Դեղերի տեսակներ

**Դեղերի տեսակներ**,  դեղամիջոցների և այլ միացությունների մի շարք, որոնք ունեն նմանատիպ քիմիական կառուցվածքներ, գործողության նույն մեխանիզմը (այսինքն ՝ կապված է նույն կենսաբանական թիրախի հետ), գործողության հարակից եղանակ, կամ օգտագործվում են նույն հիվանդությունը բուժելու համար։

Դեղերի հիմնական դասակարգման համակարգը բաժանվում է 4 դասերի հիերարխիկ տիպով։ Օրինակ ՝ ֆիբրատները պատկանում են դեղերի քիմիական դասակարգմանը (ամֆիպաթիկ կարբոքսինաթթուներ), որոնք ունեն նույն ազդման մեխանիզմը (PPAR agonist) և օգտագործվում են նույն հիվանդությունների բուժման համար (աթերոսկլերոզ)։ Ոչ բոլոր PPAR ագոնիստներն են ֆիբրամատներ, ոչ բոլոր եռգլիցերիններն են PPAR ագոնիստներ, և ոչ բոլոր աթերոսկլերոզ բուժող դեղերն են եռգլիցերինների քանակը իջեցնող միջոցներ։

Դեղերի տիպերը հիմնականում սահմանվում են նախադեղի հիման վրա՝ ամենակարևորը և ամենաբնորոշ հիմնական հատկանիշով, այդ հատկանիշը օգտագործվում է համեմատության համար։

## Համապարփակ համակարգում
*Անատոմիական թերապևտիկ քիմիական համակարգում (ATC)-ամենատարածված դեղեր. Համատեղում է դասակարգումը օրգան համակարգի և թերապիայի,ֆարմակոլոգիական և քիմիական հատկությունների հիման վրա։
*Բժշկության  համակարգված անվանակարգում(SNOMED)- ներառում է մի բաժին, որը նվիրված է դեղերի դասակարգմանը։

## Քիմիական դասակարգում
Դեղերի դասակարգման այս տիպը հիմնաված է քիմիական պատկերի և դասակարգում է իրենց քիմիական կառուցվածքի հիման վրա։ Դեղերի դասակարգում,որոնք հիմնված են քիմիական կառուցվածքի վրա ներառում են՝

* β-լակտամ հակաբիոտիկ                                               
* Բենզոդիազեպին
*Սրտային գլիկոզիդ
*Ֆիբրատ
*Օփիոիդ
*Թիազիդային միզամուղ
*Ստերոիդ

## Ազդեցության մեխանիզմ
Այս դասակարգման տիպը ունի բիոքիմիական ծագում և դասակարգվում են ըստ իրենց բիոքիմիական թիրախի։ Տվյալ խմբի դեղերը ունեն ազդման նույն մոլեկուլյար մեխանիզմը և ազդում են հատուկ կենսաբանական թիրախի վրա։ Գործողության մեխանիզմը ներառում է նաև այդ կենսաբանական թիրախում գործունեության տեսակը։ Ըստ ընկալիչների վրա ազդեցության լինում են՝ ագոնիստ,անտագոնիստ, ինվերս ագոնիստ կամ մոդուլյատոր։ Ֆերմենտի թիրախին ունի ակտիվատոր և ինհիբիտոր։ Իոնային անցուղիների ակտիվատորներ կամ արգելակիչներ։ Դասակարգում ըստ ազդեցության մեխանիզմի՝ 

* 5-α- ռեդուկտազ ինհիբիտոր 
* Անգիոտենզին II  ռեցեպտոր անտագոնիստ 
* ԱՓՖ ինհիբիտոր 
* α-ադրեներգիկ ագոնիստ 
* β-բլոկատր 
* Դոֆամին ագոնիստ 
* Դոֆամին անտագոնիստ 
* Ինկրետին միմետիկ 
* Ոչ ստորոիդային հակաբորբոքային դեղեր-ցիկլօքսիգենազ ինհիբիտոր 
* Պրոտոնային- պոմպի ինհիբիտոր 
* Ռենին ինհիբիտոր 
* Ընտորղական գլյուկոկորտիկոիդների ընկալիչների մոդուլյատոր  
* Սերոոնինի հետզավթման ընտրողական ինհիբիտոր  
* Ստատին -β-հիդրօքսի β-մեթիլգլուտարի-CoA 
* Խոլիներգիկ 
* Դոֆամիներգիկ 
* ԳԱԿԹերգիկ 
* Սերոտերգիկ 

## Ազդեցության եղանակ
Այս դասակարգման տեսակակը ունի կենսաբանակն ծագում և դասակարգվում են իրենց առաջացրած անատոմիական և ֆունկցիոնալ փոփոխոիթյունների հիման վրա։ Դեղեր որոնք դասակարգվում են ընդհանուր ազդեցության եղանակների հիման վրա՝

* Միզամուղ կամ հակամիզամուղ
* Ինոտրոպ (դրական կամ բացասական)
* Քրոնոտրոպ (դրական կամ բացասական)
* Բրոխոլայնիչ
*Հակաայտուցային 
*Հակաթրոմբային
*Հակասնկային
*Հակաբակտերիալ

## Թերապևտիկ դասակարգում
Այս դասկարգման համար հիմք է թե որ պաթոլոգիաների ժամանակ են օգտագործում դեղը։ Այս դասակարգման մեջ ներառված տեսակներն են՝

* Ցավազրկող
* Հակաբիոտիկ
* Հակակոագուլանտ
* Հակադեպրեսանտ
* Հակաուռուցքային
* Հակաէպիլեպտիկ
* Հակապսիխոտիկ
* Հակավիրուսային
* Սեդատիվ
* Հակադիաբետիկ
* Սրտանոթային

## Ամալգամային դասակարգում
Բժշկական կարիքներից ելնելով որոշ դեղամիջոցներ ամալգամացվել են։ ՈՀՍԲԴ-ն առաջին օրինակն է։ Հակաբորբոքային դեղերի ավելի լայն դասը պարունակում է նաև ստերոիդային հակաբորբոքային դեղեր։ Ի սկզբանե այս խումբը կոչվել է հակաբորբոքային դեղեր, սակայն 1950ականներին  կորտիկոստերոիդների հայտնաբերումից հետո, շրջանառության մեջ մտավ ՈՀՍԲԴ անվանումը։

Անվանման «հակաբորբոքային» հատվածը ցույց է տալիս ազդման մեխանիզմը, իսկ «ոչ ստերոիդ» հատվածը տարբերակում է այս խմբի դեղերը, մնացած խմբի դեղերից, որոնք նույնպես ունեն ազդման նույն մեխանիզմը։ Նմանատիպ օրինակ է նաև Հիվանդություն մոդիֆիկացնող հակառևմատիկ դեղամիջոցների խումբը, որում «հիվանդություն մոդիֆիկացնող»ը ցույց է տալիս ազդման մեխանիզմը, իսկ «հակառևմատիկ»-ը՝ ազդման թերապևտիկ սպեկտրը։

* Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղեր (ՈՀՍԲԴ)
* Մոդիֆիկացված հակառևմատիկ դեղեր

## Դասակարգման այլ համակարգեր
Գոյություն ունեն դասակարգման այլ տարբերակներ, օրինակ՝ կենսաբժշկական դասակարգման համակարգ, որոնք որոշվում են լուծելիության և աղիքների թափանցելիությոան հատկանիշներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բժշկական դասակարգում
Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագիտություն