Սեյլեմի ավան

«**Սեյլեմի ավան»,**  Սթիվեն Քինգի 1975 թվականի ամերիկյան սարսափ վեպ։ Այն նրա երկրորդ հրատարակված վեպն է։ Պատմությունը պատմում է Բեն Միրս անունով գրողի մասին, որը վերադառնում է Մեն նահանգի Երուսաղեմս Լոթ (կամ կրճատ՝ Սեյլեմս Լոթ) քաղաք, որտեղ ապրել է հինգից մինչև ինը տարեկանը, միայն պարզելու համար, որ բնակիչները Վամպիր են դառնում։

Քաղաքը կրկին հանդիպում է «Երուսաղեմի շրջան» և «Ճանապարհի մի ընկեր» պատմվածքներում, որոնք երկուսն էլ Քինգի «Գիշերային հերթափոխ» (1978) պատմվածքների ժողովածուից են։ Վեպը 1976 թվականին առաջադրվել է Համաշխարհային ֆենտեզի մրցանակի , և 1987 թվականին՝ «Լոկուս» մրցանակի՝ որպես բոլոր ժամանակների լավագույն ֆենտեզի վեպ ։

1980-ականներին տված երկու հարցազրույցներում Քինգն ասել է, որ իր բոլոր գրքերից «Սայլեմի ավանը» իր սիրելին է։ 1983 թվականի հունիսին Playboy-ին տված իր հարցազրույցում հարցազրույց վարողը նշել է, որ քանի որ այն իր սիրելին էր, Քինգը պլանավորում էր շարունակություն , սակայն Քինգն իր կայքում ասել է, որ քանի որ «Մութ աշտարակը» շարքն արդեն շարունակում էր պատմությունը «Կալլայի գայլերը» և «Սուսաննայի երգը» ֆիլմերում, նա զգացել է, որ այլևս շարունակության կարիք չկա ։1987 թվականին նա «The Highway Patrolman» ամսագրում Ֆիլ Կոնստանտինին ասել է. «Մի իմաստով սա իմ սիրելի պատմությունն է, հիմնականում այն ​​պատճառով, թե ինչ է այն պատմում փոքր քաղաքների մասին։ Դրանք այժմ մեռնող օրգանիզմ են։ Պատմությունն ինձ համար մի տեսակ հարազատ է թվում։ Ես սրտումս մի յուրահատուկ սառը անկյուն ունեմ դրա համար» ։

Սայլեմի ավանը 1979 թվականին էկրանավորվել է որպես երկու մասից բաղկացած մինի-սերիալ՝ ռեժիսոր Թոբ Հուփերի կողմից, իսկ 2004 թվականին՝ հեռուստատեսային մինի-սերիալ՝ ռեժիսոր Միքայել Սալոմոնի կողմից։ Գարի Դաուբերմանի կողմից գրված և  նրա ռեժիսորությամբ նկարված լիամետրաժ ֆիլմի էկրանավորումը, որի գլխավոր դերերում են Մաքենզի Լի, Լյուիս Փուլմանը և Սփենսեր Թրիթ Քլարկը, թողարկվել է Max հեռուստաալիքով 2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։

## Սյուժե
Գրող Բեն Միրսը 25 տարի անց վերադարձել է Երուսաղեմ, Մեն, որպեսզի փորձի գրել իր հաջորդ վեպը: Նա շուտով ընկերանում է ավագ դպրոցի ուսուցիչ Մեթ Բըրքի հետ և սկսում սիրային հարաբերություններ Սյուզան Նորտոնի՝ երիտասարդ քոլեջի շրջանավարտի հետ, ով փորձում է լքել քաղաքը: Բենը վերադարձել է «Լոտ»՝ գիրք գրելու վաղուց լքված Մարստենի տան մասին, որտեղ նա մանկության վատ փորձառություն է ունեցել՝ տեսնելով կախված ուրվական: Նա իմանում է, որ տունը՝ Մեծ ճգնաժամի դարաշրջանի մարդասպան Հյուբերտ «Հյուբի» Մարստենի նախկին տունը, գնել է Կուրտ Բարլոուն, ակնհայտորեն ավստրիացի ներգաղթյալ, որը ժամանել է Լոտ՝ հնաոճ կահույքի խանութ բացելու համար: Բարլոուն, ենթադրաբար, երկարատև առևտրային ուղևորության մեջ է. միայն նրա գործընկեր Ռիչարդ Ստրեյքերը է հանրությանը երևում: Սակայն ճշմարտությունն այն է, որ Բարլոուն հին վամպիր է, իսկ Ստրեյքերը՝ նրա մարդ Ֆամիլյար։

Զույգի ժամանումը համընկնում է մի փոքրիկ տղայի՝ Ռալֆի Գլիկի անհետացման և նրա 12-ամյա եղբոր՝ Դենիի մահվան հետ, որը դառնում է քաղաքի առաջին վամպիրը, որին Բարլոուն է դարձնում այդպիսին։ Բարլոուն նաև փոխում է քաղաքի աղբանոցների պահապան Դադ Ռոջերսին և հեռախոսների նորոգող Քորի Բրայանտին։ Դեննին վամպիրների է վերածում այլ տեղացիների, այդ թվում՝ գերեզմանափոր Մայք Ռայերսոնին, նորածին երեխային, Ռենդի Մաքդուգալին, Ջեք Գրիֆեն անունով մի տղամարդու և Դենիի մորը՝ Մարջորիին։ Դեննին չի կարողանում վերածել իր համակուրսեցի Մարկ Պետրիին, ով դիմադրում է նրան՝ Դենիի դեմքին պլաստիկե խաչ պահելով։ Նոր վամպիրների տարածման դեմ պայքարելու համար Բենին և Սյուզանին միանում են Մեթ Բըրքը և նրա բժիշկ Ջիմի Քոդին, ինչպես նաև Մարկը և տեղի քահանա Հայր Քալահանը։ Սյուզանին գերի է վերցնում Բարլոուն, ով վերածում է նրան։ Ի վերջո Բենը նրան խրում է սրտի մեջ։

Երբ Հայր Քալահանը և Մարկը գնում են Մարկի տուն՝ բացատրելու իր ընտանիքին սպառնացող վտանգը, էլեկտրականությունը հանկարծակի անջատվում է, և հայտնվում է Բարլոուն։ Մարկի ծնողներին սպանելուց հետո Բարլոուն պատանդ է վերցնում տղային։ Քալահանը հանում է իր խաչը՝ նրան վանելու համար, մինչև Բարլոուն մարտահրավեր է նետում նրան նետելու խաչը։ Քալահանը, չունենալով բավարար հավատք դա անելու համար, շուտով ճնշվում է Բարլոուի կողմից, որը ստիպում է Քալահանին խմել իր արյունը՝ նրան դարձնելով «անմաքուր»։ Երբ Քալահանը փորձում է վերադառնալ իր եկեղեցի, նա ստանում է էլեկտրական ցնցում, որը թույլ չի տալիս նրան ներս մտնել։ Պարտված Քալահանը լքում է Երուսաղեմը։

Մեթը մահացու սրտի կաթված է ստանում, մինչդեռ Ջիմին սպանվում է՝ ընկնելով կեղծ աստիճաններից և խոցվելով վամպիրների կողմից տեղադրված դանակներով։ Բենը և Մարկը ոչնչացնում են Բարլոուին, բայց նրանց բախտ է վիճակվում փրկել իրենց կըանքը և ստիպված են լինում թողնել  քաղաքը՝ այժմ արդեն առաջնորդ չունեցող վամպիրներին։ Բենը հաջորդ օրը վերադառնում է Մարկի ծնողների և Ջիմի Քոդիի մարմինները վերցնելու և թաղելու Պետրիի տան հետևում գտնվող բացատում։ Վեպի նախաբանը, որը տեղի է ունենում պատմության ավարտից կարճ ժամանակ անց, նկարագրում է Բենի և Մարկի փախուստը երկրով մեկ դեպի Մեքսիկայի ծովափնյա քաղաք, որտեղ նրանք փորձում են վերականգնվել իրենց փորձությունից։ Մարկին կաթոլիկ եկեղեցի է ընդունում բարյացակամ տեղացի քահանան, և նա առաջին անգամ խոստովանում է իրենց ապրածը։ Վերջաբանը ցույց է տալիս, որ երկուսն էլ մեկ տարի անց վերադառնում են քաղաք՝ մտադրվելով վերսկսել մարտը։ Գիտակցելով, որ վամպիրների համար չափազանց շատ թաքստոցներ կան, Բենը մոտակա անտառում թփուտներ է վառում՝ քաղաքը ոչնչացնելու մտադրությամբ։

## Նախապատմություն
Հեմփդենի ակադեմիայում ուսանողների համար ֆենտեզիի և գիտաֆանտաստիկայի դասընթաց վարելիս Քինգը ոգեշնչվել է Դրակուլաից, որը դասի ընթացքում քննարկվող գրքերից մեկն էր։ «Մի գիշեր ընթրիքի ժամանակ բարձրաձայն մտածում էի, թե ինչ կլինի, եթե Դրակուլան վերադառնա 20-րդ դարում՝ Ամերիկա։ «Նրան, հավանաբար, վրաերթի կենթարկեր դեղին տաքսին Պարկ պողոտայում և կսպաներ», - ասաց կինս։ (Սթիվեն Քինգի կողմից  կարդացած 2004 թվականի աուդիոգրքի ձայնագրության նախաբանում նա ասում է․ «Հավանաբար նա կհայտնվի Նյու Յորքում և կսպանվի տաքսիով, ինչպես Մարգարետ Միտչել Ատլանտայում», և որ հենց իր կինն է առաջարկել գրքի համար գյուղական միջավայր ։Դրանով քննարկումն ավարտվեց, բայց հաջորդ օրերին իմ միտքը անընդհատ վերադառնում էր այդ գաղափարին։ Մտքովս անցավ, որ կինս, հավանաբար, ճիշտ էր. եթե լեգենդար կոմսը գար Նյու Յորք, ինչ արած։ Բայց եթե նա հայտնվեր որևէ քնկոտ գյուղական քաղաքում, ի՞նչ անել հետո։ Ես որոշեցի, որ ուզում եմ պարզել, ուստի գրեցի «Սայլեմի ավանը», որը սկզբնապես կոչվում էր «Երկրորդ գալուստ» ։Չնայած Քինգը սկզբում պլանավորում էր վեպը վերնագրել «Երկրորդ գալուստ», նա այն փոխեց՝ դարձնելով «Երուսաղեմ»՝ իր կնոջ՝ վիպասանուհի Տաբիթա Քինգի խորհրդով, ով կարծում էր, որ սկզբնական վերնագիրը չափազանց շատ էր հիշեցնում «վատ սեքսի պատմություն»։ Այնուհետև «Քինգի» հրատարակչությունը կրճատեց այն մինչև ներկայիս վերնագիրը՝ կարծելով, որ հեղինակի ընտրությունը չափազանց կրոնական էր թվում։ «Քինգի» թղթային հրատարակչությունը գիրքը գնեց 550,000 դոլարով։

Քինգը 20-րդ դարի վամպիրի մասին այս միտքը մանրամասնում է Adeline ամսագրի համար գրված իր «Ապրանքանիշ դառնալու մասին» (1980 թվականի փետրվար) էսսեում. «Ես սկսեցի մտքումս մտորել այդ գաղափարի շուրջ, և այն սկսեց միաձուլվել հնարավոր վեպի մեջ։ Ես մտածեցի, որ այն լավը կդառնար, եթե կարողանայի ստեղծել մի հորինված քաղաք՝ բավականաչափ արձակ իրականությամբ, որպեսզի չեզոքացնեի վամպիրների խմբի կոմիքսների սպառնալիքը»։ Այնուամենայնիվ, Սայլեմի ավանի ոգեշնչման աղբյուրները ավելի հեռու են գնում։ «Մահացու պար» գրքում, որը ժամանակակից սարսափ ժանրի ոչ գեղարվեստական ​​ակնարկ է, Քինգը հիշում է ութ տարեկանում տեսած մի երազ։ Երազում նա տեսել էր կախված տղամարդու մարմին, որը կախված էր բլրի վրա գտնվող կառամատույցի ճյուղից։ «Դիակի վրա գրված էր. ՌՈԲԵՐՏ ԲԸՐՆՍ։ Բայց երբ քամին ստիպեց դիակը օդում պտտվել, ես տեսա, որ դա իմ դեմքն է՝ փտած և թռչունների կողմից բզկտված, բայց ակնհայտորեն իմը։ Եվ այդ ժամանակ դիակը բացեց աչքերը և նայեց ինձ։ Ես արթնացա գոռալով՝ վստահ լինելով, որ մթության մեջ մեռած դեմքը կռացած կլինի ինձ վրա։ Տասնվեց տարի անց ես կարողացա օգտագործել երազը որպես կենտրոնական պատկերներից մեկը իմ «Սեյլեմի ավանը» վեպի մեջ։ Ես պարզապես փոխեցի դիակի անունը Հյուբի Մարստենի»։

Քինգն առաջին անգամ Երուսաղեմի  մասին գրել է քոլեջում գրված «Երուսաղեմի Լոտ» պատմվածքում, որը հրատարակվել է տարիներ անց՝ «Գիշերային հերթափոխ» պատմվածքների ժողովածուում: 1969 թվականին Օրոնոյի Մեն համալսարանի թերթում Քինգի գրած «Աղբի բեռնատարը» սյունակում Քինգը նախանշել է Սայլեմի ավանի գալուստը՝ գրելով. «1800-ականների սկզբին Շեյքերների մի ամբողջ աղանդ, որը լավագույն դեպքում բավականին տարօրինակ, կրոնական հայացքներ էր, անհետացավ Վերմոնտի իրենց գյուղից (Երեմիայի Լոտ): Քաղաքը մինչ օրս անմարդաբնակ է մնում» ։

Այդ ժամանակաշրջանի քաղաքականությունը ազդել է Քինգի պատմությունը գրելու վրա։ Կառավարության մեջ տիրող կոռուպցիան էական գործոն է եղել պատմության ոգեշնչման համար։ Դրա մասին նա հիշում է․

## Նկարազարդ հրատարակություն
մինի|Նկարազարդ հրատարակության շապիկ
2005 թվականին Centipede Press-ը թողարկեց «Սայլեմի ավանը» գրքի լյուքս սահմանափակ հրատարակությունը՝ Ջերի Ուելսմանի սև-սպիտակ լուսանկարներով և երկու պատմվածքներով՝ «Երուսաղեմի շրջան» և «Մի ճանապարհի ընկեր», ինչպես նաև ավելի քան 50 էջ ջնջված նյութերով։ Գիրքը սահմանափակվել է 315 օրինակով, որոնցից յուրաքանչյուրը ստորագրվել է Սթիվեն Քինգի և Ջերի Ուելսմանի կողմից։ Գիրքը տպագրվել է 100# Mohawk Superfine թղթի վրա, չափսերը՝ 9 x 13 դյույմ (23 × 33 սմ), հաստությունը՝ ավելի քան 4 1⁄4 դյույմ (11 սմ) և քաշը՝ ավելի քան 13 ֆունտ (5.9 կգ)։ Գիրքը ներառում էր ժապավենային նշիչ, գլխի և պոչի ժապավեններ, եռամաս կտորից պատրաստված կառուցվածք և պատյան։ Ավելի ուշ թողարկվեց 600 օրինակով սահմանափակված չստորագրված կոշտ կազմով հրատարակություն։ Եվ՛ ստորագրված, և՛ չստորագրված հրատարակությունները վաճառվել են ։«Fine Books & Collections» տպագիր առևտրային ամսագրին տված հարցազրույցում Քինգն իր «Սայլեմի ավանը» գրքի նկարազարդ ֆոլիո տարբերակի մասին ասել է. «Կարծում եմ՝ այն գեղեցիկ է» ։ Ավելի ուշ թողարկվեց առևտրային հրատարակություն։

## Արձագանք
«Մեծ լարված պատմությունների դար» կարճ պատմվածքների անթոլոգիայում խմբագիր Ջեֆրի Դիվերը նշել է, որ ՔինգըՓիթեր Շտրաուբը հիշում է. «Մի օր մտա մի շատ լավ գրախանութ և գլխավոր սեղանին տեսա «Սեյլեմի ավան»-ը։ Եթե իմանայի, որ գիրքը վամպիրների մասին է, գուցե չգնեի այն։ Բայց գնեցի այն, և երբ իմացա, որ գլխավոր հերոսներից մեկը վամպիր է, այն ինձ  աղյուսի պես հարվածեց։ Մտածեցի. «Օ՜, Աստված իմ, այս տղան աշխատում է շատ հոգնած, գրեթե ուժասպառ եղած տրոպով և դրանից ինչ-որ իսկապես վառ բան է ստեղծում»։ Այսպիսով, ես անմիջապես դարձա Սթիվեն Քինգի մեծ երկրպագու» ։

Նիլ Գեյմանը հիշում է, որ «Սթիվեն Քինգի հետ իմ առաջին հանդիպումը, դեռևս նրան անձամբ հանդիպելուց շատ առաջ, տեղի է ունեցել Իսթ Քրոյդոն կայարանում՝ մոտավորապես 1975 թվականին։ Ես տասնչորս տարեկան էի։ Ես վերցրի մի գիրք՝ ամբողջությամբ սև կազմով։ Այն կոչվում էր «Սեյլեմի լոտ»... Ես ուշ գիշեր արթուն մնացի՝ «Սեյլեմի ավանը» ավարտելով՝ սիրելով Դիքենսյան դիմանկարը մի փոքրիկ ամերիկյան քաղաքի մասին, որը ավերվել էր վամպիրի ժամանման պատճառով։ Ոչ թե լավ վամպիր, այլ իսկական վամպիր։ Դրակուլան հանդիպում է Փեյթոն Փլեյսին։ Դրանից հետո ես գնեցի Քինգի գրած ամեն ինչ, ինչպես այն դուրս էր գալիս։ Որոշ գրքեր հիանալի էին, իսկ որոշները՝ ոչ։ Ամեն ինչ նորմալ էր։ Ես վստահում էի նրան» ։

## Ադապտացիա

### Ֆիլմ և հեռուստատեսություն
1979 թվականին «Սեյլեմի լոտը» վերափոխվեց որպես համանուն երեքժամյա երկու մասից բաղկացած հեռուստատեսային մինի-սերիալ, որը հեռարձակվեց CBS հեռուստաալիքով։ Գլխավոր դերում Դեյվիդ Սոլը խաղում էր Բեն Միրսի դերը և առաջադրվել էր երեք «Primetime Emmy» մրցանակի և մեկ «Edgar» մրցանակի ։ Այն նկարահանվել է Ֆերնդեյլում, Կալիֆոռնիա ։ Կտրված երկժամյա տարբերակը նույնպես թողարկվել է որոշ երկրների կինոթատրոններում։ 1987 թվականին Լարի Քոհենը նկարահանել է «Վերադարձ դեպի Սալեմի բակ» ֆիլմը ։ Որպես 1979 թվականի մինի-սերիալի շարունակություն՝ ֆիլմը չի ներառում բնօրինակ կերպարներից ոչ մեկին, չնայած պաստառի վրա օգտագործվել է Բարլոուի պատկերը 1979 թվականի տարբերակից։ 2004 թվականին TNT-ն պրեմիերա ներկայացրեց «Սեյլեմի լոտը» ֆիլմի նոր հեռուստատեսային ադապտացիան, որը նույնպես երեքժամյա, երկու մասից բաղկացած մինի-սերիալ էր, որի գլխավոր դերում Ռոբ Լոուն էր՝ որպես Բեն Միրս։ Այն նաև արժանացել է «Էմմի» մրցանակի ։

2018 թվականին եթեր դուրս եկավ «Քասլ Ռոք» հեռուստասերիալի ութերորդ սերիան (կենտրոնացած Քինգի կողմից ստեղծված հորինված քաղաքի վրա)՝ «Անցյալ կատարյալ» վերնագրով, որը կարճ ժամանակով ցուցադրում էր Երուսաղեմում գտնվող ժամանակակից ավտոբուսի կանգառը։ Ճանապարհային նշանը ցույց էր տալիս, որ քաղաքը գտնվում է Քասլ Ռոքից 24 մղոն հեռավորության վրա ։Մարստենի տունը շոուի երկրորդ եթերաշրջանի հիմնական վայրերից մեկն է։

2021 թվականի Epix-ի «Չեփելվեյթ» հեռուստասերիալը, որի գլխավոր դերերում են Էդրիեն Բրոուդի և Էմիլի Հեմփշիր, հիմնված է «Երուսաղեմի լոտ» կարճ պատմվածքի վրա, որը Սեյլեմի ավանի նախապատմությունն է, որի գործողությունները տեղի են ունենում 19-րդ դարում։

«Սեյլեմի ավան»-ի թատերական էկրանավորումը հայտարարվել է 2019 թվականի ապրիլին, որի սցենարի հեղինակը և ռեժիսորը Գարի Դաուբերմանն է, իսկ պրոդյուսերը՝ Ջեյմս Վանը ։ Նկարահանումները սկսվել են Բոստոնում 2021 թվականի սեպտեմբերին։ Լյուիս Փուլմանը մարմնավորում է Բեն Միրսին , իսկ Սփենսեր Թրիթ Քլարկը և Մաքենզի Լին կխաղան համապատասխանաբար Մայք Ռայերսոնի և Սյուզան Նորտոնի դերերը։ Սկզբնապես ֆիլմը պետք է թողարկվեր կինոթատրոններում 2022 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, սակայն հետաձգվել է մինչև 2023 թվականի ապրիլի 21-ը, նախքան անորոշ ժամանակով հանվելը Warner Bros.-ի թողարկման ժամանակացույցից ։ Ֆիլմի պրեմիերան Max հեռուստաալիքով տեղի է ունեցել 2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ։

### Ռադիո
Վեպը Մեծ Բրիտանիայում որպես ռադիոդրամա ադապտացվել է BBC Radio 4-ով 1994 թվականին ։

## Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի վեպեր
Կատեգորիա:1975 վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Սարսափ վեպեր
Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Վամպիրները գրականությունում
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Սարսափ գրականություն
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ