Ուիլյամ Էլֆինստոն

thumb|Ոիլյամ Էլֆինստոն, Աբերդինի եպիսկոպոս
thumb|Եպիսկոպոս Էլֆինստոնի գերեզմանը Հին Աբերդինում, արքայական քոլեջի մատուռից դուրս, ճարտարապետ՝ Հենրի Ուիլսոն
**Ուիլյամ Էլֆինստոն** (), շոտլանդացի պետական գործիչ, Աբերդինի եպիսկոպոս ու Աբերդինի համալսարանի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Էլֆինստոնը ծնվել է Գլազգոյում։ Հայրը, նույնպես Ուիլյամ Էլֆինստոն, հետագայում դարձել է Գլազգոյի համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետի առաջին դեկանը։ Ենթադրվում է, որ մայրը հավանաբար Մարգարեթ Դուգլասն է եղել՝ Դրամլանռիգի առաջին կալվածատեր Ուիլյամ Դուգլասի դուստրը։ Ուիլյամ Էլֆինստոն կրտսերն ուսում է առել Գլազգոյի ավագ դպրոցում, հետո նաև Գլազգոյի համալսարանում՝ 1452 թվականին ստանալով արվեստի մագիստրոսի կոչում։ Կարճ ժամանակով եկեղեցում որպես իրավաբան աշխատելուց հետո քահանա է ձեռնադրվել ու 1465 թվականին դարձել Գլազգոյի Թրոնգեյթ փողոցում գտնվող սբ․Միքայել եկեղեցու քահանան։ Չորս տարի անց մեկնել է Փարիզի համալսարանում ուսումը շարունակելու, այնտեղից տեղափոխվել Օռլեան ու տեղի համալսարանի դասախոս դարձել։

1474 թվականից առաջ վերադարձել է Շոտլանդիա, նշանակվել Գլազգոյի համալսարանի ռեկտոր ու Գլազգոյի մայր աթոռի պաշտոնյա։  Հաջորդել են հետագա առաջքաշումներ, բայց շուտով նրան ավելի կարևոր պարտականություններ են հանձնարարվել․ 1481 թվականին Էլֆինստոնը դարձել է Ռոսսի եպիսկոպոս։ Նա Շոտլանդիայի պառլամենտի անդամ էր, ու թագավոր Ջեյմս III-ը նրան դիվանագիտական առաքելություններով ուղարկել է Ֆրանսիայի թագավոր Լուի XI-րդի ու Անգլիայի թագավոր Էդուարդ IV-ի մոտ։ 1483 թվականին նշանակվել է Աբերդինի եպիսկոպոս, չնայած իր օծումը հետաձգվել է չորս տարով, առաքելությամբ Անգլիա է ուղարկվել 1485 թվականին թագավոր Ռիչարդ III-ի մահից և՛ առաջ, և՛ հետո։

Չնայանծ նա կանոնավոր կերպով հաճախում էր պառլամենտի նիստերին, իրականացնում էր նաև եպիսկոպոսական պարտականությունները։ 1488 թվականի սկզբին նշանակվել է Շոտլանդիայի լորդ-կանցլեր, բայց հաջորդ տարվա հունիսին թագավորի մահից հետո հրաժարվել է պաշտոնից ու վերադարձել Աբերդին։ Նոր թագավոր Ջեյմս IV-ը զգացել է որպես դիվանագետ նրա ծառայությունների անհրաժեշտությունը, ու միապետի անունից Էլֆինստոնն այցելել է Անգլիայի ու Ֆրանսիայի թագավորներին, ինչպես նաև Գերմանիայի թագավոր Մաքսիմիլիան I-ին։

1492 թվականին նշանակվել է Շոտլանդիայի կնիքի պահապան, հարթել շոտլանդացիների ու դանիացիների միջև վեճը և իր կյանքի վերջին տարիները նվիրել Աբերդինի համալսարանի հիմնադրմանը։ 1494 թվականին ձեռք է բերվել պապական հրովարտակը, իսկ 1498 թվականին՝ արքայական հրովարտակով Աբերդինը ճանաչվել է համալսարանի հիմնադրման վայր։ Թագավորը փոքրիկ նվիրաբերություն է  արել։ Համալսարանը ստեղծվել է Փարիզի համալսարանի օրինակով ու նախատեսված էր հիմնականում որպես իրավագիտական հաստատություն, սակայն կարճ ժամանակում հատկապես Էլֆինստոնի ու իր ընկերոջ՝ առաջին ռեկտոր Հեկտոր Բոիսի  հեղինակության շնորհիվ դարձել է ամենահայտնի ու սիրված ուսումնական կենտրոնը։ Արքայական քոլեջի կառուցումն ավարտվել է 1506 թվականին։ Էլֆինստոնը կառուցել է նաև սբ․ Մաչառ տաճարի կենտրոնական աշտարակը և ֆինանսավորել Դի գետի  վրայով անցնող առաջին քարե կամրջի շինարարությունը։ Շարունակելով մասնակցել հասարակական գործերին՝ դեմ էր անգլիացիների նկատմամբ թշնամության քաղաքականությանը, որը 1513 թվականի սեպտեմբերին հանգեցրել է Ֆլոդենի ճակատամարտին։ Մահացել է Էդինբուրգում։

Էլֆինստոնը նաև մասամբ պատասխանատու է Շոտլանդիա տպագրության ներմուծման, ինչպես նաև «Աբերդինյան գրառումներ» գրքի ստեղծման համար։ Հնարավոր է, որ գրքի որոշ հատվածներ ինքն է գրել ու Շոտլանդիայի պատմության վերաբերյալ նյութեր հավաքել։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Thomas, John. "The Elphinstone monument at King's College Aberdeen. Its construction in the sixteenth century and reconstruction (1909–31) by Henry Wilson", *Aberdeen University Review*, Vol. LIV, 4, No. 188 Autumn 1992, pp.&nbsp;315–333.
*

## Հետագա ընթերցանություն
* Hector Boece, *Murthiacensium et Aberdonensium episcoporum vitae*, edited and translated by J. Moir (Aberdeen, 1894)
* *Fasli Aberdonenses*, edited by C. Innes (Aberdeen, 1854)
* Alexander Gardyne, *Theatre of Scottish Worthies and Lyf of W. Elphinston*, edited by David Laing (Aberdeen, 1878).

Կատեգորիա:1431 ծնունդներ
Կատեգորիա:1514 մահեր
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ