրը։ 2011 թվականին աշխատել է որպես Webtv համացանցային հեռուստատեսության՝ «Նոթbook» գրական հաղորդման վարող, 2012 թվականից՝ Արցախի գրողների միության կայքի խմբագիր և հանրային կապերի պատասխանատու։ 2014 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Ժամանակակից հայ պոեզիան (1991-2004թթ)» թեմայով և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2016 թվականից «Գրանիշ գրական համայնք» ՀԿ հիմնադիր-նախագահն է, 2018 թվականից՝ «Պոեզիայի միջազգային օր» միջոցառման կազմակերպիչ, խմբագիր։ 2003-2016 թվականներին Հայաստանի և Արցախի տարբեր ամսագրերում ու թերթերում հրատարակել է 50-ից ավելի հոդվածներ։ 2008 թվականին արժանացել է Մշակույթի ու երիտասարդության նախարարության հատուկ մրցանակի՝ «Երիտասարդական գրականությունը լավագույնս լուսաբանելու համար»։

2019-2021 թվականներին մասնակցել է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության «Քո արվեստը դպրոցում» ծրագրին՝ հանդես գալով ժամանակակից հայ գրականությունը ներկայացնող ծրագրով։ Բազմաթիվ հանդիպումներ է ունեցել դպրոցներում, գրադարաններում և հանրային ակումբներում՝ ժամանակակից հայ գրականության ներկայացման և նորովի լուսաբանման ծրագրերով։ 2022 թվականին՝ Շանհայի Միջազգային հարաբերությունների համալսարանի առաջարկով, որպես միջազգային փորձագետ, ներառված է եղել հայ գրականության ուսումնասիրության ծրագրում, հանդես է եկել հայ մշակույթը ներկայացնող դասախոսությամբ։ 2001-2023 թվականներին խմբագրել և հրատարակության է պատրաստել մոտ երկու տասնյակ գրական ստեղծագործություններ։ 2023 թվականի դեկտեմբերից Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
QSI միջազգային դպրոց (Երևան)

**QSI միջազգային դպրոց**, Միջազգային դպրոց Հայաստանի Երևան քաղաքում։ Դպրոցը գործում է բոլոր ազգությունների 3-18 տարեկան երեխաների համար։ Երևանի QSI միջազգային դպրոցը հիմնադրվել է 1995 թվականին։ 2012-2014 ուսումնական տարիների ընթացքում դպրոցում սովորել է 158 աշակերտ, ինչպես նաև 35 լրիվ դրույքով և 5 կես դրույքով աշխատող դասախոսներ։

Դպրոցի ուսուցումը անգլերեն լեզվով է։ Դպրոցի աշակերտները ուսումնասիրում են տարբեր առարկաներ՝ մաթեմատիկա, գիտություն, սոցիալիզմ, ֆիզկուլտուրա, համակարգիչ, արվեստի պատմություն և երաժշտություն։ Դպրոցը ունի լեզվական թեքում և դպրոցի աշակերտները կարող են ուսումնասիրել հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, գերմաներեն և ֆրանսերեն լեզուները։

Դպրոցում գործում են նաև լրացուցիչ խմբակներ՝ ֆուտբոլ, բասկետբոլ, կարատե, պար և այլն։ Դպրոցը ունի Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հովանավորությունը և լիցենզավորված է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Դպրոցը ավարտելուն պես շրջանավարտների 90 %-ը նախընտրում են ուսումը շարունակել Հայաստանից դուրս (Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Միացյալ Թագավորություն, Գերմանիա, Ավստրիա, Ֆրանսիա, Ռուսաստան), իսկ մյուս 10 %-ը մնում են Հայաստանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երևանի QSI միջազգային դպրոցի պաշտոնական կայքը  
* [Երևանի QSI միջազգային դպրոցի մասին](http://ru.hayazg.info/%D0%9C%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BA%D0%B0%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0_QSI_(%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD)) 
* Տեղեկությունների դպրոցի հիմնադրման պատմության մասին  

Կատեգորիա:1995 թվականին հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Ջոն Բերնեթ

**Ջոն Բերնեթ** (; ), շոտլանդացի հունագետ (հելլենիստ)։ Եղել է Սեյնթ Էնդրյուսի համալսարանի պրոֆեսոր (1891-1926)։ 1916 թվականին դարձել է Բրիտանական ակադեմիայի անդամ։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են հին հունական փիլիսոփայությանը։ Հայրը եղել է փաստաբան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շոտլանդացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Էդինբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի բանասերներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության պատմաբաններ
Ubisoft

**Ubisoft Entertainment** Ֆրանսիական ընկերություն, որի նշանակությունը կայանում է խաղեր պատրաստելը և զարգացնելը։ Ընկերությունը ներառում է ստուդիաներ ավելի քան 20 պետություններում, Ռուսաստանում, Կանադայում, Իսպանիայում, Չինաստանում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Գերմանիայում, Բուլղարիայւմ, Ուկրաինայում, Ռումինիայում, Իտալիայում։

## Պատմություն
Գիյմո հինգ եղբայրները ստեղծեցին Յուբիսոֆտը 1986 թ․ Ֆրանսիայում։ Իվ Գիյմո հաստատեց գործերը «Electronic Arts», «Sierra On-Line» և «Microprose» հետ։ Մեծացրեց իր շուկան ԱՄՆ–ի, Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի տարածքներում։

Յուբիսոֆտը ստեղծեց 1994 թ․ ստուդիա Մոնրեալյւմ (Կանադա), որը դարձավ նրանց գլխավոր գրասենյակը։ Նույն տարում Միշել Անսելը ստեղծուց «Rayman» խաղը։ 1996 թ․ ստեղծեց գրասենյակ Շանխայում։

2001 թ ձեռք է բերել «Blue Byte Software» հայտնի է «The Settlers» խաղով։ 2003 թ.-ին, նա գնում իրավունք «Might & Magic» և «Heroes» ապրանքանիշը նկատմամբ։ Նույն տարում նրանք աշխատել են 22 պետություններում։ Յուբիսոֆտը պատրաստեց մի քանի հաջողված և պարգևատրվաց խաղեր, որոնց թվում է «Assassin's Creed», «Tom Clancy's Splinter Cell», «Prince of Persia: The Sands of Time», « XIII, Far Cry 2», «Rayman 3», «Tom Clancy's Rainbow Six 3: Raven Shield» և «Beyond Good & Evil». 2002-2003 թթ–ին եկամուտը կազմում է 453մլն Եվրո և 2003-2004 թթ–ին 508 մլն Եվրո։ 2004 թ տվյալներով այնտեղ աշխատել են 2350 մարդ։ 2000 թ․ Յուբիսոֆտը փորձում է դուրս գալ օնլայն շուկա։ Նա որպես ռեժիսոր է հանդես եկել «Uru: Ages Beyond Myst», «The Matrix Online» և «EverQuest»–ին։ 2004 թ․ փետրվարին հրաժարվեց հովանաորել «Uru: Ages Beyond Myst» և հրաժարվեց պատրաստել «The Matrix Online»–ից։ Մեկ շաբաթ անց ընկերությունը գովազդում է «Wolfpack Studios» ստուդիայի վաճառքը։ 2004 թ հուլիսին «Tom Clancy's Splinter Cell: Pandora Tomorrow» խաղը պատրաստում են Xbox և PlayStation 2 համար։ 2004 թ․ դեկտեմբերի 20–ին Electronic Arts–ը ձեռք է բերում ֆիռմայի 19, 9 %։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ընկերություններ
Կատեգորիա:1986 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի մեդիաընկերություններ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Սպանել ինտրիգով

«**Սպանել ինտրիգով**» կամ «**մահից ուժեղ**» (, ), 1977 թվականին Լո Վեյի կողմից նկարահանված մարտաֆիլմ։ Նկարահանումները տեղի են ունեցել Հարավային Կորեայում։

## Սյուժե
Վարպես Սյաո Լեյը ստիպված է աքսորել իր հղի կնոջը ամրոցից։ Դա պարտադիր է, որ փրկի նրան ավազակներից, ովքեր ոչնչացրել էին նրա ամբողջ ընտանիքին։

## Դերերում
* Ջեկի Չան - Լեյ Շաոֆեն/ հինգերորդ վիշապ
* Սյույ Ֆեն - Դին Ցանյան
* Սին Իլյոն - Ցզին Չուան
* Յույ Լինլուն - Սյան Սյան
* Ջորջ Վան - չորրորդ վիշապ
* Լի Վենտայ - թիկնապահների խմբի առաջին պահապանը
* Տուն Լին - թիկնապահների խմբի երկրորդ պահապանը
* Մա Ցզի - Լեյ Ցիֆեն
* Ցզյան Ցինսյա - Լեյ տիկին
* Չեն Յուեյլոու - «Արյան անձրևի» գլխավոր մարդասպան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Սպանել ինտրիգով»  hkmdb.com-ում
* «Սպանել ինտրիգով»   hkcinemagic.com-ում

Կատեգորիա:1977 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Լո Վեյի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կորեերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չինական ֆիլմեր
Վորմսի համաձայնագիր

**Վորմսի համաձայնագիր**, դրա ստորագրմամբ ավարտվեց կայսրության և պապության միջև երկար ժամանակ փոփոխակի հաջողություններով ընթացող պայքարը։ Համաձայնագիրը կնքեցին Հենրիխ V-ը և Կալիքստոս II պապը։

Վորմսի համաձայնագիրը կարգավորում էր եպիսկոպոսների ընտրությունները։ Սահմանվում էին ընտրությունների տարբեր համակարգեր կայսրության տարբեր մարզերում։ Գերմանիայում եպիսկոպոսները պետք է ընտրվեին հոգևորականության կողմից կայսեր առաջադրմամբ, որին նաև պատկանում էր վճռական խոսքը մի քանի թեկնածուների առկայության դեպքում։ Կայսրը կատարում էր աշխարհիկ ինվեստիտուրան` գայիսոնի հանձնումը, որը խորհրդանշում էր իշխանություն եպիսկոպոսական հողերի նկատմամբ։ Աշխարհիկ ինվեստիտուրային հաջորդում էր պապի կամ նրա պատվիրակի կողմից իրականացվող հոգևոր ինվեստիտուրան` եպիսկոպոսի հոգևոր իշխանությունը խորհրդանշող մատանու և գավազանի հանձնումը։ Իտալիայում և Բուրգունդիայում եպիսկոպոսների ընտրությունները պետք է տեղի ունենային առանց կայսրի կամ նրա ներկայացուցիչների մասնակցության։ Ընտրված նոր եպիսկոպոսը հաստատվում էր պապի կողմից։ Դրանից վեց ամիս անց կայսրը կատարում էր ինվեստիտուրա՝ գայիսոնի հանձնումով։ Սա փաստորեն ձևական ակտ էր. խորտակվում էր կայսերական եկեղեցու համակարգը Իտալիայում և Բուրգունդիայում։ Իսկ Գերմանիայում պապը և կայսրը գալիս էին փոխհամաձայնության, որով խախտվում էին օտտոնյան եկեղեցական քաղաքականության արմատական սկզբունքները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Սրբազան Հռոմեական կայսրության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Պապության պատմություն
Կատեգորիա:Կաթոլիկության պատմություն
Կատեգորիա:1122 Եվրոպայում
Ազիզբեկյաններ

**Ազիզբեկյաններ**, *Ազիբեկենք* (Ազիզբեկ Ա իշխանի անունով), իշխանական տոհմ ուշ միջնադարյան Հայաստանում։ Ազիզբեկյանների տիրույթները տարածվում էին Արայի լեռան հարավարևմտյան մատույցներում, կենտրոնն էր Եղվարդը։ XIV դարում վասալական կախման մեջ էին Զաքարյաններից։ Ազիզբեկյանների մասին մեզ հասած առաջին գրավոր փաստաթուղթը Ներսես գրչի՝ Եղվարդում գրած մի հիշատակարանն է (1318), որի համաձայն, Ազիզբեկյանների նշանավոր ներկայացուցիչ Ազիզբեկ Ա-ն վերաշինել է թշնամիների ավերած Եղվարդը և իշխել այնտեղ՝ ծառայելով Շահնշահ Զաքարյանին։ Ազիզբեկ Ա-ն Քասաղ գետից ջրանցք է բացել, կառուցել Եղվարդի Ս. Հակոբ եկեղեցին։ XIV դարում Ազիզբեկյանների տոհմի հայտնի գործիչներից էր Արարատյան թեմի արքեպիսկոպոս Մանվելը։

XIV-XV դարերում Եղվարդում Ազիզբեկյանների հովանավորությամբ ծաղկում է կրթական գործը։ 1394-1404 թվականներին հայ մանկավարժ Սիմեոն Այրիվանեցու ջանքերով կազմվել են արժեքավոր տեղեկություններ պարունակող ձեռագիր հիշատակարաններ։ XV դարի երկրորդ կեսից Ազիզբեկյանների հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունը կենտրոնացված էր Եղվարդի արքեպիսկոպոս Մանվել III-ի ձեռքում։ Ազիզբեկյանների 1491 թվականից 1667 թվականի գործունեության մասին հիշատակություն չկա։ 1667 թվականին Բջնիում Ազիզբեկյանները նորոգել են Ազիզբեկ Ա-ի և նրա տիկնոջ՝ Վախախի ավետարանը։

## Գրականություն
* Հովսեփյան Գ., Ազիբեկենք և նրանց շինարարական գործը, «Բանբեր Հայաստանի գիտական ինստ-ի», գիրք 1-2, 1921-22։

Կատեգորիա:Տոհմեր
Կոնստանտին Սիմոնյան

**Կոնստանտին Սեմյոնի Սիմոնյան** (, Բուխարեստ), հայ օպերային երգիչ, բարիտոն։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2003)։

Երգչուհի Մանիկ Գրիգորյանի ամուսինը։

## Կենսագրություն
Կոնստանտին Սիմոնյանը ծնվել է Բուխարեստում։ 1948 թվականին ընտանիքով հայրենադարձել է, 1949 թվականին աքսորվել է Ալթայի երկրամաս։ 1958 թվականին Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Վեհափառի շնորհիվ վերադարձել աքսորից։

1968 թվականից եղել է խմբավար Էմմա Ծատուրյանի ղեկավարած Արամ Տեր-Հովհաննիսյանի անվան երգչախմբի արտիստ։ 1971 թվականին ավարտել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը, 1978 թվականին՝ Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի վոկալ բաժինը, անվանի պրոֆեսոր Թ. Շահնազարյանի դասարանը։

1977-1985 թվականներին որպես մեներգիչ աշխատել է Կոնսերվատորիային կից օպերային ստուդիայում, 1985 թվականից Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի պետական թատրոնի մեներգիչ է։ 1990 թվականից դասավանդում է Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում, 1995 թվականից՝ դոցենտ, պրոֆեսոր։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Ռումինիայում, Գերմանիայում, Չինաստանում, Լիբանանում, Եգիպտոսում, Իրանում, ԱՄԷ-ում, Էկվադորում, Պերուում, Ռուսաստանում, Ուկրաինայում և այլն։

## Երգացանկ
*Մոսի՝ Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» 
*Վախթանգ՝ Արմեն Տիգրանյանի «Դավիթ Բեկ»
*Արշակ Բ՝ Տիգրան Չուխաջյանի «Արշակ Բ»
*Մարգար՝ Տիգրան Չուխաջյանի «Կարինե»
*Իշխան՝ Ալեքսանդր Հարությունյանի «Սայաթ-Նովա»
*Իշխան Թաթուլ՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ալմաստ»
*Հազարապետ Օթա՝ Էդուարդ Սադոյանի «Գրիգոր Լուսավորիչ»
*Ամոնասրո՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա»
*Կոմս դի Լունա՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Տրուբադուր»
*Ժերմոն՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Տրավիատա» 
*Յագո՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Օթելլո»
*Մարսել՝ Ջակոմո Պուչչինիի «Բոհեմ» 
*Տոնիո և Սիլվիո՝ Ռ. Լեոնկավալլո «Պայացներ» 
*Էսկամիլիո՝ Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» 
*Սևերո՝ Գաետանո Դոնիցետիի «Պողիկտոս» 
*Ժերար՝ Ումբերտո Ջորդանո «Անդրե Շենյե», 
*Ալեկո՝ Սերգեյ Ռախմանինովի «Ալեկո»
*Ալֆիո՝ Պ. Մասկանյիի «Գեղջկական ասպետություն»
*Տոբիաս Միլլ՝ Ջ. Ռոսսինի «Ամուսնության լիազորագիր»

## Մրցանակներ
* ՀՀ Թատերական գործիչների միության «Գոհար Գասպարյանի անվան պատվավոր մեդալ», 1997
* ՀՀ վաստակավոր արտիստ, 2003
*ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կոնստանտին Սիմոնյան, տեսանյութ 
*Քաջություն է բեմից ժամանակին հեռանալը

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Բարիտոններ
Կատեգորիա:1945 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 30 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բուխարեստ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջի շրջանավարտներ
Քարտեզ (այլ կիրառումներ)

**Քարտեզ** կարող է .

### Աշխարհագրություն
* Քարտեզ, տարածքի փոքրացված ընդհանրացված պատկերն է, որին բնորոշ է յուրահատուկ մասշտաբ, պրոյեկցիա և պայմանական նշաններ։

### Տնտեսություն
* Քարտեզ, Կիլիկյան Հայաստանի դրամական միավոր։
Դանգ

**Դանգ**, Կիլիկիայի թագավորության պետական պետական մետաղադրամներից մեկը։

Թագավորության ժամանակաշրջանի մետաղադրամները բավականին շատ են և հասել են մեզ համեմատաբար մեծ քանակով։ Կիլիկյան Հայաստանի պետության թողարկումներից հայտնի են արծաթե, բիլոնե, պղնձե և սահմանափակ քանակով ոսկե դրամներ։ Ոսկե դրամները կոչվել են դահեկան, արծաթե դրամները՝ դրամ, թագվորին, իսկ պղնձե դրամները՝ դանգ, քարտեզ, փող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմական դրամական միավորներ
Հանրապետության հրապարակ (Պրահա)

**Հանրապետության հրապարակ** (), Չեխիայի մայրաքաղաք Պրահայի կենտրոնական հրապարակը, որը գտնվում է Հին քաղաքի հրապարակի արևելյան մասում։

Մինչև 20-րդ դարի 1916 թվականը հրապարակը կոչվել է Յոզեֆսկի հրապարակ, ապա դրանից հետո վերանվանվել է և կրել Ֆրանց Յոզեֆ II-ը անունը, ի պատիվ Չեխոսլովակիայի ազգային հերոսի։

Նախկինում այս տարածքով անցել են տրոլեյբուսի և տրամվայի գծեր։ 1984 թվականին տրամվայի գծերը հանվել են, իսկ այդ իրադարձությունից հետո աստիճանաբար դրանք փոխարինվեցին ավտոմեքենաների ճանապարհներով և նրա շրջակայքը վերածվեց երթևեկության կենտրոնի։ Այստեղ կառուցվել է նաև մետրոյի կայարան, նախկին տրամվայի գծի տեղում։ 21-րդ դարում այս տարածքում կատարվեցին պեղումներ, որի արդյունքում հրապարակում կառուցվեց հնագիտական թանգարան։

## Պատկերասրահ

2011-06-11-praha-by-RalfR-145.jpg
13-10-05-praha-RalfR-14.jpg
Karosa bus in Prague, 2010.JPG
Náměstí Republiky, banka Alianz, vpravo Kotva.jpg
Prague-pride-2011.jpg
Prague 07-2016 Kings Court Hotel.jpg
Vánoce Praha 2014 13.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրահայի հանրապետական հրապարակ  

Կատեգորիա:Պրահայի հրապարակներ
Արսեն Թումանյան

**Արսեն Ռաֆայելի Թումանյան** (), հայ ճարտարագետ-ֆիզիկոս, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1982)։

## Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1984 թվականից ԵՖԻ արագացուցիչների բաժնի վարիչն է։

Աշխատանքները վերաբերում են լիցքավորված մասնիկների փնջերի ֆիզիկային և այդ մասնիկների արագացման տեխնիկային։ Մասնակցել է Երևանի էլեկտրոնային օղակաձև արագացուցիչի ստեղծման և շահագործման աշխատանքներին։ Զբաղվել է սինքրոտրոնի մագնիսական և արտածման համակարգերի մշակման, լիցքավորված մասնիկների փնջերի ինտենսիվության բարձրացման, մասնիկների արագացման շարժընթացների ավտոմատացման խնդիրներով։

## Մրցանակներ
* ՀԼԿԵՄ մրցանակ, 1968

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Մյունխենի ֆոնդային բորսա

**Մյունխենի ֆոնդային բորսա** (), ֆոնդային բորսա՝ տեղակայված Մյունխենում, Գերմանիա։ Հիմնադրվել է 1830 թ.։ 1935 թ. սկսած՝ միացել է Աուգսբուրգի բորսային և մինչև 2003 թ. կրել «Բավարական բորսա» անվանումը ()։

Մյունխենի ֆոնդային բորսայում կատարվում է բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և ներդրումային ֆոնդերի փայերի առքուվաճառք։ Մյունխենի ֆոնդային բորսան հազարատ բորսա է () հանդիսանում այնպիսի բաժնետիրական ընկերությունների համար, ինչպիսիք են BMW-ն, Allianz-ը, Munich Re-ը և Siemens-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բորսայի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի ֆոնդային բորսաներ
Շտուտգարտի ֆոնդային բորսա

**Շտուտգարտի ֆոնդային բորսա** (), Գերմանիայի՝ չափերով երկրորդ ֆոնդային բորսան՝ Ֆրանկֆուրտի ֆոնդային բորսայից հետո։ Տեղակայված է Շտուտգարտում։

## Պատմություն
Շտուտգարտի ֆոնդային բորսային պատմությունը սկիզբ է առել 1860 թ. փետրվարի 4-ին «Մասնաճյուղային առևտրային միության» ձևավորումի հետո, որը միավորեց տեքստիլի վաճառքով զբաղվող մարդկանց գործնական հետաքրքրությունները։ 1861 թ. փետրվարի 11-ին ստեղծվեց Շտուտգարտի առևտրային միությունը», որը դարձավ արժեթղթերի առևտրով զբաղվող ֆոնդային բորսայի նախորդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի ֆոնդային բորսաներ
Բոա Մերիա Ռինիա

**Բոա Մերիա Ռինիա** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Սեզերիա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրես է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01245։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 811 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Национальный институт статистики 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բեռլինի ֆոնդային բորսա

**Բեռլինի ֆոնդային բորսա** (, ), ֆոնդային բորսա Գերմանիայում։ Տեղակայված է Բեռլինում։ Միացել է Բրեմենի բորսայի հետ, այդ իսկ պատճառով նաև անվանում են **Բեռլին-Բրեմենյան բորսա**։

## Արտաքին հղումներ
* Börse Berlin

Կատեգորիա:Գերմանիայի ֆոնդային բորսաներ
Ռուբեն Հակոբյան (ճարտարապետ)

**Ռուբեն Սեդրակի Հակոբյան** (), ճարտարապետ, ՀԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1960)։

## Կենսագրություն
1928 թվականին ավարտել է ԵՊՀ տեխնիկական ֆակուլտետի ճարտարապետական բաժինը։ 1930-1936 թվականներին եղել է Հայաստանի քաղաքների նախագծման պետական ինստիտուտի կոնստրուկտորական բաժնի վարիչ, 1930-1932 թվականներին՝ ՀԽՍՀ կառուցվածքների ԳՀԻ գիտքարտուղար, 1932-1937 թվականներին՝ տնօրեն։ Դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1937-1990 թվականներին եղել է երկաթբետոնե կառուցվածքների ամբիոնի վարիչ, 1939 թվականից՝ դոցենտ։

Հակոբյանի նախագծերով Երևանի Թումանյան փողոցում 1930 թվականին կառուցվել է վարչական շենքը, որտեղ 1971-2005 թվականներին գործել է Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրությունը։ Նրա նախաձեռնությամբ Հայաստանի շինարարության մեջ առաջին անգամ կիրառվել են թեթև բետոնն ու երկաթբետոնը։

Գիտական աշխատությունները նվիրված են տուֆի և պեմզայի թափոններից արհեստական շինաքարեր ստանալու, բետոնի, պեմզաբետոնի, տուֆերի և այլ շինանյութերի առանձնահատկություններին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ռուբեն Ղինոյան

**Ռուբեն Վարդանի Ղինոյան (Գինոյան)** (1954, հուլիսի 1, Կարտիկամ, Վրաստան, Ախալքալաքի շրջան), կաթի ճարտարագետ-տեխնոլոգ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր (2002)։

## Կենսագրություն
1978 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը, 1991 թվականին՝ Մոսկվայի համամիութենական հեռակա ֆինանսատնտեսագիտական ինստիտուտը։ 1992-2002 թվականներին եղել է ՌԴ Պետստանդարտների Նիժնի Նովգորոդի չափորոշման, չափագրության և սերտիֆիկացման կենտրոնի բաժնի վարիչ, 2002 թվականից՝ տնօրեն։ 1996 թվականից նաև դասավանդում է։

1998 թվականից Ռուսաստանի Որակի հիմնախնդիրների ակադեմիայի թղթակից անդամ, 1998 թվականից՝ «Նիժեգորոդսկի պիշչևիկ» (ռուսերեն) Վոլգո-Վյատկայի տարածաշրջանային ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

Աշխատանքները վերաբերում են սննդամթերքի արտադրության տեխնիկայի, տեխնոլոգիայի, ինչպես նաև որակի հսկման և սերտիֆիկացման հիմնախնդիրներին։ Հեղինակ է 6 մենագրությունների։

## Մրցանակներ
*ՌԴ Գոսստանդարտի դիպլոմներ և պատվոգրեր
*«Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Рубен Гиноян: «Над каждым технологом поставить эксперта невозможно» 

Կատեգորիա:1954 ծնունդներ
Կատեգորիա:«Պատվո նշան» շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տեխնոլոգներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 1 ծնունդներ
Կորյուն Ղաֆադարյան

**Կորյուն Կարոյի Ղաֆադարյան** (), հայ  ճարտարապետ, ճարտարապետության պատմաբան, ճարտարապետության թեկնածու (1975)։

ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Կարո Ղաֆադարյանի որդին է։

## Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1962-1991 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտում։ 1991-1998 թվականներին եղել է ՀՀ պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության վարչության պետ, 2002 թվականից՝ Պատմամշակութային ժառանգության ԳՀ կենտրոնի փոխտնօրեն։

Մասնակցել է Էրեբունի (1959-1962), Արգիշտիխինիլի (1962-1976), Դվին (1976) քաղաքատեղիների պեղումներին, չափագրել ու ուսումնասիրել է բրոնզադարյան և միջնադարյան ամրոցներ ու բնկատեղիներ։

Հեղինակ է «Արգիշտիխինիլի քաղաքի ճարտարապետությունը» մենագրության (1984, ՀՀ ԳԱԱ «Գովեստագիր»), համահեղինակ՝ «Հայկական ճարտարապետության պատմության» 1-ին հատորի (1996)։

## Պարգևներ
*Մովսես Խորենացու մեդալ (2011)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կորյուն Ղաֆադարյան

Կատեգորիա:1936 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Մայիսի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Ամենայն մարմին խոտ է

**Ամենայն մարմին խոտ է** ( անվանումը նաև թարգմանվում է ինչպես՝ ամենայն կենդանի...), գիտա-ֆանտաստիկ վեպ, որի հեղինակը Քլիֆորդ Սայմակն է։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակի ամենահայտնի և ամենահաջողված ստեղծագործություններից մեկն է։ Վեպը առաջին անգամ ռուսերեն հրատարակվել է 1968 թվականին, իսկ 1998 թվականին այն ընդգրկվել է «Քլիֆորդ Սայմակ․ հատընտիր» հավաքածուի մեջ (290 000 օրինակ հրատարակությամբ)։ Վեպը ռուսերեն լեզվով վերահրատարակվել է ավելի քան 20 անգամ։

## Սյուժե
Վեպի գլխավոր հերոս Բրեդշոու Կարտերն է՝ նախկին ապահովագրական գործակալ, որն ապրում է Միլվիլլ քաղաքում։ Քաղաքը հայտնվեց բոլորի ուշադրության կենտրոնում, երբ շրջապատվեց անտեսանելի խոչընդոտով, որով միայն մարդիկ կարող էին անցնել։ Այս ամենի մեղավորը շուշաներն էին։ Հենց Բրեդշոուի հայրն էր ժամանակին գտել այդ շուշանները և տնկել Միլվիլլիով մեկ։ Բայց պարզվեց, որ այդ ծաղիկները ուրիշ աշխարհից էին, որը գտնվում էր Երկրի վրա, բայց ժամանակային առումով տարբերվում էր մի քանի վայրկյանով։ Կարտերը ընկնում է այդ աշխարհ։ Նա նաև իմանում է, որ այդ ծաղիկները կարող են ընդունել ցանկացած երկրային բույսի տեսք։ Սյուժեն զարգանում է այնպես, որ Միլվիլլի վրա պատրաստվում են ջրածնային ռումբ գցել։ Բարեբախտաբար Կարտերը ելք է գտնում ստեղծված իրավիճակից։ Այս հարցում նրան օգնում է տեղացի հարբեցող Շկալիկ Գրանտը։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Միլվիլլ - այս անվանումով քաղաքը գտնվում է Վիսկոնսիի մարզում։ Այս քաղաքում է ծնվել և մեծացել Քլիֆորդ Սայմակը։
* Գրքի անվանումը վերցրված է Հին Կտակարանի Եսայու մարգարեության 40:6 հատվածից, որը նաև նշվում է Նոր Կտակարանի Պետրոսի Առաջին թղթի 1:24 բաժնում
* Քանի որ գրքի անունը վերցված էր Աստվածաշնչից, Խորհրդային Միության ժամանակ այն անվանափոխվել էր և կոչվել «Ամեն կենդանի»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1965 վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:1965 թվականի ամերիկյան վեպեր
Րաֆֆու ստեղծագործությունների ցանկ

Ցանկում ընդգրկված են արձակագիր, բանաստեղծ, հրապարակախոս Րաֆֆու այն ստեղծագործությունները, որոնք ներառված են նրա երկերի տասհատորյակում (Հայպետհրատ, Երևան, 1963 թ.)։

## Վեպեր և վիպակներ

## Պատմվածքներ

## Պոեմներ

## Ճանապարհորդական նոթեր

## Բանաստեղծություններ

## Ակնարկներ

## Հիշատակարան

## Ֆելիետոններ

## Պատմական աշխատություններ

## Թարգմանություններ

## Փոխադրություններ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Րաֆֆի, երկերի ժողովածու 10 հատորով, Հայպետհրատ, Երևան, 1963

Կատեգորիա:Հայկական գիր և գրականություն
Կատեգորիա:Ցանկեր:Գրականություն
Վարդ Ղարսլյան

**Վարդ Վահագնի Ղարսլյան** (1940, օգոստոսի 2, Խոջաբեկ, Նինոծմինդա քաղաքի շրջագծում, Վրաստան), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
1967-1970 թվականներին սովորել է Կրասնոդարի մանկավարժական ինստիտուտի նկարչության բաժնում, 1975 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Կրուպսկայայի անվան ժողարվեստի ինստիտուտը։ Ղարսլյանի գեղանկարչական ստեղծագործությունները հիմնականում նվիրված են հայրենի Ջավախք բնաշխարհի պատկերմանը։

## Ցուցահանդեսներ
* Երևան (Ջավախքի հայ նկարիչների ցուցահանդես), 1994 թվական, 2004 թվական
* Թբիլիսի, 2005 թվական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1940 ծնունդներ
Կատեգորիա:Խոջաբեկ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 2 ծնունդներ
Ալոս

**Ալոս**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Օլթիի գավառում` Բարդուսի շրջանում։ Գտնվում էր Օլթի քաղաքից 43-45 կմ հյուսիս` բարձրադիր ու անտառազուրկ վայրում՝ Ճորոխի ավազանի գետերից մեկի վրա։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 7 տուն թուրք բնակիչ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ալչալու (Սուրմալուի գավառ)

**Ալչալու**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում։ Գտնվում էր լեռներով շրջապատված վայրում՝ Գայլատու լճի հյուսիսային ծայրից 6 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 10 տուն՝ 162 բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ազդանշանում

**Ազդանշանում** (պահլավ. azd - լուր և nishan - նշան), որևէ լուրի, հրամանի, նախազգուշացման հաղորդումը պայմանական նշանների՝ ազդանշանների օգնությամբ։ Ազդանշանը լինում է տեսողական–առարկայական և հնչյունային։ Վաղ ժամանակներից տեսողական–առարկայական ազդանշանման միջոց են եղել կրակը, ծուխը, ձեռքերի, գավազանի շարժումները, դիմախաղը ևն։ Հնում աթարի դեզի վրա տնկած ավելը նշան էր, թե ամուսնացնելու աղջիկ ունեն։ Խնամիներին ուղարկած կարմիր խնձորը հրավեր էր և նորահարսի կուսության ավետիս։ Հնչյունային ազդանշանը սկզբում իրագործվել է կոկորդային հնչյուններով ու կանչերով, ապա ստեղծվել են հնչեղ գործիքներ։ Հայերն օգտագործել են թմբուկ և փողային գործիքներ (օրինակ XIX դարում զեյթունցիները գործածում էին եկեղեցում օծած հատուկ թմբուկ)։ Հետագայում տեխնիկայի զարգացման շնորհիվ սկսեցին կիրառել կատարելագործված ազդանշաններ, ինչպես ծովային ազդանշաններ, երկաթուղային ազդանշաններ, դիսպետչերական ազդանշաններ, լուսային մնեմոնիկ սխեմաները, ազդանշանման ճանապարհային նշաններով, օպտիկական սարքերի օգնությամբ։ Հնչյունային ազդանշանները (սիրենաների, շչակների միջոցով և այլն) կիրառվում է գլխավորապես տրանսպորտում։ Ըստ նշանակման ազդանշանները լինում են վթարային, հրամանային, հրշեջ, նախազգուշական և այլն։ Ազդանշանները հիմնականում հաղորդվում են էլեկտրական և ռադիոտեխնիկական սարքերի (օրինակ ռադիոփարոսի, ռադիոզոնդի) օգնությամբ։

Կատեգորիա:Անվտանգություն
Կատեգորիա:Կապ
Ալչադըրլու Մազմազակ

**Ալչադըրլու Մազմազակ**, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 210 ադրբեջանցի բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր