open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անպարտելին (ֆիլմ, 1983)

**«Անպարտելին»** (),  1983 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Յուրի Բորեցկին։

## Սյուժե
Նախկին կարմիրբանակային  Անդրեյ Խրոմովը (ազգանուը հորինված է, չնայած սկզնատառերը ակնարկում են Խառլամպիևին), որը տարված էր ըմբշամարտի նոր տեսակ՝ «ինքնապաշտպանություն առանց զենքի» ստեղծելու գաղափարով, գնում է Միջին Ասիա, որտեղ ծանոթանում է ազգաեին ըմբշամարտ կուրաշին։ Այնտեղ լինելու ընթացքում հերոսը բազմիցս ընկնում է դժվարին իրավիճակների մեջ, որոնցից դուրս է գալիս պատվով։ Ֆիլմը նվիրված են  Անատոլի Խարլամպիևի հիշատակին, որը եղել է սաբոյի հիմնադիրը, իսկ նրա գործողությունները տեղի են ունենում Խորհրդային Թուրքմենստանում 1920-ական թվականներին

## Դերերում
*Անդրեյ Ռուստոցկի – Անդրեյ Խրոմով
*Խամզա Ումարով – Ֆաթահբեկ
*Նուրմուխան  Ժանտուրին – Ջումա
*Յոդգար Սագդիև – Ջաֆար
*Գյուլնարա Դուսմատովա – Լայլո
* Բիրոդար Ատաբաև – Յուլչի
*Դիլշատ Իսմաիլով–Աբբուլլա
*Նիկոլայ Կարպով – Ահմեդ
*Տուխտասին Մուրատով – Ֆարհադ
*Բեգալին Նարտայ
*Վսևոլոդ Սաֆոնով – Նիկոլայ Պոդվոյսկի
*Մենտայ  Ուտեպբերգենով–  Յակուբ խանի   զարմիկը (լուսագրերում նշված չէ)

## Ստեղծում
Ֆիլմը ամրագրել է այն ժամանակ հաստատված լեգենդը, թե սամբոյի միակ ստեղծողը Անատոլի Խարլամպիևն էր (իրականում եղել է Օշչեպկովի աշակերտը)։ Նրա անունը ենթադրվում է գլխավոր հերոսի անվան ու ազգանվան սկզբնատառերից։ Պավել Լունգինի սցենարը, ըստ սպորտի պատմաբանների, պատմում է այն մասին, թե ինչպես է գլխավոր հերոսը ճանապարհորդում բասմաչներից ազատագրված Միջին Ասիայի շրջաններով և հավաքում ժողովրդական մենամարտերի հնարքներ, կապ չի ունեցել ոչ սպորտաձևի ստեղծման պատմության, ոչ էլ Խարլամպիևի կյանքի փաստերի հետ։

## Վարձույթ
Վարձույթի ընթացքում ֆիլմն ունեցել է 29 միլիոն հանդիսատես։

## Ֆիլմի ազդեցություն
Ֆիլմը նպաստել է սամբոյով զբաղվողների թվի մի քանի անգամ ավելացմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին
Դոմ Դելուիզ

**Դոմ Դելուիզ** (, ), ամերիկացի կատակերգակ դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, ինչպես նաև` վարպետ խոհարար։ Առավել հայտնի է Մել Բրուքսի «Համաշխարհային պատմություն, մաս առաջին», «Ռոբին Հուդ, Տրիկոներով տղամարդիկ» և այլ ֆիլմերում խաղացած դերերով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նյու Յորքում, իտալական ընտանիքում։ Նա եղել է երեք երեխաներից կրտսերը, մեծ եղբոր անունը Նիկոլաս Դելուիզ էր և մեծ քրոջ անունը` Անտուանետա Դելուիզ Դաուրիո։

Որպես կատագերգական դերասան նկարահանվել է մի քանի հեռուստատեսային սերիալներում, կանոնավորապես հայտնվել է լիամետրաժ ֆիլմերում, մասնակցել է բրոդվեյան բեմադրություններին և մուլտֆիլմերի հնչյունավորումներին։

Հետաքրքրվել է խոհարարությամբ, դարձել է շեֆ-խոհարար, վարում էր համապատասխան թոկ-շոու և տպագրել է մի քանի խոհարարական գրքեր։

Նրա որդիները գնացել են հոր հետքերով. Փիթր Դելուիզը ռեժիսոր և դերասան է, Դևիդ և Մայքլ Դելուիզները երկուսն էլ դերասաններ են։

Մահացել է 2009 թվականի մայիսի 4-ին, 75 տարեկան հասակում, երիկամային անբավարարությունից, մինչև այդ շատ տարիներ պայքարել է քաղցկեղի դեմ։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Խոհարարական գրքեր
* *A Delicious Sampling of Dom’s Recipes* from *Eat This … It’ll Make You Feel Better: *"Mama’s Italian Home Cooking and Other Favorites of Family and Friends*, Simon & Schuster, 1988
* *Eat This … It Will Make You Feel Better: Mama’s Italian Home Cooking and Other Favorites of Family and Friends* (հայտնի է նաև *Eat This* վերնագրով), Simon & Schuster, 1988
* *Eat This Too! It’ll Also Make You Feel Better* (հայտնի է նաև *Eat This Too!* վերնագրով), Atria, 1997

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Ջորջթաուն (Կայմանյան կղզիներ)

**Ջորջթաուն** (), Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան Վեստ Ինդիա տարածաշրջանում գտնվող Կայմանյան կղզիների մայրաքաղաքը։ Նավահանգիստ Կարիբյան ծովի ափին։ Գտնվում է Մեծ Կայման կղզում։

Կայմանյան կղզիների ոչ միայն վարչական, այլև ֆինանսական կենտրոնն է, որտեղ գտնվում են շուրջ 600 բանկային կազմակերպությունների գրասենյակներ։ Բացի այդ, քաղաքում կան առևտրի մի շարք կենտրոններ, զբոսաշրջային ջերմանավերի սպասարկման կետ, բեռնատար նավերի նորոգարան։ Նրա բնակչությանն ու այցելուներին սպասարկում է Օուեն Ռոբերթսի անվան միջազգային օդանավակայանը ():

*Globalization and World Cities Research Network*-ի դասակարգման համաձայն՝ Ջորջթաունը դասվել է *Beta* քաղաքների շարքին։

2019 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է շուրջ 40.200. այդ ցուցանիշով Ջորջթաունը Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան Վեստ Ինդիա տարածաշրջանում զբաղեցնում է առաջին տեղը։

## Տեսարժան վայրեր
* Ֆորտ Ջորջ բերդը (XVII դար)
* Սուրբ Իգնատիուս եկեղեցին (1982 թվական)
* Կայմանյան կղզիների ազգային թանգարան. բացվել է 1990 թվականին, Իրա Թոմսոնի հավաքածուի հիման վրա

## Պատկերասրահ

Business Area of George Town.jpg|
George Town Harbour.jpg|
St Matthews 2.jpg|



## Կլիմա
*Köppen climate classification*-ի դասակարգման համաձայն՝ Ջորջթաունն ունի արևադարձային, մուսոնային կլիմա՝ մայիսից մինչև նոյեմբեր ձգվող շոգ ու խոնավ տարեշրջանով և դեկտեմբերից ապրիլ ձգվող տաք ու չոր տարեշրջանով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Photos of George Town
*Webcam in George Town

Կատեգորիա:Կայմանյան կղզիների քաղաքներ
Կատեգորիա:Վեստ Ինդիայի քաղաքներ
Ամիրի և Գինեկի խաչքար

**Ամիրի և Գինեկի խաչքար**, որը գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Անգեղակոթ գյուղի հյուսիսային եզրին, բարձունքի վրայի գերեզմանոցում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (9.13/4.21)։

## Տեղադրություն

Խաչքարը կանգնեցված է անմշակ պատվանդանին։

## Վիմական արձանագրություն
Խաչքարը ունի 5 տող վիմական արձանագրություն

# ԿԱՄԱԻՆ ԱՅ ԿԱՆԳՆԵՑ
# ԱԻ ԽԱԶՍ Ի ՓՐԿՈՒԹԻՒՆ
# ԱՄԻՐԻՆ ԵՒ ԱՄՈՒՍՆ
# ՈՅ ԻՒՐ ԳԻՆԵԿԻՆ ԵՒ ԾՆՈՂ
# ԱՑ ԻՒՐ. Ի ԹՎ. :ՊԿԷ։

## Տես նաև
* Անգեղակոթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Անն ԴեԳրեյս

**Անն ԴեԳրեյս** (, ), կանադացի գեղարվեստական գրող և պատկերազարդող, ով ապրում է Նելսոն քաղաքի մոտակայքում, Բրիտանական Կոլումբիայում։ Նա հրատարակել է չորս վեպ և համահեղինակել է ֆոտոգրքեր։

## Կենսագրություն
Ծնվելով Օտավայում, Օնտարիոյում՝ ԴեԳրեյսը 1981 թվականին տեղափոխվել է Նելսոն։
  
ԴեԳրեյսը իր վեպերում օգտագործել է կանադական պատմության թեմաներից, որոնք հրատարակվել են McArthur և Co ընկերության կողմից, ավելի ուշ ներկայացվել են Cormorant Books հրատարակչության կողմից։

«Շարժվող ջուրը» (2005 թվական) 2010 թվականին One Book, One Kootenay նախագծի համար ընտրված աշխատանքն էր։ «Քամու պոչերը» (2007 թվական) HarperCollins-ի կողմից Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում տպագրվել է Evergreen մրցանակի շորտլիստում։ «Հնչող գիծը» (2009 թվական) առաջադրվել է Chapters/Indigo Heather's Pick մրցանակի։ «Թռիչք Ամելիայի հետ» գիրքը կոշտ կազմով տպագրվել է McArthur & Company-ի կողմից, 2011 թվականին և բարակ կազմով հրատարակվել է Cormorant Books հրատարակչության կողմից, 2014 թվականին։       
 
2011 թվականին ԴեԳրեյսը նշանակվել է Նելսոնի Մշակույթի երրորդ դեսպանը։ Նա սյունակագիր է եղել Նելսոնի թերթերի համար սկսած 1989 թվականից։ Նա պատկերազարդել է երեխաների համար գրքեր՝ հիմնականում Polestar Press և Bluefield Books հրատարակչատների համար։ Որպես խմբագիր և հրատարակչության խորհրդատու՝ նա աշխատել է պատմական և տեղական հետաքրքրության գրքերի ստեղծման ուղղությամբ։

## Մատենագրություն
* Nelson British Columbia in Photographs. (with Steve Thornton) Nelson: Ward Creek Press, 1996. ISBN 9780968073902
* The West Kootenay in Photographs. (with Steve Thornton) Nelson: Ward Creek Press, 1997. ISBN 0968073913
* Treading Water. Toronto: McArthur & Co, 2005. ISBN 155278598X
* Wind Tails. Toronto: McArthur & Co., 2007. ISBN 9781552787335
* Sounding Line. Toronto: McArthur & Co., 2009. ISBN 9781552788837
* Far From Home. (published in Canada as Wind Tails.) HarperCollins/Avon, 2009. ISBN 9780061728808
* Nelson British Columbia. (with Steve Thornton) Nelson: Ward Creek Press, 2010. ISBN 978-0968073933
* Flying with Amelia. Toronto: McArthur & Co., 2011. ISBN 9781770863569

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://annedegrace.ca annedegrace.ca
* https://web.archive.org/web/20150427145043/http://www.cormorantbooks.com/degrace-anne/ Anne DeGrace at Cormorant Books
* http://www.harpercollins.com/cr-105490/anne-degrace  Anne DeGrace at HarperCollins Publishers

Կատեգորիա:Կանադացի գրողներ
Կատեգորիա:Կին պատկերազարդողներ
Բայի և Փաշաբեկի խաչքար

**Բայի և Փաշաբեկի խաչքար**, որը գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Անգեղակոթ, գյուղամիջի գերեզմանատան արևելյան մասում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (9.13/5.6)։

## Տեղադրություն

Խաչքարը ընկած է գետնին։

## Վիմական արձանագրություն
Խաչքարը ունի 8 տող վիմական արձանագրություն

# ԹՎԻՆ :ՌԾԵ:
# ԵՍ ՎԱՐՀԱՄՍ, ԲԱՅԽԱՆՍ, ՄԷԼՔՈՒՄՍ,
# ԳԱԼԴԷՏԷՍ ԿԱՆԿՆԱՔ ԶԽԱՉՍ, ԲԱՐԷԽԱՒՍ
# ՄԵԶ ԵՒ ԾՆԱՒՂԱՑ ՄԵՐՈՑ՝ ԲԱՅԻՆ ԵՒ
# ԿՈՂԱԿՑԻՆ ՓԱՇԱՑ ԲԷԿՈՒՆ, ԵՒ ՈՐԳՈՑՆ
# ՄԷԼՔՈՒՄԻՆ. ԵՒ ԳԱՍՊԱՐԻՆ. ՅԻՇ[Ե]ՑԷՔ
# Ի ՔՍ.
# ԶՂՈՒԿԱՍ ԿԱԶՄՈՂՍ ՅԻՇԵՑԷՔ Ի ՔՍ.

## Տես նաև
* Անգեղակոթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Rolls Royce (երգ)

**«Rolls Royce»**, ռուսական հիփ-հոփ կատարողներ Տիմատիի, Ջիգանի և Եգոր Կրիդի երգը։ Թողարկվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Sony Music Entertainment լեյբլում որպես սինգլ։ Երգի հեղինակներն են Էլդար Բայրամովը, Եգոր Բուլատկինը և Սերգեյ Դեմյանկոն։

## Պատմություն
Թողարկումից երեք օր առաջ թողարկվել է երգի սնիպետը։ Բացի այդ, «Звездопад» () երգի տեսահոլովակի վերջում ցուցադրվել է երգի շապիկը.

## Տեսահոլովակ
Երգի հետ թողարկվել էր նաև տեսահոլովակի թիզերը։

Տեսահոլովակը պաշտոնապես թողարկվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 30-ին։ Տեսահոլովակում Տիմատին, Ջիգանը և Եգոր Կրիդը հարձակվում են իրենց մրցակցին պատկանող սուշի բարի վրա, որը ծառայում էր նաև որպես նարկոլաբորատորիա և փողերի պահեստ։ Տեսահոլովակի վերջում Ջիգանը, ում ավելի ուշ փոխարինեց Սերգեյ Բեզռուկովը, դավաճանում է իր համախոհներին։ Թողարկման օրը տեսահոլովակը հավաքել է 2,5 միլիոն դիտում և հասել երկրորդ հորիզոնականին ռուսական YouTube սեգմենտի «Թրենդներ» բաժնում։ Երաժշտական տեսահոլովակի ռեժիսորը Պավել Խուդյակովն է։

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 սինգլներ
Կատեգորիա:Եգոր Կրիդի երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տիմատիի երգեր
Ֆազաիլ Իբրահիմլի

**Ֆազաիլ Ֆեյրուզ օղլու Իբրահիմլի** (, ), Ադրբեջանի պետական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի Մեջլիսի II, III, IV, V և VI գումարումների պատգամավոր, Միլի Մեջլիսի նախագահի տեղակալ։ «Քաղաքացիական համերաշխություն» կուսակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Ֆազաիլ Իբրահիմլին ծնվել է 1951 թվականի ապրիլի 12-ին Յարդիմլի շրջանի Չանագբուլագ գյուղում։ Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո նա 1969 թվականին եկել է Բաքու։ 1969-1973 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի մանկավարժական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։ Ավարտելուց հետո նրան ուղարկել են Յարդիմլի։ 1973-1977 թվականներին աշխատել է որպես շրջանի Չանախբուլագ գյուղի դպրոցում `որպես ուսուցիչ։ Նա ծառայել է բանակում 1977-1979 թվականներին։

1979-1982 թվականներին սովորել է ասպիրանտուրայում Ադրբեջանի պետական համալսարանում ՝ պատմության մասնագիտությամբ։ 1982 թվականից աշխատել է որպես ուսուցիչ, ավագ ուսուցիչ, դոցենտ Բաքվի պետական համալսարանի Կոմունիստական կուսակցության պատմության բաժնում։ Այժմ նա Ադրբեջանի պատմության ամբիոնի պրոֆեսոր է։ 1986 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական, իսկ 1998 թվականին ՝ դոկտորական դիսերտացիա։

Նա մենագրության, գրքի, դասագրքի և շուրջ 60 գիտական հոդվածների հեղինակ է։ 1992 թվականից «Քաղաքացիական համերաշխություն» կուսակցության անդամ է։

2020 թվականի մարտի 10-ից նա Միլլի Մեջլիսի նախագահի տեղակալն է։

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆազաիլ Իբրահիմլի
* Fəzail İbrahimli

Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Story of My Life

«**Story of My Life**» («Իմ կյանքի պատմությունը»), բրիտանական One Direction բոյ-բենդի երգը, նրանց *[[Midnight Memories]]* (2013) ալբոմի երկրորդ թրեքը։ Այն թողարկվել է նաև որպես առանձին սինգլ՝ դառնալով ալբոմի երկրորդ սինգլը։

ԱՄՆ-ում երգը հասել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի վեցերորդ հորիզոնականին, Մեծ Բրիտանիայի UK Singles Chart հիթ-շքերթում՝ երկրորդ հորիզոնականին։

Լիամ Փեյնի մահից հետո երգի իր հատվածի հետևյալ բառերն են հրապարակվել սոցցանցերում` «Ինձ թվում է, որ երբ մահանամ, այս խոսքերը կգրվի իմ քարի վրա»:

## Ստեղծման պատմություն
*One Direction* խմբի անդամները նույնպես իրենց ներդրումն են ունեցել երգի տեքստի ստեղծման գործում։

Ջեյմի Սքոթը («Story of My Life» երգի հեղինակներից մեկը) հիշել է, որ երբ *One Direction* խմբի տղաները լսել են նախապատրաստված դեմոձայնագրությունը, «նրանք զայրացան ու մեզ հետ միասին ավարտին հասցրին երգը։ Միշտ էլ լավ է նրանց ներդրումն ունենալ տեքստում և այլն, քանի որ այդ դեպքում կա վստահություն, որ նրանք իրականում երգում են այն մասին, ինչի մասին երգում են»։

Երգի տեքստը պատմում է մի քաղջկա մասին, որը կոտրել է երգողի սիրտը։

## Երաժշտական ոճ
Ըստ ժանրի՝ երգը բալլադ է։ Գործիքավորման մեջ առաջատար դերը տրվել է կիթառին։

*Songfacts* երաժշտական կայքը գրել է, որ այս երգն ավելի մոտ է ֆոլկ երաժշտությանը, քան այն երգերի մեծ մասը, որը խումբը թողարկել էր մինչ այդ։ Բացի այդ, նույն Ջեյմի Սքոթը պատմել է, որ դեմոձայնագրությունը, որը նրանք ցույց են տվել տղաներին, ավելի ֆոլկային էր հնչում, քան վերջնական տարբերակը։

*Songfacts* կայքը նաև նշում է, որ *One Direction* խումբն իր  հինգ վոկալիստներով հիանալի է հաղթահարել այդ երգի կիզակետը հանդիսացող հզոր կրկներգի կատարման խնդիրը։

## Երգացանկ
* **CD single**
#"Story of My Life" – 4:04
#"Little Things" (live version from the motion picture *[[One Direction: This Is Us]]*) – 3:48

* **Maxi single**
#"Story of My Life" – 4:04
#"Story of My Life" (live *[[The X Factor (British TV series)|X Factor]]* performance) – 4:18
#"Rock Me" (live version from the motion picture *One Direction: This Is Us*) – 4:18
#"C'mon C'mon" (live version from the motion picture *One Direction: This Is Us*) – 3:28

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:One Direction խմբի երգեր
Ֆիտոքրոմ

**Ֆիտոքրոմ**, ֆոտոռեցեպտոր է, կապտականաչ գունանյութ, որը գոյություն ունի երկու փոխադարձ փոխակերպող ձևերով։ Մեկը կլանում է կարմիր լույսը (λ ~ 660 նմ), մյուսը կլանում է մուգ կարմիր լույսը (λ ~ 730 նմ):Լույսը կլանելով ֆիտոքրոմը մի ձևից անցնում է մյուսը:Այս գունանյութը կարևոր դեր է խաղում մի շարք գործընթացներում, ինչպիսիք են ծաղկումը և սերմերի բողբոջումը:Հայտնի է դրա ազդեցությունը ազդեցություն քրոմոսոմի շեղման արդյունքի վրա սկերդայի սերմերի գամմա ճառագայթահարումից հետո:Բացի այդ, այն օգնում է հաստատել ցիրկադային ռիթմեր, կարգավորում տերևների չափը, ձևը և քանակը, քլորոֆիլի սինթեզը և էպիկոտիլային և հիպոկոտիլների ընդլայնումը երկշաքիլավոր բույսերի սերմերում։

Կենսաքիմիայի տեսանկյունից ֆիտոքրոմը սպիտակուց է, որը պարունակում է բիլինային քրոմոֆոր։

Ֆիտոքրոմը հայտնաբերվել է գրեթե բոլոր բույսերի մեջ, ներառյալ բարձրագույնները, իսկ որոշ բակտերիաներում ՝ նմանատիպ կառուցվածքի մոլեկուլներ:Այս գունանյութերի մեծ մասն այժմ ունի եռաչափ կառուցվածք։

Բացի ֆիտոքրոմից, բույսերն ունեն ծպտյալ քրոմներ և ֆոտոտրոպներ, որոնք զգայուն են սպեկտրի կապույտ և ուլտրամանուշակագույն մասերի նկատմամբ։

## Աղբյուրներ
*https://www.slideshare.net/Bnagetnet/ss-8387411

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ներկանյութեր
Կատեգորիա:Ռեցեպտորներ
Բագրատ V Մեծ

**Բագրատ V Մեծ** (  , , ), Բագրատիոնների տոհմից վրաց վրաց թագավոր Դավիթ IX- ի որդին էր Սինդուխտար Ջաքելի կնոջից։ Նա 1355 թվականից համաղեկավար էր, իսկ թագավոր դարձավ 1360 թվականին հոր մահից հետո։

## Կյանք
Որպես արդար և հայտնի կառավարիչ, ով հայտնի է նաև որպես կատարյալ զինվոր, իր բազմազգ հպատակների կողմից հայտնի է որպես Բագրատ Մեծ։ Տրապիզոնի մատենագիր Միքայել Պանարետոսը, ով անձամբ ճանաչում էր թագավորին, նրան անվանում է «նշանավոր և հաղթական զորավար»։
&#x5B; ** &#x5D;
[alt=|ձախից|մինի|300x300փքս| Կովկասը [Իլխանություն|Իլխանության փլուզումից հետո:]]
Ավելի ուշ նա Ոսկե հորդայի խանի ՝ Տոխտամիշի դաշնակիցն էր Թեմուրի դեմ պատերազմում (հայտնի է նաև որպես Թամերլան)։ 1386-ի աշնան վերջին Թիմուրի հսկայական բանակը հարձակվեց Վրաստանի վրա։ Դաժան կռվից հետո 1386 թվականի նոյեմբերի 22-ին Թբիլիսին պաշարվեց և գրավվեց։ Քաղաքը կողոպտվեց, և Բագրատ V- ն ու նրա ընտանիքը բանտարկվեցին։ Օգտվելով այս աղետից՝ թագավորական վասալ Իմերեթի դուքս Ալեքսանդր I- ը իրեն հռչակեց որպես անկախ տիրակալ և 1387 թվականին Գելաթի վանքում պսակվեց Իմերեթի թագավոր։

Ազատություն ստանալու համար Բագրատ V- ը համաձայնեց հրաժարվել ուղղափառ քրիստոնեությունից և դառնալ մուսուլման։ Թեմուրը համաձայնեց ազատել Բագրատին և նրան 20,000 մոնղոլական զորքերի հետ ուղարկել Վրաստան։ Սակայն Բագրատի որդի Գեորգին, Բագրատի գաղտնի օգնությամբ, ամբողջովին ջախջախեց մոնղոլական բանակը և ազատ արձակեց թագավորին։

1387 թվականի գարնանը, Թեմուրը կրկին հարձակվեց Վրաստանի վրա, բայց չկարողացավ ստիպել վրացիներին ենթարկվել իրեն։ Պարսկաստանում ապստամբության և Շիրվանի արշավանքի լուրերը ստիպեց Թեմուրին հեռանալ։

1389 թվականին Ալեքսանդր Իմերեթացու մահվան ժամանակ, Բագրատը ի վիճակի եղավ պահպանել նրանց որպես վասալական իշխան։

Նա մահացավ1387 թվականին՝ գահը թողնելով իր որդի Գեորգի VII-ին։

## Ընտանիք և երեխաներ
Գեորգի VII-ը Բագրատի որդին էր առաջին կնոջից՝ Հելենա Մեգալե Կոմնեն, ով մահացավ 1366-ին։ 1367 թվականի հունիսին նա ամուսնացավ Աննա Մեգալ Կոմնեի հետ, ով Ալեքսիոոս III Տրապիզոնցու դուստրն էր։ Նա ունեց 4 երեխա

* Կոնստանտին I
* Դավիթ
* Թամար
* Օլիմպիաս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծննդյան տարեթիվն անհայտ
Կատեգորիա:1393 մահեր
Կատեգորիա:Վրաց արքաներ
Նեոռեալիզմ (քաղաքագիտություն)

**Նեոռեալիզմը** կամ **կառուցվածքային ռեալիզմը** միջազգային հարաբերությունների տեսության ենթադպրոցներից է, ըստ որի ՝ ուժը միջազգային հարաբերությունների ամենակարևոր գործոնն է։ Այն առաջին անգամ ուրվագծել է Քենեթ Ուոլցը իր՝ 1979 թ․ գրված *«Միջազգային քաղաքականության տեսություն»* գրքում։ Ի շարս Նեոլիբերալիզմի, նեոռեալիզմը միջազգային հարաբերությունների երկու ամենաազդեցիկ ժամանակակից մոտեցումներից մեկն է։ Վերջին երեք տասնամյակների ընթացքում այս երկու մոտեցումները գերակշռել են միջազգային հարաբերությունների տեսությունումներում։ Նեոռեալիզմը ծագում է հյուսիսամերիկյան քաղաքագիտության գիտակարգից և վերաձևակերպում է Է․Հ․ Քարրի, Հանս Մորգենթաուի, Ջորջ Քենանի և այլոց  դասական ռեալիստական ավանդույթը։

## Ծագումը
Նեոռեալիզմը գաղափարապես դիստանցավորվում է դասական ռեալիզմի մասին Հանս Մորգենթաուի մոտեցումներից ։ Դասական ռեալիզմն ի սկզբանե բացատրում էր, որ միջազգային քաղաքականության իրողությունները հիմնված են մարդկային էության վրա և, հետևաբար, ենթակա են համաշխարհային առաջնորդների էգոյին և հույզերին։ Փոխարենը, նեոռեալիստ քաղաքական փիլիսոփաները առաջարկում են, որ աշխարհակարգի ու միջազգային հարաբերությունների որոշիչ գործոն են ոչ թե ռազմավարությունը, էգոիզմը կամ մղումները, այլ կառուցվածքային սահմանափակումները։

## Տեսություն
Կառուցվածքային ռեալիզմը գտնում է, որ միջազգային կառուցվածքի բնույթը որոշվում է դրանում առկա կարգավորման սկզբունքի (անարխիա), համակարգի միավորների (պետություններ) և կարողությունների բաշխման միջոցով (կախված միջազգային համակարգում առկա մեծ տերությունների քանակից), որոնցից միայն վերջինն է համարվում անկախ փոփոխական՝ իվիճակի ենթարկվել որևէ զգալի փոփոխություան ժամանակի ընթացքում։ Միջազգային համակարգը կարգավորող անարխիան ապակենտրոնացված է, այսինքն `չկա պաշտոնական կենտրոնական կառավարություն։  Յուրաքանչյուր ինքնիշխան պետություն այս համակարգում ֆորմալ առումով հավասար է։ Այս պետությունները գործում են էգոիզմի տրամաբանության համաձայն, այսինքն պետությունները ձգտում են իրենց շահերին և չեն ստորադասում իրենց շահերն այլ պետությունների շահերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերությունների տեսություն
Կատեգորիա:Քաղաքական ռեալիզմ
Շողեր Մաթևոսյան

**Շողեր Հրանտի Մաթևոսյան** , հայ հասարակական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի առաջին գումարման խորհրդարան պատգամավոր,  հայ արձակագիր, կինոսցենարիստ Հրանտ Մաթևոսյանի դուստրը, ՀՀ քաղաքական գործիչ, Ազգային Ժողովի նախկին պատգամավոր Լևոն Զուրաբյանի կինը։

## Կենսագրություն
Շողեր Մաթևոսյանը ծնվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևանում։

1980-1985 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, մասնագիտութկամբ  բանասեր է։ 1986-1988 թվականներին Երևանի պետական համալսարանում եղել է ստաժանվոր անձ։

1991 թվականից «Օգոստոս» հայկական հրատարակչության նախագահն է։ 1995-1999 թվականներին եղել է խորհրդարանի անդամ։ Ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 2005 թվականից հանդիսանում է «Շամիրամ» հասարակական քաղաքական կազմակերպության նախագահ։

1996 թվականից «Չորրորդ իշխանություն» թերթի գլխավոր խմբագիրն է։

## Ընտանիք
Ամուսինը Ազգային Ժողովի նախկին պատգամավոր Լևոն Զուրաբյանն է, ունեն երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Матевосян Шогер Грантовна

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Թաթուլ Մանասերյան

**Թաթուլ Նորայրի Մանասերյան**  (), հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Թաթուլ Մանասերյանը ծնվել է 1960 թվականի ապրիլի 14-ին Երևանում։ 1984 թվականին ավարտել է Կիևի պետական համալսարանը, ստացել տնտեսագետի որակավորում։ 1983 թվականից դասավանդել է Հայաստանի և արտերկրի համալսարաններում։ 1984-1989 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ Պետպլանի պլանավորման և նորմատիվների Գիտահետազոտական ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղի գիտական խմբի ղեկավարը, 1989-1990 թվականներին Հայաստանի առևտրաարդյունաբերական պալատում աշխատել է նախագահի գլխավոր խորհրդական, 1990-1991 թվականներին եղել է Ա. Սախարովի անվան հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն, 1991-1992 թվականներին` «Արմենթրեյդ» կանադական ընկերության ներկայացուցչության տնօրեն։

1992-1997 թվականներին եղել է «Արմենթրեյդ-Կալիֆոռնիա» խորհրդատվական ընկերության նախագահ, 1993-1997 թվականներին` Հարավային Կալիֆոռնիայի Ռեդլընդս համալսարանի պրոֆեսոր, 1997-1998 թվականներին եղել է Զարգացման հայկական գործակալության ուսումնական կենտրոնի ղեկավարը, 1998-1999 թվականներին` ՀՀ Նախագահի քաղխորհրդի տնտեսական հանձնախմբի նախագահ։

1999-2000 թվականներին զբաղեցրել է Զբոսաշրջության զարգացման հայկական միության նախագահի պաշտոնը, 2000-2001 թվականին եղել է ՀՀ արտգործնախարարի խորհրդական և միջազգային կազմակերպությունների բաժնի պետ, 2001-2002 թվականներին աշխատել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր արտակարգ իրավիճակների վարչության միջազգային բաժնի պետ, 2002-2003 թվականներին` Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների կենտրոնի գիտական ղեկավար։ 2003 թվականին հիմնել է «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնը։

2003 թվականի մայիսի 25-ին Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել «Արդարություն» դաշինքի համամասնական ընտրացուցակով։ Եղել է Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Արդարություն» խմբակցության անդամ, իսկ 2006 թվականի  սեպտեմբերից ընդգրկված չէ խմբակցություններում և պատգամավորական խմբում։

Անկուսակցական։

Մոտ 500 գիտական հոդվածների և 10 մենագրության հեղինակ է։

Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։ Հայրը՝ հայ խորհրդային տնտեսագետ, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՄԿԿ անդամ Նորայր Մանասերյանն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Манасерян Татул Норайрович

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Hello (երգ, Լայոնել Ռիչի)

**«Hello»** (Բարև), ամերիկացի փոփ-կատարող Լայոնել Ռիչիի երգը, որը դարձել է 1983 թվականին թողարկված նրա 2-րդ՝ *[[Can’t Slow Down (ալբոմ, Լայոնել Ռիչի)|Can't Slow Down]]*  ալբոմի հիմնական հիթերից մեկը։ Հեղինակը և պրոդյուսերը եղել է ինքը՝ Լայոնել Ռիչին, իսկ համապրոդյուսերը՝ Ջեյմս Էնթոնի Կարմայքլը։ Երգը հասել է առաջին հորիզոնականին աշխարհի շատ երկրներում, ներառյալ Մեծ Բրիտանիան և ԱՄՆ-ը։

## Պատմություն
Սինգլը թողարկվել է Motown լեյբլում և հասել առաջին հորիզոնականի ամերիկյան Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում (2 շաբաթ № 1 հորիզոնականում), 6 շաբաթ գլխավորել  Adult Contemporary հիթ-շքերթը և նույնքան էլ գլխավորել Մեծ Բրիտանիայի UK Singles Chart հիթ-շքերթը։ 1984 թվականին երգն առաջադրվել է «Գրեմմի» մրցանակի երկու անվանակարգերում՝ Տարվա լավագույն երգ և Տղամարդու լավագույն վոկալային փոփ կատարում։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Բոլոր ժամանակների հիթ-շքերթներ

## Հավատսգրումներ

## Ֆիլմերում
«Hello» երգի տարբերակը հայտնվել է «Դառը լուսին» (1992), «Քառասնամյա կույսը» (2005), «Խելահեղ մրցավազք» (2005), «Շատ սարսափելի կինո 4» (2006), «Դե ինչ, գնացինք։ Վերանորոգում» (2007), «Հավերժ Շրեկ» (2010) և «Մարդասպանի թիկնապահը» (2017) ֆիլմերում։

## Քավեր տարբերակներ
* Շվեդ քանթրի և փոփ երգչուհի Կիկի Դենիելսոնը ձայնագրել է այս երգի տարբերակը «Du» («You») վերնագրով, Քեյթ Ալմգրենի շվեդերեն բանաստեղծության հիման վրա  1985 թվականին թողարկված իր *[[:en:Bra vibrationer|Bra vibrationer]]* ալբոմի համար։
* 2011 թվականին լատինաամերիկացի երգչուհի  Berto La Voz-ը ձայնագրել է քավեր տարբերակ բաչատա ոճով, որը թողարկվել է որպես նրա *Llego La Voz* նորամուտային ալբոմի առաջին սինգլ։ Այդ տարբերակը հասել է ''Billboard'' Tropical Songs հիթ-շքերթի 11-րդ հորիզոնականին։
* 2016 թվականի փետրվարի 15-ին` Լայոնել Ռիչիին նվիրված «Գրեմմի» 58-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ, երգը կատարել է ամերիկացի երգչուհի Դեմի Լովատոն։ Նրա քավեր տարբերակը հասել է *[[Billboard (magazine)|Billboard]]* Twitter Top Tracks chart հիթ-շքերթի 15-րդ հորիզոնականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Մանվել Նազարյան

**Մանվել Արտավազդի Նազարյան** (), Հայաստանի խորհրդարանի նախկին պատգամավոր։

*1992—1997 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Քըրք Քըրքորյանի անվան տնտեսա-իրավաբանական համալսարանը։ Մասնագիտությամբ հոգեբան է։
*1977—1979 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։
*1979—1982 թվականներին աշխատել է որպես վարպետ «Մասիս» կոշիկի ֆաբրիկայում։
*1982—1990 թվականներին «Նաիրի» ավտոտեխսպասարկման կայանում՝ հրահանգիչ։
*1990—1994 թվականներին եղել է «Հայկ-7» կոշիկի արտադրության կոոպերատիվի նախագահ։
*2000—2003 թվականներին եղել է Երևանի Աջափնյակ համայնքի շենքերի և շինությունների շահագործման ՓԲԸ փոխտնօրեն։
*2003—2007 թվականներին եղել է խորհրդարանի պատգամավոր, ԱԺ պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

Անկուսակցական է։
Ամուսնացած է, ունի մեկ երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Назарян, Манвел Артаваздович
*Назарян, Манвел Артаваздович

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Rammstein (ալբոմ)

Գերմանական NDH **«**Rammstein'''»''' խմբի 7-րդ անանուն ձայնասկավառակը, որը թողարկվել է 2019թ․ մայիսի 17-ին կոչվում էր նաև Rammstein։ Զայնասկավառակը պաշտոնապես հայտարարվեց 2019թ․ մարտի 28-ին՝ «Deutschland» սինգլի թողարկման զուգընթաց։ Ձայնասկավառակի աջակցության համերգային շրջագայությունը սկսվեց 2019 թվականի մայիսի 27-ին։

## Առաջընթաց
Kerrang!-ի հետ հարցազրույցում Ռիխարդ Քրուսպեն նշեց, որ ձայնասկավառակի համար կնկարահանվի նաև 5 տեսահոլովակ։ 2019թ․ մարտի 28-ին թողարկվեց «Deutschland» սինգլը, որի մոտ 10 րոպեանոց տեսահոլովակը նույն օրը լույս տեսավ Rammstein-ի YouTube ալիքում։ Տեսահոլովակում ներկայացված է Գերմանիայի Պատմությունը, որտեղ Գերմանիայի դերակատարն էր Ոուբի Քոմմին։ Այդ տեսահոլովակը ունեցավ ինչպես դրական գնահատական, այնպես էլ բացասական։ Որոշ քննադատներ նկատեցին այդ տեսահոլովակում նացիստական թեքումներ և պոռնոգրաֆիա։ Տեսահոլովակը 4 օրվա ընթացքում հավաքեց 19 միլիոն դիտում։ Այնուհետև լույս տեսան «Radio» և «Ausländer» տեսահոլովակները, որոնք հավաքեցին միլիոնավոր դիտումներ և սիրվեցին երկրպագուների կողմից։ «Radio»-ի տեսահոլովակը նկարահանված է ռետրո ոճով և հիշացնում է 1950-ականներ թվականները։ Իսկ «Ausländer»-ում խմբի բոլոր անդամները ընկնում են աբորիգենների կղզի, որտեղ նրանք սովորում են իրենց կյանքին և ապրում են իրենց պես։

## Երգացանկ
Rammstein-ի մասնակիցները (Թիլ Լինդեման, Ռիխարդ Քրուսպե, Պաուլ Լանդերս, Քրիստիան Լորենց, Օլիվեր Ռիդել, Քրիստոֆ Շնայդեր). 

## Երգերի կենդանի կատարում
2019թ․ մայիսի 27-ին Գերմանիայի Գելզենկիրխեն քաղաքում սկիզբ առավ Europe Stadium Tour 2019-ը։ Շրջագայության ժամանակ կենդանի կատարում ունեցան սկավառակի գրեթե բոլոր երգերը․ Վերադարձան նաև խմբի մնացած 6 սկավառակների երգերը։

2020թ․ հունվարի 21-ին հայտարարվեց Հյուսիսային Ամերիկայի համերգների մասին, բայց նույն թվականի մայիսի 8-ին համերգները տեղափոխեցին 2021թ․ COVID-19-ի պատճառով։

## Զայնագրման մասնակիցները

* Թիլ Լինդեման — վոկալ, երգերի տեքստերը
* Ռիխարդ Քրուսպե — սոլո կիթառ, բեք վոկալ, երգերի տեքստերը
* Պաուլ Լանդերս — ռիթմ կիթառ, բեք վոկալ, երգերի տեքստերը
* Օլիվեր Ռիդել — բաս կիթառ, երգերի տեքստերը
* Քրիստոֆ Շնայդեր — հարվածային գործիքներ, երգերի տեքստերը
* Քրիստիան Լորենց — ստեղնաշարային գործիքներ, էլեկտրոնային դաշնամուր, երգերի տեքստերը

## Հղումներ

Կատեգորիա:Ռամշտայնի ալբոմներ
Կատեգորիա:2019 ալբոմներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Ալբոմներ այբբենական կարգով
Ինեկոբանկ

**«Ինեկոբանկ»** անհատներին, փոքր և միջին ձեռնարկություններին, և խոշոր կազմակերպություններին համալիր բանկային ծառայություններ մատուցող առևտրային բանկ։

Հիմնադրվել է 1996 թվական փետրվարի 7-ին հայ գործարարներ Ավետիս Բալոյանի, Կարեն Սաֆարյանի և նրանց այլ գործընկերների կողմից։ Ինեկոբանկը ունի շուրջ 500 000 հաճախորդ Հայաստանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի բանկեր
Ահլիման Ամիրասլանով

**Ահլիման Թափդըգ օկլի Ամիրասլանով** (, ), Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի բժշկական գիտությունների ամբիոնի ակադեմիկոս-քարտուղար (2007 թ.), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1986 թ.), Ադրբեջանի Հանրապետության «Փառքի շքանշանի» (2000 թ.) և Ադրբեջանի Հանրաետության «Պատվո շքանշանի» (2017) դափնեկիր, Ադրբեջանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (1991), Ադրբեջանական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի (1990) և Ադրբեջանի Միլլի Մեջլիսի IV (2010), V (2015) և VI (2020) գումարումների պատգամավոր, Ադրբեջանի բժշկական համալսարանի ռեկտոր (1992–2015), ԱԲՈՒ ուռուցքաբանության բաժանմունքի վարիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահին կից Գիտելիքի հիմնադրամի անդամ, Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի Մեջլիսի առողջապահական Կոմիտեի նախագահ, «Նոր Ադրբեջան» կուսակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Ահլիման Ամիրասլանովը ծնվել է 1947 թվականի նոյեմբերի 17-ին Բասարկեկչարի շրջանի Սոթք գյուղում `մտավորական ընտանիքում։ 1965 թվականին Սոթք գյուղի միջնակարգ դպրոցը ոսկե մեդալով ավարտելուց հետո ընդունվել է նույն թվականին Ն.Նարիմանովի անվան Ադրբեջանի պետական բժշկական ինստիտուտի բժշկական ֆակուլտետ։

1969 թվականին, ուսանող լինելով, նա իր կարիերան սկսել է Բաքվի կլինիկական ուռուցքաբանական հիվանդանոցում `որպես բուժեղբայր։

1971 թվականին ինստիտուտը գերազանց ավարտելուց հետո նա աշխատել է որպես բժիշկ և Բաքվի ուռուցքաբանական հիվանդանոցի վիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ 1971-1974 թվականներին։

1974-1977 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ուռուցքաբանության համամիութենական գիտական կենտրոնի ասպիրանտ։ 1977-1984 թվականներին աշխատել է Մոսկվայում (ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո) ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ուռուցքաբանության բաժնի որպես կրտսեր գիտաշխատող և ավագ գիտաշխատող։ 1989 թվականին ընտրվել է նույն բաժնի պրոֆեսոր։

1992-2015 թվականներին նա աշխատել է որպես Ադրբեջանի բժշկական համալսարանի ռեկտոր։ Նա «Նոր Ադրբեջան» կուսակցության անդամ է։ 1993 թվականի մարտի 23-ին ընտրվել է Ադրբեջանի բժշկական համալսարանի ուռուցքաբանության բաժնի վարիչ։ 2007 թվականից նա համալսարանի ուռուցքաբանական կլինիկայի տնօրենն է։

2007 թվականին ընտրվել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կենսաբանական գիտությունների ամբիոնի  ակադեմիկոս-գիտական քարտուղար։ Նա Միլի Մեջլիսի Առողջապահական Կոմիտեի նախագահն է։

2016 թվականի հունիսի 29-ին ընտրվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Գիտության և տեխնոլոգիայի էթիկա» Ադրբեջանի ազգային կոմիտեի նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ուռուցքաբաններ
Խելրթվա

[thumb|[Գեորգի Լաշայի թագավորական հրովարտակը իր խելրթվայի հետ, 1222 թվական, պահվում է Թբիլիսիում՝ Վրաստանի ազգային արխիվում]]

**Խելրթվա** (, ),  վրացական գեղագրության ստորագրություն, մոնոգրամ կամ կնիք, որն ի սկզբանե օգտագործվել է վրաց միապետների, թագուհիների, պատրիարքների, թագավորական իշխանների և ազնվականության կողմից։ *Խելրթվա* բառը վրացերենում ինքնին բառացի թարգմանությամբ նշանակում է *ձեռքով զարդարել*․ *խելի* (ხელი) նշանակում է *ձեռքով*, իսկ *րթվա* (რთვა)՝ *զարդարել*։ Խելրթվա ստորագրությունները հիմնականում արվել են վրացական երեք այբուբեններից մեկով, հիմնականում նուսխուրիով և մխեդրուլիով, չնայած մոնոգրամները, հատկապես թագավորական, գրվել են ասոմթավրուլի այբուբենով։ Յուրաքանչյուր վրացի միապետը ուներ իր անհատական խելրթվան։ Այդ ավանդույթը դեռևս պահպանվում է Վրաստանում։

## Խելրթվաներ

### Արքաներ

### Թագուհի իշխողներ

### Թագուհի խնամակալներ

### Պատրիարքներ

### Նախագահներ, վարչապետներ, խորհրդարանի նախագահներ

## Տես նաև

* Կաո (), Ճապոնիայում օգտագործվող ոճավորված գեղագրության ստորագրություններ
* Տուղրա (), օսմանյան սուլթանների կողմից օգտագործվող ոճավորված արաբական ստորագրությունները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ჯიმშერ რეხვიაშვილი ხელრთვა - ისტორიისა და ხელნაწერის მშვენება (*Jimsher Rekhviashvili - The Beauty of History and Manuscript*) Radio Free Europe/Radio Liberty
* ოთხი რესტავრირებული ეტრატი "განადგურებას გადარჩენილი საბუთები საცავში ბრუნდება" თამარ კიკნაველიძე, 24 საათი (*Four Restored Etrats Documents Surviving the Destruction Returned to the Repository, Tamar Kiknavelidze*)

Կատեգորիա:Վրացական գեղագրություն
Կատեգորիա:Վայելչագրություն
Արևելյան քամի 2

**Արևելյան քամի 2** (), ռեժիսոր Կատյա ֆոն Գարնյեի 2015 թվականի գերմանական գեղարվեստական ֆիլմը՝ Հանա Բինկեի գլխավոր դերակատարմամբ, «Արևելյան քամի» () ֆիլմի շարունակությունը։ Գերմանիայում ֆիլմը դուրս է եկել 2015 թվականի մայիսի 14-ին։

## Սյուժե
Մեծացած Միկան վերադառնում է տատիկի կալվածք և միանգամից նկատում է փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունեցել իր բացակայության ընթացքում։ Կալտենբախի կալվածքն անկում էր ապրում, համարյա կործանման եզրին էր։ Որպեսզի բարձրացներ ձիերի ակումբի վարկանիշը և գրավեր նոր ներդրողների և աշակերտների ուշադրությունը, Միկան որոշում է մասնակցել ձիասպորտի խոշոր մրցույթներին, բայց այն թե՛ աղջկանից, թե՛ իր ձիուց՝ Օսթվինդից պահանջում էր ծանրաբեռնված մարզումներ և ձիավարման էլեմենտների վրա աշխատելու ծանր աշխատանք։ Պատրաստվելով մրցաշարին և՛ Միկան, և՛ Օսթվիդը գտնում են իրենց սերը․ Օսթիդը անտառում հանդիպում է տնից փախած անհավանական գեղեցկությամբ սպիտակ մի զամբիկի, Միկան՝ Միլան անունով երիտասարդի, որը ցանկանում է բռնել փախստականուուն, որպեսզի վերադարձնի նրան տերերին։ Միկան օգնում է Միլանին ընտելացնել սպիտակ ձիուն, իսկ Միլանը, որը պարզվում է փորձառու ձիապան է, իր հերթին օգնում է Միկային, պատրաստել Օսթվիդին մրցույթներին։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ձիերի մասին
Գոռ Թումանյան

մինի|276x276px|Գոռ Թումանյանը՝ Թուրքիայի Սիդե քաղաքում կայացած «Հարմոնիա» միջազգային երաժշտական VIII մրցույթ-փառատոնի «Գրան պրի» մրցանակակիր
մինի|Գոռ Թումանյանը՝ Թուրքիայի Սիդե քաղաքում կայացած «Հարմոնիա» միջազգային մրցույթ-փառատոնի գլխավոր մրցանակակիր, 2018 թ․
**Գոռ Սեյրանի Թումանյան** (), Հայաստանի զինված ուժերի զինծառայող, Հայ-ադրբեջանական պատերազմի մասնակից, զոհվել է մարտական գործողությունների ժամանակ, հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Արիության համար», «Մարտական ծառայության համար» մեդալների և «Քաջարի մարտիկ» շքանշանի։

## Կենսագրություն
Գոռ Թումանյանը ծնվել է 2000 թվականի օգոստոսի 28-ին, Աշտարակ քաղաքում։ 2006-2014 թթ․ սովորել է Աշտարակի Սմբատ Շահազիզի անվան թիվ 2 միջնակարգ դպրոցում, իսկ 2014-2017 թթ․՝ Աշտարակի Նորայր Սիսակյանի անվան թիվ 5 ավագ դպրոցում։ Նախնական երաժշտական կրթությունը ստացել է Ուջանի երաժշտական դպրոցում, մայրը՝ Մարինե Մնոյանը, եղել է երաժշտության առաջին ուսուցչուհին։ 2017 թվականին ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ակադեմիական վոկալ բաժին, պրոֆեսոր Կարինե Մկրտչյանի դասարան։ Ուսումը կիսատ է թողել, 2019 թվականի հունվարի 29-ին զորակոչվել է հայկական բանակ։

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմի 27-րդ օրը՝ հոկտեմբերի 23-ին, զոհվել է կամավորական հոր՝ Սեյրան Թումանյանի աչքի առաջ։ Հուղարկավորվել է Աշտարակում։

Երազում էր Իտալիայի Լա Սկալա թատրոնում երգել․ հրավեր էր ստացել Իտալիայից։ Գլխավոր շտաբը թույլ էր տվել, որ գնա։ Նախ համաճարակով պայմանավորված խնդիրները թույլ չտվեցին, հետո էլ որոշել էր՝ արդեն մնացել է 3 ամիս, որ զինծառայությունն ավարտի, հանգիստ, պատրաստված գնա։

2018 թվականին արժանացել է «Աշտարակի պատվավոր քաղաքացի» կոչմանը։

## Մրցանակներ
* «Վերածնունդ» միջազգային VIII մրցույթ-փառատոն՝ նվիրված Հայաստանի անկախության 25-ամյակին, Գյումրի, 2016 թվական, III կարգի դափնեկիր
*«Զվարթնոց» հայ երգի 2016-2017 թթ․ մրցույթ-փառատոն, «Դասական երգ» անվանակարգ, 1-ին մրցանակ
*«Տենոր» համաշխարհային ասոցիացիայի կազմակերպած «Ոսկե ձայն» միջազգային մրցույթ, Երևան, 2017 թվական, հուլիսի 14-15, 1-ին տեղ
* «La riqueza de voz» մրցույթ, Իսպանիա, Լորետ դե Մար, 2017 թվական, սեպտեմբերի 22-27, Ոսկե գավաթ
* «Հարմոնիա» միջազգային երաժշտական VIII մրցույթ-փառատոն (2018 թվականի ապրիլի 27-ից մայիսի 4-ը), Թուրքիա, Սիդե քաղաք, «Գրան պրի» մրցանակ

## Գոռ Թումանյանի մասին

## Ծանոթագրություններ
մինի|251x251px|Գոռը և հայրը՝ Սեյրան Թումանյանը, հայրենիքի սահմանները պաշտպանելիս

## Արտաքին հղումներ
* ԵՐԳԻՉ ԳՈՌԸ
* Զորամասի երգիչը
* «Թե կռվից չգամ... »
* Գոռ Թումանյան․ Այ վարդ
* Զորամասի երգիչ Գոռը
* Գոռ Թումանյան․ Գարունդ հայերեն է գալիս
* Մրցանակն այս անգամ Թուրքիայից էր
* Գոռ Թումանյան. «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա»
* Առավոտ լուսո․ հարցազրույց (Կարինե Մկրտչյան, Գոռ Թումանյան)
* Gor Tumanyan: Antonio Caldara - Sebben crudele

Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:2000 ծնունդներ
Կատեգորիա:Աշտարակ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 28 ծնունդներ
Բրենդա Քլարք

**Բրենդա Քլարք** (, ), կանադացի պատկերզարդող, որն առավելապես հայտնի է «Ֆրանկլին կրիան» մանկական գրքերի շարքում կատարած իր աշխատանքով։

Նա ծնվել է Տորոնտոյում և պատկերազարդում է սովորել Շերիդան քոլեջում։ Այժմ ապրում է Փորթ Փերրիում։

Ֆրանկլինի շարքի մի քանի գրքեր ստացել են մրցանակներ Մանկական Գրքերի Կանադայի Կենտրոնի կողմից։ Ֆրանկլին հեռուստատեսային անիմացիոն շարքը` հիմնված «Ֆրանկլին կրիան» գրքերի վրա, հեռարձակվել է կանադական և ամերիկյան հեռուստատեսություններով։ Կանադայի փոստը դրոշմանիշ է հաստատել Ֆրանկլին Կրիայի նկարով 2012 թվականին։ Երկրորդ հեռուստատեսային շարքը` «Ֆրանկլինը և ընկերները» հերարձակվել է ավելի քան 15 երկրներում։

2014 թվականին Քլարքն արժանացել է Կանադայի Շքանշանին։

## Ընտրված աշխատանքներ
* Սադին և ձնեմարդը (*Sadie and the Snowman* (1985), տեքստը` Ալլեն Մորգանի)
* Ֆրանկլինը մթության մեջ (*Franklin in the Dark* (1986), տեքստը` Պոլետ Բուրժուայի)
* Մատնաչափիկը (*Little Fingerling* (1989), տեքստը` Մոնիկա Հուգեսի)
* Իմ շունը. Նկարչության, լուսանկարների ու փաստերի նոթատետր (*My Dog: A Scrapbook of Drawings, Photos and Facts* (1993), տեքստը` Մերլին Բայիլի)
* *Puddleman* (1994), տեքտսը` Թեդ Սթաունթոնի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադացի գրողներ
Կատեգորիա:Կին պատկերազարդողներ
Սևի հիսուն երանգները

**«Սևի հիսուն երանգները»** (), ռեժիսոր Մայքլ Թիդեսի ամերիկյան ֆիլմը։ «Մոխրագույնի հիսուն երանգները» ֆիլմի կատակերգական պլագիատն է։ Թողարկվել է 2016 թվականի հունվարի 29-ին։

## Սյուժե
Քոլեջի անհրապույր ուսանողուհի Հաննան (Քալի Հոուք) իր սենյակակցի դպրոցական թերթի համար հարցազրույց է վերցնում հարուստ գործարար Քրիստիան Բլեքից (Մառլոն Ուեյանս) իր գրասենյակում։ Չնայած, որ նա փող վաստակել է ստվերոտ վիրահատությունների միջոցով, նա սիրահարվում է գործարարին, սակայն շուտով պարզում է, որ նա իրական հարաբերություններ չի փնտրում։

## Դերերում

## Արտադրություն
2015 թվականի հունիսի 3-ին հայտարարվել է, որ «Open Road Films»-ը 5 միլիոն դոլարով իրավունք է ձեռք բերել Միացյալ Նահանգներում ֆիլմի տարածման համար։

Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են 2015 թվականի օգոստոսի 11-ին Լոս Անջելեսում։

## Թողարկում
Ֆիլմը թողարկվել է 2016 թվականի հունվարի 29-ին Հյուսիսային Ամերիկայում և Լեհաստանում, մարտի 11-ին՝ Մեծ Բրիտանիայում, հունվարի 28-ին՝ Չեխիայում։

## Քննադատություն
«Rotten Tomatoes» կայքում ֆիլմի վարկանիշը 7 % է, ըստ 46 գրախոսությունների՝ միջին բալը 10-ից 2,79։ «Metacritic» կայքում ֆիլմը 100-ից վաստակել է 28 միավոր՝ ըստ քննադատների 11 գրախոսությունների, որը համապատասխանում է «ընդհանուր առմամբ բացասական արձագանքներ» կարգավիճակին։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնական դավաճանության մասին
Գեորգի IV Լաշա

**Գեորգի IV Լաշա** (), Վրաստանի արքա Բագրատիոնիների տոհմից, որն իշխել է 1213-1223 թվականներին։

## Կյանք
thumb|left|180px|Գեորգի Լաշայի թագավորական հրովարտակը իր խելրթվայի հետ, 1222 թվական, պահվում է Թբիլիսիում՝ Վրաստանի ազգային արխիվում

Թամար թագուհու և նրա ամուսին Դավիթ Սոսլանի որդին՝ Գեորգին, 1207 թվականին իր մոր կողմից հայտարարվել է գահակից։ Ըստ վրաց մատենագիրների՝ երկրորդ անունը՝ *«Լաշա»-ն*, նշանակում է «աշխարհի լուսավորիչ» (*a-lasha* աբխազերեն նշանակում է *լույս*)։ Նա իշխանական տիրույթներ ուներ Ջավախքում, որոնք կենտրոնացված էին Ալաստանիում, ինչի համար նա կրում էր «Ջավախքի տիրակալ» տիտղոսը․ դրա մասին վկայում է նրա անունով հատված արծաթե մետաղադրամները։

Գեորգի IV-ը շարունակել է Թամար թագուհու քաղաքականությունը, որի նպատակն էր հզորացնել վրացական ֆեոդալական պետությունը։ 1210-ական թվականներին հարևան մուսուլմանական նահանգներում նա ճնշել է ապստամբությունները և 1220 թվականին սկսել պատրաստվել դեպի Երուսաղեմ ուղղված լայնածավալ արշավանքին՝ օգնելու խաչակիրներին։ Այնուամենայնիվ, մոնղոլների մոտենալը վրացական սահմաններին խաչակիրների ծրագրերը ի դերև է հանել։ Մոնղոլական առաջին արշավանքի ժամանակ՝ 1221-1222 թվականներին, մոնղոլները հաղթանակ տարան վրացական երկու զորքերի նկատմամբ և անցան Հրավային Կովկաս։ Վրաստանը մեծ կորուստներ է կրել այս պատերազմի պատճառով․ ինքը Գեորգի Լաշան նույնպես ծանր վիրավորվել է։ Ապա Գեորգի Լաշան գնացել է Հայաստան՝ Բագավան՝ ամուսնացնելու իր քրոջը Շիրվանի շահի հետ և ապահովելու նրա ժառանգորդությունը։ Գեորգի Լաշան դարձել է հաշմանդամ և 31 տարեկան հասակում վաղաժամ մահացել Բագավանում։ Նրան ժառանգել է նրա քույրը՝ Ռուսուդանը։

Գեորգ Լաշան հայտնի էր որպես բաց հայացքների տեր մարդ և շատ քննադատության է հանդիպել պահպանողական ֆեոդալական հասարակության կողմից։ Ազնվականները և քրիստոնեական քահանաները մերժել են նրա կնոջը և չեն համարել նրան թագուհի, քանի որ նա հասարակ մարդկանց ընտանիքից մի աղջիկ էր։ Ի վերջո, թագավորը ստիպված էր փոխզիջման գնալ և պաշտոնապես բաժանվել նրանից՝ հրաժարվելով, սակայն, ամուսնանալ որևէ այլ մեկի հետ։

Որոշ միջնադարյան աղբյուրներ Գեորգ IV-ին բնութագրում են որպես իմաստուն կառավարիչ և խիզախ ռազմիկ, իսկ մյուսները մատնանշում են նրա անբարոյական ապրելակերպը և հակվածությունը միստիցիզմի և նույնիսկ Սուֆիզմի։

Նա ուներ Դավիթ անունով որդի (ապագա թագավոր Դավիթ VII Ուլուն)։ Գեորգին թաղված է Գելաթի վանքում։

## Աղբյուրներ
* Halfter, P. "Die militärischen Triumphe der Georgier und ein wenig beachtetes Erdbeben an der Grenze Armenisch-Kilikiens (c. Ende August 1213)," *Le Muséon*, 122,3-4 (2009), pp.&nbsp;423–447.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://web.archive.org/web/20040702230322/http://www.bigvava.ge/unificationoffeudalgeorgia.html

Կատեգորիա:Վրաց արքաներ
Ռենե Գոբլե

**Ռենե Գոբլե** ( ), ֆրանսիացի գիտնական, քաղաքական գործիչ, նաև գլխավորել է Ֆրանսիայի նախարարների կաբինետը 1886 թվականի դեկտեմբերի 16-ից 1887 թվականի մայիսի 30-ը։

## Կենսագրություն

Ռենե Գոբլեն ծնվել է 1828 թվականի նոյեմբերի 26-ին, Էր-սուր-լա-Լիսում։ Իրավագիտական կրթություն ստանալուց հետո նա որպես փաստաբան է աշխատել Ամյեն քաղաքում։

Ֆրանսիական կայսրության անկումից հետո դատախազ է նշանակվել Ամեյնի վերաքննիչ դատարանում։

1871 թվականին ընտրվել է ազգային ժողով, որտեղ անդամագրվել է չափավոր հանրապետական կուսակցությանը և հայտնի է դարձել որպես տաղանդավոր հռետոր։

1877 թվականին ընտրվել է պատգամավորների պալատի անդամ և անդամագրվել ձախ կուսակցությանը։

1882 թվականին նա Շառլ Ֆրեյսինե նախարարությունում զբաղեցնում էր ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը։

1885 թվականին նա ստացել է հանրային կրթության նախարարի պաշտոնը Էժեն Անրի Բրիսսոնի նախարարությունում։

1886 թվականին նա կրկին ստանձնել է այս պաշտոնը Ֆրեյցինետի կաբինետում և նրա անկումից հետո, 1886 թվականի դեկտեմբերի 11-ից մինչև 1887 թվականի մայիսի 17-ը Գոբլեն նախարար-նախագահ էր և ներքին գործերի նախարար։

Ֆլոկեի կաբինետում նա եղել է 1888 թվականի ապրիլից մինչև 1889 թվականի փետրվար` աշխատելով որպես արտաքին գործերի նախարար։

Ռենե Գոբլեն կյանքից հեռացել է 1905 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, Փարիզում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի իրավաբաններ
Ճապոնիայի կայսերական կնիք

**Ճապոնիայի կայսերական կնիք** կամ **Քրիզանթեմի կնիք** (), Ճապոնիայի ազգային կնիքներից մեկը, պետական խորհրդանիշ՝ դեղին կամ նարնջագույն 16 թերթանի քրիզանթեմի տեսքով։ Ճապոնիայի կայսեր և կայսերական ընտանիքի կողմից օգտագործվող կնիքը և ընտանեկան գերբն է։ Տարբերվում է երկրի կառավարության գերբից։

## Պատմություն
Կամակուրայի ժամանակաշրջանից ի վեր կնիքը համարել են ճապոնական կայսրերի և ճապոնական կայսերական ընտանիքի անդամների խորհրդանիշը։

Կայսերական կնիքը երբեմն օգտագործվել է որպես ազգային զինանշան, չնայած Ճապոնիայում պաշտոնական զինանշան  գոյություն չի ունեցել։

## Կառուցվածք
Կայսերական կնիքը բաղկացած է կենտրոնական շրջանակից, որը շրջապատված է 16 թերթիկներով, որոնք շրջապատված են դրսի երկրորդ շարքի թերթերով։

## Կիրառություն
Քրիզանթեմի պատկերն առաջին անգամ օգտագործվել է Գո-Տոբա կայսեր կողմից։

Որպես կայսերական տան պատվանշան՝ քրիզանթեմի պատկերն ընդունվել է 1869 թվականից։ Մեյձիի հեղափոխության ժամանակ, 1871 թվականի հրամանագրով, բացի Ճապոնիայի կայսրից, ոչ ոք իրավունք չի ունեցել օգտագործել այդ կնիքը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո այդ արգելքը հանվել է։

Կայսերական ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամ ունեցել է կայսերական կնիքի իր ձևափոխված տարբերակը` 14 թերթիկով։

Սինտոյի սրբավայրերը նույնպես օգտագործել են կայսերական կնիքը կամ դրա մի մասը փոփոխված տեսքով։

Ներկայումս քրիզանթեմի խորհրդանշական պատկերն օգտագործվում է Ճապոնիայի խորհրդարանի և դիվանագիտական հաստատությունների տարածքներում, ծառայում է որպես քաղաքական գործիչների ատրիբուտ, ինչպես նաև  տեղադրվում է ճապոնական արտասահմանյան անձնագրերի շապիկներին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Miyajima stamp.JPG|Փոստային նամականիշ
Պատկեր:Imperial Seal of Japan.jpg|«Միկասա» ռազմանավ
Պատկեր:Imperial Throne Emperor of Japan.png|Ճապոնիայի կայսերական գահ
Պատկեր:JapanpassportNew10y.PNG|Ճապոնական անձնագիր


## Տես նաև
* Ճապոնիայի կառավարության կնիք 50px
*Քրիզանթեմ և թուր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիա
Կատեգորիա:Ճապոնիայի պետական խորհրդանիշեր
Մեքսիկական ճագար

**Մեքսիկական ճագար** () նապաստակների (Leporidae) ընտանիքին պատկանող ամերիկյան ճագարների տեսակ, որոնք էնդեմիկ են Մեքսիկայում։

## Տաքսոնոմիա
Այն առաջին անգամ նկարագրել է անգլիացի բնագետ Ջորջ Ռ. Ուոթերհաուսը 1848 թվականին:Հայտնի է երեք ենթատեսակ ՝ *Sylvilagus cunicularius cunicularius*, *S. c. insolitus* и *S. c. pacificus*:

## Նկարագրություն
Ամերիկյան ճագարների տեսակի ամենամեծ ներկայացուցիչներից մեկն է։ Մեքսիկական ճագարի քաշը 1800-ից 2300 գրամ է և ամենամեծ նապաստակն է Մեքսիկայում։

## Վարքագիծ
Կարող է բազմանալ ամբողջ տարվա ընթացքում, բայց հատկապես ամռան տաք և խոնավ ամիսներին (մարտ-հոկտեմբեր)։ Վերարտադրության համար մայրը հատուկ փոս է փորում, որի մեջ ինքն իրեն պատրաստում է բույն։ Դա նման է կարճ թունելի, որն ավարտվում է հողի արտաքին շերտում։

## Էկոլոգիա
Նրանք ապրում են միայն Մեքսիկայի մի քանի նահանգներում՝ նախընտրելով անտառներն ու արոտավայրերը։ Այս ճագարներին որսում են մի շարք գիշատիչ կենդանիներ՝ աղվեսներ, կոյոտեր, թափառող շներ, երկարապոչ աքիսը, բուեր, կարմրաոտ անգղ։

## Պահպանություն
Ընդհանուր առմամբ այս տեսակի տարածման արեալը միայն Մեքսիկան է։ Բնության պահպանության միջազգային միությունը այս տեսակը դասակարգել է որպես քիչ մտահոգող տեսակ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sylvilagus cunicularius2.jpg
Պատկեր:Sylvilagus cunicularius1.jpg
Պատկեր:Conejo de monte (Sylvilagus cunicularius).jpg
Պատկեր:Mexican Cottontail area.png


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Կատեգորիա:Ճագարներ