Հուրի

**Հուրի** կամ **հուրիներ** (, ), լուսավոր աչքերով կույս կանայք, որոնք հավատարիմ կերպով ապրում են մուսուլմանների կողքին՝ դրախտում։

Նրանք նկարագրվում են որպես դրախտի տղամարդկանց տարիքին համապատասխան։ Քանի որ հադիսներում ասվում է, որ դրախտում մարդիկ կլինեն 30–33 լուսնային տարեկան (որը համապատասխանում է 29–32 գրիգորիական տարիներին), հուրիներն էլ համարվում են այդ տարիքին համապատասխան։

«Հուրիներ» տերմինը Ղուրանում հանդիպում է չորս անգամ, թեև նրանց մասին նշվում է անուղղակի կերպով ևս մի քանի հատվածում՝ երբեմն որպես «ազվաջ» (), բառացի՝ «ուղեկիցներ», իսկ հադիսներում թեման ավելի մանրամասն ու պատկերավոր է ներկայացված։ Մուսուլման գիտնականները տարաձայն են այն հարցում, թե արդյոք հուրիները այս աշխարհում ապրած հավատավոր կանայք են, թե առանձին արարածներ։ Մեծամասնությունը հակված է երկրորդ կարծիքին։

Հուրիները, ըստ տարբեր աղբյուրների, ոգեշնչել են թե՛ մուսուլման, թե՛ ոչ մուսուլման մարդկանց երևակայությունը։ Սակայն ըստ հադիսների՝ դունյայի (աշխարհի) հավատարիմ կանայք դրախտում գտնվում են առավել բարձր դիրքում, քան հուրիները։

## Ստուգաբանություն
Դասական արաբերենում «հուր» () բառը հանդիսանում է «ահվար» (, արական սեռ) և «հաուրա» (, իգական սեռ) բառերի հոգնակին և կարող է թարգմանվել որպես «սպիտակի ու սևի ուժեղ հակադրությամբ աչքեր ունեցող»։

«Հուրի» բառը եվրոպական մի շարք լեզուներ է թափանցել 17-18-րդ դարերում։

Արթուր Ջեֆրին և այլ գիտնականներ առաջարկում են այս բառի իրանական ծագումը՝ ենթադրելով, որ այն ծագել է միջին պահլավերեն «լավ աճեցված» (հū̆rust) բառից։

## Նկարագրություններ
Հուրիների մասին հիշատակվում է Ղուրանի մի քանի հատվածներում՝ միշտ հոգնակի թվով, սակայն ուղղակիորեն հիշատակվում է միայն չորս անգամ: Ղուրանում յուրաքանչյուր հավատացյալին ուղեկցող հուրիների քանակի մասին երբեք հստակ թիվ չի նշվում:

### Ղուրանական նկարագրություն
Թաֆսիրներում և Ղուրանի մեկնաբանություններում հուրիները նկարագրվում են հետևյալ կերպ․

* 37:48 – «լայն ու գեղեցիկ աչքերով»,
* 38:52 – «համբերատար հայացքով և համապատասխան ուղեկիցներ»,
* 44:54 – «լայն ու գեղեցիկ աչքերով»,
* 52:20 – «գեղեցիկ հուրիներ՝ լայն և գեղեցիկ աչքերով»,
* 55:56 – «մինչ այդ ոչ մի մարդու կամ ջինի կողմից չդիպչած»,
* 55:58 – «էլեգանտ ինչպես շափյուղաներն ու մարջանները»,
* 55:72 – «լուսավոր աչքերով կույսեր, որոնք թաքնված են տաղավարներում»,
* 55:74 – «ոչ մի մարդու կողմից չդիպչած», «պառկած կանաչ բարձերի ու գեղեցիկ գորգերի վրա»
* 56:22 – «հուրիներ՝ սև աչքերով կույսեր, որոնց աչքերի սևը խորը հակադրվում է սպիտակին»,
* 56:35 – «ստեղծված առանց ծնվելու գործընթացի»,
* 78:31–33 – «հիասքանչ ուղեկիցներ»,
* 44:54 – «Եվ մենք նրանց ամուսնացնելու ենք մեծ, գեղեցիկ աչքերով կանանց հետ»։

Համարվում է, որ այն չորս հատվածները, որոնք հուրիներին ուղղակիորեն են հիշատակում, հավանաբար հայտնվել են առաջին մեքքայական ժամանակաշրջանի վերջում։

### Հադիսական նկարագրություն
Հադիսների ժողովածուներում հուրիների նկարագրությունները տարբեր են, սակայն ըստ Սմիթի և Հադադի համառոտ ներկայացման՝Հուրիները սովորաբար ներկայացվում են որպես կազմված զաֆրանից՝ ոտքից մինչև ծնկները, մուշկից՝ ծնկից մինչև կուրծքը, սաթից՝ կրծքից մինչև պարանոցը, և կամֆորայից՝ պարանոցից մինչև գլուխը։ Ավանդական մեկնաբանությունները հաճախ օգտագործում են յոթ թվի բազմապատիկները՝ նկարագրելով հուրիներին որպես 7-ից մինչև 70000 զգեստ հագած, որոնց միջով կարելի է տեսնել նույնիսկ ոսկորների ծուծը՝ մաշկի նրբության պատճառով։ Նրանք նստած են յոթանասուն հակինթից պատրաստված բազմոցների վրա, որոնք պատված են շափյուղաներով ու թանկարժեք քարերով։ Հուրիները չեն քնում, չեն հղիանում, չունեն դաշտան, չեն թքում, չեն փռշտում և երբեք չեն հիվանդանում։

Հադիսներում հուրիները նկարագրվում են որպես՝ «այնքան թափանցիկ, որ ոսկորների ծուծը երևում է», «հավերժ երիտասարդ», «մազազուրկ՝ բացառությամբ հոնքերի և գլխի մազերի», «մաքուր» և «գեղեցիկ»։ Սուննի հադիսագիտության ուսումնասիրողներն արձանագրել են Մուհամմադ մարգարեի մի շարք ասույթներ, որոնք վերաբերում են հուրիներին։

* Մուհամմադ ալ Բուխարիի փոխանցմամբ՝

* Մուսլիմ իբն ալ-Հաջաջ Նիշապուրու կողմից փոխանցված հադիսում ասվում է՝

* Ալ-Տիրմիզիի մոտ նշվում է՝

* Իբն Մաջահի «Սունան»-ում հաղորդվում է՝

## Սեռ և ինքնություն
Ավանդաբար համարվել է, որ հուրիները գեղեցիկ կանայք են, որոնք խոստացված են որպես պարգև հավատացյալ տղամարդկանց՝ դրախտում, քանի որ բազմաթիվ հադիսներ ու Ղուրանի մեկնաբաններ այդպես են նկարագրել նրանց։ Սակայն վերջին տարիներին որոշ ուսումնասիրողներ առաջ են քաշել այն տեսակետը, որ հուրի տերմինը վերաբերում է ինչպես մաքուր կանանց, այնպես էլ մաքուր տղամարդկանց (քանի որ այն թե՛ արական «ʾaḥwar», և թե՛ իգական «ḥawrāʾ» բառերի հոգնակի ձևն է, որոնք կապված են ճերմակության գաղափարի հետ), և այն, որ հուրիները միայն իգական սեռի դրախտային արարածներ են, թյուր ըմբռնում է։

Ղուրանում հուրիները նկարագրվում են թե՛ իգական սեռին բնորոշ, և թե՛ սեռական առումով չեզոք ածականներով։ Մասնավորապես, նրանց նկարագրելու համար օգտագործվում է անորոշ «عِينٌ» ածականը, ինչը որոշ ուսումնասիրողների կարծիքով կարող է վկայել, որ տվյալ հատվածները վերաբերում են ինչպես կին ուղեկիցներին, այնպես էլ տղամարդկանց։

Բացի այդ, այն հանգամանքը, որ Ղուրանում հուրիների ուղեկիցները հաճախ ներկայացվում են արական սեռի դերանուններով, չի նշանակում, որ այդ ուղեկցությունը վերաբերում է միայն տղամարդկանց։ Դասական և ղուրանական արաբերենում արական ձևը հաճախ ծառայում է որպես սեռապես չեզոք՝ ընդգրկելով և՛ կանանց, և՛ տղամարդկանց։ Այսպես, Ղուրանում այն հաճախ կիրառվում է ամբողջ մարդկությանը կամ բոլոր հավատացյալներին դիմելու համար՝ անկախ սեռից։

«The Message of the Qur'an» գրքում Մուհամմադ Ասադը մեկնաբանում է հուրի տերմինը՝ Ղուրանի 44:54 և 56:22 հատվածներում՝ ասելով․ «Հուրի գոյականը, որը ես թարգմանել եմ որպես «մաքուր ուղեկիցներ», հոգնակի ձևն է թե՛ արական «ʾaḥwār» և թե՛ իգական «ḥawrāʾ» բառերի։ Ուստի «ḥūr ʿīn» բառակապակցությունը մոտավոր կարող է նշանակել՝ «մաքուր էակներ՝ աչքերի առանձնահատուկ գեղեցկությամբ»»։

Իսլամագետ Անեմարի Շիմելը նշում է, որ Ղուրանում հուրիների նկարագրությունը պետք է դիտարկել սիրո համատեքստում․ «Յուրաքանչյուր աստվածավախ մարդ, ով ապրել է Աստծո կարգին համապատասխան, մտնելու է դրախտ, որտեղ բուրավետ այգիներով հոսում են կաթի ու մեղրի գետեր, և այնտեղ նրան սպասում են կույս սիրեցյալները»։

### Կապը երկրային կանանց հետ
Էսխաթոլոգիական տեսակետից՝ այս աշխարհի կանանց դրախտում հուրիների հետ համեմատելու հարցում իսլամագետները կարծում են, որ այս աշխարհում ապրած արդար կանայք դրախտում ունեն ավելի բարձր դիրք, քան հուրիները։ Սուննի աստվածաբան Ահմադ աս-Սավին (մահացել է 1825 թվականին), մեկնաբանելով Ահմադ Ալ-Դարդիրի աշխատությունները, նշում է․ «Ճշմարիտ դիրքորոշումն այն է, որ այս աշխարհի կանայք յոթանասուն հազար անգամ գերազանցում են հուրիներին՝ սևաչյա կույսերին»։

Մուհամմադ Իբն Օմար Բահրաքին (մահացել է 1524 թվականին) երեխաների համար նախատեսված իր ուսուցողական գրքում ասում է․ «Ադամական կանայք գերազանցում են հուրիներին՝ իրենց աղոթքների, ծոմապահության և բարեպաշտության շնորհիվ»։

Այլ հեղինակավոր աղբյուրներ կարծիք են հայտնել, որ հուրիները կարող են լինել հենց այս աշխարհի կանայք՝ վերակենդանացած նոր ձևով։ Ալ-Ռազին մեկնաբանում է, որ Ղուրանում հիշատակվող հուրիների մեջ կլինեն նաև «այն առանց ատամների ծեր կանայք, որոնց Աստված կվերածնի որպես նոր արարածներ»։ Մուհամմադ Իբն Ջարիր Ալ-Տաբարին նշում է, որ բոլոր արդար կանայք՝ անկախ նրանից որքան ծեր կամ քայքայված են եղել երկրում, դրախտում կվերածնվեն որպես կույս աղջիկներ և ինչպես իրենց տղամարդ զուգընկերները, հավերժ երիտասարդ կմնան դրախտում։

Ժամանակակից մտածող Մուհամմադ Աբդոն նշում է․ «Դրախտի կանայք այն բարեպաշտ հավատացյալներն են, որոնք Ղուրանում կոչվում են հուրիներ»։

## Սիմվոլիզմ
Մուհամմադ Ասադը կարծում է, որ Ղուրանում հուրիների և դրախտի այլ նկարագրությունների հիշատակումները պետք է հասկանալ որպես փոխաբերական իմաստով, այլ ոչ թե բառացի։ Նա հիմնավորում է իր տեսակետը այն փաստով, որ «մարդը իրականում անկարող է պատկերացնել դրախտը»։ Այս մոտեցմանն աջակցելու համար Ասադը մեջբերում է Ղուրանի 32:17 հատվածը և մի հադիս, որը պահպանվել է Բուխարիի և Մուսլիմի մոտ։

Շիա ուղղության փիլիսոփա Մուհամմադ Հուսեյն Տաբատաբային նշում է, որ հուրիների նկարագրության մեջ ամենակարևոր հանգամանքն այն է, որ դրանք ներկայացնում են որպես հավատացյալների բարի գործերի փոխհատուցում։ Հուրիները մարմնավորում են իդեալական ձևեր, որոնք չեն ենթարկվում ժամանակի ազդեցությանը և ծառայում են որպես հավատարիմ ուղեկիցներ նրանց համար, ովքեր կլինեն դրախտում։

## Տես նաև
* Ապսարա
* Եդեմ
* Ջաննաթ
* Կինն իսլամում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Դիցաբանական էակներ
Կատեգորիա:Դրախտ
Կատեգորիա:Իսլամ
Կատեգորիա:Իսլամական աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Իսլամական մշակույթ
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Կրոնական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Հրեշտակներ
Կատեգորիա:Ղուրան