Չեռնոգորիայի կենտրոնական բանկ

**Չեռնոգորիայի կենտրոնական բանկ** (Չեռնոգորերեն՝ *Centralna Banka Crne Gore*, կամ **CBCG** ) Չեռնոգորիայի կենտրոնական բանկն է: Չեռնոգորիան չի թողարկում իր սեփական արժույթը և միակողմանիորեն ընդունեց եվրոն 2002 թվականին։ Կենտրոնական բանկի հայտարարված առաքելությունն է ստեղծել և պահպանել կայուն բանկային համակարգ և դրամավարկային քաղաքականություն։

Չեռնոգորիայի Կենտրոնական բանկը հիմնադրվել է Չեռնոգորիայի խորհրդարանի կողմից 2000 թվականի նոյեմբերին, երբ երկիրը Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության քաղաքական միության մաս էր կազմում։ Ստեղծմամբ Չեռնոգորիայի Հանրապետությունը ձեռք բերեց անկախ մարմին, որը պատասխանատու էր դրամավարկային քաղաքականության, կայուն բանկային համակարգի ստեղծման և պահպանման, ինչպես նաև վճարային համակարգի արդյունավետ գործունեության համար։

Չեռնոգորիայի կենտրոնական բանկը չի մասնակցում Կենտրոնական բանկերի եվրոպական համակարգին կամ ԵԿԲ նիստերին։ Փոխարենը, այն հետևում է ԵԿԲ քաղաքականությանը, ինչը վերջինիս դարձնում է Չեռնոգորիայի *փաստացի* կենտրոնական բանկ՝ դրամավարկային քաղաքականության նպատակներով։ Չեռնոգորիայի կենտրոնական բանկի հիմնական հռչակված նպատակներից մեկը երկրի անդամակցությունն է Եվրագոտուն։ Չեռնոգորիան չի հատում, թողարկում կամ տպում եվրո մետաղադրամներ կամ թղթադրամներ, այլ ներմուծում է դրանք Եվրագոտու մաս կազմող այլ երկրներից։

## Պատմություն
Չեռնոգորիայի կենտրոնական բանկը Չեռնոգորիայի դրամավարկային համակարգի գերագույն հաստատությունն է։ Այն հիմնադրվել է Կենտրոնական բանկի մասին օրենքով 2000 թվականի նոյեմբերին և իր գործունեությունը սկսել է 2001 թվականի Մարտի 15-ին, ինչը այն դարձնում է աշխարհի ամենաերիտասարդ կենտրոնական բանկերից մեկը։

Չեռնոգորիայի Սահմանադրությունը սահմանում էր այն որպես «անկախ կազմակերպություն, որը պատասխանատու է դրամավարկային և ֆինանսական կայունության և բանկային համակարգի գործունեության համար»։ Սահմանադրությամբ վերապահված պարտականությունները կատարելիս բանկը, բացի այլ գործառույթներից՝ իրականացնում է բանկային համակարգի վերահսկողություն, իրականացնում և վերահսկում է միջբանկային վճարային գործառնությունները երկրում և արտերկրում, հանդես է գալիս որպես ֆինանսական գործակալ, բանկիր և պետական խորհրդատու, ինչպես նաև պարբերաբար անցկացնում է մակրոտնտեսական վերլուծություններ՝ կառավարությանը տալով տնտեսական քաղաքականության վերաբերյալ առաջարկություններ։

Չեռնոգորիայի դրամավարկային համակարգը եվրոիզացվեց 1999 թվականի նոյեմբերի 2-ին, երբ գերմանական մարկը ընդունվեց որպես օրինական վճարամիջոց՝ հարավսլավական դինարի հետ միասին։ 2001 թվականի հունվարից սկսած միակ վճարման միջոցը եղել է գերմանական մարկը, մինչև երկիրը միակողմանիորեն ընդունեց եվրոն 2002 թվականի մարտի վերջին։ Չեռնոգորիայի Կենտրոնական բանկի ռազմավարական նպատակներից մեկը Եվրահամակարգին միանալն է։

## Գործողություններ
Չեռնոգորիայի կենտրոնական բանկը թողարկող բանկ չէ և իր գործառույթների կատարման գործում ունի օրենքով սահմանված հետևյալ լիազորություններն ու պարտականությունները.

* Տրամադրել և հետ վերցնել բանկերի և ֆինանսական կազմակերպությունների լիցենզիաները, կարգավորել և վերահսկել դրանց գործունեությունը, ինչպես նաև իրականացնել սնանկության և լուծարման գործընթացներ Հանրապետությունում գտնվող բանկերի և ֆինանսական կազմակերպությունների նկատմամբ։
* Օրենքով սահմանված պայմաններով իր պահուստներից վարկեր տրամադրել Հանրապետությունում լիցենզավորված բանկերին։
* Հանրապետությունում վճարային համակարգը, հաշվարկային և միջբանկային կլիրինգային գործունեությունը կարգավորելու և վերահսկելու, ինչպես նաև միջոցառումներ սահմանելու և ձեռնարկելու համար։
* Իրականացնել և վերահսկել ներքին և միջազգային վճարային համակարգերը։
* Հանդիսանալ Հանրապետության մարմինների և իշխանությունների բանկիր, խորհրդատու և ֆինանսական գործակալ։
* Գնել և վաճառել արժույթներ և թանկարժեք մետաղներ իր անունից կամ Հանրապետության անունից։
* Գնել և վաճառել Հանրապետության, Եվրոպական Միության անդամ պետությունների կամ Կենտրոնական բանկի կանոնակարգով նշված այլ պետությունների կողմից թողարկված արժեթղթեր երկրորդային շուկայում։
* Հանրապետության տնտեսության պարբերական մակրոտնտեսական վերլուծություններ կատարել, այդ թվում՝ դրամավարկային, հարկաբյուջետային, ֆինանսական և վճարային հաշվեկշռի ուսումնասիրություններ, և Հանրապետությանը տնտեսական քաղաքականության ոլորտում առաջարկություններ տալ։
* Միջազգային չափանիշներին համապատասխան՝ դրամավարկային, արտարժույթային և բանկային համակարգերի վերաբերյալ օրենքների և այլ կարգավորող ակտերի նախապատրաստում և մասնակցություն, ներառյալ տարբեր տեսակի ավանդների համար պահուստների որոշումը։
* Մատուցել բանկային ծառայություններ օտարերկրյա կառավարությունների, օտարերկրյա կենտրոնական բանկերի, ինչպես նաև միջազգային կազմակերպությունների և այլ միջազգային հաստատությունների օգտին, որոնց անդամակցում է Հանրապետության կենտրոնական բանկը։
* Ընդունել ավանդներ բանկերից, պետական մարմիններից և կազմակերպություններից։
* Բացել և վարել հաշիվներ պետական մարմինների և կազմակերպությունների, տեղական և արտասահմանյան բանկերի, միջազգային ֆինանսական հաստատությունների և դոնոր կազմակերպությունների կարիքների համար։
* Սահմանել դիլերների և բանկերի կողմից արտարժույթի գործարքների իրականացման կարգը, սահմանել դիլերների և բանկերի արտարժույթի դիրքերի սահմանափակումներ և իրականացնել դրանց նկատմամբ վերահսկողություն։
* Կարող է լինել մեկ կամ մի քանի վճարային համակարգերի սեփականատեր և կառավարել այն, այդ թվում՝ մեկ իրական ժամանակի համախառն վճարային համակարգ։
* Կարող է կառավարել իրական ժամանակի վճարային համակարգ։
* Ֆինանսական գործարքների կարիքները բավարարելու համար անհրաժեշտ քանակությամբ թղթադրամներ և մետաղադրամներ տրամադրել։
* Կատարել օրենքներով սահմանված այլ գործողություններ:

## Առաջնորդություն
Չեռնոգորիայի կենտրոնական բանկի ներկայիս կառավարիչն է Իրենա Ռադովիչը՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 15-ից սկսած։ Նահանգապետի պաշտոնը ստեղծվել է Չեռնոգորիայի անկախացումից հետո՝ 2006 թվականին։ Պաշտոնի կրողը հաստատվում է խորհրդարանի քվեարկությամբ։

* Լյուբիշա Կրգովիչ, մարտ 2001 – նոյեմբեր 2010
* Ռադոյե Ժուգիչ, նոյեմբեր 2010 – դեկտեմբեր 2012
* Միլոջիցա Դակիչ, հունվար 2013 – հոկտեմբեր 2016
* Ռադոյե Ժուգիչ, հոկտեմբեր 2016 – դեկտեմբեր 2023
* Իրենա Ռադովիչ, դեկտեմբեր 2023 – մինչ օրս

## Տես նաև
* Չեռնոգորիայի տնտեսությունը
* Չեռնոգորիան և եվրոն
* Կենտրոնական բանկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
  

Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի տնտեսություն