Kraftwerk

**Kraftwerk** (քրաֆթվերք, *կրաֆտվերկ*,  էլեկտրակայան), գերմանական երաժշտական խումբ Դյուսելդորֆից։ Մեծ ավանդ ունի Էլեկտրոնային երաժշտության զարգացման գործում։ Խումբը ձևավորվել է 1968 թվականին Ֆլորիան Շնայդերի և Ռալֆ Հյութերի կողմից, սակայն մեծ հռչակ է ձեռք բերել քառյակ դառնալուց հետո, երբ խմբին են միացել նաև Վոլֆգանգ Ֆլյուրն ու Կարլ Բարտոոսը։ Այս երաժիշտների առաջին միավորումը **Organisation** անվամբ կվինտետն էր։

## Երաժշտություն
Organisation-ի և Kraftwerk -ի (մինչև *Autobahn* ալբոմը, 1974 թվական) վաղ շրջանի աշխատանքներում երաժշտությունը փորձառական էր և առավելապես էլեկտրոնային։ Գերիշխող ոճերն էին քրաութ ռոքը և ավանգարդը։ Այդ ժամանակ Kraftwerk համագործակցում էր հնչյունային ազդեցիկ ինժեներ Կոնի Պլանկի (, աշխատել է նաև Can, Neu!, Eurythmic խմբերի հետ), ինչպես նաև` փորձարկումներ էր անում տարբեր երաժիշտների հետ։ Kraftwerk խմբի անդամներն են եղել Միխայիլ Ռոտերը () և Կլաուս Դինգերը (), որոնք ի վերջո հիմնել են Neu! խումբը։ 
*Autobahn* ալբոմը (1974 թվական) բեկումնային է դառնում ոչ միայն խմբի ստեղծագործության, այլ նաև` ամբողջ ժամանակակից երաժշտության համար` ցուցադրելով այդ ժամանակվա սինթեզատորների ու էլեկտրոնիկայի հնարավորությունները։ *«Autobahn»* երգի թեման, որն էլ որոշել է ալբոմի անվանումը, վերաբերում էր գերմանական մայրուղիներով մեքենայով ճամփորդությանը։ Այս երգի տևողությունը 22 րոպե է, այն զբաղեցրել վինիլե ձայներիզի մեկ երեսը։
thumb|270px 
Սկսած 1974 թվականից` երաժշտությունը դարձել է ավելի քիչ փորձառական, ավելի որոշակի էլեկտրոնային ռիթմ կառուցվածքով։ Հաջորդ երեք ալբոմները` *Radio-Activity* (1975), Trans-Europe Express (1977) և The Man Machine (1978), մեծապես ազդել են էլեկտրոնային երաժշտության և առհասարակ` ժամանակակից երաժշտության վրա։ Այս ալբոմներում են այնպիսի հիթեր, ինչպիսիք են *«Das Model», «The Robots», «Trans-Europe Express», «Radio Activity», «Neon Lights», «Showroom Dummies»* երգերը։ Սրանից հետո Kraftwerk-ի որոշ ալբոմներ թողարկվել են տարբեր լեզվային տարբերակներով, անգլերեն ու գերմաներեն երգի տեքստերով։
Kraftwerk խումբը համարվում է էլեկտրո երաժշտական ժանրի հիմնադիրը, հաճախ խմբին է վերագրվում նաև տեխնո ժանրի ստեղծումը։ Նրանք առաջին փոփ խմբերից էին, որ ստեղծել են երաժշտական կոմպոզիցիա` միայն էլեկտրոնային գործիքների օգնությամբ։ Անգամ ձայնը երբեմն ստեղծվում էր գեներատորի միջոցով կամ անցնում էր վոկոդերի միջով` դառնալով ռոբոտանման։ 
1980-ական թվականներին խումբը լույս է ընծայում ևս երկու` *«Computer World»* (1981) և *«Electric Cafe»* (1986) ալբոմները, ինչպես նաև` *Tour de France* սինգլը։ Սրան հաջորդում է երկար դադար, որի ընթացքում խումբը մի քանի համերգային ուղևորություններ է ունենում, թողարկում է հին կոմպոզիցիաների նորացված տարբերակներ։ 
*«Electric Cafe»*-ից հետո թողարկած առաջին երգը *«Expo 2000»*-ն էր (1999 թվական)։
2003 թվականին թողարկվում է երկար սպասված *«Tour de France Soundtracks»* ալբոմը, որը ժամանակակից հնչողություն ունի, բայց միևնույն ժամանակ խմբի ոճով է։ Ալբոմին հաջորդում է համաշխարհային շրջագայություն, որի նյութերը հիմք են դառնում *«Minimum-Maximum»* CD և DVD-ների համար։
2009 թվականի հունվարին, ըստ EMI պաշտոնական տվյալների, խումբը լքել է դրա հիմնադիրներից մեկը` Ֆլորիան Շնայդերը, ով Kraftwerk-ի հետ աշխատել էր համարյա 40 տարի։ Նրա տեղը գրավում է Շտեֆան Պրաֆեն, ով ավելի վաղ խմբում աշխատել է որպես վիդեո ինժեներ։
2009 թվականի վերջին-2010 թվականի սկզբին խումբը հայտարարել է նոր ստուդիային ալբոմի ձայնագրման մասին։ Ալբոմի թողարկման օրն ու անունն անհայտ էին, սակայն խմբի անդամները հայտարարում էին, թե երկրպագուները կարող են լսել այն 2010 թվականի վերջին։ Հայտարարված ալբոմն այդպես էլ չի թողարկվում։ 
2011 թվականին 1971 թվականին խմբի կողմից թողարկած *«K4»* ալբոմը 50 ռոքնռոլ ալբոմների մեջ 14-րդ տեղն է գրավում ըստ Uncut ամսագրի վարկանիշի։
2010 թվականին խումբը ելույթ է ունեցել Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։

## Կազմ
### Ներկայիս կազմ
* Ռալֆ Հյութեր () - վոկալ, վոկոդեր, սինթեզատոր, ստեղնաշարային գործիքներ, երգեհոն, հարվածային գործիքներ, բաս կիթառ
* Ֆրից Հիլփերթ () - էլեկտրոնային հարվածային գործիքներ, ձայնային ինժեներ
* Հենին Շմից () - էլեկտրոնային հարվածային գործիքներ, համերգների ժամանակ` ստեղնաշարային գործիքներ, ձայնային ինժեներ
* Ֆալկ Գրիեֆենհագեն () - վիդեոինժեներ

### Նախկին մասնակիցներ

* Ֆլորիան Շնայդեր () - սինթեզատոր, բեք վոկալ, վոկոդեր, ֆլեյտա, համերգներին` սաքսոֆոն, հարվածային գործիքներ, կիթառ, ջութակ (1970-2008)
* Հոուսչոնգ Նեժադեպյուր () - էլեկտրո կիթառ (19701971)
*Պլատո Կոստի () - բաս կիթառ (1970)
* Պիտեր Շմիթ () - հարվածային գործիքներ (1970)
* Չարլի Վայս () - հարվածային գործիքներ (1970)

* Թոմաս Լոման () - հարվածային գործիքներ (1970)
* Էբերհարդ Կրանեման () - բաս կիթառ (1970-1971)
* Անդրեաս Հոֆման () - հարվածային գործիքներ (1970)
* Կլաուս Դինգեր () - հարվածային գործիքներ (1970-1971, մահացել է 2008 թվականին)
* Միխաել Ռոթեր () - էլեկտրո կիթառ (1971)
* Էմիլ Շուլտ () - էլեկտրո կիթառ, էլեկտրո ջութակ (1973)

* Վոլֆանգ Ֆլյուր () - էլեկտրոնային հարվածային գործիքներ (1973-1987)
* Կլաուս Ռյոդեր () - էլեկտրո կիթառ, էլեկտրո ջութակ (1974)
* Կարլ Բարտոս () - էլեկտրոնային հարվածային գործիքներ, համերգներին` ստեղնաշարային գործիքներ (1975—1991)
* Ֆերնանդո Աբրանտես () - էլեկտրոնային հարվածային գործիքներ, սինթեզատոր (1991)
* Շտեֆան Պֆաֆե () - վիդեոինժեներ (2008—2012)

### Ժամանակային սանդղակ

PlotArea = left:150 bottom:60 top:0 right:50
Alignbars = justify
DateFormat = dd/mm/yyyy
ImageSize = width:1000 height:250
Period = from:01/01/1970 till:01/01/2016
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy

Colors =
 id:Ralf value:red
 id:Florian value:blue
 id:Guitar value:green
 id:Video value:pink
 id:Percussion value:orange
 id:Keyboards value:purple
 id:Lines value:black legend:Студийный_альбом

Legend = orientation:horizontal position:bottom

ScaleMajor = increment:2 start:1970

BarData =
 bar:Ralf text:"Ռալֆ Հյութեր"
 bar:Florian text:"Ֆլորիան Շնայդեր"
 bar:Andreas text:"Անդրեաս Հոֆման"
 bar:KlausD text:"Կլաուս Դինգեր"
 bar:Wolfgang text:"Վոլֆգանգ Ֆլյուր"
 bar:Fritz text:"Ֆրից Հիլպերտ"
 bar:Michael text:"Միխայել Ռոտեր"
 bar:KlausR text:"Կլաուս Ռյոդեր"
 bar:Karl text:"Կարլ Բարտոս"
 bar:Fernando text:"Ֆերնանդո Աբրանտես"
 bar:Henning text:"Հենինգ Շմից"
 bar:Stefan text:"Շտեֆան Պֆաֆե"
 bar:Falk text:"Ֆալկ Գրիեֆֆենհագեն"

PlotData=
 width:10 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4)
 bar:Ralf from:01/01/1970 till:01/02/1971 color:Ralf
 bar:Ralf from:31/08/1971 till:end color:Ralf
 bar:Florian from:01/01/1970 till:01/01/2009 color:Florian
 bar:Andreas from:01/07/1970 till:31/08/1970 color:Percussion
 bar:KlausD from:01/09/1970 till:31/08/1971 color:Percussion
 bar:Michael from:01/01/1971 till:31/08/1971 color:Guitar
 bar:Wolfgang from:01/11/1973 till:01/07/1987 color:Percussion
 bar:KlausR from:01/01/1974 till:01/07/1974 color:Guitar
 bar:Fritz from:01/07/1987 till:end color:Percussion
 bar:Karl from:01/01/1975 till:01/01/1991 color:Keyboards
 bar:Fernando from:01/01/1991 till:01/01/1992 color:keyboards
 bar:Henning from:01/01/1992 till:end color:Keyboards
 bar:Stefan from:01/01/2008 till:01/01/2013 color:Video
 bar:Falk from:01/01/2013 till:end color:Video

LineData =
 at:01/11/1970 color:black layer:back
 at:01/01/1972 color:black layer:back
 at:01/10/1973 color:black layer:back
 at:01/11/1974 color:black layer:back
 at:01/10/1975 color:black layer:back
 at:01/05/1977 color:black layer:back
 at:01/05/1978 color:black layer:back
 at:01/05/1981 color:black layer:back
 at:01/12/1986 color:black layer:back
 at:04/08/2003 color:black layer:back



## Դիսկոգրաֆիա
### Ստուդիային ալբոմներ
* Kraftwerk (1970)
* Kraftwerk 2 (1972)
* Ralf und Florian (1973)
* Autobahn (1974)
* Radio-Activity (1975, ալբոմի գերմանական տարբերակը` *Radioaktivität*)
* Trans-Europe Express (1977, ալբոմի գերմանական տարբերակը` *Trans-Europa Express*)
* The Man Machine (1978, ալբոմի գերմանական տարբերակը` *Die Mensch-Maschine*)
* Computer World (1981, ալբոմի գերմանական տարբերակը` *Computerwelt*)
* Electric Cafe (1986, սկզբնական անվանումը` *Techno Pop*, գոյություն ունեն նաև ալբոմի գերմանական և իսպանական տարբերակները)
* The Mix (1991, հին կոմպոզիցիաների նոր ձայնագրություններ, գոյություն ունի նաև ալբոմի գերմաներեն տարբերակը)
* Tour de France Soundtracks (2003)

### Հավաքածուներ
* Der Katalog (2009, բոքս-սեթ, վերաթողարկված ալբոմների հավաքածու)

### Համերգային ալբոմներ
* Minimum-Maximum (2005)
* 3-D The Catalogue (2017), 3D տեսաերիզ` 2012-2016 թվականներին խմբի ունեցած համերգներով

### Սինգլներ
* 1973 *Comet Melody* (գերմանական անվանումը` *Kohoutek-Kometenmelodie*)
* 1974 *Autobahn*
* 1975 *Comet Melody 2* (գերմանական անվանումը` *Kometenmelodie 2*)
* 1976 *Radioactivity*
* 1977 *Trans-Europe Express*
* 1977 *Showroom Dummies*
* 1978 *The Robots*
* 1978 *The Model/Das Modell*
* 1978 *Neon Lights*
* 1981 *Pocket Calculator*
* 1981 *Computer Love*
* 1981 *Computerwelt*
* 1981 *The Model*
* 1982 *Showroom Dummies*
* 1983 *Tour de France*
* 1984 *Tour de France* (Francois Kevorkian remix)
* 1986 *Musique Non Stop*
* 1987 *The Telephone Call*
* 1991 *The Robots* (նոր տարբերակ *The Mix* ալբոմից)
* 1991 *Radioactivity* (նոր տարբերակ *The Mix* ալբոմից)
* 1999 *Tour de France* (վերաթողարկում)
* 1999 *Expo 2000* (1999)
* 2003 *Tour de France 2003*
* 2003 *Elektro Kardiogramm* (promo only radio mix)
* 2004 *Aerodynamik*

### DVD
* Minimum-Maximum DVD (2005)

### Մասնակիցների անհատական ալբոմներ
#### Կարլ Բարտոս
* Communication (2003) - սոլո
* Off the Record (2013)

*Elektric Music նախագծի հետ*
* Esperanto (1993)
* Electric Music (1996)
* TV

#### Վոլֆգանգ Ֆլյուր
* Time Pie (1997) (Yamo նախագիծ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kraftwerk-ի պաշտոնական կայքը 
* Kraftwerk-ի պաշտոնական կայքը 
* Խմբի պաշտոնական օնլայն խանութը   
* Kraftwerk-ի նորությունների գերմաներեն էջը   

Կատեգորիա:1969 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Գերմանական ռոք խմբեր
Կատեգորիա:Քառյակներ