Մայրի

**Մայրին** (), սոճազգիների (*Pinaceae*) ընտանիքի ասեղնատերև մշտադալար, փշատերև ծառ է։ Հայտնի է 4 տեսակ։ Հայաստանի չոր մերձարևադարձային գոտիներում աճեցվում է մայրի հիմալայանը (*C. deodara*)։

## Կենսաբանական նկարագիր
մինի|ձախից
Նրա բարձրությունը 25-50 մ է, բնի տրամագիծը՝ մինչև 3 մ։ Մայրու բաց կանաչի մինչև արծաթագույն ասեղնատերևները երկար են՝ 25-50 մմ, և կազմում են բրգաձև կամ հովանոցաձև լայն սաղավարթ, 3-4-կողանի, կոշտ, սուր ծայրով, ծակող, մուգ կանաչից մինչև արծաթամոխրագույն։ Կարճացած ընձյուղների վրա ասեղնատերևները փնջաձև են, երկար ընձյուղների վրա՝ մեկական՝ պարուրաձև դասավորված։ Միատուն է։ Ծաղկում է աշնանը։ Կոները մեկական են,
հիմնականում՝ երկարավուն-ձվաձև կամ տակառաձև։ Այս ծառի կարմրաշագանակագույն հասուն կոները ձվաձև են և խոշոր՝ 5-11 սմ երկարությամբ։ Կարճ ընձյուղների վրա ասեղնատերևները փնջաձև են, երկար ընձյուղների վրա՝ մեկական՝ պարուրաձև։ 
 
## Տարածում
Հայտնի է մայրու 4 տեսակ՝ տարածված Հյուսիսային Աֆրիկայում, Լիբանանում, Թուրքիայում, Հիմալայներում և այլուր։ Ղրիմում, Հարավային Կովկասում, Միջին Ասիայում մշակվում են ատլասյան և հիմալայան մայրիները։ Հայաստանի Լոռու և Տավուշի մարզերում աճեցվում է հիմալայան մայրի։

## Պատմություն
Ռուսաստանում հաճախ մայրի են անվանում սիբիրյան սոճին, որը գեղեցիկ, հզոր, 40 մ բարձրության ծառ է։ Ապրում է մինչև 500 տարի։ Բնափայտն ամուր է, թեթև ու գեղեցիկ։ Ծառերի խեժից պատրաստում են բևեկնախեժ և բևեկնայուղ։ Ասեղնատերևներից պատրաստված թուրմն օգտագործում են որպես հակալնդախտային միջոց։ 
Մայրին համարվում է անմահության խորհրդանիշ։

Հայաստանում մայրի աճեցնում են շատ վաղուց։ Հին Հայաստանում հարգի էր փյունիկյան մայրին։ Մ. թ. ա. 3-րդ դարի վերջին հայոց Երվանդ Դ թագավորն Ախուրյան գետի ափին տնկել է մայրու անտառ և ավանել «Ծննդոց անտառ»։

## Կիրառում և նշանակություն
Սերմը թունավոր է, եռանկյունաձև, խեժոտ։ Ուտելի չէ։ Բնափայտը դեղնավուն է կամ կարմրավուն, բուրավետ, սնկերի և միջատների նկատմամբ՝ կայուն։ Գեղազարդիչ է. օգտագործվում է տնկարկներում, հիմնականում՝ ծառուղիներ ստեղծելիս։
Մայրու բնափայտից պատրաստել են ռազմակառքեր, նիզակակոթեր, զարդատուփեր։ Ըստ ավանդության՝ մայրու ծառից է պատրաստվել Նոյյան տապանը։ Մայրու տերևը պատկերված է Լիբանանի դրոշի վրա։

## Պատկերասրահ

Image:Cedar needle branchlet, one.jpg|
Image:View from the Barouk Forest 1.JPG|
Cedrus libani shoot.jpg
Cedrus libani branch.jpg
Cedrus_libani_dsc00827.jpg
Zeder Bad Homburg.JPG|
Groesste Zeder Deutschlands.jpg|
Junge Zederzapfen.jpg|
Junge Zederzapfen_nahe.jpg|
Mehrjaehrige Zapfen.jpg|

Հիմալայներ (*Cedrus deodara*)։

Himalaya-Zeder-Zapfen.jpg|
Cedrus_deodara_by_Fanghong.jpg|
Cedrus_deodara_B.jpg|
Cedrus_deodara_leaves_closeup.jpg|
Cedrus deodara1.jpg|


## Դասակարգում
Դասը ընդգրկում է 4 տեսակ. 
* 
* , 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Забелин И. И. Род 8. Cedrus — Кедр // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов и Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1949. — Т. I. Голосеменные. — С. 176—184. — 464 с. — 3000 экз.
*Род 40. Кедр — Cedrus Link // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома М. М. Ильин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1934. — Т. I. — С. 159. — 302 + XVI с. — 5000 экз.
* Christopher J. Earle: Informationen zur Gattung ''Cedrus'' bei The Gymnosperm Database, 2007. (engl.)
* Michael P. Frankis: *Generic Inter-Relationships in Pinaceae.* In: *Notes of the Royal Botanical Garden Edinburgh.* Band 45, Nr. 3, 1988, S. 527–548, online – Systematik und genaue Beschreibung mit Detailskizzen der Pflanzenteile der Gattungen (engl.).

## Արտաքին հղումներ
* ''Кедр'' на сайте USDA NRCS 
*Platt, Karen "Gold Fever" descriptions of golden or yellow-leaved Cedrus  

Կատեգորիա:Սոճազգիներ