Մարիա Էլենա Վիեյրա դա Սիլվա

**Մարիա Էլենա Վիեյրա դա Սիլվա** (պորտուգալերեն՝ Maria Helena Vieira da Silva. ), պորտուգալացի աբստրակտ նկարչուհի: Համարվում է եվրոպական աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի կամ ինֆորմալիզմի առաջատար ներկայացուցիչներից մեկը: Իր աշխատանքներում պատկերել է բարդ ինտերիերներ ու քաղաքային տեսարաններ՝ օգտագործելով գծեր, որոնք շեշտադրում են տարածությունն ու հեռանկարը: Ստեղծել է նաև գոբելեններ ու վիտրաժներ:

## Կենսագրություն
Ծնվել է Պորտուգալիայի մայրաքաղաք Լիսաբոնում: Վաղ հասակից շատ է ճամփորդել, քանի որ հայրը ունևոր դիվանագետ էր: Այդ ընթացքում կապեր է հաստատել ավանգարդային արվեստի զանազան խմբավորումների, դրանց թվում՝ իտալացի ֆուտուրիստների և ռուսական բալետի ներկայացուցիչների հետ: Տասնմեկ տարեկանից սկսել է լրջորեն գծանկարչություն ու գեղանկարչություն ուսումնասիրել՝ հաճախելով Լիսաբոնի գեղարվեստի դպրոց: Դեռահասության տարիներին աշակերտել է նկարիչներ Էմիլիա դուշ Սանտուշ Բրագային ու Ֆեռնան Լեժեին, քանդակագործ Անտուան Բուրդելին, փորագրանկարիչ Սթենլի Ուիլյան Հեյթերին: Աշխատել է ֆովիստ նկարիչ Օտոն Ֆրիշի հետ
: 1930 թվականին՝ առաջին անգամ, ներկայացրել է իր գործերը փարիզյան մի ցուցահանդեսում: Հաջորդ տարի մեկնել է Բրազիլիա, որտեղ կարճ ժամանակում համբավ է ձեռք բերել իր բարդ կոմպոզիցիաներով: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո հաստատվել է Փարիզում, որտեղ էլ անց է կացրել իր կյանքի մնացած տարիները: 1956 թվականի Ֆրանսիայի քաղաքացիություն է ստացել: 1966 թվականին Մարիա Էլենա Վիեյրա դա Սիլվային շնորհվել է ֆրանսիական կառավարության սահմանած մեծ մրցանակը արվեստի ասպարեզում. նա դարձել է այդ բարձր պատվին արժանացած առաջին կինը: 1979 թվականին նա պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով: Վախճանվել է 1992 թվականի մարտի 6-ին Փարիզում:

## Հանրային հավաքածուներում
Վիեյրա դա Սիլվայի գործերից ընդգրկված են աշխարհի բազմաթիվ թանգարանների ու պատկերասրահների հավաքածուներում: Դրանց թվում են Լիսաբոնի ժամանակակից արվեստի Գյուլբենկյան կենտրոնը / Centro de Arte Moderna Gulbenkian, Պորտուգալիայի ժամանակակից արվեստի ազգային թանգարանը / National Museum of Contemporary Art of Chiado, Սոֆյա թագուհու անունը կրող արվեստի ազգային կենտրոնը Մադրիդում, Փարիզի ժամանակակից արվեստի թանգարանը / Musée d'Art Moderne de Paris, Ամստերդամի Stedelijk թանգարանը, Վաշինգտոնի Women in the Arts ազգային թանգարանը, Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանը, Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտը, Լոնդոնի Tate Modern թանգարանը, Կանադայի ազգային պատկերասրահը Օտտավայում, Նյու Յորքի Սոլոմոն Գուգենհեյմ թանգարանը / Solomon R. Guggenheim Museum, Սան Ֆրանցիսկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարանը:

## Աճուրդներ
* «Սեն-Ֆարժո» (1965) աշխատանքը 2011 թվականի հոկտեմբերի 22-ին վաճառվել է Փարիզում կայացած աճուրդում 1,3 միլիոն եվրոյով, ինչը պորտուգալացի նկարչի նկարի համար մինչ այդ սահմանված ամենաբարձր գինն էր։ Նկարը հավաքորդ Խորխե դե Բրիտոյի (1927-2006) մասնավոր հավաքածուի աշխատանքների շարքի մի մասն էր, որոնք Փարիզում աճուրդի էին հանվել Tajan աճուրդի տանը։
* «Կրակ I» ​​(«Հրդեհ») նկարը Christie's աճուրդի է հանվել 2018 թվականի մարտի 6-ին՝ ռեկորդային 2,29 միլիոն եվրո գումարով։ Աշխատանքը պատկանում էր անհայտ հավաքորդի, ով այն գնել էր Խորխե դե Բրիտոյի ժառանգներից 2008 թվականին։
* «Հրավառություն II » կամ «Կրակոց II» (1944) աշխատանքը աճուրդի է հանվել 2020 թվականի փետրվարի 11-ին Լոնդոնում ՝ 1,9 միլիոն եվրոյով։

## Հիշատակ
Մերկուրի մոլորակի խառնարաններից մեկը, ի պատիվ Մարիա Էլենա Վիեյրա դա Սիլվայի, կոչվել է նրա անունով: Նկարչուհու անունն են կրում նաև մեկական փողոց Փարիզի 14-րդ շրջանում և Դիժոն քաղաքում:

1996 թվականի նոյեմբերին Լիսաբոնում ստեղծվել է Վիեյրա դա Սիլվային և նրա ամուսնուն՝ նույնպես նկարիչ Արփադ Սենեշին նվիրված հիմնադրամ, որը նրանց աշխատանքների զգալի մասն ամփոփող թանգարան է բացել Պորտուգալիայի մայրաքաղաքում:

## Պատկերասրահ

Église St-Jacques le choeur 031.JPG|Ռեյմսի Սուրբ Հակոբ եկեղեցու վիտրաժներից
Église St-Jacques vitrail 035.JPG|Ռեյմսի Սուրբ Հակոբ եկեղեցու վիտրաժներից
Philosopher -A replica of a section of the wall covering the Lisbon University City Metro station- (1988) - Maria Helena Vieira da Silva (1908-1992) (49801619896).jpg|«Փիլիսոփան». դրվագ Լիսաբոնի համալսարանի որմնանկարներից
Azulejo Metro Cidade Universitária.jpg
Fundação Arpad Szenes-Vieira da Silva.JPG|Վիեյրա դա Սիլվային և նրա ամուսնուն՝ նույնպես նկարիչ Արփադ Սենեշին նվիրված թանգարանը Լիսաբոնում
Rue Maria Helena Vieira da Silva Paris.jpg|Վիեյրա դա Սիլվայի անունը կրող փարիզյան փողոցի ցուցատախտակը
Plaque de rue à Dijon.jpg|Վիեյրա դա Սիլվայի անունը կրող փողոցը Դիժոնում


## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
* Wat, Pierre and Kent Mitchell Minturn (2019). *[https://issuu.com/waddingtoncustotgalleries/docs/vieira_da_silva_10.09.19_60a6298b2a97c0/1 Maria Helena Vieira da Silva]*. Jeanne Bucher Jaeger, Waddington Custot, Di Donna Galleries. 
* 
* 
* 

## Գրականություն
* Descargues P. Vieira da Silva. Paris: Les Presses Littéraires de France, 1949.
* Solier R. Vieira da Silva. Paris: Le Musée de Poche, 1956.
* França J.-A. Vieira da Silva. Lisboa: Artis, 1958.
* Weelen G. Vieira da Silva. Paris: Fernand Hazan, 1960.
* Vallier D. Vieira da Silva. Paris: Ed. Weber, 1971.
* Terrasse A. L’ Univers de Vieira da Silva. Paris: Henri Scrépel, 1977.
* Bessa-Luis A. Longos dias têm cem anos, presença de Vieira da Silva. Lisboa: INCM, 1978.
* Philipe A. L’eclat de la lumière: entretiens avec Maria Helena Vieira da Silva et Arpad Szenes. Paris: Gallimard, 1978.
* Weelen G., Lassaigne J. Vieira da Silva. Barcelona: Polígrafa, 1978 (Paris: Ed. Cercle d’art, 1987).
* Butor M. Vieira da Silva: peintures. Paris: La Difference, 1983.
* Cesariny M. Vieira da Silva — Arpad Szenes ou o castelo surrealista: pintura de Vieira e de Szenes nos anos 30 a 40 em Lisboa. Lisboa: Assírio e Alvim, 1984.
* Bozo D., a.o. Vieira da Silva. Genève: Skira, 1988.
* Roy Cl. Vieira da Silva. Barcelona: Polígrafa, 1988.
* Noel B. Vieira da Silva. Creil: Bernard Dumerchez, 1994.
* Rosenthal G. Vieira da Silva: 1908—1992: à procura do espaço desconhecido. Colónia: Tashen, 1998.
* Duval V. Maria Helena Vieira da Silva. Paris: Réunion des Musées Nationaux, 1999.

## Արտաքին հղումներ
* Maria Elena Vieira da Silva
* Maria-Helena VIEIRA DA SILVA На сайте галереи Жанны Бюше
* VIEIRA DA SILVA
* Figuras da Culturas: Maria Helena Vieira da Silva
* Галерея on line на сайте Ciudad de la pintura
* Maria Helena Vieira da Silva

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչներ
Կատեգորիա:Նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ