Լոնդոն Քեյջ

մինի|Լոնդոն Քեյջի գտնվելու վայրը Քենսինգթոնում և Չելսիում
**Լոնդոն Քեյջ,** Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո MI19 ռազմագերիների կենտրոն, որտեղ հիմնականում հարցաքննվում էին գերեվարված գերմանացիները, այդ թվում՝ ՍՍ-ի անձնակազմը և Նացիստական կուսակցության անդամները։ Լոնդոնի Քենսինգթոնի պալատական ​​գարդենսի 6, 7 և 8 շենքերի տարածքում տեղակայված ստորաբաժանումը հետաքննության էր ենթարկվել՝ տեղեկություններ կորզելու համար հաճախակի կտտանքների կիրառման մեղադրանքներից հետո։ Այն լուծարվեց 1948 թվականի սկզբին։

## Պատմություն
Միացյալ Թագավորությունը համակարգված կերպով հարցաքննել է իր բոլոր ռազմագերիներին։ 1940 թվականին Միացյալ Թագավորության յուրաքանչյուր հրամանատարական տարածքում ստեղծվեց բանտարկյալների հարցաքննության քեյջ, որը կառավարվում էր հետախուզական կորպուսի (դաշտային անվտանգության ոստիկանություն) ռազմագերիների հարցաքննության բաժնի պետ Ալեքսանդր Սքոթլանդի կողմից պատրաստված սպաների կողմից։ Բանտարկյալներին քեյջերում հարցաքննելուց հետո ուղարկում էին բանտային ճամբարներ։ Հարավային Անգլիայից մինչև Շոտլանդիա հիմնադրվել է 9 քեյջ, որոնցից Լոնդոն Քեյջը, նաև կարևոր տարանցիկ ճամբար է եղել։

Քեյջերը տարբերվում էին իրենց հարմարություններով։ Դոնկաստեր Քեյջը քաղաքի ձիարշավարանի մի մասն օգտագործում էր որպես ճամբար, մինչդեռ Քեթերիկի և Լաֆբորոյի քեյջերը գտնվում էին մերկ դաշտերում։ Լոնդոն Քեյջը, որը գտնվում էր քաղաքի նորաձև թաղամասում, տեղ ուներ 60 կալանավորի համար, հագեցած էր հինգ հարցաքննության սենյակով և անձնակազմով, որը կազմված էր Սքոթլանդի ենթակայության տակ ծառայող 10 սպաներից, գումարած մեկ տասնյակ ենթասպաներից, որոնք ծառայում էին որպես հարցաքննողներ և թարգմանիչներ։ Անվտանգությունն ապահովում էին Գվարդիայի գնդերի զինվորները, որոնք ընտրվել էին իրենց հասակի, այլ ոչ թե մտքի համար։ Բրիտանացի ենթասպաներից շատերը ազատ տիրապետում էին գերմաներենին և հմուտ էին բանտարկյալներին համոզելու և տեղեկություններ կորզելու մեջ։ Ոմանք խորհրդային համազգեստ էին կրում՝ գերմանացիների՝ ռուսներից վախենալու պատճառով ։

Պատերազմից հետո ռազմագերիների հարցաքննության բաժինը հայտնի դարձավ որպես պատերազմական հանցագործությունների հետաքննության ստորաբաժանում, իսկ Լոնդոն Քեյջը դարձավ կասկածյալ պատերազմական հանցագործների հարցաքննության շտաբը։ Լոնդոն Քեյջում բանտարկված գերմանացի ռազմական հանցագործների թվում էր ՍՍ-ական Ֆրից Կնյոխլեյնը, որը պատասխանատու էր 1940 թվականի մայիսին Ֆրանսիայի Լե Պարադիս քաղաքում հանձնված 97 բրիտանացի գերիների սպանության համար։ Կնյոխլեյնը դատապարտվեց և կախաղան հանվեց 1949 թվականին։ Ալեքսանդր Սքոթլանդը մասնակցել է գեներալ Կուրտ Մեյերի հարցաքննությանը, ով մեղադրվում էր կանադական զորքերի կոտորածին մասնակցելու մեջ։ Մեյերը դատապարտվեց մահվան, չնայած դատավճիռը չիրականացվեց։ Սքոթլանդը նկատեց, որ Մեյերը ավելի մեղմ վերաբերմունքի է արժանացել այն բանից հետո, երբ վայրագության մասին լուրը սառել էր։

ՍՍ-ի և ոստիկանության ղեկավար Յակոբ Շպորենբերգը պատերազմից հետո հարցաքննվել է քեյջում, ինչը նպաստել է նրա պատասխանատվության հաստատմանը պատերազմի ավարտին Լեհաստանում 46,000 հրեաների մահվան համար։ Սպորենբերգը մահապատժի է դատապարտվել Վարշավայի լեհական դատարանի կողմից 1950 թվականին և կախաղան է բարձրացվել 1952 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։

Պատերազմից հետո Լոնդոն Քեյջով անցած այլ ռազմական հանցագործների թվում էր ՍՍ-ի գեներալ Զեպ Դիտրիխը, որը մեղադրվում էր, բայց երբեք դատական հետապնդման չի ենթարկվել 1940 թվականին բրիտանացի գերիների սպանության մեջ։ Ալեքսանդր Սքոթլանդը մասնակցել է ՍՍ-ի և Գեստապոյի տղամարդկանց գործի հետաքննությանը, որոնք 1944 թվականին «Մեծ փախուստ» անվամբ հայտնի իրադարձությունից հետո, սպանել էին «Ստալագ Լուֆտ III»-ից փախած 50 բանտարկյալներին։ Լոնդոն Քեյջը փակվեց 1948 թվականին։

## Կտտանքների մեղադրանքներ
Ալեքսանդր Սքոթլանդը պատերազմից հետո գրել է «Լոնդոն Քեյջ» վերնագրով հուշագրություն, որը 1950 թվականին ներկայացվել է Պատերազմական գրասենյակ՝ գրաքննության նպատակով։ Սքոթլանդին խնդրեցին հրաժարվել գրքից և սպառնացին հետապնդվել «Պաշտոնական գաղտնիքների մասին» օրենքի համաձայն, իսկ Հատուկ ստորաբաժանման աշխատակիցները խուզարկեցին նրա տունը։ Արտաքին գործերի նախարարությունը պնդեց, որ գիրքը ընդհանրապես արգելվի, քանի որ այն կօգնի ռազմական հանցագործների շահերի օգտին քարոզչություն անող անձանց։ MI5-ի կողմից ձեռագրի գնահատման մեջ թվարկված է, թե ինչպես է Սքոթլանդը մանրամասնորեն խախտում 1929 թվականի Ժնևի կոնվենցիան, այդ թվում՝ բանտարկյալներին գլխին ծեծի ենթարկելու և ծնկի իջնելու հարկադրանքով, մինչև 26 ժամ ուշադրության կենտրոնում կանգնելու հարկադրանքով, ինչպես նաև մահապատժի և անտեղի վիրահատության սպառնալիքներով։ Գիրքը վերջնականապես հրատարակվեց 1957 թվականին՝ յոթ տարվա ուշացումից և բոլոր մեղադրական նյութերը խմբագրելուց հետո։

Լոնդոն Քեյջում, Սքոթլանդը պնդում էր, որ խոստովանությունները ստացվել են բանտարկյալների ցուցմունքներում առկա անհամապատասխանությունների հիման վրա, և նշել էր։Սադիզմը հերքելով՝ Սքոթլանդը նշել է, որ արվել են այնպիսի բաներ, որոնք մտավոր առումով նույնքան դաժան էին։ Նա ասաց, որ մեկ «անամոթ և համառ» բանտարկյալի ստիպել են մերկանալ և մարզվել։ Սա նրան լիովին հյուծեց, և նա սկսեց խոսել։ Բանտարկյալներին երբեմն ստիպում էին կանգնած մնալ ամբողջ օրը, և եթե բանտարկյալը ուզում էր միզել, պետք է դա աներ հենց այդ պահին՝ հագուստով։ Այն զարմանալիորեն արդյունավետ էր։

Սքոթլանդը հրաժարվեց թույլատրել Կարմիր Խաչի ստուգումները Լոնդոնի Քեյջում՝ այն հիմքով, որ այնտեղ գտնվող բանտարկյալները կամ քաղաքացիական անձինք էին, կամ զինված ուժերի հանցագործներ։

1940 թվականի սեպտեմբերին MI5-ի հակահետախուզության B բաժնի տնօրեն Գայ Լիդդելն ասաց, որ հարցաքննությանը ներկա մի սպա իրեն ասել է, որ Սքոթլանդն հարվածել է գերի վերցված գերմանացի գործակալի ծնոտին MI5-ի գաղտնի հարցաքննության կենտրոնում՝ 020 ճամբարում։ Գործակալը Վուլֆ Շմիդտն էր, որը հայտնի էր Թեյթ կոդային անվամբ։ Լիդդելը իր օրագրում գրել է, որ Սքոթլանդը «հարվածում էր Թեյթի ծնոտին, և կարծում եմ՝ ինքն էլ այն հետ ստացավ»։ Լիդդելն ասել է.Լիդդելը նաև ասաց, որ,Հետագայում Շմիդտը դարձավ կրկնակի գործակալ գերմանացիների դեմ՝ MI5-ի կողմից գործարկվող կրկնակի գործակալների, «Կրկնակի խաչ», համակարգի շրջանակներում։

1943 թվականին Լոնդոն Քեյջում վատ վերաբերմունքի մասին մեղադրանքները հանգեցրին MI5-ի տնօրեն Մաքսվել Նայթի պաշտոնական բողոքի՝ ուղղված Պատերազմի հարցերով պետքարտուղարին։ Մեղադրանքները ներկայացրել էր գերմանացի հականացիստ Օտտո Վիտը, ով հարցաքննվել էր՝ պարզելու համար, թե արդյոք նա գործում էր գերմանական հետախուզության անունից։
Իր ռազմական հանցագործությունների դատավարության ժամանակ Կնյոխլեյնը պնդեց, որ իրեն խոշտանգել են, ինչը Սքոթլանդը Լոնդոն Քեյջում մերժում է որպես «անհիմն մեղադրանք»։ Կնյոխլեյնի խոսքով՝ նրան մերկացրել են, զրկել քնից, պահակները նրան ոտքով հարվածել են և սովամահ արել։ Նա ասաց, որ ստիպված է եղել չորս ժամ նեղ շրջանագծով քայլել։ Ալեքսանդր Սքոթլանդից բողոքելուց հետո, Կնյոխլեյնը պնդում է, որ իրեն սառը ջրում խեղտել են, աստիճաններից ներքև են հրել և ծեծել։ Նա պնդել է, որ իրեն ստիպել են կանգնել տաք գազօջախի կողքին, նախքան սառը ջրով ցնցուղ ընդունելը։ Նա պնդում էր, որ իրեն և մեկ այլ բանտարկյալի ստիպում էին շրջանագծով վազել՝ ծանր գերաններ կրելով։

Կնյոխլեյնը գրել է,Նա պնդում էր, որ մյուս բանտարկյալներին ծեծի են ենթարկել մինչև այն պահը, երբ նրանք աղաչել են, որ իրենց սպանեն, մինչդեռ ոմանց ասել են, որ նրանց կարող են անհետացնել։ Սքոթլանդն իր հուշագրություններում գրել է, որ Կնյոխլեյնին ընդհանրապես չեն հարցաքննել Լոնդոն Քեյջում, քանի որ բավարար ապացույցներ կային նրան դատապարտելու համար, և նա չէր ուզում, որ շփոթեցնող փաստաթղթեր լինեին, որոնց օգնությամբ նա կարող էր փորձել դուրս պրծնել ցանցից։ Քեյջում անցկացրած իր վերջին գիշերների ընթացքում, Սքոթլանդը նշում է,1947 թվականին տեղի ունեցած դատավարության ժամանակ տասնութ գերմանացիների նկատմամբ, որոնք մեղադրվում էին Ստալագ Լյուֆտ III-ից փախած հիսուն դաշնակից գերիների կոտորածի մեջ, գերմանացիները դատապարտվում էին սովի, քնի զրկանքի, «երրորդ աստիճանի» հարցաքննության մեթոդների և էլեկտրական շոկի միջոցով կտտանքների։ Սքոթլանդը իր հուշագրություններում դրանք նկարագրում է այսպես։Սքոթլանդը դատավարության ժամանակ հերքեց մեղադրանքները։ Լոնդոնի Քեյջում նա ասում է, որ ինքը...

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The London Cage
* Piece details TS 50/3, Publication of book 'The London Cage' by Lt Col A P Scotland: retention of his manuscripts under the Official Secrets Act 1911; Catalogue of The National Archives
* Item details TS 50/3/1; Catalogue of The National Archives
* WO 32/16025, Film "Britain's Two Headed Spy": provision of facilities and correspondence with Colonel A P Scotland; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 208/4294, Papers recovered from Lt Col A P Scotland: notes on operation of War Crimes Interrogation Unit, work and organisation of Prisoners of War Interrogation Section (Home) and miscellaneous subjects; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 208/4295, Papers recovered from Lt Col A P Scotland: reports of atrocities in European theatre of operation; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 208/4296, Papers recovered from Lt Col A P Scotland: German concentration camps; POW interrogation reports; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 208/4297, Papers recovered from Lt Col A P Scotland: Emsland penal camps; reports; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 208/4298, Papers recovered from Lt Col A P Scotland: Emsland penal camps; statements of former prisoners and guards; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 208/4299, Papers recovered from Lt Col A P Scotland: Emsland penal camps; War Crimes Investigation Unit correspondence; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 208/4300, Papers recovered from Lt Col A P Scotland: miscellaneous papers; Catalogue of The National Archives
* Item details WO 208/4300/1; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 208/4301, Papers recovered from Lt Col A P Scotland: shooting of RAF officers at Stalag III; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 309/1813, Report on Wormhoudt case by Lt Col A P Scotland, OC War Crimes Interrogation Unit; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 309/1814, Report on Wormhoudt case by Lt Col A P Scotland, OC War Crimes Interrogation Unit: later version, with additional material; Catalogue of The National Archives
* Piece details WO 311/567, Review of sentences given to war criminals and correspondence between Lt Col A P Scotland and Brig H Shapcott, Army Legal Service; Catalogue of The National Archives

Կատեգորիա:1940 հիմնադրումներ Անգլիայում
Կատեգորիա:1948 կազմալուծումներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք