open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լունանո

**Լունանո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 1450 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 99 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 15 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0772։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 534
  bar:1871 from:0 till: 651
  bar:1881 from:0 till: 790
  bar:1901 from:0 till: 897
  bar:1911 from:0 till: 982
  bar:1921 from:0 till: 1120
  bar:1931 from:0 till: 1242
  bar:1936 from:0 till: 1241
  bar:1951 from:0 till: 1378
  bar:1961 from:0 till: 985
  bar:1971 from:0 till: 918
  bar:1981 from:0 till: 1021
  bar:1991 from:0 till: 1086
  bar:2001 from:0 till: 1232
PlotData=
  bar:1861 at: 534 fontsize:S text: 534 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 651 fontsize:S text: 651 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 790 fontsize:S text: 790 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 897 fontsize:S text: 897 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 982 fontsize:S text: 982 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1120 fontsize:S text: 1.120 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1242 fontsize:S text: 1.242 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1241 fontsize:S text: 1.241 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1378 fontsize:S text: 1.378 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 985 fontsize:S text: 985 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 918 fontsize:S text: 918 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1021 fontsize:S text: 1.021 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1086 fontsize:S text: 1.086 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1232 fontsize:S text: 1.232 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:По данным  ISTAT


## Համայնքի վարչակազմ
*Հեռախոս։ 0722 70126
*Էլ-փոստ։ comune.lunano@provincia.ps.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.lunano.pu.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մերկատելլո սուլ Մետաուրո

**Մերկատելլո սուլ Մետաուրո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 1505 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 69 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 15 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0772։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Վերոնիկան։ Տոնը նշվում է հուլիսի 9-ին։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2093
  bar:1871 from:0 till: 2315
  bar:1881 from:0 till: 2329
  bar:1901 from:0 till: 2478
  bar:1911 from:0 till: 2610
  bar:1921 from:0 till: 2720
  bar:1931 from:0 till: 2691
  bar:1936 from:0 till: 2722
  bar:1951 from:0 till: 2919
  bar:1961 from:0 till: 2363
  bar:1971 from:0 till: 1872
  bar:1981 from:0 till: 1589
  bar:1991 from:0 till: 1499
  bar:2001 from:0 till: 1448
PlotData=
  bar:1861 at: 2093 fontsize:S text: 2.093 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2315 fontsize:S text: 2.315 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2329 fontsize:S text: 2.329 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2478 fontsize:S text: 2.478 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2610 fontsize:S text: 2.610 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2720 fontsize:S text: 2.720 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2691 fontsize:S text: 2.691 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2722 fontsize:S text: 2.722 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2919 fontsize:S text: 2.919 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 2363 fontsize:S text: 2.363 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1872 fontsize:S text: 1.872 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1589 fontsize:S text: 1.589 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1499 fontsize:S text: 1.499 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1448 fontsize:S text: 1.448 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:По данным  ISTAT


## Համայնքի վարչակազմ
*Հեռախոս։ 0722 89114
*Էլ-փոստ։ comune.mercatello@provincia.ps.it
*Պաշտոնական կայք։http://www.comune.mercatellosulmetauro.pu.it 

## Հայտնի բնիկներ
*Վերոնիկա Ջուլիանին

## Պատկերասրահ

Mercatello_sul_Metauro.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կոլբորդոլո

**Կոլբորդոլո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 6217 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 227 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61022։ Հեռախոսային կոդ՝ 0721։

Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի 24-ին։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:5500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2222
  bar:1871 from:0 till: 2352
  bar:1881 from:0 till: 2555
  bar:1901 from:0 till: 3090
  bar:1911 from:0 till: 3405
  bar:1921 from:0 till: 3584
  bar:1931 from:0 till: 3451
  bar:1936 from:0 till: 3581
  bar:1951 from:0 till: 3599
  bar:1961 from:0 till: 3097
  bar:1971 from:0 till: 3004
  bar:1981 from:0 till: 3847
  bar:1991 from:0 till: 4077
  bar:2001 from:0 till: 5087
PlotData=
  bar:1861 at: 2222 fontsize:S text: 2.222 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2352 fontsize:S text: 2.352 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2555 fontsize:S text: 2.555 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 3090 fontsize:S text: 3.090 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3405 fontsize:S text: 3.405 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3584 fontsize:S text: 3.584 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 3451 fontsize:S text: 3.451 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 3581 fontsize:S text: 3.581 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 3599 fontsize:S text: 3.599 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 3097 fontsize:S text: 3.097 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 3004 fontsize:S text: 3.004 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 3847 fontsize:S text: 3.847 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 4077 fontsize:S text: 4.077 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 5087 fontsize:S text: 5.087 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:По данным  ISTAT


## Համայնքի վարչակազմ
*Հեռախոս։ 0721 49621
*Էլ-փոստ։ comune.colbordolo@provincia.ps.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.colbordolo.pu.it/ 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.colbordolo.pu.it/ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սպիտակափոր մողես

**Սպիտակափոր մողես** կամ **միասեռ ժայռային մողես, սպիտակափոր ժայռային մողես, Դարևսկու միասեռ, սպիտակափոր** (), իսկական մողեսների ընտանիքին պատկանող ժայռային մողես, որը գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերում։ Բնակվում է ժայռային և խիստ քարքարոտ, նաև տափաստանային, թփուտային, նոսրանտառային, անտառային բուսականությամբ լեռնային վայրերում, շինությունների պատերի ճեղքերում։

Բարեկազմ, տափակ մարմնով փոքր մողես է, երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (2,5-7,0 սմ), պոչը կրկնակի երկար է, ինքնահատվող։ Գլուը տափակ է՝ ծածկված խոշոր վահանիկներով, մեջքային մակերեսը՝ միանման, մանր, ոսպանման թեփուկներով, կողմնային մակերեսի թեփուկներն ավելի խոշոր են։ Մեջքի գունավորումը խայտաբղետ է. գերիշխում են գորշ, մոխրագույն, ձիթապտղագույն և շագանակագույն երանգները։ Մեջքի երկայնքով ձգվում է մուգ, տձև, լայնակի ձգված մանր բծերով ցանցանման նախշ։ Կողմնային մուգ զոլերը կազմված են այս կամ այն չափով միաձուլված օղանման խալերի զուգահեռ երկայնակի շարքերից։ Սնվում է մանր հոդվածոտանիներով և փափկամարմիններով։

## Տարածվածություն
Հայաստանի սահմաններում, Արևելյան Թուրքիայում և Հարավային Վրաստանի հարակից շրջաններում տեսակի արեալը մասնատված է մի քանի մեկուսացված պոպուլյացիաների։ Տարածված է Հայաստանի հյուսիսայի  և կենտրոնական լեռնային շրջաններում։

## Էկոլոգիա
Բնակվում են ծովի մակարդակից 1700-2000 մ բարձրության վրա, լեռնատափաստանային գոտու ժայռերում, քարերի կույտերում և քարքարոտ լանջերում։

Ձմեռումից դուրս են գալիս ապրիլի կեսերին և մայիսիս սկզբին։ Սնվում են հիմնականում բզեզներով և թաղանթաթևավորներով, բազմանում՝ կուսածնությամբ։ Ձվադրում են հունիսի վերջին և հուլիսի սկզբին, ձվակույտում կա 2-7 ձու։ Ձագերը դուրս են գալիս օգոստոսի վերջին-սեպտեմբերի սկզբին։

Տեսակի թվաքանակը կայուն է։

## Պահպանություն
ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Վտանգման հիմնական գործոններն են գյուղատնտեսական գործունեության հետևանքով հարմար ապրելավայրերի կրճատումը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մողեսներ
Կատեգորիա:Հայաստանի բնություն
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Կատեգորիա:Թեփուկավորներ
Կատեգորիա:Սողուններ
Կատեգորիա:Իսկական մողեսներ
Հունան Ավետիսյանի հուշարձան (Կապան)

**Հունան Ավետիսյանի հուշարձան**, գտնվում է Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքի կենտրոնում՝ Վազգեն Սարգսյանի անվան զբոսայգում։ Բրոնզե հուշարձանը տեղադրվել է 1959 թվականին։ Ընդգրկված է Կապանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Հունան Ավետիսյանին նվիրված հուշարձանների կիսանդրիներ կան Արմավիրի մարզի Լուկաշին գյուղում, Սյունիքի մարզի Ծավ գյուղում, Երևանի Հունան Ավետիսյանի անվան դպրոցի բակում։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Սարգիս Բաղդասարյան

## Պատկերասրահ

ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ՝ ՀՈՒՆԱՆ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ1.JPG
ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ՝ ՀՈՒՆԱՆ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ.JPG


## Տես նաև
*Հունան Ավետիսյանի կիսանդրի (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սարգիս Բաղդասարյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:1959 քանդակներ
Նումանսիա դե լա Սագրա

**Նումանսիա դե լա Սագրա** (իսպ․՝ Numancia de la Sagra), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Լա Սագռա* շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 29,63 կմ²։ Բնակչությունը 4727 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 33 կմ։

Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ Մարկոսը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հելլենականություն

**Հելլենականություն** () կամ **Հունական ազգային կրոն** (), հայտնի է նաև որպես **Դոդեկաթեիզմ** () կամ **Հունական նոր հեթանոսություն**, 1990-ականներին առաջացած հին հունական կրոնը և դրա ծեսերը վերականգնող ու իրականցնող մի շարք նոր հեթանոսական շարժումների ընդհանուր անվանում։

Հունական վերականգնողականությունը տարածված է Հունաստանում և հունական համայնքներում երկրից դուրս։ 2005 թվականին շարժման առաջնորդները հայտնել են, որ այն ունի շուրջ 2 հազար հետևորդ և շուրջ 100 հազար հետաքրքրվածներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրոնական նոր շարժումներ
Կատեգորիա:Կրոնը Հունաստանում
Ստեփան Մարտինի Լիանոսյան

**Ստեփան Մարտինի Լիանոսյան** (, ), հայազգի նշանավոր գործարար, ձկան խավիարի խոշորագույն արտադրողն ու արտահանողը Ռուսական կայսրությունում, նավթարդյունաբերող։

## Կենսագրություն
Ստեփան Լիանոսյանը եղել է Աստրախանի 1-ին դասի վաճառական։

Նա 1873 թվականին ստացել է պարսից շահի կողմից 5 տարով թույլտվություն մենաշնորհային հիմունքներով զբաղվելու Կասպից ծովի խավիարի արտադրությամբ։ Հետագայում պայմանագիրը բազմաթից երկարաձգվել է։ Գործը կառավարում էր նաև իր եղբայր Գևորգ Մարտինի Լիանոսյանը։ 80-ական թվականներին Պարսկաստանի Բանդարե Անզալի նավահանգստում հիմնում է խավիարի արտադրության ֆաբրիկա ու սկսում է մեծ ծավալներով խավիարի արտահանումը դեպի ռուսական ու եվրոպական շուկաներ՝ դարձնելով այն «Ռուսական բրենդ»։ Այստեղ նրան օգնում են ռուս հնադավանները, ովքեր տեղափոխվել էին Բանդարե Անզալի։

Այնուհետև Լիանոսյանները դիմում են ռուսական կառավարությանը Կասպից ծովի խավիարի արտադրության թույլտվություն ստանալու համար ու 1890 թվականի մարտի 22-ին Գևորգ Լիանոսյանը ստորագրում է պայմանագիր Ռուսական կայսրության կառավարության հետ 25 տարով։

1872 թվականին Ստեփան Մարտինի Լիանոսյանը ձեռք բերեց աճուրդի հանված 6 նավթահորեր, որոնք ունեին ընդհանուր առմամբ 4599 փութ նավթ արտադրողականություն՝ վճարելով 26 220 ռուբլի նախնական 1310 ռուբլի նախնական գումարի դիմաց։ Այդ ժամանակ Ստեփան Մարտինի Լիանոսյանը հիմնում է «Ռունո» ընկերությունը։

Իր եղբայր Գևորգ Լիանոսյանի հետ հանդիսացել է «Утоли мои печали» համայնքի պատվավոր անդամ։

Իր մահից հետո մի քանի տարի Լիանոսյանների գործը վարել է իր որդի Գևորգ Ստեփանի Լիանոսյանը, իսկ վերջինիս մահից հետո՝ 1900 թվականին գործի ամբողջական ղեկավարումն իրականացրել է Ստեփան Լիանոսյանի եղբայր Գևորգ Մարտինի Լիանոսյանը։

## Ընտանիք
Ստեփան Լիանոսյանը եղել է Արևելյան Հայաստանից Շահ Աբբասի կողմից բռնի տեղահանված ու Սպահանում բնակեցված հայերի ժառանգներից։

Ստեփան Մարտինի Լիանոսյանը Գևորգ Մարտինի Լիանոսյանի եղբայրն էր ու Ստեփան Գևորգի Լիանոսյանի հորեղբայրը։

## Լիանոսյանների տոհմածառ


## Հղումներ

Կատեգորիա:Ադրբեջանահայ գործարարներ
Կատեգորիա:Հայ նավթարդյունահանողներ
Կատեգորիա:Հայ վաճառականներ
Ճուռականման շահրիկ

thumb|''Cuculus canorus canorus'' + ''Sylvia nisoria''
**Ճուռականման շահրիկ** (), շահրիկների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, հազվագյուտ։
## Կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը՝ 15,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 23-27 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 21-25 գ։ Խոշոր շահրիկ է՝ դարչնա-մոխրագույն փետրավորմամբ, թևին կան 1 զույգ բաց գույնի զոլեր, կտուցը հաստլիկ է։ Հասունի աչքի ծիածանաթաղանթը բաց դեղին է, մարմինը վերևից՝ մոխրագույն, ներքևից՝ աղոտ սպիտակ՝ կիսալուսնաձև մուգ խայտերով։ Հասունը դեղնամոխրագույն է՝ մոխրա-դարչնագույն երանգներով, մարմինը ներքևից՝ թույլ զոլավոր, աչքի ծիածանաթաղանթը՝ մուգ, հոնքը՝ բաց գույնի։ Երկչոտ է, հաճախ բնադրում է շամփրուկների հարևանությամբ։ Թաքնված թռչուն է, ճանաչվում է արուի բարձր երգով։ Բնակվում է արևկող անտառեզրերին, լեռնալանջերի թփուտային մացառուտներում։ Սնվում է անողնաշարավորներով, հատապտուղներով։ Գարնանային վերադարձը և հարսանեկան զույգերի ձևավորումը՝ ապրիլի վերջ-մայիսի 1-ին տասնօրյակին։
## Բազմացում
Ձվադրման պատրաստ բները հայտնվում են մայիսի 1-ին կեսից, ձվերի լրիվ քանակով բները՝ մայիսի 2- րդ տասնօրյակի վերջից հունիսի 3- րդ տասնօրյակը։ Բույնը գավաթաձև է (տրամագիծը՝ 100-125 մմ)՝ ցողուններից։ Բնադրում է փշոտ թփուտներում։ Դնում է 21 մմ տրամագծով, աղոտ սպիտակ՝ դարչնագույն և ձիթապտղագույն-կանաչ պտերով 4-5 ձու։ Թխսակալում են հավանաբար էգը և արուն՝ 12-14 օր։ Ձագերը բնից դուրս են գալիս կյանքի 11-12-րդ օրը։ Աներեր թռչող ձագերը ծնողների հետ ընտանիք են կազմում հունիսի 20-ից հուլիսի 20-ը, կրկնակի բնադրման դեպքում՝ մինչև օգոստոսի 1-ին տասնօրյակը։ Աշնանային չուն՝ հավանաբար օգոստոսի վերջին։

## Արտաքին հղումներ
* Ճուռականման շահրիկը Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնում

Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Չիֆլիկ

**Չիֆլիկ**, գյուղաքաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։ Գտնվում էր Գյունեկ գետի աջակողմյան Սաղերու ջուր վտակի աջ ափին՝ հարթավայրում։

XX դարի սկզբին ուներ 3500 հայ, թուրք և քուրդ բնակիչ։

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, գյուղատնտեսություն և առևտուրն էր։

Չիֆլիկն ուներ 2 հայկական եկեղեցի և մի վարժարան։

1895 թվականին հայ բնակչության մի մասը բռնի մուսուլմանացվել է։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ հայկական թաղերն ավերվել են, իսկ հայ բնակչությունը կոտորվել է թուրքերի ձեռքով։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ունակություն

**Ունակություն** (Էլեկտրաունակություն), հաղորդիչի կամ հաղորդիչների համակարգի էլեկտրական բնութագիր, հաղորդիչի՝ էլեկտրական լիցք կուտակելու ունակությունը։ Էլեկտրատեխնիկայում այն կոչում են երկու հաղորդիչների փոխադարձ ունակություն։ Այդպիսի ունակությունը սահմանվում է որպես լիցքի մեծության և այդ հաղորդիչների պոտենցիալների տարբերության հարաբերություն։

Առանձնացված (այլ հաղորդիչներից հեռու գտնվող) հաղորդիչի էլեկտրաունակություն է կոչվում այն մեծությունը (C), որը հավասար է հաղորդիչի լիցքի (q) և էլեկտրական պոտենցիալի (\varphi) հարաբերությանը՝ C=\frac {q}{\varphi}:

Երկու հաղորդիչների փոխադարձ էլեկտրաունակություն է կոչվում այն մեծությունը, որը հավասար է մի հաղորդիչից մյուսին փոխանցված էլեկտրական լիցքի և հաղորդիչների պոտենցիալների տարբերության փոփոխության հարաբերությանը։ Մասնավորապես, կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ C=\frac {q}{\varphi_1-\varphi_2} ((q)-ն կոնդենսատորի լիցքն է, \varphi_1, \varphi_2 շրջադիրների պոտենցիալներն են)։

Վակուումում գտնվող առանձնացված հաղորդիչ գնդի էլեկտրաունակությունը թվապես հավասար է իր շառավղին։ Հաղորդիչների  էլեկտրաունակությունը կախված է դրանց ձևից, չափերից, փոխդասավորությունից և միջավայրի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունից։ Միավորների միջազգային համակարգում էլեկտրաունակությունը չափվում է ֆարադով, իսկ գաուսյան համակարգում՝ սմ–ով։ Ստորև բերվում են որոշ հաղորդիչների և դրանց պարզագույն համակարգերի էլեկտրաունակության հաշվման բանաձևերը (Միավորների միջազգային համակարգում)։
# r շառավղով գնդի էլեկտրաունակությունը՝ C=4\pi \varepsilon \varepsilon _0r (երկրագնդի էլեկտրաունակությունը մոտավորապես հավասար է 710 մկֆ),
# r շառավղով բարակ տափօղակի էլեկտրաունակությունը՝  C=\frac {64}{25}\pi \varepsilon \varepsilon _0r 
# հարթ կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ C=\varepsilon \varepsilon _0 \frac {S}{d} (d-ն շրջադիրների հեռավորությունն է, S–ը՝ մակերեսը),
# գնդային կոնդենսատորների էլեկտրաունակությունը՝  C=\frac {4\pi \varepsilon \varepsilon _0}{1/r_1-1/r_2} (r_1-ը ներքին գնդի շառավիղն է, r_2–ը՝ արտաքին),
# գլանային կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ C=\frac {2\pi \varepsilon \varepsilon _0 l}{lnr_2/r_1} (l-ը գլանի երկարությունն է, r_1-ը ներքին գնդի շառավիղն է, r_2–ը՝ արտաքին)։

Գրված բանաձևերում \varepsilon_0–ն վակուումի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունն է, \varepsilon-ը՝ միջավայրի։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Մոեդաս դե լա Խարա

**Մոեդաս դե լա Խարա ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի *Կաստիլիա Լա Մանչա* ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Լա Հառա* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 60,42 կմ2, բնակչությունը՝ 499 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 158 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքի հովանավոր սուրբն է՝ Սեբաստիա Մարտիռը և Խուեստռա Սենոռա դել Պռադո։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
*  Diputación de Toledo 
* Cuadernos de la Jara

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ուղիղ խնդիր

**Ուղիղ խնդիր**, նախադասության երկրորդական անդամ, բայական անդամի լրացում։ Ուղիղ խնդիրը դրվում է բայի ներգործական սեռի պահանջով և ցույց է տալիս այն առարկան, որն ուղղակիորեն իր վրա է կրում ենթակայի կատարած գործողությունը։ Կոչվում է նաև սեռի խնդիր, կրող խնդիր։

Ուղիղ խնդրի ցույց տված առարկան գործողությունն իր վրա կրում է տարբեր կերպ։ Ըստ այդմ ուղիղ խնդիրը ցույց է տալիս՝
* Այն առարկան, որ տվյալ գործողության արդյունքն է, ստեղծվել, առաջացել է նրա շնորհիվ։ Օրինակ՝ *Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծեց* **հայոց գրերը**։
* Այն առարկան, որն իր վրա կրելով գործողությունը՝ փոփոխվում է այդ գործողությունից, օրինակ՝ *Տղան միայնակ վերանորոգեց* **տունը։**
* Այն առարկան, որ ֆիզիկապես ենթարկվում է տվյալ գործողությանը (շարժում, տեղափոխություն և այլն) առանց փոփոխություն կրելու, օրինակ՝ **Գիրքը** *փոխանցեց ընկերոջը։*
* Այն առարկան, որն իր վրա է կրում մտավոր, բարոյական և նման կարգի գործողություն, օրինակ՝ *Ո՞վ կպատմեր մեր մանկության կապույտ *'հեքիաթները**, եթե տատերը չլինեին։'' ([[Վարդգես Պետրոսյան]])

Բուն ուղիղ խնդրից բացի տարբերում են նաև մասնական ուղիղ խնդիր։ Եթե առարկան ենթակայի կատարած գործողությունն իր վրա է կրում մասնակիորեն, միայն մի մասով, ապա կոչվում է ''մասնական ուղիղ խնդիր''։ Օրինակ՝ ''Կռացավ ու խմեց աղբյուրի ջրից''։

Ըստ ներգործական սեռի բայի ու նրա խնդրի իմաստաբանական հարաբերության՝ տարբերում են նաև ներքին ուղիղ խնդիր, որ պարունակվում է խնդրառու բառի նշանակության մեջ։ Օրինակ՝ ''Այդ երեկո երգեցին հայրենասիրական երգեր։''

== Արտահայտություն ==
Հայերենում ուղիղ խնդիրը դրվում է [[հայցական հոլով]]ով, այսինքն՝ անձի առման դեպքում ուղիղ խնդիրը ձևով նման է [[տրական հոլով|տրականին]], իրի առման դեպքում՝ [[ուղղական հոլով|ուղղականին]]։ Ուղիղ խնդիրը պատասխանում է ''ու՞մ կամ ի՞նչ(ը), ինչե՞ր(ը)'' հարցերին։

Մասնական ուղիղ խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով, օրինակ՝ ''Կատարեց Կոմիտասի'' **երգերից**։

Ուղիղ խնդիրը կարող է արտահայտվել՝
* գոյականով - **Հեքիաթները** ''հորինում են մարդիկ` կյանքի տխրությունը ցրելու համար։'' ([[Վարդգես Պետրոսյան]]), ''Պարանների վանդակում հարթակին մի հաղթանակ կար, մի պարտություն. **հաղթանակը** տվեցին բաշկիր Մականինին, **պարտությունը**՝ ինձ, ուրեմն բռնցքամարտել էինք ինքն ու ես։'' ([[Հրանտ Մաթևոսյան]])
* գոյականաբար գործածված [[ածական]]ներով - ''Բոլորն էլ սիրում են'' **բարին**։
* գոյականաբար գործածված [[թվական]]ներով - **Երեկուսին** ''էլ առաջին անգամ էր տեսնում''։
* [[դերանուն]]ներով - ''Իսկ դու, – ի՜նչ լավ է,-//**Քեզ** ընդամենը կոչում ես «քո՛նն եմ»''։ ''Դու մի’ հարցրու.«Սիրո՞ւմ ես **ինձ**»'' ([[Պ. Սևակ]])։
* անկախ դերբայներով - ''Աստված որ մի քանի **անհասկացող** է ստեղծում՝ կողքներին մի հատ էլ **հասկացող** է ստեղծում, որ **անհասկացողներին*' գելը չուտի…* (Հրանտ Մաթևոսյան)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Ս. Աբրահամյան, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Երևան, 1975, էջ 293-294։

Կատեգորիա:Բայական անդամի խնդիր լրացումներ
Ռազմիկ Փանոսյան

**Ռազմիկ Փանոսյան** (), կանադահայ քաղաքագետ։

Նա եղել է Մարդու իրավունքների և ժողովրդավարության զարգացման միջազգային կենտրոնի տնօրեն և ծառայել է որպես միջազգային խորհրդատու, այդ թվում Միացյալ ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագրում։ Փանոսյանը քաղաքագիտության դոկտորի կոչում է ստացել Լոնդոնի Տնտեսագիտության դպրոցում։ Նա դասավանդել է Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցում և Լոնդոնի արևելյան և աֆրիկյան հետազոտությունների համալսարանում։ 2013 թվականից նա Գալուստ Կյուլբենկյան հիմնարկության հայ համայնքների բաժանմունքի տնօրենն է։ Ազատ տիրապետում է անգլերենին, ֆրանսերենին և հայերենին։ Ներկայումս նրա գրասենյակը Պորտուգալիայում է։

Ռազմիկ Փանոսյանը 2006 թվականին Կոլումբիայի համալսարանի հրատարակած *The Armenians: From Kings and Priests to Merchants and Commissars* (ISBN 9780231139267) աշխատության հեղինակն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանահայ քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Կանադահայ քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Կանադահայ քաղաքական գործիչներ
Որակական ածականներ

**Որակական ածականներ**, առարկաների որակական հատկանիշներն անմիջականորեն, ուղղակի կերպով, առանց առարկայական միջնորդվածության արտահայտող ածականներ։ Որակական ածականներն այնպիսի հատկանիշների անվանումներ են, որոնք իրոք կամ ըստ երևույթին կան առարկաների մեջ և մտածվում են որպես առարկաների էությունից բխող անմիջական հատկանիշներ։

Որակական ածականներն արտահայտում են՝
* առարկաների արտաքին ու ներքին հատկանիշներ (օրինակ՝ *բարձր, թեթև, մաքուր, նոր, ուղիղ* և այլն),
* մարդկանց ու կենդանիների բարոյական ու հոգեկան հատկանիշներ (օրինակ՝ *լուրջ, համառ, սիրալիր, ծույլ* և այլն),
* գույներ (օրինակ՝ *կանաչ, լուրթ, ճերմակ* և այլն)
* զգայարաններով ընկալվող հատկանիշներ (օրինակ՝ քաղցր, դառը, կծու* և այլն) և այլն։

Որակական ու [[հարաբերական ածականներ]]ի քանակական սահմանը շատ շարժուն է և հարաբերական։ Սակայն որակական ու հարաբերական ածականների բառիմաստային տարբերություններն ուղեկցվում են [[Բառակազմություն|բառակազմական]] ու [[Քերականություն|քերականական]] մի շարք տարբերություններով, այսինքն` կարելի է նշել մի շարք առանձնահատկություններ, որոնց հիման վրա կարելի է որակական ածականներն առանձնացնել հարաբերականներից։ Այդ տարբերություններն են`
* Որակական ածականներն ունեն [[Ածականի համեմատության աստիճաններ|համեմատության աստիճաններ]], օրինակ` *համառ - ավելի համառ - ամենահամառ*, *բարձրահասակ - ավելի բարձրահասակ - ամենաբարձրահասակ* և այլն։ Որոշ որակական ածականներ, սակայն, իրենց արտահայտած իմաստով պայմանավորված, համեմատության աստիճաններ չունեն, օրինակ` *ամուրի, ամուլ, ազաբ, անջատ, արու, էգ, դատարկ, զուրկ, լերկ, խորթ, խռով, հավասար, աշխետ, մունջ, որձ, հատուկ, որբ, ունայն, փուչ, լի, կույր, կաղ, մերկ, տկլոր, չբեր, ստերջ, այրի, հղի, բոբիկ* և այլն։
* Որակական ածականներից ածանցների միջոցով կազմվում են փոքրացուցիչ-փաղաքշական և սաստկական իմաստ արտահայտող ածականներ, օրինակ` *փոքր-փոքրիկ, լուռ-լռին* և այլն։
* Որակական ածականներից *-ություն* ածանցով կազմվում են [[գոյական]]ներ, օրինակ` *մաքուր-մաքրություն, համառ-համառություն, քաղցր-քաղցրություն* և այլն։
* Որակական ածականները սովորաբար ունեն [[հականիշ]]ներ, օրինակ` *բարձր-ցածր, հեռու-մոտ, հաստ-բարակ* և այլն։
* Որակական ու հարաբերական ածականները տարբերվում են նաև [[Շարահյուսություն|շարահյուսական]] կիրառությամբ։ Որակական ածականների մի զգալի մասը կարող է գործածվել [[բայ]]երի հետ` հանդես գալով որպես պարագա, օրինակ` *գաղտնի մոտենալ, հստակ երևալ* և այլն։
* Որակական ածականներն ըստ կազմության կարող են լինել ինչպես պարզ, այնպես էլ ածանցավոր կամ բարդ, այնինչ հարաբերական ածականները պարզ լինել չեն կարող. վերջիններս ունենում են միայն բաղադրյալ կազմություն, օրինակ` *ամառային, քաղաքային, ծովափնյա, գիշերային, ոսկե, աղեղնավոր'' և այլն։
## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Մ. Ասատրյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Ձևաբանություն, Երևան, 2002, էջ 128-131։
* Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Ձևաբանություն
Մեսեգար դե Տախո

**Մեսեգար դե Տախո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի *[[Կաստիլիա-Լա Մանչա|Կաստիլիա Լա Մանչա]]* ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Twrri[ws* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 18 կմ2, բնակչությունը` 243 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 53 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Diputación de Toledo 
* Mesegar
* Web no oficial

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սանտ Իպոլիտո

**Սանտ Իպոլիտո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 1624 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 82 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 20 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0721։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2177
  bar:1871 from:0 till: 2292
  bar:1881 from:0 till: 2342
  bar:1901 from:0 till: 2488
  bar:1911 from:0 till: 2614
  bar:1921 from:0 till: 2485
  bar:1931 from:0 till: 2506
  bar:1936 from:0 till: 2534
  bar:1951 from:0 till: 2518
  bar:1961 from:0 till: 2113
  bar:1971 from:0 till: 1515
  bar:1981 from:0 till: 1526
  bar:1991 from:0 till: 1449
  bar:2001 from:0 till: 1513
PlotData=
  bar:1861 at: 2177 fontsize:S text: 2.177 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2292 fontsize:S text: 2.292 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2342 fontsize:S text: 2.342 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2488 fontsize:S text: 2.488 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2614 fontsize:S text: 2.614 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2485 fontsize:S text: 2.485 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2506 fontsize:S text: 2.506 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2534 fontsize:S text: 2.534 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2518 fontsize:S text: 2.518 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 2113 fontsize:S text: 2.113 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1515 fontsize:S text: 1.515 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1526 fontsize:S text: 1.526 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1449 fontsize:S text: 1.449 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1513 fontsize:S text: 1.513 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0721 728144
* Էլ-փոստ։ comune.santippolito@provincia.ps.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.santippolito.pu.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սանտ Անջելո ին Լիցոլա

**Սանտ Անջելո ին Լիցոլա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 8515 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 722 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0721։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Միքայել հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է մայիսի 8-ին։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1862
  bar:1871 from:0 till: 1873
  bar:1881 from:0 till: 2003
  bar:1901 from:0 till: 2215
  bar:1911 from:0 till: 2280
  bar:1921 from:0 till: 2494
  bar:1931 from:0 till: 2411
  bar:1936 from:0 till: 2399
  bar:1951 from:0 till: 2449
  bar:1961 from:0 till: 2327
  bar:1971 from:0 till: 3312
  bar:1981 from:0 till: 4420
  bar:1991 from:0 till: 5495
  bar:2001 from:0 till: 6810
PlotData=
  bar:1861 at: 1862 fontsize:S text: 1.862 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1873 fontsize:S text: 1.873 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2003 fontsize:S text: 2.003 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2215 fontsize:S text: 2.215 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2280 fontsize:S text: 2.280 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2494 fontsize:S text: 2.494 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2411 fontsize:S text: 2.411 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2399 fontsize:S text: 2.399 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2449 fontsize:S text: 2.449 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 2327 fontsize:S text: 2.327 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 3312 fontsize:S text: 3.312 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 4420 fontsize:S text: 4.420 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 5495 fontsize:S text: 5.495 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 6810 fontsize:S text: 6.810 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0721 489711
* Էլ-փոստ։ info@sail.pu.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.santangeloinlizzola.pu.it/ 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.santangeloinlizzola.pu.it/ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մասկարակե

**Մասկարակե ** () մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի *Կաստիլիա Լա Մանչա* ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Մոնտես-դե-Տոլեդո* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 65.7 կմ2, բնակչությունը՝ 519 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 25 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Diputación de Toledo 
* Web no oficial sobre el municipio de Mascaraque 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Վեդի քաղաքի գրադարան

**Վեդի քաղաքի գրադարան**, գտնվում է Արարատի մարզի Վեդի քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1935 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Գրադարանը կրում է հայ ականավոր բանաստեղծ, գրող, գրականագետ Պարույր Սևակի անունը։

## Պատմություն
Հիմնադրման պահին գրադարանը եղել է խրճիթ ընթերացարան և ունեցել է 300 կտոր ոչ հայերեն գրականություն։ Ետպատերազմյան տարիներին գրադարանը տեղավորված է եղել մեկ սենյակում, ունեցել է երեք պահարան, երեք սեղան և մեկ նստարան։ Գրականությունը կազմել է 821 կտոր, որից 314-ը եղել է ադրբեջաներեն, 293-ը՝ հայերեն, 144-ը՝ ռուսերեն։
1950 թվականին գրադարանն ունեցել է 104 ընթերցող, 972 գրքատածք։
1974 թվականին Արարատի տարածաշրջանի բոլոր գրադարանները միավորվել են, և ստեղծվել է Արարատի գրադարանների կենտրոնացված համակարգ, որի կենտրոնն է դարձել Վեդու կենտրոնական գրադարանը։
1997 թվականի ապրիլից՝ գրադարանների կենտրոնացված համակարգի դադարումից հետո, գրադարանն անցել է Վեդու քաղաքապետարանի ենթակայության ներքո։
Գրքային ֆոնդը 57999 միավոր է, ընթերցողների քանակը՝ 3457, գրքատածքը՝ 56785, հաճախումները՝ 24330։ Գրադարանն ունի ընթերցասրահ, աբոնեմենտի, մանկական բաժիններ։ Գրադարանը հյուրընկալել է Պարույր Սևակին, Հովհաննես Շիրազին, Նաիրի Զարյանին, Սիլվա Կապուտիկյանին, Սերո Խանզադյանին, Սարմենին, Ռազմիկ Դավոյանին, Պերճ Զեյթունցյանին և այլոց։

## Գրականության քանակը 2009-2013 թթ.
աջից|350px|Աբոնեմենտ

## Ընթերցողների թիվը 2009-2013 թթ.
աջից|350px|Ընթերցասրահ

## Գրքատածքը 2009-2013 թթ.

## Տնօրեններ
*1935-1949 թթ.` Ազնիվ Ումրիկյան
*1949-1997 թթ.` ՀՀ վաստակավոր գրադարանավարուհի Սեդա Հարությունյան
*1997 թվականից՝ Նինա Հարությունյան
*2022 թվականից ՝ Նուբար Չիլինգարյան

## Հասցե
1973 թվականից գրադարանը գտնվում է Վեդի քաղաքի Պուշկինի 14-1 հասցեում, հեռախոս՝ (0234) 2-33-90։

## Պատկերասրահ

Vedi Library (4).jpg
Vedi Library (2).jpg
Vedi Library (5).jpg
Vedi Library (1).jpg
Vedi Library (7).jpg

### Մանկական բաժին

Vedi Library, kids2.jpg
Vedi Library, kids.jpg
Vedi Library, kids5.jpg
Vedi Library, kids4.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրադարաններ
գ
Աննաբերգ (շրջան)

**Աննաբերգ ** (), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Անեբերգ Բուխոլց քաղաքը։ Զբաղեցնում է 438,17 կմ2։ Բնակչությունը 81.946 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 187 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը 14 1 71 է։ Շրջանում 17 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ

մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Նամբրոկա

**Նամբրոկա** (իսպ․՝ Nambroca) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայքնի կազմում։Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Մոնտես դե Տոլեդո* շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 82 կմ²։ Բնակչությունը 3838 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 12 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Վանադինիտ

**Վանադինիտ**, միներալ վանադատների դասից։ Քիմիական կազմը՝ Pb_5(VO_4)_3Cl \quad  (78,3% PbO, 19,3% V_2O_5, 2,4%Cl)։ Բյուրեղագիտական համակարգը հեքսագոնային է։

Առաջացնում է ասեղնաձև, պրիզմատիկ, մազաձև բյուրեղներ, հողանման զանգվածներ։ Գույնը՝ կարմիր, գորշ, դեղին։ Կարծրությունը՝ 2,5-3, խտությունը՝ 7100կգ/մ³։ Առաջանում է կապարի հանքավայրերի օքսիդացման զոնայում։ Օգտագործվում է վանադիում ստանալու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ванадинит в Геовикипедии
* Ванадинит на Кристаллов.NET 
* Ванадинит в базе webmineral.com 

Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Վանադիումի միներալներ
Կատեգորիա:Կապարի միներալներ
Լոս Նավալմորալես

**Լոս Նավալմորալես ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Կաստիլիա Լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում՝ Տոլեդո գավառում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Լա Հառա* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 105 կմ2, բնակչությունը` 2728 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 70 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Diputación de Toledo 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մալպիկա դե Տախո

**Մալպիկա դե Տախո ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի *[[Կաստիլիա-Լա Մանչա|Կաստիլիա Լա Մանչա]]* ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Կաստիլյա լա մանչա* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 80 կմ2, բնակչությունը`2120 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 51 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Diputación de Toledo 
* Castillo de Malpica 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մեծ սղոցակտուց բադ

**Մեծ սղոցակտուց բադ**, (Mergus merganser), բադերի ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, հազվագյուտ։

## Ընդհանուր բնութագիր
Մարմնի երկարությունը՝ 58-66 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 82-97 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 1,1-2 կգ արուի գլուխը մուգ կանաչ է, ծոծրակը՝ երկարավուն փետուրներով, մեջքը՝ սև։ Մարմինը ներքևից բաց վարդագույն է կամ սպիտակ։ Էգի դարչնագույն-շիկակարմիր գլուխը և վզի վերին հատվածը ցայտերանգ են բաց գույնի ստորին հատվածի և մարմնի ներքևի մասի համադրությամբ, մարմինը վերևից մոխրագույն է։ Մեծ սղոցակտուց բադերը սովորաբար հանդիպում են փոքր երամներով։

## Բնակություն
Բնակվում է ժայռոտ կամ մանրախճոտ ափերով լճերում։ Սնվում է ձկներով, խխունջներով, միջատներով, երկկենցաղներով։ Բույնը կառուցում է գետնին՝ խոտաբույսերից։ Մինչև 1940-ական թվականներին հաստատված էր որպես նստակյաց թռչուն։ Հետագա տարիներին Սևանա լճում, Հրազդանի ձորում և այլուր բնադրատեղիների կորստի ու թվաքանակի խիստ կրճատման հետևանքով Հայաստանում գրանցվել է միայն գարնանային, աշնանային չուի ընթացքում և ձմռանը։ 1920-ական թվականների օգոստոսին հասուն անհատներ (ձագերով) գրանցվել են Սևանա լճում։

## Պատկերասրահ

Mergus Merganser frontal Richard Bartz.jpg
Mergus-merganser-americanus-001.jpg
Isar-Pupplinger-Au.jpg
Mergus merganser-Female with Ducklings-2.jpg
Goosander on snow.JPG
Mergus merganser -Sandwell -England -male-8.jpg
Female Mergus merganser americanus at Las Gallinas Wildlife Ponds.jpg
Jona - Jona (SG) - Mergus merganser IMG 9145.JPG
Common Merganser, female and 4 young.jpg
Mergus merganser MHNT.ZOO.2010.11.30.2.jpg |Museum specimen 


Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բադեր
Ֆեոդոր Գլադկով

**Ֆեոդոր Վասիլևիչ Գլադկով** (), ռուս խորհրդային գրող։

## Ստեղծագործություններ
Լայն ճանաչում է գտել «Ցեմենտ» (1925 թ.) վեպը, որտեղ պատկերված են բանվոր դասակարգի աշխատանքային սխրագործությունները։ 1932 թվականին լույս տեսած «Փոքրիկ եռերգություն» ժողովածուում Գլադկովը երգիծել է ստորաքարշներին, խաբեբաներին։

Նշանավոր է Դնեպրոհէկի շինարարությանը նվիրված «Էներգիա» (1932-1938 թթ.) վեպը։ Հայրենական պատերազմի տարիներին (1941-1945 թթ.) գրել է պատմվածքներ Ուրալի պաշտպանական գործարանների բանվորների մասին, հետպատերազմյան տարիներին՝ կենսագրական եռերգություն՝ «Վիպակ մանկության մասին» (1949 թ., ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1950 թ.), «Վոլնիցա» (1950 թ., ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951 թ.), «Դժվարին տարի» (1954 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Յակուտիա (ավիաընկերություն)

մինի|Boeing 737-85F
**Յակուտիա (ավիաընկերություն)** ռուսական ավիաընկերություն, հիմնված է «Յակուտսկ» միջազգային օդանավակայանում։ Առաջին չվերթներ իրականացվեց Մոսկվա Վնուկովոյում և Կրասնոդարում։ Միջազգային չվերթներ են իրականացվում Գերմանիայում, Ղրղզստանում, Չինաստանում, Տաջիկստանում, Ուզբեկստանում, Չեխիայի Հանրապետությունում, Հարավային Կորեայում։ Ինչպես նաև չվերթներ իրականացվեցին Եվրոպայից։

## Պատմություն
* Հունվարի 21, 2003 թվական-առաջին չվերթը ավիաընկերության իրականացվեց Տու-154 ինքնաթիռով, Յակուտիա-Մոսկվա-Յակուտիա
* 2006 թվական-Ռուսաստանում առաջինը սկսվեց շահագործումը մի նոր տիպի տարածաշրջանային ինքնաթիռի Ան-140
* 2010 թվական-շահագործեցին ինքնաթիռներ Բոեինգ 757-200, Բոեինգ 737-800, և Ան-140
* Մարտ, 2014 թվական-ավիաընկերությունը ավարտել է բոլոր փուլերում համապատասխանության ստուգման IOSA չափանիշները և երկարաձգել է վկայագրի գործողությունը մինչև 2016 թվական։

## Չվերթներ
2014 թվականի Նոյեմբերին, ներառվեց ևս 18 ինքնաթիռ։

## Ուղղություններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ավիաընկերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ապրանքանիշեր
Ճոճահավեր

**Ճոճահավեր**, (Remizidae), ճնճղուկանմանների կարգի թռչունների ընտանիք։

## Ընդհանուր նկարագիր
Հայտնի է 1 տեսակ՝ ճոճահավը (Remiz pendulinus). նստակյաց է, տարածված։ Մարմնի երկարությունը 11 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 16-17 սմ, կենդանի զանգվածը՝ մինչև 12 գ։ Փոքրամարմին թռչուն է։ Հասուն արուի գլուխը բաց մոխրագույն է, ակնադիմակը՝ սև։ Մարմինը վերևից շիկակարմրադարչնագույն է, ներքևից՝ բաց դարչնադեղնավուն։ Էգն ավելի խամրած է, գլուխը և մարմինը ներքևից՝ ավելի դարչնագույն։ Երիտասարդի գլուխը մոխրավուն է՝ առանց ակնադիմակի, մեջքը՝ նարնջադարչնագույն։

## Բնակություն
Բնակվում է գետերի երկայնքով տարածվող ուռուտներում, եղեգնուտներում, բարդիների վրա։ Սնվում է միջատներով։ Հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են մարտի 1-ին կեսից։

## Բնադրում
Բույնը նման է ձվաձև զամբյուղիկի կամ ձեռնոցի (կախված է ծառի ճյուղից), հյուսում են արուն ու էգը (10-16 օրում)՝ բուսաթելերից և աղվափետուրից։ Դնում է 16 մմ տրամագծով, սպիտակ 6-8 ձու։ Թխսակալում է ճերմակաթիթեռներ. 1. Դյուպոն-Շելլիի ճերմակաթիթեռ, 2. հափուկի ճերմակաթիթեռ, 3. կիտրոնաթիթեռ (ա. արուն, բ. էգը), 4. դեղնաթիթեռ ավրորինա (ա. արուն, բ. էգը), 5. հայկական արշալուսաթիթեռ, 6. կիտրոնագույն արշալուսաթիթեռ, 7. Տիզոյի դեղնաթիթեռ (ա. արուն, բ. էգը), 8. կանաչավուն դեղնաթիթեռ (ա. արուն, բ. էգը) ճոճահավեր էգը և արուն էգը՝ 13-14 օր (յուրաքանչյուր 20-30/7 մեկ 5 ր ընդմիջումով)։ 16-18 օրական ձագերը լավ տիրապետում են թռիչքին և դուրս են գալիս բնից։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Պատկերասրահ

Remiz pendulinis 6.jpg
Southern Penduline-Tit (Anthoscopus minutus).jpg
African Penduline-Tit (Anthoscopus caroli).jpg
Remiz pendulinus Naumann.png
Remiz pendulinus (Marek Szczepanek).jpg


Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Իմ խենթ օրագիրը

**Իմ խենթ չաղ օրագիրը** (), բրիտանական կոմեդի-դրամա սերիալ է, որը ցուցադրվել է *E4* հեռուստաալիքով 2013 թ հունվարի 14-ից։ Նկարահանվել է Ռեյ Էռլի *Իմ պատանեկան հաստ ու խելառ օրագիրը* վեպի հիման վրա։ 2014 թվականի նոյեմբերին հայտարարվել է, որ ստեղծագործական կազմը պատրաստվում է նկարահանել հեռուստասերիալի երրորդ ֆիլմաշարի եզրափակիչ դրվագները, որոնք արտացոլում են 1998 թվականի իրադարձությունները։ «Իմ խենթ օրագրի» վերջին դրվագը հեռարձակվել է 2015 թվականի հուլիսի 6-ին։

Հեռուստասերիալը մի շարք անվանակարգերում առաջադրվել է բրիտանական հեղինակավոր BAFTA մրցանակի, իսկ դերակատարներից Շերոն Ռունին նվաճել է այն *Best Drama Actress* անվանակարգում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*''My Mad Fat Diary'' at Channel 4
*''My Mad Fat Diary'' at IMDB
*My Mad Fat Diary On Facebook

Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա հեռուստասերիալներ
Հասարակական դաշտամուկ

**Հասարակական դաշտամուկ**, (*Microtus socialis*), համստերանմանների ընտանիքի համստերների ենթաընտանիքի կրծող կաթնասուն կենդանի։

## Բնակություն
Հայաստանում հանդիպում է Հայաստանի, հարավարևելյան և Արարատյան դաշտի կիսաանապատների առանձին կղզիացած վայրերում, որտեղ գերիշխում են դաշտավլուկազգիներով և դաշտավլուկաօշինդրային խմբակցություններով հարուստ չոր տափաստանային և կիսատափաստանային տարածքները (600-1400 մ բարձրներում)։

## Ընդհանուր բնութագիր
Սնվում է խոտաբույսերով, սերմերով, միջատներով, կրծում ծառերի և թփուտների արմատները։ Մարմնի երկարությունը՝ մինչև 12,6 սմ է, պոչինը՝ 3,4 սմ։ Մեջքի մորթին բաց ավազագույնից մուգ գորշամոխրագույն է, փորինը՝ սպիտակավունից մոխրագույն։ Պոչը թույլ երկգույն է։ Հետին թաթի տակ կա 5 կոշտուկ։
Բնակվում է ոչ խորը, բարդ կառուցվածքով հողափոր բներում։

## Բազմացում
Բազմանում է տարին մինչև 5 անգամ։ Հղիությունը տևում է 19-20 օր։ Ունենում է 5-8 (երբեմն՝ 18) ձագ։ Ակտիվ գործում է տարվա բոլոր եղանակներին (ամռանը և ձմռանը հողի մակերեսին գործունեությունը նվագում է)։ Վնասում է գյուղատնտեսական մշակաբույսերին։ Մի շարք վարակիչ հիվանդությունների կրող է։

## Գրականություն
* Млекопитающие фауны СССР. Ч. I. Ред. И.И. Соколов. — Л.։ АН СССР, 1963. — 638 с.
* Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds). Mammal Species of the World. 3rd edition. Johns Hopkins University Press. 2005. — ISBN 0-8018-8221-4.

Կատեգորիա:Համստերանմաններ
Վոլոդյա Գրիգորյան (դերասան)

**Վոլոդյա Հակոբի Գրիգորյան** (1925, նոյեմբերի 18, Ալավերդի - նոյեմբերի 6, 2017), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978)։

## Կենսագրություն
Վոլոդյա Գրիգորյանը ծնվել է 1925 թվականին Լոռու մարզի Հագվի գյուղում։ Հայրը 1908 թվականից աշխատել է Ալավերդու պղնձաձուլարանում, հետագայում Ալավերդի է տեղափոխել նաև ընտանիքը։ Դպրոցն ավարտել է Ալավերդիում։ Առաջին անգամ բեմ է բարձրացել Ալավերդու պետական բանվորական թատրոնում։ Կարճ ժամանակ անց դարձել թատրոնի առաջատարը և կերպավորել խաղացանկի գրեթե բոլոր հերոսներին։ 1951 թվականին Ալավերդու բանվորական թատրոնի փակվելուց հետո աշխատել է Ստեփանավանի, այնուհետև Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոններում։ Սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետում՝ Արմեն Գուլակյանի արվեստանոցում։ Ուսումը կիսատ է թողնել և շարունակել է  դերասանական գործունեությունը Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան դրամատիկական թատրոնում, որտեղ խաղացել է շուրջ 50 տարի՝ մինչ 1993 թվականը։ Հայ մեծանուն դերասանների` Հրաչյա Ներսիսյան, Ավետ Ավետիսյան, Վահրամ Փափազյան և ուրիշների հետ։ Սերտ ու բարեկամական կապեր է ունեցել հատկապես Փափազյանի հետ՝ արժանանալով նրա բարձր գնահատականին։ Վոլոդյա Գրիգորյանը համարվում է Վահրամ Փափազյանի լավագույն կասիոներից մեկը։ 1970-ին հիմնադրել է ՀԹԳՄ Կիրովականի բաժանմունքը և դրան կից դերասանական ստուդիան, որը կարևոր նշանակություն ունեցավ հանրապետության երրորդ քաղաքում և ընդհանրապես Լոռում դերասնական կադրերի նախանական պատրաստության գործում։ Ստուդիականների մեծ մասը համալրեցին Վանաձորի Հովհ. Աբելյանի անվան պետթատրոնի արտիստակամ կազմը։ Նախաձեռնել և համախոհների հետ հիմանդրել է նաև (1979 թ.) «Թատերական Լոռի փառատոնը, որը գործում է մինչև օրս։ Վոլոդյա Գրիգորյանը երկար տարիներ ղեկավարել է նաև Կիրովականի Երկաթուղայինների ակումբի ժողովրդական թատրոնը, ինքնագործ դերասանների հետ բեմադրելով մի քանի տասնյակ ներկայացումներ։ Ներկայացումներ է բեմադրել նաև Աբելյանի անվան թատրոնում։

Ալավերդու, Վանաձորի, Ստեփանավանի և Երևանի Պատանի Հանդիսատեսի թատրոններում։   Վոլոդյա Գրիգորյանը կերտել է շուրջ 200 կերպարներ`
* Ֆերդինանդ (Շիլլեր «Ավազակներ»)
* Դավիթ Կոպերֆիլդ (Չարլզ Դիքքենս «Դավիթ Կոպերֆիլդ»)
* Սեյրան (Շիրվանզադե «Նամուս»)
* Մակբեթ (Շեքսպիր «Մակբեթ»)
* Ռիչարդ Երրորդ (Շեքսպիր «Ռիչարդ Երրորդ»)
* Քեբըթ (Յուջին Օ Նիլ «Սերը ծփիների տակ»)
* Բաղդասար (Հ.Պարոնյան «Բաղդասար աղբար»)
* Մանուկ Աղա (Հ.Պարոնյան «Մեծապատիվ մուրացկաններ»)
* Կոլոմիյցեվ (Մաքսիմ Գորկի «Վերջինները»)
* Եզոպոս (Գ.Ֆիգեյրետո «Եզոպոս»)
* Բոռ (Ա.Վոյնիչ «Բոռ») և այլն։
Նկարահանվել է նաև ֆիլմերում՝
* «Հեծյալը, որին սպասում էին»
* «Հրդեհ»

## Մրցանակներ և պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1967
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1978
* Ալավերդու պատվավոր քաղաքացի
* Արտավազդ մրցանակ, 2014

## Ծանոթագրություններ
3. «Ապրելն ինքնին երջանկություն է»

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Ճահճային մկնաճուռակ

thumb|''Circus aeruginosus''
**Ճահճային մկնաճուռակ**, (Circus aeruginosus), ճուռակների ընտանիքի գիշատիչ թռչուն։

## Ընդհանուր բնութագիր
Նստակյաց է, քիչ տարածված։ Մարմնի երկարությունը՝ 48-56 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 115-130 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 500-750 գ։ Թևերը երկար են, լայն, պոչը՝ երկար՝ առանց զոլերի, գոտկատեղը՝ մուգ։ Էգը մուգ դարչնագույն է, գլուխը, կոկորդը՝ դեղնասպիտակավուն։ Երիտասարդը նման է էգին, ավելի մուգ երանգներով է։ Արուն մուգ շիկակարմիր-դարչնագույն է, պոչի թափահարողները՝ մոխրագույն, ծայրերը՝ սև։ Որսը որոնում է ցածր, դանդաղ թռիչքի ընթացքում՝ կիսաբաց թևերը վեր պարզած։ Ջրամբարի հարակից ցամաքներում հազվադեպ է հայտնվում։

## Բնակություն
Բնակվում է լճերի մոտ, ճահճուտներում։ Սնվում է թռչուններով, միջատներով, ջրառնետներով։

## Բնադրում
Բնադրում է ճահճուտներում (ջրից 120-130 սմ բարձր), առանձին դեպքերում՝ գետնին՝ խիտ բուսուտներում։ Ձվադրումը՝ մայիսից հունիս։ Դնում է 50 մմ տրամագծով, սպիտակ, կապտավուն կամ կանաչավուն սպիտակ 3-8 ձու։ Ձագերը ձվերից դուրս են գալիս հուլիսի սկզբին։ Խնամքը հոգում է մայր թռչունը։

Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ