Ֆրենկ Միլլեր

**Ֆրենկ Միլլեր** (, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, նկարազարդող և կոմիքսների հեղինակ, ավելի շատ հայտնի է իր գրաֆիկական նովելներով` պատրաստված նուար ոճով։ Ամենահայտնիներից մեկն է, հանրաճանաչ և ազդեցիկ կոմիքսների հեղինակ է աշխարհում։ Միլլերի ամենահայտնի ստեղծագործություններից են կոմիքսները «Կտրիճ» *(), «Էլեկտրա» (),«Բեթմեն։ Մութ ասպետը վերադառնում է» (),«Մեղքերի քաղաք» (), «300» ()*:

## Կենսագրություն
Ֆրենկ Միլլերը ծնվել է Օլնեյ, Մերիլենդ նահանգում և մեծացել է Մոնպլյե, Վերմոնտ նահանգում, Իռլանդական կաթոլիկ ընտանիքի յոթ երեխաներից հինգերորդն էր։ Նրա հայրը ատաղձագործ էր, էլեկտրիկ, իսկ մայրը՝ բուժքույր։ Ութսունական թվականներին Միլլերը ապրում էր Նյու Յորքի տարածքի դժոխային հյուրանոցում, ինչն անկասկած ազդել է նրա ստեղծագործությունների վրա։ 1990-ականների Լոս Անջելեսում ապրելը ոգեշնչել է նրան գրել «Մեղքերի քաղաքը»։ 2001 թվականին Միլլերը վերադարձել է դժոխային խոհանոց, որտեղ նա աշխատում էր «Batman: The Dark Knight Strikes Again» ստեղծագործության վրա սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչության ժամանակ, որը տեղի ունեցավ նրա տնից ընդամենը 4 մղոն հեռավորության վրա։

2005 թվականին Ռոբերտ Ռոդրիգեսը և Քվենտին Տարանտինոն նկարահանեցին «Մեղքերի քաղաքը» ֆիլմը, որն ամբողջությամբ կազմված էր Միլլերի նկարներից։ Միլլերը նկարահանվել է քահանայի էպիզոդիկ դերում։

## Կարիերա
Միլլերի աշխատանքը առաջին անգամ տպագրվել է իմպրինտ Western Publishing -Gold Key Comics, հեռուստասերիալից արտոնագրված կոմիքսում «Մթնշաղի գոտի», նա նկարել է «Արքայական տոնը» (Royal Feast) № 84 համարում (հունիս 1978), և «Անծայրածիր ամպեր» № 85 համարում (հուլիս 1978)։

Փոքրիկ աշխատանքից հետ «Western Publishing» գլխավոր խմբագիր Marvel, Ջիմ Շուտերը, խորհուրդ տվեց Միլլերին դիմել DC Comics-ին․ ոգևորված՝ եկավ DC, և բավականաչափ քննադատությունից հետո Ջո Օրլանդոն դիմեց գեղարվեստական ղեկավար Վինս Քոլետային, ով բացահայտեց տաղանդը և թույլ տվեց աշխատել մեկ էջանոց կոմիքսում (չնայած այն երբեք չտեղադրվեց Grand Comics Database)։ Միլլերի առաջին հրատարակած աշխատանքը վեց էջանոց էր «Deliver Me From D-Day», գրող Ուայաթ Գվիոնի հետ, Weird War Tales-ում #64 (հունիս 1978) Ռոջեր Մաքքենզիի կողմից գրված երկու էջանոց պատմությունը վերնագրով «Դանդաղ, ցավոտ, դու դուրս ես գալիս ցրտից, խեղդող ավերակներից...», հայտնվեց «Weird War Tales» № 68 (հոկտեմբեր1978). DC-ի մյուս վաղ աշխատանքները վեց էջանոց էին «The Greatest Story Never Told» և հինգ էջանոց «The Edge Of History» в Unknown Soldier #219 (սեպտեմբեր 1978)։ Միլլերի ևս մեկ առաջին աշխատանքից Marvel Comics, մատիտով նկարված պատմություն «The Master Assassin of Mars, Part 3» սերիայում «John Carter, Warlord of Mars» #18 (նոյեմբեր 1978).

Marvel-ում Միլլերը լրիվ դրույքով աշխատանք ստացավ որպես տարբեր սերիալների շապիկի նկարիչ։ Այդ աշխատանքներից մեկը եղել է շապիկը Peter Parker, The Spectacular Spider-Man #27-28 (փետրվար-մարտ 1978), որում հայտնվում է Կտրիճը։ Այն ժամանակ Կտրիճի վաճառքը ցածր էր, սակայն Միլլերը տեսավ կերպարի մասին ինչ-որ բան, որն իրեն դուր եկավ և հարցրեց գլխավոր խմբագրին՝ Ջիմ Շուտերին, թե արդյոք կարո՞ղ է նա մշտական հիմունքներով աշխատել այս կոմիքսով։ Շուտերը համաձայնեց և Միլլերին դարձրեց էսքիզի նոր նկարիչ () այդ համարում։

###### Քննադատություն
Միլլերի աշխատանքը հաճախ լավ արձագանքների է արժանացել։ «Կտրիճ․ վերածնվեց» () և «Բեթմեն.Մութ ասպետը վերադառնում է» () հաջողակ էին քննադատների շրջանում, իսկ «Batman: Year One» նույնիսկ ավելի լավ ընդունվեց իր համարձակ ոճի համար։ Նրա նախորդ ստեղծագործությունների մեծ մասը, ինչպիսիք են «Ռոնին», «300» և «Մեղքերի քաղաք»-ը նույնպես հաջողակ էին։ Այնուամենայնիվ, Միլլերի հետագա աշխատանքը ավելի շատ քննադատությունների է արժանացել։ «Batman: The Dark Knight Strikes Again» ստացավ շատ հակասական արձագանքներ։ «All Star Batman and Robin the Boy Wonder» էլ ավելի շատ քննադատության արժանացավ։

Միլլերի որոշ ստեղծագործություններ մեղադրվում էին հումանիզմի բացակայության համար, նրան հատկապես մեղադրում էին մարմնավաճառների առատության մեջ «Մեղքերի քաղաք»-ում։ Երբ ֆիլմը թողարկվեց 2008 թվականին «Վրիժառու», կոմիքսների ադապտացիա Ուիլ Այսներ «The Spirit», այն արժանացավ բազմաթիվ բացասական արձագանքների ՝ Metacritic.com-ում 100-ից միայն 30 բալ հավաքելով։ Այնուամենայնիվ, ֆիլմը շատ է տարբերվում օրիգինալից։

Նրա «Սուրբ ահաբեկչություն» աշխատությունը () խիստ քննադատության ենթարկվեց մուսուլմանների կերպարի համար.

Նոյեմբերի 7 2011 թվականին Միլլերն իր կայքում հոդված է հրապարակել ընդդեմ Occupy Movement։ Այս հոդվածն արժանացել է Ալան Մուրի քննադատությանը, ով Միլլերի վերջին աշխատանքը անվանել է հոմոֆոբիայով և կնատյացությամ լի։

## Աշխատանքներ
### Սցենարիստ
***Կտրիճ'' [[Marvel Comics]] համար'''
* ''Կտրիճ'' #158-191 (1981-83) (նաև նկարիչ)
* ''Կտրիճ'' #219 (1985) (նկարիչներ՝ Ջոն Բուսսեմա և Գերի Թալաոկ
* ''Կտրիճ'' #226 (1985) (համահեղիանկ)
* ''Կտրիճ․ վերածնված'' #227-233 (1985-86) (նկարիչ — Դեյվիդ Մազուչելլի)
* ''Կտրիճ․ Սեր և պատերազմ'' (1986) (գրաֆիկական վեպ, նկարիչ — Բիլ Սինքևիչ)
* ''Կտրիճ․Մարդ առանց վախի'' (1993, 5 համար) (նկարիչ - Ջոն Ռոմիտա կրտսեր)
* ''Իսկ եթե Կտրիճը դառնար գործակալ'' #28 (1981, համահեղինակություն Մայք Բարրի հետ, որը նույնպես նկարիչ է)
* ''Մարվելի թիմ․ Իշխանության խաղեր'' #4 (1981)
* ''Իսկ եթե Կտրիճը ոչ թե կույր, այլ խուլ լիներ'', մեկ էջանոց կատակ կոմիքսում Իսկ եթե... #34 (1982, նաև նկարիչ)
* Էլեկտրա, կարճ պատմություն ամսագրից ''Bizarre Adventures'' #28 (1981)
* Ի՞նչ կլիներ, եթե Մեչենին չսպաներ Էլեկտրային, կարճ պատմություն Ինչ կլիներ, եթե․․․ #35 (1982, նաև նկարիչ)
* ''Էլեկտրա։ Մարդասպան'' #1-8 (1986) (նկարիչ — Բիլ Սինքևիչ)
* ''Էլեկտրան կրկին ողջ է'' (1990) (նաև նկարիչ)

'''Բեթմենի համար [[DC Comics]]'''
* ''Բեթմեն. Մութ ասպետի վերադարձը'' #1-4 (1986) (նաև նկարիչ)
* ''Բեթմեն.Առաջին տարին'' #404-407 (1987) (նկարիչ — Դեյվիդ Մազուչելլի)
* ''Բեթմեն։ Մութ ասպետ հակահարված է տալիս'' #1-3 (2001) (նաև նկարիչ)
* ''Բեթմեն և Ռոբին (All-Star Batman and Robin the Boy Wonder)'' #1-10 (2005-08) (նկարիչ Ջիմ Լի)
* ''Բեթմեն. Վերջին խաչակրաց արշավանքը'' (2016) (Բրայան Ազարելլոյի, նկարիչ Ջոն Ռոմիտա կրտսերի հետ)
* ''Բեթմեն.Ռասա գասպոդ'' #1-9 (2017) (Բրայան Ազարելլոյի հետ, որը նաև նկարիչ Էնդի Կուբերտի և Կլաուս Ջենսոնի հետ)

***Մեղքերի քաղաք* Dark Horse Comics համար*' (Սցենարիստ և նկարիչ)
* *Դժվար հրաժեշտ* (1991)
* *Կին, որի համար արժե սպանել* #1-6 (1994)
* *Մեծ կծուծ ախոյան կոտորած* #1-5 (1994)
* *Այս դեղին տականքը* #1-6 (1996)
* *Ընտանեկան արժեքներ* (1997)
* *Խմիչք, ճտեր և փամփուշտներ* (հավաքածու 1998 года)
* *Դեպի դժոխք և վերադարձ (Մեղքերի քաղաքի սիրո պատմություն)* #1-9 (1999)

**Մարթա Վաշինգտոնի համար Dark Horse Comics համար** (Նկարիչ և ներդրող — Դեյվ Գիբոնս)
* *Տուր ինձ ազատություն* #1-4 (1990)
* *Մարթա Վաշինգտոնը գնում է պատերազմ* #1-5 (1994)
* *Ծնունդդ շնորհավոր Մարթա Վաշինգտոն* (1995)
* *Մարթա Վաշինգտոնը կորսվածը տիեզերքում* (1995)
* *Մարթա Վաշինգտոնը փրկում է աշխարհը* #1-3 (1997)
* *Մարթա Վաշինգտոնը մահանում է «2095»* (2007)

**Այլ**
* Ռոնին#1-6 (1983) (նաև նկարիչ) (DC)
* *Կապիտան Ամերիկա․* Տունը այրվում է կարճ պատմություն կոմիքսում *Marvel Fanfare* #18 (1984) (համահեղինակ՝ Ռոջեր Սթերն) (Marvel)
* *Կոշտ խաշած* #1-3 (1990) (նկարիչ - Ջեֆ Դերոու) (Dark Horse)
* *Ռոբոտ ոստիկան Ֆրենկ Միլլերի կողմից* #1-9 (2003) (Միլլերի 1990 թվականի սցենարի ադապտացիան Սթիվեն Գրանտի RoboCop 2-ի համար; նկարիչ - Խուան Խոսա Ռիփ) (Avatar)
* Ռոբոտ ոստիկան ընդդեմ Տերմինատորի#1-4 (1992) (նկարիչ - Ուոլտեր Սիմոնսոն) (Dark Horse)
* *Սպաուն* #11 (1993) (նկարիչ Թոդ Մաքֆարլեյն) (Image Comics)
* *Սպաուն/Բեթմեն* (1994) (նկարիչ Թոդ Մաքֆարլեյն) (Image Comics)
* *Big Guy-ը և Rusty the Robot Boy-ը* #1-2 (1995) (նկարիչ - Ջեֆ Դերոու) (Dark Horse)
* *Վատ տղա* #1 (1997) (նկարիչ - Սայմոն Բիսլի) (Oni Press)
* *300* #1-5 (1998) (նաև նկարիչ) (Dark Horse)
* *սուրբ ահաբեկչություն* (2011) (նաև նկարիչ) (Legendary Comics)
* *Քսերքս։ Դարեհի տան անկումը և Ալեքսանդրի բարձրացումը* #1-5 (2018) — պատմություն և կոմիքս 300-ի շարունակություն (նաև նկարիչ) (Dark Horse)

### Նկարիչ
* *Մթնշաղի գոտի* #84, 85 (1978) («*Royal Feast*» и «*Endless Cloud*») (Gold Key Comics)
* *[[Ջոն Քարթեր (ֆիլմ, 2012)|Ջոն Քարթեր]], Մարսի հրամանատար* #18 (1978) (Սցենար՝ Քրիս Քլերմոնտ) (Marvel Comics)
* Ֆրենկ Միլլերի Spider-Man հավաքածուն։
** Հետաքրքիր Սարդ մարդը #27-28 (1979) (Սցենարի հեղինակ՝ Բիլ Մանտլո) (Marvel Comics)
** *Սարդ մարդը և ֆանտաստիկ քառյակը։* Կարմա! Թիմից*Marvel* #100 (1980) (Սցենարի հեղինակ՝ Քրիս Քլերմոնտ) (Marvel Comics)
** Զարմանալի *Սարդ մարդը* տարեգրքեր #14, 15 (1980-81) (սցենարիստ Դենիս Օ'Նիլ) (Marvel Comics)
* *Marvel․ Երկուսը մեկում* #51 (1979) «*Full House--Dragons High!*» (Սցենարի հեղինակ՝ Փիթեր Գիլիս) (Marvel)
* Հավաքածու *«Կտրիճ»*։
** *Կտրիճ* #158-161, 163—166 (1979—1980) (սցենարիստ Ռոջեր Մաքենզի)
** *Կտրիճ* #167 (1980) (սցենարի հեղինակ՝ Դեյվիդ Միշելինի)

#### Ֆիլմեր
* 1990 — Ռոբոկոպ 2
* 1993 — Ռոբոկոպ 3
* 2003 — *Կտրիճ*
* 2005 — Էլեկտրա
* 2005 — Մեղքերի քաղաք
* 2006 — 300 սպարտացիներ
* 2008 — Վրիժառու
* 2013 — Ռոսամախա․ Անմահը
* 2013 — 300 սպարտացիներ. կայսրության վերելքը
* 2014 — Մեղքերի քաղաք 2 Կին, որի համար արժե սպանել

### Ռեժիսոր
* Մեղքերի քաղաք (2005)
* Վրիժառու (2008)
* Մեղքերի քաղաք 2, Կին, որի համար արժե սպանել (2014)

### Հարմարեցումներ
* RoboCop versus The Terminator (տեսախաղ, 1993)
* 300: March to Glory (видеоигра, 2007)
* Բեթմեն․ Առաջին տարին (մուլտֆիլմ) (2011)
* Բեթմեն․ Մութ ասպետի վերադարձը(մուլտֆիլմ, 2012)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Marvel Comics գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Կոմիքսների նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ