open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վարդատերեփուկ սովորական

**Վարդատերեփուկ սովորական** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։

## Նկարագրություն
Միամյա, գեղազարդային, ուղիղ կանգնած բույս է, որի բարձրությունը 20-60 սմ է։ Ցողունները ծածկված են կարճ-գանգուր մազիկներով։ Արմատամերձ տերևները քնարաձև-փետրաձև են, ցողունային տերևները` փետրաձև-բլթակավոր կամ փետրաձև բաժանված։ Զամբյուղները երկար ծաղկակոթերի վրա են, միայնակ, գագաթնային։ Եզրային ծաղիկները շատ մեծացած են, դեղին, սերմիկները պոպուսի հետ միասին ունեն 4-6 սմ երկարություն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է միայն մեկ աճելավայր Երևանի ֆլորիստական շրջանում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անդրկովկասում, Լեռնային Թուրքմենիայում, Հյուսիսային և Արևելյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Հայաստանում աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-800 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ  լանջերին, խայտաբղետ կավերի վրա, կիսաանապատային բուսականության կազմում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներն, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է մեկ ֆլորիստական շրջանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Քառյակ (մուլտֆիլմ, 1947)

**Քառյակ** (), խորհրդային մուլտֆիլմ, նկարահանվել է 1947 թվականին, հայտնի ռեժիսոր Ալեքսանդր Իվանովի կողմից, Իվան Կռիլովի առակի մոտիվներով։ Ալեքսանդր Իվանովի` 1935 թվականին նկարահանած համանուն մուլտֆիլմի գունավոր վերաթողարկումն է։

## Սյուժե
Անտառում սոխակը շատ գեղեցիկ երգում էր։ Լսելով սոխակի երգը` կապիկը, էշը, այծը և ծուռթաթ արջը որոշում են քառյակ կազմել ու նվագել։ Նրանք երկար ժամանակ քաշքշում են գործիքները և այստեղից այնտեղ են տեղափոխվում։ Սակայն երաժշտությունը չի ստացվում։ Ի վերջո սոխակը չի դիմանում և երգում է նրանց համար՝ ասելով․ «Իսկ դուք, ընկերներ, ինչ էլ որ անեք, ձեզնից երաժիշտ դուրս չի գա»։
Այդ ժամանակ նրանք գնում են Անտառային կոնսերվատորիայում սովորելու։ Նվագել սովորելով` նրանք տնօրեն Մարաբուից ստանում են դիպլոմներ։
 
* Արջուկին (ակորդեոնահար)
* Էշին ( քսիլոֆոնահար)
* Այծին (տրմբոնահար)
* Կապիկին (սաքսոֆոնահար)
Եվ ընկերները շարունակում են գնալ անտառային ճանապարհով` երգելով, իսկ անտառի բնակիչները պարում են նրանց երգի տակ։

## Հեղինակներ

* Հեղինակները ներկայացված են ըստ մուլտֆիլմի լուսագրերի։

## Դերերը հնչյունավորել են
* Էրաստ Գալին
* Սերգեի Լեմեշև–Սոխակի վոկալային պարտիան

## Թողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը հաճախ թողարկվել է DVD ձևաչափով մուլտֆիլմերի հավաքածուներում.

* «Առակների աշխարհում», DVD ձևաչափ, տեսաերիզի վրա ընդգրկված են հետևյալ մուլտֆիլմերը․

«Քառյակ» (1947), «Մրջյունն ու փիղը» (1948), «Կկուն ու սարյակը» (1949), «Առյուծն ու նապաստակը» (1949), «Պոլկանն ու Շավկան» (1949), «Շինարար աղվեսը» (1950), «Ագռավն ու աղվեսը, կկուն ու աքաղաղը» (1953), «Ճպուռն ու մրջյունը» (1935), «Առակների աշխարհում» (1973)։

## Մուլտֆիլմի մասին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1947 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Իվանովի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Իվան Կռիլովի առակների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Ջաբբար Ղարյաղդիօղլի

**Ջաբբար Իսմաիլ օղլի Ղարյաղդիօղլի** (, ), ադրբեջանցի խանենդե, կոմպոզիտոր, երաժշտական գործիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։

## Կենսագրություն
150px|thumb|left|Վարշավայում, 1912 թվականին: Ջաբբար Ղարյաղդիօղլի - նստած (ձախ)
Ջաբբար Ղարյաղդիօղլին ծնվել է 1861 թվականին։ Տասը տարեկանում Ջաբբար Ղարյաղդիօղլին մտավ քաղաքային դպրոց։ Ուսուցիչը Միրզալի, իր երգը լսելուց հետո, որոշեց պատրաստել Ջաբբարը։ Մինչև 15 տարեկան հասակում Ջաբբարը դասն է ստացել այդ ուսուցչից։ Քաղաքային դպրոցի ավարտից հետո Ջաբբարը վոկալ դասերն է ստացել հայտնի խանենդեն Յուսիֆ Շահսենեմօղլից։

Ջաբբար Ղարյաղդիօղլին թատրոնում և համերգասրահում մուղամի կատարած առաջին երգիչն էր։

1920-ական թվականներից ի վեր Ղարյաղդիօղլին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հանրապետության հասարակական կյանքում։ Նա կարևոր դեր խաղաց ազգային կոնսերվատորիայի ստեղծման գործում։ Խանենդեն վաղուց եղել է Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայի մենակատար։ Նրա ուսանողներն էին Սեիդ Շուշինսկին, Բյուլ-բյուլը, Զուլֆու Ադիգոզալովը, Խան Շուշինսկին և այլն։

## Պատկերասրահ

Jabbar Qaryaqdi and Bulbul.jpg|Ջաբբար Ղարյաղդիօղլի և Բյուլ-բյուլ
Jabbar Garyagdioglu with family.jpg|Ջաբբարը իր ընտանիքի հետ
Film of Azerbaijan 1916.jpg| 1916
Jabbar Garyagdy.jpg|Ջաբբար Ղարյաղդիօղլի


## Տես նաև
* Սեիդ Շուշինսկի
* Բյուլ-բյուլ
* Խան Շուշինսկի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Սոխ Շտրուցլի

**Սոխ Շտրուցլի** (), սոխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Սոխուկավոր, գեղազարդային բույս է, որի ցողունի բարձրությունը հասնում է 30-35 սմ-ի։ Տերևները 2-7 են՝ գծային, սրացած, հետ թեքված։ Ծաղկաբույլը կիսագնդաձև է, ծաղկապատը՝ աստղաձև կամ աստղաձև-լայն ձագարաձև, մասերը նշտարաձև և սուր են, արծաթավուն-սպիտակ, վարդամանուշակագույն կամ կանաչավուն ջղով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի (Ցամաքասար, Կրաշեն գյուղերի շրջակայք, Ջաջուռի լեռնանցք), Երևանի (Երասխ գյուղի շրջակայք) և Մեղրու (Նռնաձոր գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտուց մինչև վերին լեռնային գոտի՝ ծովի մակերևույթից 600-2000 մ բարձրությունների վրա, լեռնային տափաստանում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիս ամիսներին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 20000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 2000 կմ²-ից պակաս։ Այն համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ GITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում նույնպես ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։  Ստեղծվել է նոր ԲՀՊՏ Շիրակի լեռնաշղթայի վրա։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Սոխազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գառնուկ Շոնը։ Ֆերմերի լամաները

**«Գառնուկ Շոնը։ Ֆերմերի լամաները»** (), 2015 թվականի բրիտանական կարճամետրաժ մուլտֆիլմ։ Ռեժիսորը Ջեյ Գրեյսն է։ Հիմնված է Նիք Փարքի «Գառնուկ Շոնը» մուլտսերիալի վրա (2007-2014)։ Մուլտֆիլմի պրեմիերան ԱՄՆ-ում կայացել է նոյեմբերի 13-ին, իսկ Մեծ Բրիտանիայում՝ դեկտեմբերի 26-ին` Նվերների օրը, «BBC One» հեռուստանկերությունով։ DVD-ով թողարկվել է 2016 թվականի փետրվարի 8-ին։

## Սյուժե
Ֆերմերն ու Բիտցերը գնում են շուկա, որտեղ պետք է ներկայացնեն իրենց տորթը։ Պատահաբար այդտեղ է հայտնվում նաև գառնուկ Շոնը։ Շուկայում նա ծանոթանում է երեք լամաների հետ, որոնց վաճառելու նպատակով շուկա էր բերել մի հնդկացի կին։ Աճուրդի ժամանակ Շոնն այնպես է անում, որ ֆերմերը գնի այդ լամաներին։

Ամբողջ խումբը վերադառնում է ֆերմա։ Ֆերմերը հրաժարվում է զբաղվել լամաներով, որովհետև նրանք բացարձակապես անկառավարելի էին։ Լամաների ամբողջ պատասխանատվությունն ընկնում է շան վրա։ Սկզբում ոչխարներին դուր են գալիս նոր կենդանիները, և նրանք միասին ֆուտբոլ են խաղում։ Բայց աստիճանաբար նրանց հարաբերությունները վատանում են։ Լամաները իրենց շատ վատ էին պահում․ ուրախանում էին, զվարճանում և ավերում ֆերման։ Դրանից հետո լամաները սկսում են չարաճճիություններ անել նաև տանը։ Ֆերմերին փակում են պահարանի մեջ, իսկ Բիտցերին թողնում են դռան հետևում։ Շոնին և Բիտցերին հաջողվում է լամաներին փակել վանդակի մեջ, բայց նրանք կարողանում են կոտրել երկաթե դուռը։ Ապա նաև Շոնին վտարում են տանիք՝ հուսալով, որ կայծակի միջոցով կազատվեն նրանից։ Սակայն Շոնին փրկում է փոքրիկ Տիմին, ով կարողանում է հնարամտորեն լամաներին տրանսի մեջ գցել դատարկ շշերի օգնությամբ։

Ֆերմերը գնում է շուկա, որտեղ աճուրդի ժամանակ վաճառում է ատելի լամաներին, բայց պատահաբար գնում է ռնգեղջյուր։ Մուլտֆիլմն ավարտվում է ֆերմերի ճիչով։

## Գրախոսություն
«Common Sense Media» ընկերությունից Մելիսա Կամաչոն մոլտֆիլմը գնահատել է չորս միավորով (5-ից)՝ ասելով. «Շոնի բոլոր տարիքի երկրպագուները այս արկածը կարող են համարել հրաշալի լրացում «Aardman»-ի խնայատուփում»։

Էդ Պաուերը «The Daily Telegraph»-ից նույնպես մուլտֆիլմը գնահատել է չորս միավորով (5-ից)։ Նա նշել է, որ «երեխաները, իհարկե, կսիրեն մուլտֆիլմի յուրաքանչյուր վայրկյանը․ Նվերների օրվա երեկոյան ցուցադրվող մուլտֆիլմը, իրականացրել է իր առջև դրված խնդիրը»։

Էդ Լյուն «Toon Zone»-ից նշել է, որ թեև մուլտֆիլմը ամբողջ ընթացքում պահպանել է իր նկատմամբ հետաքրքրությունը և արժանացել ծիծաղի, սակայն սյուժեն այստեղ ավելին չէ, քան սովորական յոթ րոպեանոց սերիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Барашек Шон: Фермерский бедлам» մուլտֆիլմը «BBC» կայքում

Կատեգորիա:2015 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մուլտֆիլմեր
Պարամոնովի առանձնատուն

**Նիկոլայ Պարամոնովի առանձնատուն** (), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը ճարտարապետ Լեոնիդ Էբերգի նախագծով 1914 թվականին կառուցվել է գրահրատարակիչ Նիկոլայ Պարամոնովի համար։ Ներկայում առանձնատանը գործում է Հարավային դաշնային համալսարանի Յ. Ա. Ժդանովի անվան գիտական գրադարանը։ Շենքը կառուցվել է նեոդասականության ոճով և ունի դաշնային նշանակության ճարտարապետության հուշարձանի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Ռոստովցի անվանի գրահրատարակիչ և բարերար Նիկոլայ Պարամոնովի առանձնատունը կառուցվել է 1914 թվականին։ Շենքի նախագծի հեղինակն էր ճարտարապետ Լեոնիդ Ֆեոդորովիչ Էբերգը։ Այս առանձնատանը Պարամոնովն ապրել է կնոջ՝ Աննա Իգնատևնայի և երեխաների հետ։

1918 թվականի սկզբին շենքը բռնագրավվել է, որից հետո այնտեղ տեղակայվել է Ռոստով-Նախիջևանի հեղափոխական կոմիտեն։ 1918 թվականի մայիսին, Ռոստովից բոլշևիկների արտաքսումից հետո, առանձնատանը տեղակայվել է Կամավորական բանակի շտաբը։ Նույն 1918 թվականին շենքում հրդեհ է բռնկվել։ Առանձնատունը վերականգնվել է միայն 1923 թվականին։

Վերականգնողական աշխատանքների ավարտից հետո առանձնատանը նախ տեղակայվել է շինարարների ակումբը, ապա՝ արյան փոխներարկման ինստիտուտը։ 1930-ական թվականներին այնտեղ տեղակայված էր գավառագիտության մարզային թանգարանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին շենքն այրվել է, սակայն պատերը և սյունաշարքերը լրջորեն չեն վնասվել։ 1947 թվականին որոշվել է վերակառուցել շենքը։ Շենքի վերականգնման աշխատանքները ղեկավարել է Լ. Ֆ. Էբերգը։ 1952 թվականին վերակառուցման աշխատանքներն ավարտվել են, և շենքը փոխանցվել է Ռոստովի պետական համալսարանի գրադարանին։

XXI դարի սկզբին Պարամոնովի առանձնատունը կրկին հիմնանորոգման կարիք ունեցավ։ Նկուղում սկսել էր կուտակվել խոնավություն, ինչը վնասում էր ինչպես շենքը, այնպես էլ հազվագյուտ գրքերը։ 2005 թվականին վերանորոգվել է ճակատը։ Ամբողջ շենքի վերակառուցումը նախատեսվում էր սկսել 2013 թվականի աշնանը։

## Ճարտարապետություն
Պարամոնովի առանձնատունը կառուցվել է նեոդասականության ոճով։ Սկզբնապես այն հողակտորը, որտեղ կանգնած է առանձնատունը, Պուշկինի փողոցից առանձնացված էր կոփածո ցանցկեն ցանկապատով։ Գլխավոր հյուսիսային ճակատը համաչափ է։ Կենտրոնում հոնիական օրդերի 6-սյունանի նախամուտք է։ Կողային ճակատները զարդարված են որմնասյուների շարքերով։ Դեպի գլխավոր մուտք տանում է չորսմետրանոց երկկողմանի կրկնակի սանդուղքը։ Ցոկոլային հարկը, որը զարդարված է կոպտատաշ քարով, ավարտվում է լայն քիվով։ Հարավային ճակատի արտաքին տեսքը ձևավորում են գեղատեսիլ սյուները, որոնք կանգնած են երկու շարքով (նրանց խոյակները կորսվել են 1940-ական թվականներին)։ Առանձնատան շքադահլիճը հաղորդակցվում է կենտրոնական ատրիումային սրահի հետ, որը լուսավորվում է ապակե լապտերով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Особняк Николая Парамонова в Ростове-на-Дону 

Կատեգորիա:1914 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Վարդատերեփուկ Իլյինի

**Վարդատերեփուկ Իլյինի** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա, ոչ բարձր, երեմն անցողուն բույս է, որի բարձրությունը հասնում է  2-15 սմ-ի։ Զամբյուղը միայնակ է՝ նստած արմատամերձ վարդակի կենտրոնում։ Ծաղկաբույլերը 4-20 են՝ դասավորված եզրային վեր բարձրացող ճյուղավորված ցողունների գագաթներին։ Եզրերի ձագարաձև ծաղիկները վարդագույն են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է Երևանի (Վեդի, Դաշտաքար, Երասխ) և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում։  Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անդրկովկասում, Հյուսիսարևմտյան Իրանում և Թուրքմենիայում։

## Էկոլոգիա
Հայաստանում աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1000 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է։ Բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITIES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության համար գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Իտալերեն այբուբեն

Ժամանակակից իտալերեն այբուբենը բաղկացած է 21 լատինական տառերից, առանց հավելյալ 5 տառի։ Մնացած եվրոպական լեզուների համեմատ (անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն), այն համարվում է ամենակարճը։

## Այբուբեն

**J**, **K**, **W**, **X**, **Y** տառերը սովորաբար չեն մտնում իտալերեն այբուբենի կազմի մեջ, սակայն կարող են օգտագործվել իտալերենում, ինչպես օգնական տառեր (օրինակ օտար ձագում ունեցող բառերում։ Ինչպես նաև իտալերենում կարելի է հանդիպել դիակրիտիկ նշաններով տառեր՝ **à**, **è**, **é**, **ì**, **í**, **î**, **ò**, **ó**, **ù**, **ú**։ Դրանց նշանակությունը բառի վերջին վանկի վրա շեշտադրելն է (caffè, perché)։ Գրավիսը դրվում է միշտ **a**, **i** կամ **u** և այլ միջին բարձրացման ձայնավորների վրա՝ ցուցադրելու իրենց բաց լինելը։ Ակուտն օգտագործվում է խուլ բաղաձայնը նշելու համար։

## Իտալերեն տառերի ընթերցումը
Շատ տառեր համապատասխանում են իրենց գրվածքներին, սակայն կան բացառություններ։

Իտալական **c** և **g** սովորաբար արտասանվում են, որպես **[k]** և **[g]** (casa, gatto), սակայն **i** և **e** ձայնավորներից առաջ կարդացվում է, ինչպես **[ʧ]** և **[ʤ]** (ciao, giardino)։  **h** տառը, չունենալով սեփական ձայն, **c** կամ **g** բաղաձայներից և **i** կամ **e** ձայնավորներից առաջ, չեղյալ է դարձնում այդ կանոնը և տառերը կարդացվում են իրենց նշանի համապատասխան (anche, spaghetti)։

Իտալական **gl** և **gn** տառակապակցությունները կարդացվում են, համապատասխանաբար, ինչպես **[ʎ]** և **[ɲ]**։

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Այբուբեններ
Կատեգորիա:Իտալերեն
Կատեգորիա:Լատիներենի հիման վրա այբուբեններ
Օյուկթաշ

**Օյուկթաշ**, լեոնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Մեծրաց լեռներում, Օլթի քաղաքից 30 կմ հարավ-արևելք, Գադարա գետակի և Ջամուշսիրտ լեռան միջև։ Այս ժայոի վրա կան սեպաձև արձանագրություններ։ Օյուկթաշ նշանակում է քանդակավոր ժայռ։ Հիշատակում է Ատրպետը «Ճորոխի ավազանը»–ում («Հանդես ամսօրյա», 1926 թ, էջ 599, 1928 թ, էջ 375)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծրաց լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Ձմեռ պապի ամանորյա երգը

**«Ձմեռ պապի ամանորյա երգը»** (), «Էկրան» ստեղծագործական միավորման արտադրության խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը թողարկվել է 1982 թվականին, ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Տատարսկի, սցենարիստ՝ Էդուարդ Ուսպենսկի։ Ստեղծվել է պլաստիլինային անիմացիայի տեխնիկայի օգնությամբ։

Մուլտֆիլմը ցուցադրվել է ԽՍՀՄ-ի կենտրոնական հեռուստատեսությամբ։ 1990-ական թվականներին Նոր տարվա օրերին ցուցադրվել է РТР-ով և այլ ալիքներով։

## В ролях
* Владимир Басов *— Дед Мороз* 
* Станислав Содальский — *Снеговик*
* *Авторы  сценария: —* Эдуард Успенский 
* *Режиссёры: —* Александр Татарский 
* *Художники-постановщики: —* Людмила Танасенко 
* *Операторы: —* Иосиф Голомб 
* *Композиторы: —* Александр Журбин 
* *Звукооператоры: —* Нелли Кудрина

## Թողարկում
Մուլտֆիլմը բազմիցս թողարկվել է  VHS և DVD հավաքածուներում։ 
* «Մանկական կինոթատրոն։ Հետաքննությունը վարում են բոքոնիկները» («Էկրան» ստուդիայի մուլտֆիլմերի հավաքածու), «Մաստեր Տեյպ», VHS, 2000 թվական։
* «Անտառում ծնվել է տոնածառը» («Էկրան» ստուդիայի մուլտֆիլմերի հավաքածու), DVD, սկավառակի մուլտֆիլմերն էին՝ «Անտառում ծնվել է տոնածառը» (1972), «Ամանորյա արկածներ» (1980), «Ով կգա Ամանորին» (1982), «Ձմեռ պապի ամանորյա երգը» (1982), «Թափվեց անցած տարվա ձյունը» (1983), «Դեկտեմբերի 32» (1988)։

## Ցուցադրում
* Ալեքսանդր Տատարսկու Ձմեռ պապիկների ցուցադրումը «Բաց աշխարհ» մշակութային կենտրոնում թույլ է տալիս հաղորդակցվել Ա. Տատարսկու ստեղծած ևս մեկ հրաշքի հետ։ Ցուցահանդեսում ներկայացված են Ռուսաստանից և ամբողջ աշխարհից ավելի քան 70 Ձմեռ պապիկներ։ Տատարսկու հավաքածուում միայն կախարդական պապիկներ են։ Նրանք շատ տարբեր են, բայց բոլորը «կենդանի» են։ Տատարսկին, որը յուրաքանչյուրի մեջ ներդրել է իր ողջ ջանքը, ուղղել է, վերականգնել, նրանց մարդիկ է անվանել. «Ես այնքան մարդիկ ունեմ»,- ասել է նա՝ պատմելով իր գանձերի մասին։ 
* Ցուցահանդեսը կրկնել են 2009, 2010 և 2011 թվականներին Տատարսկու ծննդյան օրը։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Мультфильм на сайте «Энциклопедия отечественного кино»
* 
* Творческое объединение «ЭКРАН» 

Կատեգորիա:1983 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Ինչպես ծերուկը վաճառեց կովին

**«Ինչպես ծերուկը վաճառեց կովին»**, խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1980 թվականին «Էկրան» ստուդիայում՝ սցենարիստ Սերգեյ Միխալկովի կողմից։ Սա ռուսական ժողովրդական հեքիաթների հիման վրա գրված համանուն բանաստեղծության էկրանավորված տարբերակն է։

Բոլոր կերպարներին հնչյունավորել է Վյաչեսլավ Նեվիննին։

## Սյուժե
Աղմուկ է գյուղի տոնավաճառում։ Բոլորը գնում են և վաճառում, ամենուր քայլում են սկոմորոխներն ու զվարճացնում ազնիվ մարդկանց։ Բոլորը ծիծաղում են, և անդադար թռչում են կատակները։ Պանդոկապանները գովաբանում են իրենց օղաբլիթները, իսկ մարդիկ աղմկում են ու քայլում։ Մեկ ծերուկ փորձում է վաճառել իր հիվանդ կովը, որն այլևս կաթ չէր տալիս։ Օրն արդեն մթնում էր, սակայն գործն առաջ չէր գնում, վաճառողը չափից ավելի անկեղծ էր։ Կենդանու արժանիքների մասին հորինելու փոխարեն, նա անկեղծորեն պատմում է հաճախորդներին նրա թերությունների մասին։

Մի երիտասարդ տղա, որը տեսնում է, թե ինչպես է ծերունին վաճառում իր կովը, որոշում է օգնության հասնել։ Երբ գալիս է հաջորդ բոյարը, տղան ներկայացնում է կովի յուրահատկություններն ամենավառ գույներով։ Դյուրահավատ գնորդը պատրաստ է տալ գումարը, բայց հենց այդ պահին ծերունին այլևս չի դիմանում և որոշում է, որ նա նման հրաշալի կենդանին իրեն էլ օգտակար կլինի։

## Ֆիլմի վրա աշխատել են
* Սցենարիստ՝ Սերգեյ Միխալկով
* Ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Սոլովյով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Մարինա Զոտովա
* Օպերատոր՝ Իոսիֆ՝ Գոլոմբ
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Վիտալի Ազարովսկի
* Մուլտիպլիկատորներ՝ Բորիս Սավին, Կարպինսկայա Մ․
* Դերերում՝ Վյաչեսլավ Նեվիննի
* Տիկնիկներ և դեկորացիա․
:* Լյուբով Դորոնինա
:* Մարգարիտա Բոգատսկայա
:* Գալինա Կրուգլովա
:* Նադեժդա Լյարսկայա
:* Եվգենի Բասկակով
:* Գալինա Ֆիլիպովա
:* Նինա Պանտելեևա
* Մոնտաժ՝ Լյուբով Գեորգիևա
* Խմբագիր՝ Լ․ Ստեֆանովա
* Տնօրեն՝ Ե․ Բոբրովսկայա

## Հետաքրքիր փաստեր
* Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ռուսական ժողովրդական հեքիաթի հիման վրա, որը ներկայացված է Սերգեյ Միխալկովի բանաստեղծություններում։ Բանաստեղծությունը ընդգրկվել է բանաստեղծի «Մեծերի և փոքրերի համար» (Մոսկվա, 1944 թվական) գրքում՝ «Տարօրինակ մարդը» վերնագրով։ Հեքիաթը նկարազարդել են Վլադիմիր Կոնաշևիչ և Բորիս Պրորոկովը։
* Նույն թվականին թողարկվել «Ժլատ հարուստը» մուլտֆիլմը, որը ևս նկարահանվել է Սերգեյ Միխալկովի ստեղծագործություններից մեկի հիման վրա, և այն ևս մեծ հաջողություն է ունեցել։ Սկոմորոխ տղան և հարուստ մարդն այս մուլտֆիլմում արդեն հանդես են գալիս որպես գլխավոր հերոսներ։ Ֆիլմում հայտնվում են նաև կովի գնորդները` հարուստ ամուսինն ու կինը առաջին ֆիլմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1980 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Օյուղ

**Օյուղ**, *Օյուխլի*, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռնաշղթայի կատարային մասում, Վայք քաղաքից 10 կմ հարավ–արևմուտք, Հորադիս գյուղից հյուսիս-արևելք։ Կովկասի 5–վերստանոց քարաեզում՝ *Կանզախյալ*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Բեյազըթ Օզթյուրք

**Բեյազըթ Օզթյուրք** (, ), հայտնի է նաև **Բեյազ** անվամբ, թուրքական հաղորդավար, սթենդափ կատակերգու և դերասան։ Նա թուրքական հայտնի «Beyaz Show» թոք շոուի հաղորդվարն է, որը ցուցադրվում է Kanal D հեռուստատեսությամբ։ 2018 թվականին նա դարձել է «Թուրքիայի ձայնը» () հեռուստաշոուի ժյուրիի անդամներից մեկը։

## Կենսագրություն
Օզթյուրքը ծնվել է 1969 թվականին Թուրքիայի Բոլու քաղաքում։ Մանկության մեծ մասն անց է կացրել Բուրսա քաղաքում։ Օզթյուրքն ունի վրացական արմատներ։

Ավարտել է Էսքիշեհիրի Անատոլիական համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետը։ Իր կարիերան սկսել է որպես ռադիոհաղորդավար, այնուհետ տեղափոխվել հեռուստատեսություն։ Բացի այդ, հանդես է եկել նաև որպես դերասան և երաժիշտ։ Օզթյուրքը առավել հայտնի է դարձել «Beyaz Show» հաղորդաշարով, որը Թուրքիայում սկսել է հեռարձակվել 1996 թվականի դեկտեմբերից սկսած և ցուցադրվել է Kanal D-ով։

## Կարիերա
Օզթյուրքն իր կարիերան սկսել է Number One TV-ում։ 1996 թվականից նա վարում է «Beyaz Show» երեկոյան թոք շոուն։ Օզթյուրքը զբաղվում է նաև դերասանությամբ և երաժշտությամբ։ 1998 թվականին ձայնագրել է իր առաջին դեբյուտային ալբոմը։ Այն կոչվում է «Beyaz, Türküler»։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*  Official website of Beyazıt Öztürk 
* Beyazonline.com - ''His brief biography'' 
* Who is Who Database - ''Beyazıt Öztürk''

Կատեգորիա:Անատոլիական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք տղամարդ երգիչներ
Կատեգորիա:Վրացական ծագմամբ թուրքեր
Կատուն, որը կարողանում էր երգել

**«Կատուն, որը կարողանում էր երգել»**, խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ։ Ստեղծվել է 1988 թվականին ռեժիսոր Նատան Լերների կողմից` գրող Լյուդմիլա Պետրուշևսկայայի համանուն հեքիաթի հիման վրա։

## Սյուժե
Կատուն երգեցողության միջոցով ջանասիրաբար փորձում է արժանանալ իր սիրած Կատվի ուշադրությանը, բայց վերջինս նրան ուշադրություն չի դարձնում, քանի որ չափազանց զբաղված է տարատեսակ հեռուստահաղորդումներ դիտելով։ Կատուն որոշում է հայտնվել հեռուստատեսությունում և իր երգով ներկայանալ, բայց նրան անընդհատ տարբեր պահանջներ են ներկայացնում. «պոչավորներին չենք ընդունում», «ձեր դեմքը զոլավոր է», իսկ վերջին դժգոհությունը` «մորթե թաթմանների» մասին, Կատվին հունից հանում է։ Նա բարկանում է և ճանկերը ցույց տալիս։ Դրանից հետո կտրականապես հրաժարվում են նրան ցուցադրել, ինչին Կատուն պատասխանում է սպառնալիքով։ Նա սպառնում է կործանել նրանց հեռուստատեսությունը։

Որոշ ժամանակ անց Կատուն սկսում է վազել այն տան տանիքի վրա, որտեղ ապրում էր իր սիրելի կատուն, բարձր ճիչերով կոտրում է ալեհավաքներն ու լարերը, ինչի պատճառով կատվի հեռուստացույցի պատկերը մերթ կողքի է շրջվում, մերթ վերև։ Ավելին, մյուս բնակիչների հեռուստացույցները կոտրվում են։ Այդ պատճառով բնակիչները որոշում են դուրս գալ զբոսանքի, այդ թվում՝ նաև նրա սիրելի Կատուն։ Տեսնելով նրան` Կատուն առաջին անգամ զրուցում է նրա հետ, և միասին զբոսնում են։ Զբոսանքի ընթացքում նա հնարավորություն է ունենում «երգել բոլոր այն երգերը, որոնք ուզում էր»։

## Դերերի հնչյունավորում
* Ալեքսանդր Լենկով - *կատու* 
* Էդուարդ Նազարով - *պատմող* 
* Նատալյա Չենչիկ - *հեռուստատեսության խիստ կին* 
* Զոյա Պիլնովա (Իլյինա) - *«Բարի գիշեր, երեխաներ» ծրագրի հաղորդավար *

## Արձագանքներ

## DVD թողարկում
* «Կատուն և ընկերները։ Մուլտֆիլմերի հավաքածու», դիստրիբյուտոր՝ «Крупный План»
* «Հեքիաթների աշխարհում։ Մուլտֆիլմերի հավաքածու», 7-րդ թողարկում, դիստրիբյուտոր՝ «Крупный План»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  մուլտֆիլմը «Սոյուզմուլտֆիլմ» ընկերության պաշտոնական կայքում
* Նկարիչ և ռեժիսոր Նատան Լերների 70-ամյակին

Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1988 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Օզգե Օզփիրինչջի

**Օզգե Օզփիրինջի** (, ), կինոյի և հեռուստատեսության թուրք դերասանուհի։ Իր դերասանական կարիերան սկսել է՝ նկարահանվելով «Դուք խիզախություն ունե՞ք սիրելու» և «Բարդու ճյուղեր» հեռուստասերիալներում։ Օզգեն նկարահանվել է նաև «Հրաժեշտ» և «Անատոլիայի արծիվներ» ֆիլմերում։ Նրա մասնակցությամբ «Կորուստ» ֆիլմը հաղթել է միջազգային մի շարք կինոփառատոններում։ Նա վարել է նաև «Ընդհանուր կյանք» հաղորդաշարը։ Օզգեն ծնվել է 1986 թվականի ապրիլի 1-ին Ստամբուլում։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստասերիալներ

### Ֆիլմեր

### Հեռուստահաղորդումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ոսկե թիթեռ մրցանակի դափնեկիրներ
Կարե (սանրվածք)

[150px|thumb|[Դերասանուհի Լիզա Բրուկսը «կարե» սանրվածքով  (1926թվական)։]]
**Կարե** (), միջին երկարության սանրվածք՝  ուղիղ մազափնջով։ Մազերը հարդարվում են ականջից ներքև և ուսերից վերև մեկ գծով։ Բնութագրվում է մազագծի հստակ ուրվագծով։ «Կարե» սանրվածքի ժամանակ  կիրառվում է դեպի ներս ուղղված աստիճանավորման մեթոդը։  «**Կեղծ կարե**»  սանրվածքի ժամանակ կիրառվում է դեպի դուրս ուղղված աստիճանավորումը, ինչի հաշվին մազերի ծայրերը նույնպես թեքվում են դեպի դուրս։ «Կարե» սանրվածքն առավել հայտնի է դարձել Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։

Գոյություն ունի «Կարե» սանրվածքի հետևյալ տեսակները․
* Առջևից  երկար  մազափնջով «Կարե»
* Մազերի ծայրերը դեպի վերև թեքված «Կարե» 
* Կարճ «Կարե»  
* Ձվաձև ուրվագծով 
* Անհամաչափ «Կարե» 
* «Կարե» սանրվածք՝ երկու գույնով։

Սովորական կարեին յուրօրինակություն կարելի է հաղորդել տպավորիչ ներկման շնորհիվ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*"History: 25 Hairstyles of the Last 100 Years" - 25: Bob/Finger Wave, 1920s. Retrieved 2011, August 23 at Listverse.com.
*"How to Style a Bob" - "Wikihow" - 5 Ways to Style a Bob

Կատեգորիա:20-րդ դարի նորաձևություն
Կատեգորիա:XX դարի սանրվածքներ
Կատեգորիա:Սանրվածքներ
Մումին Կանոատ

**Մումին Կանոատ** (, Կանոատով Մումինշո, ), տաջիկ բանաստեղծ։ Տաջիկստանի ժողովրդական բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1961)։

## Կենսագրություն
Մումին Կանոատը ծնվել է 1932 թվականի մայիսի 20-ին դեհկանի (գյուղացու) ընտանիքում, Կուրգովադ Կալայխումբյան շրջան Լեռնա-Բադախշանյան ինքնավար մարզում։ 1956 թվականին ավարտել է Տաջիկստանի պետական համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետի տաջիկական բանասիրության բաժինը։ 1968 թվականին եղել է Տաջիկստանի գրողների միության նախագահի տեղակալ, 1976 թվականից՝ Գրողների միության նախագահության առաջին քարտուղար։

## Ստեղծագործություններ
Առաջին բանաստեղծական ժողովածուն՝ «Կայծեր»-ը,  լույս է տեսել 1960 թվականին։ 1966 թվականին «Դնեպրյան ալիքներ» պոեմի համար արժանացել է Տաջիկստանի կոմերիտմիության մրցանակին, 1977 թվականին «Ստալինինգրադի ձայներ» և «Մոր պատկերը» պոեմների համար՝ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակին։

## Պարգևներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան
* Տաջիկստանի ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի նախագահության պատվոգիր
* Բելառուսական ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության պատվոգիր
* Կենտրոնական կոմիտեի  (ՀամԼԿԵՄ) «Աշխատանքային արիության համար» պատվո նշան
* Տաջիկստանի կոմերիտմիության մրցանակ «Կոմերիտմիության աշխատանքի մեջ ակտիվ մասնակցություն ունենալու համար»
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր

## Գրականություն
* Мумин Каноат на ''www.pisateli.freenet.tj'' (Писатели Таджикистана) // «Писатели Таджикистана», Душанбе: «Ирфон», 1986
* Шодикулов Х. Каноат Мумін // Українська радянська енциклопедія : [в 12-ти т.] / гол. ред. М. П. Бажан ; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — Т. 4 : Електрод — Кантаридин. — К. : Голов. ред. УРЕ, 1979., стор. 557.

## Տես նաև
* 1977 թվականը գրականության մեջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Տաջիկ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Տաջիկ գրողներ
Կատեգորիա:Տաջիկստանի ժողովրդական բանաստեղծներ
Լուսինե Բադալյան

**Լուսինե Խաչիկի Բադալյան** (մականունը՝ *Լուլու*, ), հայ հաղորդավար, հասարակական գործիչ, արվեստաբան, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր, «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ (2019-2021)։ ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր, «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ, առողջապահության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։

## Կրթություն
1996 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 102 հիմնական դպրոցը։ 1997-2003 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի արվեստաբանության բաժնում՝ ստանալով հայ արվեստի պատմության տեսության մագիստրոսի որակավորում։ 2022 թվականից սովորում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի կլինիկական օրդինատուրայում։

## Աշխատանքային գործունեություն
1998 թվականից որպես լրագրող աշխատում է հայկական ռադիոյում, հեռուստատեսություն և ինտերնետ լրատվականներում։ Որպես պատմության և հասարակագիտության ուսուցիչ աշխատել է նաև 61 միջնակարգ դպրոցում։

## Քաղաքական գործունեություն
2018 թվականի սեպտեմբերի 23-ին կայացած Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրությունների արդյունքում «Իմ քայլը» դաշինքի համամասնական ցուցակով ընտրվել է Երևան քաղաքի ավագանու անդամ։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի ընտրություններում պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» դաշինքի համապետական ցուցակով։ Առողջապահության և սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

2021 թվականի հունիսի 20-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության համապետական ցուցակով ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր։ ԱԺ առողջապահության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Երևանի ավագանու 4-րդ գումարման անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Գրիգոր Պետրոս Ի Գապրոյան

**Գրիգոր Պետրոս Ի Գապրոյան** (, , ), (Զմմառի Սուրբ Տիրամոր վանք), Հայ կաթողիկե եկեղեցու Տանն Կիլիկիո Կաթողիկէ Հայոց Կաթողիկոս Պատրիարք, ընտրվել է 2015 թվականի հուլիսի 24-ին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1934 թվականի նոյեմբերի 15-ին Հալեպում։ Ընտանիքի 12 զավակներից տասներորդը։ Մարդին քաղաքի ջարդերից հետո ծնողներն ապաստանել են Հալեպում։ 1938 թվականին ընտանիքը վերջնականապես հաստատվել է Լիբանանում։

Նախնական կրթությունն ստացել է Նոթր-Դամ դպրոցում, մտել է Զմմառի Պատրիարքական Կղերի Միաբանության փոքր նորընծայարանը և հաճախել է Լիբանանի Ֆրեր Մարիստ վարժարանը։ Ուսումն ավարտելուց հետո ուղարկվել է Հռոմի Քահանայապետական Լևոնյան հայ վարժարան և 6 տարի հաճախել հիսուսյան հայրերի Քահանայապետական Գրիգորյան համալսարանի փիլիսոփայության և աստվածաբանության դասերին։ Ուսումն ավարտելուց հետո վերադարձել է Լիբանան և քահանա է ձեռնադրվել 1959 թվականի մարտի 28-ին՝ Վսեմաշուք Կարդինալ Գրիգոր-Պետրոս ԺԵ Աղաջանյանի ձեռամբ։

1960 թվականին եղել է Զմմառի փոքր ընծայարանի փոխժողովրդապետ, 1962 թվականից 1996 թվականը՝ Պուրճ Համուտի Հայկական Մեսրոպյան Վարժարանի տնօրեն և 1969 թվականից 1975 թվականը Զմմառի Պատրիարքական կղերի միաբանության ղեկավար և քարտուղար։

1976 թվականին նշանակվել է Հայ կաթողիկե եկեղեցու Ֆրանսիայի թեմում ծառայելու, 1977 թվականի հունվարի 3-ին՝ Պողոս Զ Սրբազան Պապը նրան նշանակել է Ամիդի (Դիարբեքիր) տիտղոսավոր եպիսկոպոս։ Եպիսկոպոս է օծվել 1977 թվականի փետրվարի 13-ին Պուրճ Համուտի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցում։ 1986 թվականի հունիսի 20-ին Հովհաննես Պողոս Բ. Սրբազան պապը Ֆրանսիայի հայ կաթոլիկների համար ստեղծում է Փարիզի Սուրբ Խաչ թեմը և նրան նշանակում այդ թեմի առաջին եպիսկոպոս։

1997 թվականին ավարտել է «Քրիստոնէական Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ» արևմտահայերեն թարգմանության հրատարակությունը։ 1997 թվականից 2014 թվականը եղել է Հռոմի Քահանայապետական Լևոնյան Հայ Վարժարանի ընդհանուր մատակարարը։

2015 թվականի հունիսի 25-ին Տանն Կիլիկիո Կաթողիկե Հայոց Կաթողիկոս Պատրիարք Ներսես Պետրոս ԺԹ. Թարմունիի մահվան պատճառով, ըստ Արևելյան Եկեղեցիների կանոնակարգի, նշանակվել է որպես Հայ Կաթողիկե Եկեղեցու կառավարիչ՝ մինչև նոր պատրիարքի ընտրությունը։ 2015 թվականի հուլիսի 25-ին Հայ Կաթողիկե Պատրիարքական Եկեղեցու Սինհոդոսական Հայրերը նրան նշանակում են Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկե Հայոց Կաթողիկոս Պատրիարք՝ Գրիգոր Պետրոս Ի Գապրոյան անվամբ։

## Տես նաև
* Հայ կաթողիկե եկեղեցու կաթողիկոսների ցանկ

**Ֆրանսիայի հայկական առաքելական փոխանորդություն****Փարիզի Սուրբ Խաչ թեմի եպիսկոպոս**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տվյալներ catholic-hierarchy.org կայքում
* Տվյալներ gcatholic.org կայքում

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կրոնական գործիչներ
Օմար իբն ալ-Խատտաբ

**Օմար իբն ալ-Խատտաբ** (), անվանվում է նաև  **Օմար** (; , "Օմար՝ ալ-Խատտաբի որդի". ), եղել է առավել հզոր ու ազդեցիկ խալիֆներից մեկը արաբական խալիֆայության ողջ պատմության ընթացքում։ Մուհամեդ մարգարեի ավագ ընկերակիցն էր և որպես Ռաշիդյան խալիֆայության երկրորդ խալիֆ՝ հաջորդել է Աբու Բաքրին (632–634)՝ գահ բարձրանալով 634 թվականի օգոստոսի 23-ին։ Համբավվել է որպես ճշմարիտ, մուսուլման արդարադատ դատավոր, հռչակվել իր աստվածահաճո, անկեղծ վարքուբարքով, որի շնորհիվ արժանացել է ***Al-Farooq*** պատվավոր մականվանը (բառացի թարգմանությամբ նշանակում է "ճիշտն ու սխալը զանազանող, ճշտի ու սխալի միջև կողմնորոշվող"): Մուսուլման պատմաբանների կողմից նա երբեմն անվանվում է **Օմար Առաջին**, քանի որ հետագայում՝ Ումայադների տոհմի խալիֆ ներկայացուցիչներից մեկը ևս Օմար անունն է կրել (ինքնըստինքյան հասկանալի է, որ վերջինիս էլ անվանակոչում են Օմար Երկրորդ)։

## Պատմություն
Օմարի գահակալության օրոք խալիֆայությունն աննախադեպ մասշտաբներով ընդարձակել է տիրույթները՝ իր տիրապետության տակ գցելով ամբողջ Սասանյան կայսրությունը, ինչպես նաև Բյուզանդական կայսրության երկու երրորդից ավելին։ Սասանյան կայսրության վրա նրա զինավառ հարձակումների արդյունքում մուսուլմանները երկու տարուց էլ քիչ ժամանակամիջոցում նվաճել են զրադաշտական Պարսկաստանը (642–644 թթ.): Օմարը մի կողմ է դրել քրիստոնյաների սահմանած արգելքը և հրեաներին թույլ է տվել մուտք գործելու Երուսաղեմ և պաշտամունքի ծես կատարելու այնտեղ՝ իրենց սուրբ վայրերում։ Հենց պարսկական արշավանքների ժամանակ էլ՝ 644 թվականին նա սպանվել է մի պարսիկի՝ Փիրուզ Նահավանդիի ձեռքով, որը արաբների շրջանում հայտնի է *‘Abū-Lū‘lū‘ah* անունով։

thumb|«Օմարի պատմությունը» գրքի կազմը
մինի|Օմարի գերեզմանը Մադինայում
Սուննիական ավանդույթների համաձայն՝ Օմարը դիտվում է իբրև մեծ ղեկավար և մուսուլմանի առաքինությունները մարմնավորած տիպար, իսկ որոշ հադիթներ նրան բնորոշում են որպես Սահաբայի երկրորդ մեծությունը՝ Աբու Բաքրից հետո։ Սակայն ըստ շիաների ավանդույթի՝ Օմարը ներկայացվում է բացասական լույսի ներքո։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* Donner, Fred, *The Early Islamic Conquests*, Princeton University Press, 1981.
* Guillaume, A., *The Life of Muhammad*, Oxford University Press, 1955.
* Albert Hourani, A History of the Arab Peoples||en||A History of the Arab Peoples}}*, Faber and Faber, 1991.
* Madelung, Wilferd, *The Succession to Muhammad*, [[Cambridge University Press]], 1997.
* G. Levi Della Vida and M. Bonner, «Umar» in *Encyclopedia of Islam*, CD-ROM Edition v. 1.0, Koninklijke Brill NV, Leiden, The Netherlands, 1999.
* Previte-Orton, C. W. (1971). *The Shorter Cambridge Medieval History*. Cambridge: [[Cambridge University Press]].
* 


== Տես նաև ==
[[Օմարի մզկիթ]]

== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
* 
* 
* 
* [http://www.bogvaerker.dk/Bookwright/Umar.html Excerpt from *The History of the Khalifahs''] by Jalal ad-Din as-Suyuti
* Sirah of Amirul Muminin Umar Bin Khattab by Shaykh Sayyed Muhammad bin Yahya Al-Husayni Al-Ninowy.
* 

Կատեգորիա:6-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Իսլամ ընդունածներ
Կատեգորիա:Իսլամական կրոնական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Խալիֆաներ
Կատեգորիա:Հայտնի սպանվածներ
Կատեգորիա:Սպանված միապետներ
Քերովբե և կառք (Ֆաբերժեի ձու)

**Քերովբե և կառք** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1888 թվականին Ալեքսանդր III կայսեր պատվերով՝ կնոջ՝ կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնայի համար։ «Քերովբե և կառք» ձուն այս պահին համարվում է կորսված, դրա պատճառով տեղեկությունները զարդի մասին աղքատիկ են։

## Դիզայն
Քերովբեների և կառքի իրական տեսքի մասին տեղեկություններ չկան։ Միակ պահպանված նկարում ձվի դիմաց այլ ձու է երևում և «Քերովբեով և կառքով» ձվի միայն աղավաղված արտացոլանքն է երևում http://www.mieks.com/faberge-en/1888_Cherub_with_chariot_egg.htm ։ Մոսկվայում գտնվող Ռուսաստանի պետական պատմական արխիվում ձվի մասին կայսերական փոքրիկ նշում է պահպանվել․  «Հրեշտակ, որը ձվով կառքն է քաշում, 1500 ռուբլի, ոսկե ձվի վրա ժամացույցով հրեշտակը՝ 600 ռուբլի»։ Ըստ Մարինա Լոպատոյի հրապարակման (*Fabergé: Imperial Jeweller)* (1993) այս նկարագիրը նշանակում է, որ ժամացույցը գտնվում է ոսկե ձվի մեջ, որը գտնվում է կառքում, ինչն էլ քաշում է հրեշտակը։ Ֆաբերժեի հաշիվներում մանրամասն նշված է․ քերովբեն, որը քաշում է կառքը, որի վրա գտնվում են ոսկե ձուն, դրա մեջ էլ  ժամացույցով քերովբեն։ 1917 թվականին կազմված նշագրումներում գրված է, որ «ոսկե ձուն զարդարված է ադամանդներով և շափյուղաներով իսկ արծաթյա ոսկեզօծ տակդիրի վրա գտնվում է երկանիվ կառքը»։

## Անակնկալ
Անակնկալը ձվի մեջ տեղադրված ժամացույցն էր, որն էլ իր հերթին գտնվում էր կառքի վրա, չնայած որ բուն դիզայնն անհայտ է։

## Պատմություն
Ձուն կայսր Ալեքսանդր III-ը կնոջը՝ կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային ընծայել է 1888 թվականի ապրիլի 24-ին։ 1891 թվականին այն գտնվել է Գատչինյան պալատում։ Թվով քառասուն ձվի հետ այն 1917 թվականին հեղափոխականները ձուն հափշտակում և ուղարկում են Կրեմլի զինապալատ։ 1922 թվականին այն հանձում են Ժողկոմխորհին, որից հետո ձվի մասի հստակ տեղեկություններ չկան։ 1930-ական թվականներին Վիկտոր և Արմանդ Համմերները, ըստ երևույթին, գնել են ձուն։ 1934 թվականին Նյու Յորքի «Lord & Taylor»-ում Արմանդ Համմերի գնումների ցուցակում պահպանվել է հետևյալ նշումը․ «Փոքրիկ արծաթյա տակդիր, որի վրա գտնվում է կառքը՝ վրան Զատկի ձուն՝ պատրաստված ոսկերիչ Ֆաբերժեի կողմից»։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* На сайте музея 

Կատեգորիա:1888 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
MOMO համախտանիշ

մինի|MOMO համախտանիշ, ժառանգական աուտոսոմ հիվանդություն|542x542փքս**MOMO համախտանիշ,** չափազանց հազվադեպ հանդիպող գենետիկ հիվանդություն, որը պատկանում է գերաճի համախտանիշներին, ախտորոշվել է ընդամենը յոթ դեպք ամբողջ աշխարհում՝ 100 միլիոն ծննդից 1-ը։ Համախտանիշի անունը հապավում է բաղկացած չորս հիվանդությունների մեծատառերից․ '''M'''acrosomia (մարմնի մեծ չափսեր),  '''O'''besity (ճարպակալում),  '''M'''acrocephaly (գլխի մեծ չափսեր), '''O'''cular abnormalities (ակնային անոմալություններ)։ MOMO համախտանիշն առաջին անգամ ախտորոշվել է 1993 թվականին՝ պրոֆեսոր Սելիա Պրիժկուլնիկ Կոլիֆմանի կողմից, որը նյարդազարգացման հիվանդությունների գենետիկական և կլինիկական ուսումնասիրությունների մասին բրազիլիացի հետազոտող է։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Բացի հիվանդության այն չորս ասպեկտներից, առկա են նաև այլ ընդհանուր ախտանիշներ․

* Ճակատի ներքևթեքում
* Ոսկրերի ուշացած հասունացում
* Մտավոր հետամնացություն

Ակնային անոմալությունները ներառում են հիմնականում ցանցաթաղանթի կոլոբոմա և նիստագմ։

## Ախտաֆիզիոլոգիա
MOMO համախտանիշի հազվադեպ հանդիպման պատճառով, շատ քիչ ուսումնասիրություններ են կատարվել պատճառի բացահայտման ուղղությամբ։ Ժամանակակից հետազոտողները կապում են այն de novo (նոր) տեսակի աուտոսոմ դոմինանտ մուտացիայի հետ։

## Պատմություն
Արչի Թոմփսոնը ծնվել է 2002 թվականին, Անգլիայի Իքլեսհամ գյուղում և կշռում էր 3740 գրամ։ 15 ամիս անց նրա քաշը ավելացավ մինչև 25&nbsp;կիլոգրամ, իսկ 24 ամիս անց է՝ 38 կիլոգրամ։ այս վիճակը մեծ ծանրաբեռնվածություն էր սրտի և թոքերի համար։ Թոմփսոնի ընտանիքի մասին նկարահանվել է դոկումենտալ ֆիլմ ՝ Five (Հինգ) անվամբ, որը առաջին անգամ ցուցադրվել է 2004 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։ Դրանից հետո այն ցուցադրվել է ԱՄՆ-ում՝ Discovery Fit & Health ծրագրում։

Դանիելա Ֆալան, Բրազիլիայի Սան Պաուլո քաղաքից, ով MOMO համախտանիշով փրկվածներից ամենամեծն է։ 17 տարեկան հասակում նա նույնպես նկարահանվել է Արչի Թոմպսոնի մասին նկարահանված դոկումենտալ ֆիլմում, որի առիթով Արչիի մայրը գնացել էր Բրազիլիա Դանիելային տեսակցության։ Ֆալանը հաճախում է դպրոց որպես նորմալ աշակերտ, և հույս ունի շարունակել ուսումը քոլեջում։

Վեց այլ դեպքեր ախտորոշվել են Իտալիայում, Բրազիլիայու http://www.mymultiplesclerosis.co.uk/misc/archiethompson.html , երկուսը Գերմանիայում, Կուբայում, 2018 թվականին Դիորկեբլին Հերնանդեզ Դուրուտին https://primaveradigital.org/cubaprimaveradigital/diorkeblin-nino-cubano-con-sindrome-de-momo/ http://www.cubaenmiami.com/el-ciren-le-niega-la-atencion-medica-a-nino-cubano-con-sindrome-de-momo/, և Լեհաստանում։ Լրացուցիչ դեպք հրատարակվել է 2010 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համախտանիշներ
Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով
Մենք փնտրում ենք թանաքակաթիլը

**«Մենք փնտրում ենք թանաքակաթիլը»** (), ռեժիսոր Վլադիմիր Պոլկովնիկովի կողմից նկարված սովետական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը, ըստ Վլադիմիր Սուտեևի համանուն հեքիաթի։

Մուլտֆիլմի հերոսներին հեքիաթային ու ֆանտաստիկ հանդիպումներ են սպասվում թանաքակաթիլի որոնման ժամանակ։

## Սյուժե
Պատանի պիոներները, տղան ու աղջիկը հյուր էին եկել նկարիչ Պյոտր Իվանովիչին, որը խոստացել էր նրանց ցույց տալ հեքիաթների նոր պատկերները։ Աղջիկը պատահաբար թանաքով թանաքամանը շաղ է տալիս նկարների վրա, որտեղ գոյանում է թանաքակաթիլ։ Երբ նկարիչը որոշում է մաքրել թանաքը, թանաքակաթիլը կենդանանում է և փախչում է ալբոմի էջերի միջով։ Որպեսզի թանաքակաթիլը չվերացնի նկարչի լավագույն նկարները, նա որոշում է բռնել նրան, նկարելով աղջկան և տղային ալբոմի էջին։ Կենդանացնելով նկարված երեխաներին, Պյոտր Իվանովիչը նրանց օգնեց տեղաշարժվել հեքիաթների էջերում։

Երեխաները հայտնվեցին դաշտավայրում, որտեղ կանգնած էր Բաբա Յագայի խրճիթը, և որտեղ թանաքակաթիլը արդեն հասցրել էր չարաճճիություն անել և փախչել, իսկ երեխաները ստիպված եղան թաքնվել տակառի մեջ, քանի որ գալիս էր Բաբա Յագան։

Հաջորդ էջում երեխաները հայտնվեցին ծովում և նկարիչը նրանց համար նավակ նկարեց։ Շնաձուկը փորձում է հարձակվել նրանց վրա, բայց օգտագործելով նկարված առագաստը երեխաները փախչում են նրանից և Ռոբինզոն Կրուզոյի ու նրա ընկերոջ՝ Ուրբաթի հետ հայտնվում են կղզում։

Հաջորդ էջում ընկերները հայտնվեցին օտար մոլորակում, որտեղ հանդիպեցին հինգ այլմոլորակայինների թռչող ափսեից, որոնք կազմակերպել են իրենց համար հանդիսավոր ու ուրախ ընդունելություն։ Տոնակատարության ժամանակ այլմոլորակայինների թվում հանկարծ հայտնվում է վեցերորդը, ամբողջությամբ սև։ Երեխաները հասկացան, որ դա թանաքակաթիլն է և վազեցին նրա հետևից։

Հաջորդ էջում երեխաների վրա, փորձել է հարձակվել կատաղած առյուծը, ամբողջությամբ թանաքոտված, բայց նկարիչը նրա առաջ վանդակ է նկարում։

Հետագայում, հայտնվելով իրենց նկարած բակում, երեխաները օգնության համար դիմում են հորեղբայր Ֆեդյային, բայց նա ընկնում է նրանց հետևից, համոզված լինելով, որ հենց տղան է ներկել իրեն, այլ ոչ թե ինչ-որ թանաքակաթիլ սև ներկով  կեղտոտել է շքամուտքի սանդուղքը։

Հաջորդ էջում երեխաները հայտնվում են հինգ գլխանի Գորինիչ օձի մեջքին, որը որոշել է նրանց ուտել, բայց վախեցավ նրանց օգնության հասնղ հորեղբայր Ֆեդյայից։ Մինչ  բակապանը հաղթում էր Օձին, երեխաները հասան և բռնեցին թանաքակաթիլին, իսկ նկարիչը վերջապես հանեց նրան թանաքահանիչով։

Վերադարձնելով երեխաներին հեքիաթային ալբոմից, նկարիչը խոստովանեց նրանց, որ նա հրաշագործ չէ, այլ հասարակ  նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, որը աշխատում է Մուլտֆիլմ ստուդիայում։

## Ստեղծողներ

## Գրականություն
*  (1974 — второе издание — тираж 50 000 экз.) *Сутеев В.* «Мы ищем кляксу».

*  Сказка «Мы ищем кляксу», стр. 158—167.

## DVD հրատարակություններ
Մուլտֆիլմը բազմիցս DVD տարբերակով հրատարակվել է «Մեծ դասամիջոց» մուլտֆիլմերի ժողովածուում («Սոյուզմուլտֆիլմ»)։

## Տես նաև
* «Վովկան երեսունիններորդ թագավորությունում»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Мы ищем кляксу» — Мультик.ру

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վլադիմիր Պոլկովնիկովի մուլտֆիլմեր
Պիտույքատուփ (Ֆաբերժեի ձու)

**Ժամացույցով ոսկե ձու** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1889 թվականին Ալեքսանդր III կայսեր պատվերով՝ կնոջ՝ կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնայի համար։ Այսօրվա դրությամբ այն համարվում է կորսված։

## Դիզայն
Այս ձուն պատրաստվել է տուփի տեսքով, որում պահվել են կանանց զարդասեղանի իրեր։ Քանի որ ոսկերչական ձվի հստակ տեսքն անհայտ է, ապա կարելի է հիմնվել 1917 թվականի կայսերական հարստության նկարագրում հիշատակվածի վրա․ «Զանազան քարեր և ադամանդներ, սուտակներ, զմրուխտներ և շափյուղաներ»։

## Անակնկալ
Շատ հնարավոր է, որ ձվի անակնկալը 13 առարկայից բաղկացած հավաքածուն էր՝ դրվագազարդ ադամանդից կնոջ մանիկյուրի կոմպլեկտ, սակայն դա նույնպես ապացուցված չէ։ Քանի որ մեր օրեր չի հասել ոչ մի լուսանկար, կամ ձվի ինչ-որ մի մաս, ապա կարճ նկարագրությունները համարվում են միակ վստահելի աղբյուրները, որոնք թույլ են տալիս մոտավոր կարծիք կազմել դիզայնի և անակնկալի մասին։

## Պատմություն
1889 թվականի ապրիլի 9-ին Ալեքսանդր III կայսրը կնոջը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային նվիրեց «Ժամացույցով ոսկե ձուն»։ 1917 թվականին հեղափոխականները ձուն հափշտակում և ուղարկում են Կրեմլի զինապալատ։ 1922 թվականին այն հանձում են Ժողկոմխորհին, որից հետո ձվի մասի հստակ տեղեկություններ չկան։

### Քիրեն Մակկաթիի հետաքննություն
2008 թվականի մարտի 20-ին «Country Life Magazine» ամսագրում Մերի Միերսը հոդված է հրապարակում, որտեղ պատմում է, որ «Wartski» ոսկերչական տնից Քիրեն Մակկարթին նմանություն է գտել 1949 թվականին Wartski-ում ցուցադրված «Պիտույքատուփի» հետ։ Մինչև այսօր ոչ մի նկար չի պահպանվել, սակայն Քիրենը ընկերության ֆոտոարխիվում գտավ ձվի փոքրիկ նկար։ Նաև հայտնի է, որ 1952 թվականին Wartski-ին լոտը վաճառել է անանուն գնորդին։

### Մարգարտե ձու
Ձվի «Մարգարտե» անունը շատ հաճախակի օգտագործվել է «Պիտույքատուփը» նկարագրելիս, քանի որ արխիվային վկայություններում սխալմունք էր եղել։ Որոշ ժամանակ «Հարություն» ձուն նույնպես սխալմամբ կոչվում էր «Մարգարտե», քանի որ «*Apollo»* ամսագրում Մարինա Լոպատոն 1984 թվականի հունվար ամսվա համարում հենց այդպես էր անվանել ձուն։ Սակայն ավելի մանրամասն ուսումնասիրելով այդ ձվերը՝ ակնառու է դառնում, որ «Հարությունը» բացվելիս մեխանիզմ չի պարունակում, և մեջը չկա մատանի պահելու տեղ, ինչը հակասում է Կարլ Ֆաբերժեի նկարագրին։  «Մարգարտե» ձուն Ալեքսանդր III կայսերն է փոխանցվել 1889 թվականի մարտի 16-ին, բայց վստահելի վկայություններ չկան, թե արդյո՞ք դա զատկական ձու էր, որը նվիրել է կնոջը։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Missing Nécessaire Egg на Fabergé Research Site
* Несессер (яйцо Фаберже) на сайте Всё о ФАБЕРЖЕ

Կատեգորիա:1889 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Արեգակնային համակարգի ամենաբարձր լեռնագագաթների ցանկ

Բերված է Արեգակնային համակարգի ամենաբարձր լեռնագագաթների ոչ ամբողջական ցանկը։

[thumb|650px|center|<center>[Մարս (մոլորակ)|Մարսի վրա Օլիմպոս լեռն՝ Էվերեստի և Մաունա-Կեայի համեմատությամբ։]]

## Պատկերասրահ
Գագաթները նվազման կարգով «հիմքից մինչև կատար»։

Olympus Mons alt.jpg | Օլիմպոս (Մարս), 26 կմ
Vesta from Dawn, July 17.jpg | Ռեյասիլվիա խառնարանի կենտրոնական գագաթը (Վեստա), 22 կմ
Iapetus equatorial ridge.jpg | Հաբեթի պատ, (Հաբեթ), 20 կմ
Arsia Mons mosaic.jpg | Արսիա լեռ (Մարս), 19 կմ
PIA00323 Boösaule Montes crop2 sharp.png | Հարավային Բոոսավլա, Իո, 18,2 կմ

Euboea Montes.png | Եվբեա լեռ, (Իո), 10,5 կմ
Mauna Kea from Mauna Loa Observatory, Hawaii - 20100913.jpg | Մաունա-Կեա, Երկիր, 10,2 կմ
Everest kalapatthar.jpg | Էվերեստ (Երկիր), 8,8 կմ
Teide 2011.jpg|Տեյդե (Կանարյան կղզիներ), 7,5 կմ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Ռեյասիլվիա խառնարանի կենտրոնական գագաթի 3-D photojournal.jpl.nasa.gov-ում։ տեսքը վերևից և տեսքը կողքից
* Ռեյասիլվիա խառնարանի կենտրոնական գագաթի գունավոր պատկերներ Planetary.org-ում։ տեսքը ներքևից (գագաթը գտնվում է վերևի աջ կողմում) և Վեստայի հարավային կիսագնդի խճանկարը
* Արեգակնային համակարգի ամենաբարձր լեռնագագաթներ 

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Շտեռնբերգիա շնդեղածաղկային

մինի|669x669px
**Շտեռնբերգիա շնդեղածաղկային** (), շքանարգիզազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Սոխուկավոր բույս է, որն ունի 5-7 սմ բարձրություն, մինչև 8 մմ երկարության վզիկ, գնդաձև, ձվաձև սոխուկներ, որոնք ծածկված  են դարչնագույն կամ սևավուն թեփուկներով։ Տերևներն  3-6 հատ են, ուշ զարգացող, գծային, գոտիանման և մուգ կանաչ, ունեն մինչև 10 սմ երկարություն, 3-5 մմ լայնություն։ Ծաղիկները դեղին են և ունեն 2,5-5 մմ երկարություն։ Տուփիկի տրամագիծը 8-10 մմ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Գետահովիտ գյուղի շրջակայք) և Երևանի (Երևանի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Արեալն ընդգրկում է Նախակովկասը, Արևելյան Կովկասը, Կենտրոնական և Հարավային Անդրկովկասը, Հարավային Եվրոպան, Բալկանյան թերակղզին, Մոլդովան, Ղրիմը, Փոքր Ասիան, Արևմտյան Սիբիրը, Իսրայելը և Իրանը։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակերևույթից 600-1500 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, օշինդրային կիսաանապատում։ Ծաղկում է սեպտեմբեր և հոկտեմբեր ամիսներին, պտղաբերում՝ ապրիլ-մայիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես անհետացած տեսակ։ GITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շքանարգիզազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ