Երկաթուղային աղետ Օհայոյում

**Երկաթուղային աղետ Օհայոյում,** 2023 թվականի փետրվարի 3-ին վինիլքլորիդ, բութիլակրիլատ, էթիլհեքսիլ ակրիլատ և էթիլենգլիկոլ մոնոբուտիլ եթեր փոխադրող բեռնատար գնացքը դուրս է եկել ռելսերից Նորֆոլկի հարավային երկաթուղու Օհայոյի Արևելյան Պաղեստինի տարածքում։ Արտակարգ իրավիճակների բրիգադները պետական պաշտոնյաների խնդրանքով իրականացրել են արտահոսքի վերահսկվող այրում, որն օդ է արտանետել քլորաջրածին և ֆոսգեն։ Արդյունքում 1,6 կմ շառավղով բնակիչները տարհանվել են, և երեք նահանգների գործակալություններից արտակարգ արձագանք է սկսվել։ EPA-ն հրապարակել է Norfolk Southern-ի կողմից տրամադրված ցուցակը, որը փաստագրել է յուրաքանչյուր վագոնի բեռը, վտանգի տեսակը (եթե այդպիսին կա) կապված յուրաքանչյուր վագոնի պարունակության հետ, ինչպես նաև այն աստիճանը, թե որքանով է քսան վագոններից յուրաքանչյուրը տուժել են ռելսերից դուրս գալու արդյունքում։ Առավել վտանգավոր պայթյունից խուսափելու համար, շարժական ցիստեռններում առկա վինիլքլորիդն ազատ է արձակվել և վերահսկելի կերպով այրվել։

## Նախապատմություն
Ռելսերից դուրս եկած Նորֆոլկի հարավային երկաթուղու բեռնատար գնացքը, որը բաղկացած էր ES44AC #8152 առաջատարով երեք լոկոմոտիվներից, ինը դատարկ վագոններից և 141 բեռնված վագոններից։ Գնացքը երթևեկում էր Իլինոյս նահանգի Մեդիսոն քաղաքի Սենթ Լուիսի տերմինալայից մինչև Փենսիլվանիա նահանգի Քոնվեյ քաղաքում գտնվող Նորֆոլք Հարավային Քոնվեյ Յարդ։

2014 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսն ընդունել է երկաթուղային անվտանգության բարելավման ակտ, որը պահանջել է էլեկտրոնային կառավարվող օդաճնշման (ECP) արգելակներ «դյուրավառության բարձր վտանգի ենթակա» գնացքների համար Ռելսերից դուրս եկած գնացքը ECP արգելակներ չի ունեցել, ինչը Դաշնային երկաթուղու վարչության նախկին պաշտոնյա Սթիվեն Դիտմայերի խոսքերով կնվազեցներ վթարի ծանրությունը։ 2017 թվականին երկաթուղու տրանսպորտային ճյուղը հաջողությամբ լոբբինգ է անցկացրելն Կոնգրեսում, որպեսզի չեղարկեն վտանգավոր նյութեր տեղափոխող գնացքների վրա նման արգելակների օգտագործումը պահանջող կանոնակարգերը։

ԱՄՆ տրանսպորտի դեպարտամենտի խողովակաշարերի և վտանգավոր նյութերի անվտանգության վարչությունը (PHMSA) հայտարարել է, որ FAST ակտը պահանջել է չեղյալ համարել ECP արգելակներին ներկայացվող պահանջները, քանի որ 2018 թվականի վերլուծող զեկույցում ասվում է, որ «ECP արգելակների ակնկալվող ծախսերը զգալիորեն ավելի բարձր են, քան ակնկալվող օգուտը»։

Ռելսերից դուրս եկած գնացքը չի համապատասխանել «դյուրավառության բարձր վտանգի ենթակա» գնացքների չափանիշներին և, հետևաբար, դրա վրա չի ազդել 2014 թվականի օրենսդրությունը կամ դրա չեղարկումը 2017 թվականին։ NTSB-ն այս տեխնոլոգիան առաջարկել է բոլոր տեսակի գնացքների համար։

## Վթար
մինի|349x349px|Հրդեհի ծուխը գիշերային երկնքում
2023 թվականի փետրվարի 3-ին, ժամը 20:55-ի սահմաններում, EST 20:55-ի սահմաններում, մոտ 50 ցիստեռն դուրս է եկել ռելսերից 4800 բնակչություն ունեցող՝ Արևելյան Պաղեստին քաղաքի հառվածում։ Գնացքի 141 վագոններից 20-ը տեղափոխել են վտանգավոր նյութեր, որոնցից 14-ը՝ վինիլքլորիդ։ Տեղափոխվող այլ քիմիական նյութերը ներառել են բութիլ ակրիլատ, էթիլհեքսիլ ակրիլատ, էթիլենգլիկոլ մոնոբուտիլ եթեր, իզոբուտիլեն, այրվող հեղուկներ և բենզոլի մնացորդներ։ Norfolk Southern-ը հայտնել է EPA-ին, որ վթարվել են բուտիլակրիլատ և էթիլհեքսիլ ակրիլատ պարունակող ցիստեռները։

Մոտ 48 ժամ անց, Տրանսպորտի անվտանգության ազգային խորհուրդը հրապարակել է նախնական եզրակացություններ, որոնք ցույց են տվել, որ վթարից մեկ ժամ առաջ վագոնի անիվների առանցքից նկատվել են կայծեր, հետևաբար ռելսերից դուրս գալը առաջացել է վագոններից մեկի մեխանիկական խնդրի պատճառով։

## Արտակարգ իրավիճակների ծառայությունների արձագանք
մինի|263x263փքս
մինի
Վթարից հետո մոբիլիզացվել են 70 շտապ օգնության գործակալություններ Օհայոյից, Արևմտյան Վիրջինիայից և Փենսիլվանիայից։ Արևելյան Պաղեստինի քաղաքապետ Թրենտ Կոնաուեյը արտակարգ դրություն է հայտարարել։

Նորֆոլքի հարավային անձնակազմն առաջինն է արձագանքել փետրվարի 3-ին։ Փետրվարի 4-ին նրանք նկատել են ջրի արտահոսք Սուլֆուր Ռուն և Լեսլի Ռուն և տեղադրել են ամբարտակներ լողացող նյութերը առանձնացնելու համար։ Միացյալ Նահանգների շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալությունը (EPA)  փետրվարի 3-ին սկսել է օդի որակի մոնիտորինգ։ Ըստ ԱՄՆ EPA-ի, մարդիկ կարող են օդում զգալ  բուտիլ ակրիլատը ազդեցության սահմանից ցածր ցածր կոնցենտրացիայի դեպքում։ Աշխատանքի անվտանգության և առողջության ազգային ինստիտուտը (NIOSH) բութիլ ակրիլատի ազդեցության սահմանաչափը սահմանել են միջինը 55 մգ/մ3։

Փետրվարի 5-ին գնացքի ցիստեռներից մեկում ջերմաստիճանի փոփոխության պատճառով մեծացել է պայթյունի հնարավորությունը։ Չնայած վթարից հետո վինիլքլորիդ պարունակող հինգ ցիստեռները մնացել են անվնաս, բայց դրանցից մեկի փականը վնասվել էր։ Օհայոյի նահանգապետ Մայք Դիվայնը ակտիվացրեց Օհայոյի Ազգային գվարդիան՝ տեղական իշխանություններին օգնելու համար։ Դի Ուայնն ասել է, որ «Սա կյանքի և մահվան հարց է»։ Փենսիլվանիայի նահանգապետ Ջոշ Շապիրոն հրամայել է տարհանել վթարին սահմանակից Բիվեր շրջանի բնակիչներին։ Վթարից առաջացած հրդեհը տևել է մինչև փետրվարի 5-ը։

Փետրվարի 6-ին նահանգապետներ Դուայնը և Շապիրոն հրամայել են պարտադիր տարհանել 1,6-3,2 կմ շրջանագծով տարածքի բոլոր բնակիչներին։ Հետագա պայթյունները կանխելու նպատակով՝ Նորֆոլկի հարավային արտակարգ իրավիճակների բրիգադները վերահսկելով դատարկել և այրել են վինիլքլորիդի հինգ ցիստեռների պարունակությունը։ Այրումից սև ամպեր են առաջացել և օդում տարածվել են ֆոսգեն և քլորաջրածին։ Թեև պաշտոնյաները հայտնեցին, որ օդի որակի ցուցանիշները մտահոգության առիթ չեն տալիս մոտակա Մահոնինգ և Թրամբուլ շրջանների բնակիչները հայտնել են իրենց տարածքներում քիմիական հոտի մասին։ Յանգսթաուն շրջանի պաշտոնյաները բնակիչներին խորհուրդ են տվել մնալ տանը։ Փետրվարի 7-8-ին անցկացված օդի մոնիտորինգը բացահայտել է օդում ցնդող օրգանական միացությունների (VOCs) ավելացում զննման մակարդակից ցածր և մասնիկների ավելացում, հավանաբար մուրից Լ

Փետրվարի 8-ին նահանգային և դաշնային EPA-ի աշխատակիցները նկատել են յուղի արտահոսք հողի վրա և տեղեկացրին Norfolk Southern-ին, որը սկսել է հեռացնել այն վակուումային բեռնատարով։

Փետրվարի 9-ին տարհանումը չեղարկվել է այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ը. EPA-ն հայտնել է, որ տարհանման գոտու ներսում և դրսում օդը վերադարձել է նորմալ մակարդակի։ Չնայած վթարի վայրում հայտնաբերվել են թունավոր նյութեր, դրանք տարածքից դուրս չեն հայտնաբերվել։ Օհայոյի EPA-ն նաև հայտնել է, որ տարբեր ջրային ուղիներից ստացված խմելու ջուրը անվտանգ է։ Փետրվարի 8-ի փորձարկման զեկույցում Օհայոյի EPA-ն ցույց տվեց WKBN-TV-ին, որ վինիլքլորիդ, բենզոլ, որոշ քլորացված օրգանական միացություններ և այլ VOCs ջրի մեջ չեն հայտնաբերվել։

## Առողջապահական և բնապահպանական մտահոգություններ
մինի|261x261փքս|Բեռնատար գնացքի  ռելսերից դուրս  եկած ցիստեռները՝ նկարված անօդաչու սարքից։

Օհայոյի բնական ռեսուրսների դեպարտամենտը հայտնել է, որ քիմիական արտահոսքի պատճառով շրջակա գետերում մոտ 3500 փոքր ձուկ է սատկել։ Դիտվել է յուղոտ նյութերի ներթափանցում հողը։

Քարնեգի Մելլոնի համալսարանի քիմիայի պրոֆեսոր Նիլ Դոնահյուն մտահոգություն է հայտնել վինիլքլորիդի այրման ժամանակ դիօքսինների հնարավոր արտադրության վերաբերյալ, մինչդեռ Միլքենի ինստիտուտի հանրային առողջության դպրոցի դեկան Լին Գոլդմանը ավելի շատ անհանգստացած է եղել մնացորդային վինիլքլորիդից։ Գազային աղտոտիչները արագորեն ցրվում են օդում, սակայն դիօքսինները կայուն են։

## Հայցեր
Փետրվարի 8-ին տուժած ձեռնարկությունները և բնակիչները երեք կոլեկտիվ հայց  են ներկայացրել Նորֆոլք Հարավային երկաթուղու դեմ։ Հայցերից մեկը պահանջում է ընկերությունից վճարել վթարի տեղից 48 կմ շառավղով ապրող մարդկանց բժշկական զննումների և բուժման համար։  Նորֆոլք Հարավային երկաթուղին առաջարկել է 1000-ական դոլար վճարել տեղացիներին՝ «տարհանման հետ կապված ծախսերը հոգալու համար»։ Որոշ բնակիչներ մտահոգություն են հայտնել, որ այս վճարումները կսահմանափակեն ապագա իրավական գործողություններին միանալու իրենց հնարավորությունը։

## Արձագանք
Գնացքի ռելսերից դուրս գալու առիթով վերսկսել է ազգային քննարկում արդյունաբերության աշխատանքային պայմանների և անվտանգության հետ կապված մտահոգությունների վերաբերյալ, ինչպիսին են արգելակման անվտանգության ժամանակակից կանոնակարգերի բացակայությունը, ճշգրիտ պլանային երկաթուղու (PSR) իրականացումը, կրճատված երկաթուղային աշխատողների քանակը և վագոնների, գնացքների երկարությունների ու քաշի ավելացումը. Քննադատները նշել են, որ երկաթուղային ընկերությունները չեն կարողացել ներդրումներ կատարել գնացքների սպասարկման մեջ՝ վթարները կանխելու համար, թեև նրանք իրականացնում են բաժնետոմսերի հետգնում։

Փետրվարի 14-ին Օհայոյի նահանգապետ Մայք Դեուայնը լրագրողներին ասել է, որ քիմիական նյութերի վերահսկվող արտազատումից հետո ինքը որևէ խնդիր չի տեսնում տարածքում, և որ նախագահ Ջո Բայդենն առաջարկել է դաշնային օգնություն, սակայն Դեուայնը կարծում է, որ հետագա օգնության կարիք չկա։

Փետրվարի 16-ին Մայք Դեուայնը հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է, որ Սպիտակ տան հետ խոսելուց հետո նա լրացուցիչ օգնություն է խնդրել ԱՄՆ կառավարությունից։ Նա հավելյալ օգնություն է խնդրել Առողջապահության և հասարակական ծառայությունների վարչությունից, Առողջապահության և արտակարգ իրավիճակների արձագանքման թիմից և Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնից։ Դեուայնը նաև ասել է, որ իր գրասենյակը տեղեկացվել է FEMA-ի կողմից, որ տվյալ աղետի համար FEMA-ն օգնություն տրամադրելու իրավասու չէ։ Փետրվարի 17-ին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ նա ասել է, որ «թեև FEMA-ն աղետների դեպքում աջակցություն է տրամադրում, բայց նրանք սովորաբար ներգրավված են այն աղետների դեպքում օգնելուն, որտեղ հսկայական տնային կամ գույքային վնաս կա», ինչպիսիք են տորնադոները, ջրհեղեղները կամ փոթորիկները Բայդենի խոսնակն ասել է, որ FEMA-ն իրականում աջակցում է մյուս գործակալություններին, որոնք ավելի լավ էին համապատասխանում այս տեսակի աղետներին

Միջադեպին հաջորդել են բազմաթիվ կեղծ կամ ապակողմնորոշիչ հայտարարություններ, որոնք շրջանառվել են սոցիալական ցանցերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2023 աղետներ
Կատեգորիա:2023 իրադարձություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի երկաթուղային տրանսպորտ
Կատեգորիա:Տրանսպորտային աղետներ