Կողի կոտրվածք

**Կողի կոտրվածք,** կողոսկրի կոտրվածքը։ Հիմնական գանգատը կրծքային շրջանի ցավն է, որն ուժեղանում է շնչելիս։ Կոտրվածքի շրջանում առաջանում են կապտուկներ։ Երբ մի քանի կողեր կոտրված են մի քանի հատվածներով, առաջանում է փեղկ (կողային փական)։ Հավանական բարդություններից են պնևմոթորաքսը, թոքի սալջարդը և թոքաբորբը։

Կողի կոտրվածքները հիմնականում առաջանում են կրծքային շրջանում  հարված ստանալիս, օրինակ ավտովթարների կամ պարզապես հարվածի հետևանքով։ Հազը և մետաստազային ուռուցքը նույնպես կարող են առաջացնել կողի կոտրվածք։ ՄԻջային կողերը ավելի հաճախ են կոտրվում։ Առաջին և երկրորդ կողի կոտրվածքները հաճախ են կապված բարդությունների հետ։ Ախտորոշումը կատարվում է ռենտգեն պատկերի և կլինիկական ախտանիշների հիման վրա։

Ցավի վերահսկումը բուժման կարևոր մասն է կազմում։ Ցավազրկման համար օգտագործում են պարացետամոլ(ացետամինոֆեն), ՈՍՀԴ կամ ափիոններ։ Այս նպատակով կատարվում է նաև նյարդի բլոկադա(արգելափակում)։ Չնայած կողի կոտրվածքի վերականգնմանը, հնարավոր է առաջանան բարդություններ։ Մի քանի կողերի կոտրվածքի դեպքում, վիրահատությունը բարելավում է ելքը։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Սովորաբար գանգատվում են ցավից, որն ուժեղանում է շնչառության ժամանակ։ Կոտրվածքի շրջանում առաջանում են կապտուկներ։

### Բարդություններ
Կողերի բազմաթիվ կոտրվածքների, հատկապես պատուհանաձև կոտրվածքների դեպքում, երբ որոշ կողեր վնասված են երկու տեղում, առաջանում է փեղկ (կողային փական), հնարավոր է նաև պարադոքսալ շնչառություն՝ ներշնչման ժամանակ փականը ներս է ըկնում, իսկ արտաշնչելիս դուրս է գալիս։ Հավանական բարդություններից են պնևմոթորաքսը, թոքի սալջարդը և պնևմոնիան։

## Պատճառները
Կողի կոտրվածքները կարող են առաջանալ ուղղակի վնասվածքների կամ զվարճանքների հետևանքով։ Կողի կոտրվածք կարող է առաջանալ վայր ընկնելու, ինչպես նաև ավտովթարի հետևանքով։ Ինչպես հայտնի է սիրտ-թոքային վերակենդանացման ժամանակ առաջանում է կրծքավանդակի վնասում, կողերի և կրծոսկրի կոտրվածք։ Կոտրվածքը կարող է առաջանալ նաև քաղցկեղի կամ ռևմատոիդ արթրիտի պատճառով։

## Ախտորոշում
thumb|Համակարգչային շերտագրություն. երևում են երկու կոտրված կողեր|alt=
thumb|Կողերի կոտրվածք և աջակողմյան պնևմոթորաքս|alt=
Կողի կոտրվածքի ախտանիշներն են
* Ցավ շնչառության ժամանակ
*Այտուցվածություն
* Կապտուկներ
*Հևոց
* Արյուն հազալիս՝ արյունախխում (կողը կարող էր վնասել թոքային հյուսվածքը)

Հասարակ ռենտգենոգրաֆիայի միջոցով ախտորոշվում է տեղաշարժով կոտրվածքը, իսկ առանց տեղաշարժի կոտրվածքները երբեմն հնարավոր չէ ախտորոշել։ Համակարգչային շերտագրությամբ երկու տեսակի կոտրվածքներն էլ հնարավոր է ախտորոշել։

Քանի որ երեխաների մոտ մեծահասակների համեմատ ոսկրերն ավելի ճկուն են, դրանք չեն կոտրվում այլ ճկվում են, հետևաբար երեխաների մոտ կողերի կոտրվածքի առաջացումը պայմանավորված է մեծ ուժով կամ ուժգին հարվածով, ինչը կարող է հանգեցնել նաև թոքի սալջարդի։ Տարեցների մոտ կողերի կոտրվածքները ծանր վնասվածքի ախտանիշ են հանդիսանում։

## Բուժում
Կողերի կոտրվածքների դեպքում յուրահատուկ բուժման միջոց չկա, սակայն կարող են տարբեր աջակցող միջոցներ ձեռնարկվել։ Կողի կոտրվածքի պատճառով առաջանում է շնչառական շարժումների և հազի թուլացում, ինչը կարող է երկրորդային ինֆեկցիայի պատճառ հանդիսանալ։ Պատուհանաձև կոտրվածքը պոտենցիալ կյանքին սպառնացող վնասվածք է, որի դեպքում հաճախ իրականացվում է թոքերի արհեստական օդափոխություն։

### Նյարդի բլոկադա (հաղորդչական անզգայացում)
Ցավերի մեղմացման համար երբեմն կիրառվում է հաղորդչական անզգայացում, որը ներառում է  էպիդուրալ անզգայացում, հարողնաշարային անզգայացում և ատամնավոր մկանի առաջային մակերեսի անզգայացում։

### Վիրաբուժություն
Ներքին ֆիքսացիա/կողերի կոտրվածքի վերականգնումն ընդգրկում է.
* Jude և sanchez շերտավոր մետաղական թիթեղներ, որոնք ամրացվում են կողի շուրջը և միմյանց կարերի միջոցով։
* Synthes matrixrib ֆիքսման համակարգը ունի երկու եղանակ. նախապես պատրաստված մետաղական թիթեղ է, որ ֆիքսվում է կողերին պտուտակներով կամ կարերով։
* Առաջային ֆիքսատորը մետաղական թիթեղ է, որն ունի բազմաթիվ անցքեր պտուտակների համար։ Այն տեղադրվում է կողերի վրա և ամրացվում ոսկրին համապատասկան դիրքով։
* U-աձև թիթեղներ, որոնք ֆիքսվում են պտուտակներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտրվածքներ
Կատեգորիա:Կրծքավանդակի վնասվածքներ
Կատեգորիա:Վնասվածքներ