Դիոնիսիոս Թրակացի

**Դիոնիսիոս Թրակացի** (, ), հույն քերական, Ալեքսանդրյան դպրոցի ականավոր ներկայացուցիչներից մեկը։

## Կենսագործունեություն
Ծնվել է Ալեքսանդրիայում։ Աշակերտել է ալեքսանդրյան քերականական դպրոցի հայտնի քերական Արիստարքոսին, ապա տեղափոխվել Հռոդոս, որտեղ ուսուցանել է քերականություն և ճարտասանություն։ Դասավանդել է նաև Հռոմում։ Դիոնիսիոս Թրակացու երկերից մեզ հասել է «Քերականական արվեստ» աշխատությունը, որը նախորդ բոլոր քերականական դիտողությունների ամփոփումն է և ալեքսանդրյան բանասիրական քերականության նվաճումների գործնական ու առաջին համակարգված շարադրանքը։ Այն ընդգրկել է միայն ձևաբանությունը և ծառայել իբրև նմուշ լատինական ու հետագա քերականությունների համար։ Մինչև 13-րդ դ․ բյուզանդական դպրոցներում գործածվել է որպես դասագիրք։ Հայերեն թարգմանությունը (5-րդ դ․) հիմք է դարձել հայերենի ուսումնասիրության և հայ քերականական ուսմունքի ստեղծման ու զարգացման համար։ Շուրջ մեկ հազարամյակ «Քերականական արվեստ»-ը մեկնության առարկա է եղել ինչպես հույն–բյուզանդական մեկնիչների, այնպես էլ հայ քերականներ Դավիթ Մեկնիչի, Անանուն Մեկնիչի, Մովսես Քերթողի, Ստեփանոս Սյունեցու, Համամ Արևելցու, Գրիգոր Մագիստրոսի, Հովհաննես Երզնկացու ն ուրիշների համար։ Սրանք իրենց մեկնություններում նկատի են ունեցել հայերենի առանձնահատկությունները և զարգացրել իրեևց գեղագիտական–քերականական հայացքները։ Դիոնիսիոս Թրակացին կատարել է նաև Հոմերոսի, Հեսիոդոսի պոեմների և այլ տեքստերի բանասիրական–քերականական մեկնություններ։

## «Քերականական արվեստ»-ի հրատարակությունները
* *Քերականութիւն Դիոնիսիոսի Թրակացւոյ․․․* (բնագիրը հունարեն և հայերեն), Փարիզ, 1824։ 
* *Die Fragmente des Grammatikers Dionysios Thrax*. Hrsg. v. Konstanze Linke (= Sammlung griechischer und lateinischer Grammatiker, 3). de Gruyter, Berlin/New York 1977, ISBN 3-11-005753-0
* *Dionysii Thracis Ars Grammatica; qualem exemplaria vetustissima exhibent subscriptis discrepantiis et testimoniis quae in codicibus rexentioribus scholiis erotematis apud alios scriptores interpretem aremenium repreriuntur*. Ed. Gustavus Uhlig. Teubner, Leipzig 1883.
* *Die Lehre des Grammatikers Dionysios (Dionysios Thrax, Tékhne grammatiké – deutsch [mit griechischem Paralleltext])*. Übers. v. Wilfried Kürschner. In: *Ancient grammar: Contents and contexts.* Hrsg. v. Pierre Swiggers u. Alfons Wouters (=Orbis/Supplementa, 7). Peeters, Löwen/Paris 1996, ISBN 90-6831-881-0 / ISBN 2-87723-307-3, S. 177–215
* *Die Lehre des Grammatikers Dionysios (Dionysios Thrax, Tékhne grammatiké – deutsch)*. In: *De Tékhne Grammatiké van Dionysius Thrax: De oudste spraakkunst in het Westen.* Pierre Swiggers – Alfons Wouters: Inleiding; Griekse tekst met Nederlandse vertaling en noten; Duitse vertaling (door Wilfried Kürschner); terminologisch apparaat en bibliografie (=Orbis Linguarum, 2). Peeters, Löwen/Paris 1998, ISBN 90-6831-992-2, S. 51–72.
* *Отрывки в русском переводе.* // Античные теории языка и стиля. М.-Л., 1936.

## Գրականություն
* Eleanor Dickey: *Ancient Greek Scholarship.* Oxford University Press, Oxford 2007, ISBN 978-0-19-531292-8, S. 77–80
* Frédérique Ildefonse: *Denys dit le Thrace.* In: Richard Goulet (Hrsg.): *Dictionnaire des philosophes antiques.* Band 2, CNRS Éditions, Paris 1994, ISBN 2-271-05195-9, S. 742–747.
* Адонц Н. Дионисий Фракийский и армянские толкователи. (Серия «Собрание древне-армянских и древне-грузинских текстов, издаваемых Имп. АН». IV) Пг., 1915. CXCIII, 307 стр.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն քերականներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդրյան դպրոցի ներկայացուցիչներ
Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից
Կատեգորիա:Հին հույն գրողներ
Կատեգորիա:Լեզվաբաններ