Յոենսուու

**Յոենսուու** կամ **Յոենսու** (՝ «գետաբերան»), քաղաք Ֆինլանդիայի արևելքում, գտնվում է Պիելիսիոկի գետի գետաբերանում և Պյուհասելկայա լճի ափին ()՝ Սայմա լճերի համակարգի ամենահյուսիսային լիճը, ինչպես նաև համանուն համայնքի։ Հյուսիսային Կարելիա նահանգի վարչական կենտրոնը 75 հազար բնակչությամբ (այդ ցուցանիշով Ֆինլանդիայի 12-րդ քաղաքը) (2015), իսկ հարակից տարածքները հաշված 115 հազար։ Քաղաքը հանդիսանում է բարձրագույն կրթության խոշոր կենտրոն (15 հազար ուսանող) և առևտրատրանսպորտային հանգույց։ Փայտեղենի լաստառաքման լճային նավահանգիստը կապված է տարածքի համար ավանդական սղոցանյութերի և նրբատախտակ արտադրության (UPM) հետ, քաղաքում զարգացած է պլաստմասե և մետաղաձուլական արտադրությունները (Abloy), մեքենաշինությունը (John Deere), տպարանային ծառայությունները (Punamusta), սննդի արտադրությունը (Valio), էներգետիկան (Fortum) և տեղեկատվական ու օպտիկական տեխնոլոգիաների ոլորտներում մշակումները։ Հասարակության մեջ գլխավոր տպագրական կազմակերպությունը դա «Կարյալաինեն» թերթն է։

## Պատմություն

Քաղաքը հիմնադրվել է 1848 թվականին ռուս կայսր Նիկոլայ I-ի կողմից Պիելիսիոկի գետի գետաբերանին։ XIX դարում Յոենսուուն համարվում էր արդյունաբերական և առևտրային քաղաք։ 1860 թվականին քաղաքն առևտրով զբաղվելու իրավունք ստացավ, որի հետ կապված արդյունաբերական ձեռնարկությունների սահմանափակումները վերացվեց և տեղի փայտասղոցման գործարանները սկսեցին ծաղկել։ Ուտրա բնակավայրում հայտնվեց ապակու արդյունաբերություն, ընդ որում քաղաքի 11 % կազմում են օտարազգիները, բնակավայրում գտնվում է շվեդալեզու դպրոց։ 1856 թվականին կառուցվեց Սայմենյան ջրանցքը, որը էականապես բարելավեց բեռնափոխադրումների հնարավորությունը։ Ջրանցքի շնորհիվ ակտիվ զարգանում է Հյուսիսային Կարելիայի, Սանկտ Պետերբուրգի և Կենտրոնական Եվրոպայի միջև առևտուրը։

1870-ական թվականների վերջերին, ի շնորհիվ Պիելիսկիոկի գետի վրա ջրանցքների շինարարության, նավագնացության հնարավորությունները զգալիորեն մեծացավ։ Պիելիսիկոկի գետը, որը միացնում է ուրիշ խոշոր լճի՝ Պիելինեն, դարձել էր փայտեղենի լաստառաքման կարևոր ուղղություն և Ֆինլանդիայի փայտասղոցման գործարաններին և անտառտնտեսային արդյունաբերությանը մատակարարել է նյութեր։ XX դարի սկզբին Յոենսուուն դարձավ Ֆինլանդիայի ներքին խոշոր նավահանգիստներից մեկը։

Վերջին տասնամյակի ընթացքում ոչ այնքան մեծ, մեծ մասամբ գյուղատնտեսական և անտառարդյունբերական քաղաքը դարձավ Հյուսիսային Կարելիայի աշխույժ կենտրոնը։ 1954 թվականին Յոենսուուի բնակչությունը կազմում էր 24 հազար մարդ։ Սկսած 1960-ական թվականներից արագացավ Ֆինլանդիայի տնտեսական աճը։ Դրա հետ մեկտեղ սկսվեց ուրբանիզացիայի գործընթացը։ 1960-ական թվականներին քաղաքի բնակչությունը ավելացավ 28 %-ով և 1970 թվականին կազմեց 36 հազար մարդ։ 1960-ական թվականներին Հյուսիսային Կարելիային տրվեց անկախ վարչական տարածքի կարգավիճակ և Յոենսուու քաղաքը դարձավ նրա մայրաքաղաքը։ 1970-ական թվականներին քաղաքում կատարվել է զգալի բարելավումներ սոցիալական ապահովության ոլորտում։

1969 թվականին Յոենսուում հիմնվեց համալսարան։ Համալսարանի գործունեությունը միչև հիմա մեծ դեր է խաղում քաղաքի կյանքում։ Ներկայումս համալսարանում կա ութ ֆակուլտետ և իննը ինքնուրույն ստորաբաժանում, իսկ ուսանողների քանակը կազմում է մոտավորապես 9 հազար մարդ։ Գիտության բնագավառում ակտիվ միջազգային համագործակցությունը, արդյունաբերությունը և առևտուրը օգուտ են բերում ամբողջ տարածաշրջանին։

Քաղաքի աճի հետևանքով Յոենսուուի կազմի մեծ մտան հարևան գյուղերը։ 1954 թվականին միացվեց Պիելիսենսուու համայնքը (), իսկ 2005 թվականի հունվարի 1-ին քաղաքի կազմի մեջ մտան Կիիհտելյուսավաարա () և Տուուպովաարա ()։

2009 թվականի սկզբին Յոենսուուի կազմում ներառվեցին մոտակա երկու մունիցիպալիտետները՝ Էնո () և Պյուխյասելկայա ()։ Այդ միացման հետևանքով Յոենսուուի բնակչությունը հասավ մոտավոր 72 հազար մարդու։

## Աշխարհագրություն
Յոենսուուն գտնվում է Ֆինլանդիայի արևելքում, Հյուսիսային Կարելիայի նահանգի կենտրոնում, որի ադմինիստրատիվ կենտրոնն է հանդիսանում։ Քաղաքը տեղակայված է Պյուհյասեկայա () լճի հյուսիսային ափին, Պիելիսիոկի () գետի գետաբերանում։ Քաղաքի կոորդինատներն են ։

Քաղաքի ամբողջ մակերեսը կազմում է 312,1 կմ², որից՝
* ցամաքի մակերոսը 1173,4 կմ²
* ջրային օբյեկտների մակերեսը 138,7 կմ²

Զուտ քաղաքի մակերեսը 120 կմ²։

Գետը քաղաքը բաժանում է երկու մասի, արևմտյան մասում գտնվում է քաղաքի կենտրոնը, իսկ հարավարևելյան հատվածում երկաթուղին և ավտոկայարանը։ Քաղաքի կենտրոնի պլանավորումը կանոնավոր ուղղանկյունի է։ Հիմնական փողոցը համարվում է Սիլտակատուն (), որը դուրս է գալիս կամուրջ Պիելիսյոկիով, որը տանում է դեպի կայարաններ, և Կաուպպակատուն (), որն անցնում է գետին զուգահեռ։

Յոենսուուի հասարակությունը սահմանակցում է Իլոմանտսի և Էնոի հասարակությունների հետ հյուսիսարևելքում, Կոնտիոլահտի հյուսիսում, Պյուհյասեկյա հարավում և Տոհմայարվի հարավ արևելքում։

Ֆինլանդիայի հիմնական բնակավայրերից հեռավորությունը՝

### Վարչական բաժանում
Յոենսուուն բաժանված է 30 շրջանի։ I-IV-րդ շրջանները կազմում են քաղաքի կենտրոնը։ Վերջին հինգ շրջաններն առաջացել են Յոենսուուի կազմում Կիիհտելյուսավաարայի (), Տուուպովաարայի (), Էնոի () և Պյուխյասելկայայի () մունիցիպալիտետների հայտնվելուց հետո։

## Կլիմա

## Տնտեսություն
Ներկայումս Յոնսուու քաղաքի տնտեսության կարևոր ուղղությունը հանդիսանում է պլաստմասե և մետալուրգիական արդյունաբերությունը, փայտմշակման և փայտարդյունաբերական ոլորտը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները և հաղորդակցումը, ինչպես նաև միջսահմանյան համագործակցությունը։ Յոենսուու քաղաքի զարգացման «JOSEK Ltd» գործակալությունը մնացած շահագրգիռ կողմերի հետ զբաղվում է տարածաշրջանի տնտեսական գործունեության զարգացմամբ։

Քաղաքի խոշոր ձեռնարկությունները հանդիսանում են կողպեքների և Abloy-ի մուտքի համակարգեր արտադրող գործարանը ու ամերիկյան John Deere տրակտորների գործարանը։ Քաղաքում կա նաև շինարարական նյութերի և սնունդի պատրաստման (Valio) ձեռնարկություններ։

Յոնեսուուն համարվում է Եվրոպայի անտառատնտեսական մայրաքաղաքը, այստեղ անցկացվում են այդ բնագավառի գիտական հետազոտություններ՝ քաղաքում գտնվում է Անտառների եվրոպական ինստիտուտը, որը ունի այդ բնագավառում զգալի մշակումներ, որը տեղակայված է ամբողջությամբ փայտից կառուցված «METLA talo» եռհարկանի շենքում (բետոնյա է միայն վերելակի հորանը)։ Շենքը համարվում է քաղաքի ճարտարապետական հարստություններից մեկը։

2012-ից 2013 թվականներին քաղաքում կառուցվեց առաջին բիովառելիքի (նավթ) արտադրության գործարանը։ Fortum կազմակերպությունը ներդրել է գործարանի կառուցման համար 20 մլն եվրո, աշխատանքի և տնտեսական զարգացման նախարարությունը 8 մլն եվրո։

## Տրանսպորտ
Յոենսուու քաղաքում զարգացած է տեղի և միջքաղաքային ավտոբուսային կապը, փակ երկաթուղային կայարան, գետային և առևտրային նավահանգիստներ և օդանավակայան։ Ուղիղ ավտոբուսային երթուղիներով քաղաքը միացված է Հելսինկի, Իյոսալմի, Յուվյասկյուլյա, Կուպիո, Կուխմո, Նուրմես և Սավոնլինա քաղաքների հետ։ Դրանից բացի քաղաքով անցնում է համար 6 Հելսինկի-Կայանի ազգային մայրուղին։ 2013 թվականի օգոստոսի 2-ին բացվել է ուղիղ ավտոբուսային հաղորդակցություն Յոենսուուի և Պետրոզավոդսկի միջև (շաբաթական երեք անգամ՝ հինգշաբթի, ուրբաթ, շաբաթ)։ Կա նաև ավտոբուսային հաղորդակցություն Սանկտ Պետերբուրգի հետ (№995 երթուղի)։

### Օդային հաղորդակցություն
Յոենսուուի օդանավակայանը (միջազգային գաղտնաբառը՝ ICAO-ում EFJO, IATA-ում JOE), որը գտնվում է քաղաքից 11 կմ հյուսիսարևմուտք, հանդիսանում է Ֆինլանդիայի 9-րդ օդանավակայանը ուղևորների քանակով (153 889 ուղևոր 2005 թվականին)։ Օդանավակայանը սպասարկում է «Finnair» ընկերությունը և կապում է Յոենսուուն Հելսինկիի (օրական 3-ից 6 չվերթ) և ուրիշ քաղաքների հետ։

### Երկաթուղային հաղորդակցությունը
Յոենսուուից գնում են գնացքներ ուղիղ երթուղիով Իմատրու, Լապպենարանտու, Կոուվոլու, Լախտի՝ մինչև Յուվյասկյուլյա։ Յոենսուուից կանգառով կարելի է հասնել Տեմպերե, Տուրկու, Օուլու, Կայանի, Ռիիխիմյակի, Ռովանիեմի, Սանկտ Պետերբուրգ և Մոսկվա։ Յոեմսուուից մինչև Հելսինկի ճանապարհը տևում է միջինը 4,5 ժամ։

### Ծովային հաղորդակցություն
Յոենսուուի շլյուզը Կուուրնաի և Կալտիմոի շլյուզների հետ միացնում է Պիելինեն և Պյուխյասելկայա լճերը։ Յոենսուուի անմիջապես կենտրոնում գտնվում է գետային նավահագիստը, փոքրաչափս նավերի համար 50 կայանման տեղերով։ Յոենսուուիի առևտրային նավահանգիստը, տեղակայված է Ուկոննիեմի հրվանդանում և ունենալով հինգ նավակառանման վայր, իրականացնում է ծովային հաղորգակցություն Վոլգայով Կասպից և Սև ծովերի հետ։

## Մշակույթ և կրթություն
### Երաժշտություն և թատրոն
* **Յոենսուուի քաղաքային նվագախումբ**՝ նրա ռեպերտուարում կա սիմֆոնիկ և թեթև երաժշտության համերգներ, ինչպես նաև հատուկ ծրագրեր։ Նվագախումբը ելույթ է ունենում «Carelia sali» դահլիճում չորեքշաբթի օրերին։ Ներկա պահին նրա գեղարվեստական ղեկավարը հանդիսանում է Հաննու Կոիհուլան։ Դրանից բացի, փետրվարին Յոնեսուում իրականացվում է «Joensuun Musiikkitalvi» երաժշտական օրերը։
* **Յոնեսուուի քաղաքային թատրոն** ()՝ թատրոնը գտնվում է ռատուշաի շենքում։ Ներկայացումներ տալիս են երկու բեմերում։ Բոլոր ներկայացումները ֆիներենով են։

### Կրթություն
Յոնեսուուն քաղաք է հարուստ կրթական հնարավորություններով։ Բացի հիմնական դպրոցներից և քոլեջներից, որոնց մեջ կան նաև պրոֆիլային դպրոցներ ուղղորդված ռուսաց լեզվի և մշակույթի ուսուցմանը, Յոնեսուում գործում է կիրառական գիտությունների համալսարան «Կարելիյա» ()։ 1969 թվականին հիմնված համալսարանը 2010 թվականին բարձրագույն կրթության համակարգի փոփոխության ժամանակ միավորվեց Կուոպիոի համալսարանի հետ Արևելյան Ֆինլանդիայի համալսարան անվանումով ()։

## Տեսարժան վայրեր
* **Եկեղեցական փողոց** (Կիրկկոկատու՝ ), որն անցնում է Յոնեսուուի կենտրոնով քաղաքի երկու հիմնական եկեղեցիների միջև՝ հյուսիսում Սբ․ Նիկոլայի ուղղափառ եկեղեցին և հարավում ավետարանալյութերական։
* **«Բոտանիա» բուսաբանական այգի** (), այգին պատկանում է Յոնեսուուի համալսարանին։ Հայտնի է հասարակածային և արևադարձային բույսերի մեծ հավաքածուով (ավելի քան 1000 տեսակ)։ Նրանց մեջ են բամբուկ, լիաններ, միջատակեր բույսեր և բույսեր, որոնք արձագանքում են հպումներին։ Դրանից բացի էքսպոզիցիայում կան նաև թիթեռների, բզեզների հավաքածու, թեմատիկ ցուցադրափեղկեր և խոսացող թիթեռներ։
* **Արհեստավորական թաղամաս** ()։ Այստեղ գտնվում է հուշանվերների և արհեստագործական խանութներ, ոչ մեծ պատկերասրահ, ինչպես նաև «առևտրային խորհրդականի մոտ» սրճարանը ու կիրառական գործի կենտրոնը։

Joensuu toria.jpg|Առևտրային հրապարակ
Vanha kulma in Joensuu.jpg|Արհեստավորական թաղամաս
Kirkkokatu in Joensuu.JPG|Եկեղեցական փողոց


## Յոենսուուի եկեղեցիները
* **Յոնեսուուի ավետարանալյութերական եկեղեցի** ()։ Եկեղեցին 1903 թվականին Իոսեֆ Ստենբեկի նախագծով կառուցվել է նեոգոթիկան ոճով հյուսիսային մոդեռնի տարրերով։ Տարբերվում է գծերի յուրահատուկ նրբաճաշակությամբ և գլխավոր մուտքով կասկադային զբոսապուրակ տեսքով։ 2002 թվականին կատարվել է եկեղեցու ամբողջական վերակառուցում։ Գտնվում է պետության կողմից պահպանության տակ, որպես համազգային նշանակության ճարտարապետական հուշարձան։
* **Սուրբ Նիկոլաի ուղղափառ եկեղեցի** ()՝ փայտե եկեղեցին կառուցվել է 1887 թվականին։ Նրա ամենաարժեքավոր հատվածը հանդիսանում է պատկերակալները, որոնք կառուցվել են Սանկտ Պետերբուրգում՝ Ալեկսանդրա Նևյան դափնիներից։
* **Իոհան Բոգոսլովի ուղղափառ եկեղեցի** (), ուղղափառ եկեղեցու թեմական դպրոցի կազմում ()։ Եկեղեցին կառուցվել է բյուզանդական եկեղեցական ճարտարապետության ավանդույթներով։
* **Պիելիսենսուուի եվանգելալյութերական եկեղեցի** (), որը կառուցվել է 1960 թվականին Նիինիվաարա շրջանում ճարտարապետ Վեիյկկո Լարկասաի նախագծով։
* **Ռանտակյուլյա քահանաի եվանգելալյութերական եկեղեցի** ()՝ կառուցված 1981 թվականին։
* **Նոլյակկա քահանաի եվանգելալյութերական եկեղեցի** ()։
* **Ուտրա քահանայի եվանգելալյութերական եկեղեցի** (), հին փայտյա եկեղեցի գոթական «ատաղծագործական ոճի»։ Կառուցվել է 1895 թվականին։ Գտնվում է պետության պահպանության տակ։
* **Կիիհտելյուսվաարա ավետարանալյութերական եկեղեցի** (), կավարածածքից կտուրով եկեղեցին կառուցվել է 1770 թվականին Խյագերա ճարտարապետի նախագծով։
* **Ուղղափառ վանքեր** Վալկեվաարայում և Պեինյավարարյում (Կիիհտելյուսվաարա)։
* **Տուուպովաարա ավետարանալյութերական եկեղեցի** (), կառուցվել է 1902 թվականին Մյակինենաա ճարտարապետի նախագծով։
* **Խոիլոլա ավետարանալյութերական եկեղեցի** (), կառուցվել է 1950 թվականի ճարտարապետ Վոիկկո Լարկասայի նախագծով։
* **Խոիլոլի սուրբ Նիկոլայ ուղղափառ եկեղեցի** ()՝ կառուղվել է 1957 թվականին։
* **Խոիլոլի սուրն Աննա մարգարեուհու ուղղափառ եկեղեցի** (Kirkkotie 3)։
* **Պոգոստ Պյետսյամյե** (), ռունեչական երգիչ Պետրի Շեմեիկկայի գերեզմանը Յելլյելյայում։

Joensuun evankelis-luterilainen kirkko.JPG|Յոնեսուուի ավետարանալյութերական եկեղեցի'
Joensuu Orth Church.JPG|Սուրբ Նիկոլաի ուղղափառ եկեղեցի
Pielisensuun kirkko1.jpg|Պիելիսենսուուի եվանգելալյութերական եկեղեցի
Joensuun kirkko.jpg|Յոնեսուուի ավետարանալյութերական եկեղեցի


## Հետաքրքիր ճարտարապետական կառույցներ
Բացի եկեղեցական ճարտարապետությունից Յոենսուում կարելի է գտնել մոդեռնի, հյուսիսային դասականության, ֆունկցիոնալիզմի և ժամանակակից քաղաքային ոճի մի քանի հետաքրքիր կառույցներ։

* **Ռատուշա ** ()՝ շենք քաղաքի կենտրոնում գետափն, կառուցվել է 1914 թվականին «ժամանակակից մոդեռնի» ոճով, արդեկոի մասնիկներով ճարտարապետ Էլիելյա Սաարինենայի կողմից։ Ներկայումս շենքում գտնվում է քաղաքային թատրոնը։ Շենքը գտնվում է պետության պահպանության տակ, որպես ազգային արժեք ունեցող ճարտարապետական հուշարձան։
* **Քաղաքային խորհրդի տունը** (), քաղաքի ամենահին քարե շենքը կառուցվել է 1852 թվականին։
* **Հյուսիսային Կարելիի կենտրոնական հիվանդանոց** (), բազմահարկ շենք ֆինական ֆունկցիոնալիզմի ոճով, կառուցված 1953 թվականին Յուսսի Պաատտելայի և Օլլի Պկոկոիրկոի ճարտարապետական նախագծով։
* **Մետլա տալո** ()՝ ինստիտուտի շենքը, որը կառուցվել է 2004 թվականին բացառապես սուզագերանի փայտերից (Ճարտարապետ Անտտի Մատտի Սիիկալա)։


Joensuun kaupungintalo.jpg|Ռատուշա Յոենսուու
Pohjois-karjalan keskussairaala penttilästä.jpg|Հյուսիսային Կորելիայի կենտրոնական հիվանդանոց
Metla2009.jpg|Մետլա տալոի տեսքը Յուլիոպիստոկատուից


## Թանգարաններ
* **«Կարելիկում» Մշակույթա տուրիստական կենտրոն** (), ընդարձակ շենք առևտրային հրապարակի մոտ, որտեղ տեղաբաշխված են թանգարաններ, ցուցադրության ներկայացված էքսպոնատներ և թատերական դրամարկղ։ Այստեղ է գտնվում քաղաքապետարանի սպասարկման, մշակույթի, սպորտի, երիտասարդության հետ աշխատանքների և քաղաքպետարանի ազգային կրթության բաժինները։ Կարելիկումում միշտ գործում է Հյուսիսկարելյան էքսպոզիցիայի թանգարանը () «Ամեն ինչ Կարելիայի մասին», որը պատմում է ռւսական և ֆինական Կարելիայի մշակույթի, պատմության և ավանդույթների մասին։
* **Երկարաժամկետ կրակակետերի թանգարան** (), գտնվում է Մարյալա շրջանում, մոտավորապես 8 կմ քաղաքի կենտրոնից հեռու Կուոպիոի ուղղությամբ, թանգարանը իրենից ներկայացնում է Ֆինլանդիայի խոշոր պաշտպանական կառույցը՝ Սալպաի գիծը։ Թանգարանի տարածքում ներկայացված են երկու համալրված տաք բունկեր, նրանց կից խրամատներ կրակակետեր և հակատանկային եզրաքարեր։
* **Կերպարվեստի թանգարան** ()՝ թանգարանի մշտական էքսպոզիցիաներից են անտիկ արվեստը, Չինաստանի արվեստը, XIX դարի ֆինական գեղանկարչությունը ֆինական սրբապատկերները և Ռենեսանսի ժամանակաշրջանի տիրամայրը։ Թանգարանում անց են կացվում ժամանակակից ցուցահանդեսներ։
* **«Taidekeskus Ahjo» ցուցասրահ** (Kirkkokatu 23), հիմնադրվել է 1997 թվականին և իրենից ներկայացնում է բազմաոճ կենտրոն, որտեղ իրականացվում են պարային ներկայացումներ, թատերական բեմադրություններ, գրականության ընթերցանություն և ցուցահանդեսներ։
* **«Joensuun Taidetalo» պատկերասրահ** (Kauppakatu 35)՝ ֆին նկարիչների մշտական ցուցահանդես վաճառք։
* **Էվի Սաուրիի ստեղծագործությունները** (Nepenmäenkatu 2)՝ Էվի Սաուրրիոի խճանկարային աշխատանքների ցուցահանդես։
* **Տուրտիաինենի տնային արհեստանոց** (Killintie 22)՝ ֆին հայտնի գեղանկարիչ Յորմի Տուրտիաինենի աշխատանքների և արհեստանոցի ցուցահանդես։
* **Տուուպովաարա գեղանկարչության սրահ** (Virastotie 26)՝ XX դարի երկրորդ կեսի ֆին նկարիչների աշխատանքների ցուցահանդես, այնպիսին ինչպիսին Տապանի Ռաիտտիլա, Աիմո Կաներվա, Ուլլա Ռանտանեն, Նինի Տերնո և այլն։
* **Կիիղտելյուսվաարա գավառագիտական թանգարան**՝ ստեղծվել է 1959 թվականին 1861-ին կառուցված ամբարի շենքում։ Մոտավորապես 1500 էքսպոնատ։
* **Կոսկեննիսկա թանգարան** (Koskenniskantie 14)՝ 1870 թվականի իջևանատան ջրաղացի մոտի թանգարան։

## Քույր քաղաքներ
*  Հոֆ (Զալե), Գերմանիա
*  Իսաֆարդարբաիր, Իսլանդիա
*  Լինչոպինգ, Շվեդիա
*  Ռոսկիլդե, Դանիա
*  Տյոնսբերգ, Նորվեգիա
*  Վիլնյուս, Լիտվա
*  Պետրոզավոդսկ, Ռուսաստան
*  Սորտավալա, Ռուսաստան
*  Սույարվի, Ռուսաստան

## Հայտնի բնիկներ
* Insomnium (1997 թվականից մեր ժամանակները)՝ ֆինական երաժշտական խումբ։
* Իրյե Վյաիսյալյա (1891—1972) — Ֆին աստղագետ։
* Folkswagen (2000 թվականից մեր ժամանակները)՝ Ֆին ֆոլկ ռոք խումբ։
* Հելի Կեինոնեն (ծնված 1943 թվականին)՝ ֆին երգիչ։
* Յուկկա Նեվալաինեն (ծնված 1978 թվականին)՝ Nightwish խմբի ֆին թմբկահարը։
* Կաիսա Մյակյարյաինեն (ծնված 1983 թվականին)՝ ֆին ձմեռային երկամարտուհի, աշխարհի չեմպիոն։
* Սաննա կուրկի Սուոնիո՝ ֆին երգչուհի, Hedningarna խմվի վոկալիստը։

## Հետաքրքիր փաստեր
Հիմնական իրադարձությունը, որը շատ հայտնի էր ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանին ֆին գրող Մաիյու Լասսիլայի «լուցկիների հետևից» ստեղծագործության իրադարձությունները կատարվում են հենց Յոնեսուում, որը գրքում անվանվում էր Յոկի։ Յոնեսուուից ոչ հեռու գտնվում է Լիպերի և Կիիխտելյուս (Կիիծտելյուսվվարա) համայնքները, որտեղ փախել է Յուսսի Վատանենի ձին և այնտեղից էր ծնունդով ոստիկան Տորվելաինենը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт города 
* Йоэнсуу — сердце Северной Карелии 
* Все о городе Йоэнсуу и финской Карелии 
* Город Йоэнсуу 

Կատեգորիա:1848 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքներ