Անդրեա Կամիլերի

**Անդրեա Կալոջերո Կամիլերի** ( *Andrea Calogero Camilleri*. ), իտալացի գրող, ով առավել հայտնի է իր դետեկտիվ վեպերով, որոնց գլխավոր հերոսը Սալվո Մոնտալբանոն է:

## Կենսագրություն
Ծագումով Պորտո Էմպեդոկլեից է՝ Սիցիլիայի Ջիրջենտի տարածաշրջանից: Համալսարանական ուսումնառությունն սկսել է Պալերմոյի համալսարանի գրականության ֆակուլտետում, բայց թերի է թողել, բակալավրի աստիճան չի ստացել: Այդ ընթացքում հրատարակել է իր բանաստեղծություններն ու պատմվածքները։

1948-1950 թվականներին բեմական արվեստ և կինոռեժիսուրա է ուսումնասիրել Սիլվիո Դ'Ամիկոյի անվան դրամատիկական արվեստների ակադեմիայում (Accademia Nazionale d'Arte Drammatica) և սկսել է աշխատել որպես ռեժիսոր ու սցենարիստ՝ բեմադրելով հատկապես Պիրանդելոյի և Բեքեթի պիեսները։ Նրա ծնողները ճանաչում էին Պիրանդելոյին և, ըստ տարածված լուրերի, նրա «հեռավոր ընկերներն» էին. այդ մասին Անդրեան պատմում է Պիրանդելոյի վերաբերյալ իր գրած *«Փոփոխված որդու կենսագրությունը»* էսսեում: Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններում՝ Մոնտալբանոյի մասին վիպաշարում, նկատվում են  պիրանդելոյական շատ տարրեր: 

RAI- հեռուստաընկերությունում Կամիլերին աշխատել է մի քանի հեռուստատեսային բեմադրությունների վրա, որոնցից է *Le inchieste del commissario Maigret*-ն, որը բեմադրել է Ջինո Չերվիի հետ։ 1977 թվականին նա վերադարձել է դրամատիկական արվեստների ակադեմիա՝ որպես կինոռեժիսուրայի ամբիոնի վարիչ և զբաղեցրել է այդ պաշտոնը 20 տարի։

Կամիլերին իր առաջին վեպը՝ *«Il Corso Delle Cose»-ն* («Ինչպես են գործերը գնում»), գրել է 1978 թվականին։ Դրան 1980 թվականին հաջորդեց *Un Filo di Fumo-ն* («Ծխի թել»): Այդ երկերից և ոչ մեկը մեծ ժողովրդականություն չի վայելել։

1992 թվականին՝ 12 տարվա դադարից հետո, Կամիլերին կրկին ձեռնամուխ եղավ վեպ գրելուն։ Նոր գիրքը՝ *La Stagione della Caccia* («Որսի սեզոնը») դարձավ բեսթսելեր։

1994 թվականին գրողը հրատարակեց *La forma dell'Acqua* ( *Ջրի ձևը* ), առաջինը վեպերի երկար շարքից, որտեղ ներկայացված էր տեսուչ Սալվո Մոնտալբանոն ՝ սիցիլիական Վիգատա երևակայական քաղաքի ոստիկանական ջոկատներից մեկի խուզարկուն: Շարքը գրված է իտալերենով, բայց սիցիլիական արտահայտությունների ու քերականության էական չափաքանակով: *Մոնտալբանո* անունը հարգանքի տուրք է իսպանացի գրող Մանուել Վասկես Մոնտալբանին: Ուշագրավ են Մոնտալբանի Պեպե Կարվալյոյի և Կամիլերիի հորինած խուզարկուի նմանությունները։ Երկու գրողներն էլ օգտագործում են իրենց գլխավոր հերոսների գաստրոնոմիական նախասիրությունները:

Այս հետաքրքիր տարօրինակությունը նրա ընթերցողների շրջանում դարձել է մոդա, նույնիսկ մայրցամաքային Իտալիայում: Մոնտալբանոյի արկածների հեռուստատեսային ադապտացիան, որի գլխավոր դերակատարը Լուկա Զինգարետին է, ավելացրեց Կամիլերիի ժողովրդականությունը այնքանով, որ 2003 թվականին Կամիլերիի հայրենի քաղաքը՝ Պորտո Էմպեդոկլը, որի հիման վրա է գրողը մոդելավորել երևակայական Վիգատան, կատարեց իր անվաումը փոխելու արտասովոր քայլ՝ փոխելով պաշտոնական անունը Porto Empedocle Vigà-ի՝ անկասկած նպատակ ունենալով ավելացնել զբոսաշրջային գրավչությունը: Իր կայքում Կամիլերին անդրադարձել է Մոնտալբանոյի գրավիչ և բազմակողմանի կերպարին՝ որպես «հերոսների սերիական մարդասպանի», ինչը նշանակում է, որ գրական հերոսը առաջ է տարել իր սեփական կյանքը և մեծ ուշադրություն է պահանջում իր հեղինակից՝ ի վնաս պոտենցիալ այլ գրքերի ու կերպարների: Կամիլերին ավելացրել է, որ ինքը հաճախ Մոնտալբանոյի մասին հերթական վեպը գրում է, որպեսզի հերոսը հանգստանա և թույլ տա աշխատել այլ երկերի վրա:

2012 թվականին Կամիլերիի *The Potter's Field-ը* (անգլերեն թարգմանել է Սթիվեն Սարտարելին ) հռչակվեց որպես  դետեկտիվ գրողների ասոցիացիայի միջազգային *Դաշույն* մրցանակաբաշխության հաղթող։ Հայտարարությունը արվել է 2012 թվականի հուլիսի 5-ին Լոնդոնի One Birdcage Walk-ում տեղի ունեցած մրցանակաբաշխության ժամանակ։ 

Կյանքի վերջին տարիներին Կամիլերին ապրել է Հռոմում, որտեղ աշխատել է որպես հեռուստատեսային և թատրոնի ռեժիսոր։ Նրա վեպերի մոտ 10 միլիոն օրինակ վաճառվել է արդեն: Նրա ստեղծագործությունները գնալով ավելի լայն տարածում են ստանում Մեծ Բրիտանիայում (որտեղ BBC Four-ը 2011 թվականի կեսերից հեռարձակում էր Մոնտալբանոյի մասին հեռուստասերիալը), Ավստրալիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում:

Ի լրումն այն ժողովրդականության, որ նրան բերել են վեպերը, Անդրեա Կամիլերին ավելի շատ դարձավ մեդիա կերպար (media icon)՝ RAI-ի ռադիոշոուների ժամանակ ներկայացված պարոդիաների շնորհիվ, որտեղ հայտնի կատակերգու, հեռուստահաղորդավար և իմպրեսիոնիստ Ֆիորելլոն նրան ներկայացնում է որպես կատաղի ձայնով, կծու մի կերպարի՝ մոլեռանդորեն սիրահարված գլանակներին ու ծխելուն, քանի որ Կամիլարին Իտալիայում հայտնի էր որպես մոլի ծխող: Նա ինքն իրեն համարում էր «ոչ մարտնչող աթեիստ»:

2019 թվականի հունիսի 17-ին Կամիլերին սրտամկանի ինֆարկտ է ստացել ևլ հիվանդանոց է ընդունվել ծայրահեղ ծանր վիճակում: Նա մահացել է 2019 թվականի հուլիսի 17-ին:

## Մեծարում
80x80փքս

* 1998 Նինո Մարտոլիոյի գրքի միջազգային մրցանակ:
* 2003 Իտալիայի Հանրապետության արժանիքների շքանշանի մեծ սպա ( *Grande Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana* ):
* 2008 RBA մրցանակ դետեկտիվ գրականության համար *La rizzagliata / La muerte de Amalia Sacerdote* («Ամալյա Սասերդոտի մահը»), աշխարհում քրեական գեղարվեստական գրականության ամենաեկամտաբեր մրցանակը՝ 125,000 եվրո
* 204816 Andreacamilleri աստերոիդը, որը 2007 թվականին հայտնաբերել է իտալացի սիրողական աստղագետ Վինչենցո Կազուլին, անվանվել է նրա պատվին:  Փոքր մոլորակների կենտրոն ի կողմից պաշտոնապես հրապարակվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ին (): 

### Պատվավոր կոչումներ
Կամիլերին պատվավոր կոչումներ է ստացել իտալական մի քանի համալսարաններից, այդ թվում՝ Միլանի IULM համալսարանից (2002թ.), Պիզայի համալսարանից (2005թ.), Լ'Աքվիլայի համալսարանից (2007թ.) և Կիետի-Պեսկարայի Դ'Անունցիո համալսարանից (2007թ.): 2012 թվականին նա պատվավոր դոկտորի կոչում է ստացել  Հռոմի Սապիենցա համալսարանից:

Կամիլերին նաև պատվավոր կոչումներ է ստացել Դուբլինի համալսարանական քոլեջից (2011 թվականի դեկտեմբերի 5-ին) և Հռոմի ամերիկյան համալսարանից (2013 թվականի հոկտեմբերի 30-ին):

## Մատենագրություն
### Տեսուչ Սալվո Մոնտալբանո (1994–2020)
(բացառությամբ պատմվածքների)

### Այլ
(ներառյալ Մոնտալբանոյի մասին պատմվածքները)

* *Le Arancine di Montalbano* (1999) 
* *Biografia di un figlio cambiato* (2000) 
* *Il birraio di Preston* (1995) 
* *La bolla di componenda* (1993)
* *La concessione del telefono* (1998) 
* *La concessione del telefono: versione teatrale dell'omonimo romanzo* (2005) 
* *Il corso delle cose* (1978; revised edition, 1998) 
* *Il diavolo: tentatore, innamorato* (2005) 
* *Favole del tramonto* (2000) 
* *Un filo di fumo* (1980)
* *Il gioco della mosca* (1995) 
* *Gocce di Sicilia* (2001)  (Texts originally published in the Almanacco dell'Altana between 1995 and 2000.)
* *Le inchieste del commissario Collura* (2002) 
* *La linea della palma: Saverio Lodato fa raccontare Andrea Camilleri* (2002) 
* *Il medaglione* (2005) 
* *Un mese con Montalbano* (1998)  (Thirty short stories)
* *Montalbano a viva voce* (2002)  (Two audio CDs)
* *La mossa del cavallo* (1999) 
* *L'ombrello di Noe* (2002) 
* *Le parole raccontate: piccolo dizionario dei termini teatrali* (2001) 
* *La paura di Montalbano* (2002)  (Six short stories)
* The Fourth Secret (2014), a short story taken from *La paura di Montalbano*
* *La Pensione Eva: romanzo* (2006) 
* *La presa di Macallè* (2003)  (Novel in the dialect of Sicily)
* *La prima indagine di Montalbano* (2004) 
* *Privo di titolo* (2005) 
* *Racconti quotidiani* (2001) 
* *Il re di Girgenti* (2001) 
* *Romanzi storici e civili* (2004) 
* ' 'La scomparsa di Patò: romanzo* (2000) *
* Hunting Season (2014) *La stagione della caccia* (1992, 1998) 
* *Storie di Montalbano* (2002) 
* *La strage dimenticata* (1997) 
* *I teatri stabili in Italia (1898–1918)* (1959)
* *Teatro* (2003)
* *La testa ci fa dire: dialogo con Andrea Camilleri* (2000) 
* *Vi racconto Montalbano: interviste* (2006) 
* *Il colore del sole* (2007)
* *Le pecore ed il pastore* (2007)
* *La novella di Antonello da Palermo* (2007)
* *Voi non sapete* (2007)
* *Maruzza Musumeci* (2007)
* *Il tailleur grigio* (2008)
* *Il casellante* (2008)
* *La muerte de Amalia Sacerdote* (2008), *La muerte de Amalia Sacerdote* (Spanish) 
* *Un sabato, con gli amici* (2009)
* *Il sonaglio* (2009)
* *La rizzagliata* (2009)
* *La tana delle vipere* (2009)
* *Il nipote del Negus* (2010) 
* *L'intermittenza* (2010) 
* The Revolution of the Moon (2017) *La rivoluzione della luna* (2013) 
* *Noli me tangere* (2016) 
* *Ora dimmi di te* (2018) , *Háblame de ti. Carta a Matilda* (Spanish) 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* (in Italian) 
* (in English) Andrea Camilleri: a life in writing
* (in English) From Montelusa to Vigata. On the trail of Andrea Camilleri and Inspector Montalbano
* (in German, English, and Italian) Andrea Camilleri Reader Website (in German, English, and Italian)
* (in Italian) Vigata.org – Camilleri Fans Club
* 
* 
* Judges by Andrea Camilleri, Carlo Lucarelli, Giancarlo De Cataldo - Book Review at Upcoming4.me

Կատեգորիա:1925 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:2019 մահեր
Կատեգորիա:21-րդ դարի իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:CS1 Italian-language sources (it)
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իտալացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով