Մերի Դոջ

**Մերի Դոջ** կամ **Մարի Մափս Դոջ** (, ), ամերիկացի գրող, մանկական գրքերի հեղինակ և խմբագիր։ Առավել հայտնի իր  «Արծաթե չմուշկներ»  կամ «Հանս Բրինկեր կամ արծաթե չմուշկներ» (*Hans Brinker or the Silver Skates*) բեսթսելլերով, որը գրել է 1865 թվականին և դարձել է դասական։

## Կենսագրություն
Մերի Էլիզաբեթ Մափսը ծնվել է Նյու Յորքում Սոֆիա Ֆուրմանի և դասախոս, քիմիկոս և գյուտարար Ջեմյս Ջեյ Մափսի ընտանիքում։ Նա որակյալ կրթություն է ստացել տնային ուսույցների միջոցով։ 1851 թվականին քսան տարեկանում Մերին ամուսնացել է փաստաբան Վիլյամ Դոջի հետ։ Ամուսնությունից հետո չորս տարվա ընթացքում նա ունեցել է երկու որդի՝ Ջեյմսին և Հարինգթոնին։ 1857 թվականին Վիլյամը ֆինանսական լուրջ դժվարություններ է ունեցել և 1858 թվականին լքել է ընտանիքը։ Վիլյամի անհետացումից մեկ ամիս անց նրա մարմինը գտել են խեղդամահ եղած, այդպիսով, Մերի Դոջն այրիացել է։

1859 թվականին Մերին սկսել է գրել և խմբագրել՝ աշխատելով հոր` Ջեմյս Ջեյ Մափսի հետ, որպեսզի հրատարակի երկու մասագիր` «Աշխատող ֆերմերը» (*Working Farmer*), և «Միացյալ Նահանգների ամսագիրը» (*United States Journal*): Մի քանի տարվա ընթացքում նա մեծ հաջողությունների է հասել՝ հրատարակելով նովելների ժողովածու, ինչպիսիք են 1864 թվականին «Իրվինգթոնյան պատմությունները»  (*The Irvington Stories*), և նա վեպ գրելու հանձնարարություն է ստացել։ Եվ Մափս Դոջը գրել է «Հանս Բրինկեր» (*Hans Brinker*) վեպը։ Վեպը  երիտասարդ Հանսի և իր քրոջ՝ Գրետելի մասին է, որոնցից ամեն մեկն իր նպատակներն ունի․ առաջինը` բուժել իր հայրիկին, երկրորդը` արծաթյա չմուշկներ շահել մրցույթում։ Գիրքը գրախանութին մեծ հաջողություն է բերել։

Հետագայում Դոջը դարձել է «Սիրտ և Տուն» (*Hearth and Home*) ամսագրի խմբագրի օգնական, որտեղ նրա խմբագրությամբ հրատարակվել է վիպասան Հարիեթ Բիչըր Սթոուի «Քեռի Թոմի խրճիթը» (*La Case de l'oncle Tom*) վեպը։ Մերին տարիներ շարունակ եղել է այդ ամսագրի «Տուն» (*Maison*) և «Երեխաներ» (*Enfants*) բաժինների պատասխանատուն։

### Սուրբ Նիկոլա ամսագիր
Մերի Մափս Դոջը դարձել է անկախ հրատարակիչ՝ երեխաների համար ստեղծելով «Սուրբ Նիկոլա» (*St. Nicholas Magazine*) մանկական ամսագիրը, այսպիսով նա ուզում էր, որ ամսագիրը լինի ապաստան «*օրվա դասերից հոգնած*» դպրոցականների համար։ Նա իր ամսագրում հրապարակել է այնպիսի հայտնի հեղինակների պատմություններ, ինչպիսիք են՝ Մարկ Տվենի «Թոմ Սոյերի արկածները» (*Les Aventures de Tom Sawyer*), Լուիսա Մեյ Էլքոթի «Բժիշկ Մարշի չորս դուստրերը» (*Les Quatre Filles du docteur March*), Ռոբերտ Լուիս Սթիվենսոնի «Գանձերի կղզին» (*L'Île au trésor*): Աննախադեպ բան էր․ ամսագիրը «ինտերակտիվ» է եղել։ Մերի Մափս Դոջը զբաղվել է երեխաների՝ խմբագրությանն ուղարկված նամակներով և նրանց պատասխանել է ամսագրի «Խորհուրդներ» (*Conseils*) բաժնում, հրատարակել է նրանց գրածներն ու նկարները։ Ընթերցողները նաև հնարավորություն են ունեցել «Սուրբ Նիկոլասի լիգայի» (*St. Nicholas' League*) անդամ դառնալ, որը հովանավորում էր մրցույթներ և հաղթողներին պարգևատրում արծաթե և ոսկե կրծքանշաններով։ Մի Էսսեում Մերի Մափս Դոջը գրել է․
 

19-րդ դարի երկրորդ կեսին «Սուրբ Նիկոլա» (*St. Nicholas*) ամսագիրը դարձել է ամենահայտնի ամսագիրներից մեկը, հրատարակվել է 32 տարի և ունեցել է գրեթե 70,000 օրինակ տպաքանակ։ Այնպիսի հեղինակներ, ինչպիսիք են` Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդը «Մեծն Գեթսբիի» (* Gatsby le Magnifique*) ապագա հեղինակը, կամ Էլվին Բրուքս Ուայթ ով հետագայում մասնավորապես գրելու է` «Ստյուարտ Լիթլը» (* Stuart Little*), իրենց երիտասարդ տարիքում եղել են ամսագրի ամդամ և Լիգայի աջակցությունն են արժանացել։ 1905 թվականին, Մերի Մափս Դոջի մահվանից հետո «Սուրբ Նիկոլա» (*St. Nicholas*) ամսագիրը շարունակել է հրատարակվել ընդհուպ միչև 1940-ական թվականները, բայց «*կախարդանքն անհետացել է*»։

## Բեստսելլեր
* «Արծաթե չմուշկներ» (*Les Patins d'argent*)

### Վեպեր և նովելներ
* «Իրվինգթոնյան պատմություններ» (*Irvington Stories*), 1864
* «Արծաթե չմուշկներ» (*Les Patins d'argent*) 1865
* «Մի քանի ընկեր և ինչպես են նրանք զվարճացնում իրենք իրենց»  (*A Few Friends and How They Amused Themselves*) 1869
* «Մանկական օրեր»  (*Baby Days*) 1876
* «Դոնալդ և Դորոթի» (*Donald and Dorothy*) 1883
* «Մանկական աշխարհ» (*Baby World*) 1884
* «Խիզախության երկիրը» (*The Land of Pluck*) 1894

### Բանաստեղծություններ
* «Ռիթմեր և զնզնգոցներ» (*Rhymes and Jingles*), 1874
* «Ճանապարհի երկայնքով» (*Along the Way*) 1879
* «Երբ կյանքը երիտասարդ է» (*When Life Is Young*) 1894

## Հղումներ
### Մատենագրություն
**The Twentieth Century Biographical Dictionary of Notable Americans* de John Howard Brown ; The Biographical Society, 1904. Google Books
**American Authors 1600-1900* de Mary Elizabeth (Mapes) Dodge ; The H. W. Wilson Company, New York, 1938.
**Mary Mapes Dodge* de Susan R. Gannon et Ruth Anne Thompson ; Twayne Publishers, 1992.

### Առցանց կայքեր
*St. Nicholas Magazine for Boys and Girls
*Biographie de Mary Mapes Dodge
*When editors were gods

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մերի Դոջ «Արծաթե սահուկներ» վեպի հայերեն աուդիոտարբերակը 

Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ