Կոնյակ

մինի|Կոնյակի բաժակ
մինի|Հայկական կոնյակներ
**Կոնյակ** (), թունդ ալկոհոլային խմիչք, որն արտադրվում է խաղողի որոշ տեսակներից թորման և հնեցման հատուկ տեխնոլոգիայով։ Իր անունը ստացել է Ֆրանսիայի Պուատու տարածաշրջանի Կոնյակ քաղաքի անունից։ Կոնյակ արտադրվում է նաև Հայաստանում։ Այստեղ արտադրությունը հիմնադրվել է 1887 թվական ին, վաճառական Ներսես Թաիրովի (Թահիրյան) կողմից, Հին Երեւանի ամրոցի տեղում՝ իր իսկ կառուցած կոնյակի գործարանում։

## Անուն
մինի|Կոնյակ տարածաշրջանի քարտեզը|alt=
Իր անունը ստացել է Ֆրանսիայի Պուատու տարածաշրջանի Կոնյակ (Ֆրանսերեն` Cognac) քաղաքի անունից, որի շրջակայքի և նույն այդ քաղաքի հետ է կապված այդ ոգելից խմիչքի ծագման պատմությունը։

## Արտադրության տեխնոլոգիան
[մինի|ձախից|280px|Կոնյակ թորելու սարք, [Ֆրանսիա]]
### Խաղող
Կոնյակի արտադրության համար որպես հումք ծառայող սպիտակ խաղողներից հիմնական տեսակն է *ունյի բլանը* (ֆրանսերեն` Ugni Blanc, Իտալիայում հայտնի է Trebbiano *տրեբիանո* անունով), որն աճում է դանդաղ, ունի բարձր թթվայնություն, բարձր բեքատվություն և հիվանդությունների հանդեպ դիմացկուն է։ Բացի դրանից, օգտագործվում են նաև այլ տեսակներ, որոնց աճեցնելը շատ բարդ է։ Նրանցից ստացվող սպիրտներն ավելի բուրավետ են և ավելի հարուստ համեր ունեն։ Այդ տեսակներից են, մասնավորապես՝ *ֆոլ բլանշը*, *կոլոմբարը* և *մոնտիլը*։
### Ճզմում և խմորում
Խաղողի բերքը հավաքվում է հոկտեմբերին և անմիջապես սկսվում է հյութը **քամելու** պրոցեսը։ Ավանդաբար այդ նպատակի համար օգտագործվում են հորիզոնական մամլիչներ, որոնք չեն կոտրատում պտուղների կորիզները։ Օրենսդրությամբ արգելվում է Արքիմեդի պարուրակով աշխատող մամլիչների կիրառումը։ Խաղողի հյութն այնուհետև ուղարկվում է '''խմորման'''։ Օրենսդրությամբ խմորման ժամանակ չի կարելի ավելացնել ո'չ շաքար և ո'չ ծծումբ։ Խմորումը կարևորագույն պրոցես է և տևում է երեք շաբաթի չափ։

### Թորում
Հաջորդ պրոցեսը ստացված 9% թնդության և բարձր թթվայնության գինու թորումն է։

**Թորումը** կատարվում է հատուկ պղնձե կաթսաներում՝ երկու փուլով։ Առաջին փուլում ստացվում է 27-32 % թնդության հումքային սպիրտ (Ֆրանսերեն` première chauffe): Բուն կոնյակի սպիրտն (Ֆրանսերեն` bonne chauffe) ստացվում է երկրորդ անգամ թորելուց հետո։ Ստացված 68-72 % թնդության սպիրտն ուղարկվում է կաղնե տակառների մեջ հնեցնելու, որից էլ ստացվում է կոնյակը։

### Հնեցում
Կոնյակ կոչվելու համար սպիրտը կաղնե տակառներում պետք է պահվի առնվազն երկու տարի։ Տակառների ծավալը 270-ից 450 լիտր է, պատրաստվում են Տրոնսյո և Լիմուզեն դեպարտամենտների անտառներում աճող, առնվազն 80 տարեկան կաղնու ծառերից։ Կոնյակի հնեցման համար տակառները պահում են մառաններում։ 
Հնեցման ժամանակ կոնյակը դառնում է ավելի մուգ, ձեռք է բերում ոսկեգույն փայլ և հագենում է փայտի վանիլային բույրով։ Հնեցման ժամանակ փայտի ծակոտիների միջով ցնդում է սպիրտի մի զգալի մասը, որը ֆրանսիացիներն անվանում են *part des anges*՝ «հրեշտակների բաժին»։ Տարեկան այն կազմում է ավելի քան քսան միլիոն շշին համարժեք քանակ։ Կոնյակի արտադրության հաջորդ փուլում այն տակառներից լցնում են «դամ-ժոն» (ֆրանսերեն` Dames-Jeanne) կոչվող  ապակե շշերի մեջ և տեղավորում են մառանի ամենահեռավոր տեղերում, որտեղ դրանք կարող են առանց փոխվելու մնալ տասնամյակներով։

## Արտադրող ընկերություններ
մինի|Martell VS կոնյակ|alt=
Կոնյակ արտադրող ընկերություններն ավելի քան 200-ն են, նրանցից ամենախոշոր չորս ընկերություններն արտադրում են համաշխարհային շուկայում իրացվող կոնյակի ավելի քան 90%-ը։ Դրանք են` Courvoisier (Հայերեն` *Կուրվուազյե*), Hennessy (Հայերեն` *Անսի*), Martell (Հայերեն` *Մարտել*) և Rémy Martin (Հայերեն` *Ռեմի մարտեն*) ընկերությունները։

## Հայկական կոնյակ
1940-ին սկսվեց նոր շենքի կառուցումը, որը հետագայում դարձավ «Երևանի կոնյակի գործարան»։ Դա ժամանակակից ձեռնարկություն էր, որը հագեցած էր լաբորատորիա և հատուկ սենյակներ `ազնիվ ըմպելիքի արտադրության յուրաքանչյուր փուլի համար։

## Դասակարգում
Համաձայն Կոնյակների ազգային միջարհեստակցական բյուրոյի (*Bureau National Interprofessionnel du Cognac*) դասակարգման՝ կոնյակների պաշտոնական որակային աստիճանները հետևյալն են՝
* V.S. (*Very Special*), կամ *✯✯✯* (երեք աստղ)` պահելու ժամանակն առնվազն երկու տարի է։
* V.S.O.P. (*Very Special or Superior Old Pale*) կամ Reserve` նվազագույնը՝ չորս տարի։ 
* V.V.S.O.P. (*Very Very Special or Superior Old Pale*) կամ Grand Reserve` նվազագույնը` հինգ տարի։ 
* X.O. (*Extra Old*) կամ Napoleon՝ վեց տարի։
Աստիճանների անուններն անգլերեն են, քանի որ կոնյակի առևտուրը, մասնավորապես 18-րդ դարում, կապված է եղել Մեծ Բրիտանիայի հետ։
Բյուրոն արգելում է 6.5 տարուց ավելի պահված կոնյակների դասակարգումը, քանի որ համարում է, որ 6.5 տարուց ավելի ժամկետներում հնարավոր չէ վերահսկել հնեցման պրոցեսները։
Հարկ է նշել, որ *«Napoleon»* գրությունը կոնյակի տեսակ չէ, այլ դասակարգման աստիճան (համապատասխանում է X.O. կարգին)։

## Տե'ս նաև
* Մարգար Սեդրակյան
* Երևանի կոնյակի գործարան
* Արմանյակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թունդ ալկոհոլային խմիչքներ
Կատեգորիա:Կոնյակ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական թունդ ալկոհոլային խմիչքներ