open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դարդանելի օպերացիա

right|250px|Ֆոտոհատվածներ Չանաքքալեի մոտ տեղի ունեցած մարտերից
**Դարդանելի օպերացիա** (*[[Գալիպոլի]]ի մարտ*; *[[Չանաքքալե]]ի ճակատամարտ*, , ), մասշտաբային զինված օպերացիա, որը տեղի է ունեցել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Օպերացիան սկսվել է Ուինսթոն Չերչիլի նախաձեռնությամբ Անտանտի կողմից՝ հատկապես նրա մաս կազմող Բրիտանական կայսրության։ Օպերացիայի նպատակը Ստամբուլի գրավումն էր, Թուրքիայի պատերազմից դուրս գալը և դեպի Ռուսաստան ծովային ճանապարհի բացումը։ Արդյունքում Օսմանյան կայսրությունը հաղթանակ տարավ։

## Գործողության սկիզբը
1915 թ-ի փետրվարի 19-ին անգլո-ֆրանսիական նավատորմը (6 գծանավ՝ линейный корабль - линкор, 1 գծային հածանավ) սկսեց հարվածել օսմանյան ռազմական ամրոցներին, սակայն թուրքական կողմին դաշնակիցները էական վնասներ չպատճառեցին։

Փետրվարի 25-ին դաշնակիցները ճնշեցին թուրքական մի քանի մարտկոցների և սկսեցին ականազերծումը նեղուցի երկայնքով։ Սակայն նրանց նկատմամբ սկսեցին կրակ բացել, որի արդյունքում նրանք նահանջեցին։

Մարտի 18-ին նշանակվեց Դարդանելի վրա հարձակման գլխավոր փորձը։ Կարդեն Սեքվիլին փոխարինեց ծովակալ Ջոն դե Ռոբեքը։ Դաշնակիցները ստացան համալրում և արդյունքում ունեցան նավերի 3 դիվիզիա։ Սակայն թուրքական նավատորմը նույնպես ամրապնդվեց, և ավելացավ ականների քանակը նեղուցի ամբողջ երկայնքով։

## Մարտի 18-ի հարձակում
thumb|300px|left|Խորտակվող «Իրրեզիսթըբլ» նավը:
Մարտի 18-ին ժամը 10:30 րոպեին դաշնակիցների նավերը մտան նեղուց։ Թուրքերը թույլ տվեցին, որ հակառակորդը մոտենա և բարձրադիր լեռներից բացեցին հրետանային կրակ։ «Սուֆֆրեն» լինքորները և «Agamemnon» նավը ստացան ծանր վնասներ, «Gaulois», «Bouvet», «Ocean», «HMS Irresistible» տիպի նավերը պայթեցին ականների վրա, որոնք նախորդ օրը տեղադրվել էին թուրք սակրավորների կողմից։ Ժամը 18:00-ին բրիտանացի ծովակալ Ջոն դե Ռոբեքը հրաման արձակեց դադարեցնել օպերացիան։ Թուրքերը ունեցան փոքր կորուստներ (վերացվել էր 8 հրետանային թնդանոթ)։ Հետագայում օպերացիան շարունակություն ունեցավ, սակայն ամբողջ գործողության արդյունքում հաղթանակը կրեց Օսմանյան կայսրությունը։

## Կորուստներ ընդհանուր օպերացիայի ընթացքում
*  Բրիտանական կայսրություն զոհվել, վիրավորվել է մոտ 119,7 հզ. մարդ,
*  Ավստրալիա կորցրել է 8709 զինվոր
*  Նոր Զելանդիա կորցրել է 2721 զինվոր 
*  Ֆրանսիա զոհվել, վիրավորվել է մոտ 26,5 հզ մարդ 
*  Օսմանյան կայսրություն զոհվել, վիրավորվել է մոտ 186 000 մարդ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դարդանելի օպերացիան Քրոնոս կայքում
* Չանաքքալեի ճակատամարտ 
* Գալիպոլիի զինվորական թանգարան 
* 100 տարի Չանաքքալեից հետո։ Հաղթանակ,որը փոխեց պատմության ընթացքը
* Ռուսաստանի մասնակցությունը Գալիպոլիին 

Կատեգորիա:1915 Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:1915 հակամարտություններ
Կատեգորիա:1916 Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:1916 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Ռումինացիները Հունգարիայում

thumb|աջից|Ռումինացիները Հունգարիայում ըստ 1890 թվականի մարդահամարի
**Ռումինացիները Հունգարիայում** ներկայումս շատ փոքր թիվ են կազմում։ Համաձայն հունգարական վերջին՝ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների (որը կատարվել է ինքնորոշման հիման վրա) ռումինացի բնակչությունը երկրում կազմում է 35,641 մարդ կամ երկրի բնակչության ընդհանուր թվի 0.3 %, որը նշանակալիորեն աճել էր 2001 թվականի 8,482 բնակչից և 0,1 %-ից։ Ռումինացիները հիմնականում ապրում են Ռումինիայի սահմանի մոտ գտնվող գյուղերում և քաղաքներում՝ Բաթոնյա, Էլեկ, Մեհկերեկ և Գյուլա։ Ռումինացիներ ապրում են նաև Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում։

## Պատմություն
Պատմականորեն այժմյան Ռումինիայի տարածքի նշանակալի մասը պատկանել է Հունգարիայի թագավորությանը։

Անկախ ռումինացիների՝ Տրանսիլվանիայում առկայությանը/չառկայությանը մինչ հունգարացիների կողմից նվաճումը (տե՛ս ռումինացիների ծագումը) ռումինացի բնակչության վերաբերյալ առաջին գրավոր աղբյուրները թվագրվում են 13-րդ դարի։ 1283 թվականի տարեգրություններից մեկում հիշատակվում է Օլաթելուկ գյուղը, որտեղ ապրել են ռումինացիներ։ «Ռումինացիների հողը» գտնվում էր Ֆեգերաշում, այդ տարածքը 1285 թվականին հիշատակվում է նաև այլ՝ Օլաշի անվամբ։ Ռումինական «Օլա» անունն առաջին անգամ հիշատակվում է 1258 թվականի թագավորական հրովարտակներից մեկում։ Այդ ժամանակ ռումինացի բնակչությունն ապրում էր Տրանսիլվանիայում, Բանատում, Մարամարոշում և Պարցիումում։

Տրիանոնյան համաձայնագրից հետո Հունգարիան դարձավ էթնիկ առումով գրեթե միատարր երկիր, որտեղ բնակչության միայն 10.4 % են կազմում ազգային փոքրամասնությունները, որից 6,9 % գերմանացիներ են, իսկ ռումինացիները կազմում էին միայն 0,3 %։

Ռումինացիների թիվը Հունգարիայում կտրուկ աճեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, երբ Հունգարիան անեքսիայի ենթարկեց Չեխոսլովակիայի տարածքի մի մասը, Ռումինիան և Հարավսլավիան։ Այս բռնամիակցումը հաստատվեց Մյունխենյան համաձայնության շրջանակում(1938)՝ երկու հունգարական իրավարարություններով (1938 և 1940)։ Մասնավորապես՝ Հյուսիսային Տրանսիլվանիայի բնակչությունը, համաձայն 1941 թվականի հունգարական մարդահամարի, կազմում էր 53,5 % հունգարացիներ և 39,1 % ռումինացիներ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Հունգարիան դարձավ ավելի էթնիկ միատարր երկիր, քան պատերազմի ընթացքում էր։ 1980 թվականին երկրի բնակչության 99 % հունգարացիներ էին (տե՛ս Հունգարիայի բնակչություն)։

## Տես նաև
* Հունգարացիները Ռումինիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարիայի ազգեր
Կատեգորիա:Հունգարիայի բնակչություն
Կատեգորիա:Ռումինացիներ
Նադեժդա Պետրովիչ

**Նադեժդա Պետրովիչ** ( ), սերբ նկարչուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1873 թվականին Չաչակում, արվեստին կապված մարդկանց ընտանիքում։ 1884 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Բելգրադ, որտեղ Նադեժդան ավարտել է կանանց բարձրագույն ուսումնարանը և դարձել նկարիչ Ջորջե Կրստիչի աշակերտը։ 1898 թվականին գեղանկարչություն է սովորել Մյունխենում` սկզբում Անտոն Աժբեի, ապա Յուլիա Էկստերի մոտ։ 1900 թվականին Բելգրադում կայացել է անհատական առաջին ցուցահանդեսը։ 1903-1910 թվականներին Պետրովիչը աշխատել է Սերբիայում, մասնակցել հարավսլավական բազմաթիվ ցուցահանդեսների, անհատական երկրորդ ցուցահանդեսը կազմակերպել Լյուբլյանայում (1910)։ 1910-1912 թվականներին մասնակցել է հարավսլավական նկարիչների` Հռոմում և Փարիզում կայացած ցուցահանդեսներին։ 1912 թվականին բացել է գեղանկարչության իր դպրոցը Բելգրադում։ Նույն թվականին Նադեժդան դարձել է գթության քույր և մասնակցել Բալկանյան, ապա՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմներին։ 1915 թվականին ռազմաճակատում վարակվել է տիֆով և մահացել Վալևոյում։

## Ստեղծագործություն
150px|մինի|Նադեժդա Պետրովիչ, Ինքնադիմանկար
Պետրովիչի ստեղծագործությունը նշանակալից տեղ ունի սերբական նկարչության մեջ։ Նա սերբական նկարչության մեջ հաստատեց իր ժամանակի եվրոպական նկարչության զարգացման միտումները։ Գործունեության 15 տարիների ընթացքում նկարչուհին ռեալիզմից անցում կատարեց իմպրեսիոնիզմին, ապա ֆովիզմին։ Պետրովիչը օգտագործել է վառ, դինամիկ գույներ. նրա շատ աշխատանքներում աչքի են ընկնում վառ կարմիր և կանաչ գույները։ Նրա արվեստին բնորոշ են լայն և ուժեղ վրձնահարվածները։

150px|մինի|Նադեժդա Պետրովիչի պատկերով սերբական դինար
Պետրովիչը նկարել է դիմանկարներ և բնանկարներ` ամենից հաճախ պատկերելով սերբական բնանկարներ և սերբ կերպարներ։ Նկարչուհու ստեղծագործությունը ընդունված է բաժանել չորս շրջանների.
# Մյունխենյան շրջան (1898-1903), երբ նկարչուհին սովորում էր Աժբեի, ապա Էկստերի մոտ։
# Սերբական շրջան (1903-1910)
# Փարիզյան շրջան (1910-1912)
# Ռազմական շրջան (1912-1915)

Բնանկարներում Պետրովիչը պատկերել է և' առանձին դրվագներ, և' համայնապատկերներ։ Առաջին տեսակի օրինակ է «Չորացած ծառը» (1902), երկրորդի օրինակ են «Տեսարան Ռեսնիկում» (1904) և «Վայրի քաջվարդերի դաշտը» (1913) կտավները։ Համայնապատկերային կտավներում նկարչուհին փորձել է տարածությունը ներկայացնել կտավի լայնությամբ։

## Պատկերասրահ


File:Bavarac-sa-sesirom-1900.jpg|*Bavarian Wearing a Hat* (1900)
File:Kosovski božuri.jpg|*Gračanica* (1913)
File:Nad petrovic3.jpg|*La Moisson* (1902)
File:Nad petrovic4.jpg|*Pogreb u Sicevu* (1905)
File:Nad petrovic5.jpg|*In the Forest* (1900)
File:Beta Vukanovic Letnji dan.jpg|*Summer Day* (1900)
File:Petrovic beach in bretanji.jpg|*Beach in Bretanji* (1900)
File:Petrovic ships down the sava.jpg|*Ship Down the Sava* (1900)
File:Petrovic velikafa8.jpg|*Velikafa* (1905)
File:Resnik-1904-NM-BGD.jpg|*Resnik* (1904)
File:Stari-Prizren.jpg|*Old Prizren*
File:Turski-most.jpg|*The Turkish Bridge*



## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* Կենսագրությունը սերբերենով 

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Սերբ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Սերբ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Տիֆից մահացածներ
Լուսանկարչական ժապավեն

մինի|35 մմ գունավոր ժապավենի շերտերը․ 1. հիմնաշերտ, 2. ենթաշերտ, 3. կարմրի լուսազգայնությամբ շերտ, 4. կանաչի լուսազգայնությամբ շերտ, 5. դեղին ֆիլտր, 6. կապույտի լուսազգայնությամբ շերտ, 7. ուլտրամանուշակագույն ֆիլտր, 8. պաշտպանիչ շերտ։

**Լուսանկարչական ժապավեն** (կամ պարզապես **ժապավեն**), լուսազգայուն նյութով ծածկված ժապավեն, որ տեղադրվում է լուսանկարող կամ տեսանկարող սարքի մեջ։ Լույսն ընկնելով ժապավենի վրա փոփոխում է դրա քիմիական կազմը և ստեղծում քողարկված (լատենտ) պատկեր, որը երևակումից հետո դառնում է տեսանելի և կարող է արտատպվել թղթի վրա կամ տեսածրվել։ Թվային ֆոտոխցիկների ի հայտ գալուց հետո, լուսանկարչական ժապավենների գործածումը զգալիորեն նվազել է։

## Քիմիական կազմ
Ժապավենի մի երեսը ծածկված է գելատինային էմուլսիայով, որը պարունակում է մանրադիտակային չափի լուսազգայուն արծաթահալիդային բյուրեղներ։ Ժապավենի լուսազգայունությունը և ցայտունությունը պայմանավորված են այս բյուրեղների չափով և այլ հատկանիշներով։

## Լուսազգայնություն
Ժապավենի լուսազգայնությունը չափվում է հատուկ միավորով (հիմնականում ԻՍՕ ստանդարտի)․ որքան ավելի բարձր է թիվը, այնքան ավելի զգայուն է ժապավենը։ Ամենից հաճախ գործածվում են ԻՍՕ 100, ԻՍՕ 200 և ԻՍՕ 400 ժապավեններ։

## Տես նաև
* Լուսանկարչություն
* Լուսանկարչական լուսազգայուն նյութեր
* Լուսանկարչական հայտածիչներ
* Լուսանկարչական հայտածում

## Արտաքին հղումներ
* ժապաւէնային լուսանկարչութեանը նուիրուած հանդէս

Կատեգորիա:Լուսանկարչություն
Հևիզ-Բալատոն (օդանավակայան)

**Հևիզ-Բալատոն օդանավակայան**, նախկինում հայտնի է եղել որպես **Սարմելեկ միջազգային օդանավակայան** (): Համարվում է միջազգային օդանավակայան Հունգարիայում, գտնվում է Բալատոն լճի մերձակայքում՝ արևմտյան ուղղությամբ։

## Պատմություն
1940-ական թվականներին այստեղ գտնվել է Հունգարիայի ռազմական օդանավակայանը։ Այն գործել է մինչև 1960-ական թվականները։ Սարմելեկ միջազգային օդանավակայանը գործել է որպես հանրային օդանավակայան 1991 թվականից, 2002 թվականի մայիսի15-ին դարձել է Հունգարիայի երկրորդ միջազգային օդանավակայանը։ Օդանավակայանը պատկանում է տեղի կառավարական մարմիններին։

Ֆինանսական խնդիրների պատճառով օդանավակայանը փակվել է 2008-09 թվականների ձմռանը, բայց դա ժամանակավոր էր։ Օդանավակայանը ուներ նոր գնորդ, և 2010 թվականի ապրիլին այն վերաբացվում է, հաջորդ երկու ձմեռներին այն կրկին փակ է եղել, բայց 2011 և 2012 թվականների գարնանային և ամառային ամիսներին կրկին վերաբացվում է։ Թռիչքները կրկին սկսվում են 2012 թվականի ապրիլի 14-ից։

2012 թվականին օդանավակայանը ստացավ նոր անվանում, ապրիլից այն հայտնի էր՝ Հևիզ-Բալատոն օդանավակայան անունով։

## Ստատիստիկա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գլխավոր կայք

Կատեգորիա:Հունգարիայի օդանավակայաններ
Ռոբ Քարդաշյան

**Ռոբերտ Արթուր «Ռոբ» Քարդաշյան** (, ), ամերիկահայ հեռուստատեսային դեմք և բիզնեսմեն։ Dancing With The Stars հաղորդման տասներեքերորդ եթերաշրջանի և «Քարդաշյանների ընտանիքը» (Keeping Up with the Kardashians) ռեալիթի շոուի մասնակից։

## Վաղ կյանք
Ռոբ Քարդաշյանը ծնվել է 1987 թվականին մարտի 17-ին ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում։ Հոր կողմից նա ունի հայկական արմատներ, իսկ մոր կողմից՝ շոտլանդական, հոլանդական և անգլիական արմատներ։ Ռոբի հայրը իրավաբան Ռոբերտ Քարդաշյանն է, իսկ մայրը՝ պրոդյուսեր և հեռուստատեսային դեմք Քրիս Ջեններն է։ Նա ունի երեք քույր՝ Քորթնին, Քիմը և Քլոյին։ Նա նաև ունի երկու խորթ քույր՝ Քենդալ և Քայլի Ջեններները։ Հայրը՝ Ռոբերտ Քարդաշյանը մահացել է 2003 թվականի սեպտեմբերին՝ քաղցկեղից։

Քարդաշյանը 2009 թ.-ին ավարտել է Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանի Բիզնեսի դպրոցը։

## Կարիերա
Քարդաշյանը 2011 թվականին մասնակցել է «Պարեր աստղերի հետ» հաղորդման տասներեքերորդ եթերաշրջանին։ Նրա զույգը երկակի չեմպիոն, ամերիկացի պարուհի և մոդել Շերիլ Բերկն էր։ Եթերաշրջանի ընթացքում Ռոբերտը դարձավ ամենալավ պարողը։ Զույգը գրավեց երկրորդ տեղը։

2012 թվականի Օգոստոսին Քարդաշյանը հայտարեց, որ նա կվերադառնա Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարան և կսովորի իրավագիտություն։ Սակայն ՀԿՀ-ի Իրավագիտության դպրոցը իր Թվիթերյան էջով ժխտեց և տեղեկացրեց, որ Ռոբը անգամ չի դիմել դպրոցին։

## Անձնական կյանք
2007 թվականից մինչև 2009 թվականը Ռոբը հանդիպել է դերասանուհի Էդրիենա Բեյլոնի հետ։ 2012 թվականին Ռոբը Թվիթերով հայտարարեց, որ հանդիպում է երգիչ Ռիտա Օրայի հետ։ Սակայն նույն թվականի հոկտեմբերին պարզվեց, որ հարաբերությունները ավարտվել են։ 2016 թվականին Քարդաշյանը սկսեց հանդիպել մոդել Բլաք Չայնայի հետ։

2015 թվականին հաղորդվեց, որ Ռոբ Քարդաշյանի մոտ ախտորոշվել է շաքարային դիաբետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ
Բորշչ

**Բորշչ** (), արևելյան սլավոնների խոհանոցին պատկանող ավանդական ապուրի տեսակ։ Այն  ուկրաինացիների, ռուսների, բելառուսների, լեհերի և այլ հարևան ազգերի առաջին ճաշատեսակն է։

## Պատմություն
Բորշչն ի սկզբանե տարածված է եղել Կիևյան Ռուսիայի տարածքում, սակայն ներկայումս գտել է առավել մեծ տարածում և պատրաստման բազմազանություն։ Ռուսաստանում բորշչը հիշատակվում է 16-17-րդ դարերից։ Այն սիրված կերակուր էր նույնիսկ Եկատերինա II-ի և Ալեքսանդր II-ի կողմից։

Բորշչի պատրաստման միայն իրենց յուրահատուկ նրբություններ և հատուկ բաղադրատոմսեր ունեն և լեհերը, և ռուսները, և ուկրաինացիները, ինչպես նաև լիտվացիները, ռումինացիներն ու բելառուսները։ Բորշչի հստակեցված բաղադրատոմս, որպես այդպիսին, գոյություն չունի։

## Պատրաստման եղանակ
Բորշչի համար որպես հումք, օգտագործում են կարտոֆիլ, կաղամբ, լոլիկ, գազար, սոխ, մաղադանոս, սամիթ և անպայման ճակնդեղ (բազուկ, տակ), որի շնորհիվ բորշչն ստանում է մուգ կարմիր գույն։ Այն եփում են մսի կամ ոսկրամսի արգանակով, չնայած այն հանգամանքին, որ պատմականորեն բորշչը գյուղացիական հասարակ կերակուր էր և նրա մեջ միս ավելացվում էր միայն տոնական օրերին։ Ծոմ պահելիս բորշչը եփում էին առանց մսի, միայն արևածաղկի ձեթով, սնկով, հաճախ նաև ձկնեղենով։ Մատուցելիս ավելացվում է նաև թթվասեր, բացառությամբ մի քանի տարատեսակների։ Ամռանը պատրաստում են նաև սառը բորշչ, որի հիմքը մարինացված կամ խաշած ճակնդեղն է։ Դրան ավելացնում են կաթնաթթվային այլ սննդամթերքներ, թարմ սամիթ, կանաչ սոխ, մաղադանոս և սխտոր։ Պատրաստելուց հետո ավելացնում են նաև թթվասեր և եփված ձու։ Բացի հիմնական հումքից (ճակնդեղ, կարտոֆիլ, կաղամբ, լոլիկ), տարբեր վայրերում օգտագործում են նաև լոբի, դդմիկ, շաղգամ, խնձոր, որպես համեմունք՝ պղպեղ, նեխուր, դափնետերև, ծոթրին, բոխնի, ռեհան, խնկածաղիկ, թարխուն և այլն։

Բորշչը թանձր ապուր է։ Այն եփելուց հետո ցանկալի է թողնել մի քանի ժամ և հետո մատուցել։

## Աղբյուրներ
* Վիլյամ Վասիլևիչ Պոխլյոբկին։ Բորշչ
* Ինչով? է տարբերվում ռուսական բորշչը ուկրաինականից։ «Աֆիշա Եդա» ամսագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապուրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինական խոհանոց
Կատեգորիա:Սլավոնական խոհանոց
Սոլթմիլս

**Սոլթմիլս** (; ), գյուղ Իռլանդիայում, գտնվում է Ուեքսֆորդ կոմսությունում (Լենսթեր պրովինցիա)։

## Մանրամասներ
Գյուղում կա փաբ, խանութ, որը բացվում է չորեքշաբթի օրերին՝ վաճառելու տեղական թերթեր և այլ մանրուքներ։ Այստեղ է գտնվում նաև Քոլքլոու Հոլը, որը գյուղական կյանքի կազմակերպման համար է նախատեսված, հատկապես՝ գյուղի տարեց բնակիչների։ Այն անվանակոչվել է Քոլքլոու ընտանիքի պատվին, որոնք երբևէ ապրել են Թինթերն Էբիի տարածքում։ Քոլքլոուները առաջին անգամ հայտնվել են Սոլթմիլսում 16-րդ դարում և հեռացել 1959 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իռլանդիայի բնակավայրեր
Լեհաստանի գրականության ակադեմիա

**Լեհաստանի գրականության ակադեմիա** (), լեհական երկրորդ հանրապետության գրական կյանքի պետական կարևորագույն հաստատություններից մեկը, որը գործել է 1933-1939 թվականներին, գլխամասը եղել է Վարշավայում։ Հիմնադրվել է նախարարների խորհրդի որոշմամբ (Rada Ministrów RP): Ակադեմիայի ստեղծման համար հիմք է հանդիսացել Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիան։ Ակադեմիան ներառում էր Լեհաստանի ակնառու, ավագ սերնդի գրողների ու գրականագետների։

## Պատմություն
[մինի|Լեհաստանի գրականության ակադեմիայի անդրանիկ նիստը, [1933]]
Ակադեմիան եղել է երկրի ամենաբարձր կարծիքը ձևավորող մարմինը, պատասխանատու է եղել լեհական գրականության տարբեր բնագավառներում խթանման, ժամանակակից ձեռքբերումների գնահատման գործում։ Համաձայն իր կանոնադրության՝ ակադեմիայի հիմնական նպատակն է եղել բարձրացնել լեհական հրատարակչության որակի մակարդակը՝ կառավարական և հասարակական ջանքերով։

Լեհաստանի բաժանմամբ բռնի ճնշում սկսվեց Լեհաստանի կրթության, լեզվի և կրոնի նկատմամբ, ինչը իր բացասական ազդեցությունն է ունեցել գրագիտության մակարդակի վրա։ Լեհաստանի գրականության ակադեմիան պետք է ամրապնդեր որակի պատմական չափանիշները, բարձրացներ լեհական ավանդական գրականության մակարդակը։

Լեհաստանի գրականության ակադեմիան բաղկացած էր 15 անդամներից, որոնցից 7-ին առաջին անգամ ընտրել են Լեհաստանի կրոնական և հանրային կրթության ղեկավարները, մյուս 8-ին՝ իրենք գիտնականները։

1934 թվականին Ակադեմիան հիմնել է «Золотые академические лавры» («Ոսկե ակադեմիական դափնիներ») և «Серебряные академические лавры» («Արծաթե ակադեմիական դափնիներ») մրցանակները, որոնք շնորհվել են ականավոր գրական գործունեության համար Լեհաստանի և այլ երկրների գրողներին, գիտնականներին, համալսարանական պրոֆեսորներին, թարգմանիչներին, գրադարանավարներին, հրատարակիչներին, գրավաճառներին, պետական պաշտոնյաներին, դիվանագետներին, հասարակական գործիչներին։

## Անդամներ
[մինի|1935 թվականին Գրականության ակադեմիայի կողմից [Կորնել Մակուշինսկի|Կորնել Մակուշինսկուն հանձնված դիպլոմը]]
Ակադեմիայի կազմում են եղել՝ 
* Վացլավ Սերոշևսկի, նախագահ
* Լեոպոլդ Ստաֆ, փոխնախագահ
* Յուլիուշ Կադեն-Բանդրովսկի, գլխավոր քարտուղար  
* Վացլավ Բերենտ
* Թադեուշ Բոյ-Ժելենսկի
* Ֆադեյ Զելինսկի 
* Կառոլ Իրժիկովսկի
* Յուլիուշ Կլեյներ
* Բոլեսլավ Լեսմյան
* Սոֆյա Նալկովսկայա
* Զենոն Պշեսմիցկի
* Կառոլ Ռոստվորովսկի
* Վինցենտի Ռժիմովսկի
* Եժի Շանյավսկի 
* Պյոտր Հոյնովսկի
Պայմանավորված որոշ գիտնականների մահվամբ (Հոյնովսկի, Լեսմյան) և 1937 թվականին Ռոստվորովսկու հրաժարականով՝ ակադեմիայի կազմում ընդգրկվել են՝
* Կազիմեժ Վեժինսկին
* Ֆերդինանտ Գյոտելը
* Յան Լորենտովիչը
* Կորնել Մակուշինսկին
Ակադեմիայի պատվավոր անդամներ են եղել Իգնացի Մոսցիցկին և մարշալ Յուզեֆ Պիլսուդսկին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1933 հիմնադրումներ Լեհաստանում
Կատեգորիա:Գրական ընկերություններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի գրականություն
Ջեյմս Գարֆիլդի սպանություն

200px|thumb|Ռևոլվերը, որով սպանվել է Ջեյմս Գարֆիլդը
**Ջեյմս Գարֆիլդի սպանություն** (), մահափորձ ԱՄՆ քսաներորդ նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդի նկատմամբ, որը սխալ բուժման պատճառով ավարտվեց մահով։ Գարֆիլդը դարձավ Ամերիկայի չորս սպանված նախագահներից երկրորդը։

## Պատմություն
Ջեյմս Գարֆիլդի մահափորձը տեղի է ունեցել Կոլումբիա նահանգի Վաշինգտոն քաղաքում 1881 թվականի հուլիսի 2-ին առավոտյան ժամը 09։ 30-ին երկաթուղային *Baltimore and Potomac Railroad Station* կայարանում։ Նրա մեջքին «Բուլդոգ» ռևոլվերով կրակոցներ էր արձակել փաստաբան Շառլ Գիտոն։

Գիտոն նախագահական ընտրությունների ժամանակ քարոզում էր Գարֆիլդի համար և ընտրվելուց հետո հույս ուներ, որ կնշանակվի որևէ կարևոր պաշտոնի (նա ցանկանում էր դառնալ դեսպան)։ Երբ Գիտոյի սպասումները չարդարացան, նա զայրացավ և որոշեց սպանել Գարֆիլդին։

Նախագահի վերքը խորը չէր, գնդակը մնացել էր տեղում՝ հեռու կյանքի համար կարևոր օրգաններից։ Բայց բժիշկները վիրահատության ժամանակ ոչ արհեստավարժ եղան և առաջացավ ուժեղ թարախային բորբոքում։ Նրանք այդպես էլ չկարողացան հանել գնդակը և օրգանիզմում վարակում տարածվեց, որից էլ Գարֆիլդը մահացավ 1881 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։ Հատուկ արվեց դա, թե ոչ, անհայտ է։ Գնդակը հայտնաբերվեց մարմնում միայն դիահերձման ժամանակ։ ԱՄՆ չորս սպանված նախագահներից Գարֆիլդը ամենաերկար ժամանակամիջոցն ապրեց մահափորձից մինչև մահ։

Փաստաբանները պահանջում էին Գիտոյին անմեղսագիտակ ճանաչել, սակայն դատարանը մահապատժի որոշում կայացրեց. կախաղանը իրականացվեց 1882 թվականի հունիսի 30-ին։

Հետաքրքիր է, որ մարդասպանը 15 դոլարով գնել էր *Webley British Bulldog* ապրանքապիտակի թանկարժեք ռևոլվեր՝ փղոսկրե բռնակով, ոչ թե փայտե, որպեսզի զենքը լավ նայվի որպես թանգարանային ցուցադրանմուշ սպանությունից հետո։ Ռևոլվերն իրոք պահվում էր Սմիթսոնյան ինստիտուտում, սակայն 20-րդ դարասկզբին այն կորավ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԱՄՆ նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդի սպանությունը 
* Ո՞վ սպանեց նախագահ Գարֆիլդին. փաստաբա՞ն, թե՞ «բժշկական մաչզիմը» 
* Նախագահ Գարֆիլդի մահը, 1881 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:Հայտնիների սպանություններ
Կատեգորիա:Սպանություններ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքականություն
Կատեգորիա:1880-ականներ ԱՄՆ-ում
Լեշեր

**Լեշեր** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Լավլանե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09166։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 107 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 63 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 47-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 16-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 74,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 81,1 %)։ 47 աշխատունակ բնակիչներից 43-ը աշխատում էին (21 տղամարդ և 22 կին), անաշխատանք էին 4-ը (2 տղամարդ և 2 կին)։ 16 անգործունակ մարդկանցից 5-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 6-ը թոշակառու, 5-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լիսակ (Արյեժի գավառ)

**Լիսակ** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սավերդեն կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09170։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 208 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 113 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 84-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 29-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 74,3 %, 1999 թվականին եղել է՝ 63,5 %)։ 84 աշխատունակ բնակիչներից 78-ը աշխատում էին (51 տղամարդ և 27 կին), անաշխատանք էին 6-ը (2 տղամարդ և 4 կին)։ 29 անգործունակ մարդկանցից 6-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 8-ը թոշակառու, 15-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Միջնադարյան դղյակ 
* Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի՝ XI դար

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ճարտարապետական լուսանկարչություն

մինի|Ճարտարապետական լուսանկար
**Ճարտարապետական լուսանկարչություն**, լուսանկարչության ժանր, ճարտարապետական կառույցների և դրանց համալիրների, կամուրջների նկարահանում։ Որպես կանոն, ճարտարապետական լուսանկարչության նպատակ է հանդիսանում դոկումենտալ լուսանկարը, որը անհրաժեշտ գաղափար է ձևավորում օբյեկտի և դրա դետալների մասին։

Լուսանկարչության տվյալ տիպի դեպքում հիմնական խնդիրը կառույցի ձևի, զարդարանքների, քանդակների, դեկորացիայի տարրերի ճշգրիտ ցուցադրությունն է։

Ճարտարապետական լուսանկարչություն նաև իրականացվում է օբյեկտը գեղարվեստորեն ընկալելու համար։ Այս պարագայում ճշգրտությունը կարող է զոհ գնալ արտահայտչականությանը, քաղաքի, երկրի, դարաշրջանի հատկությունները մաքսիմալ կերպով ցուցադրելուն։

Ճարտարապետական ոճի առանձնահատկությունները կարող են ընդգծվել՝ կախված նկարահանման դիրքից, ճիշտ հեռանկարից, լուսավորումից։

## Պատմություն
Պատմության առաջին լուսանկարը, որը նաև հանդիսանում է ճարտարապետական լուսանկար|մինի
Ֆոտոխցիկով արված առաջին լուսանկարը (Նիսեֆոր Նիեպսի «տեսարան Լա Գրասի պատուհանից» լուսանկարը), նաև հանդիսանում է առաջին ճարտարապետական լուսանկարը, քանի որ այն ներառում էր շենքերի տեսարան։ Նույն ժամանակաշրջանում (1830-ական թվականներին) ճարտարապետական լուսանկարներ էր անում նաև Հենրի Ֆոքս Թալբոթը։

Լուսանկարչության պատմության ընթացքում շենքերը բարձր գնահատված լուսանկարչական առարկաներ են հանդիսացել՝ արտացոլելով հասարակության գնահատականը ճարտարապետության և դրա մշակութային կարևորության նկատմամբ։ 1860-ական թվականներին ճարտարապետական լուսանկարչությունը դարձավ վիզուալ արտահայտչականության միջոց։

Ինչպես շենքերի դիզայններն էին փոխվում և կոտրում ավանդական ձևերը, այնպես էլ ճարտարապետական լուսանկարչությունը ևս էվոլյուցիա էր ապրում։ 20-րդ դարի կեսերին ճարտարապետական լուսանկարչությունն ավելի ստեղծարար դարձավ, քանի որ լուսանկարիչներն սկսեցին օգտագործել շեղ գծեր և ստվերներ իրենց լուսանկարներում և փորձարկեցին տարբեր տեխնիկաներ։

1950-ական թվականներին ճարտարապետները ավելի շատ լուսանկարիչների էին աշխատանքի վերցնում, ինչի արդյունքում ճարտարապետական լուսանկարչությունն ավելի էր մոտենում արվեստին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ճարտարապետական լուսանկարիչների ամերիկյան միություն 
* AIAP Անկած ճարտարապետական լուսանկարիչների միություն
* IAAP Ճարտարապետական լուսանկարիչների միջազգային ասոցիացիա 

Կատեգորիա:Լուսանկարչության ժանրեր
Անդերլեխտ (այլ կիրառումներ)

**Անդերլեխտ** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Անդերլեխտ, համայնք Բրյուսելի մայրաքաղաքային տարածաշրջանում,
* Անդերլեխտ ՖԱ, ֆուտբոլային ակումբ Անդերլեխտ համայնքում։
Լոր Սանտարայ

**Լոր Սանտարայ** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սեն Լիզե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09289։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 1251 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 787 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 591-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 196-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 75,1 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,8 %)։ 591 աշխատունակ բնակիչներից 543-ը աշխատում էին (287 տղամարդ և 256 կին), անաշխատանք էին 48-ը (27 տղամարդ և 21 կին)։ 196 անգործունակ մարդկանցից 50-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 77-ը թոշակառու, 69-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լորդա

**Լորդա** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Լե Կաբան կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09171։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 35 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 29 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 25-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 4-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 86,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 65,6 %)։ 25 աշխատունակ բնակիչներից 24-ը աշխատում էին (11 տղամարդ և 13 կին), անաշխատանք էր 1-ը (տղամարդ)։ 4 անգործունակ մարդկանցից 2-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 1-ը թոշակառու, 1-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Մարիամ եկեղեցի 
* Լորդա դղյակ (X դար)
* Սուրբ Բարդուղիմեոս գագաթ 
* Սուլարակ գագաթ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:LordatEglise.JPG|Եկեղեցի
Պատկեր:LordatChâteauPic.JPG|Լորդա դղյակ
Պատկեր:Lordat1901.jpg|Լորդա (1901 թիվ)


## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լուբան (Արյեժի գավառ)

**Լուբան** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Վարիյ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09173։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 254 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 167 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 130-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 37-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 77,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 74,4 %)։ 130 աշխատունակ բնակիչներից 122-ը աշխատում էին (64 տղամարդ և 58 կին), անաշխատանք էին 8-ը (5 տղամարդ և 3 կին)։ 37 անգործունակ մարդկանցից 15-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 8-ը թոշակառու, 14-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Եկեղեցի՝ XII դար 
* Պորտել քարանձավ

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լուբո

**Լուբո** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Լը Մաս դ’Ազիլ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09172։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 31 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 26 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 13-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 13-ը՝ անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 50,0 %, 1999 թվականին եղել է՝ 76,9 %)։ 13 աշխատունակ բնակիչներից 11-ը աշխատում էին (7 տղամարդ և 4 կին), անաշխատանք էին 2-ը (կին)։ 13 անգործունակ մարդկանցից 3-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 7-ը՝ թոշակառու, 3-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
ԽՍՀՄ Գերագույն դատարան

**ԽՍՀՄ Գերագույն դատարան**, բարձրագույն դատական մարմին է, նրա վրա դրված էր ԽՍՀՄ Միության և միութենական հանրապետությունների դատական բոլոր հաստատությունների գործունեության հսկողությունը, որը իրականացնում է կոնկրետ գործեր քննելու, ինչպես նաև դատարաններին գործող օրենսդրության կիրառման հարցերով ղեկավար պարզաբանումներ տալու միջոցով։ Գերագույն դատարանն ունի օրենսդրական նախաձեռնության իրավունք։ Ընտրվում է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի կողմից 5 տարի ժամանակով՝ նախագահի, տեղակալների, դատարանի անդամներին ժողովրդական ատենակալների կազմով։

Միութենական հանրապետությունների գերագույն դատարանների նախագահները ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի կազմի մեջ են մտնում ի պաշտոնե։ ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ներքին կառուցվածքը և գործունեության կարգը սահմանված է ԽՍՀՄ, միութենական և ինքնավար հանրապետությունների դատարանակազմության օրենսդրության հիմունքներով (1958 թ.) և ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի կանոնադրությամբ (1957)։

ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանում գործում է 3 դատական կոլեգիա (քաղաքացիական գործերով, քրեական գործերով, զինվորական)։ ԽՍՀՄ բարձրագույն դատական ատյանը ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի պլենումն է, որը գումարվում է ոչ պակաս, քան 3 ամիսը մեկ։ Քննարկում է Գերագույն դատարանի նախագահի և գլխավոր դատախազի գանգատները Գերագույն դատարանի կոլեգիաների, ինչպես նան միութենական հանրապետությունների Գերագույն դատարանների կողմից կայացված որոշումների և դատավճիռնևրի վերաբերյալ, եթե վերջիններս հակասում են համամիութենական օրենսդրությանը կամ խախտում են այլ միութենական հանրապետությունների շահերը։ 
մինի|ԽՍՀՄ զինանշանը
Քննարկում է նաև դատական պրակտիկայի ընդհանրացման և դատական վիճակագրության նյութերը, դատական մարմիններին ղեկավարը պարզաբանումներ է տալիս գործող օրենսդրության կիրառման վերաբերյալ։ Պլենումը քննում է Գերագույն դատարանի կոլեգիաների հաշվետվությունները, գնահատում նրանց գործունեությունը։ Քննարկվում են օրենսդրական կարգով լուծման ենթակա և ԽՍՀՄ օրենքների մեկնաբանման հետ կապված հարցեր։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կառավարություն
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Նախկին գերագույն դատարաններ
ՀԽՍՀ Գերագույն դատարան

**ՀԽՍՀ Գերագույն դատարանը** Հայկական ԽՍՀ դատական բարձրագույն մարմինն է։ Նրա վրա է դրված ՀԽՍՀ բոլոր դատական մարմինների գործունեության հսկողությունը։ Ունի օրենսդրական նախաձեռնության իրավունք։ Իբրև Գերագույն դատարան կազմավորվել է 1925 թվականի հունվարին, 1923 թվականի մայիսի 5-ից Երևանում գործող հանրապետության վճռաբեկ դատարանի փոխարեն։ ՀԽՍՀ Գերագույն դատարանի կազմումը, գործունեությունը և կառուցվածքը որոշվում է ՀԽՍՀ Սահմանադրությամբ և համանման է ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանին։ Ունի քաղաքացիական գործերի և քրեական գործերի դատական կոլեգիաներ, նախագահություն և պլենում։ Քաղաքացիական գործերի դատական կոլեգիային իրավունք է վերապահված ժողովրդական դատարանից վերցնել ցանկացած քաղաքացիական գործը և այն վարել՝ որպես առաջին ատյանի դատարան։ Քրեական գործերի դատական կոլեգիան, որպես առաջին ատյանի դատարան, քննում է պետական, սոցիալիստական տնտեսության, արդարադատության, անձի դեմ ուղղված և այլ ծանր հանցագործությունների վերաբերյալ գործեր։ Իբրև վճռաբեկ ատյանի դատարաններ, կոլեգիաները քննում են շրջանային (քաղաքային) ժողովրդական դատարանների՝ օրինական ուժի մեջ չմտած վճիռների, դատավճիռների և որոշումների դեմ տրված վճռաբեկ գանգատները։ ՀԽՍՀ բարձրագույն դատական ատյանը ՀԽՍՀ Գերագույն դատարանի պլենումն է՝ կազմված նախագահից, տեղակալներից և անդամներից։ Պլենումը նիստեր է գումարում առնվազն 3 ամիսը մեկ անգամ։ Քննում է Գերագույն դատարանի նախագահության քրեական և քաղաքացիական գործերով կայացրած որոշումների դեմ տրված գանգատները, դատական պրակտիկայի ուսումնասիրության նյութերը, դատարաններին ղեկավար պարզաբանումներ է տալիս ՀԽՍՀ օրենսդրությունը կիրառելու հարցերով, միջնորդություն է հարուցում ՀԽՍՀ Գերագույն սովետի նախագահության առջև այն հարցերով, որոնք պահանջում են օրենսդրական լուծում և օրենքների մեկնաբանում, հաստատում է դատական կոլեգիաների կազմերը, լսում նրանց հաշվետվությունները։

Կատեգորիա:Գերագույն դատարաններ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ
Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչ

**Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչ** (, 15 նոյեմբերի, 1958, Քիշնև, Մոլդովական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 30 հոկտեմբերի, 1992, Կոշերենի, Յալոմիցա, Ռումինիա), մոլդովացի խորհրդային երգչուհի, կոմպոզիտոր և երգիչ Իոն Ալդյա-Տեոդորովիչի կինը։ Մոլդովական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (1992)։

## Կենսագրություն
Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչը ծնվել է 1958 թվականի նոյեմբերի 15-ին Քիշնևում՝ մտավորականների ընտանիքում։ Հայրը եղել է գրող և լրագրող, իսկ մայրը ռուսաց լեզու և գրականություն է դասավանդել Քիշնևի № 1 միջնակարգ դպրոցում։

Դպրոցում սովորելու տարիներին Դոյնան «Մոլդովա-ֆիլմ» կինոստուդիայում մասնակցել է ֆիլմերի ռուսերեն կրկնօրինակումների, ինչպես նաև հանրակրթական դպրոցում սովորելուն զուգահեռ հաճախել է երաժշտական դպրոց։ Տասնչորս տարեկան հասակից աշխատել է *«Moldoveneasca»* անսամբլում, որի հետ այցելել է ԽՍՀՄ տարբեր հանրապետություններ, Ալժիր, Գերմանիա, Կիպրոս, ինչպես նաև երիտասարդական փառատոնների է մասնակցել Կուբայի մայրաքաղաք Հավանայում։ 1975 թվականին Դոյնան ավարտել է դպրոցը և նույն թվականին Յուրի Նիկոլաևի հետ սկսել է վարել «Շիրյե կռուգ» շոու-ծրագիրը։ 1979 թվականին ավարտել է Քիշնևի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, որտեղ սովորել է ռումիներեն լեզու և գրականություն։ 1979-1988 թվականներին համաշխարհային գրականություն է դասավանդել Քիշնևի պետական ինստիտուտում (ներկայում՝ Իոն Կրյանգեի անվան պետական մանկավարժական համալսարան)։

1981 թվականին նա ամուսնացել է մոլդովացի երգիչ և կոմպոզիտոր Իոն Ալդյա-Տեոդորովիչի հետ։ 1982 թվականի օգոստոսի 5-ին ծնվել է նրանց որդին՝ Քրիստոֆոր Ալդյա-Տեոդորովիչը։ Նույն թվականին Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչն սկսել է ելույթ ունենալ ամուսնու հետ։ Նրանք համերգներ են տվել Մոլդովայի ու Ռումինիայի բազմաթիվ քաղաքներում ու գյուղերում։

1992 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Իոն և Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչներն մահացել են ավտովթարից, որ տեղի էր ունեցել Բուխարեստից 49 կմ հեռավորությամ վրա. մեքենան, որով նրանք գնում էին Քիշնև, հարվածել է ծառին։ Նրանք թաղվել են Քիշնևի Կենտրոնական (Հայկական) գերեզմանատանը։

1993 թվականին Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչը հետմահու պարգևատրվել է Մոլդովայի Հանրապետության շքանշանով։

## Հիշատակ
* Արտիստների որդին՝ Քրիստի Ալդյա-Տեոդորովիչը, հիմնադրել է «Douа inimi gemene» փառատոնը՝ նվիրված ծնողների հիշատակին։
* Քիշնևում տեղադրվել է Իոն և Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչների հուշարձան։
* Ի հիշատակ Իոն և Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչների Մոլդովայում թողարկվել է 100 լեյ արժողությամբ հուշադրամ (շրջանառության մեջ է 2010 թվականի օգոստոսի 3-ից)։



Պատկեր:Stamp of Moldova md022st.jpg|2002 թվական, Իոն և Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչներ
Պատկեր:Stamps of Moldova, 005-12.jpg|2012 թվական, Իոն և Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչներ



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իոն և Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչներ, մոլդովացի արտիստներ 
* Muzica Moldoveneasca - Ion si Doina Aldea Teodorovici  

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի երգիչներ
Լուբիեռ

**Լուբիեռ** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Ֆուա Ռուրալ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09174։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 207 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 141 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 103-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 38-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 73,0 %, 1999 թվականին եղել է՝ 73,8 %)։ 103 աշխատունակ բնակիչներից 100-ը աշխատում էին (53 տղամարդ և 47 կին), անաշխատանք էին 3-ը (1 տղամարդ և 2 կին)։ 38 անգործունակ մարդկանցից 3-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 26-ը թոշակառու, 9-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Շչի

**Շչի** (), ռուսական ազգային ջրալի ապուրի տեսակ։

## Պատմությունը

Շչին հանդիսանում է ռուսական խոհանոցի հիմնական տաք կերակուրներից մեկը։ Ժամանակակից շչին ծագել է 19-րդ դարից ոչ շուտ, երբ գյուղացիների կողմից սկսեց մշակվել կաղամբը։ Շչին օգտագործում էին հասարակության բոլոր շերտերը և հիմնականում տարբերությունն այն էր, որ հարուստների շչին առավել հագեցած էր բանջարեղենով և համեմունքներով, իսկ չքավորների մոտ այն աղքատիկ էր։

## Պատրաստման եղանակը

Ամբողջովին հագեցած շչին պատրաստվում էր թարմ կամ թթու դրած կաղամբով, իսկ հաճախ նաև կաղամբին փոխարինող ավելուկով, եղինջով և շաղգամով։ Դրան ավելացվում է միս, հազվադեպ նաև ձուկ և սունկ, արմատապտուղներ` գազար, մաղադանոս, համեմունքներ` սոխ, նեխուր, սխտոր, սամիթ, պղպեղ, դափնետերև, համեմված աղաջուր, թթվասեր, խնձոր և այլն։ Թթվաշ համը շչիի գլխավոր առանձնահատկությունն է, որը այն կարող է ստանալ ոչ միայն կաղամբից, այլ նաև ավելուկից, խնձորից կամ աղ դրած սնկերից։ Ներկայումս շչիին ավելացվում է նաև կարտոֆիլ, որը թանձրացնում է ապուրը։ Մսով շչին հիմնականում եփում են տավարի մսի արգանակով։ Ռուսաստանի որոշ շրջաններում օգտագործում են խոզի միս կամ թռչնամիս, սակայն դա այնքան էլ չի համընկնում ռուսական դասական խոհանոցի բաղադրատոմսին։ Պահքի օրերին պատրաստում են միայն բանջարեղենային կամ սնկային շչի։

## Աղբյուրներ
* Շչին պատրաստված թթու կաղամբից
* Շչիի պարզ բաղադրատոմսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապուրներ
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
Լյուդիես

**Լյուդիես** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Արևելյան Պամե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09175։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 77 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 42 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 30-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 12-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 71,4 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,6 %)։ 30 աշխատունակ բնակիչներից 28-ը աշխատում էին (14 տղամարդ և 14 կին), անաշխատանք էին 2-ը (1 տղամարդ և 1 կին)։ 12 անգործունակ մարդկանցից 4-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 6-ը թոշակառու, 2-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մադիեռ

**Մադիեռ** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Արևմտյան Պամիե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09177։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 203 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 117 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 86-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 31-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 73,5 %, 1999 թվականին եղել է՝ 67,3 %)։ 86 աշխատունակ բնակիչներից 81-ը աշխատում էին (47 տղամարդ և 34 կին), անաշխատանք էին 5-ը (կին)։ 31 անգործունակ մարդկանցից 9-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 10-ը թոշակառու, 12-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մալեոն

**Մալեոն** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Վարիյ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09179։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 49 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 27 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 21-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 6-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 77,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,6 %)։ 21 աշխատունակ բնակիչներից 20-ը աշխատում էին (13 տղամարդ և 7 կին), անաշխատանք էր 1-ը (կին)։ 6 անգործունակ մարդկանցից 1-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 2-ը թոշակառու, 3-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լյուզնակ

**Լյուզնակ** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Լե Կաբան կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09176։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 607 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 348 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 246-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 102-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 70,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,3 %)։ 246 աշխատունակ բնակիչներից 205-ը աշխատում էին (113 տղամարդ և 92 կին), անաշխատանք էին 41-ը (20 տղամարդ և 21 կին)։ 102 անգործունակ մարդկանցից 32-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 36-ը թոշակառու, 34-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Luzenac.png|Центр Լյուզնակ
Պատկեր:Stadeluzenac.JPG|Ստադիոն


## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մալգուդ

**Մալգուդ** (), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Միրպուա կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 09178։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 61 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 37 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 23-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 14-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 62,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 78,4 %)։ 23 աշխատունակ բնակիչներից 21-ը աշխատում էին (13 տղամարդ և 8 կին), անաշխատանք էին 2-ը (1 տղամարդ և 1 կին)։ 14 անգործունակ մարդկանցից 5-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 3-ը թոշակառու, 6-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վանի թագավորության դիցարան

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Վանի թագավորության կրոն

Կատեգորիա:Վանի թագավորության դիցարան
Կատեգորիա:Ցանկեր:Կրոն
Շաբցիգեր (պանիր)

**Շաբցիգեր**, շվեյցարական պանիր, որը բացառապես պատրաստում են Շվեյցարիայի Գլարուս կանտոնում։ Այն համարվում է կանաչ պանիր. այդ գույնին պանրատեսակը պարտական է նրան, որ կաթի մեջ ավելացնում են հացհամեմի բողբոջներ։ Շաբցիգերը հիմնականում օգտագործում են քերած վիճակում՝ այլ կերակուրների հետ մեկտեղ (բուտերբրոդ, լապշա, ֆոնդյու)։

Պանրի արտադրությամբ զբաղվում է Geska (Gesellschaft Schweizer Kräuterkäse-Fabrikanten) ընկերությունը։ Համաշխարհային վաճառքում օգտագործվում է *Շվեյցարական կանաչ պանիր* բրենդը։ ԱՄՆ-ում և Կանադայում հայտնի է նաև *Sap Sago* անվանումով։

## Պատրաստում
thumb|left|Երկնագույն հացհամեմ
Շաբցիգեր պանրատեսակը պատրաստվում է յուղազերծված կովի կաթից և երկնագույն հացհամեմի բողբոջներից։ Այդ խառնուրդը տաքացվում է մինչև 90&nbsp;°C, որից հետո ավելացվում է կիտրոնաթթու և քացախաթթու։ Դրանից հետո ձևավորվում է *Ziger* անունով շիճուկը։ Հետո մակարդը տեղափոխում են կոնաձև կաղապարների մեջ և թողնում շուրջ մեկ շաբաթ։ Հետագայում կոները չորացնում են երկուսից վեց ամիսների ընթացքում։ Արդյունքում ստացվում է կարծր, կանաչավուն, բուրավետ պանիր՝ ուժեղ արտահայտված համով։

100 գրամ պանիրը պարունակում է 33 գրամ սպիտակուցներ և գրեթե մեկ գրամ ճարպեր։ Այս պանրատեսակում իսպառ բացակայում են ածխաջրերը և լակտոզները։ Էներգետիկ արժեքը կազմում է շուրջ 137 կկալ։

## Պատմություն
Շաբցիգեր պանիրը համարվում է Շվեյցարիայի ամենահին բրենդային պանիրը, որը պաշտոնական գրանցում է ստացել Գլարուս կանտոնում 1772 թվականին։

Առաջին անգամ այս տեսակի պանիրը պատրաստվել է գլարուսյան վանական-ճգնակյացների կողմից դեռևս VIII դարում։ Պանրի մանրամասն պատրաստման բաղադրատոմսը հրատարակվել է 1463 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Geska ընկերության պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Կովի կաթից պանիրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարական խոհանոց
Կատեգորիա:Շվեյցարական պանիրներ
Կատեգորիա:Պանիրներ այբբենական կարգով
Շաբիշու դյու Պուատու (պանիր)

**Շաբիշու դյու Պուատու** (), ֆրանսիական պանիր, որը պատրաստվում է այծի կաթից։

## Պատմություն
Շաբիշու պանրատեսակի պատրաստման մասին դեռևս 1872 թվականին հրատարակվել է *Պուատուի և հարակից շրջանների ուղեցույցում* ()։ 1990 թվականին շաբիշու դյու պուատո պանրատեսակը սերտիֆիկացվեց *Appellation d'origine contrôlée* կողմից։ Այս պանրի պատրաստման տարարածաշրջանը համաձայն սերտիֆիկացման հանձնաժողովի, այնքան էլ ընդգրկուն չէ։ Այն սահմանափակվում է Վերին Պուատուի շրջանով։ Մասնավորապես՝ Վյեն դեպարտամենտի մի հատվածը, Դյու-Սևր դեպարտամենտն ու Շարանտ դեպարտամենտի մի հատվածը։

Այծի կաթից այս պանրատեսակի արտադրությունը աճեց ճգնաժամի հետևանքով, որն առաջացավ *Dactylosphaera vitifoliae* (խաղողի ֆիլոկսերա) միջատների զանգվածային ներհոսքի պատճառով։ Ինչպես նաև բարերար ազդեցություն թողեց Դյու-Սևրում կաթնային կոոպերատիվենրի ընդարձակումը 1906 թվականին։
1997 թվականին արդեն պանրի արտադրությունը հասավ 340 տոննայի։ Ամենաշատը պատմության մեջ արտադրվել է 2003 թվականին, երբ ավելի քան 555 տոննա պանիր արտադրվեց։ 2007 թվականին արտադրվել է 512 տոննա։ Դրանից 20 %-ը թարմ չպաստերիզացված այծի կաթից էր պատրաստված, որի 7 %-ը պատրաստել էին ֆերմերային տնտեսությունները։

## Պատրաստում
Այծի կաթը սառեցնում են մինչև 20&nbsp;°C, որից հետո տեղափոխում են մեծ չաների մեջ։ Կաթը սկսում է թթվել ավելացված մերանի ներգործությամբ։ Որոշ ժամանակ անց մակարդն ու շիճուկը առանձնացնում են միմյանցից և տեղավորում կաղապարների մեջ։ Երկու օր անց պանիրը կաղապարներից հանում են, ձեռքերով աղապատում ու տեղափոխում են հատուկ չորանոցներ։ Այդպես մնում է ավելի քան 10 օր, մինչև հասունանալը։ Սովորաբար չորանոցում պանիրը մնում է 2-ից 3 շաբաթ։ Այդ ընթացքում սնկերը և բակտերիաները պանրին տալիս են իրենց բնորոշ բուրմունքը։ Դրա պատճառով էլ, համը ուժեղացնելու նպատակով, պանիրները որոշ ֆերմերների կողմից մնում են չորանոցներում գրեթե մի քանի ամիս շարունակ։

## Նկարագիր
Պանրի գլուխը պատրաստում են գլանաձև, որի վերևի հատվածը մի փոքր նեղ է հիմքից։ Շաբիշյու պանրատեսակի յուղայնությունը հասնում է 45 %-ի։ Զանգվածը 150 գրամ է։ Միջուկն ունի փղոսկրի երանգավորում իսկ կեղևը պատված է սպիտակ բորբոսի շերտով՝ գորշ կապտագույն երանգավորումով (կախված տարվա եղանակից կարող է երանգը փոփոխվել)։

Պանիրն ունի թունդ, ընկուզային համուհոտ և այծի կաթի սպեցիֆիկ բույր։ Շաբիշու դյու Պուատու պանրի հետ հիանալի համադրվում է Պուատու շրջանում տարածված սպիտակ «Սովինյոն» կամ «Սանսեր» գինիները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cahier des charges AOC-AOP ''chabichou du Poitou'' sur le portail de l’Union Européenne
* 
* Site de la Route du Chabichou et des Fromages de Chèvre 

Կատեգորիա:Այծի կաթից պանիրներ
Կատեգորիա:Բորբոսով պանիրներ
Կատեգորիա:Պանիրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիական պանիրներ
Օպերոն

thumb|right|450px|Օպերոն
**Օպերոն**, պրոկարիոտ բջջի գենոմի ֆունկցիոնալ միավոր, որի բաղադրության մեջ մտնում են ցիստրոններ (գեներ, տրանսկրիպցիայի միավորներ), կոդավորվում են համատեղ կամ հաջորդում են աշխատող սպիտակուցներին և միավորված են մեկ (կամ մի քանի) պրոմոտորի հետ։ Այսպիսի ֆունկցիոնալ կազմակերպումները թույլ են տալիս արդյունավետ իրականացնել այդ գեների տրանսկրիպցիան։

Պրոկարիոտների համար օպերոն հասկացությունը 1961 թվականին առաջարկել են ֆրանսիացի Ժակոբ Ֆրանսուան և Ժակ Մոնոն, որի համար 1965 թվականին ստացել են Նոբելյան մրցանակ։

Օպերոնները ըստ իրենց մեջ պարունակվող ցիստրոնի քանակի բաժանվում են մոնո-, օլիգո- և պոլիցիստրոնային օպերոնների, որոնցում պարունակվում է համապատասխանաբար միայն մեկ, մի քանի և բազմաթիվ ցիստրոններ։

Պրոկարիոտների գենոմի օպերոնային կազմավորումների բնորոշ օրինակ է լակտոզային օպերոնը, տրիպտոֆանայինը, պիրիմիդինայինը և bgl օպերոնը՝ Escherichia coli-ում։

Օպերոնը սկսվում և վերջանում է կարգավորող տիրույթներով՝ պրոմոտորը՝ սկզբում, և տերմինատորը՝ վերջում։ Բացի դրանից յուրաքանչյուր առանձին ցիստրոն կարող է ունենալ իր սեփական կառուցվածքը պրոմոտորում և/կամ տերմինատորում։

Կատեգորիա:Գենոմի կառուցվածք
Լուկաշ Շուկալա

**Լուկաշ Շուկալա** (; , Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), լեհ և գերմանացի ֆուտբոլիստ, Սաուդյան Արաբիայի Ջիդդայում գտնվող «Ալ Իթիխադ» ակումբի և Լեհաստանի հավաքականի կենտրոնական պաշտպան։ Ունի լեհական և գերմանական քաղաքացիություն։

## Կենսագրություն
Ֆուտբոլիստը ծնվել է Գդանսկում, բայց դեռևս մանուկ հասակից ծնողների հետ տեղափոխվել է Գերմանիա, որտեղ էլ և սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով։ Խաղացել է մանկապատանեկական Սահարբուրգի, Տրասսեմի և Տրիրայի ակումբներում։ 2000 թվականին հրավիրվել է ֆրանսիական «Մեց» ակումբի ֆուտբոլային դպրոց։ 2002 թվականին սկսել է խաղալ ակումբի հիմնական կազմում։ Այնուհետև, 2004 թվականին, վերադարձավ Գերմանիա, որտեղ էլ խաղաց «Մյունխեն 1860»-ում և «Ալեմանիայում» (Ախեն)։

2010 թվականին խաղացել է Ռումինիայում։ Սկսել է խաղալ բիստրիցյան «Գլորիայում», բայց նրանից հետո, երբ ակումբը տեղափոխվեց երրորդ լիգա, նա էլ տեղափոխվեց կլուժյան «Ունիվերսիտատյա»։ Խաղացել է նաև «Պետրոլուլում»։ 2012 թվականին եղել է բուխարեստյան «Ստյաուա» ակումբի խաղացող։ Որտեղ էլ 2013 թվականին դարձավ Ռումինիայի չեմպիոն և Ռումինիայի սուպերգավաթի հաղթող (Սուպերգավաթի եզրափակչում խփել է իր թիմի գոլերից մեկը)։

### Կարիերան հավաքականում
Խաղացել է Լեհաստանի երիտասարդական հավաքականում, որտեղ անցկացրել է 6 հանդիպում։

2013 թվականի հուլիսի 31-ին Լեհաստանի հավաքականի մարզիչ Վալդեմար Ֆորնալիկը նրան ընդգրկել է հավաքականի խաղերի կազմում։ 2013 թվականի օգոստոսի 14-ին իր դեբյուտն է նշում ազգային հավաքականում, խաղալով և հաղթելով Դանիայի հավաքականի դեմ կայացած ընկերական խաղում (3:2), որը խաղաց իր համար հարազատ քաղաքում։ Հավաքականի կազմում առաջին գոլը խփել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, խաղալով Ջիբրալթարի հավաքականի դեմ, իսկ գոլային փոխանցումը ստացել էր թիմակից Մատեուշ Կլիխից։

## Պարգևներ
* Ռումինիայի չեմպիոն. 2013, 2014
* Ռումինիայի սուպերգավաթ. 2013
* Ռումինիայի գավաթի եզրափակչի մասնակից. 2014

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրենր
* Ֆուտբոլիստի էջը transfermarkt.com կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը 90minut.pl կայքում

Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեհ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Մյունխեն 1860-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ