Նապաստակի աչք

**Նապաստակի աչք** կամ **լագոֆթալմ** (), կոպերն ամբողջությամբ փակելու անկարողություն:

Թարթումը ծածկում է աչքը արցունքի բարակ շերտով՝ դրանով իսկ նպաստելով խոնավ միջավայրի պահպանմանը, որն անհրաժեշտ է աչքի արտաքին մասի բջիջների համար: Արցունքները նաև դուրս են մղում օտար մարմինները և լվանում դրանք, ինչը վճռորոշ է խոնավեցումը և աչքի պատշաճ առողջությունը պահպանելու համար: Եթե այս գործընթացը խաթարվում է, ինչպես նապաստակի աչքի դեպքում, աչքը կարող է ենթարկվել քերծվածքների և վարակների, ինչը հանգեցնում է եղջերաթաղանթի չորացման և խոցավորման:

## Տեսակներ
Գիշերային լագոֆթալմը քնած ժամանակ կոպերն ամբողջությամբ փակելու անկարողությունն է: Այն կարող է նվազեցնել քնի որակը, առաջացնել աչքի բաց լինելու հետ կապված ախտանիշներ կամ, ծանր դեպքերում, պատճառ դառնալ եղջերաթաղանթի վնասման (էքսպոզիցիոն կերատոպաթիա): Լագոֆթալմի աստիճանը կարող է լինել թույլ արտահայտված (թաքնված լագոֆթալմ) կամ բավականին ակնհայտ:

Այն հաճախ պայմանավորված է կոպի անոմալիայով, որը խոչընդոտում է լիակատար փակվելուն: Բուժումը կարող է ներառել վիրահատություն՝ կոպի (կոպերի) սխալ դիրքը շտկելու համար: Կարող են օգտագործվել արցունքային կետիկների խցաններ (punctal plugs)՝ ակնագնդի մակերեսի խոնավության քանակը մեծացնելու համար՝ արգելափակելով արցունքահեռացման ծորանների մի մասը: Ակնակաթիլները նույնպես կարող են կիրառվել հավելյալ խոնավեցում ապահովելու կամ աչքերը խթանելու համար, որպեսզի մեծանա արցունքի արտադրությունը:

Այս վիճակի վերաբերյալ հանրային իրազեկվածությունը ցածր է։ Օրինակ՝ մեկ դեպքում ուղևորին հեռացրել են *[[Us Airways|US Airways]]* ավիաընկերության չվերթից հենց այս խնդրի պատճառով:

## Ախտաֆիզիոլոգիա
Լագոֆթալմը կարող է առաջանալ դիմային նյարդի աշխատանքի խաթարման հետևանքով: Այն կարող է ի հայտ գալ նաև կոմայի մեջ գտնվող բուժառուների մոտ, որոնք ունեն աչքի շրջանաձև մկանի (orbicularis) տոնուսի անկում, դիմային նյարդի (յոթերորդ գանգուղեղային նյարդ) պարալիզով հիվանդների, արտահայտված ակնագնդի արտանկում (էկզոֆթալմ) ունեցողների և մաշկային ծանր խանգարումներով, օրինակ՝ իխթիոզով տառապող մարդկանց մոտ: Այն կարող է դիտվել նաև Գրեյվսի օֆթալմոպաթիայով հիվանդների մոտ:

Այսօր լագոֆթալմը կարող է առաջանալ վերին բլեֆարոպլաստիկայից հետո: Սա վիրահատություն է, որն իրականացվում է վերին կոպի վրա առկա ավելորդ մաշկը (վերկոպային կախվածություն) հեռացնելու համար, ինչը հաճախ տեղի է ունենում ծերացման հետևանքով: Սա կարող է բուժառուին ավելի երիտասարդ տեսք հաղորդել, սակայն եթե չափից շատ մաշկ է հեռացվում, արտաքին տեսքը դառնում է անբնական, և կարող է զարգանալ լագոֆթալմ:

## Բուժում
Լագոֆթալմի բուժումը կարող է ներառել ինչպես օժանդակ խնամքի մեթոդներ, այնպես էլ վիրահատական տարբերակներ: Վիրահատության անհնարինության դեպքում բուժառուներին պետք է օրական առնվազն չորս անգամ եղջերաթաղանթին արհեստական արցունքներ կաթեցնել՝ արցունքաբաղանթը պահպանելու համար: Որպես վիրահատության նախապատրաստում, բուժառուին կարող է կատարվել կոպերի կարում, որի ժամանակ աչքը ժամանակավորապես մասնակիորեն կարվում/փակվում է՝ եղջերաթաղանթը հետագա պաշտպանության համար, քանի դեռ բուժառուն սպասում է հիմնական բուժմանը: Լագոֆթալմի համար գոյություն ունեն բազմաթիվ վիրահատական մեթոդներ, սակայն ամենատարածվածը վերին կոպի ծանրացումն է՝ վիրահատական ճանապարհով ոսկե թիթեղիկի ներդրման միջոցով: Վերին և ստորին կոպերի հետ կապված հնարավոր համակցված բարդությունների պատճառով կարող է պահանջվել երկրորդ վիրահատություն՝ ստորին կոպը ձգելու և բարձրացնելու համար, որպեսզի ապահովվի ինչպես վերին, այնպես էլ ստորին կոպերի լիակատար փակումը և եղջերաթաղանթի պաշտպանությունը:

## Ստուգաբանություն
Հիվանդության անվանումը ծագում է հունարեն λαγώς (լագոս) բառից, որը նշանակում է նապաստակ՝ հղում անելով այն կարծրատիպին, թե նապաստակները քնում են բաց աչքերով:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակնաբուժություն