Հինգ ինչու

**Հինգ ինչու** (), որևէ խնդրի հիմքում ընկած պատճառահետևանքային կապերն ուսումնասիրելու տեխնիկա։ Տեխնիկայի հիմնական խնդիրն է թերության կամ խնդրի սկզբնապատճառի որոնումը միևնույն հարցը կրկնելու եղանակով՝ ինչու՞: Հաջորդող ամեն հարց տրվում է նախորդ հարցի պատասխանին։ Հինգ թիվն ընտրված է էմպիրիկ եղանակով և բավարար է համարվում տիպային խնդիրների լուծման համար։

Ոչ բոլոր խնդիրներն են ունենում միևնույն սկզբնապատճառը։ Եթե ցանկանում եք գտնել մի քանի պատճառ, անհրաժեշտ է կրկնել տեխնիկան տարբեր հարցերի ընտրությամբ։

Մեթոդը չի ենթադրում խիստ կանոններ և սահմանափակումներ, թե ինչ հարցեր կարելի է տալ կամ ինչքան պետք է շարունակվեն հարցադրումները լրացուցիչ պատճառները բացահայտելու համար։ Այսպիսով, եթե նույնիսկ հետևենք մեթոդին, արդյունքը կախված կլինի գիտելիքներից և մարդկանց համառությունից։

## Օրինակ
Շարժիչը չի աշխատում (խնդիր).
# **Ինչու՞**: - Մարտկոցը նստել է։
# **Ինչու՞**: - Գեներատորը չի աշխատում։
# **Ինչու՞**: - Խնդիրներ կան գեներատորի փոկի հետ։
# **Ինչու՞**: - Փոկը կարգին է եղել մինչև այդ պահը, սակայն ոչ մի անգամ չի փոխվել։
# **Ինչու՞**: - Փոկի շահագործման ժամանակը սպառվել է, անհրաժեշտ է փոխել այն։

Նմանատիպ հարցերը կարելի է շարունակել, սակայն հինգ հարցերը, որպես կանոն, թույլ են տալիս վերհանել խնդրի սկզբնապատճառը։ Անհրաժեշտ է պատասխանողին պարտադրել զերծ մնալ ենթադրություններից և տրամաբանական ծուղակներից՝ դրա փոխարեն հետևելով պատճառահետևանքային կապերի շղթային՝ խնդրի աճմանը զուգընթաց, և բացահայտել վերացական մակարդակից մինչև սկզբնապատճառը։ Ուշադրություն դարձնենք այն բանին, որ այս օրինակում 5-րդ ինչու-ն խախտում է գործընթացը կամ դրսևոում է վարքագծի փոփոխում, ինչը վկայում է սկզբնապատճառի հայտնաբերման մասին։

Վերջին պատասխանը ցույց է տալիս գործընթացը։ Սա *հինգ ինչուների* մեթոդի կարևոր հատկանիշներից է. իրական սկզբնապատճառը պետք է ցույց տա այն գործընթացը, որն այնքան էլ լավ չի աշխատում կամ բացակայում է։ Ոչ փորձառու անձը հաճախ կարող է նկատել, որ պատասխանները մատնանշում են դասական պատճառները՝ ոչ բավարար ժամանակ, ֆինանսների սղություն, աշխատուժի պակաս և այլն։ Դրանք իրականում կարող են լինել, սակայն այս խնդիրները չեն գտնվում անձնական վերահսկողության տիրույթում։ Նման դեպքերում *ինչու՞* հարցի փոխարեն նախընտրելի է կիրառել *ինչու՞ չստացվեց գործընթացը* հարցը։

Օգտագործելով հինգ ինչուների մեթոդը՝ պետք է հիշել մեկ պարզ դիտարկում. «Չեն կոտրվում մարդիկ, կոտրվում են գործընթացները»։

## Պատմություն
*Հինգ ինչուների* տեխնիկան մշակել է Սակիչի Տոյոդան։ Մեթոդը կիրառվել է «Տոյոտա» ընկերությունում արտադրության մեթոդաբանության զարգացման ընթացքում։ Այս եղանակը խնդիրների լուծման քննարկումներում եղել է հիմնական բաղադրիչը, որն իրականացվել է որպես «Տոյոտայի» արտադրողականության համակարգի մաս։ «Տոյոտայի» արտադրական համակարգի ստեղծող Սակիչի Տոյոդան *հինգ ինչուների* մեթոդը համարել է «Տոյոտայի գիտական մոտեցման հիմք։ Հինգ անգամ տալով *ինչու՞* հարցը, տարորոշվում է խնդրի բնույթը, լուծումը դառնում է հասկանալի»։ Ուրիշ ընկերություններում մոտեցումն այլ կերպ է դրսևորվում։ Ռիկարդո Սիմլերի ղեկավարությամբ «Semco» ընկերությունում կիրառել են *երեք ինչուների* տեխնիկան նպատակներն ընտրելու և որոշում կայացնելու նպատակով։ Հետագայում մեթոդը ճանաչում է ձեռք բերել «Տոյոտա» ընկերության սահմաններից դուրս և ներկայումս կիրառվում է կայձենում, վեց սիգմաներում։

## Մեթոդներ
Երկու հիմնական մեթոդ է կիրառվում *հինգ ինչուների* օգնությամբ վերլուծություն կատարելու համար։
* Իսիկավայի աղյուսակ
* Աղյուսակային ձև։

Այս գործիքները թույլ են տալիս, որ վերլուծությունը լինի ճյուղավորված, որպեսզի ի հայտ բերվեն հիմնական մի քանի պատճառներ։

## Քննադատություն
Չնայած *հինգ ինչուների* մեթոդը հզոր գործիք է ինժեներների և տեխնիկապես կոփված մարդկանց ձեռքին, որ օգնում է բացահայտել խնդիրների իրական պատճառները, այն քննադատության է արժանացրել Տերուկի Մինորան (Teruyuki Minoura)՝ «Տոյոտայի» գնումների բաժնի նախկին ղեկավարը։ Մեթոդը պարզունակ է սկզբնապատճառի խոր վերլուծության համար։ Այսպիսի քննադատության պատճառներ են հանդիսացել.
* Հետազոտողների շրջանում խնդիրները մակերեսորեն բացահայտելու միտումը, ոչ թե խնդրի սկզբնապատճառների բացահայտումը։
* Իրենց գիտելիքներից դուրս գալու ունակ չլինելը հետազոտողների ոլորտում. մարդն ուղղակի չի կարող գտնել պատճառը, որոնց մասին գիտելիք չունի։
* Հետազոտողներին սատարումը ավելի ճիշտ *ինչու՞* հարցի ձևակերպմամբ։
* Տարբեր մարդիկ, կիրառելով նույն տեխնիկան, ի հայտ են հանում նույն խնդրի տարբեր սկզբնապատճառներ։
* Հակվածություն է առաջանում մեկ պատճառ վերհանելու, մինչդեռ մի հարցը կարող է ունենալ տարբեր պատճառներ։

Կարող է առաջանալ լուրջ խնդիր, եթե մեթոդը կիրառվի միայն դեդուկցիայի համար։ Պետք է խուսափել սրանից մինչև հաջորդ քայլին անցնելը։ Բացի այդ, ամեն փուլում ստուգելով անհրաժեշտ և բավարար պայմանները` հնարավոր է զերծ մնալ պատճառի կեղծ ընտրությունից և նպաստել մի քանի պատճառների դիտարկմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խնդիրների լուծման մեթոդներ
Կատեգորիա:Խնդիրների լուծում
Կատեգորիա:Մեթոդաբանություն