open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Խառաբաստավանքի գրչության կենտրոն

**Խառաբաստավանքի գրչության կենտրոն**, գործել է Քաջբերունյաց գավառի (Արևմտյան Հայաստան) Խառաբաստ գյուղի մոտ գտնվող վանքում, որը հայտնի է նաև Սուհարա կամ Արծվաբերի Ս. Աստվածածին անունով։ Մեզ հասած առաջին ձեռագիրը 1325 թվականից է։ Խառաբաստի դպրոցը ուսումնագիտական բուռն կյանք է ապրել, երբ 1388 թվականին Աստապատի դպրոցից այստեղ է տեղափոխվել Սարգիս Ապրակունեցու վարդապետարանը և իր գոյությունը պահպանել ավելի քան 15 տարի։ Այդ ժամանակ Խառաբաստի դպրոցում սովորում էին «60 կարգաւորք և ուսումնականք», որոնք հավաքվել էին Վասպուրականից և շրջակայքի գյուղերից։ Դասասաց վարդապետներ էին Սարգիս Րաբունապետը, Վարդան Հոգոցվանեցին և Հովհաննես Որոտնեցու աշակերտ Գրիգոր Խլաթեցին։ Այդ թվականներից հայտնի են՝ Ոսկեփորիկ (1391, գրիչ՝ Գրիգոր Խլաթեցի), «Մեկնութիւն հնգեմատենին Վարդանայ Արնելցւոյ» (1393, գրիչ՝ Մխիթար)։ Այստեղ Խլաթեցին խմբագրել է Հայսմավուրքը (1401) և Գանձարանը (1400)։

XV դարի սկզբին Մեծոփավանքի դպրոցի հաստատմամբ ընկնում է Խառաբաստի դպրոցի հեղինակությունը, բայց գրչական կյանքը կանգ չի առնում և աշխուժանում է հատկապես Գրիգոր Տաթևացու աշակերտ և Թովմա Մեծոփեցու դասընկեր Կարապետ վարդապետի առաջնորդության ժամանակ։ Հայտնի են Գրիգոր Տաթևացու «Գիրք հարցմանց»-ը (1414, գրիչ՝ Սարգիս), նույնի «Քարոզգիրք»-ը (1418, գրիչ՝ Հակոբ), Մաշտոց (1443, գրիչ՝ Իգնատիոս), նույն գրչից՝ Հայսմավուրք (1457), Շարակնոց (1462, գրիչն անհայտ), ինչպես նաև 10 ձեռագիր, վերջինը՝ 1613 թվականից։ Խառաբաստավանքի գրչության կենտրոնում են աշխատել նաև Հովհաննես, Մարգարա, Տիրատուր, Ստեփանոս գրիչները։ Վանքը և նրա մատենադարանը կողոպտել են թուրքական ցեղերը, 1895 թվականին։

Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի կրթօջախներ
Խառակոնիս

**Խառակոնիս**, Խարակոնիս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճակի գավառակում։ Գտնվում էր Արճակ լճի հյուսիս-արևելյան ափին, Մահմեդիկ գետի աջափնյա հարթավայրում։

Խառակոնիսի տներն իրար կպած էին, և տանիքներով կարելի էր անցնել մի տնից մյուսը։

## Աշխարհագրություն
Գյուղն ուներ հարուստ և բերրի հողեր։

## Պատմություն
Բնակիչները տեղահանվել են 1915 թվականին։ Փրկվածները ռուսական զորքի հետ գաղթել և բնակություն են հաստատել Արևելյան Հայաստանում։

## Բնակչություն
1850-ական թվականներին ուներ 96 տուն՝ 665 հայ, իսկ 1909 թվականին՝ 200 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Խառակոնիսի Ս. Թադևոս եկեղեցին և ընդարձակ գերեզմանատունը ունեին 400-450 տարվա հնություն։ Գյուղի շրջակայքում կային մի քանի ուխտատեղիներ։ Գյուղի մոտակայքում գտնվում էր Ս. Սարգիս մատուռը և Գուշա ավերակ եկեղեցին։ Եկեղեցում պահպանված էր ուրարտական Իշպունիի և նրա որդի Մենուա թագովորների արձանագրություններից մեկը։

## Կրթություն
1879 թվականից գյուղում գործում էր հայկական վարժարան, որտեղ սովորում էին 50 աշակերտ։

## Անվանի մարդիկ
* Նահապետ Քուչակ
* Նաիրի Զարյան
* Մարգար Սեդրակյան

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ծաղկանց լեռնաշղթա

**Ծաղկանց լեռներ** *Ալադաղ, Ծաղկաց լեռներ, Ծաղկի լեժներ, Ծաղկոտան լեռներ, Շառիան Ալադաղ, Շարիան Ալադաղ*, լեռնազանգված Հայկական լեռնաշխարհում՝ Արածանիի վերին հոսանքի շրջանում, Վանա լճից հյուսիս-արևելք, Մանազկերտի և Աբաղայի դաշտերի միջև։

Աղեղնաձև են (ուռուցիկ մասը դեպի հյուսիս)։ Կազմված են կավճի, պալեոգենի և պլիոցենի ապարներից։ Հյուսիսային լանջերը մեղմ են, ալիքավոր, հարավայինը՝ խզումնային, աստիճանաձև։ Արևելքում բարձրանում են Թոնդրակ (3542 մ), արևմուտքում՝ Մուրատբաշի (Ծաղկո լեռ, 3519 մ), մերձգագաթնային սարավանդի վրա՝ Նպատ (2332 մ), Ալա-դաղ (3351 մ), Կալտիկ (3200 մ), Կերդահոլ (3255 մ) գագաթները՝ սառցադաշտային տրոգներով և կարերով։ Ծաղկանց լեռները մասնատված են Արածանի, Արճեշ և Բերկրի գետերի հովիտներով։ Կլիման ցամաքային է, կարճատև՝ զով ամառներով և երկարատև ցուրտ ձմեռներով, գագաթնային գոտում և մերձգագաթնային սարավանդում՝ նիվալլեռնատունդրային, հզոր ձնածածկույթով։ Տարեկան տեղումները լեռնալանջերին 400-800 մմ են, գագաթնային գոտում՝ մինչև 900 մմ։ Տիրապետում են լեռնատափաստանային և լեռնամարգագետնային լանդշաֆտները։

## Պատմական ակնարկ
Ծաղկանց լեռները եղել են հայ Արշակունիների ամառանոցը։ Իսկ Շահապիվանը հիշատակվում է «Բանակատեղ Հայոց թագավորաց»։ Փավստոս Բուզանդը վկայում է, որ հայ ժողովուրդն այնտեղ է խմբվել՝ նշելու համար Նավասարդի տոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծաղկանց լեռնաշղթա
Վրացական երազանք

**Վրացական երազանք - Ժողովրդավարական (Դեմոկրատական) Վրաստան** (, կարդացվում է որպես «Քարթուլի օցնեբա — Դեմոկրիատուլի Սաքարթվելո»), պահպանողական քաղաքական կուսակցություն Վրաստանում։ Հիմնվել է 2012 թ-ի ապրիլի 21-ին բիզնեսմեն Բիձինա Իվանաշվիլու կողմից։

Վրաստանի 2012 թ. խորհրդարանական ընտրություններում մրցակցում էր «Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության հետ։ Ընտրությունների արդյունքների համաձայն՝ «Վրացական երազանք — Ժողովրդավարական Վրաստան» կուսակցությունը հաղթեց ընտրություններում և Վրաստանի խորհրդարանում ստացավ տեղերի 50%-ից ավելին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի կուսակցություններ
Ծաղկաշատ (գյուղ, Լոռու մարզ)

**Ծաղկաշատ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքում։

## Անուն
1927 թվականին գյուղը պաշտոնապես անվանվել է Խաչի Դուռ։ Այս անունն առաջացել է բնակավայրի հարավ-արևմտյան կողմում հայտնաբերված IX-X դարերով թվագրվող համանուն մատուռի անվանումից։

1935 թվականի հունվարի 3-ին գյուղը վերանվանվել է Ծաղկաշատ։ Այս անունն առաջացել է բնակավայրի տարածքում աճող բազմաթիվ ծաղիկների առկայությունից։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը գտնվում է Գուգարաց լեռների արևմտյան լանջերին՝ ծովի մակարդակից 1500 մ բարձրության վրա։ Համայնքի կենտրոն Ալավերդի քաղաքից հեռու է 12 կմ դեպի հարավ-արևելք, իսկ մարզկենտրոն Վանաձոր քաղաքից՝ 60 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։

Ունի գեղատեսիլ բնություն, շրջապատված է անտառներով։

## Պատմություն
[մինի|[Ծաղկաշատի եկեղեցի]]
Ծաղկաշատը Հայաստանի պատմական բնակավայրերից է։
 
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Ծաղկաշատում առկա են բազմաթիվ պատմամշակութային կառույցներ ու կոթողներ։ 2004 թվականի դրությամբ գյուղում և շրջակա տարածքներում հաշվառվել և պետական գրանցում են ստացել թվով 17 հուշարձան, որոնցից են գյուղից 3 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք գտնվող և մ․թ․ա․ XII-X դարերով թվագրվող դամբարանադաշտը, գյուղից 4 կմ դեպի հարավ-արևմուտք գտնվող  և մ․թ․ա․ VIII-VII դարերով թվագրվող դամբարանադաշտը, գյուղի մեջ գտնվող 9-ից 20-րդ դարերով թվագրվող գերեզմանոցը, նույն տեղում գտնվող  XIII դարով թվագրվող եկեղեցի, վերջինին կից գտնվող XI-XIII դարերով թվագրվող խաչքարեր, թևավոր խաչ, եկեղեցու կողքին գտնվող XVII դարով թվագրվող շինություն, գյուղից 2 կմ հեռու գտնվող միջնադարյան գյուղատեղին, XIII դարով թվագրվող գերեզմանոցը, գյուղից 3 կմ դեպի հարավ-արևմուտք գտնվող եկեղեցին, գյուղի հարավում գտնվող և XIII դարով թվագրվող Սուրբ Սարգիս մատուռը։

## Բնակչություն
Ստորև աղյուսակի տեսքով ներկայացված է Ծաղկաշատ գյուղի բնակչության վիճակագրական տվյալներն ըստ տարիների.
}
 | 273
 | 180
 | 181
 |-
 |}

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։ 2012 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ գյուղում եղել է 560 խոշոր եղջերավոր կենդանի։ Զբաղվում են նաև խոզաբուծությամբ։

Խորհրդային  Միության ժամանակաշրջանում գյուղի վարելահողերում աճեցվել է ցորեն ու գարի, սակայն Հայաստանի Հանրապետության անկախությունից հետո ոռոգման ջրի չլինելու պատճառով այդ աշխատանքները դադարեցվել են։

2012 թվականի դրությամբ Ծաղկաշատի շուրջ 25 բնակիչ աշխատել է Թեղուտի պղնձա-մոլիբդենային հանքավայրում։

## Տես նաև

* Ծաղկաշատի եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալավերդի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Ծաղկաշատ (այլ կիրառումներ)

**Ծաղկաշատ** անունը կարող է վերաբերել՝

* Ծաղկաշատ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում,
* Ծաղկաշատ, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզում,
* Ծաղկաշատ, գետ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։
Անգլիական պաշտպանության լիգա

**Անգլիական պաշտպանության լիգա, ԱՊԼ** (), ոչ կառավաական աջ ռադիկալ շարժում, որը հանդես է գալիս Մեծ Բրիտանիայի մուսուլմանացման, շարիաթի և իսլամական ծայրահեղականության դեմ։ ԱՊԼ-ն ճանաչվել է հակաիսլամական կազմակերպություն։ Համաձայն ոստիկանության տեղեկություններ ակտիվ անդամների թիվը կազմում է շուրջ 3 հազար մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության կուսակցություններ
Կիմ Սեզարիոն

մինի|Կիմ Սեզարիոն (2013)
**Կիմ Սեզարիոն** (լատիներեն՝ Kim Cesarion, ), հույն և Գվադելուպյան ծագումով երգիչ ու երգահան, որը ծանոթ է "Undressed", "Brains Out", "I Love This Life" և "Therapy" երգերով։ Մեծ ճանաչում է գտել Շվեդիայում, Դանիայում, Նորվեգիայում և Ֆինլանդիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շվեդ երգիչներ
Ծաղկակերներ

**Ծաղկակերներ** (), վնասատու միջատներ, որոնք սնվում են գյուղատնտեսական բույսերի ծաղկակոկոններով, ծաղիկներով կամ դրանց առանձին մասերով։ Հայտնի ծաղկակերներից առավել վնասակար են խնձորենու, տանձենու և մորենու ծաղկակերները։

## Խնձորենու ծաղկակերներ
Խնձորենու ծաղկակերները երկարակնճիթների ընտանիքի բզեզներ են։ Տարածված են Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում։ Մուգ մոխրագույն են, ունեն 3, 5-4, 5 մմ երկարություն։ Ձմեռում են թափված տերևների տակ, հողում, ծառի բնի ճեղքերում։ Գարնանը՝ բողբոջների բացման շրջանում, բնի վրայով բարձրանում են դեպի սաղարթը և սնվում բողբոջներով։ Յուրաքանչյուր կոկոնի մեջ դնում են մեկական ձու։ Մի քանի օր անց դուրս է գալիս թրթուրը, որը սնվում է ծաղկի առէջներով, վարսանդով և իր մածուցիկ արտաթորանքով պսակաթերթիկները կպցնում միմյանց, որի հետևանքով ծաղկակոկոնները չեն բացվում, գորշանում և չորանում են։ Կարճ ժամանակ անց (մոտ 3 շաբաթ) վարակված կոկոնի մեջ հարսնյակավորվում է թրթուրը և 9-11 օրում դառնում բզեզ, ապա դուրս է գալիս կոկոնից և որոշ ժամանակ սնվում տերևներով, կանաչ պտուղներով։ Ամռանը՝ բարձր ջերմաստիճանի տակ, քուն է մտնում մինչև հաջորդ գարուն։ Զարգացման ցիկլը տևում է մեկ տարի։ Նույն ձևով է ընթանում նաև *տանձենու ծաղկակերների* զարգացման ցիկլը։

### Պայքարի միջոցները
Պետք է կատարել միջշարային տարածությունների աշնանավար, ջրել, ծառերի բները մաքրել կիսապոկված կեղևներից, սպիտակեցնել կրակաթով, գարնանը, բողբոջների բացման շրջանում, ծառերը թափ տալ հատուկ պոլիէթիլենային սավանների վրա և բզեզները ոչնչացնել, բողբոջների ուռելու փուլում ծառերը սրսկել 80%-անոց տեխնիկական քլորոֆոսի 0, 2%-անոց էմուլսիայով, կիրառել կոնտակտ փոշիներ։

## Մորենու ծաղկակերներ
Մորենու ծաղկակերները տարածված են ամենուրեք։ Վնասում են մորենուն, ելակին, երբեմն՝ մոշին։ Բզեզը սև է՝ ծածկված գորշագույն մազիկներով, մարմնի երկարությունը՝ 2-3 մմ։ Զարգացման ցիկլը գրեթե նույնն է, ինչ խնձորենու կամ տանձենու ծաղկակերներինը։

### Պայքարի միջոցները
Դաշտը և այգին մաքրել թափված տերևների, ճյուղերի և այլ մնացորդներից։ Գարնանը, մորենու և ելակի աճման սկզբին, սրսկել 80%-անոց տեխնիկական քլորոֆոսի 0, 2%-անոց էմուլսիա։

Մյուս բույսերի (բալենու, կաղամբի և այլն) ծաղկակերներն իրենց զարգացման, բազմացման առանձնահատկություններով ու վնասակարությամբ գրեթե նման են նշվածներին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Anomala.dubia.-.calwer.18.09.jpg|*[[Anomala dubia]]*
Պատկեր:Anomala.vitis.-.calwer.18.08.jpg|*[[Anomala vitis]]*


Կատեգորիա:Երկարակնճիթներ
Էկզոլորտ

Պատկեր:Atmosphere layers-en.svg|մինի|աջից|110px|Մթնոլորտի ուղղահայաց կառուցվածքը
poly 64 2685 164 2550 311 2685 Ջոմոլունգմա
poly 0 2386 454 2386 453 2685 325 2681 151 2523 51 2683 0 2683 Տրոպոսֆերա
poly 0 2075 1 2382 453 2384 450 2078 372 2077 362 2286 75 2280 55 2076 Ստրատոսֆերա
poly 85 2162 90 2272 339 2270 339 2140 Օդերևութաբանական զոնդ
poly 97 1884 98 1929 208 1943 243 1991 381 2003 425 1901 431 1785 251 1880 Երկնաքար
poly 6 1747 451 1748 453 2068 0 2070 Մեզոսֆերա
poly 56 1620 133 1623 179 1709 58 1713 Կարմանի գիծ
poly 138 1386 89 1433 122 1596 341 1687 324 1581 Բևեռափայլ
poly 1 469 451 471 448 1741 2 1741 Ջերմոլորտ
poly 1 1 450 3 453 460 6 462 Էկզոսֆերա
desc bottom-left

**Էկզոլորտ** ( - «արտաքին», «դրսի» և  - «գունդ», «ոլորտ» բառերից), կամ էկզոսֆերա, ցրման ոլորտ, մթնոլորտի արտաքին, առավել նոսր շերտ։ Էկզոլորտի ստորին սահմանը, որոշվում է ատոմների միջին ազատ ուղու հավասարությամբ մինչև միատարր մթնոլորտի բարձրությունը։

Սկսվում է 500 - 1000 կմ բարձրություններից, վերին սահմանը գտնվում է երկրի մակերևույթից մի քանի հազար կմ բարձրության վրա և համընկնում է միջմոլորակային տարածությունների հետ։ Էկզոլորտի  նեյտրալ ատոմների կոնցենտրացիան պակաս է 107 մասնիկ/սմ3։ Ստորին և միջին մասերը հիմնականում կազմված են թթվածնի և ազոտի ատոմներից։ Ըստ բարձրության մեծանում է ջրածնի ու հելիումի հարաբերական քանակը, և դանդաղ աճում ջերմաստիճանը, որը հասնում է 1500 - 3000 Կելվինի։ Բարձր ջերմաստիճանի և խիստ նոսրության հետևանքով մասնիկների շարժման արագությունը հասնում է երկրորդ տիեզերական արագության, և տեղի է ունենում առավել թեթև մասնիկները օրինակ՝ ջրածինը և հելիումը ցրում է դեպի միջմոլորակային տարածություններ։

Էկզոլորտում կատարվող ֆիզիկական երևույթների վրա ազդում են Երկրի մագնիսական դաշտը և Արեգակի ինտենսիվությունը։

## Տես նաև
* Երկրի մթնոլորտ
* Էկզոհիմք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Կատեգորիա:Մթնոլորտ
Կոպա դել Ռեյ 2013-14

**Կոպա դել Ռեյ 2013-14** 110-րդ խաղարկությունն էր, որը ընթացել է 2013 թվականի օգոստոսից մինչև 2014 թվականի մայիսը։ Եզրափակիչը տեղի ունեցավ Վալենսիայի Մեստալիա մարզադաշտում։ Եզրափակչում Ռեալ Մադրիդը 2-1 հաշվով հաղթեց Բարսելոնային և 19-րդ անգամ նվաճեց արքայական գավաթը։

Կատեգորիա:Կոպա դել Ռեյ
Ղարաքյոյ (Այնթապի գավառ)

**Ղարաքյոյ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում։

## Պատմություն
Ղարաքյոյի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել տարբեր երկրներում։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 15 ընտանիք հայ և 7 տուն այլազգի բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թութաքի շրջանի համայնքներ
Ղարղուն

**Ղարղուն**, հայաբնակ գյուղ Իրանում, Սպահանի նահանգի Փերիա գավառի Վարզաղ գավառակում։

Հիմնել են Փերիայի մյուս գյուղերի բնակիչները 17-րդ դար 2-րդ կեսին։ 1970 թ-ին ուներ 30 ընտանիք հայ բնակիչ, զբաղվում են երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Ղարղունում կա եկեղեցի (Ս. Նշան)՝ կից վարժարանով։ Եկեղեցում պահվում է երկու ձեռագիր ավետարան։

Կատեգորիա:Իրանի հայաբնակ գյուղեր
Կոպա դել Ռեյ 2012-13

**2012–13 Կոպա դել Ռեյ՝** 109-րդ խաղարկությունն էր, որը տեղի ունեցավ 2012 թվականի օգոստոսի 29-ից մինչև 2013 թվականի մայիսի 17-ը։ Եզրափակիչը տեղի ունեցավ Մադրիդ քաղաքի Սանտիագո Բեռնաբեու մարզադաշտում։ Եզրափակչում հանդիպեցին Ատլետիկո Մադրիդը և Ռեալ Մադրիդը, որտեղ հաղթող ճանաչվեց Ատլետիկոն և դարձավ Իսպանիայի գավաթակիր։ Մրցաշրջանի նախորդ հաղթող Բարսելոնան դուրս մնաց մրցաշրջանից քառորդ եզրափակչում պարտվելով Ռեալ Մադրիդին։

Կատեգորիա:Կոպա դել Ռեյ
Հիպպոդամոս

**Հիպպոդամոս Միլեթացի** (), հին հունական (մ. թ. ա. V դար) ճարտարապետ-քաղաքաշինարար, տեսաբան։ Քաղաքաշինական հատակագծման հիպպոդամյան համակարգի հիմքում ընկած էր Մերձավոր Արևելքի, հատկապես Բաբելոնի քաղաքաշինական սկզբունքներից եկող փողոցների կանոնավոր, ուղղանկյուն ցանցը, թաղամասերի օրինաչափի կառուցապատումը։ Հիպպոդամոսն իր սկզբունքը գործնականորեն կիրառել է Աթենքի Պիրեյոս (մ.թ.ա. 446 - 445-ից հետո) նավահանգստի, Հարավային Իտալիայի՝ Ֆուրիոս (մ. թ. ա. 444 - 443) հունական գաղութի վերակառուցման աշխատանքներում և այլ քաղաքաշինական մտահղացումներ իրագործելիս։ Հիպպոդամոսի գաղափարները կապված էին քաղաք-պետության իդեալական պատկերացումներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հույն ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հին միլեթացիներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հույներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հույն ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Արևաբույր

**Արևաբույր** (մինչև 1978 թ.՝ *Խառատլու*), գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզի Մասիսի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Արտաշատից մոտ 9 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գյուղը հիմնադրվել է 1831 թ.։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արևաբույրի մշտական բնակչությունը կազմել է 1026, առկա բնակչությունը՝ 1010 մարդ։ Նախկինում եղել է ադրբեջանաբնակ։

Արևաբույրի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է բանջարաբուծությամբ, խաղողագործությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Հասարակական կառույցներ
1980 թվականի դրությամբ ունեցել է ութամյա դպրոց, ակումբ, գրադարան, կինոթատրոն, կապի բաժանմունք, մանկապարտեզ, բուժկայան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1831 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր
Խառը պարարտանյութեր

**Խառը պարարտանյութեր**, պատրաստի պարարտանյութերի մեխանիկական խառնուրդ, որը պարունակում է բույսերին անհրաժեշտ երկու և ավելի սննդանյութեր։ Հիմնական սննդանյութերի հարաբերությունը (N:P_2O_5:K_2O) տարբեր կուլտուրաների և հողերի համար տարբեր է։ Պատրաստում են գործարաններում, տնտեսություններում։ Անհրաժեշտ է պահպանել պատրաստման կանոնները և ժամկետները։ Խառը պարարտանյութերը պետք է լինեն համասեռ, սորուն։ Կարելի է ավելացնել նաև միկրոտարրեր, հերբիցիդներ, պեստիցիդներ։ Լավ խառնուրդ է ստացվում հատիկավորած պարարտանյութերից՝ խառնվում են համաչափ, կոշտեր չեն առաջացնում։

Կատեգորիա:Պարարտանյութեր
Խառն արտադրյալ

**Խառն արտադրյալ**, երեք վեկտորների, առաջինի և երկրորդի վեկտորական արտադրյալի և երրորդի սկալյար արտադրյալը։ \vec{a}, \vec{b}, \vec{c} վեկտորների խառն արտադրյալը նշանակվում է \vec{a} \vec{b} \vec{c}։ Խառն արտադրյալը հավասար է \vec{a}, \vec{b}, \vec{c} վեկտորների վրա կառուցված զուգահեռանիստի ծավալին՝ վերցրած դրական նշանով, եթե \vec{a}, \vec{b}, \vec{c} եռյակը կողմնորոշված է ինչպես կոորդինատական միավոր վեկտորները, և բացասական նշանով՝ հակառակ դեպքում։ Խառն արտադրյալը հավասար է զրոյի միմիայն այն դեպքում, երբ երեք վեկտորներն էլ զուգահեռ են միևնույն հարթությանը։ Խառն արտադրյալը հավասար է վեկտորների կոորդինատներից կազմված երրորդ կարգի որոշիչին՝ 
:  ( \mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf{c} ) = \begin{vmatrix} a_x & a_y & a_z \\ b_x & b_y & b_z \\ c_x & c_y & c_z \end{vmatrix}. 

Խառն արտադրյալը կախված է արտադրիչների կարգից.
: (\mathbf a,\mathbf b,\mathbf c)=(\mathbf b,\mathbf c,\mathbf a)=(\mathbf c,\mathbf a,\mathbf b)=-(\mathbf b,\mathbf a,\mathbf c)=-(\mathbf c,\mathbf b,\mathbf a)=-(\mathbf a,\mathbf c,\mathbf b);

Կատեգորիա:Վեկտորական հաշվարկում
Կատեգորիա:Վեկտորներ
Կատեգորիա:Տերնար գործողություններ
Կատեգորիա:Գծային հանրահաշիվ
Խառնամուսնություն

**Խառնամուսնություն**, **պրոմիսկուիտետ** ( - խառը, ընդհանուր), որևէ ամուսնական նորմայի կամ ընտանիքի ձևին նախորդող, սեռերի միջև ոչնչով չսահմանափակված հարաբերությունների ենթադրյալ փուլը բնորոշող տերմին։ Անմիջականորեն չի դիտվել ո՛չ հնագույն ժողովուրդների, ո՛չ ժամանակակից հասարակության մեջ։ Ի. Բախոֆենը խառնամուսնություն նախապես անվանել է հետերիզմ (՝ ընկերուհի)։ Հետերիզմ տերմինը այժմ գիտության մեջ գործածվում է որպես որոշ ժողովուրդների մեջ խմբամուսնության առանձին վերապրուկների անվանում։

Կատեգորիա:Ազգագրություն
Կատեգորիա:Խառնամուսնություն
Կատեգորիա:Մարդաբանություն
Աստծո քաղաքը (ֆիլմ, 2002)

**«Աստծո քաղաքը»** (պորտ.՝ *Cidade de Deus*), ռեժիսորներ Ֆեռնանդու Մեյրելլիշի և Կատիա Լունդի կողմից 2002 թվականին նկարահանված գանգստերական դրամա։ Ֆիլմն հիմնված է Պաուլո Լինսի 1997 թվականին գրած համանուն վեպի վրա, սակայն սցենարը մշակված է իրական դեպքերի հիման վրա։ Ֆիլմը պատմում է Ռիո դե Ժանեյրոյի ետնախորշային արվարձաններից մեկի՝ Աստծո քաղաքի մասին, որտեղ 1960-1980-ականներին հանցավորությունը ահռելի չափերի էր հասնում։ Ֆիլմում մանրամասնորեն ցուցադրվում է նարկոդիլլեր Փոքրիկ Զեի և հանցագործ Գեղեցկադեմ Նեդի միջև մղվող պատերազմները։ Ֆիլմն անդրադառնում է Բրազիլիայում առկա ռասայական և սոցիալական անհավասարություններին։

Ֆիլմում հանդես եկող դերասանների մեծ մասը բնակվում էր Աստծո քաղաք և Վիդիգալ կոչվող ֆավելաներում (ետնախորշ)։
 
2004 թվականին «Աստծո քաղաքը» առաջադրվում է միանգամից 4 Ակադեմիայի մրցանակի՝ «լավագույն օպերատորական աշխատանք», «լավագույն ռեժիսորական աշխատանք», «լավագույն ադապտացված սցենար», և «լավագույն մոնտաժ» անվանակարգերում։ Մինչ այդ՝ ֆիլմը 2003 թ.-ին ընտրվել էր ներկայացնելու Բրազիլիան «լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» կատեգորիայում, սակայն հանվել էր մրցակցությյունից, հակառակ դեպքում հնարավոր չէր լինի այն ներկայացնել հաջորդ տարվա չորս անվանակարգերում։

Ռեժիսորներ Մեյրելլիշը և Լունդը ֆիլմի համաշխարհային հաջողությունից հետո նկարահանում են «Տղամարդկանց քաղաք» հեռուստասերիալը և գեղարվեստական ֆիլմը, որտեղ գործողությունները կրկին տեղի են ունենում Աստծո քաղաքում, և բացի այդ՝ կինոնկարներում հանդես են գալիս «Աստծո քաղաքի» դերասաններից Դուգլաս Սիլվան և Դարլան Կունյան։

IMDb վարկածով բոլոր ժամանակների 250 լավագույն ֆիլմերի ցուցակում ֆիլմը, 2013 թվականի հունիսի 12-ի դրությամբ, գրավում է 21-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Պաշտոնական կայք  
* Էջը IMDb կայքում
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:StudioCanal ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրազիլական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պորտուգալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դետեկտիվ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1970-ականներին
Կատեգորիա:2000-ականների պորտուգալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր եղբայրների մասին
Լա Լիգա 2013-14

**«Լա Լիգա 2013-14»**, Իսպանիայի ֆուտբոլի առաջնության Լա Լիգայի **83-րդ** առաջնությունը։ Մեկնարկել է 2013 թ․ օգոստոսի 23-ին և ավարտվել 2014 թ․ մայիսի 18֊ին։ Առաջնությանը մասնակցել է 20 ֆուտբոլային ակումբ։

## Ակումբների աշխարհագրություն

## Անցյալ մրցաշրջանի համեմատ փոփոխությունները
**Լա Լիգա մուտք գործած ակումբներ**
* Էլչե
* Վիլյառեալ
* Ալմերիա

**[[Սեկունդա]] հեռացած ակումբները**
* Մալյորկա
* Դեպորտիվո Լա Կորունյա
* Ռեալ Սարագոսա

## Մրցաշարային աղյուսակ

 

## Առաջնության առաջատարները

ImageSize = width:959 height:80
PlotArea = left:3 right:30 bottom:40 top:0
Period = from:1 till:38.9
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1
TimeAxis = orientation:horizontal
Colors =
  id:Barcelona  value:darkblue
  id:RealMadrid value:black
  id:Atletico value:red
  id:Villarreal value:yellow
 
PlotData=
  bar:Position width:15 color:white align:center

  from:1 till:22 shift:(0,19) text:"ԲԱՐՍԵԼՈՆԱ" color:Barcelona
  from:22 till:23 shift:(0,19) text:"ԱՏԼ Մ" color:Atletico
  from:23 till:25 shift:(0,19) text:"ԲԱՐ" color:Barcelona
  from:25 till:30 shift:(0,19) text:"ՌԵԱԼ" color:RealMadrid
  from:30 till:38.9 shift:(0,19) text:"ԱՏԼ Մ" color:Atletico


## Արդյունքներ

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Կատեգորիա:2013 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:2014 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Լա Լիգայի մրցաշրջաններ
Ծաղկաբաժակ

250px|մինի|Saintpaulia ծաղկի ծաղկաբաժակը
**Ծաղկաբաժակ**, ծաղիկը արտաքինից պատող թերթիկներ, որոնք ծաղկի կարևոր մասերը (օրինակ՝ առէջները, վարսանդը) պաշտպանում են արտաքին անբարենպաստ գործոնների ազդեցությունից։ Ծաղկաբաժակը կարևոր է նաև փոշոտման և բեղմնավորման գործընթացում։

Տարբերում են **բարդ** կամ *կրկնակի* ծաղկաբաժակ, երբ թերթիկները տարբերակված են բաժակի ու պսակի, և **պարզ** ծաղկաբաժակ, երբ բոլոր թերթիկները միանման են։ Պարզ ծաղկաբաժակը իր հերթին կարող է լինել պսականման, վառ գունավորված թերթիկներով (օրինակ, վարդակակաչի, շուշանի, սագախոտի ծաղիկներինը) և բաժականման՝ թերթիկները մանր, կանաչ, ինչպես ճակնդեղի ծաղիկներինը։

## Տես նաև
* Ծաղիկ

Կատեգորիա:Բույսի անատոմիա
Կատեգորիա:Ծաղիկ
Թաբասարաներեն

**Թաբասարաներեն**, թաբասարանների լեզուն։ Պատկանում է իբերակովկասյան լեզվաընտանիքի դաղստանյան լեզուների լեզգիական լեզվախմբին։ Խոսվում է Դաղստանի հարավային շրջաններում և հարակից որոշ վայրերում։ Խոսողների թիվը՝ մոտ 55 հզ. (1970)։ Ունի 5 հիմնական ձայնավոր, 55 բաղաձայն։ Շեշտը փոփոխական է։ Գոյականի հիմնական կարգերն են՝ թիվը, հոլովը, դասը։ Բայն ունի եղանակաժամանակային հարուստ ձևեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ
Կատեգորիա:Կովկասի լեզուներ
Ծաղկավետ

**Ծաղկավետ**, հրաբխային սարահարթ Հայկական լեռնաշխարհում, Էրզրումի դաշտից հյուսիս։

Բարձրությունը 2500-3000 մ է, առավելագույնը՝ 3147 մ, երկարությունը հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք՝ մոտ 50 կմ։ Կազմված է պլիոցենի և անթրոպոգենի անդեզիտաբազալտներից, դացիտներից։ Մակերևույթը ալիքավոր է, բլրային։ Լայնորեն տարածված են քարակուտակումները։ Հարավային մասում է գտնվում Իգդասորի կիրճը (խորությունը՝ 500-700 մ)։ Այստեղ են Արևմտյան Եփրատի, Ճորոխի և նրա վտակ Թորթումի ակունքները։ Ծածկված է լեռնամարգագետնային և ալպյան բուսականությամբ։

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի սարահարթեր
Սերիա A 2013-14

**Սերիա A 2013-14** () Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնության 82-րդ մրցաշրջանը։ Սկսվել է 2013 թ. օգոստոսի 24-ին, ավարտվել 2014 թ. մայիսի 18-ին։ Մասնակցել են 20 ակումբներ, որոնցից 17-ը՝ 2012-13 Սերիա Ա-ից, իսկ 3-ը՝ Սերիա Բ-ից։ Առաջնության ավարտից երկու տուր առաջ, երրորդ անգամ անընդմեջ, միավորային ռեկորդով չեմպիոն է հռչակվել Յուվենտուսը։ Նախկին միավորային ռեկորդը պատկանում էր Ինտեր Միլանին 2006-07 մրցաշրջանում, 97 միավոր։

## Անցյալ մրցաշրջանի համեմատ փոփոխությունները

## Ակումբների աշխարհագրություն

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Առաջնության առաջատարները

ImageSize = width:959 height:80
PlotArea = left:3 right:30 bottom:40 top:0
Period = from:1 till:38.9
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1
TimeAxis = orientation:horizontal
Colors =
  id:Napoli  value:rgb(0.0,0.8,0.9)
  id:Juventus  value:black
  id:Inter value:blue
  id:Milan value:red
  id:Roma value:yellow
 
PlotData=
  bar:Position width:15 color:white align:center

  from:1 till:4 shift:(0,25) text:"ՆԱՊՈԼԻ" color:Napoli
  from:4 till:13 shift:(0,25) text:"ՌՈՄԱ" color:Roma
  from:13 till:38.9 shift:(0,25) text:"ՅՈՒՎԵՆՏՈՒՍ" color:Juventus


## Արդյունքներ

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

## Վիճակագրություն

### Ռմբարկուներ
Տվյալներն՝ ըստ 19 մայիսի 2014 թ.-ի
Աղբյուր. TOP SCORERS SERIE A TIM 2013-14 

### Գոլային փոխանցումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:2014 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնություն
Սոցիալական պետություն

Սոցիալական պետությունը պետական կառավարման ձև է, որի հիմնական նպատակներն են հաստատել սոցիալական արդարությունը քաղաքացիների միջև և ապահովել սոցիալական պաշտպանվածությունը։ Այն նաև անվանում են պետական բարօրություն։

Պետական բարօրության հետապնդումը սոցիալ-դեմոկրատների քաղաքական ծրագրերի հիմնական դրույթներից մեկն է։
Սոցիոլոգ Մարշալը () նկարագրել է բարօրության պետությունը, որպես ժողովրդավարության, բարեկեցության և կապիտալիզմի յուրահատուկ համադրություն։

Հասկացությունը առաջին անգամ օգտագործվել է 1850 թ․ Լորենց ֆոն Շտեյնի կողմից։ Սոցիալական պետության հատկանիշներն են՝
*	Պետության բարձր տնտեսական զարգացվածությունը, որն հնարավորություն է տալիս վերաբաշխելու բնակչության եկամուտները, առանց վնասելու խոշոր սեփականատերերին,
*	Տնտեսության սոցիալապես ուղղվածության կառուցվածքը,
*	Քաղաքացիական հասարակության ձևավորումը,
*	Տարբեր սոցիալական ծրագրերի մշակումը պետության կողմից,
*	Սոցիալական պատասխանատվությունը քաղաքացիների առջև,
*	Պետության նպատակների ընդունումը, յուրաքանչյուրին արժանապատիվ կենսապայմանների, սոցիալական ապահովության և անհատական ինքնապաշտպանության համար հավասար նախնական պայմանների ապահովումը։

Սոցիալական պետության գաղափարը ամրագրված է Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրության առաջին իսկ հոդվածի մեջ։

Կատեգորիա:Պետություն
Կատեգորիա:Իրավական եզրեր
Կատեգորիա:Սահմանադրություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն
Խասավյուրտ

**Խասավյուրտ**, քաղաք Դաղստանում, համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Երկաթուղային կայարան է։ 131187 բնակիչ (2010 թ)։ Կան սննդի արդյունաբերության, սարքաշինական, նորոգման-մեխանիկական, երկաթբետոնի գործարաններ, կարի ֆաբրիկա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1846 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Դաղստանի քաղաքներ
Խասկալ

**Խասկալ**, հայաբնակ գյուղ Թուրքիայում, Նիկոմիդիայի գավառում, Արմաշի մոտ։ XX դարի սկզբին ուներ 150 տուն։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։ Գյուղում գործում էին եկեղեցի (Ս. Հակոբ) և երկսեռ վարժարան։ Ենթադրվում է, որ Խասկալի հայերը գաղթել են 1610 թվականին, Ակն գավառի Խասկալ գյուղից։ Բռնությամբ տեղահանվել և մեծ մասամբ բնաջնջվել են Մեծ եղեռնի ժամանակ (1915)։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դիվահար (խումբ)

**«Դիվահար»**, Հայաստանում գործող կանանց բլեք-մետալ խումբ։ Կազմավորվել է 2009 թվականին երիտասարդ երաժիշտներ Դևի (վոկալ) և Ուրուբանիի (կիթառ) կողմից, քիչ անց խմբին է միանում Սկադին (կիթառ)։ 2010 թ. խմբին է միանում նաև բաս-կիթառահարուհի Սկադին։ Խումբը մասնակցել է բազում փառատոններին Հայաստանում և Վրաստանում։ Հայտարարվել է, որ առաջին ձայներիզը թողարկվելու է 2013 թվականին։

## Կազմը
*Դև, վոկալ
*Ուրուբանի, կիթառ
*Սկադի, կիթառ
*Ֆրեյա, բաս

## Արտաքին հղումներ

*Պաշտոնական վիդեոալիքը ՅուԹյուբ կայքում
*Խմբի էջը Ֆեյսբուք ցանցում
*Խումբը Metal Archives կայքում
*Խումբը Reverbnation կայքում
*Խումբը MySpace կայքում

Կատեգորիա:Հայկական բլեք-մետալ խմբեր
Էուխենիո Սիլլեր

**Էուխենիո Սիյեր** (, ), մեքսիկացի հայտնի դերասան, երգիչ, մոդել և պարող։

## Կենսագրություն
Էուխենիո Սիյերը ծնվել է 1981 թվականի ապրիլի 5-ին Մեքսիկայի Տամպիկո քաղաքում։ 1998 թվականին նա դարձել է Klishé երաժշտական խմբի անդամը։ Բացի երաժշտությամբ զբաղվելուց նա Իտալիայում աշխատել է որպես մոդել և համագործակցել է մի շարք հայտնի նորաձևության բրենդների հետ։

2006 թվականին Սիլլերը առաջին անգամ նկարահանվեց Ռեբելդե կոչվող հեռուստասերիալում և այդտեղից սկսվեց նրա դերասանական կարիերան։

## Սերիալներ
*2014։ *[[Սրտերի Թագուհին (Telemundo)|Սրտերի Թագուհին]]* Նիկոլաս Նունյեզ / Խավիեր Բոլիվար
*2011։ *[[Աղախինը Մանհեթթենում]]* (2011-2012) Քրիստոբալ Պարկեր 
*2010։ *[[Ավրորա(telenovela)|Ավրորա]]* (2010–2011) Մարտին Լոբոս
*2009։ *[[Իմ Մեղքը]]* Խուլիան Հուերտա 
*2007։ *[[Դժոխքը գեղեցիկ է]]* (TV series) as Ալեխանդրո
*2007։ *[[Ինդեքս]]* (TV series) Ռաֆաել (2006-2007)
*2006։ *[[Ապստամբը]]* (TV series) Լուսիանո

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Պարողներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Խառնուրդներ

**Խառնուրդներ**, լինում են միասեռ և տարասեռ։ Առաջին խմբին են պատկանում գազային խառնուրդները (օրինակ օդը), ինչպես նաև լուծույթները (հեղուկ կամ պինդ)։ Տարասեռ խառնուրդներն են սուսպենզիաները, էմուլսիաները, բազմաթիվ լեռնային ապարներ, մետաղների համաձուլվածքներ, բետոնը։ Խառնուրդը մի համակարգ է, որը բաղկացած է երկու կամ ավելի նյութերից (խառնուրդի բաղադրիչներից)։ Միատարր խառնուրդը կոչվում է լուծում (գազ, հեղուկ կամ պինդ), և ոչ միասնական խառնուրդը մեխանիկական խառնուրդ է։ Ցանկացած խառնուրդ կարելի է բաժանել բաղադրիչներով ֆիզիկական մեթոդներով։ Այս դեպքում խառնուրդի բաղադրիչների կազմը չի փոխվում։

Կատեգորիա:Նյութեր
Խասան

**Խասան**, լիճ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասում, որի շրջանում 1938 թվականի հուլիս-օգոստոսին զինված ընդհարում է տեղի ունեցել խորհրդային և ճապոնական զորքերի միջև։ Ճապոնական զորքերը նպատակ ունեին զենքի ուժով զավթել Խասանի և խորհրդային պետության սահմանի միջև ընկած տարածքը։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում Առաջին առանձին կարմրադրոշ բանակը (հրամանատար՝ Խորհրդային Միության մարշալ Վասիլի Բլյուխեր) ջախջախել է ճապոնական 19-րդ դիվիզիան և վերականգնել ԽՍՀՄ պետական սահմանը։

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լճեր
Մայնց 05

**Մայնց 05** (գերմ.՝՝ 1. Fußball- und Sportverein Mainz 05 e. V.), գերմանական ֆուտբոլային ակումբ Մայնց քաղաքից։ Ակումբը հիմնադրվել է 1905 թվականին և ներկայումս հանդես է գալիս Բունդեսլիգայում՝ Գերմանիայի բարձրագույն դիվիզիոնում։

## Վերջին մրցաշրջանների արդյունքներ

## Ներկա կազմ
*2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ*

 
 
 

 13px|Ավագ
 
 

 

 

 

## Նվաճումներ
* **Գերմանիայի երիտասարդական առաջնություն**
** **Հաղթող (1).** 1982
* **Կրայսլիգա Հեսսեն (I)**
** **Հաղթող (1).** 1921
* **Բեզիրկսլիգա Ռեյնհեսսեն-Սաար (I)** 
** **Հաղթող (1).** 1927
* **Բեզիրկսլիգա Մայն-Հեսսեն (Հեսսեն խումբ) (I)** 
** **Հաղթող (2).** 1932, 1933
* **Ռեգիոնալլիգա Հարավ-արևմուտք (II)** 
** **Հաղթող (1).** 1973
* **Օբերլիգա Հարավ-արևմուտք (III)**
** **Հաղթող (5).** 1981, 1988, 1990, 2003, 2008
* **Ամատեուրլիգա Հարավ-արևմուտք (III)** 
** **Հաղթող (1).** 1978

## Արտաքին հղումներ
* Մայնցի պաշտոնական կայքը
* Մայնցի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Մայնցի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Մայնցի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Մայնցի պաշտոնական ՅուԹյուբի էջը
* Մայնցը transfermarkt-ում
* Մայնցը futbol24.com-ում
* Մայնցը soccerway.com կայքում
* Մայնցը Բունդեսլիգայի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Գերմանական ֆուտբոլային ակումբներ
Աստղաբերդ (ամրոց)

**Աստղաբերդ**, կամ Ասղնբերդ, կամ Մոկաց բերդ, միջնադարյան հզոր ամրոց։ Գտնվում էր Տուրուբերանի Տարոն գավառում, Մուշից արևելք։

Պահպանվել են բերդի պարիսպները (արևմտյան պարիսպը քանդված է)։ Շրջակայքի հայ բնակիչները, ժամանակին, ամրոցի տարածքում հայտնաբերել են հնագիտական նյութեր։ Հովհան Մամիկոնյանը հիշատակում է Աստղաբերդի կաթողիկե եկեղեցին և ամրոցը՝ Աստեղունք, Աստեղօնք, Աստղօնք ձևով։

Կատեգորիա:Մուշի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Տուրուբերանի բնակավայրեր
Աստղաբերդ (Քղիի գավառ)

**Աստղաբերդ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում, Քղի գետի վերին հոսանքի հովտում, Աստղաբերդ լեռան մոտ, գեղատեսիլ տափարակի վրա։

## Անվան ստուգաբանություն
Բնակավայրի անվանումը կապված է Աստղիկ աստվածուհու հետ։

## Պատմություն
Աստղաբերդը ավերվել է Մեծ եղեռնի տարիներին։ Գյուղի հայ բնակիչներից թուրքական յաթաղանին զոհ է գնացել 1081 մարդ։ Փրկվել են 140 մարդ, որից 125-ը՝ արտագաղթել են։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 130 տուն՝ 910 հայ և 100 այլազգի բնակիչներով։ XX դարի սկզբին ուներ 250 տուն՝ 1500 հայ բնակչով և 10 տուն քուրդ բնակիչ։ 1914-ին հայ բնակիչների թիվը հասնում էր մոտ 1250-ի

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։ Աստղաբերդը հայտնի էր իր ընկույզով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Աստղաբերդն ուներ Ս. Գևորգ (կառուցված 1001 թ.) և Ս. Սարգիս (կառուցված 1121 թ.) անուններով եկեղեցիներ։ Ս. Գևորգ եկեղեցու տեղում հնագույն ժամանակներում եղել է Աստղիկ աստվածուհուն նվիրված մեհյան, որը եկեղեցու էր վերածված առանց դրա ընդհանուր կառուցվածքը էական փոխելու։ Եկեղեցու տակով հոսել է ջրառատ գետակ, որը միանգամից կարող էր գործի դնել 3 ջրաղաց։

Աստղաբերդի մոտ, Օրոր անունով գետակի ափին, պահպանվել էին Աստղաբերդ ամրոցի ավերակները։ Գյուղից ոչ հեռու գտնվում էին Ս. Կիրակոս վանքի ավերակները։

## Կրթություն
Գյուղում կար  ուսումնարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Ծոփքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Աստղաբերդ (ամսագիր)

**«Աստղաբերդ»**, հայագիտական և մշակութային ամսագիր։ Լույս է տեսել 1951-1954 թթ.-ին, Ստամբուլում։ Խմբագիրն էր Թ. Ազատյանը։ Տպագրել է գրական-գեղարվեստական գործեր, ժողովրդական ստեղծագործության պատառիկներ, ազգագրական նյութեր, հոդվածներ հայ գրողների մասին (Գրիգոր Նարեկացի, Ֆրիկ, Պետրոս Դուրյան, Դանիել Վարուժան և ուրիշներ)։

Հրապարակել է հայ մտավորականների անտիպ գործեր, նամակներ (Գրիգոր Օտյան, Ռուբեն Սևակ, Սերվիչեն, Մինաս Չերազ, Եղիա Տեմիրճիպաշյան, Թլկատինցի, Գ. Սրվանձտյան, Ռ. Սելիքյան և ուրիշներ), Ակնի մշակույթի ու պատմության վերաբերյալ նյութեր։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Ակիմ Խաստատով

**Ակիմ (Հովակիմ) Վասիլի Խաստատով** (), ռուսական բանակի հայազգի ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր (1796)։ Նշանավոր արդյունաբերող-վաճառականներ Խաստատովների ընտանիքից։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1773 թվականից ծառայել է Վլադիմիրյան հեծյալ զորամասում։ 1776 թվականին զորացրվել է և այնուհետև մասնակցել Կասպից ծովի ավազանում Խաստատովների ու Լազարյանների (ունեին խնամիական կապեր) համատեղ կազմակերպած արևելյան առևտրական գործերին և Աստրախանի հայ գաղութի ներքին կյանքին։

1780 թվականի հունվարին «գաղտնի առաքելությամբ» Աստրախան է ժամանել ռուս. ցամաքային զորքերի և Կասպից ծովի նավատորմի նոր հրամանատար Ալեքսանդր Սուվորովը՝ ծրագրվող պարսկական արշավանքը նախապատրաստելու համար։ Ծրագրի հետ որոշակի հույսեր էին կապել հայ ազատագրական շարժման գործիչներ Լազարյանները, Հ. Արղությանը և ուրիշներ, որոնց խորհրդով Ա. Վ. Սուվորովը կապեր է հաստատել պահեստի կապիտան Խաստատովի և եղբոր՝ Աստրախանի նավահանգստի մաքսատան կառավարիչ Բոգդան Խաստատովի հետ՝ առաջարկելով նրանց վերադառնալ զինվորական ծառայության։ Ռուսաստանի զինվորական կոլեգիայի 1780 թվականի մայիսի 17-ի հրամանով Ա. Վ. Սուվորովի գլխավոր շտաբում Խաստատովը նշանակվել է համհարզ և մինչև 1782 թ.-ը նրա հետ մասնակցել Կասպիականի արևմտյան ափերի ու հարևան երկրների տնտեսական, քաղաքական վիճակի ու ռազմավարական նշանակություն ունեցող ուղիների վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքմանը՝ այդ նպատակին ծառայեցնելով Կասպից ծովում Խաստատովների և Լազարյանների առևտրական նավերը։

Այնուհետև, Ա. Վ. Սուվորովի զորքերի կազմում, փոխգնդապետի, ապա՝ գնդապետի աստիճանով, Խաստատովն իր երկու գումարտակով մասնակցել է 1787-1791 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին՝ Կինբուռնի, Ֆոկշանի, Ռիմնիկի ճակատամարտերին, Իզմայիլի գրավմանը՝ արժանանալով շքանշանների ու մեդալների։ Միաժամանակ աջակցել է թուրքական լծից ազատագրված վայրերի հայ բնակչության խնամքի և 4000 հայերի՝ ռուս, կայսրության սահմանները գաղթեցնելու գործին։ 1793 թվականին դիվանագիտական աշխատանքի է ուղարկվել Կոստանդնուպոլսի ռուս, դեսպանատուն։ 1796 թվականին գեներալ-մայորի աստիճանով նշանակվել է հեծյալ գնդի հրամանատար։ 1799 թվականի Պետերբուրգի հայկական գերեզմանոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոլերայից մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ գեներալ-մայորներ
Աստղաբերդ (այլ կիրառումներ)

* Աստղաբերդ, հայագիտական և մշակութային ամսագիր, որը լույս է տեսել 1951-1954 թթ Ստամբուլում։
* Աստղաբերդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, էրզրումի վիլայեթում։
* Աստղաբերդ, միջնադարյան ամրոց Տուրուբերանի Տարոն գավառում։
Խավարասերներ

**Խավարասերներ** կամ **ուտիճներ** (), միջատների կարգ ոչ լրիվ կերպարանափոխությամբ։ Ուտիճի մարմինը հարթ է, ձվաձև, երկարությունը՝ 4 մմ-9, 5 սմ։ Ուտիճի բերանային օրգանները կրծող են, բեղիկները՝ բազմահատված։ Վերնաթևերը եղջերացած են, կաշեկերպ, ամուր։ Թաղանթային թևերը երբեմն կարճացած են կամ բացակայում են։ Ոտքերը վազող են՝ 5 հատվածանի թաթերով։ Հայտնի է ուտիճի մոտ 3000 տեսակ, հատկապես արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիներում։

Հայաստանի տարածքում առկա է 5 ուտիճի տեսակ։ Ուտիճները ժիր են գիշերը, ցերեկը թաքնվում են քարերի, թափված տերևների տակ, հողի մակերևույթի ճեղքերում, կրծողների բներում։ Սնվում են կենդանական ու բուսական մնացորդներով։ Ձվադրում են հատուկ պատիճների մեջ, որոնք կպած են փորին։ Ուտիճի թրթուրը զարգանում է մի քանի ամսից մինչև 4 տարում։ Որոշ արևադարձային ուտիճներ կենդանածին են։ Մի շարք ուտիճներ ապրում են բնակարաններում՝ վնասելով մթերքը, կաշվե իրերը, բրդեղենը, գրքերը և այլն։ Ուտիճների մի քանի տեսակներ վարակիչ հիվանդությունների (օրինակ՝ դիզենտերիայի) տարածողներ են։ Հակաուտիճային միջոցներից է վարակված վայրերը միջատասպաններով փոշոտելը։

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միջատներ
Խավեթ

**Խավեթ** () - հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի կազմում գտնվող Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, վարչական կենտրոն Ախալքալաքից ուղիղ գծով 24 կմ հարավ-արևմուտք։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Ախալքալաքի սարավանդում՝ Կուր գետի աջ ափի հյուսիսահայաց լեռնալանջին, ծովի մակարդակից 1690-1710 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
Հայտնի է, որ Խավեթը մեկն էր այն գյուղերից, որը 1854 թվականին Ախալցխայի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցու համար գնել էր Կարապետ արքեպիսկոպոսը։ Որպես եկեղեցապատկան բնակավայր՝ գյուղը հիշվում է նաև 1893 թվականին։

### Պատմական հուշարձաններ
Խավեթ գյուղի տարածքը հարուստ է պատմական հուշարձաններով։

Այստեղ են գտնվում Օլոդա և Մրակովալ գյուղատեղիների ավերակները։ Առկա են բազմաթիվ գերեզմանոցներ, որտեղ պահպանվել են խոյաձև և խաչաձև տապանաքարեր։

15-16-րդ դարերում կառուցվել է Սուրբ Սարգիս եկեղեցին։ Այն եղել է միանավ, թաղակապ կառույց։ Պահպանվել են չնչին մնացորդներ խորանի հատվածում։
 
Գյուղում է գտնվում խորհրդային տարիներին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նվիրված հուշարձան։

## Բնակչություն
Խավեթը դեռևս հին ժամանակներից եղել է հայաբնակ գյուղ, սակայն հայտնի է, որ արդեն 19-րդ դարում հայաթափվել։ 1595 թվականին բնակավայրն ունեցել է 36 տուն։ Բնակիչների թվում հանդիպում են ոչ միայ հայ միջավայրում տարածում գտած օտարոտի, այլև զուտ հայկական անձնանուններ, ինչպես, օրինակ՝ Աստվածատուր անձնանունը Լքված գյուղատեղիում հետագայում հաստատվել են թուրքեր կամ, ըստ հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի, թրքացած բնակիչներ, որոնց թվաքանակը 1914 թվականին եղել է 338։ Վերջիններս գյուղում ապրել են մինչև 1944 թվականի աքսորը, որից հետո` 1945 թվականին այստեղ բնակություն են հաստատել Մրակովալ գյուղից փոխադրված հայերը։ Վերջիններիս նախնիներն էլ 1830 թվականին Էրզրումից, Կարսից, Մուշից գաղթել են դեպի Շիրակ, այնուհետև՝ 1872 թվականին՝ վերաբնակվել Մրակովալում։

Ներկայում գյուղը համարվում է Ջավախքի տարածաշրջանի սակավաթիվ գյուղերից։

## Տնտեսություն
Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է երկրագործությամբ, այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր
Վհուկների որսորդներ Հենզելը և Գրետելը

**«Վհուկների որսորդներ Հենզելը և Գրետելը»** () ռեժիսոր Թոմի Վիրկոլայի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ջերեմի Ռեները, Ջեմմա Արտերտոնը, Ֆամկե Յանսենը, Պիխլա Վիիտալան, Դերեկ Միրսը, Ռոբին Ատկին Դաունսը, Ինգրիդ Բոլսայ Բերդալը, Ջոեննա Կուլիգը, Թոմաս Մանը, Պետեր Ստորմարեն։

## Սյուժե
Սարսափելի վհուկից հազիվ փրկվելով Հենզելն ու Գրետելը միայն ուժեղ են դառնում։ Վրեժով հակված նրանք սկսում են ոչնչացնել վհուկներին՝ չակնկալելով որ մոտ ապագայում իրենց սպասում է ավելի վտանգավոր մի բան՝ իրենց անցյալը։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Վհուկների որսորդներ Հենզելը և Գրետելը MovieBlog.am կայքում 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրիմ եղբայների ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Թոմի Վիրկոլայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վհուկների մասին
Կատեգորիա:2010-ականների գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1820-ականներին
Խաստուր

**Խաստուր**, Խոստուր, Հացտուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանիի աջ կողմի վտակ Շառիան գետի ձախ կողմում, Ալաշկերտից 12 կմ հարավ-արևմուտք, Էրզրում տանող ճանապարհի վրա։

## Պատմություն
Ըստ Հ. Մանանդյանի Խաստուրը կարող է լինել Պևտինգերյան քարտեզում նշված Խադաս ճանապարհային կայանը։

Ըստ ավանդության, հայ նախարարները Խաստուրից հետ են դարձրել Վարդան Մամիկոնյան սպարապետին, որն ուզեցել է գնալ Բյուզանդիա։

1827-1858 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ գյուղի բնակչության մի մասը գաղթեց Կովկաս։

Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել և մեծ մասամբ բնաջնջվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Կենդանի մնացածների մեծ մասը բնակություն են հաստատել Ալեքսանդրապոլի գավառի Քյավթառլու (այժմ Փանիկ) գյուղում։Նաև Արմավիրի մարզի Հուշակերտ գյուղում։

1970 թվականին Հայաստանում Խաստուրից գաղթածներից գրի են առնվել Սասնա ծռեր էպոսի երկու պատումներ։1828-1829 ռուս- թուրքական պատերազմի ժամանակ Խաստուրից 28 ընտանիք եկել,և հիմնել են Վերին Ադիաման(այժմ`Վերին Գետաշեն) գյուղը։

## Բնակչություն
1820-1829 թվականներին ուներ 500 տուն, XIX դարի վերջերին` 300 տուն, 1909 թվականին՝ 55 տուն, իսկ 1915 թվականին՝ 171 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Գյուղում կային ընդարձակ մարգագետիններ, պարտեզներ և բանջարանոցներ, որոնք շրջապատված էին ուռենու, բարդու ծառերով։ Գործում էր 10 ջրաղաց։

## Պատմամշակութային կառույցներ
**Ս. Աստվածածին** եկեղեցին կառուցել է Ներսես Շինող կաթողիկոսը (641-661)։ Եկեղեցին (ուներ ընդարձակ սրահ և խորանի պատի վրա փորագրված խաչքանդակներ) երկու անգամ հրդեհել է Լենկթեմուրի զորքը։

Խաստուրի շրջակայքում կային նշանավոր ուխտատեղիներ, որոնք գտնվում էր **Խանումի քոշք** կոչված աշտարակի մոտակայքում։

Ս. Աստվածածին եկեղեցուց հյուսիս գտնվում էր ընդարձակ գերեզմանատունը՝ 5000 քանդակազարդ տապանաքարերով։

Գյուղի մոտակայքում է գտնվում **Թուխ Մանուկ** կամ **Ս. Աստվածածին** ուխտատեղին, որտեղ հայտնաբերվել է ուրարտերեն սեպագիր արձանագրություն։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։

## Գրչություն
Եղել է գրչության կենտրոն։

## Նշանավոր անձինք
Խաստուրում է ապրել և գործել մատենագիր Խաչատուր Քուրդքանցին (XVIII դար)։

Գյուղում են ծնվել բանասաց Մանուկ Թորոսյանը (1864-1958), փիլիսոփա, երաժիշտ, բանասեր, թարգմանիչ Հակոբ Հարությունյանը (1888-1943) և դիրիժոր Իսպիր Խարաջանյանը (1908-1997):

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խավատանեք

**Խավատանեք**, Խավարտանեք, միջնադարյան քաղաք Կապադովկիայի հարավարևմտյան մասում, ճանապարհների հանգույցում, այժմյան Դևելու շրջկենտրոնից 3 կմ հարավ-արևելք, նույնանուն հովտում։

1022 թվականին Խավատանեք քաղաքը և շրջակայքը, Կեսարիայի և Ծամնդավի հետ, Բյուզանդիայի Վասիլ II կայսրը շնորհել է Վասպուրականի Սենեքերիմ թագավորի որդի Դավիթ Արծրունուն՝ ապստամբ Նիկեփոր Փոկաս Ծռվզին գլխատելու համար։ 1065 թվականին Կարսի թագավոր Գագիկ Աբասյանը Վանանդի թագավորության տիրույթները փոխանակեց Խավատանեքի, Կեսարիայի և Ծամնդավի հետ։ 1059 թվականին Սեբաստիա քաղաքը, ուր նստում էին Ատոմ և Ապուսահլ Արծրունի իշխանները (Սենեքերիմ Արծրունու որդիները), ենթարկվեց սելջուկների հարձակմանը։ Ատոմը և Ապուսահլը փախչելով Սեբաստիայից՝ ապաստանեցին Խավատանեքի ամրոցում։ Ռուբինյան Թորոս Բ իշխանի (1145 - 1169) օրոք Խավատանեքը գտնվում էր Կիլիկիայի հայկական պետության կազմում, սահմանագյխին։ Սելջուկները Խավատանեքը գրավելուց հետո անվանեցին Դևելու։ Այն դարձավ սելջուկների պետության սահմանամերձ իշխանությունների կենտրոնը։

XIII դարի առաջին քառորդում Կիլիկիայի պետության ու Իկոնիայի սելջուկյան սուլթանության սահմանը անցնում էր Խավատանեքով։ Այստեղով էր անցնում նաև Կեսարիայից Սիս տանող ճանապարհներից մեկը։ Մինչև 1915 թ.-ը Խավատանեքի շրջակայքում եղել են բազմաթիվ հայաբնակ գյուղեր։ Դրանցից մեկն էր Ավերակը, որի բնակիչները XIX դարի կեսերին գաղթել էին Խավատանեքից (Դևելուից)։

Կատեգորիա:Հայաբնակ քաղաքներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրեր
Ամուսնանալու սովորություն

**«Ամուսնանալու սովորություն»** (), ռեժիսոր Ջերի Ռիսի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Քիմ Բեսինջերը, Ալեք Բոլդուինը, Ռոբերտ Լոջան, Էլիզաբեթ Շուն, Արմանդ Ասանտեն, Պոլ Ռայզերը, Ֆիշեր Սթիվենսը, Փիթեր Դոբսոնը, Սթիվ Հիտները, Ջերեմի Ռոբերտսը։

## Սյուժե
Միլիոնատեր Չարլզ Պիրլն ունի ճաշակ, հմայք՝ մի խոսքով այն ամենը, ինչն անհրաժեշտ է կանացի սրտերը գերելու համար։ Շուտով Հոլիվուդի ամենաազդեցիկ մարդու աղջիկը կամուսնանա նրա հետ, բայց ամուսնության արարողության ժամանակ փեսացուն հանդիպում է իր երազանքների աղջկան։ Երգչուհի Վիկի Անդերսոնը գեղեցիկ է և հմայիչ։ Աղջիկը համաձայնվում է ամուսնանալ Չարլզի հետ, և Չարլզը չի կռահում, որ շուտով ամուսնանալը նրա մոտ վերածվելու է սովորության։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ջերի Ռիսի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1956 թվականին