Սեքստոս Ափրանիոս Բուռոս

**Սեքստոս Ափրանիոս Բուռոս** (, ), հռոմեացի զորավար և պետական ​​գործիչ, պրետորական կոհորտայի պրեֆեկտ, և Հռոմի կայսր Ներոնի խորհրդականը՝ Սենեկա Կրտսերի հետ միասին։

## Կենսագրություն
### Ծագումը և ծառայության սկիզբը
Ծնվել է 1 թվականին, Նարբոնական Գալլիայի Վասիո քաղաքում։ Պատկանել է հեծյալների դասին։ Բուռոսը սկսել է իր կարիերան քաղաքացիական ծառայությունում՝ կատարելով Լիվիայի, ապա Տիբերիոս և Կլավդիոս կայսրերի անձնական ֆինանսական հանձնարարությունները։ Ճշգրիտ տեղեկություններ չկան այն մասին, թե երբ է նա հանդիպել Ագրիպինա Կրտսերին, բայց վերջինս բարեհաճ էր նրա նկատմամբ։ Ագրիպինայի հովանավորության շնորհիվ էր, որ Բուռոսը 52 թվականին նշանակվեց պրետորական գվարդիայի պրեֆեկտ՝ փոխարինելով Կլավդիոսին հավատարիմ Լուսիոս Գետային և Ռուֆրիոս Կրիսպինոսին։ Կլավդիոսի մահից հետո, ում, հնարավոր է, թունավորել էր իր կինը, Բուռոսը երիտասարդ Ներոնին տարավ պրետորական ճամբար և հրամայեց զինվորներին ողջունել երիտասարդին որպես կայսր։ Այդ օրերին նրա աջակցությունը Ագրիպինային և Ներոնին վճռորոշ եղավ, քանի որ միայն Բուռոսն ուներ իրական ռազմական ուժ մայրաքաղաքում։

### Բուռոսը և Սենեկան
Ներոնի գահ բարձրանալուց հետո առաջին ամիսներին պետության իրական կառավարիչը դարձավ իշխանության ծարավ Ագրիպինան։ Սակայն կայսրը շուտով ձանձրացավ այս իրավիճակից և աստիճանաբար հեռացրեց նրան կայսրության կառավարումից՝ այդ պարտականությունները վստահելով իր դաստիարակ Սենեկային և Բուռոսին։ Հաջորդ յոթ տարիների ընթացքում այս երկու տղամարդիկ Հռոմի ստվերային կառավարիչներն էին։ Նրանց դաշինքը Հռոմի պատմության մեջ եզակի դեպք է. կայսեր երկու ամենամտերիմ խորհրդականները ոչ միայն չէին մրցում, այլև շատ արդյունավետ համագործակցում էին։ Բուռոսը, որը մեծ հեղինակություն չէր վայելում սենատորների և հռոմեացի արիստոկրատների շրջանում, զբաղվում էր ռազմական գործերով և ամրապնդում էր հասարակական կարգը Հռոմում։ Բուռոսի և Սենեկայի ներքին քաղաքականությունը բնութագրվում էր չափավորությամբ. նկարագրված տարիներին Սենատի դեմ որևէ ճնշում չի իրականացվել, և մայրաքաղաքի հացահատիկի մատակարարումը պահպանվել է պատշաճ մակարդակով։ Երկու «նախարարներն էլ» փորձում էին կայսեր գեղարվեստական ​​​​կրքերին ավելի պատշաճ տեսք հաղորդել և այդպիսով խուսափել սկանդալներից։ Նրանք չխանգարեցին նրա հրապուրանքին ազատարձակ կնոջ՝ Ակտեի հանդեպ։

Հիմք չկա մտածելու, որ Ներոնը կորոշեր սպանել մորը առանց Բուռոսի և Սենեկայի համաձայնության։ Սակայն բոլոր հին հեղինակները նշում են, որ սպանության մեղավորները Բուռոսին ենթակա պրետորականները չէին, այլ ռազմածովային սպաները։

### Մահը
Բուռոսը երկու անգամ կասկածվել է Ներոնի դեմ դավադրություն կազմակերպելու մեջ։ Առաջին անգամ նրան մեղադրում էին նրանում, որ ցանկանում էր գահին նստեցնել Օկտավիանոս Օգոստոսի մայրական կողմից հետնորդ Ռուբելիոս Պլավտոսին։ Սակայն ոչինչ հնարավոր չէր ապացուցել. շատ հավանական է, որ դավադրություն երբեք գոյություն չի ունեցել։ Երկրորդ անգամ Բուռոսը և հզոր ազատարձակ Պալլասը մեղադրվեցին Փավստոս Կոռնելիոս Սուլլայի (Կլավդիոսի դստեր՝ Անտոնիայի ամուսինը) օգտին դավադրություն կազմակերպելու մեջ։ Ներոնը չհավատաց դրան և մեղադրողին ուղարկեց աքսոր։

62 թվականին Բուռոսը մահացավ, պատճառը, ինչպես ասում էին, կոկորդի ուռուցքն էր. հնարավոր է, որ պրեֆեկտն իսկապես տառապել է քաղցկեղից։ Սակայն թունավորման տարբերակը բավականին տարածված էր։ Ներոնը, իբր, նրան թույն է տվել՝ քիմքի համար բուժիչ քսուքի անվան տակ (սա հաստատում է նաև Սվետոնիոսը): Կայսրը պատճառներ ուներ Ափրանիոս Բուռոսի մահը ցանկանալու համար։ Նա կտրականապես դեմ էր Ներոնի և Օկտավիայի ամուսնալուծությանը, ինչը կայսրը շատ էր ցանկանում։

Բուռոսի փոխարեն Ներոնը պրետորական պրեֆեկտի պաշտոնում նշանակեց երկու մարդու՝ Ֆենիոս Ռուֆոսին և Օֆոնիոս Տիգելլինիոսին, որը շուտով դարձավ կայսեր գլխավոր խորհրդականը։ Բուռոսի մահից հետո Սենեկան հրաժարական տվեց, և Ներոնի քաղաքական կուրսը դաժանացավ։ Կայսրը բաժանվեց Օկտավիայից և ավելի ուշ հրամայեց նրան սպանել։

«Բուռոս» մականունը Էպիրուսի թագավոր Պյուռոս անվան լատինական տարբերակն է։ Հայտնի է, որ Բուռոսը վնասել էր ձեռքը, ինչը Ագրիպինային հնարավորություն տվեց նրան անվանել «հաշմանդամ»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* «Տարեգրություններ», Կոռնելիոս Տակիտոս
* «Տասներկու Կեսարների կյանքը», Գայոս Տրանքվիլլոս Սվետոնիոս
* The Roman Emperors: A Biographical Guide to the Rulers of Imperial Rome 31 B.C. - A.D., Մայքլ Գրանտ

Կատեգորիա:1-ին դարի զորավարներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զորավարներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացիներ