open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էթիեն Բաքրո

**Էթիեն Բաքրո** (; 22 հունվարի 1983, Լիլ, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1997), ներկայումս՝ համար 2 շախմատիստը Ֆրանսիայում (Մաքսիմ Վաշիե-Լագրավից հետո)։ Ֆրանսիայի վեցակի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
Շախմատ սկսել է խաղալ 4 տարեկանում, արդեն 10-ում հաղթել է բազմաթիվ պատանեկան մրցաշարերում։ 1996-ին՝ 13 տարեկանում առավելության է հասել աշխարհի նախկին չեմպիոն Վասիլի Սմիսլովի նկատմամբ։ Գրոսմայստեր է դարձել 14 տարեկան և 2 ամսական հասակում։ Այդ պահին նա դարձել է աշխարհի ամենաերիտասարդ գրոսմայստերը (նույն թվականի դեկտեմբերին նրա նվաճումը գերազանցել է ուկրաինացի Ռուսլան Պոնոմարյովը)։ Հաղթել է բազմաթիվ խոշոր մրցաշարերում։ 2004 թվականին առաջին անգամ հաղթահարել է վարկանիշային 2700 միավորը, իսկ 2005-ի հունվարին դարձել է ֆրանսիացի առաջին շախմատիստը, որը մտել է աշխարհի լավագույն տասնյակ։

1990-ականների վերջին մարզվել է աշխարհի 13-րդ չեմպիոն Գարի Կասպարովի նախկին մարզիչ Ալեքսանդր Նիկիտինի մոտ։

2006-ին, համաշխարհային 37-րդ օլիմպիադայում 8 հնարավորից վաստակելով 6 միավոր՝ նվաճել է անհատական բրոնզե մեդալ։ Այդ մարցաշարում նրա նշանակալից հաղթանակներից մեկը ամերիկացի Գատա Կամսկու նկատմամբ էր։

Ֆրանսիայի վեցակի չեմպիոն է. 1999-2003-ին՝ հինգ տարի անընդմեջ, այնուհետև՝ 2008-ին, ընդ որում, նա եղել է Ֆրանսիայի ամենաերիտասարդ չեմպիոնը՝ առաջնությունում հաղթելով 16 տարեկանում։

Բաքրոն ունի Ալեքսանդր անունով որդի Նատալի Բոննաֆուայից։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էթիեն Բաքրոյի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում 
* Էթիեն Բաքրոյի պարտիաները chessgames.com կայքում
* Էթիեն Բաքրոյի պաշտոնական կայքը   

Կատեգորիա:Լիլ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի շախմատիստներ
Դմիտրի Ֆելդման

**Դմիտրի (Մարկուս) Ֆելդման** (), խորհրդային կինոօպերատոր, Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1958)։

1918 թվականից աշխատել է կինոյում՝ նախ լաբորանտ, իսկ արդեն 1924-ից՝ օպերատոր։ Նկարահանել է Օդեսայի, Մոսկվայի, Բաքվի, Թբիլիսիի, Երևանի կինոստուդիաներում։

Ֆելդմանը խորհրդային առաջատար կինոօպերատորներից էր, կադրի կոմպոզիցիայի վարպետ։ Նրա հերոսների դիմանկարները հոգեբանորեն հագեցված են և հուզառատ։ Նա մեծապես նպաստել է հայկական և վրացական կինոյի ազգային կադրերի պատրաստման գործին։ Ֆելդմանն իր լավագույն ֆիլմերն ստեղծել է Յուլի Ռայզմանի, Աբրամ Ռոոմի, Գրիգորի Ռոշալի, Սերգեյ Յուտկևիչի, Նիկոլայ Սանիշվիլու, Սեմյոն Դոլիձեի, Միխայիլ Ճիաուրելիի, Համո Բեկնազարյանի և այլ ճանաչված կինոռեժիսորների համագործակցությամբ։

Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։ Ամուսնացած է եղել հայ դերասանուհի Տատյանա Մախմուրյանի հետ։

## Ֆիլմագրություն
Ֆիլմերից են՝ 
* «Ուրվական, որը չի վերադառնում» (1930)
* «Խաղաղ Դոն» (1931) 
* «Պետերբուրգյան գիշեր» (1934) 
* «Վերջին գիշեր» (1937)
* «Բաքվեցիներ» (1938, Լ. Կոսմատովի հետ) 
* «Պեպո» (1935) 
* «Դավիթ Բեկ» (1944, երկուսն էլ՝ Գ. Բեկնազարյանի հետ)
* «Լեռնային լճի գաղտնիքը» (1954, Ի. Դիլդարյանի հետ, երեքն էլ՝ «Հայֆիլմ» ստուդիա)
* «Ճպուռը» (1957)
* «Առավոտ» (1961)։

## Գրականություն
* Գևորգյան Ս., Օպերատոր Դ. Ֆելդմանը, «ՍԱ», 1964, № 6։ Բեկնազարյան Հ., Հուշեր դերասանի և կինոռեժիսորի, Ե., 1968։

Կատեգորիա:Խորհրդային կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Հայ կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոօպերատորներ
Ալյոխինի հուշամրցաշար 2013

thumb|right|250px|Մրցաշարի հաղթող Լևոն Արոնյանը Վիշվանաթան Անանդի հետ խաղալիս
**Ալյոխինի հուշամրցաշար 2013**, շախմատի միջազգային մրցաշար, որն անցկացվել է 2013 թվականի ապրիլի 20-ից մայիսի 2-ին Փարիզում և Սանկտ Պետերբուրգում։ Մրցաշարի առաջին հատվածը կայացավ Լուվրում, իսկ երկրորդը՝ Պետական ռուսական թանգարանի Միխայլովյան դղյակում։ Համաձայն մամուլի տվյալների՝ մրցանակային հիմնադրամը 100 000 եվրո էր։ Մրցաշարի հաղթողն է Հայաստանի շախմատային առաջատար Լևոն Արոնյանը։

## Մրցաշարն անցկացնելու գաղափար
Ռուս շախմատիստ, աշխարհի 4-րդ չեմպիոն Ալեքսանդր Ալյոխինի հիշատակին նվիրված այս մրցաշարն անցկացվում էր Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի մշակութային և մարզական կապերն ամրապնդելուն ուղղված նախաձեռնությունների համալիրի շրջանակում։ Փարիզի և Սանկտ Պետերբուրգի ընտրությունը պատահական չէ. Ռուսաստանում ծնված Ալյոխինը 1931-ին բնակության է տեղափոխվել Ֆրանսիա, իսկ Սանկտ Պետերբուրգում սկսվել է նրա շախմատային կարիերան։

Մամուլի ասուլիսը, բացման արարողությունը և մրցաշարի վիճակահանությունը կայացան Լուվրի Թյուիլրի այգում, ապրիլի 20-ին։ Վիճակահանությամբ Արոնյանին բաժին է հասել 9-րդ համարը։

Մրցաշարը 20-րդ կարգի էր (միջին վարկանիշը՝ 2750)։

## Մասնակիցներ

¹) վարկանիշերը տրված են 2013-ի ապրիլի 1-ի դրությամբ

**Գլխավոր մրցավար**` միջազգային կարգի մրցավար Բորիս Պոստովսկի (ԱՄՆ)։

## Կանոնակարգ
Միավորների հավասարության դեպքում տեղերը բաշխվում էին հետևյալ լրացուցիչ չափանիշներով.

# սև խաղաքարերով խաղացած պարտիաների քանակ
# ավելի շատ հաղթանակներ
# անձնական պարտիայի արդյունք
# Կոյի գործակից
# Բերգերի գործակից

## Մրցաշարային աղյուսակ

Առաջին տեղը բաժանեցին Լևոն Արոնյանն ու Բորիս Գելֆանդը։ Լրացուցիչ ցուցանիշներով մրցաշարի հաղթող դարձավ հայ գրոսմայստերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցաշարի պաշտոնական կայքը 
* Տեղեկություններ մրցաշարի մասին ՌՇՖ-ի կայքում

Կատեգորիա:2013 սպորտում
Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատ
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Սեպագիր

[300px|մինի|Սեպագիր արձանագրություն [Էրեբունի ամրոցի հիմնադրման մասին]]
Սեպագիրն ամենահին հնչյունական գիրն է։ **Սեպագիր** է կոչվում, քանի որ գրվում է կավի սալիկի վրա սեպաձև նշաններ անելու միջոցով։

## Պատմություն
Առաջին սեպագիր արձանագրությունները վերաբերում են Ք.Ա. 4֊րդ հազարամյակի երկրորդ կեսին Հյուսիսային Միջագետքի շրջանում բնակվող շումերական քաղաքակրթությանը։

Գոյություն ունեն 3 տեսակի սեպագրեր՝ *վանկագրեր, գաղափարներ և որոշիչներ*, որոնք ցույց են տալիս այդ սեպագրի իմաստը։ Սեպագրերը կարդալով հնարավոր է սովորել, թե դրանք ինչպես են արտասանվել այն լեզվով, որով գրված են։

Սկզբում ուրարտացիները գրում եվ կարդում էին իրենց թշնամու լեզվով՝ ասորերեն։ Հետագայում արդեն Իշպուինի եվ Մենուա հայր եվ որդի թագավորների իշխանության օրոք արքունական գրագրության մեջ սկսեց ավելի լայն գործածություն ստանալ ուրարտերեն սեպագիրը։ Ասում ենք սեպագիր, քանի որ հին ժամանակում մարդիկ գրում էին քարի վրա սեպերով (մեխերով), բամբուկի ծայրամասով գրում էին նաև կավե սալիկի վրա, հետո թողում էին կավը չորանար։

Հետագայում սեպագիրը տարածվում է այլ երկրներում։ 

Սեպագիր արձանագրություննեը լինում են տարբեր լեզուներով՝ աքքադերեն, խեթերեն և այլն։ Մեզնից 4200 տարի առաջ Էբլա կոչվող երկրում, որը ներկայիս Սիրիայի տարածքում է, գրվել են արձանագրություններ, որոնցում հիշատակված է եղել հայ ժողովուրդը՝ *հայա* անունով։

Մ.թ.ա. 2800 թ.-ից սեպագիրն սկսել է օգտագործվել Հայաստանում` Արարատյան թագավորությունում կամ Ուրարտուում։ Դրանք հայ թագավորները գրել են տվել դաշնակից խուռիների լեզվով (թեման շինարարական աշխատանքներն էին կամ նրանց տարած հաղթանակները)։ Հայաստանում փորագրման համար օգտագործվել են հղկված քառանկյուն քարեր։ Արձանագրությունների մեջ անցել են հայերեն բառեր, ինչպես օրինակ *ուղի, այր, բան, ուտել, ծառ, ավելի* և այլն։ Ուրարտուի թագավորների արձանագրություններ կան Հայաստանի շատ կետերում՝ Էրեբունի բերդաքաղաքում Արգիշտի Ա-ի թողած վկայագիրը, Արմավիրի, Սիսիանի մոտակայքում և այլուր։

Սեպագիր արձանագրություններ կան նաև Պարսկաստանում։ Հայ ժողովրդի պատմության համար կարևոր է Իրանի Բեհիսթուն գյուղի մոտ հայտնաբերված, սպիտակ մարմարե հսկա ժայռի հարթեցված մակերևույթին փորագրված եռալեզու արձանագրությունը։ *Լեզուներն են` հին [[պարսկերեն]], էլամերեն, աքքադերեն*։ Դա պարսից արքա Դարեհ 1-ինի արձանագրությունն է, որը 2500 տարվա պատմություն ունի։ Արձանագրության մեջ հիշատակվում են նաև հայերը և Հայաստանը։ Այսպես՝ հին պարսկերենով Հայաստանը կոչվում է Արմենիա, հայերը` արմինիյա, էլամերենով` Հարմինույա, աքքադերենով՝ Ուրարտու (Ուրաշտու), հայերին՝ ուրուշտայա։ Գրվածքում հայերը համարվում են Խալդի կամ Հալդի աստծո որդիներ, որ հայկական դիցաբանության մեջ նույնացվում է Հայկ Նահապետի հետ, ում ժողովուրդն աստվածացրել է։

Սեպագրերը աղբյուր են ժողովրդի պատմությունը վերականգնելու և գրելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրություն
Սպորտային համազգեստ

[thumb|200px|Անգլիացի ֆուտբոլիստ [Ջուդ Բելինգեմը Ադիդաս ապրանքանիշի սպորտային համազգեստով 2024 թվականին]]
**Սպորտային համազգեստը** () բաղկացած է երկու մասից` տաբատից և բաճկոնից։ Տաբատը ունենում է ռեզինե գոտկատեղ, իսկ բաճկոնը սովորաբար փակվում է կայծակաճարմանդով։ Այն ի սկզբանե նախատեսված է եղել սպորտով զբաղվելու համար և հիմնականում օգտագործվել է այն մարզիկների կողմից, ովքեր հագնում են դա իրենց մրցութային հագուստի վրայից (օրինակ՝ վազքի վերնաշապիկի կամ լողազգեստի) և հանում մրցումից առաջ։ Ներկա ժամանակներում սպորտային համազգեստը լայն տարածում է գտել նաև այլ նպատակների համար։

## Պատմություն
Առաջին սպորտային համազգեստները արտադրվել են 1930-ականներին, իսկ ավելի մեծ ճանաչում են գտել Ադիդաս ընկերության շնորհիվ` 1960-ականների վերջին։ Այն ավելի լայն տարածում գտավ 1975 թվականին և պատրաստվում էր բամբակից, պոլիեսթերից, կարի կտորից կամ խառնուրդից։ 1970-ականների վերջերին վիլյուրը այնքան ճանաչում ձեռք բերեց, որ դարձավ համազգեստի գործվածքների ամենաօգտագործվող ձևը։ Համազգեստը կրելու թրենդը շարունակվեց մինչև 1980-ականների սկիզբը, մինչև տասնամյակի վերջում դրան փոխարինելու եկավ գույնզգույն շելսյութը (), որը պատրաստված էր նեյլոնից։ Շելսյութի թրենդը տևեց ընդամենը մի քանի տարի և դուրս եկավ նորաձևությունից։

1990-ականների վերջերին սպորտային համազգեստը կրկին վերադարձավ նորաձևություն` արդեն նաև որպես առօրյա հագուստ։ Արտադրողները սկսեցին համազգեստի տաբատն ու բաճկոնը վաճառել նաև առանձին։ 2000-ականների սկզբին այն լայնորեն օգտագործվում էր հիփ հոփ մշակույթում, իսկ 2010-ականներից էլ ավելի լայն տարածում գտավ` սպորտային հագուստի թրենդով պայմանավորված։

## Պատկերասրահ

File:Women's 4 × 100 Metres Relay, Medal Presentation, 1936 Summer Olympics, Berlin, Germany, August 1936.jpg|Մարզուհիները սպորտային համազգեստներով 1936 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ
File:Tracksuit1.jpg|Նեյլոնից պատրաստված շելսյութեր, որոնք տարածված էին 1980-ականների վերջին
File:Bilbao BUM Chuck D chandal.jpg|Ամերիկացի ռեփեր Չաք Դին սպորտային համազգեստով 2006 թվականին
File:Golden State Warriors pregame 2.jpg|Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս բասկետբոլային ակումբի խաղացողները սպորտային համազգեստով մարզվելիս (2012)
File:Kazan 2015 - Victory Ceremony 4×100 metres freestyle relay W.JPG|Մարզուհիները սպորտային համազգեստներով 2015 թվականի աշխարհի ջրային մարզաձևերի առաջնության ժամանակ
File:Night Addict Bold Colour Tracksuits.jpg|Մոդելները սպորտային համազգեստի գովազդում 2017 թվականին


## Տես նաև
*Սպորտային հագուստ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սպորտային հագուստ
Ա4 (ալբոմ)

**Ա 4**, հայկական Որդան Կարմիր մետալ-խմբի առաջին ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ին։ Շնորհանդեսը կայացել է Երևանի Հ. Թումանյանի անվան տիկնիկային թատրոնում կայացած համերգի ժամանակ։ Ալբոմը բաղկացած է 14 երգերից։ Նախքան ալբոմի թողարկումը, ալբոմից «Ա4 դեմքեր», «White Elephants», «Sexy Monkey» և «Testosterone» երգերը թողարկվել էին առանձին սինգլներով։

## Երգացանկ
# «Testosterone»
# «Red Beast»
# «Sexy Monkey»
# «Pure Poison»
# «A4 Faces»
# «Flaming Memories»
# «Eyes Too Wide»
# «Fish Heart»
# «Song To My Son»
# «White Elephants»
# «Ogre Mushroomր»
# «Up or Down»
# «Diffusion»
# «Effervescent Happiness»

## Ծանուցումներ

Կատեգորիա:2013 ալբոմներ
Կատեգորիա:Որդան Կարմիրի ալբոմներ
Աուվաննա

**Աուվաննա** (ஔவன்னா)՝ թամիլերենի այբուբենի տասներկուերորդ տառն է։ Համարվում է կրկնատառ, թամիլերեն՝ Անային, կազմված է երկու տառից՝ க் + ஔ = கௌ։ Նշանակում է «ԱՈՒ» Երկբարբառը (դիֆտոնգը)։

Կատեգորիա:Թամիլերենի այբուբեն
Կատականա

**Կատականա** (), ճապոներենի վանկային այբուբեն։ Ճապոներենի գրության ձևերից մեկն է՝ հիրագանայի, կանձիի, արաբական թվերի և ռոմաձիի շարքում։ Հիրագանան և կատականան միասին կազմում են կանա համակարգը, որի մի նիշը համապատասխանում է մի վանկի։ Կատականան բացառապես օգտագործվում է ոչ ճապոնական ծագում ունեցող բառեր գրելիս։

## Այբուբեն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոներեն
あ(ա)

thumb|right|Հիրագանա «あ» վանկի գրելաձևը
thumb|right|Հատականա «ア» վանկի գրելաձևը

**あ**՝ հիրագանայում, **ア**՝ կատականայում, ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «Ա» տառին և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /a/ ձայնին։

Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում զբաղեցնում է առաջին տեղը՝ い-ից առաջ։

### [[Յունիկոդ]]
* **あ**։ U+3042,
* **ア**։ U+30A2.

Կատեգորիա:Կանա
Էստադիո Մանուել Մարտինես Վալերո

**Էստադիո Մանուել Մարտինես Վալերո** (), ֆուտբոլային մարզադաշտ Իսպանիայի Էլչե քաղաքում։ Էլչե ՖԱ-ի «տնային» մարզադաշտն է։ 1988 թվականին անվանակոչվել է այդ ակումբի նախագահ Մանուել Մարտինես Վալերոյի պատվին։ Այն հիմնականում օգտագործվում է ֆուտբոլային խաղերի համար, սակայն այստեղ տեղի են ունենում նաև այլ սպորտային և մշակութային միջոցառումներ։ Նախատեսված է 33 732 հանդիսականի համար։ Համարվում է խաղադաշտի ամենամեծ չափերն ունեցող մարզադաշտը Եվրոպայում։ Նստատեղերի քանակով Վալենսիա ինքնավար համայնքում զբաղեցնում է երկրորդ, ամբողջ Իսպանիայում՝ տասներկուերորդ տեղը։

2013 թվականի ամռանը մարզադաշտում վերակառուցման զգալի աշխատանքներ են իրականացվել, որոնց ընդհանուր արժեքն անցել է երկու միլիոն եվրոյից։

## Պատկերասրահ

File:Panórámica del Estadio Martínez Valero.jpg|
File:Martínez Valero.JPG|
File:Martínez Valero (interior - 2015).jpg|
File:Preferecia Martínez Valero.jpg|
File:Interior del estadio.jpg|
File:Martinez Valero.jpg|
File:Martínez Valero desde un fondo.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Estadios de Espana 
*Stadium Guide Article

Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Իսպանիայում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Թագուհի (շախմատ)

**Թագուհի** (յունիկոդ` ♕♛), շախմատի ամենաուժեղ խաղաքարը։ Համարվում է, որ թագուհու նյութական արժեքը հավասար է մոտավորապես 9 զինվորի։ Թագուհին գերազանցում է նավակին և մեկ թեթև խաղաքարին (ձի կամ փիղ), զիջում է երկու նավակին և մոտավորապես հավասար է երեք թեթև խաղաքարի։

## Թագուհու քայլերը
Ժամանակակից շախմատում թագուհին կարող է տեղափոխվել ցանկացած դաշտ` հորիզոնական, ուղղահայաց և անկյունագծերով՝ միավորելով նավակի և փղի հնարավորությունները (պայմանով, որ ճանապարհին չկա այլ խաղաքար)։ Գտնվելով խաղատախտակի կենտրոնական դաշտերից մեկում՝ թագուհին միաժամանակ կարող է գրոհել մինչև 27 դաշտ, իսկ անկյունում՝ մինչև 21։

Շախմատի վաղ կանոններում (VI-VII դարեր) թագուհին կարող էր տեղաշարժվել ժամանակակից արքայի պես՝ ցանկացած հարևան դաշտ՝ հորիզոնական, ուղղահայաց կամ անկյունագծով։

## Թագուհին շախմատի պարտիայում
Պարտիայի սկզբում կողմերն ունեն մեկական թագուհի. սպիտակն զբաղեցնում է d1 դաշտը, սևը՝ d8։ Նախնական դիրքում թագուհիների զբաղեցրած դաշտերը նույն գույնի են, ինչ թագուհիները։ Այդ կապակցությամբ սկսնակներին սովորեցնելու նպատակով հաճախ է կիրառվում «թագուհին սիրում է իր գույնը» արտահայտությունը։

Համարվում է, որ սկզբնախաղում թագուհին զարգացնելիս պետք է զգույշ լինել, քանի որ այն, գտնվելով մրցակցի ճամբարում, կարող է դառնալ թեթև խաղաքարերի թիրախը։ Թագուհին իր հնարավորություններն ավելի լավ դրսևորում է միջնախաղում և վերջնախաղում։

Վերջնախաղերից շատերի կարևորագույն խնդիրն է զինվորի վերածումը թագուհու. այդ խնդրի հաջող լուծումը, որպես կանոն, վճռում է հանդիպման ելքը։ Խաղի կանոններում տախտակի վրա միաժամանակ գտնվող թագուհիների քանակի սահմանափակում չկա, հետևաբար, եղած մեկ թագուհուն տեսականորեն կարող են ավելանալ զինվորներից վերածված ևս ութը։ Գործնական պարտիաներում մեծ մասամբ տախտակի վրա հայտնվում է երկրորդ թագուհին։

Թագուհու վրա հարձակվելիս երբեմն օգտագործում են «գարդե» բառը, որն արտասանելը, սակայն, պարտադիր չէ։

## Թագուհին շախմատային խնդիրներում

Թագուհին առկա է շախմատային շատ խնդիրներում։ Տարածված է հետևյալ խնդիրը. շախմատի խաղատախտակի վրա ութ թագուհիները պետք է դասավորել այնպես, որ նրանք չգրոհեն միմյանց։ Մաթեմատիկական ճանապարհով ապացուցված է, որ գոյություն ունի այդ խնդրի լուծման 92 եղանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Շախմատի կանոններ 
* Շախմատի կանոններ

Կատեգորիա:Շախմատ
Կատեգորիա:Շախմատի խաղաքարեր
Աջանց

**Աջանց**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։

## Պատմություն
Աջանցի հայ բնակիչները տեղահանվել են Մեծ եղեռնի տարիներին։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է, փրկվածները գաղթել են օտար երկրներ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 30 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վալյադոլիդ ԲԱ

**«Վալյադոլիդ բասկետբոլային ակումբ»** (իսպ. անվանում՝ *Club Baloncesto Valladolid, S.A.D.*), ներկա պահին հայտնի որպես **«Բլանկոս դե Ռուեդա Վալյադոլիդ»** (*Blancos de Rueda Valladolid*), իսպանական պրոֆեսոնալ բասկետբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Իսպանիայի ACB լիգայում։ Տեղակայված է Վալյադոլիդ քաղաքում։ Տան հանդիպումները «Վալյադոլիդն» անցկացնում է «Պոլիդեպորտիվո Պիսուրգեա» մարզապալատում։ Հիմնադրվել է 1976 թվականին։

Ակումբն ութ անգամ հաղթել է Կաստիլիա և Լեոնի գավաթը և երկու անգամ նվաճել Իսպանիայի առաջնության երկրորդ դիվիզիայի հաղթողի տիտղոսը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանական բասկետբոլային ակումբներ
Ամհարերեն Վիքիպեդիա

**Ամհարերեն Վիքիպեդիա** (), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի Ամհարերեն տարբերակն է։

## Վիճակագրություն

Այսօր՝   -ին, Վիքիպեդիայի Ամհարերեն բաժինn ունի  ։ Գրանցված են  , նրանցից -ը կատարել են գոնե մեկ խմբագրում անցած 30 օրվա ընթացքում, իսկ   ունի ադմինիստրատորի կարգավիճակ։ Ընդհանուր խմբագրումների թիվը հատում է -ը։

## Արտաքին հղումներ
* Ամհարերեն Վիքիպեդիա 

Ամհարերեն
Յուլիա Պոժիդաևա

**Յուլիա Ալեքսանդրի Պոժիդաևա** (), թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Յուլիա Պոժիդաևան ծնվել է 1982 թ. սեպտեմբերի 22-ին Մոսկվայում։ Միջնակարգ դպրոցի 10-րդ և 11-րդ դասարաններն ավարտել է էքստերնով։ 15 տարեկան հասակում ընդունվել է Մոսկվայի Շուկինի անվան թատերական ինստիտուտը, որն ավարտել է 2002 թվականին։

## Ֆիլմեր
* 2001 И была ночь

## Հեռուստասերիալներ
* 2002 Тайный знак
* 2002 Воровка 2. Счастье напрокат
* 2003 Ундина
* 2004 Ундина 2. На гребне волны
* 2005 Александровский сад
* 2005-2007 Обречённая стать звездой
* 2007 Александровский сад 2
* 2008 Александровский сад 3. Охота на Берию
* 2008 Ставка на жизнь
* 2008 Александровский сад 3
* 2008 Воротилы
* 2008 Воротилы. Быть вместе
* 2009 Райские яблочки. Жизнь продолжается
* 2008-2012 Обручальное кольцо
* 2012 Бедные родственники
* 2012 Любопытная Варвара
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յուլիա Պոժիդաևան IMDb կայքում
* Յուլիա Պոժիդաևան Ռուսկինո կայքում 

Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ
い

thumb|right|Հիրագանա «あ» կանայի գրելաձևը
thumb|right|Հատականա «ア» կանայի գրելաձևը

Հիրագանայում՝ **い**, կատականայում՝ **イ**, ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «Ի» տառին և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /i/ ձայնին։

Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում գտնվում է あ և う կանաների միջև։

### [[Յունիկոդ]]
* **い** — U+3044,
* **イ** — U+30A4

Կատեգորիա:Կանա
Ռիզե

**Ռիզե** (,  Ռիզունդա), քաղաք և շրջան ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության հյուսիսային մասում, Ռիզեի մարզկենտրոն։ Պատմական առումով գտնվում է Պոնտոսում։

## Պատմություն
Դեռ Հուստինիանոս Ա կայսրի ժամանակ անվանվել է Ռիսոս։ Օսմանյան կայսրության ժամանակ մտնում էր Տրապիզոնի վիլայեթի կազմում։

մինի|ձախից|Անտառ Ռիզեի մերձակայքում

## ԶԼՄ
### Տեղական հեռուստաալիքներ
* Kaçkar TV
* Gelişim TV
* Rize TV
* Çay TV
* Karadeniz TV

### Տեղական ռադիոկայաններ
* Mix FM 
* Rize'nin Sesi Radyosu
* Kaçkar FM
* Radyo Gelişim

## Արտաքին հղումներ
Ռիզե շրջանի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի սևծովյան քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ռիզեի մարզ
Կատեգորիա:Ռիզեի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տրապիզոնի մարզի հայաբնակ բնակավայրեր
Բիլ Գոլդբերգ

**Ուիլյամ Սկոտ Գոլդբերգ** (, ), ամերիկացի դերասան, նախկին ամերիկյան ֆուտբոլիստ և նախկին պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Մեծապես հայտնի է «World Championship Wrestling» (WCW, 1997-2001 թթ.) և «World Wrestling Entertainment» (WWE, 2003-2004 թթ.) կազմակերպություններում հանդես գալու տարիներից։ Ունեցել է անհատական մարտերում ունեցած ամենաերկար հաղթանակների շարանը՝ 173–0 հաշվով։

Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում Գոլդբերգն երեք անգամ դարձել է աշխարհի չեմպիոն՝ մեկական անգամ նվաճելով WCW աշխարհի ծանրքաշային, WWE աշխարհի ծանրքաշայինը WWE ունիվերսալ չեմպիոնական տիտղոսները։ Աշխարհի տիտղոսներից զատ, երկու անգամ նվաճել է WCW Միացյալ Նահանգների տիտղոսը և մեկ անգամ WCW աշխարհի թիմային տիտղոսը։

Մինչև ռեստլինգում ելույթներ ունենալը, 1990-1995 թվականների ընթացքում հանդես է եկել Ֆուտբոլի ազգային լիգայի (NFL) չորս ակումբներում՝ «Լոս Անջելես Ռեմս», «Սակրամենտո Սըրջ», «Ատլանտա Ֆալկոնս» և «Կարոլինա Պանթերզ»։ Ռեստլինգից հեռանալուց հետո որոշ ժամանակ աշխատել է որպես մեկնաբան «EliteXC» կոչվող խառնամարտի կազմակերպությունում, մինչև վերջինիս լուծարումը։ 2010 թվականից աշխատում է «DIY Network» ուսուցողական կաբելային հեռուստատեսությունում՝ վարելով հեղինակային «Գարաժ մահալ» հաղորդումը։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1966 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ամերիկյան ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թալսա քաղաքում ծնվածներ
Կառլո Մացցոնե

**Կառլո Մացցոնե** (, ), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել և մարզել է իտալական մի շարք ակումբներ։

## Արտաքին հղումներ
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ասկոլիի ֆուտբոլիստներ
Առաղ (Մշո գավառ)

**Առաղ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում, Տարոնում։ Գտնվում է Մուշ քաղաքից 4-5 կմ հարավ-արևելք, Մեղրագետի հովտում՝ Մեղրագետի ձախ վտակներից մեկի ափին։

## Աշխարհագրություն
Գյուղի հարավ-հարավարևելյան կողմում գետի հոսանքի ուղղությամբ տարածվում են անտառներ։

## Պատմություն
Առաղը VII դարում հիշատակվել է որպես քաղաք։

Գյուղն ավերվել է առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Բնակչության մի մասը զոհվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ, մյուսը՝ գաղթել տարբեր երկրներ։

## Բնակչություն
1881 թվականին ուներ 427 հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ։ Գյուղը տեղական ճանապարհով կապված էր Մուշ քաղաքի հետ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Առաղում կար 831 թ.-ին կառուցված եկեղեցի, ինչպես նաև ավելի հին բնակավայրի ու գերեգմանոցի մնացորդներ։ Առաղի հարավարևելյան կողմում գտնվում էր Մշո Սուրբ Առաքելոց վանքը։ Մառնիկ կոչված բլրի լանջին գտնվել է Կարմիր վանք եկեղեցին, որն եղել է գրչության կենտրոն։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Karadeniz TV

**Karadeniz TV**, Թուրքիայի Սևծովյան տարածաշրջանի հանրային հեռուստաալիքը։ Հեռարձակվում է 2005 թ. մայիսի 18-ից։ Թուրքիայի ողջ տարածքում հասանելի է Türksat 3A, Tivibu և D-Smart արբանյակային և կաբելային հեռուստատեսության օրերատորների բաժանորդներին։

Հեռուստաալիքը ունի "քույր" ռադիոկայան՝ Karadeniz FM, որը հեռարձակվում է 1994 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի մեդիա
Գրական սեռեր

[մինի|[Ուիլյամ Շեքսպիր]]
Գրական ստեղծագործություններն իրարից տարբերվում են ոչ միայն բովանդակությամբ, այլև իրենց բուն տիպով՝ կյանքի արտացոլման սկզբունքով, կառուցվածքով և ընդգրկմամբ։ Արիստոտելն իր «Պոետիկա» աշխատության մեջ գրական ստեղծագործությունները որոշակի սկզբունքով բաժանում է երեք մեծ խմբի (որոնք հետագայում կոչվում են գրական սեռեր)` էպոս, լիրիկա, դրամա։

Գրական սեռերի տարբերությունը կյանքի արտացոլման սկզբունքների մեջ է։ Գրական բոլոր ստեղծագործությունների բովանդակությունն օբյեկտիվ իրականության ու հեղինակի գաղափարական գնահատականի արտացոլումն է։Սակայն էպիկական, լիրիկական (քնարական) ու դրամատիկական սեռերի երկերն իրականությունն արտացոլում են տարբեր կերպ. *էպիկական* ստեղծագործության հեղինակը գերազանցապես պատմում է հերոսների ու իրադարձությունների մասին, *լիրիկական* երկն ուղղակիորեն վերարտադրում է անհատի գաղափարական-հուզական վերաբերմունքը, իսկ *դրաման* անմիջապես ցուցադրում է գործող անձանց բնավորություններն ու արարքները։

Էպիկական ժանրեր են վեպ, վիպակ, պատմվածք, նովել, ակնարկ, հեքիաթ պատմավեպ ավանդություն առասպել և այլն։ Լիրիկական  են` բանաստեղծություն, լեգենդ, սոնետ, տրիոլետ, ներբող և այլն։ Դրամատիկական են ողբերգությունը, կատակերգությունը, դրաման։ Առանձնացվում է նաև *քնարաէպիկական սեռը*, որի ժանրերից են՝ պոեմ, բալլադ, առակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրականագիտություն
Լոու Դիփ Թի

**Թի Ջեյ Քեյսես** (անգլ.՝ *TJ Cases*), առավել հայտնի **Լոու Դիփ Թի** (*Low Deep T*) բեմական կեղծանվամբ, հարավաֆրիկյան ծագման բրիտանացի հաուս և էլեկտրո ժանրերի պրոդյուսեր, երգիչ, երգերի հեղինակ։

Քեյսեսի կատարմամբ առավել հայտնի ստեղծագործություններից է «Cassablanca» հաուս-հիթը։

2015 թվականին թողարկված «Home 2 U» կատարման տեսահոլովակը նկարահանվել է Հայաստանում՝ հայազգի ռեժիսոր Արեն Բայադյանի կողմից։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է դերասանուհի և մոդել Աննա Գրիգորյանը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
**Let's Reminisce* (1999), Cut & Play Recordings
**Big Love* (2011), Cut & Play Recordings
**We Are One* (2012), Cut & Play Recordings
**Stronger Together* (2019), Diverse Music

### Սինգլներ
*"Do It Again" (featuring Kat Blu) (1998), Cut & Play Recordings
*"You Bring Me Joy" (featuring Kat Blu) (1999), Cut & Play Recordings
*"Don't Stop (Not Tonite)" (Ջեքիի հետ) (1999), Cut & Play Recordings
*"It's My Life" (Քեթ Բլուի հետ) (2000), Cut & Play Recordings
*"Dedicated to Love" (Մարիսայի հետ) (2000), Cut & Play Recordings/WEA - UK #85, UK Dance #1
*"If I Give You" (Մարիսայի հետ) (2000), Cut & Play Recordings
*"Nothing Better Than Your Loving" (2008), Cut & Play Recordings
*"Fragile" (2009), Cut House Records
*"Now That I've Found You" (2011), Cut & Play Recordings
*"Casablanca" (2012), Cut & Play Recordings
*"Got 2 Find Love" (2014), Cut & Play Recordings

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Էլեկտրական երաժշտության ժանրի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի երգիչներ
Ջոն Վոլ

**Ջոն Հիլդրեդ Վոլ կրտսեր** (անգլ.՝ *Johnathan Hildred Wall, Jr.*, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, խաղարկող։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Հյուստոն Ռոքեթս» ակումբում։

Ավագ դպրոցի կարիերան անցկացրել է հայրենի Ռոլի քաղաքում գտնվող «Աստծո խոսք» ակադեմիայում, որն ավարտելուց հետո 2009–2010 թվականներին հանդես է եկել Կենտուկիի համալսարանի թիմում։ Համալսարանում մեկ ուսումնական տարի անցկացնելով՝ Վոլը հայտարարում է, որ մասնակցության հայտ կներկայացնի մոտակա դրաֆթում։ Վոլն ընտրվում է առաջինը «Վաշինգթոն Վիզարդսի» կողմից՝ 2010 թվականի դրաֆթում՝ չկարողանալով մասնակցություն ունենալ նախորդ տարվա դրաֆթում, քանի որ դեռ չէր լրացել 19 ամյակը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Zigana TV

**Zigana TV**, թուրքական մասնավոր հեռուստաալիք Տրապիզոնից։ Հասանելի է Տրապիզոնի մարզում։ Հեռարձակումը դադարեցվել է 2012 թ. դեկտեմբերին։

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Հեռարձակումը դադարեցրած հեռուստաալիքներ
Dünya TV

**Dünya TV**, թուրքական մասնավոր հեռուստաալիք, հեռուստակենտրոնը գտնվում է Գազիանթեպ քաղաքում։ Հեռարձակվում է 2010 թ. հունիսի 4-ից քրդերեն լեզվով։ Հեռուստաալիքը պատկանում է Սամանյոլու մեդիախմբին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Արցանց հեռարձակում 

Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Քրդալեզու հեռուստաալիքներ
Գագրա ՏՎ

**Գագրա ՏՎ** (), Աբխազիայի Գագրայի շրջանի կառավարության կողմից հիմնած հեռուստաալիք, հեռարձակվում է 2006 թվականից 44-րդ դեցիմետրային ալիքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի հեռուստաընկերություններ
Irmak TV

**Irmak TV** (), թուրքական մասնավոր հեռուստաալիք՝ մշակութային և կրոնական ուղղվածությամբ։ Հիմնական եթերը մեկնարկել է 2013 թ. մարտի 21-ից։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի փակված հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Մշակութային հեռուստաընկերություններ
Ռոլան Գարոս

**Ռոլան Գարոս** (, ), ֆրանսիացի օդաչու, մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։

1913 թվականին դարձավ առաջին օդաչուն, որը թռչելով անցավ Միջերկրական ծովի վրայով։ Նա նաև առաջինն էր, որը գնդացիրը կիրառեց այնպես, որ հարմար լինի նշանառել թիրախին թռիչքի ժամանակ։ 1915 թվականի ապրիլի 18-ին նրա ինքնաթիռը խփվեց հակառակորդի կողմից, նա մնաց գերու կարգավիճակում մինչև 1918 թվականի փետրվար ամիսը, նրան հաջողվեց փախչել։ Նույն տարվա հոկտեմբերի 5-ին նրա ինքնաթիռը նորից խփվեց, և նա մահացավ։

Ռոլան Գարոսը զբաղվել է նաև սպորտով, մասնավորապես նա հանդես է եկել ռեգբիի «Ստադ Ֆրանս» ակումբում։ 
Նրա անունով է կոչվում թենիսի համալիր մարզադաշտը, որտեղ անցկացվում է Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնությունը։ Նաև Ռոլան Գարոս է կոչվում հենց այդ մրցաշարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհվածներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի զինվորական սպաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օդաչուներ
Իվան Աբաջիև

**Իվան Աբաջիև** (բուլղարերեն՝ **Иван Николов Абаджиев**, ), բուլղարացի ծանրորդ։

1957 թվականի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր է։ 1954, 1957, 1959 թվականների միջազգային երիտասարդական խաղերի բրոնզե մեդալակիր է։ 1968-1981, 1999-2000 թվականներին եղել է Բուլղարիայի ծանրամարտի հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ Օլիմպիական խաղերում, աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններում ունեցած նվաճումների համար նրան շնորհվել է Բուլղարիայի «Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս» կոչումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Иван Абаджиев: «Очень тяжёлая атлетика»

Կատեգորիա:1932 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Մալագա (բասկետբոլային ակումբ)

**«Մալագա բասկետբոլային ակումբ»** (իսպ. անվանում՝ *Club Baloncesto Málaga, S.A.D.*), հովանավորչական պատճառներով նաև հայտնի որպես **«Ունիկախա Մալագա»** (*Unicaja Málaga*), իսպանական պրոֆեսոնալ բասկետբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Իսպանիայի ACB լիգայում։ Տեղակայված է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի Մալագա քաղաքում։ Տան հանդիպումները «Մալագան» անցկացնում է «Խոսե Մարիա Մարտին Կարպենա արենա» մարզապալատում։ Հիմնադրվել է 1992 թվականին։

## Պատմություն
Ակումբն հիմնադրվել է 1992 թվականին, երբ ACB-ում հանդես եկող և Մալագան ներկայացնող երկու թիմեր՝ «Կախա դե Ռոնդան» և «Մարիստասը» միավորվում են և ձևավորում մեկ ակումբ։

Ակումբի հաղթած առաջին առաջնությունը Կորաչի գավաթն էր՝ 2001 թվականին։ 2005 թվականին «Ունիկախան» հաղթում է Իսպանիայի թագավորական գավաթը, իսկ արդեն հաջորդ տարի՝ 2006-ին՝ առաջին ACB առաջնությունը։

2007 թվականին հոկտեմբերին, «NBA Europe Live» իրադարձության շրջանակներում «Ունիկախան» ընկերական հանդիպում է ունենում NBA-ի «Մեմֆիս Գրիզլիս» ակումբի հետ և պարտության մատնում վերջինիս 102–99 հաշվով։ Այդ ժամանակաշրջանում «Մեմֆիսում» հանդես էին գալիս իսպանացիներ Պաու Գասոլը և Խուան Կարլոս Նավարոն։

Ակումբի՝ Եվրալիգայում գրանցած ամենահաջող մրցաշրջանը համարվում է 2007 թվականը, երբ ավարտում է հանդիպումները զբաղեցնելով երրորդ հորիզոնականը։

Ունի կրտսեր թիմ՝ «Մալագա Բ» անվանումով, որն հանդես է գալիս Իսպանիայի բասկետբոլի առաջնության երրորդ դիվիզիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
*Euroleague.net էջը
*Basketpedya.com էջը 

Կատեգորիա:Իսպանական բասկետբոլային ակումբներ
Էլիսոն Հենիգան

**Էլիսոն Լի Հենիգան** (անգլերեն՝ *Alyson Lee Hannigan*, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Ամերիկյան կարկանդակ» ֆիլմաշարերից, ինչպես նաև «Բաֆֆի՝ վամպիրների բնաջնջողը» (1997–2003) և «Ինչպես հանդիպեցի ձեր մայրիկին» (2005–2014) հեռուստասերիալներից։

Ծնվել է մայրաքաղաք Վաշինգտոնում։ Դերասանական կարիերան սկսել է Ատլանայում՝ ընդամենը 4 տարեկանում՝ նկարահանվելով զանազան գովազդային հոլովակներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMDb.com էջը

Կատեգորիա:1974 ծնունդներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
TV5 (Թուրքիա)

**TV5**, թուրքական մասնավոր հեռուստաալիք։ Եթերը մեկնարկել է 2013 թ. մարտի 21-ից։ Հեռարձակվում է D-Smart արբանկակային հեռուստատեսության հարթակում, ինչպես և Türksat 3A արբանյակից։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է հիմնականում մշակութային ուղղվածության հաղորումներ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Մշակութային հեռուստաընկերություններ
Dream Türk

**Dream Türk**, թուրքական երաժշտական հեռուստաալիք, եթեր է հեռարձակվում 2004 թ. օգոստոսի 2-ից D-Smart և Digiturk արբանյակային հեռուստատեսության օպերատորների հարթակներում և Türksat 2A արբանյակից։

2013 թ. հուլիսի 8-ից հեռարձակվում է 16:9 ֆորմատով (HD)։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Երաժշտական հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Դողան Մեդիա հոլդինգ

**Դողան Մեդիա Հոլդինգ** (), թուրքական խոշոր մեդիահոլդինգ, որի կազմում գործում են տարբեր ուղղվածությունների հեռուստաալիքներ, ռադիոկայաններ, տպագիր մամուլ և վեբ-կայքեր։ Ընկերությունը հիմնվել է 1997 թվականին որպես Դողան Հոլդինգի դուստր ընկերություն։

## Ղեկավարություն
:Տնօրենների խորհրդի նախագահ՝ Այդըն Դողան
:Գործնական կոմիտեի նախագահ՝ Մեհմեթ Ալի Յալչինդագ Yalcindaղ
:Գործնական կոմիտեի փոխնախագահ՝ Էրթուղրուլ Օզքյոք
:Տնօրենների խորհրդի անդամներ՝ Սոներ Գեդիք, Ահմեթ Թոքսոյ, Նուրի Չոլաքօղլու, Բարբարոս Հայրեթին Չաղա, Ջեմ Դունա
:Տնօրենների խորհրդի անխախ անդամ՝ պրոֆեսոր Հուբերթ Բուրդա

## Կառուցվածք

### Թերթեր
* 1979-2011: Milliyet
* 1994-: Hürriyet
* 1995-: Posta
* 1995-: Fanatik
* 1996-: Radikal
* 1996-2007: Gözcü
* 2002-2011: Vatan

### Հեռուստաալիքներ
* 1994-: Kanal D
* 1995-2000: Eko TV
* 1996-: Euro D
* 1999-: CNN Türk
* 1999-2003: Süper Kanal
* 2005-2011: Star TV
* 2006-2011: Euro Star
* 2007-: Kanal D Romanya
* 2008-2012: TNT Türkiye
* 2008-: Cartoon Network Türkiye
* 2011-: NBA TV
* 2012-: tv2
* 2012-: Boing TV Türkiye

### Ռադիո
* 1994-: Radyo D
* 2001-: CNN Türk Radyo
* 2005-: Slow Türk
* 2006-2012: Radyo Moda

### Թվային հարթակներ
* D-Smart
* D-Smart Avrupa

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի մեդիաընկերություններ
Ալեքսանդր Լեոնտև

**Ալեքսանդր Վլադիմիրի Լեոնտև** (, հայտնի է նաև որպես "Ռենեգատ" , ), ռուս ռոք-երաժիշտ, կիթառահար, երգահան։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Լեոնտևը ծնվել է 1976 թ. հունիսի 19-ին Քիշնևում, Մոլդովա։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ, ուր ընդունվել է անասնաբուժական ինստիտուտ՝ սովորելով այնտեղ ընդամենը մեկ տարի։ Այնտեղ նա հանդիպում է իր ապագա գործընկերներին՝ Կուկռինիկսի խմբից։ 1997-2001 թթ. Կուկռինիկսի խմբի անդամ է։ «Сон», «Долгой дорогой», «Солдатская печаль» և «Невезучий» երգերի հեղինակն է, որոնք մտան խմբի առաջին ալբոմի մեջ։

«Կորոլ ի Շուտ» խմբի հետ առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1996 թ. ամռանը, որի մասնակցությամբ ձայնագրվում խմբի Ակուստիկ ալբոմ ձայներիզը։ Դրանից հետո ժամանակ առ ժամանակ մասնակցում է Կորոլ ի Շուտ խմբի համերգներին՝ շարունակելով մասնակցել Կուկռինիկսի խմբի գործունեությանը։

2001 թ. հունվարի 28-ին «Կուկռինիկսի» խմբի պաշտոնական կայքում լուր հայտնվեց, որ Ալեքսանդր «Ռենեգատ» Լեոնտևը վերջնականապես լքել է խումբը, դառնալով «Կորոկ ի Շուտ» խմբի լիակատար անդամ։

2006 թ. սկզբին, երբ Կորոլ ի Շուտ խումբը լքում է Ալեքսանդր Բալունովը, Ռենեգատը սկսում է հանդես գալ իբրև բաս-կիթառահար։ Նույն թվականի վերջում լքում է խումբը՝ ընտանեկան հանգամանքներից ելնելով։

2011 թ. օգոստոսի 17-ին պաշտոնապես հայտարարվեց, որ Լեոնտևը վերադառնում է խումբ։

2013 թվականին՝ Կորոլ ի Շուտ խմբի առաջնորդ Միխայիլ Գորշենյովի մահից հետո, Լեոնտևը խմբի մյուս անդամների հետ որոշել են լուծարել խումբը և ստեղծել նոր՝ «Հյուսիսային նավատորմ» խումբը։

## Սկավառակագրություն
Ալեքսանդր Լեոնտևի մասնակցությամբ թողարկվել են հետևյալ ալբոմները՝
* 1999 Կուկռինիկսի - Կուկռինիկսի - վոկալ, կիթառ, բաս-կիթառ, 4 երգերի հեղինակ
* 2000 ԿԻՆՈպրոբի
* 2001 Կորոլ ի Շուտ - Как в старой сказке - բէք-վոկալ, կիթառ, ակուստիկ կիթառ
* 2002 Կորոլ ի Շուտ - Ափսոս, հրացան չկա - բէք-վոկալ, կիթառ, ակուստիկ կիթառ
* 2002 Կուկռինիկսի - Раскрашенная душа - բոնուս երգեր
* 2003 Կորոլ ի Շուտ - Мёртвый Анархист (Live, 2003) - կիթառ, բէք-վոկալ
* 2001 Զախար Մայ - Черные Вертолеты - песни «Черные Вертолеты», «Бог Не Фраер», «Нахуй» - гитара
* 2003 Կորոլ ի Շուտ - Концерт в Олимпийском (Король и Шут)
* 2003 Ռոկ Գրուպա - Попса.
* 2004 Կորոլ ի Շուտ - Ապստամբություն նավի վրա
* 2005 Горшок - Я Алкоголик Анархист - гитара, аранжировки
* 2005 Князь - Любовь негодяя - гитара, акустическая гитара, аранжировки
* 2006 Կորոլ ի Շուտ - Սարսափների վաճառողը - կիթառ, ակուստիկ կիթառ, բաս-կիթառ

## Ծանուցումներ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտ խմբի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Տանձուտ (Փամբակի վտակ)

**Տանձուտ**, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում։ Գետի երկարությունը 23 կմ է։ Այն սկիզբ է առնում Փամբակի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջից, հոսում ուղղորդ լանջերով, անտառապատ կիրճով և Վանաձոր քաղաքի արևելյան հատվածով։ Վանաձոր քաղաքում Տանձուտը միախառնվում է Վանաձոր գետին, որից հետո Փամբակին։

## Աղտոտվածություն
Տանձուտ գետի տարբեր հատվածներում հաճախ նկատվում են աղբակույտեր, որոնք իրենց գոյությամբ, իրենց ձևով, բովանդակությամբ ու ռիսկային բացասական հետևանքներով ոչ ոքի չեն մտահոգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Փամբակ գետի վտակներ
А (կյուրեղագիր)

մինի|աջից|А а
**А а**, կյուրեղյան (Սլավոնական) այբուբենի տառերից մեկը։ Մեծատառը և փոքրատառը համընկնում են Լատինական այբուբենի A, իսկ հայերենում համապատասխանում «Ա ա» տառերին։

Հին սլավոներենում այս տառի անվանումը եղել է «Ազ»։ Թվային արժեքը՝ 1։

## Տես նաև
* A (լատինական)
* Ալֆա

## Ծանոթագրություններ
Կաննադա (լեզու)

**Կաննադա** (ինքնավանումը՝ **ಕನ್ನಡ**), դրավիդյան լեզու։ Համարվում է հարավարևմտյան դրավիդյան լեզուն։ Կաննադայով խոսում են Հնդկաստանի հարավարևմտյան մասում։ Կաննարա ժողովրդի մայրենի լեզուն է և Կարնատակա նահանգի («Երկիր Կաննադա, նախկին Մայսուր) պաշտոնական լեզու է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդկաստանի լեզուներ
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Առնաուտ

**Առնաուտ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 23-24 կմ արևմուտք, Մալաթիա-Խարբերդ ճանապարհի աջ կողմում։

## Պատմություն
Առնաուտն ավերվել ու ամայացել է Մեծ եղեռնի տարիներին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ մոտ 100 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Առնաուտն ուներ եկեղեցի ։

## Կրթություն
Գյուղում կար վարժարան։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ինչպես հին հեքիաթում

**«Ինչպես հին հեքիաթում»** (), ռուսական Կորոլ ի Շուտ փանկ-ռոք խմբի հինգերորդ ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2001 թ. նոյեմբերի 12-ին «Միստերիյա զվուկա» ձայնագրման լեյբլի կողմից։ Ալբոմի հատկանիշներից է հանդիսանում փանկի համար ոչ բնորոշ Հարդ ռոքային մեղեդիները։ Սկավառակը պարունակում է 17 երգեր։

«Նզովյալ հին տուն» () երգը շուրջ կես տարի զբաղեցրել է «Նաշե ռադիո» ռադիոկայանի հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականը։

## Երգացանկ

## Երաժիշտներ
* Միխայիլ Գորշենյով — վոկալ, երաժշտություն (2,4,6,7,9,11,12,14,16,17) ,խոսքեր (14)
* Անդրեյ Կնյազև — վոկալ, խոսքեր (բացի 14),երաժշտություն (1,3,5,8,10,13,15)
* Ալեքսանդր Բալունով — բաս-կիթառ, բէք-վոկալ
* Յակով Ցվիրկունով — կիթառ, բէք-վոկալ
* Ալեքսանդր Լեոնտյև — կիթառ, բէք-վոկալ
* Ալեքսանդր Շիգոլյով — հարվածային
* Մարիա Նեֆյոդովա — ջութակ, վոկալ (4)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2001 ալբոմներ
Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտի ալբոմներ
7 կանալ

**7 կանալ**, տարածաշրջանային հեռուստաալիք Ուկրաինայում, Խարկովի մարզի տարածքում։ Հեռարձակումը մեկնարկել է 1990 թ. հոկտեմբերի 13-ին, դառնալով Ուկրաինայի առաջին ոչ պետական հեռուստաալիքնեից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինալեզու հեռուստաալիքներ
Նևեն Սուբոտիչ

**Նևեն Սուբոտիչ** (սերբ.՝ Невен Суботић, ), սերբ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, ով ներկայումս խաղում է ֆրանսիական Սենտ-Էտյեն ակումբում։ 2014 թ.-ի հուլիսի 10-ի դրությամբ տրանսֆերային արժեքը 20,000,000€ է։

## Մանկություն
Նևենը ծնվել է սերբ ընտանիքում, Բոսնիյա և Հերցեգովինա ՍՀ-ում (Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն)։ Երբ Նևենը դարձավ 5 տարեկան, նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Շյոմբերգ։ Գերմանիայում Նևենը սկսեց իր ֆուտբոլային կարիերան։ 7 տարեկանում խաղում էր «Շվարցենբերգ» մանկապատանեկան ակումբի կազմում։
2001 թվականինին Նևենի ընտանիքը տեղափոխվում է Ամերիկա, որտեղ էլ Սուբոտիչը դառնում է ԱՄՆ-ի Մ17 հավաքականի անդամ և Ֆլորիդայի Հարավային Համալսարանի ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։ 2006 թվականինին պատանի սերբը գնում է «Մայնց 05»։

## Ակումբային կարիերա
### «Մայնց 05»
2006/07 մրցաշրջանում Սուբոտիչը նորամուտը նշեց «Մայնցում»՝ «Մյունխենի Բավարիայի» դեմ խաղում։ 2007/08 թ.-ին Սուբոտիչը Բունդեսլիգա 2-ի լավագույն պաշտպաններից են։ «Մայնցի» գլխավոր մարզիչ Յուրգեն Կլոպը դարձավ «Դորտմունդի Բորուսիայի» գլխավոր մարզիչը, և Նևենը, նրան հետևելով, գնաց դեղնա-սևերի ակումբ։

### «Բորուսիա Դորտմունդ»
2008 թ.-ի հունիսի 4-ին Նևենը «Բորուսիայի» հետ հնգամյա պայմանագիր կնքեց։ Սուբոտիչը նորամուտը նշեց Գերմանիայի սուպերգավաթի համար ոչ պաշտոնական խաղում, որտեղ դորտմունդցիների մրցակիցը «Մյունխենի Բավարիան» էր։ «Բորուսիան» հաղթեց 2։1 հաշվով։ Նևեն Սուբոտիչը «Բորուսիայում» իրեն շատ լավ էր դրսևորում։ 2009 թ.-ի հունիսին Նևենը երկարաձգեց պայմանագիրը գերմանական ակումբի հետ։ Պայամանագիրը վերջանում է 2014 թվականին։ 2012 թ.-ին նրա ծառայություններով հետաքրքրված էր իսպանական «Բարսելոնան։ 2012 թ.-ի դեկտեմբերին Նևենը «Բորուսիայի» հետ երկարաձգեց մինչև 2016 թ.։

## Ազգային թիմ
### ԱՄՆ
2005 թ.-ի սեպտեմբերի 17-ին Նևենը նորամուտը նշեց ԱՄՆ-ի պատանեկան հավաքականում պատանեկան աշխարհի առաջնությանը, Հյուսիսային Կորեայի պատանեկան հավաքականի դեմ խաղում՝ դուրս գալով փոխարինման։ Առաջին ամբողջական հանդիպումը նա անցկացրել է սեպտեմբերի 26-ին՝ Հոլանդիայի պատանեկան հավաքականի դեմ խաղում։

### Սերբիա
2008 թ.-ին Նևենը դուրս մնաց ԱՄՆ-ի և Բոսնիա-Հերցեգովինայի ֆուտբոլի հավաքականի հայտացուցակներից՝ նա դարձավ Սերբիայի հավաքականի խաղացող։ 2014 թ.-ին նրան երկրորդ անգամ առաջարկեցին վերադառնալ Սերբիայի հավաքական, բայց նա մերժեց։

## Ձեռքբերումներ
**Թմային**

 «'''Բորուսիա Դորտմունդ'''» 
* Գերմանիայի չեմպիոն (**2**)։ 2011, 2012
* Գերմանիայի գավաթի մրցանակակիր (**1**)։ 2012
* Գերմանիայի սուպերգավաթի մրցանակակիր (**2**)։ 2013, 2014
* **Ընդհանուր։ 5 մրցանակ**

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Կարգավիճակը ''Fussballdaten.de'' կայքում 
* Պրոֆիլը ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում  
* Պրոֆիլը ''reprezentacija.rs'' կայքում  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայնց 05-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Քյոլնի ֆուտբոլիստներ
Էրհու

**Էրհու** (), **ըրխուցին** (кит. էր - երկու, հու - աղեղնավոր), երկու լարից կազմված հին չինական աղեղնավոր գործիք։ Նվագելու ընթացքում երաժիշտը աջ ձեռքով նվագում է աղեղի վրա ամրացված երկու լարերի վրա։ Ձախ ձեռքով նվագելու ընթացքում օգտագործվում է լայնակի վիբրատոն, երբ լարը կարծես սեղմվում է ներքև, ինչին նպաստում է գրիֆի կլոր դիզայնը։ Ունի գլանաձև ռեզոնատոր՝ պատված պիտոնի կաշվից պատրաստված թաղանթով։

Հակառակ ժամանակակից Չինաստանում գտած տարածմանը, էրհուն չի համարվում հաննական գործիք։

## Պատմություն և ստուգաբանություն
Էրհուն ասիական գործիքների մեջ ամենահարմարեցվածներից է։ Չինաստանում առաջին անգամ հայտնվել է Թան դինաստիայի ժամանակաշրջանում։

Համարվում է, որ էրհուն ծագում է սինցին () գործիքից։ *Սի* բառով չինարենում անվանում էին հին մոնղոալական տատաբի (կումասի) ժողովուրդներին, ովքեր բնակվում էին ներկայիս Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքում, իսկ ցինը՝ ցիտրան յոթլարանի մատնանվագ երաժշտական գործքի է՝ նման տավիղի։

Էրհու գործիքի առաջին հերոգլիֆը՝ էրը (ըր) (), ցույց է տալիս, որ գործիքը ունի երկու լար։ Մեկ այլ մեկնաբանույթուն ցույց է տալիս, որ էրհուն չինական ժամանակակից նվագախմբում տոնի բարձրությամբ զբաղեցնում է երկրորդ հորիզոնականը, զիջելով միայն գաոհու գործիքին։

Երկրորդ հերոգլիֆը՝ հուն (խու) (), նշում է հինգ բարբարոսական իշխաբություններից մեկին, կամ ընդհանրապես «վայրի» ժողովրդին։

## Երաժշտություն էրհուի համար
[thumb|Էրհու նվագողներ [Չինաստանում]]
Չինացի երաժիշտ Լյու Տյանհուան, ով նաև ուսումնասիրել է արևելյան երաժշտությունը, համարվում է էրհուի համար երաժշտություններ գրած ամենահայտնի երգահանը։ Նա էրհուի համար գրել է 47 վարժություն և 10 սոլո պիես, որոնց շնորհիվ հնարավոր է դարձել գործիքը օգտագործել որպես սոլո նվագարկիչ։ Էրհուի համար գրված նրա հայտնի ստեղծագործություններն են Յուէն () և Չժուինյաոհուն ():

1920-ական թվականներից գործքիը սկսել է գործածվել երաժշտությունում, որը որոշակի չափով ուղղված է Արևմտյան ակադեմիական ավանդույթին։ Լեհ ակադեմիական երգահան Քշիշտոֆ Պենդերեցկին էրհուն օգտագործել է իր Վեցերորդ Սիմֆոնիայի (2008-2017) «Չինական երգեր» անվանումով պարտիտուրայի մեջ։

Այսօր էրհուն մեծ մասամբ օգտագործվում է չինական ազգային և ավանդական երաժշտություններում, ինչպես սոլո կամ անսամբլային գործիք։ Օգտագործվում է նաև նվագախմբում, այդ թվում չինական օպերայի երաժշտական ուղեկցությամբ։

Էրհուն օգտագործվում է կանադական ժամանցային Cirque du Soleil ընկերության երաժշտության մեջ և *Shen Yun Performing Arts* խմբի սոլո ելույթներում (չինական դասական պարի և երգի ստեղծագործ հավաքական)

Էրհուին անդրադարձել են որոշ ռոք երաժիշտներ։ Մասնավորապես, էրհու նվագում է *Hsu-nami* խմբի հիմնադիր և առաջնորդ Ջեկ Սյուն։ Գործիքը օգտագործվում է նաև ուկրայնական *Flёur*  խմբի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Էրհու - երաժշտական գործիք // Մեծ երաժշտություն

Կատեգորիա:Աղեղնավոր երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Չինական երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Չինաստանի մշակույթ
Starz

**Starz**, ամերիկյան կաբելային վճարովի հեռուստաալիք։ Հեռարձակվում է 1994 թ. փետրվարի 1-ից։ Հեռուստաալիքը ցուցադրում է կինոարտադրության նորույթներ և հեռուստասերիալներ, երբեմն նաև սեփական արտադրության։ Ունի շուրջ 20 միլիոն բաժանորդ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Անգլալեզու հեռուստաալիքներ
B (լատինական տառ)

**B**, լատինական այբուբենի երկրորդ տառն է, օգտագործվում է լատիներենի հիման վրա կազմված համարյա բոլոր այբուբեններում։ Ծագում է հունական բետա (B, β) տառից։

Կատեգորիա:Բ ստեղն