Կրուպուկ

**Կրուպուկ** (, )՝ օսլայից ու ալյուրի տարբեր տեսակներից պատրաստված չիփսեր։ Պատրաստվում են նաև ոչ սպիտակուցային ու չոր ապրանքներից, օրինակ՝ ծովախեցգետնից, կաղամարներից, ձկներից և այլն։ Համարվում են Ինդոնեզիայի և Մալայզիայի ավանդական ուտեստները։  Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում ուտեստը նույնպես տարածված է, պարզապես ունի տարբեր անվանումներ։

## Տարածում
Այս չիփսերը պատմականորեն պատրաստվում ու արտադրվում են Հարավարևելյան Ասիայի գրեթե բոլոր շրջաններում, ինչպես նաև Չինաստանի որոշ շրջաններում։ Վերոնշյալ երկրներում և ևս երեքում՝ Սինգապուրում,Բրունեյում ու Ֆիլիպիններում ուտեստը ունի նույն անունը,սակայն կան որոշ հնչյունափոխություններ՝ կրուպուկ,կրոպոկ,կրոպեկ (, , )։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին այս արտադրանքը լայնածավալ տարածում է գտել Հարավարևելյան Ասիայի սահմաններից դուրս։ Տարածումը առաջին հերթին սկսվել ու զարգացել է այն երկրներում,որոնք դեռ վաղնջական ժամանակներից պատմական կապեր են ունեցել հենց Հարավարևելյան Ասիայի հետ։

## Տեսակներ և պատրաստում
thumb|left|220px|Կրուպուկների չորացումը Ինդոնեզիայի կղզում
thumb|left|220px|Գործարանային պայմաններում  մանրածովախեցգետնով ինդոնեզական կրուպուկի փաթեթավորումը
Կրուպուկները պատրաստվում են օսլայից, օրեզայից, տապիոկայից, սագոյից, ցորենից, ալյուրից, ծովամթերքից, բանջարեղենից և չրերից։ Այս և նման ապրանքները օգտագործվում են ինչպես առանձին, այնպես էլ այլ ապրանքների հետ միախառնվելով և դառնալով համասեռ զանգված։ Ամենատարածված տեսակները պատրաստվում են օրեզայից, տապիոկայից և ծովախեցգետնից։

Ուտեստը պատրաստելու համար ծովամթերքը (հում վիճակում) ու մրգերը չորացնում են, ապա մանրացնում ու խառնվում ալյուրի կամ օսլայի հետ, որից հետո աղով համեմում և ջրում հունցելով խմոր պատրաստում։ Վերջում ստացված զանգվածից պատրաստվում է հացաբուլկեղեն( որպես կանոն ՝ 5-10 սմ տրամագծով, 3-4 մմ հաստությամբ) և կրկին չորացվում։ Որոշ շրջաններում ուտեստը պատրաստվում է լապշայի նման և ստանում հենց դրա տեսքը (որոշ դեպքերում տեսքը լապշայից փոքր-ինչ տարբերվում է, սակայն պահպանվում է պատրաստման եղանակը)։

Արդյունքում ստացված պատրաստուկները բարձր ջերմաստիճանի տակ մեկից երկու րոպե տապակվում են բուսայուղով։ Գործողությունը կատարվում է վոկի կամ թավայի մեջ։ Տապակելու նպատակը նաև ուտեստի ծավալի մեծացնում է․ երբ այս ուտեստը մի քանի րոպե մնում է տաք բուսայուղի մեջ, մեծանում է։ Ապրանքի հիմանական գույները երեքն են (կախված տեսակից)՝ սպիտակ, դեղանվուն և բաց շականակագույն, սակայն լինում են դեպքեր, երբ խառնվում է արհեստական հավելում, և ուտեստը ստանում է վառ գույներ։ Կրուպուկների պահպանման ժամկետը տևում է երկու շաբաթ (եթե իհարկե այն պահվում է փակ տարայի մեջ), իսկ չորացված կտորները կարող են պահպանվել ավելի երկար։

thumb|right|190px|Նիդերլանդների սննդային խանութում գտնվող տարբեր տեսակի կրուպուկներ
Տարբեր տարածաշրջաններ մասնագիտանում են կրուպուկի պատրաստման որևէ տեսակի մեջ։ Այս դեպքում ըստ տեսակի՝ անվանումը նույնպես ենթակա է փոփոխության։ Օրինակ՝ Ինդոնեզիայում փոքր տեսակի կրուպուկները կոչվում են *կրիպիկներ* ()։ Կրիպիկները կարող են լինել սովորական կրուպուկների նման, սակայն հիմնականում պատրաստվում են բանջարեղենային կամ մրգային տարբերակներով։

Ինդոնեզիայում և Մալայզիայում ուտեստը պատրաստվում է տնայնագործական և արդյունաբերական եղանակով․ երկու երկրներում էլ գոյություն ունեն ընկերություններ,որոնք արտադրանքը պատրաստում են տարբեր եղանակներով ու ձևերով։ 20-րդ դարի վերջից ի վեր, բնական բաղադրիչների հետ միասին, այս ապրանքի արտադրության մեջ երբեմն օգտագործվում են արհեստական բուրավետիչներ, սննադային ներկանյութեր և համի ուժեղացուցիչներ։

## Վաճառք և օգտագործում
Այս տեսակի չիփսերը կարող են վաճառվել ինչպես պատրաստի, այնպես էլ չոր ու չպատրաստված վիճակում։ Մալայզիայում և Ինդոնեզիայում դրանց վաճառքը նույն կերպ է կատարվում․ չիփսերը վաճառվում են մասնագիտացված խանութներում և սովորական  սուպերմարկետներում։ Պատրաստի կրուպուկները գրեթե միշտ ընդգրկվում են ազգային ռեստորանների և պանդոկների ճաշացանկերում։

Կրուպուկը համարվում է նախուտեստ, սակայն նաև մատուցվում է որպես  հիմնական ուտեստ։ Կարելի է ասել,որ այն կրում է այն դերը, ինչպես հացը եվրոպացիների համար։ Դրա հետ մեկտեղ այն հաճախ ընկղմվում է տարբեր թանձրուկների մեջ ու խառնվում փխրուն ուտեստներին։ Նման դեպքերում մատուցումը կատարվում է գդալով։ Ըստ ավանդական պատրաստման ձևի՝ այն պատրաստվում է որպես ինդոնեզական խոհանոցի մի շարք ուտեստների հավելում, հատկապես՝ նասի-գորենգի մեջ։ Բացի այդ, որոշ տաք ուտեստներում՝ առաջին հերթին ապուրներում, բուբուր այամում, գադո-գադոյում և կետոպրակում (վերջին երեքը չափազանց նման են աղցանների և որոշ երկրներում համարվում են միայն աղցան) ընդունված է հավելել կրուպուկ։

Ներկայումս արևմտյան երկրներում կրուպուկները վաճառվում են ոչ միայն արևելյան ռեստորաններում ու այդ սնունդներով մասնագիտացված խանութներում, այլև՝սովորական սուպերմարկետներում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Fried Krupuk Udang.JPG|Մանրածովախեցգետնով կրուպուկ
Պատկեր:Kaleng kerupuk.jpeg|Ինդոնեզական խանութում գտնվող երկու տարբեր տեսակի կրուպուկներ
Պատկեր:Kerupuk mi kuning.JPG|Լապշայի տեսքով պատրաստված կրուպուկ 
Պատկեր:Nasi Goreng Sosis.jpg|alt=Крупук, поданный в качестве дополнения к наси-горенг, сосискам и салату. Джакарта, Индонезия|Կրուպուկը որպես աղցանի,նրբերշիկի ու նասի-գորենգի հավելում
Պատկեր:Bubur ayam di Solo.JPG|Կրուպուկով լցոնված բուբուր այամ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիական խոհանոց
Կատեգորիա:Ինդոնեզիա
Կատեգորիա:Ծովամթերքով ուտեստներ
Կատեգորիա:Նախուտեստներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Կատեգորիա:Սննդամթերք