open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հայրիկ մայրիկ սագ

**«Հայրիկ մայրիկ սագ»** (անգլ.՝Duck Duck Goose), ԱՄՆ-ի և Չինաստանի համատեղ արտադրության 2018-ի լիամետրաժ համակարգչային մուլտֆիլմ։ Պրեմիերան Չինաստանում տեղի ունեցավ 2018 թվականի մարտի 9-ին, իսկ Ռուսաստանում ֆիլմը թողարկվեց 2018 թվականի մայիսի 1-ին։

## Սյուժե
Պենգը հպարտ սագ է, անհոգ բակալավր և հանդուրժող թեթեւամիտ մարդ։ Նա հաստատ նախընտրում է երկնքում բարձր ակրոբատիկան և հնարքները ՝ նախքան տաք երկրներ տեղափոխվելը, վարժություններից։ Peng- ի ստորագրային թռիչքներից մեկի ժամանակ ինչ-որ բան սխալ է տեղի ունենում, և գանդերը ընկնում է բադի ձագերի երամի մեջ։ Վթարի արդյունքում երկու ճտեր բաժանվում են մնացած եղբայրներից ու քույրերից, իսկ գլխավոր հերոսը վիրավորվում է, ինչը խանգարում է նրան թռիչքին։ Թռչելու փոխարեն նրանք ստիպված կլինեն խառնվել։ Այժմ Պենգը պետք է հոգ տանի փոքրերի մասին և միասին նա ուղևորվեց իր կյանքի ճանապարհը ՝ գեղատեսիլ լեռներով, հոյակապ լճերով, բամբուկե անտառներով և գաղտնիքներով լի քարանձավներով։ Այս արկածախնդրության շնորհիվ Պենգը կիմանա անվերապահ սիրո զորության մասին և կդառնա բադի ձագերի համար լավագույն հայրը ամբողջ թռչնաշխարհում։

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր թռչունների մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Հավայան խոհանոց

**Հավայան խոհանոց,** ներկայացնում է Հավայիի ազգային խոհանոցը։ Տարբեր ազգերի, մասնավորապես ամերիկացիների, չինացիների, ֆիլիպինցների, ճապոնացիների, կորեացիների, պորտուգալացիների, մշտական ներգաղթի շնորհիվ Հավայիի խոհանոցը իր մեջ ներառում է բազմաթիվ կուլինարային սովորույթներ։

## Հիմնական բաղադրիչներ
մինի|Հացի ծառի պտուղը։

### Մրգեր և բանջարեղեն
* Հացի ծառ — հանդիսանում է հիմնական սննդամթերքը. Այս ծառի պտուղները խաշում են, թխում են, չորացնում են, կամ էլ հում են ուտում։ Դրանցից նույնիսկ խմոր են պատրաստում։
* Տարո — բույս է, որի պալարները օգտագործում են խաշած կամ թխած վիճակում։
* Մոլուկյան եղրիզենի (*կամ լումբանգ*) — այս ծառի սերմերը նույնիսկ հում վիճակում ուտելի են։
* Կոկոս — տրոպիկական պտուղ է։ Օգտագործվում է ինչպես հում, այնպես ել պատրաստված վիճակում։
*Խիկամա — բուսատեսակ է, որը նույնպես լայնորեն օգտագործվում է սննդի մեջ։

### Միս
Տավարի միսը Հավայիում տարածում է գտել 19-րդ դարից սկսած։ 20-րդ դարի կեսերից սկսած Հավայիի հողերի արդեն կեսի վրա ակտիվ անասնաբուծություն էին կատարում։ Միսը օտագործվում է չորացված կամ սոյայի սոուսով մարինացված վիճակում, որը ասիական խոհանոցի հետ ձուլման արդյունք է։

### Ծովամթերքներ
Հավայան խոհանոցում շատ ծովաթերք է օգտագործվում, ամենից հաճախ՝ թունա ձուկ։
մինի|296x296փքս|Լաուլաու

## Ուտեստներ
* Լոկո-մոկո — հավայան խոհանոցի ուտեստ, որը բաղկացած է սպիտակ բրձից, մսային կոտլետից և ծածկված է տապակած ձվով։ 
* Պոի— տարո բույսի պալարներից և սոխուկից պատրաստված ուտեստ։ Այս ուտեստը համարվում է հավայան առօրյայի անբաժանելի մասը։ Ունի մածուկային կոնսիստենցիա։ Օտագործվում է նաև որպես մանկական սնունդ։ 
* Պոկե — քառակուսի կտրատված հում ձկից կամ այլ ծովամթերքից պատրաստված աղցան։
* Լոմի-լոմի սաղմոն — Հավայան աղցան, պատրաստված թարմ լոլիկից և սաղմոնից։
* Կուլոլո — հավայան խոհանոցի աղանդեր, պատրաստվում է տարո բույսի պալարներից և սոխուկից, քերված կոկոսից կամ կոկոսի կաթից։
* Մոչի — խմոր բրնձից պատրաստված, որի բաղադրատոմսը վերցված է ճապոնական խոհանոցից։ 
* Մալասադաս — հավայան փքաբլիթներ
* Լաուլաու — հավայան ուտեստ, իրենից ներկայացնում է կոլոկազիի տերևի մեջ փաթաթված խոզի միս 
* Հաուպիա — հավայան կոկոսով և բանանով պուդինգ։

## Ըմպելիքներ
* Վայկիկի— մուգ ռոմից և գուավայի հյութից պատրաստված կոկտեյլ։ 
* Լավայի հոսք — հավայան ավանդական կոկտեյլ ռոմից և կոկոսի օշաչակից պատրաստված։ 
* Կավա-կավա — հանգստացնող հատկությամբ թեյ։
* Մրգային գինիներ։
* Հավայան գարեջուր։

## Ծանոթագրություններ
Մովսես (Միքելանջելո)

**«Մովսես»**, հինկտակարանային մարգարեի մարմարե քանդակ՝ 235 սմ բարձրությամբ, որը կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում Հուլիոս II պապի դամբարանի քանդակախմբում Սան Պիետրո ին Վինկոլի բազիլիկում։ Այդ քանդակի վրա Միքելանջելոն աշխատել է 1513-1515 թվականներին։ Մովսեսի երկու կողմերում տեղադրված են մեծ վարպետի աշակերտների կողմից ստեղծված Լիայի և Ռաքելի քանդակները։

«Մովսես»-ը Հուլիոս II-ի դամբարանի հոյակապ մտահղացման մասն էր կազմում, որը չիրականացավ ֆինանասկան խնդիրների պատճառոով։

Սկզբնապես դամբարանը նախատեսվում էր տեղադրել Սուրբ Պետրոսի բազիլիկում։ Քանդակագործը դամբարանի համար նախատեսել  էր ևս մի քանի կերպար, այդ թվում և «Ըմբոստ ստրուկը», «Մեռնող ստրուկը», որոնք չմտան դամբարանի վերջնական հորինվածքի մեջ չափերի փոփոխության պատճառով։

Արվեստաբանները քանդակում տեսնում են Դոնատելլոյի  «Հովհաննես Ավետարանիչի» (Ֆլորենցիայի Օպերա դել Դուոմոյից) մտահղացման վերաիմաստավորում և այն պլաստիկան, որով Միքելանջելոն պատկերել է մարգարեներին Սիքստինյան կապելլայի առաստաղին։

Մարգարեն պատկերված է եղջյուրներով, որն  աստվածաշնչյան «Ելք» գլխի մի քանի տողի Վուլգաթայի ոչ ճիշտ թարգմանության արդյունքն է։  Եբրայերեն տեքստում ասվում է, որ հրեաների համար դժվար էր նայել Մովսեսի դեմքին

כי קרן עור פניו:

קרניים  բառը եբրայերենում ունի մի քանի նշանակություն։ Այն կարելի է թարգմանել և՛ որպես  «եղջյուր» և՛ որպես  «ճառագայթ»։ Հետևաբար כי קרן עור פניו արտահայտությունը կարելի է թարգմանել «քանի որ երեսը լույս էր ճառագում», այլ ոչ թե «դեմքը եղջյուրավոր էր»։

Համարվում է, որ սա առաջին քանդակն է, որի  ընկալման համար նշանակալի է ժամանակային ասպեկտը։ Շրջանցելով քանդակը՝ դիտորդը  բացահայտում է նրա մեջ թաքնված ուժը և շարժումը:ձախից|մինի|300x300px

Իր ստեղծման պահից «Մովսեսը» համարվում է մարդկային հանճարի մեծագույն հղացումներից մեկը «գուցե մարդկային ուժի և հասունության մեծագույն կերպար ողջ արևմտյան քանդակագործության մեջ»։ Հինկտակարանային հերոսի վիթխարի  հոգևոր ուժն արտահայտված է քանդակի լեզվով, որն իր հարստությամբ և ուժով համարվում է կերպարվեստի մեծագույն ձեռքբերումներց մեկը։

Մովսեսի քանդակի մոտ իր անվանակցի հետ համր երկխոսությանն է նվիրված է Միքելանջելո Անտոնիոնիի «Միքելանջելոյի հայացքը» ֆիլմը (2004)։ ««Մովսես» Միքելանջելո» աշխատության մեջ (1914) կերպարին հոգեվերլուծական մեկնաբանություն էտալիս Զիգմունդ Ֆրոյդը:
աջից|մինի|300x300փքս

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Sigmund Freud, Il Mosè di Michelangelo, Bollati Boringhieri, 1975
* Corrado Augias, I Segreti di Roma, Mondadori, 2005 

Կատեգորիա:Մշակույթը Հռոմում
Կատեգորիա:Վերածննդի արվեստ
Կատեգորիա:Միքելանջելոյի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Կատեգորիա:Միքելանջելո
Կատեգորիա:16-րդ դարն արվեստում
Կատեգորիա:Քանդակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստ
Zalagasper

**zalagasper** (մինչ 2019 թվականի մայիսի 26-ը՝ **Զալա Կրալ և Գաշկեր Շանտլ**, ), սլովենական երաժշտական դուետ Մարիբորից։ Դուետը ներկայացրել է Սլովենիան Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթում՝ «Sebi» երգով։

Դուետը կազմավորվել է 2018 թվականին, այն բանից հետո, երբ Կրալը սկսել է կատարել Շանտլիի հեղինակած որոշ երգեր։ Նրանք 2018 թվականին թողարկել են «Valovi», «Baloni» և «S teboi» սինգլները, իսկ 2019 թվականի փետրվարին թողարկել են իրենց դեբյուտային *Štiri* մինի-ալբոմը։

Մայիսի 14-ին կայացած Եվրատեսիլ 2019-ի առաջին կիսաեզրափակչի ժամանակ երաժիշտներին հաջողվել է անցել եզրափակիչ փուլ, եզրափակչում զույգը գրավել է 15-րդ հորիզոնականը։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Ընդլայնված կատարում

### Սինգլներ

### Երաժշտական տեսանյութ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Երաժշտական դուետներ
Wings of Alaska

**Wings of Alaska** Ամերիկյան տեղական ավիաընկերություն, որի գրասենյակը գտնվում է Ջունո (Ալյասկա) քաղաքում։ Ալյասկայի փոքր օդանավակայանների միջև ընկերությունը իրականացնում է կանոնավոր ուղևորային և չարտերային թռիչքներ։

## Պատմություն
*Wings of Alaska* ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1982 թվականին` որպես անկախ ավիափոխադրող։ Ընկերությունը Ալյասկայի փոքր օդանավակայանների միջև իրականացնում է կանոնավոր ուղևորափոխադրումների տրամադրում, ինչպես նաև նախատեսված է նահանգի հարավ-արևելյան մասի տեսարժան երթուղիներում չարտերային թռիչքներ իրականացնելու համար։ Ընկերությունը շահագործում է փոքր ինքնաթիռներ, որոնք չեն պարունակում ռեակտիվ ինքնաթիռներ, ուստի ուղևորներին առաջարկվում է թռիչքների համար զգալիորեն ցածր գներ, համեմատած տարածաշրջանային ավիաընկերությունների, որոնք գործում են երթուղային ցանցերի համանման և հատվող երթուղիներում։

2000 թվականի սկզբին Wings of Alaska ավիաընկերությունը կնքել է գործընկերային համաձայնագիր, որը թույլ է տալիս ինտեգրվել կանոնավոր չվերթների իր երթուղային ցանցը հիմնական գծի երթուղային ցանցին։ Ավիաընկերությունն ունի նաև դուստր ձեռնարկություն ՝ նվիրված Ալյասկայի հարավ-արևելքում տեղակայված վայրեր ավիափոխադրող բեռնափոխադրմանը, որի գլխամասային գրասենյակը նույնպես Ջունո քաղաքում։

## Երթուղային ցանց
2009 թվականի սեպտեմբերին ավիաընկերությունը սկսել է իրականացնել կանոնավոր ուղևորային թռիչքներ դեպի հետևյալ ուղղություններով`
* Ջունո - Ջունոյի միջազգային օդանավակայան
* Կեյկ - Կեյկի օդանավակայան
* Գուստավուս - Գուստավուսի օդանավակայան
* Հեյնս - Հեյնսի օդանավակայան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ավիաընկերության պաշտոնական կայք
Southwest Airlines

**Southwest Airlines** Ամերիկյան ցածրարժեք ավիաընկերություն, որը հիմնադրվել է 1971 թվականին։ Միացյալ Նահանգների և աշխարհի ամենամեծ ցածր գնով ավիաընկերությունը ուղևորափոխադրումների տեսանկյունից, և երկրորդը բոլոր ավիաընկերությունների շարքում։ Ընկերությունը հիմնված է Դալլասում և գործում է միայն Boeing 737 ինքնաթիռներով։ Ընկերության նավատորմը բաղկացած է 751 Boeing 737 տարբեր ինքնաթիռներից, որոնք օրական կատարում են ավելի քան 4000 թռիչք։

## Պատմություն
thumb|250px|Один из многочисленных Boeing 737 авиакомпании.

Ընկերությունը ի սկզբանե հիմնադրվել է որպես տեղական գիծ, որը սպասարկում է Տեխասի երեք խոշոր քաղաքները։ Ավիաընկերությունը իր առաջին չվերթը իրականացրել է Դալլասից դեպի Հյուսթոն։

2016 թվականի մարտին ավիաընկերությունը փակեց մուտքը դեպի իր կայք ԱՄՆ-ից դուրս գտնվող IP հասցեներից։ Ընկերությունը հրաժարվեց մեկնաբանություններ տալ։ Տոմսեր հնարավոր էր գնել միայն ԱՄՆ-ից դուրս` օգտագործելով VPN ծառայությունները։ 2019 թվականի սկզբին ընկերությունը վերացրեց հասցեների արգելափակումը։

## Չվերթ
2018 թվականի հունիս ամսի դրությամբ ավիաընկերության նավատորմը բաղկացած էր հետևյալ ինքնաթիռներից`

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ավիաընկերության պաշտոնական կայք
* Շարժիչի պայթյունը ընկերության ինքնաթիռի մոտակայքում '''Southwest'''
Սպիտակ կին (ուրվական)

thumb|250px|right

**Սպիտակ կին**, սպիտակ հագուստով կին ուրվական, որի կերպարը հանդիպվում է անգլո-սաքսոնական, գերմանական, սլավոնական և այլ ժողովրդական ավանդույթներում։ Սպիտակ կնոջ պատմությունն ու կերպարը մեծամասամբ կապ ունեն ինչ-որ տեղական ողբերգական լեգենդի հետ, որը հաճախ կապված է ամուսնու, սիրեկանի կամ փեսայի կողմից կնոջ կորստի կամ դավաճանության հետ։

Սպիտակ կնոջ կերպարը գերմանական բանահյուսության մեջ ունի որոշակի տարբերություններ։ Եթե կելտական, իսկ հետագայում անգլիական, շվեյցարական լեգենդներում, սպիտակ կինը հաճախ հայտնվել է լքված գյուղում և կարող էր ունենալ հասարակ ծագում, իսկ նրա կերպարը հաճախ նույնացվել է իռլանդական բանահյուսության կերպար Բանշիի հետ, ապա գերմանական լեգենդներում, որոնք զարգացել են շատ ավելի ուշ՝ 15-րդ դարից ոչ շուտ, այս ուրվականը միշտ կապված է եղել ազնվական ընտանիքների հետ և հայտնվել է միայն ընտանեկան ամրոցներում։ Նման պատմություններում Սպիտակ կնոջ հայտնվելը հաճախ նկարագրվել է որպես ընտանիքի անդամներից մեկի մահվան նախանշում, բայց միևնույն ժամանակ, այն դիտվել է որպես ընտանիքի նախնիների ուրվական, որի հայտնվելը ինքնին վտանգավոր չէր, այլ նախազգուշացում էր ինչ-որ բանի մասին։ Նմանատիպ սյուժեով  լեգենդներ առկա են նաև ֆրանսիական բանահյուսության մեջ։

Գերմանիայում ամենահայտնի լեգենդները Պլասենբուրգից Հոհենցոլերնների (նախանշել է այս ընտանիքի անդամների մահը և ենթադրաբար հայտնվել է մինչև 1940 թվականը ոչ միայն Պլասենբուրգում, այլ նաև ընտանիքի այլ ամրոցներում, ինչպիսիք են Անսբախը և Բայրոյթը) և Բեռլինի քաղաքային պալատի Սպիտակ տիկնոջ մասին են։ Արդեն 16-րդ դարում Բերտա ֆոն Ռոզենբերգ () անունով հայտնի էր Բոհեմիայում ֆոն Նեյհաուսի և Ռոզենբերգի բարոնների ընտանիքի նախամայրն ու «սպիտակ տիկինը»։ Ենթադրաբար, Բեռլինի ամրոցում նրան տեսել են 1625-1628 թվականներին, այնուհետև բազմիցս մինչև 1790 թվականը, իսկ ԲԵՀԲ-ի համաձայն՝ 1840-1850-ական թվականներին։ «Սպիտակ տիկինը» հայտնվել է նաև Ռուսաստանի կայսրուհի Աննա Յոհանովնային մահից առաջ։

## Տես նաև
* Արյունարբու Մերի
* Հուլդրա
* Քսանա

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Եվրոպական դիցաբանության էակներ
Կատեգորիա:Լեգենդներ
Կատեգորիա:Ոգիներ
Կատեգորիա:Ուրվականներն արվեստում
Կատեգորիա:Քաղաքային լեգենդներ
Թիես

**Թիես** (), քաղաք Սենեգալի արևմուտքում։

## Աշխարհագրություն և տնտեսություն
Քաղաքը գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Դակար քաղաքից 60 կմ դեպի արևելք, թիվ 2 M ռազմավարական մայրուղու վրա, այն կետում, որտեղ Դակար-Նիգեր երկաթուղային գիծը բաժանվում է Դակար-Բամակո և Դակար-Սենթ-Լուի մասերի։ Համարվում է Թիեսի Սենեգալյան շրջանի վարչական կենտրոն։ Քաղաքի բարձրությունը ծովի մակարդակից  36 մ է։

Քաղաքը հայտնի է գորգագործությամբ։ 1966 թվականին այստեղ բացվել է Սենեգալի խոշորագույն ձեռնարկություններից մեկը։ Այն նաև մսի վերամշակման արդյունաբերության և անասունների առևտրի կենտրոն է։ Թիեսի շրջակայքում աճեցվում է բրինձ, գետնանուշ, կորեկ և տարբեր տեսակի մրգեր։ Մոտակա Պալոյում ֆոսֆատի հանքավայրերը մշակվում են արտահանման համար։

## Բնակչություն
2013 թվականի դրությամբ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 286 283 մարդ։
:

Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.

## Պատմություն
1863 թվականին ֆրանսիացիների կողմից այստեղ կառուցվել է բերդ, որի շուրջ ժամանակի ընթացքում ստեղծվել է քաղաքը։ 1947-1948 թվականներին Թիեսում սենեգալյան երկաթուղային աշխատողների շրջանում անկարգություններ են սկսվել՝ կապված նրանց նկատմամբ իշխանությունների ռասիստական վերաբերմունքի հետ։

Այսօր Թիեսում գտնվում են Բարձրագույն պոլիտեխնիկական դպրոցը, Քաղաքային թանգարանը և Սենեգալի ամենահին կինոթատրոններից մեկը։

## Նշանավոր բնիկներ
* Իդրիսա Սեկ - Սենեգալի վարչապետ՝ 2002-2004 թվականներին
* Կադեր Մանգան - սենեգալցի ֆուտբոլիստ
* Կումա Բաբաքար - սենեգալցի ֆուտբոլիստ
* Դամե Նդոյե - սենեգալցի ֆուտբոլիստ

## Քույր քաղաքներ
*  Կան, Ֆրանսիա (1957)
*  Սուս, Թունիս (1965)
*  Զոլինգեն, Գերմանիա (1990)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Սենեգալ
Air Seychelles

**Air Seychelles** Սեյշելյան կղզիների ազգային պետական ավիաընկերություն, որի գրասենյակը գտնվում է Սեյշելյան կղզիներում։ Ընկերությունը իրականացնում է կանոնավոր առևտրային փոխադրումներ աշխարհի երեք մայրցամաքների 9 ուղղություններով։

## Պատմություն
1972 թվականին Մաեյում, Սեյշելների կղզեխմբի կենտրոնական կղզում, միջազգային օդանավակայան է բացվում։ 1971-1981 թվականներին կտրուկ ավելացած ուղևորափոխադրումների պատճառով Պրասլին և Ֆրեգատ կղզիներում բացվել է ևս 2 օդանավակայան, որը գտնվում է Մաե կղզուց 29 մղոն հեռավորության վրա։ Այդ ժամանակ կղզիներում գործում էին մի քանի փոքր մասնավոր ավիափոխադրողներ։ 1978 թվականին Սեյշելյան կղզիների կառավարությունը հիմնադրում է ընկերություն` Air Seychelles անվանվամբ։ 1983 թվականի հոկտեմբերին բացվում է առաջին շաբաթական թռիչք դեպի Լոնդոն։ 1989 թվականին ընկերությունը ձեռք է բերում Boeing 767-200ER օդանավը։ ԱՄՆ-ի «Գրանդ Ռապիդս»-ից ինքնաթիռ տեղափոխելու գործընթացում սահմանվեց հեռավորության ռեկորդ (14311 կմ)։ Boeing 767-200ER օդանավը իրականացրել է չվերթներ դեպի Լոնդոն, Փարիզ և Ֆրանկֆուրտ։ 1993 թվականին ընկերությունը ձեռք է բերում Boeing 757 օդանավը, և իրականացնում է կանոնավոր չվերթներ հետևյալ ուղղություններով` Մադրիդ, Նայրոբի, Յոհանեսբուրգ, Դուբայ, Մումբայ և Սինգապուր։

## Չվերթ
2018 թվականի հունվարին ավիաընկերության նավատորմը բաղկացած էր հետևյալ ինքնաթիռներից`





## Մրցանակներ
Air Seychelles ավիաընկերությունը ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ և հավաստագրեր, որոնք ցույց են տալիս ավիացիայի բարձր չափանիշները։

* 2015 թվական - Հնդկական օվկիանոսի լավագույն ավիաընկերություն
* 2015 թվական - Հնդկական օվկիանոսի լավագույն ավիաընկերություն - բիզնես դաս
* 2015 թվական - Լավագույն ավիաընկերությունը Հնդկական օվկիանոսի նահանգների համար — բորտուղեկցորդուհիներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ավիաընկերության պաշտոնական կայք
Էդմեն Շահբազյան

**Էդմեն Շահբազյան** (, ), ընդհանուր մենամարտերի ամերիկահայ մարզիկ, հանդես է գալիս UFC-ի հովանու ներքո՝ միջին քաշային կարգում։ Այս պահին նա զբաղեցնում է 11-րդ հորիզոնականը UFC-ի միջին քաշայինների վարկանիշների ցանկում։

## Պատանեկություն
Էդմեն Շահբազյանը ծնունդով Գլենդելից է, որտեղի բնակչության մեծ մասը հայեր են։ Էդմենի ծնողները Երևանից են։ Ավագ եղբայր Լեոն նույնպես պրոֆեսիոնալ մարտիկ է, հանդես է գալիս «The Ultimate Fighter»-ում։ Էդմենն սկսել է զբաղվել մարտարվեստներով 9 տարեկանից և 12 տարեկանից սկսած՝ պարապում է իր սեփական մարզասրահում՝ **«**Glendale Fighting Club**»**-ում։ Դեռևս դեռահաս տարիքում նա հանդես է եկել որպես Ռոնդա Ռոուզիի մարզումների ընկեր։

## Գործունեություն ընդհանուր մենամարտերում
### Վաղ գործունեություն
Էդմեն Շահբազյանի դեբյուտը ընդհանուր մենամարտերում տեղի է ունեցել CXF 6-ում՝ 2017 թվականի փետրվարի 25-ին, երբ նա 19 տարեկան էր։ Առաջին մենամարտում հանդիպել է Սելա Ուիլյամսի հետ և առաջին ռաունդում հաղթել տեխնիկական նակաուտով։ Էդմենը շարունակել է զարգացնել ընդհանուր մենամարտերի իր հմտությունները Կալիֆոռնիայում։ Նրա ռեկորդը կազմում է 6 հաղթանակ և ոչ մի պարտություն, բոլոր մենամարտերում նա հաղթել է առաջին ռաունդում նոկաուտով։

Շահբազյանին հրավիրել են նկարահանվել Դանա Ուայթի «Գիշերային մրցակից» շոուի երկրորդ եթերաշրջանի 5-րդ դրվագում։ Այնտեղ նա հանդիպել է Անտոնիո Ջոնսոնի հետ, և հաղթել նրան ընդամենը 40 վայրկյանում տեխնիկական նոկաուտով։ Այդ ելույթի արդյունքում նրան առաջարկել են պայմանագիր կնքել UFC-ի հետ։

Էդմենի մենեջմենթով զբաղվում է Ռոնդա Ռոուզիի մենեջերը, որը կոչվում է «Ronda Rousey's One Fight Management»։

### Գործունեություն UFC-ում
Էդմեն Շահբազյանի դեբյուտը UFC-ում տեղի է ունեցել 2018 թվականի նոյեմբերի 30-ին՝ «The Ultimate Fighter 28»-ի եզրափակչում՝ Դարեն Ստյուարտի դեմ։ Նա հաղթել է մենամարտը մրցավարների առանձին որոշմամբ։

Շահբազյանի հաջորդ մենամարտը տեղի է ունեցել UFC 235-ի ժամանակ՝ Չարլզ Բերդի դեմ։ Նա հաղթել է մենամարտում առաջին ռաունդում գրանցած նոկաուտով։

Էդմենի հաջորդ մրցակիցը Ջեկ Մարշմանն էր 2019 թվականի հուլիսի 6-ին՝ UFC 239-ի ժամանակ։ Էդմեն Շահբազյանը հաղթել է առաջին ռաունդում հետևից խեղդումի միջոցով։

Ակնկալվում էր, որ Շահբազյանը 2019 թվականի նոյեմբերի 2-ին UFC 244-ում հանդիպելու է Կշիշտոֆ Յոտկոյի հետ։ Սակայն Յոտկոն վնասվածքի պատճառով դուրս է մնացել, և նրա դեմ հանդես է եկել Բրեդ Տավարեսը։ Էդմենը կրկին հաղթել է առաջին ռաունդում նոկաուտով՝ ոտքով մրցակցի գլխին հարվածի շնորհիվ։

2020 թվականի օգոստոսի 1-ին՝ UFC Fight Night 173-ի երեկոյի գլխավոր մարտի ժամանակ (Բրունսոնն ընդդեմ Շահբազյանի), երրորդ ռաունդում տեխնիկական նոկաուտով պարտվել է Դերեկ Բրանսոնին՝ այդ կերպ ընդհատելով իր 11 անընդմեջ հաղթանակից կազմված շարքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը UFC-ում
* Էդմեն Շահբազյան

Կատեգորիա:Ամերիկացի ընդհանուր մենամարտիկներ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ մարզիկներ
Ֆուադ Մուրադով

**Ֆուադ Ռաուֆ օղլու Մուրադով** (, ), ադրբեջանցի հասարակական-քաղաքական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության սփյուռքի հետ աշխատանքի պետական կոմիտեի նախագահ, ԱՀ երիտասարդների կազմակերպությունների ազգային խորհրդի 4-րդ նախագահ, Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի Մեջլիսի պատգամավոր՝ III, IV և V գումարումների։

## Կենսագրություն
Ֆուադ Մուրադովը ծնվել է 1979 թվականի հուլիսի 22-ին Բաքու քաղաքում։ 1986-1996 թվականներին սովորել է Բաքվի թիվ 6 միջնակարգ դպրոցում։ 2000 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական նավթային ակադեմիայի կառավարման ֆակուլտետը։ 2002 թվականին նա ավարտել է մագիստրատուրան։ Նա եղել է ասպիրանտ և գիտաշխատող Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի։ 2010 թվականին պաշտպանել է դիսերտացիան։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր է։ Նա 10 գիտական աշխատությունների և մենագրության հեղինակ է։

Տիրապետում է ադրբեջաներեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն և անգլերեն։ Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 2002-2004 թթ. - ԱՀ երիտասարդների կազմակերպության ազգային խորհրդի գլխավոր քարտուղար։
* 2004–2012 թթ. - ԱՀ երիտասարդների կազմակերպության ազգային խորհրդի նախագահ։
* 2005 թ. - Ընտրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի մեջլիսի III գումարման պատգամավոր։
* 2006 թ. - Հարավային Կովկասի խորհրդարանական նախաձեռնող խմբի անդամ։
* 2008 թ. - Կոռուպցիայի դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի Գլոբալ աշխատանքային խմբի անդամ։
* 2010 թ. - Ընտրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի մեջլիսի IV գումարման պատգամավոր։
* 2011–2018 թթ. - «Եվրանեսթի» խորհրդարանական վեհաժողովի էներգետիկ անվտանգության կոմիտեի համանախագահ։
* 2012 թ. - Ընտրվել է «Մեծ մետաքսի ճանապարհ» միջազգային երիտասարդների միության նախագահ։
* 2015 թ. - Ընտրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության Միլի մեջլիսի V գումարման պատգամավոր։
* 2018 թ. - Ադրբեջանի Հանրապետության սփյուռքի հետ աշխատանքի պետական կոմիտեի նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի Ազգային ժողովի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ադրբեջանցիներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախարարներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի վարչապետներ
Պետուլա Քլարկ

**Պետուլա Քլարկ (**, ծնվ. ), բրիտանացի երգչուհի, դերասանուհի և երգահան, ում կարիերան արդեն 7 տասնամյակ է, ինչ շարունակվում է։ Նա համաշխարհային ճանաչման է հասել 1960-ական թվականներին *«Downtown»*, *«I Know a Place»*, *«My Love»*, *«Colour My World»*, *«A Sign of the Times»* и *«Don’t Sleep in the Subway»* հիթերի շնորհիվ։ Նրա՝ տարիների ակտիվ գործունեության շնորհիվ աշխարհում իր ալբոմների ավելի քան 68 միլիոն օրինակ է թողարկվել։

## Կենսագրություն
Պետուլա Սելլի Օլվին Կլարկը ()՝ որպես երգչուհի, դեռ մանուկ հասակում իր առաջնելույթը  կատարել է եկեղեցական երգչախմբում, իսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին սկսել է ելույթ ունենալ BBC-ի ռադիոյում։ 1944 թվականին նա առաջին անգամ հայտնվել է մեծ էկրանին՝ հետագայում կատարելով մի շարք աննշան դերեր բրիտանական Բ կարգի ֆիլմերում։ 1950-ական թվականներին Կլարկը երկար  աշխատել է հեռուստատեսությունում, իսկ տասնամյակի կեսերին ակտիվ զբաղվել է երաժշտական կարիերայով՝ 1955 թվականին պայմանագիր կնքելով  «Pye Records» ձայնագրման ստուդիայի հետ, որի հետ էլ համագործակցել է  հետագա մի քանի տասնամյակների ընթացքում։

Փարիզի «Օլիմպիայում» հաջող ելույթներից հետո 1958 թվականին նա մի քանի հիթեր է ձայնագրել ֆրանսերեն, ինչպես նաև  շրջագայել է Ֆրանսիայում և Բելգիայում։ Հետագա տարիներին Պետուլա Կլարկն ամենաշատ պահանջված երգչուհին էր Ֆրանսիայում, թեև մի քանի հաջող հիթեր է ձայնագրել նաև Մեծ Բրիտանիայում։ Նա համաշխարհային ճանաչման է հասել «Downtown» հիթի շնորհիվ, որը միանգամից մի քանի լեզուներով ձայնագրվել է 1964 թվականին և երգչուհուն բերել հեղինակավոր «Գրեմմի» մրցանակ։ 1965 թվականի հունվար ամսին երգը զբաղեցրել է ամերիկյան չարթերի առաջին հորիզոնականը և վաճառվել  3 միլիոն օրինակով։

1970-ական թվականների կեսերին Պետուլա Կլարկը զգալիորեն կրճատել էր իր ելույթները՝ իրեն նվիրելով ամուսնուն՝ պրոդյուսեր Կլոդ Վոլֆին, և երեք երեխաներին;

1960-ական թվականների վերջերին Կլարկը վերսկսել է իր արտիստական կարիերան՝ նկարահանվելով երկու երաժշտական ֆիլմերում։ «Ֆինիանայի ծիածանը» ֆիլմում նրա խաղընկերը հանրահայտ Ֆրեդ Ասթերն էր. Շենոն Մաքլոներգանի դերի համար նա արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» կինոմրցանակին։ Մեկ տարի անց Պիտեր Օ՚Թուլի հետ նա նկարահանվել է  Ջեյմս Հիլթոնի «Մնաս բարով,պարոն Չիպս» դասական նովելի երաժշտական էկրանավորման մեջ։

Հետագայում նա շարունակել է իր երաժշտական ելույթները։ 1990-ական թվականի սկզբներին Բրոդվեյում է հանդես եկել, ինչպես նաև  հյուրախաղերվ շրջագայել՝ անելով իր սեփական թատերական բեմադրությունները, որոնցում պատմել է իր կյանքի և կարիերայի մասին։ 1998 թվականին Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Եղիսաբեթ Երկրորդը նրան շնորհել է Բրիտանական կայսրության հրամանատարի կոչում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Պետուլա Կլարկի սկավառակագրություն

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կալմունայ

**Կալմունայ**, Ամպարա շրջանի ամենախոշոր քաղաքն է ։ Սա նաև Շրի Լանկայի արևելյան նահանգի ամենամեծ քաղաքն է։ 2011 թվականի դրությամբ նրա ընդհանուր թվաքանակը կազմել է 106 780 մարդ։ Երբ Կոլոմբոյի մուսուլմանները 17-րդ դարում վտարվեցին պորտուգալացիների կողմից, նրանք փախան  Կենդի և ապաստան խնդրեցին թագավոր Ռայաշինա Երկրորդ թագավորից, որը վերաբնակեցրեց այդ փախստականներին Կալմունայում (8000 փախստական) և Կատանկուդիում (4000)։ Կալմունայը արքայական ֆերմայի վայրն էր, որի արդյունքում այս բնակավայրը դարձավ մուսուլմանական մեծամասնության շրջանը։

Այնտեղ էին Շրի Լանկայի մուսուլմանները, Շրի Լանկայի թամիլաները, սինգալներն ու բյուրգերները, որոնց մեծ մասը կազմում էին դամբարանները ։ Այն բաղկացած է չորս հիմնական շրջաններից, մասնավորապես Կալմունայ քաղաքը, Հյուսիսային Կալմունայը, Հարավային Կուլմինայը և Արևմտյան Կուլմինայը։

Շրի Լանկայում ավերիչ քաղաքացիական պատերազմը բացասաբար է անդրադարձել այդ շրջանի վրա :Այն հայտնի է բռնի անհետացումների ահռելի թվով և քաղաքացիական անկարգություններով։ Քաղաքացիական պատերազմը, այսպիսով,ուղղված էր նաև տեղի քաղաքացիական բնակչության դեմ։ Քաղաքը խիստ տուժել է 2004 թվականի ցունամիից, որը հանգեցրել է բազմաթիվ մահացությունների և միլիոնավոր ռուփի արժողությամբ ունեցվածքի ոչնչացման։

Քաղաքը սահմանափակ է Հնդկական Օվկիանոսի Արևելքում, հյուսիսում` Պերիանելավանայ գյուղում, նաև հարավում` Կարաիտիվուի գյուղում, որը համարվում է քաղաքի արվարձանը։

## Տես նաև
* Ցեյլոն կղզու պատմական կապը,(1861)

## Ծանոթագրություններ
Աբուլ Կադիր Ալ-Ռասսամ

**Աբուլ Կադիր Ալ-Ռասսամ** (, ), իրանցի նկարիչ։ Եղել է ռեալիստական ուղղության ներակայացուցիչ։ Իրանական գեղանկարչության առաջին հիմնադիրներից մեկը։ Ծնվել է Բաղդադում։ Ստացել է ռազմական սպայի կրթություն։ Ռազմագիտություն է ուսումնասիրել Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի (այն ժամանակ՝ Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքը) ռազմական քոլեջում, որտեղ գեղանկարչությունը և նկարչությունը նրա ուսումնական ծրագրի մասն էին։ Իր վրա կրել է Եվրոպական ակադեմիայի դպրոցի ազդեցությունը։ Վերադարձել է Իրաք և շարունակել զբաղվել նկարչությամբ։ Ստեղծել է բազմաթիվ բնանկարներ։ Նկարել է նաև որմնանկարներ։ Նրա աշխատանքներին բնորոշ է պատմա-ազգագրական ճշգրտությունը։ Մահացել է Բաղդադում։ Նրա ստեղծագործություններից հայտնի էին «Տիգրիսի ափերին», «Բնանկար Շակլավայում», «Վրաններ գետի ափին», «Ձիավոր», «Մուհամեդ Դարուիշ ալ-Ալլուսի դիմանկարը» և այլ աշխատանքներ։ Որոշ աշխատանքներ պահվում են Մաթհավ ժամանակակից արվեստի թանգարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Богданов А. А. Современное искусство Ирака (1900-е — 1970-е годы). Л.. «Искусство», 1982. С.12-14.
* Краткая художественная энциклопедия. Искусство стран и народов мира, том 2, М.,1965. С.94,103.
* Ali, Wijdan. Modern Islamic Art: Development and Continuity. Gainsville: Florida University Press, 1997.
* Bahrani, Zainab and Nada Shabout. Modernism and Iraq. New York: Miriam and Ira D. Wallach Art Gallery, Columbia University Press, 2009.
* Faraj, Maysaloun, ed. Strokes of genius: Contemporary Iraqi art. London: Saqi Books, 2001.

Կատեգորիա:Իրաքցի արվեստագետներ
Վահան Ազատյան

**Վահան Արշակի Ազատյան** (), հայ մանկավարժ, հեղինակ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ

## Կենսագրություն
Վահան Ազատյանը ծնվել է 1919 թվականին, Նոյեմբերյանի շրջանի Ղալաչա (այժմ՝ Բերդավան) գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է Երևանի քիմիական տեխնիկումը։ Կարճ ժամանակահատված աշխատել է Կիրովի անվան քիմիական կոմբինատում, այնուհետև զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ, հայրենի գյուղում եղել ուսուցիչ, ուսմասվար, դպրոցի տնօրեն։

## Մասնակցություն Երկրորդ աշխարհամարտում
1941 թվականին զորակոչվել է բանակ։ 1941-1943 թվականներին մասնակցել է Արևելյան ռազմաճակատի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*) գործողություններին։ Մարտնչել է Կուրսկ-Օրյոլի աղեղում, Բրյանսկի մատույցներում։ Մարտերում աչքի է ընկել խիզախությամբ:

Պատերազմից հետո հաշմանդամության երկրորդ խմբի կարգավիճակով վերադարձել է տուն։

## Հետպատերազմյա գործունեություն
1952-1954 թվականներին եղել է ՀԿԿ Նոյեմբերյանի շրջկոմի պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի վարիչ, այնուհետև՝ մինչև 1965 թվականը, շրջխորհրդի գործկոմի նախագահի տեղակալ, ժողկրթության բաժնի վարիչ, Կողբ գյուղի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ Եղել է  քիմիայի և բնագիտության ուսուցիչ։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Մեդալներ

## Երկեր
* Վրեժի բոցով։ Երևան։ Հայաստան, 1987։
* Խավարից դեպի լույս։ Երևան։ Արձագանք, 2002։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Սպանել ստալկերին (մանհվա)

**Սպանել ստալկերին** (), կորեացի հեղինակ Կուգիի (쿠기) մանհվան։ Այս պատմությունը հոգեկան խնդիրներով տղայի՝ Յուն Բումի (윤범) մասին է, որը սիրահարվում է իր նախկին բանակային գործընկերոջը՝ Օ Սանույին (오상우) և բացահայտում է, որ Օ Սանուն հոգեկան շեղումներով սերիական մարդասպան է։

## Սյուժե
Պատանի Յուն Բումը անհույս սիրահարված է մի տղայի՝ Օ Սանույին, որը բանակում ծառայության ժամանակ նրան փրկել է ծաղրի առարկա դառնալուց։ Բումը գաղտնի հետևում է նրան փողոցներում, և մի օր նույնիսկ մտնում է Սանուի տուն, բայց պարզվում է, որ Սանուն հոգեկան շեղումներով սերիական մարդասպան է և իր նկուղում պահում է մարդկանց՝ հիմնականում երիտասարդ աղջիկների։ Նա կոտրում է իր զոհերի ոտքերը, որպեսզի նրանք չկարողանան փախնել։ Բումը նկուղում տեսնում է մի աղջկա, որի ոտքերը նույնպես կոտրված էին, որոշ ժամանակ անց Սանուն սպանում է նրան։ Սկզբում մարդասպանը Բումին նույնպես պահում է նկուղում, կոտրում է նրա ոտքերը և պատրաստվում է սպանել, բայց քանի որ Բումը լինում է տղա, նրան թողնում է տանը ազատ և վստահում է։ Սանուն անընդհատ շեշտում է, որ նա գեյ չէ, բայց Բումը արտաքինով նման է լինում աղջկա և Սանուի մորը, այդ պատճառով նա գրավում է Սանուին։ Նա ստիպում է, որ Բումը կրի կիսաշրջազգեստ։

Դեպքերը զարգանում են այնպես, որ Սանուի տանը հրդեհ է բռնկվում, Բումը կարողանում է փրկվել, բայց Սանուին այնտեղից ուշ են կարողանում դուրս բերել և ծանր կարգավիճակով տեղափոխում են հիվանդանոց։ Նա մահանում է այնտեղ և մահից առաջ կրկնում է Բումի անունը։

## Կերպարեր
* **Յուն Բում** (), նա մանհվայի գլխավոր կերպարն է։ Այն պատճառով, որ Բումի ծնողները վաղ են մահացել, տղան ապրում է իր տատիկի և հորեղբոր հետ։ Հորեղբայրը սիրահարված է լինում Բումի մորը, բայց Բումի մայրը ընտրում է նրա եղբորը, այդ պատճառով նրանց մահից հետո նա Բումի հետ վատ է վարվում, նրան բռնաբարում է և թողնում է, որ տղան սովամահ լինի։ Նրան ծաղրում են բանակում և տղան ենթարկվում է սեռական բռնության, մի անգամ Սանուն նրան փրկում է և Բումը սիրահարվում է նրան։ Բուլիինգի է ենթարկվում նաև դպրոցում։ Բումը հոմոսեքսուալ է։
* **Օ Սանու** (), մանհվայի երկրորդ գլխավոր բացասական կերպարը։ Սանուն ունի հոգեկան շեղումներ իր մոր պատճառով։ Ծնողների մահից հետո ապրում է միայնակ և արտաքին տեսքով կասկածներ չի առաջացնում։ Իր նկուղում պահում է մարդկանց և նրանց դանդաղ սպանում է։ Սանուն իրականում հետերոսեքսուալ է, բայց նրան գրավում է Բումը։ Նրա կյանքի միակ լավ շրջանը եղել է մանուկ հասակում, երբ նրա ծնողները միասին էին և ողջ։ Սանուի մայրը նույնպես ունեցել է հոգեկան շեղումներ և մեծ ազդեցություն է ունեցել որդու վրա։
* **Յան Սինբե** (), ոստիկանության աշխատակից, կասկածում է Սանուին մի շարք սպանությունների գործում։ Մի քանի անգամ անգամ ներխուժում է նրա տուն, բայց կարողանում է փախչել և Սանուն նրան չի սպանում։ Մանհվայի վերջում նա փրկում է Բումին հրդեհից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մանհվայի էջը հրատարակչության կայքում 
* Հեղինակի թվիթթերյան էջը

Կատեգորիա:Հարավկորեական վեբթուններ
Կատեգորիա:Մանհվա
Մարտին Երիցյան

**Մարտին Շահենի Երիցյան** (), հայ ջութակահար, վինագործ։ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

Վինագործ-վարպետ, Հայաստանում վինագործության հիմնադիր Շահեն Երիցյանի որդին։

## Կենսագրություն
Մարտին Երիցյանը ծնվել է 1932 թվականի հունվարի 31-ին, Երևանում։ Երաժշտական կրթություն ստացել է նախ Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցում (Գոհար Հակոբյանի դասարան), Երևանի երաժշտական ուսումնարանում, ապա ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան, այնուհետև՝ ասպիրանտուրան և ընդունվել Հայաստանի ֆիլհարմոնիայի կվարտետ՝ որպես երկրորդ ջութակահար։ Կվարտետի կազմով 1969 թվականին Բրյուսելում մասնակցել է Եղիսաբեթ թագուհու անվան երաժշտական միջազգային մրցույթին։ Հյուրախաղերով հանդես է եկել Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Ռուսաստանում և այլ երկրներում։ Դասավանդում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի կվարտետի ամբիոնում (պրոֆեսոր)։ 1985 թվականին մեկնել է Չեխոսլովակիա, որտեղ աշխատել է հայտնի վինագործ Վլադիմիր Պիլարժի հետ, նրա արհեստանոցում։

Երիցյանը պատրաստել է ավելի քան 500 ջութակ, շուրջ 300 ալտ և 30 թավջութակ, 20-ից ավելի քանոն, 15 քեմանին ու 7 թավ քեմանին և այլ գործիքներ։ Գործիքների վրա գրում է. «Մարտին Երիցյան՝ որդին Շահենի։ Պատրաստված է Երևանում, այսինչ թվականին», գրում է լատիներեն։

## Պարգևներ
Արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների ու դիպլոմների։
* Իտալիայի Ստրադիվարիուսի անվան միջազգային մրցույթի մրցանակ, 1980
* «Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալ, 2020

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարտին Երիցյան. լարային երաժշտական գործիքների 60 տարվա վարպետը

Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Հայ վինագործներ
Փարվանա (մուլտֆիլմ)

**Փարվանա** կամ **Լեգենդ Փարվանա լճի մասին**, խորհրդային մուլտֆիլմ, որը թողարկվել է 1970 թվականին Հայֆիլմ ստուդիայի կողմից։ Հիմնված է Հովհաննես Թումանյանի չափածո բալլադի վրա։ Մուլտֆիլմի ռեժիսորը և նկարիչը Վալենտին Պոդպոմոգովն է։ Սցենարը գրել են Արմեն Հայրապետյանն ու Վալենտին Պոդպոմոգովը։ Երաժշտության հեղինակն է կոմպոզիտոր Ռոբերտ Ամիրխանյանը։ Կերպարներին հնչյունավորել են դերասաններ Գալինա Չիգինսկայան, Վլադիմիր Տատոսովը։ Մուլտֆիլմի լեզուն հայերեն և ռուսերեն է։ Կրկնօրինակված ռուսական տարբերակի տեքստը թարգմանել է Իոսիֆ Բրոդսկին։ Մուլտֆիլմի ընդհանուր տևողությունը 14 րոպե է։

## Նկարագրություն
«Փարվանա արքան մի աղջիկ ուներ»։ Նրա ցանկությամբ արքան հրավիրում է Կովկասի բոլոր կտրիճներին՝ մրցությամբ իրենց ուժն ու շնորհքը փորձելու աղջկա ներկայությամբ, որպեսզի տեսնի, թե նրանցից ով կարող է արժանի լինել իր աղջկա սիրուն։ Աղջիկը, սակայն, ճարպկության մրցությունն էլ չի համարում ճիշտ միջոց իրեն անկեղծորեն սիրող երիտասարդ գտնելու, ընտրելու համար։ Մրցության եկած կտրիճներն աղջկան առաջարկում են «գանձ, ոսկի, արծաթ, անգին քարեր ու գոհարներ»։ Բայց աղջիկը նման ոչ մի պայման չի ընդունում։ Իր ապագա կողակցից նա պահանջում է գտնել ու բերել սիրո անշեջ հուրը և այդ պայմանը կատարելու համար կտրիճները թռչում են աշխարհի չորս կողմը՝ փնտրելու և բերելու այն։ Աղջիկը սպասում է կարոտով, բայց ոչ մի կտրիճ չի կարողանում բերել երջանիկ սիրո անշեջ հուրը։

Այսպես երկար սպասելով՝ աղջկա հույսը մարում է, նա սկսում է լաց լինել, և նրա արտասուքից գոյանում է մի լիճ, որը ծածկում է քաղաքն ու ամրոցը։ Դա հայտնի Փարվանա լիճն է Վրաստանի Ջավախեթիի շրջանում։ Իսկ անշեջ հուրը փնտրող կտրիճները վերածվում են թիթեռների և մինչ օրս հուր և կրակ տեսնելով նետվում են նրա մեջ, որպեսզի տանեն Փարվանա գեղեցկուհու մոտ, բայց անմիջապես ոչնչանում են։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Դաուգավա գետը և Փարվանա լիճը լատիշական և հայկական էպոսներում. համեմատական վերլուծություն

Կատեգորիա:1970 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Մալգոբեկ քաղաքի եղբայրական գերեզման

**Մալգոբեկ քաղաքի եղբայրական գերեզման** եղբայրական գերեզմանոցը, որը գտնվում է Ինգուշեթիայի Հանրապետության Մալգոբեկ քաղաքում։ Գերեզմանոցում թաղված են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհված տարբեր զորքերի և տարբեր ազգությունների մարտիկներ, որոնք 1942 թվականիի սեպտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին պաշտպանել էին Մալգոբեկ քաղաքը գերմանական զորքերից։

Ինգուշեթիայի Հանրապետության կառավարության 2005 թվականի ապրիլի 25-ի թիվ 78 որոշմամբ եղբայրական գերեզմանոցն ընդգրկվել է Ինգուշեթիայի պատմության և մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

## Պատմություն
Մալգոբեկ քաղաքի պաշտպանական գործողությունը եղել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի այն մարտերից մեկը, որը զգալի ազդեցություն է ունեցել նրա հետագա ընթացքի վրա․ 1942 թվականների սեպտեմբերից դեկտեմբեր ամիսներին կատաղի մարտեր էին ընթանում Թերեքի և Սունժենի լեռնաշղթաների միջև ընկած ճակատային գծի ոչ մեծ հատվածում։ Սեպտեմբերի 1-ի գիշերը հակառակորդը դիվերսիոն հարվածներ է հասցրեց արևելյան  Մոզդոկին։ Հաջորդ առավոտյան գերմանական հարվածային խմբի զորքերը աջակցություն ստանացան ավիացիայից և հրետանային ուժեղ կրակից։ Մալգոբեկ քաղաքի պաշտպանական գործողության ընթացքում Անդրկովկասյան ճակատի զորքերին հաջողվեց  ձախողել Կովկասում գերմանացիների պլանները, որոնք փորձում էին Գրոզնիի միջով  ճեղքել Բաքվի նավթային շրջանները։ Քաղաքի պաշտպանական գործողությունները դարձել են Ստալինգրադի ճակատամարտում գերմանաֆաշիստական զորքերի հետագա լիակատար ջախջախման պայմաններից մեկը։

## Հուշարձանի նկարագրություն
Գերեզմանատունը գտնվում է Մալգոբեկ քաղաքի նախկին աղյուսի գործարանի տարածքում, թաղման վայրն ընդգրկում է 7 մ երկարությամբ և 6 մ լայնությամբ տարածք։ 1950 թվականին եղբայրական գերեզմանին կանգնեցվել է կոթող։ 1985 թվականի ապրիլին կոթողը վերանորոգվել է։ Եռաստիճան պատվանդանի վրա տեղադրված է բրգաձև երկաթբետոնե կոթող, որը երեսպատված է պողպատե շերտերով։ Կոթողի վերին մասում մետաղից պատրաստված դափնեպսակի վրա տեղադրված է հնգաթև աստղ։ Կոթողի դիմացի մասում կառուցված է չորս բետոնե հենարաններ, որոնց վրա  պողպատե թիթեղների վրա նշված են գերեզմանոցում թաղված 335 մարտիկների անունները, որոնք մահացել են 1942 թվականի սեպտեմբերի 6-ից մինչև դեկտեմբերի 27 ընկած ժամանակահատվածում։ Կոթողի վրա տեղադրված է թիթեղ, որի վրա գրված է՝ «*Вечная память воинам, павшим в боях при защите г. Малгобек в 1942*»  («1942 թվականին Մալգոբեկի պաշտպանության մարտերի ժամանակ զոհված մարտիկների հավերժ հիշատակին»)։

## Պատկերասրահ

Mass grave of Soviet soldiers fallen in WWII, Malgobek 2.jpg|Գերեզմանոց տանող մուտքը
Mass grave of Soviet soldiers fallen in WWII (Malgobek) - names.jpg|Բետոնե հենարանները, որոնց վրա նշված են գերեզմանոցում թաղված մարտիկների անունները


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 100 Достопримечательностей. Мемориал Вечная память. Памятник воинам освободителям  // Официальный сайт Комитета Республики Ингушетия по туризму.
* Обелиск на братской могиле защитников Малгобека // Национальный туристический портал.

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Ինգուշիայի պատմություն
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձաններ
Լև Բինշտոկ

**Լև Բինշտոկ** (, ), ռուս հրապարակախոս, «Վոլինյան նահանգային տեղեկագրերի» խմբագիր։

## Կենսագրություն

Ծնվել է Փեսախի 5-րդ օրը, սովորել է ծխական դպրոցում և գիմնազիայում։ 1858 թվականին ավարտել է Ժիտոմիրի ռաբբիական դպրոցը։ 1859-1862 թվականներին պետական ռաբբի էր Ժիտոմիրում և Աստծո օրենքի ուսուցիչ Ժիտոմիրում արական և իգական գիմնազիաներում, եբրայերենի ուսուցիչ` Ժիտրոմի ռաբբիական դպրոցում։ 1867 թվականին եղել է գեներալ-նահանգապետին կից գիտնական հրեա և «Վոլինյան նահանգային նորությունների» խմբագրի օգնական։ 1892 թվականից որպես պաղեստինյան հրեաների փոխօգնության համայնքի լիազոր ապրել է Պաղեստինում։ Ռուսաստանում հրեաների կյանքի մասին հոդվածներներ է հեղինակել «Ռուսական լրաբեր», «Լուսաբացին», «Մոսկովյան տեղեկագրեր» «Ժամանակակից տարեգրություն», «Վոլինյան նահանգային տեղեկագրեր», «Արևածագ» պարբերականներում։

Որդին լրագրող Միխայիլ Բինշտոկն է։

## Ընտրված մատենագրություն

* Л. Биншток. Вопрос об еврейских училищах. Москва: Университетская типография Катков и К, 1866.
* Л. Улейников. Еврейские земледельческие колонии Екатеринославской губернии. СПб, 1891.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Критико-биографический словарь русских писателей и учёных (от начала русской образованности до наших дней), т.3
* Словарь псевдонимов русских писателей, учёных и общественных деятелей, т.4, М., 1960

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Մարգիլան

մինի|Սև շուկա
մինի|Մետաքսե ֆաբրիկա
**Մարգիլան**, քաղաք Ուզբեկստանի արևելքում` Ֆերգանի շրջանում։ Ըստ եվրոպական լեգենդի՝ Մարգիլանը հիմնադրվել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու կողմից։  Այդտեղ ճաշի ժամանակ  նրան հավի միս  (*murgh*; in )  և հաց են տվել, որից քաղաքը ստացել է այդ անունը։ Ավելի հավաստի գրառումները ցույց են տալիս, որ Մարգիլանը կարևոր կետ է եղել IX դարում՝  «Մեծ Մետաքսի ճանապարհներից» մեկն անցել է  Ֆերգանայի միջով։

## Տնտեսություն
Քաղաքում է գտնվում Ուզբեկստանի խոշորագույն՝ Յոդգորլիկի մետաքսե ֆաբրիկան, որի աշխատողների թիվը հասնում է մոտ 2000-ի։ Ֆաբրիկան  տարեկան թողարկում է մոտ 250,000 քառակուսի մետր պրեմիում մետաքսե գործվածքներ։

Մարգիլանի հարևան մետաքսի ֆաբրիկայում աշխատում է մոտ 15 000 աշխատող, որոնք օգտագործում են ժամանակակից սարքավորումներ, և այնտեղ տարեկան արտադրվում է մոտ 22 միլիոն քառակուսի մետր արտադրանք։ Հայտնի չէ, թե երբ է մետաքսի արտադրությունը   հայտնվել Ֆերգանայի հովիտներում, բայց, անշուշտ, Մարգիլանը հնագույն ժամանակներից ակտիվորեն զբաղվել է այդ ճյուղով։

## Բնակչություն
Մարգիլանը Ֆերգանայի շրջանի երեք խոշոր քաղաքներից մեկն է՝ Ֆերգանայի և Կոկանդի հետ միասին։ Մարգիլանում ապրում են ավելի քան 30 ազգությունների ներկայացուցիչներ։ 2014 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքում էր 215 400 բնակիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* History of Margilan and its silk weaving traditions
* Маргилан на официальном сайте Ферганской области
* margilon.uz: информационный портал
* БСЭ: Маргилан
* Институт географии РАН: Маргилан

Կատեգորիա:Ուզբեկստանի քաղաքներ
Բժշկական էթիկա

## Բժշկական էթիկա
[thumb|[Հիպոկրատի երդում]]
thumb|Ամերիկյան բժշկական ասոցիացիայի էթիկայի և իրավական կոմիտե
Բժշկական էթիկան (բժշկական դեոնտոլոգիան) կիրառական էթիկայի բաժնի կարգ է, որն ուսումնասիրում է բժշկական էթիկան, բժշկի և գործընկերների, բժշկի և հիվանդների միջև փոխգործակցության կանոններն ու նորմերը։ Ենթադրվում է, որ բժշկական էթիկայի հիմունքները ձևակերպել է Հիպոկրատը։

էթիկայի այն մասը, որի ուսումնասիրման առարկան մարդն է և նրան շրջապատող ամբողջ հասարակության առջև ունեցած նրա պարտականությունները, Ռուսաստանում կոչվում է դեոնտոլոգիա։

Բժշկական դեոնտոլոգիան բուժաշխատողների պատշաճ վարքի մասին ուսմուքն է, որի նպատակն է հիվանդի վերականգնման համար առավել բարենպաստ պայմաններ ստեղծելը։

1944 թվականին վիրաբույժ Ն.Ն. Պետրովը «բժշկական էթիկա» տերմինը փոխարինելու համար ռուսերեն տերմինների ցանկ ներմուծեց «բժշկական դեոնտոլոգիա»  հասկացությունը (հունարեն δέον — պատշաճ,  λόγος — ուսուցում)՝ իր սկզբունքները տարածելով բուժքույրերի գործունեության վրա։

Այսպիսով, դեոնտոլոգիայի հիմքը բժշկական էթիկան է, իսկ դեոնտոլոգիան վերաբերում է բժշկական անձնակազմի գործողություններին, այսինքն՝ բժշկական էթիկայի գործնական կիրառմանը։
Դեոնտոլոգիայի ուսումնասիրման առարկան առավել ծավալուն է, քանի որ այն բարոյականության ուսումնասիրման հետ մեկտեղ զբաղվում է բժշկի և 
կառավարության, հիվանդների և նրանց հարազատների, այլ բժիշկների և բուժաշխատողների հետ փոխհարաբերությունների կարգավորմամբ։

Բժշկական դեոնտոլոգիան իր մեջ ներառում է.
* Բժշկական գաղտնիության խնդիրներ։
* Հիվանդների կյանքի և առողջության պատասխանատվության միջոցների կիրառում։
* Բժշկական հարաբերությունների խնդիրներ։
* Խնդիրներ հիվանդների և նրանց հարազատների հետ շփվելիս։
* Բժշկի և հիվանդի միջև ինտիմ հարաբերությունների կանոններ, որոնք մշակված են Ամերիկյան բժշկական ասոցիացիայի էթիկայի և իրավական կոմիտեի կողմից։

## Տես նաև
* Հիպոկրատ
* Բիոէթիկա
* Առողջության իրավունք

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Петленко В. П., Шамов И. А. Мудрость взаимности. — Л.: Лениздат, 1989. — 222 с. — ISBN 5-289-00372-X.

Կատեգորիա:Բժշկություն
Աննիկա Լինդե

**Աննիկա Լինդե** (, ), շվեդ բժիշկ, վիրուսաբան, պաշտոնաթող քաղաքացիական ծառայող։ 2005-2013 թվականներին  աշխատել է վարակիչ հիվանդությունների վերահսկման շվեդական ինստիտուտում։

## Կենսագրություն
Լինդեն  ծնվել և մեծացել է Շյովդում։ Բժշկությամբ զբաղվելու նրա ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել Լեոն Ուրիսի «Ելք» (*Exodus*) պոեմը։ 1968 թվականին նա ընդունվել է Գյոթեբորգի համալսարան, որտեղ և սովորել է բժշկական գործ և սոցիոլոգիա, իսկ 1974 թվականին ստացել է գիտական կոչում։ Նա համատեղել է Danderyd հոսպիտալում նշանակված պրակտիկան և Ստոկհոլմի ներկայումս չգործող Roslagstull հիվանդանոցում վարակիչ հիվանդությունների մասնագետի աշխատանքը։ 1979 թվականին Լինդեն աշխատանքի է անցել շվեդական ազգային մանրէաբանական լաբորատորիայի վիրուսաբանական բաժանմունքում և 1987 թվականին ստացել է դոկտորի կոչում։ 1993 թվականից աշխատանքի է անցել Շվեդական վարակիչ հիվանդությունների վերահսկման ինստիտուտի վարակաբանության բաժանմունքում, որը և ղեկավարեց 2002 թվականից սկսած։ 2005 թվականին նա դարձել է համաճարակաբանության բաժանմունքի վարիչ և նույն թվականին նշանակվել՝ պետական համաճարակաբան։ Այս պաշտոնում Լինդեն աշխատել է մինչև թոշակի անցնելը, 2013 թվականին նրան այդ պաշտոնում փոխարինել է Անդերս Թեգնելը։

Լինդեի հետազոտությունը հիմնականում կենտրոնացած էր հիմնական հետազոտության արդյունքները կլինիկական կիրառություններին հարմարեցնելու վրա։ Նա ուսումնասիրել է մարդու մարմնի արձագանքը տարբեր տեսակի վիրուսների նկատմամբ։ Սկզբում նա կենտրոնացել էր հերպես վիրուսների ուսումնասիրության վրա, այնուհետև՝ գրիպի և շնչառական վիրուսների։ Լինդեն հրատարակել է ավելի քան 200 գրախոսվող գիտական հոդվածներ։

Լինդեն եղել է Կարոլինսկա ինստիտուտի պրոֆեսոր։ 2010 թվականին նա Sveriges ռադիոյի համար վարել է հայտնի Sommar i P1 ռադիոհաղորդման մի դրվագ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ քաղծառայողներ
Կարեկցողը

**«Կարեկցողը»** (), վիետնամական ծագումով ամերիկացի հեղինակ Վիետ Տան Նգուենի դեբյուտային վեպը։ The New York Times ամսագիրը գիրքը ճանաչել է 2015 թվականի բեսթսելլեր, իսկ 2016 թվականին արժանացել է Պուլիցերյան մրցանակի։ Պուլիցերյան կոմիտեն վեպն անվանել է «բազմաշերտ ներգաղթային պատմություն», որը պատմվում է «երկու բանականության և երկու երկրների ՝ Վիետնամի և ԱՄՆ-ի մարդու կողմից»։

## Սյուժե
Գիրքը պատմում է 1975 թվականին Հարավային Վիետնամի կառավարության տապալման և հետագա իրադարձությունների մասին, որոնք ծավալվել են արդեն Կալիֆոռնիայում, ԱՄՆ-ում։ Պատմությունը վարվում է գլխավոր հերոսի ՝ քաղաքական բանտարկյալի անունից, նախկինում ՝ գաղտնի կոմունիստական գործակալի, որի անունն ամբողջ գրքի ընթացքում անհայտ է մնում։

## Պարգևներ
* 2015 Ֆանտաստիկայի կենտրոնի մրցանակ ՝ առաջին վեպի համար, հաղթող։
* 2015 Ասիայի / Խաղաղօվկիանոսյան ամերիկյան մրցանակ գրականության համար, հաղթող
* 2016 Էնդրյու Քարնեգիի մեդալ, մրցանակակիր։
* 2016 Պուլիցերյան մրցանակ գեղարվեստական գրքի համար, հաղթող։
* 2016 Էդգար Ալան Պոյի մրցանակ` ամերիկացի գրողի լավագույն առաջին վեպի համար։
* 2016 PEN / Faulkner ամերիկյան գրական մրցանակ, եզրափակիչ։
* 2016 Դեյթոնի գրական խաղաղության մրցանակ, դափնեկիր։
* 2017  Դուբլինի գրական մրցանակ, անվանակարգ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:2015 վեպեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսը հորինվածքում
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած ամերիկյան վեպեր
Ջոն Հերշել

**Ջոն Հերշել** լրիվ անուն ազգանունը՝ Ջոն Ուիլյամ Ֆրեդերիկ Հերշել (; ), անգլիացի քիմիկոս, մաթեմատիկոս, աստղագետ, ֆիզիկոս և փորձարարական լուսանկարիչ, հռետոր, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1813)։

Ուիլյամ Հերշելի որդին։

Աստղագիտության մեջ ներմուծել է Հուլյան ժամանակը, 1847 թվականին առաջարկել է Սատուրնի արբանյակների ներկա անվանումները։ Մեծ ավանդ ունի լուսանկարչության գիտության մեջ, հետազոտել է դալթոնիզմը, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների քիմիական էներգիան։

Առաջինն է մշակել երկու լինզաների միջոցով օբյեկտիվների ստեղծման տեսական հիմքերը։ Ակտինոգրաֆի միջոցով հետազոտել է արևի լույսը։

1833 թվականին Լոնդոնի թագավորական ընկերությունը նրան պարգևատրել է իր բարձրագույն պարգևներից մեկով՝ Թագավորական շքանշանով։

1834 թվականին Ջոն Հերշելը կատարել է Արեգակնային համակարգության ամենամոտ մոլորակային ու աստղային համակարգի՝ Կենտավրոսի ալֆայի առաջին միկրոմետրական դիտարկումները

## Աշխատություններ
* Some Remarkable Applications of Cotes' Theorem, 1812
* Considerations of various Points of Analysis, 1814
* Results of Astronomical Observations Made During 1834—1838 at the Cape of Good Hope
* Preliminary Discourse on the Study of Natural Philosophy, 1830
* Outlines of Astronomy, 1849
* General Catalogue of Nebulae, 1864
* New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars, 1888
* Джон Гершель. Философия естествознания. СПб., 1868.

## Գրականություն
* 
* *Субботин А. Л.* Концепция методологии естествознания Джона Гершеля (из истории английского индуктивизма). — М.: ИФ РАН, 2007. — 83 с. ISBN 978-5-9540-0068-9
* Иностранные члены Российской академии наук XVIII—XXI вв.: Геология и горные науки. / Отв. редактор И. Г. Малахова. М.: ГЦ РАН, 2012. − 504 с. ISBN 978-5-904509-08-8 (эл. версия).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ