Ալդերֆերի մոտիվացիոն տեսություն

**Ալդերֆերի մոտիվացիոն տեսություն**, մոտիվացիայի ամենատարածված բովանդակալից տեսություններից մեկը։ Այս տեսությունները նկարագրում են պահանջմունքների կառուցվածքը, դրանց բովանդակությունը, մարդու մոտիվացիայի կապը գործունեության հետ։ Հեղինակը Եյլի համալսարանի հոգեբան Քլեյթոն Ալդերֆերն է։

## Տեսության հիմք
մինի|Կապի (R), գոյության (E) և աճի (G) պահանջմունքների փոխադարձ կապը՝ ըստ Ալդերֆերի

Ալդերֆերը համաձայնվում է Մասլոուի տեսության հետ, սակայն առանձնացնում է միայն երեք պահանջմունք, որոնց համար մարդիկ հոգ են տանում․
* գոյության պահանջմունք (Еxistence),
* մարդկանց հետ շփվելու պահանջմունք (Relatedness),
* աճի ու զարգացման պահանջմունք (Growth)։

Ալդերֆերը պնդում է, որ այդ երեք պահանջմունքները նման են Մասլոուի առանձնացրած պահանջմունքներին։ Գոյության պահանջմունքը նման է ֆիզիոլոգիական կարիքներին։ Ուրիշների հետ շփվելու պահանջմունքը սոցիալական տիպի կարիքն է։ Աճի պահանջմունքը ինքնաիրացման, հարգանքի անհրաժեշտությունն է։

Քլեյթոն Ալդերֆերը պնդում է, որ այսօրվա պահանջմունքները կարող են չբավարարվել նաև հինգ տարի անց, և այդ ժամանակ հնարավոր կլինի փոխել կողմնորոշիչները։ Լինելով երիտասարդ՝ մարդը կարող է ձգտել դառնալ ընկերության նախագահ։ Հասուն տարիքում նա կարող է այլևս չցանկանալ նախագահ դառնալ, քանի որ դա խլում է կյանքի չափազանց մեծ մասը։ Սա արդեն մեկ այլ հայացք է մարդու կարիքներին։

Ալդերֆերը փորձել է կապ հաստատել պահանջմունքների բավարարման և դրանց ակտիվացման միջև ու արդյունքում սահմանել է հետևյալ յոթ սկզբունքները․

**1)** Որքան քիչ են բավարարված գոյության պահանջմունքները **(E)**, այնքան ուժեղ են դրանք արտահայտվում։

**2)** Որքան քիչ են բավարարված սոցիալական պահանջմունքները **(R)**, այնքան ուժեղ է գոյության պահանջմունքի ազդեցությունը **(E)**։

**3)** Որքան ամբողջական են բավարարված գոյության պահանջմունքները **(E)**, այնքան ակտիվ են արտահայտվում սոցիալական պահանջմունքները **(R)**։

**4)** Որքան քիչ են բավարարված սոցիալական պահանջմունքները **(R)**, այնքան ավելի է ուժեղանում դրանց ազդեցությունը։

**5)** Որքան քիչ են բավարարված անձնական աճի ու ինքնաիրացման պահանջմունքները **(G)**, այնքան ավելի ուժեղ են դառնում սոցիալական պահանջմունքները **(R)**։

**6)** Որքան ամբողջական են բավարարված սոցիալական պահանջմունքները **(R)**, այնքան ավելի ուժեղ են արդիականացվում անձնական աճի պահանջմունքները **(G)**։

**7)** Որքան քիչ են բավարարված անձնական աճի պահանջմունքները **(G)**, այնքան նրանք ավելի ակտիվ են արտահայտվում։ Որքան շատ է բավարարվում անձնական աճի պահանջմունքը, այնքան ավելի է ուժեղանում այն։

Այսպիսով, Ալդերֆերը ցույց է տվել, որ կարիքների արդիականացման կարգը կարող է լինել այլ կերպ, քան Մասլոուն նշել է, և կախված է ոչ միայն իր հիերարխիայի վայրից, այլև այդ պահանջմունքների բավարարման աստիճանից, ինչպես նաև մի շարք այլ պահանջներից։

## Տարբերություն Մասլոուի տեսությունից
Ալդերֆերի տեսությունը ունի հիմնական տարբերություն Մասլոուի տեսությունից. հիերարխիայի շարժումը կարող է իրականացվել ինչպես ներքևից վերև, այնպես էլ վերևից ներքև, այն դեպքում, երբ վերին մակարդակի պահանջմունքը չի բավարարվում։ Գոյության պահանջմունքից հնարավոր է անցնել շփման պահանջմունքին։ Բայց կարիերայի աճը կարող է դանդաղել, և կարիերայի աստիճաններով աճի ձգտման փոխարեն մարդուն կհետաքրքրեն այլ մարդկանց հետ հարաբերությունները։

## Տես նաև
* Մասլոուի պահանջմունքների բուրգ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *[[Աբրահամ Մասլոու|Маслоу А.]]* Мотивация и личность / пер. А. М. Татлыбаевой; терминологическая правка В. Данченка. — К.: PSYLIB, 2004.
* Управление персоналом: учебник для вузов / под ред. Т. Ю. Базарова, Б. Л. Еремина. — М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1998. — 423 с.

Կատեգորիա:Երջանկություն
Կատեգորիա:Անձնական կյանք
Կատեգորիա:Միջանձնային հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Կատեգորիա:Անձի զարգացում
Կատեգորիա:Մարդու զարգացում
Կատեգորիա:Զարգացման հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Դրական հոգեբանություն
Կատեգորիա:Մոտիվացիա
Կատեգորիա:Մենեջմենթ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ