open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elogio del Horizonte

**Elogio del Horizonte**, բետոնե քանդակ, գտնվում է Իսպանիայի Խիխոն քաղաքի ժայռոտ ափին՝ Կանտաբրիական ծովի մոտ։ Այն ունի 10 մետր (33 ոտնաչափ) բարձրություն և կշռում է 500 տոննա։ Քանդակը նախագծել է բասկ ճարտարապետ Էդուարդո Չիլիդան, և այն բացվել է 1990 թվականին։ Այն հաճախ համարվում է Խիխոնի «խորհրդանիշ»։ Սակայն միաժամանակ այն ենթարկվել է քննադատության՝ բարձր կառուցման ծախսերի և անսովոր ձևի համար։

## Նկարագրություն
«Հորիզոնի գովքը» (*Elogio del Horizonte*) բետոնե քանդակ է, որի բարձրությունը 10 մ (33 ոտնաչափ), երկարությունը՝ 15,5 մ (51 ոտնաչափ), իսկ լայնությունը՝ 12,5 մ (41 ոտնաչափ) է։ Այն կշռում է 500 տոննա (550 կարճ տոննա)։ Քանդակը կանգնած է Իսպանիայի Խիխոն քաղաքի ժայռոտ ափին՝ Կանտաբրիական ծովի մոտ։ Դրա հեղինակ Էդուարդո Չիլիդան ստեղծել է այն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու հորիզոնին, որը նկարագրել է որպես «յուրաքանչյուր մարդու հայրենիք»:

## Պատմություն
«Հորիզոնի գովքը» քանդակի հեղինակ՝ բասկ քանդակագործ Էդուարդո Չիլիդան, գաղափարը մշակել է 1985 թվականին և սկսել է դրա համար օվկիանոսի ափին հարմար տեղ որոնել։ Նրա որոնումները ավարտվել են 1986 թվականին, երբ Խիխոնի քաղաքային իշխանությունները նրան առաջարկել են տեղադրել քանդակը Սերո դե Սանտա Կատալինայի ժայռոտ ափին՝ Կանտաբրիական ծովի դիմաց։

1987 թվականի հոկտեմբերին տարածքը այցելելուց հետո Չիլիդան հաստատել է այն որպես ապագա քանդակի տեղադրության վայր։ Քանդակագործ Խեսուս Ալեդոն նախ փրփրապլաստից պատրաստել է արձանի լիամասշտաբ մոդելը, որը դարձել է քանդակի հիմքը կազմող սոճու կաղապարի նախատիպը։ Կաղապարի պատրաստման համար ատաղձագործները օգտագործել են 14,000 կիլոգրամ համարակալված տախտակներ՝ «Հորիզոնի գովքը» քանդակի բարդ կորերն ու ձևերը ճիշտ քարտեզագրելու համար։ Բետոնի լցման աշխատանքները սկսվել են 1989 թվականի աշնանը։  Ինժեներ Խոսե Անտոնիո Ֆերնանդես Օրդոնիեսը քանդակի գույնը բարելավելու համար օգտագործել է ավելի քան քսան տարբեր բետոնե խառնուրդներ։ Աշխատանքներն ավարտվել են 1989 թվականի հոկտեմբերի 30-ին

«Հորիզոնի գովքը» պաշտոնապես բացվել է 1990 թվականի հունիսի 9-ին։ Այն արագորեն արժանացել է քննադատության՝ 100,000,000 պեսետա արժողության բարձր ծախսի պատճառով։ Բացի այդ, իր անսովոր ձևի համար քանդակը քամահրանքով անվանել են «Քինգ Քոնգի զուգարան»։ Այնուամենայնիվ, տարիների ընթացքում քանդակը սկսել է ընկալվել որպես «քաղաքի խորհրդանիշ»։ 2024 թվականին՝ բացումից 34 տարի անց, նախատեսվում էր քանդակի վերականգնում՝ 80,000 եվրոյի չափով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1989 քանդակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակներ
Շաքար ամին

**«Շաքար ամին»,** Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից, որը զետեղված է 1983 թվականին հրատարակված երկերի վեցհատորյակի վեցերորդ հատորում՝ «Ձմեռային պատմվածքներ» շարքի մեջ, գրվել է 1954 թվականին։ 

## Գաղափար
Սերո Խանզադյանի` տարբեր պատճառներով լեռնաշխարհից հեռացած ու օտար եզերքներում
չկայացած հերոսներից շատերը մտքով հայրենի տանն են, մանկության երազների հեռավոր
հովիտներում: Նրանց ներաշխարհում անընդհատ հնչում են անցած-գնացած օրերի երգերն ու կանչերը, Լաստի լանջերից գյուղերի վրա սփռվող կապույտ մշուշները, Վարարակնի ու Որոտանի ջրերի ճողփյունը, և այս ամենը քնարական ջերմ լիցքեր է հաղորդում գրողի պատումի էպիկական շնչին: Իրենց ապրած ժամանակահատվածում որքան էլ դժվար էր մնալ անաղարտ ու մաքուր, Սերո Խանզադյանի` հաց արարող ու երկիր պահող հերոսները, կսկիծն ու ցավը ներսում խեղդած, չարությամբ չեն լցվում աշխարհի ու մարդկանց հանդեպ, պահպանում են մարդկայնության` լեռնաշխարհում սրբացած չափանիշները և կյանքի ամենածանր պահերին անգամ չեն հուսալքվում,
այլ մնում են բարի ու անչար:

## Սյուժե
Պատմվածքում ներկայացվում է գյուղական կյանքն ու միջավայրը: Հեղինակը պատմությունը սկսում է Շաքար ամու արտաքին տեսքի նկարագրությամբ: Կարճահասակ մարդ էր Շաքար ամին, որի մի աչքը սև էր, մյուսը՝ սպիտակ: Շաքար ամին ուներ մի էշ ու մի կին, որի անունը Ագուլ զիզի էր: Բարձրահասակ, սև աչքունքով կին էր Ագուլ զիզին: Գյուղում բոլորը նրան ամենամաքրասեր կինն էին համարում: Շատ հաշտ էին ապրում ամուսինները: Շաքար ամին ուներ բանջարանոց, որտեղ էլ անց էր կացնում ողջ ամառը, իսկ կինը ամեն օր գնում էր բանջարանոց՝ լոբի ու դդում քաղելու:  Շաքար ամու հարևանությամբ էին ապրում Աքցիզնի Եփրեմը և Նիկոլի տղան, որի անունը հեղինակը չի հիշատակում: Շաբաթը մեկ-երկու անգամ բանջարանոց էր գալիս Աքցիզնի Եփրեմը, իսկ Նիկոլի տղան պատմում էր, որ  մի օր նրա տատը հրամայում է, որ տղան գնա և անպայման ջրի իրենց լոբին: Երբ հասնում է բանջարանոց,  առվի ջուրը կապում է  իրենց լոբու տակ: Սակայն  բանջարանոցում քնում է  և մինչ արթնանում է՝  Ագուլ զիզին ջուրը կտրած է  լինում: Էս խի՞ ես մեր ջուրը կտրել, խանում-խաթուն Ագուլ զիզի:  Ագուլ զիզին, լսելով,տղայի ձայնը, դուրս է գալիս լոբու թաղերից: Տղան նկատում է, որ նրա ոտքերը ցեխոտ էր, իսկ աչքերը լցված էին բարկությամբ: -Շառդ քաշի՛ր, շա՛ն լակոտ, աչքերդ կհանեմ, տեղն աղ կածեմ:  Նիկոլի տղան հասկանում է, որ անիմաստ է նրա հետ վիճելը և որոշում է գնալ  Շաքար ամու մոտ և  հասկանալ, թե որն էր կնոջ պահվածքի պատճառը: Շաքար ամուն ասում է, որ խրատի իր կնոջը: Սակայն Շաքար ամին նույնպես բարկանում է տղայի  վրա ասելով,- Խի՞ իմ կնիկը դուրսընկա՛ծ ա, սիրական ա պահու՞մ: Եվ մինչ Շաքար ամին բարկացած խոսում  էր, այդ նույն պահին  հարևանները ծիծաղում էին, իսկ Ագուլ զիզին թաքնվել էր  լոբու թաղերում և ձայն չէր հանում:

## Կերպարներ
* Շաքար ամի
* Նիկոլի տղան
* Ագուլ զիզի
* Աքցիզնի Եփրեմ

## Արտաքին հղումներ

* https://grqaser.org/books/96

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1954 գրքեր
Յուրի Սաքունց

**Յուրի Սաքունց** (), հայազգի գործող մարզիկ, 

ձեռնամարտի 4-րդ դանի վարպետ:

## Կենսագրություն
Յուրի Սաքունցը ծնվել է 1996 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, Չարենցավանում։ 2012-2017 թվականներին սովորել է Չարենցավանի պետական ֆիզկուլտուրայի քոլեջում: 2017-2021 թվականներին սովորել և ավարտել է ՀՀ ՆԳՆ Ճգնաժամային կառավարման պետական ակադեմիայի արտակարգ իրավիճակների և ճգնաժամային կառավարման ֆակուլտետը: 2023-2025 թվականներին սովորել և ավարտել է նույն ֆակուլտետը՝ փրկարարական գործ մասնագիտությամբ, ստանալով անվտանգության ծառայության մագիստրոսի աստիճան:

## Աշխատություններ
* Դաշյան Վ. Ս., Սաքունց Յ. Ն., Փրկարարի ֆիզիկական պատրաստականությունը, Ուսումնական ձեռնարկ, Հեղինակային հրատարակություն, Երևան, 2025

## Աշխատանքային գործունեություն
2018 թվականից աշխատել է ինքնապաշտպանության մարզիչ, 2021-2022 թվականներին Եվրասիա միջազգային համալսարան ֆիզ.պատրաստության դասախոս, 2021-2023 թվականներին Ոստիկանության կրթահամալիրում՝ հատուկ ֆիզիկական պատրաստության դասախոս դասխոս, 2023-2024 Վ.Սարգսյանի անվան ռազամական համալասարանում ձեռնամարտի մարզիչ, իսկ 2021-2025 թվականներին՝ ՀՀ ՆԳՆ Ճգնաժամային կառավարման պետական ակադեմիայում՝ դասախոս:

## Սպորտային գործունեություն
Սաքունցը մանկուց զբաղվել է տարբեր սպորտաձևերով: Սկզբնական մարզումներն անցկացրել է իր հոր, ըմբշամարտի ԽՍՀՄ չեմպիոն, սպորտի վարպետ՝ Նիկոլայ Սաքունցի մոտ:

2014 թվականից սկսել է սահմանել ռեկորդներ ուժային վարժություններում հայտնվել համաշխարհային ռեկորդակիրների շարքերում:

2019 թվականին դարձել է ուժային եռամարտի աշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի գավաթի բացարձակ հաղթող:

2021 թվականին դարձել է Մաս-ռեսթլինգի աշխարհի գավաթի բրոնզե մեդալակիր:

2022 թվականին Մաս-ռեսթլինգի եվրոպայի չեմպիոն 

2022 թվականից մտել է պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտի աշխարհ:

Պրոֆեսինոալ ռինգում Սաքունցն անցկացրել է 14 մենամարտ, որոնք ավարտել է փառահեղ հաղթանակով: Մենամարտերից 12-ն ավարտվել է նոկաուտով:
Բռնցքամարտի պրոֆեսիոնալ աշխարհում նա նվաճել է GBC, WBU, WBL և WBF վարկածներով աշխարհի և WBF վարկածով Եվրոպայի գոտիներին:

### Պետական պարգևներ
.  ՀՀ ԱԻՆ նախարարի կողմից մեդալ փրկություն,կանխարգելում,օգնություն 2023
* ՀՀ ԱԻՆ՝ նախարարի կողմից մեդալ համագործակցության համար, 2021
* ԱՀ ՆԳՆ՝ նախարարի կողմից շնորհակալագիր, 2021
* ԱՀ նախագահ՝ պարգևատրում, 2020
* ՀՀ Պաշտպանության նախարարի կողմից՝ պատվոգիր, 2016
* ՀՀ ՊՆ կողմից՝ մարզական կարգ 1-ին աստիճան, 2016
* ՀՀ ՊՆ գեներալ-մայոր Կ. Աբրահամյանի կողմից՝ 1-ին կարգի պատվոգիր, 2016

## Ընտանիք
Ամուսնացած չէ:Եղբայրը Գինեսի ու Դյուցազնագրքի բազմակի ռեկորդակիր Արթուր Սաքունցն է։

## Այլ
Մասնակցել է ապրիլյան քառօրյա պատերազմին:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռեկորդներ
* Yuri Sakunts BoxRec
* ՃԿՊԱ Նորություններ

Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Յուջու

**Չխվե Յուն** (, ), առավել հայտնի է ***Յուջու*** կեղծանունով (), Հարավային կորեացի երգչուհի: Եղել է Gfriend խմբի անդամ մինչև դրա լուծարումը: 2022 թվականի հունվարի 18-ին սոլո առաջնաելույթն է կատարել մինի ալբոմով:

2015 թվականին երգիչ Loco-ի հետ արժանացել է «Melon Music Awards» երաժշտական մրցանակի՝ լավագույն սաունդթրեքի համար:

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք
Ծնվել է 1997 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Կորեայի Հանրապետության Գոյան քաղաքում: Նա ունի ավագ քույր: Գոյան քաղաքի Օհմի տարրական և միջնակարգ դպրոցներում սովորելուց հետո ընդունվել է գյուղի կատարողական արվեստի դպրոցի գործնական պարի ֆակուլտետ, որն ավարտել է 2016 թվականի փետրվարին: Սովորել է նաև Սոնսինի կանանց համալսարանում՝ պրակտիկ ժամանակակից երաժշտության ֆակուլտետում։

*[[Kakao M]]*-ի և Cube Entertainment-ի նախկին թրեյնին է։

### 2011-2021՝ նախաառաջնաելույթ և առաջնաելույթ Gfriend-ում
Մինչ իր առաջնաելույթը Յուջուն մասնակցել է բազմաթիվ երաժշտական մրցույթների: 2011 թվականին մասնակցել է SBS հեռուստաալիքով K-pop Star երաժշտական ռեալիթի շոուի 1-ին եթերաշրջանին, սակայն դուրս է մնացել առաջին փուլից:

2015 թվականի հունվարին հանդես է եկել որպես «GFriend» խմբի գլխավոր վոկալիստ «Glass Bead» (유리구슬) երգով: Այս երգի փրոմոուշինգի ժամանակ, ելույթ ունենալով անձրևից սայթաքուն տեսարանում, Յուջուն 5 անգամ ընկել է։ Նաև մեկ անգամ ընկել է «Սինբի» խմբի նրա գործընկերը: Չնայած դրան, նրանք ավարտել ելույթը, ինչը գրավել հանդիսատեսի ուշադրությունը: Խումբը գովասանքի է արժանացել իր պրոֆեսիոնալիզմի համար:

2015 թվականին Յուջուն և երգիչ Լոկոն կատարել են «Spring Is Gone by Chance» երգը «Աղջիկը, որը հոտեր է տեսնում» դրամայի սաունդթրեքի համար։ Նույն թվականին այս երգը որպես լավագույն սաունդթրեք արժանացել է «Melon Music Awards» երաժշտական մրցանակին: 2016 թվականին դարձել է պատվավոր դեսպան Մեքսիկական «Cool eggs» անիմացիոն ֆիլմի խթանման համար։ Նաև ձայնագրել է «Billy & The Brave Guys» սաունդթրեքը նրա համար, որը թողարկվել է փետրվարի 18-ին:

Բացի խմբում մասնակցություն ունենալու, զբաղվում է սոլո նախագծերով։ 2016 թվականի մարտին ձայնագրել է «Cherish» երգը՝ համագործակցելով խմբի Սոն Յուլի հետ Up10tion, իսկ 2017 թվականի հոկտեմբերին կատարել է «Heart Signal» երգը *IZ*  («այզ») խմբի երգիչ Չիհուի հետ:

2017 թվականին Յուջուն և Սինբին ընտրվել են Կորեայի Հանրապետությունում «Ուրֆին Ջյուսը և նրա փայտե զինվորները» ռուսական լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմի առաջխաղացման համար:

### 2021-մեր օրեր: Սոլո առաջնաելույթ
2021 թվականի սեպտեմբերի 1-ին «Gfriend»-ի լուծարումից և «Source Music»-ից հեռանալուց հետո բացառիկ պայմանագիր է կնքել «Connect Entertainment»-ի հետ:

Որպես առաջնաելույթ հանդես է եկել 2022 թվականի հունվարի 18-ին՝ «Rec» մինի ալբոմով։ Եվ նրա առաջատար սինգլը՝ «Play» (놀이)։ Սա նրա առաջին սոլո թողարկումն է *Connect Entertainment*-ի ներքո և Gfriend-ի լուծարումից հետո։

## Սկավառակագրություն
### Մինի ալբոմներ
* *Rec.* (2022)

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GFriend на Daum Cafe
* GFriend в «Твиттере»
* GFriend на сайте Instagram
* GFriend в Facebook
* GFriend в «YouTube»

Կատեգորիա:1998 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Կին
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացիներ
Կատեգորիա:Քեյ փոփ
John's Phone

thumb|295x295px|John's Phone
**John's Phone**, մինիմալիստական բջջային հեռախոս, համարվում է աշխարհի ամենապարզ հեռախոսը։ Այն թույլ է տալիս օգտվողին միայն զանգեր կատարել և ընդունել՝ չունենալով ժամանակակից սմարթֆոնների ֆունկցիաները, ինչպիսիք են տեսախցիկը, ինտերնետային հասանելիությունը և հաղորդագրությունների ուղարկումը։ Հեռախոսահամարներն ու հասցեները գրանցվում են թղթե փոքրիկ գրքույկում, որը պահվում է հեռախոսիհետևի մասում։ Այն նախագծվել և մշակվել է նիդերլանդական John DoeAmsterdam գովազդային և դիզայնի գործակալության ներկայացուցիչներ Հեյն Մևիսենի և Դիդերիքե Բոկիկողմից։ Հեռախոսը շուկայահանվում է որպես իդեալական տարբերակ երեխաների, տարեցների և տեխնոֆոբների համար։
մինի|Հեռախոսի վերին մասում գտնվող փոքր էկրան:

## Հնարավորություններ
Երբ 1,200 ԱԺ մարտկոցը լիովինլիցքավորված է, էկրանին աջ կողմում ցուցադրվում է «JOHNS» բառը։ Որքան ցածր է լիցքավորման մակարդակը, այնքան քիչ տառեր են երևում։ Մարտկոցը սպասման ռեժիմում կարող է աշխատել մոտ 3 շաբաթ, իսկ զանգի ընթացքում՝ մինչև 6 ժամ։ Սարքը ապահովում է զանգի և թրթռման ռեժիմներ։ Չնայած չունի բարձրախոս, այն համալրված է ականջակալով/միկրոֆոնով, որը կարելի է միացնել micro-USB պորտին։ Հեռախոսն ունի արագ հավաքման գործառույթ և կարող է ցուցադրել զանգահարողի համարի նույնականացումը էկրանին։ Այն չունի SIM-կոդով արգելափակում, ինչը թույլ է տալիս օգտագործել ցանկացած SIM-քարտ, որը աշխատում է GSM համակարգում։ Ստեղնաշարը ներառում է միայն թվերը (0-9), աստղանիշ (*), վանդականիշ (#), ինչպես նաև զանգի ավարտի կոճակները։ Հեռախոսի հետևի մասում տեղադրված է 32 էջանոց թղթե հասցեագիրք և գրիչ, որը հիշեցնում է ստիլոս։ Դիզայներները նշում են, որ այս հնարավորությունները թույլ են տալիս հեռախոսն օգտագործել նույնիսկ այն անջատված վիճակում։
մինի|Հեռախոսի գրքի խցիկ հետևի մասում:

## Ընդունում
Թեև հեռախոսը տեխնոլոգիական լրատվամիջոցների կողմից ներկայացվել է որպես «աշխարհի ամենապարզ հեռախոս» և «հակասմարթֆոն», այն նաև ենթարկվել է քննադատության՝ իր պարզության համեմատ բարձր գնի, կոպիտ պլաստիկ կառուցվածքի և թույլ էրգոնոմիկայի համար։
 
2010 թվականի դեկտեմբերին Fast Company ամսագիրը John's Phone-ը ներառել է իր «Տարվա 12 լավագույն ինտերֆեյսային լուծումներ» ցուցակում։
 
Հեռախոսը 2011 թվականին ներառվել է Բարսելոնայում բացված Մտքերի և Նորարարությունների Թանգարանի (Miba) սկզբնական հավաքածուում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ
Կատեգորիա:Կապի միջոցներ
Կատեգորիա:Հեռախոսակապ
Պատկառուկ

**Պատկառուկ** ()‘ բազմամյա խոտաբույս է, տեսակ բույսերի տեսակը` միմոզա (ցեղ)  ընտանիքին, որը ծագում է Հարավային Ամերիկայի արևադարձային շրջաններից և մշակվում է ամբողջ աշխարհում որպես դեկորատիվ բույս։
thumb|պատկառուկ

## Ստուգաբանություն
***Պատկառուկ*** բառը բաղադրյալ բառ է, որը կազմվել է *պատկառել* + *-ուկ* արմատներից։ Ենթադրաբար, ծաղկի անունը հորինել են Վենետիկի Մխիթարյանները։

## Բուսաբանական նկարագրություն

Պատկառուկն ունի 30–70 սմ բարձրություն, հազվադեպ՝ մինչև 150 սմ։ Նրա տերևները՝ երկակի փետրաձև, զգայուն են, փաթաթվում են դրանց դիպչելիս։ Դա տեղի է ունենում այն պատճառով, որ տերևների ցողունների հիմքում տեղակայված են պուլվինուսներ (հոդավոր հաստացումներ, որոնք ապահովում են շարժումը), իսկ տերևների վրա՝ ճնշման նկատմամբ զգայուն ընկալիչներ։ Այս ընկալիչների գործարկումը հանգեցնում է կալիումի, կալցիումի և այլ օսմոլիտների իոնների շարժմանը, որոնց ձգվում է ջուրը, պարենքիմի, տարածիչների և ծալիչների բջիջների խմբերի միջև, ինչն էլ ծալում է տերևը։ Հետազոտություններից մեկում պարզվել է, որ պատկառուկն ունի շփումների առանձնահատկությունները «հիշելու» հատկություն, և եթե դրանք սպառնալիք չեն ներկայացնում, տերևները չի ծալի։ Մեկ այլ հետազոտության ընթացքում պարզվել է, որ բույսը կարող է տարբերակել հպման տեսակը։ Այն դեպքում, երբ արմատներին դիպչում է մարդը, օդը լցվում է ծծմբի տարբեր միացությունների և այլ նյութերի խառնուրդով, բայց այդ դեպքում ապակու կամ պողպատի հետ շփումը արտադրության մեխանիզմը չի գործարկում։

Ցողունը փշոտ է, պտուղը՝ ունդ՝ 2-8 սերմերով։ Փոշոտվում է Քամու միջոցով և Միջատների միջոցով։ Ծաղկում է մայիսից սեպտեմբեր։

Ծաղկի բանաձև: 

.

## Տարածում
Բույսի ծննդավայրը արևադարձային հատվածն է Հարավային Ամերիկայի և Կենտրոնական Ամերիկայի, սակայն մշակվում է ամենուր արևադարձերում (Ափրիկէ, Հիւսիսային Ավստրալիա, Հավայի)։ Տարածված է աշխարհով մեկ որպես սենյակի կամ ջերմատան բույս։

## Քիմիական բաղադրություն

Բույսը թունավոր է և կարող է առաջացնել անասունների թունավորում արոտավայրերում։

## Ծանոթագրություններ

[Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի բուսական աշխարհ]]

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր
Լոնդոնյան դիսպերսիոն ուժեր

**Լոնդոնյան դիսպերսիոն ուժեր**, էլեկտրաստատիկ ձգման ուժեր, որոնք առաջանում են անմիջական և ինդուկցիոն դիպոլների միջև, որոնք գտնվում են էլեկտրապես չեզոք ատոմների կամ մոլեկուլների մեջ։ Դրանք հիմնված են անլրացված դիպոլերի՝ օրգանական կամ մոլեկուլային համակարգերում լցված էլեկտրոնների ֆլուկտուացիաներով։ Այս ուժերի առաջացումը բացատրվել է 1930 թվականին գերմանացի ֆիզիկոս-թեորետիկ Ֆրից Լոնդոնի կողմից։

Լոնդոնյան դիսպերսիոն ուժերը համարվում են համընդհանուր (այսինքն՝ նրանք ի հայտ են գալիս բոլոր դեպքերում), քանի որ դրանք պայմանավորված են ատոմների և մոլեկուլների փոխազդեցությամբ՝ դիպոլի մոմենտների միջոցով, որոնք կարող են լինել իրենց կամ փոխադարձորեն ինդուկցված։ Գիտականորեն ընդունված է, որ դիսպերսիոն էներգիան չունի դասական անալոգ՝ այն սահմանափակվում է քվանտամեխանիկական էլեկտրոնային խտության փլուզումներով։

Մի ատոմի կամ մոլեկուլի անհապաղ լիցքահարվածությունը, որը բնութագրվում է անհապաղ դիպոլի մոմենտով, առաջացնում է նույնպիսի դիպոլի մոմենտ մյուս ատոմում կամ մոլեկուլում։ Երբ ատոմները կամ մոլեկուլները մոտենում են միմյանց, միկրոդիպոլերի կողմնորոշումը դառնում է կախված՝ դրանց միացումը և անհայտացումը տեղի է ունենում միաժամանակ։ Միկրոդիպոլերի միաժամանակյա առաջացումը և անհայտացումը տարբեր ատոմներում և մոլեկուլներում առաջացնում է նրանց փոխադարձ ձգում։

Այս փոխազդեցության արդյունքը դիսպերսիոն ուժերի միմյանց վրա ազդող ինտերակցիան է։ Դիսպերսիոն փոխազդեցության պոտենցիալ էներգիան հաշվարկվում է։

Լոնդոնյան դիսպերսիոն փոխազդեցությունը (ձգում) կարող է տեղի ունենալ բոլոր ատոմների և մոլեկուլների միջև։ Վերլուծություն և գնահատում կատարելիս, երբ մենք գնահատում ենք դիսպերսիոն փոխազդեցությունը մոլեկուլների միջև ամուր մարմնում, ներկայումս օգտագործվում է Հիրշֆելդի մակերեսների հաշվարկի մեթոդը։ Այս մոտեցման հիմնական մեթոդները նկարագրված են համապատասխան ուսումնասիրություններում։

Ատոմային փոխազդեցությունը միշտ ուղեկցվում է ատոմների վերամիավորմամբ՝ մոլեկուլ կազմելու ժամանակ, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ խոսքը վերաբերում է իներտ գազերին, որոնք պահպանում են իրենց անհատականությունը։ Այսպես, բոլոր իներտ գազերը սովորական պայմաններում մոնոատոմային են։ Այնուամենայնիվ, Լոնդոնյան դիսպերսիոն ուժերը պայմանավորում են իներտ գազերի տարբեր ագրեգատային վիճակներում (գազ, հեղուկ և ամուր մարմին) (տես նաև՝ Վան-Դեր-Վալսյան ուժեր) գոյությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոլեկուլային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Քիմիական ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Հարթ (կղզի)

**Հարթ**, կղզի Պելեմ արշիպելագում՝ Լոնգ Այլենդ նեղուցի արևմտյան հատվածում, Բրոնքսից հյուսիս-արևելք և Սիթի Այլենդից արևելք, Նյու Յորք քաղաքում, ԱՄՆ։ Երկարությունը մոտ 1.6 կմ է, լայնությունը՝ մոտ 0.53 կմ։ Տարածքը՝ 0.531 կմ²։

1864 թվականին կղզին ԱՄՆ-ի Գունավոր զորքերը կղզին օգտագործել են որպես զորավարժարան։ 1865 թվականին այն ծառայել է որպես ռազմագերի ճամբար Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում, իսկ հետագայում՝ որպես հոգեբուժարան և տուբերկուլոզի սանատորիա։ Սառը պատերազմի տարիներին, 1955-1960 թվականներին, կղզու հյուսիսային հատվածում տեղակայված է եղել Nike Ajax NY-15 զենիթային հրթիռային համալիրի մի մասը՝ մեկնարկային հարթակներով և ստորգետնյա բունկերներով։ Վերահսկիչ կայանը գտնվել է Ֆորտ Սլոկամում, Դևիդս Այլենդ կղզում։ Մինչև 1967 թվականը կղզին օգտագործվել է որպես բանտ և անտունների ապաստարան։ 1967 թվականին այնտեղ բացվել է «Ֆենիքս» (Phoenix House) թմրամոլների վերականգնողական կենտրոնը, որը ներկայացրել է 350 բնակիչ ունեցող համայնք՝ մշակովի հողատարածքով։ Կազմակերպվել են փառատոներ՝ մինչև 10,000 հանդիսատեսի մասնակցությամբ, հրատարակվել է The Hart Beat թերթը, անցկացվել են բեյսբոլի խաղեր։ 1977 թվականին, երբ դադարեցվել է կղզու հետ նավահանգստային կապը, «Ֆենիքս» կենտրոնը տեղափոխվել է Մանհեթեն, և կղզու շինությունները վերջնականապես լքվեցին։
[ձախից|մինի|Զանգվածային գերեզման Հարթ կղզում։ Մոտ 1890 թվական, Լուսանկարիչ [Յակոբ Ռիս։]]
1860-ական թվականներից այն օգտագործվել է քաղաքային իշխանությունների կողմից որպես անօթևանների, աղքատների և մահացած երեխաների գերեզմանատուն, որոնց մարմինները չեն պահանջվել 30 օրվա ընթացքում: Շաբաթական մոտ 25 դի է բերվել կղզի։ Զանգվածային թաղումները տեղի են ունեցել շաբաթը մեկ անգամ։ Տարեկան մոտ 1100 դի է թաղվել: COVID-19 համաճարակի ժամանակ դիակները պահանջելու ժամկետը կրճատվել է մինչև 6 օր, օրական մոտ 25 դի է բերվել կղզի, զանգվածային հուղարկավորություններն իրականացվել են ամեն օր աշխատանքային օրերին, իսկ հուղարկավորություններն իրականացվել են կապալառու ընկերությունները:

Կղզին ԱՄՆ-ում ամենամեծ գերեզմանատունն է, որը ֆինանսավորվում է հարկատուների կողմից։ Այստեղ թաղված է ավելի քան 1 միլիոն մարդ։ Մինչև 2019 թվականը այն կառավարվում էր Նյու Յորքի Քրեակատարողական հաստատությունների դեպարտամենտի կողմից, իսկ գերեզմանափորների դերում աշխատել են Ռայկերս կղզի-բանտի կալանավորները։ 2019 թվականին 101 ակր տարածք փոխանցվել է Նյու Յորքի Պարկերի և հանգստի գոտիների դեպարտամենտին՝ քաղաքային խորհրդի անդամ Իդանիս Ռոդրիգեսի օրինագծով։ 2015 թվականից կղզին ամիսը մեկ անգամ բաց է այցելուների համար՝ հանգստյան օրերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզիներ
Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք
Կատեգորիա:Նյու Յորքի կղզիներ
Օզզի (գորիլա)

**Օզզի** (, ), աֆրիկյան ծագում ունեցող արևմտյան հարթավայրային գորիլա, որն ապրում էր Ջորջիա նահանգում՝ Ատլանտայի կենդանաբանական այգում: Մինչև 61 տարեկանում սատկելը նա գրանցված ամենատարեց արու գորիլան էր, որ պահվել է անազատության մեջ:

## Կենսագրություն
Օզզիին բռնել են 1963 թվականի հունիսի 1-ին։ Մոտավորապես 3 տարեկանում՝ 1964 թվականի ապրիլի 23-ին, նրան բերել են Երկեսի պրիմատների ազգային հետազոտական կենտրոն։ 1970-ական թվականներին գիտնականները կենդանուն օգտագործել են տարբեր փորձերի ժամանակ.։

1988 թվականին Օզզին տեղափոխվել է Ատլանտայի կենդանաբանական այգու տրոպիկական անտառ: Այնտեղ նա շարունակել է լինել վարքագծային հետազոտության առարկա։ 2009 թվականին Օզզին սովորել է չափել իր արյան ճնշումը՝ ձեռքը մտցնելով սֆիգմոմանոմետրի մեջ՝ դառնալով առաջին գորիլան, որը դա անել է ինքնուրույն։ Օզզին կենդանաբանական այգու աշխատակիցների հետ շփվել է ձայների և դռներն ու պատուհանները թակելու միջոցով։

2013 թվականին Օզզին ուներ 12 ձագ, 9 թոռ և 2 ծոռ։ 2021 թվականի հունիսի 20-ին կենդանաբանական այգին նշել է Օզզիի 60-ամյակը՝ ճանաչելով նրան որպես անազատության մեջ գտնվող ամենատարեց արու գորիլան։

Իր կյանքի վերջում Օզզին հիվանդ էր, նա ուներ սրտի հետ կապված խնդիրներ և հոդաբորբ, նա գրեթե ոչինչ չէր ուտում և չէր խմում։ 2022 թվականին 59-ամյա կին գորիլա Չումբան, որն Օզզիի «կինն» էր 15 տարի, ենթարկվել է էվթանազիայի։ Մի քանի օր անց 2022 թվականի հունվարին սատկել է նաև Օզզին: Կենդանաբանական այգու տնօրեն Ռայմոնդ Քինգն իր խոր վիշտն է հայտնել դեպքի կապակցությամբ։

## Տես նաև
*Կոկո (գորիլա)
*Փաթիլ (գորիլա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սատկել է մոլորակի ամենատարեց արու գորիլան՝ Օզզի անունով

Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Հայտնի կենդանիներ
Կատեգորիա:Պրիմատներ
Անտառում (Համո Սահյան)

**«Անտառում»**, Համո Սահյանի բանաստեղծություններից:

## Գնահատական
Համո   Սահյանի պոեզիայում բնությունը դառնում է հող, զինանոց, որտեղից էլ նա վերցրել է գույներ ու կերպարներ։ Հեղինակը չի հափշտակվում բնության շքամուտքով,այլ  սուզվում է խորքերը՝ հայտնաբերելու այն արժեքները, որոնք լայնացնում են մարդու էության սահմանները։ Պատահական չէ, որ պոետը բնաշխարհի մեջ տեսնում է մինչ այդ չնկատած գույներ, երանգներ, գունային համադրություններ, լսում խորհրդավոր շշուկներ ու նվագներ։ Բնությունը նրա համար ոչ միայն աշխարհընկալման ու յուրատիպ ինքնաճանաչման նախասկիզբ է, այլև մարդկային հոգեաշխարհը ճանաչելու միջոց։ Բնությունը Սահյանի համար տիեզերական զգացողություն է, և որքան մարդեղենացած, այլ նրան հարազատ է բնությունը։

## Սյուժե
Համո Սահյանի «Անտառում» բանաստեղծությունը բնության գեղեցիկ պատկերի նկարագրություն է։ Հեղինակը պատկերավորման միջոցով կարողացել է արտացոլել շնչող բնության կենդանի տեսարանը։ Անտառում ամպի ծվեններ կային, կապույտ մշուշներ։ Պատկերավորման գեղեցիկ օրինակով հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես էր աշունն օրոր ասում  անտառին, սակայն անտառի քունը չէր տանում։ Հեղինակը բերում է խոնավ անտառի պատկերը, կածանը, որտեղով մարդկային հետքեր են քայլել։ Հետո բնության պատկերը կարծես իր արտացոլանքն է գտնում վայրի նշենուու արծաթված սունկի տեսքով։ Չորրոդ քառատողում հեղինակը բնության մաս է դարձնում եղնիկին ու իր հորթին։ Նրանք կարծես միաձուլված են բնությանը, իսկ որսկանը նրանց կորած հետքերն էր որոնում։ Կենդանի հերոս է փայտահատը, ով շարունակում է իր տաք սղոցը յուղել և բնության պատկերի մի մասը կազմել։ Անտառի պատկերից զատ, հեղինակը  տալիս է նաև անտառապահի տան, վառվող խարույկի և իրար հետ զրույց անող եղևնու և սոճու պատկերը։

## Տես նաև
* Հողմը անտառում
* Անձրև է գալիս
* Ժայռից մասուր է կաթում

## Արտաքին հղումներ

* https://www.youtube.com/watch?v=0V0iDcTG_KE&t=1s

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համո Սահյանի բանաստեղծություններ
Կապիկների բանտ

[thumb|right|[Հանումանի արձանը]]
**Կապիկների բանտ**, մարդկանց համար վտանգ ներկայացնող կապիկների կալանավայր։ Նման բանտեր կան, օրինակ, Պատիալայի (Փենջաբ, Հնդկաստան) «*Deer Park*» կենդանաբանական այգում և Հայնան կղզում (Չինաստան)։

## Նկարագրություն
Հնդկաստանում կապիկները համարվում են սուրբ: Ամբողջ երկրում կան հազարավոր տաճարներ կապիկների նման աստվածության և հնդկական էպոսի Հանուման հերոսի պատվին, որտեղ մարդիկ կերակրում են կապիկներին՝ Հանումանի աջակցությունը ստանալու հույսով։

Սակայն հենց կապիկների պահվածքը երբեմն լուրջ խնդիր է ստեղծում շրջապատի համար։ Երբեմն նրանք հարձակվում են մարդկանց վրա, կծում, վնասում գույքը։ Եղել են դեպքեր, երբ կապիկները խաթարել են պետական ​​կառույցների աշխատանքը։ Նրանք մի անգամ ներխուժել են Հնդկաստանի ռազմաօդային ուժերի գլխավոր գրասենյակ, որտեղ ցատկել են պատուհանագոգերի վրա և նստել վերելակներ: Հայտնի են կապիկների կողմից երեխաների սպանության դեպքեր։

Որպես կապիկների դեմ պայքարի միջոց՝ նրանք փորձում էին արգելել մարդկանց կերակրել նրանց կամ կերակրել հակաբեղմնավորիչ դեղերի հետ խառնած ուտելիքով, տանել հեռու անտառ և վախեցնել բարձր երաժշտությամբ։ Այնուամենայնիվ, այս բոլոր միջոցներն անարդյունավետ են։

1996 թվականին Պատիալա քաղաքում կապիկների համար բանտ է բացվել։ Այս բանտի առաջին «բանտարկյալին» «ձերբակալել են» Սանամ գյուղում, որտեղ նա հարձակվել է շուկայում առևտուր անող մարդկանց վրա*։ Կապիկներին բռնելու համար թակարդներ են օգտագործում կամ նրանց վրա կրակում են հանգստացնող միջոցներով։ Կալանավայրում «վաղաժամկետ» կամ «պայմանական» ազատ արձակելու դրույթ չկա։ 2004 թվականին այս բանտում տասը կապիկ կար։

Կենդանիների իրավունքների պաշտպանները վրդովված են բանտարկյալների պահման պայմաններից։ Բացի այդ, ըստ նրանց, մարդիկ հաճախ են մեղավոր կապիկների վտանգավոր պահվածքի համար. հանցագործները կապիկներին սովորեցնում են գողություն անել, վարորդները սովորեցնում են նրանց հսկել իրենց մեքենաները, սիրողական մարզիչները փող են աշխատում՝ օգտագործելով կապիկներին որպես դերասանների, սակայն հաճախ ընտելացած կապիկներին նետում են փողոց:

## Տես նաև
Կենդանիների դատավարություն

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*https://dzen.ru/a/Zl8E4TvHHTATose7, Ինչու են կապիկներին կալանավորում Հնդկաստանում
*https://iz.ru/629941/video/v-indonezii-otlavlivaiut-agressivnykh-obezian-i-pomeshchaiut-ikh-v-tiurmy, Ինդոնեզիայում բռնում են ագրեսիվ կապիկներին և բանտարկում

Կատեգորիա:Բանտեր
Կատեգորիա:Կապիկները
Կատեգորիա:Կենդանիների բարեկեցություն
Կատեգորիա:Կենդանիների իրավունքներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի մշակույթ
Քաղցած ծառ

**Քաղցած ծառ**, Դուբլինում գտնվող Քինգս Ինսի տարածքում աճող ծառ։ Ծառը հայտնի է դարձել, քանի որ մասնակիորեն կերել է հարակից զբոսայգու նստարաններից մեկը։ Այն դարձել է զբոսաշրջային գրավչություն։ Քաղցած ծառը եղել է Կիարան Քաֆիի՝ Կանաչների կուսակցության քաղաքական գործչի նախաձեռնության առարկան՝ նրա պահպանությունը ապահովելու համար։

## Նկարագրություն
Ծառը գտնվում է Դուբլինի Սահմանադրության բլրի վրա գտնվող King's Inns-ի (Իռլանդական պալատի իռլանդական պանդոկի) տարածքի հարավային դարպասի ներսում։ Ծառը լոնդոնյան սոսի է (Platanus × hispanica), որը լայնորեն տարածված է Դուբլինում։ Նախնական տվյալներով՝ ծառը 80-120 տարեկան է։ Ծառի բարձրությունը հասնում է 21 մետրի (69 ոտնաչափ) իսկ լայնությունը կազմում է 3,47 մետր (11,4 ոտնաչափ)։
ձախից|մինի|Ծառը 2018 թվականին։
Ծառը տնկվել է նստարանի մոտ, ինչը այդտեղ է դրվել 1800-ականների սկզբին։ Տասնամյակների ընթացքում ծառը աճել է և այժմ շրջապատում է նստարանը.  Ասում են, որ այս ծառը «ուտում է» նստարանը, այստեղից էլ առաջացել է նրա անունը։ King's Inns-ի տարածքը բաց է ամեն օր առավոտյան 7-ից մինչև 19:30-ը, և ծառը դարձել է զբոսաշրջային գրավչություն։ Այն շատ է նկարահանվում և հայտնվել է զբոսաշրջային ուղեցույց *Secret Dublin* գրքի շապիկին ինչպես նաև արվեստագետ Ռոբերտ Բալախի 1981 թվականի *Dublin* գրքում։

## Բնության պահպանության արշավ
Իռլանդական ծառերի խորհուրդը այս ծառը ներառել է երկրի «մշակութային ժառանգության ծառերի» ցուցակում։ Այն ցուցակագրվել է հիմնականում որպես հետաքրքրասիրություն և զբոսաշրջային գրավչություն իր արժեքի համար, այլ ոչ թե իր տարիքի կամ հազվադեպության պատճառով։

Կանաչների կուսակցության ավագանու անդամ Կիարան Քաֆֆեն 2017 թվականին քարոզարշավ է անցկացրել, որպեսզի Դուբլինի Կենտրոնական Տարածքի Կոմիտեն ծառին տրամադրի ծառերի պահպանման հրամանի (TPO) տարբերակը։ Քաֆֆեն նշել է, որ Քաղցած ծառը և հարակից ծառերը «հիասքանչ մասն են կազմում հյուսիսային ներքաղաքային պատմությունից։ Ի տարբերություն Բլեսինգթոն Սթրիթի ավազանի՝ սա թաքնված ադամանդ է։ Ես սիրում եմ այն, և ափսոսում եմ, եթե կորցնենք... Նրանք եղել են պատմության ականատեսները, և իրենց տարիքը նրանց դարձնում է ավելի արժեքավոր»։ TPO-ի դիմումը մերժվել է, քանի որ դիտարկվել է, որ ծառը գտնվում է այլ կառույցների մոտակայքում, և դրա հետևանքով արդեն ունեցել է այդ կառույցներին տրամադրված պաշտպանություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բույսեր
Կատեգորիա:Դուբլին
Կատեգորիա:Իռլանդիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ծառեր
Կատեգորիա:Հայտնի ծառեր
Կուզես պայթիր

**«Կուզես պայթիր»**, Համո Սահյանի բանաստեղծություններից։

## Գնահատական
Համո Սահյանը տպագրվել սկսել է դեռևս 30-ական թվականներից։ Սյունյաց աշխարհի բնության անկրկնելի գեղեցկություններին զուգադրելով հասարակական-սոցիալական կյանքի երևույթները՝ Սահյանն ընդգծված ձևով ներկայացնում է իրականության ողբերգական, ստվերոտ կողմերը: Եվ այս առումով նա արձագանքում է մեր քնարերգության մեծ ողբերգակներին: Եթե նախորդների մոտ ողբերգության ակունքներն ազգի եղեռնական ցավի մեջ են, ապա Սահյանի պարագայում ողբերգության հիմքերը պիտի փնտրել խորհրդային «խաղաղ» օրերի մղձավանջի մեջ: Եվ Սահյանի մոտ բնության գեղեցկություններին հակադրվում են սոցիալական անարդարությունները, չարիքը:

## Սյուժե
Ժամանակներն անցնում են, և ժամանակի ընթացքում մարդիկ փոխվում են։ Փոխվում է նրանց վերաբերմունքը մարդկանց, արտաքին աշխարհի նկատմամբ։ Գնալով մարդիկ մոռանում են իրենց զգացումների, ապրումների մասին։ Սկսում է աշխատել բանականությունը՝ անտեսելով սրտին։ Այսպիսի սյուժե ունի «Կուզես պայթիր» բանաստեղծությունը։ Այս բանաստեղծությունը ներկայացնում է հիասթափություն, տեսնում ենք սրտի անզորության և բանականության հաղթանակի թեման։ Մարդիկ այլևս սրտին չեն լսում, չեն տաքանում նրա բարևից, չեն երդվում նրա անունով, ասյինքն այդ սերը, ջերմությունը, հավատարմությունը այլևս անցյալում են։ Ըստ հեղինակի, սրտի դարն արդեն անցել է, ժամանակակից աշխարհում զգացմունքները այլևս տեղ չունեն։ Բանաստեղծն ասում է սրտին, թե ինչքան ուզում ես պայթի, ճչա, միևնույնն է անցել է սրտի դարը։ Դառը իրականությունն է պատկերել հեղինակը, նշելով՝ ինչքան էլ տխրի, ժպտա, խփի կամ թպրտա, միևնույնն է, անզոր է, վերջում պարտված է դուրս գալու։ Իսկ վերջում բանաստեղծը խոսում է ժամանակակից աշխարհի՝ սիրո, տիրակալի, բեռնակիրի, ճանապարհի, այսինքն՝ մտքի մասին։ Եթե մի ժամանակ մարդիկ սրտով էին առաջնորդվում, որոշումներ կայացնում, հիմա արդեն միտքն է մարդուն առաջ տանում։ Բանաստեղծը խոր ցավով է խոսում այս ամենի մասին, որովհետև այս աշխարհը այլևս չի գնահատում անկեղծ սերն ու ջերմությունը։

## Արտաքին հղումներ

## Տե՛ս նաև

* Ես այն եմ եղել
* Իմ երգերի ձայնից իմ երգերի
* Իսկ ինձ ասում են՝ թե խելոք մնա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համո Սահյանի բանաստեղծություններ
Ջոդի Թեյլոր

**Ջոդի Լի Թեյլոր** (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող: 2015 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1986 թվականի մայիսի 17-ին Բերկենհեդում (Մերսիսայդ շրջան)։

Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2002 թվականին «Տրանմիր Ռովերս» թիմի կազմում։  2006 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։  Ավարտել է Օրեգոնի համալսարանը։

Հանդես է եկել ամերիկյան, կանադական, ավստրալական և շվեդական ակումբներում։  2013/14 մրցաշրջանում դարձել Է Ավստրալիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու: 2016 թվականին վերադարձել է Անգլիա, որտեղ պայմանագիր է կնքել «Արսենալի» կանանց թիմի հետ։ 

Առաջին հավաքականում Ջոդի Թեյլորը սկսել է խաղալ 2014 թվականից։  Նա հրավիրվել էր անգլիուհիների մարզիչ Մարկ Սամփսոնի կողմից հունվարին ուսումնամարզական հավաքի, սակայն վնասվածքի պատճառով չի կարողացել մասնակցել Նորվեգիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղին, և նրան փոխարինել է Իզոբել Քրիստիանսենը։

Ջոդիի լիարժեք նորամուտը հավաքականում տեղի է ունեցել նույն թվականի օգոստոսին շվեդուհիների հետ խաղում, որը անգլիացիները հաղթեցին 4:0 հաշվով: Ազգային հավաքականում իր առաջին գոլը նա խփել է 2015 թվականի օգոստոսի 6-ին Cyprus Cup մրցաշարի խաղում Ավստրալիայի հավաքականի դարպասը (3:0):

2019 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել հունիսին Ֆրանսիայում, Ջոդին Արգենտինայի դեմ Անգլիայի հավաքականի երկրորդ խաղում գոլի հեղինակ է դարձել 62-րդ րոպեին և օգնել է իր թիմին հաղթել 1:0 հաշվով:

Նրա ընտրյալը նորզելանդացի ֆուտբոլիստուհի հարձակվող Էմմա Քիթն է, նրա հետ միասին նրանք խաղացել են ավստրալական «Սիդնեյում»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official Website
* Ֆուտբոլիստի էջը «Արսենալի» կայքում

 
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բիրմինգհեմ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տրանմիր Ռովերսի ֆուտբոլիստներ
Ֆրենկ Ամիո

**Ֆրենսիս «Ֆրենկ» Ամիո** (ֆրանսերեն՝ Frank Amyot. ), կանադացի նախկին մարզիկ, սպրինտ կանոեիստ։ 1930-ական թվականներին մասնակցել է կանոեի և բայդարկայի մրցումների,  դարձել է 1936 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից և մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Ամիոն ծնվել է 1904 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Օնտարիոյի Թորնհիլ քաղաքում։ 1933 թվականի հունիսի 18-ին նա փրկել է Ottawa Rough Riders թիմի անդամներ Սփրենգ Դեյվին ու Էդդի Բոնին, երբ նրանց բայդարկան շրջվել է Դեչենես լճում նավարկելիս։

1920-ականներին մարզվել է Օտտավայի Rideau Canoe Club-ում՝ որպես կանոեիստ: Նավակ գնելու համար բավարար գումար չունենալով՝ նա իր համար հենց ինքն է  նավակ պատրաստել։ Հետագայում անդամագրվել է Britannia Yacht Club-ին։ Մասնակցել է Մեծ Բրիտանիայի առաջնություններին։ 1929 - 1935 թվականներին հաղթանակներ է տարել մեկտեղանոց կանոեների ազգային վեց առաջնություններում։

Ամիոն ոսկե մեդալ է նվաճել 1936 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում՝ հաղթելով C-1 դասի նավակների 1000 մետր մրցատարածության մրցումներում։

Ակտիվ սպորտին հրաժեշտ տալուց  հետո նա աշխատել է սպորտի կառավարման ոլորտում. կենտրոնացրել է իր ջանքերը Կանադայի կանոեի ասոցիացիայի ստեղծման վրա, եղել է նաև կանադացի օլիմպիական մարզիկների ֆինանսավորման պատասխանատու:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ամիոն ծառայել է Կանադայի թագավորական նավատորմում՝ հասնելով լեյտենանտի կոչման։ Պատերազմից հետո նա մինչև իր մահն աշխատել է վետերանների գործերի դեպարտամենտում։

Մարզական նշանակալի նվաճումների համար Ամիոն 1949 թվականին ընդգրկվել է Կանադայի օլիմպիական փառքի սրահում, 1955 թվականին էլ՝ Կանադայի մարզական փառքի սրահում։

Սկսած 1964 թվականից՝ Britannia Yacht Club-ը մարզիկի հիշատակին նվիրված մրցաշար է կազմակերպում։

2012 թվականից Britannia Yacht Club-ի շենքի հատուկ առանձնացված ու ձևավորված անկյունում ցուցադրվում են Ֆրենկ Ամիոյի լուսանկարներն ու նրա մարզական պարգևների հավաքածուն:

## Գրականություն
* Wallechinsky, David and Jaime Loucky (2008). «Canoeing: Men’s Canadian Singles 1000 Meters». In The Complete Book of the Olympics: 2008 Edition. Лондон: Aurum Press Limited. / Վալեչինսկի, Դեյվիդ և Ջեյմի Լուքի (2008): «Canoeing: Men’s Canadian Singles 1000 Meters». Օլիմպիական խաղերի մասին ամբողջական գրքում. 2008 թ. հրատարակություն: Լոնդոն. Aurum Press Limited. էջ 479

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրենկ Ամիո. Կանադական հանրագիտարան

Կատեգորիա:1904 ծնունդներ
Կատեգորիա:1962 մահեր
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 21 մահեր
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Էլլա Թուն

**	Էլլա Էնն Թուն** (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կանանց թիմի և Անգլիայի ֆուտբոլի կանանց հավաքականի հարձակողական ոճի կիսապաշտպան:

## Ակումբային կարիերա
Խաղացել է «Մանչեսթեր Յունայթեդի« և «Բլեքբերն Ռովերսի» երիտասարդական թիմերում։  2016 թվականի ամռանը դարձել է «Մանչեսթեր Սիթիի» ֆուտբոլիստ։

2018 թվականին առաջադրվել է Անգլիայի կանանց տարվա լավագույն երիտասարդ խաղացողի կոչման համար։ Սակայն այդ մրցանակն ստացել է Բեթ Միդը։

2018 թվականի հուլիսին դարձել է «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կանանց թիմի խաղացող պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում թիմի առաջին մրցաշրջանից առաջ։  Նա դարձել է այն յոթ ֆուտբոլիստուհիներից մեկը, ովքեր նախկինում հանդես են եկել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երիտասարդական ակադեմիայում և վերադարձել են այնտեղ արդեն որպես պրոֆեսիոնալ խաղացողներ։  Սեպտեմբերի 9-ին խփել է իր առաջին գոլը Չեմպիոնշիփի «Աստոն Վիլլա Լեյդիսի» դեմ խաղում։

## Կարիերան հավաքականում
2016 թվականին Թունը Հորդանանում կայացած աշխարհի առաջնությունում խաղացել է Անգլիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականում։

2017 թվականի հոկտեմբերի 17-ին նշել է իր նորամուտը Անգլիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլի Ղազախստանի հավաքականի դեմ խաղում՝ խփելով երկու գնդակ։  Ընդհանուր առմամբ ընտրական փուլում խփել է 5 գնդակ։

2018 թվականի հունիսին ընդգրկվել է Անգլիայի մինչև 20 տարեկանների հավաքականի 35 ֆուտբոլիստուհիներից բաղկացած շորթլիստում Ֆրանսիայում կայանալիք աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար, սակայն վնասվածքի պատճառով այդպես էլ չի խաղացել հավաքականում։

2021 թվականի փետրվարին նշել է իր նորամուտը Անգլիայի կանանց գլխավոր հավաքականում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը «Մանչեսթեր Յունայթեդի» պաշտոնական կայքում

 
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բլաքբըրնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
ESIM

մինի|SIM քարտերի էվոլյուցիա։
**eSIM** (Embedded SIM) կամ **ներկառուցված SIM-քարտ** տեխնոլոգիան թվային SIM քարտ է, որը փոխարինում է ֆիզիկական SIM քարտերին և թույլ է տալիս օգտատերերին միանալ բջջային ցանցերին առանց քարտի ֆիզիկական տեղադրման։ eSIM-ն ապահովում է մեծ հարմարավետություն, հատկապես ճանապարհորդողների և բազմաբջջային կապի օգտագործողների համար: eSIM-ը GSMA-ի կողմից մշակված գլոբալ բնութագիր է, որը թույլ է տալիս հեռակա կարգով տրամադրել SIM քարտ ցանկացած բջջային սարքի համար։ eSIM տեխնոլոգիան նկարագրվել է որպես հեղափոխական նորարարություն բջջային հեռահաղորդակցության ոլորտում։ eSIM տեխնոլոգիայով ցանցային լուծումները լայնորեն կիրառելի են Բանացանցի (IoT) տարբեր սցենարներում:

## Պատմություն
2010 թվականի նոյեմբերին GSMA-ն սկսեց քննարկել ծրագրային ապահովմամբ SIM քարտի հնարավորությունը։ eSIM տեխնոլոգիան մշակվել է GSMA-ի կողմից և լայն կիրառություն է ստացել 2016 թվականից սկսած: Սկզբում այն ներդրվել է խելացի ժամացույցներում և պլանշետներում, այնուհետև տարածում է գտել սմարթֆոններում և այլ սարքերում:

## Աշխատանքի սկզբունք
eSIM-ը ներկառուցված է սարքի մոդուլում և կարող է ծրագրավորվել տարբեր բջջային օպերատորների կողմից։ Օգտատերերը կարող են փոխել օպերատորին առանց նոր SIM քարտ ձեռք բերելու՝ պարզապես սկանավորելով QR կոդ կամ օգտագործելով բջջային հավելված: Օպերատորները, որոնք առաջարկում են eSIM ծառայություններ, հաճախ ապահովում են նաև հեռահար ակտիվացման հնարավորություններ:

## Առավելություններ
* Հարմարավետություն` չկան ֆիզիկական SIM քարտեր փոխելու անհարմարություններ:
* Տեղի խնայողություն` հեռախոսների ներսում ավելի շատ տարածք է ազատվում այլ բաղադրիչների համար:
* Անվտանգություն` eSIM-ը դժվար է կեղծել կամ կորցնել:
* Միջազգային ճկունություն` օտարերկրյա երկրներում eSIM-ն ավելի հեշտ է ակտիվացնել՝ առանց ֆիզիկական SIM քարտի գնման:

## Թերություններ
* Սահմանափակ աջակցություն` ոչ բոլոր բջջային օպերատորներն են առաջարկում eSIM ծառայություն:
* Սարքերի սահմանափակում` միայն որոշակի սարքեր են աջակցում eSIM տեխնոլոգիան:
* Կապի փոփոխման բարդություն` որոշ երկրներում օպերատորից օպերատոր անցնելը կարող է ավելի դժվար լինել, քան ֆիզիկական SIM քարտերի դեպքում:
* Ապահովության հարցեր` չնայած eSIM-ն ավելի անվտանգ է ֆիզիկական SIM քարտերից, այն ենթակա է կիբերհարձակումների և հեռահար մանիպուլյացիաների: 

## eSIM-ի հասանելիությունը Հայաստանում
Հայաստանում eSIM տեխնոլոգիան արդեն հասանելի է որոշ բջջային օպերատորների կողմից։

## Ապագա զարգացումներ
eSIM տեխնոլոգիան արագորեն զարգանում է, և ակնկալվում է, որ մոտ ապագայում այն կդառնա բջջային կապի ստանդարտ լուծում: Ավելին, eSIM-ը լայնորեն կիրառվում է Բանացանցի (IoT) սարքերում, ինչը մեծացնում է դրա նշանակությունը տարբեր ոլորտներում:

## Տես նաև

* SIM քարտ
* IoT (Բանացանց)

## Ծանոթագրություններ
Էն դիզան (երգ)

**Էն դիզան**, հայկական գեղջկական ժողովրդական երգ, որը պատկանում է ծիսական երգերի ժանրին և դասվում է հարսանեկան երգերի ենթաժանրին։ Երգը տարածված է եղել հայկական տարբեր գավառներում։ Այն կապված է հարսանեկան ավանդույթների հետ և սովորաբար կատարվել է հարսանիքի ընթացքում՝ հիմնականում պսակից հետո՝ ուրախության և խնջույքի արարողությունների ժամանակ։ Երգը գրի է առել և մշակել է Կոմիտաս վարդապետը։ Այն բնույթով աշխույժ է, կատարվում է միջին տեմպով, նախատեսված է մենակատարի համար։ 

## Բովանդակություն
Երգը կառուցված է փոխադարձ հարցուպատասխանի ձևով․ յուրաքանչյուր տուն սկսվում է հարցով՝ *«Տեսե՛ք, էն ո՞րն է»*, իսկ պատասխանում բացահայտվում է տվյալ կերպարի կամ երևույթի անվանումը՝ հաճախ տիպիկ գեղջկական կամ թեթև ծաղրական երանգով։ Երգում ներկայացվում են հարսանիքի տարբեր դերակատարներ՝ փեսան (թագավոր), հարսը (թագուհի), տիրացուն, գյուղի պաշտոնյաները, մշակները և այլք։ Յուրաքանչյուր կերպար նկարագրվում է խորհրդանշական համեմատություններով՝ օրինակ՝ փեսան նմանեցվում է արևին, իսկ հարսը՝ լուսնին։

## Նմանակում և ծաղրանք
Երգը ոչ միայն հանդիսանում է հարսանեկան կերպարների ներկայացման միջոց, այլ նաև հումորային ծաղրանք՝ ուղղված գյուղի որոշ խավերին կամ դեմքերին։ Այս մոտեցումը ընդգծում է երգի ժողովրդական բնույթը և կապը հարսանեկան ուրախ, երբեմն կատակային մթնոլորտի հետ։

## Տարբերակներ
Երգի մի քանի տարբերակներ գրանցվել և պահպանվել են ժողովրդական բանահյուսության տարբեր ժողովածուներում։ Տեքստերը փոքր-ինչ տարբերվում են ըստ ժամանակաշրջանի և տարածաշրջանային բարբառների։ Որոշ տարբերակներում ավելանում են կերպարներ, օրինակ՝ ջաղացպան, մշակներ կամ գյուղի գզիրը։

### Տարբերակ 1

### Տարբերակ 2

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական հարսանեկան երգեր
Ֆրանսուա Ամլեն

**Ֆրանսուա Ամլեն** (. ), կանադացի նախկին մարզիկ, շորթթրեքիստ, աշխարհի և ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն: Օլիմպիական խաղերի քառակի չեմպիոն Շառլ Ամլենի կրտսեր եղբայրն է:

Ֆրանսուա Ամլենը 2007-2008 մրցաշրջանում ընդգրկվել է Կանադայի շորթթրեքիստների ազգային հավաքականում: Օլիմպիական ոսկե մեդալ նվաճել է 2010 թվականին Վանկուվերում անցկացված ձմեռային օլիմպիական խաղերում, 5000 մետր փոխանցումավազքի մրցումներում՝ ընկերակցելով իր ավագ եղբորը՝ Շառլին, Ֆրանսուա-Լուի Տրեմբլեին, Օլիվիե Ժանին և Գիյոմ Բաստիլին: Այդ նույն օլիմպիադայում Ֆրանսուան հանդես է եկել նաև 1000 մետր շորթ թրեքի անհատական մրցումներում և գրավել 5-րդ տեղը: 2010 թվականի մարտ ամսին Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում կայացած շորթ թրեքի աշխարհի առաջնությունում 500 մետր մրցատարածությունում նա դարձել է փոխչեմպիոն: Հաջորդ տարում հաղթող է ճանաչվել Անգլիայում՝ Շեֆիլդ քաղաքում անցկացված աշխարհի առաջնությունում փոխանցումավազքի մրցումներում:

2017 թվականի օգոստոսին Ֆրանսուան ընդգրկվել է 2018 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերին նախապատրաստվող կանադական հավաքականի կազմում: 2018 թվականի օգոստոսին հայտարարել է, որ այլևս մրցումների չի մասնակցելու և հիմնականում զբաղվելու է իր հինադրած Balboa Sports գործակալության կառավարմամբ:

Ֆրանսուա Ամլենը միջազգային մրցումներում ընդհանուր առմամբ նվաճել է 48 մեդալ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Canadian Speed Skating Profile 
* Профиль на сайте международной федерации шорт-трека 
* Карточка спортсмена на sports-reference.com 

Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Բեթի Բրյուսել

**Բեթի Բրյուսել**, (ծնվել է 1924 թվականի հուլիսի 28-ին) Հոլանդա-Կանադական լողորդ: Բեթի Բրյուսելը սահմանել է ընդհանուր առմամբ հինգ համաշխարհային ռեկորդ, որոնցից երեքը սահմանվել են 2024 թվականի հունվարի 20-ին։  Բեթի Բրյուսելը արդեն հարյուր տարեկան է։

## Մարզական կարիերա
Բեթի Բրյուսելը սկսել է զբաղվել լողով 68 տարեկան հասակում։  Նույն թվականին Բրյուսելը  ամուսնու հետ ընդունվեց լողի ակումբ։ 1990-ականներին Բեթի Բրյուսելը մասնակցել է Բրիտանական Կոլումբիայի ավագ դպրոցի օլիմպիական խաղերին։  2019 թվականին Բրյուսելը մասնակցել է Բրիտանական Կոլումբիայի «Վարպետներ» նահանգային առաջնությանը, որտեղ նվաճել է յոթ ոսկե մեդալ։  Բեթի Բրյուսելը համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել 95-99 տարիքային կատեգորիայում 50 մետր բրաս վարելու համար։  2022 թվականին Հարավային Սուրրի միջոցառման ժամանակ Բեթի Բրյուսելը  շահեց Թեդ Սիմփսոնի մրցանակ։  2023 թվականին Բեթի Բրյուսելը արժանացել է Կալգարիում կայացած լողի գերազանցության մրցանակին։

2024 թվականի հունվարի 20–ին, Բեթի Բրյուսելը  սահմանեց 400 մետր ազատ ոճի համաշխարհային ռեկորդ՝ չորս րոպեով գերազանցելով նախորդը։  Այդ օրը Բեթի Բրյուսելը  ևս երկու ռեկորդ է սահմանել՝ 50 մետր բրաս և 50 մետր մեջքին։  Բեթի Բրյուսելի լողի ժամանակը բրաս հեռավորության վրա կազմել է 1 րոպե 56,22 վայրկյան, իսկ մեջքին՝ 1 րոպե 25,22 վայրկյան։  2024 թվականի ապրիլին «Վարպետներ» անվանակարգի լողի մրցումներում Բեթի Բրյուսելը ռեկորդ սահմանեց 800 մ ազատ ոճում ՝ 26 րոպե 17 վայրկյան արդյունքով։ Բեթի Բրյուսելը  գերազանցեց այս ռեկորդները, երբ նա 99 տարեկան էր 100-ից 104 տարեկան տարիքային կատեգորիայում, քանի որ այն հիմնված է ծննդյան տարեթվի վրա, այլ ոչ թե ճշգրիտ տարիքի վրա: Քիչ լողորդներ են երբևէ մրցել Բրյուսելի տարիքում, և երբեմն նա առաջինն է եղել: 2024 թվականի դրությամբ Բրյուսելը մարզվում է շաբաթական երկու անգամ և հանդիսանում է «Ուայթ Ռոք Ալիքների Լողի Թիմ» մրցունակ կանադական վարպետների լողի թիմի ամենատարեց անդամը։

## Անձնական կյանք
Բեթի Բրյուսելը ծնվել է 1924 թվականին Նիդեռլանդների Զաանդամ քաղաքում։  Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բեթի Բրյուսելը թողեց ավագ դպրոցը  տասը կրտսեր եղբայրներին ու քույրերին խնամելու համար։  Առաջին անգամ Բեթի Բրյուսելը սովորել է լողալ Ամստերդամից ոչ հեռու գտնվող ջրանցքում։  Բեթի Բրյուսելի ընտանիքը ֆինանսապես չէր կարող իրեն թույլ տալ վճարել լողի դասերի համար։  1949 թվականին Բեթի Բրյուսելը ամուսնացել է Գերիտի հետ, իսկ 1959 թվականին նրանք գաղթել են Կանադա, որտեղ նա աշխատել է որպես դերձակուհի։  Բրիտանական Կոլումբիայի Գրանդ Ֆորքս քաղաքում ապրելու տարիներին Բրյուսելն ունեցել է երեք երեխաներ։ Բեթի Բրյուսելը  թոշակի է անցել 1982 թվականին և այժմ ապրում է Նյու Վեսթմինսթերում։ Բացի լողալուց,  Բեթի Բրյուսելը սիրում է կարդալ,  հյուսել և խաչաձև կարել։ Հաննա Ուոլշի և Էմմա Պուչնյակի կողմից նկարահանվում է վավերագրական ֆիլմ Բեթի Բրյուսելի կյանքի մասին։ Ֆիլմը նախատեսվում էր թողարկել 2024թվականին։  Նախագիծը ֆինանսավորվել է «Կիգստարդեր»՝ ամերիկյան հասարակական շահերի կորպորացիայի միջոցներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Interview with the CBC

Կատեգորիա:1924 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Հայաստանի ֆուտզալի ազգային հավաքական

**Հայաստանի ֆուտզալի ազգային հավաքական**, ղեկավարում է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան, ներկայացնում է երկիրը ֆուտզալի միջազգային մրցումներում, ինչպիսիք են Աշխարհի գավաթը և Եվրոպայի առաջնությունը:

## Պատմություն
Թիմը միջազգային մրցումների է մասնակցում 2000 թվականից: 2025 թվականի մարտի ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 13-րդ հորիզոնականը։ 2025 թվականի մարտի 12-ին որակավորվել է Ֆուտզալի Եվրոպայի առաջնության մրցաշարին։

## Մասնակցություն
### ՖԻՖԱ ֆուտզալի աշխարհի գավաթ

### ՈՒԵՖԱ-ի ֆուտզալի առաջնություն

## Հավաքականի կազմ
*2025 թվականի փետրվարի 5-ի դրությամբ*

* Գլխավոր մարզիչ՝ Ռուբեն Նազարեթյան

#### Ներկա կազմ

## Տես նաև
* Ֆուտբոլը Հայաստանում
* Հայկական սպորտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիա

Կատեգորիա:Հայաստան
Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի ազգային հավաքականներ
Կատեգորիա:Սպորտը Հայաստանում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Հայաստանում