Բոլոր երթերի մայրը

**«Բոլոր երթերի մայրը»** (), ինչպես նաև **«Բոլոր բողոքների մայրը»**, նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյի և սոցիալիստների կառավարության դեմ կազմակերպված հակակառավարական զանգվածային ցույցերի շարք, որոնք տեղի են ունեցել 2017 թվականի ապրիլի 19-ին Վենեսուելայի տարբեր քաղաքներում։

Բողոքն սկսելու պատճառ է դարձել Վենեսուելայի արդարադատության գերագույն դատարանի՝ 2017 թվականի մարտի 29-ի որոշումը Վենեսուելայի Ազգային ասամբլեայի (խորհրդարանի) լուծարման մասին։ Որոշումը նախագահ Մադուրոյին թույլ էր տալիս փաստացի շրջանցել գործող Սահմանադրությունը, ինչը հասարակության առաջավոր շրջանների ներկայացուցիչների կողմից գնահատվել է որպես պետական հեղաշրջում։ 2017 թվականի ապրիլի 1-ից հետո շատ չանցած խորհրդարանը լուծարելու որոշումը վերացվել է, բայց բողոքի ակցիաները տեղի են ունեցել։

Ապրիլի 19-ին ամբողջ երկրում բողոքի ակցիայի է դուրս եկել մինչև 6 միլիոն մարդ, իսկ մայրաքաղաքում՝ մինչև 2,5 միլին մարդ։ Բախումների արդյունքում մահացել է 3 մարդ, որոնցից մեկը զինծառայող։ Ցուցարարների ընդհանուր թիվը մոտավորապես վեց միլիոն է եղել, ինչը վենեսուելական ժողովրդավարական ընդդիմության ամենամեծ գործողությունն էր 2014 թվականին հակակառավարական ելույթները սկսելու պահից։

## Նախապատմություն
Ուգո Չավեսի մահից հետո Վենեսուելան նոր նախագահի՝ Նիկոլաս Մադուրոյի քաղաքականության պատճառով բախվել էր սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամի։ Վենեսուելայում ցույցերն սկսվել են 2014 թվականի փետրվարին, երբ հարյուրհազարավոր վենեսուելացիներ փողոց են դուրս եկել բարձր մակարդակի հանցագործությունների, գնաճի և առաջին անհրաժեշտության իրերի դեֆիցիտի պատճառով։ Բողոքի ցույցերը շարունակվել են մի քանի տարի, դրանց ինտենսիվությունը կախված էր երկրում ճգնաժամի մակարդակից և ցույցերը ճնշելու սպառնալիքներից։

ձախից|մինի|Արդարադատության գերագույն դատարանի որոշման դեմ բողոքող ուսանողներ, 2017 թվականի մարտի 31
2017 թվականի սկզբին Վենեսուելայի Գերագույն դատարանը փորձում էր հսկողություն սահմանել Ազգային ժողովի վրա, որը ղեկավարում էր ընդդիմությունը՝ հանելով պատգամավորների անձեռնմխելիությունը։ Այդ որոշումը մի քանի օր անց չեղյալ է հայտարարվել, սակայն, այնուամենայնիվ, առաջացրել է բողոքի մի շարք ակցիաներ։ Բողոքի ակցիաները վերաճել են զանգվածային հակակառավարական ցույցերի, որոնք ստացել են «Բոլոր երթերի մայրը» անվանումը։ 2017 թվականի ապրիլի 14-ին ընդդիմությունը հայտարարել է «բոլոր նահանգներում հսկայական երթի» մասին, երթը տեղի է ունեցել ապրիլի 19-ին։

Ակցիայի նախօրյակին Մադուրոն հայտարարել է երկրում 2000-ից ավելի հսկիչ-անցակետերի ստեղծման մասին, հրամայել ընդլայնել Վենեսուելայի ազգային ոստիկանությունը՝ այնտեղ ընդունելով 500 հազար մարդու՝ օրինապահ ռեժիմով։ Նա հայտարարել է, որ յուրաքանչյուր ոստիկան պետք է զինված լինի հրացանով՝ պետական հեղաշրջման փորձերը կանխելու համար, ինչպես եղել է 2002 թվականին։ Բարձրաստիճան պաշտոնյա, իշխանության օրինապահ Դիոսդադո Կաբելոն խոստացել էր ձևավորել վաթսունհազարանոց մոտորավորված «կոլեկտիվներ»՝ ընդդիմությանը զսպելու համար՝ վերջիններիս գործողությունն անվանելով «ահաբեկչություն»։

## Բողոքի ցույցեր
աջից|մինի|Ֆրանսիայի հրապարակ, ապրիլի 19-ի երթի կենտրոնական կետերից մեկը
Ապրիլի 19-ի առավոտյան ամբողջ երկրում սկսվել են ցույցեր։ Կարակասում բողոքարարները 26 տարբեր երթուղիներով շարժվել են մարդու իրավունքների պաշտպան Տարեկ Սաաբի գրասենյակի ուղղությամբ։ Ազգային գվարդիան արգելափակել է նրանց ճանապարհները, օգտագործել արցունքաբեր գազ և կրակել ռետինե փամփուշտներ, չնայած այդ ամենին՝ երթը շարունակվել է։

ссылка=Файл:"Río" Guaire a la altura de Colinas de Bello Monte.jpg|ձախից|մինի|200x200px|Գուեր գետ, որտեղ ցուցարարները թաքնվել են արցունքաբեր գազից
Մոտավորապես առավոտյան 12:30-ին ցուցարարները և իշխանամետ վենեսուելացիները զբաղեցրել են Կարակասի պողոտաները։ Ժամը 12:45-ից կարճ ժամանակ անց ցուցարարներն սկսել են հեռանալ Ֆրանսիսկո Ֆախարդո մայրուղուց՝ 1 ժամ դիմանալով արցունքաբար գազին, շատերն սկսել են ցատկել Գուեր գետը, որն օգտագործվում էր կեղտաջրերի համար, որպեսզի փախչեն գազից։ Ժամը 14:10-ին 17-ամյա տղան վիրավորվել է գլխից և մահացել։ Մոտավորապես 16:35-ին «կոլեկտիվի» իշխանամետ անդամը կրակել է 23-ամյա ցուցարար Պաոլա Ռամիրեսի վրա։

Քիչ անց Կարակասի հարավում սպանվել է ազգային գվարդիայի անդամը՝ 1 տարվա բողոքի ընթացքում սպանված իշխանության առաջին ներկայացուցիչը։ Այդ ժամանակ ցուցարար զոհերի թիվը հասել է ութի։ Երեկոյան ժամը 9-ին քրեական համաժողովը հայտարարել է երթի ձերբակալվածների թիվը, նրանք 521-ն էին, իսկ 2017 թվականի ապրիլի 19-ին ընդհանուր առմամբ ձերբակալվել է 1000 մարդ։

## Հետևանքներ
Ցույցից հետո նախագահ Մադուրոն Թվիթթերում նյութ է տեղադրել, որտեղ իշխանամետ լրագրողը կատակում է ցուցարարի մասին, որն ստիպված է եղել արցունքաբեր գազից թաքնվել կոյուղում։

Հաջորդ օրը՝ ապրիլի 20-ին, մարդկանց կոչ են արել մասնակցել բողոքի նոր ակցիայի, փողոց են դուրս եկել հազարավոր մարդիկ։ Սակայն ապրիլի 21-ի առաջին ժամերն սկսվել են անկարգություններ, կողոպուտներ և բախումներ իշխանությունների հետ Կարակասի տարբեր շրջաններում։ Բողոքարարների դեմ կիրառվել է նաև արցունքաբեր գազ, դա հանգեցրել է ծննդատան տարհանմանը։ Գիշերը մահացել է 12 հոգի։

Ապրիլի 19-ի երթի ժամանակ սպանված Պաոլա Ռամիրեսի հուղարկավորության օրը նրա ծնողները տարվել են Գիտական, քրեական և քննչական գործողությունների ծառայությունների բաժանմունքում հարցաքննվելու, նրանց այն մեկնաբանությունից հետո, որ նա իրենց զանգահարել է մահից մի քանի րոպե առաջ՝ իրենց հաղոդելով, որ «կոլեկտիվի» անդամները իրեն հետապնդում են։ Վենեսուելայի ներքին գործերի նախարար Նեստոր Ռևերոլը ասել է, որ Պաոլային սպանել է ոչ թե «կոլեկտիվի» անդամը, այլ ընդդիմադիր կուսակցության անդամը։

### «Կին-տանկ»
աջից|մինի|Տարեց կինը VN-4 տանկին թույլ չի տալիս անցնել
VN-4 մարտական մեքենան արգելափակած տարեց կնոջ նկարը համեմատել են անհայտ խռովարարի լուսանկարի հետ, որը միայնակ փակել է տանկերի շարասյունը 1989 թվականի հունիսին Պեկինի Տյանանմեն հրապարակում տեղի ունեցած խռովությունների ժամանակ, և նա դարձել է բողոքի խորհրդանիշը։ Կինը տեսել է, թե ինչպես է գնում մարտական մեքենաների շարասյունը, և կանգնել է նրանց առաջ՝ կանխելով առաջընթացը։ Չնայած ազգային գվարդիականները նրա կողմն են նետել արցունքաբեր գազի տարրաներ և նրան հրել տրանսպորտային միջոցներով, նա շարունակել է կանգնած մնալ։ Ավելի ուժ նա ձերբակալվել է։

## Հակազդումներ
*  Եվրոպական Միություն – Եվրամիությունը դատապարտել է երթերին տեղի ունեցած բռնությունները և բոլոր վենեսուելացիներին կոչ արել միավորվել խնդիրների լուծման դեմոկրատական և սահմանադրական ճանապարհներ գտնելու համար։
*  Կոլումբիա – Կոլումբիայի նախագահ Խուան Մանուել Սանտոսը սոցիալական կայքերում կիսվել է մեկնաբանություններով. «Ես Չավեսին զգուշացրել եմ, որ բոլիվարական հեղափոխությունն ավարտվել է», և որ լուրջ մտահոգություններ են առաջացել Ազգային ոստիկանության նախագահի իրավունքների ընդլայնաման առթիվ։
*  Գերմանիա – Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարությունն ափսոսանք է հայտնել երթի ժամանակ տեղի ունեցած մահերի վերաբերյալ, դատապարտել իշխանությունների կողմից կատարված բռնությունները և հայտարարել, որ նախագահը պետք է ազատի քաղաքական բանտարկյալներին, ճանաչի Ազգային ժողովը և հաստատի ընտրական գրաֆիկ, ԱԳՆ-ը նաև ասել է, որ այդ քայլերը «թույլ կտան պայմաններ ստեղծել ազգային երկխոսության վերսկսման համար»։
*  Պերու – Պերուի նախագահ Պեդրո Կուչինսկին ասել է. «Մենք չենք ցանկանում խառնվել ուրիշ երկրի գործերին, բայց բողոքի ցույցերում չպետք է լինեն քաղբանտարկյալներ և մահեր, մենք կօգնենք ձեզ, մենք միշտ ձեզ հետ ենք»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բողոքի ակցիաներ
Կատեգորիա:Վենեսուելայի պատմություն