open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նվիկ բծավոր

**Նվիկ բծավոր** (), նվիկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Հաստ պալարանման կոճղարմատով և խոշոր նիզակաձև երկարակոթ տերևներով, միատուն բազմամայա խոտաբույս է, որի բարձրությունը 15-25 սմ է։ Տերևաթիթեղի վրա երևում են գորշակարմրավուն բծեր կամ ելունդներ։ Ծաղկասլաքը կարճ է տերևների կոթուններից։ Երկար գլանաձև կողուները կազմված են  միասեռ, ծաղկապատից զուրկ դեղնականաչավուն աննշմար, բազմաթիվ մանր, խիտ դասավորված ծաղիկներից։ Վարսանդավոր ծաղիկները գտնվում են կողրի ստորին մասում՝ հաստ առանցքի վրա, իսկ առէջավորները՝ վերին մասում։ Կողրը շրջապատված է բաց կանաչավուն սրածայր ծածկոցով։ Պտղաբույլը կազմված է սեղմ, իրար հպված կարմիր հատապտուղներից։

## Տարածվածություն
Աճում է միջին լեռնային գոտու ստվերաշատ անտառներում, թփուտներում։ Հանդիպում է Տավուշի մարզում։ Թունավոր բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են թարմ, 70 % օսլա, խեժ, սապոնինային գլիկոզիդ, արոնին պարունակող պալարավոր կոճղարմատները։։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Նվիկազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Մաքսիմ Մանուկյան

**Մաքսիմ Մանուկյան** (), հունահռոմեական ոճի հայ ըմբիշ, աշխարհի չեմպիոն, 2013 թվականի Ունիվերսիադայի արծաթե մեդալակիր, զինծառայողների աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, լողափնյա ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, 2016 թվականի օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Կենսագրություն
Մաքսիմը ըմբշամարտով զբաղվել է 1998 թվականից, սակայն որոշ ժամանակ անց դադարեցրել է պարապմունքները և վեց տարվա ընդմիջումից հետո կրկին վերադարձել է 2010 թվականի մարզումներին։

2011 թվականին նորամուտը նշել Է Թբիլիսիի միջազգային մրցաշարում, սակայն անհաջող։

2013 թվականին Կազանի Ունիվերսիադայում ներկայացրել է Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտը, որտեղ ստացել է արծաթե մեդալ՝ եզրափակչում զիջելով այդ պահին գործող ռուս օլիմպիական չեմպիոն Ալան Խուգաևին։

2015 թվականին Բաքվում կայացած առաջին Եվրոպական խաղերում զբաղեցրել է միայն 5-րդ տեղը, սակայն այդ մրցաշարում նրա նետումը, որը կատարվել է ադրբեջանցի մարզիկի դեմ, ըմբշամարտի Միացյալ աշխարհը ճանաչել է «Տարվա լավագույն հնարք»։

2016 թվականին որակավորման փուլի շնորհիվ դուրս է եկել Ռիո դե Ժանեյրոյում կայանալիք Օլիմպիական խաղերին, սակայն առաջին շրջանում 3-0 հաշվով պարտվել է հունգարացի Վիկտոր Լերինցին և դուրս մնացել մրցաշարից։

2017 թվականին Փարիզում կայացած աշխարհի առաջնությունում իրականացրեց իր վաղեմի երազանքը՝ նվաճելով աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը։ Կիսաեզրափակիչում հայ ըմբիշը 1 րոպե 55 վայրկյանում 7:0 հաշվով հաղթել է Եվրոպայի գործող չեմպիոն Զուրաբ Դատունաշվիլիին, իսկ եզրափակչում 5:0 հաշվով հաղթել է բելառուսցի Ռադիկ Կուլիևին։ Այս հաղթանակի համար նա ստացել է «Սպորտի զարգացման գործում նշանակալի ավանդի և նվիրվածության համար» մրցանակ։ Մանուկյանը դարձել է «Հայկյան 2017» մրցույթի դափնեկիր։ Մրցանակը հայ ըմբիշին հանձնել է ՀՀ 3-րդ նախագահ՝ Սերժ Սարգսյանը։

Պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանով (07.09.2017)։

## Ձեռքբերումներ
### Ելույթներ օլիմպիադաներում

### Ելույթներ աշխարհի առաջնություններում

### Ելույթներ Եվրոպայի առաջնություններում

### Ելույթներ Եվրոպական խաղերում

### Ելույթներ աշխարհի գավաթներում

### Ելույթներ Ունիվերսիադայում

### Ելույթներ այլ մրցաշարերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կիևի հայկական համայնք

**«Կիևի հայկական համայնք»**, հասարակական կազմակերպություն, որը միավորում է Կիևի և Կիևի մարզի հայ մշակույթին անտարբեր մարդկանց և հայերին։

Պաշտոնապես կազմակերպությունը գրանցվել է 1994 թվականին՝ «Կիևի հայկական հասարակություն» անվամբ։

2003 թվականին ընկերության հավաքներից մեկում որոշում է կայացվել անվանումը փոխելու, ինչպես նաև կազմակերպության կանոնադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին։ Այսպիսով, 2003 թվականի հոկտեմբերի 20-ից իր աշխատանքն է սկսել «Կիևի հայկական համայնք» հասարակական կազմակերպությունը։

2012 թվականի հունիսի 7-ին բացվեց Կիևի հայ համայնքի հանրային ընդունարանը։

2005-2006 թվականներին Կիևի հայ համայնքը հանդես է եկել որպես շախմատի միջազգային մրցաշարի գլխավոր հովանավոր։

19.06.2014 Կիևի հայկական համայնք ՀԿ նախագահ ընտրվեց Գևորգյան Նորիկը, Ուկրաինայում Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս, հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի վաստակավոր մարզիչ, հաջողակ գործարար։

## Կառուցվածք
Նախագահ՝ *Գևորգյան Նորիկ Տիգրանի*։ Նախորդ նախագահ՝ *Գալուստյան Համլետ Ռոբերտի*։

**Վարչության անդամներ**՝
* Բադայանց Տիմոֆեյ Պետրովիչ
* Գևորգյան Նորիկ Տիգրանի
* Կարագյոզյան Տիգրան Վանդոսի
* Մելիքյան Վահե Արմենի
* Հովհաննիսյան Արթուր Վլադիմիրի
* Հովհաննիսյան Ելենա Միխայլովնա
* Փամբուխչյան Հայկ Նուրիջանի
* Պողոսյան Օշին Մանուկի
* Սաֆարյան Հմայակ Արշակի
* Խաչատրյան Գոռ Արմենի

## Կառուցվածքային կազմակերպություններ
Հայոց ցեղասպանության հարցերով կոմիտե։ Երիտասարդության և սպորտի կոմիտե։ Ֆինանսական կոմիտե։
Տեղեկատվական քաղաքականության կոմիտե։ Մշակույթի կոմիտե։ Սոցիալական օգնության կենտրոն։ Պատերազմի և աշխատանքի վետերանների աջակցության կոմիտե։ Կիևի հայկական եկեղեցու աջակցության և օգնության կոմիտե։ Իրավական օգնության կենտրոն Գրիգոր Զոհրապի (իրավաբանական ծառայություն)
Կիևի հայ համայնքի կառուցվածքային ստորաբաժանումների հետ աշխատանքի կոմիտե։ Գրիգոր Նարեկացու անվան ուսումնական կենտրոն։

## Մշակույթ և կրթություն
* Երվանդ Մանարյանի անվան Կիևի հայկական համայնքի տիկնիկային թատրոն (2007 թվական), գեղարվեստական ղեկավար Նազելի Նալբանդյան։
* Հայոց լեզվի դասընթացներ կիրակնօրյա, հայոց լեզվի ուսուցման ֆակուլտատիվ դասարաններ՝ պետական միջնակարգ դպրոցների հիմքի վրա՝ թիվ 85, մանկավարժ Ծովինար Այդինյան, № 88 միջնակարգ հանրակրթական դպրոց, մանկավարժ Հասմիկ Ղազարյան, № 237 միջնակարգ հանրակրթական դպրոց, մանկավարժ Կարինե Թումաղայան։

## Տես նաև
* Ուկրաինայի հայերի միություն
* Ուկրաինայի հայ երիտասարդների միություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Киевская армянская община
* ОРГАНИЗАЦИЯ → КИЕВСКАЯ АРМЯНСКАЯ ОБЩИНА 
* Женщина-эпоха
* Виктор Янукович: «Всем попыткам развязать конфликты на межэтнической почве должен быть дан своевременный и жесткий ответ»
* ОБЩЕЕ СОБРАНИЕ ЧЛЕНОВ КИЕВСКОЙ АРМЯНСКОЙ ОБЩИНЫ 3 ИЮНЯ 2007
* Тигран Карагезян: Армянская община будет содействовать в укреплении независимой Украины

Կատեգորիա:1989 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինահայ հասարակական կազմակերպություններ
Կինգ Դելյուքս

**«Կինգ Դելյուքս» ֆուտբոլային ակումբ**, հայկական ֆուտբոլային ակումբ Աբովյան քաղաքից, հիմնադրվել է 2011 թվականին։

## Պատմություն
2011 թվականի մրցաշրջանի ավարտին Հայաստանում հիմնադրվել է երկու ակումբ՝ «Ալաշկերտը» և «Կինգ Դելյուքսը»։ Եթե «Ալաշկերտը» վերածնվել է, ապա «Կինգ Դելյուքս»-ը նոր է ստեղծվել։ Նրա հիմնադիրը եղել է նախկինում «Կոտայքում» հանդես եկած Գագիկ Հովհաննիսյանը, որն զբաղեցրել է գործադիր տնօրենի պաշտոնը։ Հովհաննիսյանը հավատացրել է, որ ակումբն ունի հեռահար պլաններ, որոնցից գլխավորը քաղաքի ավանդույթների վերականգնումն է։ Բայց գլխավոր մարզչի պաշտոնում նշանակվել է Արմեն Սահակյանը, որը նույնպես նախկինում հանդես է եկել «Կոտայքում»։ Ակումբի պատմության առաջին հանդիպումը կայացել է հունվարի 18-ին։ «Ուլիսի» դեմ ստուգողական հանդիպման 45-րդ րոպեին միակ գնդակը խփել է Արա Հովհաննիսյանը։

Ակումբն իր մասնակցությունն առաջին լիգայում սկսել է 2012/13 մրցաշրջանում։ Ձմեռային տրանսֆերային պատուհանի ընթացքում ակումբի կազմը համալրել են Պրեմիեր լիգայում հանդես եկող ֆուտբոլիստներից Միհրան Մանասյանը («Ուլիսից»), Արա Հովհաննիսյանը («Արարատից») և այլք։ Թիմի հիմնական խաղացողները եղել են 20-23 տարեկան տեղացի ֆուտբոլիստները։ Ապրիլի 15-ին թիմի ղեկավարությունը պաշտոնապես հայտարարել է այն մասին, որ 20 ֆուտբոլիստների հետ կնքվել են պայմանագրեր։

Առաջնությունն սկսվել է հաջողությամբ, և թիմը հավակնել է զբաղեցնել 1-ին հորիզոնականը ու անցնել ավելի բարձր դիվիզիոն։ Թիմը որոշ ժամանակ պահպանել է առաջին հորիզոնականը և ունեցել փոքր առավելություն։ Սակայն մի քանի խաղից հետո նրան հասել են մրցակիցները, որոնցից գլխավորը եղել է «Ալաշկերտը»։ 17-րդ տուրում կայացել է որոշիչ հանդիպում մրցաշարային աղուսյակում առաջատարի տեղի համար, որտեղ «Կինգ Դելյուքսը» պարտություն է կրել։ 18-րդ տուրում թիմը ոչ-ոքի է խաղացել առաջնության վերջին տեղն զբաղեցրած թիմի հետ, իսկ մի քանի օր հետո ակումբի ղեկավարությունը հայտարարել է առաջնությունից ակումբի դուրս գալու և կազմալուծման մասին։ Մի քանի խաղացողներ տեղափոխվել են Պրեմիեր լիգայի ակումբների պահեստային թիմեր, որ հանդես էին գալիս Առաջին լիգայում, ինչպես նաև «Ալաշկերտ»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ակումբի էջը footballdatabase.eu կայքում 
* Ակումբի էջը int.soccerway.com կայքում 

Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Հայաստանում
Միխայիլ Մարկոսով

**Միխայիլ Սերգեյի Մարկոսով** (), ռուս և հայ ֆուտբոլիստ, «Դինամո Ստավրոպոլ» ակումբի հարձակվող։

## Կարիերա
Միխայիլ Մարկոսովը ծնվել է Բուդյոննովսկում, որտեղ էլ սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով։ Առաջին մարզիչը եղել է Յուրի Բագրատի Սաֆարյանը։ Առաջին պրոֆեսիոնալ ակումբում՝ «Ժեմչուժինայում» (Բուդյոնովսկ), խաղացել է եզրային կիսապաշտպանի դիրքում։ 2006 թվականին տեղափոխվել է «Կավկազտրանսգազ-2005», որտեղ սկսել է խաղալ հարձակվողի դիրքում։ 2007 թվականին ԲՄԱ (Դոնի Ռոստով) ակումբի կազմում նշել է նորամուտը առաջին դիվիզիոնում։ 2008 թվականին վարձավճարային հիմունքներով տեղափոխվել է «Դինամո» (Ստավրոպոլ), որտեղ 30 խաղում խփել է 27 գնդակ և դարձել «Հարավ» գոտու լավագույն ռմբարկուն, հարձակվողը և խաղացողը։ 2009 թվականին վերադարձել է ԲՄԱ, նույն թվականին խաղացել է «Ստավրոպոլի» կազմում։ 2010 թվականին տեղափոխվել է Վոլգոգրադի «Ռոտոր» ակումբ։ 2011/2012 մրցաշրջանի առաջին մասը խաղացել է Ստավրոպոլի «Դինամոյում», իսկ երկրորդը՝ «Ուֆայում», որտեղ օգնել է թիմին «Ուրալ-Պովոլժիե» տարածշրջանի երկրորդ դիվիզիոնում զբաղեցնել երկրորդ հորիզոնականը, որը հետագայում թիմին թույլ է տվել անցնել ՖԱԼ։ Հաջորդ մրցաշրջանում Մարկոսովը դարձել է «Ուֆայի» լավագույն ռմբարկու։ 2013 թվականի հունիսից խաղացել է «Սիբիրում» (Նովոսիբիրսկ)։

Քանի որ Միխայիլ Մարկոսյանն ունի հայկական արմատներ (հայրը հայ է, մայրը՝ ռուս), 2013 թվականին բազմիցս հրավիրվել է Հայաստանի ազգային հավաքական, բայց դեռևս չի մասնակցել պաշտոնական հանդիպումների։

## Ձեռքբերումներ
* «Հարավ» գոտու երկրորդ դիվիզիոնի լավագույն ֆուտբոլիստ - 2008
* «Հարավ» գոտու երկրորդ դիվիզիոնի լավագույն  հարձակվող - 2008
* «Հարավ» գոտու երկրորդ դիվիզիոնի լավագույն ռմբարկու - 2008
* «Հարավ» գոտու երկրորդ դիվիզիոնի արծաթե մեդալակիր - 2009
* «Ուրալ Պովոլժիե» տարածշրջանի երկրորդ դիվիզիոնի արծաթե մեդալակիր - 2011/12 * (անցում Ֆուտբոլի ազգային լիգա)*
* «Ուֆայի» լավագույն ռմբարկու 2012/13 մրցաշրջանում

## Ընտանիք
* Կինը՝ Անաստասիա, 
** Որդին՝ Դավիթ։

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Դինամո Սանկտ Պետերբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խիմկիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ
Կատեգորիա:Ուֆայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Կուբանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲՄԱ Դոնի Ռոստովի ֆուտբոլիստներ
Մոսիլեներ

**Մոսիլեներ** (**Մուսիլեներ** կամ **Մոսիլեներ**) հայկական նշանավոր տոհմ Բյուզանդիայում։ Տոհմի անվան հունական օրինակը առաջացել է հայկական *Մուշել* (*Մուշեղ*) անունից։ 8-10-րդ դարերում Մոսիլեների տոհմից սերել են հայտնի զորավարներ և ծովայիններ։ 10-րդ դարում բյուզանդական կայսր Վասիլի 2-րդն իր նորավեպերից մեկում նշել է, որ իր ժամանակահատվածում Մոսիլեների տոհմը խիստ աղքատացել է։ Բարեկամական կապեր են ունեցել մեկ այլ հայկական տոհմի՝ Կրինիտների հետ։

## Հայտնի ներկայացուցիչներ
* Ալեքսեյ Մոսիլե (*[[:en:Alexios Mosele (general)]]*) բյուզանդական բանակի գեներալ՝ բյուզանդական կայսր Կոստանտին VI Կույրի կառավարման տարիներին։
* Ալեքսեյ Մոսիլե (կայսր) (*[[:en:Alexios Mosele (Caesar)]]*) բյուզանդական բանակի գեներալ, որը բյուզանդական կայսր Ֆեոֆիլի կամքով դարձել է գահի ժառանգորդ։
* Ալեքսեյ Մոսիլե (ծովակալ) Բյուզանդիայի ծովակալ՝ Ռոմանոս I Լեկափենոս կայսեր օրոք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի հայկական տոհմեր
Լերդախոտ սխտորային

**Լերդախոտ սխտորային ** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
20-30 սմ բարձրությամբ սողացող կոճղարմատով, փափկաթավ, ճյուղավոր, մեղրատու գեղազարդային բազմամյա խոտաբույս է։ Հերթադիր դասավորված, նստադիր, երկարավուն-ձվաձև տերևները աղեղնաեզր են։ 2-4-ական զույգերով վարդագույն ծաղիկները աճում են տերևանութներում։ Զանգակաձև բաժակն ունի 5 եռանկյունաձև ատամիկներով խողովակ։ Ձվաձև պտուղները կնճռոտ էրեմներ են։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին լեռնային գոտու խոնավ մարգագետիններում, գետափերին, աղակալած ճահիճներում։ Տարածված է Տավուշի, Սյունիքի, Արմավիրի, Արարատի, Վայոց ձորի մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ամբողջ բույսը ծաղկման փուլում։ Որպես համեմունք ձկնային կերակուրների համար կիրառում են բույսի տերևներն ու երիտասարդ ընձյուղները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Հենման ֆունկցիա

Մաթեմատիկայում ոչ դատարկ փակ ուռուցիկ *A* բազմության, որը գտնվում է   \mathbb{R}^n–ում, **հենման ֆունկցիան՝**  *h**A*–ն, բնութագրում է *A*–ի  հենման հիպերհարթությունների հեռավորությունները կորդինատային կենտրոնից։ Յուրաքանչյուր ոչ դատարակ փակ ուռուցիկ *A* բազմությունը միակ ձևով է որոշվում *h**A*–ից։ Ավելին հենման ֆունկցիան *A* ուռուցիկ բազմության համար մրցում է շատ այլ բնական երկրաչափական օպերատորների հետ, ինչպիսիք են շրջումը, Մինկովսկու գումարը և այլ օպերատորներ։ Այս հատկությունների շնորհիվ հենման ֆունկցիան Ուռուցիկ Երկրաչափության մեջ հիմնական գաղափարներից է։

## Սահմանում
Հենման ֆունկցիան  h_A\colon\mathbb{R}^n\to\mathbb{R} տես

. *A* ոչ դատարակ ուռուցիկ  \mathbb{R}^n-ում բազմության համար տրվում է հետևյալ կերպ.
: h_A(x)=\sup\{ x\cdot a: a\in A\}, x\in\mathbb{R}^n;
Ներկայացումը ստացվում է ավելի ինտուիտիվ, երբ   x  -ը միավոր վեկտոր է. այսինք, երբ *A*-ն գտնվում է փակ կիսահարթության մեջ։
:  \{y\in\mathbb{R}^n: y\cdot x \leqslant h_A(x) \}
Եւ առնվազն մի կետ կա *A*-ի սահմանային տիրույթում, որ գտնվում է
: H(x)= \{y\in\mathbb{R}^n: y\cdot x = h_A(x) \}
այս կիսահարթության մեջ։ *H*(*x*) հիպերհարթությունը այդ պատճառով կոչվում է X միավոր վեկտորին հենված արտաքին կիսահարթություն ։ Արտաքին բառը կարևոր է այստեղ, քանի որ X-ի ուղղոությունը շատ կարևոր է դեր է խաղում։ *H*(*x*) բազմությունը ընդհանուր առմամբ տարբեր է *H*(*-x*)-ից։ Այս դեպքում  *h**A* -ն *H*(*x*)-ի հեռավորությունն է կենտրոնից։

## Օրինակներ
*A*={*a*}  միատարր բազմության հենման ֆունցիան ներկայացվում է
h_{A}(x)=x \cdot a տեսքով։

Էվկլիդյան *B**1* միավոր գնդի հենման ֆունցիան ներկայացվում է   h_{B_1}(x)=|x| տեսքով։

## Հատկություններ

### Որպես ''A''-ից կախված ֆունկցիա

Վերափոխված կամ ընդլայնված բազմությունների հենման ֆունկցիան սերտ կապ ունի հիմական *A* բազմությոնից

: h_{\alpha A}(x)=\alpha h_A(x),  \qquad \alpha \ge 0, x\in \mathbb{R}^n
և
: h_{A+b}(x)=h_A(x)+x\cdot b,  \qquad x,b\in \mathbb{R}^n.

ավելի ընդհանրացված տեսքը․

: h_{A+B}(x)=h_A(x)+h_B(x),  \qquad x\in \mathbb{R}^n,
որտեղ *A* + *B*-ն  Մինկովսկու գումար-ն է․
:A + B := \{\, a + b \in \mathbb{R}^{n} \mid a \in A,\ b \in B \,\}.

2 ոչ դատարկ  կոմպակտ ուռուցիկ բազմությունների Հաուսդորֆյան հեռավորությունը՝   d_{\mathrm H}(A,B) =  \| h_A-h_B\|_\infty -ն կարող են ներկայացվեն հենման ֆունկցիայի տեսքով։
:  d_{\mathrm H}(A,B) =  \| h_A-h_B\|_\infty
որտեղ, աջ կողմի արտահայտության մեջ միավոր նորմն է օգտագործվում։

Հենման ֆունկցիայի հատկությունները, որպես *A* բազմությունից ֆունկցիա, երբեմն ընդհանրացվում է ասույթով, որ \tau:*A* \mapsto *h* *A* արտածում է ոչ դատարկ կոմպակտ ուռուցիկ բազմությունները միավոր գնդի վրա որոշված միակ ֆունկցիայի միջոցով, որի դրական համասեռ 
ընդլայնումը ուռուցիկ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուռուցիկ երկրաչափություն
Կատեգորիա:Ֆունկցիաների տեսակներ
Յուրի Բաբայան

**Յուրի Բաբայան** (), ազատ ոճի ըմբշամարտի և սամբոյի խորհրդային և հայ մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ. Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (2004)։ Խասավյուրտի պատվավոր քաղաքացի է։ «Երախտագիտություն» մեդալի ասպետ։

## Կենսագրություն
Յուրի Բաբայանը ծնվել է 1929 թվականի հունիսի 5-ին Բաքվում։ Ըմբշամարտով է զբաղվել դպրոցական տարիներից, դարձել Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի չեմպիոն, ԲԿՄԱ ընկերության առաջնության, Բաքվի և Ադրբեջանական ԽՍՀ առաջնությունների մրցանակակիր։ 1958 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտը։ 1958-1968 թվականներին Ստեփանակերտում զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ։

1968 թվականին տեղափոխվել է Երևան և հետագայում աշխատել որպես մարզիչ «Սպարտակ» մարզական ընկերությունում և Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական քոլեջում։ Պատրաստել է միջազգային մակարդակի մի քանի ըմբիշներ։ Նրա ամենահայտնի աշակերտներից են Եվրոպայի չեմպիոններ Գուրգեն Բաղդասարյանն ու Անուշավան Սահակյանը, որոնց նա մարզել է իրենց մարզական կարիերայի ընթացքում։ Տարբեր տարիներին աշխատել է նաև Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր Արմեն Մկրտչյանի և աշխարհի չեմպիոն Դավիթ Սաֆարյանի հետ։

Մահացել է 2014 թվականի մայիսի 5-ին։ Թաղված է Զեյթունի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Յուրի Բաբայան. ըմբշամարտի երախտավորը 75 / Կազմ. և առաջաբ.՝ Բ.Զ. Սաղյան. Երևան։ Ա. հ., 2004. 40 էջ։ դիմանկ., գուն. լուսանկ.; 20 սմ.

Կատեգորիա:Երախտագիտության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչներ
ԱՄՆ բասկետբոլի ֆեդերացիայի տարվա մարզիկ

**ԱՄՆ բասկետբոլի ֆեդերացիայի տարվա մարզիկ**  (), բասկետբոլային մրցանակ։  Մրցանակը ստեղծվել է 1980 թվականին, իսկ առաջին մրցանակակիրն է դարձել Այզեա Թոմասը։ Շնորհվում է ԱՄՆ-ի ազգային հավաքականի լավագույն խաղացողին, որը տարվա ընթացքում հավաքականի կազմում միջազգային մրցույթների ժամանակ ցուցաբերել է անթերի խաղ։ Հաղթողը ընտրվում է ԱՄՆ-ի բասկետբոլի ֆեդերացիայի անդամների կողմից՝ քվեարկության միջոցով։ Վերջինս անցկացվում է դեկտեմբերին կամ հաջորդ տարվա հունվարին։

Մայքլ Ջորդանը, Ալոնզո Մոուրնինգը, Կարմելո Էնթոնին և Քևին Դյուրանտը միակ բասկետբոլիստներն են, որոնք արժանացել են մրցանակին երկու անգամ։ Ավելի հաճախ հաղթող են դարձել Դյուկի (6 անգամ) և Չապել Հիլի Հյուսիսային Կարոլինայի (5 անգամ) համալսարանների շրջանավարտները։ Երեք անգամ մրցանակակիր են դարձել միանգամից երկու խաղացող (1984, 2004 և 2016)։ Ներկայիս մրցանակակիրը համարվում է «Տեխաս Լեջենդս» ակումբի խաղացող Ջամիլ Ուորնին։

## Պայմանանշաններ

## Հաղթողներ

## Մեկնաբանություններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բասկետբոլային պարգևներ
Ուրց Կոչիի

**Ուրց Կոչիի** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
5-15 սմ բարձրությամբ, տեղ-տեղ արմատավորվող բազմամյա, լավ մեղրատու, գեղազարդային փոքր կիսաթուփ է, որի սողացող ցողունները ստորին մասում փայտացած են։ Կարճակոթ մանր տերևները, որոնք պատված են եթերային յուղ պարունակող գեղձիկներով, բազմաթիվ վեր բարձրացող ծաղկակիր ցողունների վրա հակադիր դասավորված են օվալաձև կամ նշտարաձև։ Կազմելով գլխիկանման ծաղկաբույլեր` երկշուրթ սպիտակ, մանուշակագույն կամ վարդագույն ծաղիկները աճում են օղակներով փոքրիկ ճյուղերի գագաթներին։ Համարյա գնդաձև պտուղները մուգ գորշագույն շատ մանր ընկուզիկներ են։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների չոր լանջերին։ Հանդիպում է բոլոր մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը, որը հավաքում են ծաղկման շրջանում։ Ուրցի վերգետնյա մասը պարունակում է դաբաղանյութեր, դառնանյութեր, օրգանական թթուներ, խեժ, ֆլավոնային գլիկոզիդներ, ուրսոլաթթու, օլեինաթթու, եռտերպենոիդներ, ճարպային յուղեր և եթերային յուղ, որի մեջ կուտակվում են ֆենոլներ, թիմոլ և կարվակրոլ, ինչպես նաև լինալոոլ, պինեն, ցիմոլ և այլ տերպեններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Սուրբ Նազարեթ եկեղեցի

**Սուրբ Նազարեթ հայկական եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցու վանք Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքում։ Գտնվում է Հայկական փողոցում՝ Բարաբազարի հյուսիսարևմտյան անկյունում։ Համարվում է, որ այն ամենահին եկեղեցին է Կալկաթայում։ Սուբ Նազարեթի եկեղեցուց բացի Կալկաթայում կան ևս երկու հայկական վանքեր՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին և Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին։

## Պատմություն
1688 թվականի հունիսի 22-ին Բրիտանական արևելահնդկական ընկերությունը պայմանագիր է կնքել հայերի հետ։ Պայմանագիրն ստորագրել են Սըր Խոսիա Չայլդը Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության անունից և Խոջա Սարհադն ու Խոջա Ֆանուշը հայերի անունից։ Ըստ այդ պայմանագրի՝ Սրևելահնդկական ընկերությունը պարտավորվել է կաուցել եկեղեցիներ Հնդկաստանի տարածքում, որտեղ ապրում է առնվազն 40 հայ և հատկացնել 50 ֆունտ այդ եկեղեցիների քահանաներին որպես պարգև։

1708 (ըստ այլ տվյալների՝ 1705 կամ 1707) թվականին Արևելահնդկական ընկերությունը կառուցել է ոչ մեծ փայտե եկեղեցի ներկայում գոյություն ունեցող եկեղեցու հարավարևելյան թևի տեղում։ 1708 թվականը համարվում է Կալկութային Սուրբ Նազարեթ եկեղեցու հիմնադրման պաշտոնական տարեթիվը, և 2008 թվականին տոնվել է նրա 300-ամյակը։ Ռուս արևելագետ Էսպեր Ուխտոմսկին իր «Նիկոլայ II կասյեր ճանապարհորդությունը դեպի Արևելք (1890-1891 թվականներին)» () գրքում նշում է, որ Կալկաթայում 1724 թվականին եղել է հայկական-գրիգորյան եկեղեցի։ Աղա Նազար անունով մի հայ գումար է հավաքել ու կառուցել եկեղեցի 1724 թվականին։

Ժամանակակից Սուրբ Նազարեթ եկեղեցին կառուցվել է 1764 թվականին 18-րդ դարի սկզբի նախագծով և ներկայում պահպանված ամենահին քրիստոնեական եկեղեցին է Կալկաթայում։ Այն կառուցել է Աղա Մահմեդ Ղազար Մալիյարը Կենանենտեխ Փանուշ անունով հայի նվիրած հողատարածքում։ Եկեղեցին նախագծել է Պարսկաստանից եկած հայ Ղևոնդը։ Ներքին հարդարման աշխատանքները կատարել է Խաչիկ Էրֆիելը։ Վերջինս կառուցել է վանականների կացարաններն ու բարձր պատ գերեզմանատան շուրջը։ Դրանից բացի նա եկեղեցու նվիրել է ժամացույց։ 1790 թվականին Խաչիկ Առաքելը կառուցել է կղերի համար նախատեսված մասնաբաժինն ու տեղադրել ժամացույց զանգակատան վրա։ Ներքին հարուստ զարդարանքները, այդ թվում նաև սպիտակ ու սև մարմարի համադրությամբ կառուցվածները, ստեղծվել են հարուստ հայերի աջակցությամբ, ինչպիսին է Պոլ Խաչիկ Չատիրը։

20-րդ դարիս եկեղեցին հատկացվել է ռուսական սփյուռքին ուղղափառական արարողությունների համար։

## Ճարտարապետ
Եկեղեցու ինտերիերը զարդարված է մարմարով ու որմնանկարներով։ Խորանում գտնվում են խաչ, Ավետարան և 12 մոմակալներ, որ խորհրդանշում են Քրիստոսին ու նրա 12 աշակերտներին։ Սանդուղքը տանում է դեպի վերնասրահ, որի պատերը զարդարում են որմնանկարներ։ Խորանը զարդարում են անգլիացի նկարիչ Ա․ Հարրիսի կողմից ստեղծված երեք նկարներ՝ «Սուրբ Երրորդություն», «Վերջին ընթրիքը» և «Հիսուս Քրիստոսի թաղումը»։ Եկեղեցու մոտ կարելի է տեսնել հայկական գերեզմանատան մնացորդները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Э. Э. Ухтомский. Калькутские армяне/Путешествие Государя Императора Николая II на Восток (в 1890—1891), Лейпциг: Ф. А. Брокгауз, 1894—1897.

## Արտաքին հղումներ
* 

հ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կալկաթայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Կալկաթայի հոգևոր հովվության վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայերը Կալկաթայում
Հովիկ Խալիկյան

**Հովիկ Խալիկյան** (), խորհրդային և հայ շախմատիստ, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1977), ՖԻԴԵ-ի վարպետ։

Հայկական ԽՍՀ հավաքականի կազմում մասնակցել է 1972 թվականի համամիութենական օլիմպիադային, 1975 թվականի և 1979 թվականի ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադայի մասնակից։

Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի փոխնախագահ։

Նա Տիգրան Պետրոսյանի շախմատի տանը աշխատել է որպես մարզիչ։ Ուսանողների թվում է գրոսմայստեր Էլինա Դանիելյանը։

## Սպորտային արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Արթուր Շահինյան

**Արթուր Շահինյան** (), հունահռոմեական ոճի հայ ըմբիշ։ Աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների մրցանակակիր։

## Կենսագրություն
Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1998 թվականից։ Պատանիների աշխարհի առաջնությունների արծաթե և բրոնզե մեդալակիր։

2011 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում Արթուրն առաջին անգամ գրավեց մրցանակային տեղ և մայրցամաքային առաջնությունում նվաճեց բրոնզե մեդալ։

Երկու տարի անց Թբիլիսիում եվրոպական առաջնությունում Արթուրը կրկին երրորդն էր իր քաշային կարգում և նվաճեց ևս մեկ բրոնզե մեդալ։

2018 թվականի հոկտեմբերին մինչև 87 կգ քաշային կարգում դարձավ հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

## Ելույթներ աշխարհի առաջնություններում

## Ելույթներ Եվրոպայի առաջնություններում

## Ելույթներ աշխարհի գավաթներում

## Ելույթներ այլ մրցաշարերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Ալմաթի)

**Սուրբ Կարապետ եկեղեցի, Ալմաթի** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմին, գտնվում է Ղազախստանի նախկին մայրաքաղաքում։ Համակարգում է Ալմաթիում բնակվող առաքելական ղազախահայության հոգևոր կյանքը։ Հանդիսանում է Հայ առաքելական եկեղեցու առաջին ծուխն է Ղազախստանում։ Ալմա Աթայի համայնքում գործում է կիրակնօրյա դպրոց, ավանդույթների ուսումնասիրման խմբակներ, վոկալի ու պարի ստուդիաներ։
մինի

## Պատմություն
Ալմա Աթայի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին բացվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 7-ին։ Այն կառուցվել է Ղազախստանի Հանրապետության հայակական մշակութային կենտրոնների «Նաիրի» միության (նախագահ՝ Արտուշ Կարապետյան)։ Եկեղեցին օծել են Նոր Նախիջևանի թեմի առաջնորդը և Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի թեմի եպիսկոպոս Եզրաս Ներսիսյանը։ Հայաստանից այնտեղ է տեղափոխվել և օծվել խաչքար։

## Հայկական համայնք

Ղազախստանի հայկական սփյուռքը գոյություն ունի 1937 թվականից։ Ներկայում նրա թվաքանակը չի գերազանցում 25 հազարը (ըստ 2009 թվականին Ղազախստանում անցկացված մարդահամարի տվյալների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Первый армянский православный приход открылся в Казахстане
* Ղազախստանի Հանրապետության հայակական մշակութային կենտրոնների «Նաիրի» միություն 
* Аппарат Акима Турксибского района

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ալմաթիի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայերը Ղազախստանում
Արմենիա (Փենսիլվանիա)

**Արմենիա** (), թաունշիփ ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի Բրադֆորդ շրջանում։ 2010 թվականին թաուշիփի բնակչությունը կազմել է 180 մարդ։

## Աշխարհագրական դիրք
thumb|200px|left|Արմենիա թաունշիփը Բրադֆորդ շրջանի քարտեզի վրա
Թաունշիփը գտնվում է Բրադֆորդ շրջանի արևմուտքում՝ Արմենիա բլրի գագաթին, որն ունի 670-730 մետր բարձրություն։ Թաունշիփի հարավային հատվածը մտնում է Տայոգա անտառի կազմում։ Ըստ ԱՄՆ մարդահամարի բյուրոյի տվյալների՝ Արմենիան ունի 47,7 կմ² տարածք, որից 0,3 կմ² ջուր է։

## Բնակչություն
Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Արմենիայի բնակչությունը կազմել է 180 մարդ (դրանից 54,4 %-ը կազմել են տղամարդիկ, 45,6 %-ը՝ կանայք), թաունշիփում եղել է 76 տնային տնտեսություն և 56 ընտանիք։ 2010 թվականին քաղաքի բնակչությունը տարիքային տեսակետից ունեցել է հետևյալ կառուցվածքը․ 17,2 %-ը կազմել են 18 տարեկանից փոքր բնակիչները, 3,4 %՝ 18-21 տարեկանները, 53,3 %՝ 21-65 տարեկանները և 26,1 %՝ 65 տարեկանից մեծ անձինք։ Բնակչության միջին տարիքը կազմել է 49,3 տարի։  Յուրաքանչյուր մեկ կնոջ հաշվով Արմենիայում եղել է 119,5 տղամարդ, ընդ որում՝ 100 չափահաս կանանց հաշվին կա արդեն համապատասխան տարիքի 119,1 տղամարդ։ Ռասյական կազմը՝ սպիտակամորթները կազմում են բնակչության 100,0 %։

76 տնային տնտեսությունների 73,3 %-ը եղել են ընտանիքներ․ 65,8 %-ը եղել են համատեղ ապրող զույգեր (19,7 %-ը՝ 18 տարեկանից փոքր երեխաներ ունեցողներ), 2,6 %-՝ը կանայք, որ ապրել են առանց ամուսնու, 5,3 %-ը՝ տղամարդիկ, որ ապրել են աանց կանանց։ 26,3 %-ն ընտանիք չի ունեցել։ Ընդհանուր առմամբ ընտանեկան տնտեսությունը վարում է 2,37 մարդ, ընտանիքի անդամների միջին քանակը կազմել է 2,73։ Միայնակ ապրել է բնակչության 25,0 %-ը, 9,2 %-ը կազմել են միայնակ ապրող տարեցները (65 տարեկանից մեծ)։

2014 թվականին 16 տարեկանից մեծ 231 անձանցից աշխատանք է ունեցել 93 մարդ։ Ընդ որում՝ տղամարդկանց միջին տարեկան եկամուտը կազմել է 29 500 դոլար, կանանցը՝ 17 500 դոլար։ 2014 թվականին ընտանիքի եկամտի միջնարժեքը կազմել է 44 896 $, տնային տնտեսությունում՝ 51 339 $։ Մեկ մարդու հաշվով եկամուտը կազմել է 18 666 $ տարեկան։ Արմենիայի բնակչության ընտանիքների ընդհանուր քանակի 6,0 %-ը և մարդկանց 13,3 %-ը գտնվել են աղքատության գծից ներքև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1808 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Փենսիլվանիայի բնակավայրեր
Անդրե Չալիշիր

**Անդրե Չալիշիր** (, ), հայ ֆուտբոլիստ, շվեդական «Գյոտեբորգ» ակումբի և Հայաստանի հավաքականի պաշտպան։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
Շվեդիայի առաջնությունում իր նորամուտը նշել է 2010 թվականի մայիսի 9-ին՝ «Էրեբրու» ակումբի դեմ խաղում, որի 59-րդ րոպեին փոխարինել է Յուսիֆ Արուբային։ 2011 թվականի մրցաշրջանի ընթացքում վարձավճարով տեղափոխվել է երկրորդ դիվիզիոնի «Յոնչյոպինգս Սյոդրա» ակումբ։ Վարձավճարային պայմանագրի ժամկետի ավարտից հետո ակումբի հետ կնքել է լիարժեք պայմանագիր։ 2015 թվականին «Յոնչյոպինգսը» դարձել է երկրորդ դիվիզիոնի հաղթող և անցել բարձրագույն լիգա։ 2017 թվականի մրցաշրջանի արդյունքում թիմը վերադարձել է երկրորդ լիգա՝ զիջելով փլեյ-օֆֆի խաղերում, իսկ Անդրե Չալիշիրը հեռացել է ակումբից և տեղափոխվել «Գյոտեբորգ»։

### Կարիերան հավաքականում
Իր ֆուտբոլային կարիերայի սկզբում Անդրե Չալիշիրը հանդես է եկել Շվեդիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականում։

2018 թվականի մայիսին առաջին  անգամ հրավիրվել է Հայաստանի հավաքական՝ մասնակցելու Մալթայի և Մոլդովայի հավաքականների դեմ ընկերական խաղին։ Հունիսի 4-ին կատարել է իր նորամուտը հավաքականում՝ մասնակցելով Մոլդովայի հավաքականի դեմ ողջ խաղին։

## Անձնական կյանք
Չելիշիրի հայրը ազգությամբ ասորի է, ով ծնվել է Թուրքիայում, իսկ մայրը հայ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գյոթեբորգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուրգորդենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Արամ Սարգսյան (մարզիչ)

**Արամ Սարգսյան** (), խորհրդային, հայ և ռուս մարզիչ, հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչ (1992-1996)։ ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1985)։

## Կենսագրություն
Արամ Սարգսյանը ծնվել է 1948 թվականի ապրիլի 22-ին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ 15 տարեկանում սկսել է զբաղվել Հունահռոմեական ըմբշամարտով՝ Արտաշես Մարտիրոսյանի գլխավորությամբ։ 1965 թվականին դարձել է Հայկական ԽՍՀ պատանիների չեմպիոն։

1975 թվականին անցել է մարզչական գործունեության։ 1981 թվականին հիմնադրել և ղեկավարել է Լենինականի «Սպարտակ» մարզական ընկերության ըմբշամարտի մարզադպրոցը։ Պատրաստել է միջազգային մակարդակի մի քանի մարզիկներ, այդ թվում օլիմպիական չեմպիոն Լևոն Ջուլֆալակյանը, աշխարհի չեմպիոն Աղասի Մանուկյանը, Եվրոպայի առաջնության մրցանակակիր և աշխարհի գավաթակիր Հարություն Ռուբենյանը։ 1992-1996 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային հավաքականի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի գլխավոր մարզիչը։ Նրա ղեկավարությամբ 1996 թվականին Ատլանտայի օլիմպիական խաղերում Արմեն Նազարյանը նվաճեց Հայաստանի համար առաջին ոսկե մեդալը, երբ այդ երկրի մարզիկները սկսեցին առանձին թիմով հանդես գալ օլիմպիադաներում։

1998-2002 թվականներին Արամ Սարգսյանը մարզչական գործունեությամբ է զբաղվել Ղազախստանում։ 2003 թվականից ապրում է Մոսկվայում և աշխատում է Մոսկվայի քաղաքային ֆիզկուլտուրայի և սպորտի միավորման հունահռոմեական ըմբշամարտի մարզադպրոցում։ Այն ըմբիշների թվում, որոնց նա պատրաստել է Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո, Ռուսաստանի չեմպիոն, Եվրոպական և Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր Միհրան Հարությունյանն է և ուսանողների շրջանում Ռուսաստանի կրկնակի չեմպիոն, Ռուսաստանի 2017 թվականի բացարձակ առաջնության երրորդ մրցանակակիր Զուրաբ Գեդեհաուրին։

2013 թվականին Արամ Սարգսյանին շնորհվել է «Գյումրու պատվավոր քաղաքացու» կոչում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյումրու պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիչներ
Արամ Փարսադանյան

**Արամ Սուրենի Փարսադանյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան, ֆուտբոլային մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1976)։

## Կենսագրություն
Արամ Փարսադանյանը Երևանի «Արարատ» ակումբի կազմում իր նորամուտը նշել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 12-ին՝ 17 տարեկանում մասնակցելով ԽՍՀՄ առաջնության 22-րդ տուրի՝ «Չերնոմորեցի» դեմ արտագնա խաղին։ Հինգ օր հետո նա անցկացրել է իր միակ հանդիպումը եվրագավաթներում՝ փոխարինման դուրս գալով Գավաթակիրների գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակչի՝ Կիպրոսի «Անորտոսիսի» դեմ տնային խաղի (9:0) 80-րդ րոպեին։ «Արարատում» անցկացրած հինգ տարիների ընթացքում մասնակցել է 46 հանդիպման։ 1980 թվականի մրցաշրջանից առաջ դիտումների է մասնակցել Մոսկվայի «Տորպեդոյում»։ 1982 թվականից հանդես է եկել Երկրորդ լիգայի «Կոտայք» (Աբովյան) ակումբում, որի հետ 1984 թվականին անցել է առաջին լիգա։ Թիմի կազմում յոթ տարվա ընթացքում անցկացրած 245 խաղերում խփել է 15 գոլ։ 1990-1991 թվականներին խաղացել է երկրոր Դիլիջանի «Իմպուլս» և Կապանի «Սյունիք» ակումբներում։ 1992-1994 թվականներին հանդես է եկել Հայաստանի առաջնության «Բանանց» ակումբում։

1995-2003 թվականներին, որպես մարզիչ, աշխատել է Հայաստանի ակումբներում, 2000 թվականին եղել է Հայաստանի հավաքականի մարզչական շտաբում։

## Ձեռքբերումներ
* 1976 թվականի ԽՍՀՄ առաջնության (գարուն) արծաթե մեդալակիր,
* 1976 թվականի ՈՒԵՖԱ պատանեկան առաջնության հաղթող։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իմպուլսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Տաթև Չախեան

**Տաթև Չախեան** (), հայ արվեստագետ։

Առաջին բանաստեղծական ժողովածուն «*ԱՆԱՆՁՆԱ(ԳՐԱ)ՅԻՆ»* (Երևան, 2016) առաջադրվել է 2018 թվականի «Եվրոպայի ազատության բանաստեղծ» միջազգային մրցանակին և հրատարակվել լեհերեն՝ «*DOWÓD (NIE)OSOBISTY»* (Instytut Kultury Miejskiej, 2018)։ Հեղինակի երկրորդ ժողովածուն՝ «*MIGRANT POINT»* լույս է տեսել Երևանում (Ակտուալ Արվեստ, 2024)։ Բանաստեղծական շարքերը թարգմանվել և հրատարակվել են ավելի քան քսան լեզվով։ Կատարում է թարգմանություններ, հանրահռչակում լեհ և անգլալեզու ժամանակակից պոեզիան։ 

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է Երևանում 1992 թվականին՝ մանկավարժի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Երևանի պետական համալսարանի Պատմության ֆակուլտետի Մշակութային մարդաբանության բաժնում, այնուհետ ավարտել է Պոզնանի Ադամ Միցկևիչի անվան համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։

## Մրցանակներ
Մրցանակները ներառում են «Գրանիշ 2022»՝ «Տարվա լավագույն պոեզիա» անվանակարգում, Դիոնիզի Մալիշևսկու անվ․ գրական պարգև (Լեհաստան, 2017), Գազետա Օբիվատելսկա գրական մրցանակ (Լեհաստան, 2016), Հայաստանի առաջին տիկնոջ գրական մրցանակ (ՀՀ, 2016),  Ն․Ս․Օ․Տ․Տ․ Գարեգին երկրորդի կողմից «Սահակ Պարթև» գրական մրցանակ (ՀՀ, 2015)։

Պոեզիայի առաջին հավաքածուն առաջադրվել է «Եվրոպայի ազատության բանաստեղծ» միջազգային մրցանակին (Գդանսկ, 2018), որը նվիրված է «ժամանակակից ընթերցողի համար ամենակարևոր սուբյեկտներից մեկին`  «ազատությանը»` այդ թեմայով գրված պոեզիան խրախուսելու և արժևորելու համար
։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Armenia, Villages on the Road  (poem)

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ
Ալեքսանդր Հարությունյան (իրավագետ)

**Ալեքսանդր Վռամի Հարությունյան** (), հայ իրավագետ, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր, մինչև մահը Երևանի դատական փորձաքննությունների ինստիտուտի ռեկտորն էր։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Վռամի Հարությունյանը ծնվել է 1939 թվականի մարտի 5-ին Լենինականում։ Ակտիվ աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 1956 թվականից։ Ավարտել է Երևանի Պետական համալսարանի Իրավաբանական ֆակուլտետը։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, դոկտոր պրոֆեսոր էր։ Ստացել է նաև ձեռագրագետ փորձագետի որակավորում, բազմաթիվ գիտական աշխատանքների հեղինակ և համահեղինակ է։

1991 թվականից մինչ իր մահը եղել է Երևանի դատական փորձաքննությունների ինստիտուտի ռեկտոր։ Դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի արտաքին տնտեսական հարաբերությունների, տնտեսագիտության և իրավունքի ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Մի շարք ոչ պետական ուսումնական հաստատությունների ղեկավար և հիմնադիր է եղել։

Լևոն Հարությունյանի եղբայրն է։ Եղել է ամուսնացած, ունի մեկ զավակ և մեկ դուստր։

Մահացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 30-ին Երևանում։

## Հիշատակ
2017 թվականին Աշտարակ քաղաքի «Մուղնի» 1-ին թաղամաս, N 25 հողամասից մինչև N 144 բնակելի տուն տանող ճանապարհը անվանակոչվել է Ալեքսանդր Հարությունյանի անունով։

## Աշխատություններ
* Арутюнян А.В. Теоретические и методические основы судебнопочерковедческой экспертизы рукописей. выполненных на армянском языке с применением методов, основанных на математическом моделировании: спец. 12.00.09 / А.В. Арутюнян. — М., 1983. — 18 с. 
* Предупреждение преступности как криминологическая проблема :Методологические принципы исследования /А. В. Арутюнян. //Актуальные проблемы юридической науки и правоприменительной практики : Часть 2. -Киров : Филиал Санкт-Петербургского института Внешнеэкономических связей, экономики и права в г. Кирове, 2006. -С. 151 - 158 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Արամայիս Աղամալյան

**Արամայիս Մկրտչի Աղամալյան** (), իրանահայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Արամայիս Աղամալյանը ծնվել է 1910 թվականին, Ջուղայում։ Հայկական ջարդերի ժամանակ ընտանիքի հետ գաղթել է Իրան, հաստատվել Թավրիզում։ Տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնել է Երևան և 1920-1930 թվականներին բնակվել այնտեղ՝ աշակերտել է Հակոբ Կոջոյանին և Ալեքսանդր Թամանյանին։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-արդյունաբերական տեխնիկումը և աշխատել որպես ձևավորող։ 1930 թվականին մեկնել է Գերմանիա, ուսումը շարունակել Բեռլինի դրամատիկական արվեստի քոլեջում, սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով կրթությունը կիսատ է թողել։ 1934 թվականին վերադարձել է Իրան և հաստատվել Սպահանի հայաբնակ՝ Նոր Ջուղա քաղաքում, որտեղ աշխատել է հինգ տարի։ Թատերական գործունեությունը սկսել է 1935 թվականին՝ Նոր Ջուղայում։ 1939-1945 թվականներին բնակվել է Թավրիզում, որտեղ բեմադրել է բազմաթիվ պիեսներ։ Թեհրան հաստատվելուց հետո Քուշեշ-Դավթյան հայկական տարրական և միջնակարգ դպրոցներում դասավանդել է նկարչություն։ Ռուսերենից հայերեն է թարգմանել մի շարք պիեսներ, այդ թվում՝ Վոյնովիչի «Հասարակածային փոթորիկը», Ա. Գլադկովի «Երիտասարդ թատրոնը», Թենսի Ուիլյամսի «Ամառ և ծուխ» երկերը։ 1946 թվականից աշխատել է Թեհրանի տարբեր թատերախմբերում։ 1946 թվականին միացել է «Արարատ ակումբ» թատերախմբին։ Ձևավորել է մի քանի ուշագրավ թատերական դեկորներ՝ «Գևորգ Մարզպետունի», «Սամվել» թատերախաղերի համար։  1960 թվականից հանդես է եկել կինոյի ասպարեզում, նկարահանել «Փեսա որոնողներ» ֆիլմը՝ քաղված Երվանդ Օտյանի «Չարշլ Արթին Աղա» թատերախաղից։

Մահացել է 1986 թվականին, Թեհրանում։

## Բեմադրություններ

## Ֆիլմեր
Ստեղծագործել է նաև կինոյում, նկարահանել՝ 12 ֆիլմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իրանահայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իրանահայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իրանցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իրանցի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Հաջիմուրադ Նուրմագոմեդով

**Հաջիմուրադ Նուրմագոմեդով** (), ազատ ոճի հայաստանցի  ըմբիշ, հանդես է գալիս 84 կիլոգրային քաշային կարգում, Հայաստանի առաջնության հաղթող (2011) և բրոնզե մեդալակիր (2010), 2012 թվականի օլիմպիական խաղերի մասնակից, միջազգային սպորտի վարպետ։ Ազգությամբ ավար է։

## Կենսագրություն
Հաջիմուրադ Նուրմագոմեդովը ծնվել է 1987 թվականին Մախաչկալայում։ Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել մանկուց։ 2006 թվականից հանդես է գալիս Հայաստանի դրոշի ներքո։ 4 տարի անց՝ 2010 թվականին, Հայաստանի առաջնությունում գրավել է 3-րդ տեղը։ 2011 թվականին իր քաշային կարգում դարձավ Հայաստանի առաջնության հաղթող։ Ներկայացնելով Հայաստանը՝ հաղթող է ճանաչվել  միջազգային տարբեր մրցաշարերում և իրավունք ստացել՝ մասնակցելու 2012 թվականին Լոնդոնում կայացած Օլիմպիական խաղերին, որտեղ պարտվեց երկրորդ մրցափուլում և արդյունքում նվաճեց 11-րդ տեղը։ Անձնական մարզիչը եղել է Նասիր Գադջիխանովը, իսկ հավաքականում հանդես գալու ժամանակ՝ Արայիկ Բաղդադյանը։

## Ձեռքբերումներ
*2010-Հայաստանի առաջնությանը բրոնզե մեդալակիր
*2011-Հայաստանի առաջնության հաղթող
*2012 Դանա Կոլովայի և Նիկոլա Պետրովայի հիշատակին նվիրված մրցաշարի հաղթող(Բուլղարիա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Արթուր Եգոյան

**Արթուր Եգոյան** (), հայ դահուկորդ, 2014 թվականի Սոչիի Օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Կարիերա
Կարիերայի ընթացքում Ինն անգամ դարձել է Հայաստանի առաջնությունների մրցանակակիր, սակայն նրան չի հաջողվել հաղթել ազգային առաջնությունում։ Ազգային մակարդակում ներկայացնում էր Աշոցքը։

2014 թվականի Սոչիի Օլիմպիական խաղերում սկիատլոնում 63-րդն էր, բացի այդ, եղել է 15 կմ դասական ոճի մրցավազքի հայտում, սակայն հիվանդության պատճառով մեկնարկի դուրս չի եկել։

Իր կարիերայի ընթացքում մասնակցել է աշխարհի երկու առաջնությունների (2013 և 2015 թվականներին)։

Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում իր միակ մեկնարկը Եգոյանն անցկացրել է 2014 թվականի նոյեմբերի 29-30-ը Ֆինլանդիայի Ռուկա լեռնադահուկային կենտրոնում։

## Ձեռքբերումներ
### Օլիմպիական խաղեր

### Աշխարհի առաջնություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на sochi2014.com 

Կատեգորիա:Հայ դահուկորդներ
Հայկ Վարդանյան

**Հայկ Վարդանի Վարդանյան** (), հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1958 թվականից։

## Կենսագրություն
Հայկ Վարդանյանը ծնվել է 1926 թվականի հուլիսի 1-ին, ՌՍՖՍՀ Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում։ 1933-1946 թվականներին ապրել է Իրանի Թեհրան քաղաքում։ Սովորել է Թեհրանի Դավթյան դպրոցում, ֆրանսիական և ամերիկյան քոլեջներում։ 1946 թվականին ներգաղթել է Խորհրդային Հայաստան։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը, 1963 թվականին՝ Մոսկվայի սցենարական բարձրագույն դասընթացները։ 1950-1951 թվականներին խաղացել է Նոր Բայազետի (այժմ՝ Գավառ) դրամատիկական թատրոնում, 1951-1956 թվականներին՝ Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում, աշխատել Հայաստանի պետական երգչախմբում, Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնում։ 1959-1962 թվականներին եղել է Երևանի ռադիոկոմիտեի ռեժիսոր, 1965-1966 թվականներին՝ կինեմատոգրաֆիայի պետական կոմիտեի խմբագիր։ 1966 թվականից աշխատել է Երևանի ռադիոկոմիտեում։ Ռուսերեն լույս է տեսել Վարդանյանի «Կամուրջը գետակի վրա» գիրքը (Մոսկվա, 1965): Նրա սցենարով «Հայֆիլմ»-ը նկարահանել է «01-99» կինոնկարը։

## Երկեր
* Երեխաները, Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 96 էջ։
* Կամուրջը գետակի վրա, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 92 էջ։
* Պատմվածքներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 70 էջ։
* Փողոցի մեծ ժամացույցը, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 64 էջ։
* Պատմվածքներ, Երևան, «Հայաստան», 1971, 131 էջ։
* Երեխաներին Լենինի մասին։ Երևան։ Սովետական գրող, 1980։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Զաքարիա Գնունեցի

**Զաքարիա Գնունեցի** (), XVI դարի հայ դպիր և մանրանկարիչ։

## Կյանք և ստեղծագործություն
Ծնվել է Վան լճի մոտ գտնվող Խժիկ գյուղում։ Եղել է Պռոշյան իշխանական տոհմից, հնարավոր է՝ Խաչատուր Կեչառեցու հեռավոր ազգականը։ Նախնական կրթությունը, ըստ երևույթին, ստացել է Վանա լճի Լիմ կղզում, ավելի ուշ՝ Աղթամարում, որտեղ Եսայի, Գրիգորիս և Հովսեփ Աղթամարցի վարդապետների մոտ սովորել է գրելու արվեստ և ձեռագրերի նկարազարդում։ Նրան երբեմն անվանել են Խժեցի կամ Լիմեցի։ Իր դաստիարակներից ավելի մոտ էր Հովսեփ Աղթամարցու հետ, որի մահից հետո գրել է նրա հիշատակին նվիրված բանաստեղծություն։ Գնունյաց գավառի եպիսկոպոս ձեռնադրվելուց հետո ստացել է Գնունեցի մականունը։ Եղել է Հռոմում, որտեղ իր ուսուցչի համար արտագրել և նկարազարդել է «Ալեքսանդրի պատմությունը»։ 1540-ական թվականներին ապրել է Կոստանդնուպոլսում, որտեղ ընկերացել է Կոստանդնուպոլսի հայկական պատրիարք Աստվածատուրի հետ և «Ալեքսանդրի պատնությունը» գրքի մեկ օրինակ էլ նրա համար է նկարազարդել։

Հայտնի էր որպես բանաստեղծ և մանրանկարիչ, եղել է Հակոբ Ջուղայեցու ուսուցիչը։ Պոեմներում զգացվում է Ներսես Շնորհալու ազդեցությունը։ Նրա կողմից գրված ստեղծագործությունների թիվը հայտնի չէ, բայց նրան են վերագրվում մի քանի տասնյակ բանաստեղծություն և կաֆ, որոնցով Գնունեցին հարստացրել է «Ալեքսանդրի պատմությունը»։


Զաքարիա Գնունեցու մանրանկարները Վանի Ավետարանից 1575 թվական

File:KhoranGnunetsi.jpg|«Խորան»
File:HogegalustGnunetsi.jpg|«Հոգեգալուստ»
File:TsnundGnunetsi.jpg|«Հիսուս Քրիստոսի ծնունդը և մոգերի երկրպագությունը»



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Ռաֆայել Պալտաջյան

**Ռաֆայել Վարդանի Պալտաջյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ «Շիրակ» ակումբի կազմում հանդես է եկել Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնությունում։

## Ակումբային կարիերա
Պալտաջյանը ծնվել է Գյումրիում։ Տեղի ֆուտբոլի սան է։ Հանգամանքների բերումով (ծնողների՝ կյանքից վաղ հեռանալու պատճառով) Պալտաջյանին 5 տարեկանից դաստիարակել են տատիկն ու պապիկը։

Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել ավելի ուշ։ Մինչև ֆուտբոլը, 4 տարի զբաղվել է սամբոյով։ Այս սպորտաձևում նույնիսկ հաջողվել է դառնալ Հայաստանի առաջնության մրցանակակիր։ Մարզադահլիճի դիմաց գտնվում էր ֆուտբոլի դաշտը, որտեղ միշտ իր մարզումներն էր անցկացնում «Արագած» ֆուտբոլային ակումբը։ Պալտաջյանը մարզումներից հետո դուրս էր գալիս մարզադահլիճից, կանգ առնում դաշտի մոտ և ժամերով դիտում ակումբի մարզումները։ Նա մի օր որոշում է զբաղվել ֆուտբոլով։ 14 տարեկանից հաճախում է քաղաքային ֆուտբոլային դպրոց, որտեղ նրա առաջին մարզիչն է դառնում Աշոտ Պետրոսյանը։

17 տարեկանից սկսում է հանդես գալ «Շիրակի» ֆուտբոլային ակումբի երկրորդ խմբում։ Գլխավոր խումբ է մտել հերթափոխի կեսին։ Ակումբի հետ առաջին պայմանագիրը կնքվել է 2004 թվականին։ 2011 թվականին Հայաստանի գավաթի խաղերում դուրս է եկել եզրափակիչ փուլ։ Սակայն հաղթանակը բաժին է հասնում «Միկա» ֆուտբոլային ակումբին, որը 1։4 հաշվով հաղթում է «Շիրակ» ֆուտբոլային ակումբին։

## Արդյունքների վիճակագրություն
**․

## Ձեռքբերումներ
*  *«Շիրակ»*
** 2012/2013 թվականների Հայաստանի չեմպիոն
** 2011-12 թվականների Հայաստանի գավաթի նվաճող
** 2011 թվականի Հայաստանի գավաթի եզրափակիչ փուլի մասնակից

## Անձնական կյանք
Հայրը Վարդանն է, իսկ մայրը՝ Լուիզան։ Ամուսնացած չէ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте ФФА 
* Профиль на footballdatabase.eu 
* 

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 2 ծնունդներ
Աշոտ Մեժլումյան

**Աշոտ Մեժլումյան** (), խորհրդային ճարտարապետ, Տագանրոգում «Ծովային սանդուղք» նախագծի հեղինակ։ Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի (1979)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Երևանում և Օդեսայում։ Աշխատել է Դոնի Ռոստովում։

1924 թվականին Աշոտ Մեժլումյանն ուղարկվեց Տագանրոգ՝ հայկական դպրոցը ղեկավարելու համար։ 1925 թվականին ավարտել է ռաբֆակը և ուսումը շարունակել Սվերդլովսկի Ուրալի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Ստացել է ճանապարհների և կամուրջների ինժեների քաղաքացիական ճարտարապետության մասնագիտություն։

Բանակում, ծառայության ընթացքում, ձերբակալվել և երեք տարի անցկացրել է Գուլագի ճամբարներում։

Վերադառնալով Տագանրոգ՝ 1931 թվականին ակտիվորեն աշխատել է քաղաքի բարեկարգման ամենադժվար հատվածներում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եղել է Ռոստովի մարզադպրոցի ինժեներ-տեսուչ, վերականգնել մարզի կամուրջներն ու ճանապարհները։ Հետպատերազմյան շրջանում Աշոտ Անտոնովիչը շինարարական կազմակերպություններում զբաղեցրել է ղեկավար մի շարք պաշտոններ։

1966 թվականին թոշակի է անցել, սակայն շարունակել է ակտիվորեն մասնակցել քաղաքի կյանքին։

Քաղաքը նրան պարտական է հին քարե աստիճանի, Ա. Չեխովի անվան թատրոնի, Ռոտ-Ֆրոնտ կինոթատրոնի վերակառուցման համար, Տագանրոգի քաղաքաշինության և կենցաղի, Չեխովի կրպակների, Տագանրոգի պատկերասրահի թանգարանների ստեղծման համար։

## Աշոտ Մեժլումյանի ամենահայտնի նախագծերը
* 1967 - Ծովային սանդուղք (Տագանրոգ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ
Արմեն Տատինցյան

**Արմեն Տատինցյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, Կապանի «Գանձասար» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։ Հանդիսանում է թիմի ավագը։

## Ակումբային կարիերա
Արմեն Տատինցյանն այն ֆուտբոլիստն է, որը հավատով ու ճշմարտությամբ ծառայում է մեկ ակումբի։ Այդ ակումբը Կապանի «Գանձասարն» է։ 2001 թվականին Տատիցյանը իր նորամուտը նշել է «Լեռնագոտի»-ում։ 2004 թվականի սկզբին, առաջնության մեկնարկից առաջ, ակումբը հայտնվել էր ճգնաժամային իրավիճակում։ «Լեռնագործ» անունը տրվել է «Արարատին», իսկ ակումբը վերածվել է «Գանձասարի», որը սկսել է խաղալ Առաջին լիգայում։ Տատինցյանը, չնայած ակումբի խնդիրներին, շարունակում էր խաղալ թիմում։ Իր նվիրումով իրավունք է նվաճել կրելու կապիտանի թևկապը։ 2008 թվականին թիմի հետ դարձել է բրոնզե մեդալակիր, իսկ հաջորդ մրցաշրջանում նորամուտը նշել է եվրագավաթներում, որտեղ «Գանձասարը» 0:6 հաշվով պարտվել է հոլանդական «Բրեդեին», իսկ 0:2 հաշվով՝ տանը։ Եթե 2004 թվականից հաշվի առնենք «Գանձասարի» պատմությունը, ապա Տատինցյանը դարձավ այն ֆուտբոլիստը, որը «Գանձասարի» 100-րդ գոլը խփեց Պրեմյեր լիգայում։ Դա տեղի ունեցավ 2010 թվականի առաջնության 10-րդ տուրում։ Իսկ եթե պատմությունը հաշվի առնենք 1963 թվականից, ապա այդ խաղացողը Արտյոմ Բերնեցյանն է։

## Ելույթների վիճակագրություն
*Ըստ 2011 թվականի նոյեմբերի 19-ի տվյալների*

## Ձեռքբերումներ
* Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր 2008, 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте ФФА 
* Профиль на footballdatabase.eu 
* 

Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ