Մոսկվայի բորսա

**Մոսկվայի բորսան** ամենամեծ ռուսական բորսայական հոլդինգն է և կազմակերպում է բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի, ածանցյալ գործիքների, արժույթների, դրամական շուկայի գործիքների, ածխածնի միավորների, թանկարժեք մետաղների, հացահատիկի և շաքարի առևտուրը։ Հիմնադրվել է 1992 թվականին (սկզբնական անվանումը եղել է Մոսկվայի միջբանկային արժութային բորսա, ՄՄԱԲ), 2011 թվականին այն վերափոխվել է  ԲԲԸ «Մոսկվայի բորսա ՄՄԱԲ-ՌՏՍ»՝ ՌՏՍ ֆոնդային բորսայի ՄՄԱԲ-ին (Ռուսական առևտրային համակարգ) միանալու արդյունքում, բացվել է 1995 թվականին։

## Պատմություն
Ռուսաստանում ֆոնդային բորսայի բիզնեսի պատմությունը հարուստ ավանդույթներ ունի։ Մեծ Նովգորոդի ռուսական առևտրական միությունների գործունեության մասին առաջին հիշատակումները, որոնք հիմնված են նրանց գործունեության փոխանակման բնույթի վրա, հանդիպում են 12-13-րդ դարերի տարեգրություններում։ Առաջին բորսան, որը հիմնադրվել է Սանկտ Պետերբուրգում 1703 թվականին, եղել է ապրանքային բորսան։ Ամբողջ 18-րդ դարում Սանկտ Պետերբուրգի բորսայում իրականացվել են ապրանքային գործարքներ և արտասահմանյան մուրհակներով գործառնություններ։ Առաջին գործարքները արժեթղթերով, հիմնականում բաժնետոմսերով, սկսվել են կնքվել միայն 1820-ական թվականներին։ 20-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանում եղել է արդեն 100-ից ավելի բորսա, սակայն արժեթղթերի առքուվաճառք իրականացվել է դրանցից միայն 7-ով՝ Սանկտ Պետերբուրգում, Մոսկվայում, Վարշավայում, Ռիգայում, Օդեսանում, Կիևում և Խարկովում։ Ավելին, միայն Սանկտ Պետերբուրգի բորսան է ունցել ֆոնդային դեպարտամենտ, որը բացվել է 1900 թվականին։

Մոսկվայում փոխանակման հարթակը բացվել է ավելի քան մեկ դար անց՝ 1839 թվականին, սակայն դրա կանոնադրությունը հաստատվել է միայն 1870 թվականին։ 1873-1875 թվականին փողոցի անկյունում ճարտարապետ Ա.Կամինսկու նախագծով փոխանակման համար կառուցվել է նոր շենք։ Իլյինկա և Ռիբնի Լեյն, որն այսօր մշակութային ժառանգության վայր է։ Եռահարկ փոխանակման շենքը կառուցվել է ուշ էկլեկտիկական ոճով, այն կարող էր տեղավորել մինչև 1150 մարդ։

Մոսկվայում ֆոնդային գործունեությունը սկսվել է շատ ավելի ուշ, քան Սանկտ Պետերբուրգում, 20-րդ դարի սկզբին։ Մոսկվայի բորսան առանձնահատուկ նշանակություն ուներ երկաթուղային ընկերությունների և հողային (հիփոթեքային) բանկերի արժեթղթերի շրջանառության համար։ Պետական պարտատոմսերի տեղաբաշխման հարցում Մոսկվայի բորսան էլ ավելի մեծ դեր է խաղացել։ Մոսկվայի բորսայում ֆյուչերսների գործարքներն արգելված են եղել։

Համաձայն Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Մոսկվայի բորսայի տեղեկագրի (1913 թվականի հունվարի 1-ին) բորսայում շրջանառվել են պետական, քաղաքային և մասնավոր երկաթուղիներ, վարկեր, բանկերի հիփոթեքային թերթեր, ինչպես նաև բաժնետոմսեր։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումով Ռուսական կայսրությունում փակվել են բոլոր պաշտոնական ֆոնդային բորսաները։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո ֆոնդային բորսաները փակվել ենև ԽՍՀՄ-ում գոյություն են ունեցել միայն ՆԵՊ-ի ժամանակաշրջանում՝ 1922-1930 թվականներին։ Մոսկվայի ապրանքային բորսան իր գործունեությունը վերսկսել է 1921 թվականի վերջին, սակայն նրա կանոնադրությունը հաստատվել է միայն 1926 թվականի հունիսին։ Մոսկվայի բորսան կենտրոնական տեղ է զբաղեցրել խորհրդային այլ բորսաների շարքում՝ կազմելով երկրի ընդհանուր բորսայական շրջանառության 45%-ը։ Հիմնական առևտրային գործարքները կնքվել են հացահատիկի, տեքստիլի, մետաղի, փայտանյութի և ածխի հետ։ Ֆոնդային դեպարտամենտում «Սովզնակ»-ի հետ գործարքները հատկապես ակտիվ են եղել 1922-1924 թվականների դրամավարկային բարեփոխումների ժամանակաշրջանում։ 1925 թվականի գարնանից սկսվել են պետական վարկերի հետ կապված գործարքները։ 1930 թվականին փակվել է Մոսկվայի բորսան՝ խորհրդային բորսաներից վերջինը։

### Ժամանակակից պատմություն
Առաջին ժամանակակից փոխանակման հարթակները Ռուսաստանում հայտնվել են 1990 թվականին։ 1990-ականների կեսերին Ռուսաստանում գործել է 1700 բորսա, սակայն 1998 թվականի ճգնաժամից հետո դրանց թիվը կտրուկ նվազել է։ 2000-ականները դարձել են ռուսական փոխանակման շուկայի համախմբման շրջան։

2011 թվականին բաժնետոմսերի և արժույթների առևտրի ռուսական փոխանակման ամենամեծ հարթակը՝ Մոսկվայի միջբանկային արժութային բորսան, միացել է ածանցյալ գործիքների առևտրի ամենամեծ հարթակին՝ ՌԱՀ-ին։ Միաձուլված ընկերությունը ստացել է ԲԲԸ Մոսկվայի բորսա ՄՄԱԲ-ՌՏՍ(կարճ անվանումը Մոսկվայի բորսա)։

2013 թվականի փետրվարի 15-ին բորսայի բաժնետոմսերի նախնական հրապարակային տեղաբաշխումը տեղի ունեցավ սեփական հարթակում ( `MOEX` նշանի ներքո), տեղաբաշխման ընդհանուր ծավալը կազմել է 15 միլիարդ ռուբլի։ Պատվերների գիրքը գերազանցվել է 2 անգամ՝ հասնելով մոտավորապես 1 միլիարդ դոլարի՝ 500 միլիոն դոլար պլանավորված տեղաբաշխման ծավալով։ Տասնյակ ռուսական և միջազգային ներդրումային հիմնադրամներ և հարյուրավոր ռուս մասնավոր ներդրողներ դարձել բորսայի նոր բաժնետերերը։ Տեղաբաշխումից հետո շուկայական կապիտալիզացիան կազմել է 127 միլիարդ ռուբլի։ 2015 թվականի մայիսի դրությամբ շուկայական կապիտալիզացիան կազմել է 138,5 միլիարդ ռուբլի։

2013 թվականի օգոստոսին բաժնետոմսերի գինը գերազանցել է առաջարկի գինը, իսկ 2013 թվականի նոյեմբերին ընկերության արժեթղթերը ներառվել են MSCI Russia ինդեքսում։ Ինդեքսի մեջ ընդգրկվելուց հետո MSCI Russia-ում բորսայի կշիռը 2017 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դրությամբ աճել է 0,47%-ից մինչև 1,8%։

2013 թվականը բորսայի համար ենթակառուցվածքային փոփոխությունների տարի է եղել, Ազգային քլիրինգային կենտրոնի հիման վրա գործարկվեց կենտրոնական դեպոզիտարիա, և ԱՔԿ-ն ստացել է որակավորված կենտրոնական գործընկերոջ կարգավիճակ (երկու ընկերություններն էլ մոսկովյան բորսայի խմբի մաս են կազմում)։ 2013 թվականից բորսան աստիճանաբար տեղափոխել է առևտուրը գործարքների միանվագ հաշվարկային ռեժիմից («T0») երկրորդ օրվա հաշվարկային ռեժիմի («T+2»): 2013 թվականի հոկտեմբերին Մոսկվայի բորսայում մեկնարկել են թանկարժեք մետաղների՝ ոսկու և արծաթի առևտուրը՝ առաքումով անանձնական մետաղական հաշիվներով։

2015 թվականից ռուս մասնավոր ներդրողները կարողացել են բացել անհատական ներդրումային հաշիվներ։ 2017 թվականի նոյեմբերի վերջին Մոսկվայի բորսան գրանցել է գրեթե 280 հազար անհատական ներդրումային հաշիվ։ 2019 թվականի մարտին ԱՆՀ-ների թիվը գերազանցել է 700 հազարը։ 2020 թվականի մարտի վերջին անհատական ներդրումային հաշիվների թիվը հասել է 2 միլիոնի, իսկ բորսայում մասնավոր ներդրողների ընդհանուր թիվը կազմել է 4,57 միլիոն։

2015 թվականի դեկտեմբերին սկսվել է մոսկովյան բորսայի խմբի մաս կազմող Ազգային ապրանքային բորսայում հացահատիկի բորսայական առևտուրը։ 2017 թվականին ապրանքային շուկայում սկսվել է շաքարավազի առևտուրը։ 2018 թվականին արևածաղիկինը։

2016 թվականին արտարժույթի շուկայում սկսվել է առաքվող ֆյուչերսների առևտուրը հիմնական արժութային զույգերի համար (ԱՄՆ դոլար/ռուսական ռուբլի, եվրո/ռուսական ռուբլի և չինական յուան/ռուսական ռուբլի)։ 2017 թվականից ռուսական ընկերությունները ուղղակիորեն մուտք են գործել դեպի Մոսկովյան բորսայի դրամական և արտարժույթի շուկաներ։

2019 թվականին ֆիզիկական անձինք գրեթե 580 միլիարդ ռուբլի են ներդրել կորպորատիվ պարտատոմսերում և գրեթե 90 միլիարդ ռուբլի ԴՎՊ-ներում։

2020 թվականի հունվարի 20-ին Մոսկվայի բորսայի ինդեքսն առաջին անգամ հատել է 3200 կետի սահմանագիծը։

2020 թվականին կորոնավիրուսային պանդեմիայի ժամանակ բորսայի աշխատակիցների 90%-ը տեղափոխվել է հեռավար աշխատանքի, աշխատակիցների 10%-ը աշխատել է գրասենյակից և ապահովել բորսայի առևտրի և քլիրինգի շարունակականությունը։

2021 թվականի դեկտեմբերին, ի նշան բորսայի 30-ամյակի, ներկայացվեց նոր «MOEX» ապրանքանիշը, որը վերաբերում է բորսայի բաժնետոմսի անվանմանը։ Այս ապրանքանիշը համատեղում է բորսան ինքնին և դրա ֆինանսական գործիքները։

Մոսկովյան բորսայում առևտրի ծավալը 2021 թվականին կազմել է 1,01 կվադրիլիոն ռուբլի։

2022 թվականի փետրվարի 24-ին՝ Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժումից հետո, Մոսկվայի բորսան դադարեցրել է առևտուրը մինչև հետագա ծանուցումը։ Փետրվարի 27-ին օտարերկրյա հաճախորդներին արգելվել է վաճառել որևէ արժեթղթեր։ Մարտի 21-ին վերսկսվել է պետական պարտատոմսերի առևտուրը, իսկ մարտի 24-ին՝ օտարերկրյա ֆոնդային բորսաներում չտեղաբաշխված ռուս թողարկողների բաժնետոմսերով։

Մարտի 4-ին հայտարարվել է, որ բորսաների համաշխարհային ֆեդերացիան (WFE) դադարեցրել է Մոսկվայի բորսայի անդամակցությունը։

2022 թվականի հուլիսին Մոսկվայի բորսայում մասնավոր ներդրողների թիվը գերազանցել է 20 միլիոնը։

2022 թվականի նոյեմբերին Դիտորդ խորհուրդը խորհուրդ է տվել բաժնետերերին շահաբաժիններ չվճարել 2021 թվականի համար։ Նախորդ նման հայտարարությունն արվել է 2022 թվականի մարտին, ապա դիտորդ խորհուրդը ցանկացել է վերադառնալ 2022 թվականի վճարումների մասին որոշմանը։

2022 թվականի նոյեմբերին Պարտքի շուկայի ցուցանիշների կոմիտեն Մոսկվայի բորսային առաջարկել է 2023 թվականից դադարեցնել միջազգային մասշտաբով պարտատոմսերի ինդեքսների հաշվարկը։

2022 թվականի հոկտեմբերի վերջին Մոսկվայի բորսայում մասնավոր ներդրողների թիվն ավելացել է մինչև 22,2 միլիոն մարդով։

2023 թվականի ապրիլին Մոսկվայի բորսան հայտարարել է, որ ձեռք է բերել ProCompliance-ի բաժնետոմսերի 50,1%-ը, որը ծրագրային ապահովման մշակող է ֆինանսական շուկայում համապատասխանության ծառայությունների ավտոմատացման ոլորտում։ Երեք տարվա ընթացքում բորսայի մասնաբաժինը կարող է ավելացվել մինչև 100%, հայտնում է առևտրային հարթակը։

Բորսայում հաշիվներ ունեցող ֆիզիկական անձանց թիվը 2023 թվականի նոյեմբերին կազմել է 29,2 միլիոն մարդ։

2023 թվականի արդյունքներով Մոսկվայի բորսայում ընդհանուր առևտրային շրջանառությունը կազմել է 1,31 կվադրիլիոն ռուբլի։ Սա առավելագույն ցուցանիշն է նրա գործունեության ողջ պատմության ընթացքում և 24%-ով գերազանցում է 2022թվականի արդյունքը։ 2023 թվականի վերջին, նախորդ տարվա համեմատ, ապրանքային շուկան աճել է 2,7 անգամ՝ մինչև 520 միլիարդ ռուբլի, ֆոնդային շուկան աճել է 69 տոկոսով՝ մինչև 62,9 տրիլիոն ռուբլի, կորպորատիվ, տարածաշրջանային և պետական պարտատոմսերի առուվաճառքի ծավալը՝ 19.6 տրիլիոնից մինչև 39,87 տրիլիոն ռուբլի։ Արտարժույթի շուկայում առևտրի ընդհանուր ծավալը հասել է 328 տրլն ռուբլու՝ 267,8 տրլն-ի դիմաց։ Նոր ներդրողների թիվն ավելացել է 6,3 միլիոն մարդով և հասել 29,2 միլիոնի։

## Կառավորում
2014 թվականին բաժնետերերի ժողովում ընտրվել է բորսայի վերահսկիչ խորհրդի նոր նախագահ՝ ֆինանսների նախկին նախարար Ալեքսեյ Կուդրինը։ 2018 թվականից Ալեքսեյ Կուդրինի հեռանալուց հետո բորսայի վերահսկիչ խորհուրդը գլխավորել է Օլեգ Վյուգինը։ 2022 թվականի հունիսից Սերգեյ Շվեցովը դարձել է Դիտորդ խորհրդի նախագահ։

2019 թվականի մայիսի 16-ին Յուրի Դենիսովը հաստատվել է որպես Մոսկվայի բորսայի խորհրդի նախագահ։ Ալեքսանդր Աֆանասևը, որը ղեկավարել է բորսան 2012 թվականի հունիսից մինչև 2019 թվականի ապրիլին յոթ տարվա աշխատանքից հետո հրաժարական է տվել խորհրդի նախագահի պաշտոնից։

2021 թվականի դեկտեմբերին Անդրեյ Սելյուկը դարձել է Մոսկվայի բորսայի ֆինանսական տնօրեն։

## Բաժնետերերի կազմ
2020 թվականի ապրիլի 1-ի դրությամբ բորսայի խոշորագույն բաժնետերերը, որոնք պատկանում են ընկերության կանոնադրական կապիտալի ավելի քան 5%-ին են՝

* Ռուսաստանի Բանկ (11,779%)
* Սբերբանկ (10,002%)
* ՎԵԲ. ՌՖ (8.404%)
* ՎԶԵԲ (6.069%) 
2020 թվականի մարտի 20-ի դրությամբ Մոսկվայի բորսայի ազատ շրջանառության մեջ գտնվող բաժնետոմսերի քանակը կազմել է 63%։ Կենտրոնական բանկը, համաձայն N 251-FZ դաշնային օրենքի, պարտավոր էր բաժնետերերից դուրս գալ մինչև 2016 թվականի հունվարի 1-ը։ Սակայն աշխարհաքաղաքական անկայունության պայմաններում Ռուսաստանի Բանկը որոշել է մնալ բորսայի կապիտալում։ 2015 թվականի հունիսի 29-ի թիվ 210-FZ դաշնային օրենքը հանել է այս պահանջը։ 2023 թվականի հոկտեմբերին տեղեկություններ է եղել Softline խմբին ՎԶԵԲ-ի բաժնետոմսերի վաճառքի մասին։ Այնուամենայնիվ, կառավարական ենթահանձնաժողովը չի հաստատել գործարքը։ Ֆինանսների նախարարությունը գոհ չի եղել Softline-ից՝ որպես միակ գնորդ, ընկերությունը փնտրել է գործընկեր նոր փորձի համար։

## Գործունեություն
### Ֆոնդային շուկա
Մոսկվայի բորսայի ֆոնդային շուկայում իրականացվում է բաժնետոմսերի, դաշնային վարկային պարտատոմսերի, տարածաշրջանային և կորպորատիվ պարտատոմսերի, եվրոպարտատոմսերի, ավանդային մուտքերի, փոխանակման փոխադարձ ներդրումային ֆոնդերի և բորսայական առևտրային ֆոնդերի առևտուր, ներդրումային բաժնետոմսեր, հիփոթեքային մասնակցության վկայագրեր։ Բաժնետոմսերի դիմաց հաշվարկները կատարվում են T+2 տեխնոլոգիայի կիրառմամբ (գործարքի կնքումից հետո երկրորդ օրը)։

### Ածանցյալ գործիքների շուկա
Մոսկվայի բորսայի ածանցյալ գործիքների շուկայում վաճառվում են հետևյալ ապրանքները՝ Ռուսական և արտասահմանյան բաժնետոմսերի ածանցյալ գործիքներ, դաշնային վարկային պարտատոմսեր, արժութային զույգեր, տոկոսադրույքներ, թանկարժեք մետաղների պայմանագրեր՝ ոսկի, արծաթ, պլատին, պալադիում, պղինձ, նավթի և շաքարի ֆյուչերսներ, օպցիոն պայմանագրեր այս ֆյուչերսներից մի քանիսի վրա։

Ստանդարտացված ածանցյալների շուկան կամ կենտրոնական գործընկերոջ հետ OTC շուկան ստեղծվել է 2009 թվականին Պիտսբուրգում Մեծ 20-յակի հանդիպումից հետո ընդունված քսանյակի կոմյունիկեն իրականացնելու համար, որը սահմանում է, որ ստանդարտացված ածանցյալ գործիքները պետք է վաճառվեն բորսայում։ Մեծ քսանյակի երկրները, այդ թվում Ռուսաստանը հաստատել են իրենց մտադրությունները առաջիկա տարիներին կենտրոնական գործընկերոջ դերը ուժեղացնելու համար։ Որոշակի կարճաժամկետ հեռանկարում Ռուսաստանի Բանկը կենտրոնական գործընկերոջ հետ քլիրինգը պարտադիր պայման է սկսել համարել։

### Արժույթային շուկա
Մոսկվայի բորսայի արտարժույթի շուկայում վաճառվում են հետևյալ արժույթները՝ ԱՄՆ դոլար (USD), եվրո (EUR), չինական յուան ​​(CNY), բրիտանական ֆունտ ստեռլինգ (GBP), հոնկոնգյան դոլար (HKD), շվեյցարական ֆրանկ (CHF), ղազախական տենգե (KZT) ), բելառուսական ռուբլի (BYR), ճապոնական իեն (JPY) և թուրքական լիրա (TRY): 2022 թվականի ամռանը արժույթների ցանկը համալրվել է հայկական դրամով (AMD) և հարավաֆրիկյան ռանդով (ZAR), իսկ սեպտեմբերին նախատեսվում է առևտուր սկսել ուզբեկական սոմով (UZS): Հաշվարկվում է նաև երկարժութային զամբյուղը և կնքվում են արժույթի փոխանակման գործարքներ։ Մոսկվայի ժամանակով 11:30-ին դոլար/ռուբլի արժույթի զույգի միջին կշռված արժեքը «վաղվա» հաշվարկներով օգտագործվում է Ռուսաստանի Բանկի կողմից՝ ԱՄՆ դոլարի պաշտոնական փոխարժեքը որոշելու համար։

Զարգացող շուկաների վաճառողների ասոցիացիան (EMTA) և Չիկագոյի ապրանքային բորսան (CME Group) օգտագործում են Մոսկվայի բորսայի ֆիքսումը ռուսական ռուբլու համար (MOEX USD/RUB FX Fixing) որպես հիմնական ցուցանիշ՝ ռուբլով արտահայտված ածանցյալ ֆինանսական գործիքներով գործարքներ իրականացնելիս։ Ամրագրումը ճանաչվում է որպես IOSCO-ի սկզբունքներին համապատասխան և պաշտոնապես ճանաչվում է Ռուսաստանի Բանկի կողմից։

### Դրամական շուկա
Դրամական շուկայի հարթակում Մոսկվայի բորսան տրամադրում է ռեպո ծառայությունների հետևյալ տեսակները՝ ռեպո կենտրոնական կոնտրագենտի հետ, միջդիլերային ռեպո, ուղղակի ռեպո Ռուսաստանի Բանկում, ավանդներ կենտրոնական գործընկերոջ հետ։ Գործում են նաև ավանդային և վարկային գործառնություններ՝ կազմակերպված Ռուսաստանի Բանկի, Ռուսաստանի կենսաթոշակային հիմնադրամի, Ռուսաստանի Դաշնային գանձապետարանի, Внешэкономбанк-ի և այլնի կողմից։

Առևտրի մասնակիցներին հասանելի են նաև ռեպո գործարքները քլիրինգային մասնակցության վկայականներով, որոնք միավորում են հաշվարկները կենտրոնական գործընկերոջ հետ և գրավի կառավարման մեխանիզմը։

Բորսան հաշվարկում է փողի շուկայի ցուցանիշը՝ RUSFAR փոխարժեքը (Ռուսաստանի ապահովված ֆինանսավորման միջին դրույքաչափ), որն արտացոլում է ապահովված փողի արժեքը։ Ցուցանիշը հաշվարկվում է ռուսական դրամական շուկայի առավել իրացվելի սեգմենտում իրականացված գործարքների հիման վրա՝ կենտրոնական քլիրինգային տան հետ ռեպոն RUSFAR-ը հաշվարկվում է ռուբլով և ԱՄՆ դոլարով։

### Ապրանքային շուկա
Ոսկու և արծաթի առևտուրն իրականացվում է Մոսկվայի բորսայի ապրանքային շուկայում։ 2014 թվականին Մոսկվայի բորսայում մեկնարկել է «Հացահատիկի շուկա» նախագիծը։ Դրա շրջանակներում ցորենի մատակարարման տարածողների առևտուրը սկսվել է 2015 թվականի դեկտեմբերին։ Որպես Ռուսաստանի գյուղատնտեսության նախարարության կողմից լիազորված փոխանակում՝ այն իրականացնում է պետական ​​գնումների միջամտություններ հացահատիկի շուկայում։ 2017 թվականին ապրանքային շուկայում առկա գործիքների շրջանակն ընդլայնվել է՝ ներառելով շաքարավազի տարածումները։

### Քլիրինգային և դեպոզիտար գործունեություն
Մոսկվայի բորսային պատկանում է «Ազգային քլիրինգային կենտրոնի» ոչ բանկային վարկային կազմակերպության բաժնետոմսերի 100%-ը։ NCO NCC-ն տրամադրում է քլիրինգային ծառայություններ առևտրի մասնակիցներին և իրականացնում է կենտրոնական գործընկերոջ գործառույթները Մոսկվայի բորսայի բոլոր շուկաներում։ Ռուսաստանի Բանկը որակավորված կենտրոնական գործընկերոջ կարգավիճակ է շնորհել Ազգային քլիրինգային կենտրոնին՝ 2013 թվականին, իսկ 2014 թվականին կենտրոնը ճանաչել է այն որպես համակարգային կարևոր կենտրոնական գործընկեր։

2017 թվականի նոյեմբերին Ռուսաստանի Բանկի որոշմամբ ԱՔԿ-ն դարձել է ոչ բանկային վարկային կազմակերպություն և Ռուսաստանի Բանկի կողմից ստացել է նոր լիցենզիա՝ բանկային գործառնություններ իրականացնելու ոչ բանկային վարկային կազմակերպությունների՝ կենտրոնական գործընկերների հետ, ինչպես նաև իրականացնել մաքրման աշխատանքներ։

Կենտրոնն ունի Fitch Ratings-ի վարկանիշները, որոնցից երկուսն են թողարկողի դեֆոլտի ռիսկի երկարաժամկետ վարկանիշը ազգային արժույթի մակարդակով և կայունության վարկանիշը՝ մեկ աստիճան բարձր, քան սուվերեն վարկանիշը։

Մոսկվայի բորսային պատկանում է ոչ բանկային վարկային կազմակերպության բաժնետիրական Ազգային դեպոզիտարիայի բաժնետոմսերի 99,997%-ը։ Ազգային հաշվարկային դեպոզիտարիան Ռուսաստանի կենտրոնական դեպոզիտարիան է։  Այն մասնագիտացած է ֆինանսական շուկայի մասնակիցներին դեպոզիտար, հաշվարկային բանկային և հարակից ծառայություններ մատուցելու գործում։ 2014 թվականին Ռուսաստանի Բանկը այն ճանաչել է որպես համակարգային կարևոր կազմակերպություն մի քանի կատեգորիաներում՝ կենտրոնական դեպոզիտարիա, հաշվարկային դեպոզիտարիա և պահոց, նաև նրան շնորհել է ազգային նշանակության վճարային համակարգի կարգավիճակ։

2019 թվականի վերջին զուտ շահույթը հասել է 20,2 միլիարդ ռուբլու, մեկ բաժնետոմսի շահույթը կազմել է 7,93 ռուբլի։

### Անձնական ֆինանսական հարթակ «Ֆինանուսլուգի»
2020 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Մոսկվայի բորսան ներկայացրել է «Ֆինանուսլուգի» անձնական ֆինանսական հարթակը, որը դարձել է առաջին ֆինանսական հարթակը, որը ներառված է Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկի ֆինանսական հարթակի օպերատորների ցուցակում։

2021 թվականին բորսան ձեռք է բերել ապահովագրական և բանկային ապրանքների ընտրության էլեկտրոնային հարթակ՝ INGURU-ն։ Պլատֆորմը թույլ է տալիս գնել/վաճառել պարտատոմսեր, կնքել ապահովագրական պայմանագրեր, ինչպիսիք են ԱՊՊԱ և հիփոթեքային ապահովագրությունը։

## Բորսայական ինդեքսներ
Մոսկվայի բորսայի ինդեքսները Ռուսաստանի կազմակերպված արժեթղթերի շուկայի և ածանցյալ գործիքների պայմանագրերի հիմնական ցուցանիշներն են։ Մոսկվայի բորսան հաշվարկում է բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի, խառը ինդեքսների, ինչպես նաև ֆյուչերսների և արտարժույթի շուկաների մի շարք ցուցանիշներ։ Հիմնական ֆոնդային ինդեքսներն են Մոսկվայի բորսայի ինդեքսը (նախկինում՝ MICEX ինդեքսը) և RTS ինդեքսը՝ հաշվարկված արժեթղթերի նույն բազայի վրա, բայց տարբեր արժույթներով (Մոսկվայի բորսայի ինդեքսը հաշվարկվում է ռուբլով, RTS ինդեքսը՝ ԱՄՆ դոլարով)։

2017 թվականի նոյեմբերի 27-ին թարմացվել է Մոսկվայի բորսայի հիմնական ինդեքսների հաշվարկման մեթոդաբանությունը, ավելացել են բաժնետոմսերի իրացվելիության պահանջները և ինդեքսներում ներառված ազատ շրջանառության մեջ գտնվող թողարկողի բաժնետոմսերի քանակը, հաշվարկային բազայի բաժնետոմսերը դարձել են փոփոխական։

## Առևտրի ժամանակացույց
Ֆոնդային բորսայում առևտուրն իրականացվում է աշխատանքային օրերին՝ խիստ սահմանված ժամերին։ Հիմնական գործիքների (բաժնետոմսեր, պարտատոմսեր) առուվաճառքը սկսվում է ժամը 10:00-ին և ավարտվում 18:45-ին: Լրացուցիչ առավոտյան նիստը սկսվում է ժամը 07:00-ին և տևում մինչև 10:00-ն՝ առանց հետագա միջանկյալ մաքրման։ Լրացուցիչ (երեկոյան) առևտրային նստաշրջանը սկսվում է երեկոյան քլիրինգից հետո ժամը 19:00-ին և ավարտվում 23:50-ին:

## Լավագույն մասնավոր ներդրող
«Լավագույն մասնավոր ներդրող»-ը ամենամյա մրցույթ է, որն անցկացվում է Ռուսաստանի ֆոնդային շուկայում։ 2003 թվականից մրցույթը կազմակերպում են RTS և MICEX բորսաները, իսկ 2011 թվականից՝ Մոսկվայի բորսան։ Սա թրեյդերների եռամսյա մրցույթ է, որում հաղթելու համար պետք է ցույց տալ ամենաբարձր շահութաբերությունը կոնկրետ շուկայում։ Կան գրեթե երկու տասնյակ անվանակարգեր, այդ թվում՝ «Լավագույն մասնավոր ներդրող», «Լավագույն տարբերակների վաճառող», «Լավագույն MICEX ինդեքսային ֆյուչերս վաճառող»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Финуслуги՝ տարբեր ֆինանսական ծառայությունների հարթակ

Կատեգորիա:2011 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2011 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:2011 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:2011 հիմնադրված ֆինանսական ծառայությունների ընկերություններ
Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվա
Կատեգորիա:Մոսկվայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ռուսաստան
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ընկերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ