Սպիտակ պայթյուն

**«Սպիտակ պայթյուն»** (), խորհրդային գեղարվեստական սև-սպիտակ ֆիլմ, ռազմական դրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ստանիսլավ Գովորուխինը 1969 թվականին Օդեսայի կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Գործողությունները տեղի է ունենում Հայրենական մեծ  պատերազմի տարիներին Կովկասի լեռներում։ Երրորդ ռայխի «Էդելվեյս» լեռնահրաձգային դիվիզիայի զինվորները դիրք են զբաղեցրել լեռներում, որտեղից գնդակոծում են լեռնաշղթան անցնող փախստականներին և վիրավորներին։

Լեյտենանտ Արտյոմ Արսենովը (Արմեն Ջիգարխանյանը) համարձակ ծրագիր է առաջարկում՝ բարձրանալ գագաթը և պայթեցնել ձյան շերտը, որպեսզի գոյացած ձնահոսքը հասնի գերմանական դիրքերին։ Նա ապարդյուն փորձում էլ բարձրանալ այդ գագաթը դեռ նախապատերազմյան ժամանակ։ Առաջադրանքը կատարելու համար նա հավաքում է վեց հոգուց բաղկացած խումբ, որոնց թվում կան ինչպես փորձառու լեռնագնացներ, այնպես էլ նորեկներ։

Կորուստներով խումբը հասնում է բարձունքին և կատարում առաջադրանքը։ Բացված լեռնանցքով սկսում են անցնել Կարմիր բանակի ուժերը։

## Դերերում
* Սերգեյ Նիկոնենկո – *Նիկոլայ Սպիչկին
* [[Լյուդմիլա Գուրչենկո]] – *Վերա Արսենովա
* Անատոլի Իգնատև – *Վադիմ Բարանով
* [[Արմեն Ջիգարխանյան]] – *լեյտենանտ Արտյոմ Արսենով
* Ֆեոդոր Մենիկով – *Սեմյոն Իվանովիչ
* Լևան Պիլպանի – *Շոթա Իլիանի
* Բուխուտի Զաքարիաձե – *Թենգիզ Ալեքսանդրովիչ, գնդապետ
* [[Ստեպան Կռիլով]] – *կոմիսար
* Վլադիմիր Վիսոցկի – *կապիտան
* Նիկոլայ Ֆեդորցով – *վիրավոր
* Նելլի Հաջիևա – *Թիմուրի մայրը
* [[Ստանիսլավ Գովորուխին]] – *գերմանացի սպա (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ` Էդուարդ Վոլոդարսկի, Ստանիսլավ Գովորուխին
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ստանիսլավ Գովորուխին
* Գլխավոր օպերատոր` Վասիլի Կիրբիժեկով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Միխայիլ Զայաց
* Կոմպոզիտոր` Սոֆյա Գուբայդուլինա
* Ալպինիզմի խորհրդատու` Լեոնիդ Ելիսեև

## Նկարահանումներ
* Ստանիսլավ Գովորուխինի երկրորդ ֆիլմն է, որը նվիրված է լեռնագնացներին (առաջինը՝ «Ուղղահայաց»)։
* Ֆիլմի խորհրդատուն լեռնագնացության սպորտի վարպետ Լեոնիդ Ելիսեևն է, որը մասնակցել էր նաև «Ուղղահայաց» ֆիլմի նկարահանումներին։
* Ֆիլմը նախատեսվում էր նկարահանել Կովկասում, սակայն ուղղաթիռային վթարի ժամանակ Գովորուխինի, Ելիսեևի և օպերատոր Վասիլի Կիրժիբեկովի ստացած վնասվածքների պատճառով նկարահանումները տեղափոխել են Ղրիմ՝ Անգարի լեռնանցքից ոչ հեռու՝ Էլխկ Կայա լեռան լանջերին։
* Վլադիմիր Վիսոցկու մասնակցությունը ֆիլմին պատահական էր։ Ղրիմում հանգստի ժամանակ նա որոշել է այցելել Գովորուխինին, որը նրան համոզել է նկարահանվել դրվագում։ Ավելի ուշ Վիսոցկին հատուկ ֆիլմի համար գրել է երկու երգ՝ «Но вот исчезла дрожь в руках» և «К вершине»՝ նվիրված Միխայիլ Խերգիանիի հիշատակին։ Նա ձայնագրություններով ժապավեն է ուղարկել ռեժիսորին, բայց նա ինչ-ինչ պատճառներով դրանք չի ներառել ֆիլմի մեջ, ինչի համար ավելի ուշ զղջացել է։
*Վլադիմիր Վիսոցկու հերոսին հնչյունավորել  է մեկ այլ դերասան։ Օդեսայի կինոստուդիայի ներկայացուցչի խոսքով՝ Վիսոցկին չի կարողացել ներկա գտնվել հնչյունավորմանը, և Ստանիսլավ Գովորուխինն օդեսացի դերասան Բորիս Զայդենբերգին խնդրել է հնչյունավորել նրա դերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Սպիտակ պայթյուն» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
*  Օդեսայի կինոստուդիայի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1969 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ստանիսլավ Գովորուխինի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին