open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անտոն Չեխովն ու շնիկով տիկինը

**«Անտոն Չեխովն ու շնիկով տիկինը» քանդակագործական հորինվածք** (), բրոնզե քանդակագործական հորինվածք Ղրիմի Յալթա քաղաքում, որը նվիրված է ռուս մեծանուն գրող Անտոն Չեխովին և նրա «Շնիկով տիկինը» ստեղծագործության հերոսուհուն։ Քանդակը բացվել է 2004 թվականին Յալթայի Լենինի անվան առափնյա փողոցի կենտրոնում։

## Պատմություն
Հուշարձանը բացվել է 2004 թվականին Յալթայի Լենինի անվան առափնյա փողոցում` «Յուբիլեյնի» համերգասրահի շենքի հարևանությամբ։ Հուշարձանը բացվել է գրող Անտոն Չեխովի մահվան 100-րդ տարելիցի առթիվ։ Քանդակագործական հորինվածքը կառուցվել է «Միասին» միջազգային հեռուստակինոֆորումի հիմնադիրների պատվերով։

Հորինվածքը  պատրաստված է բրոնզից։  Այն ճարտարապետ Յուրի Իվանչենկոյի նախագծով երեք տարում ստեղծել են եղբայրներ Գենադի և Ֆեոդոր Պարշինները Մոսկվայի «Վել» գեղարվեստաարտադրական միավորումից։

Անտոն Չեխովը 1898 թվականից մինչև իր մահն ապրել է Յալթայում, իր «Սպիտակ ամառանոց» տանը (այժմ` Չեխովի տուն-թանգարան), որտեղ էլ գրել է «Շնիկով տիկինը» ստեղծագործությունը, որի գործողությունները տեղի են ունենում նույն քաղաքում։

«Շնիկով տիկինը» պատմվածքի դիպաշարը զարգանում է Յալթայում։ Այն պատմում է մոսկվացու և տեղի բնակչուհու սիրային հարաբերությունների մասին։ Տղամարդն ամուսնացած է և մայրաքաղաքում ունի երեք երեխա, կինը ևս ամուսնացած է։ Բայց, այնուհանդերձ, նրանց միջև բռնկվում են խոր զգացմունքներ։ Քննադատների կարծիքով` այս պատմվածքը շատ առումներով ինքնակենսագրական է և հիշեցնում է Յալթայում Անտոն Չեխովի վերջին` դերասանուհի Օլգա Կնիպպերի հետ սիրավեպի իրական պատմությունը։

## Պատկերասրահ

Дама с собачкой и Чехов в Ялте.jpg|Հուշարձանը երեկոյան
Ялта-Чехов и Дама-Плита.jpg|Հուշարձանի մասին տեղեկություններով սալիկ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2004 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յալթայի հուշարձաններ
Կռվարար արջուկը

**Կռվարար արջուկը** (), մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 1955 թվականին, «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում, ռեժիսոր Պյոտր Նոսովի կողմից։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը փոքրիկ արջուկի մասին է, որն իսկական կռվարար էր։ Ոչ մեկը նրա հետ ընկերություն չէր անում, բոլորը փորձում էին խուսափել նրանից, որովհետև եթե նրան հանդիպեին անտառում, անպայման մի վատ բան կպատահեր։ Եվ դա միայն այն պատճառով, որ արջուկը որևէ մեկին վիրավորելու առիթը բաց չէր թողնում։ Մի անգամ արջուկը զբոսնում է անտառում և արթնացնում վարազին, ում դուր չի գալիս այդ պարծենկոտ կռվարարը։ Վարազը շատ վայրենի էր, նա հետապնդում է արջուկին, որպեսզի ինչպես հարկն է դաս տա նրան։ Արջուկը այնքան է վախենում, որ վազում է` ուր աչքը կտրի։ Բայց հանկարծ նրան օգնություն է հասնում։ Կռվարարի փրկիչներն անտառի նույն կենդանիներն էին` աղվեսիկը և նապաստակները, որոնք մի ժամանակ տուժել էին նրա թաթերից։ Հիմա արջուկն ընդունում է իր սխալը, և միասին նրանք ազատվում են վարազից։

## Հեղինակներ

## Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը «Խոշոր պլան» ընկերության կողմից DVD ձևաչափով թողարկվել է «Անտառային պատմություններ» մուլտֆիլմերի ժողովածուում։ Ձայնագրման ընթացքում պատկերի և ձայնի թվային վերականգնում չի օգտագործվել։

## Գրականություն
* 

*  Художник Арбеков В. Иллюстрации и текст по мультфильму.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* «Կռվարար արջուկը» youtube կայքում

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր արջերի մասին
Կատեգորիա:Պյոտր Նոսովի մուլտֆիլմեր
Լեսյա Ուկրաինկայի հուշարձան (Յալթա)

**Լեսյա Ուկրաինկայի հուշարձան** (, ), հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքում, որը նվիրված է ուկրաինացի բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, մշակութային գործիչ Լեսյա Ուկրաինկային (1871-1913)։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1972 թվականին Եկատերինայի փողոցում, Լեսյա Ուկրաինկայի հիշատակային թանգարանի մոտ։ Հեղինակներն են քանդակագործ Գալինա Նիկիֆորովնա Կալչենկոն և ճարտարապետ Անատոլի Ֆեոդորովիչ Իգնաշչենկոն։ Ռուսաստանի ժողովուրդների մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է (գրանցման համար` 911710906400005)։

## Նկարագրություն
Բանաստեղծուհի Լեսյա Ուկրաինկան ասես նստած է ծովի ափին։ Որպես պատվանդան են ծառայում Ղրիմի Այու Դաղ լեռան մոտից հայտնաբերված, ծովի կողմից մշակված դիաբազային բեկորները։ Հուշարձանը տեղադրված է սրնգենու մշտադալար թփերի ֆոնին։ Թփերի հետևում երևում է այն տունը, որտեղ 1897 թվականին ապրել է բանաստեղծուհին։ Այժմ այնտեղ թանգարան է։ Պատվանդանին բրոնզե վերադիր տախտակին արված է հետևյալ մակագրությունը.
 

Առկա է նաև հեղինակի ստորագրությունը.

## Ստեղծման պատմություն
Կոթողային քանդակը ստեղծվել է 1971 թվականին Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, ՈՒԽՍՀ Տարաս Շևչենկոյի անվան Պետական մրցանակի դափնեկիր, Ա. Ա. Օստրովսկու անվան հանրապետական մրցանակի դափնեկիր քանդակագործ Գալինա Կալչենկոյի կողմից` ճարտարապետ Անատոլի Իգնաշչենկոյի հետ համատեղ։ Հուշարձանը բացվել է 1972 թվականի օգոստոսի 16-ին` ուկրաինացի բանաստեղծուհու հարյուրամյակի տարում։ Քանդակագործական հորինվածքը հեղինակների նվերն է Յալթա քաղաքի բնակիչներին։ Քանդակը տեղադրվել է Լիտկենսի փողոց (այժմ` Եկատերինայի փողոց), 8 հասցեով, որտեղ 1897 սեպտեմբերից դեկտեմբեր սենյակ է վարձակալել բանաստեղծուհին։

## Տե՛ս նաև
* Լեսյա Ուկրաինկա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
* *Воронцова С. В., Воронцов Е. А.* — Ялта. —- Симферополь, «Таврия», 1987—205 c.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Յալթայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Լի Յանգ Ըն

**Լի Յանգ Ըն** (), հարավկորեացի դերասանուհի։ Նա առավել հայտնի է կորեական դրամաներում, ինչպիսիք են «Հավանաբար կամ ոչ», «Մանակաբարձության կամ գինեկոլոգիայի բժիշկներ», «Մինչդեռ դուք քնած եք» և «Անհնար է դա անել»։

2014 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Սեուլի Շիլլա հյուրանոցում Լին ամուսնացել է Գո Յունգ Հոյի հետ, ով JTBC ալիքում աշխատում է որպես պրոդյուսեր։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստասերիալներ

### Ֆիլմեր

### Տեսահոլովակ

### Տարբեր ցուցադրություններ

## Մրցանակներ և անվանակոչություններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* 

Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Ծխամորճը և արջը

**Ծխամորճը և արջը** (), խորհրդային մուլտֆիլմ, Սերգեյ Միխալկովի «Ինչպես արջը ծխամորճ գտավ» հեքիաթի էկրանավորումն է։ Ի տարբերություն հեքիաթի` մուլտֆիլմի ավարտը ողբերգական է։

## Սյուժե
Մի անգամ Արջուկն անտառում ծխամորճ է գտնում։ Փորձում է ծխել, և այն նրան դուր է գալիս։ Եվ Արջուկը մոլի ծխող է դառնում։ Արջուկը հիվանդանում է, հյուծվում, իսկ հետո` մահանում։

## Հեղինակներ

## Մրցանակներ
* 1957 - Լոնդոնի առաջին բրիտանական միջազգային կինոփառատոնի դիպլոմ։

## Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը «Խոշոր պլան» ընկերության կողմից DVD ձևաչափով թողարկվել է «Առակների աշխարհում» մուլտֆիլմերի հավաքածուում։

## Գրականություն
*  *С. Михалков* «Как медведь трубку нашёл».

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Իվանովի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր արջերի մասին
Մենտոր Բունիաթյան

**Մենտոր Աբրահամի Բունիաթյան** (), հայ տնտեսագետ, բուրժուական քաղաքատնտեսության սուբյեկտիվ դպրոցի ներկայացուցիչ։ Քաղաքական գիտությունների դոկտոր (1903), պրոֆեսոր (1915)։

## Կենսագրություն
Մենտոր Բունիաթյանն ծնվել է 1877 թվականի հունվարի 21-ին Գողթնի Ցղնա ավանում։ Ուսումը ստացել է Բեռլինի, Լայպցիգի, Մյունխենի և Ստրասբուրգի համալսարաններում։

Մահացել է 1969 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում։   

## Գործունեություն
Դասախոսություններ է կարդացել Ժնևի համալսարանի բարձրագույն միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտում, Մյունխենում, Մոսկվայում, Թիֆլիսում, Երևանում։ 1920 թվականինից ապրել է Փարիզում։ Եղել է ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի տնտեսագիտության ընկերությունների անդամ։ Վարկի ու կապիտալի, փողի ու ապրանքի, ճգնաժամերի ու կապիտալիզմի մյուս տնտեսական կատեգորիաների մասին մի շարք գիտական աշխատություններ է հրատարակվել։   

Բունիաթյանի աշխատություններում արծարծվել են քաղաքատնտեսության գրեթե բոլոր կարևոր հարցերը։  Արժեքի մեկնաբանության հարցում նա մնացել է որպես քաղաքատնտեսության սուբյեկտիվ դպրոցի կողմնակից։ Նա կապիտալի հանդես գալը կապում էր մեքենական արտադրության առաջացման հետ և կապիտալը բաժանում էր «հասարակական կամ սոցիալական կապիտալի», «մասնագիտական կապիտալի», «ազատ կապիտալի»։ Ըստ նրա, հասարակական կապիտալը հասարակության տնօրինության ներքո գտնվող արտադրության միջոցներն են, մասնագիտական կապիտալն ունեցվածք Է, որն առանձին անձանց տալիս է եկամուտ, իսկ ազատ կապիտալը փոխատվական կապիտալի գործողությունն է։ Բունիաթյանը կապիտալի նկատմամբ պատմական մոտեցում է ունեցել, սակայն որոշակի չի ասել, որ կապիտալն արտահայտում է շահագործողական հարաբերություններ։ Բունիաթյանը արժեքավոր դատողություններ ունի շահույթի և տնտեսական ճգնաժամերի մասին։ Այս հարցերում նկատվում է Կարլ Մարքսի ազդեցությունը Բունիաթյանի վրա։

## Երկեր
* Экономические кризисы, М., 1915; 
* Les fluctuations economiques, P․, 1959; 
* Les theories economiques et Albert Aftalion, P․, 1966

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Բարսեղ Փառակեցի

**Բարսեղ Փառակեցի** (), հայ կրոնական գործիչ։

## Կենսագրություն
Բարսեղ Փառակեցին ծնվել է Գողթն գավառի Փառակա գյուղում։ Մահացել է 1771 թվականի՝ Զմյուռնիայում։ Հուղարկավորված է այդտեղի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու գերեզմանատանը։

## Գործունեություն
Մինչև 1743 թվականին եղել է Ռուսաստանի և Աստրախանի թեմերի առաջնորդ։ Թողել է 2 հատոր մատենագրական նյութեր, գրել է մի շարք ձեռագրեր։ 1751 թվականին Փառակա գյուղում գրչագրել է «Ծառ մեռոնի» մատյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու թեմական առաջնորդներ
Ցոլու

**Ցոլու**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավառի գավառակում։ Գտնվում էր Ջուլամերկ քաղաքից 40 կմ արևելք, Գավառ գետի ձախ ափին։

Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քալբերթ Չինի

**Քալբերթ Նաթանիել Չինի** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ և մարզիչ։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է հարձակվող պաշտպանի և թեթև հարձակվողի դիրքերում։ Սովորել է Բլումինգտոնի Ինդիանայի համալսարանում։ 1993 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Վաշինգտոն Բուլեթս» ակումբի կողմից՝ 6-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Վաշինգտոն Վիզարդս», «Բոստոն Սելտիքս», «Դենվեր Նագեթս», «Յութա Ջազ» և «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 13 մրցաշրջան։ 1993 թվականին դարձել է Նեյմիթի, Օսկար Ռոբերտսոնի անվան, Ադոլֆ Ռապի անվան և Ջոն Վուդենի անվան մրցանակների դափնեկիր, ինչպես նաև ճանաչվել է UPI, Sporting News, Associated Press և NABC տարբերակով ուսանողների միջև տարվա բասկետբոլիստ։ Այդ նույն տարի ընդգրկվել է NCAA առաջին համաամերիկյան հավաքականի կազմում, ինչպես նաև ճանաչվել է Big Ten կոնֆերենցիայի ուսանողների միջև տարվա բասկետբոլիստ։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 825 խաղ, որոնցում հավաքել է 7826 միավոր (9,5 մ/խ), կատարել 2610 անդրադարձ, 1398 փոխանցում, 569 խլում և 198 բլոկշոտ։

## ԱՄՆ-ի հավաքական
1990 թվականին Չինին ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում դարձել է Մոնտեվիդեոյում մինչև 18 տարեկան պատանիների միջև անցկացվող Ամերիկայի առաջնության հաղթող։ 1991 թվականին ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում դարձել է Շեֆիլդում անցկացվող Ամառային ունիվերսիադի չեմպիոն։

## Մարզչի կարիերա
Խաղացողի պրոֆեսիոնալ կարիերայի ավարտից հետո, Չինին, հարազատ «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս» ակումբում, աշխատել է որպես գլխավոր մարզչի օգնական (2009-2011)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Ձմեռային պատանեկան օլիմպիական խաղեր 2020

**Ձմեռային պատանեկան Օլիմպիական խաղեր 2020** (), պատանեկան օլիմպիական խաղեր, որը տեղի կունենա 2020 թվականի սկզբին։ 2013 թվականի ամռանից ի վեր Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն սկսել է ընդունել խաղերն անցկացնելու իրավունքի հայտեր։ Հայտերը ներկայացվել են մինչև 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ը։ 2015 թվականի հուլիսի 31-ին Կուալա-Լումպուրում կայացած Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նիստում Լոզանը ճանաչվեց Երիտասարդական օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաք։

## Թեկնածուներ
### Պաշտոնական հայտեր
*  Լոզան, Շվեյցարիան, 2022 թվականի օլիմպիական խաղերի անցկացման իրավունքի պայքարից հրաժարվելուց հետո, որոշեց պայքարել երիտասարդական խաղերի համար։
*  Բրաշով, Ռումինիան որոշել է պայքարել խաղի իրավունքի համար։ Նախկինում քննարկվել էր ձմեռային խաղերի անցկացման իրավունքի համար պայքարի տարբերակը։

2014 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ՄՕԿ-ը պաշտոնապես հավանություն տվեց երկու քաղաքների թեկնածությանը։ 2015 թվականի հուլիսի 31-ին ՄՕԿ-ի նիստում տեղի ունեցավ քվեարկություն, որի արդյունքները ներկայացված են ստորև։

### Չհաջողված թեկնածուներ
*  Սոֆիա
*  Լեյք Փլեսիդ
*  Սոչի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 սպորտում
Կատեգորիա:Ձմեռային օլիմպիական խաղեր
Մարգարիտա Գորանովա

**Մարգարիտա Գորանովա** (, ), բուլղարացի երգչուհի։

## Կենսագրություն
Մարգարիտա Գորանովան ծնվել է 1947 թվականի օգոստոսի 27-ին Պլևենում։ Երգել սկսել է վաղ տարիքից։ Մինչև 10-րդ դասարան Գորանովան երգել է «Բոդրա Սմյանա» երգչախմբում, այնուհետև՝ ակադեմիայում։ 1973 թվականին ավարտել է Բուլղարիայի ազգային երաժշտական ակադեմիան (Իրինա Չմիխովայի դասարան)։ Առաջին ձայնագրությունը` «Բաժանում» երգը (Բորիս Կարադիչև), կատարել է 1972 թվականին, երբ ուսանող էր, և երգը դարձել է 1973 թվականի «Փետրվարյան մեղեդի»։ Նրա առաջին համերգը տեղի է ունեցել Մշակութային հանգստի և Բալկանտուրիստի զվարճանքի ծրագրում։ 1976-1979 թվականներին եղել է «Սոֆիա» նվագախմբի մենակատար։

1983 թվականին «Բալկանտոնը» թողարկել է Գորանովայի առաջին լիամետրաժ խաղացանկը՝ «Երգ երկուսի համար»։ Փառատոներում ներկայացրած երգերի համար արժանացել է հետևյալ մրցանակներին՝
* «Ի՜նչ լավ է» (Վ. Տոդորով)՝ Ոսկե Օրփեոս երկրորդ մրցանակ, 1979 
* «Երգ երկուսի համար» Դիմիտար Վալչև)՝ Ոսկե Օրփեոս երրորդ մրցանակ, 1980
* «Ով է վերադառնում» (Պ. Պետրով)՝ մրցույթի հանդիսատեսի պարգև «Երգեր ծովի, Բուրգասի և այնտեղ աշխատողների համար»
հանդես է եկել Գերմանիայում, Լեհաստանում, Սերբիայում, Չեխիայում, Ռուսաստանում, Կուբայում և Մոնղոլիայում։ Նկարահանել է «Գյուղացին անվի հետ» ֆիլմում։

50 տարեկանում թողել է բեմը, չնշել տարեդարձը, չթողարկելով նախատեսված տարեդարձյան ալբոմը։ Երգչուհին օնկոլոգիական բուժման փուլ է անցնում, որը ընդհատում է նրա կատարումները, սակայն հաղթահարում է հիվանդությանը։

Մարգարիտա Գորանովայի համար երգեր են գրել այնպիսի կոմպոզիտորներ, ինչպիսիք են՝ Գեորգի Կոստովը, Տոնչո Ռուսևը, Զոռնիցա Պոպովան, Մորիս Ալաջեմը, Վիլի Կազասյանը, Ալեքսանդր Իոսիֆովը, Մարիա Գանևան, Իվան Պեևը, Լյուբոմիր Դամյանովը և ուրիշներ։

## Ալբոմներ
* Լավ օր (1974)
* Небе от нова нежност (1980)
* Երգ երկուսի համար (1983)
* Ոսկե անձրև (1985)
* Ոչինչ մի ասա (1986)
* Դատավճիռ (1989)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի ազգային երաժշտական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Ժնևի միջազգային օդանավակայան

**Ժնևի Միջազգային Օդանավակայան** (), ,  շվեյցարական կոմերցիոն օդանավակայան, որը տեղակայված է Ժնևից  չորս կիլոմետր դեպի հյուսիս արևելք, Կուանտարան գյուղի մոտ։ Օդանավակայանը կապված է Ժնևի հետ ավտոբուսային, երթուղային և երկաթուղային կապուղիներով՝ SBB-CFF-FFS: 
__TOC__
_

## Պատմություն
Օդանավակայանի հյուսիսային սահմանը համընկնում է Շվեյցարիայի և Ֆրանսիայի պետական սահմանի հետ։ Այս է պատճառը, որ երկու երկրների ուղևորներն էլ օգտվում են օդակայանից։ Այս օդանավակայանն այն քչերից է, որոնք տեղակայված են քաղաքի ներսում։ 
Նրանք, ովքեր ժամանում են Ժնևի օդանավակայան, նախքան մաքսային ձևակերպումներին անցնելը, հնարավորություն ունեն ստանալ անվճար տոմս  (ավտոբուսի կամ գնացքի համար) և  անվճար ուղևորվել դեպի քաղաքի կենտրոն։

## Ավիաընկերություններ և ավիաուղիներ
### Ուղևորափոխադրումներ
thumb|280px|''Ժնևի Միջազգային Օդանավակայան'', տեսքը վերևից
280px|right|thumb|Օդանավակայանից օգտվող քաղաքների քարտեզ
280px|right|thumb
280px|right|thumb
280px|right|thumb
280px|right|thumb

### Բեռնափոխադրումներ
thumb|280px|right|''Ժնևի Միջազգային Օդանավակայան Կուանտրոնի''  մուտքը

700px

## Պատահարներ
* 1998 թ. Սեպտեմբերի 2-ին։ Թռիչք 111 Նյու Յորք - Ժնեւ, Շվեյցարիայի McDonnell Douglas MD-11 (գրանցման համարը HB-IWF): 
Ջոն Ֆ. Քենեդիի միջազգային օդանավակայանից օդ բարձրանալուց ավելի քան մեկ ժամ անց   անձնակազմը տեղեկացրեց դիսպետչերին նավախցում ծխի գոյության մասին և խնդրեց անհապաղ վայրէջքի թույլտվություն Հալիֆաքս միջազգային օդանավակայանում (Կանադա)։ Սակայն մի քանի վայրկյանից այն անհետացավ ռադիոտեղորոշիչ սարքի էկրանից, շեղեց ուղղությունն ու ընկավ Ատլանտյան օվկիանոս։ Զոհվեցին բոլոր 215 ուղևորները և  անձնակազմը՝ 14 հոգի։ Բազմակողմանի հետազոտությունները պարզեցին, որ ծխի պատճառը հոսանքալարերի կարճ միացումն էր։ Վթարի ենթարկված ուղևորների մեջ էր Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ՁԻԱՀ-ի գլոբալ ծրագրի ղեկավար, դոկտոր Ջոնաթան Մաննը։

## Հղումներ
* Geneva International Airport
* Map showing access to French car hire 
* DPTS, The Geneva Aviation Website with regularly updated news

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժնևի տրանսպորտ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի օդանավակայաններ
Իշխանաց կղզիների թանգարան

**Իշխանաց կղզիների թանգարան** (), թանգարան Բյույուքադայում, Իշխանաց կղզիներում (), Թուրքիայի Ստամբուլի նահանգում։ Նվիրված է Իշխանաց կղզիների պատմությանը։

## Դիրք և պատմություն
Թանգարանը գտնվում է Բյույուքադայի արևելյան կողմում, կղզեխմբի ամենամեծ կղզում, Ստամբուլի փոքրասիական հատվածում, Մարմարա ծովում,  կոորդինատներով։

Թանգարանը հիմնադրվել է տեղական իշխանությունների կողմից և բացվել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։ Թանգարանն ունի 800 քմ ներքին և 1300 քմ արտաքին տարածք։

## Ցուցադրություններ
Նախասրահում ցուցադրված են Իշխանաց կղզիներից օդային լուսանկարներ և հիմնական տեղեկատվություն։ Հաջորդ սրահներում ցուցադրված են կղզիների կենսաբանական կյանքը ներկայացնող ցուցանմուշներ։ 400 միլիոն տարի առաջ գոյություն ունեցած ձկնատեսակների բրածո մնացորդները, որ հայտնաբերել է անգլիացի երկրաբան Ու. Ս. Սվանը 1860-ական թվականներին Բյույուքադայի հարավ-արևմտյան մասում գտնվող ավազային գոյացություններում, հավաքածուի կարևոր նմուշներից են։ Առկա են երկրաբանական հավաքածուներ, թռչնատեսակների նմուշներ, նշումներ կղզիների մասին` հնագույն հեղինակների կողմից, հիշատակություններ կղզիներում գոյություն ունեցած առաջին կենսաբանական ձևերի, կղզիների առաջին բնակիչների մասին։ Հաջորդ սրահներում ներկայացված են «Կղզիները որպես Ստամբուլի արվարձան», «Իշխանաց կղզիների ճարտարապետությունը», «Ժողովրդագրություն և միգրացիա», «Թիավարում և ջրային սպորտաձևեր», «Իշխանաց կղզիների սնվելու մշակույթը», «Կղզիների երաժիշտները» և այլ ցուցադրություններ։

## Այլ բաժիններ
thumb|Լեֆտեր Կյուչյուկանդոնյանդիսի մոմե արձանը թանգարանում
Թանգարանն ունի գրադարան, որտեղ պահվում են Իշխանաց կղզիների մասին պատմող գրքեր, քարտեզներ, Օսմանյան արխիվներ, տեղեկություններ կղզիներում ծնված հայտնի մարդկանց մասին։ Կան նաև սեմինարներ անցկացնելու և երեխաների համար նախատեսված առանձին բաժիններ։ Ըստ թանգարանի էջի, պահվող փաստաթղթերի թիվը հասնում է 20.000-ի, լուսանկարներինը` 6.000-ի։ Թանգարանում Բյույուքադայից հայտնի ֆուտբոլիստ Լեֆտեր Կյուչյուկանդոնյանդիսին (1924-2012) նվիրված առանձին բաժին է ավելացվել` նրա մահից մի քանի ամիս անց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ Թուրքիայում
Կատեգորիա:2010 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի թանգարաններ
Ձյունե հրեշտակ

մինի|Աղջիկը պատրաստում է ձյունե հրեշտակ
**Ձյունե հրեշտակ** (), դրոշմ թարմ ձյան վրա, որ հիշեցնում է հրեշտակի կերպար և ստացվում է, երբ մեջքի վրա պառկած մարդը դեպի կողքեր է շարժում ձեռքերն ու ոտքերը։ Այդպիսի ֆիգուրների պատրաստումը մանկական տարածված ձմեռային զվարճանք է ԱՄՆ-ում և Կանադայում։

## Ստեղծում
Ձյունե հրեշտակ ստեղծելու համար պետք է գտնել ձեռք չտված ձյուն, պառկել դրա վրա, ոտքերն ու ձեռքերը տարածել կողքերին, ապա ձեռքերը շարժել վերևից ներքև, իսկ ոտքերը՝ աջ-ձախ։ Ձեռքերն ստեղծում են «հրեշտակի» թևեր, իսկ ոտքերը՝ հանդերձի ներքևի հատվածը։ Ֆիգուրի ստեղծումից հետո պետք է հնարավորինս զգուշությամբ ոտքի կանգնել, որպեսզի այն չվնասվի։

## Համաշխարհային ռեկորդ

Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանցված է ամենամեծ թվով մարդկանց կողմից միաժամանակ և միևնույն վայրում ձյունե հրեշտակի ստեղծման համաշխարհային ռեկորդ։ Դա տեղի է ունեցել 2007 թվականի փետրվարի 12-ին Հյուսիսային Դակոտայի Բիսմարկ քաղաքում, երբ 8962 մարդիկ միաժամանակ ստեղծել են ձյունե հրեշտակներ՝ նահանգի կապիտոլիումի տարածքում։

Գինեսի առաջին ռեկորդը գրանցվել է 2002 թվականին, երբ 1791 մարդ նույն Հյուսիսային Դակոտայի կապիտոլիումի տարածքում ստեղծել են ձյունե հրեշտակներ։ Նախորդ ռեկորդը պատկանել է Միչիգանի տեխնոլոգիական համալսարանին. նրա 3784 ուսանողներ, շրջանավարտներ և տեղի բնակիչներ ստեղծել են ձյունե հրեշտակներ՝ դպրոցի ֆուտբոլի մարզադաշտում։

Մի քանի տարբեր վայրերում միաժամանակ ձյունե հրեշտակներ պատրաստելու Գինեսի ռեկորդը սահմանվել է 2004 թվականի փետրվարի 2-ին Օնտարիոյում (Կանադա) 15 851 մարդու կողմից, որոնք եղել են *London District Catholic School Board* դպրոցների աշակերտներ, նրանց ծնողներն ու ուսուցիչները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հրեշտակներ
Կատեգորիա:Ձյուն
Քրեական գործ

thumb|350px|1944 թվականի քրեական գործ
**Քրեական գործ**, հանցագործության հատկանիշների հայտնաբերման դեպքում օրենքի սահմաններում հարուցված գործ։ Քրեական գործը հետաքննության և նախնական քննության նյութերի հիման վրա քննվում և թույլատրվում է դատարանի կողմից։

## Հարուցում
Նախապես վարույթը սկսվում է քրեական գործի հարուցումով։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի համաձայն՝ քրեական գործ հարուցելու առիթ են հանդիսանում․
# հանցագործությունների մասին ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց հաղորդումները` ուղղված հետաքննության մարմնին, քննիչին, դատախազին
# հանցագործությունների մասին լրատվության միջոցների հաղորդումները
# հետաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի, դատարանի, դատավորի կողմից հանցագործության մասին տվյալների, հանցագործության նյութական հետքերի եւ հետեւանքների հայտնաբերումն իրենց լիազորություններն իրականացնելիս։

## Քրեական գործի պահում
Քրեական գործի պահման ժամկետը հաշվարկվում է դատվածության մարումից սկսած, կամ արդարացնող դատավճռի դեպքում դատավճռի՝ ուժի մեջ մտնելու ժամանակ, ինչպես նաև քրեական գործը դադարեցնելու վերաբերյալ որոշման դեպքում։

## Ծանոթագրություններ

## Պատմություն
* 1649 թվականի «Ժողովածու» օգտագործվում է դատական գործ տերմինը (նայել X գլուխ՝ դատարանի մասին)։
* Քրեական գործ հասկացությունը Ռուսական կայսրության քրեական դատավարական կանոնադրության մեջ է մտել 1864   թվականին։ 

Կատեգորիա:Քրեական դատավարական իրավունք
Բթաթեփուկ անքիստ

**Բթաթեփուկ անքիստ** (), հացազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
90 սմ բարձրությամբ, միամյա ուղիղ կանգնած խոտաբույս է։ Մերկ ցողունները հարթ են, իսկ տերևապատյանները՝ համարյա մինչև հիմքը ճեղքված։ Ընդհանուր ծաղկաբույլը կազմված է 20-30 սմ երկարությամբ, 3-4 մմ լայնությամբ նեղ-գծային հասկերից, որոնք իրենց հերթին բաղկացած են 10-20 հասկիկներից։ Հասկիկի առանցքը չի բաժանվում առանձին մասերի։ 8-15 մմ երկարությամբ հասկիկներն ունեն 5-9 ծաղիկ։ Հասկիկային և ծաղկային թեփերը անքիստ են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի (վայրի ցորենների աճելավայրեր Ողջաբերդ գյուղի շրջակայքում) ֆլորիստիկական շրջանում։ Աճում է նաև Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1300-1400 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ և կավային լանջերին, տափաստանային բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հունիսին, պտղակալում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում

Պոպուլյացիան պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Լենինի հուշարձան (Յալթա)

**Լենինի հուշարձան** (), հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքում, որը նվիրված է ռուս հեղափոխական, 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության կազմակերպիչ, բոլշևիկյան կուսակցության հիմնադիր և առաջնորդ, խորհրդային քաղաքական գործիչ (Խորժողկոմի` ՌԽՖՍՀ կառավարության առաջին նախագահ, ԽՍՀՄ հիմնադրման գլխավոր նախաձեռնողներից), կոմունիզմի գաղափարների տեսաբան, համաշխարհային կոմունիստական շարժման առաջնորդ Վլադիմիր Ուլյանովին (Լենին)։ Գտնվում է քաղաքի նույնանուն առափում և հրապարակում։ Երիտասարդների հանդիպման սիրված վայր է։

## Նկարագրություն
Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո քաղաքի գլխավոր առափը վերանվանվել է Լենինի անվան առափնյա փողոց։ Այն ասֆալտապատվել է, տնկվել են դեկորատիվ բույսեր, հովհարաձև արմավենիներ։ Այն բանից հետո, երբ փողոցը փակվեց տրանսպորտային միջոցների համար, այն դարձավ բուլվար։ 1920-ական թվականներին խորհրդային իշխանության օրոք առափնյա փողոցի պուրակում տեղադրվեց Յալթայում Լենինի առաջին հուշարձաններից մեկը։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին հուշարձանն ապամոնտաժվել է և այլևս չի հայտնաբերվել։

Յալթայի հուշարձանը համարվում է աշխարհում եղածներից ամենանշանակալի և արժեքավորներից մեկը։ Լենինի բրոնզե արձանը կանգնած է կարմիր մարմարից պատրաստված հսկայական պատվանդանի վրա։ Հուշարձանը վեր է խոյանում Լենինի անվան առափնյա փողոցի հրապարակի կենտրոնում։ Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1954 թվականի հունվարին։  Հուշարձանի հեղինակներն են ուկրաինացի քանդակագործ, ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր Պ. Պ. Յացինան և ճարտարապետ Ա. Ս. Ֆոմինը։ Սա Ղրիմում Լենինին նվիրված միակ հուշարձանն է, որն ունի ազգային նշանակության հուշարձանի կարգավիճակ։

## Պատկերասրահ

Lenin tér. Fortepan 69798.jpg|Լենինի հուշարձանը 1977 թվականի լուսանկարում
Lenin Jalta001.jpg|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Յալթայի հուշարձաններ
Վալենտինա Ռուբցովա

**Վալենտինա Պավլովնա Ռուբցովա** (, , ), կինոյի և թատրոնի ուկրաինացի ռուսաստանաբան դերասանուհի, երգչուհի։

## Կենսագրություն
Վալենտինա Ռուբցովան ծնվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Դոնեցկի մարզի Մակեևկա քաղաքում։ Մանկությունից երազել է դառնալ դերասանուհի։ Պատանեկան տարիքում մասնակցել է տարբեր թատերական բեմադրությունների ու ներկայացումների։ 1994-1996 թվականներին աշխատել է Դոնեցկի պատանի հանդիսատեսի մարզային թատրոնում (Մակեևկա), որտեղ մասնակցել է «Դիմակահանդես», «Երկու թխկի» ներկայացումներին։ 1996 թվականին ընդունվել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարան-ԳԻՏԻՍ-ի դերասանական վարպետության կուրս, որն ավարտել է 2001 թվականին։ Համալսարանում Վալենտինա Ռուբցովան մասնակցել է «Մերկ թագավոր», «Լու», «Եվ ծիծաղ, և մեղք» () ներկայացումներին։

ԳԻՏԻՍ-ում սովորելու տարիներին՝ 1999 թվականից մինչև 2003 թվականը, Վալենտինա Ռուբցովան եղել է Девочки երաժշտական խմբի անդամ (Իգոր Մատվիենկոյի պրոդյուսերական կենտրոն)։ Այդ խմբի կազմում նրա երաժշտական կարիերան շարունակվել է 4 տարի։

2003 թվականին Վալենտինա Ռուբցովան սկսել է աշխատել «12 աթոռ» և «Կատուներ» մյուզիքլներում։ 2004 թվականից սկսել է նկարահանվել հեռուստատեսությունում՝ սկսելով մասնակցել СТС ալիքի «Слава Богу, ты пришёл!», ինչպես նաև «В субботу вечером» հաղորդումներին։ Որոշ ժամանակ անց ընդգրկվել է «Ունիվեր» () սերիալի դերասանական կազմում, որի քասթինգի մասին իմացել է պատահաբար, բայց փորձերի ժամանակ իրեն դրսևորել է լավագույնս, ինչից հետո նրան վստահել են Տանյա Արխիպովայի դերը։ Դա եղել է Ռուբցովայի առաջին աշխատանքը, որի շնորհիվ նա մեծ ճանաչման է արժանացել։

Վալենտինա Ռուբցովան մասնակցել է Ռուսաստանի Առաջին ալիքի «Մեծ տարբերություն» և НТВ ալիքի «Հետաքննությունը վարել են...» () հաղորդումների նկարահանումներին։

Վալենտինա Ռուբցովան սպորտի վարպետի թեկնածու է սպորտային մարմնամարզությունից։

## Անձնական կյանք
2009 թվականին՝ Ռուսաստանի քաղաքացիություն ստանալուց հետո, Վալենտինա Ռուբցովան ամուսնացել է։ 2011 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ծնվել է նրա դուստրը՝ Սոֆյան։

Վալենտինա Ռուբցովան վարում է առողջ ապրելակերպ, զբաղվում է յոգայով։ Դստեր ծննդից առաջ եղել է բուսակեր։

## Արվեստ
1998-2003 թվականներին եղել է *Девочки* երաժշտական խմբի անդամ (Իգոր Մատվիենկոյի նախագիծ)։

### Ներկայացումներ
* Դիմակահանդես (Դոնեցկի պատանի հանդիսատեսի մարզային թատրոն, Մակեևկա)
* Երկու թխկի (Դոնեցկի պատանի հանդիսատեսի մարզային թատրոն, Մակեևկա)
* Եվ ծիծաղ, և մեղք (, ԳԻՏԻՍ ուսումնական թատրոն)
* Լու (, ԳԻՏԻՍ ուսումնական թատրոն)
* Մերկ թագավոր (, ԳԻՏԻՍ ուսումնական թատրոն)
* 12 աթոռ (մյուզիքլ, 2003-2004)
* Կատուներ (մյուզիքլ) / *Ջեմայմա, Ռամպլթիզեր* (2005-2006)
* Ինչպիսի ծիծաղ () – երկրորդական դեր

### Ֆիլմագրություն

### Հնչյունավորում
* Կախարդուհիներ – *Իրմա Լեյր*
* Հաննա Մոնտանա – *Լիլի Թրասկոտ*
* Մամա Միա – *Սոֆի*
* Հպարտություն և նախապաշարմունք – *Լիդիա Բենեթ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография Валентины Рубцовой на Cosmo.ru 
* Валя Рубцова: «Мне не нужно раздеваться, чтобы привлечь внимание!» 

Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ
ԱՄՆ Գեղասահքի 2017 թվականի առաջնություն

**ԱՄՆ-ի գեղասահքի 2017 թվականի առաջնություն** (), Ամերիկացի գեղասահորդների ասոցիացիայի կողմից անցկացվող  գեղասահքի մրցույթ։ 
Մարզիկները մասնակցում էին տղամարդկանց և կանանց մենասահքի ու զուգասահքի, սպորտային պարերի մրցույթին։ Այդ նպատակներով ձևավորվել են աշխարի առաջնություն, երիտասարդական և պատանեկան առաջնություններ։

## Ցուցանիշներ
250px|right
250px|right
250px|right
250px|right
250px|right
200px|right
### Տղամարդկանց

### Կանայք

### Զույգեր

### Պար սառույցի վրա

### Աշխարհի առաջնություն
Աշխարհի առաջնության կազմը հաստատվել է 2017 թվականի հունվարի  21- 22-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Чемпионат мира по фигурному катанию 2017
* Чемпионат мира по фигурному катанию 2017  на сайте ISU
* Результаты

Կատեգորիա:2017 գեղասահքում
Մարդանյան

**Մարդանյան**, հայկական ազգանուն

## Ազգանունը կրողներ

* Կոստյա Հակոբի Մարդանյան (1916-), մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։
* Սոնա Սմբատի Մարդանյան (ծնվ. 1939), կենսաքիմիկոս։
* Սուրեն Հակոբի Մարդանյան (1914-1977), մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, կուսակցական գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Ալեքսեյ Սանդիկով

**Ալեքսեյ Իվանի Սանդիկով** (, ), ռուսական (մոլոկանական) ծագմամբ հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1983 թվականի հուլիսի 23-ին Երևանում։

### Կրթություն
2004 թ. ավարտել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի կոմերցիայի և ապրանքագիտության ֆակուլտետը։ 2007 թվականին ավարտել է Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի ասպիրանտուրան։

### Աշխատանքային գործունեություն
2007-2014 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունում, որից հետո աշխատանքային գործունեությունը շարունակել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի արտահերթ ընտրություններում պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» դաշինքի ազգային փոքրամասնությունների ցուցակով։
2021 թվականի հունիսի 20-ի Հայաստանի Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր Քաղաքացիական Պայմանագիր կուսակցության համապաետական երկրորդ ցուցակով։

## Տես նաև
* ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ
* Մոլոկաններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ մարքեթոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոլոկանները Հայաստանում
Ենոք Ծատուրյան

**Ենոք Ադիլի Ծատուրյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, լեյտենանտ։

Ծնվել է Բերդ գյուղում (այժմ՝ քաղաք)։ 1937 թվականին ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը և նույն տարում դարձել Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի ռուսական բաժնի ուսանող։

1939 թվականին ինստիտուտն ավարտելուց հետո նշանակվել է Շամշադինի շրջանի Պառավաքար գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ռուսաց լեզվի ուսուցիչ։ 1941 թվականին զորակոչվել է բանակ։ Սկզբում ծառայել է Իրանում, ապա տեղափոխվել է Ղրիմ։ Վերջին նամակը նրանից ստացել է 1942 թվականի ապրիլին, երբ մարտեր էին ընթանում Ղրիմի թերակղզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բերդ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Տարաս Շևչենկոյի հուշարձան (Յալթա)

**Տարաս Շևչենկոյի հուշարձան** (, ), հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Կանգնեցվել է 2007 թվականին ուկրաինացի բանաստեղծ, գրող և նկարիչ Տարաս Շևչենկոյի պատվին` նրա անվան քաղաքային պուրակում։

## Պատմություն
Հուշարձանը պատրաստվել է 2005 թվականին «Տարաս Շևչենկոյի անվան հիմնադրամ» բարեգործական կազմակերպության նախաձեռնությամբ։ Հովանավորն էր դոկտոր Վասիլի Իվանիցկի - Նատալյա Բունձա ամուսնական զույգը Տորոնտոյից (Կանադա)։

Երիտասարդ բանաստեղծի հուշարձանի հեղինակն է Վինիպեգ քաղաքում բնակվող ուկրաինացի հայտնի քանդակագործ Լեո Մոլը, որը Շևչենկոյի հուշարձանների հեղինակն է Վաշինգտոնում, Բուենոս Այրեսում, Սանկտ Պետերբուրգում։

Բրոնզե հուշարձանը պատրաստվել է Արգենտինայում։ Նրա քաշը 2,5 տոննա է, բարձրությունը` 3 մետր։ Արգենտինայից հուշարձանը նավով ուղարկվել է Օդեսա, այնուհետև տեղափոխվել Յալթա, որտեղ մոտ երկու տարի գտնվել է պահեստում, մինչև քաղաքային իշխանությունները տեղադրելու հարմար տեղ էին փնտրում քաղաքի կենտրոնում։ Այդ վայրը դարձավ կրկեսի մոտի պուրակը Մոսկովյան փողոցում, որը ստացավ *Շևչենկոյի պուրակ* պաշտոնական անվանումը։

Բացման հանդիսավոր արարողության մասնակիցները նշել են *«Ուկրաինայով և Ուկրաինայի համար ապրած մարդու նշանակալիությունը։ Ազգի հոգևոր բնույթը, նրա վերածնունդը և ձևավորումը անքակտելիորեն կապված են բազմազգ Ղրիմում մեր հարաբերությունների ներդաշնակության հետ»։* Հնչել են նաև երախտագիտության խոսքեր բոլոր նրանց, ովքեր ակտիվորեն մասնակցել են հուշարձանի ստեղծմանը, և նշվել է հուշարձանը հենց Յալթայում տեղադրելու խորհրդանշական լինելը. Յալթան այն *«քաղաքն է, որն ամեն տարի աշխարհի տարբեր երկրներից այցելում են տասնյակ հազարավոր մարդիկ»,* որոնք հարգում և պատվում են ուկրաինական մշակույթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յալթայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Տարաս Շևչենկոյի հուշարձաններ
Սարսազան կոնաձև

**Սարսազան կոնաձև** (), թելուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
15-17 սմ բարձրությամբ, հակադիր փռված և արմատակալվող ընձյուղներով սուկուլենտ կիսաթուփ է։ Միամյա ընձյուղները մոխրականաչ են, հատվածավոր և երիկամաձև։ Հասկերը կարճ-գլանաձև են և նստադիր։ Ծաղկապատը կազմված է 3 մասերից, որոնք հիմքում ունեն միաձուլված մասեր, իսկ առէջը մեկն է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արազափ, Մարգարա, Երասխահուն, Էջմիածին, Երասխ)։ Տեսակը տարածված է նաև Արևելյան Նախակովկասում, Արևելյան Կովկասում, Արևելյան Անդրկովկասում, Նախիջևանում, Եվրոպայի հարավում, Անատոլիայում, Իրանում, Կենտրոնական Ասիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 850-900 մ բարձրությունների վրա, ուժեղ աղակալված փորփոշ կամ խոնավ աղուտներում։ Ծաղկում է հուլիս-օգաստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին։ Հաճախ առաջացնում է մաքուր խմբավորումներ։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի փոքր մասը աճում է Արմավիրի մարզի Երասխահուն գյուղի շրջակայքում, գյուղատնտեսության նախարարության հողագիտության ինստիտուտի ստացիոնարի տարածքում և «Որդան կարմիր» արգելավայրի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Թելուկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ազարիա Մանուչարյան

**Ազարիա Թադևոսի Մանուչարյան** (), հայ մանկավարժ, անասնաբույծ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Ծնվել է Բերդ գյուղում (այժմ՝ քաղաք)։ 1936 թվականին, ավարտելով Բերդի միջնակարգ դպրոցը, մանկավարժական աշխատանքի է անցել շրջանի դպրոցներում. Այգեձորում՝ ուսուցիչ, Չորաթանում՝ դպրոցի տնօրեն, Ներքին Կարմիրաղբյուրում՝ ուսմասվար։ 1941 թվականի մայիսին մասնակցել է վերապատրաստման դասընթացների, որը չավարտած՝ սկսում է Հայրենական մեծ պատերազմը։ Ժամանակից շուտ նրան տրվում է կրտսեր լեյտենանտի կոչում, ուղարկվում գործող բանակ։

Պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1942 թվականի հունվարը՝ 509-րդ հրաձգային գնդում որպես հակատանկային հրանոթի դասակի հրամանատար։ 1942 թվականի հունվարին Թեոդոսիայի տակ վիրավորվում է, ապաքինվելուց հետո զինվորական ծառայությունը շարունակում թիկունքային զորամասերում։ Բանակից զորացրվել է 1946 թվականին։ Նույն տարում էլ անցնում է ուսուցչական աշխատանքի Չորաթանի միջնակարգ դպրոցում։

1949 թվականին ընտրվել է Բերդի կոլտնտեսության նախագահ։ Աշխատանքին զուգահեռ հեռակա կարգով սովորում և ավարտում է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։

1966-1978 թվականներին աշխատել է որպես անասունների արհեստական սերմնավորման պետկայանի տնօրենը։

Պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:Հայ կրտսեր լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ռուստամ Բաքոյան

**Ռուստամ Զուրբայի Բաքոյան** (), ազգությամբ եզդի քաղաքական գործիչ, պատմաաշխարհագրագետ, իրանագետ։ ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր, «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ (2019-2021)։ ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր, «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ, մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ (հանձնաժողովի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար)։Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1986 թվականի փետրվարի 2-ին։

### Աշխատանքային գործունեություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի արտահերթ ընտրություններում պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» դաշինքի ազգային փոքրամասնությունների ցուցակով։ ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

2021 թվականի հունիսի 20-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության համապետական ցուցակով ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր։ ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ (հանձնաժողովի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար)։

## Տես նաև
* ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ
* Եզդիները Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Եզդիները Հայաստանում
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Յուսուպովի ձու

**«Յուսուպովի ձու»** (), ոսկերչական զատկական ձու, որը պատրաստել է Հենրիխ Վիգսթրյոմը Կարլ Ֆաբերժեի ղեկավարությամբ 1907 թվականին։ Ձուն-ժամացույցը ստեղծվել է Յուսուպովների համար։ Այն իշխան Ֆելիքս Յուսուպովը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ Զինաիդա Յուսոպովային, որպես ամուսնության քսանհինգամյակի նվեր։

Այսօր «Յուսուպովի ձու» ոսկերչական ձուն գտնվում է Էդուարդ և Մորիս Սանդոզների ֆոնդում (Լոզան, Շվեյցարիա)։

## Դիզայն
«Յուսուպովի ձու» ոսկերչական ձուն ստեղծվել է որպես սեղանի ժամացույց՝ Լյուդովիկոս XVI-ի ոճով։ Այն պատրաստված է դեղին և կարմիր ոսկուց։ Որպես զարդարանք օգտագործվել են հետևյալ նյութերը՝ ադամանդ, զմրուխտ, մարգարիտ, սուտակ, սպիտակ օնիքս, թափանցիկ մորեգույն, վարդագույն և անթափանց սպիտակ էմալ։ Պտտվող թվացույցը պատված է սպիտակ էմալով։ Հռոմեական թվերը ադամանդակուռ են։ Ոսկերչական ձուն տեղադրված է երեք հենասյուն-ոտքերի վրա, որոնց վերջավորությունն արված է առյուծի թաթերի տեսքով։ Տակդիրի վրա գրված է XXV, որը խորհրդանշում է ամուսնության քսանհինգամյակը։ Ոսկե ծաղկաշղթան շրջանաձև եզրավորում է ձուն, ինչպես նաև որպես շրջանակ է ծառայում երեք մեդալիոնների համար։ Ենթադրվում է, որ դրանց վրա եղել է Ֆելիքս Յուսոպովի և որդիների մանրանկարները։ Այսօր լատիներեն М, Y և S ադամադակուռ տառերն են՝ Մորիս Սանդոզի՝ ներկայիս սեփականատիրոջ անուն, ազգանուն, հայրանվան սկզբնատառերը (Maurice Yves Sandoz): Ձվի գագաթը պսակված է ոսկե թասով, որից դուրս են գալիս ոսկուց պատրաստած կրակի բոցերը՝ զարդարված ադամանդներով և սուտակներով։

## Անակնկալ
Քանի որ այս ձուն իրենից ներկայացնում է ժամացույց և աշխատող մեխանիզմ, չի պարունակում անակնկալ։

## Պատմություն
Ֆելիքս Յուսուպովը 1907 թվականի Զատկի տոնին ձուն նվիրել է կնոջը՝ Զինաիդա Յուսոպովային, որպես ամուսնության քսանհինգամյակի նվեր։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ Յուսուպովները փախչում են երկրից և հարստության զգալի մասը, այդ թվում և այս ձուն պահում գաղտնարանում։ Սակայն հինգ տարի անց այն հայտնաբերվում և վաճառքի է հանվում։ Հնարավոր է, որ այն վաճառվել է ռուս չինովնիկի Փարիզում կամ Բեռլինում։ 1949 թվականին այն գտնվել է Լոնդոնում։ 1953 թվականին ձու-ժամացույցը ձեռք է բերում շվեյցարացի մագնատ Մորիս Սանդոզը։ 1995 թվականից ցայսօր ձուն պահվում է Էդուարդ և Մորիս Սանդոզների ֆոնդում։

Նույն ֆոնդին են այսօր պատկանում նաև կայսերական «Կարապ» (1906) և  «Սիրամարգ» (1908) ձվերն իրենց անակնկալներով։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Յուսուպովի ձու» ոսկերչական ձուն
* Ֆաբերժեի ձվեր 

Կատեգորիա:1907 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան** հասկացությունը կարող է վերաբերել.

*Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան (Յալթա)
*Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)
Սուրեն Մարդանյան

**Սուրեն Հակոբի Մարդանյան** (), մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, կուսակցական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Կոստյա Մարդանյանի եղբայրն է։

Ծնվել է Պառավաքարում, սակայն գրեթե ողջ կյանքն անց է կացրել Բերդում։ 1934-1939 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ տարբեր դպրոցներում, հետագայում նշանակվել է յոթամյա դպրոցի տնօրեն։

1939 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ, ծառայել 10-րդ բանակի 243-րդ հրետանային գնդում։ Պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի հունիսի 22-ից։ 1941 թվականին գերի է ընկել։ 1944 թվականին գերությունից փախել է Ֆրանսիա և միացել Միսաք Մանուշյանի անվան պարտիզանական ջոկատին։

1945 թվականի զորացրվել, վերադարձել է Շամշադին և շարունակել աշխատանքային գործունեությունը։ Աշխատել է որպես Լուսաշխի  շրջկոմի նախագահ։

Ավարտելով Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը՝ նա աշխատել է Բերդի կոմտնտեսությունում որպես գլխավոր զոոտեխնիկ, ապա՝ Բերդի սովխոզի տնօրեն, գյուղբաժնի ավագ զոոտեխնիկ, Պառավաքարի սովխոզի տնօրեն։

Ընտրվել է ՀԿԿ 26-րդ համագումարի պատգամավոր։

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով, Աշխատանքային գերազանցության և այլ մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան (Յալթա)

մինի
**Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան** (), հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքում, որը նվիրված է ռուս կինեմատոգրաֆիստ, ռուսական կինոարդյունաբերության և Յալթայի կինոստուդիայի հիմնադիր, ռեժիսոր Ալեքսանդր Ալեքսեևիչ Խանժոնկովին։ Բացվել է 2011 թվականին։

## Պատմություն
2011 թվականի օգոստոսի 26-ին Յալթայում «Միասին» XII միջազգային հեռուստակինոֆորումի շրջանակներում բացվեց ռուսաստանյան կինոարդյունաբերության և Յալթայի կինոստուդիայի հիմնադիր Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձանը։ Այն Յալթայի նախկին կինոստուդիայի վարչական շենքից հարյուր մետր հեռավորության վրա է, Բոտկինի և Պուշկինի փողոցների խաչմերուկում։

Խանժոնկովի բրոնզե հուշարձանը քանդակագործներ Գենադի և Ֆեոդոր Պարշինովները պատրաստել են «Միասին» XII միջազգային հեռուստակինոֆորումի կազմակերպիչների հաշվին։ Սկզբում հուշարձանը նախատեսվում էր տեղադրել կինոստուդիայի մոտ, սակայն Սևաստոպոլի փողոց, 4 հասցեով գործող կինոթատրոնի գույքի սեփականատերերը մերժեցին տեղական իշխանություններին։

Կար աշխատանքային երեք նախագիծ։ Մեկը քանդակագործական հորինվածք էր, որը պատկերում էր երկու անձի` Խանժոնկովին և դերասանուհի Վերա Խոլոդնայային, որին ռեժիսորը փառավորել էր իր ֆիլմերում։ Սակայն ֆինանսավորման խնդիրներից ելնելով, որոշվեցին պատրաստել մեկ անձի պատկերող քանդակ։

## Նկարագրություն
Խանժոնկովը պատկերված է քառասուն տարեկան հասակում, ուժերի ծաղկման շրջանում, հենց այն ժամանակահատվածում, երբ նա ոգևեշնչված էր կինոյի գաղափարով։ Ռեժիսորը նստած է աթոռին, նրա հագին ծածանվող վերնաշապիկ է, ձեռքին կինոժապավեն է, աջ ձեռքի տակ` կինոխցիկ։ Նա ներկայացվել է որպես նկարիչ-կինեմատոգրաֆիստ. հենց այն դերում, որով նա մտել է կինոյի պատմության մեջ։

## Բացման արարողություն
Հուշարձանը հավաքվածներին ներկայացնելու և խորհրդանշական ժապավենները կտրելու իրավունքը տրվել է թատրոնի ու կինոյի դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Լև Դուրովին և թատրոնի ու կինոյի դերասան, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Սերգեյ Նիկոնենկոյին։ Արարողությանը ներկա էին նաև Նիկոլայ Դրոզդովը, Ալեքսանդր Պրոշկինը, Վլադիմիր Խոտինենկոն, Ալեքսեյ Նիլովը, Սվետլանա Լեոնտևան թոռան հետ։ Ներկա էին նաև պաշտոնատար անձինք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Յալթայի հուշարձաններ
Վաչե Հարությունյան

**Վաչե Հարությունյան** (Վաչագան Գևորգի Հարությունյան, ), հայ դրամատուրգ, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1975), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1900 թվականի ապրիլի 4-ին, Կոշ (այժմ՝ ՀԽՍՀ Աշտարակի շրջանում) գյուղում։ 1920 թվականին ավարտել է Երևանի թեմական դպրոցը, 1925 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ 1925-1926 թվականներին աշխատել է Էջմիածնի գավլուսբաժնի տեսուչ, 1926-1928 թվականներին՝ Գառնի գյուղի երիտդպրոցի տնօրեն, 1928-1930 թվականներին՝ դասատու Ստեփանավանի մանկավարժական տեխնիկումում։ 1935-1948 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարությունում։ 1964-1948 թվականներին միաժամանակ եղել է Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի գրական մասի վարիչը։ 1949-1960 թվականներին եղել է ժողովրդական ստեղծագործության հանրապետական տան թատերական բաժնի վարիչ, միաժամանակ հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Երևանի տարբեր դպրոցներում։ 1960 թվականից եղել է կենսաթոշակառու։ Նրա դրամաներից բեմադրել են. «Մաքառում» (1930), «Ֆրոնտում» (1932), «Հրդեհ Արագածում» (1933), «Ջալիլ» (1936), «Անպարտելին» (1939), «Անահիտ» (ըստ Ղազարոս Աղայանի հեքիաթի, 1939), «Հովվի աղջիկ» (1940), «Հայրենական դարպասի մոտ» (1944), «Մոլորվածը» (1946), «Տարերքից զորավորը» (1949), «Փառքի ճամփին» (1960), «Մեսրոպավանում» (1964), «Գիշերային ղողանջ» (1968), «Ասք վերածնության» (1969), «Մարդը» (1970), «Արագածի արծիվը» (1978): Վաչե Հարությունյանը խուլ և համրերի դպրոցի 3-րդ դասարանի համար կազմել է «Մայրենի լեզու» ընթերցարան (1955):

## Երկեր
* Պիեսների ժողովածու (ժողովածուի մեջ տեղ է գտել Վաչե Հարությունյանի «Անմահության ճանապարհին» պիեսը), Ե, Կուլտլուսհրատ, 1950, 116 էջ։
* Տարերքից զորավորը, Ե., Հայպետհրատ, 1950։
* Անմահության ճանապարհին, Ե., Հայպետհրատ, 1952։
* Լեռնաշխարհում, Ե., Հայպետհրատ 1959։
* Դրամաներ, գիրք Ա, Ե., «Հայաստան», 1965։
* Ղափլանը, Ե., «Սովետական գրող», 1977, 42 էջ։
* Պատմվածքների ժողովածու, Ե., «Սովետական գրող», 1978, 180 էջ։

## Գրականություն
* *Դրամատուրգ Վաչե Հարությունյան*, Հովակիմյան, Բախտիար Մարդանի, Երևան։ Նահապետ, 2012, ISBN 978-9939-803-76-0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Իսլանդիայի տնտեսություն

**Իսլանդիայի տնտեսությունը** կառուցված է սկանդինավյան մոդելով և համարվում է աշխարհի ամենաժամանակակից տնտեսություններից մեկը։ Բնութագրվում է ցածր գործազրկությամբ, եկամուտների հավասարաչափ բաշխվածությամբ և տնտեսության զարգացման բավականին բարձր տեմպերով։ Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը մեծ բացասական ազդեցություն է թողել Իսլանդիայի տնտեսության վրա, սակայն հետագայուն այն վերականգնվել է։ 2010 թվականին սկսվել է տուրիզմի բուռն զարգացումը, ինչը հանգեցրել է տնտեսության վերելքի։

2017 թվականին երկրի ՀՆԱ-ն կազմել է 16,8 մլրդ դոլար, իսկ մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն՝ 67 500 դոլար (նոմինալ)։

2012 թվականին Իսլանդիան զբաղեցրել էր աշխարհում առաջին հորիզոնականը պետական պարտքի և համախառն ներքին արդյունքի հարաբերակցությամբ (699%)։ Մեկ շնչին բաժին էր ընկնում 320 000 ԱՄՆ դոլար արտաքին պարտք։

## Համախառն ներքին արդյունք
2015 թվականի ընթացքում ՀՆԱ-ն ավելացել է 3,96 %-ով։ Վերջին տասը տարիների ընթացքում երկրի ՀՆԱ-ն անկում է ապրել միայն 2009-2010 թվականներին։ 2013 թվականին այն վերադարձել է հետճգնաժամային կարգավիճակին։

ՀՆԱ-ի աճի տեմպը (%)

## Աշխարհագրություն
Իսլանդիան զբաղեցնում է 103 000 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Վարելահողերը կազմում են երկրի տարածքի ընդամենը 0.7%-ը, մինչդեռ կղզու մակերևույթի մնացած հատվածները հիմնականում լեռնային և հրաբխային զանգվածներ են։

Իսլանդիան ունի որոշ հանքային ռեսուրսներ։ Նախկինում ակտիվ շահագործվել են ծծումբի հանքերը և Միվաթն լճի դիատոմիտի պաշարները։ Այսօր երկիրը իր ծծումբի պահանջարկը բավարարում է նավթի վերամշակման միջոցով։ Այդ գործարանը այժը դադարեցրել է իր աշխատանքները, քանի որ այն վնաս էր հասցնում շրջակա միջավայրին։ Իսլանդիան ունի ցեմենտի խոշոր արդյունաբերություն։ Բետոնը լայնորեն օգտագործվում է շինարարության մեջ, այդ թվում նաև բնակելի շենքերի կարուցման համար։

Օգտագործելով իր հարուստ հիդրոէներգետիկ և գեոթերմալ պաշարների ներուժը` Իսլանդիայի վերականգնողական էներգիայի ադյունաբերությունը զբաղեցնում է երկրի ընդհանուր էներգետիկ համակարգի 85%-ը։ Այդ ցուցանիշով Իսլանդիան գերազանցում է աշխարհի ցանկացած այլ երկրի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* OECD's Iceland country Web site
* OECD Economic Survey of Iceland
* Icelandic Bureau of Statistics
* Iceland Stock Exchange (ICEX)
* Icelandic Energy Portal
* Integrated financial services in Iceland
* Exploding Range Rovers Tell Iceland's Story *NPR*, March 19, 2009
* Wall Street on the Tundra by Michael Lewis, *Vanity Fair*, April 2009 issue

Կատեգորիա:Իսլանդիայի տնտեսություն