Սևիլյան նարինջ

**Սևիլյան նարինջ** (), նաև հայտնի է որպես  դառը նարինջ, մշտադալար փայտային բույս, հավանաբար մանդարինի (Citrus reticulata) և պոմելոյի (Citrus maxima) հիբրիդն է։

## Բուսաբանական նկարագրություն
Սևիլյան նարինջը 2-10 մ բարձրությամբ փոքր մշտադալար ծառ է (տնային տեսակները չեն գերազանցում 1 մ բարձրությունը): Ունեն երկար, բարակ, սուր փշերով ճյուղեր։

Տերևները հերթադիր են, կոթունավոր, փայլուն, վերևից կանաչ, ներքևում բաց կանաչ՝ պատված կիսաթափանցիկ եթերայուղով։

Ծաղիկները մեծ են, 2-3 սմ տրամագծով, բավականին բուրավետ, միայնակ կամ հավաքված երկու-յոթ ծաղիկներից բաղկացած սակավաթիվ, առանցքային փնջերի մեջ։ Բաժակը բաժակը 4-5 թերթերից։ Ծաղկաթերթիկները սպիտակ են, նեղ, երկարավուն, պատված եթերայուղով։

Պտուղը հատապտղաձև է («պոմերանյան»), գնդաձև, երբեմն թեթևակի հարթեցված, 6-7 սմ տրամագծով։ Կեղևը հաստ է, անհավասար, խորդուբորդ մակերևույթով, վառ նարնջագույն, հեշտությամբ բաժանվող միջուկից։ Թաղանթանյութը թթու է, մի փոքր դառը։ Սերմերը տափակ-սեպաձեւ են, ակոսավոր, բաց դեղնավուն։

Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին: Պտուղները հասունանում են նոյեմբեր-հունվար ամիսներին։

## Տարածվածություն և էկոլոգիա
ձախից|մինիՎայրի բնության մեջ չի հանդիպում: Հայրենիքը  Հարավարևելյան Ասիան է։ Աճեցվում է միջերկրածովյան երկրներում, Կովկասում, Պարագվայում և Արևմտյան Հնդկաստանի որոշ կղզիներում։ Պավլովսկու կիտրոնի հետ աճեցվում է որպես տնային բույս։

Ջերմաստիճանային սահմանաչափը տատանվում է +5-ից +45&nbsp;°C-ի սահմաններում, ինչը թույլ է տալիս բույսին բաց երկնքի տակ դնել արդեն հունիսի սկզբում:
աջից|մինի|Ներոլի յուղ

## Քիմիական բաղադրություն
Տերևները, ճյուղերը, երիտասարդ ցողունները և չհասունացած պտուղները պարունակում են եթերայուղ: Թարմ ծաղիկներից եթերայուղի բերքատվությունը կազմում է 0,1–0,2%, մրգի կեղևից՝ 1,2–2% (չոր զանգվածի): Յուղը պարունակում է կամֆեն, β-պինեն, դիպենտեն (և լիմոնեն), L-լինալոլ, D-α-տերպինեոլ, ներոլ, գերանիոլ և այլ  միացություններ: Ծաղիկների եթերայուղը (ներոլի յուղ) ունի շատ հաճելի հոտ։ Այն պարունակում է լիմոնեն, լինալոլի և գերանիոլի եթերներ, ինչպես նաև անտրանիլաթթվի մեթիլ էսթեր, որը յուղին հաղորդում է նուրբ բուրմունք։

Հասած մրգերի կեղևից ստացված եթերայուղը պարունակում է միրկեն, լիմոնեն, γ-տերպինեն, ֆելանդրեն, α- և β-պինեններ, կամֆեն և այլ նյութեր։

Չհասած մրգերի եթերայուղը, ինչպես թարմ ծաղիկներից ստացված յուղը, ստացվում է գոլորշու թորման կամ ճարպային յուղով արդյունահանման միջոցով: Եթերայուղը կեղևից ստացվում է առանց տաքացման ճզմելով։
ձախից|մինի|Մարմելադը ավանդաբար պատրաստվում է ձմռանը

## Պատրաստում
Սևիլյան նարինջն օգտագործվում է բրիտանական մարմելադ պատրաստելու համար, քանի որ այն ունի ավելի շատ պեկտին, քան սովորական նարինջը և, հետևաբար, ավելի շատ խտություն է հաղորդում: Տարին մեկ անգամ Սևիլիայի ծառերից դառը նարինջներ են հավաքում և ուղարկում Բրիտանիա՝ մարմելադ պատրաստելու համար: Սա արտացոլում է պատմական Ատլանտյան առևտրային հարաբերությունները Պորտուգալիայի և Իսպանիայի հետ,  «Նարնջի մարմելադի» ամենավաղ բաղադրատոմսը թվագրվում է 1677 թվականին: Այն օգտագործվել է բոլոր հին «բադը թուրինջով»  բաղադրատոմսերում, որն ի սկզբանե կոչվում էր canard à la bigarade:

Օգտագործվում է կոմպոտների մեջ։ Չհասունացած պտուղը սովորաբար օգտագործվում է հարավային հնդկական խոհանոցում: Այն մարինացվում է պարույրների կամ փոքր շերտերի կտրելով և լցոնվում աղով, սովորաբար ուտում են բրնձի հետ, որը կոչվում է թայիր սադամ: Թարմ մրգերը նույնպես հաճախ օգտագործվում են մատուցման մեջ։

Ֆինլանդիայում և Շվեդիայում դառը նարնջի կեղևն օգտագործվում է չորացրած, կոճապղպեղի փուշու հետ որոշ ամանորյա հացերի մեջ: Դանիայում հասուն մրգերը (դանիական pomeransskal) օգտագործվում են տարբեր աղանդերի և տորթերի մեջ, ինչպիսիք են Սուրբ Ծննդյան տորթը (julekage) և Շագանակագույն տորթը (brunekager): Այն օգտագործվում է նաև սկանդինավյան երկրներում։

Հունաստանում և Կիպրոսում այն ամենաթանկ մրգերից է, որը օգտագործվում է քաղցրավենիքի պատրաստման համար։

Թուրքիայում հասած մրգերից ստացված հյութը կարելի է օգտագործել որպես աղցանի սոուս, հատկապես Չուկուրովայի շրջանում: Իրաքյան խոհանոցում դառը նարինջը օգտագործվում են այնպիսի ճաշատեսակներ լրացնելու համար, ինչպիսիք են ածխացած ձուկը, աղացած միսը, խաշած սիսեռը, աղցանները։ Իրանում լայնորեն օգտագործվում է որպես աղցանի սոուս, թթվայնացնող միջոց՝ շոգեխաշած թթուների համար կամ որպես մարինադ: Ծաղկաբույլերը թարմ են հավաքում՝ թանկարժեք, բուրավետ, անուշաբույր մուրաբան պատրաստելու համար։

Հասած մրգից ստացված հյութը մսի համար որպես մարինադ  օգտագործվում է Նիկարագուայում, կուբայական, դոմինիկյան և հաիթյան խոհարարության մեջ։  Մեքսիկայի Յուկատանում այն ​​կոկինիտա պիբիլ ուտեստի հիմնական բաղադրիչն է: Կուբայում Սուրբ Ծննդյան ավանդական աղանդերը պատրաստում են դառը նարնջի կեղևից, որը եփում են օշարակի մեջ և ուտում պանրի հետ:

Իտալիայում աճեցվում է  յուղեր արտադրելու համար, որը օծանելիքի և թեյի շատ ապրանքանիշերի բաղադրիչ է։

## Նշանակությունը և կիրառումը
Նարնջագույն ծաղիկը կամ նարնջի ծաղիկը հարսանեկան ծաղկեփնջի և հարսի հարսանեկան զգեստի ավանդական մասն է[1]՝ օրիորդական անմեղության խորհրդանիշ։ Ծաղիկների թուրմը՝ նարնջագույն ջուրը, տարածված էր հին ժամանակներում որպես անուշաբույր ըմպելիք և օգտագործվում էր նաև օծանելիքի մեջ։

Թուրմերը պատրաստվում են հասած մրգերի մանրացված կեղևից () օգտագործվում են որպես ախորժակը խթանող կամ որպես բուրավետիչ միջոց դեղորայքի արտադրության մեջ։

Դառը նարնջի (5-15 մմ տրամագծով) չհասունացած պտուղները, որոնք ինքնաբերաբար ընկնում են ծառից, հումք են լիկյորի և օղու արդյունաբերության մեջ օգտագործվող եթերայուղ ստանալու համար։

Դառը նարնջի պտուղները օգտագործվում են բժշկության մեջ, իսկ եթերայուղերը՝ ծաղիկներից և տերևներից, օգտագործվում են մարմելադ և զովացուցիչ ըմպելիքներ պատրաստելու համար և որպես հիմնական բաղադրիչ ներառված են օծանելիքի բազմաթիվ ծաղկային կոմպոզիցիաներում: Ծաղիկների թուրմերը օգտագործվում են նաև հրուշակեղենի և այլ սննդի արդյունաբերության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Կատեգորիա:Բուսական և սնկային գրգռիչներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Եթերայուղեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ծառեր
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Հիբրիդներ
Կատեգորիա:Մրգեր
Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Կատեգորիա:Ցիտրուսային մշակաբույսեր