open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ալբերտ Հովսեփյան

**Ալբերտ Սարգսի Հովսեփյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1953-1958 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1960-1965 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ Ցուցահանդեսների մասնակցել է 1965 թվականից (Կանադա, Ռումինիա, Չեխիա, Գերմանիա, Վիետնամ, Բուլղարիա, Հունգարիա)։ 1957 թվականին Երևանում արժանացել է Հայաստանի Արհմիությունների մրցանակի «Ծովային Էտյուդներ» շաքի համար։ 1966-1972 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի գեղարվեստի բաժնում։ 1970 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։

## Ստեղծագործություններ
*«Երեկո.իլիկ մանող կինը»
* «Երեկո»
* «Սահմանապահներ»
* «Գ. Աթաբեկյանը և Ֆ. Ձերժինսկին»
* «Հերթափոխ»
* «Հոգու նոր սերը»
* «Երեկո. ճաշ»
* «Նոր տունը»
* «Ճանապարհելը»

## Մատենագրություն
* Альберт Овсепян (Буклет), Ереван, 1972 г.
*Ալբերտ Հովսեփյան, Ցուցահանդես նվիրված հեղինակի 77 ամյակին, երևան 2014։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հովսեփյան Ալբերտ Սարգսի
* Ալբերտ Հովսեփյանի ստեղծագործությունները
* Լույսի արահետներով, Ալբերտ Հովսեփյան

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Պլեյոնե

մինի|Պլեադաներ
**Պլեյոնե** (), հին հունական դիցաբանության կերպար, օկեանուհի, Տեթիս և Օվկեանոս տիտանների դուստրն է։

Տիտան Ատլասի կինն է։ Յոթ Պլեադաների մայր (Ալկիոնե, Կելենո, Մայա, Մերոպե, Ստերոպե (Աստերոպե), Տայիգետա և Էլեկտրա)։ Նրանց ունեցել է Կիլլենում (Արկադիա)։

Ըստ այլ վարկածի նաև Հիասի, հիադների և Կալիպսոյի մայրն է։

Որսորդ Օրիոնը, պլեադաներին հետապնդելու ժամանակ, իր շան հետ ընկնում է Պլեյոնեի ետևից, երբ նա իր դուստրերի հետ անցնում էր Բեովթիայով և հետապնդում է նրանց յոթ տարի( կամ հինգ ամիս)։ Զևսը խղճում է պլեադաներին և դնում է նրանց համաստեղությունների մեջ։
մինի|Պլեադա կուտակում|ձախից

Պլեյոնեի անունով է կոչված աստղը, որը գտնվում է Պլեադա կուտակման մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Պերսե

մինի|Պերսայի համաստեղություն
**Պերսե** (նաև *Պերսեիդա*, ), հին հունական դիցաբանության կերպար։ Օվկեանուհի, Տեթիս և Օվկեանոս տիտանների դուստրն է։ Հելիոսի կինը, Կիրկեի, Պասիփայայի, Պերսեսի և այլոց մայրը։

Նույնացվել է Հեկատայի հետ։

## Արտաքին հղումներ
* Apollodorus van Athene|(Pseudo-)Apollodorus, *Bibliotheke* I 9, 1; III 1, 2.
* Marcus Tullius Cicero|Cicero, *De Natura Deorum* III 48.
* Hesiodus, *Theogonia* V 350; 956.

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Վազգեն Սարգսյանի հուշարձան (Արարատ)

**Վազգեն Սարգսյանի հուշարձան**, գտնվում է Արարատի մարզի Արարատ քաղաքի քաղաքային զբոսայգում։

## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ Արայիկ Ալեքյան
* ճարտարապետ՝ Պարգև Սեդրակյան

## Տվյալներ
97 քմ հարթակի վրա վեր է խոյանում ճարտարապետ Պարգև Սեդրակյանի և քանդակագործ Արա Ալեքյանի 3 մետր 60 սմ բարձրությամբ բրոնզաձույլ ստեղծագործությունը։

## Պատմություն
Հուշարձանի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել Հայաստանի անկախության 18-րդ ամյակի օրը։ Արձանի բացման արարողության պատիվը տրվել է ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանին, Արարատի մարզպետ Վարդգես Հովակիմյանին, Արարատի քաղաքապետ Աբրահամ Բաբայանին, Վազգեն Սարգսյանի ծնողներին։

## Տես նաև
* Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Երևան)
* Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Վաղարշապատ)
* Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Կապան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վազգեն Սարգսյանի արձանը
* Սպարապետը չի լինի զինվորական

Կատեգորիա:Արարատ քաղաքի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:2009 քանդակներ
Պայթական հնչյուններ

**Պայթական բաղաձայններն** արտաբերվում են բերանի հնչարաններում ստեղծվող որևէ փակվածքի՝ օդի հոսքի կողմից հաղթահարման արդյունքում։ Այդ հնչյուններն արտասանվում են փակվածքի հաղթահարման ընթացքում վայրկենապես և կոչվում են նաև *վայրկենական* կամ *ակնթարթային*։

Պայթական հնչյուններն արտաբերելիս փակվածքներ կարող են առաջ գալ բերանի խոռոչի տարբեր հնչարաններում՝ շրթունքների, ատամների, լեզվի և քիմքի հպումներից։

Ժամանակակից հայերենի պայթական բաղաձայններն են՝ բ, պ, փ, գ, կ, ք, դ, տ, թ, մ, ն։

## Տես նաև
* Բաղաձայններ

## Աղբյուրներ
* Ա. Սուքիասյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, Երևան, 2008։
* Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Փոբոս (դիցաբանություն)

200px|մինի|աջից|Փոբոսը հոր հետ կառքի վրա
**Փոբոս** ( - «վախ»), աստվածություն հունական դիցաբանությունում, վախի անձնավորումը, պատերազմի աստված Արեսի և Ափրոդիտեի որդին, Դեյմոսի (Սարսափ) և Հարմոնիայի եղբայրը։ Ուղեկցել է հորը ճակատամարտերի ժամանակ։ Էրինիների ուղեկիցն է։

Կիպսելոսի դագաղի վրայի Ագամեմնոնի վահանին Փոբոսը պատկերված է առյուծի գլխով։

Ասաֆ Հոլլը, 1877 թվականին հայտնագործելով Մարսի արբանյակները, դրանք կոչել է Ֆոբոս և Դեյմոս՝ հունական աստվածությունների անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Ալեքս Ռոդրիգո Դիաս դա Կոստա

**Ալեքս Ռոդրիգո Դիաս դա Կոստա**, առավել հայտնի է որպես **Ալեքս** (, ), բրազիլացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս իտալական Միլան ակումբում։ Հայտնի է իր ամուր ֆիզիկական հատկանիշներով և ուժեղ հարվածներով, ինչի համար ստացել է «Տանկ» մականունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը
* Ալեքսի պրոֆիլը UEFA-ի կայքում

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կրատոս

**Կրատոս** ( - «ուժ, իշխանություն»), հին հունական դիցաբանությունում կրտսեր տիտան, Պալլանտի և Ստիգսի որդին։ Տիտանոմաքիայի ժամանակ Զևսի դաշնակից։ Գործող անձ Էսքիլեսի «Պրոմեթևսը շղթայված» ողբերգությունում, Զևսի ծառան։ Առասպելներից մեկում շղթայում է Պրոմեթևսին ժայռին Հեփեստոսի գլխավորությամբ։

Կրատոսը սպարտացի մարտիկ է, կիսաստված և Զևսի որդին, որը վրեժ է լուծում օլիմպիական աստվածներից տարբեր դժգոհությունների համար, ներառյալ սեփական ընտանիքի սպանությունը, որը կատարվել է իր ձեռքերով. այս խաղերում նա ցուցադրվում է որպես դաժան, ոչինչ չասող հակահերոս։ Նա սպանում է Արեսին՝ որպես հաղթող ստանալով պատերազմի աստծո տիտղոսը, իսկ ժամանակագրական հաջորդող խաղերում այս կարգավիճակով կռվում է տարբեր աստվածների և առասպելական հրեշների հետ։ 2018 թվականի God of War խաղում, որն արդեն հիմնված է սկանդինավյան դիցաբանության վրա, Կրատոսը ցուցադրվում է ավելի մեծ և այլևս այդքան հեշտությամբ չի ենթարկվում կույր զայրույթին. նա հանդես է գալիս որպես հայր և դաստիարակ իր նոր որդու՝ Ատրեուսի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Զելոս

**Զելոս** ( - «մրցակցություն, նախանձ, խանդ»), հին հունական դիցաբանությունում մրցակցության աստվածություն, Պալլանտի և Ստիքսի որդին, Նիկեի եղբայրը։ Տիտանոմաքիայի ժամանակ Զևսի դաշնակից։

Աստվածության անունով է կոչված Զելիա (169) աստերոիդը՝ հայտնագործված 1876 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Ապեքս

**Ապեքս** (), աստղագիտության մեջ անվանվում է երկնոլորտի կետը, դեպի որն ուղղված է դիտարկողի արագությունը որևիցե մի հաշվարկման համակարգի հանդեպ։ Ապեքսին հակադիր կետը կոչվում է հակաապեքս։

## Տարբեր ապեքսների օրինակներ

File:Hercules constellation map ru.svg|thumb|250px|Արեգակի ապեքսը Վահագն համաստեղությունում
circle 113 175 12 Արեգակի ապեքս
rect 82 138 141 162 Արեգակի ապեքս
rect 152 79 186 94 Գնդաձև կուտակում M92
rect 207 124 235 140 Գնդաձև կուտակում М13
rect 41 147 64 158 Օղակ միգամածություն
rect 0 152 26 170 Գնդաձև կուտակում M56
rect 65 90 91 112 Վեգա
rect 43 297 112 321 Օձակիր
rect 115 228 175 244 Վահագն (համաստեղություն)
rect 63 47 101 66 Քնար (համաստեղություն)
rect 2 9 45 34 Կարապ (համաստեղություն)
rect 184 6 232 25 Վիշապ (համաստեղություն)
rect 251 95 315 132 Հյուսիսային թագ
rect 183 206 201 227 Կորնեֆորոս
rect 185 278 210 291 Ռաս Ալգետի

* Եթե դիտարկողը գտնվի Երկրի մակերևույթի վրա, ապա նրա օրական շարժման ապեքսը կհամընկնի արևելք կետի հետ (*օրական ապեքս*)։
* Երկրի ուղեծրային շարժման ապեքսը շարժվում է տարվա ընթացքում, մնալով նրա ուղեծրային հարթության մեջ։
* Արեգակը շարժվում է մոտակա աստղերի համեմատ (տեղային հանդարտի ստանդարտի հանդեպ) մոտ 16,5 կմ/վ արագությամբ, ապեքսով, որը գտնվում է α = 270°, δ = 30° հասարակածային կոորդինատներում (Վահագն համաստեղությունում)։ Ընդ որում Արեգակը այդ աստղերի հետ պտտվում է գալակտիկայի կենտրոնի շուրջ 220 կմ/վ։
* Միջաստղային գազի հանդեպ Արեգակը շարժվում է α = 258°, δ = -17° կոորդինատների ուղղությամբ։
* Ռելիկտային ճառագայթման հանդեպ Արեգակը շարժվում է Կույս համաստեղության ուղղությամբ ≈370 կմ/վ արագությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Աստղախցիկ

thumb
**Աստղախցիկ**, երկնային մարմինների լուսանկարելու համար աստղադիտակ։

Ի սկզբանե, Գալիլեյի հայտնագործությունից սկսած աստղադիտակները օգտագործվում էին միայն տեսողական դիտարկումների համար։ 19-րդ դարի վերջում, լուսանկարչության հայտնագործությունից հետո, աստղագիտության մեջ կիրառվում է նաև դիտարկումների լուսանկարման մեթոդը։ Աստղադիտակի ֆոկալ հարթության մեջ տեղադրվում է ֆոտոթիթեղ, կամ ֆոտոժապավեն, որի վրա և տպվում էին դիտարկվող մարմինները։

Ստեղծվեցին նաև մասնագիտացված աստղադիտակներ, որոնք նախատեսված էին միայն լուսանկարչական դիտարկումների համար, դրանք ստացան *աստղախցիկ* կամ *խցիկ* անունը։

Այժմ որպես լուսաընդունիչ օգտագործվում են CCD մատրիցաներ։

Մեր օրերում խոշոր դիտարկման գործիքները հիմնականում նախատեսվում են լուսանկարչական դիտարկումների համար։ «Աստղախցիկ» եզրը օգտագործվում է միայն հնացած աստղադիտակների համար։

Լուսանկարչական խցիկը և նրան զուգահեռ (դեպի երկնքի որոշակի մասը վիզուալ ուղղման համար) դրված դիտակը ամրացվում են հասարակածային տեղակայքի վրա։ Դիտման ընթացքում, ժամացուցային մեխանիզմի օգնությամբ, աստղադիտակը պտտվում է երկնոլորտի պտույտի արագությամբ, որի շնորհիվ լուսատուն մնում է դիտակի նկատմամբ անշարժ և դիտման տևողությունը ընտրվում է ըստ անհրաժեշտության։

## Տես նաև
* Աստղալուսանկարչություն
* Աստղաչափություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Ցեյս-400 աստղախցիկը Զվենիգորոդի աստղադիտարանում (Ռուսաստան) 

Կատեգորիա:Աստղագիտական գործիքներ
Կատեգորիա:Աստղադիտակներ
Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Սատանա (ֆիլմ, 1991)

**'Սատանա**'' (), Վիկտոր Արիստովի հոգեբանական թրիլլերը, որի պրիմերան եղել է 1991 թվականին։ Ֆիլմը մասնակցել է 41-րդ Բեռլինի միջազգային փառատոնին, որտեղ հաղթել է Արծաթե Արջ հատուկ մրցանակը։

## Սյուժե
Ֆիլմում գլխավոր դերկատար Վիտալին (Սերգեյ Կուպրիյանովը) մաֆիայի գործիչ է, նա կատարում է մի քանի հանցագործություն։ Վիտալին վերջում ոչ-մի հանցագործության համար չի դատվում։ Ֆիլմն այդ ժամանակներում կատարվող իրադարձությունների մասին է։ Ֆիլմը նկարագրում է Ռուսաստանում եղած անպատիժությունը և ամենաթողությունը։

## Դերերում
* Սվետլանա Բրագարնիկ
* Սերգեյ Կուպրիանով
* Բենիամին Մալոչովսկի
* Ալեքսանդր Արիստով
* Մարիա Ավերբախ
* Միխայիլ Ստարոդուբով
* Տատիանա Գորչակովա
* Աննա Սագալովիչ
* Վլադիսլավ Ֆեդչենկո
* Արմենակ Նազիկյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմը Internet Movie Database-ում
* Ֆիլմը kinopoisk.ru կայքում

Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական թրիլեր ֆիլմեր
Երիտասարդ բայլշևիկ

**«Երիտասարդ բայլշևիկ»**, խորհրդային շրջանի գրական-գեղարվեստական, քաղաքական-տնտեսական և կոմերիտական պրոպագանդիստական ամսագիր։ Հանդիսացել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի և Երևանի քաղկոմի օրգանը։ Հրատարակվել է 1926-1933 թվականներին, Երևանում։ Խմբագիրներ էին՝ Հ․ Տեր-Դանիելյան, Հ. Հովհաննիսյան, Ա․ Արզումանյան, Ն․ Մեհրաբյան, Մ․ Կուրտիկյան, Հ․ Միրզոյան։ Լուսաբանել է կոմերիտական ակտիվի գործունեությունը, նպաստել երիտասարդության գաղափարական ագիտացիոն դաստիարակությանը, կոմերիտական աշխատանքների կազմակերպմանը, «կուլտուրական հեղափոխության» իրականացմանը։

Տպագրել էր գիտական ու գրական հոդվածներ, Նաիրի Զարյանի, Գուրգեն Մահարու, Վահան Թոթովենցի, Ակսել Բակունցի, Ալազանի, Գեղամ Սարյանի և այլ գրողների ստեղծագործություններ, թարգմանություններ համաշխարհային գրականությունից։

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը (այլ կիրառումներ)

**2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը** անվանումը կարող է վերաբերվել

* 2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը (վեպ) - Արթուր Կլարկի 1968 թ. գրված վեպ
* 2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը (ֆիլմ) - այդ վեպի վրա հիմնված 1968 թ. Սթենլի Կուբրիկի նկարահանած գեղարվեստական ֆիլմ
Բանաստեղծություն

**Բանաստեղծություն**, գրական-գեղարվեստական ստեղծագործության տեսակ։ Բանաստեղծություն տերմինը հայերենում կիրառվում է մի քանի իմաստով.

* Ամենատարածված ըմբռնմամբ բանաստեղծություն են կոչվում քնարական ոչ մեծ ծավալի գործերը, որոնք բացահայտում են որևէ զգացմունք, տպավորություն, խոհ (օրինակ` Դուրյանի, Մեծարենցի, Տերյանի բանաստեղծությունները)։
* Հաճախ բանաստեղծություն են կոչվում առհասարակ չափածո ստեղծագործությունները՝ ի տարբերություն արձակ երկերի։ Այդ իմաստով, օրինակ, Հովհաննես Թումանյանն իր չափածո գործերի ժողովածուներն անվանել է «*Բանաստեղծություններ*», դրանց մեջ մտցնելով ոչ միայն քնարական ոտանավորները, այլև պոեմներն ու բալլադները։ Այս առումով «*բանաստեղծությունը*» նույնանիշ է պոեզիայի հետ։
* Մինչև 19-րդ դարի վերջը հայ իրականության մեջ *բանաստեղծություն* ասելով հասկացել են նաև ընդհանրապես *գեղարվեստական* գրականություն։
* *Բանաստեղծություն*, *բանաստեղծական* հասկացությունները փոխաբերական առումով կիրառվում են նաև կյանքի և արվեստի այն երևույթների նկատմամբ, որոնք աչքի են ընկնում իրենց գեղեցկությամբ ու ոգևորիչ ուժով։ Այդ իմաստով ևս բանաստեղծությունը նույնանիշ է *պոեզիային*։

## Տես նաև

* Պոեզիա
* Չափածո

## Աղբյուրներ
* Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, Գրականագիտական բառարան, էջ 47

Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր
Բանատող

**Բանատող** (բանաստեղծական տող), չափածո ստեղծագործության հիմնական տարրերից մեկը, որը գրությամբ և արտասանությամբ առանձնացվում է իբրև ինքնուրույն միավոր։ Տարբեր տաղաչափական համակարգերում տողերի հավասարության պայմանը տարբեր է՝ մերթ վանկերի կամ շեշտերի թվի հավասարությունը, մերթ արտասանության ժամանակամիջոցի հավասարությունը և այլն։ *Բանատողը* կարող է լինել ինքնուրույն նախադասություն.

Բայց կարող է լինել և այնպես, որ մի քանի տող միասին կազմում են մեկ նախադասություն.

Վերջապես, տողի մեջ կարող են լինել նաև մեկից ավելի նախադասություններ.

*Բանաստեղծական տողը* չափածոյի ռիթմի հիմնական միավորն է, քանի որ հենց հավասար տողերի պարբերական կրկնությունից է առաջանում ոտանավորի ռիթմը։

## Աղբյուրներ

* Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, Գրականագիտական բառարան, էջ 48

Կատեգորիա:Գրականագիտություն
Ագլայա

**Ագլայա** (՝ «հոյակապ, շքեղ, փայլուն»), հին հունական դիցաբանությունում երեք Քարիտներից ամենակրտսերը (ըստ Հեսիոդոսի), Զևսի և օվկեանուհի Եվրինոմեի դուստրը (կամ Հերայի), ուրախության, ցնծության աստվածուհի Եփրոսինայի և խնջույքների հովանավոր Թալիայի քույրը։ Միասին նրանք կազմել են Ափրոդիտեի շքախմբի մասը, և Ագլայան հաճախ կատարել է նրա լրաբերի դերը։
[200px|մինի|ձախից|[Անտոնիո Կանովա. Քարիտներ]]
Անունը բառացիորեն նշանակում է «մաքուր, փայլուն»։ Հունական դիցաբանությունում անձնավորում է գեղեցկությունը, շքեղությունը, փառքը, պերճությունը։ Հեսիոդոսի «Թեոգոնիայում» Ագլայան Հեփեստոսի կինն է, որից ունեցել է 4 դուստր։ Որոշ հեղինակների մոտ Ագլայան Հեփեստոսի երկրորդ կինն է, որին կնության էր առել Ափրոդիտեից բաժանվելուց հետո, երբ վերջինս դավաճանել էր նրան Արեսի հետ։

Դիցաբանական կերպարի անունով է կոչված Ագլայա (47) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1857 թվականին։

## Տես նաև
* Քարիտներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Grimal, Pierre, ''The Dictionary of Classical Mythology'', Wiley-Blackwell, 1996, . "Charites" p. 99
* Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, London (1873). "Charis" 

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Գեղեցկության աստվածուհիներ
Օսմաներեն

**Օսմաներենը** (لسان عثمانى‎‎ Lisân-ı Osmânî) թուրքերենի զարգացման փուլերից մեկն է, որը պաշտոնական լեզու էր Օսմանյան կայսրությունում։ Բառապաշարի մեծամասնությունը վերցված է պարսկերենից և արաբերենից։ Օսմանյան կայսրության հզորության գագաթնակետին բուն թյուրքական արմատներին գրեթե ամբողջությամբ փոխարինում էին արաբական փոխառությունները։ Օսմաներենը խիստ անհասկանալի էր ցածր դասի անկիրթ հասարակության համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թյուրքական լեզուներ
Կատեգորիա:Մեռած լեզուներ
Ալդեհիդներ

thumb|100px|right|Ալդեհիդների ընդհանուր կառուցվածքը [thumb|upright=0.7|100px|[Ֆորմալդեհիդ՝ պարզագույն ալդեհիդ]]
**Ալդեհիդներ** ( — սպիրտ առանց ջրածնի), ֆորմիլ խումբ պարունակող օրգանական միացություններ։ Վերջիններս ունեն R-CHO կառուցվածք, որտեղ R-ը կողմնային շղթան է, իսկ կարբոնիլային կենտրոնը (-CHO)՝ ֆորմիլ խումբը։ Ալդեհիդները կետոններից տարբերվում են նրանով, որ կարբոնիլային խումբը գտնվում է մոլեկուլի ածխածնային կմախքի ծայրամասային դիրքում, ոչ թե երկու ածխածինների ատոմների միջև։ Ալդեհիդները շատ տարածված են օրգանական քիմիայում։

Ըստ կարբոքսիլային խմբին միացած ռադիկալի բնույթի
* Հագեցած
* Չհագեցած

Ըստ կարբօքսիլային խմբի թվի
* Մեկ ալդեհիդային խումբ պարունակող
* Դիալդեհիդներ
* Բազմատոմ ալդեհիդներ

## Կառուցվածք
Ալդեհիդներում ածխածնային կենտրոնն ունի հարթ կառուցվածք, քանի որ գտնվում է sp2-հիբրիդացման մեջ։ Ֆորմիլային ածխածնի ատոմը կրկնակի կապով միացած է թթվածնի ատոմին և միակի կապով՝ ջրածնի ատոմին։ Հարկ է նշել, որ ֆորմիլ խմբի C-H կապը թթվային (շարժուն) չէ։ Մոլեկուլում առկա զուգորդման (կոնյուգացիա) հաշվին, ալդեհիդի α-ջրածնի ատոմը շատ ավելի թթվային (pKa≈17) է, քան ալկանների C-H կապը (pKa≈50)։

## Ծանոթագրություններ
Բյուրեղային քիմիա

[մինի|[Քվարցի բյուրեղ]]
**Բյուրեղային քիմիա**, գիտություն բյուրեղային կառույցների և նյութի բնույթի մեջ եղած կապի մասին։ Բյուրեղային քիմիան ուսումնասիրում է բյուրեղներում ատոմների քիմիական կապերը և ատոմների տարածական դասավորությունը, ինչպես նաև քիմիական նյութի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունների կախումը բյուրեղի կառուցվածքից։ Բյուրեղային քիմիան քիմիայի բաժին է և սերտորեն կապված է բյուրեղագիտության հետ։

Բյուրեղաքիմիան գիտություն է բյուրեղներում ատոմների տարածական դասավորության, քիմիական կապի, բյուրեղային նյութերի ֆիզիկական ու քիմիական հատկությունների և կառուցվածքի միջև եղած կախվածության մասին։ Բյուրեղային քիմիայի խնդիրն է պարզել, թե բյուրեղային նյութերի ֆիզիկական հատկությունները (էլեկտրահաղորդականություն, մագնիսականություն, առաձգականություն, կռելիություն, ամրություն, գույն, փայլ, հալման ջերմաստիճան և այլն) ինչ փոխհարաբերության մեջ են քիմիական կապի, բյուրեղային ցանցում միջատոմային հեռավորությունների, առանձին քիմիական տարրերի հետ։ Բյուրեղային քիմիան հնարավորություն է ընձեռում որոշակի որակ տվող տարրերի ավելացումով ստանալ անհրաժեշտ ֆիզիկական հատկություններով օժտված համաձուլվածքներ, կարգավորել տեխնիկական և թանկարժեք քարերի գույնը, ամրությունը և այլն, կանխատեսել նոր բյուրեղային նյութեր։ Բյուրեղաքիմ․ ուսումնասիրությունների հիմքում ընկած են ստերեոքիմ․ և բյուրեղակառուցվածքային վերլուծությունները։ Առաջին դեպքում ուսումնասիրվում են միջատոմային հեռավորությունները, արժեքականության անկյունների չափերը և պարզվում են, թե տվյալ ատոմը քանի ուրիշ ատոմների հետ կարող է մերձավորագույն կապի մեջ լինել։ Դրանք բնութագրելու համար մտցված են կոորդինացիոն թիվ և կոորդինացիոն բազմանիստ հասկացությունները։ Բացահայտված է, որ ամեն մի տարրի ատոմի համար բնորոշ են որոշակի կայուն կոորդինացիոն թիվ և բազմանիստ։ Այդ օրինաչափությունը բացատրելու համար Բ․ օգտվում է քվանտային մեխանիկայի մեթոդներից։ Բյուրեղակառուցվածքային ուսումնասիրությունները տարվում են բյուրեղային նյութի մեջ մասնիկների հարաբերական տարածական դասավորությունը և տվյալ կառուցվածքի կայունությունը պարզելու նպատակով։ Այս ասպարեզում Բ․ սերտորեն առնչվում է բյուրեղաֆիզիկայի և պինդ մարմնի ֆիզիկայի հետ։

## Տես նաև
* Քվանտային մեխանիկա

Կատեգորիա:Քիմիայի բաժիններ
Կատեգորիա:Բյուրեղագիտություն
Աստղագիտական գործիքներ

[thumb|[Աստրոլաբիա]]
[thumb|[Կվադրանտ]]
**Աստղագիտական գործիքներ**, գործիքներ, որոնք օգտագործվում են աստղագիտական դիտարկումներում։ Առաջին աստղագիտական գործիքներն էին գնոմոնները, հետագայում հայտնվեցին աստրոլաբիաները, կվադրանտները և սեկստանտները։

17-րդ դարում հայտնվեցին առաջին օպտիկական աստղադիտակները, իսկ 20-րդ դարում՝ ռադիոաստղադիտակները, ռենտգենյան, նեյտրինային և գրավիտացիոն աստղադիտակները։

*

## Տես նաև
* Աստղագիտական գործիքների ցանկ

## Պատկերներ

Պատկեր:Popular Observatory in Belgrade's instruments.jpg|Աստղադիտակ
Պատկեր:KSC radio telescope.jpg|Ռադիոաստղադիտակ
Պատկեր:McMath-Pierce Solar Telescope.jpg|Արեգակնային աստղադիտակ


## Արտաքին հղումներ

* Աստղադիտակ և աստղադիտարան

*
Աստղագիտական կլիմա

**Աստղագիտական կլիմա** (**Աստղակլիմա**), մթնոլորտային պայմանների համադրություն, որոնք կարող են ազդել աստղագիտական դիտարկումների որակի վրա։

Դրանցից կարևորագույնն են օդի թափանցիկությունը, նրա միատարրության աստիճանը (ազդում է դիտարկվող մարմինների «հստակության» վրա), մթնոլորտի ֆոնային լուսավորության մեծությունը, օրական ջերմաստիճանի տատանումները և քամու արագությունը։

Օպտիկական տիրույթում երկրային մթնոլորտի թափանցիկությունը բավականին մեծ է՝ զենիթում գտնվող աստղերի լույսը, ծովի մակերևույթից դիտարկման ժամանակ թուլանում է 25-50 % (ավելի թույլ սպեկտրի կարմիր, և ավելի ուժեղ երկնագույն մասում), իսկ ժամանակակից լեռնային աստղադիտարանի (2500-3000 մ) դեպքում միջինում 20 %։

Ուլտրամանուշակագույն տիրույթում մթնոլորտի թափանցիկությունը կտրուկ իջնում է. 280 նմ-ից ավելի կարճ ալիքների համար մթնոլորտը գործնականում անթափանց է։

Ինֆրակարմիր տիրույթում մթնոլորտի թափանցիկությունը չափազանց տատանվում է. գոյություն ունեն մի քանի կլանման հզոր շերտեր, որոնք պայմանավորված են ջրածնի և ջրի մոլեկուլների հետ։ Այդ պատճառով ինֆրակարմիր տիրույթում դիտարկումներ կատարելու համար աստղադիտակները տեղադրում են չոր բարձր լեռնային շրջաններում, օրինակ՝ չիլիական Ատակամա անապատում, կամ հավայան հրաբուխների (ավելին քան 4000 մ) գագաթին։

## Տես նաև
* :en:Astronomical seeing

## Գրականություն
* *Щеглов П. В.* Проблемы оптической астрономии. М., 1980
* *Уокер Г.* Астрономические наблюдения. М., 1990
* *Купер У.,* Уокер Е. Измеряя свет звезд. М., 1994

## Արտաքին հղումներ
* «Աստղագիտական կլիմա» հոդված Պ.Վ. Շչեգլով, Աստրոնետ 
* Հոդված «Մեծ սովետական հանրագիտարանում» 

Կատեգորիա:Դիտողական աստղագիտություն
Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն
Ջո Հարտ

Չարլզ Ժոսեֆ **Ջո Հարտ** կամ պարզապես Ջո Հարտ (), անգլիացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս «Մանչեսթեր Սիթիում» և Անգլիայի ազգային հավաքականում։

## Կարիերայի սկիզբ
Նա սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան իր հայրենի քաղաքում, որտեղ նա խաղում էր 2003-2006 թվականները, ամենահագեցած մրցաշրջանը եղել է 2005-2006 մրցաշրջանը, երբ մասնակցել է 46 խաղի և բաց թողել 55 գնդակ։ 2006 թվականին պայմանագիր է կնքել «Մանչեսթեր Սիթիի» հետ։

## Մանչեսթեր Սիթի
Հարտի համար շատ կարևոր էր Բելգիայում կայանալիք Անգլիայի Մ19 տարեկանների հավաքականի 2 հանդիպումները, որոնցից էլ կախված էր Հարտի ճակատագիրը։ Բայց ցավոք Անգլիայի հավաքականը պարտվեց, բայց նույնիսկ դա չխանգարեց Մանչեսթեր Սիթիին գնել նրան։ Նա իր դեբյուտը նոր ակումբի կազմում նշել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 14-ին։ Իսկ 1-ին թիմի կազմում նորամուտը նշել է 2011-2012 մրցաշրջանի ընթացքում, որի արդյունքում իր թիմը դարձավ Պրեմիեր Լիգայի չեմպիոն։ Նա սկսեց խաղալ 25 համարի մարզահագուստով։ Իսկ ահա 2012-2013 մրցաշրջանից սկսում է հանդես գալ 1 համարի մարզաշապիկով։

## Անգլիայի հավաքական
Անգլիայի Մ19 տարեկանների հավաքականում անցկացրել է 6 հանդիպում։ Անգլիայի Մ21 տարեկանների հավաքականում հանդես է եկել 2007-2009 թվականներին և եղել է թիմի հիմնական դարպասապահը։ Մասնակցել է 21 հանդիպման։2008 թվականին առաջին անգամ հրավիրվել է Անգլիայի ազգային հավաքական։ Եվրո-2012-ի ժամանակ եղել է հավաքականի հիմնական դարպասապահը։

## Տիտղոսներ
Պրեմիեր Լիգա (2) 2011-2012, 2013-2014

Անգլիայի գավաթակիր (1) 2011

Անգլիայի սուպերգավաթակիր (1) 2012

Անգլիայի գավաթի հաղթող (1) 2014

## Անհատական մրցանակներ
Ոսկե ձեռնոց (3) 2010-2011, 2011-2012, 2012-2013,
## Ծանոթագրություններ

Տարվա լավագույն ակումբ (2) 2009-2010, 2011-2012

Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բիրմինգհեմ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սելտիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վեստ Հեմ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորինոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բլեքփուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարնլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տրանմիր Ռովերսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շրուսբերի Թաունի ֆուտբոլիստներ
Ներևս

**Ներևս** (), հին հունական դիցաբանությունում հին ծովային աստվածություն։ Պոնտոսի և Գեայի ավագ որդին (կամ Պոնտոսի և Տեթիսի, Դորիսի ամուսինը, հիսուն (կամ հարյուր) Ներեուհիների հայրը, խաղաղ ծովի անձնավորում, բարի, իմաստուն և արդարամիտ ծերունի։ Ծովային մյուս աստվածությունների նման Ներևսը ևս օժտված է գուշակելու և վերամարմնավորվելու ձիրքով (հմմտ. Պրոտևս)։ Հերակլեսին ցույց է տվել ճանապարհը դեպի հեսպերուհիների այգին այն բանից հետո, երբ Հերակլեսը նրան բռնել էր և կարողացել էր պահել, թեև Ներևսը կերպարանափոխվում էր ու դառնում բոց, ջուր և այլն։

Ներևսը իր դուստրերի՝ ներեուհիների հետ բնակվում էր Էգեյան ծովի խորքում, ստորջրյա ապարանքում։ Պատկերվել է ծերունու տեսքով, որի մորուքը, թարթիչներն ու մազերը ջրիմուռից էին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Ծովային աստվածներ
Հեսիոնե (օվկիանուհի)

**Հեսիոնե** (), հին հունական դիցաբանությունում նիմփա-օվկիանուհի, տիտան Օվկիանոսի և Տեթիսի դուստրը։ Օվկիանուհի Հեսիոնեն Էսքիլեսի մոտ Պրոմեթևսի կինն է։ Համաձայն Ակուսիլաոսի՝ նա Պրոմեթևսից ունեցել է Դևկալիոնին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Ամսաբողկ

**Ամսաբողկ**, բողկ ցեղի միամյա կամ երկամյա բույսեր։  տեսակի տարատեսակներ են։ Ամսաբողկի արմատապտուղներն օգտագործում են թարմ վիճակում։ Նրանք հարուստ են վիտամիններով և օժտված են համային բարձր հատկություններով։ Ամսաբողկը ցրտակայուն բույս է։ Նրա սերմերը սկսում են ծլել 9&nbsp;°C-ում։ Ամսաբողկի ծիլերը դիմանում են մինչև (-3&nbsp;°C) ցրտի, իսկ մեծահասակ բույսերը՝ (-4&nbsp;°C), (-5&nbsp;°C)։ Ամսաբողկի զարգացումը արագանում է բարձր ջերմաստիճանի (18-25&nbsp;°C) և երկարատև լուսային օրվա պայմաններում։ Այդ պատճառով ամռան ցանքերի դեպքում ամսաբողկը, առանց արմատապտուղ գոյանալու ծաղկում է։
Բարձրորակ արմատապտուղներ ստանալու համար ամսաբողկը պետք է աճեցնել բերրի հողերում, բարենպաստ խոնավության պայմաններում։

## Մշակման ձևեր
### Պարարտացնում

Ամսաբողկին պետք է տալ փտած գոմաղբ՝ հեկտարին 30-40 տոննա, և հանքային պարարտանյութեր՝ 30-60 կիլոգրամ ազոտ, 45-60 կիլոգրամ ֆոսֆոր, 45-60 կիլոգրամ կալիում, մեկ հեկտարին ազդող նյութի հաշվով։

### Ցանք

Ամսաբողկը ցանում են վաղ գարնանը մի քանի ժամկետներում (10-13 օրը մեկ) կամ հուլիսի վերջին՝ աշնանն օգտագործելու համար։ Աշնանային եղանակները շատ նպաստավոր են ամսաբողկի բարձրորակ խոշոր արմատապտուղներ ստանալու համար։

Ցանքը կատարում են 5-10 գծանի ժապավեններով, 45-50 սանտիմետր միջժապավենային տարածություններով և ժապավեններում 12-20 սանտիմետր միջգծային տարածություններով։

### Սերմերի ցանք

Սերմերի ցանքի նորման շարքերով և ժապավեններով ցանելու դեպքում հեկտարին 12-15 կիլոգրամ է, իսկ խաչաձև ցանքերի դեպքում՝ 18-20 կիլոգրամ։

### Բերքատվության բարձրացում

Ամսաբողկի բերքատվությունը բարձրանում է, եթե սերմերը 24 ժամ թրջում են մեթիլենային կապույտի լուծույթում (1լիտր ջրին 0,3 գրամ)։

Ամսաբողկի աճի ընթացքում հողը պահում են փխրուն և մաքուր։

## Հավաքում

Ամսաբողկը հավաքում են ընտրովի՝ 2-3 նվագով։ Բույսերը հողից դուրս են քաշում, տեսակավորում են և ապրանքային արմատապտուղները կապում են փնջերով, կլոր արմատապտուղները կապում են մեկ փնջում 10-20 հատ, երկարավունները՝ 5-10 հատ։

## Բերքատվություն

Ամսաբողկի միջին բերքատվությունը կազմում է հեկտարից 50-60 հազար փունջ, իսկ խաչաձև ցանքերի դեպքում մինչև 100 հազար փունջ։

## Բերքի վաղ ստացում

Կարելի է ստանալ ամսաբողկի վաղ բերք, եթե այն աճեցվի ջերմոցներում և տաքացվող գրունտում` ցանելով մի քանի ժամկետներում։

Պաշտպանված գրունտում աճեցնելու համար առավել հարմար տեսակներից են.

# . «Սակսա Լեդյանայա սոսուլկա»,
# . «Ռաննիյ կրասնիյ»,
# . «Զարյա»,
# . «Տեպլիչնիյ»։

## Աղբյուր
* «Բանջարաբուծություն և պտղաբուծություն» (երկրորդ ուղղված և լրացված հրատարակություն), էջ 186-188, Երևան Լույս հրատարակչություն, 1976 թվական, սեպտեմբերի 1։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմատապտղավորներ
Բառույթ

**Բառույթ**, բառի ձևաիմաստային դրսևորումների ամբողջությունը, ընդհանրությունը։

Բառը խոսքի մեջ հանդես է գալիս որոշակի հաղորդակցական, ճանաչողական, անվանողական և այլ դերերով՝ արտահայտելով բառիմաստ (հասկացություն, վերաբերմունք, նմանակություն և այլն). ընդ որում, այն դրսևորվում է ինքնին, իբրև խոսքի անկախ, ինքնուրույն տարր, կամ էլ որպես քերականական կապակցություն, նախադասության բաղադրիչ։ Իր այդ ֆունկցիաներն արտահայտելու համար բառը կարող է մնալ անփոփոխ կամ ենթարկվել քերականական (ձևաբանական) տարբերացումների։ Ձևափոխված (բառափոխական) տարբերակները համակարգայնանում են հարացուցային շարքերով։ Շարքի յուրաքանչյուրանդամ կոչվում է *բառաձև* կամ *քերականական ձև*։ Բառաձև է համարվում նաև բառի այն արտահայտությունը, որ ձևակազմական հարացուցային շարք չի մտնում (օրինակ՝ հարավային, առավոտյան)։ Ահա հարացուցային ձևերի ամբողջությունը կամ ընդհանրությունը կոչվում է *բառույթ*։

Իբրև բառույթի ներկայացուցիչ սովորաբար նկատի է առնվում անդամներից՝ ենթաբառույթներից որևէ մեկը, ըստ էության առավել գործածականը (ելակետայինը), ինչպես եզակի ուղղականը` գոյական բառույթի համար, անորոշ դերբայը` բայականի, դրական աստիճանը՝ ածական բառույթի համար։

Հարացուցային շարքով չներկայացված բառն էլ պայմանականորեն բառաձև է ու ինքնին՝ բառույթ, որովհետև նա էլ ինչ-որ չափով տարբեր գործառությունների ամբողջություն է։ Սա նշանակում է, թե ձևաբանական բնութագրությամբ չի սպառվում բառույթի գաղափարը։ Ընդլայնված ըմբռնմամբ բառույթ են համարվում նաև բազմիմաստությամբ իրացվող դրսևորումների ամբողջությունը, մանավանդ որ շարակարգային պլանում այդ բազմիմաստությունը վերանում է։

## Գրականություն
* Գ. Ջահուկյան և այլք, Հայոց լեզու, մ. 1, պ. Ա, Երևան, 1980։
* Ա. Սուքիասյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, Երևան, 1982։
* Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Բառագիտություն
Ուժի իմպուլս

**Ուժի իմպուլս**, վեկտորական ֆիզիկական մեծություն, F ուժի և նրա ազդեցության t ժամանակահատվածի արտադրյալը դասական մեխանիկայում։ Սովորաբար նշանակվում է **J** տառով, երբեմն՝ **N** կամ **Imp**։ Տրված ժամանակահատվածում ազդող ուժի իմպուլսը հավասար է այդ ընթացքում ազդող իմպուլսի փոփոխությանը։ Միավորների միջազգային համակարգում չափման միավորը նյուտոն-վայրկյան (Ն·վ) է, կամ, հիմնական միավորներով արտահայտած՝ կիլոգրամ-մետր-վայրկյանում (կգ·մ/վ)։

Արդյունարար ուժը իր ազդեցության ընթացքում պատճառ է դառնում մարմնի արագության փոփոխություն և արագացման։ Ուստի ավելի երկար ժամանակում ազդող արդյունարար ուժը գծային իմպուլսի ավելի մեծ փոփոխություն է առաջացնում․ իմպուլսի փոփոխությունը հավասար է միջին ուժի և ընդհանուր տևողության արտադրյալին։ Երկար ժամանակ կիրառված փոքր ուժը առաջացնում է իմպուլսի նույն փոփոխությունը, ինչ որ կարճ ժամանակ կիրառված ավելի մեծ ուժը կառաջացներ։

:J = F_{average} (t_2 - t_1)։

Վերջավոր ժամանակում ազդող *F* ուժի իմպուլսը հավասար է տարրական ուժի իմպուլսի որոշյալ ինտեգրալին, որի ինտեգրման սահմանները ուժի ազդեցոության սկզբի և ավարտի պահերն են՝
:J = \int\limits_{t_0}^t \vec{F}(t) \; \mathrm{d}\,t։

## Մաթեմատիկական արտածումը հաստատուն զանգվածով մարմնի դեպքում
Ըստ սահմանման, *t*1-ից *t*2 ժամանակահատվածում առաջացած **J** ուժի իմպուլսը որոշվում է
:\mathbf{J} = \int_{t_1}^{t_2} \mathbf{F}\, dt

բանաձևով, որտեղ **F**-ը այդ ընթացքում ազդող համազոր ուժն է։

Նյուտոնի երկրորդ օրենքում ուժը կապված է **p** իմպուլսի հետ
:\mathbf{F} = \frac{d\mathbf{p}}{dt}

առնչությամբ։ Ուստի

:\begin{align}
 \mathbf{J} &= \int_{t_1}^{t_2} \frac{d\mathbf{p}}{dt}\, dt \\
 &= \int_{p_1}^{p_2} d\mathbf{p} \\
 &= \mathbf{p_2} - \mathbf{p_1} = \Delta \mathbf{p} \end{align},

որտեղ Δ**p**-ն գծային իմպուլսի փոփոխությունն է *t*1-ից *t*2 ժամանակահատվածում։ Այս բանաձևը երբեմն կոչվում է իմպուլսի և ուժի իմպուլսի թեորեմ։

Եթե մարմնի զանգվածը հաստատուն է, այն կարելի է արտահայտել ավելի պարզ տեսքով՝

:\mathbf{J} = \int_{t_1}^{t_2} \mathbf{F}\, dt =  \Delta\mathbf{p} = m \mathbf{v_2} - m \mathbf{v_1},
որտեղ
:**F**-ը արդյունարար ուժն է,
:*t*1-ը և *t*2-ը ժամանակի սկզբնական և վերջնական պահերն են,
:*m*-ը մարմնի զանգվածն է,
:**v**2-ը մարմնի վերջնական արագությունն է,
:**v**1-ը մարմնի արագությունն է ուժի ազդեցության սկզբնապահին։

## Հատուկ նշումներ
* Անգլիալեզու գրականության մեջ ուժի իմպուլսը կոչվում է *իմպուլս*, իսկ իմպուլսը (շարժման քանակը)՝ *մոմենտում*։ Տե՛ս օրինակ անգլերեն վիքիպեդիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Դասական մեխանիկա
Հապավումների բառարան

**Հապավումների բառարան**, բառարանի տեսակ, որի մեջ բառացանկը ներկայացնում է լեզվի մեջ գործածվող հապավումները, բառահոդվածում տրվում են դրանց անհրաժեշտ մեկնաբանությունները, բերվում են տեքստային կամ հեղինակային օրինակներ։ Այսպիսի բառարան ժամանակակից արևելահայ գրական լեզվի համար ստեղծել է Ալեքսանդր Մարգարյանը։ Այն ընդգրկում է շուրջ 4000 հապավում։ Հեղինակը նյութեր է քաղել առկա բացատրական բառարաններից, մամուլից, գիտական ու գեղարվեստական գրականությունից։ Բառարանում գլխաբառից հետո տրվում է հապավման «վերծանությունը» կամ բացատրությունը՝ մեծ մասամբ տեքստային օրինակների ցուցադրումով։ Փոխառյալ հապավումների դեպքում գլխաբառից հետո նախ փակագծում տրվում է փոխառյալ ձևը՝ համապատասխան վերծանությամբ, ապա փակագծից դուրս՝ հայերեն թարգմանությունը, որին հաջորդում է բնագրային օրինակը։ Բառարանում տեղ են գտել նաև հապավումներից ածանցված (ածանցմամբ կամ բարդածանցմամբ ստեղծված) բառեր։

## Աղբյուրներ
*Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։

## Տես նաև
* Հայերեն հապավումների ցանկ Վիկիբառարանում

## Արտաքին հղումներ
* Տառային հապավումների հայերեն առցանց բառարան

Կատեգորիա:Բառարաններ ըստ տիպի
Գեոդինամիկա

**Գեոդինամիկա**, գիտություն Երկիր մոլորակի էվոլյուցիայի ընթացքում առաջացող խորքային ուժերի և պրոցեսների մասին, որոնցով պայմանավորվում է Երկրի ընդերքում նյութի տեղաշարժերը։

Գեոդինամիկան հանդիսանում է միավորող գիտություն, այն հիմնվում և օգտագործում է երկրաբանության, գեոքիմիայի և գեոֆիզիկայի տվյալները, ինչպես նաև լայնորեն օգտագործում է ընդերքային պրոցեսների մաթեմատիկական և ֆիզիկական մոդելավորումը։

## Գրականություն
* Ն. Լ. Դոբրեցով, Ա. Գ. Կիրդյաշին, Ա. Ա. Կիրդյաշին, Խորքային գեոդինամիկա. Նովոսիբիրսկ. 2002. էջեր՝ 373։
* Ա. Ս. Բատուգին, Գեոդինամիկական բաժանում. Մոսկվա. ՄՊԼՀ. 2003. ISBN 5-94999-007-2.

## Արտաքին հղումներ
* Գիտական նախագիծ - Գեոդինամիկա On-Line 

Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Կատեգորիա:Երկրաբանության բաժիններ
Փիլիրա

**Փիլիրա** ( - «լորենի»), հին հունական դիցաբանությունում օկեանիդ, տիտան Օվկիանոսի ավագ դուստրերից մեկը։

Նավպլիոսի կինն է, Կրոնոսի սիրուհին, կենտավրոս Քիրոնի մայրը։ Վախենալով Հռեայի խանդից՝ Կրոնոսը Փիլիրային վերածում է մատակ ձիու։ Փիլիրան օգնել է Քիրոնին Աքիլլեսին և Յասոնին դաստիարակելու գործում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Ռոմուլո

**Ռոմուլո Սոուզա Օրեստես Կալդերիա** (, ), պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս վարձավճարով իտալական Յուվենտուս ակումբում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յուվենտուսի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Ատլետիկո Պարանաենսեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրեշիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լացիոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կրուզեյրոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ջենոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վերոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ
Պիտերբորո

**Պիտերբորո**, Անգլիայի արդյունաբերական քաղաք և ունիտար միավորում Քեմբրիջշիրի կոմսությունում։ Գտնվում է Լոնդոնից 120 կմ դեպի հյուսիս, Նին գետի ափին։ Բնակչությունը՝ ավելի քան 160 հազար։

## Պատմություն
Պիտեբորոյի հինավուրց մշակույթի անվանումը ծագում է առնում Պիտերբորոյի որսորդներից և հավաքչությամբ զբաղվողներից, որոնք երկար ժամանակ Անգլիայում համագործակցում էին ավելի զարգացած հողագործների հետ։ Պետերբորոյից ոչ հեու գտնվում է Ֆլեգ-Ֆեն հուշարձանը ՝ լավ պահպանված մ․թ․ա․ 10-րդ դարի փայտյա շինություն։

Քաղաքը գտնվում է Զե-Ֆենսի ճահճային բնակավայրում, որը 7-րդ դարից աստիճանաբար չորացվում էր։ Այն արագ զարգացավ արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ, երբ նրա միջով Լոնդոնից դեպի Էդինբուրգ անցավ երկաթուղի։ Դրանով է կապված շրջանում գտնվեղ խոշոր պահեստների և շինանյութ արտադրող ձեռնարկությունների առկայությունը։

Քաղաքի վրայով սլանում է սբ․ Պետրոսի միջնադարյան տաճարի ուրվագիծը։ Այն հիմնադրվել է 1138 թվականին՝ նորմանդական ոճով և կառուցվել է 120 տարվա ընթացքում։ Հետագայում ճակատները մասամբ վերափոխվեց։ Տաճարում գտնվում է 1200 տարվա Գեդդայի փորագրված քարը և Եկատիրինա Արագոնացու գերեզմանը։ Նույնպես պահպանվել է սբ․Իոաննայի եկեղեցին (1407)։

## Աշխարհագրություն
Պետերբորոյի ունիտար միավորումը զբաղեցնում է 343 կմ² տարածք և արևելքում։

## Կլիմա
## Բնակչություն

Ըստ 2001 թվականի տվյալներ Պիտերբորյի ունիտար միավորման տարածքում բնակվում է 156 061 մարդ, բնակչության միջին խտությամբ՝ 454 մարդ/կմ²։.

## Քաղաքականություն
Պիտերբորոն ղեկավարվում է ունիտար միավորման խորհրդով՝ կազմված 57 պատգամավորով, ընտրած 24 շրջանից։ Վերջին ընտրությունների տվյալներով խորհրդում 38 տեղ զբաղեցնում են պահպանողականները։.

## Տնտեսություն
Պետերբորոյում է գտնվում խոշոր տուրիստական կազմակերպությունների հիմնական գրասենյակներից մեկը՝ Thomas Cook Group-ը, որը իր պատմությունը սկսում է 1841 թվականից։. Ընկերության բաժնետոմսերը ներառված են հաշվարկման բազայի FTSE 250-ի մեջ։

Պետերբորոյի միջով անցնում են «CrossCountry», «East Coast», «East Midlands Trains», «First Capital Connect»և «Greater Anglia կազմակերպությունների երթուղիները։

* «CrossCountry», Նյու Սթիրթ, Բիրմինգհեմ-Ակեմ-Պիտերբորո-Լոնդոն-Ստանստեդ »]
* «East Coast», Էդինբուրգ-Պիտերբորո-Քինգս-Կրոսս, Լոնդոն 
* «East Midlands Trains» 2-րդ երթուղի, Լայմ-Սթիրթ, Լիվերպուլ-Պիտերբորո-Իլի-Նորիջ և Լոնդոն-Սթանսեդ։.
* «First Capital Connect», Պիտերբորո-Թինգս-Կրոսս, Լոնդոն.
* «Greater Anglia», Պիտերբորո-Իլի-Քեմբրիջ-Լիվերպուլ-Սիթի, Լոնդոն
* «Greater Anglia» (2), Պիտերբորո-Իլի-Իպսուիչ-Լիվերպուլ-սիթի, Լոնդոն.

## Սպորտ
Պիտերբորոյում ստեղծվեց պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ՝ «Պիտերբորո Յունայթեդ», որը 2010/2011 թվականներին հանդես է գալիս Առաջին Ֆուտբոլային Լիգայում։ «Պիտերբորո Յունայթեդ»-ը ընդունում է իր հակառակորդներին Լոնդոն Ռոադ մարզադաշտում, որը նախատեսված է 15 040 հանդիսատեսի համար։

## Իրադարձություններ
* Ամենամյա «Պիտերբորոյի  գարեջրի փառատոն» (Peterborough Beer Festival)

## Քույր քաղաքներ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт совета унитарной единицы Питерборо
* Opportunity Peterborough
* Peterborough PCT 
* Peterborough Hospitals NHS Trust 
* Peterborough Regional College
* Peterborough Today

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1541 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
2012-13 NBA մրցաշրջան

**2012-13 NBA մրցաշրջան,** Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա (NBA)-ի 67-րդ մրցաշրջանն է։ Այն սկսվել է երեքշաբթի օրը, 2012 թ. հոկտեմբերի 30-ին, երբ 2011-12 NBA չեմպիոն Մայամի Հիթը հյուրընկալել է Բոստոն Սելտիքսին։
## Փլեյ-օֆֆ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կատեգորիա:2012 սպորտում
Կատեգորիա:2013 սպորտում
Kasabian

**Kasabian** (հայ. Կասեյբիան) բրիտանական ռոք-խումբ, ստեղծվել է 1997 թ. Անգլիայում, որը կատարում է ալտերնատիվ-ռոք` բրիտ-փոփի, փաբ-փանկ-ռոքի և ակումբային պարային երաժշտության տարրերով։
Որոշ ժամանակ համարվում էր «նոր Oasis»: Շատերը համարում են որ Kasabian-ը Rolling Stones-ի հետևորդներն են, որոնք 2006 թվականի ամռանը հրավիրեցին իրենց հետ համերգային շրջագայության։

## Խմբի պատմությունը
Սերջիո Պիցցորնո (անգլ. Sergio Pizzorno, դեկտեմբերի 15 1980 Անգլիայում)։ Դպրոցում հենց առաջին օրը (Leisland High School) ծանոթացել է ապագա խմբի բասիստի` Կրիս Էդվարդսի հետ։ Ավելի ուշ խմբի անդամ դարձավ Թոմ Մեյգանը (անգլ. Tom Meighan, հունվարի 11 1981 Անգլիայում)։

### Վաղ տարիներ (1997—2002)
Կանադական Ukula ամսագրին տված հարցազրույցում Կրիս Էդվարդսը պատմեց այն մասին, թե ինչպես է հայտնվել խմբի նոր անվանումը։ Կրիս Կարլոֆֆը խմբավորման ղեկավար Չարլզ Մենսոնի «Ընտանիք» գիրքը կարդալուց հետո, նրա հիշողության մեջ էր մտել այդ պաշտամունքի անդամներից մեկի ազգանունը՝ Լինդա Կասաբյան։ Այդ ազգանունը Լինդան ստացել էր իր երկրորդ ամուսնությունից՝ ամերիկահայ ծագմամբ Ռոբերտ Կասաբյանից։ Կասաբյանը տարածված հայկական ազգանուն է, որը առաջացել է արաբերեն Qassab բառից, որը նշանակում է մսագործ կամ դահիճ, և –յան վերջավորությունը որով վերջանում են շատ հայկական ազգանուններ։

 *Նա պարզապես մտածեց, որ այս բառը հոյակապ էր և բառացիորեն մեկ րոպեի ընթացքում, երբ մնացածս արդեն լսել էինք… որոշումը ընդունված էր։*

### Kasabian (2002—2005)
2002 թվականին Kasabian-ը պայմանագիր ստորագրեց RCA-ի հետ, ընդամենը ուղարկելով իրենց «Processed Beats» դեմոյի ձայնագրությունը։ 2004 թվականի սեպտեմբերին դուրս է եկել դեբյուտային «Kasabian» ալբոմը։ Ալբոմը վաճառվել 700-հազար քանակով։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

* *[[Kasabian (ալբոմ)|Kasabian]]* (2004) 
* *[[Empire (Kasabian ալբոմ)|Empire]]* (2006) 
* *[[West Ryder Pauper Lunatic Asylum]]* (2009)
* *[[Velociraptor!]]* (2011)
* *[[48:13]]* (2014)
* *For Crying Out Loud* (2017)
* *The Alchemist's Euphoria* (2022)
* *Happenings* (2024)

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Q magazine, Փետրվար 2007 թ։ «Gang of New York», Բեն Միտչելլ, էջ 80-85.

Կատեգորիա:1997 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:NME Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ռոք երաժշտական խմբեր
Ալբերտ Բոյաջյան

**Ալբերտ Բոյաջյան** (), հայ գործարար, բարերար, ազգային գործիչ։

## Կրթություն
* 1968 թ. ավարտել է Փարիզի համալսարանը՝ «Ժամանակակից ֆրանսիական գրականություն» մասնագիտությամբ, ապա տեղափոխվել ԱՄՆ։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1978 թ. հիմնադրել է «Գլոբալ բեյքերիս» ընկերությունը, որը զբաղվում է սննդամթերքի արտադրությամբ և գործում է ինչպես ԱՄՆ-ում, այնպես էլ արտերկրում։ Նա գլխավորում է ընկերությունը ցայսօր։

## Հասարակական և բարեգործական գործունեությունը
* 1984 թ. հիմել է ԱՄՆ խաղաղօվկիանոսյան հատվածի Առաջին հայկական արական սկաուտական ասոցիացիան։
* 1993 թ. Փասադենա քաղաքում հիմնադրել է Բոյաջյան երիտասարդական կենտրոնը, որի գործունեության առանցքն են հասարակական միջոցառումները և համայնքի արվեստի մանկական պատկերասրահը։
* 1997 թ. նա կազմավորեց մի թիմ, որը ստացավ 9.56 միլիոն ԱՄՆ դոլարի նվիրատվություն ԱՄՆ կառավարությունից և հիմնադրել է կրթական հիմնադրամ Պեպերդայնի համալսարանում։
* 2001 թվականին հովանավորել է Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի Ալբերտ և Թովէ Բոյաջյան ցուցասրահի ստեղծումը։
* Բոյաջյանը նվիրաբերել է 1 միլիոն ԱՄՆ դոլար «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամին։
* Ֆինանսավորում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակները։
* «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։
* Հիմնադրել և ղեկավարում է Հայ-ամերիկյան քաղաքական գործողությունների կոմիտեն, որը զբաղվում է Վաշինգտոնում ազատ առևտրի, սոցիալական, ֆինանսական, մշակութային և ՀՀ ու ԱՄՆ կառավարությունների փոխգործակցության շրջանակներում հայությանն առնչվող հարցերի առաջմղմամբ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ազատության Հանրապետական սենատորական մեդալ։
* Պատվո շքանշան (2011)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ բարերարներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական գործիչներ
Հիրոշի Մորի

, ), ճապոնացի աստղագետ։

1988 թվականից սկսած, Մասարու Արաիի հետ համատեղ հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 45 աստերոիդ։

Գլխավորում է Յորիի աստղադիտարանը։ Նրա պատվին իր անունն է ստացել (19190) Մորի Հիրոշի աստերոիդը։

## Արտաքին հղումներ
* (Ճապոներեն) Hiroshi Mori's list of asteroids found at Yorii Observatory

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Անջելո Օգբոննա

**Անջելո Օբինզե Օգբոննա**, (, ), իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս անգլիական Վեստ Հեմ Յունայթեդ ակումբում։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
 **[[Յուվենտուս]]**։
*  Իտալիայի սուպերգավաթի դափնեկիր։ 2013
* Սերիա A: 2013/14, 2014/15

; 
* Եվրոպայի փողչեմպիոն։ 2012

= Արտաքին հղումներ =
*Յուվենտուսի պաշտոնական կայքում 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայիսի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վեստ Հեմ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Տորինոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կրոտոնեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուոթֆորդի ֆուտբոլիստներ
Կողթ (այլ կիրառումներ)

**Կողթ** կարող է նշանակել.
* Կողթ, գավառ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգում
* Կողթ, քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում։
Քարիտներ

[200px|մինի|աջից|[Անտոնիո Կանովա. Քարիտներ]]
**Քարիտներ** (), պտղաբերության, հետագայում՝ գեղեցկության, ուրախության, նազանքի աստվածուհիներ հին հունական դիցաբանության մեջ։ Համարվել են Զևսի դուստրերը։

Հեսիոդոսը քարիտներից հիշատակում է Եփրոսինային (Ուրախություն), Թալիային (Ծաղկուն) և Ագլայային (Փայլուն)։ Նրանք ուղեկցել են Հերմեսին, Աֆրոդիտեին, Դիոնիսոսին և ուրիշ աստվածների։ Պատկերվել են գեղեցկուհիների տեսքով (երբեմն՝ մերկ), հաճախ՝ ծաղիկներ կամ երաժշտական գործիքներ բռնած։

Հին Հռոմում քարիտներին անվանել են Գրացիաներ (Նազելիներ)։

Այլաբանորեն «քարիտներ» նշանակում է կատարյալ գեղուհիներ։

Քարիտների պատվին է անվանվել (627) Խարիս, իսկ Գրացիաների պատվին՝ (424) Գրացիա աստերոիդները։

### Քարիտներն արվեստում
Պրիմավերա, Բոտիչելլի, գեղանկար, 15-րդ դար

Երեք Գրացիաները, Ռաֆայել, գեղանկար, 16-րդ դար

Երեք Գրացիաները, Լուկաս Կրանախ Ավագ, գեղանկար, 16-րդ դար

Երեք Գրացիաները, Ռուբենս, գեղանկար, 17-րդ դար

Երեք Գրացիաները, Էթյեն դը Անտուան, 18-րդ դարի շատրվան Կոմեդիայի հրապարակում, Մոնպելյե, Ֆրանսիա

Երեք Գրացիաները, Անտոնիո Կանովա, քանդակ (Նեոկլասիցիզմ), 19-րդ դար

Երեք Գրացիաները, 19-րդ կամ 20-րդ դարերի անհայտ հեղինակի նեոկլասիցիստական քանդակ, գտնվում է Ինդիանապոլիսի գեղարվեստի թանգարանում

Նիմֆա («Երեք Գրացիաների» կենտրոնական կերպարը), Արիստիդ Մայլոլ, բրոնզե քանդակ, 1953 թ․

Երեք Գրացիաներ, Հայնց Մաք, աբստրակտ քանդակ, 1965 թ․, գտնվում է Լինդենի քանդակների այգում

Երեք Գրացիաները, Նիկի դե Սեն Ֆալլ, քանդակ, 1999 թ․

Երեք Գրացիաները, Մայքլ Պարկես, գեղանկար, որը հիշատակվում է Դեն Բրաունի 2009 թվականի «Կորուսյալ խորհրդանիշը» վեպում։

Երեք Գրացիաներ, Աննա Սողոմոնյան (Անուկ), գեղանկար, 2020 թ․

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Գեղեցկության աստվածուհիներ
Ջորջիո Կիելլինի

**Ջորջիո Կիելլինի** (, ), իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս իտալական Յուվենտուս ակումբում։

## Ակումբային Կարիերա
Կյիլլինին համարվում է իտալական «Լիվորնո» ակումբի սան։ «Լիվորնո» ակումբում հանդես է եկել 4 մրցաշրջան, որորնցից 2-ը Սերիա C-ում, իսկ մյուս 2-ը՝ Սերիա Բ-ում։
 
2004 թվականի ամռանը, Կիելլինին «Լիվորնո» -ից տեղափոխվեց «Յուվենտուս» 6,5 միլիոն Եվրոյի դիմաց, սակայն նույն տարում «Յուվենտուս» -ը 3,5 միլիոն Եվրոյի դիմաց վաճառեց Կիելլինի իրավունքերի 50%-ը «Ֆիորենտինա» ակումբին, որտեղ Կիելլինին հանդես եկավ 2004/2005 մրցաշրջանում։ Ավարտված մրցաշրջանից հետո «Յուվենտուս»-ը ետ գնեց Կյիելլինիի իրավունքերի 50%-ը 4,3 միլիոն Եվրոյի դիմաց։ 2006 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, Կիելլինին «Յուվենտուս»-ի հետ երկարաձգեց պայմանագիրը մինչև 2011 թվական, 2008 թվականին մինչև 2013 թվականը, 2010 թվականին մինչև 2015 թվականը (տարեկան 3.5 միլիոն եվրո աշխատավարձով), իսկ 2014-ին մինչև 2019 թվական։ 2006-2007 թվականի մրցաշրջանում դարձել է Սերիա Բ-ի չեմպիոն։ 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014 մրցածրջաններում դարձել է Իտալիայի չեմպիոն։ Ջորջիո Կիելլինին 3 անգամ ճանաչվել է Իտալիայի լավագույն պաշտպան, համապատասխանաբար՝ 2008, 2009, 2010 թվականներին։ Նրա գործակալն է երկվորյակ եղբայրը ` Կլաուդիո Կիելլինին։

## Ազգային հավաքականի ելույթներ
Կիելլինին ազգային հավաքականում իր նորամուտն նշել է 2004 թվականին՝ Ֆինլանդիայի դեմ։ Այդ ժամանակներից հանդիսանում է հավաքականի հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ։ Հանդես է եկել Իտալիայի տարբեր տարիքային պատանեկան հավաքականներում։ 
2003 թվականի Իտալիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի հետ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։ Եղել է 2004 թվականի Իտալիայի օլիմպիական հավաքականում և դարձել՝ բրոնզե մեդալակիր։ 2006 թվականի Աշխարհի Առաջնությանը չի մասնակցել։ 
2012 թվականին դարձել է Եվրոպայի փոխչեմպիոն։

## Ձեռքբերումներ
### Յուվենտուս
* Սերիա Ա-ի հաղթող (**3**), 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014
* Սերիա Բ-ի չեմպիոն (**1**), 2006/2007
* Սերիա Ա-ի փոխչեմպիոն (**1**), 2008/2009
* Գավաթի եզրափակչի մասնակից (**1**), 2011/2012
* Իտալիայի սուպերգավաթի հաղթող (**2**), 2012, 2013

### Իտալիայի հավաքական
* Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր. 2004 
* Եվրոպայի փոխչեմպիոն. 2012
* Կոնֆեդերացիայի գավաթի բրոնզե մեդալակիր. 2013

### Անձնական
* Իտալիայի լավագույն պաշտպան (**3**) . 2008, 2009, 2010
* Սերիա Ա-ի տարվա սիմվոլիկ հավաքական (**1**). 2013

## Վիճակագրություն

*(թարմացվել է 2014 թվականի մայիսի 11-ին)*
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Յուվենտուսի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պիզա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիվորնոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ