open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կլավդիոս

**Տիբերիոս Կլավդիոս Կեսար Օգոստոս Գերմանիկոս** (, ), ծնունդով՝ Տիբերիոս Կլավդիոս Դրուզոս (Tiberius Claudius Drusus), հռոմեական կայսր Հուլիոսների-Կլավդիոսների հարստությունից (41-54 թթ.), Տիբերիոս կայսեր զարմիկը և Կալիգուլայի հորեղբայրը։ 41 թ. կայսր է հռչակվել զորքի կողմից այն հանգամանքի բերումով, որ Կալիգուլայի սպանությունից հետո նա Հուլիոսների-Կլավդիոսների տոհմի միակ չափահաս շառավիղն էր։

Երիտասարդ տարիքից Կլավդիոսը քիչ էր ներգրավված հասարակական-քաղաքական գործունեության մեջ, քանի որ աչքի չէր ընկնում քաջառողջությամբ։ Ընտանիքում անգամ կասկածում էին նրա մտավոր ընդունակությունների վրա։ Բացի դրանից նա կաղում և կակազում էր։ Այդ պատճառով նրան հանգիստ թողեցին՝ թույլ տալով զբաղվել այն բանով, ինչը նրա սրտով էր։ Դրա շնորհիվ Կլավդիոսը մասնագիտացավ պատմագիտության բնագավառում՝ գրելով մի շարք աշխատություններ, այդ թվում Կարթագենի և էտրուսկների պատմության վերաբերյալ, որոնք ցավոք մեզ չեն հասել։

Հիսուն տարեկանում դառնալով կայսր՝ Կլավդիոսը լուրջ մոտեցավ իր պարտականություններին՝ ձգտելով դրանք կատարել ամենայն բարեխղճությամբ։ Նրա գլխավոր ձեռքբերումը կարելի է համարել Բրիտանիայի նվաճումը (մ.թ. 43 թ.), գործողություն, որը չէր հաջողվել անգամ Հուլիոս Կեսարին։ Բացի դրանից` Կլավդիոսի օրոք հռոմեական նահանգներ դարձան Մավրիտանիան (41–42 թթ.), Լիկիան (43 թ.) և Թրակիան (46 թ.)։ Կլավդիոսի իշխանության օրոք սկսվեց ձևավորվել կայսերական վարչական ապարատը, կայսրին կից ստեղծվեց խորհուրդ, որում պաշտոնները նա վստահեց իր ազատարձակներին։ Կլավդիոսն իրականացնում էր հռոմեական քաղաքացիության իրավունքի աստիճանական ընդլայնման քաղաքականություն, նրա օրոք հռոմեական սենատի կազմում ընդգրկվեցին գաղիացիները։ Միևնույն ժամանակ նա ուժեղացրեց վերահսկողությունը հռոմեական պրովինցիաների ֆինանսների և կուսակալների առօրյա գործունեության վրա։

Կլավդիոսը ամուսնացած էր չորս անգամ։ Երրորդ կինը՝ Մեսալինան աչքի էր ընկնում իր անառակ բարքով։ Այն բանից հետո, երբ Մեսալինան բացեիբաց ամուսնական արարողություն կատարեց հռոմեացի ազնվական ոմն Գայոս Սիլիոսի հետ, Կլավդիոսը մահապատժի ենթարկեց նրան (48 թ.)։ Արդեն մյուս տարի Կլավդիոսը ամուսնացավ իր զարմուհու՝ Ագրիպինա Կրտսերի հետ, որը կայսերական ընտանիք բերեց իր որդուն՝ Ներոնին, համոզելով կայսրին որդեգրել նրան ի վնաս սեփական որդու՝ Բրիտանիկոսի։ Ընտրելով հարմար պահը, երբ Ներոնի գահակալական իրավունքներն ապահովված էին, Ագրիպինան 54 թ. հոկտեմբերի 13-ին թունավորում է Կլավդիոսին խնջույքի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հուլիոս-Կլավդիոսների հարստություն
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Ոսկե Դարպասներ (այլ կիրառումներ)

**Ոսկե Դարպասներ** - կարող է վերաբերել՝
* Ոսկե Դարպասներ - նեղուց որը միացնում է Սան Ֆրանցիսկոն Խաղաղ Օվկիանոսին։
* Ոսկե Դարպասներ - կախովի կամուրջ է Ոսկե Դարպասներ նեղուցի վրա։
* Ոսկե դարպասներ - Վլադիմիր քաղաքի գլխավոր դարպասները։
* Ոսկե դարպասներ - Կիև քաղաքային դարպասների վերակազմությունը։
* Ոսկե դարպասներ - Կոստանդնուպոլիս քաղաքի գլխավոր դարպասները։
* Ոսկե Դարպասներ - Ղրիմում ափամերձ ժայռ։
Մեգա

**Մեգա**-ն ( -«շատ» ) (հայերեն նշանակումը՝ Մ, միջազգային նշանակումը՝ M) տասնորդական նախածանց է, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 106(1 000 000) անգամ։

Օրինակ՝

::1 մեգահերց = 1 000 000 հերց

կամ կրճատ գրելաձևով՝

::1 ՄՀց = 1 000 000 Հց

## Մեգան որպես երկուական նախածանց

Թվային տեխնոլոգիաների հետ կապված բնագավառներում հաճախ մեծությունները պատիկ են լինում եկուսի որևէ աստիճանի, և այդ պատճառով հաճախ այդ բնագավառներում մեգաբայթ ասելով նկատի են ունենում ոչ թե 106 բայթ, այլ՝ 1024*1024 (220)։ Շփոթություններից խուսափելու նպատակով 1999 թ․ Միջազգային էլեկտրոտեխնիկական կոմիտեն նոր ստանդարտ մտցրեց, որը սահմանում է նոր նախածանց՝ մեբի, որն արդեն մեծացնում է մեծությունը 220-ով և ոչ թէ միլիոնով։ Չնայած ստանդարտին՝ լայնորեն տարածված է, որ 1 մեգաբայթ=220 բայթ։

## Տես նաև
* Միլիոն
*Տասնորդական նախածանցներ
*Մեբի

## Ծանոթություն

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Գիգա

**Գիգա**-ն ( -«հսկա» ) (հայերեն նշանակումը՝ Գ, միջազգային նշանակումը՝ G) տասնորդական նախածանց է, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 109(1 000 000 000) անգամ։

Օրինակ՝

::1 գիգահերց = 109 հերց

կամ կրճատ գրելաձևով՝

::1 ԳՀց = 109 Հց

## Գիգան որպես երկուական նախածանց

Թվային տեխնոլոգիաների հետ կապված բնագավառներում հաճախ մեծությունները պատիկ են լինում եկուսի որևէ աստիճանի, և այդ պատճառով հաճախ այդ բնագավառներում գիգաբայթ ասելով նկատի են ունենում ոչ թե 109 բայթ, այլ՝ 10243 (230)։ Շփոթություններից խուսափելու նպատակով 1999 թ․ Միջազգային էլեկտրոտեխնիկական կոմիտեն նոր ստանդարտ մտցրեց, որը սահմանում է նոր նախածանց՝ գիբի, որն արդեն մեծացնում է մեծությունը 230-ով և ոչ թէ 109-ով։ Չնայած ստանդարտին՝ լայնորեն տարածված է, որ 1 գիգաբայթ=230 բայթ։

## Տես նաև
* Տասնորդական նախածանցներ
* Գիբի

## Ծանոթություն

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Կիլո

**Կիլո** ( – «հազար», հայերեն նշանակումը՝ կ, միջազգային նշանակումը՝ k), տասնորդական նախածանց, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 103 (1000) անգամ։

Օրինակ՝

* 1 կիլոգրամ (1 կգ) — 1000 գրամ
* 1 կիլոմետր (1 կմ) — 1000 մետր
* 1 կիլովատտ (1 կՎտ) — 1000 վատտ
* 1 կիլոջոուլ (1 կՋ) — 1000 ջոուլ
* 1 կիլոֆլոպս — 1000 ֆլոպս

## Կիլոն որպես [[երկուական նախածանց]]

Թվային տեխնոլոգիաների հետ կապված բնագավառներում հաճախ մեծությունները պատիկ են լինում երկուսի որևէ աստիճանի, և այդ պատճառով հաճախ այդ բնագավառներում կիլոբայթ ասելով նկատի են ունենում ոչ թե 1000 բայթ, այլ՝ 1024 (1024=210)։ Շփոթություններից խուսափելու նպատակով 1999 թ․ Միջազգային էլեկտրոտեխնիկական կոմիտեն նոր ստանդարտ մտցրեց, որը սահմանում է նոր նախածանց՝ կիբի, որն արդեն մեծացնում է մեծությունը 1024-ով և ոչ թե հազարով։ Չնայած ստանդարտին՝ լայնորեն տարածված է, որ կիլոբայթը=1024բայթ։

## Տես նաև
*Տասնորդական նախածանցներ
*Կիբի

## Ծանոթություն

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Տերա

**Տերա**-ն ( -«հրեշ» ) (հայերեն նշանակումը՝ Տ, միջազգային նշանակումը՝ T) տասնորդական նախածանց է, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 1012(1 000 000 000 000) անգամ։

Օրինակ՝

::1 տերահերց = 1012 Հերց

կամ կրճատ գրելաձևով՝

::1 ՏՀց = 1012 Հց

## Տերան որպես երկուական նախածանց

Թվային տեխնոլոգիաների հետ կապված բնագավառներում հաճախ մեծությունները պատիկ են լինում եկուսի որևէ աստիճանի, և այդ պատճառով հաճախ այդ բնագավառներում տերաբայթ ասելով նկատի են ունենում ոչ թե 1012 բայթ, այլ՝ 240 (10244)։ Շփոթություններից խուսափելու նպատակով 1999 թ․ Միջազգային էլեկտրոտեխնիկական կոմիտեն նոր ստանդարտ մտցրեց, որը սահմանում է նոր նախածանց՝ տեբի, որն արդեն մեծացնում է մեծությունը 240-ով և ոչ թէ 1012-ով։ Չնայած ստանդարտին՝ լայնորեն տարածված է, որ 1 տերաբայթ=240 բայթ։

## Տես նաև
*Տասնորդական նախածանցներ
*Տեբի

## Ծանոթություն

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Պետա

**Պետա** ( - «պենտե»՝ հինգ) (հայերեն նշանակումը՝ Պ, միջազգային նշանակումը՝ P), տասնորդական նախածանց, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 1015(1 000 000 000 000 000) անգամ։

Օրինակ՝

::1 պետաջոուլ = 1015 ջոուլ

կամ կրճատ գրելաձևով՝

::1 ՊՋ = 1015 Ջ

## Պետան որպես [[երկուական նախածանց]]

Թվային տեխնոլոգիաների հետ կապված բնագավառներում հաճախ մեծությունները պատիկ են լինում եկուսի որևէ աստիճանի, և այդ պատճառով հաճախ այդ բնագավառներում պետաբայթ ասելով նկատի են ունենում ոչ թե 1015 բայթ, այլ՝ 250 (10245)։ Շփոթություններից խուսափելու նպատակով 1999 թ․ Միջազգային էլեկտրոտեխնիկական կոմիտեն նոր ստանդարտ մտցրեց, որը սահմանում է նոր նախածանց՝ պեբի, որն արդեն մեծացնում է մեծությունը 250-ով և ոչ թէ 1015-ով։ Չնայած ստանդարտին՝ լայնորեն տարածված է, որ 1 պետաբայթ=250 բայթ։

## Տես նաև
* Տասնորդական նախածանցներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տասնորդական նախածանցներ
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Սանտյագո Բերնաբեու մարզադաշտ

**Սանտյագո Բերնաբեու մարզադաշտ** (), ֆուտբոլային մարզադաշտ Իսպանիայի Մադրիդ քաղաքում։ Ռեալ Մադրիդ ՖԱ-ի տան դաշտն է։ Երբեմն այստեղ անցնում են Իսպանիայի հավաքականի խաղերը։

Մարզադաշտը անվանվել է ի պատիվ 1943-1975 թթ. Ռեալի նախագահ Սանտիագո Բերնաբեուի, որը եղել է մարզադաշտի կառուցման հիմնական «մեղավորը»։ Շինարարությունը տևել է 3 տարի։ Բացման խաղը եղավ պորտուգալական Բելենենսեշի դեմ ընկերական խաղը, որը տեղի ունեցավ 1947 թ. դեկտեմբերի 14-ին, որն ավարտվեց դաշտի տերերի հաղթանակով 3:1 հաշվով։ 1950-ական թվականներին Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթում Ռեալի վստահ ելույթների շնորհիվ ակումբի շահույթը մեծացավ, ինչը հնարավորություն տվեց նոր մարզադաշտի նստատեղերի ավելացմանը, որի շինությունը հայտնի էր սպիտակ աշտարակներով, մինչև 125 000 նստատեղ։ 1955 թ. մարզադաշտը վերանվանվեց Սանտիագո Բերնաբեու, իսկ 1957 թ. Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակչում առաջին անգամ վառվեցին ստադիոնի լույսերը։ 1978 թ. մահացած Սանտիագո Բերնաբեուն նոր մարզադաշտի կառուցումը ցանկանում էր տեղափոխել Մադրիդի հյուսիս, սակայն իր ծրագիրը չհասցրեց իրականացնել։ 1982 թ. աշխարհի առաջնության ժամանակ մարզադաշտը վերակառուցվեց։ Այս ժամանակ արդեն կար 32 000 նստատեղ և 60 000 հանդիսականի համար նախատեսված կանգնելու տեղեր։ Ընդհանուր առմամբ խմբային փուլի 3 խաղերին և եզրափակիչ խաղին մարզադաշտը հյուրընկալեց 345 000 հանդիսականի։ Տասը տարի անց վերանորոգումը շարունակվեց. կառուցվեց մարզադաշտի տրիբունայի երրորդ յառուսը։ Նստատեղերի քանակը 65 000-ից հասավ 105 000-ի։ Հերթական վերակառուցումից հետո նստատեղերի քանակը նվազեց հասնելով 74 871-ի։ Մարզադաշտում կայացել է 1964 թվականի Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչը, 2010 թ. Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչը։ 2007 թ. նոյեմբերի 14-ին ՈւԵՖԱ-ն Բերնաբեուին շնորհեց էլիտար ֆուտբոլային մարզադաշտի կարգավիճակ։

## Մարզադաշտի համայնապատկեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Իսպանիայում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունն ընդունած մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Մադրիդի սպորտային կառույցներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ
Զետտա

**զետտա**-ն ( -«յոթ») (հայերեն նշանակումը՝ Զ, միջազգային նշանակումը՝ Z) տասնորդական նախածանց է, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 1021(1 000 000 000 000 000 000 000) անգամ։

Օրինակ՝

::1 զետտաջոուլ = 1021 գոուլ

կամ կրճատ գրելաձևով՝

::1 ԶՋ = 1021 Ջ

## Տես նաև
*Տասնորդական նախածանցներ
*Զեբի

Մինչև ստանդարտի ընդունվելը օգտագործվել է նաև հեպտա նախածանցը, որը հիմա չի օգտագործվում։

## Ծանոթություն

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Յոտտա

**Յոտտա**-ն ( -«ութ» ) (հայերեն նշանակումը՝ Յ, միջազգային նշանակումը՝ Y) տասնորդական նախածանց է, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 1024(1 000 000 000 000 000 000 000 000) անգամ։

Օրինակ՝

::1 յոտտավատտ = 1024 վատտ

կամ կրճատ գրելաձևով՝

::1 ՅՎտ = 1024 Վտ

## Տես նաև
* Տասնորդական նախածանցներ
* յոբի

## Ծանոթություն

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Ատտո

**Ատտո**-ն ( - «տասնութ») (հայերեն նշանակումը՝ ա, միջազգային նշանակումը՝ a) տասնորդական նախածանց է, որը փոքրացնում է ֆիզիկական մեծությունը 1018(1 000 000 000 000 000 000) անգամ, կամ, որ նույնն է, բազմապատկում է 10−18(0.000 000 000 000 000 001) արտադրիչով։

Օրինակ՝

::1 ատտովայրկյան = 10-18 վայրկյան

կամ կրճատ գրելաձևով՝

::1 ավ = 10-21 վ

## Տես նաև
* Տասնորդական նախածանցներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Ֆեմտո

**Ֆեմտո**-ն ( - «տասնհինգ») (հայերեն նշանակումը՝ ֆ, միջազգային նշանակումը՝ f) տասնորդական նախածանց է, որը փոքրացնում է ֆիզիկական մեծությունը 1015(1 000 000 000 000 000) անգամ, կամ, որ նույնն է, բազմապատկում է 10−15(0.000 000 000 000 001) արտադրիչով։

Օրինակ՝

::1 ֆեմտովայրկյան = 10-15 վայրկյան

կամ կրճատ գրելաձևով՝

::1 ֆվ = 10-15 վ

## Տես նաև
*Տասնորդական նախածանցներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Օնի շրջան

**Օնի շրջան** (), 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Ռաչա-Լեչխումի և Քվեմո-Սվանեթի երկրամասի (մխարեի) կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Օն քաղաքն է։ 2018 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 5.883, , որը զգալիորեն զիջում է 2014 թվականի ցուցանիշին՝ 8,1 հազար։ Բնակիչների 99,07%-ը կազմել են վրացիները, 0,36%-ը՝ օսերը, 0,20%-ը՝ հրեաները, 0,10%-ը՝ հայերը, նույնքան էլ ռուսները (2014 թ. տվյալներով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օնի շրջան
Ամբրոլաուրի շրջան

**Ամբրոլաուրի շրջան** (), 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ երկրամասի կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Ամբրոլաուր քաղաքն է։

Կատեգորիա:Ամբրոլաուրի շրջան
Լենտեխի շրջան

**Լենտեխի շրջան** (), 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Ռաճա-Լեչխումի և Քվեմո-Սվանեթի երկրամասի (մխարեի) կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Լենտեխ քաղաքն է։ Ներքին Սվանեթ պատմական շրջան։

Կատեգորիա:Լենտեխի շրջան
Ցագերի շրջան

**Ցագերի շրջան** () 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Ռաչա-Լեչխումի և Քվեմո-Սվանեթի երկրամասի (մխարեյի) կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Ցագեր քաղաքն է։ Լեչխումի պատմական շրջան։

Կատեգորիա:Ցագերի շրջան
Լանչխութի շրջան

**Լանչխութի շրջան** () երկրորդ մակարդակի վարչական միավոր Վրաստանում։ Մտնում է Գուրիայի մարզի մեջ։

## Պատմություն
Շրջանի տարածքը ժամանակին եղել է Գուրիայի իշխանության մասը։ 1810 թվականին վերջինիս կազմում անցել է Ռուսական կայսրությանը։

1840 թվականին կազմվում է Գուրիայի գավառը՝ Օզուրգեթ կենտրոնով։ Այն մտնում էր Վրացա-Իմերեթական նահանգ նահանգի մեջ։ 1846 թվականին նահանգը լուծարվում է երկու մասի՝ Թիֆլիսի և Քութայիսի։ Վերջինիս կազմում էլ հայտնվում է Գուրիայի գավառը։

1918-1921 թվականներին Լանչխութը Գուրիայի գավառի մյուս շրջանների հետ եղել է Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության մասը։

Վրացական ԽՍՀ (1921-1990) կազմում Գուրիայի գավառը պահպանվում է, ապա 1930 թվականից բաժանվում 3 շրջանի։

1995 թվականին 3 շրջանները միավորվում են Գուրիայի մարզի մեջ ()։ 2006 թվականին Լանչխութի շրջանն անվանափոխվում է որպես «Լանչխութի մունիցիպալիտետ»

## Վարչական բաժանում
Վարչական կենտրոնը Լանչխութ քաղաքն է։ Շրջանը բաժանված է 16 սակրեբուլոյի, որոնցից 15-ը գյուղական են։ Վերջիններիս մեջ միավորված է 55 գյուղ՝

* Ախալոսփել
* Արչեուլ
* Ացանա
* Բաղլեբ
* Գագուր
* Գոմախուր
* Գուլիան
* Գվիմրալաուր
* Գրիգոլեթ
* Էծեր
* Լաշիսղելե
* Լեսա
* Խաջալիա
* Խիդմաղալա
* Խորեթ
* Ծղալծմինդա
* Կոկաթ
* Կոնճկաթ
* Ղելա
* Ղռմաղելե
* Ճալա
* Ճանճաթ
* Ճինաթ
* Ճղոնագորա
* Մամաթ
* Մաչխվարեթ
* Մոյեդան
* Ներքին Ակեթ
* Ներքին Շուխութ
* Ներքին Չիբաթ
* Նիգոյիթ
* Նիգվզիան
* Նինոշվիլի
* Շաթիր
* Չանչեթ
* Չոլաբարգ
* Չոչխաթ
* Չքուն
* Ջապանա
* Ջիխանջիր
* Ջունեծեր
* Ջունմերե
* Ջուրուղվեթ
* Սուփսա
* Տաբանաթ
* Տելման
* Վերին Ակեթ
* Վերին Շուխութ
* Վերին Չիբաթ
* Ցացխվիան
* Քվեդա Մամաթ
* Քվիան
* Օմփարեթ
* Օկվանե
* Օրագվե

## Բնակչություն
2014 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի ապրում էր 38 600 մարդ.

2002 մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը ավելին էր՝ 40 507 մարդ։ Բնակչությունը նվազել էր արդեն 2014 թվականի 31 486 մարդ։
[մինի|Ճամփաբաժան [Սուփսա (Լանչխութի շրջան)|Սուփսա գյուղի մոտ]]

## Տրանսպորտ
[մինի|տեսարան [Լանչխութ քաղաքից]]
Շրջանով անցնում են տեղական և միջպետական նշանակության ավտոխճուղիներ։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։

Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։

## Տնտեսություն
Լանչխութի շրջանը գտնվում է Սև ծովի ափին և աչքի է ընկնում մեղմ կլիմայով։ Այստեղ բնակչության հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն է՝ երկրագործություն, անասնապահություն և այգեգործություն։

Քաղաքային տնտեսությունը հիմնականնում կենտրոնացած է շրջկենտրոն Լանչխութում։

Շրջանում որոշ չափով զարգացած է զբոսաշրջությունը։ Տեսարժան վայրերից են Ջիխեթը, Օքոնի վանքը, Սուրբ Գեորգի և Սուրբ Փրկիչ եկեղեցիները և այլն։ Ամռանը շատերը հանգստանում են Սև ծովի ափին գտնվող բնակավայրերում ու լողափներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լանչխութի շրջան
Գուրգեն Խանջյան

**Գուրգեն Վազգենի Խանջյան** (), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Երևանում։ Ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1987 թվականին «Պիոներ» (այժմ՝ «Աղբյուր») ամսագրում։

Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են ռուսերեն, անգլերեն, պարսկերեն, վրացերեն, ռումիներեն։ Արժանացել է «Ոսկե եղեգն» պետական, ՀԳՄ երկու՝ արձակի և դրամատուրգիայի, «Նարցիս» ամսագրի ամենամյա մրցանակներին։ 2011 թ. սեպտեմբերի 3-ին Հայաստանի Հանրապետության անկախության 20-րդ տարեդարձի առթիվ, արվեստի և մշակույթի բնագավառներում ունեցած ստեղծագործական ակնառու նվաճումների համար պարգևատրվել է Մովսես Խորենացու մեդալով։

## Երկերի մատենագիտություն
* Հիվանդանոց (վեպ), Երևան, 1994, 316 էջ։
*Շարժասանդուղք (պատմվածքներ), Երևան, 1994, 218 էջ։
* Ստվերներ խամաճիկների փողոցում (պատմվածքներ, վիպակ, պիեսներ), Երևան, 1998, 180 էջ։
* Սպանել փրկչին (վիպակներ և պիեսներ), Երևան, 2001, 318 էջ։
* Նստիր Ա գնացքը, Երևան, 2002, 294 էջ։
* Մարդկանց տուն ուղարկիր (կոլաժներ, էսսեներ, վիպակ, պիեսներ), Երևան, 2004, 192 էջ։
* Լուր չկա (վեպ), Երևան, 2006, 168 էջ։
* Թատրոն 301 (պիեսներ), Երևան, 2008, 496 էջ։
* Թատրոն 301 (պիեսներ), Երևան, 2009, 496 էջ։
* Նամակներ ընթացքից (պատմվածք, էսսե, կոլաժ), Երևան, 2009, 272 էջ։
* Ենոքի աչքը (վեպ), Երևան, 2011, 282 էջ։
* Հիվանդանոց (վեպ), Երևան, 2011, 209 էջ։
* Արտավազդ-Շիդար (պիեսներ), Երևան, 2015, 672 էջ։
* Մատնագիր (կենսագրությունն ըստ ենթագիտակցության), Երևան, 2015, 144 էջ։
* Լուր չկա (վեպ), Երևան, 2016, 204 էջ։
* Տուր ձեռքդ, պստլո (վեպ), Երևան, 2017, 328 էջ։

## Թարգմանությունները (ռուսերենից)
* Կենձաբուրո Օէ, պատմվածքների ժողովածու, 1998

## Բեմադրված պիեսները
* Երևանի դրամատիկական թատրոն («Բարև, սրիկաներ», «Վեցերորդ պատվիրան»)
* Երևանի կոմեդիայի թատրոն («Ինձնից պրծում չկա», «Էսպես մինչև երբ»)
* Թբիլիսիում («Գերեզմանատան երգչախումբ», «Ավերակների պահակները»)
* Վանաձորում («Բոլերո»)
* Ստեփանակերտում («Բոլերո», «Ավերակների պահակները»)
* Լոս Անջելեսում («Ավերակների պահակները»)
* Հալեպում («Տիգրան Մեծ»)
* Շրջիկ թատրոններում («Բարի գալուստ», «Աթոռակռիվ»)
* Հեռուստատեսությամբ («Երևանյան հիվանդությամբ», «Լաբիրինթոս»)
* Ռադիոյով («Գերեզմանատան երգչախումբ»)
* Նրա սցենարով բեմադրվել է 1996 թվականի Հանրային հեռուստատեսության տարեմուտի հանդեսի մանրապատումներ («Ազատ շուկա», «Ազատ շուկա-2»)

## Գ. Խանջյանի սցենարով ֆիլմեր
* Լռության սիմֆոնիա (ռեժիսոր՝ Վիգեն Չալդրանյան)
* Մաեստրո
* ԱՄՆ-ում պատրաստվում է նկարահանման «Գոռ իշխան» ֆիլմը

## Խմբագրած պարբերականներ
* Հորիզոն
* Սատիրիկոն
* Գրեթերթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրանիշ
* zarkfoundation.com
* Ուր նայում ես՝ երկրի կործանման կադրերը գալիս խփում են դեմքիդ
* Համբերություն քեզ, մարդ ջան...

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Հոշիմին

**Հոշիմին, Սաիգոն** (, Sài Gòn), քաղաք Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետության հարավում, երկրի խոշորագույն քաղաքը (բնակչությունը կազմում է շուրջ 7,1 միլիոն մարդ)։

1887-1901 թվականներին եղել է Ֆրանսիական Հնդկաչինի մայրաքաղաքը, 1955-1975 թվականներին՝ Հարավային Վիետնամի մայրաքաղաքը։

## Անվանում
Սկզբում կոչվել է *Պրեյ Նոկոր* և եղել է հետանգկորյան ժամանակաշրջանի Կամբոջայի ամենամեծ նավահանգիստը։ Այդ շրջանը վիետնամցիների կողմից գրավվելուց հետո մինչև 1975 թվականը կրել է *Սայգոն* անվանումը (վիետ.՝ *Sài Gòn*)։ Անվանափոխվել է ի պատիվ առաջին նախագահ Հո Շի Մինի։

## Աշխարհագրություն
Հոշիմինը տեղակայված է Վիետնամի հարավում։ Գտնվում է մայրաքաղաք Հանոյից 1719 կմ հարավ։ Քաղաքի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 19 մ է։ Հոշիմինի հրապարակի տարածքը կազմում է 2096 կմ2։ Հոշիմինի կենտրոնով է անցնում Սայգոն գետը։

## Ճարտարապետություն
Հոշիմինը բուռն կերպով զարգանում է. այս քաղաքում են կառուցվել Վիետնամի առաջին երկնաքերները։ Հայտնի երկնաքերներ են՝ Bitexco աշտարակ (262 մ), Vietcombank Tower (206 մ), Saigon One Tower (195 մ), Sabeco World Trade Center (170 մ), Saigon Times Square (164 մ), Petroland Tower (155 մ), Dragon City (153 մ), The Everich II (152 մ), BIDV Tower (152 մ), Kenton Plaza (150 մ), Saigon Trade Center (145 մ), Cantavil Premier (144 մ), Cinco Tower (138 մ), Saigon Pearl (135 մ), Sunrise City (131 մ), Lim Tower (125 մ), Hung Vuong Plaza (120 մ), City Garden (120 մ), Vincom Center (115 մ), Diamond Island (113 մ), Richland Emerald (112 մ), The Everich I (112 մ), Thuan Kieu Plaza (110 մ), The Vista Towers (110 մ), Kumho Asiana Plaza (110 մ), The Flemington (106 մ), Saigon Centre (106 մ), The Manor Officetel (106 մ), Sailing Tower (105 մ), The Manor Residential (103 մ), Fico Tower (102 մ), Centec Tower (101 մ)։


File:Bitexco Financial Tower 20022012 cropped.JPG|Bitexco Financial Tower
File:Saigon M&C.JPG|Saigon One Tower 
File:Saigon Centre 1.JPG|Saigon Centre
File:Saigon Trade Center 21112013.JPG|Saigon Trade Center
File:Sun Wah Tower, Ciudad Ho Chi Minh, Vietnam, 2013-08-14, DD 01.JPG|Sun Wah Tower
File:Saigon Times Square.JPG|Saigon Times Square


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հոշիմին քաղաքի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Վիետնամի քաղաքներ
Թանկա

**Թանկա** կամ **թանքա**, ճապոնական պոեզիայի հնագույն ժանր՝ 31 վանկերից կազմված (5-7-5-7-7) անհանգ հնգատող։

Ավանդական մոտիվներն են սերը, բաժանումը, ուղևորությունները, տարվա եղանակները և այլն։ Թանկան առատ է տրոպի տեսակներով, բառախաղերով, հաճախ է ստեղծում իմաստային երկրորդ շերտ։

Ամենավաղ թանկաները գրի են առնվել 8-րդ դարում. ժանրը ծաղկում է ապրել 10-13-րդ դարերում՝ կապված ճապոնական պոեզիայի արքունական գերատեսչության գործունեության, պոետական մրցույթների անցկացման և պոետական պաշտոնական հատընտիրներ կազմելու հետ։

Նոր աշխուժություն է սկսվում 19-20-րդ դարերում, երբ թանկաները լցվում են սոցիալական մոտիվներով (Իսիքավա Թաքուբոքու)։

Թանկայի հիմնական միտքը կենտրոնացված է առաջին երեք, ամփոփումը՝ վերջին երկու տողերում։ Թանկայի հնգատողը և հոքուի եռատողը ճապոնական պոեզիայի ավանդական երկու ուղղությունն են («Դենտոսի»)։ Երրորդ ուղղությունը («Գենդայսի») ժամանակակից ոտանավորն է։ Թանկա գրող պոետը կոչվում է կեձին, հոքու գրողը՝ խայձին, իսկ ժամանակակից գրողը՝ սիձին։ Ճապոնական թանկաները հայտնի են աշխարհին որպես պոետական արտակարգ նրբագեղության և հակիրճ, լակոնիկ ձևի բանաստեղծություններ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր
Հանոյ

**Հանոյ** (, բառացի՝ «քաղաք գետերի միջև» կամ «գետերով շրջապատված (տեղ)»), Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետության մայրաքաղաք։ Երկրի՝ բնակչության քանակով երկրորդ քաղաքն է։ Հանոյը Վիետնամի քաղաքական, կրթական ու մշակութային կենտրոնն է ու արդյունաբերական նշանակության երկրորդ քաղաքը (Հոշիմինից հետո)։ 1902-1953 թվականներին եղել է Ֆրանսիական Հնդկաչինի մայրաքաղաքը, 1954-1976 թվականներին՝ Վիետնամի Դեմոկրատական Հանրապետության (Հյուսիսային Վիետնամ) մայրաքաղաքը։

Հանոյը տեղակայված է Հոնգհա գետի ափին։ Բնակչությունը՝ ։

2008 թվականի օգոստոսի 1-ին Հանոյի տարածքը մեծացվել է ավելի քան երեք անգամ, որովհետև քաղաքին են միացվել նրան հարող պրովինցիաներն ու շրջանները։ Ներկայում Վիետնամի մայրաքաղաքի տարածքը կազմում է 3 345 կմ²։ Հանոյը աշխարհի՝ տարածքով ամենամեծ 17 մայրաքաղաքներից մեկն է։

## Անվանում
Հավանաբար հիմնադրվել է 5-րդ դարում։ 9-11-րդ դարերում կոչվել է Դալյա, 11-19-րդ դարերում՝ Տհան գլաունգ (բառացի՝ «սավառնող վիշապի քաղաք»), նաև Դոնգկիլ (բառացի՝ «արևելյան մայրաքաղաք»)։ «Հանոյ» անվանումը գործածության մեջ է մտել 20-րդ դարի սահմանագծում․ այն արտացոլում է քաղաքի դիրքը Հոնգհա և Տո Լիտ գետերի միջև և նշանակում է «Միջագետք» (հա ― «գետ», նոյ ― «ներսում», այսինքն՝ բառացի «գետի ներսում»)։

## Քույր-քաղաքներ

### Գործընկեր քաղաքներ
*  Մինսկ, Բելառուս (2008)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հանոյ քաղաքի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:1010 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վիետնամի քաղաքներ
Կամա

**Կամա**, գետ Ռուսաստանի եվրոպական մասում, Վոլգայի ձախ՝ ամենամեծ վտակը (թափվում է Կույբիշևի ջրամբարը)։

## Անվանումը
Անվանումը (ռուսերեն՝ **Ка́ма**) առաջացել է ուդմուրտերեն **կամ** «գետ, հոսանք» բառից։

## Պատմություն
Սկիզբ է առնում Վերին Կամայի բարձրավայրի կենտրոնական մասից։ Երկարությունը 1805կմ է, նավարկելի է 966կմ (մինչև Կերչևսկի ավանը)։ Կամայի վրա կառուցվել են Կամայի, Վոտկինսկի, Նիժնեկամսկի ՀԷԿ-երը։

## Աշխարհագրություն
Կամա գետը սկիզբ է առնում Վերխնեկամենսկայա բարձունքից և թափվում է Կույբիշևսկի ջրամբար։ Գետը պատկանում է Կասպից ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 331 մ բարձրության վրա։

### Մոտ քաղաքներ
Կամայի ափին են Սոլիկամսկ, Բերեզնիկի, Պերմ, Կրասնոկամսկ, Սարապուլ, Չիստոպոլ քաղաքները։

## Հիդրոգրաֆիա
Կամա գետի երկարությունը կազմում է 1805 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 507000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 4100 մ3։

## Վտակներ
Կամա գետի վտակներն են ձախից՝ Հարավային Կելտմա, Վիշերան Կոլվայի հետ, Չուսովայան Սիլվայի հետ, Բելայան Ուֆայի հետ, Իկ, Զայ, Շեշմա, Մենզելյա, աջից՝ Կոսա, Օբվա, Վյատկա, Տոյմա, Մյոշա գետերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վոլգա գետի վտակներ
Չոխատաուրի շրջան

**Չոխատաուրիի շրջան** (), 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Գուրիայի մարզի կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Չոխատաուր ավանն է։

## Պատմություն
Շրջանի տարածքը ժամանակին եղել է Գուրիայի իշխանության մասը։ 1810 թվականին վերջինիս կազմում անցել է Ռուսական կայսրությանը։

1840 թվականին կազմվում է Գուրիայի գավառը՝ Օզուրգեթ կենտրոնով։ Այն մտնում էր Վրացա-Իմերեթական նահանգ նահանգի մեջ։ 1846 թվականին նահանգը լուծարվում է երկու մասի՝ Թիֆլիսի և Քութայիսի։ Վերջինիս կազմում էլ հայտնվում է Գուրիայի գավառը։

1918-1921 թվականներին Չոխատաուրը Գուրիայի գավառի մյուս շրջանների հետ եղել է Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության մասը։

Վրացական ԽՍՀ (1921-1990) կազմում Գուրիայի գավառը պահպանվում է, ապա 1930 թվականից բաժանվում 3 շրջանի։ 1962 թվականին շրջանը լուծարվում է, իսկ տարածքը մտցվում Մախարաձեի շրջանի մեջ (այժմ՝ Օզուրգեթի շրջան)։ 1963 թվականի նոյեմբերի 23-ին Չոխատաուրի շրջանը վերականգնվում է։

1995 թվականին 3 շրջանները միավորվում են Գուրիայի մարզի մեջ ()։ 2006 թվականին Օզգուրեթի շրջանն անվանափոխվում է որպես «Չոխատաուրի մունիցիպալիտետ»։

## Վարչական բաժանում
Վարչական կենտրոնը Չոխատաուր ավանն է։ Շրջանը բաժանված է 23 սակրեբուլոյի, որոնցից 1-ը ավանային է (ներառում է Չոխատաուր ավանը)։ Շրջանի 61 գյուղերը միավորված են 17 համայնական և 5 գյուղական սակրեբուլոների մեջ։ Դրանք են՝

* Ախալշեն
* Ամաղլեբա
* Բասիլեթ
* Բժոլիեթ
* Բուկիսցիխե
* Բուկնար
* Բուռնաթ
* Բուքսիեթ
* Գաղմա Դոբիրո
* Գամողմա Դոբիրո
* Գանթիադ
* Գոգոլեսուբան
* Գոգոուր
* Գորաբերեժոուլ
* Գութուր
* Գուրիստղե
* Դաբլացիխե
* Զենոբան
* Զոմլեթ
* Զոտ
* Թավպանտա
* Թխիլագան
* Իանեուլ
* Ինտաբուեթ
* Խև
* Խիդիսթավ
* Ծիթելգորա
* Ծիփնագվարա
* Ծիփնար
* Կալագոն
* Կոխնար
* Ճալա Քադաուր
* Ճաճիեթ
* Մամուլար
* Մեծիեթ
* Միջին Ամաղլեբա
* Միջին Փարցխմա
* Միջին Սուրեբ
* Նաբեղլավ
* Նակեդուլ
* Ներքին Էրկեթ
* Ներքին Խեթ
* Ներքին Օնճիքեթ
* Շվելաուր-Ցիցիբաուր
* Շուբան
* Չակիտաուր
* Չոմեթ
* Չխակոուրա
* Ջվարցխա
* Սաղվավիստղե
* Սամեբա
* Վազիան
* Վան
* Վերին Էրկեթ
* Վերին Սուրեբ
* Վերին Փարցխմա
* Վերին Օնճիքեթ
* Տոբախչա-Թավսուրեբ
* Քվաբղա
* Քվենոբան

## Բնակչություն
մինի|Չոխատաուրի սուրբ Աննա և Հովակիմ եկեղեցի
2002 մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը ավելին էր՝ 24 090 մարդ։ Բնակչությունը նվազել էր արդեն 2014 թվականի դրությամբ՝ 19 001 մարդ։

## Տրանսպորտ
[մինի|[Ուդաբնոյի վանք]]
Շրջանով անցնում են տեղական և միջպետական նշանակության ավտոխճուղիներ։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։

Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։

## Տնտեսություն
Չոխատաուրի շրջանը հեռու չէ Սև ծովից և աչքի է ընկնում մեղմ կլիմայով։ Այստեղ բնակչության հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն է՝ երկրագործությունը, անասնապահությունը և այգեգործությունը։

Քաղաքային տնտեսությունը հիմնականում կենտրոնացած է շրջկենտրոն Չոխատաուրում։

Շրջանում որոշ չափով զարգացած է զբոսաշրջությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չոխատաուրի շրջան
Քեդայի շրջան

**Քեդայի շրջան** (), 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Քեդա քաղաքն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քեդայի շրջան
Պետրոս Զարոյան

**Պետրոս Կարապետի Զարոյան** ( (թաղված է Փարիզում)), հայ դրամատուրգ, արձակագիր, գրականագետ, մշակութային գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կ. Պոլսի Պալաթ թաղամասի Խորենյան վարժարանում, հաճախել է Կեդրոնական վարժարան, որն ավարտել է 1922 թվականին։ Ապա մեկնել է Ֆրանսիա, մինչև 1934 թվականը ապրել է Մարսելում, հետագայում բնակություն հաստատել Փարիզում։ 1962-1964 թվականներին դասախոսել է Կիպրոսի Մելգոնյան վարժարանում։ Սկսել է գրել 1918 թվականից, երբ նրա առաջին ստեղծագործությունները երևացել են Պոլսի «Նոր այգ» պարբերականում։ Այնուհետև աշխատակցել է բազմաթիվ թերթերի ու ամսագրերի («Ապագա», «Անահիտ», «Զվարթնոց», «Պայքար», «Մենք»)։ Խմբագրել է «Նոր հավատք» (1924, Զարեհ Որբունու հետ), «Մշակույթ» (1935, Ա. Սեմայի հետ) «Լուսաբաց» (1938-1939, Զարեհ Որբունու հետ), «Հայ միտք» (1954-1955) պարբերականները։ Եղել է «Ապագա» օրաթերթի խմբագիրը։

Առանձին գրքերով հրատարակած երկերն են. «Մեռնողները» (թատերախաղ, 1928), «Սև և ճերմակ» (1935), «Ակսել Բակունց» (հետազոտություն, 1935) և այլն։ 1964 թվականին հրատարակել է «Մենք ալ հայրենիք ունենք» պիեսը, որը Մեծ եղեռնի 50-ամյակի առթիվ Բեյրութի Թեքեյան Մշակութային միության հայտարարած մրցանակաբաշխությանը արժանացել է առաջին մրցանակի և այդ առիթով էլ տպագրվել է Բեյրութում։

## Երկեր
* Ակսել Բակունց..., մենագրություն, 1935։
* Սև եւ ճերմակ, պատմվածքների ժողովածու, 1941։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրականագետներ
Դոնգհոյ

**Դոնգ Հոյ** (. ), քաղաք Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետությունում: Ընկած է այդ երկրի կենտրոնական մասում, Հարավչինական ծովի ափին, մայրաքաղաք Հանոյից մոտավորապես 490 կիլոմետր դեպի հարավ, Հոշիմինից 1200 կիլոմետր դեպի հյուսիս։ Սահմանակցում է Կուանգ Նին և Բո Թրեչ գավառներին: Կուանգ Բին գավառի վարչական կենտրոնն է: Զբաղեցնում է 155,54 քառակուսի կիլոմետր տարածք: Բնակչության թվաքանակը 2019 թվականի տվյալներով եղել է 133.672.։ Ունի երկաթուղային կայարան, քաղաքացիական օդանավակայան, որը տարեկան սպասարկում է շուրջ 500 000 ուղևորի։ Դոնգ Հոյով է անցնում ազգային 1А. ավտոմայրուղին: 2006 թվականի դրությամբ ընթացքի մեջ էր մեծ նավահանգստի շինարարությունը: Շարք մտնելով՝ այն կկարողանա ընդունել նաև օվկիանոսային նավեր և նոր զարկ կտա քաղաքի տնտեսության զարգացմանը:

Դոնգ Հոյն ունի մոտավորապես 12 կիլոմետր ձգվող ծովափ՝ ճերմակավազ լողափերով: Քաղաքից շուրջ 50 կիլոմետր դեպի հյուսիս տարածվում է Ֆոնգնյա-Կեբանգ ազգային պարկը, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում:

Դոնգ Հոյում է գործում Կուանգ Բինի գավառային բազմապրոֆիլ համալսարանը:

## Պատկերասրահ

Nhat Le River.jpg|Նյատ գետը Դոնգհոյում
Fishing boats, Dong Hoi.jpg|Ձկնորսական նավակներ
TamToa.jpg|Տամ Տոա եկեղեցու ավերակները
Donghoi3.jpg|
Bao Ninh Beach.jpg|Լողափերից մեկը
DHAirport6.jpg|Օդանավակայանը


## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Đồng Hới town became city
* Website office of Đồng Hới city
* Đồng Hới on wikimapia
* Đồng Hới by images

Կատեգորիա:1945 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Վիետնամ
Կատեգորիա:Վիետնամի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վիետնամի քաղաքներ
Օզուրգեթի շրջան

**Օզուրգեթի շրջան** ()՝ 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Գուրիայի մարզի կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Օզուրգեթ քաղաքն է։

## Պատմություն
Շրջանի տարածքը ժամանակին եղել է Գուրիայի իշխանության մասը։ 1810 թվականին վերջինիս կազմում անցել է Ռուսական կայսրությանը։

1840 թվականին կազմվում է Գուրիայի գավառը՝ Օզուրգեթ կենտրոնով։ Այն մտնում էր Վրացա-Իմերեթական նահանգ նահանգի մեջ։ 1846 թվականին նահանգը լուծարվում է երկու մասի՝ Թիֆլիսի և Քութայիսի։ Վերջինիս կազմում էլ հայտնվում է Գուրիայի գավառը։

1918-1921 թվականներին Օզգուրեթը Գուրիայի գավառի մյուս շրջանների հետ եղել է Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության մասը։

Վրացական ԽՍՀ (1921-1990) կազմում Գուրիայի գավառը պահպանվում է, ապա 1930 թվականից բաժանվում 3 շրջանի։

1995 թվականին 3 շրջանները միավորվում են Գուրիայի մարզի մեջ ()։ 2006 թվականին Օզգուրեթի շրջանն անվանափոխվում է որպես «Օզգուրեթի մունիցիպալիտետ»։

## Վարչական բաժանում
Վարչական կենտրոնը Օզուրգեթ քաղաքն է։ Շրջանը բաժանված է 29 սակրեբուլոյի, որոնցից 1-ը քաղաքային է (ներառում է Օզուրգեթ քաղաքը), 4-ը՝ ավանային (Լաիթուր, Նարուջա, Ուռեկի, Քվեդա Նասակիրալ)։ Շրջանի 70 գյուղերը միավորված են 20 համայնական և 4 գյուղական սակրեբուլոների մեջ։ Դրանք են՝

* Ախալսոփել
* Աճ
* Ասկանա
* Բաղդադ
* Բարձր Էծեր
* Բաիլեթ
* Բոգիլ
* Բոխվաուր
* Գաղմա Դվաբզու
* Գանթիադ
* Գոգիեթ
* Գոմ
* Գոնեբիզկար
* Գուրիանթա
* Դվաբզու
* Զեդա Բախվ
* Զեդա Ձիմիթ
* Զեդա Ուչխուբ
* Զեդուբան
* Թխինվալ
* Ժանաուրա
* Իանեթ
* Լիխաուր
* Խվարբեթ
* Խրիալեթ
* Ծիթելմթա
* Կոնճկաթ
* Կվաճալաթ
* Կվիրիկեթ
* Ձիրիջումաթ
* Ճալա
* Ճախվաթա
* Ճանիեթ
* Ճանիեթուր
* Մելեքեդուր
* Մերիա
* Մզիան
* Մթիսպիր
* Մշվիդոբաուր
* Մոցվնար
* Նագոմար
* Նաղոբլիև
* Ներքին Մակվանեթ
* Ներքին Նաթանեբ
* Նիաբաուր
* Շեկվեթել
* Շեմոքմեդ
* Շրոմա
* Շուա Իսնար
* Ջումաթ
* Սիլաուր
* Ստորին Էծեր
* Վակե
* Վակիջվար
* Վանիսկեդ
* Վաշտիալ
* Վերին Մակվանեթ
* Վերին Նաթանեբ
* Ցիխիսփրեդ
* Ցխեմլիսխիդ
* Ուկանավա
* Փամփալեթ
* Քաքութ
* Քվեդա Բախվ
* Քվեդա Ձմիթ
* Օզուրգեթ
* Օքրոսքեդ
* Օքրոսքեդ
* Օռմեթ

## Բնակչություն
2014 մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը ավելին էր՝ 62 863 մարդ.
[մինի|տեսարան [Օզուրգեթ քաղաքից]]
2002 մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը ավելին էր՝ 78 760 մարդ։

## Տրանսպորտ
[մինի|Բերդի մնացորդներ [Ասկանա գյուղի մոտ]]
Շրջանով անցնում են տեղական և միջպետական նշանակության ավտոխճուղիներ։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։

Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։

## Տնտեսություն
Օզուրգեթի շրջանը գտնվում է Սև ծովի ափին և աչքի է ընկնում մեղմ կլիմայով։ Այստեղ բնակչության հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն է՝ երկրագործություն, անասնապահություն և այգեգործություն։

Քաղաքային տնտեսությունը հիմնականնում կենտրոնացած է շրջկենտրոն Օզուրգեթում։

Շրջանում որոշ չափով զարգացած է զբոսաշրջությունը։ Ամռանը շատերը հանգստանում են Սև ծովի ափին գտնվող բնակավայրերում ու լողափներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Տժվժիկ (այլ կիրառումներ)

**Տժվժիկ** կարող է վերաբերել՝

* Տժվժիկ - հայկական կերակրատեսակ։
* Տժվժիկ - 1961-ին նկարահանված հայկական ֆիլմ։
* Տժվժիկ - Ատրպետի պատմվածքներից։
Տժվժիկ (ֆիլմ)

**«Տժվժիկ»**, 1961 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի կողմից նկարահանված կարճամետրաժ կինոնկար։

Ֆիլմի տևողությունը 21 րոպե է (սև-սպիտակ)։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1962 թվականի օգոստոսի 21-ին։ Ֆիլմի սցենարը գրվել է Ատրպետի համանուն պատմվածքի հիման վրա։

## Սյուժե
Նիկողոս աղան կովի լյարդ է գնում Ներսես աղբարի համար՝ բարեգործություն անելով վերջինիս ընտանիքին։ Հետագայում նա ամեն առիթով պատմում է իր այդ մեծահոգի արարքի մասին։

## Ստեղծագործական խումբ
* Սցենարի հեղինակ - Երվանդ Մանարյան
* Բեմադրող ռեժիսոր - Արման Մանարյան
* Օպերատոր - Մարկ Հովսեփյան
* Նկարիչ - Ստեփան Անդրանիկյան
* Երաժշտությունը - Էդուարդ Բաղդասարյան
* Հնչյունային օպերատոր - Ս. Գրիգորյան
* Գրիմը - Վ. Ասատրյան
* Ռեժիսորի ասիստենտ - Մ. Տեր-Պողոսյան
* Նվագում է սիմֆոնիկ նվագախումբը, դիրիժոր՝ Ա. Քաթանյան
* Կինոնկարի տնօրեն - Ռ. Սարոյան

## Գլխավոր դերերում
* *Ներսես ախպար* - Հրաչյա Ներսիսյան
* *Նիկողոս աղա* - Ցոլակ Ամերիկյան
* *Պարոն Հովսեփ* - Արման Կոթիկյան
* ծերունի – Խ. Սանդալջյան

### Դրվագներում
Ա. Ալայան, Գևորգ Ստամբոլցյան, Զարեհ Տեր-Կարապետյան, Վիգեն Ստեփանյան, Մարգո Մուրադյան, Ա. Վրույր, Գևորգ Ասլանյան, Ս. Զարդարյան, Հանրի Զարյան, Մ. Գյոդակյան, Ա. Ղազարյան

## Փաստեր
* Ֆիլմում էպիզոդիկ դերակատարություն է ունեցել 12-ամյա Արտաշես Գեղամյանը։

## Գրականություն
* Երկու եղբոր «եփած» «Տժվժիկը»։ Աննա Բաբաջանյան, Դա եղել է այսպես…, Ե., Դարակ, 2019, էջ 13-15։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1961 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արման Մանարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Էդուարդ Բաղդասարյանի
Եղինջաթռչնակ

մինի|250px
thumb|right|Ծլվլոցը
[right|thumb|250px|[XIX դարի գերմանական նկար]]
**Եղնջաթռչնակ** (), **ցախսարեկ**, **եղնջուկ**,  եղինջաթռչնակների ընտանիքի պատկանող թռչուն։

## Նկարագրությունը
Եղնջաթռչնակի ընդհանուր փետրավորումը դարչնագույն է, կտուցը և աչքերը մուգ դարչնագույն են, թևերը կարճ՝ բութ ծայրով, մեջքը, թևերը և դեպի վեր ցցված կարճ պոչը շագանակագույն՝ լայնակի մուգ բծերով, որովայնը մոխրաշագանակագույն է։ Քաշը՝ 8-12 գ է, թևի երկարությունը՝ 44-55 մմ։

Երգը չափազանց հնչեղ է և զրնգուն։ Ծլվլում է իր չափերից անհամեմատ բարձր ձայներով։
Արագաշարժ թռչուն է, վտանգի դեպքում վարկենապես թաքնվում է մացառներում։

## Կենսակերպը
Հայաստանում հանդիպող նստակյաց թռչուն է, ամռանը տարածվում է առավելապես անտառային գոտում, որտեղ գերադասում է անտառների բացատները, թփուտները։ Ձմռանը հանդիպում է ցածրադիր շրջաններում, մասնավորապես Արարատյան հարթավայրի գետերի հովիտներում, Երևանի շրջակայքի այգիներում և քաղաքամերձ անտառային գոտում։ 
Սնվում է մանր անողնաշար կենդանիներով։

## Բազմացումը
thumb|''Troglodytes troglodytes ''
thumb|''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes''
Բնադրվում է բարձրադիր շրջաններում, թփուտների, խիտ ճյուղերի մեջ։ Բույնը հյուսում է չոր խոտաբույսերից՝ գնդի ձևով, հաճախ հյուսում է 4-5 կեղծ բույն, որոնցում ձվեր չի դնում։ Մայիս-հունիս ամիսներին դնում է 4-7 կարմրագորշ պտերով սպիտակ ձու։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայի անտառային գոտում, Փոքր Ասիայում, հյուսիսային Աֆրիկայում, Հյուսիսային Ամերիկայում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Եղինջաթռչնակների ընտանիքի թռչուններ
Կատեգորիա:Հայաստանի թռչուններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի թռչուններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Աֆրիկայի ֆաունա
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Ռենե Կոտի

**Ռենե Ժյուլ Գյուստավ Կոտի** (, ), Ֆրանսիայի 17-րդ նախագահ 1954 - 1959 թթ.։

Ծնվել է Հավրում (հյուսիսարևմտյան Ֆրանսիա)։ Ստացել է կրթություն իրավաբանության և փիլիսոփայության բնագավառներում, քաղաքական գործունեությունն սկսել է 1923-ից։ Համաշխարհային երկրորդ պատերազմի տարիներին բավականին պասսիվ էր քաղաքական հարցերում, նորից ակտիվացավ այդ ասպարեզում միայն պատերազմից հետո՝ 1945-ին։ 1946 թ. Ռ. Կոտին միացավ Ռոբեր Շումանի կառավարությանը, ծառայելով այնտեղ որպես վերակառուցման և քաղաքային գործերի նախարար։ Հետո վերադարձավ Սենատ և ընտրվեց Սենատի փոխ-նախագահ։ Այդ պաշտոնում մնաց մինչև Ֆրանսիայի նախագահ ընտրվելը՝ 1953 թ. դեկտեմբերի 23-ի ընտրություններում։

Ռենե Կոտին իր պաշտոնավարությունը վարեց բարեխղճորեն, բայց շատ ավելի թույլ էր քաղաքականության վրա ազդելու իր ունակություններում, քան նրա նախորդը՝ Նախագահ Վենսան Օրիոլը։ 1958-ի քաղաքական ճգնաժամի ժամանակ Կոտիի՝ պաշտոնից հրաժարվելու սպառնալիքների ազդեցության ներքո Ազգային Ժողովն առաջ քաշեց գեներալ Շառլ դը Գոլին՝ որպես երկրի վարչապետ։ Ռ. Կոտին պաշտոնից հրաժարվեց 1959 թ. հունվարի 8-ին, այդպիսով վերջ դնելով Ֆրանսիայի Չորրորդ հանրապետությանը։ Կոտիի հրաժարականի արդյունքում դը Գոլն ընտրվեց Ֆրանսիայի նախագահ, սկիզբ դնելով արդի Հինգերորդ հանրապետությանը։

## Աղբյուրներ
* Encyclopaedia Britannica, *Micropaedia*, 15-th edition, Vol. III, Page 186

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Թիանեթի շրջան

**Թիանեթի շրջան** (), 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Մցխեթա-Մթիանեթի երկրամասի կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Թիանեթ քաղաքն է։

Կատեգորիա:Թիանեթի շրջան
Ղազբեգի շրջան

**Ղազբեգի շրջան** () 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Մցխեթ-Մթիանեթի մարզի կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Ստեփանծմինդա քաղաքն է։

Կատեգորիա:Ղազբեգի շրջան
Խոր (գետ)

**Խոր**, գետ Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասում, Ուսուրիի աջ վտակը։

Սկիզբ է առնում Սիխոտե Ալին լեռնաշղթայի արևմտյան լանջերից. ստորին հոսանքում հոսում է Ստորին Ամուրյան դաշտավայրով։ Երկարությունը 453 կմ է, նավարկելի է գետաբերանից 196 կմ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Ամուր գետի վտակներ
Կոձիկի

**Կոձիկի**, ճապոնական տարեգրություն, հերոսական առասպելների և պատմական ասքերի, տիեզերքի և նրա ծագման մասին պատմող լեգենդների ժողովածու։

Գրի է առնվել է 712 թվականին։ Կազմված է երեք մասից. 1-ին՝ կոսմոգոնիական ասքեր, 2-րդ՝ ասքեր առասպելական թագավորների մասին, 3-րդ՝ ասքեր պատմական իրական թագավորների մասին, որոնց ժամանակագրությունը հասնում է մինչև Սոյկոյի թագավորումը (592-628)։ Տեքստերում բազմաթիվ երգեր են ներմուծված։ Առասպելների ընտրությունը միտումնավոր է, որովհետև «Կոձիկի»-ի ստեղծման նպատակը թագավորների իշխանության օրինականությունը հաստատելն է։ Առաջին անգամ տպագրվել է 17-րդ դարում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Խելվաչաուրի շրջան

**Խելվաչաուրի շրջան** (՝ *խելվաչաուրիս մունիցիպալիտետի*), 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Խելվաչաուր քաղաքն է։

Կատեգորիա:Խելվաչաուրի շրջան
Ախալգորի շրջան

**Ախալգորի շրջան** () 2-րդ մակարդակի դե յուրե վարչական միավոր է Վրաստանում։ Նույնպես դե յուրե Մտնում է Մցխեթա-Մթիանեթի մարզի կազմի մեջ։

Ախալգորի շրջանի տարածքը դե ֆակտո մտնում է մասամբ ճանաչված Հարավային Օսիայի Հանրապետության կազմի մեջ և համապատասխանում է նրա Լենինգորի շրջանին։ Վարչական կենտրոնը Ախալգոր (Լենինգոր) քաղաքն է։

## Տես նաև
*  Լենինգորի շրջան

Կատեգորիա:Ախալգորի շրջան
Արամ Անանյան

**Արամ Լևոնի Անանյան** (2 սեպտեմբերի, 1980թ.), հայ պատմաբան, հասարակական-քաղաքական գործիչ, պատմական գիտությունների թեկնածու։ «Արմենպրես» լրատվական գործակալության տնօրեն։ Գրողների միության նախկին նախագահ Լևոն Անանյանի որդին։ 

## Կրթություն
* 1996-2000 թթ. - Երևանի պետական համալսարան, Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետ, բակալավրի աստիճան։
* 2000-2002 թթ. - Երևանի պետական համալսարան, Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետ, մագիստրոսի աստիճան։
* 2002-2005 թթ. - ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան- ինստիտուտի ասպիրանտուրա, «Հայոց ցեղասպանության գործոնը հայ-թուրքական հարաբերություններում 1991-2005 թթ.» թեմայով թեզ։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 2001 թ. - ՀՀ Քաղաքաշինության նախարարություն, առաջին կարգի մասնագետ։
* 2001-2003 թթ. - ՀՀ Ազգային վիճակագրական ծառայություն, բաժնի պետ, գլխավոր մասնագետ։
* 2003-2005 թթ. - ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ, կրտսեր գիտաշխատող, ավագ գիտաշխատող։
* 2005 թթ. - ՀՀ ԱԳՆ, ռեֆերենտ։
* 2005-2006 թթ. - ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի գիտական գծով փոխտնօրեն։
* 2006-2009 թթ. - ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։
* 2007-2008 թթ. - «Ֆորում» պարբերականի գլխավոր խմբագիր։
* 2008-2009 թթ. - Հայաստանի նախագահի ռեֆերենտ։
* 2009 թ. օգոստոսի 10-ին Հայաստանի վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի վարչապետի օգնական։
* 2011 թ. հոկտեմբերի 18-ին Հայաստանի վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի վարչապետի օգնականի պաշտոնից՝ այլ աշխատանքի անցնելու կապակցությամբ։
* 2011 թ. հոկտեմբերի 18-ին Հայաստանի վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի վարչապետի մամուլի քարտուղար՝ հասարակական հիմունքներով։
* 2011 թ. հոկտեմբերի 20-ից - «Արմենպրես» գործակալության տնօրեն։
* 2012 թ. մայիսի 25-ին Հայաստանի Վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի վարչապետի խորհրդական՝ հասարակական հիմունքներով՝ ազատվելով Հայաստանի վարչապետի մամուլի քարտուղարի պաշտոնից։

## Այլ տվյալներ
2009-ին պարգևատրվել է «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» մեդալով։ Երեք մենագրությունների, շուրջ 20 գիտական հոդվածների և 200-ից ավելի հրապարակումների հեղինակ է։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Գարեգին Զարպհանալյան

**Գարեգին Զարպհանալյան** (Զարբհանալյան, ), հայ բանասեր, մատենագետ, գրականագետ, պատմաբան, թարգմանիչ, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ 1848 թվականի հունվարի 17-ից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Փոքր հասակից տեղափոխվել է Վենետիկի Մխիթարյանների Սուրբ Ղազար վանքը, որտեղ ստացել է կրթությունը, հմտացել անտիկ լեզուների մեջ, խորապես ուսումնասիրել հայ հին գրականությունը։ Եղել է ուսուցիչ վանքի դպրոցում, միաժամանակ պատրաստել ուսումնական մի շարք ձեռնարկներ։ 1850-ականների սկզբներից «Բազմավեպում» հրատարակել է պատմա-բանասիրական հոդվածներ։ 1856 թվականին Վենետիկում լույս է տեսել նրա «Պատմություն մատենագրության հունաց, հռոմայեցվոց» գիրքը, որը հանդիսացել է դասագիրք հայկական դպրոցների համար։ 1865 թվականին հրատարակել է «Պատմություն հայկական հին դպրությանց» գիրքը, որի Բ տպագրությունը, բարեփոխված և ճոխացած, լույս է տեսել 1886 թվականին, Գ տպագրությունը՝ 1897 թվականին։ Մի քանի տպագրության է արժանացել նաև նույն աշխատության Բ հատորը («Նոր մատենագրություն»)։ Նրա գրչին է պատկանում նաև «Պատմություն մատենագրության միջին և նոր դարուց յարևմուտս» երկհատոր ձեռնարկը, որը լույս է տեսել 1874 թվականին։ Ուշագրավ աշխատություններից պետք է համարել «Հայկական մատենագիտությունը», որը լույս է տեսել 1883 թվականին և հանդիսանում է այբբենական ցուցակ՝ տպագրության գյուտից մինչև 1880-ականները հրատարակած հայերեն գրքերի։ Գրեթե նույնպիսի բնույթ ունի «Մատենադարան հայկական թարգմանությանց նախնյաց» աշխատությունը, որտեղ ժամանակագրական կարգով տրվում են IV-XIII դարերում օտար լեզուներից կատարված թարգմանությունները։ Դարձյալ նույնպիսի աշխատություն է «Պատմություն հայկական տպագրության» գիրքը (1895), որտեղ խոսվում է հայկական տպարանների մասին, սկզբից մինչև նոր ժամանակները (Իտալիա, Ֆրանսիա, Հոլանդիա, Ռուսաստան, Պարսկաստան, Թուրքիա և այլն)։ Կատարել է նաև թարգմանություններ։

## Աշխատություններ
* Հ. Գարեգին Զարպհանալեան, Մատենադարան հայկական թարգմանութեանց նախնեաց (դար Դ-ԺԳ), Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1889։
* Հ. Գարեգին Զարպհանալեան, Պատմութիւն հայկական տպագրութեան սկզբնաւորութենէն մինչ առ մեզ, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1895։
* Հ. Գարեգին Զարպհանալեան, Ուսումնասիրութիւնք հայ լեզուի եւ մատենագրութեան յԱրեւմուտս (ԺԴ-ԺԹ դար), Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1895։
* Հ. Գարեգին Զարպհանալեան, Հայկական հին դպրութեան պատմութիւն (Դ-ԺԳ դար), Բարձրագոյն դպրոցաց համար, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1897։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Դոնգ

**Դոնգ** (վիետ.՝ đồng, 铜), Վիետնամի դրամական միավոր։ Թողարկվում է Վիետնամի պետական բանկի կողմից։ Ներկայացվում է **₫** նշանով կամ **VND** հապավումով։ Նախկինում բաժանվում էր 10 հաոյի (hào, 毫) կամ 100 սուի (xu, 枢)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Coins and Banknotes of Vietnam and French Indochina
* Վիետնամական դոնգի այժմյան տեսքը

Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Վիետնամի տնտեսություն
Ուղանց

մինի|Ուղանց
**Ուղանց** կամ **էստակադ** ( estacade), վերգետնյա կամ վերջրյա կամրջային կառույց, որը նախատեսված է տրանսպորտի միջոցների և հետիտների բացթողման, ճարտարագիտական կոնստրուկցիաների անցկացման, բեռնման-բեռնաթափման աշխատանքների ապահովման համար։ Բաղկացած է մի շարք հենարաններից և թռիչքային շինություններից։ Ուղանցի կառուցման համար շինանյութ է ծառայում երկաթբետոնը, պողպատը կամ փայտը։ Կախված նշանակումից, նյութից և տեղային առանձնահատկություններից՝ կիրառվում են ուղանցի հեծանային, շրջանաձև, կամարաձև և այլ կոնստրուկցիաներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուղանցներ
Մարգարե (այլ կիրառումներ)

**Մարգարե** կարող է վերաբերել՝

* Մարգարե - որոշ կրոններում՝ Աստծո խոսքը մարդկանց հասցնող և մեկնաբանող անձ։
* Մարգարե - հայկական արական անձնանուն։
* Մարգարե - 13-րդ դարի հայ մանրանկարիչ
* Մարգարե - 14-րդ դարի հայ մանրանկարիչ
* Մարգարե - ֆրանսիացի երգահան Ջակոմո Մեյերբերի օպերա հինգ գործողությամբ
* Մարգարե - 2007 թվականին նկարահանված ամերիկյան գիտա-ֆանտաստիկ թրիլեր ֆիլմ
Սինակեռնեխ

մինի|280px
thumb|280px|Հատապտուղները ձմեռվա հիմնական կերն է
thumb|280px|Բույնը
thumb|''Turdus pilaris''

**Սինակեռնեխ** (*Turdus pilaris*), կեռնեխների ընտանիքի պատկանող թռչուն։

## Նկարագրությունը
Սինակեռնեխը խոշոր կեռնեխ է։ Մեջքը և թևերը ձիթապտղագույն են, կրծքի ստորին մասը և որովայնը՝ սպիտակ, կաթիլանման սև պտերով, թևերի թափահարող փետուրները մոխրասև են, կզակը, կոկորդը, կտնառքը և կուրծքը շիկադեղնավուն՝ մուգ բծիկներով, պոչը մոխրասև է։

## Կենսակերպը
Մյուս կեռնեխներից տարբերվում է նրանով, որ հիմնականում ապրում են թվով 30-40 զույգի հասնող խմբերով։
Հայաստանում ձմեռող թռչուն է։ Աշնանը վերադառնում է հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին, գարնանը չվում է մարտ-ապրիլին։ Բնադրման վայրերից չվում է մեծ խմբերով։ Մեծ քանակությամբ տարածված է Երևանի անտառային գոտում, պուրակներում և ծայրամասային այգիներում, Արարատյան հարթավայրում, Վայքի մարզում։

## Սննդառություն
Սնվում է բացարձակապես չորացած հատապտուղներով, սերմերով։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրասիայում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Կեռնեխներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թռչուններ
Մոնո-նո ավարե

մինի|Ճապոնական փայտանյութի տպագրությունը ցուցադրում է անցողիկությունը, անկայուն գեղեցկությունը և ժամանակի ընթացքը, այդպիսով՝ «հայելային» մոնո-նո ավարե
**Մոնո-նո ավարե** (ճապոներեն՝ *物の哀れ (もののあわれ*, «իրերի թախծոտ հմայքը»), ճապոնական մշակույթի գեղագիտական կատեգորիա, հասկացություն, որը նշում է յուրաքանչյուր առարկայի և երևույթի թաքնված հմայքը, որոնց բացահայտումը գրական խնդիր է։ Մոնո-նո ավարեն առարկայի ճշմարիտ էությունն է, որն ունակ է առաջացնել հուզմունք, հոգևոր արձագանք ընթերցողի մոտ։ Ձևավորվել է Ճապոնիայի արվեստում և գրականության մեջ 9-11-րդ դարերում՝ բուդդիզմի որոշ աղանդների (հատկապես ձեն աղանդի ուսմունքն է) և սինտոիզմի պաշտանմուքային ավանդների միացյալ ազդեցությամբ։ Այն տեսական հիմք է ստացել 18-րդ դարում Մոտոորի Նորինագայի աշխատություններում։ Ազդել է ճապոնական մշակույթի և գրականության հետագա զարգացման վրա։ Մոնո-նո ավարեն առավել փայլուն է դրսևորվել Մուրասակի Սիկիբուի «Գենձի-մոնոգատարի» վեպում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Գեղագիտություն
Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ