open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
CrossFire (առցանց խաղ)

**CrossFire** (կոր.՝ 크로스파이어, չին.՝ 穿越火線, ճապ.՝ クロスファイア, վիետ.՝ Đột Kích), հարավկորեական անվճար առցանց մարտավարական շուտեր։ Խաղի հեղինակը համարվում է SmileGate կազմակերպությունը։ Ռուսաստանում և ԱՊՀ երկրներում մեծ տարածում գտած այս խաղը մատակարարում է Mail.Ru-ն։

## Սյուժե
Խաղը շուտեր ժանրում է։ Կա 2 մեծ խմբավորում՝ Global RisK և Black List: Global Risk խմբավորւմը համաշխարհային մեծ կազմակերպություն է, որում հավաքաված են տարբեր մարդիկ, ովքեր պատրաստ են կատարել յուրաքանչյուր առաջադրանք՝ պայքարելով Black List-ի դեմ։

## CrossFire-ը տարբեր երկրներում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Մտրակ և բլիթ

**Խրախուսման և պատժման մեթոդ**, որ հայտնի որպես **«մտրակի և բլիթի» մեթոդ**, ներազդեցության կամ խրախուսման տարբեր միջոցների համատեղման մեթոդ. բացասականը «մտրակ» և դրականը՝ «բլիթ»։ Խրախուսման և պատժի մեթոդը օգտագործվում նաև մանկավարժության մեջ, սակայն գործածվում է նաև քաղաքականության(«կոշտ իշխանություն»), մենեջմենթի, հոգեբանության և այլ բնագավառներում։

«Մտրակ և բլիթ» արտահայտությունը այս կամ այն ձևով գործում է նաև այլ լեզուներում։ Ռուսական գրականության մեջ այն առաջացել է XIX—XX դարերում։ Անգլերենում օգտագործվում է «գազար և փայտ» («carrot and stick») տարբերակը՝ ասոցացվելով այն միջոցների հետ, որոնցով կարելի է ստիպել համառ ավանակին շարժվել։

Անձնակազմի շահադրդման այս մեթոդը հնագույններից մեկն է համարվում և կատարելագործված ձևով (մասնավորապես, աշխատանքի գիտական կազմակերպման հիմնադիր Ֆրեդերիկ Թեյլորը փորձել է բարձրացնել «բլիթի» արդյունավետությունը՝ առաջարկելով վճարել կատարած աշխատանքի համար արտադրված արտադրանքի համամասնությանը համապատասխան) գործածվում է ղեկավարների կողմից մինչև օրս։ Բացի այդ՝ համարվում է, որ ներկայումս մեթոդը ավելի քիչ արդյունավետություն ուն։

Սոցիալական հոգեբան Դուգլաս Մաքգրեգորը համարում էր, որ «մտրակի և բլիթի» մեթոդը լավ աշխատում, եթե միայն մարդու մոտ բավարարված չեն հիմնական պահանջմունքները՝ անվտանգության և սննդի բնագավառում։ Իսկ գոյության ադեկվատ մակարդակին հասնելու դեպքում առաջանում են ավելի բարձր մակարդակի պահանջմունքներ, օրինակ, սիրո և ինքնահարգանքի պահանջմունքներ, որոնք այս մեթոդը ոչ արդյունավետ են դարձնում։ Բացի այդ՝ մարդու կյանքում կարող են առաջանալ որոշակի պայմաններ, որոնց դեպքում բարձր մակարդակի պահանջմունքները չեն ճնշվում հիմնական պահանջմունքների չբավարարվածությամբ։

## Տես նաև
* Մոտիվացիա

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* ЕИ Николаева - Поощрение и наказание как методы воспитания …, 2011 - psyjournals.ru 
* 

Կատեգորիա:Հոգեբանական մանիպուլյացիա
Կատեգորիա:Մանկավարժություն
Բալըքեսիր

thumb|Բալըքեսիրի պրովինցիան Թուրքիայի քարտեզի վրա
**Բալըքեսիր** (), քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան մասում։ Քաղաքը գտնվում է Մարմարա ծովից ոչ շատ հեռու։ Բալըքեսիրը Բալըքեսիրի մարզի վարչական կենտրոնն է։ 2007 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 315436 մարդ։ Ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը 70մ է։ Բալըքեսիրի թիմը՝ Բալըքեսիրսպորը, խաղում է Թուրքիայի պրեմիեր լիգայում։
## Պատմություն
1297 թվականին թուրք զորավար Կարասի բեյը Պալեոկաստրոնի ավերակների վրա նոր քաղաք հիմնեց, որն անվանվեց ի պատիվ զորավարի։ 1330 թվականին Կարասիին այցելեց Իբն Բատուտան։ 1345 թվականին Կարասիին տիրացան օսմանյան թուրքերը։ Եվ մինչև 1922 թվականն այն հանդիսանում էր Կարասի սանջակի կենտրոնը։

1897 թվականին Կարասին վերապրել է խոշոր երկրաշարժ։

1912 թվականի տվյալներով քաղաքում բնակվում էին թուրքեր՝ 103 624 մարդ, հույներ՝ 16 184 մարդ, հայեր՝ 2574 մարդ։

Հույն-թուրքական պատերազմի ժամանակ Կարասի քաղաքն ավելի քան 3 տարի գտնվում էր հունական վերահսկողության տակ։ 1922 թվականի սեպտեմբերի 6-ին քաղաք մտան թուրքական զորքերը, ինչը ենթադրում էր քաղաքի միացումը Քեմալական Թուրքիային։

1926 թվականին Կարասի անվանումը վերափոխվեց Բալըքեսիրի։
 
1950 թվականին Բալըքեսիրը մեծապես տուժել է խոշոր հրդեհից։

## Քույր քաղաքներ
*  Սղերդ (Թուրքիա), 2007թ-ից
*  Շվեբիշ Խալ (Գերմանիա), 2006թ-ից
*  Կազան (Ռուսաստան), 1996թ-ից
*  Մախաչկալա (Ռուսաստան)
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք էջ
* Շրջանի պաշտոնական կայք էջ
* Բալըքեսիրի համալսարան 

Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Ֆեռեր սյուր Արյեժ

**Ֆեռեր սյուր Արյեժ** (), համայնք Ֆրանսիայում՝ Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Ֆուա Ռուրալ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը Ֆուան է։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09121։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 804 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 507 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 352-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 155-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 69,4 %, 1999 թվականին եղել է՝ 69,02 %)։ 352 աշխատունակ բնակիչներից 324-ը աշխատում էին (166 տղամարդ և 158 կին), անաշխատանք էին 28-ը (13 տղամարդ և 15 կին)։ 155 անգործ մարդկանցից 62-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 53-ը թոշակառու, 40-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պոն Սեն Մար

**Պոն Սեն Մար** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Վիկ սյուր Էն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։

Համայնքի INSEE կոդը՝ 02616:

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 185 մարդ։ 

## Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 130 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 91-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 39-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 70,0 %, 1999 թվականին եղել է 67,3%)։ 91 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 82-ը (45 տղամարդ և 37 կին), գործազուրկ էին 9 մարդ (6 տղամարդ և 3 կին)։ 39 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 14-ը՝ թոշակառուներ, 13-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով
:

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ - Պոն Սեն Մար 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Անթաքիա

**Անթաքիա** (), անվանվել է ի պատիվ Անտիոքոս I Սոտերի, **Անտիոքիա Դաֆնեի վրա**, **Անտիոքիա Օրոնտեի վրա** (), քաղաք և շրջան Թուրքիայի հարավային մասում։ Անթաքիան Հաթայի մարզկետրոնն է։ 2000 թ-ի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 145000 մարդ։ Քաղաքը գտնվում է Էլ Ասի գետի վրա՝ Միջերկրական ծովից 25 կմ հեռավորության վրա։

## Պատմություն
Հնում Անթաքիան, հին անվանումը՝ Անտիոք, կարևոր քաղաքական և մշակութային կենտրոն էր։ Անտիոքը եղել է Սելևկյան կայսրության մայրաքաղաքը։ 1098-1268 թվականներին Անտիոքը եղել է Անտիոքի դքսության մայրաքաղաքը, որը հիմնադրել էին խաչակիրները։ Նրա անկումից հետո, 1516 թվականին քաղաքը գրավվել է Օսմանյան կայսրության կողմից։ 1918 թվականին մտել է ֆրանսիական գաղութ Սիրիայի կազմի մեջ, սակայն 1938 թվականին անցել է Թուրքիային։

Անտիոքի հույն ուղղափառ եկեղեցին գործում է մինչ օրս, բայց կաթողիկոսական աթոռը միջին դարերում տեղափոխվել է Դամասկոս, որտեղ գտնվում է նաև պատրիարքի նստավայրը։

Անթաքիայի հնէաբանական թանգարանի հավաքածուն իր ունեցած խճանկարների քանակով 2-րդն է ամբողջ աշխարհում։

2023 թվականի փետրվարի 6-ին քաղաքը մեծապես տուժել է երկու հզոր երկրաշարժերից, որոնց էպիկենտրոնը Մարաշ քաղաքն էր։ Որոշ պատմական վայրեր, այդ թվում՝ Սուրբ Պողոս եկեղեցին, ավերվել են։ Փետրվարի 20-ին երկու նոր երկրաշարժերի հետևանքով բազմաթիվ շինություններից բացի ավերվել են եկեղեցիներ, Անթաքիայի սինագոգը, Հաբիբ-ի Նաջջար մզկիթը, որը Թուրքիայի տարածքում ամենահին մզկիթներից է։

## Բնակչություն

## Համայնապատկեր

## Տես նաև
* Անտիոքի պաշարում
* Հայ Առաքելական եկեղեցու Կիլիկիայի պատրիարքության Անտիոքի թեմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի Միջերկրածովյան տարածաշրջան
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հրեական համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սրբազան քաղաքներ
Կատեգորիա:Փոքր Ասիա
Նյովիլ սյուր Մարժիվալ

**Նյովիլ սյուր Մարժիվալ** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Ֆեր ան Տարդենուա կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Սուասոն։

Համայնքի INSEE կոդը՝ 02551։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 117 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 81 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 58-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 23-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 71,6 %, 1999 թվականին եղել է 66,1 %)։ 58 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 54-ը (30 տղամարդ և 24 կին), գործազուրկ էին 4 մարդ (2 տղամարդ և 2 կին)։ 23 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը՝ թոշակառուներ, 8-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով
:

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Նյովիլ սյուր Մարժիվալ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սավերդեն (կանտոն)

**Սավերդեն** (), կանտոն Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյանի մարզում, գավառ՝ Արյեժ։ Մտնում է Պամեի կազմի մեջ։

Կոդ INSEE՝ 0917: Շրջանի կազմի մեջ մտնում են 14 համայնքներ, որոնցից գլխավորն է համարվում՝ Սավերդենը։

## Կանտոնի կոմունաներ

## Բնակչություն
Կանտոնի բնակչությունը 2006 թվականի տվյալներով կազմում է 10.200 մարդ։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Արյեժ դեպարտամենտի կոմունաների բնակչությունը INSEE կայքում
* Սավերդենի կանտոնի տեղադիրքը Ֆրանսիայի քարտեզի վրա

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Իլյա Դուբինսկի

**Իլյա Դուբինսկի** (, ), խորհրդային ռազմական հրամանատար, գնդապետ, գրող։

## Կենսագրություն
Իլյա Դուբինսկին ծնվել է Պոլտավշչինայի Բուտենկի գյուղում, ծառայողի ընտանիքում։ 1917 թվականին ավարտել է առևտրական ուսումնարանը։ 1918-1937 թվականներին զբաղեցրել է ռազմական պաշտոններ, եղել է կոմիսար, գնդի կոմիսար, Կարմիր կազակական կորպուսի կոմբրիգ։ 1927 թվականին ավարտել է Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ Եղել է ՍՄԿԿ անդամ։

Լույս են տեսել նրա վեպերը, հուշագրությունները, վիպակները, պատմվածքները։
* «Ազգային զորքեր», 1928
* «Հակահարված», 1929
* «Ոսկե լորենի», 1934
* «Ընդդեմ հողմերի», 1964
* «Զինվորական հաց», 1974
* «Բարձրագոչ մարտի զանգը», 1975

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (28.03.1988)
* Կարմիր դրոշի երկու շքանշան (1921, 1923)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Дубинский Илья Владимирович (1898-1989)

Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Արքոնտ

մինի|267x267փքս|Արքոնտ բասիլևսի քանդակը Պարթենոնի արևելյան հատվածում:

**Արքոնտ** (),

# պետ, առաջնորդ, կառավարիչ, տիրակալ, արքա Հին Հունաստանում և հելլենիստական մի շարք պետություններում։
# Մինչև մ․ թ․ ա․ 5-րդ դարի սկիզբը Աթենքում կառավարման բարձրագույն մարմնի ինն անդամներից յուրաքանչյուրը։ Մ․թ.ա․ 8-րդ դարի կեսից արքոնտի իշխանության ցմահ ժամկետը իջեցվել է 10 տարվա։ Մ․թ․ա․ 7-րդ դարի առաջին կեսից արքոնտն ընտրվել է մեկ տարի ժամկետով։ Առաջին արքոնտը կոչվել է անվանադիր (եպոնիմոս) և գլխավորել գործադիր իշխանությունը (նրա անունով է կոչվել տարին)։ Երկրորդը կոչվել է թագավոր(բասիլևս) և վարել պաշտամունքային ծիսակատարությունները, երրորդը՝ զորավար (պոլեմարքոս)։ Մնացյալ վեց արքոնտները կոչվել են օրենսդիրներ (թեսմոթետներ), որոնք չեն եղել բառիս բուն իմաստով օրենսդիրներ, այլ նախագահել են դատական այն գործերը, որոնք պետական մյուս աստիճաններում ենթակա չեն եղել դատաքննության։ Նրանց պարտականությունն է եղել նաև ամեն տարի աթենական օրենքների վերանայումն ու թերությունների վերացումը։ Մ․թ․ա․ 7-րդ դարից աթենական արեոպագոսը կազմվել է գլխավորապես նախկին արքոնտներից։ Սոլոնի բարենորոգումներից (մ․թ․ա․ 6-րդ դարի սկիզբ) հետո արքոնտ են ընտրվել ունևոր խավերի ներկայացուցիչները։ Կլիսթենեսի բարենորոգումներից (մ․թ․ա․ 6-րդ դարի վերջ) հետո արքոնտը կորցրել է քաղաքական դերը՝ վերածվելով պատվավոր կոչման։

Կատեգորիա:Ազգային և էթնիկ առաջնորդման կոչումներ
Կատեգորիա:Տիտղոսներ
Աուստենիտ

**Աուստենիտ**, Ուիլիամ Չենդլեր Ռոբերթս Օսթին Աուստենի' (), անգլիացի գիտնական անվամբ, երկաթածխածնային համաձուլվածքների՝ պողպատների և թուջերի կառուցվածքային բաղադրիչներից, ածխածնի (մինչև 0,2%) և լեգիրող տարրերի պինդ լուծույթը γ-երկաթում։ Կայուն է 723&nbsp;°C–ից բարձր ջերմաստիճաններում։ Պողպատը սառեցնելիս Աուստենի փոխարկվում է կառուցվածքային այլ բաղադրիչների ([Պեռլիտ (մետալուրգիա)|[պերլիտ]], ֆերիտ, ցեմենտիտ և այլն)։ Որոշ լեգիրացված պողպատներում ավելի կայուն է․ օրինակ՝ քրոմնիկելային չժանգոտվող պողպատներում պահպանվում է նաև սենյակային ջերմաստիճաններում։ Աուստենիի կառուցվածքային այլ բաղադրիչների փոխարկվելու օրինաչափությունները հաշվի են առնվում պողպատները ջերմային և ջերմամեխանիկական մշակման ենթարկելիս, որը հնարավորություն է տալիս ստանալ տարբեր նպատակների համար պիտանի պողպատներ։

Կատեգորիա:Երկաթ
Կատեգորիա:Մետաղագիտություն
Կատեգորիա:Բյուրեղներ
Ռեսլմանիա 32

**«Ռեսլմանիա 32»** (), «WWE» կազմակերպության 32-րդ ամենամյա «Ռեսլմանիա» պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի փեյ-փեր-վյու իրադարձություն։ Անցկացվել է 2016 թվականիի ապրիլի 4-ին՝ Դալասի «Էյ Թի ընդ Թի սթեդիում» ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտում։ Ընդհանուր առմամբ իրադարձության շրջանակներում անցկացվում են թվով 12 մարտեր։

Համաձայն «WWE»-ի, իրադարձության վաճառքի ծավալները կազմել են 17,3 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ հավաքած 101 763 հանդիսատեսի քանակով այն գերազանցում է 1987 թվականին անցկացված 3-րդ Ռեսլմանիայի ցուցանիշը (93 173)։

## Արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռեսլմանիայի պաշտոնական կայքը
* WWE պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ռեսլմանիա
Բյորեկ

right|150px|thumb|Եռանկյուն բյորեն պանորվ
right|150px|thumb|Սերբական բյորեկ մսով
right|150px|thumb|Բյորեկներ ծխախոտի տեսքով (kalem böreği)
**Բյորեկ**, **Բուրեկ** (, , ), թուրքական ծագմամբ ոչ քաղցր թխվածքատեսակ (հավանաբար անատոլիական ծագմամբ), որը բավականին տարածված է նախկին Օսմանյան կայսրության տարածքում և նրա մերձակա տարածքներում։ Այն շատ նման ռուսական կարկանդակներին, սակայն պատրաստվում է շերտավոր խմորից և թխվում է հիմնականում վառարանում։
Այս թխվածքը Իսրայելում անվանում են «բուրեկաս», որտեղ այն առավել քան տարածված է։
Թուրքիային հարևան մյուս երկրներում (Բալկաններ, Հայաստան) «բյորեկը» կոչվում է նաև «բուրեկ», «բուրկա», «բյորեք», «բուրեգ»։ Հայաստանում առավել տարածված է ղրիմաթաթարական չեբուրեկը։

Իսրայելում ամենատարածված խմորատեսակը բուրեկասի համար ֆիլոն և ֆիլասն են, սակայն, շատ հաճախ, բուրեկաս պատրաստում են նաև շերտավոր խմորից։ Պանրով (աղի պանրով, ռիկոտա, կաշկավալ), բանջարեղենային (կարտոֆիլ, սպանախ) կամ սնկով բուրեկասները մատուցվում են յոգուրտով, հաճախ նաև ձվով, տոմատի մածուկով կամ թթու վարունգով։ Հետաքրքրական բուրեկասի ձևը։ Իսրայելում այն ստանդարտ տեսք ունի ամեն տեսակի միջուկի համար։ Կարտոֆիլով բուրեկասները ուղղանկյուն են, պանրովը՝ կիսաշրջանաձև։

Հունաստանում և Կիպրոսում բյորեկը պատրաստում են ֆիլոյից և լցոնում են աղացած մսով, բանջարեղենով կամ էլ պանրով, հատկապետ ֆետա տեսակի։ Բյորեկի հատուկ տեսակ պատրաստում են Կրետե կղզու Խանիա նոմում։ Բուրեկը պատրաստում են աղացած սմբուկից, կտրտած կարտոֆիլից, ռիկոտա պանրից և անանուխից։ Հաճախ լցոնը ծածկում են ֆիլո խմորի հաստ շերտով։
«Գալակտոբուրեկոն» քաղցր բուրեկի հունական տեսակն է, որը պատրաստվում է կիտրոնի համով կրեմից։

## Տես նաև
* Չեբուրեկի

## Գրականություն
*  

## Արտաքին հղումներ
* Раввины определили кошерную форму бурекасов
* Բյորեն սմբուկով բաղադրատոմս

Կատեգորիա:Արևելյան խոհանոց
Կատեգորիա:Թուրքական խոհանոց
Կատեգորիա:Թուրքական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Հրեական խոհանոց
Մարգո Ռոբի

**Մարգո Էլիս Ռոբի** (, ), ավստրալիացի դերասանուհի։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Հարևաններ» հեռուստասերիալում Դոնա Ֆրիդմենի և «Պան Ամերիքան»-ում Լորա Քեմերոնի դերերից, «Ընկերը ապագայից» «Ուոլ Սթրիթի գայլը» ֆիլմերում ունեցած դերակատարումներից։

## Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1990 թվականի հուլիսի 2-ին, Ավստրալիայի Քուիսնլենդ նահանգի Գոլդ Քոսթ քաղաքում՝ ֆերմեր Մայք Ռոբիի և ֆիզիոթերապևտ Սառա Քեսլերի ընտանիքում։ Երեք երեխաներից ամենամեծն է։ Մանկությունն անցկացրել է Գոլդ Քոսթում՝ պապի և տատի ֆերմայում։ 2007 թվականին Ռոբին ավարտել է հայրենի քաղաքի «Սամերսեթ» քոլեջը, ապա 17 տարեկանում տեղափոխվել Մելբուրն՝ դերասանական կարիերա սկսելու համար։

## Գործունեություն
Հեռուստատեսությունում առաջնաելույթը կատարել է 2008 թվականին։ Հայտնի է դարձել «Հարևաններ» և «Պան Ամերիքան» հեռուստասերիալներում հանդես գալուց հետո։ Այնուհետև նկարահանվել է «Ընկերը ապագայից», «Ուոլ սթրիթի գայը», «Ֆոկուս» ֆիլմերում։ Նկարահանվել է նաև *«Esquire»* ամսագրում։

2016 թվականին թողարկված «Ինքնասպանների խումբ» ֆիլմում խաղացել է Հարլի Քուինի դերը։

## Անվանակարգումներ և մրցանակներ
* 2009՝ առաջադրվել է «Logie Awards» մրցանակին, «Most Popular New Female Talent» կատեգորիայում («Հարևաններ»)։
* 2011՝ առաջադրվել է «Logie Awards» մրցանակին, «Most Popular  Actress» կատեգորիայում («Հարևաններ»)։
* 2014՝ ստացել է «Empire Awards» մրցանակը, «Best Female Newcomer» կատեգորիայում («Ուոլ սթրիթի գայլը»)։
* 2015՝ առաջադրվել է «BAFTA» մրցանակին, «EE Rising Star Award» կատեգորիայում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Internet Movie Database կայքում (անգլ.)
* 

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 2 ծնունդներ
Պավել Զագրեբելնի

**Պավել Զագրեբելնի** (, ), ուկրաինացի գրող, Ուկրաինայի հերոս, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1980), Շևչենկոյի մրցանակի դափնեկիր, ԽՄԿԿ անդամ (1960)։

## Կենսագրություն
Պավել Զագրեբելնին ծնվել է Կոբելյակի շրջանի Սոլոշինո գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելով՝ 1941 թվականին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։

Մասնակցել է Կիևի պաշտպանության համար մղվող մարտերին։ Այնուհետև ավարտել է Կիևի երկրորդ հրետանային ռազմական ուսումնարանը, կրկին եղել է գործող բանակում, վիրավոր վիճակում գերի է ընկել։ 1945 թվականին աշխատել է Արևմտյան Գերմանիայի խորհրդային միսիայում։ 1951 թվականին ավարտել է Դնեպրոպետրովսկի համալսարանը, այնուհետև տասը տարի խմբագրական աշխատանք է կատարել Դնեպրոպետրովսկի մարզային թերթում, «Օտչիզնա» ամսագրում, 1961-1963 թվականներին եղել է «Լիտերատուրնա Ուկրաինա» թերթի խմբագիրը։ 1964-1971 թվականներին զբաղեցրել է Ուկրաինայի գրողների միության վարչության պատասխանատու քարտուղարի պաշտոնը, 1979-1986 թվականներին ղեկավարել է գրողների միությունը։ Եղել է ՈւԽՍՀ գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

## Մահը
Մահացել տուբերկուլյոզից 2009 թվականին։

մինի|Պավել Զագրեբելնիի գերեզմանը

## Ստեղծագործություններ
Տպագրվել սկսել է 1949 թվականից։ Լույս են տեսել վեպերի, վիպակների, պատմվածքների ու նովելների ժողովածուներ։
* «Կախովսկյան պատմվածքներ»։
* «Տափաստանային ծաղիկներ», 1955։
* «Ծովափնյա նովելներ», 1958։
* «Վազք», 1976։

Կիևի Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիան 1965 թվականին Զագրեբելնու սցենարով նկարահանել է «Հրթիռները չպետք է թռչեն» կինոնկարը։

**Պիեսներ**
* «Ո՞վ է թեր։ Ո՞վ է դեմ»
* «Երկիրն ինձ ընդառաջ է ելնում»

## Մրցանակներ
* Ուկրաինայի հերոս
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
* Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (6.4.1985)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի երկու շքանշան
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
* «Պատվո նշան» երկու շքանշան
* Բոգդան Խմելնիցկու III կարգի շքանշան (Ուկրաինա)
* Իշխան Յարոսլավ Իմաստունի V աստիճանի շքանշան (Ուկրաինա, 1999 թվական, օգոստոս)
* ՈւԽՍՀ Տարաս Շևչենկոյի անվան մրցանակ (1974)
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1980)
* Ուկրաինայի նախարարների կաբինետի պատվավոր դիպլոմ (2004 թվական, օգոստոս)

## Ընտանիք
* Հայրը՝ Արխիպ Պանասովիչ (1894-1974 թվականներ)
* Մայրը՝ Վարվառա Կիրիլովնա (1895-1930 թվականներ)
* Կինը՝ Շերբան Էլլա Միխայլովնա (1929)
* Երեխաներ՝ դուստրը Մարինան (1952), որդին՝ Միխայիլ (1957)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Учора помер патріарх української літератури Павло Загребельний
* Яворівський виділив на похорон Загребельного тисячу гривень

Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Գեյ ռումբ

**Գեյ ռումբ** (), մահացու ազդեցություն չունեցող քիմիական զենքի ոչ պաշտոնական անվանում, որի ստեղծման հնարավորությունը քննարկվում էր ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի գիտահետազոտական լաբորատորիաներից մեկում։

1994 թվականին Դեյթոնի, Օհայո նահանգ, գաղտնի լաբորատորիաներից մեկի մասնագետները երեք էջացոն զեկույցով ելույթով են հանդիսացել, որի մեջ նրանք առաջարկում էին ոչ մահացու ազդեցություն ունեցող քիմիական զենքի մի քանի նոր տեսակ ստեղծել։ Այդ զինատեսակների մեջ էին նաև հզոր աֆրոդիզիակով լիցքավորաց ռմբերը, որոնք հարկավոր էր թափել հակառակորդի բանակի վրա և ինչի արդյունքում հակառակորդի զինվորների մոտ սեռական ուժեղ գրգռում կառաջանա, իսկ իդեալական դեպքում՝ համասեռամոլ պահվածք։

Նման զեկույցի մասին տեղեկությունը հանրության սեփականնությունն է դարձել 2004 թվականին և խոշոր սկանդալ է առաջացրել ԱՄՆ-ի կողմից քիմիական զենքի չտարածման միջազգային կոնվենցիաների հնարավոր խախտման կապակցությամբ։ Բացի այդ, իրենց վրդովմունք են հայտնել գեյ ակտիվիստական կազմակերպությունները, որոնց վիրավորել է այն ենթադրությունը, որ համասեռամոլ զինվորները պակաս մարտունակություն ունեն։ Ի պատասխան բոլոր մեղադրանքները պաշտոնական Պենտագոնը հայտնել է, որ նման զենքի մշակման գործընթացը զարգացում չի ստացել։

2007 թվականին գեյ ռումբը գիտությունում և տեխնիկայում կասկածելի ձեռքբերումների համար շնորհվող Իգնոբելյան մրցանակ է ստացել։ Կազմակերպիչների պնդմամբ, ԱՄՆ ԶՈՒ հրավիրված ներկայացուցիչներից ոչ մեկը մրցանակի ստացման արարողությանը չի ներկայացել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* US military planned 'gay bomb'
* Air force looked at spray to turn enemy gay
* Air Force Considered Gay 'Love Bomb' Against Enemies
* US Military "Gay Bomb" Video (Republican National Convention blog)

Կատեգորիա:Քիմիական զենք
Կատեգորիա:Ոչ մահացու զենք
Կատեգորիա:Ֆերոմոններ
Կատեգորիա:Սեռական կողմնորոշում
Կատեգորիա:ԱՄՆ ռազմաօդային ուժեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ զենք
Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանատուն

Հայաստանում **Միացյալ Նահանգների դեսպանատունը **տեղակայված է Երևանյան լճի կողքին՝ Ամերիկյան փողոց 1 հասցեում։ Բացվել է 1992 թվականի փետրվարի 3-ին։ Տեղանքը զբաղեցնում է 90,469 քառակուսի մետր (22 ամերիկյան ակր) տարածք, և իր կառուցման ավարտին՝ 2005 թ. եղել է խոշորագույն ամերիկյան դեսպանատունն աշխարհում։ Երևանում ԱՄՆ դեսպանատունը նորանկախ Հայաստանում առաջին դիվանագիտական ներկայացուցչությունն է։

Այժմ Բաղդադի ԱՄՆ դեսպանատունը ամենամեծն է, գրեթե հինգ անգամ տարածքով ավելի մեծ է քան Երևանինը։

## Պատկերասրահ
## Տես նաև
* Հայաստանի Հանրապետությունում ԱՄՆ դեսպանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Դիվանագիտական առաքելություններ Հայաստանի Հանրապետությունում
Կատեգորիա:Հայ-ամերիկյան հարաբերություններ
Կլավդիա Բոյարսկիխ

**Կլավդիա Սերգեևնա Բոյարսկիխ** (, 11 նոյեմբերի, 1939, Վերին Պիշմա, Սվերդլովսկի մարզ, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 12 դեկտեմբերի, 2009, Եկատերինբուրգ, Ռուսաստան), ռուս դահուկորդ։ Օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն (5 կմ մրցատարածությունում՝ 1964 թվականին, 10 կմ մրցատարածությունում՝ 1964 թվականին, փոխանցավազք 3х5 կմ 1964 թվականին), աշխարհի կրկնակի չեմպիոն (10 կմ մրցատարածությունում՝ 1966 թվականին, փոխանցավազք 3х5 կմ՝ 1966 թվականին) և ԽՍՀՄ վեցակի չեմպիոն (5 կմ մրցատարածությունում՝ 1964, 1966, 1967 թվականներին, 10 կմ մրցատարածությունում՝ 1966 թվականին), փոխանցավազք 4х5 կմ՝ 1964, 1967 թվականներին)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1964)։

## Կենսագրություն
Կլավդիա Բոյարսկիխը ծնվել է 1939 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ 1964 թվականին հաղթել է ԽՍՀՄ առաջնությունում ու ընդգրկվել երկրի օլիմպիական հավաքականում։ Ինսբրուքում անցկացված 1964 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ Կլավդիա Բոյարսկիխն արժանացել է դահուկավազքի տարբեր ձևերում շնորհվող բոլոր հնարավոր ոսկե մեդալներին (դահուկավազք 5 և 10 կմ մրցատարածություններում, ինչպես նաև փոխանցավազք 3х5 կմ մրցատարածությունում)։ Ընդ որում՝ նա դառնում է օլիմպիական առաջին չեմպիոնը 5 կմ մրցատարածությունում, որ առաջին անգամ էր ներկայացված Օլիմպիական խաղերում։ 1966 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որ անցկացվում էր Օսլոյում, Կլավդիա Բոյարսկիխը հաղթել է 10 կմ մրցատարածությունում ու 3х5 կմ փոխանցավազքում, իսկ 5 կմ մրցատարածությունում արժանացել է արծաթե մեդալի (վերջնագծին է հասել Ալևտինա Պավլովա Կոլչինայից հետո)։

Կլավդիա Բոյարսկիխը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով (1965)։ Հանդես է եկել «Труд» (Սվերդլովսկ) ակումբի կազմում։ Բոյարսկիխն ավարտել է Սվերդլովսկի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկական դաստիարակության ֆակուլտետում (ներկայում՝ Եկատերինբուրգի Ուրալի պետական մանկավարժական համալսարանի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտ)։

Մարզական կարիերան Կլավդիա Բոյարսկիխն ավարտել է 1968 թվականին։ Դրանից հետո որպես մարզիչ աշխատել է «Լոկոմոտիվ» (Եկատերինբուրգ) ակումբում, դասավանդել է Ուրալի ճարտարագիտական ինստիտուտում։

Կլավդիա Բոյարսկիխը մահացել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Եկատերինբուրգում։

Եկատերինբուրգի «Լոկոմոտիվ» դահուկասպորտի բազայում ամեն տարի անցկացվում են Կլավդիա Բոյարսկիխի անվան գավաթի մրցություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Интервью с Клавдией Боярских в 2006 году
* В Екатеринбурге скончалась легендарная лыжница Клавдия Боярских 
* Прерван жизненный путь олимпийской чемпионки Клавдии Боярских
* Спортивный некрополь

Կատեգորիա:Ռուս դահուկորդներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Ռուս դահուկավազորդներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մարմնամարզիկներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կառլ Լամպլանդ

**Կառլ Լամպլանդ** (, ), ամերիկացի աստղագետ., աշխատել է Լոուելի աստղադիտարանում։

Ծնվել է տաս երեխաներից բաղկացած ընտանիքում։ Նրա հայրը, Օլե Հելիկսեն Լամպլանդը (1834–1914), և մայրը, Բերիտ Գուլիկսդատեր Սկարտումը (1850–1943) ծնվել են Նորվեգիայում։

Կառլ Լամպլանդը սովորել է սկզբում Վալպարիսոյի համալսարանում, որտեղ ստացել է բակալավրի կոչում 1899 թվականին, ապա Ինդիանայի Բլումինգտոն համալսարանում, ստանալով աստղագիտության բակալավրի աստիճան 1902 թվականին, ապա մագիստրոսի կոչում 1906 թվականին, և ապա պատվո դոկտորի կոչում 1930 թվականին։

Սկսել է աշխատել Լոուելի աստղադիտարանում 1902 թվականին, Պարսիվալ Լոուելի հրավերքով, որտեղ սերտ համագործակցելով Լոուելի հետ զբաղվել է մոլորակների հետազոտություններով։ Զբաղվել է աստղագիտական լուսախցիկների և աստղադիտակների նախագծումով, ինչպես նաև աստղադիտակների վերանորոգումներով, մասնավորապես վերստին պատել է արծաթով աստղադիտարանի 40 դյույմանոց աստղադիտակի հայելին։ Կառուցել է նաև ջերմազույգեր, որոնք օգտագործել է մոլորակների ջերմաստիճանի չափումների համար։ Կլարկի աստղադիտակի համար իր կողմից ստեղծած լուսախցիկի համար պարգևատրվել է Թագավորական լուսանկարչական միության մեդալով 1905 թվականին]].։ 1907 թվականին Լամպլանդն ու Լոուելը շահել են նաև Թագավորական լուսանկարչական միության ցուցահանդեսի մեդալ, իրենց կատարած Մարսի ջրանցքների լուսանկարների համար։

Վիլիամ Քոբլենցի հետ համատեղ չափել է Մարսի ցերեկային և գիշերային մակերևույթի ջերմաստիճանը, որը ցույց տվեց, որ Մարսի վրա գոյություն ունի միայն նոսր մթնոլորտ։ Լամպլանդը հայտնաբերել է (1604) Տոմբո աստերոիդը։

Լամպլանդի պատվին են անվանվել լուսնային և Մարսի խառնարան, ինչպես նաև (1767) Լամպլանդ աստերոիդը
։

Լամպլանդի ծննդյան օրն է ընդունվել Մարսի օրացույցի սկիզբը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lampland photographs of Mars  

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի շրջանավարտներ
Պետար Ջուրկովիչ

**Պետար Ջուրկովիչ** (, ), սերբ աստղագետ, աշխատել է Բելգրադի աստղադիտարանում։

Հայտնաբերել է երկու աստերոիդ։ Մեկը նա անվանել է անվանի սերբ գիտնական Միլուտին Միլանկովիչի պատվին, մյուսը Բելգրադում գտնվող Զվեզդարա բլուրի անունով, որտեղ գտնվում է Բելգրադի աստղադիտարանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Բելգրադի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սերբ աստղագետներ
Տեցույասու Մետանի

**Տեցույասու Մետանի** (, 1927 - 9 օգոստոսի 2004), ճապոնացի աստղագետ, աշխատել է Կվասանի աստղադիտարանում։

1944 թվականից աշխատել է Կիոտոյի համալսարանի աստղադիտարանում։ 1954 թվականին նա եղել է առաջինը, ով դիտարկել է 45P/Հոնդա-Մրկոս-Պայդուսակովա գիսաստղը, նրա պերիհելին հատելուց հետո։

Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների համաձայն 1953 թվականին հայտնաբերել է (1619) Ուետա աստերոիդը։

Նրա պատվին է անվանվել (3289) Միտանի աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ
Ալբերտ Վիլսոն

**Ալբերտ Վիլսոն** (, 28 հուլիսի 1918 Հյուստոն, Տեխաս - 27 օգոստոսի 2012 Սեբաստոպոլ, Կալիֆոռնիա), ամերիկացի աստղագետ, աշխատել է Լոուելի աստղադիտարանում։

Ստացել է իր դոկտորական կոչումը մաթեմատիկայի բնագավառում Քալիփոռնիայի համալսարանում 1947 թվականին։

1949 թվականին ընդունվել է աշխատելու Պալոմարյան աստղադիտարանում, և սկսեց ղեկավարել Պալոմարի երկնքի հետազոտություն ծրագիրը։ 1953 թվականին նա դարձավ Լոուելի աստղադիտարանի տնօրենի օգնական, և հետագայում զբաղեցրել է տնօրենի պաշտոնը 1954-1957 թվականները։ Հետագայում աշխատել է նաև Ռենդ Քորփորեյշնում, ինչպես նաև այլ մասնավոր կազմակերպություններում։ 1962 թվականին Վիլսոնը դարձավ Իկարուս աստղագիտական ամսագրի հիմնադիր խմբագիրը։ 1966 թվականին նա դարձավ ՄակԴոնել-Դուգլասի առաջադեմ հետազոտական լաբորատորիաների տնօրենը, զբաղեցնելով այս պաշտոնը մինչև 1972 թվականը։ Հետագայում դասավանդել է փիլիսոփայություն և գիտություն Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում մինչև թոշակի անցնելը։

Վիլսոնը հայտնաբերել է մի քանի աստերոիդներ, ինչպես նաև համատեղ Ռոբերտ Հարինգտոնի հետ հայտնաբերել է 107P/Վիլսոն-Հարինգտոն պարբերական գիսաստղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Հայաստանի ցամաքային զորքեր

**ՀՀ ցամաքային զորքեր** (**Հայկական բանակ**), Հայաստանի զինված ուժերի տեսակ, որը հիմնականում նախատեսված է ցամաքում մարտական գործողությունները վարելու համար։

Ցամաքային զորքերը կազմավորվել են 1992 թվականի հունվարի 28-ին, այն բանից մի քանի ամիս անց, երբ Հայաստանի Հանրապետությունը հայտարարել է Խորհրդային Միությունից իր անկախության մասին։ Առաջին ղեկավարն է դարձել Սովետական Ցամաքային Զորքերի գլխավոր շտաբի պետի նախկին տեղակալ Նորատ Տեր-Գրիգորյանցը։

thumb|ձախից|Հայ զինծառայողներն Իրաքում|230px
Ցամաքային զորքերը կոչված են լուծելու ստրատեգիական և օպերատիվ-տակտիկական խնդիրներ գործողությունների ցամաքային ռազմաբեմում։ Իրենց մարտական հնարավորություններով ցամաքային զորքերը կարող են ինքնուրույն կամ զինված ուժերի այլ տեսակների հետ համագործակցելով ետ մղել հակառակորդի ցամաքային բանակների, օդային և ծովային խոշոր դեսանտի ներխուժումը, նրա օպերատիվ դասավորության ամբողջ խորությամբ կհասցնել միաժամանակյա զանգվածային կրակային հարված, ճեղքել հակառակորդի պաշտպանությունը, իրականացնել ստրատեգիական հարձակում՝ մեծ խորությամբ և ամրանալ զբաղեցրած տարածքում։ Ցամաքային զորքերի գլխավոր հատկությունը կրակային մեծ հզորությունն է, հարվածային ուժը, բարձր մանևրայնությունը և մարտական լրիվ ինքնուրույնությունը։

## Ցամաքային զորքերի տեխնիկան և սպառազինությունը

## Տես նաև
* Հայաստանի զինված ուժեր
* ՀՀ ռազմաօդային ուժեր
* ՀՀ Սահմանային պահպանություն
* Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ Պաշտպանության նախարարության պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Զինված ուժեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀՀ ԶՈՒ զորատեսակներ
Ռուդոլֆ Մինկովսկի

**Ռուդոլֆ Մինկովսկի** (, ), ամերիկացի աստղագետ, աշխատել է Պալոմարյան աստղադիտարանում։ Պատոֆիզիոլոգ Օսկար Մինկովսկու որդին։

1913 թվականին ընդունվել է Վրոցլավի համալսարան, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ստիպված ընդհատել է ուսումը և ծառայել գերմանական բանակում։ Պատերազմից հետո շարունակել է ուսումը Վրացլավում և Բեռլինում։ Դոկտորական աստիճան ստանալուց հետո աշխատել է Գյոթինգենում և Համբուրգում։ Նացիստների իշխանության գալուց հետո արտագաղթել է ԱՄՆ, որտեղ մինչև 1960 թվականը աշխատել է Մաունթ-Վիլսոնի և Պալոմարյան աստղադիտարաններում, իսկ 1961-1965 թվականներին՝ Կալիֆոռնիայի համալսարանում Բերքլիում։

Մինկովսկու հիմնական աշխատությունները նվիրված են գազային միգամածությունների, նոր և գերնոր աստղերի, ինչպես նաև պեկուլյար գալակտիկաների ուսումնասիրություններին։ Մաունթ-Վիլսոնի աստղադիտարանում կազմակերպեց երկնքի հետազոտություն, նպատակ դնելով հայտնաբերել նոր մոլորակային միգամածություններ, նախագծի արդյունքում հայտնաբերվեցին մոտ 200 նոր միգամածություններ, որոնցից է M2-9 միգամածությունը, որը հայտնի է նաև «Մինկովսկի M2-9» անվանումով։

1932 թվականին Վալտեր Բաադեի հետ համատեղ առաջարկել է գերնոր աստղերի դասակարգումը 2 դասերի։ Նույնպես Բաադեյի հետ հետազոտել է Կրաբանման միգամածությունում գտնվող ռադիոաղբյուրը և նույնականացրել է այն որպես գերնորի աստղի մնացորդ։

Պալոմարյան աստղադիտարանում գլխավորում էր 48-դյույմանոց Շմիդտի աստղադիտակով իրականացվող երկնքի հետազոտության ծրագիրը, որի արդյունքում ստեղծվեց Պալոմարյան երկնքի ատլասը, որը համարվում էր գոյություն ունեցողներից ամենաամբողջականը։ Ալբերտ Վիլսոնի հետ համատեղ 1951 թվականին հայտնաբերել է (1620) Գեոգրաֆոս աստերոիդը։

1961 թվականին պարգևատրվել է Կետրին Բրյուսի մեդալով։ Նրա պատվին է անվանվել Մինկովսկի խառնարանը Լուսնի վրա։

## Ընտանիք
1926 թվականին ամուսնացել է Ամալիա Դևիդի (1902-1978) հետ, ունեցել է երկու երեխա՝ Եվա և Գերման։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Էյնար Հերցշպրունգ

**Էյնար Հերցշպրունգ** (, ), դանիացի աստղագետ, աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանում։

1911-ից 1913 թվականները համատեղ Հենրի Ռասելի հետ ստեղծել է Հերցշպրունգ-Ռասելի դիագրամը։ 1913 թվականին նա հաշվարկել է որոշ ցեֆեիդների հեռավորությունը, և դրանով իսկ հնարավոր դարձրեց ճշգրտել Հենրիետս Լավիտի կողմից հայտնաբերված ցեֆեիդների պարբերության և լուսատվության կապը։ Այս գնահատման ժամանակ նա սխալ է թույլ տվել, հնարավոր է, որ գրչի սահքի հետևանքով, արդյունքում աստղերը հաշվարկվել են տասը անգամ մոտ։ Հերցշպրունգը օգտագործել է այս գնահատականը Փոքր Մագելանի ամպի հեռավորությունը գնահատելիս։

1919-ից 1946 թվականները Հերցշպրունգը աշխատել է Լեյդենի աստղադիտարանում Նիդերլանդներում, 1937 թվականից աշխատել է այստեղ որպես տնօրեն։ Նրա ուսանողներից է եղել Ջերարդ Կոյպերը։ Հերցշպրունգի ամենանշանակալի ներդրումը գիտության մեջ հավանաբար կարելի է համարել նրա առաջարկած աստղերի սպեկտրալ դասերով, զարգացման աստիճանով և լուսատվությամբ դասակարգման մեխանիզմը։ Հերցշպրունգ-Ռասելի դիագրամը կիրառվում է աստղերի տիպերի և էվոլյուցիայի զարգացման դասակարգման համար։

Հայտնաբերել է երկու աստերոիդ՝ (1627) Իվար (Ամուրի աստերոիդների խումբ) և (1702) Կալահարի։

Հերցշպրունգը պարգևատրվել է Թագավորական աստղագիտական միության ոսկե մեդալուվ (1929) և Բրյուսի մեդալով (1937)։ Նրա պատվին են անվանվել խառնարան Լուսնի վրա և (1693) Հերցշպրունգ աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Bruce Medal page  
* Awarding of Bruce Medal: PASP '''49''' (1937) 65 
* Awarding of RAS gold medal: MNRAS '''89''' (1929) 404 

Կատեգորիա:Դանիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Դանիացի քիմիկոսներ
Պաուլ Վիլդ

**Պաուլ Վիլդ** (, 5 հոկտեմբերի 1925 Վեդենսվիլ, Շվեյցարիա - 2 հուլիսի 2014 Բեռն, Շվեյցարիա), շվեյցարացի աստղագետ, աշխատել է Ցիմերվալդի աստղադիտարանում։

Աստերոիդների և գիսաստղերի, ինչպես նաև գերնոր աստղերի հայտնաբերող։ Աշխատել է Ցիմերվալդի աստղադիտարանում և 1980 թվականից 1991 թվականները եղել է Բեռնի համալսարանի տնօրեն։ Ունեցել է նաև փիլիսոփայության և բնագիտության դոկտոի կոչում։ 1961 թվականից 1994 թվականները հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 94 աստերոիդ, որոնցից մեկը հայտնաբերել է Իվո Բաուերզիմի հետ համատեղ։ Վիլդը նաև հայտնաբերել է մի քանի կարճ պարբերությամբ գիսաստղեր, որոնցից է 81P/Վիլդի գիսաստղը, որը դարձավ Սթարդասթ տիեզերական սարքի առաքելության նպատակը։ Նա նաև հայտնաբերել է 41 գերնոր աստղեր։

## Կենսագրություն
Ուսանել է մաթեմատիկա Ցյուրիխի համալսարանում, իսկ 1955 թվականից սկսել է աշխատել Բեռնի համալսարանում որպես ասիստենտ, իսկ 1971 թվականից որպես դասախոս։ 1976 թվականին դարձավ պրոֆեսոր, իսկ 1980 թվականից 1991 թվականները զբաղեցրել է համալսարանի տնօրենի պաշտոնը։ Թոշակի անցնելուց հետո, 1992 թվականից 2005 թվականները զբաղեցրել է Ֆրից Ցվիկի անվան ֆոնդի նախագահի պաշտոնը։

## Գնահատում
Վիլդի պատվին է անվանվել (1941) Վիլդ աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Астрономический институт университета Берна 
* NASA holt Sternenstaub von Berner Komet 
* Sternstunden in Zimmerwald 
* Carta de Paul Wild 

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի համալսարանի շրջանավարտներ
Ռաֆայել Կառասկո

**Ռաֆայել Կառասկո Գառորենա** (, ), իսպանացի աստղագետ, աշխատել է Մադրիդի աստղադիտարանում։

Եղել է Մադրիդի Կոմպլուտենս համալսարանի պրոֆեսոր և Մադրիդի աստղադիտարանի տնօրենի տեղակալ։ 1939 թվականից 1943 թվականները Իսպանական Քաղաքացիական Պատերազմի տարիներին հանվել է պաշտոնից։ Պատերազմից հետո վերականգնվել է պաշտոնում և աշխատել մինչև 1952 թվականը։

Համաձայն Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների հայտնագործել է (1644) Ռաֆիտա աստերոիդը 1935 թվականի դեկտեմբերի 16-ին։ Նա նաև հայտնաբերել է C/1932 H1 Կառասկո գիսաստղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Biografia di Pedro Carrasco Garrorena con accenni alla vita di Rafael. 
* Biografia di Pedro e Rafael Carrasco Garrorena. 
* Biografia di Rafael Carrasco Garrorena. 

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի աստղագետներ
Յակոբ Բրյուեր

**Յակոբ Բրյուեր** (, ? - ?), հարավաֆրիկացի աստղագետ, աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանում։

Համաձայն Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների 1953-ից 1970 թվականները հայտնաբերել է 4 աստերոիդ։

Նրա պատվին է անվանվել (1811) Բրյուեր աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի աստղագետներ
Լի Հյե Ռի

**Լի Հյե Ռի** (հանգըլ՝ 이혜리, ), ավելի հայտնի է **Հյե Ռի** անունով, հարավկորեացի դերասանուհի և երգչուհի։ Նա Girl’s Day խմբի ամենաերիտասարդ անդամն է, նա խաղացել է «Քաղցր կյանք» (2012), «Սոնամ աղջիկների ավագ դպրոցի հետազոտողները» (2014), «Հայդ, Ջեքիլ, ես» (2015) և «Պատասխան 1988-ին» (2015) հեռուստասերիալներում։

## Կենսագրություն
Հյե Ռին ծնվել է 1994 թվականի հունիսի 16-ին, Հարավային Կորեայի Գվանջու քաղաքում։ Նա սովորել է Գոնգյոնի աղջիկների ավագ դպրոցում և Սեուլի արվեստի դպրոցում։ Նա հիմա սովորում է Կոնկուկ համալսարանում։

## Կարիերա
### Երաժշտական կարիերա

Հյե Ռին Յուրայի հետ դարձավ Girl's Day խմբի անդամ, երբ Ջիինը և Ջիսունը առաջնելույթից երկու ամիս անց լքեցին խումբը։

### Դերասանական կարիերա
2012 թվականին Հյե Ռին SBS-ի կողմից ընտրվեց «Քաղցր կյանք» դրամայում խաղալու համար։ Նա խաղաց ընտանիքի չորս աղջիկներից ամենաերիտասարդի դերը։

2014 թվականի օգոստոսին «Իսկական տղամարդ» դորամայի կարճ տեսահոլովակը, որտեղ մասնակցում էր Հյե Ռին, Յություբում երեք օրվա ընթացքում հավաքեց մեկ միլիոնից ավել դիտում։ 2014 թվականի դեկտեմբերին Հյե Ռին խաղաց «Սոնամ աղջիկների ավագ դպրոցի հետազոտողները» սերիալում, որը հեռարձակվում էր «jTBC» հեռուստաալիքով։ Նա խաղում էր դետեկտիվ ակումբի անդամներից մեկի դերը։

2015 թվականի հունվարին նա խաղաց «Հայդ, Ջեքիլ, ես» հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվում էր «SBS» հեռուստաալիքով։ 2015 թվականին Հյե Ռին նկարահանվեց «Պատասխան 1988-ին» դրամայում։

## Անձնական կյանք
Հյե Ռին հանդիպել է H.O.T խմբի անդամ Թոնի Անի հետ։ Դա միանգամից գրավել է ԶԼՄ-ների ուշադրությունը, քանի որ նրանց միջև կար 16 տարվա տարբերություն։ 8 ամիս անց զույգը աշխատանքային ծանր գրաֆիկի պատճառով բաժանվեց։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստասերիալներ

### Հեռուստանախագծեր

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Անվակարգումներ և մրցանակներ

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարողներ
Ջոզեֆ Չարմս

**Ջոզեֆ Չարմս** (, ), հարավաֆրիկացի աստղագետ, աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանում։

Ամբողջ կյանքի ընթացքում աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանում 1947-1987 թվականները, բացառությամբ 1953 և 1957 թվականները, երբ նա վերցրել է արձակուրդ անձնական պատճառներով։

Համաձայն Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների՝ 1953 թվականին հայտնաբերել է 2 աստերոիդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* Foto di Churms dal sito della Società Astronomica Sudafricana  

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի աստղագետներ
Ա. Դևիդ Էնդրյուս

**Ա. Դևիդ Էնդրյուս** (, ծնվ․1933), անգլիացի աստղագետ, աշխատել է Բոյդենի աստղադիտարանում։

Ուսանել է Օքսֆորդի Օրիել քոշեջում և Դուբլինի համալսարանում։ Վաղ 1960-ականներին աշխատել է Դանիայի Աարհուս աստղադիրարանում Մ. Ռուդյոբինգի հետ։ 1963 թվականին տեղափոխվել է աշխատելու Արմաղ աստղադիտարան Հյուսիսային Իռլանդիայում, որտեղ աշխատել է 35 տարի։ Էնդրյուսը հայտնաբերել է (1727) Մետե աստերոիդը (անվանել է իր դանիացի կնոջ անունով), երբ նա զբաղեցնում էր հարավաֆրիկական Բոյդենի աստղադիտարանի տնօրենի պաշտոնակատարի պաշտոնը։ Նա առաջինն էր, որ 1968 թվականին Արմաղի աստղադիտարանում սկսել է կիրառել համակարգիչներ աստղագիտական հետազոտությունների ամբողջական ծավալի համար։

Էնդրյուսը նաև եղել է Իռլանդական աստղագիտական ամսագրի խմբագիրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* A. D. Andrews own account on Boyden Observatory 
* Former Armagh Observatory Staff 

Կատեգորիա:Անգլիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Դուբլինի համալսարանի շրջանավարտներ
Լյուդմիլա Չեռնիխ

**Լյուդմիլա Չեռնիխ** (, ), սովետական աստղագետ, աշխատել է Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարանում։

## Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Իրկուտսկի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1959 թվականից 1963 թվականները աշխատել է Համառուսաստանյան ֆիզիկատեխնիկական և ռադիոտեխնիկական չափումների գիտա-հետազոտական ինստիտուտի Իրկուտսկի ժամանակի և հաճախության լաբորատորիայում, որտեղ զբաղվել է աստղագիտական դիտարկումներով։ 1964 թվականից 1998 թվականները եղել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Տեսական աստղագիտության ինստիտուտի գիտաշխատող և աշխատել է Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարանում։ Այստեղ ծանոթացել է ապագա ամուսնու, աստղագետ Նիկոլայ Չեռնիխի հետ։ 1998 թվականից սկսած աշխատում է Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարանում, որպես ավագ գիտաշխատող։

Լյուդմիլա Չեռնիխը հայտնաբերել է 268 աստերոիդ։ Հայտանբերած աստերոիդներից մեկը նա անվանել է իր ամուսնու պատվին (6619) Կոլյա, իսկ Չեռնիխ ամուսնական զույգի պատվին, չեխ աստղագետ Անտոնին Մրկոսը անվանել է իր հայտնաբերած (2325) Չեռնիխ աստերոիդը։ Կին աստղագետների շարքում Չեռնիխը 1979 թվականից 1990 թվականները զբաղեցնում էր երկրորդ տեղը հայտնաբերած աստերոիդների թվով։

Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Աստղագիտական խորհրդի երեք մեդալներով (1975, 1979 և 1982 թվականներ); Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր նշանով (1984) և այլ պարգևներով։ Հանդիսանում է Շույա քաղաքի պատվավոր քաղաքացի)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Людмила Ивановна Черных 

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային աստղագետներ
Կատեգորիա:Կին աստղագետներ
Կատեգորիա:Ռուս աստղագետներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գիտնականներ
Գայ Սուլի

**Գայ Սուլի** (, ), ֆրանսիացի աստղագետ, աշխատել է Բորդոյի աստղադիտարանում։

Համաձայն Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների 1967 և 1968 թվականներին հայտնաբերել է 2 աստերոիդ։

Նրա պատվին է անվանվել (13226) Սուլի աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Ֆյոդոր Զալատա

**Ֆյոդոր Զալատա** (, ), ուկրաինացի գրող։

## Կենսագրություն
Ֆյոդոր Զալատան ծնվել է Խերսոնչինայի Սիվաշոկ գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ 1936 թվականին մեկնել է Կարմիր բանակ, Մոսկվայում ավարտել է սահմանապահների ուսումնարանը, ծառայել արևմտյան սահմանների սահմանապահ զորքերում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների տարիներին եղել է առաջնագծում։ Պարգևատրվել է շքանշաններով ու մեդալներով։ Աշխատել է մամուլում։ Եղել է Ուկրաինայի գրողների միության Դնեպրոպետրովսկի կազմակերպության պատասխանատու քարտուղար։1951 թվականից պարբերաբար տպագրվել է։ Առանձին հրատարակություններով լույս են տեսել պատմվածքների, հեքիաթների, վեպերի և պիեսների ժողովածուներ։

## Ստեղծագործություններ
* «Տղաներ», 1955
* «Ոսկե բանալի», 1956
* «Սովետական գործ», 1957
* «Ինչպես մոլորվեցին կռունկները», 1958, հեքիաթների գիրք
* «Հարավում»,1955
* «Լեռնանցք», 1956
* «Կյանք և մահ», 1963
* «Խերսոնի տափաստանում», 1969
* «Վիպակներ և պատմվածքներ», 1966
* «Հիշողությունը չի անցնում հորիզոնից այն կողմ», 1971

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Залата Федір Дмитрович 

Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ՊԱԿ սպաներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Սենոն Պերեյրա

**Սենոն Մ. Պերեյրա** (, ? - ? ), չիլիացի աստղագետ, աշխատել է Արգենտինայի ազգային կամ Կորդովայի աստղադիտարանում։

Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների համաձայն, 1966 թվականին հայտնաբերել է (1769) Կառլոստոռես աստերոիդը։ Նա նաև հայտնաբերել է C/1963 R1 Պերեյրա գիսաստղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Չիլիացի աստղագետներ
Կառլոս Սեսկո

**Կառլոս Սեսկո** (, , Արգենտինա), արգենտինացի աստղագետ, աշխատել է Էլ Լիոնսիտո աստղադիտարանում։

Աշխատել է Լա Պլատա աստղադիտարանում։ 1967-1971 թվականները հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 19 աստերոիդ, որոնցից միայն 6-ն է հայտնաբերել միայնակ։

Կառլոս Սեսկոն հանդիսանում է հայտնի իսպանացի աստղագետ և ճարտարագետ Ֆելիքս Ագիլարի աշակերտը։

Սեսկոյի ավագ եղբայրը եղել է Լա Պլատայի աստղադիտարանի տնօրենը, ում պատվին էլ անվանվել է (1571) Սեսկո աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Նիկոլայ Չեռնիխ

**Նիկոլայ Չեռնիխ** (, ), սովետական աստղագետ, աշխատել է Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարանում։

Ծնվել է բանվորի ընտանիքում։ 1941 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է ապրելու Իրկուտսկի մարզ։ Դպրոցը ավարտելուց հետո ծառայել է բանակում, և դրանից հետո 1954 թվականին ընդունվել է Իրկուտսկի մանկավարժական ինստիտուտ։ Ընդունելության քննությունների ժամանակ ծանոթացել է իր ապագա կնոջ հետ (Լյուդմիլա Չեռնիխ), ում հետ միասին աշխատել է ամբողջ կյանքի ընթացքում։

Դեռևս ինստիտուտում սովորելիս սկսել է աշխատել Համառուսաստանյան ֆիզիկատեխնիկական և ռադիոտեխնիկական չափումների գիտա-հետազոտական ինստիտուտի Իրկուտսկի ժամանակի և հաճախության լաբորատորիայում։ Լաբորատորիայում զբաղվել է աստղագիտական դիտարկումներով։

1961 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի Տեսական աստղագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրա։ 1963 թվականի սեպտեմբերին ուղարկվել է Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարան և սկսել է աշխատել այնտեղ որպես կրտսեր գիտաշխատող։ Հետագայում դարձել է ավագ և առաջատար գիտաշխատող։

## Գիտական գործունեություն

1964 թվականին Չեռնիխ ամուսինների համատեղ նախաձեռնությամբ Տեսական աստղագիտության ինստիտուտում ստեղծվել է «Ղրիմյան խումբը», որը զբաղվում էր աստերոիդների դիտարկումներով Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարանում։ Բազմաթիվ տարիների ընթացքում այս խումբը հանդիսանում էր աստերոիդների դիտարկումների քանակով աշխարհում առաջատարը։

Անձամբ Նիկոլայ Չեռնիխը հայտնաբերել է 537 աստերոիդ, իսկ խումբը ընդհանուր առմամբ ավելին քան 1200։ Նրա կինը, Լյուդմիլա Չեռնիխը անվանել է իր կողմից հայտանբերած աստերոիդներից մեկը ամուսնու պատվին (6619) Կոլյա, իսկ Չեռնիխ ամուսնական զույգի պատվին, չեխ աստղագետ Անտոնին Մրկոսը անվանել է իր հայտնաբերած (2325) Չեռնիխ աստերոիդը։

Չեռնիխը հրատարակել է ավելին քան 200 գիտական աշխատություններ։ Նա եղել է Միջազգային, Եվրոպական և Եվրասիական աստղագիտական միությունների անդամ։

Նիկոլայ Չեռնիխը հայտնաբերել է նաև երկու պարբերական գիսաստղ 74P/Սմիրնովայի-Չեռնիխի և 101P/Չեռնիխի.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «40 лет открывая астероиды» , Չեռնիխի աշխատանքների մասին հոդված 

Կատեգորիա:Խորհրդային աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ռուս աստղագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Ջոն Վիլլիս

**Ջոն է․ Վիլլիս** (, ), ամերիկացի աստղագետ, աշխատել է Միացյալ Նահանգների ռազմածովային հին աստղադիտարանում։

Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների համաձայն, 1941 թվականին հայտնաբերել է (1745) Ֆերգյուսոն աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Առնոլդ Կլեմոլա

**Առնոլդ Կլեմոլա** (, ), ամերիկացի աստղագետ, աշխատել է Լիկի աստղադիտարանում։

Գիսաստղերի և աստերոիդների հայտնաբերող։ Աշխատել է Լիկի աստղադիտարանում։ 1967-1984 թվականները հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 16 աստերոիդ, որոնցից կեսը նա հայտնաբերել է Կառլոս Սեսկոի հետ համատեղ։ Հայտնաբերել է նաև 68P/Կլեմոլա կարճ պարբերությամբ գիսաստղը։

Նրա պատվին է անվանվել (1723) Կլեմոլա աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Տամարա Սմիռնովա

**Տամարա Միխայլովնա Սմիռնովա** (, ), սովետական աստղագետ, աշխատել է Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարանում։

Գիսաստղերի և աստերոիդների հայտնաբերող։ Աշխատել է Ղրիմի աստղադիտարանում և Լենինգրադի Տեսական աստղագիտության ինստիտուտում։ 1966-1984 թվականները հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 135 աստերոիդ, որոնցից մեկը նա հայտնաբերել է Լյուդմիլա Չեռնիխի հետ համատեղ։ Չեռնիխի հետ համատեղ հայտնաբերել է նաև 74P/Սմիռնովայի – Չեռնիխի կարճ պարբերությամբ գիսաստղը։

Նրա պատվին է անվանվել (5540) Սմիռնովա աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային աստղագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին աստղագետներ
Կատեգորիա:Ռուս աստղագետներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գիտնականներ