open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ֆասթֆուդի ազգը

**Ֆասթֆուդի ազգը** (), ամերիկացի լրագրող Էրիկ Շլոսսերի համանուն գրքի հիման վրա նկարահանված ֆիլմ։ Կինոնկարի պրեմիերան տեղի է ունեցել Կաննի կինոփառատոնի ժամանակ՝ 2006 թվականի մայիս ամսին։

## Սյուժե
Դոն Անդերսոն, մարքեթինգի գծով տնօրեն արագ ուտեստներ պատրաստող «Mickey’s» ռեստորանների ցանցում, համբուրգերներ վաճառող, իմանում է, որ անկախ փորձաքննությունը կիսաֆաբրիկատներում հայտնաբերել է *Colibacillus* բակտերիան։ Հետաքննության համար նա այցելում է Կոլորադո նահանգի մսի կոմբինատը, որը այդ կիսաֆաբրիկատների մատակարար է։ Մյուս հետաքննությունը նրան կապեց մի դպրոցականի հետ, որի անունը Էմբեր էր, ով աշխատում էր ֆասթֆուդի ճաշարաններից մեկում, երիտասարդ անտիգլոբալիստների խմբի, ինչպես նաև Մեքսիկայից անօրինական կարգավիճակ ունեցող փախստականների հետ, որոնց աշխատանքը շահագործվում էր մսի կոմբինատում ծանր պայմաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2006 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Fox Searchlight Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիչարդ Լինկլեյթերի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների իսպաներեն ֆիլմեր
Տատյանա Սամոյլովա

**Տատյանա Եվգենևնա Սամոյլովա** (, ), խորհրդային և ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասանուհի։ ՌՍՖՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (1963 թ.), Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1992 թ.)։ 1958 թվականին «Թռչում են կռունկները» (1957 թ.) կինոնկարի համար արժանացել է Կաննի կինոփառատոնի ժյուրիի «Նարնջենի» մրցանակին, որպես «ամենահամեստ և հրապուրիչ դերասանուհի»։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

## Կենսագրություն
Տատյանա Սամոյլովան ծնվել է հայտնի դերասան Եվգենի Սամոյլովի ընտանիքում։ 1937 թվականին նրանց ընտանիքը Լենինգրադից տեղափոխվել է Մոսկվա։ Դպրոցական տարիներին Տատյանան զբաղվել է բալետով և ավարտել է Կոնստանտին Ստանիսլավսկու և Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի անվան երաժշտական թատրոնին կից բալետի ստուդիան։ Սակայն Տատյանան, ով մեծացել էր իր հոր ֆիլմերի և ներկայացումների ազդեցության ներքո, երազում էր դերասանուհի դառնալ։

1953 թվականին նա ընդունվել է Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարան, որն ավարտել է 1956 թվականին։ Առաջին անգամ կինոյում նկարահանվել է 1955 թվականին։ Սակայն համընդհանուր ճանաչում ստացել է 1957 թվականին նկարահանված, Միխայիլ Կալատոզովի «Թռչում են կռունկները» կինոնկարով։ Դա նրա լավագույն աշխատանքն էր։ Կինոնկարն արժանացել է Կաննի կինոփառատոնի գլխավոր «Ոսկյա արմավենու ճյուղ» մրցանակին։ Փառատոնից հետո Տատյանան ընդունվել է թատերական արվեստի ինստիտուտ։ Աշխատանքի է անցել Վլադիմիր Մայակովսկու անվան թատրոնում, իսկ հետո, մինչ 1960 թվականն աշխատել է Եվգենի Վախթանգովի անվան թատրոնում։

1959 թվականին նա կրկին նկարահանվել էր Միխայիլ Կալատոզովի մոտ, այս անգամ «Չուղարկված նամակ» կինոնկարում։ Տատյանա Սամոյլովայի հաջողված դերերից էր նաև Աննա Կարենինան` Ալեքսանդր Զարխիի «Աննա Կարենինա» (1967 թ.) կինոնկարում։ 1967-1992 թվականներին նա աշխատում էր Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայում, իսկ հետո նաև Ժամանակակից պիեսի թատրոնում։

1990 թվականին Տատյանա Սամոյլովան եղել է Կաննի կինոփառատոնի պատվավոր հյուրը, որտեղ կինոարվեստում ունեցած ստեղծագործական ներդրումների համար արժանացել է հատուկ մրցանակի։ 1999 թվականին նկարահանվել է Ալեքսանդր Աթանեսյանի «24 ժամ» կինոնկարում։

2002 թվականին Տատյանա Սամոյլովան արժանացել է կինեմատոգրաֆիական գիտությունների ազգային ակադեմիայի «Ոսկե արծիվ» մրցանակին։

## Անձնական կյանք
Տատյանա Սամոյլովան ամուսնացած է եղել չորս անգամ.
* 1956-1958 թվականներին` այն ժամանակ դեռևս սկսնակ դերասան Վասիլի Լանովոյի հետ։
* 1958-1968 թվականներին` գրող Վալերի Օսիպովի հետ։
* 1964-1967 թվականներին` ռեժիսոր և լրագրող Սոլոմոն Շուլմանի հետ։
* 1968-1973 թվականներին` ռեժիսոր Էդուարդ Մաշկովիչի հետ։ Նրանց որդին` Դմիտրի Սամոյլովը, որն այժմ բնակվում է ԱՄՆ-ում և մասնագիտությամբ բժիշկ է, հոր հետ հանդիպել է միայն մոտ 40 տարի անց։

2000 թվականին նկարահանված «Ինձ համար մահ չկա» վավերագրական ֆիլմում, Տատյանա Սամոյլովան պատմում է իր կյանքի, միայնության և որդուց բաժանված ապրելու մասին։

## Մահ
2014 թվականի մայիսի 4-ին, իր 80-ամյակի օրը, Տատյանա Սամոյլովան սրտի իշեմիկ հիվանդության և գերճնշման պատճառով, ծանր վիճակում տեղափոխվել է հիվանդանոց, որտեղ նույն օրը մահացել է։ Թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանոցում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Պետական սահմաններ

249px|մինի|Հայ-թուրքական սահմանը
**Պետական սահմաններ**, պետության տարածքը հարևան պետությունների տարածքներից անջատող գիծ։
# Ցամաքում՝ ըստ ռելիեֆի բնորոշ կետերի ու գծերի կամ պարզ տեսանելի կողմնորոշումների,
# Ծովում՝ ըստ տերիտորիալ ջրերի արտաքին շրջագծի,
# Նավարկելի գետերում՝ ըստ գլխավոր նավարկուղու միջամասի կամ գետի ջրհոսի հունի, ոչ նավարկելի գետերում (վտակներում)՝ ըստ նրանց միջնագծի կամ ըստ գետի գլխավոր գետաբազկի միջնամասի, լճերում և այլ ջրավազաններում՝ ըստ այն ուղիղ գծի, որը պետական սահմանի ելքերը միացնում է լճի կամ այլ ջրավազանի ափերին։ Գետով (վտակով), լճով կամ այլ ջրավազանով անցնող պետական սահմանը չի տեղաշարժվում ինչպես դրանց ափերի գծագրության կամ ջրի մակարդակի փոփոխման դեպքում, այնպես էլ գետի (վտակի) հունը այս կամ այն կողմ խոտորվելու դեպքում,
# Հիդրոհանգույցների ջրամբարներում և այլ արհեստական ջրավազաններում,
# Նավարկելի և ոչ նավարկելի գետերի (վտակների) սահմանային հատվածներով անցնող երկաթուղային և ավտոճանապարհային կամուրջների, ամբարտակների վրա և այլ կառուցվածքներում՝ ըստ այդ կառուցվածքների միջնագծի կամ տեխնոլոգիական առանցքի։

Պետությունների միջև սահմանները հաստատվում են առանձին փուլերով։ Պետական սահմաններն անձեռնմխելի են։ Դրանց խախտումը դիտվում է ոտնձգություն պետության սուվերենության դեմ։ Պետական սահմանների հարցը սերտորեն առնչվում է պատերազմի և խաղաղության պրոբլեմների հետ։

Պետական սահմանների վերաբերյալ վեճերի խաղաղ կարգավորումը լուծվում է սահմանային ներկայացուցիչների (կոմիսարներ, լիազորներ ևն) միջոցով։ Պետական սահմանների պահպանման նպատակով սահմանային գոտիներում և շերտերում կազմակերպվում է սահմանային ռեժիմ, որը կարգավորվում է ներքին օրենսդրությամբ և սահմանակից պետությունների հետ կնքված սահմանային համաձայնություններով։ Պետական սահմանները տեղանքում գծանշվում են պարզ տեսանելի սահմանանշաններով (սահմանային սյուներ, բուրգեր, նշանաձողեր, սահմանաթմբեր ևն)։ Տերիտորիալ ջրերի սահմանագծի վրա տեղադրվում են խարսխավոր լողաններ, նշաձողեր։

## Տես նաև
* Սահմանների դեմարկացիա և դելիմիտացիա
* Աշխարհագրական սահման

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Պետական սահմաններ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Վանո Մուրադելի

**Վանո (Հովհաննես) Եղիայի Մուրադելի** (), սովետական կոմպոզիտոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1968)։

## Կենսագրություն
1931 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի (դասատու՝ Ս․ Վ․ Բարխուդարյան) և դիրիժորության (դասատու՝ Մ․ Մ․ Բագրինովսկի) դասարանները։ 1934-1938 թվականներին կատարելագործվել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում՝ Ն․ Յա․ Մայակովսկու ղեկավարությամբ։ Աշխատել է Վրաստանի դրամատիկական թատրոններում։

Վանո Մուրադելին (1931-1934), ղեկավարել ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմի կենտրոնական անսամբլը (1942-1944), 1939-1948 թվականին եղել է ԽՍՀՄ երաժշտական ֆոնդի, 1959-1970 թվականներին՝ ՌՍՖՍՀ կոմպոզիտորների միության Մոսկվայի բաժանմունքի նախագահ։ Համարվել է խորհրդային երաժշտական մշակույթի նշանավոր գործիչներից։ Նրա լավագույն համարվող երկերը տոգորված են հայրենասիրությամբ, քաղաքացիականությամբ, նվիրված են արդիականության հրատապ հիմնախնդիրներին։ Հեղափոխական իրադարձություններին են նվիրված «Մեծ բարեկամություն» (1947), «Հոկտեմբեր» (1962) օպերաները, ժամանակակից իրականությանը՝ «Մոսկվա-Փարիզ-Մոսկվա» օպերետը (1968)։ Հեղինակ է 2 սիմֆոնիաների (1938, 1945)։ Մեծ մասսայականություն են վայելում Մուրադելիի երգերը՝ «Հիմն Մոսկվային», «Ուսանողների միջազգային միության հիմն», «Երգ Լենինի մասին», «Բուխենվալդյան ահազանգ»։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1946, 1951)։ Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

ձախից|մինի|Վանո Մուրադելու շիրիմը

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ
Կատեգորիա:Վրացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Վրացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Բամբուկե վարագույր

[180px|մինի|աջից|«Բամբուկե վարագույր»-ը [1959 թվական|1959 թ.-ին (նշված է սև գույնով)]]
**Բամբուկե վարագույր**, «երկաթե վարագույր» տերմինի էվֆեմիզմը (մեղմասություն) Արևելյան Ասիայի համար։

## Պատմություն
Բառակապակցությունն ավելի քիչ կիրառելի է եղել, քան «երկաթե վարագույր»-ը, քանի որ վերջինս գոյություն է ունեցել ավելի քան քառասուն տարի, մինչդեռ «բամբուկե վարագույր»-ի սահմանները և չափորոշիչները մշտապես փոխվել են։

Այսօր կիրառվում է միայն Մյանմայի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "The Independent" (Великобритания): Буш представляет собой угрозу всему миру

Կատեգորիա:Մեղմասություններ
Կատեգորիա:Պակիստանի պատմություն
Կատեգորիա:Սառը պատերազմ
ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014 Խումբ G

ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014-ի G խմբում խաղերը անցկացվում են 2014 թվականի հունիսի 16-ից հունիսի 26-ը։ Խումբը բաղկացած է 4 հավաքականներից՝ ԱՄՆ, Գերմանիա, Գանա, Պորտուգալիա։
Հաջորդ փուլ դուրս են գալիս առաջին երկու տեղերը զբաղեցրած հավաքականները։ 1-ին տեղը զբաղեցրած հավաքականը հանդիպելու է H խմբում 2-րդ տեղը զբաղեցրած հավաքականի հետ, իսկ G խմբում երկրորդ տեղը զբաղեցրած հավաքականը կհանդիպի H խմբում 1-ին տեղը զբաղեցրած հավաքականի հետ։

## Հավաքականներ

## Աղյուսակ
{|
|-
|

## Տուր I

## Տուր II

## Տուր III

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014
Սահակ (զորավար)

**Սահակ Կամսարական** (, ), հայազգի բյուզանդական զորավար՝ Հուստինիանոս I-ի ժամանակ (527—565)։

## Կենսագրություն
Ըստ Ղևոնդ Ալիշանի և Նիկողայոս Ադոնցի՝ Կամսարական։ Հրահատ (Արատիոս) և Նարսես Կամսարականների եղբայրը։ Սկզբում ծառայել է պարսից բանակում։ Հուստինոս I-ի օրոք (518— 527) անցել է Բյուզանդիա, կայսրությանը հանձնելով Կարինի (Թեոդոսուպոլիս) մոտ գտնվող իր Բոլոս բերդը (Բողբերդ, այժմ՝ Բոեղա կալա)։

Սահակը եղել է Կթառիճ բերդի կայազորի պետ։ Եղբոր՝ Նարսեսի հետ մասնակցել է Խոսրով Ա Սասանյանի դեմ պատերազմին, աչքի ընկել Անգղի ճակատամարտում (543)։

545 և 546-ին Բելիսարիոսի հրամանատարության ներքո Իտալիայում մասնակցել է օստգոթերի դեմ պատերազմին։ Գերի է ընկել և մահապատժի ենթարկվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ զորավարներ
Կատեգորիա:Բյուզանդիայի զորավարներ
Կատեգորիա:Կամսարականներ
Անդրե Մալրո

**Մալրո Անդրե** (), ֆրանսիացի գրող և քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Փարիզի կենդանի արևելյան լեզուների ազգային ուսումնարանում։ Մալրոի ուղևորությունները Հարավ-Արևելյան Ասիա (1923-1927), որտեղ նա ծանոթացավ չին հեղափոխականների հետ, նրան մտորել տվեցին 20-րդ դարի արևմտյան քաղաքակրթության ճգնաժամի մասին («Արևմուտքի գայթակղությունը», 1926 թվական, «Եվրոպական երիտասարդությանը», 1927 և նյութ՝ առաջին վեպերի («Նվաճողները», 1928, «Թագավորական ճանապարհ», 1930, «Մարդկության գոյության պայմանները», 1933) համար։

Մալրոն 1930-ական թվականներին մասնակցել է ֆաշիզմի դեմ ուղղված միջազգային շարժմանը՝ ի պաշտպանություն մշակույթի, սակայն չի բաժանել ոչ մարքսիզմի, ոչ էլ կոմունիստների գաղափարախոսությունը, որոնց հետ համագործակցում էր։ 1935 թվականին հրատարակել է հիտլերյան զնդաններում տառապողներին նվիրված «Արհամարհանքի տարիներ» վիպակը։ Իսպանիայում ազգային-հեղափոխական պատերազմի (1936-1939) ժամանակ եղել է հանրապետությանը պաշտպանող օտարերկրացի կամավոր օդաչուների էսկադրիլիայի հրամանատար (պատերազմի առաջին տարին պատկերված է «Հույս» (1937) գործում)։ 1943 թվականին Ֆրանսիայում ներգրավվել է դիմադրության շարժման մեջ, գլխավորել պարտիզանական միավորում, որը շուտով վերածվել է բանակային բրիգադի։ Դեռևս 30-ական թթ. վերջերից նկատվել է, որ Մալրոն սկսել է հեռանալ հեղափոխական հումանիզմից («Ալտենբուրգի ընկուզենիները», 1943). այդ պրոցեսն իր վերջնակետին է հասել 1948-ին՝ «Կոչ մտավորականներին» ճառով, որը մշակույթի մեջ «սառը պատերազմի» մանիֆեստ էր։ 1959-1969 թվականներին Մալրոն եղել է Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարը։ Որպես գրող այլևս հանդես չի եկել, բայց տպագրել է արվեստի, փիլիսոփայության վերաբերյալ բազմաթիվ աշխատություններ («Լռության ձայները», 1953 և այլն), ինչպես նաև հուշագրություններ («Հակամեմուարներ», 1967, «Կաղնին այն ծառն է, որ կարում են...», 1971)։

Մալրոն XX դ. ֆրանսիական գրականության ճանաչված վարպետներից է։

## Ստեղծագործություններ
* Արևմուտքի փորձառությունը, «Գարուն», 2001, № 2 :

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գեղագետներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գոնկուրյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օդաչուներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Սամվել Գևորգյան (քաղաքական գործիչ)

**Սամվել Վոլոդյայի Գևորգյան** (հոկտեմբերի 2, 1948, Զարինջա, Թալինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 17, 2014, Երևան, Հայաստան), ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ։

## Կրթություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը՝ բանասերի որակավորմամբ։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1971-1972 թթ. - Թալինի շրջանի Ներքին Բազմաբերդ գյուղի միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ։
* 1972-1973 թթ. - աշխատել է «Աշտարակ» թերթում, որպես խմբագիր։
* 1973-1989 թթ. - ՀԽՍՀ հեռուստառադիոպետկոմի խմբագիր, ինֆորմացիայի գլխավոր խմբագրության բաժնի վարիչ։
* 1989-1991 թթ. - «Հայք» թերթի հիմնադիր և առաջին գլխավոր խմբագիր։

## Պետական և քաղաքական գործունեությունը
* 1991-1993 թթ. - ՀՀ հեռուստառադիոպետվարչության պետ։
* 1993-1995 թթ. - ՀՀ Նախագահի խորհրդական։
* «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ։ 1988-1989 թթ. կալանավորվել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի մյուս անդամների հետ՝ ռուսական "[Матросская тишина](https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0_(%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D1%82%D0%BE%D1%80))" բանտում։
* 1990 թ. ընտրվել է ՀՀ ԳԽ պատգամավոր։
* 1995 թ. հուլիսի 28-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։ ԱԺ «Հանրապետություն» խմբակցության անդամ։
* Եղել է ՀՀՇ վարչության անդամ։

Վախճանվել է 2014 թ. հունիսի 17-ին, ուղեղի կաթվածից։

## Ծանոթագրություններ

«Մահացել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ Սամվել Գևորգյանը» 

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:ՀՀՇ անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:«Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամներ
Սահմանային համաձայնություններ

**Սահմանային համաձայնություններ**, միջազգային համաձայնություններ, որոնք կնքվում են սահմանակից պետությունների միջև՝ պետական սահմանների հարցով։

Սահմանային համաձայնություններին առաջին հերթին վերաբերում են սահմանների դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի մասին պայմանագրերն ու նրանց կից արձանագրությունները։ Հատուկ կատեգորիայի մեջ են մտնում սահմանային ռեժիմի, սահմանային վեճերի ու բախումների կարգավորման մասին պայմանագրերը։ Սահմանային ռեժիմի վերաբերյալ պայմանագրերը, պետական սահմանների պաշտպանության խնդիրներից բացի, նպատակ ունեն կարգավորել սահմանակից պետությունների հարաբերությունները տնտեսական գործունեության ոլորտում։

Սահմանային համաձայնություններ են կնքվում նաև տարբեր հիվանդությունների ու համաճարակների դեմ պայքարի, հրդեհների կանխման մասին և այլն։ Հաճախ տնտեսական հարցերով կնքվում են հատուկ համաձայնագրեր։

Կատեգորիա:Սահմաններ
Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ
Սաղմնածագում

**Սաղմնածագում** (էմբրիոգենեզ) ( — սաղմ և προέλευσης — ծագում), տարբեր օրգաններից ու հյուսվածքներից կազմված բազմաբջիջ կենդանական օրգանիզմի զարգացումը համեմատաբար պարզ կազմակերպված զիգոտից կամ չբեղմնավորված ձվից (անսեռ բազմացման դեպքում)։ մինի|ձախից|Վաղ սաղմնային զարգացումը
**Սաղմնային զարգացում **
մինի|աջից|Սաղմնային զարգացումը զիգոտի կիսումից մինչև բլաստուլ
Սաղմնային զարգացում, բազմաբջիջ կենդանիների զարգացումը ձվային կամ սաղմնային թաղանթներում։ Ընթանում է մայրական օրգանիզմում կամ օրգանիզմից դուրս։ Սաղմնային զարգացմանը նախորդում է նախասաղմնային զարգացման շրջանը, երբ աճում, ձևավորվում և հասունանում է ձուն։
մինի|ձախից|Զիգոտի տրոհումը
մինի|աջից|Մարդու սաղմը
Սաղմնային զարգացման ընթացքում համեմատաբար մեկ պարզ ձվաբջջից առաջանում է բազմաբջիջ, տարբեր օրգաններից և հյուսվածքներից կազմված, ինքնուրույն գոյության ընդունակ օրգանիզմ։ Սաղմնային զարգացման հիմնական փուլերն են՝ բեղմնավորումը (կուսածնության ժամանակ՝ ձվի ակտիվացումը), տրոհման բաժանումները, գաստրուլյացիան, օրգանոգենեզը, թաղանթներից դուրս գալը կամ ծնունդը։ Բեղմնավորումը տեղի է ունենում մայրական օրգանիզմում կամ ջրում, այնուհետև, տրոոման ընթացքում ձուն հաջորդաբար բաժանվում է սկզբում մեծ, հետո ավելի ու ավելի մանր բջիջների (բլաստոմերներ)․ առաջանում է բազմաբջիջ (սովորաբար խոռոչավոր) սաղմը՝ բլաստուլան։ Գաստրուլյացիայի ժամանակ առանձնանում են սաղմնային թերթիկները (տես էկաոդերմ, էնաոդերմ, մեզոդերմ) և սաղմի մարմնի պատերը ձեռք են բերում երկշերտ, իսկ կենդանիների մեծամասնությունը՝ նաև եռաշերտ կառուցվածք։ Սաղմնային զարգացման ընթացքը տարբեր կենդանիների համար տարբեր է, բայց արդյունքում ստեղծվում է օրգանիզմի կառուցվածքի ընդհանուր պլան, որը նման է նույնիսկ հեռավոր կարգաբանական խմբերում։ Օրգանոգենեզի ժամանակ սաղմնային թերթիկները բաժանվում են օրգանների և համակարգերի սաղմերի (նախասկիզբների)։ Օրգանոգենեզն իրականանում է գլխավորապես բջիջների տեղաշարժերի և տարբերակման շնորհիվ։ Թաղանթներից դուրս գալու կամ ծննդի ժամանակ սինթեզվում է թաղանթները լուծող ֆերմենտ, ի հայտ են գալիս կեղևը կոտրելու հարմարանքներ և այլն։ Սաղմնային զարգացման և հյուսվածքների ու օրգանների տարբերակումը պայմանավորվում է բջջի գենետիկական ապարատով։ Օրգանիզմի բոլոր բջիջները ստանում են գեների լրիվ հավաքակազմեր, բայց սաղմնային զարգացմանման ընթացքում, տարբեր հյուսվածքներում և օրգաններում, զարգացման տարբեր փուլերում գործում են տարբեր գեներ, որոնք պայմանավորում են տվյալ տարբերակման համար անհրաժեշտ սպիտակուցների սինթեզը։ Այսպիսով, սաղմնային զարգացմանման պրոցեսում տարբերակման գործոնները պայմանավորում են այն գեների գործունեությունը, որոնք իրականացնում են համապատասխան սպիտակուցների սինթեզը, իսկ սպիտակուցներն ապահովում են բջիջների տարբերակումը։
մինի|ձախից|սաղմնային զարգացում
Տարբեր կենդանիների սաղմնային զարգացման զգալիորեն տարբերվում է իրարից։ Որոշ կենդանիների սաղմնային զարգացման ընթացշում զարգացման առանձին փուլեր բացակայում են։ Սաղմնային զարգացման պրոցեսն ինչ-որ չափով հիշեցնում է էվոլյուցիայի ընթացքը)։ Սակայն սաղմնային նմանությունը հարաբերական է, քանի որ զարգացման ամեն մի փուլում սաղմերը հարմարվում են գոյության համապատասխան միջավայրին։ Սաղմնային զարգացումը կյանքի կարևորագույն շրջան է և պայմանավորում է օրգանիզմի հետսաղմնային զարգացումը։

Կատեգորիա:Սաղմնաբանություն
Հովհաննես Մելիք-Փաշաև

**Հովհաննես Ներսեսի Մելիք-Փաշաև** (Մելիք-Փաշայան) ), հայ խորհրդային ինժեներ-էներգետիկ։

Ներսես Մելիք-Փաշայանի հայրը։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1913)։ Մելիք-Փաշաևի նախագծերով են կառուցվել ԽՍՀՄ հիդրոէներգետիկայի առաջնեկները՝ Զեմո-Ավճալայի Լենինի անվան, Ռիոնի, Երևանի, Լենինականի, Ստեփանակերտի ՀԷԿ-երը։ Մելիք-Փաշաևի անմիջական ղեկավարությամբ է մշակվել նաև Չիրչիկ գետի (Ուզբեկական ԽՍՀ) ՀԷԿ-երի կասկադի նախագիծը։ Մելիք-Փաշաևի մշակած «Հայաստանի էլեկտրիֆիկացման օրինակելի պլանը» (1921-1922) օգտագործվել է ՀԽՍՀ էներգետիկայի զարգացման հիմքում։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ Կենտգործկոմի անդամ։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ էներգետիկներ
Միզանյութ

**Միզանյութ**, **կարբամիդ**, H2NCONH2, ածխաթթվի երկամիդը, կարբամինաթթվի ամիդը։

Անգույն, անհոտ բյուրեղներ են, հալվում են 132,7&nbsp;°C-ում, լուծվում՝ ջրում, սպիրտում, հեղուկ ամոնիակում և ծծմբական անհիդրիդում։ Հայտնաբերել է ֆրանսիացի քիմիկոս Ի․ Ռուելլը (1773), մեզում, սինթեզել է (ամոնիումի ցիանատից) Ֆ․ Վյոլերը (1828)։ Միզանյութը տաքացնելիս քայքայվում է, ջրային լուծույթներում դանդաղ հիդրոլիզվում մինչև C02 և NH3։ Խիստ ռեակցիունակ է։ Թթուների հետ առաջացնում է աղեր (օրինակ, C0(NH2)2HN03), սպիրտների հետ՝ ուրետաններ, բազմաթիվ նյութերի հետ՝ կոմպլեքսային միացություններ։ Կոնդենսանում է մրջնալդեհիդի հետ, ենթարկվում է ալկիլման և ացիլման։ Մարդու և ողնաշարավորների մեծ մասի մոտ սպիտակուցային փոխանակության վերջնական արդյունքն է․ մասնակցում է օրգանիզմում ջրային ռեժիմի կարգավորմանը։ Առաջանում է լյարդում, սպիտակուցների քայքայման վերջնանյութերից (NH3 և C02)։ Հայտնաբերված է մեզի, արյան, թքի, ավշի, կաթի մեջ և այլ հեղուկներում ու հյուսվածքներում։ Առողջ մարդու արյան մեջ միզանյութի պարունակությունը 18–38 մգ 1100 մլ է, մեզում կախված է սննդում սպիտակուցների քանակից և բաղադրությունից։ Արտաթորվում է երիկամների և քրտնագեղձերի միջոցով (մարդու օրգանիզմից օրական հեռանում է 25–30 գ միզանյութ)։ Երիկամների ֆունկցիայի խանգարման և հյուսվածքային սպիտակուցների քայքայումն արագացնող հիվանդությունների դեպքում Միզանյութի պարունակությունը արյան մեջ ավելանում է (ուրեմիա)։ Արդյունաբերության մեջ միզանյութ ստանում են ամոնիակից և ածխաթթու գազից՝ սինթեզով (160–200&nbsp;°C, 100–400 մթն)։ Օգտագործվում է կարբամիդային խեժերի, ներկանյութերի, պարարտանյութերի, ցիանատների, քնաբեր դեղամիջոցների են արտադրության համար։ Միզնյութը արժեքավոր ազոտական պարարտանյութ է (պարունակում է 46% ազոտ)։ Միզանյութը որպես սպիտակուցների փոխարինող ավելացվում է կերերին, քանի որ որոճողների գանձակում գտնվող մանրէները միզանյութից սինթեզում են սպիտակուց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Կատեգորիա:Միզանյութեր
Միզուկ

**Միզուկ** (urethra), խողովակաձև օրգան, որով մեզն արտահոսում է միզապարկից։

Տղամարդու միզուկի երկարությունը 18-22 սմ է, սկսվում է միզապարկի հատակին գտնվող միզուկի ներքին բացվածքով և վերջանում առնանդամի գլխիկի վրա գտնվող արտաքին բացվածքով։ Միզուկով արտահոսում է նաև սերմնահեղուկը։ Տարբերում են՝ միզուկի շագանակային, թաղանթային և սպունգային հատվածներ։ Շագանակայինը ամենալայն հատվածն է, որի մեջ բացվում են սերմնացայտ և շագանակագեղձի ծորանները։ Կանանց միզուկի երկարությունը 3 սմ է, սկսվում է միզապարկից ու բացվում հեշտոցի նախադռան մեջ։ Միզապարկի մոտմիզուկն ունի օղակաձև հարթ մկանաթելերից կազմված ներքին սեղմիչ (սֆինկտեր), որը կծկվելով արգելում է մեզի արտահոսը։ Գործում է անկախ մարդու կամքից, միզապարկը բավականաչափ մեզով լցվելիս, դրա պատերում գտնվող նյարդային վերջույթները գրգռվում են, առաջացնում ռեֆլեկտոր կծկումներ, սեղմիչի թուլացում և մեզի արտահոս։ Միզուկի պատերը կազմված են երկու շերտից, ներքին՝ շարակցաթաղանթային, արտաքին՝ մկանային։ Միզուկի բորբոքային պրոցեսները կարող են առաջացնել սպիական նեղացում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միզային համակարգ
Սահմանային ռեժիմ

**Սահմանային ռեժիմ**, որևէ երկրի սահմանային գոտի ֆիզիկական անձանց և տրանսպորտային միջոցների մուտք գործելու, այնտեղ ժամանակավոր գտնվելու, բնակվելու, տեղաշարժվելու, աշխատանքներ կատարելու, նավամատույցներում, կառանատեղերում, բազավորման կետերում, ինքնագնաց և ոչ ինքնագնաց նավերի, սառցի վրայով տեղաշարժվող միջոցների հաշվառման և պահպանման, տարածքային և ներքին ջրերում, սահմանային գետերի, լճերի և այլ ջրավազանների ջրերի՝ տվյալ երկրի մասում նավարկման ու տեղաշարժման կարգ։ Սովորաբար սահմանվում է տվյալ երկրի պետական սահմանի մասին օրենքով։

Նավամատույցներում, կառանատեղերում և բազավորման կետերում ինքնագնաց և ոչ ինքնագնաց նավերի ու սառցի վրայով տեղաշարժվող միջոցների հաշվառման և պահպանման, տարածքային և ներքին ջրերում, սահմանային ջրերի, լճերի և այլ ջրավազանների ջրերի սովետական մասում նավարկման և տեղաշարժման կարգը տարածվում է նաև շրջանի, քաղաքի, ավանի՝ տվյալ երկրի պետական սահմանին կամ սահմանապահ զորքերի կողմից պահպանվող ծովափին հարող այն տարածքների վրա, որտեղ սահմանային գոտի չի սահմանվել։ Սովորաբար արգելվում է ինքնագնաց և ոչ ինքնագնաց նավեր ու սառցի վրայով տեղաշարժվող միջոցներ պահել սահմանված նավամատույցներից և բազավորման կետերից դուրս։ Սահմանային գոտում մշտապես չբնակվող անձանց, առանց ներքին մարմինների թույլտվության, արգելվում է մուտք գործել սահմանային գոտի։ Սահմանային շերտ մուտք գործելու, այնտեղ ժամանակավորապես գտնվելու, բնակվելու, աշխատանքներ կատարելու թույլտվությունը տալիս են սահմանապահ զորքերը։ Անհրաժեշտության դեպքում նրանք կարող են ժամանակավորապես սահմանափակել այդ իրավունքները։

Սահմանապահ զորքերի վերահսկողության տակ է գտնվում նաև սահմանային գետերի, լճերի, այլ ջրավազանների ափով և սառցի վրայով տեղաշարժվելը՝ դրա համար սահմանված ճանապարհներից դուրս կամ տեղաշարժման կանոնների խախտումով։ Երկրի պետական սահմանն անցնելու տեղերում սահմանապահ զորքերի ստուգման-բացթողման կետերի և մաքսային հիմնարկությունների ծառայական գործունեության համար պայմաններ ստեղծելու և պահպանելու նպատակով սահմանվում է ռեժիմ, որը կանոնավորում է այդ տեղերում անձանց և տրանսպորտային միջոցների գտնվելու և տեղաշարժվելու, ինչպես նաև պետական սահմանից անձանց, տրանսպորտային միջոցների, բեռների և այլ գույքի բացթողման հետ կապված այլ գործունեության կարգը։ Անցման տեղերի ռեժիմը սահմանում են երկրների իրավասու մարմինները։

Կատեգորիա:Պետական սահմաններ
Ալեքսանդր Սամոյլով

**Ալեքսանդր Ֆիլիպովիչ Սամոյլով** (, ), խորհրդային ֆիզիոլոգ։

Ավարտել է Դորպատի համալսարանը (այժմ՝ Տարտու), 1893-1896 թվականներին աշխատել Իվան Պավլովի, 1896-1907 թվականներին՝ Իվան Սեչենովի լաբորատորիաներում։ Եղել է Կազանի (1903 թվականից) և Մոսկվայի (1924 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ Սրտի ֆիզիոլոգիայի և նյարդամկանային ապարատի հետազոտության մեթոդների հեղինակ է, էլեկտրակարդիոգրաֆիայի և միջնորդների մասին տեսության հիմնադիրներից (Ռուսաստանում), փորձառական ճանապարհով ապացուցել է (1928, Մ․ Կիսելյովի հետ) կենտրոնական արգելակման հումորալ բնույթը։ Աշխատանքները վերաբերում են մկանների, նյարդերի և զգացողության օրգանների ֆիզիոլոգիային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ
Սահմանային վիճակ

**Սահմանային վիճակ** շինարարական տեխնիկայում, շինարարական կոնստրուկցիայի կամ շենքի (կառույցի) հիմնատակի վիճակ, երբ դրանք այլևս չեն բավարարում շահագործման պահանջները։ Ըստ սահմանային վիճակի հաշվարկի, մեթոդն ունի մի շարք առավելություններ նախկինում կիրառվող մեթոդների նկատմամբ։ Այն աչքի է ընկնում կոնստրուկցիաների կրող հատկության և հուսալիության գնահատման լիարժեքությամբ։ Վերջինս պայմանավորված է նրանով, որ հաշվի են առնվում կոնստրուկցիաների վրա ազդող բեռնվածքների և այդ բեռնվածքներին դիմադրող ուժի հավանականային հատկությունները, կոնստրուկցիաների առանձին տեսակների աշխատանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նյութի պլաստիկ հատկությունները։ 

Կատեգորիա:Շինարարական տեխնիկա
Միզապարկ

**Միզապարկ** (), որոշ անողնաշարավորների, ողնաշարավորների մեծամասնության և մարդու միզային օրգան, ուր հավաքվում է մեզը և պարբերաբար արտահոսում օրգանիզմից (տես Միզազատություն)։ Մարդու միզապարկի միջին տարողությունը 500 սմ³ է։ Գտնվում է փոքր կոնքի խոռոչում, միջին գծով ցայլային համաճոնից ետ, շագանակագեղձից վեր, սերմնաբշտիկներից, սերմնածորաններից և ուղիղ աղիքից առաջ, իսկ կանանցը՝ միզասեռական ստոծանու վրա, արգանդից և հեշտոցից առաջ։ Միզապարկը ձվաձև է, ունի առաջային, ետին և կողմնային աջ ու ձախ երեսներ, գագաթ, մարմին, հատակ և վզիկ, որը դեպի վար աստիճանաբար նեղանում է ու շարունակվում որպես միզուկ։ Միզապարկի պատերը կազմված են երեք շերտից՝ արտաքին՝ շարակցահյուսվածքային, միջին՝ մկանային, և ներքին՝ լորձաթաղանթային։ Հիվանդություններից ավելի հաճախ հանդիպում են լորձաթաղանթի բորբոքումը (ցիստիտ), միզապարկի քարերը և պոլիպները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միզային համակարգ
Կատեգորիա:Կոնք
Սահմանային տեղանք

**Սահմանային տեղանք**, պետական սահմանի երկայնքով անցնող որոշակի տերիտորիա, որի վերաբերյալ ներքին օրենսդրությամբ և սահմանամերձ պետությունների համատեղ համաձայնությամբ սահմանված է հատուկ ռեժիմ։

Սահմանային տեղանքի ռեժիմով սահմանվում է հողի, ջրերի, անտառների, ընդերքի, այլ հանդակների օգտագործման, նավարկության, ձկնորսության, լաստառաքման, այլ աշխատանքների կատարման կարգը։ Անհրաժեշտության դեպքում վարչական միավորի (քաղաք, շրջան, ավան, գյուղ) սահմաններում պետական սահմանին կամ սահմանապահ զորքերի կողմից պահպանվող ծովափին հարող տարածք շրջանակներում հաստատվում է սահմանային գոտի, որտեղ մտցվում է հատուկ սահմանային ռեժիմ։ Սահմանային զորքերն այդ գոտում իրագործում են պետական սահմանի պահպանության խնդիրներ։

Կատեգորիա:Սահմաններ
Սաղմնային պարկ

մինի|աջից|Իգական գամետոֆիտի և զիգոտի զարգացումը
**Սաղմնային պարկ** սերմնավոր բույսերի սերմնաբողբոջի ներքին մասը, որտեղ ձևավորվում է իգական սեռական բջիջը (ձվաբջիջը), տեղի է
ունենում բեղմնավորումը և զարգանում սաղմը։ Ըստ որոշ, հեղինակների սաղմնային պարկը հատուկ է միայն ծածկասերմ բույսերին, իսկ մերկասերմ
բույսերի մոտ այն սկզբունքորեն տարբեր է և նման է նախածիլի (օրինակ՝ պտերներ)։
մինի|Ծաղկավոր բույսերի կրկնակի բեղմնավորում
Ծածկասերմերի սաղմնային պարկի զարգացումն սկսվում է մեկ կամ մի քանի մեգասպորներից։ Սովորաբար սաղմնային պարկը բաղկացած է ձվաբջջից, երկու սիներգիդներից, երեք անտիպոդներից և երկու միաձուլված բևեռային մարմնիկներից առաջացած ցենտրոցիտից։ Մերկասերմերի սաղմնային պարկ ձևավորվում է բազմաբջիջ, էնդոսպերմից և մի քանի արքեգոնիումներից։

Կատեգորիա:Սաղմնաբանություն
Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:Զարգացման կենսաբանություն
Կատեգորիա:Մանկաբարձություն
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Միզասեռական համակարգ

thumb|right|228px|<center>
**Միզասեռական համակարգ**, մարդու և կենդանիների՝ անատոմիապես և ֆունկցիաներով միմյանց հետ կապված արտաթորության համակարգի և սեռական օրգանների ամբողջությունը։ Անողնաշարավորների արտաթորության և սեռական օրգանների կապն արտահայտվում է տարբեր ձևով։ Կարթագլուխների, պրիապուլիդների արտաթորության օրգանները պրոտոնեֆրիդներն են և բացվում են սեռական գեղձերի ծորաններում, բազմախոզան որդերի մեծամասնության, ուսոտանիների սեռական ծորանները, պահպանելով իրենց հիմնական ֆունկցիան, սերտաճում են արտաթորության օրգանների հետ, որոնցով դուրս են բերվում նաև սեռական արգասիքները։ Բազմախոզան որոշ որդերի արտաթորության օրգանները՝ մետանեֆրիդները, կատարում են սեռական արգասիքների արտազատման, իսկ առաջնային սեռական ծորանները (ցելոմոդուկտները)՝ մասամբ արտաթորության ֆունկցիա։

Բազմաթիվ փափկամորթների առաջնային սեռական ծորանները գործում են որպես արտաթորման օրգաններ, իսկ սեռական արգասիքները դուրս են բերվում սեռական գեղձերի երկրորդային ծորաններով։ Բոլոր ողնաշարավորների, այդ թվում և մարդու, արտաթորության օրգանների ծորանները ծառայում են միաժամանակ սեռական արգասիքների դուրս բերման համար։ Կենդանիների էգերի և կանանց սեռական արգասիքները դուրս են բերվում մյուլերյան խողովակից առաջացած ձվատարներով, ձկների մեծամասնության և երկկենցաղների արուների սեռական արգասիքները՝ վոլֆյան խողովակով։ Սողունների, թռչունների, կաթնասունների արուների և տղամարդկանց առաջնային երիկամը վերածվում է սերմնարանի (սերմնագեղձերի) հավելվածի, որով դուրս է հոսում սերմնահեղուկը, իսկ արտաթորության ֆունկցիան կատարում են երկրորդային երիկամը և միզածորանը։

Կատեգորիա:Միզային համակարգ
Կատեգորիա:Բազմացման համակարգ
Կատեգորիա:Մարդու վերարտադրողական համակարգ
Սան Ֆրանցիսկո (ծովախորշ)

**Սան Ֆրանցիսկո** (), ծովախորշ Խաղաղ օվկիանոսում, ԱՄՆ-ի ափերին։ Օվկիանոսի հետ կապված է Ոսկե դարպաս նեղուցով։ Երկարությունը 88 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 20 կմ, խորությունը՝ 2-5 մետրից մինչև 19 մ։ Խորշի մեծ մասը ծանծաղ է։ Սան Ֆրանցիսկո են թափվում Սակրամենտո և Աան Խոակին գետերը։ Խորշի արևմտյան ափին է գտնվում Սան Ֆրանցիսկոն, արևելյան ափին՝ Օքլենդ, Բերքլի, Ռիչմոնդ քաղաքները։ Սան Ֆրանցիսկո խորշի վրա գցված են կամուրջներ։

Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի ծոցեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Սաղմոնաձկներ

200px|մինի|աջից|Սաղմոնանմաններ
200px|մինի|աջից|Սապատաձուկ
**Սաղմոններ** (), ձկների ընտանիք։ Մարմնի երկարությունը 50 սմ-ից 1,5 մ է, պատված խիտ թեփուկներով։ Ունեն մեկ իսկական մեջքային և մեկ ճարպային լողակ։ Մեջքային լողակի ճառագայթները 10—16-ն են։ Մեծ մասի աչքերը թափանցիկ կոպեր ունեն։ Ձվատար խողովակները սաղմնային վիճակում են կամ բացակայում են և ձկնկիթը զարգանում է մարմնի խոռոչում։ Քաղցրահամ ջրերի և գաղթող ձկներ են։ Բազմանււմ են միայն քաղցրահամ ջրերում։ Տարածված են Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ավազանում, Ատլանտյան և Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսային մասերում, Սև, Կասպից և Արալյան ծովերում։ Հարավային կիսագնդի ջրերում լինում են կլիմայավարժեցրած տեսակները։ Հայտնի է 9 սեռ։ Արժեքավոր արդյունագործական ձկներ են, կլիմայավարժեցման և ձկնորսության օբյեկտ։ Համաշխարհային որսը տարեկան հասնում է 10 միլիոն ցենտի։ Որպես սնունդ օգտագործվում են թարմ, աղ դրած, ապխտած և պահածոյացված վիճակում։ Առավել արժեքավոր է Խաղաղ֊ օվկիանոսային սաղմոնների աղ դրած կարմիր խավիարը։ Որոշ տեսակների քանակն աստիճանաբար նվազում է։ այո

Կատեգորիա:Ձկներ
Սան Պաուլու (նահանգ)

**Սան Պաուլու** (), նահանգ Բրազիլիայի հարավ-արևելքում։ Տարածությունը 247,3 հազար կմ² է, բնակչությունը կազմում է ։ Վարչական կենտրոնը՝ Սան Պաուլո։ Գտնվում է Բրազիլական սարահարթի հարավ-արևելքում։ Երկրի տնտեսապես ամենազարգացած նահանգն է (արդ. արտադրանքի ավելի քան 50%-ը և արտադրված էլեկտրաէներգիայի մոտ 1/3-ը բաժին է ընկնում Սան Պաուլուին)։ Հիմնական ճյուղերն են մեքենաշինությունը (երկրում արտադրվող ավտոմոբիլների ավելի քան 4/5-ը), մետալուրգիան, թաղանթանյութի, թղթի, ցեմենտի, տեքստիլ, քիմիական, դեղագործական, սննդի արդյունաբերությունը։ Սան Պաուլուն տալիս է երկրի գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելի քան 40%-ը։ Գերիշխում է խոշոր հողատիրությունը։ Զբաղվում են սուրճի, շաքարեղեգնի, բամբակենու, եգիպտացորենի, մանիոկի, ցիտրուսների մշակությամբ, անասնապահությամբ, ափամերձ շրջաններում՝ ձկնորսությամբ։ Հիմնական նավահանգիստը Սանտուսն է։

## Ծանոթագրություններ
Սամվել Մամիկոնյան

**Սամվել Մամիկոնյան** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), Սասանյան Պարսկաստանի նվաճողական քաղաքականության դեմ հայ ազատագրական պայքարի գործիչ   IV դարի 2-րդ կեսին։ Իշխան Վահան Մամիկոնյանի և Տաճատուհու (Մերուժան Արծրունու քույրը) որդին։

Պարսկական կողմնորոշման և Մերուժան Արծրունուն զինակցելու համար սպանել է հորը և մորը (ըստ Փավստոս Բուզանդի, խորթ մորը՝ պարսից Շապուհ II-ի քույր Որմիզդուխտին)։ Եղել է Արշակ Գ-ի մերձավոր զինակիցներից։ Երբ հայ նախարարները հպատակության թուղթ են հղել Սասանյանների գերիշխանությունն ընդունած Խոսրով Դ-ին, վերջինիս պատասխան թուղթը Սամվել Մամիկոնյանը հափշտակել և փախել է Բյուզանդիա։

Սամվել Մամիկոնյանի կերպարի շուրջ է հյուսված Րաֆֆու «Սամվել» պատմավեպը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ նախարարներ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ
Սայմա

**Սայմա** (Saimaa), *Մեծ Սայմա*, տեկտոնական լճերի համակարգ Ֆինլանդիայի հարավ-արևելքում։

Ընդհանուր մակերեսը մոտ 4,4 հզ․ կմ² է, խորությունը՝ մինչև 82 մ, ավազանը՝ 69,5 հզ․ կմ։ Ափերը խիստ կտրտված են, հաճախ ժայռոտ, անտառապատ։ Կան շատ կղզիներ։ Սայմաի մեջ են թափվում բազմաթիվ գետեր։ Սառցակալում է դեկտեմբեր-մայիս ամիսներին։ Սայմայի ջրանցքով միանում է Ֆիննական ծոցին։ Վուոկսա գետով ջրերը հոսում են Լադոգա լիճը։ Կա ձկնորսություն, անտառանյութի լաստառաքում, նավարկություն։ Զարգացած է տուրիզմը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի լճեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Սահակ Գ Բագրատունի

**Սահակ Բագրատունի** (), Հայոց իշխան, պատրիկ և սպարապետ 753 թվականից։ Հաջորդել է Աշոտ Բագրատունի Կուրացյալին, որի հորեղբոր՝ Բագրատի որդին էր։

Սահակ Բագրատունու օրոք Աբբասյան խալիֆայությունը դադարեցրել է արաբ բանակում կռվող հայկական հեծելազորի ռոճիկի վճարումը, Հայաստանում սաստկացրել հարկահանությունները, կողոպուտները, ավերածություններն ու գերեվարումները։ Սահակ Բագրատունին խաղաղ բանակցություններով փորձել է մեղմել բռնությունները, բայց չի հասել դրական արդյունքի։ 768 թվականին մասնակցել է Պարսավի կանոնադիր ժողովին, որի նպատակն էր կարգավորել երկրում սրված դասակարգային հակասությունները։ Սահակ Բագրատունուն դավադրաբար ձերբակալել և սպանել են արաբ տիրողները, իսկ հարստությունը բռնագրավել։

Եղել է Վարազ-Տիրոց Բագրատունու թոռը՝ Բագրատ Բագրատունու որդին։ Զավակների մասին տեղեկություններ չկան։ Նրան հաջորդել է իր նախորդի՝ Աշոտ Գ-ի որդին՝ Սմբատը։

## Գրականություն
* Տեր-Ղևոնդյան Ա․, Հայոց իշխանությունը արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում, «ՊԲՏ», 1964, № 2
* Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au xixe siècle։ Tables généalogiques et chronologiques, Rome,‎ 1990, p.&nbsp;122.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Կատեգորիա:Տայքի իշխաններ
Կատեգորիա:Սպերի իշխաններ
Կատեգորիա:Հայոց սպարապետներ
Սահնօձեր

մինի|աջից
**Սահնօձեր** (), լորտուների ընտանիքի սողունների սեռ։ Մարմնի երկարությունը մինչև 2,4 մ է։

Գունավորումը բազմազան է, սովորաբար ոչ վառ, մոխրադարչնագույն երանգների գերակշռությամբ։ Գլուխը սահմանազատված է վզից, բիբը կլոր է։ Ապրում են տափաստաններում, անապատներում, կիսաանապատներում, անտառոտ վայրերում ու լեռներում։ Արագաշարժ են, լավ մագլցում են ծառերը։ Սնվում են մանր կրծողներով, մողեսներով, երկկենցաղներով, թռչուններով ու նրանց ձվերով, մատղաշները՝ միջատներով։ Որսին խեղդում են ոչ թե օղակներով փաթաթվելով, այլ իրենց ուժեղ մարմնով սեղմելով գետնին։ Սահնօձերի որոշ տեսակներ շատ ագրեսիվ են և կարող են նույնիսկ առանց պատճառի հարձակվել մարդու վրա։ Խայթոցը ցավոտ է, բայց մարդու համար անվտանգ։ Բազմանում են ձվադրությամբ, դնում մինչև 25 ձու։ Հայտնի է սահնօձերի մոտ 30 (Հայաստանում՝ 3) տեսակ, տարածված Հվ․ Եվրոպայում, Ասիայում, Հս․ և Արլ․ Աֆրիկայում, Հս․ և Կենտր․ Ամերիկայում։ Հայաստանում առավել լայն տարածում ունեն խայտաբղետ սահնօձեր (*C․ ravergieri*) և դեղնափոր կամ կարմրափոր սահնօձեր (*C․ jugularis*)։ Վերջինս Եվրոպայի ամենամեծ օձն է, որին ժողովուրդը մեծ չափերի (մինչև 2 մ և ավելի), ագրեսիվության և կարմիր գույնի պատճառով շահմար (պարսկական արքայօձ) է անվանում։

Կատեգորիա:Սողուններ
Սահակ Հիջանեցի

**Սահակ Հիջանեցի** (ծն․ թ․ անհայտ - 1667), միջնադարյան հայ ճարտարապետ։

Ծնվել է Վասպուրականում, ապրել և ստեղծագործել է Էջմիածնում, Մուղնիում։ Իր տաղանդով աչքի է ընկել XVII դարի հայ ճարտարապետների շարքում, արձանագրություններում հիշատակվում է «մեծ ուստա», «ճարսար», «մեյմար պետ»։ Սահակ Հիջանեցին աշակերտների՝ իր փեսա Մուրադի և քրոջ որդի Մովսեսի հետ 1654-1658 թվականներին կառուցել է Էջմիածնի Մայր Տաճարի զանգակատունը, որի եռահարկ հորինվածքը օրինակ է ծառայել XVII-XIX դարերի հայ ճարտարապետության մեջ տարածում գտած նույնատիպ կառուցվածքների hամար։ Սահակ Հիջանեցին և Մուրադը 1664 թվականին սկսել են Հայաստանի XVII դարի լավագույն հուշարձաններից մեկի՝ Մուղնու Սբ․ Գևորգ վանքի եկեղեցու շինարարությունը, որի ընթացքում, 1667 թվականին, Սահակ Հիջանեցին մահացել է (թաղված է եկեղեցու հյուսիսարևելյան կողմի գերեզմանոցում)։

Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ
Show Out

**«Show Out»**, ամերիկացի ռեփեր Ջուսի Ջեյի երգն է, համագործակցությամբ ռեփերներ Բիգ Շոնի և Յանգ Ջիզիի հետ։ Երգը թողարկվել է 2013 թվականի հունվարի 25-ին, որպես Ջուսի Ջեյի «Stay Trippy» կոչվող թվով երրորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը «Բիլբորդ թեժ 100» հիթ շքերթում զբաղեցրել է 75-րդ հորիզոնականը։

## Նախապատմություն
Երգի պաշտոնական պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի նոյեմբերի 30-ին։ Պաշտոնական ռեմիքս տարբերակը թողարկվել է 2013 թվականի ապրիլի 24-ին։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորներն են Ջուսի Ջեյը և Ֆրանկ Պալադինոն, նկարահանվել է 2013 թվականի հունվարի 25-ին։ Տեսահոլովակի պրեմիերան կայանում է մարտի 7-ին *106 & Park* հեռուստածրագրի եթերում։

Տեսահոլովակի սկզբում Բիգ Շոնը զանգահարում է Ջուսի Ջեյին, ով այդ ժամանակ գտնվում է Մեմֆիսում, և նրան հրավիրում է Դետրոյթ՝ խնջույքի։ Ջուսի Ջեյը ընդունում է նրա հրավերը և իր սեփական ինքնաթիռով ուղևորվում է Դետրոյթ, որտեղ ակումբում միանում է Բիգ Շոնին և խնջույքի աղջիկներին։ Դետրոյթի խնջույքի ընթացքում Ջուսի Ջեյին զանգահարում է Յանգ Ջիզին և հրավիրում է նրան իր խնջույքին Ատլանտայում։

## Երգացանկ
;Թվային ներբեռնում
# «Show Out» (Բիգ Շոնի և Յանգ Ջիզիի հետ) - 4։33

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական չարթ

### Տարեվերջյան չարթ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը Յութուբում

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:Բիգ Շոնի երգեր
Կատեգորիա:Յանգ Ջիզիի երգեր
Կատեգորիա:Ջուսի Ջեյի երգեր
Իվան Սամարին

**Իվան Սամարին Վասիլևիչ** () ), ռուս դերասան և մանկավարժ։

Իվան Սամարինը Շչեպկինի աշակերտը և հետևորդն է։

## Կենսագրություն
1837 թվականին ավարտել է Մոսկվայի թատերական ուսումնարանը և ընդունվել Փոքր թատրոնի թատերախումբ։ Իվան Սամարինի ամենանշանավոր դերը Ֆամուսովն է (Գրիբոյեդովի «Թելքից պատուհաս», 1864)։ Այլ դերերից են՝ Համլետ, Պետրուչիո, Բենեդիկտ (Շեքսպիրի «Համլետ», նաև բեմական ռեժիսոր, «Անսանձ կնոջ սանձահարումը», «Ոչնչից մեծ աղմուկ»), Մուրոմսկի (Սուխովո-Կոբիլինի «Կրեչինսկու հարսանիքը»)։ 1862-ից դասավանդել է Մոսկվայի թատերական ուսումնարանում։ 1874 թվականից ղեկավարել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի դրամատիկական դասարանը։ Աշակերտներից են՝ Գ․ Ն․ Ֆեդոտովան, Ն․ Ա․ Նիկուլինան։ Գրել է պիեսներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի դասախոսներ
Արիստակես Սահրատյան

**Արիստակես Թադևոսի Սահրատյան** (), հայ խորհրդային ինժեներ-գնդապետ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ինժեներ (1974 թ.), Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ 1930 թվականից։

Ավարտել է Մոսկվայի ռազմատրանսպորտային ակադեմիան (1937 թ.)։ 1937 թվականին նշանակվել է Ռոստովի մարզի Շախտնայա երկաթուղու բաժանմունքի զինվորական պարետ, 1942 թվականին՝ Անդրկովկասյան ռազմաճակատի հյուսիսային խմբավորման հաղորդակցության ճանապարհների օպերատիվ բաժնի պետ։ Զբաղվում է Անդրկովկասի երկաթուղիների նախագծման և շինարարության պատմության հարցերով։

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմ] երկրորդ աստիճանի, Կարմիր աստղի երեք, Լեհաստանի վերածնության շքանշաններով։

## Երկեր
* История железных дорог Закавказья 1856-1921, Е․, 1970․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Նուբարաշենի գերեզմանատանը թաղվածներ
Խոսե Սան Մարտին

**Խոսե Ֆրանսիսկո դե Սան Մարտին Մատորաս** (, ), Լատինական Ամերիկայի երկրների անկախության պատերազմի ղեկավարներից, Արգենտինայի ազգային հերոս։
 
1802-1812 թվականներին մասնակցել է Նարնջային պատերազմին։ 1812 թվականին վերադարձել է Արգենտինա, նշանակվել (1814) իսպանական գաղութատիրության դեմ պայքարող Արգենտինայի հայրենասերների Հյուսիսային բանակի գլխավոր հրամանատար։ Լա Պլատայի միացյալ նահանգների (1826 թվականից՝ Արգենտինա) անկախության հռչակումից (1816) հետո, 1817-1818 թվականներին ազատագրել է Չիլին (այդ նպատակով դժվարին անցում կատարել Անդերի վրայով), 1820-1821 թվականներին՝ Պերուն։ Դարձել է Պերուի առաջին կառավարության ղեկավար (պրոտեկտոր), մի շարք բարեփոխումներով ամրապնդել երկրի տնտեսական և ռազմական դրությունը։ 1822 թվականի հուլիսին Դուայակիլում Սիմոն Բոլիվարի հետ հանդիպելուց հետո, երբ Բոլիվարը մերժեց համատեղ գործելու Խոսե Սան Մարտինի առաջարկը, հեռացել է զինվորական և քաղաքական գործունեությունից, մեկնել Ֆրանսիա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պերուի վարչապետներ
Կատեգորիա:Չիլիի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ
Նիկոլայ Սամոկիշ

**Նիկոլայ Սեմյոնովիչ Սամոկիշ** (, ), խորհրդային նկարիչ, ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1937)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1879-1885, ազատ ունկնդիր 1878 թվականից, 1886-1889 թվականներին՝ կրթաթոշակառու Փարիզում)։ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1913), որտեղ դասավանդել է 1912 թվականից (պրոֆեսոր, 1913-1918 թվականներին՝ մարտանկարչության դասարանի ղեկավար)։ Աշակերտներից են՝ Ավիլովը, Կոտովը, Սավիցկին։ ԱԽՌՌ-ի անդամ (1923 թվականից)։ Սամոկիշը զարգացրել է 19-րդ դարի 2-րդ կեսի - 20-րդ դարի սկզբի ռուս մարտանկարչության ավանդույթները։ Սովետական շրջանում ստեղծել է կարմիր բանակին, քաղաքացիական պատերազմին և ուկրաինական ժողովրդի պատմությանը նվիրված նկարներ («Կարմիր բանակի անցումը Սիվաշով», 1935, Սիմֆերոպոլի գեղարվեստի թանգարան, ԽՍՀՄ պետական, մրցանակ, 1941)։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության նկարիչներ
Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատկերազարդողներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ
Սիմոն Սամսոնյան

**Սիմոն Սամսոնյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Մեծ եղեռնի օրերին կորցրել է հարազատներին։ 1922 թվականին Իզմիրի որբանոցի սաների հետ փոխադրվել է Հունաստան, 1929 թվականին՝ Եգիպտոս։ Սովորել է Կահիրեի Գալուստյան ազգային վարժարանում, 1935 թվականին լավագույն մրցանակով ավարտել տեղի «Լեոնարդո դա Վինչի» գեղանկարչության իտալական վարժարանը։ 1960 թվականին իմացել է եղեռնից մազապուրծ քրոջ գոյության մասին և տեղեկացել, որ իրենց ընտանեկան ազգանունը Կլուջյան է եղել։ 1968 թվականին գաղթել է Նյու Յորք, ԱՄՆ, միացել է քրոջը և շարունակել ստեղծագործական աշխատանքը։ 1977 թվականին տպագրվել է նրա ստեղծագործությունների մեծածավալ կատալոգը։

1935-1967 թվականներին մշտապես մասնակցել է «Կահիրեի սալոն» արվեստի միության ամենամյա ցուցահանդեսներին (արժանացել երեք ոսկե մեդալի (1964, 1965, 1967) և միջազգային ցուցահանդեսների։

Ունեցել է բազմաթիվ անհատական ցուցահանդեսներ (Կահիրեում՝ 1936 թվականին և 1949 թվականին, Բեյրութում՝ 1965 թվականին և 1966 թվականին, Աթենքում՝ 1968 թվականին, Նյու Յորքում՝ 1968 թվականին և 1972 թվականին և այլուր), 1973 թվականին՝ Երևանում։

2015 թվականին Ամերիկայի հայկական թանգարանի Ադել և Հայկ Տեր-Մանուելյան պատկերասրահում տեղի է ունեցել Սիմոն Սամսոնյանի աշխատանքների հետմահու նոր ցուցահանդեսը՝ «Բացահայտված վարպետը։ Սիմոն Սամսոնյան արվեստը» խորագրով։

Գործերից են՝ «Մանուկը գրելիս», «Մայրական գուրգուրանք», «Կար անող կինը», «Երեխաներ», «Եգիպտուհի», «Թախիծ», «Ծովափին»։

## Գրականություն
* M. Haigentz, Simon Samsonian: his world through paintings, Armenian General Benevolent Union, 1978

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Simon Samsonian 1912 - 2003 

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Վերադարձ (ֆիլմ, 2006)

**«Վերադարձ»** (), Պեդրո Ալմոդովարի  2006 թվականի ֆիլմը։ Ռեժիսորի խոսքերով՝ այն պատմություն է, որտեղ առկա են «տատիկ, մայր, դուստր, ուրվականներ և տանգո»։ Ֆիլմը մասնակցել է 2006 թվականի Կաննի կինոփառատոնի մրցութային ծրագրին։ Պեդրո Ալմոդովարը ստացել է մրցանակ լավագույն սցենարի, իսկ ֆիլմի դերասանուհիների կազմը կոլեկտիվ մրցանակ՝ դերասանական աշխատանքի համար։

## Հետաքրքիր փաստեր
* *Volver* (իսպ. նշանակում է «վերադառնալ») լեգենդար արգենտինյան տանգո է՝ հավերժացված Կառլոս Գարդելի կողմից։ Ֆիլմում կատարում է Էստրելա Մորենտեն։
* Ալմոդովարի նախորդ աշխատանքում՝ «Վատ դաստիարակություն» ֆիլմում (La mala educación, 2004), կան «Վերադարձի» վերաբերյալ ակնարկներ. առաջինը՝ Էնրիկե Գոդեդի «Տատիկ-ուրվական» ֆիլմի պաստառը, ապա՝ *El Azar S.L.*-ի աշխատասենյակում ևս մեկ պաստառում, որի ներքևի ձախ մասում Կարմեն Մաուրան է, ով խաղացել է Ալմոդովարի մի քանի ֆիլմերում։
* Ալմոդովարի «Իմ գաղտնիքի ծաղիկը» (La flor de mi secreto, 1995) ֆիլմում «Վերադարձի» սյուժեն հիշատակվում է որպես գլխավոր հերոսուհու կողմից գրված գրքի սյուժեի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իսպանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մելոդրամաներ
Կատեգորիա:Պեդրո Ալմոդովարի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դիսֆունկցիոնալ ընտանիքների մասին
Կատեգորիա:2000-ականների իսպաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինցեստի մասին
Սահմանափակիչ

**Սահմանափակիչ** էլեկտրոնային տեխնիկայում, սարք, որն ապահովում է ելքի լարման հաստատուն մակարդակը, երբ մուտքի լարման արժեքը գերազանցում է այսպես կոչված սահմանափակման շեմքի սահմանը։ Սահմանափակիչը լայնորեն կիրառում են իմպուլսային տեխնիկայում՝ իմպուլսների ձևավորման և փոխակերպման համար, ռադիոհաղորդման և բազմականալային կապի հարմարանքներում՝ ազդանշանների մակարդակի սահմանափակման համար և այլն։

Ամպլիտուդային սահմանափակիչներն ապահովում են հիմնական տատանման ամպլիտուդի տրված սահմանային մակարդակը։ Սահմանափակիչի գործողությունը հիմնված է ոչ գծային տարրի (տրանզիստոր, կիսահաղորդչային դիող, Էլեկտրոնային լամպ են) հաղորդականության կտրուկ փոփոխության վրա այն բանից հետո, երբ մուտքի լարման ամպլիտուդը (կամ ակնթարթային արժեքը) հասնում է սահմանափակման շեմքին։ Դրա շնորհիվ ելքի լարման ամպլիտուդի (կամ ակնթարթային արժեքի) հետագա աճը դադարում Է։ Տարբերում են միակողմանի (միայն վերին կամ միայն ստորին սահմանափակման շեմքով) և երկկողմանի գործողության սահմանափակիչներ։

Կատեգորիա:Էլեկտրական սարքեր
Լիդիա Կավինա

**Լիդիա Եվգենևնա Կավինա** (), ռուսաստանցի տերմենահար, կոմպոզիտոր և երաժշտական մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Լիդիա Կավինան ծնվել է մոսկվացի ճարտարապետներ Եվգենի Վասիլևիչ Կավինի (1925-2007 թթ.) և Նատալյա Միխայլովնա Նեստուրխի ընտանիքում (1925-1998 թթ.)։

9 տարեկանից սկսել է տերմեն նվագել սովորել այդ գործիքի ստեծող Լև Տերմենի ղեկավարությամբ, որը Լիդիայի պապի՝ հայտնի մարդաբան Միխայիլ Նեստուրխի զարմիկն էր և Կավինների ընտանիքի հաճախակի հյուրը։

Արդեն հինգ տարի անց՝ 14 տարեկանում, Լիդիա Կավինան տալիս է իր առաջին մենահամերգը՝ սկիզբ դնելով իր կարիերային, որը այժմ ներառում է ավելի քան 1000 թատերական, ռադիո և հեռուստատեսային ներկայացումներ ամբողջ աշխարհում։

## Տես նաև
*Տերմեն
*Լև Տերմեն
*Սաթենիկ Հակոբյան-Ուլիխանյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս կին երաժիշտներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ