Գրեմ Փոլ

**Գրեմ Փոլ** (; ), անգլիական ֆուտբոլի մրցավար։ Նրա մրցավարական կարիերան տևել է 26 տարի, այդ տարիներին ունեցել է 1544 հանդիպում։ Գրեմ Փոլը համարվում է անգլիացի նշանավոր ֆուտբոլային մրցավարներից մեկը, որին վստահում էին դատել բարձր մակարդակի հանդիպումները։ Նրա վերջին հանդիպումը ֆուտբոլային լիգայի առաջնության փլեյ-օֆֆ փուլի խաղն էր «Դերբի Քաունթի» և «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն» խաղում 2007 թվականի մայիսի 28-ին։

Փոլը բազմաթիվ հանդիպումներ է սպասարկել Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում, Անգլիայի առաջնությունում, Անգլիայի Գավաթում և ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայում։ Միջազգային մրցաշարերի եզրափակիչները դատելը նա դադարեցրել Է 2006 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկությունից հեռացվելուց հետո՝ Խորվաթիայի և Ավստրալիայի հավաքականների խաղում անբավարար աշխատանքի համար։

## Դատավորի կարիերա
### Կարիերայի սկիզբ
Գրեմ Փոլը սկսել է աշխատել որպես մրցավար 1980 թվականին Իստմիայի ֆուտբոլային լիգայում, 1986 թվականին դարձել է մրցավարի օգնական ֆուտբոլային լիգայի խաղերում, 1991 թվականից՝ Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի մրցավար, 1993 թվականից՝ Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի մրցավար։ 1996 թվականից դարձել է ՖԻՖԱ-ի մրցավար։ Միջազգային մակարդակում Փոլը դատում էր 2000 և 2004 թվականների Եվրոպայի առաջնությունների և 2002 ու 2006 թվականների աշխարհի առաջնությունների եզրափակիչ մասի հանդիպումները, ինչպես նաև դատում էր 2005 թվականի ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի եզրափակիչը։

### 2000 թվական
Եվրոպայի առաջնություններում Փոլն իր նորամուտը նշեց որպես խմբային փուլի երկու խաղերի մրցավար՝ Ֆրանսիա-Չեխիա և Նորվեգիա-Սլովենիա։ Նույն թվականին ապրիլի 21-ին, նույնիսկ Եվրոպայի առաջնության մեկնարկից առաջ, նա դարձավ սկանդալի մասնակից. «Լիվերպուլի» և «Էվերթոնի» միջև «Մերսիսայդյան դերբի»-ի ժամանակ 0։ 0 հաշվի ժամանակ «կարմիրների» դարպասապահը գնդակն ուղարկեց Դոն Հաթչինսոնի մեջքին, որի ռիկոշետով արկը դիպավ դարպասին, սակայն Փոլը չհաշվեց այդ գոլը՝ հայտարարելով, որ դրանից առաջ սուլիչ է տվել երկրորդ խաղակեսի ավարտի մասին։ Հեռուստահեռարձակման կրկնությունը ցույց է տվել, որ Փոլը սուլել է գոլից հետո, և միայն 2007 թվականի մայիսին Փոլն ընդունել է իր սխալը։

### Աշխարհի առաջնություն 2002
Ռուս երկրպագուներին Գրեհեմ Փոլը հայտնի է ոչ միայն 2005 թվականի ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի խաղարկության եզրափակչում իր աշխատանքով, այլև Սլովենիայի և Ռուսաստանի միջև 2002 թվականի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի խաղի մրցավարությամբ. 2001 թվականի սեպտեմբերի 1-ին խաղի վերջին րոպեներին Փոլը 11 մետրանոց նշանակեց Ռուսաստանի հավաքականի դարպասին՝ այդպես էլ չբացատրելով պատճառը (Eurosport հեռուստաալիքի տեսաերիզը նույնպես ոչինչ ցույց չտվեց)։ Սլովենիայի հավաքականը հաղթեց 2:1 հաշվով, իսկ Ռուսաստանի հավաքականի մարզիչ Օլեգ Ռոմանցևը Փոլին մեղադրել է դավադրության մեջ. նա, իբր, մրցավարական սենյակում շփվել է սլովենացիների մարզիչ Սրեչկո Կատանցի հետ ընդմիջմանը։ 2002 թվականի մայիսի 30-ին ռուսական լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում Փոլը հրաժարվել է մեկնաբանել իր որոշումները՝ վկայակոչելով ՖԻՖԱ-ի մրցավարական կոմիտեի արգելքը՝ քննարկելու որակավորման խաղերի մանրամասները, սակայն ակնարկել է, որ իր գործողությունները դիտավորյալ բնույթ չեն կրել։ 2009 թվականին Փոլն ընդունել է իր սխալը՝ նրա խոսքով՝ ինքը ենթադրել է, որ Վյաչեսլավ Դաևի կողմից խախտում է կատարվել Միլան Օստերցի դեմ, ով ինքն է զարմացել 11-մետրանոց նշանակելուց, սակայն տեսանյութի կրկնության ժամանակ խախտման փաստը ի վերջո չի հաստատվել։

Փոլը նշանակվել էր դատելու 2002 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլի հանդիպումները. մրցաշարի նախօրեին նա բնակվում էր Չիբա քաղաքի հյուրանոցում, որը նախատեսված էր հատուկ մրցավարների համար։ Աշխարհի առաջնության եզրափակիչ հատվածում Փոլը երկու խաղ է դատում. առաջինը հունիսի 8-ին կայացած Իտալիա-Խորվաթիա հանդիպումն էր, որի ընթացքում Փոլը ցույց տվեց երկու դեղին քարտ, երկու անգամ չեղյալ հայտարարեց գոլերը և ընդհանուր առմամբ արձանագրեց կանոնների 42 խախտում։ 1/8 եզրափակչի Թուրքիա-Ճապոնիա խաղում նա պահեստային մրցավար էր իտալացի Պիեռլուիջի Քոլինի օրոք։

### Աշխարհի առաջնություն 2006
Փոլը միակ անգլիացի մրցավարն էր Գերմանիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում. առաջին խաղը նա մրցեց Հարավային Կորեայի և Տոգոյի թիմերի միջև՝ հեռացնելով տոգոլացի Ժան-Պոլ Աբալոյին և ցույց տալով նրան երկու դեղին քարտ (կորեացիները հաղթեցին 2:1 հաշվով)։ Փոլի մասնակցությամբ երկրորդ հանդիպումը Սաուդյան Արաբիա- Ուկրաինա էր, որում ուկրաինացիները հաղթեցին 4:0 հաշվով, իսկ Փոլը երեքական քարտ ցույց տվեց երկու հավաքականներին։ Երրորդ խաղը Փոլի համար վերջինն էր աշխարհի առաջնությունում. Խորվաթիա-Ավստրալիա խաղում Փոլը կարողացավ խորվաթ Յոսիպ Շիմունիչին ցույց տալ միանգամից երեք դեղին քարտ՝ մոռանալով երկրորդից հետո հեռացնել խաղացողին խաղադաշտից և միայն երրորդից հետո հեռացրեց նրան։

Վարկածներն այն մասին, թե ում հետ է շփոթել Փոլ Շիմունիչը, տարբերվում են Փոլի տարբեր հարցազրույցներում։ Ըստ մի վարկածի՝ նա նախազգուշացումներից մեկից հետո նոթատետրում գրել է պատժված Շիմունիչի ազգանվան «Šim.» հապավումը, բայց սխալմամբ որոշել է, որ նախազգուշացումը ցույց է տրվել նմանատիպ ազգանունով մեկ այլ խորվաթին՝ Դարիո Շիմիչին, որը մի քանի րոպե առաջ հեռացվել էր Կյուելի վրա կոպիտ խախտումից հետո։ Իրականում նրա վրա խախտում է կատարել Սրնան, որն իր հերթին գտնվել է Շիմիչի կողքին, սակայն վերջինս ոչ մի կտրուկ շարժում չի կատարել Կյուելի ուղղությամբ։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Շիմունիչի ավստրալական առոգանության պատճառով, որը որոշ ժամանակ ապրել է Ավստրալիայում, Փոլը սխալմամբ որոշել է, որ խախտել է ավստրալացին. նա գրել է կանոնները խախտած Շիմունիչի 3-րդ համարը, սակայն նախազգուշացում է գրել ոչ թե նրան, այլ այդ համարի տակ խաղացող Քրեյգ Մուրին։

Ոչ-ոքի՝ 2:2 հաշվով ավարտված խաղի արդյունքում Ավստրալիան դուրս եկավ հաջորդ փուլ։ Խաղից հետո Ավստրալիայի հավաքականի դարպասապահ Մարկ Շվարցերը հեգնանքով բղավել է Փոլի հասցեին, որ հունիսի 26-ին՝ ավստրալացիների համար աշխարհի առաջնության հաջորդ խաղի օրը (1/8 եզրափակիչի՝ Իտալիայի դեմ հանդիպումը), արդեն կորակազրկեն և տուն կուղարկեն։ Այնուամենայնիվ, հունիսի 26-ին ավստրալացիները պարտվեցին 0:1 հաշվով և լքեցին մրցաշարը, և միայն հունիսի 28-ին ՖԻՖԱ-ն հայտարարեց, որ Փոլը չի դատելու աշխարհի առաջնության մնացած հանդիպումները։ ՖԻՖԱ-ի մրցավարական կոմիտեի նախագահ Անխել Մարիա Վիլյարը հայտարարել է, որ Փոլը ականավոր մրցավար է և մեծ մարզիկ, որը կկարողանա հասկանալ ՖԻՖԱ-ի որոշումը։ Հաջորդ օրը Փոլը հայտարարեց, որ դադարեցնում է դատել միջազգային մրցաշարերի եզրափակիչ փուլերը, քանի որ գիտակցում է իր մեղքը Խորվաթիա-Ավստրալիա խաղում իր թույլ տված սխալի համար։

Ես խախտել եմ խաղի կանոնները, վեճեր չեն կարող լինել։ Հեռանալու իմ որոշումը թելադրված է ոչ ՖԻՖԱ-ի հրահանգով, ոչ էլ Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում դատելու պահանջով։ Խաղի կանոնները խիստ են, մրցավարը պատասխանատու է խաղադաշտում իր գործողությունների համար։ Այդ երեկո ես դատեցի խաղը, ես սխալվեցի և ես որոշում եմ կայացնում։

### Կարիերայի ավարտ
Փոլը մամուլին հայտնել է, որ ՖԻՖԱ-ին խնդրել է իրեն բաց թողնել ընտանիք, որպեսզի ինչ-որ կերպ հանգստանա։ Նա հրաժարվել է հետագայում իր թեկնածությունը դնել հավաքականների մրցաշարերի եզրափակիչ փուլերի մրցավարության համար՝ ասելով, որ ավելի արժանի մեկը պետք է փոխարինի իրեն։ 2007 թվականի մայիսի 13-ին նա որակազրկեց իր կարիերայի վերջին հանդիպումը «Պորտսմութի» և «Արսենալի» միջև Անգլիայի առաջնությունում՝ չեղյալ համարելով «Պորտսմութի» խաղացող Նիկո Կրանչարի գոլը խաղից դուրս վիճակից (այդ որոշումը վրդովմունք առաջացրեց երկրպագուների շրջանում)։ Հունիսի 6-ին նա պետք է դատեր Ֆինլանդիայի և Իսպանիայի հավաքականների միջև վերջին հանդիպումը, սակայն հեռացվել է մրցավարությունից, քանի որ հարցազրույց է տվել, որը քննադատում է Անգլիայի ֆուտբոլային ասոցիացիային ակումբների մարզիչների հետ կոնֆլիկտներում մրցավարներին աջակցելուց հրաժարվելու համար (նրան փոխարինեց Մայք Ռայլին)։

2007 թվականի օգոստոսին Փոլը թողարկեց ինքնակենսագրություն՝ «Տեսնելով կարմիր լույսը» (, վերնագրում խաղարկվում է հեռացվող խաղացողին ներկայացված կարմիր քարտը), ակտիվորեն համագործակցում է BBC Sport-ի և Daily Mail թերթի հետ։

## Դեղին և կարմիր քարտերի վիճակագրություն
[thumb|right|Գրեմ Փոլը՝ «[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ»- «Վեսթ Հեմ» խաղում]]

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

 
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլային մրցավարներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցավարներ