Սքինի գեղձեր

**Սքինի գեղձեր**, նաև հայտնի որպես փոքր **նախադռնային գեղձեր** կամ **հարմիզուկային գեղձեր**, իգական սեռական համակարգում առկա զույգ գեղձեր՝ տեղակայված միզուկի ստորին հատվածի ուղղությամբ։ Գեղձերը շրջապատվում են հյուսվածքով, որը սեռական գրգռման ժամանակ լցվում է արյունով և ուռչում։ Դրանք արտազատում են հեղուկ, որն անցնում է Սքինի ծորաններով և արտազատվում միզուկի արտաքին բացվածքի մոտ գտնվող անցքով՝ հատկապես օրգազմի ժամանակ։

## Կառուցվածք և գործառույթ
մինի
Սքինի գեղձերի բացվածքները գտնվում են ամոթույքի նախադռան մեջ՝ միզուկի ստորին հատվածի շուրջ։ Սքինի երկու ծորանները սկսվում են գեղձերից և շարունակվում են դեպի ամոթույքի նախադուռ՝ միզուկի բացվածքից ձախ և աջ, որտեղից դրանք կառուցվածքային առումով ունակ են արտազատել հեղուկ։ Թեև Սքինի գեղձերի գործառույթի վերաբերյալ քննարկումները դեռ շարունակվում են, գործառույթներից մեկը հեղուկ արտազատելն է, որն օգնում է խոնավացնել միզուկի բացվածքը։

Սքինի գեղձերն արտադրում են արյան պլազմայի կաթնանման գերքամուկ։ Այս գեղձերը կարող են լինել կանացի էյակուլյացիայի աղբյուրը, սակայն դա վերջնականապես ապացուցված չէ։ Քանի որ Սքինի գեղձերն ու տղամարդու շագանակագեղձը գործում են նմանատիպ ձևով՝ արտազատելով շագանակագեղձի սպեցիֆիկ հակածին, որը տղամարդկանց մոտ արտադրվող սերմնահեղուկի սպիտակուց է, և շագանակագեղձի թթվային ֆոսֆատազ, որոշ հեղինակներ Սքինի գեղձերն անվանում են «կանացի շագանակագեղձ»։ Դրանք հոմոլոգ են տղամարդու շագանակագեղձին (զարգանում են միևնույն սաղմնային հյուսվածքներից), սակայն այդ հոմոլոգիան դեռևս հետազոտման առարկա է։ Կանացի էյակուլյատը որոշ կանանց մոտ կարող է լինել սեռական ակտիվության հետևանք, հատկապես օրգազմի ժամանակ։ Բացի շագանակագեղձի սպեցիֆիկ հակածնից և թթվային ֆոսֆատազից, Սքինի գեղձերի արտազատուկը պարունակում է մեծ քանակությամբ գլյուկոզ և ֆրուկտոզ։

Երբ հեշտոցի ներսից այս գեղձերը խթանվում են, արտազատվում է մի քանի միլիլիտր հեղուկ։ Հետազոտողները կարծում են, որ կանացի էյակուլյացիան և սքուիրթինգը (զգալի քանակությամբ հեղուկի արտազատումը) տարբեր գործընթացներ են։ Դրանք կարող են տեղի ունենալ միաժամանակ օրգազմի ընթացքում։ Սքուիրթինգն ինքնին հեղուկի հանկարծակի արտանետում է, որն առնվազն մասամբ գալիս է միզապարկից և պարունակում է մեզ, մինչդեռ էյակուլյացիայի հեղուկը ներառում է սպիտակավուն թափանցիկ էյակուլյատ, որի աղբյուրը, ըստ երևույթի, Սքինի գեղձերն են։

## Կլինիկական նշանակություն
[մինի|204x204փքս|Սքինի ծորանի [կիստա, որն աջից սեղմում է միզուկի բացվածքը։]]
Սքինի գեղձերի ախտաբանությունները կարող են ներառել՝

* Վարակ (կոչվում է սքինիտ, միզուկային համախտանիշ կամ կանացի պրոստատիտ),
* Սքինի ծորանի կիստա՝ պատված շերտավոր տափակ էպիթելով։ Կիստան առաջանում է Սքինի գեղձերի խցանման հետևանքով։ Այն տեղակայվում է միզուկի արտաքին բացվածքի կողմնային հատվածում։ Ախտորոշման համար օգտագործվում է մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն (ՄՌՇ)։ Կիստայի բուժումը ներառում է վիրահատական հեռացում կամ մարսուպիալիզացիա,
* Տրիխոմոնոզ՝ Սքինի գեղձերը (այլ կառուցվածքների հետ մեկտեղ) ծառայում են որպես շտեմարան *Trichomonas vaginalis*-ի համար, ինչն էլ բացատրում է, բերանացի դեղամիջոցների համեմատ տեղային բուժումների նվազ արդյունավետությունը։

## Պատմություն
Թեև 1672 թվականին գեղձերն առաջին անգամ նկարագրել են Ռենիե դե Գրաաֆը և ֆրանսիացի վիրաբույժ Ալֆոնս Գերենը (1816–1895), դրանք անվանվել են ի պատիվ շոտլանդացի գինեկոլոգ Ալեքսանդր Սքինի, ով, 1880 թվականին, դրանց մասին գրել է արևմտյան բժշկական գրականության մեջ։ 2002 թվականին, Անատոմիական տերմինաբանության դաշնային միջազգային կոմիտեն, «Terminologia Histologica»-ում ավելացրել է «կանացի շագանակագեղձ» տերմինը՝ որպես հարմիզուկային գեղձի երկրորդ անվանում։ 2008 թվականի հրատարակությունը նշում է, որ տերմինը ներմուծվել է «կառուցվածքի մորֆոլոգիական և իմունաբանական նշանակության պատճառով»։

## Այլ կենդանիներ
Որոշ կաթնասուններ, ներառյալ ձիերը, շները, ոչխարները և խոզերը նույնպես ունեն այս գեղձերը (փոքր նախադռնային գեղձեր)։

## Տես նաև
* Բարթոլինի գեղձեր
* Հեշտոցային քսանյութ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Բազմացման համակարգ
Կատեգորիա:Գեղձեր
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա
Կատեգորիա:Կանանց առողջություն
Կատեգորիա:Կանացի վերարտադրողական համակարգ
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Ուրոլոգիա
Կատեգորիա:Սեռական օրգաններ