Ումբերտո Բոչոնի

**Ումբերտո Բոչոնի** (), իտալացի նկարիչ, քանդակագործ, ֆուտուրիզմի ներկայացուցիչ։ Զբաղվել է գրականության և գեղարվեստական քննադատությամբ։ Համարվում է ֆուտուրիզմի գլխավոր գաղափարական տեսաբան։

Ումբերտո Բոչոնիի առաջին ստեղծագործությունները, որոնք ստեղծվել են 1903-1907 թվականներին, ուղղակիորեն բխում են բնապաշտական գեղարվեստական ավանդույթից, որը ակտիվ էր Լոմբարդիաում, հատկապես՝ Միլանում, 19-րդ դարի վերջում։ Ամենաակնառու ներշնչանքներից մեկը եղել է Ֆրանչեսկո Ֆիլիպինին, որի աշխատանքները լայնորեն ցուցադրվում էին Միլանի գեղարվեստական շրջանակներում:

Գյուղատնտեսական բնապատկերների հորիզոնական կառուցվածքը, մթնոլորտային լույսի օգտագործումը և կին կերպարի պատկերումը գյուղական և կենցաղային միջավայրերում՝ ներառյալ մոր դիմանկարները, վկայում են այն հստակ շարունակականության մասին, որը բնորոշ է ֆիլիպինիզմ անունով հայտնի ուղղությանը:

Արվեստի պատմաբանները մեր օրերում Ֆրանչեսկո Ֆիլիպինիին դիտարկում են որպես Բոչոնիի վաղ գեղանկարչական շրջանի առանցքային ներշնչանքի աղբյուր և նկարագրում են նրա դերը որպես ոչ ուղղակի, սակայն կառուցվածքային հղում՝ Բոչոնիի պատկերավոր լեզվի ձևավորման գործընթացում:

## Կենսագրություն
Ումբերտո Բոչոնին ծնվել է հոկտեմբերի 19-ին Ռեջո դե Կալաբրիայում (Իտալիա)։ Տեխնիկական դպրոցը ավարտելուց հետո, Հռոմում գեղարվեստի ակադեմիայում ստացավ գեղարվեստական կրթություն (1898-1902)։ Գեղարվեստի ակադեմիայում Բալայի և Սևերինի ազդեցության տակ հիմք դրեց դիվիզիոնիզմի տեխնիկային։ 1987 թ. այցելել է տեխնիկական լիցեյ,որտեղ դիպլոմն ստանալուց հետո համագործակցել է տեղական թերթերի հետ։ 1901 թվականին տեղափոխվել է Հռոմ՝գեղեցիկ արվեստների ակադեմիային կից *Scuola Libera del Nudo* (մերկ բնորդների ազատ դպրոց), սովորել գեղանկարչություն։ Միաժամանակ Ջինո Սևերինի հետ ուսումնասիրել է պուանտիլիզմի տեխնիկան Ջակոմո Բալայի մոտ (1898-1902): 1901-1902 թվականներին Բալան Սևերինին և Բոչոնիին ծանոթացնում է իր կողմից զարգացրած գեղանկարչության ուղղություններից դիվիզիոնիզմի հետ։ Նրանց հետ ստեղծում է Ֆուտուրիզմի երկու մանիֆեստ (1910 թ.): Եղել է Փարիզում(1902 թվական), Բեռլինում և Պետերբուրգում (1903-1904 թվականներ)։ 1906 թ. փարիզում ուսումնասիրում է իմպրեսիոնիզմ և պոստիմպրեսիոնիզմ։ 1906 թվականի վերջին և 1907 թ. սկզբին մասնակցել է նկարչության դասընթացի Վենետիկի գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում։ 1907 թ. հաստատվում է Միլանում ,որտեղ ծանոթացել է ֆուտուրիզմի ներկայացուցիչների հետ։ Բոչոնիի վրա առանձնահատուկ ազդեցություն է թողել Ֆիլիպո Տոմազա Մարինետին՝ եվրոպական գրականության մեջ ֆուտուրիզմի հիմնադիր և տեսաբան,«Ֆուտուրիզմի մանիֆեստի» հեղինակ (1909) Բոչոնին ֆիլիպո Մարինետիի գաղափարները հարմարեցրեց տեսողականին արվեստին՝ 1910 թվականին թողարկելով «Ֆուտուրիստական գեղանկարչության տեխնիկական մանիֆեստ» *։* Բոչոնին դարձավ այս շարժման գլխավորներից մեկը։ Նա որոշեց զբաղվել նաև քանդակագործությամբ 1912 թ. Ժորժ Բրակի,Արխիպենկոյի, Բրինկուշիի,Դյուշան-Վիյոնի, ամենայն հավանականությամբ նաև Ռոսոյի փարիզյան ստուդիաները այցելելուց հետո։ Հենց այդ տարի նա այլ ֆուտուրիստների հետ ցուցադրեց իր աշխատանքները Բերնհայմ կրտսերի պատկերասրահում,1913 թվականին կազմակերպվել է քանդակների ցուցադրություն։ Աշխատանքներ,որոնք ստեղծվեցին Փարիզում տեսածի ազդեցության տակ , իրենց հերթին ազդեցություն թողեցին կուբիստ քանդակագործների ստեղծագործությունների վրա,հատկապես՝ Ռայմոն Դյուշան-Վիյոնի վրա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին զորակոչվեց բանակ՝ Վերոնայի մոտակայքի հրետազորային գունդ։ 1916 թվականի օգոստոսի 16-ին նա հեծելազորային զորավարժությունների ժամանակ ընկնում է ձիուց.ստանում մահացու վնասվածք:Մահանում է հաջորդ օրը։ Ումբերտո Բոչոնիի «Տարածության մեջ անընդհատության յուրահատուկ ձևեր» (1913) քանդակը պատկերված է իտալական 20 ցենտ արժեքով մետաղադրամի վրա։

## Ֆուտուրիզմի մանիֆեստներ
Բոչոնին եղել է «Ֆուտուրիստական գեղանկարչության տեխնիկական մանիֆեստի» (, 1910), հեղինակներից մեկը։ Հեղինակը «Ֆուտուրիստական քանդակա գործության տեխնիկական մանիֆեստի» (, 1912).

## Ա.Վ.Լունաչարսկիի կարծիք
Լունաչարսկին իր «Գերքանդակագործ և գերպոետ» հոդվածում բավականին կտրուկ բնութագրում է տալիս Բոչոնիի քանդակագործական աշխատանքներին։

Երբեք չեմ տեսել ֆիգուրներ ավելի նման մեր ընկալումներին։ Իսկ Բոչոնին իրեն կարծում է ծայրահեղ ռեալիստ:Երբեք չեմ տեսել քանդակներ ավելի անշարժ, կարծես թե ընկղմված, տարալուծվող խմոր լինի նյութը:Բայց չէ որ այն ծայրահեղ դինամիկ քանդակ է։ Թող չասեն , թե սա դեռ միայն փորձեր են։ Կարող է լինել քանդակ երբևէ դառնա ավելի մեծ չափով դինամիկ, քան Ռոդենի կամ Ռոսոյի մոտ, խույս տալով միաժամանակ այն թերությունները, որ, անկասկած, առկա են առաջին և հատկապես երկրորդ ստեղծագործություններում, բայց աստիճանաբար ստատիկ արվեստի հնարքներ ու արդյունքները դինամիկայի նվաճումը Բոչոնիին կարող են օգտակար լինել որպես ցուցում:Ինչը պետք չէ անել։

## Ստեղծագործություններ
Բոչոնիի գլխավոր ստեղծագործությունները.գեղանկարչություն «Քաղաքը արթնանում է (նկար)» (1910, Ժամանակակից արվեստի ազգային պատկերասրահ (Հռոմ), նկարների շարք «Հոգու վիճակ»; քանդակագործություն - «Տարածության մեջ շշի զարգացումը» (բրոնզ, 1912, Ժամանակակից արվեստի թանգարան,Գուգենհեյմ,Նյու-Յորք, «Տարածության մեջ անընդհատության յուրահատուկ ձևեր» (բրոնզ, 1913, Ժամանակակից արվեստի թանգարան,Նյու-Յորք)։

### Քանդակագործություն
* «Տարածության մեջ անընդհատության յուրահատուկ ձևեր» (*Forme uniche della continuità nello spazio*, 1913,Ժամանակակից արվեստի թանգարան,Նյու-Յորք)
* «Տարածության մեջ շշի զարգացումը» (*Sviluppo di una bottiglia nello spazio*, 1912, Ժամանակակից արվեստի պատկերասրահ,Միլան ).
* l’Antigrazioso o La Madre (1913)
* «Արշավաձիու դինամիզմը» (*Dinamismo di un cavallo in corsa*, 1914-1915, Պ.Գուգենհեյմ թանգարան,Վենետիկ)
* «Շշի ուժային գծերը» (*Linee di forza di una bottiglia*, 1912)

### Գեղանկարչություն
thumb|right
* Chiostro (1904) - Վանական համալիր
* Automobile rossa (1904-1905) - Կարմիր ավտոմեքենա
* Testa luce ambiente
* La signora Virginia (1905)
* Ritratto del dottor Gopcevich (1906) - Դոկտոր Գոպրևիչի դիմանկարը
* Ritratto del Dottor Tian (1907) - Դոկտոր Թիանայի դիմանկարը
* La madre con l’uncinetto (1907) - Մայրը հելունով
* Ritratto dell’avvocato C. M. (1907) - Փաստաբան Չ.Մ.ի դիմանկարը
* Veneriamo la madre (trittico) (1907-1908)
* Autoritratto (1908) - Ինքնադիմանկար
* Casolare (1908) - Գյուղական տուն
* La signora Massimino (1908) - Պարոն Մասիմոն
* Filari di alberi (1908)
* Ritratto di Innocenzo Massimino (1908)
* Il sogno (1908-1909) - Քուն
* Tre donne (1909-1910) - Երեք կին
* Officine a Porta Romana (1910)
* Rissa in galleria (1910)
* Il lutto (1910) - Սուգ
* La città che sale (1910) -Քաղաքն արթնանում է
* La risata (1911) - Ծիծաղ
* Idolo Moderno (1911)
* Studio di donna fra le case (1911)
* La strada entra nella casa (1911)
* Visioni simultanee (1911)
* Stati d’animo serie I. Gli addii (1911)
* Stati d’animo serie I. Quelli che restano (1911)
* Stati d’animo serie I. Quelli che vanno (1911)
* Stati d’animo. Quelli che vanno (Studio) (1911)
* Stati d’animo serie II. Gli addii (1911)
* Stati d’animo serie II. Quelli che restano (1911)
* Stati d’animo serie II. Quelli che vanno (1911)
* Materia (1912, con riprese 1913)
* Costruzione orizzontale (1912)
* Antigrazioso (1912)
* Dimensioni astratte (ritratto della madre) (1912)
* Elasticità (1912)
* Donna al caffè (Compenetrazione di luci e piani) (1912)
* Dinamismo di un ciclista (1913)
* Dinamismo di un footballer (1913)
* Corpo umano (dinamismo) (1913)
* Dinamismo di un corpo umano (1913)
* Costruzione spiralica (1913)
* Dinamismo plastico+cavallo+caseggiato (1913)
* Cavallo+cavaliere+caseggiato (1913-1914)
* Natura morta. Cocomero (1913-1914)
* Composizione di una testa di uomo (dinamismo di una testa di uomo) (1914)
* Il bevitore (1914)
* Sotto la pergola a Napoli (1914)
* Dinamismo di una testa di donna (scomposizione - composizione dinamica di una testa - scomposizione di una testa di donna) (1914 circa)
* Carica di lancieri (1915)
* Natura morta di terraglie, posate e frutti (natura morta con brocca e scodelle) (1915-1916)
* Testa di donna (ritratto della signora Busoni; studio n.2) (1916)
* Paesaggio (1916)
* Ritratto del maestro Ferruccio Busoni (1916)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ձիուց ընկնելու հետևանքով մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ