Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ

**Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ** կամ Բաբ Մանսուր հուշարձանային դարպաս է Մարոկկոյի Մեկնես քաղաքում: Գտնվելով հին քաղաքի ալ-Հադիմ հրապարակի (ալ-Հադիմ հրապարակ) հարավային կողմում, այն սկզբում եղել է սուլթան Մուլայ Իսմայիլի Քասբահի (արքայական ամրոց) գլխավոր արարողակարգային մուտքը, որը կառուցվել է 17-րդ դարի վերջին և 18-րդ դարի սկզբին: Այսօր այն քաղաքի ամենահայտնի և հիացմունքի արժանի տեսարժան վայրերից մեկն է։

## Պատմություն
Մուլայ Իսմայիլի գահակալության վերջին տարիներին սկսված դարպասն ավարտվել է 1732 թվականին նրա որդի Մուլայ Աբդալլահի կողմից։ Դարպասի նպատակն ավելի շատ արարողակարգային էր, քան պաշտպանական՝ նպատակ ունենալով տպավորել այցելուներին։ Դրա անունը ծագել է դարպասի ճարտարապետի և դիզայների՝ Մանսուր ալ-Ալջի («Հաղթանակած հավատուրաց») անունից, ով նախկինում քրիստոնյա ստրուկ էր, որը իսլամ էր ընդունել։ Մեկ այլ զարդարուն դարպաս՝ Բաբ Ջամա ալ-Նուարը, նույնպես գտնվում է հարավ-արևմուտք՝ նույն պատի երկայնքով կարճ հեռավորության վրա։ Այն ունի նմանատիպ զարդարանք, ինչ ավելի մեծ Բաբ Մանսուրինը, և ենթադրվում է, որ այն նույնպես թվագրվում է Մուլայ Իսմայիլի ժամանակներին:

19-րդ դարի սկզբին սուլթան Մուլայ Աբդ ար-Ռահմանը լոջայի տիպի կառույց է ավելացրել դարպասի անմիջապես դրսում, աջ կողմում (հարավարևմտյան կողմում), որն այսօր այլևս գոյություն չունի։ Կառույցը ծառայել է որպես զինվորականների և բարձրաստիճան պաշտոնյաների, ինչպես նաև քաղաքի նահանգապետի դատարանի հանդիպման վայր և տարբեր ռազմական կամ կրոնական արարողություններ անցկացնելու համար։ Այսօր դարպասը սովորաբար փակ է, բայց դրա ներքին մասը երբեմն բաց է ցուցանմուշներ հյուրընկալելու համար։

## Ճարտարապետություն
Դարպասի ընդհանուր դիզայնը հիմնված է Ալմոհադ նախատիպերի վրա (օրինակ՝ Բաբ Ագնաու և Ուդայասի Կասբայի դարպասը), մեծ պայտաձև կամարով բացվածքով և կողային բաստիոններով, բայց նաև ներկայացնում է նշանակալի նոր առանձնահատկություններ։ Մասնավորապես, կողային քառակուսի բաստիոնները կամ աշտարակները հենվում են անկյուններում չորս հաստ, կլոր սյուների վրա՝ դրանց միջև պայտաձև կամարներով, ստեղծելով խոռոչ լոջիա աշտարակների հիմքում։ Կողքերից ավելի դուրս, բաստիոնների կողքերում, կան հսկայական մարմարե սյուներ, որոնք պահում են վերևում ցցված մեծ որմնասյուներ։ Սյուները, զարդարուն կոմպոզիտային կարգի խոյակներով, հին հռոմեական ծագում ունեն, հավանաբար մոտակա Վոլուբիլիսի վայրից։ Ներսում դարպասի անցումը թեքված է, երկու անգամ պտտվում է 90 աստիճանով, և կամուրջ է կազմում Կասբայի կրկնակի պատերի միջև ընկած հեռավորությունը՝ հնարավորություն տալով մուտք գործել դեպի Լալլա Աուդայի հրապարակ։

Դարպասի գրեթե ամբողջ ճակատային մասը, ներառյալ կողային բաստիոնները, ծածկված է ծանր զարդարանքով: Սա բաղկացած է կրկնվող դարջ-վա-կտաֆ մոտիվից (մարոկկոյի ճարտարապետության մեջ ոճավորված ռոմբաձև նախշ), որը շրջանակում է դարպասի գլխավոր կամարը և լցնում կողային բաստիոնների սյուների վերևում գտնվող տարածությունները: Այս մոտիվի դատարկ կամ բացասական տարածությունները ամբողջությամբ լցված են գունագեղ բազմագույն զելիջով (մոզաիկական սալիկապատում), ևս մեկ առանձնահատկություն, որը նոր էր մարոկկոյի հուշարձանային դարպասների համար։ Կամարների սպանդրելները լցված են արաբեսկյան ոճով ներկված սալիկներով: Դարպասի ամենավերևում, մյուս զարդարանքի վերևում և ամբողջ երկարությամբ ձգվող, սալիկների վրա նկարված մանրամասն արաբերեն արձանագրություն է, որը նկարագրում է դարպասի կառուցումը, որը, իր հերթին, ծածկված էր փոքրիկ «սղոց-ատամ» մերլոններով։

## Պատկերասրահ

File:Bab mansour DSCF3791.jpg|Դարպասի դարջ-վա-կտաֆի և զելիջ զարդարանքի մանրամասնությունը
File:Meknès - Bab Mansour costat.jpg|Դարպասի սյուներն ու սյուները
File:Bab mansour antique capital DSCF3786.jpg|Հին հռոմեական սպոլիա դարպասում. կոմպոզիտային ոճի մարմարե խոյակ, հնարավոր է՝ Վոլուբիլիսի
File:Bab mansour interior DSCF4605.jpg|Դարպասի ներքին մասը
File:Bab jemaa nouar DSCF5778.jpg|Բաբ Ջամա ալ-Նուար, մեկ այլ դարպաս Բաբ ալ-Մանսուրից հարավ-արևմուտք


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Images of Mansur Gate in Manar al-Athar digital photo archive

Կատեգորիա:Մարոկկոյի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Մեկնես