open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ջաբարի Պարկեր

**Ջաբարի Ալի Պարկեր** (անգլ.` *Jabari Ali Parker*, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է եկել սերբական «Պարտիզան» ակումբում։

Ծնվել է Չիկագոյում (Իլինոյս նահանգ)։ Հանդես է եկել Չիկագոյի Սիմեոնի ակադեմիայի բասկետբոլային թիմում, որի կազմում չորս անգամ անընդմեջ դարձել է նահանգային չեմպիոն։ Մեկ ուսումնական տարի (2013–2014) հանդես է եկել Դյուկի համալսարանի «Բլյու Դևիլս» ակումբում։ Համալսարանում անցկացրած ժամանակահատվածում ընդգրկվել է մի շարք խորհրդանշական հավաքականների կազմում։

Ընտրվել է NBA-ի 2014 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի 2-րդ ընտրությամբ՝ «Միլուոքի Բաքսի» կողմից։

Մասնակցել է նաև ՖԻԲԱ-ի մինչև 16 և մինչև 17 տարեկանների աշխարհի առաջնություններին՝ ներկայացնելով Միացյալ Նահանգների երիտասարդական հավաքականը և նվաճելով ոսկե մեդալներ։

Պարկերի հայրը՝ Սոնի Պարկերը, ժամանակին հանդես է եկել NBA-ում` ողջ մասնագիտական կարիերան (1976–1982) անցկացնելով «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս» ակումբում։

Հիսուս Քրիստոսի վերջին օրերի սրբերի եկեղեցու գործող անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Էջը ԱՄՆ բասկետբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:1995 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիկագո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ
Աղբուլաղ (Սյունիքի մարզ)

**Աղբուլաղ**, ներկայումս լքված գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Գորիս համայնքում։

Գորիս քաղաքից հեռու է մոտ 16 կմ դեպի հարավ, Շուռնուխ գյուղից՝ 3 կմ դեպի հարավ-արևմուտք, Որոտանի աջակողմյան վտակ Քաշունի գետից դեպի ձախ՝ անտառոտ վայրում։

Գյուղը հիմնադրվել է 1920-ական թթ. Արդբեջանի Ղուբաթլուի շրջանից եկած ադրբեջանցիների կողմից։ Մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից՝ Գորիսի շրջանի։ Բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնք թողել են գյուղը 1988-1989 թվականներին։ 1995 թվականից մտել է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Շուռնուխ համայնքի կազմի մեջ։

## Պատմություն
Գյուղից մեկ կիլոմետր հարավ-արևելք` ձորալանջին, գտնվում է «Ալչալու» գյուղատեղին։ 1960-ական թվականներին մնացել էին գերեզմանատան հետքերը, շինությունները բոլորովին անհետացած էին։ Ալչալուի ավերման մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Վայրը կրում է թուրքական անվանում և նշանակում է *սալորուտ*։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների գյուղը բնակեցված չէ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Խորհրդային տարիներին բնակչությունը զբաղվել է անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ, դաշտավարությամբ և այգեգործությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Աղբուլաղի մոտ է գտնվում «Կալանըդար» ամրոցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գորիս համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Այգեձոր (Սյունիքի մարզ)

**Այգեձոր**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Այգեձոր է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Փուշկագ անունով։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մեղրի գետի աջ ափին՝ ծովի մակարդակից մոտ 1120 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ճանապարհով կազմում է մոտ 61 կմ, իսկ Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 8 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Այգեձորի մշտական բնակչությունը կազմել է 9, առկա բնակչությունը՝ 14 մարդ։ Ռուսական Կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնք հեռացել են 1988-1989 թվականներին։ Հետագայում այնտեղ վերաբնակվել են հայեր։ Ստորև ներկայացված է Այգեձորի գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Աջաբաջ

**Աջաբաջ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Քաջարան համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Աջաբաջ է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Աջիբաջ անվամբ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Բարգուշատի լեռների հարավարևմտյան ստորոտին` Գեղի գետի և իր ձախակողմյան վտակ Աջաբաջի միախառնման տեղում։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Աջաբաջն ունի XVII դարի եկեղեցի։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Աջաբաջի մշտական բնակչությունը կազմել է 28, առկա բնակչությունը՝ 14 մարդ։ Ռուսական կայսրության վերջին շրջանում և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում մինչև 1988-1989 թվականները բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։

Ստորև ներկայացված է Աջաբաջ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Քաջարան համայնքի բնակավայրեր
Կենդանակերպի նշաններ (շատրվան-քանդակ)

**«Կենդանակերպի նշաններ»**, շատրվան-քանդակ, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Շառլ Ազնավուրի հրապարակում, տեղադրվել է 1985 թվականին։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Արարատ Հովսեփյան
* Ճարտարապետ` Արսեն Մելիքյան

## Տվյալներ
Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է կենդանակերպի 12 նշանները։ Յուրաքանչյուր կենդանակերպի նշանի վրա փորագրված են քանդակագործի սիմվոլիկ անվանատառերը։
Կենդանակերպի 12 քանդակներն ունեն արտահայտիչ, դեկորատիվ միասնական ուժ։

Կենդանու և մարդկային ֆիգուրների ներդաշնակությունը ստեղծվել է նռան ծառի դեկորատիվ ծավալով։ Յուրաքանչյուր քանդակի կողքերին տեղադրված 2-ական նռներից ջուրը ցայտում է դեպի ավազան։

## Պատկերասրահ

Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (12).JPG|«Կենդանակերպի նշաններ» շատրվան-քանդակը
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (7).JPG|Ցուլ, 1983, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (8).JPG|Խոյ, 1982, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (6).JPG|Երկվորյակներ, 1984, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (5).JPG|Խեցգետին, 1984, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (4).JPG|Առյուծ, 1983, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (3).JPG|Կույս, 1982, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (14).JPG|Կշեռք, 1983, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (2).JPG|Կարիճ, 1983, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (1).JPG|Աղեղնավոր, 1982, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (11).JPG|Այծեղջյուր, 1982, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (10).JPG|Ջրհոս, 1984, բրոնզ
Կենդանակերպի նշաններ շատրվան քանդակ (9).JPG|Ձկներ, 1984, բրոնզ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Կենդանակերպի նշաններ
Հովհաննես Շանթ

**Հովհաննես Շանթ** (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Շանթը (Հովհաննես Հակոբյան) ծնվել է 1964 թվականի փետրվարի 7-ին, Գյումրիում։ Ապրում և ստեղծագործում է Երևանում։

Բանաստեղծական չորս ժողովածուի հեղինակ է՝
* «Լուսաբացի ղողանջներ»
* «Սիրտս ափիդ մեջ»
* «Ստվերները ծնվում են լուսաբացին»
* «Մեղք ու Խորան», 2013 (ձևավորում՝ նկարչուհի Նաիրա Ահարոնյանի, տպագրվել է 9-րդ հրաշալիք և Գյումրիի գրողների միության ամսաթերթերում և Գրական Շիրակ գրքում)
մինի
2014 թվականից Երկիր Մեդիա հեռուստաընկերության եթերով հեռարձակվում է Հովհաննես Շանթի «Լույսի արահետներով» հեղինակային հաղորդաշարը, որն անդրադառնում է մշակութային բնագավառում գործող հայտնի ու անհայտ անուններին՝ նկարիչներ, քանդակագործներ, գրողներ, ճարտարապետներ ու ոչ միայն։ Ներկայացնում է նրանց ուշագրավ աշխատանքները, հանրության առջև բացում մշակութային գործիչների՝ շատ հաճախ փակ ու չնշմարվող ստեղծագործական վարագույրները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հովհաննես Շանթի ստեղծագործությունները youtube կայքում
* Հովհաննես Շանթ

Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Իմունային շիճուկներ

**Իմունային շիճուկներ**, հակածիններով իմունացված կենդանիների և մարդու արյունից ստացված պատրաստուկներ, որոնք հակամարմիններ են պարունակում բակտերիային տոքսինների, ախտածին մանրէների և վիրուսների դեմ։ Շիճուկի հակամարմինները կապվում են ախտածին մարմնի կամ հակածնի հետ։

Մարդու արյունից ստացված շիճուկներն օրինակ էբոլայի բուժման միակ հաջողված եղանակն են։ Տարբերում են բուժկանխարգելիչ և ախտորոշիչ շիճուկներ։ Բուժկանխարգելիչ շիճուկներ․ լինում են հակաթանային (հակադիֆթերիային, հակաբոտուլինուսային, հակատետանուսային և օձի թույնի դեմ), հակաբակտերիային (հակասիբիրախտային, հակամենինգոկոկային, հակատուլարեմիային և այլն) և հակավիրուսային (հակագրիպային, հակակատաղության, հակակարմրուկային են)։ Ստացված են շիճուկներին փոխարինող համապատասխան գամմագլոբուլիններ, որոնք առավել արդյունավետ են։ Ախտորոշիչ շիճուկներ լինում են ագլատինացնող, պրեցիպիտացնող և լյոլմինեսցենտող, որոնք կիրառվում են ախտածին մանրէների տեսակային պատկանելությունը որոշելու համար։ Կենդանիների արյունից ստացած շիճուկներ մարդկանց ներարկելիս կարող է զարգանալ շիճուկային հիվանդություն և անաֆիլաքսիա։ Անասնաբուժության մեջ բուժկանխարգելիչ շիճուկներ ստացվում են իմոլնացված կենդանիներից և կիրառվում վարակիչ հիվանդությունների (սիբիրախտ, խոզերի կարմրախտ, սալմոնելոզներ և այլն) բուժման ու կանխարգելման համար։ Անասնաբուժական լաբորատորիաներում գործածվում են ախտորոշիչ շիճուկներ, վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների իդենտիֆիկացման (նույնականացման) համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իմունաբանություն
Լորենս Շարկի

**Լորենս Լուիս Շարկի** (, ), հայնտի նաև որպես **Լենս Շարկի** և **Լ․Լ․ Շարկի** (*Lance Sharkey, L. L. Sharkey*), ավստրալիացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։

Պատանի հասակից մասնակցել է արհմիութենական շարժմանը։ Եղել է մի շարք գործադուլների կազմակերպիչ ու ղեկավար։ 1924 թվականից Ավստրալիայի կոմունիստական կուսակցության (ԱԿԿ), 1928 թվականից՝ դրա կենտրոնական կոմիետեի, 1930 թվականից՝ քաղկոմիտեի (քաղբյուրո) անդամ։ 1930-1948 թվականներին՝ ԱԿԿ ԿԿ-ի նախագահ, 1948-1965 թվականներին՝ գլխավոր քարտուղար, 1965-1967 թվականներին՝ ԱԿԿ ԿԿ-ի նախագահի տեղակալ։ 1930-ական թվականներին խմբագրել է ԱԿԿ տպագիր օրգանները։ Մասնակցել է Կոմինտերնի 17-րդ կոնգրեսին (1935), ընտրվել է Կոմինտերնի ԳԿ-ի անդամության թեկնածու։ Հեղափոխական գործունեության համար հալածվել և բանտարկվել է։

Կատեգորիա:Ավստրալիայի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կոմինտերնի գործիչներ
Բարգուշատ

**Բարգուշատ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Բարգուշատ է։ Այդ անունով է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից մոտ 6 կմ դեպի հյուսիս-արևելք՝ Գորիս-Կապան ավտոճանապարհի ձախ կողմում, ծովի մակարդակից 800-900 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Բարգուշատի մշտական բնակչությունը կազմել է 98, առկա բնակչությունը՝ 43 մարդ։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում մինչև 1988-1989 թվականները գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնց հեռանալուց հետո այնտեղ վերաբնակվել են հայեր։ Ստորև ներկայացված է Բարգուշատ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, ծխախոտագործությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
ԽՍՀՄ տնտեսական սանկցիաներ

**ԽՍՀՄ տնտեսական սանկցիաներ**, հարկադրական միջոցներ նախկին ԽՍՀՄ-ում, որոնք կիրառվում էին տնտեսական գործունեության իրականացման սահմանված կարգը խախտելու դեպքում։ ԽՍՀՄ-ում տնտեսական գործունեության բացասական հետևանքների համար նյութական պատասխանատվության ձև էր։ Համապատասխան տնտեսական մարմինների՝ Պետստանդարտի, Գների պետական կոմիտեի, Պետմատի, պետական կամ գերատեսչական արբիտրաժի որոշմամբ կիրառվում էին այն ձեռնարկությունների նկատմամբ, որոնք խախտել էին՝ պետական ստանդարտներն ու տեխնիկական պայմանները (պետական ստանդարտին ու տեխնիկական պայմաններին չհամապատասխանող արտադրանքի իրացումից ստացված շահույթի գանձում պետական բյուջե), գնագոյացման կարգը (գների բարձրացման հետևանքով ստացված շահույթի գանձում պետական բյուջե), չեն կատարել բանկի կողմից վերահսկվող տնտեսական գործունեության պլանային ցուցանիշները և խախտել վարկավորման պայմանները (փոխադրում վարկավորման հատուկ ռեժիմի, բանկային վարկավորման լրիվ դադարեցում)։ Տնտեսական սանկցիաները կիրառվում էին նաև անորակ ու չհամալրված արտադրանք մատակարարողների, օբյեկտների շինարարության ու գործարկման ժամկետները խախտող շինարարական և բեռնափոխադրումների ժամկետները խախտող, փոխադրման ընթացքում բեռը կորցնող կամ վնասող տրանսպորտային կազմակերպությունների, հիմնարկ-ձեռնարկությունների նկատմամբ, որոնք չէին կատարել տնտեսական պայմանագրով սահմանված պարտավորությունները (այս դեպքում տնտեսական սանկցիաները կատարվում էին հօգուտ տուժած հիմնարկ-ձեռնարկությունների)։ ԽՍՀՄ-ում սանկցիաները կիրառվում էին նաև ներարտադրական տնտեսական հաշվարկային հարաբերություններում։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ տնտեսություն
Կոնստանտին Սաննիկով

**Սաննիկով Կոնստանտին Նիկոլաևիչ** (), խորհրդային ռեժիսոր, դերասան, մանկավարժ։ ԲԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1949)։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։

1926 թվականից՝ Ցա․ Կոլասի անվան Բելառուսական թատրոնի (Վիտեբսկ) դերասան։ 1932 թվականից ղեկավարել է 3-րդ Բելառուս, թատրոնը (Մինսկ, ապա՝ Գոմել)։ Լավագույն ռեժիսորական աշխատանքներից են՝ Մովզոնի «Կոնստանտին Զասլոնով» (1947 թվական, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1948), Կրապիվայի «Երգում են արտույտները» (1950, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1952), Մաքսիմ Գորկու «Զիկովներ» (1955), Սլովացկու «Վոյեվոդայի մահը» (1959)։ 1947 թվականից դասավանդել է (1960 թվականից՝ պրոֆեսոր) Բելառուսական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում (Մինսկ)։ Պարգևատրվել է 4 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2014

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2014**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 54-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Մանչեսթեր Սիթի» ֆուտբոլային ակումբը։ 
«Մանչեսթեր Սիթին» նվաճեց երրորդ տիտղոսը ակումբի պատմության մեջ՝ եզրափակիչում հաղթելով «Սանդերլենդին» 3-1 հաշվով։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։ Խաղի մրցավարն է եղել Մարտին Ակինսոնը։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:2014 ֆուտբոլում
Գրիգոր Մուրադյան (պետական գործիչ)

**Գրիգոր Հարությունի Մուրադյան** (), ՀՀ պետական գործիչ։

## Կրթություն
* 1989-1994 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։
* 1994-1998 թթ. սովորել և ավարտել է ՀՀ ԳԱԱ Փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։
* 1999-2000 թթ. սովորել է Հայդելբերգի Ռուպրեխտ-Կառլի անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի մագիստրատուրայում, ստացել է իրավագիտության մագիստրոսի աստիճան։
* 1999–2001 թթ. զբաղվել է գիտական հետազոտություններով և ստաժավորվել Գերմանիայի Հայդելբերգ քաղաքի Արտասահմանյան հանրային իրավունքի և միջազգային իրավունքի Մաքս Պլանկի անվան ինստիտուտում։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1994-1996 թթ. աշխատել է ՀՀ Գերագույն դատարանի օրենսդրության համակարգման և դատական պրակտիկայի ամփոփման բաժնի խորհրդատու, այնուհետև՝ ավագ խորհրդատու։
* 1996 թ. - ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմի իրավաբանական բաժնի ավագ խորհրդատու։
* 1996-2003 թթ. - ՀՀ Սահմանադրական դատարանի իրավախորհրդատվական ծառայության ղեկավարի տեղակալ։
* 2001-2010 թթ. - Գերմանական տեխնիկական համագործակցության ընկերության (GTZ) «Իրավական համակարգի ամրապնդման համար խորհրդատվություն» ծրագրի իրավաբան։
* 2010-2011 թթ. - Միջազգային համագործակցության գերմանական ընկերության (GIZ) «Հարավային Կովկասում իրավական և դատական բարեփոխումների համար խորհրդատվություն» տարածաշրջանային ծրագրի իրավախորհրդատու։
* 2007-2011 թթ. - ՀՀ Սահմանադրական դատարանի խորհրդական։
* 2011 թ. հունվարի 24-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ։
* 2013 թ. սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահին առընթեր սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի անդամ։
* 2014 թ. հունիսի 26-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալի պաշտոնից՝ իր դիմումի համաձայն։
* 2014 թ. հունիսի 28-ից ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի իրավաբանական վարչության պետն է։

## Հրապարակումներ
* «Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության մեկնաբանություններ»,
* «Ընտրական վեճերը Հայաստանի Հանրապետությունում /գիտագործնական ձեռնարկ/»,
* «Հարցեր և պատասխաններ վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին», 
* «117 հարց ու պատասխան ՀՀ Սահմանադրության մասին»։

## Պարգևներ և կոչումներ
*2011 թ. հունվարին շնորհվել է արդարադատության առաջին դասի պետական խորհրդականի դասային աստիճան։

Տիրապետում է գերմաներեն, ռուսերեն լեզուներին։

Անկուսակցական է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Արդարադատության առաջին դասի պետական խորհրդականներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Օգսեն Սապոնջյան

**Սապոնջյան Օգսեն Մուրադի** (), հայ մեխանիկ։ ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1960 թ.)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր, գործիչ (1962 թ.)։

## Կենսագրություն
1932 թվականին ավարտել է ՀԽՍՀ շինարարական ինստիտուտը։ 1939 թվականից եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի նյութերի դիմադրության ամբիոնի վարիչը։ Աշխատանքները վերաբերում են առաձգականության տեսության, մասնավորապես, առաձգական բարակ սալերի ծռման տեսության հարցերին։ Մշակել է մեթոդներ, որոնց օգնությամբ լուծվել են էլիպսային, կիսաէլիպսային բազմանկյուն և կիսաշրջանաձև սալերի ծռման տարբեր խնդիրներ։ Բացատրել է իր հայտնաբերած «Սսպոնջյան-Բաբուշկայի պարադոքսը»։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Արթուր Թորոյան

**Արթուր Թորոյան** (1992 թվականի փետրվարի 1), հայ ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս «Բանանց» ֆուտբոլային ակումբում որպես դարպասապահ։

## Ակումբային կարիերա
Արթուր Թորոյանը սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել Բանանցի դպրոցում։ Հետագայում խաղացել է Հայաստանի առաջին դիվիզիոնում, որպես Բանանց-2-ի ֆուտբոլիստ։ Իր դեբյուտային հանդիպումը Բանանցում եղել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Արարատի դեմ խաղում, որտեղ նա խաղաց 90 րոպե և Բանանցը հաղթեց 1։ 0 հաշվով

## Ակումբային նվաճումներ

## Արտաքին հղումներ
* FFA.AM 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Սամոդիական լեզուներ

**Սամոդիական լեզուներ**, սամոեդական լեզուներ, ուրալյան լեզվաընտանիքին պատկանող լեզուների խումբ։ Սամոդիական լեզուների մեջ են մտնում հյուսիս-սամոդիական լեզուները՝ նենեցերենը, էնեցերենը և նգանասաներենը (խոսվում են Եվրոպայի հս-արլ․ և Ասիայի հս-արմ․ տարածքներում), սելկուսքերենը (Արմ․ Սիբիրում), կամասիներենը (մեռած լեզու է), մատորերենը (կամ մոտորերենը), կարագասերենը և տայգերենը։ Վերջին երկու լեզուները դուրս են մղվել թյուրքական լեզուների կողմից և հայտնի են միայն XVIII - XIX դդ․ որոշ բառարանային գրառումների շնորհիվ։ Ենթադրվում է, որ նախասամոդիական լեզվական ընդհանրության տարածքը եղել է Սայանյան բարձրավանդակը և նրա հարակից շրջանները։ Կենդանի սամոդիական լեզուներով խոսում են մոտ 23 հզ մարդ (2010)։ Սամոդիական լեզուների մեծ մասն ունի ձայնավորական զարգացած համակարգ (15-25 հնչույթ)։

Մի շարք բարբառներում պահպանվել է իմաստատարբերիչ փոփոխական շեշտի համակարգը։ Հաճախակի են հնչյունական-ձևաբանական փոփոխությունները արմատներում և ածանցներում։ Գոյականն ունի 3 թիվ (եզակի, երկակի, հոգնակի), 5-10 և ավելի հոլով, որոշ լեզուներում՝ անձնական-ստացական և անձնական-նախանշական ձևեր, որոնք կարող են փոփոխվել ըստ դեմքի և նույնիսկ՝ ըստ ժամանակի։ Բայը սամոդիական լեզուների մեծ մասում ունի 3 խոնարհում՝ օբյեկտային (անցողական), սուբյեկտային (անանցողական) և անդրադարձ, շատ եղանակներ և կերպեր։ Շարադասությունն ագատ է։ Բառապաշարում կան թուրքական, մոնղոլական, օբ-ուգրական և ենիսեյան լեզուների հետ շփման հետքեր։ 17-20-րդ դդ․ փոխատու հիմնական լեզուն եղել է ռուսերենը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուրալական լեզուներ
Սամարսկիտ

**Սամարսկիտ**, օքսիդների խմբի միներալ, տանտալանիոբատային հազվագյուտ հողային տարր, մոտավոր քիմիական բանաձևը՝ (Y, U, Fe)_2 (Nb, Ti, Ta)_2 O_6։ Հանդիպում է մի շարք տարբերակներով։ Բյուրեղային համակարգը ռոմբային է։ Առաջացնում է զուգահեռանիստ բյուրեղներ, անկանոն հատիկներ ու կուտակումներ։ Գույնը՝ թավշային սև, վառ ձյութային փայլով։ Կարծրությունը՝ 5-6, խտությունը՝ 5600—5800 կգ/մ³։ Սամարսկիտի ուղեկիցներն են մոնացիտը, ցիրկոնը, ուրանինիտը, կոլումբիտը, մագնետիտը, տոպազը բերիլը և այլն։ Ուրանի հանքանյութ է։ Սովորաբար տարածված է գրանիտային պեգմատիտներում։

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Ուրանի միներալներ
Կատեգորիա:Կալցիումի միներալներ
Կատեգորիա:Ցերիումի միներալներ
Կատեգորիա:Իտրիումի միներալներ
Կատեգորիա:Տանտալի միներալներ
Կատեգորիա:Նիոբիումի միներալներ
Կատեգորիա:Երկաթի միներալներ
Արամայիս Սարգսյան (եֆրեյտոր)

**Արամայիս Ասատուրի Սարգսյան** (Սարկիսով) (), Խորհրդային Միության հերոս (22․7․1944, հետմահու), գվարդիայի եֆրեյտոր։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբից կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Նախկին 76-րդ հայկական լեռնահրաձգային դիվիզիայի (վերակազմվել է 51-րդ գվարդիականի) կազմում մասնակցել է Ստալինգրադի ճակատամարտին, Բելառուսիայի ազատագրմանը։ Եղել է գնդացրային հաշվարկի հրամանատար։

Հերոսի կոչման արժանացել է Արևմտյան Դվինայի գետանցման ժամանակ ցուցաբերած խիզախության և անձնազոհության համար (իր մարմնով ծածկելով հրամանատարին՝ փրկել է նրա կյանքը)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարան

300px|մինի|աջից|Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանի այգին
**Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարան (հապավում՝ ՀԳԲԳ)**, բժշկության ոլորտի մատենագիտական, գրադարանային և տեղեկատվական ծառայությունների կենտրոն։

## Պատմություն
Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանը (ՀԳԲԳ) Հայաստանի առաջատար գրադարաններից է և բժշկության ոլորտի մատենագիտական, գրադարանային և տեղեկատվական ծառայությունների հիմնական կենտրոնը։ Գրադարանը հիմնադրվել է 1939 թվականին՝ որպես առողջապահության ոլորտի պետական հիմնարար գրադարան։ 1946 թվականի ջրհեղեղի հետևանքով գրադարանի հավաքածուի մեծ մասը անխնա ոչնչացվել է և միայն 1949 թվականին գրադարանը կրկին վերականգնվեց։

Տասնամյակների ընթացքում գրադարանը ձևավորել է կենսաբժշկական գրականության և տեղեկատվական աղբյուրների հավաքածուներից մեկը Հայաստանում։

* 1980 թվականին գրադարանը ստացել է ՍՍՀՄ կուլտուրայի մինիստրության հաղթողի դիպլոմ։
* 1994 թվականից գրադարանը հանդիսանում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության փաստաթղթերի կենտրոն Հայաստանում։
* 2001 թվականից սկսած ՀԳԲԳ-ն հրատարակում է «Բժշկական սեղմագրերի հայկական հանդեսը», որի նպատակն է հայ բժիշկներին ներկայացնել ապացուցողական բժշկության սկզբունքները, դրույթները և «ոսկե չափորոշիչները»։
* 2014 թվականին լրանում է Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանի 75- ամյակը։

## Արտաքին կապեր
Գրադարանը կապեր ունի Կորնելի համալսարանի բժշկական գրադարանի (Նյու Յորք), Ելի համալսարանի բժշկական գրադարանի, Ռուսաստանի կենտրոնական գիտաբժշկական գրադարանի և այլ բժշկական գրադարանների հետ։

## Գրադարանի հիմնական գործառույթներ
Գրադարանի հիմնական գործառույթներն են՝ բժիշկներին ավանդական և ժամանակակից համակարգերի միջոցով տեղեկատվական ծառայությունների մատուցումը, փաստաթղթերի մշակման և տեղեկատվության որոնման ավտոմատացումը, բժշկական գրադարանների ցանցի համակարգումը, ինչպես նաև բժշկական գրադարանավարների մասնագիտական հմտությունների զարգացումը։

Տեղեկատվությունը բժշկական հանրությանն առավել մատչելի դարձնելու նպատակով 1951 թվականից ՀԳԲԳ-ն համակարգում է բժշկական գրադարանների ցանցը, որը ներառում է երկրի բժշկական բարձրագույն և միջին ուսումնական հաստատությունների, հիվանդանոցների և բժշկական կազմակերպությունների գրադարանները։

## Գրքերի ֆոնդ
Հավաքածուն կազմում է ավելի քան կես միլիոն գրականություն։ Այն ներառում է էլեկտրոնային և տպագիր բժշկական գրքեր, ամսագրեր, սեղմագրեր, լազերային սկավառակներ, տեսալսողական նյութեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանի կայքը
* Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանի պատմությունը ներկայացնող հոլովակ

Կատեգորիա:Երևանի գրադարաններ
Սամեհան

**Սամեհան** (ծնված և մահվան թվականները անհայտ են), միջնադարյան հայ ճարտարապետ։

Ըստ շինարարական արձանագրության, որտեղ Սամեհանը կոչվում է «ճարտարապետ աբեղա» (դա ճարտարապետ բառի օգտագործման վաղագույն օրինակն է հայ վիմագրության մեջ), նա 980—985 թվականներին կառուցել է Հայկաձոր գյուղի Սբ․ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին։ Այն ունի գմբեթավոր դահլիճի հորինվածք՝ երկու զույգ որմնամույթերով, կառուցված է կարմիր գույնի տուֆի սրբատաշ քարերից, բավական լավ է պահպանված։ Ընդարձակ աղոթասրահը արևելքում ավարտվում է բեմի կիսաշրջանաձև խորանով, որի երկու կողմում ուղղանկյուն, փոքր աբսիդներով ավանդատներ են։ Միակ մուտքը հարավից է։ Գմբեթն ունի գլանաձև թմբուկ և ներսից զարդարված է որմնանկարներով։ Ճակատները (բացառությամբ արևմուտքի) մշակված են եռանկյունաձև կտրվածքով «հայկական» խորշերով։ Սամեհանի մեզ հայտնի այս միակ գործը Հայաստանի 10-րդ դարի լավագույն հուշարձաններից է։

Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ
Սավառնակ

**«Սավառնակ»**, ազգային-քաղաքային երգիծաթերթ։ Լույս է տեսել 1919-71 թվականներին, Կահիրեում։ Տնօրեն-խմբագիր՝ Երվանդ Մսրլյան։ Ունեցել է տարբեր անվանումներ («Զեբլին», «Սավառնակ-Զեբլին») և փոփոխական պարբերականություն (շաբաթաթերթ, օրաթերթ, ամսաթերթ)։ Երգիծական նյութերով հանդես է եկել ազգային հոգսերին անտարբեր հայ հասարակական գործիչների ու կազմակերպությունների դեմ, ծաղրել եգիպտահայ գաղութի կենցաղի թերությունները։

Առանձնակի ուշադրություն է տվել Խորհրդային Հայաստանի անցուդարձին, հանդես եկել դաշնակցության դեմ։

Տպագրել է Ե․ Օտյանի, Ա․ Իսահակյանի, Գ․ Մահարու, Ե․ Չարենցի, Հ․ Շիրազի, այլ անվանի գրողների ստեղծագործություններից։

Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Կահիրեում
Սառցադաշտային նստվածքներ

**Սառցադաշտային նստվածքներ**, երկրաբանական նստվածքներ, որոնց առաջացումը կապված է ժամանակակից կամ հնագույն լեռնային սառցադաշտերի և մայրցամաքային ծածկոցների հետ։ Սառցադաշտային նստվածքներ բաժանվում են՝ բուն սառցադաշտային (սառցութային կամ մորենային) և ջրասառցադաշտային տեսակների։ Բուն սառցադաշտային նստվածքներ գոյանում են սառցազանգվածում գտնվող և տեղաշարժվող բեկորային նյութի՝ սառցադաշտի հատակին անմիջականորեն նստեցման ճանապարհով։ Կազմված են չտեսակավորված փխրուն բեկորային ապարներից, ավելի հաճախ՝ գլաքարային կավերից, կավավազներից, ավազակավերից, ավելի սակավ՝ գլաքարային ավազներից։ Ջրասառցադաշտային նստվածքները գոյանում են սառցադաշտերի ներքին և եզրային հատվածներում, կազմված են տեսակավորված և ձնհալքի ջրերով վերանստեցված մորենային նյութերից։ Տարբերում են սառցադաշտագետային կամ ֆլուվիոգլացիալ (շեղաշերտ ավազներ, մանրախիճ, գլաքարեր) և լճասառցադաշտային կամ լիմնոգլացիալ (գլխավորապես ժապավենաձև կավեր) նստվածքներ։ Բոլոր տիպի սառցադաշտային նստվածքներ առաջացնում են բարդ զուգակցություններ (համալիրներ կամ ֆորմացիաներ)։ Դրանք հատկապես հատուկ են անթրոպոգենին, երբ լայնատարած ցամաքային սառցադաշտերը ծածկել են ժամանակակից բարեխառն գոտիների հսկայական տարածություններ։ Վերին պալեոզոյի և մինչքեմբրիի սառցադաշտային նստվածքներ խիստ կարծրացած, ցեմենտացված, հաճախ էլ մետամորֆացված են (տիլիտներ)։

Կատեգորիա:Սառցադաշտեր
Կատեգորիա:Սառցաբանություն
Կատեգորիա:Նստվածքներ
Ռայան Գոսլինգ

**Ռայան Թոմաս Գոսլինգ** (, ), կանադացի դերասան, ռեժիսոր, գրող և երաժիշտ։

Դերասանական կարիերան սկսել է վաղ հասակից՝ նկարահանվելով «Disney Channel» հեռուստաալիքի «Միկի Մաուս ակումբ» (1993–1995) նախագծում, ավելի ուշ հայտնվելով նաև մի քանի այլ ժամանցային ծրագրերում։ Առաջին գլխավոր դերը ստացել է «Հավատացյալը» (2001) ֆիլմում, իսկ այնուհետև «Սպանություն ըստ թվերի» (2002), «Արյունահեղության կանոն» (2002) և «Լելանդի Միացյալ Նահանգները» (2003) ֆիլմերում։

Ռայան Գոսլինգին ավելի մեծ ճանաչում ձեռք բերեց 2004 թվականին նկարահանված «Նոթատետրը» ֆիլմը, որտեղ նա մարմնավորես գլխավոր հերոսին։ Դերակատարման համար Գոսլինգը ստացավ չորս Teen Choice մրցանակ և մեկ MTV կինոմրցանակ։ «Կես Նելսոն» (2006) ֆիլմում ունեցած դերակատարման համար առաջադրվել է Օսկար մրցանակի, իսկ «Լարսը և իսկական աղջիկը» (2007) ֆիլմում իր կատարման համար առաջադրվել է Ոսկե գլոբուս մրցանակի։ 2007 թվականին նկարահանվել է նաև «Կոտրվածք» ֆիլմում։ Երեք տարվա ստեղծագործական դադարն ընդհատվեց «Կապույտ Վալենտին» (2010) ֆիլմով, որի համար առաջադրվեց իր երկրորդ Ոսկե գլոբուս մրցանակին։ 2011 թվականը նրա համար շրջադարձային էր, քանի որ միանգամից երեք ֆիլմում մարմնավորեց գլխավոր հերոսին («Խելագար, հիմար սեր», «Մարտի գաղափարներ» և «Դրայվ») և առաջադրվեց երկու Ոսկե գլոբուս մրցանակի։ 2013 թվականին նա նկարահանվեց «Ավազակների հանցախումբը», «Տեղը սոճիների տակ» և «Միայն Աստված է ներում» ֆիլմերում։ 2014 թվականին նա ներկայացրեց իր «Մոռացված գետը» ֆիլմը։ Ավելի ուշ նկարահանվել է «Իջեցման խաղ» (2015) հումորային դրամայում և «Լա-Լա Լենդ» (2016) ռոմանտիկ մյուզիքլում, որի շնորհիվ արժանացել է Ոսկե գլոբուս մրցանակի՝ լավագույն դերասանի անվանակարգում, ինչպես նաև երկրորդ անգամ առաջադրվել Օսկար մրցանակի։  Գոսլինգի մասնակցությամբ հետագա հաջող ֆիլմերից են համարվում «Շեղբի վրայով վազողը - 2049» (2017) գիտաֆանտաստիկ թրիլլերը և «Առաջին մարդը» (2018) կենսագրական ֆիլմը։

Հանդիսանում է նաև «Dead Man's Bones» երաժշտական դուետի անդամ, որը 2009 թվականին թողարկել է իր դեբյուտային ալբոմը և ունեցել է շրջագայություններ Հյուսիսային Ամերիկայում։

## Անձնական կյանք
2002 թվականից 2003 թվականը Ռայանը հանդիպել է «Սպանություն ըստ թվերի» ֆիլմի իր զուգընկեր Սանդրա Բուլոքի հետ։ 2005-2007 թվականներին նա հանդիպել է Ռեյչել ՄաքԱդամսի հետ, ով նրա զուգընկերն էր «Հուշատետր» ֆիլմում։

2011 թվականի սեպտեմբերից Ռայանը հանդիպում է դերասանուհի և մոդել Եվա Մենդեսի հետ։ Զույգն ունի երկու դուստր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կանադացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Կանադացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Տղամարդ ֆեմինիստներ
Սարգիս Բ Վահրամյան

**Սարգիս Բ Վահրամյան**, *Սարգիս Թմոգվեցի* (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), XIII դարի հայ իշխան, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ։ Զաքարյանների Վահրամյան տոհմաճյուղից։ Սարգիս Ա Վահրամյանի թոռը։ Գործունեության մասին տեղեկությունները վերաբերում են 1230-1260-ական թվականներին։ Ընդունել է մոնղոլական գերիշխանությունը և պահպանել իր տիրույթներն ու իշխանությունը Թմոգվիում (Թմկաբերդ)։ Վրացական գահի ժառանգության հարցում պաշտպանել է վրաց թագավոր Գեորգի Լաշայի որդի Ուլու Դավթի թեկնածությունը՝ ընդդեմ Գեորգի Լաշայի քույր Ռուսուդանի որդի Նարին Դավթի։ Այդ նպատակով նախ մեկնել է (Անգուրակի և Վահրամյան Վահրամի հետ) Իկոնիայի սուլթանություն, կալանքից ազատել Ռուսուդանի սադրանքով ձերբակալված Ուլու Դավթին, ապա նրան ուղեկցել (Շահնշահի որդի Զաքարիայի և Վահրամյան Վահրամի որդի Աղբուղայի հետ) Ոսկե հորդա, որտեղից Բաթու խանը Սարգիս Բ Վահրամյանին և Ուլու Դավթին ուղարկել է Կարակորում։ Սարգիս Բ Վահրամյանի ջանքերով Ուլու Դավիթը Մանգու խանից ստացել է Արևելյան Վրաստանի գահը։ Ժամանակակիցները Ուլու Դավթին կոչել են «Վահրամուլ թագավոր», այսինքն՝ Վահրամի դրած թագավոր։ Վրաց պատմիչները Սարգիս Բ Վահրամյանին անվանում են «այր գիտուն և փիլիսոփա և ճարտասան»։ Որոշ վրացագետներ ոչ թե Սարգիս Ա Վահրամյանին, այլ Սարգիս Բ Վահրամյանին են համարել «Դիլարգեթիանի» պոեմի հեղինակ և Ֆահրեդդին Ասադ Դուրգանիի «Վիս և Ռամին» ստեղծագործության թարգմանիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վահրամյաններ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Աղջկա ամրոց

Արագածոտնի մարզի Աշտարակի տարածաշրջանի Կոշ (Կվաշ) գյուղից հյուսիս բլրի գագաթին գտնվում է մի ամրոց, որը կրում է Կոշ անունը, այն թվագրվում է 13-րդ դարով։ Ամրոցն ունի ուղղանկյուն, անկյուներով hատակագիծ, կառուցված է մաքուր տաշած տուֆի խոշոր քարերով, իսկ ստորին մասը՝ կոպտատաշ բազալտով։

Կոշ գյուղից հարավ խճուղու եզրին կանգուն է կարմիր տուֆից կերտված խաչքար-հուշարձան 1195 թվականին բարձրությունը 6,8 մ։ Ըստ արձանագրության՝ նվիրված է Արագածոտնի գավառը սելջուկյան թուրքերից ազատագրելուն։

## Պատկերասրահ

File : Աղջկա բերդ (Կոշի ամրոց).jpg|thumb|
File : Աղջկա բերդ (Կոշի ամրոց)-1.jpg|thumb|
File : Աղջկա բերդ (Կոշի ամրոց)-2.jpg|thumb|
File : Աղջկա բերդ (Կոշի ամրոց)-3.jpg|thumb|
File : Աղջկա բերդ (Կոշի ամրոց)-4.jpg|thumb|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Գևորգ Գրիգորյան (Ջիոտտո)

**Գևորգ Ստեփանի Գրիգորյան (Ջոտտո կամ Ջիոտտո)** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967)։

## Կենսագրություն
* 1916-1920 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի Գեղարվեստը խրախուսող կովկասյան ընկերության նկարչության և քանդակագործության դպրոցում, որտեղ սովորել է Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանի, Երվանդ Քոչարի, Լ. Գուդիաշվիլու հետ, դասատու՝ Եղիշե Թադևոսյան
* 1921 թվականին երիտասարդ դերասանների խմբի հետ, որոնց գլխավորում էր Սուրեն Խաչատրյանը (Արամ Խաչատրյանի եղբայրը), մեկնել է Մոսկվա՝ ուսանելու
* 1921-1923 թվականներին` Մոսկվայի բարձրագույն գեղարվեստական արվեստանոցներում, անդամագրվել է նկարիչների «Հայարտուն» միությանը
* 1922 թվականին սկսել է նկարչության դասեր տալ աշխատանքային դպրոցներում
* 1948 թվականին սկսվում են մոռացության տարիները։ Հուսահատության և անելանելիության մեջ հայտնված նկարչի կողմից այրվում է 300 գեղանկարչական աշխատանք
* 1948-1957 թվականներին հեռացվում է Վրաստանի նկարիչների միությունից
* 1962 թվականին տեղափոխվել է Երևան
* 1977 թվականին Երևանում հիմնադրվել է Գևորգ Գրիգորյանի (Ջիոտտո) արվեստանոց-թանգարանը

Աշխատանքները գտնվում են Ջոտտոյի թանգարան-արվեստանոցում, Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Երևան), Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Հայաստանի և աշխարհի տարբեր երկրների բազմաթիվ մասնավոր հավաքածուներում։

## Ստեղծագործություններ
Գևորգ Գրիգորյանը ստեղծել է գունային և գծային ինքնատիպ կառուցվածքով դիմանկարներ, նատյուրմորտներ, բնանկարներ, որոնցում դրսևորվել է զուսպ գույներով խոր հույզեր արտահայտելու նրա գեղանկարչական հակումը։ Թիֆլիսի մշակութային առանձնահատուկ մթնոլորտը, հայ ժողովրդի անցյալը, ռուսական, վրացական, հայկական մշակույթի ականավոր գործիչները տեղ են գտել Գրիգորյանի փոքրաչափ գործերում։ Նրա կտավներն աչքի են ընկնում թիֆլիսահայ գեղանկարչական դպրոցին հատուկ զուսպ գեղեցկությամբ, կերպարային բազմազանությամբ։
* «Եղնիկներ», 1917
* «Դերասան Աբովյանի դիմանկարը», 1921
* «Բնանկար», 1922
* «Նատյուրմորտ անձեռոցիկով», 1922
* «Հայկուհու դիմանկարը», 1922
* «Գրկախառնություն», 1925
* «Երգահան Արմեն Տիգրանյանի դիմանկարը», 1925
* Դիանա, 1926
* Հովհարով աղջիկը, 1926
* Ստեփան Շահումյան, 1926
* Ռեքվիեմ Առաջնորդի մահը, 1927
* «Մոր դիմանկարը», 1929
* «Նատյուրմորտ։ Մրգեր», 1929
* «Հերոսի մահը», 1929
* Վիրավոր բանվորը, 1933
* «Դիանայի դիմանկարը», 1945
* «Երեք նկարիչ» (Լ. Գուդիաշվիլի, Վ. Խոջաբեկյան, Ն. Փիրումանի), 1959
* «Նատյուրմորտ կիտրոններով», 1962
* «Մայրս և ես», 1972

## Ցուցահանդեսներ
* 1918 թվականին մասնակցել է դպրոցի աշակերտների հաշվետու ցուցահանդեսին
* 1927 թվականին մասնակցել է թբիլիսյան նկարիչների ցուցահանդեսին, Հոկտեմբերյան հեղափոխության տասնամյակին նվիրված ԽՍՀՄ ժողովուրդների արվեստների ցուցահանդեսին (Մոսկվա)
* 1929-1948 թվականներին մասնակցել է Երևանում և Թբիլիսիում կազմակերպված գրեթե բոլոր ցուցահանդեսներին
*1965 թվականին առաջին անհատական ցուցահանդեսը Հայաստանի նկարիչների միությունում, Երևան
*1972 թվականին մասնակցում է Անդրկովկասի նկարիչների ցուցահանդեսին, Մոսկվա

## Տես նաև
* Գևորգ Գրիգորյանի (Ջիոտտո) արվեստանոց-թանգարան

## Գրականություն
* Գևորգ Գրիգորյան, Ալբոմ, առաջաբանը՝ Պ. Հայթայանի, Ե., 1981

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջոտտո՝ հայ նկարիչը
* Ջոտտո՝ հայկական նոր վերածննդի վարպետը, Աշոտ Գրիգորյան, Արտ-Կոլաժ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Նիֆլհեյմ

**Նիֆլհեյմ** կամ Նիբլհեյմ (հին սկանդինավերեն Niflheimr [nɪb̥l̥hɛimyr̥] — մթի տիրակալ)՝ սկանդինավյան դիցաբանությունում 9 աշխարներից մեկը, մշուշների և սառույցի երկիրը սառցե հսկաների բնակավայրը, առաջին աշխարհներից մեկը։ Պատմություններում ասվում է, որ այն գտնվում է Գինունգագապ անդունդից հյուսիս։ Ըստ լեգենդի այստեղից է բխել Հվերգեմիլ աղբյուրը։ Ցուրտը ջուրը դարձնում էր սառույց, սակայն աղբյուրը անդադար հարվածում էր՝ շարժելով սառցաբեկորները դեպի Մուսպելլհեյմ։ Երբ սառույցը մոտեցավ կրակի թագավորությանը, սկսեց հալվել, կայծերը որ դուրս էին թռչում հարևան թագավորությունից, խառնվեցին ջրի հետ, առաջացավ Իմիրը՝ առաջին կենդանի արարածը։

## Նիֆլհեյմը մշակույթում
Nifelheim - շվեդական բլեք մետալ խումբ

Կատեգորիա:Սկանդինավյան դիցաբանություն
Կատեգորիա:Դժոխք
Արատեսի վանք

**Արատեսի վանք**, հայկական առաքելական վանական համալիր Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Եղեգիս գետի Արատես վտակի ափին, բլրի գագաթին։

## Պատմություն
13-րդ դարի վերջին Ստեփանոս արք. Օրբելյանը Արատեսի վանքը իր կալվածքներով հանձնել է Նորավանքին՝ որպես ամառանոց, իսկ 1301 թվականին վանքին է նվիրել Գեղարքունիք գավառի ութ գյուղ։ Վանքում 1303 թվականին գրիչ Խաչատուր Երզնկացին Ստեփանոս արք. Օրբելյանի պատվերով ընդօրինակել է Գրիգոր Նյուսացու «Մեկնութիւն ժողովողին» աշխատությունը։ Վանքի տարածքում կան 10–17-րդ դարի խաչքարեր և տապանաքարեր։

## Կառուցվածք

File : Արատեսի վանք.jpg|thumb|
File : Արատեսի վանք-1.jpg|thumb|
File : Արատեսի վանք-2.jpg|thumb|
File : Արատեսի վանք-3.jpg|thumb|
File : Արատեսի վանք-4.jpg|thumb|
File : Արատեսի վանք-5.jpg|thumb|
File : Արատեսի վանք-6.jpg|thumb|
Տապանաքար Արատեսի վանքում.jpg|thumb|


Արատեսի վանքի Սբ. Սիոն միանավ թաղածածկ եկեղեցին (10-րդ դար) ունի երեք ավանդատուն՝ խորանի երկու կողքերին և հյուսիսային պատին կից։ Նրանից հարավ Ս. Աստվածածին եկեղեցին (11-րդ դար) է, որը մեկ զույգ որմնամույթերով գմբեթավոր դահլիճ է։ Նրա և Ս. Սիոն եկեղեցու միջև 13-րդ դարում կառուցվել է քառակուսի հատակագծով, արևելքում՝ զույգ ավանդատներով գավիթ։ Ս. Աստվածածին եկեղեցու արևմտյան ճակատին կից 1270 թվականին Հայրապետ աբեղան գավիթ է կառուցել (ճարտարապետ Սիրանես)՝ փոխհատվող կամարների կիրառմամբ իրականացված ծածկով, որի կենտրոնում շթաքարային մշակումով երդիկով գմբեթն է (քանդվել է 1970-ական թվականներին)։ Վանքին 1073 թվականին ոմն Արտավազդ նվիրել է Եղեգիսի այգին և կալվածքներ։ 1220 թվականին իշխան Վասակ Խաղբակյանը Արատեսի վանքի պատին արձանագրել է Վայոց ձորի ամրոցների ազատագրման փաստը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ստեփանոս Օրբելյան, Սյունիքի պատմություն, Երևան, 1986 
* Ղևոնդ Ալիշան, Սիսական, Վենետիկ, 1893 
* Երվանդ Լալայան, Վայոց ձորի նշանավոր վանքերը, ԱՀ, գիրք 26, Թ․, 1916 
* Դիվան հայ վիմագրության, պրակ 3, Երևան, 1967

Կատեգորիա:Վայոց ձորի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Ճանապարհային նշան

[մինի|Դեպի [Օհանավան և Ուշի ցույց տվող ճանապարհային նշան]]

**Ճանապարհային նշաններ**, նշաններ, տեղադրված ճանապարհների կողային կամ կենտրոնական մասերում։ Համարվում են ճանապարհային երթևեկության անվտանգությունն ապահովող տեխնիկական միջոցներ և նախատեսված են վարորդներին, հետիոտներին և այլ ճանապարհային մասնակիցներին ճիշտ ուղղորդելու և/կամ տեղանքի մասին տեղեկություն տրամադրելու համար։

Պատմության մեջ հայտնի առաջին ճանապարհային նշանները եղել են պարզ փայտե կամ քարե ուղենիշների տեսքով։ Ներկայիս տեսքը երթևեկության նշանները ձեռք են բերել 1930-ական թվականներից հետ։

Բազմաթիվ երկրներում ճանապարհային նշանների հիմնական մասը համընկնում են։ Այնուամենայնիվ, նշանները կարող են խիստ տարբերվել ըստ երկրի։ Աշխարհում երթևեկության նշանները դասակարգվում են երկու հիմնական խմբի մեջ՝ եվրոպական և անգլոսաքսոնական։

Պետական ստանդարտով հաստատված է ճանապարհային նշանների 7 խումբ, նախազգուշացնող, առավելության, արգելող, թելադրող, ինֆորմացիոն-ցուցիչ, սպասարկման և լրացուցիչ ինֆորմացիայի։ Նշանների՝ այս կամ այն խմբին պատկանելու հիմնական տարբերիչ առանձնահատկություններն են ձևը, ֆոնի և եզրագծի գույնը։ Նախազգուշացնող նշանները վարորդին տեղեկացնում են սպասվող վտանգի բնույթի և իրադրությանը համապատասխան միջոցներ ձեռնարկելու մասին։ Առավելության նշանները ցույց են տալիս խաչմերուկները, երթևեկելի մասերի առանձին փոխհատումները, ինչպես նաև ճանապարհի նեղ տեղամասերն անցնելու հաջորդականությունը։ Արգելող նշանները մտցնում կամ վերացնում են երթևեկության որոշակի սահմանափակումները։ Թելադրող նշանները հրահանգում կամ փոփոխում են երթևեկության որոշակի ռեժիմը։ Ինֆորմացիոն-ցուցիչ նշանները տեղեկացնում են երթևեկության ռեժիմի առանձնահատկության կամ ընթացքի ուղղությամբ բնակավայրերի և այլ օբյեկտների տեղաբաշխման մասին։ Սպասարկող նշանները տեղեկացնում են կենցաղային սպասարկման օբյեկտների տեղաբաշխման մասին։ Լրացուցիչ ինֆորմացիայի նշանները կիրառվում են այլ խմբի նշանների գործողությունը պարզաբանելու կամ սահմանափակելու նպատակով։

Ճանապարհային նշանների կատեգորացման և վավերացման մասին որոշվել է 1968 թվականին անցկացված Վիեննայի համաժողովում։ Ըստ համաժողովի արդյուքների՝ ճանապարհային երթևեկության նշանները ստորաբաժանվում են ըստ հետևյալ կատեգորիաների։

* Նախազգուշացնող նշաններ
* Առավելության նշաններ
* Արգելող և սահմանափակող նշաններ
* Թելադրող նշաններ
* Հատուկ թելադրանքի նշաններ
* Սպասարկման նշաններ
* Տրանսպորտային միջոցների ճանաչման նշաններ
* Լրացուցիչ տեղեկատվության նշաններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ճանապարհային նշաններ և գծանշումներ 

Կատեգորիա:Ավտոտրանսպորտ
Կատեգորիա:Ճանապարհային նշաններ
Թելլի Սավալաս

**Թելլի Սավալաս** (իսկական անուն ազգանունը՝ Արիստոտել Սավալաս; , ), ծագումով հույն, ամերիկացի դերասան, նաև երգիչ։

Խաղացել է մոտ 100 գեղարվետսական և հեռուստատեսային ֆիլմերում և սերիալներում, 1 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, 2 անգամ ստացել է Ոսկե Գլոբուս, 1 Էմմի։ 1983 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա անվան աստղը։

## Կենսագրություն և կարիերա
Արիստոտել «Թելլի» Սավալասը ծնվել է 1922 թվականին ԱՄՆ-ում հույն ներգաղթյալների ընտանիքում, նա 5 երեխաներից 2-րդն էր։ Դպորցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Կոլումբիայի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրել է հոգեբանություն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կիսատ է թողել ուսում և անցել ռազմական ծառայության, պարգևատրվել է «Purple Heart» շքանշանով։

1950-ական թթ. սկզբին աշխատել է ABC ռադիոընկերությունում, միաժամանակ վարելով Telly’s Coffee Houseթոք շոուն։ Կինոյում առավել մարմնավորել է չարագործ հերոսների։ Առավել նշանավոր դերերից են «Թռչուններ բռնողը Ալկատրասից» (1962 թ. այս դերակատարման համար ներկայացվել է որպես երկրորդ պլանի լավագույն դերասան), «Մակենայի ոսկին» և «Նորին մեծության գաղտնի ծառայությունում» (երկուսն էլ՝ 1969 թ.)։ Նրան այնուհետև մեծ ճանաչում է բելեր «Կոջակ» հեռուստասերիալը, որտեղ նա մարմնավորում է գլխավոր հերոսի՝ դետեկտիվ Թեո Կոջակի դերը, հենց այս դերի համար նա արժանացել է Էմմի և Ոսկե Գլոբուս հեղինակավոր կինոմրցանակների։

1996 թվականի TV Guide թերթի հարցման արդունքներով Թելլի Սավալասը 50 մեծագույն հեռուստաստղերի ցանկում զբաղեցրել է 33-րդ տեղը։

Նա հայտնի է եղել նաև որպես պոկեր խաղացող, 1992 թվականին նա Պոկերի միջազգային սերիայում հասել է մինչև 22-րդ տեղ։ Սավալասը ունեցել է ֆիզիկական փոքր արատ, ձախ ձեռքի ցուցամատը դեֆորմացված է եղել։

Թելլի Սավալասը հանդիսանում է Հոլիվուդյան հայտնի դերասանուհի Ջենիֆեր Էնիսթոնի կնքահայրը, նա Ջենիֆերի հոր լավագույն ընկերներից է եղել։ Մահացել է 1994 թվականին շագանակագեղձի և միզապարկի քաղցկեղից։

## Նկարներ

Savalas Brothers 1980.png|Սավալաս եղբայրները, 1980 թ.
1971 Telly Savalas & Sally Field.JPG|Սալլի Ֆիլդի հետ, 1971 թ.
Sonny Bono Telly Savalas 1973.JPG|The Sonny & Cher Comedy Hour սերիալում
Telly Savalas Hollywood Star.jpg|Թ. Սավալասի աստղը Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* tv.com կայքում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Նախազգուշացնող նշաններ

մինի|Նախազգուշացնող նշանների հավաքածու

**Նախազգուշացնող նշաններ**, երթևեկության նշաններ, որոնք երթևեկության մասնակիցներին (վարորդներ, հետիոտներ) տեղեկացնում են ճանապարհի այն վտանգավոր տեղամասին մոտենալու մասին, որով երթևեկելիս (տեղաշարժվելիս) անհրաժեշտ է ձեռնարկել իրադրությանը համապատասխան միջոցներ։

Նախազգուշացնող նշանները տարբեր երկրներում տարբեր տեսք ունեն։ Հայաստանում օգտագործվող նախազգուշացնող նշաններն ունեն հավասարակողմ եռանկյունու ձև, սպիտակ գույնի են և շուրջ բոլորն ըդնգծված են կարմիր գույնով։ Եռանկյան մի գագաթը միշտ վերև է ուղղված։

## Նշանների ցանկ
Ստորև բերված աղյուսակում ներկայացված են Հայաստանում գործող նախազգուշացնող նշանները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճանապարհային նշաններ
Եվգենի Սավարենսկի

**Եվգենի Ֆեոդորովիչ Սավարենսկի** (, ), սովետական երկրաֆիզիկոս-սեյսմոլոգ, ՍՍՀՄ ԳԱ թղթ․ անդամ (1966)։ 
Ֆ․ Պ․ Սավարենսկու որդին։

1932 թ. ավարտել է Մոսկվայի երկրաբանահետախուզական ինստիտուտը, Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր (1950)։ 1931-1933 թթ. աշխատել է ՍՍՀՄ հողժողկոմատի երկրաֆիզիկայի, 1934 թվականից՝ ՍՍՀՄ ԳԱ սեյսմոլոգիական, ապա ՍՍՀՄ ԳԱ Երկրի ֆիզիկայի ինստուտներում։ 1949 թվականից ղեկավարել է Սովետական Միության սեյսմիկ, կայանների ցանցը, 1956 թվականից ԳԱ նախագահությանը կից սեյսմոլոգիայի և սեյսմակայուն շինարարության միջգերատեսչական խորհրդի նախագահն է, 1970 թվականից՝ Եվրոպայի սեյսմոլոգիական հանձնաժողովի պրեզիդենտը, 1971 թվականից՝ երկրաշարժերի նախանշանների որոնման միջազգային հանձնաժողովի նախագահը։ Սավարենսկիի աշխատանքները վերաբերում են սեյսմիկ ալիքների մեկնաբանման և սեյսմոլոգիայի հարցերին։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Ֆեոդոր Սավարենսկի

**Ֆեոդոր Պետրովիչ Սավարենսկի** (), խորհրդային հիդրոերկրաբան։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1946)։

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1909), Մոսկվայի երկրաբանա-հետախուզական ինստիտուտի պրոֆեսոր (1930)։ Ե․ Ֆ․ Սավարենսկու հայրը։ Հիդրոերկրբանական հետազոտություններ է կատարել Պովոլժիեում, աշխատել ՌՍՖՍՀ հողժողկոմատում (1922-1924), Երկրբանական կոմիտեի Մոսկվայի բաժանմունքում (1924-1929), 1940 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ հիդրոերկրաբանության և ինժեներային երկրաբանության հանձնաժողովի նախագահն էր, 1944-1946 թվականներին՝ հիդրոերկրբանական պրոբլեմների լաբորատորիայի տնօրենը։ Սավարենսկիի ղեկավարությամբ 1933 թվականին կազմվել է ԽՍՀՄ ստորերկրյա ջրերին վերաբերող առաջին ամփոփիչ աշխատությունը։ Պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային երկրաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս երկրաբաններ
Ցածր հզորության հեռարձակում

**Ցածր հզորության հեռարձակում**, հեռարձակման կայանի աշխատանքի ցածր էլեկտրական հզորություն։ Միանում է ավելի փոքր տարածքում, քան «բարձր հզորության» տարածքում։

## ԱՄՆ
### Հեռուստատեսություն
ԱՄՆ-ում կա 2,450 լիցենզավորված ցածր հզորության հեռուստատեսության կայան։

#### Տեղափոխումը դեպի թվային
2015 թվականի Սեպտեմբերի 1-ին ցածր հզորության հեռարձակման կայանները փոխվելու են թվային հեռարձակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռադիո
Կատեգորիա:Հեռուստատեսություն
Վասիլի Սավելև-Դամուրին

**Վասիլի Յակովլևիչ Սավելև-Դամուրին** (), ռուս խորհրդային երգիչ (դրամատիկական տենոր), ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1947)։

1926 թվականին ավարտել է Օդեսայի թատերական դպրոցը։ Միաժամանակ աշխատել է ժողովրդական օպերային կոլեկտիվում, մասնակցել համերգների։ 1936-1940 թվականներին երգել է Լենինգրադի, Մոսկվայի, Բաքվի, Պերմի օպերային թատրոններում։ 1940- 1953 թվականներին՝ Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգիչ։ Սավելև-Դամուրինը վարպետորեն տիրապետել է ֆրազավորման արվեստին, հատկապես հաջողվել են դրամատիզմով հագեցված արիաները։ Դերերգերից են՝ Սոբինին (Դլինկայի «Իվան Սուսանին»), Գերման, Վոդեմոն (Չայկովսկու «Պիկովայա դամա», «Իոլանտա»), Օթելլո, Ռադամես (Վերդիի «Օթելլո», «Աիդա»), Վալտեր (վագների «Նյուրնբերգյան մայստերզինգերներ»), Ռաուլ (Մեյերբերի «Հուգենոտներ»), Կանիո (Պուչչինիի «Պայացներ»), Աշուղ (Կնիպպերի «Հյուսիսային քամի»), Խոզե (Բիզեի «Կարմեն»)։

Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Տենորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Մավրիտանական արվեստ

**Մավրիտանական արվեստ**, մավրիտանական ոճ, Հյուսիսային Աֆրիկայում և Իսպանիայի հարավում XI - XV դարերում զարգացած միջնադարյան արվեստի պայմանական անվանումը։

Մավրիտանական արվեստը ձևավորվել է Արաբական խալիֆաթի, բերբերների և վեստգոթերի գեղարվեստական ավանդույթների զուգորդման հիման վրա։ Այն միասեռ չի եղել, Ալժիրում, Թունիսում, Մարոկկոյում և արաբական Իսպանիայում տարբեր զարգացում ունենալով, Մավրիտանական արվեստը ենթարկվել է բարդ ձևափոխումների՝ տեկտոնիկ պարզ ձևերից, զուսպ հարդարանքից ընդհուպ դեկորատիվ շքեղ զարդարանքը։

Կատեգորիա:Արվեստ
Սանիտարական օրենսդրություն

**Սանիտարական օրենսդրություն**, պետական իշխանության և պետական կառավարման մարմինների ակտերի համակցություն, որով սահմանվում են արտաքին միջավայրի սանիտարական պահպանության, բնակչության աշխատանքի ու կենցաղի, նրա սանիտարա-համաճարակային սպասարկման պահանջները և նորմատիվները։ Կապիտալիստական երկրներում սանիտարական պահանջների խախտման համար հիմնականում նախատեսվում են պատժիչ միջոցներ։ Մի շարք երկրներում հրապարակվել են Սանիտարական օրենսդրության ակտեր, օրինակ, «Հասարակական առողջության մասին ակտը» (1875 թ․)՝ Մեծ Բրիտանիայում, «Հասարակական առողջության պահպանման մասին օրենքը» (1902 թ․)՝ Ֆրանսիայում։

Կատեգորիա:Առողջապահություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական իրավունք