Ելենա Գոգոլևա

**Ելենա Նիկոլաևնա Գոգոլևա** (), թատրոնի և կինոյի ռուս խորհրդային դերասանուհի, գեղարվեստական խոսքի վարպետ (ասմունքող)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1974), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1949)։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի եռակի դափնեկիր (1947, 1948, 1949)։

1918-1993 թվականներին եղել է Փոքր թատրոնի դերասանուհի։ Երբ Վահրամ Փափազյանը 1928 թվականին Փոքր թատրոնի խմբի հետ հանդես է եկել Օթելլոյի դերով, Գոգոլևան կատարել է Դեզդեմոնայի դերը։ 

## Կենսագրություն
Ելենա Գոգոլևան ծնվել է 1900 թվականի մարտի 25-ին (նոր տոմարով՝ ապրիլի 7) Մոսկվայում՝ բանակի սպայի և գավառական դերասանուհու ընտանիքում։ 1916 թվականին ավարտել է Ալեքսանդրո-Մարիինյան ինստիտուտը։ 1917-1918 թվականներին սովորել է Մոսկվայի ֆիլհարմոնիկ ընկերության երաժշտադրամատիկական դպրոցի (այժմ՝ Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտ, ԳԻՏԻՍ) դրամատիկական բաժնում։

1918 թվականին Գոգոլևան երկրորդ կուրսից ընդունվել է Փոքր թատրոնի թատերախւմբ, որտեղ իր նորամուտը կատարել է Ջեսիկայի դերով Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» պիեսի բեմադրության մեջ։ Ունենալով վառ ու բազմակողմանի անհատականություն, մեծ ուշադրություն դարձնելոց բեմական խոսքի մշակույթին և դերի արտաքին արտահայտչականությանը՝ դերասանուհին արդեն վաղ տարիներին մարմնավորել է Սոֆյային «Խելքից պատուհաս» բեմադրությունում, ինչպես նաև կատարել է մի շարք դերեր Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսներում՝ մարմնավորելով Գարնանը «Ձյունանուշ», Նեգինային «Տաղանդներ և երկրպագուներ», Ակսյուշային «Անտառ», Պոլինային «Եկամտաբեր վայր», Լարիսային «Անօժիտը» ներկայացումներում։

1920 թվականին Ելենա Գոգոլևան կատարել է նորամուտը կինոյում, բայց քիչ է նկարահանվել՝ միշտ մնալով առաջին հերթին որպես թատրոնի դերասանուհի։ Աշխատել է նաև ռադիոյի և հեռուստատեսւթյան ոլորտում։ Ռուսաստանի Պետհեռուստառադիոֆոնդի հավաքածուում պահվում են գրական ստեղծագործությունների ավելի քան 150 և Փոքր թատրոնի ներկայացումների ձայնագրություններ դերասանուհու մասնակցությամբ։
Ելենա Գոգոլևան Փոքր թատրոնում աշխատել է մինչև կյանքի վերջ։ Նրա լավագույն դերերի շարքում են այնպիսի կերպարներ, որոնք ստեղծվել են ինչպես դասական, այդ թվում արտասահմանյան (լեդի Միլֆորդը Ֆ. Շիլլերի «Սեր և խարդավանք», շեքսպիրյան լեդի Մակբեթ, միսսիս Քրոուլի «Սնափառության տոնավաճառը» ներկայացման մեջ), այնպես էլ ժամանակակից խաղացանկում, այդ թվում նաև Մամուրեն հատուկ իր համար բեմադրված Ժ. Սարմանի պիեսում[1]։ Վերջին անգամ դերասանուհին բեմ է բարձրացել 1993 թվականի հոկտեմբերին 22-ին։

Ապրել է Մոսկվայում՝ «Արվեստի աշխատավոր» () կոոպերատիվի տանը Գորկու փողոցի շրջանում։

Ելենա Գոգոլևան մահացել է 1993 թվականի նոյեմբերի 15-ին Մոսկվայում։ Թաղվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը (տեղամաս № 12) ՝ որդու կողքին։

### Ընտանիք
Ելենա Գոգոլևան երեք անգամ ամուսնացած է եղել․
* Առաջին ամուսինը՝ Գեորգի Նիկոլաևիչ Դուդկևիչ (1887-1978), կոմպոզիտոր, հնչյունային ռեժիսոր,
** Որդի՝ Իգոր Դուդկևիչ (1920-1969), ռազմական օդաչու, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, հնչյունային ռեժիսոր,
* Երկրորդ ամուսինը՝ Վսեվոլոդ Նիկոլաևիչ Աքսյոնով (1902-1960), դերասան, գեղարվեստական խոսքի վարպետ, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1947),
* Երրորդ ամուսինը՝ Սեմյոն Իսահակի Կամինկա (1907-1983), ռեժիսոր։

## Կոչումներ և պարգևներ
* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1974)
*Լենինի երկու շքանշան (1967, 1974)
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
*Աշխատանքային Կարմիր դրոշի երեք շքանշան (1937, 1949, 1989)
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (7 ապրիլի, 1980)
* «Պատվո Նշան» շքանշան (1978)
* «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ
* Մեդալ «Ի հիշատակ Մոսկվայի 800-ամյակի»
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (23 սեպտեմբերի 1937)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1949)
* Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ (1947) – Բ․ Լավրենյովի «Նրանց համար, ովքեր ծվում են» ներկայացման մեջ դերասանուհի *Ելենա Վասիլևնա Գորելովայի* դերի կատարման համար
* Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1948) – Բ․ Ռոմաշովի «Մեծ ուժ» ներկայացման մեջ *Կլավդիա Պետրովնա Լավրովայի* դերի կատարման համար
* Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1949) – Ա․ Սաֆրոնովի «Մոսկովյան բնավորություն» ներկայացման մեջ *Նինա Իվանովնա Պոլոզովայի* դերի կատարման համար

## Դերեր թատրոնում
* 1971 – «Դոստիգաևն ու մյուսները», Մաքսիմ Գորկի – *Մայր Մելանիա*
* 1972 – «Արևի մայր մտնելուց առաջ», Գերհարդ Հաուպտման – *Ֆրաու Պետերս*
* 1973 – «Անդունդը», Ալեքսանդր Օստրովսկի – *Աննա Ուստինովնա*
* 1977 – «Պարոնայք Գոլովյովներ», ըստ Միխայիլ Սալտիկով-Շչեդրինի – *Արինա Պետրովնա Գոլովյովա*
* 1978 – «Մամուրե», Ժան Սարման – *Սելինա Մուրե (Մամուրե)*
* 1984 – «Նկար», ըստ Դանիիլ Գրանին – *Աստախովա*
* 1987 – «Ստրուկներ», Պյոտր Գնեդիչ – *Իշխանուհի Պլավուտինա-Պլավունցովա*

### Աշխատանքը հեռուստատեսությունում
* 1967 – Անհայտ կորած պաշտոնյան (, հեռուստաներկայացում) – *ֆրու Ամսթեդ*
* 1974 – Օստրովսկու տունը () – *Աննա Ուստինովնա Կիսելնիկովա, «Անդունդը»*
* 1988 – Ստրուկներ () – *իշխանուհի Պլավուտինա-Պլավունցովա*

### Ֆիլմագրություն
* 1920 – Անջելո ()
* 1936 – Գոբսեկ () – *կոմսուհի դե Ռեստո*
* 1953 – Բարբարոսներ։ Տեսարաններ շրջանային քաղաքում () – *Մոնախովա Նադեժդա Պոլիկարպովնա*
* 1954 – Այդ մասին մոռանալ չի կարելի () – *Մարիա Սպիրիդոնովնա Բանտիշ*
* 1957 – Բաժակ ջուր – *Դքսուհի Մարլբորոյի*
* 1961 – Երկու կյանք () – *իշխանուհի Նաշչեկինա*
* 1982 – Պիկվայա դամա ()  – *կոմսուհի Աննա Ֆեդոտովնա*

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ