Օրսե թանգարան

մինի|250px| Օրսե թանգարանի կենտրոնական դահլիճը

**Օրսե թանգարան** (), գտնվում է Սեն գետի ձախ ափին և Փարիզի նշանակալի և ամենաշատ այցելվող թանգարաններից է։ Ներկայացնում է XIX դարի (1848 թվականից սկսած) և XX դարի (մինչև 1914) Եվրոպական արվեստը։ 1848 թվականից մինչև 1914 թվականը Ֆրանսիական գեղանկարչությունն ու քանդակը ներկայացնող խոշորագույն թանգարաններից է։ Գլխավորապես ներկայացված են 19-րդ դարի վերջի իմպրեսիոնիզմ և պոստիմպրեսիոնիզմ արվեստի ուղղությունների ամենակարկառուն ներկայացուցիչները։

## Անվան ծագում
Թանգարանը, ինչպես նաև այն բոլոր շենքերը, որոնք նախորդում են այս վայրում, իրենց անվանումը ստացել են հարակից նավամատույցից՝Օրսեի կառամատույց : Այս մեկը անվանվել է ի պատիվ Չարլզ Բուշեր դ'Օրսեի: Իրավական տեսանկյունից Օրսեի թանգարանը, որն այն ժամանակ ազգային իշխանություն էր, 2010-ին կցվեց Օրսե թանգարանի հասարակական հիմնադրամին, այնուհետև երկու կազմակերպությունները ձևավորեցին «Օրսեի թանգարանը և Օրանժերի թանգարանը »: Հանրապետության նախկին նախագահ Վալերի Ժիսկար դ'Էստենի անունը, ով նախաձեռնել է Օրսեի թանգարանը, այս անվանն ավելացել է 20216 թվականին։

## Պատմություն
Թանգարանը գտնվում է Օրսե պալատում, որը կառուցվել է 1810 թվականից և զարդարված է Թեոդոր Շասերիուի որմնանկարներով, որտեղ 1840 թվականին, ներքնահարկում տեղակայվել է Պետական ​​խորհուրդը, իսկ երկու տարի անց՝ առաջին հարկում՝ Հաշվիչ դատարանը։ Այն այրվել է 1871 թվականին Փարիզի կոմունայի ժամանակ և մնացել ավերակների տակ, մինչև որ Վիկտոր Լալուն կառուցեց Օրսայ կայարանը՝ Փարիզ-Օռլեան երկաթուղային ընկերության նախկին վերջնակետը՝ 1900 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսի այցելուներին և օտարերկրյա պատվիրակություններին տեղավորելու համար: Օրսեի թանգարանն իր դռները բացեց փոխակերպված երկաթուղային կայարանում 1986 թվականի դեկտեմբերի 9-ին: Որպեսզի այն վերածվի 19-րդ դարի արվեստի թանգարանի, համաձայն Հանրապետության Նախագահ Վալերի Ժիսկար Էստենի, որը հաստատվեց Ֆրանսուա Միտերանի կողմից, շենքը վերակազմավորվեց 19-րդ դարի արվեստի թանգարանի: 2007 թվականի հոկտեմբերի 6-ի գիշերը մարդիկ մտան թանգարան և լրջորեն վնասեցին Կլոդ Մոնեի «Կամուրջը Արժանտոյում» նկարը, որը թվագրվում է 1874 թվականին՝ պատռելով այն ավելի քան 10սմ: Այդ ժամանակվանից նկարը վերականգնվել է: Թանգարանի տարածքների մասնակի վերակառուցումը, որը որոշել է նրա նախկին տնօրեն Կոգևալը, բացվել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ին՝ Օրսեի թանգարանի 25-ամյակի կապակցությամբ, երկու տարվա աշխատանքից և 20 միլիոն եվրո ընդհանուր բյուջեից հետո։ Այն ներառում է վերին հոսանքով տաղավարի ստեղծումը հինգ լրացուցիչ մակարդակներում՝ 2000 մ2, որոնք նախատեսված են դեկորատիվ արվեստների համար՝ դասակարգված ըստ երկրի հարևանության, իմպրեսիոնիստական ​​պատկերասրահի վերանորոգումը, որը հագեցած է ճապոնացի դիզայներ Տոկուձին Յոսիոկայի կողմից՝ ամուր ապակե նստարաններով Ժամացույցի սրճարանը, որն ամբողջությամբ վերափոխված է նոր Կամպանա եղբայրների կողմից և նոր ժամանակավոր ցուցադրության սենյակ ։ Ամերիկացի կոլեկցիոներներ Սփենսերի և Մարլեն Հեյսի կողմից 293 աշխատանքների կարևոր հավաքածուն (187՝ 2016թ. հոկտեմբերին և 106՝ 2019թ. հուլիսին), ավելացվել է Ֆիլիպ Մեյերի և Զեյնեբի և Ժան-Պիեռ Մարսիե-Ռիվիերի նվիրատվություններին, հանգեցրել է նոր գործերի մեկնարկին։

«Օրսեի մեծ բացում նախագիծը», որը նախատեսում է ամբողջ թանգարանը նվիրել հավաքածուներին և հանրությանը, նաև օգտվում է 20 միլիոն եվրոյի անանուն ամերիկյան նվիրատվությունից՝ 2024 թվականին 4-րդ հարկում 650 մ2 կրթական սեմինարներ ստեղծելու և 1200 մ2 նոր պատկերասրահի վրա, որը թույլ կտա ավելի շատ ցուցադրել Լիլ փողոցում Մոնեի, Մանեի, Դեգայի, Վան Գոգի, Գոգենի, Բոնարի և Վույարի իոնիստական ​​գլուխգործոցները՝ զբաղեցնելով գրասենյակները և թանգարանի գրադարանի և փաստաթղթերի ներկայիս տարածքները։

## Հավաքածուներ
2027 թվականին Դանիել Մարչեսոյի ռեսուրսների և հետազոտական ​​կենտրոնը կմիավորի Օրսեի թանգարանի վավերագրական և ժառանգական հավաքածուները (50,000 գիրք, 600 պարբերական վերնագիր, 1,300 գծային մետր ընդհանուր փաստաթղթեր, 300 գծային մետր աշխատանքային ֆայլեր, 250 գծային մետր՝ 9-րդ դարի արխիվային հետազոտություններ):

## Դեկորատիվ արվեստ
Դեկորատիվ արվեստի թանգարանը, որը բացվել է 1905 թվականին Լուվրի Մարսանի տաղավարում, ի սկզբանե նախագծվել է 1879 թվականին Օրսե կայարանին հատկացված վայրում, որը վերջապես կվերադարձնի իր կոչումը որպես թանգարան 1986 թվականին։ 1977 թվականին Օրսեի թանգարանի համար ստեղծվել է 1848-1914 թվականների դեկորատիվ արվեստի առարկաների հավաքածու։ Բացի 1900 թվականի Հյուսն ճաշասենյակից, որը վերակառուցվել է իր սեփական տարածքում (ժամանակաշրջանի սենյակ)։ Կազմված է կերամիկայի, ապակյա իրերի, ոսկերչական իրերի և կահույքի արտադրության գործերից՝ այս հավաքածուն վկայում է արդյունաբերական  հեղափոխության հետ կապված արվեստի առարկաների արտադրության վերափոխման մասին, արդյունաբերության մեջ կիրառվող կերպարվեստի։ Այն պարունակում է 23260 ճարտարապետական ​​և դեկորատիվ արվեստի գծագրեր, գրավոր կտորներ, պաստառներ, մոդելներ, 3486 արվեստի առարկաներ, ներառյալ որոշ գլուխգործոցներ, որոնք երկար ժամանակ անտեսվել են կամ վատ գնահատվել, ինչպես նաև ներկայացնում են այս ժամանակաշրջանի շքեղ արդյունաբերության բացառիկ որակը հաստատող նմուշներ: Արվեստի առարկաների հավաքածուների թանգարանային բաժանումն իրենց գտնվելու վայրով առանձնացնում է Երկրորդ կայսրության(1852-1870) և Երրորդ Հանրապետության առաջին երկու տասնամյակների (1870-1940) ժամանակաշրջանում արտադրվածները Արտ Նովո ոճին համապատասխանողներից (1890-ից):

## Նկարներ և գծանկարներ
Օրսեի թանգարանը ցուցադրում և պահպանում է իմպրեսիոնիստական ​​նկարների ամենամեծ հավաքածուն (ավելի քան 480 կտավ)  և հետիմպրեսիոնիստական ​​կտավներ (ավելի քան 600 կուլիզոնիստական, նեոիմպրեսիոնիստ, սիմվոլիստ և այլն), ինչպես նաև ակադեմիկոսների, դպրոցականների, ռեալիստների, ուշագրավ նկարիչների հավաքածուներ: Հավաքածուն կազմում է ավելի քան 5150 նկար։ Սակայն թանգարանի ընդհանուր 5412 գործերից, որոնք պահվել են մոտ 450 տարբեր վայրերում (բացառությամբ Լուվրի), մոտ 1,670 նկարներ, այդ թվում՝ մոտ հարյուրը, որոնք չեն գտնվել, գողացվել կամ ոչնչացվել, պահվել են գավառական թանգարաններում, հասարակական շենքերում կամ արտասահմանում, օրինակ՝ 72 նկարներից 26-ը, որոնցից 26-ը նկարել է Բոյարդը: Վյույարի 93 նկար, Ռենուարի 81 նկարներից 18-ը կամ Մոնեի 87 նկարներից 15-ը: Հավաքածուն ներառում է նաև նկարչի 53,526 գծանկար, 3,356 ինքնագիր, 253 տպագիր և 52 մանրանկարչություն, որոնք հիմնականում պահվում են Լուվրի փոքր մասի «Գծանկարների և մանրանկարչության ֆոնդեր, հավաքածու Օրսեի թանգարանից»՝-ից ի վեր Լուվրի թանգարանի գրաֆիկական արվեստի բաժնից, ի լրումն 2010 թվականից Օրսեի թանգարանի մի փոքր մասի՝ 571 պաստելներով: Թանգարանում պահվում է նաև 49064 լուսանկար։Թանգարանում պահվում է նաև 49064 լուսանկար։

## Ցուցադրություն
[մինի|150px|[Կլոդ Մոնե, *Լոնդոնի Պառլամենտի շենքը արևամուտին* (1904)]]
[150px|մինի|[Կամիլ Պիսսարո, *Ինքնանկար* (1873)]]
[150px|մինի|[Պոլ Գոգեն, *Ուրախություն* (1892)]]
[150px|մինի|[Էդգար Դեգա, *Աստղը կամ պարուհին բեմում*, (1878)]]
[150px|մինի|[Օնորե Դոմյե, *Crispin et Scapin* (1858-1860)]]
[180px|մինի|[Օգյուստ Ռենուար, *Պարահանդես Մուլեն դը լա Գալետում* (1876)]]

Օրսե թանգարանը Պոստիմպրեսիոնիզմի և իմպրեսիոնիզմի աշխարհի ամենամեծ հավաքածուն է։ Իր ընդգրկունությամբ աչքի են ընկնում նաև Սիմվոլիզմի և Ռեալիզմի նկարչության հավաքածուները։ Ցուցադրվում են շուրջ 5000 կտավներ։ Ներկայումս Թանգարանում ի թիվս այլոց ցուցադրվում են հետևյալ նկարիչներն ու քանդակագործները.

* Գյուստավ Կայբոտ ։ 6 կտավ և 1 պաստել, որոնցից *Մանրահատակ տաշողները* և *Տեսարան տանիքից (ձյան էֆեկտ)*
* Մերի Կեսսետ ։ 1 կտավ և 5 պաստել
* Պոլ Սեզան ։ 46 կտավ, որոնցից *Խաղաթուղթ խաղացողները*, *Նարինջներ և խնձորներ*, *Լողացողները*, *Նստած գյուղացին *ինքնանկար* (մոտ 1875)
* [[Թեոդոր Շասսերիո]] ։ 5 կտավ, (կտավների մեծամասնությունը [[Լուվր]]ի թանգարանում են)), որոնցից *Le Tepidarium* 
* [[Ժան Բատիստ Կամիլ Կորո]] ։ 23 կտավ (կտավների մեծամասնությունը [[Լուվր]]ի թանգարանում են)
* [[Գուստավ Կուրբե]] ։ 29 կտավ որոնցից *Նկարչի արվեստանոցը*, *Կյանքի սկիզբը*
* [[Անրի-Էդմոնդ Կրոսս]] ։ 9 կտավ, որոնցից *Ոսկու կղզիները*
* [[Օնորե Դոմիե]] ։ 12 կտավ, որոնցից *Crispin et Scapin*
* [[Էդգար Դեգա]] ։ 42 կտավ և 46 պաստել, որոնցից *Օշինդրօղի* et *Le Café-concert aux ambassadeurs*
* [[Էժեն Դելակրուա]] ։ 5 կտավ (կտավների մեծամասնությունը գտնվում են [[Լուվր]]ի թանգարանում), որոնցից * Առյուծների որսը* (Էսքիզ) և *Վագրերի որսը*
* [[Մորիս Դենի]] ։ 35 կտավ և 3 պաստել
* [[Անդրե Դերեն]] ։ 2 կտավ (կտավների մեծամասնությունը [[Լուվր]]ի թանգարանում են) *Pont de Charing Cross*
* [[Ջեյմս Էնսոր]] ։ 2 կտավ
* [[Անրի դը Ֆանտեն Լատուր]] ։ 24 կտավ և 2 պաստե, որոնցից *Դաշնամուրի շուրջը*, *Սեղանի այնկյուն*, *Հարգանքի տուրք Էժեն Դելակրուային*, *Արվեստանոց Բատինիոլում*
* [[Պոլ Գոգեն]] ։ 23 peintures et 3 peintures dont *Autoportrait au Christ jaune*, *Le cheval blanc*, *Femmes de Tahiti*, *Les Alyscamps*, *Autoportrait au chapeau (1893)* et *Et l'or de leur corps*
* [[Վինսենթ Վան Գոգ]] ։ 23 կտավ, որոնցից *Վան Գոգի սենյակը Առլում*, *Իտալուհին*, *Բժիշկ Պոլ Գաշեի դիմանկարը*, *Օվեր-սյուր-Ուազի եկեղեցին*, *Ինքնանկար*, (1889), *Առլեզուհին*, *Էժեն Բոշի դիմանկարը* և *Աստղազարդ երկինք*
* [[Արման Գիյոմեն]] (Armand Guillaumin) : 15 կտավ, 3 պաստել
* [[Դոմինիկ Էնգր]] ։ 4 կտավ (կտավների մեծամասնությունը գտնվում են [[Լուվր]]ի թանգարանում)
* [[Յոհան Բարտոլդ Յոնգքինդ]] (Johan Barthold Jongkind) : 6 կտավ
* [[Գուստավ Կլիմտ]] ։ 1 կտավ
* [[Էդուարդ Մանե]] ։ 30 կտավ, 11 պաստել որոնցից *Նախաճաշը Խոտի վրա*, *Օլիմպիա*, *Ցլերի մենամարտ*, *Պատշգամբ*, *Բերտա Մորիզոն մանուշակների ծաղկեփնջով*, *Ստեֆան Մալարմեի դիմանկարը
*Էմիլ Զոլայի դիմանկարը*
* Անրի Մատիս ։ 1 գեղանկար (ստեղծագործությունների մեծամասնությունը գտնվում են Փարիզի Ժամանակակից Արվեստ Պետական Թանգարանում), որոնցից *Luxe, calme et volupté* 
* Ժան Ֆրանսուա Միլլե ։ 20 գեղանկար և 4 պաստել, որոնցից *Des Glaneuses* et *L'Angélus*
* Պիեռ Մոնդրիան ։ 1 գեղանկար, 1 պաստել
* Կլոդ Մոնե ։ 72 գեղանկար և 1 պաստել dont *Le pont du chemin de fer à Argenteuil*, *La rue Montorgueil, à Paris. Fête du 30 juin 1878*, *Le pont d'Argenteuil*, *Hôtel des Roches Noires. Trouville*, *La gare Saint-Lazare*, *Londres, le Parlement. Trouée de soleil dans le brouillard*, *Coquelicots*, *Régates à Argenteuil*, *Etretat : la plage et la porte d'Amont*, *Nymphéas, harmonie verte*, 5 tableaux de la *Série des Cathédrales de Rouen|série des cathédrales de Rouen* և *Autportrait*
* Գուստավ Մորո ։ 7 գեղանկար
* Բերտա Մորիզո ։ 8 գեղանկար, 1 պաստել
* Էդվարդ Մույք ։ 1 գեղանկար
* Կամիլ Պիսսարո ։ 41 գեղանկար և 4 պաստել, որոնցից *Ինքնանկար*
* Պիեռ Պյուվի դը Շավան ։ 29 գեղանկար և 2 պաստել, որոնցից *Երիտասարդ աղջիկը ծովափին*
* Օդիլոն Ռեդոն ։ 79 գեղանկար և 21 պաստել
* Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար ։ 61 գեղանկար և 4 պաստել, որոնցից *Մուլեն դը լա Գալետի բարը*
* Անրի Ռուսսո ։ 3 գեղանկար, որոնցից *La Charmeuse de serpents* և *Պատերազմ*
* Թեոդոր Ռուսսո ։ 8 գեղանկար
* Թեո վան Ռիսելբերգ ։ 4 գեղանկար
* Պոլ Սերուզիե ։ 15 գեղանկար և 1 պաստել
* Ժորժ Սյորա ։ 17 գեղանկար, որոնցից *Կրկես*
* Պոլ Սինյակ ։ 13 գեղանկար և 1 պաստել, որոնցից *Հովանոցով կինը*
* Ալֆրեդ Սիսլեյ ։ 39 գեղանկար և 2 պաստել, որոնցից *L'Inondation à Port-Marly*, *Allée de peupliers aux environs de Moret-sur-Loing*, *Les Régates à Moseley*, *Village de Voisins*, *Passerelle d'Argenteuil*, *Le Canal Saint-Martin*, *Rue de la Chaussée à Argenteuil*, *Vue du canal Saint-Martin* և *Le Repos au bord d'un ruisseau. Lisière de bois*
* Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկ ։ 18 գեղանկար
* Ֆելիքս Վալլոտոն ։ 16 գեղանկար, որոնցից *Ինքնանկար* և *Պոկեր*
* Մորիս դը Վլամինկ ։ 3 գեղանկար (ստեղծագործությունների մեծամասնությունը գտնվում են Փարիզի Ժամանակակից Արվեստ Պետական Թանգարանում) որոնցից *Այգեպան* և *Restaurant de la Machine à Bougival* 
* Էդուարդ Վույար ։ 47 գեղանկար և 7 պաստել, որոնցից *Les lilas*
* Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլեր ։ 3 գեղանկար, որոնցից *Սևի և մոխրագույնի համադրություն հ.1*

## Այցելություն Օրսե թանգարան
Թանգարանի տոմսի արժեքը 8 Եվրո է, 18-30 տարեկանների համար՝ 5.50 եվրո։ Ձրի է հինգշաբթի ժամը 18.00-ից հետո, և մնացած օրերին 16.15-ից հետո, մինչև 18 տարեկանների համարպաստել։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:1863 Alexandre Cabanel - The Birth of Venus.jpg|Ալեքսանդր Կաբանել*[[Վեներայի ծնունդը (նկար)|Վեներայի ծնունդը]]*
Պատկեր:Jean-François Millet (II) 001.jpg|Ժան Ֆրանսուա ՄիլլեԱնժելյուս
Պատկեր:Fantin-Latour Homage to Delacroix.jpg|Անրի Ֆանտեն-Լատուր*Հարգանքի տուրք Էժեն Դելակրուային*
Պատկեր:Manet, Edouard - Olympia, 1863.jpg|Էդուարդ Մանե*Օլիմպիա*
Պատկեր:Origin-of-the-World.jpg|Գյուստավ Կուրբե*[[Աշխարհի ծագումը (նկար)|Աշխարհի ծագումը]]*
Պատկեր:Paul Cézanne 127.jpg|Պոլ Սեզան*Porträt des Achille Emperaire*
Պատկեր:Edgar Germain Hilaire Degas 012.jpg|Էդգար Դեգա*Բացական Der Absinth*
Պատկեր:Gustave_Caillebotte_-_The_Floor_Planers_-_Google_Art_Project.jpg|Գյուստավ Կայբոտ*[[Մանրահատակագործները (Կայբոտի նկար)|Մանրահատակագործները]]*
Պատկեր:Carolus-Duran Dame au gant.jpg|Էմիլ Օգյուստ Կարոլուս-Դյուրան*Portrait der Mme****
Պատկեր:La inundación en Port Marly, por Alfred Sisley.jpg|Ալֆրեդ Սիսլեյ*Überschwemmung in Port-Marly*
Պատկեր:Liebermann Country Tavern at Brunnenburg.jpeg|Մաքս Լիբերման*Բրանդենբուրգյան գարեջրատուն*
Պատկեր:Claude Monet 033.jpg|Կլոդ Մոնե*Ռուենի Տաճարը*
Պատկեր:Hoellentor Detail gr.jpg|Օգյուստ Ռոդեն*Մտածողը*, դետալ *Դժոխքի դարպասները* քանդակից
Պատկեր:Édouard Manet - Le Déjeuner sur l'herbe.jpg| Էդուարդ Մանե*Նախաճաշ խոտի վրա* (1863)
Պատկեր:La Falaise d'Étretat après l'orage - Gustave Courbet.jpg|Գուստավ Կուրբե*La falaise d'Étretat après l'orage* (1870)
Պատկեր:Alfred Sisley 024.jpg|Ալֆրեդ Սիսլեյ, *Հարևանի այգին* (1874)
Պատկեր:Camille Pissarro 017.jpg|Կամիլ Պիսսարո*Bords de l'Oise, près de Pontoise, temps gris* (1878) 
Պատկեր:Renoir - Portrait of Alphonsine Fournaise.JPG|Օգյուստ Ռենուար, *Ալֆոնս Ֆուրնեզի դիմանկարը* (1879)
Պատկեր:Edgar Germain Hilaire Degas 066.jpg|Էդգար Դեգա, *Պարուհին* (1883)
Պատկեր:Self-Portrait (Van Gogh September 1889).jpg|Վինսենթ վան Գոգ, *Ինքնանկար]* (1889)
Պատկեր:Georges Seurat 019.jpg|Ժորժ Սյորա, *Կրկես* (1891) 
Պատկեր:Lautrec in bed 1893.jpg|Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկ, *Մահճակալ* (մոտ 1892)
Պատկեր:Paul Gauguin 111.jpg|Պոլ Գոգեն, *Գլխարկով դիմանկար* (1893)
Պատկեր:Nature morte aux pommes et aux oranges, par Paul Cézanne.jpg|Պոլ Սեզան, *Նատյուրմորտ խնձորներով և նարինջներով* (1895-1900)
Պատկեր:Paul Signac, 1921, Entrée du port de la Rochelle, oil on canvas, 130.5 x 162 cm, Musée d'Orsay.jpg|Պոլ Սինյակ*Entrée du port de la Rochelle* (1921)


[մինի|կենտրոն|900px|upright=1.7|մինի|Օրսե թանգարանի շենքը [Սեն (գետ)|Սեն գետից]]

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական վեբ-կայք 
* Օրսե Վիրտուալ էքսկուրսիա թանգարանում  
* Օրսե Ֆրանսիական գեղանկարչություն  
* Օրսե, քանդակագործություն  
* Օրսե թանգարանը Գուուգլի քարտեզի վրա 
* Օրսե թանգարան, վիրտուալ այցելություն  
* Օրսե թանգարան՝ նախկին Օրսե կայարան 
* Դիդիե Ռիկներ. ''Օրսե թանգարանի մեծ պրոյեկտները''  

Կատեգորիա:1900 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1986 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:1986 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Պոստիմպրեսիոնիզմ
Կատեգորիա:Փարիզի թանգարաններ