Աննա Ռադլովա

**Աննա Դմիտրիևնա Ռադլովա** (, ծննդյամբ Դարմոլատովա , ), ռուս բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի։

## Կենսագրություն
Հայրը անձնական ազնվական էր։ Կրտսեր քույրը քանդակագործ Սառա Լեբեդևան է։

Ավարտել է Բեստուժևյան դասընթացները։ 1914 թվականին ամուսնացել է հայտնի թատերական գործիչ Սերգեյ Էռնեստովիչ Ռադլովի հետ։

Բանաստեղծություններ սկսել է գրել 1916 թվականի գարնանը և դրանք տպագրել է դեկտեմբերին («Ապոլոն» ամսագրում՝ «Մինչ երեկո մենք քայլում էինք դաշտերի մեջ», «Իտալիա», «Լուսավորում են երկու արև» բանաստեղծությունները)։ Քսանականների սկզբին Ռադլովան եղել է Միխայիլ Կուզմինի գլխավորած էմոցիոնալիստների խմբի անդամ, ով նրան նվիրել է կենդանության օրոք հրատարակված իր վերջին գրքի առաջին մասը (1929 թվականին՝ «Կարմրախայտը կոտրում է սառույցը»։ Հանդես է եկել գրական երեկոների ժամանակ։ Պետրոգրադում ղեկավարել է գրական սալոն։ 1918-1923 թվականներին լույս են տեսել նրա բանաստեղծությունների երեք ժողովածուները («Մեղրախորիսխներ», «Նավեր», «Թևավոր հյուր») և «Աստվածածնի նավը» չափածո դրաման՝ նվիրված խլիստականությանը։ 1931 թվականին գրված «Վիպակ Տատարինովայի մասին» ստեղծագործությունը հրատարակվել է միայն 1997 թվականին։

1922 թվականից աշխատել է թատրոնի համար նախատեսված արևմտաեվրոպական դասականների (Բալզակ, Մոպասան և հատկապես Շեքսպիր) թարգմանությունների վրա։ Ս. Ե. Ռադլովի ղեկավարությամբ ստուդիայի թատրոնում (1928 թվականից՝ Երիտասարդ թատրոն, 1939-1942 թվականներին՝ Լենինգրադի խորհրդի անվան ​​թատրոն), եղել է գրական բաժնի վարիչ։ 1926 թվականի ամռանը Աննա Ռադլովան բաժանվել է Ս. Է. Ռադլովից և ամուսնացել ինժեներ Կոռնելիա (Կորնիլիա) Պավլովիչ Պոկրովսկու (1891-1938) հետ, իսկ առաջին ամուսինը մնացել է նրանց հետ ապրելու նույն բնակարանում (քանի որ Պոկրովսկին նախկինում ապրել է նույն բնակարանում Ռադլով ամուսինների հետ)։ Այդ «mariage à trois»-ի մասին հիշատակել է արտագաղթից ԽՍՀՄ վերադարձած Դմիտրի Սվյատոպոլկ-Միրսկին իր նամակներից մեկում՝ Ռադլովային անվանելով «…the wife of two men, one of whom is a very old friend of mine…»: 1938 թվականին Պոկրովսկին, ով երկար տարիներ եղել է բանաստեղծ Միխայիլ Կուզմինի շրջապատում, հերթական ձերբակալությունից առաջ ինքնասպան է եղել՝ ինքնասպանությունից առաջ նամակներ թողնելով Ռադլովին և իր նախկին կնոջը։
 
1942 թվականի մարտին Ռադլովները թատրոնի հետ միասին տարհանվել են Պյատիգորսկ։ Քաղաքը գրավել են գերմանացիները, և 1943 թվականի փետրվարին թատրոնը տեղափոխվել է Զապորոժիե, ապա Բեռլին և դրանից ավելի հեռու։ Պատերազմի ավարտին հայտնվելով Ֆրանսիայի հարավում մի խումբ դերասանների հետ՝ Ռադլովները պատերազմի ավարտից հետո տեղափոխվել են Փարիզ, իսկ հետո խորհրդային առաքելության առաջարկով վերադարձել հայրենիք, որտեղ անմիջապես ձերբակալվել են՝ մեղադրվելով դավաճանության մեջ, դատապարտվել են տասը տարվա ազատազրկման, որը նրանք կրել են Ռիբինսկի մոտ գտնվող Պերեբորսկոե ճամբարում, որտեղ Ռադլովը ղեկավարել է ինքնագործ թատրոնը, իսկ Աննան դերասաններին բեմական խոսք է սովորեցրել։

1949 թվականի փետրվարի 23-ին Աննա Ռադլովան մահացել է կաթվածից նույն ճամբարում։ Նրան թաղել են Ստերլյադևո գյուղի մոտակայքում, ամուսինը նրա գերեզմանին երկաթե խաչ է դրել։ 1958 թվականին հետմահու արդարացվել է։ Գերեզմանը կորել է, սակայն 21-րդ դարի սկզբին այն գտել են Ռիբինսկի թիվ 15 դպրոցի աշակերտները, որից հետո գերեզմանից գողացել են խաչը, որի տեղում Ռիբինսկի մանկապատանեկան զբոսաշրջության և էքսկուրսիաների կենտրոնի նախաձեռնությամբ մարմարե մեծաբեկոր է տեղադրվել։

Սերգեյ Ռադլովն ազատ է արձակվել 1953 թվականին, հետագայում ամբողջությամբ ռեաբիլիտացիայի է ենթարկվել և աշխատել որպես ռեժիսոր Դաուգավպիլսի և Ռիգայի թատրոններում։ Մահացել է 1958 թվականին և թաղվել Ռիգայում։

## Ստեղծագործական ուղի
Անձնական տրամադրությունների աշխարհը Ռադլովայի պոեզիայի հիմնական բովանդակությունն է եղել։ Նրա բանաստեղծություններում գերակշռում են մահվան, սիրո և կործանման մոտիվները։ Նա հեղափոխությունն ընդունել է որպես «ամպրոպաբեր օդ», «ուրախ ամպրոպ»։ Հիանում էր «երկնքի փայլով», դիտելով, թե «ինչպես է այրվում սիրելի տունը»։ Ռադլովայի մոտ զգացվում է հակում դասական կերպարների նկատմամբ, միևնույն ժամանակ, նրա բանաստեղծություններն առանձնանում են սառը ներդաշնակությամբ և որոշակի միապաղաղությամբ։ Նկատվում է հետաքրքրություն առեղծվածային աղանդավորության նկատմամբ։ Ժամանակակիցները Ռադլովայի պոեզիան գնահատել են ինչպես դրական (Մ. Կուզմին, Վ. Չուդովսկի), այնպես էլ բացասական (Էրիխ Գոլլերբախ, Ռ. Բ. Գուսման, Մարիետա Շահինյան)։

1920-ականների սկզբին առանձին  քննադատներ, օրինակ՝ Միխայիլ Կուզմինի շրջապատը, Աննա Ռադլովային հատկացրել են ռուս առաջին բանաստեղծուհու տեղը։

Շեքսպիրի թարգմանությունները մեծ ճանաչում են ձեռք բերել, իսկ 1936-1940 թվականներին մեծ հակասություններ են առաջացրել մասնագետների շրջանում։ Քննադատությունը գլխավորել է Կոռնեյ Չուկովսկին, ով Ռադլովային մեղադրել է իր աշխատանքները համակողմանիորեն կոպտացնելու մեջ։ Ի պաշտպանություն հանդես են եկել մի շարք դերասաններ, այդ թվում՝ Ալեքսանդր Օստուժևը, ով Ռադլովայի մոտեցումը համարել է ծանր հռետորաբանության և ստատիկության հաղթահարման միջոց։ 1935 թվականի Գրական հանրագիտարանում նրա թարգմանությունները համարվել են գլուխգործոցներ։ 

Շեքսպիրի ստեղծագործությունների լիակատար ժողովածուի խմբագիր Ալեքսանդր Սմիռնովը բազմիցս գրել է Ռադլովայի թարգմանությունների գեղարվեստական ​​արժեքի մասին․ «Աննա Ռադլովան թարգմանում է՝ պահպանելով բնագրի ողբերգական լակոնիզմը» («Օթելլոյի» թարգմանության մասին)։ Մնայուն նշանակություն ունի Ռադլովայի «Ռիչարդ III» ողբերգության թարգմանությունը, որտեղ «նախորդ թարգմանիչների համեմատ ճշգրտությամբ նա վերարտադրել է Շեքսպիրի խոսքի և՛ ձևը, և՛ զգացմունքային բովանդակությունը»։ Բորիս Պաստեռնակը, բնութագրելով իր ժամանակակիցների թարգմանական աշխատանքը, նշում է, որ Շեքսպիրը թարգմանվել է «շատ լավ բանաստեղծների» կողմից նշելով Միխայիլ  Լոզինսկու և Աննա Ռադլովայի անունները։ Ռադլովայի շեքսպիրյան թարգմանությունների բեմական որակը բարձր է գնահատել նաև Մարիետա Շահինյանը․ «Թարգմանիչը բազմաթիվ առումներով «ուղղորդել է» ռեժիսորին, կարողացել է տեքստի թարգմանության մեջ արտացոլել կատակերգության շրջադարձային պահերը ողբերգության մեջ  Աննա Ռադլովան արել է գլխավորը․ նա հասկացել է, թե ինչպես կարելի է վերծանել Շեքսպիրի խոսքը ռուսերեն թարգմանությամբ»։

## Ծանոթագրություններ

### Ստեղծագործություններ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Թարգմանություններ
**Գերմաներենից**
* **[[Վալտեր Հազենքլևեր]]**
** 

**Անգլերենից**
* **[[Քրիստոֆեր Մառլո]]**
** 
* **[[Ուիլյամ Շեքսպիր]]**
** 
** 
** 
** 

**Ֆրանսերենից**
* **[[Գի դը Մոպասան]]**
** 
** 
* **[[Ալեքսանդր Դյումա (հայր)|Ալեքսանդր Դյումա]]**
** 
* **[[Օնորե դը Բալզակ]]**
** 
* **[[Ռոմեն Ռոլան]]**
** 
* **[[Անդրե Ժիդ]]**
** 

**Օտար լեզուներով թարգմանված գրքեր**
* 
* 

### Աննա Ռադլովայի մասին
* 
* 
* 
* 
* 
*  (о «Крылатом госте»).
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* *Зобнин Ю. В.* Радлова // Русская литература XX века
* Анна Дмитриевна Радлова (Биография, стихотворения) на gold-library.com
* Анна Радлова. О переводчике трагедии Шекспира «Ромео и Джульетта», текст перевода (1934 г.)

Կատեգորիա:Ազատազրկման վայրերում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության թարգմանիչներ