Աստղերն են մեղավոր (վեպ)

**«Աստղերն են մեղավոր»** (), ամերիկացի գրող Ջոն Գրինի վեպ, բոլոր ժամանակների ամենավաճառվող գրքերից մեկը։ Հրատարակվել է 2012 թվականին։ Վեպը նվիրվում է Էսթեր Ըրլին։

Չնայած ուռուցքը փոքրացնող բժշկական հրաշքին, որը Հեյզելին ապրելու ևս մի քանի տարի է պարգևել, նա, միևնույն է, անբուժելի հիվանդ է՝ քաղցկեղի վերջին փուլում, որի կյանքի վերջին գլուխը գրվել է հենց ախտորոշման պահից։ Սակայն, երբ Օգոստոս Ուոթերս անունով շրջադարձային պայծառ կերպարը հանկարծակի հայտնվում է «Քաղցկեղով հիվանդ երեխաների աջակցության խմբակում», Հեյզելի համար կյանքի նոր էջ է բացվում։

Խորաթափանց, համարձակ, հանդուգն և սուր «Աստղերն են մեղավոր» վեպը մրցանակակիր գրող Ջոն Գրինի դեռևս ամենահավակնոտ և սրտաճմլիկ ստեղծագործությունն է, որ փառահեղ կերպով ուսումնասիրում է ողջ և սիրահարված լինելու զվարճալի, հուզիչ և ողբերգական գործընթացը։

Գիրքը հայերեն թարգմանել է Արինա Միրզոյանը։ Այն հրապարակել է Էդիթ Պրինտ հրատարակչությունը 2015 թվականին, վերահրապարակել է 2018 թվականին։

## Վերնագիր
Գրքի վերնագրի համար հիմք է ծառայել Շեքսպիրի «Հուլիոս Կեսար»-ից արված մեջբերումը. «Մեղավորը, սիրելի Բրուտոս, աստղերը չեն, այլ մենք՝ ինքներս»։

## Սյուժե
[մինի|Վեպի հեղինակ [Ջոն Գրինի ելույթ 2014 թվականի համաժողովին]]
Գլխավոր հերոսուհին Հեյզել Գրեյս Լանքասթրն է՝ 16-ամյա աղջիկ, որը տառապում է վահանագեղձի քաղցկեղից։ Նա իր մայրիկի խնդրանքով քաղցկեղով հիվանդների աջակցության խմբի անդամ է դառնում։ Հանդիպումներից մեկի ժամանակ Հեյզելը հանդիպում է 17-ամյա պատանու՝ Օգոստոս Ուոթերսին, որը հիվանդության պատճառով կորցրել էր իր աջ ոտքը։ Օգոստոսն այնտեղ էր իր ընկերոջը՝ Այզեքին, սատարելու համար, որը քաղցկեղի պատճառով պետք է կորցներ տեսողությունը։ Հանդիպումից հետո Հեյզելն ու Օգոստոսն անմիջապես ընկերանում են, և Օգոստոսը Հեյզելին հրավիրում է իր տուն, որպեսզի միասին դիտեն «Վ նշանակում է Վենդետա» ֆիլմը, որտեղ էլ նրանց կապն ամրապնդվում է։ Մինչ բաժանումը Օգոստոսը Հեյզելին առաջարկում է կարդալ իր նախընտրած գրքերից մեկը՝ «Լուսաբացի գինը», իսկ Հեյզելն իր հերթին՝ «Արքայական վիշտը» գիրքը, որը քաղցկեղով տառապող մի աղջկա մասին էր, որը կիսում էր իր փորձն ու մտահգությունները։ Այսպիսով, նրանք պայմանավորվում են կարդալ այդ գրքերը, մինչև իրենց հաջորդ հանդիպումը։ Նրանք որոշում են, որ պետք է մյուս հանդիպումը լինի այն ժամանակ, երբ ավարտեն գիրքը։ Օգոստոսն ավարտում է ընթերցումը, բայց վրդովված էր, քանի որ գրքի ավարտը շատ կտրուկ էր և չուներ եզրահանգում։ Գիրքն Աննայի կյանքի մասին էր, որը քաղցկեղով հիվանդ էր։

Օգոստոսը զանգահարում է Հեյզելին։ Հեյզելը բացատրում է նրան, որ գրքի հեղինակը հրատարակությունից հետո անհետացել է և այլևս ոչ ոք չի լսել նրա մասին։ Ոչ ոք չգիտի թե գիրքը շարունակություն ունենալու է թե ոչ։ Մեկ շաբաթ անց, Օգոստոսն ասում է Հեյզելին, որ գտել է գրքի հեղինակ վան Հաութենի օգնականին և նրա միջոցով կարողացել է նամակագրական կապ հաստատել հեղինակի հետ։ Հեյզելը Փիտեր վան Հաութենին գրում է էլեկտրոնային նամակ՝ ուղղելով մի շարք հարցեր կապված վեպի անորոշ ավարտի մասին։ Նրան հետարքրրում էր, թե արդյոք Աննան մահանում է կամ չափից շատ վատառողջ է լինում գրելը շարունակելու համար, Աննայի մայրն ամուսնանում է Հոլանդացի Վարդակակաչ Մարդու հետ, թե՞ ոչ, հետագայում մեկ ուրիշ երեխա ունենու՞մ է, թե՞ ոչ, արդյոք շարունակում է ապրել Թեմփլ 917 փողոցում, Հոլանդացի Վարդակակաչ Մարդը խաբեբա՞ է, թե՞ իրոք սիրում է նրանց, ինչ է լինում Աննայի ընկերների՝ հատկապես Քլերի և Ջեյքի հետ և ի վերջո ի՞նչ է տեղի ունենում Սիզիփոս գերմանամկան հետ։

Հեղինակը վերջապես պատասխանում է և բացատրում, որ Հեյզելի հարցերին կարող է պատասխանել անձամբ, քանի որ նրանց հեռախոսային զրույցը կարող են ձայնագրել կամ նամակը տարածել։ Հեյզելը Փիտեր վան Հաութենին անձամբ տեսնելու համար պետք է գնար Ամստերդամ։ Հեյզելն իր մայրիկին խնդրում է գնալ Ամստերդամ, բայց մայրիկը մերժում է աղջկա խնդրանքը, ճանապարհորդելու հետ կապված՝ ֆինանսական և բժշկական հնարավորությունների սահմանափակումների պատճառով։ Ավելի ուշ՝ ցերեկույթի ժամանակ, Օգոստոսն անակնկալ կերպով Հեյզելին է տալիս Ամստերդամ մեկնելու տոմսերը, որոնք նա ձեռք էր բերել բարեգործական կազմակերպությունից (պատճառն այն էր, որ, ինչպես Օգոստոսն էր անվանում այդ կազմակերպությանը «Ջիները», հասկանալով, որ նրանք արդեն ծայրահեղ վիճակում են, կարողանում են իրականացնել նրանց մեծ ցանկությունը։ Հեյզելն իր ցանկությունը «վատնել» էր Դիսնեյ Լենդ գնալու համար)։ Նա շատ ոգևորված էր, սակայն, երբ Օգոստոսը շոյում է նրա դեմքը, Հեյզելը փոքր-ինչ ամաչում է։ Հեյզելն իմանում է Օգոստոսի նախկին ընկերուհու մասին և սկսում է փնտրել նրան։ Ընթացքում պարզ է դառնում, որ աղջիկը մահացել էր ուղեղի քաղցկեղից։

Մտածելով մահվան մասին` Հեյզելը հասկանում է, որ պետք է գնահատել կյանքի յուրաքանչյուր վայրկյանը և ապրել այն լիարժեք։ Նա նաև հասկանում է, որ չի ուզում իր հիվանդությամբ ցավ պատճառել Օգոստոսին. Հեյզելը չէր ուզում, որ Օգոստոսը վերապրի այդ դժվարին պահերը, նա չէր ուզում պատկերացնել իր թաղմանը Օգոստոսին։ Նրա մտահոգությունները Օգոստոսի և իր մահվան մասին պատճառ են դառնում Հեյզելի առողջական վիճակի վատթարացման։ Հեյզելը ճչում է, որպեսզի ծնողներին արթնացնի։ Հեյզելի ծնողներն արագ ներս են վազում, բայց ոչինչ չեն կարող անել։ Հեյզելին թվում է, իր ուղեղում գերնոր աստղի պայթյուն է տեղի ունենում։ Հեյզելը մտածում է, որ մեկընդմիշտ հեռանում է և, ինչպես նախկինում անընդհատ կրկնում էր, թե մարմինն անջատվում է, երբ ցավը չափից անտանեի է դառնում, որ գիտակցությունը ժամանակավոր է, և սա շուտով կանցնի։ Նա մտածում էր, որ միակ լուծումն այս ամենի համար աշխարհը ջնջելն է, նորից դարձնել խավար, լուռ ու անմարդաբնակ։ Հեյզելին տարիներ շարունակ ծակել են, դանակի տակ պառկեցրել, թունավորել, բայց նա շարունակում էր ապրել։ Հեյզելն ուշագնաց է լինում և արթնանում է վերակենդանացման բաժանմունքում։

Նրա վիճակի վատթարացման պատճառը թերօքսիգենացումն էր, որն առաջացել էր թոքերի մեջ մեծ քանակությամբ՝ մեկ ու կես լիտր հեղուկ հավաքվելուց, ինչը բարեհաջող դուրս են բերում կրծքավանդակից։ Այդ ամենը նրա ծնողների և բժիշկների համար անհանգտանալու առիթ է դառնում, քանի որ նրանք կարծում են, որ տվյալ պարագայում ճանապարհորդությունը Հեյզելի համար անվտանգ չի լինի։ Բժիշկների խումբն այնքան ժամանակ է դեմ լինում այդ ճամփորդությանը, մինչև բժիշկներից մեկը՝ բժշկուհի Մարիան, որն ամենաշատն էր մտնում Հեյզելի դրության մեջ, ասում է, որ Հեյզելն իրավունք ունի ապրելու իր կյանքը, և որ նա պետք է մեկնի։ Բայց Հեյզելի հետ պետք է լիներ մեկը, որը գիտեր նրա հիվանդության մասին և անհրաժեշտության դեպքում կարող էր օգնել նրան։

Ամստերդամ մեկնում են Հեյզելը, Օգոստոսը և Հեյզելի մայրիկը։ Երբ նրանք հասնում են Ամստերդամ, ռեստորաններից մեկում տեղեկանում են, որ Վան Հաութենն արդեն նախապես վճարել է իրենց ուտելիքի և շամպայնի համար։ Այդ գիշեր Օգոստոսը խոսում է Հեյզելի հետ իր զգացմունքների մասին։ Խոստովանում է, որ սիրում է նրան։ Վերջապես նրանք հանդիպում են Վան Հաութենին, սակայն ապշած են լինում՝ բազմափորձ հանճարի փոխարեն տեսնելով հարբեցողի և, ինչպես հեղինակն է ասում, գեր, անտաշ փորով մի մարդու։ Նա շարունակաբար վիրավորում է Հեյզելին և ծաղրում իր հիվանդության պատճառով։ Վան Հաութենը նույնիսկ չի պատասխանում այն հարցերին, որոնց համար էր Հեյզելը եկել Ամստերդամ։

Օգոստոսն ու Հեյզելը լքում են հեղինակի տունը՝ մեծ հիասթափությամբ և զայրույթով։ Այնուհետև Վան Հաութենի օգնականը՝ Լիդուվեյը, Հեյզելին և Օգոստոսին ուղեկցում է Աննա Ֆրանկի տուն-թանգարան։ Ընթացքում Հեյզելը դժվարանում է բարձրանալ՝ շատ և ոլորապտույտ աստիճանների պատճառով։ Վատանում է նար ինքնազգացողությունը, սակայն դա նրան չի խանգարում հասնել ձեղնահարկ։ Այնտեղ նա Օգոստոսի հետ ռոմանտիկ համբույր է ունենում, որն ուղեկցվում է մյուս զբոսաշրջիկների ծափահարություններով։

Հաջորդ օրն Օգոստոսը դժվարությամբ պատմում է Հեյզելին, որ վերջին հետազոտություններից պարզ է դարձել, որ իր քաղցկեղը կրկնվել է և տարածվել։ Այդ ամենից հետո, նրանք առանց որևէ կասկածի խոսում են իրենց սիրո մասին և հաստատում, որ միշտ միասին կլինեն և կաջակցեն իրար։ Մինչ հետ վերադառնալը, Օգոստոսի վիճակը կտրուկ վատանում է։ Մի քանի օր Օգոստոսը մնում է մոտակա հիվանդանոցում։ Իր վերջին օրերին Օգոստոսը կանչում է Հեյզելին և Այզեքին իր նախապես պլանավորված հուղարկավորությանը, որտեղ Օգոստոսը պետք է լսեր նրանց նախահուղարկավորության խոսքը, որ պատրաստվում էին ասել հուղարկավորությանը։

Հեյզելը խոսում է մեծ և փոքր հավերժությունների մասին, որ Օգոստոսն իրեն պարգևել էր և կրկին խոսում է իր անսահման սիրո մասին Օգոստոսի հանդեպ։ Ութ օր անց Օգոստոսը մահանում է։ Հուղարկավորության ժամանակ Հեյզելն ապշում է՝ տեսնելով Վան Հաութենին այնտեղ։ Նա բացատրում է, որ Օգոստոսի հետ հեռակա կապ էր պահպանում և Օգոստոսը պահանջել էր նրան ներկա գտնվել իր հուղարկավորությանը։ Ներման արժանանալու համար Վան Հաութենը ներկայացնում է գրքի հերոսուհի Աննայի մոր չբացահայտված ճակատագիրը։ Այնուամենայնիվ, Հեյզելը խնդրում է նրան հեռանալ, քանի որ դեռ չէր համակերպվել և դուրս չէր եկել հիասթափությունից։

Մի քանի օր անց, Այզեքի հետ զրուցելիս Հեյզելը պարզում է, որ Օգոստոսը գրել է «Արքայական վիշտ» գրքի շարունակությունը Հեյզելի համար։ Այդ լուրն իմանալով՝ Հեյզելը որոշում է կրկին հանդիպել Վան Հաութենին։ Հեղինակը պատմում է, որ այդ գիրքը նվիրված է իր աղջկան՝ Աննային, որը մահացել է ութ տարեկանում քաղցկեղից։ Հեյզելն առաջարկում է Հաութենին սթափվել և գրել մեկ այլ գիրք։

Վերջապես Հեյզելն իմանում է, որ Օգոստոսն ուղարկել է իր գրած էջերը Վան Հաութենին, խնդրելով նրան օգտագործելով այդ էջերը՝ գրել Հեյզելի մասին։ Հեղինակի օգնականը ստիպել էր նրան կարդալ այդ ամենը և ուղարկել Հեյզելին։ Իր տողերում Օգոստոսը մասնավորապես գրել էր, որ մեզ միշտ ինչ-որ մեկը ցավ է պատճառում և մենք անկարող ենք դրա դեմ, բայց մենք կարող ենք ընտրել այն մարդուն, որին թույլ կտանք մեզ ցավ պատճառել և, որ նա ուրախ է, որ հենց Հեյզելին է ընտրել։ Ինչպես նաև նա հույս ուներ, որ Հեյզելը նույնպես գոհ է իր ընտրությունից։ Երկինք նայելով և դիմելով Օգոստոսին՝ Հեյզելն ակամա պատասխանում է, որ նա նույնպես երջանիկ է, որ հենց Օգոստոսին է ընտրել։

## Հեղինակի խոսքը վեպի մասին
Այս գիրքը գեղարվեստական գործ է՝ հնարովի պատմություն։

Ոչ վեպերը, ոչ էլ ընթերցողները երբևէ օգուտ չեն քաղել գուշակելու փորձերից, թե արդյո՞ք պատմության հիմքում իրական փաստեր են ընկած, թե՞ ոչ։ Այդպիսի ջանքերն ուղղակի գրոհներ են նույնիսկ գաղափարին, թե հնարած պատմությունները կարող են որևէ նշանակություն ունենալ, բայց սա մեր տեսակի հատուկ կարծրատիպերի շարքից է։

Հեղինակը շատ բարձր է գնահատում ընթերցողի համագործակցությունը այս հարցում։

## Հետաքրքիր փաստեր
Հեղինակը հարկ է համարում նշել, որ այս վեպում հիվանդությունն ու դրա բուժումը հորինված են։ Օրինակ, ֆալանքսիֆոր դեղամիջոց գոյություն չունի, հեղինակն է հորինել դա, որովհետև շատ կցանկանար, որ նման դեղամիջոց լիներ։

## Վեպի մասին

## Էկրանավորում
2012 թվականի հունվարին 20th Century Fox-ը  վեպը ֆիլմում ադապտացնելու իրավունք է ստացել։ Հեյզել Գրեյսի դերը խաղում է ամերիկացի դերասանուհի Շեյլին Վուդլին, Օգոստոսի դերը՝ Էնսել Էլգորթը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի մայիսի 16-ին։ Ամերիկյան ֆիլմի ադապտացիան և գիրքը մեծ քննադատական և կոմերցիոն հաջողություն են ունեցել` գիրքը դարձնելով բոլոր ժամանակների ամենավաճառվող գրքերից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Աստղերն են մեղավոր» գիրքը առցանց mybook.ru կայքում
* http://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/childrens/childrens-industry-news/article/50442-fox-options-john-green-s-fault-in-our-stars.html
* http://thefaultinourstars.wikia.com/wiki/Main_Page

Կատեգորիա:2012 վեպեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան բեսթսելլերներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:2012 թվականի ամերիկյան վեպեր