open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լատվիայի ազգային գրադարան

**Լատվիայի ազգային գրադարան** (), Լատվիայի ամենախոշոր գրադարանը։ Ազգային գրադարանը Լատվիայի մշակույթի նախարարության պետական հաստատություն է։ Գրադարանը կարևոր դեր է խաղում Լատվիայում տեղեկատվական հասարակության զարգացման, ինտերնետ հասանելիության ապահովման, գիտական հետազոտությունների և շարունակական կրթության աջակցման գործում։

## Պատմություն
մինի|слева|Գրադարանի շենքը Կր․ Բարոնի (1956—2014) փողոցում

1919 թվականի օգոստոսի 29-ին Լատվիայի նախարարների կաբինետը հիմնել է Լատվիայի պետական գրադարանը։ Գրադարանի տնօրինությանն է հանձնվել Լիվոնիայի նախկին փոխնահանգապետի նստավայրը, որը գտնվում էր Յաուինելայում։ 1920 թվականի հունիսի 1-ին բացվել է 40-տեղանոց ընթերցասրահը։ 1920 թվականին գրադարանը ստացել է տարածք Պիլսի հրապարակում գտնվող Ռիգայի ամրոցի դիմաց։ Գրադարանի առաջին ղեկավարը եղել է Յանիս Միսինշը (1862-1945)։

Հետագայում ազգային գրադարանը փոխել է բազմաթիվ շենքեր, մինչև 2008-2014 թվականին Դաուգավիի ձախ ափին՝ քաղաքի պատմական կենտրոնի դիմաց կառուցվել է անսովոր ճարտարապետությամբ հատուկ շինություն, այսպես կոչված՝ «Լույսի ամրոցը» ()։

## Գործունեություն
1924 թվականին Լատվիան միացել է Բրյուսելի կոնվենցիային, որը նախատեսում էր տպագիր արտադրանքի՝ պաշտոնական փաստաթղթերի, գիտական և գրական հրատարակությունների միջազգային փոխանակություն։

1950 թվականից գրադարանին կից սկսվել է «Ամսագրերի և թերթերի հոդվածների տարեգրության» հրատարակությունը։ 1968 թվականին գրադարանը կազմակերպել է մերձբալթյան գրադարանների (Լատվիայի, Լիտվայի և Էստոնիայի) համար առաջին սեմինարը (*LiLaEst*)։

1992 թվականին Լատվիայի Հանրապետությունում օրենք է ընդունվել «Լատվիայի ազգային գրադարանի մասին»։ 2002 թվականին Լատվիայի Բանկը թողարկել է մեկ լատ հուշադրամ, որի վրա պատկերված էր Լատվիայի գրադարանը (*Letonica),* 2007 թվականին գրադարանը ներառվել է Լատվիայի գիտահետազոտական ինստիտուտների ցանկում։

Լատվիայի ազգային գրադարանը մասնակցում է միջազգային գրադարանային կազմակերպություններին՝ IFLA, CENL, CDNL, CERL, EBLIDA, LIBER, IBBY, Bibliotheca Baltica և այլ միջազգային կազմակերպությունների՝ IASA, BAAC, AABS, IGeLU, хAEPM, օգտագործել ISBN, ISSN և ISMN ստանդարտներն ու կոդիֆիկատորները։

Ազգային գրադարանը առաջարկում է խմբակային էքսկուրսիաներ, որոնց ընթացքում այցելուներին ծանոթացնում են շենքի, գրադարանի աշխատանքի և առաջարկվող ծառայությունների հետ։ Էքսկուրսիաներն անցկացվում են երկուշաբթիից շաբաթ, Լատվիայի բնակիչների համար էքսկուրսիաներն անվճար են։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Interior_of_National_Library_of_Latvia.jpg|Լատվիայի ազգային գրադարանի ինտերիեր
Պատկեր:National_Library_of_Latvia_2016.jpg|Գրադարանի անվանում (ձևավորման տարր)
Պատկեր:Letlands_Nationalbibliotek_niveau_1.JPG|Գլխավոր սպասասրահի ինտերիեր
Պատկեր:Ziedonis_koncertsal_(Letlands_Nationalbibliotek).JPG|Իմանտ Զիեդոնիսիանվան համերգային դահլիճ
Պատկեր:Latvia-National_Library_of_Latvia_(reverse).gif|Շենքի պատկերով հոբելյանական մետաղադրամ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт* Общество поддержки Латвийской Национальной библиотеки

Կատեգորիա:Ազգային գրադարաններ
Կատեգորիա:Լատվիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Ռիգա
Կատեգորիա:Ռիգայի շենքեր և կառույցներ
Իոսելիանի

**Իոսելիանի** (), վրացական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Նանա Իոսելիանի (ծնվ․ 1962), շախմատիստուհի։
* Ջաբա Իոսելիանի (1926-2003), քաղաքական, զինվորական, քրեական գործիչ։
* Օթար Իոսելիանի (1934–2023), կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան։
* Օտիա Իոսելիանի (1930-2011), արձակագիր, դրամատուրգ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անի վերջածանցով ազգանուններ
Իսաբեկյան

**Իսաբեկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արամ Էդուարդի Իսաբեկյան (ծնվ․ 1952), նկարիչ։
* Եղիսաբեթ Եփրեմի Իսաբեկյան (*[[Շավարշյան]]*, 1890-1976), մանկավարժ։
* Էդուարդ Հմայակի Իսաբեկյան (1914-2007), նկարիչ։
* Հրայր Հմայակի Իսաբեկյան (1906-1996), ճարտարապետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Իսակաձե

**Իսակաձե** (), վրացական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Լիանա Ալեքսանդրի Իսակաձե (ծնվ․ 1946), ջութակահարուհի, դիրիժոր, մանկավարժ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ձե վերջածանցով ազգանուններ
Հայաստանը մանկական Եվրատեսիլ 2010-ում

**Հայաստանը** **«Մանկական Եվրատեսիլ 2010» երգի մրցույթի** իր մասնակցին ընտրել է ազգային մրցույթ կազմակերպելու միջոցով, որտեղ հաղթող է ճանաչվել Վլադիմիր Արզումանյանը «Մամա» երգով։ Հենց նա էլ այդ երգի կատարմամբ ներկայցրել է հայրենի երկիրը 2010 թվականի նոյեմբերի 20-ին Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում կայացած «Մանկական Եվրատեսիլ 2010» երգի մրցույթում և գրավել է առաջին տեղը։

## Մանկական Եվրատեսիլից առաջ
### Ազգային մրցույթ
Հավակնորդները հայտերը ներկայացրել են մինչև 2010 թվականի օգոստոսի 5-ը։ Ստացվել է 31 հայտ, որոնցից ազգային մրցույթին մասնակցելու համար ընտրվել է 25-ը։ 

#### Առաջին քառորդ եզրափակիչ
Առաջին քառորդ եզրափակիչը անց է կացվել 2010 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։ Այն վարել են Անահիտ Սարգսյանը և Արտակ Վարդանյանը։ Ներկայացվել է տասներկու երգ, որոնցից լավագույն ութը «փորձագիտական» ժյուրիի ձայների հիման վրա անցել են կիսաեզրափակիչ։

#### Երկրորդ քառորդ եզրափակիչ
Երկրորդ քառորդ եզրափակիչը կայացել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։ Վարողները դարձյալ Անահիտ Սարգսյանն և Արտակ Վարդանյանն էին։ Ներկայացվել է տասներեք երգ, որոնցից լավագույն ութը «փորձագիտական» ժյուրիի ձայների հիման վրա անցել են կիսաեզրափակիչ։

#### Կիսաեզրափակիչ
Կիսաեզրափակիչ փուլը, որն անցկացվել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, դարձյալ վարել են Անահիտ Սարգսյանը և Արտակ Վարդանյանը։ Ներկայացված տասնվեց երգերից «փորձագիտական» ժյուրիի ձայների հիման վրա ընտրվել և եզրափակիչ է անցել լավագույն տասնյակը։
{| class="sortable wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto; text-align:center;"

#### Եզրափակիչ
Եզրափակիչը կայացել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։ Այն նույնպես վարել են Անահիտ Սարգսյանը և Արտակ Վարդանյանը։ Ներկայացված տասը երգերից հաղթողն ընտրվել է հեռուսաքվեարկության և «փորձագիտական» ժյուրիի ձայների 50/50 հարաբերակցությամբ։

## Մանկական Եվրատեսիլում
### Քվեարկություն

## Նշումներ



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 2010 թվականի մանկական Եվրատեսիլի պաշտոնական հայկական կայքը

Կատեգորիա:2010 Հայաստանում
Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սեդրակ Դավթյան

**DJ Սեդրակ** կամ **Սեդրակ Դավթյան** (), Հայաստանի առաջին ռադիո-դիջեյ, երաժիշտ, ռադիոհաղորդիչ։

Դավթյանը եղել է *Հայ ՖՄ* և *City FM* ռադիոհաղորդումների ռեժիսոր, երաժիշտ։ Հայտնի է նաև իր «Բարի ախորժակ» (*Bon appetite*) հեռուստահաղորդմամբ։

## Կարիերա
1980-ական թվականներին նա սովորել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում։ Ավարտելուց հետո դարձել է ռադիոհաղորդավար և առաջին անգամ հայկական ժամանակակից երաժշտության մեջ օգտագործել է դիջեյի հմտությունները։

Դավթյանը եղել է Ռամկավար ազատական կուսակցության (ՌԱԿ) հիմնադիրներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:ՌԱԿ անդամներ
Հայկ Յազջյան

**Հայկ Յազջյան** (), հունական և հայկական ծագումով սիրիացի կոմպոզիտոր, ուդ նվագող և պրոդյուսեր

## Վաղ կյանք
Յազջյանը ծնվել է 1959 թվականին Սիրիայի Հալեպ քաղաքում. Նրա ծնողները հայեր են եղել, որոնք Նևշեհիրից և Կեսարիայից եկել են Թուրքիա։

Իր կյանքի մեծ մասը ապրել է Հունաստանում, որտեղ էլ սկսել է հետաքրքրվել արևելյան ժողովրդական երաժշտությամբ։ Յազջյանի առաջին *«Nihavend Ionga»* ալբոմը այդքան էլ հայտնի չի եղել։ Սակայն երկրորդ ալբոմը՝ *«TALAR»*-ը, որը թողարկվել է 1996 թվականին, նրան մեծ հայտնիություն է բերել։

Յազջյանը նվագել է Լորինա ՄաքՔեննիտի 2006 թվականի *«An Ancient Muse»* ալբոմում։

## Սկավառակագրություն
* 1995. *Nihavend Ionga.* Լեյբլ՝ *FM Records*
* 1996. *Talar. Libra Music*
* 1998. *Garin. Libra Music*
* 2001. *Beast on the Moon.* Լեյբլ՝ *Haig*
* 2001. *Yeraz The Master Oud Player.* Լեյբլ՝ *WMI*
* 2007. *Amalur.* Լեյբլ՝ *Libra Music*
* 2009. *Rhythm In Topkapı Palace Orient Percussion - Arras*. Լեյբլ՝ *Jet Plak Kaset*
* 2010. *Imerologio. Warner*
* 2011. *Stou Tragoudiou Tin Ohthi No 6. Warner*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ պրոդյուսերներ
Հրանտ Մալոյան

**Հրանտ Մալոյան** կամ **Հրանտ Բեկ** (), սիրիահայ զինվորական։ Եղել է սիրիական բանակի գեներալ և նշանակվել է Սիրիայում ներքին անվտանգության ուժերի գլխավոր հրամանատար։

## Կենսագրություն
Հրանտ Մալոյանը ծնվել է 1896 թվականի նոյեմբերի 29-ին Ստամբուլում՝ հայկական կաթոլիկ ընտանիքում։ 1905-1907 թվականներին Մալոյանը սովորել է Իտալիայի Վենետիկ քաղաքի Սուրբ Ղազար կղզում։ Այնուհետև հաճախել է Մարիստ եղբայների վարժարան, որը ավարտել է 1912 թվականին։ Մեկ տարի թուրքական դպրոցում սովորելուց հետո ընդունվել է Կոստանդնուպոլսի իրավագիտության քոլեջ, որտեղ սովորել է 1913-1914 թվականներին։ 1916 թվականին ավարտել է Թուրքիայի ռազմական ակադեմիան։

## Կարիերա
մինի|Հրանտ Մալոյան
Առաջին համաշարհային պատերազմի ընթացքում Մալոյանը զորակոչվել է Օսմանյան կայսրության բանակից և ուղարկվել է Սուեզ, սակայն գրավվել է բրիտանական ուժերի կողմից։ 1918 թվականին գերությունից ազատվելուց հետո Մալոյանը մեկնել է Իրաքի մայրաքաղաք Դամասկոս և դաշնակցել է Ֆեյսալ I-ի հետ։

1920 թվականին նա միացել է ֆրանսիական բանակին և մասնակցել է Ֆրանսիայում հայկական լեգեոն
ի ստեղծմանը։ Տիրապետելով հինգ լեզուների՝ Մալոյանը ժանդարմերիայի թարգմանիչ և հրամանատար է եղել։ Նա մասնակցել է Մարաշի և Ամանոսի կռիվներին։ Իր ունեցած հաջողությունների շնորհիվ 1922 թվականին հանձնարարված սպա է դարձել։

1945 թվականին նշանակվել է Սիրիայի ներքին անվտանգության ուժերի գլխավոր հրամանատար և պաշտոնավարել է մինչև 1949 թվականը։ Նրա նշանակումը ազդարարվել է սիրիական մամուլում։ Ենթադրվում է նաև, որ Մալոյանը Սիրիայում առաջին հայն է, որը զբաեցրել է նման բարձր պաշտոններ։

Մալոյանի պաշտանավարման տարիներին և մինչև 1949 թվականը Սիրիայի ոստիկանական ուժերը կրկնապատկվել են՝ հասնելով 9751-ի։

1946 թվականին սիրիացի կրոնական գործիչ Սալման Մուրշիդը անջատվողական շարժում էր պլանավորում։ Մալոյանը ձերբակալել է նրան, իսկ 1946 թվականին մահապատժի է ենթարկել։

Ներքին անվտանգության ուժերի հրամանատար եղած ժամանակ՝ 1948 թվականին, սկսվել է արաբա-իսրայելյան պատերազմը։ Մալույանը հայտարարել է ռազմական դրություն և պարետային ժամ է սահմանել։ Միաժամանակ նա կանխել և զսպել է հասարակական անկարգությունները։

1949 թվականի օգոստոսին պաշտոնաթող լինելուց հետո Մալոյանը աշխատել է Դամասկոսի Բրիտանական Ավիաուղիներում։ Այնուհետև տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ և հաստատվել է Կալիֆոռնիայում, որտեղ 1978 թվականին մահացել է։ Մալոյանի հուղարկավորությանը ներկա են եղել բազմաթիվ վետերաններ, քաղաքական գործիչներ, սպաներ և մեծ թվով երկրպագուներ։

Հրանտ Մալոյանը պարգևատրվել է Սիրիայի, Լիբանանի, Եգիպտոսի և Ֆրանսիայի կողմից։

## Տես նաև
* Հայերը Սիրիայում
* Արամ Կարամանուկյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Սիրիահայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ղազար կղզու միաբանության շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օսմանյան ռազմական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Սուրբ Մարիամ եկեղեցի (Գեորգեն)

thumb|Գեորգենի հայկական եկեղեցի
մինի|Գեորգենի հայկական եկեղեցու այլ տեսարան

**Գեորգենի հայկական եկեղեցի** (), հայ կաթողիկե եկեղեցի, որը գտնվում է Ռումինիայի Գեորգեն քաղաքում։ Այն նվիրված է Մարիամ Աստվածածնի ծննդյանը, Ռումինիայի հայ կաթոլիկ համայնքի մաս է։

## Պատմություն

Հայերը առաջին անգամ եկել են Գեորգեն 17-րդ դարում. ենթադրվում է, որ եկել են երկու եղբայր 1654 թվականին, կամ մի խումբ հայեր 1688 թվականին։ Սկզբում նրանց կրոնական արարողությունները կատարվել են վարձակալած շինություններում։ 1613 թվականին հռոմեական կաթոլիկ ծխական քահանան օտարերկրացիների համար գերեզմանատուն էր հիմնել հին գոթական մատուռի հետևում, որը թվագրվում է մոտ 1450 թվականով։
1698 թվականին եպիսկոպոսի փոխանորդը գերեզմանատունը հանձնել է հայերին, ովքեր մատուռը գնել են 1712 թվականին առաջնորդ Գեորգի Մարտոնֆիից։ Մատուռի տեղում նրանք ավելի մեծ եկեղեցի են կառուցել զարգացող հայ համայնքի համար, ապա 1729 թվականին ընտրել են մի նոր վայր եկեղեցու համար։ Գլխավոր մուտքի աջ կողմում կա մի հուշատախտակ հայերեն մակագրությամբ, ըստ որի՝ 1688 թվականին քաղաքում հաստատված հայերը 1733 թվականին կառուցել են բարոկկո ոճով եկեղեցին, այն օծվել է 1772 թվականին Տրանսիլվանիայի կաթոլիկ եպիսկոպոս Անթալ Բաջթայի կողմից՝ ի պատիվ Մարիամ Աստվածածնի Ծննդյան օրվա։ Աշխատանքը վերահսկվել էր հայ քահանայի կողմից և հիմնականում ֆինանսավորվել կրոնական միությունների ներդրումների միջոցով։ Եկեղեցին շրջապատված է պարսպապատով, որն այժմ ներառում է նաև Խաչի ճանապարհի տասնհինգ կայանները։ Հողատարածքը գնվել է 1768 թվականին։ Եկեղեցու բակում 1780 թվականին կառուցվել է զանգակատուն։ Եկեղեցուն են պատկանում արժեքավոր գրքեր և բազմաթիվ արվեստի գործեր։
Եկեղեցին ամբողջությամբ վերանորոգվել է 1889 թվականին։ 19-րդ դարի վերջին այն ձեռք է բերել վիտրաժներ և երգեհոն, ինչպես նաև բարեկարգվել է գերեզմանատունն ու վեականգնվել է ծխական տունը։ Տեղի հայերը 1794 թվականին հիմնել են դպրոց և աջակցել գիմնազիային, սակայն բնակչության թվի նվազումը պատճառ է դարձել, որ դպրոցը փակվի 1880-ականների սկզբին։ Եկեղեցու և հարակից շենքերի վերականգնման աշխատանքները սկսվել են 2003 թվականին, հին գրքերը գույքագրվել են, պահոցը կատալոգացվել է։

Եկեղեցին գրանցված է որպես պատմական հուշարձան՝ Ռումինիայի մշակույթի և կրոնական հարցերի նախարարության կողմից, ցանկում ներառված է նաև 1650 թվականի մատուռը և 1748 թվականին կառուցված շրջապատող պարիսպը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինահայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Գեորգենի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Զարեհ Ա Փայասլյան

**Զարեհ Ա Փայասլյան** (), Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Կիլիկիո կաթողիկոսը 1956-1963 թվականներին։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք
Զարեհը ծնվել է 1915 թվականին Օսմանյան կայսրության Մարաշ քաղաքում։ Նրա իսկական անունն է Սիմոն Փայասլյան։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նրա ընտանիքը փախել է Սիրիա և բնակություն է հաստատել Համա քաղաքում, այնուհետև գտեղափոխվել է Հալեպ։

Նախնական կրթությունը ստացել է Հալեպի Մեսրոպյան և Հայկազյան դպրոցներում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Հալեպի Հիսուսի միաբանությունում։ Ավելի ուշ Զարեհը ավարտել է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Անթիլիասի միաբանությունը։ 1937-1940 թվականներին Բարձրագույն կրթությունը շարունակել է ստանալ Բելգիայում։

### Որպես հոգևոր գործիչ
1935 թվականին քահանա է ձեռնադրվել և ստացել է Զարեհ անունը։ 1940 թվականից սկսած նա ծառայել է Հալեպի Հայոց առաջնորդարանում։ 1943-1956 թվականներին եղել է Սիրիայի Հալեպի հոգևոր առաջնորդը։ 1943 թվականին հիմնել է Հալեպի Կարեն Եպպեի հայկական վարժարանը։

1956 թվականի փետրվարի 20-ին Փայասլյանը դարձել է Մեծի Տանն Կիլիկիոյի կաթողիկոս։ 1952 թվականին, երբ Գարեգին Ա կաթողիկոսը մահացել էր, շուրջ 4 տարի հայ քաղաքական տարբեր խմբավորումների միջև պայքար էր ընթանում թափուր մնացած տեղի համար։ Ընտրվելուց հետո Զարեհը փորձել է այդ խմբավորումների միջև վերականգնել նախկին ներդաշնակությունը, հատկապես 1958 թվականի դեպքերից հետո, երբ Լիբանանում միջհայկական վեճեր էին ընթանում։

1962 թվականին դարձել է Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհրդի լիիրավ անդամ։

### Մահ
Զարեհ Փայասլյանը մահացել է 1963 թվականին, երբ 48 տարեկան էր։

## Ժառանգություն
1946 թվականի ապրիլի 2-ին Զարեհ Փայասլյանը Սիրիայի կառավարության կողմից պարգևատրվել է սիրիական վաստակի առաջին աստիճանի շքանշանով՝ Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատի իր ազգային և հայրենասիրական դերի համար։

Զարեհ կաթողիկոսի անունով է անվանվել Հաեպի փողոցներից մեկը։ Նրա արձանը կանգնեցվել է Կարեն Եպպեի վարժարանի դիմաց։

Նամի շարք աշխատություններ է գրել Հովհաննես Ոսկեբերանի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսներ
Իսայան

**Իսայան**, հայկական ազգանուն։ Ազգանվան տարբերակ է նաև Իսունց ազգանունը, և երկուսն էլ ծագում են *Իսաբեկ, Իսախան, Իսայի, Իսաջան, Իսմայիլ, Իսմիխան, Իսրայել, Իսո* անձնանունների կրճատված *Իս* ձևով և համապատասխան ածանցով։

## Ազգանունը կրողներ
* Թորգոմ Սարգսի Իսայան (1923-1987), փիլիսոփա, իրավաբան։
* Իոսիֆ Գեորգիի Իսայան (ծնվ․ 1949), պետական գործիչ
* Շաքե Ռոբերտի Իսայան (ծնվ․ 1990), քաղաքական գործիչ, լրագրող։

## Տես նաև
* Սերոբ Խաչատուրի Իսունց (1928-1955), ֆիզիկոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Յոզեֆ Բայմա

**Յոզեֆ Բայմա** (, ), իտալացի փիլիսոփա, մաթեմատիկոս, քիմիկոս, ճիզվիտ։ Հայտնի է ստերոքիմիային և մաթեմատիկային վերաբերող աշխատանքներով։

## Կենսագրություն
1832 թվականին ընդգրկվել է Հիսուսի միաբանության մեջ։ Սովորել է մաթեմատիկա և ֆիզիկա։ Հետաքրքրվել է պոեզիայով և երաժշտությամբ, նվագել դաշնամուր և երգեհոն։ Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է Բերտինորոյի հոգևոր ճեմարանում։

1848 թվականին սկիզբ առած հեղափոխության հետևանքով հակակղերական տրամադրությունները աճել էին, և Բայման, անվտանգությունից ելնելով, բազմաթիվ այլ ճիզվիտների հետ լքեց Իտալիան։ Հաստատվելով Ալժիրում՝ ծառայում է որպես միսիոներ։ 1850 թվականին, Իտալիայում իրավիճակը կայունանալուց հետո, վերադառնում է հայրենիք։ Որպես տնօրեն աշխատում է Հռոմի ճեմարանում։

1858 թվականին նշանակվել է Սթոունհերսթի ճիզվիտական քոլեջի (Լանկաշիր, Անգլիա) փիլիսոփայության բաժնի տնօրեն, որտեղ դասավանդել է յոթ տարի։ Այստեղ, բացի ուսուցչական պարտականություններից, կատարել է հետազոտություններ, որոնց արդյունքները հրապարակել է։ Դրանցից մեկը 1863 թվականին քննարկվել է Լոնդոնի թագավորական ընկերությունում։

Աշխատակցել է հեղինակավոր «Թագավորական ընկերության փիլիսոփայական գրառումներ» () ամսագրին։ 1866 թվականին լույս է տեսնում նրա The Elements of Molecular Mechanics («Մոլեկուլային մեխանիկայի տարրեր») գիրքը, որը վերաբերում էր ատոմ, մոլեկուլ և ուժ հասկացություններին։ Գիրքը տվյալ թեմաների վերաբերյալ այդ ժամանակվա գիտնականների կուտակած գիտելիքների հավաքածու էր։ Աշխատանքը հրատարակել էր Օքսֆորդի համալսարանը, այն հաջողությամբ ընդունեցին անգլիացի գիտնականները, ինչպես նաև դրական արձագանքներ ստացավ Թագավորական ընկերության անդամների կողմից։

1869 թվականին նշանակվում է Սան Ֆրանցիսկոյի Սուրբ Իգնատիոս ճիզվիտական ակադեմիայի (այժմ՝ Սան Ֆրանցիկոյի համալսարան) ռեկտոր։ Հայտնի է որպես բարեփոխիչ․ նա այն ժամանակ քիչ հայտնի ուսումնական հաստատությունը հասցրեց հեղինակավոր հաստատության մակարդակի։ Բայման այստեղ ընդլայնեց քիմիական լաբորատորիան և ստեղծեց թանգարան՝ նվիրված բնության փիլիսոփայությանը և հանքաբանությանը։ 1872 թվականին Բայման թողնում է ռեկտորի պարտականությունները, սակայն մինչև 1880 թվականը աշխատում է որպես մաթեմատիկայի դասախոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Իտալացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Յաշ)

մինի|Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցին Յաշում(1395)
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, (), հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Ռումինիայի Յաշ քաղաքում։ Այն նվիրված է Մարիամ Աստվածածնին։

## Պատմություն
Հայտնի է, որ եկեղեցին վերականգնվել է 1803 թվականին։ Միջանցքի հին աղյուսի վրա հայտնաբերված արձանագրության մեջ հիշատակված է 1395 թվականը, սակայն այս իրողությունը լույս չեի սփռել շենքի նախկին գոյության հարցի վրա։ Հայկական համայնքն այն ժամանակ չի կիրառել ո՛չ Հուլյան, ո՛չ Գրիգորյան թվագրման համակարգը, ռումինացիները նույնպես, ինչը հանգեցնում է այն եզրակացության, որ արձանագրությունը կեղծիք է։ Այնուամենայնիվ, փաստ է, որ հայերը 14-րդ դարում Յաշում եկեղեցի են կառուցել՝ նվիրված Աստվածածնի Վերափոխմանը։ Այն գոյություն է ունեցել 1583-1586 թվականներին, և գրավել է օտարերկրյա այցելուների ուշադրությունը։
Ավանդույթի համաձայն՝ հարևան Սուրբ Սաբբաս եկեղեցին կառուցվել է ռումինացի ուղղափառների կողմից վերցված հայկական եկեղեցու տեղում։ Երկրորդ հայկական եկեղեցին, որը նվիրված էր Սուրբ Գրիգոր Մեծին, այրվել է 1827 թվականին։ Կան ապացույցներ, որ արքայազններ Միխայ Ռակովիցիան, Նիկոլայ Մավրոկորդատոսը և Դիմիտրի Կանտեմիրը հարկերից արտոնություններ են տվել երկու ծխերի հոգևորականներին։ Մոտ 1830-1832 թվականներին Վուլպե եկեղեցու հետևում եղել է հին հայկական գերեզմանատուն։ Այն օգտագործվել է նրանց համար, ովքեր մահանում էին համաճարակների ժամանակ և չէին կարող թաղվել քաղաքի եկեղեցիների շրջակայքում։
Եկեղեցին ունի երեք զանգ, որոնցից երկուսը թվագրված են։ Փոքրի վրա լատիներեն մակագրություն կա՝ 1607 թվականին, իսկ ավելի մեծի վրա գրված է հին եկեղեցական սլավոներենով 1887 թվականին։ Վերանորոգումներն իրականացվել են 1732, 1803, 1929-1932 թվականներին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ռմբակոծությունից հետո՝ 1946 թվականին։
Եկեղեցին գրանցված է որպես պատմական հուշարձան Ռումինիայի մշակույթի և կրոնի հարցերի նախարարության կողմից, ներառված է նաև հարևանությամբ գտնվող հայկական գրադարան-ընթերցասրահը, որը կառուցվել է 1932 թվականին և այժմ օգտագործվում է որպես ծխական տուն։

File:Biserica armeneasca din Iasi15.jpg|Խորշը՝ 1395 թվականի արձանագրությամբ
File:Biserica armeneasca din Iasi51.jpg|Եկեղեցու մուտքը
File:Biserica armeneasca din Iasi25.jpg|Խորան
File:Biserica armeneasca din Iasi38.jpg|Երգչախմբի հարթակ
File:Biserica armeneasca din Iasi32.jpg|Աստվածածնի և Քրիստոսի սրբապատկերը
File:Biserica armeneasca din Iasi78.jpg|Վաճառականի գերեզման
File:RO , IS , Iasi , Armenian Church 38.JPG|Եկեղեցու բակի տապանաքարերը
File:Biserica armeneasca din Iasi75.jpg|Ծխական տունը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինիայի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Յաշի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Մի երկու վկայություն

**«Մի երկու վկայություն»**, հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից՝ գրված 1915 թվականին։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1915 թվականին հոկտեմբերի 23-ին Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթի № 238 համարում։ Դրանից հետո թարգմանաբար՝ «Закавказская речь»-ում հոկտեմբերի 28-ին № 238 համարում։

Այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության վեցերորդ հատորում (էջ 214-219)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 7-րդ հատորում արտատպվել է Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1915 գրականությունում
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
ՀԲԸՄ Վաչե և Թամար Մանուկյանների անվան ավագ դպրոց

**ՀԲԸՄ Վաչե և Թամար Մանուկյանների անվան ավագ դպրոց**, ամերիկահայ մասնավոր դպրոց, որը գտնվում էր ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Փասադենա քաղաքում։ Այն իր դռները բացել է 2006 թվականի սեպտեմբերին և փակել 2020 թվականին։ Կամպուսը պատկանել և շահագործվել է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության կողմից, որը սփյուռքի ամենամեծ հայկական բարեգործական կազմակերպությունն է և հովանավորում է նաև 17 հայկական ամենօրյա դպրոցներ ամբողջ աշխարհում։ Դպրոցը վարչական և ակադեմիական առումով կապված էր ՀԲԸՄ Մանուկյան-Դեմիրճյան վարժարանի հետ, որը քոլեջ ընդուվելու նախապատրաստող ավագ դպրոց է Լոս Անջելեսի Սան Ֆերնանդո հովտի շրջանում։ Դպրոցը համապատասխանում էր ավագ դպրոցի պահանջներին, որոնք ներառում են գիտական լաբորատորիայի, գրադարանի, փակ մարզադահլիճի, համակարգչային լաբորատորիայի, ժողովների ու միջոցառումների դահլիճի և ճաշարանի առկայություն։

2013 թվականի առաջին կիսամյակի ընթացքում դպրոցն ավելացրել է ընտրովի նորանոր առարկաներ՝ ներառյալ միջազգային հարցեր, գլոբալացում և հանրային քաղաքականություն, յուրաքանչյուր դասարան ապահովել է խելացի գրատախտակով, ստեղծել տարբեր ակումբներ, որոնց աշխատանքին ու կազմակերպած միջոցառումներին ուսանողները կարող էին մասնակցել օրվա ընթացքում։

Դա Կալիֆորնիայի միջդպրոցական ֆեդերացիայի կամ CIF Հարավային հատվածի անդամ 570 դպրոցներից մեկն էր, որը մրցում էր համալսարանական տարբեր մարզաձևերում։ Նրա մարզական բաժնում ստեղծվել էին տղաների համալսարանական թիմը, տղաների կրտսեր համալսարանական թիմը և աղջիկների համալսարանական թիմը։

2019 թվականի հոկտեմբերին Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը հայտարարեց դպրոցի մոտալուտ փակման մասին՝ դա պատճառաբանելով ընդունվողների թվի նվազմմամբ։ Հայտարարությունն արժանացավ Հարավային Կալիֆոռնիայի հայ ուսանողների համատարած դատապարտմանը։ Հայտարարությանը հաջորդած դպրոցի սաների պայքարին օրեր շարունակ միացել էին նաև այլ հայկական վարժարանների ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ Ռոզ և Ալեքս Փիլիպոս հայկական դպրոցի, Սուրբ Գրիգոր Ա-ի և Մ. Հովսեփյանի անվան դպրոցի, Սահակ-Մեսրոպյան հայկական քրիստոնեական դպրոցի սովորողներ, ովքեր մասնակցել են բողոքի ցույցերին ինչպես կամպուսում, այնպես էլ հայ եկեղեցու արևմտյան թեմում.

Նոյեմբերի 5-ին դպրոցում տեղի ունեցավ միջոցառում, որի նպատակն էր աշակերտներին ծանոթացնել Հարավային Կալիֆոռնիայում հայկական ավագ դպրոցում սովորելու այլ տարբերակներին։ Աշակերտները բոյկոտեցին այդ միջոցառումը՝ այդ կերպ դրսևորելով իրենց դպրոցը բաց պահելու իրենց վճռականությունը։

Այդուհանդերձ՝ դպրոցը 2020 թվականի հունիսին փակվեց։ Փակման մասին հայտարարվել էր 2019 թվականին։ ՀԲԸՄ-ն որպես փակման պատճառ նշել էր ծախսերի ավելացումը։

## Տես նաեւ
* Ամերիկահայերի պատմությունը Լոս Անջելեսում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* AGBU Vatche and Tamar Manoukian High School website

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Գրիգորի Կասպարյան

**Գրիգորի Իսակի Կասպարյան** (), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի «Հայրենիք» խմբակցության, «Ազատ Հայրենիք» կուսակցության պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Գրիգորի Կասպարյանը ծնվել է 1948 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում։ 1966 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի համար 4-րդ միջնակարգ դպրոցը։
1966 թվականին եղել է Երևանի մարդատար ավտոմեքենաների վերանորոգման գործարանի փականագործ-թիթեղագործ։ 1967 թվականին ընդունվել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը, որն ավարտել է 1972 թվականին՝ ստանալով անասնաբույծի մասնագիտություն։ Նույն թվականին տեղափոխվել և աշխատանքի է ընդունվել Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Լենինի անվան գինեգործական խորհտնտեսությունում՝ որպես գլխավոր անասնաբույծ։ 1972 թվականի օգոստոսին եղել է Ստեփանակերտի միջկոլտնտեսային բտման միավորման տեղամասային բրիգադիր։

1972 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1973 թվականի նոյեմբերը ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված Ուժերում;

1974 թվականին եղել է Արցախի մարզսպառընկերության մթերումների վարչության ավագ ապրանքագետ։ Նույն թվականի օգոստոսին աշխատանքի է ընդունվել Ստեփանակերտի կոմպլեքս զոնալ փորձակայանում՝ որպես կրտսեր գիտաշխատող։ 1976 թվականին ընդունվել է Համամիութենական անասնաբուծական ինստիտուտի ասպիրանտուրան, իսկ հուլիսին տեղափոխվել նույն ասպիրանտուրայի հեռակա բաժինը և ընդունվել Ստեփանակերտի կոմպլեքս զոնալ փորձակայանի անասնաբուծության բաժին՝ որպես ավագ գիտաշխատող։

1985 թվականի մարտին պաշտպանել է դիսերտացիա և ստացել բիոլոգիական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

1986-1994 թվականներին եղել է Արցախի Հանրապետության պետական տոհմային միավորման տնօրեն, իսկ 1994 թվականի օգոստոսից-հոկտեմբերը՝ «Ղարաբաղ» գիտաարտադրական միավորման գլխավոր տնօրեն։ 1994-1996 թվականներին եղել է Արցախի գյուղատնտեսության և պարենամթերքի նախարար։

1997-2001 թվականներին եղել է «Հայ հացահատիկ» ձեռնարկության տնօրեն, իսկ 2001-2007 թվականներին՝ «Սելեկցիոն կենտրոն» ՍՊԸ-ի տնօրեն։

2007-2010 թվականներին եղել է Արցախի գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ, իսկ 2010-2014 թվականներին՝ Արցախի գյուղատնտեսության նախարարության «Տոհմային կայան» ՓԲԸ-ի տնօրեն։

2014-2015 թվականներին եղել է գյուղատնտեսության նախարարի խորհրդական։

2015 թվականի մայիսի 3-ի խորհդարանական ընտրություններում ընտրվել է Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր «Ազատ հայրենիք» կուսակցության համամասնական ցուցակով։

Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի ֆինանսաբյուջետային և տնտեսական կառավարման մշտական հանձնաժողովի անդամ է։

Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։

## Պարգևներ
*«Երախտագիտություն» մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ԼՂՀ նորընտիր ԱԺ-ի առաջին նստաշրջանը հրավիրվել է մայիսի 21-ին

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Սարգիսյան

**Սարգիսյան**, հայկական ազգանուն։ Սերում է Սարգիս անվանումից, ինչպես և Սարգսյան, Սարկիսյան և Սարկիսով ազգանունները։

Արևմտահայերի շրջանում տարածված է Սարգիսեան («Սարքիսյան» արտասանությամբ), ռուսախոս արևելահայերի շրջանում՝ Սարկիսյան ազգանունները, ուստիև «Սարկիսյան» ազգանունով կարող են լինել ինչպես արևմտահայեր, այնպես էլ արևելահայեր։

## Ազգանունը կրողներ
* Բարսեղ Սարգիսյան (1852-1921), հայ բանասեր, հայագետ, ձեռագրագետ, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ, տպարանապետ, ուսուցիչ
* Գարեգին Ա Քեսաբցի (Սարգիսյան, 1932-1999), հայ հոգևոր գործիչ, Մեծի Տանն Կիլիկիո, ապա՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս
* Ժորժ Սարգիսյան (1915-1982), հայ դերասան, ռեժիսոր, թարգմանիչ
* Մատթես Սարգիսյան կամ Փարամազ (1863-1915), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, գրող, Սոցիալ-դեմոկրատական հնչակյան կուսակցության անդամ
* Ներսես Սարգիսյան (1800-1866), հայ բանասեր, աղբյուրագետ, ճանապարհորդ, ուղեգրող։ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ
* Շերլին Սարգիսյան կամ Շեր (ծ․ 1946), ամերիկահայ փոփ-երգչուհի, երգերի հեղինակ, դերասանուհի, ռեժիսոր և երաժշտական պրոդյուսեր
* Օննիկ Սարգիսյան (1914-1992), հայ մանկավարժ, խմբագիր, լրագրող, գրականագետ

**Այլ ուղղագրություն**
* Միմի Սարկիսյան (ծ․ 1951), ամերիկահայ դերասանուհի
* Արթուր Սարկիսյան (ծ․ 1960), ամերիկաբնակ հայ պրոդյուսեր
* Սոնա Սարկիսյան (ծ․ 1973), ռուսաստանաբնակ հայ երգչուհի
* Զօհրապ Սարգիսեան (ծ․ 1982), Կարին-Էրզրում ռազմագործողության ղեկավար
* Անիտա Սարկիսյան (ծ․ 1983), կանադա-ամերիկյան ֆեմինիստ, մեդիա քննադատ, բլոգեր և հռետոր
* Ռիմա Սարկիսյան (ծ․ 1993), ռուսական թատրոնի ու կինոյի հայ դերասանուհի, պարուհի

## Տես նաև
* Սարգսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Լատիներեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Ասորերեն հիմքով ազգանուններ
Սուրբ Ներսես հայկական ճեմարան

**Սուրբ Ներսես հայկական ճեմարանը** Հայ առաքելական եկեղեցու ամերիկյան մասնաճյուղի՝ Ամերիկայի հայկական եկեղեցու հովանու ներքո գործող ճեմարան է, որը 2015 թվականից գործում է Նյու Յորք նահանգի Արմոնք քաղաքում։ Դա միակ հայկական աստվածաբանական ճեմարանն է արևմտյան կիսագնդում։ Հիմնադրվել էՏիրան արքեպիսկոպոս Ներսոյանի մտահղացմամբ ու նախաձեռնությամբ, ով ծառայել է նաև որպես առաջին դեկան։ Նա զգաց, որ Ամերիկայի հայկական եկեղեցու այն ժամանակվա 19 քահանաները սակավաթվության պատճառով ի զորու չեն պատշաճ կերպով սպասարկելու ավելի քան 30 ծխերին և առաջինը լինելով՝ 1947 թվականին առաջարկեց Ամերիկայում ճեմարան ստեղծել Ճեմարանը կրում է Սուրբ Ներսես IV Շնորհալու անունը, ով Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին էր 1166-1173 թվականներին։

Այն հիմնադրվել է 1961 թվականին Իլինոյս նահանգի Էվանսթոն քաղաքում։ Առաջին հայկական ճեմարանն էր Միացյալ Նահանգներում և սկզբնական շրջանում կապված էր Չիկագոյի արվարձանում գտնվող Seabury-Western աստվածաբանական ճեմարանի հետ։ 1967 թվականին ճեմարանը տեղափոխվել է Նյու Յորք՝ թեմի աշխարհագրական կենտրոնին ավելի մոտեցնելու և Արևելքի այլ եկեղեցիների հետ ավելի սերտ կապեր հաստատելու նպատակադրումով։ Այս շրջանից սկսած՝ ճեմարանը առավել սերտացրեց կապերը Սուրբ Վլադիմիրի ուղղափառ աստվածաբանական ճեմարանի հետ, ինչին նպաստեց նաև Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի այցելությունը այդ երկու կրթօջախներ։ 1978 թվականին ճեմարանը գնեց իր սեփական շենքը Նյու Ռոշելում։

Ճեմարանի 40-ամյակը նշելու համար տեղի ունեցավ սիմպոզիում հայկական և մերձարևելյան քրիստոնեական պաշտամունքային ավանդույթների վերաբերյալ, և կարդացված զեկուցումները հետագայում ամփոփվեցին ու լույս ընծայվեցին գրքի տեսքով։

2012 թվականին Արմոնքի ճեմարանի համար պլանավորվեց և կառուցվեց նոր կամպուս, որը բացվեց 2015 թվականին և պաշտոնապես օծվեց հաջորդ տարում։

Ճեմարանը կարող է շնորհել մագիստրոսական երկու աստիճան՝ աստվածաբանության մագիստրոսի աստիճան՝ Սուրբ Վլադիմիր ճեմարանի հետ համատեղ և արվեստների մագիստրոսի աստիճան՝ հայ քրիստոնեական ուսումնասիրությունների բնագավառում։ Այս կրթօջախը նաև պարբերաբար փոխանակման ծրագրեր է իրականացնում Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքարանի Սբ. Թարգմանչաց դպրոցի հետ.

Ճեմարանը 1996 թվականից սկսյալ՝ հրատարակում է *«Սուրբ Ներսես. աստվածաբանական մեկնություն»* հայագիտական հանդեսը, որը հայ քրիստոնեության ուսումնասիրությանը նվիրված միակ անգլալեզու ակադեմիական ամսագիրն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ներկայացուցչական գումար

աջից|մինի| 50 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ոսկու վկայական
**Ներկայացուցչական փող** կամ **ստացական փող** փոխանակման ցանկացած միջոց, տպագիր կամ թվային, որը ներկայացնում է արժեք (անվանական), բայց չունի սեփական արժեք (ներքին արժեք)։ Ի տարբերություն ֆիատ փողի որոշ ձևերի (որոնք կարող են ապրանքով պաշտպանված չլինել), իրական ներկայացուցչական փողը պետք է ունենա ներքին արժեք, որն ապահովում է անվանական արժեքը։

*Ներկայացուցչական փող* տերմինը, կախված իր իմաստից, տարբեր կերպ է օգտագործվում․

* Ապրանքի նկատմամբ պահանջ, օրինակ՝ ոսկու և արծաթի վկայագրեր։ Այս առումով այն կարելի է անվանել « ապրանքով ապահովված փող»։
* Ցանկացած տեսակի փող, որի անվանական արժեքն ավելի մեծ է, քան իրական արժեքը։ Այս իմաստով, ֆիատ փողերի տեսակների մեծ մասը ներկայացուցչական փողի տեսակներ են։

Չկան կոնկրետ ապացույցներ, որ կավից պատրաստված նշանները, որոնք Հին Միջագետքում օգտագործվում էին որպես հաշվապահական հաշվարկների համար նախատեսված գործիք՝ պահեստների խանութներին հետևելու համար, նույնպես օգտագործվել են որպես ներկայացուցչական գումար։ Այնուամենայնիվ, գաղափարն առաջարկվել է։

1895 թվականին տնտեսագետ Ջոզեֆ Շիլդ Նիկոլսոնը գրել է, որ վարկի ընդլայնումն ու կրճատումն իրականում ներկայացուցչական փողի ընդլայնումն ու կրճատումն է։

1934 թվականին տնտեսագետ Ուիլյամ Հովարդ Շտայները գրել է, որ տերմինը «մի ժամանակ օգտագործվել է, ցույց տալու համար, որ գանձապետարանում պահվում է որոշակի քանակությամբ ձուլակտոր, որը համարժեք է շրջանառության մեջ գտնվող թուղթերին»։

## Տես նաև
* Ապրանքային փող
* Ոսկե ստանդարտ
* Արծաթե ստանդարտ

## Հղումներ


Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Քաղցր համ

մինի|Լուգդունամ:
**Քաղցր համ**,համի ընկալման առանձին տեսակ, ինչպես նաև արտահայտություն, որը բնութագրում է համապատասխան ընկալիչները թիրախավորող նյութերը։ Հանդիսանում է հինգ «հիմնական» համերից մեկը։ Քաղցրի ընկալումը տեղի է ունենում հատուկ քաղցր միացությունների նկատմամբ զգայուն ընկալիչներով։ Քաղցրությունը հիմնականում ասոցացվում է հաճելի զգացողությունների հետ, առավել հաճախ, մարդիկ քաղցրությունն ընկալում են ածխաջրերով հարուստ սնունդ ընդունելու ժամանակ, ինչպիսիք են շաքարը կամ գլյուկոզը։

Ամենաքաղցր հայտնի միացությունը լուգդունամն է՝ (*N-*(4-ցիանոֆենիլ)-*N-*(2,3-մեթիլենհիդրօքսիբենզիլ) գուանիդին քացախաթթու)։ Համարվում է, որ այս միացությունը 150.000-200.000 անգամ քաղցր է սախարոզից։ Սակայն դրա օգտագործումը, որպես սննդային հավելում թույլատրված չէ։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Քաղցրությունը սովորաբար ասոցացվում է շաքարների առկայության հետ, սակայն նմանատիպ զգացում առաջանում է գլիցերինի առկայությունից, որոշ սպիտակուցային միացություններից, պեպտիդներից (ասպարտամ)։ Քաղցրության «քիմիական կրողներից» մեկը հիդրօքսի խմբերն են՝ շաքարներում, ինչպես նաև բազմատոմ սպիրտներում (սորբիտ, քսիլիտ)։

## Քաղցր նյութերի օրինակներ
մինի|Շաքարի բյուրեղներ (սախարոզ):
Տարբեր ծագման քաղցր միացություններն ունեն լրացուցիչ համային երանգներ։ Օրինակ՝ սախարինը քաղցր ընկալվում է շատ ցածր խտություններում, իսկ բարձր խտություններում ստանում է «մետաղական համ»։

## Քաղցրի ընկալիչներ
մինի|Լեզվի համազգաց պտկիկները։
Քաղցրի ընկալիչները G-սպիտակուցներ են, որոնք գտնվում են համային պտկիկներում։ Օգտագործվում է երկրորդայն միջնորդների մեխանիզմը, առավելապես՝ կապված ցԱՄՖ-ի հետ։ Ընկալիչները կապված են լինում H+-անցուղիների հետ, այսինքն՝ թթվայնության զգացման ընկալչային համակարգի հետ։

## Ընկալման հոգեբանություն
Քաղցր համն ասոցացվում է հաճելի զգայությունների հետ, բարիության և հոգատարության հետ, որի պատճառով ստեղծվել են մի շարք թևավոր խոսքեր «քաղցր պահ», «քաղցր երազանքներ», ինչպես նաև մի շարք փաղաքշական խոսքեր։ Մի շարք հետազոտություններ ցույց են տվել, որ ընկերական վարքագծի և քաղցր սննդի ընդունման միջև օրինաչափություն կա։

## Դիտել նաև
* Կծվահամ

## Գրականություն
* Cohn, Georg (1914). *Die Organischen Geschmackstoffe*. Berlin: F. Siemenroth.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Tinti, Jean-Marie & Nofre, Claude (1991). Why does a sweetener taste sweet? A new model. In D.E. Walters, F.T Orthoefer & G.E. DuBois (Eds.), *Sweeteners: Discovery, Molecular Design, and Chemoreception*, ACS Symposium Series 450, pp.&nbsp;209–213. Washington, DC: American Chemical Society.
*
* Крутошикова А., Угер М. Природные и синтетические сладкие вещества. - М.: Мир, 1988.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Գիտություն
Կատեգորիա:Զգայական համակարգ
Կատեգորիա:Համ
Կատեգորիա:Սննդագիտություն
Մարշալ Բաբաջանյան հրապարակ (Մոսկվա)

**Մարշալ Բաբաջանյան հրապարակ**, (), գտնվում է Մոսկվայի արևմուտքում՝ Հյուսիս-արևմտյան վարչական շրջանի Խորոշևո-Մնևնիկի շրջանում՝ Մարշալ Ժուկովի պողոտայի, Մնևնիկի փողոցի և 3-րդ Խորոշևսկայայի միջև։ Հրապարակի անմիջապես կողքին գտնվում է Մարշալ Ժուկովի հրապարակը՝ մարշալի հուշարձանով։ Հարևան շենքերը հասցեագրված են հարակից փողոցների անուններով, իսկ Մարշալ Բաբաջանյան հրապարակի շենքերը համարակալված չեն։

## Անվան ծագում
Անվանվել է 1978 թվականին՝ ի պատիվ զրահատանկային զորքերի գլխավոր մարշալ, Խորհրդային Միության հերոս Համազասպ Խաչատուրի Բաբաջանյանի (1906-1977 թթ.)։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ղեկավարել է 395-րդ հրաձիգային գունդը, 20-րդ գվարդիական մեքենայացված բրիգադը, 11-րդ տանկային կորպուսը, մասնակցել է Մոսկվայի և Կուրսկի մարտերի, Բեռլինի ճակատամարտին։

## Նկարագրություն
Հրապարակը ձևավորվում է Մարշալ Ժուկովի պողոտայի և հյուսիսից նրան հարող 3-րդ Խորոշովսկայա փողոցի և դեպի հարավ-արևմուտք սուր անկյան տակ ճյուղավորվող Մնևնիկի փողոցի հետ։ Հրապարակին կից Մարշալ Ժուկովի հրապարակն է, որը գտնվում է պողոտայի և Մնևնիկի փողոցի վրա։

2016 թվականին հայ բարերար Հրաչյա Պողոսյանի նախաձեռնությամբ Մարշալ Բաբաջանյան հրապարակում բացվել է նրա հուշատախտակը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Официальный сайт района Хорошёво-Мнёвники

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հրապարակներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի փողոցներ
Սուրճով հոգնա

**Սուրճով հոգնա** (), սուրճի ներարկումն ուղիղ աղու և հաստ աղու լուսանցք հետանցքով, այսինքն՝ որպես հոգնա։ Այս պրակտիկայի վերաբերյալ որևէ դրական առողջական պնդում հաստատող գիտական ապացույց չկա, և բժշկական մարմինները խորհուրդ չեն տալիս կիրառել դա, քանի որ ընթացակարգը կարող է վտանգավոր լինել։

## Արդյունավետություն և անվտանգություն
Չկան բժշկական կամ գիտական ապացույցներ, որոնք կհաստատեն սուրճով հոգնայի թունազերծման կամ հակաքաղցկեղային ազդեցությունը։

Սուրճով հոգնաներն ունեն անբարենպաստ հետևանքներ առաջացնելու վտանգ, որոնցից մի քանիսը լուրջ են, ներառյալ վարակը, ցնցումները, սրտի և թոքերի խնդիրներն ու մահը։

## Պատմություն
Հոգնայի օգտագործման հիմնավորումը կարելի է գտնել ամենավաղ բժշկական նյութերից, նախագիտական սխալ պատկերացումից, որ աղիներում կղանքի կուտակումը կարող է հանգեցնել ինքնաթունավորման, և որ աղիների «մաքրումը» կարող է կանխել դա։

Հաստ աղու մաքրման պրակտիկան վերածնունդ ապրեց 1990-ական թվականներին, և այս ժամանակ սուրճով հոգնաներն օգտագործվում էին որպես քաղցկեղի այլընտրանքային բուժում։ Նրանց հաճախակի օգտագործումը Գերսոնի թերապիայի և Քելլի թերապիայի, անարդյունավետ այլընտրանքային քաղցկեղի բուժման առանձնահատկությունն է։ Դրանց օգտագործումը խթանվում է այն պնդումներով, որ նրանք կարող են «թունազերծել» մարմինը՝ խթանելով լեղապարկի և լյարդի գործառույթը։ Նման պնդումները չունեն գիտական ապացույցներ։ 2018 թվականին Գվինեթ Փելթրոուի goop.com ընկերությունը գովազդում էր սուրճով հոգնայի հավաքածուները՝ իր վաճառած մի շարք կասկածելի բժշկական ապրանքներից մեկը։

Սուրճով հոգնայի ջատագովները հաճախ մատնանշում են դրանց ընդգրկումը Մերք Մանուալի հրատարակություններում մինչև 1972 թվականը, որտեղ սուրճը նշված է որպես փորկապության բուժման համար օգտագործվող հոգնայի բաղադրիչ։ Մերք Մանուալը չի թվարկում սուրճով հոգնայի այլ օգտագործում, և 1972 թվականից հետո դրանց մասին բոլոր հիշատակումները հանվել են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Այլընտրանքային բժշկություն
Կատեգորիա:Բժշկական եզրեր
Կատեգորիա:Գաստրոէնտերոլոգիա
Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն
Կատեգորիա:Մարսողական համակարգ
Կատեգորիա:Սուրճ
Կատեգորիա:Սուրճի մշակույթ
Աշխատանքի պաշտպանություն

**Աշխատանքի պաշտպանություն**, աշխատանքային գործունեության ընթացքում աշխատողների կյանքի և առողջության պահպանման համակարգ։

## Աշխատանք
Ներառում է իրավական, սոցիալ-տնտեսական, կազմակերպատեխնիկական, սանհիգիենիկ, բուժման, կանխարգելման, վերականգնողական միջոցառումներ։ ՀՀ օրենսդրությամբ աշխատողների առողջության և անվտանգության պահպանությունը պարտավոր է ապահովել գործատուն։ Ղեկավարը կազմակերպության մեծությանը և աշխատողների համար արտադրության վտանգավորության աստիճանին համապատասխան կազմակերպությունում կամ ներգրավում է աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման որակավորված ծառայություն, կամ այդ գործառույթն իրականացնում է անձամբ։ Հայաստանի Հանրապետության 2004 թվականի աշխատանքային օրենսգրքով և այլ իրավավական ակտերով սահմանվել են պատշաճ, անվտանգ և առողջության համար անվնաս աշխատանքային պայմանների ապահովմանը վերաբերող նորմեր, որոնց պահպանման նկատմամբ հսկողությունը և վերահսկողությունն իրականացնում է աշխատանքի պետական տեսչությունը։

Կատեգորիա:Աշխատանքի կազմակերպում
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Օբյեկտիվիզմ և կապիտալիզմ

**Օբյեկտիվիզմ**, փիլիսոփայական ուղղություն, որը զարգացրել է ռուս-ամերիկացի գրող և փիլիսոփա Այն Ռանդը։ Նա նկարագրում էր իր փիլիսոփայությունը այսպես․ «մարդու՝ որպես հերոսական էակի կոնցեպտ՝ իր սեփական երջանկությամբ, իր կյանքի բարոյական նպատակով, արդյունավետ ձեռքբերումներով, ամենաազնիվ գործունեությամբ և բանականությամբ՝ որպես միակ բացարձակ»։

**Կապիտալիզմ**, տնտեսաքաղաքական համակարգ, որում արտադրության միջոցները հանդիսանում են մասնավոր սեփականություն, իսկ արտադրության և սպառման գները հիմնված են ազատ շուկայական համակարգի վրա․ ձեռնարկություններն արտադրում են շուկայի համար ապրանքներ, իսկ շուկան կարգավորվում է պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությամբ։ Տնտեսագետները հաճախ կապիտալիզմը ներկայացնում են ազատ շուկայական համակարգ, որը կառավարվում է մրցակցությամբ։ Կապիտալիզմի երկար պատմություն ունեցեող արևմտյան պետություններում գործող տնտեսական համակարգերը համարվում են ազատ մրցակցության և պետական վերահսկողության խառնուրդ։

Կապիտալիզմի հիմնական հատկանիշներն են համարվում կապիտալի կուտակումը, մրցակցային շուկաների և գնային համակարգի առկայությունը, մասնավոր սեփականության և սեփականության իրավունքի ճանաչումը։

Օբյեկտիվիզմը պնդում է, որ չկա ավելի մեծ բարոյական նպատակ, քան սեփական երջանկության հասնելը։ Բայց չի կարելի երջանկության հասնել ցանկությամբ կամ քմահաճույքով։ Այն պահանջում է ռացիոնալ հարգանք իրականության փաստերի նկատմամբ, ներառյալ մեր մարդկային էության և կարիքների մասին փաստերը։

Իր հիմնական էսսեում «Ի՞նչ է կապիտալիզմը»։ Ռենդը սահմանում է կապիտալիզմը, բացատրում է նրա մահը որպես համատարած, բայց կեղծ փիլիսոփայական գաղափարների հետևանք, և պնդում է, որ նրա վերածնունդը պահանջում է օբյեկտիվության և ռացիոնալ սեփական շահի նոր փիլիսոփայական-բարոյական մոտեցում։

## Կապիտալիզմի սահմանումը ըստ օբյեկտիվիզմի
Օբյեկտիվիզմը համարում է կապիտալիզմը որպես սոցիալական համակարգ, որն առավել ձեռնտու է աղքատներին, բայց դա չի համարում իր առաջնային հիմնավորումը։ Ավելի շուտ, դա միակ բարոյական սոցիալական համակարգն է։ Օբյեկտիվիզմը պնդում է, որ միայն ազատություն հաստատելու ձգտող հասարակությունները (կամ ազատ ազգերը) ունեն ինքնորոշման իրավունք։

Օբյեկտիվիզմի փիլիսոփայությունն այն գաղափարն է, որ գոյություն ունի միայն մեկ օբյեկտիվ իրականություն, և որ չմիջամտող կապիտալիզմը միակ համակարգն է, որը ճանաչում է անհատի իրավունքները։ Այս փիլիսոփայության մեջ կարևոր են նաև բացարձակ բանականությունն ու անձնական շահերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ
Արմատապալարային հիվանդություն

**Արմատապալարային հիվանդություն**, բույսերի հիվանդություն, որը հարուցվում է «Plasmodiophora brassica» սնկով։

## Հիվանդության առաջացում
Բույսի արմատների վրա առաջանում են պալարներ և փքումներ։ Ոչ սևահողային գոտիներում առավել վտանգավոր են կաղամբի արմատապալարային հիվանդությունները։ Արմատապալարի քայքայումից հետո սպորներն ընկնում են հողի մեջ, փոխարկվում շարժուն զոոսպորների, որոնք էլ թափանցում են բույսի արմատների մեջ։ Դրանցից գոյանում են պլազմոդիումներ, որոնք տրոհվում են սպորների և տարածվում տարբեր ճանապարհներով։ Արմատապալարային հիվանդություններն առավել արագ են զարգանում օդի ջերմաստիճանի 18–24&nbsp;°C-ի, հողի թույլ թթվային ռեակցիայի և 75–90% խոնավության պայմաններում։

## Պայքարի միջոցառումներ
Հիվանդությունից ազատվելու համար ջերմոցներում և տնկարաններում փոխում են հողը կամ կատարում ջերմային և քիմիական վարակազերծում (ծխահարում)։ Բաց գրունտում կատարում են ցանքաշրջանառություն, կայուն սորտերի օգտագործում, կրապարարտացում, վաղ ժամկետում սածիլացում և սերմերի ցանքից 30 օր առաջ ներմուծում են սնկասպաններ։

Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Իգոր Բելյաև (այլ կիրառումներ)

**Իգոր Բելյաև** անուն-ազգանունը կարող է վերավերել՝

* Իգոր Ալեքսեևիչ Բելյաև (ծնվ․ 1967), դիվանագետ։
* Իգոր Նիկոլայի Բելյաև (1908-1985), բասկետբոլիստ, մարզիչ, դատավոր։
Սերգեյ Բելյաև (այլ կիրառումներ)

**Սերգեյ Բելյաև** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

* Սերգեյ Իվանովիչ Բելյաև (1905-1982), բասկետբոլիստ։
* Սերգեյ Վլադիմիրովիչ Բելյաև (ծնվ․ 1953), դիվանագետ։
Չարենցավանի Գառզուի անվան արվեստի դպրոց

**Չարենցավանի Գառզուի անվան արվեստի դպրոց**, արվեստի դպրոց Հայաստանի Չարենցավան քաղաքում։

## Պատմություն
Գառզուի անվան արվեստի դպրոցը հիմնադրվել է 1979 թվականին։ Դպրոցում գործում են թատերական, նկարչության, գեղարվեստի, պարային, գործիքային, դասական և ժողովրդական երաժշտության խմբակներ։ Դպրոցում սովորում են մոտ 600 երեխա։ Դպրոցը համագործակցում է Հայ-ռուսական համալսարանի, Ռուսաստանի դեսպանատան հետ։

Դպրոցի տնօրենը Մերի Սայրադյան է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Չարենցավանի շենքեր և կառույցներ
Շահեն Շահինյան (այլ կիրառումներ)

**Շահեն Շահինյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

* Շահեն Հակոբի Շահինյան (ծնվ․ 1963), ջութակահար։
* Շահեն Մեսրոպի Շահինյան (1922-1988), գրող, բանահավաք, գավառագետ։
Պոլ Կարասոն

**Պոլ Կարասոն** (), ամերիկացի՝ Վաշինգտոն նահանգի Բելինգհեմ քաղաքից, որի մաշկը եղել է մանուշակագույն-կապույտ։

## Կենսագրություն
2008 թվականին Կարասոնն առաջին անգամ հայտնի է դարձել «Today»-ում հայտնվելուց հետո։ Նրա մաշկը կապույտ է դարձել այն բանից հետո, երբ տան պայմաններում պատրաստված արծաթի քլորիդ կոլոիդ և կոլոիդ արծաթի լուծույթը քսել է դեմքին՝ փորձելով բուժել խոցերի, մաշկաբորբի, թթվային ռեֆլյուքսի և այլ խնդիրներ։ Պոլը պնդել է, որ դա բուժում է իր թթվային ռեֆլյուքսը և արթրիտը։

Կարասոնը մինչև 1993 թվականը ունեցել է բաց մաշկ ու պեպեններ, որից հետո նրա դեմքի մաշկը սկսել է ձեռք բերել կապտավուն երանգ՝ կապված արգիրիայի հետ։

Կարասոնը Օրեգոնից տեղափոխվել է Կալիֆոռնիայի կենտրոնական հովտում գտնվող Մադերա քաղաք 2007 թվականի ամռանը՝ նպատակ ունենալով ավելի մեծ ճանաչում ձեռք բերել հասարակության մեջ։ Պոլը իրեն նկարագրել է որպես ճգնավոր։ 2012 թվականին Կարասոնը կորցրել է իր տունը՝ սրտի հիվանդության և շագանակագեղձի քաղցկեղի դեմ պայքարի ժամանակ։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Վաշինգտոն նահանգի Բելլինհեմ քաղաքի անօթևանների ապաստարան։

2013 թվականին Կարասոնը մահացել է սրտի կաթվածից հետո, որը հանգեցրել է թոքաբորբի և ծանր ինսուլտի։ Եղել է մոլի ծխող և 2008 թվականին ենթարկվել է աորտոկորոնար շունտավորման վիրահատության։ Մահվան պահին ապրել է կնոջից առանձին։ Կարասոնը շարունակել է օգտագործել կոլոիդ արծաթ մինչև իր մահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1950 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
What Was I Made For?

«**What Was I Made For?**» (), ամերիկացի երգչուհի Բիլլի Այլիշի երգը, որը թողարկվել է 2023 թվականի հուլիսի 13-ին «Atlantic», «Darkroom» և «Interscope Records» լեյբլներում, որպես «Բարբի» ֆիլմի «Barbie: The Album» ալբոմի 4-րդ սաունդրեք։ Երգը գլխավորել է Ավստրալիայի, Իռլանդիայի և Շվեյցարիայի հիթ-շքերթները։

## Արձագանքներ
Թոմ Բրեյհանը «Stereogum» ամսագրից նշել է բառերի փոխաբերությունները, որոնք զուգահեռ են «Բարբի» ֆիլմի սյուժեին և երգը համեմատել է «Happier Than Ever»-ի հետ, բայց ցավում է, որ «կարծես ամեն ինչ գնում է դեպի հիանալի, կատարյալ ավարտ, բայց այդ ավարտը երբեք չի գալիս»։ Ջոն Մենդելսոնը American Songwriter ամսագրից բնութագրել է երգը որպես «մելանխոլիկ, բայց հուսադրող»։ The Fader-ից Ուոլդեն Գրինը երգը համարել է «փոփ աստղերի խորամանկ մեկնաբանություն, որը «ստեղծվել է» ձայնագրման լեյբլի շահույթի համար»։
### Տարեկան ցանկեր

## Երաժշտական տեսահոլովակ
«What Was I Made For?» երգի տեսահոլովակը թողարկվել է 2023 թվականի հուլիսի 13-ին։ Հոլովակում, որի ռեժիսորը հենց ինքը Այլիշն է՝ ներկայացնում է մի երիտասարդ կնոջ՝ Բարբիի հագուստով, որը նստում է միայնակ սեղանի շուրջ և սկսում խաղալ մի խուրց տիկնիկային հագուստների հետ (որոնք Այլիշի ամենահայտնի զգեստների կրկնօրինակներն են)։ Երկրաշարժը, անձրևն ու քամին շարունակում են գցել հագուստը ձեռքից, մինչև որ կինը վերջապես հավաքում է իրերն ու դուրս գալիս սենյակից։ «W» ամսագրում Մեթյու Վելասկոն հոլովակը մեկնաբանել է որպես «Այլիշի այսկերպ մեզ ասում է, որ վերջացրել է իր լայն պարկանման հագուստային կերպարը» և որ «սա կարծես թե Այլիշի համար նոր դարաշրջանի սկիզբ է թվում»։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգեր
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Անգլերեն երգարվեստ
Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի գրած երգեր
Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի երգեր
Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի գրած երգեր
Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի պրոդյուսերավորած երգեր