Ռուֆաթ Սաֆարով

**Ռուֆաթ Էլդար օղլու Սաֆարով** (, ), ադրբեջանցի իրավապաշտպան և քաղբանտարկյալ, նախկին քննիչ։ 2011-2015 թվականներին աշխատել է որպես քննիչ Զարդաբի շրջանի դատախազությունում։

2015 թվականի դեկտեմբերի 20-ին հանրությանը հայտարարել է իր պաշտոնից հրաժարականի մասին, «քանի որ այլևս չի կարողացել հանդուրժել ժողովրդի իրավունքների և ազատությունների ճնշումը»։ Որոշ ժամանակ անց, գլխավոր դատախազության կոռուպցիայի դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետ Քամրան Ալիևի հանձնարարությամբ, նրա դեմ հարուցվել է քրեական գործ՝ Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 311.3.2 հոդվածի համաձայն (կաշառք ստանալը)։ Ձերբակալվել է հունվարի 15-ին, իսկ մեկ շաբաթ անց տեղափոխվել տնային կալանքի։ Նույնիսկ տնային կալանքի տակ չի հրաժարվել իր դիրքորոշումից և շարունակել է  կառավարությանը քննադատող հայտարարություններ անել։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Լենքորանի ծանր հանցագործությունների դատարանը Ռուֆաթ Սաֆարովին դատապարտել է 9 տարվա ազատազրկման։ 2 տարի 6 ամիս ազատազրկումից՝ 2019 թվականի մարտի 16-ին, ազատ է արձակվել Ադրբեջանի նախագահի համաներման հրամանագրով։ Ազատ արձակվելուց հետո շարունակել է իր գործունեությունը սկզբում որպես հասարակական ակտիվիստ, ապա՝ որպես մարդու իրավունքների պաշտպան:

2020 թվականի հուլիսին հիմնադրել է «Պաշտպանության գիծ» իրավապաշտպան կազմակերպությունը և եղել է դրա գործադիր տնօրենը։ Այդ ժամանակից ի վեր շարունակել է աշխատել Ադրբեջանում մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում:

Կրկին ձերբակալվել է 2024 թվականի դեկտեմբերին, Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 127.2.3 (դիտավորյալ թեթև մարմնական վնասվածք հասցնելը), 221.1 (խուլիգանություն) և 178.3.2 (խարդախություն՝ խոշոր վնաս պատճառելով) հոդվածներով։ Այս ձերբակալությունը տեղական և միջազգային հանրությունը ճանաչել է որպես քաղաքական դրդապատճառներով։ Սաֆարովի խոսքով՝ նա պետք է ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենից պարգև ստանար Միացյալ Նահանգներում՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության գործում իր գործունեության համար, և հենց դա կանխելու համար էլ ձերբակալվել է։

Այժմ գտնվում է Արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության Բաքվի նախնական կալանքի կենտրոնում:

## Վաղ տարիներ
Ռուֆաթ Սաֆարովը ծնվել է 1981 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Մասիսի շրջանի Զահմեթ (այժմ Խաչփառ) գյուղում, Էլդար Սաբիրօղլուի ընտանիքում։

1988-1998 թվականներին սովորել է Բինագադիի շրջանի թիվ 135 միջնակարգ դպրոցում։ Ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

2004-2011 թվականներին աշխատել է որպես իրավաբան Ադրբեջանի գյուղատնտեսության նախարարությունում, մասնագիտանալով գյուղատնտեսական իրավունքի ոլորտում։ Այդ տարիներին նաև եղել է «Ագրոլիզինգ» բաց բաժնետիրական ընկերության (ԲԲԸ) վերահսկիչ խորհրդի անդամ։

2011 թվականին, եռաստիճան քննություն հանձնելուց հետո, աշխատանքի է ընդունվել դատախազությունում։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 1-ին նշանակվել է Զարդաբի շրջանի դատախազության քննիչ։ Ունի երկրորդ կարգի իրավաբանի որակավորում։ 2015 թվականի դեկտեմբերին հրաժարական է տվել իր պաշտոնից, ինչը հանգեցրել է նրա ձերբակալությանը։

## Հրաժարական, ձերբակալություն և դատավարություն (2015-2016 թվականներ)
մինի|260x260փքս|Գլխավոր դատախազին կից կոռուպցիայի դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետ՝ Քյամրան Ալիև։
2011 թվականից Ռուֆաթ Սաֆարովը զբաղեցրել է Զարդաբի շրջանի դատախազության քննիչի պաշտոնը։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 20-ին հայտարարել է այդ պաշտոնից իր հրաժարականի մասին և ասել է, որ հրաժարականի դիմում է ուղարկել գլխավոր դատախազ Զաքիր Գարալովին: Նաև հրապարակել է այդ նամակը լրատվամիջոցներում: Հետագայում Սաֆարովը իր սոցիալական ցանցերի էջերում հայտարարել է, որ պայքարելու է անարդարության դեմ: Նշել է, որ հրաժարական է տվել, քանի որ չի կարողանում հանդուրժել «ժողովրդի իրավունքների և ազատությունների խախտումը» և ընդգծել է, որ իր հայացքները «չեն համընկնում գործող ռեժիմի դիրքորոշման հետ»:

2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ին գլխավոր դատախազությունը հայտնել է, որ Ռուֆաթ Սաֆարովը հեռացվել է դատախազի պաշտոնից՝ դատախազի կամ քննիչի կարգավիճակին անհամատեղելի գործողություններ կատարելու պատճառով, որոնք կոպտորեն խախտել են «Դատախազության մասին» Ադրբեջանի Հանրապետության օրենքի 34-րդ հոդվածի և Ադրբեջանի Հանրապետության դատախազության աշխատակիցների էթիկական վարքագծի կանոնագրքի 30-րդ և 31-րդ հոդվածների պահանջները:

2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, խուզարկություններ են իրականացվել նրա գրասենյակում և բնակարանում: Խուզարկությունների արդյունքում առգրավվել են նրա անձնական համակարգիչը, բջջային հեռախոսները և փաստաթղթերը: Կատարվածի դեմ բողոքի նշանով Սաֆարովը դեկտեմբերի 21-ին հացադուլ է հայտարարել:

2016 թվականի հունվարի 15-ին գլխավոր դատախազին առընթեր կոռուպցիայի դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետ Քամրան Ալիևը մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ վարչությունը Ռուֆաթ Սաֆարովի վերաբերյալ ստացել է մի շարք դիմումներ, և նրա դեմ հարուցվել է քրեական գործ՝ Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 311.3.2 հոդվածի համաձայն (կաշառք ստանալը): Քրեական գործի վերաբերյալ մեկնաբանություն կատարելով՝ Սաֆարովը մեղադրանքները անվանել է կողմնակալ և անհիմն՝ հավելելով, որ «չի վախենում ձերբակալությունից, խոշտանգումներից կամ ամենադժվար պայմաններից»:

## Նախնական հետաքննություն և դատաքննություն
Հունվարի 15-ին, դատավոր Աբաս Ռզաևի նախագահությամբ Բինագադիի շրջանային դատարանի որոշմամբ, Ռուֆաթ Սաֆարովի համար ընտրվել է 3 ամիս 26 օր ժամկետով կալանքի տեսքով խափանման միջոց: Նրա փաստաբան Բախրուզ Բայրամովի խոսքով՝ Սաֆարովը չի ընդունել դատարանում առաջադրված մեղադրանքները և դրանք անվանել է «անհեթեթ և ծիծաղելի»: Հունվարի 22-ին Բինագադիի շրջանային դատարանը կալանքի տեսքով խափանման միջոցը փոխարինել է տնային կալանքով:

Փետրվարի 12-ին Ռուֆաթ Սաֆարովին կանչել են գլխավոր դատախազության կոռուպցիայի դեմ պայքարի վարչություն՝ հարցաքննության: Հարցաքննությունից առաջ «Ամերիկայի ձայն»-ին ասել է. «Ես մեկ ամիս չէի հրավիրվել վարչություն, չնայած այն հանգամանքին, որ մեղադրյալ եմ, բայց այսօր ինձ հրավիրեցին վարչություն անմիջապես այն բանից հետո, երբ երեկ հարցազրույց տվեցի «Azadliq» թերթին»: Մարտի 8-ին «Azadliq» թերթում հրապարակել է «Օրենքի սպանություն» (*[[Ադրբեջաներեն|ադրբեջաներեն՝]] Hüququn qətli*) վերնագրով հոդված, որում սուր քննադատության է ենթարկել երկրի իրավապահ մարմիններին և կառավարությանը:

Մայիսի 4-ին Բինագադիի շրջանային դատարանը Սաֆարովի տնային կալանքը երկարաձգել է ևս 3 ամսով: Քրեական գործի նախաքննությունը, որը վարել է գլխավոր դատախազության կոռուպցիայի դեմ պայքարի գլխավոր վարչության հատկապես կարևոր գործերի քննիչ Ռաշադ Բաշիրովը, ավարտվել է հունիսի 27-ին, և գործը ուղարկվել է Լենքորանի ծանր հանցագործությունների դատարան՝ քննարկման:
ձախից|մինի|250x250փքս|Սաֆարովը Բաքվի վերաքննիչ դատարանում (2017 թվական)։
Հուլիսի 25-ին Լենքորանի ծանր հանցագործությունների դատարանում դատավոր Ասիմ Գաջիևի նախագահությամբ տեղի է ունեցել Ռուֆաթ Սաֆարովի գործով նախապատրաստական նիստ։ Սաֆարովն ինքը չի ընդունել մեղադրանքները և քրեական գործը համարել է պատվեր։ Սաֆարովը հայտարարել է, որ իր դեմ հարուցված քրեական գործը հորինված է և որևէ հիմք չունի։ Նիստի ժամանակ փաստաբան Բախրուզ Բայրամովը միջնորդություն է ներկայացրել գործը արդարացման հիմքով կարճելու մասին, սակայն միջնորդությունը չի քննարկվել։

Օգոստոսի 8-ին, դատական նիստում, պետական մեղադրող Այդին Ալիևը հրապարակել է մեղադրական եզրակացությունը։ Գործի նյութերի համաձայն, 2014 թվականին Ռուֆաթ Սաֆարովը Ալիբեյլիի գյուղական համայնքի (Զերդաբիի շրջանի գյուղ) նախագահ Էլչին Խալիլովից ստացել է 1000 մանաթ կաշառք, շրջանի էլեկտրացանցի պատասխանատու աշխատակից Ալամդար Աբբասովից՝ 700 մանաթ, Զարդաբի անասնաբուժական բաժնի աշխատակից Մանսուր Փանախովից՝ 500 մանաթ և մշակույթի և զբոսաշրջության բաժնի ղեկավար Էլդենիզ Աբդուլլաևից՝ 3000 մանաթ։ Սաֆարովը մեղադրանքի վերաբերյալ հայտարարել է, որ սա մեղադրանք չէ, այլ զրպարտություն։ Սաֆարովը կարծում է, որ իր դեմ քրեական գործ հարուցելու իրական պատճառն այն է, որ նա հրապարակավ քննադատել է դատախազությանը։ Նաև նշել է, որ անձնական շնորհակալություն է ստացել գլխավոր դատախազ Զաքիր Գարալովից՝ իր լավ աշխատանքի համար։ «Եթե ես կաշառակեր լինեի, ինչի՞ համար շնորհակալ կլինեին ինձ», - նշել է Սաֆարովը։

Սեպտեմբերի 7-ին դատական նիստում հարցաքննվել են վկաները։ Վկաներից մի քանիսը չեն հաստատել նախաքննության ընթացքում տված իրենց ցուցմունքները, իսկ մյուսները նշել են, որ տեղյակ չեն եղել այն փաստի մասին, որ Սաֆարովը կաշառք է ստացել։ Այս փաստերին չնայած՝ պետական մեղադրողը հայտարարություն է արել և դատարանին խնդրել Սաֆարովին դատապարտել 10 տարվա ազատազրկման։

Սեպտեմբերի 8-ին տեղի է ունեցել Ռուֆաթ Սաֆարովի գործով վերջին դատական նիստը։ Լենքորանի ծանր հանցագործությունների դատարանը նրան դատապարտել է 9 տարվա ազատազրկման։ Հարցազրույցում փաստաբան Բահրուզ Բայրամովը դատավճիռը որակել է «ամոթալի»։ «Դատարանի դատավճիռը հրապարակվել է առանց վերջնական հայտարարության։ Սա կմնա Ադրբեջանի դատական պատմության մեջ որպես դատարան, որը դատավճիռ է կայացրել առանց վերջնական հայտարարության։ Սա մեծ ամոթ է», - նշել է նա։ Սաֆարովը, մեկնաբանելով իրեն ձերբակալելու որոշումը, ասել է. «Սա իմ նկատմամբ ճնշում է։ Նրանք պարզապես փորձում են ինձ ջախջախել ռեպրեսիվ մեքենայի անիվների տակ»։

Դատարանի որոշմամբ Սաֆարովը տեղափոխվել է Բաքվի նախնական կալանքի կենտրոն: Հոկտեմբերին «Խաղաղության և ժողովրդավարության ինստիտուտի» ղեկավար Լեյլա Յունուսը, «Ադրբեջանն առանց քաղբանտարկյալների» հասարակական դաշինքի համակարգող Օգտայ Գյուլալիևը և Քաղբանտարկյալների մոնիթորինգի կենտրոնի ղեկավար Էլշան Հասանովը Ռուֆաթ Սաֆարովի ձերբակալությունը համարել են քաղաքական դրդապատճառներով, նրան անվանել քաղբանտարկյալ և պահանջել, որ Ադրբեջանի իշխանություններն անհապաղ ազատ արձակեն նրան: Հոկտեմբերին Շիրվանի վերաքննիչ դատարանը քննարկել է Սաֆարովի դատավճռի դեմ բողոքը: Դատավոր Ալեսկեր Նովրուզովի նախագահությամբ կայացած դատավարության ժամանակ Սաֆարովի փաստաբան Բահրուզ Բայրամովի ներկայացված մի շարք միջնորդություններ չեն բավարարվել, և Սաֆարովն ինքը իր ելույթում հայտարարել է, որ սա անարդար դատավարություն է, և որ նրանք, վերջին հաշվով, կատարում են քաղաքական պատվեր: Դեկտեմբերի 22-ին կայացված վերջնական որոշման համաձայն՝ Ռուֆաթ Սաֆարովի վերաքննիչ բողոքը չի բավարարվել, և նրա նկատմամբ 9 տարվա ազատազրկման դատավճիռը ուժի մեջ է թողնվել:

2017 թվականի հուլիսին քննվել է Ռուֆաթ Սաֆարովի վճռաբեկ բողոքը: Փաստաբաններ Բախրուզ Բայրամովը, Յալչին Իմանովը և Ֆարիզ Նամազլին հայտարարել են, որ Սաֆարովը մեղավոր չէ, որ մեղադրանքները չեն ապացուցվել քննության և դատավարության ընթացքում, և որ քննությունն ու դատավարությունները անցկացվել են օրենքի խախտումներով: Փաստաբանները դատարանից խնդրել են որոշում կայացնել քրեական գործը կարճելու և Ռուֆաթ Սաֆարովին արդարացնելու մասին: Դատավոր Գյուլզար Ռզաևայի նախագահությամբ կայացած դատավարության ժամանակ Գերագույն դատարանը մերժել է Ռուֆաթ Սաֆարովի վերաքննիչ բողոքը: Դատական նիստում Սաֆարովը հայտարարել է, որ «դատարանը կհետևի Իլհամ Ալիևի ռեժիմի հրահանգներին՝ անկախ դրա կազմից»:

## Դաժանություն և խոշտանգումներ թիվ 9 ուղղիչ հիմնարկում
մինի|230x230փքս|Փաստաբան Բահրուզ Բայրամով
2017 թվականի հունվարի 6-ին Ռուֆաթ Սաֆարովը նախնական կալանքի վայրից տեղափոխվել է թիվ 9 ուղղիչ հիմնարկ (գաղութ): Ուղղիչ հիմնարկ տեղափոխվելուց հետո Սաֆարովի վրա սկսել են ճնշումներ գործադրել: Հոր խոսքով՝ հիմնարկի աշխատակիցներից մեկը կատարել է գործողություններ, որոնք նվաստացրել են Սաֆարովի անձը: Չնայած իր բողոքին՝ Սաֆարովը մեղավոր է ճանաչվել հիմնարկի ներքին կանոնակարգը խախտելու մեջ և նկատողություն է ստացել: Մեկ շաբաթ անց՝ հունվարի 17-ին, Սաֆարովը 7 օրով տեղափոխվել է պատժախց (ՇԻԶՕ)՝ կարգապահությունը խախտելու համար: Նրա փաստաբան Բախրուզ Բայրամովի խոսքով՝ Սաֆարովի թիվ 9 գաղութ տեղափոխվելուց հետո, նրա խցում եղել է  հոգեկան խանգարումներ ունեցող մի հիվանդ, որը խանգարել է Ռուֆաթին քնել: Երբ Ռուֆաթը այդ մասին պատմել է ուղղիչ հիմնարկի պահակներին, նրանք վիրավորել են Ռուֆաթին: Դրանից հետո Ռուֆաթը բողոք է ներկայացրել գաղութի ղեկավարին:

Մարտի 7-ին նրա փաստաբան Բախրուզ Բայրամովը հայտնել է, որ Ռուֆաթ Սաֆարովը կրկին երեք օրով եղե է մենախցում։ Փաստաբանի խոսքով՝ Սաֆարովին երկու ամսվա ընթացքում երկու անգամ տարբեր պատրվակներով մենախցում պահելը բոլոր վարչական լծակների մոբիլիզացիա է՝ ուղղված նրա կամքն ու բարոյական դիմադրությունը կոտրելուն։ Բայրամովի խոսքով՝ գաղութում զբոսանքի ժամանակ մի դատապարտյալ Սաֆարովի դեմ լուրջ և անհիմն մեղադրանքներ է առաջադրել, ինչպիսիք են՝ «ժողովրդի թշնամի», «հայրենիքի դավաճան» և «կյանքի իրավունք չունենալը»։ Սաֆարովը բողոք է ներկայացրել այդ կապակցությամբ գաղութի պետին։ Արդյունքում գաղութի պետը երկուսին էլ ճանաչել է որպես «վիճաբանում ներգրավված կողմեր» և տղամարդուն ուղարկել է 5-օրյա պատժախցում պահվելու, իսկ Սաֆարովին՝ 3-օրյա։ Բայրամովը նաև հայտարարել է, որ, թեև Սաֆարովը խնդրել է դեղորայք, պահակները հրաժարվել են նրան դեղեր տրամադրել՝ պատճառաբանելով, թե «դեղերի սահմանված քանակը» սպառված է։ Սաֆարովի մայրը՝ Թախիրա Սաֆարովան, հացադուլ է հայտարարել որդու վրա գործադրվող ճնշման պատճառով։

Ռուֆաթ Սաֆարովի իրավունքների պաշտպանության կոմիտեն հայտարարել է, որ ադրբեջանական հանրությունը, միջազգային կազմակերպությունները, մեր երկրում գտնվող օտարերկրյա պետությունների դեսպանատներն ու դիվանագիտական կորպուսը չպետք է անտարբեր մնան Ռուֆաթ Սաֆարովի դեմ իրականացվող բարոյական ահաբեկչության նկատմամբ և պետք է լուրջ ու արդյունավետ քայլեր ձեռնարկեն նրա դեմ սադրանքները կանխելու համար։

Սեպտեմբերի 21-ին Ռուֆաթ Սաֆարովը հայտարարել է հացադուլ սկսելու մասին՝ ի նշան բողոքի թիվ 9 ուղղիչ հիմնարկում տեղի ունեցող ապօրինությունների, բանտարկյալների նկատմամբ անմարդկային վերաբերմունքի, խոշտանգումների, «պատժախուց» անհիմն կերպով նշանակելու, բանտարկյալներին արտոնյալ և ոչ արտոնյալ դասերի բաժանելու, ուղղիչ հիմնարկը կոռումպացված փակ բաժնետիրական ընկերության վերածելու դեմ։ Մեկ օր անց՝ սեպտեմբերի 22-ին, նրա պաշտպան Բախրուզ Բայրամովը ցանկացել է հանդիպել նրան, սակայն բանտի պետը թույլ չի տվել։ Դրանից հետո Բայրամովը հայտարարել է, որ մտահոգված է Սաֆարովի ճակատագրով և հնարավոր է, որ վերջինս ենթարկվի խոշտանգումների։ Ավելի ուշ հայտնի է դարձել, որ Սաֆարովը արդեն երրորդ անգամ է 10 օրով փակվել պատժախցում։ Հոկտեմբերի 4-ին, տասը օր շարունակ անհայտության մեջ գտնվելուց հետո, նրա ընտանիքին հաջողվել է հանդիպել նրա հետ, և պարզվել է, որ Սաֆարովը ենթարկվել է դաժան խոշտանգումների։ Նրա հայրը՝ Էլդար Սաբիրօղլուն, «Ամերիկայի Ձայն»-ին հայտնել է, որ «սեպտեմբերի 22-ին, երբ նա բանտապետին դիմում է ներկայացրել հացադուլ սկսելու մասին, բանտի մի խումբ աշխատակիցներ, այդ թվում՝ բանտի պետի տեղակալ Ազեր Գուրբանզադեն, նրա բակ դուրս գալիս հարձակվել են նրա վրա, գցել են գետնին, գլխին ոտքով հարվածել, ծեծի են ենթարկել մահակով և հայհոյանքներ ու վիրավորանքներ արտահայտել»։ Ի պատասխան՝ Քրեակատարողական ծառայությունը հերքել է Էլդար Սաբիրօղլուի խոսքերը։ Ծառայության մամուլի քարտուղար Մեհման Սադիգովը հայտարարել է, որ «անհնար է, որ Ռուֆաթ Սաֆարովը կամ որևէ այլ անձ ենթարկվի խոշտանգումների»։ Փաստաբան Բայրամովը միջադեպի կապակցությամբ բողոք է ներկայացրել դատախազություն։ Արդյունքում՝ Խազարի շրջանի դատախազությունում կատարվել է ստուգում, որի հիման վրա որոշում է կայացվել քրեական գործ չհարուցելու մասին։

Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի 2019 թվականի մարտի 16-ի թիվ 1049 հրամանագրով Լենքորանի դատարանի 2016 թվականի սեպտեմբերի 8-ի ծանր հանցագործությունների համար դատավճռով դատապարտվածի Սաֆարովին ազատ է արձակվել:

## Մարդու իրավունքների պաշտպանության գործունեություն
2019 թվականի մարտին ազատ արձակվելուց հետո Ռուֆաթ Սաֆարովը սկսել է զբաղվել հասարակական գործունեությամբ։ Սոցիալական ցանցերում քննադատել է Ադրբեջանի իշխանություններին, նրանց քաղաքականությունը և իրավապահ մարմինների գործունեությունը։

Ռուֆաթ Սաֆարովին ձերբակալել են 2019 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Բաքվում կայացած Ժողովրդավարական ուժերի ազգային խորհրդի բողոքի ցույցի ժամանակ: Դատարանի որոշմամբ դատապարտվել է 30 օրվա ազատազրկման: Երբ գտնվել է Բինագադիի շրջանի վարչական կալանքի կենտրոնում, նրան այցելել են Ներքին գործերի նախարարության կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության աշխատակիցները և սպառնացել քրեական գործ հարուցել նրա դեմ: Ազատ է արձակվել 2019 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ պատիժը կրելուց հետո:

2020 թվականի հուլիսի 20-ին Ռուֆաթ Սաֆարովի և մի խումբ իրավաբանների ու հասարակական ակտիվիստների նախաձեռնությամբ ստեղծվել է նոր իրավապաշտպան կազմակերպություն՝ «Պաշտպանության գիծը»։ Հիմնադիրների ժողովում Ռուֆաթ Սաֆարովն ընտրվել է «Պաշտպանության գիծ»-ի գործադիր տնօրեն:

Կազմակերպության ստեղծումից երկու շաբաթ անց՝ օգոստոսի 2-ին, Ռուֆաթ Սաֆարովը հրավիրվել է գլխավոր դատախազության քննչական վարչություն: Գլխավոր դատախազությունը նրան տեղեկացրել է, որ «Պաշտպանության գիծ» իրավապաշտպան կազմակերպության սոցիալական ցանցերում «օրենքի խախտումների և խոշտանգումների դեպքերի» մասին տեղադրված տեղեկատվությունը չի համապատասխանում իրականությանը, և նաև պաշտոնական նախազգուշացում է տվել: Սակայն Ռուֆաթ Սաֆարովը այս քայլը համարել է իր իրավապաշտպան գործունեությանը ուղղված ճնշում: Ռուֆաթ Սաֆարովի ղեկավարությամբ «Պաշտպանության գիծ» իրավապաշտպան կազմակերպությունն առաջին անգամ ակտիվ դիրքորոշում է զբաղեցրել 36 անձանց գործի պաշտպանության գործում, որոնց մեծ մասըն եղել են ընդդիմադիր Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատ կուսակցության պաշտոնյաներ, որոնք ձերբակալվել էին 2020 թվականի հուլիսի 14-15-ը Միլլի մեջլիսի շենքի առջև տեղի ունեցած բողոքի ակցիայից հետո: Սաֆարովան բազմիցս սպառնալիքների է ենթարկվել իր իրավապաշտպան գործունեության համար:

2021 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Ռուֆաթ Սաֆարովը ձերբակալվել է Քրեակատարողական ծառայության մասնագիտացված բժշկական հաստատության առջև Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատի բողոքի ցույցը վերահսկելիս։ Ազատ է արձակվել Խազարի շրջանի ոստիկանության վարչության 3-րդ ոստիկանական բաժանմունքում մի քանի ժամ կալանքի տակ պահելուց հետո։

2022 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ձերբակալվել է՝ Շատրվանների հրապարակում Բախտիյար Հաջիևի ազատ արձակման պահանջով մի խումբ ակտիվիստների կազմակերպված բողոքի ցույցը վերահսկելու ժամանակ։ Ոստիկանական բաժանմունքում մի քանի ժամ պահելուց հետո Սաֆարովն ազատ է արձակվել։

2024 թվականին մասնակցել է ԱՄՆ-ում անցկացված International Visitor Leadership Program (IVLP) միջազգային առաջնորդության ծրագիրն՝ անցկացնելով փորձաշրջան։

## Ձերբակալություն և դատավարություն (2024 թվական)
Ռուֆաթ Սաֆարովին տուն վերադառնալիս 2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ի ժամը 17:00-ի սահմաններում ձերբակալել են քաղաքացիական հագուստով անձիք: Սաֆարովի հոր խոսքով՝ որդին ձերբակալվել է, որպեսզի նրան թույլ չտան ստանալ մարդու իրավունքների մրցանակը Միացյալ Նահանգներում, որը պետք է հանձներ ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը: Մինչդեռ, Ներքին գործերի նախարարության մամուլի ծառայության տեղեկատվության համաձայն, Սաֆարովը վիճաբանություն է ունեցել մեկ անձի հետ՝ հողի առքուվաճառքի գործարքի վերաբերյալ, որի պատճառով էլ ձերբակալվել է: Ձերբակալությունից հետո Ռուֆաթ Սաֆարովին տարել են Բինագադիի շրջանի ոստիկանության բաժանմունք: Նրան մեղադրանք է առաջադրվել Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 221.1 (խուլիգանություն) և 178.3.2 (խարդախություն՝ խոշոր վնաս պատճառելով) հոդվածներով: Սաֆարովի հետ հանդիպումից հետո նրա փաստաբան Էլչին Սադիգովը հայտարարել է, որ Ռուֆաթ Սաֆարովը պարգևատրվել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի մարդու իրավունքների մրցանակով: «Նա ասաց, որ Էնթոնի Բլինքենը պետք է երկու օրից իրեն հանձներ մրցանակը։ Իմանալով այդ մասին՝ Ադրբեջանի իշխանությունները հորինել են այս գործը», - նշել է փաստաբանը: Դեկտեմբերի 4-ին Ռուֆաթ Սաֆարովի դեմ առաջադրվել է ևս մեկ մեղադրանք՝ 127.2.3 հոդվածով (ծանրացնող հանգամանքներում դիտավորյալ ոչ ծանր մարմնական վնասվածք հասցնելը):

Դեկտեմբերի 4-ին Բինագադիի շրջանային դատարանը՝ դատավոր Այտեկին Իբրահիմովայի նախագահությամբ, որոշում է կայացրել Սաֆարովի նկատմամբ 4 ամսվա ժամկետով կալանքի տեսքով խափանման միջոց կիրառելու մասին: Փաստաբան Էլչին Սադիգովի խոսքով՝ դատարանին որևէ ապացույց չի ներկայացվել, որը կհաստատեր, որ Սաֆարովը հանցագործություն է կատարել: «Միայն կալանքի տեսքով խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն է ներկայացվել: Մերժվել է պաշտպանության կողմի տնային կալանքի տեսքով միջոց կիրառելու միջնորդությունը: Ռուֆաթ Սաֆարովը դատարանում հայտարարել է, որ իր ձերբակալությունը վրեժխնդրության ակտ էր՝ որպես իրավապաշտպան իր գործունեության համար: Նա նաև նշել է, որ սպասում է Էլմար Հուսեյնովի ճակատագրին (լրագրող Էլմար Հուսեյնովը սպանվել է 2005 թվականի մարտին իր տան դիմաց, մարդասպաններն ու սպանության պատվիրատուները դեռևս չեն ձերբակալվել), ուստի նա կարծում է, որ ձերբակալությունն ավելի մեղմ պատիժ է եղել», - հավելել է փաստաբանը:
մինի|255x255փքս|Ռովշան Ռահիմլիի փաստաբանը հայտարարել է, որ Ռուֆաթ Սաֆարովի դեմ մեղադրանքները անհիմն են։
Ռուֆաթ Սաֆարովը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Բինագադիի շրջանային դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշման դեմ: Դեկտեմբերի 11-ին, Բաքվի վերաքննիչ դատարանում դատավոր Էմին Մեհդիևի նախագահությամբ կայացած դատական նիստում Ռուֆաթ Սաֆարովի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, և կալանքի տեսքով խափանման միջոցը պահպանվել է

2025 թվականի փետրվարի 25-ին Բինագադիի շրջանային դատարանը քննարկել է Ռուֆաթ Սաֆարովին տնային կալանքի տեղափոխելու միջնորդությունը։ Միջնորդությունը ներկայացրել են իրավապաշտպանի փաստաբաններ Էլչին Սադիգովը և Ջավադ Ջավադովը։ «Մենք միջնորդությունը հիմնավորեցինք նրանով, որ Ռուֆաթ Սաֆարովը Բաքվում մշտական բնակության վայր ունի, և դա հայտնի է քննությանը։ Մյուս կողմից, չկա որևէ հիմք կասկածելու, որ Սաֆարովը կարող է թաքնվել քննությունից։ Բացի այդ, չկա որևէ ապացույց, որը հաստատում է, որ նա կատարել է ենթադրյալ հանցագործությունը», - ասել է փաստաբան Սադիգովը։ Նրա խոսքով, Սաֆարովն ինքը նույնպես կեղծ է անվանել «խարդախության» մեղադրանքը։ «Ռուֆաթ Սաֆարովը հիշեցրել է, որ մի անգամ հրաժարական է տվել դատախազությունից՝ ի նշան այս համակարգում աշխատանքի մեթոդների դեմ բողոքի։ Նրա դեմ խարդախության մեղադրանքները ծիծաղելի են», - շարունակել է փաստաբանը։ Սակայն դատարանը չի բավարարել միջնորդությունը։

Մարտի 4-ին Բաքվի վերաքննիչ դատարանը քննել է Սաֆարովին տնային կալանքի չենթարկելու դեմ նրա փաստաբաններ Ջավադովի և Սադիգովիներկայացված բողոքը։ «Ռուֆաթ Սաֆարովին կալանքի տակ պահելու հիմքեր չկան։ Նրա դեմ ապացույցները անհիմն են, բայց նույնիսկ եթե մեղադրանքն ուներ որոշակի հիմք, միևնույն է, Սաֆարովին կալանավորելու անհրաժեշտություն չկա։ Նա հասարակության մեջ հայտնի դեմք է, մշտական բնակության վայր ունի Բաքվում, նրա ազատությունը որևէ մեկի համար սպառնալիք չի ներկայացնում։ Նա իրեն մեղավոր չի համարում և մտադիր է ապացուցել իր գործը քննության ընթացքում, ուստի թաքնվելու մտադրություն չունի», - ասել է նրա փաստաբան Էլչին Սադիգովը։ Վերաքննիչ դատարանը անտեսել է պաշտպանության կողմի փաստարկները և մերժել է բողոքը։ Փաստաբանը նշել է, որ նրանք կդիմեն Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (ՄԻԵԴ)՝ առնվազն ապագայում Սաֆարովի կալանքի անօրինականության ճանաչմանը հասնելու համար։

Հունիսի 30-ին Բաքվի ծանր հանցագործությունների դատարանում տեղի է ունեցել Ռուֆաթ Սաֆարովի քրեական գործով դատական նիստը։ Նիստը վարել է Այգյուն Գուրբանովան, որին մասնակցել են Թելման Հուսեյնովը և Ֆարիդ Նամազովը։ Նիստի ընթացքում պարզաբանվել են  Սաֆարովի անձնական տվյալները։ Ռուֆաթ Սաֆարովի փաստաբան Էլչին Սադիգովը միջնորդել է, որ իր պաշտպանյալը նստի իր կողքին դատարանի դահլիճում, իսկ կալանքի տեսքով խափանման միջոցը փոխարինվի տնային կալանքով։ Դատարանը բավարարել է Սաֆարովի փաստաբանի կողքին նստելու միջնորդությունը, սակայն մերժել է տնային կալանքի տեղափոխման միջնորդությունը։

## Միջազգային ուշադրություն
Ռուֆաթ Սաֆարովի ձերբակալությունը խառը արձագանք է առաջացրել ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ դրսում և խիստ քննադատության է ենթարկվել։ Ձերբակալությունից անմիջապես հետո ԱՄՆ պետքարտուղարության մամուլի խոսնակի տեղակալ Վեդանտ Պատելը, պատասխանելով «Թուրան» լրատվական գործակալության հարցերին, ասել է, որ իրենք խորապես մտահոգված են Ադրբեջանում իրավապաշտպան Ռուֆաթ Սաֆարովի կալանավորման մասին շրջանառվող հաղորդագրություններից։ Դեկտեմբերի 6-ին Մալթայում ԵԱՀԿ նախարարական խորհրդի նիստի ժամանակ ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը հանդիպել է Ադրբեջանի, Բելառուսի, Ղրղզստանի, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ։ Հանդիպման ընթացքում իրավապաշտպան Էմին Հուսեյնովը բարձրացրել է Ադրբեջանում մարդու իրավունքների վատթարացող վիճակի, այդ թվում՝ իրավապաշտպան Ռուֆաթ Սաֆարովի վերջերս ձերբակալության հարցը։ ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ, Մերիլենդից սենատոր Բեն Քարդինը նույնպես կոչ է արել Ադրբեջանի կառավարությանը անհապաղ ազատ արձակել Ռուֆաթ Սաֆարովին։
[մինի|255x255փքս|[ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը հատուկ հայտարարություն է արել Ռուֆաթ Սաֆարովի ձերբակալության վերաբերյալ և կոչ է արել երկրի իշխանություններին ազատ արձակել նրան։]]
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը հատուկ հայտարարություն է արել Ադրբեջանում ակտիվիստների և լրագրողների ձերբակալությունների վերաբերյալ և կոչ է արել երկրի իշխանություններին ազատ արձակել նրանց։ Բաքուն մեղադրել է Բլինքենին կողմնակալության մեջ՝ մերժելով քաղաքացիական ազատությունները ճնշելու մեղադրանքները։ Իր «Ադրբեջանի քաղաքացիական հասարակության և լրատվամիջոցների նկատմամբ ճնշումների սրացում» հայտարարության մեջ Բլինքենը հատուկ նշել է Ռուֆաթ Սաֆարովին, Սևինչ Վագիֆգըզիին, Ազեր Գասիմլիին, Ֆարիդ Մեհրալիզադեին, Բախտիյար Հաջիևին, վերջերս ձերբակալված «Մեյդան» հեռուստաընկերության աշխատակիցներին, «և շատ ուրիշների, որոնք ձերբակալվել են իրենց մարդու իրավունքների պաշտպանության գործունեության համար»։ Միացյալ Նահանգները կոչ է անում Ադրբեջանի կառավարությանը անհապաղ ազատ արձակել նրանց, ասել է Բլինքենը։ «Միացյալ Նահանգները խորապես մտահոգված է ոչ միայն այս ձերբակալություններով, այլև Ադրբեջանում քաղաքացիական հասարակության և լրատվամիջոցների նկատմամբ ճնշումների սրմամբ», - ընդգծվում է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի հայտարարության մեջ։ Ադրբեջանի Արտաքին գործերի նախարարությունը բացասաբար է արձագանքել Բլինքենի հայտարարությանը՝ մեղադրելով ԱՄՆ Պետդեպարտամենտին երկրի ներքին գործերին միջամտելու մեջ։ Ըստ նախարարության հայտարարության՝ նման միջամտությունը շարունակվում է «վերջին չորս տարիների ընթացքում», և այս անգամը դարձել է «կորսված տարիներ ադրբեջանա-ամերիկյան հարաբերությունների համար»։

«Amnesty International»-ը Ռուֆաթ Սաֆարովի ձերբակալությունը անվանել է «խարդախություն» և «խուլիգանություն» կեղծ մեղադրանքներով Ադրբեջանի իշխանությունների երկրում այլախոհության դեմ անընդհատ ջանքերի հերթական ակնառու օրինակ և կոչ արել է անհապաղ ազատ արձակել Սաֆարովին։

Ադրբեջանում Եվրոպական Միության (ԵՄ) դեսպան Պիտեր Միխալկոն հիշեցրել է, որ Ռուֆաթ Սաֆարովի ձերբակալությունը Մարդու իրավունքների օրվան նվիրված միջոցառման նախօրեին տեղի է ունեցել նույն հանգամանքներում, ինչ երկու տարի առաջ Բախտիյար Հաջիևի ձերբակալությունը։ Ադրբեջանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Ֆերգուս Օլդը խորը մտահոգություն է հայտնել Սաֆարովի ձերբակալության վերաբերյալ։

Ադրբեջանի ընդդիմության առաջնորդները Սաֆարովի ձերբակալությունը որակել են որպես քաղաքական դրդապատճառներ և հայտարարել, որ նա քաղաքական բանտարկյալ է։ Ադրբեջանի Ժողովրդական ճակատ կուսակցություն նախագահ Ալի Քերիմլի Ռուֆաթ Սաֆարովին անվանել է երկրի ամենահամարձակ և ակտիվ իրավապաշտպանը ՝ հիշեցնելով, որ նա ավելի վաղ ինքնակամ լքել է ծառայությունը դատախազությունում և ապրել է որպես քաղբանտարկյալ կյանքի մի շրջան։ Մուսավաթ կուսակցության նախագահ Իսա Ղամբար դատապարտել է Սաֆարովի ձերբակալությունը՝ ընդգծելով, որ նա Ադրբեջանում մարդու իրավունքների պաշտպանության ամենահավատարիմ և ակտիվ դեմքերից մեկն է, և որ նրա ձերբակալությունը քաղաքական ենթատեքստ ունի ։ Հանրապետական այլընտրանք կուսակցության քաղաքական հանձնաժողովի նախագահ Նաթիգ Ջաֆարլին հայտարարել է, որ Ադրբեջանում քաղաքական և հասարակական գործունեության համար քաղաքացիների ձերբակալություններն անթույլատրելի են։ Քաղաքական մենեջմենթի ինստիտուտի ղեկավար Ազեր Գասըմլին նշել է, որ երկրում մնացել են հաշված թվով իրավապաշտպաններ, որոնք գտնվում են ազատության մեջ, և որ Ռուֆաթ Սաֆարովը նրանց մեջ առանձնանում է իր համարձակությամբ և գործին նվիրվածությամբ" Ժողովրդավարական ուժերի Ազգային խորհրդի նախագահ պրոֆեսոր Ջամիլ Հասանլի հայտնել է, որ Սաֆարովի ձերբակալությունը նախապես ծրագրված գործողության արդյունք է՝ ընդգծելով, որ Սաֆարովը վերջին տարիներին համառությամբ և ազնվությամբ է աշխատել քաղբանտարկյալների իրավունքների պաշտպանության ուղղությամբ։

## Մրցանակներ
* 2024 թվականին Ռուֆաթ Սաֆարովը արժանացել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի մարդու իրավունքների մրցանակին:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի իրավապաշտպաններ