ԱՄՆ ընդդեմ Լազարենկոյի

**ԱՄՆ ընդդեմ Լազարենկոյի** 476 F.3d 642 (), ԱՄՆ Կալիֆոռնիայի Հյուսիսային շրջանի շրջանային դատարանի որոշում, որով վճռվել էր, որ Ուկրաինայի նախկին վարչապետ Պավլո Լազարենկոն կատարել է փողերի լվացում, խարդախություն և գողացված գույքի միջպետական փոխադրումներ՝ օգտագործելով ամերիկյան բանկերը, ինչպես նաև մի շարք այլ երկրների բանկեր՝ Դնեպրոպետրովսկի մարզի նահանգապետի պաշտոնում, իսկ ավելի ուշ՝ Ուկրաինայի վարչապետի պաշտոնում իր պաշտոնավարման ընթացքում ուկրաինական բիզնեսներից և կառավարությունից թալանված փողերը ապօրինաբար լվանալու համար։ Ամերիկայի պատմության մեջ փողերի լվացման ամենախոշոր դատավարություններից մեկն էր, առաջին դեպքն էր, երբ օտարերկրյա պետության կամ կառավարության ղեկավարը դատապարտվել էր ԱՄՆ-ում փողերի լվացման համար և երկրորդ դեպքը, երբ օտարերկրյա պետության ղեկավարը կամ կառավարությունը դատապարտվել էր հանցագործության համար Միացյալ Նահանգներում՝ Միացյալ Նահանգներն ընդդեմ Նորիեգայի գործը առաջինն էր։ Գործին ուշադրությամբ հետևում էին Ուկրաինայում՝ Լազարենկոյի դատապարտմանը լայն աջակցություն ցուցաբերելով։

## Պատմություն
Պավլո Լազարենկոն զբաղեցրել է Դնեպրոպետրովսկի մարզի նահանգապետի պաշտոնը 1992-1994 թվականներին՝ 1989-1991 թվականներին ուկրաինական հեղափոխությունից և ԽՍՀՄ փլուզումից անմիջապես հետո։ Այդ ժամանակաշրջանում նա սերտորեն կապված էր բարձրաստիճան քաղաքական գործիչների, բիզնես օլիգարխների և կազմակերպված հանցավորության Դնեպրոպետրովսկի մաֆիայի հետ՝ Լեոնիդ Կուչմայի գլխավորությամբ։ Լազարենկոն նույնպես ձգտում էր հարստանալ՝ թույլ չտալով ցանկացած բիզնեսի գործել, եթե ամբողջ եկամուտի կեսն իրեն չփոխանցվեր։ Լազարենկոյի կապերը կազմակերպված հանցավորության հետ թույլ տվեցին նրան լինել ուկրաինական մաֆիայի առաջնորդ տարածաշրջանում։ Նա ուներ խիստ, բայց արդար առաջնորդի համբավ։

Երբ 1994 թվականին Կուչման ընտրվեց Ուկրաինայի նախագահ, Լազարենկոն, Դնեպրոպետրովսկի մաֆիայի այլ անդամների հետ միասին, դարձավ Կուչմայի պաշտոնական շրջապատի մաս, իսկ նոր կառավարությունում Լազարենկոն դարձավ էներգետիկայի նախարար, ապա Ուկրաինայի վարչապետ 1996 թվականի մայիսին՝ անձամբ Կուչմայի կողմից նշանակվելով։ Այս ընթացքում նա շարունակեց օգտագործել իր դիրքը անձնական հարստացման համար՝ ապօրինի կերպով բնական գազ ձեռք բերելով գողացված միջոցները փոխանցելով Անտիգուայի և Բարբուդայի, Հունգարիայի, Նիդեռլանդների, Լեհաստանի, Շվեյցարիայի և ԱՄՆ բանկերին։

Երբ Լազարենկոյի կոռուպցիայի չափը բացահայտվեց, Կուչման ստիպված եղավ նրան հեռացնել վարչապետի պաշտոնից։ Լազարենկոն արձագանքեց՝ ջանքեր գործադրելով՝ մարտահրավեր նետելու Կուչմային, ինչը հանգեցրեց կոնֆլիկտի Լազարենկոյամետ օլիգարխների և Կուչմայի կառավարության միջև։ Կուչման հաջողեց այս հարցում, և Լազարենկոն փախավ արտասահման՝ ի վերջո անհասկանալի միջոցներով մուտք գործելով Շվեյցարիա։ Այնտեղ նրան ձերբակալեցին կեղծված պանամական անձնագիր օգտագործելու մեղադրանքով, իսկ Գերագույն Ռադան հետագայում զրկեց նրան անձեռնմխելիությունից և քրեական գործ հարուցեց նրա դեմ։ Լազարենկոն մեկ օր անց Շվեյցարիայից փախել է ԱՄՆ, որտեղ նրան կրկին ձերբակալել են կեղծված անձնագրի համար։ Նա փորձեց ապաստան խնդրել, սակայն մերժում ստացավ, և Միացյալ Նահանգների կառավարությունը 2000 թվականի մայիսին հայտարարեց նրա դեմ մեղադրանքների մասին։

## Առաջին դատավարություն
Լազարենկոյի դատավարությունը սկսվել է 2004 թվականի մարտի կեսերին ԱՄՆ Կալիֆոռնիայի Հյուսիսային շրջանի շրջանային դատարանում։ Լազարենկոյի դեմ մեղադրող կողմի պնդումները պաշտպանեցին Պետրո Կիրիչենկոն, որը բացահայտեց տեղեկություններ Լազարենկոյի գործունեության մասին՝ ավելի մեղմ պատժի դիմաց, և Անդրե Վալկովիչը՝ *Credit Suisse*-ի բանկիրը, որը ներգրավված էր Լազարենկոյի կողմից օֆշորային փողերի փոխանցումներում։

2004 թվականի հունիսի 3-ին Լազարենկոն մեղավոր է ճանաչվել փողերի լվացման, խարդախության և գողացված գույքի միջպետական փոխադրման 29 հոդվածներով և 2006 թվականի օգոստոսի 25-ին դատապարտվել ինը տարվա ազատազրկման։ Այնուհետև նա բողոքարկել է Միացյալ Նահանգների իններորդ շրջանի վերաքննիչ դատարան։

## Վերաքննիչ բողոք իններորդ շրջանային վերաքննիչ դատարան
Լազարենկոյի բողոքարկումը իններորդ շրջանային վերաքննիչ դատարան սկսվեց 2008 թվականի հունիսի 9-ին, երբ ներկայացրեց 29-րդ կանոնի միջնորդությունը։ Իններորդ շրջանային դատարանը նշել է դատավարության ծավալը՝ ասելով, որ «մեղադրական եզրակացության շրջանակը զանգվածային էր, իսկ դատաքննական ցուցմունքը՝ ծավալուն»։ Ի վերջո, այն որոշեց, որ մեղադրանքներից 15-ը չեղարկվեն, մասնավորապես, Ուկրաինայի միասնական էներգետիկ համակարգերի հետ կապված մեղադրանքները։ Կիրիչենկոյի հետ Լազարենկոյի գործարար հարաբերությունների հետ կապված այլ մեղադրանքները նույնպես մերժվեցին։ Ապա Լազարենկոն մի քանի բողոք է ներկայացրել՝ հասնելով ԱՄն Գերագույն դատարանին, թեև նրա ոչ մի բողոք հաջողությամբ չի պսակվել։ Նա պնդում էր, որ չկա ապացուցելի կապ ԱՄՆ կառավարության կողմից ներկայումս պահվող միջոցների և իր քաղաքական կարիերայի ընթացքում ձեռք բերված ապօրինի շահույթի միջև։

## Հետագա փորձություններ
Լազարենկոն բանտից ազատ է արձակվել 2012 թվականի նոյեմբերին և կարճ ժամանակով պահվել է ԱՄՆ ներգաղթի և մաքսային ծառայության կալանավայրում, նախքան ազատվելը։ Մեկ այլ դատավարություն սկսվեց՝ կապված Լազարենկոյի օֆշորային ակտիվների հետ, որը դեռ շարունակվում էր 2018 թվականի դրությամբ՝ դարձնելով այն ակտիվների բռնագրավման ամենաերկար դատավարությունը Միացյալ Նահանգների պատմության մեջ։ Լազարենկոյի փաստաբաններից մեկի խոսքով՝ 2016 թվականին Միացյալ Նահանգների պատմության մեջ ակտիվների բռնագրավման ամենամեծ և ամենաբարդ դատավարությունն է։ Այն դեռ շարունակվում էր 2019 թվականին։

## Ուկրաինայում
Լազարենկոյի դատավարություններին ուշադրությամբ հետևել են Ուկրաինայում։ Ուկրաինայում հակակոռուպցիոն քարոզիչները կոչ են արել արտահանձնել նրան, ընդ որում ակտիվիստներից մեկն ասել է, թե «կհիասթափվի, եթե Միացյալ Նահանգները նրան ապաստան տային»։ Հակակոռուպցիոն գործողությունների կենտրոնը, որը հիմնված է Կիևում, նույնպես դատական պայքար է սկսել Լազարենկոյի դեմ՝ փորձելով վերադարձնել գողացված միջոցները Ուկրաինային։ 2010 թվականից ի վեր Լազարենկոյի դատավարության և Յուլիա Տիմոշենկոյի դեմ քրեական գործերի միջև կապը նշվել է նաև ուկրաինական լրատվամիջոցներում, թեև Տիմոշենկոյի *UESU*-ն ԱՄՆ-ում մաքուր է եղել Լազարենկոյի հետ որևէ առնչության մասով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Դատավարություններ
Կատեգորիա:Խարդախություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Փողերի լվացում