Ջուզեպպե Մասսերիա

**Ջուզեպպե «Ջո Բոսս» Մասսերիա** (), իտալա-ամերիկյան մաֆիայի վաղ ղեկավարը Նյու Յորքում: Նա 1922-1931 թվականներին եղել է Ջենովեզե հանցագործ ընտանիքի ղեկավարը, որը Նյու Յորքի մաֆիայի հինգ ընտանիքներից մեկն է: 1930 թվականին նա կռվել է Կաստելամմարեզե պատերազմում՝ ստանձնելու Նյու Յորքի հանցավոր գործունեությունը: Պատերազմն ավարտվել է նրա սպանությամբ 1931 թվականի ապրիլի 15-ին՝ նրա իսկ լեյտենանտ Չարլզ «Լակի» Լուչանոյի պատվերով կազմակերպված հարձակման ժամանակ, որը համաձայնեցված էր մրցակից խմբավորման ղեկավար Սալվատորե Մարանցանոյի հետ:

## Վաղ կյանք
Ջուզեպպե Մասսերիան ծնվել է 1886 թվականի հունվարի 17-ին Սիցիլիայի Ագրիջենտո գավառի Մենֆի քաղաքում, դերձակների ընտանիքում։ Երբ նա երիտասարդ էր, տեղափոխվեց Մարսալա քաղաք, որը գտնվում է Տրապանի գավառում: Մասսերիան ԱՄՆ է ժամանել 1902 թվականին։ Այնուհետև նա դարձավ Մորելլոյի հանցագործ ընտանիքի մի մասը, որը հիմնված էր Հաառլեմում և Փոքր Իտալիայի հարավային Մանհեթենի որոշ մասերում: Մասսերիան այդ մաֆիայի ընտանիքի այլ կապիտանների ժամանակակիցն էր, ինչպիսին է Գաետանո Ռեյնան: 1909 թվականին Մասսերիան դատապարտվել է բնակարանային գողության համար և ստացել պայմանական պատիժ։ 1913 թվականի մայիսի 23-ին Մասսերիան դատապարտվել է չորսից վեց տարվա ազատազրկման երրորդ կարգի գողության համար։

Երբ 1910-ականներն ավարտվեցին, Մասսերիան և բոս Սալվատոր Դ'Աքվիլան պայքարեցին Նյու Յորքում իշխանության համար: 1920-ականների սկզբին նրանք պատերազմում էին միմյանց դեմ։ 1920 թվականին Մասսերիան հավաքագրել էր Լաքի Լուչիանոյին որպես իր զինյալներից մեկը։ Դ'Աքվիլան նաև ուներ իր մոտ աշխատող մի զինյալ՝ Ումբերտո Վալենտին, որին հրամայեց սպանել Մասսերիային։ 1922թ. մայիսի 8-ին Մորելլո/Տերրանովա հանցագործ ընտանիքի ղեկավար Վինչենցո Տերրանովան սպանվել է մեքենայով հրաձգության ժամանակ իր E. 116-րդ փողոցի տան մոտ: Ենթադրվում էր, որ Վալենտին անձամբ պատասխանատու է եղել: Ժամեր անց Տերրանովայի գլխավոր կառավարիչ Սիլվա Տալիագամբան մահացու վիրավորվել է Ստորին Մանհեթենում Վալենտիի և նրա համար աշխատող զինված մարդկանց կողմից: Այդ գիշեր Վալենտին և նրա որոշ մարդիկ հարձակվեցին մրցակից Տերրանովա ընտանիքի նոր ղեկավարի՝ Մասսերիայի վրա։ Վալենտին Մասսերիային և նրա թիկնապահներին գտել է Գրանդ Սթրիթում «ոստիկանության շտաբի մի թաղամասում»։ Մասսերիան փախել է, բայց զինված անձինք կրակել են չորս տղամարդու և երկու կնոջ. Մասսերիան դեն է նետել ատրճանակը և ձերբակալվել դեպքի վայրից փախչելիս։

1922 թվականի օգոստոսի 9-ին Մասսերիան դուրս է եկել 2-րդ պողոտայի 80 հասցեում գտնվող իր բնակարանից և նրա մոտ են շտապել  երկու զինված մարդիկ, որոնք կրակ են բացել նրա վրա։ Մասսերիան 2-րդ պողոտայի 82 հասցեում գտնվող խանութ է մտել՝ հետապնդման մեջ գտնվող զինված անձանց հետ: Նրանք կրակել են դիմացի պատուհանից և կրակել խանութի ներսում։ Զինված անձինք փախել են 2-րդ պողոտայով  փախուստի մեքենայով: Մեքենան Hudson Cruiser էր։ Զինված անձինք ցատկել են վազող տախտակների վրա, երբ մեքենան արագացել է դեպի արևմուտք Ե. 5-րդ փողոցով դեպի Բաուերի, հրացանների բոցավառմամբ: Այնուհետև զինված անձինք ճողոպրել են ամբոխի միջով և անկանոն կրակել շրջափակման վրա՝ վիրավորելով վեց տղամարդու: Մասսերիան ողջ է մնացել միջադեպից և ոստիկանները հայտնաբերել են իրեն վերին հարկի ննջասենյակում՝ կոնտուզիա (գլխի վնասվածք) տարած վիճակով: Նա ապշած նստած էր անկողնու վրա՝ երկու գնդակի անցքերով ծղոտե գլխարկով, որը դեռ կրում էր։ Միջադեպի շնորհիվ Մասսերիային նոր հարգանք ձեռք բերեց գանգստերների շրջանում՝ որպես «մարդը, ով կարող է խուսափել փամփուշտներից», և նրա հեղինակությունը սկսեց բարձրանալ, երբ Դ'Աքվիլայի հեղինակությունը սկսեց թուլանալ։

Քառասունութ ժամ անց՝ օգոստոսի 11-ին, Վալենտին մասնակցել է Երկրորդ պողոտայի և Ե. 12-րդ փողոցի անկյունում գտնվող սրճարանում հանդիպմանը, որտեղ նրան սպանել են՝ փորձելով փախչել։

## Կաստելամմարյան պատերազմ
Մասսերիան դարձավ Մորելլոյի ընտանիքի ղեկավարը և հայտնի էր որպես «Ջո Բոսս», իսկ Ջուզեպպե Մորելլոն՝ որպես նրա խնամակալ։

Սալվատորե Դ'Աքվիլան սպանվել է 1928 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Մասսերիան՝ ավազակախմբի ղեկավարը, որը առաջացել էր Մորելլո ոճրագործության հին ընտանիքից, ընտրվեց Դ'Աքվիլայի փոխարեն որպես նոր «շեֆերի շեֆը» այդ ձմռանը։ Նրա ընտրվումից հետո Մասսերիան սկսեց ճնշում գործադրել մաֆիայի այլ ավազակախմբերի վրա՝ դրամական տուրքերի համար։ Այլ մաֆիոզներ նրան մեղադրեցին 1930 թվականին Դետրոյթում Գասպար Միլացոյի և Բրոնքսում Գաետանո Ռեյնայի սպանությունները կազմակերպելու մեջ: Նիկոլո Շիրոն փորձեց կրկնել չեզոքության ռազմավարությունը, որը նա օգտագործում էր Դ'Աքվիլայի հետ գործ ունենալու համար Մասսերիայի հետ, սակայն նրան կատաղի դեմ էին Սալվատորե Մարանզանոն և Բուֆալոյի ղեկավար Ստեֆանո Մագադինոն։ Մասսերիան պնդել է, որ Շիրոն օրինազանցություն է կատարել և Շիրոյից պահանջել է վճարել իրեն $10,000 և թողնել իր մաֆիայի հանցագործ ընտանիքի ղեկավարի պաշտոնը: Շիրոն ենթարկվեց։։ Շուտով Վիտո Բոնվենտրեն սպանվեց իր տանը 1930 թվականի հուլիսի 15-ին։ Սա հանգեցրեց նրան, որ Մարանզանոն ճանաչվեց ավազակախմբի ղեկավար և բախվեց Մասսերիայի և նրա դաշնակիցների հետ, որը կոչվում է Կաստելամմարյան պատերազմ։

Կաստելամմարյան պատերազմի ժամանակ, 1930-ից 1931 թվականներին, Մասսերիան և Մորելլոն կռվել են Բրուքլինում հիմնված հակառակորդ խմբի դեմ՝ Սալվատորե Մարանզանոյի և Ջոզեֆ Բոնանոյի գլխավորությամբ։ Մորելոն, սպանության խաղի հին ձեռքը, դարձավ Մասսերիայի «պատերազմի ղեկավարը» և ռազմավարական խորհրդատուն։

Պատերազմի առաջին զոհերից մեկը՝ Մորելլոն սպանվեց գործընկեր Ջոզեֆ Պերրիանոյի հետ 1930 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ իր Արևելյան Հարլեմի գրասենյակում դրամական մուտքեր հավաքելիս։ Ջոզեֆ Վալաչին, ամերիկյան մաֆիայի առաջին մարդը, ով դարձրեց պետության ապացույցները, Մորելլոյի մարդասպանին ճանաչեց որպես Կաստելամմարացի զինյալ, որին ճանաչում էր որպես «Բասթեր Չիկագոյից»։

## Մահ
Մարանզանոյի հետ գաղտնի գործարքի ժամանակ Լուչիանոն համաձայնել է նախագծել իր ղեկավարի՝ Մասսերիայի մահը՝ ի պատասխան ստանալու Մասերիայի ռակետները և դառնալու Մարանզանոյի երկրորդ հրամանատարը։ Ջո Ադոնիսը միացել էր Մասսերիայի խմբակցությանը և երբ Մասերիան լսեց Լուչանոյի դավաճանության մասին, դիմեց Ադոնիսին Լուչանոյին սպանելու համար։ Սակայն Ադոնիսը դրա փոխարեն զգուշացրել էր Լուչիանոյին սպանության դավադրության մասին։ 1931 թվականի ապրիլի 15-ին Լուչանոն Մասսերիային հրավիրում է հանդիպման, որտեղ նրան սպանում են «Nuova Villa Tammaro» ռեստորանում, որը գտնվում է Քոնի Այլենդում։ Մինչ նրանք թղթախաղ էին խաղում, Լուչիանոն, իբր, արդարացնում էր իրեն զուգարան մտնելու համար, իսկ զինված անձինք, ըստ տեղեկությունների, եղել են Ալբերտ Անաստասիան, Վիտո Ջենովեզեն, Ջո Ադոնիսը և Բենջամին «Բագսի» Սիջը։ Չիրո «Արտիճուկի արքա» Տերրանովան վարել է փախուստի մեքենան, սակայն լեգենդն ասում է, որ նրան քշելու համար շատ ցնցել է, և Սիգելը ստիպված է եղել նրան դուրս հանել վարորդի տեղից։

Լուչանոյին ոստիկանություն են բերել հարցաքննության։ Այն ժամանակ ոստիկանությունը կասկածում էր, որ Ջոն «Silk Stockings» Գյուստրա անունով գանգստերը Մասսերիայի սպանության մեջ զինված անձանցից մեկն էր: Սա հիմնված էր գաղտնի տեղեկատուի հաղորդման վրա, և որ սպանության վայրում հայտնաբերված վերարկուներից մեկը պարզվել է, որ պատկանում է Գյուստրային: Գործը հեռացվել է 1931 թվականի հուլիսի 9-ին Գյուստրայի սպանությունից հետո։

Ըստ Նյու Յորք Թայմսի՝ «Հետո ոստիկանությունը չի կարողացել հստակ իմանալ թե ինչ է տեղի ունեցել»։ Ենթադրվում է, որ Մասսերիան «նստած է եղել սեղանի մոտ՝ երկու կամ երեք անհայտ տղամարդկանց հետ թղթախաղով խաղալիս», երբ նրա վրա կրակել են թիկունքից: Նա մահացել է գլխի, մեջքի, կրծքավանդակի հրազենային վնասվածքներից։ Մասսերիայի դիահերձման եզրակացությունը ցույց է տալիս, որ նա մահացել է դատարկ ստամոքսով։ Ոչ մի վկա չհայտնվեց, թեև նկատվել, որ «երկու-երեք» տղամարդ դուրս էին գալիս ռեստորանից և նստում գողացված մեքենան։ Մասսերիայի սպանության համար ոչ ոք չի դատապարտվել, քանի որ վկաներ չեն եղել, իսկ Լակի Լուչանոն ալիբի ուներ:

Մասսերիան թաղված է Քալվարի գերեզմանատանը Քուինսում, Նյու Յորք:

## Ժողովրդական մշակույթում
### Ֆիլմեր

* *Վալաչիի թերթերը* (1972) – մարմնավորված է Ալեսանդրո Սպերլիի կողմից
* *Գանգստերները* (1991) –մարմնավորված է Էնթոնի Քուինի կողմից
* *Կնքահայր Լանսկի* (1999) – մարմնավորված է Բիլ Կապիցի կողմից
* *Բոնաննո: Կնքահոր պատմությունը* (1999) –մարմնավորված է Թոնի Կալաբրետայի կողմից

### Հեռուստասերիալներ
* *Ստորգետնյա կայսրություն* (2010–2014) – նկարահանված է Իվո Նանդիի կողմից: Նրա սպանությունը պատկերված է որպես Բենի Սիգելի և Տոնինո Սանդրելիի կողմից իրականացված։
* *Ամբոխի ստեղծումը․ Նյու Յորք* (2015) – այս դոկումենտալ-դրամայում նրան մարմնավորում է Ստելիո Սավանտեն
* *Գանգստերական քրոնիկները* (1981) – NBC ամերիկյան քրեական դրամայի մինի սերիալում նրան մարմնավորում է Ռիչարդ Ս. Կաստելլանոն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Bernstein, Lee. *[https://books.google.com/books?id=cyqe9P0g5BkC The Greatest Menace: Organized Crime in Cold War America]*. Boston: UMass Press, 2002. 
* Bonanno, Joseph. *A Man of Honor: The Autobiography of Joseph Bonanno*. New York: St. Martin's Press, 2003. 
* Capeci, Jerry. *The Complete Idiot's Guide to the Mafia*. Indianapolis: Alpha Books, 2002. 
* Dash, Mike. The First Family: Terror, Extortion and the Birth of the American Mafia. London, Simon & Schuster, 2009.
* Davis, John H. *Mafia Dynasty: The Rise and Fall of the Gambino Crime Family*. New York: HarperCollins, 1993. 
* Hortis, C. Alexander *[https://books.google.com/books?id=DHV-AgAAQBAJ The Mob and the City: The Hidden History of How the Mafia Captured New York].* Amherst, New York: Prometheus Books, 2014
* Kobler, John. *Capone: The Life and Times of Al Capone*. New York: Da Capo Press, 2003. 
* Mannion, James. *101 Things You Didn't Know About The Mafia: The Lowdown on Dons, Wiseguys, Squealers and Backstabbers*. Avon, Massachusetts: Adams Media, 2005. 
* Messick, Hank. *Lansky*. London: Robert Hale & Company, 1973. 
* Milhorn, H. Thomas. *Crime: Computer Viruses to Twin Towers*. Boca Raton, Florida: Universal Publishers, 2005. 
* Peterson, Robert W. *Crime & the American Response*. New York: Facts on File, 1973. 
* Ferrara, Eric. *Gangsters, Murderers & Weirdos of the Lower East Side; A self-guided walking tour* 2008
* Volkman, Ernest *[https://books.google.com/books?id=QJtHIB-M6b0C&dq=107th+street+gang&pg=PA22 Gangbusters: The Destruction of America's Last Great Mafia Dynasty].* New York: Harper Collins, 1998.
*