open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ով, եթե ոչ մենք

**«Ով, եթե ոչ մենք»** (), Վալերի Պրիյոմիխովի գեղարվեստական ֆիլմը։

## Սյուժե
Երազելով հարստանալ՝ դեռահասներ Զմեյն ու Տոլյասիկը թալանում են քաղաքային հանրախանութը և արդյունքում մեկը հայտնվում է գաղութում, մյուսը՝ լիցեյում, որը քիչ բանով է տարբերվում գաղութից։ Իսկապես իմանալով, թե ինչ է միայնությունը, Զմեյը պատահաբար ծանոթանում է Գենադիի հետ, որը նույնպես միայնակ է և «դժվար» մարդ,  բայց արդեն վաղուց  դեռահաս չէ, և որը հեռացվել է ոստիկանությունից բարդ բնավորության պատճառով։

## Դերերում
* Եվգենի Կրայնով – *Կոլյա Զմեյկով (Զմեյ, թարգմ․՝ Օձ)
* [[Արթուր Սմոլյանինով]] – *Տոլյա Անդրեև (Տոլյասիկ)
* Վալերի Պրիյոիխով – *Գենադի Սամոխին
* Տատյանա Յակովենկո – *Զմեյի մայրը
* Լյանա Իլյնիցկայա – *Իրոչկա
* Տատյանա Դոգիլևա – *ծնողական կոմիտեի ղեկավար
* Ալբերտ Ֆիլոզով – *դասղեկ Անատոլի Իգնատիչ
* [[Եկատերինա Վասիլևա (դերասանուհի, 1945)|Եկատերինա Վասիլևա]] – *մայր ծնողական ժողովում
* Ալեքսեյ Պանին – *ոստիկան
* Նիկոլայ Չինդյայկին – *գաղութի պետ
* Իվան Օխլոբիստին – *պաթոլոգոանատոմ
* Օքսանա Օխլոբիստինա – *Տոլյասիկի քույրը
* Նադեժդա Մարկինա – *Տոլյասիկի մայրը
* Ֆիլիմոն Սերգեև – *անտուն
* Սեմյոն Ֆուրման – ''Ժիրով

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Վալերի Պրիեմիխով
* Ռեժիսոր՝ Վալերի Պրիեմիխով (լուսագրերում նշված է Ալեքսանդր Բոգունը)
* Օպերատոր՝ Ալեքսանդր Նոսովսկի
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Վլադիմիր Կիրս, Միխայիլ Նիժինսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Մարտինով
* Գործադիր պրոդյուսեր՝ Գալինա Շադուր
* Պրոդյուսեր՝ Կարեն Շահնազարով

## Տեխնիկական տվյալներ
Տևողությունը՝ 89 րոպե։

## Փառատոններ և մրցանակներ
* 1998 - մանկական ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն «Արտեկում» - «Լավագույն պատանի դերասան» մրցանակ (Արթուր Սմոլյանինով)
* 1999 - Բեռլինի կինոփառատոն - մասնակցություն «Kinderfilmfest» ծրագրին (Վալերի Պրիեմիխով)
* 1999 - Տաորմինի միջազգային կինոփառատոն - ժյուրիի հատուկ մրցանակ (Վալերի Պրիեմիխով)
* 1999 - «Կինոտավր» կինոփառատոն Սոչիում - փառատոնի նախագահական խորհրդի մրցանակ (Վալերի Պրիեմիխով)
* 1999 - «Նիկա» մրցանակ՝ լավագույն սցենարային աշխատանքի համար (Վալերի Պրիեմիխով)

## Երաժշտություն
Ֆիլմի երաժշտությունը գրել է կոմպոզիտոր Վլադիմիր Մարտինովը։ Բացի այդ, ֆիլմում հնչում են Յուրի Շևչուկի և «ԴԴՏ» խմբի երգերը, ինչպես նաև Թոմազո Ալբինոնիի, Խ. Կուզնյակի և Վ. Վիշնյակովի ստեղծագործությունները։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* «Кто, если не мы» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»
* «Ով, եթե ոչ մենք» YouTube-ում

Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Հեքիաթ նապաստակի ու առյուծի մասին

**«Հեքիաթ նապաստակի և առյուծի մասին»** (), ավար և խորհրդային բանաստեղծ ու դրամատուրգ Համզաթ Ցադասայի հեքիաթը։

Գրվել է 20-րդ դարի 40-ական թվականներին ավարերենով, չափածո։  Աշխատանքը համատեղում առակի և հեքիաթի տարրերը՝ խաղարկային տարրերով։ Իր լայնածավալությամբ, պատկերի լայնությամբ, ծավալով և հերոսների թվով հեքիաթը մոտ է պոեմի, ընդ որում՝ զուրկ է որևէ խրատական ասցվածից։ Հեքիաթը ներկայացնում է բարու և չարի բախման մասին բանաստեղծականորեն ձևավորված ժողովրդական սյուժեն, որտեղ թույլը հաղթում է ուժեղին։

## Սյուժե
Առակը սկսվում է Դաղստանի բանահյուսության վրա հիմնված բնության նկարագրության տեսքով ավանդական առասպելական նախերգով։ Առակի հերոսները գազաններ են, որոնք բոլոր կենդանիներին ահաբեկող առյուծի հետ պայմանագիր են կնքում գազանների ազատության դիմաց առյուծին օրական զոհ տրամադրելու վերաբերյալ։ Մի անգամ որպես զոհ գազաններն ընտրում են նապաստակին, որը որոշում է խորամանկել առյուծին։ Խաբեության միջոցով նապաստակը առյուծին տանում է դեպի լիճ։ Առյուծը տեսնում է իր արտացոլումը լճի մեջ և կարծելով, որ դա մեկ այլ առյուծ է, նետվում է լիճը, որտեղ խեղդվում և մահանում է։ Գազանները ցնծում են և տոնում առյուծի նկատմամբ հաղթանակը։ Պատմությունը կրկին վերադառնում է բնության պատկերների նկարագրությանը և դրանով ավարտվում է։

## Թատերական-երաժշտական և էկրանավորված բեմադրություններ
* Դաղստանի տիկնիկային թատրոն, «Առյուծը և նապաստակը» թատերական պիես (պրեմիերա), 1947 թվական,
* «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիա, «Առյուծն ու նապաստակը» անիմացիոն ֆիլմ, 1949։

## Հրատարակություններ
* Цадаса, Гамзат — Сказка о зайце и льве. — Махачкала: Дагкнигоиздат, 1958
* Цадаса, Гамзат — Сказка о зайце и льве. — Махачкала: Дагучпедгиз, 1964
* Цадаса, Гамзат — Сказка о зайце и льве. — Махачкала: Дагучпедгиз, 1969

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Спектакль по мотивам басни «Лев и заяц»
* Литературно-тематический вечер «Дедушкины сказки» в Махачкалинской ЦБС Управления культуры города Махачкалы

Կատեգորիա:Գրական հեքիաթներ
Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով
Քեյփթաունի նավահանգստում

**«Քեյփթաունի նավահանգստում»** (), Ալեքսանդր Վելեդինսկու ռուսական դրամատիկական ֆիլմը։

Եղել է «Պատուհան դեպի Եվրոպա» XXVI միջազգային կինոփառատոնի բացման ֆիլմը։ Արժանացել է ժյուրիի հատուկ մրցանակի։

## Սյուժե
Սյուժեի կենտրոնում երեք կերպար կա՝ Նավաստի, Պախանը և Սալաժոնոկը, որոնք հանդիպել են Հեռավոր Արևելքում Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելու օրը։ Հանդիպումն ավարտվել է փոխհրաձգությամբ։ Ընդ որում, մասնակիցներից յուրաքանչյուրը վստահ է, որ սպանել է մյուս երկուսին։ Սակայն նրանցից յուրաքանչյուրն ապրում է երկար կյանք։ Եվ շատ տարիներ անց այդ պատմությունը շարունակվում է։

## Դերերում
* Վլադիմիր Ստեկլով – *Դրամատուրգ
* Դանիլ Ստեկլով – *Դրամատուրգը երիտասարդ տարքիում
* Սերգեյ Սոսնովսկի – *Նավաստի
* Ալեքսանդր Ռոբակ – *Պախան
* Արսենի Ռոբակ – *Պախանը երիտասարդ տարիքում
* Յուրի Կուզնեցով – *վետերան
* Ջուլիա Աուգ – *վետերանի կինը
* Եվգենի Տկաչուկ – *Գենա
* Վիտալի Կիշչենկո – *Բեղավոր
* Անֆիսա Չեռնիխ – *Անժելիկա
* Անգելինա Պրիտումանովա – *հաղորդավարի օգնական
* Անդրեյ Պոզդնուխով – *Խարոն
* Վիկտոր Ռակով – *զինվորական բժիշկ
* Վիտալի Խաև – *նարկոլոգ
* Աննա Ուկոլովա – *ռեժիսոր
* Մաքսիմ Լագաշկին – *հեռուստահաղորդավար

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Նուրլան Սաբուրով

**Նուրլան Ալիբեկովիչ Սաբուրով** (, ), ղազախ և ռուս կոմիկ, որը լայն ճանաչում է ստացել սթենդ ափ ժանրում ունեցած ելույթների շնորհիվ։ 2013 թվականին Սաբուրովը հանդես է եկել «ՏՆՏ» ալիքի «Stand Up» շոուի «Открытый микрофон» բաժնում։ Հայտնվելով հեռուստատեսությունում՝ հայտնի է դարձել հանդուգն վարվելակերպով և սուր սոցիալական կատակներով։

Ներառված է Ռուսաստանի 10 լավագույն երիտասարդ կոմիկների ցանկում։ 2019 թվականի ապրիլից վարում է «Что было дальше?» հաղորդումը, որը թողարկվում է Youtube-յան LABELCOM ալիքում։

## Մանկություն և պատանեկություն
Նուրլան Սաբուրովը ծնվել և մեծացել է Ղազախստանի Ստեպնոգորսկ քաղաքում։ Փոքր տարիքում զբաղվել է բռնցքամարտով։ Դպրոցն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Եկատերինբուրգ, որպեսզի բարձրագույն կրթություն ստանա Ուրալյան պետական համալսարանի ֆիզկուլտուրայի ֆակուլտետում։ Ելույթ է ունեցել ՈւՀԱ-ում, որտեղ հանդես է եկել համալսարանի կազմում, զբաղվել է սթենդ ափով։

## Գործունեություն
Եկատերինբուրգում Նուրլանը ծանոթացել է կոմիկ Դմիտրի Ռոմանովի հետ, որը նրան խորհուրդ է տվել հայտ ներկայացնել «Открытый микрофон» շոուին մասնակցելու համար։ 2014 թվականին Սաբուրովը ընտանիքի հետ Եկատիրենբուրգից տեղափոխվել է Մոսկվա։ Այդ ժամանակ նա արդեն հանդես էր գալիս որպես «ՏՆՏ» ալիքի «Stand Up» հեռուստաշոուի ռեզիդենտ։

2017 թվականին ուղևորվել է «IQ» շրջագայության դեպի Ռուսաստանի և Ղազախստանի քաղաքներ։

2018 թվականի դեկտեմբերին նկարահանել է իր անհատական սթենդ ափ համերգը հեռուստատեսությամբ։

2019 թվականի ապրիլի վերջից YouTube-յան LABELCOM ալիքում թողարկվել է «Что было дальше?» հումորային հաղորդման առաջին եթերը, որի հաղորդավարն է Նուրլան Սաբուրովը։

2020 թվականի մայիսին Forbes-ը Սաբուրովին ներառել է մինչև 30 տարեկան ամենահեռանկարային ռուսների ցանկի մեջ՝ 28-ամյա կոմիկին ներառելով «Նոր մեդիա» կատեգորիայի «30-ից 30» վարկանիշում։ Ըստ պարբերականի՝ Սաբուրովի ելույթի հոնորարը գնահատվում է 10,000 դոլար։

## Անձնական կյանք
Նուրլանն ամուսնացած է Դիանայի հետ, որի հետ ծանոթացել է Եկատերինբուրգում ուսանողական տարիներին։ Նրանք ունեն երկու երեխա՝ դուստրը՝ Մադինան (ծնվել է 2012 թվականին), և որդին՝ Տագիրը (ծնվել է 2017 թվականին)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս հումորիստներ
Բոլոր ուրախ վայրերը

**«Բոլոր ուրախ վայրեր»** (), ամերիկյան դեռահասական ռոմանտիկ դրամա, որը նկարահանվել է 2020 թվականին՝ ռեժիսոր Բրեթ Հեյլի, սցենարիստներ՝ Ջենիֆեր Նիվենի և Էլիզաբեթ Հաննայի կողմից՝ Նիվենի համանուն վեպի հիման վրա։ Գլխավոր դերերում են Էլ Ֆենինգը, Ջասթիս Սմիթը, Ալեքսանդրա Շիփը, Քելի Օ՚Հարան, Լամար Ջոնսոնը, Վիրջինիա Գարդները, Ֆելիքս Մալարդը, Սոֆիա Հասմիկը, Քիգան-Մայքլ Քեյը, Լյուկ Ուիլսոնը։

Ֆիլմը թողարկվել է 2020 թվականի փետրվարի 28-ին Նեթֆլիքսում։

## Սյուժե
Վիոլետի և Թեոդորի պատմությունը, ովքեր հանդիպում և պայքարում են իրենց անցյալի հուզական և ֆիզիկական սպիների հետ։ Նրանք գտնում են, որ նույնիսկ ամենափոքր բաները կարող են ինչ-որ բան նշանակել։

## Դերերում

## Արտադրություն
2018 թվականի հոկտեմբերին ֆիլմի դերասանական կազմին միացան Ալեքսանդրա Շիփը, Քիգան-Մայքլ Քեյը, Լյուկ Ուիլսոնը, Քելի Օ'Հարան, Վիրջինիա Գարդները, Ֆելիքս Մալարդը, Լամար Ջոնսոնը և Սոֆիա Հասմիկը, իսկ Նեթֆլիքսը հանդես եկավ որպես դիստրիբյուտոր։ Նկարահանումները սկսվել են 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Օհայո նահանգի Էլիրիա քաղաքում։

## Թողարկում
Ֆիլմը թողարկվել է 2020 թվականի փետրվարի 28-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինքնասպանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ինդիանայում
Սիրահարի տրտունջը

«**Սիրահարի տրտունջը**» (), Ուիլյամ Շեքսպիրի պոեմ, որը հրատարակվել է 1609 թվականին լույս տեսած Շեքսպիրի սոնետների կազմում․ հրատարակվել է Թոմաս Թորպի կողմից։

«Սիրահարի տրտունջը» կնոջ կողմից բարձրացված գանգատ է, որը հաճախակի է հանդիպում սոնետների շարքում։ Գանգատների այլ օրինակներ են Սեմյուել Դանիելի «Գանգատ Ռոզամունդին» սոնետը, որը հաջորդել է նույն հեղինակի «Դելիային» (1592), Թոմաս Լոջի «Էլստրեդի գանգատը» և դրան հաջորդած «Ֆիլիսը» (1593), Մայքլ Դրեյթոնի «Matilda the Faire» և դրան հաջորդած «Ideas Mirrour» (1594), ինչպես նաև Ռիչարդ Բարնֆիլդի «Կասանդրան» ու դրան նախորդած «Սիրառատ հովիվը» սոնետները։

## Ձև և բովանդակություն
Պոեմը բաղկացած է քառասունյոթ յոթտողանի , որոնք գրված են «արքայական հանգավորում» անվամբ հայտնի ABABBCC հանգավորման սխեմայով․ նույն մետրական հանգավորմամբ է գրված նաև «Լուկրեցիայի բռնաբարությունը» պոեմը։

Պոեմն սկսվում է գետեզրին լացող երիտասարդ կնոջ նկարագրությունից, որը գետն է նետում պատռած նամակներ, մատանիներ և սիրո այլ խորհրդանշաններ։ Մոտակայքով անցնող մի ծերունի մոտենում է կնոջն ու հարցնում նրա տխրության պատճառը։ Կինը նրան պատմում է իր նախկին սիրեկանի մասին, որը հետապնդել, գայթակղել ու վերջում լքել է նրան։ Նա հանգամանորեն կրկնում է սիրահարի՝ իրեն գայթակղած խոսքերը։ Նա եզրափակում է իր պատմությունը խոստովանելով, որ կրկին ընկնելու է երիտասարդի կեղծ խոսքերի թակարդը։

## Հեղինակություն
thumb|«Սիրահարի տրտունջը» սոնետի առաջին պատկերզարդումը Շեքսպիրի ստեղծագործությունների՝ Ջոն Բելի 1774 թվականի հրատարակության մեջ
Քչերն են վիճարկել պոեմի հեղինակությունը։ Շեքսպիրի՝ հեղինակ լինելու հանգամանքը կասկածի տակ չի դրվել մինչև 19-րդ դարի սկիզբը, երբ Ոիլյամ Հեզլիտն առաջին անգամ կասկած է արտահայտել։ 1917 թվականին Ջոն Ռոբերտսոնը ենթադրել է, որ պոեմն ու մի քանի պիես գրվել են Ջորջ Չապմընի կողմից։ Այս գաղափարը լայնորեն չի ընդունվել, իսկ պոեմի ընդհանուր գեղագիտական տպավորությունների վրա հիմնված վերագրումներն այդ ժամանակից ի վեր ավելի քիչ են դարձել գրականագետների շրջանում։ «Սիրահարի տրտունջը» պոեմում առկա են այնպիսի բառեր և արտահայտչամիջոցներ, որոնք բացակայում են Շքսպիրի այլ աշխատանքներում, այդ թվում՝ հնաբանություններ ու լատիներեն բառեր։ Էդմոնդ Մալոնը պոեմը «գեղեցիկ» է անվանել և ենթադրել, որ հնարավոր է՝ Շեքսպիրը փորձել է մրցել Էդմունդ Սպենսերի հետ։ Քննադատները տեսել են իրավիճակների թեմատիկ զուգահեռներ Շեքսպիրի «Լավ է այն, ինչ լավ է ավարտվում» և «Չափն ընդդեմ չափի» պիեսների հետ։

Շեքսպիրը լայնորեն ընդունված է որպես պոեմի հեղինակ։ Դա են հաստատում Քենեթ Մուրի, Էլիոթ Սլեյթերի ու ՄաքԴոնալդ Պ․ Ջեքսոնի ուսումնասիրությունները։

### Այլընտրանքային տեսակետներ
Մեկ գրող ենթադրել է, որ պոեմի հեղինակն էլիզաբեթյան դարաշրջանի անանուն գրող է։

2007 թվականին Բրայան Վիքերսը տեսակետ է հայտնել, որ պոեմը գրվել է աստվածաբանական գրքույկների հեղինակ Ջոն Դեյվիս Հերեֆորդցու կողմի։ Նա մանրամասնել է բանաստեղծության ոչ շեքսպիրյան բնույթի փաստարկները և թվարկել բազմաթիվ բանավոր զուգահեռներ «Տրտունջի» և Դեյվիսի հայտնի ստեղծագործությունների միջև։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* A Lover's Complaint (1609) Full text.
* Annotated text.

Կատեգորիա:1609 գրքեր
Կատեգորիա:17-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործություններ
Գուրգեն Խաչատրյան (գործարար)

**Գուրգեն Գագիկի Խաչատրյան** (), հայ գործարար, «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի համահիմնադիր, «Յուքոմ» ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահ։

## Կենսագրություն
**Կրթություն և գործարար ոլորտ**

Իրավագիտության մասնագիտացմամբ ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը և ՀՀ Պետական կառավարման ակադեմիան։ Հանդիսանում է Հարվարդի համալսարանի բիզնեսի կառավարման դպրոցի շրջանավարտ։ 2006 թվականից իրականացնում է «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի կառավարումն ու ստեղծման օրվանից համակարգել է «Յուքոմ» հեռահաղորդակցության օպերատորի, «Երևան մոլ» առևատրաժամանցային կենտրոնի աշխատանքները, իսկ 2019 թ․-ին հայտարարել է Երևանում «Ինովացիայի և տեխնոլոգիաների պարկի» կառուցման մասին։

**Սոցիալական պատասխանատվություն**

Գուրգեն Խաչատրյանի ղեկավարած ընկերությունը աջակցում է կրթության, ստարտ-ափների, ստեղծարար արվեստի, դասական երաժշտության և համաշխարհային գիտական գրականության հայերեն թարգմանության նախագծերին, ինչպես օրինակ՝ Յուվալ Նոյ Հարարի եռագրությունը հայերեն։ Ի հավելումն, Գուրգեն Խաչատրյանի ընտանիքը խոշոր նվիրատու է Հայաստանի Հանրապետության  պաշտպանական գծի անվտանգության համակարգերով ապահովման ծրագրերին։

**Ընտանիքը**

Գուրգեն Խաչատրյանը ՀՀ ֆինանսների նախկին նախարար Գագիկ Խաչատրյանի որդին է։

## «Յուքոմ» ընկերություն
Գուրգեն Խաչատրյանի կողմից կառավարվող «Յուքոմ» (Ucom) ընկերությունը հիմնադրվել է 2009 թվականին որպես ինտերնետ պրովայդեռ, ապա թվային հեռուստատեսություն և ֆիքսված հեռախոսակապ։ 2015 թվականին Յուքոմը ձեռք է բերում Օրանժ ընկերության 100% բաժնետոմսերը` այդպիսով դառնալով նաև շարժական կապի ծառայություններ մատուցող օպերատոր։

2020 թվականի ապրիլին «Յուքոմի» գործադիր տնօրեն Հայկ Եսայանը և 576 աշխատակիցներ ազատման դիմում են ներկայացնում, որին հաջորդում է գործադիր տնօրենի կողմից «Յուքոմի» գնման առաջարկը։ Գուրգեն Խաչատրյանը առաջարկը մերժում է՝ հայտարարելով, որ «Ucom­»-ը չի վաճառվում ու իր արժանապատվությունը սակարկության չի դրվում»։ «Յուքոմի» նոր տնօրեն է նշանակվում Արա Սերգեյի Խաչատրյանը, ով «Գալաքսի» ընկերությունների խմբի ֆինանսական տնօրենն էր։ Հայկ Եսայանը հիմնում է նոր ընկերություն՝ «ԹԻՄ» ՍՊԸ-ն։ 2022 թ. մարտ ամսին տնօրենների խորհրդի հայտարարությամբ «Յուքոմի» նոր գլխավոր տնօրեն է նշանակվել Ռալֆ Յիրիկյանը։

«Յուքոմ» ընկերությունը ՍՊԸ-ից վերափոխվել է ՓԲԸ-ի 27.11.2019 թ.-ի որոշմամբ։ Ընկերությունը մեծամասնական բաժնետերերը Խաչատրյաններն են, և ընկերության 89% բաժնեմասը գրավադրված է։ «Յուքոմը» հանրությանը հասանելի պարտատոմսեր է թողարկում 2019 թ.-ից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն
Ջորջ Ֆրեդերիկ Աբոթ

**Ջորջ Ֆրեդերիկ Աբոթ** (, ), անգլիացի ռազմական մեկնաբան և հեղինակ։

## Կենսագրություն
Աբոթը սովորել է Քեմբրիջի Էմանուել քոլեջում` ստանալով արվեստի բակալավրի աստիճան 1899 թվականին։ 1900 թվականին նա Քեմբրիջի համալսարանի կողմից ուղարկվել է Մակեդոնիա` այդ տարածաշրջանի ժողովրդական արվեստը ուսումնասիրելու համար։ Նա լոնդոնյան մի քանի թերթերի համար որպես հատուկ թղթակից գործել է հարավարևմտյան Եվրոպայում մինչև 1903 թվականը։ 1905 թվականին ուղեկցել է Ուելսի արքայազնին (հետագայում` Գեորգ V)` Հնդկաստան կատարած ճամփորդության ժամանակ։

Նա դարձել է Հելենիստական արքայական Փրկչի շքանշանի ասպետ։ Ամուսնացել է ֆեմինիստ Էլիզաբեթ Վիլհելմինա Հեյ Լամոնդի (1884–1957 թվականներ) հետ, և նրանք ունեցել են մեկ որդի` Ջապեր Աբոթը (1911–1960 թվականներ)։

## Աշխատանքներ
Բացի շատ պարբերականների և ամսագրերի համար հոդվածներ գրելը նա նաև գրել է հետևյալ գրքերը`

* ժամանակակից Հունաստանի երգեր (1900 թվական)
* Մակեդոնական ժողովրդական արվեստ (1903 թվական)
* Հեքիաթ Մակեդոնիայում ճամփորդության մասին (1903 թվական)
* Հնդկաստանի միջով արքայազնի հետ (1906 թվական)
* Իսրայելը Եվրոպայում (1907 թվական)
* Հունաստանը հեղափոխության մեջ (1909 թվական)
* Թուրքիան փոփոխության մեջ (1909 թվական)
* Դոնի փիիսոփայությունը (1911 թվական)
* Սրբազան պատերազմ Տրիպոիում (1912)
* Հունաստանը և դաշնակիցները (1914–1922 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Սափարմուրատ Նիյազով

**Սափուրմուրատ Աթաևիչ Նիյազով** (թուրքմեն․՝ Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow, ), հայտնի նաև **Թուրքմենբաշի** (*Türkmenbaşy* - թուրքմենների ղեկավար) պատվանունով, թուրքմեն քաղաքական գործիչ, Թուրքմենական ԽՍՀ ԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղար (1985-1991), Թուրքմենստանի Հանրապետության առաջին նախագահ (1991-2006)։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո մինչև մահ մնացել է Թուրքմենստանի Հանրապետության նախագահի պաշտոնում, ընդ որում ինքն իրեն ցմահ նախագահ էր նշանակել 1999 թվականին։

## Հետաքրքիր
Սափարմուրադ Նիյազովը, 1997 թվականի գարնանը, խոսելով թուրքմենական ստեղծագործ մտավորականության ներկայացուցիչների հետ, ասել է, որ տասներկու տարեկանում գիտեր, որ ապագայում ինքը դառնալու է երկրի ղեկավար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքմեն քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական պոլիտեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Գրանդ հոթել (Կալկաթա)

**Գրանդ հոթել** (), այժմ կոչվում է **Օբերոի Գրանդ** (), Կալկաթայի կենտրոնում՝ Ջավահառլալ Ներուի փողոցում գտնվող հյուրանոց է։ Բրիտանական դարաշրջանի հայտնի շենք է, որը պատկանում է Օբերոյի հյուրանոցների ցանցին։

## Պատմություն
Չոուրինգի 13 հասցեում (այժմ՝ Ջավահառլալ Ներու 15), որտեղ տեղակայված է հյուրանոցը 19-րդ դարի սկզբում գնդապետ Գրանդի նստավայրն է եղել։ Այն տուն-ինտերնատի է վերածել տիկին Էննի Մոնկը, որը հետագայում ընդլայնել է իր բիզնեսը և ներառելով փողոցի հարևան՝ 14, 15 և 17 համարի տները։ Չաուրինգին 16 հասցեում գտնվել է «Ռոյալ» թատրոնը, որը պատկանել է Սպահանից ներգաղթած հայ գործարար Արաթուն Սթիվենին։ Երբ 1911 թվականին հյուրանոցը այրվել է, Սթիվենը գնել տիկին Մոնկին պատկանող այրված սեփականությունը և ժամանակի ընթացքում վերակառուցել։ Հյուրանոցը երեք հարկանի էր և ուներ 500 համար։ Գրանդ հոթելը Կալկաթայի առաջին շենքերից էր, որ ուներ հիդրավլիկ վերելակ։ Շքեղ նեոդասական ոճով կառուցված հյուրանոցը շուտով դարձել է հայտնի վայր Կալկաթայի անգլիական բնակչության շրջանում։ Հայտնի էր, մասնավորապես, իր ամենամյա ամանորյա երեկույթներով, որոնց ժամանակ շամպայնի և թանկարժեք նվերների հետ մեկտեղ տասներկու խոզուկ էին  ազատ արձակման սրահում։ Խոզուկին տիրանում էր յուրաքանչյուրը, ով կկարողանար որսալ նրան։

1937 թվականին, Արաթուն Սթիվենի մահից որոշ ժամանակ անց, Կալկաթայում տիֆի համաճարակ է սկսել, ինչը հանգեցրել է հյուրանոցում վեց մարդու մահվան։ Կասկածներ կային որ պատճատը հյուրանոցի խափանված ջրահեռացման համակարգն է եղել։ Հյուրանոցը փակվել է։ Գույքը վարձակալել է Մոհան Սինգհ Օբերոին, ով 1939 թվականին վերաբացել է հյուրանոցը և 1943 թվականին կարողացել է ամբողջությամբ գնել այն։

Հյուրանոցը վերելք է ապրել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ 1500 մահճակալ է հատկացվել և շուրջ 4000 բրիտանացի զինվոր է բնակվել պատերազմի ընթացքում։ Նրանք կանոնավոր երեկույթներ են անցկացրել։ Ներկայումս հայտնի է ԱՄՆ ծովային հետևակի պարահանդեսը։


Պատկեր:Grand Hotel Calcutta (c. 1903).jpg|Կալկաթայի Գրանդ հոթելը 1930-ական թվականներին
Պատկեր:OberoiGrandHotelKolkataCourtyard gobeirne.jpg|Գրանդ հոթել ներքին բակը
Պատկեր:First Floor Lounge - Oberoi Grand - Kolkata 2013-05-23 8235.JPG|Գրանդ հոթելի առաջին հարկի դահլիճը
Պատկեր:Ball Room - Oberoi Grand - Hotel - Kolkata 2014-05-23 4724-4726.TIF|Գրանդ հոթելի պարահանդեսի դահլիճը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Հյուրանոցի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Կալկաթայի հյուրանոցներ
Կատեգորիա:Կալկաթայի շենքեր և կառույցներ
Չեսթեր Քոնքլին

**Չեսթեր Քուփեր Քոքլին** (; ), ամերիկացի կինոդերասան։

## Կենսագրություն
1913 թվականին սկսել է նկարահանվել կինոյում։ Ստեղծել է Միստր Մորժի ՝ ցածրահասակ պարզամիտ մարդու կերպար, որի այցեքարտը դարձել են մեծ բեղերը։ Նկարահանվել է Չարլի Չապլինի մի քանի ֆիլմերում։ Ձայնային կինոյի հայտնվելուց հետո նկարահանվել է դեռ 30 տարի, սակայն ստացել է միայն էպիզոդիկ դերեր, այդ թվում ՝ Չապլինի երկու լիամետրաժ ֆիլմերում։ Կինեմատոգրաֆի նրա վաստակը նշված է Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում (1560 Վայն Սթրիթ)։

Չեսթեր Քոնքլինը մի քանի անգամ նկարահանվել է մեկ այլ կատակերգու դերասան Հեյնի Քոնքլինի հետ, որոնք ծնվել է նույն 1886 թվականին ։ Այս երկու տղամարդիկ հարազատներ չեն։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Chester Conklin Home Rule 1920.jpg
Պատկեր:Actor Chester Conklin (SAYRE 21812).jpg
Պատկեր:Chester Conklin & Hampton Del Ruth - Feb 1920 EH.jpg
Պատկեր:Marvel Rea (left), Chester Conklin and Peggie Cloud, appearing in Mack Sennett Comedies (standing together on step) LCCN96520906.jpg
Պատկեր:Chester Conklin - Jun 1920 EH.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Честер Конклин на сайте *virtual-history.com*
 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Համր կինոյի դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Ուլրիխ Սալխով

**Կարլ Էմիլյ Յուլիս Ուլյրիխ Սալխո** (, ), շվեդ գեղասահորդ, գեղասահքի ամառային օլիմպիական խաղեր 1908-ի չեմպիոն, աշխարհի 10-ակի չեմպիոն (1901-1905 թվականներին և 1907-1911 թվականններին), Եվրոպայի 9-ակի չեմպիոն (1893-1913 թվականներին)։ Շվեդիայի և միջազգային մարզական շարժման գործիչ է։

## Սպորտային կարիերա
1908 թվականի օլիմպիական խաղերում, որոնց ծրագրում առաջին անգամ ներդրվել է գեղասահքը, Սալխովը ոսկե մեդալ է նվաճել անհատական ծրագրի կատարման համար (Նիկոլայ Պանին-Կոլոմենկինը ոսկե մեդալ է ստացել հատուկ ֆիգուրների կատարման համար)։ Հաջորդ օլիմպիադայում Սալխովը չկարողացավ պաշտպանել իր տիտղոսը, քանի որ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն որոշեց 1912-ի խաղերում չմիջամտել գեղասահքի մրցումներին։ Սալխովը 1920 թվականին մասնակցել է ևս մեկ օլիմպիադայի, սակայն այն ժամանակ նա արդեն 42 տարեկան է եղել, չի հայտնվել պատվանդանի վրա, այլ դարձել է միայն չորրորդը։

Աշխարհի չեմպիոնական տիտղոսների (տասը Ոսկե մեդալ) քանակով Սալխովը կիսում է առաջին տեղը նորվեգացի գեղասահորդուհի Սոնյա Հենիի հետ։

1909 թվականին Սալխովը կատարեց ցատկ՝ մեջքով առաջ անցնելով և օդում լրիվ շրջադարձ կատարելով, և վայրէջք կատարեց թափ տվող ոտքին. այդ ցատկը անվանվեց Սալխովի պատվին։Նա հորինել է նաև «ճանկ» ձևը։ Սակայն Սալխովն իր ամենամեծ հաջողությունը ձեռք է բերել ֆիգուրների ելույթների ժամանակ։

## Սպորտից հետո
Սիրողական կարիերան ավարտելուց հետո Սալխովը չի լքել սպորտը։ Նա դարձել է չմշկավազորդների միջազգային միության երրորդ նախագահը (1925-1937 թվականներ)։ Բացի այդ՝ 1928-1939 թվականներին եղել է AIK (Ստոկհոլմ) (շվեդ:AIK) մարզական ակումբի վարչության նախագահը, որն այդ ժամանակ եղել է ֆուտբոլի, հոկեյի, թենիսի և այլ մարզաձևերի շվեդական առաջատար ակումբը։ Նա եղել է նաև շվեդական հեծանվային լիգայի նախագահը (շվեդ.՝ Svenska Velocipedförbundet) (1904-07), շվեդական չմշկավազքի ասոցիացիայի նախագահը (շվեդ.՝ Svenska Skridskoförbundet) (1917-1920, 1923-1932 և 1935-1938), մասնակցել է Շվեդիայի բռնցքամարտի ֆեդերացիայի ղեկավարմանը (շվեդ.՝ Svenska Boxningsförbundet), որտեղ նախագահել է 1919-ից մինչև 1932 թվականը։ Եղել է տղամարդկանց IV Ձմեռային օլիմպիական խաղերում հանդես գալու գլխավոր մրցավարը։

Սալխովն ակտիվորեն համագործակցել է Daily News-ի և Associated Press-ի հետ որպես լրագրող և աշխատել շվեդական ռադիոյում։

Մահացել է 1949 թվականին Ստոկհոլմում՝ 71 տարեկան հասակում և թաղված է «Norra begravningsplatsen» գերեզմանատանը (բառացիորեն Հյուսիսային գերեզմանատուն)։

## Սպորտային նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Շվեդ գեղասահորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Մեսրոպ Վարդանյան (զինվորական)

**Մեսրոպ Սերյոժայի Վարդանյան** (, Շուշի), Հայաստանի Հանրապետության ռազմական գործիչ, մայոր։

## Կենսագրություն
Մեսրոպ Սերյոժայի Վարդանյանը ծնվել է Լոռու մարզի Լեռնանցք գյուղում։ 1997-2007 թվականներին սովորել է տեղի միջնակարգ դպրոցում։ 2007-2012 թվականներին ուսումը շարունակել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանում։

2012 թվականի հուլիսի 28-ից ծառայության է անցել Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի N զորամասում։ 2016 թվականին նշանակվել է 6-րդ տանկային վաշտի հրամանատար։ 2016 թվականին մասնակցել է Քառօրյա պատերազմին։ 2018 թվականին նշանակվել է 3-րդ տանկային գումարտակի հրամանատարի  տեղակալ և ստացել մայորի կոչում։

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից մինչև նոյեմբերի 7-ը մասնակցել է Հայ-ադբեջանական պատերազմին։

Զոհվել է Շուշիի մոտակայքում։

## Անձնական կյանք
Եղել է ամուսնացած Վարսուհի Շամխալյանի հետ, ունի երկու որդի։

## Պարգևներ
*Վազգեն Սարգսյան մեդալ
*5 տարի անբասիր ծառայության համար մեդալ
*ՀՀ զինված ուժերի 20 ամյակի մեդալ
*Մարտական ծառայություն մեդալ (հետմահու)
* «Մարտական խաչ 1-ին աստիճան»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի մայորներ
Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի մայորներ
Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Անաստասիա Սկոպցովա

**Անաստասիա Իլինիչինա Սկոպցովա** (), ռուս ֆիգուրիստ, սառույցի վրա պարում հանդես էր գալիս Կիրիլ Ալյոշինի հետ։ Պատանեկան իրենց վերջին մրցաշրջանում (2017/2018) նրանք հաղթել են պատանեկան Գրան պրիի եզրափակիչը, Ռուսաստանի ու աշխարհի առաջնությունները։ Հաջորդ մրցաշրջանում նրանք նորամուտը նշել են Գրան պրիի մեծահասակների շարքում, ինչպես նաև դարձել են արծաթե «Տալլինի գավաթ» մրցանակակիրները։

## Կենսագրություն
Զբաղվում է գեղասահքով 2004 թվականից։

2010/2011 և 2011/2012 հանդես է եկել Նիկիտա Նազարովի հետ։

2013 թվականի հոկտեմբերից սկսել է սահել Կիրիլ Ալյոշինի հետ։ Նրանք միասին պարապել են Մոսկվայի №2 միջնակարգ դպրոցում։

### 2017/2018 մրցաշրջան
2017/2018 մրցաշրջանում, իրենց վերջին պատանեկան մակարդակով, Սկոպցովա/Ալյոշինը զույգը հաղթել է պատանեկան Գրան-պրիի եզրափակիչում, ինչպես նաև Ռուսաստանի և աշխարհի պատանեկան առաջնություններում։

### 2018/2019 մրցաշրջան
2018/2019 ժամանակաշրջանին զույգը նորամուտը նշեց մեծահասակների միջազգային մրցումներում։ Հոկտեմբերի երկրորդ կեսին՝ նոյեմբերի առաջին կեսին, նրանք հանդես են եկել Գրան-պրիի մեծահասակների շարքի երկու՝ Skate Canada-ն և NHK Trophy-ը փուլերում՝ այնտեղ զբաղեցնելով համապատասխանաբար 10-րդ և 7-րդ տեղերը։ Այնուհետև հանդես են եկել «Տալլինի գավաթի» խաղարկությանը (այս մրցաշրջանում արդեն այս մրցաշարի մեծահասակների շրջանում) և վաստակեցին արծաթե մեդալներ։

## Спортивные достижения

## Ծանոթագթրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ
Յուլիա Լեբեդևա

**Յուլի Վլադիմիրովնա Լեբեդևա** (), ռուս և հայ գեղասահորդուհի։ 2002 ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Կենսագրություն
Յուլիա Լեբեդևան ծնվել է 1978 թվականի փետրվարի 26-ին Մոսկվայում։

1983 թվականից զբաղվել է գեղասահքով։ Մարզվել է Իգոր Ռուսակովի և պարուսույց Իրինա Կոլգանովայի ղեկավարությամբ։

Մինչև 1999-ը հանդես է եկել մենասահքով Ռուսաստանի համար։ 1995 թվականին Գդանսկում նվաճել է գեղասահքի Լեհական ասոցիացիայի պատանեկան գավաթը։ Երկու անգամ մասնակցել է Ռուսաստանի առաջնությանը։ 1998-ին զբաղեցրել է 6-րդ տեղը, 1999-ին՝ 11-րդ տեղը։

1999 թվականից մասնակցել է Հայաստանի համար։ Երեք անգամ մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը։ 2000 և 2002 թվականներին զբաղեցրել է 22-րդ տեղը, 2001 թվականին ՝ 33-րդ։ 2000 թվականի աշխարհի առաջնությունում զբաղեցրել է է 27-րդը։

2002 թվականին ընդգրկվել է Սոլթ Լեյք Սիթիի ձմեռային Օլիմպիական խաղերում Հայաստանի հավաքականի կազմում։ Կարճ ծրագրում զբաղեցրել է վերջին ՝ 27-րդ տեղը՝ հավաքելով 68,1 միավոր և չի հայտնվել 24 եզրափակիչի մասնակիցների թվում ՝ 8,3 միավորով զիջելով Ռումինիայից որակավորված Ռոքսանե Լուկեին։

Նույն թվականին ավարտելէ ելույթները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գեղասահորդներ
Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Տարարիրաս

**Տարարիրաս** (), ոչ մեծ քաղաք Ուրուգվայի հարավային մասում՝ Կոլոնիա դեպարտամենտում։ Ընկած է 50-րդ և 22-րդ ազգային ավտոմայրուղիների հատման վայրի մերձակայքում, դեպարտամենտի վարչական կենտրոնից՝ Կոլոնիա դել Սակրամենտոյից մոտավորապես 30 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք, երկրի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյի կենտրոնից 164 կիլոմետր հեռավորության վրա։

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է 1831 թվականին, 1919 թվականի հունիսի 17-ին ստացել է **Խոակին Սուարես** անվանումը և գյուղի (*Pueblo*-ի) կարգավիճակ։ 1959 թվականի օգոստոսի 27-ին վերանվանվել է **Տարարիրաս**, միաժամանակ նրա կարգավիճակը բարձրացվել, հասցվել է *Villa*-ի (*փոքր քաղաքի*), 1969 թվականի նոյեմբերի 7-ին էլ Տարարիրասին շնորհվել է *Ciudad*-ի (*քաղաքի*) կարգավիճակ։

## Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Տարարիրասում ապրում էր  6.632 մարդ։

**Աղբյուրը**՝ *Instituto Nacional de Estadística de Uruguay*:

## Կառավարումը
2010 թվականի հուլիսին քաղաքապետ է ընտրվել  Դիանա Օլիվերան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Տարարիրասի կայքէջը 
*INE Տարարիրասի հատակագիծը

Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքներ
Ինեմուրի

մինի|Աշխատավայրում քնած բանկի անվտանգության աշխատակից
, ցերեկային քնի պրակտիկա աշխատավայրում, հասարակական տրանսպորտում և այլ հասարակական վայրերում։ Ճապոնական ավանդույթների համաձայն ինեմուրին արգելված չէ, այլ հակառակը, խրախուսվում է հասարակության կողմից։ Դա համարվում է նշան, որ մարդը քիչ է քնում, քանի որ շատ է աշխատում։ Բացառություն են կազմում միայն այն դեպքերը, որոնք սպառնում են հանրային անվտանգությանը։

## Կանոնավոր ինեմուրի
* Ինեմուրիի ժամանակ քնելը պետք է ցույց տա սոցիալական ներգրավվածություն, այլ կերպ ասած, մարդը կարող է քնել ավտոբուսում կանգնած, հանդիպման ժամանակ աթոռին նստած, որպեսզի արտաքինից ստեղծվի գործողությանը մասնակցելու տպավորություն։
* Ինեմուրիի ժամանակ սոցիալական կարգավիճակը մեծ նշանակություն ունի։ Այսպիսով, եթե ենթական քնում էր իր շեֆի առջև, դա անընդունելի է, եթե շեֆը քնում է իր ենթակաների առջև, դա արգելված չէ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի հասարակություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Քուն
Գորդոն Մյուրրեյ

**Իեն Գորդոն Մյուրրեյ** կամ **Մարրի** (, ), բրիտանացի ինժեներ և դիզայներ։ Ֆորմուլա 1 մրցավազքերի և McLaren F1 ճանապարհային հիպերքառի ստեղծող, որը արտադրման ժամանակ համարվում էր աշխարհի ամենաարագ սերիական մեքենան, և որը սահմանեց չգերազանցված ռեկորդ՝ 2020 թվականի աշնան դրությամբ։

## Կենսագրություն
Ծնվել և մեծացել է Դուրբանում Հարավային Աֆրիկայում, շատլանդական Էմիգրանտների ընտանիքում։ ՀԱՀ-ում ստացել է ինժեներական կրթություն և մրցավազք էր վարում իր իսկ դիզայնի մեքենայով։ Նրա հայրը մոտոցիկլավար էր, իսկ ավելի ուշ սկսել է պատրաստել մրցարշավային մեքենաներ։ 23 տարեկանում նա տեղափոխվել է Անգլիա, որտեղ դարձել է Brabham ֆորմուլային թիմի տեխնիկական տնօրենը։ 17 տարվա ընթացքւմ նա կոլեկտիվի հետ միասին վաստակել է Ֆ1-ի կոնստրուկտորների երկու գավաթ։

1990 թվականին Գորդն Մյուրեյը լքել է մրցավազքը, որպեսզի կենտրոնանա նոր սուպերքառ McLaren F1-ի ստեղծման վրա։

2007 թվականին Մյուրեյը լքել է McLaren-ը  և հիմնադրել է իր ինժեներական ընկերությունը` Gordon Murray Design, որը հաճախորդների համար նախագծում և նախատիպավորում էր իրականացնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Official website of Gordon Murray Design
*ROAD & TRACK magazine: "Anatomy of a Supercar" – An article where Murray gives his opinion about the Bugatti Veyron.
*(CNN) Former F1 Engineer Unveils New City Car --retrieved 28 June 2010
*Channel 4 web site – Gordon Murray's ultra-lightweight microcar: first details.

Կատեգորիա:Բրիտանացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գործարարներ
Դիանա Ալեն

**Դիանա Ալեն** (, ), շվեդական ծագմամբ ամերիկացի դերասանուհի, «Զիգֆելդի աղջիկներից», որը մասնավորապես նկարահանվել է համր ֆիլմերում, այդ թվում՝ այժմ կորցված «Միսս 139»–ում։

## Կենսագրություն
Ալենը ծնվել է 1898 թվականին Գոթլանդում՝ Շվեդիայում և ԱՄՆ է եկել հինգ տարեկան հասակում։ Սովորել է Նյու Հեիվենի միջնակարգ դպրոցում,Կոնեկտիկուտ նահանգում սկսել է ելույթ ունենալ Էդի Վիթսթեյնի հետ։ Թատրոնում առաջնաելույթը կայացել է Նեդ Ուեյբուրնի մասնակցությամբ «Girls' Gamble» ներկայացման մեջ։ Ավելի ուշ նա հայտնվել է «Միսս 1917» երաժշտական մրցույթում, մասնակից է եղել «Զիգֆելդի խելագարությունը» (1917-18) և «Զիգֆելդի կեսգիշերային զվարճանքը» թատերական բեմադրություններում։

1918–1925 թվականններն ընկած ժամանակահատվածում նկարահանվել է մի քանի կարճամետրաժ և լիամետրաժ ֆիլմերում։ Նրա առաջին անգամ  լիամետրաժ ֆիլմում հայտնվելը եղել է 1918 թվականի «Կինը» ֆիլմում։

1924 թվականին ամուսնացել է Սեմյուել Պ. Բութի հետ, որը եղել է *Interborough News Company* ընկերության նախագահը, ինչպես նաև ավելի վաղ պատասխանատու էր թերթերի տարածման համար, այդ թվում՝ *Chicago Journal*,  *New York Evening Journal* և  *The New York Globe*։ Նա Ալենից 30 տարով մեծ էր։ Ամուսինները երեխաներ չեն ունեցել։ Ալենը մահացել է 1949 թվականի հունիսի 12-ին Մաունթ Փլեզանթում՝ Նյու Յորքի նահանգում։

## Ընտրովի ֆիլմագրություն
[thumb|right|Ալենը ֆիլմում ''[:en:Miss 139|Мисс 139*.]]
* *Կին* (1918)
* *Even as Eve* (1920)
* *Ձայներ* (1920
* *Տղամարդ և կին* (1920)
* *Heliotrope* (1920) *կորած ֆիլմ
* *Դեմք քո պատուհանից* (1920)
* *Կենտուկեցիներ* (1921) *կորած ֆիլմ
* *The Conquest of Canaan* (1921)
* *Միսս 139* (1921) *կորած ֆիլմ
* *Սպասուհու ճանապարհը՝ (1921)*
* *Get-Rich-Quick Wallingford* (1921) *կորած ֆիլմ
* *Ծիածանից այն կողմ* (1922) (նաև [[Կլարա Բոու]]ի առաջնաելույթը)
* *Divorce Coupons* (1922)
* *Որոնվում է տղամարդ* (1922)
* *Գեղեցկության սրահ* (1922) *կորած ֆիլմ
* *Սալոմեա * (1923) (Մալքոլմ Շտրաուսի կողմից նկարահանված ֆիլմ, չշփոթել [[Ալլա Նազիմովա]]յի համանուն ֆիլմի հետ)
* *Flying Fists* (կարճամետրաժ ֆիլմերի շարք բռնցքամարտիկ Բենի Լեոնարդի հետ) (1924-25)
* *Ռուլետկա'' (1924)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1898 ծնունդներ
Կատեգորիա:1949 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունիսի 12 մահեր
Գերմանիայի կոշիկի թանգարան

**Գերմանիայի կոշիկի թանգարան** (, նաև *Գերմանական կոշիկի թանգարան*), թանգարան գերմանական Հաուենշտեյն կոմունայում, որը գտնվում է Ռայնլանդ Պֆալց դաշնային հողում։ Հիմնադրվել է 1886 թվականին կառուցված կոշիկի նախկին գործարանի տեղում, շենքը բաղկացած է չորս հարկերից, որոնք բաց են այցելուների համար։

## Ցուցանմուշներ
Թանգարանը տարբեր կոշիկների հավաքածու ունի, որոնցից կարելի է առանձնացնել 180 համարի կոշիկը, կամ մ.թ.ա. 200 տարի առաջ ապրած մարդու սանդալները։

## Մրցանակներ
Թանգարանը «գերազանց» գնահատական է ստացել Եվրոպական թանգարանների հանձնաժողովից, քանի որ, ըստ գնահատող խմբի, թանգարանը միավորում է կոշիկի արվեստն ու սոցիալական պատմությունը։

## Պատկերասրահ

Hauenstein Schuhe Schuhe Schuhe.jpg
Hauenstein Schuhmuseum Werkstatt1.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-108-Kraftmaschine-2005-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-122-Steppmaschine-2005-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-124-Stanze-2005-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-132-Stanzen-2008-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-138-Oberledermessmaschine-2008-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-144-Steppmaschine von Adler-2008-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-150-Brandsohlenpresse-2008-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-168-Heimarbeiter-Kueche-2005-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-166-Schusterstube-Leisten-2008-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-176-Transportgeschirr-2008-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-190-Baeckerladen-Verkaufsraum-2008-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-208-Absaetze-2008-gje.jpg
Hauenstein-Schuhmuseum-212-Prominentenschuhe-de Gaulle-Kohl-2008-gje.jpg
Musée allemand de la chaussure de Hauenstein - La plus grande chaussure du monde.jpg
Musée allemand de la chaussure de Hauenstein - paire de chaussures taille 247.jpg
Roemische Sandale (fcm).jpg
Schuh gross (fcm).jpg
Schuhe 18 Prozent fcm.jpg
Haferlschuhe mit Krampen (fcm).jpg
Hauenstein Inkaschuh1.jpg
Hauenstein Inkaschuh2.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт музея 

Կատեգորիա:1886 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կոշիկի թանգարաններ
Զիգմունդը սրճարանում

**«Զիգմունդը սրճարանում»**  (), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որում հեղինակը հերթական անգամ հեգնանքով ծաղրում է ընթերցողին։

## Բովանդակություն
Վիկտոր Պելևինի վաղ շրջանի պատմվածքում օգտագործված է Պելևինին բնորոշ հնարք, որը հանդիպում է նաև նրա այլ ստեղծագործություններում՝ «Միջատների կյանքը», «Մենակյացը և Վեցմատնյան», «Նիկա»։

Զիգմունդը նստած է Վիեննայի սրճարանում և շուրջը տեղի ունեցող մանր իրադարձություններին միատեսակ արձագանքում է. «Ըհը»։ Տիկինը նախատում է պարոնին, որ իր պայուսակի մեջ ձյուն է լցվել։ «Ըհը»,- ցածրաձայն ասում է Զիգմունդը։ Մատուցողը, տիրուհու ցուցումներով, բացում է հատակի մտոցը և մտնում ներս։ Տիրուհին բարձրանում է մատուցողի դրած աստիճանով։ «Ըհը՜, Ըհը՜»,- բարձրաձայն ասում է Զիգմունդը։

Նմանատիպ մի քանի կրկնումներից հետո միայն «ամենաանարատ» ընթերցողը, որը երբեք չի լսել դոկտոր Զիգմունդ Ֆրոյդի և նրա տեսությունների մասին, կարող է չհասկանալ, որ խոսքն առօրյա դրվագների ֆրոյդյան մեկնաբանությունների մասին է։

Բայց պատմվածքի ավարտին պարզվում է, որ այս Զիգմունդը պարզապես թութակ է վանդակում, որը տեղադրված է սրճարանում։ Պատմվածքը ներծծված է Ֆրոյդի և նրա ամենաթափանց սեռականության տեսության հանդեպ նաբոկովյան հեգնանքով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Զիգմունդը սրճարանում» պատմվածքը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Զիգմունդ Ֆրոյդ
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Ջրմուղ աշտարակը (պատմվածք)

**«Ջրմուղ աշտարակը»** (), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1990 թվականին «Իստոկի» գրական ալմանախում։

## Բովանդակություն
Ըստ բովանդակության՝ սա կյանքի վառ տպավորությունների հաջորդականությունն է մի մարդու, որը 1920-1970 թվականներին ապրել է ԽՍՀՄ-ում։ Դրանք մանկության առաջին տպավորություններն են, մեծահասակների հիշողությունները Քաղաքացիական պատերազմիմասին, դպրոցը, աշխարհագրության ուսուցչուհին, պիոներական ճամբարը, ավիացիայի և օդաչուների նկատմամբ հետաքրքրությունը, 1930-ականների բռնաճնշումները, Լեոնիդ Ուտյոսովի երգերը, Հայրենական մեծ պատերազմը, երեխաները, Ստալինի մահը, աշխատանքը, տիեզերագնացները, խորհրդային «Պոբեդա» մեքենաները, կնոջ մահը, զբոսայգում մանրաքայլ վազքը, ծերության տպավորությունները և սրտի մահառաջի ցավերը։ Հերոսի առաջին և վերջին տպավորությունը Ջրմուղ աշտարակն է՝ մարդկային կյանքի խորհրդանիշը, որը, կարծես, պետք է կառուցվի անսահման բարձր, մինչև երկինք, բայց ժամանակը լրանում է, շինարարները տեղադրում են վերջին աղյուսը և հեռանում։

Պատմվածքը գրված է մեկ բարդ նախադասության ձևով, որը ձգվում է մի քանի էջ։

## Կարծիքներ և քննադատություն
Գրաքննադատ Իրինա Ռոդնյանսկայան «Relics։ Վաղ և չհրատարակված» ժողովածուի մասին գրախոսականում գրում է.

Ըստ «XX դարի ռուսական գրականություն» բառարանի՝ «Ջրմուղ աշտարակը» պատմվածքը «*Երիտասարդ գրողների IX համամիութենական խորհրդակցությունում ճանաչվել է լավագույններից մեկը»*։

«Պելևինը և դատարկության սերունդը» գրքում Սերգեյ Պոլոտովսկին և Ռոման Կոզակը «Ջրմուղ աշտարակը» պատմվածքը դասում են մի խումբ նմանատիպ պատմվածքների շարքին, որոնք ուղղված են «շրջանային կոմիտեների քարտուղարների, հերթերի, ՊԱԿ-ի և երեքկոպեկանոց գազավորված ջրի անցած-գնացած դարաշրջանին», ներառյալ՝ «ԽՍՀՄ Թայշոու Չժուան» և «Համար XII ցախատան կյանքն ու արկածները» պատմվածքները։

## Ժողովածուներ
Ստեղծագործությունն ընդգրկված է հետևյալ ժողովածուներում.

* «Ստեղծագործություններ»
* «Բյուրեղապակյա աշխարհ» (2002, ISBN 5-264-00737-3)
* «Relics։ Վաղ և չհրատարակված» (2005)
* «Բոլոր պատմվածքները» (2005)
* «Կախարդ Իգնատը և մարդիկ» (2007)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատմվածքի տեքստը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում

Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Իրաքյան ինթիֆադա

**Իրաքի ինթիֆադան** (արաբերեն․ انتفاةة العراق) իշխող Հաշիմյան միապետության և անգլո-Իրաքյան պայմանագրի դեմ մի շարք գործադուլների և բողոքի ակցիաներ է։ Եգիպտոսի հեղափոխությունից և Իրանի վարչապետ Մոհամեդ Մոսադեգի կողմից նավթի ազգայնացումից ոգեշնչված հեղափոխականները ցանկանում էին ստիպել Ֆեյսալ 2-րդին հրաժարվել գահից, պետությունը վերածել հանրապետության և հաստատել Իրաքի լիակատար անկախությունը Մեծ Բրիտանիայից ՝ ստանձնելով վերահսկողությունը նրա սեփական արտաքին գործերի նկատմամբ։

1952 թվականի օգոստոսի 23-ին Բասրայի նավահանգստի աշխատողները գործադուլ են հայտարարել։ Իրաքի դեղագործական քոլեջի ուսանողները դրա օրինակին հետևել են հոկտեմբերի 26-ին։ Իրաքի կոմունիստական կուսակցությունը, որը կանգնած էր 1948 թվականի անկարգությունների հետևում, առաջատար դեր է խաղացել այդ անկարգություններում։ Թեև ցուցարարները վճռական էին միապետության դեմ, նրանք դրական էին տրամադրված Իրաքի ազգային միասնությանը և անկախությանը։ Ֆեյսալ 2-րդի հորեղբայրը ՝ Աբդ ալ Իլահը, նոյեմբերի 23-ին փոխարինել է Մուստաֆա Մահմուդ Ալ-Ումարիին գեներալ Նուրեդդին Մահմուդով, սակայն նա զիջումների չի գնացել ընդդեմ ցուցարարների։ Ցուցարարները դատապարտել են Մահմուդին և պահանջել նրա հրաժարականը ՝ հօգուտ ազգային դեմոկրատական կուսակցությունից Կամիլ Ալ Չադիրչիի, որը էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնը չի զբաղեցրել 1936 թվականի հեղափոխությունից հետո։ Մահմուդը խիստ միջոցներ է ձեռնարկել, ռազմական դրություն և պարետային ժամ է մտցրել, փակել քաղաքական կուսակցություններն ու թերթերը և ձերբակալել ակտիվ ցուցարարներին։ 1953 թվականին Ջամիլ Ալ-Միդֆայը, ով թույլ քաղաքացիական քաղաքական գործիչ էր, ընտրվել է Մահմուդի իրավահաջորդը։ Մայիսին Ֆեյսալ II-ը դարձավ մեծահասակ և ստանձնեց թագավորի դերն ու պարտականությունները։ 1958 թվականին բանակային սպաները պետական հեղաշրջման արդյունքում տապալեցին միապետությունը ՝ սպանելով թագավորական ընտանիքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրաքի պատմություն
Աֆրիկյան լեզուներ

**Աֆրիկյան լեզուներ**, Աֆրիկա մայրցամաքի բնիկ ժողովուրդների (ավելի քան 400) լեզուները, որոնք (չհաշված առանձին ընտանիք կազմող սեմա–քամյան լեզուները) բաժանվում են մի շարք լեզվաընտանիքների ու լեզվախմբերի։
Աֆրիկյան լեզուները հիմնականում բաժանվում են 9 լեզվաընտանիքների՝

# Բանտու լեզուներ
# Բանտոիդ լեզվախումբ
# Մանդե լեզվախումբ
# Գվինեական լեզվախումբ
# Սոնգաի լեզվախումբ
# Կենտրոնական և Արևելյան Սուդանի լեզվախումբ
# Կորդոֆանյան լեզվախումբ
# Նեղոսյան լեզվախումբ
# Կոսյան կամ հնաֆրիկյան լեզվախումբ

Կառուցվածքային տիպով աֆրիկյան լեզուները բաժանվում են տարբեր խմբերի, *կցական*՝ թեքականի որոշ երևույթներով (օրինակ, բանտու լեզուներ), *անջատական* (օրինակ, գվինեական որոշ լեզուներ)։ Անվանական դասերի քերականական կարգը առավել բնորոշ է դրսևորվում բանտու (նաև բանտոիդ) լեզուներում։ Ինքնատիպ կառուցվածքային արտահայտություն ունի նաև թվի կարգը։ Քերականական սեռը նկատելի է նեղոսյան ու կոյսան խմբերի առանձին լեզուներում։ Առկա է նաև երաժշտական շեշտը (բանտու, գվինեական, նեղոսյան և այլ լեզուներում)։ Կոյսան լեզվախմբում կան ինքնատիպ արտաբերություն ունեցող հնչյուններ, որոնք հայտնի են ներշնչական կամ ներծծական անուններով, իրենց բնույթով սրանք բացառիկ հնչյուններ են։ Հիմնական գրատեսակներն արաբական ու լատինական են։ Աֆրիկյան լեզուները ինչպես ծագումնաբանական, կառուցվածքային առումով, այնպես էլ գրավոր կամ անգիր լինելու և այլ հատկանիշներով խիստ բազմազան են։ Տարբերվում են նաև զարգացման մակարդակով, խոսողների թվով, տերիտորիալ ընդգրկումով։ Խոշոր զանգվածային լեզուների սակավությունը պայմանավորված է աֆրիկյան ժողովուրդների պատմահասարակական ուրույն գործոններով, գաղութային տիրապետության տևականությամբ։

Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Բանտոիդ լեզվախումբ

**Բանտոիդ լեզվախումբ**, տարածված է Նիգերիայում, Կամերունում, Արևմտյան Սուդանի, Վերին Վոլտայի ներքին շրջաններում, Աֆրիկայի արևմտյան ծայրամասի որոշ երկրներում։ Խոսողների թիվը՝ շուրջ 30 միլիոն։ Բաժանվում է 3 ենթախմբի՝ արևելյան (տիվ, նսո–կոմ, կատաբ, վիդեկում, բամիլեկե, բալի, էֆիկ և այլն), կենտրոնական (սենուֆո, կուլանգո, մոսի, գրուսի, գուրմա և այլն), արևմտյան կամ ատլանտյան (գոլա, վոլոֆ, տենդա, ֆոմի և այլն)։

Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Մանդե լեզվախումբ

**Մանդե լեզվախումբ**, խոսվում է Սենեգալի ավազանում և Նիգերի վերին հոսանքների շրջանում։ Ներկայանում է մանդե-տան (բոմբարա, մանդինգո, մալինկե և այլն) և մանդ-ֆու (մենդե, լոմա և այլն) ճյուղերով։ Խոսողների թիվը՝ մոտ 8,7 միլիոն։

Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Գվինեական լեզվախումբ

**Գվինեական լեզվախումբ**, խոսվում է Գվինեայի ափերին՝ Լիբերիայից մինչև Կամերուն։ Խոսողների թիվը՝ 38 մլն։ Այդ խմբին են պատկանում՝ կրու, կվա, յորուբա, նուպե, էդո, իբո, իջո և այլ անուններով կոչվող լեզուները։

Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Նեղոս-Սահարյան լեզվաընտանիք

**Նեղոս-Սահարյան լեզվաընտանիք**, ենթադրյալ լեզվաընտանիք, որը բաղկացած է մոտ 210 բնիկ աֆրիկյան լեզուներից, որոնցով խոսում են մոտ 70 միլիոն լեզվակիր, հիմնականում Նեղոս գետի վերին հոսանքում, ներառյալ պատմական Նուբիան, Նեղոսի երկու՝ Կապույտ և Սպիտակ վտակների միախառնման վայրից հյուսիս։ Լեզուները տարածվում են Աֆրիկայի հյուսիսային կեսի 17 ազգերի վրա՝ արևմուտքում Ալժիրից մինչև Բենին, կենտրոնում Լիբիայից մինչև Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն և արևելքում Եգիպտոսից մինչև Տանզանիա։

Ինչպես ցույց է տալիս իր գծիկավոր անվանումը, նեղոս-սահարյան լեզուները Աֆրիկայի ներքին մասի ընտանիք են, որը ներառում է Նեղոսի մեծ ավազանը և Կենտրոնական Սահարա անապատ։ Դրա ենթադրյալ բաղադրամասերի մեծ մասը գտնվում է Սուդանի և Հարավային Սուդանի ժամանակակից երկրներում, որոնց միջով հոսում է Նեղոս գետը։

Իր «Աֆրիկայի լեզուները» (1963) գրքում Ջոզեֆ Գրինբերգը անվանել է խումբը և պնդել, որ այն գենետիկ ընտանիք է։ Այն պարունակում էր բոլոր լեզուները, որոնք չէին մտնում Նիգեր-Կոնգո, Աֆրոասիական կամ Խոյսանական ընտանիքների մեջ։ Չնայած որոշ լեզվաբաններ այս տեսակը անվանել են «Գրինբերգի աղբարկղ», որտեղ նա տեղադրել է Աֆրիկայի բոլոր այլապես անկախ, ոչ սեղմակ լեզուները, ոլորտի այլ մասնագետներ այն ընդունել են որպես աշխատանքային վարկած՝ սկսած Գրինբերգի դասակարգումից։ Հավանաբար դա մարտահրավերային առաջարկ է ցույց տալու համար, բայց պնդում են, որ այն ավելի խոստումնալից է թվում, որքան շատ աշխատանք է կատարվում։

Նեղոս-Սահարյան լեզուների որոշ բաղադրիչ խմբեր, ենթադրվում է, որ նախորդել են աֆրիկյան նեոլիթին։ Օրինակ՝ արևելյան սուդանական լեզվի միասնությունը ենթադրվում է, որ թվագրվում է առնվազն մ.թ.ա. 5-րդ հազարամյակով։ Նեղոս-Սահարյան լեզվի գենետիկ միասնությունը, հետևաբար, շատ ավելի հին կլինի և թվագրվում է ուշ վերին պալեոլիթին։ Նեղոս-Սահարյան լեզվաընտանիքի հետ կապված ամենավաղ գրավոր լեզուն հին նուբականն է, որը աֆրիկյան ամենահին գրավոր լեզուներից մեկն է, որը գրավոր վկայված է մ.թ. 8-ից մինչև 15-րդ դարերը։

Նեղոս-Սահարյան լեզուն ընդունված չէ բոլոր լեզվաբանների կողմից։ Օրինակ՝ Գերմանիայի Մաքս Պլանկի ինստիտուտի «Գլոտոլոգ» (2013) հրատարակությունը չի ճանաչում Նեղոս-Սահարյան ընտանիքի կամ նույնիսկ արևելասուդանյան ճյուղի միասնությունը։ Գեորգի Ստարոստինը (2016) նույնպես չի ընդունում Նեղոս-Սահարյան ճյուղերի միջև կապը, չնայած նա բաց է թողնում այն ​​հնարավորությունը, որ դրանցից մի քանիսը կարող են կապ ունենալ միմյանց հետ անհրաժեշտ վերականգնողական աշխատանքների կատարումից հետո։ Գյուլդեմանի (2018) կարծիքով՝ «հետազոտությունների ներկայիս վիճակը բավարար չէ Նեղոս-Սահարյան վարկածը ապացուցելու համար»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ այբբենական կարգով
Սոնգաի լեզվախումբ

**Սոնգաի լեզվախումբ** (Արևմտյան Սուդան՝ Նիգերի միջին հոսանքներ)․ առավել հայտնի են սոնգաի, զարմա, դենդի լեզուները։

Հայտնի են նաև որպես Այնեհա։ Լեզուները սերտ կապված լեզուների/բարբառների խումբ են, որոնք կենտրոնացած են Արևմտյան Աֆրիկայի երկրներում՝ Մալիում, Նիգերում, Բենինում, Բուրկինա Ֆասոյում և Նիգերիայում: Մասնավորապես, դրանք խոսում են Տիմբուկտու, Ջեննե, Նիամեյ, Գաո, Թիլաբերի, Դոսո, Պարակու, Կանդի, Նատիտինգու, Ջուգու, Մալանվիլ, Գորոմ-Գորոմ, Ին-Գալ և Տաբելբալա քաղաքներում։

Լայնորեն օգտագործվում են որպես lingua franca այդ տարածաշրջանում սկսած Սոնհայ կայսրության ժամանակաշրջանից: Մալիում կառավարությունը պաշտոնապես ընդունել է գաոի բարբառը (Տիմբուկտուից արևելք) որպես բարբառ, որը պետք է օգտագործվի որպես տարրական կրթության միջոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Թեմուր Կույբոկարով

**Թեմուր Գայրատովիչ Կույբոկարով**  (ծննդյամբ՝ Իգոնին, , ), ուզբեկական ծագմամբ ավստրալիացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2019)։

## Կենսագրություն
Շախմատ խաղալ սովորել է 5 տարեկանում։ Նախնական շրջանում նրա մարզիչը հանդիսացել է մայրը՝ Տատյանա Իգոնինան։ Մանկության և վաղ երիտասարդության տարիներին Թեմուրը հանդես է եկել մոր ազգանունով։

Ուզբեկստանում ապրելու տարիներին Թեմուրի ամենամեծ նվաճումը եղել է 2010 թվականի Ասիայի պատանեկան առաջնության մրցաշարը, որտեղ մինչև 10 տարեկանների շրջանում նա զբաղեցրել է 3-րդ տեղը։

2013 թվականին ներկայացրել է Ուզբեկստանը աշխարհի պատանեկան առաջնությունում (ավագ տարիքային կարգ)։

2016 թվականին ընտանիքի հետ հաստատվել է Պերթ քաղաքում։ Նույն թվականին դարձել է Պինանգի բաց առաջնության հաղթող։ 2017 թվականին մասնակցել է Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանային մրցաշարին։ 2018 թվականից նա Ավստրալիայի քաղաքացի է և ներկայացնում է այդ երկիրը միջազգային մրցաշարերում։

Եղել է 2017 և 2019 թվականների Ավստրալիայի բաց առաջնությունների հաղթող։ 2017 թվականի մրցաշարում լրացրել է  գրոսմայստերի առաջին նորման։

2019 թվականին դարձել է Ավստրալիայի «Australian Masters» մրցաշարի հաղթող։

Ներկայացրել է Ավստրալիան 2019 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում։

2020 թվականին դարձել է Ավստրալիայի չեմպիոն։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները chessgames.com կայքում
*Անձնական քարտը 365chess.com կայքում

Կատեգորիա:Ավստրալիացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուզբեկ շախմատիստներ