open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պերսեպոլիս (մուլտֆիլմ)

**Պերսեպոլիսը** (), ֆրանսիական լիամետրաժ անիմացիոն մուլտֆիլմ է, որը հիմնված է իրանական ծագում ունեցող՝ Մարժան Սատրապիի համանուն, ինքնակենսագրական գրքի վրա։

## Սյուժե
«Պերսեպոլիսը» հուզիչ պատմություն է իսլամական հեղափոխության ժամանակ՝ Իրանում ապրող, երիտասարդ աղջկա մասին։ Խելամիտ և շիտակ իննամյա Մարժանի աչքերով դիտողը տեսնում է, թե ինչպես են խորտակվում մարդկանց հույսերը, երբ ֆունդամենտալիստներն անցնում են իշխանության գլուխ՝ ստիպելով կանանց ծածկվել և բանտարկելով հազարավոր մարդկանց։ Խելացի և անվախ այդ աղջիկը խորամանկությամբ գերազանցում է «հասարակական վերակացուներին»։ Սակայն երբ նրա հորեղբորը սառնասրտորեն մահվան են դատապարտում, և երբ Թեհրանը ռմբակոծվում է պարսկա-իրաքյան պատերազմի ժամանակ, հանապազօրյա վախը, որ ներթափանցում է թեհրանցիների կյանք, շոշափելի է դառնում։

## Դերերի հնչունավորում
* Կյարա Մաստրոյանի - Մարժա
* Կատրին Դենյով - Տիկին Սթրապի՝ Մարժայի մայր

#### Ֆրանսերեն տարբերակ
* Դանիելե Դարիեքս - Մարժայի տատիկ
* Սիմոն Աբգարյան - Մարժայի հայր
* Գաբրիել Լոպես Բենիտես - Մարժան փոքր ժամանակ
* Ֆրանկոս Ջերոսմե - Անոուչ հորյեղբայր

#### Անգլերեն տարբերակ
* Ամետիստ Ֆրեզինյակը - փոքր ժամանակ
* Ջինա Ռոուլենդս - Մարժայի տատիկ
* Շոն Փեն - Մարժայի հայր
* Իգի Փոփ - Անոուչ հորյեղբայր
* Մաթիլդա Մերլո - Թինա / Առաջին ձայն

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ
* 2008 նոմինացիա «Օսկար» լավագույն անիմացիոն լիամետրաժ ֆիլմ
* 2008 նոմինացիա «Էննի»
* 2009 նոմինացիա «BAFTA» լավագույն օտարալեզու և լավագույն անիմացիոն ֆիլմ
* 2007 մրցանակ Կաննի կինոփառատոն ժուրիի կողմից մրցանակ
* 2008 մրցանակ «Սեզար» լավագույն դեբյուտ և լավագույն ադապտացված սցենար
* 2008 նոմինացիա «Ոսկե Գլոբուս» լավագույն օտարալեզու ֆիլմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMDb
* YouTube

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կոմիքսների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Պարսկերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրաքննված ֆիլմեր
Կատեգորիա:2007 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների պարսկերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների գերմաներեն ֆիլմեր
Դիրիժոր

մինի|Դիրիժոր Զուբին Մեթան համերգի ժամանակ
մինի|Դիրիժորական փայտիկը
**Դիրիժոր** ( – *«ուղղություն տվող»* բառից), երաժիշտ, որը խմբավարում է նվագախումբը, տալիս է երաժշտական գործիքների մուտքերը, ստեղծագործության տեմպը և այլն։ Դիրիժորը կարող է ղեկավարել տարբեր նվագախմբեր՝ սիմֆոնիկ, ջազ, ազգային նվագարաններ և այլն։ Շատ կոմպոզիտորներ, ինչպիսիք են Յոզեֆ Հայդնը, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը, Լյուդվիգ վան Բեթհովենը, Ֆելիքս Մենդելսոնը, Արամ Խաչատրյանը եղել են նաև դիրիժորներ։ Նրանք ղեկավարել են տարբեր սիմֆոնիկ և ֆիլհարմոնիկ նվագախմբեր՝ կատարելով իրենց իսկ գրած ստեղծագործությունները։ Դիրիժորը կարող է ձեռքին պահել փոքրիկ փայտիկ, չնայած ոմանք այն չեն օգտագործում։

## Այլ գործածություններ
Հայերենում դիրիժոր բառի փոխարեն օգտագործում են նաև երաժշտավար կամ նվագավար։

## Դիրիժորի աշխատանք
Յուրաքանչյուր նվագախումբ ունի իր դիրիժորը։ Կան նաև հրավիրված դիրիժորներ, որոնք տվյալ նվագախմբի հետ աշխատում են միայն որոշ ժամանակահատվածում։ Դիրիժորի և նվագախմբի աշխատանքը բաժանված է երեք մասի՝ նախապատրաստում, փորձ և համերգ։

Աշխատանքի ընթացքում դիրիժորի ամենագլխավոր աշխատանքը համարվում է նվագախմբին ստեղծագործության ներկայացնելը, ծանոթացնելը, նկարագրելը։ Ստեղծագործության մեջ շատ կարևոր է կոմպոզիտորի ապրած ժամանակաշրջանը նրա պատկերացումները, հոգեկան վիճակը, նրան շրջապատող միջավայրը և այլն։ Նվագախմբին այս ամենը բացատրելու պարտականությունը ստանձված է դիրիժորին։

Լինում է այնպես, որ փոքր նվագախմբերում բացակայում է դիրիժորը։ Տվյալ դեպքում դիրիժորի պարտականությունները կատարում է առաջին ջութակը։

## Հայտնի դիրիժորներ
Հռչակավոր դիրիժորներից են՝
* Հանս Ռիխտեր
* Լորիս Ճգնավորյան
* Արտուրո Տոսկանինի
* Գուստավ Մալեր (կոմպոզիտոր)
* Լորին Մաազել
* Դավիթ Խանջյան
* Հերբերտ ֆոն Կարայան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայ Երգչախմբային Դիրիժորների Ասոցիացիա 

Կատեգորիա:Դիրիժորներ
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ներկայացում
Կատեգորիա:Երաժշտության մասնագիտություններ
Հազարամյակ

**Հազարամյակ**, ժամանակահատված է, որը համարժեք է հազար տարվան։ Մի շարք լեզուներում գործածվող «միլենիումը» սերում է լատիներեն **', հազար, և **', տարի բառերից։

Կատեգորիա:Ժամանակի չափման միավորներ
Կատեգորիա:Ժամանակագրություն
Կատեգորիա:Հազարամյակներ
Կոլխոզային գարուն

** Կոլխոզային գարուն**, 1929 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած համր կարճամետրաժ ֆիլմ է, նկարագրում է հայկական գյուղում դասակարգային պայքարի մասին։

## Ստեղծագործական խումբ
* Սցենարի հեղինակ - Ա. Տեր-Հովնանյան
* Բեմադրող ռեժիսոր - Ամասի Մարտիրոսյան
* Բեմադրող օպերատոր - Բորիս Բուրաբլյով
* Գլխավոր ադմինիստրատոր – Պ. Մկրտչյան

## Դերերում
* Բրիգադիր – Ավետ Ավետիսյան
* Կուլակ – Միքայել Գարագաշ
* Ագիտատոր – Արամ Ամիրբեկյան
* Գյուղխորհրդի նախագահ – Ա. Գրիգորյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1929 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամասի Մարտիրոսյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Սոնատ

**Սոնատ** (անվանումը ծագել է  բառից, որը նշանակում է «հնչել»), կամերային գործիքային երաժշտության հիմնական ժանրերից։ Դասական ավարտուն ձևով սոնատը, որպես կսնոն, եռամաս ցիկլային ստեղծագործության է՝ ծայրի արագ մասերով (առաջինը, այսպես կոչված, սոնատային ձևով) և դանդաղ միջին մասով։ Երբեմն ցիկլում ընդգրկվում է նաև մենուետ կամ սկերցո։ «Սոնատ» տերմինը հայտնի է XVI դարից։ Սկզբնապես նշանակել է գործիքային պիես, ի տարբերություն վոկալ պիեսի (կանտատի)։ 

XVII դ․ սկզբին ձևավորվել է սոնատի 2 տեսակ՝ եկեղեցական սոնատ (sonata da chiesa) և կամերային սոնատ (sonata da camera)։ Եկեղեցական սոնատը քառամաս ցիկլ է՝ մասերի տեմպերի որոշակի հաջորդականությամբ (դանդաղ, արագ, դանդաղ, արագ կամ արագ, դանդաղ, արագ, արագ)։ XVII դ․ տարածում են գտել, այսպես կոչված, տրիո–սոնատները (2 կամ 3 կատարողների համար՝ Գեներալ-Բասի նվագակցությամբ)։ Կարևորագույն տեղ են գրավել նաև մեկ ջութակի և գեներալ–բասի համար սոնատները (Ա․ Վիվալդի, Ա․ Կորելլիի և ուրիշներ)։ Կլավիրի հարուստ զարգացած նվագամասով ջութակի սոնատներ է ստեղծել Յn․ Ս․ Բախը։ Վաղ դասական շրջանում (XVIII դ․ կես) սկզբնավորվել է դասական սոնատ Կ․ Ֆ․ Է․ Բախի և Դ․ Սկարլատտիի դաշնամուրի սոնատները), որ վերջնականապես ձևավորվել է վիեննական դասական դպրոցի կոմպոզիտորների՝ Յո․Հայդնի, Վ․ Ա․ Մոցարտի և Լ․ Բեթհովենի ստեղծագործության մեջ։ 

Սոնատի զարգացման բարձրակետը Լ․ Բեթհովենի սոնատներն են (դաշնամուրի 32, ջութակի և դաշնամուրի 10, թավջութակի և դաշնամուրի 5)։ Դրանք առանձնանում են բովանդակության խորությամբ, կերպարների լայն շրջանակով, վառ կոնֆլիկտայնությամբ, հաճախ՝ համարյա սիմֆոնիկ մասշտաբներով։ Բեթհովենի մի շարք սոնատներ քառամաս են (սիմֆոնիաների և կվարտետների նմանությամբ)։ Ռոմանտիկ կոմպոզիտորների ստեղծագործության մեջ տեղի է ունեցել դասական սոնատի ժանրի հարստացում և վերաիմաստավորում։ Սոնատի զարգացման մեջ մեծ ավանդ են ներդրել Ֆ․ Շոպենը, Ռ․ Շումանը, Ֆ․ Լիստը, Յո․ Բրամսը, Է․ Գրիգը և ուրիշներ։ Նրանց սոնատներում ուժեղացել է ժանրի սիմֆոնիկ մեկնաբանման միտումը, խորացել կերպարների հակադրությունը։ Ցիկլի միասնականացման ձգտումը հանգեցրել է միամաս սոնատների ստեղծմանը (Ֆ․ Լիստի դաշնամուրի 2 սոնատները)։ XIX դ․ վերջին –XX դ․ սկզբ․ նորացման միտումներ դրսևորվել են Գ․ Ֆորեի, Պ․ Դյուկայի, Մ․Ռավելի, Կ․ Դեբյուսիի, Ա․ Սկրյաբինի, Ն․ Մետների սոնատներում։ XX դ․ Սոնատը մնում է որպես երաժշտական առաջատար ժանրերից մեկը։ Ժամանակակից երաժշտության աչքի ընկնող նմուշներ են Ս․ Ս․ Պրոկոֆևի, Դ․ Դ․ Շոստակովիչի, Պ․ Հինդեմիթի, Բ․ Բարտոկի սոնատները։ 1950– 1970-ական թթ․ «սոնատ» տերմինը, ինչպես հեռավոր անցյալում, երբեմն հասկացվում է որպես գործիքային պիեսի նշում (Կ․ Պենդերեցկու Սոնատ թավջութակի և նվագախմբի համար)։

## Տես նաև
* Սոնատային ձև
* Լուսնի սոնատ

Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Ո՞վ է մեղավոր

**Ո՞վ է մեղավոր (Կոմերիտական ճշմարտություն)**, 1929 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած համր կարճամետրաժ ֆիլմ է։

## Սյուժե
Դեռատի գեղեցկուհի Գոհարի հետ անազնիվ վարված Սամվելին ընկերները վտարում են կոմերիտմիության շարքերից։

## Ստեղծագործական խումբ
* Սցենարի հեղինակ - Ջերգիզ Ժամհարյան
* Բեմադրող ռեժիսոր -
* Բեմադրող օպերատոր - Հ.Ղարիբյան
* Բեմադրող նկարիչ - Ստեփան Թարյան
* Գլխավոր ադմինիստրատոր – Խաչատուր Աբրահամյան

## Դերերում
* Սամվել Մկրտչյան
* Գոհար Մովսիսյան
* Անահիտ Մարտիրոսյան
* Գուրգեն Մարինոսյան
* Գ. Ոսկանյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1929 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կիմ Արզումանյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Էվկլիդեսյան երկրաչափություն

[մինի|Հույն մաթեմատիկոս կարկինով երկրաչափական գործողություններ կատարելիս ''[Աթենքի դպրոց*` հեղինակ [[Ռաֆայել Սանտի|Ռաֆայել]]]]

*'Էվկլիդեսյան երկրաչափություն''', մաթեմատիկական համակարգ, որը մշակել է և «Սկզբունքներ» աշխատության մեջ նկարագրել է Ալեքսանդրիացի հույն մաթեմատիկոս Էվկլիդեսը։

## Աքսիոմներ
Էվկլիդեսյան երկրաչափության հիմքը «Սկզբունքներ» աշխատության մեջ ձևակերպված հինգ աքսիոմներն են․

# Ցանկացած կետից մի այլ կետ կարելի է տանել ուղիղ գիծ։ 
# Հատվածը կարելի է անվերջ շարունակել ուղիղով։ 
# Ցանկացած կենտրոնով կարելի է գծել ցանկացած շառավղով շրջան։
# Բոլոր ուղիղ անկյունները հավասար են։ 
# Եթե երկու ուղիղներ հատող մեկ այլ ուղիղ նրանց հետ կազմում է ներքին միակողմանի անկյուններ, որոնք փոքր են երկու ուղիղ անկյունից, ապա անվերջ շարունակելով, այդ երկու ուղիղները հանդիպում են այն կողմում, որտեղ անկյունները փոքր են երկու ուղիղ անկյունից։

## Արտաքին հղումներ
* Էվկլիդեսի երկրաչափության հայերեն հնագույն թարգմանությունը և նրա նշանակությունը մաթեմատիկայի պատմության համար

Կատեգորիա:Էվկլիդեսյան երկրաչափություն
Կատեգորիա:Հունական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Տարրական երկրաչափություն
Բոդիլ Բյորն

**Բոդիլ Կատարինե Բյորն** (, *Բոդիլ Բյորն*, հայտնի նաև որպես **Մայր Կատարինե**, ), նորվեգացի միսիոներուհի, Հայոց ցեղասպանության ականատես։ Մեծ եղեռնի տարիներին Բոդիլը խնամել և անխուսափելի մահից է փրկել հարյուրավոր անօթևան հայ երեխաների և կանանց։

Բոդիլ Բյորնի ու ևս չորս եվրոպացի հումանիստ կանանց կյանքի ու գործունեության մասին է պատմում 2015 թ. նկարահանված «Փրկության քարտեզ» ֆիլմը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1871 թ. հունվարի 27-ին, Նորվեգիայի Կրագերո քաղաքում, հարուստ նավատիրոջ ընտանիքում։1905 թ. Գերմանիայում բուժքույրի մասնագիտությունը ուսանելուց հետո *Կանանց միսիոներական կազմակերպության* կողմից ուղարկվել է Օսմանյան կայսրություն և աշխատում էր որպես միսիոներ բուժքույր Խարբերդ քաղաքում, ավելի ուշ Մուշում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ''Historien om Bodil Biørn'', nettsider på Riksarkivets nettsted
* *Med Guds blikk i Armenia*, artikkel publisert 2. august 2009 på forskning.no av journalist Mia Kolbjørnsen

## Արտաքին հղումներ
* Բոդիլ Բյորն` Հայոց ցեղասպանության ականատես և լուսանկարիչ
* Բոդիլ Բիորն 

Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ
Մեծ Բուլղարիա (իրրեդենտիզմ)

[աջից|մինի|300px|Բուլղարիան [Սիմեոն Ա Մեծ թագավորի օրոք (893-927)]]
**Մեծ Բուլղարիա** () 1878 թվականին Բեռլինի տրակտատից հետո առաջացած քաղաքական գաղափար, համաձայն որի բուլղարաբնակ հողերը պետք է միավորվեն միասնական բուլղարական ազգային պետության ներքո։ Համաձայն գաղափարի Մեծ Բուլղարիայի մեջ պետք է մտնեն. ժամանակակից Բուլղարիան, Վարդարյան Մակեդոնիան, Էգեյան Մակեդոնիան, Արևմտյան Թրակիան, Արևելյան Թրակիան, Հյուսիսային Դոբրուջան, Տիմոշկոն, Հարավային Մորավան և Բուլղարական արևմտյան երկրամասը։ Որպես տվյալ քաղաքական գաղափարի պատմական հիմնավորում կողմնակիցները բերում են Բուլղարական առաջին և երկրորդ թագավորությունները (681 - 1394)։

## Տես նաև
* Բուլղարիայի պատմություն
* Բուլղարիայի միավորման պատերազմ
* Բուլղարիայի միավորում
* Բուլղարիան Առաջին համաշխարհային պատերազմում
* Բուլղարիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում

## Արտաքին հղումներ
* Աշխարհաքաղաքականություն. Մեծ Բուլղարիա 
* Բուլղարա-հարավսլավյան հարաբերությունները 1955 - 1980
* Բուլղարիայի քարտեզը 1230 թվականին 

Կատեգորիա:Պատմական Բուլղարիա
Կատեգորիա:Իրրեդենտիզմ
Համկալություն

**Համկալություն**, (*հարակաշություն, կիսրարություն, բաժնեկցություն, փոխնակություն, աղսընկերություն*), աշխատավոր ձեռքերի, քաշող ուժերի և արտադրամիջոցների միավորմամբ երկրագործական և հովվական աշխատանքներ ու պարտականություններ կատարող կամավոր ընկերություն գյուղերում։ Կազմակերպվում էր հիմնականում հավասար ունեցվածքի տեր ազգականներից ու հարևաններից՝ համատեղ ուժերով վարող և հարթեցնող տեղական գործիքներ ու սայլեր, ինչպես նաև գործարանային արտադրության անհրաժեշտ տեխնիկա ձեռք բերելու համար։ Բաժնեկիցների իրավունքները բանավոր սահմանվում էին նախապես՝ հաշվի առնելով ներդրված աշխատուժը, միջոցները, հողի և անասունների չափն ու քանակը։ Հայաստանի գրեթե բոլոր շրջաններում համկալությունը գոյատևեց մինչև XIX դարի վերջը - XX դարի սկիզբը, կոլեկտիվացման հետևանքով վերացավ։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Անուշ (ֆիլմ, 1930)

**Անուշ**, Հովհաննես Թումանյանի համանուն պոեմի էկրանավորումն է 1930 թվականին։

## Սյուժե
Երկու սիրահարների՝ Անուշի և Սարոյի սերը ողբերգական վախճան է ունենում դասակարգային հակասությունների պատճառով։

## Ստեղծագործական խումբ
* Սցենարի հեղինակ - Իվան Փերեսթիանի
* Բեմադրող ռեժիսոր - Իվան Փերեսթիանի
* Բեմադրող օպերատորներ - Ալբերտ Կյուն, Կոնստանտին Ռոդենդորֆ
* Բեմադրող նկարիչ – Եվգենի Լանսերե, Մարտիրոս Սարյան
* Գլխավոր ադմինիստրատոր – Կ. Տեր-Մարտիրոսյան

## Դերերում
* Անուշ – Ն. Արզումանյան
* Սարո – Վահրամ Արիստակեսյան
* Մոսի – Լևոն Իսահակյան
* Անուշի մայրը – Ս. Սաֆարյան
* Քյոխվա – Կ. Ստեփանյան
* Անուշի տատը – Նինա Մանուչարյան
* հովիվ – Վ. Տեր-Հակոբյան

## Արտաքին հղումներ
* Նյու-Յորք Թայմս թերթը Անուշ ֆիլմի մասին

Կատեգորիա:1930 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Չեռնոգորիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

Մոնտենեգրոյը մասնակցել է «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթին `11 անգամ։ Մինչ 2007թ երկիրը մասնակցում էր Հարավսլավիայի մի մասի (Յուլոսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետությունը, 1961-1991թթ., 1992 թ. Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը) և Սերբիան և Չերնոգորաիա (2004-2006թթ.):.Չեռնոգորիան որպես Սերբիա և Չեռնոգորիա միշտ եղել է լավագույն 10նյակում:Չեռնոգորիան մրցույթին մասնկացել է 11 անգամ և 2անգամ անցել եզրափակիչ:Չեռնեգորիան 2014թ-ին առաջին անգամ անցավ եզրափակիչ:Մեկ տարի անց 2015թ-ին Չեռնոգորիան գրանցեց երկրի լավագույն արդյունքը։

## Մասնակիցներ

* XX կիսաեզրափակիչներում նշանակում են ավտո-որակավորում։ Սա կարող է լինել արդյունք հետևյալ երկու պատճառներից։ Եթե երկիրը հաղթել է նախորդ տարվա մրցույթը, հաջորդ տարի նա չի մրցելու որևէ կիսաեզրափակչում։ Մյուս պատճառն այն է, որ Մեծ Քառյակի (Հնգյակի) երկիր-անդամները չեն մասնակցում որևէ կիսաեզրափակիչ փուլում։
* XX եզրափակիչներում նշանակում է, որ երկիրը չի անցել եզրափակիչ փուլ։

## Պատկերադարան

Պատկեր:ESC 2008 - Montenegro - Stefan Filipovic, 1st semifinal.jpg| Ստեֆան Ֆիլիպովիչը Բելգրադում (2008)
Պատկեր:Sergej Ćetković - Montenegro 01.jpg| Սերգեյ Չետկովիչը Կոպենհագենում (2014)


## Արտաքին հղումներ
* Չեռնոգորիայի էջը Eurovision.tv կայքում
Արմանդ Համմեր

**Արմանդ Համմեր** (, ), ամերիկյան արդյունաբերող, հասարակական գործիչ, բարերար։ Կրթությամբ՝ բժիշկ։ «Օքսիդենթըլ փեթրոլեում քորփորեյշըն» ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահ և պրեզիդենտ (1957 թ.-ից)։ Հանդես է եկել ռուս-ամերիկյան տնտեսական և մշակութային կապերի զարգացման օգտին։ Զբաղվել է նաև արվեստի գործեր հավաքելով։ Մեծ օգնություն է կազմակերպել Հայաստանում 1988 թ.-ի դեկտեմբերի 7-ի երկրաշարժի աղետյալներին, այցելել է Երևան, նվիրաբերել 1 միլիոն դոլար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Համստերներ

**Համստերներ** (), համստերանմանների ընտանիքի կրծողների ենթաընտանիք։ Հայաստանում հանդիպում է 2 տեսակ. մոխրագույն համստերիկի (*Cricetulus migratorius*) մարմինը մոխրագույն է, երկարությունը 12,5 սմ։ Տարածված է բոլոր գոտիներում։ Հանդիպում է բնակավայրերում և բնության մեջ։ Ունի հետայտային պարկեր, որոնց միջոցով հատիկային կերերը տեղափոխում և կուտակում է բներում։ Վարում է միայնակ կյանք։ Ակտիվ է գիշերը։ Մեծ վնաս է հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Տարածում է ժանտախտի, տուլարեմիայի հարուցիչներ։ Փոքրասիական համստերի (*Mesocricetus brandti*) մարմնի երկարությունը մինչև 15 սմ է։ Աչքերը փոքր են, ականջները՝ երկար։ Տարածված է Հայաստանի Շիրակի, Լոռու, Կոտայքի, Գեղարքունիքի և այլ մարզերի մարգագետիններում, ցանքատարածություններում։ Ակտիվ է առավոտյան և մթնշաղին։ Սնվում է խոտաբույսերով, սերմերով, վնասում է ցանքսերը։

Կատեգորիա:Համստերանմաններ
Հյուսիսային Մակեդոնիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

**[[Մակեդոնիա]]ն**, ներկայացված մրցույթին որպես Նախկին Հարավսլավիայի Հանրապետություն Մակեդոնիա (ՆՀՀ Մակեդոնիա), առաջին անգամ մասնակցել է Եվրատեսիլ երգի մրցույթին 1998 թ. Այնուամենայնիվ, երկիրն առաջին անգամ մասնակցել է Եվրատեսիլին 1996 թվականին, այդ տարվա Եվրատեսիլի նախընտրական ընտրությունին, սակայն Մակեդոնիան չկարողացավ անցնել եզրափակիչ. Այդ տարի Մակեդոնիան ներկայացրել էր երգչուհի Կալիոպին «Samo ti» («Միայն դու») երգով.

Երկրի լավագույն արդյունքը եղել է 2019 թվականին, երբ Թամարա Թոդևսկան Թել Ավիվում իր «Proud» երգով զբաղեցրեց 7-րդ տեղը.

## Մասնակիցներ

* XX կիսաեզրափակիչներում նշանակում են ավտո-որակավորում։ Սա կարող է լինել արդյունք հետևյալ երկու պատճառներից։ Եթե երկիրը հաղթել է նախորդ տարվա մրցույթը, հաջորդ տարի նա չի մրցելու որևէ կիսաեզրափակչում։ Մյուս պատճառն այն է, որ Մեծ Քառյակի (Հնգյակի) երկիր-անդամները չեն մասնակցում որևէ կիսաեզրափակիչ փուլում։
* XX եզրափակիչներում նշանակում է, որ երկիրը չի անցել եզրափակիչ փուլ։

## Պատկերադարան

Պատկեր:Projeski Eurovision 2004.jpg| Տոշե Պրոեսկին Ստամբուլում (2004)
Պատկեր:Goceva-ESC2007.jpg| Կառոլինա Գոչեվան Հելսինկիում (2007)
Պատկեր:Tamara Todevska - ESC 2008.jpg| Տամարան, Վրչակը և Ադրիանը Բելգրադում (2008)
Պատկեր:Vlatko ilievski eurosong 2011.jpg| Վլատկո Իլիեվսկին Դյուսելդորֆում (2011)


## Արտաքին հղումներ
*  Մակեդոնիայի էջը Eurovision.tv կայքում
Համուս

**Համուս**, բերդ Կիլիկյան Հայաստանում, Ամանոսյան (Սև) լեռների շրջանում, Թիլ Համդունի և Սարվանդիքարի միջև, բարձր ժայռի վրա։ Սմբատ Սպարապետը 11-րդ դարում հիշատակում է «Պարոն Արեգ տէր Համուսայի»։ 12-րդ դարի առաջին կեսին Համուսը գրավել են բյուզանդացիները։ 1165 թվականի օգոստոսին Համուսի հույն դուկը, բերդի ստորոտում գտնվող Սոսյաց անտառում խնջույքի հրավիրելով Թորոս Բ-ի եղբայր Ստեփանեին, դավադրաբար հեղձամահ է արել եռացրած ջրով լեցուն կաթսայում. այդ առիթով հայկական զորքերը կոտորել են հույներին և ազատագրել Համուսը։ 1259 թվականին Համուսի բերդատեր է հիշվում Սմբատ Սպարապետի փեսան՝ իշխան Վահրամը։ 1266 թ.-ին Եգիպտոսի սուլթանության զորքերը պաշարել են Համուսը, բայց գրավել չեն կարողացել։ 1269 թվականին ավերվել է երկրաշարժից։ Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը, Համուսի շրջակայքի հայերը Սոսյաց անտառի աղբյուրի մոտ, ամեն տարի Զատկի տոնի 2-րդ օրը (մեռելոց) նշել են Ստեփանեի եղերական մահվան հիշատակը։

Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի բերդեր
Մեծ Իտալիա

[մինի|աջից|300px|[Իտալացիների կողմից *irredentisti* կոչված տարածաշրջանների քարտեզը 1930-ականներին։]]
**Իտալական իրրեդենտիզմ** (), 19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբում ուժեղ զարգացում ունեցած իտալական իրրեդենտիստական շարժում, որի նպատակն էր բոլոր իտալացիների միավորումը մեկ պետության ներքո։

## Գրականություն
* Bartoli, Matteo. *Le parlate italiane della Venezia Giulia e della Dalmazia. Tipografia italo-orientale*. Grottaferrata, 1919.
* Colonel von Haymerle, *Italicae res*, Vienna, 1879 - the early history of Irredentists.
* Lovrovici, don Giovanni Eleuterio. *Zara dai bombardamenti all'esodo (1943–1947)*. Tipografia Santa Lucia - Marino. Roma, 1974.
* Petacco, Arrigo. *A tragedy revealed: the story of Italians from Istria, Dalmatia, Venezia Giulia (1943–1953)*. University of Toronto Press. Toronto, 1998
* Večerina, Duško. *Talijanski Iredentizam* ( Italian Irredentism ), ISBN 953-98456-0-2, Zagreb, 2001
* Vivante, Angelo. *Irredentismo adriatico* (The Adriatic Irredentism), 1984

## Արտաքին հղումներ
*Unredeemed Italy (Google Book)
*Articles on the History of Dalmatia
*Articles on the Italians in Dalmatia
*Articles on Zara (Zadar), when was a city of the Kingdom of Italy.
* Slovene - Italian relations between 1880-1918 
* Irredentists
*Website of the Italian irredentism
*Hrvati AMAC  Gdje su granice (EU-)talijanskog bezobrazluka? (*Where are the limits of Italian arrogancy?*; page contains the speech of Italian deputy)
*Slobodna Dalmacija Počasni građanin Zadra kočnica talijanskoj ratifikaciji SSP-a
*D'Annunzio and Fiume 
*Politicamentecorretto.com Onorevole Guglielmo Picchi Forza Italia
*Italia chiama Italia  Francobollo Fiume: bloccata l'emissione
*Trieste.rvnet.eu  Stoppato” il francobollo per Fiume, bufera: protestano Unione degli istriani, An e Forza Italia (contains the scan of the stamp)
* 

## Տես նաև
* Իրրեդենտիզմ
* Իտալացիներ
* Իտալական միապետության պատմությունը Համաշխարհային պատերազմների ժամանակ
* Իտալական կայսրություն

Կատեգորիա:Ավստրա-Հունգարիայի պատմություն
Կատեգորիա:Դալմաթիայի պատմություն
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի քաղաքականություն

Կատեգորիա:Իտալիայի թագավորություն (1861–1946)
Կատեգորիա:Իտալիայի պատմություն
Կատեգորիա:Խորվաթիայի պատմություն
Կատեգորիա:Համաշարժումներ
Կատեգորիա:Մալթայի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետություն
Դևրիմ Էվին

**Դևրիմ Էվին** (), թուրք դերասան, ով բնակվում է Թուրքիայում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Օսկար լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմի համար

**«[[Օսկար]]» լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմի համար** մրցանակը տրվում է 1932 թվականից ի վեր «Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիա»-ի կողմից։ Մրցանակի անունը մի քանի անգամ փոխվել է։ 1932 - 1972 թվականներին մրցանակը կոչվում էր *լավագույն կարճամետրաժ (մուլտֆիլմ)*, 1972 - 1975 *լավագույն կարճամետրաժ (անիմացիա)*։ 1975 թվականից մրցանակը կոչվում է *լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմ*։ Ի սկզբանե մրցանակը հանձնում էին պրոդյուսերին կամ արտադրող ընկերությանը, իսկ 1989 թվականից մրցանակը ստանում է ռեժիսորը։

## Մրցանակակիրների ցուցակը
**Մրցանակակիրները** առանձնացված են առանձին գույնով։

### 1930 - 1939

### 1940 - 1949

### 1950 - 1959

### 1960 - 1969

### 1970 - 1979

### 1980 - 1989

### 1990 - 1999

### 2000 - 2009

### 2010 -

Կատեգորիա:Օսկար կինոմրցանակ
Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կինոմրցանակներ
Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիական ցուցակներ
Այովայի համալսարան

**Այովայի համալսարան**(), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որը ստեղծվել է 1847 թվականի փետրվարի 25-ին ԱՄՆ Այովա նահանգի Այովա Սիթի քաղաքում։ Այովայի համալսարանը գիտահետազոտական, պետական համալսարան է։ Համալսարանը բաղկացած է 11 քոլեջներից, որոնք տալիս են բակալավրի, մագիստրոսի և գիտությունների դոկտորի կոչումներ։ Այովայի համալսարանը ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիայի անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1847 հիմնադրումներ Այովայում
Կատեգորիա:1847 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
«Աբեգգ» անվան վարիացիաներ

**«Աբեգգ» անվան վարիացիաներ**, գերմանացի կոմպոզիտոր Ռոբերտ Շումանի առաջին լուրջ կոմպոզիտորական ստեղծագործություններից։ Ստեղծագործությունը գրվել է 1829-1830 թվականներին այն բանից հետո, երբ Շումանը հանդիպել է Մետա Աբեգգին։ Այս կնոջ ազգանունը շատ զարմացրել է կոմպոզիտորին, քանի որ ազգանվան բոլոր տառերը երաժշտական նոտաների անվանումներ են (A-լյա, B-սի բեմոլ, E- մի, G-սոլ, G-սոլ)։ Տառերին համապատասխանող նոտաներով էլ հենց սկսում է վարիացիաների թեման։

Ռոբերտ Շումանը իր ստեղծագործություններում միշտ օգտագործել է սիմվոլիզմը և ուշադիր զննելով նրա գրած նոտաները կարելի է գտնել շատ համապատասխանություններ անվանումների տառերի հետ։

Ստեղծագործությունը կազմված է 4 մասից՝ 
* Թեմա
* 3 վարիացիա
* Կանտաբիլե (երգեցիկ մասը)
* Ֆինալ (վերջին մասը)

Այս վարիացիաները արժանացել են 19-րդ դարի քննադատների համակրանքին և գովաբանությանը։

Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
Popular (երգ, Էրիկ Սաադե)

**«Popular»** (*Հանրահայտ*), Շվեդիայի ներկայացուցիչ Էրիկ Սաադեի կատարած երգը Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում, որտեղ մայիսի 12-ին կայացած կիսաեզրափակիչ փուլում ստանալով բավարար միավորներ՝ անցել է եզրափակիչ և վերջնարդյունքում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը։

## Երգի դիրքը չարթերում

### Շաբաթական չարթեր

### Տարեվերջյան չարթեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էրիկ Սաադեի պաշտոնական կայքէջը
*Էրիկ Սաադեի ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջը

Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:2011 սինգլներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Պադովա

**Պադովա** (, լատիներեն։ *Patavium*, հնագույն գերմաներեն։ *Esten*), քաղաք *[[համայնք]]* Վենետոյում, հյուսիսային Իտալիա։ Պադովա գավառի մայրաքաղաքն է և տարածաշրջանի տնտեսական և կոմունիկացիոն հանգույցը։ Բնակչությունը կազմում է ։ Այն Վենետիկի մարզի Պադովա գավառի վարչական կենտրոնն է։ Ունի 242 000 բնակչություն (1979)։ Տրանսպորտային կարևոր հանգույց է։

Ջրանցքով միանում է Ադրիատիկ ծովին։ Կա արհեստական մանրաթելի արտադրություն, բազմազան մեքենաշինություն, էլեկտրատեխնիկական, սննդի, կոշիկի, կարի, կահույքի, փայտամշակման, թղթի, պոլիգրաֆ արդյունաբերություն։

## Կրթություն
Պադովայում լինում է ամենամյա միջազգային տոնավաճառ։ Ունի համալսարան (1922)։

## Տեսարժան վայրեր
Պադովւայում պահպանվել են հին հռոմեական դամբարանների, կամուրջների, ամֆիթատրոնի և ֆորումի մնացորդներ։ Պադովայում, որ Վերածննդի ժամանակաշրջանում արվեստի խոշոր կենտրոն էր, աշխատել են Ջոտտոն (դել Արենա Կապելլայի որմնանկարները), Դոնատելլոն, Մանտենյան, Տիցիանը (Ակուոլա դել Աանւոոյի որմնանկարները)։

Լավագույն ճարտարապետական հուշարձաններից են՝ Պալացցո դելլա Ռաջոնեն (1215-1306), համալսարանը (շինարարությունը սկսվել է 1493), Աանտա Մարիա Ասսունտա տաճարը (16-րդ դար, ճարտարապետ Անդրեա դա Վպլլե)։

Ենթադրվում է, որ Պադովայում հայերը բնակել են վաղուց ի վեր։ Սակայն հավաստի տվյալները Պադուաի հայերի մասին 14-րդ դարի սկզբից են. հայտնի է, որ 1308 թվականին Դավիթ վարդապետ Կիլիկեցին այստեղ կառուցել է հայկական եկեղեցի։

Պադովայում հայերի բազմաքանակության մասին է վկայում 1406 թվականին այնտեղ հայերի հոգևոր առաջնորդ ունենալու փաստը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սլովակիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

**[[Սլովակիա]]ն** առաջին անգամ մասնակցել է Եվրատեսիլ երգի մրցույթին 1994 թ. Սլովակիան փորձեց մասնակցել երգի մրցույթին 1993 թ., սակայն նրան չհաջողվեց անցնել այդ տարվա Եվրատեսիլի նախընտրական փուլը.

## Մասնակիցներ

* XX կիսաեզրափակիչներում նշանակում են ավտո-որակավորում։ Սա կարող է լինել արդյունք հետևյալ երկու պատճառներից։ Եթե երկիրը հաղթել է նախորդ տարվա մրցույթը, հաջորդ տարի նա չի մրցելու որևէ կիսաեզրափակչում։ Մյուս պատճառն այն է, որ Մեծ Քառյակի (Հնգյակի) երկիր-անդամները չեն մասնակցում որևէ կիսաեզրափակիչ փուլում։
* XX եզրափակիչներում նշանակում է, որ երկիրը չի անցել եզրափակիչ փուլ։

## Պատկերադարան

Nela Pocisková.jpg| Նելան Մոսկվայում (2009)
Flickr - aktivioslo - Slovakia - Kristina Pelakova (1).jpg| Քրիստինա Պելակովան Օսլոյում (2010)
Պատկեր:Twiins at ESC 2011.jpg| Թվինս խումբը Դյուսելդորֆում (2011)


## Արտաքին հղումներ
* Սլովակիայի էջը Eurovision.tv կայքում
H-գործակից

**''h''-գործակիցը** ցուցանիշ է, որը փորձում է միաժամանակ չափել գիտնականի կամ պրոֆեսորի հրատարակված աշխատանքների արդյունավետությունն ու ազդեցության գործոնը։

Ցուցանիշը հիմնված է գիտնականի ամենաշատ հղումներով հոդվածների բազմության և ուրիշ հրատարակումներում դրանց մեջբերման քանակի վրա։ Գործակիցը կարող է կիրառվել նաև գիտնականների խմբի՝ բաժնի, համալսարանի, երկրի արդյունավետության և ազդեցության գնահատման համար։ H-գործակցի գաղափարը 2005 թ-ին առաջարկել է ամերիկացի ֆիզիկոս Ջորջ Հիրշը (Սան Դիեգոյի համալսարան, Կալիֆորնիա), որպես գործիք՝ գնահատելու համար տեսական ֆիզիկայում զբաղված ֆիզիկոսների աշխատանքը և այն երբեմն անվանում են Հիրշի գործակից կամ Հիրշի թիվ։

## Սահմանումը և նպատակը
300px|thumb|right|H-index from a plot of decreasing citations for numbered papers
Գործակիցը հիմնված է տվյալ հետազոտողի հրատարակումների ստացած մեջբերումների վրա։ Հիրշը գրում է. *Գիտնականն ունի *h* գործակից, եթե նրա *Np* հոդվածներից 'h'-ը յուրաքանչյուրն ունի ամենաքիչը *h* մեջբերում և մնացած (*Np*&nbsp;−&nbsp;*h*) հոդվածներից յուրաքանչյուրի մեջբերումների քանակը չի գերազանցում *h*-ը։*

Այլ կերպ ասած, *h* գործակցով գիտնականը հրատարակել է *h* հոդված, որոնցից յուրաքանչյուրն այլ հոդվածներում հիշատակվել են առնվազն *h* անգամ։ Այսպիսով, *h* գործակիցը միաժամանակ արտահայտում է և հրատարակված հոդվածների քանակը և յուրաքանչյուր հոդվածի հիշատակումների քանակը։ Գործակիցը մշակվել է կատարելագործելու գնահատման այնպիսի պարզ միջոցները, ինչպիսիք են՝ մեջբերումների կամ հրատարակումների քանակը։ Գործակիցը լիովին աշխատում է միայն միևնույն բնագավառում աշխատող գիտնականներին համեմատելու համար։ Մեջբերումների քանակը գիտության տարբեր բնագավառների համար էապես տարբեր է։

*h* գործակիցը այլընտրանք է ավելի վաղ ընդունված՝ ամսագրի ազդեցության գործոնի միջոցով կոնկրետ հետազոտողի աշխատանքները գնահատելու մեթոդին։ Քանի որ *h* գործակցում հաշվի են առնվում միայն մեծ թվով հղված հոդվածները, ուստի այն որոշելը համեմատաբար պարզ պրոցես է։ Հիրշը ցույց է տվել, որ պարգևներ ստացած գիտնականների համար, ինչպես օրինակ Գիտությունների ակադեմիայի անդամ կամ Նոբելյան մրցանակակիր, *h*-ը շատ կանխատեսելի արժեք ունի։

Ֆիզիկայում միջին արդյունավետության գիտնականը պետք է ունենա իր աշխատած տարիների թվին հավասար *h*, մինչդեռ կենսաբժշկական գիտնականներինը ձգտում է ավելի բարձր արժեքների։
*h* գործակիցը աճում է հղումների կուտակմանը զուգընթաց, ուստի այն կախված է հետազոտողի 'գիտական տարիքից'։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտաչափություն
Հերմաս

**Հերմաս**, I կամ II դարի քրիստոնյա հեղինակ, գրել է հուդայա–քրիստոնեական բնույթի պարականոն «Հովիվը» երկը։ Հնագույն եկեղեցում Հերմասը համարվել է Պողոս առաքյալի` հռոմեացիներին ուղղված նամակում նշված նույնանուն անձնավորությունը (Թուղթ առ Հռոմեասցիս, 16.14)։ «Հովիվը» իրենից ներկայացնում է հայտնությունների ժողովածու, որոնք տրվում են հեղինակին երկու երկնային էակների՝ մի պատկառազդու ծեր տիկնոջ և հովվի կերպարանքով հրեշտակի միջոցով։  
Տեքստի սկզբում հայտարարվում է հեղինակի՝ Հերմասի անունը։
Համաձայն երկրորդ տեսիլքի մի հատվածի Հերմասը պատվեր է ստանում եկեղեցուց պատրաստելու հայտնության երկու օրինակ՝ մեկն ուղարկելու համար Կղեմեսին՝ այլ քաղաքներ ունենալու համար Կղեմեսին՝ այլ քաղաքներ առաքելու համար։ Կղեմեսն անկասկած Կղեմես Հռոմեացի հայրապետն է։

Արտաքնապես գործը բաժանված է երեք մասի՝ հինգ տեսիլք, 12 պատվիրաններ, 10 առակներ։ Գրքի նպատակն է՝ առաջնորդել մարդկանց դեպի զղջումը և սովորեցնել ապրել բարոյական կյանքով և առաքինությամբ։

## Աղբյուր
Եզնիկ Ծ. Վարդապետ, Հայրաբանություն, Ա մաս, Էջմիածին, 1996։

Կատեգորիա:Առաքելական հայրեր
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր
Կատեգորիա:Քրիստոնյա ագնոստիկներ
Անտոնիա Արսլան

**Անտոնիա Արսլան** (), հայկական արմատներով իտալացի գրող, գիտնական։

## Կենսագրություն
Արսլանը ծնվել է Պադովայում։ Հնագիտություն ուսումնասիրելուց հետո, նա դարձել է Պադովայի համալսարանի ժամանակակից և արդի իտալական գրականության պրոֆեսոր և հրատարակել բազմաթիվ նորարարական ուսումնասիրություններ, մասնավորապես 19-րդ և 20-րդ դարերի իտալացի հանրաճանաչ կին գրողների ստեղծագործությունների վերաբերյալ։

Նրա ամենավերջին հրատարակումները վերաբերում են նրա հայկական ծագմանը։ Անտոնիա Արսլանը իտալերեն է թարգմանել Դանիել Վարուժանի պոեզիայի երկու հատորը և խմբագրել է Հայկական ցեղասպանությանը և Իտալիայում հայ փախստականների կյանքին վերաբերող գործերը։

Նրա առաջին վեպը, *La masseria delle allodole* («Արտույտների ագարակը») հրատարակվել է 2004 թ. (անգլերեն տարբերակը՝ 2007 թ., Geoffrey Brockի թարգմանությամբ), որտեղ նա նկարագրում է իր նախնիների պատմությունը։ Այն պատմում է հայ ընտանիքի մասին, որը փորձում է խուսափել Օսմանյան կայսրությունում հայերի մասսայական ջարդերից և փախչել Իտալիա, արդեն 40 տարի այնտեղ բնակվող հարազատների մոտ։ Անտոնիա Արսլանի «Արտույտների ագարակը» գրքի հայերեն թարգմանությունը (թարգմանող՝ Սոնա Հարությունյան, խմբագիր՝ Սոնա Սեֆերյան) հրատարակվել է 2007 թվականին եւ վերահրատարակվել՝ 2012 թվականին։ Նոյն 2012 թվականին «Զանգակ» հրատարակչությունը հրատարակել է երկրորդ՝ «Զմյուռնիայի ճանապարհը» գրքի հայերեն թարգմանությունը։

«Արտույտների ագարակը» գիրքը թարգմանվել է մոտ 20 լեզուներով և ամբողջ աշխարհում իրացվել է հսկայական տպաքանակներով։ Միայն Իտալիայում, որտեղ հայ համայնքն ընդամենը 2000 մարդուց է բաղկացած, սպառվել է գրքի ավելի քան 300.000 օրինակ։ «Արտույտների ագարակը» ցնցել է Տավիանի եղբայրներին, որոնք վեպի սցենարով նկարահանել են ֆիլմ 2007 թ.։

2012 թվականին, Իտալիայում լույս է տեսել Արսլանի նոր գիրքը, որը պատմում է «Մշո ճառընտիր» հայկական ամենամեծ ձեռագիրը Եղեռնի ժամանակ փրկած երկու հայ կանանց մասին։

2010 թ. ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Մովսես Խորենացու մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իտալահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Իտալագիր հայ գրողներ
Մարջան Սատրապի

**Մարժան Սատրապի** (), ծագումով իրանցի գրող, նկարիչ, կոմիկսների ձևավորող և ռեժիսոր։ Ապրում է Փարիզում և ստեղծագործում է ֆրանսերեն։ Ծնվել է Իրանում, մեծացել է Թեհրանում, կոմունիստական ընտանիքում, որը մինչև իսլամական հեղափոխությունը ներգրավված էր Իրանում կոմունիստական և սոցիալիստական շարժման մեջ։ Նա հաճախել է ֆրանսիական լիցեյ և մանուկ հասակում ականատես եղել քաղաքացիական ազատությունների վրա աճող ճնշմանը և իրանական քաղաքականության ամենօրյա հետևանքներին, ներառյալ Շահի գահազրկումը, Այաթոլլա Խոմեյնիի վաղ ռեժիմը և Իրան-Իրաք պատերազմի առաջին տարիները։ 1983 թ. ծնողները տասնչորսամյա Մարժանին ուղարկում են Վիեննա՝ իրանական ռեժիմից հեռացնելու նպատակով։ Ըստ իր ինքնակենսագրական վեպի՝ նա ապրել է այնտեղ իր ավագ դպրոցի տարիներին և ապա վերադարձել Իրան՝ բարձրագույն ուսուցում ստանալու։ Այնուհետև ուսումնասիրել է տեսողական հաղորդակցություն՝ ժամանակի ընթացքում ձեռք բերելով մագիստրոսի կոչում Թեհրանի Ազադ Համալսարանի արվեստի բաժնում։ Հետագայում Սատրապին տեղափոխվել է Ստրասբուրգ (Ֆրանսիա)։ Աշխատակցում է աշխարհի տարբեր ամսագրերի և թերթերի, ներառյալ «Նյու Յորքրին» և «Նյու Յորք թայմսին»։ Աշխարհում բեսթսելեր են դարձել Սատրապիի կոմիքսային ինքնակենսագրական «Պերսեպոլիսը» և «Պերսեպոլիս 2»-ը։ Նրա հաջորդ գրքերը՝ «Ասեղնագործությունները» և «Սալորով հավը» նույնպես արժանացել են Անգուլեմի «Տարվա ալբոմ» մրցանակներին։ Նա նաև հանդես է եկել որպես համառեժիսոր Պերսեպոլիս մուլտֆիլմում, որը առաջադրվել էր «Օսկար» մրցանակի, որպես լավագույն անիմացիոն լիամետրաժ ֆիլմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Իրանցի կին գրողներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կոմիքսների նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կոմիքս գրողներ
Շենուդա Գ

**Շենուդա Գ** (), ղպտի ուղղափառ եկեղեցու պատրիարք 1971 թ. նոյեմբերի 14–ից առ 2012 թ. մարտի 17–ը։ Աստվածաբան։ 2002 թ. այցելել է Հայաստան։

## Արտաքին հղումներ
* Շենուդա Գ հայրապետի «Հոգու ազատագրումը» երկը հայերեն թարգմանությամբ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղպտի Ուղղափառ Եկեղեցու պատրիարքներ
Կատեգորիա:Կրոնական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի գրողներ
Լևոն Իշտոյան

**Լևոն Հարությունի Իշտոյան** (), խորհրդային հայ ֆուտբոլիստ, խաղացել է ԽՍՀՄ-ի ֆուտբոլի հավաքականից և Արարատ Երևանից որպես հարձակվող։ 1971 թ. եղել է սպորտի վարպետ։ 1988 թվականին արտագաղթել է ԱՄՆ և Լոս Անջելեսում բացել ֆուտբոլային դպրոց՝ Արարատ, իսկ 2008 թվականին՝ Իշտոյանի ֆուտբոլի ակադեմիա։

## Ակումբային կարիերան
1960 թվականից եղել է Շիրակ դպրոցի սան։ 1965 թ.-ին խաղացել է հիմնական թիմում։ Առաջին մրցաշրջանը քիչ է խաղացել և խփել է մեկ գնդակ։ 1966-68 թթ. խաղացել է Շիրակի կողմից, անցկացրել է 75 խաղ և խփել է 7 գնդակ։ 1968-ից խաղացել է Երևանի Արարատից և բարձրագույն լիգայում անցկացրել է 196 խաղ և խփել է 28 գնդակ։ Իշտոյանը խոստովանել է, որ իր լավագույն խաղն անցկացրել է 1973 թվականի հոկտեմբերին՝ ԽՍՀՄ գավաթի եզրափակչին, որտեղ նրանց հակառակորդն էր Կիևի Դինամոն, և այդ խաղի ընթացքում նա խփել է իր թիմի երկու որոշիչ գնդակները, որն էլ Արարատին պարգևել է 2։1 հաշվով հաղթանակ։

2013 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Հայկական ֆուտբոլի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի և ձեռք բերած փայլուն նվաճումների համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Պրոֆիլը Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կայքում 

## Գրականություն
* Գրիգորյան Ա.Գ. Լևոն - Հարությունի որդին. - «Ուրարտու» թերթ - №15 2002 թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կալիֆոռնիայի համալսարան (Սան Դիեգո)

right|200px|The seal of the University of California
**Սան Դիեգոյի համալսարանը** (ընդունված է նաև **UC San Diego** կամ **UCSD**) պետական գիտահետազոտական համալսարան է տեղակայված Լա Յոլայում Սան Դիեգոյի հարևանությամբ, Կալիֆորնիա, Միացյալ Նահանգներ:

Հիմնադրվել է 1960 թվականին՝ նախկինում գոյություն ունեցող Սկրիփսի օվկիանոսագիտության ինստիտուտի մոտ, հանդիսանում է Կալիֆորնիայի համալսարանի տասը համալսարաններից ամենահարավայինը: Այն առաջարկում է ավելի քան 200 բակալավրիատի և մագիստրատուրայի ծրագրեր՝ ընդունելով 33,096 բակալավրի և 9,872 ասպիրանտի՝ երկրում երկրորդ ամենամեծ ուսանողական բնակարանային ծավալով: Համալսարանը զբաղեցնում է 881 հա տարածք՝ Խաղաղ օվկիանոսի ափին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի համալսարաններ
Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոն

**Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոն** (, ), մեծ բրիտանացի ֆիզիկոս, կաթոդային ճառագայթների հետազոտության հիման վրա 1897 թ. հայտնագործել է էլեկտրոնը, իսկ 1898 թ. որոշել է դրա լիցքը։ 1911 թ. մշակել է իոններն ըստ զանգվածների բաժանելու եղանակը։ Մետաղների էլեկտրոնային տեսության հիմնադիրներից է։ Ֆիզիկայի բնագավառում ստացել է Նոբելյան մրցանակ (1906)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
ԲՄ-21 Գրադ (ՀԿՌՀ)

**ԲՄ-21 Գրադ** (), Խորհրդային արտադրության համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ։

## Ընդհանուր բնութագիր
ԲՄ-21 Գրադ Համակարգերը նախատեսված են հակառակորդի կենդանի ուժի, չզրահավորված և թույլ զրահավորված թիրախների, հրետանային մարկտոցների ու այլ թիրախների ոչնչացման համար։ Համակարգերը համազարկով կամ մենահատ կրակում են 122 մմ բեկորաֆուգասային, կասետային կամ գերճշգրիտ հրթիռներ։ ԲՄ-21 Գրադի արտադրությունը սկսվել է 1963 թվականին ԽՍՀՄում։ ԲՄ-21 Գրադ հրթիռային համակարգը սկսվել է շահագործվել խորհրդային բանակում 1963 թվականից։ Այն մինչ օրս մեծ քանակով արտադրվում է և և մեծ ծավալներով արտահանվում։ Այս համակարգերը ներկայումս շահագործվում են ավելի քան 60 երկրների զինված ուժերում։

## Մարտավարական տվյալներ
ԲՄ-21 Գրադ համակարգը բաղկացած է 40 հատ 122 մմ-անոց ուղորդիչներով։ Այս համակարգերի հրթիռների երկարությունը կազմում է 2.87 մ, իսկ քաշը 66 կգ։ Կրակի առավելագույն հեռահարությունը կազմում է 42 կմ։ ԲՄ-21 Գրադ համակարգերը տեղադրված են Ural-375D 6x6 բեռնատարի շասսի վրա։ Մեքենան սնուցվում է 190 ձիաուժ հզորությամբ ZiL-3753 բենզինային կամ դիզելային շարժիչով, զարգացնելով 75կմ/ժ արագություն։ ԲՄ-21 Գրադ համակարգը բերվում է մարտական վիճակի ընդամենը 3 րոպեների ընթացքում։
մինի|ձախից|350px|ԲՄ-21 համակարգեր ունեցող երկրները

## Սպառազինություն
ԲՄ-21 «Գրադ» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգերով զինված են աշխարհի մոտ 60 երկրների բանակներ։ Համակարգերն առկա են նաև Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության զինված ուժերի սպառազինություններում (համապատասխանաբար 47 և 44 միավոր)։

## Տես նաև
* ՌՄ-70
* ՎՌ-40 Լանգուստա
* Սմերչ
* ՀԻՄԱՐՍ
* ԱՌ1Ա
* ՎՄ-80
* Աստրոս II
* Պինակա

## Աղբյուրներ
* BM-21 Grad Multiple launch rocket system 
* Վրաստանում «Գրադները» տեղադրում են ուկրաինական շասսիների վրա

Կատեգորիա:Հրթիռային զենք
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ինքնագնաց հրետանի
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ի ինքնագնաց հրետանի
Կատեգորիա:Համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգեր
Կատեգորիա:Ինքնագնաց հրետանին այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:122 մմ հրետանի
Չուվաշիա

մինի|250px
**Չուվաշիայի Հանրապետություն** (; ), հանրապետություն (դաշնության սուբեյկտ) Ռուսաստանի Դաշնության կազմում։ Գտնվում է Ռուսաստանի եվրոպական մասի կենտրոնում։ Հեռավորությունը Չուվաշիայի մայրաքաղաք Չեբոքսարիից մինչև Մոսկվա 630 կմ է։

Չուվաշիայի Հանրապետությունն ունի իր սեփական սահմանադրությունը և օրենսդրությունը։ Հանրապետության պետական լեզուներն են չուվաշերենը և ռուսերենը։

## Բնակչություն և տարածք
Հանրապետության ընդհանուր մակերեսը 18.343 կմ է, բնակչությունը՝ 1.313.754 մարդ (2002 թ. տվյալներով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1925 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հանրապետություններ
Ստրոնցիումի դեղին

**Ստրոնցիումի դեղին**, հանքային պիգմենտ՝ SrCrO4։ Նարնջադեղին փոշի է, լուսակայուն։ Արևի ճառագայթների երկարատև ազդեցությամբ գույնը դանդաղ մգանում է։ Ջրում վատ է լուծվում, թթուներում և ալկալիներում՝ լավ։ Օգտագործվում է գեղանկարչական ներկեր պատրաստելու համար։

## Ծանոթագրություններ
Սուբյեկտ

**Սուբյեկտ**, դատողության տրամաբանական ենթակա՝ մտքի առարկա, որին վերաբերվում է դատողության մեջ պարունակվող պնդումը՝ հաստատումը կամ ժխտումը։

#### Օրինակներ
:Օրինակ, «Սևան քաղաքը գտնվում է Սևանա լճի ափին» դատողությունում կարելի է առանձնացնել «Սևան քաղաք»-ը որպես դատողության սուբյեկտ՝ իսկ մնացած մասը՝ որպես նրա պրեդիկատ։ Նշված դատողությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես հարաբերական դատողություն, և «Սևան քաղաք» ու «Սևանա լճի ափ» բառակապակցությունները կլինեն նրա սուբյեկտները։
:

## Տես նաև
* Սուբյեկտ և օբյեկտ
* Պրեդիկատների տրամաբանություն

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Գոյաբանություն
Կատեգորիա:Իմացաբանություն
Կատեգորիա:Մետաֆիզիկայի հասկացություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Հավա նագիլա

**Հավա նագիլա** (, թարգ.՝ «եկեք ուրախանանք») հրեական երգ, որը գրել է 1918 թվականին ֆոլկլորի հավաքող Աբրահամ Ցվի Իդելսոնը հին հասիդյան մեղեդու հիման վրա՝ Բալֆուրի դեկլարացիայից հետո, երբ Մեծ Բրիտանիան օժանդակեց հրեաների ներգաղթը Պաղեստին և պատրաստակամություն հայտնեց սատար կանգնել գրեթե ամբողջությամբ արաբաբնակ Պաղեստինում հրեական օջախի ստեղծմանը։ Երաժշտության հեղինակը հայտնի չէ, սակայն համարվում է, որ այն գրել է Արևելյան Եվրոպայի մի անհայտ կլեզմեր 19-րդ դարի կեսից ոչ շուտ։

Դա առաջին երգն է՝ ժամանակակից եբրայերենով։ Վերջինս նոր ստեղծվող լեզու էր, որի բնօրինակ նախորդով՝ հին եբրայերենով, չէին խոսում մոտ 2000 տարի. այն դարձել էր միայն կրոնական լեզու։

Հավա նագիլան կատարվում է տարբեր տոների ժամանակ, հիմնականում հարսանիքներին և Բար Միցվաներին։ Երգը այնքան հայտնի է և սիրված հրեա ժողովրդի կողմից, որ այն համարվում է ժողովրդական։ Երգը այն աստիճան հայտնի է հրեական համայնքում, որ այն համարում են «ժողովրդական»։ Փոփ-մշակույթում երգի մեղեդին օգտագործվում է որպես «հրեա» բառի փոխանուն։

## Խոսքեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hava Nagila's Long, Strange Trip 
* Hora Music, How do you sing and dance Hava Nagila Lyrics and steps.
* Ո՞վ է գրել Հավա նագիլան
* Հավա նագիլա
* Discogs search for other remakes of Hava Nagila
* Historical research includes first recording of Hava Nagila 
* Romani version of Hava Nagila (Aven, rromalen) 
* Հավա նագիլա. դա ի՞նչ է 

Կատեգորիա:Եբրայերեն երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Հրեական ժողովրդական երգեր
Հոբարձի

**Հոբարձի**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Գյուլագարակ համայնքում։

Գտնվում է Ստեփանավանից մոտ 8 կմ հարավ-արևելք։

## Պատմամշակութային կառույցներ

Գյուղում պահպանվել է V - VI դարերի սրահավոր, միանավ թաղածածկ դահլիճ տիպի եկեղեցի։ Թաղը ուժեղացված է ուղղանկյուն կտրվածքով որմնասյուներին հենվող զույգ թաղակիր կամարներով։ Հարավից կից է ուղղանկյուն հատակագծով խորանավոր ավանդատունը (պահպանվել են հետքերը), որի մուտքը բեմառաջքից է։

Աղոթասրահը երեք կողմից (բացի արևելյան) եզերվել է արտաքին սրահով, որից պահպանվել են երբեմնի փայտաշեն ծածկի հենարան պահունակները (հյուսիսային և հարավային որմերին)։ Սրահի երկայնական թևերը արևելքում ավարտվել են բաց խորանով։ Եկեղեցին ունեցել է երեք մուտք՝ հարավային, արևմտյան և հյուսիսային (վերջին երկուսը, ինչպես և ավանդատան մուտքը այժմ փակ են)։ Պահպանվել է հյուսիսային շքամուտքի 3/4 որմնասյուները՝ կիսաշրջանաձև բարավորն ընդգրկող որմնակամարով (ավարտվել է ճակտոնով)։ Արևմտյան որմնասյան խոյակը ձևավորված է պայտաձև կամարիկների շարքով։ Հոբարձին հիմնովին վերակառուցվել է XIX դարում՝ կորցնելով սկզբնական տեսքը։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Հոբարձիի մշտական բնակչությունը կազմել է 736, առկա բնակչությունը՝ 643 մարդ։
Հոբարձիի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործությունը, անասնապահությունն ու բանջարաբուծությունն է։ Զբաղվում են նաև հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուլագարակ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Վահան (ինքնաձիգ)

**Վահան**, հայկական արտադրության ավտոմատ, նախագծված ինժեներ Վահան Մանասյանի կողմից։

«Վահան»-ը ունի շատ պարզ կառուցվածք, ինչը նպաստում է նրա հեշտ և արագ արտադրմանը։ Աշխարհում եզակի նոր համակարգի զենք է։ Ինքնաձիգը կարող է համալրվել Փողատակային ԳՊ-30 նռնականետով, սվին-դանակով և Վ․ Մանասյանի կոնստրուկցիայով պատրաստված օպտիկայով։ Վ․Մանասյանը զենքը գնելու բազում առաջարկներ է ստացել այլ երկրների կողմից, սակայն մերժել է պատճառաբանելով, որ զենքը պատրաստված է իր հայրենիքի՝ Հայաստանի Հանրապետության համար։

## Հատկություններ
Զենքի ավտոմատիկան աշխատում է կիսաբաց փականի սկզբունքով ինչը՝ բավականին հեշտացնում է արտադրման պրոցեսը։ Ինքնաձիգի բոլոր մասերը գտնվում են փողի առանցքի ուղղության վրա, որի արդյունքում զենքի թափահարումը հասցվել է նվազագույնին, գնդակները չի ցրում և հասցնում է ուղիղ թիրախին՝ խնայելով փամփուշտները։ «Վահան»-ը արագ արձագանքման զէնք է, շնորհիվ իր պարզ կառուցվածքի։ Կրակում է ԱԿ-74-ի փամփուշտներով և աշխատում է հենց ԱԿ-74-ի ստանդարտ պահեստատուփերով։

«Վահանի»-ի կոթը ծալվում է, որի շնորհիվ այն դառնում է ավելի հարմարավետ։ Ինքնաձիգի ձգանը ունի 2 ռեժիմ` մենահատ և կրակահերթ։ Մենահատ կրակելու համար ձգանը կիսով չափ սեղմվում և բաց է թողնվում, իսկ կրակահերթի համար ձգանը պետք է սեղմել մինչև վերջ։ Հարվածաձգանային մեխանիզմը բաղկացած է 5 մասից։ Պահեստատուփը կարող է պարունակել 30 կամ 45 հատ 5,45 տրամաչափի փամփուշտներ։ Փողը կարելի է հեշտությամբ փոխարինել ՆԱՏՕ-ի փողի և կրակել 5.56 տրամաչափի փամփուշտներ։

## Գրականություն
*  Ինքնաձիգի կիսազատ փակաղակ

## Արտաքին հղումներ
* VAHAN assault rifle on YouTube
* VAHAN assault rifle
* Հայկական «Վահան» ինքնաձիգի մոռացված պատմությունը

Կատեգորիա:Հրազեն
Կատեգորիա:Ինքնաձիգ
Կատեգորիա:Հայաստանի զինատեսակներ
Կատեգորիա:Հայաստանի զենք
Բարֆ (մաքրող միջոց)

**«Բարֆ»** (պարսկ.՝ برف‎, տաջ.` барф, անգլ.` Barf) իրանական «Պաքսան» ընկերության կողմից թողարկվող լվացող միջոցների և կենցաղային քիմիայի ապրանքատեսակ։

«Բարֆի» արտադրության մեջ են մտնում նաև հետևյալ ապրանքատեսակները՝

* Լվացքի փոշի
* Սպասքի հեղուկ
* Ապակի լվանալու հեղուկ
* Շամպուն

## Արտաքին հղումներ
* «Պաքսանի» պաշտոնական կայքը
* «Պաքսանի» արտադրանքների կայքը 

Կատեգորիա:Կենցաղային քիմիա
Բարսելոնա ԲԱ

**«Բարսելոնա» բասկետբոլային ակումբ** (իսպ. անվանում՝ ***FC Barcelona Bàsquet***), հայտնի նաև որպես **«Ֆ. Ս. Բարսելոնա Ռեգալ»** (***FC Barcelona Regal***), իսպանական պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ, որն հանդես է գալիս Բարսելոնա քաղաքում և մասնակցում Իսպանիայի ACB լիգայում և Եվրալիգայում։ Հանդիսանում է համանուն ֆուտբոլային ակումբի մասը։ Հիմնադրվել է 1926 թ.-ի օգոստոսի 24-ին։ Ակումբը իսպանական լիգայում 7 անգամ դարձել է չեմպիոն։ 7 անգամ մասնակցել է Եվրալիգայի եզրափակիչ մրցապայքարներին, ընդ որում դարձել է Եվրալիգայի չեմպիոն 2010 թ.-ին։

«Բարսելոնայում» ժամանակին հանդես են եկել բազմաթիվ հայտնի բասկետբոլիստներ, որոնցից կարելի է առանձնացնել Պաու և Մարկ Գասոլներին, Անդերսոն Վարեժաոյին, Խուան Կառլոս Նավարոյին, Ռիկի Ռուբիոյին, Դեյան Բոդիրոգային և այլ մարզիկների։

## Արտաքին հղումներ
* Բարսելոնա Բասկետի լոգոն 
* FCBarcelona.cat - Ակումբի պաշտոնական կայք-էջը 
* Euroleague.net էջ 
* ACB.com էջ  

Կատեգորիա:Իսպանական բասկետբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:1926 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Արեգ (անձնանուն)

**Արեգ()**, հայկական տղամարդու տարածված անուն։ Արեգը հայկական դիցաբանության մեջ ամենահին աստվածներից էր, մարմնավորում էր արևը, որը «հրային լուսափայլ ճաճանչներով էր և գիշերները հանգստանում էր Վանա ծովի հատակում, իր ոսկեղեն անկողնում» (Րաֆֆի)։ Իբրև անձնանուն գործածական է դարձել վերջին դարում ՝ գեղարվեստական գրականության ազդեցությամբ՝ Ղազարոս Աղայանի «Արեգնազան» և Հովհաննես Թումանյանի «Հազարան Բլբուլը»։

### Հայտնի անվանակիրներ
* Արեգ Ազատյան, (1986 թ., նոյեմբերի 25), հայ արձակագիր, ռեժիսոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ