Սյաո Հոն

**Սյաո Հոն** (փինյին՝ Xiāo Hóng, ), չինացի գրող և բանաստեղծ, իսկական անունը՝ Չան Նային, Zhāng Nǎiyíng, 张乃莹, ինչպես նաև ունեցել է գրական կեղծանուններ՝ Ցյաո Յին (悄吟, փինյին՝ Qiǎo Yín), Լին Լին (玲玲, փինյին՝ Líng Líng), и Տյան Դի (田娣, Փինյին՝ Tián Dì)։

Թեև Սյաո Հոնի գրական ժառանգությունը կազմում է մոտ մեկ միլիոն նիշ, և ամբողջական հավաքածուն զբաղեցնում է ընդամենը երեք հատոր, նա, Լյու Բիչենի, Չան Էյլինի և Շի Պինմեի հետ միասին, հայտնի են որպես «Հանրապետության չորս ամենատաղանդավոր կանայք»։

## Կյանք և գրական ուղի
Սյաո Հոնգը բավականին հարուստ և ազդեցիկ ընտանիքից էր։ Նա ծնվել է 1911 թվականին Հարբինի մոտ գտնվող Հուլան քաղաքում, ինչպես ինքն է գրել. «Հեյլունցզյան գավառի մի փոքրիկ քաղաքում՝ Չինաստանի ամենահյուսիսային և ամենաարևելյան կետը, որտեղ տարվա չորս ամիս շարունակ ձնաբուք է»։

Իսկ փոքրիկ Սյաո Հոնի վրա ամենամեծ ազդեցությունն ունեցել է նրա պապը՝ «մեծ հեքիաթասաց և պատմող»։ Նա երկար ժամանակ պատմում էր նրան հին Չինաստանի կյանքից, գիտեր բազմաթիվ ժողովրդական երգեր և բանավոր պատմվածքի վարպետ էր։ Հենց նրա պատմվածքի ոճն է դրել ոճի հիմքերը, որոնք առավել հստակ դրսևորվել են գրողի ստեղծագործության առաջին՝ Հարբին-Շանհայ շրջանում։

Նոր միտումները շատ ուժեղ ներթափանցեցին շրջանային քաղաք, բայց դարասկզբին անհնար էր հեռու մնալ փոփոխություններից։ Բացի այդ, Սյաո Հոնը նշում է իր հետագա տեքստերում, ինչպիսիք են «Գարունը փոքր քաղաքում»(三月小城, Sanyue Xiaocheng), որ իր ընտանիքը բավականին առաջադեմ էր, հատկապես կրթության հարցերում։

Սյաո Հոնի հայրը կարճ ժամանակով ծառայել է որպես պաշտոնյա Հուլան քաղաքի կրթական համակարգում։ 1926 թվականին երիտասարդ Սյաո Հոնին ուղարկեցին սովորելու Հարբինի առաջին քաղաքային աղջիկների դպրոցում։ Այնտեղ նա սկսում է հետաքրքրվել գեղանկարչությամբ և գրականությամբ, կարդում է շատ թարգմանական գրականություն և չինացի վարպետների՝ Լու Սյուն և Մաո Դուն, դեռ չիմանալով, որ առաջինը գրելու է իր առաջին մեծ գործի նախաբանը և մեծ ճանապարհ է կանխագուշակելու իր համար, իսկ երկրորդը նաև ընտանիքին ցավակցելու է՝ արտահայտելով Սյաո Հոնի կորստի վիշտը։

Պապիկի մահով սկսվում է գրողի կյանքի, թերևս, ամենադժվար ժամանակաշրջաններից մեկը, բայց դա կարելի է դատել միայն Սյաո Հոնի կենսագիրների խոսքերից. նա ինքը հազվադեպ է անդրադառնում իր կյանքի այս պահերին։ Գրողի կենսագիրների հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նա վերջապես փախչում է Հուլանից Հարբին, մտերմանում Լի Զեուի հետ, ով նրան տանում է Պեկին, բայց պարզվում է, որ երիտասարդն ամուսնացած է։

1931 թվականի աշնանը Սյաո Հոնը թողնում է նրան Պեկինում և միայնակ վերադառնում Հարբին։ Որոշ ժամանակ նա թափառում է մեծ քաղաքում, մինչև հանդիպում է Ցյան Դիանցյանին, ում հետ հաստատվում է քաղաքի ծայրամասի հյուրանոցներից մեկում։

1932 թվականի մայիսին Սյաո Հոնը հայտնվում է անելանելի վիճակում․նա երեխայի էր սպասում և պարտքով ապրում է Հարբինի հյուրանոցում՝ առանց ծանոթների և ապրուստի միջոցների։ Ցյան Դիանցյանը պահանջվող գումարը հավաքելու պատրվակով լքել է հյուրանոցը, սակայն այդպես էլ չի վերադարձել։ Դժվար է պատկերացնել Սյաո Հոնի զգացմունքներն այդ պահին, քանի որ նա մեծացել է բավականին հարուստ և ազդեցիկ ընտանիքում և ոչ մի կերպ պատրաստ չէր մուրացկանի դերին։ Նրա առողջական վիճակը արագորեն վատանում է՝ սովի, մրսածության, հղիության ընթացքում առաջացած բարդությունների, ալկոհոլի և, հնարավոր է, ափիոնի պատճառով։
1932 թվականի հուլիսին Սյաո Հոնը նամակ է գրել 国际协报 (Guoji Sebao, միջազգային թերթ) խմբագրին, որը դարձավ մի տեսակ օգնության աղաղակ։ Թերթի գլխավոր խմբագիրն այն ժամանակ Փեյ Լաոպեյն էր, ով ոչ միայն կարդաց Սյաո Հոնի նամակը, այլև ամեն ջանք գործադրեց երիտասարդ կնոջը պարտքերի թակարդից փրկելու համար։

Կյանքի այս փուլում Սյաո Հոնը հանդիպում է գրող Սյաո Ջունի հետ, ով կդառնա նրա գլխավոր հենարանն ու աջակիցը հաջորդ վեց տարիների ընթացքում։ Նրա շնորհիվ էր, որ Հոնը կարողացավ ոչ միայն բարելավել իր առողջությունը, այլև բուժել հոգեկան վերքերը.Ջունը խրախուսում է, աջակցում և ոգեշնչում նրան սկսելու գրողի կարիերա։

Երկու գրողների՝ «երկու Սյաոսի» էսսեներն ու պատմությունները սկսում են հայտնվել Հարբինի և Չանչունի գրական ամսագրերում, և նրանց անունները ճանաչելի են դառնում Չինաստանի հյուսիս-արևելքում։ Ընդհանրապես, այս շրջանում նշված տարածաշրջանում ձևավորվեց երիտասարդ գրողների մի ամբողջ խումբ՝ Դուանմու Հոնլյան, Շու Կուն, Լուո Բինջին և այլք, որոնք հետագայում դարձան «նոր գրականության» ոսկե ֆոնդի մի մասը։ Եվ նրանց մեջ ամենահայտնին դարձավ Սյաո Հոն անունը։

Արդեն 1933 թվականի նոյեմբերին նրանք իրենց միջոցներով թողարկեցին իրենց առաջին համատեղ ժողովածուն՝ *«Ճանապարհի դժվարությունները»*, որը նրանց բերեց երկար սպասված, շատ շոշափելի համբավ։ Բայց այստեղ նրանց հաջողությունները որոշ ժամանակով ավարտվում են՝ սկսվում են Ճապոնիայի իշխանությունների կողմից չինական մտավորականության զանգվածային հալածանքները, փակվում են հրատարակչությունները, բռնագրավվում են տպաքանակները։ Երկու գրողների առանց այդ էլ համեստ հոնորարներն իսպառ անհետանում են, և նրանք որոշում են հեռանալ Հարբինից։

1934 թվականի հունիսի 15-ին Սյաո Հոնը և Սյաո Ջունը գնացքով մեկնեցին Դալիան, իսկ այնտեղից լաստանավով դեպի Ցինդաո։ Նրանք Ցինդաոյում մնում են չորս ամիս, և հարկ է նշել, որ հետագա շրջանների ստեղծագործություններում գրողը բազմիցս կվերադառնա այս օրերի նկարագրությանը։ Ի վերջո, չնայած փողի քրոնիկ սղությանը, քաղցին և գործազրկությանը, Ցինդաոյում անցկացրած ամիսները հավանաբար ամենաերջանիկը կլինեն Սյաո Հոնի կյանքում։

1938 թվականին Սյաո Հոնը և Դուանմու Հոնլյանը ամուսնացել են Ուհանում։

1941 թվականի դեկտեմբերի 8-ին սկսվում է ճապոնական ներխուժումը Հոնկոնգ, ռմբակոծությունները ուժեղանում են, եւ Սյաո Հոնի առողջական վիճակը ամեն օր վատթարանում է։ Հունվարի 13-ին նրան ստիպեցին վերադառնալ հիվանդանոց՝ կոկորդից անընդհատ արյուն էր հոսում, նրան բարդ վիրահատություն էր սպասվում, հետո ևս մեկը։ Արդյունքում նա այլևս չէր կարողանում խոսել։
1957 թվականին նրա աճյունը տեղափոխվեց Գուանչժոու։

1980-ականների սկզբին նրա հայրենի քաղաքում բացվեց Սյաո Հոնի տուն թանգարանը, որը մշակութային հուշարձան է,  պահպանվում է գավառի կառավարության կողմից։ Տան մոտ է գտնվում գրողի քանդակը։

## Երկեր
**Qier* (棄兒, Abandoned Child) (**1933**). Սյաո Հոնի առաջին տպագրված գործը՝Սյաո Յին գրական անունով։
**Bashe* (跋涉, Trudging) (**1933**). Սյաո Հունի և Սյաո Ջունի էսսեների և պատմվածքների հրատարակությունը։
**The Field of Life and Death* (Shengsi chang, 生死場) (**1934**) Սյաո Հոնի առաջին վեպն էր՝ գրված Ցինդաոյում. Լու Սյուն այն նկարագրել է որպես «սուր դիտողություններ և արտասովոր գրելու ոճ»։ Սա առաջին անգամն էր, որ Սյաո Հոնը օգտագործեց այն գրական անունը, որով նա այժմ հայտնի է, և այս աշխատանքը նշանավորեց նրա ժողովրդականության սկիզբը։
**Yong jiu de chong jing yu zhui qiu* （永久的憧憬與追求） (**1936**). Սյաո Հոնի սկետչները։
**Shang Shijie* (商市街, Market Street, also entitled A Chinese Woman in Harbin) (**1936**). Առօրյա իրադարձությունների մի շարք սկետչներ, որոնք հիմնված են Հարբինում Սյաո Ջունի հետ նրա ապրած առաջին երկու տարիների վրա։
**Huiyi Lu Xun Xiansheng* (回憶魯迅先生, Memories of Mr. Lu Xun), (**1940**).
**Ma Bole* (), (**1940**).Երգիծական վեպ, որի դեպքերը տեղի են ունենում Ցինդաոյում և Շանհայում։
**Hulanhe zhuan* (呼蘭河傳, Tales of Hulan River), (**1942**).Այս երկը երկընտրանք է առաջացրել ժամանակակից Չինաստանի գրականության պատմաբանների համար,քանի որ սա մի աննախադեպ փորձ է՝ անձնական պատմությունը հյուսելու տարածաշրջանի պատմությանը։
**Hand* (手)։

## Երկերի թարգմանություններ
### Սյաո Հոնի երկերը անգլերեն
**The Field of Life and Death & Tales of Hulan River*, Indiana University Press, 1979. 
**Anthology of Modern Chinese Stories and Novels*, with Xiao Hong's short stories "Hands" and "Family Outsider", 1980
*
*
*''Vague Expectations: Xiao Hong Miscellany'', Hong Kong: Research Centre for Translation, 2020. 

### Ռուսերեն
* Лебедева Н. А. *Сяо Хун. Жизнь, творчество, судьба.* Владивосток: Дальнаука, 1998 г., 164 c., ISBN 5-7443-0437-6 (Пять рассказов в приложении)
* Сяо Хун. Весна в маленьком городе / Пер. О. Фишман // Восточная новелла. М., 1963, с. 230—249.

## Հայերեն
*«Ձեռքերը», պատմվածք https://granish.org/syao-hon-dxerqery/ Գրանիշ գրական կայքում

## Արտաքին հղումներ
*Սյաո Հոն britannica հանրագիտարան
*Սյա Հոն,babelio հանրագիտարան
*Սյաո Հոն, Գրանիշ գրական կայք
*Սյաո Հոնի դիմանկարը Hong Kong Baptist University Library կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Չինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ