Վալերի Տիխինյա

**Վալերի Գուրևիչ Տիխինյա** (, ),  խորհրդային և բելառուս պետական ​​և քաղաքական գործիչ, իրավագետ։ Բելառուսի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ (1994), իրավաբանական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր (1987)։ Բելառուսական ԽՍՀ վաստակավոր իրավաբան (1990)։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Նա ծնվել է 1940 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Գոմելի մարզի Կոպատկևիչի քաղաքային ավանում։ Նրա հայրը՝ Գուրի Պետրովիչը, մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Պատերազմի առաջին իսկ օրերից Գուրին «առաջնագծում» էր։ Երրորդ Բելառուսական ռազմաճակատի կազմում նա ազատագրել է երկրի տարբեր բնակավայրեր նացիստական ​​զավթիչներից։ Նա մեկնել է Բեռլին, որտեղ իր ստորագրությունը թողել է Ռայխստագի շենքի վրա։ Պատերազմի ժամանակ իր ծառայությունների համար ապագա գիտնականի հայրը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և Հայրենական պատերազմի երկու շքանշաններով։ Նա զորացրվել է ավագ լեյտենանտի կոչումով։ Նրա մայրը՝ Յուլյա Անդրեևնան, այդ ժամանակ հոգ էր տանում երեխաների մասին։ Նա ծառայել է որպես բուժքույր՝ պատերազմից առաջ ավարտել է բուժքույրական դասընթացներ։ Պատերազմի ավարտին նա պարգևատրվել է «Գերմանիայի նկատմամբ տարած հաղթանակի համար 1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում» մեդալով։ Զույգն ունեցել է երեք երեխա՝ Վալերի, Լեոնիդ և Անատոլի։ Իր գրքերից մեկում Վալերին վառ կերպով նկարագրում է, թե ինչպես է մի քանի անգամ մահվան եզրին եղել։ 1944 թվականի մայիսին մայրն ու երեխաները հայտնվել են Միխայլովսկու պարտիզանական ջոկատում։ Ջոկատի հրամանատարի հրամանով նրանց տրվել է խրամատ։ Վալերի Գուրևիչն ինքը այս ժամանակահատվածը նկարագրում է որպես «դրախտ»։

Պատերազմի ավարտից հետո՝ 1945 թվականի մայիսին, փոքրիկ Վալերայի մոտ ախտորոշվեց ծանր տուբերկուլոզ։ 1946-1950 թվականներին նա բուժվում էր Եվպատորիայի մանկական հակատուբերկուլյոզային առողջարանում։ Բժիշկների կանխատեսումները լավատեսական չէին։ Այնուամենայնիվ, նրանց հաջողվեց փրկել ապագա քաղաքական գործչի կյանքը։

### Երիտասարդություն
Մանկուց Վալերին ակտիվորեն հետաքրքրվել է իրավագիտությամբ։ Նա սիրում էր մասնակցել քաղաքացիական և քրեական դատավարություններին։ Նա իր աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 15 տարեկանում։ Այդքան երիտասարդ տարիքում նա աշխատել է որպես գրագիր Վասիլևիչի շրջանի ժողովրդական դատարանի գրասենյակում։ Նա հաջողությամբ կարողացել է համատեղել ուսումը աշխատանքի հետ։ 1958 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը արծաթե մեդալով։ Ավարտելուց հետո ընդունվել է Լենինի անվան Բելառուսի պետական ​​համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ՝ մասնագիտանալով իրավագիտության մեջ։ Առաջին կուրսում Տիխինյան ընտրվել է պետական ​​իրավունքի ուսանողական գիտական ​​խմբակի ղեկավար։

### Մեծահասակների կյանք
Բարձրագույն կրթություն ստանալուց հետո, 1963 թվականին, նա ուղարկվել է աշխատանքի Բելառուսական ԽՍՀ Դատաբժշկական փորձաքննությունների Մինսկի գիտահետազոտական ​​ինստիտուտում որպես դատաբժշկական փորձագետ։ Ինստիտուտում աշխատելու ընթացքում նա սկսել է գրել իր դոկտորական ատենախոսությունը։ Այնտեղ աշխատել է մինչև 1965 թվականը, որից հետո դարձել է Բելառուսի պետական ​​համալսարանի լաբորատորիայի վարիչ։ 1966 թվականից սկսել է իր կարիերան դատախազությունում։ Նա եղել է Մինսկի Լենինյան շրջանի դատախազի օգնական, Մինսկ քաղաքի դատախազի օգնական և Մինսկի Լենինյան շրջանի դատախազ։

1974 թվականին նա հաջողությամբ պաշտպանել է իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի աստիճանի համար ատենախոսություն՝ «Դատաբժշկական մարտավարության կիրառումը քաղաքացիական գործերով նյութական ապացույցների ուսումնասիրության մեջ» թեմայով։ Դրանից հետո նրան հրավիրել են աշխատանքի Բելառուսի պետական ​​համալսարան։ Աշխատել է որպես ավագ դասախոս, դոցենտ, Իրավաբանական ֆակուլտետի քաղաքացիական դատավարության և աշխատանքային իրավունքի ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1982 թվականի ապրիլին ընտրվել է ԲՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի դեկան։ Աշխատել է Իրավաբանական ֆակուլտետում մինչև 1986 թվականի հոկտեմբերը, որից հետո նշանակվել է ակադեմիական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր։

1985 թվականի մայիսին նա հաջողությամբ պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ «Քաղաքացիական դատավարություններում դատաբժշկական տվյալների կիրառման տեսական խնդիրները» թեմայով։

1991 թվականից 1993 թվականներին նա ղեկավարել է Բելառուսի Հանրապետության Նախարարների խորհրդին առընթեր Պետական ​​կառավարման ակադեմիայի բաժինը։ 1993 թվականից 1994 թվականներին՝ Բելառուսի Հանրապետության Նախարարների խորհրդին առընթեր Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ 1996 թվականի դեկտեմբերին ընտրվել է Բելառուսի իրավական համագործակցության հիմնադրամի նախագահ։ 1999 թվականին սկսել է իր աշխատանքը Բելառուսի պետական ​​տնտեսագիտական ​​համալսարանում ՝ որպես քաղաքացիական իրավունքի ամբիոնի վարիչ։ Աշխատել է տնտեսագիտական ​​համալսարանում մինչև 2002 թվականը, որից հետո նշանակվել է Մինսկի կառավարման ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ։ 2010 թվականից 2019 թվականներին՝ Կառավարման և ձեռներեցության մասնավոր ինստիտուտի իրավական և հումանիտար առարկաների ամբիոնի վարիչ։

## Քաղաքական գործունեություն
1989 թվականի հոկտեմբերին, Բելառուսական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի այն ժամանակվա փոխնախագահ Վյաչեսլավ Կեբիչի առաջարկությամբ, նա նշանակվել է Բելառուսական ԽՍՀ արդարադատության նախարար։ 1990 թվականին նա ընտրվեց Բելառուսի կոմունիստական ​​կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի քարտուղար։

### Տեղակալ
1991 թվականի մարտին Վալերի Տիխինյան ընտրվեց Բելառուսական ԽՍՀ 12-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր Սվետլոգորսկի ընտրատարածքից։

Պատգամավոր Տիխինյան նշանակալի ներդրում ունեցավ Բելառուսի գործող Սահմանադրության նախագծի մշակման գործում։ 1991 թվականի դեկտեմբերին Գերագույն խորհուրդը պետք է վավերացներ Բելովեժյան համաձայնագրերը։ Ուկրաինայի Վերխովնա Ռադայի կողմից այս համաձայնագրի վավերացումից հետո Լեոնիդ Կրավչուկը կանչեց Գերագույն խորհրդի նախագահ Ստանիսլավ Շուշկևիչին, և նա համաձայնագրի վավերացման հարցը դրեց քվեարկության Բելառուսի խորհրդարանում։ 263 պատգամավոր քվեարկեց «կողմ», 2 պատգամավոր՝ «ձեռնպահ»: Միայն մեկ պատգամավոր քվեարկեց «դեմ»։ Հստակ հայտնի չէ, թե ով էր դա, քանի որ քվեարկությունը գաղտնի էր։ Պետության ներկայիս ղեկավար Ալեքսանդր Լուկաշենկոն և Վալերի Տիխինյան հավակնում են այս քվեարկությանը։ Այս հարցը մեծ վեճերի տեղիք է տալիս: Այդ հանդիպման ժամանակ Տիխինյան, ի տարբերություն Լուկաշենկոյի, բացահայտ արտահայտեց իր սեփական տեսակետը, որը տարբերվում էր մյուսներից։ Որոշ լրատվամիջոցներ պնդում են, որ պատգամավոր Լուկաշենկոն ընդհանրապես այդ հանդիպմանը չի մասնակցել։

### Սահմանադրական դատարան
1994 թվականին նա նշանակվեց Բելառուսի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի տեղակալ, ապա՝ 1995 թվականին՝ նախագահ։ «Լուկաշենկո Քաղաքական կենսագրություն» գրքում հիշատակվում է այն փաստը, որ Տիխինյան Լուկաշենկոյին ասել է, որ նա թույլ չի տա իմպիչմենտ: Այն բանից հետո, երբ ընդդիմադիր տրամադրված պատգամավորները հավաքեցին պետության ղեկավարի իմպիչմենտի համար ստորագրություններ, Ներքին գործերի նախարար Յուրի Զախարչենկոն դրանք տարավ Վալերի Գուրևիչի մոտ: Պատգամավորները համաձայնեցին, որ իմպիչմենտի համար իրենց քվեարկությունները չեն հրապարակվի մինչև դատական ​​նիստի սկիզբը: Սակայն Զախարչենկոյի հետ խոսելուց հետո Տիխինյան գնաց Բելառուսի Հանրապետության նախագահի վարչակազմ։ Նախագահից վերադառնալով՝ նա խնդրեց դատավորներին հետաձգել այս գործի քննարկումը: Սակայն դատավորները հրաժարվեցին, որից հետո նշանակվեց հանդիպում: Պատգամավորների միջև պայմանավորվածությանը հակառակ՝ նրանց ստորագրությունները հայտնվեցին դատավորների սեղանին։

1996 թվականի նոյեմբերի 21-ի լույս 22-ի գիշերը Սեմյոն Շարեցկին, Վալերի Տիխինյան և Ալեքսանդր Լուկաշենկոն, ռուս բարձրաստիճան պաշտոնյաների և Գերագույն խորհրդի պատգամավորների ներկայությամբ, ստորագրեցին «Բելառուսի Հանրապետությունում սոցիալ-քաղաքական իրավիճակի և սահմանադրական բարեփոխումների մասին» համաձայնագիրը։ Այս համաձայնագրի համաձայն՝ Լուկաշենկոն պարտավորվեց չեղյալ հայտարարել իր 1996 թվականի նոյեմբերի 5-ի և 1996 թվականի նոյեմբերի 7-ի հրամանագրերը՝ ճանաչելով, որ Բելառուսի Հանրապետության 1994 թվականի Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու վերաբերյալ հանրաքվեի արդյունքները կունենան խորհրդատվական բնույթ։ Իր հերթին, Գերագույն խորհուրդը՝ ներկայացված նախագահ Սեմյոն Շարեցկու կողմից, պետք է ապահովեր Սահմանադրական դատարանից նախագահի իմպիչմենտի վերաբերյալ պատգամավորների առաջարկի հետկանչը։ Սակայն Լուկաշենկոն ավելի ուշ վերականգնեց իր հրամանագրերը։ Այնուհետև Տիխինյան ասաց, որ հանրաքվեում չպետք է «կողմ» քվեարկել։

## Գիտական գործունեություն
Հեղինակ է ավելի քան 500 գիտական ​​աշխատանքների, այդ թվում՝ 29 մենագրության, 3 իրավաբանական տեղեկատուի, իրավունքի վերաբերյալ 4 գիտական ​​և գործնական մեկնաբանությունների: Նրա գիտական ​​ղեկավարությամբ վերապատրաստվել են իրավաբանական գիտությունների 31 թեկնածուներ և 2 դոկտորներ: Կատարել է ավելի քան 20 գիտական ​​ուսումնասիրություններ տարբեր հարցերի վերաբերյալ։

### Հիմնական աշխատություններ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Մրցանակներ և կոչումներ
* Բելառուսական ԽՍՀ վաստակավոր իրավաբան (1990)։
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1986)։
** Ընդգրկված է Բելառուսի Հանրապետության Արդարադատության նախարարության Պատվո գրքում։
* Միջազգային կենսագրական կենտրոնի որոշմամբ նա ընդգրկվեց աշխարհի ամենահայտնի գիտնականների «Կենդանի լեգենդներ» հավաքածուում։
* Նա ճանաչվել է Վլադիմիր Սպասովիչի անվան իրավաբանի մրցանակի հանրապետական ​​մրցույթի հաղթող։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Тихиня Валерий Гурьевич в базе данных «История белорусской науки в лицах» Центральной научной библиотеки им. Якуба Коласа НАН Беларуси
 
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ