Ազատական ինտերնացիոնալ

**«Ազատական ինտերնացիոնալ»ը (ԱԻ)** ազատական քաղաքական կուսակցությունների միջազգային քաղաքական ֆեդերացիա է։ Նրա գլխամասային գրասենյակը գտնվում է 1 Whitehall Place, London, SW1A 2HD հասցեում, Ազգային ազատական ակումբի շենքում։ Կուսակցությունը հիմնադրվել է Օքսֆորդում 1947 թ.-ին՝դառնալով ազատական կուսակցությունների բացառիկ համակարգ և զորացնելով ազատականության գաղափարախոսությունը ողջ աշխարհում։ Օքսֆորդի հռչակագրում ներկայացված են «Ազատական ինտերնացիոնալ»-ի հիմնարար քաղաքական սկզբունքները։

## Նպատակները
«Ազատական ինտերնացիոնալ»-ի Կանոնադրությամբ (2005 թ.) նրա նպատակներն այսպես են սահմանված՝
հասնել իրենց բնույթով միջազգային ազատական սկզբունքների համընդհանուր ճանաչմանը, նպաստել անձի ազատության, անձնական պատասխանատվության ու սոցիալական արդարության վրա խարսխված ազատ հասարակության կայացմանը, և այդ սկզբունքներն ընդունող անդամ կազմակերպությունների, ինչպես նաև բոլոր երկրների կանանց ու տղամարդկանց միջև համագործակցության ու տեղեկատվության փոխանակման ուղիներ ապահովել։

Աֆրիկայի, Ամերիկաների, Ասիայի և Եվրոպայի անդամ կուսակցություններին միավորող սկզբունքներն են՝ հարգանքը մարդու իրավունքների նկատմամբ, ազատ ու արդար ընտրությունները և բազմակուսակցական ժողովրդավարությունը, սոցիալական արդարությունը, հանդուրժողականությունը, ազատ շուկայական տնտեսությունը, ազատ առևտուրը, շրջակա միջավայրի կայուն զարգացումը և միջազգային համերաշխության կարևորումը։

«Ազատական ինտերնացիոնալ»-ի նպատակներն արտացոլված են նաև 1946 և 1997 թթ. միջև ստեղծված յոթ հռչակագրերի շարքում և առանցքային են համարվում մի ամենատարբեր միջոցառումների, այդ թվում՝ ողջ աշխարհից ժամանող ազատական կուսակցությունների և անհատների համար մոտավորապես տարին մեկ կազմակերպվող համաժողովների ժամանակ։

## Վարչություն
«Ազատական ինտերնացիոնալ»-ի 13-րդ նախագահը Անդորրայի ազատական կուսակցության (ԱԱԿ), անդամ Ժուլի Մինովեսն է, նախկինում՝ Անդորրայի արտգործնախարար և ներկայացուցիչ ՄԱԿ-ում։ Մինովեսն այս պաշտոնն ստանձնել է Հանս վան Բաալենից հետո, որըԵվրոպական խորհրդարանում պատվիրակության ղեկավարն է և հոլանդական Ժողովրդական կուսակցություն հանուն ազատության և ժողովրդավարությանի անունից հանդես եկող խոսնակը արտաքին գործերի և պաշտպանության հարցերով։

Նախկին նախագահների թվում են Լորդ Ջոն Օլդըրդայսը, հոլանդացի քաղաքական գործիչ և Եվրոպական հանձնաժողովի նախկին պատվիրակ Ֆրից Բոլկեստեյնը, գերմանացի քաղաքական գործիչ Օտտո Գրաֆ Լամբսդորֆը և Իսպանիայիյում Ֆրանկոյի բռնապետության տապալումից հետո ժողովրդավարական կարգով ընտրված առաջին վարչապետ Ադոլֆո Սուարեզը։

Վարչության այլ անդամներից են փոխնախագահ Հելեն Զիլլեն, ինչպես նաև փոխնախագահներ Սեսիլիա Վիքստրյոմը, ԵԽՊ, Ջեվդետ Չակարովը, ԽՊ, Բարոնուհի Ֆոլքնըր Մարգրավինը, Կասիտ Պիրոմյան, Մարկուս Լյոնինգը, գանձապահներ Ռոբերտ Վուդթորպ Բրաունը, ԲԿՇ, և պրն Շիհ-չունգ Լիուն։ Գլխավոր քարտուղարը Էմիլ Կիրյասն է՝ Ազատական երիտասարդության միջազգային ֆեդերացիայի նախկին նախագահ։

## Հրապարակումներ
«Ազատական ինտերնացիոնալ»-ն ունի երկու հիմնական պարբերական՝

* *LI-news* (ԱԻ նորություններ), որում ամփոփվում է կազմակերպության անդամ կուսակցություններին կամ համագործակցող կազմակերպություններին առնչվող մեկշաբաթյա լրատվությունը,
* *Liberal Matters* (Ազատականության հարցեր), տարին մի քանի անգամ լույս տեսնող ամսագիր, որի առանձին համարներն անդրադառնում են ազատականության որոշակի ասպեկտի։

## Օքսֆորդի հռչակագիր
Օքսֆորդի Վոդհեմ Քոլեջում 1947 թ. ապրիլին Սալվադոր դե Մադարիագայի առաջնորդությամբ 19 ազատական քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչների կողմից կազմված Օքսֆորդի հռչակագիրն այն փաստաթուղթն է, որում շարադրված են «Ազատական ինտերնացիոնալ»-ի հիմնարար քաղաքական սկզբունքները։

Օքսֆորդի հռչակագրի ստեղծման խթանն են դարձել Լորդ Վիլյամ Բեվերիջի գաղափարները և այն դիտվում է իբրև քսաներորդ դարի ամենածանրակշիռ քաղաքական փաստաթղթերից մեկը։

Հիսուն տարի անց, 1997 թ.-ին, «Ազատական ինտերնացիոնալ»-ը վերադարձավ Օքսֆորդ և լույս ընծայեց սկզբնական Հռչակագրի մի հավելված՝ *Ազատական օրակարգ 21-րդ դարի համար*, ուր ավելի մանրամրկիտ է ներկայացված ազատական քաղաքականությունը։ Օքսֆորդի երկրորդ Հռչակագիրն ընդունվել է Օքսֆորդի Թաուն Հոլում 1997 թ. նոյեմբերի 27-ից 30-ը կայացած, «Ազատական ինտերնացիոնալ»-ի 48-րդ կոնգրեսի կողմից։

## Անդամներ
Բացի ստորև թվարկված անդամ կազմակերպություններից, ԱԻ-ն ունի մեկ անհատ անդամ՝ Մարտին Լի, Հոնգ Կոնգի Ժողովրդավարական կուսակցության հիմնադիր նախագահ։

### Լիիրավ անդամներ
}  փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Բոտսվանայի ժողովրդավարական շարժում ||  արտախորհրդարանական ընդդիմադիր ուժ || 
|-
 || || Իրավունքների և ազատությունների շարժում ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ազգային շարժում հանուն կայունության և առաջընթացի ||   արտախորհրդարանական ընդդիմադիր ուժ ||
|-
 || || Ժողովրդավարության և համադաշնության – Աֆրիկյան ժողովրդավարական միավորում ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Վերածննդի ժողովրդավարական դաշինք ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Կամբոջայի ազգային փրկության կուսակցություն ||   իշխանական կոալիցիա||
|-
|| || Կանադայի ազատական կուսակցություն ||  ընդդիմադիր ||
|-
 || || Հանրապետականների միավորում ||   կառավարության մաս ||
|-
 || || Խորվաթիայի սոցիալ-ազատական կուսակցություն || արտախորհրդարանական ընդդիմադիր ուժ ||
|-
 || || Կուբայի ազատական միություն ||  արտաքսված ||
|-
 || || Ժողովրդավարական համերաշխության կուսակցություն ||   արտաքսված ||
|-
 || || Ազգային ազատական կուսակցություն ||   արտաքսված||
|-
 || || Դանիայի սոցիալ-ազատական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ազատական կուսակցություն ||    կառավարության մաս ||
|-
 || || Ազատ եգիպտացիների կուսակցություն ||   ||
|-
 || || Էստոնիայի բարեփոխումների կուսակցություն ||   նշանակալից մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Կենտրոնամետ կուսակցություն ||   նշանակալից մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Շվեդերի ժողովրդական կուսակցություն ||  ընդդիմադիր ||
|-
 || || Վրաստանի հանրապետական կուսակցություն ||   փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || ԱԻ-ի գերմանական խումբ ||   ||
|-
 || || Ազատ ժողովրդավարական կուսակցություն ||   արտախորհրդարանական ընդդիմադիր ուժ || 
|-
 || || Ազատական կուսակցություն ||   փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Հայրենասիրական կուսակցություն || նշանակալից մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Գվինեայի ժողովրդավարական ուժերի միություն ||  ընդդիմադիր ||
|-
 || || Հանրապետական ուժերի միություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ազատական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Առաջադիմական կուսակցություն ||   իշխանական կոալիցիայի մաս  ||
|-
 || || Իսրայելի ազատական խումբ ||   ||
|-
 || || Անկախ ազատական կուսակցություն ||  արտախորհրդարանական ընդդիմադիր ուժ ||
|-
 || || Ապագայի շարժում ||  փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Ժողովրդավարական կուսակցություն ||   իշխանական կոալիցիայի մաս ||
|-
 || || Ազատական  ժողովրդավարական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Շարժում հանուն Մադագասկարի առաջընթացի ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Նոր դաշինք կուսակցություն ||  ընդդիմադիր ||
|-
 || || Քաղաքացիական կամք-Կանաչների կուսակցություն ||  փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Սահմանադրական միություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ժողովրդական շարժում ||   փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Ժողովրդավարներ 66 ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || ԱԻ-ի հոլանդական խումբ ||  |||
|-
 || || Ժողովրդական կուսակցություն հանուն ազատության և ժողովրդավարության ||   նշանակալից մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Անկախ ազատական կուսակցություն ||  ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ազատական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ճշմարիտ արմատականների ազատական կուսակցություն ||  ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ազատական կուսակցություն ||   կառավարության մաս ||
|-
 || || Ազգային ազատական կուսակցություն ||  ընդդիմադիր || 
|-
 || || Յաբլոկո ||   արտախորհրդարանական ընդդիմադիր ուժ ||
|-
 || || Սենեգալի ժողովրդավարական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ժողովրդավարական դաշինք ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ազատություն և ժողովրդավարություն ||   Ազատական հիմնադրամ ||
|- 
 || || Շրի Լանկայի ազատական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ազատական ժողովրդական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Կենտրոնամետ կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
|||| Ժողովրդավարական առաջադիմական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Միացյալ քաղաքացիական ճակատ ||   ընդդիմադիր / կոալիցիայի մաս Զանզիբարի ինքնավար տարածաշրջանում ||
|-
 || || Ժողովրդավարական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Հյուսիսային Իռլանդիայի դաշինք կուսակցություն ||   ընդդիմադիր Համայնքների պալատում / իշխանության բաշխում Հյուսիսային Իռլանդիայի Ժողովում  ||
|-
 || || «Ազատական ինտերնացիոնալ»-ի բրիտանական խումբ ||   ||
|-
 || || Ազատական ժողովրդավարներ ||   ընդդիմադիր ||
|}

### Դիտորդ կուսակցություններ
} փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Միացյալ ժողովրդավարներ ||  արտախորհրդարանական ընդդիմություն ||
|-
 || || Եթովպիայի ժողովրդավարական կուսակցություն ||  ընդդիմադիր ||
|-
 || || Բարեփոխումների շարժում ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ժողովրդավարական Կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Ֆիաննա Ֆոյլ ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Իտալիայի ազատական խումբ ||   ||
|-
 || || Մալազիայի Գերական Ռաքյաթ կուսակցություն || փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում || 
|-
 || || Արդարության ժողովրդական կուսակցություն ||  ընդդիմադիր || Պակատան Ռակյաթի մաս 
|-
 || || Մալիի բարեփոխման քաղաքացիական կուսակցություն ||   արտախորհրդարանական ընդդիմություն ||
|-
 || || Մոնտենեգրոյի ազատական կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Անկախականների ազգային միավորում ||   փոքրաթիվ մասնակցություն իշխանական կոալիցիայում ||
|-
 || || Խաղաղության, ժողովրդավարության և զարգացման կուսակցություն ||  արտախորհրդարանական ընդդիմություն ||
|-
 || || Ազատական Ժողովրդավարական Կուսակցություն ||   ընդդիմադիր ||
|-
 || || Սինգապուրի ժողովրդավարական կուսակցություն ||   արտախորհրդարանական ընդդիմություն ||
|-
 || || Անհատի ազատության կուսակցություն ||  արտախորհրդարանական ընդդիմություն || 
|-
 || || Ապագայի Ուկրաինա ||   ընդդիմադիր ||
|}

### Համագործակցող կազմակերպություններ
* Աֆրիկայի ազատական ցանց
* Եվրոպայի ազատականների և ժողովրդավարների դաշինքը Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում (ԵԱԺԴ-ԵԽԽՎ)
* «Եվրոպայի ազատականների և ժողովրդավարների դաշինք» կուսակցություն (ԵԱԺԴ կուսակցություն)
* Ասիայի ազատականների և ժողովրդավարների խորհուրդ
* Ֆրիդրիխ Նաումանի հիմնադրամ
* Բաց գրքի հիմնադրամ
* Լուիջի Էինաուդիի հիմնադրամ
* Ազատական երիտասարդության միջազգային ֆեդերացիա (IFLRY)
* Ազատական կանանց միջազգային ցանց
* Շվեդիայի միջազգային ազատական կենտրոն
* Արաբական դաշինք հանուն ազատության և ժողովրդավարության (AAFD) (2011 թ.-ից առաջ կոչվում էր Արաբ ազատականների ցանց, ԱԱՑ)
* Նոյե Ցյուրխեր Ցայտունգ
* Ազգային ժողովրդավարական ինստիտուտ. կազմակերպությունն առնչված է ԱՄՆ-ի Դեմոկրատական կուսակցության հետ, թեև ֆինանսավորվում է կառավարության կողմից Ժողորդավարության ազգային հիմնադրամի միջոցով։
* Լատինական Ամերիկայի կարմիր ազատական

## Ազատական վերլուծաբանական կենտրոններ և կառույցներ
«Ազատական Ինտերնացիոնալ» -ը նաև ազատ կապեր ունի հետևյալ կազմակերպությունների հետ՝
* Ժան Գոլի կենտրոն (Բելգիա)
* Ազատական քննադատների ֆոնդ (Italy)
* Տելդերստիխտինգ (Նիդեռլանդներ)
* Բերտիլ Օհլինի ինստիտուտ (Շվեդիա)
* Սենթըր Ֆորում (ՄԹ)
* Սիվիտա (Նորվեգիա)

## Տես նաև
* Պարգև ազատության համար
* Ժողովրդավարների դաշինք (չգործող)
* Եվրոպայի ժողովրդավարական կուսակցություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջազգային ֆեդերացիաներ