Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ

**Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ,**  69-րդ երգի մրցույթ, որը տեղի է ունեցել Բազելում (Շվեյցարիա)՝ շնորհիվ նախորդ տարի Շվեդիայի Մալմյո քաղաքում կայացած մրցույթում Նեմոյի «The Code» երգով հաղթանակի։ Շվեյցարիան իր մոտ ընդունեց մրցույթն արդեն երրորդ անգամ․ երկրին հարկավոր եղավ 36 տարի, որպեսզի կրկնի 1956 և 1988 թվականների հաջողությունը։ 
Մրցույթի արդյունքում հաղթեց Ավստրիայի ներկայացուցիչ JJ-ը «Wasted Love» երգով: Հայաստանի ներկայացուցիչ Պարգը «Survivor» երգով զբաղեցրեց 20-րդ հորիզոնականը:

## Անցկացման վայր
Ըստ ավանդույթի՝ Շվեյցարիան «Եվրատեսիլ-2025»-ն իր մոտ անցկացնելու իրավունք է ստացել անմիջապես 2024 թվականի մրցույթում հաղթելուց հետո։ 2025 թվականի մրցույթի նախապատրաստական աշխատանքներն սկսվեցին 2024 թվականի մայիսի 12-ին։ SRG SSR արդեն իրականացրել է նախնական բանակցությունները որոշ քաղաքների և անցկացման վայրերի հետ։ Այն քաղաքները, որոնք ցանկանում էին իրականացնել մրցույթը, կարող էին հայտ ներկայացնել մինչև հունիսի վերջ։

Հունիսի 28-ին պաշտոնապես հաստատվեցին Բազելի, Բեռնի, Ժնևի ու Ցյուրիխի հայտերը։ Հուլիսի սկզբին շվեյցարական հեռարձակողների ներկայացուցիչներն այցելեցին չորս քաղաք-թեկնածուները, և հուլիսի 19-ին հայտարարվեց երկու թեկնածուներից՝ Բազելից ու Ժնևից կազմված ցանկը։

2024 թվականի օգոստոսի 30-ին հայտարարվեց, որ Բազելը դարձել է «Եվրատեսիլ-2025» երգի մրցույթի քաղաք-կազմակերպիչը։

## Մասնակիցներ
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պաշտոնապես հաստատեց, որ մրցույթին կմասնակցի 38 երկիր, ինչը նախորդ տարվա համեմատ մեկով շատ է։ Չեռնոգորիան երկամյա բացակայությունից հետո վերադառնալու է։

### Կատարողներ, որոնք վաղ մասնակցել են «Եվրատեսիլում»
#### Որպես լիարժեք կատարողներ

* ․ Նինա Ժիժիչ
** «Եվրատեսիլ-2013» երգի մրցույթ (Who See հետ), կիսաեզրափակչում 12-րդ տեղը:
* . Յուստինա Ստեչկովսկա
** «Եվրատեսիլ 1995» երգի մրցույթ, եզրափակչում 18-րդ տեղը:

## Այլ երկրներ
«Եվրատեսիլ» երգի մրցույթին մասնակցելու համար անհրաժեշտ է Եվրոպական հեռարձակողների միության (ԵՀՄ) հետ ակտիվ անդամակցությամբ ազգային հեռարձակող ընկերություն, որը կարող է հեռարձակել մրցույթը «Եվրատեսիլ» կապի միջոցով։ ԵՀՄ մրցույթի մասնակցության կանոնավոր հրավերներ է ուղարկում բոլոր ակտիվ անդամներին։

### Վերդարձող երկիր
* , 2024 թվականի օգոստոսի 15-ին չեռնոգորիական RTCG հեռուստաընկերությունը իր մամլո ասուլիսում պաշտոնապես հայտարարեց, որ երկիրը երկամյա բացակայությունից հետո վերադառնում է «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթ՝ ասելով, որ ներկայացուցիչը կընտրվի «Montesong 2024» ազգային ընտրության օգնությամբ։

### Մերժում
#### ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամներ

*  Անդորա, 2024 թվականի հունիսի 26-ին RTVA հեռարձակողը հաստատեց, որ երկիրը չի մասնակցելու «Եվրատեսիլ-2025»-ին։
* , 2024 թվականի հունիսի 23-ին բուլղարական ԲԱՀ հեռուստատեսությունը իր Twitter-էջում հայտարարեց, որ մրցույթին մասնակցելու որոշումը կկյացվի սեպտեմբերին։ Վերջնական արդյունքում, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին հրապարակված մասնակից-երկրների ցանկում Բուլղարիան չհայտնվեց։ Բուլղարիան վերջին անգամ մրցույթին մասնակցել է 2022 թվականին։
* , չնայած նրան, որ բոսնիական BHRT հեռուստատեսությունն իսկզբանե դիտարկում էր մրցույթին երկրի վերաձառնալու հավանականությունը՝ 2024 թվականի հուլիսի 17-ին հեռուստատեսությունը հաստատեց, որ երկիրը չի մասնակցելու «Եվրատեսիլ-2025» երգի մրցույթին շարունակվող ֆինանսական դժվարությունների պատճառով և նաև այն բանի, որ բոսնիական BHRT հեռուստատեսությունը դեռևս գտնվում է ԵՀՄ պատժամիջոցների տակ։
*  Մարոկկո, 2024 թվականի օգոստոսի 7-ին «ESCToday» վեբ-կայքը հայտարարեց, որ Մարոկկոն չի մասնակցելու «Եվրատեսիլ-2025» երգի մրցույթին։
* , 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին ռումինական TVR հեռուստատեսության մամլո քարտուղարն ասեց, որ Ռումինիան դեռ որոշում չի կայացրել 2025 թվականի մրցույթին մասնակցելու կապակցությամբ։ Վերջնական արդյունքում 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին հրապարակված մասնակից-երկրների ցանկում Ռումինիան չհայտնվեց։ Երկիրը վերջին անգամ մրցույթին մասնակցել է 2023 թվականին։
* , 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին մակեդոնիական МРТ հեռուստաընկերության ծրագրային խորհուրդը համաձայնեց քննարկել երկրի պոտենցիալ վերադարձը «Եվրատեսիլ»՝ ի պատասխան մրցույթի երկրպագուների էլեկտրոնային նամակների, որոնք երկրին կոչ էին անում անել դա։ Խորհրդի բոլոր անդամները համաձայնվեցին, որ երկիրը պետք է վերադառնա մրցույթի մասնակցությանը, ինչպես դա եղել է 2023 և 2024 թվականներին, որոնց, վերջնական արդյունքում, Հյուսիսային Մակեդոնիան չի մասնակցել։ Այնուամենայնիվ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին հրապարակված մասնակից-երկրների ցանկում Հյուսիսային Մակեդոնիան չհայտնվեց։ Երկիրը վերջին անգամ մրցույթին մասնակցել է 2022 թվականին։
* , 2024 թվականի ապրիլի 8-ին սլովակիական RTVS պետական հեռուստատեսությունը հայտարարեց, որ երկիրը չի մասնակցելու «Եվրատեսիլ-2025» երգի մրցույթին բյուջեի կրճատման պատճառով։

#### ԵՀՄ-ի նախկին անդամներ
*  Բելառուս, 2021 թվականի հուլիսի 1-ին ԵՀՄ դադարեցրեց բեռալուսական «БТРК» հեռարձակողի անդամակցությունը։ Ավելի ուշ, «БТРК» հեռուսատատեսության գլխավոր տնօրեն Իվան Էյսմոնտը հայտարարեց, որ ԵՀՄ անդամակցության սառեցումը պետք է տեղի ունենար 2024 թվականի հուլիսի 1-ին, ինչը հնարավոր կդարձներ Բելառուսի՝ «Եվրատեսիլ-2025» մասնակցությունը, սակայն 2024 թվականի ապրիլի 23-ին ԵՀՄ հայտնեց, որ «БТРК» հեռուսատատեսության անդամակցության սառեցումը համարվում է անժամկետ և նրանք «հիմք չունեն փոխել իրենց դիրքը», այդ իսկ պատճառով նրանք հետագայում չեն կարող մասնակցել «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթներին։

### Չկայացած դեբյուտ
*  Լիխտենշտայն, 2024 թվականի մայիսին «Liechtensteiner Vaterland» թերթը հաղորդեց, որ Լիխտենշտայնի Ռադիոն ԵՀՄ անդամակցության հայտ է ներկայացրել, որպեսզի երկիրը հնարավորություն ունենա մասնակցելու «Եվրատեսիլ»-ին։ Սակայն, 2024 թվականի հոկտեմբերին Լիխտենշտայնի բնակիչները քվեարկեցին Լիխտենշտայնի Ռադիոյի մասնավորեցման համար, այդ իսկ պատճառով հեռուստատեսությունը չէր կարող միանալ Եվրոպական հեռարձակողների միությանը մեծ ծախսերի պատճառով։
*  Կոսովոյի հանրապետություն, 2024 թվականի հունիսի 6-ին կոսովյան RTK հեռուստատեսության գործադիր տնօրեն Շկումբին Ախմետշեկայը ԵՀՄ ուղարկեց պաշտոնական նամակ` մրցույթին մասնակցելու խնդրանքով։ Ավելի ուշ՝ 2024 թվականի օգոստոսի 9-ին, հայտարարվեց, որ ԵՀՄ-ն մերժել է այդ խնդրանքը, քանի որ հեռուստատեսությանը անհրաժեշտ է լինել ԵՀՄ անդամ, որպեսզի կարողանա մասնակցել մրցույթին։
*  Ֆարերյան կղզիներ, 2024 թվականի փետրվարի 16-ին KVF հաղորդավար Իվան Նիքլասենը հայտարարեց, որ հեռուստատեսությունը դեռևս ծրագրում է ԵՀՄ անդամակցության հայտադիմումը, ինչը հնարավոր է դարձնում երկրի՝ մրցույթին մասնակցությունը, բայց քանի որ Ֆարերյան կղզիները համարվում է Դանիայի տարածքի մաս, հայտի հաստատումը, հավանաբար, հասնում է նվազագույնի։

## Կիսաեզրափակիչներ և եզրափակիչ
### Առաջին կիսաեզրափակիչ
Առաջին կիսաեզրափակիչը տեղի էր ունեցել 2025 թվականի մայիսի 13-ին, ժամը 23:00-ին` Երևանի ժամով: Այս կիսաեզրափակչում քվեարկել են նաև Իսպանիան, Իտալիան և Շվեյցարիան։ Այդ երկրների ելույթները կատարվել էին, սակայն նրանց օգտին հնարավոր չէր քվեարկել։

### Երկրորդ կիսաեզրափակիչ
Երկրորդ կիսաեզրափակիչը տեղի ունեցավ 2025 թվականի մայիսի 15-ին, ժամը 23:00-ին` Երևանի ժամով: Այս կիսաեզրափակչում քվեարկել են նաև Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան և Գերմանիան։ Այդ երկրների ելույթները կատարվեցին, սակայն նրանց օգտին հնարավոր չէր քվեարկել։ 

Կիսաեզրափակչի ընթացքում ցույց էր տրվել Եվրատեսիլի մի քանի երկրպագուի մասին սյուժե։ Ելույթ ունեցան նաև չեղարկված Եվրատեսիլ 2020 երգի մրցույթում որոշ երկրների (Շվեյցարիա, Լիտվա, Ադրբեջան, Մալթա) ներկայացուցիչներ։ Եզրափակիչ անցնող համարների հայտարարումից հետո մեկնաբանող Սանդրա Շտուդերը կատարեց 1990 թվականի մրցույթի հաղթող "Insieme: 1992" երգը։

### Եզրափակիչ
Եզրափակիչ փուլը տեղի ունեցավ 2025 թվականի մայիսի 17-ին, ժամը 23:00-ին` Երևանի ժամով: Ելույթ ունեցան Մեծ հնգյակի, Շվեյցարիայի և կիսաեզրափակիչներում հաղթող ճանաչված երկրների պատվիրակները։

Մրցույթի սկզբում նախորդ՝ 2024 թվականի մրցույթի հաղթող Նեմոն կատարեց իր «The Code» երգը, ինչից հետո ներկայացվել են եզրափակչի մասնակից 26 երկրները։ Ընդմիջման ժամանակ 2024 թվականի մրցույթում Խորվաթիան ներկայացնող Baby Lasagna-ն և 2023 թվականի մրցույթում Ֆինլանդիայի ներկայացուցիչ Käärijä-ն կատարեցին իրենց մրցույթային երգերը («Rim Tim Tagi Dim» և «Cha Cha Cha») և նոր՝ «#eurodab» երգը։ Իրենց մրցույթային երգերը կատարեցին նաև Եվրատեսիլում Շվեյցարիան ներկայացնող չորս մասնակից՝ Պիտեր, Սյու և Մարկ խումբը (1981), Պաոլա դել Մեդիկոն (1980), Լուկա Հեննին (2019) և Gjon's Tears-ը (2021): Հեռուստաքվեարկության ավարտից անմիջապես առաջ Նեմոն կատարեց իր՝ «Unexplainable» երգը։

### Քվեարկության համակարգ
Յուրաքանչյուր երկիր տալիս է միավորների երկու կոմպլեկտ (1-ից մինչև 8, 10 և 12)․ առաջին կոմպլեկտը տրվում է ազգային ժյուրիի կողմից, իսկ երկրորդը՝ հեռուստադիտողներից։ Կիսաեզրափակչում հաշվի է առնվում միայն հեռուստադիտողների քվեարկությունը, իսկ եզրափակչում՝ 50% ժյուրի և 50% հեռուստադիտող։

Բոլոր երեք շոուներին ոչ մասնակից երկրների հեռուստադիտողները կարող են քվեարկել հատուկ օնլայն-հարթակի միջոցով։ Նրանց ձայները գումարվում են՝ որպես առանձին կոմպլեկտ։

### Ձևաչափ
Առաջին և երկրորդ կիսաեզրափակիչների վիճակահանությունը տեղի ունեցավ 2025 թվականի հունվարի 28-ին Բազելում։ Հայտնի դարձավ նաև «Մեծ հնգյակի» երկրների (Մեծ Բրիտանիա, Գերմանիա, Իտալիա, Ֆրանսիա) և կազմակերպիչ երկրի՝ Շվեյցարիայի քվեարկության հերթականությունը։ Նշված երկրները չեն մասնակցում կիասաեզրափակիչներին, բայց նրանց մրցութային կոմպոզիցիաները կատարվել են կիսաեզրափակիչների ինտերվալ-գործողություններում։

## Հեռարձակում
Մասնակից երկրների հեռուստաընկերությունները պետք է հեռարձակեն գոնե այն կիսաեզրափակիչը, որին նրանք քվեարկում են և եզրափակիչը, բայց, չնայած դրան, հեռուստաընկերությունների մեծամասնությունը հեռարձակում է բոլոր երեք շոուները։ Բացի այդ, որոշ ոչ մասնակից հեռուստաընկերություններ ևս հեռարձակում են մրցույթը։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունն իրականացնելու է կիսաեզրափակիչների ու եզրափակչի ուղիղ հեռարձակումներն առանց մեկնաբանությունների YouTube-ի իր պաշտոնական ալիքում։

## Վիճաբանություն և միջադեպեր
### Մրցույթի չկայացած չեղարկում
2024 թվականի հուլիսի 11-ին շվեյցարական ԶԼՄ-ում մրցույթի հնարավոր չեղարկման մասին տեղեկություն հայտնվեց։ Շվեյցարիայի Ֆեդերալ-ժողովրդավարական միություն կուսակցության ներկայացուցիչները ելույթ ունեցան երկրում «Եվրատեսիլ» անցկացման դեմ։ Որպես փաստարկ ներկայացվեցին Պաղեստինյան ազգային վարչության ցույցերը, որոնք տեղի են ունեցել նախորդ մրցույթին, և, իբր, կարող են վնասել Շվեյցարիայում միջոցառման անվտանգությանը։ Ինչպես նաև ՖԺՄ անհանգստացած էր «մրցույթի մասնակիցների երգերում օկուլտիզմի» և սատանիզմի» հնարավոր քարոզչությամբ։ Որպես օրինակ, բերվում է 2024 թվականի մրցույթին իռլանդական Բեմբի Թագ երգչուհու ելույթը և նրա «Doomsday Blues» երգը։ 2024 թվականի նոյեմբերի 24-ին հայտնի դարձավ, որ մրցույթն այնուամենայնիվ կայանալու է։

### Չեռնոգորիայի ներկայացուցչի փոխարինում
Չեռնոգորիական ազգային ընտրության ժամանակ NeonoeN «Clickbait» երգով հաղթանակից հետո չեռնոգորիական RTCG հեռուստաընկերությունը բացահայտեց և հաստատեց, որ խումբը հրապարակայնորեն կատարել է 2023 թվականի հունիսին՝ խախտելով ազգային ընտրանու, ինչպես նաև մրցույթի կանոնները, որոնք ենթադրում են, որ մրցակցող երգերը չեն կարող կոմերցիոն առումով թողարկվել կամ հրապարակային կատարվել մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 1-ը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 1-ին հրապարակված հայտարարությունում RTCG ասեց, որ կքննարկի ԵՀՄ-ի հետ, հարմար է արդյոք «Clickbait» երգը մրցույթին մասնակցելու համար։ Դեկտեմբերի 4-ին NeonoeN հրաժարվեց մրցույթին մասնակցելուց։ RTCG հաստատեց առաջիկա օրերին Չեռնոգորիայի ներկայացուցչի վերաբերյալ որոշում կայացնելու իր մտադրությունը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 8-ին չեռնոգորիական RTCG հայտարարեց, որ երկիրը ներկայացնելու է Նինա Ժիժիչը «Dobrodošli» երգով, որը զբաղեցրել էր երկրորդ հորիզոնականը «Montesong 2024» ազգային ընտրության ժամանակ։

### Իսրայելի մեկնաբանների մեկնաբանությունը Հայաստանի մասին
Երկրորդ կիսաեզրափակչի ընթացքում Հայաստանի պատվիրակ Պարգի ելույթի ժամանակ Իսրայելի Հանրային հեռարձակողի (Kan) մեկնաբաններից մեկն արեց Երուսաղեմի հայկական թաղամասի վերաբերյալ մեկնաբանություն՝ ասելով, որ չի հավատում, «որ իրենց տվեցինք թաղամաս»։ Մեկնաբանությունը մասնավորապես SavetheArQ շարժման կողմից ընդունվել էր՝ որպես վիրավորական, իսկ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերոթյունը Kan-ից պահանջեց պարզաբանում։ Եզրափակչի ընթացքում Իսրայելի Հանրային հեռարձակողի գործադիր տնօրենն ուղարկեց Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության գործադիր տնօրենին նամակ, որտեղ մեկնաբանության համար ներողություն խնդրեց՝ նշելով, որ կատակն ուղղված էր երգին և ոչ թե հայ ժողովրդին, և շեշտեց Իսրայելի և Հայաստանի պատվիրակությունների «ջերմ հարաբերությունները»։ Նամակն ընթերցվեց Առաջին ալիքի ու Kan-ի ուղիղ եթերում։

## Այլ մրցանակներ
### Մարսել Բեզենսոնի մրցանակ
Մարսել Բեզենսոնի մրցանակ առաջին անգամ տրվել է Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում Եվրատեսիլ 2002 երգի մրցույթի ընթացքում՝ շնորհվելով եզրափակչի լավագույն մրցակցող երգերին։ Հիմնադրվելով Եվրատեսիլ 1992 երգի մրցույթում Շվեդիայի մասնակից և ներկայիս Շվեդիայի պատվիրակության նախագահ Քրիսթեր Բյորկմանի և Եվրատեսիլ 1984 երգի մրցույթում հաղթանակ տարած շվեդ Ռիչարդ Հերրեյի կողմից՝ մրցանակը անվանվեց ի պատիվ ամենամյա մրցույթի մտահաղացման հեղինակի՝ Մարսել Բեզենսոնի։ Այս մրցանակը բաժանվում է երեք անվանակարգերի՝ մամուլի մրցանակ, արտիստական մրցանակ, ստեղծագործական մրցանակ։ Հաղթողները հայտարավեցին անմիջապես եզրափակչից առաջ՝ մայիսի 17-ին։

### ՕԳԱԵ մրցանակ
ՕԳԱԵ-ն (Organisation Générale des Amateurs de l'Eurovision) հիմնադրվել է 1984 թվականին Ֆինլանդիայում։ Կազմակերպությունն ունի իր 40 մասնաճյուղերը ոչ միայն Եվրոպայում, այլև աշխարհի տարբեր ծայրերում։ Ամենամյա ավանդույթ է դարձել ՕԳԱԵ քվեարկությունը. յուրաքանչյուր մասնաճյուղի անդամներ տալիս են իրենց 1-12 միավորները մրցույթի՝ իրենց նախընտրած երկրներին։

## Տե՛ս նաև
* Մանկական Եվրատեսիլ-2025 երգի մրցույթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի
Կատեգորիա:Երգի մրցույթներ ըստ տարեթվի