Էմմա Բեգիջանյան

**էմմա Խանբաբայի Բեգիջանյան** (), իրանագետ, արևելագետ, թարգմանչուհի։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (2013)։ Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի փորձագետ։

## Կենսագրություն
Էմմա Բեգիջանյանը ծնվել է 1954 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, Թեհրանում։ Հայրենադարձվել է 1970 թվականին։ 1976 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի պարսից լեզվի և գրականության բաժինը։ 1977-1991 թվականներին դասավանդել է նույն համալսարանում, 1991-1993 թվականներին աշխատել «Հայ համակարգիչ» կենտրոնի վերլուծական բաժնում, 1994-1997 թվականներին՝ Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնում։ Զբաղվում է Իրանի և Միջին Արևելքի քաղաքական հարցերի ուսումնասիրությամբ և, որպես քաղաքական մեկնաբան, աշխատել մի շարք օրաթերթերում («Ազգ», «Լրագիր», «Ազգ Արցախ» «Հայաստանի Հանրապետություն»)։ Եղել է ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանատան մշակույթի կենտրոնի «Փարսիան» երկլեզու պարբերականի խմբագիրը։ Թարգմանում է ժամանակակից հայ գրողների ստեղծագործությունները պարսկերեն և իրանցի գրողներինը՝ հայերեն։

## Ստեղծագործություններ
Աշխատությունները («Ջրի խնդիրը Միջին Արևելքում», Երևան, 1995, «Իրանի աշխարհագրական դիրքը և Հայաստանը», Երևան, 1995) վերաբերում են Իրանի և Միջին Արևելքի քաղաքական գործընթացների հիմնախնդիրներին, իսկ «Իրանա-ադրբեջանական փոխհարաբերությունների հարցի շուրջ» (Երևան, 2001) մենագրությունում ներկայացրել է իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունների սկզբնավորումն ու ընթացքը ինչպես 20-րդ դարի սկզբին, երբ Օսմանյան Թուրքիայի ջանքերով սկսվեց Ադրբեջան պետության ձևավորման գործընթացը, այնպես էլ խորհրդային և հետխորհրդային շրջաններում։ Այդ համատեքստում անդրադարձել է Ղարաբաղյան հիմնախնդրին և հայ-իրանական առնչություններին։

## Աշխատություններ
* Իրանյան աղբյուրները և տեսակետները հայոց մեծ եղեռնի մասին, Երևան, 2011։
*Իսլամական հեղափոխությունը և ապագայի հեռանկարները։ Միջազգային համաժողով։  Երևան։ ՀԳՄ, 2010, 273 էջ։
* Իրաքի իրադարձությունների և զարգացումների վերլուծությունը, Երևան, 2004։
* Իրանա-ադրբեջանական փոխհարաբերությունների շուրջ, Երևան, 2001։
*Իրանական ատոմային ծրագիրը մեծ տերությունների աշխարհաքաղաքական շահերի համատեքստում։ Վերլուծական անդրադարձ թիվ 11։ Հուլիս 1995։ Երևան։ Ա. հ., 1995, 22 էջ։
*Իրանի աշխարհաքաղաքական դիրքը և Հայաստանը։ Մենագրություն, հունվար 1995։ Երևան։ Ա. հ., 1995, 21 էջ։
*Ջրի խնդիրը Միջին Արևելքում։ Մենագրություն։ Մայիս 1995։

## Թարգմանություններ

* Ազարյազդի Մեհդի։ Լավ հեքիաթներ խելացի երեխաների համար.- Երևան։ Էդիթ Պրինտ, 2016.
Հատոր 1. Հեքիաթներ «Քալիլա և Դիմնայից».- 136 էջ։
Հատոր 2. «Մարզբաննամեի» հեքիաթներից.- 152 էջ։
Հատոր 3. Հեքիաթներ։ «Ղաբուսնամեից և Սենդբադնամեից».- 144 էջ։
Հատոր 4. «Գոլեստանի ու մոլեստանի հեքիաթներ».- 136 էջ։
Հատոր 6. «Շեյխ Աթթարի հեքիաթներից».- 2017.- 150 էջ։
* Գրին Էլդա։ Ձեռքերը։ Պատմվածք.- Երևան։ Զանգակ-97, 2010.- 160 էջ.- (Պարսկերեն թարգմանությունը)։
* ժամանակակից իրանական դրամատուրգիա.- Երևան։ ՀԳՄ հրատ., 2017.- 368 էջ։
* Ինչու՞ էր ծովը փոթորկվել.- Երևան։ Էդիթ Պրինտ, Ա.թ.- 205 էջ։ 
* Կարապետյան-Կունդակջեան Արմինե։ Ի՞նչ է գրվել Իրանում հայոց ցեղասպանության տարիներին /Թարգմ.՝ Ա. Կարապետեան-Աբնուսեան, Է. Բեգիջանյան.- Երևան։ Հեղ. հրատ., 2012.-  260 էջ։ 
* Մոլավի։ Մասնավիի պատումներ-3.- Երևան։ Էդիթ Պրինտ, 2012.- 144 էջ։
* Մոլավի։ Մասնավիի պատումներ-4.- Երևան։ Էդիտ Պրինտ, 2015.-  151 էջ։
* Ոտնահետքեր ծովափին (Ժամանակակից հայ արձակագիրներ).- Երևան։ Հայաստան, 2011․- 128 էջ։։
* Ջահանգիրյան Աբբաս։ Ֆարաբի։ Վիպակ.- Երևան։ Հայաստան (Գրական հայրենիք), 2009.- 80 էջ։ 
* Քարի այգին.- Երևան։ Էդիթ Պրինտ, 2016.- 232 էջ։
* Օմար Խայամ։ Քառյակներ /Թարգմ.՝ Լ. Բլբուլյան; Տողացիները պարսկերենից՝ Է. Բեգիջանյանի.- Երևան։ Անտարես, 2018.- 373 էջ.- (Պարտադիր ընթերցանություն)։ Վերատպությունը տե՛ս Քառյակներ.- Երևան։ Անտարես, 2021.- 380 էջ։
* Ծիածան (Ժամանակակից հայ արձակագիրները պարսկերեն), Երևան, 2012։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ իրանագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Պարսկերենից հայերեն թարգմանիչներ