open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սանկտ Պետերբուրգի կղզիներ

300px|մինի|Եկատերինգոֆի կղզի
Չկա ճշգրիտ տեղեկություն, թե իրականում քանի կղզի է տեղակայված Սանկտ Պետերբուրգում։ 2002 թվականի տվյալներով հաշվվում էր 23 կղզի, որոնք ունեն պաշտոնական անուն։ Բացի այդ Ֆիննական ծոցում է գտնվում Կրոնշտադտ կղզեխումբը, որը ներառում է Կոտլին կղզին, որի վրա է գտնվում Կրոնշտադտ քաղաք, ինչպես նաև նույնանուն բերդի 21 ամրոցները (որից 17-ը գտնվում են Պետերբուրգի վարչական սահմաններին)։ Կղզիների ընդհանուր մակերեսը մոտ 80 կմ² է (Սանկտ Պետերբուրգի վարչական սահմաններով ամբողջ մակերեսի 6%-ը կամ միջքաղաքային մակերեսի 14%-ը)։

Պետերբուրգի բերդերն ավելի վաղ են կառուցվել, քան հիմնվել է քաղաքը և ավելի քան 2 դար շարունակել են քաղաքի համար մնալ հուսալի պաշտպանություն ծովային հարձակումներից։

Պետերբուրգի կղզիները կարելի է բաժանել 2 մեծ խմբի՝ բնական և արհեստական։ Բնական կղզիներն առաջացել են Նևայի բազմաթիվ ճյուղերից։ Այս խմբի մեջ են մտնում ամենախոշոր կղզիները՝ Վասիլիի, Պետրոգրադի, Կրեստովսկի և այլ կղզիներ։ Երկրորդ խմբի մեջ մտնող կղզիների թիվը կայուն չէ․ առանձին վտակների լցման և ջրանցքների փորման արդյունքում որոշ կղզիներ անհետացան, որոշներն էլ՝ հայտնվեցին։ Այդպես հայտնվեց Նոր Հոլանդիա կղզին և անհետացավ Ժադիմիրովսկի կղզին։

Պետերբուրգի հիմնադրման ժամանակ ավելի քիչ կղզի կար։ Նևայի դելտայում հաշվվում էր մոտ 25 կղզի, որոնցից ամենախոշորն էր Վասիլիի, Պետրոգրադի, Կրեստովսկի, Պերվուշինի, Ուսադիցի կղզիները։

18-րդ դարում բազմաթիվ ջրանքների ի հայտ գալով կղզիների թիվն աճեց։ Սակայն ջրանքներից շատերը շուտով լցվեցին․ այսպես, 1737 թվականին անհետացան Վասիլիի կղզու տարածքում նախկինում փորված ջրանցքները։ 19-րդ դարի սկզբին բազմաթիվ արհեստական ջրանցքների շնորհիվ կղզիների թիվը դարձավ 101։ 19-րդ դարի կեսերից սկսվեցին քաղաքի կենտրոնական հատվածի բարելավմանն ուղղված աշխատանքները, որն ուղեկցվեց որոշ ջրամբարների և ջրավազանների լցմամբ, որն էլ հանգեցրեց կղզիների թվաքանակի կրճատմանը։

## Կղզիներ
* Առաջին Ադմիրալտեյսկի կղզի
* Երկրորդ Ադմիրալտեյսկի կղզի
* Արտիլերիյսկի կղզի
* Ապտեկարսկի կղզի
* Բեզիմյանի կղզի
* Բելի կղզի
* Բիչի կղզի
* Վասիլիի կղզի
* Վերպերլուդա կղզի
* Գրյազնի կղզի
* Գուտուևսկի կղզի
* Դեկաբրիստների կղզի
* Եկատերինգոֆի կղզի
* Ելագին կղզի
* Նապաստակի կղզի
* Կազանի կղզի
* Կամեննի կղզի
* Կանոներսկի կղզի
* Կոլոմենսկի կղզի
* Կոտլին
* Կրեստովսկիկղզի
* Կրիվայա Դամբա կղզի
* Կրոնշլոտ կղզի
* Լետնի սադ կղզի
* Մալի Ռեզվի կղզի
* Մատիսների կղզի
* Մոնաստիրսկի կղզի
* Նոր Հոլանդիա
* Նոր Ադմիրալտեյսկի կղզի
* Պետրովսկի կղզի
* Պետրոգրադսկի կղզի
* Պոկրովսկի կղզի
* Սերնի կղզի
* Սպասկի կղզի
* Չուխոնկա կղզի

## Անհետացած կղզիներ
* Վատնի կղզի
* Վոլնի կղզի
* Գալերնի կղզի
* Գոնորոպուլո կղզի
* Ժադիմիրովսկի կղզի
* Զոլոտոյ կղզի
* Կաշևարովի կղզի
* Մալի Գրյազնի կղզի
* Հյուսիսային Մեծ Ռեզվի կղզի
* Հարավային Մեծ Ռեզվի կղզի

## Գրականություն
*  (обл.)
* 
*  (обл.)
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Սանկտ Պետերբուրգի տեղանվանական գրանցամատյան 

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կղզիներ
Էդուարդ Սարգսյան (ճարտարապետ)

**Էդուարդ Սարգսյան** (, Բելգիա), հայ ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
1965 թվականին ավարտել է Մարսելի բարձրագույն ճարտարապետական դպրոցը։ Աշխատել է ֆրանսիական նախագծային տարբեր ընկերություններում։ 
Մշակույթի գործիչների ֆրանսիական միության պատվավոր անդամ է։

Սարգսյանի նախագծերով կառուցել են՝
*Բնակելի համալիրներ Լավանդում և Մարսելում, Նոր Կալեդոնիայում և Էքս-Ան-Պրովանսում (նաև՝ Տեղեկատվության ազգային կենտրոնը)
*Մարսելում՝ Հայկական արվեստի կենտրոնը, «Պուգետ» վարչական շենքը, պատմության թանգարանը, թատրոն
*Կաննում, Մարսելում, Նիսում` բանկեր
*Գյումրիում` ֆրանսիական դպրոցը (1993-1997, Ն. Ա. Սարգսյանի, հետ, Կ. Ռաշիդյանի մասնակցությամբ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1934 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 16 ծնունդներ
Զայաչի կղզի (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Նապաստակի կղզի** (, անվանումը թարգմանվել է կղզու Յանիսարի  անունից), կղզի Նևայի գետաբերանին, որտեղ 1703 թվականի մայիսի 27-ին հիմնադրվել է Պետրոպավլովյան ամրոցը։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Կղզին գտնվում է Նևայի գետաբերանի ամենալայն հատվածում, երկարությունը՝ 750 մ է, լայնությունը՝ 400 մ։ Պետրոգրադսկի կղզուց անջատված է Կրոնվերսկի ծոցով։ Այս ծոցի վրա է կառուցվել քաղաքի առաջին՝ Պետրովսկի կամուրջը։

## Պատմություն
thumb|right|Տեսարան դեպի Նապաստակի կղզի, ապրիլ, 2013 թ
Շվեդական գաղութատիրության շրջանում կոչվում էր Լյուստ-խոլմ (Ուրախ կղզի) կամ Լյուստ-էյլանդ (Ուրախ երկիր)։ Ավելի ուշ սկսվեց կոչվել Տոյֆել-խոլմ (Սատանայի կղզի)։ Նման անունն ստացավ ջրհեղեղից հետո, որի արդյունքում ջրի տակ անցավ տեղի բնակատեղին՝ ամբողջ բնակչությամբ։ Քաղաքի կառուցման սկզբնական շրջանում (մոտ 1703 թվական) այս կղզով է փորվել քաղաքի առաջին ջրանցքը, որը նախատեսված էր պաշարման ժամանակ բերդին ջուր մատակարարելու համար։ Պետրոգրադի կղզուց անջատված է Կրոնվերսկի ծոցով։ Այս ծոցի վրա է կառուցվել քաղաքի առաջին՝ Պետրովսկի կամուրջը (ավելի ուշ՝ Իոանովի)։

Սկզբում Պետրոսին առաջարկում էին բնակություն հաստատել Նիենշանց բերդում, սակայն այն հեռու էր ծովից և վատ էր պաշտպանում դեպի գետ ելքերը։ Այդ ժամանակ արքան ուշադրություն դարձրեց ոչ մեծ կղզու վրա։ Ֆիններն այն անվանում էին Իենիսաարի, որը թարգմանվում էր որպես Նապաստակի կղզի։ Սակայն շվեդական գաղութատիրության շրջանում կոչվում էր Լյուստ-խոլմ (Ուրախ կղզի)։

Հենց այստեղ է սկսվել Հյուսիսային մայրաքաղաքի պատմությունը․ 1703 թվականի մայիսի 27-ին փոքրիկ Նապաստակի կղզում հիմնվեց Սանկտ Պետերբուրգ բերդը՝ ապագա քաղաքի առաջին կառույցը։ Շուտով բերդը վերանվանվեց Պետրոպավլովյան՝ այդ տարածքում կառուցված տաճարի անունով։ Նապաստակի կղզին արագ էր կառուցվում՝ իր բաստիոններով և դրանք իրար կապող միջնապատնեշներով։ Դրանցից մի քանիսը հետագայում բազմիցս վերակառուցվեցին, իսկ մյուսներն էլ մեզ են հասել գրեթե անփոփոխ։ Տաճարի կողքին կառուցվեց դամբարան՝ թագավորների և իշխանների համար՝ 60 գերեզմանաքարերով։ Այնտեղ են թաղված 18-19-րդ դարերի ռուս կառավարիչներից շատերը։

## Գրականություն
* Горбачевич К.С., Хабло Е.П.։ Почему так названы?, 2002
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նապաստակի կղզին Սանկտ Պետերբուրգի քարտեզի վրա (kartaspb.ru)
* Նապաստակի կղզին Սանկտ Պետերբուրգի քարտեզի վրա (yandex)
* Նապաստակի կղզին վերևից
* Արբանյակային լուսանկարներ maps.google.com

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կղզիներ
Նիկոլայ Սարկիսով

**Նիկոլայ Սարկիսով **(, ) (), «ՌԵՍՕ» ընկերության փոխնախագահն է։

## Կենսագրություն
Նիկոլայ Սարկիսովը ՌԵՍՕ գարանտիա ընկերության փոխնախագահն է և ղեկավարում է ՌԵՍՕ գրուպի շինարարական նախագծերը, որոնք 2012 թ. ի վեր ներդրումներ են կատարում նաև եվրոպական շինարարական նախագծերում։ Սարկիսովներին է պատկանում ՌԵՍՕ գարանտիայի բաժնետոմսերի 63%-ը, իսկ մնացյալ 37%-ը տնօրինում է ֆրանսիական AXA ապահովագրական ընկերությունը։ Ընդհանուր առմամբ ՌԵՍՕ գարանտիայի սեփական միջոցները կազմում են 16,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլար և ընկերությունը տիրապետում է ԿԱՍԿՈ-ի շուկայի 12,6%-ին։

## Տես նաև
* Ռեսօ
* Սերգեյ Սարկիսով

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ
Մումիա (գունանյութ)

**Մումիա**, Երկաթի սուսր, բնական գունանյութ, որը պարունակում է (20-ից 70%) երկաթի օքսիդ։ Լինում է բացից մուգ շագանակագույն։ Մումիան պարունակող ներկերը, արծնապակիները ժանգակայուն են և ունեն պատելու մեծ ունակություն։

Կատեգորիա:Ներկանյութեր
Սմբատ Այվազյան

**Սմբատ Ժիրայրի Այվազյան** (), ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ։

## Կրթություն
* 1980 թ. ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը՝ տնտեսագետի մասնագիտությամբ։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1982-1988 թթ. աշխատել է որպես տնտեսագետ Հայաստանի տարբեր ձեռնարկություններում։
* 1991 թ.` ԼՂՀ Շահումյանի շրջանի դատախազ։
* 1994-1998 թթ. «Սապֆիր» գործարանի տնօրեն։

## Զինվորական ծառայությունը
* 1980-1982 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։
* 1992 թ. եղել է Քաշաթաղի առաջին պարետը, ՀՀ Կարմիրի շրջանի արտակարգ իրավիճակների պարետ, Սևանի ավազանի տարածաշրջանի օպերատիվ շտաբի անդամ և ռազմական հարցերի համակարգող, «Մեծն Տիգրան» աշխարհազորի ղեկավար։

## Քաղաքական գործունեությունը
* 1990-1995 թթ. ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամավոր (թիվ 52 ընտրատարածք)։ ԳԽ պաշտպանության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։
* 1995-1999 թթ. - ՀՀ ԱԺ առաջին գումարման պատգամավոր (թիվ 89 ընտրատարածք)։ «Հանրապետություն» խմբակցության անդամ։ 1998 թ. եղել է «Երկրապահ» պատգամավորական խմբի անդամ, ապա նախագահ։
* 1998 թ. - ՀՀ հարկային տեսչության պետ։
* 1999-2000 թթ. - ՀՀ պետական եկամուտների նախարար։
* 2003-2007 թթ. - ՀՀ ԱԺ երրորդ գումարման պատգամավոր է ընտրվել թիվ 10 ընտրատարածքից։
* 2008-ին ակտիվեն սատարել է Լևոն Տեր-Պետրոսյանին։ 2008-2009 թթ. դատապարտվել և պատիժն է կրել մարտի 1-ին անկարգություններ հրահրելու մեղադրանքով։
* 2001-2014 թթ. - «Հանրապետություն» կուսակցության քաղաքական խորհրդի անդամ։

Ամուսնացած էր, ուներ երեք երեխա։

Կատեգորիա:1959 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:«Հանրապետություն» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Ելցինի անվան նախագահական գրադարան

300px|մինի|Գրադարանի շենքը
**Ելցինի անվան նախագահական գրադարան** (), էլեկտրոնային գրադարան Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, ՌԴ։ Տեղակայված է Սենասկի հրապարակ 3 հասցեում՝ նախկին Սենատի և սինոդի շենքում։

Հիմնադրվել է 2007 թ. հունվարի 31-ին՝ ՌԴ նախագահի հրամանով։ 2009 թ. մայիսի 27-ին գրադարանին տրվել է իրավաբանական կարգավիճակ՝ որպես դաշնային պետական բյուջետային հաստատություն։

Գտնվում է ՌԴ նախագահի աշխատակազմի ենթակայության տակ. գրադարանի տնօրենի թեկնածությունը համաձայնեցվում է ՌԴ կառավարության հետ։

## Պատմություն
2007 թ. հունվարի 31-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ստորագրեց հրաման «ՌԴ նախագահի գրադարան» ստեղծելու վերաբերյալ։ ՌԴ առաջին նախագահ Բորիս Ելցինի մահվանից հետո այն կրեց վերջինիս անունը։

[thumb|right|[Դմիտրի Մեդվեդևը գրադարանում]]
2008 թվականի ապրիլի 21-22-ը Վաշինգտոնում կայացավ գրադարանային համագործակցության ռուս-ամերիկյան աշխատանքային խմբերի առաջին համաժողովը, որը ստեղծվել էր Վ․ Պուտինի և Ջ․ Բուշի համատեղ հրամանի արդյունքում։ Համաժողովի համանախագահներ դարձան ՌԴ նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Վլադիմիր Կոժինը և ԱՄՆ կոնգրեսի գրադարանի տնօրեն Ջեյմս Բիլինգտոնը։

Գրադարանի ստեղծման համար տրամադրվեց 5 միլիարդ ռուբլի։

2008 թ. հոկտեմբերին ուժի մեջ մտան դաշնային օրենքի «Գրադարանային գործի» մեջ արված փոփոխությունները, որը գրադարանին հնարավորություն էր տալիս Ռուսաստանի պետական գրադարանի նման ստանալ ազգայինի կարգավիճակ և օրինական իրավունք ստացավ պատճենել գրքեր։

2009 թ. մայիսի 27-ին՝ Գրադարանների օրը և Սանկտ Պետերբուրգի 306-ամյակին տեղի ունեցավ գրադարանի հանդիսավոր բացումը ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի կողմից։

2009 թ. սեպտեմբերի 1-ին գրադարանը բացվեց հանրային կանոնավոր այցելությունների համար։ Համացանցի էլեկտրոնային սրահներից հիմնական տարբերությունը հեղինակային իրավունքով պաշտպանված ֆոնդերի անհասանելիությունն է։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Գրադարանի բացմանը Դմիտրի Մեդվեդևը գրադարանի էլեկտրոնային փնտրման համակարգում հավաքեց «Սահմանադրություն» բառը, սակայն այդ անվամբ փաստաթուղթ չգտնվեց։
* Նախագահը գրադարանը բացեց սենսորային ինտերֆեյսի վրա սեղմելով համապատասխան կոճակի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրադարանի պաշտոնական կայքը 
* Ратников Д. Синод под колпаком? 
* Инновации Microsoft открыли Интернет-доступ к архивам Президентской Библиотеки им. Б. Н. Ельцина

Կատեգորիա:Բորիս Ելցին
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գրադարաններ
Կրասնոսելսկի շրջան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Կրասնոսելսկի շրջան**, շրջան Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, որը գտնվում է քաղաքի հարավարևմտյան հատվածում։

Սահմանակից է Կիրովի, Մոսկովյան, Պետրոդվորեցի, Լոմոնոսովի, Գատչինայի շրջաններին։

Կրասնոսելսկի շրջանը ներկայումս Սանկտ Պետերբուրգի ամենաարագ զարգացող շրջաններից մեկն է։ Մոտ ապագայում ծրագրված են տարբեր նախագծեր կապված բնակարանային շինարարության հետ, ստեղծվել են նոր ժամանակակից արդյունաբերական ընկերություններ։

## Պատմություն
Կազմավորվել է ՌԽՖՍՀ Գերագույն խորհրդի հրամանով 1973 թվականի ապրիլի 13-ին։ Բացի Կրասնոյե սելո-ից շրջանի կազմի մեջ մտան նաև Կիրովի շրջանի մի մասը, Գորելովոն, Տորիկին և Մոժայսկին։

1979 թվականին Կրասնոսելսկի շրջանի կազմի մեջ մտավ Խվոյնի գյուղը, որը մինչ այդ մտնում էր Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմի մեջ։ Այս զինվորական ավանի տարածքը չորս կողմից շրջապատված է Գատչինսկի շրջանով և համարվում է անկլավ։

## Քաղաքային կառույցներ
Շրջանի կամի մեջ մտնում է 7 քաղաքային կառույց․
* Հարավ-արևմուտք քաղաքային օկրուգ
* Հարավ-մերձծովային քաղաքային օկրուգ
* Սոսնովայա Պոլյանա քաղաքային օկրուգ
* Ուրիցկ քաղաքային օկրուգ
* Կոնստանտինովսկոյե քաղաքային օկրուգ
* Գորելովո քաղաքային օկրուգ
* Կրասնոյե Սելո քաղաք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Սանկտ Պետերբուրգի վարչական կառավարության պաշտոնական կայք 
* Կրասնոսելսկի տեղեկատվական պորտալ 

Կատեգորիա:1973 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի շրջաններ
Կենտրոնական շրջան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Կենտրոնական շրջան**, Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքի վարչատարածքային միավոր։

## Աշխարհագրական դիրք
Շրջանը տեղակայված է Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնական պատմական մասում։ Հյուսիսային և արևելյան հատվածում է գտնվում Նևա գետը, հարավային սահմանն անցնում է Օբվոդնի ջրանցքով։ Արևմտյան սահմանը սկսվում է Դվորցովի կամրջից՝ ներառյալ Դվորցովի հրապարակը, Ադմիրալտեյսկի պողոտայի մի մասը, Գորոխովայա փողոցն ամբողջությամբ, Զագորոդնի պողոտայի մի հատվածը, Զվենիգորոդսկի փողոցը և Կոնստանտին Զասլոնով փողոցով դուրս է գալիս Օբվոդնի ջրանցքի ափ։

## Պատմություն
Կենտրոնական շրջանը կազմավորվել է Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքապետի 1994 թվականի մարտի 11-ի «Սանկտ Պետերբուրգի վարչատարածքային կառուցվածքի փոփոխության մասին» հրամանով, որի արդյունքում Ձերժինսկու, Կույբիշևի և Սմոլնինսկու շրջանների տարածքները միացվեցին։

## Շրջանի կազմը
Շրջանի կազմի մեջ մտնում է 6 օկրուգ՝
* Դվորցովի
* 78 քաղաքային օկրուգ
* Լիտեյնի
* Սմոլնինսկի
* Լիգովկա-Յամսկի
* Վլադիմիրի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնական շրջանը՝ փողոցներ, հղումներ, հոդվածներ
*  Կենտրոնական տեղեկատվական պորտալ 

Կատեգորիա:1994 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի շրջաններ
Մեծ Նևա

**Մեծ Նևա**, Նևա գետի այն հատվածը, որն անցնում է Դվորցովի կամրջից մինչև Նևայի խորշ։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Երկարությունը մոտ 3.5 կմ է, լայնությունը՝ 200-400 մ, խորությունը՝ մինչև 12.8 մ։ Մեծ Նևա են թափվում Մոյկա և Նովո-Ադմիրալտեյսկի ջրանցքները։ Ջրի ծախսը Վասիլիի կղզու մոտ կազմում է 1520 մ³/վ (ամբողջ Նևայի 60%)։

## Տեսարժան վայրեր
*Մեծ Նևայի վրա գործում է 2 կամուրջ՝
** Դվորցովի կամուրջ
** Բլագովեշչենսկի կամուրջ
* թանգարան
* Գիտությունների ակադեմիայի տուն
* 12 կոլեգիաների շենք
* Մենշիկովի պալատ
* Նկարիչների ակադեմիա
* Լեռնային ինստիտուտ
* Ծովակալություն
* Մեդնի վսադնիկ
* Սենատի և սինոդի շենք
* Նավաշինարան
* Բալթյան գործարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Նևան վերևից

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գետեր
Կոլպինոյի շրջան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Կոլպինոյի շրջան**, Սանկտ Պետերբուրգի շրջաններից, որը գտնվում է քաղաքի հարավարևելյան հատվածում։ Վարչական ղեկավարն է Դմիտրի Կոբիցկին։

Սահմանակից է Նևսկի, Ֆրունզենսկի, Պուշկինսկի, Վսևոլոժսկի, Կիրովի, Տոսնենսի շրջաններին։

## Պատմություն
Շրջանի անվանումը կապված է այն բանի հետ, որ վարչական ղեկավարությունը գտնվում է Կոլպինո քաղաքում։ Շրջանն ի սկզբանե ստեղծվել է որպես արդյունաբերական կենտրոն և պաշտոնապես Լենինգրադի մաս դարձավ 1936 թվականին Լենինգրադի մարզի Պրիգորոդնի շրջանի լիկվիդացումից հետո։ Շրջանը վերջնականապես ձևավորվեց որպես վարչական միավոր 1954 թվականին մի քանի գյուղական խորհուրդների՝ շրջանի կազմի մեջ մտնելուց հետո։ 1996 թվականին Կոլպինոյի շրջանի տարածքում ձևավորվեց 5 քաղաքային կառույց։ Կոլպինոյի շրջանը համարվում է Սանկտ Պետերբուրգի ամենաարդյունաբերական շրջանը, որտեղ կենտրոնացած է ավելի քան 30 խոշոր ընկերություններ, շրջանում լավ զարգացած է նաև երթևեկության համակարգը։ Սակայն շրջանի կենսամակարդակը ամենացածրն է Սանկտ Պետերբուրգում։

## Շրջանի կազմը
Շրջանի կազմի մեջ մտնում են 6 քաղաքային կառույց՝
* Կոլպինո քաղաքը
* Մետալոստրոյ գյուղ
* Պետրո-Սլավյանկա գյուղ
* Պոնտոննի գյուղ
* Սապյորնի գյուղ
* Ուստ-Իժորա գյուղ

Ըստ 2010 թվականին Ռուսաստանում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ Կոլպինոյի շրջանում բնակվում է 177448 մարդ։ Ըստ 2002 թվականի տվյալների՝ տղամարդիկ կազմել են 46%, կանայք՝ 54%։ Շրջանի բնակչության գրեթե 78%-ը բնակվում է Կոլպինո քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կոլպինոյի շրջանը Սանկտ Պետերբուրգի կառավարության կայքում 
* Կոլպինոյի շրջանի «Ижорская Перспектива» վարչական թերթը

Կատեգորիա:1936 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի շրջաններ
Ներկայացուցչություն չունեցող ազգերի կազմակերպություն

**Ներկայացուցչություն չունեցող ազգերի կազմակերպություն, ՆՉԱԿ** (), սեփական պետություն չունեցող և/կամ օկուպացված կամ վիճարկելի տարածքներում բնակվող բնիկ ժողովուրդների շահերը պաշտպանող միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպություն

Որպես կանոն, ՆՉԱԿ-ի անդամները չունեն միջազգային ներկայացուցչություն կամ ներկայացված են որոշ միջազգային կազմակերպություններում որպես դիտորդներ։ ՆՉԱԿ անդամագրվելիս ազգերը պարտականություն են վերցնում ազգային շահերի համար պայքարի ընթացքում բռնի ուժ չկիրառել։

## Կազմակերպության անդամները

### Ասիա
* 22px|border Արաբիստան (Հուզեստան)
* 22px|border Ասորեստան
* Բելուջիստան
* 22px|border Ներքին Մոնղոլիա
* 22px|border Ույգուրիստան
* 22px|border Գիլգիթ-Բալթիստան
* Тхыонги
* Արևմտյան Բենգալիա
* Արևմտյան Բելուջիստան
* 22px|border Թուրքմենելի
* 22px|border Իրաքյան Քուրդիստան
* 22px|border Իրանյան Քուրդիստան
* 22px|border Կարեններ
* Կորդիլիերա
* 22px|border Քհմեր-կրոմ
* 22px|border Մոն
* Մորո
*  Նագալիմ
* 22px|border Սինդհ
* 22px|border Թայվան
* 22px|border Տիբեթ
* Հմոնգի
* 22px|border Չին
* border|22px Չիթագոնգի լեռնային շրջան
* 22px|border Հարավային Մուլուքյան կղզիների Հանրապետություն
* 22px|border Հարավային Ադրբեջան

### Աֆրիկա
* 22px|border Աֆրիկաներներ
* 22px|border Վենդա
* 22px|border Զանզիբար
* 22px|border Մասաի
* 22px|border Օգադեն
* 22px|border Օգոնի
* 22px|border Օրոմո
* 22px|border Ռեհոբոտյան բաստերներ
* 22px|border Սոմալիլենդ
* 22px|border Թվա
* 22px|border Հարավային Քամերուն

### Ամերիկա
* 22px|border Մապուչե

### Եվրոպա
* 22px|border Աբխազիա
* 22px|border Ռումինիայի հունգարացիներ
* 22px|border Ալբանիայի հույներ
* 22px|border Կոսովո
* 22px|border Ղրիմ
* 22px|Lezgiflag1 Լեզգիներ
* 22px|border Ուդմուրտիա
* 22px|border Չերքեզիա

### Օվկիանիա
* . 22px|border Ավստրալիայի բնիկներ
* 22px|border Կա Լահուի Հավայի

## Տես նաև
* Ազգային-տարածքային ինքնավարություն
* Եվրոպական ազատ ալիանս
* Չճանաչված պետություններ
* Վիճարկելի տարածքներ
* Անջատվողականություն
* Ազգային ազատագրական պայքար
* Ինքնորոշման իրավունք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՆՉԱԿ-ի կայքը
* ՆՉԱԿ-ի պայմանագիրը 

Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ազգային փոքրամասնություններ
Կատեգորիա:Պացիֆիզմ
Կատեգորիա:Անջատվողականություն
Կատեգորիա:Իրավապաշտպան կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Գազանֆար Մուսաբեկով

**Գազանֆար Մահմուդ օղլի Մուսաբեկով** (, ), ադրբեջանցի խորհրդային քաղաքական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1918)։

Ավարտել է Կիևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1917)։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո եղել է Ղուբայի խորհրդի գործկոմի նախագահը։ 1917 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է Բաքվի նահանգային պարենկոմի նախագահի տեղակալ։ 1918-1920 թվականներին աշխատել է Աստրախանում։ Եղել է ՌԿ(բ) կ Աստրախանի կոմիտեի իսլամական սեկցիայի նախագահը և «Հումմեթ» կազմակերպության տեղական բաժանմունքի ղեկավարներից։

Ադրբեջանում խորհրդային ռեժիմի հաստատվելուց հետո զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ (ԱԽՍՀ պարենժողկոմ, ժողկոմխորհի նախագահ, Կենտգործկոմի նախագահ)։ 1931 թվականին նշանակվել է ԱԽՖՍՀ ժողկոմխորհի նախագահ։ Եղել է ՀամԿ(բ) կ XIV-XVII համագումարների, Կոմինտերնի 3-րդ կոնգրեսի (1921) պատգամավոր, Կոմինտերնի գործկոմի անդամ։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Մեզոատոմ

thumb|Մուոնային հելիում, որը կազմված է 2 պրոտոնից, 2 նեյտրոնից, 1 մյուոնից և 1 էլեկտրոնից։
**Մեզոատոմ**, ատոմանման համակարգ, կազմավորվում է, երբ ատոմի միջուկի կուլոնյան դաշտը զավթում է թիրախի նյութի մեջ արգելակվող բացասական լիցքավորված մասնիկները (\mu_, \pi _, \Kappa_ մեզոններ և այլն)։ Մեզոատոմի գոյությունը կանխագուշակել է ամերիկացի ֆիզիկոս Ջ․ Ուիլերը, 1949 թվականին, \pi_ մեզոնի հայտնագործումից հետո։ Ատոմի ուղեծրում մյուոնի տեղ գրավելը ուղեկցվում է արտաքին էլեկտրոններից մեկի հեռացմամբ, ուստի Z ատոմական համարով տարրի մեզոատոմը բաղկացած է Ze դրական էլեկտրական լիցքով միջուկից, բացասական մյուոնից և (Z—1) էլեկտրոնից։ Սովորաբար Մեզոատոմը կազմավորվում է գրգռված վիճակում։ Այնուհետև 10−13վրկ կարգի ժամանակամիջոցում տեղի է ունենում մեզոատոմի ապագրգռում ոչ ճառագայթային անցումների հետևանքով, այսինքն՝ զավթված մեզոնը հաջորդաբար անցնում է նվազ գրգռված վիճակի, իսկ էներգիայի ավելցուկը ծախսվում է ատոմից էլեկտրոնի դուրս մղման համար (Օժե-պրոցեսներ)։ Հետո սկսվում են ճառագայթային անցումները (մեզոնային γ-ճառագայթում), որոնք տևում են այնքան, մինչև մեզոնը հասնում է հնարավոր նվազագույն էներգետիկ վիճակին։ Հիմնական վիճակին հասած մեզոնը մեզոատոմում մնում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի տրոհվել կամ զավթվել միջուկի կողմից։ Նշանակում է, մեզոատոմի կյանքի տևողությունը մեզոնի կյանքի տևողության կարգի մեծություն է։ Մյուոնը 207 անգամ ավելի ծանր է էլեկտրոնից։ Քանի որ Մեզոատոմներում մեզոններն ավելի մոտ են գտնվում միջուկին, քան էլեկտրոնները, ուստի միջին և ծանր միջուկներում Մեզոատոմի հիմնական վիճակում գտնվող մեզոնները կյանքի տևողության մեծ մասն անցկացնում են միջուկի ներսում։ Տարբեր մեզոատոմների հատկությունների ուսումնասիրությունը տեղեկություն է տալիս տարրական մասնիկների, դրանց փոխազդեցությունների, ինչպես նաև ատոմի միջուկի մասին։ Այսպես, \mu_ մեզոատոմի միջոցով հնարավոր է տեղեկություն ստանալ միջուկի ձևի և չափերի, միջուկի ծավալում էլեկտրական լիցքերի բաշխման մասին։ Մեզոատոմի ռենտգենյան ճառագայթման սպեկտրները զգալիորեն հարուստ են սովորական ռենտգենյան սպեկտրից, իսկ դրանց կառուցվածքն էապես կախված է միացություն կազմող տարրերի քիմիական և ֆիզիկական վիճակից։ Այդ սպեկտրների օգնությամբ կարելի է ուսումնասիրել Մեզոատոմ պարունակող մոլեկուլների էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը։ Հետազոտությունների այս ուղղությունն ստացել է մեզոնային քիմիա անվանումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Ռոբեր Քոփթաշ

**Ռոբեր Քոփթաշ** (, ), հայազգի պատմաբան, լրագրող, թուրք-հայկական Ակոս թերթի գլխավոր խմբագիր (2010-ից)։

Ինչպես թերթի նախորդ գլխավոր խմբագրին՝ Հրանտ Դինքին, այդպես էլ Քոփթաշին թուրք ծայրահեղականները բազմաթիվ անգամ մահով են սպառնացել։

## Կենսագրություն
Քոփթաշի ընտանիքը մայրական կողմից ծագում է Քասթամոնուի մարզից, ում հաջողվել է փրկվել 1915 թվականի Մեծ Եղեռնից տեղի նահանգապետի շնորհիվ, ով փորձում էր դադարեցնել ցեղասպանությունը։ Հայրական ընտանիքը ծագում է Սեբաստիայից, ում հաջողվել է փրկվել Մեծ Եղեռնի ժամանակ այն բանի համար, որ հացագործ են եղել և այդպիսով գտնվում էին պաշտպանության տակ։ Ռոբերի հայրը իրեն ի սկզբանե տվել *Մուրատ* անունը, քանի որ *Ռոբեր* ոչ մուսուլմանական անունով հետագայում կարող էին խնդիրներ առաջանալ թուրքական բանակում ծառայելիս։

Քոփթաշը հայերեն է սովորել միայն դպրոցում, քանի որ մայրենին էր թուրքերենը։ Նա իր հայկական ծագման մասին իմացել է 12 կամ 13 տարեկան հասակում։ Քոփթաշը ատենախոսություն է գրել 1908 և 1915 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում հայերի քաղաքական գործունեության մասին։

Քոփթաշը խմբագիր է աշխատում Կոստանդնուպոլսի Aras Publishing հրատարակչությունում։ Նա քննադատում է պաշտոնյաների, քաղաքական գործիչների և լրագրողների մշտական ստորացնող հայտարարությունները հայերի վերաբերյալ։

Ռոբեր Քոփթաշը թուրքական կառավարությունից պահանջում է Հայոց Ցեղասպանության ճանաչումը պետության կողմից։

## Ընտանիք
Նախկին կինը՝ Դելալ Դինք (Հրանտ Դինքի դուստրը)։ Ունի դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)

**Ինգլվուդ** (անգլերեն՝ Inglewood), քաղաք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հարավ-արևմուտքում, Կալիֆոռնիա նահանգում։

## Քույր քաղաքներ
*  Բո
*  Պեդավենա
*  Պորտ Անտոնիո
*  Տիխուանա

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1888 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սերգեյ Միցկևիչ

**Սերգեյ Իվանովիչ Միցկևիչ**, (, ), ռուս հեղափոխական, խորհրդային բժիշկ և քաղաքական գործիչ, Կոմունիստական կուսակցության անդամ (1893)։

Համարվում է սովետական առողջապահության կազմակերպիչներից։

Ա․ Վինոկուրովի հետ 1893 թվականին ստեղծել է առաջին մարքսիստական խումբը Մոսկվայում, որը դարձավ «Բանվորական միության» կորիզը։ 1894 թվականին ձերբակալվել է, 1897 թվականին՝ աքսորվել Յակուտիա, ուր աշխատել է որպես օկրուգի բժիշկ։ 1903 թվականին զբաղվել է բժշկությամբ Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից (1917) հետո եղել է ներքին գործերի ժողկոմատի բժշկական կոլեգիայի անդամ և բժշկական կոլեգիաների խորհրդի անդամ, 1918 թվականին՝ ժողովրդական կրթության Մոսկվայի բաժնի վարիչի տեղակալ, 1919 թվականին՝ Հարավային և Հարավ-Արևմտյան ռազմաճակատների սանմասի պետի օգնական։ Միցկևիչը եղել է Հեղափոխության թանգարանի հիմնադիրներից (1922) և նրա տնօրենը (1924-1934), ՌԿ(բ)կ 9-րդ համագումարի պատվիրակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Մուղամ

180px|right
**Մուղամ** (համարժեք է մակամին, մակոմին, մուկամին, ռագային), օգտագործվում է մուղամ լադ և մուղամ ժանր հիմնական իմաստներով։ Ադրբեջանական երաժշտության մեջ մուղամին փոխարինում է լադ հասկացությանը։ Նախկինում հայտնի բազմաթիվ լադերից ներկայումս օգտագործվում են «Ռաստ», «Շուր», «Սեգյահ», «Չարգյահ», «Բայաթի-Շիրազ», «Հումայուն», «Շուշթար»՝ հիմնական, «Սերենջ», «Շահնազ», «Բայաթի Քուրդ», «Հիջազ» և այլ օժանդակ լադերը։ Կառուցվում են տարբեր տետրախորդների միացման որոշակի սկզբունքներով՝ շղթայված, կցված և միջանկյալ տոնի միջոցով անջատված։ Հնչյունաշարի զանազան աստիճաններ (հիմնականում IV և V) կարող են ձեռք բերել ժամանակավոր հիմնաձայնի նշանակություն՝ ստեղծելով առանձին լադային ոլորտներ՝ շոբե։ Յուրաքանչյուր լադ կապվում է որոշակի տրամադրության կամ հոգեվիճակի արտահայտման հետ։

Կատեգորիա:Լադեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանական երաժշտության ոճեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանական երաժշտության պատմություն
Կատեգորիա:Ժողովրդական երաժշտություն
Կատեգորիա:Մարդկության բանավոր և ոչ նյութական ժառանգության գլուխգործոցներ
Շանթ Սարգսյան (նկարիչ)

**Շանթ Վարոսի Սարգսյան** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1978)։

## Կենսագրություն
Շանթ Սարգսյանը ծնվել է 1919 թվականին Ալեքսանդրապոլում։ 1937 թվականին ավարտել է ԵԳԱՏ-ը, 1953 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1945-1978 թվականներին եղել է Գյումրիի գեղարվեստի դպրոցի տնօրեն, 1945-1977 թվականներին՝ Հայաստանի նկարիչների միության Գյումրիի մասնաճյուղի ղեկավար, 1978 թվականից՝ ՀԱՊ-ի մասնաճյուղի տնօրեն։

## Ստեղծագործական ուղի
Ստեղծել է բնանկարներ, թեմատիկ պատկերներ, դիմանկարներ, նատյուրմորտներ։
* «Ինքնանկար», 1937
* «Հին Լենինականը», 1943
* «Կոմպոզիտոր Նիկողայոս Տիգրանյան», 1949
* «Նոր թաղամաս Լենինականում», 1965
* «Մանածագործուհին», 1967
* «Մայրամուտ ձմռանը», 1977
* «Դիլիջան տանող ճանապարհը», 1978

## Անհատական ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում և Գյումրիում (1979)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Յոթ ծովերի Էդինբուրգ

**Յոթ ծովերի Էդինբուրգ** (), Բրիտանիայի ծովային տարածքների մաս կազմող Տրիստան դա Կունյա կղզեխմբում տեղակայված հիմնական բնակավայրը։ Գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հարավում։

Հանդիսանում է Երկիր մոլորակի առավել հեռադիր մշտական բնակության վայրերից մեկը։ Հեռավորությունը Սուրբ Հեղինեի կղզուց կազմում է 2173 կմ։

Բնակավայրը հիմնադրվել է 1816 թվականին շոտլանդացի մի զինվորականի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի էջը Տրիստան դա Կունյայի պաշտոնական կայքում
* Տեղեկատվություն տուրիստներին 

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Կատեգորիա:1816 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մույունկում

**Մույունկում**, ավազային անապատ Ղազախստանի հարավում, Կարատաու, Կիրգիզական լեռնաշղթաների և Չու գետի ստորին հոսանքի միջև։

Տարածությունը մոտ 37 հզ կմ² է, բարձրությունը՝ 300-ից 700 մ։ Տիրապետում են կիսաբուսածածկ, ռելիեֆի տարբեր ձևերով և խորը մասնատված ավազուտները, հանդիպում են մասնակիորեն մերկացած բարխանային ավազները։ Տարեկան տեղումները 150-ից 200 մմ են։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը —6&nbsp;°C-ից մինչև-9,6&nbsp;°C է, հուլիսինը՝ մոտ 26&nbsp;°C։ Մույունկումը հարուստ է ստորգետնյա ջրերով։ Բուսածածկին բնորոշ են սպիտակ սաքսաուլը, գազը, օշինդրը, տափաստանային կերասեզը և այլն։ Օգտագործվում է որպես արոտավայր, երբեմն՝ հողագործության համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղազախստանի անապատներ
Նախանձ

մինի|Նախանձի դիմախաղ
**Նախանձ**, բացասական դիրքորոշում ուրիշների հաջողությունների հանդեպ։
 
Այդ դիրքորոշումն ունեցող մարդը չի ցանկանում, որ ուրիշները բարվոք վիճակում գտնվեն։ Նախանձը անձի ֆրուստրացվածության արտահայտություն է և վկայում է այն մասին, որ նրա գործունեությունը բավարար չափով հաջող ընթացք չունի և հոգեվիճակն էլ տառապալից է։
Երբեմն նախանձը կարող է հանգեցնել ագրեսիվ գործողությունների։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Բարոյագիտություն
Կատեգորիա:Բուլինգ
Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Կատեգորիա:Նարցիսիզմ
Շեքսպիրի սոնետներ

**Ուիլյամ Շեքսպիրի սոնետներ**, Ուիլյամ Շեքսպիրի բանաստեղծությունները՝ գրված սոնետի ձևով։ Թվով 154-ն են և մեծ մասը գրվել են 1592-1599 թվականներին։ Շեքսպիրի առաջին սոնետները տպագրվել են 1609 թվականին, ըստ երևույթին, առանց հեղինակի իմացության *SHAKE-SPEARES SONNETS* վերնագրով։ Թեպետ 138 և 144 սոնետները տպագրվել էին դեռևս 1599 թվականին «Կրքոտ ուխտագնացը» անթոլոգիայում։

## Արտաքին հղումներ
*Շեքսպիրի սոնետները
*Շեքսպիրի սոնետները

Կատեգորիա:1609 գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Ուիլյամ Շեքսպիր
Արմեն Չիլինգարյան

**Արմեն Արշակի Չիլինգարյան** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960)։

## Կենսագրություն
1927-1931 թվականներին սովորել է Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1931-1937 թվականներին եղել է Հայաստանի առաջին պետթատրոնի (այժմ՝ Սունդուկյանի անվան) նկարիչ, ապա գլխավոր նկարիչ, 1962-1967 թվականներին՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահի տնօրեն, 1937 և 1966 թվականներին՝ ԵՌԹ գլխավոր նկարիչ։ Չիլինգարյանի ստեղծագործություններից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործական ուղի
Ձևավորել է՝
* Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Սեր և խարդավանք», 1935, Սունդուկյանի անվան թատրոն
* Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Պատվի համար», 1939, Սունդուկյանի անվան թատրոն
* Ա. Արբուզովի «Գիշերային խոստովանություն», 1967, ԵՌԹ
* Լոպե դե Վեգայի «Պարտիզպանի շունը», 1969, ԵՌԹ
* Բրանիսլավ Նուշիչի «Տիկին մինիստրուհին», 1981, ԵՌԹ
Չիլինգարյանի երփնագիր գործերից են՝
* «Ընթերցող աղջիկը», 1946, ՀԱՊ
* «Ավետ Գաբրիելյան», 1949, ՀԱՊ
* «Վահրամ Փափազյան», 1951, ՀԱՊ
* «Հարո Ստեփանյան», 1952, ՀԱՊ
* «Աշտարակի հին կամուրջը», 1960, ՀԱՊ
* «Բնակավայր անապատում», 1961, ՀԱՊ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Միջանձնային հարաբերություններ

**Միջանձնային հարաբերություններ**, խմբային հոգեկան երևույթներ, որոնք առաջ են գալիս սոցիալական խմբի անդամների փոխադարձ ընկալման ու հաղորդակցության հետևանքով։ Կարելի է անվանել նաև ներխմբային հարաբերություններ։

Միջանձնային հարաբերությունների ամբողջությունը հանգեցնում է հատուկ երևույթի՝ ներխմբային կլիմայի ստեղծման։

Միջանձնային հարաբերությունների բնույթից է կախված (մասնավորապես) խմբի անդամների հոգեբանական համատեղելիությունը կամ անհամատեղելիությունը։

Գործունեության նպատակների ձեռքբերմանը նպաստող միջանձնային հարաբերությունների ստեղծումը խմբի կառավարման կարևորագույն նպատակներից մեկն է։

## Տեսակներ
#### Ռոմանտիկ հարաբերություններ
Ռոմանտիկ հարաբերությունները սահմանվել են անհամար ձևերով՝ գրողների, փիլիսոփաների, գիտնականների և մեր օրերում հարաբերությունների խորհրդատուների կողմից։ Սիրո երկու հայտնի սահմանումներ են Սթերնբերգի «Սիրո եռանկյունի տեսությունը» և Ֆիշերի «Սիրո տեսությունը»։ Սթերնբերգը սերը սահմանում է մտերմության, կրքի և նվիրվածության տեսանկյունից, որոնք, ըստ նրա, տարբեր հարաբերություններում տարբեր մակարդակներում են գտնվում։ Ըստ Ֆիշերի՝ սերը կազմված է երեք փուլից. գրավչություն, ռոմանտիկ սեր և կապվածություն։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Ամուսնություն
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Միջանձնային հարաբերություններ
Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոն

200px|մինի|Հրաչյա Ղափլանյանի դիմաքանդակը դրամատիկական թատրոնի նախասրահում
**Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոն**, թատրոն Երևանում։ Հիմնադրվել է 1967 թվականին։ Հիմնադիրը ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հրաչյա Ղափլանյանն է։

## Պատմություն
Առաջինը բեմադրվել է «Լավատես ողբերգություն» պիեսը (ռեժիսոր՝ Հրաչյա Ղափլանյան)։ Թատրոնն ունեցել է և ունի հյուրախաղային մեծ աշխարհագրություն՝ Մոսկվա, Թիֆլիս, Դոնի Ռոստով, Փարիզ, Լեոն, Նիս, Վալանս, Հալեպ, Բեյրութ, Լոնդոն, Լոս Անջելես, Գդանսկ, Գյուլա (Հունգարիա), Կրայովա (Ռումինիա), մասնակցել է մի շարք հանրահայտ շեքսպիրյան փառատոների։

Թատերախմբի կազմում ընդգրկված են Արթուր Ութմազյանը, Գուժ Մանուկյանը, Հրաչյա Հարությունյանը, Լուիզա Ղամբարյանը և ուրիշներ։ 1986 թվականից թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է Արմեն Խանդիկյանը։

Դրամատիկական թատրոնը խաղացանկային թատրոն է, խաղացանկում ներառված են և՛ դասական, և՛ ժամանակակից ստեղծագործություններ։ Թատրոնում բեմադրվել են հարյուրից ավելի անուն ներկայացումներ՝ հայ և համաշխարհային դրամատուրգիայից։

Թատրոնն ունի ստեղծագործական ու տեխնիկական բաժիններ՝ նկարչական, թատերախմբի, գրական, բեմադրական մաս, վարչակազմ, երաժշտական ու լուսային ձևավորման բաժիններ, գեղարվեստական խորհուրդ, տնօրինություն։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել Վրաստանում, Բուլղարիայում, ՌԴ-ում, Լեհաստանում, Ռումինիայում, Հունգարիայում, Անգլիայում, ԱՄՆ-ում և արժանացել բազմաթիվ մրցանակների ու պարգևների։

## Հասցե
Երևանի դրամատիկական թատրոնը գտնվում է Երևանի կենտրոնում, Իսահակյան փողոցի 28 շենքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հայաստանի դրամատիկական թատրոններ
Արթուր Այդինյան

**Արթուր (Հարություն) Մկրտչի Այդինյան** (), հայ օպերային երգիչ, տենոր, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1960)։

## Կենսագրություն
Արթուր Այդինյանը ծնվել է Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքում 1923 թվականին։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին և կորցրել տեսողությունը։
* 1947 թվականին տեղափոխվել է Երևան։
* 1950 թվականին ավարտել է Երևանի երաժշտական ուսումնարանի երգեցողության բաժինը։
* 1978 թվականին ավարտել է Երևանի կոնսերվատորիան։
* 1947-1954 թվականներին և 1965 թվականին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։
* 1956 թվականին նկարահանվել է «Սիրտն է երգում» կինոնկարում (Հայֆիլմ)։

Ելույթներ է ունեցել ԱՊՀ և արտասահմանյան երկրներում, կատարել ռոմանսներ, արիաներ, էստրադային երգեր։

Երգել է 8 լեզուներով։ Երկար տարիներ երգել է Օդեսայում, որտեղ մեկնել էր բուժման նպատակով։

Մահացել է 1997 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Օդեսայում։ Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել հայկական եկեղեցում։

## Ընտանիք
Կինը՝ Լիլյա Գլադկովա։ Որդին՝ Ստանիսլավ Այդինյանը, Ֆեռոնի ռուս-իտալական ակադեմիայի փոխնախագահն է, ՌԴ գրողների միության անդամ, Պատկերանկարիչների ասոցիացիայի փորձագիտական խորհրդի անդամ, Ջրանկարիչների միջազգային ֆեդերացիայի արվեստագետ, լրագրող։

## Պարգևներ
* Համամիութենական մրցույթի և միջազգային փառատոնի դափնեկիր, Մոսկվա, 1957
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1960

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արթուր Այդինյան

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Տենորներ
Պետրոս Պետրոսյան (նկարիչ)

**Պետրոս Հակոբի Պետրոսյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Պետրոս Պետրոսյանը ծնվել է 1968 թվականին դեկտեմբերի 24-ին Երևանում, արվեստագետների՝ դերասաններ Հակոբ և Վերա Պետրոսյանների ընտանիքում։ 1984 թվականին ավարտելով Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոցը ընդունվել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարան։

1988 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։

1988 - 1994 թթ. սովորել է Երևանի Գեղարվեստի ակադեմիայի գեղանկարչության բաժնում։ Ուսանել է Գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր Մկրտիչ Սեդրակյանի արվեստանոցում։ 1998 թվականից եղել է Հայաստանի նկարիչների միության անդամ, 1998 թվականից՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կերպարվեստի միջազգային ասոցիացիայի անդամ։

## Ցուցահանդեսներ
* 1997 - անհատական ցուցահանդես՝ Երվանդ Քոչարի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 1997 - խմբակային ցուցահանդես՝ Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 1997 - խմբակային ցուցահանդես՝ Հայաստանի Ազգային պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 1998 - խմբակային ցուցահանդես՝ Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 1999 - անհատական ցուցահանդես՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
* 2000 - անհատական ցուցահանդես՝ Ժամանակակից արվեստի թանգարան
* 2000 - անհատական ցուցահանդես՝ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Հայաստանյան գրասենյակի ցուցասրահ
* 2002 - խմբակային ցուցահանդես՝ Կիպրոս

## Նկարներ
1994 - «Ծառահատում»
1995 - «Կեսօր»
1996 - «Ճանապարհ»
1997 - «Թախիծ»
1997 - «Եղերերգություն»
1997 - «Դիմակներ»
1998 - «Ցուրտ հիշողություն»
1998 - «Անթառամներ»
1998 - «Թիթեռներ»
1998 - «Մեր օրերի երգը»
1999 - «Մոլորակի միայնակ մարդը»
2001 - «Տիրամայր»
2001 - «Խաչելություն»
2001 - «Ադամ և Եվա»

## Գրականություն
* Զոհրաբյան Ն. «Սկիզբ» // Հայկական Ժամանակ. - 14 մայիսի, 1997 թ. #31
* Չոբանյան Ս. «Առաջին քայլը` դեպի մեծ արվեստ» // ՀԱՅԱՍՏԱՆ. - 15 մայիսի, 1997 թ. #52
* Գալոյան Ս. «Պետրոս Պետրոսյանը նկարում է, ինչ տեսնում ու զգում է» // Ազգ. - 15 մայիսի, 1997 թ. #89
* Мелоян С. «ОБЪЯТЬ НЕОБЪЯТНОЕ» // Республика Армения. - 7 июня, 1997 г. #100
* Սանթրյան Վ. «ԳԵՂԱՆԿԱՐԻՉ ՊԵՏՐՈՍ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. Հիշեք այս անունը» // Երեկոյան ԵՐԵՎԱՆ. - 19 հուլիսի, 1997 թ. #51
* Մանուկյան Ա. «ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՄԵՋ ԵՎ ԴՐԱՆԻՑ ԴՈՒՐՍ» // Ժամանակ. - 7 հունիսի, 2000 թ. #101
* Մովսիսյան Հ. «ՄԱՐԴ, ՈՐ ՄԻՇՏ ՓՆՏՐՍՈՒՔԻ ՄԵՋ Է» // Առավոտ. - 7 հունիսի, 2000 թ. #100
* Սարուխանյան Ս. «Ցուրտ հիշողություն, Երկու խոսք նկարիչ Պետրոս Պետրոսյանի մասին» // Ազգ. - 7 յունիս, 2000 թ. #103
* Սարոյան Գ. «ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԳԵՂԱՆԿԱՐՉԻ ԵՐՐՈՐԴ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍԸ» // ՇՈՂԱԿՆ Արարատյան. - հունիս Ա (թիվ 7), 2000 թ. #7
* Տիգրանյան Ա. «ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ԴՐՈՇՄՈՎ» // ՀԱՅԱՍՏԱՆ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆ ԱՇԽԱՐՀ. ԵՐԵՎԱՆԻՑ Հայացք. - Գ տարի, հուլիս 2000 թ. #7
* 
* «Հայաստանի նկարիչների միության 75-ամյակ». - Երևան. ԷԴԻԹ ՊՐԻՆՏ. 2007 թ. - 320 էջ. - (կատալոգ). - ISBN 978-99941-61-82-9
* 
* «Հայաստանի նկարիչների միության 80-ամյակ». - Երևան. ԷԴԻԹ ՊՐԻՆՏ. 2012 թ. - 272 էջ. - (կատալոգ). - ISBN 978-9939-52-621-8

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Honda RA272

**Բոլիդ Honda RA272** (), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1965 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Նռնաքարեր

**Նռնաքարեր** (նռան հատիկների գույնի նմանությամբ), միներալներ։ Իզոմորֆ տեղակալումների բնույթով առանձնացվում են երկու խումբ նռնաքարեր, որոնք ստորաբաժանվում են շարքերի։

# Պիրալսպիտների խումբ (մագնեզիում—երկաթ—մանգանային նռմաքարեր)՝ պիրոպ, ալմանդին և սպեսարտին։ Այդ խմբում առկա է երկու իզոմորֆ շարք՝ պիրոպ-ալմանդին (առավել տարածվածը) և ալմանդին-սպեսարտին։
# Ուգրանդիտների խումբ (կալցիումային նռնաքարեր)․ ընդգրկում է երեք շարք՝ գրոսուլյար-անդրադիտ (առավել տարածվածը), անդրադիտ-ուվարովիտ և անդրադիտ-շոռլոմիտ։

Բոլոր նռնաքարերի բյուրեղագիտական համակարգը խորանարդային է։ Հերձում չունեն։ Կարծրությունը՝ 6,5-7,5, խտությունը՝ 3100—4300 կգ/մ³։ Նռնաքարերի առավել կարևոր հանքավայրերը կապված են մետամորֆային բյուրեղային թերթաքարերի, գնեյսների և ամֆիբոլիտների հետ (Կարելիայի Հանրապետություն)։ Օգտագործվում են հղկող (նռնաքարային հղկաթղթեր, փոշիներ, սրաշրջանակներ) և շինարարական արդյունաբերության մեջ։ Գործիքաշինության մեջ և էլեկտրոնիկայում երբեմն փոխարինում են ռուբինին, շափյուղային։ Մի շարք թափանցիկ նռնաքարեր համարվում են կիսաթանկարժեք քարեր (կարմիր պիրոպ, դեղին գեսոնիտ, կանաչ ուվարովիտ, մորեգույն ալմանդին)։

Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Նռնաքարեր
Մլակային տենդ

մինի|աջից|Phlebotomus pappatasi մլակը
**Մլակային տենդ**, պապատաչի տենդ, եռօրյա տենդ, վիրուսային հիվանդություն։

Հարուցիչը ֆիլտրվող վիրուսն է, որը մարդու օրգանիզմ է թափանցում Phlebotomus pappatasi մլակների խայթման ժամանակ։ Գաղտնի շրջանը տևում է 3-6 օր։ Հիվանդությունն սկսվում է հանկարծակի, ուղեկցվում ջերմության բարձրացմամբ (39,5-40,5&nbsp;°C, տևում է 3-5 օր), գլխացավերով։ Ցավեր են առաջանում նաև աչքերը շարժելիս, ձկնամկանների, թիկունքի և սրբանոսկրի շրջաններում։ Վիրուսն արյան մեջ հայտնաբերվում է հիվանդության սկզբից 24-36 ժ անց։ Մլակային տենդը տարածված է տաք երկրներում (Մերձավոր Արևելք, Արևելյան Աֆրիկա, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկա, Եվրոպայի միջերկրածովյան ափեր)։ Տեղական բնակչությունը մլակային տենդի հանդեպ իմունիտետ է ձեռք բերում մանկական տարիքում հիվանդանալուց հետո կամ համաճարակային օջախ գալուց 1-2 տարի անց։ Զանգվածային բռնկումը նկատվում է այլ երկրներից ժամանած ընկալունակ բնակչության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևադարձային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Զոոնոզ
Հայասա (համույթ)

**«Հայասա»**, Հայաստանի հեռուստառադիոպետվարչության հայ ավանդական երգի ու պարի պետական համույթ։

## Պատմություն
Ստեղծվել է 1989 թվականին (գեղարվեստական ղեկավար Զավեն Թագակչյան)։ «Հայասայի» երկացանկում են Հայաստանի ազգագրական տարբեր շրջանների ժողովրդական երգեր ու պարեր։ «Հայասան» հանդես է եկել Հայաստանի և ԱՊՀ տարբեր քաղաքներում։

Գործել է մինչև 1995 թվականի վերջը։

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտական խմբեր
Միոզին

**Միոզին**, թելիկային սպիտակուց, մկանների կծկողական թելիկների հիմնական բաղադրամասերից մեկն է, կազմում է մկանային սպիտակուցների ընդհանուր քանակի 40-60%ը։ Մոլային զանգվածը մոտ 500 000 է։ Պրոտեոլիտիկ ֆերմենտների ազդեցությամբ քայքայվում է թեթև և ծանր մերոմիոզինի (մոլային զանգվածները՝ մոտ 150 000 և մոտ 350 000)։
Մկանաթելիկների մյուս սպիտակուցի՝ *[[ակտին]]ի* հետ միանալով՝ առաջացնում է *[[ակտոմիոզին]]*, որը մկանների կծկողական համակարգի հիմնական կառուցվածքային տարրն է։ Միոզինն ունակ է ճեղքելու *[[ադենոզինեռֆոսֆորական թթու]]ն*, որի հետևանքով վերջինիս մակրոէրգային կապերի քիմիական էներգիան վերածվում է մեխանիկակա՚ն Էներգիայի։ Միոզինին նման սպիտակուցներ են հայտնաբերված բազմաթիվ նախակենդանիների, բակտերիաների, կենդանիների և որոշ բույսերի մտրակիկներում, թարթիչներում և շարժողական այլ կառուցվածքներում։

Կատեգորիա:Սպիտակուցներ
Հանս Ռիխտեր

**Հանս Ռիխտեր** (, , ), ավստրոհունգարացի օպերային և սիմֆոնիկ դիրիժոր, Բայրոյթի պատվավոր քաղաքացի։

## Կենսագրություն
Ռիխտերը ծնվել է Ռաաբում, Հունգարիայի թագավորություն, Ավստրո-Հունգարիայի միապետություն, երաժիշտների ընտանիքում. հայրը՝ Անտոն Ռիխտերը, տեղի երգչախմբի խմբավարն էր, մայրը՝ Յոզեֆա Չեզենսկին, օպերային երգչուհի, որը 1857 թվականին որպես Վեներայի պարտիայի մեներգչուհի մասնակցել էր վագներյան «Տանգեյզերի» հունգարական առաջնախաղին։

Ռիխտերը վաղ տարիքից սովորել է դաշնամուր նվագել, երգել է եկեղացական երգչախմբում։ Վաղ կորցնելով հորը՝ բնակություն է հաստատել Վիեննայում, երգել է Պալատական կապելլայի տղաների երգչախմբում, որտեղ ստացել է երաժշտական կրթություն։ 1860 թվականին ընդունվել է Վիեննայի կոնսերվատորիա, երաժշտության տեսություն է սովորել Զեխտերի մոտ, դասական ջութակի մասնագիտական դասեր է ստացել Կարլ Հայսլերի մոտ, իսկ վալդհոռն սովորել է Վիլհելմ Կլյանեկի մոտ, սակայն տիրապետում էր շատ այլ գործիքների ևս, կոմպոզիցիա և դիրիժորություն ուսանել է Ֆրանց Լախների գլխավորությամբ։ 1862 թվականից շեփոր է նվագել Քարթներթոր թատրոնի նվագախմբում։

Կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո Մյունխենի օպերայում աշխատել է խմբավար պալատական կապելմեյստեր Հանս ֆոն Բյուլովի գլխավորությամբ, այդ կարգավիճակով էլ մասնակցել է «Նյուրնբերգյան մեյստեր-զինգերների» առաջնախաղին, որից հետո նշանակվել է երկրորդ պալատական կապելմեյստեր։ Բյուլովի հեռանալուց հետո 1869 թվականին որոշ ժամանակով ստանձնել է նրա պարտականությունները, սակայն հետո նրան փոխարինել է Հերման Լևին։

1871 թվականին դարձել է Պեշտի Ազգային թատրոնի կապելմեյստեր։

Դեռևս 1860-ականների առաջին կեսին Ռիխտերը մտերմացել էր Ռ. Վագների հետ, աշխատել որպես նրա օգնական, արտագրել մաքուր պարտիտուրաները և վայելում էր մեծ վստահություն, եղել է Կոզիմայի հետ նրանց ամուսնության վկան։ 1876 թվականին Բայրոյթի թատրոնի բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ դիրիժորել է «Նիբելունգի մատանին» օպերայի առաջնախաղը։

1875 թվականին Հանս Ռիխտերը նշանակվել է Վիեննայի օպերայի կապելմեյստեր և աշխատել այնտեղ մինչև 1900 թվականը։ 1878 թվականին Ռիխտերը երկրորդ, իսկ 1893-1900 թվականները եղել է առաջին կապելմեյստեր։

1875—1882 և 1883—1898 թվականների ընթացքում ամեն տարի ընտրվել է Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գլխավոր։ Այս շրջանը նվագախմբի պատմության մեջ հայտնի է «ոսկե դար» անունով։ Հենց այս շրջանում համեմատաբար երիտասարդ նվագախումբը ստացավ համաշխարհային ճանաչում։

Ռիխտերի գլխավորությամբ նվագախումբը կատարել է Անտոն Բրուկների «Սիմֆոնիա № 4» և «Սիմֆոնիա № 8», Յոհաննես Բրամսի «Սիմֆոնիա № 2» և «Սիմֆոնիա № 3», Պ. Ի. Չայկովսկու «Կոնցերտ ջութակի համար նվագախմբի հետ» գործի միջազգային պրեմիերան (մենակատար՝ Ադոլֆ Բրոդսկի) և մի շարք այլ գործեր՝  նշանակալիորեն ընդլայնելով իրենց երգացանկը։

1879—1897 թվականներին նաև միաժամանակ գլխավորում էր Լոնդոնի նվագախմբային փառատոնային համերգները, որոնք ստացան «ռիխտերյան» անվանումը, 1899—1911 թվականներին ղեկավարել է Մանչեսթերի «Հալլե նվագախումբը», որի հետ էլ գլխավորել է Էդվարդ Էլգարի «Սիմֆոնիա № 1» առաջնախաղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kurzbiographie

## Գրականություն
*  

Կատեգորիա:Ավստրիացի դիրիժորներ
Ֆեոդոր Դոստոևսկու գրական-հուշարձանային թանգարան

**Ֆեոդոր Դոստոևսկու գրական-հուշարձանային թանգարան**, ռուս գրող Ֆեոդոր Դոստոևսկուն նվիրված 6 թանգարաններից մեկը, որ գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգում։

Թանգարան բացելու մտադրություն ուներ Դոստոևսկու այրին՝ ԱննաԴոստոևսկայան։ 1917 թ. նա լքեց Պետրոգրադն ումեկ տարի անց Ղրիմում մահացավ մենակության մեջ՝ իր երեխաներից ու թոռներից հեռու։ Դոստոևսկու ապրած տան իրերը նրա կինը տեղափոխվելուց առաջ հանձնել է պահպանության, սակայն դրանք հետագոյւմ կորել են, իսկ արխիվային նյութերը, որոշ բացառություններով, տեղ են գտել պետական արխիվներում։

1960-ական թթ. թանգարան բացելու նախաձեռնությամբ հանդես եկավ ճարտարապետ-նկարիչ Գ. Պիոնտեկը. թանգարանը պիտի բացվեր Կուզնեչնի փողոցում գտնվող այն տանը, որտեղ գրողն անցկացրել էր իր վերջին տարիները։ Նշված տանը Դոստոևսկին ընտանիքի հետ բնակություն է հաստատել 1878 թ. հոկտեմբերին և ապրել մինչ իր մահը՝ 1881 թ. հունվարի 28-ին (փետրվարի 9)։

Թանգարանը բացվել է գրողի ծննդյան 150-ամյակի կապակցությամբ 1971 թ.։ Թանգարանի կազմակերպման գործում մեծ ներդրում է ունեցել գրողի թոռը՝ Անդրեյ Ֆյոդորի Դոստոևսկին (1908—1968), ով հավաքել է իր նշանավոր պապի հիշատակին նվիրված արժեքավոր հավաքածուն, որն էլ հետագայում դարձել է թանգարանի ցուցադրության հիմքը։ Ընտանեկան մասունքներից թանգարանին է հանձնել նաև Դոստոևսկու բարեկամուհի Մարիա Սավոստյանովան։

ԹԱնգարանն զբաղեցնում է երկու հարկ։ Երկրորդ հարկում են գտնվում գրողի բնակարանն ու հիմնական ցուցադրությունը։ Գրողի բնակարանն զբաղեցնում է անկյունային դիրք այնպես, ինչպես նրա զբաղեցրած մյուս 20 բնակարաններից գրեթե բոլորը։ Բնակարանի ներքին տեսքը վերականգնվել է ըստ ժամանակակիցների հուշերի ու արխիվային նյութերի։ Այնտեղ ներկայացված են գրողի իրերն ու գրքերը, որ թանգարանին են նվիրել Դոստոևսկու ժառանգները։ Ցուցադրությունը պատմում է գրողի կյանքի ու ստեղծագործության մասին։

Թանգարանի առաջին հարկի ցուցասրահներում անցկացվում են ժամանակակից նկարիչների աշխատանքների ցուցահանդեսներ, գրական ու երաժշտական երեկոներ, կինոդահլիճում ցուցադրվում են Դոստոևսկու ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր։

## Արտաքին հղումներ
* Ֆեոդոր Դոստոևսկու գրական-հուշարձանային թանգարան Սանկտ Պետերբուրգում
* Դոստոևսկու Պետերբուրգը Գ. Պիոնտեկի աչքերով

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի տուն-թանգարաններ
Կատեգորիա:1971 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1971 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ֆեոդոր Դոստոևսկի
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ