Վիրուսային էնցեֆալիտ

**Վիրուսային էնցեֆալիտ,** գլխուղեղի պարենքիմի բորբոքումն է (էնցեֆալիտ) հարուցված վիրուսների կողմից։ Սա ամենահաճախ հանդիպող էնցեֆալիտի ձևն է և հաճախ հանդիպում է վիրուսային մենինգիտի հետ միասին։ Էնցեֆալիտիկ վիրուսները նախ հարուցում են ինֆեկցիա և ռեպլիկացվում կենտրոնական նյարդային համակարգից (ԿՆՀ) դուրս, այնուհետև դեպքերի մեծ մասում հասնում ԿՆՀ արյան շրջանառության համակարգի միջոցով, իսկ փոքր դեպքերում նյարդային վերջավորությունների միջոցով։ Եվ արդեն գլխուղեղում վիրուսը և տիրոջ բորբոքային պատասխանը խաթարում են նեյրոնալ գործունեությունը՝ հանգեցնելով բարդությունների, որոնց մեծ մասը հաճախ իրենց էությամբ նյարդաբանական են, ինչպիսին են խաթարված շարժողական հմտությունները և փոփոխված վարքագիծը։ 

Վիրուսային էնցեֆալիտը կարելի ախտորոշել՝ հիմնվելով անհատի ախտանիշների, անհատական պատմության (օր․՝ ճանապարհորդությունների պատմություն) և տարբեր կլինիկական հետազոտությունների (օր․՝ հյուսվածաբանական, բժշկական պատկերավորում, գոտկային պունկցիա) վրա։ Տարբերակիչ ախտորոշումը նույնպես կարող է կատարվել, որպեսզի բացառվի էնցեֆալիտի այլ հնարավոր պատճառները։ Շատ էնցեֆալիտիկ վիրուսները հաճախ ունեն վարակի բնութագրական ախտանշաններ, ինչն օգնում է կատարել ճիշտ ախտորոշում։ Բուժումը սովորաբար աջակցող բնույթ է կրում՝ միաժամանակ տրամադրելով հակավիրուսային դեղորայքային թերապիա: Հիմնական բացառություն է կազմում հասարակ հերպեսով հարուցված էնցեֆալիտը, որը հնարավոր է բուժել ացիկլովիրով։ Կանխատեսումը էնցեֆալիտիկ վիրուսով վարակված անձանց մոտ լավ է, բայց եթե արդեն զարգացել են ծանր ախտանշաններ, այդ թվում վիրուսային էնցեֆալիտ, կանխատեսումն վատն է։ Վիրուսային էնցեֆալիտի երկարաժամկետ բարդություններն սովորաբար վերաբերում են նյարդաբանական վնասներին, ինչպիսիք են ցնցումներ ունենալը, հիշողության կորուստը և ինտելեկտուալ խանգարումներ։ 

Էնցեֆալիտիկ վիրուսները սովորաբար տարածվում են կա՛մ մարդուց մարդ, կա՛մ էլ հոդվածոտանիների միջոցով (կոչվում են արբովիրուսներ)։ Երիտասարդները և ծերերը վիրուսային էնցեֆալիտի բարձր ռիսկային խմբերն են։ Վիրուսային էնցեֆալիտի շատ դեպքեր չեն հայտնաբերվում կա՛մ հետազոտությունների բացակայության, կա՛մ թեթև հիվանդության պատճառով,և շճաբանական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ անախտանիշ վարակները տարածված են։ Վիրուսային էնցեֆալիտի կանխարգելման բազմաթիվ եղանակներ կան, ինչպիսիք են պատվաստանյութերը, որոնք կա՛մ պատվաստումների ստանդարտացված ծրագրերում են, կա՛մ խորհուրդ են տրվում որոշակի շրջաններ այցելելիս կամ ապրելիս, նաև տարբեր միջոցներ մոծակների, ճանճերի և տզերի խայթոցները կանխարգելելու համար, որպեսզի արբովիրուսային վարակների տարածումը կանխարգելվի։

## Էթիոլոգիա
Շատ վիրուսներ վարակի ընթացքում ունակ են առաջացնելու էնցեֆալիտ, որոնցից են․

* SARS-CoV-2
* *Արևելյան ձիերի էնցեֆալիտի վիրուս*
* *Արևմտյան Նեղոսի վիրուս*
* *Արևմտյան ձիերի էնցեֆալիտի վիրուս*
* Բորնայի վիրուս
* Գրիպի վիրուսներ
* *[[Զիկա վիրուս]]*
* Էնտերովիրուսներ
* Էպշտեյն-Բարի վիրուս
* Ինկոոյի վիրուս
* Լա Կրոսսեի վիրուս
* *Լիմֆոցիտիկ խորիոմենինգիտի մամմարենավիրուս*
* Կալիֆորնիայի էնցեֆալիտի վիրուս
* Կատաղության վիրուս
* *[[Կարմրախտ|Կարմրախտի]] վիրուս*
* Կարմրուկի վիրուս
* Համաճարակային պարօտիտի վիրուս
* Հասարակ հերպես վիրուս
* *[[Ճապոնական էնցեֆալիտ|Ճապոնական էնցեֆալիտի վիրուս]]*
* ՄԻԱՎ
* Մարդու հերպեսվիրուս 6
* Մարդու հերպեսվիրուս 7
* *[[Մլակային տենդ|Մլակային տենդի]] վիրուս*
* *Մուրեյի հովիտի էնցեֆալիտի վիրուս*
* Նիպահի վիրուս
* Չանդիպուրայի վիրուս
* *Չիկունգունյայի վիրուս*
* *Պովասանի վիրուս*
* Ջեյմսթաուն Կանյոնի վիրուս
* Ջրծաղիկի վիրուս
* Սուրբ Լյուիսի վիրուս
* *Վենեսուելական ձիերի էնցեֆալիտի վիրուս*
* Տահինայի վիրուս
* *[[Տզային էնցեֆալիտի վիրուս]]*
* *[[Ցիտոմեգալովիրուս]]*

### Փոխանցում
Էնցեֆալիտիկ վիրուսները ունեն փոխանցման բազմաթիվ ուղիներ։ Որոշները փոխանցվում են մարդուց մարդ, մինչդեռ ուրիշները փոխանցվում են կենդանիների միջոցով, հատկապես հոդվածոտանիների (մոծակներ, ճանճեր, տզեր) խայթոցով․ այսպպիսի վիրուսները կոչվում են արբովիրուսներ։ Մարդուց մարդ փոխանցվում է օրինակ հասարակ հերպես վիրուսը, որը փոխանցվում է սերտ ֆիզիկական շփումների միջոցով։ Արբովիրուսային փոխանցման օրինակ է Արևմտյան Նեղոսի վիրուսը, որը սովորաբար պատահաբար փոխանցվում է *Culex* ցեղի մոծակների խայթոցից (հատկապես՝ *Culex pipiens*)։

## Պաթոգենեզ
Վիրուսները, որոնք հարուցում են վիրուսային էնցեֆալիտ, սկզբում վարակում են մարմինը և վերարտադրվում կենտրոնական նյարդային համակարգից (ԿՆՀ) դուրս։ Ուստի, վիրուսների մեծ մասը հասնում են ողնուղեղ և գլխուղեղ արյան շրջառության համակարգի միջոցով։ Բացառություն են կազմում հերպեսվիրուսները և կատաղության վիրուսը, որոնք հասնում են ԿՆՀ նյարդային վերջավորություններից։ Արդեն գլխուղեղում վիրուսը և տիրոջ բորբոքային պատասխանը խաթարում են նյարդային բջիջների ֆունկցիան, ներառյալ հանգեցնելով հեղուկի կուտակման գլխուղեղում, անոթային գերարյունության և արյունահոսության։ ԿՆՀ-ում արյան լեյկոցիտների և միկրոգլիայի տարածուն առկայությունը ԿՆՀ-ում վարակի պատասխանն է։ Վիրուսային էնցեֆալիտի որոշ ձևերի ժամանակ, ինչպիսիք են Արևելյան ձիերի էնցեֆալիտը և ճապոնական էնցեֆալիտը, կարող է դիտվել ահռելի քանակության նյարդային բջիջների մեռուկացում։ Արբովիրուսներով հարուցված էնցեֆալիտից հետո ԿՆՀ-ում կարող է դիտվել կալցիֆիկացիա, հատկապես երեխաների շրջանում։ Հասարակ հերպեսային էնցեֆալիտը հակում ունի ԿՆՀ-ում առաջացնելու նեկրոտիկ ախտահարումներ։

## Ախտորոշում
### Հետազոտություններ
Եթե վիրուսային էնցեֆալիտ է կասկածվում, ապա ֆիզիկալ քննություն կարվի և անհատի անամնեզը կհավաքվի։ Անամնեզի մեջ կարևոր է մարդու իմուն կարգավիճակը, կենդանիների հետ կոնտակտը, հատկապես միջատների, ճանապարհորդությունների պատմությունը, պատվաստումների պատմություն, աշխարհագրություն և տարվա ժամանակահատվածը։ Ախտանիշները սովորաբար զարգանում են սուր և վարակի ամենահաճախ ախտանշաններն են տենդը, գլխացավը, փոփոխված  հոգեկան կարգավիճակ, լույսի հանդեպ զգայունություն, պնդացած պարանոց և մեջք, փսխում, շփոթվածություն, իսկ ծանր դեպքերում նաև ցնցումներ, պարալիզ և կոմա։ Նյարդահոգեբուժական ախտանիշները, ինչպիսիք են վարքագծի փոփոխություններ, հալյուցինացիաներ կամ ճանաչողական գործընթացների ընկճում հաճախ են հանդիպում։ Ծանր ախտանշանները ամենահաճախը լինում են նորածինների և ծերերի շրջաններում։ Շատ ինֆեկցիաներ անախտանիշ են, մինչդեռ շատ ախտանշանային դեպքեր թեթև հիվանդություններ։

Վիրուս-սպեցիֆիկ ախտանշաններ նույնպես կարող են լինել կամ հետազոտությունները կարող են ցույց տալ մեկ վիրուս։ Հատուկ օրինակներ են․

* Էնտերովիրուս 71-ը կարող է առաջացնել դող, կծկումներ, խանգարված հավասարակշռություն և կոորդինացիա, թոքերում հեղուկի կուտակում և գլխուղեղային նյարդերի պարալիչ։
* Էպշտեյն-Բարի վիրուսով հարուցված էնցեֆալիտը սովորաբար ուղեկցվում է ավշահանգույցների և փայծաղի մեծացմամբ
* Հերպես զոստերով հարուցված էնցեֆալիտը ուղեկցվում է ցանով և մաշկային բշտիկներով, և քանի որ ախտահարում է ճակատային և քունքային բլթերը, այն բնութագրվում է հոգեբուժական ախտանշաններով, հիշողության կորուստով և խոսելու ընդունակությունների կորուստ
* Շատ արբովիրուսային էնցեֆալիտներ, ինչպիսին է ճապոնական էնցեֆալիտը, հիմնականում ախտահարում են հիմնային կորիզները, երբեմն առաջացնելով ոչ կամային շարժումներ և Պարկինսոնի հիվանդության ժամանակ դիտվող շարժումների նման շարժումներ։
* Նիպահի վիրուսը կարող է առաջացնել գլխուղեղի ցողունը և ուղեղիկը ախտահարում վկայող ախտանշաններ, գերճնշում և սեգմենտային միոկլոնուս կամ կապակցված մկանների խմբերի կծկում։
* Զիկա վիրուսը բնորոշ է նորածինների շրջանում միկրոցեֆալիայի առաջացումը, եթե հղի կինը վարակված է եղել։

### Հյուսվածաբանություն
Վիրուսային էնցեֆալիտի ժամանակ գլխուղեղի հյուսվածաբանական հետազոտությունը լուսային մանրադիտակով դիտելիս երևում են մահացած նեյրոններ՝ քայքայված կորիզներով, և բջիջների ցիտոպլազմայում էոզինոֆիլ հատիկների կուտակում։ Քանի որ էնցեֆալիտը բորբոքային պատասխան է, արյունատար անոթների շուրջն երևում են բորբոքային բջիջները, ինչպիսիք են միկրոգլիան, մակրոֆագերը և լիմֆոցիտները։ Նեյրոններում վիրիոնները երևում են էլեկտրոնային մանրադիտակով։ 

### Կլինիկական ախտորոշում

Ե՛վ նեյրոպատկերավորումը, և՛ գոտկային պունկցիան (ԳՊ) վիրուսային էնցեֆալիտի ախտորոշման առանցքային մեթոդներն են։ Համակարգչային շերտագրությունը (ՀՇ) կամ մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը (ՄՌՏ) օգնում են ախտորոշել բարձր ներգանգային ճնշումը և կարթային (ունկալ) ճողվածքը նախքան ԳՊ անելը։ Ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկը (ՈւՈՀ) հետազոտելիս ուշադրություն է դարձվում բջջային կազմը, գլյուկոզի, սպիտակուցների, IgG և IgM հակամարմինների առկայությունը։ ՈւՈՀ-ի հետազոտությունը պետք է ներառի նաև պոլիմերազային շղթայական ռեակցիա (ՊՇՌ)՝ հնարավոր հերպեսվիրուսների և էնտերովիրուսների հայտնաբերելու նպատակով։ Լրացուցիչ հետազտման միջոցներ, ինչպիսին են շճաբանական ռեակցիաները տարբեր արբովիրուսները և ՄԻԱՎ-ի համար, կարող են կիրառվել՝ հիմնվելով հիվանդի պատմության և ախտանշանների վրա։ Հիվանդների մոտ 10%-ի մոտ ՈւՈՀ-ի հետազոտության արդյունքները նորմայի սահմաններում են։ Որոշ  դեպքերում, որպես ախտորոշիչ մեթոդներ, կարող են նաև կիրառվել գլխուղեղի բիոպսիան, էլեկտրաէնցեֆալոգրագիան (ԷԷԳ)։ Հետազոտման մեթոդների բացակայությունը կարող է խոչընդոտել ճշգրիտ ախտորոշում իրականացնելու համար։

Հետազոտության արդյունքները յուրահատուկ որոշ վիրուսների հետևյալն են՝

* Հասարակ հերպես վիրուսային էնցեֆալիտի ժամանակ ՀՇ պատկերը կարող է ցույց տալ փոքր խտության ախտահարումներ քունքային բլթում։ Այս ախտահարումները սովորաբար հայտնվում են վարակի սկսվելուց 3-5 օր հետո։
* Ճապոնական էնցեֆալիտը հաճախ ունի տարբերվող ԷԷԳ դրսևորումներ՝ ատամիկավոր դիֆուզ դելտա ալիքներ, դիֆուզ շարունակական դելտա ալիքներ և ալֆա կոմա ալիքներ։ 

### Տարբերակիչ ախտորոշում
Լայն տարբերակիչ ախտորոշում կարող է կատարվել, քանի որ  էնցեֆալիտի առաջացման բազմաթիվ պոտենցիալ պատճառներ կան, ինչպես ինֆեկցիոն, այնպես էլ ոչ ինֆեկցիոն։ Վիրուսային էնցեֆալիտի հնարավոր այլընտրանքներ են չարորակ նորագոյացությունները, աուտոիմուն և պարանեոպլաստիկ հիվանդություններ, ինչպիսին են հակա-NMDA ընկալչային էնցեֆալիտը, գլխուղեղի աբսցեսը, տուբերկուլոզը կամ դեղորայքային դելիրիումը, որոշ դեղորայքներով կամ թույներով թունավորումները, նեյրոսիֆիլիսը, անոթային հիվանդությունը, մետաբոլիկ հիվանդությունը կամ էնցեֆալիտը՝ հարուցված բակտերիայի, սնկի, նախակենդանիների կամ մակաբույծ որդերի կողմից։ Երեխաների շրջանում տարբերակիչ ախտորոշմամբ հնարավոր է չկարողանան տարբերակել վիրուսային էնցեֆալիտի և իմուն-միջնորդավորված ԿՆՀ-ի բորբոքային հիվանդությունների միջև, ինչպիսին է սուր դիսսեմինացված էնցեֆալոմիելիտը, ինչպես նաև իմուն-միջնորդավորված էնցեֆալիտը, ուստի այլ ախտորոշիչ մեթոդներ կարող են անհրաժեշտ լինել։

## Բուժում
Վիրուսային էնցեֆալիտի բուժումը առաջին հերթին աջակցող ներերակային հակավիրուսային թերապիան է, քանի որ հատուկ բուժական թերապիա չկա կենտրոնական նյարդային համակարգը ախտահարող վիրուսներից շատերի դեմ։ Հիվանդներին հնարավոր է անհրաժեշտ լինի ինտենսիվ թերապիա՝ հաճախակի նյարդաբանական հետազոտություններով կամ շնչառական աջակցությամբ, և էլեկտրոլիտային խանգարումների, ավտոնոմ դիսռեգուլյացիայի, երիկամային և լյարդային դիսֆունկցիայի բուժում, ինչպես նաև ցնցումների և ոչ-կոմպուլսիվ էպիլեպտիկ ստատուսի բուժում։

Շատ սպեցիֆիկ բացառություն է հասարակ հերպես վիրուսային (ՀՀՎ) էնցեֆալիտը, որը կարելի է բուժել ացիկլովիրով 2-3 շաբաթ շարունակ, եթե այն կիրառվի շուտ։ Ացիկլովիրը կտրուկ նվազեցնում է ՀՀՎ էնցեֆալիտի հիվանդացությունը և մահացելիությունը և սահմանափակում է երկարաժամկետ վարքային և կոգնիտիվ խանգարումները, որոնք առաջանում են հիվանդության ժամանակ։ Ուստի և քանի որ ՀՀՎ-ն ամենահաճախ հանդիպող վիրուսային էնցեֆալիտի պատճառն է, ացիկլովիրը նշանակվում է բոլոր վիրուսային էնցեֆալիտով հիվանդներին, որքան հնարավոր է շուտ, քանի դեռ հստակ վիրուսային ծագումն հայտնի չէ։ Ացիկլովիրի հանդեպ վիրուսային դիմադրողականության առաջացումը հազվադեպ է հանդիպում, հիմնականում իմուն անբավարարություն ունեցող անձանց շրջանում, այդ  դեպքերոււմ նշանակվում է ֆոսկարնետ։ Չնայած այդքան արդյունավետ չէ, որքան ացիկլովիրը, սակայն նուկլեոզիդային անալոգները կիրառվում են այլ հերպեսվիրուսնների համար, հնարավոր օժանդակ կորտիկոստերոիդների հետ միասին իմունոկոմպետենտ անձանց համար ջրծաղիկի վիրուսային էնցեֆալիտի ժամանակ, և գանցիցիկլովիրի և ֆոսկարնետի համադրությունը ցիտոմեգալովիրուսային էնցեֆալիտի ժամանակ։

Ներգանգային ճնշման (ՆԳՃ) վերահսկումը կարևոր է, քանի որ ՆԳՃ-ի բարձրացումն ասոցացվում է վատ պրոգնոզի հետ։ Բարձրացած ՆԳՃ-ն կարող է իջեցվել ստերոիդներով և մանիտոլով, չնայած վիրուսային էնցեֆալիտի ժամանակ այսպիսի բուժման արդյունավետության մասին տվյալները սահմանափակ են։ Ցնցումները կառավարվում են վալպրոաթթվով կամ ֆենիտոինով։ Էպիլեպտիկ ստատուստ կարող է պահանջել նաև բենզոդիազեպինների կիրառում։ Հակափսիխոտիկ դեղերը կարող են անհրաժեշտ լինել կարճ ժամանակով, եթե վարքային խանգարումներ կան։ Հաշվի առնելով վիրուսային էնցեֆալիտից զարգացող հնարավոր բարդությունները՝ կլինիցիստներից, թերապևտներից, ռեհաբիլիտոլոգներից և խոսքի թերապևտներից կազմված միջդիսցիպլինար թիմ պետք է կազմվի՝ հիվանդներին օգնելու նպատակով։

## Պրոգնոզ
Եթե բուժվում է, մարդկանց մեծ մասը վերականգնվում են վիրուսային էնցեֆալիտից առանց հիվանդության հետ կապված երկարատև խնդիրների։ Մահացելիության մակարդակը տատանվում է նրանց մոտ, ովքեր բուժում չեն ստանում, օրինակ՝ հերպեսային էնցեֆալիտի համար կազմում է 70%, բայց ցածր է Լա Կրոսի վիրուսի պարագայում։ Այն անհատները, ովքեր առաջնային ինֆեկցիայից հետո շարունակում են ախտանշաններ ունենալ, կարող են ունենալ դժվարություններ կենտրոնանալու հետ կապված, վարքագծի և խոսքի խանգարումներ կամ հիշողության կորուստ։ Հազվադեպ հիվանդները կարող են մնալ կայուն վեգետատիվ կարգավիճակում։ Վիրուսային էնցեֆալիտի ամենահաճախ հանդիպող երկարատև բարդությունը ցնցումներն են, որոնք կարող են հանդիպել հիվանդների 10-20%-ի մոտ մի քանի տասնամյակ շարունակ։ Այս ցնցումները ռեզիսենտ են բուժական թերապիաների նկատմամբ։ Այնուամենայնիվ, վիրուսային էնցեֆալիտից  առաջացած միակողմանի միջին քունքային բլթի ցնցումներ ունեցող անձանց մոտ նեյրովիրահատությունից հետո դրական արդյունքներ են գրանցվում։ Սպեցիֆիկ վիրուսներին վերաբերող պրոգնոզներն են՝

* Արևելյան ձիերի էնցեֆալիտի ժամանակ որոշ երեխաներ կարող են ունենալ ցնցումներ, ծանր ինտելեկտուալ խանգարումներ և պարալիզի բազմաթիվ ձևեր
* Ճապոնական էնցեֆալիտի ժամանակ շարժողական ֆունկցիայի հետ կապված արտաբրգային ախտանշաններ կարող են դրսևորվել
* Սուրբ Լյուիսի էնցեֆալիտի ժամանակ դիտվում են արյան մեջ նատրիումի ցածր մակարդակ և հակամիզամուղ հորմոնի անադեկվատ արտազատում
* Արևմտյան ձիերի էնցեֆալիտը որոշ երեխաներ կարող են ունենալ ցնցումներ և վարքագծային փոփոխություններ
* Զիկա վիրուսով վարակված հղի կանանց նորածին երեխան կարող է ունենալ միկրոցեֆալիա։

Այլ պոտենցիալ բարդություններ, որոնք կարող են հանդիպել վիրուսային էնցեֆալիտից հետո, սրանք են՝

* Էնցեֆալոպաթիա
* Պարալիզ
* Գիտակցության խանգարում
* Արյան մեջ նատրիումի ցածր քանակություն
* Մոնոնեյրոպաթիա
* Տրամադրության և վարքագծի փոփոխություններ
* Մնացորդային նյարդաբանական դեֆիցիտներ

## Համաճարակաբանություն
Թեև էնցեֆալիտի շատ դեպքերի պատճառաբանությունը անհայտ է, վիրուսները կազմում են հաստատված էնցեֆալիտի դեպքերի մոտ 70%-ը, ընդ որում հասարակ հերպես վիրուսը ամենատարածված պատճառն է՝ էնցեֆալիտի դեպքերի մոտ 50%-ը: Վիրուսային էնցեֆալիտի հանդիպման հաճախականությունը 3,5-7,5/100․000 է, ամենամեծ հանդիպման հաճախականությունը դիտվելով երիտասարդների և ծերերի շրջանում։ Որոշ վիրուսների (օր․՝ կարմրուկի և համաճարակային պարօտիտի վիրուս) կողմից առաջացած վիրուսային էնցեֆալիտները այսօր հազվադեպ են հանդիպում լայնածավալ պատվաստումների շնորհիվ։ Մյուսները, ինչպիսիք են Էպշտեյն-Բարի վիրուսները և ցիտոմեգալովիրուսը, հանդիպման հաճախականությունը աճել է ՄԻԱՎ-ի, օրգանների տրանսպլանտացիայի և քիմիաթերապիայի տարածվածության պատճառով, ինչի հետևանքով աճել է իմունային անբավարարություն ունեցող անձանց թիվը, որոնց իմունային համակարգը թուլացել է և ընկալունակ են օպորտունիստական վարակների նկատմամբ։ Տարվա ժամանակը, աշխարհագրական դիրքը և կենդանիների, ներառյալ միջատների խայթոցը նույնպես կարևոր են։ Օրինակ՝ արբովիրուսային վարակները սեզոնային են և ամենաշատը վիրուսային էնցեֆալիտ առաջացնում են ամռանը կամ վաղ աշնանը, երբ մոծակները ամենաակտիվն են։ Նմանապես, նրանք, ովքեր ապրում են տաք, խոնավ կլիմայական գոտիներում, որտեղ մոծակները շատ են, ավելի հավանական էնրանց վիրուսային էնցեֆալիտով հիվանդանալը։

## Կանխարգելում
Քանի որ շատ էնցեֆալիտիկ վիրուսները փոխանցվում են մոծակների կողմից, շատ կանխարգելիչ միջոցառումներ ուղղված են կանխարգելելու մոծակի խայթոցը։ Այն տարածքներում, որտեղ որոշ արբովիրուսներ տարածված են, մարդիկ պետք է օգտագործեն պաշտպանիչ հագուստներ և պետք է քնեն մոծակներից պաշտպանող ցանցի տակ։ Միջատասպանների  կիրառումը կարող է արդյունավետ լինել։ Որոշ արբովիրուսների դեմ, որոնք առաջացնում են վիրուսային էնցեֆալիտ (Արևելյան ձիերի էնցեֆալիտ, Արևմտյան ձիերի էնցեֆալիտ, Վենեսուելական ձիերի էնցեֆալիտ), պատվաստանյութեր գոյություն ունեն։ Թեև այս պատվաստանյութերը կատարյալ արդյունավետ չէ, սակայն խորհուրդ է տրվում այն անձան, ովքեր ապրում են կամ ճամփորդում են բարձր ռիսկային տարածքներում։ Որոշ պատվաստանյութեր, որոնք ընդգրկված են ազգային պատվաստումների ծրագրերում, ինչպիսին է ԿԿԽ պատվաստանյութը, որը կանխարգելում է կարմրուկը, համաճարակային պարօտիտը և կարմրախտը, նույնպես կանխարգելում են վիրուսային էնցեֆալիտի առաջացումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենտրոնական նյարդային համակարգի հիվանդություններ