Մ40 անհետգլորք թնդանոթ

**Մ40 անհետգլորք թնդանոթ**, թեթև քաշով թնդանոթ, որը մշակվել է 1950-ական թվականների սկզբին և ԱՄՆ բանակում սկսվել է օգտագործվել 1953 թվականին։ Նախատեսված է հակառակորդի կրակակետերը և կենդանի ուժերը ոչնչացնելու, ինչպես նաև զրահատեխնիկայի դեմ պայքարելու համար։ 1970-ական թվականների սկզբին՝ սպառազինության մեջ TOW հակատանկային համակարգն ընդունելուց հետո, այն դուրս է բերվել սպառազինությունից։

Մ40-ը դրսևորվել է որպես արդյունավետ զենք։ Այն իր դասի աշխարհում ամենատարածված մոդելներից մեկն է։ Մ40-ն աշխարհի ավելի քան 50 երկրների բանակների սպառազինության մասն է կազմում։

## Կառուցվածք
Թնդանոթն ունի ակոսավոր փող և մխոցային փակաղակ՝ ելքային 4 ծայրափողակներով։ Այս սարքում օգտագործվել է փոքր բացվածքներով հորատման պարկուճ։ Գազի մի մասը անցնել է դրա միջով և հետ շպրտվել հատուկ ծայրափողակների միջով՝ դրանով իսկ ստեղծելով ռեակտիվ պահ, որը ճնշում է հետահրման ուժը։

Մ40-ն առաջին անհետգլորք թնդանոթն է, որն ունի նշանոցի հարմարություն ինչպես ուղիղ նշանառությամբ, այնպես էլ փակ կրակակետերից կրակելու համար։ Ուղիղ նշանառությամբ և փակ դիրքերից կրակելու համար թնդանոթի վրա տեղադրված է հեռադիտակային նշանոց։ Թնդանոթի դարձկեն և ամբարձիչ մեխանիզմներին կցված են ձեռքի շարժակներ։

M79 հրետասայլը սարքավորված է երեք շարժական հրետասայլերով, որոնցից մեկին կցված է անիվ, իսկ մյուս երկուսին՝ ծալովի բռնատեղ։

Բացի այդ, Մ40 անհետգլորք թնդանոթը հաճախ տեղադրվել է բարձր անցանելիությամբ ավտոմեքենաների և զրահատեխնիկայի վրա. M38A1, M151, AIL «Storm» «ջիպեր», «Land Rover» և HMMWV, M113 ACAV զրահավոր փոխադրիչ մեքենաներ, ինչպես նաև «Օնտոս» և «տիպ 60» ինքնագնաց հրետանային սարքերի վրա։

Կրակելու համար թնդանոթի վերևում տեղադրվել է Մ8 12,7 միլիմետրանոց նշանափորձման գնդացիր (որն օգտագործվում է բալիստիկ հատուկ փամփուշները կրակելու համար՝ 106 միլիմետրանոց Մ40-ի կրակոցի հետագծին համապատասխան)։

1968 թվականի վերջին ԱՄՆ-ում Մ40 անհետգլորք թնդանոթի համար ստեղծվել է գիշերային նշանոց։

## Ներառված կառույցներ
Թնդանոթի և զինամթերքի արտադրությամբ զբաղվել են հետևյալ կառույցները.
; Թնդանոթ
* Հրանոթ –  Ուոտերվլիտի արսենալ (պետական ձեռնարկություն), Ուոտերվլիտ, Նյու Յորք,
* Հենոց – Bouligny Co., Շառլոթ, Հյուսիսային Կարոլինա։
; Ռազմամթերք
* Պարկուճ – Temco, Inc., Նեշվիլ, Թենեսի, FMC Corp., Սան Խոսե, Կալիֆոռնիա; Harvey Aluminum Sales, Inc., Թորենս, Կալիֆոռնիա, Kisco Co., Inc., Սենթ Լուիս, Միսսուրի,
* Արկ – Firestone Tire & Rubber Co., Ակրոն, Օհայո, Northrop Corp., Nortronics Div., Անահայմ, Կալիֆոռնիա, Whirlpool Corp., Էվանսվիլ, Ինդիանա,
* Պոչամաս – Temco, Inc., Նեշվիլ, Թենեսի,
* Պայթուցիչ – Hamilton Watch Co., Լանկաստեր, Փենսիլվանիա։

## Մարտավարատեխնիկական բնութագիր
* Թնդանոթի զանգվածը՝ 16,9-18,25 կգ
* Բարձրացման անկյունն անսահմանափակ է։
* Հորիզոնական ուղղորդման անկյունն առանց սահմանափակումների է։

## Ռազմամթերք
Մ40 անհետգլորք թնդանոթից կրակելու համար օգտագործում են ունիտար կրակոցներ, մշակվել են ռազմամթերքի մի քանի տարբերակներ.
*  *M368* – իներտ մարտագլխիկով պրակտիկ կրակոցները կիրառվում են հրաձգության ուսուցման ժամանակ։
*  *M344 High-Explosive Anti-Tank (HEAT)* – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց (հանվել է սպառազինությունից, չի արտադրվում)։ Կրակոցի զանգված՝ 16,711 կգ, մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, հեռահասողություն՝ 998,5 մմ, արկի սկզբնական արագություն՝ ~ 500 մ/վ, արդյունավետ կրակոցի հեռավորություն՝ մինչև 1200 մ։
*  *M344A1 High-Explosive Anti-Tank (HEAT)* – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։ Մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, արկի սկզբնական արագություն՝ 503 մ/վ, արդյունավետ կրակոցի հեռավորություն՝ 1350 մ։
*  *M346A1 High Explosive Plastic-Tracer (HEP-T)* – զրահահար-ֆուգասային կրակոց, այն «*Composition A3*» պլաստիկ պայթուցիկ նյութով լիցքավորված բեռնարկղ է։ Մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, արկի սկզբնական արագություն՝ 498 մ/վ։
thumb|''M344A1 High-Explosive Anti-Tank (HEAT)'' – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։ Մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, արկի սկզբնական արագություն՝ 503 մ/վ, արդյունավետ կրակոցի հեռավորություն՝ 1350 մ:
*  *M581 Antipersonnel (Canister)* – հակահետևակային հետագծող բեկորային կրակոց։ Այն բարակապատ կոնտեյներ է, որը պարունակում է 13 գրան քաշով և պողպատե նետերի տեսքով 6000 հատ խոցող տարրեր։
*  *RAT 700* – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։
*  *M-DN11* – ֆուգասային կրակոց։
*  *PFF* – բեկորա-ֆուգասային կրակոց, նախատեսված է հետևակի, ոչ զրահապատ և թեթև զրահապատ մեքենաների դեմ պայքարի համար։
*  *106 3A* – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։ Արտադրվում է «Bofors» կորպորացիայում։ Ներթափանցումը՝ 700 մմ։

Մ40-ի ռազմամթերք արտադրվել և արտադրվում են նաև Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Շվեդիայում և մի շարք այլ երկրներում։

## Արտադրող երկրներ
ԱՄՆ-ում Մ40 թնդանոթ արտադրվել է «Watervliet Arsenal» զենքի արտադրամասում, բացի այդ, թնդանոթ և ռազմամթերք թողարկվել են նաև մի շարք այլ երկրներում.
* Իսրայելում Մ40 թնդանոթների և ռազմամթերքի արտադրությունը կազմակերպել է IMI ընկերությունը։
* Իրանում Մ40Ա2-ի արտադրությամբ (ANTI-TANK GUN 106 անվանմամբ) սկսել է զբաղվել «Defense Industries Organization» ընկերությունը։
* Պակիստանում Մ40Ա1 թնդանոթի արտադրությունը ձեռնարկել է «Wah-2» ընկերությունը, բացի այդ, թողարկվում էին թնդանոթի ռազմամթերք։
* Ճապոնիայում արտադրությունը կազմակերպում էր «Japan steel works» ընկերությունը։

## Շահագործող երկրներ
*  – 238 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 25 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 194 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 175 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 56 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 56 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 581 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 16 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 20 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 1956-1973 թվականներին М40-ը եղել է Ցահալի հետևակային բրիգադների հակատանկային զենքի հիմքը։
*  – ավելի քան 3000 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – ոչ պակաս 200 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 40 միավոր М40A2 2016 թվականի դրությամբ
*  – ոչ պակաս 12 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 144 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 73 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  Կորեայի Հանրապետություն– որոշակի քանակությամբ М40A2 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակությամբ М40 2016 թվականի դրությամբ
*  – 6 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
*  – 113 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – ոչ պակաս 90 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 24 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
*  – 350 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ, М40А1-երի մի մասը տեղադրվել է տեխնիկայի վրա
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 8 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 12 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 45 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 20 միավոր Մ40Ա1 (դրանցից 16-ը տեղադրվել է տեխնիկայի վրա) 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 90 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 40 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 500 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 150 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
*  – 2329 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն
*  – 69 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 14 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 213 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – ոչ պակաս 30 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
*  – 24 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – 30 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
*  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ, М40А1-երի մի մասը տեղադրվել է տեխնիկայի վրա

M40 ահաբեկիչների կողմից օգտագործվել է Լիբիայում և Սիրիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* (JAH) Terry Gander and Ian Hogg (ed.), *Jane's Ammunition Handbook 1994*, Coulsdon: Jane's Information Group Ltd., 1993.
* (JIW) Richard Jones and Leland Ness (ed.), *Jane's Infantry Weapons 2007–2008*, Coulsdon: Jane's Information Group Ltd., 2007.
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Technical Manual TM9-1005-221-20P — ԱՄՆ բանակի ուղեցույց Մ40Ա2 և Մ40Ա4 վերանորոգման ու շահագործման համար (1969 թվականի հուլիսի 27-ից)
* Bob Stoner. M40A1 106mm Recoilless Rifle with M8C Spotting Rifle // «Ordnance Notes», 2005
* M40 106mm Recoilless Rifle (сайт Global Security)
* 106 միլիմետրանոց անհետգլորք թնդանոթ Մ40

Կատեգորիա:1953 հիմնադրումներ