open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ամանդոլա

**Ամանդոլա **(), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկ շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 3827 մարդ (ըստ 2008 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում է 57 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 69 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63021։ Հեռախոսային կոդ՝ 0736։

Քաղաքի հովանավոր սուրբը Սուրբ Անտոնիո դա Ամանդոլան է։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 4893
  bar:1871 from:0 till: 5115
  bar:1881 from:0 till: 5045
  bar:1901 from:0 till: 5456
  bar:1911 from:0 till: 5794
  bar:1921 from:0 till: 6006
  bar:1931 from:0 till: 6240
  bar:1936 from:0 till: 6348
  bar:1951 from:0 till: 6541
  bar:1961 from:0 till: 5645
  bar:1971 from:0 till: 4403
  bar:1981 from:0 till: 4106
  bar:1991 from:0 till: 4012
  bar:2001 from:0 till: 3969
PlotData=
  bar:1861 at: 4893 fontsize:S text: 4.893 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 5115 fontsize:S text: 5.115 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 5045 fontsize:S text: 5.045 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 5456 fontsize:S text: 5.456 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 5794 fontsize:S text: 5.794 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 6006 fontsize:S text: 6.006 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 6240 fontsize:S text: 6.240 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 6348 fontsize:S text: 6.348 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 6541 fontsize:S text: 6.541 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 5645 fontsize:S text: 5.645 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 4403 fontsize:S text: 4.403 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 4106 fontsize:S text: 4.106 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 4012 fontsize:S text: 4.012 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 3969 fontsize:S text: 3.969 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.amandola.ap.it/ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բունդեսլիգա 2012-13

## Անցյալ մրցաշրջանի համեմատ փոփոխությունները

Բունդեսլիգա 2012-13-ում 16-րդ տեղը զբաղեցրած «Հերտան» անցումային հանդիպումներ անցկացրեց 2-րդ Բունդեսլիգայում 3-րդ տեղը զբաղեցրած «Ֆորտունայի» հետ և ընդհանուր հաշվում պարտվելով Ֆորտունային, զիջեց իր տեղը Բունդեսլիգայում։

## Խաղացոնների Վիճակագրությունը
### Ռմբարկուներ

### Գոլային փոխանցում կատարողներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բունդեսլիգա
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Գերմանիայում
Բելմոնտե Պիչենո

**Բելմոնտե Պիչենո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկ շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 663 մարդ (ըստ 2008 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում է 62 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1041
  bar:1871 from:0 till: 1105
  bar:1881 from:0 till: 1139
  bar:1901 from:0 till: 1215
  bar:1911 from:0 till: 1285
  bar:1921 from:0 till: 1250
  bar:1931 from:0 till: 1401
  bar:1936 from:0 till: 1406
  bar:1951 from:0 till: 1354
  bar:1961 from:0 till: 1161
  bar:1971 from:0 till: 863
  bar:1981 from:0 till: 723
  bar:1991 from:0 till: 690
  bar:2001 from:0 till: 675
PlotData=
  bar:1861 at: 1041 fontsize:S text: 1.041 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1105 fontsize:S text: 1.105 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1139 fontsize:S text: 1.139 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1215 fontsize:S text: 1.215 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1285 fontsize:S text: 1.285 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1250 fontsize:S text: 1.250 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1401 fontsize:S text: 1.401 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1406 fontsize:S text: 1.406 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1354 fontsize:S text: 1.354 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1161 fontsize:S text: 1.161 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 863 fontsize:S text: 863 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 723 fontsize:S text: 723 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 690 fontsize:S text: 690 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 675 fontsize:S text: 675 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* http://www.provincia.ap.it/Belmonte_Piceno/ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Գրոտազալինա

**Գրոտազալինա **() , կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկ շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 3355 մարդ (ըստ 2008 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում է 356 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63024։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։

Քաղաքի հովանավորը Սուրբ Պետրոնիլլան է։ Տոնը նշվում է հունիսի 5-ին։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1557
  bar:1871 from:0 till: 1601
  bar:1881 from:0 till: 1620
  bar:1901 from:0 till: 2116
  bar:1911 from:0 till: 2189
  bar:1921 from:0 till: 2290
  bar:1931 from:0 till: 2428
  bar:1936 from:0 till: 2459
  bar:1951 from:0 till: 2491
  bar:1961 from:0 till: 2562
  bar:1971 from:0 till: 2705
  bar:1981 from:0 till: 2843
  bar:1991 from:0 till: 2899
  bar:2001 from:0 till: 3129
PlotData=
  bar:1861 at: 1557 fontsize:S text: 1.557 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1601 fontsize:S text: 1.601 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1620 fontsize:S text: 1.620 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2116 fontsize:S text: 2.116 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2189 fontsize:S text: 2.189 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2290 fontsize:S text: 2.290 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2428 fontsize:S text: 2.428 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2459 fontsize:S text: 2.459 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2491 fontsize:S text: 2.491 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 2562 fontsize:S text: 2.562 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 2705 fontsize:S text: 2.705 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2843 fontsize:S text: 2.843 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2899 fontsize:S text: 2.899 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 3129 fontsize:S text: 3.129 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
*Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
*Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
*http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սմերիլո

**Սմերիլո ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկ շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 394 մարդ (ըստ 2008 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում է 36 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։

Քաղաքի հովանավորներն են սրբեր Պողոս և Պետրոս առաքյալները։ Տոնը նշվում է հունիսի 29-ին։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 810
  bar:1871 from:0 till: 761
  bar:1881 from:0 till: 886
  bar:1901 from:0 till: 1007
  bar:1911 from:0 till: 1029
  bar:1921 from:0 till: 1123
  bar:1931 from:0 till: 1126
  bar:1936 from:0 till: 1172
  bar:1951 from:0 till: 1263
  bar:1961 from:0 till: 1014
  bar:1971 from:0 till: 605
  bar:1981 from:0 till: 491
  bar:1991 from:0 till: 431
  bar:2001 from:0 till: 411
PlotData=
  bar:1861 at: 810 fontsize:S text: 810 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 761 fontsize:S text: 761 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 886 fontsize:S text: 886 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1007 fontsize:S text: 1.007 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1029 fontsize:S text: 1.029 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1123 fontsize:S text: 1.123 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1126 fontsize:S text: 1.126 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1172 fontsize:S text: 1.172 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1263 fontsize:S text: 1.263 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1014 fontsize:S text: 1.014 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 605 fontsize:S text: 605 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 491 fontsize:S text: 491 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 431 fontsize:S text: 431 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 411 fontsize:S text: 411 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* http://www.provincia.ap.it/Smerillo 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կամպոֆիլոնե

**Կամպոֆիլոնե ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկ շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 1896 մարդ (ըստ 2008 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում է 154 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63016։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։

Քաղաքի հովանավոր սուրբը Սուրբ Բարտոլոմեո Ապոստոն է։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1389
  bar:1871 from:0 till: 1548
  bar:1881 from:0 till: 1549
  bar:1901 from:0 till: 1792
  bar:1911 from:0 till: 1931
  bar:1921 from:0 till: 2008
  bar:1931 from:0 till: 1929
  bar:1936 from:0 till: 1994
  bar:1951 from:0 till: 2152
  bar:1961 from:0 till: 1857
  bar:1971 from:0 till: 1650
  bar:1981 from:0 till: 1618
  bar:1991 from:0 till: 1678
  bar:2001 from:0 till: 1803
PlotData=
  bar:1861 at: 1389 fontsize:S text: 1.389 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1548 fontsize:S text: 1.548 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1549 fontsize:S text: 1.549 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1792 fontsize:S text: 1.792 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1931 fontsize:S text: 1.931 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2008 fontsize:S text: 2.008 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1929 fontsize:S text: 1.929 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1994 fontsize:S text: 1.994 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2152 fontsize:S text: 2.152 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1857 fontsize:S text: 1.857 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1650 fontsize:S text: 1.650 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1618 fontsize:S text: 1.618 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1678 fontsize:S text: 1.678 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1803 fontsize:S text: 1.803 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
*http://www.provincia.ap.it/Campofilone 
*Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
*http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Վիլյամինայա

**Վիլյալուենգա դե լա Սագրա ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տոլեդո նահանգում (Կաստիլիյա-Լա-Մանչա ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կամպո-դե-Սան-Խուան շրջանում։ Տարածքը 269 կմ² է։ Բնակչությունը 10602 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 77 կմ։

## Պատկերասրահ

Chimenea.jpg
CristoViga.jpg
Iglesia 01.jpg
Iglesia 02.jpg
Villacañas en Toledo.svg


## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք
*Diputación de Toledo

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ալտիդոնա

**Ալտիդոնա ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկ շրջանում՝ Ասկոլի Պիչենո պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 2284 մարդ (ըստ 1905 թվականի հունիսի 23-ի), բնակչության խտությունը կազմում է 176.6 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է Dez 93 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63010։ Հեռախոսային կոդ՝ 00734։

Քաղաքի հովանավոր սուրբը Սուրբ Կիրիակն է։

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Տաուխե

**Տաուխե ** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շարմյուտցելզեեի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 1406 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 25,07 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 67 493*։

## Պատկերասրահ

F%C3%A4hre_Ranzig.jpg
Kossenblatt2.JPG
LOS_08-13_img07_Lindenberg.jpg
Handseilzugf%C3%A4hre_(Lei%C3%9Fnitz).jpg



## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Webseite der Gemeinde Tauche
* Beitrag über Briescht in der RBB-Sendung Landschleicher vom 29. Mai 2011
* Infobroschüre Tauche 2013 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Արտարժույթի պարիտետ

**Արտարժույթի պարիտետ** է կոչվում տարբեր երկրների դրամական միավորների փոխհարաբերություն՝ ոսկով։ Որպես փող ոսկու (արծաթի) շրջանառության և թղթադրամը ոսկով ազատ փոխանակելու (մինչև առաջին համաշխարհային պատերազմը) ժամանակաշրջանում կիրառվում էր ստակային պարիտետը (ըստ դրամական միավորներում զուտ ոսկու պարունակության), իսկ ոսկով չփոխանակվող թղթադրամի շրջանառության պայմաններում՝ արտարժույթի պարիտետը (ըստ ազգային դրամական միավորի մեջ կառավարության պաշտոնապես սահմանած ոսկու քանակի, տես արտարժույթի կուրս)։ Արտարժույթի պարիտետը, որը պետությունը փոփոխում է՝ կախված երկրի ներսում գների շարժից և օտարերկրյա արժութային գնողունակությունից, անվանվում է արտարժույթի գնողունակության պարիտետ։

Կատեգորիա:Համաշխարհային տնտեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Գալվես

**Գալվես** (իսպ․՝ Galvez), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Մոնտես դե Տոլեդո* շրջանի կազմում։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Էսպերիա

**Էսպերիա ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 4125 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 38 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 108 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03045։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

Բնակավայրի հովանավորն է՝ Սան Կլինո աբատը։ Տոնը նշվում է մայիսի վերջին կիրակի օրը։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ելես

**Ելես ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայում՝ Կաստիլիա Լա Մանչ ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Սագրա շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 20 կմ²։ Բնակչությունը կազմում է 4841 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Վարչական կենտրոնի հեռավորությունը կենտրոնից՝ 35 կմ։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ֆոգելզանգ (Օդերտալ)

**Ֆոգելզանգ** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շարմյուտցելզեեի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 773 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 5.79 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 67 508*։

## Արտաքին հղումներ
* Њем. Савезни завод за статистику 
* Стална конференција градова и општина 
* {KommOn}
* План насеља на мапи (-{Mapquest}-)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ֆրիդլանդ (Օդեր Շպրե)

**Ֆրիդլանդ** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շարմյուտցելզեեի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 3166 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 172.95 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 67 137*։

## Ժողովրդագրություն
Քաղաքնը բայանված է 16 շրջանների։
{|
| valign="top" |

## Պատկերասրահ

Oelsener_See_1.JPG
Oelsener_M%C3%BChle_1.JPG
Kirche_Friedland_2014.jpg
Reudnitz_Kirche.jpg
Kirche_Gro%C3%9F_Briesen.jpg
Juedischer_Friedhof_Friedland_Niederlausitz.JPG
Kirche_Niewisch_Friedland.jpg
Chossewitz_Fachwerkkirche.jpg
Friedland_Niederlausitz_Burg.jpg


## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Webseite der Stadt Friedland
* Beitrag über Günthersdorf in der RBB-Sendung Landschleicher vom 4. Februar 2007

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մաքսիմ Զալիզնյակ

**Մաքսիմ Զալիզնյակ (Ժելեզնյակ)** (, ), զապորոժյան կազակ, լեհական շլյախտայի դեմ Աջափնյա Ուկրաինայում 1768 թվականի գյուղացիական պատերազմի առաջնորդ։ 1768 թվականին Չերկասի շրջանում գլխավորել է ապստամբական մի ջոկատ։ Ապստամբության մյուս ղեկավարների հետ նրան բռնել են ցարական սպաները, բրածեծ արել և աքսորել Սիբիր։

## Տես նաև
* Կոլիիվշչինա

## Գրականություն
* Лавріненко Н. Під покровом таємниці: Що нам відомо про Максима Залізняка? // День. — № 10,15.-2006.
* Лавріненко Н. Максим Залізняк. К.: ЕММА - 2012 - 79 с.
* *Семёнов П. П.* Живописная Россия, 1897. — Т. 5. — Ч. 1. — С. 138.
* 
* .

Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Երաշտակայունություն

**Երաշտակայունություն**, բույսերի ունակություն, որով բույսերը կարողանում են դիմանալ բջիջներում, հյուսվածքներում, օրգաններում առաջացած ջրի պակասին, ինչպես նաև գերտաքացմանը։ Համեմատաբար ավելի երաշտակայուն են քսերոֆիտները։ Երաշտակայունությունը պայմանավորված է բույսերի ժառանգական հատկանիշներով, որոնք առաջացել են Էվոլյուցիայի պրոցեսում, սակայն կարող են ձեռք բերվել նաև անհատական զարգացման՝ օնտոգենեզի ընթացքում։ Երաշտակայունության ձևավորման համար կարևոր նշանակություն ունեն օդի և հողի խոնավությունը, հանքային սնուցումը, ֆոտոսինթեզի ինտենսիվությունը և ֆիզիոլոգիական այլ պրոցեսներ։ Կեսօրյա ժամերին, իսկ երաշտը շարունակվելիս՝ նաև ամբողջ օրը, բույսերի մեջ առաջանում է խոնավության պակաս, օրգանների գերտաքացում, բույսերն սկսում են թառամել։ Տեղի է ունենում սպիտակուցների խոր հիդրոլիզ, ցիտոպլազմայի քայքայում, խանգարվում է շաքարների ֆոսֆորիլացումը և այլն։ Ջրազրկումը բջիջներում առաջացնում է նաև ցիտոպլազմայի կոլոիդա-քիմիական հատկությունների, դիսպերս վիճակի փոփոխություն։ Այդ բոլորը բացասաբար են ազդում բույսի աճման և բերքատվության վրա, հաճախ՝ նրա ոչնչացման պատճառը դառնում։ Երաշտակայունությունը կարելի է մեծացնել նախացանքային մշակությամբ՝ պարարտացման և ոռոգման ռեժիմները կանոնավորելով։

Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Բույսերի էկոլոգիա
Կասպիական նեղմատ գեկոն

**Կասպիական նեղմատ գեկոն** (), գեկոնների ընտանիքի նեղմատ գեկոնների () ցեղի մողես։ Հայաստանում հանդիպում է Արմավիրի, Արարատի, Սյունիքի (Մեղրի) մարզերում և Երևանում։ Հայաստանի ֆաունայի ներմուծված տեսակներից է։ Կասպիական գեկոն, որպես կանոն, հանդիպում է երկաթգծերի երկայնքով, շինությունների պատերին, քարե շինությունների փլատակներում։
## Արտաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը 2,3-7,5 սմ է, պոչը գրեթե 1,2 անգամ երկար է, ինքնահատվող։ Մարմինն ու գլուխը լավ են տարանջատված միմյանցից, լայն են ու տափակած, դունչը՝ դուրս ցցված։ Աչքերը խոշոր են, բիբը՝ օվալաձև, ուղղահայաց, ուժեղ լուսավորվածության ժամանակ ունի ուղղահայաց ճեղքի տեսք։ Ծիածանաթաղանթը ոսկեգույն է, կոպերը, ձուլվելով, Կասպիական նեղմատ գեկոն առաջացրել են աչքը ծածկող թափանցիկ թաղանթ։ Ունեն լավ արտահայտված արտաքին ականջ։ Գլխի դիմային հատվածը պատված է բազմանկյուն, իսկ գանգայինը՝ տարբեր մեծության կլոր վահանիկներով։ Մարմնի մեջքային մակերեսը պատված է մանր, երկայնակի շարքեր կազմող, խոշոր բազմանկյուն, կատարավոր թեփուկներով։ Կոկորդային թեփուկները 2-3 անգամ փոքր են որովայնի բազմաթիվ թեփուկներից, որոնք ձևավորում են ցանցանման ծածկույթ։ 
## Մեջքային մակերես
Մեջքային մակերեսի ընդհանուր գորշավուն գունավորման վրա արտահայտված են 5-6 շագանակագույն կտրտված լայնակի զոլեր, լայնակի զոլավոր նախշ ունի նաև պոչը։ Բերանի եզրից դեպի աչքերն ու ճակատը ձգվում են 4-6 զուգահեռ զոլեր։ Պարանոցի և իրանի մակերեսը ներքևից սպիտակ են։ Էգերն ավելի թաց են գունավորված։ Ձմեռում է աշնան կեսերից գարնան կեսերը։ Ամռանն ակտիվ է մթնշաղին և գիշերը։

## Նշանակություն
Սնվում է մանր անողնաշարավորներով։ Օգտակար է. ոչնչացնում է շինությունների թունավոր սարդակերպներին և խավարասերներին։ Զուգավորումը տեղի է ունենում ապրիլի կեսից մայիսի վերջ։ Հունիսի կեսից սեպտեմբերի կեսին քարերի արանքում, ճեղքերում դնում է մինչև 1,3 սմ երկարության 1-2 ձու։ Երիտասարդ առանձնյակները ծնվում են հուլիս-սեպտեմբերին։ Հաճախ խնամվում է անազատ պայմաններում։

Կատեգորիա:Մողեսներ
Կապարագույն իժանման սահնօձ

**Կապարագույն իժանման սահնօձ** (), կապարագույն սահնօձ, բազմերանգ սահնօձ, լորտուների ընտանիքի լորտուների ենթաընտանիքի օձ։ Տարբեր հեղինակների կողմից դասվում  կամ  ցեղերին։ Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Արմավիրի, Կոտայքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարգերի նախալեռներում, Երևանի շրջակայքում։ Տարածված է կիսաանապատային, չոր տափաստանային, թփուտային ու չոր նոսրանտառային բուսականությամբ կենսավայրերում, նաև այգիներում։ 
## Արտաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (19-120 սմ), պոչը 2-4 անգամ կարճ է։ Էգերը խոշոր են արուներից։ Մարմինը բարեկազմ է։ Գլուխը լավ է տարանջատված մարմնից և ծածկված է խոշոր վահանիկներով։ Աչքերը խոշոր են՝ սպիտակավուն կամ դեղնավուն ծիածանաթաղանթով, բիբը կլոր է։ Մեջքային թեփուկները թույլ կատարավոր են ու անփայլ։ Գլխի և մարմնի մեջքային մակերեսի գունավորումը բազմազան է։ 
### Գլուխ
Գլխի վրա, աչքերից դեպի ներքև և հետ, ձգվում են մուգ գծեր։ Գլխի վահանիկների վրա առկա են քիչ թե շատ համաչափ դասավորված մանր, մուգ (սալեր, որոնք ձևավորում են բարդ նախշ)։ Մեջքի երկարությամբ՝ ծոծրակից մինչև պոչի ծայրը, անցնում է լայնակի ձգված, մուգ խալերից բաղկացած շղթայանման նախշ, որի տարբեր հատվածներում խալերը կարող են միաձուլվելով ձևավորել զիգզագ կամ տարանջատվել։ Մուգ (սալերի մեկական երկայնակի շարքեր են ձգվում նաև մարմնի կողքերով։

### Պոչ
Պոչի հատվածում յուրաքանչյուր շարքի (սալերը միաձուլվելով միշտ ձևավորում են 3 մուգ երկայնակի զոլեր)։ Նախշի գույնը բաց մոխրագույնից կամ գորշավունից մուգ շագանակագույն է կամ գորշ սև։ Էգերի գունավորումն ավելի վառ է, քան արուներինը, հատկապես երիտասարդ տարիքում։ Որովայնային մակերեսը բաց վարդագույն է, հաճախ՝ մանր մուգ կետիկներով, որովայնային վահանիկների եզրերը սպիտակավուն են՝ մուգ (սալերով։

## Սնունդ
Սնվում է մանր ողնաշարավորներով (մողեսներ, օձեր, թռչուններ, կրծողներ)։ Օգտակար է. ոչնչացնում է կրծողներին։ Ձմեռում է աշնան 2-րդ կեսից գարնան սկիզբը։ Զուգավորումը տեղի է ունենում ապրիլ-մայիսին։ Հունիսի 2-րդ կեսից հուլիսի սկիզբը էգը դնում է իլիկանման (17-24 X 30- 44,5 մմ) 5-12 ձու։ Ձագերը ծնվում են սեպտեմբերի 2-րդ կեսին։ Երբեմն խնամվում է անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակով։ Բավական ագրեսիվ օձ է։ Մարմնի գունավորմամբ ու վարքով հաճախ Նմանվում է գյուրզային։ Թունամուղ ատամներ չունի, սակայն թուքն ունի թունավոր ազդեցություն։ 
Կծածը կարող է առաջացնել այտուցով արտահայտվող տեղային բորբոքում, սակայն մարդու և կենդանիների կյանքի համար վտանգավոր չէ։ Առաջարկվել է գրանցել ՀՀ Կարմիր գրքում։

Կատեգորիա:Լորտուներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Շորի մեթոդ

**Շորի մեթոդ,** ֆիզիկական մեթոդ, որը կոչվել է 20-րդ դարում ամերիկացի արդյունաբերող Ա․ Շորի () անունով։ Նյութերի կարծրությունը որոշելու եղանակ՝ որոշակի բարձրությունից փորձարկվող մարմնի մակերևույթին ընկնող թեթև հարվածիչի ետցատկի բարձրության չափումով։ Կարծրությունը գնահատվում է այդ բարձրությանը համեմատական պայմանական միավորներով։

Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Ֆրամ

մինի|աջից|Ֆրամ նավը, 1893 թ. լուսանկար
«**Ֆրամ**» (, բառացի՝ առաջ), նորվեգական բևեռային արշավախմբային նավ։

## Պատմություն
Կառուցվել է Ֆրիտյոֆ Նանսենի պատվերով, 1892 թվականին։ Ջրատարողությունը՝ 402 տ։ 1893-1896 թվականներին դրեյֆել է Արկտիկայում՝ Նորսիբիրական կղզիներից դեպի Շպիցբերգենի հյուսիս, սկզբում (մինչև 1895-ը) Նանսենի, այնուհետև Օտտո Սվերդրուպի ղեկավարությամբ։

1898-1902 թվականներին Սվերդրուպը «Ֆրամ»-ով կատարել է նավարկություն Կանադական կղզեխմբի հյուսիսային մասում, 1910-1912 թվականներին Ռուալ Ամունդսենը «Ֆրամ»-ով նավարկել է դեպի Անտարկտիդա։ «Ֆրամը» տեղակայված է Օսլոյի թանգարան-տաղավարում։

Կատեգորիա:Նավեր
Կատեգորիա:Նավ-թանգարաններ
Ռից Նոյենդորֆ

**Ռից Նոյենդորֆ** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շարմյուտցելզեեի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 4232 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 183.07 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 67 426*։

## Վարչական բաժանում
Կոմունան բաժանված է 14 գյուղական համայնքների։

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Webseite der Gemeinde Rietz-Neuendorf
* Beitrag über Alt Golm in der RBB-Sendung Landschleicher vom 8. April 2012
* Beitrag über Drahendorf in der RBB-Sendung Landschleicher vom 24. Oktober 2010
* Beitrag über Kunersdorf in der RBB-Sendung Landschleicher vom 22. Juni 2008
* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վալուաներ

**Վալուաների կապեյան ընտանիք, ** Կապեյան արքայատոհմի կրտսեր ճյուղը, որն իշխել է Ֆրանսիայի թագավորությունում 1328 թվականից մինչև 1589 թվականը։ Նա Կապետինգների ուղիղ հաջորդողն է ու նախորդել է Բուրբոններին։

Վալուաներից առաջին թագավորը Ֆիլիպ VI էր։ Լյուդովիկոս XI-ի օրոք հիմնականում ավարտվել է Ֆրանսիայի տերիտորիալ միավորումը։ Ֆրանցիսկ I-ի կառավարմամբ սկսվել է բացարձակ միապետության դարաշրջանը Ֆրանսիայում։ Վալուաների դինաստիան ընդհատվել է կրոնական պատերազմների ժամանակ (Հենրի III-ի սպանությամբ)։ Վալուաների տոհմի վերջին շառավիղն էր Մարգարիտ Վալուան (1553-1615), Հենրի IV Բուրբոնի (1589-1610) առաջին կինը։ 

Նրանց անվանումը ծագում է Ֆիլիպ IV Գեղեցիկի հոր Ֆիլիպ III Քաջի որդուն՝ Շառլին տրված արքայական տիտղոսից։ Անդրանիկ ճյուղի գահակալությունն ավարտվեց 1498 թվականին, բայց նա ընդգրկում է բազմաթիվ կրտսեր ճյուղեր.
* Ալանսոնի դքսերի ճյուղը, որոնց գահակալությունն ավարտվեց 1549 թվականին, ծագում է Շառլ Վալեցու երկրորդ որդուց՝ Շառլ II-ից, 
* Անժուի դքսերի ճյուղը, որոնց գահակալությունն ավարտվեց 1481 թվականին, ծագում է Ժան II Բարիի երրորդ որդուց՝ Լուիից, 
* Բերիի դքսերի ճյուղը, որոնց գահակալությունն ավարտվեց 1416 թվականին, ծագում է Ժան II Բարիի երրորդ որդուց՝ Ժանից, 
* Վալուա-Բուրգոնի դքսերի ճյուղը, որոնց գահակալությունն ավարտվեց 1477 թվականին, ծագում է Ժան II Բարիի չորրորդ որդուց՝ Քաջ Ֆիլիպից։ 
Այս ճյուղն ունեցել է երկու այլ ենթաճյուղ.
** Բրաբանի դքսերի ճյուղը, որոնց գահակալությունն ավարտվեց 1430 թվականին, ծագում է Քաջ Ֆիլիպի որդուց՝ Անտուանից
** Նևերի կոմսերի ճյուղը, որոնց գահակալությունն ավարտվեց 1491 թվականին, ծագում է Քաջ Ֆիլիպի որդուց՝ Ֆիլիպից, 
* Օռլեանի դքսերի ճյուղը, որոնց գահակալությունն ավարտվեց 1515 թվականին և  հաջորդեցին Լուիի գահին, ով Շառլ V-ի որդին էր։ Այս ճյուղն ունեցել է մեկ այլ ենթաճյուղ.
* Անգուլեմի կոմսերի ճյուղը, որոնց գահակալությունն ավարտվեց 1589 թվականին, ովքեր հաջորդեցին Լուիի երկրորդ որդուն՝ Ժանին։
Հավասարապես գոյություն են ունեցել անօրինական այլ ճյուղեր.
* Լոնգվիլի, 
* Վալուա-Սեն-Ռեմիի, 
* Անգուլեմի դքսերի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1328 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:Վալուաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական թագավորական ընտանիքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Բայկալ-Ամուրյան երկաթուղային մայրուղի

thumb|333px|<center>'''Անդրսիբիրյան մայրուղի''':<br /><span style="color:#FF0000">'''պատմական երթուղի'''</span> և <span style="color:#0000CD">'''ժամանակակից երթուղի'''</span>, <br />Բայկալ-Ամուրյան երկաթուղու մասնաճյուղ հանդիսացող հատվածները<span style="color:#008000">'''կանաչ գույնով'''</span></center>

**Բայկալ-Ամուրյան երկաթուղային մայրուղի** (ԲԱՄ, ), անդրսիբիրյան երկրորդ երկաթուղային մայրուղի (երկարությունը՝ 3150 կմ)։

Աշխարհի ամենամեծ երկաթուղային մայրուղիներից մեկը։ Հիմնական ճանապարհը՝ Տայշետ-Խորհրդային Գավան, 4287 կմ, կառուցվել է մեծ ընդմիջումներով՝ 1938-ից մինչև 1984 թվականը։ Երկաթուղու կենտրոնական մասի կառուցումը, որն անցնել է բարդ երկրաբանական և եղանակային պայմաններում, տևել է ավելի քան 12 տարի, իսկ դրանցից ամենադժվար մասերից մեկը վերջնական շահագործման է հանձնվել միայն 2003 թվականին։

Բեռնափոխադրման ծավալը 2014 թ. դրությամբ կազմել է մոտ 12 միլիոն տոննա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* БАМ. Легендарная Байкало-Амурская магистраль 
* Е. Козловский «БАМ: как все начиналось» 

Կատեգորիա:Բայկալ-Ամուրյան երկաթուղային մայրուղի
Իլյան դե Վակաս

**Իլյան դե Վակաս** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայում՝ Կաստիլիա Լա Մանչ ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Սագրա շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 9 կմ²։ Բնակչությունը կազմում է 5 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Վարչական կենտրոնի հեռավորությունը կենտրոնից՝ 59 կմ։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Diputación de Toledo 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Գլոբին

**Գլոբին**, հեմոգլոբինի սպիտակուցային մաս։ Իզոէլեկտրիկական կետը 7,5 է։ Հեշտությամբ լուծվում է ջրում։ Նստեցվում է սպիրտով կամ ացետոնով։ Գլոբինի մոլեկուլը պարունակում է 574 ամինաթթվային մնացորդ։ Հեմոգլոբինում գլոբինի կապը հեմի հետ կայուն է և քայքայվում է միայն թթու միջավայրում։ Օրգանիզմում գ֊լոբինի սինթեզի արագությունը խիստ մեծ է և ընթանում է Էրիթրոցիտների առաջացման տեղերում։

Կատեգորիա:Սպիտակուցներ
Բախթիյար Վահաբզադե

**Բախթիյար Վահաբզադե** (, ), ադրբեջանցի խորհրդային գրող, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1965)։

Հեղինակ է բանաստեղծությունների և պոեմների մի շարք ժողովածուների («Իմ բարեկամները», 1949, «Գարուն», 1950, «Բարեկամության երգ», 1953 թ. և այլն)։ Պոեմներից հատկանշելի են «Բաժանման գիշերը» (1959), «Զրույց Լենինի հետ» (1975, ԱԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1976), «Մուղան» (1975 թ., ԱԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1976)։ Գրել է պիեսներ («Խիղճ», 1959, բեմադրվել է 1960 թվականին, «Երկրորդ ձայն», 1969, բեմադրվել է 1970 թվականին, «Անձրևից հետո», 1971, բեմադրվել է 1972 թվականին), ինչպես նաև «Սամեդ Վուրղուն» (1968) մենագրությունը։ Գրականագիտական հոդվածներն ամփոփված են «Բանաստեղծը և ժամանակը» (1975) ժողովածուում։ Ադրբեջաներեն է թարգմանել Ջորջ Բայրոնի, Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Ավետիք Իսահակյանի, Աշոտ Գրաշու և այլոց ստեղծագործություններից։

## Տես նաև
* Բախտիար Վահաբզադեի տուն-թանգարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գրողներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի բանասերներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Միշել

**Միշել** (ֆրանսերեն` Michel)` ֆրանսիական արական և իգական (ֆրանսերեն` Michelle) անուն է, համապատասխանում է հայկական Միքայել անվանը։
## Անունը կրողները
### Արական
* Միշել Ազանավիչիւս•Michel Hazanavicius•հրեական ծագումով ֆրանսիացի ռեժիսոր
* Միշել Նայիմ Աուն`լիբանանցի զորահրամանատար և քաղաքական գործիչ
* Միշել Աֆլյաք՝ արաբ փիլիսոփա
* Միշել Բաստոս•Michel Fernandes Bastos•բրազիլացի ֆուտբոլիստ
* Միշել Բուկե•Michel Bouquet•ֆրանսիացի դերասան
* Միշել Գալաբրյու•Michel Galabru•ֆրանսիացի դերասան
* Միշել դը Մոնտեն•Michel de Montaigne•ֆրանսիացի փիլիսոփա և քաղաքական գործիչ
* Միշել Էժեն Շևրո•Michel Eugéne•19րդ դարի ֆրանսիացի քիմիկոս
* Միշել Թելո•Michel Teló•բրազիլացի երգիչ և երգահան
* Միշել Լեգրան•Michel Legrand• ֆրանսիացի դաշնակահար և դիրիժոր
* Միշել Մոսեսյան•Michel Mossessian•ֆրանսահայ ճարտարապետ
* Միշել Նեյ•Michel Ney•(1769-1815), ֆրանսիացի մարշալ
* 140px
* Միշել Պլատինի•Michel François Platini•ֆրանսիացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ
* Միշել Տեր-Զաքարյան•Michel Der-Zakarian•ֆրանսահայ նախկին ֆուտբոլիստ
* Միշել Կոլոմբ•Michel Colombe•15րդ դարի ֆրանսիացի քանդակագործ
* Միշել Ֆուկո•Michel Foucault•(1926-84 թթ.) ֆրանսիացի պատմաբան և քաղաքագետ

### Իգական
* Միշել Արնո•Michéle Arnaud•(1919-98 թթ.) ֆրանսիացի շանսոնյե
* Միշել Թրախթենբերգ•Michelle Christine Trachtenberg•ամերիկացի դերասանուհի
* Միշել Մարի Բախման•Michele Marie Bachmann•ամերիկացի քաղաքական գործչուհի
* 140px
* Միշել Մարի Փֆայֆեր•Michelle Marie Pfeiffer•ֆրանսիացի դերասանուհի
* Միշել Յեու•Michelle Yeoh•դերասանուհի և փրոդյուսեր
* Միշել Րոդրիգես•Michelle Mayte Rodriguez•ամերիկացի դերասանուհի
### Որպես ազգանուն
* Լուիզ Միշել •Loise Michel•(1830-1905 թթ.) ֆրանսիացի հեղափոխական և գրող
## Տե'ս նաև`
* (1348) Միշել
* (1045) Միշելա
## Ծանոթագրություններ
Գուադամուր

**Գուադամուր** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տոլեդո նահանգում (Կաստիլիյա-Լա-Մանչա ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտես-դե-Տոլեդո շրջանում։ Տարածքը 37 կմ² է։ Բնակչությունը 1847 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 13 կմ։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha: información turística sobre Guadamur.
* Diputación de Toledo 
* Asociación Cultural Montes de Toledo. 
* Imagen de satélite de Guadamur.
* Previsión meteorológica a una semana vista, Ministerio de Medio Ambiente. 
* Museo Nacional de la Edad Media, Cluny, París.
* Coto Minero de Guadamur.
* El tesoro de Guarrazar dentro del arte visigótico. 
* Sobre la conmemoración en 2008 del 150 aniversario del descubrimiento del Tesoro de Guarrazar.
* El castillo de Guadamur en el siglo XVI. 
* Historia, monumentos, noticias, curiosidades y fotos de Guadamur. 
* Concurso Nacional de Cante Flamenco Villa de Guadamur. 
* Ouverture du 15e centenaire de la bataille de Vouillé. 
* Artesanía: bordados, reposteros, estandartes. 
* Hermandad del Cristo de la Piedad. 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Բիֆ

**Բիֆ** (), թշնամանք և/կամ հակամարտություն հիփ հոփ մշակույթ ներկայացնող անձանց միջև։ Անգլերենում beef բառը բառացի նշանակում է «տավարի միս», իսկ հիփ հոփ մշակույթի համատեքստութմ այն կրում է «բողոք, դժգոհություն» իմաստը։ Հիփ հոփում անձանց միջև թշնամանքի պատճառները կարող են տարբեր լինել, սակայն հիմնականում դրանք կապված են գրագողության, ձայնագրման լեյբլի հարցերի շուրջ անհամաձայնության կամ պարզապես վիրավորանքի հետ։ Այս տեսակի տարաձայնությունները հիմնականում սկսվում են համացանցից կամ հարցազրույցների ժամանակ հնչած տեսակետներից։ Ռեփերները հաճախ իրենց հասցված վիրավորանքին պատասխանում են իրենց երգերում։

Կատեգորիա:Հիփ հոփ
Վանական դպրոցներ

մինի|Կիրակնօրյա դպրոց (ԱՄՆ Կենտուկի նահանգ)

**Վանական դպրոցներ**, միջնադարյան կրոնական դպրոցի տիպ։ Ստեղծվել են Հնդկաստանի բուդդայական տաճարներում, քրիստոնեության մուտք գործելուց հետո՝ տարածում ստացել Բյուզանդիայում և Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում (վանքերին կից)։ Գոյություն է ունեցել վանական դպրոցների 3 տեսակ․ քահանայական-վանական (պատրաստել են հոգևորականներ եկեղեցական-ծխական ծառայության համար), վանքերին կից դպրոց հանրակացարաններ (տղաներին պատրաստել են վանական ծառայության), տղաներին գրագիտություն և եկեղեցական գրագրություն սովորեցնող (նախատեսված չէին եկեղեցիներում ու վանքերում ծառայողներ պատրաստելու համար)։ Վանական դպրոցներում ուսուցումն ունեցել է աստվածաբանական բնույթ՝ աշխարհիկ որոշ տարրերով։ Բալկաններում, Օսմանյան կայսրության տիրապետության շրջանում 15-16-րդ դարերում, դրանք կարևոր դեր են կատարել հարավսլավոնական ժողովուրդների և հույների մշակույթի պահպանման գործում։ Վանական դպրոցներում են գործել նաև հին Ռուսիայի վանքերին կից։ Բացվել են նաև կույսերի դպրոցներ, որոնք տարածում չեն ստացել։ 18-րդ դարում վանական դպրոցի հիման վրա բացվել են հոգևոր սեմինարիաներ և ուսումնարաններ։ Այժմ էլ որոշ բուդդայական տաճարներին և կաթոլիկական ժամանակակից վանքերին կից գործում են վանական դպրոցներին։ Վանական դպրոցներում են գործել նաև Հայաստանում, որոնք որոշակի դեր են խաղացել հայ ժողովրդի քաղաքականության, կրոնական և հոգևոր կյանքում։ Վանական դպրոցը 1869 թվականին կանոնադրության համաձայն աշակերտներ են պատրաստել Էջմիածնի դպրոցի համար։ Հայ իրականության մեջ Վանական դպրոցի տարատեսակ էր ժառանգավորացը։ Երևելի վանականներին կցում էին 3—4 աշակերտ, պարապմունքներն անց էին կացվում խցում։ Աշակերտը դառնում էր ուսուցչի փոքրավորը (մոնթը), ծառայում նրան և միաժամանակ սովորում նրանից։ Վանական դպրոցի տիպը Հայաստանում զարգացում չի ունեցել։

Կատեգորիա:Կրթական կազմակերպություններ
Կալերուելա

**Կալերուելա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տոլեդո նահանգում (Կաստիլիյա-Լա-Մանչա ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա-Կամպանա-դե-Օլոպեսա շրջանում։ Տարածքը 9 կմ² է։ Բնակչությունը 274 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 117 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Միքայել Գյուլխասյան

**Միքայել Ասատուրի Գյուլխասյան** (), հայ խորհրդային գյուղատնտես, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1950)։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1976), պրոֆեսոր (1978)։ Քիթկոկորդականջաբան Աշոտ Գյուլխասյանի եղբայրը։

1948 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1948-1951 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Եղեգնաձորի շրջանի Արենի գյուղի Կալինինի անվան կոլտնտեսությունում որպես գյուղատնտես։ 1955 թվականից աշխատել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի բուսաբուծության ամբիոնում (1957 թվականից որպես դոցենտ)։ 1967 թվականից նույն ինստիտուտի գիտությունների աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, 1978-1994 թվականներին՝ ռեկտոր, 1979 թվականից՝ բուսաբուծության ամբիոնի վարիչ, 1994 թվականից՝ ՀԳԱ բուսաբուծության և բանջարաբուծության ամբիոնի վարիչ, 1994 թվականից՝ ՀԳԳԱ փոխնախագահ։

Աշխատությունները նվիրված են ՀԽՍՀ էկոլոգիական տարբեր պայմաններում ծխախոտի կենսաբանական և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև հումքի որակի լավացման, ծխախոտագործության մեջ աճման խթանիչների կիրառման հարցերին, ծխախոտի մշակման, պարարտացման ձևերին։

## Պարգևներ
* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, 1950 թ.
* ՀՀ Անանիա Շիրակացու մեդալ, 2002 թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի քաղաքային խորհրդի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Բունդեսլիգա 2011-12

## Անցյալ մրցաշրջանի համեմատ փոփոխությունները

Բունդեսլիգա 2012-13-ում 16-րդ տեղը զբաղեցրած «Մյոնխենգլադբախի Բորուսիան» անցումային հանդիպումներ անցկացրեց 2-րդ Բունդեսլիգայում 3-րդ տեղը զբաղեցրած «Բոհումի» հետ և ընդհանուր 2։1 հաշվով հաղթեց՝ պահպանելով տեղը Բունդեսլիգայում։

### Ռմբարկուներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բունդեսլիգա
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Գերմանիայում
Էդուարդ Աղայան (քանդակագործ)

**Էդուարդ Մակարի Աղայան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Էդուարդ Աղայանը ծնվել է Ստալինգրադում 1936 թվականին։ 1946 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Հայաստան։ 11 տարեկանից զբաղվել է քանդակագործությամբ։ 1953-1957 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1957-1964 թվականներին Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում (1964 թվականին ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Անուշկինի արվեստանոցում), 1967 թվականին՝ ԽՍՀՄ նկարիչների ակադեմիայի ստեղծագործական արվեստանոցում (ասպիրանտուրա) ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Նիկոլայ Տոմսկու ղեկավարությամբ։ 1967 թվականից եղել է Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ։

Աշխատանքները գտնվում են Ռուսաստանի թանգարաններում (մասնավորապես, Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքային քանդակագործության և Ռուսական թանգարաններում) ինչպես նաև արտերկրում։
Մահացել է 1993 թվականին։ Թաղված է Սմոլենսկի հայկական գերեզմանոցում։

## Ցուցահանդեսներ
1956 թվականից մասնակցել է հանրապետական, միութենական, միջազգային ցուցահանդեսներին (Ֆրանսիա, Գերմանիա, Բելգիա, Կուբա, Հունգարիա, Բուլղարիա). 1978 թվականին Լենինգրադում բացվել է Աղայանի առաջին ցուցահանդեսը (Ամառային այգի, Ռուսաստանի տաղավար)։

## Ստեղծագործություններ
Ստեղծագործել է մոնումենտալ, դեկորատիվ քանդակագործության, ինչպես նաև դիմաքանդակի բնագավառում։ Տեղադրված աշխատանքներ ունի Օմսկում, Սևերոդվինսկում (Ռուսաստան), Երևանում (Հայաստան), Ռիբնիցայում (Մոլդովա), Սալավատում (Բաշկորոստան)։
Գործերից են՝
* «Քոչարի»
* «Մեսրոպ Մաշտոց»
* «Սայաթ-Նովա»
* «Մարտիրոս Սարյան»
* «Համագործակցություն»
* «Մարդկային կյանք»
* «Վիսոցկու հիշատակին»
* «Սխրանք» գյուղ Մարտիշկինո, 1984 թ.
* «Հարձակում», Գոստիլիցյան մայրուղում, 1969 թ.
* «Մանկության հեքիաթներ» Կոլոլևա փողոցում 
* «Երազ» 1969 թ. 
* Սերգեյ Պրոկոֆևի հուշատախտակը Իզմայլովյան 1 պողոտայում
* «Ռուսական նավատորմի ստեղծողներին» արձանախումբը «Մերձբալթիկա» հյուրանոցի առջև դարձել է ծովային նավատորի խորհրդանիշը Սանկտ Պետերբուրգում
* «Հայաստան» 1976 թ. 
* «Օրփեոս»
* «Պրոմեթևս»
* «Օլգա Բերգոլց»

Դիմաքանդակներ՝
* «Տիեզերագնաց Ա. Գ. Նիկոլաևի դիմաքանդակը»
* «Ալեքսանդր Պուշկին»
* «Պյոտր Չայկովսկու դիմաքանդակը»
* «Հնագետ Կոմովոյի դիմաքանդակը»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ
Մասա Ֆերմանա

**Մասա Ֆերմանա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 1000 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 124 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 8 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։

Կոմունայի հովանավոր ն է Սուրբ Լավրենտին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1229
  bar:1871 from:0 till: 1339
  bar:1881 from:0 till: 1457
  bar:1901 from:0 till: 1439
  bar:1911 from:0 till: 1508
  bar:1921 from:0 till: 1499
  bar:1931 from:0 till: 1391
  bar:1936 from:0 till: 1443
  bar:1951 from:0 till: 1503
  bar:1961 from:0 till: 1357
  bar:1971 from:0 till: 1184
  bar:1981 from:0 till: 1065
  bar:1991 from:0 till: 976
  bar:2001 from:0 till: 970
PlotData=
  bar:1861 at: 1229 fontsize:S text: 1.229 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1339 fontsize:S text: 1.339 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1457 fontsize:S text: 1.457 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1439 fontsize:S text: 1.439 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1508 fontsize:S text: 1.508 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1499 fontsize:S text: 1.499 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1391 fontsize:S text: 1.391 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1443 fontsize:S text: 1.443 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1503 fontsize:S text: 1.503 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1357 fontsize:S text: 1.357 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1184 fontsize:S text: 1.184 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1065 fontsize:S text: 1.065 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 976 fontsize:S text: 976 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 970 fontsize:S text: 970 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմը
*Հեռախոս։ 0734 760127
*Էլ-փոստ։ անհայտ
*Պաշտոնական կայք։ http://www.provincia.ap.it/Massa_Fermana 

## Արտաքին հղումներ
*http://www.provincia.ap.it/Massa_Fermana 
*Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
*http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մորեսկո

**Մորեսկո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 616 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 100 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 829
  bar:1871 from:0 till: 839
  bar:1881 from:0 till: 878
  bar:1901 from:0 till: 966
  bar:1911 from:0 till: 1103
  bar:1921 from:0 till: 1002
  bar:1931 from:0 till: 1051
  bar:1936 from:0 till: 1062
  bar:1951 from:0 till: 1100
  bar:1961 from:0 till: 1025
  bar:1971 from:0 till: 746
  bar:1981 from:0 till: 604
  bar:1991 from:0 till: 606
  bar:2001 from:0 till: 608
PlotData=
  bar:1861 at: 829 fontsize:S text: 829 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 839 fontsize:S text: 839 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 878 fontsize:S text: 878 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 966 fontsize:S text: 966 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1103 fontsize:S text: 1.103 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1002 fontsize:S text: 1.002 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1051 fontsize:S text: 1.051 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1062 fontsize:S text: 1.062 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1100 fontsize:S text: 1.100 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1025 fontsize:S text: 1.025 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 746 fontsize:S text: 746 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 604 fontsize:S text: 604 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 606 fontsize:S text: 606 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 608 fontsize:S text: 608 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմը
*Հեռախոս։ 0734 259983
*Էլ-փոստ։ moresco@ucvaldaso.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.moresco.fm.it

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 
*Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
*http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Խեթական փոխառությունները հայերենում

**Խեթական փոխառություններ**, հայերենի` խեթերենից փոխառված բառերը։

Խեթերենով խոսող ժողովուրդը մ. թ. ա. 3-2-րդ հազարամյակներում գոյություն է ունեցել Փոքր Ասիայի այն տարածքում, որ համընկնում է Պատմական Հայաստանի հարավարևմտյան սահմանների հետ։ Խեթական պետության փլատակների վրա կազմավորված հայ ժողովուրդին ձուլվել են նաև խեթական էթնիկական հոծ զանգվածներ, իսկ հայերենն իր մեջ առել է ցեղակից այդ լեզվի շատ տարրեր, այդ թվում նաև բառեր, որոնց զգալի մասը համարվում են ենթաշերտային կամ ստացվածքային այնպես, ինչպես ուրարտական ու խուռիերեն բառերը։

Հ. Աճառյանը խեթերենից փոխառություն է համարում 10 բառ` *ապա, հատակ, հատանել, խանգարել, ոլորել, վառել, փշրել, առավոտ, փետուր, շարավանդ (կապ)*։

Գ. Ղափանցյանը հայ-խեթական բառային ընդհանրությունները տարբերակում է խեթական փոխառություններից։ Հայ խեթական ընդհանուր բառեր են համարվում՝ *անթեղ, ատաղձ, արգատ, [[արվեստ]], ապա, [[գորգ]], թողնել, իրար, խառն, [[խելք]], [[խիղճ]], խնայել, խորթ, խուղ, հյուղ, [[խումբ]], խմբել, [[ծուխ]], կարիք, [[կարիճ]], հատել, հեգնել, հիմա, հտպիտ (ծաղրածու), ճիվաղ, ճորխ, ջախջախել, սկսել, սպրդել, տագնապ, տող, [[փետուր]]*։

Խեթերենից կատարված փոխառություն են համարվում *աղանդեր, բարգավաճ, մանավանդ, ուրդ (առու), քրթմնջել* բառերը։
## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Իրանական փոխառությունները հայերենում
* Հունական փոխառությունները հայերենում
* Լատինական փոխառությունները հայերենում

Կատեգորիա:Հայերենի բառապաշար
Միգել

**Միգել** (իսպաներեն և պորտուգալերեն՝ Miguel), Միքայել անվան իսպանական և պորտուգալական տարբերակը։ Գործածվում է նաև որպես ազգանուն։

## Անունը կրողները
* Միգել Իցիգսոն•Miguel Itzigson•արգենտինացի աստղագետ
* Միգել Իդալգո•Miguel Hidalgo y Castilla•Մեքսիկայի ազգային հերոս 
* Միգել դե Ունամունո•Miguel de Unamuno Jugo•
* 140px
* Միգել դե Սերվանտես(1547-1616 թթ.)•Miguel de Cervantes Saaverda•իսպանացի գրող
* Միգել Վելոզու•Miguel Luis Pinto Veloso•պորտուգալացի ֆուտբոլիստ
## Որպես ազգանուն
* Լուիս Միգել•Luis Miguel Callero Basteri•մեքսիկացի երգիչ 
## Ծանոթագրություններ