Լեհերը Ղազախստանում

**Լեհերը Ղազախստանում**, լեհական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Ղազախստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն։ Նրանք կազմում են նախկին Խորհրդային Միության լեհ բնակչության մի մասը: Ղազախստանի լեհերը բնակվում են Հյուսիսային Ղազախստանում․ շուրջ կեսն ապրում է Կարագանդայի շրջանում, ևս 2500-ը՝ Աստանայում, 1200-ը՝ Ալմաթիում, իսկ մնացածը ցրված են գյուղական շրջաններում: 2014 թվականի դրությամբ նրանց թվաքանակը եղել է մոտ 49 հազար։ Նրանք հիմնականում ռուսախոս են, իսկ հավատքով քրիստոնյա։

## Միգրացիայի պատմություն
Առաջին լեհը, որը ճանապարհորդել է այսօրվա Ղազախստանի տարածքը, հավանաբար Բենեդիկտոսն էր, որը ուղարկվել էր որպես Հռոմի պապ Իննոկենտիոս IV-ի պատվիրակության մաս Մոնղոլական կայսրության խան Գյույուկին:

Լեհերի Ղազախստան գաղթը, որը հիմնականում ակամա բնույթ էր կրում, սկսվեց Ղազախական խանության ռուսների վերահսկողության տակ անցնելուց անմիջապես հետո: 1830-1831 թվականների նոյեմբերյան ապստամբության և 1863-1865 թվականների հունվարյան ապստամբության գերի վերցված մասնակիցները, ինչպես նաև գաղտնի կազմակերպությունների անդամները, աքսորվեցին Ռուսական կայսրության տարբեր մասեր: Ռուսական կայսրության 1897 թվականի մարդահամարի ժամանակ Կենտրոնական Ասիայում արդեն կար 11,579 լեհ, որոնց 90 տոկոսը տղամարդիկ էին։ Խորհրդային Միության ներսում և դրսում գտնվող լեհերը հետագայում 1930-ականների վերջին կհայտնվեին ստալինյան շրջանի բնակչության տեղահանությունների մեջ։ Խորհրդային Միության լեհական ազգային շրջաններից առնվազն 250,000 մարդ 1930-ականներին արտաքսվել են Ղազախական ԽՍՀ, որոնցից մինչև 100,000-ը չեն կարողացել գոյատևել երկրում առաջին ձմեռը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում Լեհաստան խորհրդային ներխուժումից հետո ևս 150,000 լեհ արտաքսվել են արևելյան Լեհաստանի տարածքներից Ղազախստան, որոնցից 80%-ը կանայք և երեխաներ էին, քանի որ նրանց համայնքի չափահաս տղամարդիկ սովորաբար բացակայում էին բանակային ծառայության պատճառով։ 1942 թվականի սկզբին լեհական Անդերսի բանակի մի մասը քաղաքացիական անձանց հետ միասին տեղափոխվեց Ղազախստանի հարավ, իսկ մնացածը՝ Ուզբեկական և Ղրղզական ԽՍՀ: Ուհլանի 1-ին գունդը, 8-րդ հետևակային դիվիզիան և 10-րդ հետևակային դիվիզիան տեղակայված էին համապատասխանաբար Օտարում, Շոկպակում և Լուգովոյում, the 8th Infantry Division and 10th Infantry Division were stationed in Otar, Shokpak and Lugovoy, respectively.: Լեհերը տուժեցին համաճարակներից և սովից, և շատերը մահացան: 1942 թվականին բանակը, որը ներառում էր բազմաթիվ քաղաքացիական անձինք, տարհանվեց Իրան: Խորհրդային տվյալների համաձայն՝ 1943 թվականի դրությամբ Ղազախստանում դեռևս կար մոտ 77,000 լեհ քաղաքացի:

Պատերազմի ավարտից հետո, 1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ից առաջ Լեհաստանի քաղաքացիություն ունեցող անձանց թույլատրվեց հայրենադարձվել Լեհաստան. սակայն, ավելի վաղ տեղահանվածների համար Ղազախստանից հեռանալու համար որևէ դրույթ չձեռնարկվեց: Պատերազմից հետո 1946-1948 թվականներին Ղազախստանից Լեհաստան հայրենադարձվեց ավելի քան 62,000 լեհ։

1970 թվականի խորհրդային մարդահամարի համաձայն՝ Ղազախական ԽՍՀ-ում կար 61,400 լեհ (բնակչության 0.5%-ը), մինչդեռ 1979 թվականի մարդահամարը գրանցել էր 61,100 (0.4%), իսկ 1989 թվականի մարդահամարը՝ 59,400 (0.4%): Այնուամենայնիվ, լեհ գիտնականները կարծում են, որ այս թվերը թերագնահատված են՝ պայմանավորված լեհերի կողմից իրենց իրական ազգային պատկանելությունը պաշտոնական փաստաթղթերում գրանցելու դժկամությամբ և հայտարարագրված քաղաքացիությունը մեկ այլ ազգությամբ, օրինակ՝ ուկրաինացի կամ ռուս, փոխելու համեմատաբար հեշտությամբ. նրանք տվել են 100,000-ից մինչև 400,000 թվեր:

## Հետխորհրդային արտագաղթ

Երբ Լեհաստանում կոմունիստական ​​կառավարումն ավարտվեց, նոր լեհական կառավարությունը մեծ քաղաքական ոգևորություն ցուցաբերեց լեհական սփյուռքի անդամների հայրենադարձությունը հեշտացնելու համար։ Սակայն, մինչև 1996 թվականը, Խորհրդային Միությունից Լեհաստան լեհերի միգրացիան վերահսկելու պաշտոնական համակարգ գոյություն չուներ։ Այս ժամանակահատվածում Ղազախստանից մոտ 1500 լեհ է եկել Լեհաստան, հաճախ՝ զբոսաշրջային վիզաներով։ Նրանց սովորաբար տրվում էր բնակության թույլտվություն, բայց միայն մի քանիսին է հաջողվել ստանալ լեհական քաղաքացիություն։ Սակայն 1996 և կրկին 1998 թվականների իրավական բարեփոխումները կանոնակարգեցին ներգաղթի ընթացակարգերը՝ թույլ տալով արտասահմանից եկած ցանկացած լեհ հաստատվել երկրում՝ ընկերության կամ ասոցիացիայի կողմից հրավեր ստանալուց հետո։ Հավանական արտագաղթողները պարտավոր էին դիմել Ղազախստանում գտնվող Լեհաստանի հյուպատոսություն՝ ներկայացնելով իրենց լեհական ծագման վերաբերյալ փաստաթղթային ապացույցներ։

1996-1998 թվականների ակադեմիական հարցման մեջ Ղազախստանից արտագաղթած լեհերը նշել են իրենց մեկնելու մի շարք պատճառներ, այդ թվում՝ նորանկախ երկրում ղազախերեն չխոսողների սոցիալական կարգավիճակի անկումը, տեղական տնտեսական ճգնաժամը, որի պատճառով շատ աշխատավարձեր չվճարվեցին, և ղազախական բանակում ծառայությունից խուսափելու ցանկությունը։ Ոմանք նաև հարցման մասնակիցներին պնդել են, որ իրենց կին ազգականները վտանգի տակ են հարսնացուի առևանգման պատճառով։

Կոմունիզմի ժամանակ կոլխոզներում գյուղատնտեսության հետ ունեցած իրենց փորձի շնորհիվ, Ղազախստանի շատ լեհեր կարողացան հրավերներ ստանալ Լեհաստանի գյուղական համայնքներից, որոնք հույս ունեին վերականգնել ֆերմաները, որոնք այլապես կվաճառվեին գերմանացի արտագաղթածներին: Սակայն գործնականում շատերը մասնագիտացած էին միայն մեկ տեսակի հմտությամբ և չունեին ծանոթ ֆերմերային գործունեության այլ ասպեկտների, որոնք նրանց անհրաժեշտ կլինեին Լեհաստանում իրենց նոր կյանքում։ Այլ դեպքերում, լեհ ուսանողները Ղազախստան էին գալիս Լեհաստանի կրթության նախարարության դրամաշնորհներով (տարեկան 100), իսկ ավելի ուշ իրենց ընտանիքի անդամներին հրավիրում էին միանալ իրենց։ Կային նաև հաղորդագրություններ Լեհաստանից Ղազախստան ճանապարհորդող և բարձր գներով հրավիրատոմսեր վաճառող մարդկանց մասին։ Հայրենադարձների թիվը կարող է հասնել մինչև 20,000-ի, և մասամբ դա արտացոլվում է Ղազախստանի մարդահամարի տվյալներով երկրում լեհերի գրանցված թվի նվազմամբ։

## Կրոն
Տափաստաններում աքսորյալների համար առաջին լեհական կաթոլիկ եկեղեցին բացվել է Օրենբուրգում 1844 թվականին, իսկ մեկ այլ եկեղեցի՝ Օմսկում 1862 թվականին (երկու քաղաքներն էլ այսօր Ռուսաստանի մաս են կազմում)։ 1917 թվականին Պետրոպավլովսկի եկեղեցին ուներ մինչև 3000 անդամ։ Աքսորի և խորհրդային-ռուսական հասարակությանը ձուլվելու տարիներին շատ լեհերի համար կաթոլիկ կրոնը միակ կապն էր իրենց նախնիների մշակույթի հետ։

## Միջազգային հարաբերություններ
Լեհերը հակված են բնակություն հաստատել Ղազախստանի բազմազգ շրջաններում, որտեղ գերակշռում էին բազմաթիվ այլ ազգությունների ներգաղթյալներ և աքսորյալներ, իսկ ղազախ ազգության ներկայացուցիչները քիչ էին։ Լեհերի և այլ եվրոպական ազգային խմբերի անդամների միջև միջազգային ամուսնությունները բավականին տարածված էին, սակայն ավանդաբար իսլամադավան խմբերի անդամների հետ ամուսնությունները շատ ավելի հազվադեպ էին։ 1993 թվականին անցկացված մարդաբանական ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ լեհերը, ընդհանուր առմամբ, ղազախներին համարում էին ոչ աշխատասեր, բայց բարեկամական, և ընդհանուր առմամբ նշում էին, որ միջազգային հարաբերությունները լավն են։

## Տես նաև
* Լեհերը Ղրղզստանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Ղ
Կատեգորիա:Ղազախստանի ազգեր