open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օխրիդ լիճ

**Օհրիդ լիճ** (ալբաներեն՝ *Liqeni i Ohrit*   liˈcɛni i ˈɔhrit,  *Liqeni i Pogradecit*;   ˈɔxridzkɔ ˈɛzɛrɔ), հնագույն անունը՝ Լիխնիտիդա, հունարեն Λυχνιτίδα⟩, լիճ Մակեդոնիայում և Ալբանիայում, միջլեռնային գոգավորությունում, 695 մ բարձրության վրա։ Խորությունը՝ մինչև 285 մ։ Լճից արտահոսում է Սև Դրին գետը ⟨Ադրիատիկ ծովի ավազան⟩: Ափին են Օհրիդ (Մակեդոնիա), Պոգրադեց (Ալբանիա) քաղաքները։

Եվրոպայի ամենահին ու ամենախոր լճերից մեկն է՝ համաշխարհային կարևորություն ունեցող, յուրօրինակ, եզակի կենսահամակարգով, ավելի քան 200 էնդեմիկ տեսակներով։

Օհրիդ լիճը 1979 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հռչակվել է Համաշխարհային ժառանգության տեղավայր, իսկ 2010 թվականին ՆԱՍԱ-ի կողմից անվանվել է Տիտանի լճերից մեկը։ Ալբանիայի ու Հյուսիսային Մակեդոնիայի սահմաններում գտնվող Օհրիդ-Պրեսպա արգելոցը 2014 թվականին հավելվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային կենսոլորտային արգելոցների ցանկին։

## Ստուգաբանություն
Անվանումն ստացել է Օհրիդ լեռից, որի շուրջը հիմնադրված է Օհրիդ անվանմամբ քաղաքը։ Ենթադրում են, որ անվանման հիմքում սերբահորվաթերեն հրիդ, հրիդա - «ժայռ», «քարաժայռ» բառն է։  Աշխարհում կան միայն մի քանի լճեր, որոնց ծագումը նույնն է, նրանցից ամենահայտնիները` Բայկալը և Տանգանիկան են։ Շատ այլ լճերում կենսական շրջապտույտը չի գերազանցում 100,000 տարին, որից հետո դրանք վերածվում են նստվածքի։ Ենթադրվում է, որ Օհրիդ լճի դեպքում այս գործընթացը երկարաձգվել է հոսող հոսքերի մեծ խորության և տեղումների քանակի պատճառով։ Օհրիդ լիճ հոսող աղբյուրներով ձգվում է Պեսպա լիճը։ Օհրիդ լճի տարածքը հարուստ է անտառային, կենդանական և բուսական աշխարհի առատությամբ։  1979/1980 թվականին Օհրիդի լիճն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Աշխարհագրություն և ջրագրություն
Lիճը գոյանում է հիմնականում արևելյան ափին գտնվող  ստորգետնյա աղբյուրներից (ամբողջ ջրահոսքի մոտ 50% -ը), 25% -ն էլ գետերից և տեղումներից։ Լճում ջուրը սառն է և պարզ։ Ամռանը ջրի միջին ջերմաստիճանը +21&nbsp;°C է։ Լճի մակարդակը կայուն է նույնիսկ 150-200 մ բարձրությա վրա,  ձմռանը չի սառչում։

## Տես նաև
* Դուվալո

## Ծանոթագրություններ

300px|մինի|ձախից|Օհրիդ քաղաքը նույնանուն լճի ափին

## Արտաքին հղումներ
*Ohrid Municipality
* Official website for Info, Places to visit and reservations in Ohrid  
*North Macedonian Tourism portal
*Ohrid Information portal 
*Struga Tourism portal
*Pogradec Travel Guide
*LakeNet Profile
*Lake Ohrid Travel and Tourism Guide
* Ohrid Travel Guide 
* Ohrid SOS

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Սահմանային լճեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հյուսիսային Մակեդոնիայում
Վեդիական բնդեռ

**Վեդիական բնդեռ** (), թերթիկաբեղավորների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ձվաձև, խիստ ուռուցիկ, թույլ փայլ ունեցող մարմնով և 6-9 մմ երկարությամբ ոչ մեծ բզեզ է։ Գունավորումը բաց կարմրագորշագույնից մինչև մուգ գորշագույն է։ Գերակշռում են մուգ գունավորված առանձնյակները։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ տեսակ է։ Տարածված է Վեդի քաղաքի արևմտյան մասերում և Ուրծի լեռնաշղթայի հարավային լանջում՝ Սուրենավան գյուղի մոտ։

## Էկոլոգիա
Ապրում է օշինդրի գերակայությամբ քարքարոտ կիսաանապատներում։

Բզեզները հանդիպում են մայիսի երկրորդ և հունիսի առաջին կեսերին, իսկ թռիչքը ցերեկն է։ Երեկոյան հաճախ նստում են օշինդրի և այլ խոտաբույսերի թփերի գագաթներին։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը բարձր է, կարճաժամկետ դիտումներով պայմանավորված փոփոխության միտումները հաստատված չեն։

Սպառնացող վտանգ է համարվում անասունների չկարգավորված արածեցման հետևանքով էկոհամակարգերի դեգրադացումը։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Ստեփանավանյան առվակային գնայուկ

**Ստեփանավանյան առվակային գնայուկ** (), գնայուկ բզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
3-3,5 մարմնի երկարությամբ, նեղ տափակած մարմնով, դեղին գունավորմամբ մանր բզեզ է, որը աչքեր չունի։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայաստանում հայտնաբերված է Ստեփանավան քաղաքի մոտակայքում (Լոռու մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է Արջալեռան հյուսիսային լանջի անտառի աղբյուրում, փափուկ կավաավազահողում՝ ոչ խորը թաղվելով (մինչև 2-3 սմ խորության վրա) հոսուն ջրով հագեցած հողի մեջ։

## Պահպանություն
Ծայրահեղ սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որի թվաքանակը և դրա փոփոխության միտումները հայտնի չեն։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ։

Վտանգման հիմնական գործոններից է համարվում տեսակի ապրելավայր հանդիսացող աղբյուրի հիդրոլոգիական ռեժիմի փոփոխությունը։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Գնայուկ բզեզներ
Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:Հոդվածոտանիներ
Խաբեբա ագռավը

**Խաբեբա ագռավը**, 2005 թվականին «Աերոպլան» պրոդյուսերական ընկերության մասնակցությամբ «Պիլոտ» ստուդիայում ստեղծված ռուսական նկարված մուլտֆիլմ։ Ռեժիսոր Անդրեյ Կուզնեցովը այն ստեղծել է իտելմենական ժողովրդական հեքիաթի հիման վրա։

Մուլտֆիլմը «Գունագեղ քարերի սարը» մուլտսերիալի մաս է։ Մուլտֆիլմի սկզբում «Մենք ապրում ենք Ռուսաստանում՝ Կամչատկայում» պլաստիլինե գրադրվագն է։

## Սյուժե
Դա վաղուց էր։ Շատ ձմեռներ առաջ։ Ծովի ափին՝ բարձր լեռան կողքին՝ յարանգայի մեջ մի շուն էր ապրում։ Ձուկ էր որսում ու եփում ։ Իսկ ծառի վրա ապրում էր ագռավը։ Յարանգա նա երբեք չէր ունեցել և աշխատել չէր սիրում։ Ամեն ինչ հարևաններից էր գողանում։ Մի օր ագռավը ուզում է խեցգետին բռնել, սակայն խեցգետիններն են  բռնում նրան։ Բռնում են և բաց չեն թողնում։ Ագռավը խոստանում է նրանց համեղ ձուկ և թռչում հեռու։

Իսկ շունը շատ ձկներ է որսում և բերում իր յարանգա։ Ագռավը նույն պահին ասում է շանը․ «Իսկ այնտեղ՝ լեռան հետևում, խեցգետինները կետին են իրար մեջ բաժանում․ նրան ծովն է բերել»։ Հավատում է նրան շունը և վազում, իսկ ագռավը նրա ողջ ձուկն ուտում է։ Վերադառնում է շունը, իսկ ագռավը գոռում է․ «Քո ձուկն աղվեսը տարավ»։ Գնում է շունը և կաթսայով հարվածում աղվեսին։ Սովածանում է ագռավը և որոշում է մի անգամ էլ խաբել շանը։ Ասում է․ «Արի′ գնանք լեռան վրայից սահենք։ Ով ավելի արագ սահի, նա էլ ցանցը կշահի»։ Սահում են լեռան վրայից, և շունը ծովն է ընկնում, իսկ ագռավը թռչում է նրա պաշարը ուտելու։

Մյուս անգամ ագռավը փորձում է խաբել մարդուն, ով սառցանցքում ձուկ էր որսում։ Բայց մարդը հասկանում է, որ ագռավը խաբեբա է և ասում, որ այդ սառցանցքում միայն ագռավի պոչով է լավ ձուկ բռնվում և հեռանում է։ Ագռավը պոչը մտցնում է ջուրը և սկսում երազել, իսկ պոչը սառչում է։

Խեցգետիններն օգնում են շանը սառցաբեկորի վրա լողալով ափ հասնել։ Շունը ագռավին ասում է․ «Դու ինձ խաբեցիր, դրա համար էլ պատժվեցիր»։ Խեցգետինները ևս չէին սիրում խաբեբաներին։ Տեսնելով աղվեսին՝ ագռավն այնպես է տեղից վեր թռչում, որ պոչը պոկվում է։ Իսկ աղվեսը հանում է ագռավի պոչը, որին ձուկ էր կպած և գնում։ Ոչ ոք էլ չի սիրում անբաններին։

## Փառատոններ
* 2006 թվականին Սուզդալում բացված անիմացիոն ֆիլմի բաց ռուսական XI փառատոնում շահել է պրոֆեսիոնալ վարկանիշով 6-րդ տեղը։
* 2006 թվականին XI «Ոսկե ձկնիկ» միջազգային մանկական անիմացիոն ֆիլմի փառատոնում «Գունագեղ քարերի սարը» շարքի գեղարվեստական ղեկավար Ալեքսանդր Տատարսկին արժանացել է փառատոնի պաշտոնական պարգևին՝ գրան-պրի մրցանակին։

## Քննադատի արձագանք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:2006 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Զարդավոր չրխկան

**Զարդավոր չրխկան** (), չրխկանների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
4,5-5,5 մմ երկարությամբ փոքր բզեզ է։ Մարմինը մուգ դարչնագույն է, վերջույթները՝ բաց գորշավուն, ոչ ցայտուն արտահայտնված սև բծով առաջնամեջքը՝ կարմրագորշագույն, իսկ երկու դեղին գագաթնային և երկու վատ արտահայտված եզրերով հիմնային բծեր ունեցող վերնաթևերը՝ մուգ գորշագույն։

## Տարածվածություն
Տարածված է Անդրկովկասում, Առաջավոր և Միջին Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում, Իրաքում, Արաբական թերակղզում և Հայաստանում՝ Տավուշի (Իջևան և Բերդ քաղաքներ, Աճարկուտ և Բագրատաշեն գյուղեր), Արմավիրի (Փշատավան գյուղի շրջակայք) և Սյունիքի (Մեղրի գետի ափ՝ Մեղրի քաղաքի մոտ) մարզերում։

## Էկոլոգիա
Ապրում է հոսուն ջրերի լողափերում։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։ Բզեզները  հանդիպում են խոնավ ավազում և մանր հղկված գետաքարերում՝ ջրի մոտ։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես խոցելի տեսակ։

Հանդիպում է հազվադեպ, իսկ թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։ Հայտնի են եզակի հավաքներ։

Սպառնացող վտանգ է համարվում մելիորատիվ և հիդրոշինարարական գործունեության հետևանքով ջրային ռեժիմի խախտումը։

Պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նոր Ջուղա)

**Սուրբ Աստվածածին**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։

## Պատմություն
Սուրբ Աստվածածնի հյուսիսային պատի մոտ կա մի փոքրիկ մատուռ՝ Սուրբ Հակոբ Մծբնեցի, որ կառուցվել է նախքան եկեղեցին՝ 1607 թվականին։ Եկեղեցին կառուցվել է 1613 թվականին և պատկերազարդվել 1666 թվականին։ 1651-66 թվականներին պատերը ծածկվել են հախճապակով։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին երկրորդ անգամ նորոգվել է 1841 թվականին։ 1848 թվականին Հնդկաստանից վերադարձած Տեր Բարսեղ Գալստանյանը բերեց զանգակներ, որոնք կախվեցին փոքրիկ զանգակատանը։

Չորեքշաբթի օրերը, մանավանդ՝ սուրբ Զատկից հետո, Ջուղայի տարբեր թաղերից այստեղ ուխտի էին գալիս բազմաթիվ կանայք։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Աստվածածինը կառուցվել է կամարակապ։ Առաստաղի վրա կան հին եկեղեցիների պատկերների նման նկարներ։ Հյուսիսային պատի նկարը ներկայացնում է Հերովդեսի պալատը և Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը։ Ներքևում գտնվում է Գերաք Աղայի նկարը, որ վերանորոգել էր եկեղեցին առաջին անգամ և ֆինանսավորել էր որմնանկարները։ Պատկերում նա ձեռնամած աղոթում է և ձեռքերի միջև գրված է՝ «Գերաք»։ Հարավային պատի նկարը քառասնօրյա Մանկան Տաճար ընծայելն է ներկայացնում, որի ներքևում կան Աղա Գերաքի կնոջ և երկու որդիների նկարները։ Կարելի է տեսնել նաև այլ առևտրականների կողմից նվիրված որմնանկարներ՝ եկեղեցու ներսում։

Եկեղեցու կամարների վրա մինչ օրս պահպանվել են արձանագրություններ՝ շինության կառուցման մասին։

## Տես նաև
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Թեհրան
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Թավրիզ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ (պատկերներ)
* http://www.vank.ir/fa/images/churches/hagop/02%20Hagop.JPG 
* http://www.vank.ir/fa/images/churches/hagop/01%20Hagop.JPG 

Աստվածածին
Աստվածածին
Կատեգորիա:1613 հիմնադրումներ Իրանում
Կատեգորիա:1613 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Մեդվեդևի բնդեռիկ

**Մեդվեդևի բնդեռիկ** (), թերթիկաբեղավորների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Էգը 9 մմ երկարությամբ մանր բզեզ է, որն ունի խիստ ուռուցիկ, դեպի հետ ձվաձև լայնացող և թույլ փայլով մարմին։ Գունավորումը շիկակարմրավուն կարմիր է, գլուխը և առաջնամեջքը վերնաթևերից նկատելիորեն մուգ են։ Արուն անհայտ է։

## Տարածվածություն
Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Տարածված է Գառնի գյուղի շրջակայքում։

## Էկոլոգիա
Ապրում է չոր լեռնատափաստաններում։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։ Օգոստոսին հողը փորելիս բզեզները հավաքվել են փուխր կավահողում։

## Պահպանություն
Խիստ սահմանափակ արեալով շատ հազվագյուտ տեսակ է, որն համարվում է Արևելյան Կովկասի էնդեմիկ սեռին պատկանող երկու տեսակներից մեկը։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակից հայտնի են եզակի նմուշներ։

Վտանգ է հանդիսանում հողերի գյուղատնտեսական յուրացումը։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Սագա տափաստանային

**Սագա տափաստանային** (), ծղրիդների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի կենդանիների Կարմիր գրքում

## Նկարագրություն
53-72 մմ մարմնի երկարությամբ (ձվադիրինը՝ 25-38 մմ), խիստ ձգված մարմնով, դեղին կամ դեղնականաչավուն գունավորմամբ խոշոր չափի ծղրիդ է։ Առաջամեջքի ծայրի տակ թաքնված վերնաթևերն ու թևերը գրեթե ամբողջությամբ հետ են զարգացած։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հարավային Եվրոպայի տափաստաններում, Հյուսիսային Կովկասում, Վրաստանում, դեպի արևելք՝ մինչև Արևմտյան Սիբիր և Ղազախստան։ Հայաստանում հայտնի է եզակի հավաքով Չկալովկա գյուղից` Սևանա լճի մոտ (Գեղարքունիքի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Սագա տափաստանայինն ապրում է լեռնատափաստաններում։ Բազմանում է կուսածնությամբ։ Արուները հայտնաբերված չեն։ Դարանակալ գիշատիչ է, սնվում է այլ տեսակի խոշոր մորեխներով և ծղրիդներով, ակտիվ է ցերեկը, բայց ձվադրում է երեկոյան ժամերին կամ վաղ գիշերը։ Զարգացումը զուգակցվում է 8 մաշկափոխությամբ։ Հայաստանից հայտնի միակ առանձնյակը հավաքվել է սեպտեմբերին, արեալի այլ մասերում հանդիպում են սկսած հուլիսից։

## Պահպանություն
Արեալի սահմանաեզրին գտնվող չափազանց հազվագյուտ տեսակ է, հայտնի է միակ հայտնաբերմամբ, հավանաբար անհետացել է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակոււմ գտնվող տեսակ։

Հայաստանից հայտնի է մեկ նմուշ։

Վտանգման հիմնական գործոնները են տարածքի յուրացումը, անասունների գերարածեցումը։

Հավանաբար պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծղրիդներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
1000-1499 թվականներին տեղի ունեցած պատերազմների ցանկ

**1000-1499 թվականներին տեղի ունեցած պատերազմների ցանկ**։

## 1000-1499 թվականներ

## 1100–1199 թվականներ

## 1200–1299 թվականներ

## 1300–1399 թվականներ

## 1400–1499 թվականներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պատերազմներ
Կատեգորիա:Միջնադարի ռազմական պատմություն
Փոքր չրխկան

**Փոքր չրխկան** (), չրխկանների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
4,5-6,4 մմ մարմնի երկարությամբ, փոքր չափի բզեզ է։ Վերնաթևերը երբեմն բաց դեղին են, մարմինը և վերջույթները՝ բաց գորշագույն։ Երկար մազիկներով մազածածկը ունի բաց գունավորում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Հյուսիսային Իրանում։ Հայաստանում ներկայումս հանդիպում է Հացավան գյուղի մոտակայքում (Կոտայքի մարզ), Գոռավանի ավազուտներում` Վեդի քաղաքի մոտ (Արարատի մարզ) և Մեղրի քաղաքի շրջակայքում (Սյունիքի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է տարբեր տեսակի անապատներում և կիսանապատներում։ Հունիսին-հուլիսի առաջին կեսին այս բզեզները թռչում են դեպի լույսի աղբյուր։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Հանդիպում են հատուկենտ։

Վտանգման հիմնական գործոններից է համարվում անասունների գերարածեցմամբ պայմանավորված Էկոհամակարգերի դեգրադացումը։

Պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկում և «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:Չրխկաններ
Յացենկո–Խմելևսկու առվակային գնայուկ

**Յացենկո–Խմելևսկու առվակային գնայուկ** (), գնայուկ բզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
6,5 մմ մարմնի երկարությամբ, ձգված, չափավոր ուռուցիկ, փայլուն ծածկույթներով կարմրադարչնագույն մանր բզեզ է։

## Տարածվածություն
Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ և հայտնի է միայն Իջևան քաղաքի շրջակայքից (Տավուշի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է սաղարթավոր անտառում` աղբյուրի մոտ։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։ Բզեզները հանդիպում են մայիս-հունիս ամիսներին` գերխոնավ հողերում և անտառային փռվածքում։

## Պահպանություն
Ծայրահեղ սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը բարձր չէ, իսկ դրա փոփոխության միտումները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոնը տեսակի ապրելավայր հանդիսացող աղբյուրի հիդրոլոգիական ռեժիմի փոփոխությունն է։

Հանդիպում է «Իջևան» պետական արգելավայրի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գնայուկ բզեզներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Նոր Ջուղա)

**Սուրբ Գևորգ**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։ Անցյալում եկեղեցու փողոցը կոչւում էր Ղարիբենց փողոց և հաճախ էլ եկեղեցին «Ղարիբենց ժամ»։ Եկեղեցին կոչվել է նաև «Մեծ Խոջենց եկեղեցի», որովհետև կառուցվել է Խոջա Նազարի կողմից։ Ըստ Առաքել Դավրիժեցու, այս եկեղեցին, Ջուղայի հայտնի ուխտատեղի եկեղեցիներից է, քանի որ շահ Աբբասի հրամանով Էջմիածնից այստեղ են 15 կտոր քարեր բերվել, որպեսզի հայերը դրա սիրուց չլքեն Ջուղան և չվերադառնան Հայաստան։

## Պատմություն
Եկեղեցու սեղանի ներքևում եղած քարերի արձանագրությունները, որպես խաչքարերի հիշատակարաններ, ցույց են տալիս, որ եկեղեցին կառուցւել է 1611 թվականին։ Սեղանը թվագրվում է 1962 թվականի։ Դրա ներքևում գտնվում են Էջմիածնից բերված երեք սյունաքարեր, որի պատճառով որոշ գրչագրերում հիշատակվել է որպես սուրբ Էջմիածին, ինչպես նաև «Ընդ հովանեաւ Ս. Էջմիածնի»։

1892 թվականին եկեղեցու հյուսիսային կողմում կառուցվել են յոթ սենյակներ։ Սուրբ Գևորգն արևմտյան դռան վերևում ունի մի զանգակատուն, որը կառուցվել է 1920-ական թվականներին։ 1954 թվականին եկեղեցին հիմնապես վերանորոգվել է։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Գևորգն ունի երեք կամար ու փոքր լուսամուտներով գմբեթներ։ Եկեղեցին ունի գեղեցիկ բեմ, որը զարդանախշված է հրեշտակներով։ Կամարներից ներքև ունի վեց պատուհան, որոնցից մեկը փակվել է։ Եկեղեցու հյուսիսային և արևմտյան դռների արտաքին մասի վերևում, կան հախճապակիներով նկարներ, որոնցից հյուսիսայինը ներկայացնում է Յիսուսի ծնունդը և երեք մոգերի երկրպագությունը։ Արևմտեան դռան առջև կա մի փոքր գավիթ, իսկ դռան վերևում հախճապակու վրայ Աստվածածնի ավետման պատկերն է։

## Տես նաև
* Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Թեհրան
* Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Հաֆթվան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ (պատկերներ)
* http://www.vank.ir/fa/images/churches/georg/01%20Georg.jpg 
* http://www.vank.ir/fa/images/churches/georg/02%20Georg.JPG 
* http://www.vank.ir/fa/images/churches/georg/04%20Georg.jpg 

Գևորգ
Գևորգ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Արենիական գնայուկ

**Արենիական գնայուկ** (), գնայուկ բզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
14,5-15,5 մմ մարմնի երկարությամբ, բարեկազմ, չափավոր ուռուցիկ, թույլ փայլ ունեցող մարմնով ոչ մեծ բզեզ է։ Մարմնի գունավորումը բացից մինչև մուգ կարմրադարչնագույն է։

## Տարածվածություն
Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ, հայտնի է միայն Արենի գյուղի մոտակայքում գտնվող «Մագիլի» քարանձավից (Վայոց ձորի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Արենիական գնայուկն ապրում է կարստային քարանձավում։

Քարանձավասեր (տրոգլոֆիլ) տեսակ է և հանդիպում է ամբողջ տարվա ընթացքում։

## Պահպանություն
Ծայրահեղ սահմանափակ արեալով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը և դրա փոփոխության միտումները կայուն են, չափավոր բարձր։

Վտանգման հիմնական գործոննները պայմանավորված են քարանձավի` որպես զանգվածային տուրիզմի օբյեկտ, հավանական օգտագործում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գնայուկ բզեզներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Մորթիավոր ոսկեբզեզ

**Մորթիավոր ոսկեբզեզ** (), ոսկեբզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
4,5-6,5 մմ երկարությամբ, խիստ ուռուցիկ, ձգված, քիչ փայլուն, սև գույնի՝ լավ արտահայտված բրոնզագույն փայլով, մարմնով մանր բզեզ է։ Հազվադեպ կապտամանուշակագույն վերնաթևերը մետաղական կապույտ են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Հայաստանում, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Հայաստանում հանդիպում է Հացավան գյուղի շրջակայքում (Կոտայքի մարզ), Գոռավանի ավազուտներում` Վեդի քաղաքի մոտ (Արարատի մարզ) և Մեղրի քաղաքի շրջակայքում (Սյունիքի մարզ), ինչպես նաև «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում։

## Էկոլոգիա
Ապրում է ավազոտ անապատներում և տարբեր տեսակի կիսաանապատներում։ Թռչում են մայիսին-հուլիսի սկզբին, որպես լրացուցիչ սնունդ օգտագործում են հազարտերևուկների ծաղկաբույլերը։ Թրթուրների կերային բույսերը հայտնի չեն։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հանդիպում են եզակի առանձնյակներով։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում չոր և կիսաչոր խոցելի տարածքներում անասունների չկարգավորված արածեցումը, դրանց գյուղատնտեսական նպատակներով յուրացումը։

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում, «Արևիկ» ազգային պարկում և «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրում։

## Դասակարգում
Մոտ 120 տեսակ և 6 ենթադաս։ Եվրոպայում հայտնի է մոտ 50 տեսակ։

*   (=Buprestis discoida Fabricius, 1787) 
* 
* 

### Ենթադասերի ցուցակ
*  
*  
*  
*  
*  
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Volkovitsh, M. G., “To Morphology of Larvae of the Buprestid Genus Acmaeoderella Cobos (Coleoptera, Buprestidae), Morfologiya i Sistematika Nasekomykh. Trudy Zool. Inst., Akad. Nauk SSSR 83, 21–38 (1979) [in Russian].

## Արտաքին հղումներ
* http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/eng/acmaeotr.htm
* http://www.biolib.cz/en/taxon/id9053/

Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:Ոսկեբզեզներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Սուրբ Հակոբ Մծբնա Հայրապետ մատուռ

**Սուրբ Հակոբ Մծբնա Հայրապետ**, հայ առաքելական մատուռ Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։ Գտնվում է սուրբ Աստվածածին եկեղեցու շրջափակում, բակի հյուսիս-արևմտյան անկյունում։

## Պատմություն
Սուրբ Հակոբը կառուցվել է 1607 թվականին և համարվում է Նոր Ջուղայի առաջին եկեղեցին։ Սուրբ Հակոբ եկեղեցին կոչվում է մատուռ, փոքր լինելու պատճառով, բայց իրականում ունի կանոնավոր շինւածքով և բեմ, գավիթ և ընդհանուր ոճ։ Մուտքի դռան վերևում գրված է. «Եկեղեցիս Ս. Յակոբայ Մծբնայ Հայրապետին կառուցաւ թ. ՌԾԶ (1607)»։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին փոքր շինություն է, որն ի սկզբանե ունեցել է խաչաձև կառուցվածք։ 1843 թվականին Աբգարյան դպրոցի կառուցման ժամանակ ձևափոխվել է։ Շինությունն ունի երեք փոքր գմբեթ, որոնցից միջինն ունի ութանիստ թմբուկ։ Գմբեթներն ու տանիքը տեղադրված են հյուսիսային և հարավային պատերի մոտ վեր խոյացող լայն սյուներով կամարների վրա։

Հատակը կես մետր վար է բակից, հակառակ սուրբ Աստվածածին եկեղեցուն։ Մատուռը կառուցված է աղյուսով, ներքին պատերը ծածկված են գիպսով ու կավճով։ Մատուռի հիմնական մուտքի վերին մասում, 1607 թ-ին կան նաեւ երկու արձանագրություններ հայերեն։ Եկեղեցու ներսի պատերն արևելյան ոճի են, դրանց վրա կան մեծ թվով խաչքարեր, նաև երկուսը՝ դռան վերևում, դրսի կողմում։ Խաչքարերից ամենահինը կրում է ՌԾԶ (1607) թվականը։ Պատերը զարդարված են 1.35 մետր բարձրությամբ 17-րդ դարի իրանական արվեստի լուսամփոփներով, վերին մասն իտալական ոճի է։ Խորանի ներսում դրված է ուղղանկյուն զոհասեղան, իսկ կողքերին երկու խուց կա։

## Տես նաև
* Հակոբ Մծբնացի

## Ծանոթագրություններ

հ
Կատեգորիա:Մատուռներ
հ
Կապույտ ճպուռ

**Կապույտ ճպուռ** (), շերեփագիների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
67-76 մմ երկարությամբ խոշոր ճպուռ է։ Սև կամ երկնագույն է` բաց կանաչավուն կամ դեղնականաչավուն զարդանախշով։ Կրծքի կողքերը ունեն լայն, շեղ դասավորված բաց գույնի զոլեր, կուրծքը վերևից բաց գույնի բծերով է։ Փորիկի հատվածների բծերը կարճ են և լայն, իսկ 9-10-րդ հատվածները միացած են մեկ ամբողջական տրամակապով։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայում, Ալժիրում, դեպի արևելք՝ մինչև Ուրալ։ Կովկասում և Հարավային Կովկասում գտնվում են տեսակի արեալի ռելիկտային հատվածները։ Հայաստանում հայտնի է միայն Պարզ լճի շրջակայքից՝ Դիլիջան քաղաքի մոտ (Տավուշի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Հայաստանում հանդիպում է անտառային գոտու կանգնած ջրով ոչ մեծ ջրամբարներում։ Երկու տարվա ընաթացքում զարգանում է կանգնած ջրով ոչ մեծ ջրամբարներում։ Ձվադրում է ջրի ափամերձ շրջանում, երբեմն՝ խոնավ մամուռի մեջ։ Եվրոպայում թռիչքը դիտվում է հունիսի սկզբից մինչև հոկտեմբեր։ Հայաստանում հայտնաբերվել է օգոստոսին։

## Պահպանություն
Արեալի ռելիկտային հատվածում գտնվող ծայրահեղ հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։ Հայտնաբերման միայն մեկ նշում է հայտնի։

Թվաքանակի փոփոխության միտումները պարզված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։

Պահպանվում են «Դիլիջան» ազգային պարկում։


Aeshna cyanea-mo.jpg|Արական
Aeshna cyanea-fo.jpg|Իգական
Aeshna cyanea-fs.jpg|Էգը ձու է ածում
Aeshna cyanea Small.jpg|Թրթուր
Aeshna cyanea.webm|Կինը ուտում է կրետ, *Vespula vulgaris*


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Շերեփագիներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կրիվոշտայի փողոց (Յալթա)

**Կրիվոշտայի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է Յալթայի պարտիզանական ջոկատի հրամանատար, «Կարմիր դրոշի» շքանշանակիր Նիկոլայ Պետրովիչ Կրիվոշտայի (1917 կամ 1916-1942) պատվին։ Սկիզբ է առնում Սպենդիարյան փողոցից և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Երկարությունը 860 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Կրիվոշտայի փողոցը սկսվում է Սպենդիարյան փողոցից և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 55 շինություն։ Երկարությունը 860 մետր է։

Կրիվոշտայի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է Յալթայի պարտիզանական ջոկատի հրամանատար Նիկոլայ Պետրովիչ Կրիվոշտայի (1917 կամ 1916-1942) պատվին։ Նրա հրամանատարությամբ և անձնական մասնակցությամբ ջոկատն իրականացրել է 26 մարտական գործողություն, որոնց ընթացքում ոչնչացվել են բեռներով և զինամթերքով 18 ավտոմեքենա, 221 ֆաշիստ։ Կրիվոշտան ցուցաբերել է արիություն և խիզախություն, ինչի համար պարգևատրվել է «Կարմիր դրոշ» շքանշանով։ Զոհվել է 1942 թվականի օգոստոսի 25-ին Բասման լեռան ստորոտում, երբ նրա ջոկատը դարանակալվել է։ Նիկոլայ Պետրովիչ Կրիվոշտայի գերեզմանը գտնվում է Կերմեն բացատում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Кривошты в Ялте
*Подробная карта улица Кривошты, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта 

## Արտաքին հղումներ
*ք. Յալթա, Կրիվոշտայի փողոց 

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Ճահճային ճպուռ

**Ճահճային ճպուռ** (), իսկական ճպուռների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
32-39 մմ մարմնի երկարությամբ, փոքր չափի գեղակազմ ճպուռ է։ Մարմինը սև է` ավելի բաց գույնի նախշազարդով։ Կուրծքը վերևից ծածկված է կարմրաշագանակագույն կամ դեղնավուն բծերով։ Վերևից փորիկի հատվածների վրա կան դրանց մակերեսի մեծ մասը ծածկող կարմրավուն կամ դեղնավուն խոշոր բծեր, 7-րդ հատվածը միշտ մեծ դեղին բծով է։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայում՝ Ֆրանսիայից ու Շվեդիայից դեպի արևելք՝ մինչև Արևմտյան Սիբիր և Ալթայ։ Թուրքիայում, Կովկասում և Անդրկովկասում ներկայացված է ռելիկտային օջախներով։ Հայաստանում հայտնի է միայն Ստեփանավան քաղաքի շրջակայքից (Լոռու մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում են ճահճացած տորֆահողերում, անտառային գոտում՝ ջրամերձ բուսականությամբ ոչ մեծ լճերում։

Եվրոպայում թռչում են ապրիլի վերջից մինչև հուլիսի սկիզբ։ Հայաստանում գտնվել են հուլիսին։ Ձվադրում են՝ ձվերը ջրի մեջ նետելով։ Ջրամբարներում թրթուրը զարգանում է (մեծ մասամբ՝ ճահճացած) կանգնած ջրով ջրամբարներում, զարգացումը տևում է 2 տարի։

## Պահպանություն
Ծայրահեղ հազվագյուտ տեսակ է։ Հանդիսանում է տեսակի արեալի սահմանգծին գտնվող ռելիկտային պոպուլյացիա։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։ Ընդգրկված է Բեռնի կոնվենցիայի հավելված եկրորդում։

Հազվադեպ հանդիպող տեսակ է, հայտնի են եզակի հայտնաբերումներ։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները պարզված չեն։

Տեսակի ապրելավայրերի հիդրոլոգիական ռեժիմի փոփոխությունը պայմանավորված է ճահիճներում մելիորատիվ աշխատանքներով և տորֆի արտահանումներով։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Սևանյան գնայուկ

**Սևանյան գնայուկ** (), գնայուկ բզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
4,8-5,5 մմ մարմնի երկարությամբ, նեղ, խիստ ուռուցիկ, փայլուն, մանր մարմնով բզեզ է։ Մարմնի գունավորումը սև է՝ շատ թե քիչ է արտահայտված պղնձագույն շողողյունով։

## Տարածվածություն
Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ տեսակ։ Հայաստանում հայտնի է Սևանա լճի ափում (Շորժա գյուղի մոտակայք, քաղաք Մարտունի, քաղաք Սևան, Մասրիկ գետի գետաբերան)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է ավազոտ լողափերում՝ անմիջապես ջրագծի մոտ։ Բզեզներն ու թրթուրներն ապրում են խոնավ ավազում՝ փորելով նեղ անցքեր։ Սնվում են մանր խեցնակերպերով և նրանց դիերով։

## Պահպանություն
Փոքր արեալով տեսակ է և միոցենյան մերձափնյա ֆաունայի ռելիկտ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը և դրա փոփոխության միտումները տեղ-տեղ կայուն են և բարձր։

Վտանգման հիմնական գործոններն են լողափերի վրա ռեկրեացիոն ազդեցությունը, որը հանգնցնում է ավազի խտացմանը։ Ջրափնյա գծի կտրուկ փոփոխությունները հավանաբար, կապված են Սևանա լճի մակարդակի բարձրացմանը ուղղված միջոցառումների իրականացման հետ։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Դարիո Իվանովսկի

**Դարիո Իվանովսկի** (, ), մակեդոնացի երկար տարածության վազորդ, որը հանդես է գալիս *«AK Rabotnicki Skopje»*-ի և Մակեդոնիայի ազգային հավաքականի կազմում։

## Վազորդի կարիերա
Իվանովսկին 2016 թվականին հաղթել է Էլբասանի 3000 մետր վազքի մրցումների ժամանակ։

2017 թվականին նա հաղթել է Կոպենհագենում կայացած կիսամարաթոնում, որը Սկոպյեյի մարաթոնի մասն էր կազմում 1:11:26 ժամանակահատվածով։ 2017 թվականի ապրիլի 22-ին նա 1:10:00 ժամանակով հաղթեց Բելգրադի կիսամարաթոնում։

Նովի Սադի հանդիպման ժամանակ նա 3000 մետր հեռավորության ազգային ռեկորդ է սահմանել։

Իվանովսկին 2018 թվականին հաղթել է *IAAF* -ի աշխարհի պատանեկան փակ առաջնության 1500 մետր մրցավազքում։ 2018 թվականի ապրիլի 21-ին նա երկրորդ անգամ անընդմեջ հաղթել է Բելգրադի կիսամարաթոնում, այս անգամ գրանցելով իր նոր անձնական լավագույն ժամանակը՝ 1:08:03:

## Տես նաև
*Թեթև աթլետիկայի Մակեդոնիայի ռեկորդների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
http://skopskimaraton.com.mk/rezultati2017#3_6D48D7

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի աթլետներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի մարզիկներ
Նետիկ զինված

**Նետիկ զինված** (), նետիկների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
30-32 մմ երկարությամբ, փորիկի 1-3 և 8-րդ բաց երկնագույն, իսկ կրծքի վերին մասի, փորիկի միջին հատվածի, ինչպես նաև 1-3 և 8-10 սևաբրոնզագույն բծերով և տրամակապերով փոքր չափի բարեկազմ մարմնով ճպուռ է։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայում՝ Անգլիայից դեպի արևելք մինչև Կամչատկա, Մոնղոլիա։ Կովկասում ներկայացված է ռելիկտային պոպուլյացիաներով։ Հայաստանում հանդիպում է միայն Արփի լճի շրջակայքում (Շիրակի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում են ծածնծաղ տարածքներում, զարգանում՝ լճացած ջրերով, ափամերձ բուսականությամբ հարուստ մեզոտրոֆ ջրամբարներում։ Զարգացումը տևում է մեկ տարի։

## Պահպանություն
Ծայրահեղ հազվագյուտ տեսակ է, որի պոպուլյացիան մեկուսացած ռելիկտային է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակի փոփոխությունները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոնները հիդրոլոգիական ռեժիմի փոփոխությունն ու ճահիճների մելիորացիան է։

Պահպանվում է «Արփի» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Ծայրահեղ հազվագյուտ տեսակներ
Մորիս դը Սյուլի

**Մորիս դը Սյուլի** (, ), 1160 թվականից Փարիզի եպիսկոպոս, Փարիզի Աստվածամոր տաճարի շինարարության նախաձեռնողներից։

Մորիսը ծնվել է Սյուլի սյուր Լուար  քաղաքում, ռամիկի ընտանիքում (Օռլեանի մոտակայքում)։ 1140 թվականին  նա տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ սովորել է մի շարք գիտություններ, որոնք անհրաժեշտ էին  հոգևոր կարիերայի համար։  Շուտով նա հայտնի է դարձել որպես աստվածաբանության պրոֆեսոր և ճարտասան  քարոզիչ։ Ավելի վաղ համարվում էր, որ Մորիս դը Սյուլին հոգևոր կարիերան սկսել է  Բուրջում՝ որպես  կանոնիկոս, բայց հիմա այդ կարծիքը հերքվել է։ 1159 թվականին  Մորիսը դարձել է Փարիզի  սվագ սարկավագ, իսկ 1160 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս 7-րդի նախաձեռնությամբ նա ձեռնադրվում է որպես Փարիզի եպիսկոպոս՝ դառնալով Պյոտր Լոմբարդացու իրավահաջորդը։

Իր եպիսկոպոսության օրոք Մորիս դը Սյուլին Փարիզում հսկայածավալ շինարարական աշխատանքներ է իրականացրել։ Նոր եպիսկոպոսի առաջարկությամբ և Ֆրանսիայի թագավորի հովանավորությամբ 1163 թվականին սկսվել է Փարիզի Աստվածամոր տաճարի շինարարությունը։ Տաճարի հիմնարկեքին մասնակցել է Հռոմի պապ  Ալեքսանդր 3-րդը։  Տաճարի հիմնական շինարարությունն ավարտվել է Մորիս դը Սյուլիի կենդանության օրոք. 1185 թվականին Երուսաղեմի կաթողիկոս  Էրակլին  ժամերգություն է իրականացրել համարյա ավարտուն տաճարում։ Մորիսը վերականգնել է նաև Փարիզի սինագոգը, որը  1182 թվականին բռնագրավվել էր հրեաներից թագավոր Ֆիլիպ 2-րդ Օգոստոսի կողմից և հռչակվել էր որպես քրիստոնեական եկեղեցի (հիմա այդ տեղում գտնվում է  Փարիզի սուրբ Մարիա Մագդալենացու եկեղեցին)։ Նա վերակառուցել է նաև Եպիսկոպոսական պալատը, որտեղ  1179 թվականին տեղի է ունեցել  Ֆիլիպ 2-րդ թագադրումը՝ որպես իր հոր  իշխանակից։

Մորիս դը Սյուլին վայելել է ինչպես թագավոր Լյուդովիկոս 7-րդի, այնպես էլ նրա որդու՝ Ֆիլիպի  վստահությունը։ 1162 թվականին նա Լյուդովիկոսի 7-րդի ուղեկցել է Սեն Ժան դը լըն համայնք՝  Ֆրիդրիխ 1-ին Շիկամորուսի հետ հանդիպման, իսկ Խաչակրաց երրորդ արշավանքի ժամանակ եղել է թագավորական գանձարանի պահապաններից մեկը։

Թոմաս Բեքեթի և Անգլիայի թագավոր Հենրի 2-րդ Պլանտագենետի միջև եղած վիճաբանության ժամանակ Մորիս դը Սյուլին  անցել է առաջինի կողմը՝ Հռոմի պապ Ալեքսանդր 3-րդին  երեք նամակ ուղարկելով՝ ի պաշտպանություն Բեքեթի։ Մորիսն իր թեմում արգելել է նշել կույս Մարիամի հղիության  տոնը, սակայն  հանդես է եկել պտղի վերակենդանացման գիտության պաշտպանությամբ, որին դեմ են եղել մի շարք  հայտնի անձինք. պաշտպանելով այդ թեզը՝  նա վկայակոչել է  Սուրբ գրությունը (Հոբ 19:25-27)։

Եպիսկոպոս Մորիսը «Պատարագի կանոն» տրակտատի հեղինակն է, որը պահպանվում է Բուրջում։ Պահպանվել են նրա բազմաթիվ  քարոզները։ Նրանց մի մասը գրված է ֆրանսերեն, մի մասը՝ լատիներեն։ Ժամանակակից պատմաբանները ենթադրում են, որ լատինալեզու քարոզները եկեղեցում հրապարակման համար նախատեսված չեն, այլ գրվել են որպես  բանավեճի տրակտատներ, իսկ ֆրանսալեզու քարոզները հանդիսանում են լատինալեզու քարոզների շարադրանքը,  (քարոզները հրապարակվել են  PL, հատոր CCV, 897—914):

Թեպետ Մորիս դը Սյուլին մինչև իր մահը մնացել է Փարիզի եպիսկոպոս, իր կյանքի վերջին տարիներին նա  առանձնացել է Սեն Վիկտորի աբբայությունում, որտեղ մահացել է 1196 թվականի  սեպտեմբերի 11-ին։ Նրա իրավահաջորդը դարձել է Օդո դը Սյուլին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Կաթոլիկ հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի եպիսկոպոսներ
Ավերկինի փողոց (Յալթա)

**Ավերկինի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային զորահրամանատար, 48-րդ առանձին հեծելազորային դիվիզիայի հրամանատար գեներալ-մայոր Դմիտրի Իվանովիչ Ավերկինի (1894-1941) պատվին։ Սկիզբ է առնում բնակելի շենքերի բակերից և ավարտվում Մոշկարինի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 550 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Ավերկինի փողոցը սկսվում է բնակելի շենքերի բակերից, ընթանալով հարավարևելյան ուղղությամբ՝ 180 աստիճանով շրջադարձ է կատարում դեպի հյուսիս-արևմուտք և ավարտվում Մոշկարինի փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 34 շինություն։ Երկարությունը 550 մետր է։

Ավերկինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298609։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային զորահրամանատար, 48-րդ առանձին հեծելազորային դիվիզիայի հրամանատար գեներալ-մայոր Դմիտրի Իվանովիչ Ավերկինի (1894-1941) պատվին։ Նա կարճ ժամանակ եղել է Ղրիմի պարտիզանական 4-րդ ջոկատի հրամանատարը։ 1941 թվականի դեկտեմբերի 9-ին (այլ աղբյուրներով` 10-ին կամ 13-ին) պետական արգելոցում պարտիզանների կայանակետը ենթարկվել է հակառակորդի` ռումինական զորամիավորումների հարձակմանը։ Գեներալ Ավերկինի ճակատագիրը ստույգ հայտնի չէ, սակայն նրա մարմինը ավելի ուշ հայտնաբերվել է Ատ-Բաշ լեռից դեպի հյուսիս-արևմուտք` Բեշ-Տեկնե աղբյուրի մոտակայքում և ճանաչվել է զինվորական համազգեստով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Аверкина в Ялте
*Подробная карта улица Аверкина, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта 

## Արտաքին հղումներ
*г. Ялта, улица Аверкина 

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Արմեն Բայանդուրյան

**Արմեն Սերգոյի Բայանդուրյան** (), հայ բեմադրիչ, դերասան, արձակագիր, դրամատուրգ։ Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար (1994):

## Կենսագրություն
Արմեն Բայանդուրյանը ծնվել է 1953 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, Վրաստանի Թեթրիծղարոյի մունիցիպալիտետի Դաղեթ-Խաչեն գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը և աշխատել գյուղի ակումբում։ Այնուհետև տեղափոխվել է Թբիլիսի և պետական հայկական դրամատիկական թատրոնում աշխատել որպես դերասան։ 1992 թվականին ավարտել է ԵՊՀ հոգեբանության ֆակուլտետը, 1999 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետի հեռակա բաժինը։ Ավարտելու հետո վերադարձել է Թբիլիսի։ Շուրջ 10 թատերգությունների հեղինակ է, որոնք բեմադրվել են Թբիլիսիում, Երևանում և Վիեննայում։ 1994 թվականից ղեկավարում է Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնը։ 2004 թվականին ընտրվել է Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավոր։ Եղել է Վրաստանի հայերի փոխնախագահը, անդամակցում է Վրաստանի հայ գրողների «Վերնատուն» միությանը։

## Երկեր
### Մամուլ
* Դու միշտ կաս... (նկարչուհի Գայանե Խաչատրյանի հիշատակին)։ Կամուրջ, Թբիլիսի, Վրաստանի գրողների ստեղծագործական միություն, 2009, էջ 43-44։

## Պարգևներ
* ՀՀ «Մովսես Խորենացի» մեդալ (1999)
* Վրաստանի «Պատվո շքանշան» (2001)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ դրամագետներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Վիրահայ արձակագիրներ
Կորաբ

**Կորաբ, Կորաբի** (, ), լեռ Բալկանյան թերակղզում, գտնվում է *Ռադիկա* և *Սև Դրին* գետերի հովիտների միջև։ Նույնանուն լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթն է։

Ծովի մակերևույթից բարձր է  2764 մետր։ Սարը գտնվում է Ալբանիայի և Հյուսիսային Մակեդոնիայի սահմանին, Մավրովո ազգային  և Կորաբ-Կորտնիկ բնական պարկում և համարվում է այդ երկու երկրների ամենաբարձր կետը (ի դեպ, ամբողջ Եվրոպայում ընդամենը երկու լեռ կա, որ ամենաբարձր կետ են համարվում մեկից ավելի պետությունների համար): Երկրաբանական տեսակետից պատկանում է Շար լեռնային համակարգին; Բացի այդ, Կորաբը բարձրությամբ երրորդն է ողջ Բալկանյան թերակղզում և տասնութերորդը՝ ամբողջ Եվրոպայում։ Կազմված է կրաքարերից; Լանջերը պատված են անտառներով, որոնցում գերակշռում են կաղնին, հաճարենին, սոճին, ներառյալ բոսնիական սոճին և եվրոպական հաճարենին։ 2000 մետրից վեր բարձրության վրա տարածվում են լեռնային արոտավայրերը։

Սարն ունի 2000 մետրը գերազանցող բացարձակ բարձրությամբ տասը գագաթ՝ երկու հարևան երկրներում։ Լանջերին կան սառցադաշտային լճեր։ Ուշագրավ տեսարժան վայրերից է նաև Կորաբ ջրվեժը, որ ամենաբարձրն է Բալկաններում։

Կորաբ լեռը պատկերված է Հյուսիսային Մակեդոնիայի զինանշանի վրա։

## Տես նաև
Կորաբի ջրվեժ

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

File:MountKorab.jpg
File:Korab.jpg
File:KorabMountain2.jpg
File:Korab (detail).jpg


## Արտաքին հղումներ
* Կորաբ, Ալբանիա և մակեդոնիա
* Կորաբ սարը SummitPost-ում
* Կորաբը YouTube-ում

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր
Սիբիլլա Նորմանդացի

**Սիբիլլա Նորմանդացի** (), Շոտլանդիայի թագուհի։

Ալեքսանդր I–ի կինը։

Սիբիլլան Անգլիայի թագավոր Հենրի I–ի և վերջինիս սիրուհի Ալսեստերի լեդի Սիբիլլա Քորբեթի (ծնվ․ 1077 թ․ Ալսեստերում, Վորվիքշայրում, մահ․1157 թ․ հետո) առաջին երեխան էր։ Նրա մայրական պապիկը Ալսեստերի Ռոբերտ Քորբեթն էր՝  Քորբեթ ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Սիբիլլան ծնվել է մոտավորապես 1092 թվականին Նորմանդիայի Դոմֆրոնտ դեպարտամենտում։ Մոտավորապես 1107 թվականին Սիբիլլան ամուսնացել է Շոտլանդիայի թագավոր Ալեքսանդր I-ի հետ։ Ամուսնությունն անպտուղ էր։ Ամուսնական արարողությունը կարող է տեղի ունեցած լինել կա՛մ 1107 թվականին, կա՛մ 1114 թվականին։

Ուիլյամ Մալմեզբերիի ժամանակագրությունը քննադատել է Սիբիլլային, բայց վկայությունը հակադարձել է, որ Ալեքսանդրն ու Սիբիլլան նվիրված, բայց  անզավակ զույգ էին, և Սիբիլլան  ուշադրության արժանի աստվածավախություն է ունեցել։ Սիբիլլան մահացել է չպարզված հանգամանքներում Էյլիան նամ Բանում (Քենմոր, լոք Թեյի վրա) 1122 թվականի հուլիսին և հուղարկավորվել Դանֆերմլայն վանքում։ Ալեքսանդրը կրկին չի ամուսնացել, և Վալտեր Բոուերը գրել է, որ նա այդտեղ հիմնադրել է ավգուստինյան մենաստան ի հիշատակ Սիբիլլայի և քայլեր  ձեռնարկել նրան սրբադասելու համար։ Հուղարկավորվել է Ֆայֆի Դանֆերմլայն վանքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր
Միլկա Բաբովիչ

**Միլենա «Միլկա» Բաբովիչ** (, ), խորվաթ մարզուհի (սպրինտ և արգելավազք) և լրագրող։ Նա հաղթել է Հարավսլավիայում սպրինտի բազմաթիվ մրցումներում։ Նա  նաև մարզական լրագրողի և հեռուստատեսության խմբագրի կարիերա է արել։

## Կենսագրություն
Բաբովիչը ծնվել է Սկոպյեում, մեծացել է Սարաևո քաղաքում, ապա տեղափոխվել է Ռումա և Բելգրադ, որտեղ սովորել է դպրոցում։ Ավարտել է Զագրեբի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետը։ Սկսելով սպորտով զբաղվել Ռումում, նա մտավ Զագրեբի պատանեկան մարզական ընկերություն և սկսեց մասնակցել սպրինտի մրցումներին։ 1953 թվականից սկսած նա հաղթել է Հարավսլավիայի առաջնություններում 100 մ վազքում (մեկ անգամ), 80 մ արգելավազքում (յոթ անգամ), 4 × 100 մ փոխանցավազքում (յոթ անգամ) և 4 × 200 մ փոխանցավազքում (երկու անգամ)։ Մի քանի հարավսլավական ռեկորդներ է սահմանել սպրինտում, և երկու անգամ հաղթել է միջազգային ուսանողական մրցումներում՝ 1953 և 1957 թվականներին արգելավազքով 80 մետր հեռավորության վրա, իսկ 1954 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում նա զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը։ *Sportske novosti* թերթի քվեարկության ժամանակ նա երեք անգամ ճանաչվել է Խորվաթիայի լավագույն մարզուհի և երկու անգամ՝ Հարավսլավիայի լավագույն մարզուհի։

Նա մարզական լրագրող է աշխատել Narodni sport թերթում 1949 թվականից, իսկ 1957 թվականին տեղավորվել Զագրեբի հեռուստատեսությունում, որտեղ դարձել է առաջին մարզական խմբագիր։ Աշխատել է այդ պաշտոնում, բացառությամբ չորս տարվա ընդմիջումից, մինչև 1975 թվականը։ Նա մի քանի անգամ եղել է Խորվաթիայի լրագրողների ասոցիացիայի մարզական լրագրության բաժնի նախագահը, եղել է Հարավսլավիայի օլիմպիական կոմիտեի անդամ (երկու մանդատ) և Զագրեբ քաղաքի վեհաժողովի Գործադիր խորհրդի անդամ (մեկ մանդատ)։

Բաբովիչը 1974 թվականին Զագրեբ քաղաքից արժանացել է լրագրողների ասոցիացիայի պարգևների, իսկ 1979 թվականին պարգևատրվել է հարավսլավական եղբայրության և միասնության շքանշանով՝ արծաթե պսակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:COVID-19-ից մահացածներ
Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հեռուստալրագրողներ
Կատեգորիա:Մարզական լրագրողներ
Մարտինա Մորավցովա

**Մարտինա Մորավցովա** (, ), սլովակ լողորդուհի, Սիդնեյի 2000 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե երկակի մեդալակիր, աշխարհի և Եվրոպայի լողի առաջնությունների բազմակի մրցանակակիր։ Մասնակցել է Ամառային 5 օլիմպիական խաղերի (1992—2008)։ Մասնագիտացած է ազատ ոճի և բատերֆլայ լողաձևերում։ Հանդես է եկել «Կուպելե» () և «Դալլաս Մուստանգս» ակումբներում։

## Կյանք և գործունեություն
Մարտինա Մորավցովան ծնվել է 1976 թվականին Պյեշտյանիում։ Փոքր տարիքում սիրել է գնալ լողավազան և լողալ Վահ գետում։ Դառնալով պատանի՝ մասնակցել է Սլնավա լճում կազմակերպված զբոսանավային մրցույթին։ 1990-ական թվականներին նա տեղափոխվել է Դալլաս, Տեխասում սկսել է հաճախել Հարավային մեթոդիստական համալսարան։

Մարտինա Մորավցովայի առաջին ելույթը միջազգային մրցություններում տեղի է ունեցել 1991 թվականին, այդ ժամանակ դեռևս Չեխոսլովակիայի հավաքականում։ Մարտինան իր առաջին մեդալը ստացել է 1993 թվականին՝ նվաճելով արծաթ Շեֆիլդում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում։ Օլիմպիական խաղերում դեբյուտը կայացել է 1992 թվականին Բարսելոնայում, որտեղ հանդես է եկել անհաջող՝ չնվաճելով ոչ մի մեդալ։ Նրա գործունեության մեջ ամենահաջող Օլիմպիական խաղերը եղել են 2000 թվականի Սիդնեյինը, որտեղ նա նվաճել է երկու արծաթե մեդալ 100 մետրանոց բատերֆլայ և 200 մետրանոց ազատ ոճի լողաձևերում։

1999 թվականին Մորավցովան ճանաչվել է Ուսանողական սպորտաձևերի ազգային ասոցիացիայի տարվա լողորդուհի։

Մարտինան սովորել է Պյեշտյանիի Պիեռ դե Կուբերտենի անվան գիմնազիայում, Բրատիսլավայի տնտեսագիտական համալսարանում, Դալլասի Հարավային մեթոդիստական համալսարանում։

2003 թվականին լույս է տեսել նրա ինքնակենսագրական «Martina s rodokmeňom evy» գիրքը։

## Անձնական ռեկորդներ
* 100 մետր բատերֆլայ՝ 57.20
** կարճ տարածությունում՝ 56.55
* 100 մետր ազատ ոճով՝ 54.45
** կարճ տարածությունում՝ 52,96
* 200 մետր ազատ ոճով՝ 1:58,32
** կարճ տարածությունում՝ 1:54,74
* 100 մետր կոմպլեքս կարճ տարածությունում՝ 59,71
* 200 մետր կոմպլեքս՝ 2:14.26
** կարճ տարածությունում՝ 2:08,55

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը swimrankings.net կայքում
* 

Կատեգորիա:Սլովակ լողորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Արպադ Շտերբիկ

**Արպադ Շտերբիկ** (, ), հարավսլավացի, սերբ և իսպանացի հանդբոլիստ, հունգարական «Վեսպրեմ» ակումբի դարպասապահ։ 2013 թվականի աշխարհի չեմպիոնն և 2018 թվականի Եվրոպայի չեմպիոնն Իսպանիայի հավաքականի կազմում։

## Կարիերա

### Ակումբային
Արպադ Շտերբիկը պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է հարավսլավական ԳԿ Յուգովիչ ակումբում։ 2001 թվականին Շտերբիկը տեղափոխվել է հունգարական Վեսպրեմ ակումբ։ Վեսպրեմի կազմում Շտերբիկը դարձել է Հունգարիայի եռակի չեմպիոն։ 2004 թվականին Շտերբիկը տեղափոխվեց իսպանական Սյուդադ Ռեալ, որի կազմում հինգ անգամ նվաճեց Իսպանիայի առաջնությունը։ Արպադ Շտերբիկը 2012 թվականին տեղափոխվել է Աթլետիկո Մադրիդ։ 2012 թվականին Շտերբիկը տեղափոխվում է Բարսելոնա։ Բարսելոնայի կազմում Շտերբիկը դարձել Է Իսպանիայի կրկնակի չեմպիոն։ 2014 թվականին Արպադ Շտերբիկը տեղափոխվում է մակեդոնական ԳԿ Վարդար ակումբ։ Վարդարի կազմում Շտերբիկը երկու անգամ նվաճեց Մակեդոնիայի առաջնությունը։

### Հավաքականում
Իսպանիայի հավաքականում Արպադ Շտերբիկը մասնակցել է 68 հանդիպման։

## Ձեռքբերումներ
* Հունգարիայի չեմպիոն՝ 2002, 2003, 2004
* Հունգարիայի գավաթակիր՝ 2002, 2003, 2004
* Asobal լիգայի չեմպիոն՝ 2004 2007, 2008, 2009, 2012, 2013, 2014
* Դել Ռեյի գավաթակիր՝ 2008, 2011, 2014
* Եվրոպայի հանդբոլի ֆեդերացիայի չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2006, 2008, 2009
* Մակեդոնիայի  չեմպիոն՝ 2015, 2016
* Մակեդոնիայի գավաթակիր՝ 2015, 2016
* Liga ASOBAL MVP՝ 2006
* Liga ASOBAL Goalkeeper of the Year՝ 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
* Hungarian Handballer of the Year՝ 2002
* IHF World Player of the Year՝ 2005

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте Европейского гандбольного союза  
* http://rkvardar.mk/player/arpad-shterbik 

Կատեգորիա:Սերբ հանդբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի հանդբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Պիոների ջութակը

**«Պիոների ջութակը»** (), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որ ստեղծվել է ռեժիսոր Բորիս Սպետանցևի կողմից 1971 թվականին։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմի իրադարձություններին։ Այն պատմում է պատանի պիոների սխրանքի մասին, որը կյանքը տալիս է հանուն հայրենիքի։

Գերմանացի նվաճողների հարձակումն ուղեկցվում է Գերմանիայում մեծ ժողովրդականություն վայելող «Ա՜խ, իմ սիրելի Ավգուստին» երգի լեյտմոտիվով, որը շրթհարմոնով կատարում է նրանցից մեկը՝ գերմանացի գնդացրորդը տանկի վրա։ Նա փորձում է պատանի հայրենասերին ստիպել նվագակցել իրեն ջութակով։ Դրան ի պատասխան պատանին սկսում է նվագել «Ինտերնացիոնալը» և զոհվում՝ խոցվելով ֆաշիստի գնդացրի համազարկով։ Ֆիլմի վերջում խորհրդային պիոներները խոնարհում են իրենց գլուխներն ի հիշատակ պատանի հերոսի։

## Նախատիպ
Թեև պաշտոնապես հաստատված չէ, բայց մուլտֆիլմը հավանաբար ոգեշնչվել է  հերոս պիոներ Մուսյա Պինկենզոնի մահից, որն իր ընտանիքի հետ գնդակահարվել է գերմանացիների կողմից 1942 թվականի նոյեմբերին․ մահապատժից առաջ 11-ամյա Պինկենզոնն իր ջութակով նվագել է «Ինտերնացիոնալը», ինչի համար անմիջապես տեղում սպանվել է։

## Վերաթողարկում
2000-ական թվականներին VHS-ով թողարկվել է «Պիոներիա երկիր» հավաքածուում նույն ստուդիայի կողմից՝ «Կարմիր փողկապների արկածները», «Сказка о Мальчише-Кибальчише», «Արծվի ձագը», «Երգ պատանի թմբկահարի մասին» և «Ավրորա» մուլտֆիլմերի հետ միասին։

## Թեմատիկ ցուցադրություններ
* 2008 — ցուցադրվել է «КИНОТЕАТР.DOC» նախագծում՝ «Արխիվ։ 1960-1980-ական թվականների խորհրդային մուլտֆիլմերը Հայրենական մեծ պատերազմի մասին» սեանսում»,
* 2015 — Մայիսի կինոցուցադրություն «Нагорная» պատկերասրահում, ցուցադրության թեման՝ *Մուլտիպլիկացիան և պատերազմը, հերոս պիոներներ*, հանդիսատեսը՝ մանկապարտեզի նախապատրաստական խումբ և կրտսեր դպրոցականներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումններ
*   
* Պիոների ջութակը 

Կատեգորիա:1971 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
2027

## Իրադարձություններ
### Կանխատեսվող իրադարձություններ

* Օգոստոսի 7 - Աստերոիդ  կանցնի երկրին 388,960 կմ հեռավորության վրա։

### Առանց ամսաթվի
* Էլվիս Փրեսլիի դիահերձման զեկույցը կբացվի իր մահվանից հիսուն տարի անց։
* Շվեյցարիայում կավարտվի Երկրորդ Գոթթարդ ճանապարհի թունելի շինարարությունը, Ալպերի հիմնական անցակետը։

## Տես նաև
* 2026
* 2028

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2027