Ուտյատնիցա

աջից|մինի| Ուտյատնիցա
աջից|մինի| Ապակե ուտյատնիցա
աջից|մինի| Ռոմերթորֆ ( , հռոմեական կաթսա ) - հայտնի կերամիկական թխելու աման Գերմանիայում

**Ուտյատնիցա** նաև **գուսյատնիցա**, Սանկտ Պետերբուրգի բարբառով **լատկա** (, гуся́тница, *բադաման*, *սագաման*, ла́тка), մասնագիտացված հաստ պատերով մետաղյա (այժմ նաև պատրաստվում է ջերմակայուն ապակուց կամ կերամիկայից) խոհանոցային թասանման պարագա, սովորաբար օվալաձև և ամուր փակվող կափարիչով։ Ուտյատնիցան օգտագործվում է միս, բանջարեղեն և թռչնամիս շոգեխաշելու համար (այստեղից էլ՝ *բադաման*, *սագաման* թռչնանվանումը)։

Համաձայն «Ալյումինե համաձուլվածքներից ձուլված չկպչուն ծածկույթով սպասք։ Ընդհանուր տեխնիկական պայմաններ» ռուսական ստանդարտի` *բադի թաս*, *սագի թաս* տերմիններն օգտագործվում են որպես հոմանիշներ, նշվում է, որ այս ամանը պետք է ունենա կափարիչ և երկու բռնակ։

## Բադաման, սագաման (լատկա)
Բադաման, սագաման կամ, Սանկտ Պետերբուրգի բարբառով, «լատկան» թռչնամիս շոգեխաշելու նույն կաթսան է։

Ուտեստը պետք է պատրաստվի փակ կափարիչով, որի շնորհիվ խոնավությունը պահպանվում է և ստացվում է շոգեխաշելու ազդեցությունը՝ ի տարբերություն եռման կամ տապակման։

## Նյութ
Սագամանը և բադամանը պատրաստվում են տարբեր նյութերից.

* չուգուն
* ձուլածո ալյումին
* ձուլածո ալյումին չկպչող ծածկույթով
* կերամիկա
* ջերմակայուն ապակի։

ջերմակայուն ապակուց և կերամիկայից պատրաստված այս կաթսաները նորամուծություն են։ Պահպանողական խոհարարները նախընտրում են փորձված չուգունե կամ ալյումինե կաթսաները՝ համարելով դրանք ավելի ունիվերսալ։

## Բադամանի և սագամանի տարբերություններ
Բադամանի, սագամանի կամ լատկայի (ինչպես նաև *ղազան* ) միջև եղած տարբերությունները ավանդաբար հետևյալն են.

* սագամանը չափերով ավելի մեծ է, քան բադամանը.
* բադամանը և սագամանն ունեն երկարավուն ձև (ամբողջական շոգեխաշումն ավելի ռացիոնալ բաշխելու համար), ի տարբերություն *ղազան* կաթսայի, ինչպես և խոհանոցային պարագաների ճնշող մեծամասնության կլոր ձևի
* բադամանի, սագամանի և լատկայի հատակը հարթ է, իսկ ավանդական *ղազան* կաթսայի հատակը կլորացված
* *ղազան*  կաթսան հաճախ վաճառվում է առանց կափարիչի, հատկապես խոշորները։

### Տեխնիկական պայմաններն ըստ ստանդարտի
Միևնույն ժամանակ, *«Ալյումինե համաձուլվածքներից ձուլված չկպչուն ծածկույթով սպասք։ Ընդհանուր տեխնիկական պայմաններ»* ռուսական ստանդարտի համաձայն, կաթսան պետք է ունենա մեկ կամ երկու բռնակ և կափարիչ (Աղյուսակ 8, Ծանոթագրություն 1), իսկ ըստ համապատասխան գծապատկերի (նկ. 8) այն ներկայացված է որպես հարթ հատակով ղազան, հետևաբար, ըստ սույն փաստաթղթի ղազանի և բադամանի կամ սագամանի հիմնարար տարբերությունը միայն երկարաձև ձևն է։ Այնուամենայնիվ, պարադոքսալ կերպով, այս փաստաթղթում *չկա* բադամանի կամ սագամանի երկարավուն ձևի ցուցում, և դրանց համար տրված գծապատկերը (նկ. 6) տրված է միայն մեկ պրոյեկցիայում և, հետևաբար, կարող է պաշտոնապես համարվել նման ղազանի գծապատկերին (այսինքն՝ որպես կենտրոնական առանցքի նկատմամբ սիմետրիկ կլոր սպասք)։

### Հիմնական նմանություններ
Երկու տեսակներն էլ ունեն հաստ պատեր և հատակներ և լինում են դիմացկուն կերամիկայից, ջերմակայուն ապակուց, չուգունից կամ ալյումինից։ 

Հաստ հատակի և պատերի շնորհիվ այս ուտեստի մեջ սագը/բադը շատ նուրբ և համեղ է ստացվում։ Նման տապակների մեջ ուտելիքը եփվում է այնպես, ինչպես ջեռոցում, դրա համար էլ ուտեստն ախորժելի է ստացվում։ Եվ շնորհիվ այն նյութի, որից այն պատրաստված է, և սպասքի հաստ պատերի շնորհիվ, կաթսայում ուտեստը դանդաղ է սառչում և տաքացնելու անհրաժեշտություն չի առաջանում։

Եփելու գործընթացում շոգեխաշած տապակի մեջ յուղը մշտապես գտնվում է թավայի ներքևի մասում, իսկ կողային պատերը շատ տաքանում են՝ այս գործոնները ճշգրտորեն նպաստում են ուտեստը շոգեխաշելու գործընթացին։

Նաև ամուր փակվող կափարիչի շնորհիվ ճաշատեսակը եփվում է կաթսայի ցանկացած հատվածում, նույնիսկ եթե այնտեղ միսը մեծ քանակությամբ է։

### Հիմնական տարբերություններ
Տարբերությունները վերաբերում են միայն չափերին՝ սագամանի ծավալը 1,5-2 անգամ ավելի մեծ է, քան բադամանի ծավալը։ Եվ, համապատասխանաբար, առաջինը նախատեսված է սագ եփելու համար, իսկ երկրորդը՝ բադ եփելու համար։

Ուտյատնիցայի կամ բադամանի ծավալը 4-6 լիտր է, իսկ գուսյատնիցայի կամ սագամանի ծավալը՝ 6-9 լիտր։

Բադամանն ավելի տարածված է. խոհարարների մեծ մասը գնահատում է դրա գործնականությունը և թեթև քաշը։

## Ուտյատնիցա/գուսյատնիցա այլ իմաստներ
* Թռչնաբուծական ֆերմայում աշխատող բադերին խնամող.
* Խոշոր գայլաձուկ, որը կարող է բադի ձագերին կուլ տալ ջրի մակերևույթից
* Շուն, որը որսի ժամանակ հետևում է բադերին։
* ուտոչնիցայի մեկ այլ անվանումը մեծ տրամաչափի որսորդական հրացան է սագերի և բադերի առևտրային որսի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гусятницы // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1957. — Т. II. — Стб. 466—468. — 567 с.
* Ефремова Т. Ф. Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный. — М.: Русский язык, 2000.

Կատեգորիա:Խոհանոցային գործիքներ
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Սպասք