open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աշոտ Հարությունյան (քանդակագործ)

**Աշոտ Սամսոնի Հարությունյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
[մինի|[Խաչատուր Մարտիրոսյան (նկարիչ)|Խաչատուր Մարտիրոսյանը, Աշոտ Հարությունյանը և Սարո Գալենցը Կալենց թանգարանում]]
* 1980-1986 թվականներին սովորել է Պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում
* 1989 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է

## Ստեղծագործություններ
* Երկվորյակ
* Դատարկության անատոմիա
* Հիշողության կորուստ N2
* Կասկած և համոզմունք N1
* Կասկած և համոզմունք N2
* Կասկած և համոզմունք N4

## Ցուցահանդեսներ
### Անհատական ցուցահանդեսներ
* 2011 - "Cite International des arts", Փարիզ, Ֆրանսիա
* 2017 - «Ժամանակակից քանդակը՝ Կարապի լճում», Երևան, Կարապի լիճ

### Խմբակային ցուցահանդեսներ
* 2009 թվական- Ցուցահանդես ՆՓԱԿ-ում, Երևան, Հայաստան
* 2010 թվական- Հայ աբստրակտ արվեստագետներ, Գալա ցուցահանդես, Երևան, Հայաստան
* 2011 թվական- ՀՀ 20 - ամյակին նվիրված ցուցահանդես, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
* 2011 թվական- «Անհատականություն և միասնություն», Դալան պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2011 թվական- «Ինստալացիա», Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 2013 թվական- «Վերացական արվեստ», Ոսկե դար պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2014 թվական- «Հայ ճապոնական ժամանակակից արվեստ», Ոսկե դար պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2014 թվական- «Հետ ուղղահավատ վերացականություն», Կալենց թանգարան (համադրող՝ Արա Հայթայան)
* 2015 թվական- «Գույնից իդեա-իդեայից գույն», Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարան
* 2015 թվական- «Քաղաքային քանդակ», Հայաստանի նկարիչների միություն

## Մեջբերումներ Աշոտ Հարությունյանի մասին
«Աշոտ Հարությունյանի քանդակը թարմ հարցադրումներով մուտք է գործում ժամանակակից հանրային միջավայր։ Այն գիտակցված ձևով շրջանցում է ավանդական քաղաքային քանդակը, ուր օգտագործվող նյութը (քար, մետաղ, փայտ և այլն) համարվելով հումքային մարմին, ենթարկվում է հիմնավոր փոփոխության, զրկվելով մայր նյութի հատկանիշներից։

Արվեստագետն ընտրում է իր նյութն այն բանից հետո, երբ վերջինս արդեն ապրել է իրեն նախասահմանված «գործառութային առաքելության» կիրառման և օտարման փուլերը։ Դա արդի արդյունաբերական ջարդոնն է, որը հանդես եկավ որպես վերջին տասնամյակների արժեհամակարգային ցնցումների և տնտեսական կաթվածի տեղային փաստացի վավերագիր։ Անթաքույց հրապուրված այս անծայրածիր նյութի կիրառական դաջվածքով, արվեստագետը բծախնդրորեն պեղում է վերջինիս պատմական իրողությունը, կենսագրական շերտերը, ենթարկում իր արվեստային տեսլականին, խմբագրում, ուղղորդում, շեշտում նյութի փաստացի ձևը, փոխակերպում վերջինիս...»

Արա Հայթայան

Նկարիչ, արվեստաբան։

## Մրցանակներ
* 2019 թվականին Պողոսյան մրցանակ «Հիշողության անատոմիա» քանդակների շարքի համար։

## Պատկերասրահ

Modern Sculpture in Swan Lake by Ashot Harutyunyan (11).jpg
Modern Sculpture in Swan Lake by Ashot Harutyunyan (14).jpg
Modern Sculpture in Swan Lake by Ashot Harutyunyan (9).jpg
Modern Sculpture in Swan Lake by Ashot Harutyunyan (7).jpg
Modern Sculpture in Swan Lake by Ashot Harutyunyan (4).jpg
Modern Sculpture in Swan Lake by Ashot Harutyunyan (2).jpg
Modern Sculpture in Swan Lake by Ashot Harutyunyan (1).jpg
Modern Sculpture in Swan Lake by Ashot Harutyunyan (17).jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Պողոսյան մրցանակի դափնեկիրներ
Միցելներ

մինի|աջից
**Միցելներ** (նոր , լատիներեն *mica* - հատիկ, փշրանք), դիսպերսված ֆազի առանձին մասնիկները զելերում։ Բաղկացած են բյուրեղական կամ ամորֆ միջուկից և մակերևութային շերտից, որը ներառնում է միջուկի հետ կապված հեղուկի մոլեկուլները։ Լիոֆոբ զոլում միցելի մակերևութային շերտը բաղկացած է զոլը կայունացնող նյութի ադսորբված մոլեկուլներից կամ իոններից։ էլեկտրոլիտով կայունացված լիոֆոբ հիդրոզոլերում միջուկը շրջապատված է հականուն իոնների կրկնակի էլեկտրական շերտով։ Միցելի միջուկի հետ անմիջականորեն կապված իոնները (պոտենցիալը որոշող) հակաիոնների մի մասի հետ առաջացնումեն ադսորբված շերտը, իսկ հակաիոնների մյուս մասը կազմում է երկրորդ՝ դիֆուզիոն շերտը։ Այն խանգարում է միցելին մոտենալ և կպչել իրար(տես Կոագուլացում)։ Միցելներն ամբողջությամբ էլեկտրաչեզոք են։ Լիոֆիլ զոլերը, ի տարբերություն լիոֆոբ զոլերի, թերմոդինամիկորեն կայուն են և առաջանում են ենինքնաբերաբար նյութը լուծիչի հետ խառնելիս, եթե նրա կոնցենտրացիան միցելագոյացման կրիտիկական կոնցենտրացիայից բարձր է։ Միցելները տասնյակ կամ հարյուրավոր լիոֆոբերի դեպքում՝ միլիոնավոր մոլեկուլների համախմբեր են։ Ջրային միջավայրում հիդրոֆիլ միցել առաջացնող մոլեկուլները դասավորվում են այնպես, որ նրանց հիդրոֆոբ խմբերը առաջացնում են Միցելի միջուկը, իսկ հիդրոֆիլները՝ մակերևութային շերտը (օրգ․ հեղուկներում մոլեկուլները կարող են ունենալ հակառակ դասավորություն)։ Մեծ կոնցենտրացիայի դեպքում միցելի ձևի և տարածական դիրքորոշման փոփոխությունները առաջացնում են ժելի կամ հեղուկ բյուրեղների տարածական ցանց։ Միցելի գոյությամբ են պայմանավորված կենսաբանական համակարգերում և տեխնոլոգիական պրոցեսներում տեղի ունեցող մի շարք երևույթներ։

## Տես նաև
* Լիոֆիլ և լիոֆոբ կոլոիդներ, 
* Կոլոիդների քիմիա

Կատեգորիա:Կոլոիդային քիմիա
Ռեստինգա

**Ռեստինգա**, (պորտ.՝ Restinga), մունիցիպալիտետ Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլո նահանգի մեջ։ Ռիբերյան Պրետոյի բաղկացուցիչ մաս։ Բնակչությունը՝ 6454 (2006 թվականի տվյալներով),տարածքը՝ 245,599 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 26.3 մարդ կմ2-ում։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1964 թվականի փետրվարի 28-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սան Պաուլու նահանգի բնակավայրեր
Մուհոզարներ

**Մուհոզարներ**, լեռներ Ղազախստանի Ակտոբեի շրջանում։

Ձգվում են հյուսիսից հարավ 200 կմ, լայնությունը՝ մինչև 30 կմ, բարձրությունը՝ մինչև 657 մ (Մեծ Բոկտիբայ լեռ)։ Հանդիսանում է Ուրալի հարավային շարունակությունը։ Կազմված են մինչքեմբրյան և պալեոզոյան քվարցիտներից, բյուրեղային թերթաքարերից, գնեյսներից, գրանիտներից, ավազաքարերից, կոնգլոմերատներից։ Կլիման ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը —14°С է, հուլիսինը՝ 24°С, տարեկան տեղումները՝ 200—250 մմ։ Մուհոզարների հարավային լանջերը ծածկված են կիսաանապատային բուսականությամբ, հյուսիսային լանջերը՝ փետրախոտային տափաստաններով։ Պղնձի, նիկելի և այլ օգտակար հանածոների բազայի վրա զարգացել է հանքարդյունահանող արդյունաբերությունը։

Կատեգորիա:Ղազախստանի լեռներ
Արթուր Ութմազյան

**Արթուր Հայկարամի Ութմազյան** (), հայ դերասան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2003)։

Պատմաբան, կուսակցական, պետական աշխատող Հայկարամ Ութմազյանի և դերասանուհի, հաղորդավարուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, Երևանի պատվավոր քաղաքացի Հրաչուհի Ջինանյանի որդին է։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, բանասիրական ֆակուլտետը։ 1968 թվականից՝ ԵԴԹ դերասան։

Լավագույն դերերից են՝ Մանչուկ (Մակայոնոկի «Հալածված առաքյալը», համամիութենական թատերական փառատոնի 1-ին մրցանակ, Մոսկվա, 1973), Բրուտոս, Տիբալտ (Շեքսպիրի «Հուլիոս Կեսար», «Ռոմեո և Ջուլիետ»), Ռուբեն Սևակ, Հուդա (Զեյթունցյանի «Մեծ լռություն», «Հիսուս Նազովրեցին և նրա երկրորդ աշակերտը», վերջինը՝ ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ 2000), Բանաստեղծ («Անվերջ վերադարձ», ըստ Պարույր Սևակի) և այլն։ Ասմունքով հանդես է եկել նաև արտերկրում (Անգլիա, ԱՄՆ, Բեյրութ, Կանադա). երկացանկում՝ Պարույր Սևակի, Սիլվա Կապուտիկյանի, Համո Սահյանի և այլոց գործերից։  Համարվում է Երևանի Դրամատիակական թատրոնի առաջատար դերասաններից։

## Մրցանակներ
* Մովսես Խորենացու մեդալ (1998)
* Հայաստանի պետական մրցանակ (2011)
* Հայաստանի վարչապետի հուշամեդալ (2012)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արթուր Ութմազյանի կենսագրականը

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Հայկարամ Ութմազյան

**Հայկարամ Մուրադի Ութմազյան** (), պատմաբան, կուսակցական, պետական աշխատող։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1967)։

Դերասան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Արթուր Ութմազյանի հայրն է, դերասանուհի, հաղորդավարուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, Երևանի պատվավոր քաղաքացի Հրաչուհի Ջինանյանի ամուսինը։

## Կենսագրություն
*1941 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը
*1954-1957 թվականներին՝ ՀԿԿ Երևանի Կիրովյան շրջկոմի առաջին քարտուղար
* 1957 թվականից՝ ԵՊՀ ԽՄԿԿ պատմության ամբիոնի վարիչ
*1966 թվականից՝ պրոռեկտոր
*1967-1970 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդին կից մամուլի պետկոմի նախագահ
*1955-1959, 1967-1970 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամավոր։
Ուսումնասիրությունները վերաբերում են Հայաստանի միջնադարյան պատմության, ժամանակի գաղափարաբանության հարցերին։

## Երկեր
*Սյունիքը IX-X դարերում, Ե., 1958: 
*Հասարակության արտադրողական ուժերի և նյութատեխնիկական բազայի բնութագրման շուրջը, Ե., 1964:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Մտրակիկներ

**Մտրակիկներ**, մտրակավորներին, բազմաթիվ բակտերիաներին, զոոսպորներին և սպերմատոզոիդներին բնորոշ ցիտոպլազմային շարժուն ելուստներ։ Տրամագիծը մոտ 0,2 մկմ է։ Բաղկացած են միատարր նյութից, որի ծայրերում տեղադրված են 9 կրկնակի, իսկ կենտրոնում՝ 2 (մեկական) թելիկներ։ Տարբերում են մտրակիկների շարժման մի քանի ձևեր՝ պտուտակաձև, ալիքաձև, թիակաձև։

Կատեգորիա:Բակտերիաներ
Գտնված երազ

**Գտնված երազ**, 1976 թվականի հայկական արտադրության մուլտֆիլմ, արտադրված Համո Բեկնազարյանի անվան Հայֆիլմ կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Փոքրիկ աղջիկը, հետևելով կենդանություն առած թիթեռներին, գնում է գտնելու իր պապիկի կորած քունը։ Նա հայտնվում է նկարների կախարդական աշխարհում, ծանոթանում է նկարի ծերուկի հետ։ Երբ առավոտյան աղջիկը վերադառնում է, պապն արդեն քնել էր։

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Մ. Դիլաքյան
* Ռեժիսոր և բեմադրող նկարիչ Հովհաննես Դիլաքյան
* Երգերի և երաժշտության հեղինակ Ռուբեն Հախվերդյան (ձայնակցում է Ջինա Վանյանը), Ս. Գյուլխասյան, Ա. Սաթյան
* Հնչյունավորողներ՝
** Ծերուկ - Մհեր Մկրտչյան
** Աղջիկ -  Հռիփսիմե Կիրակոսյան 
** Պապիկ - Էդգար Էլբակյան

## Մեջբերումներ մուլտֆիլմից
Մուլտֆիլմում շատ քիչ են երկխոսությունները, չկա նաև հեղինակային խոսք։ Կան մի քանի փոքրիկ երկխոսությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.youtube.com/watch?v=ks2olsHbCKs Մուլտֆիլմը ՅուԹյուբում

Կատեգորիա:1976 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռոբերտ Սահակյանցի մուլտֆիլմեր
Մուկոիդներ

**Մուկոիդներ**՝ (լատ․ mucus — լորձ), կենսաբանական տարբեր օբյեկտներում (ձվի սպիտակուց, աչքի եղջերաթաղանթ, կռճիկային հյուսվածքներ, արյան պլազմա են) պարունակվող ածխաջրասպիտակուցային միացությունների հնացած անվանումը։ Ելնելով քիմիական կառուցվածքի առանձնահատկություններից՝ առաջարկված է մուկոիդները անվանել մուկոբազմաշաքարներ կամ գլիկոպրոտեիդներ։

Կատեգորիա:Սպիտակուցներ
Լուսինե Կիրակոսյան

**Լուսինե Պարույրի Կիրակոսյան** (Լուսիկ Կիրակոսյան, ), հայ դերասանուհի, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2008)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է դեկտեմբերի 4-ին, Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ Դպրոցում սովորելուն զուգահեռ աշխատել է Գյումրու դրամատիկական թատրոնում։ Լուսինե Կիրակոսյանի տաղանդը ի հայտ է եկել դեռ մանուկ հասակից, երբ 1-ին դասարանից սկսած բեմադրություններ է արել բակի երեխաների հետ։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը՝ Վարդան Աճեմյանի արվեստանոցը։ Նույն թվականից Հրաչյա Ղափլանյանի հրավերով աշխատել է Երևանի դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասանուհի։

Խաղացած ներկայացումներից են՝ Երվանդ Օտյանի «Սեր և ծիծաղ» (Նվարդ), Ս. Ստրատիևի «Ավտոբուս» (Կին), Ժորա Հարությունյանի «Քո վերջին հանգրվանը» (Սիրարփի), Բ. Շոուի «Շոկոլադ ուտող զինվորը» (Լուկա), Գ. Արշակյանի «Այս աշխարհի փոքրերը» (Անահիտ), Մ. Մնացականյանի «Թաղի զավակը» (Սաթիկ), Պերճ Զեյթունցյանի «Կանգ առ երկրագունդ» (Սիրուշ), Ա. Մակայոնոկի «Հալածված առաքյալը» (Մայր), Խ. Միլիանի «Ցիանակալիում… կաթով կամ առանց կաթի» (Վեներանդա) և այլն։ Նկարահանվել է «Հեծյալը, որին սպասում էին» (1984), «Ավտոբուս» (1988), «Լաբիրինթ» (1994), «Մեր բակը 1» (1996) ֆիլմերում։ Հեռուստադիտողի հիշողության մեջ միշտ մնացել և մնում է Լուսինե Կիրակոսյանի մարմնավորած *Ռոզ*-ի կերպարը «Վերվարածները ընտանիքում» առաջին հայկական հեռուստասերիալից։ 2007 թվականին արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր արտիստի կոչման, 2010 թվականին՝ ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակի՝ կնոջ երկրորդ պլանի լավագույն դերակատարման համար (Ցիանակալիում․․․ կաթով կամ առանց կաթի)։

## Դերակատարումներ

* Նվարդ, «Սեր և ծիծաղ»
* Կին, «Ավտոբուս»
* Սիրարփի, «Քո վերջին հանգրվանը»
* Լուկա, «Շոկոլադ ուտող զինվորը»
* Սաթիկ, «Թաղի զավակը»
* Մայր, «Հալածված առաքյալը»
* Վեներանդա, «Ցիանակալիում … Կաթով կամ առանց կաթի» («Արտավազդ» 2011 թվականին, երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի)
* Վերջին ուսուցիչ
* Մթին պատմություն
* Խաղամոլ
* Կանգ առ երկրագունդ
* Ներկաներ և բացականեր
* Ամենատխուր մարդը
* Սպանության վկաներ
* Այս աշխարհի փոքրերը
* Եղբայրներ
* Ամազոններ
* Լիալուսին
* Սայլը շուռ եկավ
* Կանաչ ստվերը
* Հայրական տուն
* Մեդեա
* Ստվերը
* Արքան է մեռնում
* Կատակերգություն
* Յոթ կայարաններ
* Հայկական էսքիզներ
* Հայր տոնապետի մենախոսությունը
* Անուշ
* Դահիճը
* Հալածված առաքյալը

## Ֆիլմագրություն

* «Հեծյալը, որին սպասում էին» (1984)
* «Լաբիրինթ» (1994)
* «Մեր բակը» (1996)
* «Մեծ պատմություն փոքր քաղաքում»
* «Փեսացուն կրկեսից»
* «Վերվարածները»
* «Անուղղելիները»
* «Կյանքի կարուսել»
* «Mosadereh»
* «Լքված ամրոցի պահապանները»
* «Երեք նամակ Բելլայից»

## Մրցանակներ
* Ասմունքի դափնեկիր
* Հումորի դափնեկիր
* Երգի առաջատար
* «Արտավազդ» մրցանակ (2011)
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2008)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շատ կուզեի մեծ ընտանիք ու շատ երեխաներ ունենալ… Լուսինե Կիրակոսյան

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Թերզյան

**Թերզյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեն Թերզյան (ծնվ․ 1949), կինոգործիչ։
* Ալիսիա Հովհաննեսի Թերզյան (ծնվ. 1934), դիրիժոր, կոմպոզիտոր, դաշնակահարուհի, հասարակական գործիչ։
* Անդրանիկ Մարտիրոսի Թերզյան (1927-1952), բանաստեղծ։
* Արմենուհի Թերզյան (1910-1992), բանաստեղծուհի։
* Գայանե Հարությունի Թերզյան (1955-2023), բանասեր, լրագրող։
* Դավիթ Թերզյան (ծնվ․ 1973), երաժիշտ, ջութակահար, դիրիժոր։
* Դարզի Թերզյան (ծնվ․ 1960), ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, պրոֆեսոր։
* Երվանդ Թերզյան (ծնվ․ 1939), աստղաֆիզիկոս։
* Էդուարդ Թերզյան (1882-1955), հայ նկարիչ։
* Թովմաս Հակոբի Թերզյան (1840-1909), բանաստեղծ, դրամատուրգ։
* Կլարա Վահրամի Թերզյան (1929-2022), արձակագիր, լրագրող։
* **[[Հակոբ Թերզյան (այլ կիրառումներ)|Հակոբ Թերզյան]]**
** Հակոբ Զարեհի Թերզյան (1927-2020), աստղագետ։
** Հակոբ Հարությունի Թերզյան (1879-1915), հրապարակախոս, բանասեր։
* Հարություն Արտաշեսի Թերզյան (1932-2016]), Էլեկտրական մեքենաների և կառավարման համակարգերի բնագավառի գիտնական։
* Հովհաննես Կիրակոսի (Կարապետի) Թերզյան (1883/88-1915/16), բժիշկ։
* Մարգարիտ Սիմոնի Թերզյան (ծնվ․ 1929), թարգմանչուհի։
* Նուպար Թերզյան (1910-1994), դերասան։
* Պերճ Տիգրանի Թերզյան (ծնվ․ 1938), հրապարակախոս, ազգային-հասարակական գործիչ։
* Տիրան Թերզյան (-1920), բժիշկ, գյուտարար։

## Տեղանուններ
* Թերզյան, գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Տուապսեի շրջանում։

## Տես նաև
* Թերզիյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Գործողություն

**Գործողություն**, հարաբերականորեն անկախ ու ամբողջական արտաքին-շարժողական կամ ներհոգեկան գործընթաց (օրինակ արտացոլման, ուշադրության, զգայաշարժողական, հիշողության, կամային և այլն), որն ունի որոշակի նպատակ, բայց որի դրդապատճառը ինքնուրույն չէ, այլ ենթարկվում է այն գործունեության դրդապատճառների խմբին, որի կազմի մեջ մտնում է այդ գործունեությունը։ Նույն գործողությունը կարող է մտնել գործունեության մի շարք տեսակների և հմտությունների կազմի մեջ։ Գործողությունը կազմված է շարժումներից։

## Գործողության ակցեպտոր
Գործողության ակցեպտոր (լատ. acceptor – ընդունիչ), Պ. Կ. Անոխինի ներմուծած տերմինը, որով նա նշանակում էր ցանկացած գործողության հարմարվողական արդյունքների կանխատեսման ու գնահատման գործընթացը մինչև գործողությունը կատարելը։ Պ. Կ. Անոխինի կարծիքով ուղեղում նախապես ստեղծվում է սպասվող արդյունքների մոդելը։

## Առարկայական գործողություններ
Այն գործողությունները, որոնց օգնությամբ մարդը ազդեցություն է գործում արտաքին աշխարհի առարկաների վրա։ Հոգեկան զարգացման ընթացքում բազմաթիվ գործողություններ ստանում են ներհոգեկան բնույթ (ներքնայնացվում,ինտերիորիզացիայի են ենթարկվում) և սկսում են իրագործվել առարկաների մտապատկերների հետ։

## Մտավոր գործողություններ
Հոգեկանում կատարվող գործողություններ, որոնց օգնությամբ ձևափոխությունների են ենթարկվում մտապատկերներն ու հասկացությունները, ստեղծվում են նրանց նոր զուգորդություններ, մշակվում է ընկալված ինֆորմացիան(գիտելիքը) ։
Ըստ Պ. Յա. Գալպերինի տեսության մտավոր գործողությունները առաջ են գալիս արտաքին առարկայական գործողություններից՝ անցնելով ներքնայնացման մի շարք միջանկյալ փուլերով.

* գործողության հետ նախնական ծանոթացման փուլ
* սխեմաներում, գծագրերում, մոդելներում և այլ ձևերով նյութականացված գործողությունների փուլ
* արտաքին - խոսքային փուլ, որտեղ գործողության բոլոր տարրերը ներկայացված են գրավոր կամ բանավոր արտաքին խոսքի ձևերում. այդ խոսքը ընդհանրացված ու կրճատ է, բայց դեռևս ավտոմատացված չէ
* այս փուլում գործողությունը կատարվում է իր համար արտասանված արտաքին խոսքում, որի մեջ էլ ավելի կծկված ու ընդհանրացված է
* «մտավոր գործողության փուլ». գործողությունը կատարվում է ներքին խոսքի ձևով, կրճատ է և ավտոմատացված։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Մաքսիմիլիան Վոլոշին

**Մաքսիմիլիան Վոլոշին** (, ծննդյան ազգանունը՝ Կիրիենկո-Վոլոշին, ռուսերեն՝ , ), ծագումով ուկրաինացի ռուսական բանաստեղծ, թարգմանիչ, գեղարվեստական և գրական քննադատ, նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ազնվականի ընտանիքում։ Ուսանել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, որից վտարվել է 1900 թվականին՝ ուսանողական խռովություններին մասնակցելու համար։ 1901 թվականին ընդունվում է Բեռլինի համալսարան, ապա մեկնում է Փարիզ։ Մինչև 1916 թ.-ը ապրել է մերթ Փարիզում, մերթ Կոկտեբելում (Ղրիմ, Թեոդոսիայի մոտ), ճամփորդություն է կատարում Եգիպտոս, հետիոտն շրջել է Եվրոպայի երկրներով։ Պոեզիայի հետ հավասարապես տարված էր երաժշտությամբ, նկարչությամբ, որը «գերագույն հաճույք» էր համարում։ Հայտնի արվեստաբան էր ու քննադատ։

Մամուլում առաջին անգամ հանդես է եկել 1903 թվականին։ Նրա վաղ շրջանի ստեղծագործության մեջ որոշակի հակում է նկատվում դեպի պոեզիայի և գեղանկարչության ռուսական և արևմտաեվրոպական նորագույն ուղղություններն ու դպրոցները։ Այս շրջանի Վոլոշինի ստեղծագործությունը հիմնականում էկլետիկ բնույթ ունի, նրան հատուկ է նաև էսթետիզմը, բայց մի շարք գծերով այն առանձնանում է դարասկզբի ռուս պոեզիայի մեջ։ Ակնառու է բանաստեղծի ձգտումը թափանցելու աշխարհի ու պատմության առեղծվածների մեջ, ըմբռնելու մարդկության անցած ուղին, մարդկային կեցության իմաստը։ Վոլոշինը մեծ տարերքի ու հղացումների բանաստեղծ է։ Նա կարողանում է թափանցել մարդկային հիշողության ու ենթագիտակցության խորքերը, ասել անասելի, մտնել գաղտնիքի կեղևի տակ, վերծանել առեղծվածը։ Նա տեսանող բանաստեղծ է, նրա բանաստեղծություններին հատուկ է միստիկ-փիլիսոփայական խորքը, պատկերային հախուռն հոսքը, միաժամանակ նա օժտված է մարմնավորման, կերպավորման մեծ տաղանդով։ Նրա բանաստեղծություններում միշտ առկա է նկարչի ձեռքը, խոսքն ազդու է, պատկերային համակարգը տեսանելի և տպավորիչ։

Հեղափոխության տարիներին Վոլոշինի պոեզիայում տիրապետող են դառնում ռուսական թեմաները, թեև նա «վերապայքարային» դիրք էր գրավում, կոչ անում «լինել մարդ ու քաղաքացի»։ Վոլոշինը ժամանակի ուղղություններից ու դպրոցներից ոչ մեկին չէր պատկանում։ 1917 թվականին նա մշտապես հաստատվում է Ղրիմում, ուր նրա տունը հանգրվան էր բոլոր սկսնակ բանաստեղծների ու ճամփորդող բարեկամների համար։

## Աղբյուրներ
* Հրաչյա Թամրազյան, Մաքսիմիլան Վոլոշին (Ծանոթագրություններ)։ XX դարասկզբի ռուսական բանաստեղծություն, Ե., Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1982, էջ 504-505։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Սոնետների պսակ
*Ինքնակենսագրություն
*Հուշեր

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ստեփանակերտի պատկերասրահ

**Ստեփանակերտի պատկերասրահ**, պատկերասրահ Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտում։

## Պատմություն
Ստեփանակերտի պատկերասրահը հիմնադրվել է 1982 թվականի փետրվարի 10-ին։ Տնօրեն է նշանակվել Ռոբերտ Արսենի Ավետիսովը (ծնունդով Ստեփանակերտցի, 1939)։

Արցախի Հանրապետությունում ռազմական գործողություններ սկսվելու կապակցությամբ պատկերասրահը դադարեցրել է իր գործունեությունը։ Երկար ընդմիջումից հետո, 2001 թվականի հուլիսի 12-ին պատկերասրահը վերաբացվել է և ժամանակավոր տեղակայվել Ստեփանակերտի քաղաքապետարանի շենքի առաջին հարկի դահլիճում։ Ստեփանակերտի պատկերասրահի տնօրեն է նշանակվել՝ Ելենա Գեորգիի Դադայանը, ով մինչ օրս էլ համարվում է պատկերասրահի տնօրենը։

2013 թվականի հոկտեմբերի 12-ին կայացել է արդեն նորակառույց Ստեփանակերտի պատկերասրահի բացումը, որը զուգորդվել է մայրաքաղաքի գեղեցիկ տոնի հետ։

## Ֆոնդ
Պատկերասրահը ունի իր սեփական ֆոնդը՝ համալրված տեղական և օտարերկրացի գեղանկարիչների և քանդակագործների աշխատանքներով։

## Միջոցառումներ
Պատկերասրահը կազմակերպում է կերպարվեստի և դեկորատիվ կիրառական արվեստի ցուցահանդեսներ։ Կազմակերպվում են պրոֆեսիոնալ և ինքնուս ստեղծագործողների աշխատանքների ցուցահանդեսներ. ցուցադրված նկարներն ու քանդակները ենթակա են նաև վաճառքի։ Պատկերասրահի առաջին և երկրորդ հարկերում գտնվում են նկարչուհու և քանդակագործի արվեստանոցները, ցանկություն հայտնած այցելուները կարող են ականատես լինեն նրանց աշխատանքներին։ Հնարավորություն ունեն վաճառելու նաև տարբեր տեսակի դեկորատիվ կիրառական արվեստի աշխատանքներ։

## Հասցե
Պատկերասրահը գտնվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Ստեփանակերտ քաղաքում, Սասունցի Դավիթ 6 հասցեում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստեփանակերտի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտի շենքեր և կառույցներ
Մագնոլիա

**Մագնոլիա, կղբենի** (*Magnolia*),  կղբենազգիների ընտանիքի մշտադալար կամ տերևաթափ ծառերի, հազվադեպ թփերի ցեղ։ Տերևները պարզ են, կոշտ, ամբողջաեզր, հերթադիր, պարունակում են եթերայուղեր, ալկալոիդներ, գլիկոզիդներ։ Ծաղիկները երկսեռ են, մեկական, խոշոր, սպիտակ կամ վարդագույն։ Պտուղը կազմված է գալարաձև պարկուկներից։
Հայտնի է շուրջ 80 տեսակ, տարածված հիմնականում Արևելյան և Հարավ-Արևելյան Ասիայում, Ամերիկայում։ Հայաստանի Տավուշի մարզում տարածված է խոշորածաղիկ մագնոլիան (*M. grandiflora*)։ Երևանի բուսաբանական այգում, Իջևանի և Ստեփանավանի դենդրարիներում աճեցվում է կոբուս մագնոլիան (*M. kobus*)։

Խոշորածաղիկ մագնոլիայի տերևների սպիրտային մզվածքն իջեցնում է արյան ճնշումը և օգտագործվում է հիվանդության վաղ շրջանում։

## Պատկերասրահ

File:Մագնոլիա (Gor Navoyan).jpg|thumb|Մագնոլիա
File:Մագնոլիան և մեղուն (Gor Navoyan).jpg|thumb|Մագնոլիա



## Գեղարվեստական գրականության մեջ
* Մագնոլիա։ Աննա Սաքսե, «Հեքիաթներ ծաղիկների մասին», Ե., Դարակ, 2020, էջ 107-111։

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Ռալֆ Սուքե

**Ռալֆ Սուքե** (**Ralf Souquet**, ), գերմանացի փուլիստ։ Հայտնի է «Կայզեր» և Վիրաբույժ մականուններով։" 1981-ից, նա հաղթել է 200 մրցաշար, 41 անգամ դարձել է Գերմանիայի չեմպիոն և 34 անգամ Եվրոպայի չեմպիոն։

Նա սկսել է փաբում խաղալ վեց տարեկանից, նա մարզվում էր օրական հինգ ժամ։ Նա հաղթել է առաջին անգամ գերմանիայի առաջնությունը տասնչորս տարեկանում, նա առաջնության ամենաերիտասարդ խաղացողն էր։ 1985-ին, Սուքեն դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն թիմային մրցաշարում, բերելով հաղթանակ Գերմանիայի թիմն, իսկ 1986-ին նա հաղթել է անձնական Եվրոպայի առաջնությունը։ 1997-ին, նա պարգևարտրվեց *[[Silberne Lorbeerblatt]]* (Silver Laurel Leaf) մրցանակով, որը ամենաբարձր սպորտային պարգևն է Գերմանիայում, նրան պարգևատրել է անձամբ Գերմանիայի նախագահ Ռոման Հերցոգը։

Կատեգորիա:1968 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 29 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Փուլիստներ այբբենական կարգով
(20460) Ռոբուայթլի

**(20460) Ռոբուայթլի**, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի հունիսի 13-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների խմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* (20460) Ռոբուայթլիաստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) 

Կատեգորիա:1999 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Լուիզա Ղամբարյան

**Լուիզա Գագիկի Ղամբարյան** (), հայ դերասանուհի, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2014)։

## Կենսագրություն
Լուիզա Ղամբարյանը ծնվել է Երևան քաղաքում, 1977 թվականին։ 1994-1999 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետի գեղարվեստական ռեժիսուրայի բաժնում։ Ավարտել է Յուրի Երզնկյանի արվեստանոցը։ 1994 թվականից աշխատել է հայկական հեռուստատեսությունում, վարել տարբեր հաղորդումներ՝ «Ես» մանկապատանեկան, «Պարատուն», «Ինչ եփել այսօր», «Բրաբիոն»։ 1995 թվականից աշխատում է Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնում։

## Ներկայացումներ
*Ջուլիետ՝ «Ռոմեո և Ջուլիետ»
*Սոֆի՝ «Չաո»
*Եվա՝ «Սպանել սիրո համար»
*Աննա՝ «Ախ Աննա, Աննա կամ կրքոտ կիրակի»
*Դիանա՝ «Մամա միա»
*Լեդի Մակբեթ՝ «Մակբեթ»
*Դոննա Իսաբել՝ «Դոն Ժուան»
*Քլեմեն՝ «Մոռանալ Հերոստրատին»
*Այծեմնիկ՝ «Ձայն լռության կամ վեցերորդ պատվիրանը» («Արտավազդ» 2009 թվականի լավագույն երիտասարդ դերասանուհի)

## Հեռուստասերիալներ
* «Դժբախտ երջանկություն»
* «Վերադարձ»
* «Կյանքի գինը»
* «Ընտրյալները»
* «Հարազատ թշնամի»
* «Բացի՛ր աչքերդ»
*
*«Ավազե դղյակ»
*«Ծղրիդի երգը»
*«Շահմարի Առեղծվածը»
*«Արմատներ»
*«Անատոլիական պատմություն»
*«Սիրո թևեր»
*«Կորած օրագիրը»
*«Կհանդիպենք անտառի տնակում»
*«Երդում»
*«Վաղվանից առաջ»
*«11 ու 1 գիշեր»
*«Կույր աշխահ»

## Մրցանակներ
*«Արտավազդ» մրցանակ (2009)
*Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բացահայտելով Լուիզա Ղամբարյանի ընտանիքը

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
(15875) 1996 TP66

**** տրանսնեպտունային մարմին (պլուտինո), գտնվում է Կոյպերի գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1996 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, աստղագետներ Ջեյն Լուի, Դևիդ Ջուիտի և Չեդվիկ Տրուխիլյոի կողմից Մաունա Կեա աստղադիտարանում։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների խմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* (15875) 1996 TP66 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) 

Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Հրաչյա Հարությունյան (դերասան)

**Հրաչյա Կամսարի Հարությունյան** (), հայ դերասան, բեմադրիչ։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ։ Հայաստանի Հանրապետության պետական մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Հրաչյա Հարությունյանը ծնվել է Երևանում, 1961 թվականի փետրվարի 14-ին։ 1979-1981 թվականներին Հրաչյա Հարությունյանը սովորել է «Հայհամերգ» միավորմանը կից էստրադային-կրկեսային ստուդիայի կրկեսային բաժնում, ստացել է օրիգինալ ժանրի արտիստի որակավորում։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի Գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժինը։ 1978 թվականից աշխատում է Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնում որպես դերասան և բեմադրիչ։

## Դերակատարումներ
*
* Սերգեյ՝ «Իրկուտսկյան պատմություն» - Ա․ Արբուզով
* Կարլ՝ «Ժաննա դ՛Արկ» - Ժ․ Անույ
* Անպատասխանատու՝ «Ավտոբուս» - Ս․ Ստրատիև
* Ստվեր՝ «Ստվերը» - Շվարց
* Մարկ Անտոնիոս՝ «Հուլիոս Կեսար» - Շեքսպիր 
* Ռոմեո՝ «Ռոմեո և Ջուլիետ» - Շեքսպիր
* Տղամարդ՝ «Կինը և Տղամարդը» - Ն․ Ադալյան
* Վենասն՝ «Չաո» - Մ․ Սովաժոն
* Հիսուս Նազովրեցի՝ «Հիսուս Նազովրեցին և նրա երկրորդ աշակերտը» - Պ․ Զեյթունցյան
* Գնդապետ՝ «Գնդապետ Թռչունը» - Խ․ Բոյչև
* Համլետ՝ «Համլետ» - Շեքսպիր
* Ջոն՝ «Ձայն լռության կամ վեցերորդ պատվիրանը» - Գ․ Խանջյան, Վ․ Չալդրանյան
* Ֆիլիպ Դեբնի՝ «Սիրային Խառնաշփոթ» - Հ․ Բերգեր
* Ջեկ Թեմփլթոն՝ «Վերջին Ծաղրածուն» - Բ․ Սլեյդ
* Դատավոր՝ «Փարիզյան Դատավճիռ» - Պ․ Զեյթունցյան
* Մարվին՝ «№707» - Ն․ Սայմոն
* Կոլոմբ՝ «Սերը տարիք չի հարցնում» - Ժան Կլոդ Իսլեր
* Օրնիֆլ՝ «Օրնիֆլ»  - Ժան Անույ
* Ժերոմ Կուֆիսել՝«Չաո» - Մարկ Սովաժոն

## Ներկայացումներ
Երևանում և ԱՄՆ-ում բեմադրել է մի շարք ներկայացումներ՝
* «Բեատրիչե»
* «Ցիլինդր»
* «Չաո»
* «Հյուրանոցի տիրուհին»
* «Վայրի աղջիկը 20 տարի անց»
* «Մահ իտալական ձևով»
* «Վերջին տանգոն»
* «№ 707»
* «Սերը տարիք չի հարցնում»
* «Օրնիֆլ»
* «Չաո»

## Հեռուստաներկայացումներ
*«Սպանել տղամարդուն»
*«Մի ամիս գյուղում»
*«Վերելակում»
*«Չարենցի ուղղիչ տունը»
*«Անհամբեր սիրահարներ»
*«Ես և նա»
*«Եղեգնուհի»
*«Հաղթանակած կինը»
*«Փուշը»
*«Փայտե մարդը»

## Ֆիլմեր
* Արա՝ «Ճերմակ Անուրջներ»
* Աբեղա՝ «Հին Աստվածներ»
* Քավոր Պետրոս՝ «Խաչագողի Հիշատակարանը»
* Ռշտունի՝ «Լքյալները»
* Նախարար՝ «Քրմուհին»
* Արշակ՝ «Պատանդներ»
* «Տեր Ողորմեա»
* Հայր՝ «Եղնիկների Կածանը» (20-մասանոց գեղարվեստական ֆիլմ)

## Մրցանակներ
*Հայաստանի Պետական մրցանակ (2012)
*Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2006)

## Ընտանիք
Ամուսնացած է։ Կինը ՀՀ վաստակավոր արտիստ, երգչուհի Սյուզան Մարգարյանն է, դուստրը՝ ՀՀ վաստակավոր արտիստուհի, երգչուհի Սիրուշոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ
Գործունեություն

[250px|մինի|Վճարովի գործունեությամբ՝ [աշխատանքով, զբաղված մարդիկ]]
**Գործունեություն**, մարդու ակտիվության այնպիսի գործընթաց, որի ընթացքում իրականացվում են նրա այս կամ այն դիրքորոշումը միջավայրի, մարդկանց, խմբերի կամ խնդիրների նկատմամբ, որոնք նրան առաջադրում է կյանքը։

Գործունեությունն ունի իր դրդապատճառները և հետապնդում է որոշակի նպատակ, կազմված է առարկայական և մտավոր գործողություններից։

## Տեսակներ
Մարդկային գործունեության հիմնական տեսակներն են՝
* խաղ
* ուսում
* ուսուցում
* աշխատանք

## Առաջատար գործունեություն
Առաջատար գործունեությունը անձի օնտոգենետիկական զարգացման տվյալ փուլում իրականացվող այն գործունեությունն է, որով պայմանավորված են երեխայի կամ պատանու հոգեկանում տեղի ունեցող հիմնական փոփոխություններն ու այն գործընթացները, որոնք նախապատրաստում են նրա անցումը զարգացման հաջորդ՝ ավելի բարձր փուլին։

### Փուլեր
Օնտոգենեզում տեղի ունի առաջատար գործունեության հերթափոխում, որն ըստ Դ. Բ. Էլկոնինի, ընթանում է հետևյալ կարգով՝
* անմիջական-հուզական շփում
* առարկայական-ձեռնածուական գործունեություն
* դերային խաղ
* ուսումնական գործունեություն
* մտերմիկ անձնային շփում
* աշխատանքային մասնագիտական գործունեություն

## Խմբային գործունեություն
Սոցիալական խմբի կողմից իրականացվող գործունեություն, որը հետապնդում է խմբային նպատակներ։ Խմբային գործունեության իրականացման ընթացքում խմբի յուրաքանչյուր անդամ կատարում է իր հատուկ գործառույթները (դերը, անհատական գործունեությունը), որի ընթացքում շփվում է խմբի մյուս անդամների հետ։

## Տեսական գործունեություն
Անհատական կամ խմբային գործունեություն, որի հետևանքով հայտնագործվում են բնության և հասարակության գոյության ու զարգացման օրենքները, ինչպես նաև գործնական / պրակտիկ/ գործունեության ընթացքում օգտագործվող մեթոդներն ու հնարները։
Տեսական գործունեությունը, որպես ներհոգեկան բարդ գործընթաց, իրագործվում է բոլոր իմացական գործընթացների և հատկապես վերացական մտածողության ու երևակայության մասնակցությամբ։

## Գործնական (պրակտիկ) գործունեություն
Անհատական կամ խմբային այնպիսի գործունեություն, որի ընթացքում ազդեցություն են գործում շրջապատող աշխարհի վրա, նրանում առաջ են բերում փոփոխություններ։ Գործնական գործունեության ընթացքում օգտագործվող եղանակներն ու մեթոդները ստեղծվում են մարդկանց տեսական գործունեության շնորհիվ։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Զուգորդություն (հոգեբանություն)

**Զուգորդություն** կամ **զուգորդում**, հոգեբանության բնագավառում զուգորդություն ասելով նկատի ունեն հոգեկանի բովանդակության տարրերի (մտապատկերների, բառերի) միջև հաստատվող կապերը, որոնց շնորհիվ գիտակցության ոլորտում իրար կապված տարրերից մեկի հանդես գալը առաջ է բերում (գիտակցված է դարձնում) նաև մյուսի տարրերը, որոնք առաջինի հետ կապված են ըստ նմանության, առընթերության, հակադրության կամ միավորման այլ սկզբունքի հիման վրա։

## Ընդհանուր նկարագրություն
Առարկաներն ու երևույթները բնության մեջ հանդես են գալիս ու ըմբռնվում են ոչ միայն իրարից անջատ և մեկուսացված, այլև միմյանց հետ կապված, խմբերով կամ շարքերով։ Տարբեր զգայարանների օգնությամբ ընկալվող պատկերները գլխուղեղի համադրական աշխատանքի շնորհիվ կապվում են միմյանց և հիշողության մեջ պահպանվում են միասին, որը և հնարավորություն է տալիս հետագայում դրանք գիտակցության ոլորտում վերարտադրել զուգորդված ձևով։ Ընկալման ընթացքում առարկաների, երևույթների կամ միևնույն բարդ առարկաների մտապատկերների նման կապերն անվանում են զուգորդություններ։ Դրանք էական նշանակություն ունեն հիշողության մեջ կազմակերպված ու ծավալուն գիտելիքներ մտապահելու համար։ Հիշողության հոգեբանական օրինաչափությունների մասին ոչ մի գաղափար չունեցող մարդիկ անգամ ինքնաբերաբար զուգորդություններ են կազմում՝ ընկալված տեղեկությունները ավելի ամուր և տևականորեն պահպանելու, միջավայրին հաջողությամբ հարմարվեկու համար։ Զուգորդություններ կազմելը ներհատուկ է ոչ միայն մարդուն, այլև զարգացած նյարդային համակարգ ունեցող բոլոր կենդանիներին։ Սակայն բարձրագույն հոգեկան ընդունակությունների առկայության հետևանքով մարդու հիշողության զուգորդություններն ավելի բարդ են և ունեն այնպիսի տեսակներ, որոնք կենդանիների հոգեկանում լինել չեն կարող։

## Աղբյուրներ
* 
*  ISBN 5-545-00785-7

Կատեգորիա:Հոգեկան գործընթացներ
Ինքնալուսանկար

[մինի|աջից|[Ռուբեն Սևակի ինքնալուսանկարը (նախքան 1915թվականը)]]
**Ինքնալուսանկար, ինքնուկ** (*սելֆի* , որը ծագում է  *«ինքնուրույն»*), ինքնապատկերի տեսակ, երբ մարդը լուսանկարչական ապարատով ինքն իրեն է նկարում, երբեմն հայելու, թայմերի օգնությամբ։ Եզրը հայտնի է դարձել 2010-ականների եզրին շարժական հեռախոսների մեջ տեղադրված լուսանկարչական ֆունկցիաների արագ զարգացման շնորհիվ։ Քանի որ սելֆի հիմնականում կատարվում է ձգված ձեռքի հեռավորությունից, լուսանկարչական խցիկը պահող մարդու լուսանկարը անկյան տակ է դուրս գալիս։

## Ինքնալուսանկարներ
 
Պատկեր:Lee Myung-Bak and Ji So-Yun.jpg
|
Պատկեր:ISS-32 American EVA b3 Aki Hoshide.jpg|
Պատկեր:Couple Snap a Selfie - Skopje - Macedonia.jpg|
Պատկեր:Liz 2.jpg|

## Արտաքին հղումներ
* Selfie film on the Guardian, August 2013
* Selfie Meter, Rate People’s Selfie Photos

Կատեգորիա:Լուսանկարչության ժանրեր
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Նարցիսիզմ
Մուժումբար

**Մուժումբար**, հայաբնակ գյուղ Իրանում, Թավրիզից 10 կմ հյուսիս։ XX դ․ սկզբին ունեցել է մոտ 1000 բնակիչ, որոնք զբաղվում էին երկրագործությամբ։ Իր առողջարար կլիմայի շնորհիվ Մուժումբարը եղել է թավրիզաբնակ հայերի ամառանոցը։ Մուժումբարում առայսօր կանգուն է Ս․ Հռիփսիմե նշանավոր եկեղեցու սրբատաշ սև քարից կառուցված շենքը (XVIII դ․)։ Մուժումբարի մոտ են գտնվում իրանահայերի Երևան խաչ և Ս․ Հովհաննես ուխտատեղիները։ 1946-ին Մուժումբարի հայերը ներգաղթել են Հայաստան։

Կատեգորիա:Իրանի հայաբնակ գյուղեր
Ստեփան Մութաֆյան

**Ստեփան Գրիգորի Մութաֆյան** (ծնվել է 1928 թվականին Լենինականում), խորհրդային կուսակցական-պետական աշխատող, ԽՄԿԿ անդամ (1959)։

Ավարտել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեխանիկա-մեքենաշինական ֆակուլտետը (1953)։ 1953 թվականից աշխատել է Լենինգրադի «Սոյուզարդմեխանիզացիա» տրեստի նախագծային կոնստրուկտորական բաժանմունքում, 1960 թվականից՝ «Հայգունմետնախագիծ» ինստիտուտում, 1966 թվականից ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի մոնտաժային և հատուկ աշխատանքների գլխավոր վարչությունում որպես պետի տեղակալ։ 1978 թվականից եղել է ՀԽՍՀ գազիֆիկացման գլխավոր վարչության պետ, 1979 թվականից՝ ՀԿԿ Կենտկոմի շինարարության և քաղաքային տնտեսության բաժնի վարիչ։ 1981-՞ թվականներին՝ ՀԽՍՀ Կենտրոնական վիճակագրական վարչության պետ։

Եղել է նաև ՀԽՍՀ X գումարման Գերագույն սովետի դեպուտատ, 1981 թվականից՝ ՀԿԿ Կենտկոմի անդամության թեկնածու։

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Գրիգորի Օռլով

**Գրիգորի Օռլով** (, ), գեներալ-ֆելդմարշալ, ռուսական կայսրուհի Եկատերինա II-ի ֆավորիտ, երկրորդը Օռլով եղբայրներից։

Հանդիսանում է ռուսական 2 պալատների կառուցող։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրիգորի Օռլովի նամակը (1766)

Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Մագնոն

**Մագնոն**, փոխազդող սպինների համակարգի տարրական գրգռմանը համապատասխանող քվազիմասնիկ։ Մագնիսական մի քանի ենթացանցով բյուրեղներում կարող են գոյություն ունենալ էներգետիկ տարբեր սպեկտրներ ունեցող մի քանի տեսակի մագնոններ։ Ենթարկվում է Բոզե-Էյնշտեյնի վիճակագրությանը։ Մագնոնները փոխազդում են միմյանց և այլ քվազիմասնիկների հետ։ Գոյությունը հաստատվել է նեյտրոնների և լույսի ցրման փորձերով։

Կատեգորիա:Քվազիմասնիկներ
Աբդուլմուսլիմ Մագոմաև

**Մուսլիմ Մուհամեդ օղլու Մագոմաև** (, սեպտեմբերի 18, 1885, Գրոզնի - հուլիսի 28, 1937, Նալչիկ), ադրբեջանցի խորհրդային կոմպոզիտոր, դիրիժոր, երաժշտական-հասարակական գործիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1935)։ Համարվում է ադրբեջանական երաժշտական թատրոնի ստեղծողներից։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Մուսլիմ Մագոմաևի պապն է։

## Կենսագրություն
1920-1930-ական թվականներին եղել է Ադրբեջանի լուսժողկոմատի արվեստի բաժնի վարիչ, Ախունդովի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի տնօրեն, գլխավոր դիրիժոր։ Առաջիններից էր, որ զուգորդեց ադրբեջանական ժողովրդական երգարվեստը և եվրոպական երաժշտական ձևերը։ Հաջիբեկովի հետ կազմել և հրատարակել է ադրբեջանական ժողովրդական երգերի առաջին ժողովածուն (1927)։ Ստեղծագործություններից են՝ «Շահ Իսմայիլ» (1916, բեմադրվել է 1919, Բաքու), «Նարգիզ» (1935, Բաքու) օպերաները, սիմֆոնիկ երկեր՝ «Ադրբեջանի դաշտերում», «Ազատագրված ադրբեջանուհու պարը», ադրբեջանական ժողովրդական երգերի մշակումներ։

## Հիմնական ստեղծագործություններ
### Օպերաներ
* «Շահ Իսմաիլ» (1915-1919)
* «Խորուզ Բեյ» (1929, ավարտված չէ)
* «Նարգիզ» (1935)

### Նվագախմբային
* «Ադրբեջանի դաշտերում» (1934)
* «Ազատված ադրբեջանուհու պարը» (1935)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հոդվածը Մուսլիմա Մագոմաևայի (կրտսեր) կայքում

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Գրոզնի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Նալչիկ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Եղիշե Մադաթյան

**Եղիշե Միքայելի Մադաթյան** (), հայ գրականագետ, թարգմանիչ։

Սովորել է Մոսկվայում՝ Լազարյան ճեմարանում, ապա՝ համալսարանում (1884-1888 թթ.), որն ավարտել է «Փավստոս Բուզանդ» (առանձին գրքով լույս է տեսել 1890 թվականին, Վիեննայում) ուսումնասիրության պաշտպանությամբ։ 1888-1889 թվականներին շրջագայել է Եվրոպայում։
1890-1892 թվականներին եղել է տեսուչ Շուշիի հոգևոր դպրոցում։ Այնուհետև դասավանդել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում և Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում։ Հ. Տենի, Գամառ-Քաթիպայի, Ս. Շահազիզի մասին գրականագիտական հոդվածներով հանդես է եկել «Նովոյե օբոզրենիե» («Новое обозрение»), «Արարատ» և «Մուրճ» պարբերականներում։ Թարգմանել է Բայրոնի, Բերանժեի, Լերմոնտովի ստեղծագործություններից։ Հաճախ ստորագրել է «Վանգ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ
Մարգարիտ Յուրսենար

**Մարգարիտ Յուրսենար** (, ), բելգիացի ֆրանսագիր գրող, Բելգիական թագավորության ակադեմիայի անդամ։ Առաջին կինն է, որն ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։

Հեղինակ է «Ալեքսիս կամ Տրակտատ սնապարծ հակամարտության մասին» (1929), «Վերջին կրակոցը» (1939), «Ադրիանի հիշողությունները» (1951), «Փիլիսոփայական քար» (1968) և այլ վեպերի։ Յուրսենարի գրչին են պատկանում բազմաթիվ պատմվածքներ, հոդվածներ, էսսեներ, ինքնակենսագրական եռագրությունը, դրամաներ և թարգմանություններ։

## Երկեր
### Վեպեր և պատմվածքներ
* *Alexis ou le Traité du vain combat* (1929)
* *Le Denier du rêve* (1934)
* *Feux* (1936))
* *Nouvelles orientales* (Արևելյան պատմություններ, 1938)
* *Le Coup de grâce* (1939)
* *Mémoires d’Hadrien* (1951)
* *L'Œuvre au noir* (1968)
* *Comme l’eau qui coule* (1982)
* *Nouvelles: Conte bleu, Le premier soir, Maléfice* (1993)

### Էսսեներ և հուշեր
* *Sous bénéfice d’inventaire* (1962)
* *Souvenirs pieux* (1974)
* *Archives du Nord* (1977)
* *Mishima ou la vision du vide* (1981)
* *Le temps, ce grand sculpteur* (1983)
* *En pélerin et en étranger* (1989)
* *Le Tour de la prison* (1991)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրյուսել քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Բելգիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆեմինա մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բելգիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բելգիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բելգիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Light My Fire

**Light My Fire**-ը ամերիկյան լեգենդար ռոք խումբ The Doors-ի երգն է։ Այս երգը ձայնագրվել է 1966 թվականի օգոստոս ամսին, և թողարկվել է 1967 թվականի հունվար ամսվա առաջին շաբաթվա ընթացքում խմբի առաջին ստուդիական ալբոմում։ 1967 թվականի հունիսի մեկին լույս է տեսել երգի սինգլ տարբերակը և երեք շաբաթով գլխավորել է Ամերիկայի *Billboard Hot 100*-ի չարթերը, և մեկ շաբաթով էլ գլխավորել է *Cash Box Top 100*-ի չարթերը։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում վաճառվել է սինգլի ավելի քան 1,000,000 օրինակ, երգը նաև համարվում է խմբի ամենահաջողված երգը և Rolling Stone ամսագիրը այն ներառել է իր 500 լավագույն երգերի ցանկանում հատկացնելով երգին 35 հորիզոնականը։

## Պատմություն
Երգի բառերը և երաժշտությունը գրվել է խմբի կիթառահար Ռոբի Կրիգերի կողմից, սակայն Ջիմ Մորիսոնը ավելացրել է "Our love become a funeral pyre" տողը, որը բացակայում էր երգում։ Ռոբին նշել է իր տված հարցազրույցներից մեկում որ երբ Ջիմը գրեց այդ տողը նա ասաց նրան Ջիմ դու ամեն ինչ կապում ես մահվան հետ։ Այս խոսքերին Մորիսոնը պատասխանել է հետևյալ կերպ *որտեղ կա կյանք, այնտեղ կա մահ*։ Իսկ Ռոբին վերջում նշում է որ Ջիմը ճիշտ էր։ Ձայնագրումից ի վեր երգը կատարվել է խմբի համարյա բոլոր համերգների ժամանակ թե Ջիմի հետ և թե նրա մահվանից հետո։

Խմբի անդամ Ռեյ Մանզարեկը նշել է որ երգի սկզբում դաշնամուրային լսվող ինթրոն նա գրել է օգտագործելով Յոհան Սեբաստիան Բախի *Երկորոդ և Երրորդ Մասի Գյուտերը*։ Չնայած երգը չափազանց երկար էր 7 րոպե և 5 վայրկյան, սակայն ռադիո ծրագրերը այն շատ էին ցանկանում ընդգրկել իրենց ծրագրերի մեջ այսպիսով երգը կրճատվեց և դարձավ 3 րոպե, համարյա ամբողջ ինստրումենտալ մասը հանվեց երգից որպեսզի այն օգտագործվի *AM* ռադիոյում։

### Buick-ի պատահարը
Ջոն Դենսմորը պատմում է, որ 1968 թվականի հոկտեմբերին *Buick* գործընկերությունը ցանկանում էր երգը օգտագործել իրենց գովազդում ("Come on, Buick, light my fire"), և խմբի ադնամներին դրա համար տալիս էր 75,000 դոլլար։ Ջիմ Մորիսոնը այդ ժամանակ գտնվում էր Անգլիայում իսկ խմբի մյուս անդմաները Ամերիկայում, և այսպիսով խմբի 3 անդամները համաձայնեցին այս առաջարկին։ Սակայն ըստ խմբի 1965 թվականին կնքած պայմանագրի խմբի ամեն անդամ առանձին որոշումներ կայացնելու լիազորություններ ուներ։ Հետևաբար երբ Մորիսոնը վերադարձավ նա սպառնաց Բուիքին որ պարզապես մուրճով կջարդի նրա արտադրած Buick Opel մակնիշի ավտոմեքենան, որը պետք է ցուցադրվեր գովազդում։

## Անձնակազմ
* Ջիմ Մորիսոն - վոկալ
* Ռեյ Մանզարեկ - դաշնամուր
* Ռոբի Կրիգեր - կիթառ
* Ջոն Դենսմոր - հարվածային գործիքներ

## Չարթեր

## Վաճառքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:The Doors
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Ալեքսանդրե Մրևլիշվիլի

**Ալեքսանդրե Ռոմանի Մրևլիշվիլի** (, ), վրացի նկարիչ, XIX դարի վերջի - XX դարի սկզբի ազգային արվեստի մեջ ռեալիստական, դեմոկրատական ուղղության ներկայացուցիչ։

Սովորել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում (1884 - 1890) և Փարիզի Ժյուլիան ակադեմիայում (1898-1901)։

Աշխատանքները հիմնականում արտացոլում են «մինչհեղափոխական» Վրաստանի գյուղացիների նիստուկացը («Գյուղական դիվանատան մոտ», 1899, «Ցածր ցանկապատ», 1901, «Հարկահավաք», 1900-ական թթ․, բոլորն էլ՝ Վրաստանի արվեստների պետական թանգարան, Թբիլիսի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժյուլիանի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության նկարիչներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Պլեբեյ

**Պլեբեյներ** (, plebs - հասարակ ժողովուրդ), ազատ բնակչության խավ Հին Հռոմում։ Մինչև մ.թ.ա. 3-րդ դարի սկիզբը ներգրավված չէին տոհմական համայնքի մեջ, իրավունք չունեին օգտվելու (ի տարբերություն պատրիկների) համայնական հողերից։

Հռոմեական կայսրությունը կազմված էր երկու հակադիր խավից՝ պատրիկներից և պլեբեյներից։ Պատրիկ նշանակում է հայր ունեցող, այսինքն՝ ազնվական, իսկ պլեբեյ նշանակում է եկվոր։ Պատրիկների և պլեբեյների մեջ խոր անդունդ կար. նրանք իրար հետ ամուսնանալ չէին կարող։ Պատրիկները ծաղրում էին պլեբեյներին, սակայն վերջինիս տնտեսություն էին ապահովում։ Ի վերջո պլեբեյներն ապստամբում են և հեռանում քաղաքից։ Տնտեսությունը կանգ է առնում, և պատրիկները, հասկանալով սխալը, շտկում են այն։

Մասնավոր սեփականության իրավունքով կարող էին տիրել ոչ մեծ հողակտորների։ Երկրագործությունից բացի, զբաղվում էին նաև արհեստներով և առևտրով։ Պլեյբեյների աստիճանական սնանկացման հետևանքով նրանց հողերի քանակը կրճատվել է։

Պլեյբեյների տնտեսական ծանր վիճակը ավելի էր վատթարանում քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքներից զուրկ լինելու պատճառով։ Պատրիկների դեմ երկարատև և համառ պայքարից (մ.թ.ա. 5-րդ դարի սկզբից մինչև մ.թ․ա․ 3-րդ դարի սկիզբը) հետո Պլեյբեյները մտել են Հռոմի ժողովրդի կազմի մեջ, նրանց իրավունքները հավասարեցվել են պատրիկների իրավունքներին, վերացվել է պարտային ստրկությունը։

Պլեյբեյների ունևոր մասը պատրիկների վերնախավի հետ կազմել է  նոբիլիտետը։ Մ․թ․ա․ 3-2-րդ դարերից «պլեյբեյներ» անվանել են հասարակ ծագում ունեցող լիիրավ քաղաքացիներին։

Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի սոցիալական պատմություն
Կատեգորիա:Սոցիալական կարգավիճակ
Կատեգորիա:Հասարակության շերտավորում
Մխիթար Հյուսն

**Մխիթար Հյուսն**, միջնադարյան հայ ճարտարապետ։

1188-1208-ին կառուցել է Գոշավանքի համալիրի մեծ մասը։ Մխիթար Հյուսնի կառուցած առաջին՝ Գրիգոր Լուսավորիչ կոչված եկեղեցին (չի պահպանվել) եղել է փայտակերտ (այստեղից էլ՝ նրա «Հյուսն» մականունը), որը Գոշավանքի սան Կիրակոս Գանձակեցին անվանում է «գեղեցկային»։ 1191-1196-ին Մխիթար Հյուսնը կառուցել է Գոշավանքի գլխավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Մխիթար Հյուսնը կառուցել է նաև մի այլ քարաշեն ժամատուն՝ փայտակերտ վերնահարկով, սկսել է գմբեթավոր նոր եկեղեցու շինարարությունը, որն ընդհատվել է և ավարտվել միայն 1231-ին։

Մխիթար Հյուսնը միջնադարյան Հայաստանի այն սակավաթիվ ճարտարապետներից է, որն իր ժամանակ արդեն գնահատվել է որպես մշակույթի տաղանդավոր գործիչ, և որի անվան հիշատակությունը պահպանվել է թե՝ իր ստեղծած բազմաթիվ հուշարձանների վրա, թե՝ պատմիչի (Կիրակոս Գանձակեցի) մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ
Մրցանակաբաշխություն

**Մրցանակաբաշխություն**, քաղաքացիական իրավունքում, վարձատրության հատուկ կարգ, ըստ որի պետական, կոոպերատիվ, հասարակական կազմակերպությունը հրապարակորեն վարձատրություն (մրցանակ) է խոստանում որոշակի աշխատանքի լավագույն կատարման համար։ Մրցանակաբաշխության նպատակն է լավագույն ձևով լուծել գիտական, տեխնիկական, գեղարվեստական խնդիրներ։ Մրցանակաբաշխություն հայտարարած կազմակերպությունը շարադրում է առաջադրանքը, կատարման ժամկետը, վարձատրության չափը, գնահատման կարգը և այլն։ Մրցանակաբաշխություն կարող են հայտարարել այն կազմակերպությունները, որոնց այդպիսի իրավունք վերապահված է իրենց կանոնադրություններով։ Մրցանակաբաշխության ներկայացված աշխատանքների համար կազմակերպվում է մրցույթ, որի արդյունքները քննարկում և մրցանակները որոշում է մասնագետներից կազմված կոլեգիալ մարմինը՝ ժյուրին։ Մրցանակաբաշխություն հայտարարած կազմակերպությունը մրցանակի արժանացած երկն օգտագործում է մրցանակաբաշխությամբ հայտարարված պայմաններին համապատասխան։

Կատեգորիա:Մրցույթներ
Հոգեկան արտացոլում

**Հոգեկան արտացոլում**, իրականության արտացոլման բարձրագույն ձևը (ֆիզիկականից և ֆիզիոլոգիականից հետո)։ Հոգեկան արտացոլումը ուղեղի գործառույթն է և արտաքին աշխարհի սուբյեկտիվ պայքարը, որը, ամրակայվելով լեզվական ձևերում, ձեռք է բերում հարաբերականորեն ինքնուրույն գոյություն։

## Ձևերը
Հոգեկան արտացոլման ձևերն են՝
* գրգռականություն
* զգայություններ
* ընկալումներ
* մտապատկերներ
* հասկացություններ
* մտածողություն
* երևակայություն

Հոգեկան արտացոլումը միշտ զուգորդվում է ապրումների (հույզերի և զգացմունքների) հետ։

## Տես նաև
* Ընկալում
* Մտապատկեր
* Հասկացություն
* Մտածողություն
* Երևակայություն
* Հույզ
* Զգացմունք

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Ռոմանոս Սարգսյան

**Ռոմանոս Վարդանի Սարգսյան** (), նկարիչ, պրոֆեսոր (1984), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1983)։

## Կենսագրություն
*1951 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գեղանկարչության բաժինը
*1961 թվականին տեղափոխվել է Երևան
*1963 թվականից դասավանդել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում
*1972-1982 թվականներին՝ գեղանկարչության ամբիոնի վարիչ, դիզայնի բաժնի հիմնադիրներից, 1972 թվականից՝ պրոֆեսորի պաշտոնակատար, 1984 թվականից՝ պրոֆեսոր։

## Ստեղծագործական ուղի
Ստեղծել է բնանկարներ, նատյուրմորտներ, թեմատիկ կոմպոզիցիաներ։

Աշխատանքներից են՝ 
*«Աշունը Դիլիջանում» (1963)
*«Ընդմիջում» (1964)
*«Հնագույն գրքեր» (1965)
*«Վայրի խաղող» (1976)
*«Խոտի դեզ» (1979)
*«Տանյա» (1979)
*«Նախիր» (1980)
*«Կեչառիսի վանքը» (1980

## Անհատական ցուցահանդեսներ
1957 թվականից մասնակցել է հանրապետական և միութենական ցուցահանդեսների։

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Չեխոսլովակիայում (1984), Երևանում (հետմահու, 2013)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ