Սայմոն Հարիս

**Սայմոն Հարիս** (, , ), իռլանդացի պետական և քաղաքական գործիչ։ 2024 թվականի մարտից զբաղեցնում է «Ֆինե Գել»-ի առաջնորդի պաշտոնը, 2024 թվականի ապրիլի 9-ից՝ Իռլանդիայի վարչապետը։ 2016 թվականից եղել է նախարար՝ Իռլանդիայի կառավարությունում, իսկ 2020 թվականի հունիսից զբաղեցրել է հետագա և բարձրագույն կրթության, հետազոտությունների, նորարարությունների և գիտության նախարարի պաշտոնը։ 2011 թվականից եղել է «Տյախտա Դալա» Ուիքլոու շրջանից և եղել է պետական նախարար 2014-2016 թվականներին։

Լինելով «խորհրդարանի զավակ»՝ նշանակվել է ֆինանսների պետական նախարարի պաշտոնում 2014 թվականին։ Փոքրամասնության կառավարության ձևավորումից հետո «Ֆինե Գել»-ը 2016 թվականի մայիսին նշանակվել է առողջապահության նախարարի պաշտոնում։ 2020 թվականի հունիսին նշանակվել է հետագա և բարձրագույն կրթության, հետազոտությունների, նորարարությունների և գիտության նախարար։

## Կյանքի վաղ շրջան
Ծնվել է 1986 թվականին Ուիքլոու կոմսության Գրեյսթոնս քաղաքում՝ Բարթ և Մերի Հարիսների ընտանիքում։ Երեք երեխաներից եղել է ավագը։ Նրա զարմիկը Դուն Լեարի «Ֆինե Գել» խորհրդի անդամ էր։

Կրթություն է ստացել Գրեյսթոնսի Սուրբ Դավթի Սուրբ Հավատքի ավագ դպրոցում և առաջին անգամ ներգրավվել է քաղաքականության մեջ տասնհինգ տարեկանում, երբ հիմնել է «Հյուսիսային Ուիքլոու եռակի դաշինքը»՝ օգնելու աուտիզմի սպեկտրի խանգարումներով և ուշադրության դեֆիցիտի գերակտիվության խանգարմամբ երեխաների ընտանիքներին: Որպես ուսանող լոբբինգ քաղաքական գործիչների շրջանում բարելավել է այնպիսի պայմաններ, որոնք թույլ են տալիս նման խանգարումներով երեխաներին ինտեգրվել հանրակրթական համակարգին։ Եղել է «Ֆիաննա ֆայլի» անդամ և 2002 թվականին Իռլանդիայի ընդհանուր ընտրություններում քարոզել է Դիկ Ռոշի օգտին, սակայն հետագայում միացել է «Ֆինե Գել»-ին և 2003 թվականին ընտրվել «Երիտասարդական „Ֆինե Գել“»-ի ազգային գործադիր մարմնում։

Սկզբնապես սովորել է լրագրություն և ֆրանսերեն՝ Դուբլինի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, բայց թողել է ուսումը առաջին կուրսում։

## Վաղ քաղաքական կարիերա
thumb|Հարիսը 2012 թվականին|250px
2008 թվականին սկսել է աշխատել իր ապագա գործընկերոջ օգնական, Ֆրենսիս Ֆիցջերալդի նախարարի գրասենյակում, երբ նա Իռլանդիայի Սենատի անդամ էր։ 2009 թվականի տեղական ընտրություններում ընտրվել է Ուիքլոու կոմսության խորհրդի անդամ՝ հավաքելով ձայների ամենաբարձր տոկոսը Իռլանդիայի կոմսության խորհրդի բոլոր անդամների շրջանում, ինչպես նաև Գրեստոունի քաղաքային խորհրդի կազմում։ Որպես խորհրդի անդամ՝ եղել է Ուիքլոու շրջանի ոստիկանության միացյալ կոմիտեի նախագահ և առողջապահության տարածաշրջանային ֆորումի նախագահ: Եղել է Ուիքլոու շրջանի խորհրդի բնակարանային ռազմավարական քաղաքականության կոմիտեի և Ուիքլոու մասնագիտական կրթության հանձնաժողովի անդամ։

2011 թվականին ընտրվել է Իռլանդիայի Ներկայացուցիչների պալատի պատգամավոր՝ Ուիքլոու շրջանում զբաղեցնելով երրորդ տեղը։ Որպես 31-րդ գումարման ամենաերիտասարդ պատգամավոր՝ ընտրվել է «Ֆինե Գել»-ը՝ Էնդա Քենբիին Իռլանդիայի վարչապետի պաշտոնում առաջադրելու համար՝ արտասանելով իր առաջին ելույթը։ Աշխատել է Ներկայացուցիչների պալատի հանրային հաշիվների կոմիտեում և Սենատի ֆինանսների, պետական ծախսերի և բարեփոխումների միացյալ կոմիտեում։ Եղել է նաև Սենատի հոգեկան առողջության միջկուսակցական խմբի անդամ և 2013 թվականի հունիսին ներկայացրել է հոգեկան առողջության (խտրականության դեմ) օրինագիծը։

2014 թվականին անհաջող առաջադրվել է որպես «Ֆինե Գել»-ի թեկնածու հարավային շրջանում Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններում։

## Կառավարությունում
thumb|Հարիսը 2019 թվականին վարելահողերի ազգային առաջնությունում

### Պետական նախարար
2014 թվականի հուլիսի 15-ին նշանակվել է կրտսեր նախարարի բարձրագույն պաշտոնում՝ որպես ֆինանսների պետական նախարար, որը պատասխանատու է հանրային աշխատանքների կառավարման, պետական գնումների և միջազգային բանկային գործունեության համար։

2015-ի և 2016-ի ձմռանը ամբողջ երկրում ուժեղ ջրհեղեղների ժամանակ նա ստիպված էր հերքել այն մեղադրանքները, որ կառավարությունը 13 միլիոն եվրո է թողել բյուջեում՝ ջրհեղեղների հետևանքների վերացման աշխատանքների համար չծախսված, մինչդեռ նա նաև ապահովել է Ջրհեղեղի պաշտպանության ֆինանսավորումը իր ընտրատարածքում։

### Առողջապահության նախարար
2016 թվականի մայիսի 6-ին նշանակվել է առողջապահության նախարար։ Իր աշխատանքի առաջին տարում բախվել է այն հավանականության հետ, որ 30,000 բուժաշխատողներ և 40,000 բուժքույրեր կարող են գործադուլ հայտարարել։

2017 թվականին նրան մեղադրել են կեղծավորության մեջ՝ ազգային ծննդատան նկատմամբ «գթության քույրերի» վիճելի սեփականության իրավունքի վերաբերյալ դիրքորոշման պատճառով։ Վիճահարույց իրավիճակը հանգեցրեց դոկտոր Փիթեր Բոյլանի և պրոֆեսոր Քրիս Ֆիցպատրիկի հրաժարականին հիվանդանոցի խորհրդի կազմից։ Ավելի ուշ «գթության քույրերը» հրաժարվեցին երեք հիվանդանոցների սեփականությունից՝ Դուբլինի Սուրբ Վինսենթ համալսարանական հիվանդանոցը, Սուրբ Վինսենթ մասնավոր հիվանդանոցը և Սուրբ Միքայելի հիվանդանոցը: Սայմոն Հարիսը վերանշանակվեց պաշտոնում, երբ Լեո Վարադկարը 2017 թվակաի հունիսին փոխարինեց Էնդա Քենիին վարչապետի պաշտոնում։

2018 թվականի ապրիլի 26-ին հաղորդվել է, որ 206 կանանց մոտ արգանդի վզիկի քաղցկեղ է առաջացել սկրինինգային թեստ անցնելուց հետո, որը հետագայում համարվել է պոտենցիալ անճիշտ։ Սկանդալի ընթացքում Սայմոն Հարիսին բազմիցս քննադատել են այդ հարցում նրա ոչ միանշանակ մոտեցման համար։

2019 թվականի փետրվարի 20-ին անվստահության քվե ապրեց նոր ազգային մանկական հիվանդանոցի վրա աճող ծախսերի (ավելի քան 2 միլիարդ եվրո) վերաբերյալ։ Առաջարկը մերժվել է 58 կողմ, 53 դեմ, 37 ձեռնպահ ձայներով։

2020 թվականին ներկայացրեց Առողջապահության մասին օրենքը (պահպանում, պաշտպանություն և այլ արտակարգ միջոցառումներ հանրային շահերից ելնելով)՝ ի պատասխան COVID-19 համաճարակի, որն ուժի մեջ է մտել 2020 թվականի մարտի 20-ին։

### Հետագա և բարձրագույն կրթության, հետազոտությունների, նորարարությունների և գիտության նախարար
2020 թվականի հունիսի 27-ին նշանակվել է հետագա և բարձրագույն կրթության, հետազոտությունների, նորարարության և գիտության նախարար՝ ղեկավարելով Միխոլ Մարտինի գլխավորած կառավարության նոր վարչությունը։ 2022 թվականի մայիսի 4-ին հրապարակել է «մեր ապագայի ֆինանսավորումը» ծրագիրը, բարձրագույն կրթության կայուն ֆինանսավորման և ուսանողների և ընտանիքների համար երրորդ մակարդակի կրթության արժեքի նվազեցման նոր քաղաքականությունը։

2021 թվականին լրացուցիչ ընտրություններում խորհրդի անդամ Ջեյմս Գեոխեգանի նախընտրական արշավում եղել է «Ֆինե Գել» ընտրությունների բաժնի Հարավային Դուբլինի ծոցում։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Լեո Վարադկարին վարչապետ նշանակելուց հետո կրկին նշանակվել է նույն պաշտոնում, ինչպես նաև ժամանակավոր հիմունքներով արդարադատության նախարարի պաշտոնում Հելեն Մաքենտիի հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի ժամանակ։

### «Ֆինե Գել»-ի ղեկավարություն
2024 թվականի մարտի 20-ին Լեո Վարադկարը հեռացավ «Ֆինե Գել»-ի առաջնորդի պաշտոնից, ինչը հանգեցրեց նոր ղեկավարության ընտրությունների։ Լեո Վարադկարը հայտարարել է, որ կհեռանա նաև վարչապետի պաշտոնից «Ֆինե Գել»-ի նոր առաջնորդի ընտրությունից հետո: Թեկնածուների առաջադրումը սկսվել է 2024 թվականի մարտի 21-ի առավոտյան ժամը 10-ին։ Կեսօրին խորհրդարանական «Ֆինե Գել» կուսակցության կեսից ավելին հայտարարել է, որ աջակցում է Սայմոն Հարիսին որպես հաջորդ առաջնորդ, իսկ կառավարության մյուս բոլոր անդամները չեն մասնակցել ընտրություններին: Սայմոն Հարիսը հաստատել է իր մտադրությունը՝ առաջադրվել «Ֆինե Գել»-ի ղեկավարի պաշտոնում 2024 թվականի մարտի 21-ի երեկոյան RTÉ News: Six One-ի եթերո։ Երբ 2024 թվականի մարտի 24-ին ավարտվեց առաջադրումների վերջնաժամկետը, Սայմոն Հարիսը դարձավ միակ թեկնածուն և նույն օրը հաստատվեց որպես առաջնորդ Ատլոնայում կուսակցության ժողովում։ Իռլանդիայի մյուս կուսակցությունները հայտարարել են, որ ցանկանում են, որ կառավարությունը գործի ամբողջ ժամկետով՝ չնայած ղեկավարության փոփոխությանը։ Ներկայացուցիչների պալատը պետք է կրկին հավաքվի Զատկի արձակուրդից հետո՝ 2024 թվականի ապրիլի 9-ին, երբ սպասվում է, որ Լեո Վարադկարը կհեռանա վարչապետի պաշտոնից՝ թույլ տալով Սայմոն Հարիսին առաջադրվել այդ պաշտոնում նշանակվելու համար։

## Իռլանդիայի վարչապետ
2024 թվականի ապրիլի 9-ին Իռլանդիայի խորհրդարանը ձայների 88 կողմ, 69 դեմ մեծամասնությամբ Սայմոն Հարիսին հաստատել է վարչապետի պաշտոնում։ Դարձել է Իռլանդիայի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ վարչապետը։

## Անձնական կյանք
2017 թվականին ամուսնացել է Ուեքսֆորդից ծնված սրտաբան Կաոիմա Ուեյդի հետ։ Զույգն ունի դուստր՝ Սիրշան, որը ծնվել է 2019 թվականին, և որդի՝ Կիլլիանը, որը ծնվել է 2021 թվականին։ Ապրում է Քրոնի հիվանդությամբ, բայց կարծում է, որ դա քիչ ազդեցություն ունի իր առօրյա կյանքի վրա։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Դուբլինի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իռլանդիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ