Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվ

thumb|Քարտեզը ցույց է տալիս երկրները/նահանգները, ըստ կոռուպցիայի տարածվածության ինդեքսի 2019 թվական
|500px
**Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվ**, ցուցիչ, որը գնահատում և դասակարգում է երկրներն ըստ պետական հատվածի կոռուպցիայի ընկալման մակարդակի՝ փորձագետների և բիզնես ղեկավարների գնահատմամբ։ Կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցն, ընդհանուր առմամբ, սահմանում է կոռուպցիան, որպես պետական իշխանությունների չարաշահում, մասնավոր շահի համար։

2023 թվականի CPI-ն, որը հրապարակվել է 2024 թվականի հունվարին, ներկայումս դասակարգում է 180 երկրներ «100-ից (շատ մաքուր) մինչև 0 (խիստ կոռումպացված) սանդղակով»՝ ելնելով 2022 թվականի մայիսի 1-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում ստեղծված իրավիճակից։ Դանիա, Ֆինլանդիա, Նոր Զելանդիա, Նորվեգիա, Սինգապուր, Շվեդիա և Շվեյցարիա (բոլորն էլ 80-ից բարձր միավորներ են հավաքել) վերջին չորս տարիներին, ընկալվում են որպես աշխարհի ամենաքիչ կոռումպացված երկրները, որոնք մշտապես բարձր են միջազգային ֆինանսական թափանցիկության մեջ, մինչդեռ առավել ակնհայտորեն կոռումպացվածը Սոմալին է (11 միավոր), ինչպես նաև Սիրիան, Հարավային Սուդանը և Վենեսուելան (բոլորը՝ 13 միավոր)։ 

## Մեթոդներ
Հետևյալ պարբերությունը նկարագրում է համաթվի հաշվարկման մեթոդաբանությունը, որն օգտագործվում է ինդեքսի հաշվարկման համար 2012 թվականից, երբ մեթոդաբանությունը փոփոխվել է՝ ժամանակի ընթացքում համեմատություն թույլ տալու համար: Ցուցանիշը հաշվարկվում է չորս քայլով՝ սկզբնաղբյուր տվյալների ընտրություն, աղբյուրի տվյալների վերագնահատում, վերագնահատված տվյալների համախմբում և այնուհետև անորոշության չափման զեկուցում։ 

Հիմնական հաստատություններն են․

* Աֆրիկայի Զարգացման Բանկը (գտնվում է Կոտ դ'Իվուար)
* Բերտելսման Հիմնադրամը (գտնվում է Գերմանիայում)
* Տնտեսագետ Հետախուզական ստորաբաժանումը (գտնվում է Մեծ Բրիտանիայում)
* Ֆրիդոմ Հուսը (գտնվում է ԱՄՆ-ում)
* Գլոբալ ինսայթը (գտնվում է ԱՄՆ-ում)
* Կառավարման զարգացման միջազգային ինստիտուտը (գտնվում է Շվեյցարիայում)
* Քաղաքական և տնտեսական ռիսկերի խորհրդատվությունը (գտնվում է Հոնկ Կոնգում)
* ՓԻ ԷՌ ԷՍ գրուպը (գտնվում է ԱՄՆ-ում)
* Համաշխարհային Տնտեսակն Ֆորումը
* Համաշխարհային Բանկը
* Համաշխարհային արդարադատության նախագիծը (գտնվում է ԱՄՆ-ում)

Կոռուպցիայի ընկալման համաթվի հաշվարկման համար երկրները պետք է գնահատվեն առնվազն 3 հաստատության կողմից ։ Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը չափում է կոռուպցիայի ընկալումը՝ կոռուպցիայի բացարձակ մակարդակների չափման դժվարության պատճառով ։

### Վավերականություն
2002 թվականին հրապարակված ուսումնասիրության արդյունքում պարզ դարձավ, որ որ «շատ ուժեղ էական հարաբերակցություն» կա Կոռուպցիայի ընկալման համաթվի և կոռուպցիայի երկու այլ աղբյուրների՝ սև շուկայի ակտիվության և կանոնակարգերի գերառատության միջև ։ Վերջիններս ուժեղ կապի մեջ են նաև մեկ շնչի հաշվով իրական համախառն ներքին արդյունքի հետ։ Մեկ շնչին բաժին ընկնող իրական համախառն ներքին արդյունքի և կոռուպցիայի տարածվածության գործակցի միջև կապն ամենաուժեղն է, դրանց հարաբերակցությունը կազմում է վերջիններիս տարբերության, մոտավորապես, երեք չորրորդից ավելին (Նկատի ունենալով, որ այս մասշտաբով ավելի ցածր ցուցանիշը արտացոլում է ավելի մեծ կոռուպցիա, այնպես որ, ավելի բարձր մեկ շնչին բաժին ընկնող իրական համախառն արդյունք ունեցող երկրները, ընդհանուր առմամբ, ունեն ավելի քիչ կոռուպցիա)։
## Տնտեսական հետևանքներ
2007 և 2008 թվականներին հրապարակված հետազոտական փաստաթղթերում ուսումնասիրվել են կոռուպցիայի ընկալման համաթվի, սահմանած կոռուպցիայի ընկալման տնտեսական հետևանքները։ Հետազոտողները գտել են հարաբերակցություն ավելի բարձր կոռուպցիայի ընկալման համաթվի և ավելի երկարաժամկետ տնտեսական աճի , ինչպես նաև ՀՆԱ-ի աճի և երկրի կոռուպցիայի ընկալման համաթվի յուրաքանչյուր միավորի միջև ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ կոռուպցիայի ընկալման համաթվի ավելի բարձր գնահատականը կապված է երկրում օտարերկրյան ներդրումների ավելի բարձր տեմպերի հետ։
## Դասակարգում

### 2012–2019 թվականներ

### 2011 թվական
Աղյուսակում ներկայացված են 20 լավագույն երկրները կամ շրջանները, որոնք դասակարգվել են, որպես կոռուպցիայի տարածվածության ամենացածր մակարդակ ունեցող երկրներ (գնահատման սանդղակը 10-ից 1)։

Աղյուսակում ներկայացված են այն 20 երկրները, որոնք դասակարգվել են, որպես կոռուպցիայի տարածվածության ամենաբարձր մակարդակ ունեցող երկրներ։

### 2010 թվական
Աղյուսակում ներկայացված են 20 լավագույն երկրները կամ շրջանները, որոնք դասակարգվել են, որպես կոռուպցիայի տարածվածության ամենացածր մակարդակ ունեցող երկրներ (գնահատման սանդղակը 10-ից 1)։

Աղյուսակում ներկայացված են այն 20 երկրները, որոնք դասակարգվել են, որպես կոռուպցիայի տարածվածության ամենաբարձր մակարդակ ունեցող երկրներ։

## Քննադատություն և սահմանափակումներ
Գործակիցը քննադատվել է իր մեթոդաբանության համար ։ Քաղաքագետ Դեն Հոֆի խոսքով ինդեքսը ունի 3 թերություն ․

* Կոռուպցիան շատ բարդ հասկացություն է, որը չի կարող բնութագրվել մեկ հասկացությամբ։ Օրինակ Կանզասի գյուղական համայնքում կոռուպցիայի բնույթը տարբերվոմւ է Նյու Յորքի քաղաքական վարչակազմից, բայց կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը դրանք չափում է նույն ձևով։
* Չափելով կոռուպցիայի ընկալումները, ի տարբերություն ինքնին կոռուպցիայի, գործակիցը կարող է պարզապես ամրապնդել առկա կարծրատիպերը։
* Գործակիցը չափում է միայն պետական հատվածի կոռուպցիան՝ անտեսելով մասնավոր հատվածը։

Լրատվամիջոցները հաճախ օգտագործում են  կոռուպցիայի տարածվածության նախնական ցուցանիշները, որպես կառավարության գործունեության չափանիշ՝  առանց հստակեցնելու թե ինչ են նշանակում դրանք։ Բանգլադեշում տեղակայված «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ»-ի տեղական բաժինը հերքեց լրատվամիջոցների կողմից հրապարակված տեղեկատվությունը  կոռուպցիայի տարածվածության գործակցի  վերաբերյալ, այն բանից հետո, երբ մեթոդաբանության փոփոխությունից հետո երկրի գործակիցը մեծացավ, և լրատվամիջոցները դա  մեկնաբանեցին, որպես «բարելավում» ։

2013 թվականի Արտաքին քաղաքականության մեջ Ալեքս Քոբհեյմն իր հոդվածում առաջարկում էր, որ կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը պետք է հանել հանուն «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ»-ի բարորության։ Նա պնդում էր, որ կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը ներառում է հզոր և ապակողմնորոշող կողմնակալություն՝ հասարակության կողմից կոռուպցիայի ընկալումներում՝  նպաստելով արատավոր շրջապտույտին և միևնույն ժամանակ խթանելով քաղաքականության ոչ պատշաճ արձագանքներին։ Քոբհեյմը գրում է․ «Կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը փչացնում է կոռուպցիայի ընկալումները, և դժվար է տեսնել արդարացում գործակցի շարունակական հրապարակման համար» ։

Այնուամենայնիվ վերջին էկոնոմետրիկ վերլուծությունները՝  հիմնված բնական փորձերի վրա, համեմատել են կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը այլ սուբյեկտիվ ցուցանիշների հետ, և պարզվել է, որ թեև կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը կատարյալ չէ, այնուամենայնիվ վերջինս համապատասխանում է կոռուպցիայի միաչափ չափումներին ։

ԱՄՆ-ում շատ փաստաբաններ խորհուրդ են տալիս միջազգային բիզնեսին  ուսումնասիրել տարբեր երկրներում արտասահմանյան կոռուպցիայի պրակտիկայի մասին գործերը, ինչպես նաև  տարբեր երկրների կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը՝  խախտումների ռիսկը գնահատելու համար։ Այս մոտեցումը քննադատության է ենթարկվել Մինեսոտայի «Միջազգային օրենք» ամսագրի կողմից, որը գրել էր, որ կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը կարող է ենթարկվել ընկալման կողմանակլության, հետևաբար, փաստաբանները չպետք է կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը համարեն, որպես կոռուպցիոն ռիսկի չափորոշիչ ։  «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ»-ը հրապարակում է նաև «Կոռուպցիայի գլոբալ բարոմետր», որը դասակարգում է երկրները ըստ կոռուպցիայի մակարդակի՝ օգտագործելով ուղղակի հետազոտություններ՝ ընկալված փորձագիտական կարծիքների փոխարեն, որը քննադատվեց  հզոր էլիտայի կողմից զգալի կողմնակալության համար։ «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ»-ը նախազուգշացրել էր, որ մաքուր կոռուպցիայի տարածվածության գործակից ունեցող երկիրը, միևնույն ժամանակ, միջազգային մակարդակում կարող է կապված լինել կոռուպցիայի հետ։ Օրինակ մինչև 2015 թվականը Շվեդիան լավագույն կոռուպցիայի տարածվածության գործակից ունեցող երկրների շարքում երրորդն էր, սակայն նրա պետական ընկերություններից մեկը՝ «TeliaSonera»-ը կաշառակերության մեղադրանքների առաջ էր կանգնած ՈՒզբեկստանում ։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք
* 
* Կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցները 2013 թվականին 
* Կոռուպցիայի տարածվածության գործակցի ինտերակտիվ քարտեզ։ 2000-2008 թվականներ 
* Կոռուպցիայի չափման ուղեցույց critiques the CPI and similar indices.
* Համաշխարհաին ամբողջականության ինդեքս
* Համաշխարհային զարգացման ինդեքսների ցուցակ և դասակարգման աղյուսակներ

Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր
Կատեգորիա:Ընկալում