Եվրոպական վիճակագրական վարչություն

**Եվրոպական Վիճակագրական Վարչություն** (**Եվրոստատ**), Եվրոպական հանձնաժողովի գլխավոր տնօրինություն, որը գտնվում է Լյուքսեմբուրգի Լյուքսեմբուրգ քաղաքի Կիրշբերգ թաղամասում։ Նրա հիմնական պարտականություններն են Եվրոպական Միության (ԵՄ) ինստիտուտներին վիճակագրական տեղեկությունների տրամադրումը և Եվրոմիության անդամ և անդամակցման թեկնածու երկրներում, ինչպես նաև ԵՏՀ անդամ երկրներում վիճակագրական մեթոդների ներդաշնակեցմանը նպաստելը։ Տարբեր երկրներում գործող և Եվրոստատի հետ համագործակցող կազմակերպությունները ամփոփված են Եվրոպական Վիճակագրական Վարչության հայեցակարգի շրջանակներում։

## Կազմակերպություն
Եվրոստատը գործում է ԵՄ No 223/2009 կանոնակարգի համաձայն։ 2019 թվականի դեկտեմբերին Լեյենի հանձնաժողովի երդումից ի վեր Եվրոստատը տրամադրվում է տնտեսության հարցերով Եվրոպական հանձնակատար Պաոլո Ջենտիլոնիի պորտֆելին։

Եվրոստատի գլխավոր տնօրենը Եվրոստատի նախկին տնօրենի տեղակալ և Բուլղարիայի ազգային վիճակագրական ինստիտուտի նախագահ Մարիա Կոցևան է։

## Պատմություն
* **1953** Ստեղծվել է Ածխի և Պողպատի Եվրոպական համայնքի վիճակագրական բաժինը։
* **1958** Հիմնադրվել է Եվրոպական համայնքը և ստեղծվել Եվրոստատի նախկին տարբերակը։
* **1959** Ընդունվել է Եվրոստատի ներկայիս անունը՝ «Եվրոպական Համայնքների Վիճակագրական Վարչություն»։ Կատարվել է առաջին հրապարակումը գյուղատնտեսական վիճակագրության վերաբերյալ։
* **1960**  Կատարվել է համայնքների աշխատուժի վերաբերյալ առաջին հետազոտությունը։
* **1970** Հրապարակվել է Ինտեգրացված Տնտեսական Հաշիվների Եվրոպական Համակարգը (Հաշիվների Եվրոպական Համակարգ, ՀԵՎՀ), և հաստատվել Եվրոպական համայնքում տնտեսական գործունեության տեսակների վիճակագրական դասակարգումը։
* **1974** «Cronos» վիճակագրական տվյալների շտեմարանում տեղադրվել է առաջին տիրույթը։
* **1988** Եվրոպական հանձնաժողովը ընդունել է վիճակագրական տեղեկատվության ոլորտում առաջին քաղաքականությունը սահմանող փաստաթուղթը։
* **1989** Ստեղծվել է վիճակագրական ծրագրի կոմիտեն և Խորհրդի կողմից ընդունվել է առաջին ծրագիրրը (1989–1992), որպես վիճակագրական տեղեկատվության քաղաքականություն իրականացնող գործիք։
* **1990**  Խորհուրդը ընդունել է հրահանգ ՝ Եվրոստատին գաղտնի տվյալների փոխանցման մասին, ինչը նախկինում խոչընդոտում էր համայնքային վիճակագրական աշխատանքին։
* **1991** Եվրոստատի դերը մեծացավ Եվրոպական Տնտեսական Շրջանի ստեղծման համաձայնագրի և Մաաստրիխտի պայմանագրի արդյունքում։ 
* **1993** Միասնական շուկան ընդլայնել է Եվրոստատի գործունեությունը, օրինակ՝ ստեղծվել է Ինտրաստատը, որը պատասխանատու էր Եվրամիությունում առևտրի վիճակագրության համար։ Եվրոստատը սկսել է թողարկել կանոնավոր լրատվական թողարկումներ։
* **1994** Տեղի  է ունեցել տնային տնտեսությունների վերաբերյալ եվրոպական առաջին ուսումնասիրությունը, որտեղ վեր են լուծվել եկամուտը, բնակչության զբաղվածությունը, աղքատությունը, օտարացումը, տնային տնտեսությունները, առողջությունը և այլն։ 
* **1997** Առաջին անգամ խորհրդի կողմից Ամստերդամի պայմանագրին և Վիճակագրական Օրենքին ավելացվել է վիճակագրություն։ Առաջին անգամ հրապարակվել է Սպառողական գների ներդաշնակեված ինդեքսները, որոնք Եվրոմիության Տնտեսական ու Արժույթային միության կոնվերգենցիայի չափանիշներն էին։
* **1998** Եվրոստատը թողարկել է Եվրոմիության Տնտեսական ու Արժույթային միությանը հատուկ առաջին ցուցանիշները։
* **1999** Եվրոմիության Տնտեսական ու Արժույթային միության գործունեության սկիզբը, 2001թ․ հունվարի 1։
* **2001** Ապրիլին Եվրոստատն սկսել է նավթի վերաբերյալ տվյալների հավաքման գործընթաց՝ համագործակցելով հինգ այլ միջազգային կազմակերպությունների հետ (ԱԽՏԽ, Էներգիայի միջազգային գործակալություն, Էներգիայի լատինաամերիկյան կազմակերպություն, ՆԱԵԿ, Միավորված ազգերի վիճակագրական բաժանմունք)։ Այդ համագործակցությունը 2005թ․-ին դարձավ Միավորված կազմակերպությունների տեղեկատվական նախաձեռնություն (JODI)։
* **2002** Հունվարի 1-ից մեկնարկվել եվրոյի օգտագործումը, Եվրոստատը ներկայացրել է դրամավարկային քաղաքականության հիմնական վիճակագրական տվյալները։
* **2003** Եվրոստատում նկատվել էին խախտումներ։
* **2004** Հետազոտական նպատակներով սկսեցին ազատ տարածել բոլոր վիճակագրական տվյալները՝ բացառությամբ միկրոտվյալների։  
* **2005** Ընդունվել է հանձնաժողովի հանձնարարականը Ազգային ու Համայնքային վիճակագրական մարմինների անկախության ու հաշվետվողականության մասին (Պրակտիկայի Եվրոպական Վիճակագրական օրենսգիրք)
* **2007** Ընդունվել է  2008-2012 թվականների հնգամյա վիճակագրական ծրագիրը
* **2009** Եվրամիության տարածքում վիճակագրական համագործակցությունը կարգավորող նոր եվրոպական կանոնակարգ է ընդունվել։
* **2011** Եվրոպական վիճակագրական համակարգի կոմիտեի կողմից վերանայվել է Եվրոպական վիճակագրության պրակտիկայի օրենսգիրքը։

## Գլխավոր տնօրեներ

## Կանոնադրություն
Եվրոպական խորհրդարանի No 223/2009 և Եվրոպական խորհրդի 2009թ․ մարտի 11-ի  կանոնադրությունը սահմանում է Եվրոպայի վիճակագրական վարչության իրավական համակարգը։

Եվրոստատի նախորդ կանոնադրությունները եղել են Եվրոստատի  № 2012/504/EU և  №  97/281/EC որոշումները։

## Վիճակագրական գործունեության հիմնական տարածաշրջանները
475x475pxԵվրոստատի վիճակագրական աշխատանքի կառուցվածքը բաղկացած է թեմաներից ու ենթաթեմաներից։

### Ընդհանուր և տարածաշրջանային վիճակագրություններ
* Տարածաշրջաններ և քաղաքներ
* Հողածածկույթի և հողօգտագործման վիճակագրություններ
* Միջազգային համագործակցություն

### [[:Կատեգորիա:Եվրոպական միության տնտեսություն|Տնտեսություն և Ֆինանսներ]]
* Ազգային հաշիվներ (այդ թվում՝ ՀՆԱ)
*ԵՏԳ մուտքի-ելքի աղյուսակներ
*Եվրոպական սեկտրի հաշիվներ
*Կենսաթոշակները Ազգային հաշիվներում 
*Կառավարության ֆինանսներ և էլեկտրոնային տվյալների մշակում
*Փոխարժեք և տոկոսադրույքներ
*Սպառողական գների ներդաշնակեցված ցուցանիշներ
*Բնակարանների գների վիճակագրություն
*Գնողունակության համարժեքություն
*Վճարային հաշվեկշիռ
*Տնտեսության համաշխարհայնացում

### Բնակչություն և սոցիալական պայմաններ
* Բնակչություն․ ժողովրդագրություն, ժողովրդագրական կանխատեսումներ, մարդահամար, ապաստան և միգրացիա
* Առողջապահություն
* Կրթություն
* Աշխատանքի շուկա (այդ թվում՝ աշխատուժի հետազոտություններ)
* Եկամուտ, սոցիալական ինտեգրում և կենսապայմաններ
* Սոցիալական պաշտպանություն
* Տնային տնտեսությունների բյուջեի հետազոտություններ
* Երիտասարդություն
* Մշակույթ
* Սպորտ
* Հանցագործություն և քրեական արդարադատություն
* Կյանքի որակի ցուցանիշներ
* Հավասարություն (տարիքային, գենդերային և հաշմանդամություն)
* Վիճակագրական հմտություններ

### Տնտեսություն, առևտուր և ծառայություններ
* Կառուցվածքային բիզնեսի վիճակագրություն
* Կարճաժամկետ բիզնեսի վիճակագրություն
* Զբոսաշրջություն
* Արտադրված բարիքներ

### Գյուղատնտեսություն և ձկնաբուծություն
* Գյուղատնտեսություն
* Անտառային տնտեսություն
* Ձկնաբուծություն

### Միջազգային առևտուր
* Ապրանքների միջազգային առևտուր
* Ծառայությունների միջազգային առևտուր

### Տրանսպորտ
### Շրջակա միջավայր և էներգիա

* Շրջակա միջավայր
* Էներգիա
* Կլիմայի փոփոխություններ

### Գիտություն, տեխնոլոգիաներ, թվային հասարակություն
* Գիտություն, տեխնոլոգիաներ և նորարարություններ
* Թվային տնտեսություն և հասարակություն

Եվրոպական վիճակագրական համակարգի հետ կապված ընդհանուր վիճակագրական գործողություններն են.

* Եվրոպական վիճակագրական համակարգի համակարգում և կառավարում
* Վիճակագրական մեթոդաբանական համակարգում և հետազոտություն
* Վիճակագրական հավասարություն և հաշվետվություն

## Տեղադրություն
1988 թվականին Լյուքսեմբուրգ քաղաքի Կիրշբերգ թաղամասի Ժոզեֆ Բեք շենքի բացումից ի վեր Եվրոստատը տեղակայված է այդ շենքում։ Գլխավոր տնօրինությունը կտեղափոխվի Կիրշբերգի Եվրոպական շրջանի Jean Monnet 2 շենք, վերջինիս շինարարության առաջին փուլի ավարտից հետո, որը նախատեսվում է 2023 թվականի փետրվարին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական միության կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության տնտեսություն
Կատեգորիա:Եվրոպական միություն
Կատեգորիա:Վիճակագրական կազմակերպություններ