Ներոչչո դե Լանդի

[thumb|300px|Ներոչչո դե Լանդի։ Կլավդիա Կվինտա։ 1490-95 թվականներи դետալ, [Վաշինգտոն (նահանգ)|Վաշինգտոն, Ազգային պատկերասրահ:]]

**Ներոչչո դե Լանդի**, *Ներոչչո դի Բարտոլոմեո դի Բենեդետտո դե Լանդի*, (, ), իտալացի նկարիչ և քանդակագործ, սիենյան դպրոցի ներկայացուցիչ։

Ներոչչո դե Լանդին ծնվել է Լանդի դել Պոգոյի ազնվական սիենական ընտանիքում, և գուցե դա ինչ-որ չափով հետք է թողել նրա ստեղծագործությունների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները տարբերվում են ոչ թե ինտելեկտուալությամբ, այլ քնարականությամբ, որը բնորոշ էր XV դարի վերջին տոսկանյան վերածննդին, դրանցում միահյուսվել են սիենյան ավանդույթները, ֆլորենտիական թեմատիկան, (Լիպի, Վերոկկիո, Բոտիչելլի) ինչպես նաև հյուսիսային մանրանկարչության մոտիվները։

[thumb|300px|left|Ներոչչո դե Լանդի։ Տեսարաններ Սուրբ Բենեդիկտոսի կյանքից։ [Ֆլորենցիա, Ուֆֆիցի, 1473-75 թվականներ։]]

Ներոչչոյի ուսումը ստացել է XV դարի երկրորդ կեսին՝ Սիենայի խոշորագույն վարպետ Վեկկիետտայի արհեստանոցում։ Փաստաթղթերում նրա անունն առաջին անգամ հիշատակվում է 1461 թվականին, դրանցում խոսքը Սիենայի տաճարի աշխատանքների մասին է, իսկ Ներոչչոն անվանված է «garzone», այսինքն՝ կրտսեր օգնական։ 1468 թվականին արխիվային փաստաթղթերում նշվում է առաջին ինքնուրույն պատվերը, որը նա ստացել է Սուրբ Ջիրոլամոյի եղբայրության համար քանդակի պատրաստում։ 1468 թվականից մինչև 1475 թվականը Ներոչչո դե Լանդին աշխատել է նկարիչ, քանդակագործ և ինժեներ Ֆրանչեսկո դի Ջորջո Մարտինիի հետ համատեղ, որը 1469 թվականին ամուսնացել է նրա զարմիկներից մեկի հետ։ Այս շրջանում ստեղծվել են նրա ամենավաղ ստեղծագործություններից թերևս ամենահետաքրքիրը՝ «Ասունտան», (1472 թվական) Մոնթե Օլիվետո Մաջորեի աբբայության համար, «Սուրբ Բենեդիկտոսի կյանքից տեսարաններ» (1473-75 թվականներ, Ֆլորենցիա, Ուֆֆիցի պատկերասրահ) «Ավետիսը» (1475, Նյու Հևեն, Յելի համալսարանի արվեստի պատկերասրահ)։

«Սուրբ Բենեդիկտոսի կյանքից տեսարանները» իրենցից ներկայացնում են «Մարիամի թագադրումը» խորանի սահմանագծի երեք նկարներ, ստեղծված՝ Ֆրանչեսկո դի Ջորջո Մարտինիի հետ համատեղ, Մոնտեոլիվիետոյի վանքի խորանի համար։ 1474 թվականին Ներոչչոն աշխատել է Սուրբ Եկատերինայի արձանի վրա, որը նրան պատվիրել էր Սիենայի քաղաքային կոմունան՝ Օրատորիո Սանտա Կատերինայի համար։ 1476 թվականին նա ստեղծել է «Մադոննան մանկան, Սուրբ Բերնարդինի և Միխաիլ հրեշտակապետի հետ» տրիպտիխը, որն այսօր պահվում է Սիենայի Պինակոտեկում։

thumb|Ներոչչո դե Լանդի։ Մադոննան մանկան, Սուրբ Եկատերինա Ալեքսանդրիայի և Հովհաննես Մկրտչի հետ: 1476-80։ Փասադենա, Նորտոնա Սաիմոնա թանգարան։

Ներոչչո դե Լանդիի ստեղծագործության հիմնական մասը տարբեր սրբերի ուղեկցությամբ բազմաթիվ և բավականին նույնատիպ «Մադոննան և նորածինն» է։ Այս Մադոննան այսօր պահվում է Եվրոպայի և Ամերիկայի մի քանի թանգարաններում։ Դրանցում երևում է ֆլորենցիական ազդեցությունը, որը գալիս է ֆռա Ֆիլիպպո Լիպպիից։ Սակայն ավելի ուշ շրջանում Ներոչչոն ստեղծում է հրաշալի, այդ շարքից դուրս եկող կանացի կերպար՝ անհայտ աղջկա դիմանկար, որում զգացվում է ոչ թե Սիենայի, այլ Ֆլորենցիայի վերածննդի ոգին՝ «Կանացի դիմանկար» (Վաշինգտոն, Արվեստի ազգային պատկերասրահ)։

thumb|left|Ներոչչո դե Լանդի։ Կանացի դիմանկար։ 1485 թվական, Վաշինգտոնի Ազգային պատկերասրահ։

Այս մեկը՝ թեթև մազերով աղջկա աշխարհիկ դիմանկարը, բավականին հազվադեպ է Սիենայի գեղանկարչության համար, Հռոմի պապ Պիոս 2-րդի անվան ներքո հայտնվել է հայտնի սիենացի հումանիստ և գրականագետ Էնեյ Սիլվիա Պիկոլոմինին։ Պետք է հիշեցնել, որ դիմանկարի ստեղծման պահին շատ քիչ ժամանակ է անցել այն ժամանակից ի վեր, երբ Սուրբ Բերնարդինն իր Սիենայի քարոզներում հայհոյում էր երիտասարդ կանանց, համարձակություն ունեցողները հանրային վայրերում արևի տակ նստել են բաց թողնված մազերով, որպեսզի լուսավորեն դրանք։ Աղջիկը ունի սանրվածք, որը վկայում է, որ նա ամուսնացած չէ։ Հնարավոր է, որ այս նկարը զույգ դիմանկարի մի մասն էր, որը ստեղծվել էր հարսանիքը կամ նշանադրությունը հավերժացնելու համար։ Որոշ մասնագետներ կարծում են, որ աղջիկը պատկանում էր Բանդինիի ընտանիքին՝ վկայակոչելով թանկարժեք խաչիկի առանձնահատկությունները, որը հանգչում է նրա կրծքին։
thumb|Ներոչչո դե Լանդի։ Կլավդիա Կվինտա։ 1490-95 թվականներ, Վաշինգտոն, Ազգային պատկերասրահ։

Վերջին շրջանի ոչ պակաս հետաքրքիր մեկ այլ ստեղծագործությունն՝ Ներոչչո դե Լանդին, այն նկարն է, որի վրա պատկերված է «Քվինթի Կլավդիան» (1490-95 թվականներ, Վաշինգտոն, Արվեստի ազգային պատկերասրահ)։ Բազմաթիվ սրբերից հետո անտիկ հերոսուհու կերպարը տարօրինակ չի թվում, եթե հաշվի առնենք, որ այս ստեղծագործությունը եղել է ութ նկարների շարքի մի մասը, որոնք նվիրված են տարբեր արժանիքների և արժանիքների խորհրդանշական մարմնավորմանը։ Նման շարքը հայտնի է միջնադարում, նրանք տարածվել են Սիենայում։ Նրանց հեղինակներն ընտրել են Աստվածաշնչի կամ անտիկ պատմության հերոսներին ու հերոսուհիներին և ստեղծել մի քանի կերպարների շարք, որոնք մարմնավորում էին մարդկային առաքինությունները։ Քվինթի Կլավդիան Պունիկյան պատերազմների ժամանակ վեստալկա էր, որը մեղադրվում էր մաքրության և արդարության խախտման մեջ (ուխտը խախտողներին վեստալկաները ողջ-ողջ թաղել են)։ Այդ ժամանակ հռոմեացիները, որպեսզի հաջողությամբ ավարտեն Հանիբալի դեմ պատերազմը, հնազանդվեցին մարգարեությանը, որոնք պահանջում էին Հռոմ տեղափոխել Կիբելա աստվածուհու քարե սրբազան վանքը։ Սակայն այդ արձանով նավը ծանծաղուտի մեջ խրված է մնացել Տիբրի բերանում, ինչը սնահավատ հռոմեացիներին դժբախտություն է կանխագուշակել։ Կլավդիոս Կվինտան դիմել է սրբազան մեծ մորը՝ Կիբելեին, խնդրելով ականատես լինել նրա անմեղությանը, որից հետո պարանը ձեռքն է վերցրել, փոքր-ինչ ձգել նավը, և նա շարժվել է տեղից։ Այս նավի ձեռքին Քվինթի Կլավդիոսն է և պատկերված է Ներոչչո դե Լանդիի նկարի վրա։

Բացի խոշոր հաստոցային ստեղծագործություններից, Ներոչչոյի ուշ ստեղծագործությունից մինչև մեր օրերը հասել են. մեկը տավոլետտան է՝ «Մադոննան, որը ներկայացնում է Քրիստոսին Սիենան» (1480 թվական, Սիենա, քաղաքային Արխիվ), որը նա գրել է Սիենա Բիկկերնի համար, ինչպես նաև 1480-90 թվականներին նրա ստեղծած մի քանի քանդակներ՝ Սիվիլլա Գելլեսպոնտսկայա (1483), Տոմազզո Պիկոլոմինի դել Տեստաի (1485) տապանաքարը, սուրբ Եկատերինա Ալեքսանդրյանը (1490)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Giulietta Dini. Five Centuries of Sienese Painting (From Duccio to the Birth of the Baroque). Thames & Hudson. 1998.
* Diana Norman. Painting in Late Medieval and Renaissance Siena (1260—1555). Yale University Press. 2003.

## Արտաքին հղումներ
* Ներոչչո դե Լանդիի աշխատանքներ:

Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ