ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտի

մինի|310x310փքս|Առևտրային պայմանավորվածություններ Հարավարևելյան Ասիայում**ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտի** առևտրային բլոկի համաձայնագիր է Հարավարևելյան Ասիայի երկրների ասոցիացիայի կողմից, որն աջակցում է տեղական առևտրին և արտադրությանը ԱՍԵԱՆ-ի բոլոր երկրներում և նպաստում է տնտեսական ինտեգրմանը տարածաշրջանային և միջազգային դաշնակիցների հետ։ Այն հանդիսանում է աշխարհի ամենամեծ և ամենակարևոր ազատ առևտրի գոտիներից մեկը (ԱԱԳ) և իր երկխոսության գործընկերների ցանցի հետ միասին առաջ է քաշել աշխարհի մի քանի խոշոր բազմակողմ ֆորումներ և բլոկներ, ներառյալ Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցությունը, Արևելյան Ասիայի գագաթնաժողովը: և Տարածաշրջանային համապարփակ տնտեսական գործընկերություն։

ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու համաձայնագիրը ստորագրվել է 1992 թվականի հունվարի 28-ին Սինգապուրում։ Երբ ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու համաձայնագիրը սկզբնապես ստորագրվել է, ԱՍԵԱՆ-ը ունցել է վեց անդամ, մասնավորապես՝ Բրունեյը, Ինդոնեզիան, Մալայզիան, Ֆիլիպինները, Սինգապուրը և Թաիլանդը։ Վիետնամը միացել է 1995 թվականին, Լաոսն ու Մյանմարը՝ 1997 թվականին, Կամբոջան՝ 1999 թվականին։ ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտին այժմ ներառում է ԱՍԵԱՆ-ի տասը երկրները։ Բոլոր չորս ուշ եկածները պարտավոր են եղել ստորագրել ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու համաձայնագիրը ԱՍԵԱՆ-ին միանալու համար, սակայն նրանց տրվել են ավելի երկար ժամկետներ՝ ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու սակագների նվազեցման պարտավորությունները կատարելու համար։

ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու հիմնական նպատակները ձգտում են՝

* Բարձրացնել ԱՍԵԱՆ-ի մրցակցային առավելությունը որպես արտադրական բազա համաշխարհային շուկայում՝ ԱՍԵԱՆ-ի շրջանակներում սակագների և ոչ սակագնային խոչընդոտների վերացման միջոցով
* Ներգրավել ավելի շատ օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ ԱՍԵԱՆ-ում։ 
Նման նպատակներին հասնելու հիմնական մեխանիզմը արտոնյալ սակագների միասնական արդյունավետ համակարգն է, որն ուժի մեջ է մտել փուլ առ փուլ 1992 թվականին՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել տարածաշրջանի մրցակցային առավելություններ' որպես համաշխարհային շուկայի վրա կենտրոնացած արտադրական բազա։

## Պատմություն
**1967 թվական**

* Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիան ստեղծվել է 1967 թվականի օգոստոսի 8-ին, երբ Ինդոնեզիայի, Մալայզիայի, Ֆիլիպինների, Սինգապուրի և Թաիլանդի արտաքին գործերի նախարարները ստորագրեցին ՀԳՀԾ-ի հռչակագիրը։
* ԱՍԵԱՆ-ի հռչակագիրը հայտարարել է Հարավարևելյան Ասիայի երկրների միջև Տարածաշրջանային համագործակցության ասոցիացիայի ստեղծման մասին, որը նպատակ ունի խթանել համագործակցությունը տնտեսական, սոցիալական, մշակութային, տեխնիկական, կրթական և այլ ոլորտներում։
* Այն նաև նպատակ ունի խթանել տարածաշրջանային խաղաղությունն ու կայունությունը արդարադատության և օրենքի գերակայության նկատմամբ հարգանքի և Միավորված ազգերի կազմակերպության կանոնադրության սկզբունքներին հավատարիմ մնալու միջոցով։
**1976 թվական**

* ԱՍԵԱՆ-ի առաջին գագաթնաժողովը (նաև հայտնի է որպես Բալիի գագաթաժողով) անցկացվել է 1976 թվականի փետրվարի 23-24-ին Ինդոնեզիայի Բալի քաղաքում։
* Որպես գագաթնաժողովի հիմնավորում ընդգծվել է ԱՍԵԱՆ-ի անդամների միջև տնտեսական համագործակցությունը։
* ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու ստեղծմանը խստորեն դիմադրել է Ինդոնեզիայի նախագահ Սուհարտոն։

**1977 թվական**

* Մալայզիայի Կուալա Լումպուր քաղաքում կայացել է ԱՍԵԱՆ-ի երկրորդ գագաթնաժողովը։
* Գլխավոր մտահոգությունն եղել է բարելավել ԱՍԵԱՆ-ի տնտեսական պայմանները երկրի ներսում՝ ընդլայնելով տարածաշրջանայինացումը այլ արդյունաբերական երկրների հետ։
* Գագաթնաժողովից հետո Ճապոնիայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի և Միացյալ Նահանգների հետ համաժողովներ տեղի ունեցել, որոնք ստվերեցին ԱՍԵԱՆ-ի գագաթնաժողովը։
* ԱՍԵԱՆ-ը հայտնվել է որպես աջակցության արժանի հեռանկարային տարածաշրջանային կազմակերպություն։

**1987 թվական**

* ԱՍԵԱՆ-ի երրորդ գագաթնաժողովը տեղի է ունեցել 1987 թվականի դեկտեմբերի 14-15-ին Մանիլայում, Ֆիլիպիններ։
* Երկրորդ և երրորդ գագաթնաժողովների միջև ընկած ժամանակահատվածում տնտեսական համագործակցությունը գոյություն ուներ ԱՍԵԱՆ-ի անդամների միջև, մինչդեռ տնտեսական ինտեգրումը ավելի քիչ բարենպաստ էր՝ բաշխման խնդիրների բարձրացման ռիսկի և ազգային քաղաքական ինքնավարության նվազման պատճառով։
* Տնտեսական աճը դարձել է ներքաղաքական կենտրոնական պահանջը, իսկ տնտեսական համագործակցությունը՝ կենտրոնական ուշադրության կենտրոնում։
* Ազատ առևտրի գոտու հայեցակարգը պաշտպանվել և ընդգծվել է գագաթնաժողովում, որտեղ մի շարք երկրների աղբյուրների կողմից առաջարկվել է տարածաշրջանային հակաառևտրային մեխանիզմների հետագա զարգացում։
* Հավակնոտ «ԱՍԵԱՆ առևտրային գոտին» առաջարկվել է Սինգապուրի Հարավարևելյան Ասիայի հետազոտությունների ինստիտուտի ԱՍԵԱՆ-ի տնտեսական հետազոտությունների բաժնի կողմից։
* «ԱՍԵԱՆ Առևտրային տարածք» հասկացությունը վերաբերում է անդամ երկրների միջև (Ինդոնեզիա, Մալայզիա, Թաիլանդ, Ֆիլիպիններ, Սինգապուր, Բրունեյ) ներքին ազատ առևտրի և արտաքին մաքսատուրքերի հետ կապված ԱՍԵԱՆ-ի ապրանքների հետ ներդաշնակեցվող մաքսային միությանը։

**1991 թվական**

* ԱՍԵԱՆ-ը սկսել է ազատականացնել առևտուրը՝ կիրառելով Միասնական գործող արտոնյալ սակագին հայեցակարգը, սակայն խուսափելով «ազատ առևտուր» բառից։
* Թաիլանդի վարչապետ Անանդը և Սինգապուրի վարչապետ Գո Չոկ Տոնգը 1991 թվականի հուլիսին հանդես են եկել ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու ստեղծման գաղափարով։
* ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու հայեցակարգը հետագայում մշակվել է վարչապետ Անանդի և Թաիլանդից Սուտի Սինգասանեի գլխավորած թիմի կողմից։

**1992 թվական**

* Սինգապուրում կայացել է ԱՍԵԱՆ-ի չորրորդ գագաթնաժողովը։
* ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու համաձայնագիրը ստորագրվել է 1992 թվականի հունվարի 28-ին Սինգապուրում։
* Համաձայնագիրը ստորագրած 6 անդամներն էին Բրունեյը, Ինդոնեզիան, Մալայզիան, Ֆիլիպինները, Սինգապուրը և Թաիլանդը։
* Համաձայնագիրը կոչված էր վերացնել ստորագրողների միջև սակագնային խոչընդոտները և ստեղծել 500 միլիոնանոց տարածաշրջանային շուկա։
* Համաձայնագրում ներդրվել է Միասնական գործող արտոնյալ սակագին սխեման՝ տարածաշրջանում վաճառվող ապրանքների լայն տեսականի սակագինը մեղմելու նպատակով։

**1993 թվական**

* ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտին պաշտոնապես ներդրվել է 1993 թվականին, որտեղ կիրառման ժամկետը կրճատվել է 15-ից մինչև 10 տարի։
* Միասնական գործող արտոնյալ սակագնի և ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու ինտեգրումը ներկայացվել է Նարոնգչայ Ակրասանի կողմից, որտեղ Միասնական գործող արտոնյալ սակագնի 0%-5% դրույքաչափերը սահմանվել են որպես ազատ առևտրի դրույքաչափեր։ Անդամ երկրներին տրվել է ժամկետ՝ 15 տարվա ընթացքում իջեցնելու իրենց մաքսատուրքերը մինչև 0%-5%։ Ուշ հյուսներին տրամադրվել է ավելի կարճ ժամկետ՝ համապատասխանաբար նվազեցնելու իրենց սակագնային դրույքաչափերը։

**1995 թվական**

* Վիետնամը պաշտոնապես միացել է ԱՍԵԱՆ-ին 1995 թվականի հուլիսի 28-ին և համաձայնել է միանալ նաև ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտուն։
* Համաձայն ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու վերաբերյալ Վիետնամի ԱՍԵԱՆ հետ համաձայնագրի՝ Վիետնամը կբավարարի սակագների և ոչ սակագների նվազեցման պահանջները տասը տարվա ընթացքում՝ սկսած 1996 թվականի հունվարի 1-ից։

**1997 թվական**

* Լաոսը և Մյանմարը միացել են ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու համաձայնագրին 1997 թվականի հուլիսի 23-ին։
* Ե՛վ Մյանմարին, և՛ Լաոսին ժամանակ է տրվել տեղական ապրանքների մաքսատուրքերը 5%-ից ցածր իջեցնելու մինչև 2008 թվականը։

**1999 թվական**

* Կամբոջան միացել է ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու համաձայնագրին 1999 թվականի ապրիլի 30-ին։
* Կամբոջան համաձայնել է սկսել սակագների իջեցումը 2000 թվականի հունվարի 1-ին, իսկ ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտուն հասնելու վերջնաժամկետը եղել է 2010 թվականին։

## Միասնական գործող արտոնյալ սակագնի սխեմա
Ի տարբերություն ԵՄ-ի՝ ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտի ներմուծվող ապրանքների համար ընդհանուր արտաքին մաքսատուրք չի կիրառում։ ԱՍԵԱՆ-ի յուրաքանչյուր անդամ կարող է մաքսատուրքեր սահմանել այն ապրանքների համար, որոնք մուտք են գործում ԱՍԵԱՆ-ից դուրս՝ իր ազգային ժամանակացույցի հիման վրա։ Այնուամենայնիվ, ԱՍԵԱՆ-ից ծագող ապրանքների համար ԱՍԵԱՆ-ի անդամները պետք է կիրառեն 0-5% մաքսատուրք (Կամբոջայի, Լաոսի, Մյանմայի և Վիետնամի ամենավերջին անդամները, որոնք նաև հայտնի են որպես ԿԼՄՎ երկրներ, լրացուցիչ ժամանակ են ստացել իջեցված սակագինը կիրառելու համար)։ Սա հայտնի է որպես Միասնական գործող արտոնյալ սակագնի սխեմա

ԱՍԵԱՆ-ի անդամներն ունեն Միասնական գործող արտոնյալ սակագնից արտադրանքը բացառելու տարբերակ երեք դեպքում՝ 1. ) Ժամանակավոր բացառումներ 2. ) Զգայուն գյուղատնտեսական ապրանքներ 3.) Ընդհանուր բացառություններ։ Ժամանակավոր բացառումները վերաբերում են այն ապրանքներին, որոնց համար սակագները ի վերջո կիջեցվեն մինչև 0-5%, բայց որոնք ժամանակավորապես պաշտպանվում են սակագների իջեցման հետաձգմամբ։

Գյուղատնտեսական զգայուն ապրանքների համար, ինչպիսիք են բրինձը, ԱՍԵԱՆ-ի անդամները մինչև 2010 թվականը իջեցրել են մաքսատուրքերը մինչև 0-5%։

Ընդհանուր բացառությունները վերաբերում են այն ապրանքներին, որոնք ԱՍԵԱՆ-ի անդամներն անհրաժեշտ են համարում ազգային անվտանգության, հասարակական բարոյականության, մարդկանց, կենդանիների կամ բույսերի կյանքի և առողջության պաշտպանության, ինչպես նաև գեղարվեստական, պատմական կամ հնագիտական արժեք ներկայացնող իրերի պաշտպանության համար։ ԱՍԵԱՆ-ի անդամները պայմանավորվել են զրոյական մաքսատուրքեր սահմանել գրեթե բոլոր ներմուծումների համար մինչև 2010 թվականը սկզբնական ստորագրողների համար և 2015 թվականը ԿԼՄՎ երկրների համար։

## Ծագման կանոն
Միասնական գործող արտոնյալ սակագնի սխեման վերաբերում է միայն ԱՍԵԱՆ-ի շրջանակներում ծագող ապրանքներին։ Ընդհանուր կանոնն այն է, որ տեղական ԱՍԵԱՆ բովանդակությունը պետք է լինի ապրանքի Free on Board արժեքի առնվազն 40%-ը։ ԱՍԵԱՆ-ի տեղական բովանդակությունը կարող է լինել կուտակային, այսինքն՝ ԱՍԵԱՆ-ի տարբեր անդամների մուտքերի արժեքը կարող է համակցվել՝ բավարարելու 40% պահանջը։ Կիրառվում է հետևյալ բանաձևը.

: (Հումքի արժեքը
: + Ուղղակի աշխատանքի արժեքը
: + Ուղղակի վերադիր ծախսեր
: + Շահույթ
: + Ներքին տրանսպորտի արժեքը)
: x 100% FOB արժեք

Այնուամենայնիվ, որոշ ապրանքների համար կիրառվում են հատուկ կանոններ՝

* Ցորենի ալյուրի գլխի կանոնի փոփոխություն;
* Փայտի հիմքով ապրանքների սակագնային ենթակետի փոփոխություն.
* Որոշ ալյումինի և դրա արտադրանքի սակագնային դասակարգման փոփոխություն։
Արտահանողը պետք է ստանա «Ձև D» հավաստագիր իր ազգային կառավարությունից, որը հաստատում է, որ ապրանքը բավարարել է 40% պահանջը։ Ձև D-ը պետք է ներկայացվի ներմուծող կառավարության մաքսային մարմնին՝ Միասնական գործող արտոնյալ սակագնի դրույքաչափը ստանալու համար։ Երբեմն դժվարություններ են առաջացել պահանջը հաստատող ապացույցների, ինչպես նաև այն մասին, թե ինչպես ԱՍԵԱՆ-ի ազգային մաքսային մարմինները կարող են ստուգել Ձև D-ի ներկայացումները։ Այս դժվարությունները ծագում են այն պատճառով, որ ԱՍԵԱՆ-ի յուրաքանչյուր ազգային մաքսային մարմին մեկնաբանում և իրականացնում է Ձև D-ի պահանջները՝ առանց մեծ համակարգման։

## Վարչություն
ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու կառավարումն իրականացվում է ԱՍԵԱՆ-ի յուրաքանչյուր անդամի ազգային մաքսային և առևտրային իշխանությունների կողմից։ ԱՍԵԱՆ-ի քարտուղարությունը իրավասու է վերահսկելու և ապահովելու ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու միջոցառումներին համապատասխանությունը, սակայն չունի համապատասխանությունը պարտադրելու իրավական լիազորություն։ Սա հանգեցրել է ԱՍԵԱՆ-ի ազգային իշխանությունների անհամապատասխան որոշումների։ ԱՍԵԱՆ-ի կանոնադրությունը կոչված է ամրապնդելու ԱՍԵԱՆ-ի քարտուղարության կարողությունը՝ ապահովելու ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու միջոցների հետևողական կիրառումը։

ԱՍԵԱՆ-ի ազգային իշխանությունները նույնպես ավանդաբար դժկամությամբ են կիսում կամ զիջում իրենց ինքնիշխանությունը ԱՍԵԱՆ-ի այլ անդամ երկրների իշխանություններին (չնայած ԱՍԵԱՆ-ի առևտրի նախարարությունները պարբերաբար անդրսահմանային այցելություններ են կատարում՝ տեղում ստուգումներ իրականացնելու հակադեմփինգային հետաքննությունների ժամանակ)։ Ի տարբերություն ԵՄ-ի կամ Ազատ առևտրի հյուսիսամերիկյան գոտու՝ համապատասխանությունը ապահովելու և անհամապատասխանությունը հետաքննող համատեղ թիմերը լայնորեն չեն կիրառվել։ Փոխարենը, ԱՍԵԱՆ-ի ազգային իշխանությունները պետք է հիմնվեն ԱՍԵԱՆ-ի այլ ազգային իշխանությունների վերանայման և վերլուծության վրա՝ որոշելու համար, թե արդյոք ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու միջոցները, ինչպիսիք են ծագման կանոնները, պահպանվում են։ Ազգային իշխանությունների միջև կարող են տարաձայնություններ առաջանալ։ Կրկին ԱՍԵԱՆ-ի քարտուղարությունը կարող է օգնել վեճի միջնորդությանը, սակայն չունի իրավական լիազորություն՝ լուծելու այն։

ԱՍԵԱՆ-ը փորձել է բարելավել մաքսային համակարգումը ASEAN Single window նախագծի իրականացման միջոցով։ ԱՍԵԱՆ-ի Single window թույլ է տալիս ներմուծողներին ներկայացնել գործարքի հետ կապված բոլոր տեղեկությունները, որպեսզի մեկ անգամ մուտքագրվի էլեկտրոնային եղանակով։ Այնուհետև այս տեղեկատվությունը փոխանցվում է ԱՍԵԱՆ-ի բոլոր ազգային մաքսային մարմիններին։

## Վեճերի լուծում
Չնայած ԱՍԵԱՆ-ի այս ազգային մաքսային և առևտրային մարմինները համակարգում են միմյանց միջև, կարող են վեճեր առաջանալ։ ԱՍԵԱՆ-ի քարտուղարությունը նման վեճերը լուծելու իրավական իրավասություն չունի, ուստի վեճերը լուծվում են երկկողմանի՝ ոչ պաշտոնական միջոցներով կամ վեճերի լուծման միջոցով։

Վեճերի կարգավորման ուժեղացված մեխանիզմի մասին ԱՍԵԱՆ արձանագրությունը կարգավորում է վեճերի պաշտոնական լուծումը ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտում և ԱՍԵԱՆ-ի այլ ասպեկտներում։ ԱՍԵԱՆ-ի անդամները կարող են դիմել միջնորդության գրասենյակների խորհրդատվությունների։ Եթե այդ ջանքերն անարդյունավետ լինեն, նրանք կարող են խնդրել SEOM-ին (Տնտեսական բարձրաստիճան պաշտոնյաների հանդիպումներ) ստեղծել անկախ արբիտրների խումբ՝ վեճը վերանայելու համար։ Հանձնաժողովի որոշումները կարող են բողոքարկվել ԱՍԵԱՆ-ի Տնտեսական համայնքի խորհրդի կողմից ձևավորված վերաքննիչ մարմնին։

Արձանագրությունը գրեթե երբեք չի կիրառվել վեճերի լուծման գործընթացում Տնտեսական բարձրաստիճան պաշտոնյաների հանդիպումների դերի պատճառով։ Տնտեսական բարձրաստիճան պաշտոնյաների հանդիպումների որոշումները պահանջում են կոնսենսուս ԱՍԵԱՆ-ի բոլոր անդամների միջև, և քանի որ և՛ տուժող կողմը, և՛ ենթադրյալ իրավախախտը երկուսն էլ մասնակցում են SEOM-ին, նման կոնսենսուս հնարավոր չէ հասնել։ Սա խանգարում է ԱՍԵԱՆ-ի անդամներին դիմել արձանագրությանը, և հաճախ նրանք ձգտում են վեճերի լուծման այլ հարթակներում, ինչպիսիք են ԱՀԿ-ն կամ նույնիսկ Արդարադատության միջազգային դատարանը։ Սա կարող է նաև հիասթափեցնող ընկերությունների համար, որոնք տուժել են ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու վեճից։ ԱՍԵԱՆ-ի գլխավոր քարտուղարը նշել է վեճերի լուծումը որպես անհրաժեշտ բարեփոխումներ ԱՍԵԱՆ Ազատ առևտրի գոտու պատշաճ կառավարման համար։

## Առևտրի դյուրացման հետագա ջանքեր
ԱՍԵԱՆ-ի անդամների միջև զարգացման բացը փակելու և առևտուրն ընդլայնելու ջանքերը քաղաքականության քննարկման առանցքային կետերն են։ Համաձայն Համաշխարհային բանկի՝ 2008 թվականին հրապարակված հետազոտական ամփոփագրի՝ որպես իր Առևտրի ծախսերի և դյուրացման ծրագրի մաս, ԱՍԵԱՆ-ի անդամները կարող են զգալի օգուտներ քաղել առևտրի դյուրացման հետագա բարեփոխումներում ներդրումներից՝ շնորհիվ արդեն իրականացված սակագների համապարփակ բարեփոխման։

Այս նոր վերլուծությունը առաջարկում է ուսումնասիրել երկու առանցքային ոլորտներ, ի թիվս այլոց՝ նավահանգստային հարմարություններ և մրցունակություն ինտերնետ ծառայությունների ոլորտում։ Այս ոլորտներում բարեփոխումները, ասվում է զեկույցում, կարող են ընդլայնել ԱՍԵԱՆ-ի առևտուրը համապատասխանաբար մինչև 7,5%-ով (22 մլրդ դոլար) և 5,7%-ով (17 մլրդ դոլար)։ Ի հակադրություն, ԱՍԵԱՆ-ի բոլոր անդամ-երկրներում կիրառվող մաքսատուրքերի իջեցումը Հարավարևելյան Ասիայի տարածաշրջանային միջինին կբարձրացնի ներտարածաշրջանային առևտուրը մոտ 2%-ով (6,3 մլրդ դոլար)։

## Անդամակցություն
Երկրներ, որոնք պայմանավորվել են իրենց միջև սակագների վերացման մասին։

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Մշտական դիտորդներ

* 
* 

ԱՍԵԱՆ-ի վերջին հանդիպմանը հետևել են նաև՝

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### ԱՍԵԱՆ-Ավստրալիա-Նոր Զելանդիա ազատ առևտրի գոտի
2009 թվականի փետրվարի 27-ին Թաիլանդի Փեթչաբուրի Չա-ամ քաղաքում ստորագրված *ԱՍԵԱՆ-Ավստրալիա-Նոր Զելանդիա ազատ առևտրի գոտու ստեղծման մասին համաձայնագիրը* վերնագրված միջազգային պայմանագիրը ստեղծել է ազատ առևտրի գոտի ԱՍԵԱՆ-ի երկրների, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի միջև։

## Առնչվող ազատ առևտրի գոտիներ
* Տարածաշրջանային համապարփակ տնտեսական գործընկերություն
* ԱՍԵԱՆ–Ավստրալիա–Նոր Զելանդիա Ազատ առևտրի գոտին ստորագրվել է 2009 թվականի փետրվարի 27–ին և ուժի մեջ է մտել 2010 թվականի հունվարի 1–ից։
* ԱՍԵԱՆ–Չինաստան ազատ առևտրի գոտի, ուժի մեջ է 2010 թվականի հունվարի 1-ից
* ԱՍԵԱՆ-Հնդկաստան ազատ առևտրի գոտի, ուժի մեջ է 2010 թվականի հունվարի 1-ից
* ԱՍԵԱՆ-Ճապոնիա Համապարփակ տնտեսական գործընկերություն, ուժի մեջ է 2008 թվականի դեկտեմբերի 1-ից
* ԱՍԵԱՆ-Կորեա ազատ առևտրի գոտի (AKFTA), ուժի մեջ է 2010 թվականի հունվարի 1-ից
* Համապարփակ տնտեսական գործընկերություն Արևելյան Ասիայի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ազատ առևտրի համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Առևտրային դաշինքներ
Կատեգորիա:Առևտրային պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Կատեգորիա:Ասիայի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ասիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Հարավարևելյան Ասիա
Կատեգորիա:Միջազգային առևտուր
Կատեգորիա:Միջազգային քաղաքական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Քաղաքականություն