open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դուխանա

**Դուխանա**, լեռ Իրանի Արևելյան Ադրբեջանում, Հայկական լեռներում, Մեղրուց մոտ 9 կմ հարավ֊արևելք, Արաքսի աջ ափից 5-6 կմ հեռավորությամբ։ Բարձրությունը 2046 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի լեռներ
Կատեգորիա:Արևելյան Ադրբեջան օսթան
Թելլու

**Թելլու** լեռ, լեռնաճյուղ Թուրքիայի Բիթլիսի մարզում, Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Վանա լճի հարավային ափին, ձգվում է նրան զուգահեռ, 25-30 կմ երկարությամբ։ Բարձրությունը 3000 մ է։ Լեան փեշերին գտնվում է Կապուտկողա Սբ. Հակոբ վանքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Լուիս Ադրիանո

**Լուիս Ադրիանո դե Սոուզա դա Սիլվա**, (, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, «Միլան» ակումբի հարձակվողը։

## Ակումբային կարիերա
### Ինտերնացիոնալ
Խաղացել է բրազիլական Ինտերնացիոնալում, մասնակցել է նրա կազմում ՖԻՖԱ-ի կազմակերպած 2006 թվականի ակումբային աշխարհի առաջնությանը և խփել որոշիչ գնդակ։

### Շախտյոր
2007 թվականի մարտի 2-ին Ուկրաինական «Շախտյոր»-ը 3 միլիոն եվրո վճարեց Ադրիանոյի համար։ 2009 թվականի մայիսի 20-ին խփեց գնդակ ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի եզրափակչում։ 2012 թվականի նոյեմբերի 20-ին հետ-տրիկ ձևակերպեց ՈՒԵՖԱ-ի չեմպիոնների լիգայի խաղում, ընդդեմ «Նորշելլաննա»-ի։

### Միլան
2015 թվականի հուլիսի 2-ին Ադրիանոն տեղափոխվեց իտալիական «Միլան», տրանսֆերի արժեքը կազմեց 8 միլիոն եվրո։ Բրազիլացի ֆուտբոլիստի առաջին գոլը ակումբում եղել է գավաթի խաղարկությունում, որտեղ Միլանը հաղթել է 2։0 հաշվով։

## Վիճակագրություն
*2015 թվականի հունիսի 4-ի տվյալներով*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտերնասիոնալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շախտյոր Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պալմեյրասի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Թափադիբի (բլուր)

**Թափադիբի**, *Թոփադիբի*, *Տոպաբիդի*, բլուր Արարատյան դաշտում, Արմավիրի մարզի Հայկավան գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի բլուրներ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի լեռնագրություն
Եղվարդի ջրամբար

**Եղվարդի ջրամբար**, կառուցվող ջրամբար Հայաստանի Կոտայքի մարզում, ծավալը մինջև 90 մլն մ3։ Կառուցումը սկսվեց 1983 թ. և չի ավարտվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջրամբարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի ջրամբարներ
Դարքյորփու Դերե

**Դարքյորփու Դերե**, գետակ Արածանիի ավազանում, Փերի գետի ձախակողմյան վտակը։ Մայր գետին է միանում Բալու քաղաքից մոտ 62 կմ հյուսիս-արևելք։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Փերի գետի վտակներ
Թալուստա

**Թալուստա**, լեռ Թուրքիայի Աղրըի մարզում, Հայկական Պար լեռնաշղթայի արևելյան հատվածի հարավային կողմում, Արծափ գյուղից հարավ։ Հիշատակում է Ղ. Ալիշանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Պար
Կատեգորիա:Աղրըի մարզի լեռներ
Բուզլուղ

**Բուզլուղ**, լեռ Արցախի Հանրապետությունում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայում, Թարթառ գետի վերին հոսանքի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության լեռներ
Թիքման

**Թիքման**, լեռ Թուրքիայում, Սեբաստիայի նահանգում։ Տեղակայված է Շապին Գարահիսար քաղաքի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիրեսունի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Սիվասի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Դևեբոյնու լեռնանցք

**Դևեբոյնու լեռնանցք**, լեռնանցք Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Արածանիի ստորին հոսանքի ձախ կողմում, Ծովք լճից մի փոքր հյուսիս։ Բարձրությունը 1595 մ։ Այստեղով է անցնում Խարբերդ-Դիարբեքիր խճուղին։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Թերսական (կիրճ)

**Թերսական**, կիրճ պատմական Փոքր Հայքում, Ամասիա քաղաքի մոտակայքում։ Ամասիա-Սամսոն ճանապարհը, անցնելով այս կիրճով, դուրս է գալիս Սուլովա ընդարձակ դաշտը։

## Ծանոթագրություններ
Թեղուտ (հնավայր)

**Թեղուտ**, հնավայր Հայաստանի Էջմիածին քաղաքի հարավային կողմում։ Թեղուտ անունը տրված է ուշ ժամանակներում՝ 19-րդ դարում, շրջակայքում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ներսես Աշտարակեցու տնկված թեղիների պատճառով։ Թեղիների անտառը ոչնչացվել է 1915–16-ին։ Համարվում է նեոլիթ-բրոնզի դարի ժամանակաշրջանի բնակավայր և ունի ավելի քան 5000 տարվա հնություն։ Հնավայրը հայտնաբերվել է հողային աշխատանքների ժամանակ, որոնց հետևանքով կառույցների մի մասն ավերվել է։ Զբաղեցնում է 3 հա տարածություն։ Անպարիսպ բնակատեղի է։ Մնացել են աղյուսաշեն ու կավաշեն կլոր հատակագծով կացարանների հետքերը։ Թեղուտում գտնված մկնդեղային բրոնզե առարկաները (երկու ասեղի բեկոր, դանակի շեղբ և շաղափ) պարունակում են նաև արծաթ, բիսմուտ, նիկել և Հայաստանի տարածքում գտնվածներից ամենահներն են։ Գետաքարից (ծակոտկեն բազալտ) պատրաստված կացինները, աղորիքները (օվալաձև և անկանոն), սանդերը, սանդկոթերը, վանակատե և կայծաքարե գործիքները հաստատում են, որ տնտեսության մեջ հիմնականում գործածվել է քարը։ Խեցեղենը (կարասներ, կճուճներ, թասեր, սաջեր) հիմնականում՝ կարմիր, մասամբ սև է, որոշ կավամաններ պատված են դեղին անգոբի բարակ շերտով։ Կավամանները գունազարդվել են վրձնով և քարե կոկիչով։ Գտնվել են նաև արջ հիշեցնող կենդանու կավե արձանիկ, որը Հայաստանի տարածքում՝ IV հազարամյակի նյութերի մեջ եզակի է, ոսկրե առարկաներ (ծակիչներ, բրիչներ, հերուններ, դեղդիրներ)։ Թեղուտում հայտնաբերված միջագետքյան խեցեղենը հիմք է տալիս ենթադրելու, որ Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակիչները կապ են ունեցել Առաջավոր Ասիայի մշակութային կենտրոնների հետ։ Թեղուտի հնագույն բնակիչներն զբաղվել են բրիչային երկրագործությամբ (գտնվել են ցորենի և գարու մնացորդներ), անասնապահությամբ, կաշեգործությամբ, ջուլհակությամբ և խեցեգործությամբ։
 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի հնագույն բնակավայրեր
Թթուջուր (գետակ)

**Թթուջուր**, Քարինտակի գետ, գետակ Արցախի Հանրապետությունում, Գարգար գետի վտակը։ Հոսում է Շուշի քաղաքի մոտակայաքով։ Գոյանում է Քրիս լեռան փեշփրից բխող հանքային աղբյուրներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գետեր
Զիզառնու Գելի ձոր

**Զիզառնու Գելի ձոր**, ձորակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի նահանգի, Մուշի գավառում, Մուշ քաղաքից հարավ-արևմուտք, Սեմալ գյուղի մոտակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի ձորակներ
Կոսոինե

**Կոսոինե** (), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 928 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 24 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 39 կմ² մակերես տարածք։
Փոստային ինդեքսն է՝ 7010։ Հեռախոսային կոդը՝ 079։

Բնակավայրի հովանավորը համարվում է սուրբ Սանտա Կիարան։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության փոփոխություն։

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1424
  bar:1871 from:0 till: 1575
  bar:1881 from:0 till: 1602
  bar:1901 from:0 till: 1726
  bar:1911 from:0 till: 1842
  bar:1921 from:0 till: 1712
  bar:1931 from:0 till: 1654
  bar:1936 from:0 till: 1662
  bar:1951 from:0 till: 1789
  bar:1961 from:0 till: 1593
  bar:1971 from:0 till: 1231
  bar:1981 from:0 till: 1177
  bar:1991 from:0 till: 1077
  bar:2001 from:0 till: 982
PlotData=
  bar:1861 at: 1424 fontsize:S text: 1.424 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1575 fontsize:S text: 1.575 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1602 fontsize:S text: 1.602 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1726 fontsize:S text: 1.726 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1842 fontsize:S text: 1.842 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1712 fontsize:S text: 1.712 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1654 fontsize:S text: 1.654 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1662 fontsize:S text: 1.662 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1789 fontsize:S text: 1.789 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1593 fontsize:S text: 1.593 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1231 fontsize:S text: 1.231 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1177 fontsize:S text: 1.177 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1077 fontsize:S text: 1.077 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 982 fontsize:S text: 982 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ISTAT-ի տվյալներով


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 079 860007
* Պաշտոնական կայք՝ http://comune.cossoine.ss.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 
 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սարդինիայի քաղաքներ
Թելա (կղզի)

**Թելա**, կղզի Հայկական լեռնաշխարհում, Ուրմիա լճում, նրա երեք կզղիներից ամենախոշորը։ XIII դարում այստեղ մոնղոլ տիրակալ Հուլավու խանը կառուցել էր բերդ, որտեղ պահվում էին գանձերը։ Ավերակները նշմարվում են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի կղզիներ
Երանոսի սելավ

**Երանոսի սելավ**, գետակ Արաքսի ավազանում, վերջինիս Քյահրիզ վտակի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Երանոսի լեռնաշղթայի հարավային լանջից։ Տարվա որոշ ամիսներին ցամաքում է։ Երկարությունը 15 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Քյահրիզ գետի վտակներ
Թանկարժեք տղա (ֆիլմ)

**Թանկարժեք տղա**, 1974 թվականին «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված երաժշտական արկածային ֆիլմ, որն ստեղծվել է Սերգեյ Միխալկովի պիեսի մոտիվներով։ Ֆիլմը հայերեն կրկօրինակվել է Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում։

## Սյուժե
«Գրոմիլլա» ավազակային խումբը հյուրանոցի համարից առևանգում է միլիոնատեր Ջորջ Ռոբ-Ռոբսոնի որդուն՝ հարուստ ընկերության ժառանգորդին։ Սխալմամբ առևանգիչները առևանգում են ևս մեկ տղայի՝ խորհրդային դիվանագետի որդուն՝ Ժորա Տիմոխինին։

Տղայի հայրը պատրաստ է որդու համար վճարել փրկագինը, սակայն ընկերությունը հանկարծակի սնանկանում է։ Գանգստերների ղեկավարի մոտ միտք է ծագում խորհրդային դպրոցականի համար գումարը ստանալ ավիաընկերության միջոցով, այն ինքնաթիռով, որով Ժորան եկել է Մոսկվա։

Ավազակախումբը հաշվի չէր առել մեկ հանգամանք. տղաները, որ հասցրել էին ընկերանալ փախնում են անուշադրության մատնված մեքենայով և ոստիկաններին բերում հանցագործների թաքստոց։

## Գլխավոր դերերում
* Սերգեյ Կրուպենիկով - Ջորջ Ռոբ-Ռոբսոն 
* Ալեքսանդր Ելիստրատով - Ժորա Տիմոխին
* Գեորգի Վիցին - պարոն Մակինթոշ, Ջորջի ազգական
* Վլադիսլավ Ստրժելչիկ - Մակ-Դոննել, գանգստերների ղեկավարը 
* Իրինա Ազեր - Ժակլին, Մակ-Դոննելի օգնականը 
* Վիկտոր Գայնով - Թոմմի, գանգստեր 
* Ռասմի Ջաբրանիլով - Ֆրենկ, գանգստեր 
* Սերգեյ Միգիցկո - Բիլ, գանգստեր 
* Ալեքսանդր Բելյավսկի - Կոնդրաշին, խորհրդային հյուպատոսության ներկայացուցիչ 
* Լեոնիդ Օբոլենսկի - պարոն Լեյն, ավիաընկերության ներկայացուցիչ 
* Մարիա Իրդ - Ջոյ, պարոն Լեյնի քարտուղար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1974 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Գրուասյա

**Գրուասյա** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Հարավային Օյոննա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյուա է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01181։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 26 կմ է և 45 կմ արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի տարածքով հոսում է Անժ գետը։

## Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1143 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 758 մարդկանցից 582-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 176-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 76,8% է, 1999 թվականին՝ 80,1%)։ 582 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 543-ը (300 տղամարդ, 243 կին), գործազուրկ եղել են 39-ը (16 տղամարդ, 23 կին)։ 176 պասիվներից 58 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 73-ը՝ թոշակառու, 45 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դիդուբե

**Դիդուբե**, լեռնագագաթ Պոնտական լեռնահամակարգի արևելյան հատվածում, Ճորոխ գետի ձախ կողմում, Արդվին քաղաքից մոտ 22 կմ հարավ-արևմուտք։ Ծալքավոր է։ Բարձրությունը 3158 մ։ Լինչի քարտեզում նշանակված է Դիդուվե տառադարձությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արդվինի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Արևի հոգին

**Արևի հոգին** ( Տայո նո Մոկուսիրոկու), Կայձի Կավագուտիի մանգան, որը սկսվել է հրատարակվել 2003 թվականի մայիսի 30-ից Shogakukan հրատարակության կողմից։ Ընդհանուր հրատարակվել է մանգայի 17 հատորները։ 2006 թվականին Rainbow: Nisha Rokubou no Shichinin մանգային զուգահեռ դարձել է Shogakukan մրցանակաբաշխության դափնեկիր՝ «լավագույն սենյոն մանգա» անվանակարգում։ Ինչպես նաև այն 2006 թվականի ճապոնական մշակույթի տասներորդ բաց փառատոնի ժամանակ ստացել է գրան պրի մրցանակ, որպես լավագույն կոմիքս։

Հետագայում Madhouse կինոընկերության կողմից թողարկվել է կարճ անիմե-սերիալ, որը հեռարձակվել է ճապոնական WOWOW հեռուստաընկերության եթերում 2006 թվականին սեպտեմբերի 17-ին և 18-ին։ Սերիալը հայտնիություն է վայելել Գերմանիայի տարածքում OVA films կինոընկերության շնորհիվ։

## Սյուժե
Գործողությունները իրականանում են մոտ ապագայում, XXI դարում։ Ճապոնիայում կատարվում են զանգվածային բնական աղետներ ու էկոնոմիկայի անկում։ Ֆուձիյամա հրաբուխն արթնանում է, Տոկիոն կործանվում, այդ թվում նաև Տոկիոյի հայտնի աշտարակը, որը բաժանվում է երկու մասի։ Հոնսյու կղզին մասնատվում է երկու մասի։ Միլիոնավոր մարդիկ մահանում են կամ անհայտ կորչում։ Ավելի շատ կորցնում են հարազատ արյուն։ Ճապոնիան դադարում է գոյություն ունենալ ինչպես պետություն, ու բաժանվում է ԱՄՆ-ի ու Չինաստանի միջև, իրենք՝ ճապոնացիները սկսում են փախչել աշխարհի տարբեր ծայրեր ու վայրկենական դառնում են «ոչ մարդիկ», որոնց իրավունքները տեղացիները շուտով կսկսեն անտեսել։ Այդ բոլոր իրադարձությունները կատարվում են Գենյիտիրո Ռյուի աչքերի առաջ, որը մեծագույն քաղաքական գործիչի երիտասարդ որդին է, և ում սպասվում է միանգամից զրկվել ամեն ինչից ու սկսել ապրել նոր աշխարհում։

## Հերոսներ
**Գենյիտիրո Ռյու**, Ճապոնիայում ծնված երիտասարդ։ Նրա ծնողները մահացել են երկրաշարժի ժամանակ։ Նրան վերցրել են չինացիներն ու տարել Թայվան։ Նա այնտեղ մեծացել է նոր ընտանիքի հետ, ստացել նոր անուն՝ Սյան, և մոռանալով անցյալը, վարում է ռեստորանային բիզնես։
:Սեյու- Յոձի Մացուդա

**Չան**, թայվանական ավազակ, արտաքինապես նման է մուլատի, առաջ ատում էր բոլոր ճապոնացիներին, բայց Ռյուի հետ հանդիպումից հետո փոխում է իր կարծիքն ու սկսում պաշտպանել նրանց իրավունքները։ Այդպիսով նախկին ընկերների համար դառնալով դավաճան։
:Սեյու- Ռիկիյա Կոյամա

**Ռյոտարո Հատա**
:Սեյու- Տոսիյուկի Մորիկավա

**Իկուո Ձիմիտի**
:Սեյու- Յասույոսի Հարա

**Տիկին Սյա**
:Սեյու- Յուկարի Նոձավա

**Յան**
:Սեյու- Ակիո Օցուկա

**Սինսուկե Իսիկուրա**
:Սեյու- Մասարու Իկեդա

**Գորո Սակամակի**
:Սեյու- Նաոյա Ուտիդա

**Չեն Լի Ջուն**
:Սեյու -Սատիկո Կոձիմա

**Կուրոֆուձի**
:Սեյու- Սյուսուկե Սակույա

**Շու Ցին**
:Սեյու- Տամիե Կուբոտա

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* A Spirit of the Sun  на сайте Madhouse Studios 
* Официальный сайт  
* A Spirit of the Sun  на сайте WOWOW 

Կատեգորիա:Մանգաներ
Թելմին (բլուր)

**Թելմին**, բլուր Հայկական լեռնաշխարհում, հավանաբար Արևմտյան Տիգրիսի ավազանում, Դիարբեքիրի նահանգի Սիլվանի գավառում, Թելմին գյուղի մոտ։ Շտրեկկերը տեղադրում է Քրդստանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Թկդաղ

**Թկդաղ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Պար լեռնաշղթայում, Հասանկալայից 44-45 կմ հարավ֊արևելք, Արաքս գետի աջ կողմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Պար
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Գաշկլի Դաղ

**Գաշկլի Դաղ**, լեռ Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, Օլթի քաղաքից մոտ 25 կմ հարավ֊արևելք, Օլթիի ավազանին պատկանող մի փոքրիկ գետակի ակունքի շրջանում։ Հյուսիսային լանջերն անտառապատ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Գարգամել

[thumb|200px|Գարգամելը, ներկայումս ցուցադրվում է ՑԵՌՆ-ի [Միկրոկոսմ|Միկրոկոսմ թանգարանային պարտեզում]]
**Գարգամել**, ՑԵՌՆ-ի դեդեկտորներից, բշտիկային խցիկ, նախագծված էր գլխավորապես նեյտրինային փոխազդեցությունների որոշման համար։ Կառուցվել է Ֆրանսիայում, տրամագիծը մոտ 2 մետր է, երկարությունը՝ 4,8 մ, կարող էր տեղավորել 12 խորանարդ մետր ֆրեոն (CF3Br)։ Ավելի տիպական հեղուկ ջրածնի փոխարեն ծանր հեղուկի օգտագործումը նշանակում է նեյտրինային փոխազդեցության ավելի մեծ հավանականություն, ինչպես նաև մյուոններից պիոններից տարբերելու ավելի հեշտ հնարավորություն։

Գարգամելը գործել է 1970-1978 թվականներին մյուոնային նեյտրինային փնջով, որը առաջանում էր ՑԵՌՆ-ի պրոտոնային սինքրոտրոնում։ Այս փորձերը պսակվեցին ՑԵՌՆ-ում երբևէ կատարված ամենակարևոր հայտնագործություններից մեկով. 1973 թվականի հուլիսին, տեսական կանխատեսումից ոչ շատ չանցած հայտարարվեց թույլ չեզոք հոսանքների դիտարկման մասին։

Փորձի համար վերլուծության են ենթարկվել մոտ 83 000 նեյտրինային իրադարձություններ։ Դիտվել են 102 չեզոք հոսանքներ։

Գարգամելը կոչվել է Ֆրանսուա Ռաբլեի Գարգանտուան և Պանտագրյուելը վեպի հերոս Գարգանտուայի մոր՝ հսկա Գարգամելի անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ''The discovery of the weak neutral currents'', CERN Courier 
* Experimental Study of the High-energy Reactions Anti-muon-neutrino e → Antu-muon-neutrino e-, Anti-muon-neutrino N → mu + X in the Gargamelle Bubble Chamber. (In French) Farhad Rahimi (Strasbourg, CRN). CRN-HE-84-13, Dec 1982.
* The road to unification – Gargamelle and the discovery of Weak Neutral Currents 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկայի փորձեր
Beneath Your Beautiful

**«Beneath Your Beautiful»**, բրիտանացի երաժիշտներ Labrinth-ի և Էմելի Սանդեի երգը։ Գրվել է Labrinth-ի, Mike Posner-ի և Սանդեի կողմից։ Թողարկվել է Labrinth-ի դեբյուտային *Electronic Earth* ալբոմում, 2012 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։ Սինգլն առաջին հորիզոնականն է զբաղեցրել UK Singles Chart-ում։ Հրապարակումից հետո մեկ շաբաթում վաճառվել է ավելի քան 108․000 պատճեն, դառնալով Labrinth-ի առաջին սինգլը, որը գրավել է առաջին հորիզոնականը։ US Billboard Hot 100-ում սինգլը 40 հիթերի մեջ զբաղեցրել է 34-րդ տեղը։

Երգը, ըստ 2013 BRIT Awards-ի անվանակարգվել է որպես «Բրիտանական լավագույն սինգլ» ։

## Տեսահոլովակը
Տեսահոլովակը Labrinth-ի Յություբի պաշտոնական էջում հրապարակվել է 2012 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։ Տեսահոլովակում ցուցադրվում են Էմելիի և Labrinth-ի պատկերները մեծ էկրանով։

## Երգացանկ

;CD սինգլ
# "Beneath Your Beautiful"   - 3:56
# "Beneath Your Beautiful"  (Naughty Boy Remix) - 4:31

;Digital International EP 1
# "Beneath Your Beautiful"   - 3:56
# "Beneath Your Beautiful"   - 4:31
# "Beneath Your Beautiful"   - 3:43
# "Beneath Your Beautiful"   - 4:33

;Թվային ներբեռնում (as an album track)
# "Beneath Your Beautiful"  – 4:32

;Digital International EP 2 - exclusive to iTunes
# "Beneath Your Beautiful"   - 3:56
# "Beneath Your Beautiful"   - 4:31
# "Beneath Your Beautiful"   - 5:13
# "Beneath Your Beautiful"   - 6:03
# "Beneath Your Beautiful"   - 4:27

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրեր

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրեր

!scope="col" colspan="3"| Streaming
|-

## Հրապարակման պատմություն

## Ջեյմս Արթուրի տարբերակ
### Հիթ-շքերթներ և հավաստագրեր

#### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

#### Տարեկան հիթ-շքերթներ

#### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

#### Հավաստագրեր

!scope="col" colspan="3"| Streaming
|-

|}

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:2012 սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Երկաթապատ

**Երկաթապատ**, հանքավայր Մեծ Հայքի Աղձնիք աշխարհում, Վասպուրականի Ռշտունիք գավառի արևմտյան սահմանի մոտ, Վանա լճի հարավային ափին, Կապուտկող լեռնագագաթից ոչ հեռու, երկաթահանք լեռան շրջանում։ Հնում Հայաստանի երկաթի ու կապարի հայտնի հանքավայրերից էր, որտեղ արդյունահանված մետաղի մի զգալի մասը արտահանվում էր զանազան երկրներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հանքավայրեր
Թիփլվան

**Թիփլվան**,գետակ Ճորոխի ավազանում, Աջարայի ձախակողմյան օժանդակ Սխալտայի վտակը։
## Ծանոթագրություններ
Երկրների ցանկ, որտեղ արաբերենը պաշտոնական լեզու է

300px|աջից|Արբախոս և կիսաարաբախոս երկրներ
**Արաբերենը** (), Սեմական լեզվախմբին պատկանող լեզու է։

Արաբերեն խոսում են շուրջ 300 միլիոն մարդ։ Բացի արաբական 22 երկրներից, արաբերենը պաշտոնական լեզու է նաև Իսրայելում, գործածվում է Իրանում, Թուրքիայում, Էրիթրեայում, Չադում, համարվում է ՄԱԿ-ի վեց պաշտոնական լեզուներից մեկը, ԱՊԼ պաշտոնական լեզուն։

Լեզվակիրների թվով արաբերենը 4-րդն է աշխարհի լեզուների շարքում։

## Ցանկ

## Տես նաև
*Արաբական պետությունների լիգա
*Արաբերեն

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական լեզուները ըստ երկրների 
* Արաբախոս երկրների աշխարհագարական տարածքները և դրոշները

Կատեգորիա:Արաբերեն
Թլակա ջուր

**Թլակա ջուր**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի ավազանում, նրա ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Ավզերտ լեռան փեշերից՝ 3 ճյուղավորումներով և մայր գետին է միանում Թիլ գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ
Ֆերիս Սամանտա

**Սամանտա Ֆերիս** (, ), կանադացի դերասանուհի, առավել հայտնի է «Գերբնական» հեռուստասերիալի Էլեն Հարվելի դերում և «Չորս հազար չորս հարյուր» սերիալի Նինա Ջերվիսի դերում։

## Կարիերա
Ֆերիսը սկսել է իր կարիերան 1996 թվականից, և ձայնագրվել է ճապոնական անիմացիոն մուլտֆիլմում ՝անգլերեն լեզվով։ 1998 թվականին նա նկարահանվել է «Իժ» ֆիլմում։ 1999 թվականին խաղացել է «Stargate: SG-1» ֆիլմում։ Իսկ 2001 թվականին Ֆերիսը խաղացել է իր առաջին էական դերը լիամետրաժ «Եվ եկավ սարդը» ֆիլմում։

2005 թվականից մինչև 2006 թվականները Ֆերիսը խաղացել է «Չորս հազար չորս հարյուր» սերիալում։ Ապա 2006 թվականին նա նկարահանվում է «Ապացույցներ» սերիալում և «Գրեյի խնդիրները»։ Հետո նկարահանվել է «Գերբնական» ֆիլմի Էլեն Հարվելի դերում։ Նաև նկարահանվել է «Դևերի քաղաքը», «Սմութվիլի գաղտնիքները» և այլն։ 2007 թվականին Ֆերիսը խաղացել է «Վերականգնում», իսկ 2010 թվականին «Ավտոմեքենա սպանվածների համար»։ Ապա 2010 թվականին նկարահանվել է «Bigman» սարսափ ֆիլմում, նա գլխավոր դերում էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Արբինյո

**Արբինյո** (), կոմունա Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր շրջանում։
Կոմունայի գավառ՝ Էն։ Մտնում է Բելե կանտոնի տարածքի կազմում։

Կոմունայի կոդ՝ 01015։

## Բնակչություն
Բնակչության քանակը 2010 թվականին կազմել է 480 մարդ։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրական ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կիարամոնտի

**Կիարամոնտի** (), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1915 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 19,39 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 98,76 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 7030։ Հեռախոսային կոդը՝ 079։

Բնակավայրի հովանավորը համարվում է սուրբ Մատթեոս առաքյալը։ Տոնն ամեն տարի նշվում է սեպտեմբերի 21-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սարդինիայի քաղաքներ
Իգուասու (ազգային պարկ, Արգենտինա)

thumb|right|280px|Ազգային պարկի մուտքը

**Իգուասու** (), ազգային պարկ Արգենտինայում, գտնվում է Իգուասու գավառում, Միսյոնես նահանգի հյուսիսային մասում։

Պարկը հիմնադրվել է 1934 թվականին։ Պարկը պարունակում է Հարավային Ամերիկայի բնական հուշարձաններից մեկի մի հատվածը՝ Իգուասու ջրվեժը, որը շրջապատված է մերձարևադարձային անտառներով։ Գետի մյուս կողմում ընկած է բրազիլական Իգուասու ազգային պարկը։ Երկու պարկերն էլ գրանցվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ–ի Համաշխարհային ժառանգության (համապատասխանաբար 1984 և 1986 թվականներին)։

## Ֆլորան և Ֆաունան
Պարկը գտնվում է «Պարաիբա ատլանտիկական անտառների» էկոլոգիական շրջանում։

Ֆլորան ներառում է 2 հազար բույսերի տեսակներ։ Պարկում հանդիպում են մի շարք անհետացող ծառերի տեսակներ՝ ասպիդոսպերմա, էվտերպաներ, սղոցիներդ, վերջին ժամանակներում ավելի քիչ են հանդիպում Cedrela odorata-ն, Tipuana tipu-ն և շքածառը։ Աճում են Burseraceae տեսակի ծառեր։ Ծաղիկների մեջ հանդիպում է Bromelia տեսակը, և խոլորձի տարբեր տեսակներ։

Պարկի ֆաունան ընդգրկում է իր մեջ 700 տեսակ կաթնասուններ, 400 տեսակ թռչուններ, 40 տեսակ սողուններ, մի քանի հարուրյակ տեսակ թիթեռներ, այդ թվում նաև անհետացող տեսակներ։ Ֆաունայի առավել տարածված ներկայացուցիրներն են՝ յագուարը, յագուարունդին, ջրախոզուկը, դաշտային գետնակինճը, ջրային պարկամուկը, օցելոտը, հսկա մրջնակերը, բրազիլական ջրասամույրը, թփուտների շունը, կապիկներից՝ կռնչակապիկը, սովորական երկարառունգը, պարագվայական կայմանը (կոկորդիլոսի մի տեսակ), կորալյան իժը։ Ինչպես նաև կարելի գտնել այնպիսի թռչուններ, ինչպիսիք են մանգաղաթևները և սղոցակտուցները։ Այս պարկին բնորոշ են նաև ամերիկյան մանգաղաթևները, հարավամերիկյան արծիվները, կոլիբրիները (կրետի չափ թռչուններ)։ Չղջիկների հայտնի ներկայացուցիչներից առավել հաճախ հանդիպում է արյունախումների տեսակը՝ սովորական արյունախումը։

## Ազգային պարկում հանդիպող մի քանի կենդանիների ցանկը

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Իգուասու ազգային պարկի պաշտոնական վեբ–կայքը
* Պուետրո–Իգուասու քաղաքի կայքը 
* Տեղեկություն ազգային պարկի մասին 
* Տեղեկություն պարկի մասին 
*Official web site
*Administración de Parques Nacionales  - National Parks Administration of Argentina (in Spanish and English)
*World Heritage Site 
*Parks location and Information 

Կատեգորիա:Արգենտինայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:1934 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Թալա

**Թալա**, գետակ Հայաստանում՝ Տավուշի մարզում։ Պատկանում է Աղստև գետի ավազանին, հանդիսանում է նրա ձախակողմյան վտակը, հոսում է Իջևանի շրջանի տարածքով և մայր գետին միանում Իջևան քաղաքի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Աղստև գետի վտակներ
Կլոդ Ավելին

**Կլոդ Ավելին** կամ **Եվգենի Ավցին** (, ), ֆրանսիացի գրող, պոետ և հրատարակիչ։ Ունի Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։ Մահացել է 1992 թվականին։

## Ստեղծագործություններ
**Io Hymen, suivi de Chants funèbres* (1923-1924), 1925; suivi de *Un travail de jardinier : les versions définitives de Claude Aveline* par Michel-Georges Bernard et d'une bibliographie complète, Sigean, Éditions de l'Orycte, 1980. 
**De*, Paris, José Corti, 1967.
**Monologue pour un disparu* (1968-1973), Paris, Éditions Saint-Germain-des-Prés, 1973.
**Papiers*, illustrations d'Arthur Rennert, Lainsecq, Arthur Rennert, 1974.
**Litanies sur la disparition des dieux* (août 1974), Sigean, Éditions de l'Orycte, 1979.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Թանվերլի

**Թանվերլի**, լեռներ Թուրքիայի Էրզրումի նահանգում, Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, Չախիրբաբա լեղնաշղթայում, նրա արևելյան հատվածում, Օլթի քաղաքից մոտ 30 կմ հարավ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Միկրոկոսմ

**Միկրոկոսմ**, տարրական մասնիկների ֆիզիկայի թանգարան, գտնվում է ՑԵՌՆ-ում՝ Շվեյցարիայում, Ժնևի կանտոնում, Մեյրին քաղաքի մոտ։ Թանգարանի ցուցանմուշները լայնորեն լուսաբանում են տարրական մասնիկների ֆիզիկայի բազմաթիվ թեմաներ, ինչպես նաև ՑԵՌՆ-ի պատմությունը։ Ցուցանմուշների շարքում ընդգրկված են.

* ՑԵՌՆ-ի նպատակի և տարրական մասնիկների ֆիզիկայի մասին պատմող նյութեր,
* Էռնեստ Ռեզերֆորդի ոսկյա թիթեղով փորձի մակետը,
* իրական ժամանակում գործող տիեզերական ճառագայթների դետեկտոր
* Մեծ հադրոնային բախիչի թունելի մոդելը,
* ՑԵՌՆ-ի ներկայիս և ապագա փորձերի մոդելներ և դրանց վերաբերյալ բացատրություններ,
* հին գիտափորձերի սարքավորումներ, ներառյալ UA1 դետեկտորի մեծ մասը, որը գործել է պրոտոնային սուպերսինքրոտրոնի կազմում 1981-1984 թվականներին, դրա օգնությամբ հայտնաբերվել են W և Z բոզոնները։

## Միկրոկոսմ պարտեզը
*Միկրոկոսմ պարտեզում* ցուցադրված գիտափորձերի հին սարքավորումներ

CERN Microcosm 02.JPG|Պարտեզի տեսքը
Big_European_Bubble_Chamber.jpg| Մեծ եվրոպական բշտիկային խցիկը
LEP_RF.jpg|Էլեկտրոն-պոզիտրոնային մեծ բախիչի բարձրհաճախային ռեզոնատոր
Microcosm_initial_accelerator.jpg|Հին արագացուցիչի հատված
Gargamelle.jpg|Գարգամել բշտիկային խցիկը
CERN Microcosm 05.JPG|Քոքրոֆթ-Ուոլտոնի գեներատոր


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտության թանգարաններ
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:1990 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:ՑԵՌՆ
Նիգերա-կոնգոյական լեզուներ

thumb|300px|Նիգերոկոնգոլեզյան լեզուներ
**Նիգերա-կոնգոյական** (Նիգերա-կորդոֆանյան, կոնգո-կորդոֆանյան) **լեզուներ**, աշխարհում տարածված խոշոր մակրոլեզվաընտանիքներից մեկը։ Լեզուների էթնիկ տեղաբաշխվածությունը Աֆրիկայում է։ Այս մակրոլեզվաընտանիքի մեջ մտնում է 10 լեզվաընտանիք։ Լեզուները ձգվում են հյուսիսում Սենեգալից հարավ՝ ՀԱՀ։ Այն ներառում է աֆրիկյան ավելի քան 100 լեզու։

Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ այբբենական կարգով
Աբունգ

**Աբունգ** (ինքնանվանում), *օրանգ աբունգ, լամպունգ, լամպոնգ*, էթնիկ խումբ Ինդոնեզիայում, Սումատրա կղզու հարավային մասում։ 1992 թվականի տվյալներով աբունգների թիվը աշխարհում 300.000 է, որոնք բոլորն էլ ապրում են Ինդոնեզիայում։ Աբունգների մեծամասնությունը Սուննի իսլամի հետևորդներ են։ Պատկանում են Եվրոպոիդ կամ Կովկասյան ռասային։

15-րդ դարում Սումատրա կղզու հարավարևմտյան մասի լեռնային շրջանից գաղթել են ժամանակակից բնակավայրի տարածք։ Աբունգի մշակույթի վրա ազդել են երկար շփումները հարավային Սումատրայի բնիկ պուբիանների (պաբեանների), Կենտրոնական Սումատրայի պամինգգիրների և մարինգգայների հետ, ինչպես նաև՝ ճավացիների ու սունդերի հետ։ Մշակութային առումով աբունգները մոտ են մալայացիներին։

Հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն է (չոր բրինձ, պղպեղ)։ Ձկնորսությունը զարգացած է որոշ վայրերում։ Զբաղվում են գոմեշների, այծերի բազմացմամբ և բուծմամբ, թռչնաբուծությամբ։ Մշտական բնակավայրը շրջապատված է սեզոնային տնտեսություններով։ Բաժանված է 19 տեղայնացված ցեղերի, որոնք ապրում են տեղական սովորույթներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի ազգեր
UA2 գիտափորձ

**UA2**, տարրական մասնիկների ֆիզիկայի գիտափորձ, անցկացվել է ՑԵՌՆ-ում 1981-1983 պրոտոնային սուպերսինքրոտոն (SPS) բախիչով։ Այս և UA1 փորձերի հետևանքով 1982 թվականին բացահայտվեցին ''W''- և ''Z''-բոզոնները, ինչի արդյունքում Կառլո Ռուբիան և Սիմոն վանդեր Մեերը 1984 թվականին ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակ ստացան։

## Տես նաև
* UA1
* W- և Z-բոզոններ

## Արտաքին հղումներ
* CERN Courier 
* CERN Courier W և Z բոզոնների բացահայտման մասին 
* CERN Courier W և Z բոզոնների մասին 
* Կառլ Ջեյքոբս, ՑԵՌՆ-ի պրոտոն-հակապրոտոնային բախիչով UA2 գիտափորձի ֆիզիկական արդյունքները 
* ՑԵՌՆ-ի գիտության տեղեկատվության ծառայության արխիվ

Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկայի փորձեր
Համալսարանների մատարիկի ցանց

**Համալսարանների մատարիկի ցանց** (**ՀՄՑ**) համալսարանների միջազգային խումբ, որի ուշադրության կենտրոնում են գտնվում հետազոտական և բակալավր ուսուցման կապերը։ Յուրաքանչյուր անդամ համալսարանն ունի առաջատար միջազգային փորձ և խարսխված է ակադեմիական ավանդույթների վրա։ ՀՄՑ ստեղծվել է 2010 թվականին, բուհերի բազմազանության բարձրացման, գաղափարների և փորձի տարածման, միջազգային լավագույն փորձի փոխանակման, կրթության գերազանցության էթիկական նորմերի կիրառման, կրթաթոշակների հնարավորությունների ապահովման համար։

## Անվանունը և հետազոտական գործունեությունը
*Մատարիկի* (Matariki) մաորի լեզվում նշանակում է «Պլեյադներ»՝ աստղերի խումբ, որը հայտնի է նաև «Յոթ քույրեր» անվամբ։ Այն արտացոլում է ՀՄՑ 7 հիմնադիր անդամ համալսարաններին։

Ձևավորված ցանցի պոտենցիալ գործողությունները ներառում են՝

* ուսանողների փոխանակման ընդլայնված ծրագրեր
* համատեղ հետբուհական ծրագրեր
* սոցիալ-պատասխանատվության ծրագրեր
* հետազոտական համագործակցություն
* փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող թեմաներով համաժողովներ և աշխատակարգեր
* այցելու կրթաթոշակով ուսանողներ
* ֆակուլտետների և անձնակազմի փոխանակման ծրագրեր
* լավագույն փորձի համեմատություն և տարածում 
* մշակութային և մարզական միջոցառումներ

## Համալսարաններ
2010 թվականի սեպտեմբերից Համալսարանների մատարիկի ցանցի հիմնադիր անդամներն են՝

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Official website

Կատեգորիա:Համալսարաններ
Էրուլա

**Էրուլա** ()՝ կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 807 մարդ (2008 թվականի տվյալով), բնակչության խտությունը կազմում է 20 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 40 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7030, հեռախոսային կոդ՝ 079:

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչություն դինամիկան**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:950
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 429
  bar:1871 from:0 till: 459
  bar:1881 from:0 till: 468
  bar:1901 from:0 till: 547
  bar:1911 from:0 till: 655
  bar:1921 from:0 till: 591
  bar:1931 from:0 till: 667
  bar:1936 from:0 till: 731
  bar:1951 from:0 till: 925
  bar:1961 from:0 till: 915
  bar:1971 from:0 till: 779
  bar:1981 from:0 till: 807
  bar:1991 from:0 till: 787
  bar:2001 from:0 till: 807
PlotData=
  bar:1861 at: 429 fontsize:S text: 429 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 459 fontsize:S text: 459 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 468 fontsize:S text: 468 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 655 fontsize:S text: 655 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 591 fontsize:S text: 591 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 667 fontsize:S text: 667 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 731 fontsize:S text: 731 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 925 fontsize:S text: 925 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 915 fontsize:S text: 915 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 779 fontsize:S text: 779 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 807 fontsize:S text: 807 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 787 fontsize:S text: 787 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 807 fontsize:S text: 807 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:1988 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1988 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ֆլորինաս

**Ֆլորինաս** (), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1574 մարդ (2008 թվականի տվյալով), բնակչության խտությունը կազմում է 43,61 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 36,09 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7030, հեռախոսային կոդ՝ 079:

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Էսպորլատու

**Էսպորլատու** (), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 475 մարդ (2008 թվականի տվյալով), բնակչության խտությունը կազմում է 26 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7010, հեռախոսային կոդ՝ 079:

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչություն դինամիկան**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:800
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 334
  bar:1871 from:0 till: 343
  bar:1881 from:0 till: 379
  bar:1901 from:0 till: 471
  bar:1911 from:0 till: 502
  bar:1921 from:0 till: 576
  bar:1931 from:0 till: 626
  bar:1936 from:0 till: 672
  bar:1951 from:0 till: 755
  bar:1961 from:0 till: 689
  bar:1971 from:0 till: 536
  bar:1981 from:0 till: 561
  bar:1991 from:0 till: 485
  bar:2001 from:0 till: 475
PlotData=
  bar:1861 at: 334 fontsize:S text: 334 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 343 fontsize:S text: 343 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 379 fontsize:S text: 379 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 471 fontsize:S text: 471 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 502 fontsize:S text: 502 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 576 fontsize:S text: 576 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 626 fontsize:S text: 626 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 672 fontsize:S text: 672 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 755 fontsize:S text: 755 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 689 fontsize:S text: 689 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 536 fontsize:S text: 536 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 561 fontsize:S text: 561 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 485 fontsize:S text: 485 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 475 fontsize:S text: 475 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նազուկ (անձնանուն)

**Նազուկ**, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն «նազ» բառից՝ փաղաքշական «ուկ» մասնիկով, որով նույնանում է Նազիկ անվան հետ։ Ավանդված է Նազուք ձևով 1590 թ. և Նազուգ ձևով՝ անթվական մի հիշատակության մեջ, որ գրված է 1490 թվականից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Նազուտ

**Նազուտ**, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն «նազ» բառից՝ «ուտ» («ոտ») մասնիկով՝ «նազոտ, նազելի» իմաստով։

## Գործածություներ
* Նազուտ, աթաբեկ Սաթունի դուստրը և Շահնշահ Ա Երկայնաբազուկի կինը, որը Զաքարե սպասալարի որդին էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կառլոս Մարտել

**Կառլոս Մարտել**, մայորդոմ, հաջորդել է Պիպին Հերիստալցուն։ Կառավարել է 715-741 թվականները։ Նա իր կառավարումն սկսել է թագավորությունում գոյություն ունեցող խռովությունների ճնշումով։ Ջախջախել է
իր դեմ ապստամբած նեստրիական ֆեոդալներին, իսկ այնուհետև Աքվիտանիայի և Պրովանսի
դուքսերին, տուրք դրել հնազանդվելուց հրաժարված անդրհռենոսյան ցեղերի՝ սաքսերի, ֆրիզների, ալեմանների, բավարների վրա։ 720 թվականին արաբները, Իսպանիան նվաճելով, ներխուժել էին Հարավային Գալիա՝ սպառնալով ֆրանկական պետությանը։ Կառլոս Մարտելը Պուատիեի մոտ տեղի ունեցած վճռական ճակատամարտում պարտության է մատնում արաբներին։ Նրանց դեմ պայքարում վճռական դեր է խաղում ֆրանկական հեծելազորը։

## Կառլոս Մարտելի բենեֆիցիումային ռեֆորմը
Մինչև Կառլոս Մարտելի հողային բարեփոխումները Մերովինգների կողմից շնորհված հողը, որն ստացողի լիակատար մասնավոր սեփականությունն էր, կոչվում էր ալոդ։ Ֆեոդալական հողային տիրապետության նոր պայմանական ձևը՝ Բենեֆիցիումը, շնորհվում էր ցմահ օգտագործման համար որոշակի ծառայություններ(ամենից առաջ հեծյալ ռազմական) կատարելու պայմանով։ Եթե Բենեֆիցիում ստացողի՝ բենեֆիցիարի ժառանգը ցանկանում էր ստանալ նախորդի Բենեֆիցիումը, կամ ինքը՝ բենեֆիցիարն էր ցանկանում օգտվել բենեֆիցիայից շնորհողի մահից հետո պահանջվում էր շնորհումը նորոգել։

## Բենեֆիցիումային ռեֆորմի սոցիալական հետևանքները
Ռեֆորմը նպաստում է Ֆեոդալական հարաբերությունների հետագա ձևավորմանն ու ամրապնդմանը և արդյունքում.
* Ամրապնդվում է մանր ու միջին ֆեոդալների կազմավորվող խավը։
* Գյուղացիությունը, որ առաջ ֆրանկական հետիոտն աշխարհազորի հիմքն էր կազմում, կորցնում է գլխավոր ռազմական ուժի իր նշանակությունը։
* Շնորհումների տարածումը տանում է Ֆեոդալական հողային սեփականության ամրապնդում և գյուղացիության հետագա ճորտացում, որովհետև հողը բենեֆիցիարին էր անցնում այնտեղ ապրող կախյալ մարդկանց հետ միասին, որոնք նրա օգտին կատարում էին կոռ և վճարում
բահրա։
* Ձևավորվում էին վասալական հարաբերություններ հողը շնորհողի և բենեֆիցիարի միջև։
* Ամրապնդված Ֆեոդալական միջին հողատերերի խավը կազմում էր Կարոլինգյան դինաստիայի հենարանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարոլինգներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Տաղվահարի երգը

thumb|300px|Միջին թագավորության ժամանակաշրջանի կույր տաղվահարի պատկերը
**«Տաղվահարի երգը»**, Միջին թագավորության ժամանակաշրջանի հին եգիպտական կրոնական ազատախոհության մեզ հասած հավանաբար հնագույն հուշարձան։ Երկը կազմված է ընդհանուր սյուժեն չունեցող տասնհինգ տեքստից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրոնը քննադատող գրքեր
Կատեգորիա:Հին եգիպտական գրականություն
Կատեգորիա:Կրոնը Հին Եգիպտոսում
Տիեզի

**Տիեզի** (), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 3165 մարդ (2008 թվականի տվյալով), բնակչության խտությունը կազմում է 49,59 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 63,83 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7047, հեռախոսային կոդ՝ 079:

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Վիկտորիան, ենթադրաբար Սբ. Վիկտորյա Ռոման։ Տոնը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 23-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Comune di Thiesi 
* testi, video e immagini di Thiesi  su Sardegna Digital Library
* La scheda del comune nel portale ''Comunas'' della Regione Sardegna

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ուզինի

**Ուզինի** (), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 3748 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 122,16 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 30,68 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7049, հեռախոսային կոդ՝ 079։

Բնակավայրում սեպտեմբերի 8-ին հատկապես նշվում է Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի ծննդյան տոնը։

## Արտաքին հղումներ
* Comune di Usini
* La scheda del comune nel portale ''Comunas'' della Regione Sardegna
* Storia di Usini

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տիսի

**Տիսի** (), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 2000 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 181,16 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10,35 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7040, հեռախոսային կոդ՝ 079:

Կոմունայի հովանավորներն են սրբեր Անաստասիա Սիրմիսկայան և Վիկտորիան։ Տոնակատարությունը մայիսի 15-ին և սեպտեմբերին է։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Թոփշոփ

**Թոփշոփ** (), բրիտանական նորաձևության կազմակերպություն է, որի արտադրանքն է հագուստ, կոշիկներ և աքսեսուարներ։ Այս կազմակերպությունը աշխարհում ունի 500 խանութ, որոնցից 300-ը Մեծ Բրիտանիայում են։ Այս ամենի հետ մեկտեղ գործում է առցանց վաճառքի հնարավորություն։ Այս ընկերության գլխավոր գործադիր տնօրենը Քեյթի Ֆոսթերն է։ Թոփշոփը նաև Արկադիա գրուպի անդամ է, որն է կառավարում է Ֆիլիպ Գրինը։

## Պատմություն
Թոփշոփը իր բրենդային գործունեությունը սկսեց ծավալել 1960-ականներին և սկսեց վաճառել նորաձևության յուրօրինակ տարրերը, որոնց նախագծվել էին երիտասարդ բրիտանացի դիզայներների կողմից, ինչպիսիք են Մերի Քուանտը և Սթերլինգ Կուպերը։ Թոփշոփը հիմնադրվել է 1964 թվականին, որպես *Փիթեր Ռոբինսոնի Թոփ Շոփ*։ Այն ուներ մեծ խանութ Օքսֆորդ փողոցի վրա։ Թոփշոփը ներկայացնում էր բարձր նորաձևություն երիտասարդ և տարբերվող սերնդի համար։ Այս մասին գրել էր Թայմս ամսագիրը 1965 թվականին։ Մինչ 1966 թվականը Թոփշոփը Նորվիչի Փիթեր Ռոբինսոնի խանութում ուներ մասնաճյուղ։

Փիթեր Ռոբինսոնի Թոփ Շոփի հաճախորդ Դիան Վադեյը ծանոթացնում է Ջեյն Վայթսայդին Ջեֆ Կուպերի և Ռոնի Սթերլինգի հետ։ Վերջիններս շուտով ստեղծում են Ոթերլինգ Կուպեր բրենդը, որն իր առանձին տեղն էր զբաղեցնում Լոնդոնի և Շեֆիլդի Թոփ Շոթի խանութներում։

### Խանութները տարբեր երկրներում
[thumb|[Հոնգ Կոնգ, Թոփշոփի խանութներից մեկը]]

## Ծանոթագրություններ
Նայարիտ

**Նայարիտ** (, (), պաշտոնական անվանումը՝ **Նայարիտի ազատ և ինքնիշխան նահանգ** (), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Ամենամեծ և ամենախիտ բնակչություն ունեցող նահանգն է։ Ունի 20 համայնք, մայրաքաղաքը՝ Տեպիկ։

## Տվյալներ
Նահանգը գտնվում է արևմտյան Մեքսիկայի արևմտյան մասում։ Հյուսիս-արևմուտքում սահմանակից է Սինալոային, հյուսիսում՝ Դուրանգոյին, հյուսիս-արևելքում՝ Սակատեկասին, հարավում՝ Խալիսկոյին։ Արևմտյան հատվածում սահմանակից է Խաղաղ օվկիանոսին, Մարիաս և Մարիետաս կղզիներին։ Սան Բլասն ու Ռիվերա Նայարիտը հայտնի տուրիստական վայրեր են։ Բացի տուրիզմից, տնտեսության ճյուղերից են գյուղատնտեսությունն ու ձկնորսությունը։
 
Նահանգի անվանումը կապված է 1722 թվականի դիմադրության առաջնորդ Նայարի անվան հետ։

## Վարչական բաժանում
250px|right|thumb|Մեքսիկայի վարչական քարտեզ
right|250px|thumb|Նայարիտ նահանգի վարչական քարտեզը
Նահանգը բաժանված է 20 համայնքների`

### Նայարիտի կենդանական և բուսական աշխարհ




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Nayarit State Government
* Breve Historia de Nayarit: Jean Meyer
* Portal de Carrillo Puerto Nayarit, Mexico 
* Portal de Compostela Nayarit, Mexico

Կատեգորիա:1917 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Գյուլագարակի եկեղեցի

**Գյուլագարակի եկեղեցի**, գտնվում է Գյուլագարակ գյուղի մեջ։ Անունը անհայտ է։
Կառուցվել է 1874 թ. :
Խորհրդային տարիներին ծառայել է որպես ցորենի պահեստ։
Այդ ժամանակ եկեղեցում հրդեհ է լինում որի ժամանակ պատերը թուլանում են։
1988 թ. երկրաշարժի ժամանակ քանդվում է արևմտյան պատը և եկեղեցու ծածկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Գուգարաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ինչու ես քրիստոնյա չեմ

**«Ինչու ես քրիստոնյա»** (), բրիտանացի փիլիսոփա Բերտրան Ռասելի էսսեն, գրված 1927 թվականի մարտի 6-ին Բաթերսիի քաղաքապետարանի շենքում Ազգային աշխարհիկ հասարակության Հարավլոնդոնյան ստորաբաժանմունքի նախաձեռնությամբ կազմակերպված դասախոսության հիման վրա։ Նյու Յորքի հանրային գրադարանը ընդգրկել է էսսեն 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ գրքերի շարքի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բերտրան Ռասսել - «Ինչու ես քրիստոնյա չեմ» Մաս Ա (հոդված)
* Բերտրան Ռասսել - «Ինչու ես քրիստոնյա չեմ» Մաս Բ (հոդված)
* Էսսեյի տեքստը

Կատեգորիա:1927 աշխատություններ
Կատեգորիա:Բերտրան Ռասելի աշխատություններ
Կատեգորիա:Գրքեր աթեիզմի մասին
Կատեգորիա:Կրոնական գրականության փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Կրոնը քննադատող գրքեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեությունը քննադատող գրքեր
Գորիս քաղաքի մուտքի հուշարձան

**Գորիս քաղաքի մուտքի հուշարձան**, Գորիս քաղաքի մուտքը զարդարող հուշարձան։

## Պատմություն
Սյունիքի մարզի Գորիս քաղաքի մուտքն ազդարարող հուշարձանը կառուցվել է 2001 թվականին՝ Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակի կապակցությամբ։ Կառուցվել է Սուրեն Խաչատրյանի նախաձեռնությամբ։

Հուշարձանի պատին փորագրված է.

## Հեղինակ
* Ճարտարապետ՝ Սևադա Զաքարյան

## Տես նաև
* Գորիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Գորիսի շենքեր և կառույցներ
Նիսիբինի գավառակ

**Նիսիբին**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթում` Մարդինի գավառում։ Գտնվում էր Դիարբեքիրի հարավային կողմում` Եփրատի ձախ վտակ Խաբուր գետի վերին հոսանքում։ Վարչական կենտրոնը Նիսիբին գյուղաքաղաքն էր։

Հնում մտնում էր Հայոց Միջագետքի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Ուներ նախալեռնային և հարթավայրային տարածք։

## Պատմություն
Հայերի մեծ մասը ոչնչացվել է 1915 թ.-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
Նիսիբինի բնակչությունը խառն էր։ 1890 թ.-ին հայերի թիվը կազմում էր 5000 մարդ, իսկ 1915 թ.-ի սկզբներին հայերի թիվը կրկնապատկվել էր։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, հողագործություն և բանջարաբուծությունն էր։

## Տես նաև
* Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ջեզիրեի գավառակ

**Ջեզիրե**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթում` Մարդինի գավառում։

Տարածքը վերագրվում է նաև Հայոց Միջագետքի Եդեսիայի գավառին։ Իր տարածքով համապատասխանում է Կորճեք աշխարհի Ներքին Կոդրիք գավառին։

## Պատմություն
1829 թ.-ին Ջեզիրեն քրդական ինքնավար շրջանում էր գտնվում։ Ըստ թուրքական աղբյուրների 1915 թ.-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ այստեղից բռնագաղթեցվել է 1049 հայ բնակիչ։

## Տես նաև
* Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Այնցոփ

**Այնցոփ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառակում։ Եղել է Սասունի գյուղերից։

Այնցոփը եղել է հայաբնակ գյուղ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր