Կլառնետ

մինի|Բելգիացի կլառնետահար Գյուստավ Լանգենուս, 1917 թվական
**Կլառնետ** (,  - պարզ հնչյուն), փայտե փողայինների ընտանիքի երաժշտական գործիք։ Ստեղծվել է շալյումոյից։

## Պատմություն

Կազմված է եռամաս փողից (590-680 մմ) և կտուցաձև ծվանից, որի վրա ամրացված է եղեգնյա պիպիչը։ Ժամանակակից կլառնետն ունի մոտ 20 կափույր և 7 անցք։ Կլառնետները լինում են տարբեր լարվածքի, առավել օգտագործվում են սի-բեմոլ և լյա կլառնետները։

Կլառնետը ստեղծվել է 1700 ական թվականներին Գերմանիայի Նյուրնբերգ քաղաքում, որոշ պատմական աղբյուրների վկայությամբ գործիքի ստեղծման տարեթիվ է նշվում 1690 թվականը, իսկ այլ հետազոտողների վկայությամբ կլառների ստեղծման տարեթիվ է համարվում 1710 թվականը։

Կլառնետի ստեղծողն է  համարվում  Յոհան Քրիստոֆ Դենները ։

Յոհանը զբաղվում է Ֆրանսիական Շալյումո գործիքի կատարելագործմամբ ։ Բարելավելով հին գործիքը՝ Յոհանը գորշիքի հետևի մասում ավելացնում է փական , որի շնորհիվ հնարավոր է դառնում  անցնել երկրորդ օկտավային։Դրանով էլ Կլառնետը տարբերվում է Շալյումոյից։

## Հետագա զարգացում
*'[[Պատկեր:Clarinet.jpg|մինի|30px|Կլառնետ]]
[[Պատկեր:Range clarinet.png|մինի|100px|դիապազոն]]
Հետագայում , 1760 թվականին, ավստրիացի վարպետ Պաուրը առկա 2 փականներին ավելացրեց 3-րդ փականը, բելգիացի վարպետ Ռոտենբուրգը ՝ 4-րդը, անգլիացի Ջոն Հեյլը 1785 թվականին ավելացրեց 5-րդ , իսկ մոտավորապես  1790 թվականին ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և կլառնետահար Ժան Քսավիե Լեֆևրը ստեղծեց արդեն ներկայիս կլարնետի օրինակը՝ 6 փականով։Փողային նվագարանների շարքում Կլառնետն եւնի իր ուրույն տեղը՝ շնորհիվ իր ձայնային տվյալների

Կլառնետը ավելի հայտնի դարձավ հատկապես  18-րդ դարի կեսերից, երբ սկսեցին գրվել ստեղծագործություններ Կլառնետի համար։

Կլառնետի դիզայնի և կատարելագործման վրա աշխատել են նաև Ադոլֆ Սաքսը՝ Սաքոֆոնի գյուտարարը և Յուջին Ալբերտը։

Կլառնետների համար օգտագործվել են  փայտի որոշ տեսակներ, մետաղներ, Էբոնիտ։

Էբոնիտե կլառնետները ավելի քիչ  զգայուն են ջերմության և խոնավության նկատմամբ, ավելի մատչելի են։

==Տարատեսակներ==
Տարատեսակներն են՝ փոքր կլառնետ, ալտային կամ տենորային կլառնետ (հայտնի է [[բասետհոռն]] անվանումով), բաս-կլառնետ, կոնտրաբասային կլառնետ։

Կլառնետը բաղկացած է 5 առանձին մասերից։

== Կիրառություն և տարածում ==
1940 ական թվականներին Կլառնետը համարվում էր ջազի լավագույն նվագարաններից մեկը։

Կլառնետն այսօր էլ լայն տարածում ունի աշխարհի մի շարք երկրներում, մասնավորապես  ասիական մի շարք երկրներում, հարավային ամերիկայում, Բալկաններում։

Կլարնետը տարածված է նաև կովկասյան ժողովուրդների մոտ։

Հայաստանում այն ունի մեծ ճանաչում։ Հայտնի հայ կլառնետահարներից են Աբգար Մուրադյանը, Եղիշ Մանուկյանը, Վաչե Հովսեփյանը, Հովհաննես Վարդանյանը և այլք։

== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
* F. Blume (Hrsg.)։ *Die Musik in Geschichte und Gegenwart (MGG).* Bd 7. Artikel „Klarinette“. Bärenreiter, Kassel 1989, ISBN 3-423-05913-3.
* Oskar Roll։ *Die Klarinette.* Bärenreiter, Kassel 1965, ISBN 3-7618-0086-X.
* Jack Brymer։ *Die Klarinette.* Fischer Taschenbuch, Frankfurt am Main 1983, ISBN 3-596-22986-3.
* Kurt Birsak։ *Die Klarinette.* Eine Kulturgeschichte. Verlag Obermayer, Buchloe 1992, ISBN 3-9800919-8-8.
* Günter Dullat։ *Klarinetten. Grundzüge ihrer Entwicklung.* Verlag Erwin Bochinsky, Frankfurt am Main 2001, ISBN 3-923639-44-9.
* Eugen Brixel։ *Die Klarinette und das Saxophon.* Schriftenreihe für Jungmusiker. Heft 1. Musikverlag Stefan Reischel, Oberneunkirchen Öst 1983.
* Gerhard Krassnitzer։ *Multiphonics für Klarinette mit deutschem System* und andere zeitgenössische Spieltechniken. Edition Ebenos, Aachen 2002.
* Conny Restle, Heike Fricke։ *Faszination Klarinette.* Prestel Verlag, München 2004, ISBN 3-7913-3180-9.
* Peter Ninaus։ *Die Grifflogik der Klarinette.* Grin Verlag, München 2009, ISBN 978-3-640-40823-8.
* Peter Ninaus։ *Voraussetzungen für den Bläserunterricht am Beispiel der Klarinette.* Grin Verlag, München 2009, ISBN 978-3-638-67545-1.
* Erich Valentin, *Handbuch der Musikinstrumentenkunde.'' Gustav-Bosse-Verlag, Regensburg 2004, ISBN 3-7649-2003-3.

Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ