Տոկոսադրույքների ծածկված արբիտրաժ

**Տոկոսադրույքների ծածկված արբիտրաժ,** լարբիտրաժային առևտրային ռազմավարություն, որի միջոցով ներդրողը կապիտալիզացնում է երկու երկրների միջև տոկոսադրույքների տարբերությունը՝ օգտագործելով ֆորվարդային պայմանագիր՝ փոխարժեքի ռիսկը *ծածկելու* (բացառելու) համար։ Ֆորվարդային պայմանագրերի օգտագործումը թույլ է տալիս արբիտրաժային գործակալներին, ինչպիսիք են անհատ ներդրողները կամ բանկերը, օգտվել ֆորվարդային պարգևավճարից (կամ զեղչից)՝ երկու երկրների տոկոսադրույքների միջև եղած անհամապատասխանություններից ռիսկերից զերծ շահույթ ստանալու համար։ Ռիսկերից զերծ շահույթ ստանալու հնարավորությունը բխում է այն իրողությունից, որ տոկոսադրույքի համարժեքության պայմանը միշտ չէ, որ պահպանվում է։ Երբ սպոտ և ֆորվարդային փոխարժեքների շուկաները հավասարակշռության վիճակում չեն, ներդրողները դադարում են անտարբեր լինել երկու երկրներում առկա տոկոսադրույքների նկատմամբ և  նախընտրում են ներդրումներ անել այն արժույթով, որը ապահովում է ավելի բարձր եկամտաբերություն։ Տնտեսագետները հայտնաբերել են տարբեր գործոններ, որոնք ազդում են ծածկված տոկոսադրույքի համարժեքությունից շեղումների առաջացման և ծածկված տոկոսադրույքի արբիտրաժային հնարավորությունների կարճատև բնույթի վրա, ինչպիսիք են ակտիվների տարբեր բնութագրերը, ժամանակային շարքերի տվյալների տարբեր հաճախականությունները և արբիտրաժային առևտրային ռազմավարությունների հետ կապված գործարքային ծախսերը։

## Ծածկված տոկոսների արբիտրաժի մեխանիզմ
աջից|մինի|375x375փքս|Պարզեցված ծածկված տոկոսային արբիտրաժի սցենարի տեսողական ներկայացում՝ անտեսելով տոկոսագումարի ավելացումը։ Այս թվային օրինակում արբիտրաժորը երաշխավորված է ավելի լավ արդյունքի հասնելու, քան կհասներ երկրի ներսում ներդրումներ կատարելով։
Արբիտրաժային գործակալը իրականացնում է ծածկված տոկոսադրույքի արբիտրաժային ռազմավարություն՝ փոխանակելով ներքին արժույթը արտարժույթի ներկայիս սփոթ փոխարժեքով, այնուհետև ներդնելով արտարժույթը արտարժույթի տոկոսադրույքով։ Միաժամանակ, արբիտրաժորը բանակցում է ֆորվարդային պայմանագրի շուրջ՝ վաճառելու օտարերկրյա ներդրման ապագա արժեքի գումարը՝ առաքման ամսաթվին համապատասխան՝ օտարերկրյա ներդրման մարման ամսաթվին համապատասխան, որպեսզի ստանա տեղական արժույթ՝ արտարժույթային միջոցների դիմաց։

Օրինակ, ինչպես ցույց է տրված աջ կողմում գտնվող գրաֆիկում, ենթադրենք, որ 5,000,000 ԱՄՆ դոլար ունեցող ներդրողը քննարկում է, թե արդյոք ներդրում կատարի արտասահմանում՝ օգտագործելով ծածկված տոկոսադրույքների արբիտրաժային ռազմավարություն, թե՞ ներդրումներ կատարել երկրի ներսում։ ԱՄՆ- ում դոլարով ավանդների տոկոսադրույքը կազմում է 3.4%, մինչդեռ եվրոյով ավանդների տոկոսադրույքը Եվրոգոտու տարածքում կազմում է 4.6%։ Ընթացիկ սփոթ փոխարժեքը կազմում է 1.2730 $/€, իսկ վեցամսյա ֆորվարդ փոխարժեքը՝ 1.3000 $/€։ Պարզության համար, օրինակը անտեսում է բարդացված տոկոսը։ Ներքին շուկայում 5,000,000 ԱՄՆ դոլարի ներդրումը 3.4% տոկոսադրույքով վեց ամսվա ընթացքում՝ անտեսելով բարդացված տոկոսադրույքը, կհանգեցնի 5,085,000 ԱՄՆ դոլարի ապագա արժեքի։ Սակայն, այսօր 5,000,000 դոլարը եվրոյով փոխանակելը, այդ եվրոները վեց ամսվա ընթացքում 4.6% տոկոսադրույքով ներդնելը՝ անտեսելով բարդացված գումարը, և եվրոյի ապագա արժեքը դոլարով փոխանակելը ֆորվարդային փոխարժեքով (ֆորվարդային պայմանագրում համաձայնեցված առաքման ամսաթվին) կհանգեցնի 5,223,488 ԱՄՆ դոլարի, ինչը ենթադրում է, որ արտերկրում ծածկված տոկոսադրույքային արբիտրաժի միջոցով ներդրումներ կատարելը գերադասելի այլընտրանք է։

## Արբիտրաժի ազդեցություն
Եթե ծածկված տոկոսային առբիտրաժի համար չլինեին խոչընդոտներ, օրինակ՝ գործարքի ծախսեր, ապա նույնիսկ ամենափոքր շահույթի հնարավորությունը անմիջապես կօգտագործվեր ֆինանսական շուկայի բազմաթիվ մասնակիցների կողմից։ Այդ ճնշման արդյունքում կփոխվեին ներմուծող երկրի և ֆորվարդ տոկոսադրույքները, ինչպես նաև ֆորվարդ փոխարժեքի պրեմիան, ինչի շնորհիվ այդ հնարավորությունը գրեթե ակնթարթորեն կվերանար։ Իրականում, նման առբիտրաժի սպասումը կարող է ինքնին հանգեցնել նման շուկայական փոփոխությունների, որոնք կբերեն այդ երեք փոփոխականների (տոկոսադրույքներ և փոխարժեքի պրեմիա) հավասարակշռմանը՝ կանխելով առբիտրաժի ցանկացած հնարավորություն դեռ առաջացման փուլում։ Այսպիսով, եթե ծածկված տոկոսային համաչափությունից (covered interest parity) իրական շուկայում գտնվեն շեղումներ, ապա դրանք պետք է բացատրվեն ֆինանսական շուկաներում առկա որոշակի շփումների կամ խոչընդոտների առկայությամբ։

## Ծածկված շահագրգռված արբիտրաժի հնարավորությունների ապացույցներ
Տնտեսագետներ Ռոբերտ Մ. Դան կրտսերը և Ջոն Հ. Մատտին նշում են, որ ֆինանսական շուկաները կարող են ստեղծել տոկոսադրույքի համարժեքությանը չհամապատասխանող տվյալներ, և որ այն դեպքերը, երբ ծածկված տոկոսային արբիտրաժային զգալի շահույթ ստանալը հնարավոր էր թվում, հաճախ պայմանավորված էին ռիսկի նույն ընկալումները չկիսող ակտիվներով, տարբեր քաղաքականությունների պատճառով կրկնակի հարկման հնարավորությամբ և ներդրողների մտահոգություններով արտարժույթի վերահսկողության սահմանման վերաբերյալ, որը դժվարացնում էր ֆորվարդային պայմանագրերի կիրառումը: Որոշ ծածկված տոկոսային արբիտրաժային հնարավորություններ, կարծես թե, գոյություն են ունեցել, երբ փոխարժեքները և տոկոսադրույքները հավաքագրվել են տարբեր ժամանակահատվածների համար. օրինակ՝ օրական տոկոսադրույքների և օրական փակման փոխարժեքների օգտագործումը կարող է ստեղծել այն պատրանքը, որ արբիտրաժային շահույթներ գոյություն ունեն։ Տնտեսագետները առաջարկել են մի շարք այլ գործոններ՝ տոկոսադրույքի համարժեքությունից դիտարկվող շեղումները հաշվի առնելու համար, ինչպիսիք են՝ տարբեր հարկային վերաբերմունքը, տարբեր ռիսկերը, կառավարության կողմից իրականացվող արտարժույթի վերահսկողությունը, առաջարկի կամ պահանջարկի անառաձգականությունը, գործարքների ծախսերը և արբիտրաժային հնարավորությունները դիտարկելու և իրականացնելու միջև ժամանակային տարբերությունները։ Տնտեսագետներ Ջեյքոբ Ֆրենկելը և Ռիչարդ Մ. Լևիչը հետազոտել են ծածկված տոկոսադրույքային արբիտրաժային ռազմավարությունների արդյունավետությունը 1970-ականների ճկուն փոխարժեքի ռեժիմի ընթացքում՝ ուսումնասիրելով գործարքային ծախսերը և արբիտրաժային հնարավորությունների դիտարկման և իրականացման միջև եղած տարբերությունները։ Շաբաթական տվյալներ օգտագործելով՝ նրանք գնահատեցին գործարքային ծախսերը և գնահատեցին դրանց դերը տոկոսադրույքի համարժեքությունից շեղումները բացատրելու գործում, և պարզեցին, որ շեղումների մեծ մասը կարող է բացատրվել գործարքային ծախսերով։ Այնուամենայնիվ, գործարքային ծախսերի հարմարեցումը չի բացատրում Միացյալ Նահանգներում և Միացյալ Թագավորությունում գանձապետական պարտատոմսերի միջև ծածկված տոկոսադրույքի համարժեքությունից դիտարկված շեղումները։ Ֆրենկելը և Լևիչը պարզեցին, որ նման գործարքների իրականացումը հանգեցնում է միայն արբիտրաժային շահույթի պատրանքային հնարավորությունների, և որ յուրաքանչյուր կատարման դեպքում շահույթի միջին տոկոսը նվազում է այնպես, որ զրոյական շահութաբերությունից վիճակագրորեն նշանակալի տարբերություն չի եղել։ Ֆրենկելը և Լևիչը եզրակացրեցին, որ ծածկված տոկոսային արբիտրաժում շահույթի չօգտագործված հնարավորություններ գոյություն չունեն։

Օգտագործելով ԱՄՆ-ում և Ճապոնիայում ԱՄՆ դոլար/ իեն օրական սպոտ և ֆորվարդային փոխարժեքների, ինչպես նաև նույն մարման ժամկետով կարճաժամկետ տոկոսադրույքների ժամանակային շարքի տվյալների բազա, տնտեսագետներ Ջոնաթան Ա. Բատենը և Պիտեր Գ. Սզիլագյին վերլուծել են ֆորվարդային շուկայական գների տարբերությունների զգայունությունը կարճաժամկետ տոկոսադրույքների տարբերությունների նկատմամբ։ Հետազոտողները հայտնաբերել են ծածկված տոկոսադրույքի համարժեքության հավասարակշռությունից շեղումների էական տատանումների ապացույցներ, որոնք վերագրվում են գործարքային ծախսերին և շուկայի սեգմենտացմանը։ Նրանք պարզեցին, որ նման շեղումները և արբիտրաժային հնարավորությունները զգալիորեն նվազել են՝ գրեթե վերացման կետի հասնելով 2000 թվականին։ Բաթենը և Սզիլագյին նշում են, որ էլեկտրոնային առևտրային հարթակների և իրական ժամանակի հավասարակշռության գների վրա ժամանակակից կախվածությունը, կարծես թե, բացատրում է ծածկված տոկոսային արբիտրաժի հնարավորությունների պատմական մասշտաբի և շրջանակի վերացումը։ Շեղումների հետագա ուսումնասիրությունը բացահայտեց երկարաժամկետ կախվածություն, որը համահունչ էր այլ ֆինանսական շուկաների, այդ թվում՝ արժույթների, բաժնետոմսերի և ապրանքների ակտիվների եկամտաբերության մեջ հայտնաբերված ժամանակավոր երկարաժամկետ կախվածությունների այլ ապացույցներին:

Տնտեսագետներ Վայ-Մինգ Ֆոնգը, Ջորջիո Վալենտեն և Ջոզեֆ Կ.Վ. Ֆունգը ուսումնասիրել են ծածկված տոկոսադրույքի համարժեքության արբիտրաժի հնարավորությունների կապը շուկայի իրացվելիության և վարկային ռիսկի հետ՝ օգտագործելով Հոնկոնգի դոլարի տիկ-տիկ սփոթ և ֆորվարդային փոխարժեքների գնանշումների տվյալների բազա՝ ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ։ Նրանց էմպիրիկ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ծածկվող տոկոսադրույքի համարժեքությունից դրական շեղումները իսկապես փոխհատուցում են իրացվելիությունը և վարկային ռիսկը։ Այս ռիսկի պարգևավճարները հաշվի առնելուց հետո, հետազոտողները ցույց տվեցին, որ արբիտրաժային փոքր մնացորդային շահույթը կուտակվում է միայն այն արբիտրաժիստների մոտ, ովքեր ընդունակ են բանակցել ցածր գործարքային ծախսերի շուրջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արտարժույթի շուկա
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսներ
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆինանսներ