open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Յուրիկ Սաֆարյան

**Յուրիկ Սերյոժայի Սաֆարյան** (), ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր (2008)։ Գորիսի պետական համալսարանի ռեկտոր։

## Կրթություն
* 1960-1965 թթ. - սովորել է Տեղ գյուղի միջնակարգ դպրոցում։
* 1970 թ. ոսկե մեդալով ավարտել է Գորիս քաղաքի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։
* 1970-1975 թթ. - սովորել և գերազանցության դիպլոմով ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մեխանիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։
* 1980-1984 թթ. - սովորել և ավարտել է ՀԽՍՀ ԳԱ մեխանիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1984)։ Դոցենտ (1988)։
* Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (2003)։ Պրոֆեսոր (2008)։ 80-ից ավելի գիտական և մեթոդական հոդվածների, երեք ուսումնական ձեռնարկի և երեք գյուտերի (նորարարությունների) հեղինակ և համահեղինակ։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1975-1980 թթ. - Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի Գորիսի մասնաճյուղի մաթեմատիկայի ամբիոնի ասիստենտ։
* 1989-2003 թթ. - Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի Գորիսի մասնաճյուղի տնօրեն։
* 2006 թ. հուլիսին ընտրվել է Գորիսի պետական համալսարանի ռեկտոր՝ հինգ տարի ժամկետով։
* 2011 թ. դեկտեմբերի 22-ին վերընտրվել է Գորիսի պետական համալսարանի ռեկտորի պաշտոնում։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Գորիսի պատվավոր քաղաքացի (2007)։
* ՀՀ ԿԳ նախարարության ոսկե հուշամեդալ (2003)։
* ՀՀ ԿԳ նախարարության ոսկե հուշամեդալ (2007)։
* Սյունիքի մարզպետարանի «Ակսել Բակունց» ոսկե հուշամեդալ (2005)։
* «Հայաստանի երկրապահ» հուշամեդալ (2006)։
* ԵՊՀ արծաթե մեդալ (2006)։
* ՀՊԱՀ ոսկե հուշամեդալ (2010)։
* ՀՀ պաշտպանության նախարարության «ՀՀ զինված ուժերի 20 տարի» հոբելյանական մեդալ (2011)։

Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:1953 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տեղ (Սյունիքի մարզ) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Գորիսի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Արա Ավետիսյան

**Արա Սերգեյի Ավետիսյան** (), հայ գիտնական, Հայաստանի պետական գործիչ։

## Կրթություն
* 1965-1975 թթ. սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է Թալինի թիվ 1 միջնակարգ դպրոց։
* 1975-1980 թթ. սովորել և գերազանցության դիպլոմով ավարտել է ԵՊՀ մեխանիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի մեխանիկայի բաժինը։
* 1983-1986 թթ. սովորել և ավարտել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մեխանիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրա։ Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1986)։
* Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1998)։ Քառասունից ավել գիտական հրապարակումների հեղինակ է։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1980-1982 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ Արդյունաբերական շինարարության մինիստրության Նախագծային կոնստրուկտորական տեխնոլոգիական ինստիտուտում՝ որպես ճարտարագետ-նախագծող։
* 1986-1988 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մեխանիկայի ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող։
* 1988-1996 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մեխանիկայի ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող։
* 1994-2005 թթ.՝ ՀՀ ԳԱԱ «Մեխանիկա» տեղեկագրի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։
* 1996-2000 թթ.՝ ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարության միջնակարգ կրթության վարչության պետ։
* 1996 թվականից դասավանդում է ԵՊՀ-ում։ Հոծ միջավայրի մեխանիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր։
* 2000-2011 թթ.՝ ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարի տեղակալ միջին և բարձրագույն մասնագիտական կրթության ու գիտության ոլորտների համակարգման գծով։
* 2005 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ «Մեխանիկա» տեղեկագրի գլխավոր խմբագիր։
* 2006 թվականից՝ Տեսական և Կիրառական Մեխանիկայի Ազգային Կոմիտեի նախագահ։
* 2011 թ. հուլիսի 22-ին Հայաստանի Վարչապետի որոշմամբ 2011 թվականի հուլիսի 25-ից ազատվել է Հայաստանի կրթության և գիտության նախարարի տեղակալի պաշտոնից՝ այլ աշխատանքի անցնելու կապակցությամբ։
* 2011 թ. հուլիսին ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարի հրամանով նշանակվել է ՀՊՃՀ ռեկտորի պաշտոնակատար։
* 2011 թ. սեպտեմբերի 8-ին ընտրվել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի ռեկտորի պաշտոնում։
* 2015 թ. ներկայացրել է հրաժարական, որն ընդունվել է։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ունի ավագ գիտական աշխատակցի գիտական կոչում՝ «Դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկա» մասնագիտությամբ (1991)։
* Հայաստանի ԳԱԱ թղթակից անդամ (2006)։
* Պողոսյան մրցանակ (2019)։

Այրի է, ունի երկու զավակ։ Հայաստանի հանրապետական կուսակցության անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Նորաշխարհ

**Նորաշխարհ**, **մուշմուլա** (), վարդազգիների (վարդածաղիկներ) ընտանիքի ոչ շատ մեծ մշտադալար ծառ կամ թուփ։.

## Կենսաբանական նկարագիր
[մինի|Ծաղկամանում աճեցված Նորաշխարհի ծառ, [Անթիլիաս, Լիբանան]]
thumb|Նորաշխարհի պտուղները
thumb|right|200px|Պտուղը
Նորաշխարհը մինչև 8 մետր բարձրությամբ մշտադալար ծառ է։ Օվալաձև մեծ տերևները հասնում են մինչև 25 սմ երկարության և 7-8 սմ լայնության։ 1-2 սմ չափի ծաղիկները հավաքված են ուղղահայաց փնջերով։ Ունեն 5 թերթիկ՝ սպիտակ կամ դեղին գույնի։

Ծաղկում է սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։ Մեծացած ծառերը գարնանը գոյացնում են տանձանման, ուտելի պտուղներ, որոնք, սովորաբար, մինչև 8 հատով խմբված են ճութի պես։ Հյութալի պտղի մեջ լինում է 1-5 խոր սերմակուտ։ Պտուղները շատ վիտամին A և կալիում են պարունակում, ունեն միզամուղ հատկություն։

## Ստուգաբանություն
Անհայտ է, թե ինչու է հայերենում բույսը *Նորաշխարհ* կոչվում։ Թեև Հայաստանում այս բույսը և պտուղը համարյա անհայտ են, դրանք Լիբանանի և Սիրիայի հայության շրջանում հայտնի են հենց Նորաշխարհ անունով։ Անգլերեն անվանումն է (), (), որը փոխառված է ()-ից, որը, իր հերթին, փոխառված է -ից։ Վերջինը պտղի անունն է, իսկ ծառը կոչվում է : Անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ բառարաններում զկեռն էլ է թարգմանվում որպես ()։

## Տարածում
Ցեղը միավորում է մոտ 30 տեսակի մշտադալար թփեր և ոչ մեծ ծառեր, որոնք տարածված են հարավային և հարավարևելյան Ասիայում։ Բույսի հայրենիք են համարվում Չինաստանն ու Ճապոնիան։ XIX դարում ներմուծվել է Եվրոպա, տարածված է նաև Սև ծովի ափերին։

## Նշանակություն և կիրառում
Եվրոպայում սկզբում աճեցվում էր որպես դեկորատիվ բույս, այժմ որպես մրգատու։ Հաճելի, թարմ, մի քիչ թթվաշ, հասուն տանձի և կեռասի համեր հիշեցնող պտուղները շուտ վնասվող և փչացող են ու վատ են տանում բեռնափոխադրումը։ Այս է պատճառը, որ արտահանման ենթակա չեն։

## Տես նաև
* Զկեռենի

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Loquat Fruit Facts from the California Rare Fruit Growers 
* Purdue University Center for New Crops & Plant Products Loquat webpage
* Loquat Growing in the Florida Home Landscape, from the University of Florida IFAS Extension Website
* Japanese "Biwa Cha" Loquat Tea: Benefits & Traditional Senjiru Brew Method
* The Medicinal Benefits of Growing Your Own Remedy: Loquat Tree 

Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Օսմուսաար

**Օսմուսաար**, **Օսմուսսար** կամ **Օդենսհոլմ** (, ), կղզի Բալթիկ ծովում։ Կղզին պատկանում է Էստոնիային։ Շվեդական տարբերակ Օդենսհոլմը անվանվել է ի պատիվ սկանդինավյան աստված Օդինի անունից, որի մարմինը ըստ լեգենդի թաղված է հենց այս կղզում։ Տարածքը 4,69 կմ2, իսկ բնակչությունը՝ 2000 մարդ (2009 թ. տվյալներով)։ Վարչականորեն պատկանում է Էստոնիայի Նոառոցի շրջանին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Valla koduleht

Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Շպեխտեն

**Շպեխտեն** (), լիճ Ավստրիայում, Շտիրիա նահանգում։ Ծովից բարձրությունը 1051 մ է, լճի հայելու մակերեսը՝ 0,04 կմ², իսկ առավելագույն խորությունը՝ 8 մ (ըստ որոշ աղբյուրների՝ 11 մետր)։ Գտնվում է Պրյուգ-Տրաուտենֆելս կոմունայում։ Լճի ափին կա տուրիստական հյուղակ, որը պատկանում է ասվստրիական տուրիստական ակումբին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*austriaforum|Heimatlexikon/Spechtensee

Կատեգորիա:Ավստրիայի լճեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադաների ցանկ

thumb|right|alt=A circle, interlinked with a sideways figure of eight (lemniscate). The circle is half green and half yellow, the lemniscate is a third red, a third blue and a third black. The shapes are featured in front of a white background.|Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադայի պատկերանիշը
Առաջին **մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադան** (ՄՄՕ) տեղի է ունեցել 1959 թվականին Ռումինիայում։ Միջազգային առարկայական օլիմպիադաներից ամենահինն է։ Անցկացվել է ամեն տարի՝ բացառությամբ 1980 թվականի։ Այդ տարի մրցույթը սկզբանե պետք է անցկացվեր Մոնղոլիայում, սակայն չեղյալ է համարվել Խորհրդային Միության Աֆղանստան ներխուժման պատճառով։ Քանի որ օլիմպիադան ի սկզբանե հիմնվել է վարշավյան դաշինքին մասնակցող արևելաեվրոպական երկրների համար՝ սոցիալիստական ճամբարի ազդեցության ներքո, առաջին ՄՄՕ-ներին մասնակցել են միայն արևելյան եվրոպայի երկրները։ Աստիճանաբար մասնակիցների քանակը ավելացել է։ Աղբյուրները նախնական հյուրընկալ քաղաքների և ամսաթվերի մասին տարբերվում են։

Առաջին ՄՄՕ տեղ է ունեցել Ռումինիայում 1959 թվականին։ Մասնակցել են յոթ երկիր՝ Բուլղարիա, Չեխոսլովակիա, Արևելյան Գերմանիա, Հունգարիա, Լեհաստան, Ռումինիա և ԽՍՀՄ։ Մասնակից երկրների քանակը այնուհետև աճել է. 1969 թվականին 14 երկիր, 1989-ին՝ 50, 2009-ին՝ 104:

Հյուսիսային Կորեան միակ երկիրն է, որը խարդախություն է արել, արդյունքում որակազրկվել է 32-րդ և 51-րդ ՄՄՕ-ներին՝ համապատասխանաբար 1991 և 2010 թվականներին։ 2011 թվականի հունվարին Google-ը միջազգային առարկայական օլիմպիադաների 2011–2015 թվականների ծախսերը հոգալու համար հատկացրեց €1,000,000 (եվրո)։

## Օլիմպիադաներ
thumb|right|alt=Four men in black suits with bluish-white dress shirts and brightly-coloured ties standing in front of a wall composed of wooden panels.|alt=Four boys, in their late teens, wearing shirts, ties and blazers, standing in a line. The two on the left are white, while the two on the right are of oriental origin|2001 թվականի լավագույն արդյունքներ ցուցաբերած մասնակիցները
thumb|right|alt=Ten people facing forward, in two lines of five. In the front row are five boys in their late teens. Behind them are four adults, and one person who appears to be in his late teens.|Բանգլադեշի հավաքականը 2009 թվականին 
thumb|right|alt=Six boys, standing on a line, all wearing white tops with red logos on their chest. They are holding a red, blue and white striped flag, which features a prominent crown and coat of arms.|Սերբիայի հավաքականը 2010 թվականին

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*

## Արտաքին հղումներ
*Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադայի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ցանկեր:Մաթեմատիկա
Կատեգորիա:Միջազգային առարկայական օլիմպիադաներ
Էմիլ Տարասյան

**Էմիլ Սամվելի Տարասյան** (), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի նախկին տեղակալ, ՀՀ նախագահի աշխատակազմի նախկին ղեկավար։

## Կրթություն
*1992-1997 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետը՝ մաթեմատիկոսի որակավորմամբ։
*1999-2001 թթ. - սովորել և ավարտել է ՀՀ կառավարման դպրոցը՝ «պետական կառավարում և տեղական ինքնակառավարում» մասնագիտությամբ։
*2004-2007 թթ. - սովորել և ավարտել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ասպիրանտուրան։ 10 գիտական աշխատությունների հեղինակ։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1997-1998 թթ. - ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում։
*1999-2000 թթ. - ՀՀ սեփականաշնորհման նախարարության լուծարման բաժնի առաջատար մասնագետ։ 
*2000-2002 թթ. - ՀՀ պետական գույքի կառավարման նախարարության պետական գույքի կառավարման քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ։
*2002-2008 թթ. - ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի անվանացանկի և գրանցամատյանի վարման վարչության պետ։
*2008 թ. փետրվարի 22-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ առևտրի և տնտեսական զարգացման նախարարության աշխատակազմի ղեկավար։
*2008 թ. հունիսի 26-ից՝ նախարարության վերանվանման կապակցությամբ, ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության աշխատակազմի ղեկավար։
*2012 թ. հունվարի 19-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ 2012 թ. փետրվարի 22-ից պաշտոնավարման ժամկետը երկարաձգվել է չորս տարի ժամկետով՝ մինչև 2016 թվականի փետրվարի 22-ը։
*2014 թ. հուլիսի 10-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարության աշխատակազմի ղեկավարի պաշտոնից՝ այլ պաշտոնի նշանակվելու կապակցությամբ։
*2014 թ. հուլիսի 9-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ։
*2018 թ. ապրիլի 25-ին ՀՀ նախագահի կարգադրությամբ նշանակվել է նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ։
*2018 թ. նոյեմբերի 3-ին նշանակվել է Հայաստանի նախագահի աշխատակազմի ղեկավար։ Այդ պաշտոնից ազատվել է 2022 թվականի հունվարի 23-ին։

## Պարգևներ և կոչումներ
*Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական ծառայության երկրորդ դասի պետական խորհրդական (2012)։
*Երախտագիտության մեդալ (2015)

Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։ Անկուսակցական է։ Տիրապետում է ռուսերեն և անգլերեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1976 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երախտագիտության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական ծառայության երկրորդ դասի պետական խորհրդականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարտի 3 ծնունդներ
Էդուարդ Զոհրաբյան

**Էդուարդ Նիկոլայի Զոհրաբյան** (), հայ արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Գորիսի շրջանի Բարձրավան գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Գորիսի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը (էքստեռն կարգով), ապա՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետը և Մոսկվայի հասարակական գիտությունների ակադեմիայի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Աշխատել է շրջանային և հանրապետական մամուլում, հանրապետական ռադիոյում և հեռուստատեսությունում, Արմենպրես գործակալությունում։ Խմբագրել է «Նորաթերթ», «Սյունիք», «Մշակ» թերթերը, «Տաթև» ամսագիրը։ 1966 թվականից եղել է ԽՍՀՄ ժուռնալիստների, 1989 թվականից՝ ԽՍՀՄ և Հայաստանի գրողների միությունների անդամ։ Դասավանդել է Գորիսի բուհերում, Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի Գորիսի մասնաճյուղում։ Եղել է Հայաստանի գրողների միության Սյունիքի բաժանմունքի նախագահը։

Թարգմանել է Եվգենի Շվարցի, Ա. Չխեիձեի, Արկադի Ավերչենկոյի և այլոց պիեսները, Ա. Տիշկովի «Ռուդոլֆ Աբելն ամերիկյան դատարանի առջև», մոսկվաբնակ, ռուսագիր Գ. Կարապետյանի «Հայ բանահյուսության գոհարներ» գրքերը, Անդալուզիայի միջնադարյան բանաստեղծների ստեղծագործություններ։ Զոհրաբյանի սցենարներով նկարահանվել են փաստագրական ֆիլմեր։

## Երկեր
### Գրքեր
* Որոտանի որդիները (թունելագործների կյանքից), Ե., Հայաստան, 1974, 75 էջ։
* Բողբոջները չբացվեցին (ակնարկներ), Ե., Սովետական գրող, 1978, 79 էջ։
* Խորաձորի մարդիկ, Ե., Հայաստան, 1984, 66 էջ։
* Ամենքը մի աշխարհ ունեն (գեղարվեստական ակնարկներ), Ե., Սովետական գրող, 1985, 173 էջ։
* Յոլյաններ (վավերագրական վիպակ), Ե., Սովետական գրող, 1988, 208 էջ։
* Հավերժություն, Ե., Հայաստան, 1990, 206 էջ։
* Ձիեր (վիպակ, պատմվածքներ), Ե., Հրազդան, 2000, 160 էջ։
* Ավանդապատում (լեգենդներ ու հեքիաթներ), Ե., Հրազդան, 2000, 42 էջ։
* Օրբելյաններ (վավերագրական վեպ), Երևան, 2000։
* Ավանդապատում (զանգեզուրյան հեքիաթներ, լեգենդներ և զրույցներ), Ե., ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ, 2002, 56 էջ։
* Խնձորեսկ (գյուղի պատմ.), Ե., ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ, 2003, 140 էջ։
* Հին ջրաղացի նովելը (վիպակ), Ե., ՎՄՎ-Պրինտ, 2003,128 էջ։
* Պատմություններ Անդրանիկի մասին, Ե., ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ, 2004, 32 էջ։
* Գորիսի ժողովրդական բանահյուսություն, Ե., ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ, 2004, 80 էջ։
* Իմ Վանիկ Սանթրյանը (ակնարկ), Ե., Գրիգոր Տաթևացի, 2005, 48 էջ։
* Մեծ ճանապարհի որբերը (պատմվածքներ), Ե., Գրիգոր Տաթևացի, 2005, 28 էջ։
* Ինչպես մի լեռ Խուստուփ..., Ե., Գրիգոր Տաթևացի, 2006, 51 էջ։
* Լեռնային լեգենդ, Ե., ՎՄՎ-Պրինտ, 2007, 288 էջ։
* Գորիսի հանրագիտարան, Ե., ՎՄՎ-Պրինտ, 2008, 452 էջ։

### Մամուլ
* Որոտանի կապույտ երակները (ակնարկ), «Գրական թերթ», 1969, № 2:

## Պարգևներ
* Ռուսաստանի Դաշնության «Փառքի Ոսկե Աստղ» շքանշան
* ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, 1957
* Գորիսի պատվավոր քաղաքացի, 2007
* ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ

## Գրականություն
* Վանիկ Սանթրյան, Էդուարդ Զոհրաբյան. կանաչ աչքերով տղան, Ե., ՎՄՎ-Պրինտ, 2010, 160 էջ։
* Էդուարդ Զոհրաբյան-75 (ակնարկներ արձակագրի մասին), Ե., ՎՄՎ-Պրինտ, 2012, 60 էջ։ Կազմեց Վանիկ Սանթրյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարձրավան գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամներ
ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ

250px|մինի|ՆԿՎԴ-ում անցկացվող հարցաքննությունները պատկերող տրամապատկեր (Քիշնևի ռազմական թանգարան)
**ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ** (, տառադարձումը՝ *Նարոդնիյ կոմիսարիատ վնուտրենիխ դել*, *ՆԿՎԴ*, *ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ*, [*НКВД СССР*]), պետական կենտրոնական օրգան (նախարարություն), որը գտնվում էր ԽՍՀՄ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի կազմում։ Գործել է 1917-1946 թվականները։

### Չեկա

Խորհրդային անվտանգության առաջին օրգանը եղել է Չեկան՝ Համառուսական արտակարգ հանձնաժողովը, որ կոչված էր կռվելու «հակահեղափոխականների, սպեկուլյանտների և իշխանության չարաշահումների» դեմ։

## ՆԳԺԿ շենքերը
Չեկան, հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, ամբողջ Խորհրդային միության տարածքում կառուցեց իրեն ենթակա շենքեր։
thumb|Բուտիրկա բանտը 1890
* Մոսկվա
** Լյուբլանկա
** Բանտերը՝
** Բուտիրկա
** Լեֆորտովո
* Բաքու
** Ներկայումս սահմանապահների շենքն է։

## Գրականություն
* Վեսլավ Խաչուկ,
* Պիոտր Կոլակովսկի։
* Պավել Վեչորկևիչ։
* Բոգուսլավ Վոլոշանսկի։
* Բոգուսլավ Վոլոշանսկի։
* Պավել Սուդոպլատուվ։
* Քշիշտոֆ Շվագժիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* memo.ru

Կատեգորիա:1934 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հալածանքներ ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հատուկ ծառայություններ
Արթուր Ղարիբյան

**Արթուր Ղարիբյան (Դուդուլ)** (1967, Ստեփանավան - 1992, Սրխավենդ), Արցախյան ազատամարտի հերոս, Շուշիի առանձնակի գումարտակի գրոհային դասակի հրամանատար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1967 թ. դեկտեմբերի 16-ին Ստեփանավանում՝ կուլիկամցու ընտանիքում։ 1992 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի կերպարվեստի բաժինը, սովորել է քանդակի բաժնում։

### Արցախյան ազատամարտ
1988 թվականից մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների, ԼՂՀ Շահումյանի շրջանի, Գետաշենի, Մարտունաշենի ինքնապաշտպանական մարտերին, Շուշիի, Կրկժանի, Մարտակերտի ազատագրմանը, Մալիբեյլիի, Լեսնոյի, Խոջալուի, Լաչինի ռազմական գործողություններին։

Զոհվել է 1992 թվականի նոյեմբերի 6-ին ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Սրխավենդ գյուղի համար մղված ինքնապաշտպանության մարտի ժամանակ՝ ականի պայթյունից։ Այդ օրը շատ տխուր է եղել, չի խոսել։ Չորս փամփուշտ է ցույց տվել, ասել է. «Էս մեկը Դուշմանինն է, մեկը՝ Ուզբեկինը, մյուսը՝ Վարդան Բախշյանինը, չորրորդն էլ իմն է»։

Աճյունը ամփոփված է Եռաբլուրում` իր ընկեր և հրամանատար Դուշման Վարդանի կողքին։

## Հիշատակ
Ա. Ղարիբյանի անունով անվանակոչվել են Ստեփանավանի արվեստի թիվ 1 դպրոցը, ԼՂՀ Մարտակերտ քաղաքի արվեստի ստուդիան, Ախալքալաքի շրջանի Կուլիկամ գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Երևանում գործում է Ա. Ղարիբյանի անվան թանգարան-ցուցասրահ (Կոմիտասի պողոտա 47 հասցեում)։
Լույս է տեսել նրան նվիրված «Արթուր»։ Արծվի թռիչք էր նա» գիրքը (1998, 2-րդ լրամշակված հրտ.՝ 2001, հեղ.՝ Գ. Ղարիբյան)։ «Խոնարհ հերոսներ» ֆիլմաշարով նկարահանվել է «Արթուր» փաստագրական ֆիլմը (1999, սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր Ս. Թադևոսյան)։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով (հետմահու), ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի (հետմահու) և ՀՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշաններով (հետմահու)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արթուր Ղարիբյան
* Խոնարհ Հերոսներ — Արթուր Ղարիբյան — Մաս 2

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Շուշիի առանձնակի գումարտակի անդամներ
Կատեգորիա:«Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կլեբարկ Վելկի

**Կլեբարկ Վելկի** (), գյուղ Լեհաստանում, որը գտնվում է Վարմինսկո Մազուրսկե վոյևոդությունում, Օլշտինի շրջանում, Պուրդայի համայնքում։ Մինչև 1954 թվականը եղել է Կլեբարկ համայնքի նստելավայրը։ 

Գյուղը տեղակայված է Կլեբարկ լճի մոտ։

## Պատմություն
Նախկինում Կլեբարկի տեղում եղել է պրուսների կայանավայրը։ XIV և XV դարերում բնակիչների մեծ մասը պրուսներ են եղել։

## Հուշարձանները
* 1892 թվականի ծխական եկեղեցի (պրոյ.՝ Fritz Heitmann),
* հայկական խաչքար՝ նվիրված ցեղասպանության զոհերի հիշատակին,
* նեոգոթիկ ոճի մատուռ։

## Պատկերասրահ

Armenian Khachkar in Klebark Wielki.jpg|Հայկական խաչքար Կլեբարկ Վելկիյում
Klebark_Wielki_jubileuszowy.JPG|Խաչ հուշարձան, տեղադրված գյուղի հիմնադրման հոբելյանական տարլիցի առթիվ
Klebark_kosciol_od_frontu.JPG|Եկեղեցի՝ տեսքը դիմացից


## Գրականություն
* Georg Kellmann, *Historia parafii Klebark Wielki, jej wiosek i okolic*. Parafia p.w. Znalezienia Krzyża Świętego i Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Klebarku Wielkim, Klebark Wielki 2007, ISBN 978-83-918968-1-5
* Կլեբարկ Վելկիի պաշտոնական էջ 
* Groß Kleeberg - Parafia Klebark Wielki, Hist. (je. niem. ) 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհաստանի գյուղեր
Անցնելով սահմանագիծը

**«Անցնելով սահմանագիծը»** (), 2007 թվականին ռեժիսոր Պիետրո Մարչելլոյի նկարահանած ֆիլմը։

2013 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հետահայաց ցուցադրություններ» ծրագրում։

## Սյուժե
Ճանապարհորդություն Իտալիայում` երկար ժամանակ դանդաղ անկման դատապարտված միջքաղաքային ճեպընթացների ռիթմին համընթաց, մինչ դրանք կտրում են իտալական թերակղզին հարավից հյուսիս և հակառակ ուղերթով` գիշեր-ցերեկ ձգվող ուղևորությամբ. իրար հաջորդող բնապատկերներ, շենքեր, դեմքեր, բարբառներ, ձայներ ու կյանքեր։

## Մրցանակներ
* Հատուկ հիշատակում, Վենետիկի միջազգային կինոփառատոն, Իտալիա, 2007

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝  Պիետրո Մարչելլո
* Պրոդյուսեր՝ Նիկոլա Ջուլիանո, Ֆրանչեսկա Կիմա
* Սցենարիստ՝ Պիետրո Մարչելլո
* Օպերատոր՝ Դարյա դ`Անտոնիո
* Երաժշտություն՝ Միրկո Սինյորիլե, Մարկո Մեսսինա
** Հնչյունը`Միկելե Կարուզո
*Կինոընկերություն՝ Indigo Film, Rai 3, Mercurio Cinematografica

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմը imdb.com կայքում
* Il passaggio della linea (P. Marcello, 2007)

Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական վավերագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պիետրո Մարչելլոյի ֆիլմեր
Վոլինյան կոտորածներ

thumb|240x240px|Ցեղասպանության զոհերին նվիրված պողոտան Լեգնիցայում
**Վոլինյան կոտորածները** կամ **Վոլինյան ջարդերը **1943-1944 թվականներին Արևմտյան Ուկրաինան ծագումով ոչ ուկրաինացիներից «մաքրելու» տխրահռչակ քաղաքականության մի մասն են։

Վոլինյան կոտորածներն սկսվել են փետրվարի 9-ին, երբ ուկրաինական ծայրահեղ ազգայնականների գրոհայինները հարձակվեցին Պարոսլ գյուղի վրա և կոտորեցին շուրջ 200 լեհերի։ Շուրջ երկու տարվա ընթացքում, բացի լեհերից և հայերից, ուկրաինական ծայրահեղականների և գրոհայինների զոհ դարձան տեղացի ռուսները, հրեաները, բելառուսները, գնչուները։ Ընդհանուր առմամբ՝ զոհվել է շուրջ 80 հազար մարդ, որից 50-60 հազարը լեհեր էին։ Ուկրաինացի ծայրահեղականների իրականացրած այս ցեղասպանության հիմնական տրամաբանությունն էր՝ չխնայել նույնիսկ մանկահասակ երեխաներին։ Խառն ամուսնությամբ ընտանիքներում բանդերականները մահվան սպառնալիքով ստիպում էին ուկրաինացիներին ինքնուրույն սպանել իրենց ոչ ուկրաինացի բարեկամներին։ Ով հրաժարվում էր՝ դատապարտվում էր դաժանագույն մահապատժի. նրանց ողջ-ողջ սղոցում էին, կացնահարում այլ կտտանքների ենթարկելուց հետո։ 

## Հանցագործության կազմակերպիչները
thumb|212x212px|Դմիտրո Կլաչկիվսկի
Արևմտյան Ուկրաինան ծագումով ոչ ուկրաինացիներից «մաքրելու» տխրահռչակ հրամանը տվել է Դմիտրո Կլաչկիվսկին։

## Արտաքին հղումներ
* Zbrodnia Wołyńska. Prawda i Pamięć – Instytut Pamięci Narodowej
* Wołyń naszych przodków – www.nawolyniu.pl (stare fotografie, wspomnienia ocalałych z rzezi...)
* Konferencja Klubu żołnierzy 27 Dywizji AK (maj 2002) w materiałach IPN (m.in. prof.  Władysław Filar, Michał Klimecki, Zbigniew Palski) 
* Ośrodek Karta.  Baza danych ofiar konfliktu polsko-ukraińskiego w latach 40. XX wieku.
* Tadeusz Andrzej Olszański Konflikt polsko-ukraiński 1943–1947 (wersja internetowa artykułu opublikowanego w:Zeszyty Historyczne nr 90. Wyd. Instytut Literacki Paryż 1989 pod pseudonimem Jan Łukaszów z dodaną glosą końcową autora z 2001). Por. Tadeusz Andrzej Olszański Konflikt polsko-ukraiński 1943–1947, w: „Więź” 11–12(397)/1991 (listopad–grudzień), Warszawa 1991, s. 214-232.
* Wybrane materiały z książki Władysława i Ewy Siemaszków pt. „Ludobójstwo”
* Fragmenty zeznań sprawców
* Nie będzie wspólnego listu Kościołów ws. zbrodni na Wołyniu 
* Strona audycji PR Programu II na temat rzezi wołyńskiej. Rozmowę przeprowadziła Hanna Maria Giza z profesorem Michałem Klimeckim oraz publicystką Bogumiłą Berdychowską [dostęp 12 marca 2013]

Կատեգորիա:Ցեղասպանություն
Արչեուլ

**Արչեուլ** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Լանչխութի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 45 մետր բարձրության վրա՝ Ծղալծիթել գետի ափին։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 352 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։

## Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Լանչխութի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։

Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։

## Թանգարան
Այստեղ է գտնվում Էգնատե Նինոշվիլիի տուն-թանգարանը, որը հիմնադրվել է 1950 թվականի հունվարի 8-ին։ Թանգարանում պահվում են 6000 նմուշներ, այդ թվում՝ իր անձնական օգտագործման իրերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լանչխութի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Դրամանիշ

**Դրամանիշ**, արժենիշ, շրջանառության մեջ արտահայտում է ոսկու կամ արծաթի որոշակի քանակ։

Չունենալով սեփական արժեք՝ դրամանիշը շրջանառության մեջ ներկայացնում է միայն ոսկե և արծաթե դրամը։ Դրամանիշի ձևով հանդես են գալիս ոչ լիարժեք ստակնևրը և թղթադրամևերը։ Սովետակաև իշխանության տարիներին՝ 1921-1922 թվականների կազմավորումից հետո, փոխարինվել են Անդրկովկասյան Ֆեդերացիայի դրամանիշերով, ապա՝ սովետական ռուբլով։

Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Սովետական Միություն
Aboa Vetus & Ars Nova

**Aboa Vetus & Ars Nova**, թանգարան, որը գտնվում է Ֆինլանդիայի Տուրկու քաղաքում։ Այն հանդիսանում է ժամանակակից արվեստի և հնագիտության վայր։

## Պատմություն
Թանգարանը կառուցվել է 1995 թվականին նույն այն վայրում, որտեղ գտնվում էր նախկին ծխախոտի գործարանի գործարանատիրոջ առանձնատունը՝ Ռեթինգի պալատը։ Այն մտադրվել էր կառուցվել որպես ժամանակակից արվեստի թանգարան «*Ars Nova*» անվանումով, սակայն այգու վերականգման աշխատանքների ժամանակ, 7 մետր խորության վրա, հայտնաբերվել է մի ամբողջ Տուրկու թաղամաս։ Հետագայում այն թանգարանաֆիկացման ժամանակ դարձավ առանձին «*Aboa Vetus*»։

2004 թվականին երկու թանգարանները միավորվեցին և ստեղծվեց «*Aboa Vetus & Ars Nova*» թանգարանը, որը համարվում է Տուրկու քաղաքի ամենանշանավոր թանգարաններից մեկը (տարեկան 160 հազար այցելուներ)։

«Ars Nova» ժամանակակից թանգարանի հավաքածուն ներկայացվոած է Մաթի Քոյվուրինթայի ֆոնդի հավաքածուում։ Թանգարանում այժմ պահվում է ավելի քան 500 աշխատանքներ, որոնց հեղինակներն են ինչպես Ֆինլանդիայի, այնպես էլ միջազգային այլ ժամանակակից արվեստի վարպետներ։

## Պատկերասրահ

Källare, Aboa Vetus Ars Nova.jpg|15-րդ դարի տան ավերակները թանգարանի սրահում
Rettigska palatset strandgatan.jpg
Pyhän Annan Kappeli.JPG 
Aboa Vetus miniatyre.JPG 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1995 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի թանգարաններ
Ժենյա Քալանթարյան

**Ժենյա Անդրանիկի Քալանթարյան** (1942, մայիսի 24, Սևքար), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1988 թ.), պրոֆեսոր (1990 թ.)։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1987 թ.)։ ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 2016 թվական։

Վազգեն Գաբրիելյանի կինը։

## Կենսագրություն
Ժենյա Քալանթարյանը ծնվել է 1942 թվականին, Իջևանի շրջանի Սևքար գյուղում։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը, 1968 թվականին՝ ասպիրանտուրան։

1969 թվականից աշխատում է ԵՊՀ հայ նորագույն գրականության ամբիոնում, 1972 թվականից՝ ավագ դասախոս, 1976 թվականից՝ դոցենտ, 2007 թվականից ԵՊՀ գրականության տեսության և գրաքննադատության ամբիոնի վարիչն է, 2000 թվականից ԵՊՀ-ում գործող ԲՈՀ-ի գրականագիտության գծով գիտական աստիճաններ շնորհող խորհրդի նախագահն է։

Հեղինակ է 12 գրքի, դպրոցական դասագրքերի (համահեղինակ), մեկ բուհական ձեռնարկի, 70-ից ավելի գիտական հոդվածների։

## Պարգևներ, մրցանակներ
*Մովսես Խորենացու մեդալ (2011 թ.)
* ՀԳՄ «Տարվա լավագույն քննադատ» մրցանակ, 2002 թ.
* ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության պատվոգիր, 2004 թ.
* ՀՀ վարչապետի մեդալ, 2009 թ.
* ՀԳՄ «Հրանտ Մաթևոսյան» ամենամյա մրցանակ, 2015 թ.
* ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 2016 թ.

## Երկեր
* Եղիշե Չարենց (ուսումնասիրություններ), Եր., 2012:
* Գրական հորիզոններ, Եր., 2008:
* Ուրվագծեր արդի հայ գրականության, Եր., 2006:
* Անդրադարձներ (հոդվածների ժողովածու), Երևան, 2003։
* Անդրադարձներ, Եր., 2002:
* Հայ գրականագիտության պատմություն, Եր., 1986:

## Ընտանիք
* Ամուսին՝ Վազգեն Գաբրիելյան
* Որդիներ՝ Վաչե Գաբրիելյան, Վահե Գաբրիելյան

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Կենսագրական հանրագիտարան, Ե., ԵՊՀ հրատարակչություն, 2009, էջ 584-585։

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Դև Պատել

**Դև Պատել** (, ), հնդկական արմատներով բրիտանացի դերասան, որը հայտնի դարձավ Ջամալի դերով «Միլիոնատերը հետնախորշերից» ֆիլմի շնորհիվ և Անվարի դերով «Ծծկերները» սերիալից։ 2008 թվականին BAFTA մրցույթին ստացել է տղամարդու լավագույն դերասան անվանակարգը՝ «Միլիոնատերը հետնախորշերից» ֆիլմի համար։

## Կենսագրություն
Դերասանը ծնվել է Անգլիայում՝ Հարրոուում, Լոնդոն։ Նա ոչ միայն դերասան է, այլև մարտական արվեստի վարպետ։ Նրա ծնողները Քենիայից եկվորներ են, սակայն արմատներով Հնդկաստանից։

Դևը իր կարիերան սկսել է 2006 թվի վերջին, երբ նկարահանվեց «Ծծկերները» հեռուստասերալում (2007—2008)։ Սակայն առավել հայտնիություն ձեռք բերեց Դենի Բոյլի «Միլիոնատերը հետնախորշերից» ֆիլմում Ջամալ Մալիկի դերով (2008)։ Այս դերի համար Դև Պատելը ստացել է ներքոհիշյալ պարգևները՝ «BAFTA», «Black Reel», «Image Award»: Ինչպես նաև պարգևատրվել է «British Independent Film Award», «Critics Choice Award», «CFCA Award», «NBR Award» և «PFCS Award» հեղինակավոր պարգևներով։

մինի|Դև Պատելը 2008 թվականին

Դերասանն ինքը խոստովանում է, որ մայրն իրեն մարտական արվեստի դասերին է տվել, որպեսզի նրանից դուրս գա բուռն էներգիան՝ առավել բարի դառնալու համար։ Դև Պատելը պրոֆեսիոնալ մարզիկ է, որը շատ մրցանակային տեղեր է զբաղեցրել բազմաթիվ միջազգային մրցույթներում և ունի թեյքվանդոյից սև գոտի։

### Անձնական կյանք
2009-ից 2014 թվականներին հանդիպել է «Միլիոնատերը հետնախորշերից» ֆիլմից իր կոլեգա դերասանուհի Ֆրիդա Պինտոյի հետ։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Մարտունի Պողոսյան

**Մարտունի Գուրգենի Պողոսյան** (), հայ ճարտարագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետ (1971)։

## Կենսագրություն
1948 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1948 թվականից աշխատել է Երևանի պետական ճարտարապետաշինական համալսարանում, 1977-1983 և 1989-2000 թվականներին եղել է ջրամատակարարման և ջրահեռացման ամբիոնի վարիչ, 1973-1977 և 1986-1989 թվականներին՝ ճարտարագիտաշինական ֆակուլտետի դեկան։

Աշխատանքները վերաբերում են ջրատարներին և ջրաբաշխման համակարգերին, հաշվարկների մեթոդներին։

Հեղինակ է ուսումնական և մեթոդական ձեռնարկների։ 1978-1991 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ բարձրագույն և միջնակարգ կրթության նախարարության գիտամեթոդական խորհրդի անդամ։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀՀ Անանիա Շիրակացու մեդալ, 2002

## Երկեր
* Ջրամատակարարման համակարգերի ճնշումային ջրատարների հաշվարկը, Ե., 1995:
* Расчет водопроводных сетей в условиях горного рельефа, Е., 1980.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1926 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Գրիգոր Վարժապետյան

**Գրիգոր Սիմոնի Վարժապետյան** (), դիրիժոր, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1945)։

## Կենսագրություն
Մեծ եղեռնի տարիներին գաղթել է Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գյումրի)։ 1926-1931 թվականներին սովորել է Երևանի կոնսերվատորիայի փողային, իսկ 1931-1936 թվականներին՝ դիրիժորական բաժիններում։ Որպես դիրիժոր-դասատու աշխատել է Լենինականի երաժշտական ուսումնարանում։ 1937 թվականից Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնում աշխատել է տնօրենի տեղակալ, տնօրեն, դիրիժոր։

## Ներկայացումներ
Նրա ղեկավարած ներկայացումներից են Պյոտր Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգինը», Հարո Ստեփանյանի «Լուսաբացին», Ռուջերո Լեոնկավալոի «Պայացներ», Ցեզար Կյուիի «Կոշկավոր կատուն», Մարիան Կովալի «Գայլն ու յոթ ուլիկները» մանկական օպերաները։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 9 մահեր
Կատեգորիա:1960 մահեր
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Էրզրում քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ
ԱՄՆ հանրապետական կուսակցություն

**Հանրապետական կուսակցություն**, (), ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցության հետ մեկտեղ ԱՄՆ քաղաքական համակարգի երկու գլխավոր կուսակցություններից մեկն է։ Հիմնադիրը ԱՄՆ նախագահ Աբրահամ Լինքոլն է։ Կուսակցության երկրորդ անվանումը «Մեծ հին կուսակցություն» է (, GOP)։ Կուսակցության ոչ պաշտոնական խորհրդանիշը փիղն է, իսկ ոչ պաշտոնական գույնը՝ կարմիրը։ Կուսակցությունը հիմնադրվել է 1854 թվականի մարտի 20-ին։ Վերջին հանրապետական նախագահը Դոնալդ Թրամփն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կուսակցություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի Հանրապետական կուսակցություն
Մարթա (օպերա)

**«Մարթա, կամ Ռիչմոնդյան տոնավաճառ»** (), գերմանացի երգահան Ֆրիդրիխ ֆոն Ֆլոտովի ռոմանտիկ-կատակերգական օպերա (1847) չորս գործողությամբ։ Լիբրետոյի հեղինակը Վիլհելմ Ֆրիդրիխն է (իսկական անունը՝ Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Ռիզեի)։ Օպերայի առաջնախաղը տեղի է ունեցել Վիեննայի Կերնտներտոր թատրոնում 1847 թվականի սեպտեմբերի 25-ին։ Օպերայի տևողությունը մոտ 2,5 ժամ է։

## Ստեղծման պատմություն
Օպերայի սյուժեն հիմնված է «Լեդի Հարիեթ» («Lady Harriette ou La Servante de Greenwich», 1844) մնջախաղ-բալետի վրա, որն ստեղծվել է Վ. դը Սեն Ժորժի սցենարով։

«Մարթայի» առաջնախաղը տեղի է ունեցել 1847 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Վիեննայի Կերնտներտոր թատրոնում։

## Գործող անձինք
* Լեդի Հարիեթ (Harriet Durham), թագուհու պալատական ազնվական օրիորդ (սոպրանո)
* Նենսի (Nancy), նրա մտերմուհին (մեցցո սոպրանո)
* Լորդ Տրիստան Միկլֆորդ (Tristan Mickleford), նրա զարմիկը (բաս)
* Լիոնել (Lyonel) (տենոր)
* Պլումքեթ (Plumkett), հարուստ ագարակատեր (բարիտոն)
* Դատավոր (բաս)
* Երգչախումբ. աղջիկներ, սպասավորներ, ագարակատերեր, որսորդներ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Amadeus Almanac, accessed 31 August 2008
* Kobbé, Gustav (1935). *The Complete Opera Book*. Covent Garden, London: Putnam. Լսել օպերան 
* Lawrence, Vera Brodsky (1995). *Strong on Music: The New York Musical Scene in the Days of George Templeton Strong. Volume II. Reverberations 1850–1856*. Chicago: The University of Chicago Pres. ISBN 978-0-226-47011-5.
* Loewenberg, Alfred (1978). *Annals of Opera 1597&ndash;1940* (third edition, revised). Totowa, New Jersey: Rowman and Littlefield. ISBN 978-0-87471-851-5.
* Walsh, T. J. (1981). *Second Empire Opera: The Théâtre Lyrique Paris 1851–1870*. New York: Riverrun Press. ISBN 978-0-7145-3659-0.

## Արտաքին հղումներ
* Օպերայի լիբրետոն 

Կատեգորիա:1847 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Ֆրիդրիխ ֆոն Ֆլոտովի օպերաներ
Կատեգորիա:Գերմաներեն օպերաներ
Ռաֆիկ Գրիգորյան

**Ռաֆիկ Խորենի Գրիգորյան** (, գ. Ձորագյուղ, Մարտունու շրջան) - ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, Գեղարքունիքի մարզ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր

## Կրթություն
*1989 թ. ավարտել է Կիևի գյուղատնտեսական ակադեմիայի տնտեսագիտության ֆակուլտետը՝ տնտեսագետի որակավորմամբ։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1976-1977 թթ. - աշխատել է Ձորագյուղի կոլտնտեսությունում։ 
*1977-1978 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
*1982-1996 թթ. - աշխատել է Ուկրաինայում։ 
*2007 թվականից - Գեղարքունիքի մարզի շախմատի ֆեդերացիայի նախագահ, ՀՀ շախմատի ֆեդերացիայի նախագահության անդամ։

## Պետական և քաղաքական գործունեություն
*1996 թ. ընտրվել է Գեղարքունիքի մարզի Ձորագյուղ համայնքի ղեկավար։
*1999 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ Գեղարքունիքի մարզպետի տեղակալ։ 
*2003 թ. մայիսի 25-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 3-րդ գումարման պատգամավոր թիվ 31 ընտրատարածքից։ Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ՀՀԿ խմբակցության անդամ։ 
*2007 թ. մայիսի 12-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման պատգամավոր Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։ 19.06.2007-11.07.2008 թթ.` Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, 11.07.2008-22.08.2008 թ.` Ազգային ժողովի տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, 22.08.2008-31.05.2012 թթ.` Ազգային ժողովի տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ ՀՀԿ խմբակցության անդամ։ 
*2012 թ. մայիսի 6-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 5-րդ գումարման պատգամավոր Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։ 11.06.2012 - 03.07.2012 - Տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 31.05.2012 - 03.07.2012 - Ժամանակավոր հաշվիչ հանձնաժողովի նախագահ։ ՀՀԿ խմբակցության անդամ։
*2012 թ. հունիսի 28-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզպետ։
*ՀՀԿ խորհրդի անդամ է։
*2003 թվականից ՀՀԿ Գեղարքունիքի մարզային խորհրդի նախագահն է։
*2019 թվականին դադարեցրել է անդամակցությունը ՀՀԿ-ին, հեռացել քաղաքականությունից։

## Պարգևներ և կոչումներ
*ՀՀ ՊՆ Մարշալ Բաղրամյան» մեդալ (2006)։
*ՀՀ ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ» մեդալ (2010)։
*Մարտունու պատվավոր քաղաքացի (2009)։
*Անանիա Շիրակացու մեդալ (2015)

Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզպետներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման ընթացքում լիազորությունները դադարեցրած պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ձորագյուղ գյուղում ծնվածներ
Հայկուշ Տեր-Մարտիրոսյան

**Հայկուշ Տեր-Մարտիրոսյան** (), դերասանուհի, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է Թավրիզում։ Ավելի քան քառորդ դար զբաղվել է մանկավարժությամբ՝ Անզալիում, Նոր Ջուղայում, Թեհրանում։ 1931 թվականից մանկավարժական աշխատանքին զուգընթաց մասնակցել է Նոր Ջուղայի թատերական կյանքին, տարբեր դերակատարումներով հանդես է եկել Մ․ Կ թվականին Թեհրան տեղափոխվելուց հետո բեմը թողել է։ ոստանյանի, Մ․ Թաշչյանի, Մ․ Մարությանի, Ա․ Մկրտումյանի բեմադրություններում։ Թատրոնի վերաբացումից հետո խաղացել է «Նոր Ջուղայի կուլտորական միության» թատերախմբում։ Լավագույ դերակատարումներից է եղել Սուդաբեն Գ․ Դարֆիի «Սիավուշ և Սուդաբե» պիեսի բեմադրության մեջ։ Մասնակցել է նաև «Ոճրագործի ընտանիքը», «Բնավերները» պիեսների բեմադրություններին։

1948 թվականին Թեհրան տեղափոխվելուց հետո բեմը թողել է։ 1978 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանահայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Իրանահայ դերասանուհիներ
Զամոշչ

**Զամոշչ** (, , , , ), քաղաք Լեհաստանի Լուբելսկե վոևոդությունում։ Բնակչության թվով վոևոդությունում զբաղեցնում է 2-րդ տեղը (65 055 բնակիչ), իսկ տարածքով՝ 10-րդ տեղը։ 1992 թվականին Զամոշչի հին քաղաքը (կենտրոնը) գրանցվել է UNESCO-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։

## Տեղադրություն

### Ջրեր
աջից|մինի|250x250px|Ջրամբարի հյուսիսարևմտյան հատվածը

### Բնություն
աջից|մինի|250x250px|Քաղաքային այգի

### Հին հուշարձաններ
մինի|Հին քաղաքի (կենտրոնի) քարտեզը
Ամենաշատ հին հուշարձանները գտնվում են Հին քաղաքում (կենտրոնում)։ Դրանցից ամենահիշարժանները կենտրոնի հայկական քարե շենքերն են։
մինի|Հայկական քարե շենքեր (Տներ ձախից աջ. 30-28-26-24-22)

## Հայերը Զամոշչում
Հայերը քաղաքում հաստատվել են ուշ միջնադարում։ Հայերին հրովարտակով Զամոշչ հրավիրել է Յան Զամոյսկին։ Հայերը տեղափոխվել են Օսմանյան կայսրությունից, Պարսկաստանից, Ղրիմից, ինչպես նաև Ռեչ Պոսպոլիտայի տարբեր քաղաքներից հոգևորական Գալուստի և Մուրադ Յակուբովիչի գլխավորությամբ։

Հիշատակություն կա հայոց եկեղեցու քահանաների մասին՝ Քրիստափոր Կալուստը ( Խաչատուր Գալուստ, 1585 թ.),  Հակոբ Թոխաթեցին (Յակուբ Ալթունովիչ կամ Բոգդանովիչ, հիշատակվում է 1595 թվականից), Տեր Պետրոսը (Հակոբ Թոխաթեցու ավագ որդին, 1638 թ.), Տեր Անդրեասը, Տեր Նիկոլը, Տեր Հովհաննեսը և այլոք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1580 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ
Գուրջաան (գյուղ)

**Գուրջաան** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 440 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գուրջաանից հեռու է 2 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 3738 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ (99,1%)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գուրջաանի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Արտաշես Կիրակոսյան

**Արտաշես Աշոտի Կիրակոսյան** (), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության աշխատակազմի ղեկավար։

## Կրթություն
* 1984-1994 թթ. - սովորել և ավարտել է Լենինական քաղաքի Կիրովի անվան միջնակարգ դպրոց։
* 1994-1999 թթ. - սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1999-2001 թթ. - ծառայել է ՀՀ Ազգային Անվտանգության նախարարության հատուկ մարտական ստորաբաժանումում։
* 2001-2002 թթ. - աշխատել է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի «Կումայրի» մասնաճյուղում որպես իրավաբան։
* 2003-2008 թթ. - ՀՀ ոստիկանության Քննչական գլխավոր վարչության Շիրակի մարզի քննչական բաժնի քննիչ։
* 2008-2009 թթ. - ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալի օգնական։
* 2009 թ. - ՀՀ ոստիկանության Քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ։
* 2010 թ. - ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության փորձագետ-խորհրդատու։
* 2010 թ. - ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի օգնական։
* 2010-2011 թթ. - ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի խորհրդական։
* 2011-2013 թթ. - ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությանի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ։
* 2013 թ. հունվարի 24-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության աշխատակազմի ղեկավար։

## Պարգևներ և կոչումներ
* ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի շնորհակալագիր։
* «Քննչական գլխավոր վարչության 50-ամյակ» հուշամեդալ։

Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի և մեկ դուստր։ Ունի ոստիկանության կապիտանի հատուկ կոչում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Ափեն

**Ափեն** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 240 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լագոդեխից հեռու է 28 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1555 մարդ։

## Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Լագոդեխի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Շրջանի տարածքով երկաթուղին չի անցնում, այն հեռու է գտնվում Սև ծովի նավահանգիստներից։

Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է շրջկենտրոնում։ Այն ունի տեղական նշանակություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լագոդեխի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
ԱՄՆ նահանգների օրհներգեր

[thumb|[ԱՄՆ նահանգներ]]
**ԱՄՆ նահանգների օրհներգերը,** իրենց մեջ ներառում են օրհներգեր, որոնք պաշտոնապես ընդունված են նահանգային կառավարությունների կողմից։ Նյու Ջերսի նահանգը չունի պաշտոնական օրհներգ, իսկ Արկանզասում ու Արիզոնայում դրանք մի քանիսն են։

## Ցանկը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official State Songs, *NetState.com*.

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական խորհրդանիշեր
Բաղդադ (այլ կիրառումներ)

**Բաղդադ** անվանումը կարող է վերաբերել՝
* Բաղդադ - Իրաքի մայրաքաղաքը
* Բաղդադ - գյուղ Վրաստանում, Լագոդեխի շրջանում
* Բաղդադ - գյուղ Վրաստանում, Օզուրգեթի շրջանում
* Բաղդադ - լեռ Հայաստանում, Շիրակի մարզում

## Տես նաև
* Բաղդատ - գյուղ Արևելյան Հայաստանում
* Բաղդաթ - քաղաք Վրաստանում
* (7079) Բաղդադ - աստերոիդ
Հայ որբերի գորգ

մինի|Հայ որբերի գորգը
**Հայ որբերի գորգ** (), գորգ, որը գործել են Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած և Լիբանանում ապաստան գտած հայ որբերը։ Գորգի վրա արված զարդերը, բույսերը և կենդանիները ներկայացնում են եդեմական պարտեզը, մինչդեռ սարսափելի իրադարձություններ էին տեղի ունենում՝ հայերի տեղահանություն և կոտորած օսմանյան թուրքերի կողմից։ Որպես հետևանք՝ շատերը՝ ավելի քան 100,000 երեխա, որբ են դառնում։ Նրանց աջակցում է Միացյալ Նահանգների կողմից հովանավորվող Մերձավոր Արևելքի ամերիկյան նպաստամատույցի կազմակերպությունը։

## Պատմություն
Գորգը գործվել է հայ որբերի կողմից 1920 թվականին, 18 ամիսների ընթացքում, Լիբանանի Ղազիր քաղաքում և Միացյալ Նահանգներ է ուղարկվել՝ որպես նվեր ԱՄՆ նախագահ Քալվին Քուլիջին (1923-1929)` ի նշան երախտագիտության։ Այն պաշտոնապես ներկայացվել է Սպիտակ տանը 1925 թվականին։

Նախագահ Քուլիջը, նվերից շոյված, Մերձավոր Արևելքի հիմնադրամի փոխնախագահ Ջոն Ֆինլիին հասցեագրած իր նամակում գրում է. 

Իր նախագահության ավարտից հետո Քուլիջը գորգն իր հետ վերցրեց։ 1982 թվականին Քուլիջի ընտանիքն այն վերադարձրեց Սպիտակ տանը։ 2014 թվականի նոյեմբերին գորգը հանրությանը ցուցադրվեց և իր տեղը գրավեց Սպիտակ տան այցելությունների սրահում հետևյալ խորագրով՝ «Շնորհակալություն Միացյալ Նահանգներին... Երեք նվեր նախագահներին՝ որպես երախտիք արտերկրում ամերիկյան մեծահոգության»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գլենդելում կկայանա «որբերի գորգի» վերաբերյալ շնորհանդես 
* ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտ 
* Armenian orphan rug remains in White House storage, as unseen as genocide is neglected

Կատեգորիա:Գորգեր
Կատեգորիա:Հայկական արվեստ
Կատեգորիա:Հայկական գորգեր
ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողով

**ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողով (ԵՏՀ ՄԱԿ)** — ՄԱԿ-ի Տնտեսական և սոցիալական խորհրդի տարածաշրջանային կազմակերպություն։

ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովը ստեղծվել է 1947 թվականին՝ այդ հանձնաժողովի անդամ-երկրների միջև տնտեսական համագործակցության զարգացմանն աջակցելու համար։ Այն հանդիսանում է ՄԱԿ-ի Տնտեսական և սոցիալական զարգացման խորհրդի հինգ տարածաշրջանային հանձնաժողովներից մեկը։ Կազմակերպության կազմում են 56 անդամ-երկրներ։ Եվրոպական երկրների հետ միասին կազմակերպության կազմի մեջ են մտնում նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները, Կանադան, Թուրքիան, Իսրայելը, Միջին Ասիայի նախկին խորհրդային պետությունները։ ՄԱԿ ԵՏՀ ստաբ-կայանը գտնվում է Ժնևում, Շվեյցարիա։ Տարեկան բյուջեն կազմում է մոտավորապես 50 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

## Կազմակերպության անդամներ
right|thumb|300x300px|ՄԱԿ-ի Եվրոպանան տնտեսական հանձնաժողովի անդամ-երկրներ
ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի անդամ են հանդիսանում 56 պետություն. 

## Տես նաև
* Եվրոպա
* Եվրոպական Միություն
* Եվրոպայի Խորհուրդ
* Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպություն
* Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպություն
* Միավորված ազգերի կազմակերպություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* UN Economic Commission for Europe
* EU and UNECE cooperation .
* UNECE vehicle regulations 

Կատեգորիա:ՄԱԿ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ
Օբերոն (ծրագրավորման լեզու)

**Օբերոնը** ընդհանուր օգտագործման ծրագրավորման լեզու է։ Այն 1986 թ․֊ին ստեղծվել է պրոֆ․ Նիկլաուս Վիրտի կողմից և հանդիսանում է Ալգոլ֊ատիպ լեզուների Վիրտյան ընտանիքի վերջին ներկայացուցիչը (ի շարս Euler, Algol-W, Pascal, Modula և Modula-2 լեզուների)։ Օբերոնը հնարավորություն է տալիս գոյություն ունեցող տիպերի հիման վրա ստեղծել տվյալների նոր տիպեր, և այդ տիպերն իրար կապել ստատիկ տիպիզացիայի օրենքներով։ Օբերոնը Ցյուրիխի տեխնոլոգիական համալսարանում մշակվել է որպես Օբերոն օպերացիոն համակարգի անբաժանելի մաս։ Անունը ստացվել է Ուրանի Օբերոն արբանյակից։

Այժմ էլ հեղինակը զարգացնում է Օբերոն լեզուն, որի վերջին տարբերակը թողարկվել է 2015 թ․ մարտ ամսին։

## Բնութագիրները
Հետևյալ հատկությունները ընդհանուր գծերով բնութագրում են Օբերոն լեզուն․

* Ծառայողական բառերը զգայուն են ռեգիստրի նկատմամբ և գրվում են միայն մեծատառերով,
* Ծրագրերը կազմված են մոդուլներից և հնարավոր է դրանց առանձնացված կոմպիլյացիան,
* Լեզուն ունի ներդրված տողային գործողություններ,
* Ներդրված «աղբի հավաքման» հնարավորություն,
* Համակարգային ծրագրավորման աջակցում։

## Օրինակներ
;Ողջո՜ւյն, աշխարհ։


```oberon
MODULE Hello;
  IMPORT Oberon, Texts;
  VAR W: Texts.Writer;
 
  PROCEDURE World*;
  BEGIN
    Texts.WriteString(W, "Ողջո՜ւյն, աշխարհ։");
    Texts.WriteLn(W);
    Texts.Append(Oberon.Log, W.buf);
  END World;

BEGIN
  Texts.OpenWriter(W);
END Hello.
```


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օբերոն ― պրոֆ․ Նիկլաուս Վիրտի՝ Օբերոնի էջը։