Կանայք Արցախի Հանրապետությունում

[thumb|right|[Շուշի|Շուշեցի հայ կին, 1885։]]
**Կանայք Արցախի Հանրապետությունում**, ընդհանուր առմամբ, բաղկացած է եղել հայ կանանցից և այլ էթնիկ խմբերից։ Նախիկինում ապրել են նաև՝ ադրբեջանցի կանայք։ Արցախի Հանրապետությունում կանանց շրջանում այս «ռասային խառնումը» առաջացել էր այն պատճառով, որ պատմականորեն Լեռնային Ղարաբաղը Խորհրդային Միության անկումից և փլուզումից հետո մտել էր Ադրբեջանի կազմ: Ադրբեջանը սկսել էր տարածաշրջանի էթնիկական կազմը փոխելու քաղաքականություն։ Ադրբեջանցիներին առաջարկել էին տեղափոխվել Արցախ, իսկ հայերին՝ հեռանալ: Այս փոփոխությունը հստակ երևում է ռուսական և խորհրդային ժողովրդագրական աղյուսակներում։ Արցախը, որի բնակչության մեծամասնությունը միշտ էլ հայեր են եղել, հայ բնակչության հաշվին վերածվում էր մեծամասնությամբ ադրբեջանական տարածաշրջանի։ Ղարաբաղի խանության ժամանակներում նույնպես հայ կանանց ստերիլիզացման գաղտնի արշավ էր ընթանում։

Այս պատճառներից ելնելով, արցախցի որոշ կանայք մասնակցել են խաղաղապահ գործողությունների՝ ի շահ այն վայրի, որը նրանք այժմ անվանում են իրենց երկիրն ու տունը: Տարածքը, որը աշխարհագրորեն հայտնի է որպես Արցախ կամ Լեռնային Ղարաբաղ, դեռևս պաշտոնապես և տեխնիկապես համարվում է Ադրբեջանի մաս: Կանանց կազմակերպությունները, որոնք հիմնված են ինչպես Ադրբեջանում, այնպես էլ Հայաստանում, 2004 թվականից ի վեր Արցախում խաղաղության ջանքերի հիմնական աջակիցներն են եղել: Մասնակից կազմակերպությունները ներառում են Կանանց ռեսուրսային կենտրոնը Երևանում և «Kvinna Till Kvinna» հիմնադրամը:

Արցախի կանանց ջանքերը ներառում են խորհրդակցությունների և խաղաղության ամրապնդման ֆորումներ, ինչպիսին է 2002 թվականի հուլիսին Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտում կայացած «Լեռնային Ղարաբաղի կանայք հանուն խաղաղության և խաղաղ գոյակցության» համաժողովը: Համաժողովներում և ֆորումներում քննարկված թեմաներն էին կանանց դերը որպես խաղաղարար, տարածաշրջանում «ժողովրդավարության ամրապնդումը», տարածաշրջանում մարդու իրավունքների իրավիճակը, խաղաղ համակեցության ապահովումը, պատերազմի և հակամարտությունների հետևանքների վերլուծությունը, համայնքների միջև երկխոսությունը, տարաձայնությունների խաղաղ լուծում, կանանց և երեխաների պաշտպանություն, սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական խնդիրներ, ինչպես նաև «տարածաշրջանի հետկոնֆլիկտային վերակառուցում»։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Armenian girl in Shusha, late 19 until early 20 century (cropped).jpg|Շուշեցի հայ աղջիկ, ռուսական բացիկ, 20-րդ դարի սկիզբ։
Պատկեր:Armenian lady from Shusha (1900).jpg|Շուշեցի հայ տիկին, 1900։
Պատկեր:Girls in Street - Shushi - Nagorno-Karabakh (18557747543).jpg|Աղջիկ երեխաները փողոցում, Շուշի, 2015։
Պատկեր:Հայուհի Շուշի քաղաքից - Armenian woman from Shushi (1890s) 01.jpg|Հայուհի Շուշի քաղաքից, 1890-ական թվականներ։
Պատկեր:Հայուհի Շուշի քաղաքից - Armenian woman from Shushi (1890s).jpg|Հայուհի Շուշի քաղաքից, 1890-ական թվականներ
Պատկեր:Багдасарян1929.jpg|16-ամյա շուշեցի Արև Բաղդասարյանը` գեղարվեստական ինքնագործունեության մասնակից, 1929։
Պատկեր:HASMIK BAXSHII BAGHDASARYAN.jpg|Շուշեցի կին ազատամարտիկ՝ Հասմիկ Բաղդասարյանը (1970-1992)։
Պատկեր:Jengyalav hats maker at Stepanakert, Artsakh (Nagorno-Kharabakh).jpg|Ժենգյալով հաց պատրաստող հայ կին Ստեփանակերտից, 2020։
Պատկեր:2017-07-26 - Stepanakert (Artsakh) 45.jpg|Արցախցի հայ կնոջը նվիրված քանդակ Ստեփանակերտում։
Պատկեր:Woman stitching an armenian carpet.jpg|Հայկական կարպետ գործող կինը՝ Ստեփանակերտի մետաքսի գործարանում, 2020։


## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Կանայք Հայաստանում
* Հայուհիներն Արցախյան գոյապայքարում

Կատեգորիա:Արցախի պատմություն
Կատեգորիա:Կանայք ըստ երկրի
Կատեգորիա:Կանայք Հայաստանում