open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վարչական դատարան

**Վարչական դատարանը**, մասնագիտացված դատարան է, որն ըստ էության քննում է Վարչական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված վարչական գործերը։ Վարչական դատարանի՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերն օրինական ուժի մեջ են մտնում հրապարակման պահից մեկ ամիս հետո։

## Կառուցվածք

Վարչական դատարանը գործում է դատարանի նախագահի և 26 դատավորի կազմով։
Վարչական դատարանի կենտրոնական նստավայրը գտնվում է Երևան քաղաքում։
Վարչական դատարանն ունի այլ նստավայրեր մարզերում։

## Քննվող գործերը

Յուրաքանչյուր ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով իրավունք ունի դիմելու վարչական դատարան, եթե համարում է, որ պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրա պաշտոնատար անձի վարչական ակտով, գործողությամբ կամ անգործությամբ՝
1) խախտվել են կամ անմիջականորեն կարող են խախտվել նրա՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ (այսուհետ՝ Սահմանադրություն), միջազգային պայմանագրերով, օրենքներով կամ այլ իրավական ակտերով ամրագրված իրավունքները և ազատությունները, ն
2) նրա վրա ոչ իրավաչափորեն դրվել է որևէ պարտականություն.
3) նա վարչական կարգով ոչ իրավաչափորեն ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։

2. Վարչական դատարան կարող են դիմել նաև վարչական մարմինները կամ պաշտոնատար անձինք՝
1) ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին վարչական պատասխանատվության ենթարկելու պահանջով, եթե օրենքով նախատեսված է, որ վարչական պատասխանատվության կարող է ենթարկել միայն դատարանը.
2) ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձանց որոշակի իրավունքներից զրկելու կամ նրանց վրա որոշակի պարտականություններ դնելու պահանջով, եթե օրենքով դա վերապահված է դատարանին.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարչական իրավունք
Կատեգորիա:Վարչական դատարաններ
Վիլեն Ասլանյան

**Վիլեն Մկրտչի Ասլանյան** (), ֆիզիկոս։ ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր՝ (1975)։

Մկրտիչ Ասլանյանի որդին։

## Կենսագրություն
1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1964 թվականից եղել է ԵՊՀ օպտիկայի ամբիոնի վարիչ, 1967-1973 թվականներին՝ ԵՊՀ պոլիմերների ֆիզիկայի և կենսաֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են օպտիկային և մոլեկուլային կենսաֆիզիկային։ Ուսումնասիրել է միջմոլեկուլային փոխազդեցության և միկրոմոլեկուլի երկարության ազդեցությունը մոլեկուլների օպտիկական ակտիվության վրա։ Հետազոտել է կենսաբանական մակրոմոլեկուլների կառուցվածքի ձևավորման ֆիզիկական սկզբունքները և այդ մակրոմոլեկուլները կայունացնող ուժերի բնույթը։ Առաջարկել է պոլիպեպտիդներում պարույր-կծիկ անցման միկրոսկոպիկ տեսություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Գիվի Շահնազարի

**Գիվի Շահնազարի** (**Գիգուշ Շահնազարյան**) (), ), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Վրաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Գիվի Շահնազարին ծնվել է Թբիլիսիում, 1933 թվականին։ Սովորել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի հայագիտության ամբիոնում։ Ուսումն ավարտելուց հետո աշխատել է «Սովետական Վրաստան» թարգմանչական գրականության և հրատարակչության խմբագրությունում՝ որպես խմբագիր։ Հայերենից վրացերեն է թարգմանել Գրիգոր Նարեկացու, Սայաթ-Նովայի, Եղիշե Չարենցի, Ավետիք Իսահակյանի, Վահան Տերյանի, Սիլվա Կապուտիկյանի, Վահագն Դավթյանի, Համո Սահյանի, Պարույր Սևակի և այլ գրողների ստեղծագործություններ։

## Պարգևներ
* Վրաստանի «Պատվո նշան» շքանշան
* Մաչաբելիի անվան մրցանակ, 1989 
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2011)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԿԱՅԱՑԱՎ ԳԻՎԻ ՇԱՀՆԱԶԱՐԻ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ԵՐԵԿՈՆ 
* Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական հեռագիր է հղել Գիվի Շահնազարին՝ ծննդյան 80-ամյակի առթիվ

Կատեգորիա:«Պատվո նշան» շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Բարալեթ

**Բարալեթ** (), գյուղ Ջավախքում, Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանում, Ախալքալաք քաղաքից 19 կմ հյուսիս։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1680 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Բնակվում են հայեր, կան նաև վրացիներ։ Հայերի մի մասը բնիկներ են, մյուսները գաղթել են Ալաշկերտից և Արդահանից՝ 1829-1830 թվականներին։ Համաձայն 2014 թվականի հաշվառումների, գյուղն ուներ 770 բնակիչ։

## Մշակույթ և տնտեսություն
Բնակիչներն զբաղվում են հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Խորհրդային Միության տարիներին գյուղում կար մեքենավերանորոգման կայան, կարի արհեստանոց, հայկական միջնակարգ և վրացական ութամյա դպրոցներ, գրադարան, հիվանդանոց և այլն։ Հայկական դպրոցի շենքը կառուցվել էր 1867 թվականին, սկզբում եղել է մեկդասյան, հետագայում ` երկդասյան։

## Պատմական ակնարկ և կրոն
Բարալեթում կա երկու եկեղեցի` վրացական (XI դար) և հայկական («Սուրբ Աստվածածին»), որը կառուցվել է հին եկեղեցու տեղում ` 1868 թ-ին։

Բարալեթը հիշատակվում է XVIII դարում ` Վախուշտիի կողմից որպես քաղաք։ Գյուղի շուրջը պահպանվել են վանքի, շենքերի, պարիսպների ավերակներ և գերեզմաններ, որտեղ հայտնաբերվել են քարե դագաղներ, իսկ 0,5 կմ հյուսիս գտնվում է սրբատաշ քարով կառուցված «Սուրբ Ստեփանոս» մատուռը։

## Պատկերասրահ
### Վրացական եկեղեցի

Baraleti. R. Beridze (1).JPG
Baraleti. R. Beridze.JPG
Baraleti. R. Beridze (4).JPG
Baraleti. R. Beridze (2).JPG
file:Baraleti. R. Beridze (3).JPG


### Հայկական եկեղեցի

Baraleti Church 1.jpg
Baraleti Church 2.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *მ. ბერიძე,* ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში (1979 წ.), ჯავახეთი, ისტორია და თანამედროვეობა, ახალციხე, 2002, გვ. 335-404.
* *ვ. სილოგავა,* ჯავახეთის ეპიგრაფიკა, ახალციხე, 2001

Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր
Արաշենդա (Գուրջաանի շրջան)

**Արաշենդա** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանում։ Կենտրոնի բարձրությունը 450 մետր է։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 760 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գուրջաանից հեռու է 10 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1109 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ (98,6%)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գուրջաանի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կարեն Մեսյան

**Կարեն Զաքարի Մեսյան** (), հայ կինոօպերատոր։

## Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1956 թվականից եղել է Հայֆիլմի օպերատոր, 1973 թվականից՝ «Երևան» կինոստուդիայի օպերատոր։ Նկարահանել է 10 խաղարկային և 40 վավերագրական ֆիլմեր։ 1990 թվականից բնակվել է ԱՄՆ-ում։

Լավագույն գեղարվեստական ֆիլմերից են՝
* Մեր թաղամասի ձայները, 1960
*«Սարոյան եղբայրներ», 1968, Ա. Գ. Գևորգյանի հետ, ՀՀ պետական մրցանակ՝ 1970
* Մենք ենք, մեր սարերը, 1969
*«Հայրիկ», 1972
*«Աշնան արև», 1977, Գ. Գ. Ավագյանի հետ

վավերագրական ֆիլմեր՝ 
*«Գառնի», 1966, 
* «Իմ Երևան», 1966, ռեժիսոր՝ Կարեն Մեսյան
* «Հակոբ Հովնաթանյան», 1967
*«Դուդուկ», 1975
* «Գևորգ Էմին», 1989

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1933 ծնունդներ
Կատեգորիա:2010 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 7 մահեր
Դադիանի պալատ

**Դադիանի պալատ**, մեգրելական Դադիանի տոհմի տիրակալների նստավայր վրացական Զուգդիդ քաղաքում։

## Պատմություն
Իտալացի միսիոներ Արկանջելո Լամբերտին, որ այցելել է Վրաստան 17-րդ դարում, գրում էր, որ «իշխանն ունի ավելի քան 50 պալատ, որոնցից Զուգդիդի պալատը ամենագեղեցիկն է. այն կառուցված է շատ լավ քարից, դրա առանձնասենյակները զարդարված են պարսկական ոճով»։

Այժմ գոյություն ունեցող պալատը կառուցվել է 1873-78 թվականներին իշխանուհի Եկատերինա Դադիանիի համար։ Նախագծման ժամանակ ճարտարապետ Էդգար Ջ. Ռայսը հիմք է ընդունել Ալուպկայի Վորոնցովյան պալատը։ Երկրորդ պալատը կառուցվել է 1880-ական թվականներին իշխանուհու որդու՝ վերջին մեգրելական տիրակալի համար`  Լեոնիդ Վասիլևի նախագծով։

Նիկոլայ Դադիանիի` գահից հրաժարվելուց հետո (1866 թվականին) նրա քույր Սալոմեն մոր հետ մեկնեց Փարիզ, որտեղ 1868 թվականի մայիսի 18-ին ամուսնացավ մարշալ Մյուրատի թոռան` արքայազն Աշիլ Մյուրատի հետ, որը Մեգրելիա բերեց բոնապարտիստների մի քանի մասունքներ, որոնց մեջ էր նաև Նապոլեոնի երեք հետմահու դիմակներից մեկը։ Այժմ այն ցուցադրված է պատմական թանգարանում, որը զբաղեցնոմ է պալատական համալիրի մի մասը։

## Թանգարան
thumb|265x265px|Դադիանի պալատի դիմաց
thumb|265x265px|Պալատի դիմացի զբոսայգին
Թանգարանը հիմնադրվել է Մեգրելիայի տիրակալ Դավիթ Դադիանիի նախաձեռնությամբ 1849 թվականին տիրակալի գանձարանի առարկաների և վրացական հնությունների հիման վրա։ Այսօր թանգարանում հավաքված են մինչև 41000 ցուցանմուշ՝ վրացական ազգային մշակույթի եզակի նմուշներ։ Դրանց մեջ են Տագիլոնյան գանձի իրերը (մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ), ոսկե անտիկ դիմակ, վրացական Թամար թագուհու մոր սրբապատկերը (12-րդ դար), պատմության հուշարձաններ, որոնք Վրաստան են հասել Կոստանդնուպոլսի անկումից հետո, միջին դարերի եվրոպական ռազմական զենքեր, արևմտա-եվրոպական վարպետների գեղանկարչության և գրաֆիկայի գործեր։

Պալատի շրջակայքում փռված է Զուգդիդի լայնածավալ բուսաբանական այգին, որը տնկել է Եվրոպայից կանչված այգեգործների օգնությամբ Սալոմեյի մայրը՝ Եկատերինա Ալեքսանդրովնա Ճավճավաձե-Դադիանին՝ Նինա Գրիբոյեդովայի հարազատ քույրը։ Պարտեզի մակերեսը կազմում է 26,4 հեկտար։

## Սեփականության մասին հարցը
1990-ականների կեսերին մշտական բնակության համար Զուգդիդի տեղափոխվեց արքայազն Աշիլ Մյուրատի և իշխանուհի Սալոմեյի ծոռը՝ արքայազն Ալեն Մյուրատը, իր կնոջ՝ արքայադուստր Վերոնիկայի (ծննդյամբ՝ դե Շաբո-Տրամեկուր) և դստեր՝ Մաթիլդայի հետ միասին։ Նրանք հիմնեցին «Մյուրատները Վրաստանում» հիմնադրամը և փորձեցին Եվրոպական դատարանի միջոցով ստանալ Դադիանի իշխանների գույքը՝ ներառյալ պալատը։ Սակայն կա նաև վրացական «Դադիանի իշխանների պալատների փրկության» հիմնադրամ, որի ներկայացուցիչները նշում են, որ 1919 թվականին Դադիանիների ժառանգները պաշտոնապես հրաժարվել են պալատական համալիրի նկատմամբ իրենց իրավունքներից։

2007 թվականի մայիսի 26-ին Զուգդիդ այցելության ընթացքում Վրաստանի նախագահը հայտարարել է, որ աշխատանքներ են իրականացվելու Դադիանի իշխանների պալատը վերականգնելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1849 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Զուգդիդի շրջան
Կատեգորիա:Սամեգրելո և Զեմո-Սվանեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վրաստանի թանգարաններ
Վայրի խոլորձ

«**Վայրի խոլորձ**» (), ամերիկյան կինոֆիլմ։

## Սյուժե
Աշխատանքի ընդունվելով իրավաբանական ընկերությունում, Էմիլին (Կերի Օտիս)՝ երիտասարդ, գեղեցիկ աղջիկը, ուղևորվում է Բրազիլիա, որպեսզի օգնի ավարտին հասցնելու անշարժ գույքի խոշոր գործարքը։

Ռիո դե Ժանեյրոյում նա հանդիպում է Ջեյմս Վիլերին (Միքի Ռուրկ)՝ խորհրդավոր և շատ սեքսուալ միլիոնատիրոջ, ով, օգտագործելով իր կախարդական հմայքը, ցանկանում է նրան գայթակղել։ Պարահանդեսի ռիթմերի և գույների ներքո նա աղջկա մեջ բորբոքում է նրան նախկինում անհայտ զգացմունքների հրաբուխ և էրոտիկ երևակայություն, այդպես էլ չխիզախելով ակտիվ գործողությունների։ Էմիլին ցնցված է և հետաքրքրված սեքսուալ արարքներից, որոնցում նա ակամա մասնակցություն է ունենում։ Սակայն, աղջկան դրդելով կապերի այլ տղամարդկանց հետ, իսկ ինքը հանդիսանալով դիտող ուրիշների էրոտիկ տեսարաններին, Ջեյմսը զարմանքով հայտնաբերում է, որ ինքն, այնուամենայնիվ, իրականում սիրահարվել է Էմիլիին։ Նրա համար դա սովորական սիրո խաղ է, սակայն Էմիլին չի ցանկանում և չի կարող խաղալ, նա անկեղծ է և դա ստիպում է Վիլերին նրան բացելու իր սիրտը։

## Դերակատարներ

## Նկարահանումներ
* Ֆիլմի նկարահանումներից հետո Միքի Ռուրկն ու Կերի Օտիսը ամուսնանում են։
* Լուրեր էին պտտվում, որ ֆիլմի եզրափակիչ տեսարանը կեղծիք չէր։ Գոյություն ունի առասպել այն մասին, որ իբր թե երկու «դերասանները չէին կարողանում ղեկավարել իրենց» այդ վերջին տեսարանում և, չնայած կողմնակի անձանց ներկայությանը, իրականացրեցին իրական սեռական հարաբերություն։ Եթե հավատանք գոյություն ունեցող աղբյուրներին, Ռուռկն ու Օտիսը այդ արեցին հոգիների մերձավորության պատճառով։ «Մենք երկուսս էլ կարծես վիրավոր երեխաներ էինք», հետագայում բացատրում էր Օտիսը Քրիստոֆեր Գուդվինին լոնդոնյան «The Times»-ից։
* Վիդովի համար այդ ֆիլմում նկարահանումները քիչ էին մնում ողբերգական ավարտ ունենային։ Նա հիշում է.

## Աղբյուրներ
* «Վայրի խոլորձը» IMDb-ում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Սեն Տրիվիե դը Կուրտ

**Սեն Տրիվիե դը Կուրտ** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Էնի դեպարտամենտում։ Համայնքի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01388։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 340 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս Լիոն քաղաք, 80 կմ է և 31 կմ հյուսիս Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1013 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 547 մարդկանցից 397-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 150-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 72,6 % է, 1999 թվականին՝ 71,2 %)։ 397 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 355-ը (201 տղամարդ, 154 կին), գործազուրկ է եղել 42 մարդ (13 տղամարդ և 29 կին)։ 150 պասիվներից 29 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 70-ը՝ թոշակառու, 51 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* 14-րդ դարի եկեղեցի, պատմական հուշարձան 1982 թվականից
* Գրանվալի ֆերմա (17-րդ դար), պատմական հուշարձան 1981 թվականից
* Սերվետի ֆերմա, պատմական հուշարձան 1944 թվականից
* Տրեմբլի ֆերմա (18-րդ դար), պատմական հուշարձան 2003 թվականից
* Մոլարդուրի ֆերմա (17-րդ դար), պատմական հուշարձան 1925 թվականից

## Պատկերասրահ

Ferme_de_Granval.JPG|
Ferme_de_la_Servette.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Ստուգվել է՝ 9 ապրիլի, 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ազատության հրապարակ (Թբիլիսի)

**Ազատության հրապարակ** (), հրապարակ Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի կենտրոնում։ Միջնադարում կոչվել է **Քարավան-սարայ** (Հյուրանոցների հրապարակ)։ 1827 թվականից մինչև Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը կոչվել է Էրիվան (կամ Էրիվանսկայա) կամ Պասկևիչ-Էրիվանսկայա հրապարակ (, *Էրևանսկի մոեդանի*, , Երևանյան հրապարակ) ի պատիվ գեներալ Իվան Պասկևիչի, ով կրում էր Երևանի կոմսի տիտղոս։ Խորհրդային տարիներին հրապարակը կոչվել է Լավրենտի Բերիայի, ապա Լենին անվամբ։

Դեպի Ազատության հրապարակ են տանում վեց փողոցներ՝ Ռուսթավելու պողոտան, Պուշկինի փողոցը, Լեոնիձեի փողոցը, Տաբիձեի փողոցը, Ապխազիի փողոցը, Դադիանիի փողոցը։ Ազատության հրապարակում են գտնվում Թբիլիսիի քաղաքապետարանի շենքը, Վրաստանի բանկի կենտրոնական գրասենյակը, «Մարիոթ» հյուրանոցը։

Ազատության հրապարակը բազմիցս դարձել է մասսայական ելույթների թատերաբեմ, մասնավորապես Վարդերի հեղափոխության ժամանակ, ինչպես նաև խորհրդային տարիներին, երբ հրապարակում ցույցեր էին անցկացվում ԽՍՀՄ-ից Վրաստանի անկախացման պահանջով։ 2005 թվականին հրապարակում անցկացվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի 60-ամյակին նվիրված տոնակատարությունը, որի ժամանակ հրապարակում հավաքվել էր շուրջ 100000 մարդ, որոնց առջև ելույթ են ունեցել ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշն ու Վրաստանի նախագահ Միխայիլ Սաակաշվիլին։

Խորհրդային տարիներին Ազատության հրապարակում կանգնեցված էր Լենինի արձանը։ 2006 թվականի նոյեմբերի 23-ին տեղի ունեցավ Ազատության արձանի բացումը։ Հեղինակը Զուրաբ Ծերեթելին է։ Հուշակոթողը ներկայացնում է վիշապին սպանող սուրբ Գևորգին։

Պատկեր:Tavisuplebis moedani.jpg|Մետրոյի կայարան «Ազատության հրապարակ»


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թբիլիսիի Ազատության հրապարակ  

Կատեգորիա:Թբիլիսիի հրապարակներ
Կատեգորիա:Հրապարակներ այբբենական կարգով
Սեն Տրիվիե սյուր Մուանյան

**Սեն Տրիվիե սյուր Մուանյան ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնի դեպարտամենտում։ Սեն Տրվե Սիուր Մուանիան շրջանի Բուրկ ան Բրես նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01389։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 370 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս Լիոն քաղաք, 36 կմ է և 30 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1877 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1183 մարդկանցից 894-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 289-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 75,6 % է, 1999 թվականին՝ 73,1 %)։ 894 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 836 -ը (464 տղամարդ, 372 կին), գործազուրկ է եղել 58 մարդ (25 տղամարդ և 33 կին)։ 289 պասիվներից 115 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 106-ը՝ թոշակառու, 68 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Քաղաքային պատեր
* Աղյուսաշար տուն

## Պատկերասրահ

Saint-Trivier-sur-Moignans_(entree).jpg|
%C3%89glise_Saint-Trivier-et-Saint-Denis_de_Saint-Trivier-sur-Moignans_-_1.JPG|
Remparts de Saint-Trivier-sur-Moignans - 2.JPG
Saint-Trivier-sur-Moignans -348.jpg
Saint-Trivier-sur-Moignans -344.jpg
Monument aux morts 1914-18 de Saint-Trivier-sur-Moignans.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 9 апреля 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սենտ Ալբան (Էն)

**Սենտ Ալբան** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնի գավառի մեջ։ Պոնսեն շրջանի Բուրկ ան Բրես նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01331։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք Լիոն քաղաք, 65 կմ է և 22 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը՝ տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 163 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 88 մարդկանցից 66-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 22-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 75,0 % է, 1999 թվականին՝ 69.2 %)։ 66 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 62-ը (30 տղամարդ, 32 կին), գործազուրկ է եղել 4 մարդ (2 տղամարդ և 2 կին)։ 22 պասիվներից 11 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 4-ը՝ թոշակառու, 7-ը պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Մոնտարոյի ֆեոդալական պալատ
* Բոծի միջնադարյան ամրոցի ավերակներ
* Սուրբ Ալբանի եկեղեցի
* Նորտ դամ դե Կոնֆորի եկեղեցու ավերակներ

## Պատկերասրահ

005_St_Alban_(_01450_).JPG|
Chapelle_pr%C3%A8s_de_Saint-Alban_(Ain).jpg|
024 St Alban ( 01450 ).JPG
003 St Alban ( 01450 ).JPG
019 St Alban ( 01450 ).JPG
Map commune FR insee code 01331.png


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 9 апреля 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռուսաստանի 100 հազարից ավելի բնակիչ ունեցող քաղաքներ

2010 թվականի Համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալներով՝ Ռուսաստանի 1100 քաղաքներից 163-ն ունեցել է 100 հազարից ավելի բնակիչ, որոնք դասվում են մեծ, խոշոր, խոշորագույն քաղաքների ու քաղաք-միլիոնատերերի շարքում։

1989 թվականին անցկացված ՌՍՖՍՀի վերջին մարդահամարի տվյալներով՝ այդ քաղաքների թիվը հասնում էր 165-ի, 2002 թվականին անցկացված Ռուսաստանի առաջին մարդահամարի տվյալներով՝ այդ թիվը նվազել էր ու հասել 153-ի։ Ներկայում (Ղրիմի 4 քաղաքները ներառյալ) հասցվել է 168-ի։

Բոլոր տվյալները ներառում են քաղաքների բնակչությունը, իսկ 100 հազարից ավելի բնակչություն ունեցող քաղաքային համայնքների թիվն ավելի մեծ է։

**ՌԴ՝ 100 հազարից ավելի բնակիչ ունեցող վարչական տարածքներ**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Ռուսաստան
Ճանդար (Գուրջաանի շրջան)

**Ճանդար** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 450 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գուրջաանից հեռու է 5 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1678 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ 99,5%։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գուրջաանի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Վասիլի Ամաշուկելի

**Վասիլի Ամաշուկելի** (, ), վրացի կինոռեժիսոր։ Վրացական կինոարվեստի առաջին գործիչներից մեկը։ Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1974)։

## Կենսագրություն
Քութայիսում սովորել է Վասիլ Թամարաշվիլիի Արվեստի դպրոցում։ 1908 թվականին Մոսկվայում ավարտել է ֆրանսիական «Գոմոն» կինոընկերության կազմակերպած դասընթացը։ Առաջինն է, որ Վրաստանի նկարահանել է վավերագրական ֆիլմեր։

Վասիլի Ամաշուկելին որպես կինոմեխանիկ աշխատել է Բաքվում։ 1907 թվականին Վասիլի Ամաշուկելին Բաքվում նկարահանել է նավթի արդյունաբերությանը նվիրված մի քանի ֆիլմեր՝ «Ածխի տեղափոխումը», «Աշխատանքը նավթահորերում» և «Նավթի հանումը»։ Նույն թվականին նա նկարահանել է «Բաքվի շուկաների տիպերը» վավերագրական կարճ ֆիլմն ու «Ծովափին զբոսնելիս» ֆիլմը (չի պահպանվել)։ Պահպանվել է 1908 թվականի մայիսի 15-ով թվագրված մի փաստաթուղթ, որով տպարանի տնօրենը դիմում է Ամաշուկելիի՝ խնդրելով տպարանի աշխատողներին թույլ տալ անվճար ներկա գտնվել կինոցուցադրություններին։ Այդ օրը նշվում է որպես Վրաստանի կինեմատոգրաֆիայի «ծննդյան օր»։

190-1912 թվականներին Վասիլի Ամուշակելին նկարահանել է մի շարք ֆիլմեր՝ «Nakhet tqveni sakhe», «Քութայիսի բնապատկերներ», «Քութայիսի այգին» (1911 թվական) և «Ակակի Ծերեթելիի ճամփորդությունը դեպի Ռաճա-Լեչխում» (1912 թվական)։ Վերջինս Վասիլի Ամաշուկելիի նկարահանած միակ լիամետրաժ ֆիլմն է։ Նրանում ներկայացվում է Ակակի Ծերեթելիի ճանապարհորդությունը Իմերեթի լեռնային շրջաններում։ Կան վկայություններ, որ Ծերեթելին գործուն մասնակցություն է ունեցել ֆիլմի ստեղծմանը և բարձր է գնահատել այն։ Ֆիլմի՝ 1500 մետր երկարություն ունեցող կինոժապավենից պահպանվել է միայն 400 մետրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Կողոթո

**Կողոթո** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 415 մարդ։ Կենտրոնի բարձրությունը 460 մետր է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Խիսո

**Խիսո** (), լքված գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1750 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ախմետայից հեռու է 88 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Բենոնի

**Բենոնի** (), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում։ Բնակչությունը կազմում է 654 509 մարդ։ 2000 թվականից սկսած համարվել է Էկուրխուլենի շրջանի մի մասը։

## Բնակչություն
Բենոնին շատ բազմազան է բնակչության տեսանկյունից, այստեղ ապրում են տարբեր ազգերի ու դավանանքի մարդիկ։ Բենոնին ունի 10 դպրոց, որտեղ սովորում են 6000 աշակերտ։

## Արտադրություն
Նախկինում՝ քաղաքում զբաղվում էին ոսկու արտադրությամբ, սակայն որոշ ժամանակ անց ոսկու արտադրության պատճառով այնտեղի տնտեսությունը անկում է ապրում։

## Հայտնի անձինք
Բենոնում են ծնվել դերասանուհի Շարլիզ Թերոնը և քաղաքապետ Նզո Ալֆրեդը։

## Արտաքին հղումներ
* Benoni South Africa
* AllRefer Encyclopedia — Benoni, South Africa 

Կատեգորիա:1881 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Թերենս Ջեյ

**Թերենս Ջենքինս** (, ), առավել հայտնի որպես **Թերենս Ջեյ**, ամերիկացի հեռուստատեսային դեմք և դերասան։ 2006 թվականից մինչև 2012 թվականը նա եղել է BET հեռուստաալիքի «106 & Park» երաժշտական շոուի հաղորդավարը։ 2012 թվականից վարում է E! հեռուստաալիքի «E! News» ծրագրի հաղորդավարը։ Նկարահանվել է այնպիսի ֆիլմերում, որոնցից են «Ծաղրանկար», «Մտածիր ինչպես տղամարդը», «Սփարքլ», «Ուղեբեռի ստացման սրահ» և այլն։

## Վաղ կյանք
Թերենս Ջենքինսը ծնվել է 1982 թվականի ապրիլի 21-ին Նյու Յորքի Քուինս թաղամասում։ Նա սովորել է Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի Ռոքի Մաունթ քաղաքի Northern Nash High School ավագ դպրոցում։ Նա ընդունվել է նույն նահանգի գյուղատնտեսական և տեխնիկական պետական համալսարանը, որն ավարտել է 2004 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Դուիս

**Դուիս** (, ()), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 640 մ բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ախմետայից հեռու է 17 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2354 մարդ, հիմնականում՝ կիստիններ ու չեչեններ։

## Պատկերասրահ
 
Village Duisi.jpg|Դուիս գյուղը
Мечеть в дуиси.jpg 
Vakhkhabi mosque.jpg 


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Հենրիկ Հրինևսկի

մինի|Հենրիկ Հրինևսկու նկարներից մեկը
**Հենրիկ Հրինևսկի** (լեհ.` Henryk Hryniewski, վրաց.` ჰენრიხ ჰრინევსკი, ), վրացի նկարիչ, քանդակագործ, հասարակական գործիչ, վրացական քանդակագործության ուսումնասիրող։

Հենրիկը բալետի պարուհի Մարիա Պարինի ամուսինն է։

## Կենսագրություն
Հենրիկը ծնվել է Քութայիս քաղաքում, լեհ աքսորականի ընտանիքում։ Հոր մահից հետո մոր հետ տեղափոխվել են Իտալիա։ Ավարտել է Ֆլորենցիայի տեխնիկական ուսումնարանը։ Հետո ընդունվել է նկարչական ակադեմիա։ 1889 թվականին ստիված ետ է մեկնում Քութայիս, պարտադիր զինվորական աշխատանքներ կատարելու։ 1898 թվականին մեկնում է Վրաստան և ապրում Թբիլիսիում։

1902 թվականից դասախոսություններ է կատարում նկարչական ուսումնարանում։ 1918-1921 թվականներին եղել է նկարչական ուսումնարանի տնօրեն։ Համարվում է Թբիլիսյան նկարչական ուսումնարանի հիմնադիրներից մեկը։

Ձերբակալվել և հալածվել է 1937 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* М. Хубуа. Поляк с душой грузина.

Կատեգորիա:Վրացական սփյուռքի մշակույթ
Կատեգորիա:Վրացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վրացի քանդակագործներ
Աննա (վրաց թագուհի)

**Աննա Մեգալ Կոմնեն** (), վրաց թագուհի։

Բագրատ 5-րդ թագավորի երկրորդ կինը։ Վրաց Կոնստանտին 1-ինի մայրն է, ով 1407 թվականին թագադրվեց որպես արքա։

Աննան եղել է հունական Կոմնենոսներ արքայատոհմի անդամ, որը հիմնադրել է Իսահակ 1-ինը 1057 թվականին։

## Ընտանիք և նշանադրություն
մինի|Աննայի ծնողները
Աննան ծնվել է Տրապիզոնում 1357 թվականի ապրիլի 6-ին։ Նա Տրապիզոնի Ալոքսիոս 3-րդ արքայի և Թեոդորա Կանտակուձենեի դուստրն է։ Նա ուներ երկու փոքր եղբայրներ՝ Բասիլը և Մանուելը, և երեք փոքր քույրեր՝ Էուդոկիան, Մարիան և ևս մեկը, ում անունը հայտնի չէ (նրանք երեքն էլ հետագայում ամուսնացել են մուսուլման Օգյուզ Թուրքի իշխանների հետ)։ Աննան նաև ունեցել է մեկ խորթ եղբայր՝ Անդրանիկոսը, ով ծնվել է Աննայի հոր ոչ պաշտոնական հարաբերություններից։

1362 թվականին Վրաստանից մի պատվիրակություն է ուղարկվում Կոստանդնուպոլիս, որ բանակցություններ վարի Աննայի հետ նշանված Անդրանիկոս Պալայոլոգոսի հետ, ով ավելի ուշ դարձավ Բյուզանդական Կայսրության թագավոր և կնքվեց Անդրանիկոս 4-րդ անունով։ Անհայտ պատճառներով նշանադրությունը չեղյալ է համարվում, և Աննայի համար ուրիշ փեսացու է ընտրվում։

## Աննան՝ Վրաստանի թագուհի
1367 թվականին 10 տարեկան և 2 ամսական տարիքում Աննան դարձավ Բագրատ 5-րդ թագավորի երկրորդ կինը, ով նաև հայտնի էր որպես Բագրատ Մեծ։ Թագավորի առաջին կինը՝ Ելենան, մահացել էր մեկ տարի առաջ ժանտախտից՝ թողնելով երկու երեխաների։

1369 թվականից հետո Աննան տղա է ունենում, ում կնքում են Կոնստանտին անունով, իսկ հետագայում նա կնքվում է որպես Կոնստանտին 1-ին։ Ըստ Կիրիլ Տումանովի՝ Աննան ուներ ևս երկու երեխա Բագրատից՝ Օլիմպիասը և Դավիթը։

1386 թվականին Թբիլիսին պաշարվեց մոնղոլների կողմից, իսկ Աննան իր ամուսնու և երեխայի հետ աքսորվեց բանտ։ Ազատ արձակվելու համար Բագրատը համաձայնվեց դառնալ մուսուլման։ Նրանք ազատ արձակվեցին և քսանհազարանոց զորքի հետ ուղարկվեցին հետ՝ Վրաստան։ Սակայն Գեորգի թագավորը՝ Աննայի առաջին ամուսնության երեխան, ի վիճակի եղավ ամբողջովին ջախջախելու մոնղոլական բանակը և ազատ արձակեց թագուհուն գերությունից։ Վերջում նրանք հայտարարեցին, որ չեն ընդունել իսլամը։

Աննայի ամուսինը մահացավ 1393 թվականին, իսկ Աննան՝ 1406 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաց թագուհիներ
Անընդհատ լցում

**Անընդհատ լցում** (անընդհատ ձուլում)՝ մետաղների, մետաղների և մետաղական համաձուլվածքների լցման եղանակ։

Անընդհատ լցման դեպքում ձուլուկը հավասարաչափ տեղաշարժվում է մետաղի լցման ու բյուրեղացման գոտիների նկատմամբ։ Լցման շերեփից, միքսերից կամ անմիջականորեն հալման վառարանից մետաղի անընդհատ, հավասարաչափ հոսող շիթը լցվում է սառեցվող և շարժական հատակ ունեցող բյուրեղարարի մեջ, որտեղ ձուլուկը բյուրեղանում է (առաջանում է եզրային կեղն)։ Բյուրեղարարից դուրս գալուն զուգընթաց շարունակվում է ձուլուկի բյուրեղացումը, որը լրացուցիչ սառեցվում է ջրով և անհրաժեշտ երկարությամբ կտրվում սղոցով կամ գազային կտրիչով։ Ձուլուկի հատվածքի չափերն ու ձևը համապատասխանում են բյուրեղարարի ներքին հատվածքի չափերին և ձևին։ Բլումի, սլաբի, ժապավենների, թերթերի, ձողերի ձևով ստացված նախապատրաստուկները կարող են անմիջականորեն գլոցվել, դրոշմվել և այլն։ Անընդհատ լցման կիրառմամբ պարզեցվում է մետալուրգիական արտադրությունը, հնարավոր է դառնում նրա լրիվ մեքենայացումն ու ավտոմատացումը, բարելավվում մետաղի որակը (արագ սառեցման շնորհիվ ստացվում է մանրահատիկ, խիտ կառուցվածքով մետաղ), պակասում են կորուստն ու սարքավորման ծախսերը, բարձրանում պիտանի արտադրանքի ելքը։

Անընդհատ լցումը օգտագործվում է գունավոր մետալուրգիայում (ալյումինի, պղնձի արտադրություններում և այլն), ինչպես նաև պողպատի ու թուջի արտադրություններում (պողպատի անընդհատ լցումը, հեղուկ վիճակում նրա համեմատաբար բարձր ջերմաստիճանի և ցածր ջերմահաղորդականության պատճառով, զգալիորեն ավելի բարդ է, քան գունավոր մետաղներինը)։ Գունավոր մետաղների անընդհատ լցման առաջին արդյունաբերական տեղակայումը գործարկվել է Գերմանիայում, 1933 թվականին, իսկ պողպատի արտադրությունում անընդհատ լցում սկսել է կիրառվել 1950-ական թվականների սկզբներին մի շարք երկրներում։ Երևանի ալյումինի գործարանում 1967 թվականից անընդհատ լցման եղանակով ստացվում են 100x3x10 մմ ալյումինե թերթեր։

Կատեգորիա:Մետաղաձուլում
Շենաքո

**Շենակո ** (), գյուղ Վրաստանում:Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղի բարձրությունը ծովի մակարդակից 2080 մետր է։ Շրջկենտրոն Ախմետայից հեռու է 100 կմ-ով։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 4 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Մելիտոն Բալանչիվաձե

**Մելիտոն Անտոնի Բալանչիվաձե** (, 24 դեկտեմբերի, 1862, Բանոջա - 21 նոյեմբերի, 1937, Քութայիս), վրացի կոմպոզիտոր։ Հայտնի բալետմեյստեր Ջորջ Բալանչինի ու կոմպոզիտոր Անդրեյ Բալանչիվաձեի հայրը։

## Կենսագրություն
Մելիտոն Բալանչիվաձեն ծնվել է 1862 թվականի դեկտեմբերի 24-ին (նոր տոմարով՝ 1863 թվականի հունվարի 5-ին) Բանոջա գյուղում։ Սովորել է Քութայիսի հոգևոր ուսումնարանում, երգել է եկեղեցական երգչախմբում։ 1880 թվականին ընդունվել է Թիֆլիսի օպերային թատրոնի երգչախումբ։ 1889 թվականից սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում։

1895-1917 թվականներին Ռուսաստանի քաղաքներում կազմակերպել է վրացական երաժշտության երգչախմբեր։

1918 թվականին Քութայիսում հիմնադրել է երաժշտական դպրոց։ 1921-1924 թվականներին եղել է Վրացական ԽՍՀ Լուսավորության ազգային կոմիտեի երաժշտական բաժնի վարիչ։

Ազգային օպերայի հիմնադիրներից ու վրացական առաջին օպերայի («Նենգ Դարեջանը» ըստ Ակակի Ծերեթելիի «Նենգ Թամարը» (1897) պոեմի) հեղինակը։

Մելիտոն Բալանչիվաձեն մահացել է 1937 թվականի նոյեմբերի 21-ին Քութայիսում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.piterge.ru/figures/meliton_balanchivadze.htm 

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Քութայիս քաղաքում մահացածներ
Չաչխրիալ

**Չաչխրիալի ** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 640 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ախմետայից հեռու է 5 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 35 մարդ՝ վրացիներ (91,4%) և օսեր (8,6%)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ոստիկանը Բևեռլի Հիլզից 3

**«Ոստիկանը Բևեռլի Հիլզից 3»**, 1994 թվականի կատակերգական մարտաֆիլմ հայտնի հոլիվուդյան դերասան Էդի Մերֆիի մասնակցությամբ։ «Ոստիկանը Բևեռլի Հիլզից» (1984) և «Ոստիկանը Բևեռլի Հիլզից 2» (1987) ֆիլմերի շարունակությունն է։ Նախորդ ֆիլմերից այս ֆիլմում խաղում են միայն Ջաջ Ռեյնհոլդը (առաջին և երկրորդ մաս) և Բրոնսոն Պինչոտը (առաջին մաս)։

## Սյուժե
Յոթ տարի ընդմիջումից հետո Դետրոյթի ոստիկան Ակսել Ֆոուլին նորից ստիպված է վերադառնալ իր ընկեր ոստիկանների մոտ` Բևերլի Հիլզ։ Նրան այնտեղ են բերում իր սիրելի շեֆին սպանողներին գտնելու փնտրտուքները։ Մեր հերոսը գտնում և վրեժ է լուծում մարդասպաններից ու հայտնի է դառնում։ Գործողությունների ընթացքում Ակսելը ծանոթանում է մի հիանալի աղջկա հետ, ով աշխատում էր զվարճանքների այգում։

## Դերերում
* Էդի Մերֆի - *Ակել Ֆոուլի*
* Ջաջ Ռեյնհոլդ - *Բիլլի Ռոուզվուդ*
* Հեկտոր Էլիզոնդո - *Ջոն Ֆլինտ*
* Բրոնսոն Պինչոտ - *Սերժ*
* Ջոն Սեսոն - *Օրին Սենդերսոն*
* Տիմոտի Կարգարտ - *Էլլիս դե Վոլդ*
* Թերեզա Ռենդլ - *Ջենիս*
* Ալան Յանգ - *Դեյվ Տորնտոն'
* Սթիվեն Մակհեթի - *Սթիվ Ֆուլբրայտ*
* Դևիդ Փերի - *Թոդեո''

## Նկարահանող անձնակազմ
* Ռեժիսոր. Ջոն Լենդիս
* Պրոդյուսերներ. Մեյս Նոյֆելդ և Ռոբերտ Ռեմի
* Սցենարիստ. Սթիվեն դե Սուզա
* Օպերատոր. Մեկ Օլբերգ
* Նկարիչ. Մայքլ Սեյմուր
* Կոմպոզիտոր. Նայլ Ռոջերս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բադի մուվի
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ջոն Լենդիսի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Միչիգանում
Կատեգորիա:Միչիգանում նկարահանված ֆիլմեր
Աստված մահացել է

**Աստված մահացել է** կամ **Աստված մահացած է** (), Ֆրիդրիխ Նիցշեի արտահայտությունը, որն առաջին անգամ տեղ է գտել 1881-1882 թվականներին գրված «Զվարթ գիտություն» գրքում։ Տվյալ արտահայտության հետ է կապված հետմոդերնիստական փիլիսոփայության *«աստծո մահը»* փոխաբերությունը։

Սովորաբար արտահայտությունը կապված է անմիջապես էմպիրիկ կյանքից դուրս գտնվող, իր մեջ պատմության պլանը բովանդակող, աշխարհի գոյությանը իմաստ տվող մարդկության գոյատևման որևէ երաշխիքի գոյության վերաբերյալ պատկերացումների քայքայման հետ։ Նման երաշխիքի բացակայության գաղափարը առաջացել է որպես Աստծո արդարացման բանավեճի հետևանք (տես՝ Թեոդիկեա), և ժամանակակից եվրոպական փիլիսոփայության հիմնական նախադրյալներից մեկն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''The Joyful Wisdom'', The Madman
* Ջոն Մ. Ֆրեյմ // "Մահացած Աստծո աստվածաբանություն"

Կատեգորիա:Հակաթեիզմ
Կատեգորիա:Աթեիզմ
Կատեգորիա:Անգլերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ֆրիդրիխ Նիցշե
Կատեգորիա:Գերմաներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Նիհիլիզմ
Կատեգորիա:Մահացած Աստծո աստվածաբանություն
Տաբասկո

**Տաբասկո** (, ()), պաշտոնական անվանումը՝ **Տաբասկոյի ազատ և ինքնիշխան նահանգ** (), Մեքսիկայի 31 նահագներից մեկը։ Կազմված է 17 համայնքներից և մայրաքաղաք Վիլյաերմոսայից։

## Տվյալներ
Նահանգը գտնվում է Մեքսիկայի հարավում։ Հյուսիսում սահմանակից է Կամպեչե նահանգին, արևմուտքում՝ Վերակրուսին, հարավում՝ Չյապասին, հարավ-արևելքում՝ Գվատեմալայի Պետեն վարչական տարածքին։ Հյուսիսում ափամերձ սահման ունի Մեքսիկական ծոցի հետ։ Ի տարբերություն Մեքսիկայի այլ բնակավայրերի՝ այս տարածքը պատված է արևադարձային անտառներով, և տարին շուրջբոլոր անձրևային է։ Այստեղ կան բազում փոքր լճակներ, ջրաճահճային տարածքներ և գետեր։ Նահանգում առկա է ջրհեղեղների վտանգը։ 2007 թվականի ջրհեղեղը վնասեց նահանգի 80 %-ը։ Տաբասկոյում է գտնվում Օլմեկ քաղաքակրթության Լա Վենտա հնագիտական վայրը, որը համարվում է Մեզոամերիկա մշակույթի բնօրրանը։ Չնայած այն հանգամանքին, որ նահանգում թողարկվում է բենզինի մեծածավալ քանակ, բարձր է աղքատությունը։

## Տաբասկոյի հնագիտական և գաղութային տուրիզմը


{| 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tabasco State Government
* Tabasco State Web Directory 
* "The Present State of the West-Indies: Containing an Accurate Description of What Parts Are Possessed by the Several Powers in Europe" by Thomas Kitchin, 1778, in which Kitchin discusses Tabasco
Արչիլ Մդիվանի

**Արչիլ Բուդուևիչ Մդիվանի** (, ), XX դարի 30-ական թվականների ուժեղագույն ԽՍՀՄ թենիսիստ, վրացի առաջին թենիսի սպորտի վարպետ (1936)։ 1931—1935 թթ. ԽՍՀՄ 10 լավագույն թենիսիստների շարքում էր։ 1934—1936 թթ. Էդուարդ Նեգրեբեցկու հետ ԽՍՀՄ չեմպիոն զույգային կարգում։ ԽՍՀՄ չեմպիոն ԴԻՆԱՄՈ կազմում(1936), Լենինգրադի քառակի չեմպիոն (1932—1936)։ Արչիլ Մդիվանիի մարզիչը Յան Գոմերն էր։

## Կենսագրություն
Արչիլ Մդիվանին ծնվել է Թբիլիսիում, հայտնի բոլշևիկ-ազգային ուկլոնիստ Բուդու Մդիվանիի ընտանիքում։ Նա հիանալի կրթություն է ստացել, բայց ընտրել է թենիսը որպես իր կյանքի հիմնական զբաղմունք։ 1932 թ. Նեգրեբեցկու հետ տեղափոխվում է Լենինգրադ։ Ահա թե ինչ էր ասում Էդուարդ Նեգրեբեցկին զույգային խաղի իր խաղընկերոջ մասին.
:

### Ընտանեկան ողբերգությունն ու մահը
1936 թ. Արչիլ Մդիվանին Անրի Կոշեի հետ մասնակցում է համատեղ մարզումների ու մրցախաղերի։ Նույն թվականին հոր ձերբակալման հետ կապված վերադառնում է Թբիլիսի։ 1936—1937 թթ. ամբողջ Մդիվանի ընտանիքը ճնշումների տակ էր։ 1936 թվականին գնդակահարվեց հայրը։ 1937 թ. գնդակահարվեցին մայրը՝ Ցուցունյան, և եղբայրները՝ Շալվան և Գեորգին, իսկ քույրը՝ Մերին ուղարկվեց ճամբար, որտեղ ի վերջո գնդակահարվեց 1939 թվականին։ Արչիլ Մդիվանին շարունակեց խաղալ, բայց 1937 թ. ապրիլին Մոսկվայի ԲԿՍԱ հյուրանոցում ձերբակալվեց։ 1937 թ. մայիսի 15-ին "Կարմիր սպորտ" շաբաթաթերթը գրեց, որ Վրաստանի ֆիզկուլտուրայի ակտիվի նիստի ժամանակ սպորտային կոմիտեի ներկայացուցիչ Սեմեն Միլշտեյնը հայտարարել է, որ «վնասազերծվել է ազգի թշնամի Արչիլ Մդիվանին»։

### Ռեաբիլիտացիա
thumb|
Հատված Արչիլ Մդիվանիի դեմ հարուցված դատական գործի ռեաբիլիտացիայից. «ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի զինվորական կոլեգիայի N46-02-4887/56 որոշման համաձայն 1957 թ. հուլիսի 5-ից ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի կողմից 58-8 հոդվածով (հանցագործության նախօրոք պլանավորված կազմակերպում և իրագործում) դատապարտված 1911 թ. ծնված Արչիլ Բուդուևիչ Մդիվանիի նկատմամբ հարուցված դատական գործը, որը 1937 թ. սեպտեմբերի 13-ին իրագործվել էր խստագույն ձևով (գնդակահարություն), չեղյալ է համարվում ապացույցների բացակայության պատճառով»։ Նման ողբերգական ավարտ ունեցավ վրացի լեգենդար թենիսիստ Արչիլ Մդիվանիի կյանքը։ Նա ընդամենը 26 տարեկան էր։

2001 թ. հունիսի 30-ից՝ Արչիլ Մդիվանիի ծննդյան 90-ամյակի հետ կապված, այն բնակարանում, որտեղ ապրել է հայտնի թենիսիստը, բացվեց հուշատախտակ։ Հուշատախտակի գրառման մեջ ասվում է, որ այդ բնակարանում 1911-1937 թվականներին բնակվել է լեգենդար թենիսիստ Արչիլ Մդիվանին։

## Աղբյուրներ
* Ռուսական թենիս։ Հանրագիտարան։ Կազմող-հեղինակ՝ Բորիս Ֆոմենկո։ Մոսկվա, 1999 թվական։
* Թենիս։ Հեղինակ՝ Վլադիմիր Գոգլիձե։ Թբիլիսի, 2001 թվական (վրացերեն)։
* Վրացական սպորտի հանրագիտարան։ Թբիլիսի, 2005 թվական (վրացերեն)։

## Արտաքին հղումներ
* Արչիլ Բուդուևիչ Մդիվանի  «Ռուսական թենիս» հանրագիտարանում
* http://www.tennis.gol.ge/a_mdivani9.htm 
* Տեսահոլովակ. Գոմերից Մատրևելի (ռուսերեն)
* Տեսահոլովակ՝ Յան Գոմեր (ռուսերեն)
* https://www.youtube.com/watch?v=6BFehn2MOcE&feature=share&list=UURamDfcuhhQSgktbbwQQhw

Կատեգորիա:Վրացի թենիսիստներ
Նափառեուլ

**Նափառեուլ** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Թելավի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է Ալազանի դաշտում` 420 մ բարձրության վրա։ Մարզկենտրոն Թելավից հեռու է 19 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի տվյալների` գյուղում բնակվում էր 2003 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թելավի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Լեչուր

**Լեչուրի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզ երկրամասի Թելավի մունիցիպալիտետում, Ալազանյան դաշտավայրում։ Բնակչությունը՝ 88 մարդ (ըստ 2014 թվականի տվյալների)։ Հեռախոսային կոդ՝ +995։

## Տես նաև
*Թելավի մունիցիպալիտետ
*Կախեթի մարզ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ճարթալա

**Ճարթալա** (), գյուղ Վրաստանի Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Կենտրոնի բարձրությունը 800 մետր է։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 15 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Համիլտոնի ֆունկցիա

**Համիլտոնի ֆունկցիա** կամ **համիլտոնյան**, մեխանիկական համակարգի դինամիկան նկարագրող ֆունկցիա դասական մեխանիկայի ձևակերպումով, որը կախված է ընդհանրացված կոորդինատներից, իմպուլսներից և, հավանական է, ժամանակից։ Տրվում է

: H(p,q)
կամ
: H(p,q,t)
արտահայտություններով, որտեղ p = (p_1, p_2, ..., p_n)-ն տվյալ համակարգը նկարագրող ընդհանրացված իմպուլսների լրից հավաքածուն է (*n*-ը ազատության աստիճանների թիվ է),
: q = (q_1, q_2, ..., q_n)-ը՝ ընդհանրացված կոորդինատների լրիվ հավաքածուն։

Քվանտային մեխանիկայում և դաշտի քվանտային տեսությունում համիլտոնյանը կամ Համիլտոնի օպերատորը, որը նկարագրում է համակարգի ժամանակային էվոլյուցիան, համապատասխանում է դասական ֆիզիկայի Համիլտոնի ֆունկցիային և նրա ընդհանրացումն է։

Քվանտային մեխանիկայի և դաշտի քվանտային տեսության ըստ հետագծերի ինտեգրալներով ձևակերպման մեջ կիրառվում է նաև դասական Համիլտոնի ֆունկցիան։

Համիլտոնի ֆունկցիան հանդես է գալիս փոքրագույն գործողության սկզբունքում, Համիլտոնի կանոնիկ հավասարումներում (շարժման հավասարումների հնարավոր ձևերից մեկը դասական մեխանիկայում) և Համիլտոն-Յակոբիի հավասարումներում՝ հանդիսանալով համիլտոնյան մեխանիկայի հիմքը։

Կոնսերվատիվ համակարգերի համար Համիլտոնի ֆունկցիան ներկայացնում է *լրիվ [[էներգիա]]ն* (արտահայտված որպես կոորդինատների և իմպուլսների ֆունկցիա), այսինքն՝ դասական իմաստով համակարգի կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաների գումարը։

Համիլտոնի ֆունկցիան Լեժանդրի ձևափոխությունների միջոցով կապված է լագրանժյանի հետ հետևյալ առնչությամբ՝ 
:H=\vec p \cdot \dot{\vec q} - L,
որտեղ \vec p-ն մասնիկի ընդհանրացված իմպուլսն է, \dot {\vec q}-ն՝ ընդհանրացված արագությունը։

## Ֆիզիկական իմաստը

Ըստ էության Համիլտոնի ֆունկցիան իրենից ներկայացնում է լոկալ դիսպերսիայի օրենք, որը \omega քվանտային հաճախությունը (ալիքային ֆունկցիայի տատանումների հաճախությունը) արտահայտում է \mathbf k ալիքային վեկտորով տարածության յուրաքանչյուր \mathbf x կետի համար.
: \omega = H(\mathbf k,\mathbf x)

Այսպես, դասական մոտարկմամբ (ալիքային վեկտորի բարձր հաճախություն և մեծություն և \mathbf x-ից համեմատաբար փոքր կախվածություն) այս օրենքը բավականաչափ ակնհայտ նկարագրում է ալիքային փաթեթի շարժումը Համիլտոնի կանոնիկ հավասարումների միջոցով, որոնցից մեկը (\dot q_i = \partial H/ \partial p_i)-ն է և մեկնաբանվում է որպես դիսպերսիայի օրենքից ստացված խմբային արագության բանաձև, իսկ մյուսները՝ (\dot p_i = - \partial H/ \partial q_i)՝ որպես ալիքային վեկտորի փոփոխություն, մասնավորապես՝ պտույտ որոշակի տիպի անհամասեռ միջավայրում ալիքի տարաժման ժամանակ։

## Նշումներ

## Գրականություն
* Механика, том 1. Л. Д. Ландау, Е. М. Лифшиц. Под ред. Л. П. Питаевского. 4-е изд., 224 с., 2007, 2 000 экз., ISBN 978-5-9221-0819-5

Կատեգորիա:Տեսական մեխանիկա
Կատեգորիա:Դաշտի տեսություն
Խախաբո

**Խախաբո,** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Բարձրությունը ծովի մակարդակից 2000 մետր է։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության սահմանին։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2 մարդ՝ մեկ կին և մեկ տղամարդ, երկուսն էլ վրացիներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Խևիսճալա

**Խևիսճալա** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 24 մարդ, հիմնականում՝ վրացիներ 100%։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Հիրիկ կովկասյան

**Հիրիկ կովկասյան** (Iris caucasica), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող բույս։

## Նկարագրություն
Բազմամյա կոճղարմատավոր բույս է։ Տերևները մոխրականաչավուն են, թրանման, երկարությամբ ծալված, մանգաղանման կորացած, սպիտակ, կռճիկանման եզրերով։ Ծաղկակիր ցողունը հասնում է 8-25սմ բարձրության, մինչև վերին ծայրը տերևապատ է, իր վրա կրում է 2-5 ծաղիկ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։

## Տարածում
Հանդիպում է թփուտներում, բուսածածկ և խճապատ թեքություններում, արոտավայրերում։ Մեր հանրապետությունում հանդիպում է Եղվարդում և Ուրցի լեռնաշղթայում։ Հայաստանից դուրս վայրի վիճակում աճում է Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Հյուսիսային Իրանում։

## Աճման պայմաններ
Կովկասյան հիրիկը պահանջկոտ չէ աճման պայմանների նկատմամբ։ Լուսասեր է, սակայն աճում է նաև ստվերոտ վայրերում, բավականին ցրտադիմացկուն է և շոգադիմացկուն։ Լավ է տանում ժամանակավոր երաշտը։ Լավ է աճում սննդանյութերով աղքատ, քարքարոտ, թեթև ավազային հողերում։

## Նշանակություն

Օգտագործվում է ծաղկադեկորատիվ ձևավորումներում։ Հրաշալի ելանյութ է սելեկցիոն աշխատանքների համար։

## Գրականություն
* Լ. Վ. Հարությունյան «Քո շրջապատի ծաղիկները»

Կատեգորիա:Հիրիկազգիներ
Մուշեղ Մխիթարյան

**Մուշեղ Անուշավանի Մխիթարյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Մուշեղ Մխիթարյանը ծնվել է 1959 թվականին Երևանում։ 1972-1976 թվականներին սովորել է Գեղագիտության ազգային կենտրոնում, 1976-1980 թվականներին՝ Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1981-1983 թվականներին՝ գեղարվեստատեխնիկական ուսումնարանի կավագործության բաժնում։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նկարիչների միջազգային միության անդամ։

1989 թվականից Մխիթարյանի աշխատանքներից ցուցադրվում են Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ 
։

Ստեղծագործում է նորարարական ժանրում։ Կտավներում հիմնականում արծարծում է խաղաղության, մարդու զարգացման, ուրբանիզացման, հայրենի բնության թեմաները։

## Ցուցահանդեսներ
1980 թվականից մասնակցել է խմբակային ցուցահանդեսների Արցախում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, ԱՄՆ-ում։ 1983 թվականից անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Հայաստանում, Ռուսաստանում, Շվեյցարիայում, Միացյալ Թագավորությունում։

2015 թվականին Մուշեղ Մխիթարյանի Հայաստանի նկարիչների միությունում ներկայացրել է իր «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդեսը՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100-րդ տարելիցին։

## Մեջբերումներ Մուշեղ Մխիթարյանից

## Պատկերասրահ

Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդես, ArmAg (1).JPG|Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդեսը՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100-րդ տարելիցին
Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդես, ArmAg (2).JPG|Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդեսը՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100-րդ տարելիցին
Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդես, ArmAg (3).JPG|Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդեսը՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100-րդ տարելիցին
Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդես, ArmAg (4).JPG|Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդեսը՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100-րդ տարելիցին
Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդես, ArmAg (5).JPG|Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդեսը՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100-րդ տարելիցին
Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդես, ArmAg.JPG|Մուշեղ Մխիթարյանի «Դար ապրած լռություն» ցուցահանդեսը՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100-րդ տարելիցին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մուշեղ Մխիթարյան 

Կատեգորիա:1959 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 19 ծնունդներ
Ախալցխայի բերդ

**Ախալցխայի բերդ** (), հայտնի է նաև *Բերդ Ռաբաթ*, միջնադարյան բերդ Վրաստանի հարավում, Ախալցխա քաղաքում, Մեսխեթի պատմական շրջանում։

## Պատմություն
Բերդի հիմնադրման պատմությունը իր արմատներով գնում է դեպի 1578 թ., երբ Ախալցխա քաղաքը (Լոմսիա) գրավվել է օսմանյան զորքերի կողմից, և 1628 թվականին դարձել է Ախալցխայի փաշայության կենտրոնը։

Հայտնի ռուս ռազմական պատմաբան Վասիլի Պոտտոն, «Կովկասյան պատերազմ» գրքի IV հատորում, որը նվիրված էր 1828-1829 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմին, այսպես է նկարագրում Ախալցխայի բերդը.

### Բերդի վերականգնումը
Ռաբաթ բերդի վերականգնումը սկսվել է 2011 թ. մայիսին։ Այդ նպատակով Վրաստանի կառավարությունը պետական բյուջեից տրամադրել է 34 միլիոն լարի։ Նախագծի շրջանակներում բերդի տարածքում վերակառուցվել են Ահմեդիե մզկիթը, մզկիթի մինարեթ, դպրոցը, Ջակելի ամրոցը, բաղնիքները, միջնաբերդը, բերդի պատերը և ուղղափառ եկեղեցին։ Վերականգնվել է նաև թունելը, որը տանում է դեպի Պոցխովի գետը։ Նախագծի շրջանակներում վերակառուցվել են նաև բերդի երկու փողոցները, կառուցապատվել է սալահատակը, վերակառուցվել են շինությունների ճակատային հատվածները և տանիքները։

### Տուրիզմ
Ախալցխայի վերակառուցված բերդի բացման արարողության ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2012 թ. օգոստոսի 16-ին, Վրաստանի նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին հայտնել է, որ Ռաբաթը կկարողանա տարեկան ընդունել մինչև 100 հազար զբոսաշրջիկ։ Ախալցխայի մունիցիպալիտետի տեղական ներկայացուցիչների տվյալներով, բերդը օրական այցելում է 1500-2000 զբոսաշրջիկ, այդ թվում նաև արտասահմանցիներ։

## Ճարտարապետություն
Ախալցխայի բերդը իր 7 հեկտար տարածքով, բաժանված է երկու մասի՝ Վերին (պատմական) և Ստորին (ժամանակակից)։ Վերին բերդում գտնվում են Սամցխե-Ջավախքի շրջանի թանգարանը, որը գտնվում է տոհմական Ջակելի ամրոցում, սուլթան Ահմեդի մզկիթը (Ահմեդիե), դպրոցը, փաշայի դամբարանը, IX դարի ուղղափառ եկեղեցին, միջնաբերդը և ամֆիթատրոնը։ Ստորին հատվածի տարածքում հիմնականում գտնվում են զբոսաշրջիկներին սպասարկող օբյեկտները՝ հյուրանոցը, ռեստորանը, երկու սրճարան-բարեր, գինու մառանը, բրենդային խանութներ, ինչպես նաև Հարսանյաց տունը։ Զբոսաշրջիկների օգնության համար ստեղծվել է տեղեկատվական կենտրոն, որտեղ բերդի այցելուներին առաջարկում են բրոշյուրներ և ուղեցույցներ վրացերեն, անգլերեն և ռուսերեն լեզուներով։

## Պատկերասրահ

Rabati, Akhaltsikhe Fortress Museum 08.JPG
Achaltsiche.jpg
Akhaltsikhe Fortress 02.JPG
Akhaltsikhe Fortress 03.JPG
Akhaltsikhe Fortress 44.JPG
Akhaltsikhe fortress.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախալցխայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրացական բերդեր
Ամբարովկա

**Ամբարովկա** (), գյուղ Վրաստանի ադրբեջանաբնակ Մառնեուլի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1249 մարդ։

Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներն են։ Բնակչությունը դավանում է իսլամ։

## Տես նաև
* Վրաստանի վարչական բաժանում
* Մառնեուլի մունիցիպալիտետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Գյոզ Դուլջեկ

**Գյոզ Դուլջեկ**, *Կյոզ-դուլջեկ*, լեռ Կոտուրի լեռնահամակարգի կենտրոնական մասում, ջրբաժան գծից արևմուտք։ Կազմում է ջրբաժան Վանա լիճը թափվող Սև ջուր գետի երկու վտակների միջև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վասպուրականի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռներ