Էռնստ Ալեքսանդերսոն

**Էռնստ Ֆրեդերիկ Ուերներ Ալեքսանդերսոն** (, ), բարձր հաճախականությամբ էլեկտրական գեներատորի գյուտարարը։

Պարգևատրվել է ռադիոինժեներների ինստիտուտի Պատվո մեդալով (1919) և Էդիսոնի մեդալով (1944)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շվեդիայում։ 1901 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։ 1902 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Ջեներալ էլեկտրիկ (GE) ընկերությունում։ 1904 թվականին ձեռնամուխ է եղել Ռեջինալդ Ֆեսենդենի պատվերի կատարումով, որի համաձայն պահանջվում էր ստեղծել էլեկտրամեքենային փոխարկիչ (փոփոխական հոսանքի գեներատոր, հնացած անվանում՝ ալտերնատոր)։ Այն առաջացնում է մինչև 100 կՀց հաճախականությամբ և մինչև 1000 Վտ հզորությամբ լարում։ Ալեքսանդերսոնը հաջողությամբ է հաղթահարել իր առջև դրված խնդիրը։ Նրա 50 կՀց հաճախականությամբ ալտերնատորի շնորհիվ Ռեջինալդ Ֆեսենդենը 1906 թվականի դեկտեմբերի 24-ին աշխարհում առաջին անգամ իրականացրել է ձայնային ազդանշանի անլար հաղորդումը։ Հետևաբար հաճախականությունը հասցվել է 75 կՀց-ի՝ 500 Վտ հզորության դեպքում։

1915 թվականին Մարկոնին առաջարկել է վաճառել GE-ի այլընտրանքների արտադրության և վաճառքի բացառիկ իրավունքները, սակայն ԱՄՆ նախագահ Վիլսոնի խնդրանքով ընկերությունը չի համաձայնել։ Դրանից հետո Մարկոնիի սարքավորումը դադարել է օգտագործվել ԱՄՆ-ում կառուցված ռադիոկայանի վրա, և փոխարինվել է Ալեքսանդերսոնի ալտերնատորներով։

1919 թվականին Մարկոնին կրկին փորձել է ստանալ Ալեքսանդերսոնի այլընտրանքների իրավունքը։ Փորձն անհաջող է եղել։ «Արտասահմանյան մենաշնորհին հակազդելու» համար ԱՄՆ-ում կազմակերպվել է RCA ռադիոկորպորացիա, որի գլխավոր ինժեները դարձել է Ալեքսանդերսոնը։ Կորպորացիան, մասնավորապես, պետք է զբաղվեր ալտերնատորների մարքեթինգով։

thumb|Ալեքսանդերսոնի ալտերնատորը Գրիմետոնի ռադիոկայանում
Նրա ալեհավաքներից մեկն ուղղվել է Շվեդիա, որտեղ կառուցվել է Գրիմետոնի ռադիոկայանը, որը կահավորված է Ալեքսանդերսոնի ալտերնատորով։ Շվեդական ռադիոկայանը հանդիսավորությամբ բացվել է 1925 թվականին։ Արարողությանը ներկա էին Շվեդիայի թագավոր Գուստավ 5-րդն ու RCA-ի գլխավոր ինժեներ Ալեքսանդերսոնը՝ կորպորացիայի փոխնախագահ Դավիթ Սարնովի հետ։ Ներկայումս այդ ռադիոկայանը գործում է և աշխարհում միակ ռադիոկայանն է, որտեղ օգտագործվում են ալտերնատորները։

ԱՄՆ-ում աշխատելու տարիներին (մինչև 1948 թվականը) Ալեքսանդերսոնն արտոնագրել է ավելի քան 345 գյուտ (վերջին արտոնագիրը ստացել է 89 տարեկան հասակում)։ 1924 թվականին նա աշխարհում առաջին անգամ կարողացել է ֆաքսիմիլային հաղորդակցությունը փոխանցել Ատլանտյան օվկիանոսով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ թնդանոթների նավարկման համար օգտագործվել է Ալեքսանդրսոնի մշակած էլեկտրամեխանիկական ուժեղացուցիչը։

## Հիշատակ
Պարգևատրվել է ռադիոինժեներների ինստիտուտի Պատվո և Էդիսոնի մեդալներով (այժմ՝ IEEE): 1983 թվականին Ալեքսանդերսոնի անունը գրվել է մեծագույն գյուտերի գրքում, որը գտնվում է գյուտարարների փառքի Ազգային դահլիճում (NIHF), և սպառողական էլեկտրոնիկայի ասոցիացիայի փառքի սրահի (CEA) գրքում։

Մինչ օրս պահպանվում է աշխատանքային վիճակում և պարբերաբար (տարին մեկ անգամ) եթեր է դուրս գալիս 17,2 կՀց հաճախականությամբ յուրահատուկ Գրիմետոնյան ռադիոկայանը, որը գտնվում է Վարբերգ քաղաքից ոչ հեռու (Շվեդիա)։ Ռադիոկայանը գործարկվում է հուլիսի 2-ի մոտակա կիրակի օրը, որը Շվեդիայում համարվում է Ալեքսանդերսենի օր։ Այդ օրը՝ խիստ որոշակի ժամերին, հեռագրով հեռարձակվում է «SAQ» ռադիոկայանը և շնորհավորանքներ տոնի կապակցությամբ։ Գրիմետոնի ռադիոկայանը միակն է մինչ օրս պահպանվածների շարքում, որտեղ բարձր հաճախականության տատանումների աղբյուրը ալտերնատորն է։ Ռադիոկայանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է։

## Պարգևներ
* IEEE Պատվո մեդալ ռադիոտեխնիկայի ինստիտուտից (1919)
* IEEE Edison մեդալ ամերիկյան Electric Engineers ինստիտուտի կողմից, այժմ IEEE (1944)
* Վալդեմար Պոուլսենի ոսկե մեդալ Դանիայի տեխնիկական գիտությունների ակադեմիայից (1947)
* Գյուտարարների փառքի ազգային սրահ (1983)
* Կենցաղային էլեկտրոնիկայի Փառքի սրահ ներածություն (2002)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Пестриков В. М. Эра безламповых устройств беспроводной передачи информации: монография/В. М. Пестриков. — Севастополь: Вебер, 2011, — 185с.

## Արտաքին հղումներ
* Самохин В. П. Памяти Реджинальда Фессендена (с приложением «Александерсон Эрнест»)//Наука и образование, научное издание МГУ им. Баумана, 8 августа 2012 года 

Կատեգորիա:Շվեդ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Շվեդ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետներ
Կատեգորիա:Շվեդ գիտնականներ