open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արամ Մանուկյան (ՀՀՇ)

**Արամ Վիգենի Մանուկյան** (), պետական գործիչ,  եղել է ՀՀՇ վարչության նախագահ, Հայ ազգային կոնգրես կուսակցության փոխնախագահն է։ Հայտնի է «մեզ անկախ հռչակողը» անվամբ, քանի որ ընթերցել է ՀՀ անկախության հռչակագիրը։

Ծնվել է 1957թ. Վանաձորում։ Ավարտել է Վանաձորի Ավետիք Իսահակյանի անվան թիվ 2-րդ դպրոցը։

1974-ին ընդունվել է Վանաձորի մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզմաթ ֆակուլտետի ֆիզիկայի բաժինը։

1978-ից աշխատել է Գուգարքի շրջանի Եղեգնուտ գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ֆիզիկայի ու աստղագիտության ուսուցիչ։

1984-ից աշխատել է «Ավտոմատիկա» ԳԱՄ-ում որպես ինժեներ։

1988-ից Հայոց Համազգային Շարժման անդամ է։

1990թ. ընտրվել է Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր, եղել է կրթության, գիտության, լեզվի և մշակույթի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 

1990թ. օգոստոսի 23-ին և 1991թ. սեպտեմբերին նրան է վստահվել ներկայացնելու «ՀՀ Անկախության մասին հռչակագիրը» և «Հայաստանի Հանրապետությունն անկախ հռչակվելու մասին» ՀՀ ԳԽ որոշումը։

1994-ին ընտրվել է ԱՊՀ միջխորհրդարանական վեհաժողովի կրթության և մշակույթի հանձնաժողովի անդամ։

1995թ. ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր, կրթության և մշակույթ հանձնաժողովի փոխնախագահ։ 

1997-ին նշանակվել է ՀՀ մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և սպորտի առաջին տեղակալ։

1998թ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Առաջինի հանձնարարությամբ հանդիպում է ունեցել Հռոմի Պողոսի 2-րդ Պապի հետ։

1999թ. իշխանությունների քաղաքականությունը քննադատելու համար ազատվել է աշխատանքից։

Հեղինակ է մի շարք ՀՀ օրենքների։ Բազմաթիվ անգամ Հայաստանը ներկայացրել է միջազգային կազմակերպություններում և բանակցություններում։

Հայաստանի մշակութային ժառանգության շուրջ չորս միլիոն մշակութային արժեքների համակարգչային շտեմարան ստեղծելու ծրագրի հեղինակն է։

Պարգևատրվել է 1996թ. օլիմպիական շարժմանն աջակցելու համար հոբելյանական մեդալով ՝ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Խուան Սամարանիչի կողմից, 1998թ. Վազգեն Առաջինի անվան մեդալով՝ կրթության և մշակույթի բնագավառում կատարած աշխատանքների համար։

2007թ. Հայաստանում սկսած ընդդիմադիր շարժման ակտիվ մասնակիցներից է եղել։

2012թ. ընտրվել է ՀԱԿ կուսակցության համամասնական ցուցակով ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավոր։

2012-2017թթ. եղել է ԱԺ ՀԱԿ խմբակցության քարտուղար։

Դասախոսում է մի շարք միջազգային կազմակերպություններում, բազմաթիվ գիտական աշխատությունների և հոդվածների հեղինակ է։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Տեսանյութեր հարցազրույցներ
* Հարցազրույց «Հայաստանը հիվանդ է ճշմարտությանն ուղիղ նայելու վախով»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԱԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ ազգային կոնգրես
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայոց համազգային շարժում կուսակցություն
Կատեգորիա:Վանաձորի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1959

1959 թվականին **[[Աֆրիկայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա]]ն** կազմակերպեց **[[աֆրիկյան ազգերի գավաթ]]ի** 2-րդ խաղարկությունը։ Հանդիպումներն անցկացվեցին 1959 թվականի մայիսի 22-ից մինչև մայիսի 29-ը Արաբական Միության մայրաքաղաք Կահիրեում։ Համաձայն մրցաշարի ձևաչափի՝ ԿԱՖ-ի անդամ երեք երկրները մեկ շրջանով մրցությամբ որոշելու էին չեմպիոնին և մրցանակակիրներին։

## Որակավորում
Աֆրիկյան ազգերի գավաթի 1959 թվականի խաղարկությանը մասնակցելու իրավունք ստացան 1959 թվականին ԿԱՖ-ին անդամակցող երեք երկրների ազգային թիմերը՝ ը, Արաբական Միությունը (Եգիպտոսի և Սիրիայի եռամյա միությունը) և ն։ ԿԱՖ-ի հիմնադիրներից ն դուրս էր եկել նրա կազմից կազմակերպության հիմնադրումից շատ չանցած։

## Մասնակիցներ

## Մրցավայրեր

## Հանդիպումներ
### Եզրափակիչ փուլ

**Հանդիպումների արդյունքները**
----

----

----

----

## Ռմբարկուներ


**3 գոլ**`

 Մահմուդ '''Ալ-Գոհարի'''



## Մրցանակներ և նվաճումներ
Մրցաշարի **[[ոսկե գնդակ (ֆուտբոլ)|«լավագույն ֆուտբոլիստ»]]** ճանաչվեց հարձակվող  Մահմուդ '''Ալ-Գոհարին''', որը ստացավ նաև **[[ոսկե խաղակոշիկ (ֆուտբոլ)|«ոսկե խաղակոշիկ»]]** մրցանակը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Ծանոթություն

## Արտաքին հղումներ
* 1959 թվականի աֆրիկյան ազգերի գավաթը ( ₪,  ₪,  ₪,  ₪ )
* Եգիպտոսի հավաքականը աֆրիկյան ազգերի գավաթում ( ₪)
* Ժերար Դրեյֆուսի ժամանակագրությունը ( ₪ )

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աֆրիկյան ազգերի գավաթ
Միջնամատ

thumb|200px|Միջնամատ
**Միջնամատ** (), ձեռքի երրորդ, մեջտեղի մատը, սովորաբար համարվում է ամենաերկար մատը։ Կարևոր դեր է կատարում բռնելու ժամանակ, քանի որ ամենամեծ ուժը գործադրում է հենց միջնամատը։ Համեմատաբար ազատ շարժունակության շնորհիվ, (մասամբ) կարող է փոխարինել ցուցամատին։

Միջնամատ ցույց տալը աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում համարում է անպարկեշտ և վիրավորական։ Նախկինում ավելի տարածված էր ցուցամատի և միջնամատի միջև բութ մատը՝ որպես հայհոյանքի նշան։ Անգլիայում նույն նշանակությունն ունի ցուցամատի և միջնամատի միասին պարզումը։

Տարբեր երկրներում միջնամատ ցույց տալը պատժելի է օրենքով։ Օրինակ, Նիդերլանդների քրեական օրենսգրքում ոստիկանին միջնամատ ցույց տալու համար սահմանվում է առավելագույնը 3 ամիս կալանք։

Կատեգորիա:Մատներ
Սուրբ Կատարինե եկեղեցի (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Սուրբ Կատարինե եկեղեցի, Սանկտ Պետերբուրգ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմին, գտնվում է Ռուսաստանի դաշնային նշանակության Սանկտ Պետերբուրգ բնակավայրում։ Համակարգում է տեղի առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը։ Գտնվում է Նևայի պողոտա 40-42 հասցեում։

## Պատմություն

## Պատկերասրահ

Armenian Apostolic Church of St. Catherine (Saint Petersburg).8.jpg|
Armenian Apostolic Church of St. Catherine (Saint Petersburg).5.jpg|
Armenian Apostolic Church of St. Catherine (Saint Petersburg).4.jpg|
Armenian Apostolic Church of St. Catherine (Saint Petersburg).6.jpg|
Armenian Apostolic Church of St. Catherine (Saint Petersburg).3.jpg|
Armenian Apostolic Church of St. Catherine (Saint Petersburg).2.jpg|
Armenian Apostolic Church of St. Catherine (Saint Petersburg).1.jpg|
Armenian Apostolic Church of St. Catherine (Saint Petersburg).7.jpg|


## Տես նաև
* Ռուսաստանի հայկական վանքերի և եկեղեցիների ցանկ
* Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Սանկտ Պետերբուրգ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմի կայքը 
* HAVATAMK թերթի կայքը 
* «Հայկական եկեղեցի» թերթի կաքը

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Ռուսաստան և Նոր Նախիջևան)
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կենտրոնական մարզ (Իսրայել)

**Կենտրոնական մարզ** (, *մեհոզ ա մերկազ*), Իսրայելի վեց վարչական մարզերից մեկը։ Ընդգրկում է Շարոն դաշտավայրի մեծամասնությունը։ Մարզի վարչական կենտրոնն է Ռամլեն, իսկ խոշորագույն քաղաքը Ռիշոն լտ Ցիոնը։

Համաձայն 2005 թվականի տվյալների մարզի բնակչությունը կազմում է 1 613 700 մարդ, տարածքը՝ 1 242 կմ²։ Ըստ Իսրայելի Կենտրոնական Վիճակագրական Բյուրոյի տվյալների մարզի բնակչության մեծամասնությունը կազմում են հրեաները՝ 88%, արաբները՝ 8%, իսկ 4%-ը այլ էթնիկական խմբերի ներկայացուցիչներ (հիմնականում ռուսներ և ուկրաինացիներ խառը ընտանիքներից, որոնք ունեն բարեկամական կապեր հրեաների հետ, ինչպես նաև խառը արյան մարդիկ, որոնք համաձայն Վերադարձի մասին օրենքի հրեա չեն ճանաչվում։)

## Տես նաև
* Իսրայելի մարզեր
Եղեգնամոր վանք

**Եղեգնամոր վանք**, հայկական վանական համալիր պատմական Այրարատ նահանգի Գաբեղյանք գավառում։ Այսօր գտնվում է Թուրքիայի Կարսի մարզի Կաղզվանի շրջանի Չանգլի գյուղում։ 1920 թվականին թուրքերի արշավանքի հետևանքով լքվել է և ավերվել։ Եկեղեցին օգտագործվում է որպես գյուղական ընդհանուր պահեստ։

## Նկարագիր
Եկեղեցու վրա պահպանվել են երկու վրացատառ արձանագրություն։ Դրանցից մեկը արևմտյան վերնաճակատին է և 1362 թվականին է արվել։ Մյուսը հարավային հատվածում է՝ քիվի տակ։ Գրված են երկու անուն՝ Մոլա Զիբիադա և Ռուբեն։ Ցավոք այդ անունները ոչինչ չեն ասում շինարարության մասին։ Եկեղեցին  հայ քաղկեդոնական է։ Տարածքում պահպանվել են հայկական գերեզմաններ, որոնցից մեկը 989 թվականի է, մյուսը՝ 1024:  Հայոց ցեղասպանությունից հետո եկեղեցին լքվել է։ Այսօր օգտագործվում է որպես ձիանոց։

## Պատմություն
Եղեգնամոր եկեղեցին կառուցվել է այն վայրում, որը եղել է Մամիկոնյանների հսկողության ներքո։ Սակայն 9-րդ դարում այն անցնում է Բագրատունիներին։ 19-րդ դարավերջին գյուղը դեռևս հայաբնակ էր. տեղաբնակները եկեղեցին անվանում էին Սուրբ Աստվածածին։ Այսօր գյուղը քրդաբնակ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''The Church in Çengelli Village.'' Virtual Ani
* Վրացիների՝ այդտեղ լինելու փաստերը

Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Կարսի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Սուրբ Աստվածածին վանք (Արաբկիր)

**Սուրբ Աստվածածին վանք,** հայկական վանական համալիր պատմական Ծոփք նահանգի Արաբկիր քաղաքում, որը Թուրքիայի կառավարությունը ոչնչացրել է 1957 թվականին։ Պայթեցվել է դինամիտով։ Համարվում էր Արևմտյան Հայաստանի ամենախոշոր վանքերից մեկը։

## Պատմություն
1871 թվականի մարտի 31-ի գիշերը երեք քրդեր կոտրեցին վանքի երկաթյա ճաղավանդակը, ներս մտան պատուհանի միջոցով և գողացան ներսում գտնվող զարդերը:

Վանքը թալանվել է 1915 թվականի հայոց ցեղասպանության ժամանակ: Եկեղեցու ունեցվածքից ոչինչ չի փրկվել, բացառությամբ ոսկեզօծ արծաթե գավաթի, որը տեղափոխվել է տարբեր երկրներ, անցել տարբեր մարդկանց ձեռքերով, և ի վերջո հայտնվել Վիեննայի Մխիթարյան վանքում:

Սուրբ Աստվածածին վանքը կառուցվել է XIII դարում և հանդիսանում էր ամենամեծերից մեկը Արևմտյան Հայաստանում: Այն կարող էր տեղավորել 3000 մարդ: Ցեղասպանությունից հետո վանքը վերանորոգվել է և օգտագործվել որպես դպրոց: Սակայն 1950 թվականին Արաբկիրի իշխանությունները որոշեցին քանդել այն: Թուրքական կառավարությունը իրականացրեց այս գաղափարը 1957 թվականին՝ պայթեցնելով և ամբողջովին ոչնչացնելով այն: Տեղական համայնքի որոշմամբ, վանքի հողը 28,000 լիրով վաճառվել է Հուսեյն անունով մեկին։

## Ճարտարապետություն
Վանքը կառուցված էր քարով և կրաքարով, իսկ տանիքը փայտից էր: Կողքին տեղակայված էին առանձին դպրոցներ՝ տղաների և աղջիկների համար: Միջնամասում գտնվում էր թեմական շենքը: Վերանորոգումից առաջ այնտեղ կար հինգ խորան՝ առանձին կամարներով:

Եկեղեցու ներսը շքեղորեն զարդարված էր արծաթե լամպերով, ոսկյա և արծաթյա կրոնական գրքերով ու խաչերով, գեղեցիկ հանդերձանքներով, սրբապատկերներով: Այս ամենը ձեռք էր բերվել հավատացյալների նվիրատվություններով, ովքեր ոսկյա և արծաթյա մետաղադրամներ էին նվիրաբերում վերանորոգման, կարիքավորների խնամքի, դպրոցի և թեմական կառավարման պահպանման համար: Կողքին գտնվում էր մեծ գերեզմանատուն, որը շրջապատված էր թթենիներով: Մուտքի մոտ էր գտնվում փոքրիկ աղբյուր։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Arapgir church.png
Պատկեր:Arapgir church1.png


## Ծանոթագրություններ

ա
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մալաթիայի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Սուրբ Էջմիածին եկեղեցի

**Ձորադիրի Սուրբ Էջմիածին եկեղեցի** կամ **Աղբակայ Սուրբ Խաչ (**նաև՝ **Գրբավանք**), հայկական կիսավեր եկեղեցի պատմական Վասպուրական նահանգի Աղբակ գավառի Սորատեր գյուղի մոտ։ Վանքը եղել է Արծրունիների տոհմական դամբարանը։

## Տեղադիրք
Սուրբ Էջմիածին եկեղեցին գտնվում է Մեծ Զաբ գետի հյուսիսարևելյան կողմում գտնվող Օրսիրան շրջանի մուտքի մոտ՝ 2400 մ բարձրության վրա։ Այն գտնվում է Սորատիր (Սորադիր, Յանալ) գյուղից դուրս, սակայն արդեն գոյություն չունեցող մի բնակավայրի կողքին, որի հետքերը 19-րդ դարում դեռևս պահպանված են եղել։

## Պատմություն
Ըստ ավանդության, երբեմնի վանքային համալիրի մաս կազմող Սուրբ Էջմիածին եկեղեցին, կառուցել է Սուրբ Բարդուղիմեոս վանքի ճարտարապետի սանը (6-րդ դարի առաջին կես)։ Գագիկ Արծրունի թագավորի պատվերով, Մանուել ճարտարապետը Ձորադիրի Սուրբ Էջմիածին եկեղեցու հորինվածքով կառուցել է Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցին (10-րդ դար)՝ դրանով խորհրդանշելով Արծրունյաց թագավորական տան հնավանդությունը և Վասպուրականի ճարտարապետական դպրոցի նվաճումների շարունակականությունը։

9-րդ դարի առաջին կեսին Վարագա Սուրբ խաչում գտնված մասունքները, արաբական արշավանքների վտանգի պատճառով, պահպանության են տրվել Ձորադիրի Սուրբ Էջմիածին եկեղեցուն։ 1682 թվականին Մահտեսի Սարոյի բարերարությամբ վերակառուցվել են երկու զույգ խաչվող կամարներով խոշոր, խորանարդաձև ծավալով գմբեթը և արևմտյան դռան շքամուտքը։ Այդ մասին է վկայում մուտքի ճակատի արձանագրությունը։ Եկեղեցու վերակառուցմանը ամենայն հավանականությամբ մասնակցել է նաև մասնագիտությամբ ճարտարապետ Խուդաբաշխը։ Եկեղեցու առաջին անունը հենց այդ ժամանակ է փոխվել և ստացել Էջմիածին անունը։

19-րդ դարում վանքն անցել է զինված կողոպտիչների ձեռքը և վանական շինություններն ավերվել են։ Նրանց հնարավոր է եղել վտարել միայն 1866 թվականին։ Վանահայր Գրիգոր Տիգրանակերտցին մի քանի տարի շարունակ այստեղ մի նոր ծուխ է ձևավորել, սակայն չի կարողացել վերանորոգել վանական բոլոր շենքերը։ Կառույցը 1870-ական թվականներից ի վեր Սորատիր գյուղի  եկեղեցին է։

Վանքը մինչև 20-րդ դար նշանավոր ուխտավայր է եղել Սալմաստի հովտում ապրող հայերի համար։ Շրջանը 17-րդ դարի սկզբին հրկիզվել և ավերվել է Շահ Աբաս Առաջինի կողմից։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին քառաթև նախագծով, չորս նիշեր ունեցող կառույց է, որի արևելյան աբսիդի ամեն երկու կողմում կա մեկական սենյակ։ Այն ունի խաչաձև  չորս կամարով ամրացված գմբեթ։ Կառույցն ունի արևելք-արևմուտք առանցքի 16,3 մ երկայնության, հյուսիս-հարավ առանցքի 13 մ լայնություն։ Շինությունների տարածքը շրջապատված է եղել պարսպով։

Այն համարվում է վաղքրիստոնեական շրջանի քառախորան, երեք քառորդ հատվածքի անկյունախորշերով կենտրոնագմբեթ կառույցներից։ Արևմտյան կողմի անկյունային խորշերն արտաքուստ արտահայտված են եռանիստ ծավալներով։ Արևելյան ճակատը մշակված է զույգ «հայկական խորշերով»։ Ներսում որմնասյուների խոյակները զարդարված են բուսական ոճավորված քանդակներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:6-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մուսուլմանների կողմից ավերված եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Ամենափրկիչ վանք (Երազգավորս)

**Երազգավորսի Սուրբ Ամենափրկիչ վանք**, ավերված հայկական վանական համալիր պատմական Բագրատունյաց Հայաստանի Շիրակավան քաղաքում։ Պայթեցրել է թուրքական բանակը 1940-ական թվականների վերջին։

Վանական համալիրը գտնվել է Բագրատունիների թագավորության երբեմնի մայրաքաղաք Շիրակավանում՝ Անիից 25 կմ հյուսիս-արևելք։ 1920 թվականին այն վարչականորեն գտնվել է հայաբնակ Բաշ-Շորագյալ (ներկայիս Չեթինդուրակ) գյուղում։

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է 897 թվականին։ Մինչև ավերումը պահպանված են եղել 1228 և 1231 թվականի արձանագրություններ։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին ունեցել է գմբեթավոր դահլիճի հորինվածք։ Արտաքին չափերն են եղել 33,9 մ և 18,5 մ։ Եկեղեցին պայթեցնելուց հետո սրբատաշ քարերը տեղի բնակիչները գողացել և օգտագործել են որպես շինանյութեր։ Եկեղեցու ճարտարապետական առանձին բեկորներ տեղ են գտել գյուղի տների և գոմերի պատերի մեջ։

2015 թվականի դրությամբ երբեմնի եկեղեցուց պահպանվել է միայն հատակագիծը դժվարությամբ նշմարող կրաշաղախի մնացորդները։

## Պատկերասրահ
 
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Շիրակավան, Երազգաորս) - Holy Savior Church (Shirakavan, Yerazgaors), 1908.jpg|Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու հարավային մուտքը, 1908թ․
The St. Amenap'rkitch church.jpg|Երազգավորսի սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու ավերակները, 1910թ․


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:9-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Կարսի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:897 հիմնադրումներ
Հրաչյա Պետրոսյանց

**Հրաչյա Տիգրանի Պետրոսյանց** (), Արցախյան ազատամարտի մասնակից, ռազմական փորձագետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1977 թ. օգոստոսի 26-ին, Ապարան քաղաքում։ 1993 թ. ավարտել է Ապարանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը, 1994 թ.՝ գերազանցությամբ՝ Երևանի պոլիգրաֆ տեխնիկական ուսումնարանը, 1997 թ.` Էջմիածնի ակումբա-գրադարանային տեխնիկումը, 2000 թ.` ՀՀ պաշտպանության նախարարության Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական ինստիտուտ ի համազորային-շտաբային հրամանատարական ֆակուլտետը, 2001 թ.` զինված բախումների հրահանգչի դասընթացը, 2004 թ.` գերազանցությամբ՝ Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի համազորային ակադեմիայի սպաների վերապատրաստման «Վիստրել» ուսումնական կենտրոնի դասախոսների վերապատրաստման դասընթացը, 2009 թ.` Գերմանիայում ՆԱՏՕ-ի ակադեմիայում դասախոսների դասընթացը։ 1994-1996 թթ. ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։

## Գիտական աշխատանքի ոլորտ
Աշխատում է լեռնային պայմաններում մարտական գործողություններ վարելու մարտավարության մեթոդիկայի մշակման ուղղությամբ։ Գիտական մամուլում հրատարակել է իր մշակումներին վերաբերող հոդվածներ, հանդես է եկել գիտական զեկուցումներով։ Հոր՝ պատմաբան Տիգրան Պետրոսյանցի հետ համատեղ հրատարակել է հայ ժողովրդի ռազմական պատմության վերաբերյալ գրքեր։

1994 թ. կամավոր մասնակցել է Արցախի սահմանների պաշտպանության մարտերին։

### Հրատարակած գրքեր
# Հայրենիքի համար (համահեղինակ Տիգրան Պետրոսյանց)։ Երևան, 2001 թ., 128 էջ։
# Տիգրան Հայազն, կենսամատենագիտություն (համահեղինակ՝ Աիդա Ադամյան)։ Երևան, 2006 թ., 118 էջ։
# 200 հայ զորավարներ (համահեղինակ՝ Տիգրան Պետրոսյանց)։ Երևան, 2011 թ., 196 էջ։
# Հայոց հաղթանակները մաս 1 (բառարանի համահեղինակ)։ ե։, 2009 թ.:
# Հայոց հաղթանակները մաս 2 (բառարանի համահեղինակ)։ ե։, 2010 թ.:]
# Հայոց հաղթանակները մաս 3 (բառարանի համահեղինակ)։ ե։, 2011 թ.:
# Հայոց հաղթանակները մաս 4 (բառարանի համահեղինակ)։ ե։, 2011 թ.:
#  Generic Officer Professional Military Education REFERENCE CURRICULUM (համահեղինակ)։ Germany, PfP consortium 2011

### Հոդվածներ
# Կրակային դարանների կիրառումը տեղային պատերազմների ժամանակ։ Երևան, "Հայկական բանակ", 2003 թ., 1-2, էջ՝ 92-96։

## Պարգևներ

* ՀՀ Մարտական ծառայության մեդալ (2007 թ.)։
* ՀՀ ՊՆ "Անբասիր ծառայության" 2-րդ աստիճանի մեդալ (2012 թ.)։
* ՀՀ ՊՆ "Անբասիր ծառայության" 1-ին աստիճանի մեդալ (2011 թ.)։
* ՀՀ ԶՈՒ 20-ամյակի հուշամեդալ (2012 թ.)։
* Զորավար հիմնադրամի Հայ ազգի վրիժառու բազուկ մեդալ (2015 թ.)։
* ՀՀ Մարտական գործողության մասնակցի կրծքանշան (1997 թ.)։

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Հայ ռազմական փորձագետներ
Ալսու

**Ալսու Ռալիֆովնա Աբրամովա** (հայրական ազգանունը՝ **Սաֆինա**, , ), թաթարական ծագմամբ ռուս երգչուհի։

## Կենսագրություն
Ալսուն ծնվել է Թաթարական ԻԽՍՀ-ի Բուգուլմա քաղաքում։ Ազգությամբ թաթար է։ Հայրը՝ Ռալիֆ Սաֆինը (ծնվ.՝ 1954 թվականի հունվարի 3-ին, ազգությամբ բաշկիր է), գործարար է, «Лукойл» նավթային ընկերության նախկին փոխնախագահը, ինչպես նաև քաղաքական գործիչ է, Ռուսաստանի Դաշնային խորհրդի անդամ է, Ալթայի Հանրապետության սենատոր։ Մայրը՝ Ռազիա Սաֆինան, ճարտարապետ է։ Ալսուն ունի երեք եղբայր՝ Ռուսլան (1973), Մարատ (1977) և Ռենարդ (1996)։

Ալսուն իր երաժշտական կարիերան սկսել է 1998 թվականին, երբ նա ընդամենը 15 տարեկան էր։ Նրա երկու առաջին սինգլերը՝ «Ձմեռային երազ» () և «Երբեմն» () մեծ հաջողություն ունեցան և մինչ օրս համարվում են երգչուհու այցեքարտը։ Երգչուհու առաջին երաժշտական հավաքածուն, որ կոչվում էր «Ալսու» («Алсу»), վաճառքի է հանվել 1999 թվականի սեպտեմբերի 15-ին։ Առաջին վեց ամիսների ընթացքում վաճառվել է ավելի քան 700 000 օրինակ։

## Մրցանակներ
* «Տարվա երգ» փառատոնի մրցանակակիր։

## Ֆիլմագրություն
* 2002 &nbsp;-&nbsp;Ատլանտիդա &nbsp;-&nbsp;*էպիզոդ*
* 2005 &nbsp;-&nbsp;Թակարդ հոգիների համար  (Մեծ Բրիտանիա) &nbsp;-&nbsp;*գլխավոր դեր*
* 2008 &nbsp;-&nbsp;Վիվատ, Աննա &nbsp;-&nbsp;*Մադլեն - կայսրուհի*

## Սինգլներ
* 1999 &nbsp;-&nbsp;Solo
* 2000 &nbsp;-&nbsp;You're my no.1 դուետ Էնրիկե Իգլեսիասի հետ
* 2001 &nbsp;-&nbsp;Before you love me
* 2001 &nbsp;-&nbsp;He loves me
* 2001 &nbsp;-&nbsp;Run right out of time
* 2004 &nbsp;-&nbsp;Always on my mind
* 2010 &nbsp;-&nbsp;Я тебя не придумала
* 2010 &nbsp;-&nbsp;Քնիր, իմ փոքրիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալսույի պաշտոնական կայք էջը 
* Ալսու. բիոգրաֆիա, ֆիլմեր 
* Ալսուն ստացել է Թաթարստանի ժողովրդական երգչուհի տիտղոսը

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս մոդելներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի փոփ-վոկալիստներ
Կատեգորիա:ՏԷՖԻ մրցանակի դափնեկիրներ
Ամենափրկիչ վանք (Տրապիզոն)

**Ամենափրկիչ վանք**, հայկական վանական համալիր, գտնվում է Տրապիզոն քաղաքում։ Կառուցվել է 1424 թվականին և գործել մինչ Մեծ Եղեռնը։ Ռուսական զորքի կողմից Տրապիզոնի գրավելուց հետո, քահանաները վերադարձել են վանք, սակայն դարձյալ ստիպված են եղել լքել այն թուքերի վերադարձից հետո 1923 թվականին։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:15-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տրապիզոնի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Գևորգ վանք (Գոմք)

**Գոմքի Սուրբ Գևորգ վանք**, հայկական վանական համալիր էր պատմական Վասպուրական նահանգում։ Կառուցվել է 905 թ-ին և գործել մինչ Մեծ Եղեռնը։ Ոչնչացվել է տեղի քրդերի և թուրքերի կողմից։ Տեղի հայ գյուղացիներն այն անվանել են Ջոջգլուխ վանք։ Վանքն իր անունը ստացել է ամենամոտ գյուղի՝ Գոմսի անունից, որն այժմ քուրդ բնակիչները կոչում են Կումուս (Kümüs), իսկ թուրքերեն անվանումը Չանաքդյուզու (Çanakdüzü) է։

Վանքը գտնվում է Վանա լճի ափին և շուրջն ունի քառակուսի ամրացված պարիսպ։ Պարիսպը կապված չէ եկեղեցու կառուցվածքին, ինչը ենթադրում է, որ այն ավելի ուշ շրջանի շինություն է, և եկեղեցին սկզբում եղել է անկախ։ Պարսպի հարավ-արևելյան և հյուսիս-արևելյան անկյուններում կան օվալաձև պաշտպանական աշտարակներ։ Պատի որմնագրությունը ցույց է տալիս երկու հստակ շերտեր. ներքևի երեք քառորդը կառուցվել է անտաշ, բայց կանոնավոր շարված քարերի միջոցով, իսկ վերին մեկ քառորդը՝ ավելի մեծ և ավելի քիչ կանոնավոր շարված քարերով:

Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:10-րդ դարում հիմնադրված քրիստոնեական վանքեր
Կատեգորիա:Բիթլիսի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Սքանչելագործ վանք

**Սքանչելագործ վանք**, հայկական վանական համալիր էր Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգում։ Ունեցել է բավական քանակությամբ տարածք։ Այստեղ ստեղծվել են ավելի քան քսան ձեռագրեր։ Ոչնչացվել է Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Հայտնի է նաև որպես Երաշխավոր, Սուրբ Նշան, Պատերազմի Սուրբ Նշան, վանք։ Գտնվեկ է Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Բզնունիք գավառում, Արծկե քաղաքից հյուսիսային, Սիփան լեռան լանջին։

Վանքի մասին հիշատակվում է Վահան Գողթնացու (մոտ 700-737) վարքում (744 թվականին գրի է առել Սուրբ վանքի վանահայր Արտավազդ վարդապետը) և մի ձեռագիր հիշատակարանում («Արարատ», Էջմիածին, 1910, Էջ 623), ուր նշվում Է, որ Աշոտ Ա թագավորի օծումը կատարվել է 884 թվականին, սուրբ վանքում։ Ըստ ճարտարապետական վերլուծություններին․ դե Մաֆֆեին եկեղեցին թվագրում է 7-րդ  դարի վերջ-8-րդ դարի սկիզբ։ Պահպանվել են վանքի եկեղեցին և պարսպից հատվածներ։

Եկեղեցին վանքի սեղանաձև տարածքի հարավ-արևելքում Է։ Այն արտաքուստ ուղղանկյուն է (15,25 itX7,2 ւ/)> ներքուստ բաղկացած է երկու մասից՝ բուն եկեղեցին և կից կամարակապ, թաղածածկ քառակուսի սրահը։ Սուրբ Նշան եկեղեցին ուղղանկյան մեջ ներառնված, արևելքի խորանին կից դեպի աղոթասրահ բացվող ավանդատներով, երկու ազատ կանգնած սյուներով (հայկական եկեղեցիներում բացառիկ է գմբեթակիր մույթերի փոխարեն միակտուր քարե սյուների օգտագործումը) գմբեթավոր կառույց Է։ Գմբեթային փոխանցումը առագաստային Է, թմբուկը՝ ներսից գլանաձև, դրսից՝ ութանիստ, որի չորս նիստերին լուսամուտներ են, ծածկը բրգաձև Է։ Կառույցի այս տիպը տարածված է եղել Հունաստանում, Վրաստանում, Հայաստանում (հայտնի են 7-ից 15-րդ դարեր կառուցված մի շարք եկեղեցիներ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:8-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բիթլիսի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Սուրբ Հակոբ վանք (Ակոռի)

**Ակոռիի Սուրբ Հակոբ վանք,** հայկական վանքային համալիր պատմական Այրարատ նահանգում, ժամանակակից Թուրքիայի Իգդիր նահանգում, որը գտնվում է Ակոռիից 4.7 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Կառուցվել է 341 թվականին։ Ակոռի գյուղն այժմ անվանվում է Ագրի կամ Արգուրի, իսկ ժամանակին կոչվել է Ղարաքիլիսա: 1840 թվականին գյուղը և եկեղեցին ավերվել են երկրաշարժի հետևանքով և վերածվել ավերակների։ Հետագայում այն վերակառուցվել է և այժմ այն քրդական փոքր գյուղ է Յենիդողան անունով։

## Պատմություն
Վանքը հիմնվել է 341 թ. Հակոբ Մծբնացու` Մծբինի երկրորդ եպիսկոպոսի կողմից։ Այն կառուցվել է Հայկական թագավորության Այրարատ նահանգի Մասյացոտն գավառում` Արարատ լեռան հյուսիսարևելյան լանջին։ Ասում են՝ վանքում եղել են Նոյան տապանի փայտի մասունքներ։ 1840 թ. հուլիսի 2-ի հզոր երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սբ. Հակոբի վանքը, Ակոռիի հարևան գյուղում գտնվող Առաքելոց վանքը և գյուղն ամբողջությամբ։

## Ֆոլկլոր
Լեգենդի համաձայն՝ Սուրբ Հակոբը բազմաթիվ անգամներ փորձել է բարձրանալ Արարատի գագաթը՝ գտնելու Նոյան տապանը, որը թաղված է սառույցի հաստ շերտի տակ։ Նա բարձրանում էր լեռը, ննջում և արթնանում էր լեռան ստորոտում, որտեղից սկսել էր բարձրանալ։ Մի քանի անհաջող փորձերից հետո երազում Աստված նրան ասում է. «Այլևս մի փորձիր գտնել Տապանը։ Ես քեզ կտամ մի կտոր այն փայտից, որից Տապանը կառուցվել է»։ Երբ արթնանում է, ի զարմանս իրեն, կողքին գտնում է փայտը։ Սուրբ Հակոբը որոշում է վանք կառուցել այնտեղ, որտեղից գտել էր փայտը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
հ
Կատեգորիա:Իգդիրի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Հոգոց վանք

**Հոգեաց վանք** (Հոգվոց վանք, Հոգոց վանք), հայկական ճարտարապետական հուշարձան Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Անձևացիք գավառում, Վանա լճից հարավ, Կասրիկ գյուղի մոտ։

## Պատմություն
Ըստ Մովսես Խորենացուն վերագրված մի ավանդության, Բարդուղիմեոս առաքյալ ը Մեծ Հայք է բերել Աստվածածնի դիմապատկերը, քանդել տվել Կանգավար ավանից և Դարբնոց քարից ոչ հեռու գտնվող Անահիտի տաճարը, տեղում կառուցել Ս․ Աստվածածին եկեղեցին, կից՝ կուսանոց, հանձնել պատկերը՝ հիմնելով Հոգեաց վանքը։ Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակվելուց հետո Գրիգոր Լուսավորիչը Հոգեաց վանքում կառուցել է Սուրբ Սիոն եկեղեցին, ուր, ըստ ավանդության, ամփոփված են Տրդատ Մեծի, Աշխեն թագուհու, Խոսրովիդուխտ քրոջ աճյունները։ IV դարում Հոգեաց վանքը եղել է եպիսկոպոսանիստ։ Հոգեաց վանքը XVII դարում հայտնի գրչության կենտրոն էր (1669-ին, 1670-ին ծաղկված ավետարանները, 1696-ի բժշկական ձեռնարկը ևն), 1730-65-ին՝ վերակառուցվել, 1895-ին ավերվել, 1904-ին՝ վերանորոգվել, 1915-ին՝ լքվել։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին միանավ գմբեթավոր դահլիճ է, որին արևմուտքից կից է հատակագծում ուղղանկյուն, մեկ զույգ որմնամույթերով երկու հավասար քառակուսի, գմբեթածածկ մասերի բաժանված գավիթը։ Այն հյուսիսից հաղորդակից է Սուրբ Սիոն եկեղեցուն՝ արևելքից պայտաձև խորանով թաղածածկ դահլիճ, որի աղոթասրահը ընդլայնված է շնորհիվ հյուսիսային և հարավային կողմերում առաջացած, խորշանման թաղածածկ մասերի (հատուկ է Վասպուրականի միանավ դահլիճներին)։ Հոգեաց վանքը վանք-ամրոց է՝ պաշտպանական, երկշարք, 7-8 մ բարձրությամբ պատերով, որոնց անկյուններում և արևմտյան պատի կենտրոնում կիսաբոլոր աշտարակներ են։ Մուտքը հարավից է։ Վանքի համալիրը միջնաբերդի նման խմբված է հյուսիսարևմտյան հատվածում՝ հարավարևելյան անկյունային աշտարակով։ Հարավային երկրորդ շարք պարսպապատերին ներսից կից են օժանդակ կառույցներ։ Վանքի բոլոր սենյակները թաղածածկ են, առանց լուսամուտների (լուսավորվում են երդիկներից) և բացվում են մեկը մյուսի մեջ՝ դժվարացնելով մուտքը դեպի գլխավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, ուր հավանաբար պահվել է Տիրամոր պատկերը։

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Գոռ Մխիթարյան

**Գոռ Մխիթարյան** (), հայ ռոք-երաժիշտ։ Ծնվել է 1973 թվականի մայիսի 22-ին Վանաձորում։ Երաժշտական կարիերան սկսել է 1993 թվականից «Snack» խմբի կազմում։ 1996 թվականին Մհեր Մանուկյանի հետ ստեղծում է «Լավ էլի» խումբը։ 2001 թվականից սկսում է գործել որպես անհատ երաժիշտ։ 2003 թվականին տեղափոխվում է ԱՄՆ, ուր հիմնում է իր սեփական «Gor Music» երաժշտական ստուդիան։ Ներկա դրությամբ Գոռը թողարկել է 9 ալբոմ, արժանացել շուրջ 14 մրցանակի։ Ունի 4 եղբայր և 1 քույր։ Ընտանիքում շատեր են երաժշտության հետ կապ ունեցել։ Այժմ բնակվում է ԱՄՆ-ում։ Երբեմն այցելում է Հայաստան։

## Սկավառակագրություն
### «Սնեք» խմբի կազմում
* 1995 - *[[Ահա և մենք]]*
### «Լավ էլի» խմբի կազմում
* 1997 - *[[Առաջին ԼԱՎ ալբոմ]]*
* 1999 - *[[Էսսեներ]]*
* 2006 - *[[Notes from Vanadzor: Urban Armenian Rock]]*
* 2018 - *[[Անձրևաշուն]]*

### Սոլո-ալբոմներ
* 2001 - Երազ
* 2003 - Կնքահայր Թոմ
* 2004 - Episode
* 2006 - Գոռ
* 2007 - Acoustic Folklore
* 2008 - United Fantasies: Exit Ahead
* 2009 - Հոգի
* 2013 - Live At Steve's Ranch
* 2016 - Passport

### Տեսահոլովակներ
* Որտեղից որտեղ - 2005
* Stigma - 2005
* Ինչու Բինգյոլը մտար - 2006
* About God - 2007
* Սասունցիներ - 2007
* Last Letter - 2014
* Վերադարձ - 2016

## Մրցանակներ և առաջադրումներ
* 2002 Just Plain Folks Nomination - Best Ethnic/World Music Song («Yeraz»)
* 2002 Just Plain Folks Nomination - Best Ethnic/World Music Album («Yeraz»)
* 2002 Armenian Music Awards WINNER - Best Album Cover-Design («Yeraz»)
* 2002 Armenian Music Awards Nomination - Best Alternative Folk Album («Yeraz»)
* 2002 Armenian Music Awards Nomination - Best Newcomer (Gor Mkhitarian)
* 2004 Big Apple Music Awards WINNER - Best Contemporary Singer («Episode»)
* 2004 Armenian Music Awards Nomination - Best Alternative Folk Album («Godfather Tom»)
* 2004 Armenian Music Awards Nomination - Best Album Cover-Design («Godfather Tom»)
* 2005 Armenian Music Awards WINNER - Best Music Video («Vortegh?»)
* 2005 Armenian Music Awards Nomination - Best Original Song («Cold Wagon 1993»)
* 2005 Armenian Music Awards Nomination - Best Folk-Rock Album («Episode»)
* 2006 Armenian Music Awards Nomination - Best Rock Album («Gor»)
* 2006 Armenian Music Awards Nomination - Best Music Video («Keghtot btser (Stigma)»)
* 2007 Armenian Music Awards WINNER - Best Alternative Folk Album («Acoustic Folklore»)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Խանութ 
* [Պաշտոնական էջը [MySpace] ցանցում]
* Կենսագրությունը MSN music կայքում 
* Կենսագրությունը Armenian Pulse կայքում 
* Կենսագրությունը ArmeniaPedia.org կայքում
* Լավ էլի խմբի կայքը

Կատեգորիա:Հայաստանի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ կիթառահարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Ալիստեր Դարլինգ

**Ալիստեր Մաքլին Դարլինգ** (, ), բրիտանացի քաղաքական գործիչ Մեծ Բրիտանիայի լեյբորիստական կուսակցությունից։ 2007-2010 թվականներին եղել է Մեծ Բրիտանիայի առևտրի և զարգացման նախարարը։
[մինի|աջից|Ալիստեր Դարլինգը [Քրիստին Լագարդի և Թիմոթի Գեյթների հետ Ստամբուլում։]]
2012-2014 թվականներին Դարլինգը ղեկավարել է միջկուսակցական այն խումբը, որն առաջ է տարել *Better Together* խորագիրը կրող քարոզարշավը հանուն այն բանի, որ Շոտլանդիան 2014 թվականի հանրաքվեի արդյունքներով մնա Միացյալ Թագավորության կազմում։ 2014 թվականի նոյեմբերի 3-ին նա հայտարարել է, որ հրաժարվում է մասնակցել 2015 թվականի համընդհանուր ընտրություններին։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 1-ին նրան ցմահ շնորհվել է պերի տիտղոս։ 2020 թվականի հուլիսին Դարլինգը հրաժեշտ է տվել Լորդերի պալատին։

Եվրոմիության հետ Մեծ Բրիտանիայի հարաբերությունների կապակցությամբ 2016 թվականի հունիսին անցկացված հանրաքվեի շրջանում նա իրեն դրսևորել է որպես *Remain* շարժման եռանդուն կողմնակից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*

## Արտաքին հղումներ
*Rt Hon Alistair Darling, Chancellor of the Exchequer *HM Treasury* (archived)
*Kaupthing Controversy  *theukgovernment.com*
*BBC Radio 4 Profile
*Lord Darling of Roulanish
*Alistair Darling | Politics | The Guardian
*

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կենսագիրներ
Ջոշ Հարթնեթ

**Ջոշուա Դանիել «Ջոշ» Հարթնեթը** (, ), ամերիկացի դերասան և ռեժիսոր է։

## Կենսագրություն
Ջոշուա Դանիել «Ջոշ» Հարթնեթը ծնվել է 1978 թվականի հուլիսի 21-ին Սան Ֆրանցիսկոյում (Կալիֆորնիա)։ Հասակ է առել Մինեսոտա նահանգի Սեյնթ Փոլ քաղաքում։ Երիտասարդ տարիքում ակտիվորեն հետաքրքված է եղել ֆուտբոլով։ Ավարտել է Նյու Յորքի Պերչես քաղաքի համալսարանը։ Սկսած 1997 թվականից ակտիվորեն նկարահանվում է տարբեր ֆիլմերում։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1978 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բնապահպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Հուլիսի 21 ծնունդներ
Անժելա Սարգսյան

**Անժելա Սարգսյան** (), հայ դերասանուհի։

Խաղացել է մի շարք այնպիսի հեռուստատեսային սերիալներում, ինչպիսիք են «Որոգայթը», «Կարգին սերիալ», «Ո՞ւր է իմ տղամարդը» և այլն։

2000 թվականից աշխատել է Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնում։

## Թատրոնում դերեր
* *Սիրահարված աղջիկ* - «Ավտոբուս»
* *Էսթեր* – «Իմ սիրտը լեռներում է»
* *Սոֆի* - «Չաո»
* *Դոննա Աննա* - «Դոն Ժուան»
* *Իվանկա* - «Մաքսիմալիստը»
* *Բ ոգի* - «Մակբեթ»
* *Ժակլին* - «Ախ Աննա, Աննա, կամ կրքոտ կիրակի»

## Արտաքին հղումներ
* Անժելա Սարգսյանը մեմերի հանրագիտարանում
* Կենսագրությունը Երևանի Դրամատիկական Թատրոնի բլոգում

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Աբիջան

**Աբիջան**  (, էբրիե ցեղի լեզվից թարգմանած՝ նշանակում է կտրտած տերևներ, որ երկպառակությունների վերջ տալու խորհրդանիշ են), քաղաք արևմտաաֆրիկյան Կոտ դ’Իվուար (նախկին Փղոսկրի ափ) պետությունում, Գվինեական ծոցի ափին։ Այդ պետության խոշորագույն քաղաքն է, նրա տնտեսական ու մշակութային կենտրոնը (նրա մայրաքաղաքն է եղել մինչև 1934 թվականը, երբ մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Յամուսուկրո); Միաժամանակ՝ բնակչության թվով երրորդ խոշորագույն ֆրանսալեզու քաղաքն է աշխարհում՝ Փարիզից ու Կինշասայից հետո, իսկ զուտ ֆրանսախոսների թվաքանակի հաշվառմամբ՝ 2014 թվականից ի վեր երկրորդն է աշխարհում։ Համարվում է վարչական կենտրոնը նույնանուն՝ Աբիջանի դեպարտամենտի, որը մտնում է Լագյուն մարզի կազմի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի քաղաքներ
Քողարկող ռազմազգեստ

thumb|150px
**Քողարկող ռազմազգեստ**, ռազմական հագուստ, որը շնորհիվ միջավայրի հետ նույնացող նախշերի ու գունավորման, քողարկում կամ նվազ տեսանելի է դարձնում զինվորին։ Ռազմական մարտավարության մեջ քողարկումը կարևոր դեր է սկսել խաղալ, այն բանից հետո, երբ 19-րդ դարում էականորեն մեծացավ հրազենի նշանառությունը։ Քողարկող զգեստները սակայն լայն կիրառություն են ստացել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ և դրանից հետո։

Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը զինվորները հիմնականում կրում էին արտահայտիչ, վառ գույներով ռազմազգեստ, քանի որ այդպես ռազմի դաշտում ավելի հեշտ էր տարբերել սեփական զինվորներին թշնամուց։ Բացի այդ պատերազմի ժամանակ թաքնվելը կամ քողարկվելը համարվում էր ամոթալի։

## Աղբյուրներ
* Հայ Զինվոր (ՀՀ պաշտպանության նախարարության պաշտոնաթերթ, Քողարկո՞ւմ է արդյոք քողարկող ռազմազգեստը

Կատեգորիա:Հագուստ
Կատեգորիա:Ռազմական մարտավարություն
Արփի (գյուղ)

**Արփի**, գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Արենի համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Արփիի համայնքը սահմանակից է հյուսիս-արևմուտքում՝ Աղավնաձոր, հյուսիս–արևելքում՝ Գետափ, արևելքում՝ Եղեգնաձոր, հարավում՝ Արենի, Գնիշիկ համայնքներին։ Մարզկենտրոն Եղեգնաձոր քաղաքից հեռու է 8 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Գյուղի միջով է անցնում Երևան-Մեղրի միջպետական ավտոմայրուղին։ Ծովի մակարդակից գյուղի միջին բարձրությունը 1100 մ է։ Գյուղի տարածքով հոսում է Արփա գետը։ Գետը հարուստ է կողակ և բեղլու ձկնատեսակներով, իսկ ակունքում՝ կարմրախայտով։ Գյուղը հարուստ է սիլիկատի հանքավայրերով։

### Կլիմա
Կլիման խիստ չոր է և ցամաքային։

## Բնակչություն
Արփիի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, պտղաբուծությամբ և անասնապահությամբ, զարգացած է նաև մեղվաբուծությունը։ Գյուղն ապահովված է խմելու և ոռոգման ջրով։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1965 թվականին Եղեգնաձորի շրջանի Գնիշիկ գյուղի տարհանված բնակչության բազայի հիման վրա։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Արփի գյուղի տարածքում առկա են պատմամշակութային հուշարձաններ։ 2003 թվականի տվյալներով բնակավայրի տարածքում հաշվառվել է 5 անուն հուշարձանախումբ ընդհանուր 12 անուն հուշարձան, որոնք ընդգրկված են պետության կողմից հաստատված պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատկերասրահ

2014 Prowincja Wajoc Dzor, Krajobrazy widziane z drogi M2, Widoki okolic Arpi (01).jpg|
2014 Prowincja Wajoc Dzor, Krajobrazy widziane z drogi M2, Widoki okolic Arpi (06).jpg|
Արփի գյուղը Ջրով վանքի ճանապարհից.jpg|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1965 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արենի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գյուղեր
Դարկո Միլիչիչ

**Դարկո Միլիչիչ** (, կիր.` *Дарко Миличић*, ), սերբ նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական։  2003-2013 թվականներին հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցացիայում (NBA)։

Միլիչիչը լիգա է մուտք գործել 2003 թ. NBA դրաֆթով` ընտրվելով «Դետրոյթ Փիստոնսի» կողմից` 2-րդ ընտրության իրավունքով՝ Լեբրոն Ջեյմսից հետո։

## Արտաքին հղումներ
*NBA.com պրոֆիլ

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սերբ բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Օռլանդո Մեջիքի բասկետբոլիստներ
Ամանդա Բաշմակովա

**Ամանդա Բաշմակովան** (լատիշերեն *Amanda Bašmakova*) ծնվել է 1997 թ.-ի հունիսի 3-ին Լատվիաի Ռիգա քաղաքում։ Ամանդա Բաշմակովան ներկայացրել է իր երկիրը *"Moondog"* երգով Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում, որը տեղի ունեցավ դեկտեմբերի 3-ին Կարեն Դեմիրճյանի անվան Մարզահամերգային Համալիրում (Հայաստան, Երևան) և արժանացել 13-րդ տեղը 31 միավորով։

## Արտաքին հղումներ
* Մանկական Եվրատեսիլի պաշտոնական կայք
* Մանկական Եվրատեսիլը ESCKaz կայքում

Կատեգորիա:1997 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լատիշ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հունիսի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլի մասնակիցներ
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1963 (թիմերի կազմեր)

1963 թ. **[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ազգերի առաջնության]]** եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցեցին ինը ազգային հավաքականներ։

## Խումբ A
### 

### 
### 
### 
### 
## Խումբ B
### 
### 
### 
### 

## Նայիր նաև
* **[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1963]]**

Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (թիմերի կազմեր)
Անահայմ

մինի|220px|Անահայմի մարզադաշտը
**Անահայմ** (), քաղաք ԱՄՆ-ի արևմտյան մասում, Կալիֆոռնիա նահանգում։ Անահայմը գտնվում է Լոս Անջելեսից 45 մղոն դեպի հարավ։ Ըստ 2006 թվականի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 342,410 մարդ, և համարվում էր 10-րդը Կալիֆոռնիայում, և 56-րդը ամբողջ ԱՄՆ-ում։ Քաղաքը հայտնի է իր ժամանցի գոտիներով, սպորտային թիմերով և կոնֆերենցիաների անցկացման կենտրոններով։

## Քույր քաղաքներ
*  Վիտորիա (, ), Իսպանիա
*  Միտո (), Ճապոնիա
*  Օրլանդո (), Ֆլորիդա, ԱՄՆ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* City of Anaheim, California — Քաղաքի պաշտոնական կայք էջը

Կատեգորիա:Օրինջ շրջանի (Կալիֆոռնիա) քաղաքներ
Կատեգորիա:1857 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի քաղաքներ]
Սուրբ Մինաս վանք

**Կեսի Սուրբ Մինաս վանք**, հայկական վանք Արևմտյան Հայաստանում։ Այն անգմբեթ, սյուներով բազիլիկ է՝ բնորոշ 19-րդ դարի հայկական եկեղեցիներին։ Վանքը գտնվում է Կարին քաղաքից 9 կմ արևմուտք տեղադրված Կես գյուղում։

## Պատմություն

1915 թվականից մեկ տասնամյակ առաջ Կես գյուղն ուներ 1,103 հայ և 170 մուսուլման բնակիչ։ Գյուղն ուներ նաև դպրոց, որտեղ սովորում էին 100 աշակերտ։ Կեսում գտնվող Սուրբ Մինաս վանքը կառուցվել էր 1790 թվականին։ Սակայն դատելով վանքի պատի մեջ ներկառուցված խաչքարից, որի վրա փորագրված էր 1740, կարելի է եզրակացնել, որ 1790 թվականին կառուցված վանքը փոխարինել էր ավելի հին շինության։

Չնայած ներկայումս վանքը վատ վիճակում է, այն դեռևս կանգուն է։ Սակայն շրջակայքում իրականացվող շինարարությունը կարող է բերել վանքի վերջնական ավերման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Լուսինե Սահակյան

**Լուսինե Սուրենի Սահակյան**, հայ թուրքագետ։

## Կենսագրություն
Լուսինե Սահակյանը ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի թյուրքագիտության ամբիոնի դոցենտ է (Associate Professor of Turkic Studies), բանասիրական գիտ. թեկնածու (Ph.D in Philology)։ Միաժամանակ 2008թ-ից ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի հայ-օսմանական առնչությունների բաժնի վարիչ։ 1996թ. աշխատում է ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի թուրքագիտության ամբիոնում՝ 2006թ.-ից որպես դոցենտ։ Դասավանդում է ժամանակակից թուրքերեն, թուքերենի տեսական քերականություն, թուրք գրականություն առարկաները, նույն ամբիոնի մագիստրատուրայում վարում է “Թուրքակական աղբյուրագիտության և պատմագրության հիմնահարցեր”, “Օսմանյան կայսրության էթնոքաղաքականությունը”, “Տեղանունների թուրքացման քաղաքականությունը Օսմանյան կայսրությունում և հանրապետական Թուրքիայում” հատուկ դասընթացները։ Ունի մի շարք գիտական հրապարակումներ՝ նվիրված Հայաստանի պատմական ժողովրդագրությանը, հայկական տեղանունների ուսումնասիրությանը և համշենահայերի պատմությանը։

2010-2012թթ. Թուրքիայի Ռիզեի և Արդվինի նահանգների համշենցիների բնակավայրերում իրականացրած դաշտային աշխատանքների նյութերի հիման վրա պատրաստել է «Համշենը անցյալի և ներկայի  խաչմերուկներում» գիտահանրամատչելի վավերագրական ֆիլմը հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն լեզուներով։ Ֆիլմը պատմում է իսլամացված համշենցիների ներկա սերնդի կյանքը, կենցաղն ու սովորությունները, ներկայացնում նրանց մշակույթը, դրվագներ խոհանոցից և հավատալիքներից, լեզվական վիճակն ու քաղաքական դիրքորոշումները։ Հեղինակը ֆիլմում անդրադառնում է Համշենի հայկական իշխանության պատմությանը։ 2012թ. ֆիլմը Հոլիվուդի «Արփա» միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է «Արմին Վեգների» անվան Մարդասիրական գլխավոր մրցանակին։  2013թ. ֆիլմը ցուցադրվել է «Ոսկե Ծիրան» կինոփառատոնում, 2014 թ.՝ Նյու Յորքի Socially Relevant Film Festival-ում։ 2016թ. նույն ֆիլմի համար ստացել է Ղրիմի հայ համայնքի սահմանած «Ազվազովսկու անվան շքանշան», ինչպես նաև Սոչիի հայերի միության պատվոգրեր։ Ֆիլմը ցուցադրվել է Երևանում, Կանադայի՝ Տորոնտո, Մոնրեալ, Բեյրութի, Երուսաղեմի, Մոսկվայի, Պետերբուրգի, Կրասնոդարի երկրամասի, Դոնի-Ռոստովի հայ համայնքներում։

Լուսինե Սահակյանը դասախոսություններով և զեկուցումներով հանդես է եկել ինչպես մի շարք միջազգային գիտաժողովներում, այնպես էլ Սփյուռքում՝ Բեյրութ, Թեհրան, Երուսաղեմ, Մոսկվա, Փարիզ, Տորոնտո, Մոնրեալ, Լոս Անջելես, Պետերբուրգ, Սոչի, Դոնի-Ռոստով։

## Աշխատություններ
Հեղինակ է երկու մենագրության՝ 
#Բարձ Հայքի Բաբերդ, Սպեր, Դերջան գավառների տեղանուններն ու ժողովրդագրությունը XVI դարի օսմանյան աշխարհագիր մատյաններում (Երևան, 2007, 307 էջ),
#Տեղանունների թուրքացման քաղաքականությունը Օսմանյան կայրությունում և հանրապետական Թուրքիայում (Մոնրեալ, 2010, 2011, 70 էջ, եռալեզու՝ անգլերեն, հայերեն, ռուսերեն)։
#Համշենի մանրատեղանունները, Hamşen (Hemşin) Mikro Yer İsimleri, Микротопонимы Амшена (Երևան, ԵՊՀ հրատ., 201,2 175 էջ)։
#Les Mikrotoponymes de Hamchen, Hamşen (Hemşin) Mikro Yer İsimleri, Sigest, Paris, 2013, 181p.



Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Արփի (այլ կիրառումներ)

thumb|150px|Արեգակը, հայերենում կոչվում է նաև ''Արփի''
**Արփի** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին.
### Աշխարհագրություն
* Արփի, խոշորացված համայնք ՀՀ Շիրակի մարզում։
* Արփի, լիճ ՀՀ Շիրակի մարզում։
* Արփի, գյուղ ՀՀ Վայոց ձորի մարզում։
* Արփի (Արեգակ), երկնային մարմին, որի շուրջը պտտվում է Երկիրը։
* Արփի - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառակում։

### Այլ
* Արփի, հայկական կանացի անձնանուն։
* Արփի - գրական, գիտական, հասարակական ամսագիր։ Հրատարակվել է 1949-1956 թթ., Թեհրանում։
* Արփի - գրական-հասարակական ամսագիր (սկզբում՝ կիսամյա)։ Լույս է տեսել 1932-1936-ին, Օլսթոնում (ԱՄՆ)։
* Արփի - պատկերազարդ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1913-1914 թթ., Թիֆլիսում։
* Արփի - գրական, գիտական և հասարակական ամսագիր։ Լույս է տեսել 1949-1956-ին, Թեհրանում (Իրան)։
Կարմելո Էնթոնի

**Կարմելո Քիյան Էնթոնի** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, թեթև հարձակվող։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։

Ծնվել է Նյու Յորքի Բրուքլին թաղամասում։ Թոուսոնի կաթոլիկ ավագ դպրոցում հաջող ելույթներ ունենալուց հետո Ուսանողական առաջնությունում ներկայացրել է Սիրաքյուսի համալսարանը, որի ուսանողական թիմի կազմում 2003 թվականին հասել է մինչև NCAA-ի ազգային առաջնություն։ Տվյալ ուսումնական տարում արժանացել է *լավագույն խաղացողի* տիտղոսին, ինչպես նաև նա ճանաչվել *«NCAA-ի արևելյան տարածաշրջանի ամենաարժեքավոր բասկետբոլիստ»*։ Մեկ մրցաշրջան Սիրաքյուսում անցկացնելուց հետո մասնակցության հայտ է ներկայացրել NBA-ի 2003 թվականի դրաֆթում, որտեղ ընտրվել է «Դենվեր Նագեթսի» կողմից՝ 3-րդ ընտրության իրավունքով՝ Լեբրոն Ջեյմսից և Դարկո Միլիչիչից հետո։ 8 տարի անց տեղափոխվել է «Նյու Յորք Նիքս»։

Որպես ԱՄՆ-ի բասկետբոլի ազգային հավաքականի անդամ, 2004 թվականի օլիմպիական խաղերին նվաճել է բրոնզե, իսկ 2008 և 2012 թվականների խաղերին՝ ոսկե մեդալներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Օկլահոմա Սիթի Թանդերի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Սիրաքյուսի համալսարանի շրջանավարտներ
Նենե

[մինի|250px|Նենեն «[Դենվեր Նագեթսի» կազմում աջ ձեռքով դանկ կատարելիս]]

**Նենե** (Պորտ.` *Nenê*, ծնված որպես՝ **Մայբիներ Ռոդնի Հիլարիո** [*Maybyner Rodney Hilário*], ), բրազիլացի նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Դենվեր Նագեթս», «Վաշինգթոն Վիզարդս» և «Հյուստոն Ռոքեթս» ակումբներում։

## Վաղ տարիները

Մանուկ հասակում Հիլարիոյի բոլորն անվանում էին *Նենե*, ինչը բրազիլյան պորտուգալերենից թարգմանաբար նշանակում է *փոքրիկ*։ Նրան այդպես էին անվանակոչել, քանի որ ընտանիքում և ընկերական շրջապատում տարիքով ամենափոքրն էր։ Ինչպես շատ բրազիլացի մանուկներ, Նենեն նույնպես նախապես զբաղվել ֆուտբոլով և նույնիսկ իր խաղային որակը հասցրել այն աստիճանի, որ շարժել է տեղի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբների հետաքրքրությունը։

## Պրոֆեսիոնալ կարիերա
Առաջին քայլերը պրոֆեսիոնալ բասկետբոլում Նենեն սկսել է 2001 թ.-ին, որպես Բրազիլիայի հավաքականի անդամ։ Բացի այդ, հանդես է եկել բրազիլական «Վասկո դա Գամա» ակումբում։ Այնուհետև նրան հաջողվում է ընդունվել NBA-ի ամառային ճամբար, որտեղ ելեույթներ ունենալուց հետո մասնակցության հայտ է ներկայացրել NBA-ի 2002 թվականի դրաֆթում։ Նենեն ընտրվել է «Նյու Յորք Նիքսի» կողմից` առաջին ռաունդի 7-րդ համարի ներքո, որից հետո կատարված փոխանակման շրջանակում անցել է «Դենվեր Նագեթսին»։

2002–03 խաղաշրջանը Նենեն սկսում է որպես պահեստային, սակայն խաղաշրջանի վերջում արդեն դառնում է մեկնարկող հետևյալ միջին արդյունքերով` 10,5 միավոր, 6,1 անդրադարձ (ռեբաունդ) և 1,6 խլում, ինչպես նաև մրցաշրջանն ավարտում է որպես 10 լավագույն նետման արդյունավետություն ունեցող բասկետբոլիստներից մեկը (0.519)։

2005 թ.-ի նոյեմբերի 5-ին՝ «Սան Անտոնիո Սփըրսի» հետ ունեցած խաղում, Նենեն ստանում է աջ ոտքի ծանր վնասվածք։

## Անձնական կյանք

Նենեն ամուսնացած է ոմն Լոուրեն Փրոթի հետ։

## Արտաքին հղումներ
* NBA.COM էջ
* ESPN էջ
* Interbasket.net պրոֆիլ

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ
Գետահովիտ (այլ կիրառումներ)

**Գետահովիտ** եզրը հետևյալ կարող է վերաբերել հոդվածներին.

* Գետահովիտ, հարթավայր գետի ափերին
* Գետահովիտ, գյուղ ՀՀ Տավուշի մարզում
Դուեյն Ուեյդ

**Դուեյն Թայրոն Ուեյդ կրտսեր** (, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, խաղարկող և հարձակվող պաշտպան։ 16 մրցաշրջանի մարզական կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Մայամի Հիթ» ակումբում։

2006 թվականին «Սպորտս Իլուսթրեյթիդ» սպորտային հանդեսի կողմից ճանաչվել է *«տարվա մարզիկ»*։ Նույն տարում, թիմակցելով Շաքիլ Օ'Նիլի հետ՝ նվաճել է NBA-ի գավաթը և դարձել գերեզրափակիչի ամենաարժեքավոր խաղացող։ 2012 և 2013 թվականներին, թիմակցելով Լեբրոն Ջեյմսի և Քրիս Բոշի հետ, Ուեյդը «Հիթի» կազմում կրկին դարձել է NBA չեմպիոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը NBA.com կայքում
* Մարքեթի համալսարանի տղամարդկանց բասկետբոլի թիմի մասին 
* ԱՄՆ օլիմպիական հավաքականի մասին 

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Իզմիր)

**Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին** եկեղեցի է Իզմիր քաղաքում։ Համարվում էր քաղաքի ամենահայտնի եկեղեցին։ Կործանվեց Սմիռնայի մեծ հրդեհի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մուսուլմանների կողմից ավերված եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իզմիրի մարզ
Սրխու Սուրբ Նշան վանք

**Սրխու Սուրբ Նշան վանք** (նաև` **Սուրբ Մարինոսի վանք**), հայկական առաքելական վանական համալիր պատմական Վասպուրական նահանգի Հայոց ձոր գավառի Կալպալասան գյուղի մոտ։ Եղել է Վասպուրականի նշանավոր կրոնական և մշակութային կենտրոն։ Այստեղ 16-րդ դարի բազմաթիվ ձեռագրեր են գրվել։

## Պատմություն
Սրխու Սուրբ Նշան վանքի հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ։ Համաձայն հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի ուսումնասիրությունների` վանքը գոյություն է ունեցել առնվազն զարգացած միջնադարից։ Այն եղել է Ախթամարի իրավասության ներքո գտնվող վանական համալիրներից մեկն էր։

Վանքի առավել ծաղկման ժամանակաշրջանը եղել է 16-րդ դարը, ինչի մասին են վկայում այնտեղ 1570, 1592, 1593, 1596 թվականներին ստեղծված ձեռագրերն ու տվյալ ժամանակաշրջանով թվագրվող մեծ թվով գերեղմանաքարերը։

Ըստ Առաքել Դավրիժեցու տեղեկության՝ վանքն ավերվել է 1648 թվականի մեծ երկրաշարժից։ Հիմնովին նորոգվել է 18-րդ դարի սկզբին։ Վանքի սուրբ Մարինոս եկեղեցին ունի գմբեթավոր դահլիճի հորինվածք՝ մեկ զույգ (արևմտյան) որմնամույթերով։ Կառուցված է կոպիտ մշակված բազալտի քարերից։ Պարսպապատ համալիրի արևմտյան և հարավային կողմերում վանքի բնակելի և տնտեսական շինություններն են։

## Գրականություն
* Thierry H․, Monasteres armeniens du Vaspurakan, «Revue des études arméniennes», t․ VIII, P․, 1971․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
մ
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով