open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հիդրոֆոն

մինի|Հիդրոֆոն տատանումների հանգույց
**Հիդրոֆոն** ( հիդրո... և ...ֆոն), էլեկտրաձայնային փոխակերպիչ, որը կիրառվում է հիդրոձայնագիտության մեջ՝ ստորջրյա աղմուկներն ու ազդանշանները լսելու, չափումներ կատարելու համար։ Հիդրոֆոնը նաև հիդրոձայնային ուղղորդված ընդունիչ անտենաների բաղկացուցիչ տարրն է։ Առավել տարածված են էլեկտրադինամիկական, պիեզոէլեկտրական և մագնիսաստրիկցիոն երևույթների վրա հիմնված հիդրոֆոնները։ Էլեկտրադինամիկական հիդրոֆոնը սկզբունքորեն չի տարբերվում օդային էլեկտրադինամիկական միկրոֆոնից։ Պիեզոէլեկտրականում օգտագործվում է որոշ բյուրեղների, ինչպես նաև պիեզոէլեկտրական խեցեղեն նյութերի ուղիղ պիեզոէֆեկտը։ Մագնիսաստրիկցիոն հիդրոֆոնի աշխատանքը հիմնված է ֆեռոմագնիսական որոշ մետաղների հակադարձ մագնիսաստրիկցիոն երևույթի վրա։ Չափումների համար նախատեսված հիդրոֆոնը պետք է լինի ոչ ուղղորդ և հետազոտվող հաճախականությունների ամբողջ տիրույթում ունենա հավասար հաճախային բնութագիր։ Այդ նպատակով հարմար է օգտվել ալիքի երկարության համեմատությամբ փոքր շառավիղ ունեցող և պիեզոխեցեղենից պատրաստված գնդաձև սնամեջ ընդունիչներից, որոնք կատարում են գնդային սիմետրիկ տատանումներ։ Հիդրոֆոնի հիմնական բնութագրերից մեկը զգայնությունն է, որը որոշվում է էլեկտրական լարման և ձայնի ճնշման հարաբերությամբ և չափվում է մկվ/բար-ով։

## Տես նաև
* Պիեզոէլեկտրականություն

Կատեգորիա:Հիդրոձայնագիտություն
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Հիդրօքսիդներ

**Հիդրօքսիդներ**, անօրգանական նյութեր, օքսիդների քիմիական միացությունները ջրի հետ։

Շատ մետաղների հիդրօքսիդներիհիմքեր են (NaOH, Fe(OH)_2), ոչ մետաղներինը՝ թթուներ (H_2SO_4 և այլն), որոշ տարրերինը՝ ամֆոտեր։

Հիդրօքսիդների բնույթը կախված է պարբերական համակարգում տարրի տեղից և տվյալ նրա օքսիդացման աստիճանից։ Հիդրօքսիդները թթվային կամ հիմնային հատկությունը պայմանավորված է մոլեկուլում թթվածին-ջրածին և տարր-թթվածին կապերի համեմատական իոնականության աստիճանով և, հետևաբար, ջրային լուծույթներում H^+ կամ OH^- իոններ առաջացնելու ունակությամբ։

## Հիմնական հատկությունները
### Ալկալիներ
Հակամարտելով թթուների հետ՝ ստանում են աղեր և ջուր։

NaOH + HCl -> NaCl + H2O

Հակամարտելով թթվային օքսիդների հետ՝ ստանում են աղեր և ջուր։

2NaOH + CO2 -> Na2CO3 + H2O

Հակամարտում են աղերի հետ, եթե մի քանի արդյունքներից մեկը դուրս գա համակարգից (գազ, նստվածք)։

2NaOH + FeCl2 -> Fe(OH)2v +2NaCl

### Ապաշուրջելի հիմքեր
Հակամարտություն թթուների հետ։

Fe(OH)2 + H2SO4 -> FeSO4 + 2H2O

Թթվային օքսիդների հետ չեն հակամարտում։

Ապաշուրջելի հիմքերը, եթե տաքացվեն, սովորաբար քայքայվում են օքսիդի և ջրի։

: Fe(OH)2 ->[{t}] FeO + H2O
: 2Fe(OH)3 ->[{t}] Fe2O3 + 3H2O
: Cu(OH)2 ->[{t}] CuO + H2O.

### Ամֆոտերային հիդրօքսիդներ
Ամֆոտերային հիդրօքսիդներ են՝ Al(OH)3, Zn(OH)2, Fe(OH)3, Cr(OH)3.

Թթուների հետ։

Al(OH)3 + 3HCl -> AlCl3 + 3H2O

Ալկալիների հետ։

Zn(OH)2 + 2NaOH -> Na2[Zn(OH)_4] (ջրային լուծույթում),

Al(OH)3 + NaOH->[t]NaAlO2 + 2H2O (հեղափոխման ժամանակ).

## Ստացում
Օքսիդները ալկալին և որոշ ալկալին երկրային մետաղներ հակամարտում են ջրի հետ և ստանում են ալկալիներ։

: Na2O + H2O -> 2NaOH,
: CaO + H2O -> Ca(OH)2.

Ալկալին մետաղները և ալկալին երկրային մետաղները, հակամարտելով ջրի հետ, ստանում են ալկալիներ։

Na + H2O -> NaOH + H2 ^

Թթվային մետաղի աղը ալկալինի հետ հակամարտելով ստանում են ամֆոտերային հիդրօքսիդ և աղ։

FeCl3 + NaOH -> Fe(OH)3 v + NaCl

## Տես նաև
* Հիմքեր
* Ամֆոտերություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հիմքեր
Հարավչինական ծով

**Հարավչինական ծով** (, , , ), կիսափակ ծով Խաղաղ օվկիանոսի արևմուտքում, Հարավարևելյան Ասիայի ափերի մետ՝ Հնդկաչին թերակղզու, Կալիմանտան, Պալիվան, Լուսոն և Թայվան կղզիների միջև։ Հյուսիսում Թայվանի նեղուցով միանում է Արևելաչինական ծովին, հյուսիս-արևելքում՝ Բաշի և Լուսոն նեղուցներով՝ Խաղաղ օվկիանոսին, հարավ-արևմուտքում՝ Սինգապուրի նեղուցով՝ Հնդկական օվկիանոսին, հարավում՝ Գելասի և Կարիմատա նեղուցներով՝ Ճավայի ծովին։ Մակերեսը 3537 հազար կմ2 է, խորությունը՝ մինչև 5560 մ։

Խոշոր ծոցերն են Բակբոն (Տոնկինի) և Սինամին։ Խոշոր կղզին է Հանյանը։ Հարավչինական ծովն են թափվում Սիցզյան, Հանգհա, Մեկոնգ, Մենակ Չաո Պրայա գետերը։ Գլխավոր նավահանգիստներն են Բանգկոկը (Թաիլանդ), Հոշիմինը, Հայֆոնը (Վիետնամ), Սյանգանը (Սյանգան), Գուանչժոուն (Չինաստան), Մանիլան (Ֆիլիպիններ)։

## Անվանում
Չինարեն անվանումն է նանհայ (նան ― «հարավ», հայ ― «ծով», այսինքն՝ «հարավային ծով»)։ Այդպես է կոչվել Չինաստանի հարավային ափերի մոտ գտնվելը նկատի ունենալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրունեյի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հարավչինական ծով
Կատեգորիա:Մալայզիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Չինաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Վիետնամի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ֆիլիպինների աշխարհագրություն
Էդվարդ Հիթ

**Էդվարդ Հիթ** (, )՝ բրիտանացի պահպանողական քաղաքական գործիչ, դիվանագետ։

1959 թվականից մինչև 1964 թվականը նախարարական պաշտոններ է զբաղեցրել պահպանողական կառավարություններում։ 1965 թվականից՝ պահպանողականների կուսակցության ղեկավար, 1970-1974 թվականներին՝ վարչապետ։ Վարել է արմատական տերությունների ռազմաքաղաքական խմբավորումների ամրապնդման քաղաքականություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչապետներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիրիժորներ
Հիմնադրային շահույթ

**Հիմնադրային շահույթ**, բաժնետիրական ընկերություն հիմնելու կամ այն ընդլայնելու նպատակով վաճառված բաժնետոմսերի գների գումարի և ձեռնարկության մեջ ներդրված կապիտալի իրական գումարի տարբերություն, որը շահույթի ձևով յուրացնում են այդ ընկերության հիմնադիրները։ Ձևավորվում է երկու եղանակով, երբ բաժնետոմսերը վաճառվում են իրենց անվանական արժեքից բարձր կուրսով, և երբ թողարկված բաժնետոմսերի անվանական արժեքը գերազանցում է ձեռնարկության մեջ ներդրված փաստացի կապիտալին (կապիտալի «նոսրացման» եղանակ)։ Հիմնադրային շահույթ վերջին դեպքում է ստացվում նույնիսկ բաժնետոմսերի կուրսը դրանց անվանական արժեքները համընկնելիս։

Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Լոնդոնի կոնֆերանս

**Լոնդոնի կոնֆերանս**, տեղի է ունեցել 1921 թ․ փետրվարի 21-ից մարտի 14-ը։ Կոնֆերանսին մասնակցել են Անտանտի մի շարք պետություններ (Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Բելգիա, Ճապոնիա, Հունաստան) և առաջին համաշխարհային պատերազմում պարտված Գերմանիան ու Թուրքիան, այլև արդեն գոյություն չունեցող Հայաստանի ներկայացուցչությունը՝ Ավետիս Ահարոնյանի գլխավորությամբ։

Լոնդոնի կոնֆերանսում Ֆրանսիայի և Իտալիայի առաջարկով քննարկվեց նաև 1920 թ․ Սևրի հաշտության պայմանագրի վերանայման հարցը։ Սակայն, օգտվելով Անտանտի տերությունների միջև սրված իմպերիալիստական հակասություններից՝ թուրքական միացյալ պատվիրակությունը՝ սուլթանական Թուրքիայի ներկայացուցիչ Ռեշիդ փաշան և քեմալական Թուրքիայի ներկայացուցիչ Բեքեցի բեյը, պահանջում են վերականգնել նախապատերազմյան սահմանները (առանց արաբական երկրների, բայց ներառյալ 1920 թ․ Ալեքսանդրապոլի պայմանագրով զավթած Կարսի մարզն ու հայկական մյուս տարածքները)։ Անտեսելով Սևրի պայմանագրի ստորագրումից հետո Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական փոփոխությունները (քեմալականների հաջող պատերազմները Հունաստանի ու Հայաստանի դեմ, խորհրդա-թուրքական մերձեցումը, Անկարայի հետ Անտանտի առանձին երկրների անջատ բանակցությունները և այլն)՝ հայկական զույգ պատվիրակությունները Ավետիս Ահարոնյանի և Պողոս Նուբարի գլխավորությամբ ապարդյուն փորձում էին Անտանտի տերություններին համոզել՝ իրագործելմ.պայմանագրի՝ Արևմտյան Հայաստանին վերաբերող հոդվածները և «վարչական ինքնավարություն» ստանալ ֆրանսիական ազդեցության ոլորտում գտնվող հայկական Կիլիկիայի համար։

Անգլո-ֆրանսիական ներկայացուցիչների հետ գաղտնի գործարքի մեջ մտած (1921-ի մարտի 9-ի ֆրանս-թուրքական համաձայնագիր, համատեղ կոնցեսիաներ և այլն) թուրքական պատվիրակությունը մերժեց հայերի բոլոր պահանջները. իսկ Լոնդոնի կոնֆերանսում բավարարվեց սոսկ Արևելյան նահանգների սահմաններում «Հայկական ազգային օջախ» ունենալու իրավունքի անորոշ ձևակերպմամբ, որը նույնպես չընդունեց թուրքական պատվիրակությունը։ Այդպիսով, Սևրի պայմա-նագրում նախատեսված հայկական «ազատ և անկախ» պետության գաղափարը փոխարինվեց «ազգային օջախով», որը շուտով ամենևին պետք է ջնջվեր Լոզանի պայմանագրում։

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Հայկական հարց
Կատեգորիա:Թուրքիայի անկախության պատերազմ
Կատեգորիա:Հույն-թուրքական պատերազմ (1919-1922)
Կարմրաձոր (գետ)

**Կարմրաձոր**, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեռոնգետի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Բերդիկ լեռան հյուսիսային լանջից և Ճակատեն գյուղից 3 կմ արևելք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 5 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Մեռոնգետ գետի վտակներ
Կարմրաշեն (գետ)

**Կարմրաշեն**, *Խըրմըզլու, Խրմզլու, Ղրմըզլու*, գետ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Սկիզբ է առնում Արագած լեռան հարավարևմտյան լանջերից և Դավթաշեն գյուղից 5 կմ հարավ-արևմուտքում աջից միախառնվում Կաթնաղբյուր գետին, հոսքը միայն գարնանը։ Երկարությունը՝ 26 կմ։ Սնման աղբյուր է Կարմրաշենի ջրանցքի համար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Կաթնաղբյուր (Արագածոտն) գետի վտակներ
Կարմրաքար (գետ)

**Կարմրաքար**, գետակ Հայաստանի Շիրակի մարզում։ Սկիզբ է առնում Եղնախաղի լեռնաշղթայի արևելյան լանջերից և Բյուրակն գյուղից 0,5 կմ հարավում աջից միախառնվում Վարդաղբյուր գետին։ Երկարությունը՝ 6 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Վարդաղբյուր գետի վտակներ
Հնասիական լեզուներ

**Հնասիական լեզուներ**, պալեոասիական լեզուներ, Հյուսիսային և Հյուսիս-Արևելյան Սիբիրի, Հյուսիսային Ամերիկայի փոքրաթիվ ժողովուրդների ծննդաբանորեն տարբեր լեզուների պայմանական անվանումը։ Հնասիական լեզվի մեջ առկա են 4 ծննդաբանական ընդհանրություններ՝ չուկոտա-կամչատյան (չուկոտերեն, կորյակերեն, ալյուտորերեն, կերեկերեն, իտելմեներեն), էսկիմոսա-ալեության (էսկիմոսերեն և ալեութերեն), յուկագիրա-չուվանյան (յուկագիրերեն և մեռած չուվաներեն), ենիսեյան (կետերեն և մեռած կոտերեն, արիներեն, ասաներեն ևն)։ Հնասիական լեզվի մեջ է մտնում նաև ծննդաբանորեն մեկուսացած նիվխերենը։ Հնասիական լեզուները ունեն տիպաբանական տարբերություններ. բոլորն էլ կցական են, բայց մի մասի կցականությունը վերջածանցային է, մյուս մասինը՝ վերջածանցային-նախածանցային, մնացածներինը՝ նաև միջածանցային։ Հնասիական լեզվից մի քանիսը ներմարմնավորյալ են, մի մասն էլ ունի էրգատիվ կառուցվածք։ Որոշ գիտնականներ ենթադրում են, որ հնարավոր է հնասիական լեզուները կապ ունեն ուրալ-ալթայան լեզուների հետ (ենիսեյան լեզուները երբեմն կապում են չին-տիբեթականի հետ)։

Կատեգորիա:Հնասիական լեզուներ
Հովհաննես Հյունքյարպեյենտյան

**Հովհաննես Հյունքյարպեյենտյան** (Կ. Պոլիս, 1818, նոյեմբերի 25 - Կ. Պոլիս, 1894, դեկտեմբերի 28), բառարանագիր։

## Կենսագրություն
Բառարանագիր, լեզվաբան։ Սովորել է Կ. Պոլսի Մայր եկեղեցու դպրոցում, եղել է ուսուցիչ, քահանա (1852)։ Տիրապետել է հունարենին, լատիներենին, պարսկերենին, թուրքերենին։ Մասնակցել է Աստվածաշնչի խմբագրման աշխատանքներին՝ կատարելով հայերեն թարգմանության և հունարեն բնագրի համեմատությունը։ Հեղինակել է «Ստուգաբանական բառարան հայ լեզուի» (1894) աշխատությունը (Սահակ Մեսրոպյան մրցանակ, 1893), որի վրա աշխատել է երեսուն տարի։ Հյունքյարպեյենտյանը գտնում է, որ առաջին թարգմանիչների ջանքերով հայոց լեզվի մեջ մուտք են գործել բազմաթիվ հունարեն, լատիներեն, պարսկերեն արմատներ, որոնց պատճառով հայերենը դարձել է «արվեստական» լեզու։ Ստուգաբանությունները չունեն գիտական հիմնավորում եւ չեն ենթարկվում լեզվաբանական օրենքներին։

Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական քահանաներ
Հնաքաղաք

մինի
**Հնաքաղաք**, մ. թ. ա. IV—II հազարամյակներին պատկանող, հաճախ մեկ կամ մի քանի պարիսպներով շրջափակված բնակատեղիների պայմանական անվանումը հնագիտության մեջ։ Հնաքաղաքներին զուգահեռ գործածվում է նաև բերդշեն հասկացությունը։ Կառուցման համար կիրառվել է հիմնականում քար կամ կավ։ Հայաստանի տարածքում հնաքաղաքի ցայտուն տիպ է Շենգավիթը։

Կատեգորիա:Հնագիտություն
Կատեգորիա:Նախնադարյան արվեստ
Հյուսիսային բևեռ (գիտահետազոտական կայան)

[250px|մինի|«Հյուսիսային բևեռ 1» արշավախմբի անդամները ([1937)]]
**«Հյուսիսային բևեռ» դրեյֆող գիտահետազոտական կայան** , խորհրդային գիտական դիտարան, Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի դրեյֆող սառույցի վրա։ Դրեյֆող կայանի գաղափարն առաջին անգամ տվել Ֆրիտյոֆ Նանսենը։ Կայանի նպատակն Էր հետազոտել Արկտիկայի բնությունը։

Խորհրդային առաջին դրեյֆող կայանը հիմնվել է 1937 թվականի մայիսի 21-ին։ Հետագայում՝ մինչև 1978-ը, գործել են 23 կայաններ, որոնք կատարել են գիտական կոմպլեքսային հետազոտություններ օվկիանոսագիտության, օդերևութաբանության, աերոլոգիայի, սառցահիդրոլոգիայի, գեոֆիզիկայի և հիդրոկենսաբանության բնագավառներում։

1978-ից սկսել է գործել «ՀԲ–24» կայանը։ Դրեյֆող կայանները հազարավոր կիլոմետրեր սառույցների հետ շարժվում էին դեպի արևմուտք։ Դրանց շարժումը պայմանավորված էր օվկիանոսի շրի վերին շերտի հոսանքներով։

Կատեգորիա:Հյուսիս
Կատեգորիա:1937 հիմնադրումներ ԽՍՀՄ-ում
Հյուսեյնիք

**Հյուսեյնիք, ** գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառի Գելիեգյուզան գավառակում։ 1909-ին ուներ 15 ընտանիք հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Նրանց զգալի մասը զոհվել է 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել տարբեր երկրներում։ 

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փիլիպոսյանց եղբայրներ

**«Փիլիպոսյանց եղբայրներ»**, Անդրկովկասում հիմնադրված առաջին շոկոլադի արտադրությունը։ Ստեղծվել է 1891 թվականին Փիլիպոսյանց եղբայրների կողմից։ Այն միակ ձեռնարկությունն էր ամբողջ Կովկասում, որ արտադրում էր ընտիր շոկոլադ՝ շոկոլադե–մինոյն ու շոկոլադե կոնֆետներ, ինչպես նաև բարձրորակ կարամելի զանազան տեսակներ։ Արտադրանքը տարբեր միջազգային ցուցահանդեսներում արժանացել է 3 ոսկե մեդալի։ Ձեռնարկությունը գտնվում էր Կարանտիննայա փողոցի թիվ 121 հասցեում, սեփական շենքում, իսկ վաճառատունը՝ Մարինսկայա փողոցի թիվ 8 հասցեում։

Ձեռնարկությունը փակվեց 1918 թվականի սեպտեմբեր–նոյեմբեր ամիսներին թուրքերի և թաթարների (ադրբեջանցիների) կողմից իրականացված հայոց ցեղասպանության պատճառով։

## Պատկերասրահ
 
Piliposyan brothers.jpg|Փիլիպոսյան եղբայրներ շոկոլադե ձեռնարկության արտադրանքի պիտակը
Tiflis bank in Baku.jpg|Փիլիպոսյան եղբայրներ շոկոլադե ձեռնարկության շենքը Բաքվում, կառուցվել է 1901թ․-ին ճարտարապետ Գաբրիել Տեր-Միքելյանի կողմից


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շոկոլադ արտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:1918 կազմալուծված ընկերություններ
Կատեգորիա:1891 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Հայկական արտադրական ընկերություններ
Հնաբանություն

**Հնաբանություն**, լեզվական միավորներ (քերականական ձևեր, բառեր, շարահյուսական կառուցվածքներ), որոնք դուրս են եկել գործածությունից կենդանի լեզվի տվյալ փուլում։ Սովորաբար հնաբանություններին փոխարինում են նորաբանությունները (նորաստեղծ բառեր, փոխառություններ, արտահայտություններ և այլն)։ Հնաբանություններից առանձնանում են պատմական բառերը, որոնցով անվանված են հասարակական կյանքից դուրս եկած երևույթներ, առարկաներ (սեպուհ, նախարար, գահասրահ)։ Պատմական բառերը չունեն իրենց համարժեքները ժամանակակից լեզվում։ Երբեմն անհրաժեշտաբար հնաբանությունները կարող են կենսունակություն ձեռք բերել և օգտագործվել կենդանի խոսքում։ Սովորաբար հնաբանությունները ոճական երանգավորման նպատակով գործածվում են գեղարվեստական երկերում։

Կատեգորիա:Բառագիտություն
Հովհաննես Միրզոյան

**Հովհաննես Մինասի Միրզոյան** (), հայազգի խոշորագույն գործարար, նավթաարդյունաբերող, Բաքվի նավթաարդյունաբերության հիմնադիր։ Նա առաջինն էր, ով 1868 թվականին հիմնեց կերոսինի երկու գործարան և առաջինն էր, ով արտահանեց կերոսինը։ Միրզոյանի ջանքերով 1871 թվականին հիմնվեց առաջին արդյունաբերական հորատանցքը, իսկ 1872 թվականին՝ երկրորդը։

## Կենսագրություն
Թիֆլիսի բնիկ Հովհաննես Միրզոյանը հայկական առևտրական կապիտալի տիպիկ ներկայացուցիչ էր, որը ամբողջ Կովկասում առաջինն էր, որ նկատեց նաթարդյունաբերության հեռանկարայնությունը, դարձավ առաջին նավթաարդյունաբերողը և Բաքվի նավթաբիզնեսի «հայրերից» մեկը։ Սկզբնական շրջանում զբաղվում էր մի գործունեությամբ, որը հայկական վաճառականության շրջանում բազմադարյա ավանդույթներ ուներ՝ մետաքսի առևտրով։ 1853 թվականին չթի խանութ ուներ։ Այնուհետև Նուխա քաղաքում մետաքսի գործարան կառուցեց և մեծ կապիտալ վաստակեց։

1855-1863 թվականներին տարեկան վճարելով մեծ գումար՝ 312000 ռուբլի Կուրի՝ Կասպից ծով թափվելու վայրում վարձակալում էր Սալյանսկի ձկնորսարանները, որտեղ աշխատում էր 2500 մարդ։ 1867 թվականից վարձակալում էր նաև Կայտագո-Տաբասարանսկի նավթահանքը։

1965 թվականից տարեկան վճարելով 13250 ռուբլի Գրոզնիում վարձակալում էր 2 նավթահանքեր, որոնց արտադրողականությունը հասցրեց 66500 փութի, հիմնեց կերոսինի գործարան, որտեղ աշխատում էին հիմնականում հայեր։

Բացի այդ 1878-1886 թվականներին տարեկան 7850 ռուբլով Ելիզավետպոլի նահանգում վարձակալում և շահագործում էր Զագլիկի շբի գործարանը։

Միրզոյանն առաջինն էր Սուրախանում, որ 1868 թվականին կառուցեց կերոսինի 2 գործարան և ստացավ 160000 փութ կերոսին՝ 260000 ռուբլի արժողությամբ (մեկ միավոր նավթից ստանում էին 30% կերոսին), դարձավ նաև կերոսինի առաջին արտահանողը։

1871 թվականի ապրիլին Միրզոյանը Բաքվում և Աշպերոնյան թերակղզում ավարտեց ամերիկյան առաջին հորատման կայանքը։ Նոր մեթոդով հորատած նավթի քանակը մի քանի անգամ գերազանցում էր հորերից ստացված հումքին։ Միրզոյանի մահից հետո (1885) նրա այրին՝ Դարյան և զավակները՝ Մոսկվայի առաջին գիլդիայի ժամանակավոր վաճառականներ, ազնվականներ Գրիգորն ու Մելքոնը, ինչպես նաև դուստրը՝ իշխանուհի Մարիա Արղության-Երկայնաբազուկը, 1886 թվականին հիմնադրեցին «Միրզոյան եղբայրներ» նավթարդյունաբերական և առևտրական ընկերակցությունը՝ 2,1 մլն ռուբլի հիմնական կապիտալով։

## Հետաքրքիր փաստեր
* 1860-ական թվականներին, երբ Միրզոյանը դեռ չէր տեղափոխվել Բաքու, զբաղվում էր ձկան բիզնեսով, տարիներով մուսուլմանական տարրական դպրոցների հովանավորն էր։
* Միրզոյանը եղբայրների՝ Ալեքսանդրի, Մելքոնի և Գրիգորի հետ հիմնադրեց «Միրզոյան եղբայրների ընկերակցություն» բաժնետիրական ընկերությունը, որի բաժնետոմսերի մեծ մասը հայերի ձեռքում էր (այդ թվում նաև Ալեքսանդր Մանթաշյանի)։
* Հանդիսանալով Թիֆլիսի արիստոկրատ էլիտայի ներկայացուցիչներ՝ Միրզոյանները նոր ստեղծված «Միրզոյան եղբայրներ և Կ» առևտրային ընկերակցության ղեկավարությունը հանձնեցին պրոֆեսիոնալների։ Ընկերակցության նախագահ դարձավ Բ․ Կորգանյանը, իսկ տնօրեններ՝ Տ․ Էնֆիաջյանցը, Դ․ Խարազյանը, Հովհաննես Գարսոյանը և Մ․ Դոլուխանյանը։ Ընկերակցությունը համարվում էր հայերին պատկանող ամենալավ կազմակերպություններից մեկը ընդհուպ մինչև 1918 թվականի ողբերգությունը։

## Աղբյուրներ
* Мирзоев Иван Минаевич

Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Կատեգորիա:Հայ նավթարդյունահանողներ
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:Հայ ձեռնարկատերեր
Հնագիտական հուշարձաններ

thumb|Հնագիտական հուշարձաններ

**Հնագիտական հուշարձաններ**, մարդու ձեռքով կերտված հնագույն առարկաներ, կառույցներ, դամբարաններ, որոնք պահպանվելով հողի մակերևույթին կամ ընդերքում, ջրի տակ՝ հանդիսանում են հնագիտական ուսումնասիրության օբյեկտներ։

## Բացատրություն
Հնագիտական հուշարձանները պատմական առարկայական աղբյուրներ են, որոնցով կարելի է վերականգնել մարդկային հասարակության անցյալը։

## Որոնք են հնագիտական հուշարձանները
Հիմնական հնագիտական հուշարձանների թվին են պատկանում աշխատանքի գործիքները, զենքերը, կենցաղային պիտույքները, հագուստներն ու զարդերը, բնակավայրերը (կայաններ, քաղաքատեղիներ, գյուղատեղիներ), հնագույն ամրությունները, հիդրոտեխնիկական կառույցների մնացորդները, երկրագործական դաշտերը, ճանապարհները, օգտագործված լեռնային հանքավայրերն ու արհեստանոցները, դամբարաններն ու վերդամբարանային և պաշտամունքային զանազան կառույցները (քարակոթողներ, վիշապներ, մենաքարեր, կրոմլեխներ, դոլմեններ, մատուռներ են), արձանագրություններն ու ժայռապատկերները, ճարտարապետական կառույցները։ Հնագիտական հուշարձաններ են նաև գետերում, ծովերում սուզված հնագույն նավերն ու նրանց բեռները, երկրի կեղևի ճեղքման հետևանքով ջրի տակ մնացած բնակավայրերը։

Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հնագիտական օբյեկտներ
Հղկանյութեր

**Հղկանյութեր**, կարծր ապարներ և միներալներ (բնական և արհեստական), որոնք գործածվում են մետաղների, համաձուլվածքների, ապարների, ապակու, թանկարժեք քարերի, փայտի, կաշվի մեխանիկական մշակման համար։ Արհեստական հղկանյութեր (էլեկտրակորունդ, սիլիցիումի կարբիդ, բորի կարբիդ, սինթետիկ ալմաստ) կիրառում են XIX դարի վերջից։ Հղկանյութերի հիմնական բնութագրերն են՝ կարծրությունը, ամրությունը, ճլությունը, հղկահատիկի ձևը, հղկունակությունը, հատիկայնությունը։ Կիրառվում են հղկանյութային գործիքների պատրաստման, բարձր հրահեստության շինվածքների արտադրության համար։

Կատեգորիա:Նյութեր
Հնագրավաճառ

**Հնագրավաճառ**, բուկինիստ, գրքի առևտրի մասնագետ, զբաղվում է օգտագործված տպագիր արտադրանքի առք ու վաճառքով։ Հնագրավաճառ-անտիկվարները գիտակ են հնագույն և հազվագյուտ հրատարակությունների։

Կատեգորիա:Գրքեր
Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Հնատիպ գիրք

**Հնատիպ գիրք**, մինչև 1800 թվականը տպագրված գրքերի անվանումը։ Հնատիպ գրքերը բազմաբովանդակ են, բայց գերակշռում են կրոնաբարոյական բնույթի երկերը։ Հրատարակվել են նվազագույն տպաքանակով, թղթի, քիչ դեպքերում՝ մագաղաթի վրա։ 1520-ական թվականներից սովորական են դարձել անվանաթերթերը, որոնք մեծ մասամբ երկարաշունչ են, ծանրաբեռնված։ Այնտեղ նշվել են հեղինակի անունը (միշին մասերում), գրքի հրատարակման վայրը, թվականը, տպարանը, տպագրության վերաբերյալ արտոնությունը ևն։ Չնայած XV դ. վերջերից մինչև XVI դ. 20-ական թթ. ընկած ժամանակաշրջանում տպագիր գրքի ձևավորման մեջ կատարված փոփոխություններին՝ շատ կողմերով պահպանվել են XV դ. ավանդները (հիշատակարաններ, պարտադիր զարդագրեր գրքի գլուխների կամ բաժինների սկզբներում, գլխազարդեր, վերջազարդեր, լուսանցագարդեր են)։

Գրքերը կազմվել են և մեծ մասամբ դրվել տախտակե կաշեպատ զարդարուն կազմեր։ Հնագիտական գրքերի մի մասը, նրանց նախնական տեսակը ինկունաբուլաներն են։ Ռուսաստանում հնատիպ են կոչվում մինչև Պետրոս I-ի կողմից 1708 թվականին քաղաքացիական տառատեսակ մտցնելը լույս տեսած գրքերը։

Հայերեն հնագույն գրքերի թիվն անցնում է 1000-ից։ Հայոց բանասիրության ավանդույթով հնատիպ են համարվում մինչև 1800 թվականի դեկտեմբերի 31-ը (ոմանց կարծիքով՝ մինչև 1825 թվականը) տպագրված հայատառ գրքերը։

## Գրականություն
* Թևոդիկ, Տիպ ու տառ, ԿՊ 1912։ 
* Հայ գիրքը և տպագրության արվեստը, Ե., 1958։ 
* Հայ հնատիպ գրքի մատենագիտական ցուցակ 1512—1800, Ե., 19 63։

Կատեգորիա:Գրքեր
Հացի օրենքներ

**Հացի օրենքներ** (), Մեծ Բրիտանիայում, XV—XIX դդ. հացահատիկի և գյուղատնտեսական այլ մթերքների ներմուծումն ու արտահանումը կարգավորող (հիմնականում՝ ներմուծման բարձր և արտահանման ցածր մաքսեր սահմանելու ուղիով) օրենքների ընդհանուր անվանումը։ Հացի օրենքներով ներքին շուկայում կրճատվում էր գյուղատնտեսական մթերքների ծավալը, բարձրանում գինը։

Անգլիական կառավարությունը 1846 թվականին հացի օրենքները վերացրեց։

## Տես նաև
* Ֆրիթրեդերականություն

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն
Կատեգորիա:19-րդ դարը Միացյալ Թագավորությունում
Հարուն ալ-Ռաշիդ

**Հարուն ալ-Ռաշիդ** (), խալիֆ 786 թ.-ից։ Աբբասյանների դինաստիայից։ Շարունակել Է Բյուզանդիայի դեմ պայքարը, ասպատակել Փոքր Ասիան։ Նրա օրոք, թեև նկատվում էին արաբական խալիֆայության քայքայման առաջին նշանները, բարձր զարգացման հասան տնտեսությունն ու մշակույթը, իսկ Հայաստանում փոխվեցին բազմաթիվ կառավարիչներ, ծանրացան հարկերը, ուժեղացավ արտագաղթը։ Սակայն խալիֆայության նկատվող թուլությունը նպաստել Է Բագրատունիների հզորացմանը, և 804 թ.-ին Աշոտ Մսակեր Բագրատունին ճանաչվել է Հայոց իշխան։

## Գրականություն
* Ա. Տեր֊Ղևոնդյան

Կատեգորիա:Աբբասյաններ
Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Քաղդեացիներ

**Քաղդեացիները** սեմական անասնապահ ցեղեր են, որոնք մ․թ․ա․ I հազարամյակի 1-ին կեսի տարաբնակվել են Բաբելոնիայի ծայրագավառներում (Պարսից ծոցի հյուսիսարևմտյան ափին)։ Ենթադրում են, որ ունեն արամեական կամ, որ ավելի քիչ հավանական է՝ հարավ արաբական ծագում։ Լեզվական պատկանելությունը վիճելի է, քանի որ քաղդեացիների ավագանին արագ բաբելականացվել է և կրել աքքադական անուններ, իսկ քաղդեական գրավոր հուշարձաններ չկան (Աստվածաշնչում և ետաստվածաշնչյան ավանդություններում քաղդեերեն է անվանվել բաբելա-արամեական խոսվածքը)։ Հաստատվելով Միջագետքի հարավում քազդեացիները աստիճանաբար անցել են նստակեցության և ստեղծել մի շարք իշխանություններ։ Դաշնակցելով Էլամի հետ, մ․թ․ա․ IX դարից քաղդեացիները պայքարել են Ասորեստանի դեմ՝ Բաբելոնին տիրելու համար, որի հետևանքով քաղդեացի իշխանները մ․թ․ա․ VIII դ․ 2-րդ կեսին - VII դ․ սկզբին բազմիցս զավթել են բաբելական գահը։ Մ․թ․ա․ 626-538 թվականին Բաբելոնում կառավարել է քաղդեական դինաստիան (Նաբոպալասար, Նաբուգոդոնոսոր II և ուրիշներ), որն ստեղծել է Նոր Բաբելոնյան հզոր թագավորությունը։ Հին Հունաստանում և Հին Հռոմում քաղդեացիներին անվանել են բաբելական ծագում ունեցող քրմեր, գուշակներ։
 
XIX դ. վերջին — XX դ․ սկզբին քաղդեացիներ տերմինը սխալմամբ գործածվել է շումերների վերաբերմամբ։

Կատեգորիա:Սեմական ազգեր
Հնարավորություն և իրականություն

**Հնարավորություն և իրականություն**, փիլիսոփայական կատեգորիաներ, որոնք մատերիալիստական դիալեկտիկայի մեջ օգտագործվում են զարգացումը նկարագրելիս։ Իրականությունն առարկաների առկա գոյությունն է՝ ժամանակի և տարածության որոշակի պայմաններում, իրենց ներքին կառուցվածքով, օրինաչափ (էությամբ) և բոլոր դրսևորումներով (երևույթներով) հանդերձ, իսկ հնարավորությունը՝ առարկաներին ներհատուկ զարգացման միտումը։ Ըստ դիալեկտիկայի, զարգացման գաղափարն ինքնին ենթադրում է, որ առարկաները նույնքան օբյեկտիվորեն պարունակում են իրենց հետագա փոխարկումների հնարավորությունը, որքանով որ այդ փոխարկումները պայմանավորված են նրանց ներքին օրինաչափություններով։ Սակայն անցումը հնարավորությունից իրականության դրանով իսկ ի սկզբանե կանխորոշված և միագիծ չէ։ Ամեն առարկա միաժամանակ ներկայացնում է բազմաթիվ հնարավորություններ, որոնք կարող են իրականություն դառնալ դրանցից յուրաքանչյուրի համար որոշակի պայմաններում։ Հնարավորությունը կոչվում է ռեալ (կոնկրետ), երբ կան նրա իրականացման համար անհրաժեշտ ներքին և արտաքին պայմանները, և ձևական (վերացական), քանի դեռ այդ պայմանները չեն որոշակիացել։ Հնարավորություն և իրականություն դիալեկտիկական ըմբռնումը հակադրվում է մետաֆիզիկական-մեխանիստական այն տեսություններին, որոնք զարգացումը դիտում են իբրև հնարավորությունների պարզ ծավալում՝ անտեսելով իրական կեցության որակական տարբերությունը հնարավոր կեցությունից (օրինակ, պրեֆորմիզմ, գիտության կումուլյատիվ զարգացման տեսություն), կամ էլ իրար հաջորդող որակական կացությունները չեն բխեցնում միմյանցից՝ չնկատելով զարգացման անընդհատությունը (օրինակ, «աղետների տեսություն», մշակույթի ցիկլային տեսություն, «գիտական հեղափոխությունների» տեսություն)։ Իմացաբանական առումով հնարավորություն և իրականություն կատեգորիաները կապվում են ճշմարտության կոնկրետության դրույթի հետ, երբ խոսքը զարգացող առարկայի մասին է. հատկապես հասարակության ճանաչողությունը, նրա զարգացման ընթացքի կանխատեսումը և հասարակական գործունեությունը ենթադրում են այն որոշակի պայմանների հաշվառումը, որոնք պայմանավորում են ռեալ հնարավորությունների իրականացումը միանգամայն անհատական, անկրկնելի ձևով։ Հնարավորություն և իրականություն կատեգորիաների հետ է կապված քվանտային մեխանիկայի մեկնաբանություններից մեկը. Վ. Ա. Ֆոկը և Վ. Հայզենբերգը գտնում են, որ քվանտային մեխանիկայի հավանականային օրենքները վերաբերում են ոչ թե փաստորեն տեղի ունեցածին՝ «իրականացածին», այլ «պոտենցիալ հնարավորին»։

## Գրականություն
* Լենին Վ. Ի., Երկրորդ ինտերնացիոնալի կրախը, Երկ., հ. 21։ 
* Անանիկյան Կ. Գ., Հնարավորության և իրականության դիալեկտիկան, Ե., 1960։ 

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական կատեգորիաներ
Հայաստանի փայտարվեստի թանգարան

**Հայաստանի փայտարվեստի թանգարան**, հիմնադրվել է 1977 թվականին՝ փայտարդյունաբերության նախարար Ալբերտ Ստեփանյանի նախաձեռնությամբ, ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Գրիգոր Խանջյանի և Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ Հովհաննես Շարամբեյանի աջակցությամբ։ 

Փայտարվեստի ստեղծագործությունները հավաքագրելուց, պահպանելուց և ցուցադրելուց բացի, թանգարանի գործունեության հիմնական նպատակն ու խնդիրն է զարգացնել, պահպանել և շարունակել ազգային փայտարվեստի հարուստ ավանդույթները։ 

Այն հանդիսանում է Հովհաննես Շարամբեյանի անվան Ժողովրդական Արվեստների Թանգարանի մասնաճյուղը։

## Ցուցադրություն
Ինտերիերը ձևավորված է Գրիգոր Խանջյանի էսքիզներով, իսկ մետաղյա ձևավորումը՝ նկարիչ-դարբին Վարդան Օհանյանի։

Թանգարանի հավաքածուն կազմավորվել է կոլեկցիոներների և հեղինակների նվիրատվություններից, հետագայում՝ գիտարշավային նյութերի ու ձեռքբերումների շնորհիվ։ Թանգարանի հիմնական խնդիրներից է հավաքագրել, պահպանել, ցուցադրել փայտարվեստի նմուշներ և նպաստել ազգային փորագրության ավանդույթների զարգացմանը, ինչպես նաև նպաստել արհեստների մշակույթի, մասնավորապես, փայտարվեստի վերականգնմանը։ 

Փայտարվեստի թանգարանը, միևնույն ժամանակ, յուրօրինակ դպրոց է, որտեղ մասնագիտական կրթություն են ստացել ցուցադրվող հեղինակներից շատերը։ Նրանց աշխատանքներից ձեռք են բերել ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Մոսկվայի և Սանկտ Պետերբուրգի որոշ թանգարաններ։

Ցուցադրությունը պայմանականորեն բաժանվում է երեք մասի՝
* հնագույն մշակույթի բաժին
* կիրառական արվեստի բաժին 
* քանդակի բաժին

Վերջին երկուսում ներկայացված են պրոֆ‎եսիոնալ քանդակագործների, նկարիչների և փայտի փորագրության վարպետների ժամանակակից ստեղծագործություններ։ Իսկ հնագույն մշակույթի բաժնում, արհեստների զարգացման պատմության և նրանց փոխներգործության լիարժեք պատկերման նպատակով փայտե առարկաների հետ մեկտեղ ցուցադրվում են նաև հարակից արհեստների նմուշներ։ Ցուցադրությունում ներկայացված են ինչպես հին փայտե առարկաներ, այնպես էլ ժամանակակից փորագրության և քանդակի նմուշներ։

## Միջոցառումներ
Թանգարանում կազմակերպվում են թեմատիկ և հեղինակային ցուցահանդեսներ, մշակութային միջոցառումներ, դասախոսություններ։

Կրթական-ուսուցողական ծրագրեր են իրագործվում ՀՀ մարզերում և Արցախում։

## Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Պարոնյան 2 և 4 հասցեում։

## Պատկերասրահ

Armenian Museum of Woodworking (2).jpg
Armenian Museum of Woodworking (3).jpg
Armenian Museum of Woodworking (1).jpg



Gata stamp 01.jpg|Գաթանախշիչ
Gata stamp 02.jpg|Գաթանախշիչ-գրտնակ
Gata stamp 03.jpg|Գաթանախշիչ
Gata stamp 04.jpg|Գաթանախշիչ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ Երևանում
Կատեգորիա:1977 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Երևանի թանգարաններ
Հացյաց դրախտ

**Հացյաց դրախտ**, հացենու անտառապուրակ Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Տարոն գավառի Աշտիշատ ավանում, որտեղ գտնվում էր Վահագնի մեհյանը։ Ըստ Փավստոս Բուզանդի, Գրիգոր Ա Պարթևը (Լուսավորիչ), Աշտիշատի մեհյանը փոխելով մայր եկեղեցու, Հացյաց դրախտի սրբազան աղբյուրում մկրտել է Հայոց զորաբանակը։ Նույն պատմիչի հավաստմամբ, Հացյաց դրախտում բնակվել է ասորի քարոզիչ Դանիել քորեպիսկոպոսը, որին Գրիգոր Լուսավորիչը կարգել էր Տարոնի եկեղեցու գլուխ, ինչպես նաև Մեծ Հայքի եկեղեցիների վերակացու։ Հուսիկ Ա Պարթևի մահից (347) հետո Հայոց կաթողիկոսական գահի հավակնորդ Դանիելը սպանվել է Տիրան թագավորին հակառակվելու համար և թաղվել Հացյաց դրախտում։

Կատեգորիա:Տարոն
Էդուարդ Առստամյան

**Էդուարդ Առստամյան** (7 նոյեմբերի, 1964, Բերդաձոր, Շուշիի շրջան&nbsp;-&nbsp;28 հոկտեմբերի, 1992, Վանք, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Էդուարդ Առստամյանը ծնվել է 1964 թ. նոյեմբերի 7-ին Շուշիի շրջանի Բերդաձոր գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ Աշխատել է Ստեփանակերտի կոշկի ֆաբրիկայում։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անցել է Գերմանիայում։ Զորացրվելուց հետո՝ 1985 թ-ից աշխատանքի է անցել Ստեփանակերտի էլեկտրատեխնիկական գործարանում, միաժամանակ սովորել է Կապանի շինարարական տեխնիկումի հեռակա բաժնում։ Միացել է հայրենի գյուղի պաշտպաններին, այնուհետև տեղափոխվել կապի վաշտ («61»)։ Զոհվել է 1992 թ. հոկտեմբերի 28-ին Մարտակերտի շրջանի Վանք գյուղում, ինքնաթիռի ռմբակոծության ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի մեկ երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։ 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:1964 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 28 մահեր
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Բերդաձոր գյուղում ծնվածներ
Շուռի անհավասարում

Մաթեմատիկայում **Շուռիի [[Անհավասարություն (մաթեմատիկա)|անհավասարումը]]**, որն անվանվել է ի պատիվ հրեա մաթեմատիկոս Եսա Շուռի, պնդում է, որ բոլոր *x*, *y*, *z* և *t > 0* ոչ բացասական իրական թվերի համար ճիշտ է

:x^t (x-y)(x-z) + y^t (y-z)(y-x) + z^t (z-x)(z-y) \ge 0

անհավասարումը, իսկ 0-ի է հավասար այն և միայն այն դեպքում, երբ *x = y = z* կամ դրանցից երկուսը հավասար են, իսկ մյուսը հավասար է զրոյի։ Երբ *t*-ն զույգ դրական ամբողջ թիվ է, անհավասարումը ճիշտ է բոլոր իրական *x*, *y* և *z* թվերի համար։

Երբ t=1, ստացվում է հայտնի մասնավոր դեպք.
:x^3 + y^3 + z^3 + 3xyz \geq xy(x+y) + xz(x+z) + yz(y+z)

## Ապացույց
Քանի որ անհավասարումը սիմետրկ է x,y,z նկատմամբ, կարող ենք ենթադրել, որ  x \geq y \geq z։ Որից հետո 

: (x-y)[x^t(x-z)-y^t(y-z)]+z^t(x-z)(y-z) \geq 0

անհավասարումը ակնհայտ ճիշտ է, քանի որ անհավասարման ձախ կողմի յուրաքանչյուր անդամ ոչ բացասական է։

## Ընդհանրացում
Շուռի անվասարման ընդհանրացումը հետևյալն է.

Ենթադրենք տրված է a,b և c դրական իրական թվերը։ Եթե (a,b,c) և (x,y,z) եռյակները նմանապես դասավորված են, ապա ճիշտ է հետևյալ անհավասարումը.

:a (x-y)(x-z) + b (y-z)(y-x) + c (z-x)(z-y) \ge 0։

2007 թվականին ռումինիացի մաթեմատիկոս Վալենտին Վորնիկուն ցույց է տվել, որ գոյություն ունի անհավասարման ավելի ընդհանրացված տարբերակ.

Ենթադրենք a,b,c,x,y,z \in \mathbb{R}, որտեղ a \geq b \geq c, և կամ x \geq y \geq z, կամ  z \geq y \geq x։ Եթե k \in \mathbb{Z}^{+} և f:\mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}_{0}^{+}-ը ուռուցիկ է կամ մոնոտոն, ապա
: {f(x)(a-b)^k(a-c)^k+f(y)(b-a)^k(b-c)^k+f(z)(c-a)^k(c-b)^k \geq 0}։

Այս անհավասարման մեջ *x* = *a*, *y* = *b*, *z* = *c*, *k* = 1, *ƒ*(*m*) = *m**r* տեղադրելով ստանում ենք Շուռիի անհավասարումը։

Շուռիի անհավասարման նման անվասարում տեղի ունի հինգ փոփոխականի համար։ Ենթադրենք x, y, z, v, t \in R, այնպես որ x, y, z, v, \ge 0 և t > 0, ապա

: x^t (x-y)(x-z)(x-v) + y^t (y-x)(y-z)(y-v) + z^t (z-x)(z-y)(z-v) + v^t (v-x)(v-y)(v-z) \ge 0։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անհավասարություն (մաթեմատիկա)
Միհարկանի Ամերիկա

**Միհարկանի Ամերիկա** (), խորհրդային գրողներ Իլֆ և Պետրովի գիրքը, պատմում է նրանց՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում կատարած 10-շաբաթ տևողությամբ ավտոճանապարհորդության մասին։ Գիրքը գրվել է 1935-1936 թթ. և հրատարակվել է 1937 թվականին։

## Վերնագիրը
մինի|Իլֆի լուսանկարը. «Այս լուսանկարը ես կցանկանայի վերնագրել այսպես. ''Ահա, սա է Ամերիկան''»

Անգլերեն թարգմանվել է *Little Golden America* վերնագրով («Փոքր Ոսկե Ամերիկան»)։ Ռուսերեն նախնական վերնագիրը արտացոլում է հեղինակների տեսակետը, որ Ամերիկան բնորոշում են ոչ թե խոշոր քաղաքների երկնաքերծները, այլ փոքր քաղաքները. «Փոքր քաղաքներում երկնաքերծեր չկան։ Ամերիկան գերազանցապես միհարկանի և երկուհարկանի երկիր է։»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* «Միհարկանի Ամերիկան» էլ-գիրք 

Կատեգորիա:1937 վեպեր
Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էկրանավորված ռուսական վեպեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրականություն
Կատեգորիա:Ուղեգրություններ
Կատեգորիա:Ռուսական հումոր
Կատեգորիա:Օրագրեր
Կատեգորիա:1937 գրքեր
Երաժշտական հնագրություն

**Երաժշտական հնագրություն**, պատմական երաժշտագիտության, միաժամանակ պատմա-բանասիրական հնագրության բնագավառ, երաժշտապատմական դիսցիպլին, որն ուսումնասիրում է երաժշտական գրության հին համակարգերը, երաժշտական նշանների էվոլյուցիայի օրինաչափությունները, նրանց գծագրական ձևերի փոփոխությունը, ինչպես նաև երաժշտական գրության հին հուշարձանները՝ նրանցում կիրառված նոտային համակարգերի բովանդակության և նրանց գրության ժամանակի ու վայրի առումով։

## Երաժշտական հնագրության խնդիրը
Հիմնական խնդիրն է՝ երաժշտական գրության մոռացված համակարգերի վերծանումը և նրանցով գրառված երաժշտության փոխադրությունը ժամանակակից գծային նոտագրության։ Բուն հնագրության մեթոդներից բացի, օգտագործում է երաժշտա-տեսական ու պատմական հետազոտություններ նաև վիճակագրության, ինֆորմացիայի տեսության ու այլ գիտությունների տեսական վերլուծումներ։

## Ձևավորումը
Որպես ինքնուրույն գիտություն ձևավորվել է XIX դարի կեսերին։ Արևմտաեվրոպական և բյուզանդական նևմային գրության ուսումնասիրության և վերծանության ուղղությամբ մեծ ներդրում ունեն է. Կուսմակերը, Հ. Ռիմանը, Օ. Ֆլայշերը, նոր ժամանակներում՝ է. Վելեսը, Հ. Տիլյարդը, Կ. Հյոհեգը (փորձել են տալ միջին-բյուզանդական նևմագրության լիակատար վերծանությունը)։ Ռուսական միջնադարյան եկեղեցական երգարվեստի («Զնամենյան ռասպև») և կրյուկային նոտագրության ուսումնասիրության բնագավառում նշանակալից են Մ. Սմոլենսկու, Վ. Մեքալլովի, Ա. Պրեոբրաժենսկու, սովետական հետազոտողներ Վ. Բելյաևի, Մ. Բրաժնիկովի, Ն. Ուսպենսկու աշխատությունները։ Որոշակի աշխատանք է տարվում վրացական հին նոտագրության («Նիշանի») ուսումնասիրության ուղղությամբ։ Հայկական խազային նոտագրության ուսումնասիրության բնագավառում աշխատել են բազմաթիվ եվրոպացի երաժիշտ-միջնադարագետներ։ Նշանակալից են հայ հետազոտողներ Ե. Տնտեսյանի և Կոմիտասի, խորհրդային երաժշտագետներ Ռ. Աթայանի և Ն. Թահմիզյանի աշխատությունները։ Վերջին ժամանակներում զգալի նվաճումներ կան մասնավորապես հին երաժշտական ձեռագրերի հայտնաբերման, նրանց թվագրման, ընդհանրապես հայ երաժշտական հնագրության սկզբունքների մշակման, խազագրության համակարգերի պատմության, էվոլյուցիայի ուսումնասիրման նաև որոշ տեսական-հնագրական հարցերի մշակման գործում։ Սակայն միջնադարյան նոտագրության բոլոր համակարգերն էլ դեռևս հեռու են վերջնականորեն վերծանված լինելուց։

## Տես նաև
* Խազագրություն
* Նոտագրություն

## Գրականություն
* Կոմիտաս, Տողվածներ և ուսումնասիրություններ, Երևան, 1941։ 
* Ռոբերտ Աթայան, Հայկական խազային նոտագրությունը, Երևան, 1959։ 

Կատեգորիա:Երաժշտություն
Կատեգորիա:Հնագրություն
Հմայակ Առստամյան

**Հմայակ Առստամյան** (10 հունիսի, 1970, Սառնաղբյուր, Ասկերանի շրջան&nbsp;-&nbsp;8 մայիսի, 1992, Շուշի), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Հմայակ Առստամյանը ծնվել է 1970 թ. հունիսի 10-ին Ասկերանի շրջանի Սառնաղբյուր գյուղում։ Ստեփանակերտի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցում 8-ամյա կրթություն ստանալուց հետո ընդունվել է պրոֆտեխուսումնարան և սովորել զոդողի մասնագիտություն։ Խորհրդային բանակում ծառայել է Մոսկվայի մարզում։ Զորացրվելուց հետո ընդգրկվել է արցախյան ընդհատակյա պայքարին։ Ծառայել է Դաշուշենի կամավորական ջոկատում։ Մասնակցել է Կրկժանի, Մալիբեկլուի, Ջանհասանի ազատագրական մարտերին։ Կրկժանում վիրավորվել է ոտքից, Ջանհասանում՝ աչքերից, բայց էլի մնացել շարքում։ Զոհվել է 1992 թ. մայիսի 8-ին՝ Շուշիի ազատագրման ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Սառնաղբյուրի գերեզմանատանը։ 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հունիսի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 8 մահեր
Կատեգորիա:1992 մահեր
Յագնոբացիներ

**Յաղնոբացիներ** (յագն․՝ йағнобӣ)՝ փոքրաթիվ իրանալեզու ժողովուրդ, որը բնակվում է Տաջիկստանում և համարվում է տեղի ազգային փոքրամասնություն։

## Բնակեցման շրջաններ
Յաղնոբացիների պատմական բնակեցման տարածաշրջանը համարվում է Յաղնոբ (տաջ․՝ Яғноб) գետի հովիտը։ Այս տարածքը գտնվում է Սոգդիյան մարզի հարավային հատվածում։ 1970—1971 թվականներին մոտ 4000 յագնոբացիներ ստիպողաբար տեղահանվեցին Զաֆարաբադի և Վարզոբյան շրջաններ։ Պատճառն «երկրաշարժային գոտու վտանգավորությունն էր», սակայն իրականում ուղղակի պետք էին աշխատողներ այդ տարածքում բամբակը աճեցնելու համար։ Շատերը հաստատվեցին նաև մայրաքաղաք Դուշանբեում, մի մասն էլ վերադարձավ իրենց հայրենի վայրը։

## Լեզու
Յաղնոբերենը սոգդիերենի (այդ լեզվի արևելյան բարբառներից մեկի) միակ «կենդանի» մնացած ճյուղն է, որը փրկվել է պարսկերենի կործանիչ ազդեցությունից մի հեռավոր լեռնային հովտում։ Այսօրվա դրությամբ յաղնոբերենի ամենամոտիկ բարեկամական լեզուն հանդիսանում է օսերենը, որը նույնպես պատկանում է իրանական լեզուների հյուսիս–արևելյան ենթաճյուղին։ Հիշեցնենք, որ տեղի պետական լեզուն հանդիսացող տաջիկերենը պատկանում է հարավարևմտյան ենթաճյուղին։ Այնուամենայնիվ, յաղնոբերենի և օսերենի նախահայրեր հանդիսացող լեզուները մեր դարաշրջանից ի վեր հանդես էին գալիս որպես առանձին լեզուներ, և համաժամանակյա մակարդակի վրա այս լեզուները բավականին տարբերվում են միմյանցից։ Գրեթե բոլոր յագնոբացիներն երկլեզու են՝ յագնոբերենից բացի օգտագործվում է նաև տաջիկերենը, որով վարում են դասընթացները և սովորում են դպրոցում։ Տաջիկերենն ունեցել է և շարունակում է ունենալ մեծ ազդեցություն յագնոբացիների լեզվի վրա, հիմնականում ազդելով բառապաշարի վրա։ Այսօրվա դրությամբ այս փոքր ազգը մեծամասնությամբ ձուլվել է տաջիկական միջավայրում։

## Քանակություն
Քանակությունը մոտ 5 հազար մարդ է, որոնք 2000 թվականի մարդահամարով արձանագրվել էին որպես տաջիկներ։
Այլ տվյալների համաձայն, յագնոբացիներն հասնում են 13,5 հազարի, որոնցից 6,6 հազարը ապրում է Զաֆարաբադի շրջանում, 3,5 հազարը՝ Դուշանբեում, 1,3 հազարը՝ Վարզոբյան շրջանում (Վերին Վարզոբում), 1,1 հազարը՝ Գիսարյան շրջանում, 0,7 հազարը՝ Խաթլոնի նահանգի սահմանագլխին՝ Ռուդակիում և Խուռոսոնյան շրջանում։ Միայն 300 յագնոբացի է բնակվում իրենց հայրենիքը հանդիսացող Յագնոբ գետի հովտում։

## Հիմնական զբաղմունքները
Հիմնական զբաղմունքներն են հողագործությունն ու անասնապահությունը։

## Կրոն
Հավատացյալները սուննի իսլամի հետևորդներ են։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.vokrugsveta.ru/vs/article/7333/՝ ռուսերեն։

## Տես նաև
* Յաղնոբերեն
* Իրանական լեզուներ
* Տաջիկստան

Կատեգորիա:Իրանական ազգեր
Կատեգորիա:Տաջիկստանի ազգեր
Լաչինի շրջան (Ադրբեջան)

**Լաչինի շրջան** (), Ադրբեջանի Հանրապետության վարչական շրջան է, որ ստեղծվել է 1991 թվականից Խորհրդային Ադրբեջանի համանուն շրջանի հիմքի վրա։ Նրա վարչական կենտրոնը Բերձոր (Լաչին) քաղաքն էր։

## Անուն
Համաձայն 7-րդ դարի հայ պատմիչ, գիտնական Անանիա Շիրակացու աշխատության՝ Լաչինի շրջանի տարածքը կոչվել է Աղահեճք, որը հանդիսացել է մ․թ․ա․ 4-ից մ․թ․ 5-րդ դարերում գոյություն ունեցած Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի 12 գավառներից մեկը (Աղահեճք գավառ)։ Աղահեճքի մասին է վկայել նաև մեկ այլ հայտնի հայ պատմիչ 8-րդ դարում գործունեություն իրականացրած Մովսես Կաղանկատվացին։ Աղահեճք անունը օգտագործվել է առնվազն մինչև 13-րդ դարը, ինչի մասին է վկայում 13-րդ դարի հայ պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը։

13-րդ դարում արդեն Աղահեճք անվանը զուգահեռ օգտագործվում էին նաև Քաշաթաղ, Խոժոռաբերդ անունները։ Քաշաթաղն ու Խոժոռաբերդը Աղահեճքի գավառի ամրոցներից էին։ Հետագայում 2 կենտրոններից առավել ազդեցիկը դարձավ Քաշաթաղը, ինչի շնորհիվ գավառը սկսեցին կոչել Քաշաթաղ։ Այն հիմնականում ընդգրկում էր գավառի հարավային և հարավ-արևմտյան մասը։

16-րդ դարում Քաշաթաղ անվանը զուգահեռ գործածական է դառնում նրա կրճատ տարբերակը՝ Քշտաղ կամ Քշտաղի երկիր անվանաձևերը։ Մինչև 18-րդ դարերում այն շարունակվել է կոչվել Քաշաթաղ ի դեմս Քաշաթաղի մելիքության։

16-ից 18-րդ դարերում Աղահեճքի հյուսիս-արևելյան մասն առավել հայտնի էր Մաղավուզ անվամբ, իսկ 19-րդ դարի սկզբներին՝ Տառիստ անվամբ։

Խորհրդային միության տարիներին, երբ շրջանն ընդգրկված էր Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում, անվանվում է Լաչինի շրջան (տես՝ Լաչինի շրջան) և 1930-ից 1991 թվականներն այդ անունն էր կրում։

1990-ական թվականների սկզբներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտի արդյունքում շրջանի տարածքն անցնում է Արցախի Հանրապետության վերահսկողությանը և ընդգրկվում վարչատարածքային բաժանման մեջ՝ կոչվելով Քաշաթաղի շրջան։

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո նորանկախ Ադրբեջանի Հանրապետությունը շարունակում է Քաշաթաղի շրջանի կենտրոնահյուսիսային հատվածը համարել իր վարչատարածքային միավոր և անվանել Լաչինի շրջան։

## Պատմություն
1992 թվականի մայիսին հայկական զինված ուժերը ազատագրել են Լաչինի շրջանը։ Վարչական միավորը դադարել է գոյություն ունենալուց՝ դառնալով Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի մասը՝ նախկին Խորհրդային Ադրբեջանի Զանգելանի ու Կուբաթլուի շրջանների հետ միասին։

## Տես նաև
* Լաչինի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ)
* Քաշաթաղի շրջան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի շրջաններ
Կատեգորիա:Լաչինի շրջան
Գուբադլըի շրջան

**Գուբադլըի շրջան** () Ադրբեջանի Հանրապետության վարչական շրջան է, որ ստեղծվել է 1991 թվականից Խորհրդային Ադրբեջանի համանուն շրջանի հիմքի վրա։ Նրա վարչական կենտրոնը Քաշունիք քաղաքն էր։

1993 թ․ ամռանը հայկական զինված ուժերը ազատագրել են Գուբադլըի շրջանը։ Վարչական միավորը դադարել է գոյություն ունենալուց՝ դառնալով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի մասը՝ նախկին ադրբեջանական Զանգելանի ու Լաչինի հետ։ Արցախի Հանրապետության վարչական բաժանման համաձայն՝ ԼՂՀ–ում վերացվել են այդ կարգի ադրբեջանական վարչական միավորները։

Խորհրդային Ադրբեջանի նախկին տասնմեկ վարչական միավորները փոխարինվել են յոթով, որոնց տրվել են պատմական անուններ՝ Շահումյանի շրջան (Գյուլիստան՝ նախկին Շահումյանի և Քարվաճառի շրջաններ), Մարտակերտի շրջան (Ջրաբերդ՝ նախկին Մարտակերտի շրջան), Ասկերանի շրջան (Խաչեն՝ նախկին Ասկերանի և Աղդամի շրջաններ), Մարտունու շրջան (Վարանդա՝ նախկին Մարտունու շրջան և Աղդամի շրջանի մի մասը), Հադրութի շրջան (Դիզակ՝ նախկին Հադրութի և Ջեբրաիլի շրջաններ, Ֆիզուլիի շրջանի ազատագրված հատվածը), Քաշաթաղի շրջան (նախկին Լաչինի, Կուբաթլուի և Զանգելանի շրջաններ) և առանձին Շուշիի շրջան ու քաղաք Ստեփանակերտ։

Գուբադլըի շրջանը ազատագրվել է Արցախյան ազատամարտի ընթացքում, 1993 թ․ ամռանը, հանձնվել Ադրբեջանին 2020 թվականին։

[մինի|[Հագարի գետը]]

## Տես նաև
* Քաշաթաղի շրջան,
* Կուբաթլուի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ)

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Կուբաթլուի շրջան
Կատեգորիա:Ադրբեջանի շրջաններ
Կոլյա Առստամյան

**Կոլյա Աշոտի Առստամյան** (12 օգոստոսի, 1966, Պողոսագոմեր, Մարտակերտի շրջան - 1 ապրիլի, 1993, Մոխրաթաղ, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Կոլյա Առստամյանը ծնվել է 1966 թ. օգոստոսի 12-ին Մարտակերտի շրջանի Պողոսագոմեր գյուղում։ Ավարտել է Չլդրանի միջնակարգ դպրոցը։ Ստեփանակերտի ավտոդպրոցում ստացել է վարորդի մասնագիտություն։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է գյուղում, իր մասնագիտությամբ։ Արցախյան շարժման կամավորներից էր։ Զոհվել է 1993 թ. ապրիլի 1-ին՝ Մոխրաթաղ գյուղի ազատագրության ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Պողոսագոմերի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Ջեբրաիլի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ)

**Ջեբրաիլի շրջանը** () Խորհրդային Ադրբեջանի վարչական շրջան էր, որ գոյություն է ունեցել 1930-1993 թթ․։ Նրա վարչական կենտրոնը Ջեբրաիլ (Մեխակավան) քաղաքն էր։ Սահմանակից է Իրանին հարավից և արևմուտքից։

1993 թ․ օգոստոսի վերջին հայկական զինված ուժերը ազատագրել են Ջեբրաիլի շրջանը։ Այն այժմ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Հադրութի շրջանի մասն է կազմում։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչական բաժանման համաձայն՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում վերացվել են այդ կարգի ադրբեջանական վարչական միավորները։

Խորհրդային Ադրբեջանի նախկին տասնմեկ վարչական միավորները փոխարինվել են յոթով, որոնց տրվել են պատմական անուններ՝ Շահումյանի շրջան (Գյուլիստան՝ նախկին Շահումյանի և Քարվաճառի շրջաններ), Մարտակերտի շրջան (Ջրաբերդ՝ նախկին Մարտակերտի շրջան), Ասկերանի շրջան (Խաչեն՝ նախկին Ասկերանի և Աղդամի շրջաններ), Մարտունու շրջան (Վարանդա՝ նախկին Մարտունու շրջան և Աղդամի շրջանի մի մասը), Հադրութի շրջան (Դիզակ՝ նախկին Հադրութի և Ջեբրաիլի շրջաններ, Ֆիզուլիի շրջանի ազատագրված հատվածը), Քաշաթաղի շրջան (նախկին Լաչինի, Կուբաթլուի և Զանգելանի շրջաններ) և առանձին Շուշիի շրջան ու քաղաք Ստեփանակերտ։

[մինի|[Արցախի կամուրջ]]

## Տես նաև
* Ադրբեջանի վարչական բաժանում
* Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն
*  Քաշաթաղի շրջան

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի վարչական բաժանում
Պատրիկ Էբերտ

**Պատրիկ Էբերտ** (գերմաներեն՝ Patrick Ebert, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, խաղում է Մոսկվայի «Սպարտակ» ակումբում։

## Ակումբային կարիերա
[left|thumb|Պատրիկ Էբերտը Հերտայի Կազմում 2011 թ.|Էբերտը [Հերտա (ֆուտբոլային ակումբ, Բեռլին)|Հերտայի կազմում]]
[right|thumb|Պատրիկ Էբերտը Սպարտակի կազմում|Էբերտը [Սպարտակ (ֆուտբոլային ակումբ, Մոսկվա)|Սպարտակի կազմում]]

## «Հերտա»
Էբերտն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է «Հերտա» ակումբում։ 1998-2004 թթ. նա հանդես է եկել այդ ակումբի տարբեր տարիքային խմբերում։ Իսկ 2004 թ. արդեն ստորագրեց պայմանագիր, ըստ որի նա սկսելու էր հանդես գալ այդ ակումբի հիմնական կազմում։ Առաջին անգամ հիմնական կազմում խաղաց 2006/07 մրցաշրջանի ժամանակ, երբ թիմը մրցում էր «Մոսկվա» ակումբի հետ։ 2006 թ. օգոստոսին իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել Բունդեսլիգայում, երբ թիմը մրցում էր «Վոլֆսբուրգ» ակումբի հետ։

## «Վալյադոլիդ»
2012 թ. Էբերտը տեղափոխվեց Իսպանիա, ստորագրեց պայմանագիր «Վալյադոլիդ» ակումբի հետ։ Նոր ակումբի կազմում Լա Լիգայի շրջանակներում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրեց օգոստոսի 20-ին, երբ թիմը մրցում էր «Սարագոսա» ակումբի հետ։ Հոկտեմբերի 30-ին նա կարողացավ խփել իր առաջին գնդակը Վալյադոլիդի կազմում, երբ թիմի մրցակիցն էր Ռեալ Սոսյեդադը։ Առաջին իսկ մրցաշրջանում Պատրիկը դարձավ ակումբի հիմնական խաղացողներից մեկը. մասնակցեց 23 հանդիպման, 6 անգամ կարողացավ գրավել մրցակից թիմերի դարպասը։

## «Սպարտակ»
2014 թ. փետրվարի 7-ին Էբերտն օգտվելով պայմանագրում եղած կետերից մեկից նախ խզեց պայմանագիրը Վալյադոլիդի հետ, ապա ստորագրեց նոր պայմանագիր «Սպարտակ» ակումբի հետ։ Ավելի ուշ պարզ դարձավ, որ ռուսական ակումբը վճարել է մոտ 1.4 միլիոն եվրո։ Էբերտը ռուսական ակումբի կազմում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է 2014 թ. մարտի 8-ին, երբ իր թիմը մրցում էր Թերեկի հետ (0։ 1)։

## Ազգային հավաքականի կազմում
Էբերտը հանդես է եկել Գերմանիայի երիտասարդական հավաքականների կազմերում (մինչև 17, 18, 20, 21 տարեկաններ)։ 2009 թ. Մինչև 21 տարեկանների Ազգային հավաքականի կազմում կարողացել է հաղթել Եվրոպայի առաջնությունում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը int.soccerway.com կայքում
* Էբերտը www.fussballdaten.de կայքում 
* Էբերտը www.transfermarkt.de կայքում  
* Էբերտը espnfc.com կայքում  
* Էբերտը www.skysports.com կայքում  

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բեռլինի Հերտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռայո Վալեկանոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ