Աբեէկոնոմիկա

[մինի|323x323փքս|Վարչապետ [Շինզո Աբե|Աբեն քննարկում է իր տնտեսական քաղաքականությունը՝ ելույթ ունենալով Լոնդոնում, 2013 թվականի հունիսին:]]
**Աբենոմիկա** կամ **Աբեէկոնոմիկա** (), նորաբանություն, որը կիրառվում է սկսած 2012 թվականից Ճապոնիայի վարչապետ Շինզո Աբեի կառավարության վարած տնտեսական քաղաքականությունը նկարագրելու համար։

Աբէկոնոմիկան կոչված է վերակենդանացնելու Ճապոնիայի լճացած տնտեսությունը, որը գնանկում էր ապրել 1990-ական, 2000-ական և 2010-ական թվականներին։ Ընդհանուր առմամբ, այս քաղաքականության միջոցառումները չեն առանձնանում նորամուծությամբ. Աբէկոնոմիկայի հիմնական մեթոդը իենի արհեստական արժեզրկումն է՝ երկրում փողի զանգվածի կրկնապատկման միջոցով։ Վերջին միջոցը քննադատվում է մի շարք տնտեսական փորձագետների կողմից, ովքեր վախենում են նոր միջազգային արժութային պատերազմների սկսվելուց, ինչպես նաև հենց Ճապոնիայի դեֆոլտից, որի պետական պարտքը 2,5 անգամ գերազանցում է ՀՆԱ-ն։

Այն բանից հետո, երբ Աբեն հրաժարական է տվել 2020 թվականի սեպտեմբերին, նրա իրավահաջորդը՝ Յոսիհիդե Սուգան, հայտարարել է, որ իր վարչապետությունը կենտրոնանալու է Աբեի վարչակազմի քաղաքականության և նպատակների շարունակման վրա, ներառյալ տնտեսական քաղաքականության Աբէկոնոմիկայի փաթեթը։

Տերմինը կազմվել է Ճապոնիայի վարչապետի «Աբե» ազգանունը «էկոնոմիկա» բառի հետ համատեղելով։

## Ոգեշնչողներ և կատարողներ
2007 թվականին Աբեն հրաժարական է տվել վարչապետի պաշտոնից, բայց վերադարձել է քաղաքականություն 2012 թվականի դեկտեմբերին՝ խոստանալով արագ խթանել Ճապոնիայի տնտեսությունը՝ երկրի պատմության մեջ աննախադեպ ազգային արժույթի՝ իենի կտրուկ արժեզրկման քաղաքականության միջոցով։ Նրա հիմնական գաղափարական ոգեշնչողը և խորհրդատուն Կոիտի Համադան էր՝ ծագումով ճապոնացի Յեյլի համալսարանի պրոֆեսոր։ Աբէկոնոմիկայի հիմնական նպատակը երկուսի ցանկությունն էր՝ հաղթահարել 20-ամյա գնանկումը Ճապոնիայի Բանկի քաղաքականության մեղմացման պատճառով։ Իր հերթին, Հարուհիկո Կուրոդան, ով գլխավորում է Ճապոնիայի բանկը և իրականացնում է մեղմացումներ, իր հաստատության համար էլ ավելի կոնկրետ նպատակ էր դրել՝ երկրում տարեկան գնաճը հասցնել 2%-ի։ Այս նպատակին հասնելու համար երկրի կենտրոնական բանկը ստիպված է եղել պարզապես փող տպել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի հասել թիրախային 2%-ին։ Կուրոդայի հաշվարկներով՝ դա պետք է տեղի ունենար երկու տարվա ընթացքում՝ մինչև 2014 թվականի վերջ։ Նաև այս նպատակին հասնելու համար ամեն ամիս այս ժամանակահատվածում Ճապոնիայի բանկը պետք է շարունակեր 7 տրիլիոն իենով ակտիվներ գնել։ 2014 թվականի վերջին գնաճը հասել է տարեկան 1,3 տոկոսի։ Ըստ ԱՄՀ փորձագետների՝ ցանկալի մակարդակին՝ 2 տոկոսին հնարավոր կլինի հասնել 2016 թվականից ոչ շուտ։

## Աբէկոնոմիկայի «Երեք սլաք»
Ճգնաժամից դուրս գալու համար Սինձո Աբեն առաջարկել է «Երեք նետ» ծրագիրը։ Դրանցից *առաջին «սլաքը»* գների աճի թիրախների ձեռքբերումն է։ Դրա համար Աբեն առաջարկել է ամբողջ աշխարհում արդեն հայտնի սխեմա՝ տնտեսությունը լրացուցիչ իրացվելիությամբ «լցնելու» համար։ Նրա ծրագրի և այլ երկրների նմանատիպ ծրագրերի հիմնական տարբերությունը դրա անժամկետությունն է։ Նշենք, որ Ճապոնիայի բանկը անկախ է կառավարության որոշումներից, ուստի վարչապետը ստիպված է եղել մեծ ջանքեր գործադրել՝ կենտրոնական բանկի ղեկավարությանը «համոզելու» գնալ այդ քայլին։

Սինձո Աբեն հավատարիմ է եղել նաև տարբեր ծրագրերի բյուջեից խթանող միջոցառումներին, որոնք ուղղված են ենթակառուցվածքների զարգացմանը, ինչպես նաև բնական աղետներից տուժած տարածքներին օգնություն տրամադրելուն (*երկրորդ «սլաքը»*)։ Այս միջոցառումներն առաջին հերթին ուղղված են տնտեսական աճի խթանմանը։ Միաժամանակ, վարչապետը չի մոռացել պետական պարտքի խնդիրների մասին, այնուամենայնիվ, ավելի առաջնահերթ է համարել տնտեսության զարգացումը ներկա փուլում։

Եվ, վերջապես, *երրորդ «սլաքն»* ուղղվել է պետական հատվածում բարեփոխումներ իրականացնելու միջոցառումներ մշակելուն, որոնք կնպաստեն ներդրումների ներգրավմանը, ինչպես նաև սպառման ավելացմանը։ Փաստորեն, բոլոր երեք «սլաքները» միասին պետք է շրջեն դեֆլյացիոն «պարույրի» երկայնքով շարժումը նեղացումից դեպի ընդլայնման հակառակ ուղղությամբ։ Եթե ներկայիս իրավիճակում ռեցեսիան խթանի գնանկումը, որն իր հերթին խթանում է ռեցեսիան, ապա, ըստ Սինձո Աբեի, տնտեսական աճը կխթանի գնաճը, ինչը մեծ օգնություն պետք է լինի հետագա տնտեսական աճի համար։

## Արդյունքներ
Հավելյալ փող տպելու նոր քաղաքականության արդյունքները երկար սպասել չեն տվել։ Աբէկոնոմիկայի ներդրումից ընդամենը 4 ամսվա ընթացքում իենը դոլարի նկատմամբ արժեզրկվել է ավելի քան 20%-ով, սակայն արտահանման ծավալը չի աճել այնքան, որքան սպասվում էր։ Ավելին, կառավարության նոր կուրսը բացահայտել է մի շարք ակնհայտ թերություններ, որոնք ապագայում կարող են հանգեցնել ոչ միայն բուն Ճապոնիայի դեֆոլտի, այլև Ճապոնիայի հետ սերտ կապի մեջ գտնվող երկրների տնտեսությունների ճգնաժամի։

### Աբէնոմիկայի դրական հետևանքներ
* Համախառն ցուցանիշով, որը հաշվի է առնում արդյունաբերության աճը, մանրածախ վաճառքը և նոր աշխատատեղերի մատակարարումը, Ճապոնիան հասել է ամենաբարձր մակարդակին վերջին հինգ տարում.
* Տնտեսական աճի առումով Ճապոնիան այժմ առաջատար է յոթ արդյունաբերական երկրների շարքում
* Ճապոնիայի բաժնետոմսերը 2013 թվականին ցույց են տվել ամենամեծ աճը վերջին 40 տարում Աբէկոնոմիկաի շնորհիվ։
* Ճապոնիայի ՀՆԱ-ն աճել է երեք քառորդով 2013 թվականին
* ՀՆԱ-ի տարեկան աճը կազմել է 1,9%։

### Աբէնոմիկայի բացասական հետևանքներ
* Ավելացրել է կապիտալի արտահոսքը երկրի ներսում արտադրության արդիականացման մեջ ներդրումներ կատարելու փոխարեն։ Փախչելով արժեզրկվող իենից՝ ճապոնացի ձեռնարկատերերը մեծ ներդրումներ են կատարում եվրոյով արտահայտված պարտքային պարտատոմսերում, նույնիսկ համեմատաբար ռիսկային երկրներում, ինչպիսիք են Իսպանիան և Իտալիան։ Ճապոնացիների կողմից դրանց ակտիվ պահանջարկի արդյունքում տոկոսադրույքներն ընկել են, ինչը, սակայն, պատրանք է ստեղծել, որ այդ երկրների տնտեսությունները հաջողությամբ հաղթահարել են ճգնաժամը։
* էներգակիրների ներմուծումն աճել է, ինչը փաստացի զրոյացնում է արտահանման աճից ստացված բոլոր շահույթը։
* Յենի փոխարժեքի արժեզրկման պատճառով Ճապոնիայի արտահանումն ավելի էժանացել է։ Քանի որ արտահանման զգալի մասը գնում է ԱՄՆ, դե ֆակտո Ճապոնիան այնտեղ էլ գնանկում է արտահանում։ Կառավարությունը գնաճի և գնանկման ռիսկի մասին է սկսել խոսել։
* Չինաստանն ու Հարավային Կորեան, որոնք ավելի թանկ արժույթներ ունեն, իրենց դժգոհությունն են հայտնել նոր քաղաքականության վերաբերյալ՝ սպառնալով գնալ արժութային պատերազմի։
* Ճապոնիայի պետական պարտքը աճել է, որը հասել է ՀՆԱ-ի 240%-ի։ Գնաճի արագացումը կհանգեցնի Ճապոնիայի պետական պարտքի սպասարկման արժեքի բարձրացման, ինչը կարող է հանգեցնել դեֆոլտի։
* Հետագայում, պարտքերը վճարելու համար Ճապոնիայի բանկը կարող է սկսել ավելի արագ հետ գնել պարտավորությունները, ինչը կարող է հանգեցնել հիպերինֆլյացիայի։
* Մի շարք քննադատներ կարծում են, որ Ճապոնիայում լճացման և գնանկման իրական պատճառը ոչ թե տնտեսական, այլ ժողովրդագրական հարթության մեջ է (երկրի բնակչությունը արագորեն ծերանում և աստիճանաբար նվազում է)։

## Գնահատականներ
Տնտեսագիտության ոլորտում Նոբելյան մրցանակակիր Ջոզեֆ Ստիգլիցը 2013 թվականի ապրիլին բարձր է գնահատել ԱբԷնոմիկան։ «Ընդհանուր առմամբ, կասկած չկա, որ ԱբԷնոմիկան կաշխատի. երկրում անհավասարությունը ցածր է, կան ուժեղ ինստիտուտներ, բարձր կրթված աշխատուժ՝ գերազանց տեխնիկական հմտություններով և գեղեցկության զգացումով, և այն գտնվում է աշխարհի ամենաարագ զարգացող տարածաշրջանում։ Ճապոնիան պետք է լույսի փարոս լինի համաշխարհային տնտեսության մռայլ թագավորությունում»։

## Տես նաև
* Ռեյգանոմիկա
* Լաֆֆերի կոր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Abenomics must bring seismic change to Japan
* Abenomics false promise

Կատեգորիա:21-րդ դարը Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Դրամավարկային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տնտեսության պատմություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Մրցակցություն
Կատեգորիա:Նորաբանություններ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գաղափարախոսություններ
Կատեգորիա:Տնտեսական քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Քեյնսականություն