Ստշեգոմ

**Ստշեգոմ** (, ,  , չեխերեն՝ *Střihom*), քաղաք Լեհաստանի Ստորինսիլեզյան վոևոդության Շվիդնիկ պովիատում (գավառում)։ Գյուղաքաղաքային նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Հայտնի է քարհանքերի, հատկապես՝ գրանիտի պաշարների առատությամբ։ Զբաղեցնում է 20,49 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2018 թվականի տվյալներով եղել է  16 հազար 153, բնակչության խտությունը՝  788 մարդ/կմ²։

## Ստուգաբանություն
Գոյություն ունի քաղաքի անվան ստուգաբանության մի քանի վարկած։ Դրանցից մեկի համաձայն՝ *Strzegom* անվանումն առաջացել է *strzec* (հսկում, պահպանում) բառից. *strzec* - *Strzegów* (բնակավայրի սկզբնական անվանումը) - *Strzegom*: Այս վարկածը 1896 թվականին առաջ է քաշել լեհ գրող Կոնստանտի Դամրոտը։

Բնակավայրի՝ պատմական փաստաթղթերում հանդիպող անվանումներից են *Stregoni* (1112 թ.), 1212 թ.՝ *Strzegonie*, *Strigoni*, *Ztregon*, 1155 թ. Հռոմի պապի վրոցլավյան բուլլայում՝ *gradice Ztrigom*: Վրոցլավյան մեկ այլ փաստաթղթում, որ գրվել է 1266 թվականին և ստորագրվել Հենրիկ Երրորդ Ճերմակամորթի կողմից, գործածված է բնակավայրի  *Stregom* անվանաձևը։  
1295 թվականին լատիներեն գրված մի ժամանակագրության մեջ (*Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis*) բնակավայրը հիշատակված է *Strigonia* անվանումով։ Լատինացված հին լեհերեն *„Stregom”* անվանաձևն էլ հանդիպում է շուրջ 1300 թվականին հորինված *Vita Sanctae Hedwigis* («Սուրբ Յադվիգայի կյանքը») երգում։ 1475 թ. *Statuta synodalia episcoporum Wratislaviensium*-ում քաղաքն անվանվել է *Stregonia* ձևով։

## Քաղաքի հին շրջանի պատմության հիշարժան իրադարձություններ
* Քաղաքի ներկա տարածքում առաջին բնակավայրը հիմնվել է բրոնզի դարում՝ մեր օրերից շուրջ 2500 տարի առաջ. բազալտային ապարներով հարուստ սարի կատարին կառուցվել է ամրություն՝ հողե ու գերանակապ պատնեշով։
* V դար մ.թ.ա. - քոչվոր սկյութներն արշավել և ոչնչացրել են ամրությունները։ Որոշ ժամանակ անց առաջին սիլեզցիները մոտակա ձորակում՝ գետի ափին բնակավայր են հիմնել։
* Լեհ-չեխական 1038–1137 թթ. պատերազմի ժամանակ ամրոցը կարևոր ռազմավարական նշանակություն է ձեռք բերել՝ առևտրական ճանապարհների մոտ գտնվելու և պաշտպանական կարողությունների շնորհիվ։
* 1149 - Վրոցլավի եպիսկոպոսն այստեղ կառուցել և օծել է առաջին եկեղեցին։
* 1241 - Թաթարները գրավել ու այրել են բնակավայրը, որի վերակառուցումն արագացնելու նպատակով Հենրի Երկրորդի այրին՝ Աննան, նրան քաղաքի կարգավիճակ է շնորհել։
* 1291 - 1299 թթ. - Բոլկո Առաջինի իշխանության տարիներին կառուցվել է քաղաքը շրջապատղ պաշտպանական պարիսպ։
* 1336 - Քաղաքն ստացել է լրացուցիչ արտոնություններ, այդ թվում՝ ազատ շուկա ունենալու, դրամ հատելու իրավունք։
* 1339 - Բացվել է առաջին դպրոցը։
* 1346 - Գործել է արհեստավորների 9 գիլդիա՝ համքարություն (ջուլհակների, դերձակների, հացթուխների, կոշկակարների, մսագործների, գարեջրագործների...):
* 1358 - Սբ. Հովհաննեսի եկեղեցական օրդենի (ուխտի) ջանքերով բացվել է նոր դպրոց, որտեղ ուսուցումը տարվում էր լատիներենով։ Սկսել է նաև հիվանդանոց գործել։ 
* 1392 - Քաղաքն ընկել է չեխերի տիրապետության տակ, որոնք նոր պաշտպանական հողապատնեշ են կառուցել 1454 մետր  ընդհանուր երկարությամբ։
* 15-րդ դարում հուսյան պատերազմների հետևանքով քաղաքն ավերվել է։ 16-րդ դարի առաջին կեսին էլ իր հետևանքներն է թողել ռեֆորմացիան։ Հաջորդել է երեսնամյա պատերազմը, որի վերջում քաղաքում մնացել են ընդամենը 450 բնակիչ։
* 1520 - Լյուդվիգ Երկրորդ Յագելոնչիկը նոր արտոնություններ է շնորհել քաղաքին, որը կազմավորել է բավականին մեծաթիվ զորաջոկատ, Ելենա Գուրա քաղաքի հետ համագործակցության դաշնագիր կնքել, որը գործել է 1444–1515 թթ.:
* 1526 - Լյուդվիգ Երկրորդի անակնկալ վախճանից հետո քաղաքն ընկել է Հաբսբուրգների իշխանության տակ, որոնք ձեռնամուխ են եղել նրա բնակչության գերմանացմանը։

## Պատկերասրահ

Strzegom-08060916.jpg|Հուշատախտակ քաղաքի հին ամրոցի մասին
STRZEGOM-fragment daw.murów obronnych.jpg|Պարսպի պահպանված հատվածներից
Strzegom, kościół św. Antoniego (Lipiec 2005).jpg|Սբ. Անտոնիոսի եկեղեցին
Kościół Zbawiciela Świata w Strzegomiu.JPG|Աշխարհի  Սուրբ Փրկչի եկեղեցին
STRZEGOM-wieża ratuszowa(targowa).jpg|Հին ռատուշան
Ratusz w Strzegomiu - fotopolska.eu.jpg|Նոր քաղաքապետարանը
Bazylika-strzegom.jpg|Բազիլիկ եկեղեցին
PL - Strzegom - kościół św Barbary - Kroton 003.jpg|Սբ. Բարբարայի եկեղեցին
Strzegom-kościól pomoc.p.w.św.Jadwigi.JPG|Սբ. Յադվիգայի եկեղեցին
STRZEGOM-Komandoria Joanitów ob.plebania.jpg|Սբ Հովհաննեսի ուխտի շինությունը
Strzegom, Słodownia Strzegom sp. z o.o. - fotopolska.eu (143197).jpg|Գարեջրի գործարանը 1896 թ.
MOs810, WG 2015 16, Dolnoslaskie Zakamarki, Strzegom Miasto Estakada (4).JPG|Dolnośląskie Zakamarki հատուկ գնացքը երկաթուղային էստակադայի վրա
PL - Strzegom - dom, Rynek 1 - Kroton 001.jpg|Բնակելի շենք
Strzegom, Rynek 46-47 - fotopolska.eu (305924).jpg|Բնակելի շենք
Strzegom, Rynek 37 - fotopolska.eu (143252).jpg|Բնակելի շենք
Strzegom, Krótka 5 - fotopolska.eu (143254).jpg|Բնակելի շենք
Strzegom - fotopolska.eu (143274).jpg|Բնակելի շենք
Szkolapsp4.jpg|Քաղաքի 4-րդ դպրոցը


## Գրականություն
* „Strzegom” 2001 praca zbiorowa wyd. Promocja Bydgoszcz
* „Strzegom i okolice” 1999 praca zbiorowa wyd. Promocja Bydgoszcz
* Waldemar Brygier; Cyprian Skała; * Potocka, Brygier, Katarzyna |tytuł = Dolny Śląsk na weekend |data = 2005 |isbn = 83-7304-420-5 |miejsce = Bielsko-Biała |wydawca = wyd. Pascal |oclc = 750047510}}

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/482 |titulo=Strzygłów no dicionário geográfico do Reino da Polônia. volume XI: Sochaczew - Szlubowska Wola. Varsóvia 1890. |acessodata=2019-12-27 |lingua=polonês}}
* https://polska-org.pl/506132,Strzegom.html |titulo=Strzegom - Trziga, Striegau no site polska-org.pl |acessodata=2019-12-27 |obra=polska-org.pl}}
* Ստշեգոմի կայքը
* Քաղաքի տեղեկատուն
* Քաղաքային լրագիրը 
* Biuletyn Informacji Publicznej UMiG Strzegom
* kanał YouTube Gminy Strzegom
* Strzegom – Trziga, Striegau na portalu polska-org.pl

Կատեգորիա:Լեհաստանի աշխարհոգրություն
Կատեգորիա:Լեհաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ