DTEK

**DTEK** (), Ուկրաինայի խոշորագույն մասնավոր էներգետիկ ընկերություն, DTEK էներգո ստորաբաժանման վերահսկասկման տակ է գտնվում ածխի արտադրության մինչև 90%-ը և երկրի ջերմային արտադրության մինչև 80%-ը՝ տիրապետելով ուկրաինական 15 ջերմաէլեկտրակայաններից և 17 հանքավայրերից 9-ին։ Հիմնադրվել է 2005 թվականին՝  խմբի էներգետիկ բիզնեսը կառավարելու համար։

Խումբը զարգացնում է մի շարք բիզնեսներ՝ բնական գազի և ածխի արտադրություն, վերականգնվող և ջերմային էլեկտրաէներգիայի արտադրության, էլեկտրաէներգիայի ցանցերի միջոցով էլեկտրաէներգիայի բաշխման, հաճախորդներին էլեկտրաէներգիայի մատակարարման, ինչպես նաև էներգաարդյունավետ լուծումներ, էլեկտրական տրանսպորտային միջոցների լիցքավորման կայանների ներդրման մեջ։

Գլխավոր կենտրոնը գտնվում է Կիևում.:

## Բիզնեսի ոլորտներ
### Ածուխի արդյունահանում և էլեկտրաէներգիայի արտադրություն
DTEK էներգոն ապահովում է ածուխով աշխատող էլեկտրաէներգիայի արտադրության փակ ցիկլը։ Ածուխի արդյունահանման մեջ ստեղծվել է ամբողջական արտադրական ցիկլ՝ ածուխի արդյունահանում և հարստացում, հանքի սարքավորումների սպասարկում։

Էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ տեղադրված հզորությունը գերազանցել է 13 ԳՎտ-ն։
### Բնական գազի և գազի կոնդենսատի արդյունահանում
DTEK նավթ և գազ ( ,  ) գործող ընկերություն է, որը պատասխանատու է նավթի և գազի բիզնեսի համար՝ DTEK էներգետիկ հոլդինգի շրջանակներում։ Ակտիվների պորտֆելի մեջ են մտնում «Նաֆտոգազվիդոբուվանյան» և «Նաֆտոգազրոզրոզրոբկա», որոնք իրականացնում են ածխաջրածինների հետազոտում և արտադրություն Պոլտավայի և Խարկովի մարզերում լիցենզավորված երեք տեղանքներում։

### Վերականգնվող էներգիա
DTEK ՎԻԷ–ն (), էլեկտրաէներգիա է արտադրել քամու և արևի էլեկտրակայաններից։ Ընկերությունը շահագործել է երկու հողմային էլեկտրակայան և երկու արևային էլեկտրակայան՝ 510 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ, ինչը կազմել է Ուկրաինայի վերականգնվող էներգիայի հզորության շուկայի 15%-ը։ Մինչև 2020 թվականը DTEK ՎԻԷ-ն նախատեսել էր ավելացնել իր գործարանների հզորությունը մինչև 1 ԳՎտ՝  ներդնելով ավելի քան 1 միլիարդ եվրո։

2020 թվականի ապրիլի սկզբին պետությունը կանաչ հարկաչափով պարտք էր 1,1 միլիարդ գրիվնա DTEK ՎԻԷ-ին (ներդրվել է 2009 թվականին), DTEKի գլխավոր տնօրեն Մաքսիմ Տիմչենկոն սպառնացել է դիմել միջազգային արբիտրաժին և ստիպել Է Ուկրաինային վճարել կանաչ էլեկտրաէներգիայի դիմաց և չփոխել բարենպաստ կանաչ հարկաչափը։
Ընկերությունն ապահովել է բաժանման արդյունքում ստեղծված բաշխման համակարգի օպերատորների ռազմավարական կառավարումը,  «DTEK Կիևի էլեկտրական ցանցեր», «DTEK Դնեպրի էլեկտրական ցանցեր» և  «ԴՆԷԿ Դոնեցկի ցանցեր», ինչպես նաև «ԴՆԷԿ բարձրավոլտ ցանցեր» և «ԴՆԷԿ ՊԷՍ էներգուգոլ»։

### Էլեկտրաէներգիայի բաշխում
DTEK ընկերությունը զարգացրել է էլեկտրաէներգիայի բաշխման և ցանցի շահագործման բիզնեսը Կիևում, Դնեպրոպետրովսկում և Դոնեցկի մարզերում։ Ձեռնարկությունները սպասարկում են 3,5 միլիոն տնային տնտեսությունների և 90 հազար ձեռնարկությունների։

Ընկերությունն ապահովել է բաժանման արդյունքում ստեղծված բաշխիչ համակարգի օպերատորների ռազմավարական կառավարումը։

#### Էլեկտրաէներգիայի մատակարարում
*D.Solutions*-ը պատասխանատու է մանրածախ էլեկտրաէներգիայի մատակարարման, էներգաարդյունավետության ծառայությունների և էլեկտրական տրանսպորտային միջոցների լիցքավորման համար։ Ընկերությունը ղեկավարել է բաժանման արդյունքում ստեղծված էլեկտրաէներգիա մատակարարող ընկերությունները՝ Կիևի էներգետիկ ծառայությունները, Դնեպրո էներգետիկ ծառայությունները, Դոնեցկի էներգետիկ ծառայությունները։

Նաև, *D.Solutions*-ը ղեկավարում է DTEK ԷՍԿՕ-ի և STRUM գերարագ լիցքավորման կայանների ցանցի էներգախնայողության բիզնեսը (2019 թվականի մայիսի դրությամբ Կիևում գործում է յուրաքանչյուրից 50 կՎտ հզորությամբ 10 լիցքավորող)։

#### Էներգետիկ առևտուր
*D.Trading*՝  ներքին և արտաքին էներգետիկ շուկաներում էներգետիկ ռեսուրսների մեծածախ առևտրի զարգացման համար պատասխանատու ընկերությունը աշխատել է խոշոր հաճախորդների հետ։

### Բիզնեսի կրթություն
Academy DTEK՝ բաց կրթական բիզնես պլատֆորմ, որն իր գործունեության մեջ օգտագործել է կադրային նորարարական պրակտիկա։ Միջազգային առաջատար բիզնես դպրոցների և կազմակերպությունների գործընկեր՝ INSEAD, IE Business School, Thunderbird, HRCI, Կիև-Մոհիլա բիզնես դպրոց։ Ինը տարվա աշխատանքի համար Academy DTEKի մասնագետները մշակել են հեղինակային իրավունքի ավելի քան 2 հազար կրթական ծրագիր և ստանդարտ, վերապատրաստել են բիզնեսի, պետական գործակալությունների, հասարակական կազմակերպությունների 220 հազար ներկայացուցիչների։

## Պատմություն
DTEK ստեղծվել է 2005 թվականին ՍԿՄ խմբի էներգետիկ ակտիվները կառավարելու համար։ Հիմք է հանդիասացել «Պավլոգրադուգոլ», «Կոմսոմոլեց Դոնբասայի հանքավայր», «Ոստոկեներոգո», «Սերվիս-ներդրում»։ 2006 թվականին ընկերությունը ընդգրկել է «ՊԷՍ Էներգուգոլ», , *ЦОФ*  «Պավլոգրադսկայա» և «Կուրախովսկայա»։  Հաջորդ տարին միացել են , *ЦОФ*  «Դոբրոպոլսկայան», «Օկտյաբրսկայան», Մոսպինսկոյե ՈւՊՊ-ն։ Նաև 2007 թվականին մեկնարկել է «Ոստոկեներկորգո»-ի բոլոր էներգաբլոկների արդիականացման լայնածավալ ծրագիրը և վարկանիշային գործակալությունները *Moody’s*-ը և *Fitch*-ը առաջին անգամ միջազգային վարկանիշներ են նշանակել ընկերությանը։
* 2008 թվականին ստեղծվել է *Wind Power* ընկերությունը քամու էներգիայի նախագծեր իրականացնելու համար։ Դրանից հետո այն դարձել է ԲԻԷ ընկերության մասը, որն այսօր կառավարում է DTEK վերականգնվող էներգիայի բոլոր ակտիվները։
* 2009 թվականին ընկերությունն առաջին անգամ էլեկտրաէներգիա է արտահանել Հունգարիա, Ռումինիա և Սլովակիա՝ ստանալով համապատասխան իրավունք աճուրդով մուտք գործել միջազգային ցանցեր.:
* 2010 թվականից DTEK-ը անդամակցել է մի շարք եվրոպական արդյունաբերական ասոցիացիաների՝ *EURACOAL* և *EURELECTRIC*-ին, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Գլոբալ պայմանագրի դաշինքին Ուկրաինայում։ 2011 թվականից՝ *CSR Europe–ին*։ Նույն թվականին DTEK-ը դարձել է «Կիևներգո» խոշորագույն մասնավոր բաժնետերը՝ տիրապետելով ընկերության բաժնետոմսերի 71,8%-ին։ Բացի այդ, Պետական գույքի ֆոնդը և DTEK-ը կնքել են վարձակալության և կոնցեսիոն պայմանագրեր «Դոբրոպոլյեուգոլ»-ի, «Ռովենկիանտրացիտ»-ի և «Սվերդլովանտրացիտ» պետական ձեռնարկությունների համար։ 2011 թվականի մայիսին DTEK Նավթ և գազը ստեղծվել է նավթագազային արդյունաբերության մեջ նախագծեր մշակելու համար։
* 2012 թվականին գործարկվել են Բոտիևոյի հողմակայանի առաջին փուլի տուրբինները, որոնք դարձել են վերականգնվող էներգիայի առաջին ներդրումային նախագիծը։ Քամու էլեկտրակայանն իր նախագծային կարողությանը հասել է 2014 թվականին՝ դառնալով Ուկրաինայի ամենամեծ հողմակայանը։
* Ուկրաինայի սահմաններից դուրս ածխի ակտիվների առաջին ձեռքբերումը տեղի է ունեցել 2012 թվականին։ DTEK-ն ընդգրկԵԼ է ԲԲԸ Հանքավայրերի կառավարման Օբուխովսկայան, ԲԲԸ Դոնսկոյի անթրասիտը և Սուլինանթրազիտ ՍՊԸ-ն՝ Ռուսաստանում։
* 2013 թվականին DTEK-ը սկսեԼ Է գազ մատակարարել Եվրոպայից և բաժնեմաս Է ձեռք բերել Նավթի և գազի արտադրությունում՝ Ուկրաինայի ամենամեծ մասնավոր գազի արտադրողը։
* 2014 թվականին DTEK-ն ավարտեԼ Է բիզնեսի կառավարման համակարգի բարեփոխման գործընթացը, որը մեկնարկել է 2011 թվականից։ Ստեղծվել են կառավարման ընկերություն և երեք գործող ընկերություններ։ DTEK էներգետիկը, որն ապահովել է ակտիվների կառավարում ածխի արդյունահանման, ջերմային էներգիայի և էլեկտրաէներգիայի բաշխման մեջ, DTEK ՎԻԷ-ին՝ այլընտրանքային էներգիայի և  բնական գազի արտադրության մեջ։ Հաջորդ տարի ստեղծվել է չորրորդ գործող ընկերությունը` էներգախնայողության համապարփակ ծառայություններ մատուցելու համար` DTEK ԷՍԿՕ.:

2016 թվականին նավթի և ֆազի արտադրությունում արտադրել են ռեկորդային 1,6 միլիարդ մ³ 2 բնական գազ, 2017 թվականին գազի արդյունահանման ծավալը կազմել է 1,65 միլիարդ մ² (+ 1,2%):

2017 թվականին շահագործման է հանձնվել արեգակնային էներգիայի առաջին կայանը` Տրիֆանովսկայա ՍԷԿ-ը Խերսոնի շրջանում։

Բացի այդ, 2017 թվականին DTEK -ը կորցրել է վերահսկողությունը իր ձեռնարկությունների վրա, որոնք տեղակայված են եղել Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի որոշակի տարածքներում։ Դրանց թվում՝ *«ДТЭК Шахта Комсомолец Донбасса»*, *«Моспинское УПП»*, *«ДТЭК ПЭС-Энергоуголь»*, *«ДТЭК Востокэнерго»*, *«ДТЭК Донецкоблэнерго»*, *«Техремпоставка»*, *«ДТЭК Свердловантрацит»*, *«ДТЭК Ровенькиантрацит»*, *«Электроналадка»*, *«ДТЭК Высоковольтные сети»* և *«ДТЭК Сервис»*:

2018 թվականին էլեկտրաէներգիայի շուկայի բարեփոխումների շրջանակներում այն ավարտել է էլեկտրաէներգիայի մատակարարման և բաշխման գործառույթների տարանջատումը։ Կիևներգոյի, Դնեպրոօլբեներգոյի և Դոնեցքօլբեներգոյի հիման վրա տարանջատման արդյունքում ստեղծվել են բաշխիչ համակարգի օպերատորներ` DTEK  Կիևի էլեկտրական ցանցեր, DTEK  Դնեպրի էլեկտրական ցանցեր և DTEK  Դոնեցկի էլեկտրական ցանցեր։ Անկախ դրանցից, երեք մատակարար ընկերություններ սկսել են աշխատել՝ Կիևի էներգետիկ ծառայությունների, Դնեպրո էներգետիկ ծառայությունների, Դոնեցկի էներգետիկ ծառայությունների հետ։ Ստեղծված OSR-ի, ինչպես նաև ԴՆԷԿ բարձրավոլտ ցանցերի և DTEK  ՊԷՍ էներգուգոլի ռազմավարական կառավարումն իրականացնել է գործող հոլդինգային ԴՆԷԿ ցանցերը։ Մատակարարող ընկերությունների աշխատանքը համակարգելու համար ստեղծվել Է անկախ գործառնական հոլդինգ *D.Solutions*: ՍտեղծվեԼ Է նաև *D.Trading* ընկերությունը, որը պատասխանատու է Ուկրաինայում և արտաքին էներգետիկ շուկաներում էներգետիկ ռեսուրսների մեծածախ առևտրի զարգացման համար։

2018 թվականին DTEK  գործարկել է էլեկտրական տրանսպորտային միջոցների STRUM գերարագ լիցքավորման կայանների ցանց։

2020 թվականի ապրիլի սկզբին ընկերությունը կատարել է տեխնիկական դեֆոլտ։ Մարտի 31-ին DTEK  էներգոն հրաժարվել է փոխանցել բանկի պարտքի տոկոսադրույքը, իսկ ապրիլի 1-ին եվրապարտատոմսերի կտրոնների վճարումները` հղում անելով համաճարակը։

## Գործունեության ցուցանիշներ
DTEK -ի տարեկան հաշվետվությունները և համախմբված ֆինանսական հաշվետվությունները  Ֆինանսական հաշվետվության միջազգային ստանդարտներ, աուդիտ *PriceWaterhouseCoopers*

## Սոցիալական գործընկերություն
ԴՏԷԿ-ը սոցիալական գործընկերության ծրագիրն ընդգրկել է 22 բնակավայր և 10 շրջան, Ուկրաինայի 8 մարզերում, որտեղ գործում են ընկերության ձեռնարկությունները։

Ընկերության սոցիալական գործընկերության հիմնական ոլորտները.
* Կոմունալ ոլորտում էներգախնայողություն՝ կոմունալ ոլորտի էներգաարդյունավետությունը բարելավելու, էներգիայի և ջերմամատակարարման ծառայությունների որակը բարելավելու ծրագրեր
* Առողջապահություն՝ բժշկական ծառայությունների որակի և մատչելիության բարելավում, հեռաբժշկության ցանցի ընդլայնում։ Առողջ ապրելակերպի մշակույթի ձևավորում
* Գործարար միջավայրի զարգացում՝ բարենպաստ պայմանների ստեղծում փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման, նոր աշխատատեղերի և ձեռներեցության հնարավորությունների համար
* Սոցիալապես նշանակալի ենթակառուցվածքների զարգացում՝ կրթական և սոցիալական ծառայությունների որակի և մատչելիության բարձրացում, ժամանցի, մշակույթի և սպորտային օբյեկտների զարգացում
* Համայնքների ակտիվության բարձրացում՝ բնակչության ներգրավում խնդիրների լուծման և տեղական համայնքների զարգացման գործում, քաղաքացիական ներգրավվածության ձևավորում, պատասխանատվություն և իրավասություն տեղական ինքնակառավարման հարցերում։

2007 թվականից մինչև 2017 թվականը  ПСП-ի շրջանակներում իրականացվել է շուրջ 2000 նախագիծ, որոնցում ԴՏԷԿ-ն ներդրել է ավելի քան 1 միլիարդ գրիվնյա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* '''Պաշտոնական էջ''' «Դոնեցկի վառելիքաէներգետիկ ընկերություն»
* «Օգտագործված էներգիա» // 
* Օգտագործված էներգիա //

Կատեգորիա:2005 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ընկերություններ
Կատեգորիա:2002 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ