open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լոնդոնյան արձանագրություն

**Լոնդոնյան արձանագրություն** (), արձանագրություն, որը ստորագրվել է 1830 թվականի փետրվարի 3-ին Եվրոպայի «մեծ տերությունների»՝ Բրիտանական կայսրության, Ֆրանսիայի և Ռուսական կայսրության կողմից։

Լոնդոնի արձանագրությունը համարվում էր 1829 թվականին ստորագրված ռուս-թուրքական Ադրիանապոլսի պայմանագրի տրամաբանական շարունակությունը։ Լոնդոնի արձանագրության համաձայն «մեծ տերությունները» ճանաչում էին Հունաստանի թագավորության անկախությունը Օսմանյան կայսրությունից։

## Պատմություն
Ազգային-ազատագրական շարժման վերելքի շրջանում Հունաստանի անկախացման գործընթացը հնարավոր դարձավ այն բանից հետո, երբ Եվրոպայի «մեծ տերությունները»՝ Ֆրանսիան, Ռուսաստանը և Մեծ Բրիտանիան սկսեցին հանդես գալ Հունաստանի պաշտպանությամբ։ Չնայած այս ամենի՝ Բրիտանական կայսրությունը փորձում էր զերծ մնալ ուղղափառ հույների և ռուսների հետ մերձեցումից և առաջին հերթին հետապնդում էր իր քաղաքական շահերը։

Սևծովյան նեղուցները և Կոստանդնուպոլիսը շարունակում էին մնալ բրիտանական ուշադրության կենտրոնում։ Թուրք-ռուսական երկարատև բանակցություններից հետո 1829 թվականի սեպտեմբերի 2-ին կնքվում է Ադրիանապոլսի պայմանագիրը, որով ամրապնդեց Ռուսաստանի տնտեսական-քաղաքական դիրքը Բալկանյան թերակղզում, Սև ծովի ու նեղուցների վրա։ Ադրիանապոլսի պայմանագրով եվրոպական գերտերություններից մեկը՝ Ռուսական կայսրությունը, փաստացիորեն ճանաչեց Հունաստանի անկախ թագավորության անկախությունը։ Լոնդոնյան արձանագրությունը ստորագրվել է 1830 թվականի փետրվարի 3-ին՝ մի կողմից Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի, մյուս կողմից՝ Հունաստանի միջև։

Ըստ Լոնդոնի արձանագրության՝ Թուրքիայի ենթակայության տակ շարունակում էին մնալ Եգեյան ծովի հունաբնակ կղզիների մեծ մասը (այդ թվում և Կրետեն, Հռոդոսը և Լեսբոսը)։ Հունաստանի անկախ թագավորության բնակչությունը կազմում էր 800 հազար մարդ։ Այս թվի առնվազն մեկ քառորդը կազմում էին ալբանացիները և գնչուները։ Առնվազն երեք միլիոն հույներ ապաստանեցին Հունաստանի սահմաններից դուրս։ 1832 թվականին Հունաստանը հռչակվեց սահմանադրական միապետություն։ Հունաստանի առաջին կառավարիչ նշանակվեց բավարացի ազնվական Օտտոն։

## Տես նաև
* Ադրիանապոլսի պայմանագիր
* Հունաստանի թագավորություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքականություն
Կրավցովկա (այլ կիրառումներ)

**Կրավցովկա**, կարող է վերաբերել՝
* Կրավցովկա - գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Խասանսկի շրջանի կազմում
* Կրավցովկա - գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Շևչենկոյի շրջանում
Կրասնոֆլոտսկոե (այլ կիրառումներ)

**Կրասնոֆլոտսկոե**, կարող է վերաբերել՝
* Կրասնոֆլոտսկոե - գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սովետսկիի շրջանում
* Կրասնոֆլոտսկոե - գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում
Կրասնոսելսկի շրջան (այլ կիրառումներ)

**Կրասնոսելսկի շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Կրասնոսելսկի շրջան - Հայկական ԽՍՀ վարչատարածքային միավոր այժմյան Գեղարքունիքի մարզի հյուսիս-արևելքում
* Կրասնոսելսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կոստրոմայի մարզում
* Կրասնոսելսկի շրջան - շրջան Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում
Կրասնոյե Զնամյա (այլ կիրառումներ)

**Կրասնոյե Զնամյա**, կարող է վերաբերել՝
* Կրասնոյե Զնամյա - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանում
* Կրասնոյե Զնամյա - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանում
Բլանշ

**Էլլի Դելվո** (, ), ավելի հայտնի է որպես **Բլանշ** (), բելգիացի երգչուհի և երգահան։ Ներկայացրել է Բելգիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում «City Lights» երգով՝ զբաղեցնելով 4-րդ տեղը։ Բլանշը նախկինում մասնակցել է The Voice Belgique հինգերորդ սեզոնում որտեղ նա եղել է Team Cats on Trees թիմի անդամ։

## Կարիերա
**2017թ․-ից առայժմ։ Եվրատեսիլ երգի մրցույթ 2017**

Նոյեմբերի 22-ին 2016 թ., Բելգիայի հեռարձակող հեռուստաընկերություն Radio Télévision Belge de la Communauté Française (RTBF) հայտարարեց, որ իրենք ներքին ընտրությունով ընտրեցին Բլանշին, որը կներկայացնի Բելգիան 2017թ Եվրատեսիլ երգի մրցույթում, որը կկայանա Կիևում։ Նրա երգը, «City Lights», պետք է ցուցադրվեր Մարտին 8-ին, սակայն դուրս եկավ հաջորդ օրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:«The Voice» հեռուստաշոուի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բելգիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Գուտմանյա քարանձավ

**Գուտմանյա քարանձավ** (), ամենախոշոր քարանձավը Լատվիայում և ողջ Մերձբալթիկայում։ Գտնվում է Սիգուլդա քաղաքից ոչ հեռու` Գաույա գետի աջ ափին` Գաույա ազգային պարկում։

## Նկարագրություն
Քարանձավի պատերը կարմիր ավազաքարից են, որ ձևավորվել է Դևոնյան ժամանակաշրջանում (մոտ 410 միլիոն տարի առաջ)։ Քարանձավից սկիզբ է առնում առվակ, որը թափվում է Գաույա գետը։

Քարանձավի խորությունը 18.8 մ է, առավելագույն լայնությունը` 12 մ, բարձրությունը` 10 մ։ Գուտմանյա քարանձավի մակերեսը մոտ 170 մ² է, ծավալը` 170 մ³։

Քարանձավը զբոսաշրջային ամենահին տեսարժան վայրերից է Լատվիայում, քանի որ նույնիսկ անենավաղ շրջանի այցելուները թողել են իրենց «այցեքարտերը»` պատերին փորագրելով իրենց անուններն ու այցելության ժամանակը։ Քարանձավի ներսում կան տարբեր իշխանների, բարոնների զինանշաններ։ Այլևս չի թույլատրվում գրել քարանձավի պատերին, քանի որ այն պահպանության տակ գտնվող հնագիտական ու երկրաբանական հուշարձան է։

Համաձայն ժողովրդական լեգենդի` քարանձավից դուրս հոսող առվակը լիտվացի Ռինդաուգ իշխանի կնոջ արցունքներից է առաջացել։ Լեգենդը վկայում է, որ իշխանն իր անհավատարիմ կնոջը թաղել է Գաույա գետի ավազոտ ափին։ Խեղճ կինը, մեղավորության զգացումից տանջվելով, այնքան է լաց եղել, որ նրա արցունքները դուրս են հոսել մեծ քարանձավից։ Ներկայումս էլ կարծում են, որ գարնանն այդ ջրերն օժտված են բուժիչ հատկությամբ։

Մեկ այլ ավանդություն էլ պատմում է, թե որտեղից է ծագել քարանձավի անունը։ Հնում ապրել է մի բարի մարդ, ով քարանձավի ջուրն օգտագործել է մարդկանց բուժելու նպատակով։ *Gut mann* գերմաներեն նշանակել է «լավ մարդ»։

Գուտմանյա քարանձավը հնուց եղել է զոհաբերությունների վայր։ Մինչև 19-րդ դարը մարդիկ այստեղ են եկել` աստվածներին զոհեր մատուցելու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատվիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Քարանձավներ այբբենական կարգով
Արա Հալիջի

**Արա Հալիջի** (, ), հոլանդահայ արտիստ, դերասան և պարուսույց։

## Կենսագրություն
Արան 1960-ական թվականներին Թուրքիայից Նիդերլանդներ ներգաղթած Հալիջիների ընտանիքի անդամ է, ովքեր մինչ արտագաղթը բնակվել են Կայսերիում։ Նա սովորել է Ֆրենկ Սանդերսի անվան երաժշտական ակադեմիայում։ Դեռ ուսանողական տարիներին խաղացել է Կաբարե և Պիաֆ մյուզիքլներում։ Երկու անգամ ստացել է Ջոն Քրաիջքամփի մրցանակ։ 2004 թվականին ստացել է «թատրոնի լավագույն դերասան» մրցանակը՝ «Merrily We Roll Along» ներկայացման համար, իսկ 2006 թվականին նույն մրցանակը ստացել է «Կաբարե» մյուզիքլի համար։ 2007 և 2009 թվականներին ստացել է «երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» HONK! և «Պիաֆ» ներկայացումների համար։ 2012 թվականին նա արժանացել է ֆլամանդական երաժշտական փառատոնի մրցանակի՝ «Շուշաններ» ներկայացման համար։

Արա Հալիջին հոլանդաբնակ թուրք լրագրող Սինան Ջանի հետ միասին մասնակցել է հոլանդական Vara հեռուստաընկերության պատրաստած «Արյունակից եղբայրներ» հեռուստանախագծին, որտեղ մեկ հայ և մեկ թուրք պատրաստվում են բացահայտել 1915 թվականի իրողությունները՝ այցելելով Ստամբուլ, Անկարա, Վաքըֆ, Կայսերի, Երզնկա, Մարդին, Կարս, Իգդիր և Երևան։

## Թատրոն
* Je Bent Goud Waard, Charlie Brown
* Peter Pan, De Musical
* Alladin, De Musical
* Assassins
* Merrily we, Roll Along
* Een Perfecte God
* Purper Revue
* Cabaret
* HONK!
* The Last 5 Years
* De Fabeltjeskrant, De Musical
* The Wild Party
* Piaf
* Sjakoo de musical
* Ja zuster, nee zuster
* Zij aan zij
* Macbeth
* Dolfje Weerwolfje
* Broadway in de polder
* Nieuwe avonturen met Dolfje Weerwolfje
* Gebroeders Leeuwenhart
* Lelies
* Dik Trom
* The Rozettes
* De sprookjesmusical Pinokkio

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլանդացի դերասաններ
Կատեգորիա:Պարուսույցներ
Մարդու ճակատագիրը (ֆիլմ)

**Մարդու ճակատագիրը** (), Միխայիլ Շոլոխովի համանուն պատմվածքի հիման վրա, 1959 թվականին Սերգեյ Բոնդարչուկի կողմից նկարահանված խորհրդային գեղարվեստական կինոնկար։

## Սյուժեն
Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուն պես վարորդ Անդրեյ Սոկոլովը ստիպված հրաժեշտ է տալիս ընտանիքին։ Պատերազմի առաջին իսկ ամիսներին նա վիրավորվում և գերի է ընկնում։ Ֆաշիստական համակենտրոնացման ճամբարի դժոխքի միջով անցնելով, իր խիզախության շնորհիվ խուսափում է գնդակահարությունից և վերջապես կարողանում է գերությունից փախչել։ Կարճատև արձակուրդ ստանալով՝ նա մեկնում է իր հայրենի Վորոնեժ քաղաք և տեղեկանում, որ կինն ու երկու դուստրերը զոհվել են ռմբակոծության ժամանակ։ Հարազատներից մնացել էր միայն որդին, ով սպա էր դարձել։ Վերադառնալով ռազմաճակատ՝ նա տեղեկություն է ստանում, որ որդին պատերազմի վերջին օրը զոհվել է։

Պատերազմից հետո Անդրեյ Սոկոլովը աշխատում է իր հայրենի վայրերից հեռու` Ստալինգրադի Ուրյուպինսկ քաղաքում։ Այնտեղ նա հանդիպում է Վանյա անունով փոքրիկ տղային, ով որբ էր մնացել։ Տղայի մայրը մահացել էր, իսկ հայրը` անհայտ կորել։ Անդրեյ Սոկոլովը տղային ասում է, որ ինքը նրա հայրն է, այդպիսով և իրեն, և տղային հույս ներշնչելով` նոր կյանքի համար։

## Դերասանական կազմ

## Նկարահանող խումբ

## Ձեռքբերումները
* «Սովետական էկրան» ամսագրի հարցումներով ճանաչվել է 1959 թվականի լավագույն ֆիլմ։
* 1959 թվականին՝ Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնում շահել է մեծ մրցանակը։
* Չեխոսլովակիայի 10-րդ միջազգային կինոփառատոնի մեծ մրցանակը։
* 1960 թվականին ստացել է Մինսկի կինոփառատոնի մեծ մրցանակը։
* «Բյուրեղապակե գավաթ»` գլխավոր մրցանակ։
* Մրցանակներ է ստացել Մելբուռնում, Սիդնեյում և Կանբեռայում։
* 1970 թվականին մրցանակ է ստացել Կառլովի Վարիի միջազգային կինոփառատոնում։
* 1976 թվականին մրցանակ է ստացել Ջորջթաունի միջազգային կինոփառատոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1959 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Միխայիլ Շոլոխովի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Սերգեյ Բոնդարչուկի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Ռուսաստանում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Սինան Ջան

**Սինան Ջան** (, ), թուրքական ծագմամբ հոլանդացի լրագրող և կինոռեժիսոր։

Սինանը աշխատել է որպես հետաքննող լրագրող «Vara» հեռուստաընկերության «Զեմբլա» հաղորդաշարում։ 2013- 2015 թվականներին Արա Հալիջիի հետ միասին նկարահանել է «Արյունակից եղբայրներ» փաստավավերագրական ֆիլմը, որտեղ մեկ հայ և մեկ թուրք պատրաստվում են բացահայտել 1915 թվականի իրողությունները՝ այցելելով Ստամբուլ, Անկարա, Վաքըֆ, Կայսերի, Երզնկա, Մարդին, Կարս, Իգդիր և Երևան։ 2015- 2016 թվականներին Թոմաս Բլոմի հետ նկարահանել է «Արաբական փոթորիկ» հեռուստաֆիլմը։ 2016 թվականին Ամստերդամում Սինան Ջանը արժանացել է «Խաղաղության լրագրող 2016» մրցանակի։ Բացի երկու փաստավավերագրական ֆիլմերից, Սինանը հրատարակել է նաև գիրք։ 2016 թվականին հեռուստաէկրան է բարձրացել Սինան Ջանի նկարահանած երկմասանոց «Առաքելություն դեպի Աֆղանստան» ֆիլմը, որտեղ անդրադարձել է Աֆղանստանի սոցիալ-տնտեսական ծանր վիճակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի լրագրողներ
Տակասի Ուսամի

**Տակասի Ուսամի** (ճապ.՝ 宇佐美 貴史, մայիսի 6, 1992, Կիոտո, Ճապոնիա), ճապոնացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս գերմանական «Աուգսբուրգ»-ի և Ճապոնիայի հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Գամբա Օսակա»
Տակասին իր կարիերան սկսել է «*Գամբա Օսակա*» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը Տակասին նշել է 2009 թվականի մայիսի 20-ին՝ Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա գավաթի 2009 թվականի խաղարկության շրջանակներում կայացած «*Սեուլ*»-ի դեմ խաղում։

2010 թվականին ճանաչվել է «Ջեյ-Լիգայի» լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ։

### «Բավարիա»
2011 թվականի հունիսին Տակասի Ուսամին վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվել է «Բավարիա»։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը ճապոնացին նշել է 2012 թվականի ապրիլի 12-ին՝ «Վերդերի» դեմ խաղում։

Թիմի կազմում անցկացրել է 1 մրցաշրջան՝ մասնակցելով 3 հանդիպման։

### «Հոֆֆենհայմ»
2012 թվականի մայիսի 17-ին Ուսամին տեղափոխվել է «*[[Հոֆենհայմ (ֆուտբոլային ակումբ)|Հոֆենհայմ]]*»։

### «Աուգսբուրգ»
2016 թվականից Տակասին հանդես է գալիս գերմանական «Աուգսբուրգ»-ի կազմում։

## Միջազգային կարիերա
Ճապոնիայի հավաքականի կազմում իր դեբյուտը Տակասի Ուսամին նշել է 2015 թվականի մարտի 31-ին՝ Ուզբեկստանի հավաքականի դեմ խաղում։

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայիսի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Նիկոլայ Ասրիև

**Նիկոլայ Աշոտի Ասրիև** (Ասրիյան Նիկոլայ Ալեքսանդրի, ), հայ գեներալ-լեյտենանտ (1968), ռազմական գիտությունների դոկտոր (1980), պրոֆեսոր (1981)։

## Կենսագրություն
Նիկոլայ Ասրիևը ծնվել է 1920 թվականի ապրիլի 24-ին Թուրքմենստանի Չարջոու քաղաքում։ 1939 թվականին ավարտել է Սմոլենսկի հրետանային ուսումնարանը, 1953 թվականին՝ Մոսկվայի Մ. Ֆրունզեի անվան և 1961 թվականին՝ ԳՇ ռազմական ակադեմիաները։  Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների ժամանակ եղել է հրետանային դիվիզիոնի հրամանատար (1942), հրաձգային կորպուսի շտաբի հրետանու պետ (Նովգորոդյան ռազմագործողությունում), 54-րդ բանակի շտաբի հրետանու պետ (մասնակցել է Ռիգայի ազատագրմանը)։
1945 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական ապարատում, 1968 թվականին եղել է Մոսկվայի օկրուգի ՀՕՊ-ի շտաբի պետ, 1971 թվականից՝ ԳՇ ռազմական ակադեմիայի ամբիոնի պետ։

## Գրականություն
* Տիգրան Հայազն, Գարեգին Ղազարյան։ 1000 հայազգի գեներալներ, ծովակալներ - Ե., Հեղինակային հրատարակություն, 2009 թ., էջ 398։
* Армяне-народ созидатель чужих цивилизаций։ 1000 известных армян в мировой истории/С.Ширинян.- Ер.։ Авт. изд., 2014, стр.102.
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. - 312 с.
* Арутюнян К. А., Погосян Г. Р. Вклад армянского народа в победу в Великой Отечественной войне. М., 2010.
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Աբդլմսեհ Ա Արծրունի

**Աբդլմսեհ Ա Արծրունի** նաև **Աբդլմսէհ Արծրունի** (ծննդյան և մահվան թթ. անհտայտ - 11-րդ դար), Հայ իշխան Վասպուրականում, Առաջին կյուրոպաղատ Բյուզանդիայում, իշխան Թոռնիկ Արծրունու որդին, Վասպուրականի Սենեքերիմ թագավորի ազգակիցը, Արծրունյաց իշխանական տան կրտսեր ճյուղ՝ Խեդենեկյան իշխանական տոհմից։ Նրա որդին է իշխան Թոռնիկ Բ Արծրունին և Դավիթ, Ստեփանոս, Գրիգոր կրոնավորները։

## Վասպուրականի թագավորության վերացում
Բյուզանդական նենգ քաղաքականության որոգայթն ընկած Սենեքիմ Արծրունին դեսպանություն է ուղարկում Կոստանդնուպոլիս, որդու՝ Դավթի գլխավորությամբ, և ընդունում է Բարսեղ Բ-ի պարտադրած ծանր պայմանագիրը՝ կայսրությանը զիջել Վասպուրականը (8 քաղաք, 72 բերդ, 4 հազար գյուղ) և 1021 թվականին իր արքունիքով, մերձավորներով ու զորքով (մոտ 70—80 հազար մարդ) գաղթում է Սեբաստիա, որը ճանաչվել է Արծրունիների ժառանգական տիրույթը։ Սենեքերիմ Արծրունու գաղթից հետո Աբդլմսեհը նստում է Ամյուկ (Ամիւկ) բերդում և իշխում նրա շրջակայքի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ. Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 14
* «Պատմություն Արծրունյաց տան», Թովմա Արծրունի, Դ. ժբ.
* «Պատմություն Արծրունյաց տան, Թովմա Արծրունի և Անանուն», ծանոթ՝. Վրեժ Վարդանյանի, 1978, Երևան, էջ 311-313

## Արտաքին հղումներ
* «Հավաքարան անվանց կաթողիկոսաց (Աղթամարա)», Մաքսուդյանց Մ., Էջմիածին, 1916, էջ 35

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Խեդենեկյաններ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Կատեգորիա:Վասպուրականի թագավորություն
Հովհաննես Բաննահյան

**Հովհաննես Գևորգի Բաննահյան** (), հայ խմբագիր, կուսակցական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թիֆլիսում, արհեստավորի ընտանիքում։ 1917 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ Նույն թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը և ակտիվ կուսակցական աշխատանք է կատարել սկզբում Թիֆլիսում և ապա Հյուսիսային Կովկասում (Արմավիրում, Վլադիկավկազում), որտեղ հետապնդվել է սպիտակգվարդիականների կողմից և հազիվ փրկվել գնդակահարությունից։ Այնուհետև, 1919-1920 թվականներին Վրաստանում ընդհատակյա աշխատանքից հետո Բաննահյանը ուղարկվում է Խորհրդային Հայաստան։ Այստեղ 1922-1923 թվականներին նա լարված աշխատում է Ալեքսանդրապոլում, որպես պարտիայի գավկոմի ագիտպրոպ բաժնի վարիչ և «Ռանչպար» թերթի խմբագիր։ Եղել է նաև «Մաճկալ», «Կարմիր գյուղացի» թերթերի խմբագիր։ Հետագայում տեղափոխվում է Էջմիածին և ընտրվում է նրա գավկոմի քարտուղար։ Այդ պաշտոնում,	1923-1924 թվականներին նա ծավալում է լայն, բեղմնավոր աշխատանք, որից հետո որոշ ժամանակ աշխատում է ՀԿԿ Կենտկոմի կազմբաժնում։ 1927 թվականին Բաննահյանր գործուղվում է Մոսկվա՝ ուսանելու։ Այստեղ ընդունվում է կոմակադեմիային առընթեր մարքսիզմ-լենինիզմի դասընթացները, որտեղ մեկ տարի սովորելուց հետո ետ է կանչվում և նշանակվում Լենինականի քաղկոմի քարտուղար։ Հետագայում Բաննահյանը աշխատանքի է փոխադրվում Հյուսիսային Կովկաս և ընտրվում Նովոռոսիյսկի քաղաքային կոմիտեի քարտուղար, որը նրա վերջին պաշտոնն էր։

## Գրականություն
* Հայկանուշ Վարդանյան, Սրտակից և զգայուն ընկեր։ Անմոռաց դեմքեր (Ներսիսյան դպրոցի սաներ), Ե., «Հայաստան», 1965, էջ 27-28։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ
Կարել Դոլեժալ (զինվորական)

**Կարել Դոլեժալ** (, , ), չեխոսլովակյան ռազմական գործիչ, Ուկրաինական գալիցյան բանակի Գլխավոր շտաբի փոխգնդապետ։

## Կենսագրություն
Կարել Դոլեժալը ծնվել է 1883 թվականին  Գրադեց-Կրալով (այժմ` Չեխիա) քաղաքի մոտ գտնվող Լիբչանամի Լգոտա գյուղում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է Ավստրո-Հունգարիայի բանակում, համագործակցել է Ուկրաինական սեչյան հրաձիգների հետ։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ եղել է Ուկրաինական գալիցյան բանակի 3-րդ կորպուսի շտաբի պետը և պլանավորել է Վովչուխովսկի հարձակումը։ Գեներալ Մ. Վ. Օմելյանովիչ-Պավլենկոյի կարծիքով առանձնանում էր տակտով, հանդարտությամբ, խոհեմությամբ, մեթոդիկությամբ և կայուն տեխնիկայով, որով գերազանցում էր 3-րդ կորպուսի հրամանատար Գրիգորի Կոսսակուն։

Ավելի ուշ Դոլեժալը դառնում է Գլխավոր շտաբի փոխգնդապետ, կոչումը շնորհվում է Արևմտաուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետության դիկտատոր Եվգենիա Պետրուշևիչի 1919 թվականի հունիսի 17-ի որոշմամբ, նույն ժամանակ նա զբաղեցնում էր նաև  Արևմտաուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետության դիկտատորի Ռազմական գրասենյակի պետի պաշտոնը։ 1919 թվականի օգոստոսին Ուկրաինայի Ժողովրդական Հանրապետության և Ուկրաինական գալիցյան  բանակների Կիև  և Օդեսա արշավանքի ժամանակ նշանակվում է  Ուկրաինական գալիցյան բանակի Գլխավոր շտաբի Օպերատիվ բաժնի պետ։ Ուկրաինայի Ժողովրդական Հանրապետության բանակի  գեներալ-խորունժ Յուրի Թյություննիկի կարծիքով, Դոլեժալը կանխատեսել էր, որ Կիևը կարելի է պաշտպանել այնքան ժամանակ, քանի Կարմիր բանակը չի ստիպել Սպիտակ շարժմանը նահանջել դեպի հարավ։  Հետպատերազմյան տարիներին Դոլեժալը ծառայել է Չեխոսլովակյան բանակում։ Հանկարծամահ է եղել 1924 թվականին։

## Գրականություն
* Українське військо у ХХ-ХХІ сторіччі  
* *Топінка Євген*. Долежал (Doležal) Карел // Чехи в Галичині։ Біографічний довідник / Уклали А. Дрбал, М. Кріль, А. Моторний, В. Моторний, Є. Топінка.&nbsp;— Львів։ Центр Європи, 1998.&nbsp;— С. 33.&nbsp;— ISBN 966-7022-20X.
* *Є. Топінка*. Чехи у військових формуваннях Українських січових стрільців та Українській Галицькій армії http://www.franko.lviv.ua/page/n52/05.pdf 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Չեխ ռազմական գործիչներ
Թամարա Գաչեչիլաձե

**Թամարա Գաչեչիլաձե** (, ), վրացի երաժիշտ, երգերի հեղինակ և դերասանուհի։ Ներկայացրել է Վրաստանը Եվրատեսիլ 2017 համաեվրոպական երգի մրցույթում, սակայն չի կարողացել շրջանցել առաջին կիսաեզրափակիչը։

## Կարիերա
Թամարա Գաչեչիլաձեն, կամ ինչպես վրացիներն են անվանում՝ Թակոն, մասնակցել է 2008 թվականի Եվրատեսիլի ազգային ընտրությանը և եզրափակիչ փուլում «Me and My Funky» երգով գրավել տասներորդ հորիզոնականը։

Եվրատեսիլին մասնակցելու հերթական փորձը Թակոն կատարել է 2009 թվականին։ Սկզբնական շրջանում նա հանդես էր գալիս, որպես քառյակի անդամ՝ «I'm Free» երգով։ 2009 թվականին Եվրատեսիլ երգի մրցույթը պետք է ընդուներ Մոսկվան։ Ռուս-վրացական պատերազմից հետո երկու երկրների հարաբերությունները սրվել էին և այդ իսկ պատճառով Վրաստանը այդ տարի որակազրկվեց։

2017 թվականին հայտնի դարձավ այն, որ երկիրը միջազգային եվրոպական մրցույթում ներկայացնելու է Թամարա Գեչեչիլաձեն՝ «Պահի՛ր հավատդ» երգով։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Վրացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Վրացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Վրացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Վրացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կառլ Դոզիտ

**Կառլ Դոզիտ** (, ), Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, Կարմիր Դրոշի շքանշանի ասպետ, հետագայում, Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի գնդապետ, Մոսկվայի ռազմական երկաթուղային ուսումնարանի տնօրեն։

## Կենսագրություն
Կարլ Մարինովիչ Դոզիտը ծնվել է 1894 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Լիֆլյանդի նահանգում, բատրակի ընտանիքում։ Ռուսական Սոցիալ-դեմոկրատական լեյբորիստական կուսակցության անդամ 1916 թվականից, 1917 թվականից հանդիսանում է լատիշական հրաձգային գնդերի Միացյալ Խորհրդի Գործադիր կոմիտեի անդամ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից է։

## Քաղաքացիական պատերազմ
1918 թվականի հունվարից Ուստ-Դվինյան լատիշական ջոկատի կոմիսարն էր, այնուհետև լատիշական հրաձիգների Գոլովնոյի հեղափոխական ջոկատի։ 1918 թվականի ապրիլից մինչև  1920 թվականի հունիսը եղել է լատիշական հրաձգային դիվիզիայի  զինկոմը և միաժամանակ 1919 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1920 թվականի մարտը 14-րդ բանակի հարվածային խմբի զինկոմն էր։   1918 թվականի հուլիսին Մոսկվայում ձախէսեռական խռովության ճնշման ղեկավարներից մեկն էր։

1919 թվականին Անտոն Դենիկինի  զորքերի դեմ մղվող մարտերի համար պարգևատրվում է Կարմիր Դրոշի շքանշանով։

## Հետպատերազմյան ծառայություն և ռեպրեսիաներ
Հետագայում կատարել է կուսակցական-տնտեսական և ռազմա-քաղաքական աշխատանքներ։ 1935 թվականին  РККА –ում անհատական զինվորական կոչումներ մտցնելուց հետո գնդապետ էր։ 1937 թվականին զբաղեցնում էր Մոսկվայի ռազմական երկաթուղային ուսումնարանի տնօրենի պաշտոնը։ Ձերբակալվում է 1937 թվականի նոյեմբերի 23-ին, 1938 թվականի փետրվարի 7-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի Ռազմական կոլեգիայի որոշմամբ լրտեսության մեղադրանքով դատապարտվում է մահապատժի։ 1938 թվականի փետրվարի 8-ին գնդակահարվում է «Կոմունարկա» հրաձգարանում։

1956 թվականի փետրվարի 29-ին հետմահու արդարացվում է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гражданская война и Интервенция в СССР. Энциклопедия / Хромов С. С.. - М.։ Советская энциклопедия, 1983. - С. 194. - 702 с

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լատվիական հրաձիգներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Գնդակահարվածներ
Ալլա Սահակյան

**Ալլա Վալերիի Սահակյան **(), թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի, երգչուհի, հագուստի մոդելավորող։

Կոմպոզիտոր Գարի Քյոսայանի կինը։

## Կենսագրություն
Ալլա Սահակյանը ծնվել է 1982 թվականին Երևան քաղաքում։ 1999-2003 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, 2004 թվականին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 2003 թվականից Ալլա Սահակյանը աշխատում է Սոս Սարգսյանի անվան պետական Համազգային թատրոնում և Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի օպերային ստուդիայում՝ որպես խմբի վարիչ։ Ամուսնու՝ Գարի Քյոսայանի հետ համերգներով ելույթ է ունեցել ԱՄՆ-ում և Կանադայում։
2011 թվականին Ալլա Սահակյանը Հայաստանի մշակույթի նախարարության կողմից արժանացել է պատվոգրի՝ «Մշակույթի ասպարեզում ներդրած ավանդի համար»։

## Ներկայացումներ

## Ֆիլմեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Ժան Տատլյան

**Ժան Հարությունի Տատլյան** (), հայ խորհրդային և ֆրանսիացի երգիչ։ Ըստ իր կարծիքի՝ Տատլյանը Խորհրդային Միության առաջին շանսոն երգիչն է։

## Կենսագրություն
Ժան Տատլյանը ծնվել է 1943 թվականի օգոստոսի 17-ին Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքում։ Ընտանիքի երեք զավակներից կրտսերն է եղել։ 1947 թվականին ընտանիքը ներքաղթել է Խորհրդային Հայաստան։

Երաժշտությամբ սկսել է զբաղվել մինչև չափահաս դառնալը։ Ավարտել է Կիևի էստրադային-կրկեսային ուսումնարանը։ 1956 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Սուխում, որտեղ աշխատել է տեղի ֆիլհարմոնիայում։ 1961 թվականին դարձել է Հայաստանի պետական ջազ նվագախմբի մենակատար։ Հետագայում տեղափոխվել է Լենինգրադ և աշխատել Լենհամերգում (), ստեղծել է իր նվագախումբը, որի երաժշտական ղեկավար է հրավիրել Գրգորի Կլեյմիցին։

Նրա հիթերից են «Փողոցային լապտերներ», «Աշնանային լույս», «Երկ կաթիլի մասին», «Հին աշտարակ» երգերը։ Ձայնասկավառակների տիրաժը անցել է 50 միլիոնից։

1971 թվականին ֆրանսուհու հետ կեղծ ամուսնություն ձևակերպելով արտագաղթել է Ֆրանսիա։ Երգել է Փարիզի «Ռասպուտին»կաբարեում, «Մոսկովյան աստղ» ռեստորանում։ Ավելի ուշ, Փարիզի կենտրոնում՝ Հաղթական կամարի հարևանությամբ իր սեփական՝ «Երկու կիթառ», ռեստորանն է բացել, որի երգացանկում սեփական երգերից բացի, կատարել է նաև հայկական, գնչուական և ռուսական ժողովրդական երգեր։ Արագ է տիրապետել ֆրանսերենին և ծանոթություն է հաստատել հայտնի անձանց հետ, որոնց թվում էին՝ Միշել Մերսյեն, Շառլ Ազնավուրը, Լայզա Մինելլին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգչի պաշտոնական կայքը
* https://www.youtube.com/channel/UCTcDZvoDwwzToBlsLX85cFg Պաշտոնական YouTube ալիքը
*  Ժան Տատլյանը «Встречи на Моховой» հեռուստահաղորդումում  - 2009թ․ փետրվարի 11-ի ձայնագրություն
* Կենսագրությունը popsa.info կայքւմ
* Ժան Տատլյան ճակատագիր և երգեր
* Ժան Տատլյան «ԽՍՀՄ-ում իմ անունը տալ արգելել էին․․․»
* Ժան Տատլյան «Մարդ չի կարող օվկիանոսի վրա միայն տանիկ կառուցել» 
* Ժան Տատլյանի հարցազրույցներից
* Ժան Տատլյան, Կարևորը երևակայությունն ու աշխատանքն են․․․

Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Նիկիտա Վիսոցկի

**Նիկիտա Վլադիմիրովիչ Վիսոցկի** (, ), կինոյի և թատրոնի ռուս դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Նիկիտա Վիսոցկին ծնվել է 1964 թվականի օգոստոսի 8-ին Մոսկվայում, Վլադիմիր Վիսոցկու և Լյուդմիլա Աբրամովայի ընտանիքում։ Նրա ավագ եղբայրն է Արկադի Վիսոցկին։ Ծնողները բաժանվել են 1968 թվականին, իսկ պաշտոնապես ամուսնալուծվել են 1970 թվականին։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Նիկիտա Վիսոցկին աշխատել է գործարանում։ 1986 թվականին նա ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիան (Անդրեյ Մյագկովի կուրս)։

1986 թվականից ծառայել է բանակում՝ վերջին կես տարին անցկացնելով Սովետական բանակի թատրոնում։ 1986-1988 թվականներին խաղացել է «Սովրեմեննիկ-2» ()։ Հետագայում կազմակերպել է իր թատրոնը, որը կոչվել է Մոսկվայի փոքր թատրոն ()։ 1996 թվականին Նիկիտա Վիսոցկին դարձել է Վ. Վիսոցկու պետական մշակութային կենտրոն-թանգարանի տնօրեն։ 1997 թվականին դարձել է Վլադիմիր Վիսոցկու բարեգործական հիմնադրամի հիմնադիրն ու գործադիր տնօրենը։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 18-ին արժանացել է Ցարսկոե Սելոյի գեղարվեստական մրցանակի «Վլադիմիր Վիսոցկու անվան կենտրոնի ստեղծման և բանաստեղծի ստեղծագործական ժառանգության պահպանման համար»։

Նիկիտա Վիսոցկին գրել է իր հոր՝ Վլադիմիր Վիսոցկու մասին պատմող «Վիսոցկի։ Շնորհակալություն, որ ողջ ես» () ֆիլմի սցենարը, որ էկրան է բարձրացել 2011 թվականին։ 2012 թվականի սեպտեմբերին Նիկիտա Վիսոցկին սկսել է դասավանդել Մոսկվայի մշակույթի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ու դերասանական վարպետության ամբիոնում։ Նիկոլայ Սկորիկի արվեստանոցի ռեժիսոր ու մանկավարժ է։ Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» ակումբի երկրպագու է։

2013 թվականի հուլիսի 26-ին Նիկիտա Վիսոցկին պատվի ու արժանապատվության պաշտպանության վերաբերյալ հայտ է ներկայացրել «Վլադիմիր Վիրսոցկին ՊԱԿ-ի գործակալ» (, Ֆեդոր Ռազզակով, Միխայիլ Կրիժանովսկի, Մոսկվա, 2012)։

### Անձնական կյանք
Նիկիտա Վիսոցկին ամուսնացած է, ունի երկու որդի՝ Սեմյոնը (ծնվել է 1986 թվականին) և Դանիիլը (ծնվել է 1988 թվականին) և մեկ դուստր։

## Ֆիլմագրություն

## Դերեր թատրոնում
* «Հերակլեսի յոթերորդ սխրանքը» (Սովրեմեննիկ-2)
* «Խավար» (Սովրեմեննիկ-2)
* «Ստվեր» (Սովրեմեննիկ-2)
* «Նախանձ» (Սովրեմեննիկ-2)
* «Վլադիմիր Վիսոցկի» (Տագանկայի թատրոն)
* «Դաս կանանց» (Ա. Չեխովի անվան ՄԳԱԹ)
* «Максимилиан столпник» (Ա. Չեխովի անվան ՄԳԱԹ)
* «Հին Նոր Ֆաուստ» (Լուսնի թատրոն)
* «Շարմանկա» (Սովրեմեննիկ)

## Ռեժիսորական աշխատանքներ
* «Եվս մեկ անգամ մերկ թագավորի մասին» (, Սովրեմեննիկ)
* «Ռոմեո և Ջուլիետ» (Ն. Սկորիկի արվեստանոց)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Никита Высоцкий на «Родоводе». Дерево предков и потомков
* Сайт ГКЦМ В. C. Высоцкого 
* Никита Высоцкий в Мастерской Н. Л. Скорика
* Никита Высоцкий: долгое узнавание отца, журнал «Огонёк», No. 43, 21.10.1996
* Никита Высоцкий: «Образ отца — это бешено несущийся автомобиль», АиФ Суперзвёзды, выпуск 02 (08), 20.01.2003
* Никита Высоцкий: «Не надо говорить, будто у нас была дружная семья», АиФ Суперзвёзды, выпуск 14 (68), 26.06.2005
* Актер и режиссёр Никита Высоцкий: «Фильм о моем отце может снять только Говорухин»

Կատեգորիա:ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Աբդլմսեհ Բ Արծրունի

**Աբդլմսեհ Բ Արծրունի** նաև **Աբդլմսէհ Արծրունի** (ծննդյան թվականն անհայտ - 1121), հայ իշխան, պռտուկուրոպաղատ, իշխան Թոռնիկ Գ Արծրունու որդին, Արծրունյաց իշխանական տնից։ Աբդլմսեհ Բ-ն թոռան թոռն էր Աբդլմսեհ Ա Արծրունու, որի հետ նրան շատ հաճախ շփոթում են, Աղթամարի Դավիթ Ա Արծրունի կաթողիկոսի հայրը։ Իշխել է Ամյուկ (Ամիւկ) բերդում և նրա շրջակայքում։ Աբդլմսեհի օրոք (11-րդ դարի վերջ և 12-րդ դարասկիզբ) Վասպուրականը հարկատու էր սելջուկներին։ Աբդլմսեհն ստացել էր պրոտոկուրոպաղատի (առաջին կյուրոպաղատ) բյուզանդական աստիճան և «թագավոր» տիտղոս։ Նա իր իշխանությունը մյուս գավառների վրա տարածելու նպատակով ամուսնացավ Կոգովիտ և Ծաղկոտն գավառների իշխան Ալուզի որդու՝ Արևելյան տուկ (դուքս) Գրիգորի դստեր Մարիամի (մահացել է 1123 թ.) հետ։ 1113 թվականին Աբդլմսեհն իր որդուն՝ Դավիթ եպիսկոպոսին Աղթամարում օծել տվեց կաթողիկոս, որով հիմք դրվեց Աղթամարի կաթողիկոսությանը։ Աբդլմսեհին հաջորդեց մյուս որդին՝ Ալուզ-Ստեփանոսը (1121-մոտ 1125), որը վերաշինել տվեց թշնամիների ավերած բնակավայրերն ու բերդերը, իսկ եղբոր մահից հետո դարձավ Աղթամարի կաթողիկոս։ Մահացել է 1121 թվականին։

## Աղբյուրներ
* Հայոց անձնանունների բառարան, Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ. Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 14
* «Պատմություն Արծրունյաց տան», Թովմա Արծրունի, Դ. ժբ. (Աբդլմսէհ)

## Արտաքին հղումներ
* [«Հավաքարան անվանց կաթողիկոսաց (Աղթամարա)», Մաքսուդյանց Մ., Էջմիածին, 1916, էջ 37, 38, 41? և 59 (ունի Աբդլմսեհ, Աբդլմսես, Աբդուլմուսեհ, Աբդմսես ձևերը և շփոթում է [Աբդլմսեհ Ա Արծրունի|Աբդլմսեհ Ա Արծրունու] հետ)]

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Խեդենեկյաններ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Թամար Թումանյան

**Թամար Հովհաննեսի Թումանյան** (), հայ ճարտարապետ։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1977)։ Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ (1935)։

Հովհաննես Թումանյանի դուստրը։

## Կենսագրություն
Թամար Թումանյանը ծնվել է Թիֆլիսում 1907 թվականին, բանաստեղծ, արձակագիր Հովհաննես Թումանյանի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի Գայանյան օրիորդաց դպրոցում։ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1933 թվականից Ալեքսանդր Թամանյանի արվեստանոցում աշխատել է ճարտարապետ, 1945-1949 թվականներին եղել է Հայաստանի ճարտարապետների միության քարտուղար, 1947-1951 թվականներին՝ Հայաստանի ճարտարապետական ֆոնդի վարչության նախագահ, 1966-1989 թվականներին՝ Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարանի տնօրեն, որտեղ ստեղծել է «Վերնատան» հուշասենյակը, «Լոռվա ձոր» համայնապատկերը, որի դիտումն ուղեկցվում է Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայով։

## Ստեղծագործություններ
Թամար Թումանյանի նախագծերով կառուցվել են շենքեր և շինություններ Երևանում և այլ քաղաքներում։
* Քանաքեռ ԳԷՍ-ի բնակելի շենք, Երևան
* №447 գործարանի բնակելի շենք, Երևան 
* №447 գործարանի հանրակացարան, Երևան 
* Օթերևութաբանական վարչության շենք, Երևան 
* Հյուրանոց Սիսիանում 
Մասնակցել է Երևանում կառավարության ընդունելությունների տան և Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան  օպերայի և բալետի թատրոնի նախագծերի մշակման աշխատանքներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ կին ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ
Նոր թանգարան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Նոր թանգարան** (), ժամանակակից արվեստի թանգարան Սանկտ Պետերբուրգում, որի հավաքածուում ընդգրկված են 20-րդ դարի 50-ական թվականներից մինչև մեր օրերը ստեղծված աշխատանքներ։

## Պատմություն
Բացվել է 2010 թվականի հունիսի 4-ին։ Էքսպոզիցիայի հիմքում ընկած է խորհրդային շրջանի ոչ պետական արվեստի ստեղծագործությունների մասնավոր հավաքածուն և ռուսական ժամանակակից արվեստի գործեր, որոնք հավաքել է մեկենաս Ասլան Չեխոևը։ Չեխոևը ձևավորել է իր հավաքածուն վերջին 10 տարիների ընթացքում, հավաքելով լավագույն աշխատանքները նկարիչներից, պատկերասրահներից, ձեռք է բերել նկարներ լոնդոնյան աճուրդներից։ Հավաքածուն կազմելիս Չեխոևին աջակցել է մոսկվացի գալերեիստ Սերգեյ Պոպովը։

Ցուցադրությունը տեղակայված է XIX դարի բազմաբնակարանային շենքի երկու հարկերում։

Թանգարանի հավաքածուն ցույց է տալիս XX դարի երկրորդ կեսի ռուսական արվեստի անցած ճանապարհը։ Նոր թանգարանում ցուցադրված են «Այլ արվեստի» այնպիսի լեգենդար նկարիչների, նոնկոնֆորմիզմի դասականների աշխատանքներ, ինչպիսիք են Օսկար Ռաբինը, Լև Կրոպիվնիսկին, Լիդիա Մաստերսկովան, Վլադիմիր Նեմուխինը, Միխայիլ Շվարցմանը, Դմիտրի Կրասնոպեվցևը, Վլադմիր Վեյսբերգը, Վիկտոր Պիվովարովը, «Նոր նկարիչներ» խմբի անդամները և ուրիշներ։ Ինչպես նաև ներկայացված են 20-րդ դարի 2-րդ կեսի և 21-րդ դարի սկզբի տարբեր խմբեր, ուղղություններ և արվեստի ոճեր։

## Ցուցադրություններ
Նոր թանգարանը ժամանակակից հայտնի նկարիչների ցուցահանդեսներ անցկացնելու վայր է։ Թանգարանի գոյության ընթացքում այստեղ անց են կացվել AES+F-ի, Գրիգորի Մայոֆիսի, Եվգենի Միխնով-Վոյտենկոյի, ինչպես նաև` Մոսկվայի և Պետերբուրգի համատեղ նախագիծ «Ժողովրդի ընտրություն» և «Նոր քանդակ» ցուցադրությունները։

## Հավաքածուներ
Նոր թանգարանը ժամանակակից «աստղերի» ստեղծագործությունների հավաքածու է։ Այստեղ են Մոսկվայի առաջին մասնավոր պատկերասրահի սեփականատեր ու կուրատոր Այդան Սալախովայի, մոսկովյան ակցիոնիզմի առաջնորդ Անատոլի Օսմոլովսկու, «փսիխոդելիկ ռեալիզմի» հիմնադիր Պավել Պեպպերշտեյնի, ռուսական ամեհաջողված արթ-խմբերից մեկի` AES+F-ի, սոց-արթի ռադիկալ հետևորդ Ալեքսեյ Բելյաև-Գինտովտի, քննադատական ռեալիստ Դմիտրի Գուտովի, դասական պոստմոդերնիստ Վալեռրի Կոշլյակովի և մետաֆիզիկ Կոնստանտին Բատինկովի աշխատանքները։

Թանգարանը նախատեսում է պարբերական ժամանակավոր ցուցադրություններ կազմակերպել ինչպես ռուսական, այնպես էլ` արտասահմանյան նկարիչների աշխատանքներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Նոր թանգարանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:2010 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Ռիգայի Միխայիլ Չեխովի անվան ռուսական թատրոն

**Ռիգայի Միխայիլ Չեխովի անվան ռուսական թատրոն** (), բացվել է 1883 թվականին Ռիգայում։ Կոչվում է գրող Անտոն Չեխովի զարմիկ Միխայիլ Չեխովի անունով։

## Պատմություն
1883 թվականի հոկտեմբերի 2-ին ռուսական արհեստագործական արտելի դահլիճում Ռիգա ժամանած անտրեպրենյոր Ե. Վ. Լավրովի թատերախումբն ամբողջ թատերաշրջանի ընթացքում ցուցադրեց Իպպոլիտ Շպաժինսկու «Майорша» պիեսը։ Քաղաքում ստեղծվեց անկախ պրոֆեսիոնալ ռուսական թատրոն։
1902 թվականից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմ թատերախումբն աշխատել է Երկրորդ քաղաքային թատրոնի (ճարտարապետ՝ Ավգուստ Ռեյնբերգ) շենքում, որը քաղաքային իշխանությունները բացել էին Ռիգայի 700-րդ տարելիցի կապակցությամբ։ Թատրոնում հյուրախաղերով հանդես են եկել Վերա Կոմիսարժևսկայան, Մարիա Սավինան, Վարվառա Ստրելսկայան և այլ դերասաններ։

Թատրոնի պատմությունը կապված է դերասան և ռեժիսոր իմպրեսարիո Կոնստանտին Նեզլոբինի անվան հետ, որի անմիջական մասնակցությամբ ձևավորվել է թատերախմբի միջուկը։ Նեզլոբինին հաջողվել է ներգրավել տաղանդավոր ռեժիսորների, դերասանների  և բեմադրիչների, էապես ընդլայնվել է նաև խաղացանկը։ Թատերախումբ են հրավիրվել ականավոր դերասաններ Մարիա Անդրեևան, Մ. Ռոքսանովան, Ա. Խարլամովը, Ն. Միխայլովսկին, Վ. Լիխաչովը։ Մեծ ճանաչում ունեին Կոնստանտին Ստանիսլավսկու աշակերտ ռեժիսոր Կոնստանտին Մարջանիշվիլու բեմադրությունները։ 1904 թվականին Նեզլոբինի հրավերով Ռիգա է ժամանում Մաքսիմ Գորկին և մասնակցում իր պիեսների բեմադրությանը։ Ն. Միխալկովսկու ղեկավարման ընթացքում թատրոնի հրավիրված ռեժիսորն էր երիտասարդ Ալեքսանդր Թաիրովը։

Պատերազմից հետո թատրոնը վերաբացվել է 1921 թվականին։ Թատերախումբը գլխավորել է Բուլղարիայից ժամանած Մոսկվայի Փոքր թատրոնի դերասան Մ. Մուրատովը, ով մի քանի եթերաշրջան խաղացել է այս թատրոնում։ Խաղացանկում գերիշխում էին ռուս դասականների ստեղծագործությունները։ Չնայած կառավարության լրավճարների, միջոցների մի մասը ստիպված էին հավաքել «Ռուսական դրամատիկական թատրոնի» ընկերակցության ջանքերով։ Շրջագայություններով Ռիգա են այցելել բազմաթիվ նշանավոր դերասաններ. երկու եթերաշրջան այստեղ խաղացել է Միխայիլ Չեխովը, հանդիսատեսը կարող էր այստեղ տեսնել Վասիլի Կաչալովին, Գրիգորի Խմարին, Օլգա Գզովսկայային, Պավել Օռլենյովին։

2006 թվականից թատրոնը կոչվում է Միխայիլ Չեխովի անունով։ 2010 թվականի օգոստոսից թատրոնի գլխավոր տնօրենն է Իգոր Կոնյաևը։

## Գրականություն
* Прибалтийские русские։ история в памятниках культуры. / Ред. А. В. Гапоненко. - Рига։ Институт европейских исследований, 2010. - 736 с. - с. 343-347. - ISBN 978-9934-8113-2-6
* Рига։ Энциклопедия = Enciklopēdija «Rīga» / Гл. ред. П. П. Еран. - 1-е изд.. - Рига։ Главная редакция энциклопедий, 1989. - С. 711-712. - 60 000 экз. - ISBN 5-89960-002-0.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Թատրոնի պատմություն

Կատեգորիա:Ռիգայի թատրոններ
Կատեգորիա:Ռիգայի շենքեր և կառույցներ
Samsung Galaxy S7/S7Edge

**Samsung Galaxy S7** (SM-G930, SM-G935), սմարթֆոն յոթերորդ սերնդի Galaxy S, թողարկել է Samsung Electronics 2016 թվականի փետրվարի 21 Բարսելոնա քաղաքում MWC միջազգային ցուցահանդեսում։

Մոդելը տարբերվում է 12-մեգապիքսելանոց հիմնական տեսախցիկով, որի հիմքում ընկած է f1.7 «խելացի» համակարգը, որը ունի  օպտիկական կայունացում, իմֆրակարմիր ֆոկուս և Real-Time HDR  ռեժիմի աջակցություն,  որը բարելավում է մատնահետքի սկաների աշխատանքը։ Ինչպես նաև Samsung Galaxy S7 ստացել է խոնավությունից պաշտպանող համակարգ  IP68  ստանդարտով, սմարթֆոնը  30 րոպե կարող է լինել 1,5 մ  խորությունում։

Փորձարկումների արդյունքները ցույց են տվել, որ սմարթֆոնի օգտատերն առանց դժվարությունների հեշտությամբ կարող է այն կառավարել կեղտոտ ձեռքերով կամ անձրևի ժամանակ։ Սմարթֆոնը կարող է կայուն մնալ նույնիսկ այն ժամանակ, երբ ամբողջովին ընկղմված է ջրի մեջ
։

## Տեխնիկական տվյալներ
### Սարքավորման դրույթը
 
Սմարթֆոնն ունի 64-բիթանոց ութ միջուկանի Exynos 8890 պրոցեսոր, կատարելով 14 նմ պրոցես։ Որպես գրաֆիկական պրոցեսոր տեղադրված է Mali-T880MP12։ Որոշ շուկաների համար ընկերությունը արտադրել  է  Snapdragon 820 միկրոսխեմաներով և որպես գրաֆիկական պրոցեսոր օգտագործել  է Adreno 530։

Օպերատիվ հիշողություն  կազմում է 4 ԳԲ, LPDDR4 տեսակի։ Սմարթֆոնը կարող է ունենալ 32 կամ 64 ԳԲ մշտական ներքին հիշողություն (դրանցից 8 ԳԲ զբաղեցնում է օպերացիոն համակարգը)) 16 ԳԲ տարբերակ չկա։ Galaxy S7 տարբերվում է microSD քարտով մինչև 200 ԳԲ, որը իր հերթին կարող է SIM-քարտի տեղ լինել (միայն  Duos մոդելների համար, որտեղ նման հնարավորություն ունի 930FD, իսկ 930F տարբերակը չունի)։ Galaxy S7 մարտկոցի հզորությունը կազմում է 3000 мАч, իսկ Galaxy S7 Edge — 3600 мАч։ Երկու մոդելներն էլ ունեն անլար լիցքավորման հնարավորություն։

Երկու տարբերակների էկրաններն էլ աշխատում են  Super AMOLED տեխնոլոգիայով, Quad HD (1440x2560 պիքսելանոց) բանաձևով։ Սմարթֆոնի էկրանը հնարավորություն ունի ցուցադրել 576 ppi պիքսելների խտությունը։

## Ծրագրային ապահավում
Օպերացիոն համակարգը  Android 7.0 Nougat, Grace UX ինտերֆեյսով, որն հայտնի է  TouchWiz։

Պաշտոնական շնորհանդեսում չէր հայտարարվել սմարթֆոնի մեկ օգտակար գործառույթ, որը սմարթֆոնը կարող է դարձնել անլար ցանցի շարժական մուտքի կետ։ Ավելի ուշ դրա մասին հայտնեցին Իտալական HDBlog, որոնք ստուգել էին սմարթֆոնի բոլոր առաջնային թեստավորումները։ Նրանք նաև հայտնել էին, որ այս նոր S-սերիայի սմարթֆոնը նաև կարող է դառնալ բջջային երթուղղիչ և այլ սարքերին Wi-Fi տարածել։ Այդ ռեժիմն ակտիվացնելու համար անհրաժեշտ է կարգավորումների անլար միացությունների բաժնում միացնել Enable Wi-Fi Sharing  ֆունկցիան։

## Պարգևները
Գովազդից մեկ ամիս հետո Samsung Galaxy S7, Consumer Reports տարբերակը ճանաչվեց տարվա լավագույն սմարթֆոն։ Բարձր են գնահատվել գեղեցիկ էկրանը, տեսախցիկը և հզոր պրոցեսորը։ Բացի այդ Consumer Reports նշել է microSD-քարտի հայտնվելը և պաշտպանությունը փոշուց և խոնավությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Samsung Official Website
* Samsung Galaxy S7 и Samsung S7 Edge: MWC ցուցահանդեսի տեսանյութը
* Samsung Galaxy S7 | S7 edge: ի՞նչպես է նկարում լավագույն սմարթֆոնի տեսախցիկը  HI-TECH MAIL.RU կայքում

Կատեգորիա:Սամսունգ
Կատեգորիա:Սմարթֆոններ
Վահե Զաքարյան

**Վահե Սամվելի Զաքարյան** (), Հայաստանի զինված ուժերի և Արցախի Պաշտպանության բանակի զինծառայող, շարքային։

## Կենսագրություն
Վահե Զաքարյանը ծնվել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում՝ Սամվել Զաքարյանի ընտանիքում։ Ունի երկու քույր, իսկ ինքը տան միակ արու զավակն էր։ 2002 թվականին ընդունվել է տեղի հիմնական դպրոց և ավարտել 2012 թվականին։ Նույն թվականին ընդունվել է Հրազդանի 10-րդ ավագ դպրոցը։ Սովորել է կենսաքիմիկական հոսքում։ Դպրոցն ավարտել է 2014 թվականին։ Ընտանիքով տեղափոխվել են Ռուսաստանի Դաշնություն, սակայն Վահեն 13 տարեկան էր, երբ որոշեց թողնել Մոսկվայի հանգիստ կյանքը և վերադարձավ Հայաստան։ Վահեն 11 տարեկանից զբաղվել է սպորտով՝ կարատեով և արևելյան մարտարվեստով։ Բազում հաղթանակներ և մեդալներ ունի, բազմաթիվ միջազգային մրցույթների հաղթող է։ Հայաստանում մասնակցել է բազմաթիվ մրցույթների։ Հայաստանի երկակի չեմպիոն է, ունի երկու սև գոտի։ Աշխարհի մրցույթներին մասնակցելու հրավեր էր ստացել․ մասնակցել է Լեհաստանում կայացած մրցմանը, իսկ Չեխիայում կայանալիք մրցմանը չի հասցրել մասնակցել։ 2014 թվականին ընդունվել է ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։

## Զինվորական ծառայություն
2014 թվականին 2014/1 զորակոչով զորակոչվել է հայոց բանակ, ծառայության անցնելով Հոկտեմբերյանում։ 6-ամսյա ուսումնական փուլն անցնելուց հետո, որպես տանկի նշանառու-օպերատոր, տեղափոխվել է ԼՂՀ՝ Ջեբրաիլ։ Վահեի տունդարձին մնացել էր 111 օր։ 2016 թվականի ապրիլի 2-ին Վահեն իր տանկով հասավ մինչև հակառակորդի դիրքերը և խոցվեց։ Վահեն զոհվեց՝ բաց տարածքում կռիվ տալով։

## Հուղարկավորություն
Վահեի հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 8-ին Ջրառատ թաղամասի եկեղեցում, իսկ հուղարկավորությունը՝ 2016 թվականի ապրիլի 9-ին։

## Հիշատակ
Հերոսի սխրանքին պատասխան հարազատ դպրոցում փառքի անկյուն է բացվել, որտեղ խնամքով տեղավորված է զինածառայողի լուսանկարները։ Նրանց տան բակում օգոստոսի 12-ին տեղադրվել է հուշաքար և ցայտաղբյուր՝ Հրազդանի քաղաքապետ Արամ Դանիելյանի մասնակցությամբ։

## Պարգևատրումներ
Հետմահու Հայաստանի և Արցախի նախագահների կողմից պարգևատրվել է «Արիության» և «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալներով։

## Տես նաև
* Քառօրյա պատերազմ
* Քառօրյա պատերազմում զոհվածների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Ցավում ենք և հպարտանում. Վահե Զաքարյան
* «Ծնողներ կան, որ գոնե տեսել են իրենց երեխեքին, թեկուզ իրենց երեխեքի դին հողին են հանձնել, բայց մենք դա էլ չենք տեսել…». ասում է զոհված Վահե Զաքարյանի հայրը
* Մեր հերոսները Վահե Զաքարյան
* Ապրելու ապրիլ 30.09.16 Վահե Զաքարյան
* Վահե Սամվելի Զաքարյան 

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության զինվորներ
Կատեգորիա:ՀՀ զինվորներ
Կատեգորիա:Քառօրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Պիկովայա դամա (օպերա)

**«Պիկովայա դամա»** կամ **«Ագռավ աղջիկը»** (), Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկու օպերա երեք գործողությամբ, յոթ տեսարանով։ Լիբրետոյի հեղինակ` Մոդեստ Չայկովսկի` ըստ Ալեքսանդր Պուշկինի համանուն վիպակի։ Օպերան ստեղծվել է 1890 թվականի գարնանը Ֆլորենցիայում, առաջնախաղը տեղի է ունեցել 1890 թվականի դեկտեմբերի 7(19)-ին Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում։

«Պիկովայա դամա» օպերան համարվում է Չայկովսկու լավագույն ստեղծագործություններից մեկը և ընդգրկված է բազմաթիվ, հատկապես Ռուսաստանում գործող, օպերային թատրոնների խաղացանկերում։

## Գործող անձինք և առաջին դերակատարները

Կատեգորիա:Չայկովսկու օպերաներ
Կատեգորիա:Օպերաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսերեն օպերաներ
Կատեգորիա:Պուշկինի ստեղծագործությունների հիման վրա գրված օպերաներ
Ռումինական ակադեմիա

**Ռումինական ակադեմիա** (), բարձրագույն գիտական հաստատություն Ռումինիայում, որը ներառում է գիտական, գեղարվեստական և գրական ոլորտների գործունեությունը։

## Պատմություն
Ակադեմիան հիմնադրվել է 1866 թվականին որպես Ռումինական գրական ընկերակցություն։ 1867 թվականին գրական ընկերակցությունը վերանվանվել է Ռումինիայի ակադեմիական հասարակության, 1879 թվականին՝ Ռումինիայի ակադեմիայի։ Ռումինիայի կոմունիստական կուսակցության իշխանության անցնելուց հետո կազմակերպությունը վերակազմավորվել է և 1948 թվականից կոչվել է Ռումինիայի Ժողովրդական Հանրապետության ակադեմիա։ 1965 թվականից մինչև 1989 թվականի Ռումինիական հեղափոխությունը հաստատությունը կոչվել է Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետության ակադեմիա։

thumb|282px|right|<center>Ռումինիայի ակադեմիայի անդամները<br />1867

2011 թվականի տվյալներով Ռումինիայի ակադեմիան ունեցել է 181 իսկական անդամներ, որոնք ընտրվում են ցմահ։ Համաձայն իր կանոնադրության՝ Ակադեմիայի հիմնական նպատակն է ռումիներեն լեզվի և ռումինական գրականության պահպանումը, Ռումինիայի ազգային պատմության ուսումնասիրությունն ու հետազոտությունը հիմնական և կիրառական գիտությունների բնագավառներում։ Ռումինիայի ակադեմիայի առավել հայտնի հիմնարար աշխատանքներից են  Ռումիներեն լեզվի բառարանը, Ռումինական գրականության բառարանը, ինչպես նաև ռումին ժողովրդի պատմության տրակտատը։ Ռումինիայի ակադեմիայի գլխամասը գտնվում է Բուխարեստում։

## Տես նաև
* Ռումինիայի գիտությունների ակադեմիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք   

Կատեգորիա:Գիտությունը Ռումինիայում
Մեծ թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Մեծ թատրոն** (), (*Кáменный театр*), պետերբուրգյան թատրոն, կառուցվել է 1784—1886 թվականներին։ Գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգում։ Առաջին մշտական Սանկտ Պետերբուրգում, Ռուսաստանի ամենամեծ եւ Եվրոպայի ամենախոշոր թատերական շենքերից մեկը։ Այն եղել Թատերական հրապարակում։ 1886 թվականին Քարե թատրոնի շենքը ապամոնտաժվել և վերակառուցվել է ժամանակակից Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շենքում։

մինի
մինի
## Սանկտ Պետերբուրգի Մեծ թատրոնի ճարտարապետությունը
Ինչպես վկայում են արխիվային փաստաթղթերը, առաջին քարե շենքը Մեծ թատրոնի սկսել են կառուցել 1775 թվականին Անտոնիո Ռինալդիի նախագծով։ Հետագայում, ավելի ուշ Ռինալդին ընկել է և վնասվել չկարողանալով անձամբ վերահսկել աշխատանքի առաջընթացը։ Եկատիրին II-ը հանձնարարել է գերմանացի թատերական դիզայներ և ճարտարապետ Լյուդվիգ Ֆիլիպ Տիշբեյնին ստեղծել թատրոնի նոր նախագիծ, որը կմարմնավորեին ճարտարապետներ Ֆ. Վ. ֆոն Բաուրոմը և Մ. Ա. Դեդենյովը։ Բացումը տեղի է ունեցել 1783 թվականին, չնայած այլ ապացույցների հիման վրա բացման տարին կարելի է համարել 1784 թվականը։
մինի
1802 թվականին, ցար Ալեքսանդր I ցանկանում էր ընդլայնել և զարդարել նոր Մեծ թատրոնը՝ տալով նրան ավելի շքեղ տեսք։ Այս խնդիրը վստահվել էր Ֆրանսիայի ճարտարապետ Թոմա դե Թոմոնին։ Բոլոր աշխատանքներն արվել են ութ ամսվա ընթացքում և ավարտվել 1805 թվականին։ 1811 թվականին թատրոնը այրվել է։ 1813 թ՝ հրդեհի առաջացման պատճառը հայտնաբերելու համար արված հետազոտությունների արդյունքում պարզ է դարձել, որ Թոմա դե Թոմոնի վրա փլվել է պատը, և նա մահացել է ստացած վնասվածքներից։

## Պատմություն

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի թատրոններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի օպերային թատրոններ
Կատեգորիա:1783 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Օպերային թատրոններ
Կատեգորիա:Բալետի թատրոններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կազմակերպություններ
Լաչպլեսիս

250px|մինի|Լաչպլեսիսին ներկայացնող բարձրաքանդակ Ազատության արձանին, Ռիգա
**Լաչպլեսիս** (, բառացի` արջ ձևող), լատիշական հերոսական էպոս։ Ստեղծել է գրող, ժողովրդական ռոմանտիզմի ուղղության ներկայացուցիչ Անդրեյ Պումպուրը ժողովրդական պատումների հիման վրա։ 15-ամյա աշխատանքից հետո ստեղծագործությունը պատրաստ է եղել 1888 թվականին։

## Նկարագրություն
«Լաչպլեսիս» էպոսի գլխավոր հերոսի կերպարը, ով ազատում է երկիրը օտար նվաճողներից, խորհրդանշում է ժողովրդի մեծությունն ու հերոսականությունը։

Լատվիայում նոյեմբերի 11-ը հռչակված է Լաչպլեսիսի օր։ Այդ օրը այն հերոսների հիշատակի օրն է, ովքեր իրենց կյանքն են զոհաբերել Լատվիայի ազատագրման համար։ 1919 թվականի այդ նույն օրը Ռիգայի վրա են հարձակվել ռուս սպա Պավել Բերմոնդտ-Ավալովի զորքերը։

Պումպուրի տեքստի մոտիվներով ստեղծվել են տարբեր ժանրերի մի շարք այլ ստեղծագործություններ ևս։ Դրանցից են Յան Ռայնիսի «Կրակ և գիշեր» դրաման (1905), «Լաչպլեսիս» ռոք օպերան (1988, լիբրետոյի հեղինակ` Մառա Զալիտե, երաժշտության հեղինակ` Զիգմար Լիեպինշ)։

Լատվիայում «Լաչպլեսիս» անունն են կրում լայն սպառման մի շարք ապրանքներ (օրինակ` գարեջուր)։

Յուրմալա քաղաքում` Մայորի երկաթուղային կայարանի մոտ, տեղադրված է Լաչպլեսիսին նվիրված արձան, որ պատկերում է հերոսին վեր բարձրացրած թրով վիշապին սպանելիս։ Ի սկզբանե այն շատրվան է եղել. ջրի շիթը վիշապի երախից հոսել է հերոսի վահանի վրա, իսկ շուրջը նստած են եղել գորտեր, որոնցից ևս ջուր է հոսել հերոսի ոտքերի մոտ։

## Դրսևորումներ արվեստում
### Կինո
* «Լաչպլեսիս» (Լատվիա, 1930), ռեժիսոր Ալեքսանդր Ռուստեյկիսի համր ֆիլմը։ Ֆիլմը նվիրված է եղել Լատվիայի Հանրապետության անկախության տասնամյակին։ Պրեմիերան կայացել է 1930 թվականի մարտի 3-ին։ Ֆիլմում զուգահեռներ են անցկացված լատվիական ազգային էպոսի հերոսների, 13-րդ դարում տևտոնական նվաճողների դեմ պայքարած ազատարարների և ժամանակակից հերոս Յանիս Վանագսի () միջև, ով 20-րդ դարում պայքարել է ռուս նվաճողների դեմ։

### Նամականիշեր

Պատկեր:19951115 16sant Latvia Postage Stamp.jpg|Լաչպլեսիսը Լատվիայի նամականիշին,  1995
Պատկեր:The Soviet Union 1989 CPA 6094 stamp with label (Lāčplēsis, Latvian epic poem. G. Wilks).jpg|Լաչպլեսիսը ԽՍՀՄ նամականիշին,  1989


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էպոսի տեքստը լատիշերենով
* ''Լաչպլեսիս'' ֆիլմը

Կատեգորիա:Դիցաբանություն