Ֆրիդոն Ասլանյան

**Ֆրիդոն Սուրենի Ասլանյան** (), հայ ճարտարապետ, դիզայներ, նկարիչ։ Հայաստանի ճարտարապետների, նկարիչների, Հայաստանի և Ռուսաստանի դիզայներների միությունների անդամ։

## Կենսագրություն
Ֆրիդոն Ասլանյանը ծնվել է 1938 թվականի մարտի 13-ին՝ Երևանում։ 1963 թվականի ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը։ Մասնագիտական գործունեությունը սկսել է ճարտարապետության ակադեմիկոս Ջիմ Թորոսյանի արվեստանոցում։ Սերն արվեստի հանդեպ նրա մեջ սերմանել են հայտնի վարպետ-մանկավարժներ Վեհիկ Տեր-Գրիգորյանը, Երվանդ Քոչարը և ուրիշները։

Ասլանյանը ճարտարապետ է, դիզայներ, բազմաթիվ նախագծերի հեղինակ։

## Դիզայներական աշխատանքներ
Ազգային օպերային թատրոնի ջահի ձևավորման հեղինակն է։ 1968 թվականին, Երևանի 2750-ամյակի առթիվ, ստեղծել է առաջին ազգային փայտե կերպարանքները (տիկնիկները)։ Ծովախեցիներից պատրաստված դիզայներական իրերը Ֆրիդոն Ասլանյանի ստեղծագործական հայտնագործությունների ցանկում առանձին տեղ են զբաղեցնում։

## Ճարտարապետական գործունեություն
Ֆրիդոն Ասլանյանի ճարտարապետական նախագծերի աշխարհագրությունն ընդարձակ է.
* Խոշորամասշտաբ հանգստի գոտու նախագիծ Երևանում
* Ականավոր աստղաֆիզիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի հուշարձան Բյուրականում
* Բրյանսկի Հոկտեմբերյան հեղափոխության հրապարակի քաղաքաշինական նախագիծ
* 1986 թվականին ԽՍՀՄ լավագույն նախագիծ ճանաչված Մորդովիայի «Արմենիա» ռեստորանի և «Արարատ» խանութի համալիր
* Մի շարք պրոֆիլակտորիաներ և պանսիոնատներ Սոչիում, Աղավնաձորում և Հին Նորքում
* Թուրքմենստանում ՀՀ դեսպանության նախագիծ
* Երևանում թանգարանի վերակառուցում
* 18-րդ դարի ճարտարապետական հուշարձանի՝ Մոսկվայի Լազարյան ինստիտուտի ցուցադրություն, ինչպես նաև նրա հիմնադիրների դիմանկարներ

## Գեղարվեստական գործունեություն
Որպես նկարիչ Ասլանյանը սկսել է 1964 թվականին՝ հաղթելով «Ուսանողական գարուն» թեմայով պաստառների հանրապետական մրցույթում։ 1972 թվականից ստեղծել է քաղաքային թեմաներով գրաֆիկական աշխատանքների շարք, որոնք ոգեշնչված էին Ֆինլանդիա, Չեխիա, Անգլիա, Հնդկաստան և Ցեյլոն կատարած ուղևորությունների տպավորություններից։ 1985 թվականին առաջին անգամ ներկայացրել է յուրօրինակ տեխնիկայով կատարված դիմանկարների շարք` օգտագործելով սովորական զինանշանային կնիք։ Բիտումով արված դիմանկարների շարքը և տրանսցենդենտալ նկարների շարքը, որոնք կարելի է վերագրել վերացական նկարչությանը, կարելի է համարել Ֆրիդոն Ասլանյանի ստեղծագործական կենսագրության յուրահատուկ էջը։

Բիտումով արված դիմանկարներ.
* Ռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովի դիմանկարը
* Կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի դիմանկարը
* Դերասան Մհեր Մկրտչյանի դիմանկարը
* Քանդակագործ Խորեն Տեր-Հարությանի դիմանկարը 
և այլն։

Նկարչի ստեղծած «Ասլանյան» ստուդիան նրա իսկ ղեկավարությամբ իրականացրել է մի շարք նախագծեր Երևանում և Հայաստանի այլ քաղաքներում։ Բազմաթիվ ցուցահանդեսներ են տեղի ունեցել Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Արգենտինայում, Բրազիլիայում, Չեխիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Լյուքսեմբուրգում, այլ երկրներում։

## Ցուցահանդեսներ
Ռուսաստանում և այլ երկրներում կայացել են Ասլանյանի բազմաթիվ ցուցահանդեսներ, նրա աշխատանքները պահվում են ռուսաստանյան և այլ երկրների հավաքածուներում։

### Անհատական ցուցահանդեսներ
* 1965 - Հայաստան, Երևան, Հայաստանի ճարտարապետների միություն (գեղանկար, գրաֆիկա)
* 1972 - Չեխոսլովակիա, Կառլովի Վարի (գրաֆիկա)
* 1975 - Հայաստան, Երևան, կինոյի տուն (գրաֆիկա, գեղանկար, կիրառական արվեստ)
* 1978 - Հայաստան, Երևան, Ժուռնալիստների տուն (գրաֆիկա, կիրառական արվեստ)
* 1986 - Հայաստան, Երևան, Ճարտարապետների միություն (քաղաքաշինություն, դիզայն, գեղանկար, գրաֆիկա, կիրառական արվեստ)
* 1988 - Բելգիա, Անտուան (դիզայն, գեղանկար, գրաֆիկա, կիրառական արվեստ)
* 1988 - Լյուքսեմբուրգ (դիզայն, գեղանկար, գրաֆիկա, կիրառական արվեստ)
* 1989 - Ռուսաստան, Պուշկինո (գրաֆիկա)
* 1993 - Հայաստան, Երևան, Ֆիլհարմոնիայի սրահի նախասրահ (դիմանկարներ, տրանսցենդենտալ նկարներ)
* 2000 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Գիտության տուն (տրանսցենդենտալ նկարներ, դիմանկարներ)
* 2000 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Արևելքի թանգարան (տրանսցենդենտալ նկարներ, նկարներ, գրաֆիկա, դիմանկարներ)
* 2001 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Նիկոլայ Ռերիխի թանգարան (տրանսցենդենտալ նկարներ, նկարներ, գրաֆիկա, կիրառական աշխատանքներ, դիմանկարներ)
* 2006 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Ռուսաստանի ճարտարապետների միություն (տրանսցենդենտալ նկարներ, դիմանկարներ, կիրառական արվեստ, ճարտարապետություն, դիզայն)
* 2006 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Պոլիտեխնիկական թանգարան (տրանսցենդենտալ նկարներ, դիմանկարներ, կիրառական արվեստ, ճարտարապետություն, դիզայն)
* 2007 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Պոլիտեխնիկական թանգարան (տրանսցենդենտալ նկարներ, դիմանկարներ, կիրառական արվեստ, ճարտարապետություն, դիզայն)

### Միջազգային և համամիութենական ցուցահանդեսներ
* 1978 - Հայաստան, Երևան, գրաֆիկայի առաջին հանրապետական ցուցահանդես (գրաֆիկա)
* 1998 - Հայաստան, Երևան, գրաֆիկայի երկրորդ հանրապետական ցուցահանդես (դիմանկարներ)
* 1963 - Կուբա, Հավանա
* 1974 - Արգենտինա
* 1974 - Մարոկկո
* 1987 - Բուլղարիա, միջազգային բիենալե
* 1989 - Բելգիա, Բրյուսել, «Modern» պատկերասրահ
* 2000 - Գերմանիա, Հանովեր, EXPO-2000
* 2003 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Նկարիչների կենտրոնական տուն
* 2006 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Պոլիտեխնիկական թանգարան, «Երկու մշակույթի երկխոսություն»
* 2006 - Ռուսաստան, Մոսկվա, Ազգությունների տուն, «Հայաստան-Ռուսաստան։ Մշակույթների երկխոսություն»

## Անդամակցություն միություններին և կազմակերպություններին
* ՀԽՍՀ ճարտարապետների միության անդամ (1970)
* ՀԽՍՀ նկարիչների միության անդամ (1978)
* Հայաստանի դիզայներների միության անդամ (1978)
* Ռուսաստանի դիզայներների միության անդամ (1978)
* Ռուսաստանի արվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամ
* Մոսկվայի ճարտարապետների միության անդամ
* Արհեստավարժ նկարիչների ստեղծագործական միության անդամ
* Գրողների և հրապարակախոսների միջազգային ասոցիացիայի անդամ
* Գիտությունների, արվեստի և գրականության եվրոպական ակադեմիայի (Academie Europeenne des Sciences, des Arts et des Lettres, AESAL) անդամ
* Ֆրանսիական գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ (Acadеmie des Beaux-Arts)
* Դիզայներների միջազգային միության անդամ (1988 թվականից)
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Նկարիչների միջազգային միության անդամ (1996 թվականից)

## Նվաճումներ
* Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ (հումանիտար գիտություններ և ստեղծագործական բաժնի դիզայնի և ճարտարապետության բաժնում)
* Եվրասիայի ճարտարապետության ակադեմիայի պրոֆեսոր (MAAM/IAAM, Մոսկվայի մասնաճյուղ)

Ֆրիդոն Ասլանյանը մահացել է 2021 թվականի հուլիսի 5-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фридон Асланян: У меня каждый день – Новый год 

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայ դիզայներներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ
Կատեգորիա:COVID-19-ից մահացածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ