Բոյնիցեի ամրոց

300px|մինի|աջից|Ամրոցի տեսքը վերևից
**Բոյնիցեի ամրոց** (սլովակ.՝ *Bojnický zámok*, հունգ.՝. *Bajmóci vár*), միջնադարյան ամրոց Բոյնիցեում, Սլովակիա։ Այն ռոմանտիզմի ամրոց է, կառուցված 12-րդ դարում յուրօրինակ գոթական և վերածննդի տարրերով։ Բոյնիցեի ամրոցը Սլովակիայի ամենաշատ այցելվող ամրոցներից մեկն է, որը տարեկան ունենում է հարյուր հազարավոր այցելուներ, և ֆիլմերի հայտնի բեմահարթակ է ֆենտեզի ու հեքիաթային կինոնկարների համար։

## Պատմություն
Բոյնիցեի ամրոցն առաջին անգամ հիշատակվել է գրավոր գրառումներում 1013 թվականին, Զոբոր աբբայությունում գտնված փաստաթղթում։ Սկզբում այն կառուցվել է որպես փայտե ամրոց, այն աստիճանաբար փոխարինվեց քարով, արտաքին պատերը ձևավորվել էին ըստ անհարթ ժայռոտ տեղանքի։ Նրա առաջին սեփականատերը Մաթուշ III Չակն էր, որն այն ստացել է 1302 թվականին Հունգարիայի թագավոր Վացլավ 3-րդից։ Ավելի ուշ, 15-րդ դարում այն պատկանում էր Մատյաշ Հունյադիին, որը 1489 թվականին տվել է իր ապօրինի որդուն՝ Յանոշ Կորվինուսին։ Մատյաշը սիրում էր այցելել Բոյնիցե, և այստեղ էր, որ նա աշխատել է իր արքայական հրամանագրերի վրա։ Նա թելադրում էր նրանց իր սիրելի լորենու տակ, որն այժմ հայտնի է որպես «Մատյաշ թագավորի լորենի»։ Նրա մահից հետո ամրոցը դարձավ Զապոլիաի ընտանիքի սեփականությունը (տես Յանոշ Զապոլիաի)։ Տուրզոսները՝ Հունգարիայի հյուսիսային Թագավորության ամենահարուստ ընտանիքը, ձեռք բերեց ամրոցը 1528 թվականին և ստանձնեց նրա հիմնական վերակառուցումը։ Նախկին բերդը վերածվեց վերածննդի ամրոցի։ 1646 թվականից սկսած ամրոցի սեփականատերերն էին Պալֆիները (*Pálffy*), որոնք շարունակել են վերակառուցել ամրոցը։

Ի վերջո, Պալֆի ընտանիքից ամրոցի վերջին հայտնի սեփականատեր Յանոշ Ֆերենց Պալֆին (1829-1908), 1888-1910 թվականներին կատարել է բարդ ռոմանտիզմի վերակառուցում և ստեղծել է առ այսօր Լուարի հովտի ֆրանսիական ամրոցների գեղեցիկ դրսևորումը։ Նա ոչ միայն ամրոցի կառուցողն էր, այլև ճարտարապետը և գրաֆիկական դիզայները։ Նա օգտագործել է իր նուրբ գեղարվեստական ճաշակը և սերը արվեստի գործերի հավաքման համար։ Նա իր ժամանակի հնագույն գրերի, գոբելենների, գծագրությունների, գեղանկարների և քանդակների մեծագույն հավաքորդներից էր։ Նրա մահից և երկար վեճերից հետո նրա ժառանգները վաճառել էին ամրոցի բազմաթիվ արվեստի թանկարժեք գործեր, այնուհետև, 1939 թվականի փետրվարի 25-ին վաճառել են ամրոցը առողջարանային սպա կենտրոնի համար և հարակից հողերը չեխ գործարար Ժան Անտոնին Բատային (*Jan Antonín Baťa*, *Bata*-ի կոշիկի սեփականատերը)։

1945 թվականից հետո, երբ Բատայի գույքը բռնագրավվեց Չեխոսլովակիայի կառավարության կողմից, ամրոցը դարձավ մի քանի պետական հաստատությունների նստավայր։ 1950 թվականի մայիսի 9-ին ամրոցում հսկայական հրդեհ էր բռնկվել, սակայն այն վերակառուցվել էր կառավարության հաշվին։ Վերակառուցումից հետո այստեղ բացվել է նոր ոճի ճարտարապետության դարաշրջանի փաստաթղթավորման և ներկայացման մասնագիտացված թանգարան։ Բոյնիցեի թանգարանը այժմ Սլովակիայի ազգային թանգարանի մի մասն է։

## Նկարագրություն
Ամրոցը հայտնի է իր տեսարժան վայրերով, այդ թվում հայտնի *Fairytale* ամրոցը, *Ուրվականների և ոգիների* միջազգային փառատոնը և *Ամառային երաժշտության* փառատոնը։ Ռոմանտիզմի ամրոցը նաև հայտնի վայր է հեքիաթային ֆիլմերի նկարահանման համար, ինչպիսին է *Ոսկե վարդի քարանձավը* ֆիլմը (*Fantaghirò*): 2006 թվականին ամրոցն ընդունեց մոտ 200 000 այցելու։ Այնտեղ է գտնվում Սլովակիայում ամենահայտնի եզակի թանգարանը և ներկայացված է բազմաթիվ ֆիլմերում։

## Ամրոցի պուրակ
thumb|right|Թագավոր Մատյաշի լորենին, մոտավորապես 700 տարեկան, Սլովակիայում ամենահին փաստաթղթավորված ծառերից է
Բոյնիցեի ամրոցը շրջապատված է ամրոցի պուրակով, որը ներառում է բազմաթիվ ծառատեսակներ։ Պուրակում է գտնվում նաև Սլովակիայի ամենահին և ամենից հաճախ այցելվող կենդանաբանական այգիներից մեկը՝ Բոյնիցեի կենդանաբանական այգին։ Ամրոցի պուրակը շարունակում է Ստրաժովսկե լեռների անտառապուրակի տեսքով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Slovakia Bojnice Castle 2004 hires.jpg|Բոյնիցեի ամրոց, 2004
Պատկեր:Castle Bojnice SK.jpg|Բոյնիցեի ամրոց, 2007
Պատկեր:Bojnice - zámok - panoramio.jpg|Բոյնիցեի ամրոց
Պատկեր:BojniceZámek.JPG|Բոյնիցեի ամրոցի տեսքը արևմուտքից
Պատկեր:Bojnicky zamok 4.jpg|Բոյնիցեի ամրոցի տեսքը քաղաքից
Պատկեր:Bojnice (Bojnitz) Castle (by Pudelek).jpg|Բոյնիցեի ամրոց, 2014
Պատկեր:Bojnicky zamok - pohrebny voz.jpg|*Pálffy* թաղման կառքը ամրոցի ներսում


## Տես նաև
* Սլովակիայի ամրոցների ցանկ
* Զբոսաշրջությունը Սլովակիայում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Բոյնիցեի ամրոց
*Castles.info - Բոյնիցեի ամրոց 
*Բոյնիցեի ամրոցի վիրտուալ տուր

Կատեգորիա:Սլովակիայի պատմություն
Կատեգորիա:Սլովակիայի գոթական եկեղեցիներ