Մերիդա (մուլտհերոս)

**Մերիդան** Դիսնեյի և Փիքսարի համագործակցության արդյունքում ստեղծված *[[Խիզախ արքայադուստրը (անիմացիոն ֆիլմ)|Խիզախ արքայադուստրը]]* անիմացիոն ֆիլմի (2012 թվական) գլխավոր հերոսուհին է։ Նրան հնչյունավորել է շոտլանդացի դերասանուհի Քելլի Մակդոնալդը։ 2013 թվականի մայիսի 11-ին Մերիդան ավելացել է Դիսնեյ արքայադստրերի կազմում որպես 11-րդ մասնակից Փիքսարի կողմից ստեղծված Դիսնեյի առաջին արքայադուստրն է։ Նա նաև միակ շոտլանդուհին է Դիսնեյ արքայադստրերի կազմում և առաջին է, ով ամուսնացած չէ։

## Զարգացում
Ռեժիսոր Բրենդա Չեփմենի մտահղացումը՝ Մերիդան Փիքսարի՝ կնոջ գլխավոր կերպան է։ Ընդհանուր առմամբ, Մերիդան լավ արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից, ոմանք ասում են, որ նա «մաքուր օդի շունչ է արքայադուստրերի շրջանում և մշակույթի ներկայացուցիչ, որը Դիսնեյը դեռ չի ուսումնասիրել»։ Նա լավ օրինակ է այն աղջիկների համար, ովքեր ցանկանում են դուրս գալ այնտեղից և դա անել։ Մերիդան, իհարկե, նեղության մեջ գտնվող օրիորդ չէ և ամբարտավան չէ. նա երկմնտանքի մեջ է իրենից սպասվածը կատարելու և սրտի կանչին հետևելու միջև։ Շոտլանդիայի ժողովուրդը պետք է ընդունի Մերիդային։

#### Ծագումը և հայեցակարգը
Արքայադուստր Մերիդան թագավոր Ֆերգյուսի և թագուհի Էլինորի 16-ամյա դուստրն է, ովքեր ղեկավարում են իրենց շոտլանդական թագավորությունը։ Էլինոր թագուհու ավանդական ակնկալիքները, որ Մերիդան կամուսնանա և կդառնա իսկական թագավորական տիկին, հակասում են նպատակասլաց և պոռթկուն Մերիդայի համառությանը, Մերիդան ինքն է որոշում իր ճակատագիրը։ Մերիդան զգալիորեն կատարելագործում է նետաձգության իր հմտությունը և թագավորության ամենահմուտ նետաձիգներից մեկն է։ Նա նաև աներևակայելի հմուտ է նիզակներով, սրով կռվում և վազում է գյուղով մեկ՝ Անգուսի՝ իր Քլայդսդեյլ ձիու վրա։ Չնայած իր շփվող, կամային բնավորությանը, Մերիդան իսկապես փափուկ սիրտ ունի, հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է իր կրտսեր եռյակ եղբայրներին՝ Հարիսին, Հյուբերտին և Համիշին։ Նրան իր ծնողները փայփայում են, հերոսուհին շատ է վիճում մոր հետ, սակայն ծնողները հանդուրժում են։ Մերիդան շատ է սիրում իր ծնողներին։

#### Դանբրոխի թագավորություն
ԴանԲրոծը, ՄաքԳաֆֆինը, Մաքինտոշը և Դինգուոլ թագավորները թշնամիներ էին, մշտապես պատերազմի մեջ էին։ Երբ հռոմեացի զինվորները և հյուսիսից զավթիչները սպառնում էին նրանց ծովից, չորս թագավորությունները միավորվեցին Ֆերգուսի թուրի տակ՝ պաշտպանելու իրենց հողերը։ Նրանք հաջողությամբ պաշտպանեցին իրենց հողերը զավթիչներից և կազմեցին մեկ ընդհանուր թագավորություն՝ ԴանԲրոխի թագավորությունը։ Առաջնորդներ Մաքինթոշը, Մաքգաֆֆինը և Դինգուոլը դարձան նրանց ֆեոդալները թագավորությունում. Ֆերգուսը թագադրվեց նրանց թագավոր, իսկ Էլինորը՝ թագուհի։

### Ձայն
Մերիդայի կերպարը հնչյունավորվել է դերասանուհի Քելլի Մակդոնալդի կողմից։ Մակդոնալդին վարձել էին, որպեսզի փոխարինի Ռիզ Ուիզերսփունին՝ դերասանուհուն, ով ի սկզբանե խաղացել է այդ դերը։ Ֆիլմի երկու՝ «Touch the Sky» և «Into The Open Air» երգերը, կատարել են Ջուլիա Ֆաուլինսը՝ որպես  Մերիդայի ձայնային երաժշտական մտքեր։

### Դիզայն և բնութագիր
Մերիդան ունի երկար, անխնամ, գանգուր կարմիր մազեր, կապույտ աչքեր, գունատ մաշկ և բարակ մարմին։ Նրա հիմնական հանդերձանքը ավանդական մուգ փիրուզագույն-զմրխտյա բուրդից պատրաստված զգեստ է՝ նետաձգության ժամանակ շարժվելու համար նորաձև կտրվածքներով։ Երբ տիրակալները ժամանում են խաղերի, նա կրում է միջնադարյան ոճի փիրուզագույն մետաքսե զգեստ՝ երկար թևերով, ոսկեգույն հարդարանքով և ոսկեգույն ուլունքներով, որոնք լրացվում են սպիտակ թաշկինակով և մազերի պսակով։ Նա նաև տեսարաններում հայտնվում է մուգ կապույտ ուս և թիկնոցներով՝ ոսկե ճարմանդով։ Մերիդայի աղեղը կախված է նրա մեջքի ետևում, ուսի վրայով, իսկ նետերը՝ գոտու վրա շագանակագույն կաշվե կապանքով։ Վերջին տեսարանում Մերիդային տեսնում են մուգ կապույտ զգեստով՝ բաց կանաչ նախշերով։

## Արտաքին տեսք
### Խիզախ արքայադուստր

### Տեսախաղեր
Մերիդան հայտնվեց որպես գլխավոր հերոսուհի *[[Temple Run]]՝ Brave «endless runner»* տեսախաղում, որը *Temple Run* խաղի կողմնակի արտադրանքն է։ Խաղը թողարկվել է 2012 թվականի հունիսի 14-ին՝ ֆիլմի թողարկումից մեկ շաբաթ առաջ։ Մերիդան և նրա հայրը՝ թագավոր Ֆերգուսը, խաղի միակ նվագարկվող կերպարներն են։ Խաղի մշակողները՝ Քեիթ Շեպարդը և Նատալյա Լուկյանովան, նշել են. «Մենք նրանց հետ աշխատելիս հաստատ ունեցել ենք սյուրռեալիստական պահեր։ Դա Փիքսարն Է։ Նրանք նման ֆանտաստիկ աշխատանք են կատարում՝ ներգրավելով ինչպես երիտասարդ հանդիսատեսին, այնպես էլ մեծահասակներին։ Նրանց ֆիլմերը միշտ ընդգրկում են հույզերի ամբողջ սպեկտրը՝ երջանկությունից մինչև տխրություն, և այն ամենը, ինչ նրանց միջև է։ Աշխատելով նրանց հետ, ես կարծում եմ, որ եղել են մի քանի դեպքեր, երբ մենք պարզապես ստիպված ենք եղել ինքներս մեզ սեղմել և, գիտեք, հարցնել, արդյո՞ք դա իրականում տեղի է ունենում»։ Խաղը դրական արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից։

Մակդոնալդը կրկնել է Մերիդայի դերը Ֆիլմի տեսախաղի տարբերակում։ Մերիդան նաև *Disney Infinity 2.0*-ի, *Lego The Incredibles-*ի, *Disney Magic Kingdoms*-ի, և *Disney Mirrorverse*-ի խաղային կերպար է։

### «Քաջաբար»
Մերիդան հայտնվում է մեծահասակների համար նախատեսված «Քաջ» վեպում, որը գրել է գրող Մեգի Սթիֆվատերը և հրատարակվել է Disney Press-ի կողմից 2022 թվականի մայիսի 3-ին։ Գործողությունը տեղի է ունենում «քաջ»-ի իրադարձություններից մեկ տարի անց, որտեղ Դանբրոխը պատրաստվում է ոչնչացվել ոչնչացման Աստված Ֆերադախի կողմից, մինչդեռ ստեղծագործության հնագույն էությունը, որը հայտնի է որպես Քայլիհ, պատմում է Մերիդային իր ժողովրդին փրկելու միջոցի մասին։

## Այլ տեսք

Մերիդան շատ տարածված կերպար է, ում կարելի է հանդիպել Դիսնեյի տարբեր զբոսայգիներում, և նրան սովորաբար կարելի է գտնել Ֆանտազիլենդու։ Դիսնեյլենդի այգում նա հյուրերին դիմավորում է «դա փոքր աշխարհ է» ատրակցիոնի մոտ՝ դարպասի մոտ, որն օգտագործվում է որպես շքերթի վերջնակետ։ Նրան երբեմն կարելի է տեսնել նաև *Epcot*-ի World Showcase-ում։

2016 թվականին Մերիդան սկսել է հանդիպումներ անցկացնել Հոնկոնգյան Դիսնեյլենդում՝ որպես այգու 10-ամյակի տոնակատարության մաս։

## Once Upon Time
2015 թվականի հուլիսի 11-ին «Once Upon A Time»-ի պրոդյուսերները հայտարարել են, որ Մերիդան կրկնվող կերպար կլինի սերիալի 5-րդ սեզոնում։ Շոտլանդացի դերասանուհի Էմի Մենսոնը ընտրվել է Մերիդայի դերի կատարող, որի սերիալում նրա պատմությունը տեղի է ունենում «քաջ»-ի իրադարձություններից մեկ տասնամյակ անց, չնայած այն չի համարվում շարունակություն բնօրինակ ֆիլմի շարունակության համար։

Սեզոնի վեցերորդ դրվագում՝ «Արջը և աղեղը», Մերիդան փրկում է իր եղբայրներին Բելի օգնությամբ։ Իններորդ դրվագում՝«Արջերի արքան», պարզվում է, որ Մերիդան վարժվել է Մուլանի հետ կռվելու նրբություններին, իսկ ավելի ուշ միավորվել է Մուլանի և Ռուբիի հետ Արթուր թագավորի և արևմուտքի չար կախարդ Զելենայի դեմ Դանբրոհ թագուհու թագադրման նախօրեին, Իսկ Ֆերգյուսը սպանվել է Արթուրի կողմից մի քանի տարի առաջ։

### Սոֆիա Առաջին
Մերիդան հայտնվում է *Սոֆիայի երրորդ սեզոնի «Գաղտնի Գրադարան»* առաջին դրվագում, որտեղ նա պետք է օգներ Սոֆիային՝ կռվելով Ավալորի ամուլետով, իսկ Քելի Մակդոնալդը կրկնում է իր դերը։

### Ռալֆը կոտրում է ինտերնետը
Մերիդան հայտնվեց «Ռալֆը կոտրում է ինտերնետը» ֆիլմում Դիսնեյի այլ արքայադուստրերի կողքին, ինչպես հայտարարվեց D23 Expo 2017-ում, իսկ Քելլի Մակդոնալդը կրկնեց իր դերը։ Ֆիլմում նա խոսում է շոտլանդական բարբառով, բայց մյուս արքայադուստրերը նրան չեն հասկացել, քանի որ «նա the other studio-ից է»։

## Ընկալում և ազդեցություն
Մերիդայի կերպարը լավ ընդունվեց քննադատների կողմից, ինչպես նաև Մակդոնալդի կատարումը։ The Guardian-ը բարձր է գնահատել Փիքսարիի որոշումը՝ ներկայացնելու գլխավոր կին հերոսուհուն։  *Empire*-ը նկարագրել է Մերիդային որպես «համարձակ» և «ժամանակակից աղջիկ հին աշխարհում»։ Մերիդան CNN-ի կողմից ընդգրկվել է «լավագույն կին անիմացիոն հերոսուհիներ» ցանկում։ Նրան նկարագրել են որպես «հեքիաթային ֆեմինիստ», գովասանքի է արժանացել այն բանի համար, որ տղամարդու սիրային հետաքրքրությունը նրան փրկելու կարիք չուներ։ Ֆեմինիստներն ու քննադատները նշում և ծափահարում էին նրան սիրային հետաքրքրության կարիք չունենալու համար։ Entertainment Weekly-ն Մերիդային անվանել է «խիզախ շոտլանդացի արքայադուստր՝ կատաղի կարմիր մազերով և ակնհայտորեն աղջիկ, որը ստեղծվել է Մթնշաղի-ի և Քաղցած խաղեր-ի հեռուստադիտողներին զվարճացնելու համար։ Քննադատները նշել են նաև Մերիդայի մազերը և որ դրանք խորհրդանշում են նրա վայրի և անկախ ոգին։ Entertainment Weekly-ն Մերիդային անվանել է նաև «կամայական հերոսուհի»։

*Ophelia's Place* բարեգործական կազմակերպությունը, որը նվիրված է երիտասարդ աղջիկներին օգնելուն, նշել է Մերիդային՝ օրինակելի լինելու համար։ Կազմակերպությունը նշել է, որ  «Մերիդան կանացի ուժի օրինակ է, քանի որ նա համարձակ է և անկախ։ Նա տիպիկ Դիսնեյի արքայադուստր կամ նեղության մեջ գտնվող աղջիկ չէ, ինչպես շատ կին կերպարներ են պատկերում մանկական ֆիլմերում»։ Թայմը, սակայն, քննադատել է ֆիլմը և Մերիդային՝ կանանց հզորացման գաղափարը լիովին չընդունելու համար։ Հոդվածի հեղինակ Մերի Փոլսը նաև կտրուկ քննադատել է Փիքսարին՝ արտադրության կեսին Չեփմանին՝ իրենց առաջին կին ռեժիսորին աշխատանքից հեռացնելու և Մերիդային ավանդական արքայադուստր դառցնելու համար։

### Վերափոխման հակասություններ
2013 թվականի մայիսին Դիսնեյը թողարկել է Մերիդայի ավանդական անիմացիոն վերափոխումը՝ նախապատրաստվելով նրա թագադրմանը որպես Դիսնեյի 11-րդ արքայադուստր։ Կերպարի վերափոխումն առանձնանում էր ավելի բարակ իրանով, ավելի բացահայտ պարանոցով, ավելի մեծ աչքերով և փայլուն զգեստով։ Ֆեմինիստական խմբերը քննադատեցին այս դիմահարդարումը Մերիդային իբր իշխանությունը խլելու համար՝ առաջացնելով մայրերի և ֆեմինիստական խմբերի վրդովմունքը, ովքեր նոր Մերիդայում տեսան իրենց «նախկինի չափազանց սեռականացված տարբերակը»։ Քննադատները նույնպես շատ քննադատաբար են վերաբերվել կերպարանափոխությանը՝ ասելով, որ այն Մերիդային վերածել է «պարզապես մեկ այլ արքայադստեր»։  Ապրանքանիշի ստեղծող և համատնօրեն Չեփմանը խստորեն քննադատել է փոփոխությունները՝ անվանելով դրանք «հրեշավոր» և ավելացրել, որ «Մերիդան ստեղծվել է այս մոդելը կոտրելու համար»։ «Change.org» հանրագիրը ստեղծվել է ի նշան հերոսուհու վերափոխման դեմ բողոքի, կանանց հզորացման կայքում *A Mighty Girl*-ը պնդել է, որ «նրան արտաքինից ավելի նիհար, գրավիչ և հասուն դարձնելով՝ դուք աղջիկներին տրամադրում եք ուղարկում, որ օրիգինալ է։ Հերոսուհու տարբերակն ավելի վատ է. որ աղջիկների և կանանց համար դա արժեք ունի։ Դրանք պետք է համապատասխանեն գեղեցկության նեղ սահմանմանին»։ Խնդրագիրը յոթ օրվա ընթացքում հավաքել է ավելի քան 20,000 ստորագրություն։

Խնդրագրի ի հայտ գալուց անմիջապես հետո Դիսնեյն իր պաշտոնական կայքից հեռացրել է վերամշակված պատկերը՝ հօգուտ ֆիլմում Մերիդայի բնօրինակ տեսքի։ Ավելի ուշ Դիսնեյը պարզաբանել է իրավիճակը՝ վստահեցնելով, որ Մերիդան կմնա իր սկզբնական տեսքով։ Դիսնեյը նաև հայտարարություն է տարածել. «Մերիդայի սոցիալական մեդիայի պաշտոնական կայքերում օգտագործված նկարազարդումները միշտ եղել են ֆիլմի պատկերներ. փոփոխություններ չեն եղել։ Մենք սովորաբար օգտագործում ենք տարբեր գեղարվեստական ոճեր մեր հերոսների համար, և Մերիդայի այս կերպարը իր երեկոյան զգեստով հատուկ մեկանգամյա փորձ էր՝ նշելու նրա թագադրումը։ Մերիդան օրինակ է այն բանի, թե ինչ է նշանակում լինել Դիսնեյի արքայադուստր՝ լինելով համարձակ, գրավիչ և ինքնավստահ, և նա շարունակում է մնալ նույն ուժեղ և վճռական Մերիդան ֆիլմից, որի ներքին հատկությունները ոգեշնչել են մայրիկներին և դուստրերին ամբողջ աշխարհում»։

Ավելի ուշ Դիսնեյը կթողարկի Մերիդայի 2D պատկերները, որոնք ավելի սերտ նմանություն ունեն նրա սկզբնական ձևին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Princess Merida on IMDb
*Official Film Website
*Registered Tartan colors

Կատեգորիա:Մուլտհերոսներ այբբենական կարգով