open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ֆրանչեսկո Ռոկկա

**Ֆրանչեսկո Ռոկկա** (, ծնվել է 1954 թվականի օգոստոսի 2-ին Սան Վիտո Ռոմանոյում, Իտալիա), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ, ով հանդես է եկել իտալական Ռոմայում և Իտալիայի ազգային հավաքականում։

## Կարիերա
Ռոկկայի ծննդավայրը Հռոմից հեռու է 40&nbsp;կմ, նա իր ամբողջ ֆուտբոլային կարիերան՝ սկսած 1972-ից մինչև 1981 թվականները, նվիրել է մեկ թիմի՝ մայրաքաղաքային Ռոմային։ Նրան Ռոմայում անվանում էին «Կավասակի», ի պատիվ ճապոնական մոտոցիկլ արտադրող ընկերության, հաշվի առնելով ֆուտբոլիստի արագությունը։ Ռոմայի կազմում անցկացրել է 163 հանդիպում, որից 141-ը Սերիա A-ում, 22-ը Իտալիայի գավաթի խաղարկությունում, չխփելով ոչ մի գնդակ։ 1974-ից 1976 թվականներին հանդես է եկել Իտալիայի հավաքականում, որտեղ անցկացրել է 18 հանդիպում և դարձել է 1 գոլի հեղինակ ԱՄՆ-ի հավաքականի դեմ խաղում։ 26 տարեկան հասակում ստացավ լուրջ վնասվածք և ստիպված թողեց մեծ ֆուտբոլը։

Որպես մարզիչ Ռոկկային հաջողվեց Իտալիայի Օլիմպիական հավաքականին 4-րդ տեղը պարգևել Ամառային Օլիմպիական խաղեր 1988-ում։ 
 Նրա օրոք Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնությունում իտալացիները հասան մինչև եզրափակիչ։ Մրցաշարից հետո նա դարձավ Իտալիայի Մ-20 տարեկանների թիմի մարզիչ և վերջիններիս առաջնորդեց դեպի Մ-20 Աշխարհի գավաթ 2009։

Ֆրանչեսկո Ռոկկան համարվում է Ռոմայի «Փառքի Սրահի» 11 ֆուտբոլիստներից մեկը։

## Նվաճումներ
*Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ՝ 1979-80
*Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ՝ 1980-81

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 2 ծնունդներ
Ուխտ

**Ուխտ**, հավատքի արտահայտման ձև, բաղձանքի իրականացման նպատակով կրոն, երդում (օրինակ, սրբատեղիների այցելություն, նվիրաբերություններ տաճարին, եկեղեցուն և այլն), որով հավատացյալը դիմում է Աստծուն (աստվածներին) կամ սրբերին։ Հնում զորավարները մարտից առաջ ուխտել են հաջողության դեպքում զոհեր մատուցել աստվածներին, արժեքավոր իրեր, զենքեր են ընծայաբերել տաճարներին։

Ուխտը կարող է լինել նաև որոշակի ժամկետով (երբեմն՝ ընդմիշտ) կենսական հաճույքներից հրաժարման, պահեցողության, մազերը կտրելու կամ պահելու, իր անձը, անգամ զավակներին որևէ սրբի կամ սրբավայրի նվիրաբերելու և այլ կարգի երդում։

Ուխտից հրաժարումը համարվել է ծանր մեղք և աստծո պատժին արժանի արարք։

Ուխտի տարածված ձևերից էր խստակեցությունը, երբ ուխտավորը ինքնազրկմամբ (պահեցողություն, մազե քուրձ հագնել և այլն) ու աղոթքներով ձգտում է արժանանալ «երկնային շնորհների»։

Ուխտը լինում է ոչ միայն անձնական, այլ նաև հասարակական (օրինակ, սահմանված ուխտագնացության տոներ)։

Ուխտ է անվանվում նաև կրոնական միաբանությունը։

Ուխտ բառը գործածվում է նաև «երկկողմանի դաշինք» իմաստով։

Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական վանականություն
Ուխտագնացության երգեր

**Ուխտագնացության երգեր**, հայկական Ժողովրդական երաժշտության մեջ ընդհանուր առումով՝ ժողովրդական նույնանուն ծեսի տարբեր պահերը արծարծող քնարական երգերի ամբողջությունը, որ կազմում է ծիսական ժանրի մի բաժինը։ Երգվում են սովորական քնարական բնույթի եղանակներով։

Մասնավոր առումով՝ զանազան ուխտատեղերի նկարագրության և գովքի երգերի ամբողջությունը, կազմում է վիպական ժանրի մի բաժինը։ Այդ բաժնում գլխավոր տեղը գրավում են «մուրազատու» «Մշո սուլթան» Ս․ Կարապետ վանքին նվիրված երգերը (կոչվում են նաև «Ս․ Կարապետի երգեր»), որոնցում արտացոլվել է ազատ և բարեկեցիկ կյանքի համար աշխատավոր ժողովրդի դարավոր երազանքը։ Սրանց մեղեդիական մարմնավորումը երկտեսակ է․ հանդարտ-պատմողական բնույթի կարճաշունչ եղանակով, որը տարբերակվելով շարունակ կրկնվում է (պարզ մեղեդիացված արտասանություն), կամ տուն-տուն կառուցված, վիպական բնույթի անհատականացված եղանակով, սկզբի պատմողական-նկարագրական մասում՝ ասերգային ոճի գերակշռությամբ, կրկնակային մասում՝ լայնաշունչ երգային։

Առաջին տեսակը շարունակում է հայկական հնագույն փոքրածավալ վիպերգերի (օրինակ, «Կարոս խաչ») մեղեդիական ոճը, երկրորդը ներկայացնում է «Աասնա ծռեր» վեպի եղանակավոր երգատեսակների զարգացումը (նման հայտնի «Մոկաց Միրզա» երգ-բալլադին)։

Ուխտագնացության երգերի, մասնավորապես Ս․ Կարապետի երգերի, բանաստեղծական տեքստերը բազմիցս հրատարակվել են (Ա․ Սեդրակյանի «Քնար մշեցվոց և վանեցվոց», 1874, էջ 6 - 9)։ Եղանակները հայտնաբերել է Կոմիտասը։ Կան նաև հատուկ ուխտագնացության պարեր, ինչպես Կոմիտասի գրառած ու մշակած հանդիսավոր «Մշո Շորորը»։

Ուխտագնացության երգերը հայ գեղջկական և հին-գուսանական երգաստեղծության լավագույն նմուշներից են։ Դրանց լավատեսական բովանդակությունը ոգեշնչող աղբյուր է դարձել Բարսեղ Կանաչյանի՝ ժողովրդական խոսքերով գրված «Նանոր» խմբերգային երաժշտա-դրամատիկական ընդարձակ պատկերի համար։

Կատեգորիա:Հայկական երգեր
Ուլուգբեկի աստղադիտարան

**Ուլուգբեկի աստղադիտարան**, միջին դարերի խոշորագույն աստղադիտարաններից մեկը։ Հիմնել է Ուլուգբեկը (1428 – 1429-ին), Սամարղանդից ոչ հեռու։ Պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են մոտ 46 մետր տրամագծով կլոր շենքի պատի ստորին մասի ավերակները։ Շենքում գտնվում էր միջօրեականի հարթությունում տեղակայված 40, 2 մ շառավղով մարմարե հսկայական սեքստանտը (հնարավոր է՝ կվադրանտ)։ Պահպանվել է գործիքի աստիճանավորված աղեղի միայն ստորին՝ 32° երկարությամբ մասը։ Գործածվում էր աստղագիտական հաստատունների, միջօրեականով անցնելու պահին Արեգակի, Լուսնի և մոլորակների կոորդինատները որոշելու համար։ Աստղերը դիտվում էին ավելի փոքր չափերի գործիքներով (չեն պահպանվել)։

Աստղադիտարանում ստեղծված կարևորագույն աշխատությունը այսպես կոչված «Նոր աստղագիտական աղյուսակներն» են («Զիջ-ի ջեդիդ֊ի Գուրագոնի»), որոնք պարունակում են աստղագիտության հիմունքների տեսական շարադրանքը և 1018 աստղերի դիրքերի աստղացուցակներ (հրատարակվել են Օքսֆորդում, 1665-ին)։

Ուլուգբեկի աստղադիտարանն ավերվել է Ուլուգբեկի սպանությունից կարճ ժամանակ անց (1449)։

## Պատկերասրահ

Samarkand observatoire ulugh beg.jpg|Ուլուգբեկի աստղադիտարանը ներկայումս
Ulugh Beg's Astronomic Observatory.jpg|Ուլուգբեկի աստղադիտարանի սեքստանտի մնացորդները


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Ուզբեկստանում
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի թանգարաններ
Ուլունք

մինի|Մարգարտյա ուլունք
մինի|Ուլունքների տեսականի

**Ուլունք**, զարդի տեսակ։ Լինում է տարբեր նյութերից՝ բրոնզից, պղնձից, ոսկրից, սարդիոնից, ագատից, ոսկուց, արծաթից, մարջանից, մարգարիտից, փայտից և այլն, տարբեր չափերի ու ձևի՝ մանր (գունավոր ապակի), գնդաձև, բազմանիստ, ձվաձև, խողովակաձև։ Բոլոր տեսակի ուլունքներն ունենում են անցք, որի միջով անցկացվում է թելը։

Հայաստանի տարբեր վայրերի պեղումներից (Վանաձոր, Լճաշեն, Հառիճ և այլուր) հայտնաբերվել են ագատից, սարդիոնից պատրաստված ուլունքներ, որոնք օգտագործվել են դեռևս մ․ թ․ ա․ II հազարամյակի սկզբին։

Ուլունքը կիրառվում է ասեղնագործության մեջ՝ զարդանախշելու նպատակով, ուլունքաշարը՝ նաև քսակ, գլխարկ, պայուսակ, ծածկոց գործելու համար։ Վասպուրականում, Տուրուբերանում, Աղձնիքում ուլունքի շարաններով պատրաստել են ապարանջան, վզնոց, զարդարել կանանց և տղամարդկանց զգեստները։ Մարգարտյա ուլունքներն օգտագործվել են կանանց ճակտնոց քունքակախիկներ (Կարին, Կարս, Արդահան, Ալեքսանդրապոլ, Ախալցխա, Ախալքալաք), գոտի (Վան, Նոր Նախիջևան), մատանի, ականջօղեր զարդարելու համար։ Մարջանի ուլունքները գործածվել են Մեղրու շրջանի կանանց քունքազարդերի, Վասպուրականի և Տուրուբերանի նահանգներում՝ ճակտնոց֊մախչա, վզնոց, ապարանջան, գոտու գորտաձև արծաթյա ճարմանդ և այլ կենցաղային առարկաներ զարդարելու համար։

Տղամարդկանց շապկի թեքաբերանից կախվող ասեղնագործված թեզանիքները (Վասպուրական, Տուրուբերան, Աղձնիք) ունեցել են երկնագույն ուլունքների կարճ կախիկներ, գլխարկ֊արախչին, գլխարկ-քոլոզի փաթաթանը զարդարվել են երկնագույն ուլունքներով («չար աչքի» ազդեցությունից կրողին զերծ պահելու նպատակով)։

Հայաստանի գրեթե բոլոր ազգագրական շրջաններում, գավառներում երեխաների ուսին, հագուստի վրա ամրացվել են «աչքի» ուլունք, որը դարձյալ կարծեցյալ «չար աչքի» դեմ էր։

Կատեգորիա:Զարդարանքներ
Վլադիմիր Մոնոմախ

**Վլադիմիր Վսեվոլոդովիչ Մոնոմախ** (, ), Կիևի մեծ իշխան 1113 - 1125 թվականներին։

Վսեվոլոդ Յարոսլավիչի և բյուզանդական կայսր Կոնստանդին Մոնոմախի (այստեղից՝ «Մոնոմախ» անվանումը) դստեր որդին։

Իշխել է Չեռնիգովում, ապա՝ Պերեյասլավլում։ 1103 և 1111 թվականներին արշավել է պոլովցիների դեմ և պարտության մատնել նրանց։ 1113 թվականին Կիևում բռնկած ժողովրդական ապստամբության ժամանակ, տեղի բոյարների հրավերով դարձել է Կիևի իշխան, ճնշել է ապստամբությունը, բայց միևնույն ժամանակ հրատարակել է կանոնադրություն, որը իրավականորեն որոշ չափով թեթևացրել է քաղաքային ցածր խավերի և գյուղացիների վիճակը։

Վլադիմիր Մոնոմախի օրոք Կիևյան Ռուսիան ուժեղացել Է, նրան հաջողվել է ժամանակավորապես միավորել ռուսական իշխանությունները։

Նրա «Խրատ»-ը հին ռուս, գրականության հիանալի հուշարձան Է, որտեղ նա իր որդիներին կոչ է անում ամրապնդել Ռուսիայի միասնությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիևյան Ռուսիայի մեծ իշխաններ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Ջեյմս Փոզի

**Ջեյմս Մայքլի Մանտել Փոզի կրտսեր** (անգլ.՝ *James Mikely Mantell Posey, Jr.*, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ։ Հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։

Մարզական կարիերայի ընթացքում խաղացել է հարձակվող պաշտպանի և թեթև հարձակվողի դիրքերում։

Ընտրվել է 1999 թվականի NBA դրաֆթի 18-րդ ընտրությամբ՝ «Դենվեր Նագեթսի» կողմից։ Մեկնարկային մրցաշրջանում ընդգրկվել է *«NBA All-Rookie առաջին թիմ»* խորհրդանշական հավաքականի կազմում։ Երկու անգամ հաղթել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) առաջնությունը՝ 2006 և 2008 թվականներին՝ համապատասխանաբար «Մայամի Հիթի» և «Բոստոն Սելտիքսի» կազմում։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլային մարզիչներ
Դաշտադեմ (Արագածոտնի մարզ)

**Դաշտադեմ**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արտենի լեռան հարավային ստորոտում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 52 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1450 մ։ Դաշտադեմ է վերանվանվել 1979 թվականին։

## Բնակչություն
Գյուղի նախնիների մի մասը գաղթել է Արևմտյան Հայաստանի տարբեր գավառներից։
Դաշտադեմի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
200px|մինի|Սբ. Քրիստափոր եկեղեցի
Գյուղից 2.5 կմ հարավ գտնվում է Սուրբ Քրիստափորի վանքը։ Այն սրբատաշ գորշ տուֆից է, ներսից խաչաձև, արտաքինից ներկալված ուղղանկյան մեջ և թվագրվում է Vll դարով։ Քառակուսի հիմքից անցումը ութանիստ գմբեթին իրականացված է առագաստների միջոցով։ Միակ՝ արևմտյան մուտքը շրջակալված է քանդակաձարդ զույգ որմնասյուններով։ Պատերին կան X-XV դդ. նվիրատվական արձանագրություններ։ Սբ. Քրիստափորը ամբողջությամբ վերականգնվել է 1980 թ.։ Այն շրջապատված է կոպտատաշ բազալտե պարսպով, ավելացվել են խցեր։ Եկեղեցուց քիչ հյուսիս պահպանված է սև տուֆից կառուցված քառակուսի հատակագծով աշտարակաձև կառույց, որը պայմանականորեն համարվում ե զանգակատուն։


Քաղենի գյուղատեղի.jpg|thumb|Քաղենի գյուղատեղի
Քաղենի գյուղատեղի-1.jpg|thumb|Քաղենի գյուղատեղի
Քաղենի գյուղատեղի-2.jpg|thumb|Քաղենի գյուղատեղի
Քաղենի գյուղատեղի-3.jpg|thumb|Քաղենի գյուղատեղի
Քաղենի գյուղատեղի-4.jpg|thumb|Քաղենի գյուղատեղիի տեսքը ամրոցից


## Տես նաև
* Քաղենի բնակավայր
* Դաշտադեմի ամրոց
* Սուրբ Քրիստափորի վանք
* Դաշտադեմի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Ագարակավան

**Ագարակավան** (մինչև 2006 թվականը՝ *Ագարակ*), գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Թալինի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից 32 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ *1450* մ։

Ագարակավան է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։ Գյուղում գործում է միջնակարգ 12 ամյա դպրոց։ Դպրոցն ունի 124 աշակերտ 2017 թ դրությամբ։

## Աշխարհագրություն
Գյուղի կլիման չորային է։ Ամառները շոգ են և չոր, միջին ջերմաստիճանը տատանվում է +22 +34 աստիճանների սահմաններում, ամառվա ընթացքում քիչ են մթնոլորտային տեղումները, որոնց բացակայությունը մեծ վնաս է հասցնում արոտավայրերին և վարելահողերին։ Գյուղը ունի ոռոգման և խմելու ջրի խնդիր, ոռոգումը կատարվում է արհեստականորոն ամբարված ջրի շնորհիվ, իսկ խմելաջուրը սակավ է։ Ձմռանը ջերմաստիճանը տատանվում է -3 -15 աստիճանների սահմաններում, վերջին 3 տարիների ընթացքում ջերմաստիճանը նվազում է ընդհուպ մինչև -23 աստիճան։ Հաստատուն ձյունածածկույթ չի ձևավորվում։ Գյուղը չունի բնական գազի մատակարարում, գյուղացիների մեծ մասը տաքացնում են տները վառարաններով։ Գյուղն ունի գիշերային լուսարձակներ։ Գյուղում կա Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ զոհվածների հուշարձան։ Գյուղում չկա եկեղեցի, սակայն կա մատուռ, որը գյուղացիների սրբատեղին է։

## Բնակչություն
Գյուղի նախնիները գաղթել են Մուշից, Սասունից  և Տարոնից։
Ագարակավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակաչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, պտղաբուծությամբ և հողագործությամբ։ Գյուղատնտեսական հողահանդակների հիմնական մասն օգտագործվում է որպես վարելահողեր և արոտավայրեր։

Այստեղ աճեցնում են տարբեր մշակաբույսեր։ Հացահատիկային մշակաբույսերից աճեցնում են ցորեն և գարի։ Կերային մշակաբույսերից աճեցնում են կորնգան և առվույտ։ Տնամերձ հողերում մշակում են այգիներ և բանջարաբոստանային կուլտուրաներ։ Այգիներում գերակշռում են ծիրանենին, խնձորենին, ընկուզենին, կեռասենին, տանձենին, մշակում են նաև նուշ, թութ, սերկևիլ, թուզ, կաղին։ Հատապտուղներից աճեցնում են մոշ, ելակ, մորի, հաղարջ, մասուր։ Բանջարաբոստանային կուլտուրաներից աճեցնում են կարտոֆիլ, լոբի, լոլիկ, վարունգ, դդում, սիսեռ, սմբուկ, կաղամբ, տաքդեղ, սոխ, սխտոր, կանաչիների տարբեր տեսակներ և այլն։

## Հարևան գյուղատեղիներ
Գյուղից հյուսիս գտնվում է Դիան գյուղը, արևմուտքում Ներքին Բազմաբերդ գյուղն է։ Հյուսիս-արևմուտքում Կաքավաձոր գյուղն է։

## Տես նաև
* Ագարակավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ագարակավանի գյուղապետարանի պաշտոնական կայք
* Արագածոտնի մարզպետարան

Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Իվան Գաշպարովիչ

**Իվան Գաշպարովիչ**, (, ), Սլովակիայի Հանրապետության երրորդ նախագահը (2004 թ.-ից մինչև 2014)։ Պաշտոնավարել է 2004 թվականի հունիսի 15-ից մինչև 2014 թվականի հունիսի 15-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սլովակիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սլովակ մանկավարժներ
Խերարդո Մարտինո

**Խերարդո Դանիել Մարտինո** (իսպ․՝ *Gerardo Daniel Martino* 1962 թ., նոյեմբերի 20, Ռոսարիո, Արգենտինա), նախկին արգենտինացի ֆուտբոլիստ, Արգենտինայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

## Կարիերա
Իր Կարիերայի մեծ մասն Խերարդոն անցկացրել է իր հարազատ քաղաքը՝ Ռոսարիոն ներկայացնող «Նյուելս Օլդ Բոյս» ակումբում։ Այս ակումբի պատմության մեջ նա ռեկորդակիր է անցկացրած խաղերի թվով (505 խաղ)։ Նաև 2003 թվականին անցկացրած հարցման արդյունքներով նա ճանաչվել է «Նյուելս Օլդ Բոյսի» ակումբի պատմության լավագույն ֆուտբոլիստ։

2007 թվականի փետրվարին Մարտինոն ստանձնեց Պարագվայի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի դերը։ Կոպա Ամերիկայի խմբային փուլում Պարագվայի հավաքականը վատ տպավորություն չէր թողնում, խմբում զբաղեցնելով 2-րդ տեղը զիջելով միայն Արգենտինայի ազգային հավաքականին։ Բայց արդեն Փլեյ-Օֆֆ-ում Պարագվայը 6։0 հաշվով պարտվեց Մեքսիկայի ազգային հավաքականին։ Աշխարհի առաջնության ընտրական փուլում Պարագվայը զբաղեցրեց 3-րդ տեղը զիջելով միայն Բրազիլիային և Չիլիին։ Ինչպես նաև Մարտինոն հավաքական հրավիրեց մի քանի իր հայրենակիցներին, որոնց թվում էին նաև Նեստոր Էրտիգոսան և Լուկաս Բարիոսը։ Աշխարհի Առաջնության Ֆ խմբում Պարագվայը զբաղեցրեց 1-ին տեղը և դուրս եկավ 1/8-րդ եզրափակիչ, որտեղ 11 մետրանոցներով (5։3) հաղթելով Ճապոնիաին կարողացավ պատմության մեջ առաջին անգամ դուրս գալ քառորդ եզրափակիչ, որտեղ Մարտինոյի սաներին բաժին հասավ մրցաշարի գլխավոր ֆավորիտը՝ Իսպանիայի ազգային հավաքականը, այստեղ Պարագվայը պարտվեց 1։0 հաշվով և դուրս մնաց մրցաշարից։ Այդ խաղից անմիջապես հետո Մարտինոն ասաց՝ «*Մենք ունեցանք շանսեր, սակայն չկարողացանք օգտվել դրանցից*»։ Մունդիալ 2010 թ.-ից հետո Խերարդոն երկարաձգեց իր պայմանագիրը հավաքականի հետ 4 տարով։ 2011 թ. Կոպա Ամերիկայի ավարտից հետո, որտեղ Պարագվայը զբաղեցրեց 2-րդ տեղը բայց չհաղթեց և ոչ մի խաղում, Մարտինոն հրաժարական տվեց։

2013 թ. Հուլիսի 22-ին «Տատա»-ն եռամյա պայմանագիր կնքեց Կատալոնական Բարսելոնայի հետ։

## Մարզչական վիճակագրություն

*Թարմացումը 2014 թվականի սեպտեմբերի 3-ի*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյուելս Օլդ Բոյզի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Գետամեջ (Կոտայքի մարզ)

**Գետամեջ**, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Հրազդան գետի կիրճում՝ ձախ ափին։ Գետամեջ է վերանվանվել 1948 թվականին։ Գտնվում է Երևանից 15, և մարզկենտրոն Հրազդանից 35 կմ հեռավորության վրա։

Գետամեջ է վերանվանվել 1948 թ.-ի հունիսի 21-ին։

## Բնակչություն
Գյուղի բնակիչները մեծ մասամբ այստեղ հաստատվել են 1915-1920 թթ., գաղթելով Արճեշի, Բիթլիսի, Մանազկերտի, Մուշի և Վանի գյուղերից։

Գետամեջի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ և դաշտավարությամբ։

Նշանավոր ընկերություններից է «Թռչնաֆաբրիկա Գետամեջ 2016» ՍՊԸ-ն (առավել հայտնի որպես «Գետամեջի թռչնաֆաբրիկա»)։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կա XIV դարին թվագրվող եկեղեցի՝ Սուրբ Մարիամ։

## Հասարակական կառույցներ
Գետամեջում գործում է միջնակարգ դպրոց (79 աշակերտով), համայնքային գրադարան։

## Տես նաև
* Գետամեջի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կոտայքի մարզպետարանի էջում 

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր
Սեմ Կասել

[աջից|մինի|Կասելը (աջից) փորձում է քաջալերել [Կարոն Բատլերին]]

**Սեմյուել Ջեյմս Կասել** (անգլ.՝ *Samuel James Cassell*, ), ամերիկացի բասկետբոլային մարզիչ, նախկին բասկետբոլիստ, խաղարկող։ Ներկա պահին հանդիսանում է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս» ակումբի մարզչական կազմի անդամ։

Ուսանողական առաջնությունը Ֆլորիդայի նահանգային համալսարանում անցկացնելուց հետո Կասելը ընտրվում է 24-րդը 1993 թվականի NBA դրաֆթում՝ «Հյուստոն Ռոքեթսի» կողմից։ «Հյուստոնի» կազմում անցկացրած առաջին երկու մրցաշրջաններում Կասելը երկու տարի անընդմեջ հաղթել է NBA-ի առաջնությունը։ Երրորդ անգամ NBA-ի չեմպիոն Կասելը հռչակվում է 2008 թվականին՝ «Բոստոն Սելտիքսի» կազմում։

Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում Կասելը մեկ անգամ ճանաչվել է աստղ (*NBA All-Star*) և մեկ անգամ էլ դարձել «All-NBA երկրորդ թիմ» խորհրդանշական հավաքականի անդամ։

Հանդես է եկել նաև «Դալաս Մավերիքս», «Նյու Ջերսի Նեթս», «Միլոուքի Բաքս», «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ» և «Լոս Անջելես Կլիպերս» ակումբներում։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1969 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի մարզիչներ
Հարություն Հովնանյան

**Հարություն Հովնանյան** (1880, քաղաք Ֆենեսե, Օսմանյան կայսրություն&nbsp;-&nbsp;1959), հայ խմբագիր, մանկավարժ։ 
## Գործունեություն
Զբաղվել է ուսուցչությամբ նախ ծննդավայրում, ապա 14 տարի եղել է Կեսարիայի ազգային վարժարանի տեսուչ։ 1910 թվականին տեղափոխվելով Կ.Պոլիս՝ զբաղվել է գրական-հրապարակախոսական գործունեությամբ։ Աշխատակցել է «Բյուրակնին», «Խելոք Դավիթ» երգիծաթերթին։ 1920 թվականին մեկնել է ԱՄՆ։ Աշխատակցել է «Հայաստանի կոչնակ», «Հայաստանյայց եկեղեցի», «Պայքար», «Նոր օր», «Կռունկ» պարբերականներին և Փարիզում լույս տեսնող «Կավռոշ» երգիծաթերթին։ 1941-1949 թվականներին եղել է ամերիկահայ վարժարանների ընդհանուր տեսուչ։ Գրել է «Էվերեկ-Ֆենեսեի հայոց բարբառը» աշխատությունը (Իզմիրյան գրական մրցանակ, 1915)։ 
### Նկարչական գործունեություն
Միաժամանակ զբաղվել է նկարչությամբ, անհատական ցուցահանդես է ունեցել Նյու Յորքում (1943)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ֆանտազիա (երաժշտություն)

**Ֆանտազիա**, գործիքային երաժշտության պիես, որում կարևոր նշանակություն ունի երաժշտական մտքի ազատ զարգացումը, իմպրովիզացիան։

XVI դարում կիթառի, լյուտնյայի և ստեղնավոր նվագարանների համար ստեղծվել են պոլիֆոնիկ ֆանտազիաներ՝ նման ռիչերկարին և տոկկաաին։ XVII-XVIII դարերում հաճախ կիրառվել է որպես ֆուգայի, երբեմն՝ սոնատի նախանվագ (Մոցարտի դո-մինոր ֆանտազիան և սոնատը)։ 19-րդ դարում ֆանտազիան մերձեցել է սոնատին (Բեթհովենի դաշնամուրի «Quasi una fantasia» 2 սոնատը, այդ թվում՝ «Լուսնի սոնատը»)։ Հաճախ ֆանտազիաները ստեղծվում են որպես սոնատային ձևի ազատ տարբերակներ (Ռոբերտ Շումանի, Ֆրեդերիկ Շոպենի դաշնամուրի ֆանտազիաները), երբեմն կառուցվածքով մոտիկ են սիմֆոնիկ պոեմին (Ֆրանց Շուբերտի «Թափաոաշրջիկը» դաշնամուրային ֆանտազիա)։

Միաժամանակ տարածում է գտել վիրտուոզ պիեսի ձևով ֆանտազիա, հիմնված օպերաների, բալետների թեմաների (Ֆերենց Լիստի դաշնամուրային ֆանտազիաները Մոցարտի «Դոն Ժուան» օպերայի թեմաներով և այլն), ժողովրդական երգերի մշակման վրա։

Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Նումանսիա ՖԱ

**«Նումանսիա» Ֆուտբոլային Ակումբ** (), մասնագիտական ֆուտբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Կաստիլե և Լեոն քաղաքում։

## Պատմություն

«Նումանսիա» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1945 թվականին, Կաստիլե և Լեոն քաղաքում։

Կատեգորիա:Սեգունդայում եղած ակումբներ
Կատեգորիա:Իսպանական ֆուտբոլային ակումբներ
Ֆաշոդայի ճգնաժամ

300px|մինի|Կենտրոնական և արևելյան Աֆրիկան միջադիպի ժամանակ
**Ֆաշոդայի ճգնաժամ** 1898 թվականին տեղի ունեցած միջադեպ Մեծ Բրիտանիայի ու Ֆրանսիայի միշև, Արևելյան Աֆրիկայում գերիշխանություն հաստատելու համար մղված համար պայքարում։

Առիթ է ծառայել ֆրանսիացի կապիտան Մարշանի ջոկատի կողմից Նեղոսի վերին հոսանքում գտնվող Ֆաշոդա (այժմ՝ Կոդոկ) ավանի զավթումը։ Մեծ Բրիտանիան պահանջեց ֆրանսիականա ջոկատը հանել Ֆաշոդայից։ Մերժում ստանալով՝ Անգլիան ձեռնամուխ եղավ Ֆրանսիայի դեմ ռազմական պատրաստությունների։ Պատրաստ չլինելով ծովային պատերազմի և երկյուղելով Եվրոպայում Ֆրանսիայի դիրքերի թուլացումից՝ ֆրանսիական կառավարությունը հարկադրված էր զիջել։

1898 թվականի նոյեմբերի 3-ին ֆրանսիական կառավարությունը որոշեց Ֆաշոդայից դուրս բերել Մարշանի ջոկատը։ 1899 թվականի մարտի 21-ի անգլո-ֆրանսիական համաձայնությամբ Ֆրանսիան ճանաչեց Անգլիայի իրավունքները Նեղոսի հովտում, իսկ Անգլիան՝ Ֆրանսիայի իրավունքները Սուդանի արևմտյան մարզերում։ Համաձայնությունն ավարտեց Կենտրոնական Աֆրիկայի բաժանումը գաղութային տերությունների միջև։

Ֆաշոդայի ճգնաժամը Աֆրիկայի բաժանման համար անգլո-ֆրանսիական գաղութային պայքարի բարձրակետն էր։ Գերմանիայի աճող սպառնալիքի պայմաններում երկրորդ պլան մղվեցին անգլո-ֆրանսիական հակասությունները և հող նախապատրաստվեց Անտանտի ստեղծման համար։

Կատեգորիա:Աֆրիկայի պատմություն
Կատեգորիա:Գաղութատիրություն
Կատեգորիա:Քաղաքական ճգնաժամեր
Ֆանտազիա (այլ կիրառումներ)

**Ֆանտազիա** եզրը կարող է վերաբերել

* Ֆանտազիա (աստերոիդ), աստերոիդների գոտու աստերոիդ
* Ֆանտազիա (երաժշտություն), գործիքային երաժշտության պիես
* Ֆանտազիա (մուլտֆիլմ), 1940 թ. Ուոլթ Դիսնեյի նկարահանած մուլտֆիլմ
Ֆաոլիտ

**Ֆաոլիտ**, ռեզոլային ֆենոլֆորմալդեհիդային խեժերի հիմքով ջերմառեակտիվ պլաստմասսա։

Որպես լցանյութ օգտագործվում է ասբեստը, երբեմն նաև գրաֆիտը և տալկը։ Խտությունը՝ 1500-1600 կգ/մ3։ Հում ֆաոլիտը թողարկվում է թիթեղների, քսուքների, երեսպատման ու մամլման զանգվածների ձևով։ Ֆաոլիտի աշխատանքային ջերմաստիճանը մինչև 130°С է։ Օգտագործվում է գազալվացիչների իրաններ, արտարկիչներ, մինչև 1, 4 մ3 ծավալի տարաներ, 32 - 350 մմ տրամաչափի խողովակներ, ծորակներ և այլն պատրաստելու համար։

Կատեգորիա:Պլաստմասսաներ
Կատեգորիա:Քիմիական տեխնոլոգիա
Հրայր Հովնանյան

**Հրայր Ստեփանի Հովնանյան** (), հայ ճարտարագետ-ձեռնարկատեր, հասարակական գործիչ, բարերար։ 1951 թվականին գաղթել է ԱՄՆ, բնակվում է Նյու Ջերսիում։ Ավարտել է Վիլլանովայի համալսարանը (1956)։ Նույն համալսարանի առևտրական գիտությունների պատվավոր դոկտոր (1985)։

Գործարար, հասարակական գործիչ, բարերար Վահագն և Ժիրայր Հովնանյանների եղբայրն է։

## Կենսագրություն
1958 թվականից զբաղվում է շինարարական գործունեությամբ։ «Հովնանյան Ինդըսթրիզ» ընկերության նախագահն է, տնաշինական խոշոր ընկերության սեփականատեր։ Ամերիկայի հայկական համագումարի հիմնադիրներից է, 1972 թվականից՝ հոգաբարձուների խորհրդի համանախագահ, 1976 թվականից՝ նախագահ, «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ (1992 թվականից)։ 1996 թվականին Վաշինգտոնում հիմնել է «ANI» () հաստատությունը, որը զբաղվում է Հայոց Ցեղասպանության միջազգային ճանաչման խնդիրներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Յուվենտուսի ֆուտբոլային մրցաշրջան 2013-14

**2013–14 մրցաշրջանը** Յուվենտուսի համար կլինի 116-րդը։ Այն կընթանա 2013 թ.-ի հուլիսի 1-ից մինչև 2014 թ.-ի հունիսի 31-ը։

## Կազմ
### Առաջին թիմ
Խաղացողները և կազմի համարները թարմացվել են Հուլիսի 12-ին 2013 թ.։Note։ Flags indicate national team as has been defined under FIFA eligibility rules. Players may hold more than one non-FIFA nationality.

### Թիմի մարզչական անձնակազմ

Աղբյուր՝ Juventus.com( )

## Ընկերական հանդիպումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յուվենտուսի մրցաշրջաններ
Ռեկրեատիվո ՖԱ

**«Ռեկրեատիվո» Ֆուտբոլային Ակումբ** (), մասնագիտական ֆուտբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Հուելվա քաղաքում։

## Պատմություն

Իսպանական ամենահին «Ռեկրեատիվո» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1889 թվականին, Հուելվա քաղաքում։

Կատեգորիա:Սեգունդայում եղած ակումբներ
Կատեգորիա:Իսպանական ֆուտբոլային ակումբներ
Ֆասետային աչքեր

150px|մինի|ճպուռի ֆասետային աչքերը
**Ֆասետային աչքեր** ( - նիստ), բարդ աչքեր, միջատների, սարդերի, խեցգետնակերպերի տեսողության զույգ օրգան։

## Նկարագրություն
Ֆասետային աչքերի 0,1-ից մինչև մի քանի մմ-ի հասնող շառավղով գնդաձև մակերևույթը զբաղեցնում է գլխի զգալի մասը։ Ֆասետային աչքերը կազմված են 10-12000 պարզագույն տեսողական միավորներից՝ օմմատիդներից։ Ի տարբերություն ողնաշարավորների աչքի, որն ունի մեկ ոսպնյակ, հազարավոր ոսպնյակներ պարունակող Ֆասետային աչքերի մեջ լուսապատկերի ստացումը հիմնված է լուսատար մանրաթելերի օպտիկայի սկզբունքների վրա։ Դրա շնորհիվ չափազանց փոքր չափերի հետ կապված լույսի դիֆրակցիայի վնասակար ազդեցությունը հասցված է նվազագույնի։

## Տեսակներ
Հայտնի են ֆասետային աչքերի երկու հիմնական տեսակներ՝ սկոտոպիկ և ֆոտոպիկ։ Սկոտոպիկ տիպի աչքում օմմատիդներն իրարից մեկուսացնող պիգմենտային բջիջները և տեսողական բջիջների պիգմենտի հատիկները մթանը շարժվում են դեպի աչքի հատակը։ Թույլ լույսի պայմաններում դրա շնորհիվ մեծանում է աչքի լուսազգայնությունը։

Ֆոտոպիկ աչքում պիգմենտի հատիկները չեն շարժվում, և աչքի լուսային զգայնությունը ցածր է։ Սկոտոպիկ աչքերով միջատները հիմնականում վարում են գիշերային կենսաձև, ֆոտոպիկներովը՝ ցերեկային։ Միջատները չեն ընկալում կարմիր երանգները, սակայն մարդու համար անտեսանելի ուլտրամանուշակագույն լույսի տիրույթում ունեն զարգացած գունազգայնություն։

## Գրականություն
* Францевич Л․ И․, Зрительный анализ пространства у насекомых, Киев, 1980; 
* Грибакин Ф․ Г․, Механизмы фоторецепции насекомых, Л․, 1981․

Կատեգորիա:Աչք
Կատեգորիա:Միջատաբանություն
Կատեգորիա:Հոդվածոտանիների անատոմիա
Թոնի Ալեն (բասկետբոլիստ)

**Էնթոնի Ալեն** (անգլ.՝ , ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ։

Մարզական կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Բոստոն Սելտիքս», «Մեմֆիս Գրիզլիս» և «Նյու Օռլեանս Պելիկանս» ակումբներում։

Խաղացել էհարձակվող պաշտպանի և թեթև հարձակվողի դիրքերում (այլ կերպ՝ *սվինգմեն*)։

Ընտրվել է 2004 թվականի NBA դրաֆթի 25-րդ ընտրությամբ՝ «Բոստոն Սելտիքսի» կողմից։

2008 թվականին «Սելտիքսի» կազմում նվաճել է NBA-ի գավաթը։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Օռլեանս Պելիկանսի բասկետբոլիստներ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարան

**Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան**, բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։ Ռուսաստանի հնագույն և խոշորագույն բուհերից։ Հիմնադրվել է 1724 թվականին։

## Պատմություն
1819 թվականին Պետերբուրգում բացվում են փիլիսոփայական-իրավաբանական, պատմա-բանասիրական և ֆիզմաթ ֆակուլտետները՝ Գլխավոր մանկավարժական ինստիտուտի հիման վրա։ Մեծ դեր է խաղացել Ռուսաստանի հասարակական և հեղափոխական շարժման զարգացման գործում։ 19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբում համալսարանում աշխատել են հայտնի գիտնականներ Պ. Չեբիշեը, Ա. Մարկովը, Ա. Պոպովը, Դմիտրի Մենդելեևը, Ի. Սեչենովը, սովորել են Ն. Չեռնիշևսկին, Դ. Պիսարևը, Ի. Պավլովը, Կ. Տիմիրյազևը, Ի. Մեչնիկովը, Ն. Միկլուխո-Մակլայը, Ի. Տուրգենևը, Գ. Ուսպենսկին, Ա. Բլոկը, Դ. Բեդնին, Մ. Գլինկան և ուրիշներ։
1891 թվականին համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի դասընթացի էքստեռն քննություն է հանձնել Վ. Ի. Լենինը։ 1948 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանին շնորհվել է Ա. Ժդանովի անունը։ Ունի (1972-1973) մաթեմատիկամեխանիկական, ֆիզիկայի, քիմիայի, կենսաբանա-հողային, երկրաբանական, աշխարհագրական, փիլիսոփայության տնտեսագիտական, պատմության, իրավաբանական, բանասիրական, կիրառական մաթեմատիկայի, հոգեբանության, ժուռնալիստիկայի, արևելյան լեզուների ֆակուլտետներ, երեկոյան, հեռակա և նախապատրաստական բաժիններ, ասպիրանտուրա, 172 ամբիոն, 9 ԳՀԻ, պրոբլեմային և ճյուղային լաբորատորիաներ, աստղադիտարան, 3 գիտա-ուսումնական կայան, 2 թանգարան, բուսաբանական այգի, գրադարան (ավելի քան 4 միլիոն գիրք), հրատարակչություն։ 1972/1973 ուս. տարում ունեցել է ավելի քան 20 000 ուսանող, մոտ 3 000 դասավանդող և գիտաշխատող։

Հրատարակում է «Վեստնիկ» («Լրաբեր», 1946 թվականից) և «Պրավովեդենիե» («Իրավագիտություն», 1957 թվականից) հանդեսները, գիտա-մեթոդական և ուս. գրականություն։ Պարգևատրվել է Լենինի (1944) և Աշխատանքային կարմիր դրոշի (1969) շքանշաններով։

## Պատկերասրահ

Spb 06-2012 University Embankment 06.jpg
Lesnoy SPb 000000158 1 m.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի համալսարաններ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1724 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարան
Գևորգ Ալթունյան (հեռուստահաղորդավար)

**Գևորգ Ալթունյան** (), հայ հեռուստահաղորդավար և մեկնաբան, 2012 թվականից՝ Հանրային հեռուստաընկերության լրատվական և վերլուծական հաղորդումների տնօրեն, 2016 թվականից զբաղեցնում է Հայաստանի պաշտպանության նախարարության տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչության պետի պաշտոնակատարի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Գևորգ Ալթունյանը ծնվել է 1974 թվականի մարտի 8-ին Երևանում։ 1991 թ. ընդունվել ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետը։ 1996-1998 թթ. ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում, որտեղ հիմնադրել է «Պաշտպան հայրենյաց» զինվորական թերթը։ 1999-2000 թվականներին թղթակցել է «Հայկական ժամանակ» և «Երկրապահ» թերթերին։ 2002 թ. աշխատանքի է անցել «Կենտրոն» հեռուստաընկերությունում, որտեղ հեղինակել է «Տեսանկյուն» հաղորդաշարը։ 2004 թվականից զուգահեռաբար աշխատել է «Արմնյուզ» հեռուստաընկերությունում, որտեղ հեղինակել է «Լրագրողական հետաքննություն» հաղորդաշարը։ 2004-2010 թթ. աշխատել է «Արմենիա» և «TV5» հեռուստաընկերություններում, որտեղ վարել է «Էքսպրես» լրատվական հաղորդումը, «Հեռուստադուել» թոք-շոուն և եղել է լրատվական ծառայության ղեկավարը։ 2010 թվականից աշխատում է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում՝ որպես լրատվական և վերլուծական հաղորդումների փոխտնօրեն, որտեղ հանդես է գալիս նաև «Տեսանկյուն» հաղորդաշարի հեղինակ և հաղորդավար, «Առաջին» լրատվական ծրագրի հաղորդավար։ 2012 -2016 թթ․-ին եղել է Գևորգ Ալթունյանը Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության լրատվական և վերլուծական հաղորդումների տնօրենն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Ֆասցիոլոզ

180 px|մինի|աջից|Fasciola hepatica որդ
**Ֆասցիոլոզ** (fasciolosis), մարդու և կենդանիների ճիճվային հիվանդություն։

Հարուցիչները տրեմատոդների դասի տափակ որդերն են, որոնք մակաբուծվում և ձվադրում են մարդու ու կենդանիների (խոշոր և մանր եղջերավոր կենդանիներ, խոզ և այլն) լեղածորաններում և լեղապարկում։ Ֆասցիոլները արտաքին միջավայր ընկնում են կղանքի հետ, հետագայում զարգանում ջրային միջավայրում՝ ու միջանկյալ տիրոջ՝ փափկամորթի (փոքր լճախխունջ և այլն) օրգանիզմում։ Ֆասցիոլոզով վարակվում են թրթուրներով ախտահարված ջուր խմելով կամ բույսեր ուտելով։

## Մարդու մոտ
Մարդու ֆասցիոլոզի ժամանակ վարակումից 2 - 4 շաբաթ անց առաջանում է տենդ, հազ, ցան մաշկի վրա, լյարդը մեծանում և դառնում է ցավոտ։ Սուր երևույթներն աստիճանաբար մեղմանում են, հիվանդության ընթացքը դառնում է քրոնիկական, որը բնորոշվում է հիմնականում մարսողության խանգարմամբ, լյարդի մեծացմամբ ու ցավոտությամբ։

## Կենդանիների մոտ
Կենդանիների ֆասցիոլոզը տարածված է ամենուր։ Ֆասցիոլոզով ախտահարվում են ընտանի ու վայրի եղջերավոր կենդանիները՝ ուղտերը, ձիերը և այլն։ Կենդանիները վարակվում են արոտավայրում։ Հիվանդությունն ընթանում է սուր և քրոնիկական ձևով։

## Բուժում
Բուժվելու համար կարող են օգտագործվել. մարդկանց համախլօքսիլ կամ էմետին, կենդանիներին՝ հեքսիոխոլ, բիտիոնոլ, ածխածնի քառաքլորիդ և այլն։ Որպես կանխարգելիչ միջոցառում մարդկանց ֆասցիոլոզի դեպքում պետք է կատարվի խմելու ջրի եռացում կամ ֆիլտրում, իսկ կենդանիների ֆասցիոլոզի ժամանակ՝ արոտավայրերի փոխոխումմ, պայքար փափկամորթների դեմ և անասնաբուժասանիտարական այլ միջոցառումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մակաբույծ կենդանիներ
Կատեգորիա:Արևադարձային հիվանդություններ
Մոնղոլերեն Վիքիպեդիա

**Մոնղոլերեն Վիքիպեդիա** (), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի մոնղոլերեն տարբերակն է։

## Վիճակագրություն

Այսօր՝   -ին Վիքիպեդիայի Մոնղոլերեն բաժինը ունի  ։ Գրանցված են  , նրանցից  կատարել են գոնե մեկ խմբագրում անցած 30 օրվա ընթացքում, իսկ   ունեն ադմինիստրատորի կարգավիճակ։ Ընդհանուր խմբագրումների թիվը հատում է -ը։

## Արտաքին հղումներ
* Մոնղոլերեն Վիքիպեդիա 

Մոնղոլերեն
Ալեքսեյ Ֆավորսկի

**Ալեքսեյ Եվգրաֆովիչ Ֆավորսկի** (, մարտի 3 (փետրվարի 20), 1860, Պավլովո, Նիժեգորոդյան մարզ - օգոստոսի 8, 1945, Սանկտ Պետերբուրգ, ԽՍՀՄ), ռուս քիմիկոս-օրգանիկ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1929), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1945)։

## Կենսագրություն
Հայրը՝ Ե. Ա. Ֆավորսկին, եղել է Պավլովսկ գյուղի քահանան, Նիժնի Նովգորոդի մարզ։ Եղբայրը՝ Անդրեյ Ֆավորսկին փաստաբան, հոյրեղբայրը խորհրդային հայտնի նկարիչ Վլադիմիր Ֆավորսկի։

Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Նիժնի Նովգորոդի և Վոլոգդայի վարժարանում։ 1878 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի Ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը, որը 1882 թվականի ավարտել է թեքնածուական աստիճանով։ Ապագա ուսանողը 4-րդ կուրսում և կուրսը ավարտելուց հետո աշխատել է համալսարանի քիմիական լաբարատորիայում։

1883 թվականի ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի ռեալ վարժարանը որպես լաբարանտ։ 1886 թվականին համալսարանում զբաղեցրել է լաբարանտի պաշտոնը։ 1891 թվականին պաշտպանել է քիմիայի մագիստրոսի աստիճանի դիսերտացիան։ 1895 թվականին պաշտպանել է դոկտորական թեզը և 1896 թվականին ստանձնել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի տեխնոլոգիաների և տեխնիկական քիմիայի բաժինը։

1882 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը, որտեղ աշխատել է Դմիտրի Մենդելեևի, Ալեքսանդր Բուտլերովի լաբորատորիաներում։ 1896 թվականից Ֆավորսկին Պետերբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր էր, աշխատել է նաև Լենինգրադի քիմիատեխնոլոգիական ինստիտում և ԽՍՀՄ ԳԱ-ում, որտեղ 1934-1938 թվականներին եղել է իր նախաձեռնությամբ ստեղծված օրգանական քիմիայի ինստիտուտի տնօրենը։

1902 թվականին զբաղեցրել է Պետերբուրգի համալսարանի օրգանական քիմիայի ամբիոնը։

1910 թվականին պետական խորհրդականի անդամ։
thumb|175px|աջից|Ֆավորսկու կոլբը
1929 թվականին նա ընտրվել է ԽՍՀՄ գիտություների ակադեմիայի իսկական անդամ։ Շատ ականավոր քիմիկոսներ (Ս. Վ. Լեբեդև, Բ. Վ. Բիզով, Ի. Ն. Նազարով և ուրիշներ) նրա աշակերտներն են։

Մահացել է 1945 թվականի օգոստոսի 8-ին։ Նա թաղված է Սանկտ Պետերբուրգի Վոլկովի գերեզմանատանը։

## Գիտական գործունեություն
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են ացետիլենի ածանցյալների և ցիկլիկ ածխաջրածինների քիմիային։ Հայտնաբերել է երրորդային ացետիլենային սպիրտների սինթեզի նոր՝ Ֆավորսկու ռեակցիան։ Ֆավորսկու աշխատանքները տեսական հիմք են հանդիսացել ԽՍՀՄ-ում մի շարք նյութերի, այդ թվում՝ սինթետիկ կաուչուկի, արտադրության ստեղծման համար, որի համար 1941 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։ Ֆավորսկին մշակեց կծու կալիումի փոշու առկայությամբ ացետիլենի վրա սպիրտների ներգործման միջոցով վինիլային եթերների ստացման մեթոդը։

Ավելի ուշ նա իր աշակերտների հետ մեկտեղ զարգացրեց այդ ռեակցիան և մշակեց վինիլային եթերների արդյունաբերական ստացման մեթոդները։ Գործնականում լայնորեն ներդրված են նրա և իր աշակերտների կողմից առաջարկված կետոնների հետ ացետիլենի և ացետիլենային ածխաջրածինների ռեակցիաները։ Այդ մեթոդով կարելի է ստանալ իզորեն՝ սինթետիկ կաուչուկի համար։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 4 և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Biography (St. Petersburg Encyclopedia)
* 
* (Favorskii's academic lineage)
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ա. Ֆավորսկու էջը ԽՍՀՄ ԳԱ կայքում
* Ֆավորսկու մասին «Երկրի հերոսները» կայքում

Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուս քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Լա Լիգա 2006-07

**«Լա Լիգա 2006-07»**-ը Իսպանիայի ֆուտբոլի առաջնության Լա Լիգայի **78-րդ** առաջնությունն է։ Որում մադրիդի «Ռեալ» ֆուտբոլային ակումբը անհատական խաղերի արդյունքով գերազանցեց կատալոնական Բարսելոնա ֆուտբոլային ակումբին և հռչակվեց չեմպիոն։

## Մրցաշարային աղյուսակ

Կատեգորիա:Լա Լիգայի մրցաշրջաններ
Ֆավնուս

մինի|աջից|Հռոմեական կայսրության շրջանի Ֆավնուսի կիսանդրի, հայտնաբերված 1820 թ., Վիեն, Ֆրանսիա
**Ֆավնուս**, **Ֆավնոս** կամ **Ֆաունուս** ( - թովիչ), դաշտերի, անտառների, արոտավայրերի, կենդանիների աստվածը հին հռոմեական դիցաբանության մեջ, հոտերի և հովիվների հովանավորը, Պիկուսի և Պոմոնայի (կամ Կոնենտայի) որդին, Լատինոսի հայրը (Մարցիա նիմփայից)։

Ֆավնուսը համարվել է երեխաներ գողացող, հիվանդություններ առաքող և խրախճալից ոգի։ Ֆավնուսին նվիրված ամենամեծ տոնը՝ *[[Լուպերկալիա]]ն* ( - գայլ բառից), նշվել է Պալատինյան բլրի վրա ամեն տարի փետրվարի 15-ին՝ որպես հոտերը գայլերից պաշտպանողի (Ֆավնուս Լուպերկ)։ Այդ տոնին Ֆավնուսի պատվին զոհաբերվել են շուն և այծ, կատարում էին հեղումներ կաթով և գինով։ Իսկ դեկտեմբերին Ֆավնուսի պատվին կատարում էին *ֆավնալիա* տոնը։ Ֆավնուսին համապատասխանող կանացի աստվածությունն անվանվել է Ֆաունա, Ֆատուա, Մայա։ Ֆավնուսը համարվել է նաև Լատինի (լատինացիների նախահոր) հայրը։

Պանի նման Ֆավնուսը անտառում վախեցնում է ճանապարհորդներին և թափացնում բնակարանները՝ մարդկանց քունը խանգարելու։ Նա հոգ է տանում դաշտերի բեղմնավորման և պտղաբերության համար։ Ֆավնուսն ունի կանխագուշակելու ձիրք։ Նրա պատգամախոսարանները գտնվում էին անտառում։ Ապագան իմանալ ցանկացողները Ֆավնուսի սրբավայրերում քնելիս ստանում էին գուշակություններ՝ զոհաբերված ոչխարի միսը շաղ տալով նրա մորթու վրա (ինկուբացիա)։ Այստեղից է հավանաբար առաջացել Ֆավնուսի *Ինկուբուս* մականունը։

Ֆավնուսը նույնացվել է հունական Պանին, Սիլվանոսին, նաև ենթադրում էին, թե կային մեծ թվով ֆավնուսներ։ Պատկերվել է այծի ոտքերով ու ականջներով պատանու տեսքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեական աստվածներ և աստվածուհիներ
Ֆատյանովյան մշակույթ

**Ֆատյանովյան մշակույթ**, բրոնզի դարի (մ․ թ․ ա․ II հազարամյակի 1-ին կես) հնագիտական մշակույթ։ Տարածված է Մերձբալթիկայից մինչև Վոլգա-Կամա, կենտրոնը՝ Վոլգա-Օկա միջագետքը։

Անվանվել է ըստ Յարոսլավլի մարզի Դանիլովի շրջանի Ֆասյանովո գյուղի մոտ գտնվող դամբարանադաշտի։ Հիմնական հուշարձաններն են սովորաբար բլուրների վրա գտնվող հիմնահողային դամբարաններն ու տոհմային գերեզմանոցները։ Դամբարաններից հայտնաբերվել են զենքերր (քարե ու պղնձե կացիններ, նիզակների շեղբեր, նետասլաքներ և այլն), ոսկրե, քարե, սակավ՝ պղնձե գործիքներ (սեպաձև կացիններ, դանակներ, ասեղներ և այլն), զարդեր, բազմաթիվ կավանոթներ և այլն։ Ֆատյանովյան մշակույթի ցեղերն զբաղվել են հիմնականում անասնապահությամբ (խոզ, ոչխար, ձի, խոշոր եղջերավորներ), հավանաբար՝ նաև երկրագործությամբ։

Որսորդությունը, ձկնորսությունն ու հավաքչությունը ունեցել են օժանդակ նշանակություն։ Տոհմավագների դամբարանները տարբերվել են չափերով ու գույքի հարստությամբ։

## Գրականություն
* Крайнов Д․ А․, Древнейшая история Boлго - Окского междуречья․ Фатьяновская культура II тыс․ до н․ э․, М., 1972․

Կատեգորիա:Հնագիտությունը Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ
Կատեգորիա:Նախնադարյան Ռուսաստան
Կատեգորիա:Բրոնզի դարի Եվրոպա
Կատեգորիա:Հնդեվրոպացիներ
Սերգեյ Շահվերդյան (պետական գործիչ)

**Սերգեյ Նարիկի Շահվերդյան** (փետրվարի 11, 1966, Ստեփանակերտ), Արցախյան ազատամարտը լուսաբանած լրագրող, կուսակցական գործիչ, Արցախի մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և զբոսաշրջության նախկին նախարար։

## Կենսագրություն
* Ծնվել է 1966 թ. փետրվարի 11-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։
* 1983 թ. ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 8 դպրոցը և ընդունվել Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզմաթ ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1988 թ.։ 
* 1985 թվականին, ներգրավվելով Արցախյան շարժման ընդհատակյա խբմերից մեկում, կազմակերպել է ուսանողական շարժումը։ 
* 1989 թ. ընդունվել է ՀՅԴ շարքերը։
* ԲՈՒՀ-ն ավարտելուց հետո ընտրվել է Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի Ստեփանակերտի բաժանմունքի կոմերիտմիության կազմակերպության քարտուղար և այդ պաշտոնում շարունակել մնալ Արցախյան շարժման առաջամարտիկներից մեկը։
* 1991-1995 թթ. Արցախյան պատերազմի ընքացքում, որպես լրագրող, ամենօրյա լրատվությամբ լուսաբանել է իրադարձությունները հայաստանյան և սփյուռքահայ մամուլում, իր գրչին են պատկանում ավելի քան 2000 հրապարակումներ։ 
* 1992-1993 թվականներին ղեկավարում էր ՀՅԴ Արցախի կառույցը, խմբագրել ՀՅԴ Արցախի կենտրոնական Կոմիտեի «Ապառաժ» պաշտոնաթերթը։
* 2000-2001 թթ. վերջը աշխատել է որպես «Ապառաժ» թերթի խմբագիր, այնուհետև՝ որպես «Զբոսաշրջության զարգացման գործակալություն» ՀԿ նախագահ։
* 2000 թվականին նշանակվել է Արցախի Հանրապետության Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ և հանձնաժողովի ընտրվել նախագահի տեղակալ։ Որպես հանձնաժողովի անդամ աշխատել է 2000-ից 2015 թվականները։
* 2008-2017 թվականներին եղել է Արցախի Հանրապետության Կառավարությանն առընթեր Զբոսաշրջության վարչության պետ։
* 2015 թվականին Արցախի Հանրապետության վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Արցախի Հանրապետության Էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ։
* 2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ից մինչև 2018 թվականի հուլիսի 2-ը եղել է Արցախի Հանրապետության Մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և զբոսաշրջության նախարար։
* 2018 թվականից Արցախի զաբոսաշրջության զարգացման Գործակալություն ՀԿ ղեկավարն է։
* 2021 թվականի փետրվար ամսից հանդիսանում է Արցախի Հանրապետության Մշակությանին ժառանգության պաշտպանության Հանրային խորհրդի նախագահ։

## Հետաքրքիր դրվագներ
Համաձայն մամուլի հրապարակումների՝ 2018 թվականին Արցախյան շարժման 30-ամյակի կապակցությամբ հայտարարված պետական մրցույթում հաղթող է ճանաչվել այդ պահին Արցախի Հանրապետության մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և զբոսաշրջության նախարարի պաշտոնը զբաղեցնող և նշված մրցույթային հանձնաժողովի անդամ Սերգեյ Շահվերդյանի դուստրը՝ Նինա Շահվերդյանը։ Որպես հաղթող նրան շնորհվել է դրամական պարգև։ Հատկանշական է, որ Նինա Շահվերդյանի կողմից որպես մրցույթի թեկնածու ներկայացված տարբերանշանը ստեղծվել է դեռևս 1988 թվականին արվեստագետ Վահե Ֆատտալի կողմից Ֆրանսիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* Դեռ ժամանակ և ճանապարհ ունենք անցնելու. Սերգեյ Շահվերդյան

Կատեգորիա:1966 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արցախի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 11 ծնունդներ
Ալաչուխ

**Ալաչուխ (այժմ Գոշ)**, գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում։ Գտնվում է Գետիկի ձախ ափին։ Վարչականորեն ենթարկվում է Դիլիջանին։ Նախկինում միավորված էր Կույբիշևի(այժմ Հաղարծին) անասնապահական խորհրդային տնտեսության հետ։ 278 բնակիչ (1970)։ Ուներ տարրական դպրոց, ակումբ, գրադարան, բուժկայան,խանութ։

Նախկինում **Ալաչըխղայա** անվանմամբ մտել է Ելիզավետպոլի նահանգի Ղազախի գավառի կազմում։

Ալաչուխում (Ներքին Գոշ, ապա Գոշ) բնակվել են ադրբեջանցիներ։ 1988 թվականին գյուղը վերաբնակեցվել է Ադրբեջանի Գանձակ, Բաքու, Խանլար, Դաշկեստան քաղաքներից և այլ վայրերից բռնագաղթված հայերով։ Գյուղում բնակվում են նաև այլ գյուղերից եկած ընտանիքներ։ Գյուղը ունի հիմնական դպրոց և բուժկետ։ Գյուղի դպրոցում կա նաև Վիքիակումբ։

## Բնակչություն
1897-85 բնակիչ,
1919-166 բնակիչ,
1939-120 բնակիչ,
1959-187 բնակիչ,
1970-154 բնակիչ,
1978-278 բնակիչ,
2011-281 բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, պտղաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Տավուշի մարզ
* Գոշ
* Դիլիջան
* Իջևանի շրջան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր
Մանուկ Ալաջալով

**Մանուկ (Էմանուել) Քրիստաֆորի Ալաջալով** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Մանուկ Ալաջալովը ծնվել է Նոր Նախիջևան քաղաքում։ 1883-1890 թթ. սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում։ 1902 թվականից դասավանդել է Ստրոգանովյան ուսումնարանում։ Ապրել և ստեղծագործել է Մոսկվայում։

1893 թվականից եղել է Մոսկովյան նկարիչների ընկերության, 1927 թվականից` Ռեալիստ նկարիչների միության և «Среда» գեղարվեստական խմբակի անդամ։ 1903 թվականին դարձել է Ռուս նկարիչների միության հիմնադիրներից մեկը։

Գործերից պահվում են նաև ԱՊՀ երկրների թանգարաններում, Տրետյակովյան պատկերասրահում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործական ուղի
Ռուսական բնապատկերների հանդեպ սերը Ալաջալովի մոտ ի հայտ է եկել իր ուսուցիչների՝ ռուս նկարիչներ Ա. Սավրասովի, Վ. Մակովսկիի, Ի. Պրյանիշնիկովի շնորհիվ։ Պատկերել է մերձմոսկովյան վայրերի բնությունը։

Ալաջալովի բնանկարները («Իջևանատան մոտ», «Վաղ գարուն», «Ամառը գյուղում», «Լուսնկա գիշեր», «Ձմեռ», «Ձմեռը գյուղում», «Գարնանամուտ», 1900, Տրետյակովյան պատկերասրահ, «Ամառ») քնարական են, իրենց բնույթով մոտ ռուսական բնանկարչության այն դպրոցին, որ գլխավորում էր նրա ժամանակակից Ի. Ի. Լևիտանը։ Ալաջալովի գործերը ցուցադրվել են Ռուս նկարիչների միության նկարահանդեսներում։

## Պարգևներ, մրցանակներ
1887 և 1889 թվականներին արժանացել է փոքր, 1890-1891 թվականներին` մեծ արծաթե մեդալների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ
Նինա Ալաջալովա

**Նինա Մկրտչի Ալաջալովա** (), բոլշևիկ հեղափոխական (*պրոֆեսիոնալ հեղափոխական*)։

Ծնվել է 1881 թվականի հունվարի 11-ին, Նոր Նախիջևանում։ 1900 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիան, ապա սովորել Բեռլինի համալսարանում։ 1904–1906 թվականներին եղել է ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միութենական կոմիտեի անդամ։ 1906 թվականին ձերբակալվել է և նետվել Մետեխի բանտը։ Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917) հետո Թիֆլիսում ընտրվել է բանվորների և գյուղացիների պատգամավորների սովետի անդամ։ 1917–1919 թվականներին եղել է ՌՍԴԲ (բ) կ Կովկասյան երկրային կոմիտեի քարտուղար։ Խորհրդային վարչակարգի հաստատումից հետո երկար ժամանակ կուսակցական աշխատանք է վարել Վրաստանում։ Մահացել է 1964 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Թբիլիսիում։

## Գրականություն
* Аладжалова Н. Н. Из большевистского подполья. Воспоминания. Тбилиси, 1963

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Տրեսկո

մինի|աջից|200px|Տրեսկո կղզին

Տրեսկոն (անգլերեն՝ Tresco), Սիլլի կղզիների երկրորդ ամենամեծ կղզին է։ Այն իր մեծության զիջում է միայն Սուրբ Մարիամի կղզուն։
մինի|ձախից|200px|Վանք Տրեսկոյում

## Պատմություն
մինի|աջից|200px|Սիլլի կղզիները
մինի|ձախից|200px|Հին ամրոց դաշտում
Տրեսկո կղզին իր պատմության ընթացքում եղել է տարբեր թագավորների իշխանության տակ։ Այժմ այն գլխավորում է Քորնվոլի Դքսությանը։ 
Կղզու անունը ենթարկվել է տարբեր փոփոխությունների։ 12-րդ դարում կղզու անունը կելտերենից թարգմանաբար նշանակում էր "ավազե հրվանդան"։ 1193 թվականին, երբ հռոմի պապ Ցելեստին երրորդը կղզին հանձնեց վանահայր Թավիսթոքին, կղզին անվանվեց Սուրբ Նիկոլայի կղզի։ 1305 թվականին կղզին կոչվում էր Տրեսկո։ 1540 թվականին այն անվանվեց Ինիսկո, իսկ 1814 թվականին այն փաստացի անվանվեց Տրեսկո։ 
2001 թվականից 2009 թվականներին կղզում անցկացվել են վազքի մարաթոններ։ 
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ կղզին եղել է ռազմական հիդրոինքնաթիռների կայան։ Կառուցված են եղել նաև քոթեջներ, լողավազան և ճաշարան։

## Կյանքը կղզում
Կղզում հիմնականում աշխույժ են գյուղերը։ Կղզու կենտրոնում կա խանութ, փոստ, արվեստի թանգարան, գինետուն, հյուրանոց։ 
Կղզու հարավային մասը տրոպիկական է։ Այնտեղ աճում են տրոպիկական բույսեր։ 
Կղզու հյուսիսում գտնվում է Քրոունվոլի ամրոցը։ 
Տրեսկոն հայտնի է նաև իր գրանիտային պաշարներով։

## Արտաքին հղումներ
*Isles of Scilly Wildlife Trust 
*An illustrated history of Tresco from the Bronze Age to the present 'The Last Piece of England' 

Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սիլլի կղզիներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության կղզիներ
Ալաշանի լեռնաշղթա

**Ալաշանի լեռնաշղթա** (Խելանշան, Ցզյալանշան), լեռնաշղթա Չինաստանում, Գանսու նահանգում։ Ձգվում է Հուանհե գետի ափով՝ նրա հովիտն անջատելով Ալաշան անապատից։ Երկարությունը 270 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 2855 մ (այլ տվյալներով 3600 մ)։ Մակերևույթը մասնատված է, կատարը՝ սրածայր։ Բուսականությունը ստորին գոտում անապատային է, ավելի բարձր անտառներ են և մարգագետիններ։

Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինաստանի լեռնաշղթաներ
Խիմնաստիկ Տառագոնա

**«Խիմնաստիկ Տառագոնա» ֆուտբոլային Ակումբ** (), պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Տառագոնա քաղաքում։

## Պատմություն

«Խիմնաստիկ Տառագոնա» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1914 թվականին, Տառագոնա քաղաքում։

Կատեգորիա:Իսպանական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Սեգունդայում եղած ակումբներ