Իսլամը Գերմանիայում

[right|thumb|250px|[Վյունսդորֆ մզկիթը՝ Հալբմոնդլագեր ռազմագերիների ճամբարը։ Գերմանիայում առաջին մզկիթն է, որը կառուցվել է 1915 թվականին և քանդվել 1925-26 թվականներին։]]
1960-ական թվականների աշխատանքային միգրացիայի և 1970 թվականից ի վեր քաղաքական փախստականների մի քանի ալիքների պատճառով **[[մուսուլման]]ները [[Գերմանիա]]յում** դարձել են նշանավոր կրոնական խումբ։ Ըստ պաշտոնական մարդահամարի, որն անցկացվել է 2011 թվականին, Գերմանիայի բնակչության 1, 9 %-ը (մոտ 1,5 միլիոն մարդ) իրեն մուսուլման է հայտարարել։ Հավանաբար, մարդահամարում մուսուլմանների թիվը թերագնահատված է, քանի որ շատ հարցվածներ կարող էին չնշել իրենց դավանանքը։ 2009 թվականին կատարված գնահատականները ցույց են տվել, որ Գերմանիայում կա 4,3 միլիոն մուսուլման (բնակչության 5,4 %)։ Նրանցից 1,9 միլիոնը Գերմանիայի քաղաքացիներ են (2.4 %)։ Գերմանիայի վիճակագրական գործակալության տվյալներով՝ 2005 թվականին Գերմանիայում բոլոր նորածինների 9,1 %-ը ծնվել է իսլամադավան ծնողներից։

## Ժողովրդագրություն
Գերմանիայում մուսուլմանների ճնշող մեծամասնությունը թուրքական ծագում ունի (63.2 %)։ Կան նաև փոքր խմբեր Պակիստանից, նախկին Հարավսլավիայի երկրներից, արաբական երկրներից, Իրանից և Աֆղանստանից։ Մուսուլմանների մեծ մասն ապրում է Բեռլինում և նախկին Արևմտյան Գերմանիայի խոշոր քաղաքներում։ Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն եվրոպական այլ երկրների մեծամասնության, զգալի իսլամադավան համայնքներ գոյություն ունեն Գերմանիայի որոշ գյուղական շրջաններում, հատկապես Բադեն-Վյուրթեմբերգում, Հեսսենում և Բավարիայի ու Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի շրջաններում։ Նախկին Արևելյան Գերմանիայում մուսուլմանները քիչ են, քանի որ մինչև 1989 թվականը աշխատանքային միգրացիա չկար։ Գերմանիայում մուսուլմանների մեծ մասը սուննիներ են (75 %), կան նաև շիա (7 %) ահմադյան (1 %) համայնքներ։

## Պատմություն
Առաջին մուսուլմանները Գերմանիա են ժամանել 18-րդ դարում Գերմանիայի և Օսմանյան կայսրության միջև դիվանագիտական, ռազմական և տնտեսական հարաբերությունների շրջանակներում։ Տասնութերորդ դարի սկզբին Պրուսիայում ծառայում էին իսլամադավան 20 զինվոր ֆրիդրիխ Վիլհելմ I-ի մոտ։ 1745 թվականին թագավոր Ֆրիդրիխ II-ը պրուսական բանակում ստեղծեց մուսուլմանական ստորաբաժանում, որը բաղկացած էր հիմնականում բոսնիացիներից, ալբանացիներից և թաթարներից։ 1760 թվականին ստեղծվեց կորպուս՝ շուրջ 1000 բոսնիացիներով։

1798 թվականին Բեռլինում ստեղծվեց մուսուլմանական գերեզմանատուն։ Ներկայումս գործում է 1866 թվականին ստեղծված մուսուլմանական գերեզմանատունը։

1932 թվականին Համաշխարհային իսլամական Կոնգրեսի գերմանական բաժինը և Իսլամական կոլոկվիումը ստեղծեցին Գերմանիայում առաջին իսլամական կրթական հաստատությունը երեխաների համար։

1942 թվականին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, հիմնադրվել է Իսլամական ինստիտուտը (Մաահադ ալ-Իսլամ), որը ներկայումս հայտնի է որպես Գերմանիայի Կենտրոնական Իսլամական արխիվային ինստիտուտի անունով (Zentralinstitut Islam-Archiv-Deutschland)։

1961 թվականին Արևմտյան Գերմանիայի իշխանությունները հրավիրեցին օտարերկրյա բանվորների (գաստարբայտեր), որոնց մեծ մասը Գերմանիա ժամանեց Հարավարևելյան Անատոլիայի (Թուրքիա) գյուղական շրջանից։ Նրանց երբեմն անվանում են զուգահեռ համայնք էթնիկ գերմանացիների ներսում։

## Իսլամական հոսանքներ
[right|class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|190px|Մզկիթ [Էսսենում]]
[right|class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|190px|Խադիջա մզկիթ [Բեռլինում]]
[class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|190px|[Քյոլնի կենտրոնական մզկիթ]]
Գերմանիայում մուսուլմանները պատկանում են տարբեր իսլամական հոսանքներին (մոտավորապես տվյալներ)․
* Սուննի իսլամ՝ 2,640,000
* Ալևիտներ՝ 500,000
* Շիաներ-իմամիտներ՝ 225,500
* Ալավիներ 70,000
* Ախմադիտներ՝ 35,000
* Սուֆիզմ՝ 10,000
* Իսմայիլականություն՝ 1,900
* Զեյդիթներ՝ 800
* Իբադիներ՝ 270
* Ահմադիթ Լահորի՝ 60

## Իսլամական կազմակերպություններ
Գերմանիայում բնակվող մուսուլմանների ավելի փոքր մասը կրոնական կազմակերպությունների անդամներ են։ Դրանցից շատերը․

* Կրոնների հարցերով թուրք-իսլամական միություն (*Türkisch-Islamische Union der Anstalt für Religion*, *Diyanet İşleri Türk İslam Birliği*, *DİTİB*), թուրքական կրոնների հարցերով կոմիտեի (կրոնների հարցերով վարչություն) գերմանական ֆիլյալ, Քյոլնի կենտրոնակայան։
* Milli Görüş իսլամական համայնք (*Islamische Gemeinschaft Millî Görüş*, *İslâm Toplumu Millî Görüş*), թուրքական Saadet Partisi կուսակցությանը մոտ կազմակերպություն, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Քերպենում։
* Ջամաթ ան-Նուր իսլամական համայնք (*Islamische Gemeinschaft Jama' at-un Nur*), Սաիդ Նուրսիի «Ռիսալե-ի Նուր» ընկերության գերմանական մասնաճյուղը։
* Իսլամական համայնքը Գերմանիայում (*Islamische Gemeinschaft in Deutschland*), արաբական մուսուլմանների կազմակերպություն, որը մոտ է մուսուլման եղբայրներին (Մայնի Ֆրանկֆուրտ)։
* Ահմադյան Մուսուլմանական ջամաթ Գերմանիայում (*Ahmadiyya Muslim Jamaat Deutschland*), Համաշխարհային Ահմադյան մուսուլման համայնքի գերմանական մասնաճյուղ։

Բացի այդ, կան բազմաթիվ տեղական կազմակերպություններ, որոնք թվարկված չեն։ 2002 թվականին արգելվեցին Հիզբ ութ-Թահրիր ալ-Իսլամի կազմակերպությունները և, այսպես կոչված, խալիֆայության պետությունը, որը հիմնադրվել է Քեմալեթին Կապլանի կողմից և հետագայում ղեկավարվել է նրա որդու՝ Մեթին Կապլանի կողմից, քանի որ նրանց ծրագրերը հակասում էին Գերմանիայի Սահմանադրությանը։

## Մարտահրավերներ և քննադատություններ
Մզկիթների կառուցումը բախվում է տեղի բնակչության քննադատությանը։ Այսպես, հակասություններն առաջացել են 2007 թվականին Քյոլնում Մեծ մզկիթ կառուցելու մուսուլմանների ծրագրերի պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլամ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Իսլամը Եվրոպայում
Կատեգորիա:Կրոնը Գերմանիայում