open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ջեյմի Օլիվեր

**Ջեյմս Թրևոր (Ջեյմի) Օլիվեր** (; հայտնի է նաև որպես «*Մերկ խոհարար*» (), ), անգլիացի խոհարար,ռեստորատոր, հեռուստահաղորդավար, տնային խոհարարության և առողջ սննդի մասսայականացնող հայտնի խոհարարական գրքերի հեղինակ։

## Ռեստորանային բիզնես
Ջեյմի Օլիվերը ռեստորանների ցանց ունի ամբողջ աշխարհում։ Jamie Oliver Group ընկերության 25 ռեստորան է գործում Մեծ Բրիտանիայում, ինչպես նաև մի շարք հաստատություններ այլ երկրներում։ Ջեյմի Օլիվերի և նրա կնոջ կարողությունը գնահատվում է 150 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ։

### Ցանցային ռեստորաններ
* **Jamie’s Oliver Barbecoa** Steakhouse and bar՝ Լոնդոնում,
* **Jamie’s Italian՝** ռեստորանների ցանց Մեծ Բրիտանիայում, կան նաև մոտ 20 ֆրանչայզ ռեստորան ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ Ռուսաստանում։
* **Jamie’s Oliver Fifteen**՝ Լոնդոնում
* **Jamie’s Oliver Diner** Լոնդոնի Գեթվիք օդանավակայանում։

2016 թվականի վերջին Օլիվերի ռեստորանների ցանցը եղել է սնանկացման եզրին։ 2018 թվականին ստիպված ներդնել իր սեփական գումարից մոտ 12,5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ՝ բիզնեսը փրկելու համար։ 2018 թվականին ձեռնարկությունների վաճառքը նվազել է 11%-ով։ Արդյունքում փակվել է 12 ռեստորան, իսկ ավելի քան 600 աշխատակից կրճատվել է։ 2019 թվականի մայիսին Ջեյմի Օլիվերի ցանցը Մեծ Բրիտանիայում անցել է արտաքին կառավարման։ Ընկերության պարտքը 2019 թվականի մայիսի դրությամբ կազմել է 71,5 մլն ֆունտ։

## Սոցիալական գործունեություն
Ջեյմի Օլիվերը տասնհինգ բարեգործական ռեստորաններ է բացել Լոնդոնում, Ամստերդամում, Քորնուոլում և Մելբուռնում։ 2003 թվականի հունիսին պարգևատրվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանով՝ հանրային սննդի և առողջ սնվելու խթանման գործում ունեցած ավանդի համար։ 2013 թվականի նոյեմբերին արժանացել է Ընդհանուր բժիշկների թագավորական քոլեջի (FRCGP) պատվավոր կրթաթոշակի՝ մանկական գիրության դեմ պայքարի և առողջ սնվելու խթանման համար իր աշխատանքի համար։

«Մանչեսթեր Սիթի» հետ 5 տարով պայմանագիր է կնքել։ Սկսել է իր աշխատանքը ակումբում 2013-2014 մրցաշրջանի սկզբում և պատասխանատու է «Էթիհադ» մարզադաշտում պատրաստված բոլոր կերակուրների համար։ 2013 թվականին մասնակցել է «Epic Meal Time» հայտնի առցանց խոհարարական շոուի դրվագներից մեկին։

### Անձնական կյանք
2000 թվականի հունիսի 24-ին Օլիվերն ամուսնացել է մոդել Ջուլիետ (Ջուլս) Նորթոնի հետ, ում հետ ծանոթացել է 1993 թվականին։ Ամուսնության ընթացքում ունեցել են հինգ երեխա։ Երեք դուստրերն են ՝ Փոփի Հանի (մարտ, 2002 թվական), Դեյզի Բու (ապրիլի 11, 2003 թվական), Պետալ Բլոսոմ Ռեյնբոու (ապրիլի 3, 2009 թվական), և երկու որդիները՝ Բադդի (սեպտեմբերի 15, 2010 թվական) և Ռիվեր Ռոքեթ (օգոստոսի 8, 2016 թվական)։ Օլիվերի ընտանիքն ապրում է Էսեքս կոմսության հյուսիս-արեւմտյան մասում գտնվող Կլավերինգ Ավանում։ Ռոթերհեմ Յունայթեդ ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Сайт Fifteen

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բարեգործներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գործարարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի խոհարարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային պրոդյուսերներ
Quelqu’un m’a dit

***Quelqu’un m’a dit*** (*Հայերեն՝ «Ինչ-որ մեկն ինձ ասաց»*), իտալա-ֆրանսիական երգչուհի, մոդել, Ֆրանսիայի նախկին առաջին տիկին Կառլա Բրունիի դեբյուտային ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2003 թվականին։ Որպես պրոդյուսեր հանդես է եկել երաժիշտը Լուի Բերտինյակը։ Ալբոմը գլխավորել Է Ֆրանսիայի և Բելգիայի ազգային հիթ-շքերթները, ունի պլատինե հավաստագրում Բելգիայում, Կանադայում և Շվեյցարիայում։ Ֆրանսիայում վաճառվել է ալբոմի 1,2 միլիոն օրինակ։

** ալբոմը դեբյուտել է SNEP-ի անմիջապես առաջին հորիզոնականից՝ երեսունչորս շաբաթվա շարունակ գտնվելով առաջին տասնյակում։ Ալբոմը բարձր հորիզոնականներ է զբաղեցրել նաև Գերմանիայի, Շվեյցարիայի, Իտալիայի, Պորտուգալիայի և Չիլիի ազգային հիթ-շքերթներում։ Ալբոմի ստեղծագործությունները ներառվել են ֆիլմերի սաունդթրեքերում՝ «Արատավոր կապեր» (2005) և «Ամռան 500 օր» (2009)։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2003 ալբոմներ
Կատեգորիա:Կառլա Բրունիի ալբոմներ
Հայրենակից, թուրքերեն խոսի՛ր

thumbnail|աջից|«Հանրապետություն» թերթի 1936 թվականի մայիս 21-ին թողարկված հոդված՝ «Գյոնենում բոլորը թուրքերեն կխոսեն» վերնագրով
**Հայրենակից, թուրքերեն խոսի՛ր** (), 1928 թվականի հունվարի 13-ին Թուրքիայում իրավաբան ուսանողների կողմից սկսված և 1930-ական թվականներին շարունակվող, կառավարության կողմից հովանավորվող արշավ, որի նպատակն էր փոքրամասնություններին թույլ չտալ խոսել իրենց մայրենի լեզվով։ Քարոզարշավի ընթացքում որոշ շրջաններում տարբեր տուգանքներ են կիրառվել այն մարդկանց նկատմամբ, որոնք խոսում են թուրքերենից բացի այլ լեզվով։ Որոշ հեղինակներ ընդունում են, որ արշավը զգալի ներդրում է ունեցել Թուրքիայում թյուրքացման սոցիալ-քաղաքական շարժման մեջ։

## Պետական աջակցություն
Մինչև «Հայրենակից, թուրքերեն խոսի՛ր» քարոզի սկիզբը, Թուրքիայի կառավարությունը բազմաթիվ փորձեր է ձեռնարկել թուրքերենը ժողովրդի միակ լեզուն դարձնելու ուղղությամբ։ Նախաձեռնությունը ընդունվել է 1924 թվականին խորհրդարանի նիստում, որտեղ առաջարկվում էր թուրքերենը դարձնել պարտադիր լեզու և տուգանք սահմանել նրանց համար, ովքեր չեն խոսում թուրքերեն։ Մինչ Ազգային ժողովում քննարկումներ են ընթացել, Բուրսայի քաղաքապետարանը հանդես է եկել առաջին նախաձեռնությամբ և սկսել տուգանել նրանց, ովքեր հասարակական վայրերում խոսում էին թուրքերենից բացի այլ լեզվով։ Մեկ տարի անց այս փորձը իրականացվել է նաև Բալըքեսիրում և Բերգամայում։

1928 թվականին իրենց քարոզարշավի ընթացքում նահանգապետերը սկսել են ձերբակալել ոչ թուրքախոս մարդկանց ամբողջ երկրում՝ ստանալով կառավարության աջակցությունը, որը խրախուսում էր օտար բարբառներով խոսող թուրքերին ներառել թուրքական հասարակության մեջ՝ թուրքերենը դարձնելով նրանց մայրենի լեզուն։ 1933 թվականին հաղորդվել է, որ Մերսինում Մեծ Բրիտանիայի ֆրանսիացի քաղաքացիները հասարակական վայրերում հարձակման են ենթարկվել։ Ավելի ուշ հաղորդվել է, որ հարյուրավոր մարդիկ ձերբակալվել են հանրության շրջանում թուրքերենից բացի այլ լեզվով խոսելու համար։ Մի կոնկրետ դեպքում Մերսինում արաբ և ֆրանսիացի վաճառականներ ձերբակալվել են քաղաքում արաբերեն և ֆրանսերեն խոսելու համար։ Թուրքերենից բացի այլ լեզվով խոսելու համար ձերբակալված մեղադրյալներն ազատ են արձակվել միայն այն բանից հետո, երբ Մերսինի քաղաքապետը բանտ այցելության ժամանակ ներում է շնորհել նրանց։

Ամբողջ երկրում սկսել են ընդունվել նոր օրենքներ, որոնք արգելել են խոսել թուրքերենից տարբերվող թուրքերենով (բարբառ)։ 1936 թվականին Թեքիրդաղի, Լյուլեբուրգազի և Էդիրնեի քաղաքապետարանները հրամանագրեր են արձակել, որոնք նախատեսել են տուգանքներ սահմանել հասարակական վայրերում թուրքերեն չխոսողների նկատմամբ։ Դրանից անմիջապես հետո նմանատիպ հրամանագրեր են հրապարակվել այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են Դիարբեքիրը, Ադանան, Անկարան և Քըրքլարելին։

## Տես նաև
* Թուրքիայի լեզուներ
* Աշխարհագրական անվանումների փոփոխությունը Թուրքիայում
* Թյուրքացում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքական ազգայնականություն
Կատեգորիա:Թուրքերեն
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական շարժումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Լեզվային քաղաքականություն
AIDA (մեթոդ)

**AIDA** (), «*Attention/Intérêt/Désir/Action*» («Ուշադրություն/Հետաքրքրություն/Ցանկություն/Գործողություն») բառերից հապավում, որը համարվում է մարքեթինգում օգտագործվող մոդելներից մեկը։

Ըստ այս մոդելի` հաճախորդի վերաբերմունքը ապրանքի կամ ծառայության նկատմամբ բխում է մի շարք բաղադրիչներից, որոնք կարող են հանգեցնել կամ գնման բարենպաստ նախատրամադրվածության, կամ փակուղային իրավիճակի, որը թույլ չի տալիս կատարել գնումը։

:«*Այս վերաբերմունքն այն է, ինչը թույլ է տալիս անհատին պարզեցնել բարդ միջավայրի տեսլականը և կազմել ինչ-որ իմաստով ընթերցանության ցանց։ Դրանք ձևավորվում և զարգանում են ըստ տվյալ գնորդին հատուկ փորձի և համատեքստի:*»

## Հաճախորդների վերաբերմունքի ներկա վիճակի ախտորոշում
Հաճախորդի վերաբերմունքը 3 բաղադրիչներից բաղկացած արդյունք է, որը պետք է ճշգրիտ բնութագրվի, եթե մենք ուզում ենք հասկանալ և ազդել այն պարամետրերի վրա, որոնք պետք է պայմանավորեն գնման ակտը․

## Գնումը կանխող բաղադրիչների ապաարգելակում
Նախկինում հաստատված ախտորոշման համաձայն՝ այժմ անհրաժեշտ է գործել կապի բոլոր հնարավոր ու հասանելի միջոցներով թերի համարվող մակարդակներում։ Եվ սա հիերարխիկ ձևով՝ սկզբում 1-ին մակարդակ, հետո՝ 2-րդ և վերջում՝ 3-րդ մակարդակ։
 

Հաճախորդների հարաբերությունների շրջանակներում շատ խափանումներ կարելի է բացատրվել հետևյալով․
* այն փաստով, որ արգելակումները չեն հայտնաբերվել,
* այն փաստով, որ հաղորդակցման գործողությունները չեն քննարկվել այն մակարդակներում, որտեղ դա անհրաժեշտ էր։ Հետևաբար, կամ ավելորդ ծախսեր այն մակարդակներում, որոնք դրա կարիքը չունեին, կամ հաղորդակցության անբավարարություն/բացակայություն, որտեղ պակասն առավել ակնհայտ էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* "AIDA, մարքեթինգային մեթոդ գնման ակտը գործի գցելու համար" Blog du modérateur (2020) 

Կատեգորիա:Մարքեթինգ
Կատեգորիա:Գովազդ
Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն
Միրաթ

**Միրաթ** (, ), քաղաք Հնդկաստանի Ութար Պրադեշ նահանգի արևմտյան մասում՝ երկրի մայրաքաղաք Նյու Դելիից 70 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք, նահանգի վարչական կենտրոն Լաքհնաուից 480 կիլոմետր դեպի արևմուտք։ Ընկած է մայրաքաղաքային շրջանի սահմաններում։ Հնդկաստանի հին քաղաքներից է. նրա ներկայիս տարածքում բնակավայրեր են եղել դեռևս բրոնզեդարյան ժամանակներում։ Երկրի խոշոր քաղաքներից է. բնակչության թվաքանակով Հնդկաստանում զբաղեցնում է 25-րդ տեղը (ըստ այլ աղբյուրների՝ 26-րդը)։

Քաղաքը համբավվել է մարզական ապրանքների ու երաժշտական գործիքների մեծածավալ արտադրությամբ և որպես ոսկու ամենամեծ շուկաներից մեկը ամբողջ Ասիայում։ Մեկ շնչին ընկնող եկամտի ցուցանիշով նահանգում գրավում է երկրորդ տեղը։ Հռչակվել է Հնդկաստանի մարզական քաղաք։ Հայտնի է նաև նրանով, որ այստեղ է տրվել 1857 թվականի հնդկական ապստամբության մեկնարկը։

Հնդկաստանում առաջինը Միրաթւմ է գործարկվել տարածաշրջանային տրանզիտ ճեպընթաց համակարգը՝ Delhi Meerut RRTS-ը, որը գործում է որպես միջքաղաքային արագընթաց մետրո։ Գործում են նաև երեք տարբեր ճեպընթաց ավտոմայրուղիներ։

## Կլիմա
Միրաթին բնորոշ է մուսոնների ազդեցությունը կրող խոնավ մերձարևադարձային կլիման՝ շոգ ամառներով ու զով ձմեռներով։ Ամառը տևում է վաղ ապրիլից մինչև ուշ հունիս, ջերմաստիճանը հասնում է մինչև 49 C-ի։ Մուսսոնները վրա են հասնում հունիսի վերջերին և շարունակվում են մինչև սեպտեմբերի կեսերը՝ բերելով ջերմաստիճանի աստիճանաբար նվազում, ամպամածության ու խոնավության առատություն (խոնավության ծավալը տատանվում է 30-100 տոկոսի սահմաններում)։ Հոկտեմբերին ջերմաստիճանը կրկին բարձրանում է, հաջորդում է մեղմ, չոր ձմեռը, որը ձգվում է նոյեմբերից մինչև մարտի կեսերը։ Երբևէ արձանագրված ամենացածր ջերմաստիճանը՝ -0.4 C, գրանցվել է 2013 թվականի հունվարի 6-ին։ Անձրևային տեղումների տարեկան միջին քանակը՝ մոտավորապես 845 մմ, բարենպաստ է հացահատիկ աճեցնելու համար:>

## Պատկերասրահ

Meerut Montage 01.jpg|
6thPillarOfAshoka.JPG|Աշոկի իշխանության ժամանակների սյան բեկոր՝ արձանագրությամբ. 6-րդ դար
Augarnath Temple at 2nd Navratri Night.jpg|Միրաթի տաճարը նոյեմբերի 2-ի գիշերը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Service and Adventure with the Khakee Ressalah; Or, Meerut Volunteer Horse, During the Mutinies of 1857–58*, by Robert Henry Wallace Dunlop, Pub. R. Bentley, 1858.
* *[https://archive.org/stream/chaplainsnarrat00rottgoog#page/n4/mode/1up The Chaplain's Narrative of the Siege of Delhi: From the Outbreak at Meerut to the Capture of Delhi]*, by John Edward Wharton Rotton. Pub. Smith, Elder, 1858.
* 
* *The Mutiny Outbreak at Meerut in 1857*, by Julian Arthur Beaufort Palmer. Cambridge University Press, 1966. .
* *Mutiny in Meerut*, by Vivian Stuart. Aidan Ellis Publishing, 1991. .
* *Flashman in the Great Game*, by George MacDonald Fraser, 1975.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հնդկաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Էթիեն Կարժա

**Էթիեն Կարժա** (, ), ֆրանսիացի նկարիչ, ծաղրանկարիչ, լուսանկարիչ, գրող  լրագրող։

## Կենսագրություն
Էթիան Կարժան եղել է դռնապանի որդի։ Լուսանկարչություն սովորել է Պիեռ Պետիի մոտ։ 1861 թվականին բացել է սեփական արվեստանոցը Փարիզի Լաֆիտ փողոցում։ Ընկերություն է արել Կուրբեի և Բոդլերի հետ։ Լուսանկարել է վերջիններիս, Հյուգոյին, Դյումային, Ռոսսինիին, Վերդիին։

Ծաղրանկարներ է հրապարակել «*Դիոգեն»* թերթում, որի համահրատարակիչներից մեկն է եղել։ Պոլ Վեռլենի և Արթյուր Ռեմբոյի հետ ձևավորել են «*Vilains Bonhommes» (վատ տղաներ)* խումբը․ դրա կազմում էին նաև Թեոդոր դը Բանվիլը, Անրի Ֆանտեն Լատուրը և այլք։

Էթիան Կարժան սատարել է Փարիզի կոմունային․ իր ստեղծագործությունները հրապարակել է հեղափոխական մամուլում։ 1875 թվականից թողարկել է «*Բուլվար»* ամսագիրը։ Հրապարակել է մի քանի սատիրական և կենսագրական գրքեր։

Թողել է ծաղրանկարների և լուսանկարների հարուստ հավաքածու։

## Լուսանկարներ և ծաղրանկարներ

Պատկեր:Étienne Carjat, Portrait of Charles Baudelaire, circa 1862.jpg|Շառլ Բոդլեր
Պատկեր:Berlioz caricature by Étienne Carjat.jpg|Էկտոր Բեռլիոզ
Պատկեր:Georges bizet.jpg|Ժորժ Բիզե
Պատկեր:Louis Blanc by Carjat 1848.jpg|Լուի Բլան
Պատկեր:Alexandre Dumas 11.jpg|Ալեքսանդր Դյումա (հայր)
Պատկեր:Alexandre Dumas.jpg|Ալեքսանդր Դյումա (հայր)
Պատկեր:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|Վիկտոր Հյուգո
Պատկեր:Carjat Arthur Rimbaud 1872 n2.jpg|Արթյուր Ռեմբո
Պատկեր:Composer Rossini G 1865 by Carjat - Restoration.jpg|Ջոակինո Ռոսսինի


## Գրքեր
* *Croquis biographiques* (1858)
* *Les Mouches vertes, satire* (1868)
* *Peuple, prends garde à toi! Satire électorale* (1875)
* *Artiste et citoyen, poésies* (1883)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Etienne Carjat, 1828—1906, photographe. Paris: Musées de la ville de Paris, 1982 (каталог выставки в музее Карнавале)
* Fallaize E. Etienne Carjat and «Le Boulevard»: 1861—1863. Genève; Paris: Slatkine, 1987

## Արտաքին հղումներ
* Էթիեն Կարժայի կենսագրություն

Կատեգորիա:19-րդ դարի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Թզուկներ (Պարացելս)

thumb|right|220 px|Թզուկի կարծրատիպային տեսքը։
**Թզուկ** (, ՝ «ստորգետնյա բնակիչ», կամ ՝ գիտելիք), փոքր չափի ֆանտաստիկ արարած, որը նկարագրված է վերածննդի դարաշրջանի կախարդական և ալքիմիական տրակտատներում։ Ենթադրվում է, որ հայեցակարգը առաջին անգամ ներդրվել է Պարացելսի կողմից։ Նրա ֆիզիկական և կենսակերպի առանձնահատկությունները հաճախ տարբերվում են գրողների միջև, բայց շատ դեպքերում թզուկը փոքր հասակի մարդանման արարած է, որն ապրում է գետնի տակ։

«Gnom» բառը հավանաբար առաջացել է լատիներեն gnomus տերմինից, որն առաջին անգամ հայտնվել է 16-րդ դարի շվեյցարացի ալքիմիկոս Պարացելսի աշխատություններում, որն իր հերթին կարող է լինել հունարեն gēnomos բառի այլասերումը, որը բառացիորեն նշանակում է «ստորգետնյա բնակիչ»։ Պարացելսը օգտագործում է այս բառը որպես պիգմեյների հոմանիշ և նկարագրում է թզուկներին որպես երկրային տարերքի մի մաս, որոնց բարձրությունը հասնում է երկու բացվածքի (մոտ 40 սմ), նրանք չափազանց դժկամությամբ են շփվում մարդկանց հետ և կարող են անցնել երկրային երկնաքարի միջով նույնքան հեշտությամբ, որքան մարդիկ շարժվում են տարածության մեջ, նույն հեշտությամբ, ինչ մարդիկ տեղաշարժվում են տիեզերքում։ Նմանատիպ նկարագրություն կարելի է գտնել Վիլարի 1670 թվականի աշխատության մեջ, որտեղ, սակայն, նա թզուկներին նկարագրում է որպես մարդու ընկերներ, որոնք պատրաստ են սիրով օգնել նրան փոքր վարձատրության դեպքում։

Անգլիական ֆանտաստիկ գրականության մեջ «թզուկ» բառը հայտնվել է մոտավորապես 18-րդ դարում։ Ամենից հաճախ թզուկներ ասելով հասկանում էին գետնի տակ ապրող փոքրիկ մարդուկներ՝ գլխարկներով, խելացի և հնարամիտ, բայց ագահ և խոհեմ։ 20-21-րդ դարերում թզուկի կերպարը հաճախ օգտագործվում է ֆանտաստիկ ստեղծագործությունների տարբեր հեղինակների կողմից։

## Տես նաև
* Թզուկներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առասպելական կերպարներ
Կատեգորիա:Գերմանական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Դիցաբանական էակներ
Կատեգորիա:Եվրոպական դիցաբանության էակներ
Կատեգորիա:Սկանդինավյան դիցաբանություն
Լեսթեր Բենքս

**Լեսլի Քոնվեյ Բենքս** (,), ավելի հայտնի է որպես **Լեսթեր Բենքս** (), ամերիկացի լրագրող, երաժշտական քննադատ, գրել Է Rolling Stone և Creem ամսագրերի համար։ Ի թիվս այլ բաների, նրան է վերագրվում «հևի մետալ» և «փանկ» տերմինների ներմուծումը։

## Կենսագրություն
Լեսթերը ծնվել է Էսկոնդիդոյում (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ)։ Մեծացել է առանց հոր, մոր ազդեցության տակ, որը Եհովայի վկաներ շարժման անդամ էր։ Եղել է հիփսթերների ենթամշակույթի անդամ, հոգեմետ ֆանտաստ Ուիլյամ Բերրոուզի մեծ երկրպագու։

Առաջին անգամ հրատարակվել է Rolling Stone-ում 1969 թվականին։ Նրա ակնարկները կտրուկ էին և հաճախ քննադատական։ 1973 թվականին Լեսթերին հեռացրել են Rolling Stone-ից՝ երաժիշտների մասին անհարգալից արտահայտվելու համար։ Լեսթերը տեղափոխվել է Creem ամսագիր, որտեղ էլ աշխատել է իր կարիերայի մեծ մասի ընթացքում։ Բացի այդ, գրել է The Village Voice-ի, Penthouse-ի, Playboy-ի, New Musical Express-ի և այլ ամսագրերի համար։ Բենքսը վաստակել է կոնֆլիկտային և սկանդալային լրագրողի և կտրուկ լեզու ունեցողի համբավ։ Նրա անվան հետ է կապված «գոնզո-լրագրող» տերմինը։

Լեսթերն իր ուժերը փորձել է նաև երաժշտության մեջ։ Միկի Լիի (Ջոյ Ռամոնի եղբայրը) հետ խաղացել է Birdland անսամբլում։ 1980 թվականին Տեխասում՝ Օսթինում, Լեսթերը *Delinquents* փանկ ռոք խմբի հետ ձայնագրել է «Jook Savages on the Brazos» ալբոմը։

Բենքսը մահացել է 1982 թվականի ապրիլի 30-ին Նյու Յորքում, 33 տարեկան հասակում։ Զբաղվել է գրիպի ինքնաբուժմամբ և պատահաբար գերդոզավորել է պրոպոքսիֆենը (օփիոիդային անալգետիկ), դիազեպամը (բենզոդիազեպին) և նայքվիլը։ Լեսթերի կյանքի պատմության նկարագրությունը պատկերված է Բրյուս Սթերլինգի «Դորի Բենքս» պատմվածքում (Dori Bangs, 1992)։ Ֆիլիպ Սեյմուր Հոֆմանի դերակատարմամբ Լեսթեր Բենքսը նաև նկարահանվել է «Գրեթե հայտնի» ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Դեղերի չարաշահումից մահացածներ
Կատեգորիա:Երաժշտական քննադատներ
Անսոֆի մատրիցա

thumb|350px|Անսոֆի մատրիցա
**Անսոֆի մատրիցա** (), Իգոր Անսոֆի  մշակած մատրիցա` ընկերության աճի տարբեր ռազմավարությունները դասակարգելու և բացատրելու համար։ Անսոֆի մատրիցան թույլ է տալիս մտածել աճի ուղղությունների մասին։

## Մատրիցայի նպատակ
Մատրիցան, խաչելով ընկերության արտադրանքները (ներկայիս և նոր) և շուկաները (ներկայիս և նոր), օգնում է հեշտությամբ որոշումներ կայացնել։ Այնուամենայնիվ, այն չի նշում, թե ինչպես դա անել։

Ըստ Անսոֆի՝ աճի չորս ռազմավարություն կա՝ շուկայի ներթափանցում, շուկայի զարգացում, ապրանքի մշակում կամ կատարելագործում, բազմատեսակացում (դիվերսիֆիկացիա)։

## Մատրիցայի բաղադրիչներ
### Շուկայի ներթափանցում (կամ կատարելագործում) - գոյություն ունեցող ապրանքներ/գոյություն ունեցող շուկաներ
Ընկերությունը ձգտում է զարգացնել իր ընթացիկ ապրանքների վաճառքն իր ընթացիկ շուկաներում ավելի կայուն մարքեթինգային ջանքերի միջոցով։ Նպատակը հաճախորդին դրդելն է բարձրացնել իրենց գնումների մակարդակը կամ գնումների հաճախականությունը, կամ շեղել հաճախորդին մրցակիցներից, կամ նույնիսկ պոտենցիալ հաճախորդներին համոզելու համար։

Շուկայի ներթափանցումը կարող է, օրինակ, բաղկացած լինել առցանց առևտրում շուկայի մասնաբաժնի ավելացումից։

### Շուկայի զարգացում
Ընկերությունը ձգտում է ավելացնել իր վաճառքները՝ իր ընթացիկ արտադրանքը բերելով նոր շուկաներ (տարածաշրջանային, ազգային և միջազգային)։ Այն կարող է նաև գրավել շուկայի նոր սեգմենտներ՝ մշակելով համապատասխան ապրանքներ, օգտագործելով բաշխման նոր ուղիներ և օգտագործելով հաղորդակցման այլ միջոցներ։

### Ապրանքի մշակում (կամ սեգմենտների զարգացում)
Ընկերությունը ձգտում է ավելացնել իր վաճառքները՝ նոր ապրանքներ թողարկելով իր ներկայիս շուկաներում։ Նա կարող է փոփոխել ապրանքը, ստեղծել ապրանքի մի քանի տարբերակներ, մշակել նոր մոդելներ և նոր չափսեր։

### Դիվերսիֆիկացում
Նոր ապրանք` նոր շուկա լուծումը հնարավոր է, եթե ընկերության շուկաներից դուրս գոյություն ունեցող ներուժը գրավիչ է, այսինքն՝ եթե ընկերությունն ունի ռեսուրսներ և հնարավորություններ, որոնք համապատասխանում են VRIN մոդելի կայունության չափանիշներին։

Հնարավոր է համակենտրոն կերպով դիվերսիֆիկացվել՝ ներդնելով գործունեության նոր տեսակներ, որոնց տեխնոլոգիաները լրացնում են ներկայիս նրա մասնագիտությունը (աշխատանք երգիչների, ինչպես նաև դերասանների, գրողների հետ)։ Այստեղ մենք կարող ենք խոսել հիմնական հմտությունների փոխանցման մասին։

Հնարավոր է դիվերսիֆիկացվել հորիզոնական կերպով՝ ներդնելով նոր գործողություններ, որոնք կարող են բավարարել նույն հաճախորդին, նույնիսկ եթե տեխնոլոգիան տարբերվում է ընթացիկ գործունեությունից (երաժշտական ամսագրի հրատարակում)։

Վերջապես, հնարավոր է դիվերսիֆիկացվել՝ ստեղծելով կոնգլոմերատ (տարբեր գործողություններ տարբեր շուկաների համար)։

## Հետնորդներ
Մատրիցան հաճախ օգտագործվում է Անսոֆի խորանարդի հետ միասին։

## Տես նաև
* ԲԿԳ Մատրիցա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարքեթինգ
Կատեգորիա:Ռազմավարական մենեջմենթ
Կատեգորիա:Քաղաքատնտեսական ուղղություններ
Մարս-1Մ համար 1

**Մարս-1Մ համար 1** (, կամ՝ «Marsnik-1», «Корабль-4», Марс 1960А), խորհրդային ավտոմատ միջմոլորակային կայան, որը նախատեսված էր Մարսի հետազոտություններ իրականացնելու համար։ Առաջին ԱՄԿ-ն էր, որը արձակվել էր Խորհրդային Միության Մարս ծրագրի շրջանակներում։ Կայանը կառուցվել է 1Մ միջմոլորակային կայանների հենքի վրա։ Առաքելությամբ նախատեսվում էր իրականացնել Երկրի և Մարսի միջև միջմոլորակային միջավայր ուսումնասիրություններ, սակայն կայանը վթարվել է արձակման ձախողման պատճառով՝ նախքան իր առաքելությունը սկսելը։

Մարսի մոտով անցման գնահատված ամսաթիվը 1961 թվականի մայիսի 13-ն էր։

## Արձակում
Մարս-1Մ համար 1 կայանը արձակվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Մոլնիա (8Կ78) կրող հրթիռով։ Սա Մոլնիա կրող հրթիռի առաջին թռիչքն էր։ Հրթիռը, ուներ սերիական Լ1-4Մ համարը, Ռ-7 հրթիռների ընտանիքի նոր նախագիծն էր, որի երրորդ աստիճանը փոխարինված էր, և ավելացվել էր չորրորդ աստիճան։

Արձակումը տեղի է ունեցել Բայկոնուր տիեզերակայանից։

## Գիտական գործիքներ
* Ուլտրամանուշակագույն սպեկտրոմետր
* Ճառագայթման դետեկտոր
* Տիեզերական ճառագայթների դետեկտոր
* Հեռուստատեսային պատկերային համակարգ (հեռացված է)
* Սպեկտրոռեֆլեկտոմետր (հեռացված է)
Հեռուստատեսային պատկերային համակարգը և սպեկտրոռեֆլեկտոմետրը հեռացվել են զանգվածային սահմանափակումների պատճառով։

## Առաքելության ավարտը
Հետագայում պարզվել է, որ թռիչքի երկրորդ փուլի ընթացքում հրթիռի երրորդ աստիճանի ռեզոնանսային թրթռումը առաջացրել է գիրոսկոպի անսարքություն և վնասել կրող հրթիռի դիրքի կառավարման համակարգը։ Այս խնդրից հետո հորիզոնի սենսորն անջատվեց, և հրթիռը շեղվեց իր հետագծից։ Արդյունքում հրթիռի երրորդ աստիճանին հրահանգ ուղարկվեց դադարեցնել շարժիչի աշխատանքը մեկնարկից հինգ րոպե անց։ Ի վերջո հրթիռը հասավ 120 կիլոմետր բարձրության, որից հետո նորից մտավ մթնոլորտի խիտ հատվածներ և այրվեց։ Հրթիռի և կայանի բեկորներն ընկան Սիբիրում 4800 կիլոմետր հեռավորության վրա։

## Տես նաև
* Մարս ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Առաքելություններ դեպի Մարս
Կատեգորիա:Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ
Կատեգորիա:Մարս ծրագիր
Կատեգորիա:Մարս մոլորակ
Quod licet Iovi, non licet bovi

**Quod licet Iovi (Jovi), non licet bovi** (լատիներենից՝ «Այն, ինչ կարելի է Յուպիտերին, չի կարելի ցլին»), լատիներեն թևավոր արտահայտություն, որի իմաստն այն է, որ եթե ինչ-որ բան թույլատրված է որևէ մարդու կամ մարդկանց խմբի, բոլորովին պարտադիր չէ, որ թույլատրվի մնացած բոլորին։ Այս արտահայտության հեղինակը համարվում է հռոմեացի դրամատուրգ Տերենտիուսը, սակայն հենց այս տեսքով խոսքը նրա գործերի մեջ չի հանդիպում։ Հնարավոր է, որ սա բնօրինակ «Aliis si licet, tibi non licet.» («Մյուսներին դա թույլատրվում է, ձեզ չի թույլատրվում») արտահայտության միջնադարյան վերաձևակերպումն է, որը հանդիպում է նրա «Ինքն իրեն պատժողը» կատակերգության մեջ։

Ուղիղ ձևով արտահայտության *locus classicus* (ծագումը) վերագրում են նաև Յոզեֆ ֆոն Այխենդորֆի «Մի դատարկապորտի կյանքից» (Aus dem Leben eines Taugenichts, 1826) վեպին, թեև լիովին պարզ չէ, թե արդյոք Այխենդորֆ ինքն է հորինել արտահայտությունը։

Թևավոր խոսքը նաև ակնարկ է պարունակում Եվրոպայի առևանգման առասպելին, որի ժամանակ Զևսն ընդունել էր ցլի կերպարանք։

Արտահայտությունը թարգմանվում է նաև «Աստվածները կարող են անել այն, ինչ անասունները չեն կարող»։ Այն ցույց է տալիս երկակի ստանդարտի առկայությունը (հիմնավորված կամ այլ կերպ) և ըստ էության նշանակում է «այն, ինչ թույլատրված է մեկ կարևոր անձի կամ խմբի, թույլատրված չէ բոլորին»։

## Տես նաև
* Եզոպոսի «Էշը և շունը» առակը
* Ջորջ Օրուելի «Անասնաֆերմա» գրքից «Բոլոր կենդանիները հավասար են, սակայն որոշ կենդանիներ ավելի հավասար են, քան մյուսները» արտահայտությունը
* «Իկարոսը և իմաստունները»՝ մուլտֆիլ, որտեղ հանդիպում է արտահայտությունը
* Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Մարս-1Մ համար 2

**Մարս-1Մ համար 2** (, կամ՝ «Marsnik-2», «Корабль-5», Марс 1960Б), խորհրդային ավտոմատ միջմոլորակային կայան, որը նախատեսված էր Մարսի հետազոտություններ իրականացնելու համար։ Խորհրդային Միության Մարս ծրագրի շրջանակներում արձակված երկրորդ կայանը։ Կայանը կառուցվել է 1Մ միջմոլորակային կայանների հենքի վրա։ Առաքելությամբ նախատեսվում էր իրականացնել Երկրի և Մարսի միջև միջմոլորակային միջավայր ուսումնասիրություններ, սակայն կայանը վթարվել է արձակման ձախողման պատճառով՝ նախքան իր առաքելությունը սկսելը։

## Արձակում
Մարս-1Մ համար 1 կայանը արձակվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Մոլնիա (8Կ78) կրող հրթիռով։ Արձակումը տեղի է ունեցել Բայկոնուր տիեզերակայանից։ Սա Մոլնիա կրող հրթիռի երկրորդ թռիչքն էր, ընդամնեը նախորդից 4 օր անց։ Հրթիռը ուներ Լ1-5Մ սերիական համարը։

Գործարկման նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքում երկրորդ աստիճանի օքսիդիչի արտահոսքի պատճառով հեղուկ թթվածինը, կրիոգեն ջերմաստիճանում, թափվեց շարժիչի վառելիքի մուտքի փականի շուրջը։ Ինչի արդյունքում շարժիչը չկարողացավ մեկնարկել։ Արդյունքում հրթիռը չկարողացավ հասնել Երկրի ուղեծիր։

## Գիտական գործիքներ
* Ուլտրամանուշակագույն սպեկտրոմետր
* Ճառագայթման դետեկտոր
* Տիեզերական ճառագայթների դետեկտոր

## Տես նաև
* Մարս ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Առաքելություններ դեպի Մարս
Կատեգորիա:Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ
Կատեգորիա:Մարս ծրագիր
Կատեգորիա:Մարս մոլորակ
Գերչարագործ

[մինի|Ձախից աջ՝ Պինգվին,[Հանելուկասաց (DC comics)|Հանելուկասաց, Կատու-կին, Ջոկեր|289x289փքս]]
**Գերչարագործ,** չարագործի տեսակ, որը հաճախ հանդիպում է կոմիքսներում, մարտաֆիլմերում, գիտական ֆանտաստիկայում։ Գերչարագործները հաճախ ունենում են գերհերոսներին համապատասխան ուժ։ Ուժի բացակայության դեպքում նրանք հաճախ օժտված են լինում բարձր ինտելեկտով, որի շնորհիվ ստեղծում են հրաշալի սարքավորումներ իրենց հակառակորդների դեմ պայքարի համար։ Շատ դեպքերում գերչարագործներն ունեն ընդհանրություններ բռնապետների, ահաբեկիչների, գանգստերների հետ։

## Պատմություն
Առաջին գերչարագործներից էր Ջոն Դևիլը՝ պրոտո Ֆանտոմասը՝ ստեղծված Փոլ Ֆևալի կողմից 1862 թվականին։ 1891 թվականին առաջին անգամ հայտնվել է պրոֆեսոր Մորիարտը՝ Շերլոկ Հոլմսի երդվյալ թշնամին՝ ստեղծված Արթուր Կոնան Դոյլի կողմից։  
[մինի|[Ջոկեր (DC Comics)|Ջոկերի՝ Բեթմենի երդվյալ թշնամու և դասական գերչարագործի արձանը ամերիկյան կոմիքսներից։]]
Բժիշկ Ֆու Մանչուն, որը ստեղծվել է Սաքս Ռոհմերի կողմից, համարվում է գերչարագործների նախահայրերից մեկը, քանի որ նա ուներ սադիստական հակումներ, ձգտում էր հասնել համաշխարհային տիրապետության և հատուկ ծուղակներ էր օգտագործում թշնամիների համար։ Գերչարագործ կարելի է համարել նաև Հերբերտ Ուելսի «Անտեսանելի մարդը» ստեղծագործության Գրիֆինին, քանի որ նա երազում էր աշխարհին տիրել և ուներ անտեսանելի դառնալու ունակություն։ Գերչարագործների մեկ այլ նախահայր է Լյուդվիգ Շտիրները՝ Ալեքսանդր Բելյաևի «Աշխարհի տիրակալը» ստեղծագործությունից. նա ուներ տարածության վրա իր մտքերը փոխանցելու ունակություն, ինչն օգտագործել է համաշխարհային տիրապետության հասնելու համար։

Առաջին գերչարագործը, որը հագել է անսովոր հագուստ, Կայծակն էր () 1938 թվականի [<sup> [en]</sup>](https://hy.wikipedia.org/wiki/:en:The_Fighting_Devil_Dogs) ֆիլմից։ Առաջին գերչարագործը, որն անընդհատ ընդհարվում էր գերհերոսի հետ, եղել է Ուլտրա-Հումանիստը՝ առաջին անգամ հայտնվելով *[[Action Comics|Էքշըն կոմիքսում]]* (1939 թվական)։

## Հայտնի գերչարագործներ
Ջոկերը, Լեքս Լյութորը, Բրաինիակը, Գրին Գոբլինը, Լոկին, Թանոսը, Դոկտոր Օկտոբուսը, Մագնետոն, Ռեդ Սկուլը, Դոկտոր Դումը, Շրիդերը, Դեստստռոուկը, Կինգպինը, Բեյնը, Ռազ ալ Ղուլը և Դառկսայդը հայտնի տղամարդ գերչարագործներ են կոմիքսներից՝ հարմարեցված կինոյի և հեռուստատեսության համար։ Հայտնի կին գերչարագործներից են Գեպարդան, Միստիկը, Հարլի Կվինը, Թալիա ալ Ղուլը, Խելան և Ֆենիքս Ֆորսը։
մինի|Դոկտոր Դումի կերպարը
Ջեյմս Բոնդի տիտղոսավոր չարագործը՝ Էռնստ Ստավրո Բլոֆելդը (հայտնի է նրանով, որ հաճախ հայտնվում է աթոռի վրա՝ շոյելով իր պարսկական կատվին և հաճախ իր դեմքը անտեսանելի պահում հեռուստադիտողների համար), ազդել է կինոյի գերչարագործների վրա, ներառյալ այնպիսի պարոդիաներ, ինչպիսիք են Դոկտոր Չարիքը և նրա կատուն՝ Միստեր Բիգլսվորթը Օսթին Փաուերսի ֆիլմաշարից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոմիքսների կերպարներ
Կատեգորիա:Կոմիքսների կերպարներ ըստ արտադրողի
Կատեգորիա:Սուպերհերոսներ
Կատեգորիա:Սուպերհերոսների ցանկեր
Կատեգորիա:Չարագործներ
I Know ? (երգ)

«**I Know ?»**, ամերիկացի ռեփեր և երգիչ Թրևիս Սքոթի երգ։ Սկզբնապես թողարկվել է 2023 թվականի հուլիսի 28-ին՝ որպես *«Cactus Jack»* և *[[Epic Records|«Epic Records»]]* լեյբլներում արտադրված, չորրորդ ստուդիական *«Utopia»* ալբոմի թրեք, որը սեպտեմբերի 26-ին ուղարկվել է ԱՄՆ փոփ ռադիոյին որպես չորրորդ և վերջին սինգլ։ Երգը, որում հնչում է «նյարդային ցնցող» (nerve-jangling) դաշնամուրային գործիքավորմամբ, գրել են Սքոթը, Օզը, Քոլմանը, Բադի Ռոսը, Քոբի Հուդը և Թերենս Ջորջը։

## Քննադատական ընդունելություն
*«I Know ?»*-ը հիմնականում դրական արձագանքներ է ստացել երաժշտական քննադատների կողմից։ *«Complex»*-ից Էրիկ Սքելթոնը այն անվանել է «*Utopia»* ալբոմի լավագույն երգերից մեկը, իսկ Մայք Դե Ստեֆանոն ասել է, որ երգը «լավն է, բայց ոչ ամենահուզիչը՝ համեմատած այն ամենի հետ, ինչ տեղի է ունենում այստեղ»։ «*HipHopDX»*-ից Վիվիան Մեդիթին այն համարել է «*Utopia»*-ի լավագույն երգը՝ գրելով․ «այն թվում է այնքան խելացնոր և հանգիստ, որքան երկար գիշերվա ավարտին պահպանվող աղմուկն է», այնուհետև ավելացրել է․ «մինչ *«Maria, I'm Drunk»*-ի ռիթմի ներքո սեղաններին պարում են, *«I Know ?»*-ի ներքո VIP-ում ննջում են»։ «*American Songwriter»*-ից Թոմաս Գալինդոն Ալբոմի մասին ասել է հետևյալը․ «թեև Սքոթի ռեփը երբևէ չի եղել ամենաբովանդակալիցներից կամ ներդաշնակներից, այն կապը, որը նա ստեղծում է անչափ տպավորիչ արտադրության հետ, թույլ է տալիս նրան կատարելապես տեղավորել իր ձայնը հենց այդ ռիթմերի մեջ»։ «*I Know ?»* երգը որակապես լավ արտադրանքի վառ օրինակ է։ «''Rolling Stone»''-ի անդամ Անդրե Ջին ավելի քիչ դրական արձագանք է տվել՝  նշելով. «*I Know ?»*-ը  *«իմ հարեմի մի աղջկա մասին»* պարտադիր երգերից է, բայց ալբոմում կան հինգ արտիստներ՝ Դրեյքը, Future-ը, 21 Savage-ը, Յանգ Թագը և նույնիսկ The Weeknd-ը, որոնք կարող էին ավելին անել, քան Սքոթը երգի սոլո հատվածում»։ *[[Billboard]]-*ից Մակքենզի Քամինգս-Գրեյդին «*I Know ?»-ը «Utopia»*-ի երգերի իր վարկանիշում 15-րդ տեղում է դասել է։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թրևիս Սքոթի երգեր
Ալեքսանդր Ռադիշչևի կիսանդրի

**Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Ռադիշչևի կիսանդրի** (), գտնվում է Սարատովում՝ Ռադիշչևի փողոցում՝ Ռադիշչևի գեղարվեստի թանգարանի գլխավոր շենքի կենտրոնական մուտքի մոտ։ Հուշարձանն իր ժամանակակից տեսքով կանգնեցվել է 1956 թվականին։ Պատրաստվել է գիպսից, քանդակագործն է Ալեքսանդր Կիբալնիկովը։ Հետագայում այն փոխարինվել է դիմացկուն նյութերից պատրաստված քանդակով։ Համարվում է տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

## Պատմություն

1918 թվականին Սարատովի արվեստի թանգարանի մուտքի դիմաց կանգնեցվել էր Ռադիշչևի առաջին հուշարձանը՝ «Ազատություն» քանդակագործական կոմպոզիցիան, որը ստեղծել էր սարատովցի վարպետ Պ. Ֆ. Դունդուկը և ներկայացնում էր շղթաներ կոտրող մարդ։ Այդ հուշարձանը գոյություն է ունեցել ընդամենը երեք տարի։

1936-1951 թվականներին Ալեքսանդր Ռադիշչևի ժամանակակից կիսանդրու տեղում տեղադրվել է ծաղկաման, որը խորհրդանշում է թանգարանի շենքի ներգրավվածությունը բարձր կերպարվեստին։ Այդ քանդակային հորինվածքի հեղինակի անունը հստակ ճշտված չէ։ Հետազոտողները ենթադրում են, որ դրա հեղինակը կարող է լինել տեղացի նկարիչներ Ն.Վոլկոնսկին կամ Վ. Յուստիցկին։

1951 թվականին ծաղկամանը փոխարինվել է քանդակագործ Էկերտի կողմից ստեղծված Ռադիշչևի փոքրիկ կիսանդրիով, որը պատրաստված էր ոչ դիմացկուն նյութից և ապամոնտաժվել է 1955 թվականին։

1956 թվականին քանդակագործ Ա. Պ. Կիբալնիկովը պատրաստել է գիպսե հուշարձան, որը պատկերել է գրող Ռադիշչևին մտածկոտ հեռուն նայելիս, աջ ձեռքում գրիչ բռնած։ Ցածր ցրտադիմացկունության պատճառով քանդակը ձմռանը ստիպված ծածկել են փայտե գմբեթով, իսկ 1971 թվականին որոշվել է այն տեղափոխել թանգարանի պահեստ։ Նրա տեղում տեղադրվել է գրանիտե նոր կոմպոզիցիա, որը նույնպես ժամանակավոր էր և գեղարվեստական արժեք չէր ներկայացնում։ Կոմպոզիցիայի հեղինակը, ըստ որոշ աղբյուրների, Սարատովի տիկնիկային թատրոնի քանդակագործ Մարիա Էդուարդովնա Բոստրեմն էր։

Միայն 1975 թվականին ավարտվել է Կիբալնիկովի քանդակի գրանիտե նմանօրինակը, որը մինչ այժմ գտնվում է արվեստի թանգարանի դիմաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1975 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
«Սամսունգի» հաստ մատի սխալ (2018)

**2018 թվականի «Սամսունգի» հաստ մատի սխալ**, 2018 թվականի ապրիլի 8-ին տեղի ունեցած հաստ մատի սխալ, երբ *Samsung Securities*-ի աշխատակիցը սխալմամբ կազմակերպության աշխատակիցներին բաժանել էր 100 միլիարդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ բաժնետոմսերեր։ Այդ ընկերությունը «Սամսունգ» կոնգլոմերատի ֆոնդային առևտրային թևն է և զբաղվում է ֆինանսական ծառայություններով, ներառյալ՝ արժեթղթերը և ներդրումային բանկային հատվածները հիմնականում Կորեայում, Չինաստանում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Միացյալ Թագավորությունում, Ճապոնիայում և Հոնկոնգում։

## Սխալ
Սխալը տեղի է ունեցել, երբ *Samsung Securities*-ը փորձել է դիվիդենդներ վճարել մոտ 2000 աշխատակիցների, որոնք մասնակցել են ընկերության բաժնետոմսերի սեփականատեր դառնալու պլանին։ Մտադրությունը աշխատակիցներից յուրաքանչյուրին մոտ 1 դոլար՝ 1000 հարավկորեական վոն արժողությամբ բաժնետոմսեր տալն էր, բայց փոխարենը թողարկվել է 2,8 միլիարդ բաժնետոմս։ Այս բաժնետոմսերի արժեքը մոտ 112,6 տրիլիոն վոն էր՝ 30 անգամ ավելի, քան ընկերության շուկայական կապիտալիզացիան։

Ընկերությունը սխալը նկատել է 37 րոպե անց։ Սակայն բաժնետոմսերը թողարկելու և սխալը հայտնաբերելու միջև ընկած ժամանակահատվածում 16 աշխատակիցներ հասցրել են վաճառել իրենց տրված բաժնետոմսերը։ Այդ աշխատակիցներից ոմանք, ըստ երկրի Ֆինանսական վերահսկողության ծառայության, շարունակել են վաճառքը՝ չնայած ընկերությունից զգուշացումներ ստանալուն։ Իրենց բաժնետոմսերը վաճառած աշխատակիցներից յուրաքանչյուրը կարող էր ստանալ 9 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Ավելի ուշ Հարավային Կորեայի ֆինանսական վերահսկողությունը պարզել է, որ 21 աշխատակիցներ առևտուր են արել կամ փորձել են վաճառել իրենց բաժնետոմսերը՝ սխալից օգուտ քաղելու համար, և այդ մասին անմիջապես հայտնվել է դատախազությանը։

Երբ *Samsung Securities*-ը տրամադրել է բաժնետոմսերը, այն օգտագործել է բաց կարճ վաճառքի գործընթաց, որն արգելված է Կորեայում և որը համակարգչային ենթակառուցվածքը չպետք է թույլ տար։

## Հետևանքներ
Սխալը պատճառ է դարձել, որ «Սամսունգի» բաժնետոմսերի գինը մեկ օրվա ընթացքում իջել է 11 տոկոսով և դրանից հետո տատանվել։ Ֆինանսական վերահսկողության ծառայությունը հայտարարել է, որ միջադեպը խաթարել է վստահությունը կորեական կապիտալի շուկայի նկատմամբ։

Ազգային կենսաթոշակային ծառայությունը սխալից անմիջապես հետո դադարեցրել է առևտուրը։ Այդ կենսաթոշակային հիմնադրամը Կորեայի ֆոնդային շուկայում ներդրել է 136 տրիլիոն վոն կամ 127 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ 2018 թվականի մայիսի 7-ի դրությամբ *Samsung Securities*-ը հայտարարել էր, որ քրեական հայցեր կներկայացնի այն աշխատակիցների դեմ, ովքեր վաճառել են իրենց բաժնետոմսերը հաստ մատի սխալի ժամանակ։ 2018 թվականի մայիսի 28-ին դատախազությունը ներխուժել էր «Սամսունգի» գրասենյակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 Հարավային Կորեայում
Կատեգորիա:Սամսունգ
Կաթողիկե եկեղեցի (Արգինա)

**Կաթողիկե եկեղեցի**, 990 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Շիրակ գավառի Արգինա գյուղում։ Այն ամբողջությամբ ավերվել է 1940-1960-ական թվականներին։

Արգինայի կաթողիկե եկեղեցին Խաչիկ Ա Արշարունի կաթողիկոսի ժամանակ 990 թվականին կառուցել է Տրդատ ճարտարապետը (Անիի Մայր տաճարից ավելի վաղ)։ Միայն հյուսիսային որմով կանգուն եկեղեցին 1960-ականներին պայթեցվել է թուրքական բանակի կողմից։ Երեսպատի սրբատաշ քարերը յուրացվել են որպես շինանյութ։

## Կառուցվածք
Եկեղեցին իր հորինվածքով գմբեթավոր սրահներով կառույց էր, որտեղ կիսաշրջանաձև որմնասյուների վրա նստած էին գմբեթակիր կամարները։ Նրա հյուսիսային որմի և արևմտյան դռան վրա կային անընթեռնելի արձանագրություններ։

## Տես նաև
* Արգինայի կաթողիկոսարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Կարսի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
2ՄՎ

thumb|200px|2ՄՎ կայան

**2ՄՎ** Մարս և Վեներա մոլորակների ուսումնասիրության համար նախատեսված խորհրդային միջմոլորակային կայանների երկրորդ սերունդ։

Մշակումն իրականացվել է ՀԿԲ-1-ի կողմից 1961-1962 թվականներին, կայանների նախատիպը եղել է առաջին սերնդի 1Մ և 1ՎԱ սարքերը։ Նույն նախագիծը օգտագործվել է ինչպես դեպի Մարս ուղարկվող կայանների համար, այպես էլ դեպի Վեներա ուղարկվող առաքելություններում։ Խորհրդային տիեզերական ծրագրում ընդունված էր հնարավորինս օգտագործել ստանդարտացված բաղադրիչներ։

Բոլոր կայաններն ունեին նույն ընդհանուր կառուցվածքն ու բաղադրիչներև, և տարբերվում էին միայն հատուկ առաքելությունների համար անհրաժեշտ սարքավորումներով։ Յուրաքանչյուր կայան նաև ներառում էր բարելավումներ՝ հիմնված ավելի վաղ առաքելությունների փորձի վրա։

Նախագծի հիման վրա մշակվել է միջմոլորակային կայանների երրորդ սերունդը՝ 3ՄՎ։

## Կայան
Կայանը բաղկացած էր երեք հիմնական բաղադրիչներից՝

*Ուղեծրային մոդուլ*
Կայանի հիմքն էր կազմում ճնշման տակ գտնվող հերմետիկ խցիկը, որը կոչվում էր ուղեծրային մոդուլ, ուներ 2,1 մետր երկարություն և 1,1 մետր տրամագիծ։ Ուղեծրային մոդուլին կցվում էր պարաբոլիկ բարձր հզորությամբ ալեհավաք, որն օգտագործվում էր հեռահար հաղորդակցությունների համար։

*Օգտակար բեռն*
Կախված առաքելությունից, կայանները ունեին հատուկ գիտական գործիքներ կամ անջատվող վայրէջքի մոդուլ։

*Շարժիչ*
Կայանի ուղին ճշտելու համար կիրառվում էր ԿԴՈւ-414 շարժիչ, որը ամրացված է ուղեծրային մոդուլի վերին մասում։

## Տարբերակներ և արձակման պատմություն

## Տես նաև
* Մարս ծրագիր
* ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիր
* Վեներա ծրագիր
* 1Մ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Առաքելություններ դեպի Մարս
Կատեգորիա:Մարս ծրագիր
Լյուդմիլա Շչետինինա

**Լյուդմիլա Իվանովնա Շչետինինա** (Людми́ла Ива́новна Щети́нина. ), խորհրդային վոլեյբոլիստուհի, ԽՍՀՄ հավաքականի անդամ (1971-1978)։ 1976 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, 1973 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկության հաղթող, Եվրոպայի եռակի չեմպիոնուհի, ԽՍՀՄ 4-ակի չեմպիոնուհի։ Հարձակվող։ Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1971)։

## Կենսագրություն
Հանդես է եկել հետևյալ թիմերի կազմում.

* 1969-1971 - «Դինամո» ( Կրասնոդար );
* 1971-1980թթ.՝ Դինամո (Մոսկվա);
* 1982-1983թթ.՝ « Ավտոմոբիլիստ » ( Տաշքենդ )։

Մոսկվայի «Դինամոյի» կազմում չորս անգամ ոսկե մեդալ է նվաճել ԽՍՀՄ առաջնություններում,  4 անգամ էլ նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթը։

1973 թվականի համաշխարհային համալսարանական խաղերի՝ ունիվերսիադայի չեմպիոնուհի է։

1971-ից 1978 թվականներին ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում հանդես է եկել պաշտոնական մրցաշարերում  և բազմիցս դարձել է խոշոր միջազգային մրցումների հաղթող ու մեդալակիր, այդ թվում՝ 1976 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի առաջնությունների կրկնակի մրցանակակիր, 1973 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկութան հաղթող, Եվրոպայի եռակի չեմպիոնուհի։

Իր խաղային կարիերան ավարտելուց հետո աշխատել է որպես մարզիչ։

Ներկայումս Լյուդմիլա Շչետինինան մարմնակրթություն է դասավանդում Մոսկվայի թիվ 2107 միջնակարգ դպրոցում։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային

* ԽՍՀՄ 4-ակի չեմպիոնուհի - 1972, 1973, 1975, 1977 թթ .
** ԽՍՀՄ առաջնությունների արծաթե ( 1974 ) և բրոնզե ( 1978 թ. ) մեդալակիր.
* Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության 4-ակի հաղթող - 1972, 1974, 1975, 1977 թթ.
** Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության արծաթե մեդալակիր - 1973 թ.

### Հավաքականների կազմում
* 1976 թվականի օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր
* 1974 թվականի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր
** 1978 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր
* 1973 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկության հաղթող
* Եվրոպայի եռակի չեմպիոնուհի - 1971, 1975, 1977 թ .
* 1973 թվականի համաշխարհային ունիվերսիադայի չեմպիոնուհի ԽՍՀՄ ուսանողական հավաքականի կազմում
* Դինամո ընկերության հավաքական թիմի կազմում 1976 թվականի ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մեդալակիր
*  ԽՍՀՄ ժողովուրդների 1975 թվականի սպարտակիադայի արծաթե մեդալակիր՝ ՌՍՖՍՀ ազգային հավաքականի կազմում

## Պարգևներ և կոչումներ
* ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1971);
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ (1976);
* «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակին» մեդալ (1997);
* Ռուսաստանի Դաշնության հանրակրթության պատվավոր աշխատող (2006 թ.):

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուր
* Волейбол: Энциклопедия / *Сост. В. Л. Свиридов, О. С. Чехов.* — Томск: Компания «Янсон», 2001. / Վոլեյբոլ. Հանրագիտարան / Կազմողներ*՝* *Վ.Լ.Սվիրիդով, Օ.Ս.Չեխով.* - Տոմսկ։ Յանսոն ընկերություն, 2001 թ.

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օլիմպիական մեդալակիրներ
Ժիրայր Միրզախանյան

**Ժիրայր Ավետիսի Միրզախանյան** (), հայ սովետական իրավաբան։

Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը։ Աշխատել է սփյուռքահայ գաղթավայրերում (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Բուլղարիա), պրոպագանդել Սովետական Հայաստանի հաջողությունները։ Ներգաղթելով հայրենիք (1921)՝ Միրզախանյան մի շարք պատասխանատու պաշտոններ է վարել ՀՍԽՀ դատական մարմիններում (1922–23-ին եղել է վճռաբեկ դատարանի նախագահ, 1925-ին՝ Գերագույն դատարանի դատախազ ևն)։ 1926-ին Միրզախանյան ՀՍԽՀ հողժողկոմի տեղակալն էր։ 1934-ին նշանակվել է հանրապետության պետ․ իրավարար։ 1923–30-ին միաժամանակ դասախոսել է Երևանի համալսարանում՝ դասավանդելով աշխատանքային իրավունք և քաղաքատնտեսություն։ Միրզախանյան եղել է ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմի և ՀՍԽՀ Կենտգործկոմի անդամ։ ԽՄԿԿ անդամ 1921-ից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Վելիսա Գոնզագա

**Վելիսա Գոնզագա**, առավել հայտնի **Սասա անունով** (**Welissa Gonzaga, Sassá.** ), բրազիլացի վոլեյբոլիստուհի, Բրազիլիայի հավաքականի անդամ, հաղորդավար։ 2016/2017 մրցաշրջանից  հանդես է գալիս որպես Fluminense Vôlei թիմի խաղացող։

Նա իր ամենամեծ հաջողությունը ազգային հավաքականի կազմում հասել է 2008 թ. Պեկինում՝ նվաճելով ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհու տիտղոսը։

## Ակումբային ձեռքբերումներ

## Նվաճումներ հավաքականի կազմում

## Անհատական մրցանակներ
* **2005 -** Չեմպիոնների մեծ գավաթի խաղարկության լավագույն մատուցող
* **2008թ.՝** Բրազիլիայի գավաթի խաղարկության լավագույն ընդունող
* **2012թ.՝** Սուպերլիգայի լավագույն պաշտպան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profil bei der FIVB (անգլերեն)

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի վոլեյբոլիստներ
Ֆերենց Բերկեշ

**Ֆերենց Բերկեշ** (, ), հունգարացի շախմատի գրոսմայստեր, Հունգարիայի շախմատի ութակի չեմպիոն (2004, 2007, 2010, 2012, 2013, 2014, 2016 և 2018 թվականներ)։

## Կենսագրություն
Ֆերենց Բերկեը ծնվել է 1985 թվականի օգոստոսի 8-ին Հունգարիայի հարավում գտնվող Բայիա քաղաքում։ Շախմատի պարապմունքներն անցկացրել է մոտակա Կեչկեմետ քաղաքում։

1994 թվականին Բերկեշը հաղթել է Հունգարիայի մինչև 10 առաջնությունում, որից հետո առաջին անգամ ներկայացրել է իր երկիրը Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում։ 2002 թվականին նա հաղթել է մինչև 18 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում։ 2001 թվականին Ֆերենցը լրացրել է միջազգային վարպետի նորմը, իսկ մեկ տարի անց ստացել է գրոսմայստերի կոչում։ Նրա առաջին հաղթանակը Հունգարիայի մեծահասակների առաջնությունում գրանվցել է 2004 թվականին։ 2004 թվականին Մոսկվայի 3-րդ «Աերոֆլոտ Օփեն» մրցաշարում նա կիսել է 4-16-րդ տեղերը։ 2011 թվականի նա մասնակցել է շախմատի աշխարհի գավաթի խաղարկությանը, սակայն երկրորդ փուլում դուրս է մնացել Զախար Եֆիմենկոյի կղմից կրած պարտությունից հետո։

Նա 2019 թվականի Եվրոպայի անհատական առաջնությունում նա 3-11-րդ տեղերը կիսել է Կասպեր Պիորունի, Դավիդ Անտոն Գիջարոյի, Նիկլաս Հուշենբեթի, Սերգեյ Մովսիսյանի, Լիվիու-Դիտեր Նիսիպեանուի, Գրիգորի Օպարինի, Մաքսիմ Ռոդշտեյնի և Էլտաջ Սաֆարլիի հետ։

2023 թվականի Շախմատի աշխարհի գավաթի խաղարկությունում Բերկեշը եղել է վարկանիշով 82-րդ տեղը։ Նա մինչև 1/8 եզրափակիչ հաջող ելույթներ է ունեցել, սակայն 1/8 եզրափակչում զիջել է հնդիկ Ռամեշբաբու Պրագնանանդհային։

2017 թվականին Ֆերենցը կիսել է առաջին տեղը Վիկտոր Կորչնոյի հուշամրցաշարում (Ցյուրիխ)՝ հարգանքի տուրք մատուցելով իր սիրելի շախմատիստի հիշատակին։ Նա հարցազրույցներում բազմիցս նշել է, որ Վիկտոր Կորչնոյն իր կուռքն է։

Գրոսմայստերի առավելագույն վարկանիշը եղել է 2706՝ 2011 թվականին։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հունգարացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Բժշկական ասեղներ

մինի|305x305փքս|Ներարկիչ և ասեղ
մինի|Վիրաբուժական ասեղներ
մինի|357x357փքս|Խոռոչավոր ասեղի առանձնահատկությունները
մինի|Տարբեր ձևի խոռոչավոր ասեղներ|303x303px
մինի|Բազմակի օգտագործման ասեղներ |301x301փքս
**Բժշկական ասեղներ**, բժշկության մեջ կիրառում են երկու տեսակի ասեղներ՝ խոռոչավոր (ներարկման, պունկցիայի, կաթետրի տեղադրման համար) և վիրաբուժական (կար դնելու համար)։

Կիրառվում է նաև առանձին դաս երկկողմանի ասեղի, որը երկու կողմից մանրէազերծված հատուկ ասեղ է՝ նախատեսված ասեղնաբռնիչով օգտագործման համար։ Ասեղի մի ծայրը նախատեսված է երակ մտնելու համար, իսկ մյուսը՝ ծածկված փափուկ ռետինե փականով, դեպի տարան, որպեսզի ծակեն փորձանոթի խցանի ռետինե մասը։ Ռետինե փականը պահպանում է համակարգի հերմետիկությունը տարան փոխելիս։

## Խոռոչավոր ասեղներ

մինի|299x299փքս|Որոշ ասեղներ, որոնք օգտագործվում են թմրամոլների կողմից
մինի|298x298փքս|Ն/ե ինֆուզիայի համար նախատեսված կատետոր՝ գլխիկ-թիթեռնիկով
մինի|300x300փքս|Ողնուղեղային պունկցիայի համար նախատեսված միանգամյա օգտագործման ասեղ մանդրենով
մինի|Միանգամյա օգտագործման ներարկման ասեղներ|396x396փքս
### Միանգամյա օգտագործման ասեղների բնութագրերը
մինի|Միանգամյա օգտագործման ներարկման ասեղներ փակիչներով և ասեղնաբուժության համար(ներքևում)՝ ստերիլ փաթեթներով։|302x302փքս
մինի|Ատամնաբուժական ասեղ|297x297փքս
### Բազմակի օգտագործման ասեղների բնութագրերը
մինի|Ատամնաբուժական միանգամյա օգտագործման ասեղ պատյանով|296x296px
### Խոռոչավոր ասեղների նյութեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահություն
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Վիրաբուժական գործիքներ
Կատեգորիա:Վիրաբուժություն
Ջեյմս Սքայլեր

**Ջեյմս Սքայլեր** (, ), ամերիկացի բանաստեղծ և արձակագիր, Պուլիցերյան մրցանակի դափնեկիր (1980)։

Նյու Յորքի պոեզիայի դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչներից մեկը՝ Ջոն Էշբերիի, Ֆրենկ Օ'Հարայի, Քենեթ Կոխի և Բարբարա Գեստի հետ միասին։

## Կենսագրություն
Լրագրողի որդի։ 1941-1943 թվականներին սովորել է Արևմտյան Վիրջինիայի Բեթանի քոլեջում։ Ուսման ժամանակի մասին մի անգամ նշել է, որ հաջողություններով առանձնապես աչքի չի ընկել՝ ժամանակ անցկացնելով բրիջ խաղալով։

1940-ականների վերջին տեղափոխվել է Նյու Յորք։ Աշխատել է «Էն-բի-սի» ընկերությունում, ընկերացել է Ուիսթեն Հյու Օդենի հետ։

1947-ին տեղափոխվել է Եվրոպա, ապրել Իտալիայում՝ Իսկիա կոմունայի բնակարաններից մեկում, որը վարձել էր Օդենը։ Քարտուղար է եղել իր ընկերոջ մոտ։ 1947-1948 թվականներին մասնակցել է դասախոսությունների Ֆլորենցիայի համալսարանում։

Վերադառնալով ԱՄՆ՝ Ջոն Էշբերիի և Ֆրենկ Օ'Հարայի հետ բնակություն է հաստատել Նյու Յորքում։

Համասեռամոլ է եղել, երկար տարիներ տառապել է երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարումով։

Մահացել է 1991 թվականի ապրիլին Մանհեթենում՝ ուղեղի արյունազեղումից։

## Ստեղծագործություն
Անդամակցել է այսպես կոչված Նյու Յորքի պոեզիայի դպրոցին՝ ամերիկացի բանաստեղծների ոչ պաշտոնական խմբին, որը հիմնադրվել է 1950-ականներին Նյու Յորքում՝ որպես ընդդիմություն ամերիկյան դավանաբանական պոեզիայի գերակշռող միտմանը։ Նյու Յորքի պոեզիայի դպրոցի ներկայացուցիչների հիմնական գաղափարը ակադեմիզմը խարխլելն է, պոեզիան զանգվածային, սոցիալապես նշանակալի դարձնելը։

1958 թվականին հրատարակել է «Alfred and Guinevre» վիպակը, 1960 թվականին՝ «Salute»բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Որպես բանաստեղծ՝ Ջեյմսի դեբյուտը համարվում է «Freely Espousing» (1969) պոեզիայի հատորը, որը հրատարակել է 46 տարեկանում։

Ջոն Էշբերիի հետ համահեղինակությամբ գրել է «A Nest of Ninnies» (1969) վիպակը, հետագայում հրատարակել բանաստեղծությունների ժողովածուներ․

* The Crystal Lithium (1972),
* Hymn to Life (1974),
* The Home Book (1977),
* The Morning of the Poem (1980)
* A Few Days (1985)։

1980 թվականին դարձել Է Պուլիցերյան մրցանակի դափնեկիր «The Morning of the Poem» բանաստեղծությունների հատորի համար, որում տիտղոսային ստեղծագործությունը համարվում է պոստմոդեռնիզմի պոեզիայի ամենահայտնի օրինակներից մեկը։

Եղել է Գուգենհայմի հիմնադրամի և բանաստեղծների ամերիկյան ակադեմիայի կրթաթոշակառու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիզմ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ