Զբոսաշրջությունը Բութանում

**Զբոսաշրջությունը Բութանում**, 1974 թվականին եկրում զարգացած ոլորտ։ Երբ Բութանի կառավարությունը, փորձելով ավելացնել եկամուտները և ներկայացնել Բութանի յուրահատուկ մշակույթն ու ավանդույթները արտաքին աշխարհին, բացեց իր մեկուսացված երկիրը օտարերկրացիների համար։ 1974 թվականին Բութանի Թագավորություն է այցելել ընդհանուր առմամբ 287 զբոսաշրջիկ։ Բութան այցելած զբոսաշրջիկների թիվը 1992 թվականին աճել է մինչև 2850, իսկ 1999 թվականին՝ 7158։ 1980-ականների վերջին զբոսաշրջության տարեկան եկամուտը կազմում էր ավելի քան 2 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Թեև Բութանի կառավարությունը բաց է օտարերկրացիների համար, նա քաջատեղյակ է շրջակա միջավայրի վրա զբոսաշրջիկների ազդեցության մասին Բութանի եզակի լանդշաֆտի և մշակույթի վրա։ Ըստ այդմ՝ ի սկզբանե սահմանափակել են զբոսաշրջային ակտիվության մակարդակը՝ նախապատվությունը տալով ավելի որակյալ զբոսաշրջությանը։ Այս քաղաքականությունն ի սկզբանե հայտնի էր որպես «բարձր արժեք, ցածր ծավալ» զբոսաշրջություն։ 2008 թվականին այն վերանվանվեց «բարձր արժեք, ցածր ազդեցություն» կամ «թույլ, բայց նշանակալի տեղաշարժ»։ Չնայած այն բանի, որ ցածր ազդեցությունը երկրի վրա երաշխավորված է այցելուների ցածր քանակով, Բութան մեկնելու համար պետք է հարուստ լինել՝ տեղ թողնելով քննադատություն այն հարցին, թե արդյոք պետք է հարուստ լինել *գնահատված զբոսաշրջիկ* լինելու համար։ Այստեղ զբոսաշրջիկներից մեկ անձի համար օրական գանձվում է մոտ 200 ԱՄՆ դոլար։

2005 թվականին «Կայուն զբոսաշրջության զարգացման ռազմավարություն» կոչվող փաստաթուղթը ավելի մեծ ուշադրություն է դարձրել զբոսաշրջիկների թվի ավելացմանը՝ երկրի մշակույթն ու շրջակա միջավայրը խթանելու համար՝ որպես հարուստ զբոսաշրջիկների համար գրավիչ ուղղություն։ Զբոսաշրջության ամենակարևոր կենտրոններն են Բութանի կենտրոն Թիմֆուում և արևմտյան Պարո քաղաքում՝ Տակշանգում, ժայռափոր վանքը (անգլերեն կոչվում է Վագրի բույն), որը նայում է Պարոյի հովտին՝ երկրի տեսարժան վայրերից մեկին։ Այս տաճարը սուրբ է բուդդիստների համար։ Տաճարի ներսում կա մի քարանձավ, որտեղ տեղի են ունեցել Բութանում բուդդայականության տարածման մասին 90 օրյա խորհրդածությունները։ Տաճարը կանգուն է ավելի քան հազար տարի։

## Զբոսաշրջային օպերատորներ Բութանում
[thumb|[Հինդու Դհարմա Սամուդայա տաճար Թիմֆուում]]
Բութանի կառավարությունը սեփականաշնորհեց Բութան զբոսաշրջության կորպորացիան (ԲԹԿ) 1991 թվականի հոկտեմբերին՝ խթանելով մասնավոր գործիչների ներդրումներն ու գործունեությունը։ Արդյունքում՝ 2018 թվականի դրությամբ հանրապետությունում գործում է ավելի քան 75 լիցենզավորված զբոսաշրջային ընկերություն։ Նախկինում բոլոր զբոսաշրջիկները (խմբային կամ անհատ) պետք է ճամփորդեին պլանավորված, կանխավճարային փաթեթով կամ անհատապես մշակված ճամփորդական ծրագրով։ Պոտենցիալ զբոսաշրջիկները պետք է պայմանավորվեին պաշտոնապես հաստատված տուրօպերատորի միջոցով՝ ուղղակիորեն կամ արտասահմանյան գործակալի միջոցով։

## Մուտքի արտոնագիր
2022 թվականի հունիսին Բութանի զբոսաշրջության քաղաքականությունը լրացուցիչ վերանայվեց՝ պահպանելու «Բարձր արժեք, ցածր ծավալ» քաղաքականությունը, և բոլոր ազգությունների քաղաքացիներից պահանջվում էր վճարել 200 ԱՄՆ դոլար՝ որպես թույլատրման վճար մեկ գիշերվա համար՝ Բութանի վիզա ստանալու համար, այն ժամանակ, երբ Հնդկաստանի քաղաքացիներպետք է վճարեին 1200 հնդկական ռուփի։ 2023 թվականի օգոստոսից հիմնական վճարը կրճատվել է մինչև 100 ԱՄՆ դոլար, սակայն հնդիկների համար գումարը մնում է նույնը։ Այնուամենայնիվ, այժմ ճանապարհորդները կարող են իրենք ընտրել իրենց կացարանն ու երթուղին։

Գրեթե բոլոր ազգությունները պետք է նախօրոք պայմանավորվեն իրենց արտոնագրի կամ թույլտվություն համար՝ նախքան Բութան այցելելը` հիմնվելով Բութանի նորացված վիզային քաղաքականության վրա։

## Ավիաընկերություններ
[thumb|[Պարոյի միջազգային օդանավակայան]]
Druk Air-ը, որը հիմնադրվել է 1981 թվականին, նախկինում եղել է միակ ավիաընկերությունը, որն իրականացնում էր թռիչքներ Բութանում, մինչև ավիացիոն արդյունաբերության զարգացումը 2011 թվականի դեկտեմբերին Bhutan Airlines-ի ստեղծմամբ։

## Ժամանումները ըստ երկրի
2019 թվականին երկիր է ժամանել ամենամեծ թվով զբոսաշրջիկների հոսքը՝ ավելի քան 315 000 մարդ։ Աճը պայմանավորված է Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան շուկայով, հատկապես Հնդկաստանից, Թաիլանդից, Վիետնամից, Ֆիլիպիններից, Ավստրալիայից, Ճապոնիայից, Չինաստանից, Սինգապուրից, Բանգլադեշից, Մալայզիայից և Հարավային Կորեայից։ Արևմտյան շուկաները նույնպես աճել են, հատկապես ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում և Ֆրանսիայում։

Կարճաժամկետ հիմունքներով Բութան ժամանող այցելուների մեծ մասը հետևյալ երկրներից էր.

## ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Բութանի նախնական ցուցակ
2012 թվականին Բութանը պաշտոնապես ներառեց որոշ զբոսաշրջային վայրեր ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կենտրոնում։ Սա առաջին դեպքն էր, երբ Բութանն իր տեսարժան վայրերը ներառեց կազմակերպության ցանկում՝ ապագայում  ժառանգության ցանկում ներառելու նպատակով։ Երկրում ցուցակագրվել են ութ վայրեր։

## «Բարձր արժեք, ցածր ծավալ» սկզբունքի քննադատություն
Չնայած Բութանը հաջողությամբ սահմանափակել է երկիր մուտք գործող զբոսաշրջիկների թիվը իր «բարձր որակ, ցածր ծավալ» սկզբունքով, սակայն կարելի է պնդել, որ «բարձրորակ զբոսաշրջիկը» պետք է լինի հարուստ զբոսաշրջիկ, քանի որ Բութան այցելելու խոչընդոտը հիմնականում պայմանավորված է բարձր գներով և ոչ իրական հետաքրքրությամբ կամ ուշադրությամբ։

## Տես նաև

* Բութան
* Բութանի ազգային թանգարան
* Բութանի տեքստիլի թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tourism Council of Bhutan (Official Website) 
* Bhutan Tourism Official website

Կատեգորիա:Զբոսաշրջություն
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Ասիայում
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Բութանում