Ցածր անկայունության անոմալիա

Ներդրումային և ֆինանսային ոլորտներում **ցածր անկայունության անոմալիան** դիտարկում է, որի ժամանակ ուսումնասիրված շուկաների մեծ մասում ցածր անկայունության արժեթղթերն ունեն ավելի բարձր եկամտաբերություն, քան բարձր անկայունության արժեթղթերը։ Այն ֆոնդային շուկայի անոմալիայի օրինակ է, քանի որ այն հակասում է բազմաթիվ ֆինանսական տեսությունների կենտրոնական կանխատեսմանը, որ ավելի բարձր եկամտաբերության կարելի է հասնել միայն ավելի մեծ ռիսկի դիմելով։

Կապիտալի ակտիվների գնագոյացման մոդելը (CAPM) կանխատեսում է դրական և գծային կապ արժեթղթի համակարգված ռիսկի ազդեցության (դրա բետա) և դրա սպասվող ապագա եկամտաբերության միջև։ Սակայն ցածր անկայունության անոմալիան խեղաթյուրում է CAPM-ի այս կանխատեսումը՝ ցույց տալով, որ բարձր բետա ունեցող բաժնետոմսերը պատմականորեն ցածր բետա ունեցող բաժնետոմսերից ցածր ցուցանիշներ են ունեցել։ Բացի այդ ավելի բարձր յուրօրինակ ռիսկ ունեցող բաժնետոմսերը հաճախ ավելի ցածր եկամտաբերություն են ապահովում՝ համեմատած ավելի ցածր յուրօրինակ ռիսկ ունեցողների հետ։ Անոմալիան փաստաթղթավորված է նաև կորպորատիվ պարտատոմսերի շուկաներում։

Ցածր անկայունության անոմալիան նաև անվանում են ցածր բետա, նվազագույն վարիացիա, նվազագույն անկայունության անոմալիա։

## Պատմություն
CAPM-ը մշակվել է 1960-ականների վերջին և կանխատեսում է, որ սպասվող եկամտաբերությունը պետք է լինի բետայի դրական և գծային ֆունկցիա և ուրիշ ոչինչ։ Նախ, միջին բետա գործակից ունեցող բաժնետոմսի եկամտաբերությունը պետք է լինի բաժնետոմսերի միջին եկամտաբերությունը։ Երկրորդ, ընդհատումը պետք է հավասար լինի ռիսկից զերծ տոկոսադրույքին։ Այնուհետև թեքությունը կարելի է հաշվարկել այս երկու կետերից։ Գրեթե անմիջապես այս կանխատեսումները փորձարարականորեն կասկածի տակ դրվեցին։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ ճիշտ թեքությունը կամ կանխատեսվածից փոքր է, կամ զրոյից էականորեն չի տարբերվում, կամ նույնիսկ բացասական է։ Տնտեսագետ Ֆիշեր Բլեքը (1972) առաջարկել է մի տեսություն, որտեղ կա զրոյական բետա եկամտաբերություն, որը տարբերվում է ռիսկից զերծ եկամտաբերությունից։ Սա ավելի լավ է համապատասխանում տվյալներին։ Սկզբունքորեն դեռևս ենթադրվում է, որ ավելի բարձր բետա գործակցի դեպքում կա ավելի բարձր եկամտաբերություն։ CAPM-ի ռիսկի վերաբերյալ հիմնական ենթադրությունները կասկածի տակ դնող հետազոտությունները տասնամյակներ շարունակ աճել են։ Մարտահրավել է առաջացել 1972 թվականին, երբ Մայքլ Ս. Ջենսենը, Ֆիշեր Բլեքը և Մայրոն Շոլզը հրապարակել են մի ուսումնասիրություն, որը ցույց էր տալիս, թե ինչ տեսք կունենար CAPM-ը, եթե հնարավոր չլիներ վարկ վերցնել ռիսկից զերծ տոկոսադրույքով։ Նրանց արդյունքները ցույց տվեցին, որ բետայի և իրականացրած եկամտաբերության միջև կապը ավելի հարթ էր, քան կանխատեսվել էր CAPM-ի կողմից։ Կարճ ժամանակ անց Ռոբերտ Հաուգենը և Ջեյմս Հայնսը մշակեցին «Կապիտալի շուկայում ռիսկի պարգևավճարների գոյությունը հաստատող ապացույցների մասին» աշխատանքային հոդվածը։ Ուսումնասիրելով 1926-1971 թվականների ժամանակահատվածը՝ նրանք եզրակացրեցին, որ «երկարաժամկետ հեռանկարում ամսական եկամտաբերության ավելի փոքր տատանում ունեցող բաժնետոմսերի պորտֆելները ավելի մեծ միջին եկամտաբերություն են ունեցել, քան իրենց «ավելի ռիսկային» համարժեքները»։

## Ապացույցներ
Ցածր անկայունության անոմալիան փաստաթղթավորվել է Միացյալ Նահանգներում երկար 90 տարվա ընթացքում։ 1929 թվականից ի վեր խորը պատմական ապացույցներ պարունակող անկայունության տեսակավորված պորտֆելները հասանելի են առցանց տվյալների գրադարանում։ Նկարը պարունակում է ԱՄՆ բաժնետոմսերի պորտֆելի տվյալներ, որոնք տեսակավորված են անցյալի անկայունության հիման վրա և խմբավորված են տասը պորտֆելներում։ Ամենացածր անկայունություն ունեցող բաժնետոմսերի պորտֆելն ունի ավելի բարձր եկամտաբերություն՝ համեմատած ամենաբարձր անկայունություն ունեցող բաժնետոմսերի պորտֆելի հետ։ Անոմալիայի տեսողական պատկերազարդում, քանի որ ռիսկի և եկամտաբերության միջև կապը պետք է դրական լինի։ Առնչվող ցածր բետա անոմալիայի վերաբերյալ տվյալները նույնպես հասանելի են առցանց։ Անոմալիայի ապացույցները աճում են՝ շնորհիվ թե՛ ակադեմիկոսների, թե՛ մասնագետների կողմից անցկացված բազմաթիվ ուսումնասիրությունների, որոնք հաստատում են անոմալիայի առկայությունը 1970-ականների սկզբին դրա առաջին հայտնաբերումից ի վեր քառասուն տարվա ընթացքում։ Ցածր անկայունության անոմալիան հանդիպում է ոչ միայն տարբեր ոլորտներում, այլև յուրաքանչյուր ոլորտում։ Կան բազմաթիվ օրինակներ։ Բացի ԱՄՆ ֆոնդային շուկայի վերաբերյալ ապացույցներից, կան նաև միջազգային ֆոնդային շուկաների վերաբերյալ ապացույցներ։ Նմանատիպ արդյունքներ են հայտնաբերվել նաև համաշխարհային ֆոնդային շուկաներում։

## Բացատրություններ
Ցածր անկայունության անոմալիան բացատրելու համար առաջարկվել են մի քանի բացատրություններ։ Նրանք բացատրում են, թե ինչու են ցածր ռիսկային արժեթղթերն ավելի մեծ պահանջարկ ունենում՝ ստեղծելով ցածր անկայունության անոմալիա։

* Սահմանափակումներ. ներդրողները բախվում են լծակի և կարճաժամկետ ներդրումների սահմանափակումների։ Այս բացատրությունը ներկայացրել է Բրենանը (1971) և փորձարկել Ֆրացինիի և Պեդերսենի (2014) կողմից։
* Հարաբերական կատարողականություն. Շատ ներդրողներ ցանկանում են մշտապես գերազանցել շուկայի միջինը կամ չափանիշը, ինչպես քննարկել են Բլիցը և վան Վլիտը (2007) և Բեյքերը, Բրեդլին և Վուրգլերը (2011):
* Գործակալության հետ կապված խնդիրներ. շատ պրոֆեսիոնալ ներդրողներ ունեն շահերի անհամապատասխանություն հաճախորդների գումարը կառավարելիս։ Ֆալկենշտեյնը (1996) և Կարչեսկին (2001) ապացույցներ են բերում փոխադարձ ֆոնդերի կառավարիչների համար։
* Թեքության նախապատվություն. շատ ներդրողներ նախընտրում են վիճակախաղի նման վճարումներ: Բալին, Չակիջին և Ուայթլոուն (2011) ստուգում են Բարբերիսի և Հուանգի (2008) «բաժնետոմսերը որպես վիճակախաղեր» վարկածը։
* Վարքային կողմնակալություններ։ Ներդրողները հաճախ չափազանց վստահ են և օգտագործում են ներկայացուցչական հևրիստիկան ու գերվճարումը՝ ուշադրություն գրավող բաժնետոմսերի համար։

Ակադեմիական գրականության մեջ ներկայացված բոլոր բացատրությունների ամփոփ նկարագրության համար այդ թեմայի վերաբերյալ Բլիցի, Ֆալկենշտեյնի և Վան Վլիտի (2014) և Բլիցի, Վան Վլիտի և Բալտուսենի (2019) կողմից կազմվել է հետազոտական հոդված։

## Տես նաև
* Ֆինանսական անոմալիա
* Կապիտալ ակտիվների գնագոյացման մոդել

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆինանսական մաթեմատիկա
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ