Ջոշուա Չեպտեգեի

**Ջոշուա Կիպրուի Չեպտեգեի** (, ), ուգանդացի աթլետ, 5000 մետր վազքի 2020 թվականի օլիմպիական չեմպիոն, 10000 մետր վազքի 2024 թվականի օլիմպիական չեմպիոն (Ուգանդայի պատմության օլիմպիական միակ կրկնակի չեմպիոնը)։ 10000 մետր վազքատարածության աշխարհի եռակի չեմպիոն։ Համաշխարհային ռեկորդակիր 5000 մ և 10000 մ, ինչպես նաև 5 կմ և 15 կմ խճուղային մրցավազքերում:

## Սպորտային կենսագրություն
Ծնվել է Ուգանդայի Արևելյան շրջանի Կապչորվա շրջանում՝ Քենիայի հետ սահմանին, նույն շրջանում եղել է օլիմպիական խաղերի և մարաթոնի աշխարհի չեմպիոն Սթիվեն Կիպրոտիչի ծննդավայրը:

Տարրական դպրոցում Ջոշուան ֆուտբոլ է խաղացել և եղել է հեռացատկորդ և եռացատկորդ, հետագայում անցնելով հեռահար վազքի։ Գրականություն և լեզուներ է սովորել Կամպալայում: Նա Ուգանդայի ոստիկանության անդամ է։

2013 թվականի հուլիսի 20-ին 16 տարեկանում Ուգանդայի առաջնությունում նա զբաղեցրել է 4-րդ տեղը 3000 մետր վազքավազքում՝ ցույց տալով 8:43.21 ժամանակ։
ձախից|մինի|Չեպտեգեին 2014 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում
2014 թվականի մարտի 6-ին նա մասնակցեց Աֆրիկայի Կրոս-Քրոսի առաջնությունում, որտեղ պատանիների 8 կիլոմետր մրցավազքում գրավեց 7-րդ տեղը։ Մարտի 22-ին նա հաղթեց Համաշխարհային ունիվերսիադայի կրոս-քրոս վազքում, որն անցկացվում էր Էնտեբեում։ Մայիսի 18-ին նա World 10K Bangalore-ում գրավեց 2-րդ տեղը 10 կմ վազքում։

2014 թվականի հունիսի 1-ին 5000 մետր վազքում 12:561.19 ժամանակով հաղթել է երկրի առաջնությունում։ Հունիսի 14-ին նա հաղթել է Լեյդենում կայացած Golden Spike մրցույթում 10000 մետր տարածությունում՝ 27:56.26։

2014 թվականի հունիսի 1-ին 5000 մետր վազքում 12:51.19 ժամանակով հաղթել է երկրի առաջնությունում։ Հունիսի 14-ին նա հաղթել է Լեյդենում կայացած Golden Spike մրցույթում 10000 մետր տարածությունում՝ 27:56.26։

2014 թվականի հուլիսի 22-ին 28:32.86 արդյունքով հաղթել է ամերիկական Յուջինի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում 10000 մետր տարածությունում։ 5000 մետր տարածության վրա նա զբաղեցրեց չորրորդ հորիզոնականը՝ անձնական ռեկորդով՝ 13:32.84:

2015 թվականի մարտին Ադիս Աբեբայում նա հաղթեց Աֆրիկայի աթլետիկայի պատանեկան առաջնությունում 10000 մետր հեռավորության վրա՝ մրցաշարային ռեկորդով 29:58.70։

2015 թվականին Պեկինում կայացած աշխարհի առաջնությունում իր կարիերայի դեբյուտի ժամանակ նա 27:48,89 հաշվով զբաղեցրել է 9-րդ տեղը 10000 մետր վազքում։
ձախից|մինի|Չեպտեգեին (առաջինը ձախից) 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի 5000 մ եզրափակիչում
2016 թվականի Օլիմպիական խաղերում նա զբաղեցրել է 8-րդ տեղը 5000 մետրում (13:09.17) և 6-րդ տեղը 10000 մետրում (27:10.06, անձնական ռեկորդ):

2017 թվականի օգոստոսի 4-ին Լոնդոնում կայացած աշխարհի առաջնությունում 20 տարեկանում 10000 մետր վազքում 26:49.94 արդյունքով արծաթ նվաճեց՝ զիջելով միայն Մո Ֆարաին։ Չեպտեգեին դարձավ պատմության մեջ առաջին ուգանդացին, ով նվաճեց աշխարհի առաջնության մեդալը 10000 մետր վազքում: Չեպտեգեի մեդալը միայն Ուգանդային էր 2017 թվականի աշխարհի առաջնությունում։

2018 թվականի ապրիլին Ավստրալիայի Գոլդ Քոստ քաղաքում կայացած Համագործակցության խաղերում նա ոսկի է նվաճել 5000 մ և 10000 մ տարածություններում։

2018 թվականի նոյեմբերի 18-ին Նեյմեյխենում ավանդական ամենամյա Zevenheuvelenloop մրցարշավում նա սահմանեց 15 կմ ճանապարհի համաշխարհային ռեկորդ՝ 41:05: Չեպտեգեիի համար այս հաղթանակը չորրորդ անընդմեջն էր Zevenheuvelenloop մրցավազքում (2015-2018), նախկինում ոչ մեկին չէր հաջողվել երեքից ավելի հաղթել այս մրցավազքում։

2019 թվականի մարտին Դանիայի Օրհուս քաղաքում նա նվաճեց երկու ոսկի աշխարհի քրոսի առաջնությունում՝ տղամարդկանց 10,24 կմ մրցավազքում և տղամարդկանց թիմային մրցումներում։
ձախից|մինի|Չեպտեգեին (աջից) 2019 թվականի աշխարհի առաջնության 10,000 մ վազքի վերջնամասում
2019 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Դոհայում կայացած աշխարհի առաջնությունում նա ոսկի է նվաճել 10000 մետր վազքում՝ անձնական լավագույն արդյունքով և սեզոնի լավագույն արդյունքով աշխարհում (26:48.36), վերջնագծին առաջ անցնելով եթովպիացի Յոմիֆ Կեջելչայից 0,98 վայրկյան-ով: Չեպտեգեին Ուգանդայից աթլետիկայի աշխարհի չորրորդ չեմպիոնն է դարձել Դորկուս Ինջիկուրուից (2005, 3000 մ/ա), Ստեֆեն Կիպրոտիչից (2013, մարաթոն) և Հալիմա Նակաայիից (2019, 800 մ) հետո:

2019 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Վալենսիայում Ջոշուան սահմանեց համաշխարհային ռեկորդ 10 կմ ճանապարհային վազքում (26:38), նախորդ նվաճումը սահմանվել էր 2010 թվականին (26:44)։ 2020 թվականի հունվարի 12-ին Չեպտեգեի ռեկորդը վերցրել է 20-ամյա քենիացի Ռոնեքս Կիպրուտոն (26:24): 2020 թվականի փետրվարի 16-ին Մոնակոյում Չեպտեգեին սահմանեց 5 կմ ճանապարհային համաշխարհային ռեկորդ (12:51), նախորդ ռեկորդը (13:00) սահմանվել էր 2000 թվականին:

2020 թվականի օգոստոսի 14-ին Մոնակոյում Herculis մրցումներում նա սահմանեց համաշխարհային ռեկորդ 5000 մետր վազքում՝ ցույց տալով 12:35.36 ժամանակ՝ գերազանցելով Քենենիսա Բեկելեի նվաճումը, որը պահպանվում էր ավելի քան 16 տարի 1,99 վայրկյանով: Չեպտեգեի փեյսմեյքերներն էին Սթիվեն Կիսան, Ռոյ Հորնվեգը, Մեթյու Ռամսդենը։ Կենենիսա Բեկելեն շնորհավորել է ուգանդացուն նոր ռեկորդի կապակցությամբ.

2020 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Չեպտեգեին Վալենսիայում համաշխարհային ռեկորդ սահմանեց 10,000 մ հեռավորության վրա - 26:11.00՝ բարելավելով Քենենիսա Բեկելեի 2005 թվականի ռեկորդը ավելի քան 6 վայրկյանով։

2020 թվականի Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում (2021 թվականի ամռանը) նա զբաղեցրեց երկրորդ տեղը 10000 մետր վազքում (27:43.63)՝ սենսացիոն կերպով պարտվելով 21-ամյա Սելեմոն Բարեգային։ Մեկ շաբաթ անց Չեպտեգեին 5000 մետր վազքում օլիմպիական ոսկին նվաճեց 12:58.15 րոպեում՝ առաջ անցնելով սոմալիական ծագում ունեդցող Մոհամեդ Ահմեդից։

2023 թվականին Բուդապեշտում կայացած աթլետիկայի աշխարհի առաջնությունում Չեպտեգեին ոսկի է նվաճել 10000 մետր վազքում՝ 27:51.42 ժամանակով։

2024 թվականին Փարիզում կայացած Օլիմպիական խաղերում Չեպտեգեին ոսկե մեդալ է նվաճել 10000 մետր վազքում օլիմպիական ռեկորդով (26:43:14)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Աթլետիկա
Կատեգորիա:Ուգանդացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ