Իզաբել դը Շարիեր

[մինի|270px|Իզաբել դե Շարյերի դիմանկարը (1766) [Ժնևի պատմության և արվեստի թանգարան:]]
մինի|270px|Իզաբել դե Շարյերի դիմանկարը (1777)

**Իզաբել դը Շարիեր**, նաև **Շարյեր** (), կեղծանուն՝ **Բելլ վան Զյոյլեն** (), ի ծնե՝ **Իզաբելլա Ագետնա Ելիզաբեթ վան Տյոլ վան Սերոսկերկեն** (), ), նամակային ժանրի հոլանդա-շվեյցարացի գրող, որը ստեղծագործել է գերմաներենով և ֆրանսերենով, առավել հայտնի է իր ֆրանսիական անունով։

## Կենսագրություն
Իզաբել դը Շարիերը ծնվել է 1740 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Ստիխտսե Վեխտ համայնքի Զույլեն ամրոցում` Դիեդերիկ Ջակոբ վան Տույլ վան Սերոսկերկենի (1707-1776) և Ելենա Ջակոբա դե Վիկի (1724-1768) ընտանիքում։ Նա յոթ երեխաներից ավագն էր։

Ծագումով հոլանդուհին պատկանել է մեծատոհմիկ հաագաական դասին։

1786 թվականին Իզաբել դե Շարյերը վերաբնակվել է Փարիզում և մտերմացել Անն Լուիզ Ժերմեն դը Ստալի և Բենժամեն Անրի Կոնստան դը Ռեբեկի հետ։ Հեղափոխության ժամանակ դե Շարյեր ամուսինները կորցրել են իրենց եկամուտների մեծ մասը և վերադարձել Կոլոմբյե։

## Ստեղծագործության գնահատական
Սլավոնական բանասիրության դոկտոր Ա. Լ. Պոգոդինը (1872-1947) 1930 թվականի իր աշխատությունում այսպես է արձագանքել դե Շարյերի «Կալիստա, կամ Նամակներ Լոզաննայից» ստեղծագործության մասին`

## Հրատարակումներ
Տիրապետելով գերմաներենին այնքան ազատ, ինչպես ֆրանսերենին, դե Շարյերը իր ստեղծագործություններից մի քանիսը սկզբնապես գրել է գերմաներենով, որը այն ժամանակ շատ տարածված էր Նևշատելի կանտոնում։

* Առաջին վեպ «Le noble - Conte moral» (1762), ազնվականության քննադատությամբ,
* Portrait de Mll de Z., sous le nom de Zélide, fait par elle-même (1762),
* «Առակներ» (Fables, 1764),
* «Ժյուստին» (Justine, 1764),
* «Portrait de Madame Hasselaar la jeune, née Hasselaar, sous le nom de Camille» (1764),
* «Portrait de Mme Geelvinck» (1764),
* «Lettre sur les opérations militaires en Corse» (1768),
* «Նամակներ» (*[https://books.google.am/books?id=uQc-AAAAcAAJ&printsec=frontcover Lettres neuchateloises]*, նամակավեպ, 1784), հրատ. 1833,
* «Lettres de Mistriss Henley, publiées par son amie» (1784),
* «Նամակներ Լոզաննայից» (*Lettres écrites de Lausanne*, Տուլուզա, 1785),
* «Կալիստա, կամ Նամակներ Լոզաննայից» (*Caliste, ou lettres écrites de Lausanne*, նամակավեպ, 1786, հրատ. 1845),
* «Caliste, ou continuation des lettres écrites de Lausanne» (1787),
* «Bien-Né» (1788)
* «Eclaircissemens relatifs à la publication des „Confessions“ de Rousseau» (1790)
* բարոյախոսական պատմվածք «Aiglonette et Insinuante, ou la Souplesse» (1790) - գրվել է Մարի Անտուանետի համար,
* «Zadig (opéra)» (1791),
* «Lettres trouvées dans des portefeuilles d'émigrés» (1793),
* կատակերգություն «L’émigré» (1794),
* «L’Inconsolable» (1794),
* «Elise, ou l’Université» (1795),
* «Camille, ou le nouveau roman» (1796),
* «Honorine d’Userche» (1796), հրապ. 1808,
* «La parfaite Liberté ou les vous et les toi» (1796),
* «Trois femmes» (1797) - տարբերվում է վերլուծման սրությամբ և փիլիսոփայական մտքի խորությամբ,
* «Réponse à l'écrit du colonel de La Harpe, intitulé „De la neutralité des gouvernans de la Suisse depuis l’année 1789“» (1797),
* «Asychis ou le Prince d’Egypte» (1798),
* «L’abbé de La Tour, ou Recueil de nouvelles et autres écrits divers» (1798, հատոր 2),
* «Les ruïnes de Yedburg» (1799),
* «Sainte Anne» (1799),
* «L'Enfant gâté ou le fils et la nièce» (1800),
* «Louise et Albert» (1803),
* «Sir Walter Finch et son fils William» (1806),
* «L’enfant gaté» և այլն

### Բանաստեղծությունների հավաքածուներ
* Ամբողջ բանաստեղծությունների հավաքածուն 10 հատորներում։ Œuvres complètes, Édition critique par J-D. Candaux, C.P. Courtney, Pierre et Simone Dubois, P. Thompson, J. Vercruysse, D.M. Wood. Амстердам, G.A. van Oorschot, 1979-1984.

### Տեքստեր, որոնք չեն ընդգրկվել բանաստեղծությունների հավաքածուների մեջ
* Die wiedergefundene Handschrift: Victoire ou la vertu sans bruit. Magdalene Heuser. In: Editio. Internationales Jahrbuch für Editionswissenschaft. 11 (1997), էջ՝ 178-204.
* Վաղ տեքստեր։ Նոր նյութեր հոլանդական արխիվներից։ - Early writings. New material from Dutch archives. Éd. Kees van Strien, Лувен, Peeters, 2005. VI-338 էջ
* Արտագրում և չհրատարակված տեքստեր։ Correspondances et textes inédits. Éd. Guillemette Samson, J-D. Candaux, J. Vercruysse et D. Wood. Париж, Champion, 2006. 423 էջ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Philippe Godet: *Madame de Charrière et ses amis, d’après de nombreux documents inédits (1740-1805) avec portraits, vues, autographes, etc.*. Genève, A. Jullien, 1906 (xiii,519 p. + 448 p.). Genève, Slatkine Reprints, 1973.  
* Geoffrey Scott. *The portrait of Zélide*. London, Constable, 1925. xiii, 215 p. *Scott on Zélide : the portrait of Zélide*. Introduction by Richard Holmes. London, Flamingo, 2002. Reprint by Turtle Point Press, New York, 2010. 256 p. with an introduction by Shirley Hazzard, afterword by Richard Dunn.
* Constance Thompson Pasquali, *Madame de Charrière à Colombier : iconographie*, Neuchâtel, Bibliothèque de la Ville, 1979
* C.P. Courtney. *A preliminary bibliography of Isabelle de Charrière (Belle de Zuylen)*. Oxford, Voltaire Foundation, 1980. 157 p.
* C.P. Courtney. *Isabelle de Charrière (Belle de Zuylen). A secondary bibliography*. Oxford, Voltaire Foundation, 1982. 50 p.
* C.P. Courtney. *Isabelle de Charrière and the 'Character of H.B. Constant'. A false attribution*. In: French Studies (Oxford), 36 (1982), no. 3, p.&nbsp;282-289.
* C.P. Courtney, *Isabelle de Charrière (Belle de Zuylen). A biography*. Oxford, Voltaire Foundation, 1993. 810 p. 
* Kathleen M. Jaeger, *Male and Female Roles in the Eighteenth Century. The Challenge to Replacement and Displacement in the Novels of Isabelle de Charrière*, New York, Peter Lang, 1994. XI, 241 pp.  
* C.P. Courtney, *Belle van Zuylen and Philosophy*. Utrecht, Universiteit Utrecht, 1995. 32 p.
* Jacquline Letzter, *Intellectual tacking. Questions of education in the works of Isabelle de Charrière*. Amsterdam, Rodopi, 1998. 217 p. 
* Jacquline Letzter and Robert Adelson, *Women Writing Opera: Creativity and Controversy in the Age of the French Revolution*. Berkeley, University of California Press, 2001. xvii, 341 p. 
* Carla Alison Hesse, *The other enlightenment: how French women became modern*. Princeton NJ, Princeton University Press, 2001. - XVI, 233p.   
* Vincent Giroud and Janet Whatley, *Isabelle de Charrière. Proceedings of the international conference held at Yale University, 2002*. New Haven CT. The Beinecke rare book and manuscript library, 2004. v, 151 p. 
* Jelka Samsom, *Individuation and attachment in the works of Isabelle de Charrière* New York, Peter Lang, 2005. 
* Monique Moser-Verrey, *Isabelle de Charrière and the Novel in the 18th century*. Utrecht, Universiteit Utrecht, 2005. 32 p.
* Nicole Pellegrin, *Useless or pleasant? Women and the writing of history at the time of Belle van Zuylen (1740–1805)*. Utrecht, University Utrecht, 2005. 32 p.
* Suzan van Dijk, Valérie Cossy, Monique Moser, Madeleine van Strien, *Belle de Zuylen/Isabelle de Charrière: Education, Creation, Reception*. Amsterdam, Rodopi, 2006, 343 p.&nbsp;
* Gillian E. Dow, *Translators, interpreters, mediators: women writers 1700-1900*. [Mary Wollstonecraft, Isabelle de Charrière, Therese Huber, Elizabeth Barrett Browning, Fatma Aliye, Anna Jameson, Anne Gilchrist] Oxford, Peter Lang, 2007. 268 p. 
* Heidi Bostic, *The fiction of enlightenment: women of reason in the French eighteenth century* [Francoise de Graffigny, Marie-Jeanne Riccoboni, Isabelle de Charrière]. Newark DE, University of Delaware Press, 2010. 270 p. 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Իզաբել դե Շարյեր // Women Writers.,
* Uitgebreide website over Belle van Zuylen / Madame de Charrière
* Nieuwe en aanvullende website van het Genootschap Belle van Zuylen
* Bibliografische database 1: op naam tot 2007
* Bibliografische database 2: Nieuwste '''Publicaties''': op jaar, met aanvullingen voor 2007
* Bulletins van het Genootschap Belle van Zuylen:
** ''Lettre de Zuylen et du Pontet'' 1976-2005
*** Globale inhoudsopgave Lettre de Zuylen et du Pontet
*** Lettre de Zuylen 1976-1980 ISSN 0920-945X
*** Lettre de Zuylen et du Pontet 1981-2005 ISSN 0920-9468
** ''Cahiers ISABELLE DE CHARRIÈRE / BELLE DE ZUYLEN Papers'' 2006-2015 ISSN 1872-7832
** Lettre de Zuylen 2017
* Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland Portret
* Womenwriters database
* Jeugdige brieven van Belle uit het Utrechts Archief (met transcripties en vertalingen, Website echter nog steeds in bewerking geen dode link!)
* Brieven van Belle aan haar neef Carel Lodewijk van Tuyll van Serooskerken in het Nationaal Archief
* Muziek van Belle van Zuylen op cd te vinden
* Afbeeldingen
** Stoplap gemaakt door Belle van Zuylen in 1758 
** Miniatuur-schildering van Charles-Emmanuel de Charrière door Léonard Isaac Arlaud (1767-1800). Bibliothèque de Genève
* SIEFAR dictionnaire 2002

Կատեգորիա:18-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կին կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կին փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երգահաններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի արձակագիրներ