Վիլլեմ դե Սիթեր

**Վիլլեմ դե Սիտեր** (, ), հոլանդացի մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս և աստղագետ։

## Կենսագրություն

Ֆրիզլանդի Սնեկ պրովինցիայում ծնված դե Սիտերը մաթեմատիկա է սովորել Գրոնինգենի համալսարանում, այնուհետև միացել Գրոնինգենի աստղագիտական լաբորատորիային։ Աշխատել է Հարավային Աֆրիկայի Քեյփ աստղադիտարանում (1897-1899)։ Այնուհետև 1908 թվականին դե Սիտերը նշանակվում է Լեյդենի համալսարանի աստղագիտության ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։ Նա Լեյդենի աստղադիտարանի տնօրենն էր մինչև իր մահը` 1919 թվականը։

## Գիտական ներդրում
Դե Սիտերը մեծ ներդրում է ունեցել ֆիզիկական տիեզերագիտության ոլորտում։ Նա 1932 թվականին Ալբերտ Էյնշտեյնի հետ համահեղինակել է մի աշխատություն, որտեղ նրանք քննարկում են տիեզերքի կորության վրա տիեզերական տվյալների հետևանքները։ Նա նաև հորինել է դե Սիտերի տարածության և դե Սիտերի տիեզերքի հայեցակարգը, որը լուծում է Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականության համար, որտեղ չկա նյութ և դրական տիեզերական հաստատուն։ Սա հանգեցնում է էքսպոնենցիալ ընդարձակվող, դատարկ տիեզերքի։ Դե Սիտերը հայտնի էր նաև Յուպիտերի արբանյակների շարժումների վերաբերյալ իր հետազոտություններով։

Վիլեմ դե Սիտերը մահացել է կարճատև հիվանդությունից հետո 1934 թվականի նոյեմբերին։

## Կոչումներ
1912 թվականին դարձել է Նիդեռլանդների Արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ

## Պարգևներ
* Ջեյմս Քրեյգ Ուոթսոնի մեդալ (James Craig Watson Medal, 1929)
* Բրյուսի մեդալ (1931)
* Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ (1931)
* Ժյուլ Յանսենի անվան մրցանակ` Ֆրանսիայի աստղագիտական ընկերության Société astronomique de France-ի բարձրագույն մրցանակը (1934)։

## Անվան հետ կապված անվանումներ
* Դե Սիտեր խառնարան Լուսնի վրա
* 1686 De Sitter աստերոիդ
* Դե Սիտերի տիեզերք
* Դե Սիտերի տարածություն
* Անտի-դե Սիտերի տարածություն
* Դե Սիտերի ինվարիանտ հատուկ հարաբերականության տեսություն
* Այնշտայն-դե Սիտեր տիեզերք
* Դե Սիտերի կրկնակի աստղի փորձ
* Դե Սիտերի պրեցեսիա կամ Գեոդեզիկ էֆեկտ
* Դե Սիտեր-Շվարցշիլդի չափականություն

«Երազներ վհուկների տանը»  (*The Dreams in the Witch House*) պատմվածքը, հավանաբար, ոգեշնչված է Վիլեմ դե Սիտերի «Տիեզերքի չափը» դասախոսությունից, որին Լավքրաֆթը ներկա է եղել պատմությունը գրելուց երեք ամիս առաջ։

## Ընտանիք
Վիլլեմ դե Սիտերի որդիներից մեկը՝ Ուլբո դե Սիտերը (1902-1980), հոլանդացի երկրաբան էր, իսկ Ուլբոյի որդիներից մեկը՝ հոլանդացի սոցիոլոգ Ուլբո դե Սիտերն (1930-2010) էր։

Վիլլեմի մեկ այլ որդին՝ Աերնուտ դե Սիտերը (1905 - 1944 թ. սեպտեմբերի 15), եղել է Ինդոնեզիայի Լեմբանգ քաղաքում (այն ժամանակ՝ հոլանդական Արևելյան Հնդկաստան) Բոսշայի աստղադիտարանի տնօրենը, որտեղ նա ուսումնասիրել է Messier 4 Գնդաձև աստղակույտը։

## Հրապարակումների ընտրանի
մինի|Էյնշտեյնը, Էրենֆեստը, Վիլեմ դե Սիթերը, Էդինգթոնը և Լորենցը Լեյդենում (1923)

* 1911 - «Գրավիտացիոն աստղագիտության վրա հարաբերականության սկզբունքի կրման մասին»
* 1913  - «Լույսի արագության հաստատունության ապացույց»
** «Լույսի արագության հաստատունության աստղագիտական ապացույց»
* «Լույսի արագության կայունության մասին»
* «Այն ճշտության մասին, որի շրջանակներում կարելի է պնդել, որ լույսի արագությունն անկախ է աղբյուրի շարժումից»
* Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին.
*# «Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Առաջին փաստաթուղթ»
*# «Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Երկրորդ փաստաթուղթ»
*# «Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Երրորդ փաստաթուղթ»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* P.C. van der Kruit ''Willem de Sitter (1872 &#x2013; 1934)'' in։ History of science and scholarship in the Netherlands.
* A. Blaauw, ''Sitter, Willem de (1872–1934)'', in Biografisch Woordenboek van Nederland.
* Bruce Medal page 
* Awarding of Bruce Medal: PASP '''43''' (1931) 125
* Awarding of RAS gold medal: MNRAS '''91''' (1931) 422
* de Sitter's binary star arguments against Ritz's relativity theory (1913)  (four articles)

### Մահախոսականներ
* AN '''253''' (1934) 495/496
* JRASC '''29''' (1935) 1
* MNRAS '''95''' (1935) 343
* Obs '''58''' (1935) 22
* PASP '''46''' (1934) 368
* PASP '''47''' (1935) 65

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հարաբերականության ընդհանուր տեսություն
Կատեգորիա:Հոլանդացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ