Քեթրին վան Թուսենբրուկ

**Քեթրին վան Թուսենբրուկ** (, ), հոլանդացի բժիշկ և ֆեմինիստ է։ Նա երկրորդ կինն է եղել, որը որակավորվել է որպես բժիշկ Նիդեռլանդներում և առաջին բժիշկը, որը հաստատել է ձվարանների արտարգանդային հղիության տիպի ապացույցները։ Հիմնադրամը, որը տնօրինում է հետազոտական դրամաշնորհները, ստեղծվել է նրա անունով՝ կանանց հզորացման իր ժառանգությունը շարունակելու համար։

## Կենսագրություն

Ալբերտինա Ֆիլիպինա Կատարինա վան Թուսենբրուկը ծնվել է 1852 թվականի օգոստոսի 4-ին Ուտրեխտում Կորնելիա վան դեր Վորտի և ատաղձագործ Ջերարդուս վան Տուսենբրուկի ընտանիքում։ Վերապատրաստվելով որպես ուսուցիչ՝ վան Թուսենբրուկը 1870 թվականին ստացել է իր վկայականը՝ որպես օգնական ուսուցիչ, իսկ 1875 թվականին՝ որպես գլխավոր ուսուցիչ։ Նա դարձել է առաջին կինը, որն ընդունվեց Ուտրեխտի համալսարան, երբ նա սկսեց իր բժշկական կրթությունը 1880 թվականին, ստանալով իր դոկտորական աստիճանը բժշկության մեջ՝ 1887 թվականին։ Ավարտելուց հետո նա տեղափոխվել է Ամստերդամ և սկսել աշխատել որպես ընդհանուր բժիշկ՝ կենտրոնանալով կանանց և երեխաների վրա։ 1898 թվականի փետրվարին նա դարձել է Հոլանդիայի բժշկական քննության խորհրդի անդամ և կարճ ժամանակ անց նշանակվել է Ուտրեխտի համալսարանի գինեկոլոգիայի պրոֆեսոր։ 1890 թվականին նա նշանակվել է գինեկոլոգի օգնական Ամստերդամում բժիշկ Մենդես դե Լեոնի կողմից վիրահատված Boerhaave Kliniek-ում։ Այդ ժամանակ քիչ կին բժիշկներ են մասնագետ դարձել։

Նա ութ տարի է անցկացրել՝ սովորելով և աշխատելով դե Լեոնի հետ։ Նա լայն ճանաչում է ձեռք բերել և հաճախ հրավիրվել է Ամստերդամ քաղաքից դուրս խորհրդակցությունների։ 1891 թվականին նա դարձել է Հոլանդական գինեկոլոգիայի միության քարտուղար։

Նա ներկայացրեց «Կյանքի ոգու բացակայությունը մեր երիտասարդ կանանց և աղջիկների մեջ» հոդվածը 1898 թվականին Հաագայում կայացած Կանանց աշխատանքի ցուցահանդեսի բացմանը, որը պնդում էր կանանց տնտեսական անկախությունը։ Նա ներկայացրեց «Կյանքի ոգու բացակայությունը մեր երիտասարդ կանանց և աղջիկների մեջ» հոդվածը 1898 թվականին Հաագայում կայացած Կանանց աշխատանքի ցուցահանդեսի բացմանը, որը պնդում էր կանանց տնտեսական անկախության տեսակետը։ Նա կարծում էր, որ կանանց համար հասանելի հնարավորությունների և ամուսնության միակ նպատակ ունեցող կյանքի բացակայությունը վնասակար է առողջության համար՝ փոխարենը կոչ անելով ֆիզիկական ակտիվության և մասնագիտական վերապատրաստման։

Վան Թուսենբրուկը հաճույք էր ստանում հետազոտությունից, եթե կանանց կարիքները ավելի քիչ հրատապ լինեին՝ նա կնախընտրեր շարունակել մանրադիտակային հետազոտությունները, քան գինեկոլոգիան։ 1899 թվականին նա «անկասկած ցույց է տվել» ձվարանների հղիության հազվագյուտ վիճակի գոյության առաջին ճշգրիտ կլինիկական և հյուսվածաբանական նկարագրությունը։ Ձվարանների հղիության իրական դեպք լինելու համար Օտտո Շպիգելբերգը սահմանել էր չափանիշներ, որոնք պարտադիր էին։ Վան Թուսենբրուկը լուծեց ձվարանների հղիության գոյության հարցը իր զեկույցով՝ պարզելով, որ աջ կողմում գտնվող ձվարանն ու խողովակը նորմալ են, ձվարանների վրա գտնվող պարկը պարունակում է սաղմ, որ հղիության պարկը կապված է լարով և որ պարկը լյուտեինային հյուսվածքի ծալքեր ուներ։ Բժշկական հաստատությունը թերահավատորեն էր վերաբերվում, սակայն նրա զեկույցից երեք տարի անց նրա արդյունքները հաստատվեցին, թեև թերահավատությունը գերակշռում էր 1920-ականներին։

1902 թվականին նա Նիդեռլանդներում արգանդի վզիկի քաղցկեղի վերաբերյալ ուսումնասիրության համահեղինակ է։ Նա աշխատել է որպես խմբագիր *Նիդեռլանդների բժշկության ամսագրում*, ինչպես նաև *Նիդեռլանդների մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամսագրում*։ Վան Թուսենբրուկը եղել է Բժշկության զարգացման հոլանդական միության խորհրդի անդամ։ Նա նաև ակտիվ էր որպես գրող՝ հաճախակի աշխատակցելով բժշկական ամսագրերում։ Դոկտոր Ջեյ Բլոկի և Չի դե Յոնգի հետ 1898 թվականին նա հրատարակել է «Inleiding tot de studie der schoolhygiëne» (Դպրոցական հիգիենայի ուսումնասիրության ներածություն) և 1911 թվականին «De ontwikkeling der aseptische verloskunde in Nederland»։

Քաղաքականորեն ակտիվ վան Թուսենբրուկը Կանանց ընտրական իրավունքի միության անդամ է եղել և կրում էր ամերիկացի սուֆրաժետ Քերի Չապմեն Քեթի դիմանկարի թավշյա ժապավենը։ 1910-1916 թվականներին նա աշխատել է որպես Կանանց աշխատանքի ազգային ասոցիացիայի փոխնախագահ, իսկ ավելի ուշ՝ նախագահ։ 1919 թվականին, այն տարին, երբ հոլանդացի կանայք իրավունք ստացան, նա առաջադրվեց որպես թեկնածու Նիդեռլանդների Կանանց ընդհանուր կազմակերպության համար () (ANVO) խորհրդարանական ընտրություններում, թեև պարտվել է։

Վան Թյուսենբրուկը մահացել է 1925 թվականի մայիսի 5-ին Ամստերդամում։

## Ժառանգություն
Վան Թուսենբրուկի մահից հետո դոկտոր Մարիաննա Հերվերդենը՝ Ակադեմիական կրթության ոլորտում կանանց ասոցիացիայի անդամ ( ) (VVAO), ստեղծել է հավատարմագրային հիմնադրամ, որը կառավարվում է ասոցիացիայի կողմից 1926 թվականին։ Հիմնադրամը, որը կրում է վան Թուսենբրուկի անունը՝ միջոցներ է տրամադրում հոլանդացի կին գիտնականներին տանը կամ արտերկրում սովորելու և ավարտական հետազոտություններ ավարտելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* contained in 
* contained in 
*
* contained in 
*
* contained in 

## Արտաքին հղումներ
*Newspaper clippings about van Tussenbroek 1898–1947 (in Dutch)

Կատեգորիա:Գիտնականներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆեմինիստներ