open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Piper (2016)

**Piper**, Pixar ընկերության նկարահանած կարճամետրաժ անիմացիոն մուլտֆիլմ։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ալան Բարիլարոն է, նկարահանվել է 2016 թվականին։

Ֆիլմը մորակտցարների ներկայացուցչի մասին է, ով սովորում է հաղթահարել հիդրոֆոբիան։ Ֆիլմի ոգեշնչումը եղել է Pixar-ի գրասենյակից ոչ հեռու, Կալիֆորնիայի Մյուիր Բիչ լողափում, որտեղ նկարիչ-մուլտիպլիկատոր Ալան Բարիլարոն նկատում է, թե ինչպես են հազարավոր թռչուններ ջրից փրկվելու համար փախչում լողափ, իսկ ալիքը գնալուց հետո կրկին վերադառնում սննդի հետևից։

## Սյուժե
Երբ ալիքը նահանջում է, մորակտցարների երամը սնունդ է հայթայթում լողափի ավազների մեջ, իսկ երբ ալիքը գալիս է, նրանք փախչում են։ Երամի մի փոքրիկ ներկայացուցիչ այնքան է ոգեշնչվում իր մայրիկով, որ որոշում է միանալ նրանց, սակայն նրան չի հաջողվում ժամանակին փախչել և ալիքից ամբողջությամբ թրջվում է։ Այդ պատահարից հետո նա սկսում է վախենալ ջրից և հրաժարվում է հեռանալ բնից։ Մի անգամ նա նկատում է խեցգետինների խմբի, որոնք ալիքի ժամանակ թաքնվում են` ավազների մեջ մտնելով։ Կրկնօրինակելով նրանց վարքը՝ թռչունը տեսնում է ստորջրյա աշխարհի գեղեցկությունը և դառնում է երամի համար հմուտ սնունդ որոնող։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Մուլտֆիլմը vimeo.com կայքում (1080p)

Կատեգորիա:Կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր թռչունների մասին
Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Դոնելա Մեդոուզ

**Դոնելա (Դանա) Մեդոուզ** (, ), շրջակա միջավայրի պահպանության ամերիկացի հետազոտող մասնագետ, գիտնական և գրող։ Համաշխարհային ճանաչում է ստացել որպես հանրահայտ «Աճի սահմանները» գրքի համահեղինակ, որը գրվել է Հռոմի ակումբի պատվերով։

## Ծանոթագրություններ

## Հրապարակումներ
* Donella H. Meadows, Jorgen Randers and Dennis L. Meadows *Limits to Growth-The 30 year Update*, 2004, hardcover ISBN 1-931498-51-2
* Dennis L. Meadows, Donella H. Meadows, Eds. *Toward Global Equilibrium: Collected Papers*, Pegasus Communications, 1973, hardcover ISBN 0-262-13143-9
* Donella H. Meadows and J. M. Robinson, *The Electronic Oracle: Computer Models and Social Decisions*, John Wiley & Sons, 1985, hardcover, 462 pages, ISBN 0-471-90558-5
* Donella H. Meadows, *Global Citizen*, Island Press, 1991, paperback 197 pages, ISBN 1-55963-058-2
* Donella H. Meadows, et al. *Limits to Growth: A Report for the Club of Rome’s Project on the Predicament of Mankind*, New American Library, 1977, paperback, ISBN 0-451-13695-0; Universe Books, hardcover, 1972, ISBN 0-87663-222-3 (scarce).
* Donella H. Meadows et al. *Beyond the limits : global collapse or a sustainable future*, Earthscan Publications, 1992, ISBN 1-85383-130-1
* Donella H. Meadows (2008) *Thinking in Systems — A primer* (Earthscan) ISBN 978-1-84407-726-7
* Dennis L. Meadows, Donella H. Meadows and Jorgen Randers, *Beyond the Limits: Confronting Global Collapse, Envisioning a Sustainable Future*, Chelsea Green Publishing , 1993, paperback, 320 pages, ISBN 0-930031-62-8
* Donella H. Meadows, John M. Richardson and Gerhart Bruckmann, *Groping in the Dark: The First Decade of Global Modelling*, John Wiley & Sons, 1982, paperback, ISBN 0-471-10027-7
* edited by Sandi Brockway, foreword by Marilyn Ferguson, introduction by Denis Hayes, preface by Donella H. Meadows, *Macrocosm U. S. A.: Possibilities for a New Progressive Era…*, Macrocosm, 1993, paperback, 464 pages, ISBN 0-9632315-5-3
* Michael J. Caduto, foreword by Donella H. Meadows, illustrated by Joan Thomson, *Pond and Brook: A Guide to Nature in Freshwater Environments*, University Press of New England, 1990, paperback, 288 pages, ISBN 0-87451-509-2
* Ikeda Kayoko, C. Douglas Lummis, *Si El Mundo Fuera Una Aldea De 100 Personas/if The World Were A Village Of 100 People*, Paperback, 64 pages, ISBN 84-7669-625-6. Japanese/English version: ISBN 4-8387-1361-4

## Արտաքին հղումներ
* Donella Meadows Institute
* The Global Citizen, bi-weekly column by Meadows 
* Another link for Global Citizen 
* The website of the Balaton Group (International Network of Resource Information Centers)
*  Cobb Hill website
* A copy of her original Global Village report (based on 1000 people) 
*  The Miniature Earth project based on Donella Meadows text

Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բնապահպաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գիտնականներ
Բրաժինո (այլ կիրառումներ)

**Բրաժինո**, կարող է վերաբերել՝
* Բրաժինո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում
* Բրաժինո - քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդում
Ֆելիքս Սլովաչեկ

**Ֆելիքս Սլովաչեկ** (, ), չեխ կլարնետիստ, սաքսոֆոնիստ, կոմպոզիտոր և խմբավար։ Միաժամանակ նվագում է հարվածային գործիքներ, դաշնամուր և կոնտրաբաս։

## Կենսագրություն
Ֆելիքս Սլովաչեկը ծնվել է 1943 թվականի մայիսի 23-ին Չեխիայի Զլին քաղաքում։ Երիտասարդ տարիներին Ֆելիքսը սովորել է նվագել դաշնամուր և ջութակ, բայց դրանք նրա սիրելի գործիքները չէին։ Երաժշտական դպրոցը ավարտելուց հետո նա հրապուրվեց կլարնետ և սաքսոֆոն նվագելով, որը հետագայում դարձավ իր անցաթուղթը։ Ֆելիքսը ուսումը սկսել է Բռնոյի երաժշտական քոլեջից, այնուհետև շարունակել է Կռոմերժիժ քաղաքի կոնսերվատորիայում։ Ուսումը ավարտելուց հետո Ֆելիքս Սլովաչեկը սկսեց իր երաժշտական կարիերան սինֆոնիկ նվագախմբում։ Սակայն նա հայտնի դարձավ, երբ սկսեց նվագել ջազ, հայտնի Բիգ-բենդախ ջազ խմբում։ Իր ամբողջ գործունեության ընթացքում Ֆելիքս Սլովաչեկը մասնակցել է բազմաթիվ պրոֆեսիոնալ մրցույթների։ 1965 թվականին Ֆրիդրիխ Գուլդան կազմակերպեց միջազգային մրցույթ երիտասարդ ջազ կատարողների և այդ մրցույթներից մեկում 1966 թվականին մասնակցեց երիտասարդ Ֆելիքս Սլովաչեկը։ Այդ նույն թվականին մրցույթի մասնակիցներից նա դարձավ Բագուլավ Մարտինիի դափնեկրի երկրորդ մրցանակակիր։ 1967 թվականին Պրահայի ջազային փառատոնում նա դարձավ առաջին տաղանդավոր երիտասարդ ջազային կատարող դափնեկիրը և այդ նուjն թվականին մասնակցեց բաց երաժշտական մրցույթում Ժնևի երաժշտական քոլեջում։ 1981 թվականին վաճառվել է Ֆելիքս Սլովաչեկի 9,5 միլիոն ձայնապնակ, նա զիջում է միայն Կարել Գոտտին նրա 44,7 միլիոն օրինակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ
Լավինիա Ֆոնտանա

**Լավինիա Ֆոնտանա** (, ), իտալացի նկարիչ։ Առաջին կինն է, ով նկարել է մերկ կանանց։

## Կենսագրություն
Լավինիա Ֆոնտանան ծնվել է Բոլոնյայում նկարիչ Պրոսպերո Ֆոնտանայի ընտանիքում։ Հայրը եղել է Բոլոնյայի նկարչական դպրոցի վառ ներկայացուցիչ և դստեր ուսուցիչը։ Լավինիայի առաջին գործերից է 1575 թվականին 23 տարեկան հասակում ստեղծած «Կապիկ երեխան» կտավը, որը կորել է։ 1576 թվականին նրա ստեղծած «Քրիստոսի չարչարանքները» գտնվում է Արվեստի Էլ Պասո թանգարանում։ Նա նկարել է տարբեր ժանրերի կտավներ։  Կարիերայի սկզբում նկարել է Բոլոնյայի վերին խավի բնակիչներին։ Կոմերցիոն գործունեությամբ սկսել է զբաղվել, երբ պղնձի վրա նկարել է փոքր երկրպագության նկարներ, որոնք համարվում էին պապական կամ դիվանագիտական նվերներ։ Ի լրումն դիմանկարների, Լավինիան ստեղծել է նաև կրոնական և դիցաբանական թեմաներով մեծածավալ գործեր, երբեմն նկարելով մերկ կանանց։

1577 թվականին Ֆոնտանան ամուսնացել է Պաոլո Զապպիի հետ։ Նրանք ունեցել են 11 երեխա։ Ամուսնությունից հետո Ֆոնտանան շարունակել է նկարել՝ աջակցելու ընտանիքին։ Զապպին զբաղվել է կենցաղային հարցերով։

[thumb|«Լավինիա Ֆոնտանա, 1552-1614, Բոլոնիացի նկարչուհի», հեղինակ Ֆելիչե ԱՆտոնիո Կազոնե (1611), [Արվեստի ազգային պատկերասրահ]]

1603 թվականին Կլիմենտ VIII պապի հրավերով ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Հռոմ։ Հռոմում նա բեղուն գործունեություն է ծավալել, ինչպես Բոլոնյայում։ Արժանացել է բազմաթիվ պարգևների։

Ֆոնտանայի ստեղծած որոշ նկարներ սխալմամբ վերագրվել են Գվիդո Ռենիին։ Դրանցից են՝ «Վեներա», «Շեբայի թագուհին այցելում է Սողոմոնին», «Սուրբ կույսը բարձրացնում է քողը քնած մանուկ Քրիստոսի վրայից»։ Նրա ինքնադիմանկարը համարվում է գլուխգործոց և պատկանում է կոմս Զապպի Իմոլային։

Լավինիայի երիտասարդական տարիների ոճը նման է հոր ոճին, իսկ ավելի հասուն տարիքում ակնհայտ է կառաչչիզմ ոճը։ Նա ընտրվել է Սան Լուկա ակադեմիայի անդամ։ Մահացել է Հռոմում 1614 թվականի օգոստոսի 11։

Փաստագրված են Ֆոնտանայի ավելի քան 100 աշխատանքներ, սակայն 32 ստորագրված և ամսաթիվ ունեցող նկարներն են, որ այսօր հայտնի են։

## Գրականություն
* Fortunati, Vera (1998). Lavinia Fontana of Bologna (1552–1614). Milan: Electa. ISBN 8843563947.
* Niyazi, Hazan. "Lavinia Fontana and the female self-portrait". Retrieved 29 March 2013.
* Wasserman, Krystyna. "Curator's Travelogue: Women Artists of Bologna". National Museum of Women in the Arts. Retrieved 29 March 2013.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*''Orazio and Artemisia Gentileschi''

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Բրան (այլ կիրառումներ)

**Բրան**, կարող է վերաբերել՝
* Բրան - համայնք (կոմունա) Ֆրանսիայում
* Բրան - համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում
Վիլլա Շտուկ

**Վիլլա Շտուկ** (), գերմանացի նկարիչ և քանդակագործ Ֆրանս ֆոն Շտուկի 1897-1898 թվականներին կառուցված վիլլա, այժմ` Գեղարվեստի թանգարան։ Գտնվում է Մյունխենում, *Պրինցրեգենտենշտրասի* () վրա։ Վիլլայի նախագիծը նեոկլասիցիզմի ոճով ստեղծել է Շտուկը։ 1914-1915 թվականներին շենքի  մոտ կառուցվեց արվեստանոցը։ 1928 թվականին Շտուկը Մյունխենի տեխնիկական համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում ստացավ։

1992 թվականից շենքը օգտագործվում է որպես երրորդ քաղաքային թանգարան հիմնական և ժամանակավոր ցուցադրությունների համար։ Բացի Ֆրանս ֆոն Շտուկի պահպանված բնակելի տարածքից և արհեստանոցից նրա ստեղծագործությունների հավաքածուի հետ միասին, ցուցադրության լրացում են հանդիսանում 19-20-րդ դարերի կիրառական արվեստի նմուշները։ Այցելուների ուշադրությանն են ներկայացվում հատուկ ցուցադրություններ` նվիրված Շտուկի կյանքի և ստեղծագործության համատեքստում պատմական և գեղարվեստական իրավիճակներին, նաև 20-րդ դարի կիրառական արվեստին։

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт

## Պատկերասրահ

Պատկեր:VillaStuck 8448.JPG|Ամազոնուհին մուտքի մոտ
Պատկեր:VillakleinBRI5713.jpg|Վիլլայի ներքին բակը
Պատկեր:VillaStuck 8445.JPG|Մեդուզայի գլուխը վիլլայի գլխավոր մուտքի մոտ


Կատեգորիա:Մյունխենի թանգարաններ
Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:1992 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կենսագրական թանգարաններ
Բրաշով (այլ կիրառումներ)

**Բրաշով**, կարող է վերաբերել՝
* Բրաշով - քաղաք Ռումինիայի կենտրոնական մասում
* Բրաշով - մասնագիտական ֆուտբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Բրաշովում
Բրատսկի (այլ կիրառումներ)

**Բրատսկի**, կարող է վերաբերել՝
* Բրատսկի - գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մարտինովսկի շրջանում
* Բրատսկի - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում
Բրեդֆորդ շրջան (այլ կիրառումներ)

**Բրեդֆորդ շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Բրեդֆորդ շրջան - ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը
* Բրեդֆորդ շրջան - ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը
Բրեյ (այլ կիրառումներ)

**Բրեյ**, կարող է վերաբերել՝
* Բրեյ - քաղաք Իռլանդիայի Ուիքլոու կոմսության հյուսիսում
* Բրեյ - համայնք Ֆրանսիայում, Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում
Բրեն (այլ կիրառումներ)

**Բրեն**, կարող է վերաբերել՝
* Բրեն - Ֆրանսիայի հյուսիսում գտնվող համայնք, մտնում է Պիկարդիա մարզի մեջ
* Բրեն - Ֆրանսիայի կանտոն, գտնվում է Պիկարդիա շրջանում
Բրենա (այլ կիրառումներ)

**Բրենա**, կարող է վերաբերել՝
* Բրենա - համայնք (կոմունա) Ֆրանսիայում
* Բրենա - կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզում
Բրենո (այլ կիրառումներ)

**Բրենո**, կարող է վերաբերել՝
* Բրենո - համայնք (կոմունա) Ֆրանսիայում
* Բրենո - կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզում
* Բրենո - Ֆրանսիայի կանտոն, գտնվում է Ռոն Ալպեր շրջանում
Մուրաթ Բոզ

**Մուրաթ Բոզ** (, (), թուրք երգիչ, դերասան և մոդել։ 2015 թվականին Բուրակ Օզչիվիտի և Ասլը Էնվերի հետ Մուրաթը նկարահանվել է «Եղբայր իմ» կատակերգությունում։

## Կենսագրություն
Մուրաթը տարրական և միջնակարգ կրթությունը ստացել է Զոնգուլդաքի մարզի Քարադենիզ Էրեղլի փոքրիկ քաղաքում (): Ավելի ուշ 1995 թվականին տեղափոխվել է Ստամբուլ, որպեսզի ավարտի արվեստների բարձրագույն դպրոցը։ Մուրաթը աշխատել է որպես բեք վոկալ երաժշտասրահներում։

Անհատական առաջին ելույթը տեղի է ունեցել 1998 թվականին, երբ թուրքական Milliyet օրաթերթը հայտարարել էր համերգ, որտեղ ելույթ էին ունենում արվեստի դպրոցի շրջանավարտները։

1999 թվականին Մուրաթը ավարտել է Ստամբուլի Արվեստի բարձրագույն դպրոցը՝ ջազ վոկալ մասնագիտացմամբ։ Շարունակել է իր կրթությունը Ստամբուլի կոնսերվատորիայում։
Մուրաթը թողարկել է իր առաջին սինգլը՝ «Aşkı Bulamam Ben»-ը () 2006 թվականի ամռանը։ Սինգլը հաջողվել է և Մուրաթը որոշել է թողարկել իր երկրորդ՝ *«Maximum»* սինգլը, որին հաջորդել է միևնույն անվամբ ալբոմը։ Առաջին սինգլի թողարկումից հետո գործարք է կնքել թուրքական *«Stardium»* լեյբլի հետ։  з

2008 թվականին Մուրաթը թողարկել է «Uçurum» () սինգլը՝ նոր «DSM» լեյբլի ներքո։ Առաջին սինգլի թողարկումից հետո հաջորդել է «Şans» () ալբոմը։

Ներկայումս հանդիպում է դերասանուհի Ասլը Էնվերի հետ։ 2015 թվականին Բուրակ Օզչիվիտի և Ասլը Էնվերի հետ Մուրաթը նկարահանվել է Եղբայր իմ կատակերգությունում։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի հունվարին։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

### Սինգլներ
* «Aşkı Bulamam Ben» — *2006*
* «Maximum» — *2006*
* «Püf» — *2007*
* «Uçurum» — *2008*
* «Ben Aslında» — *2008*
* «Para Yok» — *2008*
* «Özledim» — *2009*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք երգիչ-երգահաններ
Կատեգորիա:Թուրք երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք մոդելներ
Կատեգորիա:Թուրք տղամարդ երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրք փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ոսկե թիթեռ մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի Բիլգի համալսարանի շրջանավարտներ
Բրեշիա (այլ կիրառումներ)

**Բրեշիա**, կարող է վերաբերել՝
* Բրեշիա - կոմունա Իտալիայում, Բրեշիա գավառում
* Բրեշիա - նահանգ Իտալիայում
Բրեսոլ (այլ կիրառումներ)

**Բրեսոլ**, կարող է վերաբերել՝
* Բրեսոլ - համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում
* Բրեսոլ - համայնք (կոմունա) Ֆրանսիայում
Բրիգադիրովսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)

**Բրիգադիրովսկի գյուղական խորհուրդ**, կարող է վերաբերել՝
* Բրիգադիրովսկի գյուղական խորհուրդ - Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումսկի շրջանում
* Բրիգադիրովսկի գյուղական խորհուրդ - Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյսկի շրջանում
Բրիզեն (այլ կիրառումներ)

**Բրիզեն**, կարող է վերաբերել՝
* Բրիզեն - կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում
* Բրիզեն - կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ երկրամասում
Բոբ Մորլի

**Բոբ Մորլի** (, ), ավստրալիական հեռուստատեսային դերասան։ Մորլին հանրաճանաչ է դարձել, երբ նկարահանվել է «Տուն և ճանապարհ» ավստրալիական հեռուստասերիալում, որտեղ 2006–2008 թվականներին կերտել է Դրյու Քերտիսի հիմնական դերը։ Նա դուրս է եկել շոուից որպիսզի նկարահանվի «Գիծ» հեռուստասերիալում, որը տևել է ընդամենը 1 եթերարաշրջան։ Նա վերադարձավ «Հարևաններ» հեռուստասերիալ, որտեղ 2011–2012 թվականներին պարբերաբար երևում էր։

2014 թվականին Մորլին նկարահանվել է ամերիկյան «100» հեռուստասերիալում, որտեղ կերտել է հիմնական դերերից մեկը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ղուկաս Պողոսյան

**Ղուկաս Պողոսյան** (), հայ ֆուտբոլիստ։ Որպես կիսապաշտպան հանդես է գալիս «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբում, ազգային և երիտասարդական հավաքականներում։

## Ակումբային կարիերա
Պողոսյանը «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբի խաղացող է։ 16 տարեկան հասակում հանդես է եկել ակումբի երրորդ հավաքականում։ Մեկ տարի անց, «Փյունիկ» ակումբի մարզչական կազմը որոշեց, որ Ղուկասը պետք է հանդես գա ակումբի հիմնական կազմում։ Այդ թվականին կայացավ Ղուկասի նորամուտը դեպի պրեմիեր լիգա։ Նորամուտը եղել է 2011 թվականի ապրիլի 2-ին «Ուլիս» ակումբի դեմ խաղում, որտեղ Ղուկասը խաղադաշտ է դուրս եկել 84-րդ րոպեի, Էդգար Մանուչարյանի փոխարեն։ Սեպտեմբերին Ղուկասը մասնակցեց Հայաստանի Սուպեր գավաթին։ Մրցաշրջանը Ղուկասը ավարտեց բրոնզե մեդալով։

## Ելույթների վիճակագրություն
*Տվյալնները 2012 թվականի հուլիսի 5-ի*

## Կարիերան ազգային հավաքականում
2010 թվականին Պողոսյանը հրավիրվեց ազգային հավաքական։ Դեբյուտը տեղի ունեցավ Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի կազմում։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 22-ին և 24-ին Պողոսյանը անցկացրեց շատ կարևոր հանդիպումներ թուրքիայի երիտասարդականի հավաքականի (որտեղ խաղը ավարտվեց 0:3 հաշվով) և Չեխիայի երիտասարդական հավաքականի դեմ (1:1). Ղուկասի երկար սպասված պահը տեղի ունեցավ 2012 թվականի փետրվարի 28-ին, որտեղ Ղուկասը դուրս եկավ խաղադաշտ Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում, խաղալով Սերբիայի դեմ։ Խաղը ավարտվեց 0:2 հաշվով։

 class="wikitable" style="font-size: 95%"
-
 align=center width=50**№**
 align=center width=125**Ամսաթիվ**
 align=center width=180**Հակառակորդ**
 align=center width=100**Հաշիվ**
 align=center width=100**Ղուկասի գոլերը**
 align=center width=300**Առաջնություն**
-
align=center1
Փետրվարի 28 2012 թվական
 Սերբիա
align=center0:2
align=center−
Ընկերական խաղ
}

**Ընդամենը։ 1 խաղ/ 0 գոլ; 0 հաղթանակ, 0 ոչ-ոքի, 1 պարտություն**

## Ձեռքբերում
* 2011 թվականի **[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի առաջնության]]:** Արծաթե մեդալակիր 
* **[[Հայաստանի Անկախության Գավաթ|Հայաստանի Գավաթ]]:** 2014 **Մրցանակակիր** 
* 2011 թվականի **[[Հակոբ Տոնոյանի անվան Սուպերգավաթ|Հայաստանի Սուպերգավաթի]]:**  **Մրցանակակիր** 
* 2013 թվականի **[[Հակոբ Տոնոյանի անվան Սուպերգավաթ|Հայաստանի Սուպերգավաթի]]:**  **Մրցանակակիր**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը ՖՖԱյի պաշտոնական կայքում 
* Պրոֆիլը footballdatabase.eu կայքում 

Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոռիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևան ՖԱ-ի ֆուտբոլիստներ
Կենդանիների ստեղծած ստեղծագործություններ

**Կենդանիների ստեղծած ստեղծագործություններ** - ստեղծագործություններ, որոնց հեղինակ են հանդիսանում կենդանիները։ Հաճախ դրանք նկարներ կամ լուսանկարներ են։ Հայտնի են կապիկների, փղերի, դելֆինների, սողունների և թռչունների կողմից ստեղծված ստեղծագործություններ։

## Պրիմատների բնանկարչությունը
1950 թթ. կենսաբաններն սկսեցին ուսումնասիրել մարդկանց արվեստի տեսության բնույթը։ Տեսություններն առաջ էին քաշվել պրիմատների կողմից նկարված նկարների դիտարկման հիման վրա։ Հարյուրավոր այդպիսի նկարներ են հավաքագրվել Դեսմոնդ Մորիսի կողմից։ Մորիսը և նրա օգնական Թայլեր Հարիսոնը այդ կտավները բացատրել են որպես աբստրակտ ստեղծագործության ներքին մղում, ինչն արտահայտված է դիտարկման դաշտի և գույնի հետազոտման ճանապարհով։ Հետազոտման առարկա հանդիսացող նկարիչ-պրիմատներից շատերը զարգացում են ապրել ժամանակի ընթացքում, լայնացնելով կամ նեղացնելով նկարների լաքաներկային ծածկի շրջանակը, լցնելով  դրանք հորիզոնական կամ ուղղահայաց գծերով, և, նույնիսկ` զարգացնելով նկարների բովանդակությունը։
Լայն ժողովրդականություն է ձեռք բերել Պյեր Բրասոյի նկարների պատմությունը, երբ չորս տարեկան շիմպանզեի կողմից նկարված նկարները ցուցադրվել են որպես անհայտ ավանգարդիստի պատկանող նկար, և մեծ հետաքրքություն առաջացրել քննադատների շրջանում։

## Փղերի բնանկարչությունը
Անազատության մեջ փղերի նկարչությանն ընտելացումը դիտվում է որպես նրանց վարքի գծերի հարստացման մի ձև։ Դրա օրինակների կարելի ականատես լինել Մելբուրնի կենդանաբանական այգում։ Սակայն 2014թ.  հուլիսին  հրապարակված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նկարչությունը քիչ ազդեցություն է թողնում փղերի  վարքային գծերի հարստացման վրա, ի տարբերություն կենդանիների և այգու աշխատակիցների միջև շփման նկատվող դրական ազդեցության։ Գիտնականները եկել այն եզրակացության, որ գեղագիտական գրավչության տեսանկյունից օգուտն այդպիսի գործունեությունից սահմանափակ է։ Փղերը միշտ նկարում են նույն նկարը և այն սովորել են կրկնել բիծ առ բիծ։

## Դելֆինների բնանկարչությունը
Դելֆինարիայումներում ցուցադրումների ժամանակ դելֆինները ցուցադրում են նկարչութուն իրենց բերանում սեղմված վրձնի օգնությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենդանիների կերպարվեստ
Իբրահիմ Շինասի

**Իբրահիմ Շինասի** (, ), օսմանյան գրող, թարգմանիչ, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ։ Համարվում է թուրքական դրամատուրգիայի և նոր թուրքական գրականության հիմնադիրը։ Համարվում է Թանզիմաթի առաջին հեղինակներից մեկը։ 1948 թվականին մասնակցել է Ֆրանսիայում տեղի ունեցած հեղափոխությանը։

## Կենսագրություն
Էթնիկ առումով Շինասին Ռուտուլ է։ Ծագումով Ռուսաստանի Շինազ գյուղից է։

Ծնվել է 1826 թվականի օգոստոսի 5-ին օսմանյան բանակի սպայի ընտանիքում։ Երեք տարեկանից մեծացել է առանց հոր։

Իբրահիմ Շինասին մեծացել է աղքատ ընտանիքում։ Մանկուց եղել է շատ ունակ երեխա։ Տղայի ունակությունը նկատել է ֆրանսիացի սպա կոմս Շատոնեֆը, ով արդյունքում ընդունել է իսլամ և հանդես եկել Մուստաֆա Ռեշիդ փաշա անունով։

Կադրային հոսքի արդյունքում Ռեշիդ փաշան և Շինասին ժամանել են Փարիզ, որտեղ զբաղեցրել է քաղաքատնտեսական և ֆինանսական գիտություններով, ուսումնասիրել ֆրանսերեն և ֆրանսիական գրականություն։ Արտասահմանում Շինասին ապրել է հինգ տարի։

Վերադառնալով Ստամբուլ սկսել է աշխատել ֆինանսական կոմիտեում, որտեղ աշխատել է մինչև 1858 թվականը։ Այդ ժամանակ Շինասիին հովանավորն էր հայտնի քաղաքական և պետական գործիչ Յուսուֆ Քեմալ փաշա։ Հետաքրքրված է եղել ժողովրդի շրջանում եվրոպականության տարածմամբ, ինչպես նաև թուրքերենի բարեփոխումներով։ Այդ բարեփոխումներին Շինասին հասել է մեծ ջանքերի գնով։ Նա նշում էր, որ գրականությունը նախատեսված է ոչ թե ընտրյալների, այլ ամբողջ հասարակության համար։

Բացի դրանից, Շինասին Քեմալ Նամըքի հետ միասին զբաղվել է այլ նախագծերով ևս, հատկապես Օսմանյան կայսրության կառավարման համակարգի արմատական փոփոխությունը։ Այն հայացքները Շինասիի մահվանից հետո մոռացվել էին և դրանց միասին հիշել են միայն Երիտթուրքերի ժամանականերում։ Այդպես էլ Շինասին համարվում է Թանզիմաթի ստեղծողներից մեկը։

Անդամակցել է Նոր օսմաններ հասարակական- քաղաքական շարժմանը։

1865 թվականին գաղթել է Փարիզ և վերադարձել Կոստանդնուպոլիս մահվանից ոչ շատ առաջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից
Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պետական ծառայողներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության գրողներ
Գարուշ Պետրոսյան

**Գարուշ Պետրոսի Պետրոսյան** (), հայ ֆիզիկոս, մանկավարժ։ Մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (2001), պրոֆեսոր (2002)։ Մանկավարժական կրթության միջազգային ԳԱ անդամ (2004)։

## Կենսագրություն
Գարուշ Պետրոսյանը ծնվել է 1941 թվականին Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանի Ալաթուման գյուղում։ 1963 թվականին ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզմաթ ֆակուլտետը։ 1965-1969 թվականներին եղել է Ալաթումանի միջնակարգ դպրոցի ֆիզիկայի ուսուցիչ, 1969-1971 թվականներին՝ ՀՊՄՀ-ի ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի լաբորանտ, 1971-1979 թվականներին՝ ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի ասիստենտ, 1979-1983 թվականներին՝ ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի ավագ դասախոս։ 1983-1985 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1986-1993 թվականներին եղել է ՀՊՄՀ ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի դոցենտ, 1993-2008 թվականներին՝ ՀՊՄՀ-ի ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են ֆիզիկայի ուսուցման մեթոդիկայի հարցերին։ Հեղինակ է «Մոլեկուլյար ֆիզիկայի և թերմոդինամիկայի խնդիրների լուծման մեթոդիկա» (ռուսերեն, 1983) ուսումնական ձեռնարկի, համահեղինակ՝ բնագիտության դպրոցական դասագրքերի և մեթոդական ձեռնարկների։

## Երկեր
* Հետաքրքրաշարժ ֆիզիկան մեր շրջապատում, Երևան, 1996։
* Ֆիզիկայի ուսումնական խնդիրների վերլուծությունը և լուծումը համակարգային մոտեցմամբ, Երևան, 2000։
* Հետաքրքրաշարժ հանրագիտարան. ֆիզիկան մեր շրջապատում, գիրք 1-2, 2 լրացուցիչ բարեփոխված հրատարակություն, Երևան, 2005։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Սպորտային մարմնամարզություն

250px|մինի|աջից|Սպորտային մարմնամարզություն
**Սպորտային մարմնամարզություն**, սպորտաձև, որը ներառում է մրցաձևեր մարմնամարզական սարքավորումների վրա, ազատ վարժություններից և հենացատկերից։ Ժամանակակից մարմնամարզական բազմամարտ․կանանց համար—տարբեր բարձրությունների բրուսիայի վրա, այծիկի վրա, հենացատկերից, ազատ վարժություններից․ տղամարդկանց համար ազատ վարժություններից, հենացատկերից, այծիկի վրա, օղակների վրա, զուգափայտերի վրա, պտտաձողի վրա։

## Պատմություն
Մարմնամարզություն տերմինը ծագել է հին Հունաստանում, հին հունական մշակույթի ծաղկման ժամանակաշրջանում մ․թ․ա․ 8-րդ դարում, սակայն մարմնամարզական վարժությունները ծագել են դեռ հին աշխարհում։ Դեռևս 4000 տարի առաջ մ․թ․ա․ Չինաստանում, Հնդկաստանում և ուրիշ երկրներում մարմնամարզական վարժությունները օգտագործել են բուժական նպատակով։ Չինական գրքերում նշվում է, որ Չինաստանում եղել է մարմնամարզություն, որով զբաղվել են տանը առավոտյան և երեկոյան։ Լայն ճանաչում ունի նաև հնդկական յոգերի մարմնամարզական վարժությունները, որոնց ծագումը սկսվում է հին ժամանակներից։ Շատ հին պատմական աղբյուրներից (հուշարձաններ, նկարներ) հայտնի է, որ բոլոր հին ազգերի մոտ կիրառվել է մարմնամարզական վարժություններ․ եգիպտացիների, պարսիկների, ասորիների, Հարավային Կովկասի ժողովուրդների, հռոմեացիների և ուրիշ ազգերի մոտ մարմնամարզությունը մտել է ֆիզիկական դաստիարակության համակարգի մեջ և միջոց են եղել երիտասարդների մասնակցությանը օլիմպիական խաղերին։ 18-րդ դարի վերջից 19-րդ դարի սկիզբը արևմտյան Եվրոպայում և Ռուսաստանում ֆիզիկական դաստիարակության համակարգում օգտագործել են վարժություններ մարմնամարզական սարքավորումներով, հենացատկեր։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին արևմտյան Եվրոպայի սկսել են անցկացնել մրցումներ մարմնամարզական վարժությունների մի քանի ձևերից։ 1881 թվականին ստեղծվել է մարմնամարզության միջազգային ֆեդերացիան։ 1896 թվականից սպորտային մարմնամարզությունը մտցվել է Օլիմպիական խաղերի ծրագրի մեջ, 1928 թվականից Օլիմպիակն խաղերին մասնակցում են կանայք։ 1903 թվականից անցկացվում են աշխարհի առաջնություններ (մինչ 1913 թվականը տարեկան 2 անգամ, 1922 թվականից 4տարին մեկ անգամ), 1934 թվականից մրցումներին մասնակցում են կանայք։

Կատեգորիա:Սպորտային մարմնամարզություն
Երկրային խնձոր

150px|մինի|Բեհայմի գլոբուսը
**Երկրային խնձոր** (), Մարտին Բեհայմի ստեղծած գլոբուսի ավանդական անվանումը։ Գլոբուսի` հարավային բևեռի մոտ արված գրությունը վկայում է, որ գլոբուսը պատրաստվել է 1492 թվականին Նյուրնբերգում քաղաքային խորհրդի պատվերով։ Սակայն իրականում եղած փաստաթղթերի հիման վրա այն պատրաստվել է 1493-1494 թվականներին. քաղաքային խորհուրդը 1494 թվականին վճարել է գլոբուսի համար։ Այս գլոբուսը մեր օրեր հասած ամենահին գլոբուսն է աշխարհում։

## Պատրաստում
Կան վկայություններ, որոնց համաձայն գլոբուսը եղել է այն օրինակը, որի հիման վրա պետք է ստեղծվեին ուրիշ գլոբուսներ, որպեսզի վաճառականներին շահագրգռեին նոր ուղևորություններ, գիտարշավներ կազմակերպելու։ Մաթեմատիկայի նյուրնբերգցի ուսուցիչ Ռուպրեխտ Կոլբերգերը կավե գունդը ծածկել է կտորով և սոսնձել այն։ Այնուհետև նյուրնբերգցի նկարիչ Գեորգ Գլոկենդոնը նկարել է այն` բաժանելով 24 հատվածների և առանձնացնելով երկու բևեռ։ Նա որպես հիմք ընդունել է քարտեզը, որը Բեհայմը ձեռք էր բերել Պորտուգալիայում։

Բեհայմի գլոբուսը 507 մմ տրամագծով մետաղե գունդ է, որը ներկայացնում է շրջապատող աշխարհի մասին եվրոպացիների պատկերացումները 15-րդ դարում` ներառյալ պորտուգալացիների բացահայտումները Արևմտյան Աֆրիկայում։ Գլոբուսում ներկայացված չէ նոր աշխարհը, սակայն այն ընդգրկում է Եվրոպան, Ասիայի և Աֆրիկայի մեծ մասը։ Եվրասիան ներկայացված է չափազանց երկարավուն, իսկ Աֆրիկայի տեղակայումը ճիշտ չէ ներկայացված։ Քարտեզում բացակայում են աշխարհագրական լայնության և երկայնության նշումները, սակայն նշված են հասարակածը, միջօրեականները, արևադարձային գոտիները, ինչպես նաև կենդանակերպի նշանները։ Քարտեզում հանդիպող աշխարհագրական անճշտությունները կրկնում են իտալացի աստղագետ Պաոլո Տոսկանելիի քարտեզի անճշտությունները։ Քարտեզում ներկայացված են նաև տարբեր երկրների համառոտ բնութագրումներ և բնակիչների պատկերներ։

«Երկրային խնձորի» քարտեզում հաշվի չեն առնվել Քրիստափոր Կոլումբոսի նավարկության արդյունքները, քանի որ վերջինս Եվրոպա է վերադարձել 1493 թվականի մարտից ոչ շուտ, իսկ Ամերիկա աշխարհամասի գոյությունը հաստատվել է Ամերիգո Վեսպուչիի կողմից քսան տարի անց միայն։ Ամերիկան հետագայում ներկայացվել է մեզ հայտնի մյուս գլոբուսում, որ ստեղծել է Մարտին Վալձեմյուլերը։

«Երկրային խնձորը» ուշ միջնադարի քարտեզագրության ինքնատիպ ձեռքբերում է ինչպես քարտեզների ճշգրտության, այնպես էլ պատկերման որակով։ Գլոբուսը արագ դարձել է քաղաքի հպարտության առարկա` մինչև 16-րդ դարը ցուցադրվելով Նյուրնբերգի քաղաքապետարանի ցուցասրահում։ Այնուհետև այն անցել է Բեհայմների ընտանիքի տնօրինմանը, իսկ 1907 թվականից ցուցադրվում է Գերմանիայի ազգային թանգարանում (Նյուրնբերգ)։ 1992 թվականին գլոբուսը փոխանցվել է Վիեննայի տեխնոլոգիական համալսարանին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Martin Behaim 1492 Ocean Map.png|250px|մինի|Եվրոպայի և Ասիայի միջև ընկած օվկիանոսը` ըստ Բեհայմի
Պատկեր:Carte behaim.JPG|250px|մինի|ձախից|Գլոբուսի քարտեզի պրոեկցիան
Պատկեր:Martin Behaim.jpg|250px|մինի|ձախից|Մարտին Բեհայմն իր գլոբուսով


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գլոբուսի նկարագրություն 
* Գլոբուսների ուսումնասիրության միջազգային ընկերություն 

Կատեգորիա:Գլոբուսներ
Դոնալդ Բիսեթ

**Դոնալդ Բիսեթ** (, ), հայտնի անգլիացի մանկագիր, նկարիչ և դերասան, թատրոնի ռեժիսոր։

Ծնվել է 1910 թվականի օգոստոսի 3-ին Անգլիայի Բրենտֆորդ քաղաքում։ Որպես դերասան Բիսեթը նկարահանվել է 57 ֆիլմում։ Առաջին դերը խաղացել է 1949 թվականին «Go-round» ֆիլմում։ Նա աշխատել է նաև թատրոնում՝ որպես բեմադրիչ՝ բեմադրելով մանուկների համար իր իսկ գրած հեքիաթները։ Շատ հաճախ նա նաև խաղացել է այդ ներկայացումներում։ 1954 թվականին նա հրատարակում է իր հեքիաթների առաջին գիրքը՝ «Կարդա՛ ինքդ» վերնագրով, որին հաջորդում են «Զրույց վագրի հետ», «Միրանդա բադիկի արկածները», «Մոռացված ծննդյան օրը» հեքիաթների շարքը։ Բոլոր հեքիաթների նկարազարդումները կատարել է հենց ինքը՝ Դոնալդ Բիսեթը։

Բիսեթը մահացել է 1995 թվականի օգոստոսի 18-ին Լոնդոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դոնալդ Բիսեթը գրապահարանում 

Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անգլիացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Հերիոն

**Հերիոն** () հին հունական դիցաբանության մեջ Էրիֆայա կղզու հսկա կամ աժդահա, ծայր արևմուտքից, Քրիսաորայի և Կալլիրոեյի որդին, Մեդուզա Գորգոնայի թոռը։ Հռոմեական աշխարհագրագետ Մելայի Պոմպոնիայի վկայությամբ, Էրիֆլայի դաշտերը, որտեղ ապրել էր Հերիոնը, տարվա մեջ բերում էին յոթ անգամից ոչ պակաս բերք։ 
Ըստ Ստեսխիորի՝ Հերիոնը եղել է թևավոր, վեց ոտքով և վեց ձեռքով։ Ըստ Էսքիլեսի՝ երեք աջ ձեռքերում բռնած երեք նիզակ, երեք ձախ ձեռքերում էլ երեք վահան և երեք սաղավարտ՝  երեք գլուխների վրա։ Սպանելով Հերիոնի հոտի հովիվ Էվրիտիոնային և պահապան շուն Օրֆին՝ Հերակլը առևանգում է նրա կովերին, որոնք կարմիր գույնի էին (Հերակլի 10-րդ սխրանքը)։ Հերիոնը մեկ նետով նետահարեց նրան։ Ագիրիա քաղաքում նա ստեղծեց Հերիոնի սրբատեղին։ Ըստ Բալեարյան կղզիներում տարածված ավանդության՝ Հերիոնը մեծ կարողության՝ ոսկու և արծաթի  տեր էր։ Նրա ոսկորները ցույց էին տալիս Թեբեում։ Հերիոնական բլրի վրա աճում էին երկու ծառ՝ սոճի և իտալական սոճի, որոնցից արյուն էր հոսում։ Հերիոնի պատգամախոսը գտնվում էր Պատավիայի մոտակայքում։
 
## Գրականության մեջ
Հերիոնին է նվիրված Ստեսիխորայի «Հերիոնական պոեմը»։ Նրան գովերգել է Պինդարը։ Հերիոնը՝ Նիկոմախի «Հերիոնական» ողբերգության և Էպիֆի «Հերիոն» կատակերգության հերոսն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հերակլես
Կատեգորիա:«Աստվածային կատակերգության» կերպարներ
Սյուարդ (Ալյասկա)

**Սյուարդ** () — քաղաք ԱՄՆ-ում, Ալյասկա նահանգի հարավում, Կենայ թերակղզու վրա, Խաղաղ օվկիանոսի ափին։ Անվանվել է Ուիլյամ Սյուարդի վատվին։ Բնակչությունը՝ 2693 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Իր շահութաբերությամբ քաղաքը հանդիսանում է 7-րդ ձկնարդյունաբերական նավահանգիստը ԱՄՆ-ում։ Այստեղ է գտնվում Այլասկանյան երկաթուղու հարավային տերմինալը։ Սյուարդի էկոնոմիկայում կարևորագույն դեր է խաղում զբոսաշրջությունը։ Ռասայական կազմը. եվրոպոիդ՝ 72,12 %, ամերիկանոիդ՝ 16,68 %, նեգրոիդ՝ 2,44 %, մոնղոլոիդ՝ 1,84 %, այլ՝ 6,92 %։
Բնակավայրը քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1912 թվականին։

## Տեսարժան վայրեր
thumb|left|Հյուրանոց
* Մարաթոն սարը, որտեղ հուլիսի 4-ին կազմակերպվում է մրցավազքի Անկախության Օրվա առթիվ։
* Ալյասկային ջրաշխարհի կենտրոն
* Ժամանակին քաղաքում է սկսվել «փոստային արահետը», ի հիշատակ որի կազմակերպվում են շների լծասայլերով մրցավազք։ Սակայն ներկայումս մրցավազքը սկսվում է Անքորիջում։

## Արտաքին հղումներ
Սյուարդի քաղաքապետարանի պաշտոնական էջ 

Զբոսաշրջությունը Սյուարդում 

Սյուարդի լրատվական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1903 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ալյասկայի քաղաքներ
Կուսական ծաղիկ

**Կուսական ծաղիկ լատ**․՝ (Sanguinaria Canadensis)
Խաշխաշազգիների ընտանիքին պատկանող բույս, որի, կարմրագույն բուսահեղուկն օգտագործվում է աղիքային արյունահոսությունները կանխող դողամիջոցներ օգտագործելու համար։ Այս ծաղկի մասին գիտեին դեռևս ամբողջ աշխարհում։ Արաքս գետի նրա ափին բարձրացող Դիորփոս լեռան, (որը բառացիորեն նշանակում էր մթաթափանց և ցուցում էր Մասիսը) մեռյալների աշխարհը իջած, ապա հարություն առած Արա-Էրի մասին պատմող առասպելների շարքում հատուկ տեղ էր գրավում Արաքս գետի ափին Դիորփոս լեռան վրա աճող Արաքսա ծաղկի մասին պատմող պատմությունը։ Ծաղիկների մասին մեր թվարկության 1-2-րդ դարերում ստեղծված և հույն պատմիչ Պլուտարքոսին վերագրվող այդ պատմության մեջ ասվում է, որ ծաղկի հենց անունն ինքը նշանակում է «կույսերին հալածող»։ Եթե որևէ կույս մոտենում է այդ ծաղկին, նա արյուն է ցայտում և թառամում։ Միջնադարյան հայ բժշկարանները այս ծաղիկը կոչում են Արյան կամ Ոսկե խոտ, Արեգակնամայր։ Այն աճում էր մասիսի լանջին, Ակոռի գյուղի շրջակայքում։ Արյան ծաղկին նաև հնարավոր էր հանդիպել Գեղարքունյաց լեռներում և Բալու գավառում։ Խաշխաշազգիներին պատկանող այս բույսն ուներ մոտ կես մետր բարձրություն, աճում էր մեկուսի, սևահող ու քարքարոտ միջավայրում։ Նրա շուրջն ուրիշ այլ բույսեր չի աճել, քանի որ բոլորի ուժն ինքն է վերցրել։ Ծաղկեթուփն ունենում էր չորս երկար (մինչև 30 սմ) տերևներ՝ ծայրերին ասեղանման փշերով, մեջտեղում աճում է գավազանանման կոթունը, որն ավարտվում է դեղնակարմրավուն տարբեր երանգներով հինգ ծաղիկներով։ Այս բույսի ամենամեծ առանձնահատկությունը համարվում է այն, որ ի տաբերություն այլ բույսերի նրա բուսահեղուկը (ի դեպ խիստ առատ) կարմիր է ինչպես արյունը։ Ինչպես պարզել է ականավոր հայագետ Ղևոնդ Ալիշանը, Արյան ծաղկի նկարագրություններին ու բնութագրումներն և անգամ անվանը լիովին համապատասխանում է խաշխաշազգիների ընտանիքին։

Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Մլավոցի սինդրոմ

**Մլավոցի սինդրոմ**, (, ), **Լեժենի սինդրոմ**, հազվադեպ հանդիպող գենետիկական շեղում, ի հայտ է գալիս հինգերորդ քրոմոսոմի Դելեցիայի դեպքում։ 
Մլավոցի սինդրոմի կլինիկական նկարագիրը կախված է ոչ թե քրմոսոմի կորցրած հատվածի մեծությունից, այլ քրոմոսոմի կոնկրետ կարճ հատվածի կորստից։ Հազվադեպ նկատվում է հինգերորդ քրմոսոմի դելեցիա՝ խճանկարային ձևով կամ քրմոսոմը օղակաձև է դառնում։

## Կլինիկական նշաններ
Ի հայտ են գալիս հետևյալ նշանները՝
* ընդհանուր թերզարգացվածություն
* նորածնային շրջանում մարմնի փոքր քաշ և մկանային հիպոտոնիա
* կլոր լուսնաձև դեմք, տարիքի մեծացման զուգընթաց այդ հատկանիշը վերանում է
* աչքերը լայն
* կատվի մլավոց հիշեցնող երեխայի լաց, որի պատճառը կոկորդի կառուցվածքի փոփոխությունն է (նեղացում, աճառների փափկություն, մակկոկորդի փոքրացում, լորձաթաղանթի յուրահատուկ շերտավորություն) կամ կոկորդի թերզարգացվածությունը։

Բացի այդ, հանդիպում է նաև սրտի, կմախքի, մկանային համակարգի և ներքին օրգանների բնածին արատներ, միկրոցեֆալիա, ականջախեցիների ցածր տեղադրվածություն և դեֆորմացիա, ականջի առջևի մասում մաշկային ծալքեր, էպիկանտուս։
Հիվանդությունը հանդիպում է 1։50000 հաճախությամբ, սեռերի հարաբերակցությունը աղջիկ-տղա՝ 4։3։

Այս սինդրոմով տառապող մարդկանց մոտ հիվանդության կլինիկական նկարագիրը և կյանքի տևողությունը լայնորեն տատանվում է՝ կախված օրգանների բնածին արատների մակարդակից։

Բուժումը սիմպտոմատիկական է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժառանգական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Հազվադեպ հանդիպող հիվանդություններ
Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Smokie

**Smokie**, բրիտանական ռոք խումբ, որը ձևավորվել է 1965 թվականին։ Խումբը մեծ հռչակ ձեռք բերեց Եվրոպայում 1970 - ականներին։ 
Երկար ժամանակ խումբը՝ այդ ժամանակ Kindness (հայ.բարություն), չէր համարձակվում մեծ համերգներ տալ, քանի որ մասնակիցները՝ աշխատավորների թաղամասից էին, ելույթ էր ունենում փաբերում և Բրեդֆորդի շրջակայքի գիշերային ակումբներում։ Փորձերը համագործակցելու ձայնագրման ընկերությունների հետ անհաջող էին։
1974 թվականին, Լոնդոնյան ակումբներից մեկում, խմբին նկատեց մի ամուսնական զույգ՝ Նիքի Չին և Մայքլ Չեփման, որոնք աշխատում էին Սյուզի Քուատրո -ի, Սվիթ և Մադ խմբերի հետ։

1975 թվականի սկզբներին ամուսինները հայտարարեցին Smokie խմբի ծնունդի մասին, որը ներկայացավ Pass It Around դեբյուտային ալբոմով։

Խումբը երկար ժամանակ հանդես էր գալիս միևնույն կազմով. Քրիս Նորման (վոկալ), Ալան Սիլսոն (կիթառ), Փիթ Սպենսեր (հարվածային գործիքներ), Թերրի Ատլի (բաս-կիթառ)։
1986 թվականին Նորմանը սկսեց իր սոլո կարիերան և նրան փոխարինեց Ալան Բարտոն (վոկալ):Այդ ժամանակ խումբ մտան Մարտին Բուլարդը (ստեղնաշարային գործիքներ) և Սթիվ Պինելը (հարվածային գործիքներ)։ 1995 թվականին Գերմանիայում շրագայության ժամանակ ավտովթարից մահացավ Բարտոն, որին փոխարինեց խմբի հին ընկեր Մայք Քրաֆթը։

### Ալբոմներ Քրիս Նորմանի մասնակցությամբ
* Pass It Around (1975)
* Changing All The Time (1975)
* Midnight Cafe (1976)
* Bright Lights & Back Alleys (1977)
* The Montreux Album (1978)
* The Other Side Of The Road (1979)
* Solid Ground (1981)
* Strangers In Paradise (1982)
* Midnight Delight (1982)
* Հավաքածուներ.
* Greatest Hits (1977)
* Smokie Forever (1990)
* Smokie Forever — I’ts Medley Time (1992)
* The Collections B-sides (1994)
* Smokie Live — The Concert-1978 (1998)
* Best Of the Rock Songs And Ballads (2000)
* The 25th Anniversary Album (2000)

### Ալբոմներ Ալան Բարտոյի մասնակցությամբ
* All Fired Up (1988)
* Boulevard Of Broken Dreams (1989)
* Whose Are These Boots? (1990)
* Chasing Shadows (1992)
* Burning Ambition (1993)
* Celebration (1994)
* Հավաքածուներ.
* Greatest Hits Live (1989)
* The Best Of (1990)
* The Complete Smokie Collections (1995)

### Ալբոմներ Մայք Քրաֆտի մասնակցությամբ
* From Smokie With Love (1995)
* The World And Elsewhere (1995)
* Light A Candle — The Christmas Album (1996)
* Wild Horses — The Nashville Album (1998)
* Uncovered (2000)
* Uncovered Too (2001)
* On The Wire (2004)
* From The Heart (2006)
* Eclipse (2008)
* It’s Country Time (2009)
* Take A Minute (2010)

## Հավաքածուներ
* Smokie Live (1998)
* Live at Circus, Stockholm (DVD) (2008)
* Live at Rival (DVD) (2008)
* Live in South Africa (DVD) (2009)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանական ռոք երաժշտական խմբեր
Լյուսիի շոուն

**«Լյուսիի շոուն»** (), ամերիկյան կատակերգական հեռուստասերիալ, որի գլխավոր դերում Լյուսիլ Բոլն է։ Հեռարձակվել է CBS հեռուստաալիքում, 1962 թվականի հոկտեմբերի 1-ից մինչև 1968 թվականի մարտի 11-ը։ Բոլի մյուս հաջող հեռուստանախագծերն են «Ես սիրում եմ Լյուսիին» (1951-1957) և դրա սթին օֆը՝ «Լյուսի Դեզի կոմեդիայի ժամը» (1957-1960)։

Ինչպես և նախկին շոուները, դրա սցենարիստը Մադլեն Պյու Դեվիսը և Բոբ Կերոլ կրտսերն է, իսկ գլխավոր դերերից մեկում Վիվիան Վենսն է։ Բոլի նախկին ամուսին և գործընկեր Դեզի Արնեզը հանդես է եկել, որպես պրոդյուսեր, իսկ «Ես սիրում եմ Լյուսի» սերիալի դերասաններից մեկը՝ Ուիլյամ Ֆրոլին հայտնվել է սերիաներից մեկում։ Գեյլ Գորդոնը, հակառակը, որը առաջին սերիալում հայտնվել է էպիզոդիկ դերով, այստեղ նա միացել է գլխավոր դերասանական կազմին։

## Սյուժե
Այրիացած Լյուսի Կարմայքլը, ով երկու երեխաների մայր է, ապրում է իր բաժանված ընկերուհի Վիվիան Բեջլիի և նրա որդու հետ։ Նա փորձում է իր մահացած ամուսնու ֆոնդից գումար հանել, իսկ հետո դառնում է տեղի բանկիր Թեոդոր Մունիի անձնական քարտուղարը։

## Դերասաններ

## Մրցանակներ
* 1967 — «Էմմի» մրցանակ կատակերգական հեռուստասերիալների լավագույն դերասանուհի կատեգորիայում (*Լյուսիլ Բոլ*)
* 1968 — «Էմմի» մրցանակ կատակերգական հեռուստասերիալների լավագույն դերասանուհի կատեգորիայում (*Լյուսիլ Բոլ*)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Լյուսիի շոուն» TV.comկայքում 
* «Լյուսիի շոուն» Լյուսիլ Բոլի կայքում 

Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Նորվեգիայի զինված ուժեր

**Նորվեգիայի զինված ուժեր** (, "Պաշտպանություն", ), Նորվեգիայի թագավորության զորքերի ամբողջությունը, որը նախատեսված է պետության ազատության, անկախության, տարածքային ամբողջականության պաշտպանության համար։

## [[Պատմություն]]
Նորվեգիայի զինված ուժերը ստեղծվել են 1814 թվականին։ 1949 թվականի ապրիլի 4 -ից Նորվեգիան մտել է ՆԱՏՕ-ի կազմի մեջ։ 1999 թվականի ամռանը ՆԱՏՕ-ն սկսեց Կոսովոյի և Մետոխիայի հարցի կարգավորումը։ Նորվեգիան զորախումբ ուղարկեց KFOR զորախմբի կազմի մեջ։ Նորվեգիան մասնակցություն է ցուցաբերել Աֆղանստանի պատերազմում, 2001 թվականի վերջին կառավարությունը զորախումբ ուղարկեց ISAF-ի կազմի մեջ։ 2010 թվականի հունիսի 28-ի տվյալներով զորախմբի քանակը 500 զինծառայող էր, իսկ 2011 թվականի օգոստոսի 1-ից 111 զինծառայող։ Նորվեգական զորախմբի կորուստները ISAF-ի կազմում եղել է 10 զոհված և ոչ պակաս քան 840 վիրավոր զինծառայող։ Բացի այդ, 2011 թվականի ապրիլի 1-ին Մազարի-Շարիֆում ՄԱԿ-ի առաքելության վրա հարձակման ժամանակ զոհվել է ՄԱԿ-ի ռազմական խորհրդատուն՝ Նորվեգիայի ռազմաօդային ուժերի փոխգնդապետ Սիրի Սկարեն (Siri Skare)։ Նորվեգիան մասնակցել է Իրաքյան պատերազմին, 2003 թվականի հուլիսին կառավարությունը զորախումբ է ուղարկել միջազգային կոալիցիայի կազմի մեջ։ Զորախումբը դուրս է բերվել Իրաքից 2006 թվականի վերջին։ Բացի դրանից «NATO Training Mission-Iraq» ծրագրում Նորվեգիան Իրաք է ուղարկել 10 ռազմական հրահանգիչ և հատկացրել 196 հազար ամերիկյան դոլար Իրաքի անվտանգության ուսուցման ծրագրի ֆինանսավորման համար։ 2008 թվականին ստեղծվել է Եվրամիության Հյուսիսային Եվրոպայի զորախումբ (Nordic Battle Group), որի կազմի մեջ ընդգրկվել են Նորվեգական զինված ուժերի որոշ ստորաբաժանումներ։
2011 թվականին Նորվեգիան մասնակցել է Լիբիայի դեմ ՆԱՏՕ-ի ռազմական օպերացիային։ Նորվեգական ռազմաօդային ուժերի F-16 ինքնաթիռները ընդգրկվել են ՆԱՏՕ-ի խմբավորման կազմի մեջ և հարվածներ հասցրել Լիբիայի տարածքին։

## Ժամանակակից կարգավիճակ
2013 թվականի հունիսին Նորվեգիայի կառավարությունը սկսել է քննարկել կանանց զորակոչի մասին օրինագիծը, ըստ որի 2020 թվականից կանայք պետք է կազմեն երկրի զինծառայողների 20% -ը.։ 2014 թվականի հոկտեմբերին ընդունվել է օրենք, համաձայն որի 19-ից -44 տարեկան կանայք ենթակա են պարտադիր զորակոչի զինվորական ծառայության 7-ից 19-ը ամիս ժամկետով։
2016 թվականին կլինի առաջին զորակոչը 1997 թվականին ծնվածների համար։
Նորվեգիան դարձել է 4-րդ երկիրը աշխարհում, որտեղ կանայք օրինական կարգով տանում են զինծառայություն.
։

## Զինված ուժերի կառուցվածքը
* Ցամաքային զորքեր-ստեղծվել է 1814թվականին (բոքմալ Hæren) վերականգնվել է 1905 թվականին Նորվեգիայի անկախացումից հետո։
* Ռազմածովային ուժեր (բոքմալ Sjøforsvaret)-հիմնականում ներառում է ռազմածովային նավատորմ, ռազմածովային ավիացիա, ծովային հետևակ և հատուկ նշանակության ջոկատներ
* Ռազմաօդային ուժեր -(բոքմալ Kongelige Norske Luftforsvaret) Նորվեգիան ունի փոքր բայց ժամանակակից ռազմաօդային ուժեր։ Որոնք հակաօդային պաշտպանության ուժերի հետ համատեղ մասնակցում են միջազգային օպերացիաների։ 1994 թվականից նորվեգական BBC -ին օգտագործվել է Բոսնիայում, Կոսովոյում և Աֆղանստանում։
* Տարածքային պաշտպանության ուժեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նորվեգիայի զինված ուժեր
Սիարա Ռենե

**Սիարա Ռենե Հարփեր** (, ), ամերիկացի հեռուստադերասանուհի։ Ավելի հայտնի դարձավ Վաղվա լեգենդները հեռուստասերիալի շնորհիվ։ Նաև խաղացել է Բրոդվեյ մյուզիքլում։

## Կենսագրություն
Ռենեն ծնվել և մեծացել է Հարիսբուրգում, Փենսիլվանիա նահանգում։ Նա հաճախել է Դֆոնի ավագ դպրոցը () և 2013 թվականին ավարտել է Բոլդին-Ուելսի համալսարանը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մեցցո-սոպրանոներ
Ֆաետոն (մոլորակ)

մինի|Ֆաետոնը նկարչի պատկերացմամբ
**Ֆաետոն** կամ **Օլբերսա**, հիպոթետիկ մոլորակ, որը ըստ թեորիայի, գոյություն է ունեցել նախկինում Մարսի և Յուպիտերի միջև, իսկ հետագայում բաժանվել է մասերի, ստեղծելով Աստերոիդների գոտին։

## Որոնման պատմություն
մինի|աջից|Տիցիուս
18-րդ դարում Տիցիուս և Բոդե աստղագետները հայտնաբերեցին, որ այդ ժամանակ հայտնի մոլորակների միջև եղած հեռավորությունը ենթարկվում է երկրաչափական պրոգրեսիայի ալգորիթմ-օրինաչափությանը (հետագայում այն կոչվեց Տիցիուս-Բոդեի օրենք)։ Սկայան, այդ հաջորդականության մեջ կար մի «ազատ»  տեղ՝ բացակայում էր մի մոլորակ, որը պետք է գտնվեր Մարսի և Յուպիտերի միջև։ Այն պետք է գտնվեր արեգակից մոտ 2,8 ա․մ․ հեռավորության վրա։

1781 թվականին հայտնաբերվեց Ուրանը, որի հեռավորությունը արեգակից համարյա բոլորովին համընկնում էր Տիցիուց-Բոդեի օրենքի հետ։ Դրանից հետո սկսվեցին պակասող մոլորակի որոնումները։ Դրա համար ձևավորվեց 24 տիեզերագետներից կազմված խումբ, որը մամուլում կոչվեց «Երկնային ոստիկանների ջոկատ»։ 1801 թվականին իտալիացի աստղագետ Ջուզեպպե Պյացցին իսկապես հայտնաբերեց գաճաճ մոլորակ անհրաժեշտ ուղեծիրի վրա (Սերես), սակայն այն շատ փոքր էր մոլորակի համար։ 1802 թվականին Հենրիխ Օլբերսը հայտնաբերեց ևս մի աստերոիդ (Պալաս)։

Դրանից հետո Օլբերսը ենթադրեց, որ այդ փոքր մոլորակները նախկինում գոյություն ունեցող մեծ մոլորակի բեկորներն են։ Քանի որ մոլորակի բեկորները, ըստ երկնային մեխանիկայի, պետք է անցնեին այն կետով, որտեղ մոլորակը քայքայվել էր, ապա հաշվարկումեր կատարելով,  Օլբերսը ենթադրեց, թե որտեղ կարելի է գտնել նոր աստերոիդներ։ 1804 թվականին ենթադրյալ վայրում հայտնաբերվեց Ջունոն, իսկ 1807 թվականին ինքը՝ Օլբերսը հայտնաբերեց Վեստան։

Հետագայում հայտնաբերվերվեց մի ամբողջ աստերոիդների գոտի, որը գտնվում էր հենց այնտեղ, որտեղ պետք է գտնվեր հիպոթետիկ մոլորակը։ Ըստ թեորիայի, այն քանդվել էր Յուպիտերի հզոր ձգողության ազդեցության տակ, այսինքն, մոլորակը «պատռվեց» Մարսի և Յուպիտերի ձգողական ուժերի տակ։

Սակայն, հետագա ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ այդ վարկածը, հավանաբար, ճշմարիտ չէ։  Հաշվարկումները, որոնք արվել էին անցյալում աստերոիդների շարժումները պարզելու համար, ցույց տվեցին, որ նրանք երբեք մի մոլորակի մաս չէին։ Փաստարկ էր այն, որ աստերոիդների ընդհանուր զանգվածը շատ փոքր էր, ինչպես նաև, համարյա թե հնարավոր չէր հզոր ձգողական ազդեցությունների տակ արեգակնային համակարգում այդպիսի մեծ մոլորակի առկայությունը։ Այսպիսով, աստերոիդների գոտին ոչ թե քայքայված մոլորակ է եղել, այլ եղել է աստերոիդներ, որոնք այդպես էլ չմիացան մեկ մոլորակի մեջ։ Բացի դրանից, այն աստերոիդները, որոնք աստերոիդների գոտիից դուրս էին եկել և ընկել երկիր, իրենց մեջ օրգանական նյութեր չէին պարունակում, որոնք անհրաժեշտ են մոլորակների առաջացման համար։

## Մշակույթի մեջ
1972 թվականին Վասիլի Լիվանովը ստեղծեց կարճամետրաժ  «Ֆաետոն՝ Արևի Որդի» գիտական մուլտֆիլմը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Кузина С.'' — Куда укатил Фаэтон? // «Российский космос», 2010, № 2 
* Происходжение пояса астероидов на astrotheory.narod.ru

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգի մոլորակներ
Կատեգորիա:Մոլորակներ
Կենայ (գետ)

**Կենայ** (անգլ. Kenai), գետ ԱՄՆ-ում, Ալյասկայում, Կենայ թերակղզու վրա։ Սկիզբ է առնում Կենայ լճից և հոսում է Կենայ լեռնաշղթայի հովտում։ Գետի երկարությունը 132 կմ, ջրային ավազանի մակերեսը՝ 5210 կմ², թափվում է Խաղաղ օվկիանոսի Կուքի ծովածոց։ Հիմնական վտակներն են Կենայ սարի սառցե ծածկույթի հալչած ջրերը և առվակները։ 
Կենայ գետը Ալյասկայում համարվում է ամենահանրաճանաչ վայրը սպորտային ձկնորսության համար։ Տարին երկու անգամ ձվադրման և բազմացման համար ծովածոց են մտնում բազմաթիվ սաղմոնաձկներ։ Սապատաձկները գալիս են այստեղ ձվադրման երկու տարին մեկ անգամ։ Կենայը ձկներով ամենահարուստ գետը չէ, սակայն հայտնի է իր անհավանական մեծ չափսերի ձկներով, որը և գրավում է շատ ձկնորսների, որոնք ուզում են ռեկորդներ սահմանել։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Փաստեր Կենայ գետի մասին

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր
Լայնատերևուկ

**Լայնատերևուկ**, օրհնափուշ, փշականկառ (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող երկամյա կամ միամյա խոտաբույս։

Ցողունն արմատի մոտից սկսած ուժեղ ճյուղավորված է։ Տերևները երկարավուն են, համարյա նստադիր, ալիքաձև կամ փետրափև կտրտված, խոշոր կոպիտ ջղերով, որոնք ցանց են կազմում, տերևաթիթեղներն ատամիկների վրա փշեր ունեն։ Ամբողջ բույսը ծածկված է խիտ խավով։ Ծաղկում է ամռան սկզբում և կեսերին։ Ծաղիկներն խողովակավոր են և կառուցվածքով նման են բոլոր բարդածաղկավորներին։ Զամբյուղները ծածկված են վերնադիր տերևներով․ զամբյուղների ներքին ծաղիկների թերթիկները վերջանում են փետրաձև փշերով։ Արտաքին ծաղկաթերթերը խոշոր են, խոտատիպ, վերջանում են փշով, զամբյուղի հատակը ծածկված է  թաղանթատիպ ծաղկակիցներով։ Պտուղը գլանաձև է, ունի փուփուլիկ, որը կազմված է 8-10 ատամնավոր մազմզուկներից ու բազմաթիվ կարճ մազիկներից։

### Տարածում
Տարածված է Վաղարշապատում, Արտաշատում, Աբովյանում, Կապանում, Գորիսում, Վայքում, Սևանում, Ախուրյանում։ Աճում է չոր բացատներում և հատված թփուտներում, տաք վայրերում։

#### Քիմիական կազմ
Վերգետնյա հատվածը պարունակում է կնիցին դառը գլյուկոզիդային միացություն, խեժ, մոտավորապես 8% տանին, լորձանյութ, ոչ մեծ քանակությամբ նիկոտիլամիդ, խնձորաթթվական մագնեզիում։ Ծաղկած գագաթը  պարունակում  է սեսկվիտերպենային լակտոն կնիցին 0,02%Б  եթերային յուղ, դաբաղանյութեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր