Geacron

**GeaCron-ը** տարբեր մշակույթների պատմության, ինչպես նաև փաստագրական աղբյուրների, պատմագրական ուսումնասիրությունների ու հանրագիտարանային տեղեկատվության խորացված ուսումնասիրման համար նախատեսված բաց հասանելիությամբ վեբ կայք է: Այն առաջարկում է ինտերակտիվ համաշխարհային պատմական քարտեզ՝ սկսած մ.թ.ա. 30-րդ դարից մինչև մեր օրերը, ինչպես նաև հնարավորություն է տալիս ստեղծելու անհատական ժամանակային գծեր։

Հարթակի հեղինակը կարևորում է GeaCron-ի անհատականացման հնարավորությունները՝ նշելով. «Յուրաքանչյուր ոք կարող է ձևավորել իր սեփական պատմական ատլասը և կառուցել իր անձնական ու համեմատական պատմությունը՝ իր չափանիշներին ու հետաքրքրություններին համապատասխան»:

## Պատմություն
Հարթակի գաղափարը ծագել է 1970-ականների վերջերին, երբ դրա ստեղծող Լուիս Մուսքիսը պատմության ուսանող էր և նկատում է, որ պատմության ներկայացման մեջ բացակայում է համընդհանուր, համեմատական և գլոբալ տեսլական․ այն ժամանակ պատմությունը ներկայացվում էր հատվածաբար և տարանջատված կերպով։ Որպեսզի օգնի ինքն իրեն ուսումնասիրության գործընթացում և ավելի լավ հասկանա պատմական համատեքստը, նա կազմում է նշումներ և համեմատական աղյուսակներ, որոնք հետագայում ձևավորում են տվյալների փոքրիկ բազա։

Ավարտելով իր ուսումը աշխարհագրության և պատմության ոլորտում՝ Մուսքիսը 25 տարի աշխատում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնագավառում։ 21-րդ դարի սկզբին նա վերադառնում է իր վաղեմի գաղափարին և որոշում է կիրառել իր մասնագիտական գիտելիքներն ու փորձը՝ տարածական տեղեկատվական համակարգերի (ՏՏՀ) և համակարգերի կառավարման ոլորտներում, ստեղծելու համար համաշխարհային ինտերակտիվ և թվայնացված պատմական ատլաս։ Լուիսը նշում է, որ տարիներ շարունակ հավաքագրել, ուսումնասիրել և համադրել է իրեն հասանելի բոլոր քարտեզները, որպեսզի ընդգրկի համաշխարհային պատմությունը սկսած մ.թ.ա. 30-րդ դարից։

Ըստ նրա՝ տեղեկությունը ներկայացնելու համար նա չի կարողացել օգտագործել տարածական տեղեկատվական համակարգ (ՏՏՀ / SIG), քանի որ այնտեղ բացակայում էր ժամանակի փոփոխականը։ Դրա փոխարեն նա ընտրում է OpenLayers գրադարանը և կառուցում է վեկտորային տվյալների բազա, որի մեջ պատմական տվյալներն ինտեգրում է MySQL համակարգով։ Նա նաև ստեղծում է այն գործիքակազմը, որը հնարավորություն է տալիս քարտեզների ժամանակային փոփոխության ցուցադրմանը։ Հավելվածն օգտագործում է AJAX-ը, որպես վեբ սերվեր օգտագործվում է Apache-ը, իսկ ծրագրավորման լեզուներն են PHP-ն և Python-ը։

GeaCron-ի առաջին վեբ տարբերակը թողարկվում է 2011 թվականի մայիսի 10-ին՝ անգլերենով, ֆրանսերենով և իսպաներենով։ Այն առաջարկում է մարդկության պատմության քաղաքական քարտեզներ՝ սկսած մ.թ.ա. 3000 թվականից մինչև մեր օրերը։ Օգտատերը կարող է տեղակայվել ցանկացած աշխարհագրական տարածքում՝ ընտրելով հարթ կամ ռելիեֆային ֆոնային քարտեզ, օգտագործել խոշորացման գործիքներ, շարժվել ժամանակի ընթացքում, կատարել որոնումներ և ստեղծել հղումներ, որոնք կարելի է կիսել ուրիշ օգտատերերի հետ՝ ներկայացնելով ցանկալի աշխարհագրական կամ պատմական իրավիճակը։

2012 թվականի մայիսի 21-ին GeaCron-ում ավելացվում է գործիք, որը թույլ է տալիս դինամիկ և կարգավորելի ձևով կազմել ժամանակային գծեր։

2013 թվականի նոյեմբերի 9-ին թողարկվում է հարթակի բջջային տարբերակը՝ նախատեսված սմարթֆոնների, iOS և Android համակարգերի համար։

Մինչև 2017 թվականի հուլիսը GeaCron-ի անվճար տարբերակը աստիճանաբար կորցնում է իր բազմաթիվ գործիքակազմերը․ օրինակ՝ քարտեզներ դիտելու հնարավորությունը բոլոր տարիների համար սահմանափակվում է, և այժմ հնարավոր է դիտել միայն սահմանափակ քանակով տարիների համար։

## Հակասություններ
Տվյալները վերցված են համաշխարհային պատմության տարբեր աղբյուրներից, որոնք երբեմն կարող են իրարամերժ լինել։ Ինչպես նշում է Մուսկիսը, պատմությունը ենթակա է բազմաթիվ մեկնաբանությունների։ Այն ոչ մաթեմատիկա է, ոչ էլ նույնիսկ աշխարհագրություն, որը համեմատաբար ավելի ճշգրիտ գիտություն է։ Մուսկիսի խոսքով՝ կան շատ տարբեր մեկնաբանություններ, իսկ քարտեզի վրա հնարավոր է ներկայացնել միայն դրանցից մեկը։ Նա շեշտում է, որ իրենք լիովին գիտակցում են այլ կարծիքների գոյությունը, որոնք նույնպես կարող են լինել լիարժեքորեն վավեր։ Այդ իսկ պատճառով թիմը նույնիսկ մտածում է ներկայացնել քարտեզների մի քանի տարբերակ, որոնք կհամապատասխանեն տարբեր տեսանկյուններից արված մեկնաբանություններին։

Երբեմն, որոշ դեպքերում հեղինակն անձամբ է ստիպված եղել ընտրություն կատարել, թե կոնկրետ որ տարբերակն ընդգրկի Geacron-ում։

Նա ընդունում է, որ իդեալական կլիներ մասնագետների մասնակցությամբ աշխատել, սակայն նշում է, որ նրանց միջև համաձայնության հասնելը գրեթե անհնարին գործ կլիներ։ Մուսկիսը փորձել է ընտրել ամենահամոզիչ մեկնաբանությունները՝ հաշվի առնելով ընդունված տարբերակներն ու այն, ինչը մարդիկ ակնկալում են տեսնել։ Այս ամենը, իհարկե, կարող է վեճերի տեղիք տալ, իսկ երբեմն էլ հնարավոր են մարդկային սխալներ։ Այդ պատճառով Geacron նախագիծը բաց է համաշխարհային պատմության բոլոր ուսումնասիրողների և հետաքրքրված անձանց համար, ովքեր ցանկանում են կիսվել իրենց գիտելիքներով, առաջարկել ուղղումներ կամ կատարել այլ տեսակետներով հարուստ ներդրումներ՝ կայքում առկա «Կապ» բաժնի միջոցով։

## Պատմական ատլաս

## Ժամանակագրություն
## Հղումներ փաստաթղթերին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգեր
Կատեգորիա:Գիտական կայքեր
Կատեգորիա:Ժամանակագրություն
Կատեգորիա:Իսպանական կայքեր
Կատեգորիա:Իսպաներեն կայքեր
Կատեգորիա:Պատմական աշխատություններ