Արժույթային հսկողություն

**Արժույթային հսկողությունը** մասնագիտացված ֆինանսական ռազմավարություն է, որն օգտագործվում է այնպիսի հաստատությունների կողմից, ինչպիսիք են կենսաթոշակային ֆոնդերը, հիմնադրամները և կորպորացիաները, որոնք ներդրումներ ունեն արտասահմանյան երկրներում և, հետևաբար, ենթարկվում են փոխարժեքի տատանումների: Իրենց արժութային ռիսկերը կառավարելու փոխարեն, այս հաստատությունները վարձում են մասնագիտացված ընկերություններ, որոնք հայտնի են որպես արժույթային ռիսկի կառավարիչներ։ 

Այս կառավարիչների հիմնական նպատակն է վերահսկել արժույթի տատանումների հետ կապված ռիսկը, որը կարող է բացասաբար ազդել միջազգային ներդրումների արժեքի վրա: Սա արվում է հեջավորման միջոցով՝ ռազմավարականորեն տեղադրելով և հեռացնելով արժույթի պաշտպանությունները՝ փոխարժեքի անբարենպաստ փոփոխություններից պաշտպանվելու համար: Այնուամենայնիվ, ռիսկի կառավարումից բացի, որոշ հաստատություններ նաև ցանկանում են օգտվել արժույթի շուկաներում առկա հնարավոր հնարավորություններից: Այս դեպքերում տվյալ կառավարիչներին թույլատրվում է զբաղվել սպեկուլյատիվ գործունեությամբ՝ փորձելով շահույթ ստանալ՝ արժույթի տատանումների վրա մարտավարական խաղադրույքներ կատարելով:

Երբ արժույթի համընկնման հաշիվը բացվում է հիմնականում սպեկուլյատիվ նպատակներով, այն հաճախ անվանում են «մաքուր ալֆա մանդատ»: Որպես այդպիսին, դրանք բնույթով նման են արտարժույթի հեջավորման ֆոնդերին՝ նպատակի և առևտրային ոճի առումով: Չնայած այս ոլորտը ֆինանսների ոլորտում համեմատաբար նոր է, այն սկսեց ինստիտուցիոնալ ճանաչում ձեռք բերել 1983 թվականին, երբ Մեծ Բրիտանիայի ջրային մարմինների կենսաթոշակային հիմնադրամը  «Record Currency Management»-ին շնորհեց առաջին հայտնի արժույթի ծածկույթի մանդատը: Այդ ժամանակվանից ի վեր այս մոտեցումը ձեռք է բերել ժողովրդականություն, քանի որ համաշխարհային ներդրումները ընդլայնվել են, և հաստատությունները փնտրել են ավելի բարդ եղանակներ իրենց պորտֆելների արժույթային բաղադրիչը կառավարելու համար։

## Արժույթի հեջավորում

Անհատներն ու հաստատությունները, որոնք տիրապետում են ակտիվներ, ինչպիսիք են բաժնետոմսերը, պետական ​​պարտատոմսերը կամ արտարժույթով կանխիկը, բախվում են որոշակի տեսակի ռիսկի. այս ակտիվների արժեքը կարող է տատանվել միայն փոխարժեքների փոփոխությունների պատճառով: Այս տեսակի ռիսկը կոչվում է «չհատուցվող», քանի որ երկարաժամկետ հեռանկարում արտարժույթի տատանումները անկայունություն են ավելացնում պորտֆելին՝ առանց սպասվող եկամտաբերության համապատասխան աճ ապահովելու. այս տեսակի անորոշությունը կրելու համար չկա հետևողական փոխհատուցում կամ «ռիսկի պարգևավճար»: Դրա պատճառով միջազգային պորտֆելներ ունեցող շատ ներդրողներ նախընտրում են հեջավորել իրենց արտարժույթի ազդեցությունը՝ արտարժույթի տատանումների ազդեցությունը նվազեցնելու համար: Այս հեջավորումը սովորաբար իրականացվում է ֆինանսական գործիքների միջոցով, ինչպիսիք են ֆորվարդային արտարժույթի պայմանագրերը, արտարժույթի սվոփերը, ֆյուչերսային պայմանագրերը կամ արտարժույթի օպցիոնները, որոնք բոլորն էլ նախատեսված են արտարժույթի արժեքները ֆիքսելու կամ չեզոքացնելու և այդպիսով պորտֆելի արժեքը կայունացնելու համար՝ անկախ փոխարժեքի փոփոխություններից:

### Պասիվ արժույթային հսկողություն
Արժույթի հեջավորումը կարող է իրականացվել պասիվ կամ ակտիվ եղանակով: Պասիվ արժույթի ծածկույթի ռազմավարության դեպքում նպատակը շահույթ ստանալը չէ, այլ պարզապես միջազգային պորտֆելի արժեքը անբարենպաստ արժույթային տատանումներից պաշտպանելը: Այս տեսակի ռազմավարությունը սովորաբար ապահովում է եկամտաբերություն, որը բացասականորեն կապված է միջազգային բաժնետոմսերի հետ, ինչը նշանակում է, որ այն կարող է օգնել մեղմել կորուստները, երբ արտասահմանյան շուկաները անկում են ապրում: Այնուամենայնիվ, այն ժամանակի ընթացքում ունի զրոյական եկամտաբերություն և չի պահանջում կապիտալ ներդրումներ, քանի որ այն օգտագործում է ֆորվարդային արժույթային պայմանագրեր, այլ ոչ թե իրական ակտիվների գնումներ: Պասիվ արժույթային հսկողություն իրականացնող կառավարչի որոշումները ներառում են՝
* Ֆորվարդային պայմանագրերի սկզբնական մարման ժամկետը
* Դրամական հոսքերի հաճախականությունը
* Հեջավորվող արժույթները
* Հեջավորվող ակտիվների գնահատված, թե՞ իրական կշիռները։
* Denominator of ‘contribution from hedging’
* Ակտիվների գնահատման հաճախականությունը
* Վերաբալանսավորման հաճախականությունը
* Վերաբալանսավորման բուֆերը
* Վերաբալանսավորման ուշացումը
* Անհապաղ բացարձակ հեջավորման հարաբերակցության սահմանափակումը:
* Գնահատման տոկոսադրույքները

Որոշումները կկայացվեն՝ հաշվի առնելով, ի թիվս այլ բաների հետևյալը.
# Հեջավորված պորտֆելը
# Հենանիշայինը
# Ներդրողի դրամական հոսքերի նախասիրությունները։

### Ակտիվ արժույթային հսկողություն

Ակտիվ արժույթային հսկողությունը ենթադրում է ավելի մեծ հայեցողություն և ռազմավարական որոշումների կայացում՝ համեմատած իր պասիվ համարժեքի հետ։ Այս մոտեցման դեպքում կառավարիչը ակտիվորեն ձգտում է եկամուտներ ստանալ՝ դիրքեր զբաղեցնելով տարբեր մոդելների և մուտքային տվյալների հիման վրա։ Այս որոշումները կարող են կայացվել իրական ժամանակում կամ նախապես մշակված, կանոնների վրա հիմնված ռազմավարությունների միջոցով։ Նպատակը ոչ միայն արժույթի ռիսկի կառավարումն է, այլև փոխարժեքների տատանումներից շահույթ ստանալը, ինչը այն դարձնում է ավելի բարդ և պոտենցիալ շահավետ, բայց ավելի ռիսկային մեթոդ։ Ակտիվ արժույթային հսկողության ռազմավարությունները սովորաբար բաժանվում են չորս հիմնական կատեգորիաների՝
* Հիմնական
* Տեխնիկական
* Դինամիկ
* Օպցիոնների վրա հիմնված

**Հիմնական կառավարիչները** որոշումներ կայացնելու համար հիմնվում են տնտեսական և ֆինանսական ցուցանիշների վրա։ Նրանք օգտագործում են տվյալներ, ինչպիսիք են առևտրային մնացորդները, տոկոսադրույքների տարբերությունները, կապիտալի հոսքերը, գնաճը և դրամավարկային քաղաքականությունը, որպես մուտքային տվյալներ մոդելների համար, որոնք նպատակ ունեն բացահայտել թերագնահատված կամ գերագնահատված արժույթները։ Գաղափարն այն է, որ արժույթի շուկայում սխալ գնագոյացումները, որոնք հիմնված են այս մակրոտնտեսական գործոնների վրա, կարող են շահագործվել շահույթի համար։

Ի տարբերություն դրա, **տեխնիկական կառավարիչները** ընդհանրապես անտեսում են մակրոտնտեսական փոփոխականները և կենտրոնանում են միայն պատմական գնային տվյալների վրա։ Նրանք վերլուծում են գների օրինաչափությունները և միտումները, հաճախ օգտագործելով գրաֆիկների տեխնիկա կամ վիճակագրական մոդելներ՝ արժույթի ապագա տատանումները կանխատեսելու համար։ Նրանց համոզմամբ՝ բոլոր համապատասխան տեղեկություններն արդեն արտացոլված են գնի մեջ, և, հետևաբար, անցյալի վարքագիծը կարող է կանխատեսել ապագա կատարողականը։

**Դինամիկ մենեջերները** փորձում են եկամուտներ ստանալ ասիմետրիկ մոտեցման միջոցով՝ թույլ տալով, որ շահութաբեր գործարքները շարունակվեն՝ արագ դուրս գալով կորցնող դիրքերից։ Այս ոճը հաճախ օգտագործում է ֆորվարդներ կամ օպցիոններ՝ դիրքերը մարտավարականորեն կառավարելու համար՝ ձգտելով ստեղծել դրական եկամուտներ՝ անկախ շուկայի ավելի լայն ուղղությունից։

**Օպցիոնների կառավարիչները** կենտրոնանում են ենթադրյալ անկայունության (ինչ է շուկան ակնկալում ապագա անկայունությունից՝ հիմնվելով օպցիոնների գների վրա) և իրական անկայունության (ինչ է իրականում տեղի ունենում) միջև եղած կապի վրա։ Նրանց միջև համակարգված տարբերությունները շահագործելով՝ նրանք ձգտում են շահույթ ստանալ սխալ գնանշված օպցիոններից, սովորաբար անկայունություն գնող կամ վաճառող ռազմավարությունների միջոցով։

## Վերադարձի արժույթ

Չնայած աշխարհի ամենամեծ և ամենաիրացվելի ֆինանսական շուկան լինելուն, արտարժույթի (FX) շուկան ցուցաբերում է համակարգային անարդյունավետություններ, որոնք այն տարբերակում են մյուս ակտիվների շուկաներից։ Սա հիմնականում պայմանավորված է նրանով, որ արժութային շուկայի մասնակիցների մեծ մասը չի ձգտում սպեկուլյատիվ շահույթ ստանալ։ Փոխարենը, նրանք զբաղվում են արտարժույթի գործարքներով, ինչպիսիք են միջազգային առևտուրը, օտարերկրյա ներդրումները կամ դրամավարկային քաղաքականության գործողությունները։ Այս մասնակիցները, ինչպիսիք են միջազգային կորպորացիաները, ֆոնդերի կառավարիչները, ինստիտուցիոնալ ներդրողները և կենտրոնական բանկերը, սովորաբար ունեն գործառնական լիազորություններ և սահմանափակումներ, որոնք նրանց թույլ չեն տալիս լիովին օպտիմալացնել կամ կարգավորել փոխարժեքի տատանումները։

Արդյունքում, շուկան հաճախ չի կարողանում հարմարվել այնքան արդյունավետ կամ արագ, որքան զուտ շահույթի վրա հիմնված շուկաները: Սա տեղ է թողնում որոշակի օրինաչափությունների և գնագոյացման անոմալիաների պահպանման համար, ստեղծելով հնարավորություններ նրանց համար, ովքեր ակտիվորեն ձգտում են շահագործել դրանք: Այս անարդյունավետությունների օրինակներից են կանխատեսելի ցիկլիկ վարքագիծը, որը կապված է տնտեսական կամ օրացուցային գործոնների հետ, գների կայուն միտումները, որոնք կարող են կապիտալացվել իմպուլսային ռազմավարությունների միջոցով, ենթադրյալ անկայունության (հիմնված օպցիոնների գնագոյացման վրա) և իրական շուկայի անկայունության միջև անհամապատասխանությունները, ինչպես նաև ֆորվարդային փոխարժեքի կողմնակալությունը, երբ ֆորվարդային փոխարժեքները մշտապես շեղվում են իրական ապագա սփոթ փոխարժեքներից այնպիսի ձևերով, որոնք կարող են վիճակագրորեն մոդելավորվել և օգտագործվել առևտրում։

## Գրականության ցանկ
* Հարիս, Լուիզ (2006 թվական). Արժույթային հսկողություն:Ներածություն
* Ռեքորդ, Նիլ (2003 թվական). Արժույթային հսկողություն (Ուայլիի ֆինանսների շարք)
* Սմիթ, Ռալֆ (2003 թվական). Արժույթի ապահովագրում եվրոպացի ներդրողների համար
* Շին, դոկտոր Հայ (2003 թվական). Արժույթային հսկողություն -Գործնական ուղեցույց (UBS).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Արժույթներ ըստ տարածաշրջանի