Նորածնային դեղնուկ

**Նորածնային դեղնուկ**, կամ **նորածինների դեղնուկ,** նորածնի մաշկի և աչքի սպիտակ հատվածների դեղին գունավորումն է բիլիրուբինի բարձր մակարդակի պատճառով։ Այլ ախտանիշներից են քնկոտությունը և վատ սնվելը։ Բարդությունները ներառում են ցնցումները, ուղեղային կաթվածը, և կերնիկտերուսը։

Շատ դեպքերում չկա հիմքում ընկած հատուկ հիվանդություն։ Այլ դեպքերում այն առաջանում է արյան կարմիր բջիջների քայքայումից, լյարդի հիվանդություններից, ինֆեկցիայից, հիպոթիրեոզից կամ նյութափոխանակային հիվանդություններից։ 34&nbsp;μmol/l (2&nbsp;mg/dL)-ից բարձր բիլիրուբինի մակարդակի դեպքում դեղնուկը տեսանելի է լինում։ Խնդիրներ առաջանում են, երբ մակարդակը լինում է 308&nbsp;μmol/L (18&nbsp;mg/dL)-ից բարձր, դեղնուկը նկատելի է կյանքի առաջին օրվանից, տևում է ավելի քան 2 շաբաթ։ Այլ հիվանդությունների կասկածի դեպքում անհրաժեշտ է կատարել հետագա հետազոտություններ հիմքում ընկած հիվանդությունը բացահայելու համար։

Բուժման անհրաժեշտությունը կախված է բիլիրուբինի մակարդակից, երեխայի տարիքից և հիմքում ընկած պատճառից։ Բուժումը ներառում է ավելի հաճախ կերակրումը, ֆոտոթերապիան, փոխանակային տրանսֆուզիան։ Վաղ ծնված երեխաների դեպքում պետք է իրականացնել ավելի ագրեսիվ բուժում։ Ֆիզիոլոգիական դեղնուկը տևում է 7 օրից քիչ։ Սովորաբար դեղնուկ հայտնաբերվում է երեխաների կոսի մոտ կյանքի առաջին շաբաթվա ընթացքում։ Վաղ ծնված երեխաների 80%-ի մոտ դիտվում է դեղնուկ։ Ամբողջ աշխարհում ամեն տարի վաղ ծնված և ժամանակին ծնված երեխաներց 100,000-ը մահանում է դեղնուկի պատճառով։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Հիմնական ախտանիշը նորածնի մաշկի և աչքի սպիտակ հատվածի դեղին գունավորումն է։ Այլ ախտանիշներից են քնկոտությունը և վատ սնվելը։

34&nbsp;μmol/l (2&nbsp;mg/dL)-ից բարձր բիլիրուբինի մակարդակը տեսանելի է։ Ոտքերի դեղնելու համար բիլիրուբինի մակարդակը պետք է լինի 255&nbsp;μmol/l (15&nbsp;mg/dL)-ից ավել։

### Բարդություններ
Ձգձգված հիպերբիլիռուբինեմիայի (ծանր դեղնուկ) արդյունքում կարող է զարգանալ քրոնիկ բիլիռուբինային էնցեֆալոպաթիա (կերնիկտերուս)։ Նեոնատալ դեղնուկի արագ և ճշգրիտ բուժումը օգնում է կանխել կերնիկտերուսի զարգացումը։

Կերնիկտերուսով երեխաների մոտ կարող է լինել տենդ կամ ցնցումներ։ Ինտենսիվ լացը կերնիկտերուսի հետևանք է։

Փոխանակային տրանսֆուզիան կատարվում է արյան բիլիռուբինի քանակը իջեցնելու նպատակով և ագրեսիվ բուժում է։

## Պատճառներ
Նորածինների մոտ դեղնուկը զարգանում է երկու պատճառով՝ ֆետալ հեմոգլոբինի քայքայումից, որը փոխարինվում է հասուն հեմոգլոբինով և լյարդի նյութափոխանակային ուղիների հարաբերական անհասությամբ, որը չի կարողանում կապել և դուրսբերել բիլիռուբինը այնպես, ինչպես դա կատարվում է հասուն օրգանիզմում։ Դրա արդյունքում արյան մեջ հավաքվում է մեծ քանակի բիլիռուբին (հիպերբիլիռուբինեմիա), որից էլ առաջանում է դեղնուկը։

Եթե դեղնուկը չի անցնում հասարակ ֆոտոթերապիայով, ապա պետք է մտածել այլ նորածնային հիվանդագին վիճակների մասին՝ լեղուղիների ատրեզիա, հարաճող ընտանեկան ներլյարդային խոլեստազ, լեղուղիների փոքր քանակ, Ալագիլի համախտանիշ, ալֆա-1 անտիտրիպսինի անբավարարություն և այլն։ Այս վիճակների ախտորոշման համար անհրաժեշտ կլինի կատարել արյան հետազոտություն և օգտագործել այլ հետազոտման մեթոդներ։ Ձգձգված նեոնատալ դեղնուկը լուրջ վիճակ է և պետք է համապատասխան բուժում ստանա։

Ծանր նեոնատալ դեղնուկը կարող է խոսել այլ հիվանդագին վիճակի առկայության մասին, որի պատճառով բիլիռուբինի մակարդակը բարձր է լինում։ Դրանք պետք է հայտնաբերվեն և պետք է անցկացվի տարբերակիչ ախտորոշում հետագա բարդություններից խուսափելու համար։ Դրանք կարող են ներառվել հետևյալ կատեգորիաներում՝

### Չկապված
#### Հեմոլիտիկ

##### Հեմոլիզի էնդոգեն պատճառներ
*Թաղանթային խնդիրներ
**Սֆերոցիտոզ
**Ժառանգական էլիպտոցիտոզ
*Ֆերմենտային խնդիրներ
**Գլյուկոզ-6-ֆոսֆատ դեհիդրոգենազայի անբավարարություն (նաև կոչվում է G6PD անբավարարություն)
**Պիրուվատ կինազայի անբավարարություն
*Գլոբինի սինթեզի դեֆեկտ
**Մանգաղաբջջային սակավարյունություն
**Ալֆա-թալասեմիա՝ HbH հիվանդություն

##### Հեմոլիզի էկզոգեն պատճառներ
*Համակարգային վիճակներ
**Սեպսիս
**Զարկերակերակային մալֆորմացիա
*Ալլոիմունություն (Նորածնի արյունը տալիս է Կումբսի ուղղակի դրական ռեակցիա, իսկ մայրական արյունը տալիս է դրական անուղղակի Կումբսի ռեակցիա)
**Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն
**Ռեզուս հիվանդություն
**Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն (հակա-Kell)
**Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն (հակա-Rhc)
**Արյան խմբի այլ անհամապատասխանություններ, որոնք առաջացնում են նորածինների հեմոլիտիկ հիվանդություն

#### Ոչ հեմոլիտիկ պատճառներ
*Կրծքով կերակրումից հետո դեղնուկ
*Ցեֆալոհեմատոմա
*Պոլիցիտեմիա
*Միզուղիների վարակ
*Սեպսիս
*Հիպոթիրեոզ
*Ժիլբերի համախտանիշ
*Կրիգլեր-Նայարի համախտանիշ
*Վերին մարսողական ուղիների խցանում (Պիլորիկ ստենոզ, աղիների խցանում)

### Կապված (Ուղղակի)
#### Լյարդային պատճառներ
*Ինֆեկցիաներ
**Սեպսիս
**Հեպատիտ A
**Հեպատիտ B
**TORCH ինֆեկցիաներ
*Նյութափոխանակային
**Գալակտոզեմիա
**Ալֆա 1-անտիտրիպսինի անբավարարություն, որը հաճախակի բաց է թողնվում և պետք է ուսումնասիրվի DDx-ում
**Մուկովիսցիդոզ
**Դաբին-Ջոնսոնի համախտանիշ
**Ռոտորի համախտանիշ
*Դեղեր
*Լրիվ պարէնտերալ սնուցում
*Իդիոպաթիկ

#### Հետլյարդային
*Բիլիար ատրեզիա կամ լեղուղիների խցանում
**Ալագիլի համախտանիշ
**Խոլեդոխի կիստա

### Ոչ օրգանական պատճառներ
#### Կրծքով կերակրման հետ կապված դեղնուկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեպատոլոգիա
Կատեգորիա:Մանկաբարձություն