Կաթոլիկությունն Իսպանիայում

250px|մինի|Իսիդոր Սևիլյացի - 600 թվականից՝ Սևիլյա քաղաքի եպիսկոպոս։
**Իսպանական կաթոլիկ եկեղեցին**  հանդիսանում է համաշխարհային կաթոլիկ եկեղեցու մաս։ Իսպանիայի բնակչության 69 %-ից մինչև 94 %-ը կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդներ են։ Այն սերտորեն կապված է Իսպանիայի պատմության և մշակույթի հետ։

## Պատմություն
### Քրիստոնեությունը Իսպանիայում 1-ից 10-րդ դարեր
1-ին դարում քրիստոնեական հավատքը Իսպանիայում  գոյություն չի ունեցել։ Պողոս առաքյալն իր կոչում հռոմեացիներին ասել է, որ ինքը պետք է անցնի Իսպանիայի տարածքով (Հռոմ. 15.28)։ Պողոս առաքյալի գրառումներից հայտնի չէ՝ նա կարողացա՞վ արդյոք իրագործել իր պլանը, թե՞ ոչ։ Սակայն երրորդ դարի ոչ ստույգ տվյալները և վաղ քրիստոնեական շրջանի գրողները գրում էին Պողոս առաքյալի՝ Իսպանիա այցի մասին։ Այդ մասին հիշատակել է Յոհան Զլատոուստը։
Հիշատակություններում նշվում է նաև Հակոբոս առաքյալի՝ Իսպանիա այցի մասին։ Սակայն Սանտյագո դե Կոմպոստելա քաղաքում նրա բնակվելու մասին նշվում է միայն 10-րդ դարում։

Ըստ վաղքրիստոնեական նշանավոր աստվածաբաններ Հիրենեոս Լիոնացու և Տերտուղիանոսի՝ 2-րդ դարում Իսպանիայում կային քրիստոնյա համայնքներ։ Առաջին հայտնի փաստաթուղթը, գրված 254 թվականին Կիպրիանոս Կարթագենացու կողմից, ուղերձ էր իսպանական եկեղեցուն։ 4-րդ դարի սկզբում Գրանադայում բացվեց Էլվիրյան տաճարը, որը կարելի է համարել իսպանական առաջին եկեղեցին։ Իսպանիայի եպիսկոպոս Օսի Կորդուպսկին նախագահել է Նիկիայի Ա տիեզերական ժողովում։
250px|մինի|ձախից|Սանտիագո տաճար
Ժողովուրդների մեծ գաղթի դարաշրջանում Պիրենեյան թերակղզին գրավվեց Վեստգոթերի կողմից, որտեղ արդեն քրիստոնեությունն ընդունել էին ինչպես Արիոսականություն։

Վեստգոթերական Իսպանիայում քրիստոնեական եկեղեցին առանձնանում էր իր ինքնատիպությամբ։ Այստեղ անցկացվում էր հատուկ արևմտյան ծիասկարգեր, որոնք միանգամայն տարբերվում էին հռոմեական ծիսակարգերից։ Այս ծիսակարգը հաայտնի էր ինչպես մոսարաբյան (մոսարաբների անվամբ), որտեղ քրիստոնյաները, որոնք իրենց հավատը պահել էին մուսուլմանների տիրապետության ենթակայության տակ, որն էլ երբեմն կոչում էին իսպանական կամ վեստգոթական, շեշտելով, որ այն եղել է դեռ մինչ արաբական նվաճումների ժամանակ։ Արևմտյան եկեղեցու համար կարևոր նշանակություն են ունեցել  18 Տոլեդյան տաճարները, որոնք ստեղծվել են 400-702 թվականների ընթացքում։

VIII դարում արաբները նվաճեցին Պիրենեյան թերակղզին, որոնց իսպանացիները կոչվում էին մավրեր։ Իսպանիայի մեծ մասը շատ դարեր շարունակ գտնվել է մուսուլմանական ազդեցության տակ։ Իսպանացի քրիստոնյաների  մի մասը ընդունել է իսլամ, մի մասը մոսարաբներ, իսկ շատերը ընդունելով արաբական մշակույթն ու կենսակերպը՝ պահեցին իրենց քրիստոնեական հավատքը։ Շատ քրիստոնյաներ մուսուլմանների կողմից հալածանքների էին ենթարկվում։

### Ռեկոնկիստայից մինչև 20-րդ դար
250px|մինի|Սևիլյան տաճար
Ռեկոնկիստա (վերանվաճում), պիրենեյան քրիստոնյաների` մուսուլմանների կողմից Պիրենեյան թերակղզում գրավված տարածքների վերանվաճումն էր։ Այն տևեց շուրջ 770 տարի։  X—XIII դարերում ազատագրվեցին շատ տարածքներ, բացվեց Եվրոպայի ամենամեծ ճանապարհներից մեկը՝  Հակոբոս առաքյալի ճանապարհը, որը տանում էր դեպի  Սանտյագո դե Կոմպոստելա
Antoniocanizares2.jpg|Անտոնիո Կանիսարես Լյովերա
Mons. Martinez Sistach (30277911963).jpg|Լյուիս Մարտինես Սիստաչ
Monsenor Carlos Amigo1.jpg|Կառլոս Ամիգո Վալյեխո
Mons. Estepa (30279526624).jpg|Խոսե Մանուել Էստեպա Լյաուիենս
Card. Sebastián (34385660763).jpg|Ֆերնանդո Սեբաստիան Ագիլար
Antonio María Rouco Varela.JPG|Անտոնիո Մարիա Ռոյկո Վառելա 
Card. Alvarez Martinez (30913897465).jpg|Ֆրանսիսկո Ալվարես Մարտինես
VidGajsek - Slovene Eucharist Congregation 2010 - 018.jpg|Սանտոս Աբրիլ-ի-Կաստելո


## Գործունեություն
[200px|մինի|աջից|[Բենեդիկտոս XVI|Բենեդիկտոս XVI- ը  XXVI Երիտասարդության համաշխարհային օր,
 Մադրիդ]]
Երկրում գրանցված է ավելի քան 12․000 կաթոլիկ կազմակերպություն։ XX դարում կաթոլիկ շարժումն արագ զարգացում ապրեց և ուխտագնացությունը պրակտիկ բնույթ կրեց։ Յուրաքանչյուր տարի, հազարավոր հավատացյալներ մասնակցում են ամենամյա  Հակոբոս առաքյալի ուխտագնացությանը, դեպի Սանտյագո դե Կոմպոստելա, որոնց մեծ մասն իսպանացիներ են։ Ուխտագնացության վայրեր են հանդիսանում նաև Մոնսերրատի աբբայությունը, Սարագոսայում Նուեստրա-Սինյորա-դել-Պիլարը։

Ժամանակակից ճարտարապետական գլուխգործոցների թվին է պատկանում Անտոնիո Գաուդիի Սուրբ ընտանիքի քավության բազիլիկա և մայր տաճարը,  ավելի հայտնի որպես Սագրադա Ֆամիլիան։

Իսպանիայում կաթոլիկ եկեղեցին մեծ բարեգործական գործունեություն է ծավալում։ Ավելի քան 3000 հիվանդանոցներ գտնվում են եկեղեցու հավանու տակ։
Իսպանիա բազմիցս այցելել են Հռոմի պապեր, հատկապես Հովհաննես Պողոս II-ը, որն այցելել է հինգ անգամ (1982, 1984, 1989, 1993 և 2003 թվականներին)։ Հռոմի Պապ  եղել է Իսպանիայում երեք անգամ՝  2006 , 2010 և 2011 թվականներին։ Նրա վերջին այցը 2011 թվականի օգոստոսին էր, Մադրիդում, նվիրված  XXVI Երիտասարդության համաշխարհային օրվան։

Իսպանիայում մեծ շուքով է նշվում Սուրբ Զատկի արարողությունը, դրան նախորդող շաբաթը՝ Ավագ շաբաթը։ Այդ օրերին զարդարում են շատ քաղաքներ, գունազարդում և ներկում զատկի ձվեր.։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* «Испания» //Католическая энциклопедия. Т.2. Изд. францисканцев. М.:2005. Ст. 539—555
* Й. Лортц. История Церкви, рассмотренная в связи с историей идей: Перевод с нем./ Йозеф Лортц.- Москва: Христианская Россия, 1999/ 2000 гг.
* Альтамира-и-Кревеа Р. История Испании, М., 1951.
* Martín Hernández F. España cristiana. Madrid, 1982.

## Աղբյուրներ
* Сайт Конференции католических епископов Испании
* «Spain» //Catholic Encyclopedia, 1913
* Catholic Church in Spain
* Статистика Католической церкви в Испании на сайте catholic-hierarchy.org

Կատեգորիա:Կաթոլիկություն
Կատեգորիա:Կրոնն Իսպանիայում