Վերա Մուխինա

**Վերա Իգնատևնա Մուխինա** (, ), խորհրդային քանդակագործ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1943), ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1947)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայում՝ Կ․ Ֆ․ Յուոնի, Ի․ Ի․ Մաշկովի մոտ (1909-1912 թթ.), Փարիզում՝ Է․ Ա․ Բուրդևի մոտ (1912-1914 թթ.)։ 1909 թվականից ապրել է Մոսկվայում։ Դասավանդել է Մոսկվայի Բարձրագույն գեղարվեստաարդյունաբերական ուսումնարանում (1926-1927 թթ.) և Վխուտեինում (1926-1930 թթ.)։

Մուխինայի դեռևս վաղ շրջանի աշխատանքներում նկատելի է կուբիզմի որոշ ազդեցությունը, ձևի մոնումենտալության և լակոնիզմի ձգտումը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո մասնակցել է մոնումենտալ պրոպագանդայի լենինյան ծրագրի իրականացմանը (Ն․ Ի․ Նովիկովի հուշարձանի նախօրինակը, կավ, 1918, չի պահպանվել)։ 1920-ական թթ․ ստեղծել է հուշարձանների նախօրինակներ (Վ․ Մ․ Զագորսկու հուշարձանը, գիպս, 1921, ԽՍՀՄ հեղափոխության թանգարան, Մոսկվա), կոմպոզիցիաներ («Քամի», 1926-1927, «Գեղջկուհի», 1927, երկուսն էլ բրոնզ, 1929, Տրետյակովյան պատկերասրահ)։ 
մինի|աջից|Մուխինայի «Բանվորը և կոլտնտեսուհին» հուշարձանը պատկերող խորհրդային 15-կոպեկանոց հոբելյանական մետաղադրամի դարձերեսը, 1967 թ.

1930-ական թթ․ առավելապես զբաղվել է արվեստների սինթեզի խնդիրներով, որի արդյունքն է նոր հասարակության խորհրդանիշ, աշխարհահռչակ «Բանվորը և կոլտնտեսուհին» 24-մետրանոց հուշարձանը (չժանգոտվող պողպատ, 1935-1937, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1941), 1937 թվականին զարդարել է Փարիզի Համաշխարհային ցուցահանդեսի խորհրդային տաղավարը, այժմ՝ ԺՏՆՑ-ի հյուսիսային մուտքի առջև)։

Մուխինայի հետագա լավագույն գործերից են Մ․ Գորկու հուշարձանը (բրոնզ, գրանիտ, 1938-1939, ճարտարապետ Վ․ Վ․ Լեբեդև, Պ․ Պ․ Շտելլեր, 1952 թվականին դրվել է Գորկի (այժմ՝ Նիժնի Նովգորոդ քաղաքում), «Հաց» դեկորատիվ խմբաքանդակը (բրոնզ, 1939, Տրետյակովյան պատկերասրահ)։

1941-1945 թվականներին ստեղծել է հիմնականում դիմաքանդակներ («Պ․ Ա․ Յուսուպով» և «Ի․ Լ․ Խիժնյակ», երկուսն էլ՝ գիպս, 1942, 1947 թվականին՝ բրոնզ, Տրետյակովյան պատկերասրահ, ԽՍՀՄ պետ․ մրցանակ, 1943, «Ակադեմիկոս Ա․ Ն․ Կռիլով», փայտ, 1945, Տրետյակովյան պատկերասրահ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1946)։

Հետպատերազմյան շրջանում կրկին անդրադարձել է մոնումենտալ քանդակագործությանը Գորկու (Ի․ Դ․ Շադրի նախօրինակի հիման վրա, բրոնզ, գրանիտ, 1951, ճարտ․ Զ․ Մ․ Ռոզենֆելդ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1952), Պ․ Չայկովսկու (բրոնզ, գրանիտ, 1945 թվականից, բացումը՝ 1954 թվականին, ճարտարապետ Ա․ Ա․ Զավարզին) հուշարձանները Մոսկվայում, «Պահանջում ենք խաղաղություն» բազմաֆիգուր կոմպոզիցիան (գիպս, 1950, Ռուսական թանգարան, Լենինգրադ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951, բոլորը՝ Ն․ Գ․ Զելինսկայայի և Զ․ Գ․ Իվանովայի, վերջինը նաև Ս․ Վ․ Կազակովի, Ա․ Մ․ Սերգեևի հետ)։

Ստեղծագործել է նաև գծանկարի, թատերական նկարչության և դեկորատիվ արվեստի բնագավառներում, հանդես եկել որպես տեսաբան։

## Վերա Մուխինայի աշխատանքներ
[250 px|right|thumb|[Մաքսիմ Գորկու հուշարձան (Մոսկվա)|Մաքսիմ Գորկու հուշարձանը Մոսկվայում. Ծրար СССР]]
մինի|250 px|«Աշխարհ» քանդակը Վոլգոգրադում

### Մոսկվայում
* «Բանվորն ու կոլտնտեսուհին» հուշարձանը, տեղադրված է եղել համանուն թանգարանի տանիքին (2016 թվականից՝ Մանեժի ցուցահանդեսում)
* «Գիտություն» քանդակ, տեղադրված է Մոսկվայի պետական համալսարանի մոտ
* «Հաց» և «Պտղաբերություն» (այլ անվանում՝ «Բերք») քանդակներ՝ Բարեկամության զբոսայգում 
* «Հող» և «Ջուր» քանդակներ (այլ անվանում՝ «Ծով») Լուժնիկի մարզադաշտում
* Չայկովսկու արձանը Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայի մոտ
* Մաքսիմ Գորկու հուշարձանը Բելոռուսական կայարանի հրապարակում
* Մաքսիմ Գորկու հուշարձանը Համաշխարհային գրականության ինստիտուտի մոտ
* Յոթ գերեզմանաքար Նովոդևիչյան գերեզմանատանը

### Այլ քաղաքներում
աջից|150 px|Հանրահայտ բազմանիստ բաժակը
* «Ֆարխադ և Շիրին» կոմպոզիցիան Ֆարխադյան ՀԷԿ համալիրի համար (ճարտարապետ՝ Իոսիֆ Կարակիս)
* Մաքսիմ Գորկու հուշարձան Նիժնի Նովգորոդում (ճարտարապետներ՝ Պավել Շտելեր և Վիկտոր Լեբեդև
* «Աշխարհ» քանդակը Վոլգոգրադի պլանետարիումի տանիքին, Վերա Մուխինայի վերջին ստեղծագործությունը

## Հետաքրքիր փաստեր
Կան վարկածներ, որ հանրահայտ բազմանիստ բաժակի խորհրդային օրինակի հեղինակը Վերա Մուխինան է եղել։ Թեև փաստացի տվյալներ չկան դրա վերաբերյալ, սակայն վերագրվում է, որ Մուխինայի գործունեությունը կապված էր Լենինգրադի գեղարվեստական ապակու փորձագիտական գործարանի հետ, որտեղ քանդակագործը ստեղծել էր բազմաթիվ աշխատանքներ և դեկորատիվ կիրառական իրեր։ Մուխինան ապակիով զբաղվել է 1940-ականների վերջին, իսկ այդ ժամանակ անհրաժեշտ էր ստեղծել մի բաժակ, որը հարմար կլիներ սպասք լվանալու մեքենաների համար, ինչպես նաև բավականին ամուր կլիներ։

## Պատկերասրահ

Stamp of USSR 2100.jpg|ԽՍՀՄ նամականիշ: Մուխինայի «Բանվորն ու կոլտնտեսուհին» քանդակը
The Soviet Union 1970 CPA 3914 stamp (Sculpture 'Science' (after Vera Mukhina), Petroglyphs, Sputnik and Congress Emblem).jpg|ԽՍՀՄ նամականիշ: Մուխինայի «Գիտություն» քանդակը
1989 CPA 6077.jpg|ԽՍՀՄ նամականիշ: Խորհրդային քանդակագործ Վերա Մուխինա
The Soviet Union 1988 CPA 6017 stamp (14th standard issue of Soviet Union. 1st issue. 'Worker and Kolkhoz Woman', sculpture by Vera Mukhina (1889-1953)) 1200dpi.jpg|ԽՍՀՄ ստանդարտ նամականիշ, 1988 թվական
Russia-2000-stamp-Tatlin Tower and Worker and Kolkhoz Woman by Vera Mukhina.jpg|Ռուսաստանի նամականիշ: Սոցիալիստական շինարարության դարաշրջանի խորհրդանիշները
RR3006-0001R Coin USSR 15 cop.jpg|ԽՍՀՄ հոբելյանական մետաղադրամ, 1967 թվական
Memorial Plaque to Vera Mukhina in Riga.jpg|Հուշատախտակ այն տան պատին, որտեղ ծնվել է քանդակագործը (Ռիգա)
Muzei Muhinoy, Feodosia.jpg|Վերա Մուխինայի թանգարանը Թեոդոսիա քաղաքում
Vera Mukhina. Bertran from Rose and Cross (1916).jpg|Թատերական կոստյումի էսքիզ Ալեքսանդր Բլոկի «Վարդ և խաչ» դրամայի համար, գուաշ, 1916 թվական


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Мухина Вера Игнатьевна. Биография и творчество художника на Artonline.ru 
* Работы В.Мухиной в библиотеке «Старатель»

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Գրանդ Շոմեր ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռիգա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ