Իսլամ շահ

**Իսլամ շահ** (ի ծնե՝ Ջալալ Խան, , ), Սուրիդների դինաստիայից Դելիի սուլթան (1545-1554 թվականներ), սուլթան Շեր շահի երկրորդ որդին: Նրա մահից կարճ ժամանակ անց Սուրիդների պետությունը անկում է ապրել և Մեծ մողոլները Հնդկաստանի հյուսիսում վերադարձել են իշխանության:

## Գալով իշխանության
Ջալալ խանը փուշթուն զորավարի երկրորդ որդին է եղել, որը դարձել է Հյուսիսային Հնդկաստանի սուլթան՝ Շեր շահ անունով: Շեր շահի մահից հետո ազնվականությունը Ջալալ խանին հռչակել է սուլթան, քանի որ նա ավելի կարողունակ է եղել, քան իր ավագ եղբայր Ադիլ խանը, որը ժառանգորդ է նշանակվել Շեր շահի կենդանության օրոք: Ջալալ խանը նաև առավելություն է ունեցել առ այն, որ Շեր շահի մահվան պահին ավելի մոտ է եղել հոր ռազմական ճամբարին, քան Ադիլ խանը։

Ըստ Ֆարիշթայի՝ Ջալալ խանը թագադրվել է հիջրեթի տարում՝ 952 թվականի Ռաբի ալ-Ավվալ ամսվա 15-ին (1545 թ. մայիսի 25) Իսլամ շահի անունով կոչվող Կալինջար ամրոցում, որի գրոհի ժամանակ մահացել է նրա հայրը։ Դրանից հետո Իսլամ շահը հոր բանակի գլխավորությամբ վերադարձել է Ագրա, որտեղ էլ վերաթագադրվել է:

Գալով իշխանության՝ Իսլամ շահը նախևառաջ որոշել է վերացնել իր ավագ եղբորը՝ գահի օրինական հավակնորդին։ Ինչպես վկայում է Ֆարիշթան, նոր սուլթանը կարողացել է համոզել Ադիլ խանին գալ Ագրա՝ սուլթանության տարածքի մի մասը իրեն փոխանցելու պատրվակով։ Հայտնվելով Ագրայում՝ Իսլամ շահի լիակատար իշխանության ներքո, որը եղբորը վստահեցրել է իր հավերժական բարեկամության մեջ և նույնիսկ առաջարկել է նրան զբաղեցնել հոր գահը, Ադիլ խանը իմաստուն կերպով հրաժարվել է գահի նկատմամբ իր օրինական իրավունքներից և պաշտոնապես ճանաչել է Իսլամ շահին որպես սուլթան։ Դրանից հետո Ադիլ խանին թույլատրվել է լքել Ագրան, բայց երկու ամիս անց Իսլամ շահը ուղարկել է իր ներքինիներից մեկին՝ Ադիլ խանին ձերբակալելու և ոսկե շղթաներով Ագրա բերելու հրամանով։ Իմանալով այդ մասին՝ Ադիլ խանը փախել է Մևատ՝ Խովաս խանի մոտ։ Բացահայտ ապստամբություն բարձրացնելով՝ Խովաս խանը և Ադիլ խանը՝ իրենց զորքերի գլխավորությամբ տեղափոխվել են Ագրա։ Ագրայի մատույցներում Ադիլ խանի բանակը պարտվել է Սիկրիի ճակատամարտում, Ադիլ խանը փախել է Պատնա, նրա հետագա ճակատագրի մասին ոչինչ հայտնի չէ:

## Գահակալում
Իսլամ շահը հաջողությամբ պայքարել է ապստամբ աֆղան էմիրների դեմ՝ առաջին հերթին հաղթելով իր եղբոր՝ Ադիլ խանի կողմնակիցներին։ Ապստամբությունների ճնշումը և խաղաղության հաստատումը Իսլամ շահի պետությունում շարունակվել է մինչև 1548 թվականը: Այս ժամանակահատվածում նա արշավանք է ձեռնարկել՝ Գախարների փենջաբական ցեղը նվաճելու համար, ինչպես նաև ամրապնդել է իր նահանգի արևմտյան սահմանները Քաշմիրի շրջանում:

Ֆարիշթայի վկայությամբ՝ 1548 թվականին Մեծ մողոլ Հումայունը փորձել է վերագրավել Հյուսիսային Հնդկաստանը և անցնել Ինդոսը։ Սակայն իմանալով, որ Իսլամ շահը հզոր հրետանիով զինված մեծ բանակ ունի, Հումայունը նահանջել է Քանդահար։ Այնուհետև Իսլամ շահը Գվալիորը դարձրել է իր նստավայր:

Իսլամ շահը, չվստահելով հոր բարձրաստիճան պաշտոնյաներին, վերաբաշխել է իր ջագիրդարների հողային կալվածքները՝ դրանք հանձնելով նրանց, որոնք իրենց պաշտոններով պարտական ​​են եղել անձամբ իրեն: Իր դեմ մի քանի մահափորձերի ենթարկվելուց հետո, Իսլամ շահը դարձել է կասկածամիտ և բռնակալ կառավարիչ՝ մահապատժի ենթարկելով իր շատ մտերիմ գործընկերներին, որոնց կասկածել է դավադրության մեջ:

Իսլամ շահի օրոք մահդականների կրոնամեսիական շարժումը լայն տարածում է գտել՝ լայն աջակցություն ստանալով ոչ միայն գյուղական բնակչության, այլև քաղաքների, այդ թվում՝ հոգևորականության և շեյխերի շրջանում: Նրանց հաղթելով՝ Իսլամ շահը լուրջ հարված է հասցրել այս շարժմանը, սակայն որոշ ժամանակով միայն թուլացրել է այն՝ չկարողանալով լիովին վերացնել:

Ինչպես իր հայրը՝ Շեր շահը, Իսլամ շահը նույնպես մեծ ուշադրություն է դարձրել իր նահանգում առևտրային ճանապարհների զարգացմանն ու կատարելագործմանը: Ֆարիշթայի խոսքերով՝ նա հրամայել է Շեր շահին կառուցել միջանկյալ քարավաններ Բենգալիայից մինչև Ինդոս կառուցված քարավանսարայների միջև:

## Մահ
Սուլթան Իսլամ շահը մահացել է կյանքի ծաղկման շրջանում՝ 1554 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ ուռուցքից (ըստ Ֆարիշթայի՝ խուղակից), որը ժողովուրդը համարել է աստվածային պատիժ՝ Մահդիստական շարժման կողմնակիցների նկատմամբ իր կողմից կիրառված հալածանքների համար:

Իսլամ շահին հաջորդել է նրա 12-ամյա որդին՝ Ֆարուզ շահը, որը թագադրումից մեկ ամիս անց նրա զարմիկ Մուբարիզ Խան Սուրին սպանել է նրան, որը գահը զբաղեցրել է Մուհամմադ Ադիլ շահ անվամբ: Իսլամ շահի մահը և նրա որդու՝ Ֆարուզ շահի սպանությունը ծառայել են որպես ազդակ Իսլամ շահի ռազմական առաջնորդների և հարազատների միջև ներքին պատերազմ սկսվելու համար, որի արդյունքում Սուրիդների դինաստիան կորցրել է իշխանությունը Հյուսիսային Հնդկաստանի վրա մեկ տարուց էլ պակաս ժամանակում:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1500-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:1545 Հնդկաստանում
Կատեգորիա:16-րդ դարի անձինք
Կատեգորիա:Աֆղաններ
Կատեգորիա:Դելի
Կատեգորիա:Թագավորներ
Կատեգորիա:Հնդիկներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն