Պավել Բելով

**Պավել Ալեքսեևիչ Բելով** (. ), խորհրդային զորահրամանատար, գվարդիայի գեներալ-գնդապետ, (1944), Խորհրդային Միության հերոս (15.01.1944):

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1897 թվականի փետրվարին Շույա քաղաքում, որն այդ ժամանակ Վլադիմիրի գավառում էր (ներկայումս՝ Ռուսաստանի Դաշնության Իվանովոյի մարզ), ֆաբրիկայի աշխատակցի ընտանիքում։ Աշխատել է Իվանովո-Վոզնեսենսկի երկաթուղային կայարանում որպես գործավար և հեռագրող։

1916 թվականին զորակոչվել է ռուսական բանակ և որպես շարքային ծառայել պահեստային հուսարական գնդի ջոկատներից մեկում։ 1917 թվականի հոկտեմբերին ընդունվել է Կիևի ենթասպայական 2-րդ դպրոց, ավարտել 1918 թվականի հունվարին:

1918 թվականից ծառայության է անցել Կարմիր բանակում։ 1919 թվականի հուլիսից մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմին։ 1921 թվականի ապրիլից 14-րդ հեծելազորային դիվիզիայի 82-րդ հեծելազորային գնդի հրամանատարի օգնականն էր, 1922 թվականի ապրիլից՝ այդ նույն գնդի հրամանատարը: 1927 թվականին ավարտել է ավագ հրամանատարական կազմի խորացված պատրաստության դասընթացները, նույն թվականին նշանակվել է առանձին հեծելազորային ջոկատի հրամանատար: 1930 թվականից եղել է Մոսկվայի զինվորական օկրուգի շտաբի 4-րդ բաժնի պետի օգնականը։ 1931 թվականի հունիսին նշանակվել է ԽՍՀՄ հեղափոխական զինվորական խորհրդի անդամ Ս. Բուդյոննու հատուկ հանձնարարությունները կատարող սպա, 1932 թվականի դեկտեմբերին՝ Կարմիր բանակի հեծելազորի տեսուչի օգնական:

1933 թվականին ավարտել է Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան, որից հետո ծառայել է որպես Սամարայի 7-րդ հեծելազորային դիվիզիայի հրամանատարի օգնական, մեկուկես տարի անց՝ այդ նույն դիվիզիայի հրամանատար։

Մասնակցել է Կարմիր բանակի 1939 թվականի լեհական ռազմարշավին։ 1940 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է 96-րդ լեռնահրաձգային դիվիզիայի, 1941 թվականի մարտին՝ 2-րդ հեծելազորային կորպուսի հրամանատար, Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին իսկ օրերից մարտերի մասնակցել Հարավային ռազմաճակատում: Ոչ միայն պաշտպանական, այլև հակագրոհային մարտեր մղելով և թշնամուն զգալի կորուստներ պատճառելով՝ կորպուսը նրա հրամանատարությամբ Տիրասպոլից նահանջել է մինչև Կիև, տեղափոխվել Հարավարևմտյան ռազմաճակատ, այնուհետև 1941 թվականի նոյեմբերից մասնակցել Մոսկվայի պաշտպանությանը, որտեղ դարձյալ աչքի է ընկել հաջող պաշտպանական մարտեր մղելով, ինչի համար ստացել է «գվարդիական» կոչում (այդ կոչմանն արժանացած առաջին զորամիավորումն էր Կարմիր բանակում) և վերանվանվել 1-ին գվարդիական հեծելազորային կորպուսի: Մարտերի ընթացքում նրա հրամանատարությամբ կազմավորվել է «գեներալ Բելովի օպերատիվ խումբը» (կորպուսն ուժեղացվել է երկու հրաձգային, երեք հեծելազորային դիվիզիաներով, 9-րդ տանկային բրիգադով, 15-րդ ականանետային / կատյուշաների գնդով), որը վճռորոշ դեր է կատարել հարավից գերմանացիների հարձակումը կասեցնելու, ապա նաև հզոր հակահարձակում կազմակերպելու գործում:  
 
1942 թվականի հունիսին Բելովը նշանակվել է 61-րդ բանակի հրամանատար: Այդ զորամիավորումը նրա գլխավորությամբ աչքի է ընկել Դնեպրի համար մղվող մարտերում։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 26-ից հոկտեմբերի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում 61-րդ բանակի ստորաբաժանումներն ու կազմավորումները անցել են Դնեպրը Լյուբեչ գյուղի մոտ, պլացդարմ գրավել գետի աջ ափին, այնուհետև զարգացրել հաջողությունը։

1944 թվականի հունվարի 15-ին գեներալ-լեյտենանտ Պավել Բելովին  շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։ 1944 թվականի հուլիսի 26-ին նա ստացել է գեներալ-գնդապետի հերթական զինվորական կոչումը։

Հետպատերազմյան տարիներին գեներալ-գնդապետ Պ. Բելովը ղեկավարել է Դոնի զինվորական օկրուգը (1945–46), Հյուսիսկովկասյան (1946–48), Հարավուրալյան (1948–55) զինվորական օկրուգները։ 1949 թվականին նա ավարտել է Կ. Վորոշիլովի անվան ռազմական ակադեմիայի բարձրագույն ակադեմիական դասընթացները։

1955 թվականի մայիսից ԴՕՍԱԱՖ-ի կենտրոնական կոմիտեի նախագահն էր։ Եղել է ԽՍՀՄ 2-5-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (1946-1962)։

Թոշակի է անցել 1960 թվականին: Մահացել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 3-ին: Թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը :

## Պարգևներ
;ԽՍՀՄ-ի

;Արտասահմանյան պարգևներ

## Զինվորական կոչումներ
* Բրիգադի հրամանատար — 26 նոյեմբերի 1935 թ.
* Դիվիզիայի հրամանատար — 4 նոյեմբերի 1939 թ.
* [Գեներալ-մայոր — 4 հունիսի 1940 թ.
* Գեներալ-լեյտենանտ — 2 հունվարի 1942 թ.
* Գեներալ-գնդապետ — 26 հուլիսի 1944 թ.

## Երկեր
* *Белов П. А.* За нами Москва. — : Воениздат, 1963. — 336 с. — (Военные мемуары). — Тираж 100 000 экз. / Литературная запись В. Д. Успенского.
* *Белов П. А.* Пятимесячная борьба в тылу врага. // Военно-исторический журнал. — 1962. — № 8. — С.55-75.

## Հիշատակ

Գեներալի անունով են կոչվում փողոցներ հետևյալ բնակավայրերում.
* Տուլայի մարզի Նովոմոսկովսկ քաղաքում (այդ փողոցի երկայնքով ձգվող պուրակում կանգնեցվել է գեներալի կիսանդրին)
* Մոսկվայում
* Չեռնիգովում
* Պինսկում
* Իվանովոյում
* Շույայում
* Վալդայում
* Կաշիրայում
* Դոմոդեդովոյում (Մոսկվայի Բառիբինո միկրոշրջան) 
* Ռյազանի մարզի Սպասկ քաղաքում
* Գեներալի անունը փորագրված է հերոս իվանովոցիների հուշահամալիրում և Խորհրդային Միության հերոսի կոչում ստացած շույացիների պատվին Շույա քաղաքի Տրոիցկի գերեզմանատանը բարձրացված հուշասյան վրա:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Коллектив авторов. Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — 408 с. — ISBN 5-86090-113-5.
* Великая Отечественная война, 1941—1945 : энциклопедия / под ред. М. М. Козлова. — М. : Советская энциклопедия, 1985. — С. 83. — 500 000 экз.
* Герои огненных лет. Книга 7. — : Московский рабочий, 1984.
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* Дорогами войны. 2-е изд., испр. и доп. — Иваново, 2001. — С.8—19.
* Навечно в сердце народном / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 3-е изд., доп. и испр. — Минск: Белорусская советская энциклопедия, 1984. — 607 с. — 65 000 экз.
* Недаром помнит вся Россия… (Военно-исторический альманах) — : «Военные знания», 1996. — 112 с.
* *Успенский В. Д.* Поход без привала. — , 1977.
* *Кушаков С. М.* Встреча с Беловым. 14 октября 1942.
* Пишу исключительно по памяти… Командиры Красной Армии о катастрофе первых дней Великой Отечественной войны: В 2 т. Том 2. / Сост., авт. предисл., коммент. и биогр. очерков С. Л. Чекунов. — М.: Русский фонд содействия образованию и науке, 2017. — 560 с.: ил. — ISBN 978-5-91244-208-7, 978-5-91244-209-4 (т. 1). — С.394-395 (выписка из послужного списка).

## Արտաքին հղումներ
* 
* П. А. Белов на сайте «Иваново помнит».

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 19-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ (կարմիրներ)