Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի (Տագանրոգ)

**Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի** (), քաղաքային զբոսայգի Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Պետրոսի փողոցում։

Հաստատության պաշտոնական անվանումն է «Մշակութային-ժամանցային գործունեության կենտրոն» համայնքային ինքնավար հաստատություն։

## Աշխարհագրություն
Այսօրվա դրությամբ Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգին գտնվում է Պետրոսի, Սոցիալիստիչեսկայա փողոցներով, Բոլշայա Սադովայա նրբանցքով, Կանատնայա փողոցով և Մալայա Սադովայա նրբանցքով սահմանափակված տարածքում։

## Պատմություն
1806 թվականի ապրիլի 2-ին (14-ին) Տագանրոգի քաղաքագլուխ բարոն Բ. Կամպենհաուզենի ներկայացմամբ քաղաքում Դեղատնային այգի ստեղծելու թույլտվություն է ստացվել։ Նույն թվականի հունիսի 30-ին Ռոստովի նահանգի հողաչափ, ինժեներ Շարժինսկին ներկայացրել է այգու հատակագիծը, որի մի մասը հատկացվում էր դեղատնային տնկարկներին, մյուսը` պտղատու և դեկորատիվ ծառերին և խաղողի վազերին։ Ամռանն ու աշնանը կատարվել են հողային աշխատանքներ, որոնց համար օգտագործվել են բանտարկյալները։ Նախագծվել են տնկարկներ, մի քանի ծառուղիներ և կածաններ, փորվել են հորեր, կառուցվել շինություններ պահակների և գործիքները պահելու համար, տնկվել են առաջին բույսերը։

Անտոն Չեխովը 1887 թվականին քրոջն ուղղված նամակում այգու մասին գրել է. *«Եղա այգում։ Երաժշտություն էր հնչում։ Այգին հոյակապ է։ Շրջանը լի էր մարդկանցով»։* Այգու մասին Չեխովը գրել է նաև իր մի քանի ստեղծագործություններում։

1909 թվականին այգու ծառերն ամբողջությամբ հատվել են և տնկվել են նորերը։

1934 թվականին այգին դարձել է զբոսայգի և կոչվել Ալեքսեյ Գորկու անունով։

Զբոսայգին մի քանի անգամ արժանացել է «Մշակույթի և հանգստի լավագույն զբոսայգի» կոչմանը։

2008 թվականին ընդունվել է «Դոնպրոյեկտռեստավրացիա» կազմակերպության մշակած «Զբոսայգու վերակառուցման և բարեկարգման ծրագիրը», որը ի թիվս այլի, ներառում էր նաև այգու ներսում անվաչմուշկային հրապարակի կառուցումը։

2012 թվականի հոկտեմբերին Գորկու զբոսայգում հյուրախաղերով հանդես է եկել Վորոնեժի օվկիանարիումի շարժական դելֆինարիումը։

2014 թվականի հուլիսին զբոսայգու վարչակազմը զոդել է զբոսայգու` դեպի Կանատնայա փողոցը դուրս եկող դռնակը։ Այդ որոշումը հիմնավորվում է հարակից շրջանների բնակիչների պահվածքով, որոնք աղբ էին թափում զբոսայգու տարածքում։

## Շախմատի տաղավար
Առաջին անգամ շախմատի-շաշկու տաղավարը այգում սկսել է գործել 1928 թվականի մայիսին. այն զբաղեցնում էր 1927 թվականին կառուցված մեկհարկանի ընթերցատաղավարի դարավանդներից մեկը։ 1992 թվականին տաղավարը վերակառուցվել է և դարձել սրճարան։ 2012 թվականին շենքը վերակառուցվել է և օգոստոսի 4-ին մեծ հանդիսավորությամբ կրկին բացվել որպես շախմատի տաղավար։ Բացման արարողությանը ներկա են եղել Ռուսաստանի փոխվարչապետ Արկադի Դվորկովիչը և Ռոստովի մարզի նահանգապետ Վասիլի Գոլուբևը։ Բացման արարողությանը Վ. Գոլուբևը հանդես է եկել նույն թվականի աշնանը տաղավարում մարզպետի գավաթի մրցաշար կազմակերպելու առաջարկով։

Շախմատի տաղավարում վերանորոգումից հետո անցկացվում են նաև նկարչական և լուսանկարչական ցուցահանդեսներ։

## Պատկերասրահ

Citypark taganrog old.jpg|Գորկու զբոսայգու պատմական նկար
1936 Парк Горького изд Союзфото.jpg|Գորկու զբոսայգու անկյուններից մեկը, 1936 թվական
Парк Горького - panoramio.jpg|Գորկու զբոսայգի (գլխավոր մուտքը)
Taganrog, Rostov Oblast, Russia - panoramio (68).jpg|Մաքսիմ Գորկու հուշարձանը
Памятник В. Я. Литвинову в парке Горького.jpg|Վ. Լիտվինովի հուշարձանը
Taganrogpark eternalflame.jpg|Հավերժական կրակ
Новые солнечные часы (Таганрог).jpg|Արևային ժամացույց
Egyptian Pyramid.jpg|«Եգիպտական բուրգ» քանդակը
Taganrog, Rostov Oblast, Russia - panoramio (75).jpg|
Taganrog, Rostov Oblast, Russia - panoramio (76).jpg|
Taganrog, Rostov Oblast, Russia - panoramio (70).jpg|
Taganrog, Rostov Oblast, Russia - panoramio (71).jpg|
Taganrog, Rostov Oblast, Russia - panoramio (74).jpg|
В парке - panoramio (2).jpg
Маленький фонтан в парке им. Горького (город Таганрог).jpg


## Գրականություն
* Энциклопедия Таганрога, 2-е изд., Таганрог, 2003
* История города Таганрога, П. П. Филевский, Москва, 1898
* Чеховские места в Таганроге. Путеводитель. Таганрог, 2004

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Парка культуры и отдыха им. Горького 
* Виртуальный тур по Парку культуры и отдыха им. Горького 
* Городской парк культуры и отдыха им. А. М. Горького 

Կատեգորիա:Զբոսայգիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տագանրոգի զբոսայգիներ
Կատեգորիա:1806 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր