open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պավլոս Մատեսիս

**Պավլոս Մատեսիս** (, ), հույն վիպասան, դրամատուրգ և թարգմանիչ։ «Շան մայրը» վեպի հեղինակն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Պելոպոնեսի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Դիվրի գյուղում, Էլիդա նոմոսում։ Մինչև 19 տարեկանը ապրել է մայրցամաքային Հունաստանի բազմաթիվ գավառական քաղաքներում, մինչև վերջնականապես չի հաստատվել Աթենքում որպես բանկի ծառայող։ Քրիստոս Վախլիոտիսի դրամատիկական ուսումնարանում սովորել է  դերասանական արվեստ, ինչպես նաև երաժշտություն (ջութակ) և շատ օտար լեզուներ։ Սովորել է անգլերեն, ֆրանսերեն և իսպաներեն և հետագայում հունարենով թարգմանել է Համաշխարհային դասական գրականության գլուխգործոցներ։ Թողել է բանկի ծառայողի կարիերան հանուն թատրոնի և գրականության։ Դասավանդել է Լիկուրգ Ստավրակոսի (1963-1964 թվականներ) կինոյի և հեռուստատեսության դպրոցում և Հունաստանի ազգային թատրոնում (1971-1973 թվականներ) աշխատել է որպես ռեժիսորի օգնական ։

Առաջին գրական համբավը նրան բերել է **Կայարան** պիեսը (), որին հաջորդել է **Արարողություն** պիեսը (), որն էլ 1966 թվականին թատերական արվեստի ոլորտում արժանացել է պետական մրցանակի։ 1989 թվականին Պավլոսը ստացել է Կառոլոս Կունի մրցանակներին **Բույսի մասին հոգ տանողը** () պիեսի համար։

1974-1976 թվականներին գրել է երկու հեռուստասերիալների սցենար՝ դրանք նաև բեմադրելով։ Սերիալները ցուցադրվել են ΥΕΝΕΔ պետական հեռուստաալիքով։ Ինչպես նաև եղել է **Տիկին Արսենիա, ես Ձեզ սիրում եմ** () հեռուստասերիալի սցենարի հեղինակն ու ռեժիսորը, որն անփառունակ վախճան ունեցավ Հունաստանի Կանանց միության նախագահ Մարգարիտա Պապանդրեուի կտրուկ արձագանքի պատճառով, և պլանավորած 13 սերիաներից ներկայացվել է միայն վեցը։

Մատեսիսը շատ թարգմանություններ է կատարել։ Թարգմանել է այնպիսի հեղինակների, ինչպիսիք են Ուիլյամ Շեքսպիրը, Բենջամին Ջոնսոնը, Արիստոփանեսը, Մոլիերը, Հենրիկ Իբսենը, Պիեռ Բոմարշեն, Ռոժե Վիտրակը, Անտոնեն Արտոն, Հարոլդ Փինթերը, Դավիթ Մեմետը և ուրիշներ։

1978 թվականին արձակ ժանրում հանդես է եկել «Պատմվածքներ» պատմվածքներ ժողովածուով (), որին հաջորդել է **[[Աֆրոդիտե]]** () վեպը 1988 թվականին։ Բայց այժմյան համբավը ստացել է **Շան մայրը** () վեպի հրապարակումից հետո 1990 թվականին։ Վեպը թարգմանվել է տարբեր օտար լեզուներով և 1998 թվականին արժանացել է Հարավային Իտալիայի հունալեզու համայնքի մրցանակին, ինչպես նաև 2000 թվականին արժանացել է քննադատների մրցանակին, իսկ 2002 թվականին արժանացել է իտալացի Ջուզեպպե Աչերբիի մրցանակին։

Մահացել է 2013 թվականի հունվարի 20-ին Աթենքում 80 տարեկան հասակում։

## Մատենագրություն
**Պիեսներ**
* Կայարան (), 1964 թվական
* Արարողություն (), 1966 թվական 
* Բիոքիմիա (), 1971 թվական
* Ռամոն Նովարրոյի ուրվականը (), 1973 թվական
* Η ποδοσφαιρική βραδιά της μεγαλειοτάτης, 1973 թվական
* Μικροαστικό δίκαιο, 1983 թվական
* Աքսոր (), 1983 թվական
* Գայլ, գայլ (), 1984 թվական
* Բույսերի մասին հոգ տանողը (), 1989 թվական
* Էլևսինի ուղղությամբ (), 1995 թվական
* Դղրդյուն (), 1997 թվական 
* Պահապան հրեշտակը վարձակալությունում (), 2002 թվական

**Արձակ**
* Պատմվածքներ (), 1976 թվական
* Աֆրոդիտե (), 1988 թվական
* Շան մայրը (), 1990 թվական
* Հին օրերը (), 1994 թվական
* Միշտ լավ է (), 1998 թվական
* Մութ ուղեկցորդը (), 2002 թվական
* Միրտոս (), 2004 թվական
* Ալդեբարան (), 2007 թվական
* Գրաֆիտո, 2009 թվական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն գրողներ
Կատեգորիա:Հույն դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հույն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հունարեն գրողներ
Վահիգույա

**Վահիգույա** (Ուահիգույա, ), քաղաք և կոմունա Բուրկինա Ֆասոյում։

## Պատմություն
Վահիգույա քաղաքը հիմնադրվել է 1757 թվականին որպես Մոսի Յատենգա թագավորության մայրաքաղաք։ 1825 թվականին քաղաքն ավերվել է. 1870-1890 թվականներին այն կրկին հարձակման է ենթարկվել։ Բուրկինա Ֆասոյի և Մալիի միջև Ագաշերյան պատերազմի ժամանակ (1985) Վահիգույան ռմբակոծվել է Մալիի ռազմաօդային ուժերի կողմից, որի հետևանքով զոհվել է քաղաքի մոտ 100 բնակիչ։

## Աշխարհագրություն
Վահիգույա քաղաքը գտնվում է Բուրկինա Ֆասոյի հյուսիսային մասում՝ Ուագադուգուից 182 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Հյուսիսային շրջանի և Յատենգա նահանգի գլխավոր քաղաքն է։ Վարչականորեն քաղաքը բաժանված է 15 սեկտորների։

## Կլիմա

## Տնտեսություն
Քաղաքի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության վրա։ Բնակչությունն զբաղվում է նաև արհեստագործական արտադրությամբ և առևտրով։ Վահիգույայի մոտ (քաղաքի հյուսիս և արևմուտք) կան 2 ամբարտակներ, որոնք թույլ են տալիս ոռոգման միջոցով բուսական լավ բերք տալ։ Այս կերպ այստեղ աճեցվում է կարտոֆիլ, գազար, լոլիկ, սոխ և այլն։ Այնուամենայնիվ, տեղական գյուղատնտեսությունը, ինչպես և հարևան շրջաններում, դեռևս մեծապես կախված է անձրևներից։ Տեղի բնակչության սնունդը հիմնված է այնպիսի մշակաբույսերի վրա, ինչպիսիք են կորեկը և սորգոն։

Տեղական արդյունաբերությունը ներկայացված է հիմնականում կաշվի արտադրությամբ։ Քաղաքի մոտ կա ոսկու արդյունահանման վայր։

## Բնակչություն
2013 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմել է 89 152 մարդ։ Քաղաքային կոմունայի բնակչությունը կազմել է 122,677 մարդ (ըստ 2006 թվականի մարդահամարի)։ Վահիգույան բնակեցված է հիմնականում մոսի բնակիչներով։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.*

## Քույր քաղաքներ
*  Շամբերի, Ֆրանսիա
*  Վանս, Ֆրանսիա
*  Լանշտայն, Գերմանիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտակին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայքը  (ֆրանս․)

Կատեգորիա:1757 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասոյի քաղաքներ
Գավա (Բուրկինա Ֆասո)

**Գավա** (), քաղաք և կոմունա Բուրկինա Ֆասոյում։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Գավա քաղաքը գտնվում է Բուրկինա Ֆասոյի ծայր հարավ-արևմուտքում՝ Ուագադուգուից մոտ 380 կմ հեռավորության վրա, Գանայի և Կոտ դ'Իվուարի հետ սահմանների մոտ, ծովի մակարդակից 339 մ բարձրության վրա։ Այն Հարավարևմտյան շրջանի և Պոնի նահանգի գլխավոր քաղաքն է։ Կոմունան ներառում է 8 քաղաքային սեկտոր և 56 գյուղ։

Քաղաքային կոմունայի բնակչության հիմնական մասը կազմում են լոբի ժողովրդի ներկայացուցիչները։ Տեղի բնակիչների եկամտի հիմնական աղբյուրը գյուղատնտեսությունն է։ Գավայում գործում է Հարավ-արևմուտքի քաղաքակրթությունների թանգարանը (): Քաղաքը Գաուայի կաթոլիկ թեմի կենտրոնն է, որը ձևավորվել է 2011 թվականին։

## Կլիմա

## Բնակչություն
2013 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 32 007 մարդ։ Համայնքի բնակչությունը, 2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով, կազմում է 52 090 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.*

## Քույր քաղաքներ
*  Ֆոնտենե լե Կոնտ, Ֆրանսիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասոյի քաղաքներ
Գարանգո

**Գարանգո** (), քաղաք և կոմունա Բուրկինա Ֆասոյում։ 2019 թվականի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմել է 45 150 մարդ։

## Աշխարհագրություն և կլիմա
Գարանգո քաղաքը գտնվում է Բուրկինա Ֆասոյի հարավում՝ երկրի Արևելք-կենտրոնական շրջանի Բուլգու գավառում, Բուլգու լեռից հյուսիս, ծովի մակարդակից 238 մ բարձրության վրա։ Քաղաքային կոմունայի տարածքը 79 կմ² է։ Վարչականորեն քաղաքը բաժանված է 7 սեկտորի, քաղաքային կոմունայի տարածքը՝ 14 գյուղի։ Գարանգոն քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1982 թվականին։

Տարածաշրջանի կլիման պայմանավորված է չոր և անձրևոտ եղանակների փոփոխություններով։ Միջին հաշվով, տարեկան մոտ 700 մմ տեղումներ են լինում Գարանգոյում։ Ջերմաստիճանի տատանվում է 20&nbsp;°C-ի (դեկտեմբեր) և 40&nbsp;°C-ի (ապրիլ-մայիս) միջև։

## Տնտեսություն
Բնակչության տնտեսական ակտիվությունը հիմնականում գյուղատնտեսական է։ Քաղաքից դուրս աճեցվում են կորեկ, բրինձ, եգիպտացորեն, բանջարեղեն, գետնանուշ և բամբակ։ Բուծվում են նաև մանր եղջերավոր անասուններ, խոզեր և թռչուններ։ Կաթնամթերքի արտադրությամբ տեղի բնակիչները չեն զբաղվում։ Գարանգոյի մարզից արտահանվում է միայն սոխ։ 3 օրը մեկ քաղաքում գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման համար կազմակերպվում են շուկայական օրեր։

## Բնակչություն
2013 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 65 442 մարդ։ Կոմունայի բնակչությունը, 2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով, կազմում է 71 408 մարդ։ Գարանգոն 19-րդ դարի սկզբին այստեղ տեղափոխված բիսա ժողովրդի կոմպակտ բնակության վայր է և բիսաների գերագույն տիրակալի՝ նաաբայի նստավայրը։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.*

## Գործընկեր քաղաքներ
*  Լավալ
*  Լադենբուրգ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասոյի քաղաքներ
Կայա (քաղաք)

**Կայա** (), քաղաք և կոմունա Բուրկինա Ֆասոյում։

## Աշխարհագրություն
Կայա քաղաքը գտնվում է Բուրկինա Ֆասոյի կենտրոնական մասում, այն Հյուսիս-կենտրոնական շրջանի և Սանմատենգա նահանգի հիմնական քաղաքն է։ Գտնվում է երկրի մայրաքաղաքից՝ Ուագադուգու քաղաքից 100 կիլոմետր հյուսիս-արևելք, ծովի մակարդակից 353 մ բարձրության վրա։ Կոմունան բաժանված է 7 սեկտորի։

## Կլիմա

## Տնտեսություն և տրանսպորտ
Կայայում զարգացած է կաշվի և կոշիկի արդյունաբերությունը, գործում է բրդի և կաշվի առևտրի կենտրոն։ Քաղաքն ունի փոքր օդանավակայան, բացի այդ, Կայան երկաթուղով միացված է Ուագադուգուին։

## Բնակչություն
2013 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 69 541 մարդ։ Համայնքի բնակչությունը, 2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով, կազմում է 114 807 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.*

## Նշանավոր բնիկներ
* Ժան Բատիստ Ուեդրաոգո - Վերին Վոլտայի նախկին նախագահ

## Քույր քաղաքներ
*  Հերցոգենաուրախ, Գերմանիա
*  Շատելերո, Ֆրանսիա
*  Սավաննա, ԱՄՆ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասոյի քաղաքներ
Սիրահարված սեփական ցանկությամբ

**«Սիրահարված սեփական ցանկությամբ»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրել է ռեժիսոր Սերգեյ Միքայելյանը 1982 թվականին։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է պատահաբար հանդիպած երկու մարդու՝ նախկին հեծանվորդ մարզիկի՝ կյանքի իմաստը կորցրած և գործարանում աշխատող հմայիչ երիտասարդ Իգորի և  արտաքնապես աչքի չընկնող, բայց բարեսիրտ գրադարանավարուհի Վերայի մասին, որոնք համաձայնության են գալիս աուտոթրենինգի օգնությամբ սիրահարվել միմյանց։

## Դերերում
* Օլեգ Յանկովսկի – *Իգոր Բրագին
* [[Եվգենյա Գլուշենկո]] – *Վերա Սիլկովա
* Վսևոլոդ Շիլովսկի – *Կոլյա, Իգորի հարևանը
* [[Իրինա Ռեզնիկովա]] – *Նատաշա, Իգորի ընկերուհին
* Վլադիմիր Բելոուսով – *Գենա, հանգստացող
* [[Յուրի Դուբրովին]] – *Պետրուշին, Բրիգադիր
* Կիրա Կրեյլիս-Պետրովա – *Վերայի մայրը
* [[Իվան Ուֆիմցև]] – *անհաջողակ սիրահետող* (հնչյունավորել է [[Գեորգի Վիցին]]ը)
* [[Սվետլանա Սերշնյովա]] – *Նինա, Վերայի ընկերուհին

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսանդր Վասինսկի
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Սերգեյ Միքայելյան
* Բեմադրող օպերատոր՝ Սերգեյ Աստախով
* Նկարիչ՝ Ալեքսեյ Ռուդյակով
* Կոմպոզիտոր՝ Իգոր Ցվետկով

## Մրցանակներ
*  – XVI համամիութենական կինոփառատոն (Լենինգրադ) գեղարվեստական ֆիլմերի բաժնի գխավոր մրցանակ «Սիրահարված սեփական ցանկությամբ» ֆիլմին (Սերգեյ Միքայելյան)
* 1983 – Բեռլինի XXXIII միջազգային կինոփառատոն Արևմտյան Բեռլինում (ԳՖՀ), մասնակցություն հիմնական ծրագրին, «Արծաթե արջ» մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար (Եվգենյա Գլուշենկո)
* 1983 – «Սովետսկի էկրան» հանդեսի հարցման արդյունքում Օլեգ Յանկովսկին ճանաչվել է տարվա լավագույն դերասան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Սիրահարված սեփական ցանկությամբ» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
* «Սիրահարված սեփական ցանկությամբ» ․ քաղվածքներ և կադրեր ֆիլմից

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Անի Ամիրյան

**Անի Արայիկ Ամիրյան** (օրիորդական ազգանունը՝ **Ղամբարյան**, ), հայ լրագրողուհի, երգչուհի։

## Կենսագրություն
Անի Ամիրյանը ծնվել է 1984 թվականի սեպտեմբերի 19-ին՝ Երևան քաղաքում։ Անիի եղբայրը հաղորդավար Արտավազդ Ամիրյանն է, ամուսինը՝ դերասան, պարող Ստեփան Ղամբարյանը։

Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Աղասի Խանջյանի անվան թիվ 53 դպրոցում, որից հետո՝ 2001-2004 թվականներին ուսումը շարունակել է  է Հայաստանի Երգի պետական թատրոնի վոկալի բաժնում։ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետի մասսայական հանդիսությունների ռեժիսուրայի բաժին ավարտել է 2006 թվականին։

2005-2008 թվականներին Անի Ամիրյանը եղել է «Հեքիաթների մոլորակ» մանկական հաղորդաշարի հեղինակն ու վարողը։ 2007 թվականին աշխատանքի է անցել «Երևան» ռադիոկայանում, եղել է լրատվական խմբագիր և մեկնաբան, հետագայում՝ ծրագրերի ղեկավար։

2007 թվականի դեկտեմբերին ստեղծել է «Երաժշտական այբուբեն» մուլտֆիլմը։

Հանդես է եկել նաև որպես երգչուհի, ձայնագրել մի քանի երգ, դուետներ և թողարկել մեկ տեսահոլովակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ԱՅՍՊԵՍ ՈՒՂՂԱԿԻ ՍՏԱՑՎԵՑ
*Գուշակիր մեղեդին - Անժելա Բարխուդարյան, Նառա Թումասյան, Անի Ամիրյան
*Հարսանեկան ֆոտոալբոմ. Անի Ամիրյան և Ստեփան Ղամբարյան
*Անի և Ստեփան

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Ադերոնկե Ադեոլա

**Ադերոնկե Ադեոլա** (, ), նիգերիացի կինոռեժիսոր, արվեստի պատմության մասնագետ, նորաձևության միջոցառումների կազմակերպիչ, սցենարիստ, պրոդյուսեր։ 2019 թվականին կայացած աֆրիկյան միջազգային կինոփառատոնում նրան ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մրցանակ է շնորհվել իր նկարահանած «*Awani*» վավերագրական կինոնկարի համար։ Այդ աշխատանքի համար նա արժանացել է նաև *Impact documentary Awards* մրցանակաբաշխության հատուկ մրցանակին։ Ադերոնկե Ադեոլան, բացի վերոնշյալից, որպես ազատ ժուռնալիստ՝ թղթակցում է The Guardian-ի նիգերիական հրատարակությանը և ThisDay թերթին։

## Կենսագրություն
Ադեոլան բարձրագույն ուսումնական հաստատությունն ավարտել է՝ ստանալով արվեստի պատմաբանի մասնագիտություն։ Նախքան վավերագրական ֆիլմեր նկարահանելուն անցնելը աշխատել է *Stanbic IBTC Holdings* ընկերության  մարքեթինգի և հաղորդակցությունների բաժնում, այնուհետև դարձել *Red Africa TV* հեռուստաընկերության պրոդյուսերի ասիստենտ (օգնական)։ Այդ վերջին պաշտոնում մասնակցել է «Դեղին արևի կեսը» («*Half of a Yellow Sun*») վեպի էկրանավորման աշխատանքներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Աֆրիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կին կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Նիգերացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի գրողներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Արհեստական բանականությունը տուրիզմում

Արհեստական բանականության դերը ճանապարհորդական արդյունաբերության մեջ օգտակար է դարձրել, քանի որ արհեստական ինտելեկտի ներդրումը կարող է վերացնել մարդկային սխալները։

Արհեստական բանականությունն այնքան է զարգացել, որ այն պարբերաբար օգտագործվում է հաճախորդներին օգնելու և շփվելու համար:Արհեստական ինտելեկտը լուծում է այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են տվյալների վերլուծությունը, հաշվարկները։

## Ճամփորդական արդյունաբերության մեջ AI- ի օրինակներ
Արհեստական բանականության դերը գործարար աշխարհում կտրուկ աճել է վերջին տասնամյակի ընթացքում, զբոսաշրջության ոլորտում շատ ավելի լայն է նկատվում։

### [[Չատբոտ|Chatbots]] և հաճախորդների առցանց սպասարկում
Հյուրանոցների և զբոսաշրջության արդյունաբերության այլ ձեռնարկությունների համար արհեստական ինտելեկտի ամենահետաքրքիր կիրառումներից մեկը առցանց օգնություն ցուցաբերելն է հաճախորդներին։ Սոցիալական մեդիա հարթակներում, ինչպես նաև ակնթարթային հաղորդագրությունների հավելվածներում չատ -բոտերն արդեն օգտագործվում են:AI- ն ի վիճակի է պատասխանել հարցերին տեղեկություններ տրամադրել հաճախորդներին։

#### Հաճախորդների դեմ առ դեմ սպասարկում
AI ռոբոտը՝ «Connie», որը ստեղծվել է Հիլթոնի կողմից։ Այս ռոբոտը օգտագործում է արհեստական բանականություն և խոսքի ճանաչումը  տեղեկատվություն է տրամադրում իր հետ խոսող հաճախորդներին։ Մարդկային յուրաքանչյուր փոխազդեցություն օգնում է նաև սովորեցնել ռոբոտին՝ բարելավել բոլոր ապագա հաղորդակցությունների որակը։

##### Թռիչքի կանխատեսման համար AI-ի վրա հիմնված ծրագրեր
Այս ծրագիրը ճիշտ ժամանակին գտնում է  թռիչքի լավագույն գինը և հնարավորություն է տալիս տեղեկանալ թռիչքների ապագա գների մասին։ Hopper-ը նման հավելվածի օրինակ է, որն օգտագործվում է ճանապարհորդների կողմից։

##### Hopper
Hopper-ը հիմնված է մեքենայական ուսուցման ալգորիթմների վրա։ Այն օգտագործում է թռիչքների տվյալների՝ հյուրանոցների օպտիմալ գներն ու թռիչքները կանխատեսելու համար ՝ առաջարկելով անհատականացված առաջարկություններ թռիչք ամրագրելու ամենահարմար ժամանակի վերաբերյալ։

Hoppers-ի լայնածավալ տվյալների բազան բաղկացած է տրիլիոնավոր պատմական թռիչքների գներից։ Աայս ծրագիրը իր գյուտից ի վեր վաճառել է ավելի քան 600 միլիոն դոլարի ավիատոմսեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն
Ջերմեյն Օ'Նիլ

**Ջերմեյն Լի Օ'Նիլ ավագ** (, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական հարձակվող։ Հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։

Հաջող դպրոցական կարիերայից հետո, ընդամենը 17 տարեկանում, ընտրվել է NBA-ի 1996 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի 17-րդ համարի ներքո՝ «Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսի» կողմից։ 18 տարեկանում կատարելով մասնագիտական առաջնաելույթը, տվյալ ժամանակահատվածում համարվել է NBA-ում հանդես եկող ամենաերիտասարդ մարզիկը։

«Պորտլենդի» կազմում աննշան չորս մրցաշրջան անցկացնելուց հետո 2000 թվականին տեղափոխվել է «Ինդիանա Փեյսերս», որտեղ անցկացրած ութ տարիների ընթացքում վեց անգամ ճանաչվել է NBA-ի աստղ, ընդգրկվել «All-NBA» խորհրդանշական հավաքականներում, ինչպես նաև 2001-02 մրցաշրջանի ավարտին արժանացել Ամենակատարելագործված բասկետբոլիստի կոչմանը։

Հետագայում հանդես է եկել նաև «Տորոնտո Ռեպտորս», «Մայամի Հիթ», «Բոստոն Սելտիքս», «Ֆինիքս Սանս» և «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս» ակումբներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորոնտո Ռեպտորսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ
SG (երգ)

**SG** (ակրոնիմ՝ «Sexy Girl»), ֆրանսիացի Դիջեյ և ձայնագրման պրոդյուսեր DJ Snake-ի, պուերտոռիկացի երգիչ Օսունայի, թաիլանդցի ռեփեր և Blackpink խմբի անդամ Լիսայի և ամերիկացի ռեփեր Մեգան Թի Սթելիոնի անգլերեն և իսպաներեն երգ։ Երգը թողարկվել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։

## Նախապատմություն
2021 թվականի ապրիլին DJ Snake-ը թվիթերյան իր կայքէջում հրապարակել է Լիսայի հետ թիզեր և ասել, որ նրանք «ինչ-որ բան ունեն» և դրան հաջորդել է «սուշիի» էմոջի։ Մայիսի 8-ին արդեն ջնջված թվիթներում նա հաստատել է Լիսայի մասնակցությամբ երգը և նշել է, որ այն արդեն պատրաստ է։ Մայիսի 19-ին DJ Snake-ը ինստագրամյան էջի սթորիներ բաժնում հրապարակել է «SG»-ի չորս վայրկյանից բաղկացած  հատված, որտեղ Լիսան երգում է «Play, play all night with you.»: Հունիսի 25-ին պրոդյուսերը հրապարակել է այլ արդեն վեց վայրկյանից բաղկացած հատված որտեղ Լիսան ասում է DJ Snake-ի անունը։ Օգոստոսի 3-ին նա հրապարակել է այժմ արդեն ջնջված թվիթ, որում ասել է, որ նրանք  «շուտով կնկարահանեն տեսահոլովակը»։

2021 թվականի MTV Video Music Awards-ի կարմիր գորգի վրա, որը կայացել է սեպտեմբերի 13-ին Օսունան «MTV News»-ին տված հարցազրույցում ասել է, որ նրա հաջորդ սինգլը լինելու է DJ Snake-ի, Megan Thee Stallion-ի և Blackpink-ի հետ։ Սեպտեմբերի 30-ին Օսունան թվիթերում հայտարարել է, որ երգը 97%-ով պատրաստ է։ Երգի առաջին թիզերը հրապարակվել է հոկտեմբերի 13-ին, որտեղ եղել է նաև Օսունայի վոկալը և հաստատվել է, որ երգի անունը «SG» է։ Հոկտեմբերի 14-ին DJ Snake-ը հրապարակել է, որ երգի թողարկման ամսաթիվը լինելու է հոկտեմբերի 22-ը, այդ փաստը նաև հաստատել է YG Entertainment-ը՝ Լիսայի գործակալությունը։

## Տեսահոլովակ
Երաժշտական տեսահոլովակի սցենարիստը Քոլին Թիլեյն է, այն հրապարակվելու է 2021 թվականի հոկտեմբերի 22-ին DJ Snake-ի YouTube-ի ալիքով։ 30 վայրկյան տևողությամբ թիզերը թողարկվել է հոկտեմբերի 13-ին։ Թիզերում DJ Snake-ը քայլում է շինության կողքով և նստում է մի մեքենա, որի համարանիշների վրա գրված է «SXY GRL»: Հետո տեսախցիկը տեղափոխվում է կայանված երեք մեքենաների մոտ, որոնց համարանիշների վրա գրված է Lisa, Megan, և Ozuna: Հոկտեմբերի 18-ին թողարկվել է կուլիսային տեսահոլովակ, որում չորս արտիստները Մայամիում նկարահանում են երաժշտական տեսահոլովակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2021 սինգլներ
Կատեգորիա:Լիսայի երգեր
Բո Միրչոֆ

**Ուիլյան Բո Միրչոֆ** (, ; ), կանադաամերիկացի դերասան, որն առավել հայտնի է MTV հեռուստաալիքի *[[Անփույթը (հեռուստասերիալ)|Անփույթը]]* հեռուստասերիալում, *[[Հաճելի բարդույթներ]]* հեռուստասերիալում՝ Ջեյմի Հանթերի և Starz հեռուստաալիքի «Իսկ հիմա ապոկալիպսիս» հեռուստասերիալում կատարած դերերի շնորհիվ։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է Վաշինգտոնի Սիեթլ քաղաքում։ Երկու օր անց ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Վիկտորիա։

## Կարիերա
Միրչոֆը առաջին անգամ աչքի է ընկել Բաբլի Սթիլինսկիի դերով։  Նրա առաջին երկրորդական  դերը եղել է «Սարսափ ֆիլմ 4»-ում, որտեղ նա  մարմնավորել է «Ռոբի Ռայան»-ին։ Նա CBC- «Սրտերի երկիր» հեռուստասերիալի կրկնվող կերպար է եղել։ Նա նաև կատարել է հիմնական դերը «Անիծվածները 3» ֆիլմում։ Նա երկրորդական դերեր է ունեցել «Դորքսի գաղտնի կյանքը» ինդի և «Ես Չորրորդն եմ» ֆիլմերում։ Միրչոֆը գլխավոր դեր է կատարել MTV-ի «Անհարմար» հեռուստասերիալում։ Նա խաղացել է Դոմինիկի դերը Դիսնեյ ալիքի «Կախարդները վերադառնում են։ Ալեքսն ընդդեմ Ալեքսի» ֆիլմում։ Նաև դերակատարում է ունեցել NBC հեռուստաալիքի «Ջրհոս» պատմական դրամայում և «Պոկերի գիշեր» ինդի թրիլլերում Ռոն Պերլմանի և Ջենքարլո Էսպոզիտոյի հետ։ Այժմ նա հայտնի է «Ֆոսթերներ» հեռուստասերիալում և դրա քույր նախագծում՝ «Լավ խնդիրներ»-ում կատարած Ջեյմի Հանթերի դերով։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Մալինդի

**Մալինդի** (, հայտնի է նաև պորտուգալական Մելինդա անունով, ) , նավահանգստային քաղաք Քենիայի հարավ-արևելքում, Մալինդի շրջանի վարչական կենտրոն։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Հնդկական օվկիանոսի համանուն ծոցի ափին՝ Գալանա գետի գետաբերանի մոտ։ Կորալային խութերը պաշտպանում են Մալինդիին օվկիանոսի փոթորիկներից։ Մալինդին գտնվում է 120 կմ հյուսիս-արևելք Մոմբասայից՝ Ծովափնյա նահանգի մայրաքաղաքից։

## Բնակչություն
Մալինդի շրջանի բնակչությունը, 1999 թվականի մարդահամարի համաձայն, կազմել է 117,735 մարդ։ 2000 թվականի օգոստոսի դրությամբ, բուն քաղաքում ապրում էր մոտ 70.000 մարդ։ 2009 թվականի տվյալներով՝ Մալինդիի բնակչությունը կազմում է 118 265 մարդ։

Քաղաքի բնակչության հիմքը սուահիլի ժողովուրդն է, բանտու խոսող այլ ժողովուրդների՝ պոկոմոյի և մջիկենդայի, մասնավորապես՝ գիրյամայի ներկայացուցիչներ։ Քաղաքի բնակչության մեծ մասը դավանում են իսլամ։

## Պատմություն և տեսարժան վայրեր
Ժամանակակից հնագիտական գտածոները հուշում են, որ 9-րդ դարից ի վեր ժամանակակից Մալինդիի տարածքում գոյություն են ունեցել ձկնորսական բնակավայրեր, որոնք մշակութային առումով մոտ են ներկայիս Պոկոմոյի բնակավայրերին։

Մալինդին որպես ծովափնյա Սուահիլի բնակավայր հայտնի է 13-րդ դարից։ Ավանդաբար, այն նավահանգստային քաղաք էր`օտարերկրյա ներկայացուցիչներով։

1414 թվականին Մալինդի է այցելել հայտնի չինացի ճանապարհորդ Չժենգ Հեն։ Այս առիթով տեղի առաջնորդը նրան ուղարկեց անձնական թիկնազոր, և որպես նվեր՝ նա ընձուղտ ուղարկեց նավով Չինաստան։

Պորտուգալացի ճանապարհորդ Վասկո դա Գաման 1498 թվականին այցելեց Մալինդի։ Հենց հաջորդ տարի՝ 1499 թվականին, պորտուգալացիները հաստատվում են Մալինդիում և այստեղ հիմնեցին առևտրային առաքելություն, և այդ ժամանակից ի վեր քաղաքը հաճախ ծառայում էր որպես նավահանգիստ Հնդկական օվկիանոսի այս հատվածում նավարկող եվրոպական նավերի համար։

Մոտ 1630 թվականին քաղաքն ընկավ Պորտուգալիայի տիրապետության տակ, իսկ ապագայում նրա ճակատագիրը մեծապես նման է Մոմբասայի ճակատագրին։

Այսօր Մալինդին նշանակալի զբոսաշրջային կենտրոն է, այն հատկապես սիրված է Իտալիայից ժամանած զբոսաշրջիկների կողմից։

## Կլիմա
Մալինդին ունի արևադարձային կլիմա՝ չոր ձմեռներով և անձրևոտ ամառներով (Կյոպպենի կլիմայի դասակարգում As):

## Տնտեսություն և տրանսպորտ
Մալինդիի և հարակից շրջանների բնակչության ճնշող մեծամասնությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ և ձկնորսությամբ։ Սակայն, քաղաքի տնտեսության հիմնական ճյուղը զբոսաշրջությունն է, առաջին հերթին`միջազգային։ Մալինդիի մոտ գտնվող ամենամեծ հանգստավայրը Վատամուն է՝ Ազգային ծովային պարկի հետ։ Տրանսպորտի ոլորտը ներկայացված է ավտոբուսային և ավտոճանապարհային կապերով Մոմբասայի և Լամուի հետ, անուղղակիորեն՝ մայրաքաղաք Նայրոբիի հետ։ Բայց, առաջնային նշանակություն ունի Մալինդի օդանավակայանը (ներքին թռիչքները)։

Մալինդիից ոչ հեռու, բաց ծովում, գտնվում է Broglio Space Port (կոսմոդրոմ Սան Մարկո), որն օգտագործվել է իտալական տիեզերական գործակալության կողմից՝ NASA- ի հետ համատեղ։ Տիեզերական արձակումներ են իրականացվել 1964-1988 թվականներին, որից հետո հարթակ-կոսմոդրոմը փակվեց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Magical Malindi 

Կատեգորիա:14-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քենիայի քաղաքներ
Կիֆֆա

**Կիֆֆա (****,** **),** քաղաք Մավրիտանիայի հարավային մասում։

## Նկարագրություն
Ասաբա շրջանի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Նուակշոթ քաղաքից մոտ 600 կմ հարավ-արևելք՝ ծովի մակարդակից 94 մ բարձրության վրա։ Քաղաքը հայտնի է իր ուլունքներով։  Ընկած է Դակար 2008-ի երթուղու վրա։ Կա մի փոքրիկ օդանավակայան։

## Բնակչություն
2001 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալների համաձայն, քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 56 100 մարդ։

Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.

## Կիֆայի ուլունքներ
Կիֆֆայի հարավային շրջանը Արևմտյան Աֆրիկայի ուլունքագործության ամենանշանավոր կենտրոններից մեկն էր, որը հայտնի էր իր այժմյան հնաոճ Կիֆֆա ուլունքներով, որոնք պատրաստված էին բացառապես կանանց կողմից `փոշու ապակու հետ կապված գաղտնի բաղադրատոմսերից։ Ռայմոնդ Մաուն 1949-ին փաստեց տեղական ուլունքների պատրաստման գործընթացի մեծ մասը, սակայն չկարողացավ հայտնաբերել հատուկ «ապակու սերուցքի բաղադրատոմսը», որը դեռ գաղտնի էր պահվում տեղացի կանանց կողմից։

Պատկեր:Kiffabeadsdiamondshaped.jpg|Կիֆֆայի հատիկ ադամանդի տեսքով
Պատկեր:Kiffa bead cone.jpg|Կոնաձև Կիֆֆայի ուլունք
Պատկեր:Kiffa bead sphere.jpg|Գնդաձև կիֆֆայի ուլունք
Պատկեր:Pgbeads8.JPG|Կիֆֆայի ուլունքների հավաքածու


## Կլիմա
Կիֆֆան ունի տաք անապատային կլիմա (Köppen կլիմայի դասակարգում BWh): Կլիման սահելական է, ապրիլից հունիսը համարվում է ամենաշոգ ամիսները, և տեղումների ութսունհինգ տոկոսը տեղի են ունենում հուլիսից սեպտեմբեր ամիսներին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* (fr) Claude Bense, La série stratigraphique de la région de Kiffa (Mauritanie Orientale), 1959, 8 p. (Note présentée à la Société géologique de France)
* (fr) Jean-Paul Laborie, Jean-François Langumier et Cheikh Saad Bouh Kamara, L’urbanisation de la Mauritanie : enquête dans trois villes secondaires : Rosso, Kiffa et Aioun-el-Atrouss, La Documentation française, Paris, 1988, 92 p. (ISBN 2-11-002060-1)
* (fr) Amina Lafrance, La zone frontale des Mauritanides méridionales. Lithostratigraphie, sédimentologie et volcanisme du bassin paléozoïque inférieur de Kiffa et sa structuration varisque (Mauritanie, Mali), Université Paul Cézanne (Aix-Marseille 3), 1996, 351 p. (Thèse de doctorat de Géosciences de l’environnement)
* (fr) Jeddou Ould Ahmed Taleb Quelques aspects de l’Histoire de Kiffa, capitale de l’Assaba (1906—1960), ENS, Nouakchott, 1984, 104 p. (mémoire)
* (fr) M. Villasante de Beauvais, " La ville de Kiffa, région de l’Assaba, à propos des redéfinitions identitaires : tribalisme, régionalisme et nationalisme en République Islamique de Mauritanie ", in Villes du monde arabe, 1989, no 20, p.&nbsp;247—270
* (fr) M. Villasante de Beauvais, " La démocratie tribale en Mauritanie. Solidarité et factionnalisme politique dans la ville de Kiffa ", in Urbanisation du monde arabe, 1998, no 33, p.&nbsp;115—125

Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մավրիտանիայի քաղաքներ
Ուարգլա

**Ուարգլա** (, *Варкла*, քաղաք Ալժիրի կենտրոնական մասում՝ Ուարգլայի վիլայեթում։ Բնակչության մի մասը խոսում է ուարգլա լեզվով։ Ուարգլան ունի 1400 բնակիչ։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Սահարայի հյուսիսային մասում՝ Սաբխա չորացած լճակի ափին, որը ծածկված է աղի շերտով Կլիման չորային է։ Գարդայ քաղաքից հեռավորությունը 180 կմ է, մինչև Տուգուրտ՝ 165 կմ։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է X դարի սկզբին մուսուլման իբադիտների կողմից 1012 թվականին Ուարգլան գրավվել է սունիների կողմից, բնակչությունը ստիպված է լինում փախչել Մզաբ, իսկ քաղաքը բնակեցվում է բերբերներով և աֆրիկացի սև նեգրերով։  XVI դարում Ուարգլան, ինչպես նաև նրա ժամանակակից Ալժիրի նշանակալի մասը անցնում է անցնում է Օսմանյան կայսրության իշխանության տակ։ 1830-ական թվականներին թուրքերը կորցնում են իրենց տիրապետությունը այդ տարածքների վրա, արդեն 1872 թվականին քաղաքը գրավվում է ֆրանսիացիների կողմից։ Ժամանակակից քաղաքը փաստորեն կառուցվել է 1928 թվականին։ 1962 թվականից Ուարգլան անկախ Ալժիրի կազմում է։

## Տնտեսություն
Ուարգլայի բարեկեցության հիմքը նավթը և բնական գազն է։ Տեղաբնակները զբաղվում են անասնապահությամբ և բրդե գորգերի արտադրությամբ։

### Տրանսպորտ
Քաղաքում կա օդակայան, 2018 թվականին Ուարգլայում թողարկվել է տրամվայ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալժիրի քաղաքներ
Ռուսուդանա Թավրիզյան

**Ռուսուդանա Լեոնիդովնա Թավրիզյան**, (իսկական ազգանունը՝ **Ռոմանովա**, ծն. 23.7.1910, Թիֆլիս - 25.7.2000 Մոսկվա), հայ խորհրդային բալետի արտիստուհի, ժողովրդական արտիստուհի (1950)։

1928-ին ավարտել է Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանը։ 1936-ից Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի մենապարուհի։

Ամուսնու՝ դիրիժոր Միքայել Թավրիզյանի մահից հետո աղջկա՝ Գայանեի հետ տեղափոխվել և 1962-ից մինչև մահը ապրել է Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային բալետի արտիստներ‎
Ռուվիմ Ֆրաերման

**Ռուվիմ Իսաևիչ Ֆրաերման** (, ), խորհրդային մանկագիր, լրագրող, Քաղաքացիական և Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից. Արևմտյան ռազմաճակատում ռազմական թղթակից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1891 թվականին Մոգիլյովում (Բելառուս) հրեական ընտանիքում։ 1915 թվականին ավարտել է Մոգիլյովի ռեալական վարժարանը։ 1916 թվականից սովորել է Խարկովի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, Բաքվի քաղաքային խորհրդում հաշվապահ է եղել. երրորդ կուրսից գործուղվել է Հեռավոր Արևելք` երկաթգծում գործնական պարապմունքների։ Աշխատել է հնոցապանի օգնական, իսկ Քաղաքացիական պատերազմի բռնկումից հետո` ձկնորս, գծագրող, ուսուցիչ, «Красный клич» («Կարմիր կանչ») թերթում։

### Քաղաքացիական պատերազմ
Հեռավոր Արևելքում մասնակցել է Քաղաքացիական պատերազմին (Յակով Տրյապիցինի պարտիզանական ջոկատում)։ Մասնակցել է Նիկոլաևյան դեպքերին։ 1920 թվականի մայիսին նշանակվել է պարտիզանական ջոկատի կոմիսար, ուղարկվել տունգուսների մեջ խորհրդային կարգեր հաստատելու։ Արշավն ավարտվում է Յակուտսկում, որտեղ Ֆրաերմանը նշանակվում է «Ленский коммунар» թերթի խմբագիր։

### Լրագրողական աշխատանք
1921 թվականին ընտրվում է Նովո-Նիկոլաևսկում անցկացվող մամուլի աշխատողների առաջին համագումարի պատվիրակ։ Այստեղ ծանոթանում է Եմելյան Յարոսլավսկիի հետ, որը նրան հրավիրում է «Советская Сибирь» («Սովետական Սիբիր») թերթում քարտուղար աշխատելու։ Թերթում տպագրվում է Ֆրաերմանի առաջին բանաստեղծությունը` «Բելառուսիա»։ 1921 թվականին Ֆրաերմանը և Յարոսլավսկին հրավիրվում են Մոսկվայում մասնակցելու մամուլի աշխատողների համառուսական առաջին համագումարին։ Արդեն համագումարի ժամանակ Յարոսլավսկին ԽՄԿԿ ԿԿ-ում բարձր պաշտոն է ստանում, Ֆրաերմանին ծանոթացնում է Ռուսական հեռագրական գործակալության տնօրեն Յակով Դոլեցկիի հետ, որի հետևանքը լինում է այն, որ Ֆրաերմանը դառնում է գործակալության թղթակիցը սկզբում Թիֆլիսում, այնուհետև Բաթումում, իսկ 1923 թվականին հետ է կանչվում Մոսկվա, որտեղ աշխատում է գործակալության վիճակագրական բաժնում և գավառային տեղեկատվության խմբագրությունում։ 1926 թվականին կես տարի հիվանդ է լինում, առողջանալուց հետո սկսում է աշխատել «Беднота» («Չքավորություն») թերթում։

1934 թվականին ընդունվում է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը։

### [[Գրողների վաշտ]]ի մարտիկ
Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Եղել է 8-րդ Կրասնոպրեսեսնսկիի աշխարհազորային դիվիզիայի 22-րդ գնդի մարտիկ, Արևմտյան ռազմաճակատի ռազմական թղթակից․ 1942 թվականի հունվարին ծանր վիրավորվել է, մայիսին` զորացրվել։

Ծանոթ է եղել Կոնստանտին Պաուստովսկիի և Արկադի Գայդարի հետ։

## Ռուվիմ Ֆրաերմանը հայերեն
* Դինգո վայրի շունը կամ պատմվածք առաջին սիրո մասին, Ե., Հայպետհրատ, 1941, 240 էջ։ Թարգմանիչ` Հարություն Հարությունյան։
* Պատմվածքներ, Ե., Հայպետհրատ, 1959, 208 էջ։ Թարգմանիչ` Էդուարդ Ավագյան։
* Դինգո վայրի շունը կամ պատմվածք առաջին սիրո մասին, Ե., Սովետական գրող, 1978, 142 էջ։ Թարգմանիչ` Հարություն Հարությունյան, խմբագիր` Ս. Վարդանյան։
* Դինգո վայրի շունը կամ Պատմություն առաջին սիրո մասին, Ե., Դարակ, 2020, 184 էջ։ Թարգմանիչ` Հարություն Հարությունյան, խմբագիր` Աշոտ Գաբրիելյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ
Թար անապատ

thumb|250px
**Թար անապատ**, *Թհար*, անապատային և կիսաանապատային հարթավայր Հնդկաստանում և Պակիստանում, Ինդոս–Գանգեսյան դաշտավայրի արևմուտքում, Ինդոս գետի ձախ ափին։

Տարածությունը 446 հզ․ կմ² է։ Երկարությունը մոտ 850 կմ է, լայնությունը՝ մոտ 485 կմ։ Մակերևույթը հարթավայրային է, ծածկված է ավազներով։ Բարձրությունը արևմուտքում 175 մ է, միջին  բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 200 մ։

Կատեգորիա:Հնդկաստանի անապատներ
Կատեգորիա:Պակիստանի անապատներ
Բորիս Բլյումին

**Բորիս Բլյումին** (, ) ռուս-հրեական ծագմամբ կանադացի շախմատիստ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1907 թվականի դեկտեմբերի 29-ին, Ռուսական կայսրությունում։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Կանադա։ Բազմիցս մասնակցել է Կանադայի առաջնություններին։ 1936 և 1937 թվականներին եղել է Կանադայի չեմպիոն, բացի այդ, երկու անգամ նվաճել է բրոնզե մեդալ (1934 և 1935 թվականներին)։ 1933 թվականից 1939 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում հինգ անգամ նվաճել Մոնրեալի առաջնությունը։ 1938 թվականին ԱՄՆ բաց առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

1939 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Նախնական շրջանում ապրել է Նյու Յորքում, որից հետո՝ Տրենտոնում։ Նա հանդես է եկել տեղի շախմատի մրցումներում։ Վերջին մարզական նվաճումը եղել է 1986 թվականին՝ Համիլթոնի շախմատային ակումբի առաջնությունում։

Կյանքի վերջին տարիներին Բորիս Բլյումին տառապել է Ալցհեյմերի հիվանդությամբ։ Նա մահացել է ԹրենթոնԻ իր տանը՝ կնոջ՝ Նելլի Օլշանսկայայի (1908-2008) և որդու՝ Էդվարդ Իսրայել Բլումինի (1950-2000) ներկայությամբ։

## Մարզական նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պարտիաները Chessgames կայքում
*Անձնական քարտը 365Chess կայքում

Կատեգորիա:Կանադացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ
Թարախամաշկություն

thumb|250px
**Թարախամաշկություն**,  *պիոդերմիա* (հուն. πύον – թարախ և δέρμα – մաշկ), մաշկի թարախային բորբոքում։ Հարուցիչները թարախածին կոկերն են։ Մաշկի հաճախակի հանդիպող հիվանդություններից է։

## Պատճառագիտություն
Կարող է առաջանալ ինքնուրույն կամ որպես քորով ուղեկցվող հիվանդությունների բարդություն։ Նպաստող գործոններն են՝ մաշկի ամբողջականության խախտումները, կեղտոտվածությունը, գերտաքացումը կամ գերսառեցումը, ինչպես նաև ներքին օրգանների, նյարդային համակարգի գործունեության, նյութափոխանակության խանգարումները, օրգանիզմի անհատական գերզգայնաթյունը թարախային վարակների հանդեպ։

Տարբերում են ստաֆիլոկոկային և ստրեպտոկոկային թարախամաշկություն, որոնք իրենց հերթին լինում են սահմանափակ և տարածուն, մակերեսային և խոր։ Թարախամաշկություն երբեմն առաջանում է միաժամանակ 2 կոկերից՝ ստրեպտո–ստաֆիլոկոկային թարախամաշկություն։

Ստաֆիլոկոկային թարախամաշկության դեպքում պրոցեսը տեղակայվում է մազա–ճարպային ֆոլիկուլներում (օստիոֆոլիկուլիտ, ֆոլիկուլիտ) և ապոկրին գեղձերում։ Քրոնիկական ընթացքի և բազմաթիվ օստիոֆոլիկուլիտների առկայության պայմաններում զարգանում է ֆուրունկուլ, կարբունկուլ, թզախտ, քրտնագեղձի բորբոքում։

Ստրեպտոկոկային թարախամաշկությունը բնորոշվում է մաշկի մակերեսային շերտի բորբոքումով, պղտոր պարունակությամբ բշտերի (ֆլիկտենա) առաջացմամբ։ Ստրեպտոկոկային սուր թարախամաշկությունից են թարախային բշտիկացանը (իմպետիգո), մակերեսային տարածուն թարախամաշկությունը և էկթիման, իսկ քրոնիկականից՝ դեմքի հասարակ որքինը, հարեղնգաբորբը։

## Բուժումը
Ստաֆիլո–ստրեպտոկոկային պատվաստանյութեր, անտիֆագին, բակտերիոֆագեր, հակաբիոտիկներ, սուլֆանիլ–ամիդային պատրաստուկներ, աուտոհեմոթերապիա, վիտամիններ, անիլինային ներկեր, ուլտրաճառագայթներ։

Կատեգորիա:Մաշկային հիվանդություններ
Մուստաֆա Սաադուն Հանթուշ

**Մուստաֆա Սաադուն Հանթուշ** (, ), իրաքցի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, խաղացել է դարպասապահի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
Սաադունը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ երիտասարդ տարիքից` հանդես գալով դարպասապահի դիրքում։ Նա ֆուտբոլ խաղալ է սկսել իր ընկերների հետ, Բաղդադի թաղամաս Ջիսր Դիյալայի փողոցներում։ Նա խաղացել է Al-Quwa Al-Jawiya-յի և Al-Shorta-յի երիտասարդական կազմերում Al-Kahrabaa տեղափոխվելուց առաջ, որտեղ նա խաղացել է բազմաթիվ սեզոնների ընթացքում։

Սաադունը միացել է Al-Naft-ին 2015 թվականի հուլիսի 17-ին և խաղացել է 2018-2019 թվականների Արաբական ակումբների չեմպիոնների գավաթում, այդ մրցակցության մեջ Al-Naft-ի առաջին մասնակցության ժամանակ։ Նա խաղացել է Al-Naft-ի համար Իրանի պրեմիեր լիգայում, ներառյալ 2020–21 մրցաշրջանը, մինչև իր մահը 2021 թվականին։

## Միջազգային կարիերա
Սաադունը հրավիրվել է Իրաքի մինչև 20 տարեկանների ազգային հավաքական 2011 թվականին, Մինչև 20 տարեկանների արաբական գավաթի համար և Իրաքի մինչև 23 տարեկանների հավաքական 2016 թվականի AFC մինչև 23 տարեկանների առաջնության համար, բայց ոչ մի հանդիպում չի անցկացրել երկու առաջնություններից որևէ մեկում։ Մեծահասակների թիմի միակ կանչը տեղի է ունեցել 2018 թվականին՝ որպես չօգտագործված փոխարինող Պաղեստինի դեմ ընկերական խաղում։

## Անձնական կյանք
2020 թվականին Սաադունը կամավորագրվել է գերմանական «Առանց սահմանների» մարդասիրական կազմակերպությանը՝ աջակցություն ցուցաբերելով COVID-19-ով վարակված մարդկանց։

## Մահ
2021 թվականին ապրիլի 18-ին Սաադունը հանկարծակի կաթված է ստացել Al-Naft-ի հետ վերապատրաստման ժամանակ և տեղափոխվել է Բաղդադ քաղաքի բժշկական կենրոն : Նա մահացել է 5 օր հետո, ապրիլի 23-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրաքցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Իսկանդարյան

**Իսկանդարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսանդր Մաքսի Իսկանդարյան (1959), քաղաքագետ։
* Եղիա Հովսեփի Իսկանդարյան (1890-1920), բոլշևիկ հեղափոխական։
* Խաչատուր Մարտիրոսի Իսկանդարյան (1923-2015), քանդակագործ, նկարիչ։
* Կարեն Լենդրուշի Իսկանդարյան (1972-1992), ազատամարտիկ։
* Մնացական Ֆրունզիկի Իսկանդարյան (ծնվ․ 1967), հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ, մարզիչ։

## Գրական հերոսներ
* *Իսկանդարյան*, Վարդգես Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Բիզերտե

**Բիզերտե (Բիզերտա)** (արաբ․՝ بنزرت)**,** քաղաք Թունիսում։ Բնակչություն՝ 114 հազար (2004 թ.)։ Նավահանգիստ Միջերկրական ծովում։ Գտնվում է Բլանկո հրվանդանի մոտ։ Ամենահյուսիսային քաղաքը Թունիսում, ինչպես նաև ամբողջ Աֆրիկայում։ Այն ծովափնյա հանգստավայր է եվրոպական դասի հյուրանոցներով, որոնք գտնվում են ափի երկայնքով։ Հիմնական տեսարժան վայրերն են հին նավահանգիստը, արաբական քաղաքը, 19-րդ դարի վերջի - 20-րդ դարի սկզբի պահպանված ֆրանսիական շինություններով ափը, ինչպես նաև երկու հին ամրոցներ, որոնք բաց են զբոսաշրջիկների համար։ Հին նավահանգիստը Բիզերտեի ամենահմայիչ վայրն է՝ սպիտակ տներով, սրճարաններով և վառ գույներով մեծ նավակներով։

## Պատմություն
Սիդոնի փյունիկեցիները հիմնել են Բիզերտեն՝ Թունիսի հնագույն քաղաքներից մեկը, մ.թ.ա. մոտ 1100 թվականին։ Բիզերտե նավահանգիստը պատմության մեջ կարևոր դեր է խաղացել իր յուրահատուկ աշխարհագրական դիրքի շնորհիվ։

XVI դ. Բիզերտեն դարձավ Միջերկրական ծովի ծովահենների բազան։

1881 թվականին Ֆրանսիան գրավեց Թունիսը և վերահսկողություն ձեռք բերեց Բիզերտեյի վրա, քաղաքում կառուցեց ծովային մեծ նավահանգիստ։ 1891 թվականից մինչև 1895 թվականը ջրանցք է փորվել՝ ուղղակիորեն կապելով Միջերկրական ծովը Բիզերտե լճի հետ։ Ձևավորված թմբի վրա կառուցվել է ժամանակակից քաղաք։ 1895 թվականին նավահանգիստը բացվեց միջազգային առևտրի համար։

1961 թվականին Ֆրանսիայի և Թունիսի միջև զինված հակամարտություն սկսվեց Բիզերտեյի ծովային ռազմաբազայի շուրջ, որը հայտնի է որպես Բիզերտեի ճգնաժամ։ 1961 թվականի հուլիսին երեք օրվա ընթացքում զոհվեց 700 թունիսցի (1200 վիրավոր), ֆրանսիացիները կորցրեցին 24 մարդ (100-ը վիրավորվեցին)։

ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում հանդիպումները և այլ միջազգային ճնշումները Ֆրանսիային մղեցին համաձայնության. Ֆրանսիացի զինվորականները վերջնականապես լքեցին Բիզերտը 1963 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։

## Տնտեսություն
Բիզերտեի տնտեսությունը շատ բազմազան է։ Կան մի քանի ռազմակայաններ և շուրջօրյա զբոսաշրջություն։ Որպես զբոսաշրջային կենտրոն, տարածաշրջանը, սակայն, այնքան հայտնի չէ, որքան Թունիսի արևելյան ափը։ Կա արտադրություն (տեքստիլ, ավտոպահեստամասեր, խոհարարական սպասք), ձկնորսություն, մրգեր և բանջարեղեն, ցորեն։

## Ժողովրդագրություն
2020 թվականին Բիզերտեի մոտավոր բնակչությունը կազմում է 182,662 մարդ՝ 392,4/կմ² խտությամբ.։ 2014 թվականին արական սեռի ներկայացուցիչները կազմում են բնակչության 50,3%-ը, իսկ կանայք՝ 49,7%-ը ։ Մինչև 60 և ավելի տարեկան բնակչության թիվը հասել է 12,4%-ի, իսկ քաղաքային բնակչությունը կազմում է բնակչության 60,4%-ը։

## Կլիմա
Բիզերտեն վայելում է շոգ ամառային միջերկրածովյան կլիման՝ մեղմ, անձրևոտ ձմեռներով և տաք, չոր ամառներով։ Միջերկրական ծովի քամին ամառներն ավելի զով և խոնավ է դարձնում, քան Թունիսի ներքին տարածքներում:

## Պատկերասրահ

Old port of Bizerte (132040767).jpg
Pilsum leaving Bizerte.jpg
Ksiba, Bizerte3.jpg
Vieux port by night.JPG
Bizerte jarzouna.jpg
RouteCornicheBizerte.jpg
RouteCornicheBizerte2.JPG
Bizerta-downtown.JPG
Bizerte2020.jpg


## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Комитет по сооружению храма в Бизерте. — //Морской журнал. — Прага, 1937, N 1. — С. 16.
*Старые и современные виды Бизерты. Документы и справочные материалы

Կատեգորիա:Թունիսի քաղաքներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Գադա Ալի

**Գադա Ալի** (, ), լիբիացի թեթևատլետ, կարճ տարածությունների վազորդ և հեռացատկորդ։ 2000 թվականի վերջից մինչև 2010 թվականի սկզբը հանդես է եկել Լիբիայի թեթև ատլետիկայի հավաքականում։ Պեկինի ամառային Օլիմպիական խաղերի մասնակից է։

## Կենսագրություն
Գադա Ալին ծնվել է 1989 թվականի մայիսի 5-ին։

Իր մարզական կարիերայում ամենանշանակալի ելույթը կատարել է 2008 թվականի մրցաշրջանում, երբ ընդգրկվել է Լիբիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Իր հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ ձեռք է բերել Պեկինի ամառային Օլիմպիական խաղերի ուղեգիր։ 400 մետր վազքի նախնական որակավորման փուլում նա սահմանել է իր անձնական ռեկորդը՝ 1:06.19, բայց միևնույն ժամանակ իր մրցավազքում գրավել վերջին՝ յոթերորդ տեղը և դուրս մնացել կիսաեզրափակիչ փուլին մասնակցելու իրավունքից։

Պեկինի օլիմպիական խաղերից հետո Ալին շարունակել է մասնակցել խոշոր միջազգային մրցումների։ 2011 թվականին նա մասնակցել է Դոհայում անցկացվող Համաարաբական խաղերին, որտեղ նա ցույց է տվել 4,65 մետր արդյունքը հեռացատկում և գրավել վերջին՝ վեցերորդ տեղը։

2012-ին Պորտո Նովոյում` Աֆրիկայի առաջնությունում նա ցատկել է 4,54 մետր և դուրս մնացել նախնական որակավորման փուլից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*NBC Olympics Profile
*Athletes > Ghada ALI
Մուրրիսբուրգ

**Մուրրիսբուրգ** (Մորրիսբուրգ, ), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ուեսթ Քոսթի շրջանի և Սվարտլանդ տեղական մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնն է։ Կազմված է երկու մասից՝ Մուրիսբուրգից և Ռոսենհոֆից։

## Պատմություն
Ժամանակակից քաղաքի տեղում բնակավայրը հիմնադրվել է 1879 թվականին Հոյկրալ (Hooikraal) ֆերմայի տարածքներում։ 1882 թվականին բնակավայրն ստացել է գյուղական համայնքի կարգավիճակ, իսկ 1909 թվականին՝ մունիցիպալիտետի կարգավիճակ։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի հարավ-արևմտյան մասում՝ Բերխրիֆիր գետից արևմուտք, նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաունից մոտավորապես 82 կիլոմետր (ուղիղ գծով) հյուսիս-հյուսիս-արևելք (NNE): Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում է 252 մետր։

## Կլիմա
Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 315 մմ։ Առավելագույն տեղումների քանակը լինում է ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 17&nbsp;°C-ից (հուլիսին) մինչև 29,2&nbsp;°C (փետրվարին)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանն այդ ամսում լինում է 6,6&nbsp;°C։

## Բնակչություն
2001 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքում բնակվել է 8574 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 47,45 %, կանայք՝ համապատասխանաբար 52,55 %։ Ռասայական տեսակետից՝ գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 66,34 %-ը, սպիտակամորթները՝ 30,48 %, նեգրոիդները՝ 3,15 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,03 %։ Քաղաքացիների շրջանում առավել տարածված լեզուներն են եղել աֆրիկաանսը (95,78 %), կոսան (1,85%), անգլերենը (1,63%) և սեսոտոն (0,59%)։

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի անցկացման ընթացքում ստացված տվյալների համաձայն՝ Մուրիսբուրգի և Ռոսենհոֆի ընդհանուր բնակչությունը կազմել է 12 877 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 47,79 %, կանայք՝ 52,21 %: Ռասայական տեսակետից՝ գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 70,09 %-ը, սպիտակամորթները՝ 22,53 %, նեգրոիդները՝ 6,72 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկները)՝ 0,25 %, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 0,41 %։ Քաղաքի բնակիչների շրջանում առավել տարածված լեզուներն են եղել աֆրիկաանսը (89,95%), կոսան (3,41%), անգլերենը (2,17 %), սեսոտոն (0,52 %) և թսվանան (0,47 %)։

## Տրանսպորտ
Քաղաքով անցնում է  N7 ազգային ավտոճանապարհը, ինչպես նաև R311 տարածաշրջանային խճուղին։ Գործում է երկաթուղային կայարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Թեբեսա

**Թեբեսա** (, բերբերերեն 60px), քաղաք Ալժիրի հյուսիս-արևելքում՝ Թունիսի հետ սահմանից 20 կմ հեռավորության վրա։ Համանուն վիլայեթի և շրջանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը կազմել է 170 000 մարդ (2005 թվականի գնահատականով)։

## Պատմություն
thumb|left|160px|Հին հռոմեական շենքերից մեկի ավերակները
Թեբեսան առաջացել է մ.թ.ա. 7-րդ դարում՝ որպես Կարթագենի ռազմական ամրակետ։ Մ․թ․ա․ 146 թվականին Թեբեսան անցել է Հռոմեական կայսրության տիրապետության տակ․ հռոմեացիները քաղաքն անվանել են Թևեստե ()։ Հռոմեացիների օրոք քաղաքը զարգացել է։ Տրայանոս կայսեր կառավարման ավարտին Թևեստեի բնակչությունը կազմել է մոտ 30 000 մարդ։ 5-րդ դարից մեզ է հասել  հռոմեական ամրոց 12 աշտարակներով և 4 դարպասներով, ինչպես նաև քրիստոնեական բազիլիկ (4-րդ դար)։

5-6-րդ դարերում Թեբեսան ենթարկվել է բարբարոսների հարձակումներին, ինչի հետևանքով անկում է ապրել։ 7-րդ դարում՝ արաբական նվաճումների ժամանակաշրջանում, գրեթե ամբողջությամբ ավերվել է։ Թեբեսայի վերածնունդը սկսվել է միայն 16-րդ դարում, երբ թուրք նվաճողներն այստեղ փոքրիկ զինվորական կայազոր են տեղադրել։ Թուրքերի տիրապետությունը շարունակվել է մինչև 1830 թվականը, երբ Թեբեսան, ինչպես նաև Հյուսիսային Ալժիրի մնացած տարածքը, գրավվել են Ֆրանսիայի կողմից։

Ֆրանսիական իշխանությունը տևել է մինչև 1962 թվականը, երբ Ալժիրը անկախություն է ստացել։

## Էկոնոմիկա և տրանսպորտ
Քաղաքի տնտեսության հիմքը կազմում են ֆոսֆատի արդյունահանումը, հացահատիկի, էսպարտո խոտի (թղթի արտադրության համար), ինչպես նաև ոչխարների առևտուրը։

Թեբեսան նաև կարևոր տրանսպորտային կետ է։ Քաղաքը ավտոմոբիլային և երկաթուղային ճանապարհներով կապված է ինչպես Ալժիրի ամենամեծ քաղաքների, այնպես էլ Թունիսի հետ։ Թեբեսան ունի իր օդանավակայանը։

## Հայտնի բնիկներ
* Ռոբեր Մերլ՝ ֆրանսիացի գրող

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալժիրի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Մզիմբա

**Մզիմբա**, փոքրիկ քաղաք Մալավիի Հյուսիսային շրջանում։ Նույնանուն երկրամասի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ 20 994 մարդ է։

Քաղաքը սպասարկում է Մզիմբայի օդանավակայանը։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կայուն աճում է, որն ակնհայտ է դառնում ստորև նշված մարդահամարների տվյալներից․

Հիմնական բնակիչները համարվում են տումբուկաները և նգոնիները։


## Աշխարհագրություն և կլիմա
Քաղաքը գտնվում է երկրի հյուսիսում՝ Նյասա լճից ոչ հեռու։ Կլիման տաք մերձարևադարձային է։




## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մալավիի քաղաքներ
Աբեշե

**Աբեշե** (,  տառադարձ․ *Abišī*, նախկինում՝ Աբեշիր), քաղաք Չադի արևելքում։ Վադայ շրջանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչության թվով երկրի չորրորդ քաղաքը, որը գտնվում է Մարաոնե լեռնազանգվածի հարավարևմտյան կիսաանապատում։

## Պատմություն
Նախկինում Աբեշիրը՝ Սուդանի սուլթանության Վադայայի մայրաքաղաքը, գտնվել է Խարթումից Կորդոֆան և Դարֆուր քարավանային ճանապարհի վրա, Չադ լճի շրջանում,  կոորդինանտների տակ։ 17-րդ դարից մինչև ֆրանսիացիների ժամանումը 1911 թվականին այն եղել է Սահելում ստրկավաճառության կենտրոն։

Հիմնադրվել է 1850 թվականին, նախկին մայրաքաղաք Վարայից 60 կմ հարավ։ Առաջին եվրոպացին, ով այցելել է Աբեշիր, Ֆոգելն էր, որը սպանվել է այստեղ 1856 թվականին։ Այն ժամանակ դա ժամանակակից Չադի տարածքում ամենամեծ քաղաքն էր՝ մոտ 28000 մարդ բնակչությամբ, սակայն 1919 թվականին համաճարակի պատճառով բնակչությունը կրճատվեց մինչև 6000 մարդ։

2006 նոյեմբերի 25-ին քաղաքը նվաճվել և ավերվել է Դեմոկրատիայի և զարգացման համար միացյալ ուժերի կողմից, որոնք ձգտում էին տապալել Չադի նախագահ Իդրիս Դեբի Իտնոյին։ Հաջորդ օրը կառավարական զորքեր քաղաքից դուրս են քշել ապստամբներին։

## Բնակչություն
Բնակչությունը՝ ։

*Բնակչության թվի դինամիկա․*

## Կլիմա
Աբեշեի սեզոնայնությունը բաժանված է կարճ խոնավ սեզոնի (հունիսից սեպտեմբեր) և երկար չոր սեզոնի (հոկտեմբեր-մայիս)։

## Տնտեսություն
Ներկայումս Աբեշեն կարևոր առևտրի կենտրոն է տավարի մսի, արմավի, աղի, ինդիգոյի և տեղական ջուլհակների արտադրանքի համար։ Քաղաքին հարող տարածքը անասնապահության կարևոր կենտրոն է։ Մեծ տեղ ունի ուղտի բրդից վերմակների արտադրությունը։

Կա օդանավակայան, քաղաքի մոտակայքում տեղակայված է Չադի ռազմաօդային ուժերի ռազմաբազան։ 2003 թվականի դեկտեմբերին բացվել է Ադամ Բարկի անվան համալսարանը։ Քաղաքի տեսարժան վայրերից են շուկան, երկու մզկիթները, Անկախության կենտրոնական հրապարակը, սուլթանի պալատը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Abeché.jpg|Տեսարան օդից
Պատկեր:Aeroport abeché1.jpg|Օդանավակայան
Պատկեր:Goz beida.jpg|Գոզ Բեյդա
Պատկեր:Abeche leather shop.jpg|Կաշվի խանութ
Պատկեր:La ville d'Abéché, vue du poste Français.jpg|Աբեշե (1918)
Պատկեր:La grande place d'Abéché.jpg|Շուկա Աբեշեում (1918)
Պատկեր:Intérieur du tata à Abéché.jpg|Թաթա ամրոց (1918)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չադի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով