open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Չիմինա

**Չիմինա** (), կոմունա Իտալիայի Կալաբրիա մարզի Ռեջիո Կալաբրիա գավառում։ Սահմանակից է Անտոնիմինա, Արդորե, Չիտանովա, Մոլոկիո, Պլատի, Սանտ'Իլարիո դելո Յոնիո, Վարապոդիո համայնքներին։

Բնակչությունը՝ 570 մարդ (2014 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 14 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 48 կմ² տարածք։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0964, փոստային ինդեքս՝ 89040։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:1915
  bar:1871 from: 0 till:1881
  bar:1881 from: 0 till:2022
  bar:1901 from: 0 till:2243
  bar:1911 from: 0 till:2179
  bar:1921 from: 0 till:2116
  bar:1931 from: 0 till:2172
  bar:1936 from: 0 till:2230
  bar:1951 from: 0 till:2207
  bar:1961 from: 0 till:1742
  bar:1971 from: 0 till:1310
  bar:1981 from: 0 till:975
  bar:1991 from: 0 till:838
  bar:2001 from: 0 till:683

PlotData=

  bar:1861 at:1915 fontsize:XS text: 1915 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1881 fontsize:XS text: 1881 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:2022 fontsize:XS text: 2022 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2243 fontsize:XS text: 2243 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:2179 fontsize:XS text: 2179 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2116 fontsize:XS text: 2116 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2172 fontsize:XS text: 2172 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2230 fontsize:XS text: 2230 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2207 fontsize:XS text: 2207 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:1742 fontsize:XS text: 1742 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1310 fontsize:XS text: 1310 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:975 fontsize:XS text: 975 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:838 fontsize:XS text: 838 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:683 fontsize:XS text: 683 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չիմինայի պաշտոնական կայքէջը (իտալերեն)

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արայոզիս

**Արայոզիս ** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ Մարանիան նահանգի հարավային մարզում։ Մտնում է Բայշու Պրանաիբա Մարանենսիի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 37 067 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 782,5 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 20,8 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1938 թվականի մարտի 29-ին։ Քաղաքի տոնը նշվում է մարտի 29-ին։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 41.667.419,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.188,05 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,486 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Արայոզիսի մասին

Կատեգորիա:1938 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Կաղշնակ

**Կաղշնակ** (), իշակառ, կածակ, կարպ փշավոր, տափափուշ։ Աստղածաղկավորների կամ բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող երկամյա խոտաբույս է։ Լինում է 150 սմ բարձրության, ճյուղավոր, փշապատ ցողուններով բույս։

## Կենսաբանական նկարագիր

Դեղաբույսն ունի երկարավուն, փշոտ տերևներ։ Ծաղիկները երկսեռ են, վարդագուն, հաճելի բույրով։ Սերմերն ունեն փուփուլիկներ, երկարավուն են, ուղիղ կամ թույլ կորացած, գորշ կամ դարչնագույն։ Մեկ բույսն ընդունակ է տալու մինչև 8000 սերմիկ։ Ծաղկում է հուլիսից մինչև սեպտեմբեր, իսկ պտուղները ասունանում են օգոստոսին։ Դեղաբույսը մեղրատու է։

## Աշխարհագրական տարածում

Հայաստանում աճում են դեղաբույսի սովորական, հայկական և տարբերափուշ տեսակները, որոնք բոլորն էլ ունեն որոշակի բուժական նշանակություն։ Կաղշնակը աղբային մոլախոտ է, մեծ չափերով հանդիպում է ճամփեզրերին, բնակարանների մոտ, ցանքերում, արոտավայրերում և այլուր։

## Բուժական նշանակություն

Բուժման նպատակով օգտագործում են բույսի տերևները, ծաղկազամբյուղները և տերևակիր ընձյուղները, որոնք հավաքում են ծաղկման սկզբում։ Ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործվել է որպես հակաբորբոքիչ, հականեխիչ, արյունահոսությունը դադարեցնող միջոց։ Հայկական ժողովրդական բժշրկության մեջ դեղաբույսի եփուկն օգտագործվում է թարախային վերքերի, չարորակ ուռուցքների, փայտացման, անգինայի, ըմպանի բորբոքումների և գինեկոլոգիական մի շարք հիվանդությունների բուժման նպատակով։
Բուլղարիայում կաղշնակով բուժում են հազը, բրոնխիալ ասթման, սրտխառնոցները, մաշկային հիվանդությունները, թութքը, չարորակ ուռուցքները։

### Քիմիական բաղադրություն

Բույսի ծաղկաբույլերը և տերևները պարունակում են քիչ քանակությամբ ալկալոիդներ, C վիտամին, դաբաղանյութեր, ինուլին, սապոնիններ, սեսկվիտերպենային լակտոն, արկցիոպիկրին, սերմերը՝ 35-38%, իսկ ցողունի միջուկը՝ 53,5% ճարպայուղ։

## Օգտակար հատկանիշներ
Քանի որ ամենամյա խոշոր չափերի մթերումները սպառնում են դեղաբույսերի արեալների պահպանմանը, այն վաղուց արդեն մշակվում է։ Հալևորիկը մեղրատու է․ վերգետնյա մասերից ստացվող ներկերով գործվածքները ներկում են կանաչ գույնի։

## Պատկերասրահ

Onopordum acanthium 02.JPG
Onopordum bracteatum0.jpg
ONOPORDUM ACANTHIUM - AGUDA - IB-707 (Cardot gros).JPG
OnopordonAcanthium-plant2.jpg
Onopordum acanthium 003.JPG
Onopordum acanthium - MHNT.BOT.2007.40.4.jpg

## Արտաքին հղումներ
*Onopordum acanthium

Կատեգորիա:Աստղածաղկավորներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Յուրի Պիմենով

**Յուրի (Գեորգի) Իվանովիչ Պիմենով** (), ռուս խորհրդային նկարիչ, գրաֆիկ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1970)։ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1962)։

## Կենսագրություն
1920-1925 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Վխուտեմասում (Բարձրագույն գեղարվեստական տեխնիկական արվեստանոցներ)՝ Մ․ Վ․ Մալյուտինի, Վ․ Ա․ Ֆավորսկու մոտ։ Դասավանդել է (1945-1972,1947 թվականից՝ պրոֆեսիոնալ) Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական ինստիտուտում։ Պիմենովի վաղ շրջանի գործերին բնորոշ է հորինվածքի մոնումենտալությունը։ 1930-ական թվականներից սկսած Պիմենովը հիմնականում ստեղծել է ժանրային նկարներ, ինչպես և բնանկարներ ու նատյուրմորտներ։ Մարդուն պատկերելով աշխատանքում և ամենօրյա հոգսերով՝ Պիմենովը բացահայտել է խորհրդային իրականության առօրյա երևույթների բանաստեղծականությունն ու կարևորությունը։ Ստեղծելով հիմնականում խորհրդային կանանց կերպարներ՝ քնարականորեն հավաստում է նրանց հոգևոր և ֆիզիկական գեղեցկությունը։ Աշխատել է նաև գրաֆիկայի և բեմանկարչության ասպարեզներում։

## Լավագույն աշխատանքներ
«Նոր Մոսկվան» (1937), «Անվադողերի հետքերը» (1944, երկուսն էլ՝ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա), «Նոր թաղամասեր» (1963-1967, լենինյան մրցանակ, 1967), Լավրենյովի «Նրանց համար, ովքեր ծովում են» (1946, Փոքր թատրոն, Մոսկվա, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1947) և Վիննիկովի «Լայնարձակ տափաստան» (1949, Խորհրդային բանակի կենտրոնական թատրոն, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1950) պիեսների ներկայացումների ձևավորումները։ Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական նկարիչներ
Եփրատի բարդի

**Բարդի Եփրատի** (), ուռազգիների ընտանիքին պատկանող բարդի ցեղի բույս։ 
Փոքր ծառ է, մինչև 10-12 մ բարձրությամբ, գորշամոխրավուն, ճաքճքված կեղևով և մոխրասպիտակ, մերկ ընձյուղներով։ Բողբոջները թավոտ են։ Տերևները կաշվեկերպ են, մոխրակապտավուն և մերկ։ Այս ծառատեսակը հետաքրքիր է այն բանի շնորհիվ, որ մեկ ծառի վրա կարելի է տեսնել ամենաբազմազան ձևի տերևներ․ ձվաձև, ռոմբաձև, լայն դելտայանման, երկարավուն նշտարաձև, ամբողջաեզր ու բլթակավոր և այլն։ Այս հետաքրքիր երևույթը տարատերևություն է կոչվում։ Բաժանասեռ է։ Արական կատվիկներն ունեն 3-5սմ երկարություն, 25-30 առէջ։ Իգական կատվիկներ երկարությունը 4-5 սմ է։ Պտուղը տուփիկ է։ Չափազանց ջերմասեր է, շոգադիմացկուն և լուսասեր, պահանջկոտ է խոնավության նկատմամբ, արտակարգ դեկորատիվ բույս է։ Կեղևի մեջ խեժանութեր է պարունակում, որոնք օգտագործում են ժողովրդական բժշկության բնագավառում։ Բազմանում է սերմերով և վայրակներով։ Վատ է տանում օդի չորությունը։

Մեր հանրապետության սահմաններում հանդիպում է միայն Մեղրիում, իսկ ընդհանրապես տարածված է Կովկասում, Միջին Ասիայում, Աֆղանստանում, Հնդկաստանում, Փոքր Ասիայում։ Աճում է ծովի մակերևույթից մինչև 1000մ բարձրության վրա։

## Պահպանություն
Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է, որը հանդիպում է Արաքս գետի հունի երկարությամբ, դրա մեջ թափվող գետերի ափին և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում և Ուրծի լեռնաշղթայի կիրճում։ Աճման վայրերի պայմանների փոփոխությունը, կապված հատկապես տարածքների ինտենսիվ յուրացման հետ, կարող է առաջացնել բնակության շրջանի կրճատում։ Քանի որ տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս, սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ուռազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Նրբագեղ բառերի այգի

**Նրբագեղ բառերի այգի** (ճապոներեն՝ 言の葉の庭, կոմոնոհա նո նիվա) լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ, ստեղծվել է CoMix Wave Films ստուդիայում։ Ֆիլմի ռեժիսորը և սցենարիստը եղել է Մակոտո Սինկայը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է «Ոսկե ափ» փառատոնի ժամանակ, ապրիլի 28ին Ավստրալիայում։ Ֆիլմի վարձույթը Ճապոնիայում սկսել է 2013 թվականի մայիսի 31-ին։ Ի պատիվ այդ իրադարձության NTV ալիքի ընթացքում Սինկայի նախորդ աշխատանքի՝ «Ամպերի ետևում» ֆիլմի հեռարձակման ժամանակ ցուցադրվել է նոր ֆիլմի հինգ րոպեանոց թրեյլերը։

## Սյուժե
Տակաոն երզում էր ապագայում դառնալ կոշիկի դիզայներ, անձրևային օրերի ժամանակ հնարավորությունը չի կորցնում բացակայել դպրոցից։ Երբ անձրև է գալիս, Տակաոն կանգ է առնում ճապոնական ոճով գեղեցիկ այգում, որտեղ նա սիրում է նկարել կոշիկի ուրվագծեր։ Մի օր անձրևին նա այգում հանդիպում է մի խորհրդավոր կնոջ՝ Յուկինոյին, որը տեսքով նրանից ավելի մեծ է երևում։ Յուկինոն և Տակաոն առաջին անգամը չէ, որ հանդիպում են այգում և խոսում են թեթև թեմաներից, բայց դա լինում էր միայն անձրևային օրերին։ Շուտով նրանք ավելի են մտերմանում, քան ուղակի բարեկամներ, բայց շուտով անձրևային օրերը պետք է վերջանան։

250px|մինի|աջից|Մակոտոն Ռուսաստանում պատասխանում է հանդիսատեսի հարցերին ուղղված Նրբագեղ բառերի այգի անիմեին

## Դերասաններ
### Հիմնական
* **Տակաո Ակիդձուկի** (ճապ՝ 秋月 孝雄) - պատմության գլխավոր հերոս, 15 տարեկան
* **Յուկարի Յուկինո** (ճապ՝ 雪野 百香里) - հիմնական հերոսուհին, 27 տարեկան

### Միջնակարգ
* **Մացումոտո** (ճապ՝ 松本, Մացումոտո)
* **Տակաոի մայրը** (ճապ՝ タカオの母, Տակաո նո հանա)
* **Տակաոյի եղբոր ընկերուհին** (ճապ՝ タカオの兄の彼女, Տակաո նո անի նո կանոձե)
* **Աիձավա** (ճապ՝ 相沢, Աիձավա)
* **Տակաոյի մեծ եղբայրը** (ճապ՝ タカオの兄, Տակաո նա անի)
* **Սատո** (ճապ՝ 佐藤, Սատո)

## Սաունտրեկ
Անիմեի երգը գրել է տաղանդավոր կոմպոզիտոր Դաիսուկե Կասիվան, որը համատեղում է իր երաժշտության մեջ նեոդասական և էմբիենտ։ Դաիսուկե Կասիվան փոխարինեց կեմպոզիտոր Տեմենային այդ նախագծում։

Երգերը կատարում են Նորիյուկի Մակահիրան և Մոտոհիրո Հանան.

# A Rainy Morning ~Գլխավոր վերնագիր~
# Greenery Rain
# Rain Of Recollection
# While Hearing Sound Of Rain
# ASilent Summer
# The Afternoon Of Rainy day
# A Rainy Morning ~Վեևջաբան~

## Ֆիլմի մշակումը
Որպես ֆոն ֆիլմում հիմնականում օգտագործվել են Shinjuku Gyoen այգում արված լուսանկարներ։

## Ստեղծողներ
* Կոնցեպցիայի հեղինակ, սցենարի հեղինակ, ռեժիսոր – Մակետե Սինկաի
* Բեմադրող նկարիչ կերպարների մշակում – Հիրեսի Տակիգուծի
* Ֆոնի մշակում – հայտնի չէ
* Կոմպոզիտոր – Դաիսուկէ Կաիսիվա
* Ֆինանսական տնօրեն – հայտնի չէ
* Պրոդյուսեր – հայտնի չէ
* Վերջավորության կատարող – Նորիյուկի Մակահարա

## DVD-ով թողարկում
2013 թվականի օգոստոսի 28-ին «Reanimedia» ընկերությունը հայտարարեց, որ ստացվել է Ռուսաստանում ֆիլմը թողարկելու արտոնագիր։ Անիմեն սկավառակի վրա սկավառակի վրա Ռուսաստանում թողարկվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ճապոներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2013 թվականին
Կատեգորիա:2010-ականների ճապոներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մանգաներ
Կատեգորիա:2013 մանգաներ
Ֆրանսիայի ամենագեղեցիկ գյուղերը

250px|մինի|Ցանկում ընդգրկված գյուղերի քարտեզ
**«Ֆրանսիայի ամենագեղեցիկ գյուղերը**» (), 1982 թվականին ստեղծված ֆրանսիական միավորում, որի նպատակը հարուստ մշակութային ժառանգություն ունեցող ֆրանսիական փոքրիկ և գեղատեսիլ գյուղերում տուրիզմի խթանումն է։ 2015 թվականի մարտի 1-ի դրությամբ «Ֆրանսիայի ամենագեղեցիկ գյուղերը» ցանկում ներառված է 156 ֆրանսիական գյուղ։

Միությանը միանալու համար կան որոշակի չափանիշներ՝ գյուղի բնակչության թվաքանակը չպետք է գերազանցի 2000-ը, գյուղը պետք է ունենա առնվազն երկու պահպանվող տարածք կամ օբյեկտ (գեղատեսիլ կամ լեգենդար վայրեր կամ գիտական տարածքներ, որոնք ունեն գեղարվեստական կամ պատմական հետաքրքրություն), և ընդունման հայտը պետք է հաստատվի համայնքային խորհրդի կողմից։

Ինչպես նաև հաշվի է առնվում լանդշաֆտի պահպանման քաղաքակությունը, հողօգտագործման հաստատված առանձնահատկությունները, շենքերի սահմանափակ կառուցում և գյուղի գեղագիտական տեսքի պահպանումը։ Այս քաղաքականությունը կարող է պահել տնտեսական զարգացումը, սակայն երաշխավորում է զբոսաշրջիկների կարևոր և շարունակական հոսք։

Նմանատիպ միավորումներ ստեղծվել են Վալոնիայում, Քվեբեկում, Իտալիայում և Իսպանիայում։

## Ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:1982 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Աչուգ

**Աչուգ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սվեչինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վետլուգա գետի ձախ ափին՝ 816 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է, ավազանի տարածքը 64,3 կմ2։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **08010400112110000040649**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **110004064**
* *Ավազանի կոդը* - **08.01.04.001**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **11**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Պիկրիտ

**Պիկրիտ** (հուն․ πικρός — դառը), տիպիկ լրիվ բյուրեղային հրային ապար՝ կազմված ավգիտից ու օլիվինից, եղջրախաբի, բիոտիտի, ռոմբային պիրօքսենի և այլ միներալների աննշան խառնուրդներից։ Օլիվինը հաճախ փոփոխված և տեղակալված է սերպենտինով, ինչպես նաև իդդինգսիտով, քլորիտով, երբեմն՝ ակտինոլիտով։ Պիկրիտում հաճախ հանդիպում է սուլֆիդների ցան։ Ստրուկտուրան հիմնականում հատիկային է, երբեմն՝ պոյկիլիտային։

Կատեգորիա:Ապարներ
Պիեռ Օգյուստ Ռենուարի նկարների ցանկ (1862-1881)

Ստորև թվարկված են ֆրանսիացի հայտնի գեղանկարիչ Օգյուստ Ռենուարի այն նկարները, որոնք առնչվում են իր ստեղծագործական գործունեության իմպրեսիոնստական ժամանակաշրջանի հետ։

## Աղբյուրներ
* Francesca Castellani (trad. Marie-Christine Gamberini), Renoir ։ sa vie, son œuvre [«Renoir»], Paris, Gründ, 1996, 272 p. (ISBN 978-2-7000-2068-7)
* Renoir au XXe siècle, Paris, Réunion des musées nationaux, 2009, 439 p. (ISBN 978-2-7118-5587-2).
* Gilles Néret, Renoir, peintre du bonheur ։ 1841-1919, Köln, Taschen, 2001, 438 p. (ISBN 978-3-8228-5741-0)
*Colin B. Bailey, John House, Christopher Riopelle et John Zarobell, Les Paysages de Renoir, 1865-1883, Milan, 5 Continents Editions srl, 2007, 295 p. (ISBN 978-88-7439-373-2).
* Официальные сайты музеев мира.

Կատեգորիա:Ռենուարի նկարներ
Կատեգորիա:Նկարների ցանկեր
Ազվաժ

**Ազվաժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում։ Աջ վտակ գետի՝ Ռուբկա։

Գետը սկիզբ է առնում Ազվաժ գյուղի մոտ։ Հոսում է արևելք։ Գետաբերանը տեղակայված է Ռուբկա գետի աջ ափին՝ 8,6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **10010300412111100036535**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **111103653**
* *Ավազանի կոդը* - **10.01.03.004**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **11**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պիղատոս Պոնտացի

**Պոնտիոս Պիղատոս** (լատ.՝ *Pontius Pilatus,* հուն.՝ Πόντιος Πιλᾶτος), հռոմեական կառավարիչ Հուդա նահանգում մ․ թ․ 26-36 թվականներին։ Առաջին անունը՝ Պոնտիոս, գրաբարյան Աստվածաշնչի թարգմանության մեջ երկու տեղ (Մտթ. ԻԷ 2, Ղուկ. Գ 1) սխալմամբ թարգմանվել է Պոնտացի, իսկ մի տեղ (Գործք Դ 27)՝ ճիշտ տարբերակով՝ Պոնտիոս Պիղատոս, սակայն հայերենում առավելապես տարածվել է սխալ՝ *Պիղատոս Պոնտացի* տարբերակը (Պիղատոսը պոնտացի չէր)https://www.google.am/books/edition/%D5%80%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B4/82M5AAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%D5%8A%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%AB%D5%B8%D5%BD+%D5%8A%D5%AB%D5%B2%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%BD&dq=%D5%8A%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%AB%D5%B8%D5%BD+%D5%8A%D5%AB%D5%B2%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%BD&printsec=frontcover։ Ըստ անտիկ հեղինակների՝ վարել է հարկային դաժան քաղաքականություն, անարգել հրեաների կրոնական հավատալիքներն ու սովորույթները, անխնա ճնշել ժողովրդական ապստամբությունները։ Համաձայն Հովսեպոս Փլավիոսի և նորկտակարանային ավանդության՝ Պոնտիոս Պիղատոսը, հակառակ իր ներքին համոզմունքի, Հիսուս Քրիստոսին դատապարտել է խաչելության։ Արյունահեղության մեջ անմեղությունը խորհրդանշող հին հրեական սովորույթի համաձայն՝ Պիղատոսը ժողովրդի առջև ձեռքերը ջրով լվացել է (այստեղից էլ՝ «ձեռքերը լվանալ» հայտնի արտահայտությունը)։ Արյունոտ հաշվեհարդարի ենթարկված սամարացիների բողոքով 36 թվականին հեռացվել է պաշտոնից և ուղարկվել Հռոմ՝ պատասխանատվության։ Նրա հետագա ճակատագիրը ստույգ հայտնի չէ (համաձայն Եվսեբիոս Կեսարացու՝ ինքնասպան է եղել, ըստ այլ հաղորդումների՝ նրան մահապատժի է ենթարկել Ներոն կայսրը)։ Պիղատոսի հանդեպ քրիստոնեության սկզբնական թշնամանքն աստիճանաբար անցել է, և «զղջացող» ու «քրիստոնեություն ընդունող» Պիղատոսը մտել է մի շարք նորկտակարանային պարականոններում, կնոջ հետ միասին նույնիսկ սրբացվել Ղպտական եկեղեցում։ Պիղատոսի կերպարն արտացոլվել է գեղարվեստական գրականության մեջ (Մ. Բուլգակովի «Վարպետն ու Մարգարիտան», Ա. Ֆրանսի «Հուդայի կառավարիչը») և կերպարվեստում (Ռեմբրանդտի «Քրիստոսը Պիղատոսի առջև» և այլն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեական կառավարիչներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան կերպարներ
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1920/1921

**1920/1921 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** երեսուներեքերորդն էր։ Այն երկրորդն էր Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։ Միանձնյա հաղթող դարձավ յի հավաքականը, որի համար սա առաջին հաղթանակն էր վերջին տասնամյակում։ Անգլիայի և Ուելսի հավաքականները բաժանեցին երկրորդ-երրորդ տեղերը։

Մրցաշարը մեկնարկեց 1920 թ. հոկտեմբերին - խաղով, որում անգլիացիները վստահ հաղթանակ տարան 2։0 հաշվով։ Մրցաշարը շարունակվեց 1921 թ. փետրվարին՝ շոտլանդացիները հաղթանակներ տարան գործող չեմպիոն ուելսցիների, ապա և իռլանդացիների նկատմամբ։ Շոտլանդացիներին հասնելու համար - խաղում կողմերից յուրաքանչյուրին հարկավոր էր հաղթանակ, սակայն խաղն ավարտվեց գոլազուրկ ոչ-ոքիով։ Սա նշանակում էր, որ չեմպիոնի կոչումն ապահովելու համար եզրափակիչ խաղում անգլիացիները պետք է հաղթեին շոտլանդացիներին։ Սակայն խաղն ավարտվեց շոտլանդացիների խոշոր հաշվով հաղթանակով, ինչը նրանց պարգևեց չեմպիոնի կոչում։ Զուգահեռաբար ընթացող խաղում ուելսցիներն առավելության հասան իռլանդացիների նկատմամբ և, հասնելով անգլիացիներին, նրանց հետ բաժանեցին 2-3-րդ տեղերը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 3 || 0 || 0 || 7 || 1 || +6 || **6**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|  
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || 0 || **3**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 3 || -1 || **3** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 6 || -5 || **2**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Հաղթող

## Ռմբարկուներ

### 4 գոլ
*  Էնդրյու Նեսբիթ Ուիլսոն

### 1 գոլ
*  Ուիլյամ Ուոլքեր
*  Ռոբերտ Քելլի
*  Ջիմի Չեմբերս
*  Էնդրյու Կանինգհեմ
*  Ալան Մորտոն 
*  Ջո Քեսիդի
*  Սթենլի Դևիս
*  Ուիլյամ Հոուլ
*  Դայ Կոլյեր



Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Տիրան Կյուրեղյան

**Տիրան արքեպիսկոպոս Կյուրեղյան**, ավազանի անունով՝ **Ղազարոս** (, Կիպրոս), Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի նախկին առաջնորդ։

## Կենսագրություն
Ղազարոս Կյուրեղյանը ծնվել է 1948 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Կիպրոսի Նիկոսիա քաղաքում, արհեստավորի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի Մելիքյան-Ուզունյան ազգային վարժարանում։ 1962 թվականին ընտանիքի հեր ներգաղթել է Հայաստան, հաստավել Վանաձոր քաղաքում և ուսումը շարունակել տեղի №18 միջնակարգ դպրոցում։ 1964 թվականին ընդունվել է հոգևոր ճեմարան և 1970 թվականին ավարտել։ Դիպլոմային աշխատանքի նյութն է եղել «Տարոնի սրբավայրերը»։ 1968 թվականին ձեռնադրվել է սարկավագ, իսկ 1972 թվականին՝ աբեղա։ Վարդապետական թեզն է՝ «Դվինի հայրապետանոցում կազմված երեք ժողովածուները»։ Տեր Տիրան վարդապետը նշանակվել է առաջնորդական փոխանորդ Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի։

25 տարի եղել է Մոսկվայի հայոց թեմի առաջնորդ ներկայացուցիչն ու հովիվը։ Նա ձեռնադրել է Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի հոգևոր սպասավոր Տեր Մարտիրոս քահանա Բերբերյանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կիպրահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական արքեպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու թեմական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ կրոնական գործիչներ
Բենիտո Խուարեսի հուշարձան (Մեխիկո)

**Բենիտո Խուարեսի հուշարձան**, կիսաշրջանաձև նեոդասական հուշարձան Մեքսիկայի Մեխիկո քաղաքի Ալամեդա սենտրալ քաղաքային զբոսայգում՝ նվիրված մեքսիկացի քաղաքական, պետական գործիչ Բենիտո Խուարեսին։ Հուշարձանի կիսաշրջանը կառուցված է մարմարե սյուներից, պատվանդանին փորագրված է "Al benemerito Benito Juárez la Patria" («Բազմավաստակ Բենիտո Խուարեսին»)։

## Պատմություն
Հուշարձանի կառուցման աշխատանքներն սկսվել են 1906 թվականին՝ Խուարեսի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ։ Հուշարձանի կառուցման աշխատանքները վերահսկել է մեքսիկացի պետական և քաղաքական գործիչ Պորֆիրիո Դիասը։ Կիսաշրջանաձև հուշարձանն աշխարհում կանգնեցված Բենտո Խուարեսի բազմաթիվ հուշարձաններից մեկն է։

մինի

## Ոճը
Հուշարձանը նեոդասական ոճի կիսաշրջանաձև կառույց է, որն իր վրա է կրում հունական ճարտարապետության ազդեցությունը։ Բաղկացած է դորիկյան տասներկու սյուներից, անտամբլեմենտից ու ֆրիզից։ Հուշարձանի կենտրոնում նստած է Խուարեսը՝ հետևում երկու այլաբանական կերպար։

## Պատկերասրահ

Hemiciclo Juarez 1.jpg|Ճակատային տեսքը
Hemiciclo Juarez 2.jpg
Hemiciclo Juarez 3.jpg
Hemiciclo Juarez 4 conjunto escultorico.jpg|Քանդակների շարքը
Hemiciclo a Juárez, México D.F., México, 2014-10-13, DD 35.JPG
Grupo escultórico del Hemiciclo a Juárez 2.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* El hemiciclo a Juárez. 

Կատեգորիա:1910 հիմնադրումներ Մեքսիկայում
Կատեգորիա:20-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի մշակույթ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի տեսարժան վայրեր
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1921/1922

**1921/1922 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** երեսունչորսերորդն էր։ Միանձնյա հաղթող դարձավ յի հավաքականը, որի համար այս հաղթանակը մաս կազմեց 1920-ականներին տարած հաղթանակների շարքի։ Անգլիայի և Ուելսի հավաքականները բաժանեցին երկրորդ-երրորդ տեղերը։

Մրցաշարը մեկնարկեց 1921 թ. հոկտեմբերին - խաղով, որում կողմերը փոխանակեցին մեկական գնդակ։ Ուելսցիները հաղթանակներ տարան գործող չեմպիոն շոտլանդացիների նկատմամբ և դարձան առաջատար։ Սակայն դա երկար չտևեց, քանի որ հաջորդ խաղերում շոտլանդացիներն առավելության հասան իռլանդացիների, իսկ անգլիացիները՝ ուելսցիների նկատմամբ։ Վերջին խպաղցերից առաջ բոլոր թիմերը պահպանում էին հաղթանակի հնարավորությունները, սակայն - խաղում արձանագրված ոչ-ոքին նշանակում էր, որ մրցաշարի ելքը ավանդաբար կվճռվի - մրցավեճում։ Շոտլանդացիներին բավարարում էր միայն հաղթանակը, որը և նրանք հյուրընկալվելիս տարան նվազագույն հաշվով՝ երկրորդ անգամ անընդմեջ նվաճելով չեմպիոնի կոչումը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || +1 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|  
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || 0 || **3**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || **3** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || **2**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Հաղթող

## Ռմբարկուներ

### 3 գոլ
*  Ուիլյամ Գիլեսպի 
*  Էնդրյու Նեսբիթ Ուիլսոն
### 2 գոլ
*  Լեն Դևիս 
### 1 գոլ
*  Ուիլյամ Կիրտոն 
*  Ռոբերտ Քելլի
*  Ալեքսանդեր Արչիբալդ
*  Սթենլի Դևիս


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Զամպաքճյան թանգարան

**Զամպաքճյան թանգարան**, Գրիգոր Զամպաքճյանի հավաքածուի հիման վրա ստեղծված պետական թանգարան Բուխարեստում։ Համարվում է Ռումինիայի արվեստի ազգային թանգարանի մասնաճյուղ

## Պատմություն
Գրիգոր Զամպաքճյանը իր հավաքածուն (մոտ 250 նկար ու 40 քանդակ) և սեփական շենքը 1947 թ-ին նվիրել է Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետությանը։ 1957 թ-ին թանգարանի շենքը որոշ չափով վերափոխվել է. մեծացվել է ցուցադրման տարածությունը։ Թանգարանն ունի ռումին (Կորնելիու Բաբա, Նիկոլաե Գրիգորեսկու, Յոն Անդրեեսկու, Զամպաքճյան թանգարանի ընդհանուր տեսքը Թեոդոր Աման, Թ. Պալադի, Կ. Բըրնկուշ և ուրիշներ), օտար (Ալֆրեդ Սիսլեյ, Պոլ Սեզան, Ալբեր Մարկե, Կամիլ Պիսսարո, Անրի Մատիս, Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար, Պաբլո Պիկասսո և ուրիշներ) և հայ (Աբգար Բալթազար, Ա. Ղարիբյան, Հ. Ավագյան, Ս. Թորոսյան) արվեստագետների գեղանկարչական և քանդակագործական ստեղծագործություններ։

## Պատկերասրահ

Afred Sisley - Pont sur la Seine - Musée Zambaccian.jpg|Ալֆրեդ Սիսլեյ. «Կամուրջ Սենայի վրա»
Albert Marquet - Le port de Boulogne - Musée Zambaccian.jpg|Ալբեր Մարկե. «Բուլոնի նավահանգիստ»
Auguste Renoir - Nu dans un paysage - Musée Zambaccian.jpg|Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար. «Մերկը բնանկարի ֆոնին»
Camille Corot - Nymphe au repos - Musée Zambaccian.jpg|Կամիլ Կորո. «Հանգստացող նիմֆան»
Camille Pissarro - Portrait de fillette - Musée Zambaccian.jpg|Կամիլ Պիսսարո. «Փոքր աղջկա դիմանկար»
Eugène Delacroix - Odalisque - Musée Zambaccian.jpg|Էժեն Դելակրուա. «Օդալիսկա»
Nicolae Grigorescu 047.jpg|Նիկոլաե Գրիգորեսկու. «Աղջկա դիմանկար»
Nicolae Tonitza - Portret de copil.jpg|Նիկոլաե Տոնիցա. «Երեխայի դիմանկար»
Pierre Bonnard - Nature morte devant la fenêtre - Musée Zambaccian.jpg|Պիեռ Բոնար. «Նատյուրմորտ պատուհանի դիմաց»


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը  (Ռումինիայի արվեստի ազգային թանգարանի մասնաճյուղեր)
* Զամպաքճյան թանգարանի հավաքածուի առցանց ցուցադրություն 
* Հարցազրույց Մարսել Զամպաքճյանի հետ, Գրիգոր Զամպաքճյանի զարմիկը 
* Զամպաքճյան թանգարան  (in French)

Կատեգորիա:Ռումինիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:1947 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1947 հիմնադրումներ Ռումինիայում
Հիջազ

[thumb|right|275px|Քարտեզ՝ Սաուդական շրջանները եզրագծված են կարմիրով և 1923-ի [Հիջազի թագավորությունը կանաչով։]]

**Հիջազ** (), տարածք Արաբական թերակղզու արևմուտքում, այժմյան Սաուդյան Արաբիայի մի հատվածը։ Իսլամի առաջացման պատմական բնօրրանն է. այստեղ են գտնվում մուսուլմանների սրբազան քաղաքները Մեքքան և Մեդինան. Վարչական կենտրոնն էր Ջիդդան։

1916-1925 թվականներին Հիջազը անկախ պետություն էր (միապետություն), ստեղծվել էր Օսմանյան կայսրության դեմ արաբական մի քանի ցեղերի ապստամբության հետևանքով։ Հիջազի առաջին թագավոր ն էր Հուսեյն բեն Ալին (1916-1924), երկրորդը՝ նրա որդի Ալի բեն Հուսեյնը (1924-1925)։

## Քաղաքներ
* Ալ-Բախախ
* Բադր
* Ջիդդա
* Մեքքա
* Մեդինա
* Ռաբիգ
* Թաիֆ
* Տաբուկ
* Յանբու
* Սաբտ-Ալալայա
* Էլ-Բաջխ

## Պատմություն
* մինչև մ.թ. 106 թվական կազմում էր Նաբաթեայի թագավորության մի մասը,
* մ.թ. 106 թվականից — Հիջազը մտավ Հռոմեական կայսրության կազմի մեջ,
* 1519 թ.-ին — նվաճվեց օսմանյան թուրքերի կողմից և մտավ Օսմանյան սուլթանության կազմի մեջ,
* 1519 թվականից մինչև 1916 թվականը  Օսմանյան կայսրության կազմի մեջ էր,
* 1916 թվականի մայիսի 30-ին անկախացավ և ստեղծվեց Հիջազի թագավորությունը,
* 1925 թվականին գրավվեց Նեջդի կողմից, նորաստեղծ պետություն կոչվեց Նեջդի և Հիջազի թագավորություն,
* 1932 թվականին միացյալ պետությունը վերանվանվեց Սաուդյան Արաբիա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Երիդա

**Երիդա** ( թարգ.՝ «իջեցում»), Իսրայելից (մինչև 1948 թվականը՝ Էրեց Իսրայելից) հրեաների արտագաղթման գործընթացը։ Երիդան հիմնականում ուղղված է դեպի ԱՄՆ և Կանադա, ինչպես նաև նախկին հայրենադարձների փոքրաթիվ երիդա դեպի նախկին ԽՍՀՄ երկրներ։

Երիդան դատապարտվում է հուդայականության, սիոնականության և, որպես արդյունք, ժամանակակից Իսրայելի հասարակության կողմից։

Երիդան, ինչպես նաև ալիան, գոյություն է ունեցել հրեա ժողովրդի պատմության ողջ ընթացքում։ Երիդայի օրինակ է հանդիսանում Թանախի ժամանակներում Հովսեփի և նրա եղբայրների դեպի Եգիպտոս կատարած գաղթումը։

1980-ականներին Իսրայելից ամենամյա շուրջ 30 հազար էր արտագաղթում, իսկ պետության հիմնադրումից մինչև 1996 թվականը երկրի անվերադարձ դուրս է եկել 400 հազար քաղաքացի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արտագաղթ
Կատեգորիա:Իսրայելի հասարակություն
Կատեգորիա:Հրեական սփյուռք
Մարտոնե

**Մարտոնե** (), կոմունա Իտալիայում՝ Կալաբրիա մարզի Ռեջիո Կալաբրիա գավառում։ Սահմանակից է Ֆաբրիցիա, Ջոյոզա Յոնիկա, Գրոտերիա, Նարդոդիպաչե, Ռոչելլա Յոնիկա, Սան Ջովանի դի Ջերաչե համայնքներին։

Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 551, բնակչության խտությունը կազմել է 75 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 8 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89040։ Հեռախոսային կոդը՝ 0964։

Բնակավայրի հովանավորը համարվում է Սան Ջորջո Մարտիրեն (նահատակ Սուրբ Գևորգը)։ Տոնն ամեն տարի նշվում է ապրիլի 23-ին։

## Պատկերասրահ

Martone - Murales.JPG|Որմնապատկերներ
Il palazzo Vescovado.jpg|Վեսկովադո պալատը
Casa del barone.jpg|Բարոնի տունը
La pietra di S.Anania.jpg|Սբ. Անանիայի քարը
Fossili.jpg|Սբ. Անանիայի քարը
Entrata alla grotta dei Saraceni o di S. Anania.jpg|Սբ. Անանիայի քարանձավի մուտքը
Torre mazzoni.jpg|Աշտարակը (16-րդ դար)
Chiesa di Maria Assunta.jpg|Սուրբ Մարիամ եկեղեցին
Chiesa S.Giorgio.jpg|Սան Ջորջո եկեղեցին
La "Ntinna".jpg|Ntinna ծեսը
Cima antenna.jpg|Ծիսածառը
San giorgio processione.jpg|Ծիսական երթ Սուրբ Գևորգի տոնին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարտոնեի պաշտոնական կայքէջը  (իտալերեն)
Պլեեբո շրջան

thumb|right|200px|Վոինամայի տեղադրությունը Մերիլենդ երկրամասում
**Պլեեբո** (անգլերեն՝ Pleebo) կամ **Սոդեկեն** (անգլերեն՝ Sodeken), շրջան Լիբերիայի հարավում գտնվող Մերիլենդ երկրամասի հարավում։ Այն Մերիլենդի 2 շրջաններից ամենամեծն է։ Բնակչությունը հիմնականում խոսում է սովորական և լիբերիական անգլերենով, նաև տեղական լեզուներով (Կփելլե լեզու)։
## Տեսեք նաև
* Բարրոբո շրջան

Կատեգորիա:Լիբերիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մերիլենդ երկրամաս
Բոմի երկրամաս

**Բոմի երկրամաս** () երկրամասի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Լիբերիայի Հանրապետության հյուսիս-արևմուտքում։ Ունի 1,932 կմ² տարածք և 84,119 բնակչություն (2008 թ.)։

## Շրջանները
Երկրամասը ներառւմ է 4 շրջաններ։
* Դևոին շրջան
* Կլայ շրջան
* Մեսսա շրջան
* Սենջեհ շրջան

## Արտաքին հղումներ
* Bomi County Profile (DOC)
* Voting Among the Ruins 
* Liberia: Bomi County Launches "Operation Breakthrough"
* Place name codes

Կատեգորիա:Բոմի երկրամաս
Կատեգորիա:Լիբերիայի երկրամասեր
Դևոին շրջան

**Դևոին** (անգլերեն՝ Dewoin District), շրջան Լիբերիայի հյուսիս-արևմուտք գտնվող Բոմի երկրամասում։ Այն Բոմիի 4 շրջաններից մեկն է։ Բնակչությամբ կազմում է մոտ 12,782 մարդ՝ 2008 թվականի տվյալներով։ Բնակչությունը հիմնականում խոսում է սովորական և լիբերիական անգլերենով։

Կատեգորիա:Լիբերիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Բոմի երկրամաս
Բարրոբո շրջան

thumb|right|200px|Վոինամայի տեղադրությունը Մերիլենդ երկրամասում
**Բարրոբո** (անգլերեն՝ Barrobo District), շրջան Լիբերիայի հարավում գտնվող Մերիլենդ երկրամասի հյուսիսում։ Այն Մերիլենդի 2 շրջաններից մեկն է։ Բնակչությունը հիմնականում խոսում է սովորական և լիբերիական անգլերենով։
## Տեսեք նաև
* Պլեեբո շրջան

Կատեգորիա:Լիբերիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մերիլենդ երկրամաս
Բոնգ երկրամաս

**Բոնգ երկրամաս** (), երկրամասի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Լիբերիայի Հանրապետության հյուսիս-արևմուտքում։ Ունի 8,769 կմ² տարածք և 328 919 բնակչություն (2008 թ.)։

## Շրջանները
Երկրամասը ներառւմ է 12 շրջաններ։
* Բոինսեն շրջան
* Ֆուամա շրջան
* Ջորքելլե շրջան
* Կոկոյա շրջան
* Կրաայ շրջան
* Պանտա շրջան
* Սալալա շրջան
* Սանայեա շրջան
* Սուակոկո շրջան
* Տուկպաբլե շրջան
* Էալլեկելլա շրջան
* Զոտա շրջան

## Արտաքին հղումներ
* ''Cuttington Chronicle''  - Student Newspaper
* US-based United Bong County Association website 
** United Bong County Association - Bong County factsheet 
* July 2005 Profile of Bong County - UNMIL
* The Bong Town community on the web 
* Place name codes
* MSN Map - elevation = 227m

Կատեգորիա:Բոնգ երկրամաս
Կատեգորիա:Լիբերիայի երկրամասեր
Լիսինկա

**Լիսինկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սանչուրսկի շրջանում Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Մեծ Կոկշագա գետի ձախ ափին՝ 198 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է, ավազանի տարածքը 66,3 կմ2։

Գետի ակունքը գտնվում է անտառային վայրում, Սանչուրսկայից 21 կմ հյուսիս-արևելք։ Գետը հոսում է հարավ-արևմուտք։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **08010400712112100000626**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **112100062**
* *Ավազանի կոդը* - **08.01.04.007**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **12**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Փոխադարձ ուսուցում

**Փոխադարձ ուսուցում** , Բելլ–Լանքաստերյան համակարգ, ուսուցման մեթոդների և կազմակերպման համակարգ տարրական դպրոցում, ըստ որի ավագ և ուսման առավել առաջավոր աշակերտները (մոնիթորները) ուսուցիչների ղեկավարությամբ պարապմունքներ են անցկացնում մյուսների հետ։ Փոխադարձ ուսուցման մեթոդը իրարից անկախ մշակել են անգլիացի մանկավարժ էնդրյու Բելը (1753–1832 թթ.) և Ջոզեֆ Լանքաստերը (1776 կամ 1778–1838 թթ.)։ Փոխադարձ ուսուցում կիրառվել է Հնդկաստանում, ապա, 19–րդ դարի սկզբին, լայն տարածում ստացել մի շարք երկրներում (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Բելգիա և այլն)։ Ռուսաստանում փոխադարձ ուսուցման դպրոցներ են բացվել 1818 թվականից սկսած, որոնք լայն տարածում չեն ստացել։
Փոխադարձ փոխարինելություն

**Փոխադարձ փոխարինելություն**, մեքենաների, ագրեգատների, մեխանիզմների, ապարատների և տեխնիկական այլ կոնստրուկցիաների դետալների և հանգույցների հատկություն, որի շնորհիվ դետալները կարելի է փոխարինել կամ մոնտաժել առանց լրացուցիչ մշակման՝ պահպանելով տվյալ հանգույցի, մեքենայի, մեխանիզմի կամ ամբողջ կոնստրուկցիայի աշխատանքին ներկայացվող բոլոր պահանջները։ Փոխադարձ փոխարինելության հիմքը շինվածքների չափերի և մյուս պարամետրերի թույլտվածքների ռացիոնալ համակարգն է։ Փոխադարձ փոխարինելությունը կարող է լինել լիակատար (բոլոր շինվածքների համար) և ոչ լիակատար կամ մասնակի (շինվածքներն ըստ կցորդվող չափերի և այլ պարամետրերի խմբավորելու դեպքում, խմբաքանակի սահմաններում շինվածքներն օգտագործում են առանց ընտրության)։
Հակահարված (արվեստագետների խումբ)

**Հակահարված**, Երևանում փողոցային արվեստով (սթրիթ արտով) զբաղվող երիտասարդ արվեստագետների խումբ, որոնք քաղաքի փողոցներում գրաֆիտիի և պաստառների տեսքով, իրենց պնդմամբ, «հակահարված» են հասցնում անարդարությունների։

## Պատմություն
Խումբը կազմավորվել է 2012 թվականին։ Ժամանակի ընթացքում անդամները փոխվել են, բայց գործունեությունը չի դադարել։ Խմբի գաղափարները չեն համապատասխանում որևէ քաղաքական ուժի գաղափարներին և միավորվելը անդամների համար ազատ ստեղծագործական տարածք ստեղծելու փորձ է։

«Հակահարածի» անդամները ըստ իրենց պնդման պարզապես նկարիչներ չեն, այլ իրենց արվեստով աջակցում են քաղաքացիական շարժումներին։ Աֆրիկյանների տան ակտիվիստներին, քաղբանտարկյալների շարժման ակտիվիստների, «Ոչ թալանին» նախաձեռնության ակտիվիստներին և այլք։

«Հակահարվածի» անդամներին մի քանի անգամ բերման են ենթարկել ոստիկանանակն բաժանմունք։

## Անդամներ
Հիմա «Հակահարվածի» երեք հիմնական անդամներն (արտակտիվիստները) են Արտակ Գևորգյանը, Հերբերտ Գևորգյանն ու Լուսինե Հայրապետյանը։

## Ստեղծագործություններ
Հայտնի ստեղծագործություններից են պատին պատկերված Շանթ Հարությունյանի, Ժիրայր Սեֆիլյանի նկարները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փողոցային նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Քաղաքական նկարիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաֆիտի նկարիչներ
Ամատունի Վիրաբյան

**Ամատունի Սասունիկի Վիրաբյան** (), հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր։ Հայաստանի ազգային արխիվի տնօրեն (2003-2020)։

## Կենսագրություն
1977 թվականին ավարտել է Կիրովականի պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1977-1980 թվականներին եղել է Կիրովականի սարքաշինական տեխնիկումի ԼԿԵՄ կոմիտեի քարտուղար, 1980-1991 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի կուսակցության պատմության ինստիտուտի կուսակցական արխիվում ավագ գիտական աշխատող, 1991-2001 թվականներին՝ Հայաստանի հանրապետության հասարակական-քաղաքական կազմակերպությունների փաստաթղթերի կենտրոնական պետական արխիվի տնօրենի տեղակալ։ 2001 թվականի հուլիսի 16-ին նշանակվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր արխիվային գործի վարչության պետ, 2002 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ արխիվային գործի գործակալության պետ։ 2003-2020 թվականներին ղեկավարել է Հայաստանի ազգային արխիվը։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2011)։
* 2013 թվականի ապրիլի 23-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նրան շնորհվել է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակ։
* Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալ (2016)

## Գիտական հրապարակումներ
* «Հայաստանը Ստալինից մինչև Խրուշչով։ Հասարակական-քաղաքական կյանքը 1945-1957 թվականներին» (Երևան, 2001 թվական)։
* «Գրիգոր Հարությունյան. Կյանքն և գործունեությունը», Երևան, 2000 (համահեղինակ)։
* «Լեռնային Ղարաբաղը 1918-1923 թվականներին, փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու», Երևան 1992 (համահեղինակ)։
* «Նախիջևան-Շարուր 1918-1920 թվականներ, փաստաթղթեր և նյութեր», «Բանբեր Հայաստանի արխիվների», Երևան, 1993, N1-2 (համահեղինակ)։
* «Փաստաթղթեր գոյապայքարի և ինքնահաստատման», «Բանբեր Հայաստանի արխիվների», Երևան 2001, N1 (համահեղինակ)։
* «Հայաստանի Հանրապետությունը 1918-1920 թվականներին (քաղաքական պատմություն), փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու», Երևան, 2000 (համահեղինակ)։
* «Համահայկական խորհրդակցություններ (1912-1920 թվականներ), փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու», Երևան, 2004, (համահեղինակ)։
* «Վշտապատում, Հայոց մեծ եղեռնն ականատեսների աչքերով», Երևան, 2005, (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ամատունի Վիրաբյան
* Մեր արխիվները բաց են. Ամատունի Վիրաբյան

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գեղանիստ (Շիրակի մարզ) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Վանաձորի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 17 ծնունդներ
Հակահարված (այլ կիրառումներ)

**Հակահարված** կարող է նշանակել.
* **[[Հակահարված]]**, պաշտպանական մարտերում պաշտպանությունը ճեղքած և նրա մեջ մխրճված հակառակորդի զորքերին հասցված հարված, որի նպատակն է վերականգնել կորցրած օպերատիվ դրությունը։
* '''Հակահարված''', Երևանում փողոցային արվեստով (սթրիթ արտով) զբաղվող երիտասարդ արվեստագետների խումբ։
Փոխակերպման տրամաբանություն

**Փոխակերպման տրամաբանություն**, տրամաբանական գիտություն, որը մշակում է ուսմունք (կանոնների համակարգ) մտքի բացահայտ ձևերի (կառուցվածքների) հիման վրա համապատասխան ոչ–բացահայտ ձևեր (կառուցվածքներ) հայտնաբերելու մասին։ Այդ խնդիրը կարևոր է ինչպես բուն տրամաբանական գիտության, լեզվի տրամաբանական տեսության զարգացման, այնպես էլ գիտության ստույգ լեզվի մշակման, հարակից մի շարք գիտությունների հրատապ հարցերի լուծման համար։ Մտքի բացահայտ ձևը մտքի այն ձևն է, որն անմիջականորեն արտահայտված է լեզվական տվյալ միավորով, առանց որևէ փոխակերպման, իսկ ոչ–բացահայտն անմիջականորեն արտահայտված չէ դիտարկվող լեզվական միավորով, բայց հնարավոր է այն բացահայտել (բխեցնել) մտքի տվյալ բացահայտ ձևն արտահայտող լեզվական միավորից, առաջին հերթին, համապատասխան ենթատեքստերի և համատեքստերի միջոցով։

## Մտքի ենթատեքստային և համատեքստային ձևերը
Համապատասխանաբար տարբերակվում են մտքի ենթատեքստային և համատեքստային ձևերը։ Մտքի ենթատեքստային ձևը բխեցվում է մտքի բացահայտ ձևն արտահայտող լեզվական միավորից՝ հետազոտողի մեկնաբանման միջոցով, իսկ մտքի համատեքստային ձևը հայտնաբերվում է համապատասխան բացահայտ ձևի լեցվական միջավայրի օգնությամբ։

Մտքի ձևերի փոխակերպական վերլուծության շնորհիվ հաջողվել է հաղթահարել ձևական տրամաբանության պատմության մեջ հայտնի մի շարք դժվարություններ․ դրական և ժխտական հասկացությունների փոխհարաբերության էության, հասկացության բաժանման որոշ տարատեսակների օրինականության, դատողության բացահայտ ձևերի և գոյության դատողության փոխհարաբերության, ժխտական դատողության և ժխտված պրեդիկատ ունեցող դատողության փոխհարաբերության, դատողության քանակի որոշման չափանիշի, դատողությունում տերմինների բաշխվածության, տրամաբանական շաղկապների լեզվական արտահայտչամիջոցների, առանձնացնող դատողությունների բացահայտ և ոչ–բացահայտ ձևերի, հարցական նախադասության և դատողության փոխհարաբերության, անմիջական մտահանգումների տեսության, հարաբերության մտահանգման բնույթի, սիլլոգիզմի տեսության հարցերը և այլն։ Փոխակերպման տրամաբանության հեղինակն է ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Գևորգ Աբելի Բրուտյանը։

Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Achozen

**Achozen,** System Of A Down խմբի բաս կիթառիստ Շավո Օդաջյանի երաժշտական պրոեկտ։ Անդամներն էին Wu-Tang Clan RZA-ը, Kinetic 9-ը և Ուիլիամ Բերկը։ 2008 թվականի Babylon ֆիլմի սաունդթրեքը եղավ Deuces երգը, հարցազրույցներից մեկի ժամանակ Շավո Օդաջյանը նշել է որ 2009 թվականին կթողարկվի ալբոմը, որոշ ժամանակ անց տեղեկություն ստացան, որ ալբոմը պետք է թողարկվի 2010 թվականին, սակայն ալբոմը այդպես էլ չթողարկվեց։ Շավոն հարցազրույցներից մեկի ժամանակ ասել է, որ ալբոմի ամբողջ երգեր պատրաս են, բայց այն պետք է հաստատվի։

## Անդամներ
* Շավո Օդաջյան- վոկալ, կիթառ
* RZA- վոկալ, բիթեր, կիթառ
* Kinetic 9- վոկալ
* Ուիլիամ Բերկ- վոկալ։

## Սկավառակագրություն
* *[[The Album (Achozen-ի ալբոմ)|The Album]]* (TBA)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2005 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան հիփ հոփ խմբեր
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր Կալիֆոռնիայից
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երաժշտական կոլեկտիվներ
Քևին Դիլոն

**Քևին Բրեյդի Դիլոն** (, ), ամերիկացի դերասան։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «HBO» ցանցի կողմից ստեղծված «Անտուրաժ» հեռուստասերիալում (2004–2011), ինչպես նաև համանուն լիամետրաժ ֆիլմում (2015) Ջոնի Դրամային մարմնավորելով։

Դիլոնի մասնկացությամբ առավել հայտնի գեղարվեստական ֆիլմերից են «Դասակ» (1986), «Դորզ» (1991) և այլն։

Դերասան Մեթ Դիլոնի կրտսեր եղբայրն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը IMDb կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Ջերի Ֆերարա

**Ջերի Ֆերարա** (, ), ամերիկացի դերասան։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «HBO» ցանցի «Անտուրաժ» հեռուստասերիալից (2004–2011), ինչպես նաև համանուն լիամետրաժ ֆիլմից (2015), որտեղ մարմնավորել է «Կրիային»։

Ֆերարայի մասնակցությամբ առավել հայտնի գեղարվեստական ֆիլմերից են «Միայնակ փրկվածը» (2013), «Մտածի՛ր տղամարդու պես» (2012), «Ռազմանավ» (2012) և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Լորենցի ձևափոխություններ

**Լորենցի ձևափոխություններ**, որևէ պատահարի տարածաժամանակային կոորդինատների ձևափոխությունները՝ հաշվարկման մի իներցիալ համակարգից մյուսին անցնելիս։ Առաջինը ստացել է գերմանացի ֆիզիկոս Վոլդեմար Ֆոխտը (1850–1919) 1887 թվականին, իսկ հետագայում (1904), նրանից անկախ, արտածել է Հենդրիկ Անտոն Լորենցը՝ իբրև այնպիսի ձևափոխություններ, որոնց նկատմամբ դասական միկրոսկոպիկ էլեկտրադինամիկայի հավասարումները պահպանում են իրենց տեսքը։**

[[Անրի Պուանկարե]]ի առաջարկությամբ այդ ձևափոխությունները կոչվել են Լորենցի անունով։

Ժամանակի և տարածության գաղափարի ճշգրտումից հետո պարզվել է, որ մեխանիկայի հավասարումները նույնպես [[ինվարիանտություն|ինվարիանտ]] են Լորենցի ձևափոխությունների նկատմամբ։ [[1905]] թվականին [[Ալբերտ Այնշտայն]]ը արտածել է Լորենցի ձևափոխությունները, ելնելով [[հարաբերականության հատուկ տեսություն|հարաբերականության հատուկ տեսության]] հիմքը կազմող երկու պոստուլատներից՝ հաշվարկման բոլոր [[իներցիալ համակարգ]]երի հավասարազորությունից և լույսի աղբյուրի շարժման նկատմամբ լույսի տարածման (վակուումում) արագության անկախությունից։

Մասնավոր դեպքում, երբ հաշվարկման <math>K(x, y, z, t)</math> և <math>\acute{K}(\acute{x}, \acute{y}, \acute{z} , \acute{t})</math> իներցիալ համակարգերի համապատասխան առանցքները զուգահեռ են, և <math>\acute{K}</math>-ը շարժվում է <math>K</math>-ի նկատմամբ հաստատուն <math>v</math> արագությամբ ( <math>x</math> առանցքի ուղղությամբ), ապա <math>K</math>-ից <math>\acute{K}</math>–ին անցնելիս Լորենցի ձևափոխություններն ունեն հետևյալ մատրիցական ներկայացումը․

<math>\acute{x}=\frac{x-vt}{\sqrt{1-v^2/c^2}}</math>

<math>\acute{y}=y</math>

<math>\acute{z}=z</math>

<math>\acute{tc}=\frac{tc-xv/c}{\sqrt{1-v^2/c^2}}</math>

(c-ն [[լույսի արագություն]]ն է վակուումում)։ <math>{v}\ll {c}</math> արագությունների դեպքում Լորենցի ձևափոխությունները վերածվում են [[Գալիլեյի ձևափոխություններ]]ի։

Ընդհանուր դեպքում, երբ համակարգը շարժվում է կամայապես, Լորենցի ձևափոխություններն ունեն հետևյալ մատրիցական տեսքը․

:<math>

\begin{bmatrix}
c\,t' \\ x' \\ y' \\ z'
\end{bmatrix}
=
\left(
\begin{bmatrix}
1\ & 0\ & 0\ & 0\\
0\ & 1\ & 0\ & 0\\
0\ & 0\ & 1\ & 0\\
0\ & 0\ & 0\ & 1\\
\end{bmatrix}
+
\gamma
\begin{bmatrix}
0\ & \beta_x\ & \beta_y\ & \beta_z\\
\beta_x\ & 0\ & 0\ & 0\\
\beta_y\ & 0\ & 0\ & 0\\
\beta_z\ & 0\ & 0\ & 0\\
\end{bmatrix}
+(\gamma -1)
\begin{bmatrix}
1\ & 0\ & 0\ & 0\\
0\ & {\beta_x^2}/{\beta^2} & {\beta_x \beta_y}/{\beta^2} & {\beta_x \beta_z}/{\beta^2}\\
0\ & {\beta_y \beta_x}/{\beta^2} & {\beta_y^2}/{\beta^2} & {\beta_y \beta_z}/{\beta^2}\\
0\ & {\beta_z \beta_x}/{\beta^2} & {\beta_z \beta_y}/{\beta^2} & {\beta_z^2}/{\beta^2}\\
\end{bmatrix}

\right)

\begin{bmatrix}
c\,t \\ x \\ y \\ z
\end{bmatrix}

</math>
որտեղ **β**<math>\ = \frac{\mathbf{v}}{c},\ \beta = </math> |**β'''|, իսկ \gamma\ = \frac{1}{\sqrt{1-v^2/c^2}} Լորենց-գործոնն է :

Կատեգորիա:Հարաբերականության հատուկ տեսություն
Կատեգորիա:Գծային հանրահաշիվ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական ֆիզիկա
Ջերեմի Փիվեն

**Ջերեմի Փիվեն** (, ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «HBO» ցանցի կողմից ստեղծված «Անտուրաժ» հեռուստասերիալում (2004–2011), ինչպես նաև համանուն լիամետրաժ ֆիլմում (2015) Արի Գոլդին մարմնավորելով։

Ֆերարայի մասնակցությամբ առավել հայտնի գեղարվեստական ֆիլմերից են «Ընտանիքասերը» (2000) «Հին դպրոց» (2004) և մի շարք այլ կինոնկարներ։

«Անտուրաժ» հեռուստասերիալում ունեցած դերակատարման համար արաժանացել է մեկ Ոսկե գլոբուսի և երեք անընդմեջ Էմմի մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը IMDb կայքում
* Էջը Emmys.com կայքում 

Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:VIXX
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ