Զամբիայի բանկ

մինի
մինի
մինի
**Զամբիայի բանկ**, Զամբիայի կենտրոնական բանկն է։

## Ակնարկ
Բանկի հիմնական գործառույթն է մշակել և իրականացնել դրամավարկային քաղաքականություն, որը կաջակցի երկրի տնտեսական կայունությանը։ Բանկն ակտիվորեն խթանում է ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնման քաղաքականությունը և հանդիսանում է ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնման դաշինքի առաջատար անդամ։ Այն նաև առաջին 17 հաստատություններից մեկն է, որը 2011 թ-ին Մեքսիկայի Ռիվիերա Մայա քաղաքում կայացած Գլոբալ քաղաքական ֆորումի ժամանակ, մայաների հռչակագրի համաձայն, ստանձնեց ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնման հատուկ ազգային պարտավորություններ։

## Զամբիայի բանկի գործառույթներ
# Պատշաճ մշակել և իրականացնել դրամավարկային քաղաքականություն,
# Բանկային ծառայություններ մատուցել պետական և առևտրային բանկերին և հանդես գալ որպես հաշվարկային գործակալ,
# Լիցենզավորել, կարգավորել և վերահսկել ֆինանսական ծառայություններ մատուցող բանկերին և հաստատություններին,
# Ապահով և արդյունավետ ֆինանսական համակարգ ապահովել,
# Կառավարել Զամբիայի բանկերիի բանկային գործառնությունները, արժույթը և վճարային համակարգերը։

## Վարչակազմ
Իր ստեղծման օրվանից Զամբիայի բանկը մի շարք փոփոխություններ է կրել իր վարչական կառուցվածքում։ Ժամանակի ընթացքում  հանգեցրեց կազմակերպչական կառուցվածքի ստեղծմանը, որն ավելի շատ կենտրոնացավ Կենտրոնական բանկի հիմնական գործունեության վրա։ Բացի այդ, բանկը կրճատել է աշխատակիցների հաստիքներն այն ոլորտներում, որտեղ նույն ծառայություններն ավելի լավ մատուցելու համար կարելի էր հեշտությամբ վարձել կողմնակի մասնագետներ։ Ներկայումս արտաքին կազմակերպությունները պայմանագրեր են կնքում հետևյալ ոլորտներում՝ արտաքին անվտանգություն, ճաշասենյակի և ակումբի սպասարկում։ Վերակազմավորման արդյունքում բանկի աշխատակիցների ընդհանուր թիվը 1400-ից նվազել է մինչև 850-ից պակաս մարդ։ Բայց, չնայած այդ գործառույթներից շատերը կրճատվել են, ազատականացման նոր պայմաններում ի հայտ են եկել այլ, ավելի կարևոր գործառույթներ։ Այս նոր ոլորտները հիմնականում վերաբերում են քաղաքականության մշակմանը։

Զամբիայի բանկն ունի տասնչորս բաժին՝ բանկային գործ, արժութային և վճարային համակարգեր, բանկային վերահսկողություն, խորհրդի ծառայություններ, տնտեսագիտություն, ֆինանսներ, ֆինանսական շուկաներ, մարդկային ռեսուրսներ, տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաներ, ներքին աուդիտ, իրավաբանական ծառայություններ, ոչ բանկային ֆինանսական հաստատությունների վերահսկողություն, գնումներ և տեխնիկական սպասարկման ծառայություններ, ռազմավարություն և ռիսկերի կառավարում և անվտանգության բաժին։

## Տնօրենների խորհուրդ
Զամբիայի բանկի խորհուրդը բաղկացած է կառավարչից, որը նախագահն է, և վեց այլ տնօրեններ, որոնք նշանակվում են ֆինանսների և ազգային պլանավորման նախարարի կողմից։ Տնօրենները նշանակվում են բիզնեսի կամ ֆինանսական հարցերում մասնագիտական կամ ակադեմիական փորձ ունեցող և բանկի պաշտոնատար անձ կամ ծառայող չհանդիսացող անձանցից։ Խորհրդի բոլոր անդամները գործադիր տնօրեններ չեն։ Գանձապետարանի քարտուղարն ի պաշտոնե խորհրդի անդամ է և ձայնի իրավունք չունի։ Գանձապետարանի քարտուղարը նույնպես չի մասնակցում քվորումի ձևավորմանը։ Նախագահի տեղակալն ընտրվում է վարչության կողմից՝ վարչության անդամների թվից։ Խորհրդի անդամները նշանակվում են երեք տարի ժամկետով և կարող են կրկին նշանակվել ևս երեք տարի ժամկետով։ Խորհուրդը բարձրագույն մարմինն է, որին տրված են բանկի բոլոր լիազորությունները։ Խորհուրդը պատասխանատու է Զամբիայի բանկի քաղաքականության մշակման համար։

## Պատմություն
Զամբիայի բանկը սկիզբ է առել 1937 թվականին Հարավային Ռոդեզիայի արժութային վարչության ստեղծումից, որը հիմնված էր Հարարայում ՝ ներկայիս Զիմբաբվեում։  Խորհրդի իրավասությունը ներառում էր Հյուսիսային Ռոդեզիան, որն այժմ կոչվում է Զամբիա, և Նյասալենդը, որն այսօր հայտնի է որպես Մալավի։

1954 թվականին Հարավային Ռոդեզիայի արժութային խորհուրդը վերանվանվեց Ռոդեզիայի և Նյասալենդի արժութային խորհուրդ, իսկ 1956 թվականին արժույթի խորհուրդը վերածվեց Ռոդեզիայի և Նյասալենդի Բանկի։

1964 թվականին Զամբիայի բանկը ստեղծվել է Հյուսիսային Ռոդեզիայի Բանկի հիման վրա, որն ինքն էլ ստեղծվել էր ընդամենը մեկ տարի առաջ՝ 1963 թվականին, Ռոդեզիայի Բանկի Լուսակի մասնաճյուղից և Նյասալենդից։

1965 թ- ին Զամբիայի բանկի մասին օրենքի ստեղծումից և ընդունումից հետո բանկն աճեց և հաջողակ էր տասնամյակներ շարունակ։ Ըստ իր կայքի՝ բանկը բաժնեմաս է ձեռք բերել Զամբիայի զարգացման բանկում և Զամբիայի ազգային առևտրային բանկում և նույնիսկ դիտարկել է գյուղատնտեսության ոլորտում գործունեության դիվերսիֆիկացումը։

1991 թվականին Զամբիայում իշխանության եկավ բազմակուսակցական ժողովրդավարության շարժումը, որը փոխարինեց 27 տարի իշխող Ազգային անկախության միացյալ կուսակցությանը։  Նոր կառավարության բյուջետային առաջնահերթությունները ներառում էին ազատականացում և սեփականաշնորհում, ներառյալ Զամբիայի պղնձի արդյունաբերությունը և Զամբիայի պղնձի հանքեր ընկերությունը։

2022 թվականին բանկը հետ մղեց Փրկագին փեթակ  խմբի հաքերային հարձակումը, որն հետագայում կոտրվեց և փակվեց 2023 թվականի հունվարին, երբ Միացյալ Նահանգների արդարադատության նախարարությունը, Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի կողմից իրականացված հետաքննությունից հետո, հայտարարեց, որ համակարգել է Գերմանիայի և Նիդերլանդների հետ  սերվերները գրավելու գործողությունները։ Զամբիայի բանկը հայտնել է, որ հրաժարվել է վճարել փրկագին։ Ընկերությունը հայտարարել է նաև, որ կոտրումը նվազագույն վնաս է հասցրել իր համակարգերին։ 2023-ի հուլիսին ընկերությունը ենթարկվել է ֆեյսբուքյան հաշվի կոտրմանը։

## Կառավարիչներ
Նահանգապետը Զամբիայի բանկի ղեկավարն է։

2022 թվականի օգոստոսից նահանգապետն ընտրվում է վեց տարի ժամկետով, որը կարող է երկարաձգվել ևս վեց տարով, երբ նա նշանակվի Զամբիայի նախագահ և հաստատվի Զամբիայի ազգային ժողովի կողմից՝  2022 թվականի նոր օրենսդրության Զամբիայի բանկի մասին թիվ 5 օրենքի համաձայն։ Նոր օրենքը  նպաստում է Կենտրոնական բանկի անկախության ամրապնդմանը, ապահովելով կառավարչի և նրա տեղակալների պաշտոնավարման երաշխիքները, որոնք որևէ մեղադրանք առաջադրելու դեպքում պետք է դատարանի առջև կանգնեն երեք հոգուց բաղկացած դատավորի կամ նախկին դատավորի գլխավորությամբ, իսկ մյուս երկու անդամները պետք է լինեն բանիմաց և փորձառու Կենտրոնական բանկի կամ տնտեսագիտության, ֆինանսների, իրավագիտության կամ կենտրոնական բանկի կառավարման հետ կապված որևէ այլ ոլորտում։

### Զամբիայի բանկի կառավարիչների ցանկ
*Հ. Կ. Հարրիեթ, 1964–1967,
*Ջասթին Բ Զուլու, 1967–1970,
*Վալենտին Մուսականյա, 1970–1972,
*ԲիթվելԿուվանի, 1972–1976,
*Լյուկ Մվանանշիկու, 1976–1981,
*ԲիթվելԿուվանի, 1981–1984,
*Դավիթ Ֆիրի, 1984–1986,
*Լեոնարդ Չիվունո, 1986–1987,
*Ֆրենսիս Նխոմա, 1987–1989,
*Ժակ Բուսիեր, 1990–1992,
*Դոմինիկ Մուլայշո, 1992–1995,
*Հակոբ Մվանզա, 1995–2002,
*Կալեբ Ֆունդանգա, 2002–2011,
*Մայքլ Գոնդվե, 2011–2015,
*Դեննի Կալյալյա, 2015–2020,
*Քրիստոֆեր Մվունգա, 2020–2021,
*Դեննի Կալյալյա, 2021թ առ այսօր։

## Ոսկու պաշար
Բանկն, իր պաշարները համալրելու համար, ոսկի է գնում Կանսանշի պղնձի հանքավայրից և Զամբիայի ոսկու արդյունահանող ընկերությունից։
:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Զամբիա
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր