Հունգարիայի նախագահ

**[[Հունգարիա]]յի նախագահ** կամ** Հունգարիայի Հանրապետության նախագահ** (), Հունգարական Հանրապետության երկրի ղեկավար։ Գործող նախագահն է Հանոշ Ադերը (2012 թվականի մայիսի 10)։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
2011 թվականից գործող օրենսդրության համաձայն, Հունգարիայի Նախագահը պետության գլուխն է, որը խորհրդանշում է ազգության միասնությունը, իրականացնում է երկրի կառավարումը և հետևում է պետական մարմինների կողմից ժողովրդավարական նորմերի կատարմանը։ Նախագահն ունի որոշակի լիազորություններ և պարտականություններ, որոնց մի մասը կարող է իրականացվել միայն Կառավարության աջակցությամբ։ Նախագահն ընտրվում է գաղտնի քվեարկությամբ, Խորհրդարանում 5 տարի ժամկետով և չի կարող անընդմեջ զբաղեցնել երկու ժամկետից ավելի։

Նախագահն օժտված է անձնական անձեռնմխելիությամբ։ Նա չի կարող զբաղվել որևէ այլ վճարովի աշխատանքով, չնայած կարող է զբաղվել ցանկացած այլ գործունեությամբ (եթե այն կապված չէ հեղինակային իրավունքների պահպանության հետ)։ Ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում Նախագահի պարտականությունները կատարում է Հունգարիայի Ազգային ժողովը։

## Լիազորություններ և պարտականություններ
Նախագահն ունի հետևյալ լիազորությունները և պարտականությունները.

* ներկա լինելու Հունգարիայի Խորհրդարանի նիստին և հանդես գալ
* ստեղծել օրինագծեր
* առաջարկել պետական մակարդակով հանրաքվե անցկացնել 
* սահմանել խորհրդարանական, տարածաշրջանային ընտրությունների և Եվրախորհրդարանի ընտրությունների  անցկացման ամսաթիվը, ինչպես նաև պետական մակարդակով հանրաքվեների անցկացման ամսաթիվը
* որոշումներ ընդունել այն հարցերի շուրջ, որոնք վերաբերում են համակարգի որոշ իրավական ասպեկտներին
* հրավիրել Խորհրդարանի սահմանադիր նիստ
* լուծարել Խորհրդարանը
* ստորագրել ընդունված օրենք կամ մերժել այն, ուղարկելով Խորհրդարան վերամշակման համար կամ Սահմանադրական դատարանի քննարկմանը ներկայացրել 
* առաջարկել վարչապետի, Կուրիայի նախագահի, գլխավոր դատախազի կամ նրա կողմից հիմնական իրավունքների լիազորի թեկնածությունը
* նշանակել դատավորներին և բյուջեի խորհրդի ղեկավարին
* նշանակել Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի նախագահին
* ղեկավարել զինված ուժերը (բանակը և ՌՕՈՒ)
* մշակել կառավարության կազմակերպչական կառուցվածքը։

Ստորև ներկայացված գործողությունների համար Նախագահին անհրաժեշտ է Կառավարության աջակցությունը։

* ընդունել խորհրդարանի լիազորությունների համաձայն` միջազգային պայմանագրերի վավերականությունը
* նշանակել և ընդունել դեսպաններին և սուրհանդակներին
* նշանակել նախարարների, Հունգարիայի ազգային բանկի Նախագահին և նրա Փոխնախագահին, անկախ կարգավորող մարմինների ղեկավարներին և համալսարանների դասախոսներին
* հրահանգել համալսարանների ռեկտորներին
* նշանակել գեներալների
* որոշումներ ընդունել պարգևների շնորհելու, մրցանակների ու կոչումների մասին, ինչպես նաև հաստատել արտասահմանյան պետական պարգևներ կրելը
* անհատապես ներում շնորհել
* որոշումներ կայացնել իր իրավասության մեջ մտնող տարածքային կազմակերպման հարցերի վերաբերյալ
* որոշումներ ընդունել քաղաքացիությունից զրկելու և ձեռք բերելու մասին
* որոշումներ ընդունել այն հարցերի շուրջ, որոնք վկայակոչում են օրենքը, իր իրավասության շրջանակներում։

## Ընտրություններ
Հունգարիայի նախագահն ընտրվում է գաղտնի քվեարկությամբ 5 տարի ժամկետով։ Ընտրություններն անց են կացվում 60-ից 30 օր ընկած ժամանակահատվածում, մինչև նախորդ նախագահի լիազորությունների ժամկետի ավարտը, ժամկետից շուտ հրաժարականի դեպքում` 30 օրվա ընթացքում լիազորությունների ժամկետի ավարտի պահից սկսած.։ Ընտրություններին կարող է մասնակցել առնվազն 35 տարեկան Հունգարիայի քաղաքացին, թեկնածուի գրանցման համար անհրաժեշտ է Խորհրդարանի առնվազն մեկ հինգերորդ մասի աջակցությունըArticle 11 (2) of the Constitution։

Եթե առաջին փուլում թեկնածուն հավաքել է Խորհրդարանի պատգամավորների ձայների ավելի քան երկու երրորդը, նա անմիջապես Նախագահ է ընտրվում։ Հակառակ դեպքում կրկնակի քվեարկությունն անցկացվում է երկրորդ փուլում երկու թեկնածուների միջև պարզ մեծամասնության սկզբունքով, քվեարկությամբ հաղթողը Նախագահ է ընտրվում։ Ընտրությունները տևում են երկու անընդմեջ օրից ոչ ավել։ Ընտրված Նախագահը ստանձնում է պաշտոնը նախորդի լիազորությունների ժամկետը լրանալուց հետո` երդվելով Խորհրդարանի անդամների առջև։

## Լիազորությունների դադարեցում
Հունգարիայի Հանրապետության Նախագահի լիազորությունները  դադարում են.

* ժամկետը լրանալուց դեպքում
* Նախագահի մահվան դեպքում
* ավելի, քան 90 օր նրա անաշխատունակության դեպքում
* ընտրություններին նրա մասնակցելու անհնարինության դեպքում
* այլ աշխատանքի հետ կապված իր լիազորությունների անհամատեղելիության իր դիմումի դեպքում
* իր հրաժարականի դեպքում
* Նախագահի կոչումից զրկելու դեպքում։

## Իմպիչմենտ
Նախագահի անձեռնմխելիության հետ կապված նրա դեմ կարող է քրեական գործ հարուցվել է նրա լիազորությունները դադարեցնելուց հետո միայն։ Սակայն, եթե նա խախտել է Սահմանադրությունը կամ դիտավորյալ հանցագործության է կատարել իր պարտականություններ կատարման ժամանակ, Ազգային ժողովի հինգերորդ մասը  կարող է իմպիչմենտ առաջարկել, որը ընդունվում է Խորհրդարանի երկու երրորդի աջակցությունից հետո։ Խորհրդարանի բանաձևի պահից մինչև ընթացակարգի ավարտը Նախագահը չի կարող կատարել իր պարտականությունները։ Հեռացումը իրականացնում է Սահմանադրական Դատարանը։

## Տես նաև
* Հունգարիայի նախագահների ցանկ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հունգարիայի Նախագահի պաշտոնական կայքը (հունգարերեն)
* Հունգարիայի Սահմանադրության տեքստը գերմաներեն (գերմ.) (հունգարերեն)
* Magyarország Alaptörvénye
*  Հունգարիայի հիմնական օրենքը

Կատեգորիա:Հունգարիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքականություն