open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մլուկխոտ ներկող

**Մլուկխոտ ներկող** (), բարդածաղկավորների ընտանիքի  (Coreopsis) խմբի խոտաբույսի տեսակ։

## Բուսաբանական նկարագրություն
left|thumb|Մլուկխոտ ներկող
[left|thumb|Ծաղկանոցային մլուկխոտ ներկող ([Օսակա, Ճապոնիա)]]
Մլուկխոտ ներկողը միամյա  խոտաբույս է արագ աճող բույս 30-ից մինչև 100 սմ։ Փետրանման բաժանված տերևները բարակում է գագաթում 10—60×5—25 մմ։

Ծաղիկները, եզրերում վառ դեղին գույնի և կենտրոնում չափերը կերպափոխվում է մուգ կարմրագույնից մինչև դարչնագույնի, երբեմն կարմիր գույնի, չափսը 2,5-ից մինչև 4,5 սմ  տրամագծով, նուրբ ցաղկացողունով ծաղիկները հավաքվում են բույլերով։ Ծաղկում է ամառվա կեսերին (որպես կանոն հունիս—օգոստոս), մահանում են առաջին  ցրտահարությունից։

Պտուղը, ոչ մեծ նուրբ սերմեր, ծլում են կամ աշնանը, ձմռանը ինչպես ցածր վարդակ, կամ վաղ գարնանը։

## Տարածման տերիտորիա և  բնակության վայրը
Մլուկխոտ ներկողը լայնորեն տարածված է ԱՄՆ-ի շատ մասերում, հատկապես Մեծ Հարթավայրերում և հարավային նահանգներում, որտեղ նրան անվանում են  մլուկխոտ։ Աճում է տարբեր տիպի հողերում, բայց գերդասվում է ավազոտ և չոր հողերը։ Հանդիպում է ճանապարհի եզրերին և դաշտերում։ Նախընտրում է արևային տեղ, սակայն աճում է նաև մասամբ ստվերոտ հողակտորներում։

## Կիրառում
Մլուկխոտի ծաղիկները օգտագործում են ներկ ստանալու համար։

## Մշակում
Մլուկխոտ ներկողը օգտագործում են որպես դեկորատիվ բույս  լանդշաֆտը և ծաղկանոցները  ներկելու համար։ Տարածված է մուգ-կարմիր ֆոնի վրա վագրի դեղին շերտերով «Roulette» տեսակը։

## Արտաքին հղումներ
* Кореопсис красильный  на сайте Agbina 
* Кореопсис красильный  на сайте Wildflower Information.org 
* Coreopsis tinctoria на сайте Flora of North America 

Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Եվ դո՞ւ, Բրուտո՛ս

thumb|400px|Վինչենցո Կամուչչի, «Կեսարի մահը»
**«Եվ դու՞, Բրուտոս»** («Անգամ դու՞, Բրուտոս», «Դու նու՞յնպես, Բրուտոս», ), համաձայն լեգենդի, Հուլիոս Կեսարի վերջին խոսքն ուղղված իրեն սպանող Մարկոս Բրուտոսին։

## Պատմություն
thumb|Մարկոս Բրուտոս
Մ.թ.ա. 44 թվականի մարտի 15-ին Բրուտոսի և Գայոս Կասիոս Լոնգինի գլխավորած դավադիրների խումբը սպանեց Կեսարին, որը Բրուտոսին համարում էր իր ընկերը։ Սկզբում Կեսարը դիմադրեց հարձակմանը, սակայն, տեսնելով Բրուտոսին՝ արտասանեց այս բառերը, որին էլ հետևեց դաշույնով խոցումը։

Ըստ երևույթին, Կեսարը ճշգրտությամբ չի արտաբերել «Et tu, Brute?» բառերը։ Իր ժամանակների տարբեր աղբյուրների համաձայն, նա մահացել է՝ չասելով ոչ մի խոսք, կամ հին հունարենով ասել է «Եվ դու՞, իմ երեխա» (, կամ լատիներեն՝ «Եվ դու՞, Բրուտոս, իմ տղա» ()։ Մեր ժամանակներում առավել տարածված տարբերակը Վիլյամ Շեքսպիրի «Հուլիոս Կեսար» ողբերգությունից է։

Տարածված սխալ է «Et tu, Brutus?» ձևը, քանի որ Բրուտոսի անունը (*Marcus Junius Brutus*) լատիներեն լեզվի ուղղագրական կանոնների համաձայն պետք է դրվի ոչ թե ուղղական հոլովով, այլ՝ կոչական։

## Բացատրություն
Մեր օրերում «Եվ դու՞, Բրուտոս» խոսքը լայնորեն կիրառվում է, երբ խոսողը կարծում է, որ իրեն դավաճանել է այն մարդը, ում նախկինում վստահել է և վերջինիս դիմում է զարմացած հարցով։ Սա թևավոր խոսքի օգտագործման սխալ համատեքստն է։ Ճիշտ համատեքստը սպառնալիք է և ունի «Դու հաջորդն ես» իմաստը։ Կեսարի խոսքն ամբողջական ձևով պետք է հնչի այսպես. «Եվ դու, որդիս, կզգաս իշխանության համը»։ Կեսարը կարծես անիծում էր որդուն՝ նրա համար բռնի մահ կանխազգալով։

## Մշակութային ազդեցություն
Այս խոսքը տեղ է գտել համաշխարհային գրականության մեջ։ Օրինակ, Իլֆի և Պետրովի «Ոսկե հորթը» վեպում այն հանդիպում է «Եվ դու, Բրուտոս, վաճառվեցիր պատասխանատու աշխատողներին», «Եվ դու, Բրուտոս, վաճառվեցիր բոլշևիկներին»)։

Այս խոսքը հաճախ է հանդիպում նաև Լև Կասիլի «Հանրապետության դարպասապահը» վեպում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԱՅՍՊԵՍ ԽՈՍԵՑ… …ՀՈՒԼԻՈՍ ԿԵՍԱՐԸ

Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Կատեգորիա:Լատիներեն
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Հին Հռոմ
Կատեգորիա:Հուլիոս Կեսարի արտահայտություններ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 44
Պիպա (երաժշտական գործիք)

**Պիպա** (չին.琵琶|pípá), չինական 4 լարանի կսմիթային երաժշտական գործիք, նման է լյուտնյային։ Այն ամենատարածված և հայտնի չինական երաժշտական գործիքներից է։ Գրականության մեջ պիպայի մասին հիշատակվում է 3-րդ դարից, իսկ առաջին պատկերները` 5-րդ դարից։ Սակայն պիպայի նախատիպերը Չինաստանում եղել են արդեն մ.թ.ա. 3-րդ դարի վերջից։ «Պիպա» անվանումը կապված է գործիքի վրա նվագելու ձևից. «պի» նշանակում է մատների լարերի վրայով  դեպի վար շարժումը, իսկ «պա»` հակառակ շարժումը դեպի վեր։

Ունի փայտե տանձանման մարմին առանց ռեզոնատորային անցքերի և կարճ վզիկ ատամնավոր գրիֆով։ Գրիֆի ատամիկների կողերը կազմում են առաջին 4 անշարժ լադերը, մնացածը` 13-14 լադ նեղ փայտե շրիշակների տեսքով, որոնք տեղադրված են վերևի հարթ տախտակամածի վրա։ Լարերը մետաքսյա են (հազվադեպ` մետաղական), ամրանում են փայտիկների օգնությամբ։ Գործիքի երկարությունը մոտ 100 սմ է, լայնությունը` 30-35 սմ։

Ձայնը դուրս է գալիս կնտնտոցի օգնությամբ, երբեմն նաև եղունգի, որին հատուկ ձև են տալիս։

Լարումն առավելապես *A — d — e — a* է, դիապազոնը` *A — a<sup>2</sup>*, լիովին քրոմատիկ հնչյունաշար։

Պիպան նստած են նվագում` գործիքի ներքևի մասը հենելով ոտքերին, իսկ վզիկը` ձախ ուսին։ Պիպան օգտագործվում է որպես մենակատարման, անսամբլային կամ նվագախմբային գործիք` երաժշտության նվագակցության կամ արտասանության ուղեկցության համար։ Որպես մենակատարման գործիք պիպայով կատարում են հիմնականում երաժշտական պիեսներ և ծրագրային ֆանտազիաներ։

Գործիքը լայն տարածում ունի Կենտրոնական և Հարավային Չինաստանում։ 18-րդ դարից հայտնի է նաև Ճապոնիայում` բիվա անվանմամբ։ Բիվաները պատրաստվում էին տարբեր չափերի։

## Պիպաիստների ցանկ

* Լին Դի
* Լյու Ֆան

## Արտաքին հղումներ

* Pipa - Chinese Lute
* YouTube видео

Կատեգորիա:Չինական երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Կսմիթային նվագարաններ
Ալ-Բիրունի (այլ կիրառումներ)

**Ալ-Բիրունի** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
* Ալ-Բիրունի - պարսիկ միջնադարյան գիտնական,
* Ալ-Բիրունի - աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։
Ազատ Մանուկյան (լուսանկարիչ)

**Ազատ Արտաշեսի Մանուկյան** (), հայ լուսանկարիչ, ֆոտոլրագրող։ Վրաստանի հայ գրողների «Վերնատուն» միավորման անդամ, Վրաստանի ժուռնալիստների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ազատ Մանուկյանը ծնվել է 1937 թվականին Ախուրյանի շրջանի Ջրառատ գյուղում։ Մեկ տարի հետո նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Թբիլիսի։ 1946 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի թիվ 40 միջնակարգ դպրոցը։ Լուսանկարչությամբ զբաղվել է դպրոցական տարիքից, պրոֆեսիոնալ լուսանկարչությամբ զբաղվել է 1957 թվականից։ Նույն թվականից աշխատել է Հավլաբարի թաղամասի Քեթևան Ծամբեուլի պողոտայի թիվ 3 հասցեում գտնվող լուսանկարչական արհեստանոցում։ Լուսանկարել, ինչպես նաև գրել է հուշեր ճանաչված արվեստագետների մասին։

Մանուկյանի լուսանկարները տպագրվել են «Խորհրդային Վրաստան» (1990-ական թվականներից՝ «Վրաստան») թերթում, այնուհետև նույն թերթում տպագրել է հոդվածներ, ակնարկներ։ Առաջին գիրքը՝ պատմվածքների ժողովածուն, 1997 թվականին տպագրել է Երևանում։ 1999 թվականին ընկերների հետ միասին վերականգնել են 1898 թվականին Թումանյանի և ընկերների կողմից ստեղծված Վերնատունը։ 1998 թվականին Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնում բացվել է Մանուկյանի անհատական ցուցահանդեսը։ 2004 թվականին լույս է տեսել Մանուկյանի «Փառավոր տարիներ» մենագրությունը՝ նվիրված Թբիլիսիի հայկական դրամատիկական թատրոնի 150 ամյակին։ 2007 թվականին Թբիլիսիում լույս է տեսել Մանուկյանի երրորդ գիրքը՝ «Պապիկիս չերգված երգը»։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Ноев Ковчег. Информационно-аналитическая газета армянской диаспоры стран СНГ. N 10 (56) Ноябрь 2002 года

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Հանճարեղ հայրիկ (ֆիլմ)

**«Հանճարեղ հայրիկ»**` () ֆիլմ, որը նկարահանվել է ռեժիսոր Տրենտ Կուպերի կողմից` Կեվին Սպեյսի () մասնակցությամբ։

Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2010 թվականի փետրվարի 15ին Բեռլինի կինոֆեստիվալում։

Ռուսական վարձույթում ֆիլմը հայտնվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 3ին։

## Սյուժե
Ձեռնարկատեր Ռոբերտ Ակսելը թողարկում է մի շարք ապրանքներ, որոնք մեծ պահանջարկ ունեն` օգտագործելով տարբեր մարդկանց հայտնագործությունները, որի պատճառելով էլ դառնում է հարուստ և հայտնի։

Մի անգամ իր հայտնագործություններից մեկը հաշմանդամ է դարձնում հազարավոր գնորդների և նա ութ տարով հայտնվում է բանտում։

Ազատվելով Ակսելը ուզում է վերականգնել իր բիզնես-կայսրությունը, բայց դրանից առավել նա ցանկանում է կարգի բերել հարաբերությունները 22-ամյա աղջկա (Կամիլլա Բել) և նախկին կնոջ (Վիրջինիա Մեդսեն) հետ։

## Դերերում

## Հետաքրքիր փաստեր
Ֆիլմի գործող դերասանները երկուսն են` Միքայել Ռոզենբաումը և Կեվին Սպեյսին, ովքեր «Սմոլվիլի գաղտնիքը» և «Սուպերմենի վերադարձը» ֆիլմերում խաղացել են Սուպերմենի ոխերիմ թշնամի` Լեքս Լյուտորի դերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հայր-դուստր հարաբերությունների մասին
Ալեքսանդր Գուրուլի

**Ալեքսանդր Գիևիչ Գուրուլի** (, ), վրացի ֆուտբոլիստ։ Հանդես է գալիս «ԱԶԱԼ» ակումբում որպես կիսապաշտպան: Մասնակցում է նաև Վրաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղերին։

## Կարիերա
### Ակումբային
Սաշան Օլիմպիկ Լիոն ակումբի սան է։ Թիմի երիտասարդական կազմում անցկացրել է 77 հանդիպում՝ դառնալով7 գոլի հեղինակ։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 21-ին պայմանագիր է կնքել Լվով քաղաքի «Կարպատներ» ուկրաինական ակումբի հետ, որի կազմում հանդես է եկել 99 համարի ներքո։ Դեբյուտը «Կարպատ» ակումբում տոնել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 28-ին «Զորյա» ակումբի դեմ խաղում։ 2012 թվականի փետրվարի 15-ին ֆուտբոլիստը տեղափոխվեց վրացական «Դիլա» ակումբ՝ մասնակցելով Վրաստանի բարձրագույն լիգային։ Վերադառնալուց հետո  ֆուտբոլիստի հետ կնքված վարձակալության պայմանագիրը դադարեցվում է և տրվում է ազատ գործակալի կարգավիճակ։ Դրանից հետո Ալեքսանդրը վերադառնում է հայրենիք, ընդունվում է «Դինամո» ֆուտբոլային ակումբ, որտեղի մարզիչը ներկա պահին նրա հայրն էր:Այնուհետև տեղափոխվում է «Զեստափոնի»։ 2014 թվականի փետրվարին պայմանագիր է կնքում «Շախտյոր» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ 2015 թվականի սեպտեմբերին տեղափոխվում է ադրբեջանական «ԱԶԱԼ» ֆուտբոլային ակումբ։

### Հավաքականում
Հանդես է եկել Վրաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականում։ Անցկացրել է 4 խաղ՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։

## Ձեռքբերումներ
* 2012 թվականին հաղթել է Վրաստանի ֆուտբոլային գավաթի առաջնությունում։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացել է 2010 թվականի ամռանը։ Ունի մեկ տղա՝ Գիա Գուրուլի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բուլոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Բաթումի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ
Աննա Տեր-Մարկոսյան

**Աննա Սարգսի Տեր-Մարկոսյան** (), հայ ֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1996), պրոֆեսոր (1997):

## Կենսագրություն
Աննա Տեր-Մարկոսյանը ծնվել է 1951 թվականին Երևանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1974 թվականից աշխատում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում, 1986 թվականից՝ նորմալ ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում։ 1987 թվականից ՀՀ ֆիզիոլոգների ընկերության և վարչության (1994 թվական) անդամ, 2000 թվականից՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի միջազգային բժշկակենսաբանական բարձրագույն դպրոցի վարչության անդամ, 2000 թվականից՝ ԱՄՆ-ի արհեստավարժ կանանց խորհրդի անդամ, 2005 թվականից՝ Ուղեղի հետազոտության միջազգային կազմակերպության անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են հարվահանագեղձերի թերֆունկցիայով պայմանավորված ցնցումային համախտանիշի բջջային և նյարդային բջջի վրա կալցիում-կարգավորիչ հումորալ համակարգի պարաթ-հորմոնի ազդեցության մեխանիզմներին։ Համահեղինակ է «Մարդու ֆիզոլոգիայի հիմունքները» (1998 թվական) դասագրքի։

## Անդամակցություն
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի միջազգային բժշկակենսաբանական բարձրագույն դպրոցի վարչության անդամ (2000)
* ԱՄՆ-ի արհեստավարժ կանանց խորհրդի անդամ (2000)
* Ուղեղի հետազոտության միջազգային կազմակերպության անդամ (2005):

## Պարգևներ
* Մխիթար Հերացու մեդալ (2005)

## Երկեր
* Система парат-гормон кальций в регуляции функциональной активности нейрона, Ереван, 1998. (համահեղինակ)
* Membranotropic Effect of PTH on Neuron. // I congress of Physiologists of FSU Countries. Sochi, Dagomis, 2005, V. 2 p.&nbsp;100.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Եղիշե Բաղդասարյան

**Եղիշե Ալեքսանդրի Բաղդասարյան** (), հայ կոմպոզիտոր, խմբավար, հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Եղիշե Բաղդասարյանը ծնվել է 1881 թվականին Շուշիում։ 1901 թվականից սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում Ա. Լյադովի դասարանում։ Կովկասի հայաբնակ քաղաքներում ստեղծել և ղեկավարել է երգչախմբեր, ժողգործիքների նվագախմբեր, հանդես եկել համերգներով։ 1910-ական թվականներին հիմնադրել և գլխավորել է Մոսկվայի հայկական երգչախմբային ընկերությունը։ Դասավանդել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում։ Բաղդասարյանի մասնակցությամբ կազմվել և հրատարակվել են Հովհաննես Այվազովսկու հիշատակին նվիրված «Գեղարվեստական ալբոմը» (1903), «Արցունքներ» գրական-գեղարվեստա-երաժշտական ժողովածուն (1907)։

## Ստեղծագործություններ
Հեղինակ է երգերի, խմբերգերի, ռոմանսների, «Քրիստոս» օրատորիայի, ժողովրդական երգերի և շարականների դաշնակումների։ Ստեղծագործություններն աչքի են ընկնում քաղաքային-ժողովրդական բնույթի մեղեդայնությամբ։ Պահպանվել է նրա ստեղծագործական ժառանգության մեկ մասը միայն։

**Օպերաներ**
* «Անուշ» (1909 թ., ըստ Հովհաննես Թումանյանի)
* «Արտավազդ Բ» (ըստ Հարություն Թումանյանի)
Մանկական երաժշտական ստեղծագործություն
* «Անտառի մանուկը» (ըստ Ղազարոս Աղայանի)  
**Խմբերգեր**
* «Աղջի բախտավոր» («Անուշ») 
* «Կործանվեցավ չարն իսպառ» («Արտավազդ Բ») 
**Երգ**
* «Մի լար, բլբուլ» (խոսք՝ Ալեքսանդր Ծատուրյանի)

## Գրականություն
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. - 312 с.: ил. ISBN 5-9676-0034-5

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Չեստիո կամուրջ

**Չեստիո** կամ **Սան Բարտոլոմեո** (, Ponte San Bartolomeo, ), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը Տիբերինա կղզու արևմտյան մասում։ Բնօրինակը կառուցվել է մոտավորապես Ք․ ա․ 1-ին դարում (Ք․ ա․ 62-27 թթ․ ընկած որևէ ժամանակահատվածում), Ֆաբրիչիո կամրջից հետո։ Վերջինս ևս միանում է Տիբերինա կղզուն։ Երկուսն էլ լավ են պահպանվել, հատկապես Ֆաբրիչիոն լիովին նույնն է մնացել և չի ձևափոխվել, իսկ Չեստիոն 19-րդ դարում մասամբ ապամոնտաժվել է, ու անտիկ կառույցից միայն մի մասն է մնացել։

Չեստիո կամուրջն առաջինն էր, որ Տիբերինա կղզուց հասնում էր մինչև Տիբերի աջ ափը։ Իսկ կղզին երկար ժամանակ միացած էր Տիբերի ձախ ափին և Հին Հռոմի կենտրոնին։ Մինչև Չեստիոյի կառուցվելը Տիբերի աջ ափը մնում էր անհասանելի։ Ք․ ա․ 1-ին դարից Չեստի ընտանիքի անդամներից մի քանիսն են հայտնի, սակայն անորոշ է, թե նրանցից ով է կառուցել այս կամուրջը
մինի|ձախից|300 px

4-րդ դարում կամուրջը վերակառուցվել է կայսրեր Վալենտինիանոսի I, Վաղեսի և Գրացիանոսի կողմից, և 370 թվականին այն կրում էր «Pons Gratiani» անունը։ Կամուրջը վերակառուցվել է՝ օգտագործվելով տուֆ և պեպերինո, իսկ արտաքինից պատված է տրավերտինով։ Շինարարական նյութը բերվել է մոտակա Մարցելլա թատրոնի քանդված կամարաշարքից։
[մինի|[Էմիլիոյի կամուրջ|Էմիլիոյի կամրջի մնացուկները և Չեստիո կամուրջը հեռվում]]
1888-1892 թթ․ գետի ամբարտակների պատերը կառուցելու ժամանակ կամուրջը քանդվում է և վերանորոգվում, քանի որ արևմտյան հունը լայնացվում է 48-ից 76 մետր։ Անտիկ կամուրջն ուներ երկու փոքր կամար, որը պարզապես բավարար չէր։ Կառուցվում է նոր կամուրջ՝ երեք մեծ կամարներով, որի կենտրոնական կամարի կառուցման համար օգտագործվել է սկզբնական նյութի երկու երրորդ մասը։

## Տես նաև
* Հին հռոմեական ճարտարապետություն

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* O’Connor, Colin (1993). Roman Bridges. Cambridge University Press. pp.&nbsp;66f. ISBN 0-521-39326-4.

## Արտաքին հղումներ
* LacusCurtius: Pons Cestius
* The Waters of Rome: Tiber River Bridges and the Development of the Ancient City of Rome 
* Tiber Island information
Ալեքսանդր II (Իմերեթի արքա)

**Ալեքսանդր II** (, ''), Իմերեթի թագավոր 1483 թվականից 1510 թվականներին։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդրի ծննդյան ամսաթիվը պատմությանն անհայտ է։ Հոր՝ Բագրատ IV-ի մահից հետո՝ 1478 թվականին, դարձել է Վրաց թագավոր։ Իշխել է Վրաց թագավորության երկու խոշոր երկրամասերում՝ Իմերեթում և Քարթլիում։ Դառնալով վրաց թագավոր, նա արտաքսել է իր մրցակցին՝ Կոնստանտին իշխանին։

Շուտով Ալեքսանդր II-ը հրաժարվել է Ռաճայի և Լեչխումի պատմական երկրամասերի իր կալվածքներից և այն հանձնել անհնազանդ իշխաններին։ Որոշ ժամանակ անց Կոնստանտինը վերադարձավ աքսորից և 1483 թվականին գրավեց Քութայիսը։ Ալեքսանդրի թուլացումից և թագավորական իշխանության պառակտումից ոգևորված ակ-կոյունլուները ներխուժեցին Քարթլի և վրաց թագավորից խլեցին Իմերեթի վերահսկողությունը։

1491 թվականին Ալեքսանդրը ստիպված էր ճանաչել իր մրցակից Կոնստանտինին, որպես անկախ և ինքնիշխան Քարթլիի թագավորության միապետ։ Նրանց միջև կնքվեց հաշտություն, որը երկար չտևեց։ 1509 թվականի օգոստոսին իմերեթական զորքերի գլուխն անցած Ալեքսանդրը ներխուժեց Քարթլի և պաշարեց Գորի բերդաքաղաքը։

Նույն շրջանում օսմանյան թուրքերը գրավեցին Քութայիսը, որը ստիպեց Իմերեթի թագավորին վերադառնալ հայրենիք։ Առանց ղեկավարի մնացած իմերեթական զորքրերը շուտով նահանջեցին Գորիից։ Մահացել է 1510 թվականին։

## Տես նաև
* Իմերեթի թագավորություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իմերեթի արքաներ
Նիկոլ Շմիդհոֆեր

**Նիկոլ Շմիդհոֆեր** (, ), ավստրիացի դահուկորդ, որը մասնագիտացված է արագընթաց մրցումներում։ Աշխարհի սուպերլիգայի չեմպիոն է։ 

## Կարիերա
Միջազգային մրցումներին սկսել է մասնակցել 2005 թ.: 2007 թվականին դարձել է հաղթող աշխարհի առաջնությունում։ Այնտեղ նա նվաճել է ոսկե մեդալ սուպերլիգայում և հսկա ոլորավայրէջքում, զբաղեցրել  է  երկրորդ  հորիզոնականը համակցությունում և երրորդը՝ արագընթաց  վայրէջքում։ Առաջնության ավարտից մի  քանի  օր  հետո  տեղի է ունեցել աշխարհի Գավաթի  խաղարկությունը՝ շվեյցարական Լեցերհայդում, որտեղ անմիջապես ստացել է գավաթային միավորներ, ցույց տալով 14 միավոր սուպերլիգայում և 18՝ հսկա ոլորավայրէջքում։

2008 թվականին Շմիդհոֆերի առաջնությանը մեդալ չի նվաճել (լավագույն տեղը  9-րդն  է  սուպերլիգայում), իսկ 2009 թվականին նույն մրցաշարում բրոնզե մեդալակիր է դարձել արագընթաց  վայրէջքում։

2010 թվականին ավստրիացին մտել  է Ավստրիայի  օլիմպիական հավաքականի  կազմի  մեջ՝  մասնակցելու Վանկուվերի  խաղերին։  Այնտեղ նա մասնակցել է միայն սուպերլիգային, որտեղ չկարողացավ հասնել ավարտական  գծին։

2013 թվականի հունվարին Շմիդհոֆերի ողջ կարիերայի ընթացքում առաջին անգամ հայտնվել է   աշխարհի Գավաթի  փուլում՝ դառնալով երկրորդը սուպերլիգայում Կորտինա դ’Ամպեցոյում։  Այն թույլ է տալիս մտնել նրան  աշխարհի առաջնության  Ավստրիայի  կազմի  մեջ, որտեղ նա գրավեց 11-րդ տեղը։ 2015 թվականի աշխարհի առաջնությունում ԱՄՆ-ում զբաղեցրել  է  առաջին  տեղն արագընթաց  վայրէջք  մրցաձևում  և  ստացել  է  ոսկե  մեդալ։

"Աշխարհի 2017 թվականի  առաջնությունում Շվեյցարիայում,  Շմիդհոֆերը  բարձր  մակարդակում  չունենալով  հաղթանակներ, բավական անսպասելիորեն հաղթել է ոսկե մեդալը՝ սուպերլիգայում  0.33  վայրկյանով  առաջ  անցնելով Լիխտենշտեյնի  դահուկորդ Թինա Վայրատերից։

## Արտաքին հղումներ
* Նիկոլ Շմիդհոֆեր
* Օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com (англ.) կայքում
Արթուր Հյուզ

**Արթուր Հյուզ** (, ), անգլիացի նկարիչ, նկարզարդող, ստեղծագործում էր «Պրեռաֆայելիտների եղբայրության» ոճով։

## Կենսագրություն
Հյուզը ծնվել է Լոնդոնում։ 1846 թվականին ընդունվել է *Սոմերսետ հաուս* արվեստի դպրոց, նրա առաջին վարպետը Ալֆրեդ Սթիվենսն էր, ավելի ուշ ընդունվեց Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիան։ Այստեղ նա ծանոթացավ Ջոն Միլեի և Ուիլյամ Հոլման Հանտի հետ և դարձավ «Պրեռաֆայելիտների եղբայրության» նկարիչներից մեկը։
մինի|356x356փքս|Օֆելյա
[մինի|423x423փքս|[Ապրիլյան սեր (նկար)|«Ապրիլյան սեր»]]
Նրա առաջին կտավը «Մյուզիդորան» ցուցադրեցին Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, երբ նա 17 տարեկան էր, դրանց հետո նա մասնակցեց ոչ միայն Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի ցուցահանդեսներին, այլ նաև Գրոսվենորի և Նոր պատկերասրահի ցուցահանդեսներին։

1855 թվականին ամուսնացել է Թրիֆեն Ֆորդի (Tryphena Ford) հետ, որը «Ապրիլյան սեր» նկարի բնորդուհին էր։ Հյուզը մահացել է 1915 թվականին, Լոնդոնում, թողնելով 700 նկարներ և ուրվանկարներ, 750 գիրք նկարազարդումների հետ մեկտեղ։ 1921 թվականին Թրիֆեն Ֆորդի մահից հետո, նրանց դուստրը՝ Էմիլին ստիպված էր տեղափոխվել ավելի փոքր տուն։ տարածքի փոքր լինելու պատճառով նա ստիպված էր ոչնչացնել իր հոր նախապատրաստած ուրվագծերը, նրա ամբողջ փաստաթղթերն ու նամակները։

Հյուզը անգլիացի նկարիչ Արթուր Ֆորդ Հյուզի հայրն էր, իսկ Էդվարդ Ռոբերտ Հյուզի հորեղբայրը։

## Աշխատանք
Նրա ամենահայտնի նկարներն են ՝ «Ապրիլյան սերը» և «Երկար նշնադրությունը», որոնք երկուսն էլ պատկերել են անհանգիստ զույգերի, ովքեր խորհում են սիրո և գեղեցկության վաղանցիկության մասին։

Ինչպես Միլլեն, Հյուզը նույնպես նկարեց «Օֆելիայա», որը պահվում է Թոլեդոյի արվեստի թանգարանում և պատկերազարդեց Ջոն Քիթսի «Սուրբ Ագնեսը» պոեմը։

Հյուզը սերտ կապի մեջ էր գրող Ջորջ Մաքդոնալթի հետ և պատկերազարդեց որոշ գրքեր, ինչպես նաև արտադրում է բազմաթիվ նկարզարդումներ Նորման Մաքլաուդի «Լավ խոսքեր» ամսագրի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Arthur Hughes: Pre-Raphaelite Painter & Book Illustrator (arthurhughes.org)
* Arthur Hughes  at PreRaphaelites.org, Birmingham Museums & Art Gallery
* 
* Hughes at ArtMagick.com (archived 2006-10-23)
* Arthur Hughes  at Pre-Raphaelite Illustration by Bob Speel (myweb.tiscali.co.uk/speel/illus)
* Arthur Hughes at Invaluable.com
* The Pre-Raph Pack – discover more about the artists, the techniques they used, and a timeline spanning 100 years

Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի պատկերազարդողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի արվեստագետներ
Վադիմ

**Վադիմ,** հին ռուսական ծագմամբ ռուսական արական անուն։

Ենթադրվում է, որ «Վադիմ» անունն առաջացել է «Վադիմիր» սլավոնական անունից կամ հին ռուսական «վադիտի» բառից, որը նշանակում է *մեղադրել, զրպարտել,* *շփոթություն սերմանել:*

Մեկ այլ կարծիքի համաձայն, անունը առաջացել է հին սլավոնական լեզվի երկու արմատից` «вадить», որը նշանակում է «*հրապուրել,* *ներգրավել,* *կանչել*» և «има, имати», որը նշանակում է «*տիրապետել,* *տիրել,* *ունենալ*»։ Ստացվում է, որ «Վադիմ» անունը կարելի է թարգմանել  որպես «*հրապուրող,* *ներգրավող,* *սիրելի,* *կանչող*»։ Նաև գոյություն ունի «вадить» բառի ուրիշ մեկնաբանության տարբերակ` «*վիճաբանել* և *ընտելացնել*», այդ պատճառով անունը թարգմանում են «*վիճող*, *խռովարար*»։

Անվան օրը նշվում է ապրիլի 22-ին.:

## Անունը կրողներ
* Վադիմ Աբրամով
* Վադիմ Ադամյան
* Վադիմ Ալեքսեևսկի
* Վադիմ Գամալիա
* Վադիմ Դելոնե
* Վադիմ Զվյագինցև
* Վադիմ Լալիև
* Վադիմ Կոժևնիկով
* Վադիմ Կուզմին
* Վադիմ Պոդբելսկի
* Վադիմ Սոբկո
* Վադիմ Տումանով
* Վադիմ Տրապեզնիկով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԻՆՉՊԵՍ ԿՈՉԵԼ ԵՐԵԽԱՅԻՆ - ՏՂԱՆԵՐԻ ԱՆՈՒՆՆԵՐ (Ա-Հ)
* Անունների բացատրությունը

Կատեգորիա:Անուններ
Սիդան (ֆուտբոլիստ)

**Սիդնեյ Ապարեսիդո Ռամոս  դա Սիլվա**, առավել հայտնի է որպես **Սիդան** (, ), բրազիլացի հայտնի ֆուտբոլիստ,  «Սան Պաուլու» ակումբի դարպասապահ։

## Կենսագրություն
Սիդանը  «Կորինտիանս»  ֆուտբոլային դպրոցի սաներից  է։ 2001-2003 թվականներին հանդես էր գալիս «Տիմաու» ակումբի երկրորդ  թիմում,  բայց  երբ  դարպասապահը չկարողացավ դուրս գալ հիմնական  կազմ,  լքել է հարազատ ակումբը  եւ սկսել  է  հանդես գալ փոքր թիմերում, որպես կանոն, Սան Պաուլու  նահանգի  առաջնությունում։ 10 տարվա ընթացքում Սիդանը  փոխել է տասնյակ ակումբներում, սակայն  գործնականում  գրեթե ոչ մի տեղ  երկար  ժամանակ  չի  անցկացրել։   2008 թվականին  ֆուտբոլիստների պակասի պատճառով Սիդանը անցկացրել  է մեկ խաղ  A3  շարքի Լիգայում «Ունիոն Մոժիի» կազմում։

Սիդանի կարիերիայում ոչ մի ուշագրավ դեպքեր տեղի չունեցան, մինչև տեղափոխվեց «Օզասկու» ակումբ եւ միայն չորս տարի նա մնաց այդտեղ։ 2014 թվականին նա վարձով խաղացել է «Գուարատինգետում»։

Սան Պաուլու նահանգի առաջնության ժամանակ՝ 2016 թվականին, Սիդանը գերազանց է դրսևորել իրեն։ Համեստ «Օզասկուն» իր պատմության մեջ առաջին անգամ կարողացավ դուրս գալ առաջնության  եզրափակիչ։ Դրանից հետո 33-ամյա դարպասապահին  վերցրել է վարձակալությամբ բրազիլական ֆուտբոլի ավանդական ներկայացուցիչ «Բոտաֆոգոն»։

«Բոտաֆոգոյի» ավագը եղել է երկրպագուների կուռքը՝ Ջեֆերսոնը՝ Բրազիլիայի հավաքականի դարպասապահը։ Բայց հունիսին նա ստացել է շատ ծանր վնասվածք, որից հետո Սիդանը  դարձել է հիմնական դարպասապահը «Միայնակ աստղ»։ Մինչև տարեվերջ Բրազիլիայի առաջնությունում անցկացրել է 32 խաղ, երեք խաղ՝ Գավաթի խաղարկությունում։ Սեպտեմբերի 14-ին «Սանթոսի» դեմ խաղում Սիդանը վերջին րոպեներին վազեց դեպի մրցակցի տուգանային հրապարակ։ Վանդերլեյը կարողացել է հարվածել և անմիջապես դատավորը ավարտել է հանդիպումը։ Չնայած պարտությանը՝ (0:1), հանդիսատեսը Սիդանին դիմավորել է բուռն ծափահարություններով, և  Սիդանի  խաղը  նշել են նույնիսկ «Սանթոսի» ֆուտբոլիստները։

## Տիտղոսներ ու ձեռքբերումները
* 20x20փքս Սան Պաուլու նահանգի Սերիա B2-ի չեմպիոն (1) - 2004
* 20x20փքս 20x20փքս  Ֆլորիդայի գավաթակիր (1) - 2017

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնագիրը ogol.com.br 

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Հարոլդ Գրեգորի Մուր

**Հարոլդ Գրեգորի Մուր կրտսեր** (, փետրվարի 13, 1922 ֊ փետրվարի 10, 2017), ԱՄՆ բանակի սպա, որն աչքի է ընկել Վիետնամի պատերազմում։

## Կենսագրություն
Հարոլդ Մուրը (առավել հայտնի որպես Հել Մուր) ծնվել է Կենտուկի նահանգի Բարդսթաուն քաղաքում։ Ավարտել է Վաշինգտոնի դպրոցներից մեկը, որից հետո 2 տարի սովորել է Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանում։ 1942 թվականին անցել է զինվորական ծառայության։ 1945 թվականին ավարտել է Վեսթ Փոյնթը։

Մասնակցել է Կորեական պատերազմին, որի ժամանակ վաշտի հրամանատար էր։ Երբ 1965 թվականին վերաձևավորվեց 1-ին հեծելազորային դիվիզիան, փոխգնդապետ Մուրը գլխավորեց դրա կազմում գտնվող գումարտակը (3-րդ դիվիզիայի բրիգիդայի կազմի մեջ գտնվող 7-րդ հեծելազորային գնդի 1-ին վաշտ)։ Մուրի վաշտը աչքի ընկավ Վիետնամի պատերազմի ամենահայտնի մարտերից մեկում՝ Յա Դրանգ հովտի մարտում։ 1965 թվականի նոյեմբերի 14-16-ը նա X-Ray վայրէջքի գոտում պաշտպանական մարտ էր վարում հյուսիսվիետնամական բանակի գերազանցող ուժերի դեմ և լիակատար ոչնչացման եզրին էր, որը սակայն տեղի չունեցավ։ Արդյունքում նա դարձավ 3-րդ բրիգադայի հրամանատարը։ Այս պաշտոնում մի քանի խոշոր գործողություն է իրականացրել, այդ թվում՝ «Մաշեր» գործողությունը։

Վիետնամի պատերազմին մասնակցելու համար Մուրն արժանացել է ԱՄՆ բանակի իր նշանակալիությամբ երկրորդ ռազմական մրցանակի՝ «Խաչ՝ ականավոր ներդրման համար»։ Թոշակի է անցել 1977 թվականին՝ գեներալ-լեյտենանտի կոչումով։

1992 թվականին Մուրը լրագող Ջոզեֆ Հելոուեի հետ գրել է «Մենք զինվորներ էինք․․․ և երիտասարդ» գիրքը, որը նվիրել է Յա Դրանգ հովտում տեղի ունեցած մարտին։ Այս գրքի հիման վրա 2002 թվականին նկարահանվել է «Մենք զինվորներ էինք» գեղարվեստական ֆիլմը, որտեղ Մուրի դերը կատարել է Մել Գիբսոնը։

2009 թվականի հունիսին 87-ամյա Մուրը մասնակցել է Կոլումբուսի (Ջորջիա) հետևազորի ազգային թանգարանի բացմանը։ Թանգարանի ցուցանմուշներից մեկը X-Ray վայրէջքի գոտու տրամանկարն է՝ Յա Դրանգ հովտի մարտի ժամանակ։

Հարոլդ Մուրն ունեցել է 5 երեխա և 12 թոռ։ Կինը՝ Ջուլիա Քոմփթոն Մուրը, մահացել է 2004 թվականին։ Նրանց երկու որդիները կադրային սպաներ են, մեկը թոշակի անցած փոխգնդապետ, մյուսը՝ գնդապետ։

Մուրը մահացել է 2017 թվականի փետրվարի 10-ին ծննդյան 95-ամյակից 3 օր առաջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Joe Galloway and Hal Moore discuss ''We Are Soldiers Still'' at the Pritzker Military Museum & Library
*

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գեներալներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Բրոնզե աստղի մեդալակիրներ (ԱՄՆ)
Կատեգորիա:Կորեայի պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վիետնամի պատերազմի մասնակիցներ
Գիորգի Արաբիձե

**Գիորգի Արաբիձե** (վրաց.՝ გიორგი არაბიძე, ), վրացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է գալիս ուկրաինական «Շախտյորի» և Վրաստանի երիտասարդական հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Լոկոմոտիվ»
Արաբիձեն «Լոկոմոտիվ» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Թիմի հիմնական կազմում սկսել է հանդես գալ 2013 թվականից։

Թիմի կազմում երկու մրցաշրջանի ընթացքում մասնակցել է 33 հանդիպման՝ դառնալով 21 գոլի հեղինակ։

### «Շախտյոր»
2015 թվականի հունիսին Գիորգի Արաբիձեն պայմանագիր է կնքել ուկրաինական «Շախտյորի» հետ։ Թիմի երիտասարդական կազմում իր դեբյուտը նշել է հոկտեմբերի 15-ին՝ «Դինամո Կիև»-ի դեմ խաղում։ Իսկ հոկտեմբերի 18-ին անցկացրել է իր առաջին հանդիպումը տնային մարզադաշտում՝ մրցելով «Մետալիստ» ֆուտբոլային ակումբի դեմ։

Հոկտեմբերի 21-ին թիմի Մ19 կազմում դարձել է գոլի հեղինակ Եվրոպայի լիգայի շրջանակներում կայացած «Մալմյոյի» դեմ խաղում։

Թիմի հիմնական կազմում իր դեբյուտը Արաբիձեն նշել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ «Տերնոպոլի» դեմ խաղում։ Հոկտեմբերի 30-ին անցկացրել է իր առաջին հանդիպումը Ուկրաինայի Պրեմիեր լիգայի շրջանակներում։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
* Վրաստանի առաջնության փոխչեմպիոն - 2014/15

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1998 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շախտյոր Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Թոմ Անդերսոն

**Թոմաս Անդերսոն** (, ), ամերիկյան Myspace սոցիալական ցանցի հիմնադիրը, որը նա հիմնադրել է 2003 թվականին Քրիս ԴյուՈւոլֆի հետ։ Ավելի ուշ նա եղել է Myspace ընկերության նախագահը և ռազմավարության խորհրդատուն մինչև 2009 թվականը։ Անդերսոնը հայտնի է որպես «MySpace֊ի Թոմ», որովհետև մինչ 2010 թվականը նա ավտոմատ կերպով դառնում էր սոցիալական ցանցի օգտատերերի «առաջին» ընկերը։

## Վաղ կյանքը
Անդերսոնի հայրը եղել է գործարար։ Որպես Կալիֆոռնիայի Սան Պեսքուոլ ավագ դպրոցի աշակերտ, նա դպրոցում զբաղվում էր համակարգչային հաքեր «Lord Flathead» (իր ընկերոջ Բիլ Լանդերթի հետ միասին) կեղծանվան տակ, իսկ Մանհեթենի Chase  բանկի վրա հարձակումից հետո աջակցում է Հետաքննությունների դաշնային բյուրո-ին։ Նրան չեն ձերբակալում, քանի որ նա այդ ժամանակ 14 տարեկան էր։

Անդերսոնը սովորել է Անգլերեն և Հռետորություն Կալիֆոռնիայի Բերկլի համալսարանում, հետագայում նա դառնում է «Swank» խմբի գլխավոր երգիչը։ Անդերսոնը որոշ ժամանակ ապրել է Թայվանում, ԱՄՆ վերադառնալուց հետո ուսումը շարունակում է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանի Քննադատական ֆիլմագրության ֆակուլտետում։

## Կարիերա
Անդերսոնը 2000 թվականին եղել է XDrive ընկերության արտադրանքի փորձարկող, որտեղ էլ նա առաջին անգամ հանդիպել է ԴյուՈւոլֆին։ Նա ի սկզբանե միացել է XDrive-ին որպես արտադրանքի փորձարկող, այդ ժամանակ նա սովորում էր ֆիլմի դպրոցում և փնտրում էր լրացուցիչ գումար վաստակելու միջոց։ XDrive-ից հետո, 2001 թվականին, նա՝ սնանկանում է և ԴյուՈւոլֆի հետ միասին հիմնադրում ResponseBase ուղիղ մարքեթինգային ընկերությունը։ 2002 թվականին նրանք վաճառում են ResponseBase-ը eUniverse ընկերության հիմնադիր՝ Բրեդ Գրինսպանին։

2003 թվականի օգոստոսին eUniverse ընկերության աշխատակիցների հետ միասին, Անդերսոնը ստեղծում է Myspace սոցիալական ցանցի առաջին էջերը։ Նա հիմնադրեց կայքը մասամբ որպես Friendster կայքի արձագանք, և  արգելափակեց այն հաշիվները, որոնք չէին օգտագործում իրական անուններ։ Երբ Intermix Media-ն և Myspace-ը վաճառվում են News Corp ընկերությանը, Անդերսոնը դառնում է ընկերության նախագահը։

2005 թվականին Myspace-ը վաճառվեց News Corp 850 միլիոն դոլարով։ Հետևելով News Corp-ի ձեռքբերումներին, Անդերսոնն ասում է. «Նախքան ձեռքբերումները ես կարող էի անել այն, ինչ ուզում էի։ Այժմ ավելի շատ ժամանակ է ծախսվում մարդկանց հետ համաձայնության գալու համար։ Բյուջեի վերանայում և գործընթացներ, որոնք կարող է լինել մի ցավ, բայց այն չի կանգնեցնում մեզ»։ Ռոյթերսը քաղվածում է անանուն News Corp-ի ղեկավարներից մեկին. «Թոմ Անդերսոնը պատասխանատու է եղել արտադրանքի համար, բայց նա դադարեց այդպես լինել մինչև նոր խոչընդոտները»։ 2009 թվականի ապրիլին Անդերսոնը տեղափոխվում է որպես նախագահ News Corp-ի կողմից, 2010 թվականին նա այլևս չէր կատարում Myspace-ի իր պարտականությունները, և տեղափոխվում է այլ պրոֆիլ, որը կոչվում է «Այսօր MySpace-ում» կամ «T.O.M»:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ինտերնետային աստղեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ
Ալան Բոլլ

**Ալան Ե. Բոլլ** (, ), ամերիկացի սցենարիստ, կինոյի և հեռուստատեսության ռեժիսոր և պրոդյուսեր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ֆրենկ և Մերի Բոլլի ընտանիքում։ Նա այցելել է Մարիետտայի միջնակարգ դպրոց, 1980 թվականին ավարտել է Ֆլորիդա նահանգի թատերական բաժնի պետական համալսարանը։ General Nonsense Theater Company-ում եղել է դրամատուրգ, Ֆլորիդա նահանգ։

Սկսած 1994 թվականից նա հեռուստատեսությունում է։ «Գեղեցկություն ամերիկյան ձևով» (1999) ֆիլմում Բոլլը հայտնի է որպես սցենարիստ, որի համար նա արժանացել է «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների, ինչպես նաև նա հայտնի է, որպես մի շարք հայտնի հեռուստասերիալների հեղինակ՝ «HBO», «Հաճախորդը միշտ մահացած է» և «Իրական արյուն»

Միասեռական և նրանց իրավունքների պաշտպան։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ լավագույն սցենարի համար
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Ֆաբ Մելու

**Ֆաբրիսիու դե Մելու** (, հունիսի 20, 1990, Ժուիս դի Ֆորա, Բրազիլիա - փետրվարի 11, 2017, Բրազիլիա, Բրազիլիա), բրազիլացի բասկետբոլիստ։

## Կարիերա
Մելուն 2 մրցաշրջան խաղացել է Սիրաքյուսի համալսարանում։ Երկրորդ մրցաշրջանում Ֆաբը մեկ խաղում միջինում հավաքել է 7.8 միավոր, 2.9 բլոքշոթ և Բիգ Իսթի կոնֆերանսին ճանաչվել է տարվա պաշտպան։

### ԱԲԱ
Մելուն որոշում է հրաժարվել Սիրաքյուսում անցկացվելիք 2 մրցաշրջաններից և օգտվեց իր թեկնածությունը Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթին դնելու իրավունքից։ 2012 թվականի հունիսի 28-ին Ֆաբն ընտրվում է ԱԲԱ-ի «Բոստոն Սելտիքս» թիմի 22-րդ համարը։

## Մահ
Մելուն մահացել է 2017 թվականի փետրվարի 11-ին 26 տարեկանում։ Նրան մահացած են գտել Ժուիս դի Ֆորայի իր տանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статистика на ESPN 
* Профиль на сайте suathletics.com 

Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի բասկետբոլիստներ
Ինգե Կելլեր

**Ինգեբորգ Կելլեր** (, կամ պարզապես **Ինգե Կելլեր** , ), թատրոնի, կիոնոյի և հեռուստատեսության գերմանացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1923 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Վայմարյան Գերմանիայի մայրաքաղաք Բեռլինում։ Սովորել է դերասանական դպրոցում։

Պատերազմական տարիներին, որպես դերասանուհի աշխատել է Ֆրայբերգի և Խեմնիցի քաղաքային թատրոններում։ 1945—1950 թվականներին եղել է Հեբբել բեռլինյան թատրոնի դերասանուհի։ 1950 թվականին տեղափոխվել է արևելյան Բեռլին, որը գտնվում էր Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության վերահսկողության տակ։ 1950-2001 թվականներին, որպես դերասանուհի աշխատել է Բեռլինի թատրոնում։

Մահացել է 2017 թվականի փետրվարի 6-ին Բեռլինում՝ 93 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԳԴՀ ազգային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ռեյմոնդ Սմալլիան

**Ռեյմոնդ Սմալլիան**  (, ), ամերիկացի մաթեմատիկոս, դաշնակահար, տրամաբան, դաոսական փիլիսոփա և աճպարար-ձեռնածու։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նյու Յորքում, ռուսական արմատներով հրեա էմիգրանտներ Իսիդորա և Ռոզի (Ռոզինի) Շմուլյանների ընտանիքում։ Հայրը եղել է Անտվերպենի համալսարանի շրջանավարտներից, ջութակ է նվագել և զբաղվել է գրասենյակային պարագների արտադրությամբ։ Մայրը (Ռոզինա Սմալլիան, ի ծնե Ֆրիման, 1875—1961) եղել է նկարչուհի և դաշնակահար։

Սովորել է ապագա ֆիզիկոս Ռիչարդ Ֆեյնմանի հետ նույն դասարանում։ Երեխա ժամանակ դաշնամուրի դասերի է վերցրել Վիկտորյա Խուտտենլոխերից, ինչպես նաև ջութակի դասեր՝ Ռեյմոնդ Խուտտենլոխերից։ 1961 թվականից 1968 թվականը դասավանդել է Իեշիվայի համալսարանում, 1968 թվական՝ Լեմանի քոլեջում, իսկ 1982 թվականին՝ Ինդիանայի համալսարանում։

Հեղինակ է մի շարք գիտական-հայտնի գրքերի, որոնք նվիրված են տրամաբանությանը և մաթեմատիկային նվիրված գրքերի։ Հատկապես հայտնի է «Ի՞նչ է այս գրքի անունը» (, ISBN 0139550623):

Բացի դրանից, գրել է մի քանի գրքեր դաոսական փիլիսոփայութան մասին, որում փորձել է լուծել փիլիսոփայության խնդիրների մեծամասնությունը։

Նրա եղբայրը՝ Էմիլը (Emile Benoit Smullyan, 1909-1978), ամերիկացիսոցոլոգ է։ Ազգայականը՝ կանադացի ժողովրդագիր Նաթան Քեյֆիցն է (1913—2010):

## Ստեղծագործությունների ցանկը անգլերենով
### Տրամաբանական հանելուկներ
* (1978) What Is the Name of This Book?
* (1979) The Chess Mysteries of Sherlock Holmes
* (1981) The Chess Mysteries of the Arabian Knights
* (1982) The Lady or the Tiger?
* (1982) Alice in Puzzle-Land
* (1985) To Mock a Mockingbird
* (1987) Forever Undecided
* (1992) Satan, Cantor and Infinity
* (1997) The Riddle of Scheherazade
* (2007) The Magic Garden of George B. And Other Logic Puzzles, Polimetrica (Monza/Italy)
* (2009) Logical Labyrinths, A K Peters
* (2010) King Arthur in Search of His Dog and Other Curious Puzzles, Dover

### Փիլիսոփայություն
* (1977) The Tao is Silent
* (1980) This Book Needs No Title
* (1983) 5000 B.C. and other philosophical fantasies
* (2002) Some Interesting Memories: A Paradoxical Life
* (2003) Who Knows?: A Study of Religious Consciousness
* (2009) Rambles Through My Library, Praxis International

### Գիտական աշխատանքներ
* (1961) Theory of Formal Systems
* (1968) First-Order Logic
* (1992) Gödel’s Incompleteness Theorems
* (1993) Recursion Theory for Metamathematics
* (1994) Diagonalization and Self-Reference
* (1996) Set Theory and the Continuum Problem

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Raymond Smullyan's website  at Indiana University.
* Raymond Smullyan  at the MacTutor History of Mathematics archive.
* Raymond Smullyan at the Mathematics Genealogy Project.
* Raymond Smullyan  at Piano Society

Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տրամաբանողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աճպարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Գայ Կավասակի

**Գայ Կավասակի** (, ), ամերիկացի հեղինակ, Վիքիմեդիայի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, մարքեթինգի մասնագետ և Սիլիկոնային հովտի վենչուրային կապիտալ։ 1984 թվականին Macintosh համակարգչի մարքեթինգի պատասխանատու, Apple Computer ընկերության առաջին աշխատակիցներից մեկը։ Նա հայտնի է նրանով, որ «ավետարանական» հայեցակարգը ներդրել է բարձր տեխնոլոգիաների բիզնեսում, որն ուղղված էր սպառողների հատուկ շերտ՝ Apple ապրանքանիշի կողմնակիցների խումբ ստեղծելուն։ Կավասակին գրել է նաև գրքեր, որոնցից են «The Art of Social Media»-ն (2014) և «Database 101» (1991):

## Կենսագրություն
Գայ Կավասակին ծնվել է Հավայիի մայրաքաղաք Հոնոլուլուում։ Սթենֆորդի համալսարանում հոգեբանության ոլորտում ստացել է բակալավրի (BA) աստիճան։ Այնուհետև նա հաճախել է UC Davis իրավաբանական դպրոցը, սակայն մոտ մեկ շաբաթ դասերի հաճախելուց հետո, սակայն երբ հասկացավ, որ ատում է օրենքի դպրոցը, դուրս է գալիս։ Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան (MBA):

Կավասակին աշխատել է նաև «Nova Stylings» ոսկերչական ընկերությունում։ Նա ասում է. «Ոսկերչական բիզնեսը հանդիսանում է շատ, շատ կոշտ բիզնես, ավելի կոշտ, քան համակարգչային բիզնեսը... Ես սովորեցի շատ կարևոր մի դաս. ինչպես վաճառել»։

Ներկայումս նա «Garage Technology Ventures» գիտական, բարձր տեխնոլոգիաներ ստարտափում մասնագիտացված կազմակերպության կառավարիչ տնօրենն է, ինչպես նաև Nononina-յի համահիմնադիրն է, Truemors և Alltop կայքերի ստեղծողը։

2015 թվականի մարտին Կավասակին ընտրվել է Վիքիմեդիայի՝ շահույթ չհետապնդող ամերիկյան հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։

## Մատենագրություն
* 
* *Enchantment: The Art of Changing Hearts, Minds, and Actions* (2011) 978-1-59184-379-5
* 
* 
* 
* *Гай Кавасаки.* Правила Кавасаки. Жесткое руководство для тех, кто хочет оставить конкурентов позади. — «Манн, Иванов и Фербер», 2013. — С. 528. — ISBN 978-5-91657-709-9 = Reality Check: The Irreverent Guide to Outsmarting, Outmanaging, and Outmarketing Your Competition (2008) ISBN 978-1-59184-223-1
* *Rules for Revolutionaries* (2000) ISBN 0-88730-995-X; русский перевод — «Правила для революционеров» (Companion Group, 2007) ISBN 978-966-96692-2-0, 088730995X
* *How to Drive Your Competition Crazy* (1995) ISBN 0-7868-6124-X; русский перевод — *Как свести конкурентов с ума* (2004) ISBN 5-353-01602-5
* *Hindsights* (1995) ISBN 0-446-67115-0
* *The Computer Curmudgeon* (1993) ISBN 1-56830-013-1
* *Selling the Dream* (1992) ISBN 0-88730-600-4
* *Database 101* (1991) ISBN 0-938151-52-5
* *The Macintosh Way* (1990) ISBN 0-06-097338-2

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Alltop.com co-founder
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ
Կատեգորիա:Գուգլ ընկերության աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վիքիմեդիա
Բելառուսի ազգային տարազ

[մինի|աջից|250px|Բելառուսուհի՝ ազգային տարազով և [Բելառուսի դրոշ|պետական դրոշով]]
**Բելառուսի ազգային տարազ** (), պատմական տարբեր դարաշրջաններում բելառուսների որոշակի շերտերին բնորոշ հագուստ՝ ձևվածքի, գույնի, նյութի տեսակի, արտաքին հարդարանքի առանձնահատկություններով։

Բելառուսական ազգային տարազն ունի ընդհանուր արմատներ, որով կապված է ռուսական և ուկրաինական տարազների հետ։ Ազգային տարազի ձևավորման վրա ազդել են նաև լիտվական և լեհական ավանդույթները։ Բելառուսական զգեստների հետ օգտագործվում են նաև դեկորատիվ զարդեր, գոգնոց, գլխարկներ և այլն։ Բելառուսի տարբեր երկրամասերի ազգային տարազները միմյանցից տարբերվում են որոշակի առանձնահատկություններով։

Բելառուսի զով կլիմայական պայմաններից ելնելով հագուստները ստեղծվում են տեքստիլ ֆաբրիկատներից, որոնք ապահովում են տաքություն և ջերմություն։ Դրանք ստեղծվում են տարբեր գույնի թելերից և միահյուսվելով ստեղծում խորհրդանշական նախշեր։ Բելառուս իշխանավորները սովորաբար իրենց հագուստ ներմուծում են և նախընտրում են կարմիր, կապույտ, կանաչ գույները։ Տղամարդիկ կրում են տաբատ և վերնաշապիկ` համակցված գոտիով, կանայք՝ երկար վերնաշապիկ, կոչվող կիսաշրջազգեստ և գլխաշոր։

## Պատմություն
Ավանդական երկու կտոր բելառուսական հագուստը ծագում է դեռևս Կիևյան Ռուսիայի ժամանակաշրջանից և շարունակվում առ այսօր։ Բելառուսի ազգային տարազների մասին առաջին փաստագրական նյութերը թվագրվում են 16-րդ դարին։ Սլավոնների մոտ ասեղնագործության ավանդույթը ձևավորվել է դեռևս նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջանում, ունի բազմադարյա պատմություն։ Սա ապացուցվել է հնագիտական պեղումների և ճանապարհորդների փաստագրած նյութերի արդյունքների հիման վրա։ Լիտվայի 1588 թվականի կանոնադրության մեջ որոշակի կետեր վերաբերվում էր Լիտվական համադաշնության մեջ մտնող ժողովուրդների ազգային տարազներին.:

Բելառուսական հագուստների գլխավոր առանձնահատկությունը սպիտակի չափազանց մեծ օգտագործումն է։ Այդ գույնը բնորոշ է բելառուս ժողովրդին։ Ավելի վաղ մարդիկ առնչվելով բնության հետ հագուստների ստեղծման գործում օգտագործել են նաև բնական նյութեր։ Գործվածքներում կիրառվել է բուրդ, եղինջ և իհարկե կտավատ։ Ավելի նոր շրջանում բելառուսկաան հագուստներում մեծացավ նաև մետաքսի դերն ու նշանակությունը։

Գյուղացիության շրջանում տարածված էր խոտաբույսերի և հատապտուղների միջոցով ազգային տարազների պատկերազարդման և գունավորման երևույթը։ Յուրաքանչյուր բելառուսական մարզ ուներ իր սեփական նկարչական օրինաչափությունները։ Սպիտակից բացի 16-18-րդ դարերում բելառուսական ազգային տարազների շրջանում սպիտակից բացի տարածվեցին նաև մանուշակագույն, վառ դեղին, կապույտ և այլ գույները։

19-րդ դարի ավարտին և 20-րդ դարի սկզբի բելառուսական տարազներում տեղ են գտել ցայտուն կերպով արտահայտված էթնիկական առանձնահատկությունները։ Դարերի ընթացքում այս երկրի ազգային հագուստները ենթարկվեցին որոշակի փոփոխությունների՝ պահպանելով իրենց ինքնատիպությունը։

## Տես նաև
* Ազգային տարազ
* Բելառուսի մշակույթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բելառուսի ազգային տարազ  
* Բելառուսական ավանդական ազգային հագուստներ 

Կատեգորիա:Բելառուսական տարազ
Կատեգորիա:Բելառուսի մշակույթ
Թևդորե Գրիգալաշվիլի

**Թևդորե Գրիգալաշվիլի** (, ), վրացի ֆուտբոլիստ։ Հանդես է գալիս «Սաբուրտալո» ակումբում որպես պաշտպան։

## Կարիերա

### Ակումբային
Թևդորեն «Զեստաֆոնի» ակումբի սան է։ Դեբյուտը կայացել է 2012 թվականի օգոստոսի 11-ին վրացական լիգայում, որտեղ  նա կարողացել է ընդգրկվել հիմնական կազմ և մասնակցել «Մերանի» ակումբի դեմ խաղին (3:1)։ Իր դեբյուտային մրցաշրջանում կարողացել է անցկացնել 26 խաղ՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։ Ակումբում անցկացրել է 63 խաղ։ 2015 թվականի փետրվարին պայմանագիր է ստորագրել «Սամտրեդիա» ակումբի հետ։ Դեբյուտը կայացել է 2015 թվականի մայիսի 2-ին «Կոլհեթի» ակումբի դեմ խաղում (1:1)։ 2015 թվականի հունիսին սկսել է փորցաշրջանը «Թերեք» ակումբում։ 2015 թվականի հուլիսի 12-ին տեղափոխվել է այնտեղ։ Թիմի կազմում մասնակցել է Ռուսաստանի առաջնության միայն մեկ խաղի։

### Ազգային հավաքականում
2011 թվականին սկսել է հանդես գալ Վրաստանի երիտասարդական հավաքականում։ Դեբյուտային խաղը կայացել է 2012 թվականի մայիսի 26-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի դեմ խաղում, որտեղ Վրաստանի հավաքականը կարողացավ հաղթել 4:2 հաշվով։

## Ձեռքբերումներ

### Թիմային
;  «Զեստաֆոնի»
** [[Վրաստանի ֆուտբոլի առաջնություն|Վրաստանի առաջնություն]]** 
* 15px Չեմպիոն։ 2011/12
** [[Վրաստանի գավաթի առաջնություն (ֆուտբոլ)|Վրաստանի գավաթ]]**
* 15px **Ֆինալիստ** ։ 2011/12
** [[Վրաստանի սուպերգավաթի առաջնություն (ֆուտբոլ)|Վրաստանի սուպերգավաթ]]**
* 15px **հաղթող** ։ 2011/12, 2012/13
;  «**Սամտրեդիա**»
** [[Վրաստանի գավաթի առաջնություն (ֆուտբոլ)|Վրաստանի գավաթ]]**
* 15px **Ֆինալիստ** ։ 2014/15

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Թերեք» ակումբը պայմանագիրը կնքեց Գրիգալաշվիլիի հետ 
* ֆուտբոլիստի պրոֆիլը ՌՖՊԼ կայքում 

Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Բերձորի մարդասիրական միջանցք

**Բերձորի միջանցք** (նաև՝ Բերձորի մարդասիրական միջանցք, Լաչինի մարդասիրական միջանցք, Լաչինի միջանցք), վեցկիլոմետրանոց լեռնային միջանցք, որը միացնում է Հայաստանի Հանրապետությունը` Արցախի Հանրապետությանը։ Գտնվում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ 1992 թվականի մայիսից մինչև 2020 թվականի նոյեմբերը փաստացի վերահսկվում էր Արցախի Հանրապետության կողմից և նրա վարչատարածքային բաժանման համաձայն մտնում էր Քաշաթաղի շրջանի կազմի մեջ։ 2020 թվականի նոյեմբերին, 44-օրյա պատերազմի հետևանքով, միջանցքում տեղակայվեց Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը։

Միջանցքի տարածքն այսօրվա դրությամբ ընդգրկում է երեք բնակավայր՝ Աղավնո, Սուս գյուղերը և բուն Բերձոր (Լաչին) քաղաքը։ 2022 թվականի օգոստոսի 26-ից տվյալ բնակավայրերը գտնվում են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։

2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից միջանցքը փակված է` էկոակտիվիստ ներկայացող ադրբեջանցիների կողմից։

## Պատմություն
[thumb|left|230px|Լաչինի միջանցքում գտնվող IV դարի [Ծիծեռնավանքը]]
15-17-րդ դարերում այստեղ գոյություն է ունեցել Քաշաթաղի մելիքությունը։ 17-րդ դարի սկզբում պարսից Աբբաս I Սեֆին այս վայրերում վերաբնակեցրել է քրդական ցեղերի, որպեսզի թուլացնի հայ մելիքներին։

1918 թվականի նոյեմբերին վերջին, այն բանից հետո, երբ անգլիացիների պահանջով Անդրանիկ Օզանյանը լքեց Արցախը, տեղի մուսուլմաններն ավերեցին Հարարը և երկու հայկական գյուղեր՝ Սպիտակաշենը և Պետրոսաշենը։ Այս գյուղերը գտնվել են Արցախի և Զանգեզուրի միջև բաժանելով լեռնային երկու շրջանները։

Խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին ԼՂԻՄ-ը սահմանակից է եղել Խորհրդային Հայաստանին, սակայն 1930-ական թվականներից՝ վարչական հերթական բարեփոխումներից հետո, աշխարհագրական կապը կտրվել է։ Տարածաշրջանային կոնֆլիկտների շվեդ մասնագետ Սվանտե Կորնելը նշում է։

Հետաքրքրական է, որ 1926 թվականի քարտեզի վրա, որը տպագրված է եղել «Սովետական մեծ հանրագիտարանում», ԼՂԻՄ-ը սահմանակից է եղել մի դեպքում Հայաստանին, մյուս դեպքերում արդեն առանձնացված է Հայաստանից։ 1930 թվականից սկսած Լաչինը դուրս է եկել ԼՂԻՄ-ը կազմից և միացել է Ադրբեջանին՝ դառնալով վարչական առանձին միավոր։


Արցախյան ազատամարտի ժամանակ Արցախը երեք տարի շրջափակված է եղել Ադրբեջանի կողմից։ 1992 թվականի մայիսի 17-18-ը հայկական ուժերը հատուկ օպերացիա են իրականացրել՝ ազատագրելու Շուշի — Լաչին — Զաբուխ ստրատեգիական նշանակություն ունեցող ավտոճանապարհը։ Լաչինի ազատագրումից հետո Արցախը դուրս է եկել շրջափակումից, ինչը հնարավորություն տվեց հայկական ուժերին ռազմական և հումանիտար օգնություն տրամադրել Լաչինին։ 1992 թվականի հոկտեմբերին ադրբեջանցիները փորձել են հետ գրավել Լաչինը՝ իրականացնելով Լաչինի օպերացիան։ Վերջինս անհաջողությամ է եզրափակվել։

2020 թվականի նոյեմբերին, 44-օրյա պատերազմի հետևանքով, Բերձորի միջանցքում տեղակայվեց Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը։

2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից միջանցքը փակված է` էկոակտիվիստ ներկայացող ադրբեջանցիների կողմից։

## Տես նաև
* Բերձորի մարդասիրական միջանցքի բացում
* Արցախի Հանրապետության շրջափակում (2022-2023)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախ