Տնտեսական հակասեմականություն

**Տնտեսական հակասեմականություն**, կարծրատիպեր և կեղծ մեղադրանքներ, որոնք հիմնված են հրեաների տնտեսական վիճակի, զբաղմունքի կամ տնտեսական վարքի վրա։ Ներառում է նաև տնտեսական վարք և օրենքներ, որոնք հիմնված են հանրային քաղաքականության վրա, այն կառավարում են հրեաների տնտեսական կարգավիճակը, զբաղվածությունը կամ վարքը։

Որոշ դեպքերում կարծրատիպերն ու լուրերը իրականացվում էր հատուկ տնտեսական վարքագիծ և կառավարության գործողություններ հրեաների նկատմամբ։ Այլ դեպքերում տնտեսական վարքագիծը, օրենքները և (կամ) պետական քաղաքականությունը նպաստել են այդ կարծրատիպերի և մեղադրանքների տարածմանը։

## Կապը կրոնական հակասեմականության հետ
Լեոն Պոլյակովը գրում է, որ տնտեսական հակասեմականությունը հակասեմականության առանձին ձև չէ, այլ միայն աստվածաբանական հակասեմականություն դրսևորում (առանց տնտեսական հակասեմականությունը հոգևոր պատճառի չէր կարող լինել)։ Մյուս կողմից, Դերեկ Պենսլարը պնդում է, որ ժամանակակից դարաշրջանում տնտեսական հակասեմականությունը հստակ է և գրեթե մշտական, մինչդեռ աստվածաբանական հակասեմականությունը հաճախ կախված է։

## Կարծրատիպեր և լուրեր
Դերեկ Պենսլարը ժամանակակից տնտեսական հակասեմականությունը նկարագրում է, որպես համընկնող պարադիգմների կրկնակի պարույր, առաջինը հրեաներին կապում է մուրացկանների և վայրենիների հետ, իսկ երկրորդը հրեաներին ընկալում է որպես դավադիրներ, ֆինանսական կախվածության առաջնորդներ, որոնք ձգտում են գլոբալ գերիշխանության։

Պատմության ընթացքում հրեաների մասին կարծրատիպերը հիմնված էին ագահության, փողի փոխառությունների և վաշխառության վրա, և հրահրում էին հակահրեական տրամադրություններ և նույնիսկ մեծապես ազդում էին հրեաների ընկալման վրա։ Ռեուվենին և Վոբիկ-Սեգևը ենթադրում են, որ մենք դեռ ստրկացված ենք *հզոր, ագահ հրեայի* կերպարով։

Հրեաների փողի հետ հարաբերությունների մասին պնդումները բնութագրում էին առավել կործանարար և հաստատված հակասեմական կեղծ մեղադրանքների ամրապնդումը։

Հակասեմականները հաճախ ընդունում էին փողի հետ կապված առասպելներ։ Օրինակ, լուրերն այն մասին, որ հրեաները վերահսկում են համաշխարհային ֆինանսները, առաջին անգամ հիշատակվում են Սիոն իմաստունների արձանագրություններում և հետագայում կրկնվում են Հենրի Ֆորդի և իր «Դիրբորն ինդեփենդենտ» շաբաթաթերթում ()*։* Նման առասպելներից շատերը դեռևս տարածված են իսլամական աշխարհում, այնպիսի գրքերում, ինչպիսիք են իսլամի ազգի կողմից հրատարակված սևամորթների և հրեաների գաղտնի կապերը, ինչպես նաև ինտերնետում։

Աբրահամ Ֆոքսմանը բերում է տնտեսական հակասեմականության օրինակներ ամբողջ աշխարհում, մասնավորապես Միացյալ Թագավորությունում, Գերմանիայում, Արգենտինայում և Իսպանիայում։ Նա նաև մեջբերում է փողի հետ կապված հակասեմականության ժամանակակից օրինակներից շատերը, որոնք հայտնաբերվել են ինտերնետում։

Ջերալդ Կրեֆեցը թվարկում է առասպելներ, որտեղ հրեաները վերահսկում են բանկերը, փողի զանգվածը, տնտեսությունը և բիզնես հասարակությունները, երկրները, աշխարհը։ Նա որպես հստակ օրինակ է տալիս բազմաթիվ ասացվածքներ և ասացվածքներ տարբեր լեզուներով, ենթադրելով, որ հրեաները ագահ են, ագահ, ժլատ կամ ագրեսիվ վաճառականներ։ Ջ․ Կրեֆեցն ասում է, որ 19-րդ դարի ընթացքում առասպելների մեծ մասը կենտրոնացած է այն փաստի վրա, որ հրեաները կոպիտ են, հիմար և ժլատ, բայց հրեաների էմանսիպացիա  և վերելքից հետո եվրոպական հասարակության միջին և վերին խավերին առասպելները զարգացել են և պնդում են, որ հրեաները խելացի, խորամանկ և մանիպուլյատիվ ֆինանսիստներ են, որոնք վերահսկում են համաշխարհային ֆինանսները։

Ֆոքսմանը նկարագրում է կարծրատիպերի վեց ասպեկտներ, որոնք օգտագործվում են տնտեսական հակասեմականության կողմնակիցների կողմից՝

* Բոլոր հրեաները հարուստ են,
* Հրեաները ժլատ են և ագահ,
* Իշխանություն ունեցող հրեաները վերահսկում են բիզնես աշխարհը,
* Հուդայականությունը շեշտում է շահույթն ու մատերիալիզմը,
* Հրեաները կարող են խաբել ոչ հրեաներին,
* Հրեաներն օգտագործում են իրենց իշխանությունը «իրենց նմաններին» օգուտ բերելու համար։

### Վիճակագրություն
Հակադիֆամացիոն լիգան հարցում է անցկացրել Եվրոպայում 2007 թվականին՝ հարցվածներին հարցնելով, թե արդյոք նրանք համաձայն են այն պնդման հետ, որ հրեաները չափազանց մեծ ուժ ունեն միջազգային ֆինանսական շուկաներում։ Հարցման արդյունքները ցույց են տվել, որ հարցվածները համաձայնել են այս պնդմանը հետևյալ կերպ․

2009 թվականին հակադիֆամացիոն լիգան կողմից անցկացված մեկ այլ հարցման արդյունքում պարզվել է, որ հարցված եվրոպացիների 31%-ը մեղադրում է հրեաներին 2008 թվականին սկսված համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի համար։

## Դրդապատճառներ
### Ոչ բարոյական բիզնես պրակտիկայի հայտարարություններ
Ուիլյամ Ի. Բրուշթեյնը նկարագրում է Եվրոպայում մինչև 19-րդ դարը տարածված տնտեսական հակասեմականությունը, որը հիմնված է հրեաների մեղադրանքների վրա՝ օգտագործված իրերի առևտրի, մանր առևտրի և դրամական վարկավորման մեջ անբարոյական բիզնես պրակտիկա օգտագործելու մեջ։

17-րդ և 18-րդ դարերում քրիստոնյա առևտրականների և առևտրականների անեկդոտային դիտողությունները ցույց են տալիս, որ բացասական զգացմունքների դրսևորումներ են եղել հրեա գործարար մարդկանց նկատմամբ, որոնք երբեմն համարվում էին ստախոսներ կամ խաբեբաներ։ Վերներ Զոմբարտը եզրակացրեց, որ խաբեության կամ անազնվության ընկալումը պարզապես քրիստոնեական հիասթափությունների դրսևորում էր հրեաների նորարարական առևտրային պրակտիկայում, որոնք հակասում էին քրիստոնյա առևտրականների սովորույթներին և ավանդույթներին, բայց, ընդհակառակը էթիկական բնույթ ոներ։

### Զբաղվածության և մասնագիտությունների սահմանափակումներ
Միջնադարում տնտեսական հակասեմականության ձևերից մեկը հրեաների զբաղվածության և մասնագիտությունների վրա դրված իրավական սահմանափակումների զանգվածն էր։ Տեղի կառավարիչները և եկեղեցական հիերարխները հրեաների համար փակել են բազմաթիվ մասնագիտություններ, նրանց մղելով դեպի մարգինալ զբաղմունքներ, որոնք այն ժամանակ համարվում էին քրիստոնյաների համար անարժան (ինչպիսիք են վաշխառությունը, հարկերի հավաքագրումը և վարձավճարները), բայց ընդունելի են որպես «անհրաժեշտ չարիք»։

Կաթոլիկ ուսմունքն այդ ժամանակ համարվում էր տոկոսներով գումար տրամադրելը մեղք և արգելում էր այն քրիստոնյաներին։ Այս սահմանափակմանը չենթարկվելով, հրեաները գերակշռում էին այն ժամանակվա վարկավորման ոլորտում։ Թորան և Թանախի հետագա բաժինները քննադատում են վաշխառությունը, սակայն աստվածաշնչյան արգելքի մեկնաբանությունները տարբեր են։  Քանի որ հրեաների համար քիչ այլ մասնագիտություններ բացվեցին, նրանք մոտիվացված էին վարկավորմամբ զբաղվելու համար։ Այսպիսով, հրեաները դարձան վաշխառուներ, ինչը հետագայում հանգեցրեց բազմաթիվ բացասական կարծրատիպերի և քարոզչության։ Պարտատերերի, ընդհանուր առմամբ հրեաների, և պարտապանների, ընդհանուր առմամբ քրիստոնյաների միջև բնական լարվածությունը ավելացավ սոցիալական, քաղաքական, կրոնական և տնտեսական հակասություններին։

Գյուղացիները, ովքեր ստիպված էին հարկեր վճարել հրեաներին, կարող էին վերջիններիս ընկալել որպես իրենց փողերը վերցնող մարդիկ, բայց միևնույն ժամանակ հավատարիմ մնալ իրենց տերերին, որոնց անունից հրեաները հարկեր էին հավաքում։

Միջնադարում տարածված էր նաև միապետների համոզմունքը, որ հրեաները պատկանում են իրենց հատուկ ձևով, որը տարբերվում է բոլոր մյուս հպատակներից։ Դա հստակ նշվում է անգլիական օրենսգրքի օրինակներով Էդվարդ Խոստովանողի օրենքները, որոնք թագավորին սահմանում են որպես հրեաների «պաշտպան» և «ուսուցիչ», իսկ վերջիններս, որպես նրա սեփականություն, *«...քանի որ հրեաները և նրանց ամբողջ ունեցվածքը պատկանում են թագավորին... կարծես դրանք նրա անձնական սեփականությունն են»*։ Նմանատիպ նկարագրություններ են պարունակվում գիտնականների և իրավաբանների աշխատություններում, որոնք ծառայում էին Արագոնի թագավոր Ալֆոնսո II-ին։

### Մասնագիտական նախասիրություններ
Պատմության ընթացքում հրեաների տնտեսական կարգավիճակը և մասնագիտությունը եղել են հակասեմական կարծրատիպերի և ասեկոսեների առարկա։ Որոշ կարծրատիպեր և լուրեր հիմնված են հրեաների համար սահմանված տնտեսական և սոցիալական սահմանափակումների վրա։

Հռոմեացի երգիծաբան Դեցիմուս Յունիուս Յուվենալիսը, որը գրել է մոտավորապես մ. թ. 130 թվականին, հրեաներին ծաղրականորեն պատկերել է, որպես գրոտեսկային աղքատ։

Տնտեսական հակասեմականության մեկ այլ ասպեկտ այն պնդումն է, որ հրեաները ոչ մի արժեքավոր բան չեն արտադրում, այլ փոխարենը հակված են ծառայել որպես միջնորդ, հանդես գալով որպես ոչ հրեաների «արդյունաբերական շղթայի մակաբույծներ», որոնք իրական աշխատանք են կատարում։ Կրեֆեցը թվարկում է միջնորդների մասնագիտությունները, որոնք ընկնում են այս կարծրատիպի տակ, որպես դիստրիբյուտորներ, գնորդներ, մեծածախ վաճառողներ, բրոքերներ, ֆինանսիստներ և մանրածախ վաճառողներ, և գրում է, որ դրանք բոլորը հատկապես հրեական մասնագիտություններ են։

Միջնադարից ի վեր սփյուռքի հրեաները բնութագրվում էին իրական կամ հորինված շրջված մասնագիտական բուրգով:Նրանք ընկալվում էին որպես ավելի տարածված երրորդական հատվածում, քան երկրորդական և առաջնային հատվածներում․ աշխատելով այնպիսի ծառայությունների ոլորտներում, ինչպիսիք են հաշվապահությունը, ֆինանսները, բժշկությունը, իրավագիտությունը կամ առևտուրը։ Այն զգացումը, որ հրեաները գերակշռում են զբաղվածության որոշակի տեսակների կամ որոշակի մասնագիտությունների մեջ (բժշկություն կամ իրավունք), պատմության տարբեր ժամանակահատվածներում դարձել է հակասեմականության տրամադրությունների թիրախ։

Հրեաները իրենց մասնագիտական նախասիրությունների համար դարձել են հակասեմականության քննադատության թիրախ։ Օրինակ․ Ռոբերտ ֆոն Մոլը 19-րդ դարի եվրոպացի հրեաներին բնութագրեց որպես կենտրոնացած առևտրի և ֆինանսների մեջ, մասամբ նաև ներկայացված գեղարվեստական և մտավոր ոլորտներում։ Որոշ մասնագիտություններում հրեաների չափազանց մեծ ներկայացվածության զգացումը հանգեցրեց հակասեմական տրամադրությունների նաև Խորհրդային Միությունում։

Շրջված մասնագիտական բուրգը բացատրելու համար կան մի շարք տեսություններ։ Ջերալդ Կրեֆեցը գրում է, որ հրեաների կյանքի, հատկապես նրանց ձեռնարկատիրական գործունեության վրա ազդում են կրոնական, մշակութային, սոցիալական և պատմական գործոնները։ Կրեֆեցը պնդում է, որ այս գործոնները հանգեցրել են մասնագիտությունների նախատրամադրվածության, որոնք նշանավորվել են անկախությամբ, պրոֆեսիոնալիզմով և կրթաթոշակով։ Հրեաները հակված են ցուցադրել ձեռնարկատիրական ոգի և ռիսկի կարողություն, որոնք նրանց տանում են դեպի նորարարություն ֆինանսական հասկացություններում, ինչպիսիք են վարկային պայմանագրային գործիքները, միջազգային սինդիկատները, հանրախանութները, հոլդինգային ընկերությունները և ներդրումային բանկերը։ Կրեֆեցը ենթադրում է, որ հրեաները հաճախ ընտրում էին շարժական մասնագիտություններ կամ միջնորդի պարտականությունների հետ կապված, առևտրի վրա հիմնված իրենց երկար պատմական ֆոնի և անընդհատ հետապնդումների մասին իրազեկվածության բարձրացման պատճառով։ Նույն իմաստով, Ֆոքսմանը պնդում է, որ առևտուրը պատմական պատճառներով հատկապես լավ էր համապատասխանում միջնադարյան հրեաներին, քանի որ նրանցից շատերն ունեին ընկերներ և հարազատներ հայտնի աշխարհի տարբեր մասերում, ինչը հիմք էր հանդիսանում առևտրային ցանցի համար։

Ըստ Վերներ Զոմբարտի, քրիստոնյա ձեռնարկատերերի բողոքներից մեկն այն էր, որ հրեաները չէին սահմանափակվում միայն մեկ հատուկ տեսակի առևտրով կամ շուկայով, այլ հաճախ բոլոր արհեստների վարպետներ կամ ամենուր էին և ուշադրություն չէին դարձնում տնտեսական գործունեության բոլոր տեսակների (արտադրամասի) սահմանազատմանը առանձին կատեգորիաների։ Երբ հրեաները մտնում էին առևտրի կամ բիզնեսի տարածքներ Եվրոպայում, դա հաճախ հանգեցնում էր քրիստոնյա մրցակիցների բողոքներին, որ հրեաները զրկում էին իրենց հաճախորդներից և շահույթից։

Զոմբարտը վերլուծելով 17-րդ և 18-րդ դարերի քրիստոնեական հայացքները, առևտրական հրեաների մասին եկել է այն եզրակացության, որ հրեա վաճառականները, ինչպես կարծում էին, շահույթ են ստանում բացահայտ, ուղղակիորեն և ագրեսիվորեն։ Առևտրի նկատմամբ քրիստոնեական մոտեցումը, ի տարբերություն հրեականի, շահույթի ագրեսիվ ցանկությունը համարեց անպարկեշտ, անքաղաքակիրթ և կոպիտ, չնայած նա չէր հրաժարվում այն ստանալուց։ Զոմբարտը նաև պնդում է, որ հրեական ձեռնարկություններից քրիստոնեական դժգոհության մեկ այլ պատճառ հումքի ներմուծումն է, ինչը քրիստոնյա վաճառականների կողմից համարվում էր անպատշաճ։

## Տես նաև
* Հակասեմականություն 
* Ռասայական հակասեմականություն
* Ֆաշիզմ
* Հրեաներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հակասեմականություն
Կատեգորիա:Տնտեսական պատմություն