open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Այգեկ (Քաշաթաղի շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Այգեկ**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկենտրոնից գտնվում է 60 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 98 կմ հեռավորության վրա։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում Արցախի Մյուս Հաբանդ գավառում։ Բնակավայրը տեղաբաշխված է Հակարի գետի ստորին հոսանքի ձախափնյա բլրապատ հարթավայրում։

Համայնքը հարթավայրային է, ունի 1004.0 հա տարածք, որից 654,7 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 188,2 հա անտառային հողեր։ Համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Հագարի գետը։ Համայնքն ունի գյուղապետարան, կա բուժաշխատող։ Այգեկ համայնքի տարածքով անցնում է «Այգեկ-Գետամեջ» ոռոգման ջրատարները։

Համայնքի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են թվով 23 գործող անհատական ջրհորներ։

## Պատմություն
Միջնադարում բնակավայրը ներառված էր Դիզակի մելիքության կազմում։

18-րդ դարի երկրորդ կեսին և 19-րդ դարի սկզբներին Ղարաբաղի խաների և քրդական ցեղերի ճնշման տակ տարածաշրջանի բնակավայրերը հայաթափվել են։ 
Այս հանգամանքն էլ պատճառ հանդիսացավ, որ տվյալ գավառի գյուղերի, այդ թվում` Այգեկի պատմական անցյալից որևէ փաստ անգամ չմնաջ։

19-րդ դարի սկզբներին ամայության մատնված գյուղում հաստատվել են թուրք և քուրդ խաշնարած մի քանի ընտանիքներ։ Նրանք հայկական գյուղը անվանել են Մարդանլի։

Մի քանի տասնամյակի ընթացքում գյուղում հաստատված թուրքերն ու քրդերը հիմնահատակ կործանել էին հայկական պատմամշակութային արժեքները։ Խորհրդային տարիներին դա առավել ծրագրված բնույթ ստացավ։ Մեր օրերում այդ հուշարձանների հետքերը չեն վկայվում։ Դրա փոխարեն եկվորները 20-րդ դարի սկզբներին մզկիթ են կառուցել։

Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո Մոսկվայի կենտրոնական բոլշևիկյան իշխանության որոշմամբ այս տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։ Մարդանլին 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականին՝ Կուբաթլուի շրջանի կազմում։

1993 թվականին հոկտեմբերի վերջերին ԱՀ Պաշտպանության բանակի հարվածների տակ գյուղը ազատագրվեց։

1997 թվականին այստեղ վերաբնակվել էին Ադրբեջանից բռնագաղթված, ինչպես նաև ՀՀ բնակավայրերից տեղափոխված մի քանի ընտանիքներ։ Բնակավայրը ստացավ Այգեկ անունը։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2015 թվականին Այգեկ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 94 մարդ, կա 23 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի տարածքում առկա է մզկիթ (20-րդ դարի սկիզբ) պատմամշակութային հուշարձանը։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր  գյուղապետարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր
Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի համայնքներ
Այգեպատ կամավորական ջոկատ

**Այգեպատ կամավորական ջոկատ**, կազմավորվել է 1989 թվականին, Արարատի շրջանի Այգեպատ գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Արարատի մարզում)։ 1989-1993 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին ազատամարտիկներ մասնակցել են ՀՀ Արարատի (Երասխ), Գորիսի (Արավուս), Եղեգնաձորի (Խաչիկ), Վայքի (Բարձրունի), Կապանի (Սրաշեն), Տավուշի (Պառավաքար) և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Բուզլուխ), Լաչինի (Ղոչազ) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Ա․ նահապետյան։ Ջոկատից զոհվել է 1 ազատամարտիկ։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Այգեպար կամավորական ջոկատ

**Այգեպար կամավորական ջոկատ**, կազմավորվել է 1988 թվականին, Շամշադինի շրջանի Այգեպար գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում)։ Ուներ շտաբ։ 1988-1994 թվականներին մասնակցել է Տավուշի (Այգեպար, Այգեպար-Մոսեսգեղի սահմանագծի «Խորենի ոլորան» տեղամաս) շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Ս․ Հակոբյանը (ընդհանուր հրամանատար), Դ․ Անիկյանը (տեղակալ), Հ․ Մարգարյանը, Բ․ Բադալյանը, Ա․ Անիկյանը, Ա․ Հովակիմյանը, Բ․ Անիկյանը, շտաբի պետ՝ Ռ․ Գրիգորյանը։ Ջոկատից զոհվել է 5 ազատամարտիկ։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Այգեստան կամավորական ջոկատ

**Այգեստան կամավորական ջոկատ**, կազմավորվել է 1990 թվականին, Արարատի շրջանի Այգեստան գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Արարատի մարզում)։ 1990-1993 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին ազատամարտիկներ մասնակցել են Հայաստանի Արարատի (Երասխ) և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Բուզլուխ), Լաչինի (Ղոչազ), Մարտակերտի (Հակոբ Կամարի) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Մ․ Գրիգորյան։ Ջոկատից զոհվել է 2 ազատամարտիկ։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Գարիկ Անանյան

**Գարիկ Ալեքսանդրի Անանյան** (), հայ ազատամարտիկ։

## Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի մեքենայացման պոլիտեխնիկական ուսումնարանը։ 1988 թվականի դեկտեմբեր-1989 թվականի ապրիլը Սպիտակում (աղետի գոտում) մասնակցել է փրկարարական աշխատանքների, 1990-1993 թվականներին՝ Ա. Ղուլյանի վաշտի կազմում՝ Մարտակերտի, Ասկերանի (Խոջալու), Շուշիի, Քարվաճառի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերի։

Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Մեծշենում։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Անդրանիկ կամավորական ջոկատ

**Անդրանիկ կամավորական ջոկատ**, կազմավորվել է 1989 թվականին, Արտաշատում՝ «Սիրիուս» արտադրական միավորման Արտաշատի մասնաճյուղի աշխատակիցներից։ 1989-1994 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին ազատամարտիկներ մասնակցել են ՀՀ Արարատի (Երասխ), Տավուշի (Պառավաքար), Եղեգնաձորի (Խաչիկ), Գորիսի (Արավուս), Կապանի (Ճակատեն, Արծվիկ) և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Բուզլուխ), Լաչինի (Ղոչազ), Ֆիզուլիի (Սեյիդահմեդլի) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատարներ՝ Կ․ Հովհաննիսյան (հիմնադիր-հրամանատար), Ս․ Հովհաննիսյան։ Ջոկատից զոհվել է 1 ազատամարտիկ։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Անի (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Անի**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 50 կմ հարավ-արևմուտք՝ Հոչանց գետի ձախափնյա ձորալանջին։ Դրախտաձոր գյուղի հետ միասին կազմում է Դրախտաձոր համայնք։

## Պատմություն
Ազատագրվել է 1993 թվականի մարտին, բնակեցվել՝ 1996 թվականին, Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2003 թվականի տվյալներով բնակչությունը 54 մարդ է։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Զբաղվում են անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի բնակավայրեր
Համբարձում Այվազյան

**Համբարձում Ավետիսի Այվազյան** (հոկտեմբերի 27, 1960, Խանձաձոր, Հադրութ&nbsp;-&nbsp;ապրիլի 22, 1994, Ֆիզուլի), հայ ազատամարտիկ։

## Կենսագրություն
1978-1980 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ Կամավորական ջոկատի և Հադրութի ՊՇ ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել է Հադրութի շրջանի սահմանամերձ գյուղերի և Ջաբրայիլի, Զանգելանի, Կուբաթլուի, Ֆիզուլիի շրջաների ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերի։

Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Խանձաձորում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Առաջին մոտոհրաձգային գումարտակ (Կենտրոնական պաշտպանական շրջան)

**Առաջին մոտոհրաձգային գումարտակ**, Կենտրոնական պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանում։ Կազմավորվել է 1992 թվականի օգոստոսի 30-ին՝ 1-ին, «Ֆելիքսի» վաշտերի, «Ագոյի և Շոշի» դասակների հիմքի վրա։

Վաշտերը և դասակները 1991-1992 թվականներին մասնակցել են Հադրութի (Տող, Խանձաձոր և այլն), Ասկերանի (Մալիբեկլու, Խոջալու և այլն) շրջանների ինքնապաշտպանական և Շուշիի ազատագրական մարտերին։ Հրամանատարներ՝ Հ․ Հակոբյան (գումարտակի), Ա․ Ղուլյան, Ա․ Կարապետյան, Ֆ․ Գաբրիելյան և Ա․ Հարությունյան։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական գումարտակներ
Առաջին մոտոհրաձգային գումարտակ (Հադրութի պաշտպանական շրջան)

**Առաջին մոտոհրաձգային գումարտակ**, Հադրութի պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանում։ Կազմավորվել է 1992 թվականի հուլիսի 16-ին՝ Հադրութի շրջանի մարտական գործողությունների գոտում ստորաբաժանումների ստեղծման և գումարտակների ու առանձին վաշտերի հրամանատարների և շտաբի պետերի նշանակման մասին Հադրութի պաշտպանական գոտու հրամանատարի հրամանով՝ Բլութան-Մելիքաշեն-Այգեստան գյուղերի ինքնապաշտպանական ջոկատների և խմբերի հիմքի վրա։

Ջոկատները և խմբերը 1991-1992 թվականներին մասնակցել են Հադրութի շրջանի բնակավայրերի ինքնապաշտպանական մարտերին։ Հրամանատարներ՝ Ա․ Սարգսյան, շտաբի պետ՝ Վ․ Աբրահամյան։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական գումարտակներ
Ավշար կամավորական ջոկատ

**Ավշար կամավորական ջոկատ**, կազմավորվել է 1989 թվականին, Արարատի շրջանի Ավշար գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Արարատի մարզում)։ 1992 թվականին ջոկատը ներառվել է շրջանում կազմավորված մոտոհրաձգային գումարտակի մեջ։ 1989-1994 թվականներին առանձին կամ գումարտակի կազմում մասնակցել է Հայաստանի Արարատի (Քյարքի), Վայքի (Բարձրունի), Գորիսի (Կոռնիձոր) և Արցախի Հանրապետության Ասկերանի (Փարուխ, Փրջամալ, Աղբուլաղ, Դահրազ), Մարտակերտի (Թալիշ), Լաչինի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Քյարքի գյուղը վերանվանվել է Տիգրանաշեն գյուղի ազատագրական մարտերում զոհված «Ա» ջոկատի ազատամարտիկ Տիգրան Մելիքյանի անունով։ Հրամանատար՝ Կ․ Գարեգինյան։ Ջոկատից զոհվել է 6 ազատամարտիկ։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Սամանդար Անտոնյան

**Սամանդար Իշխանի Անտոնյան**, (հուլիսի 8, 1949, Չայլու, (այժմ՝ գ․ Այգեստան, Մարտակերտի շրջան&nbsp;-&nbsp;նոյեմբերի 18, 1991, Ծամձոր, Հադրութի շրջան), հայ ազատամարտիկ։

1967-1970 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1990-1991 թվականներին մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի ինքնապաշտպանական մարտերին։

Զոհվել է Ռաֆիկ դպիր Խաչատրյանի (Ռաֆայել Խաչատրյան, սարկավագ) հետ, Ծամձոր գյուղում։ Միասին անցնում էին գյուղի վերջին տան մոտ, երբ լսվեցին կրակոցներ։ Վարջին տանը գերվեցին 3 թուրք, որոնցից 2-ը՝ աղջիկ-բանասերներ։ Նրանց հետագայում փոխարինեցին հայ գերիների հետ։

Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Այգեստանում։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:Չայլու գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 18 մահեր
Կատեգորիա:1991 մահեր
Կատեգորիա:Ծամձոր գյուղում մահացածներ
Ապարան (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Ապարան** (նախկինում՝ Ֆաթալիպեյա), գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 12 կմ հարավ՝ Հագարի գետի միջին հոսանքի ձախափնյա ձորալանջին, Բերձոր քաղաքից 4-5 կմ հարավ։

Մտնում է Աղանուս համայնքի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Արցախի հանրապետության արևմտյան հատավածում՝ Քաշաթաղի շրջանում նախկինում՝ Արցախի Բերդաձոր գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Հակարի գետի միջին հոսանքի ձախափնյա ձորալանջին, Աղանուս գյուղից 4 կմ դեպի հարավ։ 19-րդ դարում քրդական ցեղերի ճնշման տակ տարածաշրջանի բնակավայրերը հիմնականում հայաթափվել էին։

## Պատմություն
19-րդ դարի երկրորդ կեսին Ապարանում հաստատվել էին թրքախոս քոչվոր քրդերի մի քանի ընտանիքներ, որոնք էլ հայկական գյուղը անվանել էին Փաթալիփեյա։

Մի քանի տասնամյակի ընթացքում, մասնավորապես խորհրդային  տարիներին, Ապարանում և նրա շրջակայքում գտնվող պատմամշակույթային նշակության հուշարձանները թուրքերի և քրդերի կողմից համատարած ավերվել են։

Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո Մոսկվայի կենտրոնական բոլշևիկյան իշխանության որոշմամբ այս տարածքները բռնակվեցին ԱԽՍՀ-ին։

Քանի որ ներկայիս Բերձոր քաղաքը, Աղանուսը, Ապարանը, Աղավնոն անմիջապես գտնվում են ՀԽՍՀ-ն ԼՂԻՄ-ի հետ կապող ամենանեղ շերտում, ուստի խորհրդային տարիներին արագ բնակեցվել են թուրքերով և քրդերով։

Ապարանը 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականին՝ Զանգելանի շրջանի կազմի մեջ։

Ազատագրվել է 1992 թվականի մայիսի 19-ին, բնակեցվել՝ 1996 թվականին, Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

Ապարան է վերանվանվել 1998 թվականի հունիսի 26-ին։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2003 թվականի տվյալներով բնակչությունը 46 մարդ է։ 2015 թվականին Ապարան գյուղում բնակվում է 28 մարդ, կար 5 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Զբաղվում են անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի պատմամշակութային հուշարձաններից է մ.թ.ա. VIII–մ.թ.ա. III դդ. քարանձավը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր
Կատեգորիա:Զանգեզուրի գավառի բնակավայրեր
Արծվաշեն (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

**Արծվաշեն**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկենտրոնից գտնվում է 78 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 128 կմ հեռավորության վրա։ Մտնում է Արծվաշեն համայնքի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան մասում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Արցախի Պարսկանք գավառում։ Արծվաշենը տեղաբաշխված է Հակարիի ստորին հոսանքում՝ գետի ձախ ափին՝ Որոտանի հետ միախառնման մասում։

Համայնքը հարթավայրային է, ունի 2819,5 հա տարածք, որից 1550,7 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 1147,2 հա անտառային հողեր։

Համայնքի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են թվով 60 գործող անհատական ջրհորներ։

## Պատմություն
Այստեղ եղած հայկական բնակավայրերի մասին սկզբնաղբյուրներում հիշատակություններ չեն գտնվել։

Խորհրդային տարիներին, երբ արաքսամերձ այս շրջանները բռնակցվեցին Ադրբեջանին, հանրապետության ղեկավարությունը սկսեց իրագործել ադրբեջանցիներով և քրդերով վերաբնակեցնելու քաղաքականությունը։

Նախկին հայկական գյուղի ավերակները մաքրեցին և կառուցեցին Զինախլու անունով բնակավայրը։ Այն Ջեբրայիլի շրջանի կազմի մեջ էր։ Գյուղն ազատագրվեց 1993 թվականին։ 1998 թվականի հունվարից սկսվեց բնակավայրի վերաբնակեցման գործընթացը։ Այստեղ հաստատվեցին Հայաստանի Տավուշի մարզի Արծվաշենից Ադրբեջանի զինուժի ճնշման տակ բռնահանված հայ ընտանիքներ։

Գյուղը ստացավ Արծվաշեն անվանումը։ Առաջին տարում այստեղ հաստատվել էին 80 ընտանիքներ։ Սակայն բնակարանային պայմանների բացակայության պատճառով նրանց մի մասը լքել է նորաստեղծ բնակավայրերը։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2015 թվականին Արծվաշեն համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 109 մարդ, կա 35 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում էին 15 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր
Արախիշ (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

**Արախիշ**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկենտրոնից գտնվում է 80 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 130 կմ հեռավորության վրա։

Աղբրաձոր, Գահանիստ, Հայթաղ, Մովսեսաշեն, Վազգենաշեն և Քարաբակ գյուղերի հետ միասին կազմում է Արախիշ համայնքը։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը հարթավայրային է, ունի 3092.0 հա տարածք, որից 2673.8 հա գյուղատնտեսական նշանակություն։ Համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Շալվա գետը։

## Պատմություն
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2015 թվականին Արախիշ գյուղի բնակչության թվաքանակը կազմում է 12 մարդ, կա 5 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ եկեղեցի «Զորախաչ» (1246), եկեղեցի «Արախիշ» (12-13-րդ դարեր), գերեզմանոց (9-17-րդ դարեր), խաչքար (16-17-րդ դարեր), խաչքար (9-11-րդ դարեր), երկու տապանաքար (17-րդ դար), տապանաքար (1295), ժայռախաչ (15-16-րդ դարեր), գերեզմանոց (9-17-րդ դարեր), տապանաքար (12-րդ դար):

Վազգենաշեն գյուղում պատմամշակութային հուշարձաններն են` գերեզմանոց խաչքարերով (15-16-րդ դարեր), տասներեք խաչքարեր (15-16-րդ դարեր), եկեղեցի (15-16-րդ դարեր), ժայռախաչ «Վազգենաշեն» (15-16-րդ դարեր), կամուրջ «Կոտրած» (17-18-րդ դարեր), կամուրջ «Կոտրած» (17-18-րդ դարեր), իսկ Աղբաձոր գյուղում հետևյալ հուշարձաններն են` եկեղեցի «Մայրեջրի վանք» (11-12-րդ դարեր), գերեզմանոց «Մայրեջրիվանք» (11-17-րդ դարեր), տապանաքար (1641), տապանաքար (12-13-րդ դարեր), տապանաքար (16-17-րդ դարեր), խաչքարեր (12-13-րդ դարեր), խաչքար (1075), երեք խաչքարեր (11-12-րդ դարեր), խաչքար (15-16-րդ դարեր), խաչքար (1069), խաչքար (1068), խաչքար (XIII դ.), խաչքար (1244), խաչքարի պատվանդան (11-րդ դար), պարսպապատ (11-12-րդ դարեր), դամբանաբլուր (մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակներ):

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան։ Արախիշ համայնքում գործում է Մովսեսաշենի հիմնական դպրոցը, որտեղ սովորում էին 12 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր
Գարիկ Առաքելյան

**Գարիկ Ալեքսանդրի Առաքելյան** (փետրվարի 2, 1965, Քարին տակ, Շուշիի շրջան&nbsp;-&nbsp;հունվարի 8, 1994, Սալահլի-Քենգեռլի, Աղդամի շրջան), հայ ազատամարտիկ։

## Կենսագրություն
1980-1983 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1988-1993 թվականներին մասնակցել է Շուշիի (Քարինտակ, Շուշի, Նաբիլար), Մարտակերտի (Չլդրան) շրջանների ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ 1993 թվականի հոկտեմբերից ծառայության է անցել Շուշիի պաշտպանական շրջանում։

Պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով, «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով և «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով։ Թաղված է Քարինտակում։

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:Քարին տակ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հունվարի 8 մահեր
Կատեգորիա:1994 մահեր
Կատեգորիա:Սալահլի-Քենգեռլի գյուղում մահացածներ
Կարեն Արամայիսի Առաքելյան

**Կարեն Արամայիսի Առաքելյան**, (հունիսի 2, 1964, Ստեփանակերտ - սեպտեմբերի 3, 1992, Ղազանչի, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ-հրամանատար։

## Կենսագրություն
1982-1984 թվականներին ծառայել է Գերմանիայում տեղակայված ԽՍՀՄ զորախմբում։ Շարժման ժամանակ Առաքելյանը գործել է ընդհատակում, աջակցել զինագործներին, մասնակցել զենքի ձեռքբերման և տեղափոխման աշխատանքներին։ 1990 թվականին բանտարկվել է և նույն թվականի վերջին ազատվել։ Ստեղծել է կամավորական ջոկատ և Մարտակերտի շրջանում պարտիզանական մարտերով պայքարել հակառակորդի դեմ։ 1991-1992 թվականներին եղել է շտաբի պետ, վաշտի հրամանատար, ապա՝ Խաչենի գումարտակի հրամանատար։ 1991-1992 թվականներին մասնակցել է Մարտակերտի (Կիչան, Սրխավենդ, Մարտակերտ, Ղազանչի, Խաչենի հովիտ) շրջանի ինքնապաշտպանական մարտերին։ Ղազանչի գյուղի ինքնապաշտպանական մարտերի ժամանակ վիրավորվել է, մահացել հոսպիտալում։

Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1–ին աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Ստեփանակերտում։

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ հրամանատարներ
Կատեգորիա:Հունիսի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:1964 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 3 մահեր
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Ղազանչի գյուղում մահացածներ
Խոսրով (այլ կիրառումներ)

**Խոսրով** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Խոսրով Ա Մեծ, Մեծ Հայքի Արշակունի թագավոր 211 թ.-ից։ 
* Խոսրով Բ, Մեծ Հայքի Արշակունի թագավոր մոտ 330 թ.-ից։
* Խոսրով Գ, Մեծ Հայքի Արշակունի թագավոր մոտ 330 թ.–ից։
* Խոսրով Դ, Մեծ Հայքի Արշակունի թագավոր 385 - 388 թթ.-ին և 414 թ.-ից։
* Խոսրով Անձևացի, հայ եկեղեցական գործիչ, մատենագիր։
* Խոսրով Թորոսյան, խոշոր իրավագետ, գիտնական, պրոֆեսոր, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր։
* Խոսրով Հարությունյան, հայ քաղաքական գործիչ, Քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցության նախագահ, եղել է Հայաստանի վարչապետ և ԱԺ նախագահ։

----
* Խոսրովի անտառ, Հայոց արքա Խոսրով Բ Կոտակի կողմից 4-րդ դարում հիմնադրված որսատեղ։
* Խոսրով (գետ), գետ Հայաստանի Արարատի մարզում՝ Վեդիի վտակներից։

Կատեգորիա:Ազգային և էթնիկ առաջնորդման կոչումներ
Vevo

**Vevo** (VEVO, հայերեն արտասանությամբ՝ Վիվո), երաժշտական տեսակայք։ Ստեղծվել է խոշոր ձայնագրող ընկերությունների կողմից՝ *Sony Music Entertainment, Universal Music Group, Abu Dhabi Media, EMI*, որոնք  տվեցին թույլտվություն ազատ օգտագործել իրենց երաժշտական ռեսուրսները։ *Vevo*-ն ստեղծվել է 2009 թ. դեկտեմբերի 8-ին։

*Vevo*-ն դիտելու համար ստեղծվել են հատուկ ծրագրեր Apple iPhone (2010)-ի, Google TV-ի, Android-ի (2011-ի հունվար), Windows Phone (2012)-ի համար։

## Հասանելիությունը
Vevo-ն ամբողջովին հասանելի է ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Գերմանիայում և Իռլանդիայում։ Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում vevo-ն գործում է 2011 թ. ապրիլի 26-ից։ Այլ դեպքերում կան դիտման սահմանափակումներ (բայց հնարավոր է դիտել վիդեոները ՅուԹյուբով)։ Շատ երկրներում vevo-ն չի գործում։ Գալիս է հաղորդագրություն, որ տվյալ վիդեոն բլոկավորված է տվյալ երկրում, քանի որ կան հեղինակային իրավունքներ։ Հայաստանում հասանելի է մասամբ։

## Լոգոտիպը
* 2009 թվականին լոգոտիպում *Ve* -ն կարմիր գույնի էր, իսկ *Vo* -ն՝ մոխրագույն։
* 2009-2013 թթ. լոգոտիպն ամբողջովին կարմիր գույնի էր։
* 2013-ից մինչ օրս փոխված է լոգոտիպի գրելաձևը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* VEVO-ի ՅուԹյուբյան ալիքը
* VEVO-ի պաշտոնական կայքը
* VEVO-ն Թվիթթերում

Կատեգորիա:Երաժշտական կայքեր
Ծղուկ (գետ)

**Ծղուկ**, *Դալի*, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Որոտանի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Սյունիքի բարձրավանդակի հարավարևմտյան լանջից՝ 3080&nbsp;մ բարձրությունից։ Երկարությունը 26&nbsp;կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 136&nbsp;կմ2։

Սնումը հիմնականում հալոցքային (51%) և ստորերկրյա (39%) է, վարարումը՝ մարտ-հունիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 1, 36 մ3/վ է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Որոտան գետի վտակներ
Կաճաճկուտ (գետ)

**Կաճաճկուտ**, *Կաչաչուտ*, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Լալվար լեռնագագաթի հարավարևելյան լանջից՝ 2200&nbsp;մ բարձրությունից։ Երկարությունը՝ 11&nbsp;կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 54&nbsp;կմ2։ Գետահովիտը վերին հոսանքում ընդարձակ (լայն.՝ 3&nbsp;կմ) ջրհավաք ձագար է։

Կաճաճկուտ գետից վեր առաջացնում է արտաբերման կոն՝ կազմված հեղեղագետաբերուկային նստվածքներից, ստորին հոսանքում առաջացնում է կանիոն (երկար.՝ 2&nbsp;կմ, խոր.՝ մոտ 200 մ)։ Ավազանում հաճախակի են սելավները, որոնք ավերում են Դեբեդի հովտով անցնող երկաթուղին և ավտոխճուղին։ Կանխատեսված եր ՓՀԷԿ-եր կառուցումը։ Կաճաճկուտ համայնքի տարածքում շահագործման է հանձնվել 2014 թ-ին «Կաճաճկուտ» փոքր ՀԷԿ։ Կաճաճկուտ գետի այն հատվածը, որտեղ կառուցված է ՓՀԷԿ-ը, կարող է բարձրանալ կարմրախայտը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Դեբեդ գետի վտակներ
Արթուր Առաքելյան (ազատամարտիկ)

**Արթուր Կոմունարի Առաքելյան** (), հայ ազատամարտիկ-հրամանատար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թ. նոյեմբերի 7-ին Շուշի քաղաքում։ 1957 թ. ավարտել է Շուշիի Խ. Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը, 1978 թվականին ավարտել է Երևանի Ա․ Թամանյանի անվան շինարարական տեխնիկումի Սիսիանի մասնաճյուղը։ 1978-1980 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1992 թվականից ծառայում է ՊԲ-ում։

1988-1994 թվականներին Քարինտակի կամավորական ջոկատի (հրամանատար), Շուշիի ՊՇ ստորաբաժանումների կազմերում մասնակցել է Քարինտակի ինքնապաշտպանությանը, Նաբիլար գյուղում և շրջակա բարձունքներում տեղակայված կրակակետերի ճնշման գործողություններին, Շուշիի, Լաչինի, Բերդաձորի, Քելբաջարի, Աղդամի, Չլդրան-Դրմբոնի, Կուբաթլուի, Ֆիզուլիի, Զանգելանի, Հորադիզի, Մարտակերտի ազատագրական մարտերին։

Պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով,ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով, «Շուշիի ազատագրման համար», «Մայրական երախտագիտություն` Արցախի քաջորդիներին» «Վազգեն Սարգսյան», «Դրաստամատ Կանայան» և ԱԱՄ «Հայրենյաց Պաշտպան» մեդալներով։

Ամուսնացած է ունի 4 զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ հրամանատարներ
Կատեգորիա:Մարտի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ
Կաճաճկուտ (այլ կիրառումներ)

**Կաճաճկուտ** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Կաճաճկուտ (գետ), գետ Հայաստանի Լոռու մարզում։
* Կաճաճկուտ (գյուղ), գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզում։
Կարկառ (գետ)

**Կարկառ**, գետ Արցախում, Կուրի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Արցախի լեռնաշղթայի արևելյան լանջերից՝ 2080&nbsp;մ բարձրությունից, գետաբերանի բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 13 մ, և հոսելով Շուշի քաղաքի հարավարևելյան խոր ձորով ընթանում է նաև դեպի հյուսիս, անհետանում է գետնի տակ, և նորից դուրս գալիս գետնի երես ու թափվում Կուր գետը։ Երկարությունը 109&nbsp;կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 1490&nbsp;կմ2։ Սնումը հիմնականում անձրևային (44%) և ստորերկրյա (34%) է, վարարումը՝ մարտ-հունիսին, որի ընթացքում ձևավորվում է տարեկան հոսքի 57%-ը։

Տարեկան միջին ծախսը 3, 62 մ3/վ է, հոսքը՝ 137, 1 միլիոն մ3 (Ասկերան քաղաք)։

Խոշոր վտակներն են Մեղրագետը և Բագարան։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գետեր
Կոնստանտինոս Կարամանլիս

**Կոնստանտինոս Կարամանլիս**, (,, ), հույն պետական և քաղաքական գործիչ։

1935-1936 և 1946 թվականներին ընտրվել է պառլամենտի պատգամավոր ժողովրդական կուսակցությունից։ 1955-1963 թվականներին գլխավորել է Հունաստանի կառավարությունը։ 1956 թվականին հիմնել է Ազգային ռադիկալ միություն բուրժուական կուսակցությունը։ 1963 թվականի պառլամենտական ընտրություններում կուսակցության պարտությունից հետո հեռացել է երկրից և հաստատվել Փարիզում։ 1974 թվականից, զինվորականների իշխանության տապալումից հետո, նորից գլխավորում է կառավարությունը։ Հիմնել է «Նոր ժողովրդավարություն» կուսակցությունը։ Դեմ է արտահայտվել ՆԱՏՕ-ի ռազմական կազմակերպությունում Հունաստանի անդամակցությանը։

1980-1985 և 1990-1995 թվականներին եղել է Հունաստանի 11-րդ և 13-րդ Նախագահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի նախագահներ
Կատեգորիա:Աթենքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կարկաս

300px|մինի|Կարկաս
**Կարկաս** (, ) տեխնիկայում, որևէ շինվածքի, կոնստրուկտիվ տարրի, շենքի կամ կառույցի կմախք, որը կազմված է իրար միացված առանձին ձողերից։ Պատրաստվում է փայտից, մետաղից, երկաթբետոնից։ Կարկասով է որոշվում շինվածքի կամ կառույցի ամրությունը, կայունությունը, երկարակեցությունը։ Ժամանակակից շինարարության մեջ հիմնականում կիրառվում են հավաքովի կարկասներ։

Կատեգորիա:Շինարարություն
Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Կարմիր (գյուղաքաղաք)

**Կարմիր**, Կարմրակ, գյուղաքաղաք Թուրքիայում, Կայսերիի վիլայեթում, Կեսարիա քաղաքից 20  Կմ հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է ձորակի մեջ՝ երեք կողմից շրջապատված այգիներով։ XX դարի սկզբին ուներ 900 տուն բնակիչ՝ 120-ը հայ, 450-ը հույն, 330-ը թուրք։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով (դերձակություն, հյուսնություն, կոփագործություն, գորգագործություն)։ Հայերն ունեին գմբեթավոր եկեղեցի (Սուրբ Ստեփանոս)։ Գործում էր երկսեռ Սահակ-Պարթևյան անունով վարժարան (115 աշակերտ) և գրադարան։ Հայերը տեղահանվել են 1915 թվականին Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։

Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Կենտրոնական կոմիտե (ՀԿԿ)

250px|frameless|աջից
**ՀԿԿ Կենտրոնական կոմիտե** (կրճատ՝ *ՀԿԿ ԿԿ*), Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության համագումարների միջև ընկած ժամանակամիջոցում կուսակցության բարձրագույն ղեկավար մարմին։

Ղեկավարել է ՀԽՍՀ քաղաքային և շրջանային կուսակցական կազմակերպությունների գործունեությունը։ Կանոնադրության համաձայն, պարբերաբար հրավիրել է պլենումներ, որոնցում քննարկվում էին պլանային տնտեսության, կուսակցական-կազմակերպչական և գաղափարական հարցեր, ընտրվում է ԿԿ-ի բյուրո և քարտուղարություն։

ՀԿԿ ԿԿ-ի ղեկավարությամբ է աշխատել ՀԼԿԵՄ Կենտրոնական կոմիտեն։

ՀԿԿ Կենտկոմի առաջին քարտուղարներ են եղել՝ Գ. Ափխանյանը, Սարգիս Լուկաշինը, Աշոտ Հովհաննիսյանը, Հայկ Հովսեփյանը, Հ. Կուտանյանը, Աղասի Խանջյանը, Գրիգոր Հարությունյանը, Ցակով Զարոբյանը, Անտոն Քոչինյանը։

## Տես նաև
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի շենք

Կատեգորիա:Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀԽՍՀ)
Լեհաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

**[[Լեհաստան]]ը** Եվրատեսիլ երգի մրցույթին առաջին անգամ մասնակցել է 1994 թվականին։ Այդ թվականից սկսած՝ լավագույն արդյունքը եղել է 2-րդ հորիզոնականը, որ զբաղեցրել է 1994 թվականին, իսկ վատագույն արդյունքը 2011 թվականին՝ կիսաեզրափակչում 19-րդ տեղը։ 2012 թ. Լեհաստանը հրաժարվեց մասնակցելուց։ 2 տարի չմասնակցելուց հետո Լեհաստանը հաստատեց իր վերադարձը Եվրատեսիլ 2014 թվականին։
Կարմիր գիծ

**Կարմիր գիծ**, մայրուղիների կարմիր գծեր, քաղաքաշինական տերմին, որով նշվում է մայրուղիների, փողոցների, անցումների և հրապարակների տարածքը կառուցապատման համար նախատեսված տարածքից բաժանող պայմանական սահմանը։ Համաձայն կառուցապատման նախագծերի, շենքերի շինարարությունը կարող է իրականացվել ինչպես կարմիր գծով, այնպես էլ նրանից հեռու, թաղամասի ներսում։

Կատեգորիա:Քաղաքաշինություն
Կատեգորիա:Հողաշինարարություն
Կարմիր (գետ)

**Կարմիր** կամ **Կոտուր**, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ավազանում։ Հոսում է ներկայիս Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգով՝ Խոյ քաղաքի մոտով։

## Անվանումներ
Տարբեր ժամանակներում զրկվելով հայ բնակչությունից կամ ունենալով նորակառույց հայկական շեներ՝ Կոտուր գետը ժամանակ առ ժամանակ ստացել է այլահունչ անուններ, ինչպիսիք են Գոդոլ, Խոթուր, Խոթուրչայ, Խոյի գետ, Խոյչայ, Կոթուր, Կոթուրչայ, Կոտոլա, Կոտոլա գետ, Կոտուրչայ, Կոտոր, Կոտորո գետ, Կոտորո ջուր, Կորդուրա գետ, Ղոթուր, Ղոթուրչայ, Ոթուր, Քոդուր, Քոթուր և այլն։

Գետի այլ անվանումն է Կարմիր, որի այլալեզու տարբերակներն են Ագչայ, Ակչայ, Աղչայ, Կզլչայ, Ղզըլչայ, Քըըզլչայ։

## Պատմություն
Կոտուր անվանումը սերում է Վասպուրականի լեռնաշղթայի մեկ այլ անվանումից, որից էլ հոսում է գետը, իսկ մնացած անունները աղավաղված տարբերակներն են։ Նրա ափերին է գտնվել Իրանի՝ ներկայիս տարածքում մնացած հայկական պատմական հողերի առավել հայաբնակ մնացած մասը, որը լիովին հայաթափվել է 20-րդ դարի երկրորդ կեսից հետո։ Այդ տարածքներն էին Վասպուրականի արևելքը և Պարսկահայքի հյուսիսը՝ Մակու, Հեր, Սալմաստ, Դիլման, Զարեհավան, Նախճավան և այլ նշանավոր բնակավայրերը։

## Ջրագրություն
Կոտուրը Արաքսի աջակողմյան վտակներից է, երկարությունը՝ մոտ 170 կիլոմետր։ Սկիզբ է առնում Խոյ քաղաքից արևմուտք՝ Կոտուրի լեռնաշղթայի լանջերից, հոսում դեպի արևելք և կտրում լեռնաշղթան։ Թեքվելով հյուսիս-արևմուտք՝ ձախից ընդունում է Էլենդ (Աղանդռոտ), Աղչայ, իսկ աջից՝ Մարանդ (Զիլբիրչայ) վտակները և Նախիջևանի դաշտում միախառնվում Արաքսին։ Սնումը ձնաանձրևային է, հորդացումը ապրիլ-մայիսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Արաքս գետի վտակներ
Բորիս Կուֆտին

**Բորիս Ալեքսեևիչ Կուֆտին**, (Борис Алексеевич Куфтин, ), խորհրդային հնագետ և ազգագրագետ, 1946 թվականից՝ Վրացական ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս։

1919 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանի դասախոս, 1938-1953 թվականներին՝ Վրաստանի Պետական թանգարանի աշխատակից։ Ուսումնասիրել է ՌԽՖՍՀ և ՈւԽՍՀ ժողովուրդների հնագիտությունն ու ազգագրությունը, իսկ 1933 թվականից՝ գլխավորապես Վրաստանի հնագիտական հուշարձանները։ Պեղումներ է կատարել հիմնականում Թրիալեթում և արդյունքներն ամփոփել «Հնագիտական պեղումները Թրիալեթում» աշխատության մեջ, որը 1942 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։ Կուֆտինը Հայկական լեռնաշխարհի և հարևան երկրների մ.թ.ա. III հազարամյակի մշակույթը պայմանականորեն անվանել է «Կուր-Արաքսյան էնեոլիթ»։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սամարա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ռուս հնագետներ
Կատեգորիա:Ռուս ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Ռուդիկ Աբրահամյան

**Ռուդիկ Աբրահամյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ռուդիկ Աբրահամյանը ծնվել է 1969 թ. հունվարի 11-ին Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում՝ դեսանտային զորամասում։ Զորացրվելուց հետո ուսումը շարունակել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։

Ակտիվորեն մասնակցել է Արցախյան շարժմանը։ 1991 թ. անդամագրվել է հետախույզների և սակրավորների ջոկատում։ Մասնակցել է մի շարք մարտերի։ Զոհվել է 1992 թ. ապրիլի 11-ին Ղաջար գյուղի մերձակայքում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Մեծ Թաղերի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կարծրամաշկություն

**Կարծրամաշկություն**, **սկլերոդերմիա**, կոլագենային հիվանդություն, արտահայտվում է մաշկի, հարակից հյուսվածքների, իսկ գործընթացի համակարգային բնույթի դեպքում՝ նաև ներքին օրգանների կարծրացմամբ։ Կարծրամաշկությունը լինում է՝
* սահմանափակ (օջախային), 
* տարածուն 
* համակարգային։

## Սահմանափակ կարծրամաշկություն
[right|thumb|200px|[գաստրոսկոպիա]] 
thumb
Սահմանափակ կարծրամաշկությունը կարող է լինել կուտակային, զոլավոր և մակերեսային։ Մաշկի վրա առաջանում են բծեր, որոնք հետագայում կարծրանում են և ենթարկվում ապաճման։

## Տարածուն կարծրամաշկություն
Տարածուն կարծրամաշկությունն ընթանում է ծանր, ընդգրկում է դեմքը, իրանը, վերջույթները։ Իրար են հաջորդում այտուցը, կարծրացումը և ապաճումը։

## Համակարգային կարծրամաշկություն
Համակարգային կարծրամաշկությունը բնորոշվում է շարակցական հյուսվածքի և արյան փոքր անոթների տարածված կարծրախտային փոփոխություններով։

## Հիվանդության զարգացում
Հիվանդությունը զարգանում է աստիճանաբար։ Առաջանում է թոքերի, սրտի, կերակրափողի և ստամոքս-աղիքային համակարգի այլ օրգանների ֆիբրոզ, խանգարվում է ախտահարված օրգանների գործունեությունը։

## Բուժում
Նպաստող գործոնների (սառեցում, վնասվածքներ, դեղորայքային անընդունելիություն) վերացում, կորտիկոստերոիդներ, անոթալայնիչներ, ֆիզիոթերապիա։ Քրոնիկ ընթացքի դեպքում՝ առողջարանային բուժում։

## Աղբյուրներ
* http://www.vitaminov.net/rus-catalog_zabolevaniy-705308802-0-1201.html
* http://www.stormed.ru/diseases/rhe/ssd.php 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* UK Raynaud's & Scleroderma Association 
* DermnetNZ: Systemic sclerosis
* Juvenile Scleroderma Network 
* Juvenile Systemic Sclerosis
* Scleroderma Foundation
* Scleroderma Society of Ontario 
* International Scleroderma Network 
* The Scleroderma Research Foundation
* UK Scleroderma Society
* Scleroderma Information from Johns Hopkins University
* Scleroderma Australia

Կատեգորիա:Շարակցական հյուսվածքի համակարգային խանգարումներ
Սեյրան Աբրահամյան

**Սեյրան Աբրահամյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սեյրան Աբրահամյանը ծնվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Մարտունու շրջանի Կարմիր Շուկա ավանում։ Ստացել է միջնակարգ կրթություն։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո որպես ադամանդագործ-նիստավորող աշխատել է Նոր Հաճընի «Սապֆիր» արտադրական միավորումում։

Արցախյան շարժմանը մասնակցել է 1988 թվականից։ Ջոկի հրամանատար էր, ավագ լեյտենանտ։ Մասնակցել է Ղաջարի, Ուրյանա լեռան, Գևորգավանի մարտական գործողություններին։ Զոհվել է 1993 թվականի հունվարի 5-ին Գևորգավանում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական Խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու երեխա։ Հանգչում է Կարմիր Շուկայի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 5 մահեր
Կատեգորիա:1993 մահեր
Սերգեյ Աբրահամյան (ազատամարտիկ)

**Սերգեյ Սարուխանի Աբրահամյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սերգեյ Աբրահամյանը ծնվել է 1959 թ. սեպտեմբերի 3-ին Մարտակերտի շրջանի Կուսապատ գյուղում։ Ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո տեղափոխվել է Ստեփանակերտ, աշխատանքի անցել որպես շինարար։

1992 թ. անդամագրվել է 7-րդ վաշտին, մասնակցել պաշտպանական մի շարք մարտերի, ինչպես նաև հայրենի Կուսապատ գյուղի ազատագրմանը։ Զոհվել է 1994 թ. հունվարի 22-ին Մարտակերտի շրջանի Հակոբ Կամարի գյուղի մոտ մղված ծանր ու արյունահեղ մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ և ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալներով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատան Արմենավանի տեղամասում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Սլավիկ Մարդիի Աբրահամյան

**Սլավիկ Աբրահամյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սլավիկ Աբրահամյանը ծնվել է 1972 թ. հունիսի 14-ին Հադրութի շրջանի Թաղուտ գյուղում։ Ավարտել է տեղի 8-ամյա, իսկ այնուհետև Տողի միջնակարգ դպրոցները։ 1990-92 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո մասնակցել է Արցախյան շարժմանը։ Սկզբում անդամագրվել է Տողի ինքնապաշտպանական ջոկատին, այնուհետև ծառայել Հադրութի N զորամասի 4-րդ գումարտակում։ Մասնակցել է Տող, Հողեր, Ղաջար, Գովշաթլի գյուղերի, Ֆիզուլու եւ Ջաբրայիլի շրջանների ազատագրմանը։ Զոհվել է 1994 թ. մարտի 3-ին ականի պայթյունից Սեիդահմեդլի գյուղում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Թաղուտի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1972 ծնունդներ
Կատեգորիա:1994 մահեր
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հունիսի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 3 մահեր
Սլավիկ Սերոբի Աբրահամյան

**Սլավիկ Աբրահամյան** (10 օգոստոսի, 1950, Մաղավուզ, Մարտակերտի շրջան&nbsp;-&nbsp;13 օգոստոսի, 1992, Ստեփանակերտ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սլավիկ Աբրահամյանը ծնվել է 1950 թվականի օգոստոսի 10-ին Մարտակերտի շրջանի Մաղավուզ գյուղում։ Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակի՝ ԳԴՀ-ում տեղակայված զորախմբում։ Զորացրվելուց հետո ավարտել է Ստեփանակերտի առևտրա-հաշվապահական դասընթացները։ 1971 թվականին աշխատանքի է անցել Արփա-Սևան շինտրեստի Արզնիի տեղամասում որպես հորատող-թունելագործ, այնուհետև նույն տրեստի Վարդենիկի տեղամասի թիվ 8 հորանում։ 1976 թվականին տեղափոխվել է հայրենի գյուղ և աշխատել որպես խանութի վարիչ։

Արցախյան շարժմանը մասնակցել է 1988 թվականից։ Մարտակերտի գումարտակի երրորդ վաշտի առաջին դասակի հրամանատարն էր։ Մասնակցել է Քաջավանի, Մարաղայի, Թալիշի, Շահումյանի շրջանի մի շարք գյուղերի, Մատաղիսի, Ղազանչիի, Չափարի, Մեծ-Շենի և այլ պաշտպանական ու ազատագրական մարտերի։ Քաջավանի պաշտպանության ժամանակ նռնականետով խփել է «Կոբրա» մակնիշի ռազմական ուղղաթիռը, որի հրթիռային կասետները իր սարքած ակումուլյատորային հարմարանքով օգտագործել է Շոթլանլուի և Միրբաշիրի դեմ։ Մարտերում և ռազմական առաջադրանք կատարելիս, ընդհանուր առմամբ, ոչնչացրել է մեկ ռազմական ուղղաթիռ, երկու Տ-72 տանկ, մեկ ՀՄՄ, ոչնչացրել է 143 ադրբեջանցի օմոնականների, գերեվարել է 6 հոգու, 14 հատ տարբեր տեխնիկա, մեկ զենիթային կայանք, մեծ քանակությամբ զինամթերք ու հանդերձանք։ Նրա մասին գրվել է «Մռավի արծիվ»» երգը, որտեղ ամբողջությամբ ներկայացվում է նրա վեհանձն կերպարը։

Զոհվել է 1992 թ. օգոստոսի 13-ին Ստեփանակերտում ռմբակոծության հետևանքով։ Հետմահու պարգեւատրվել է ԼՂՀ «Արիության Համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի չորս երեխա։ Հանգչում է Եռաբլուրի պանթեոնում` Մաղավուզի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:1950 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 13 մահեր
Կատեգորիա:1992 մահեր
Սլավիկ Աբրահամյան (այլ կիրառումներ)

**Սլավիկ Աբրահամյան**, կարող է վերաբերել՝
* Սլավիկ Մարդիի Աբրահամյան - հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
* Սլավիկ Սերոբի Աբրահամյան - հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
* Սլավիկ Սուրենի Աբրահամյան - հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
Վո (կանտոն)

**Վո** (; ; ; ), կանտոն Շվեյցարիայում։ Վարչական կենտրոնը Լոզան քաղաքն է, որը Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից պաշտոնապես հիշատակվում է որպես օլիմպիական մայրաքաղաք. այստեղ իրենց գրասենյակներն ունեն մարզական միջազգային բազմաթիվ կազմակերպություններ։
2017 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կանտոնի բնակիչների թվաքանակը եղել է 793,129, որոնց 28 տոկոսը օտարերկրացիներ էին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Կանտոնի կառավարություն
* Վոյի զբոսաշրջային գրասենյակ
* Վոյի պաշտոնական վիճակագրություն (SCRIS) 
* վիճակագրություն
* Vaud Directory  
* ''Վոյի կանտոնը 2015 թ.''

## Պատկերասրահ

Roman column - Nyon, Vaud, Switzerland.jpg|Հին Հռոմեական սյունաշար Նյոնում
Château Saint-Maire Lausanne 2020.jpg|Սեն Մեր դղյակը Լոզանում (1803 թ.)
LakeGenevaVeveyMontreux.jpg|Վևե քաղաքը Ժնևի լճի ափին
Montreux - Lake Geneva.jpg|Տեսարան Մոնտրյոյից


Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կանտոններ
Սլավիկ Սուրենի Աբրահամյան

**Սլավիկ Աբրահամյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սլավիկ Աբրահամյանը ծնվել է 1965 թ. հունիսի 26-ին Մարտունու շրջանի Գյունե Ճարտար գյուղում։ Ստացել է միջնակարգ կրթություն։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է գյուղի կոլտնտեսությունում։

Արցախյան շարժմանը մասնակցել է 1991 թվականից։ Մասնակցել է Վերին Վեյսալիի, Ղարադաղլուի, Մարտակերտի շրջանի, Խոջավենդի համար մղված մարտերին։ Զոհվել է 1993 թ. հունվարի 4-ին Գևորգավանում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության Համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ճարտարի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հունիսի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 4 մահեր
Կատեգորիա:1993 մահեր
Լենա Հակոբյան

**Լենա Խորենի Հակոբյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Ծնվել է 1936 թվականի ապրիլի 10-ին, Մարտակերտի շրջանի Կիչան գյուղում։ 1990 թվականից ընտանիքով կամավորագրվել են գյուղի ինքնապաշտպանական ջոկատում։ Եղել է Խաչենի գումարտակի խոհարարը։

Զոհվել է 1992 թվականի հուլիսի 10-ին, գյուղի բռնագաղթի ժամանակ։ Ամուսնացած էր, ունի յոթ երեխա։ Հուղարկավորված է գյուղի գերեզմանատանը։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Աննա Ավանեսյան (հաղորդավար)

**Աննա Հրանտի Ավանեսյան** (), հայ հաղորդավարուհի, լրագրողուհի, Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերության մամուլի քարտուղար։

## Կենսագրություն և կարիերա
Աննա Հրանտի Ավանեսյանը ծնվել է 1984 թ. հուլիսի 31-ին, Երևանում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Ռ. Միրոյանի անվան թիվ 77 միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետև սովորել է Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության և հոգեբանության ֆակուլտետի հոգեբանության բաժնում։ Ավարտել է նաև նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան։

Աշխատել է որպես հաղորդավարուհի մի շարք ծրագրերում.
* «R&B» երաժշտական հաղորդում (Հ1)
* «Առաջին ծրագիր» առավոտյան տեղեկատվական-ժամանցային ծրագիր (Հ1)
* «Բարի գիշեր, հայեր» («Արմենիա»)
* «Առավոտ» ինֆորմացիոն ծրագիր («Արմնյուզ»)
* «Սպասիր ինձ» միջազգային հեռուստանախագիծ (Հ1)
* 2015 թվականից վարում է իր հեղինակային «Ճակատագրեր. Օվկիանոսից այն կողմ» հաղորդումը ԱՄՆ-ում, որը ցուցադրում է ՀՀ «Առաջին ալիքը»։

2013 թվականից Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության մամուլի քարտուղարն է։

## Ընտանիք
* Հայրը՝ Հրանտ Միքայելի Ավանեսյանը (ծնվ. 5 ապրիլի 1957)
* Մայրը՝ Արև Ռաֆիկի Ավանեսյանը (ծնվ․ 21 սեպտեմբերի 1958)
* Փոքր եղբայրը՝ Դավիթ Հրանտի Ավանեսյանը (ծնվ. 9 հունիսի 1993)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աննա Ավանեսյանը հանրային հեռուստաընկերության կայքում 
* zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
The Game (ալբոմ)

**The Game**, անգլիական Քուին խմբի 8-րդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 1980 հունվարին։ Ալբոմը վաճառվել է շուրջ 10 միլիոն օրինակով։ Այն իր մեջ է ներառում խմբի այնպիսի հիթեր ինչպիսիք են *Another One Bites the Dust*-ն և *Crazy Little Thing Called Love*-ը որոնք երկուսնել առաջին հորիզոնակնն են զբաղեցրել Ամերիկայի Միացըալ Նահանգներում։ Ալբոմը զբաղեցրել 1 առաջին հորիզոնականը թե Բրիտանիայում, թե Ամերիկայում։

## Երգացանկ
# Play the Game – 3։31
# Dragon Attack – 4։19
# Another One Bites the Dust – 3։38
# Need Your Loving Tonight – 2։49
# Crazy Little Thing Called Love – 2։43
# Rock It (Prime Jive) – 4։33
# Don’t Try Suicide – 3։53
# Sail Away Sweet Sister (To the sister I never had) – 3։33
# Coming Soon – 2։51
# Save Me – 3։49

## Հիթ-շքերթներ
### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Քուին խմբի ալբոմներ
Սուրեն Աբրահամյան (ազատամարտիկ)

**Սուրեն Աբրահամյան** (21 փետրվարի, 1970, Ստեփանակերտ&nbsp;-&nbsp;29 դեկտեմբերի, 1993), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սուրեն Աբրահամյանը ծնվել է 1970 թ. փետրվարի 21-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Ավարտել է թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։ Աշխատանքի է անցել Ղարմետաքսկոմբինատում։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Ստեփանակերտի էլեկտրատեխնիկական գործարանում։

Զինվորագրվել է քաղաքի ինքնապաշտպանական ջոկատներից մեկին, այնուհետև թիվ 1 վաշտին։ Ծանր վիրավորվել է 1993 թ. դեկտեմբերի 25-ին Ֆիզուլի-Հորադիզ հատվածում։ Մահացել է 1993 թ. դեկտեմբերի 29-ին հոսպիտալում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 29 մահեր
Կատեգորիա:1993 մահեր
Վազգեն Աբրահամյան

**Վազգեն Աբրահամյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Վազգեն Աբրահամյանը ծնվել է 1970 թ. հունիսի 28-ին Մարտունու շրջանի Եմիշճան գյուղում։ Հայրենի գյուղի ութամյա դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Մարտունի քաղաքի թիվ 125 պրոֆտեխուսումնարանում և ստացել տրակտորիստի մասնագիտություն։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է հայրենի գյուղի կոլտնտեսությունում։

Ղարաբաղյան շարժմանը մասնակցել է 1991 թ-ից։ Մասնակցել է Մարտունու շրջանի հյուսիսարևելյան տարածքների պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1993 թ. դեկտեմբերի 28-ին Մարզիլու գյուղում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Եմիշճանի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 28 մահեր
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հունիսի 28 ծնունդներ
Վաղինակ Աբրահամյան

**Վաղինակ Աբրահամյան** (14 սեպտեմբերի, 1965, Ստեփանակերտ&nbsp;-&nbsp;10 փետրվարի, 1993, Չլդրան, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Վաղինակ Աբրահամյանը ծնվել է 1965 թ. սեպտեմբերի 14-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Թիվ 1 դպրոցում ութամյա կրթություն ստանալուց հետո պրոֆտեխուսումնարանում ստացել է խառատի մասնագիտություն։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անցել է Յակուտիայում։ Զորացրվելուց հետո որպես բանվոր աշխատանքի է անցել շինվարչությունում։

Արցախյան շարժման ժամանակ մասնակցել է միտինգներին, միաժամանակ՝ կամավորական ջոկատների կազմում մասնակցել Ստեփանակերտի ինքնապաշտպանությանը։ Պաշտպանության բանակի ստեղծման օրից ծառայության է անցել ԿՊՇ-ում, մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի գյուղերի ազատագրմանը։ Զոհվել է 1993 թ. փետրվարի 10-ին Մարտակերտի շրջանի Չլդրան գյուղի ազատագրական մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ և ԼՂՀ «Արիության համար», Շուշիի ազատագրման համար և «Մայրական երախտագիտություն՝ Արցախի քաջորդիներին» մեդալներով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 10 մահեր
Աննա Սարգսի Ավանեսյան

**Աննա Սարգսի Ավանեսյան** (), հայ կին ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Աննա Ավանեսյանը ծնվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, Մարտունու շրջանի Հացի գյուղում։ Ավարտելով տեղի 8-ամյա դպրոցը, ուսումը շարունակել է Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկումում։ Աշխատել է Ստեփանակերտի հիվանդանոցում, որպես քույր-տնտեսվար, այնուհետև տեղափոխվել է զինվորական հոսպիտալ։

Բազում անգամ է իր արյունը ներարկել վիրավոր ազատամարտիկներին։

Մահացել է 1993 թվականի մայիսի 3-ին, ծառայողական պատականությունները կատարելու ժամանակ։ Ամուսնացած էր, ունի վեց երեխա։ Հուղարկավորված է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ