open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հաննա Գրոնկևիչ-Վալց

**Հաննա Բեատա Գրոնկևիչ-Վալց** (, ), լեհ քաղաքական գործիչ և իրավաբան։ Լեհաստանի Ազգային բանկի նախագահ (1992—2000)։ 2006 թվականից մինչև 2018 թվականը եղել է Վարշավայի քաղաքապետ։

## Կենսագրություն
thumb|left|240px|2007 թվական

### Կրթություն և դասախոսական գործունեություն
Ավարտել է Վարշավայի համալսարանի իրավունքի և վարչակազմի ֆակուլտետը (1975), իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, բանկային իրավունքի մասնագետ։

1981 թվականից աշխատել է Վարշավայի համալսարանի իրավաբանական և վարչական գիտությունների ինստիտուտում։ 1990 թվականից՝ Վարշավայի կաթոլիկ աստվածաբանության ակադեմիայի կանոնական իրավունքի ֆակուլտետի դոցենտ։ 1989-1992 թվականներին եղել է խորհրդարանի հասարակական իրավունքի հարցերով փորձագետ։ 1991 թվականին ընդգրկվել է բանկային իրավունքի կոդիֆիկացման հանձնաժողովի կազմում։ Իրավական հարցերով գիտական աշխատանքների հեղինակ է։

1980 թվականին եղել է Վարշավայի համալսարանի իրավունքի և վարչակազմի ֆակուլտետում Համապոլի «Սոլիդարնոստ» պրոֆմիավորման կազմակերպության հիմնադիրների թվում, 1989-1992 թվականներին ղեկավարել է այդ կազմակերպությունը։

### Քաղաքական գործունեություն
1992 թվականի մարտի 5-ից մինչև 2001 թվականի հունվարի 10-ը՝ Լեհաստանի Ազգային բանկի նախագահ։ Ամերիկյան Global Finance ամսագիրը չորս անգամ նրան ճանաչել է Եվրոպայի Կենտրոնական բանկի լավագույն նախագահ։ ԶԼՄ-ներում նրան անվանում էին «լեհական ֆինանսների երկաթե լեդի»։

1995 թվականին մասնակցել է նախագահական ընտրություններին, ստացել է ընտրողների 2,76 %-ի աջակցությունը։ Աջակցում է մի քանի աջ կազմակերպությունների և մի մասը կաթոլիկ հասարակության։ Իր քաղաքական իդեալը համարում էր Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետ Մարգարետ Թետչերը։ Հանդես է եկել ի պաշտպանություն ընտանիքի, ազատության, մասնավոր սեփականության։ Լեհաստանի նախկին նախագահ Ալեքսանդր Կվասնևսկին, որը հաղթել էր այդ ընտրություններում, 2006 թվականին հայտարարել էր, որ նա «բացառապես իրավասու մարդ է, աշխատունակ և միաժամանակ ողջախոհ»։

2001-2004 թվականներին եղել է Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (ՎԶԵԲ) փոխնախագահ։ 2005 թվականին ընտրվել է լեհական Սեյմի պատգամավոր «Քաղաքացիական պլատֆորմ» Լիբերալ կուսակցությունից։

2006 թվականի նոյեմբերի 26-ին, պահպանողական ազգայնական կոալիցիայի ներկայացուցիչ Կազիմեժ Մարցինկևիչի դեմ բացառապես համառ պայքարում հաղթել է Վարշավայի նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում (ձայների 53,18 %)։ 2010 թվականի նոյեմբերին վերընտրվել է Վարշավայի նախագահ՝ առաջին փուլում հավաքելով ձայների 53,67 %-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հարցազրույց

Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեհ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Վարշավայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լեհ գիտնականներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի իրավաբաններ
Պագու

**Պատրիսիա Ռեդեր Գալվան** (, հայտնի է **Պագու** (*Pagu*) կեղծանվամբ, ), բրազիլացի գրող, բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, թարգմանչուհի և լրագրող, Բրազիլիայում մոդեռնիզմի նշանավոր ներկայացուցիչ։ Կոմունիստական կուսակցության ակտիվիստ է, երկրում տրոցկիստական շարժման հիմնադիրներից մեկը և քաղաքական դրդապատճառներով Բրազիլիայում դատապարտված առաջին կինը։

## Կենսագրություն
Պագուն ծնվել է գերմանական ծագմամբ ընտանիքում։ Արդեն 15 տարեկանում «Patsy» կեղծանվամբ հոդվածներ է գրել թերթում։ Երիտասարդ տարիքում հայտնվել է ավանգարդիստ նկարիչների խմբում, որը կոչվել է «Մարդակերական շարժում» (այսպես է կոչված, քանի որ նրա հրովարտակը հռչակում էր, որ բրազիլական մշակույթը զարգանում է՝ «կուլ տալով» օտար ավանդույթները), որի առաջնորդների թվում էին ամուսիններ Օսվալդ դե Անդրադեն և Տարսիլա դու Ամարալը։ Օսվալդ դե Անդրադեն լքել է Տարսիլա դու Ամարալին և ամուսնացել Պատրիսիա Գալվանի հետ։ «Պագու» անունը նրան տվել է շարժման մասնակիցներից մեկը՝ բանաստեղծ Ռաուլ Բոփը։

Պագուն և Ամարալը, ինչպես բրազիլական մոդեռնիզմի բազմաթիվ այլ գործիչներ, անդամակցել են Բրազիլիայի կոմունիստական կուսակցությանը և սկսել ակտիվորեն աջակցել աշխատանքային շարժմանը։ 1931 թվականին Պագուն առաջին անգամ ձերբակալվել է՝ նավահանգստային աշխատողների գործադուլին մասնակցելու համար։ Նրան ձերբակալել են 23 անգամ և բազմիցս կտտանքների ենթարկել Ժետուլիու Վարգասի բռնապետության ժամանակ։
մինի|ձախից|Պագուն մոտավորապես 1930 թվականին
1935 թվականին ձերբակալվել է Փարիզում և որպես «օտարերկրացի կոմունիստ» աքսորվել հայրենիք, որտեղ բաժանվել է ամուսնուց և զբաղվել հրապարակախոսությամբ, բայց նրան կրկին բանտարկել են։ 5 տարվա բանտարկությունից հետո ազատ արձակվելով՝ հարաբերությունները խզել է Կոմկուսի հետ՝ անցնելով տրոցկիստական շարքեր և մտել «Սոցիալիստական ավանգարդ» թերթի խմբագրություն, որը պահպանել է Լև Տրոցկու և Անդրե Բրետոնի մտավորական միության պատգամների ոգին։ 1950 թվականին անհաջող մասնակցել է ընտրություններին։

Կյանքի վերջում Պագուի մոտ քաղցկեղ է ախտորոշվել։ Նա մեկնել է Փարիզ վիրահատվելու, բայց ապարդյուն։ Փորձել է ինքնասպան լինել, սակայն արդյունքում մահացել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Բրազիլիայում։

Նրա «Արդյունաբերական այգի» վեպը (1933) Բրազիլիայի պրոլետարական վեպի առաջին օրինակն է։ Պագուն հայտնի էր նաև որպես պորտուգալացիներ Գիյոմ Ապոլիների, Ջեյմս Ջոյսի, Ֆեռնանդո Արաբալիայի, Օկտավիո Պասի ստեղծագործությունների և Էժեն Իոնեսկոյի «Ճաղատ երգչուհին» վեպի թարգմանություններով։

Հանդիպում են պնդումներ, որ նա է Չինաստանից հայրենիք բերել սոյայի առաջին սերմերը, որի գլխավոր համաշխարհային արտադրողն այժմ Բրազիլիան է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի կանայք
Կատեգորիա:Բրազիլացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի լրագրողներ
Կույս Մարիամի օրիորդությունը

**«Կույս Մարիամի օրիորդությունը»** (), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1848-1849 թվականների ընթացքում։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի հավաքածուում։

## Տեղեկություն նկարի մասին
Նկարը Ռոսսետտիի առաջին խոշոր աշխատանքն է՝ ստեղծված յուղաներկով։ Նաև այդտեղ Ռոսսետտին առաջին անգամ դրել է *PRB* միացագիրը, որը նշանակում է պատկանելություն պրեռաֆայելիտների եղբայրությանը։

Նկարում պատկերված է երիտասարդ Մարիամ Աստվածածինը իր մոր՝ սուրբ Աննայի և սուրբ Հովակիմի (հետևի պլանում) և հրեշտակների հետ։ Մայր և դուստր զբաղված են ասեղնագործությամբ։ Մարիամը սովորում է շուշան ասեղնագործել, որը պահում է հրեշտակը, իսկ հայրն այդ ժամանակ կտրում է խաղողի որթը։ Արմավենու՝ գետնին ընկած տերևը, կարմիր ծածկոցը և մասրենու փշոտ ծաղիկը հղում են Հիսուս Քրիստոսին, սպիտակ շուշանները խորհրդանշում են մաքրություն և անմեղություն, աղավնին՝ Սուրբ Հոգի։

Նկարի համար բնորդուհի են եղել Ռոսսետտիի քույրը՝ Քրիստինան (Մարիամ Աստվածածին) և մայրը՝ Ֆրենսիս Պոլիդորին (սուրբ Աննա)։ Յուղաներկով աշխատելիս Ռոսսետտին օգտագործել է ջրաներկի վրձիններ։ Շրջանակին գրված է Ռոսսետտիի հեղինակած երկու սոնետ, որոնք ուղեկցում են նկարին (ավելացվել են 1864 թվականին նոր շրջանակի հետ միասին)։

Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1849 թվականին Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, որտեղ հաջողության է հասել։ Նկարը կարճ ժամանակ անց գնվել է 80 գինեյով։ Նկարը գնորդին ուղարկելուց առաջ Ռոսսետտին վերափոխել է հրեշտակի դեմքը և Մարիամի հագուստը։ 1864 թվականին նոր սեփականատիրոջ խնդրանքով Ռոսսետտին կրկին փոխել է որոշ դետալներ. հրեշտակի թևերը դարձել են վարդագույն (սպիտակ էին), իսկ Մարիամ Աստվածածնի շրջազգեստի թևքերի գույնը դեղինից փոխել է շագանակագույնի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Prettejohn, Elizabeth, *The Art of the Pre-Raphaelites*, 2007, Tate Publishing, Millbank, London.    
* Donnelly, Brian, *Sonnet-Image-Intertext: Reading Rossetti's the Girlhood of Mary Virgin and Found*, article in *Victorian Poetry*, Vol. 48, No. 4

Կատեգորիա:1848 նկարներ
Կատեգորիա:1849 նկարներ
Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ
Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում
Կատեգորիա:Մարիամ Աստվածածինը գեղանկարչության մեջ
Ջոել Քորի

**Ջոել Քորի** (; ), անգլիացի հեռուստատեսային դիջեյ, պրոդյուսեր և ֆիտնես մարզիչ։ Նա առավել հայտնի է իր 2019 թվականի «Sorry» երգով, որը զբաղեցրել է UK Singles Chart-ի 6-րդ հորիզոնականը, ITV2-ի «Սիրո կղզի» հեռուստասերիալում ներառվելուց հետո։ Քորին հաստատել է, որ նրա վրա ազդեցություն է թողել բրիտանական գերիջ ժանրը, որը լսելով նա մեծացել է, և այն «մեծ դեր է կատարել նրա որպես դիջեյ և պրոդյուսեր զարգացման մեջ»։

## Կարիերա
Ջոել Քորին մասնակցել է MTV-ի «Ջորդի Շոր» հեռուստասերիալում իր ընկերուհու՝ Սոֆի Քասայի հետ միասին։ Նա նաև անձնական մարզական բիզնես ունի՝ հավելված, որի անվանումը Joel Corry PT է և սեփական ձայնագրման լեյբլ՝ Most Rated անվանմամբ։ 2015 թվականին նա թողարկել է իր դեբյուտային «Back Again» և «Light It Up» սինգլները։ 2017 թվականին նա թողարկել է «Just Wanna», «All the Things», «All Night», «Sunlight» և «Feel This Way» սինգլները։ 2018 թվականին Our Culture Mag-ում կայացել է նրա «Hurt, «All I Need», «Only You», «Good As Gold» և «Fallen» սինգլների պրեմիերան։ 2019 թվականի ապրիլին նա թողարկել է «Sorry» սինգլը; երգը ներառել է Հայլի Մեյի չարձանագրված վոկալը։ 2019 թվականի հուլիսին երգը սահմանել է մեկ օրվա ընթացքում ամենաշատ շազամների քանակի ռեկորդը՝ հավաքելով 41,000 որոնումներ։ Այն ներառվել է ITV2-ի «Սիրո կղզի» հեռուստասերիալի սաունդթրեքում։ Երգը զբաղեցրել է UK Singles Chart-ի վեցերորդ հորիզոնականը։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

### Ռեմիքսներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի դիջեյներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժշտական գործիչներ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Էլեկտրական երաժշտության ժանրի երաժիշտներ
Գըվրագ

**Գըվրագ** (, նաև **Կվրաղ**, **Կռուակք**), գյուղական ավան Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Քենգերլիի շրջանում, շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Արաքս գետից 5 կմ հեռավորության վրա, հարթավայրային տեղանքում։

## Պատմություն
Գյուղը գտնվել է Հին Հայաստանի պատմական Արշատ-Արքաշատ քաղաքատեղից 2-3 կմ հեռավորության վրա։ Պատմական Կռուակքը բավական մեծ տարածք էր զբաղեցրել։ Տարածքի շատ հուշարձաններ ավերվել էին 19-րդ դարի վերջին։

## Հուշարձաններ
Գյուղի պատմական տարածքի վրա նկատելի են բերդատեղի և դամբարանների հետքեր, որտեղից հայտնաբերված հնագիտական իրերը և խեցեղենը թվագրվում են մ.թ.ա. II-I հազարամյակին։ Գյուղի միջնադարյան գերեզմանատանը օրորոցաձև և խոյաձև տապանաքարեր են եղել։

## Կրթություն
Կվրաղի ծխական դպրոցը բացվել էր 1889 թվականին։ 1809 թվականից եղել էր երկդասյա և ընդմիջումներով գործել էր մինչև 1905 թվականը
։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քենգերլիի շրջանի բնակավայրեր
A New Day Has Come

***A New Day Has Come*** կանադացի երգչուհի Սելին Դիոնի անգլերեն 8-րդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2002 թվականին։

*A New Day Has Come* ալբոմի թողարկումն ազդարարել է Սելին Դիոնի վերադարձով դեպի համաշխարհային երաժշտական ինդուստրիա՝ նրա երեքամյա «արվեստային հանգստից» հետո։ «A New Day Has Come» երգի ձայնագրությունը սկսվել է 2001 թվականի օգոստոսի 28-ին՝ Մոնրեալի Studios Piccolo լեյբլում։ Ալբոմի համաշխարհային թողարկման ամսաթիվն է 2002 թվականի մարտի 25-ը, մարտի 26-ին թողարկվել է Հյուսիսային Ամերիկայում և միանգամից դեբյուտացվել է Billboard 200 հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականում։ Նաև ալբոմը դեբյուտացվել է 17 երկրների հիթ-շքերթների առաջին հորիզոնականներում, այդ թվում նաև Մեծ Բրիտանիա և Կանադա։ Ալբոմն ստացել է պլատինե կարգավիճակ ԱՄՆ-ում և 6 պլատինե կարգավիճակ՝ Կանադայում։

## Սինգլներ
1. «A New Day Has Come», թողարկման ամսաթիվ։ 11 մարտի, 2002

2. «I’m Alive», թողարկման ամսաթիվ։ 12 օգոստոսի, 2002

3. «Goodbye’s (The Saddest Word)», թողարկման ամսաթիվ։ 18 նոյեմբերի, 2002

4. «At Last», թողարկման ամսաթիվ։ 9 դեկտեմբերի, 2002

5. «Have You Ever Been in Love», թողարկման ամսաթիվ։ 13 ապրիլի, 2003

6. «Aún Existe Amor», թողարկման ամսաթիվ։ սեպտեմբեր 2002

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

### Բոլոր ժամանակների հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սելին Դիոնի ալբոմներ
Beabadoobee

**Բեաթրիս Քրիսթի Լաուս** (; ), նաև հայտնի է որպես **Բեա Քրիսթի** կամ **beabadoobee**, ֆիլիպինցի-բրիտանացի ինդի երգչուհի և երգերի հեղինակ։ 2018 թվականին ի վեր նա թողարկել է 5 մինի ալբոմներ Dirty Hit լեյբլում, և պլանավորում է աջակցել The 1975 խմբին իրենց 2020 թվականի փետրվարի Music for Cars շրջագայության բրիտանական մասում այնպես, ինչպես 2020 թվականի ապրիլի Հյուսիսային Ամերիկայով նրանց Notes on a Conditional Form շրջագայությանը։ 2020 թվականի մարտի դրությամբ Beabadoobee-ն ավելի քան 300 միլիոն սթրիմներ է հավաքել Spotify-ում։

Քրիսթին առաջադրվել է 2020 թվականի Brit Awards-ի աճող աստղի մրցանակին և նշվել է, որպես 2020 թվականի բեկումնային արտիստ BBC-ի կողմից կազմակերպված «2020 թվականի ձայն» հարցման արդյունքում։

## Վաղ տարիներ
Լաուսը ծնվել է Ֆիլիպինների Իլոիլո քաղաքում 2000 թվականի հունիսի 3-ին և շուտով տեղափոխվել է Լոնդոն իր ծնողների հետ։ Նա մեծացել է Արևմտյան Լոնդոնում, ֆիլիպինական երաժշտություն և 1980-ական թվականների փոփ և ռոք լսելով։ Դեռահաս լինելով, նա լսում էր այնպիսի ինդի ռոք արտիստներին, ինչպիսիք են Քարեն Օն, Yeah Yeah Yeahs-ը, Florist-ը և Ալեքս Ջին։ Նա հաճախում էր Sacred Heart High School ավագ դպրոցը և Hammersmith ակադեմիան։ Քրիսթին 7 տարի ջութակ է սովորել նվագել, մինչև 17 տարեկանում իր առաջին սեքնդ-հենդ կիթառ գնելը։ Նա ինքնուրույն սովորել է այդ գործիքը նվագել ՅուԹյուբի տարբեր տեսահոլովակների օգնությամբ։ Երաժշտությամբ զբաղվելու որոշումը նա ընդունել է Քիմյա Դոուսոնից ոգեշնչված։

## Ազդեցություն
Քրիսթին նշել է Էլիոթ Սմիթին, The Mouldy Peaches-ին, Pavement-ին, Mazzy Star-ին, The Beatles-ին, Simon and Garfunkel-ին և Դանիել Ջոնսթոնին որպես իր վրա ազդեցություն ունեցած արտիստների։

Քալիդը, Ջեյդեն Սմիթը և Մաթի Հիլին The 1975 խմբից համարում են իրենց Beabadoobee-ի երկրպագուներ։

## Սկավառակագրություն
### Մինի ալբոմներ

### Սինգլներ
#### Որպես առաջնային արտիստ

#### Որպես մասնակցող արտիստի

## Շրջագայություններ
**Աջակցող**
*Clairo՝ Immunity Tour (2019)
*The 1975՝ Music for Cars Tour (2020)
*The 1975՝ Notes on a Conditional Form Tour (2020)

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:NME Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ինդի ռոք երաժիշտներ
Լյովա Բեկլարյան

**Լյովա Անդրեյի Բեկլարյան** (հունիսի 6, 1951, Լեռնահովիտ, Լաչինի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մաթեմատիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (1996): Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2009):

## Կենսագրություն
Լյովա Բեկլարյանը ծնվել է 1951 թվականի հունիսի 6-ին, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Լենինավան գյուղում (ներկայում՝ Լեռնահովիտ)։ 1974 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1992 թվականից աշխատում է ՌԳԱ Կենտրոնական տնտեսագիտամաթեմատիկական ինստիտուտում։ 1995-2008 թվականներին եղել է «Դիֆերենցիալ հավասարումները և դրանց կիրառումը» հիմնական բաժնի ղեկավար, 2008 թվականից` Մոսկվայի Ֆիզիկայի և տեխնոլոգիաների ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Ղեկավարում է տնտեսագիտության դինամիկ մոդելների և օպտիմալացման լաբորատորիան։

Աշխատանքները վերաբերում են շեղվող արգումենտով համակարգերի լավարկային կառավարմանը, շեղվող արգումենտով դիֆերենցիալ հավասարումների խմբային առանձնահատկություններին, ուղղի և շրջանագծի գեոմորֆիզմների խմբերի կառուցվածքներին։

## Երկեր
* Задача оптимального управления для систем с отклоняющимся аргументом и ее связь с конечно-порожденной группой гомеоморфизмов R, порожденной функциями отклонения// ДАН СССР. 1991. Т. 317, N6, С. 1289-1294.
* Об одном методе регуляризации краевых задач для дифференциальных уравнений с отклоняющимся аргументом// ДАН СССР. 1991. Т. 317, N5, С. 1033-1038.
* К вопросу о классификации групп гомеоморфизмов R, сохраняющих ориентацию. I. Инвариантные меры.// Математический сборник. 1996. Т.187, N3. с.23-54.
* К вопросу о классификации групп гомеоморфизмов R, сохраняющих ориентацию. II.Проективно-инвариантные меры.//Математический сборник. 1996. Т.187, N4. с.3-28.
* Критерий существования проективно-инвариантной меры для групп гомеоморфизмов R, сохраняющих ориентацию, связанный со структурой множества неподвижных точек.//Математические заметки. 1996. Т.51, N3. с.179-180.
* Групповые особенности дифференциальных уравнений с отклоняющимся аргументом и связанные с ними метрические инварианты// ВИНИТИ. 1999. Т.67, стр.161-182..
* К вопросу о классификации групп гомеоморфизмов R, сохраняющих ориентацию. III. -проективно-инвариантные меры.//Математический сборник. 1999. Т.190, N4. с.43-62.
* О критерии топологической сопряженности квазисимметрической группы группе аффинных преобразований R.// Математический сборник. 2000. (принята к печати). том 191, N6, с.31-42.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիա

**«Մ. Գորկու անվան ստեղծագործական-արտադրական կինոստուդիա»** բաժնետիրական ընկերությունը մանկական և երիտասարդական ֆիլմերի կենտրոնական կինոստուդիան է, որը սովետական ժամանակաշրջանում կոչվում էր «Մ. Գորկու անվան ռուսական կինոընկերություն»։ Ներկայումս էլ այն համարվում է Ռուսաստանի խոշորագույն կինոընկերություններից մեկը։

## Պատմություն
* 1915 — «Ռուս» Կինոստուդիա  1916 թվական
* 1924 — «Մեժրաբպոմ-Ռուս» (ռուս` «Межрабпом»)
* 1928 — «Մեժրաբպոմֆիլմ»
* 1936 — «Սոյուզդետֆիլմ».
* 1948 — Մ. Գորկու անվան մոսկովյան կինոստուդիա
* 1963 — Մ. Գորկու անվան մանկա-պատանեկան ֆիլմերի կենտրոնական կինոստուդիա
* 1967 — Կարմիր խաչի շքանշանակիր և Աշխատանքային փառքի շքանշանակիր Մ. Գորկու անվան մանկապատանեկան ֆիլմերի կինոստուդիա
* 1974 — Մ.Գորկու անվան կինոստուդիան պարգևատրվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով և հայտնի է դարձել որպես «Հոկտեմբերյան հեղափոխության կ և աշխատանքի կարմիր դրոշիշ քանշանակիր` մանկապատանեկան ֆիլմերի կինոստուդիա»։
* 2003 — 2003 թվականի դեկտեմբերի 4 -ին վերանվանվել է ««Մ.Գորկիու անվան մանկապատանեկան ֆիլմերի կինոստուդիա» ստեղծագործական միավորում»։
Մ. Գորկու անվան կինոստուդիան համարվում է Ռուսաստանի հնագույն և խոշորագույն կինոստուդիաներից մեկը։ 2015 թվականին  կինոստուդիան նշեց իր հիմնադրման հարյուրամյակը։
### Խաղացանկ

250px|left

right|250px

## Հասցե
129226, Մոսկվա, Սերգեյ Էյզենշտեյնի փողոց, տուն 8

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт киностудии им. М. Горького
* [imdb company|id=0114132|company=Киностудия им. М. Горького]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսական կինոընկերություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոընկերություններ

Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկի անունով կոչվող օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ապրանքանիշեր
Ջոշուա Բարնս

**Ջոշուա Բարնս** (, ), անգլիացի գիտնական, դասական բանասեր, հելլենիստ, պատմաբան, գրող, թարգմանիչ, ուսուցիչ։ 1710 թվականից եղել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։

## Կենսագրություն
Վաճառականի որդի է։ Կրթություն է ստացել Քրիստոսի հիվանդանոցին կից բարեգործական դպրոցում և Քեմբրիջի Էմմանուէլ քոլեջում։

1695 թվականին նշանակվել է Քեմբրիջի համալսարանի հունարեն լեզվի պրոֆեսոր (Regius Professor of Greek):

Նրա առաջին հրապարակումներից մեկը` «Գերանիա կամ Պիգմեյների փոքր ժողովրդի բացահայտումը» (Gerania: a new discovery of a little sort of people...) վերնագրով ֆանտաստիկ ուտոպիական վեպը, հնարավոր է, դրդել է Ջոնաթան Սվիֆթին ստեղծել Գուլիվերի ճանապարհորդությունները գիրքը։

Նրա մյուս գործերից են «History of that Most Victorious Monarch Edward III» աշխատությունը, ավելի քան 900 էջից բաղկացած էպիկական աշխատանքը, գրքեր Եվրիպիդեսի (1694), Հոմերոսի (1711) և Անակրեոնի (1705) մասին, որոնք պարունակում են հունական բանաստեղծությունների անուններ, որոնք Դ. Բարնսը հույս ուներ հրապարակել։

Մասնագետները նշում են, որ նրա «Գերանիա կամ Պիգմեյների փոքր ժողովրդի բացահայտումը» արձակ ստեղծագործությունը դարձել է արկածային գրականության ձևավորվող ժանրի մի մասը, որը ներկայացնում է «երևակայական ճանապարհորդություն դեպի օտար կամ հորինված երկրներ և շրջաններ», որոնք միավորել են առաջին դեմքով ներկայացվող արկածային պատումները «երգիծական սոցիալական դիտարկմամբ» կամ հեռավոր երկրներում մարդու իդեալական պահվածքի մասին պատկերացումներով՝ հետևելով Թոմաս Մորի «Ուտոպիայում» եղած ավանդույթներին, որը նկատելի ազդեցություն է ունեցել Մարգարեթ Կևենդիշի «Այրվող աշխարհ» (1666) և Հենրի Նևիլի «Սոսեն կղզի» և ավելի ուշ այնպիսի  աշխատանքների վրա, ինչպիսիք են Դանիել Դեֆոյի «Ռոբինզոն Կրուզոն»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Barnes, Joshua

Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանասերներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կլաուդիա Կիմ

**Կիմ Սո-հյուն** (հանգըլ` 김수현,  ), առավել հայտնի է **Կլաուդիա Կիմ Շամպին** () անվամբ, կորեա-ամերիկացի դերասանուհի և մոդել։

## Վաղ կյանք
Կիմը ծնվել է 1985 թվականի հունվարի 25-ի Հարավային Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլում։ Մանկության վեց տարիները անցկացրել է ԱՄՆ-ում, որից հետո վերադարձել է Հարավային Կորեա։ Միջնակարդ դպրոցում  երազում էր միջազգային իրավաբան դառնալ, իսկ ավագ դպրոցում նա հույս ուներ հեռուստահաղորդավար դառնալ։ Կիմը ոգեշնչվել է CNN հեռուստաալիքում տեսնելով հաղորդավարուհի Կարունա Շինշոյին։  Կրթությունն ավարտել է արտասահմանում, որ իրականացնի իր` հեռուստահաղորդավարուհի դառնալու երազանքը և ընդունվել է Ewha Womans University համալսարան։ Ընդունվելով՝ նա երեք տարի աշխատել է որպես լրագրող և հաղորդավար՝ դպրոցում գործող անգլերեն «Ewha Voice» ամսագրում։ Նա նաև աշխատել է որպես Korea Times ամսագրի և Arirang TV հեռուստաընկերության պրակտիկ լրագրող։

Բացի այդ, նրա երաժշտության, ֆիլմերի և այլ բնակավառներում ունեցած հետաքրքրությունները հանգեցրեց նրան, որ նա Կորեա-չինացի սուպերմոդելների մրցույթին մասնակցելու հայտ ուղարկեց։

## Կարիերա
2005 թվականի հաղթել է Կորեա-չինացի մոդելների մրցույթում։ Կիմն առաջին հաղթողն էր, որը երբեք մոդել չէր աշխատել։ Այդ ժամանակվանից նրան հետաքրքրում էին գերմանական նորաձևության ցուցադրությանն մասնակցելը, ինչպես նաև զբաղվել է դերասանական վարպետությամբ։

2006 թվականին իր դերասանական դեբյուտն է կատարել «Խաղի թագուհի» հեռուստասերիալում։ Նույն թվականին նա հաղթել է SBS-ի դրամա մրցանակաբաշխության «Նոր աստղ» մրցանակը։

Հետագայում նկարահանվել է «Ուղեղ» (2011) բժշկական դրամայում և «7th Grade Civil Servant» (2013) լրտեսական կատակերգությունում, ինչպես նաև գլխավոր դեր է կատարել «Standby» (2012) սիթքոմում։ Կիմը միջազգային ուշադրության է արժանացել, նկարահանվելով Նեթֆլիքսի «Մարկո Պոլո» (2014) հեռուստասերիալում և «Վրիժառուները։ Ալտրոնի դարաշրջանը» (2015) ֆիլմում։

2018 թվականին Կիմը կատարել է Նագայինայի դերը «Ֆանտաստիկ գազաններ։ Գրինդևալդի հանցագործությունները» ֆիլմում։

## Անձնական կյանք
2019 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Կիմն ամուսնացել է կորեա-ամերիկացի բիզնեսմեն Մեթյու Շամպինի հետ։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կլաուդիա Սո-հյուն Կիմը  Culture Depot կայքում
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Էլիսոն Սուդոլ

**Էլիսոն Սուդոլ** (, ), ամերիկացի երգչուհի, երգահան, դերասանուհի։ Որպես երգչուհի հայտնի է **A Fine Frenzy** անվամբ, իսկ որպես դերասանուհի` «Ֆանտաստիկ գազաններ ու որտեղ գտնել դրանց» (2016) և «Ֆանտաստիկ գազաններ։ Գրինդևալդի հանցագործությունները» (2018) ֆիլմերում կատարած Քուինի Գոլդշտեյնի դերով։

## Ֆիլմագրություն

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
* One Cell in the Sea (2007)
* Bomb in a Birdcage (2009)
* Pines (2012)

## Շրջագայություններ
* One Cell in the Sea Tour (2007-2008)
* Birdcage Tour (2009-2010)
* Pines Tour (2012)
* Moon/moonlite tour (2019)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
*

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Շեկլիկ խոտադիր

**Շեկլիկ խոտադիրը** (*Ochotona rufescens* ) փոքր կաթնասունի տեսակ է` Նապաստականմանների կարգի Խոտադիրների ընտանիքի Խոտադիր ցեղից։  Տարածված է Աֆղանիստանում, Իրանում, Պակիստանում, Թուրքմենստանում, նաեւ՝ Հայաստանում։ IUCN- ն այն նշում է որպես « քիչ մտահոգող տեսակ»։

## Դասակարգում
Շեկլիկ խոտադիրը առաջին անգամ նկարագրվել է 1842-ին Ջոն Էդուարդ Գրեյի կողմից՝ նշելով վայրը որպես Հնդկաստան, Քաբուլ, հավանաբար նկատի ունենալով Աֆղանստանը (քարքարոտ բլուրներում, Բեյքեր գերեզմանի մոտակայքում՝ մոտ 6000 կամ 8000 ոտնաչափ (մոտ 1829 կամ 2438 մ) բարձրության վրա):

Հայտնի է երեք ենթատեսակ ՝ 

Ochotona rufescens rufescens

Ochotona rufescens regina

Ochotona rufescens shukurovoi

## Նկարագրություն
Շեկլիկ խոտադիրը պատկանում է նապաստականմաննեի կարգի խոտադիրների ընտանիքին։ Այն փոքրիկ կաթնասուն, որը կապված է նապաստակների և նապաստակների հետ և ունի փոքրիկ գլուխ՝ կլորացված ականջներով, կարճ, խիտ մորթված ոտքերով և ոտքերի վրա մորթյա մանգաղներով։ Մորթեղը կարմրավուն շագանակագույն է`կրեմի գույնի օձիքով, պարանոցի և պալարների տակ գտնվող շուրջը։

## Տարածում
Շեկլիկ խոտադիրը հանդիպում է Աֆղանիստանում, Իրանում, Պակիստանում, Հայաստանում և Թուրքմենստանի հարավարևմտյան լեռնային շրջաններում` 1900-ից մինչև 3500 մ բարձրության վրա։ Տարածված է քարքարոտ անապատային վայրերում, որտեղ բուսական ծածկույթը նոսր է և ընդգրկում է հողի 60% -ից պակաս տարածք, ինչպես նաև գիհուտներում։

Թեև Բնության պահպանության միջազգային միության կայքում չի նշվում, այնուամենայնիվ մի քանի հեղինակավոր աղբյուրներ նշում են, որ Շեկլիկ խոտադիրը տարածված է նաև Հայաստանում։

## Վարքագիծ
Շեկլիկ խոտադիրը ապրում է որջային համակարգում։ Ցերեկային կենդանի է, առավոտյան գագաթնակետային ակտիվությամբ։ Սնվում է բուսական նյութերով, ներառյալ էֆեդրայով, օշինդրով և տատասկափշերով։ Որոշ ցողուններ և տերևներ նրանց կողմից կտրվում են երկայնքով և չորանում բաց երկնքի տակ՝ նախքան որջի մեջ պահեստավորելը։ Բազմացման սեզոնը տևում է Մարտից մինչև Սեպտեմբեր, որի ընթացքում էգը կարող է ունենալ հինգ ծին, յուրաքանչուրում կարող է լինել միջինում վեց ձագ։ Ձագերը շուտ են ծնվում և այնքան շուտ հասունանում, որ հասցնում են նույնպես ձագեր ունենալ նույն տարում։

## Կարգավիճակը
Շեկլիկ խոտադիրն ունի լայն տարածում, և պոպուլացիան կայուն է թվում։ Չնայած նրան, որ սովորաբար տարածված է ժայռոտ կիսաանապատային բնակավայրում, այն կարող է բնակություն հաստատել մշակվող հողերի եզրերին, այգիներում և նույնիսկ դաշտերում կառուցված պատերի մեջ, կավե աղյուսներից պատրաստված տների մեջ։ Որոշ շրջաններում այն համարվում է վնասատու, քանի որ այն ուտում է բերքը և վնասում է պտղատու ծառերի կեղևը, և այդ շրջաններում այն կարող է ոչնչացվել։ Բնության պահպանման միջազգային միությունը կենդանուն թվարկել է որպես « նվազագույն մտահոգություն», բայց Փոքր Բալխան լեռնաշղթայի մեկուսացված պոպուլացիան կարող է վտանգված լինել։ Այս կենդանին ընտելացվել է և օգտագործվել է գիտական նպատակներով, մասնավորապես Ֆրանսիայում և Ճապոնիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Իրանի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նապաստականմաններ
Կատեգորիա:Պակիստանի կենդանական աշխարհ
Գորշ նապաստակ

**Գորշ նապաստակ** *(Lepus europaeus),* հայտնի է նաև որպես **եվրոպական նապաստակ** կամ **նապաստակ-ռուսակ**. այս տեսակը տարածված է Եվրոպայում և Ասիայիում։ Այն նապաստակների խոշորագույն տեսակներից մեկն է և տարածված է չափավոր կլիմայական գոտիներում։ Նապաստակները խոտակերներ են և հիմնականում սնվում են խոտաբույսերով, ինչպես նաև սնվում են ճյուղերով, կեղևով և դաշտային մշակաբույսերով, մասնավորապես ձմռանը։ Նրանց բնական գիշատիչներն են խոշոր գիշատիչ թռչունները, շնազգիները, և կատվազգիները։ Նրանք խուսափում են գիշատիչներից գերարագ և տոկուն վազքի շնորհիվ։ Դա նրանց հաջողվում է, քանի որ ունեն երկար, ուժեղ վերջավորություններ և մեծ քթանցքեր։

Հիմնականում լինելով գիշերային և զգուշավոր կենդանիներ` փոխում են իրենց պահվածքը գարնանը, երբ նրանց կարելի է տեսնել օրը ցերեկով միմյանց հետապնդելուց։ Այս գարնանային աշխուժության ժամանակ նրանք երբեմն հարվածում են միմյանց իրենց թաթերով («բռնցքամարտ»)։ Դա սովորաբար արուների միջև մրցակցություն չէ, այլ էգն է հարվածում արուին, կամ ցույց տալու, որ նա դեռ պատրաստ չէ զույգվելու կամ արուի վճռականության փորձելու համար։ Էգը բույնը դնում հողի մակերեսին՝ մի փոքր գոգավորության մեջ, և որջ չի թորում։ Իսկ ձագերը ծնվելուն պես ակտիվ են։ Յուրաքանչուր ծին կարող է բաղկացած լինել երեք կամ չորս ձագերից, իսկ էգը կարող է տարեկան երեք ծին ունենալ։ Նապաստակները ապրում են մինչև տասներկու տարի։ Զուգավորման սեզոնը տևում է հունվարից մինչև օգոստոս։

Գորշ նապաստակը նապաստակների ընտանիքին պատկանող Հայաստանում հանդիպող միակ տեսակն է։

## Նկարագրություն
Մարմնի երկարությունը 50-60 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 4-5, երբեմն՝ մինչև 7 կգ։ Ականջները երկար են, պոչը՝ կարճ։ Հետին վերջավորությունները երկար են առջևիներից։ Մորթին՝ դեղնամոխրավունից մինչև դարչնագույն։ Ձմռանը գույնը չի փոխում։

## Տարածում
Գորշ նապաստակը տարածված է Եվրոպայում և Ասիայում․ Շվեդիայից և Ֆինլանդիայից մինչև Բրիտանիա, և հյուսիսային Պիրենեյան թերակղզուց մինչև արևմտյան Սիբիր, հարավայինից մինչև հյուսիսային Իսրայել, հյուսիսային Սիրիայում, Միջագետքում, արևմտյան Իրանում, Իրանի հարավարևելյան սահմանին, հարավային Կասպից ծովից մինչև հարավային Պարսից Ծոց։ Նաև ներկրվել է մի շարք վայրեր, ինչպիսին են Հարավային Ամերիկան, Ավստրալիան, Նոր Զելանդիան, և մի քանի կղզիներ, որոնցից են Բարբադոսը, Ռեյունյոնը, և Ֆոլկլենդյան կղզիները։

Հայաստանում տարածված է բոլոր գոտիների դաշտերում, տափաստաններում, անտառեզրերում, թփուտներում և այլուր։

## Վարքագիծ
Ակտիվ է մթնշաղին, մասամբ՝ գիշերը։ Արագավազ է։ Սնվում է բուսական կերով։ Տարեկան բազմանում է 2-3 անգամ, յուրաքանչյուր ծինում՝ 3-6 և ավելի ձագ։ Ապրում է 10-12 տարի։

## Նշանակություն
Գորշ նապաստակի լայն տարածվածության դրական կողմերից կարելի է համարել այն, որ այն սնունդ կարող է հանդիսանալ վտանգված կամ անհետացման եզրին կանգնած գիշատիչ թռչունների և գազաների համար։ Հայաստանում այդպիսի վտանգված կենդանի է համարվում ընձառյուծի ենթատեսակ՝ Առաջավորասիական ընձառյուծը։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ

Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի կաթնասուններ
Արալկում

[250px|մինի|[Փոշոտ փոթորիկ Արալկումում, մայիսի 3, 2009: Գծով մատնանշված է Արալի ծովի ափամեձ սահմանը 1960 թվականի դրությամբ]]

**Արալկում** (*Արալ* ու թյուրքերեն *կում*` ավազ), նոր անապատ, որ ձևավորվել է չորացած Արալի ծովի տեղում։ Ավազաաղային անապատը գտնվում է Ուզբեկստանի և Ղազախստանի տարածքում՝ Կարակումներ և Կիզիլկում անապատների հյուսիսարևմտյան վերջավորության մոտ։ Անապատը կոչում են նաև *Ակկում* (Սպիտակ անապատ)։

2005 թվականին Կոկարալի ամբարտակի կառուցումից հետո Հյուսիսային Արալը վերականգնվում է, սակայն Հարավային Արալը չորանում է` մեծացնելով Արալկում անապատի ավազանը։

Անապատացման արդյունքում խիստ կրճատվել է շրջանի կենսաբազմազանությունը. մոտ 200 տեսակ բուսական ու կենդանական տեսակ ոչնչացել է։ Չորացած ծովի հատակի ներկայիս բուսատեսակները զարգացել են 1960 թվականից։ Այն ներկայացնում էր 34 ընտանիքի բույսեր` 134 ենթակարգով ու 300 տեսակով։ Հիմնական ներկայացուցիչներն են *Salicornia europaea*, *Suaeda crassifolia*, *Tripolium vulgare* ավազակավային հիմքում, ինչպես նաև *Suaeda acuminata* և *Atriplex fominii* ավազային հիիմքում։
ձախից|մինի|Նախկին Արալի ծովի հատակը Ուզբեկստանում, 2004

Արալկումը զբաղեցնում է 38.000 կմ² մակերես։ Այն քամու ուժգին հոսանքների աղբյուր է։ Փոշոտ փոթորիկները տարեկան անապատից տարածում են մոտ 100 միլիոն տոննա թունավոր աղեր ու փոշի։ Մանր փոշին, որ բարձրանում նախկին ջրային տարածքի հատակից, պարունակում է հանքային պարարտանյութեր, պեստիցիդներ, որոնք ծովի մեջ էին հայտնվել շրջակա դաշտերի՝ ջրերով ողողման արդյունքում։ Անապատի վրայով արևելքից արևմուտք անցնում է օդային հզոր հոսանք, որի պատճառով աերոզոլները արագ տարածվում են Կենտրոնական Ասիայի շրջանում։

Արալկումի թունավոր նյութեր են հայտնաբերվել Անտարկտիդայի պինգվինների արյան մեջ, Գրենլանդիայի սառցադաշտերում, Նորվեգիայի անտառներում, Բելառուսի դաշտերում և այլ վայրերում։

## Տես նաև
* Արալի ծովի մակարդակի իջեցում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վ. Ռախմանով, Աշխարհի ամենաերիտասարդ անապատը` Արալկում
* Siegmar-W. Breckle ''Combating desertification and rehabilitation of the salt deserts in the region at the Aral Sea'' 
* 

Կատեգորիա:Անապատներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ղազախստանի անապատներ
Կատեգորիա:Ղազախստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի անապատներ
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի աշխարհագրություն
Շելբի Սթարներ

**Շելբի Է. Սթարներ** (, ), ամերիկացի երգիչ-երգահան և երաժիշտ։ Նա պայմանագիր է կնքել Warner Bros. Records-ի հետ 1997 թվականին, թողարկել է իր պաշտոնական դեբյուտային «Don't Let Them» սինգլը երկու տարի անց։ Սթարները թողարկել է իր դեբյուտային ստուդիական «From in The Shadows» ալբոմն ավելի ուշ, 1999 թվականին, սակայն այն կոմերցիոն հաջողություն չի ունեցել։ 2000 թվականին Սթարներն աշխատել է երկրորդ ալբոմի վրա, սակայն այն երբևէ չի թողարկվել։ Դժգոհ լինելով Warner Bros. Records-ից` Սթարները դադարեցրել է իր պայմանագիրը։ 2003 թվականի հունիսին Սթարները հանկարծամահ է եղել իր տանը` նյարդային բուլիմիայի բարդությունների պատճառով։

## Վաղ կյանք
Շելբի Է. Սթարները ծնվել է 1984 թվականի հունվարի 3-ին, Արևելյան Սթրոուդսբորգում։ Նա ուներ խորթ մայր` Սյուզան Լարոուզը և խորթ հայր` Ալեն Բեննը, ինչպես նաև` կրտսեր քույր` Էմիլի Պ. Բեննը և խորթ եղբայր` Վիլլի Լարոուզը։ Սթարները բնակվել է Բարթոնսվիլում։ Նա սկսել է բանաստեղծություններ և երգեր գրել 11 տարեկանում։

## Կարիերա
### 1996–1998. կարիերայի սկիզբ
12 տարեկան հասակում Սթարները գրել է իր կողմից «ընդունելի» համարվող առաջին, «Straight A Student» վերնագրով երգը։ Այն պատմում էր իր 17-ամյա ընկերոջ մասին, որը մահացել էր` հարբած մեքենա վարելիս։ Ավելի ուշ, 1996 թվականի դեկտեմբերին, իր հոր շնորհիվ ձայնագրել է իր օրիգինալ երգերի չորս դեմո տարբերակները։ Ընտանիքի ընկերներից մեկը ցույց է տվել դեմո տարբերակները Warner Bros. Records-ի ղեկավարներին։ 1997 թվականի դեկտեմբերին Սթարները Warner Bros. Records-ի հետ ձայնագրության գործարք է կնքել։ Այն կազմված էր վեց ալբոմի վերաբերյալ պայմանագրից, որն արժեր ավելի քան 5 միլիոն դոլար։ Նրա մամուլի ներկայացուցիչն էր Ուորներսի հրապարակայնության հարցերով այն ժամանակվա փոխնախագահ Լիզ Ռոզենբերգը։

### 1999 թվական. From in the Shadows
Սթարները երաժշտական տեսահոլովակ է նկարահանել իր առաջին` «Don't Let Them» սինգլի համար։ Նա թողարկել է իր առաջին դեբյուտային *From the Shadows* ալբոմը 1999 թվականին՝ Warner Bros. Records-ի միջոցով։ Ալբոմը լավ է ընդունվել հանրության կողմից, բայց կոմերցիոն հաջողություններ չի ունեցել։ Պրոդյուսերը Քրեյգ Սթրիթն էր, ալբոմում ներկայացված էր 13 երգ։ "You" խորագրով հարաբերություններում վստահության և հավատարմության բացակայության մասին Սթարների երգը ցուցադրվել է *Dawson's Creek-ի* գովազդներում։ Լուսաբանվել է *[[Billboard]]-ում*, *Newsweek-ում* և *[[Յու-Ես-Եյ Թուդեյ|USA Today-ում]]*։ Newsweek-ը Սթարներին գնահատել է որպես «փոփի հրաշամանուկ»։ 1999 թվականի փետրվարին Billboard-ը հայտարարել էր, որ գարնան կեսին Սթարները կմեկնի ոչ մեծ համերգային շրջագայության Միացյալ Նահանգներում, իսկ տոմսերի ամրագրման գործակալությունը Monterey Peninsula Artists-ն է։ 1999 թվականի ապրիլին Սթարները սկսել է մինի համերգային շրջագայություն դեպի Հեռավոր Արևելք և Ավստրալիա։ Ավստրալիայում նա հայտնվել է Լարի Էմդուրի «*Hey Hey It Saturday*» հաղորդման դրվագում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ
Հասան Սալիհամիջիչ

**Հասան Սալիհամիջիչ** (, ), բոսնիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ 2017 թվականի հուլիսին դարձել է Մյունխենի «Բավարիայի» մարզական տնօրեն։

## Կենսագրություն
Հասան Սալիհամիջիչը ծնվել է 1977 թվականի հունվարի 1-ին Յաբլանիցայում, բոսնիացի մուսուլմանների ընտանիքում։ Հոր անունը Ահմեդ է, մոր անունը՝ Սեֆիկա։ Սալիհամիջիչն ունի նաև ավագ քույր։ Դպրոցն ավարտելուց հետո խաղացել է տեղական ֆուտբոլային թիմում։ Այնուհետև պայմանագիր է կնքել «Վելեժ Մոստար» ակումբի հետ և ակումբում խաղացել մինչև 1992 թվականը։ Այդ տարիներին Հասան Սալիհամիջիչը հանդես է եկել Հարավսլավիայի պատանեկան հավաքականի կազմում։

1992 թվականի նոյեմբերին Սալիհամիջիչը, բավականաչափ գումար հավաքելով, տեղափոխվել է Համբուրգ։ Իր զարմիկ Ահմեդ Խալիլխոջիչի կապերի շնորհիվ ընդգրկվել է համբուրգյան ակումբի երիտասարդական կազմում։

Համբուրգում Հասանը ելույթ է ոնեցել մինչև 1998 թվականը, երբ տեղափոխվել է Մյունխենի «Բավարիա»։ «Բավարիայի» կազմում անցկացնելով 9 մրցաշրջան՝ Սալիհամիջիչը 2007 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Յուվենտուս» որպես ազատ գործակալ։

2010/11 մրցաշրջանի ավարտին հեռացել է «Յուվենտուսից», իսկ 2011 թվականի հուլիսի 4-ին հայտնի է դարձել, որ Սալիհամիջիչը՝ որպես ազատ գործակալ, տեղափոխվել է գերմանական «Վոլֆսբուրգ»՝ մեկամյա պայմանագիր կնքելով «գայլերի» հետ։

2017 թվականի հուլիսի 31-ին նշանակվել է «Բավարիայի» մարզական տնօրեն։ Պայմանագիրն կնքվել է մինչև 2020 թվականի հունիսի 30-ը։

## Ձեռքբերումներ
**«[[Բավարիա ՖԱ (Մյունխեն)|Բավարիա]]»**
* Գերմանիայի չեմպիոն (6) – 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2002/03, 2004/05, 2005/06 
* Գերմանիայի գավաթակիր (4) – 1999/2000, 2002/03, 2004/05, 2005/06 
* Գերմանիայի լիգայի գավաթի խաղարկության հաղթող (4) – 1998, 1999, 2000, 2004 
* Չեմպիոնների լիգայի հաղթող (1) – 2000/01 
* Միջմայրցամաքային գավաթի դափնեկիր (1) – 2001

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Интересная информация о Хасане Салихамиджиче: биография, карьера, трофеи и др.

Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վոլֆսբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Արթուր Ապինիս

**Արթուր Ապինիս** (, ), լատվիացի և խորհրդային նկարիչ, գծանկարիչ, նկարազարդող, մեդալների և մետաղների պատրաստող։ Լատվիայի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1974)։ Հասարակական գործիչ։ Լատվիական ԽՍՀ զինանշանի հեղինակ (1940)։

## Կենսագրություն
[thumb|left|150px|<br>[Լատվիական ԽՍՀ զինանշանը:Նկարիչ` Արթուր Ապինիս: 1940 թվականի նախագիծ]]

1932 թվականին ավարտել է Լատվիայի գեղարվեստի ակադեմիան, որտեղ սովորել է Ռիխարդ Զարինշի ղեկավարությամբ։

1928-1943 թվականներին աշխատել է Լատվիայի պետական տպարանում։

1944 թվականից եղել է Լատվիայի գեղարվեստի ակադեմիայի ուսուցիչ Ռիգայում։

1945 թվականից եղել է Լատվիական ԽՍՀ նկարիչների միության անդամ։

1945-1952 և 1962-1975 թվականներին ղեկավարել է Լատվիայի գեղարվեստի ակադեմիայի գրաֆիկայի ֆակուլտետը։ Պրոֆեսոր (1963 թվականից), ամսագրի խմբագիր (1953-1956 թվականներ)։

## Ստեղծագործություն
1928 թվականից Արթուր Ապինիսը սկսել է մասնակցել ամենամյա գեղարվեստական ցուցահանդեսների։

Գրաֆիկական նկարիչ էր, նկարազարդող, գրքերի գրաֆիկայի վարպետ։ Նա աշխատել է հիմնականում կերագծության և վիմագրության տեխնիկայով։

1940 թվականին ստեղծել է Լատվիական ԽՍՀ զինանշանը, որը 50 տարի եղել է Լատվիական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության պետական խորհրդանիշը։

Նկարիչ Արթուր Ապինիսը աշխատել է պատվոգրերի, դիպլոմների, մեդալների և փոստային նամականիշների դիզայնի վրա։ «Խորհրդային Լատվիան 25 տարեկան է» մեդալը ստեղծվել է 1965 թվականին, իր նախկին աշակերտուհու՝ Վալենտինա Զեյլի հետ համահեղինակությամբ։
thumb|right|150px|Նշան, 1940 թվական։ <br />Լատվիական ԽՍՀ գեղարվեստի ակադեմիա։ <br />Նկարիչ` Ա. Ապինիս
thumb|right|150px|Մեդալ` «Խորհրդային Լատվիան<br /> 25 տարեկան է». <br />Արթուր Ապինիս (1965)
thumb|right|150px|Փոստային նամականիշ, 1947 թվական, նկարիչ` Արթուր Ապինիս

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Каталог отдела латышского искусства, —*Издательства Гос. музея искусства*, —Рига, —1961, Апинис А. П., стр. 127.
* Художественный календарь «Сто памятных дат (1974 год)»,—"Советский художник",—М.,—1973
* Arturs Apinis (*M. Ivanova ievards*), —R., —1975.
* *С. Циелава*, Искусство Латвии, —"Искусство", —Ленинградское отделение, —1979, стр. 164, 185, 186.
* *Энциклопедия «Рига»*, —Рига: Главная редакция энциклопедий, —1989, Апинис, Артур Петрович, —стр. 168, ISBN 5-89960-002-0.
* *Enciklopēdija*, Māksla un arhitektūra. Biogrāfiās. —Rīga, —"Preses nams", —2000, ISBN 9984-00-361-2

## Արտաքին հղումներ
* «Советский знак», Медальер: Апинис Артур Петрович
* Художественный календарь "Сто памятных дат (1974 год)",—"Советский художник",—М.,—1973 
* Apinis Arturs (1904-1975) 
* Heraldicum.ru Латвийская ССР

Կատեգորիա:Լատիշ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Լատիշ նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Որս արծիվներով

thumb|300px|right|Ղազախ որսորդները Օլգիում (Մոնղոլիա, 2011)
**Որս արծիվներով**, ավանդական որսաձև Եվրասիական տափաստանում։ Կիրառվում է ղազախների և կիրգիզների կողմից ժամանակակից  Ղազախստանում և Ղրղզստանում, առավելապես Բաբան-Օլգիի նահանգներում, Մոնղոլիայում և Խինջիանգում, Չինաստանում։ Նրանք նշանավոր էին ոսկե արծիվներով, ցախաքլորներով, սապսաններով,  բալոբաններով և այլ գիշատիչ թռչուններով որսով։

## Տերմինոլոգիա
Երկուսն էլ` և' ղազախները, և' կիրգիզներն, ունեն իրենց հիմնական տերմինները թռչուններով, առանձնապես արծիվներով որսի վերաբերյալ։

Կիրգիզ որսորդների մոտ հիմնական տերմին է «münüshkör»-ը։ Արծիվներով որսով զբաղվողների համար օգտագործվող տերմին է «bürkütchü»-ը (bürküt՝ ոսկե արծիվ բառից()։

## Պատմություն
[left|thumb|180px|[ԿիդանՆերը արծիվներով որսի ժամանակ (Սուն դինաստիա)]]

### Կիդաններ
Մ.ա.ա. 936-45 թվականներին կիդանները` քոչվոր ժողովուրդները Մանջուրիայից,  նվաճում են  Չինաստանի հյուսիսային մասը։ Մ.թ.ա. 960 թվականին Չինաստանը նվաճվում է  Սուն դինաստիայի կողմից։ Նրանցից սկսվող Սուն դինաստիան ամբողջությամբ վերահսկողության տակ չէր առնվել խիդաններից, չնայած որ արդեն ասիմիլացվել էր չինական մշակույթի մեծ մասը։  Չինաստանի 300-ամյա կառավարման ընթացքում Սունը տուրք է վճարել կիդաններին նրանց հեռու պահելու համար Սուն մնացած տարածքը նվաճելուց։  Վիճարկվում է այն  փաստը, որ կիդանները ասիմիլացրել են չինական մշակույթը, պահպանվել են քոչվորական շատ ավանդույթներ, ներառյալ արծվով որսը (տես Սուն դինաստիայի անհայտ չինական նկար)։

## Չժուրչժեններ
Շատ ցեղեր որս են արել գիշատիչ թռչուններով։ Կիդանների ցեղերի ներկայացուցիչները հաճախ զավթել են այդպիսի որսորդական արծիվների, բռնի ստիպել ենթարկվել իրենց հրամաններին, բայց դա ավարտվել է անհաջողությամբ (ոչ ի շահ կիդանների)։ Գոյություն ունի տեղեկություն, որ չժուրչժենները ապստամբել են կիդանների դեմ։ Պատճառը եղել է թռչունը՝ հայ-դոն-կին։ Չժուրչժենների ներկայացուցիչներին հաջողվել է ետ վերադարձնել իրենց թռչուններին։

## Կիրգիզներ
1207 թվականին ղրղըզ քոչվորները հանձնվում են Չինգիսհան-Ջուչիի որդու ղեկավարած զորքերին։ Մոնղոլական տիրապետության տակ ղրղզները պահպանում էին իրենց քոչվորական մշակույթը, ինչպես նաև՝ արծվի հետ որսի ավանդույթը, որը շարունակվում է գրեթե մինչև 21-րդ դար (մինչև 1990-ականները)։ Ժամանակակից հնագետները Մ.թ. ա. 1-ին (կամ նույնիսկ 2-րդ) հազարամյակին Միջին Ասիայում բազեի որսի պատմություն են տեսնում։

## Ղազախներ
ԽՍՀՄ-ի Ժամանակ՝ կոմունիստական կառավարման շրջանում, շատ ղազախներ փախել են հարևան Մոնղոլիա։ նրանք հիմնականում բնակություն են հաստատել Բայան-Օլգա մարզում և իրենց հետ բերել են արծիվների հետ որսի ավանդույթները։ Մինչ օրս  Բայան-Օլգա տարածաշրջանում, որը գտնվում է Ալթայի լեռներում՝ արևմտյան Մոնղոլիայում, կան մոտավորապես մի քանի հարյուր որսորդներ արծիվների հետ։ Նրանց սովորույթների մեջ են մտնում որսը ձիով։ նրանք հիմնականում կարմիր աղվեսների որս են արել, նաև օգտագործել են արծիվներ ցուրտ ձմռան ամիսների նապաստակներ որսալու համար։ Վառ գունավոր աղվեսները սպիտակ ձյան ֆոնի վրա շատ ավելի հեշտ էր նկատել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Article on eagle hunting in Kyrgyzstan with pictures
* Altai eagle hunting article 
* Golden Eagle Festival
* https://www.youtube.com/watch?v=sOeu6enMphM

Կատեգորիա:Որսորդություն
ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո

**ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո** ()` կառավարական գործակալություն, որի վրա է դրված ԱՄՆ բնակչության մարդահամարի կազմակերպման պատասխանատվությունը։ Ինչպես նաև այն հավաքում և վիճակագրական մշակման է ենթարկում այլ ազգային ժողովրդագրական և տնտեսական տվյալներ։ Փաստացի սա ԱՄՆ կենտրոնական վիճակագրական մարմինն է։

Բնակչության մարդահամարի բյուրոն համարվում է ԱՄՆ առևտրի նախարարության կառուցվածքային ենթաբաժին։ Գործակալության ղեկավարը գործող նախագահի կողմից նշանակված քաղաքական անձ է։

Մարդահամարի բյուրոն տալիս է գնահատականներ մարդահամարների միջև և իրականացնում է բնակչության թվաքանակի կանխատեսումներ։ Բացի դրանից, սույն մարդահամարները ազդում են ավելի քան 300 միլիարդ դոլարի` ամենամյա դաշնային և նահանգների կողմից` բարենորոգման, առողջապահության, կրթության, տրանսպորտի և այլնի համար տրված փոխհատկացումների վերատեղաբաշխման վրա։ Այդ պատճառով Մարդահամարի բյուրոյի պարտականությունների մեջ է մտնում մարդկանց և տնտեսությանը վերաբերվող վիճակագրության հավաքագրումը։ Բացի այդ, հաճախակի տեղի է ունենում տարբեր դաշնային և տեղական մարմինների հետաքրքրությունների մեջ մտնող թեմաների մասին տվյալների հավաքագրումը, ինչպիսին են զբաղվածությունը, հանցագործությունները, առողջությունը, կարիքների և բնակատեղի ծախսերը։ Դրանք հրապարակվում են ինչպես «ժողովրդագրական տեսություններ»։ Մարդահամարի բյուրոն նաև հրապարակում է արտադրությանը, տարատեսակ վաճառքներին, ծառայություններին վերաբերող տվյալներ։

Մարդահամարի բյուրոն բազայավորվում է  քաղաքում (Մերիլենդ նահանգ) և ևս 12 շրջանային գրասենյակներում. Ատլանտա, Բոստոն, Դալաս, Դենվեր, Դետրոյթ, Կանզաս Սիթի, Լոս Անջելես, Նյու Յորք, Սիեթլ, Ֆիլադելֆիա, Չիկագո և Շառլոթ քաղաքներում։ Տվյալների մշակման ազգային կենտրոնը գտնվում է Ինդիանա նահանգի  քաղաքում։

## Կրճատ պատմություն

Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության առաջին հորվածը նախատեսում է, որ բնակչության մարդահամարը պետք է տեղի ունենա ոչ պակաս, քան մեկ անգամ 10 տարում։ Սրանից է կախված յուրաքանչյուր նահանգի մանդատների քանակը Ներկայացուցիչների պալատում և Ընտրողների կոլեգիայում։ Մարդահամարի բյուրոն այս լիազորությունները արդեն ստացել է ԱՄՆ 13 նահանգներով ձևավորման արձանագրությունում։ Այժմ մարդահամարը տեղի է ունենում զրոյով ավարտվող և «տասնամյակ» անվանումը ստացած յուրաքանչյուր 10 տարում (2000,2010)։

1790-1840 թվականներին մարդահամարը տեղի էր ունենում շերիֆների ուժով։ 1840 թվականից ստեղծվել է մարդահամարի կենտրոնական գրասենյակ, որը գործել է միայն տասնամյա մարդահամարի ժամանակ։ 1890 թվականին մարդահամարի ընթացքուն առաջին անգամ արդյունքների մշակման համար օգտագործել են Հերման Հոլլերիթի հեղինակած աղյուսակավորող էլեկտրական մեքենան։ 1902 թվականին Մարդահամարի ժամանակավոր գրասենյակը վերակազմակերպվել է և 1903 թվականին ի վերջո ստացել ներկայիս անվանումը ԱՄՆ առևտրի նախարարության կառուցվածքում։ Մարդահամարի բյուրոն դարձել է ԱՄՆ կենտրոնական վիճակագրական մարմինը։

2006 թվականին Բնակչության մարդահամարի բյուրոյում աշխատում էր 5593 մարդ։

## Տես նաև
*Հայաստանի վիճակագրական կոմիտե
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԱՄՆ Մարդահամարի բյուրո (պաշտոնական կայք)



Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վիճակագրական կազմակերպություններ
Կարլ Հասսե

**Կարլ Հասսե**  ( ),   գերմանա-լեհ բժիշկ, մանկավարժ, բժշկագիտության դոկտոր։

## Կենսագրություն
Կարլ Հասսեն ծնվել է Շլեզվիգ Հոլշտայն նահանգի  Թյուննինգ քաղաքում, 1861-1863 թվականներին  Գյոթինգենի համալսարանում սովորել է բժշկագիտություն, որից հետո  աշխատանքի է անցել Քիլի համալսարանում՝ որպես պրոֆեսորի օգնական և 1866 թվականին ստացել է բժշկագիտության դոկտորի աստիճան։

1869 թվականին Հասսեն աշխատանքի է անցել Վյուրցբուրգի համալսարանում, եղել է պրոֆեսորի օգնական։ 1870 թվականին որպես զինվորական բժիշկ մասնակցել է Ֆրանս-պրուսական պատերազմին։

1873 թվականին նշանակվել է  Վրոցլավի համալսարանի անատոմիայի ամբիոնի վարիչ։

Բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում նաև «Kunststudien» խորագրով  արվեստի տարբեր  գործերի քննադատական և գեղագիտական վերլուծության վերաբերյալ 5 գրքի (1882-1894)։

## Աշխատություններ
*«Anato mische Studien»
*«Die vergleichende Morphologie und Histologie des häutigen Gehörorgans des Wirbelthiere»
*«Anatomische und palaentologische Ergebnisse»
*«Das natürliche System der Elasmobranchier»
*«Beiträge zur allgemeinen Stammesgeschichte der Wirbelthiere»
* «Die Formen des menschlichen Körpers und die Formänderungen bei der Athmung»
*«Handatlas d. Hirn- und Rückenmarksnerven»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hasse, Karl // Nordisk familjebok.

## Գրականություն
* *Gerhard Wagenitz*. Göttinger Biologen 1737–1945: eine biographisch-bibliographische Liste. Vandenhoeck & Ruprecht, 1988 s. 74.
 

Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Լեհ բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Լեհ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բժիշկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Լեհ արվեստագետներ