Ռետենցված ատամ

**Ռետենցված ատամ,** մարդու ֆիզիոլոգիոանատոմիական զարգացման ընթացքում չծկթած ատամ։ Ռետենցված ատամները պահպանվում են ամբողջ կյանքի ընթացքում, եթե չեն հեռացվում վիրաբուժական միջամտությամբ։ Ատամների ծկթման խանգարումը պայմանավորված է մի շարք գործոններով, որոնցից են՝ հարակից ատամները, խիտ ոսկրային հյուսվածքը, փափուկ հյուսվածքների գերաճը և ժառանգական անոմալիաները։ Ռետենցման ամենահաճախակի պատճառը ալվեոլյար ելունի անբավարար երկարությունն է․ այսինքն՝ ելունի երկարությունը փոքր է ատամնաշարի ընդհանուր երկարությունից (բոլոր ատամների մեդիոդիստալ երկարությունների հանրագումար)։ Ամենաշատը ռետենցվում են իմաստության ատամները (երրորդ մոլյար), քանի որ ծկթում են ամենաուշը։ Ստորինները ավելի շատ են ռետենցվում, քան վերինները։

Որոշ ստոմատոլոգներ կարծում են, որ ռետենցված ատամները պետք է հեռացնել: Սա հաճախ ճիշտ է երրորդ մոլարների համար, որոնք առաջացնում են տարբեր խնդիրներ, ինչպիսիք են պերիկորոնիտը, հարակից երկրորդ մոլյարի ռեզորբցիան և այլն: Այլ ռետենցված ատամները, հատկապես ժանիքները կամ կտրիչները, կարող են պահպանել և օրթոդոնտիկ բուժման միջոցով վերականգնել ատամնաշարը՝ պահպանելով  նրանց մեխանիկական և գեղագիտական գործառույթները: Որոշ դեպքերում ռետենցված ատամները կարող են չհեռացնել և թողնել տեղում, բայց պահանջվում են պարբերական զննումներ հնարավոր պաթոլոգիաների զարգացումների հայտնաբերման և կանխարգելման համար: Անախտանշանային, ինտակտ ռետենցված ատամները հեռացման ցուցում չեն։

## Դասակարգում
Դասակարգումները թույլ են տալիս վիրաբույժին որոշել ռետենցված ատամի հեռացման բարդությունը: Բարդությունը որոշող հիմնական գործոնը հասանելիությունն է, որը պայմանավորված է հարակից ատամներով կամ այլ կառուցվածքներով, որոնք խոչընդոտում են մուտքի և հեռացման ուղուն: Դասակարգումը հիմնված է ռենտգեն հետազոտությունների վերլուծության վրա: Ամենից հաճախ դիտարկվող գործոնները քննարկվում են ստորև:

### Ատամի թեքվածություն
[մինի|Շատ հազվադեպ դեպք՝ [պրեմոլյարի ուղղահայաց ռետենցիա։Ստորին աջ մշտական երկրորդ պրեմոլարը ռետենցված է, շրջված և ծակում է ստորին ծնոտի ոսկրը: Ուշադրություն դարձրեք, որ ժամանակավոր երկրորդ մոլյարը նույնպես առկա է, ինչը անսովոր է, քանի որ բուժառուն 37 տարեկան տղամարդ է:]]
Բուժման մեթոդի ընտրության ամենից հաճախ օգտագործվող դասակարգման համակարգն է։ Կախված թեքության անկյունից՝ ատամը կարող է դասակարգվել որպես․

* Մեդիալ
* Հորիզոնական
* Ուղղահայաց
* Դիստալ
* Քմային
* Թշային
* Լեզվային

### Ատամի փոխհարաբերությունը ստորին ծնոտի ճյուղի առաջային եզրին
Այս տեսակի դասակարգումը հիմնված է ռետենցված ատամի այն մասի վրա, որը ծածկված է ստորին ծնոտի ճյուղով: Այն հայտնի է որպես Պելի և Գրեգորիի դասակարգում։ Դասակարգվում է երեք դասի՝ առաջին, երկրորդ և երրորդ։

### Ատամի օկլուզիոն փոխհարաբերություն
Ռետենցված ատամի խորությունը հարակից երկրորդ մոլարի նկատմամբ այս տեսակի դասակարգման հիմքն է: Սա նույնպես տրվել է Պելի և Գրեգորիի կողմից և հայտնի է որպես Պելի և Գրեգորիի A, B և C դասակարգում:

## Բարդություններ
Ծկթած ատամները, որոնք հարակից են ռետենցված ատամներին, հակված են պարոդոնտալ հիվանդությունների: Քանի որ ամենաբարդ մաքրվող մակերեսը վերջին ատամների դիստալ մակերեսն է՝ ռետենցված ատամների առկայության դեպքում երկրորդ մոլյարների շուրջ միշտ լնդային բորբոքում է լինում: Նույնիսկ այս փոքր բորբոքումը կարող է բակտերիաներին հասանելիություն տալ արմատի մակերեսի ավելի մեծ մասին, ինչը հանգեցնում է պարոդոնտիտի վաղ ձևավորմանը՝ վնասելով ատամը: Նույնիսկ այն իրավիճակներում, երբ ակնհայտ կապ չկա բերանի խոռոչի և ռետենցված երրորդ մոլարի միջև՝ կարող է կարիես առաջանալ:

### Պերիկորոնիտ
Պերիկորոնիտը ռետենցված ատամի պսակը շրջապատող փափուկ հյուսվածքների ներգրավմամբ բորբոքային պրոցես է և սովորաբար առաջանում է բերանի նորմալ միկրոֆլորայի պատճառով: Օրգանիզմում կա որոշակի հավասարակշռություն՝ օրգանիզմի իմունային համակարգի և բերանի միկրոֆլորայի միջև, բայց եթե օրգանիզմի իմունային համակարգը թուլանում է, օրինակ՝ գրիպի կամ վերին շնչուղիների ինֆեկցիաների դեպքում, առաջանում է պերիկորոնիտ: Մեկ այլ տարածված պատճառը ռետենցված կամ կիսառետենցված ատամը շրջապատող հյուսվածքի տակ սննդի կուտակումն է (որը կոչվում է օպերկուլում): Պերիկորոնիտը լինում է թեթև և ծանր։ Ամենաթեթև ձևով այն պարզապես ցավոտ տեղային հյուսվածքային այտուց է, մինչդեռ ծանր ձևերում այտուցը մեծ է և երբեմն նույնիսկ կարող է տրիզմ առաջացնել (բերանի բացման սահմանափակում):

Երբեմն ռետենցված ատամը ճնշում է հարակից ատամների արմատները՝ առաջացնելով ռեզորբցիա:

Ռետենցված ատամը զբաղեցնում է տարածություն, որը սովորաբար լցված է ոսկրով: Սա թուլացնում է ոսկրի այդ հատվածը և մեծացնում է ծնոտի կոտրվածքների ռիսկը:

Երբ ռետենցված ատամները ամբողջությամբ գտնվում են ալվեոլյար ելունում, նրանց շրջապատող ֆոլիկուլյար պարկը նույնպես պահվում է դրանց հետ միասին: Թեև մարդկանց մեծամասնության մոտ ատամնային ֆոլիկուլը պահպանում է իր սկզբնական չափը, երբեմն այն կարող է ենթարկվել բշտային դեգեներացիայի և վերածվել կերատոկիստայի:

## Նշաններ և ախտանիշներ
Ամենից հաճախ բուժառուները բողոքում են լնդերի տակ սննդի կուտակումից և ցավոտությունից, որը հաճախ կարող է սխալ ախտորոշվել որպես կոկորդային ինֆեկցիա: Թեթև դեպքերում տեսանելի է այտուց, իսկ ծանր դեպքերում մարդիկ դժվարանում են բացել բերանը: Ցավը միշտ առկա է։

## Բուժում
Կախված բժիշկ-ստոմատոլոգից, առողջապահական մարմիների առաջարկություններից և կոնկրետ իրավիճակից, ռետենցված ատամները կարող են հեռացվել կամ մնալ անփոփոխ: Հեռացումը կարող է լինել պարզ կամ բարդ վիրաբուժական՝ կախված ատամների տեղակայությունից: Երբեմն վիրաբույժները պահպանում են ժանիքը՝ էսթետիկ նպատակներով: Մակերեսորեն տեղակայված ռետենցված ատամները հնարավոր է հեռացնել լազերային վիրաբուժական միջամտությամբ՝ առանց արյունահոսության:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատամնաբուժություն
Կատեգորիա:Ատամներ
Կատեգորիա:Բերանի խոռոչի հիվանդություններ