Արդյունաբերական հասարակություն

**Արդյունաբերական հասարակություն** (), տեխնոլոգիաների և մեքենաների օգտագործմամբ առաջնորդվող հասարակությունը։

Նման հասարակությունը ձևավորվել է Արևմտյան աշխարհում Արդյունաբերական հեղափոխությանը հաջորդած ժամանակաշրջանում և փոխարինել է նախաարդյունաբերական հասարակություններին։ Արդյունաբերական հասարակությունները, ընդհանուր առմամբ, զանգվածային հասարակություններ են, և նրանց կարող է հաջորդել տեղեկատվական հասարակությունը: Դրանք հաճախ հակադրվում են ավանդական հասարակություններին:

Արդյունաբերական հասարակություններն օգտագործում են արտաքին էներգիայի աղբյուրներ, ինչպիսիք են օրգանական հանածո վառելիքը՝ արտադրության արագությունն ու մասշտաբը բարձրացնելու համար:

## Արդյունաբերության զարգացում

Մինչև արդյունաբերական հեղափոխությունը Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում տնտեսությունների մեծ մասը հիմնականում ագրարային էր։ Հիմնական անհրաժեշտությունները հաճախ արտադրվում էին տնային պայմաններում, իսկ մնացած արտադրանքը պատրաստվում էր փոքր արհեստանոցներում՝ սահմանափակ մասնագիտացմամբ կամ մեքենայացվածության աստիճանով։

Եվրոպայում, ուշ միջնադարում, բազմաթիվ քաղաքների արհեստավորներ ստեղծել էին արհեստակցական գիլդիաներ՝ իրենց մասնագիտությունները ինքնակարգավորելու և համատեղ բիզնես շահեր հետապնդելու նպատակով։ Տնտեսական պատմաբան Շեյլա Օգիլվին նշում է, որ գիլդիաները հավելյալ սահմանափակել են արտադրության որակը և արդյունավետությունը։ Այնուամենայնիվ, կան որոշ ապացույցներ, որ նույնիսկ հնագույն ժամանակներում, օրինակ՝ Հռոմեական կայսրությունում կամ չինական Հան դինաստիայի օրոք, որոշ ոլորտների համար կային գործարաններ՝ կենտրոնացված արտադրության համար։

Արդյունաբերական հեղափոխության արդյունքում արտադրական ոլորտը դարձել է եվրոպական և հյուսիսամերիկյան տնտեսությունների հիմնական մասը՝ ինչպես աշխատուժի, այնպես էլ արտադրության առումով՝ կազմելով ընդհանուր տնտեսական գործունեության մեկ երրորդը։ Տեխնոլոգիաների արագ զարգացմանը զուգահեռ, ինչպիսիք է զանգվածային պողպատի արտադրությունը, նոր արդյունաբերական արտադրությունը արմատապես վերափոխել է նախկին առևտրական և ավատատիրական տնտեսությունները։ Նույնիսկ այսօր արդյունաբերական արտադրությունը շարունակում է կարևոր դեր ունենալ բազմաթիվ զարգացած և կիսազարգացած տնտեսություններում։

## Ապաինդուստրիալիզացիա

Պատմականորեն որոշ արտադրական արդյունաբերություններ անկում են ապրել տարբեր տնտեսական գործոնների պատճառով, ներառյալ փոխարինող տեխնոլոգիաների զարգացումը կամ մրցակցային առավելությունների կորուստը: Առաջինի օրինակն է վագոնների արտադրության անկումը, երբ կար ավտոմոբիլների զանգվածային արտադրություն:

Վերջին միտումը եղել է արդյունաբերական զարգացած երկրների միգրացիան դեպի հետինդուստրիալ հասարակություն: Դա տեղի է ունեցել աշխատանքի և արտադրության մեծ տեղաշարժով, որը հեռացել է արտադրությունից դեպի սպասարկման ոլորտ: Բացի այդ, 20-րդ դարի վերջից կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ փոփոխությունները թույլ են տվել որոշ տնտեսությունների հատվածներին մասնագիտանալ գիտելիքի և տեղեկատվության վրա հիմնված ծառայություններում: 

Այս փոփոխության հետ կապված է արտադրվող արտադրանքի որակի բարձրացումը։ Թեև հնարավոր է ցածր տեխնոլոգիական արտադրանք արտադրել ցածր որակավորում ունեցող աշխատուժով, բարձր տեխնոլոգիական արտադրանք լավ արտադրելու ունակությունը կախված է բարձր որակավորում ունեցող անձնակազմից:

## Արդյունաբերական քաղաքականություն
Քանի որ արդյունաբերությունն արդեն կարևոր մաս է կազմում շատ հասարակությունների և ազգերի համար, բազմաթիվ կառավարություններ ունեն գործիքակազմեր արդյունաբերության պլանավորման և կարգավորման գործում։ Սա կարող է ներառել հարցեր, ինչպիսիք են արդյունաբերական աղտոտումը, ֆինանսավորումը, մասնագիտական կրթությունը և աշխատանքային իրավունքի։

## Արդյունաբերական աշխատուժ
Արդյունաբերական հասարակությունում արդյունաբերությունում ոլորտում աշխատում են բնակչության մեծ մասը: Սա սովորաբար տեղի է ունենում արտադրական ոլորտում: Արհմիությունը աշխատողների իրավունքները պաշտպանող կազմակերպություն է, որոնք միավորվել են՝ հասնելու ընդհանուր նպատակներին այնպիսի հիմնական ոլորտներում, ինչպիսիք են աշխատավարձը, ժամերը և աշխատանքային այլ պայմանները: Արհմիությունն իր ղեկավարության միջոցով աշխատանքային պայմանագրերի շուրջ բանակցում է գործատուների հետ: Այս շարժումը առաջին անգամ բարձրացել է բանվորականների շրջանում:

## Ազդեցությունը ստրկության վրա
Հին Միջերկրական ծովի մշակույթները ամբողջությամբ հենվում էին ստրկության վրա։ Մինչդեռ ճորտատիրությունը հիմնականում փոխարինել է այդ պրակտիկային միջնադարյան Եվրոպայում, սակայն մի քանի եվրոպական ուժեր նորից վերականգնել են ստրկությունը նոր ժամանակներում, հատկապես իրենց գաղութներում ամենախիստ աշխատանքների համար։ Արդյունաբերական հեղափոխությունը կարևոր դեր է խաղացել ստրկության վերջնական վերացման գործում։

## Պատերազմ
Արդյունաբերական հեղափոխությունը պատերազմներում օգտագործվող զանգվածային սպառազինությունը, պաշարները, ընդհանուր պատերազմի հայեցակարգը և զանգվածային ոչնչացման զենքերը։ Արդյունաբերական ժամանակաշրջանի պատերազմի վաղ դեպքերն էին Ղրիմի պատերազմը և Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմը, բայց դրա ամբողջ ներուժը դրսևորվել է համաշխարհային պատերազմների ժամանակ։

## 20-րդ դարի սոցիալական գիտություններում և քաղաքականությունում օգտագործում
«Արդյունաբերական հասարակություն» եզրույթը ավելի կոնկրետ նշանակություն է ձեռք բերել Երկրորդ աշխարհամարտից հետո։ 

Խորհրդային Միության՝ որպես համաշխարհային տերության, դիրքի ամրապնդումը ոգեշնչել է խորհրդածություն այն մասին, թե արդյոք կապիտալիզմի հետ բարձր զարգացած արդյունաբերական տնտեսությունների սոցիոլոգիական ասոցիացիան թարմացում է պահանջում: 

1950-ականներին և 1960-ականներին «արդյունաբերական հասարակություն» պարադիգման կտրուկ նշանավորվում էր Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում առկա աննախադեպ տնտեսական աճով, և այն մեծապես հենվում էր Քոլին Կլարկի, Ջոն Քենեթ Գալբրեյթի, Ուոլտ Ուիթմեն Ռոստոուի, Ժան Ֆուրաստիեի տնտեսագիտական աշխատանքների վրա: 

Ֆրանսիացի սոցիոլոգ Ռեյմոն Արոնը, որը 1950-ականներին տվել է «արդյունաբերական հասարակություն» հասկացության առավել զարգացած սահմանումը, օգտագործել էր Արևմտյան կապիտալիստական և ԽՍՀՄ կոմունիստական հասարակություններին համեմատելու եղանակը: Մյուս սոցիոլոգները՝ Դանիել Բելը, Ռեյնհարդ Բենդիկսը, Ռալֆ Դահրենդորֆը, Ժորժ Ֆրիդմանը, Սեյմուր Մարտին Լիպսեթը և Ալեն Տուրենը, օգտագործել են նման գաղափարներ իրենց աշխատանքներում, սակայն երբեմն տարբեր սահմանումներով և ընդգծումներով:

## Տես նաև
* Զարգացած երկրներ
* Սննդի արդյունաբերություն
* Արդյունաբերացում
* Արևմտյան աշխարհ
* Արդյունաբերական հեղափոխություն
* Նոր արդյունաբերական երկրներ
* Հակաուտոպիա
* Ռազմարդյունաբերական համալիր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Adorno, Theodor. "Late Capitalism or Industrial Society?" (1968)
*Aron, Raymond. *Dix-huit leçons sur la société industrielle*. Paris: Gallimard, 1961.
* Aron, Raymond. *La lutte des classes: nouvelles leçons sur les sociétés industrielles*. Paris: Gallimard, 1964.
* Bell, Daniel. *The End of Ideology: On the Exhaustion of Political Ideas in the Fifties.* New York: Free Press, 1960.
* Dahrendorf, Ralf. *Class and Class Conflict in Industrial Society*. Stanford: Stanford University Press, 1959.
* Gorz, André. *Stratégie ouvrière et néo-capitalisme*. Paris: Seuil, 1964.
*Friedmann, Georges. *Le Travail en miettes.* Paris: Gallimard, 1956.
* Kaczynski, Theodore J. "Industrial Society and its Future". Berkeley, CA: Jolly Roger Press, 1995.
* Kerr, Clark, et al. *Industrialism and Industrial Man.* Oxford: Oxford University Press, 1960.
* Lipset, Seymour Martin. *Political Man: The Social Bases of Politics.* Garden City, NJ: Doubleday, 1959.
* Marcuse, Herbert. *One-Dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society*. Boston: Beacon Press, 1964.
* Touraine, Alain. *Sociologie de l'action*. Paris: Seuil, 1965.

Կատեգորիա:Ազգագրություն
Կատեգորիա:Արդյունաբերական հեղափոխություն
Կատեգորիա:Արդյունաբերականացում
Կատեգորիա:Արդյունաբերության պատմություն
Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Արդյունաբերություններ
Կատեգորիա:Բնակչություն
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կատեգորիա:Ժողովրդագրություն
Կատեգորիա:Կապիտալիզմ
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Հասարակական համակարգեր
Կատեգորիա:Հասարակություն
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Մարդաաշխարհագրություն
Կատեգորիա:Մշակույթ
Կատեգորիա:Նոր շրջան
Կատեգորիա:Պատմագրություն
Կատեգորիա:Պատմության տեսություններ
Կատեգորիա:Պատմության փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Սոցիալական պատմություն
Կատեգորիա:Սոցիալիզմ
Կատեգորիա:Սոցիոլոգիական տեսություններ
Կատեգորիա:Տնտեսական համակարգեր
Կատեգորիա:Տնտեսական պատմություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն