Երկրաքիմիական ցիկլ

**Երկրաքիմիական ցիկլ,** երկրագիտության մեջ  այն ուղին է, որով անցնում են քիմիական տարրերը Երկրի մակերեսին և ընդերքին։ «Երկրաքիմիական» տերմինը մեզ ասում է, որ երկրաբանական և քիմիական գործոնները ներառված են։ Հալվող և սեղմված քիմիական տարրերի, ինչպիսիք են սիլիցիումը, ալյումինը և ընդհանուր ալկալիական մետաղները միգրացիան, սուբդուկցիայի և հրաբխի միջոցով, երկրաբանական աշխարհում հայտնի է որպես երկրաքիմիական ցիկլեր։

Երկրաքիմիական ցիկլը ներառում է տարրերի բնական տարանջատումը և կոնցենտրացիան և ջերմությամբ խթանված վերահամակցման գործընթացները։ Փոփոխությունները կարող են ակնհայտ չլինել կարճ ժամկետում, օրինակ՝ կենսաերկրաքիմիական ցիկլերի դեպքում, բայց երկարաժամկետ կտրվածքով տեղի են ունենում մեծ մասշտաբի փոփոխություններ, ներառյալ մայրցամաքների և օվկիանոսների էվոլյուցիան։

## Կենսաերկրաքիմիական ցիկլերի տարբերակում
Ոմանք կարող են օգտագործել կենսաերկրաքիմիական ցիկլ և երկրաքիմիական ցիկլ տերմինները փոխինաբար, քանի որ երկու ցիկլերն էլ վերաբերում են Երկրի ջրամբարներին։ Այնուամենայնիվ, կենսաերկրաքիմիական ցիկլը վերաբերում է մակերևութային ջրամբարների քիմիական փոխազդեցություններին, ինչպիսիք են մթնոլորտը, հիդրոսֆերան, լիթոսֆերան և կենսոլորտը, մինչդեռ երկրաքիմիական ցիկլը վերաբերում է քիմիական փոխազդեցություններին, որոնք գոյություն ունեն կեղևի և ենթակեղևային ջրամբարներում, ինչպիսիք են խոր հողը և լիթոսֆերան։

## Երկրային համակարգ
Երկիրը, որպես համակարգ, բաց է արևի և տիեզերքի ճառագայթման համար, բայց գործնականում փակ է նյութի նկատմամբ։ Ինչպես բոլոր փակ համակարգերը, այն հետևում է զանգվածի պահպանման օրենքին, որն ասում է, որ նյութը չի կարող ստեղծվել կամ ոչնչացվել, հետևաբար, նյութը, թեև փոխակերպվել և միգրացվել է, մնում է նույնը, ինչ Երկրի ձևավորման ժամանակ։ Երկրային համակարգը պարունակում է յոթ տարբեր ջրամբարներ, որոնք բաժանված են մակերևութային ջրամբարների, որոնք ներառում են մթնոլորտ, հիդրոսֆերա, կենսոլորտ, պեդոսֆերա և լիտոսֆերա և մեկուսացված ջրամբարներ, որոնք ներառում են Երկրի խորը և արտաքին տարածությունը։ Երկրաքիմիական ցիկլերը վերաբերում են խոր հողի փոխազդեցությանը, որը բաղկացած է Երկրի թիկնոցից և միջուկից, և լիթոսֆերային, որը բաղկացցած է  Երկրի ընդերքից։

## Ուղիներ
Երկրաքիմիական ցիկլերի հոսքը նյութի տեղաշարժն է Երկրի խորքերի և մակերևութային ջրամբարների միջև։ Դա տեղի է ունենում երկու տարբեր պրոցեսների միջոցով՝ հրաբխային և տեկտոնական թիթեղների սուբդուկցիա։

Սուբդուկցիան այն գործընթացն է, որը տեղի է ունենում կոնվերգենտ սահմաններում, որով մի տեկտոնական թիթեղը շարժվում է մեկ այլ տեկտոնական թիթեղի տակ և սուզվում է թիկնոցի մեջ, երբ թիթեղները միանում են։ Սա հանգեցնում է մեկ թիթեղի խորտակմանը թիկնոցի մեջ, ինչը ստեղծում է երկրաքիմիական փոխակերպումների կամ ցիկլերի լայն շրջանակ։

Հրաբխայինությունը գործընթացն է, որը տեղի է ունենում տարբեր սահմաններում, որով մի տեկտոնական թիթեղը բաժանվում է մյուսից՝ առաջացնելով ճեղքվածք, որի ժամանակ հալված ապարը (մագմա) ժայթքում է Երկրի մակերեսին։ Այս հալված ապարային մագման այնուհետև սառչում և բյուրեղանում է՝ առաջացնելով հրային ապարներ։ Եթե բյուրեղացումը տեղի է ունենում Երկրի մակերևույթի վրա, առաջանում են էքստրուզիվ հրային ապարներ։ Եթե բյուրեղացումը տեղի է ունենում Երկրի լիթոսֆերայում, ապա ձևավորվում են ներխուժող հրային ապարներ, որոնք այնուհետև կարող են դուրս բերել Երկրի մակերևույթ մերկացման միջոցով։

## Կարևոր շրջապտույտներ
Երկարքիմիան ցիկլերի օրինակներ.
Պատկեր:Diagram_of_the_Water_Cycle.jpg|Խորը ջրի շրջապտույտ
Պատկեր:Reservoirs_and_fluxes_of_carbon_in_deep_Earth.png|Ածխածնի խորը ցիկլ (ածխածնի ցիկլի մի մասն է)
Պատկեր:Iron_cycle7.png|Երկաթի շրջապտույտ
Պատկեր:Carbonate-Silicate_Cycle_(Carbon_Cycle_focus).jpg|Կարբոնատ-սիլիկատային շրջապտույտ
Պատկեր:Phosphorus_cycle.png|Ֆոսֆորի շրջապտույտ
Պատկեր:Sulfur_cycle_-_English.jpg|Ծծմբի շրջապտույտ
Պատկեր:Cycle_of_rocks_2.png|Քարերի շրջապտույտ
Պատկեր:PhysicalMercuryCycle.png|Սնդիկի շրջապտույտ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրաքիմիա