Կեղծ արժույթի դեմ պայքարի միջազգային կոնվենցիա

**Կեղծ արժույթի դեմ պայքարի միջազգային կոնվենցիա,** 1929 թվականի Ազգերի լիգայի պայմանագիր, որի համաձայն պետությունները համաձայնում են քրեականացնել արժույթի կեղծման գործողությունները: Այն մնում է արժույթի կեղծման վերաբերյալ հիմնական միջազգային համաձայնագիրը:

## Նախապատմություն
Պատերազմից հետո տարիները նշանավորվեցին Եվրոպայում դրամի կեղծման սրընթաց աճով: Գերսղաճը տարածվել էր բազմաթիվ եվրոպական արժույթների վրա՝ զգալիորեն բարձրացնելով համեմատաբար կայուն Միացյալ Նահանգների դոլարի և հոլանդական գուլդենի կեղծման շահութաբերությունը: Միևնույն ժամանակ, քաղաքական լարվածությունը խոչընդոտեց այս հարցում միջազգային ոստիկանական համագործակցությունը: Վիեննան դարձավ գաղտնի առևտրի կենտրոն: Նրա երկար հաստատված առևտրային կապերը, Ավստրո-Հունգարիայի իրավահաջորդ պետությունների կողմից հեշտ կեղծվող վերատպված թղթադրամների օգտագործումը և այդ պետությունների միջև ոստիկանական համագործակցության խափանումը հանգեցրին կեղծմանը նվիրված մեծ հանցավոր սինդիկատների ստեղծմանը: Հունգարիայում ազգայնական խմբերը սկսեցին կեղծել հարևան երկրների արժույթները՝ հունգարական պետության լուռ աջակցությամբ: 1921 թվականին հունգարացիների մի խումբ՝ թյուրքագետ Գյուլա Մեսարոշի գլխավորությամբ, Գրացից դուրս գտնվող Մեցելսդորֆ քաղաքում տպարան հիմնեց: Խմբին հաջողվեց արտադրել և շրջանառության մեջ դնել 60,000 հատ 500 չեխոսլովակյան կրոնա թղթադրամ: Կեղծարարների մեծ մասը ձերբակալվեց 1921 թվականի հուլիսին, մինչ այդ Չեխոսլովակիայի կառավարությունը ստիպված էր հանել սոկոլ թղթադրամների ամբողջ շարքը շրջանառությունից՝ խարխլելով իր արժութային բարեփոխումների վստահելիությունը:

Հաշվարկվում էր, որ 1920-ականների կեսերին յուրաքանչյուր տարի շրջանառության մեջ էր դրվում մոտավորապես 1 միլիոն դոլար արժողությամբ կեղծ արժույթ: Սոկոլի գործը հանգեցրեց նրան, որ չեխոսլովակյան ոստիկանությունը Պրահայում հիմնեց դրամի կեղծման դեմ պայքարի ոստիկանական ստորաբաժանում՝ միաժամանակ ձգտելով համագործակցել հարևան երկրների հետ: Նիդերլանդներում Կ.Հ. Բրոեկհոֆը հիմնեց Հոլանդական կեղծ դրամի կենտրոնը: Ոստիկանական մարմինները սկսեցին սերտորեն համագործակցել թողարկող բանկերի հետ, իսկ երկրի տարբեր մասերում կեղծման քրեական հետաքննությունները դիտարկվում էին որպես մեկ գործ: 1923 թվականին Վիեննայի ոստիկանապետ Յոհաննես Շոբերը հրավիրեց Միջազգային ոստիկանական կոնգրես Վիեննայում, որը ծնունդ տվեց Միջազգային քրեական ոստիկանության հանձնաժողովին (ICPC): ICPC-ն խթանեց ոստիկանական գործունեության միջազգայնացումը՝ հավաքելով և տարածելով հանցագործությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն իր անդամների միջև:

Մեկ այլ հունգարական ազգայնական կեղծման դավադրություն, հայտնի որպես Ֆրանկի գործ, բացահայտվեց 1925 թվականի դեկտեմբերին: Դավադիրները ձգտում էին միտումնավոր վնասել ֆրանսիական տնտեսությունը կեղծ ֆրանսիական ֆրանկերի մեծածավալ արտադրության միջոցով: Այս գործի հետևանքով Ֆրանսիան ուշադրությունը կենտրոնացրեց միջազգային կեղծման դեմ պայքարի վրա: Ֆրանսիացի օրենսդիրները վերանայեցին 1926 թվականի փետրվարին չեխոսլովակյան առաջարկը՝ ստեղծելու միջազգային ոստիկանական կազմակերպություն, որի անդամները կպայքարեին դրամի կեղծման դեմ: Ֆրանսիայի վարչապետ Արիստիդ Բրիանի առաջարկը կոչ էր անում միավորել հակակեղծման օրենքները, ոստիկանական և դատական համագործակցությունը և ստեղծել ազգային հակակեղծման կենտրոններ յուրաքանչյուր ստորագրողի մոտ: Առաջարկը հայտարարվեց ռումինացի իրավական փորձագետ Վեսպասիան Պելլայի կողմից, ով այն ձևավորեց որպես Կեղծ արժույթի դեմ պայքարի միջազգային կոնվենցիայի նախագիծ:

## Կոնվենցիա
Կոնվենցիան վավերացնող պետությունները համաձայնում են քրեականացնել կեղծ արժույթի ստեղծումը, օգտագործումը և արտահանումը կամ ներմուծումը: Համաձայնագրի համաձայն, չպետք է տարբերակում դրվի, թե որ արժույթն է հանցագործության առարկան: Պայմանագրի համաձայն, արժույթի կեղծումը հանձնման ենթակա հանցագործություն է: Պետությունները նաև համաձայնում են հիմնել կենտրոնական գրասենյակ, որը կփոխանցի մյուս բոլոր պետություններին իրենց պետության արժույթի չեղարկված նմուշներ և կտեղեկացնի մյուս պետություններին, երբ իրենց արժույթում փոփոխություններ կիրականացվեն:

Կոնվենցիան կնքվել է Ժնևում 1929 թվականի ապրիլի 20-ին և ուժի մեջ է մտել 1931 թվականի փետրվարի 22-ին:

## Հետևանք
Կոնվենցիան նպաստեց ICPC-ի ճանաչմանը Ազգերի լիգայի կողմից և ֆորմալացրեց նրա ջանքերը միջազգային հանցավորության դեմ պայքարում:

2016 թվականի մարտի դրությամբ այն ունի 83 պետություն-մասնակից և մնում է արժույթի կեղծման վերաբերյալ հիմնական միջազգային համաձայնագիրը: Վերջերս այն վավերացվել է Սերբիայի կողմից 2016 թվականի մարտին: Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ճապոնիան և Միացյալ Նահանգները այն պետությունների թվում են, որոնք ստորագրել են պայմանագիրը, բայց չեն վավերացրել այն:

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցում

* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*Text, League of Nations Treaty Series, vol. 112
*Ratifications, un.org

Կատեգորիա:Միջազգային կոնվենցիաներ