Միկոպլազմա

**Միկոպլազմա** (), բջջաթաղանթի շուրջ բջջապատ (պեպտիդոգլիկան) չունեցող մանրէների ցեղ։

Պեպտիդոգլիկանի բացակայությունը ինքնին միկոպլազմաներին դիմացկուն է դարձնում հակաբիոտիկների նկատմամբ, ինչպիսիք են բջջապատի սինթեզը թիրախավորող բետա-լակտամային հակաբիոտիկները։ Դրանք կարող են լինել մակաբուծային կամ սապրոտրոֆիկ:

Առօրյա խոսքում «միկոպլազմա» անվանումը (հոգնակի միկոպլազմաներ կամ միկոպլազմներ) ընդհանուր առմամբ վերաբերում է Mollicutes դասի բոլոր անդամներին: Պաշտոնական գիտական դասակարգման մեջ Mycoplasma անվանումը վերաբերում է բացառապես *Mycoplasmataceae* ցեղին, որը *Mycoplasmatales* կարգի միակ ընտանիքն է։

## Ստուգաբանություն
«Միկոպլազմա» տերմինը ծագում է հունարեն μύκης (, ) և πλάσμα (, ) բառերից։ Առաջին անգամ օգտագործվել է Ալբերտ Բերնհարդ Ֆրանկը 1889 թվականին՝ նկարագրելու բույսերի բջջի ցիտոպլազմայի փոփոխված վիճակը, որը առաջանում է սնկային միկրոօրգանիզմների ներթափանցման հետևանքով։ Ավելի ուշ Ջուլիան Նովակը առաջարկել է միկոպլազմա անվանումը որոշակի թելանման միկրոօրգանիզմների համար, որոնք ենթադրաբար ունեն ինչպես բջջային, այնպես էլ ոչ բջջային փուլեր իրենց կյանքի ցիկլում, ինչը կարող է բացատրել, թե ինչպես են դրանք տեսանելի մանրադիտակով, բայց անցնում են այլ մանրէների համար անթափանց ֆիլտրերի միջով։

Ավելի ուշ այս միկոպլազմաների անվանումը դարձավ պլևրոպնևմոնիայի նման օրգանիզմներ (PPLO), որը լայնորեն վերաբերում է այն օրգանիզմներին, որոնք գաղութային ձևաբանությամբ և ֆիլտրման ունակությամբ նման են խոշոր եղջերավոր անասունների վարակիչ պլևրոպնևմոնիայի հարուցիչին (Միկոպլազմայի տեսակ)։ Ներկայումս այս բոլոր օրգանիզմները դասակարգվում են որպես Mollicutes, և «Միկոպլազմա» տերմինը վերաբերում է միայն այդ ցեղին:

## Բնութագիր
Ավելի քան 100 տեսակ նախկինում ներառված է եղել Mycoplasma ցեղում, որը Mollicutes դասի անդամ է: Դրանք մարդկանց, կենդանիների և բույսերի մակաբույծներ կամ կոմենսալներ են: Mycoplasma ցեղը օգտագործում է ողնաշարավոր և հոդվածոտանի տերեր: Սննդային ազոտի առկայությունը, ինչպես ցույց է տրվել, փոխում է Mycoplasma-ի և Phytoplasma բույսերի մակաբույծների գենոմի էվոլյուցիան:

Միկոպլազմայի տեսակները ազատ ապրող ամենափոքր օրգանիզմներից են (մոտ 0.2–0.3մկմ տրամագծով)։ Դրանք հայտնաբերվել են պլևրոպնևմոնիայով (թոքամզաթոքաբորբ) տառապող խոշոր եղջերավոր անասունների պլևրալ խոռոչներում: Այս օրգանիզմները հաճախ անվանում են MLO (միկոպլազմային նման օրգանիզմներ) կամ նախկինում՝ PPLO (պլևրոպնևմոնիային նման օրգանիզմներ):

### Կարևոր բնութագրեր
# Բջջապատը բացակայում է, և պլազմատիկ թաղանթը կազմում է բջջի արտաքին սահմանը։
# Բջջապատերի բացակայության պատճառով այս օրգանիզմները կարող են փոխել իրենց ձևը։
# Կորիզակի և այլ թաղանթապատ օրգանոիդների բացակայությունը։
# Գենետիկական նյութը ԴՆԹ-ն է։
# Ռիբոսոմները 70S տիպի են։
# Առաջացնում են վերարտադրողական սկավառակ մի ծայրում, որը նպաստում է վերարտադրման գործընթացին և գենետիկական նյութի բաժանմանը։
# Հետերոտրոֆ սնուցում․ Որոշները ապրում են որպես սապրոֆիտներ, բայց մեծամասնությունը բույսերի և կենդանիների մակաբույծներ են։ Մակաբուծային բնույթը պայմանավորված է միկոպլազմային բակտերիաների կողմից անհրաժեշտ աճի գործոնը սինթեզելու անկարողությամբ։

### Բջիջների և գաղութների ձևաբանություն
Կոշտ բջջապատի բացակայության պատճառով, Mycoplasma տեսակները (ինչպես բոլոր Mollicutes-ները ) կարող են ոլորվել՝ ստանալով տարբեր ձևեր՝ կլորից մինչև երկարավուն։ Դրանք պլեմորֆ են և, հետևաբար, չեն կարող նույնականացվել որպես բացիլներ, կոկկեր կամ սպիրոխետներ։ 

Գաղութներին բնորոշ է «տապակած ձվի» տեսքը (մոտ 0.5մմ տրամագծով):

### Վերարտադրություն
1954 թվականին, փուլային կոնտրաստային մանրադիտակի միջոցով, կենդանի բջիջների շարունակական դիտարկումները ցույց տվեցին, որ *Mycoplasma* տեսակները («միկոպլազմաներ», նախկինում կոչվում էին պլևրոպնևմոնիանման օրգանիզմներ, PPLO, այժմ դասակարգվում են որպես *Mollicutes*) և L-ձևի բակտերիաները (նախկինում նաև կոչվում էին L-փուլային բակտերիաներ) չեն բազմանում երկայնակի բաժանմամբ, այլ միաբևեռ կամ բազմաբևեռ բողբոջման մեխանիզմով: Բացի այդ իրականացվել են էլեկտրոնային մանրադիտակային ուսումնասիրություններ:

## Կենսաբանական դասակարգում
### Պատմություն
Մինչև 1980 թվականը, Mycoplasma տեսակները (հաճախ անվանում են «միկոպլազմաներ», այժմ դասակարգվում են որպես Mollicutes) երբեմն համարվում էին կայուն L-ձևի մանրէներ կամ նույնիսկ վիրուսներ, սակայն ֆիլոգենետիկ վերլուծությունը դրանք նույնականացրել է որպես մանրէներ, որոնք կորցրել են իրենց բջջպատը էվոլյուցիայի ընթացքում:

Տաքսոնոմիստները մի քանի անգամ  դասակարգել են միկոպլազման և նրա ազգակիցներին Firmicutes տիպի մեջ, որը բաղկացած է գրամ-դրական մանրէներից, ինչպիսիք են Կլոստրիդիանը, Lactobacillus-ը և Ստրեպտոկոկները, սակայն ժամանակակից պոլիֆազային վերլուծությունները դրանք տեղավորում են Tenericutes տիպի մեջ։

1990-ականներին արդեն ակնհայտ դարձավ, որ այս մոտեցումը խնդրահարույց է. տեսակը ՝ M.mycoides-ը, ինչպես նաև միկոպլազմայի այլ նշանակալի տեսակներ, ինչպիսին է M.capricolum-ը էվոլյուցիոն առումով ավելի սերտորեն կապված է Entomoplasmatales կարգի Spiroplasma ցեղի հետ, քան Mycoplasma ցեղի մյուս անդամների հետ։ Արդյունքում, եթե խումբը վերադասավորվեր՝ ֆիլոգենեզին համապատասխանելու համար, մի շարք բժշկական առումով կարևոր տեսակներ (օրինակ՝ M.pneumoniae, M.genitalium ) պետք է դասվեր այլ ցեղի մեջ, ինչը լայնորեն շփոթեցնող ազդեցություն կունենար բժշկական և գյուղատնտեսական համայնքներում: Ցեղի մասին բազմիցս քննարկվել է Միջազգային համակարգային բակտերիոլոգիայի կոմիտեի ենթահանձնաժողովը 1992-2011 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում, սակայն ապարդյուն:

Անկախ կենսաբանական դասակարգումից, մինչև 2007 թվականը հաստատապես հայտնի էր, որ Molicutes-ը կարելի է բաժանել՝

* «Ախոլեպլազմա» խումբ, որը բաղկացած է Ախոլեպլազմատալներից։ Այս խումբը խնդրահարույց չէ, քանի որ այն չի պարունակում այն ժամանակվա «Միկոպլազմա» կոչվող խմբին դասված տեսակներ։
* «Սպիրոպլազմա» կամ միկոիդների խումբ, որը պարունակում է M.mycoides-ը և վերոնշյալ սերտորեն կապված տեսակները «Spiroplasma» և Entomoplasmatales-ում։
* Pneumoniae խումբ, որը պարունակում է M. pneumoniae և նրան մոտ տեսակներ ( M. muris, M. fastidiosum, U. urealyticum )։ Այս բժշկական կարևոր խումբը ներառում է M. alvi (խոշոր եղջերավոր անասուն), M. amphoriforme (մարդ), M. gallisepticum (թռչնամիս), M. genitalium (մարդ), M. imitans (թռչնամիս), M. pirum (անորոշ/մարդ), M. testudinis (կրիաներ) և M. pneumoniae (մարդ):
* Hominis խումբ, որը պարունակում է M. hominis, M. bovis և M. pulmonis:

### 2018 թվականի դրությամբ
2018 թվականին Գուպտան և այլք վերասահմանեցին Mycoplasma ցեղը՝ այն կենտրոնացնելով M. mycoides-ի շուրջ: Mycoplasma- ից հեռացվել է ընդհանուր առմամբ 78 տեսակ՝ ստեղծելով հինգ նոր սեռ և մի շարք ավելի բարձր տաքսոնոմիական մակարդակներ: Այս նոր սխեմայի համաձայն՝ ստեղծվեց Mycoplasmoidaceae նոր ընտանիքը, որը համապատասխանում է «pneumoniae» խմբին, որի մեջ են մտնում M.pneumoniae-ն և դրանց հետ կապված տեսակները տեղափոխվել են Mycoplasmoides նոր ցեղ: Ստեղծվել է Metamycoplasmataceae նոր ընտանիք՝ համապատասխանելու «hominis» խմբին: Երկու ընտանիքներն էլ պատկանում են Mycoplasmoitales նոր կարգին, որը տարբերվում է Mycoplasma-ի Mycoplasmatales- ից:  Կենսաբանական դասակարգումը ընդունվել է ICSB-ը 2018 թվականին՝ վավերացման 184-րդ ցուցակով, և դարձել է ճշգրիտ անվանումը: Նոր անվանակարգն այժմ օգտագործվում է ինչպես Պրոկարիոտների անվանումների ցանկում (LPSN), այնպես էլ Կենսատեխնոլոգիական տեղեկատվության ազգային կենտրոնը (NCBI):

Գուպտան և Օրենը 2020 թվականին նկարագրեցին նախկինում գոյություն ունեցող տաքսոնոմիկ խնդիրները։ 2022 թվականի ICSP-ի դատական նիստի որոշումը  ընդունեց Գուպտայի առաջարկված անվանափոխությունների օգտին, ինչը նշանակում է, որ դրանք մնում են վավեր Պրոկարիոտիկ օրենսգրքի համաձայն (և LPSN-ի նպատակների համար դրանք մնում են «ճշգրիտ անուններ»)։ Այնուամենայնիվ, հին անունները նույնպես մնում են վավեր. դրանց օգտագործումը մնում է ընդունելի օրենսգրքի համաձայն։

Գուպտան և այլք 2019 թվականին կատարել են Mycoplasmatales կարգի որոշ անվիճելի տեսակավորումներ:

### Ոչ նշանակալի տեսակներ
Վերոհիշյալ GTDB(գենոմային տվյալների վրա հիմնված կարգաբանական տվյալների բազա) և LTP(«Կենդանի ծառ» նախագիծ) ֆիլոգենետիկ դասակարգումները չեն ներառում այս ցեղի ներքո հրապարակված մի շարք անվանումներ, որոնք, ըստ LPSN-ի(պրոկարիոտների անվանումների պաշտոնական ցուցակը, որն ապահովում է անվանացանկի վավերականությունը), համարվում են «ճիշտ» կամ «նախնական ճիշտ»(pro-correct)։ Այս տեսակները, ըստ 2018 թվականի վերակազմավորման չափանիշների, հավանաբար պատկանում են այլ ցեղի, սակայն չեն տեղափոխվել, քանի որ կա՛մ նոր համակցություն չի առաջարկվել, կա՛մ նոր համակցությունը չի ստացել վավեր հրապարակման կարգավիճակ:

Բազմաթիվ նոր տեսակներ են առաջարկվել Mycoplasma ցեղում՝ անտեսելով 2018 թվականի վերակազմավորումը։ Դրանք ի վերջո կներառվեն այստեղ և կդասակարգվեն ըստ իրենց ծագումնաբանության։

Հեմոտրոֆիկ միկոպլազմաներ . Այս կատեգորիան ներառում է այն տեսակները, որոնք պետք է տեղափոխվեն Էպերիթրոզոն։

* "*Ca.* M. aoti" Բարքեր և այլք, 2011 թվական
* "*Ca.* M. erythrocervae" Վատանաբե և այլք, 2010 թվական
* "*Ca.* M. haematobrackenitadaridae" Բեքեր և այլք, 2025 թվական
* "*Ca.* M. haematocervi"  Վատանաբե և այլք, 2010 թվական
* "*Ca.* M. haematodidelphidis" Մեսիկ և այլք, 2002 թվական
* "*Ca.* M. haematohominis"  Միլան և այլք, 2015 թվական
* "*Ca.* M. haematohydrochoeri"  Վիեյրա և այլք, 2021 թվական
* "*Ca.* M. haematomacacae" Մագգի և այլք, 2013 թվական
* "*Ca.* M. haematominiopteri"  Միլան և այլք, 2015 թվական
* "*Ca.* M. haematomolossi" Բեքեր և այլք, 2025 թվական
* "*M. haematomyotis*" Վոլոխով և այլք, 2023 թվական
* "*Ca.* M. haematonasuae"  Քոլերե և այլք, 2021 թվական
* "*Ca.* M. haematoparvum" Սայքս և այլք, 2005 թվական
* "*M. haematophyllostomi*" Վոլոխով և այլք, 2023 թվական
* "*Ca.* M. haematoselmanitadaridae" Բեքեր և այլք, 2025 թվական
* "*Ca.* M. haematosphigguri" Վալենտե և այլք, 2021 թվական
* "*Ca.* M. haematotapirus" Մոնգրուել և այլք 2022 թվական
* "*Ca.* M. haematoterrestris" Մոնգրուել և այլք 2022 թվական
* "*Ca.* M. haematotraderitadaridae" Բեքեր և այլք, 2025 թվական
* "*Ca.* M. haematovis" Հորոկ և այլք 2009 թվական
* "*Ca.* M. haemobovis" Մելի և այլք 2010 թվական
* "*Ca.* M. haemomeles" Հարասավա, Օրուսա և Ջիանգասպերո 2014 թվական
* "*Ca.* Mycoplasma haemomuris|M. haemomuris" (Մայեր 1921 թվական) Նեիմարկ և այլք 2002 թվական
* "*Ca.* M. haemoparvum" Կենի և այլք 2004 թվական
* "*Ca.* M. hemominiopterus" Միլան և այլք 2015 թվական

*Mycoplasmoides* ցեղում տեղակայվածներ

* "*M. bradburyae*" Ռեմիրեզ և այլք 2023 թվական  &ndash; in GTDB

Mycoplasmopsis ցեղում տեղակայվածներ

* *M. hafezii* Զիեգլեր և այլք 2019 թվական &ndash; in LTP, close to *Mycoplsmopsis alligatoris*
* *M. phocimorsus*  Սկեֆտ Հոլմ և այլք 2023 թվական &ndash; in LTP, close to "*Mycoplasmopsis elephantis*"

Հոմանիշացվել են մինչև 2018 թվականի վերակազմավորումը

* "*Mycoplasma incognitus|M. incognitus*"  Լո և այլք 1989 թվական → *Mycoplasma fermentans|M. fermentans*

Ոչ LTP/GTDB-ում, որոնցից մի քանիսը GenBank-ում ունեն 16S։

* "*Ca.* M. corallicola" Նեուլինգեր և այլք 2009 թվական &ndash; *Mycoplsmopsis* (among species mentioned in Gupta et al. (2018), "*Mycoplsmopsis iguanae*" was the highest 16S BLAST hit)
* "*Ca.* M. coregoni" Ռազմուզեն և այլք 2021 թվական
* "*Ca.* M. didelphidis" Պոնտարոլո և այլք 2021 թվական
* "*M. insons*" Մեյ և այլք 2007 թվական
* "*Ca.* M. kahanei" Նեիմարկ և այլք 2002 թվական
* "*M. monodon*" Ղադերշոի և Օվենս 1998 թվական
* "*M. pneumophila*" Լյերովա և այլք 2008 թվական
* "*Ca.* M. ravipulmonis" Նեիմարկ, Միթչելմոր և Լիչ 1998 թվական
* "*Ca.* M. salmoniarum" Ռազմուսեն և այլք 2021 թվական
* "*M. sphenisci*" Ֆրասկա և այլք 2005 թվական
* "*M. timone*" Գռեբ և Ռաուլտ 2001 թվական
* "*Ca.* M. tructae" Սանչեզ և այլք 2020 թվական
* "*Ca.* M. turicense" Վիլլի և այլք 2006 թվական
* "*M. volis*" Դիլեհայ և այլք 1995 թվական
* "*M. vulturii*" Օակս և այլք 2004

## Միկոպլազմայի գենոմի սինթեզ
Միկոպլազմայի քիմիական ճանապարհով սինթեզված գենոմը, որը հիմնված է ամբողջությամբ սինթետիկ ԴՆԹ-ի վրա և ընդունակ է ինքնավերարտադրման (ինքնակրկնապատկան), անվանվել է *Mycoplasma laboratorium*։ Վերջինս մինիմալ գենոմի օրինակ է, որի ժամանակ գենոմում առկա են միայն վերարտադրողականություն ապահով գեները։

## Տես նաև
* Սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություն
* Հեշտոցային վարակ
* Հեշտոց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բակտերիաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բակտերիաների դասակարգում
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Գրամ-դրական բակտերիաներ
Կատեգորիա:Ինֆեկցիաներ
Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Կատեգորիա:Մանրէաբանություն
Կատեգորիա:Օրգանիզմներ