open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կարպիս Քորթյան

**Կարպիս Քորթյան** (), փիլիսոփա և քաղաքական տեսաբան էր։

## Կենսագրություն
Քորթյանը ծնվել է 1938 թվականի փետրվարի 15-ին Սիրիայի Քեսաբ քաղաքում հայկական ընտանիքում։ 1996 թվականին Վիեննայի համալսարանում հրաշալի ատենախոսություն կազմելու շնորհիվ ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում, ատենախոսությունը նվիրված էր Վիլհելմ Հումբոլդտին։  1968 թվականից մինչև 1995 թվականը դասավանդել է Մոնրեալի համալսարանում, ժամանակ առ ժամանակ՝ Բերքլիի, ՄաքԳիլի, Լավալի համալսարաններում, Օքսֆորդի Բալիոլ քոլեջում և Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Եղել է Կանադայի Տորոնտո քաղաքի Զորյան ինստիուտի հիմնադիրներից մեկը։ Մահացել է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ Նա կարողանում էր խոսել հայերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և անգլերեն։ Քորթյանի փիլիսոփայական աշխատանքները հիմնականում գրվել են ֆրանսերեն և գերմաներեն։ Ամուսնացած էր, ուներ երկու երեխա։

Կարպիսի վրա խորը ազդեցություն է ունեցել Մաքս Վեբերը։ Ճանաչված է դարձել 1979 թվականին, երբ գրեում էր «Մետակրիտիկա» գիրքը, որը հրատարակվել է ֆրանսերեն և անգլերեն։ Այն լույս է տեսել 1980 թվականին Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչությունում։ Գիրքը բովանդակությամբ բացատրական է և ապացուցում է, որ Յուրգեն Հաբերմասի մետաէպիստեմոլոգիան առաջացել է գերմանական իդեալիզմում, հատկապես Կանտի հեգելյան և Մարքսի կողմից Հեգելի քննադատություններից։ Քորթյանը ցանկանում էր գիրքը ներկայացնել որպես պոզիտիվիզմի հակապատկեր։ Գիրքը Հաբերմասի տեսության ստեղծման մասին է, մշակվել է 1968 թվականին Համբերմասի «Գիտելիք և մարդկային շահեր» գրքում։ Բարձր գնահատականի է արժանացել Ջիլիան Ռոզի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ փիլիսոփաներ
Ալֆրեդ Յաղոբզադե

**Ալֆրեդ Յաղոբզադե** (,), հայ-ասորական ծագումով իրանացի լուսանկարիչ, որը հայտնի է պատերազմի մասին իր լուսանկարներով։

## Ծագում
Յաղոբզադեն ծնվել է Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում, հայ-ասորական ընտանիքում։

## Կարիերա
1979 թվականի Իրանի իսլամական հեղափոխությանը և Իրան-իրաքյան պատերազմին վերաբերող Յաղոբզադեի լուսանկարները ուղղորդեցին նրան *[[Ասսոշեյթեդ պրես]]*, *Gamma* և *Sygma* լրատվական գործակալություններում աշխատանք ստանալուն։ 1983 թվականից սկսած նա լուսանկարել է *Sipa Press*-ի համար։ Նրա լուսանկարները հայտնվել են *[[Թայմ]]*, *Newsweek, [[Stern (ամսագիր)|Stern]], [[Paris Match]], El País և GEO* ամսագրերում։

Յաղոբզադեն լուսաբանել է մի շարք զինված հակամարտություններ և պատերազմներ Կուբայում, Ուզբեկստանում, Աֆղանստանում, Սոմալիում նաև իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտությունը և Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը։ Լիբանանում նա վիրավորվել է և պատանդ է վերցվել, իսկ Չեչնիայում վիրավորվել է տանկի արկից։

2006 թվականին Յաղոբզադեն և ֆրանսիացի լրագրող Քարոլին Լորանը առևանգվել էին պաղեստինյան մի ավազակախմբի կողմից այն ժամանակ, երբ աշխատում էին Elle ամսագրի համար նախատեսված Գազայում պաղեստինցի կանանց կյանքի մասին պատմությունների վրա։

Յաղոբզադեն նաև ուսումնասիրել է Արևելյան Եվրոպաում կոմունիզմի փլուզումից հետո ճնշված քրիստոնեության ազատումը։ «*Christianity around the World»*-ում նա վավերագրել է 24 երկրների կրոնական ծեսերը և արարողությունները։

Նա հրապարակել է երեք լուսանկարների գրքեր՝ *War Iran-Iraq*, *Faces of War* և *Promised Peace*: Նա արժանացել է մի շարք վարկաշային լուսանկարչական մրցանակների։ Արժանացել է նաև *World Press Photo* *և Overseas Press Club* մրցանակներին

Յաղոբզադեն վիրավորվել է, երբ փորձել է լուսաբանել 2011 թվականի եգիպտական հեղափոխությունը։

## Տես նաև
* Իրանական մշակույթ
* Իսլամական արվեստ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Yaghobzadeh's site
* Yaghobzadeh at Sipa Press
* YouTube - Iranian photographer
* Behind the Scenes: In a Holy City

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Հակոբ Փիլոսյան

**Հակոբ Փիլոսյան** (), հայ ծանրամարտիկ։

Փիլոսյանը իրավունք էր ստացել մասնակցելու 2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին, սակայն հիվանդության պատճառով չհաջողվեց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hakob Pilosyan at Lift Up

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ
Անոթավոր բույսեր

**Անոթավոր բույսեր** կամ **տրախեոֆիտներ** (լատ.՝ ***Tracheophyta***, հին հուն.՝ τραχεῖα ἀρτηρία «շնչափող» և φυτά «բույսեր»), բարձրակարգ բույսերի մեծ խումբ, մոտ 300,000 նկարագրված տեսակներով։ Ունեն լիգնինային փոխադրող հյուսվածք՝ քսիլեմա, ջուրն ու հանքային աղերը բույսում տեղափոխելու համար։ Ունեն նաև մասնագիտացված ոչ լիգնինային փոխադրող հյուսվածք՝ ֆլոեմա, ֆոտոսինթեզից գոյացած սննդանյութերը փոխադրելու համար։ Անոթային բույսերից են գետնամուշկերը, ձիաձետերը, պտերները, մերկասերմերը (ներառյալ՝ փշատերևները) և ծածկասերմերը՝ ծաղկող բույսերը։ Խմբի գիտական լատիներեն անուններն են՝ *Tracheophyta*, *Tracheobionta* և Equisetopsida *sensu lato*։

Պատմականորեն, անոթավոր բույսերը հայտնի էին որպես «բարձր բույսեր», քանի որ ենթադրվում էր, որ նրանք մյուս բույսերի համեմատ ավելի են զարգացել, քանի որ կառուցվածքով ավելի բարդ օրգանիզմներ են։ Բայց սա հնացած տերմին է և ընդհանուր առմամբ, համարվում է ոչ գիտական։

## Բնութագիր
[մինի| [Բնափայտ|Քսիլեմայի մասնիկները թզենու ծիլում (*Ficus&nbsp;alba*)՝ մանրացված աղաթթվի մեջ]]Բուսաբանները անոթային բույսերը սահմանում են երեք հիմնական հատկանիշներով՝

# Անոթային բույսերն ունեն փոխադրող հյուսվածքներ, որոնք բույսի ներսում բաշխում են ռեսուրսները։ Բույսերի մոտ կա երկու տեսակի փոխադրող հյուսվածք՝ քսիլեմա և ֆլոեմա։ Ֆլոեման և քսիլեման սերտորեն կապված են միմյանց հետ և բույսի ներսում սովորաբար գտնվում են կողք-կողքի։ Քսիլեմայի և ֆլոեմայի ամբողջությունն անվանվում է փոխադրող խուրձ։ Բույսերի մոտ փոխադրող հյուսվածքի էվոլյուցիան թույլ է տվել նրանց ոչ անոթային բույսերի համեմատ հասնել ավելի մեծ չափերի։ Ոչ անոթային բույսերը չունեն այս մասնագիտացված փոխադրող հյուսվածքները և դրա պատճառով ունեն համեմատաբար փոքր չափեր։
# Անոթային բույսերի մոտ հիմնական սերունդը կամ փուլը սպորոֆիտն է, որն արտադրում է սպորներ և դիպլոիդ է՝ յուրաքանչյուր բջջում ունի քրոմոսոմների երկու հավաքածու։ Ոչ անոթային բույսերի հիմնական փուլը գամետոֆիտն է, որն արտադրում է գամետներ և հապլոիդ է՝ բջջում քրոմոսոմների մեկ հավաքածուով։
# Անոթային բույսերն ունեն իսկական արմատներ, տերևներ և ցողուններ, նույնիսկ եթե որոշ խմբեր հետագայում կորցրել են այս հատկանիշներից մեկը կամ մի քանիսը։

## Ծանոթագրություններ
Աշոտ Ասատրյան

**Աշոտ Մկրտչի** **Ասատրյան** (ծնվել է 10.08.1951, Երևան), հելմինթոոգ-մակաբուծաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1998)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հայկական Պետական Մանկավարժական Ինստիտուտի կենսաբանաքիմիական ֆակուլտետը (1979)։ 1979–2001 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների Աազգային Ակադեմիա Կենդանաբանության ինստիտում, 2001 թվականից՝ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի մոլեկուլային կենսաբանության հիմունքների լաբորատորիայի հիմնադիր վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են զոոնոզների կանխարգելման, վաղ ախտորոշման և բուժման հարցերին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Երկ. Трихинеллез, Ереван., 2013 (համահեղինակ)։
Լիլյա Բուդաղյան

**Լիլյա Բուդաղյան** (), հայ կրիպտոգրաֆ, համակարգչային գիտնական և դիսկրետ մաթեմատիկոս, որը հայտնի է կրիպտոգրաֆիկ Բուլյան ֆունկցիաների վերաբերյալ իր աշխատանքով։ Նորվեգիայի Բերգենի համալսարանի ինֆորմատիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր է, որտեղ ղեկավարում է անվտանգ հաղորդակցության Սելմեր կենտրոնը և Բուլյան ֆունկցիաների թիմը։

## Կենսագրություն
1998 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը՝ մաթեմատիկոսի որակավորմաբ։ 2005 թվականին «Գրեթե թեքված և գրեթե կատարյալ ոչ գծային ֆունկցիաների համարժեքությունն ու դրանց ընդհանրացումները» խորագրով թեկնածուական թեզ է պաշտպանել Գերմանիայի Մագդեբուրգի Օտտո ֆոն Գերիկե համալսարանում։

Իտալիայի Տրենտոյի համալսարանի, Բերգենի համալսարանի և Փարիզի 8 Վինսեն-Սեն-Դենի համալսարանի հետդոկտորական հետազոտություններից հետո 2019 թվականին դարձել է Բերգենի համալսարանի պրոֆեսոր։

## Ճանաչում
2011 թվականին պրոֆեսոր Բուդաղյանն արժանացել է Էմիլ Արթինի անվան մրցանակին՝ մաթեմատիկայի բնագավառում հանրահաշվի, երկրաչափության և թվերի տեսության մեջ ակնառու ներդրման և Թոր Հելլեսեթի հետ «Նոր փոխադրական կիսադաշտեր, որոնք սահմանվում են նոր PN բազմանդամներով» խորագրով համատեղ աշխատության համար։ 2022 թվականին համահեղինակությամբ հրատարակված «O-համարժեքության և EA-համարժեքության միջև կապը Նիհո թեքված ֆունկցիաների համար» աշխատության համար կրկին արժանացել է Էմիլ Արթինի անվան մրցանակի։

2019 թվականին ընտրվել է Տեխնիկական գիտությունների նորվեգական համալսարանի անդամ։

## Աշխատանքներ
Հեղինակ է *Construction and Analysis of Cryptographic Functions* գրքի (Springer, 2014)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Տեղեկաքատվական կայք

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի կին մաթեմատիկոսներ
Էդուարդ Դարբինյան

**Էդուարդ Դարբինյան** (), հայ նախկին ծանրամարտիկ։ 1996 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում հանդես է եկել տղամարդկանց 64 կիլոգրամ քաշային կարգում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sports-Reference.com

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ծանրամարտիկներ
Արթուր Ներսեսյան

**Արթուր Ներսեսյան** (), հայ վիպասան, դրամատուրգ և բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ներսեսյանը ունի հայկական և իրանական ծագում։ Ծնվել և մեծացել է Նյու Յորքում։

Սովորել է Բրուքլինի (Նյու Յորք) Միդվուդ ավագ դպրոցում։

## Ստեղծագործություն
Ներսեսյանի վեպերից են *«The Fuck-up»*-ը, *«Manhattan Loverboy»*-ը, *«Dogrun»*-ը, *«Chinese Takeout»*-ը, *«Suicide Casanova»*-ն և *«Unlubricated»*-ը։ Նա նաև հրատարակել է *«East Village Tetralogy»* պիեսների ժողովածուն։

Ունի բանաստեղծությունների երեք գիրք և պիեսների մեկ գիրք։ 2005 թվականին Ներսեսյանը արժանացել է հայ գրականության *«Anahid»* գրական մցանակին իր *«Unlubricated»* վեպի համար։

Ներսեսյանը *«The Portable Lower East Side»* գրական ամսագրի գլխավոր խմբագիրն է։ Նախկինում անգլերեն է դասավանդել հարավային Բրոնքսի *Hostos* համայնքային քոլեջում, Նյու Յորքի քաղաքային համալսարան։ Նրա *«Dogrun*» վեպի հիման վրա 2016 թվականին նկարահանվել է *«My Dead Boyfriend»* ֆիլմը։

«*The Five Books of (Robert) Moses»* վեպը Ներսեսյանը հրատարակել է 2020 թվականի հուլիսի 28-ին, որը բաղկացած է 1506 էջից, սակայն գրողից պահանջվել է ավելի քան 25 տարի, որպեսզի ավարտի այն։

## Մատենագրություն
### Վեպեր

* *The Fuck-Up* (1997) Նյու Յորք։ MTV / *Pocket Books*
* *Manhattan Loverboy* (2000) Նյու Յորք։ *Akashic Books*
* *Dogrun* (2000) Նյու Յորք։ *Pocket Books*
* *Suicide Casanova* (2002) Նյու Յորք։ *Akashic Books*
* *Chinese Takeout* (2003) Նյու Յորք։ *Perennial*
* *Unlubricated* (2004) Նյու Յորք։ *Perennial*
* *The Swing Voter of Staten Island* (2007) Նյու Յորք։ *Akashic Books*
* *The Sacrificial Circumcision of the Bronx* (2008)
* *Mesopotamia* (2010) Նյու Յորք։ *Akashic Books*
* *Gladyss of the Hunt* (2014) Portland: *Dark Passage*
* *The Five Books of (Robert) Moses* (2020) Նյու Յորք։ *Akashic Books*

### Պիեսներ
* *East Village Tetralogy* (1995) Նյու Յորք։ *Bookstreet*
* *Poetry*
* *New York Complaints* (1993), *Portable Press*
* *Tompkins Square & Other Ill-Fated Riots* (1990), *Portable Press*
* *Tremors and Faultlines: Photopoems of San Francisco* (1995), *Portable Press*

## Օտարալեզու հրատարակումներ
*«Staten Island»*-ը *«The Swing Voter of Staten Island»*-ի իսպաներեն տարբերակն է, որը հրատարակվել է 2010 թվականին։

## Հրացազրույցներ
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Arthur Nersesian's home page
* Hear Nersesian read from ''The Fuck-Up'' on Salon.com
* interview at FreeWilliamsburg.com 
* Book review at bookslut.com 
* Tenement Painting by Nersesian at *Smyles & Fish*
* Arthur Nersesian - New York's Best Kept Secret - Broowaha 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սուրեն Ասրյան

**Սուրեն Սիմոնի Ասրյան** (ծնվել է 10.03.1928, գ. Հոբարձի (Հայաստան, Լոռու մարզ)–10.11.2001, Երևան), անասնաբույժ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (1993)։

## Կենսագրություն
Սուրեն Ասրյանն վարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը (1951)։ 1959–1962 թվականներին աշխատել է Անասնաբուծական անասնաբուժական գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1962–95 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտում։ Աշխատանքները վերաբերում են գառների սպիտակամկանային հիվանդության, դրա կանխարգելման և բուժման խնդիրներին։ Ապացուցել է հիվանդության բուժման համար օգտագործված նատրիումի սելենատի՝ բենթոսելենի հաբերի արդյունավետությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Ալբերտ Եզեկյան

**Ալբերտ Սարգսի Եզեկյան** (), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2012)։

## Կենսագրություն
Ալբերտ Եզեկյանը ծնվել է 1937 թվականի ապրիլի 20-ին Վրաստանի Փոքր Արագյալ գյուղում։ 1967 թվականին ավարտել է Հայաստանի գյուղատնտեսական իստիտուտը։ 2000 թվականից եղել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի հողա շինության և հողային կադաստրի ամբիոնի դոցենտ։ Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանի տարածքի հողերի էրոզիայի դեմ պայքարի միջոցառումների մշակման, հանրապետության գյուղական հողատեսքերի կադաստրային գնահատման, հողերի արդյունավետ օգտագործման և կառավարման հարցերին։ Համահեղինակ է «Հայկական ՍՍՀ հողերի կադաստրային գնահատումը» (1984), «Հողային կադաստր» (2007), «Գյուղատնտեսական հողատեսքերի կադաստրային գնահատումը» (2014) դասագրքերի։ Համահեղինակ է «Բնական ռեսուրսների մոնիթորինգ և կադաստր» (2016) դասագրքի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկներ
Ալբերտ Ավագյան

**Ալբերտ Գեղամի Ավագյան** (07.03.1923, գյուղ Ազատավան (Հայաստան, Արարատի մարզ)–11.10.1996, Երևան), հայ գյուղատնտես։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1965), պրոֆեսոր (1973)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի Կ. Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիան (1951)։

1960–1981 թվականներին՝ Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտի (այժմ՝ գիտական կենտրոն) բանջարաբուծության բաժնի վարիչ, 1981–1989 թվականներին՝ Հայաստանի Խորհրդային Սոցալիստական Հանրապետության պետագրոարդի բանջարաբոստանային մշակաբույսերի ընտրասերման սերմնաբուծության կայանի տնօրեն։

## Աշխատություններ
Աշխատանքները վերաբերում են բանջարաբոստանային մշակաբույսերի աճեցման ու զարգացման խնդիրներին։ Առաջարկել է բույսերի տարբեր օրգանների աճի հաշվարկման եղանակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հրանտ Բենդերյան

**Հրանտ Բենդերյան**, () ֆրանսահայ արվեստագետ, քանդակագործ, ստեղծել է դիմաքանդակներ, փոքր չափի դեկորային քանդակներ և մեդալիոններ։

## Կենսագրություն
Հրանտ Բենդերյանը ծնվել է 1876 թվականին Կ․Պոլսում՝ մեդալիոններ քանդակող վարպետ Բենդերի ընտանիքում։ Պոլսում հանրահայտ վարպետի մասնագիտությունը մեծ դեր է խաղացել որդու շնորհը զարգացնելու հարցում։ Վարպետն իր որդու հետաքրքրությունը դեպի արվեստը նկատել է դեռ դպրոցական տարիներից։ Հատկապես, որ Պոլսում հայկական դպրոցներում նկարչություն դասավանդել են պրոֆեսիոնալ նակրիչները։ Հրանտը պատանեկան տարիներին սովորել է նաև Պոլսի գեղարվեստի վարժարանում, որտեղ գեղարվեստական առաջին մկրտությունն են ստացել Պոլսի բոլոր նկարիչները։
1890-ական թվականներին Բենդերյանը եկել է Փարիզ։ Ուսանել է Ֆրանսիական ինստիտուտում։ Ուսման տարիների մասին տեղեկություններ չկան։ Տեղեկություն չկա նաև մահվան թվականի մասին, հավանական է, որ մահացել է 1927 թվականից հետո
Միայն հայտնի է, որ նա մասնակցել է մի քանի ցուցահանդեսների՝ ներկայացնելով դիմանկարներ, ուրախացող երեխաների ֆիգուրներ․ մետաղին փորագրված մարդկային դեմքերի հարթաքանդակներ։

## Գործունեություն
Հաստատվելով Փարիզում՝ Հրանտ Բենդերյանը զբաղվել է փոքր չափի քանդակով, փորագրություններով։ Ըստ մամուլի հրապարակումների՝ նա կիրառել է ֆրանսիական ռեալիստական արվեստի սկզբունքները, նաև եվրապական կլասիցիզմը, ստեղծել երեխաների ֆիգուրներ, որոնք կիրառվել են դեկորային նպատակներով։

## Աշխատանքներ
Ֆրանսիական 19-րդ դարի ռեալիստական արվեստի ոճով է քանդակված անհայտ մարդու դիմաքանդակը՝ «Պարոն Մ․» վերնագրով։ 
Դիմաքանդակը տպավորիչ է իր կենդանի արտահայտմամբ, մշակվել է կամերային քանդակի սկզբունքով, ձևերով ծավալազանգվածային է՝ հուշարձանային քանդակի ընդհանրացումներով։ Դիմագծերի մշակումը արվել է անհատականության պահպանման ճշգրտությամբ, ոճը դժվար է նույնացնել իր ժամանակի որևէ քանդակագործի ոճին։
Այլ բնույթի են Հրանտ Բենդերյանի *ինքնաստեղծ* գործերը։
«Ուրախացող երեխաներ» խմբաքանդակը կատարված է Իտալական Վերածննդի արվեստի նմանողությամբ։ Հայ քանդակագործի աշխատանքում կա անկեղծություն, մասամբ միայն երեխաների մարմինների մշակման հղկվածությունն է հնաբույր։
Բենդերյանի դիմաքանդակներում ու դեկորային գործերում կա ոճական մեծ տարբերություն։ 
Ստեղծագործությունների ցանկում նշվել է նաև Խրիմյան Հայրիկի ցածրաքանդակը։ Հիշատակված են նաև «Սրբազան պար», «Արթնացում» գործերը, որոնց բնագրերը անհայտ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Բոգդան Աստվածատրյան

**Աստվածատրյան Բոգդան Ներսեսի** (ծնվել է 01.02.1937, Երևան), ագրոքիմիկոս։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1985)։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Հայաստանի Գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1953)։ 1961–73 թվականներին և 1990 թվականից՝ Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտի (այժմ՝ գիտական կենտրոն) ագրոքիմիայի լաբորատորիայի վարիչ, փոխտնօրեն, 1973–86 թվականներին՝ տնօրեն։ 1987–90 թվականներին՝ Միավորված ազգերի կազմակերպության ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության ավագ խորհրդական։ Ուսումնասիրել է Հայաստանի Հանրապետության հողերի հումուսի, ազոտի, ֆոսֆորի, կալիումի և միկրոտարրերի ռեժիմը և դրանց արդյունավետությունը ցանքատարածություններում։ Մշակել է Չեռնոբիլի վթարից հետո ռադիո նուկլիդներով աղտոտված հողերի իրացման տեխնոլոգիա, ինչպես նաև լեռնային էկոհամակարգերի երկրագործության հիմնահարցը։ Միջազգային ագրոէկոլոգիայի ակադեմիայի անդամ (1994)։ Միավորված ազգերի կազմակերպության արծաթե մեդալակիր (1989)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ագրոքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Գուրգեն Ավետիսյան (անասնաբույծ)

**Գուրգեն Բաղդասարի Ավետիսյան** (ծնվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Գեղարքունիքի մարզի Զոլաքար գյուղում), անասնաբույծ-սերումնաբան։

## Գործունեություն
Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2009)։ Ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը (1957)։ 1957–1961 թվականներին աշխատել է Մարտունիի (այժմ՝ Գեղարքունիքի մարզում) տոհմաբուծարանում՝ որպես անասնաբույծ-սերումնաբան, 1962–1965 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի գյուղատնտեսական կենդանիների բուծման և ծագումնաբանության ամբիոնի դասախոս, 1965–1987 թվականներին Հայաստանի Ազգային Ագրարային Գիտահետազոտական Ինստիտուտի (1987 թվականից՝ Գյուղատնտեսության նախարարության Սննդամթերքի անվտանգության ոլորտի ռիսկերի գնահատման և վերլուծության գիտական կենտրոն) առաջատար մասնագետ։

Գուրգեն Ավետիսյանը հայկական կիսակոպտաբուրդ ոչխարի ցեղի Մարտունիի ներցեղային տիպի հեղինակներից է։ Աշխատանքները վերաբերում են ոչխարների տեղական ցեղերի բարելավման հարցերին։

Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Մրգից օղիների պատրաստում (Հայաստան)

**Մրգից օղիների պատրաստում,** մրգերի օղի պատրաստելու ավանդական եղանակ Հայաստանում։

## Պատմություն
Հայաստանում մրգերից օղի պատրաստելու գործընթացը գալիս է հնուց։ Այն տարածված է Հայաստանի բոլոր մարզերում, Երևանում և Արցախում։ Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վահրամ Բալայանն իր «Արցախի պատմություն։ Հնադարից մինչև մեր օրերը/ԱՌԿԿ/Ղարաբաղի սոցիալ-տնտեսական կյանքը» աշխատության մեջ նշել է՝
։

Մրգային օղի պատրաստում են խաղողից, շլորից, խնձորից, ծիրանից, թթից, տանձից, կեռասից, մոշիցից, մասուրից, հոնից։

## Գործընթաց
Մրգերը հավաքում են տակառի կամ կարասի մեջ և փակում տարայի բերանը, որպեսզի այն քացախաթթվի։ Որոշ դեպքում հումքի հետ խառնում են շաքարաջուր, որ օղին շատ դուրս գա։ Տարայի հումքը 2-3 օրը մեկ խառնում են, և օրեր անց հումքի շիրան վեր է բարձրանում։ Դա նշանակում է, որ հումքն արդեն ենթակա է թորման։ Ամռան ամիսներին հումքի շիրան կարող է վեր բարձրանալ 7-10 օրում, իսկ աշնան ամիսներին՝ 20-30։

Օղի թորելու սարքի մասին պահպանված տեղեկություններ կան, որ այն օգտագործել են 11-12-րդ դարերում, բայց ստույգ հայտնի չէ, թե երբ են այն սկսել օգտագործել Հայաստանում։ Տնական պայմաններում թորելու սարքը հիմնականում պատրաստում են պղնձից կամ չժանգոտվող պողպատից։

Պղնձե կաթսան հարմարեցնում են օջախի վրա և նրա մեջ լցնում արդեն խմորված հումքը։ Կաթսայի բերանը փակվում է ձագարաձև պղնձե կամ չժանգոտվող պողպատե կափարիչով, որին անվանում են թաղար։ Թաղարի մյուս մասի խողովակը միանում է սառը ջրի մեջ գտնվող խողովակին։ Կաթսան կարող է ունենալ 40-70 լիտր տարողություն։ Կաթսայի և թաղարի արանքը խմոր են լցնում, որ եռման ժամանակ գոլոշին այդ արանքով դուրս չգա։ Հումքի եռման ժամանակ գոլոշին բարձրանում է և թաղարի միջով անցնում խողովակ, այնտեղից էլ արդեն պատրաստի օղին թափվում դույլի մեջ։ Գործընթացն այնքան է շարունակվում, մինչև կաթսայի ամբողջ սպիրտային մասը վերջանում է։ Դա ստուգում են հետևյալ կերպ՝ խողովակից թափվող հեղուկից կես բաժակի չափ հեղուկ լցնում են կրակի վրա, եթե կրակը հանգում է ուրեմն կաթսայում սպիրտային մաս այլևս չկա։ Օղու որակը լավացնելու համար օղին թորում են երկրորդ անգամ։ Հավաքված օղու թնդությունը չափում են սպիրտաչափով։ Թնդությունը բարձր լինելու դեպքում օղուն խառնում են թորած ջուր։

Օղու քանակությունը կախված է լինում մրգի քաղցրության աստիճանից և շաքարաջրի չափաբաժնից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Թութ թափ տալու արարողություն, թթի դոշաբ, օղի թորելու վարպետաց դասեր. հուլիսի 7-ին անց է կացվում թթի փառատոնը
*Տնական «օղու սեզոնը» Դալարիկում բացվել է
*ՕՂԻ ԹՈՐԵԼՈՒ ԳԱՂՏՆԻՔԸ

Կատեգորիա:Օղի
Յուրիկ Բարսեղյան

**Յուրիկ Զալիբեկի** **Բարսեղյան** (ծնվել է 09.07.1936, Վարդենիս (Հայաստան, Գեղարքունիքի մարզ), գյուղատնտես։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1996)։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1963)։ 1968–2001 թվականին աշխատել է Հայաստանի Գյուղատնտեսության նախարարության Խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ՝ գիտկենտրոն), 1974–1976 և 1982–1995 թվակններինին՝ նույն ինստիտուտի Մերձավանի փորձարարական հենակետի տնօրեն, 2001 թվականից՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի այգեպտղաբուծության և բույսերի պաշտպանության ամբիոնում։ Կատարելագործել է այգեթաղի և այգեբացի մեքենայացման եղանակները, առաջարկել բերքատու մատերի էտի երկարության և բեռնվածության լավագույն սահմանները։ Մշակել է խաղողի տեղական և նորաստեղծ մի քանի սորտերի տարբերակված գյուղտեխնիկա։

## Ծանոթագրություններ
Ֆելիքս Առաքելյան

**Ֆելիքս Ռուբենի Առաքելյան** (), անասնաբույծ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1993), պրոֆեսոր (1994)։

## Կրթություն և գործունեություն
Ֆելիքս Առաքելյանն ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը (1960)։ 1960 թվականից աշխատել է նույն ինստիտուտում, 1970–1991 թվականին՝ նյութափոխանակության լաբորատորիայի գյուղատնտեսական կենդանիների ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և կերակրման բաժնի վարիչ (1972–1975 թվականին դասախոսել է Ալժիրի պետական համալսարանում)։ 1991-1994 թվականին՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման ամբիոնի դոցենտ, 1994–1997 թվականին՝ վարիչ։

Առաջարկել է Իջևանի բենտոնիտային կավն օգտագործել որպես հանքային հավելյալ կեր թռչնաբուծական ֆաբրիկաներում, խոզաբուծական համալիրներում, նախիրներում և հոտերում, որը նպաստում է մատղաշի քաշաճի ավելացմանը, կենսունակության բարձրացմանը և անկումների կանխմանը։

Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Ցոլք (թերթ)

«**Ցոլք**», պարբերաթերթ։ Լույս է տեսել 1979–1984 թվականներին Ժնևում՝ հայերեն և ֆրանսերեն։ Շվեյցարահայերի միության տեղեկատու։ Լուսաբանել է հայկական համայնքի կյանքը, Խորհրդային Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունները, տպագրել լուրեր սփյուռքահայ համայնքներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Գալուստ Ասլանյան

**Գալուստ Հայկի Ասլանյան** (), հայ գյուղատնտես, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1997)։

## Կենսագրություն
Գալուստ Ասլանյանը ծնվել է 1936 թվականի փետրվարի 17-ին Երևանում։ 1959 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1967-1981 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Երկրագործության գիտահետազոտական ինստոիտուտում։ 1981-1989 թվականներին եղել է Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի ընտրասերման-սերմնաբուծական հանրապետական կայանի բաժնիվարիչ, իսկ 1989-1998 թվականներին՝ Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույ սերի գիտահետազոտական իստիտուտի տնօրեն։ Աշխատանքները վերաբերում են բանջարային մշակաբույսերի ընտրասերման, սերմնաբուծության և մշակության տեխնոլոգիաներին։

## Աշխատություններ
* Բանջարեղենի մշակությունը ջերմատներում, Երևան, 1988։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Պրոլետար (թերթ, Նյու Յորք)

«**Պրոլետար**», քաղաքական, հասարակական և գրական շաբաթաթերթ։ Ամերիկայի բանվորական (կոմունիստական) կուսակցության հայկական հատվածի պաշտոնաթերթ։ Լրագիրը հրատարակել է «Պրոլետար» հրատարակչությունը։ 1924 թվականին լրագրի տպաքանակը կազմել է 1100 օրինակ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1924-1926 թվականներին Նյու Յորքում։ Խմբագիրներն են եղել Ս. Սնարյանը, Խաչիկ Քյոսեյանը, Պատրիկ Սելյանը, Ս. Տեր-Բադդասարյանը, Ա. Զարդարյանը, Մարտիկ Մարտենցը։ «Բանւոր» և «Գործաւոր» պարբերականների շարունակությունն է։

Պարբերականը լուսաբանել է կուսակցության գործունեությունը, գործադուլային շարժումը ԱՄՆ-ում, հրատարակել կոմունիստական ինտերնացիոնալի գործկոմի կոչերն ու այլ փաստաթղթեր։ Տպագրել է ԽՍՀՄ և ՀԽՍՀ կուսակցական, պետական գործիչների հոդվածներն ու ճառերը կոմունիստական շինարարյան հարցերի վերաբերյալ։

Շաբաթաթերթը կարևորել է ներգաղթի կազմակերպումը, արտասահմանի առաջադիմական հայկական կազմակերպությունների գործունեությունը, տեղեկություններ հաղորդել Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային ձեռքբերումների մասին։

Ունեցել է «Սատիրիկոն» գրական-երգիծական էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Արաքսի Ալեքսանյան

**Արաքսի Նազարի Ալեքսանյան** (), խորհրդային արտադրության առաջավոր, ՀԽՍՀ կապի նախարարության Երևանի փոստի կապի բաժանմունքի փոստատար։ ՀԽՍՀ 9-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1971)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1924 թվականին Հայկական ԽՍՀ Դարալալագյազի գավառի Ալմալու գյուղում՝ հայկական ընտանիքում։ 1940 թվականից՝ տասնվեց տարեկանում, աշխատել է Դարալալագյազ գավառի Ալմալու գյուղի կոլտնտեսությունում։ 1941 թվականին՝ Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո, նրա ամուսինը՝ Ա. Ն. Ալեքսանյանը զորակոչվել է Կարմիր բանակ և զոհվել պատերազմում։ Արաքսի Ալեքսանյանը Հայրենական մեծ պատերազմի ողջ ընթացքում՝ 1941-1945 թվականներին, աշխատել է կոլտնտեսությունում՝ աշխատանքային ճակատում։

1948 թվականից մանկահասակ երեխաների հետ տեղափոխվել է Երևան և սկսել աշխատել Երևանի վեցերորդ փոստային բաժանմունքում որպես փոստատար, սպասարկել է քաղաքի կենտրոնական մասը։ Ալեքսանյանը մշակել է փոստի առաքման իր մեթոդը, որը բաղկացած է եղել նրանից, որ առանց ժամանակ կորցնելու որոշակի երթուղու վրա՝ փոստի նախնական տեսակավորմամբ, առաքման ընթացքում կատարել է ողջ գործընթացը, ինչի շնորհիվ ժամանակ է խնայել և ավելի շատ շփվել իր բաժանորդների հետ, ովքեր նրա հետ շփվելուց հետո պատրաստակամորեն բաժանորդագրվել են տարբեր ամսագրեր և թերթեր։

1966 թվականի հուլիսի 18-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով «օրինակելի աշխատանքի և յոթնամյա պլանի առաջադրանքների կատարման համար (1959-1965)» Արաքսի Նազարի Ալեքսանյանը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով և նրա անունը մուտքագրվել է Երևանի փոստային բաժանմունքի պատվո գրքում։

Ալեքսանյանը եղել է սոցիալիստական մրցությունների ակտիվ մասնակից, կատարել և գերակատարել է պետական ծրագիրը, երկար տարիներ կրել է «Կոմունիստական աշխատանքի գերազանցիկ» կոչումը աշխատանքային բարձր ցուցանիշների համար։ 1966-1970 թվականներին ութերորդ հնգամյա պլանի ընթացքում Ալեքսանյանն իր աշխատանքում հասել է էլ ավելի մեծ հաջողությունների և աշխատանքային ձեռքբերումների։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1971 թվականի մայիսի 4-ի հրամանագրով «Կապի միջոցների, հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդումների զարգացման հնգամյա պլանի առաջադրանքների կատարման գործում ձեռք բերված ակնառու հաջողությունների համար» Արաքսի Նազարի Ալեքսանյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում, հանձնելով Լենինի շքանշան և Մուրճ ու մանգաղ ոսկե մեդալ։

1972 թվականին Ալեքսանյանը ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ Իր հիմնական գործունեությանը զուգահեռ՝ 1975-1980 թվականներին զբաղվել է հասարակական-քաղաքական աշխատանքով, ընտրվել է ՀԽՍՀ 9-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, եղել է արդյունաբերության, տրանսպորտի և կապի հանձնաժողովի անդամ։

Վաստակած հանգստի անցնելուց հետո նա ապրել է Երևան քաղաքում։

Մահացել է 2006 թվականին։ Թաղված է Երևանի Շահումյանի գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
* Մուրճ և մանգաղ մեդալ (05/04/1971)
* Լենինի շքանշան (05/04/1971)
* Պատվո նշան շքանշան (07/18/1966)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Всеволодов М. Гвардейцы труда // Вестник связи. - 1971. - №7. - С. 7-13

Կատեգորիա:Հայաստանում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սամվել Բաղդասարյան (երգիծաբան)

**Սամվել Քրիստաֆորի Բաղդասարյան** (), հայ երգիծաբան, հումորիստ, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Սամվել Քրիստաֆորի Բաղդասարյանը ծնվել է 1975 թվականի ապրիլի 23-ին Երևանում։ 1992 թվականին, դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետ։ 1996 թվականին դարձել է Հայաստանում անցկացված հումորի և երգիծանքի փառատոնի կրկնակի հաղթող։ 2004 թվականի օգոստոսի 4-ին ստեղծել է «Սամվել Ք.Բաղդասարյան» ընկերությունը, իսկ 2005 թվականին՝ նախաձեռնել և տարիներ շարունակ իրականացրել է «Մեկից մեկ» երգիծական շքահանդեսը։ 2005 թվականի ապրիլի 1-ին «Սամվել Ք. Բաղդասարյան» ընկերությունը հանդես է գալիս ապրիլի 1-ը Հայաստանում պաշտոնապես երգիծանքի և հումորի օր ճանաչելու նախաձեռնությամբ։

## Մրցանակներ
* «Վահան Թեքեյան», 2009 թվական։

## Ընտանիք

* Հայրը՝ Քրիստաֆոր Արամի Բաղդասարյանը (ծնվ. 14 հունվարի 1949)
* Մայրը՝ Սուսաննա Պետրոսի Պետրոսյանը (ծնվ. 30 օգոստսի 1951)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգիծաբան Սամվել Բաղդասարյանը «առաջադրվեց» ԱԺ պատգամավորի թեկնածու
* Սամվել Բաղդասարյան - Ազատության գույներ
* ԱԿԱՆՋԴ ԿԱՆՉԻ,ՄԱՅՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ - Սամվել Բաղդասարյան / AKANJD KANCHI,MAYR HAYASTAN - Samvel Baghdasaryan
* ՍԱՄՎԵԼ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ - ՈՒՂԵՐՁ... / Samvel Baghdasaryan - Ugherdz
* Սամվել Բաղդասարյան 《Համամեծամասնական շոու》 Samvel Baghdasaryan

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Նատալի Գասապյան

**Նատալի Գասապյան** (), Լոս Անջելեսում բնակվող հայ կինոռեժիսոր։ Առավել հայտնի իր *«Searching»,«All About Nina»* և «*Run»* ֆիլմերի շնորհիվ։

## Վաղ կյանք
Գասապյանը սովորել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի կինոարվեստի բաժնում։ Ավարտելուց կարճ ժամանակ անց նա նկարահանել է մի կարճամետրաժ ֆիլմ ռեժիսոր Եվա Վիվեսի կողմից, որը կոչվում է *«Join the Club»*: Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է *Sundance* ֆիլմի փառատոնին։ Գասապյանը իր ուսումը շարունակել է *Pepperdine* համալսարանի բիզնեսի և կառավարման մագիստրատուրայի բաժնում։

## Ռեժիսորի կարիերա
Գասապյանը և Վիվեսը *«Join the Club»* ֆիլմից ստացել են մեկ այլ գեղարվեստական ֆիլմ՝ *«All About Nina»*, որտեղ գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Մերի Էլիզաբեթ Ուինսթեդը և Common-ը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2018 թվականին *Tribeca* ֆիլմի փառատոնին։

Գասապյանը հետագա տարիներին շարունակել է արտադրել ևս երեք ֆիլմեր *Duplass Brothers* ֆիլմ արտադրող ընկերության համար, որոնցից մեկը եղել է *«Duck Butter»* ֆիլմը՝ ռեժիսոր Միգել Արտետայի կողմից՝ Ալիա Շովքեթի դերակատարմամբ։ Նա թողարկել է միջադեպային (էպիզոտիկ) մի գործ, որը եղել է Սնապչատի առաջին սցենարական սերիալներից մեկը և կոչվում է *«Co-Ed»*: Այս սերիալը *[[The New Yorker]]* ամսագիրը անվանել է «2018 թվականի հեռուստատեսության ամենաֆորմալ և ամենահնարամիտ դրվագը»։

2016 թվականին Գասապյանը իր հետ հաճախ համագործակցող և ընկերակցող պրոդյուսեր Սևակ Օհանյանի հետ մշակել և արտադրել է *«Searching»* ֆիլմը։ Ֆիլմի ռեժիսորը Անիշ Չագանթին է, համահեղինակներն են Օհանյանը և Չագանթին, իսկ գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Ջոն Չոն և Դեբրա Մեսինգը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2018 թվականին *Sundance*-ում և վաճառվել է *Sony Pictures Worldwide Acquisitions*-ին։ *«Searching»*-ը նկարահանվել է 1 միլիոն դոլարից պակաս բյուջեով, սակայն իր ունեցած հաջողության շնորհիվ բյուջեում ավելացրել է ավելի քան 75 միլիոն դոլար։ Ֆիլմը նաև արժանացել է մի շարք մրցանակների, այդ թվում *Sundance Next Audience* և *Alfred P. Sloan* մրցանակներին։

Գասապյանը և Օհանյանը *Lionsgate*-ի համար նկարահանել են *«Run»* թրիլլերը՝ Չագանթիի կողմից և Սառա Փոլսոնի ու Կիերա Ալենի դերակատարումներով։ Նախատեսվում էր, որ ֆիլմը թողարկվելու է 2020 թվականի ապրիլի 7-ին, սակայն կորոնավիրուսի համաճարակի պատճառով այն թողարկվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ *[[Hulu]]*-ում։

Գասապյանին են պատկանում նաև *Missing* ֆիլը և *[[HBO|HBO MAX]]*-ի համար նկարահանված *«The Future»* սերիալը։

2021 թվականին կայացած *Sundance* ֆիլմի փառատոնին Գասապյանը արժանացել է *Sundance Institute / Amazon Studios* կինոռեժիսորների մրցանակի իր *«Run»* ֆիլմի համար։

## Անձնական կյանք
Գասապյանը ծնվել է ԱՄՆ-ում, սակայն ունի հայկական ծագում։ Ամուսնացած է կինոռեժիսոր Սևակ Օհանյանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկահայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Պետրոս Հաճյան

**Պետրոս Հաճյան** (արևմտահայերեն՝ Պետրոս Հաճեան. հունվարի 24, 1933, Ջարաբուլուս, Սիրիա – սեպտեմբերի 3, 2012, Բուենոս Այրես, Արգենտինա), սիրիահայ գրող, մանկավարժ և լրագրող։ 1954 թվականից ուսուցչություն է արել Սիրիայի հյուսիսում գտնվող Դեյր էլ Զորի հայկական դպրոցում, մի քաղաքի, որը 1915 թվականին Հայոց ցեղասպանության ժամանակ օսմանյան իշխանությունների կողմից բռնագաղթի ենթարկված հայերի աքսորավայրերից մեկն է եղել։

1960-ական թվականների կեսերից Հալեպի Հայկազյան հայկական դպրոցում հայոց պատմություն և գրականություն դասավանդելուց հետո Հաճյանը 1968 թվականին նշանակվել է Քարեն Եփփե ճեմարանի՝ Հալեպի ամենամեծ հայկական միջնակարգ դպրոցի և հայկական սփյուռքի ամենահայտնի կրթօջախներից մեկի տնօրեն։

1970 թվականին տեղափոխվել է Բուենոս Այրես, աշխատանքի անցել որպես Հարավային Ամերիկայի ամենամեծ հայկական դպրոցներից մեկի՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ կրթական հիմնարկի /Instituto EducativoS an Gregorio El Iluminador/ տնօրեն։ Նա նշանակվել է նաև *«Արմենիա»* հայալեզու օրաթերթի խմբագիրը, որը 1980-ականների վերջին դարձել է շաբաթաթերթ։ 2003 թվականին անցել է թոշակի։ 1986 թվականից նա իրեն նվիրել է գեղարվեստական և ոչ գեղարվեստական գրքեր գրելուն, որոնք հրատարակվել են Բուենոս Այրեսում, Հալեպում և Երևանում։ Նա հաճախակի թղթակցել է հայկական պարբերականներին, ինչպիսիք են Փարիզի *[[Յառաջ|«Հարաջ»-ը]]*, Լոս Անջելեսի *[[Nor Gyank|«Նոր կյանք»-ը]]* և Բուենոս Այրեսի *Սարդարապատը*, որոնցում լույս են տեսել նաև նրա գրական փոքրածավալ ստեղծագործությունները, գրախոսությունները։

## Երկեր
* «Պարզ քերականութիւն» (Simple Grammar), vols. 1, 2 և 3 (Բուենոս Այրես, 1986-1987)։
* «Հայ մտքի մշակներ / Grandes Figuras de la Cultura Armenia», siglos VX (Հայ մշակույթի մեծ գործիչներ, 5-10-րդ դարեր) (Բուենոս Այրես, 1987, թարգմանեց Վարդան Մատիոսյանը )։
* «Հայ մտքի մշակներ / Grandes Figuras de la Cultura Armenia», siglos XI-XIV (Հայ մշակույթի մեծ գործիչներ, 11-14-րդ դարեր) (Բուենոս Այրես, 1990, թարգմանեց Վարդան Մատիոսյանը )։
* «Հրամմեցէք պարոններ» (Help Yourself, Gentlemen) (Buenos Aires, 1995, in Armenian).
* *La palabra silenciada. las qurbanas intelectuales del Genocidio Armenio* (Բուենոս Այրես, 2000, թարգմանել է Վարդան Մատիոսյանը )։
* «100 տարի, 100 պատմութիւն» (One Hundred Years, One Hundred Stories) (Buenos Aires, 2001).
* «Կար ու չկար» (Once Upon a Time) (Buenos Aires, 2003).
* «Կարկեմիշ» (Karkemish) (Հալեպ, 2005).
* *El Cinturón* (Գոտին) (Բուենոս Այրես, 2005, թարգմանեց Պերգ Ագեմյանը)։
* *Cien Años, Cien Historias* (Բուենոս Այրես, 2007, թարգմանեց Վարդան Մատիոսյանը )։
* «Ճանապարհ դէպի Կարկեմիշ» (Երևան, 2008).
* «Հարաւը Սփիւռքի մէջ» (The South in the Diaspora) (Հալէպ, 2008).
* *Հարյուր տարի, հարյուր պատմվածք* (Հալեպ, 2009, թարգմ. Արիս Սեւակ )։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «2004/04 Նամակ նախագահին proeducatio», ''savemelkonian.org''

Կատեգորիա:Արգենտինահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Արգենտինահայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակագիրներ
Վարդագույնն ու երկնագույնը

«**Վարդագույնն ու երկնագույնը**» (), ինչպես նաև **«Մադմուազելներ Քահեն դ’Անվեր»** () և **«Ալիսա և Էլիզաբեթ Քահեն դ’Անվեր»** (), իմպրեսիոնիստական ոճի ֆրանսիացի գեղանկարիչ Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1881 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 119 × 74 սմ։

Այսօր «Վարդագույնն ու երկնագույնը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Սան Պաուլոյի արվեստի թանգարանում (Սան Պաուլո, Բրազիլիա)։

## Նկարագիր
Կտավում պատկերված են երկու աղջիկ, որոնք կանգնել են ծանր մուգ կարմրավոր վարագույրի առջև, որը հետ է քաշված ու երևում է ինտերիերի շքեղությունը։ Նրանք միանման երեկոյան զգեստ են հագել. զգեստի մասերից են ժապավենները, գոտիներն ու գուլպաները, սակայն տարբեր գույների։ Աջ կողմի աղջիկը, որն ավելի տարիքով է, երկնագույն զգեստով է պատկերված, իսկ փոքրը՝ ձախ կողմինը՝ վարդագույն։ Աղջիկներն անթերի սանրված են։ Նկարում քույրերը պատկերված են ձեռք ձեռքի։ Փոքրիկը նայում է դիտողին, ու ասես, հենց հիմա, արտասվելու է։ Իսկ մեծը, հակառակ, հպարտորեն կեցվածք է ընդունել դիմանկարի համար։

## Պատմություն
«Վարդագույնն ու երկնագույնը» ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1881 թվականին Փարիզի Մոնտեն պողոտայի 66 տանը, որտեղ 1873 թվականից ապրում էին ազնվական բանկիր Քահեն դ’Անվերների ընտանիքը։ Ռենուարին պատվիրատուի հետ ծանոթացրել է կոլեկցիոներ Շառլ Էֆրուսին։ Ռենուարը ընտանիքի երեք աղջիկներին էլ նկարել է, որից հետո մեկնել է Ալժիր։ 1881 թվականի մարտի 4-ի նամակում հեղինակը Թեոդոր Դյուրեին գրում է․
«Վարդագույնն ու երկնագույնը» կտավը և բանկիրի ավագ աղջկա նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել են 1881 թվականին Փարիզյան սալոնում։ Նկարի պատվիրատուները, ըստ էության, գոհ չեն եղել աշխատանքից։ Հեղինակին ընդհատումներով վարձատրել են 1500 ֆրանկ, իսկ բուն կտավը փակցրել են տան կողային շենքում, որտեղ ապրում էր աղախինը։

1910-1913 թվականներին նկարը ցուցադրվել է փարիզյան Բերնհայմ-Ժյուն պատկերասրահում։ Հետո Մոնտե Կառլոյում Գաստոն Բեռնհայմ դը Վիլիերի մասնավոր հավաքածուում է հայտնվել, իսկ դրանից հետո նկարը վաճառել են ամերիկացի կոլեկցիոներ Սեմ Զալցին։ Մագնատը նկարը պահել է իր նյույորքյան նստավայրում։ 1952 թվականին «Վարդագույնն ու երկնագույնը» կտավը հանվել է աճուրդ վաճառքի Նյու Յորքի Վիլդենշտեյնի պատկերասրահում։ Նույն թվականի հուլիսի 7-ին նկարը գնում է Սան Պաուլոյի արվեստի թանգարանը՝ Ասիս Շատոբրիանի՝ թանգարանի հիմնադրամի հանգանակությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Bardi, Pietro M. & Camesasca, Ettore. *Museu de Arte de São Paulo Assis Chateaubriand. Catálogo – I França e Escola de Paris*. São Paulo: São Paulo Museum of Art, 1979, pp.&nbsp;82.
*Julian, Ph. *Rose' de Renoir retrouvé*. In: *Le Figaro littéraire*. Paris, 1962, pp.&nbsp;22.
*Marques, Luiz (org). *Catálogo do Museu de Arte de São Paulo Assis Chateaubriand: Arte Francesa e Escola de Paris*. São Paulo: Prêmio, 1998, pp.&nbsp;124–141.

Կատեգորիա:1881 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Սան Պաուլոյի արվեստի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Սիմոն Փայասլյան

**Սիմոն Փայասլյան** (), ամերիկահայ պատմաբան, հեղինակ, խմբագիր, ով 2007 թվականից սկսած ղեկավարել է Բոստոնի համալսարանի Չարլզ և Էլիզաբեթ Քենոսյանների դասավանդած հայոց պատմության և գրականության ամբիոնը։ 2002 թվականից մինչև 2007 թվականը ղեկավարել է Քլարկի համալսարանի Կալուսդյանի դասավանդած Հայոց ցեղասպանության և հայոց պատմության ուսումնասիրման ամբիոնը։

Փայասլյանը Զարեհ Ա կաթողիկոսի եղբորորդին է։ Առաջին դոկտորի կոչումը քաղաքագիտության բնագավառում ստացել է Ուտյնի պետական համալսարանում, որից հետո հայոց պատմության բնագավառում երկրորդ դոկտորի կոչումը ստացել է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում՝ Ռիչարդ Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ, որտեղ նրա ատենախոսությունը վերնագրված էր «Միացյալ Նահանգների քաղաքականությունը Հայկական հարցի և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ»։

## Աշխատություններ
* 2007 թվականին գրել է «Հայոց պատմություն, ակունքներից մինչև մեր օրեր» աշխատությունը
* 2005 թվականին գրել է «Միացյալ Նահանգների քաղաքականությունը Հայկական հարցի և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ» ատենախոսությունը
* 2001 թվականին գրել է «Հայոց ցեղասպանություն» 1915-1923 թվականների ձեռնարկ ուսանողների և դասախոսների համար
* 2006 թվականին գրել է Միջազգային Քաղաքական Տնտեսություն, հակամարտության և համագործակցության գլոբալ համակարգում ձեռնարկը
* 1996 թվականին գրել է «ԱՄՆ-ի արտաքին տնտեսական և ռազմական օգնություն, Ռեյգանի և Բուշի վարչակազմերը » աշխատությունը
* Եղել է «Հայկական Կոստանդնուպոլիս» և «Հայկական Կիլիկիա» ստեղծագործությունների երկու հատորների համախմբագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ պատմաբաններ
Յակուբ Արթին

**Յակուբ Արթին** (15 ապրիլի 1842 – 21 հունվարի 1919), հայ ազգի մանկավարժ և գիտնական, ով պաշտոնավարել է Եգիպտոսում։

Ծագումով հայ լինելով՝ 1888 թվականից աշխատել է հանրակրթության նախարարությունում, հասել նախարարի պաշտոնի։ Այդ ժամանակաշրջանի թերթերից մեկում նշվել է, որ նա կառավարությունում աշխատող սակավաթիվ «ոչ մուսուլման» եգիպտացիներից մեկն է, և ոչ մուսուլմանի պաշտոնավարումը վրդովմունք է առաջ բերել բնակչության մի հատվածի շրջանում։ Յակուբը հայ առաքելական քրիստոնյա էր, և 1895 թվականին ևս մեկ անգամ նշվել է, որ «ոչ մուսուլմանը» պաշտոն է վարում և պատասխանատու է հիմնականում իսլամադավան բնակչության կրթության համար։

Յակուբ Արթին փաշան նաև գիտնական էր՝ պատմաբան և հերալդոլոգ՝ զինանշանագետ։ Նա թերևս միակ աֆրիկաբնակն էր, ով գիտական աշխատություն է հեղինակել զինանշանների մասին։ Նրա հերալդոլոգիական ուսումնասիրությունները վերաբերել են հիմնականում արևելքի երկրներին։

## Աշխատություններ
* *La proprieté foncière en Égypte*, Կահիրե, 1883 թ. Թարգմանված է Էդվարդ Էբոթ վան Դեյքի կողմից որպես *հողային սեփականության իրավունք Եգիպտոսում*, Լոնդոն, 1885 թ.
* *L'instruction publique en Egypte*, Փարիզ, 1890 թ.
* (տր. ) *Contes populaires inédits de la vallée du Nil*, Փարիզ, 1895։
* *Contribution à l'étude du blason en Orient*, Լոնդոն, 1902։
* *England in the Sudan*, London: Macmillan, 1911. Translated from French by George Robb./*Անգլիան Սուդանում*, Լոնդոն։ Մակմիլան, 1911 թ. Ֆրանսերենից թարգմանեց Ջորջ Ռոբը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:Եգիպտահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Եգիպտահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Արմեն Գալջյան

**Արմեն Խաչատուրի Գալջյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, իրավաբան։ Երևանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության ղեկավար (2021-2023)։ Երևանի ավագանու «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության ղեկավար։

## Քաղաքական և հասարակական գործունեություն
Արմեն Գալջյանը մասնակցել է բազմաթիվ հասարակական-քաղաքական շարժումների, 2016 թվականին անդամագրվել է Նիկոլ Փաշինյանի կողմից հիմնադրված «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը, 2017 թվականի Երևանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ եղել է «Քաղաքացիական պայմանագիր», «Լուսավոր Հայաստան» և «Հանրապետություն» կուսակցությունների կողմից ստեղծված ԵԼՔ դաշինքի անդամ, ավագանու անդամի թեկնածու։ 2017 թվականի մայիս ամսին նշանակվել է Հայաստանի հանրապետության Ազգային ժողովի ԵԼՔ խմբակցության ղեկավար՝ Նիկոլ Փաշինյանի օգնական։ 2018 թվականի մարտի 31-ին միացել է ընդդիմադիր պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանի Գյումրու Վարդանանց հրապարակից մեկնարկած Իմ քայլը արշավին, որը ուղղված էր նախագահ Սերժ Սարգսյանի երրորդ ժամկետի դեմ։ Շարժումը 2018 թվականի ապրիլի 23-ին հանգեցրեց Սերժ Սարգսյանի հրաժարականին, իսկ 2018 թվականի մայիսի 8-ին Նիկոլ Փաշինյանը համաժողովրդական պահանջի արդյունքում խորհրդարանի կողմից ընտրվեց ՀՀ վարչապետ։ Շարժումը կոչվեց ոչ բռնի թավշյա հեղափոխություն, քանի որ կրում էր խաղաղ բնույթ բաց վեր պարզած ձեռքերի խորհրդանիշով։ 2018 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած Երևանի ավագանու ընտրություններին «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության կողմից ստեղծված հասարակական գործիչների և Առաքելություն կուսակցության հետ համատեղ հիմնադրված Իմ քայլը դաշինքի ավագանու համամասնական ցուցակով ընտրվել է ավագանու անդամ։ 2019 թվականի փետրվար ամսին նշանակվել է ՀՀ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Հայկ Գևորգյանի օգնական։ 2019 թվականի նոյեմբեր ամսին Երևանի ավագանու որոշմամբ ընտրվել է Երևանի ավագանու իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի փոխնախագահ։ 2021 թվականի հունվարին դարձել է Երևանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության քարտուղար իսկ սեպտեմբեր ամսին ղեկավար։ 2021 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նախագահի օգնական։ 2023 թվականի սեպտեմբերի 17-ին կայացած Երևանի ավագանու ընտրություններում Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ։ 2023 թվականի հոկտեմբերի 10-ից Երևանի ավագանու «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության ղեկավար։

## Կրթություն
2003-2011 թթ. սովորել է Երևանի Պուշկինի անվան հ. 8 միջնակարգ դպրոցում։ 2011-2014 թթ․ սովորել է Երևանի Խաչիկ Դաշտենցի անվան հ. 114 ավագ դպրոցում։ 
2014-2018 թթ. սովորել է ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաղաքականություն
Կատեգորիա:Երևանի ավագանու անդամներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Անթև կարմրամլուկ

**Անթև կարմրամլուկ**, **սովորական կարմրամլուկ** կամ **մլուկ-զինվորիկ** (լատ.՝ *Pyrrhocoris apterus*), նաև **բոցալվիճ****,** կարմրամլուկների ընտանիքի տարածված միջատ։ Հեշտությամբ ճանաչելի է իր վառ կարմիր և սև գույների համադրության շնորհիվ։ Մլուկ-զինվորիկը տարածված է Պալեարկտիկայում ՝ Եվրոպայի Ատլանտյան ափից մինչև Չինաստանի հյուսիս-արևմուտք, այդ թվում՝ Հայաստանում։ Այն հանդիպում է նաև Միացյալ Նահանգներում, Կենտրոնական Ամերիկայում և Հնդկաստանում, ինչպես նաև հայտնաբերվել է Ավստրալիայում։ Նկատվել է, որ վերջերս ընդլայնել է իր տարածվածությունը դեպի հյուսիս՝ Միացյալ Թագավորություն և դեպի արևելք՝ մինչև Միջերկրական ծովի ափերը։ Միջատները, հատկապես ոչ հասուն ձևերը, հաճախ ձևավորում են կուտակումներ, որոնք պարունակում են տասնյակից մինչև հարյուրավոր առանձնյակներ։

## Բազմացում
Մլուկ-զինվորիկները հիմնականում զուգավորվում են ապրիլին և մայիսին։ Սնվում են հիմնականում լորենու և փիփերթազգիների սերմերով։ Նրանց հաճախ կարելի է հանդիպել խմբերով՝ կուտակված լորենու բնի հիմքի արևոտ կողմում։

Զուգավորվելիս կազմում են զույգեր, որը տևում է 12 ժամից մինչև 7 օր։ Զուգավորման երկար ժամանակահատվածը, հավանաբար, պայմանավորված է արական անհատների կողմից որպես սերմի պահպանությամբ՝ այլ արուների հետ բարձր մրցակցության պայմաններում։

## Սննդառություն
Սնվում են շրջապատի բույսերի փոշեհատիկներով, մրգերով, հյութով և սերմերով։ Նաև ուտում են հոդվածոտանիներ և տարբեր անողնաշարավորներ՝ որդեր և խխունջներ։ Հաճախ ապրում են և որսում ծառերի բների վրա։ Կարող են հարձավել նաև նույն տեսակի այլ առանձնյակների վրա։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Pyrrhocoridae - Pyrrhocoris apterus-1.JPG|Թրթուրը
Պատկեր:Pyrrhocoris apterus group.jpg|Մլուկ-զինվորիկների կուտակումը Իսպանիայում
Պատկեր:Pyrrhocoris apterus on hibiscus2-Clapiers-4869~2015 10 04.JPG|Մլուկ-զինվորիկը սնվում է հիբիկուս սովորականի սերմերով։
Պատկեր:FirebugsOnWaterPipe.jpg|Մլուկ-զինվորիկների կուտակումը խողովակի վրա։
Պատկեր:Pyrrhocoris-apterus 3.jpg|Մլուկ-զինվորիկները զուգավորման ժամանակ
Պատկեր:Pyrrhocoris apterus a1.jpg|Կանիբալիզմ


### Նման միջատներ

## Ծանոթագրություններ
Թալալյան

**Թալալյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսանդր Անդրանիկի Թալալյան (1928-2016), մաթեմատիկոս։
* Աղասի Հակոբի Թալալյան (ծնվ․ 1963), նկարիչ։
* Արամ Գերոնտիի Թալալյան (ծնվ․ 1971), թավջութակահար։
* Գերոնտի Սեմյոնի Թալալյան (1926-2000), թավջութակահար։
* Հենրիխ Սեմյոնի Թալալյան (1922-1972), ալտահար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Թահմազյան

**Թահմազյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անդրանիկ Թահմազյան (ծնվ․ 1961), բանաստեղծ։
* Կարապետ Ծերունի Թահմազյան (ծնվ․ 1931), քիմիկոս։
* Հովհաննես Հովակիմի Թահմազյան (ծնվ․ 1970), ֆուտբոլիստ։
* Մուշեղ Ծերունի Թահմազյան (ծնվ․ 1922), բանաստեղծ, թարգմանիչ։

## Տես նաև
* Թահմիզյան
* Արամ Արծվիի Թամազյան (ծնվ. 1952), հայ իրավաբան, ՀՀ պետական գործիչ։
* Արմենակ Համբարձումի Թամազյան (1907-1976), հայ արձակագիր, լրագրող։
* Կարեն Ռազմիկի Թամազյան (ծնվ. 1973), ՀՀ պետական գործիչ։
* Համլետ Սերգեյի Թամազյան (1947-2011), հայ վիրաբույժ։
* Սիմոն Սարգսի Թամազյան (1920-), հայ բժիշկ, գնդապետ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Թախտաջյան

**Թախտաջյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արմեն Լևոնի Թախտաջյան (1910-2009), բուսաբան։
* Լևոն Արմենի Թախտաջյան (ծնվ․ 1950), ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս։
* Մարգարիտ Արմենի Թախտաջյան (1944-2018), երաժշտագետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ