Արվեստների և արհեստների թանգարան (Փարիզ)

**Արվեստների և արհեստների թանգարան** (), Եվրոպայի ամենահին տեխնիկական թանգարանը։ Գտնվում է Փարիզի երրորդ շրջանում՝ Ռեոմյուր թաղամասում, Սենտ-Մարտեն-դե-Շանի նախկին եկեղեցու շենքում։

## Թանգարանի պատմություն
Սենտ-Մարտեն-դե-Շան () եկեղեցին կառուցվել է մերովինգների դարաշրջանի հին եկեղեցու տեղում։ Լեգենդն ասում է, որ այս եկեղեցին ավերվել է նորմանների ներխուժումների ժամանակ։ Դրա ճշգրիտ հաստատումը չկա, բայց հուսալիորեն հայտնի է, որ 11-րդ դարի կեսերին Հենրի I-ը հրամայեց վերակառուցել «երկրորդ եկեղեցին» այս վայրում։ Կառուցվել է 1059-1060 թվականներին ՝ եկեղեցին անցել է 1076 թվականին՝ Կլունի կարգի կառավարությանը։

Աբբայությունը գոյություն ուներ մինչև Ֆրանսիական հեղափոխությունը։ 1794 թվականին աբբատ Հենրի Գրեգուարը Ազգային կոնվենտին առաջարկում է արվեստների և արհեստների կոնսերվատորիա ստեղծել, որի նպատակը կլինի *«ուսումնասիրել և պահպանել մեքենաներն ու գործիքները, գծագրերը և մոդելները, գրքերը և առկա բոլոր արվեստների և արհեստների տարբեր փաստաթղթերը»*։ Կոնվենտի հաստատած Կոնսերվատորիան անմիջապես դառնում է հեղափոխության ընթացքում առգրավված շատ մասնավոր տեխնիկական հավաքածուների նոր սեփականատերը։ Նոր թանգարանի համար տարածքի երկար որոնումներից հետո, 1798 թվականին Սենտ-Մարտեն-դե-Շանի եկեղեցու տարածքը հատկացրեցին Կոնսերվատորիայի հավաքածուին։

Հեղափոխության ժամանակ վնասված եկեղեցու շենքը պահանջում էր զգալի վերանորոգում (այս վերանորոգման մի մասը նկարագրված է Լև Տոլստոյի պարզեցված ձևով իր «Առաջին ընթերցմամբ ռուսերեն գիրքը» ստեղծագործությունում, իսկ ավելի մանրամասն ՝ Յակով Պերելմանի «Ֆիզիկա ամեն քայլափոխի» գրքում), և թանգարանը միայն 1802 թվականին լայն բացում է դռները հանրության առջև։ Թանգարանի հենց սկզբնավորումից ինտերակտիվությունը դառնում է դրա սկզբունքներից մեկը. Թանգարանի աշխատակիցները ոչ միայն ցույց են տալիս, այլև այցելուներին բացատրում են, թե ինչպես են գործում թանգարանում ցուցադրված մեխանիզմները։ Միևնույն ժամանակ, բացվում է նույնանուն ուսումնական հաստատություն, որի դասախոսները դասախոսություններ են տալիս տեխնոլոգիայի և տեխնոլոգիաների տարբեր բնագավառների վերաբերյալ, իսկ ունկնդիրները հնարավորություն են ունենում գործնականում կիրառել ստացված գիտելիքները թանգարանում ցուցադրված մեքենաների վրա։ CNAM ինստիտուտը գուրծում է առ այսօր ՝ հանդիսանալով Ֆրանսիայի ամենահեղինակավոր կրթական հաստատություններից մեկը և ամենատարածված ուսումնական հաստատությունը ուսանողների համար, որոնք համատեղում են ուսումը աշխատանքի հետ (երեկոյան և հեռակա դասընթացներ)։ Դրա մասնաճյուղերը բաց են Ֆրանսիայի շատ քաղաքներում։

thumb|right|Սենտ-Մարտեն-դե-Շան եկեղեցին
1830 թվականին տեխնիկական հեղափոխության ազդեցության տակ, կոնսերվատորիան բարեփոխվեց։ Թանգարանից հանվում են գյուղատնտեսական և հյուսելու մեքենաների հավաքածուները՝ դրանք փոխարինելով ավելի ժամանակակից մեքենաների մոդելներով և գծագրերով․ շոգեմեքենա, դարբնոց, թիթեղագործության, շաքարի արտադրության Ռադա մեքենաներ և այլն։

20-րդ դարը թանգարանին տվել է շատ նոր թեմաներ՝ մեքենայից մինչև տիեզերքի նվաճում։ 1990-ական թվականներին ամբողջությամբ վերակառուցվել է թանգարանի սահմանված ձևավորումը, ինչը հնարավորություն է տվել օրգանականորեն ինտեգրել այդ թեմաները արդեն իսկ հարուստ թանգարանային հավաքածուի մեջ։

### Արտադրական վնասվածքների կանխարգելման թանգարան
1904 թվականի սեպտեմբերի 24-ին CNAM-ում բացվում է արդյունաբերական վնասվածքների կանխարգելման թանգարան (), որը գոյություն ունի մինչև հիմա։

## Թանգարանը հանրաճանաչ մշակույթում
Թանգարանում սկսվում և ավարտվում է Ումբերտո Էկոյի «Ֆուկոյի ճոճանակ» վեպի պատմությունը։

## Մշտական հավաքածու
Թանգարանի հավաքածուն բաժանվում է 7 մասի․
* Գիտական և չափիչ գործիքներ
* Նյութեր
* Շինարարություն
* Հանգույցներ
* Էներգիա
* Մեխանիկա
* Տրանսպորտ
Թանգարանի բաժիններից յուրաքանչյուրը կազմակերպվում է ժամանակագրական կարգով։

thumb|right|Գլոբուս, թանգարանային ցուցադրանմուշ

### Գիտական և չափիչ գործիքներ
Առաջին չափիչ գործիքները հայտնվել են նախապատմական ժամանակաշրջանում. Հին ժամանակներից ի վեր մարդը ջանում էր հնարավորինս ճշգրիտ որոշել օրը և գիշերը, չափել հեռավորությունն ու քաշը։

Վերածննդի շրջանում մարդու ինքնասիրությունները մեծանում են. մեր մոլորակը հետազոտելու ընթացքում նա փորձում է որոշել իր իսկ գտնվելու վայրը։ Գիտնականները ստեղծում են նոր չափիչ մեխանիզմներ՝ հաշվարկող մեքենաներ։ Գործիքների մեծ մասը պատրաստում են ժամագործները կամ ոսկերիչները, ինչը նրանցից շատերին բարձրացնում է արվեստի գործերի աստիճանի։

18-րդ դարում գիտությունը աշխարհիկ սրահների հրավիրված հյուրն էր։ Մեխանիկա, օպտիկա, հիդրավլիկա, էլեկտրականություն - ֆիզիկայի օրենքների վիզուալ ցուցադրությունները տարածված են հանրության շրջանում։ Միևնույն ժամանակ, գործիքների աճող ճշգրտությունը թույլ է տալիս ստեղծել առաջին գիտական լաբորատորիաներ (առավել հայտնի է Լավուազիեի լաբորատորիան), դրանով իսկ նշելով գիտության զարգացման նոր փուլ `ավելի մասնագիտացված, ավելի խիստ։

Հաշվարկները պարզեցնելու համար՝ լինի դա առևտրային, գիտական կամ վարչական, ներառվում է տաղաչափական տասնորդական համակարգը։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին գիտական և չափիչ գործիքների մշակում տեղի ունեցավ երկու ուղղությամբ։ Մի կողմից, փորձնական գիտությունը ծագում է 18-րդ դարի ֆիզիկական սրահներից, ինչը հնարավորություն է տալիս վերլուծել, վերարտադրել և հասկանալ բազմաթիվ բնական երևույթների բնույթը։ Մյուս կողմից, նոր գործիքները շատ արագ փոխարինում են ձեռքով աշխատանքը, որտեղ հնարավոր է `հաշվարկող մեքենաներ և չափիչ մեքենաներ ամբողջությամբ փոխում են ապահովագրական ընկերությունների, գործարանների և արտադրամասերիանների աշխատելու եղանակը։

XX դար - մարդը ընդլայնում է գիտության գիտելիքների սահմանները ինչպես անսահման փոքր, այնպես էլ անսահման մեծ։  Նոր գործիքները թույլ են տալիս կատարել նոր բացահայտումներ։

Անցյալի հետազոտությունից հիմնական տարբերությունը ուղղակի դիտարկման սկզբունքի մերժումն է։ Աստղագետը կարող է լսել մեծ պայթյունի արձագանքը, որը սկիզբ է դնում մեր տիեզերքին։ Կենսաբանը օգտագործում է էլեկտրոնային մանրադիտակներ `փորձելու համար հասկանալ կենդանի նյութի կառուցվածքը մինչև ատոմային մակարդակ։ Օպտիկան և մեխանիկան աստիճանաբար փոխարինվում են էլեկտրոնիկայով։

### Նյութեր
Մարդու կողմից օգտագործված նյութերը փոխվել են քաղաքակրթության զարգացման հետ։ Ոչ միայն հասարակության մեջ գերակշռող ճաշակի փոփոխությունների, այլև համապատասխան տեխնոլոգիաների զարգացման շնորհիվ։ Արհեստագործների ինտուիցիայից և նախնիների փորձից, մարդն աստիճանաբար տեղափոխվեց նյութերի արտադրության փուլերի ֆիզիկական և քիմիական վերլուծություն։

Հին ռեժիմի օրոք արհեստավորները միավորվեցին այն կորպորացիաներում, որոնց վերահսկողությունը նպաստում էր արտադրության որակի և ստանդարտացմանը։ Տարբեր արհեստների անհրաժեշտությունը պայմանավորում էր արհեստանոցների գտնվելու վայրը. Վարպետության ապակեպլաստներն ու սալիկների արտադրողները, որոնց արտադրության համար մեծ էներգիա էր պետք, անտառներում կառուցեցին իրենց արհեստանոցները;  ձուլարանագործները, որոնք դոմնային վառարանների հայտնաբերմամբ սկսեցին հալել ավելի բարձրորակ չուգուն` ածուխի պաշարներից ոչ հեռու, դարբինները գետերի այն երկայնքով, որտեղ հոսող ջրի էներգիան կարող էր օգտագործվել ճախարակների և մուրճերի շարժման համար.  տեքստիլ արտադրությունը բաժանվեց գյուղի միջև, որտեղ արտադրվում էին կոպիտ գործվածքներ, և այն քաղաքի միջև, որը վերամշակում էր բուրդ, մետաքս և այլն։

18-րդ դարի տեխնոլոգիական առաջընթացը արտադրության վերակառուցումն էր։ Շոգեմեքենա ստեղծելու շնորհիվ նոր թափթփոցները թույլ են տալիս ավելի արագ և որակյալ հյուսել։ Քոքս ածուխի օգտագործումը բարելավել է չուգունի որակը։

19-րդ դարում հայտնվում են նոր նյութեր՝ ալյումին, պլաստիկ, պողպատե և ապակու նոր տեսակներ։  Նոր ներկերն ու գործվածքները (հիմնականում արհեստական մետաքս) վերափոխում են մանածագործական արտադրությունը։

XX դարի երկրորդ կեսը բերում է արմատապես նոր մոտեցում. եթե նախկինում մարդը ընտրում էր բնական նյութերից ամենահարմարը, ապա այժմ նա կարող է ուղղակիորեն ստեղծել իրեն անհրաժեշտ նյութը ՝ ելնելով պահանջվող հատկանիշներից։

### Շինարարություն

### Հանգույցներ

### Էներգիա

### Մեխանիկա

### Տրանսպորտ

## Պատկերասրահ

Image:Pendule de Foucault au musee des arts et metiers.jpg|Ֆուկոյի ճոճանակ
Image:FardierdeCugnot20050111.jpg|Կոնյոյի քառանիվ սայլ - ավտոմոբիլի նախատիպ (1769 թվական)
Image:TricycleSerpollet.jpg|Գյուտարար Սերպոլեի եռանիվը (*Serpollet*)
Image:MoteurSerpollet.jpg|Գյուտարար Սերպոլեի շարժիչ
Image:Avion III 20050711.jpg|«Ավիոն» - Քլեմեն Ադերի ինքնաթիռ (*Clément Ader*)


## Գործնական տեղեկություն
Թանգարանը բաց է ամեն օր, բացառությամբ երկուշաբթի և պետական տոների։

Թանգարանի մուտքն անվճար է յուրաքանչյուր ամսվա առաջին կիրակի օրը։

Աշխատանքային ժամերը ՝ 10:00-ից 18։ 00-ն, հինգշաբթի օրերին մինչև 21:30-ը:

Չորեքշաբթի և շաբաթ օրերին, ցանկացողների համար տեխնիկական շրջանակները բաց են։

## Տես նաև
* Ժոզեֆ-Միշել Մոնգոլֆիե
* Փարիզի գիտության և արդյունաբերության թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Փարիզի թանգարաններ
Կատեգորիա:1794 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1794 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Տեխնիկական թանգարաններ