Մոլեկուլային-կինետիկ տեսություն

**Մոլեկուլային-կինետիկ տեսություն** (կրճատ՝ ՄԿՏ), տեսություն՝ ի հայտ եկած 19-րդ դարում, որը դիտարկում է նյութերի (հիմնականում՝ գազերի) կառուցվածքը 3 հիմնական դրույթների տեսանկյունից.
* Բոլոր մարմինները կազմված են փոքր մասնիկներից՝ ատոմներից և մոլեկուլներից,
* Մասնիկները՝ ատոմներն ու մոլեկուլները, անընդհատ, քաոսային՝ ջերմային շարժման մեջ են,
* մասնիկները փոխազդում են իրար հետ բացարձակ առաձգական բախումների միջոցով։

ՄԿՏ-ն ամենահաջող ֆիզիկական տեսություններից մեկն է և հաստատվել է մի շարք փորձարարական ապացույցներով։ ՄԿՏ-ի դրույթների հիմնական ապացույցներից են.
* Դիֆուզիան
* Բրոունյան շարժումը
* Նյութի ագրեգատային վիճակների փոփոխությունը
ՄԿՏ-ի հիման վրա զարգացել են ժամանակակից ֆիզիկայի մի շարք բաժիններ, մասնավորապես կինետիկան և վիճակագրական մեխանիկան։ Մոլեկուլային-կինետիկ տեսություն եզրույթն այժմ գործնականորեն չի կիրառվում, չնայած որ հանդիպում է ընդհանուր ֆիզիկայի դասընթացների դասագրքերում։

## Տեսության պատմություն
ՄԿՏ-ի համար հիմք է հանդիսանում ատոմային ուսմունքը, ըստ որի նյութական մարմինները կազմված են քիմիապես անբաժանելի մասնիկներից՝ ատոմներից։ Այն ծնվել է 2 500 տարի առաջ, Հին Հունաստանում, և հիմնադիրներն են համարվում Դեմոկրիտեսն ու Լևկիպոսը։

1738 թվականին Դանիել Բեռնուլին հրապարակեց իր «Հիդրոդինամիկա» աշխատությունը, որում տեղադրեց ՄԿՏ հիմունքները։

19-րդ դարում տեսությունն առաջ քաշեցին Ռուդոլֆ Կլաուզիուսը, Լյուդվիգ Բոլցմանն ու Ջեյմս Մաքսվելը։

= ՄԿՏ հիմնական հավասարում =
p=\frac{1}{3}m_0nv^2

ՄԿՏ հիմնական հավասարումը կապ է հաստատում ջերմադինամիկական համակարգի մակրոսկոպական(ճնշում, ծավալ, ջերմաստիճան) և միկրոսկոպական(մոլեկուլի զանգված, մոլեկուլների շարժման միջին քառակուսային արագություն) պարամետրերի միջև։

### ՄԿՏ հիմնական հավասարման դուրսբերում
Դիցուք, ունենք պուպուլN մասնիկ, որոնք ունեն m_0  զանգված և գտնվում են խորանարդաձև անոթում։

Քանի որ մոլեկուլների շարժումը քաոսային է, ապա տարածության 6 ուղղություններից դեկարտյան կոորդինատային համակարգի առանցքներից մեկին համընկնող ուղղությամ շարժման հավանականությունները հավասար են։

Այսինքն՝ կարող ենք ընդունել, որ այդ ուղղություններից յուրաքանչյուրով շարժվում են  \frac{1}{6}N թվով մասնիկներ։

Համարենք, որ բոլոր մասնիկները շարժվում են միևնույն v արագությամբ։

Անոթի պատին հարվածող մասնիկներից յուրաքանչյուրը նրան փոխանցում է \Delta P=2m_0v իմպուլս։

Եթե անոթի պատերի մակերեսը S է, իսկ նյութի կոնցենտրացիան՝ n, ապա անոթի պատին  \Delta t ժամանակահատվածում հարվածող մասնիկների թիվը հավասար կլինի N=\frac{1}{6}nS\Delta tv:

Քանի որ p=\frac{F}{S}, իսկ F=\frac{\Delta P}{\Delta t}N - անոթի պատերի ու մասնիկների փոխազդեցության գումարային ուժը, ապա համապատասխան հավասարումները տեղադրելով կստանանք p= \frac{1}{3}m_0nv^2 ,

քանի որ  \bar{E_k} = \frac{1}{2}m\bar{v^2}, ապա p=\frac{2}{3}n \bar{E_k} :

## Մոլեկուլի միջին քառակուսային արագության հավասարում
Մոլեկուլի միջին քառակուսային արագության հավասարումը հեշտությամբ կարելի է դուրս բերել 1 մոլ գազի համար ՄԿՏ հիմնական հավասարումից.

E_k = \frac{1}{2}m\bar{v^2} = \frac{3}{2}kT,

N_a m = M, որտեղ M -ը գազի մոլային զանգվածն է, m&nbsp;-ը՝ գազի մոլեկուլի զանգվածը։

Այստեղից էլ կստանանք՝

\bar{v} = \sqrt{\frac{3kTN_A}{M}} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}


## Տես նաև
* Կինետիկա
* Վիճակագրական մեխանիկա
* Վիճակագրական ֆիզիկա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* The Feynman Lectures on Physics: The Kinetic Theory of Gases
* Гиршфельд Дж, Кертисс Ч., Берд Р. Молекулярная теория газов и жидкостей. М., 1961 Френкель Я.И. Кинетическая теория жидкостей. Л., 1975 Кикоин А.К., Кикоин И.К. Молекулярная физика. М., 1976

Կատեգորիա:Վիճակագրական ֆիզիկա