Առևտրային արգելքներ

**Առևտրային արգելքներ,** կառավարության կողմից միջազգային առևտրի վրա դրված սահմանափակումներ են։ Առևտրային արգելքների մեծ մասը գործում է նույն սկզբունքով՝ առևտրի վրա որոշակի ծախսերի (փող, ժամանակ, բյուրոկրատիա, քվոտա) պարտադրում, որը փոխում է արտադրանքի գինը կամ մատչելիությունը: Արգելքները լինում են սակագների (որոնք ֆինանսական բեռ են դնում ներմուծման վրա) և ոչ սակագնային արգելքների (որոնք օգտագործում են այլ բացահայտ և գաղտնի միջոցներ՝ ներմուծումը և երբեմն արտահանումը սահմանափակելու համար) տեսքով: Առևտրային արգելքները քննադատվել են սպառողների վրա իրենց բացասական ազդեցության և զարգացող երկրների նկատմամբ անհավասար կիրառման համար։

Առևտրային արգելքների կիրառումը փոխվել է պատմության ընթացքում: Հովանավորման համակարգը տարածված էր մերկանտիլիզմի ​​դարաշրջանում, բայց արդյունաբերականացման և ազատականացման համադրությունը հանգեցրեց ազատ առևտրի անցմանը 19-րդ դարի կեսերից մինչև վերջ: Միջպատերազմյան շրջանը հանգեցրեց պաշտպանողականության վերադարձի, բայց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո կար գրեթե համընդհանուր նվիրվածություն բազմակողմանիությանը և միջազգային կազմակերպությունների ստեղծմանը, որոնք հանգեցրին սակագների իջեցմանը և պաշտպանողականության նվազմանը: Մինչդեռ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության նման կազմակերպությունները դեռևս հնարավորություն են տալիս առևտրային բանակցությունների համար, վերջերս տեղի է ունեցել առևտրային բացությունից անցում դեպի բազմակողմ համաձայնագրեր և տարածաշրջանայինություն:

## Ընդհանուր տեսք
Առևտրային արգելքների առավելությունները հաճախ վիճարկվում են։ Ազատ առևտրի կողմնակիցները մատնանշում են առևտրից բխող ընդհանուր տնտեսական օգուտները համեմատական ​​առավելության տեսության միջոցով, մինչդեռ պրոտեկցիոնիստները պնդում են, որ առևտրային արգելքները անհրաժեշտ են «թույլ» արդյունաբերությունները պահպանելու և ինքնաբավ տնտեսություն ստեղծելու համար։ Բարձր եկամուտ ունեցող երկրները, որպես կանոն, ունեն ավելի քիչ առևտրային խոչընդոտներ, քան միջին եկամուտ ունեցող երկրները, որոնք, իրենց հերթին, ունեն ավելի քիչ առևտրային խոչընդոտներ, քան ցածր եկամուտ ունեցող երկրները։ Առևտրային խոչընդոտների ենթարկվող ամենատարածված ապրանքներն են գյուղատնտեսական ապրանքները, տեքստիլ արտադրանքը և հագուստը։

Առևտրային արգելքները կարելի է բաժանել երկու կատեգորիայի՝ սակագնային և ոչ սակագնային։ Մաքսատուրքերը ներմուծման վրա գանձվող հարկեր են և կարող են ծառայել որպես եկամտի աղբյուր երկրի համար, պաշտպանություն ներքին արդյունաբերության համար կամ որպես պատասխան միջոց մեկ այլ պետության դեմ։

Ոչ սակագնային արգելքները լինում են տարբեր ձևերի, այդ թվում՝ ներմուծման և արտահանման լիցենզիաներ, քվոտաներ, սուբսիդիաներ և տնտեսական պատժամիջոցներ։ Ազգային ընկերությունները հաճախ լոբբինգ են անում իրենց կառավարությունների մոտ՝ օտարերկրյա ընկերություններին դուրս պահելու համար նախատեսված կանոնակարգեր ընդունելու համար, չնայած ժամանակակից առևտրային համաձայնագրերը առևտրի այս խոչընդոտները նվազեցնելու միջոցներից մեկն են: Ջորջթաունի համալսարանի պրոֆեսոր Մարկ Լ. Բուշը և ՄաքԳիլ համալսարանի պրոֆեսոր Քշիշտոֆ Ջ. Պելկը նշում են, որ ժամանակակից առևտրային համաձայնագրերը երկարատև և բարդ են, քանի որ դրանք սովորաբար լուծում են առևտրի այս ոչ սակագնային խոչընդոտները, և այդ խոչընդոտները հաճախ ավելի բարդ են բանակցելու համար, քան սակագները։ Օրինակ՝ մտավոր սեփականության (ՄՍ) կարգավորումները առևտրի ոչ սակագնային խոչընդոտ են, որը դժվար է կարգավորել. զարգացող երկրները ՄՍ պաշտպանությունը համարում են անբավարար, մինչդեռ զարգացող երկրներն իրենք պաշտպանությունը համարում են խոչընդոտ, ստեղծելով հակամարտություն, որը շատ դժվարացնում է բանակցությունները։

## Պատմական միտումներ
### Մինչև 1914 թվական
Մինչև Եվրոպայում ազատականության ի հայտ գալը, մերկանտիլիզմը գերիշխող դիրք էր գրավում համաշխարհային առևտրում 16-րդից 18-րդ դարերում։ Այս դարաշրջանում հարստությունը հավասարեցվում էր իշխանության և ռազմական կարողության հետ, և, հետևաբար, մեկ այլ երկրի ստացած ցանկացած տնտեսական շահույթ դիտվում էր որպես կորուստ սեփական երկրի համար: Այս տեսակետը խրախուսում էր փոխշահավետ առևտուրը՝ հավատալով, որ որոշ դեպքերում կարճաժամկետ տնտեսական զոհողությունները (օրինակ՝ առևտրի սահմանափակումը) անհրաժեշտ են երկարաժամկետ անվտանգության և բարգավաճման համար։

Մերկանտիլիստական ​​​​երկրները ձգտում էին խթանել առևտրի հաշվեկշիռը՝ առաջնահերթություն տալով արտահանմանը և խոչընդոտելով ներմուծմանը՝ կիրառելով մաքսատուրքեր, այլ երկրների հետ առևտրի գաղութային սահմանափակումներ և այլ քաղաքականություններ, որոնք սահմանափակում էին արտաքին առևտուրը։ Ռոնալդ Ֆինդլեյի և Քևին Հ. Օ'Ռուրկի խոսքերով՝ «մերկանտիլիստական ​​դարաշրջանում գնային տարբերությունները նույնքան հավանական էր, որ պայմանավորված էին առևտրային մենաշնորհներով, ծովահեններով և պատերազմներով, որքան տրանսպորտային ծախսերով և սակագներով, որոնք ավելի հեշտությամբ կարելի է քանակականացնել»։ Մերկանտիլիստական ​​դարաշրջանի առևտրի ոչ սակագնային արգելքներից մեկը՝ «Նավիգացիոն օրենքները», գործել է 1651-ից 1849 թվականներին՝ սահմանափակելով օտարերկրյա նավերի առևտուրը Բրիտանական կայսրության որևէ մասի, այդ թվում՝ գաղութների հետ, և արգելելով ներմուծումը Ասիայի, Աֆրիկայի և Ամերիկայի ցանկացած ոչ բրիտանական տարածքից։

19-րդ դարում, Ադամ Սմիթի բացարձակ առավելության տեսության և Դեյվիդ Ռիկարդոյի համեմատական ​​առավելության տեսության հիման վրա, Մեծ Բրիտանիայում և Արևմտյան Եվրոպայում ազատ առևտրի կողմնակիցները սկսեցին պաշտպանել սակագները, տուրքերը և այլ առևտրային արգելքները։ 1860 թվականին Մեծ Բրիտանիան չեղյալ էր հայտարարել «Հացի օրենքները» (հացահատիկի ներմուծման վրա հիմնական սահմանափակում) և մտել էր Կոբդեն-Շևալյեի պայմանագիրը (Ֆրանսիայի հետ երկկողմանի ազատ առևտրի համաձայնագիր), նշելով վճռական անցում պրոտեկցիոնիզմից դեպի տնտեսական փոխկախվածություն։

Այնուամենայնիվ, չնայած համաշխարհային առևտրի ընդհանուր աճին, որը մեծ մասամբ պայմանավորված էր 19-րդ դարի կեսերին տրանսպորտային ծախսերի անկմամբ, 1870 թվականին սկսված համաշխարհային անկումը նշանակում էր, որ, բացառությամբ Մեծ Բրիտանիայի և Նիդեռլանդների, արդյունաբերական երկրները բարձրացրել էին սակագնային դրույքաչափերը և ընդունել էին պրոտեկցիոնիստական ​​քաղաքականություն Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդող տարիներին։

### Միջպատերազմյան շրջան
Չնայած տնտեսական աճը շարունակվեց Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներով նշանավորվող տարիներին, տրանսպորտային ծախսերի, սակագների և պրոտեկցիոնիզմի աճը նշանակում էր, որ համաշխարհային առևտուրը զգալիորեն դանդաղեց։ 1913-ից 1937 թվականներին մեկ շնչի հաշվով առևտուրը տասնամյակում աճել էր միջինում ընդամենը 3%-ով՝ 1881-ից 1913 թվականների 34% տեմպի համեմատ։ Խաղաղությունը պահպանելու համար լիբերալ, ազատ առևտրի տնտեսական փոխկախվածության նկատմամբ վստահությունը կոտրվել էր, և արդյունաբերական երկրները հրաժարվել էին տնտեսական բացության նախկին քաղաքականությունից։
մինի|Բորսայի դիմաց հավաքված ամբոխը շուկայի փլուզումից հետո
Միջպատերազմյան շրջանին բնորոշ քաղաքական և տնտեսական անկայունությունը սրվեց Ֆոնդային բորսայի վթարին` 1929 թվականին, և դրան հաջորդած համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամով։ 1929-ից 1932 թվականներին համաշխարհային ներմուծման և արտահանման ծավալը նվազեց 30%-ով, մեծ մասամբ առևտրի սակագնային և ոչ սակագնային խոչընդոտների, պահանջարկի նվազման և ոսկու ստանդարտի պատճառով։ Թեև այս գործոնների հարաբերական կշիռը որոշ չափով վիճելի է, շատ գիտնականներ այս միտումը բացատրելու համար հատկապես մատնանշում են սակագները, ընդ որում՝ մեկ ուսումնասիրություն համաշխարհային առևտրի անկման 41%-ը վերագրում է առևտրային խոչընդոտների աճին։

Այս ժամանակահատվածի ազդեցիկ սակագնային քաղաքականության մեջ էին մտնում Սմութ-Հոլիի սակագինը և 1931 թվականի Բրիտանական ներմուծման մասին օրենքը, որին հաջորդեց 1932 թվականի ներմուծման տուրքերի մասին օրենքը: Չնայած 1922 թվականի Ֆորդնի-ՄաքՔամբերի սակագինը նշանակում էր, որ Միացյալ Նահանգներում սակագնային դրույքաչափերն արդեն բարձր էին, 1930 թվականին Կոնգրեսն ընդունեց Սմութ-Հոլիի սակագինը, որը արագորեն հանգեցրեց ԱՄՆ արտահանման դեմ վրեժխնդրության աշխարհի մնացած մասից, հատկապես, երբ ԱՄՆ-ն սկսեց փոխել իր կարգավիճակը որպես միջազգային վարկատու՝ դուրս գալով և չառաջարկելով նոր միջազգային վարկեր։

Սակայն 1932 թվականին, Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի ընտրությամբ, ԱՄՆ առևտրային քաղաքականությունը կրկին սկսեց փոխվել։ 1934 թվականին, նրա նախագահության օրոք, ընդունվեց «Փոխադարձ առևտրային համաձայնագրի մասին» օրենքը (RTAA), օրենսդրություն, որը առևտրային վերահսկողությունը Կոնգրեսից տեղափոխեց նախագահին՝ թույլ տալով գործադիր իշխանությանը առևտրային բանակցություններում մինչև 50%-ով փոփոխել Սմութ-Հոլիի սակագների մակարդակը։ Մինչ պրոտեկցիոնիզմը դեռևս գերիշխող էր համաշխարհային քաղաքականության մեջ, Առևտրի և առևտրի համաձայնագիրը (RTAA) և դրա արդյունքում հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում կնքված քսանմեկ փոխադարձ առավել բարենպաստության մասին առևտրային համաձայնագրերը հիմք հանդիսացան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո առևտրի ազատականացման համար։

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո
Եթե ​​միջպատերազմյան շրջանը սահմանվում է հովանավորման համակարգով և առևտրային արգելքների աճով, ապա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո շրջանը նշանավորվում է ազատականության, ազատ առևտրի և միջազգային կանոնների վրա հիմնված կարգի զարգացման նկատմամբ նվիրվածության աճով: Առևտրի ազատականացման համաձայնագիրը (RTAA) ոչ միայն հիմք դրեց համաշխարհային առևտրի ազատականացմանը, այլև Միացյալ Նահանգներին դարձրեց այդ առաջ մղման առաջատարը։ Ի տարբերություն 1914 թվականից առաջ եղած ազատականացման դարաշրջանի, առևտրային արգելքների իջեցման այս նոր դարաշրջանը ստեղծվել է միջազգային կազմակերպությունների հետ համատեղ, որոնք կոչված էին աջակցելու ավելի ազատ առևտրի զարգացմանը։

1944 թվականի Բրետտոն Վուդսի համաժողովը և դրան հաջորդած Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի խմբի ստեղծումը բազմակողմանիության միջազգային հանձնառության հաստատման առաջին քայլն էին։ Սակայն սա չէր նշանակում, որ ազատ առևտրի ուղղությամբ առաջընթացը գծային էր։ 1948 թվականին Միացյալ Նահանգները, որը առևտուրը կարգավորող միջազգային օրենքների առաջատար պաշտպանն էր, չկարողացավ վավերացնել Միջազգային առևտրի կազմակերպությանը (ՄԱՀ) մասնակցությունը, որը կկարգավորեր առևտրի խոչընդոտները, այդ թվում՝ «սակագնային և ոչ սակագնային արգելքները, սահմանափակող գործարար պրակտիկան, տնտեսական վերակառուցումն ու զարգացումը, ինչպես նաև միջկառավարական ապրանքային համաձայնագրերը»։

Առևտրային արգելքների կանոնները և մաքսային զիջումները, որոնք մշակվել էին մինչև ՄՄԿ-ի ստեղծումը, մնացին սակագների և առևտրի ընդհանուր համաձայնագրի(ՄՄՀԳ) տեսքով։ ՄՄԿ-ի ստեղծման ձախողումից հետո ՄՄՀԳ-ն «ժամանակավոր համաձայնագրից վերափոխվեց նորմատիվ ինստիտուցիոնալ շրջանակի, որի շրջանակներում կառավարությունները հետապնդում էին բազմակողմ կարգավորում և քննարկում առևտրային քաղաքականությունը»։ Չնայած երկրները դեռևս կարող էին հետապնդել իրենց ներքին տնտեսական շահերը, GATT-ը կարգավորում էր առևտրային արգելքները՝ թե՛ սակագնային, թե՛ ոչ սակագնային՝ սահմանելով խտրականության դեմ պայքարի, փոխադարձության և ազատականացման նորմեր և սկզբունքներ։

ԳԱՏՏ-ը (Գործարքների և առևտրի համաձայնագիրը), մի շարք բանակցային փուլերի ընթացքում, զգալիորեն նվազեցրեց արդյունաբերական ապրանքների մաքսատուրքերը, իսկ 1979 թվականին Տոկիոյի փուլի ընթացքում սկսեց կարգավորել նաև ոչ մաքսատուրքային խոչընդոտները, ինչպիսիք են սուբսիդիաները, տեխնիկական ստանդարտները և ներմուծման լիցենզավորման ընթացակարգերը։ Այս կարգավորումները՝ թե՛ սակագնային, թե՛ ոչ սակագնային խոչընդոտների վերաբերյալ, սակայն, զերծ չէին բացառություններից: Զարգացող երկրները ստանում էին հատուկ և տարբերակված վերաբերմունք (SDT)՝ առավել բարենպաստ ազգի սկզբունքից (MFN) բացառությունների միջոցով, երբ խոսքը վերաբերում էր հարուստ շուկաներ արտահանմանը՝ նրանց մրցունակությունը բարելավելու համար. կառավարություններն ունեն կարճաժամկետ սակագներ բարձրացնելու հնարավորություն, եթե որոշակի ոլորտ դժվարանում է. շրջակա միջավայրի, հանրային առողջության կամ բարոյական չափանիշների պաշտպանության միջոցառումները նույնպես թույլատրվում են որպես փոխադարձության և ազատականացման բացառություններ։
մինի|ԱՀԿ անդամների (կանաչ/կապույտ), դիտորդների (դեղին) և ոչ անդամների (կարմիր) քարտեզ
Չնայած GATT-ը կարողացավ բավականաչափ լավ գործել՝ բանակցային փուլերի միջոցով առևտրային արգելքները հաջողությամբ նվազեցնելու համար, այն չուներ ինստիտուցիոնալ կառուցվածք։ Ուրուգվայի փուլը, որը տևեց 1987-1994 թվականներին, հանգեցրեց Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) ստեղծմանը, որը GATT-ի սկզբունքները սահմանեց ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի շրջանակներում։ ԱՀԿ-ն ընդունեց մի շարք նոր համաձայնագրեր, այդ թվում՝ մտավոր սեփականության իրավունքների առևտրային ասպեկտների վերաբերյալ համաձայնագիր, SPS և TBT համաձայնագրերը, պարզեցրեց վեճերի լուծման գործընթացը և սահմանեց իրավաբանորեն պարտավորեցնող համապատասխանության պարտավորություններ։ ԱՀԿ-ի ստեղծումը առևտրի ազատականացման, միջազգային համագործակցության և միջազգային տնտեսությունում առևտրային արգելքների նվազեցման սկզբունքների հետագա ամրապնդումն էր։

Վերջին տարիներին, մասնավորապես Միացյալ Նահանգներում, տեղի է ունեցել վճռական տեղաշարժ լիովին լիբերալ կանոնների վրա հիմնված կարգից դեպի պրոտեկցիոնիզմ և ավելի փոքրածավալ տարածաշրջանային առևտրային համաձայնագրեր։ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության ազդեցության աճին զուգընթաց սակագների կիրառումը նվազեց, սակայն այս կրճատմանը զուգընթաց աճեց ոչ սակագնային խոչընդոտները։ ԱՀԿ-ի Դոհայի զարգացման փուլի ձախողումը տասնամյակից ավելի տևած բանակցությունների փորձերից հետո հանգեցրեց նրան, որ պետությունները սկսեցին կարգավորել առևտուրը տարածաշրջանային և բազմակողմանի հիմունքներով՝ բազմակողմանիի փոխարեն։ Բացի այդ, 2007-2008 թվականնների ֆինանսական ճգնաժամը և դրա հետագա ազդեցությունը համաշխարհային տնտեսության վրա հանգեցրին ազատ առևտրի հետևանքով առաջացած տնտեսական փոխկախվածության նկատմամբ զգուշավորության, ինչը հանգեցրեց պոպուլիզմի` ​​ազգայնականության աճի, համաշխարհային կապիտալի հոսքի նվազման և 2008 թվականից ի վեր աշխարհում առևտրի կրճատման ավելի քան 7000 քաղաքականության։ Միացյալ Նահանգներում Թրամփի երկու նախագահական ժամկետներն էլ նշանավորվել են պրոտեկցիոնիստական ​​քաղաքականությամբ. Ամերիկա-չինական առևտրային պատերազմը նրա տարիֆային քաղաքականությունը  առաջին ժամկետում և երկրորդ նախագահության վարչակազմի սահմանած մաքսատուրքերը երկրորդ ժամկետում։

## Ազդեցություններ
### Սպառողների վրա
Առևտրային արգելքները կարող են ծառայել ինչպես սպառողներին օգնելու, այնպես էլ վնասելու համար։ Մի կողմից, առևտրային արգելքները կարող են ապահովել ներմուծվող ապրանքների առողջության, անվտանգության և շրջակա միջավայրի չափանիշները, ընդհանուր առմամբ բարձրացնելով առկա ապրանքների որակը։ Այնուամենայնիվ, առևտրային արգելքների՝ թե՛ սակագնային, թե՛ ոչ սակագնային, տնտեսական ազդեցությունը սովորաբար վնասակար է սպառողների համար: Լին և Սվագելը նշում են, որ «առևտրային պաշտպանության օգուտները սովորաբար հասնում են պաշտպանված ոլորտի շահագրգիռ կողմերի նեղ խմբի, մինչդեռ այդ ծախսերը բաշխվում են սպառողների շատ ավելի մեծ թվի վրա»։ Թեև ծախսերը, բաշխված լինելով, անհատական ​​մակարդակով փոքր են, դա դեռևս մի ծախս է, որը սպառողները պետք է կրեն։

### Գլոբալ հարավում
Առևտրային խոչընդոտները հաճախ քննադատության են ենթարկվում զարգացող աշխարհի վրա ունեցած անհավասար ազդեցության համար: Որոշ քննադատական ​​​​տեսաբաններ նույնականացնում են գաղութային առևտրի հետևանքով առաջացած առևտրային անհավասար հաշվեկշռի օրինաչափություններ, որոնք դեռևս գոյություն ունեն այսօր, որտեղ զարգացող երկրները «մեծապես կախված են առաջնային արտադրանքի արտահանումից, մինչդեռ բարձր արժեք ունեցող գործունեությունը հիմնականում իրականացվում է Համաշխարհային Հյուսիսում»։ Բացի այդ, GATT-ի և ԱՀԿ-ի բանակցությունները հաճախ օգտին են հարուստ, հզոր երկրների. մինչև Ուրուգվայի փուլը զարգացող երկրների համար հետաքրքրություն ներկայացնող շուկաները, ինչպիսիք են տեքստիլ արդյունաբերությունը և գյուղատնտեսությունը, մեծ մասամբ չէին քննարկվում առևտրային բանակցություններում։ Նույնիսկ Ուրուգվայի փուլից հետո զարգացող երկրների կողմից ամենաարդյունավետ արտադրվող ապրանքները դեռևս բախվում են Հյուսիսի կողմից ավելի բարձր մակարդակի պաշտպանության, քան մյուս ոչ գյուղատնտեսական ապրանքները։

Առևտրային արգելքները, ինչպիսիք են սննդամթերքի ներմուծման մաքսատուրքերը կամ զարգացած տնտեսություններում գյուղացիների համար նախատեսված սուբսիդիաները, հանգեցնում են գերարտադրության և համաշխարհային շուկաներում դեմպինգի, այդպիսով իջեցնելով համաշխարհային գները՝ ի վնաս զարգացող տնտեսություններում գյուղացիների։ Բացի այդ, Բերնհարդտը նշում է սակագների կիրառումը՝ զարգացող երկրներին սեփական գյուղատնտեսական արտադրանքը վերամշակելուց հետ պահելու համար, օրինակ՝ «Կանադան, ԵՄ-ն և Ճապոնիան, օրինակ, համապատասխանաբար 42%, 24% և 65% սակագներ են սահմանում լիովին վերամշակված սննդամթերքի համար, բայց միայն 3%, 15% և 35% սակագներ՝ այս ոլորտի ամենաքիչ վերամշակված ապրանքների համար»։ Զարգացման հանձնառության ինդեքսը չափում է հարուստ երկրների առևտրային քաղաքականության իրական ազդեցությունը զարգացող աշխարհի վրա։
մինի|ԱՍԵԱՆ-ի նոր գլխավոր գրասենյակի նախասրահը
Չնայած ԱՀԿ-ն փորձեց շտկել այս անհավասարակշռություններից մի քանիսը 2001 թվականից սկսած Դոհայի զարգացման փուլի միջոցով, որի օրակարգային հարցերը ներառում էին գյուղատնտեսությունը և իրականացման հետ կապված հարցերը, լայնորեն ընդունված էր, որ սա մի փուլ էր, որը նախատեսված էր զարգացող երկրներին օգնելու համար։ Այնուամենայնիվ, բանակցությունները պաշտոնապես հայտարարվեցին փակուղի 2011 թվականին, երբ խոշոր տերությունները հրաժարվեցին կարևոր զիջումների գնալ, հատկապես գյուղատնտեսության հարցում։ Հարուստ երկրների այս վերաբերմունքի արդյունքում, Գլոբալ Հարավի շատ երկրներ դիմեցին տարածաշրջանայինացմանը՝ կազմելով կոալիցիաներ, ինչպիսիք են Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիան և Հարավային Ամերիկայի երկրների ընդհանուր շուկան, որոնք նպաստում են տնտեսական աճին և ստեղծում ցանցեր, որոնք կախված չեն ավելի հարուստ տնտեսությունների շահերից։

## Տես նաև
* Ազատ մաքսային գոտի (ներառյալ ազատ նավահանգիստը)
* Ազատ առևտրի գոտի, տարածաշրջան, որը ներառում է առևտրային բլոկ, որի անդամ երկրները ստորագրել են ազատ առևտրի համաձայնագիր։ Նման համաձայնագրերը ենթադրում են առնվազն երկու երկրների միջև համագործակցություն՝ առևտրային արգելքները, ներմուծման քվոտաները և սակագները նվազեցնելու, ինչպես նաև միմյանց միջև ապրանքների և ծառայությունների առևտուրը մեծացնելու համար
** Ազատ առևտրի հյուսիսամերիկյան գոտի
** Հարավային Ասիայի ազատ առևտրի գոտի
** Եվրոպական միասնական շուկա
** Հարավամերիկյան ազգերի միություն
** Պարսից ծոցի համագործակցության խորհուրդ
** Դևալվացիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ITC's Market Access Map, an online database of customs tariffs and market requirements
* ITC's Non-Tariff Measures Business Survey database, including regulatory and procedural obstacles that trading companies face both at home and abroad

Կատեգորիա:Առևտուր
Կատեգորիա:Միջազգային առևտուր