open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xcode

**Xcode**, մշակման համար նախատեսված ինտեգրված միջավայր, որը նախատեսված է macOS, iOS, watchOS և tvOS պլատֆորմների համար, որը մշակված է Apple ընկերության կողմից։ Ծրագրի առաջին տարբերակը թողարկվել է 2003 թվականին։ Ծրագրային ապահովման ստաբիլ տարբերակները անվճար տարածվում են Mac App Store-ում։ Գրանցված մշակողները հասանելիություն են ստանում նաև բետա տարբերակներին Apple Developer կայքի համար։

## Բնութագիր
Xcode-ը իր մեջ ներառում է Apple-ի և Interface Builder-ի թղթաբանության մեծ մասը։ Xcode-ի փաթեթը իր մեջ ներառում է փոփոխված GNU Compiler Collection-ն և աջակցում է  C, C++, Objective-C, Objective-C++, Swift, Java, AppleScript, Python և Ruby ծրագրավորման լեզուները։ Այլ մշակողների կողմից մշակվել է GNU Pascal, Free Pascal, Ada, C#, Perl, Haskell և D լեզուների աջակում։

## Xcode 4
2011 թվականի մարտի 9-ին հասանելի դարձավ Xcode 4-ը, որը հասանելի էր SDK Mac OS X 10.6 և SDK iOS 4.3-ի համար։ Ծրագրային ապահովումն առաջին անգամ ցուցադրվեց WWDC 2010-ի ժամանակ։

Xcode 4-ն իրենցից ներկայացնում էր մեկ պատուհան, որն իր մեջ էր ներառում՝ Interface Builder, Xcode-ը, Instruments, օգնականին, սխալերի անալիզի նոր շարժիչով աշխատող՝ Debug Console-ը, որը թույլ էր տալիս հայտնաբերել կոդում առկա տրամաբանական սխալները և խնդիրները։ Xcode 4-ը ստացել էր նաև հավելյալ Apple LLVM։

## Xcode 5
2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ից հասանելի դարձավ Xcode 5․0 տարբերակը։ Նրանով փոփոխվել էր միջերեսը, ինչպես նաև ավելացել էր մշակման նոր ֆունկցիաներ հաշվի առնելով օպերացիոն համակարգերի թարմացված հատկությունները։

## Xcode 6
Xcode 6-ի բետա տարբերակը հասանելի դարձավ 2014 թվականի հուլիսի 3-ին։ Ծրագրային ապահովման տարբերակում հաշվի էր առնվել և կատարվել թարմացումներ ծրագրավորաման նոր՝ Swift լեզվի համար։

## Xcode 7
Xcode 7-ի բետա տարբերակը հասանելի դարձավ 2015 թվականի հուլիսի 8-ին։ Այն իր մեջ ներառում էր Interface Builder գործիքի կատարելագործված տարբարկը, ինչպես նաև տարբերակում հասանելի էր դարձել Swift և SDK լեզումների նոր տարբերակների աջակցումը նախատեսված  ОС Apple նոր տարբերակների համար՝  OS X 10.11, iOS 9 և watchOS 2։

## Xcode 8
Xcode 8-ը հասանելի դարձավ 2016 թվականի սեպտեմբերի 12-ին։ Այն իր մեջ ներառումներ սխալների հայտնավերբան նոր տարբերակը, Swift 3-ի և SDK աջակցում նոր օպերացիոն համակարգերի համար՝  iOS 10, macOS Sierra 10.12, watchOS 3.0 և tvOS 10.0։

## Xcode 9
Xcode 9-ը հասանելի դարձավ 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։ Նրանում հասանլի դարձավ ակնարկների անլար ռեժիմը, ինչպես նաև Swift 4 և SDK ծրագարվորման լեզուների աջակցումը նոր օպերացիոն համակարգերի համար՝ iOS 11, macOS High Sierra 10.13 և watchOS 4։ Ինչպես նաև այս տարբերակում առաջին անգամ հասանելի դարձան թարմացված գրաֆիկական շարժիչ՝ GPU — Metal 2,  ARKit-ը, որը նախատեսված է հավելյալ իրականության հետ աշխատանքի համար և Core ML-ը, որը նախատեսված էր արհեստական բանականաության հետ աշխատանքների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում ըստ օպերացիոն համակարգերի
Միխայել Շմիդտ

**Միխայել Յոհան Շմիդտ** (Schmidt, ), գերմանացի հայագետ, թարգմանիչ, աստվածաբան։

## Կենսագրություն
Միխայել Շմիդտը ծնվել է 1843 թվականի հունվարի 31-ին Նոյոտինգում (Գերմանիա)։ 1861 թվականին ավարտել է Նոյոտինգի թագավորական գիմնազիան։ Արևելյան լեզուների մեջ կատարելագործվելու նպատակով 1865 թվականին տեղափոխվել է Վյուրցբուրգի համալսարան, որտեղ սովորել է հայերեն և որոշել թարգմանել հայերեն աստվածաբանական երկեր։

Միխայել Շմիդտը 1871 թվականին առանձին գրքով գերմաներեն լույս է ընծայել Հովհաննես Ա Մանդակունու ճառերը, 1872 թվականին՝ Գրիգոր Լուսավորչի «Հաճախապատումը»՝ իր առաջաբանով, 1900 թվականին՝ Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոցը»՝ իր ներածությամբ ու ծանոթագրություններով։ Շմիդտը թարգմանել է նաև «Հանգիստ Յոհաննու առաքելոյ» ճառը (1893) և «Թադէոսի առաքելոյն եւ Սանդխտոյ կուսին» վկայաբանությունը (1903)։

Միխայել Շմիդտը մահացել է 1904 թվականի հունվարի 20-ին Ֆրոհշտետենում (Գերմանիա)։

Կատեգորիա:Գերմանացի հայագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Ռյուդիգեր Շմիտ

**Ռյուդիգեր Շմիտ** (, ), գերմանացի լեզվաբան, հնդեվրոպաբան, հայագետ։

## Կենսագրություն
Ռյուդիգեր Շմիտը ծնվել է 1939 թվականի հունիսի 1-ին Վյուրցբուրգում։ 1979-2004 թվականներին եղել է համեմատական հնդեվրոպական բանասիրության և հնդիրանագիտության պրոֆեսոր Սաարլանդի համալսարանում։

1958 թվականին Վյուրցբուրգի համալսարանում սովորել է հնդեվրոպական, հնդե-իրանական և դասական լեզուների համեմատական լեզվաբանություն։

1981 թվականին լույս է տեսել Ռյուդիգեր Շմիտի «Դասական հայերենի քերականություն» (գերմաներեն) աշխատությունը։ Նա կազմել և շարունակաբար լրացնում է բոլոր ժամանակներում և աշխարհի տարբեր երկրներում լույս տեսած հայագիտական ուսումնասիրությունների մատենագիտությունը, մասնակցել է Հայնրիխ Հյուբշմանի (1976 թվականին), Հոլգեր Պեդերսենի (1982 թվականին) հայագիտական հոդվածների ժողովածուների հրատարակմանը։

## Երկեր
*Dichtung und Dichtersprache in indogermanischer Zeit (1967)
*Bemerkung zu dem sog. Gadatas-Brief (1996)
*Onomastica Iranica Platonica (1996)
*On Old Persian hypocoristics in -iya- (1997)
*Compendium Linguarum Iranicarum (1989)
*Beiträge zu Altpersischen Inschriften (1999)
*Die iranischen Sprachen in Geschichte und Gegenwart (2000)
*Meno-logium Bagistano-Persepolitanum: Studien zu den altpersischen Monatsnamen und ihren elamischen Wiedergaben (2003)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի հայագետներ
Կատեգորիա:Իրանագետներ
Շոռոթի գրչության կենտրոն

**Շոռոթի գրչության կենտրոն** (այժմ՝ Նախիջևանի Ջուլֆայի շրջանում), գործել է գլխավորապես 17-18-րդ դարերում։

## Պատմություն
«Կուսանաց անապատի» գրչության գործունեությունն աշխուժացել է 17-րդ դարում։ Կուսանոցի գեղագիր գրչուհի Մարգարիտի՝ 1648-1673 թվականներին ստեղծած 5 ձեռագիր պահվում է Մատենադարանում։ Ձեռագրեր են ընդօրինակել նաև Շուշան, Գոհար, Մարիամ կույսերը։

Շոռոթի Սբ Լուսավորիչ վանքում և այլ հոգևոր կենտրոններում բազմաթիվ մատյաններ են ընդօրինակել Հովհաննես, Բագրատ, Թադևոս, Մինաս, Մարգար, Մանկասար, Անդրեաս, Գաբրիել, Առաքել, Գրիգոր, Սարգիս գրիչները։

17-րդ դարում Շոռոթի գրչության կենտրոնում ստեղծված մատյաններից շուրջ 35-ը պահվում են Մատենադարանում։ Շոռոթում մի քանի ձեռագրեր գրվել են 18-րդ դարի սկզբներին։

## Գրականություն
* Այվազան Ա., Նախիջևանի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Ե., 1978։

Կատեգորիա:Հայ գրչության կենտրոններ
Պատմագիրք հոգվոց հավատացյալ ննջեցելոց

«**Պատմագիրք հոգվոց հավատացյալ ննջեցելոց**» («Պատմագիրք հոգւոց հաւատացեալ ննջեցելոց»), իտալերեն եկեղեցական պատմությունների ժողովածու։

## Պատմություն
Լատիներենից թարգմանել և կազմել է Հովնան Թոխաթեցին։ Տպագրվել է 1724 թվականին Վենետիկում՝ Անտոնի Բորտոլիի տպարանում։ Տիտղոսաթերթիին գրված է՝ «Պատմագիրք հոգւոց հաւատացեալ ննջեցելոց եւ հրաշալեացն սրբազանութեան։ Արտահանեցեալ ի հոգեւոր գրեացն եւ յեկեղեցական պատմութեանց ի տալիականաց, եւ ժողովապէտս ի հայկական բարբառն շարադրեցեալ» (576 էջ, 12° և 6°, 5 x 8,3 սմ)։

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Պատմություն Սուրբ գրոց

«**Պատմություն Սուրբ գրոց**» («Պատմութիւն Սուրբ գրոց»), հարց ու պատասխանի ձևով պատրաստված դասագիրք՝ մանուկների համար։

Ռուսերենիցից թարգմանել է Հարություն Դավթյանը։ Տպագրվել է 1785 թվականին Ս. Պետերբուգում՝ Գրիգոր Խալդարյանի տպարանում՝ Հովսեփ արք. Արղությանի պատվերով։ Տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Պատմութիւն Սուրբ Գրոց։ Արարեալ համառօտ հարցմամբք եւ պատասխանեօք, յաղագս դեռահասակ մանկանց» (68 էջ, 4°, 11,7 x 7,2 սմ)։

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Էլիզաբեթ Բոմ-Շնայդեր

**Էլիզաբեթ Բոմ-Շնայդեր** ( և ), շվեյցարացի քաղաքական և պետական գործիչ, ներկայացնում է Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը։ Շվեյցարիայի դաշնային խորհրդի անդամ 2023 թվականի հունվարից։ 2023 թվականի հունվարի 1-ից Արդարադատության և ոստիկանության դեպարտամենտի ղեկավարն է։

## Կարիերա
Էլիզաբեթ Բոմ-Շնայդերը ծնվել է 1963 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրը գերմանախոս ֆերմերների ընտանիքում Բեռն կանտոնի ֆրանսախոս հատվածում։ Սովորել է ֆրանսիական դպրոցում, որից հետո ընդունվել է Նյոշատելի համալսարան՝ սովորել տնտեսագիտություն և սոցիալական գիտություններ։ 1987 թվականին ստացել է արտոնագիր, այնուհետև սկսել է աշխատել որպես սոցիալական աշխատող նորաստեղծ Յուրա կանտոնի Ֆրանշ Մոնտան քաղաքում։

Էլիզաբեթը միշտ կանգնած է եղել ձախ դիրքերում և պատանեկության տարիներին եղել է Շվեյցարիայի տրոցկիստական հեղափոխական մարքսիստական լիգայի անդամ, ներգրավված է եղել Amnesty International-ի գործունեության մեջ, նրա կուռքը երկար ժամանակ եղել է լեհական համերաշխությունը։ Դա էր պատճառը, որ նա ի վերջո ընդունվել է ՇՍԴԿ-ի շարքերը։ 1995 թվականին երիտասարդ տարիքում նա ընտրվել է Յուրա կանտոնի ղեկավարի պաշտոնում։ 2019  թվականի Շվեյցարիայի խորհրդարանական ընտրություններում Բոմ-Շնայդերը ընտրվել է Շվեյցարիայի կանտոնների խորհրդի կազմում։ 2020 թվականի հունվարին ընտրվել է Fachhochschule-ի (Կիրառական գիտությունների համալսարան) խորհրդատվական խորհրդի անդամ։ 2022 թվականի նոյեմբերին նա առաջադրեց իր թեկնածությունը Շվեյցարիայի Դաշնային խորհրդում։

2022 թվականի դեկտեմբերին, երրորդ փուլում, Էլիզաբեթ Բոմ-Շնայդերը, շատերի համար անսպասելիորեն, ընտրվել է Շվեյցարիայի Դաշնային խորհրդի անդամ։ Այսպիսով, Յուրա կանտոնի առաջին ներկայացուցիչը հայտնվել է Դաշնային խորհրդում։

## Անձնական կյանք
Էլիզաբեթ Բոմ-Շնայդերն ամուսնացած է և ունի երկու որդի։

## Ծանոթագրություններ

|-

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Արդարադատության կին նախարարներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կին քաղաքական գործիչներ
Դպրության գիրք և տաղարան

**«Դպրության գիրք և տաղարան»**, այբբենարան և զանազան բանաստեղծությունների ու տաղերի ժողովածու։

## Պատմություն
Առաջին անգամ տպագրվել է 1701 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Աստվածատուր Դպիր Կոստանդնուպոլսեցու տպարանում։

Տիտղոսաթերթին՝ «Գիրգ դպրութեան։ Եւ տաղարան վայելուչ եւ գեղեցիկ ի զանազանից բանաստեղծից...» (384 էջ, 8o, 11,5 x 6,5 սմ)։

Վերահրատարակվել է 1709 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Սարգիս Դպիրի տպարանում (254 էջ, 8o, 12 x 7 սմ), 1710-1711 թվականներին՝ «Ի թաղն Պեկօղլի» տպարանում (224 էջ, 8o, 12,5 x 7,5 սմ), 1714 թվականին՝ նույն տպարանում (240 էջ, 8o, 15 x 10 սմ), 1723–24-ին՝ Աստվածատուր Դպիր Կոստանդնուպոլսեցու տպարանում (288 էջ, 8o, 12,3 x 8,3 սմ), 1738 թվականին՝ Աբրահամ Թրակացու տպարանում (336 էջ, 8o, 12,3 x 7,8 սմ)։
Դրամատուրգիա (հանդես)

**«Դրամատուրգիա»**, գրական-գեղարվեստական հանդես։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2000 թվականից Երևանում։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Կարինե Խոդիկյան։

Ներկայացնում է հայ թատերագիրների անտիպ պիեսները (մինչ օրս՝ ավելի քան 250)։ Ունի «Մեր օրերի թատրոնը», «Վարք մեծաց», թարգմանչական պիեսների, թատերախոսության բաժիններ։

«Դրամատուրգիա» հանդեսում տպագրված Աղասի Այվազյանի, Պերճ Զեյթունցյանի, Նորայր Ադալյանի, Գրիգոր Խանջյանի, Սամվել Խալաթյանի, Ալվարդ Պետրոսյանի, Կարինե Խոդիկյանի, Հովհաննես Թեքգյոզանի, Նելլի Շահնազարյանի և այլ թատերագիրների բազմաթիվ պիեսներ բեմադրվել են Հայաստանի թատրոններում։

Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ‎
Պատմություն Թելամաքի որդվո հուլիսի

**«Պատմություն Թելամաքի որդվո հուլիսի»**, արքայազն Ֆրանչեսկո Ֆենելոնի երկհատոր գիրքը՝ Ֆրանսիայի արքայազն Տելեմաքի մասին։

Իտալերենից և ֆրանսերենից թարգմնություն՝ Մարգար Երևանցու։

## Պատմություն
Առաջին անգամ տպագրվել է 1793 թվականին Նոր Նախիջևանում՝ Սուրբ Խաչ վանքի տպարանում (Ա և Բ հատորները՝ 1 գրքով, 371 էջ, 4օ, 21 x 13,5 սմ)։

Վերահրատարակվել է նույն տպարանում՝ առանձին-առանձին. 1794 թվականին՝ Ա հատորը (264 էջ, 4օ, 16,3 x 11 սմ), 1795 թվականին՝ Բ հատորը (259 էջ, 4օ, 16,3 x 11 սմ)։
Պատմություն կայսերն Փոնցիանոսի

**«Պատմություն կայսերն Փոնցիանոսի»**, Փոնցիանոս կայսեր պատմությունը՝ շարադրված առակներով։

## Պատմություն
Առաջին անգամ տպագրվել է 1696 թվականին Լիվոռնոյում՝ Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի տպարանում։

Տիտղոսաթերթին՝ «Գիրք պատմութեան կայսերն Փոնցիանոսի, եւ կնոջն, եւ որդւոյն Դիոկղետիանոսի...» (184 էջ, 8օ, 12,3 x 7,3 սմ)։ Տպագրվել է նաև՝Կոստանդնուպոլսում 1721 թվականին՝ Աստվածատուր Դպիր Կոստանդնուպոլսեցու տպարանում (288 էջ, 8օ, 11,2 x 7,7 սմ), 1740 թվականին՝ առանց տպարանի հիշատակության (328 էջ, 8օ, 11 x 7 սմ), 1792 թվականին՝ Հովհաննեսի և Պողոսի տպարանում (328 էջ, 8օ, 12,5 x 7,5 սմ), 1796 թվականին՝ առանց տպարանի հիշատակության (328 էջ)։

Մադրասում 1790 թվականին՝ Հարություն Շմավոնյան Շիրազեցու տպարանում
(382 էջ, 8օ, 12,7 x 8 սմ)։

Լույս է տեսել նաև 1803 թվականին (Կոստանդնուպոլիս, ա. տպարան), 1804-ին (Կոստանդնուպոլիս, Արապյան տպարան), 1857 թվականին (Թ., Ներսիսյան դպրոցի տպարան)։
Mercedes-Benz EQS

**Mercedes-Benz EQS** (V297), գերմանական Mercedes-Benz ապրանքանիշի ժամանակակից լիֆբեք էլեկտրոմոբիլ, որն արտադրվում է 2021 թվականի մարտի 12-ից Սինդելֆինգենում։

## Պատմություն
Mercedes-Benz EQS կոնցեպտ մեքենան ներկայացվել է 2019 թվականին Mercedes-Benz Vision EQS անունով։ Առաջին արտադրական տարբերակը ներկայացվել է 2021 թվականի ապրիլի 15-ին։ Դրա հիմքը Mercedes-Benz W223 ավտոմեքենան էր։

Հասանելի են նաև Mercedes-Benz EQS SUV քրոսովերները։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Mercedes-Benz V297 IAA 2021 1X7A0253.jpg|alt=|Mercedes-Benz EQS 580 4Matic
Պատկեր:Mercedes-AMG V297 IAA 2021 1X7A0184.jpg|alt=|Վարորդի տեղը
Պատկեր:Mercedes-Maybach Concept EQS IAA 2021 1X7A0183.jpg|alt=|Mercedes-Benz EQS SUV
Պատկեր:Mercedes-Benz X296 1X7A5779.jpg|alt=|Mercedes-Benz EQS SUV (տեսքը ետևից)


## Մոդիֆիկացիա
* **EQS 350**
* **EQS 450+**
* **EQS 450 4Matic**
* **EQS 500 4Matic**
* **EQS 580 4Matic**
* **EQS 53 AMG 4Matic+**
* **EQS 53 AMG 4Matic+ Dynamic Plus**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mercedes-Benz Vision EQS
Վրթանես Չալըխյան

**Վրթանես Չալըխյան** (), հայ լեզվաբան, Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության անդամ։

## Կենսագրություն
Վրթանես Չալըխյանը ծնվել է 1803 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Կ․ Պոլսում։

1827 թվականին լույս է տեսել Չալըխյանի «Քերականութիւն հայկազեան լեզուի» դասագիրքը, 1829 թվականին՝ «Կրթութիւն գործնական հայկական գրոց բարբառոյ, ըստ իւրաքանչիւր կանոնաց նորոգ քերականութեան» աշխատությունը։ Չալըխյանի դասագրքերը տպագրվել են Վիեննայի Մխիթարյան տպարանում և ունեցել են մի քանի հրատարակություն։

Արսեն Այտընյանը համալրել և ընդլայնել է Չալըխյանի «Քերականութիւնը...», որը հետագայում դարձել է դասական գրաբարի ուսումնասիրության լավագույն աղբյուր։

Վրթանես Չալըխյանը մահացել է 1834 թվականին Վիեննայում։

## Գրականություն
* Համբարձումյան Վ., Վրթանես Չալըխյան։ Կյանքն ու գործը, «Մշակույթ», 1989, № 2–3։
* Համբարձումյան Վ., Հ. Վրթանէս Չալըխեանը եւ Վիէննական հայերէնագիտութիւնը, «Հանդէս  ամսօրեայ», 1995, Յունուար-Փետրուար, էջ 360-379։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Վիեննայի Մխիթարյան միաբանություն
Դիզակ պլյուս

**«Դիզակ պլյուս»**, գրահրատարակչության համալիր Ստեփանակերտում։

2001 թվականին ստեղծվել է տպարանը, 2004 թվականին՝ հրատարակչությունը։ Հիմ­նադիր-տնօրեն՝ Դավիթ Բեգլարյան։

## Պատմություն
Լույս է ընծայում պատմագիտական գրականություն՝ հատկապես Արցախի պատմության վերաբերյալ, հայ և օտարազգի, ինչպես նաև ժամանակակից արցախցի գրողների գործեր Բագրատ Ուլուբաբյանի «Փորձության օրերի խորհուրդը» (2010 թվական), Ժաննա Բեգլարյանի «Հեռացումի անեզրություն» (2010 թվական), Հրանտ Ալեքսանյանի «Որպես մի դարձող բանազավր», «Չճանաչված երկրի լրատվությունը», Կիմ Գաբրիելյանի «Լևոն Խեչոյանի ստեղծագործության գեղագիտական առանձնահատկությունները» (երեքն էլ՝ 2011 թվականին)]։

«Դիզակ պլյուս»-ում տպագրվում են նաև ամսագրեր («ԼՂՀ պաշտոնական տեղեկագիր», «ԼՂՀ դատական իշխանություն», «Մեսրոպ Մաշտոց համալսարան», «Արցախի ներդրումային հիմնադրամ») ու թերթեր («Լուսարար», «Եղիցի լույս», «Ջրաբերդ», «Ստեփանակերտ», «Ակունք», «Եղբայրակցություն»)։
Հակոբ Չոլաքյան

**Հակոբ Մարտայի Չոլաքյան** (), հայ ազգագրագետ, պատմաբան, մատենագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու (2002)։ ՀՀ «Մովսես Խորենացի» (2011) մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Հակոբ Չոլաքյանը ծնվել է 1947 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Սիրիայի Քեսաբի շրջանի Գարադուրան գյուղում։ 1973 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1973 թվականից դասավանդել է Այնճարի և Բեյրութի վարժարաններում, 1976-2012 թվականներին՝ Հալեպի Քարեն Եփփե ազգային ճեմարանում, 1982-1988 թվականներին՝ Մխիթարյան հայագիտական բարձրագույն դասընթացներում, 1996-2012 թվականներին՝ Համազգայինի հայագիտական հաստատությունում։ 2014 թվականին՝ քեսաբահայության տեղահանումից հետո, ընտանիքով տեղափոխվել է Երևան, որտեղ աշխատանքի է անցել ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում։

## Աշխատություններ
Լույս են տեսել (հիմնականում՝ Հալեպում) Չոլաքյանի «Հալէպի պարբերական մամուլի համառօտ նկարագրութիւն» (1978), «Քեսապի ժողովրդական երգարվեստը» (1980), «Քեսապի բարբառը» (1986, լրամշկակված հրատարակություն՝ 2009), «Քեսապ» (հ. 1–3, 1995–2004), «Քարէն Եփփե հայ գողգոթային եւ վերածնունդին հետ» (2001), «Անտիոքի մերձակայ Ռուճի հովիտի հայերը (պատմա-ազգագրական ուսումնասիրութիւն)» (2002, 2006, Անթիլիաս), «Արցախեան ինքնաճանաչման բանաստեղծութիւնը» (1990) և այլ աշխատություններ, «Այսպէս սկսաւ գարունը» (1970, Բ.) բանաստեղծությունների ժողովածուն, «Քեսապի երեք օրերը. 21–23 մարտ 2014» (2014) օրագրություն-վավերագրությունը։ Կազմել է սփյուռքահայ դպրոցի պատմությանը նվիրված հուշամատյաններ և հայերենի դասագրքեր։

## Պարգևներ
2011 թվականին արժանացել է «Մովսես Խորենացի» մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ապրել Քեսապի ուժով. Հակոբ Չոլաքյան

Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Սեբաստիան Ռայոլ

**Սեբաստիան Ջոն Հենրի Ռայալ** (,), ավստրալիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

## Կարիերա
### Պատանեկան կարիերա
Ռայոլը սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել Սիդնեյի «West Pymble Soccer Club» ակումբում, որտեղ խաղացել է կիսապաշտպանի և հարձակվողի դիրքերում, ավելի ուշ պաշտպանի դիրքում է հանդես եկել «Նոր Հարավային Ուելսի ֆուտբոլի ազգային ուսումնական կենտրոնի» և «ԱՍԻ» ակումբներում։

### Ակումբային կարիերա
2007 թվականին «ԱՍԻ» ակումբի կազմում հանդես է եկել Վիկտորիա նահանգի Պրեմիեր Լիգայում։

2007/08 թվականի մրցաշրջանի սկզբում երկամյա պայմանագիր է ստորագրել «Մելբուրն Վիկտորի» ակումբի հետ։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ակումբի կազմում նորամուտ է ունեցել Ավստրալիայի ֆուտբոլի առաջնության երրորդ ռաունդում՝ «Ադելաիդա Յունայթեդ» ակումբի դեմ մրցախաղում։ Ակումբի կազմում անցկացրել է 24 խաղ և դարձել է 2008/09 թվականների մրցաշրջանի առաջնության չեմպիոն։

2009 թվականի ապրիլին պայմանագիր է ստորագրել «Սիդնեյ» ակումբի հետ, 2009 թվականի սեպտեմբերի 5-ին նորամուտ է ունեցել ակումբի կազմում «Գոլդ Քոստ Յունայթեդ» ակումբի դեմ մրցախաղում։ 2012 թվականին Ռիան Գրանտային փոխարինելու դուրս գալուց մեկ րոպե անց խփել է առաջին գոլը իր նախկին ակումբի՝ «Մելբուրն ՎԻկտորի»-ի դարպասին։  Ակումբի կազմում դարձել է նաև 2009/10 թվականի մրցաշրջանի չեմպիոն։

2018 թվականի հունվարի 17-ին Սեբաստիանը խզել է պայմանագիրը ակումբի հետ։

### Միջազգային կարիերա
2007 և 2008 թվականներին Սեբաստիանը Ավստրալիայի երիտասարդական հավաքականի ավագն էր։ 2009 թվականին, քանի որ քրեական հետաքննության պատճառով որակազրկվել էր, բաց է թողել ընտրական 2009 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունը։

Ավստրալիայի հավաքականներից մեկ տարի հեռանալուց հետո 2010 թվականի սեպտեմբերին Ավստրալիայի օլիմպիական հավաքականի մարզիչ Աուրելիո Վիդմարը հրավիրել է նրան մասնակցելու Չորս ազգերի մրցախաղում, որը անցկացվում էր Վիետնամում։

## Ձեռքբերումներ

* ASEAN ֆուտբոլի պատանեկան առաջնություն՝ 1 (2008 թվական)
* Ավստրալիայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 1 (2008/09, 2009/10 թվականներ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте клуба
* 
* Профиль на сайте footballdatabase.eu
* 

Կատեգորիա:Ավստրալիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Պատմություն հաղագս պատերազմին հրեից ընդ հռովմայեցիս

«**Պատմություն հաղագս պատերազմին հրեից ընդ հռովմայեցիս**» («Պատմութիւն յաղագս պատերազմին հրէից ընդ հռովմայեցիս»), Հովսեպոս Փլաբիոս Եբրայեցու երկը։ Լատիներենից թարգմանել է Ստեփանոս Լեհացին։ Տպագրվել է 1787 թվականին Էջմիածնում՝ Սբ Գրիգոր Լուսավորչի տպարանում։ Ա տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Գիրք պատմութեանց Յովսեպոսի Եբրայեցւոյ արարեալ յաղագս պատերազմի հրէից ընդ հռովմայեցիս եւ աւերման Երուսաղէմի...», Բ-ին՝ «Պատմագիրք արարեալ Յովսեպոսի Եբրաեցւոյ...» (496 էջ, 4°, 18,9 x 13,4 սմ)։

Կատեգորիա:18-րդ դարի գրքեր
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայ գրականություն
Ենգիբարյանն ու Սիմոնյանն ընդդեմ Հայաստանի

**«Ենգիբարյանն ու Սիմոնյանն ընդդեմ Հայաստանի»** (), 2012 թվականին ներկայացված գանգատի հիման վրա քննված դատական գործ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում, որը վերաբերում էր Երևանի մետրոպոլիտենի «Գարեգին Նժդեհ» կայարանի շրջակայքում ոստիկանների կողմից Արման Ենգիբարյանի սպանությանը։

Արման Ենգիբարյանի սպանությունից 5 ամիս անց կողմին ներկայացնող փաստաբան Էդմոն Մարուքյանը հայտարարել էր, որ վերջինիս ընտանիքի անդամները պատրաստվում են դիմել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան։ Հայցվորները պնդել էին, որ խախտվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով նախատեսված կյանքի իրավունքը, ինչպես նաև արդյունավետ դատաքննության իրավունքը, քանի որ իշխանությունները հրաժարվել են Արման Ենգիբարյանին ճանաչել տուժող, զոհ։ Միևնույն ժամանակ խոսվում էր այն մասին, որ ոստիկանապետի հայտարարությունների հետևանքով խախտվել է կոնվենցիայով սահմանված անմեղության կանխավարկածի իրավունքը։

Գանգատը ՄԻԵԴ ներկայացնում են Արման Ենգիբարյանի հայրը՝ Սերգեյ Ենգիբարյանը և կինը՝ Անժելա Սիմոնյանը։ Բողոք բերող կողմի շահերը դատարանում ներկայացնում են փաստաբաններ Էդմոն Մարուքյանը և Տաթևիկ Մատինյանը։ Գործը քննվում է դատավոր Կուչկո-Շթադլմայերի նախագահությամբ։

Շուրջ 12 տարի տևած դատավարության արդյունքում 2023 թվականի հունիսի 20-ի որոշմամբ դատարանն արձանագրում է, որ  խախտվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով նախատեսված կյանքի իրավունքը, ինչպես նաև գործի քննության ընթացքում տեղի են ունեցել խախտումներ։ Դատարանը Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանը պարտավորեցնում է դիմումատուներին վճարել 39 հազար ԱՄՆ դոլար՝ որպես ոչ նյութական վնասի փոխհատուցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի գործեր Հայաստանի մասնակցությամբ
Պոսլանիեց Շվիենտիեգո Գժեգոժա

«**Պոսլանիեց Շվիենտիտիեգո Գժեգոժա**» («Սուրբ Գրիգորի սուրհանդակ»), պատմաբանասիրական, գրական, մշակութային և եկեղեցական հանդես։ Հայ կաթոլիկ եկեղեցու, այնուհետև՝ Լվովի թեմական միության պաշտոնական հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1927-1939 թվականներին Լվովում՝ լեհերեն (անկանոն պարբերականությամբ)։ Խմբագիրը եղել է Դյանուզու Կայետանովիչը։ Տպագրել է լուրեր և հոդվածներ լեհահայերի առօրյայի, նշանավոր գործիչների, կրթական հաստատությունների գործունեության մասին։ Թարգմանաբար հրատարակվել են Ներսես Շնորհալու, Գրիգորիս Աղթամարցու, ինչպես նաև լեհագիր հայազգի հեղինակների՝ Ա. Աբգարովիչի, Ի. Նիկորովիչի, Ս. Բարոնչի ստեղծագործություններից։ Ծանոթացրել է հայոց պատմությանը, դպրությանը, գաղթականության կյանքին։

Կատեգորիա:Լեհաստանի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Լվովի թեմ
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Ալեքսանդր Սոկուրով

**Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Սոկուրով** (, ), ռուս կինոռեժիսոր։  Նրա ամենանշանակալի գեղարվեստական ֆիլմերից են «Ռուսական տապանը» (2002), նկարահանված մեկ չմոնտաժված կադրով և «Ֆաուստը» (2011), որն արժանացել է Վենետիկի կինոփառատոնի «Ոսկե առյուծ» բարձրագույն մրցանակին։

## Կենսագրություն
Սոկուրովը ծնվել է Սիբիրի Իրկուտսկի շրջանի Պոդորվիխայում, զինվորական սպայի ընտանիքում։ 1974 թվականին ավարտել է Նիժնի Նովգորոդի համալսարանի պատմության բաժինը, իսկ հաջորդ տարի ընդունվել է ՎԳԻԿ։ Այնտեղ նա ընկերացել է Տարկովսկու հետ և խորապես ազդվեց նրա *[[Հայելի (1975 ֆիլմ)|«Հայելի»]]* ֆիլմից։ Սոկուրովի վաղ շրջանի գեղարվեստական ֆիլմերի մեծ մասն արգելվել է խորհրդային իշխանությունների կողմից։ Իր վաղ շրջանում նա նկարահանել է բազմաթիվ վավերագրական ֆիլմեր, այդ թվում՝ *[[Սոլժենիցինի հետ երկխոսությունները|«Երկխոսությունները Սոլժենիցինի հետ»]]* և Սանկտ Պետերբուրգում Գրիգորի Կոզինցևի բնակարանի մասին ռեպորտաժը։ Նրա *[[Սգալի անհանգստություն|«Ողբալի անհանգստություն»]]* ֆիլմը 1987 թվականին առաջադրվել է  Բեռլինի 37-րդ միջազգային կինոփառատոնի «Ոսկե արջ» մրցանակի։

*[[Մայր և որդի (1997 ֆիլմ)|«Մայր և որդին»]]* (1997) նրա առաջին գեղարվեստական ֆիլմն էր, որը միջազգային ճանաչում ստացավ։ Այն ցուցադրվել է Մոսկվայի 20-րդ միջազգային կինոփառատոնում, որտեղ արժանացել է արծաթե հատուկ Սբ. Գեորգի մրցանակին  Սյուզան Սոնթագը 1990-ականների իր տասը սիրված ֆիլմերի շարքում ներառեց Սոկուրովի երկու ֆիլմերը՝ ասելով. «Այսօր չկա գործող մեկ այլ ռեժիսոր, ում ֆիլմերով ես այդքան հիանում եմ»։ 2006 թվականին Սոկուրովը ստացել է Մանհայմ-Հայդելբերգի միջազգային կինոփառատոնի կինոյի վարպետի մրցանակը։

Սոկուրովը կանոնավորապես մասնակցում է Կաննի կինոփառատոնին, որտեղ ցուցադրվել են նրա դեբյուտային չորս ֆիլմերը։

## Քաղաքական դիրքորոշում
2016 թվականի դեկտեմբերին Մշակույթի և արվեստի խորհրդի նիստի ժամանակ Սոկուրովը դիմել է նախագահ Վլադիմիր Պուտինին ՝ վերանայելու կինոռեժիսոր Օլեգ Սենցովի դատավճիռը (որը Պուտինը մերժել է)։

2022 թվականին Սոկուրովը քննադատել է Կրեմլին և դեմ արտահայտվել Ուկրաինայի պատերազմին։ Դրա համար 2022 թվականի հունիսին նրան զրկել են Ռուսաստանից հեռանալու իրավունքից։

2020 թ․ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ հանդես է եկել բաց նամակով։ 2020 թվականի նոյեմբերին ռուսական մշակույթի այլ գործիչների հետ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին կոչ է արել Լեռնային Ղարաբաղի քրիստոնեական մշակութային, գեղարվեստական և ճարտարապետական ժառանգությունը ներառել Համաշխարհային ժառանգության ցանկում՝ դրանց հետագա պահպանման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Նիկա» կինեմատոգրաֆիական արվեստների ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Սարիբեկ Սուքիասյան

**Սարիբեկ Ալբերտի Սուքիասյան** (), հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտության թեկնածու, Հայէկոնոմբանկի խորհրդի նախագահ, «Սիլ Կոնցեռն» ՍՊԸ փոխնախագահ, «Հայաստանի արդյունաբերողների և գործարարների միության» նախագահության կազմի անդամ։

## Կենսագրություն
Սարիբեկ Ալբերտի Սուքիասյանը ծնվել է 1965 թ. սեպտեմբերի 7-ին Երևանում։

Միջնակարգ կրթություն է ստացել Ա.Խանջյանի անվան թիվ 53 դպրոցումː Իր ուսումնառության ընթացքում՝ 1985-1987 թթ., ժամկետային զինծառայության է անցել ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1990 թ. ավարտել է ''Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը''։

2000 թ. պաշտպանել է թեկնածուական թեզ և ստացել տնտեսագիտության թեկնածուի գիտական աստիճան։

Մասնակցել է տնտեսագետների որակավորման բարձրացման դասընթացների Հայաստանում և արտերկրում։

### Աշխատանքային գործունեություն
Սարիբեկ Սուքիասյանը 1988 թ. սկսած ընտանիքի անդամների հետ զբաղվել է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ և զբաղեցրել մի շարք պաշտոններː 1988-1991 թթ. զբաղեցրել է *«ՎԱՂԱՐՇԱՊԱՏ»* կոոպերատիվի նախագահի պաշտոնը։ Այնուհետև 1991-1996 թթ. զբաղեցրել է Երևանի *«Տարա-վերանորոգում» ԲԲԸ* տնօրենի պաշտոնը, իսկ 1996‑1997թթ. զբաղեցրել տվյալ ֆաբրիկայի նախագահի պաշտոնը։ 1997-1998թթ.աշխատանքային գործունեություն է սկսել ծավալել Հայաստանի բանկային ոլորտում՝ հանդիսանալով ''«ՀԱՅԷԿՈՆՈՄԲԱՆԿ»'' ԲԲԸ տնօրենների խորհրդի անդամ, իսկ 1998-2005 թթ.՝ տնօրենների խորհրդի նախագահ։

1999 թ.-ից Սարիբեկ Սուքիասյանը հանդիսանում է տնտեսության տարբեր ոլորտներում բազմաբնույթ գործունեություն ծավալող *«ՍԻԼ-Կոնցեռնի»* փոխնախագահː 2006 թ.-ից առ այսօր զբաղեցնում է *«ՀԱՅԷԿՈՆՈՄԲԱՆԿ»* ԲԲԸ խորհրդի նախագահի պաշտոնըː

Նա հանդիսանում է *«Հայաստանի արդյունաբերողների և գործարարների միության»* նախագահության կազմի անդամ։

## Մեկենասություն
Սարիբեկ Ալբերտի Սուքիասյանը ներգրավված է եղել և առ այսօր ակտիվորեն մասնակցում է բարեգործական մի շարք ծրագրերի և նախագծերի։մինի|«Մանթաշյանց ասպետ» արծաթե շքանշան|134x134փքս

## Պարգևներ և մրցանակներ
Մշակույթի զարգացումը խթանելու և մեկենասության հայրենի ավանդույթները վերահաստատելու համար Հայաստանի մշակույթի նախարարության և «Ոսկե Ծիրան» Երևանի միջազգային կինոփառատոնի կողմից Սարիբեկ Սուքիասյանը պարգևատրվել է *«Մանթաշյանց ասպետ»* պատվո արծաթե շքանշանով։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

* Հայէկոնոմբանկ
* https://www.aeb.am/hy
* http://sil.am/

Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Կատեգորիա:Հայ ձեռնարկատերեր
Մարինա Մաքսիմիլիան Բլյումին

**Մարինա Մաքսիմիլիան Բլյումին** (, ), ծննդյամբ` **Մարինա Իգորևնա Բլյումինա** իսրայելցի երգչուհի և դերասանուհի, մեծ հռչակ և լայն հայտնիություն է ձեռք բերել այն բանից հետո, երբ «Կոխավ Նոլադ» («Աստղ ծնվեց») իսրայելական հեռուստատեսական շոույի հինգերորդ եթերաշրջանում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։

## Կենսագրություն
Մարինա Բլյումինը ծնվել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Դնիպրո քաղաքում։ Երեք տարեկան հասակում նա ծնողների հետ հայրենադարձվել է Իսրայել։ Վաղ տարիներից նրա մայրը` Ալլան, սովորեցրել է Մարինային նվագել դաշնամուր և երգել երգչախմբում։ Հետագայում (յոթ տարեկան հասակում) Մարինան գնացել է երաժշտական դպրոց, որտեղ դասավանդել է իր մայրը։ Երգել է երաժշտական դպրոցի երգչախմբում, այնուհետև դարձել է դրա մենակատարուհին։ Տաս տարեկան հասակում երաժշտական դպրոցում (երրորդ դասարան) սովորելու ժամանակ մասնակցել է «Բրավո» մրցանակաբաշխությանը, որտեղ ստացել է վկայական և շահել է «Բրավո Աստղ» մրցանակը։ Տասներկու տարեկան հասակում մասնակցել է «Ոսկե Խանուկիա» մրցանակաբաշխությանը և դարձել է մրցանակաբաշխության դափնեկիր։ Տասնչորս տարեկան հասակից պրոֆեսիոնալ բեմում ելույթ է ունենում զանազան երգացանկով, այդ թվում դասական ստեղծագործություններով, ինքնօրինակ և սեփական մշակումներով ջազ, սեփական ստեղծագործություններով։ Կատարել է երգեր աշխարհի տաս լեզուներով։ Սեփական երգերը գրում և կատարում է երեք լեզվով` եբրայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ 2013 թվականին թողարկել է սեփական ստեղծագործությունների անգլերեն լեզվով «Step Into Мy World» սկավառակը, որը մեկ տարվա ընթացքում դարձել է «ոսկի»։ Իսրայելում բազմաթիվ համերգներից բացի, հաջողությամբ ելույթ է ունեցել հյուրախաղերով  Եվրոպայի 14 երկրներում, Ամերիկաում և Չինաստանում։ 2014 թվականին Իսրայելում ստացել է «Տարվա երգչուհի» կոչումը։ Երգչուհին գործնականորեն ամեն տարի թարմացնում է իր երգացանկը և թողարկում է նոր կոնցեպտուալ համերգ։

Երիտասարդ տաղանդավոր երգչուհուն, երաժշտության և տեքստի հեղինակ Մարինային հետաքրքրում է արվեստի տարբեր ուղղություններ։ Նա մեծ հաջողությամբ դրսևորել է իրեն որպես դերասանուհի։ Մասնակցել է «Կամերային թատրոն»-ի երկու ներկայացումների։ Կինեմատոգրաֆիական ժանրում նկարահանվել է երեկ բազմասերիանոց հեռուստատեսային ֆիլմերում և երկու լիամետրաժ կինոնկարում։ Հեռուստատեսությունում եղել է երաժշտական շոուի գլխավորը և «Երեկոյան ակումբ» հեռուստանախագծի հաղորդավար։

## Դիսկոգրաֆիա
##### Սինգլներ
* 2008 թվական` «Mi Haya Ma’amin» (Boaz Mauda-յի հետ միասին)
* 2010 թվական «Amok Batal»
* 2013 թվական` «Two Pigs»
* 2013 թվական` «Tango»
* 2018 թվական` «Glow Now»

##### Ալբոմներ
* «Step into My World»
* «Armonot Ashan»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարինա Բլյումինան imdb.com կայքում
* Պաշտոնական ալիք youtube.com ում
* Մարինա Մաքսիմիլիան Բլյումինա։ «Ես չեմ հիշում նրան առանց երաժշտության» 
* Դեմք № 6: Մարինա Բլյումինա

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հրեա երգիչներ
Hot Shit

«**Hot Shit**», ամերիկացի հիփ հոփ երգչուհի Քարդի Բիի երգը, որում մասնակցություն են ունեցել նաև Քանյե Ուեսթը և Lil Durk-ը։ Թողարկվել է 2022 թվականի հուլիսի 1-ին՝ Atlantic Records-ում։

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ
Լիսիստրատա

**Լիսիստրատա,** հին հույն դրամատուրգ Արիստոփանեսի կատակերգությունն է, որը ստեղծվել է մոտ մ.թ.ա. 411։. Ստեղծագործությունը գրվել է սիցիլիական ռազմարարշավի պարտությունից հետո, երբ պատերազմի և խաղաղության խնդիրը դարձել աթենացիների գլխավոր «ցավոտ հարցը»։ Ընթացիկ թեման, որը քննարկվել է ամենուր, այդ թվում՝ էքկլեսիայի ժողովներում, հիմք է հանդիսացել Լիսիստրատայի սյուժեի համար։ Մ.թ.ա. 411 թվականի հունվարին կատակերգությունը հավանաբար մասնակցել է Լենայայի տոնի ժամանակ Դիոնիսոսի թատրոնում անցկացված դրամատիկական մրցույթներին. հանդիսատեսին ներկայացրել է ոմն Կալիստրատ։ Հետազոտողները տեղեկություն չունեն, թե ինչ տեղ է գրավել բեմադրությունը մրցույթներում և ովքեր են եղել դրա մրցակիցները։ Սյուժեն հիմնված է այն պատմության վրա, թե ինչպես է աթենացի Լիսիստրատան, փորձելով կասեցնել անվերջ պատերազմները, կազմակերպում է «սեքսուալ գործադուլ»։ Ըստ գլխավոր հերոսի ծրագրի՝ հունական քաղաքների կանայք պետք է հրաժարվեն իրենց ամուսնական պարտքը կատարել, քանի դեռ արյունահեղությունը չի ավարտվել։

Հետազոտողները, վերլուծելով «Լիսիստրատան» Արիստոփանեսի դրամատուրգիայի համատեքստում, այն թեմատիկորեն դասում են նույն «հակապատերազմական» շարքում, ինչ նախկինում գրված «Ահարնյաններ», «Խաղաղություն» և, հնարավոր է, «Թռչուններ» պիեսները։  Ավելի խորը, համեմատած վաղ ստեղծագործությունների հետ, կա հերոսների կերպարների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև ինտրիգների առկայություն, որը պահպանվում է մինչև վերջին տեսարանները։ «Լիսիստրատան» առաջին անգամ հրատարակվել է 1516 թվականին հունարեն ( լատիներեն մեկնաբանություններով) Ֆլորենցիայում ՝ Բեռնարդո Ջյունտայի խմբագրությամբ։ 1545 թվականին այս ստեղծագործության հիման վրա Ռոզիտինի վենետիկյան ընտանիքի անդամները՝ Բարտալոմեոն և Պիետրոն կատակերգությունը թարգմանել են իտալերեն։ Ստեղծագործությունը եղել և մնում է պահանջված ինչպես համաշխարհային բեմերում  և կինոգործիչների շրջանում։ Սա Արիստոփանեսի պիեսներից ամենաշատ «կատարվածն» է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական կերպարներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կանայք պատերազմում
Կատեգորիա:Կատակերգություն
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թատրոն
Կատեգորիա:Հին հունական գրականություն
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 411
Կատեգորիա:Պացիֆիզմ
Կատեգորիա:Պիեսներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական անհնազանդություն
Ռեմո Ֆորեր

**Ռեմո Ֆորեր** (, ), շվեյցարիացի երգիչ։  2020 թվականի ապրիլին հաղթել է «Շվեյցարիայի ձայնը» հեռուստատեսային շոուի երրորդ եթերաշրջանը, հաղթել է նաև «I Can See Your Voice» հեռուստատեսային շոուի գերմանական թողարկման ժամանակ։ Ռեմոն Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում ներկայացրել է Շվեյցարիան «Watergun» («Ջրային հրացան») երգով և զբաղեցրել է 20-րդ հորիզոնականը։

## Կարիերա
### 2019-2022: ''The Voice of Switzerland'' և ''I Can See Your Voice''
2019 թվականի նոյեմբերից մասնակցել է *The Voice of Switzerland* նախագծի երրորդ եթերաշրջանին և առաջին փուլում կատարել է  «Someone You Loved» երգը։ Նախագծի առաջին փուլում բոլոր չորս ժյուրիները պտտվել են նրա ելույթի ժամանակ և Ռոման իր մասնակցությունը շարունակել է Նոա Վերագուտայի թիմում։

### 2023. Եվրատեսիլ երգի մրցույթ
2023 թվականի փետրվարի 20-ին շվեյցարական SRG հեռուստաընկերությունը հայտարարել է Ռեմո Ֆորերին որպես Շվեյցարիայի ներկայացուցիչ Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում։ Նրա «Watergun» երգը թողարկվեց մարտի 7-ին։

## Անձնական կյանք
Ռեմո Ֆորերն ապրում է Հեմբերգում։ Վաղ մանկությունից հետաքրքրություն է ունեցել երաժշտության նկատմամբ, ինչը ստիպել է նրան սովորել նվագել ֆլեյտա, ակորդեոն և դաշնամուր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երգիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Ամորֆ վիճակ

**Ամորֆ վիճակ**,  (
ա. նրա հատկությունները (մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրական ևն) բնական պայմաններում կախված չեն դիտարկման ուղղությունից (իզոտրոպություն),
բ. ջերմաստիճանի բարձրացման ժամանակ նյութը փափկանալով հեղուկ վիճակի է անցնում աստիճանաբար, այսինքն՝ ամորֆ վիճակը չունի հալման որոշակի ջերմաստիճան։ 
Այս հատկությունները պայմանավորված են ամորֆ վիճակում հեռավոր կարգի (որը բնորոշ է բյուրեղներին) բացակայությամբ։ Ամորֆ վիճակում գոյություն ունի մոտակա կարգ, այսինքն՝ հարևան մասնիկների տեղաբաշխման համաձայնեցվածություն, որը պահպանվում է միայն մոլեկուլների չափերին համեմատելի հեռավորությունների վրա։ Այդ համաձայնեցվածությունը հեռավորության մեծացմանը զուգընթաց նվազում է։
thumb|200px|Բյուրեղի և ամորֆ մարմինի ատոմային և մոլեկուլային կառուցվածքի սխեման
Մոտակա կարգը հատուկ է նաև հեղուկներին, սակայն հեղուկներում հարևան մասնիկները շատ արագ փոխում են իրենց տեղերը։ Այդ տեղափոխությունները դանդաղում են նյութի մածուցիկության աճին զուգընթաց։ Այդ պատճառով ամորֆ վիճակը կարելի է դիտել որպես մածուցիկության շատ բարձր գործակից ունեցող, գերսառեցված հեղուկ։ Հատկությունների իզոտրոպությունը բնորոշ է նաև բազմաբյուրեղային վիճակին, որին, սակայն, հատուկ է հալման խիստ որոշակի ջերմաստիճան։ Ամորֆ վիճակի կառուցվածքի տարբերությունը բյուրեղայինից հեշտությամբ նկատվում է ռենտգենագրամների օգնությամբ։

Ցածր ջերմաստիճաններում նյութի կայուն պինդ վիճակը բյուրեղայինն է։ Սակայն մոլեկուլների հատկությունից կախված, բյուրեղացումը կարող է քիչ կամ շատ ժամանակ պահանջել (մոլեկուլները պետք է «հասցնեն» բյուրեղային կարգ ընդունել)։ Երբեմն այդ ժամանակը չափազանց մեծ է լինում, և նյութը գործնականում չի բյուրեղանում։ Ամորֆ վիճակ ստացվում է նաև սառեցման ընթացքն արագացնելու ճանապարհով։

Օրինակ՝ բյուրեղային քվարցը հալելուց հետո արագ սառեցնելով ստանում են ամորֆ քվարցային ապակի։ Այդպես են նաև շատ սիլիկատներ, որոնք սառչելով դառնում են սովորական ապակի։ Այդ պատճառով ամորֆ վիճակը հաճախ անվանում են նաև ապակենման վիճակ։ Սակայն անգամ շատ արագ սառեցումը հաճախ բավարար չէ խանգարելու բյուրեղների առաջացմանը, նյութերի մեծ մասը ամորֆ վիճակ չի ընդունում։ Բնության մեջ ամորֆ վիճակ ավելի քիչ է տարածված, քան բյուրեղայինը։ Ամորֆ վիճակում են գտնվում ծիածանաքարը, օբսիդիանը (սատանի եղունգ), սաթը, ձյութերը ևն։ Ամորֆ վիճակում կարող են գտնվել ոչ միայն առանձին ատոմներից և սովորական մոլեկուլներից բաղկացած նյութերը, ապակիներն ու հեղուկները, այլև բարձրամոլեկուլային միացությունները կամ պոլիմերները։

## Տես նաև
* Հեռավոր կարգ և մոտակա կարգ

Կատեգորիա:Պինդ մարմնի ֆիզիկա
Կատեգորիա:Պինդ մարմիններ
Կատեգորիա:Փուլային անցումներ
Սինոպսիս (ամսագիր)

«**Սինոպսիս**» («Synopsis»), գիտական պարբերական։

## Պատմություն

Հումանիտար և սոցիալական հետազոտությունների «Էյդոս» կենտրոնի հրատարակություն։

Լույս է տեսել 1992–1997 թվականներին (պարբերական 1–7) Երևանում։

Խմբագիրներ՝ Օլեգ Գաբրիելյան, Վլադիմիր Օսիպով։

ՀՀ-ում առաջին անկախ վերլուծական պարբերականներից է։ Հրատարակել է անգլերեն, ֆրանսերեն և ռուսերեն ուսումնասիրություններ՝ արդի հայ և համաշխարհային գիտության ու հասարակության հիմնախնդիրների, սոցիոլոգիայի, փիլիսոփայության, կրթության, մշակութաբանության հարցերի վերաբերյալ։

Տպագրել է նաև անվանի գիտնականներ Չ. Գլենի և Դ. Ուելշի (ԱՄՆ), Յ. Պիետարինեի և Յ. Ռայկկայի (Ֆինլանդիա), Ս.Բրուկքի (Մեծ Բրիտանիա) հոդվածները։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ամսագրեր
Սիփան (տարեգիրք)

«**Սիփան**», Հայ ավետարանական քոլեջի պատկերազարդ տարեգիրք (մինչև 1964 թվականը՝ պարբերաթերթ, հրատարակվել է ընդմիջումներով)։

## Պատմություն

Լույս է տեսնում 1925 թվականից Բեյրութում։ Խմբագիրներ՝ Արտաշես Տեր-Խաչատուրյան, Երվանդ Քասունի, Կարո Պետրոսյան, Բաբկեն Զանոյան, Զավեն Մսըրլյան (1965 թվականից)։

Տպագրում է պատմաբանասիրական, մշակութային, կրոնական և այլ թեմաներով նյութեր։
Ստեփանակերտ (թերթ)

«**Ստեփանակերտ**», հասարակական, քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ։

## Պատմություն

Ստեփանակերտի քաղաքապետարանի պաշտոնաթերթ։

Լույս է տեսնում 1997 թվականից։ Խմբագիրներ՝ Լևոն Մկրտչյան, Սիլվա Խաչատրյան, Անահիտ Քոչարյան, Սոֆյա Սարգսյան։

Լուսաբանում է քաղաքապետարանի գործունեությունը, անդրադառնում Արցախի Հանրապետությունում և Հայաստանում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին, հետահայաց՝ Արցախյան ազատագրական պատերազմին, տպագրում է կրթադաստիարակչական, առողջապահական, երգիծական, մարզային նյութեր, գրական-գեղարվեստական ստեղծագործություններ։

Կատեգորիա:Արցախի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Սուրբ խաչ (հանդես)

**«Սուրբ խաչ»**, պատմամշակութային եռամսյա հանդես։

## Պատմություն

Ղրիմահայոց ընկերության հրատարակություն։

Լույս է տեսնում 1996 թվականից Սիմֆերոպոլում՝ ռուսերեն։

Տպագրում է հայոց պատմության և մշակույթի հարցերին նվիրված ուշագրավ նյութեր։ Պարբերականի գլխավոր խնդիրը Ղրիմում բնակվող տարբեր ազգությունների միջև երկխոսություն հաստատելն է։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ղրիմահայ մամուլ
Սուրհանդակ (թերթ, Կ. Պոլիս)

**«Սուրհանդակ»**, ազգային-քաղաքական, տնտեսական, գրական օրաթերթ։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1899–1908 թվականներին Կոստանդնուպոլսում։ Խմբագիրներ՝ Զայրմայր (Կեզյուրյան), Տիգրան Արփիարյան, Տիգրան Զավեն, Ենովք Արմեն։

Հանդես է եկել Օսմանյան կայսրության վարած հայահալած քաղաքականության դեմ, անդրադարձել արևմտահայությանը հուզող ազգային, տնտեսական խնդիրներին, միջազգային քաղաքական իրավիճակին։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Յանուշ Լենսկի

**Յանուշ Լեսկի** (լեհ.՝ Janusz Łęski. ), լեհ կինոռեժիսոր և սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1930 թվականի փետրվարի 12-ին, Լեհաստանի Ռադոմսկո քաղաքում։ Նա հայտնի է դարձել երեխաների և երիտասարդների համար սիրված ֆիլմերի և սերիալների ստեղծմամբ։ Մահացել է 2022 թվականի հունվարի 1-ին, 91 տարեկանում։

## Ֆիլմագրություն
* *Քաղաքը* (1958, ռեժիսոր՝ Ջուլիան Ձիձինայի և Ռոմուալդ Դրոբաչինսկու հետ)
* *Երկրով մեկ* (1971)
* *Ինքս ինձ թագավոր* (1973)
* *Լեսնևսկիների ընտանիքը* (1978, հեռուստասերիալ)
* *Որսագող* (1980, հեռուստասերիալ)
* *Լեսնևսկիների ընտանիքը* (1980, կինոտարբերակ)
* *Բարտեկի հետքերով* (1982)
* *Նախանվագ* (1982, հեռուստասերիալ)
* *Սրիկաներ Մլինովի հովտից* (1985, հեռուստասերիալ)
* *Կլեմենտին և Կլեմենս - սագեր Մլինովի հովտից* (1986, հեռուստասերիալ)
* *Ժանկա* (1989, հեռուստասերիալ, ռեժիսոր՝ Ադամ Իվինսկու հետ)
* *Ժանկա* (1990, կինոտարբերակ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Janusz Łęski at filmweb.pl
* Janusz Łęski at filmpolski.pl

Կատեգորիա:Լեհ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Հովհաննես Գապտեպովյան

**Հովհաննես Գապտեպովյան** (), հայ եկեղեցական և հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Եղել է Տրանսիլվանիայի Եղիսաբեթուպոլիս (այժմ՝ Դումբրվեն) քաղաքի հայերի ժողովրդապետը (հոգևոր հովիվ)։

Նրա ջանքերով վերակառուցվել է Եղիսաբեթուպոլսի հայկական տաճարը, հիմնվել աղքատախնամ հիմնարկություն և այլն։ Գապտեպովյանի 14 ձեռագիր քարոզգրքերը պահվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան մատենադարանում և Վիեննայի Մխիթարյան մատենադարաններում), թեև կրոնական բնույթի են, արժեքավոր են Տրանսիլվանիայի հայերի անհետացած բարբառը (Առտիալի), կենցաղն ու բարքերը և սոցիալ-տնտեսական վիճակն ուսումնասիրելու առումով։

Գապտեպովյանը դրամը համարել է հասարակության չարիք, դատապարտել է հարուստ վերնախավին՝ աշխատավոր ժողովրդին կեղեքելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ հասարակական գործիչներ
Խաղաղության համաշխարհային օր

**Խաղաղության համաշխարհային օր** () կամ **Խաղաղության համար աղոթքի համաշխարհային օր**, կաթոլիկ եկեղեցու միջազգային տոն, որի ընթացքում հավատացյալները կոչ են անում Աստծուն դադարեցնել բոլոր պատերազմները և խաղաղություն ուղարկել Երկրի վրա գտնվող մարդկանց։ Նշվում է ամեն տարի, հունվարի 1-ին՝ Սուրբ Աստվածամոր տոնակատարության օրը։

## Խաղաղության համաշխարհային օրվա պատմությունը
«Խաղաղության համար աղոթքի համաշխարհային օրը» համեմատաբար նոր տոն է (նախ և առաջ կաթոլիկների համար), որը հաստատվել է կաթոլիկ եկեղեցու առաջնորդ Պողոս VI պապի կողմից 1967 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։ Մի քանի տարի այն նշվել է յուրաքանչյուր տարվա առաջին օրը։ 1969 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան «Խաղաղության համաշխարհային օրը» հռչակել է որպես պաշտոնական տոն, որի ժամանակ հավատացյալները կոչ են անում Աստծուն դադարեցնել բոլոր պատերազմները և խաղաղություն տարածել երկիր մոլորակի վրա։

«Ներիր և խաղաղություն կգտնես» այս հիմնական կարգախոսն է, որով անցկացվում է «խաղաղության համաշխարհային օրը»։ Ամեն նոր տարվա առաջին օրը վեհափառ հայրապետը իր նախատոնական ելույթում դիմում է հավատացյալներին՝ նրանց ուշադրությունը հրավիրելով խաղաղության գործում բոլորի ներդրման անհրաժեշտության վրա։

Պայքար աղքատության դեմ, Երկրի վրա խաղաղության կառուցում, լարվածության թուլացում միջազգային և միջպետական հարաբերություններում, մարդու իրավունքներ և կանանց իրավունքներ, տնտեսական զարգացում, սրանք են տոնից առաջ հավատացյալներին ուղղված Հռոմի պապի ամենամյա ուղերձներից մի քանիսը։

Խաղաղության համաշխարհային օրը աշխատանքային չէ Վատիկանում, իսկ Բրազիլիայում այն նշվում է որպես «Եղբայրության համաշխարհային օր»։

## Տես նաև
* Խաղաղության միջազգային օր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Ալումյան

**Ալումյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գագիկ Վլադիմիրի Ալումյան (ծնվ․ 1950), նկարիչ, քանդակագործ։
* Կառլեն Վոլոդյայի Ալումյան (1951), ֆիզիկոս։
* Հմայակ Միքայելի Ալումյան (1919-անհայտ), մանկավարժ։
* Հրաչյա Սմբատի Ալումյան (1951), մաթեմատիկոս։
* Յուրի Հմայակի Ալումյան (1948), ֆիզիկոս։
* Ռուբեն Սմբատի Ալումյան (1944), ինժեներ։
* Սամվել Սմբատի Ալումյան (1941-1987), դաշնակահար։
* Սմբատ Իվանի Ալումյան (1916-1998), ինժեներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Աղաթոնյան

**Աղաթոնյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գրիգոր Աղաթոնյան (1825-1867), հասարակական գործիչ։
* Երվանդ Աղաթոնյան (ծնվ․ 1860-1935), մշակութային գործիչ։
* Մկրտիչ Աղաթոնյան (1820-1890), խմբագիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Աղալյան

**Աղալյան**, հայկական ազգանուն։ Հնչյունափոխված տարբերակ է «Ագլյան» ազգանունը, որը մեկնաբանվում է նաև որպես՝
# *Աքըլ/ագըլ* թուրքերեն-արաբերեն՝ «խելացի, դատող, լուրջ» մականունով և *-յան* վերջածանցով։
# Աղըլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում՝ Ակնի շրջանում և Վանի նահանգում, և *-յան* վերջածանցով։

## Ազգանունը կրողներ
* Արմեն Ֆրեյդունի Աղալյան (1930-2015), ճարտարապետ։
* Ֆրեյդուն Հակոբի Աղալյան (1876-1944), ճարտարապետ։

## Տես նաև
* Լենսեր Աբգարի Աղալովյան (1940), հայ մեխանիկոս, քաղաքական գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ակունց

**Ակունց**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աշխեն Լազրի Ակունց (*[[Աղամյան]]*, 1910-1979), բժիշկ։
* Բագրատ Մուրադի Ակունց (1905-1984), բժիշկ։
* Կառլեն Բագրատի Ակունց (1933-2003), մանկաբարձ-գինեկոլոգ։
* Վարդան Բագրատի Ակունց (ծնվ․ 1937), ալերգաբան։

## Տե՛ս նաև
* Ակնունի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ունց վերջածանցով ազգանուններ
Աղաբալյան

**Աղաբալյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արթուր Ստեփանի Աղաբալյան (ծնվ․ 1938), մոլեկուլային վարակաբան։
* Լիդիա Սիմոնի Աղաբալյան (ծնվ․ 1933), կոմպոզիտոր։
* Յուրի Անդրեյի Աղաբալյան (ծնվ․ 1935), ընդերքաբանության ճարտարագետ։
* Նարինե Էդուարդի Աղաբալյան (ծնվ․ 1967), լրագրող։ Արցախի Հանրապետության պետական գործիչ։
* Վյաչեսլավ Ռուբենի Աղաբալյան (1946-2004), բժիշկ, վիրաբույժ։

## Տես նաև
* Գեորգի Գերասիմի Աղաբալյանց (1904-1967), գինու քիմիայի և տեխնոլոգիայի բնագավառի գիտնական։
* Էդուարդ Գասպարի Աղաբալյանց (1932-1996), խորհրդային և ուկրաինացի գիտնական, քիմիկ-անալիտիկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Աղամիրզյան

**Աղամիրզյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Շմավոն Աղամիրզյան (1870-ական թթ․-1940-ական թթ․), բժիշկ։
* Ռուբեն Սերգեյի Աղամիրզյան (1922-1991), բեմադրիչ, դերասան, մանկավարժ։
* Աղամիրզյան (մահ․ 1918), բժիշկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
MacOS Big Sur

**macOS Big Sur**, օպերացիոն համակարգ, որը նախատեսված է անհատական և սերվերային համակարգիչների համար։ Մշակված է Apple ընկերության կողմից։ Օպերացիոն համակարգը առաջին անգամ ցուցադրվել է 2020 թվականի հուլիսի 20-ին WWDC 2020-ի ժամանակ և թողարկվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 12-ին։

macOS Big Sur-ի հիմնական փոփոխությունը կատարվել էր օգտատիրոջ ինտերֆեյսի վրա, ինչպես նաև ARM ճարտարապետությամբ աշխատող միջուկների աջակցում։ Բացի դա, այս տարբերակում ընկերությունը հրաժարվեց ընդլայնված միջուկից, ինչը ավելացնում է համակարգի անվտանգությունը ծրագրային ապահովումների տեղադրման փուլում, բարելավել է կիբեր անվտանգությունը, դրա հետ մեկ տեղ համակարգը դարձրել ավելի թեթև, ինչպես նաև այս տարբերակում հասանելի դարձան iOS և iPadOS-ի համար նախատեսված հավելվածները։

## Անվանում
Պահպանելով արդեն ավանդություն դարձած անվանակարգման տարբերակը, օպերացիոն համակարգի այս տարբերակը իր ունունը վերցրել է Բիգ Սուր շրջանից, որը տեղակայված է Հարավային Կալիֆոռնային մոտ։

## Փոփոխություններ և նորամուծություններ
* Կիբեր անվտանգություն
* Օգտատիրոջ նոր միջավայր 
* Ղեկվարման նոր վահանակ, ինչպես iOS և iPadOS-ում
* iOS և iPadOS հավելվածների աջակցում 
* Բարելավված Safari

## Աջակցվող սարքեր
* Mac mini (2014 թվականի կամ ավելի նոր)
* iMac (2014 թվականի կամ ավելի նոր)
* MacBook (2015 թվականի կամ ավելի նոր)
* MacBook Air (2013 թվականի կամ ավելի նոր)
* MacBook Pro (2013 թվականի կամ ավելի նոր)
* iMac Pro (բոլոր մոդելները)
* Mac Pro (2013 թվականի կամ ավելի նոր)
* Developer Transition Kit

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք Apple macOS Big Sur

Կատեգորիա:Համակարգչային ծրագրեր
Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր
Աղասարյան

**Աղասարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անահիտ Ալեքսանդրի Աղասարյան (ծնվ․ 1959), դրամատուրգ։
* Արտյուշա Ջավադի Աղասարյան (1940-2013), ճարտարագետ, մեխանիկոս։
* Ղարիբ Վոլոդյայի Աղասարյան (1965-1992), ազատամարտիկ։
* Ռոբերտ Ռուբենի Աղասարյան (ծնվ․ 1994), հայ շախմատիստ։
* Վլադիմիր Նիկոլայի Աղասարյան (ծնվ․ 1963), ազատամարտիկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ