Ուիլյամ Քեյլին Կրտսեր

**Ուիլյամ Քեյլին Կրտսեր** (), ամերիկացի Նոբելյան մրցանակակիր, բժիշկ-գիտնական։ Նա Հարվարդի համալսարանի և Դանա-Ֆարբեր քաղցկեղի ինստիտուտի բժշկության պրոֆեսոր է։ Նրա լաբորատորիան ուսումնասիրում է ուռուցքային ճնշող սպիտակուցները։ 2016 թվականին Քեյլինը ստացել է Ալբերտ Լասկերի մրցանակը հիմնական բժշկական հետազոտությունների համար և AACR Princess Takamatsu մրցանակը։
Նա նաև Նոբելյան մրցանակի է արժանացել ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության բնագավառում 2019 թվականին Պիտեր Ռատկլիֆի և Գրեգ Սեմենզայի հետ միասին։

## Վաղ տարիք և կրթություն
Քեյլինը ծնվել է 1957 թվականի նոյեմբերի 23-ին  Նյու Յորքում։ Քեյլինը մաթեմատիկայի և քիմիայի բակալավրի աստիճանը ստացել է Դյուկի համալսարանում։ 1982 թվականին այնտեղ բժշկի մասնագիտություն ստացավ։ Նա ներքին բժշկության գծով կլինիկական օրդինատուրան անցել է Ջոնս Հոփկինսի բժշկական դպրոցում և իր պրակտիկան ուռուցքաբանության ոլորտում՝ Դանա-Ֆարբեր քաղցկեղի ինստիտուտում (DFCI): Նա հետազոտություններ կատարեց Դեյվիդ Լիվինգսթոնի լաբորատորիայում, որտեղ նա հաջողություն գտավ ռետինոբլաստոմայի ուսումնասիրության մեջ։ 1992 թվականին նա հիմնեց իր սեփական լաբորատորիան DFCI-ում Լիվինգսթոնից ներքև, որտեղ նա ուսումնասիրեց քաղցկեղի ժառանգական ձևերը, ինչպիսին է ֆոն Հիպել-Լինդաու հիվանդությունը։ 2002 թվականին նա դարձավ Հարվարդի բժշկական դպրոցի պրոֆեսոր։

## Կարիերա
2008 թվականին Դանա–Ֆարբեր/Հարվարդի քաղցկեղի կենտրոնում նա դարձավ Ֆունդամենտալ գիտության տնօրենի օգնական։ Նրա հետազոտությունը Դանա–Ֆարբերում կենտրոնացած էր քաղցկեղի զարգացման մեջ ուռուցքը ճնշող գեների մուտացիաների դերի ըմբռնման վրա։ Նրա հիմնական աշխատանքը եղել է ռետինոբլաստոմայի, ֆոն Հիպել-Լինդաուի հիվանդության և p53 ուռուցքային ճնշող գեների վրա։

Նրա աշխատանքը ֆինանսավորվել է Առողջապահության ազգային ինստիտուտի, Ամերիկյան քաղցկեղի միության, Դորիս Դյուկի բարեգործական հիմնադրամի և այլոց կողմից։

Նա ծառայում է Damon Runyon Cancer Research Foundation-ի տնօրենների խորհրդի գիտական ծրագրերի փոխնախագահ և Damon Runyon Physician-Scientist Training Award մրցանակաբաշխության ընտրող հանձնաժողովի նախագահ և Eli Lilly-ի խորհրդի 
 և Ընդդեմ քաղցկեղի գիտական խորհրդատվական կոմիտեի անդամ։

## Հետազոտություն
thumb|Նկարազարդում․ ինչպես են բջիջները զգում և հարմարվում թթվածնի հասանելիությանը
Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո Քեյլինը 1993 թվականին Դանա-Ֆարբերում հիմնեց լաբորատորիա՝  ուռուցքի ճնշմանը վերաբերող իր հետազոտությունը շարունակելու համար։ Նա սկսել էր հետաքրքրվել Հիպել-Լինդաուի հիվանդությամբ (VHL): Հայտնի էր, որ գենային մուտացիայի հետևանքով առաջացած VHL ուռուցքները անգիոգեն են՝ ստեղծելով արյունատար անոթներ, որոնք արտազատում են էրիթրոպոետին (EPO), հորմոն, որը հայտնի է որպես մարմնի մեխանիզմի մաս՝ արձագանքելու հիպոքսիային կամ արյան մեջ թթվածնի ցածր մակարդակին։ Քեյլինը ենթադրեց, որ կարող է կապ լինել VHL ուռուցքների առաջացման և թթվածին հայտնաբերելու մարմնի անկարողության միջև։ Քեյլինի աշխատանքը համընկնում էր Պիտեր Ռատկլիֆի և Գրեգ Սեմենզայի աշխատանքների հետ։ Քեյլինի, Ռատկլիֆի և Սեմենզայի համատեղ աշխատանքը բացահայտեց այն ուղին, թե ինչպես են բջիջները հայտնաբերում և արձագանքում արյան մեջ թթվածնի մակարդակին և հանգեցրեց դեղամիջոցների մշակմանը, որոնք կօգնեն անեմիա և երիկամային անբավարարություն ունեցող հիվանդներին։

## Անձնական կյանք
1988 թվականից նա ամուսնացած էր կրծքագեղձի քաղցկեղի վիրաբույժ Քերոլին Քեյլինի հետ։ 2015 թվականին Քերոլինը մահացել է գլիոբլաստոմայից։

## Ծանոթագրություններ