Բոբի Սենդս

**Բոբի Սենդս** (*Robert Gerard Sands*, , , ), իռլանդացի ակտիվիստ, Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի պատգամավոր, 1981 թվականի իռլանդական հացադուլի կազմակերպիչ և զոհ։

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Ջերարդ Սենդսը ծնվել է կաթոլիկների ընտանիքում Նյութաունաբիում և ապրել է այնտեղ մինչև 1960 թվականը, երբ ընտանիքը տեղափոխվել է Ռատկուլ։ 1972 թվականի հունիսին նրանք ևս մեկ անգամ Օլսթերի են տեղափոխվել լոյալիստների պատճառով։ 1972 թվականին Բոբին համալրել է Իռլանդական հանրապետական բանակի շարքերը։ Նույն թվականի հոկտեմբերին նա ձերբակալվել է։ Նրա տնից հայտնաբերվել է 4 ատրճանակ, և նա դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման։ 1976 թվականին բանտից դուրս գալով՝ նա շարունակում է իր գործունեությունը Իռլանդական հանրապետական բանակում։ Մեղադրվել է *Balmoral Furniture Company* պայթեցման մեջ մասնակցություն մեջ, բայց դատավորը բավարար ապացույցներ չլինելու պատճառով չի բավարարել մեղադրանքը։ Այնուհետև նա ներգրավված է եղել փոխհրաձգություն մեջ, որի վայրից նրան չի հաջողվել փախչել, արդյունքում 1977 թվականին դատարանը որոշել է դատապարտել նրան 14 տարվա ազատազրկման Մեյզ բանտում։ Սենդսի փաստաբան Փեթ Ֆինուքեյնին ևս հետագայում սպանել են լոյալիստները։
Հետագայում վերացվել է *Special Category Status*-ը, ինչի շնորհիվ Իռլանդական հանրապետական բանակի անդամները համարվում էին սովորական հանցագործներ, դա հանգեցրել է բազմաթիվ բողոքի ակցիաների և հացադուլների կազմակերպման։ Սենդսը ակցիաների ակտիվ մասնակիցներից էր։ Գտնվելով ազատազրկման մեջ՝ նա գրում էր հոդվածներ և բանաստեղծություններ (*Skylark Sing Your Lonely Song*, *One Day in My Life*)։

1981 թվականի ապրիլին սրտի կաթվածից մահանում է իռլանդական Ֆերմանա և Հարավային Թիրոն շրջաններից ընտրված հանրապետականների պատգամավոր Ֆրենկ Մագուայրը։ Սկսվում է ընտրարշավը, որի արդյունքում 1981 թվականի ապրիլի 9-ին Բոբի Սենդսը ստանալով 30 493 ձայն՝ դառնում է ամենաերիտասարդ պատգամավորը։ Սենդսի ընտրվելուց հետո Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանը ընդունում է օրինագիծ, ըստ որի արգելվում է մեկ տարուց ավել ազատազրկում կրող անձանց առաջադրվել որպես պատգամավորի թեկնածու։

Հացադուլը սկսելուց 66 օր անց ամբողջովին հյուծված Բոբին մահանում է բանտի հոսպիտալում։ Նրա մահվան լուրը առաջացրել են ընդվզումներ, երկու անձ զոհվել են Բելֆաստի հյուսիսում ազգայնականների ջարդերի ժամանակ։ Սենդսի հուղարկավորությանը ներկա էին մոտ 100 000 մարդ։

## Իռլանդական հացադուլ
1981 թվականի մարտի 1-ին Սենդսը սկսել է Իռլանդական հացադուլը, որին հետո սկսել են միանալ նաև այլ բանտարկյալներ։ Նրանք ներկայացրել էին հետևյալ 5 պահանջները․
# բանտային համազգեստ չկրելու իրավունք,
# բանտային աշխատանք չկատարելու իրավունք,
# այլ բանտարկյալների հետ շփվելու ազատություն, ինչպես նաև կրթական և ժամանցային գործունեություն կազմակերպելու իրավունք,
# շաբաթական մեկ այցելության, մեկ նամակի և մեկ ծանրոց ստանալու իրավունք,
# համաներման իրավունք։

## Ընտանիք
Բոբիի հարազատ քույրը նույնպես հայտնի քաղաքական գործիչ և ակտիվիստ է։

Բոբին ամուսնացել է Ջերալդին Նոադի (*Geraldine Noade*) հետ, իսկ 1973 թվականի մայիսի 8-ին ծնվել է նրանց որդին՝ Ջերարդը։

Բոբիի քույրերից մեկը նույնպես իր ամուսնու հետ մասնակցել է իռլանդական հանրապետականների շարժմանը։

## Հիշատակ
2008 թվականին Սթիվ Մակքուինը նկարահանել է «Քաղց» ֆիմը Իռլանդական հացադուլի իրադարձություների մասին, որտեղ գլխավոր հերոսը Բոբի Սենդսն է, նրա դերը մարմնավորում է Մայքլ Ֆասբենդերը։ Ֆիլմն 2008 թվականին Կաննի կինոփառատոնում արժանացել է «Ոսկե տեսախցիկ» մրցանակի։

## Տես նաև
1981 թվականի իռլանդական հացադուլ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Владимир Симонов Притча о жаворонке
* Тони Хьюз Письмо узника Лонг Кеш
* Рой Гринслэйд Голодовка волонтёров ИРА и могильщики правды с Флит-стрит
* «Известия», 1981 год — Хроника заранее объявленных убийств
* Дневник Бобби Сэндса
* Взрыв На смерть Роберта Сэндса

Կատեգորիա:Իռլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ