Ոսկե ուղղանկյուն

right|thumb|225px|<span style="color:blue;">'''''a'''''</span> երկար կողմով և <span style="color:red;">'''''b'''''</span>  կարճ կողմով ոսկե ուղղանկյունը տեղադրելիս <span style="color:blue;">'''''a'''''</span> կողմով քառակուսու կողքին ստացվում է նման ոսկե ուղղանկյուն,որի երկոր կողմը <span style="color:green;">'''''a'' + ''b'''''</span> -ն է, իսկ կարճ կողմը <span style="color:blue;">'''''a'''''</span>. Դա ցույց է տալիս հետևյալ համեմատականությունը՝ <math> \frac{a+b}{a} = \frac{a}{b} \equiv \varphi\,.</math>
**Ոսկե ուղղանկյուն,** ուղղանկյուն, որի կողմերի երկարությունները գտնվում են ոսկե համեմատականության մեջ  1 : \tfrac{1 + \sqrt{5}}{2}, կամ 1:\varphi (հունական ֆի տառը), որտեղ φ ≈ 1,618.

## Կառուցում
thumb|Ոսկե ուղղանկյան կառուցման եղանակները։ Քառակուսին ընդգծված  է կարմիրով։ Արդյունարար չափերը գտնվում են ոսկե համեմատականության մեջ։

Ոսկե ուղղանկյուն կարելի է կառուցել կարկինի և քանոնի օգնությամբ։

# Կառուցում ենք սովորական քառակուսի։
# Գագաթից տարվում է ուղիղ մինչև հանդիպակաց կողմի միջնակետը։
# կառուցում ենք շրջանագիծб հատման կետը ընդունելով որպես կենտրոն, շառավղի չափ ենք ընդունում ստացված հատվածի երկարությունը։
# Շարունակում ենք հանդիպակաց կողմըб մինչև հատվի շրջանագծի հետ։

## Կապը կանոնավոր [[բազմանիստ]]երի և [[բազմանկյուն]]ների հետ
Առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ քառակուսին հեռացնելուց հետո մնում է ոսկե ուղղանկյուն, պահպանելուվ նույն չափերը։ Քառակուսիների հեռացումը կարող է լինել անվերջ, ընդվորում համապատասխան անկյունները կազմում են անվերջ ոսկե պարույրի(բնական լոգարիթմական պարույր այդ հատկությունով) վրա գտնվող կետերի շարք։

thumb|Երեք ոսկե ուղղանկյուն կանոնավոր տասներկուանկյուն։
Այլ ձևով կառուցելու համար օգտագործում են միանման շրջանագծերոմ ներգծված երեք կանոնավոր բազմանկյուններ՝ տասնանկյուն, վեցանկյուն և հնգանկյուն։ Այդ բազմանկյունների *a*, *b*  և *c*  կողմերի երկարությունները բավարարում են *a* 2&nbsp;+&nbsp;*b*2&nbsp;=&nbsp;*c*2 հավասարմանը, այնպես, որ այդ երկարությամբ հատվածները կազմում են յուրահատուկ ուղղանկյուն եռանկյուն(Պյութագորասի թեորեմի համաձայն)։ Վեցանկյան կողմի երկարության հարաբերությունը տասնանկյան կողմի երկարությանը հավասար է ոսկե հատմանը, այնպես, որ եռանկյունը կազմում է ոսկե ուղղանկյան կեսը։

Իկոսաեդրի տասներկու գագաթները կարելի է բաժանել երեք փոխադարձ ուղղահայաց ոսկե ուղղանկյունների, որոնց սահմանները պատկերում են Բորոմեոյի օղակները։

## Հավելված
Համաձայն աստղաֆիզիկայի և մաթեմատիկայի հանրայնացնող Մարիո Լիվիոյի, Պաչոլիի«Աստվածային համեմատականություն»(1509 թվական), երբ ոսկե համեմատականությունը հայտնի դարձավ նկարիչներին, առանց ավելորդ մաթեմատիկայի , շատ արվեստագետներ հիացած էին ոսկե հատույթով, համարելուվ դա էսթետիկորեն հաճելի երևույթ։ Այնպիսի ճարտարապետական գլուխգործոցները, ինչպիսիք են Պարթենոնը Աթենքում, կամ Գրանադայի Ալգեմբրան, ակնհայտորեն օգտագործվել է ոսկե ուղղանկյան   հարաբերակցությունները։

* Ճարտարապետ Լե Կարբյուզեի կառուցած Շտեյնի առանձնատունը (1927թվական)՝ հորիզոնական, արտաքին կամ ներքին կառուցման մեջ օգտագործված է ոսկե ուղղանկյան հարաբերակցություններին  մոտ հարաբերակցությունները ։
*Տոգոյի դրոշը նույնպես, մշակված է ոսկե ուղղանկյան հարաբերակցությանը մոտ հարաբերակցությամբ։

## Տես նաև
*Ֆիբոնաչիի թվեր
* Ոսկե միջին
*Ոսկե հատում
* Ոսկե շեղանկյուն
*Կեպլերի եռանկյուն
* Արծաթե հատում

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* 
*
* 'Golden Rectangle' has a ratio of the length of its sides equal to 1:1.61803+. The Parthenon is of these dimensions.
*, как цитировано у Падована : "Both the paintings and the architectural designs make use of the golden section".
*JoJo bizare adventure "Stell ball run"-Arraki-

## Արտաքին հղումներ
* Golden Ratio at MathWorld
* The Golden Mean and the Physics of Aesthetics 
* Golden rectangle demonstration Ինտերակտիվ անիմացիաներով

Կատեգորիա:Տարրական երկրաչափություն