Սերգեյ Գորշկով

մինի|Գորշկովը խորհրդային նավատորմի ծովակալ
**Սերգեյ Գեորգիևիչ Գորշկով** ( ռուս . ՝ Сергей Георгиевич Горшков, ), Խորհրդային Միության նավատորմի բարձրաստիճան  սպա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և սառը պատերազմի ժամանակ։ Նա,  լինելով խորհրդային նավատորմի ծովակալ, դրվատանքի է արժանացել իր պատմական ու ռազմավարական խորաթափանցության և ռազմական հզոր նավատորմ ստեղծելու համար, համբավվել է որպես խաղաղ ժամանակներում ամենամեծ նավատորմի ստեղծող: Այդ առումով նրան հաճախ համեմատում են ամերիկացի Ալֆրեդ Թայեր Մահանի և գերմանացի Ալֆրեդ ֆոն Տիրպիցի հետ:

Ընտրվել է ԽՄԿԿ Կենտկոմի անդամ (1961 թ.), ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (4-րդ գումարման՝ 1954—1958 թթ.), (5-րդ գումարման՝ 1958—1962 թթ.), (8-11-րդ գումարումների՝ 1970—1989 թթ.), (6-7-րդ գումարումների՝ 1962—1970 թթ.):

## Գործունեություն
Գորշկովը նավատորմում ծառայության է անցել 1927 թվականին՝ 17 տարեկանում: Այդ նույն տարվա հոկտեմբերին ընդունվել է Լենինգրադի Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմածովային ակադեմիան, որն ավարտել է 1931 թվականին և երկար ժամանակ ծառայել Սևծովյան նավատորմում։ 1941 թվականին դարձել է խորհրդային նավատորմի ամենաերիտասարդ ծովակալը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ղեկավարել է Ազովի նավատորմը, իսկ 1944 թվականից՝ նաև Դանուբի նավատորմը, աչքի ընկել դեսանտային համարձակ գործողություններ իրականացնելով: 1948 թվականից եղել է Սևծովյան նավատորմի շտաբի պետը: 1955 թվականին նշանակվել է ռազմածովային նավատորմի գլխավոր հրամանատարի տեղակալ։ 1956 թվականին փոխարինել է Նիկոլայ Կուզնեցովին գլխավոր հրամանատարի պաշտոնում այն բանից հետո, երբ վերջինս ստիպված էր հրաժարվել իր պաշտոնից խորհրդային նավատորմի կազմի շուրջ  մարշալ Գեորգի Ժուկովի և Նիկիտա Խրուշչովի հետ ունեցած անհամաձայնության պատճառով։

Գորշկովը կիսում էր Կուզնեցովի տեսակետը, որ Խորհրդային Միությանն անհրաժեշտ է մակերևութային նավերի մեծ նավատորմ՝ հածանավերով ու ավիակիրներով: Սակայն նավատորմի գլխավոր հրամանատար նշանակվելուց հետո սկզբնական շրջանում հետևել է Խրուշչովի այն տեսակետին, որ ռազմածովային նավատորմը պետք է հիմնականում բաղկացած լինի  սուզանավային մեծ նավատորմից, որն աջակցում է ցամաքային ու ռազմաօդային ուժերին և հագեցած է նաև հականավային հրթիռներով: Օրինակ, նույնիսկ «Kynda» դասի ամենամեծ  հածանավերը (Project 58) ավելի փոքր էին, քան այն ժամանակվա ամերիկյան Էսկադրային ականակիրները: Գորշկովը երկար տարիներ զբաղեցրեց հրամանատարական պաշտոնը, և Խրուշչովը որոշ ժամանակ անց թույլ տվեց նավատորմը հիմնականում համալրել ավելի մեծ վերգետնյա նավերով: Մանավանդ, որ 1962 թվականին տեղի ունեցած Կարիբյան ճգնաժամը ցույց տվեց, որ խորհրդային նավատորմը չի կարող որևէ դիմադրություն ցույց տալ ամերիկյանին: Խրուշչովը թույլատրեց Kresta I դասի (Նախագիծ 1134 Բերկուտ) հածանավերի կառուցումը։ Բրեժնևի օրոք Գորշկովին վերջապես թույլ տվեցին ստեղծել իր ուզած նավատորմը: Ի թիվս այլ ռազմանավերի՝ 1970-ական թվականներին շարք մտան Խորհրդային Միության առաջին իրական ավիակիրները՝ *Կիև* դասի (նախագիծ 1143) և *Կիրով* դասի հսկայական հածանավերը (նախագիծ 1144.2):

Սակայն 1985 թվականին Միխայիլ Գորբաչովի իշխանության գալով՝ բյուջեից առավել խոշոր գումարներ հատկացվեցին տնտեսական բարեփոխումների իրականացմանը, և Գորշկովի մեծ նավատորմի համար գումար չմնաց։ 1985 թվականի դեկտեմբերին Գորբաչովը Վլադիմիր Չեռնավինին նշանակեց նավատորմի նոր գլխավոր հրամանատար։

Սերգեյ Գորշկովը մահացել է 1988 թվականի մայիսի 13-ին Մոսկվայում: Թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։  Երբ Խորհրդային Միությունը փլուզվեց, նավատորմի մեծ մասը վատ էր պահպանվում կամ ընդհանրապես չէր պահպանվում, այնպես որ Գորշկովի հզոր նավատորմը խորտակվեց առանց նույնիսկ մի կրակոց արձակելու:

## Լավագույնը լավի թշնամին է
Ասում են, որ ծովակալ Գորշկովը հաճախ է օգտագործել «Լավագույնը լավի թշնամին է» ("Лучшее - враг хорошего") ասույթը, որը եղել է նաև Վոլտերի և Կլաուզևիցի սիրած ասույթներից: Այդ ասույթը, որպես կարգախոս, խոշոր տառերով փակցված է եղել Սերգեյ Գորշկովի աշխատասենյակում:

## Պարգևներ
мини|250px|награды Горшкова Сергея Георгиевича в Центральном музее Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. (Музее Победы) на Поклонной горе.
мини|250px|награды Горшкова Сергея Георгиевича в Центральном музее Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. (Музее Победы) на Поклонной горе.
мини|250px|иностранные награды Горшкова Сергея Георгиевича в Центральном музее Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. (Музее Победы) на Поклонной горе.
мини|250px|иностранные награды Горшкова Сергея Георгиевича в Центральном музее Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. (Музее Победы) на Поклонной горе

* Խորհրդային Միության հերոսի «Ոսկե աստղ» մեդալներ - 2 հատ (№ 10684 — 07.05.1965, № 118 — 21.12.1982).
* Լենինի շքանշան - 7 հատ - (26.02.1953; 23.02.1960; 28.04.1963; 07.05.1965; 25.02.1970; 21.02.1978; 21.12.1982)
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (22.02.1968);
* Կարմիր դրոշի շքանշան - 4 հատ - (03.04.1942; 24.07.1943 06.11.1947; 23.07.1959)
* Ուշակովի I աստիճանի շքանշան (28.06.1945);
* Կուտուզովի I աստիճանի շքանշան (18.09.1943)
* Ուշակովի II աստիճանի շքանշան (16.05.1944)
* Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան (11.03.1985)
* Կարմիր աստղի շքանշան (03.11.1944)
* ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին ծառայելու III աստիճանի շքանշան (30.04.1975)
* ԽՍՀՄ-ի բազմաթիվ մեդալներ, արտասահմանյան մեկուկես տասնյակ երկրների շքանշաններ ու մեդալներ (Սերգեյ Գորշկովն ընդհանուր առմամբ ստացել է իննսունից ավելի շքանշան ու մեդալ):

### Մրցանակներ
* 1985 — Լենինյան մրցանակ
* 1980 — ԽՍՀՄ պետական մրցանակ

### Պատվավոր կոչումներ
Սերգեյ Գորշկովին շնորհվել են Սևաստոպոլի (1974), Վլադիվոստոկի (1985), Բերդյանսկի (1974), Եյսկի, Սևերոդվինսկի (1978) պատվավոր քաղաքացու կոչումներ:

## Հիշատակ
Ծովակալ Սերգեյ Գորշկովի պատվին նավեր են կոչվել Ռուսաստանի Դաշնության Հյուսիսային, Սևծովյան, Խաղաղօվկիանոսյան ռազմածովային նավատորմներում, փողոցներ, կրթօջախներ՝ Վլադիվոստոկում, Կոլոմնայում, Նովոռոսիյսկում: Ծովակալի հուշարձանները կանգնեցվել են Կոլոմնայում, Նովոռոսիյսկում, կիսանդրին տեղադրվել է Մուրմանսկում: Նրա անունն են կրում Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի կենտրոնական մարզական ակումբը, այդ նավատորմի կենտրոնական հոսպիտալը: 2006 թվականին սահմանվել է Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության «*Ծովակալ Սերգեյ Գորշկով*» գերատեսչական մեդալ:

## Մատենագրություն
* * , Պետության ծովային զորությունը (1976), անգլերեն թարգմանվել է «Sea Power of the State» վերնագրով (1979), ISBN 978-0080219448:
* 

* Горшков С. Г. На страже Отчизны. — Москва, 1980.
* Горшков С. Г. Проблемы изучения и освоения Мирового океана. — Рига, 1982.
* Горшков С. Г. На южном приморском фланге (осень 1941 г. — весна 1944 г.). — М.: Воениздат, 1989. — 286 с. — ISBN 5-203-00144-8.
* 
* Горшков С. Г. Черноморский флот в битве за Кавказ. // Военно-исторический журнал. — 1974. — № 3. — С.13-26.
* Горшков С. Г. Оперативно-стратегическое использование Военно-Морского Флота в Великой Отечественной войне. // Военно-исторический журнал. — 1985. — № 4. — С.73-81.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն Սերգեյ Գորշկովի մասին
* 
* Военно-морской энциклопедический словарь. — М., 2002. — С. 314—315.
* *Касатонов И. В.* «Командую флотом»: С. Г. Горшков и его адмиралы на Чёрном море в период «Холодной войны». В 2 кн. — М.: Издательство «Андреевский флаг», 2004. — ISBN 5-9553-0033-3.
* *Лазарев С. Е.* Горшков, Сергей Георгиевич // Российская историческая энциклопедия в 18 томах / Глав. ред. А. О. Чубарьян. Т. 5. — М.: ОЛМА Медиа Групп, 2017. — С.213—214.
* 
* 21st Century Gorshkov: The Challenge of Seapower in the Modern Era by Kevin Rowlands. «NAVAL INSTITUTE PRESS». 2017. — ISBN 1682471594.
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Горшков Сергей Георгиевич на сайте Министерства обороны Российской Федерации
* Егоров Ю. Самый большой флот в мире .
* Некролог
* Мемуары С. Г. Горшкова.
* Список адмиралов, вице-адмиралов, контр-адмиралов ВМФ СССР (1940—1945).
* Список инженер-адмиралов, инженер-вице-адмиралов, инженер-контр-адмиралов ВМФ СССР (1940—1945).

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 19-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 20-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 21-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4