Տարիկ Ռամադան

**Տարիկ Ռամադան** (, ), եգիպտական ծագումով ֆրանսախոս շվեյցարացի աստվածաբան։ Ծնվել է Ժնևում։ Ժնևի քոլեջի փիլիսոփայության պրոֆեսոր և Ֆրիբուրգի համալսարանի իսլամի պրոֆեսոր (Շվեյցարիա) հեռուստահաղորդավար Press TV արբանյակային ալիքում։ Time ամսագիրը 2000 թվականին նրան անվանել է 21-րդ դարի 100 ամենանշանավոր նորարարներից մեկը։ Նա կարծում է, որ կան իսլամի որոշ անփոփոխ սկզբունքներ, սակայն նրա ավանդույթները կարող են տարբերվել՝ հաշվի առնելով ժողովրդի պատմությունն ու մշակույթը, ինչպես նաև բնակության երկրի օրենքները։ Դեմ է մուսուլմաններին գետտոներում փակելու գաղափարին։ Կոչ է անում Եվրոպայում ապրող մուսուլմաններին մոտենալ եվրոպական մշակույթին։ Դեմ է աշխարհի բաժանմանը արևմտյան և մուսուլմանական հատվածների։

## Կենսագրություն
[մինի|Ռամադան, աջ, ելույթ Օքսֆորդ [Օքսֆորդի համալսարան|Օքսֆորդում:]]
Թարիկը Սաիդ Ռամադանի և Վաֆա Ալ-Բաննայի՝ Հասան Ալ-Բաննայի ավագ դստեր որդին է, որը 1928 թվականին Եգիպտոսում հիմնել է «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպությունը։

Թարիկ Ռամադանը փիլիսոփայություն և ֆրանսիական գրականություն է սովորել Ժնևի համալսարանում։ Նա նաև դոկտորական թեզ է գրել Ֆրիդրիխ Նիցշեի մասին՝ «Նիցշեն որպես փիլիսոփայության պատմաբան» վերնագրով։  Ռամադանըդրանից հետո իսլամական իրավագիտություն է սովորել Եգիպտոսի Կահիրեի Ալ-Ազհար համալսարանում։  Ռամադանից հաճախ են հարցազրույցներ վերցնում և ստեղծվել է  մոտավորապես 100 ձայնագրություն, որոնք  տարեկան վաճառվում են տասնյակ հազարավոր օրինակներով։

2009 թվականին Ռամադանը անցանկալի անձ է (լատ.՝ persona non grata) հայտարարվել Թունիսում, Եգիպտոսում, Սաուդյան Արաբիայում, Լիբիայում և Սիրիայում՝ ոչ ժողովրդավարական ռեժիմների քննադատության համար, որոնք խախտում են մարդու իրավունքները։

Ռամադանն ամուսնացած է ֆրանսիացու հետ, ով իսլամ է ընդունել, և նրանք ունեն չորս երեխա։

## ԱՄՆ վիզա
մինի|Ռամադանը ելույթ է ունենում Կանադայում 2009
2004 թվականի փետրվարին Ռամադանը ստացել է աշխատանք Նոտր Դամի համալսարանում ՝ Սաութ Բենդում, Ինդիանա, Միացյալ Նահանգներ։ Նա վիզա է ստացել մայիսի 5-ին, բայց հուլիսի 28-ին Պետդեպարտամենտը չեղարկել է նրա H-1B վիզան։ 2004 թվականի օգոստոսին պետական պաշտոնյաները հայտարարել են, որ վիզան չեղարկվել է «գաղափարական բացառության» հիմքով՝ համաձայն ԱՄՆ-ի «Հայրենասիրական ակտի»։ Հոկտեմբերին Նոտր Դամի համալսարանը սկսել է ստորագրահավաք Ռամադանի աջակցությամբ, բայց իշխանություններից պատասխան չստանալով՝ նա հրաժարվեց համալսարանում իր տեղից։ 2005 թվականի սեպտեմբերին Ռամադանը դիմել է B վիզա՝ տարբեր կազմակերպությունների և համալսարանների հետ քննարկումների մասնակցելու համար։ Կառավարությունը չի պատասխանել, և 2006 թվականի հունվարի 25-ին ACLU-ն ու NYCLU-ն դատի են տվել ԱՄՆ կառավարությանը՝ աջակցելով երեք կազմակերպությունների, որոնք հրավիրել էին Ռամադանին ԱՄՆ։ ACLU-ն և NYCLU-ն պնդում էին, որ Patriot Act-ի «գաղափարական բացառությունը» Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության Առաջին փոփոխության և Հինգերորդ փոփոխության խախտում էր։ Երկու ամիս անց հայցվորները դիմել են Նյու Յորքի Հարավային շրջանի ԱՄՆ շրջանային դատարան, որը պարտավորեցրել է ԱՄՆ կառավարությանը Ռամադանի վիզայի հարցով որոշում կայացնել 90 օրվա ընթացքում՝ սկսած 2006 թվականի հունիսի 23-ից։

Հյուպատոսության պաշտոնյան հայտարարել է, որ Ռամադանը մուտքի իրավունք չունի, քանի որ նյութական աջակցություն է ցուցաբերել ահաբեկչական կազմակերպությանը։ 1998-2002 թվականներին Ռամադանը 940 դոլար է նվիրաբերել երկու բարեգործական կազմակերպությունների, որոնք, ըստ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության, միջոցներ են հավաքել Համասi համար։ Դեսպանատունը նշել է, որ Ռամադանը «պետք է իմանար», որ այս կազմակերպությունները աջակցում են Համասին։ Ռամադանը Washington Post-ին ասել է. «Ինչպե՞ս կարող էի ես իմանալ նրանց գործողությունների մասին, երբ նույնիսկ ամերիկյան կառավարությունը այդ ժամանակ չգիտեր դրա մասին»։

2007-ի փետրվարի 2-ին ACLU-ն և NYCLU-ն բողոք ներկայացրին՝ նշելով, որ կառավարության բացատրությունը, թե ինչու են մերժել Ռամադանին վիզա տրամադրելը, «բարի հավատարմություն» չէր, և որ Patriot Act-ի գաղափարական բացառումը խախտում էր Առաջին և Հինգերորդ Փոփոխությունները։ Նրանք նաև պնդում էին, որ Ռամադանի ճանապարհորդության արգելքը խախտում է Առաջին փոփոխությունը, հատկապես նրանց համար, ովքեր ցանկանում էին լսել նրա խոսքերը։ Սակայն 2007-ի դեկտեմբերի 20-ին շրջանային դատավոր Փոլ Ա. Քրոտին որոշեց, որ վիզայի մերժման կառավարության բացատրությունը «օրինական և բարեխիղճ է», և հայտարարեց, որ դատարանը «իրավունք չունի» բեկանելու Կառավարության որոշումը։

2008 թվականի հունվարին ACLU-ն բողոքարկել է Քրոտիի որոշումը։ Գործի փաստաբան Ջամել Ջաֆերը ACLU-ից ասել է. «Կառավարության պարզաբանումների փոփոխությունը ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է դատական վերանայումը։ Կառավարությունը օգտագործում է ներգաղթի օրենքները՝ քննադատներին խարանելու և վտարելու համար, ինչպես նաև վերահսկելու այն գաղափարները, որոնք կարող են լսել ամերիկացիները։ Այս տեսակի գրաքննությունը հակասում է բաց հասարակության հիմնական սկզբունքներին»։ Ռամադանը, իր հերթին, նշել է.

.«Ամերիկյան կառավարության գործողություններն իմ դեպքում առնվազն ինձ կամայական և անհեռատես են թվում։ Բայց ես ոգեշնչված եմ հասարակ ամերիկացիներից, քաղաքացիական խմբերից և հատկապես գիտնականներից, ակադեմիական կազմակերպություններից և ACLU-ից ստացած ուժեղ աջակցությունից։ Ուրախ եմ տեսնել, որ ԱՄՆ-ում սկսվում է բանավեճ այն մասին, թե ինչ է տեղի ունեցել մեր երկրների և իդեալների հետ վերջին վեց տարիների ընթացքում։ Եվ ես հույս ունեմ, որ ի վերջո ինձ թույլ կտան այցելել իրենց երկիր, որպեսզի կարողանամ նպաստել բանավեճին»։2009 թվականի հուլիսի 17-ին ԱՄՆ դաշնային վերաքննիչ դատարանը փոխեց ստորադաս դատարանի որոշումը։ Երկրորդ շրջանի վերաքննիչ դատարանը, երեք դատավորների կազմով, որոշեց, որ դատարանը կարող է քննել գործը՝ անկախ հյուպատոսական չդիտարկման կանոնից։

Դատավորները նշեցին, որ կառավարությունը պարտավոր էր Ռամադանին ներկայացնել իր դեմ մեղադրանքները և նրան հնարավորություն տալ ապացուցելու, որ նա չէր կարող իմանալ, որ իր փոխանցած գումարը ստացել է ահաբեկչական կազմակերպությունը։

Դատարանը պարզեց, որ վիզայի մերժման վերաբերյալ զեկույցում հյուպատոսարանի աշխատակիցը չէր նշել, որ Ռամադանը գիտակցաբար աջակցել է ահաբեկչական կազմակերպությանը։ Այսպիսով, Ռամադանին հնարավորություն չէր տրվել ապացուցելու, որ նա դրա մասին տեղյակ չէր։

Բացի այդ, դատարանը համաձայնվեց, որ այս դեպքով կարող էր խախտվել ԱՄՆ Սահմանադրության Առաջին փոփոխությունը։ Գործը վերադարձվեց ստորադաս դատարան՝ պարզելու, թե արդյոք Ռամադանին մեղադրել են, որ նա գիտեր, որ գումարը տրամադրվել է Համասին, և անհրաժեշտ էր նրան հնարավորություն տալ դա հերքելու։

Այնուհետև Ռամադանը հայտարարել է. «Ես շատ գոհ եմ դատարանի որոշումից։ Ես ցանկանում եմ ևս մեկ անգամ հանդիպել ամերիկացիների հետ՝ դեմ առ դեմ քննարկելու գաղափարները, որոնք կենտրոնական և կենսական նշանակություն ունեն մշակույթները կապելու համար»։ Մելիսա Գուդմանը, ACLU-ից, ասել է. «Այսօրվա որոշմամբ մենք հուսով ենք, որ Օբամայի վարչակազմն անհապաղ կդադարեցնի պրոֆեսոր Ռամադանի վիզայի խնդիրը։ Մենք նաև խրախուսում ենք նոր կառավարությանը վերջապես թույլատրել օտարերկրյա այլ գիտնականների, հեղինակների և արվեստագետների, որոնց Բուշի կառավարությունը արգելել էր մուտք գործել երկիր՝ գաղափարական հիմքերով»։

2010 թվականի հունվարի 20-ին, ավելի քան հինգ տարի սպասելուց հետո, ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի ստորագրած փաստաթղթով որոշեց չեղարկել Ռամադան (նաև Հարավային Աֆրիկայից պրոֆեսոր Ադամ Հաբիբի ) մուտքի արգելքը։ Միացյալ Նահանգները։ Ռամադանը հետո ասել է․Վեց տարվա սպասումից հետո պետքարտուղար Քլինթոնի որոշումը հաստատում է այն, ինչ ես ինքս կրկնում եմ մինչ օրս. ահաբեկչական կապերի մեղադրանքները ոչ այլ ինչ էին, քան պատրվակ, որը թույլ չէր տալիս ինձ քննադատաբար խոսել ամերիկյան հողի վրա ամերիկյան կառավարության քաղաքականության մասին։ Որոշումն ավարտում է ամերիկյան քաղաքականության մութ շրջանը, որը փորձում էր խեղդել քննադատական բանավեճերն ու խոսքը։2010 թվականի ապրիլի 8-ին Ռամադանը հայտնվել է Նյու Յորքում՝ նրա առաջին հրապարակային ելույթն ԱՄՆ-ում, առաջին անգամ, երբ Պետդեպարտամենտը հանեց արգելքը։ հանդիպման ժամանակ, որտեղ նրանք քննարկեցին, թե ինչպես պետք է արևմտյան երկրները ընդունեն մուսուլմաններին։

## Սեռական հանցագործության մեղադրանքներ
2016 թվականին նախկին սալաֆիստ դարձած Հենդա Այարին (Henda Ayari) գիրք է հրատարակել, որտեղ նա նկարագրել է անանուն տղամարդու հետ Շվեյցարիայում տեղի ունեցած հանդիպումը՝ նրան մեղադրելով վիրավորանքների և բռնաբարության մեջ։ 2017 թվականին, երբ աշխարհում սկսվեցին մի շարք սեքս սկանդալներ, նա ասաց, որ նկատի ունի Տարիկ Ռամադանին։ Բացի այդ, մեկ այլ կին նրան մեղադրել է բռնաբարության մեջ, ևս չորսը մեղադրել են նրան իրենց հետ սեռական հարաբերություններ ունենալու մեջ 1980-1990 թվականներին, երբ նրանք 14-ից 18 տարեկան էին։

2018 թվականի հունվարի 31-ին այս հայտարարությունների հիման վրա Ռամադանը բերման է ենթարկվել Փարիզի ոստիկանություն, փետրվարի 2-ին նրան պաշտոնապես մեղադրանք է առաջադրվել բռնաբարության համար, հարուցվել է քրեական գործ, իսկ ինքը մնացել է կալանքի տակ։

2018 թվականի մարտի 7-ին ևս մի կին, 40-ամյա ֆրանսիացի մուսուլմանուհի, դիմեց Փարիզի դատախազություն՝ մեղադրելով Ռամադանին բռնաբարությունների շարք կատարելու մեջ 2013 թվականի փետրվարից մինչև 2014 թվականի հունիս, ֆրանսիայում, ինչպես նաև Լոնդոնում և Բրյուսելում անցկացված տասնյակ հանդիպումների ընթացքում։ Երրորդ հայցի պահին Ռամադանը մնաց նախնական կալանքի տակ, թեև փետրվարին նա փորձեց ազատ արձակվել առողջական պատճառներով։

2018 թվականի նոյեմբերի 15-ին վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ նա ոստիկանության հսկողության ներքո ազատ է արձակվել կալանքից։

2023 թվականի մայիսին շվեյցարական դատարանը Ռամադանին լիովին արդարացրեց Շվեյցարիայի քաղաքացու բռնաբարության մեղադրանքից, սակայն մեղադրողը հայտարարեց, որ բողոքարկելու է այդ դատավճիռը։ Ֆրանսիայում ապրող Ռամադանը դեռ գտնվում է դատական հսկողության տակ, քանի որ ևս չորս կին նրան մեղադրում է բռնաբարության մեջ։

## Հայացքներ
Ռամադանի ստեղծագործությունների հիմնական թեման իսլամական աստվածաբանությունն է և մուսուլմանների դիրքն Արևմուտքում։ Նա կարծում է, որ անհրաժեշտ է մեկնաբանել Ղուրանը, հասկանալ դրա իմաստը և կիրառել իսլամական փիլիսոփայություն, այլ ոչ թե պարզապես կարդալ արաբերեն տեքստը։ Նաև ընդգծում է կրոնի և մշակույթի միջև տարբերությունը, որոնք, իր կարծիքով, շատ հաճախ շփոթում են, և պնդել է, որ քաղաքացիությունը և կրոնը առանձին հասկացություններ են, որոնք չպետք է շփոթել։ Նա պնդել է, որ մուսուլմանների և եվրոպացիների միջև հակամարտություն չկա. և որ մուսուլմանը պետք է ընդունի իր երկրի օրենքները։ Նա նաև դեմ է որոշ քաղաքական գործիչների կամ մարդկանց, ովքեր փորձել են շրջանցել սեփական օրենքները կամ այլ իմաստ տալ դրանց։

Ռամդանի  կարծիքով, արևմտյան իսլամադավանները պետք է ստեղծեն «արևմտյան իսլամ», ինչպես գոյություն ունեցող «ասիական իսլամը» և «աֆրիկյան իսլամը», որը հաշվի է առել մշակութային տարբերությունները։ Սրանով նա ենթադրում է, որ եվրոպացի իսլամադավանները պետք է վերանայեն իսլամի հիմնարար տեքստերը (հիմնականում Ղուրանը) և մեկնաբանեն դրանք իրենց մշակութային հիմքի լույսի ներքո՝ ազդված եվրոպական հասարակության կողմից։

Մերժում է աշխարհի բաժանումը «Դար ալ-Իսլամ» (հողեր, որոնց գերակշռում է իսլամը) և «Դար ալ-հարբը» (պատերազմի վայր, հողեր, որոնց վրա գերիշխում է իսլամը), պատճառաբանելով, որ նման բաժանումը չի նշվում Ղուրանում. Ռամադանը օգտագործում է նաև «Դար ալ-Դեուա» (գիտելիքների տարածման վայր) տերմինը։ Ռամադանի համար Արևմուտքը ոչ «պատերազմի վայր» է, ոչ էլ «իսլամի տեղ», այլ «դար ալ-շեհադ»՝ «վկայության վայր» (Իսլամի մասին)։ Նա պնդում է, որ մուսուլմանները «մարդկության վկաներն են». նրանք պետք է շարունակաբար թարմացնեն իրենց գիտելիքները իսլամի հիմնական սկզբունքների վերաբերյալ և պատասխանատվություն ստանձնեն իրենց հավատքի համար։

Ռամադանի համար «Իսլամի ուղերձը»  սոցիալապես պահպանողական օրենսգիրք չէ, որը հավատարիմ է ավանդույթներին, այլ դա նոր ժամանակների ներառում է՝ ուղղված ունիվերսալիզմին և ոչ մուսուլմանների բարօրությանը։ Նա չի հակասում ոչ իսլամական հասարակություններին, այլ, հակառակը, փորձում է արտահայտել համերաշխություն դրանց հետ։«…Եվրոպական միջավայրը մուսուլմանների համար այլևս միայն տեղ չէ, որտեղ նրանք ապրում են, այլ նաև պատասխանատվության վայր՝ իրենց հավատքը և արժեքները կյանքի կոչելու համար։ Սա է «վկայության վայր» (դար ալ-շեհադ) հասկացության իմաստը, որը մենք առաջարկում ենք։ Այս հայեցակարգը ամբողջությամբ փոխում է մուսուլմանների մոտեցումը՝ փոխելով նրանց հեռանկարը։ Դեռևս նախկինում մուսուլմանները մտածում էին, թե ինչպես են իրենց ընդունում այլ հասարակությունները, բայց արևմտյան միջավայրի խորքային ուսումնասիրությունն ու գնահատումն օգնում են նրանց վստահել իրենց իսլամական հավատքի արժեքներին՝ որպես մի կարևոր առաքելություն։ Հիմա մուսուլմաններն ունեն հստակ պարտականություններ և պատասխանատվություն՝ բարեկեցություն ու արդարություն տարածելու համար, որտեղ էլ նրանք ապրեն, և նպաստելու ընդհանուր մարդկային եղբայրության առաջընթացին։ Այս փոփոխությունը նաև նշանակում է, որ մուսուլմանների մոտեցումը պետք է փոխվի՝ անցնելով «պաշտպանությունից» դեպի «ներդրում»՝ իրենք իրենց հասարակության բարօրությանը։Ռամադանը ընդգծում է, որ մուսուլմանները պետք է պատասխանատու լինեն իրենց շրջապատի համար, անկախ նրանից՝ նրանք իսլամական են, թե ոչ։ Նա քննադատում է «մենք ընդդեմ նրանց» մտածելակերպը, որը տարածված է որոշ արևմտյան մուսուլմանների մոտ, և պաշտպանում է արևմուտքի մուսուլման գիտնականներին, ովքեր ապրում են ոչ միայն իսլամական, այլ նաև արևմտյան բարքերի համաձայն։ Ռամադանը համոզված է, որ եվրոպական լեզուներով պետք է գրվի ավելի շատ իսլամական փիլիսոփայություն։

Ռամադանը կարծում է, որ Արևմուտքի մուսուլմանների մեծամասնությունը հանգիստ և հաջողությամբ ինտեգրվում է հասարակությանը։ Հիմնական խնդիրները գալիս են նրանցից, ովքեր անտեղյակ են արևմտյան հասարակությանը։

Ռամադանը մտահոգված է այն մասին, թե ինչպես է Իսլամը ընկալվում արևմուտքում։ Նա ասում է, որ իսլամադավան համայնքը չի կարողացել ճիշտ ներկայացնել իրեն, ինչը հանգեցրել է նրան, որ արևմտյան բնակիչները խառնել են իսլամը մշակութային առանձնահատկությունների հետ։ Ռամադանը  նաև կարծում, որ շատ իսլամական երկրների կառավարությունները խախտում են իսլամի սկզբունքները, ինչը հակահայեցական է դեպի իսլամի ընդհանրապես, հատկապես եվրոպացիների կողմից։

Ռամադանը կարծում է, որ Եվրոպայում իսլամանական առաջնորդները մասամբ պատասխանատու են մուսուլմանների և մնացած հասարակություների միջև հաճախ անկայուն հարաբերությունների համար։ Նրա կարծիքով, այդ առաջնորդների գործողությունները չափազանց պաշտպանական էին, և նրանք չկարողացան բավարար կերպով բացատրել իսլամի փիլիսոփայությունը։

Շեշտում է, որ Արևմուտքում մուսուլմաններն ունեն կրոնի ազատություն, և որ ոչ իսլամական գործողությունները, ինչպիսիք են հարբեցողությունը, ամուսնությունից առաջ սեռական հարաբերությունները և այլն, չեն «ստիպում» մուսուլմաններին նման բաներ անել։ Միայն մի քանի իրավիճակներ են խախտում մուսուլմանների խղճի ազատությունը։ Օրինակ՝ բռնի մասնակցություն նվաճողական պատերազմներին, մասնակցությունը անօրինական բիզնեսին, ոչ պատշաճ (մուսուլմանների համար) հուղարկավորություններին կամ կենդանիների սպանությանը։ Նա ընդգծում է, որ նման դեպքերում պետք է ուշադիր վերլուծել իրավիճակը, վերանայել հարկադրանքի աստիճանը։ Այս դեպքերում ընդունելի է միայն ոչ բռնությունը և բանակցությունները։

Ռամադանն արմատապես դեմ է արտահայտվել մահապատժի բոլոր ձևերին, բայց կարծում է, որ ումման պետք է հանի նման օրենքներն իր որոշմամբ՝ առանց Արևմուտքի ճնշման, քանի որ դա միայն ավելի կհեռացնի մուսուլմաններին, և նրանք կաջակցեն մահապատժին։

Ռամադանը  ասել է, որ «իսլամադավան բնակչությունը փորձում է համոզել ինքն իրեն, որ իր գործելաոճը իսլամական է, իսկ արևմուտքի ժխտումը հիմնված է պարզեցված պատճառաբանության վրա, որը ասում է, որ «չորրորդ արևմտյանով այնքան ավելի իսլամական»

Ռամադանը դեմ էր 2003 թվականին ամերիկյան ներխուժմանը Իրաք։ Նա կարծում է, որ Իրաքում Միացյալ Նահանգների զինված ուժերի դեմ ջիհադը արդարացված էր որպես ճնշումների դեմ դիմադրության գործողություն։

Դեմ է արտահայտվել ֆրանսիական օրենքին, որն արգելում է դպրոցներում կրոնական խորհրդանիշների ցուցադրումը։

Ռամադանը գրել է, որ իսլամադավանների արձագանքը Հռոմի Պապ Բենեդիկտոս 16-րդի՝ իսլամի մասին ելույթին անհամաչափ էր և խրախուսվում էր հետադիմական իսլամական վարչակարգերի կողմից՝ բնակչության ուշադրությունը շեղելու ավելի կարևոր խնդիրներից, և որ դա չի բարելավում իսլամի դիրքն աշխարհում։

Ռամադանը գրել է վերնագիր հոդվածը՝ «Les (nouveaux) intellectuels communautaires», որը ֆրանսիական Le Monde և Figaro թերթերը հրաժարվել են հրապարակել։ Oumma.com-ն ի վերջո հրապարակեց այս տեքստը։ Հոդվածում նա քննադատում է մի շարք ֆրանսիացի հրեա մտավորականների և ակտիվիստների, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Ադլերը, Ալեն Ֆինքիլկրոտը, Բեռնար-Անրի Լևին, Անդրե Գլյուքսմանը և Բեռնար Քուշները, որոնք, իր խոսքերով, մոռանում են մարդու համընդհանուր իրավունքները և դրանք Իսրայելի պաշտպանությունից ցածր դասում։ Ի պատասխան Ռամադանին մեղադրել են հրահրող խոսք օգտագործելու մեջ։

### Բանավեճ
2003 թվականին Ֆրանսիայում, Նիկոլա Սարկոզիի հետ հեռուստաբանավեճում, Սարկոզին մեղադրել է Ռամադանին անհավատարիմ ամուսիններին քարկոծելու քարոզչության մեջ։ Ռամադանը պատասխանել է, որ Սարկոզին սխալվել է՝ ասելով, որ նա դեմ է քարկոծմանը և կողմ է «մորատորիումի» հաստատմանը, բայց պատրաստ է քննարկել այս հարցը։ Սա զայրացրել է Սարկոզիին և այլ քաղաքական գործիչների։ Ավելի ուշ Ռամադանը պաշտպանել է իր դիրքորոշումը՝ ասելով, որ քանի որ այս հարցը նշված է կրոնական տեքստերում, նման օրենքը պետք է ուսումնասիրել համատեքստում և պատշաճ կերպով ընկալվի։ Նա պնդել է, որ իսլամադավան երկրներում պարզապես «դատապարտելը» ոչինչ չի փոխի, սակայն «մորատորիումը» կարող է բացել դուռը հետագա քննարկումների համար։ Ռամադանը պնդում է, որ միայն նման բանավեճերն են կարող բերել այս կանոնների փոփոխության։ Նա նաև ներգրավված է եղել այս հարցի շուրջ այլ բանավեճերում, օրինակ՝ 2008 թվականին Քեմբրիջի համալսարանում՝ Բերնարդ Քրիկի հետ։

## Հիմնական կետերը
* Ես եվրոպացի եմ և իսլամադավան 
* Մի վախեցեք դադարել արաբ լինելուց, մի վախեցեք դադարել մուսուլման լինելուց։
* Արաբական մշակույթը դեռևս իսլամի մշակույթ չէ

## Գրականություն
* Arab Awakening, 2012. ISBN 978-1-84-614650-3
* The Quest for Meaning: Developing A Philosophy of Pluralism, 2010. ISBN 978-0-14-191957-7
* What I Believe, 2009. ISBN 978-0-19-538785-8
* Radical Reform: Islamic Ethics and Liberation, 2009. ISBN 978-0-19-533171-4
* In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad, 2007. ISBN 978-0-19-530880-8
* Western Muslims and the future of Islam, 2004. ISBN 0-19-517111-X
* Islam, the West, and the Challenge of Modernity, 2001. ISBN 0-86037-311-8
* To Be a European Muslim, 1999. ISBN 0-86037-300-2

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Тарик Рамадан
* Homepage prof. dr. Tariq Ramadan (Erasmus University Rotterdam)
* Тарик Рамадан на Ислам.ру