Ինքնաթիռների գերեզմանոց

**Ինքնաթիռների ոսկրանոց** կամ **ինքնաթիռների գերեզմանոց**, պահեստային տարածք շահագործումից դուրս եկած ինքնաթիռների համար: Այս վայրերում գտնվող օդանավերի մեծ մասը կամ պահվում է հատուկ պայմաններում՝ անցնելով որոշակի տեխնիկական սպասարկում, կամ էլ դրանց մասերը հանվում են վերաօգտագործման կամ վաճառքի համար, ինչից հետո օդանավը վերածվում է ջարդոնի: Ոսկրանոցների կենտրոնները սովորաբար գտնվում են անապատներում, ինչպիսիք են ԱՄՆ-ի հարավ-արևմտյան մասում գտնվողները, քանի որ չորային պայմանները նվազեցնում են կոռոզիան, և կոշտ հողը կարիք չունի սալարկելու: Որոշ դեպքերում, ինքնաթիռները, որոնք նախատեսված են եղել ջարդոն դարձնելու կամ անորոշ ժամանակով պահվել են առանց երբևէ շահագործման վերադառնալու պլանների, կրկին շահագործման են հանձնվել, քանի որ ավիացիոն շուկան կամ ռազմական ավիացիայի պահանջները փոխվել են կամ չեն զարգացել կանխատեսվածի պես:

Որոշ հարթակներ մասնավոր սեփականություն են և շահագործվում են մասնավորների կողմից, իսկ մյուսները պատկանում են զինված ուժերին, ներառյալ՝ Արիզոնա նահանգի Տուսոն քաղաքի Դևիս-Մոնտեն ռազմաօդային բազայում գտնվող 309-րդ օդատիեզերական սպասարկման և վերականգնման խումբը

Ինքնաթիռները գերեզմանոցներ տեղափոխելուց հետո շատերը զրկվում են օգտակար մասերից: Շարժիչները, ինչպես նաև էլեկտրոնիկայի, զինամթերքի և հեռացվող լարերի մեծ մասը վերամշակվում կամ պահվում են պահեստներում: Մասերը կարող են ծառայել որպես փոխարինող մասեր դեռևս թռիչքի մեջ գտնվող ինքնաթիռների համար, կամ կարող են օգտագործվել վերանորոգման համար, եթե և երբ ինքնաթիռները վերադառնան ակտիվ ծառայության: Մասերը՝ մաքրված ինքնաթիռի հետ միասին, կարող են վաճառվել այլ երկրների:

Կախված զինվորականների պահանջներից կամ առևտրային նպատակներից, ինքնաթիռը կամ ինքնաթիռի ամբողջ էսկադրիլիան կարող է վերադարձվել ակտիվ ծառայության: Ինքնաթիռները պետք է վերանորոգվեն և փորձարկվեն, որպեսզի դրանք թռիչքային լինեն: Վերանորոգման գործընթացը ներառում է նոր ավիոնիկայի, էլեկտրոնիկայի տեղադրում, անվտանգության միջոցառումներ, փորձարկում և ներկում: Հին ինքնաթիռների վերանորոգումը, որպես կանոն, ավելի շատ ինքնաթիռներ շահագործման մեջ դնելու ավելի էժան միջոց է, քան նորերը գնելը:

## Ռազմական ինքնաթիռներ
Թուսոնում գտնվող 309-րդ ավիատիեզերական սպասարկման և վերականգնման խումբը, որն իր տեսակի մեջ ամենամեծն է, խոսակցական լեզվով հայտնի է որպես «Ոսկրատուն»։ Այլ երկրների կենտրոնական ավիապահեստային օբյեկտների թվում են Ռուսաստանի ռազմաօդային ուժերի պահեստային ուղղաթիռների բազաները:

## Առևտրային ինքնաթիռներ
COVID-19 համավարակի ազդեցությունը առևտրային օդային փոխադրումների վրա հանգեցրել է նրան, որ 2020 թվականին առևտրային օդանավերի պահպանման պահանջարկը կտրուկ աճեց։ Ավելին, շատ օդանավեր, որոնք ի սկզբանե նախատեսված են եղել կարճաժամկետ պահպանման համար, ի վերջո մնացել են երկարաժամկետ կայանման մեջ կամ նույնիսկ ամբողջությամբ օտարվեցին որպես ջարդոն։ Սա պահանջում էր լրացուցիչ տեխնիկական սպասարկում՝ օդանավերը նոր ծրագրերին նախապատրաստելու համար։ Քանի որ պահանջարկի վերականգնումն ընթացավ սպասվածից տարբերվող հունով, առաջացան խնդիրներ՝ կապված ինչպես տեղերի ժամանակավոր դեֆիցիտի, այնպես էլ կարճաժամկետ պահպանումից մի քանի ամիս անց օդանավերը երկարաժամկետ կայանման նախապատրաստելու անհրաժեշտության հետ։ Այն օդանավերը, որոնք մի քանի ամիս գտնվել են պահպանման ռեժիմում, հնարավոր չէ կարճ ժամկետում վերադարձնել շահագործման։ Որքան երկար են օդանավերը մնում պահպանման ռեժիմում, այնքան ավելի շատ ժամանակ է պահանջվում դրանց թռիչքային պիտանիությունը լիարժեք վերականգնելու և կրկին թռիչքի նախապատրաստելու համար: Նեղ իրանով օդանավը երկարաժամկետ պահպանումից շահագործման վերադարձնելը տևում է մոտավորապես 40 աշխատանքային ժամ, մինչդեռ լայն իրանով օդանավերի դեպքում պահանջվում է շուրջ 100 աշխատանքային ժամ։

Ահա աղյուսակը՝ բնօրինակ աղբյուրներով և հայերեն թարգմանությամբ.

## Նշանավոր ինքնաթիռների «գերեզմանոցներ»

## Տես նաև
* Տիեզերանավի գերեզման

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Map of aircraft boneyards around the world.

Կատեգորիա:Ավիացիա
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում
Կատեգորիա:Ինքնաթիռներ