Ջեյմս Թոմսոն (բանաստեղծ)

**Ջեյմս Թոմսոն,** (), շոտլանդացի լրագրող, բանաստեղծ և թարգմանիչ։ Հայտնի է «Սարսափելի գիշերվա քաղաքը» ստեղծագործությամբ (1874, 1880), որը հայտնի է քաղաքային տառապանքի և հուսահատության բանաստեղծական այլաբանությամբ: Նրա գրչանունը ծագել է բանաստեղծներ Շելլիի և Նովալիսի անուններից. երկուսն էլ ուժեղ ազդեցություն են թողel նրա վրա որպես գրող: Թոմսոնի էսսեները գրվել են բացառապես «Ազգային բարեփոխում», «Աշխարհիկ ակնարկ» հրատարակչությունների, Քոփի ծխախոտային գործարանի համար։ Նրա ծավալուն բանաստեղծությունների շարքին են պատկանում «Սարսափելի գիշերվա քաղաքը» ստեղծագործության չորս հատորները, «Վանի պատմությունը» (1865) և արևելյան «Վեդդա և Օմ-Էլ-Բոնայն» բալլադը։ Նա հիացել է իտալացի բանաստեղծ Ջակոմո Լեոպարդիի ստեղծագործությամբ և թարգմանել գերմանացի Հայնրիխ Հայնեի ստեղծագործությունները։ Թոմսոնի կենսագրության վերնագրում Բերտրամ Դոբելը նրան անվանել է «հոռետեսության դափնեկիր»։

## Կյանք
Թոմսոնը ծնվել է Պորտ Գլազգոյում, Շոտլանդիա, իսկ ութ տարեկանում (քույրը մահացել է, հայրը կաթված է ստացել) նրան ուղարկել են Լոնդոն, որտեղ մեծացել է մանկատանը, Կալեդոնյան թագավորական ապաստանում (ավելի ուշ Կալեդոնիայի ապաստանից հետո Կալեդոնյան ճանապարհի վրա) ՝ Հոլոուեյի մոտ: Մոտավորապես այս ժամանակահատվածում էլ նրա մայրը մահացել է։

Նա վերապատրաստվել է որպես բանակային ուսուցիչ՝ Չելսիի «Թագավորական զինվորական ապաստանում» և ծառայել Իռլանդիայում, որտեղ 1851 թվականին՝ 17 տարեկան հասակում, ծանոթացել է 18-ամյա Չարլզ Բրեդլոյի հետ, որն արդեն հայտնի էր իր ազատամիտ գաղափարներով, երբ մեկ տարի առաջ հրապարակել է իր առաջին աթեիստական ​​գրքույկը։

Ավելի քան տաս տարի անց Թոմսոնը թողեց զինվորական ծառայությունը և տեղափոխվեց Լոնդոն՝ աշխատելով որպես գործակատար: Նա շարունակում էր շփվել Բրեդլոյի հետ, ով շարունակաբար թողարկում էր իր՝ «Ազգային բարեփոխում» շաբաթաթերթը՝ «հրատարակչությունում աշխատող մարդու համար»։ Իր կյանքի մնացած 19 տարիների ընթացքում՝ սկսած 1863 թվականից, Թոմսոնը պատմվածքներ, փորձագրություններ և բանաստեղծություններ է ներկայացնում «Ազգային բարեփոխում» շաբաթաթերթին և այլ պարբերականներին։ 1866 թվականից նա արդեն ապրում էր մեկսենյականոց բնակարանում՝ սկզբում Պիմլիկոյում, ապա Բլումսբերիում։

Թոմսոնի ամենահայտնի գրական ստեղծագործությունը՝ «Սարսափելի գիշերվա քաղաքը» բանաստեղծությունը, ստեղծվել է 1870 թվականի հունվարից մինչև 1873 թվականի հոկտեմբեր։ Այն առաջին անգամ սերիական տեսքով (մասերի, հատորների տեսքով) տպագրվել է «Ազգային բարեփոխում» շաբաթաթերթում՝ 1874 թվականի գարնանը։ Բանաստեղծությունը վերատպվել է «Սարսափելի գիշերների քաղաքը և այլ բանաստեղծություններ» գրքում (1880) և արժանացել մի շարք քննադատների հուսադրող ու հաճոյախոսական ակնարկների։

Թոմսոնը մահացել է Լոնդոնում 47 տարեկան հասակում՝ աղիքի արյունատար անոթի պատռվածքից և թաղվել Հայգեյթ գերեզմանատան արևելյան մասում՝ իր ընկերոջ՝ ազատամիտ Օսթին Հոլյոակի գերեզմանում։ Նրա գերեզմանի վրա գրված է, որ ծնվել է 1831 թվականին, ոչ թե 1834 թվականին։

## Ժառանգություն
1889 թվականին՝ Թոմսոնի մահից յոթ տարի անց, Հենրի Սթիվենս Սոլթը հրատարակեց Թոմսոնի առաջին կենսագրական գիրքը՝ գրություններով՝ *«Ջեյմս Թոմսոնի կյանքը» («B․V․»)*: 1910 թվականին Բերտրամ Դոբելը հրատարակեց երկրորդ կենսագրական գործը՝ «Հոռետեսության դափնեկիրը. Ջեյմս Թոմսոնի կյանքի ուրվագիծը»։ 1993 թվականին Թոմ Լեոնարդի կենսագրական ուսումնասիրությունը *«Մտքի վայրեր.* *Ջեյմս Թոմսոնի կյանքն ու աշխատանքը» («B․V․»)* հրատարակվել է լոնդոնյան հրատարակիչ Ջոնաթան Քեյփի կողմից: Վերջին տարիներին Թոմսոնի բանաստեղծությունները հազվադեպ են ծաղկաքաղ անում, թեև ինքնակենսագրական «Անքնություն» և «Կիրակի Հեմփսթեդում» ինքնակենսագրականները լավ են գնահատվել և ներառում են որոշ տպավորիչ հատվածներ։

## Ընտրված հրատարակություններ
* **' (1880)
***' (1881)
***' (1881)
* (1884; with preface by George William Foote)
* (1884; with memoir by Bertram Dobell)
***' (1884; with preface by Bertram Dobell)
* (1889; with preface by Walter Lewin)
***' (1892; edited, with preface, by J. M. Robertson)
*''The Poetical Works of James Thomson: The City of Dreadful Night, Vane's story, Weddah & Om-el-Bonain, Voice from the Nile & Poetical Remains'',  /  (1895; edited, with memoir, by Bertram Dobell)
* (1896; with preface by Bertram Dobell)
***' (1910; with introduction by Bertram Dobell)
**Poems and Some Letters* Ed. Anne Ridler. London: Centaur Press, 1963.
**The City of Dreadful Night.* Introduction by Edwin Morgan. London: Canongate, 1993.
**Novalis and the Poets of Pessimism: With an English Translation by James Thomson ("B.V.") of Hymns to Night*, edited by Simon Reynolds, Norwich, Norfolk: Michael Russell, 1995.
**The Complete Poems*. Ed. A. J. Spatz. Arlington, VA: Charles & Wonder, 2012.
**The City of Dreadful Night and Other Writings*. Seattle: Sublunary Editions, 2022.
**The City of Dreadful Night*. Illustrations by Shannon Cleere, afterword by Robert Lashley. Seattle: Entre Rios, 2023.

## Պատկերասրահ

File:Selections from Original Contributions by James Thomson to "Cope's Tobacco Plant." frontispiece.jpg|Թոմսոնի սկետչ դիմանկար
File:James Thomson, photo portrait, 1869.jpg|Դիմանկար, 1869 թվական
File:James Thomson, photo portrait, c. 1881.jpg|Ջեյմս Թոմսոն, մոտավորապես 1881 թվական
File:Grave of Victorian poet James Thompson in Highgate Cemetery.jpg|Թոմսոնի գերեզմանը Հայգեյթի գերեզմանոցում


## Ծանոթագրություններ

*

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

* 
* James Thomson Poetry Works at vasthead (archived)
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ