Նունու Մենդեշ

**Նունու Ալեշանդրե Տավարիշ Մենդեշ** (, ), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, «Պարի Սեն-Ժերմեն» ակումբի և Պորտուգալիայի հավաքականի ձախ պաշտպան։

«Սպորտինգ» Լիսաբոնի ակադեմիայի սան է․ առաջին թիմի կազմում նորամուտը նշել է 2020 թվականին, իսկ հաջորդ մրցաշրջանում դարձել է Պրիմյերա լիգայի և «Տաշա դա Լիգայի» կրկնակի գավաթակիր՝ ընդգրկվելով Պրիմյերա լիգայի մրցաշրջանի խորհրդանիշների հավաքականում։ 2021 թվականին օգոստոսին վարձակալությամբ միացել է «Փարիզ Սեն-Ժերմենին», իսկ 2022 թվականին հունիսին ակումբը նրա տրանսֆերը վերջնականացրել է՝ վճարելով 38 մլն եվրո։ 2024–25 մրցաշրջանում թիմի առանցքային խաղացողներից էր, և նա նպաստեց ակումբի պատմական խումբային հաղթանակին՝ ներառյալ առաջին՝ ՈւԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի տիտղոսը։

Մենդեշը ներկայացրել է Պորտուգալիան տարբեր տարիքային հավաքականներում։ Ազգային թիմի կազմում նորամուտը նշել է 2021 թվականին, ընդգրկվել է ԵՎՐՈ–2020 և ԵՎՐՈ–2024‐ի, ինչպես նաև 2022 թվականի աշխարհի առաջնության հայտացուցակներում։ 2025 թվականին դարձել է ՈւԵՖԱ Ազգերի լիգայի հաղթող՝ ճանաչվելով եզրափակիչ փուլի լավագույն խաղացող։

## Ակումբային կարիերա
### Սկզբնական կարիերա
Սինտրայում (Լիսաբոնի մարզ), Կաբո Վերդեում ծնված Մենդեշը ֆուտբոլ սկսել է խաղալ 9 տարեկանից։ Մանկության տարիներին նրա կուռքերն էին Կրիշտիանու Ռոնալդուն, Լիոնել Մեսսին, Դավիդ Ալաբան և Մարսելոն, որոնցից հատկապես վերջին երկուսին էր փորձում նմանվել։ Նրա տաղանդը նկատել է դպրոցական ուսուցիչ Բրունու Բոտելյուն, ով նրան հրավիրել է Լիսաբոնի արվարձանների «Դեսպերտար» տեղական ակումբ։ Շուտով աչքի ընկնելով իր խաղով՝ Մենդեշը հետաքրքրություն է առաջացրել «Բենֆիկայի», «Պորտուի» և «Սպորտինգի» մոտ և, ի վերջո, միացել «Սպորտինգ ՍՊ»–ի ակադեմիային՝ 10 տարեկան հասակում։

Սկաուտների դիտարկման ընթացքում, երբ նա դպրոցից տուն էր վերադառնում, Մենդեշն ուշադրություն է դարձրել, որ իրեն հետևում է մի տղամարդ։ Գողության ենթարկվելու վախից նա վազել է դեպի տուն, որը գտնվում էր ծայրահեղ աղքատ թաղամասում․ պարզվել է, որ «հետապնդողը» իրականում «Սպորտինգի» սկաուտ էր, ով հետագայում նրան համոզել է ստորագրել պայմանագիր։ Հաջորդ չորս տարիներին Մենդեշը ստիպված է եղել երկու ժամ օրական ճանապարհ անցնել՝ երեկոյան մարզումներին մասնակցելու համար իր ուսուցչի ուղեկցությամբ, մինչև 14 տարեկան հասակում տեղափոխվել է «Սպորտինգի» ակադեմիա։

Սկզբնական շրջանում հանդես է եկել որպես հարձակվող կիսապաշտպան, սակայն հետագայում փոխադրվել է ձախ պաշտպանի դիրք, որի հանդեպ սկզբում դժվարությամբ էր հարմարվում։

### «Սպորտինգ ՍՊ»
մինի|Մենդեշը «Սպորտինգ ՍՊ»-ի կազմում 2021 թ․
COVID-19 համավարակի բռնկումից հետո՝ 2020 թվականին փետրվարին, ինչի հետևանքով երիտասարդական առաջնությունը ժամանակից շուտ դադարեցվեց, Մենդեշը այն քիչ թվով ակադեմիական խաղացողներից էր, որ հրավիրվեցին առաջին թիմ Ռուբեն Ամորիմի կողմից, չնայած նոյեմբերից հետո ընդամենը մեկ հանդիպման էր մասնակցել վնասվածքի պատճառով։ Նա իր պրոֆեսիոնալ նորամուտը նշեց 2020 թվականին հունիսի 12-ին՝ «Պասուշ դե Ֆերեյրայի» դեմ Պրեմյեր լիգայի խաղում՝ փոխարինելով Մարկոս Ակունային 72-րդ րոպեին․ հանդիպումն ավարտվեց «Սպորտինգի» 1–0 հաղթանակով։

Վերջինիս «Սևիլիա» տեղափոխվելուց հետո՝ 2020/21 մրցաշրջանի նախքան սկսվելը, Մենդեշը 18 տարեկանում դարձել է հիմնական կազմի ձախ պաշտպանը՝ դառնալով ակումբի մեկնարկային XI-ում հանդես եկած ամենաերիտասարդ խաղացողը Քրիշտիանու Ռոնալդուից (սեպտեմբեր 2002) հետո․ նա մեկնարկային կազմում դուրս է եկել առաջնության վերջին յոթ հանդիպումներից վեցին։ Իրսպորտսմենական առաջին գոլը հեղինակել է նույն տարվա հոկտեմբերի 4-ին՝ «Պորտիմոնենսեի» դեմ արտագնա 2–0 հաղթանակում։

2020 թվականին դեկտեմբերի 19-ին Մենդեշը նոր պայմանագիր ստորագրեց, ըստ որի՝ նրա հրաժարագինը բարձրացվեց 45 մլն եվրոյից՝ մինչև 70 մլն։ Նա այդ մրցաշրջանում մասնակցեց 29 հանդիպման՝ օգնելով թիմին նվաճել Պրեմյեր լիգայի տիտղոսը և ընդգրկվել մրցաշրջանի խորհրդանշական հավաքականում։

2021 թվականին հուլիսի 31-ին Մենդեշը գոլային փոխանցում կատարեց Ժովանե Կաբրալին՝ գավաթակիրների «Սուպերտաշա Կանդիդու դե Օլիվեյրա» ֆինալում «Բրագային» 2–1 հաշվով հաղթելու և տիտղոսը նվաճելու ժամանակ։

### «Պարի Սեն-Ժերմեն»
#### 2021–2023՝ առաջին լիգայական տիտղոսներն ու Լիգայի տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստի մրցանակ
2021 թվականին օգոստոսի 31-ին Մենդեշը մեկ մրցաշրջանի վարձակալությամբ միացավ «Փարիզ Սեն-Ժերմենին»՝ գնման իրավունքի հնարավորությամբ։ Իր նորամուտը Լիգա 1-ում նա նշեց սեպտեմբերի 11-ին՝ 85-րդ րոպեին փոխարինում մտնելով «Կլերմոնի» նկատմամբ 4–0 հաշվով հաղթական խաղում։ Չորս օր անց նա առաջին հանդիպումն անցկացրեց ՈւԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայում՝ խմբային փուլի շրջանակում՝ «Բրյուգգեի» հետ արտագնա հանդիպման (1–1) 75-րդ րոպեին փոխարինելով Աբդու Դիալոյին․ դաշտ դուրս գալուց հետո անմիջապես թողեց տպավորիչ ազդեցություն՝ 77-րդ րոպեին կատարելով «փայլուն» անցում տալու համար։ Ավագ կազմում նա առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ նույն ամսվա վերջին՝ «Լիոնի» նկատմամբ 2–1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ։ Մասնակցելով 27 հանդիպման (18-ը՝ մեկնարկային կազմում)՝ նա օգնեց ՊՍԺ-ին նվաճել պատմականորեն 10-րդ՝ ռեկորդային ազգային չեմպիոնության տիտղոսը և հետագայում հավակնեց մրցաշրջանի լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստի մրցանակին՝ ընդգրկվելով խորհրդանշական հավաքականում իր երկու թիմակիցների հետ միասին։
[մինի|253x253փքս|Մենդեշը «[Փարիզ Սեն-Ժերմեն»-ի կազմում 2022 թ.]]
2022 թվականի մայիսի 31-ին ակտիվացվեց Մենդեշի 38 մլն եվրո հրաժարագինը, և նա հրապարակի վրա ստորագրեց չորս տարվա մշտական պայմանագիր։ Իր պաշտոնական առաջին գոլը նա խփեց սեպտեմբերի 3-ին՝ ձևակերպելով Նանտ ՖԱ -ի հանդեպ արտագնա 3–0 հաղթանակի վերջնական հաշիվը։ Չեմպիոնների լիգայում իր առաջին գոլը գրանցեց նոյեմբերի 2-ին՝ 2-1 հաշվով արտագնա հաղթանակի ժամանակ «Յուվենտուսի» դեմ՝ խփելով հաղթական գնդակը խմբային փուլի վերջին հանդիպմանում։ Այդ մրցաշրջանում նա թիմի պատմական 11-րդ չեմպիոնական տիտղոսի հիմնական դերակատարներից էր՝ դառնալով մրցաշրջանի լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ և ընդգրկվելով տարվա խորհրդանշական հավաքականում։

#### 2023-ներկայում՝ վնասվածքներ
Մենդեշը 2023 թվականի մայիսից պայքարում էր մկանի ձգվածքի վնասվածքի հետ․ 2023 թվականին հոկտեմբերին Տուրկու քաղաքում (Ֆինլանդիա) նրան հաջողությամբ վիրահատել է վիրաբույժ Լասսե Լեմպաինենը։ Նա խաղադաշտ վերադարձավ միայն 2024 թվականի փետրվարի 25-ին՝ «Ռենի» հետ Լիգա 1-ի տնային հանդիպման (1–1) 20 րոպե փոխարինումով՝ Լուկա Էրնանդեսի փոխարեն։ Հետագայում նա օգնեց թիմին հասնել Չեմպիոնների լիգայի կիսաեզրափակիչ, որտեղ 0–2 ընդհանուր հաշվով դուրս մնաց «Բորուսիա Դորտմունդից»․ միևնույն ժամանակ ակումբը նվաճեց Ոսկե հեթ տրիկ ՝ հերթական անգամ հաղթելով Լիգա 1-ը, Ֆրանսիայի գավաթը և Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի սուպերգավաթ-ը, Մենդեշը չմասնակցեց վերջինին՝ վնասվածքի պատճառով։

2025 թվականի փետրվարի 9-ին Մենդեշը նոր պայմանագիր կնքեց մինչև 2029 թվական։ Տաս օր անց՝ Չեմպիոնների լիգայի փլեյ-օֆֆի փուլում «Բրեստի» դեմ դիմակայության պատասխան խաղում, նա խփեց ՊՍԺ-ի հինգերորդ գնդակը 7–0 հաշվով տարած հաղթանակում՝ օգնելով իր թիմին 10–0 ընդհանուր հաշվով դուրս գալ հաջորդ փուլ։ Նա գոլի հեղինակ դարձավ նաև քառորդ եզրափակչի երկու խաղերում՝ Աստոն Վիլլայի հետ (տնային հաղթանակ՝ 3–1, արտագնա պարտություն՝ 2–3)։ Մենդեշը հնարավորություն տվեց իր թիմին մասնակցել մայրցամաքային թրեբլին՝ հաղթելով Լիգա 1-ը, Ֆրանսիայի գավաթը և առաջին անգամ՝ Չեմպիոնների լիգան՝ եզրափակչում 5–0 հաշվով առավելության հասնելով «Ինտեր Միլանի» նկատմամբ, և ընդգրկվեց այդ մրցաշարի մրցաշրջանի խորհրդանշական հավաքականում։

## Միջազգային կարիերա
Մենդեշը իր առաջին հանդիպումն Պորտուգալիայի Մ-21 հավաքականի կազմում անցկացրեց անմիջապես ակումբային նորամուտից հետո՝ 2020 թվականին սեպտեմբերի 4-ին՝ Եվրոպայի 2021 թվականին երիտասարդական առաջնության ընտրական փուլի շրջանակում՝ Կիպրոսի նկատմամբ արտագնա 4–0 հաղթական խաղում։ Մինչ այդ նա ներկայացրել էր երկրի Մ-16, Մ-17, Մ-18 և Մ-19 տարիքային հավաքականները։

Վեց ամիս անց Ֆեռնանդու Սանտուշը նրան առաջին անգամ ընդգրկեց ազգային հավաքականի հայտացուցակում՝ 2022 թվականին աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի Ադրբեջանի, Լյուքսեմբուրգի և Սերբիայի դեմ խաղերի համար։ Դրա հետևանքով Մենդեշը դուրս մնաց Մ-21 հավաքականի վերջնական հայտացուցակից, որը պետք է մասնակցեր ԵՎՐՈ-2021-ի եզրափակիչ փուլին։ Նորամուտը ազգային թիմում նշեց 2021 թվականին մարտի 24-ին՝ ամբողջությամբ մասնակցելով Ադրբեջանի նկատմամբ 1–0 հաշվով հաղթանակով ավարտված խաղին։

Մենդեշը ընդգրկվեց նաև ԵՎՐՈ-2020-ի կազմի մեջ, սակայն որևէ խաղի չմասնակցեց՝ թիմի՝ 1/8 եզրափակիչ փուլում դուրս մնալու պատճառով։ Սանտուշը հետագայում նշեց, որ մտադիր էր մրցաշարի ընթացքում օգտագործել նրան Ռաֆայել Գերեյրույի հետ համատեղ, սակայն վնասվածքները դա անհնարին դարձրին։

2022 թվականին նոյեմբերին Մենդեշը ընդգրկվեց Կատարի աշխարհի առաջնության վերջնական հավաքականի կազմում։ Խմբային փուլի երկրորդ հանդիպման՝ Ուրուգվայի դեմ առաջին կիսում ստացել է ազդրի վնասվածք ստանալուց և մնացած մրցաշարը բաց է թողել։

ԵՎՐՈ-2024-ի ընտրական փուլում Մենդեշը մեկ խաղ է անցկացրել՝ Լյուքսեմբուրգի դեմ, օգնելով Քրիշտիանու Ռոնալդուին բացել հաշիվը՝ թիմի 6–0 հաղթանակի 9-րդ րոպեին։ Հետագայում նա բաց թողեց մնացած հանդիպումները ազդված մկանի ձգվածքի վնասվածքով, քանի որ Պորտուգալիան հաղթել է խմբի բոլոր տասը հանդիպումներին։ Մենդեշը ընդգրկվել է նաև եզրափակիչ փուլի հայտացուցակում Գերմանիայում․ մեկնարկային կազմում դուրս է եկել խմբային փուլի՝ Չեխիայի և Թուրքիայի դեմ հանդիպումներում, ինչպես նաև քառորդ եզրափակչում Սլովենիայի դեմ (3–0՝ հետխաղյա 11-մետրանոցներով) և Ֆրանսիայի դեմ կիսաեզրափակիչում (5–3՝ հերթական հետխաղյա 11-մետրանոցներով պարտություն)։

Մենդեշը ընտրվել է 2025 թվականին ՈւԵՖԱ Ազգերի լիգայի եզրափակիչների համար։ Հունիսի 4-ին նա գոլային փոխանցում կատարեց Ռոնալդուին՝ 2–1 հաշվով հաղթանակ ապահովելով կիսաեզրափակչում Գերմանիայի նկատմամբ։ Ապրիլի 8-ին նա հեղինակեց իր առաջին միջազգային գոլը՝ Իսպանիայի հետ 2–2 հաշվի հանդիպման ժամանակ, որոշիչ դերակատարություն ունենալով Լամին Յամալին պաշտպանելու գործում ամբողջ հանդիպման ընթացքում, ինչպես նաև իր տուգանային հարվածը փոխարկեց 5–3 հաշվով հաղթական շութում, դառնալով հանդիպման լավագույն խաղացող և մրցաշարի լավագույն ֆուտբոլիստ։

## Խաղային ոճը
Մենդեշը հայտնի է իր հարձակվողական կարողություններով, արագությամբ և տեխնիկական հմտություններով՝ հիմնականում հանդես գալով ձախ հարձակվող կամ պաշտպան-հարձակվող դիրքում, ինչը թույլ է տալիս նրան ստեղծել վտանգ ինչպես կայուն դիրքից, այնպես էլ հակագրոհի ժամանակ։ Նրա դրիբլինգի ունակության հետ համատեղ առանձնահատուկ է նաև նրա հիանալի փոխանցումները՝ անկախ նրանից, պաշտպանում են նրան, թե ազատ տարածքում է։ Ֆիզիկական ուժն ու արագությունը թույլ են տալիս հաղթել գնդակային պայքարում մրցակիցների նկատմամբ։ Նա կարող է նաև կանխատեսել հարձակումները, դիպչել փոխանցումների ուղիներին և վաստակել գնդակը կրկին թիմի համար։

Չնայած հարձակողական առավելություններին, Մենդեշի պաշտպանողական խաղը սկզբնական շրջանում քննադատության առարկա էր, մասնագետները նշում էին որոշումներ կայացնելու անորոշությունը գնդակին մոտ, դիրքային սխալները և խաղի ընկալման անհամապատասխանությունը՝ որպես թերություններ, որոնք պահանջում էին բարելավում։ Սակայն հաջորդ տարիներին, Լուիս Էնրիկեի ղեկավարությամբ «Փարիզ Սեն-Ժերմենում», նա դարձավ ավելի տակտիկապես կարգապահ՝ ավելի լավ որոշումներ ընդունելով այն մասին, թե երբ առաջ շարժվել և երբ պահպանել դիրքը։ Նրա պաշտպանությունը կատարելագործվեց՝ նվազեցնելով անպատրաստ մարտերը և ցուցաբերելով ավելի մեծ իրազեկություն տարածքի և մրցակիցների շարժումների նկատմամբ։ Այս զարգացումները առավելապես նկատելի էին բարձր ռիսկային հանդիպումներում, որտեղ նրա պաշտպանական կատարումները, մասնավորապես Բուկայո Սակայի, Մոհամեդ Սալահի և Յամալի դեմ, արժանացան մասնագետների և մարզիչների բարձր գնահատանքի, ընդգծելով նրան որպես ավելի ամբողջական և հավասարակշռված ձախ պաշտպանի։

## Վիճակագրություն
*2023 թվականի ապրիլի 30-ի դրությամբ՝*

## Ձեռքբերումներ
#### «Սպորտինգ»
Պորտուգակիայի չեմպիոն՝ 2020/21

Պորտուգալիական ֆուտբոլի լիգայի մրցանակակիր՝ 2020/21

Պորտուգալիայի Սուպերգավաթի մրցանակակիր՝ 2021

#### «Պարի Սեն-Ժերմեն»
Ֆրանսիայի չեմպիոն (**3**)՝ 2021/22,2022/23,2023/24

Ֆրանսիայի Սուպերգավաթի մրցանակակիր՝ 2022

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Профиль футболиста на официальном сайте «Пари Сен-Жермен»
* Профиль футболиста на сайте Португальской футбольной федерации

 
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ