Հարավային Ամերիկայի աշխարհագրություն

մինի|Հարավային Ամերիկայի արբանյակային ուղղագրական պատկեր
մինի|Հարավային Ամերիկայի քարտեզ։ (1750) Աշխարհագետ՝ Ռոբերտ դը Վոգոնդի։
մինի|Տերմինատորը տեսանելի է Հարավային Ամերիկայի կենտրոնական մասի այս համայնապատկերում։
**Հարավային Ամերիկայի աշխարհագրություն**, արևմտյան կիսագնդի ամենափոքր մայրցամաքի՝ Հարավային Ամերիկայի ռելիեֆի, ջրագրության, կլիմայի, օգտակար հանածոների, բուսական ու կենդանական աշխարհի մասին գիտությունների ամբողջություն։ Այն ներառում է բազմաթիվ բազմազան շրջաններ և կլիմայական պայմաններ: Աշխարհագրական առումով, Հարավային Ամերիկան ​​ընդհանուր առմամբ համարվում է մայրցամաք, որը կազմում է Ամերիկայի ցամաքային զանգվածի հարավային մասը՝ Կոլումբիա-Պանամա սահմանից հարավ և արևելք՝ ըստ մեծամասնության, կամ Պանամայի ջրանցքից հարավ և արևելք: Հարավային և Հյուսիսային Ամերիկաները երբեմն համարվում են մեկ աշխարհամաս կամ գերմայրցամաք, մինչդեռ բաղադրիչ շրջանները հազվադեպ են համարվում ենթամայրցամաքներ:

Հարավային Ամերիկան ​​Հյուսիսային Ամերիկային միացել է միայն վերջերս (երկրաբանական տեսանկյունից)՝ մոտ 3 միլիոն տարի առաջ Պանամայի ջրանցքի ձևավորմամբ, որի արդյունքում առաջացել է Մեծ Ամերիկյան խաչմերուկը: Անդերը, որը նույնպես համեմատաբար երիտասարդ և սեյսմիկ առումով անհանգիստ լեռնային համակարգ է, ձգվում է մայրցամաքի արևմտյան եզրով։ Հյուսիսային Անդերից արևելք գտնվող հողը հիմնականում արևադարձային անտառ է՝ Ամազոն գետի հսկայական ավազանը: Մայրցամաքը նաև պարունակում է ավելի չոր շրջաններ, ինչպիսիք են արևելյան Պատագոնիան և չափազանց չորային Ատակամա անապատը:

Հարավային Ամերիկա մայրցամաքը ներառում է նաև տարբեր կղզիներ, որոնց մեծ մասը պատկանում է մայրցամաքի երկրներին: Կարիբյան ավազանի տարածքները խմբավորված են Հյուսիսային Ամերիկայի հետ: Հարավային Ամերիկայի երկրները, որոնք սահմանակից են Կարիբյան ծովին՝ Կոլումբիան և Վենեսուելան, հայտնի են նաև որպես «Կարիբյան Հարավային Ամերիկա»։

## Տոպոգրաֆիա և երկրաբանություն
Հարավային Ամերիկայի աշխարհագրական կառուցվածքը խաբուսիկորեն պարզ է մայրցամաքի չափի ցամաքի համար։ Մայրցամաքի տեղագրությունը հաճախ համեմատվում է հսկայական թասի հետ՝ իր հարթ ներքին մասի շնորհիվ, որը գրեթե շրջապատված է բարձր լեռներով։ Բացառությամբ Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսների նեղ ափամերձ հարթավայրերի, կան երեք հիմնական տեղագրական առանձնահատկություններ՝ Անդերը՝ կենտրոնական ցածրադիր տարածք, և արևելքում գտնվող ընդարձակ Բրազիլիայի և Գվիանայի բարձրավանդակները։

Անդերը կայնոզոյան լեռնային համակարգ է, որը ձևավորել է (և դեռևս ձևավորում է) Ալտիպլանոն և մի շարք խոշոր հովիտներ, ինչպիսիք են Ռիո Մագդալենան։ Դրանք պարունակում են աշխարհի ամենաբարձր մայրաքաղաքներից երեքը՝ Բոգոտան, Կիտոն և ամենաբարձրը՝ Լա Պասը։ Ամենահարավային Անդերը ներառում է Հարավային Պատագոնիայի սառցե դաշտերը, որոնք ավելի ցածր և նեղ են։ Հյուսիսային մասում կան մի շարք խոշոր սառցադաշտեր, սակայն 19°S-ից մինչև 28°S լայնության միջև կլիման այնքան չոր է, որ մշտական ​​սառույց չի կարող առաջանալ նույնիսկ ամենաբարձր գագաթներին։ Սակայն, Ալտիպլանոյի այս հատվածում տարածված է հավերժական սառցակալածությունը և շարունակվում է 5600 մետրից բարձրության վրա։

Անդերի էրոզիայից առաջացած շատ բերրի հողերը հիմք հանդիսացան մայրցամաքի միակ մինչկոլումբյան պետական ​​քաղաքակրթությունների՝ Ինկերի կայսրության և դրա նախորդների (Չավին, Նասկա, Մոչիկա և այլն) համար։ Տարածքը դեռևս խոշոր գյուղատնտեսական շրջան է։ Ալտիպլանոն պարունակում է բազմաթիվ հազվագյուտ հանքանյութեր, ինչպիսիք են պղինձը, անագը, սնդիկի հանքաքարը։ Ատակաման արդյունահանվում է իր նիտրատների համար։ Անդերից արևելք գտնվող Պերուն համարվում է աշխարհի ամենակարևոր կենսաբազմազանության կենտրոնը՝ իր եզակի անտառներով, որոնք կազմում են աշխարհի ամենամեծ անձրևային անտառի՝ Ամազոնի անձրևային անտառի արևմտյան եզրը։

Անդերից արևելք գտնվում է մեծ հարթավայր, որը ջրահեռացվում է փոքր թվով գետերով, այդ թվում՝ աշխարհում ջրահեռացման տարածքով երկու ամենամեծ գետերով՝ Ամազոն գետը և ավելի հարավային Պարանա գետը: Այս կենտրոնական հարթավայրի մյուս խոշոր գետը Օրինոկո գետն է, որն ունի բնական ջրանցք, որը այն կապում է Ամազոնի հետ: Այս կենտրոնական հարթավայրի մեծ մասը նոսր է բնակեցված, քանի որ հողերը խիստ լվացվում են, բայց հարավում գտնվում են Արգենտինայի շատ բերրի պամպաները՝ աշխարհի հիմնական սննդամթերք արտադրող շրջաններից մեկը, որտեղ ցորենի դաշտերը և խոշոր եղջերավոր անասունները գերակշռում են: Հյուսիսային հարթավայրերի բնական բուսականությունը կամ սավաննա է հյուսիսային Լյանոսում և հարավային կամպոսներում, կամ արևադարձային անտառներ Ամազոնի ավազանի մեծ մասում: Անդերից իջնող գետերի բերրի ջրհեղեղային հարթավայրերից դուրս գյուղատնտեսությունը զարգացնելու ջանքերը մեծ մասամբ ձախողվել են հողերի պատճառով: Հյուսիսային Կոլումբիայի և Վենեսուելայի Լյանոսներում վաղուց են բուծվել անասնապահական խոշոր եղջերավոր անասուններ, բայց նավթն այժմ գերիշխող արդյունաբերություն է հյուսիսային հարթավայրերում, ինչը Վենեսուելան դարձնում է մայրցամաքի ամենահարուստ երկիրը:

Արևելյան բարձրավանդակները Երկրակեղևի այն տարածքներն են, որոնք շատ ավելի հին են, քան Անդերը, ունենալով մինչքեմբրյան ծագում, բայց որոշ տեղերում դեռևս կոպիտ են, հատկապես Վենեսուելայի, Գայանայի և Ռորայմայի խոնավ տեպուիներում: Ամազոն գետը մեծ հովիտ է, որն անցնում է նախկին բարձրավանդակի միջով, իսկ արևելքում՝ համեմատաբար ցածր սարահարթի, որը ներառում է Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան և հարավարևելյան շրջանները: Այս շրջանի հյուսիսում գտնվում է չորային սերտաոն՝ աղքատ շրջան, որը մշտապես տուժում է չափազանց անկանոն տեղումներից, և խոնավ Զոնա դա Մատան, որը մի ժամանակ եզակի Ատլանտյան խոնավ անտառի հայրենիքն էր՝ Ամազոնում չհանդիպող բազմաթիվ տեսակներով, իսկ այժմ՝ շաքարեղեգի կենտրոն: Ավելի հարավ՝ մայրցամաքում օգտագործվում է սուրճը, մինչդեռ Սան Պաուլոն մայրցամաքի տնտեսական սիրտն է՝ իր արդյունաբերությամբ:

Մոտավորապես Սանտա Կատարինայից հարավ, Ուրուգվայում բարձրավանդակները ցածրանում են՝ վերածվելով ցածրադիր դաշտավայրերի:

Արգենտինայում՝ Անդերից արևելք, կան մի շարք ժառիվեր, ընդհանուր առմամբ չորայինից մինչև կիսաաչորային լեռնաշղթաներ, որոնք հայտնի են որպես Սիեռա Պամպեանաս, որոնցից ամենաբարձրը Սիեռա դե Կորդոբան է, որը գտնվում է համանուն քաղաքի մոտ։ Արևելյան Պատագոնիան բնութագրվում է լավայի աստիճանավոր սարահարթերի շարքով։

## Երկրներ և երկրամասեր
Հարավային Ամերիկայի ամենամեծ երկիրը, թե՛ տարածքով, թե՛ բնակչությամբ, Բրազիլիան է։ Հարավային Ամերիկայի տարածաշրջաններն են Անդյան նահանգները, Գվիանաները և Հարավային կոնը։
right|400px

## Կլիմա

Մթնոլորտային շրջանառության Հադլիի մոդելի շրջանակներում հասարակածը բնութագրվում է որպես առանձին միջօրեական՝ հոսանքների վերելք ձգվող ուղղություններով, որոնք պայմանավորված են ինտենսիվ արևային ճառագայթմամբ։ Ուղղահայաց կոնվեկցիան շրջապատող մթնոլորտից օդ է ներքաշում, որը վերածվում է պասիվ քամիների։ Երբ օդի այս ներքին հոսքերը միանում են, դրանք նվազեցնում են հորիզոնական քամու արագությունը, և բարձրանալիս առաջացնում են տեղումներ։ Ուղղահայաց կոնվեկցիան նաև հանգեցնում է ջերմության և քաղցրահամ ջրի զուտ արտահանման ստորին մթնոլորտից դեպի տրոպոսֆերա: Այս համակարգը հայտնի է որպես ITCZ: ITCZ-ի տեղակայումը կենտրոնացած է ամենաբարձր արևային ճառագայթմամբ տարածքներում, չնայած այն ավելի անշարժ է օվկիանոսների վրա, քան ցամաքային զանգվածների վրա։

Ատլանտյան տարածաշրջանում ITCZ-ն հստակ զարգացած է, և ITCZ-ի տարածական տարածական ծավալը նվազագույնի է հասնում հասարակածի մոտ գարնանը (մարտ-մայիս), մինչդեռ ամռան վերջին (օգոստոս) տարածվում է մինչև առավելագույնը՝ 10°–15° հյուսիսային լայնություն։ ITCZ-ի ձևավորման և տարածական փոփոխականության վերաբերյալ որևէ համապարփակ տեսություն չի հաստատվել, չնայած առաջարկվել են մի քանի վարկածներ: Որոշ ուսումնասիրություններ առաջ են քաշում գաղափարներ, որոնք նկարագրում են հասարակածի վերևում գտնվող մեկ կամ մի քանի մթնոլորտային բջիջներ, մինչդեռ մյուսները պնդում են, որ ITCZ-ի դիրքը կախված է Էկմանի պոմպային արդյունավետությունից և խոնավության առկայությունից։ Անկախ նրանից, թե որ վարկածն է լավագույնս ներկայացնում բնական համակարգը, պարզ է, որ ITCZ-ի դինամիկան ազդվում է մի շարք այլ արտաքին կլիմայական համակարգերից: Դրանք ներառում են մայրցամաքային կոնվեկցիա և հասարակածային ասիմետրիկ ծովի մակերևույթի ջերմաստիճանի (SST) բաշխում: Այս ասիմետրիան ակնհայտ է ITCZ-ի տեղակայման հյուսիսային թեքության մեջ, որը պահպանվում է քամու արագության, գոլորշիացման և SST-ի միջև դրական հետադարձ կապի շնորհիվ։

Մինչդեռ ITCZ-ն ունի գլոբալ տարածում, Հարավային Ամերիկան ​​ենթակա է իր յուրահատուկ կլիմայական օրինաչափություններին, որոնք կազմակերպվել են Հարավային Ամերիկայի մուսսոնային համակարգում (SAMS): Որպես գլոբալ կլիմայական համակարգի ինտեգրված բաղադրիչ, SAMS-ը ազդվում է ITCZ-ի Ատլանտյան հատվածից, հարակից Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսների փոփոխականությունից, Անդյան և կենտրոնական-արևելյան Բրազիլիայի տեղագրությունից, ցամաքային մակերեսի բարդ գործընթացներից և հողօգտագործման փոփոխության հետ կապված հարաբերություններից, ինչպես նաև տեղագրության և հողի խոնավության հետ կապված փոխազդեցություններից։ SAMS շրջանակը ներառում է մի քանի առանձին ենթաբաղադրիչներ, որոնք քննարկվում են ստորև.

* Խաղաղօվկիանոսյան և Ատլանտյան մերձարևադարձային բարձրություն. ​​բարձր ճնշման համակարգեր, որոնք առաջանում են հասարակածային Հադլիի բջիջների իջնող հատվածներից: Օդային զանգվածները համեմատաբար տաք և չոր են և շարժվում են հակացիկլոնային շրջանառության ձևով մերձարևադարձային օվկիանոսների վրայով: Խաղաղօվկիանոսյան բարձրությունը, ընդհանուր առմամբ, կայուն է, մինչդեռ Ատլանտյան բարձրությունը շարժվում է ամբողջ տարվա ընթացքում: Ամռանը այն ծածկում է միջին լայնության և մերձարևադարձային Ատլանտյան օվկիանոսի մեծ մասը: Ձմռանը այն ավելի թույլ է և շարժվում է դեպի արևելք:
* Գրան Չակոյի ցածրավայր. Ջերմային-օրոգրաֆիկ դեպրեսիա, որը գտնվում է Չակոյից մինչև Լոս Անդես լեռնաշղթա տարածվող լանջի վրա՝ Արգենտինայի հյուսիս-արևմուտքում: Այն, Բոլիվիական բարձրության հետ միասին, կարելի է դիտարկել որպես տրոպոսֆերային շրջանառության տարածաշրջանային արձագանք Ամազոն-կենտրոնական Բրազիլիայի վրայով ուժեղ կոնվեկտիվ տաքացմանը: Անդերի էֆեկտը ամրապնդում է Չակոյի ցածրության ուժը որպես օրոգրաֆիկ արգելք: Այն առկա է ամբողջ տարվա ընթացքում, բայց ավելի ինտենսիվ է ամռանը՝ ուժեղ ջերմային բաղադրիչով, որը պայմանավորված է բարձր արևի լույսի և չոր մակերևութային պայմանների համադրությամբ: Հարավային Ատլանտյան մերձարևադարձային բարձրության և Չակոյի ցածրության միջև առաջացող ճնշման գրադիենտը ստիպում է Ամազոնի ավազանի վրայով արևելյան քամիներին շրջվել դեպի հարավ՝ ուղղորդվելով Անդերի արևելյան լանջի և Բրազիլիայի սարահարթի միջև:
* Հարավատլանտյան կոնվերգենցիայի գոտի (ՀԿԶԳ). ՀԿԶԳ-ն կարգավորում է տեղումները հարավային մերձարևադարձային գոտիներում և տարածվում է հարավ-արևելք՝ արևադարձային Հարավային Ամերիկայի մեծ մայրցամաքային կոնվեկտիվ գոտուց: Այն առաջանում է Հարավատլանտյան բարձր ճնշման գոտու և մայրցամաքային ջերմային ցածր ճնշման գոտու միջև խոնավության կոնվերգենցիայի արդյունքում: ՀԿԶԳ-ի տեղակայման վրա ազդում է կենտրոնական-արևելյան Բրազիլիայի տեղագրությունը: Վերա և այլք (2006): SACZ-ի ինտենսիվությունն ամենաբարձրն է ավստրալյան ամռանը՝ մայրցամաքային տաքացման և կոնվեկցիայի ուժեղացման հետ մեկտեղ: Թույլ SACZ-ին ուղեկցում են հյուսիսային Արգենտինայում և հարավային Բրազիլիայում տեղումների ուժեղացում: Այս դրական տեղումների անոմալիաները աջակցվում են հարավային ուժեղ խոնավության հոսքով՝ մոտ 35°S–60°W երկայնության վրա, որը տեղաշարժվում է դեպի արևելք մինչև մոտ 40°W՝ ճոճանակի հակառակ փուլի համար՝ համապատասխան Ատլանտյան բարձրության արևելյան տեղաշարժին: Ուժեղացված SACZ-ը կապված է հյուսիսային հոսքերի ուժեղացման և հարավային հոսքերի նվազման հետ։ Այս հյուսիս-հարավ բաժանումը, հավանաբար, կապված է արևադարձային և մերձարևադարձային Հարավային Ատլանտիկայում ծովի մակերևույթի անոմալ տաք ջերմաստիճանների (SST) հետ, որոնք ուժեղացնում են ցածր մակարդակի մերիդիոնալ ջերմաստիճանի գրադիենտը՝ ուժեղացնելով Հարավային Ատլանտյան բարձրությունը և, հետևաբար, Փոխադարձ քամիներ։
* Բևեռային բռնկումներ. տեղի են ունենում, երբ սառը խիտ բևեռային օդային զանգվածները անցնում են ավելի տաք արևադարձային օդային զանգվածների տակով, զգալիորեն սառեցնելով մերձարևադարձային Հարավային Ամերիկան։ Դրանք տեղի են ունենում Խաղաղ օվկիանոսի մերձարևադարձային բարձրության հակացիկլոգենեզի արդյունքում, որը սահմանափակվում է Անդերի լեռնաշղթայի հարավային ձգողականությամբ։ Սա հանգեցնում է դանդաղ շարժվող երկար ալիքի ձևավորմանը, որը ստեղծում է լեռնային զուգահեռ, ագեոստրոֆիկ հոսք, առաջացնելով բարձր լայնությունների սառը օդի ներխուժումներ։ Դրանք առաջացնում են ջերմաստիճանի զգալի անկում և ճնշման բարձրացում, ինչը հանգեցնում է Հարավային Ամերիկայի հարավային մասում տարածաշրջանային տեղումների։ Այս ալիքները տեղի են ունենում հիմնականում ձմռանը, բայց դրանց ազդեցությունը տեղումների վրա ավելի մեծ է ամռանը։
* Ցածր մակարդակի շիթ (LLJ). LLJ-ները առաջանում են հյուսիսային Անդերի վերևում գտնվող ցածր ճնշման տարածքում և խոնավություն են ապահովում մերձարևադարձային լայնությունների համար։ Ամռանը դրանք գործում են որպես տեղայնացված քամի առավելագույն՝ մթնոլորտի ստորին 1-2 կմ-ում, որոնք ուղղորդվում են Անդերով և ավարտվում հարավարևելյան Հարավային Ամերիկայում։ Դրանք վերահսկվում են Ամազոնյան քամու օրինաչափություններով, որոնք ազդվում և վերահսկվում են արևի ճառագայթման օրինաչափություններով։ Նրանք մեծ քանակությամբ խոնավություն են տեղափոխում Ամազոնի ավազանից դեպի Բոլիվիայի վրայի մուսսոնային անտիցիկլոնը: Մերձարևադարձային հարթավայրերում SACZ-ի ճնշվածությունը և կոնվեկցիայի աճը կապված են LLJ-ի ուժեղացման հետ: Այս փուլերը կապված են կենտրոնական Արգենտինայի հարթավայրերում կարճաժամկետ ծայրահեղ տեղումների հետ: Երբ LLJ-ն թույլ է, հարավում SACZ-ի ուժեղացում և կոնվեկցիայի ճնշվածություն է, իսկ մերձարևադարձային շրջաններում՝ ծայրահեղ ջերմային ալիքներ։ Այն նաև առաջացնում է տուրբուլենտություն սղման միջոցով և ակտիվորեն մասնակցում է որպես Պարագվայի, Հյուսիսային Արգենտինայի և Բրազիլիայի հարավի վրայով ուժեղ փոթորիկների և մեզոմասշտաբային կոնվեկտիվ համակարգերի ձևավորման խթանիչ մեխանիզմ։
* Արևմտյան քամիներ. Հարավային Ամերիկան ​​միջին լայնություններում ենթարկվում է արևմտյան քամիների, որոնք առաջանում են Կորիոլիսի ուժի և դրանց հետ կապված գեոստրոֆիկ շրջանառության օրինաչափությունների պատճառով: Դրանք ավելի ինտենսիվ են, քան Հյուսիսային կիսագնդի համապատասխան քամիները՝ Հարավային կիսագնդում մայրցամաքային ցամաքային զանգվածի բացակայության պատճառով: Դրանք հասնում են իրենց առավելագույն արագությանը տրոպոսֆերայում, որտեղ ձևավորում են ռեակտիվ հոսանքներ: Մասնավորապես, Հարավային Ամերիկայի հարավային ծայրամասում և հարակից Հարավային Խաղաղ օվկիանոսում արևմտյան քամիները ամենաուժեղն են Ավստրալ ամռանը՝ հասնելով գագաթնակետին 45°-ից 55° հարավային լայնության միջև: Ավստրալ ձմռանը ռեակտիվ հոսանքը տեղափոխվում է մերձարևադարձային լայնություններ (նրա առանցքը գտնվում է մոտ 30° հարավային լայնության վրա), իսկ ցածր մակարդակի արևմտյան քամիները ընդարձակվում են դեպի հասարակած, բայց թուլանում են, մասնավորապես՝ մոտ 50° հարավային լայնության վրա։ Բևեռային ցածր ճնշման գոտու և Խաղաղ օվկիանոսի բարձր ճնշման բջջի միջև ճնշման գրադիենտները, զուգորդված այս արևմտյան քամիների հետ, հանգեցնում են մշտական ​​անտիցիկլոգենեզի: Արևմտյան քամիներից մթնոլորտային փոփոխությունների հյուսիսային ներթափանցումը հնարավոր է, երբ հարավարևելյան Խաղաղ օվկիանոսի անտիցիկլոնը թուլանում է կամ շարժվում է դեպի հասարակած, թույլ տալով արևմտյան փոթորկի հետքերի ներթափանցումը մինչև 31° հարավային լայնության հյուսիսային լայնություններ: Անդերում ձմեռային անձրևները հասնում են ավելի հյուսիս: Ամռանը Խաղաղ օվկիանոսի անտիցիկլոնը տեղաշարժվում է դեպի հարավ՝ խոչընդոտելով արևմտյան քամիների հյուսիսային տեղաշարժը։
* Բոլիվիական բարձր. մեծ անտիցիկլոնային շրջանառություն, կենտրոնացած 15° հարավային լայնության, 65° արևմտյան լայնության մոտ: Այն բացատրվել է որպես Ամազոնի տարածաշրջանում դիաբատիկ տեղական տաքացման արձագանք։ SACZ-ն ուժեղ ազդեցություն ունի Բոլիվիական բարձրության դիրքի և ինտենսիվության վրա։
* Մադեն-Ջուլիանի տատանում (MJO). MJO-ն բնութագրվում է արևելյան ուղղությամբ առաջխաղացմամբ՝ արևադարձային տեղումների մեծ շրջաններում, որոնք հիմնականում դիտվում են Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսների վրա: Այն Հարավային Ամերիկայի վրա ազդող սեզոնային փոփոխականության աղբյուր է, որը, կարծես, կապված է արևադարձային շրջանառության փոփոխությունների և միջին լայնության Ռոսբիի ալիքային շարանների համադրության հետ, որոնք տարածվում են Հարավային Ամերիկա:

SAMS-ի զարգացումը գարնանը բնութագրվում է կոնվեկտիվ շրջանի արագ հարավային տեղաշարժով՝ Հարավային Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքից դեպի կենտրոնական Անդերի բարձրավանդակային շրջան և Ամազոնի հարավային ավազան: Հարավային Ատլանտյան բարձրությունը շարժվում է դեպի արևելք՝ արտացոլելով մայրցամաքի վրա ճնշման նվազումը և մոտակա արևադարձային և ենթատրոպիկական շրջանների վրա գոտիական հոսքի ինտենսիվությունն ու ուղղությունը: Հոսքի ուղղության այս փոփոխությունը ակնհայտ է ցամաքային քամու դաշտերի փոփոխություններում Ամազոնի ծայրահեղ հարավարևմտյան մասում, որտեղ քամիները փոխվում են հյուսիսայինից հյուսիսարևմտյան, և արևելյան Բրազիլիայի վրայով, որտեղ քամիները արևելյանից վերածվում են հյուսիսարևելյան քամու։ Անդերից արևելք գտնվող հարավային խոնավության հոսքը նույնպես մեծանում է՝ խոնավություն բերելով կենտրոնական և հարավարևելյան Բրազիլիա։

SAMS-ի զարգացմանը զուգընթաց մայրցամաքային մասշտաբի պտտահողմը խոնավությունը տեղափոխում է արևմտյան Ատլանտյան օվկիանոսից դեպի Ամազոնի ավազան, ապա դեպի հարավ՝ դեպի Հարավային Ամերիկայի էքստրոտրոպիկ գոտիներ։ SAMS տարածաշրջանում արտանետվող դիաբատիկ տաքացումը, կարծես, նպաստում է այդ պտտահողմին և Հարավային Ատլանտյան մերձարևադարձային բարձր ջերմաստիճանի պահպանմանը ամռան ընթացքում։ Նաև ենթադրվել է, որ դա նստեցումն է ջրի վրայով։

Արևելյան Խաղաղ օվկիանոսի զով արևադարձային տիեզերական ալիքները և լայնածավալ ճառագայթային ջերմության կլանիչ են ապահովում արևադարձային մթնոլորտի համար, որը կարող է հավասարակշռել ադիաբատիկ տաքացումը՝ մուսսոնների պատճառով։

Մուսսոնների փուլը սկսվում է մարտից մինչև մայիս ամիսները, քանի որ կոնվեկցիան աստիճանաբար տեղափոխվում է դեպի հյուսիս՝ դեպի հասարակած։ Ապրիլին և մայիսին արևմտյան Ամազոնիայից խոնավության ցածր մակարդակի հարավային հոսքը թուլանում է, քանի որ միջին լայնություններից ավելի չոր և զով օդի ավելի հաճախակի ներխուժումներ են սկսվում մերձարևադարձային Հարավային Ամերիկայի ներքին շրջաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի աշխարհագրություն