open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ուրախ գնացք

**«Ուրախ գնացք»**, մանկական ճանաչողական, ժամանցային պատկերազարդ ամսագիր։ «Էդիթ Պրինտ»-ի հրատարակչություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2009 թվականից Երևանում։ Խմբագիր՝ Դավիթ Գյուրջինյան։ Տպագրում է հայ դասական և ժամանակակից գրողների ստեղծագործություններ, օտարազգի գրողների գործեր՝ թարգմանաբար։

Կազմակերպում է «Ուրախ գրիչ», «Ուրախ վրձին» մրցանակաբաշխություններ։ «Ուրախ գնացք»-ի որոշ համարներ ունեն ներդիր-նվերներ (ձայնասկավառակ, օրացույց, բլոկնոտ, քանոն)։

Կատեգորիա:Հայկական մանկական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ժամանցային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ամսագրեր
Ֆուեդ Կադիր

**Ֆուեդ Կադիր** (; ,), ալժիրցի ֆուտբոլիստ, «Մարտիգ» ակումբի կիսապաշտպան։ Խաղացել է Ալժիրի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

## Ակումբային կարիերա
«Մարտիգ» ակումբի սան է, այդ ակումբում չի կարողացել դրսևորվել և նույնիսկ մտածել է դադարեցնել ֆուտբոլով զբաղվելն ու ոստիկան դառնալ։ Դուրս գալով «Մարտիգ» ակումբից՝ խաղացել է «Ժինյակ» և «Ստադ Բոկերուա» սիրողական ակումբների կազմում։ 18 տարեկանում տեղափոխվել է «Թրուա» ակումբ և նրա երկրորդ թիմի կազմում խաղացել է Ֆրանսիայի ցածր դիվիզիոններում։

2004 թվականին առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրն է ստորագրել երրորդ դիվիզիոնի «Քան» ակումբի հետ, որտեղ երեք մրցաշրջանում խաղացել է 77 խաղ։ 2007 թվականին երկրորդ դիվիզիոնից տեղափոխվել է «Ամյեն» ֆուտբոլային ակումբ, որտեղ եղել է նաև հիմնական կազմի խաղացող, 2 մրցաշրջանում խաղացել է 67 խաղ։

2009 թվականին ստորագրել է պայմանագիր Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնության «Վալանսիեն» ակումբի հետ։ 2010 թվականի աշնանը վնասվածք է ստացել, որից հետո 6 ամիս վերականգնվել է։ 2012/13 թվականների մրցաշրջանի առաջին կեսում եղել է «գոլ պլյուս փոխանցում» համակարգով առաջնության լավագույն խաղացողներից մեկը՝ խփելով 6 գոլ և 18 խաղում 4 գոլային փոխանցում կատարելով, այդ թվում՝ գոլերից մեկը խփելով «Օլիմպիկ Մարսելեմ» ակումբի հետ հաղթական խաղում (4:1)։

2013 թվականի հունվարին 500 000 եվրոյով տեղափոխվել է «Օլիմպիկ» ակումբ՝ ստորագրելով 3,5 տարվա պայմանագիր։ Կես մրցաշրջան խաղալով «Մարսել»-ում՝ վարձակալության է տրվել  «Ռեն», ապա՝ «Ռեալ Բետիս» ակումբում։

## Միջազգային կարիերա
2005 թվականին Կադիրը հրավիրվել է Ֆրանսիայում Ալժիրի երիտասարդական հավաքականի ուսումնամարզական հավաքին, սակայն թիմի կազմում ոչ մի խաղ չի խաղացել։

2010 թվականի մայիսի 4-ին ընդգրկվել է ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության Ալժիրի հավաքականի նախնական կազմում, իսկ հունիսի 1-ին հավաքականի գլխավոր մարզիչ Ռաբահ Սաադանը Կադիրին ընդգրկել է վերջնական հայտացուցակում։

2010 թվականի մայիսի 28-ին Կադիրը նորամուտ է ունեցել Ալժիրի հավաքականի կազմում Իռլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական դեմ ընկերական խաղում։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 9-ին խփել է առաջին գոլը Կենտրոնական Աֆրիկայի դեմ խաղում։

2010 թվականի աշխարհի առաջնությանը մասնակցել է Ալժիրի հավաքականի բոլոր երեք հանդիպումներին։ 2013 թվականին մասնակցել է Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի եզրափակիչ մրցաշարին, մասնակցել է նաև իր թիմի բոլոր երեք հանդիպումներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալժիրի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալկորկոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամիենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խետաֆեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Բետիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վալանսիենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ
Փող արևելյան

«**Փող արևելյան**» («Փող արեւելեան»), քաղաքական, ազգային, բանասիրական և առևտրային օրաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1870-1873 թվականներին Կ. Պոլսում [1870-1871 թվականներին կոչվել է «Փող առաւօտեան» (խմբագիր՝ Հակոբ Պարոնյան), 1873 թվականին՝ «Արեւելեան փող»)։ Տնօրեն-խմբագիրներ՝ Կարապետ Մինաս Երզնկանլյան, Գ. Շիշմանյան, Բարթող Սուր։

Լուսաբանել է Թուրքիայի ներքին և արտաքին քաղաքականությունը, Արևմտյան Հայաստանի իրավիճակը, Կ. Պոլսի հայկական սահմանադրական մարմինների գործունեությունը։ Պաշտպանել է Կ. Պոլսի պատրիարքարանի (պատրիարք՝ Մկրտիչ Խրիմյան) դիրքորոշումը սուլթանական կառավարության հայահալած քաղաքականության դեմ, արծարծել կրոնաբարոյախոսական հարցեր։ Տպագրել է նաև հայատառ թուրքերեն նյութեր։

Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Ուսանողական գիտական տեղեկագիր

«**Ուսանողական գիտական տեղեկագիր**», գիտական ժողովածու, որը հրատարակել է Երևանի պետական համալսարանը։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1940-1976 թվականներին (17 հատոր, ունեցել է նաև «Ուսանողական գիտական աշխատությունների ժողովածու», «Ուսանողական գիտական աշխատանքներ» և այլ խորագրեր) Երևանում՝ բնագիտական և հասարակագիտական պրակներով։ Սկզբնական շրջանում տպագրվել է որպես ԵՊՀ ուսանողական գիտական խմբակների պարբերական, 1947 թվականից՝ Ուսանողական գիտական ընկերության հիմնադրումից հետո, դարձել է նրա պաշտոնական հրատարակությունը։

Տպագրել է գիտությունների տարբեր բնագավառներում ուսանողների, նաև մի շարք հայտնի գիտնականների՝ ուսանողական տարիներին կատարած հետազոտությունների արդյունքները։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Ցուցչավորում

**Ցուցչավորում** (ինդեքսավորում), մատյանների, գրքերի, արխիվային գործերի և այլնի հաշվառման պայմանանական համակարգ՝ նրանց որևէ (առավել ընդհանուր) հատկանիշի հիման վրա։ Կատարվում է փաստաթղթի խորագրերի, այբբենական-առարկայական ցուցիչների, աղյուսակների, գրադարանային ֆոնդի հիման վրա հրատարակված գրականության համարի՝ ըստ հատուկ-գործառնական նշանակության (տեղեկատու, ուսումնական, գիտական, արդյունաբերական, գիտաճանաչողական և այլն), ըստ տեղեկույթի նշանային ձևի (բառային, գեղարվեստական, նոտային, քարտեզագրական և այլն)՝ նրանց պահադրման համակարգման և դյուրին օգտագործման համար։ 

Կատեգորիա:Գրադարանավարություն
Ցեղասպանագիտական հանդես

«**Ցեղասպանագիտական հանդես**», գիտական կիսամյա պարբերական։ ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2013 թվականից Երևանում՝ հայերեն, անգլերեն։ Գլխավոր խմբագիր՝ Հայկ Դեմոյան, պատասխանատու խմբագիր՝ Սուրեն Մանուկյան։

Տպագրում է ցեղասպանության պատմության, պատմագրության, ինչպես նաև այդ թեմային առնչվող այլ հիմնախնդիրների վերաբերյալ ուսումնասիրություններ, հոդվածներ, գիտական բանավեճեր, անդրադառնում է նաև այլ ժողովուրդների ցեղասպանությունների հարցերին, քննադատում է թուրքական կառավարության ժխտողական ու հակագիտական քարոզչությունը։

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Ցանկ արգելված գրքերի

մինի|Ցանկ արգելված գրքերի, 1564 թվական
«**Ցանկ արգելված գրքերի**» (), Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու արգելած (սպառնալիքի տակ) գրքերի ցանկ։ Առանձին հրատարակություններ ունեցել են նաև ընթերցանության, վաճառքի և գրաքննության ցուցումներ։ Հիմնական նպատակը եղել է հավատի ու բարոյականության դեմ ոտնձգություններից ու աստվածաբանական խոտորումներից պաշտպանելը։

## Պատմություն
Գրաքննություն անցած գրքերը տպագրվել են «Առանց խոչընդոտների» (Nihili obstat), տիտղոսաթերթին՝ «Կարող է տպագրվել» (Imprimatur) գրիֆով։ Կաթոլիկ հեղինակներին վերապահվել է իրենց ստեղծագործությունները պաշտպանելու և նոր՝ սրբագրված հրատարակություններ տպագրելու իրավունք։

Առաջին «Ցանկ արգելված գրքերի» հրատարակել են Նիդերլանդներում 1529 թվականին, ապա Վենետիկում՝ 1543 թվականին, Փարիզում՝ 1551 թվականին։ Առաջին հռոմեական ցուցակը կազմվել է Պողոս IV պապի օրոք, որը Տրիդենտյան ժողովը շատ խիստ է համարել և 1564 թվականին շրջանառության մեջ է դրել նրա մեղմացված տարբերակը։

1572 թվականին ձևավորվել է Ցուցակի սուրբ միաբանությունը, որը հատուկ զբաղվել է «Արգելված գրքերի ցանկի» կազմումով, իսկ 1917 թվականից այդ հարցերով զբաղվել է Սրբազան խորհուրդը։

«Ցանկ արգելված գրքերի» գործել է մինչև 1966 թվականը, ապա Վատիկանի 2-րդ ժողովն այն լուծարել է։ 

Տարբեր ժամանակներում արգելվել են Լ. Վալլայի, Է. Ռոտերդամցու, Լ. Ստեռնի, Վոլտերի, Դ. Դեֆոյի, Ջ. Բրունոյի, Ն. Կոպեռնիկոսի, Յ. Կեպլերի, Գ. Գալիլեյի, Օ. դը Բալզակի, Ժ.-Պ. Սարտրի, Սիմոնա դը Բովուարի, Միշել դը Մոնտենի, Դենի Դիդրոյի, Վիկտոր Հյուգոյի, Ժան-Ժակ Ռուսոյի, Անդրե Ժիդի, Նիկոս Կազանձակիսի, Էմանուել Սվեդենբորգի, Բենեդիկտ Սպինոզայի, Իմանուիլ Կանտի, Դեյվիդ Հյումի, Ռենե Դեկարտի, Ֆրենսիս Բեկոնի, Թոմաս Բրաունի, Ջոն Միլթոնի, Ջոն Լոքի, Բլեզ Պասկալի, Հուգո Գրոտիոսի և ուրիշների որոշ ստեղծագործություններ։ Առաջին կինը, որի գիրքն ընդգրկվել է ցանկում, եղել է Մագդալենա Հեյմայրը։ 

Հայտնի է նաև Ոսկան Երևանցու՝ Վատիկանի սրբազան ժողովի ներկայացուցչի հետ հակադրությունը հայերեն առաջին Աստվածաշնչի (1666-1668) տպագրության ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Facsimile of the 1559 index 
*List of famous authors in the index  

Կատեգորիա:Գրաքննություն
Բարի լուր

**«Բարի լուր»**, հայ ավետարանականների երկշաբաթաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1906–1917 թվականներին Բաքվում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Պատվական Թառայանց։ Տպագրել է հատվածներ Աստվածաշնչից, ավետարանական թեմաներով (հիմնականում՝ թարգմանություն) պատմվածքներ, բանաստեղծություններ, մանկական զրույցներ։ Փորձել է մերձեցման եզրեր գտնել Հայ առաքելական եկեղեցու հետ։

Լուրերի բաժնում հիմնականում ներկայացրել է եվրոպացի միսիոներների աշխատանքն Ասիայում և Աֆրիկայում՝ շրջանցելով հայկական կյանքի իրադարձությունները, հայոց ազգային, կրթամշակութային և քաղաքական գործունեությունը։ Առաջընթացի միակ ուղին համարել է կրոնը։

Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Անդրանիկ Փոլատյան

**Անդրանիկ Լևոնի Փոլատյան** (), հայ խմբագիր, գրող, հասարակական գործիչ։ ԹՄՄ հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
Անդրանիկ Փոլատյանը ծնվել է 1929 թվականին Թուրքիայի Ալեքսանդրետի սանջակի Կրըխխան ավանում։ 1950 թվականին ավարտել է Կիպրոսի Մելգոնյան կրթական հաստատությունը, 1954 թվականին՝ Բեյրութի ամերիկյան համալսարանը։ 1954 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։

Եղել է «Պայքար», «Նոր օր» «Գերմանիկ», «Յուշարար», 1963 թվականից՝ «Յուշարար­-Միութիւն» պարբերականների խմբագիր։ Եղել է ՀԲԸՄ կրթական հանձնաժողովի ատենապետը։

Լույս են տեսել Փ-ի «Խրիմեան Հայրիկ» (հայ. և անգլ., 1957), «Պատմութիւն հայոց Արաբկիրի» (1969), «Մարաշ» (1988), «Շահան Շահնուր» (2003) աշխատությունները, «Հերկ եւ բերք» (2002) հոդվածների ժողովածուն։

Անդրանիկ Փոլատյանը մահացել է 2005 թվականի փետրվարի 18-ին Նյու Ջերսիում (ԱՄՆ)։

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Տետրակ ամենասուրբ Ռոզարին․․․

«**Տետրակ ամենասուրբ Ռոզարին․․․**», Սուրբ Մարիամ Աստվածածնին նվիրված գիրք։

## Պատմություն
Առաջին անգամ տպագրվել է 1735 թվականին Վենետիկում՝ առանց տպարանի հիշատակության։ Տիտղոսաթերթին՝ «Տետրակ ամենասուրբ Ռօզարի. այսինքն Վարդարանի։ Որ ասացեալ լինի ի պատիվ ամենասրբուհւոյ Աստուածածնին» (48 էջ, 8°, 12,5 x 7 սմ)։

Վերահրատարակվել է 1753 թվականին Վենետիկում՝ Ստեֆանո Օռլանդոյի տպարանում, 1781 թվականին Վենետիկում՝ Դեմետրիոս Թեոդոսիուի տպարանում (72 էջ), 1787 թվականին Տրիեստում՝ Մխիթարյան տպարանում (72 էջ, 12°, 9 x 4,7 սմ), 1794 թվականին Վենետիկում՝ Սբ Ղազարի տպարանում (72 էջ, 12° և 6°, 9,5 x 5,2 սմ)։

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Տեղեկագիր Հայաստանի շինարարների միության

«**Տեղեկագիր Հայաստանի շինարարների միության**», ամենամսյա, ապա՝ երկամսյա հանդես, գիտական աշխատանքների ժողովածու։ Հայաստանի շինարարների միության «Միդիս-Շար» ընկերության հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1996 թվականից Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Անահիտ Սարգսյան, Անահիտ Պողոսյան, Յուրի Սաֆարյան (2011 թվականից)։

Տպագրում է գիտական հոդվածներ, քաղաքաշինության ոլորտին առնչվող օրենսդրական և ենթաօրենսդրական փաստաթղթեր, տեղեկատվական և այլ նյութեր (հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն)։

## Արտաքին հղումներ
* «Տեղեկագիր Հայաստանի շինարարների միության»

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Տնօրենություն մարդկային կենաց․․․

«**Տնօրենություն մարդկային կենաց․․․**» («Տնօրէնութիւն մարդկային կենաց»), հնդիկ հեղինակ Պրամանի՝ մարդու պարտականությունների, կրքի, կնոջ, ազգականների և արյունակիցների, մարդկանց տարբերությունների, ընկերության, կրոնի, հիվանդությունների, ախորժակի, բնական աղետների մասին գիրքը։

Անգլերենից թարգմանել է Մարգար Շահրիմանյանը։ Տպագրվել է 1784 թվականին Տրիեստում՝ Մխիթարյան տպարանում։ Տիտղթ-ին՝ «Տնօրէնութիւն մարդկային կենաց, որ եւ կոչի նոր առակք սողոմոնեան...» (176 էջ, 6° և 8°, 15 x 8,2 սմ)։

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Յակով Գոլոսովկեր

**Յակով Գոլոսովկեր** (, ), ռուս և խորհրդային փիլիսոփա, գրող, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Վիրաբույժ Էմանուիլ Գոլոսովկերի որդին է։ 1913 թվականին ավարտել է Կիևում Սուրբ Վլադիմիրի կայսերական համալսարանի պատմա-փիլիսոփայական ֆակուլտետը, սակայն դիպլոմային աշխատանքներ գրել է միաժամանակ և՛ բանասիրական, և՛ փիլիսոփայական ֆակուլտետներում՝ Սապփոյի քնարերգության և Ռիկկերտի փիլիոփայության մասին։ Դեռևս ուսանող ժամանակ սկսել է թարգմանել հին հունական բանաստեղծների (եղել է պրոֆեսոր Ա. Սոննիի ուսանողը)։ Յակով Սիլվ կեղծանվամբ հրատարակել է բանաստեղծությունների «Հոգու այգի» (Կիև, 1916)։ Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատել է Մոսկվայի Ստարոկանյուշեննի նրբանցքում Մեդվեդնիկովյան գիմնազիայի տնօրեն։ Համագործակցել է Նարկոմպրոսի հետ։

1919-1920 թվականներին Անատոլի Լունաչարսկին ուղարկել է նրան Ղրիմ՝ մշակութային հուշարձանների պաշտպանության ապահովման համար։ Վերադառնալով մայրաքաղաքի տարբեր բուհերում դասախոսություններ է կարդացել անտիկ մշակույթի վերաբերյալ, այդ թվում Վալերի Բրյուսովի հրավերով նրա հիմնած Բարձրագույն գրական-գեղարվեստական ինստիտուտում և Երկրորդ Մոսկվայի պետական համալսարանում։ 1920-ական թվականների վերջին Բեռլինում լսել է բանասեր Վիլամովից-Մյոլենդորֆի դասախոսությունները։ 1930-ական թվականներին «Academia» հրատարակչության համար զբաղվել է հին հունական բանաստեղծների, գերմանացի ռոմանտիկների (Ֆրիդրիխ Հյոլդերլին և ուրիշներ) թարգմանությամբ։ Թարգմանել է Ֆրիդրիխ Նիցշեին, առաջին անգամ ռուսերեն է թարգմանել Ֆ. Գյոլդերլինի «Հիպերիոն» վեպը, «Էմպեդոկլի մահը» ողբերգությունը, Կ. Գրաբբեի ողբերգությունները, գրել է փիլիսոփայական, թարգմանության տեսության, գրականության պատմության վերաբերյալ աշխատանքներ, գեղարվեստական ստեղծագործություններ։ Մտերիմ է եղել Վիկենտի Վերեսաևի, Բորիս Յարխոյի, Սիգիզմունդ Կրժիժանովսկու հետ։ 1925-1928 թվականներին Գոլոսովկերն աշխատել է «Գրություններն անջնջելի են» վեպի վրա։

1936 թվականին Գոլոսովկերը ձերբակալվել է, երեք տարի անցկացրել Վորկուտային ճամբարում, իսկ 1939-1942 թվականներին՝ Մոսկվայի մոտ Ալեքսանդրով քաղաքում։ 1944 թվականից անտուն դարձած Գոլոսովկերն ապրել է Պերեդելկինայում ընկերների ամառանոցում։

Հայրենական մեծ պատերազմի ավարտինն Գոլոսովկերի շուրջ ձևավորվել է անտիկ քնարերգության թարգմանիչների խմբակ, որում ընդգրկված էին Բորիս Պաստեռնակը, Արսենի Տարկովսկին, Իլյա Սելվինսկին և այլք։ 1940-1950-ական թվականներին ակտիվ աշխատանքներ է կատարել հին հունական և հռոմեական քնարերգության թարգմանությունների անթոլոգիայի ստեղծման շուրջ։ Սերգեյ Զավյավլովի բնութագրմամբ՝ Գոլոսովկերի թարգմանությունները «թարգմանական ազատության գագաթնակետն են», նա «վերականգնել է հեղինակային մտահղացումը» պապիրուսներում, որոնք հաճախ միայն առաջին բառերի միջին տառերն են միայն պարունակել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сад Души моей. Киев, 1916 (сборник стихов Я. Э. Голосовкера)
* 
* Страница в Библиотеке Якова Кротова
* Александр Граф «СОЖЖЁННЫЙ РОМАН» Я. Э. ГОЛОСОВКЕРА В КОНТЕКСТЕ ЛЕГЕНДЫ О ВЕЛИКОМ ИНКВИЗИТОРЕ Ф. ДОСТОЕВСКОГО И РОМАНА М. БУЛГАКОВА «МАСТЕР И МАРГАРИТА»
* Классификация сказочных чудес по Я. Э. Голосовкеру

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կար չկար Կոզյավին

**«Կար-չկար Կոզյավին»**-սովետական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, ելած 1966 թվականին։ Անդրեյ Խռժանովսկու.  առաջին ֆիլմն Էր (դիպլոմական աշխատանք)։ Մուլտֆիլմը սկզբում ընդունված չէր որպես սյուրռեալիստական, բայց Սերգեյ Գերասիմովը, ում դուր էր եկել ֆիլմը, սահմանեց այն, որպես *«Մեր սոցիալիստական սյուրռեալիզմ-սոցսյուրռեալիզմ»*, և ֆիլմը ընդունվել ու թողարկվել է էկրաններին առանց փոփոխությունների։ Դրված է Լ. Լագինի «Կոզյավինի կյանքը»պատմվացքի մոտիվներով («Վիրավորական հեքիաթներ» ցիկլից)։

## Սյուժե
Կոզյավինը սովորական գրասենյակային աշխատող է։ Մի անգամ աշխատանքային օրվա ավարտին պետը հանձնարարում է նրան փնտրել Սիդորովին, քանի որ հաշվապահն էր եկել։ Կոզյավինը պարտաճանաչ կատարում է համձնարարությունը, խստորեն հետևելով նշանակված երթուղուն և հարցնելով յուրաքանչյուրին ում տեսնում էր թե արդյոք նա տեսել էր Սիդորովին։ Ճանապարհին նա շրջանցում է բոլոր աներևակայելի խոչընդոտները, որոնց հանդիպում է և արդյունքում, քանի որ Երկիրը կլոր է, վերադառնում է հարազատ հաստատություն (միայն հակառակ կողմից)։
Ճանապարհին նա ստիպված է լինում հաղթահարել՝ ստորգետնյա հաղորդակցություններ, քայքայելի տուն, կառուցվող կառույցներ, հանգստյան այգի, համերգային հրապարակ, կոմիսիոն խանութ (որի ներսում կա կապած պահակ և ավազակներ), գործարան, լեռներ, անապատ (լավ պահպանված դինոզավրի կմախքով, որը Կոզյավինը ոչնչացնում է՝ չհամարձակվելով դադարեցնել ընթացքը), օվկիանոս ու բևեռ։

## Ստեղծողներ
* սցենարի հեղինակներ-Լազար Լագին, Գենադի Շպալիկով
* ռեժիսոր-Անդրեյ Խրժանովսկի
* արտադրության դիզայներ-Նիկոլայ Պոպով
* կոմպոզիտոր-Գերման Լուկյանով
* օպերատոր-Բորիս Կոտով
* ձայնային օպերատոր-Գեորգի Մարտինյուկ
* մոնտաժոր՝ Մ. Տրուսովա
* ռեժիսորի օգնականներ՝ Ե. Տուրանովա
* արտադրության դիզայների-Գ. Արկադյեվ
* նկարիչ-անիմատորներ՝ Անատոլի Պետրով, Անատոլի Աբարենով, Դմիտրի Անպիլով, Յուրի Կուզյուրին, Սվետլանա Ժուտովսկայա, Վլադիմիր Մորոզով, Ստանիսլավ Սոկոլով, Գենադի Սոկոլսկի, Վալերի Ուգարով, Օլեգ Սաֆրոնով
* խմբագիր-Ռաիսա Ֆրիչինսկայա
* նկարի ռեժիսոր-Ա. Զորինա

## Հետաքրքիր փաստեր
Էստրադային թատրոնի հանդիսատեսներ հանգստի պուրակում, առաջին շարք, ձախից աջ՝ Աննա Ախմատովա, Ալեքսանդր Տվարդովսկի (թևի տակ ունենալով «Նոր աշխարհ» ամսագիրը), Իլյա Էրենբուրգ, (խողովակի հետ), Մարիաննա Ցվետաեվա, Բորիս Պաստեռնակ, երկրորդ շարք, Անդրեյ Տարկովսկի, Կոստանդին Պաուստովսկի, երրորդ շարք, Վսեվոլոդ Մեյերխոլդ, Նատան Ալտման, Նիկոլայ Գոգոլ։

## Հրատարակությունները՝ տեսանյութում
2002 թվականին այն թողարկվել է VHS և վիդեո ձայնասկավառակների վրա՝ Masters of Russian Animation հավաքածուի 1-ին հրատարակության մեջ՝ անգլերեն ենթագրերով, իսկ այնուհետև DVD-ով. Masters of Russian Animation Volume 1։ Հավաքածուն ներառում է մուլտֆիլմեր՝ «Հանցագործության պատմությունը», «Մարդը կադրում», «Իմ կանաչ կոկորդիլոսը», «Մի անգամ Կոզյավին», «Դինոզավրերի լեռը», «Լրտեսական կրքերը», «Ապակե հարմոնիկա», «Tangle», «Kaleidoscope-68. գետաձի» և «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ»։

## Ծանոթագրություններ
Դոկտոր Հաուս (1-ին եթերաշրջան)

«**[[Հաուս (հեռուստասերիալ)|Դոկտոր Հաուս]]**» ամերիկյան հեռուստասերիալի **առաջին եթերաշրջանը**, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել Fox հեռուստաալիքով 2004 թվականի նոյեմբերի 16-ին և ավարտվել է 2005 թվականի մայիսի 24-ին՝ բաղկացած է 22 մասից։

## Դերերում

### Հիմնական կազմ

* Հյու Լորի - դոկտոր Գրեգորի Հաուս
* Լիզա Էդելշտեյն - դոկտոր Լիզա Քադդի
* Օմար Էփս - բժիշկ Էրիկ Ֆորման
* Ռոբերտ Շոն Լեոնարդ - դոկտոր Ջեյմս Ուիլսոն
* Ջենիֆեր Մորիսոն - բժիշկ Էլիսոն Քեմերոն
* Ջեսսի Սպենսեր - դոկտոր Ռոբերտ Չեյզ

### Երկրորդային կազմ

* Չի Մաքբրայդ - Էդվարդ Վոգլեր
* Սիլա Ուորդ - Սթեյսի Ուորներ
* Ստեֆանի Վենդիտո - քույր Բրենդա Փրեվին 
* Քենեթ Չոյ - դոկտոր Լիմ
* Ռոն Պերքինս - բժիշկ Ռոն Սիմփսոն
* Քարի Գրեմ - Մարկ Ուորներ
* Մորիս Գոդին - բժիշկ Լոուրենս Հուրանի

### Հրավիրված դերասաններ
Ռոբին Թանի, Սքոթ Մեկլովից, Քեվին Զեգերս, Ֆեյթ Պրինս, Էվեր Կերադայն, Հեդի Բյորես, Սեմ Թրամմելլ, Էլիզաբեթ Միտչելլ, Լյուսինդա Ջեննի, Էնն Դաուդ, Սթեյսի Էդվարդս, Դոմինիկ Փարսել, Մայնդի Քրիստ, Ռոքսանն Հարթ, Կուրտ Ֆուլլեր, Շիրլի Նայթ, Հարրի Լենիքս, Դեյվիդ Կոնրադ, Բրենդի Նորվուդ, Լեսլի Հոուփ, Մարկ Հարելիկ, Նիկոլաս Դ'Ագոստո, Ամանդա Սեյֆրիդ, Սքոթ Ֆոուլի, Մերեդիտ Մոնրո, Թրեյսի Միդդենդորֆ, Նեստոր Կարբոնել, Դեյվիդ Հենրի, Դերիլ Սաբարա, Պատրիկ Բոշո, Սառա Կլարկ, Ստանիսլավ Գրոֆ, Դենի Նուչի, Սինթիա Էթինջեր, Ջենիֆեր Սթոուն, Ջո Մորթոն, Մարին Հինքլ, Մայքլ Գուրժյան, Էդի Մաքքլինթոք, Սքայ Մաքքոուլ Բարտուսյակ, Քրիստոֆեր Ռայան Ուինթերս, Ջոն Չո, Քրիստինա Քոքս, Փիթեր Գրեյվս, Նիկոլ Բիլդերբեկ, Էնդրյու Քիգան, Դժոշ Ցուկերման, Էրին Ֆոստեր և Կարմեն Էլեկտրա

## Դրվագներ

## Կարծիքներ քննադատներից

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
* Polite dissent, «Դոկտոր Հաուս» հեռուստասերիալի դրվագների ակնարկներ բժշկության տեսանկյունից։
* The House M.D. Guide, «Դոկտոր Հաուս» հեռուստասերիալի դրվագ-ուղեցույց։
* Television Without Pity, քննադատական հոդվածներ «Դոկտոր Հաուս» հեռուստասերիալի բոլոր դրվագների վերաբերյալ։
* Гид по сериалу Доктор Хаус , «Դոկտոր Հաուս» հեռուստասերիալի դրվագների մանրամասն նկարագրությունը։

Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ
Լոնս լը Սոնիե

**Լոնս լը Սոնիե** ( ), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի արևելքում՝ Ֆրանշ-Կոնտե երկրամասի Յուրա դեպարտամենտում, որի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 7,68 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 1999 թվականի տվյալներով եղել է 18 483։

## Պատմություն
Լոնս լը Սոնիեի տարածքում ու մերձակայքում գտնվող աղաջրային աղբյուրներն օգտագործվել են նորքարեդարյա ժամանակներից ի վեր։ 19-րդ դարում այստեղ ջերմուկային բաղնիքներ են կառուցվել, որոնցից պահպանվել է կոթողային Thermes Lédonia-ն։ Այդ նույն հարյուրամյակում բնակավայրում գործել են պղնձի ու երկաթի ձուլարաններ, իրականացվել է ձիերի, հորթերի, հացահատիկի, պանրի առևտուր։

## Անվանի անձինք
* Կլոդ Ժոզեֆ Ռուժե դը Լիլ (1760–1836), Ֆրանսիայի ազգային օրհներգի՝ -ի հեղինակ
* Մորիս Ժոլի (1829–78), երգիծաբան, օրենսգետ
* Ժան-Ֆրանսուա Ստևենեն (1944–2021), դերասան և կինոռեժիսոր 
* Բեռնար Կլավել (1923–2010), վիպասան
*Ֆրանսիական հեղափոխության և նապոլեոնյան ժամանակների գեներալ Կլոդ Լըկուրբը (1759–1815) ուսանել է Լոնս լը Սոնիեում։ Քաղաքի Ազատության հրապարակում՝ Place de la Liberté-ում կանգնեցված է նրա հուշարձամը։

## Ժողովրդագրություն

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջը 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Ժան-Ֆրանսուա Ստևենեն

**Ժան-Ֆրանսուա Ստևենեն** (  ; Ապրիլի 23 , 1944, Lons-le-Saunier, Jura դեպարտամենտ, Ֆրանսիա - հուլիսի 27, 2021, Neuilly-sur-Seine, Hauts-de-Seine Department, Ֆրանսիական Հանրապետություն ), ֆրանսիացի դերասան և կինոռեժիսոր։ Խաղացել է ավելի քան 100 ֆիլմերում։ Աշխատել է նաև որպես ռեժիսորի օգնական և, բացի այդ, որպես գլխավոր ռեժիսոր՝   նկարահանել է երեք ֆիլմ՝   ( *Le Passe-montagne*, 1978),   (1986) և   ( *Mischka*, 2002)։ «Լեռնանցքը» ֆիլմի համար 1979 թվականին արժանացել է Վենետիկի կինոփառատոնի FIPRESCI/ՖԻՊՐԵՍԻ մրցանակի։ 1983 թվականին առաջադրվել է «Սեզար» կինոմրցանակի «Տղամարդու երկրորդ պլանի դերի լավագույն կատարում» անվանակարգում։

Նրա բոլոր չորս երեխաները՝ Սագամորը (1974), Ռոբինսոնը (1981), Սալոմեան (1985) և Պիեռը  (1995), նույնպես դերասան են դարձել։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ֆրանսիայի արևելքում՝ Յուրա դեպարտամենտի Լոնս լը Սոնիե քաղաքում։

Մաթեմատիկական իր ունակություններով  ընդունվել է բարձրագույն կոմերցիոն դպրոց, բայց նրան գրավում էր  կինեմատոգրաֆիան։ Նա աշխատություն է գրում կինոյի տնտեսագիտության մասին և մեկնում է Կուբա՝ պրակտիկայի և նկարահանումների համար։

Հետագայում հենց նկարահանումների ժամանակ Ժան-Ֆրանսուան սովորել, յուրացրել է տարբեր կինոմասնագիտություններ՝ տեխնիկականից մինչև ռեժիսորի օգնական։ Մասնավորապես՝  Ալեն Կավալյեի երկրորդ օգնականն էր, երբ 1968 թվականի մայիսին նա նկարահանում էր «Խռովություն»  ( *La Chamade* ) ժապավենը։

Այնուհետև Ժան-Ֆրանսուային հաջողվել է համոզել անվանի այլ ռեժիսորների՝ Ժակ Ռիվետին, Պետեր Ֆլյայշմանին, վստահելու իրեն ռեժիսորի օգնականի գործը։ Բացի այդ, իր ուժերը փորձել է դերասանական արվեստում և  սկսել է փոքր դերեր խաղալ։ Այսպես, օրինակ, 1970 թվականին դերակատարումով հանդես է եկել Ժակ Ռիվետի «Out 1» (1971) ֆիլմում։ Ֆրանսուա Տրյուֆոյին դուր է եկել նրա ոճը, և Ժան-Ֆրանսուային դերեր է վստահել իր նկարահանած «Վայրի երեխա» (1970), «Ինձ նման գեղեցկուհի» (1972), «Ամերիկյան գիշեր» (1973), «Գրպանի փող» (1976) ֆիլմերում։

Ի վերջո ինքը՝ Ստևենենը հանդես է եկել որպես գլխավոր  ռեժիսոր, իր ծննդավայրի մերձակայքում՝ Յուրայի լեռներում նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը՝ «Լեռնանցք»-ը  (*Le Passe-montagne*, 1978)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:1944 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:2021 մահեր
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրիլի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հուլիսի 27 մահեր
Կատեգորիա:Նոյի-Սյուր-Սեն քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Լերմոնտովո (այլ կիրառումներ)

**Լերմոնտովո** անունը կարող է վերաբերել՝
* Լերմոնտովո՝ գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի համանուն համայնքում,
* Լերմոնտովո՝ համայնք Հայաստանի Լոռու մարզում,
* Լերմոնտովո՝ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Տուապսեի շրջանում։
La Zarra

**Ֆաթիմա Զահրա Հայդի** (; ), ավելի հայտնի է որպես՝ **La Zarra,** կանադացի և ֆրանսիացի երգչուհի և երգահան։ Ներկայացրել է Ֆրանսիան Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում «Évidemment» երգով։

## Կենսագրություն
Ֆաթիմա Զահրա Հայդին ծնվել է Կանադայի Մոնրեալ քաղաքում, ծագումով մարոկկացի ֆրանկոկանադացիների ընտանիքում։ Հանրաճանաչություն ձեռք է բերել 2016 թվականին, երբ թողարկել է իր դեբյուտային «Printemps blanc» սինգլը ֆրանսիացի ռեփեր Նիրոյի հետ համագործակցությամբ։ 2021 թվականին թողարկել է իր «Tu t'en iras» սինգլը, որը պարբերաբար հեռարձակվել է ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ։ Սինգլը պլատինե հավաստագիր է ստացել Ազգային հնչյունագրական սինդիկատի (SNEP) կողմից։ Նույն թվականին երգչուհին առաջադրվել է NRJ երաժշտական մրցանակաբաշխության «Տարվա ֆրանկոֆոն հայտնություն» անվանակարգում՝ մասամբ իր դեբյուտային «Traîtrise» ալբոմի հաջողության շնորհիվ։ 2023 թվականի փետրվարի 12-ին ֆրանսիական France Télévisions հեռուստառադիոընկերության կողմից ընտրվել է որպես Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում «Évidemment» սինգլով՝  դառնալով երկրորդ կանադացի երգչուհին, որը ներկայացրել է երկիրը։ Եզրափակչում քսանվեց երկրներից զբաղեցրել է տասնվեցերորդ հորիզոնականը՝ վաստակելով 104 միավոր։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Որպես մենակատար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգահաններ
Կատեգորիա:Կանադացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Լերմոնտովո համայնք

**Լերմոնտովո**, համայնքի կարգավիճակով վարչատարածքային միավոր Հայաստանի Լոռու մարզում։ Գտնվում է Տանձուտ գետի ափին։ Ձևավորված է որպես ազգային փոքրամասնությամբ՝ ռուսներով բնակեցված համայնք

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական նկարագիր
Լեռմոնտովո համայնքը ծովի մակարդակից բարձր է 1800-ից 1900 մետր։ Լերմոնտովո գյուղը ծովի մակարդակից բարձր է 1800 մ, իսկ Անտառաշեն գյուղը՝ 1900 մ։

Համայնքը շրջապատված է բարձրադիր լեռներով և անտառապատ տարածքներով։

## Պատմություն
2021 թվականին «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքում կատարված փոփոխությունների արդյունքում Լերմոնտովո և Անտառաշեն գյուղերը կազմել են Լերմոնտովո համայնքը։

## Կառավարում
Լերմոնտովո համայնքը կազմված է երկու բնակավայրից՝ Լերմոնտովո և Անտառաշեն գյուղերից։ Լերմոնտովո գյուղն ունի 43.41 կմ², իսկ Անտառաշեն գյուղ՝ 22.0 կմ² տարածք։

Բնակչության սակավության պատճառով բնակիչները ընտրում են ոչ թե կուսակցություններ, այլ ավագանու անդամներ։ Լերմոնտովո համայնքի ավագանին բաղկացած է 5 անդամներից։ Համայնքի ղեկավարը Էդիկ Չալախյանն է։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ Լերմոնտովո գյուղի բնակչությունը կազմում է 912, իսկ Անտառաշենում՝ 259 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լերմոնտովո համայնք
Երիտասարդ գիտաշխատող

**«Երիտասարդ գիտաշխատող»**, կիսամսյա գիտական հանդես։

## Պատմություն
ԵՊՀ հրատարակչություն։

Լույս է տեսել 1965–1982 թվականներին Երևանում (բնագիտական, հասարակագիտական ու հումանիտար շարքերով)։

Խմբագիրներ՝ Արշակ Թովմասյան, Մեհենդակ Մելիքյան (հումանիտար և հասարակագիտական շարք), Ռաֆայել Հովհաննիսյան, Էդվարդ Չուբարյան (բնագիտական շարք)։ Ծանոթացրել է հանրապետության երիտասարդ գիտնականների հետազոտություններին։ Շարքերն ունեցել են գիտության տարբեր բնագավառներին վերաբերող բաժիններ։ Նյութերը տպագրվել են հայերեն և ռուսերեն (ամփոփումերով)։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Մադլեն Շարաֆյան

**Մադլեն «Մեդդի» Շարաֆյան** (, ), հայկական ծագմամբ ամերիկացի նկարիչ-անիմատոր և մուլտիպլիկացիայի ռեժիսոր։ Առաջադրվել է Օսկարի «Լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում։ «Էննի» մրցանակի կրկնակի նոմինանտ։

Երեք տարի սովորել է Կալիֆոռնիայի արվեստի ինստիտուտում։ Եղել է «Ողջ ճշմարտությունը արջերի մասին» մուլտսերիալի նկարիչներից մեկը։ Ներկայումս աշխատում է Փիքսարի հետ։ Մեդդիին հայտնիություն է բերել «Օմլեթ» կարճամետրաժ մուլտֆիլմը, որը իր տիրոջը ճաշ պատրաստելով ուրախացնել փորձող շան մասին է։ 2020 թվականին թողարկվել է իր նոր նախագիծը՝ «Իմ երազանքների Նորան», որը քննադատների կողմից ստացել է բավականին դրական արձագանքներ։ Դրա պրեմիերան կայացել է դեկտեմբերի 25-ին «Հոգի» մուլտֆիլմի հետ Disney+-ով։

Ազատ ժամանակ Շարաֆյանը նախընտրում է ուսումնասիրել խոհարարական ու արվեստի մասին գրքեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մադլեն Շարաֆյանի կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր

Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Բարուկ Գարասեֆերյան

**Բարուկ Մարգարի Գարասեֆերյան** (), հայ բուսաբույծ։

Գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ (1937)։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1928)։ Գիտահետազոտական աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանում մշակվող ցորենի տեղական սորտերի տեսակային և տարատեսակային կազմի, տնտեսագիտական կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածման վայրերի, սելեկցիայի, սորտաշրջանացման հարցերին։ Գարասեֆերյանի «Արմյանկա» սորտը մշակվել է Լոռի-Փամբակի գոտում։

## Երկեր
* Հացահատիկային կուլտուրաների եֆրեմովյան ագրոտեխնիկան, Երևան, 1942, 37 էջ
* Հայաստանում մշակվող ցորենների տեղական սորտերը, 2 հրտ., Երևան, 1955, 127 էջ

## Արտաքին հղումներ
* hayazg կայքում

Կատեգորիա:Հայ բուսաբույծներ
Կատեգորիա:1904 ծնունդներ
Կատեգորիա:1952 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 18 մահեր
Յան Մրվիկ

**Յան Մրվիկ** (, ), չեխոսլովակցի թիավար, որը 1960 թվականին ընդգրկվել է Չեխոսլովակիայի ակադեմիական թիավարների հավաքականում։ Տոկիոյի ամառային Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մրցանակակիր, Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, ազգային կարևոր առաջնությունների հաղթող և մրցանակակիր։

## Կենսագրություն
Յան Մրվիկը ծնվել է 1939 թվականի մարտի 29-ին Պրահայում։

Միջազգային մակարդակով ակադեմիական թիավարության առաջին լուրջ հաջողությանը նա հասել է 1963 թվականի մրցաշրջանում, երբ ընդգրկվել է Չեխոսլովակիայի ազգային հավաքականի կազմում և մասնակցել Կոպենհագենում տեղի ունեցած Եվրոպայի առաջնությանը և նվաճել բրոնզե մեդալ։

Հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ նվաճել է 1964 թվականի Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու իրավունք։ Ութնյակի կազմում, որտեղ ընդգրկված էին նաև թիավարներ Իրժի Լունդակը, Պետր Չերմակը, Յուլիուս Տոչեկը, Յոզեֆ Վենտուսը, Լուդեկ Պոեզնին, Բոհումիլ Յանոուշեկը, Ռիխարդ Նովին և Միրոսլավ Կոնիչեկը, առաջին տեղով հաղթահարել է նախաորակավորման փուլը, մինչդեռ որոշիչ եզրափակիչ մրցույթում երրորդ տեղն Է զբաղեցրել՝ զիջելով ԱՄՆ-ի և Գերմանիայի թիմերին։

Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերից հետո Մրվիկն այլևս որևէ նշանակալի արդյունք ցույց չի չտվել միջազգային ասպարեզում ակադեմիական թիավարության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Rudern - Europameisterschaften (Herren - Achter)

Կատեգորիա:Չեխ մարզիկներ
Սեբաստիայի հայկական տպագրություն

**Սեբաստիայի հայկական տպագրություն**, Սեբաստիայում (այժմ՝ Սվազ, Թուրքիա) հայերեն գրքերի հրատարակման պատմություն։

## Պատմություն
Սեբաստիայում առաջին տպարանը հիմնադրել է Անդրանիկ Վարդանյանը, որտեղ տպագրել է «Աղօթագիրք յորում պարունակին հոգեշարժ աղօթք...» (1875) գիրքը։ 1908 թվականին տպարան է հիմնադրել Ա. Վարդանյանի որդին՝ Հայկ Վարդանյանը (որևէ հրատարակություն հայտնի չէ)։ 1910-1912 թվականներին գործել է Կարապետ Պարսամյանի «Հողդար» տպարանը. տպագրել է Դ. Վարուժանի «Տրտունջք։ Եղիա Տէմիրճիպաշեանին» (1911), Հ. Բալուցյանի «Համառօտ տաղաչափութիւն» (1911), Ա. Տրդատյանի «Դողդոջ քնար» (1912) և այլ գրքեր։

1912 թվականին տպարանը տնօրինել է ՀՅԴ կուսակցության տեղեկատվական մարմինը։ 1913 թվականին Կ. Պարսամյանը հիմնադրել է «Կաբիրա» տպարանը, հրատարակել Հ. Սրապյանի «Ի՞նչ է էսփէրանթօն» (1913-1914), Տ. Բոլատյանի «Եօթնաղի քնար», Մ. Իսպիրյանի «Գրելու արուեստը», Ե. Վառեկյանի «Բառգրքոյկ հանքանուանց...» և «Բառգրքոյկ ստուգաբանական մայր բառերու...» (չորսն էլ՝ 1914), Ս. Պալեոզյանի «Հայ լեզուն անսխալ գրելու միջոցը» (1914՞) և այլ գրքեր։

Սեբաստիայում լույս են տեսել նաև «Ձայն Սեբաստացւոց» (1869), «Սեւ հողեր» (1870) խմորատիպ թերթերը, պետական «Սիվաս» (1876-1878, հայ. և օսմ.), գավառական, պատմական, գրական «Անդրանիկ» (1909–11), հասարակական-քաղաքական «Հող-Դար» (1910–14) շաբաթաթերթերը, Արամյան ազգային վարժարանի «Նշտրակ» (1910–13) խմորատիպ ամսաթերթը, «Կէտ» (1905–07) խմորատիպ երգիծաթերթը և այլն։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Արամ Սեփեթճյան

**Արամ Արմենակի Սեփեթճյան (Aram Sepetjian)** (), հայ գրող, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Արամ Սեփերթճյանը ծնվել է 1934 թվականի փետրվարի 22-ին Ալեքսանդրետ քաղաքում (այժմ՝ Թուրքիայում)։ 1950 թվականին ավարտել է Բեյրութի ՀԲԸՄ բարձրագույն վարժարանը, 1957 թվականին՝ Առևտրային ու տեխնիկական գիտությունների ուսումնական հաստատությունը։ 1970 թվականին  Լոնդոնի ճարտարապետության և հողաչափության ինստիտուտը։

1956 թվականից աշխատակցել է «Շիրակ» ամսագրին, եղել պատասխանատու խմբագիր, 1994-2007 թվականներին՝ «Խօսնակ» պարբերականի խմբագիր։ 1992 թվականին Բեյրութում հիմնադրել է «Սիփան» հրատարակչությունը և դարձել դրա տնօրենը․ տպագրում է գեղարվեստական, հայագիտական գրականություն։

2010 թվականին արժանացել է Հայ եկեղեցու «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» շքանշանի։
## Երկեր
Լույս են տեսել Սեփեթճյանի «Անլոյս գիշերներ» (1964), «Կեանքի կարօտով» (1969) պատմվածքների ժողովածուները, «Ողջակէզ» (1978), «Ես սեւ եմ... բայց գեղեցիկ» (1985), «Հող եւ մորմոք» (2001) վիպակները, «Ժամանակայոյզ խոհեր» (2005), «Բանաստեղծութիւնը տագնապի ընդմէջէն։ Խոհեր եւ անդրադարձումներ» (2009) հոդվածների ժողովածուները։

Կազմել, խմբագրել և հրատարակել է Վահե Վահյանի նամակների ժող-ը («Բանաստեղծին սիրտը», 2012)։

Հանդես է եկել նաև Արմեն Հրաչ գրական կեղծանունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Վիկտոր Վերնիկոս

**Վիկտոր Վերնիկոս Յորգենսեն** (, ), Հույն-դանիացի երգիչ և երգահան։ Հունաստանի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում «What They Say» («Ինչ են ասում») երգով։

## Կենսագրություն
Վիկտոր Վերնիկոսը ծնվել է 2006 թվականի հոկտեմբերին Աթենքում՝ դանիացի հոր և հույն մորից։ Սկսել է դաշնամուրի դասերի հաճախել չորս տարեկանում, երգել ութ տարեկանում, կիթառ նվագել՝ տասը տարեկանում։ Նա սկսել է սեփական երգերը գրել տասնմեկ տարեկանից և 2021 թվականից արտադրում է իր երաժշտությունը։ 2021 թվականին Վերնիկոսն առաջին անգամ թողարկել է մի երգ, որը գրվել և արտադրվել է ամբողջությամբ իր կողմից։

2022 թվականին Վերնիկոսը հայտարարել է, որ ներկայացրել է հունական ERT Հանրային հեռուստաընկերությանը երգ՝ որպես Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթի հնարավոր հայտ։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին հայտարավել է, որ նրա «What They Say» երգը լավագույն յոթ երգերի ցանկանում է։ Հետագայում երգը ընդգրկվել է վերջին թեկնածուների եռյակում։ 2023 թվականի հունվարի 30-ին  ERT-ն հայտարարել է, որ Վերնիկոսն ընտրվել է Հունաստանի ներկայացուցիչ Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում։ Վիկտորը  Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Հունաստանը ներկայացնող ամենաերիտասարդ արտիստն է։  Ելույթ է ունեցել երկրորդ կիսաեզրափակչում, սակայն չի անցել եզրափակչի գրավելով 13-րդ հորիզոնականը՝ 14 միավորով։

## Սկավառակգրություն
### Սինգլներ

* 2020 — «Apart»
* 2021 — «Fake Club»
* 2021 — «Hope It’s in Heaven»
* 2022 — «Youthful Eyes»
* 2022 — «Mean To»
* 2022 — «Out of This World»
* 2022 — «Brutally Honest with You»
* 2023 — «What They Say»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն երգիչներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Հուշարձան (տարեգիրք)

«**Հուշարձան**», պատկերազարդ տարեգիրք։ ՀՀ մշակույթի նախարարության պատմամշակութային ժառանգության ԳՀ կենտրոնի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1987 թվականից (1994–2004 թվականին ընդհատվել է) Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Պարույր Մուրադյան, Հակոբ Սիմոնյան (2005 թվականից)։

Տպագրում է գիտական հոդվածներ, հաղորդումներ և վավերագրեր՝ հայկական պատմական, ճարտարապետական, հնագիտական, վիմագրական, մեմորիալ և մոնումենտալ արվեստի՝ քարի դարից մինչև նորագույն ժամանակաշրջանի հուշարձանների վերաբերյալ մատենագիտական աշխատություններ, գրախոսություններ, լուսաբանում է պատմամշակութային անշարժ հուշարձանների հաշվառման, վավերագրման, պահպանության, ամրակայման, վերականգման և օգտագործման խնդիրները, ներկայացնում է բնագավառի անվանի մարդկանց (հայ և օտարազգի)։ Նյութերը հայերեն ռուսերեն, անգլերեն են (ամփոփումներով)։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Տարեգրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի ամսագրեր
Հունգարիայի հայկական տպագրություն

**Հունգարյանի հայկական տպագրություն**, Հունգարիայում հայերեն գրքերի, պարբերականների հրատարակման պատմությունը։

## Պատմություն
Հունգարիայում հրատարակված հայկական առաջին պարբերականը Տրանսիլվանիայի Գեռլա քաղաքում լույս տեսած «Արմենիա» (հունգարերեն, 1887–1907, 1912-1913) հայագիտական հանդեսն է, որին հաջորդել է «Մասիս» միության «Նոր դար» (1919, Բուդապեշտ) ամսաթերթը։

1995 թվականից Բուդապեշտում տպագրվում է Հայ ազգային փոքրամասնության ինքնավարության ազգային, պատմական, գրական, մշակութային «Արարատ» (հայերեն, հունգարերեն) պաշտոնաթերթը։

## Գրականություն
* Ալթունեան Ա., Տեղեկագրութիւն հայոց գաղթականութեան, որք ի Մօլտօ­-Վալաքիա, Հունգարիա և ի Լեհաստան, Ֆոքշան, 1877։ 
* Գովրիկեան Գ., Հայք յԵղիսաբեթուպոլիս Դրանսիլուանւոյ։ Այս գաղթականութեան պատմութիւնը՝ սկզբանէ մինչև մեր ժամանակը, հ. 1–3, Վնն., 1893–1904։ 
* Ալպօյաճեան Ա., Պատմութիւն հայ գաղթականութեան, հ. 1–3, Կահիրե, 1941–61։ 
* Գևորգյան­-Բագի Է., Հայ-հունգարական առնչությունները և «Արմենիա» ամսագիրը, Ե., 1979։ 
* Սիմոնեան Ա., Հունգարահայ մամուլը 19-րդ դարի վերջին եւ 20-րդ դարի սկզբին, Բուդապեշտ, 1996։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Սերվեյոր 6

***Սերվեյոր-6***, (), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Սերվեյոր ծրագրի շրջանակներում իրականացված առաքելություն, որով նախատեսվում էր Լուսնի մակերևույթին կատարել փափուկ վայրէջք, և ուսումնասիրել Լուսնի մակերևույթը պատրաստվելով Ապոլոն ծրագրի իրականացմանը։ Արձակվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 7-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս Կենտավր կրող հրթիռով։ Սերվեյոր ծրագիրը ղեկավարվում էր Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի կողմից, իսկ կայանը կառուղցվել էր Հյուզ էյրքրաֆք ընկերության կողմից։

Հաջողությամբ վայրեջք կատարեց Լուսնի Կենտրոնական ծովածոցում, և ընդհանուր առմամբ Երկիր ուղարկեց 30027 լուսանկարներ։

## Կայանի կառուցվածք
Կայանը բաղկացած էր շարժիչային (հետագծի ուղղման 3 հեղուկահրթիռային շարժիչներ և պինդ վառելիքով աշխատող արգելակման շարժիչ) և էներգետիկ, (արևային և քիմիական մարտկոցներ) տեղակայանքներից, ռադիոտեխնիկական սարքավորումներից, կողմնորոշման և թռիչքի կառավարման համակարգից։

Կայանի վրա տեղակայված էր Լուսնի վրա վայրէջք կատարելուց հետո նկարահանումներ կատարելու հեռուստատեսային խցիկներ։

Կայանի առավելագույն տրամագիծը ըստ վայրէջքի բացված շասսիի հենարանների 4,27 մ էր, բարձրությունը (հավաքված շասսիի դեպքում) մոտ 3 մ, մեկնարկային զանգվածը՝ 1008,3 կգ, վայրէջքից հետո՝ 299,6 կգ։

## Թռիչք
Սերվեյոր 6-ը արձակվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 7-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս Կենտավր կրող հրթիռով։ Կայանը արձակվել է ուղիղ դեպի Լուսինը հետագծով, առանց միջանկյալ ուղեծրերի դուրս բերելը։ Այն վայրէջք է կատարել 1967 թվականի նոյեմբերի 10-ին Կենտրոնական ծովածոցում` 0,49 աստիճան լայնության և 1,40 աստիճան երկայնության (սելենոգրաֆիկ կոորդինատներ՝ Լուսնի տեսանելի կիսագնդի կենտրոնը)։ Կայանը իրագործեց բոլոր նախատեսված նպատակները։ Այս առաքելության հաջող ավարտը բավարարեց Սերվեյոր ծրագրի պարտավորությունը Ապոլոն նախագծի նկատմամբ։ Սերվեյոր 6-ի հետ հնարավոր է եղել կապ հաստատել 1967 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, սակայն օգտակար տվյալներ չեն ստացվել։

Տիեզերական տեխնոլոգիաների ևս մի փորձարկում կատարվեց, երբ Սերվեյոր 6-ի շարժիչները վերագործարկվեցին և աշխատեցին 2,5 վայրկյան։ Սա առաջին անգամն էր, որ Լուսնի մակերևույթից մեկնարկ կատարվեց։ Այս արձակման արդյունքում ստեղծվեց 700 Ն իմպուլս և կայանը բարձրացավ Լուսնի մակերևույթից մոտ 4 մ-ով։ Դրանցի հետո 2,5 մ դեպի արևմուտք շարժվելուց հետո տիեզերանավը կրկին բարեհաջող վայրէջք կատարեց և շարունակեց գործել այնպես, ինչպես նախատեսված էր։

Սերվեյոր 6-ը վայրէջք կատարեց Սերվեյոր 4-ի վթարի վայրի մոտ, որը մի քանի ամիս առաջ բախվել էր Լուսնին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Surveyor 6 Fig 7-41d1.jpg|Ծովի մակերևույթը
Պատկեր:Surveyor 6 Fig 7-41d2.jpg|Մակերևույթի մեկ այլ լուսանկար


## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Լունար օրբիտեր ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Սերվեյոր ծրագիր
Սեբաստիայի գրչության կենտրոն

**Սեբաստիայի գրչության կենտրոն**, միջնադարյան հոգևոր և մշակույթի կենտրոն։

## Պատմություն
Ներկայում հայտնի առաջին ձեռագիրը «Սեբաստիայի Աւետարանն» է (Մատենադարան, ձեռ. № 311)։ 1193 թվականին այստեղ Ավետարան է ընդօրինակել Վարդե քահանայի որդի Պապերը, 1200 և 1211 թվականներին Հայրապետ գրիչն ու Հովհաննես ծաղկողն ընդօրինակել ու պատկերազարդել են երկու Ավետարան (Մատենադարան, ձեռ. 2589, № 987)։ 1222 թվականին Նորոգես գրիչը Սիմեոն գրկապի օժանդակությամբ ընդօրինակել է Ավետարան, 1239 թվականին Աստվածատուր գրիչը կազմել է Ժողովածու՝ «ի հոյակապ քաղաքիս Սեբաստիա»։

13-րդ դարի սկզբին մոնղոլական նվաճումների պատճառով մշակութային կյանքն անկում է ապրել։ Մեզ հայտնի մյուս մատյանն ընդօրինակվել է 1313 թվականին։ Բազմաթիվ ձեռագրեր են ընդօրինակվել նաև հետագա դարերում, հատկապես՝ 17-րդ դարում։ Դրանց զգալի մասը պահվում է Մատենադարանում։

## Գրականություն
* Հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ. Ե–ԺԲ դդ. (աշխատասիր.՝ Ա. Մաթևոսյանի), Ե., 1988։

Կատեգորիա:Հայ գրչության կենտրոններ
Սերվեյոր 7

***Սերվեյոր-7***, (), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Սերվեյոր ծրագրի շրջանակներում իրականացված առաքելություն, որով նախատեսվում էր Լուսնի մակերևույթին կատարել փափուկ վայրէջք, և ուսումնասիրել Լուսնի մակերևույթը պատրաստվելով Ապոլոն ծրագրի իրականացմանը։ Արձակվել է 1968 թվականի հունվարի 7-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս Կենտավր կրող հրթիռով։ Սերվեյոր ծրագիրը ղեկավարվում էր Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի կողմից, իսկ կայանը կառուղցվել էր Հյուզ էյրքրաֆք ընկերության կողմից։

Հաջողությամբ վայրեջք կատարեց Լուսնի Տիխո խառնարանի մոտ, և ընդհանուր առմամբ Երկիր ուղարկեց 21091 լուսանկարներ։

## Կայանի կառուցվածք
Կայանը բաղկացած էր շարժիչային (հետագծի ուղղման 3 հեղուկահրթիռային շարժիչներ և պինդ վառելիքով աշխատող արգելակման շարժիչ) և էներգետիկ, (արևային և քիմիական մարտկոցներ) տեղակայանքներից, ռադիոտեխնիկական սարքավորումներից, կողմնորոշման և թռիչքի կառավարման համակարգից։

Կայանի վրա տեղակայված էր Լուսնի վրա վայրէջք կատարելուց հետո նկարահանումներ կատարելու հեռուստատեսային խցիկներ։

Կայանի առավելագույն տրամագիծը ըստ վայրէջքի բացված շասսիի հենարանների 4,27 մ էր, բարձրությունը (հավաքված շասսիի դեպքում) մոտ 3 մ, մեկնարկային զանգվածը՝ 1040,1 կգ, վայրէջքից հետո՝ 305,7 կգ։

## Թռիչք
Սերվեյոր 7-ը արձակվել է 1968 թվականի հունվարի 7-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս Կենտավր կրող հրթիռով։ Կայանը արձակվել է ուղիղ դեպի Լուսինը հետագծով, առանց միջանկյալ ուղեծրերի դուրս բերելը։

Կայանը հաջողությամբ սկսեց աշխատել անմիջապես վայրէջքից հետո, ապա ածխատանքները կանգանեցվեցին հունվարի 26-ին լուսնիային գիշերի պատճառով։ Հունվարի 20-ին, երբ կայանը դեռևս լույսի տակ էր, հեռուստախցիկը հստակ գրանցեց երկու լազերային ճառագայթներ, որոնք արձակվել էին Երկրի գիշերային հատվածից, մեկը՝ արձակվել էր Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարանից, մյուսը՝ Թեյբլ-Մաունթին աստղադիտարանից։

Հաջորդ լուսնային օրվա գործողությունները սկսվեցին փետրվարի 12-ից։ Առաքելության նպատակները ամբողջովին կատարվեցին։ Լուսնիային գիշերվա ընթացքում կայանի մարտկոցի վնասման պատճառով լարման տատանման պատճառով կայանի հաղորդագրությունները սկսեցին ընդհատվել, և փետրվարի 21-ին կայանի հետ կապն վերջնականապես ընդհատվեց։

Սերվեյոր 7-ն առաջին կայանն էր, որը նկատեց մթնելուց հետո լուսնային հորիզոնում հայտնաբերեց թույլ փայլ, այժմ համարվում է, որ դա Լուսնի փոշու մասնիկներն են որոնք մակերևույթից բարձրացվել են էլեկտրաստատիկ ազդեցության պատճառով, և անդրադարձնում են Արեգակի լուսյը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Surveyor 7 Fig 7-41e2.jpg|Սերվեյոր 7-ից ստացված համայնապատկեր
Պատկեր:Surveyor 7 Fig 7-41e1.jpg|Լուսնի մակերևույթի համայնապատկեր
Պատկեր:Surveyor 7 Fig 3-43.jpg|Կայանից մոտ 350 մետր հեռու գտնվող մեծ ժայռ, մոտ 5 մ լայնությամբ և 2 մ բարձրությամբ
Պատկեր:Surveyor 7 Fig 3-57.jpg|Ժայռաբեկոր, մոտ 25&nbsp;սմ չափերով, 2 մետր Սերվեյոր 7-ից հեռու


## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Լունար օրբիտեր ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Surveyor 7 panorama, reprocessed
*Surveyor Program Results (PDF) 1969
*Surveyor Program Results (Good Quality Color PDF) 1969

Կատեգորիա:1968 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Սերվեյոր ծրագիր
Ավանեսյան

**Ավանեսյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալֆոնսո Ավանեսյան (1932-2009), նկարիչ։
* Անահիտ Ավանեսյան (ծնվ․ 1981), քաղաքացիական իրավունքի մասնագետ, պետական գործիչ։
* Աննա Հրանտի Ավանեսյան (ծնվ․ 1984), հաղորդավարուհի, լրագրողուհի։
* Աննա Սարգսի Ավանեսյան (1935-1993), կին ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
* Աշոտ Ավանեսի Ավանեսյան (1965-1992), ազատամարտիկ, տանկի մեխանիկ-վարորդ։
* Ավագ Բախշիի Ավանեսյան (1930-1987), տնտեսագետ։
* Արամ Ռոբերտի Ավանեսյան (1966-1992), ազատամարտիկ, հետախույզ, հրամանատար։
* Արմեն Ավանեսի Ավանեսյան (ծնվ․ 1980), գրականագետ։
* Արմեն Ավանեսյան (ծնվ․ 1973), փիլիսոփա, գրականության և քաղաքական տեսաբան։
* Արմիդա Լենդրուշի Ավանեսյան (ծնվ. 1959), բուժքույր։ 
* Արպատ Սանջանի Ավանեսյան (ծնվ․ 1944), ԼՂՀ քաղաքական գործիչ։
* Գառնիկ Շմավոնի Ավանեսյան (ծնվ․ 1963), ազատամարտիկ։
* Գառնիկ Վազգենի Ավանեսյան (1969-1992), ազատամարտիկ-հրամանատար։
* Գարիկ Ավանեսյան (ծնվ․ 1959), լուսանկարիչ։
* Դալիթա Ավանեսյան (ծնվ․ 1999), երգչուհի։
* Դավիթ Գավրուշի Ավանեսյան (ծնվ․ 1988), պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։
* Զաքար Սլավայի Ավանեսյան (1970-1992), ուսանող-ազատամարտիկ։
* Էլեոնորա Վյաչեսլավի Ավանեսյան (ծնվ․ 1981), Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր։
* Իվան Խորենի Ավանեսյան (ծնվ․ 1968), ազատամարտիկ։
* Լյոնյա Լենկոյի Ավանեսյան (ծնվ․ 1960), փոխգնդապետ։
* Լուսինե Հովհաննեսի Ավանեսյան (ծնվ․ 1983), դերասանուհի։
* Կարեն Գարեգինի Ավանեսյան (ծնվ․ 1957), էստրադային արտիստ, կինոդերասան, համերգավար, ծաղրերգու, հումորիստ։
* Կոլյա Շամիրի Ավանեսյան (1957-1993), ազատամարտիկ, հրամանատար։
* Կոմիտաս Արարատի Ավանեսյան (1962-1996), ազատամարտիկ, հրամանատար, հետախույզ։
* Հրանտ Միքայելի Ավանեսյան (ծնվ․ 1957), հոգեբան։
* Մհեր Ավանեսյան (ծնվ․ 1981), հայ կրկնակի անդամահատված լեռնադահուկորդ և մրցակցային նավաստի։
* Մոնիկա Ավանեսյան (ծնվ․ 1998), հայ երգչուհի։
* Ռաիսա Ավանեսյան (ծնվ․ 1988), «Հայ Սուպերսթար» 4-ի ֆինալիստ և «Հայաստանի ձայնը 3»-ի հաղթող։
* Ռաֆիկ Փոլադի Ավանեսյան (1970-1993), ազատամարտիկ։
* Սևակ Սամվելի Ավանեսյան (ծնվ․ 1989), թավջութակահար։
* Սլավա Ավանեսի Ավանեսյան (ծնվ․ 1947), պետական գործիչ։
* Վահրամ Ավագի Ավանեսյան (ծնվ․ 1962), ՀՀ պետական գործիչ։

## Տես նաև
* Հովհաննիսյան
* Տեր-Ավանեսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Մրրիկների օվկիանոս

**Մրրիկների օվկիանոս** () հսկայական լուսնային ծով է Լուսնի դեպի Երկիրը ուղղված կողմի արևմտյան եզրին։ Այն լուսնային ծովերից միակն է, որը կոչվել է «Օվկիանուս», իր չափերի պատճառով։ Մրրիկների օվկիանոսը ձգվում է ավելի քան 2500 կմ իր հյուսիս-հարավ առանցքի երկայնքով և ընդգրկում է մոտավորապես 4,000,000 կմ2, որը կազմում է Լուսնի ընդհանուր մակերեսի 10,5%-ը։

## Նկարագիր
Ինչպես և բոլոր լուսնային ծովերը, Մրրիկների օվկիանոսը ձևավորվել է հնագույն հրաբխային ժայթքումների հետևանքով, որոնք հանգեցրել են բազալտային հոսքերի առաջացմանը, որոնք ծածկել են տարածաշրջանը կարծրացած մագմայի հաստ, գրեթե հարթ շերտով։ Ենթադրվում է, որ Մրրիկների օվկիանոսի բազալտների տարիքը մինչև մեկ միլիարդ տարի է։ Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն լուսնային այլ ծովերի, Մրրիկների օվկիանոսը կարող է լինել կամ չլինել մեկ բավականին ազդեցիկ երևույթի հետևանք։

Ծովի եզրերի մոտ տարածված են մեծ քանակով փոքր ծովածոցեր և ծովեր, որոնցից են Ցողի ծովածոցը հյուսիսում, Ամպերի ծովը և Խոնավության ծովը հարավում։ Հյուսիս-արևելքում Մրրիկների օվկիանոսը բաժանվում է Անձրևների ծովից Կարպատյան լեռներով։ Օվկիանոսի հյուսիս-արևմտյան եզրին է գտնվում 32 կմ տրամագծով Արիստարքուսի ճառագայթային խառնարանը, որը Լուսնի Երկրին ուղղված կողմի ամենապայծառ առանձնահատկությունն է։ Մեկ այլ նշանակալի ճառագայթային խառնարան Կոպեռնիկը գտնվում է օվկիանոսի արևելյան եզրին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուսին
Կատեգորիա:Լուսնի ծովեր
Մաքս Թոմփսոն

**Մաքս Թոմփսոն** (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան, իր ֆուտբոլային  տաս տարվա կարիերայի ընթացքում ութ գոլ է խփել առաջնության 137 խաղում։

## Կենսագրություն
Մաքս Թոմփսոնը ծնվել է 1956 թվականին։ Եղել է «Լիվերպուլի» սան։ Աառաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը ակումբի հետ ստորագրել է 1974 թվականի հունվարին։ Նույն թվականի մայիսի 8-ին նա խաղադաշտ է դուրս եկել «Տոտենհեմ Հոտսպուրի» դեմ խաղում. այդ հանդիպումը Պրեմիեր լիգայի մրցաշրջանի վերջին խաղն էր և «Լիվերպուլի» նախավերջին խաղը լեգենդար մարզիչ Բիլ Շենքլիի ղեկավարությամբ։ 17 տարեկան 128 օրական հասակում նա դարձել է «Լիվերպուլի» ամենաերիտասարդ խաղացողը (նրա ռեկորդը դրանից հետո գերազանցվել է Ջեք Ռոբինսոնի կողմից՝ 16 տարեկան 250 օրական)։ Նույն թվականին նա դարձել է Անգլիայի սուպերգավաթակիր։

Չորս տարի տևողությամբ Մաքս Թոմփսոնը վարձավճարով հանդես է եկել «Դալլաս Տորնադո» և «Սիեթլ Սաունդերս» ակումբներում, իսկ 1980-ական թվականներին՝ աշխարհի տարբեր ակումբներում։

Հետագայում Թոմփսոնը որպես ֆիզիոթերապևտ աշխատել է «Էնֆիլդում»։

Մաքս Թոմփսոնը մահացել է 2023 թվականի հունիսի 27-ին, 66 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Max Thompson
*Max Thompson

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բլեքփուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բորնմութի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ավանյան

**Ավանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արա Արտուշի Ավանյան (ծնվ․ 1967), երգիչ (տենոր)։
* Վարսենիկ Ավանյան (ծնվ․ 1980), օպերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։
* Վիգեն Տիգրանի Ավանյան (ծնվ․ 1945), մաթեմատիկոս։

## Տես նաև
* Ավանեսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ