Laureus համաշխարհային մարզական մրցանակաբաշխություն

**Laureus մարզաշխարհի մրցանակաբաշխություն** (*Laureus World Sports Awards*), մարզաշխարհի անհատների և թիմերի ամենամյա մրցանակաբաշխություն՝ տարվա ընթացքում մարզական նվաճումների համար։ Այն հիմնվել է 1999 թվականին *Laureus Sport for Good* հիմնադրամի հովանավորներ Daimler-ի և Richemont-ի կողմից և աջակցություն ունի նրանց համաշխարհային գործընկերներ Mercedes-Benz-ի և IWC Schaffhausen-ի կողմից։ Մրցանակները աջակցում են *Laureus Sport for Good* հիմնադրամի աշխատանքներին, որն օժանդակում է ավելի քան 100 համայնքային նախագծերի ավելի քան 40 երկրներում։ Այս ծրագրերը նպատակ ունեն սպորտի ուժն օգտագործել վերջ դնելու բռնությանը, խտրականությանն ու արգելքներին և ապացուցել, որ սպորտն ունի ուժ՝ փոխելու աշխարհը։ «*Laureus*» անունը ծագել է հունական դափնի բառից, որը համարվում է աթլետիկայում հաղթանակի ավանդական խորհրդանիշ։

Առաջին արարողությունը տեղի է ունեցել 2000 թվականի մայիսի 25-ին Մոնտե Կառլոյում, որտեղ Նելսոն Մանդելան հանդես է եկել ելույթով։ 2018 թվականից ի վեր մրցանակները տրվում են ութ կատեգորիաներում՝ մի շարք առանձին կատեգորիաների հետ միասին։ Յուրաքանչյուր մրցանակակիր ներկայացված է Cartier-ի կողմից ստեղծված *Laureus* արձանիկով, աշխարհի տարբեր վայրերում անցկացվող ամենամյա արարողության ժամանակ։ 2018 թվականից ի վեր արարողություններն անց են կացվել աշխարհի տասնմեկ քաղաքներում և հեռարձակվում են առնվազն 160 երկրներում։

Շվեցարացի թենիսիստ Ռոջեր Ֆեդերերը արժանացել է ամենաշատ` վեց մրցանակի։ Բազմաթիվ մրցանակներ չեղյալ են հայտարարվել, օրինակ՝ ամերիկացի հեծանվորդ Լենս Արմսթրոնգի, ամերիկացի կարճ տարածության մրցավազող Մարիոն Ջոնսի և կանադացի վազորդ Էրլ Քոնորին տրված մրցանակները, երբ ավելի ուշ պարզվել է, որ նրանք խթանիչներ են օգտագործել։

## Պատմություն

Հարավաֆրիկյան գործարար Յոհան Ռուպերտը` *Richemont*-ի նախագահը, առաջարկեց, որ կազմակերպությունը ստեղծվի «այն սկզբունքով, որ սպորտը կարող է կամուրջ լինել հասարակության մեջ գոյություն ունեցող ճեղքերի համար և փոխել մարդկանց աշխարհայացքը»։ 1998 թվականին *Richemont*-ի և *Daimler*-ի կողմից  հիմնված կազմակերպությունը հայտնի դարձավ որպես *Laureus*, որի անունը ծագում է հունարեն դափնի բառից, որը համարվում է աթլետիկայի հաղթանակի ավանդական խորհրդանիշ։ Առաջին *Laureus World Sports Awards* մրցանակաբաշխությունը տեղի ունեցավ երկու տարի անց, որի ժամանակ հովանավոր Նելսոն Մանդելան հանդես եկավ ելույթով, որը Էդվին Մոսեսը նկարագրել է որպես «պատկերավոր»։

Մրցանակները տրվում են յոթ մշտական և երկու առանձին կատեգորիաներում, ամերիկյան դերասաններ Ջեֆ Բրիջեսի և Դիլան Մակդերմոտի մասնակցությամբ հանդիսավոր արարողության ժամանակ։ Այս մրցանակներից երկուսը հետագայում չեղյալ են հայտարարվել. և՛ ամերիկացի հեծանվորդ Լանս Արմստրոնգի, և՛ ամերիկացի վազորդ Մերիոն Ջոնսի մոտ հայտնաբերվեց, որ նրանք արդյունավետությունը բարձրացնող խթանիչներ էին օգտագործել, և նրանց պարգևները չեղյալ հայտարարվեցին։ Ամերիկացի թեթև աթլետ Էրլ Քոնորի «Տարվա մարզական անձ՝ հաշմանդամությամբ» մրցանակը, որը նա ստացել էր 2004 թվականին, հետագայում նույնպես չեղյալ է հայտարարվել։

Մրցանակները համարվում են բարձր հեղինակավոր և հաճախ անվանում են «Օսկարի» մարզական համարժեքը։ Չնայած դրան, մրցանակաբաշխությունը որոշակի քննադատության է ենթարկվում, հատկապես այն եղանակների համար, որով աթլետներն ընտրվում են առաջադրման համար։

## Կատեգորիաներ
Մրցանակաբաշխության հաղթողներին որոշելու համար, Laureus անվանակարգային կոմիտեն, որը բաղկացած է ավելի քան 100 երկրների արհեստավարժ մարզական խմբագիրներից, լրագրողներից և հաղորդավարներից, քվեարկում է հինգ կատեգորիաներում վեց անվանակարգերի թեկնածուների ցանկի համար.
* Laureus World տարվա մարզիկ
* Laureus World տարվա մարզուհի
* Laureus World տարվա թիմ
* Laureus World տարվա վերադարձ
* Laureus World տարվա հայտնություն

Երկու կատեգորիաների անվանակարգերն ընտրվում են մասնագիտական կոմիտեի կողմից.
* Laureus ազդեցիկ մարզական անձ
* Laureus World տարվա մարզական անձ` հաշմանդամությամբ

*Laureus* համաշխարհային մարզական ակադեմիան 65 նախկին մարզիկների ասոցիացիա է, որոնք կամավոր իրենց ժամանակը տրամադրում են կամավոր աջակցելու *Laureus Sport for Good* հիմնադրամի աշխատանքին։ Նրանք նաև քվեարկում են ամեն տարի, որոշելու *Laureus* համաշխարհային մրցանակաբաշխության հաղթողներին։ 2018 թվականից ակադեմիայի նախագահն է Նոր Զելանդիայի նախկին ռեգբի խաղացող Շոն Ֆիցպատրիկը։ Ակադեմիայի անդամները հաղթողներին ընտրում են գաղտնի քվեարկությամբ։

Հանրության կողմից ընտրվում է մեկ կատեգորիա`
**Laureus* լավագույն մարզական պահ

Ակադեմիայի կողմից նաև տրվում են առանձին մրցանակներ, այդ թվում`
*Կենսական նվաճումների մրցանակ 
*Սպորտ բարության համար մրցանակ
*Սպորտի ոգի մրցանակ
*Բացառիկ նվաճումների մրցանակ
*Մարզական ոգեշնչման մրցանակ

## Արարողություն
*Laureus World Sports Awards* մրցանակաբաշխությունը ամեն տարի անցկացվում է աշխարհի տարբեր վայրերում։ Բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 2000 թվականի մայիսի 25-ին Մոնակոյի Մարզական ակումբում։ 2018 թվականից սկսած արարողություններն անց են կացվել աշխարհի տասնմեկ քաղաքներում և հեռարձակվել են առնվազն 160 երկրներում։ Յուրաքանչյուր *Laureus* մրցանակաբաշխության մրցանակակիր ստանում է *[[Cartier]] Laureus* արձանիկը, որը ցուցադրում է «ձգտող մարդու կերպարի պատկեր»։ Մրցանակը կշռում է մոտավորապես 2,5 կգ (5,5 ֆունտ) (670 գրամ (24 ունցիա) ամուր արծաթով և 650 գրամ (23 ունցիա) ոսկե պատվանդանով) և 30 սանտիմետր (12 դյույմ) բարձրությամբ։
[250px|մինի|աջից|Արարողությունը տեղի է ունեցել [Մոնակոյի Գրիմալդի Հոլում երեք անգամ:]]
[250px|մինի|աջից|2015 թվականի արարողությունը տեղի է ունեցել [Շանհայի մեծ թատրոնում, Չինաստան]]

## Հաղթողներ ըստ կատեգորիաների

[right|thumb|[Դանիել Դիաս տարվա մարզական անձ հաշմանդամությամբ անվանակարգի եռակի մրցանակակիր է։]]
### Սահմանված մրցանակներ
#### Տարվա մարզիկ և մարզուհի

#### Տարվա թիմ

#### Տարվա հայտնություն

Մինչև 2007 թվականը այս մրցանակը կոչվում էր **տարվա նորեկ**.

#### Տարվա վերադարձ

#### Տարվա մարզական անձ հաշմանդամությամբ

#### Ազդեցիկ մարզական անձ

Մինչև 2007 թվականը այս մրցանակը կոչվում էր **տարվա այլընտրանքային մարզիկ**։

#### Լավագույն մարզական պահ
2017 թվականին մեկնարկած և հանրության հարցումներով ընտրված «Լավագույն մարզական պահ» մրցանակին արժանացավ մինչև 12 տարեկան Բարսելոնա ֆուտբոլային ակումբի (Պատանեկան-*B*) կողմից` պարտված հակառակորդ թիմին սփոփելու համար։ 2018 թվականին մրցանակին արժանացել են Այովայի *Hawkeyes* ֆուտբոլային թիմի երկրպագուները, ովքեր յուրաքանչյուր հյուրընկալած խաղի առաջին քառորդի վերջում շրջվում են դեպի մանկական հիվանդանոց, որը բացվում է դեպի խաղադաշտ և «ալեկոծվում» են դեպի խաղը նայող հիվանդները։

### Առանձին մրցանակներ

2000 թվականից *Laureus* մարզաշխարհի մրցանակաբաշխությունը ներառել է ակադեմիայի կողմից իրենց հայեցողությամբ տրված մի շարք մրցանակներ։ 2000 թվականին տեղի ունեցած առաջին արարողության ժամանակ բրազիլացի ֆուտբոլիստ Պելեն դարձավ Կարևորագույն նվաճումների առաջին  մրցանակակիրը, իսկ Հատուկ օլիմպիական խաղերի հիմնադիր ամերիկուհի Յունիս Քենեդի Շրայվերը ներկայացվեց *Laureus* Սպորտ բարության համար մրցանակի համար։ Սպորտի ոգի մրցանակը տրվել է 2005 թվականին, Բոստոն Ռեդ Սոքսին, որը 86 տարում առաջին անգամ նվաճեց համաշխարհային մրցումներում։ 2013 թվականին ամերիկյան լողորդ Մայքլ Ֆելպսը դարձավ Բացառիկ նվաճումների մրցանակակիր։ Մինչև 2018 թվականը չինացի թենիսիստուհի Լի Նան (2015) և իտալացի ֆուտբոլիստ Ֆրանչեսկո Տոտտին (2018) միակ այլ մարդիկ են, որոնք արժանանում են նույն մրցանակին։ 2017 թվականին Փախստականների օլիմպիական հավաքականը, որը կազմված է Սիրիայի, Կոնգոյի, Եթովպիայի և Հարավային Սուդանի աթլետներից, ստացել է առաջին Սպորտային ոգեշնչման մրցանակը։ Հաջորդ տարի մրցանակը հանձնվեց ամերիկացի ֆուտբոլիստ Ջ.Ջ. Ուոթին, որի «բացառիկ մարդասիրական ջանքերը» ավելի քան 37 միլիոն դոլլար ավելացրին Հարվի փոթորկից տուժածների համար գումարին։

## Հաղթողներ ըստ տարիների
### Սահմանված մրցանակներ

### Հայեցողական մրցանակներ

## Տես նաև
*Թենիսի համը, մեկ այլ՝ *Laureus Sport for Good* հիմնադրամի գործունեության համար
* Արթուր Էշ Քուրեյջ մրցանակ
* Կամավորների մրցանակների ցանկ
* Բարտ Սթարի մրցանակ (ֆուտբոլ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սպորտային իրադարձություններ
Կատեգորիա:Սպորտային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Սպորտային միջոցառումներ
Կատեգորիա:Մրցանակաբաշխություններ ըստ տարեթվի