open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Խորքային հոգեբանություն

**Խորքային հոգեբանություն** (), հասկացություն, որն ընդգրկում է ժամանակակից արտասահմանյան հոգեբանության մի շարք ուղղություններ, որոնք ուսումնասիրում են անհատի ակտիվության «խորքային սկզբունքները»՝ անգիտակցական հակումներն ու միտումները։ Խորքային հոգեբանությունն ընդգրկում է Զիգմունդ Ֆրեյդի, Յունգի, Ադլերի ուսմունքները, նեոֆրեյդիզմը, «ես»-ի հոգեբանությունը և այլն։

Ֆրեյդը առաջատար է համարել սեռական բնազդի հետ կապված էներգիան (լիբիդո) և ագրեսիայի բնազդը։ Ըստ Ադլերի գլխավորն ինքնահաստատման ձգտումն է («իշխանության կամքը»)։ Յունգն ընդլայնել է անգիտակցականի ֆունկցիաների և կառուցվածքի մասին պատկերացումը՝ առաջ քաշել ժառանգական բնույթի «կոլեկտիվ անգիտակցականի» գաղափարը։

Խորքային հոգեբանությունը սերտ կապի մեջ է հոգեբուժության հետ։ Հոգեկան հիվանդություններն այդ ուղղության ներկայացուցիչները մեկնաբանել են որպես գոյության համամարդկային դժվարությունների ու կոնֆլիկտների դրսևորումներ, որոնք առանձին անհատների մոտ սուր և բացահայտ ձևեր են ընդունել։ Այսպես, Ֆրեյդը նևրոզների, երազների, որոշ սխալների հիմքում տեսնում է անգիտակցական հոգեկան մեխանիզմները։ Նշված երևույթը նա համարել է «փոխզիջողական կազմավորում», որն արտացոլում է անգիտակցական հակումների և գիտակցական «ես»-ի դիրքորոշումների բախումները։ Խորքային հոգեբանությունն ուսումնասիրում է նաև արտամղումը, սևեռումները (ֆիքսացիա), սիմվոլացումը, ռեգրեսիան և այլն։ Այն իր ազդեցությունն է թողել պսիխոսոմատիկական բժշկության և սոցիոմետրիայի վրա։

Վերջին տասնամյակներում առաջ են եկել խորքային հոգեբանություն նոր ուղղություններ, որոնք միաժամանակ գտնվում են էկզիստենցիալիզմի, ֆենոմենոլոգիայի, նեոթոմիզմի և բիհևիորիզմի ազդեցության տակ։ Նկատվել է նաև խորքային հոգեբանություն փիլիսոփայական անթրոպոլոգիայի հետ միավորելու միտում։ Խորքային հոգեբանության ներկայացուցիչները ստեղծել են անգիտակցական ուժերի ուսումնասիրման հոգեվերլուծության (պսիխոանալիզ) և ազատ զուգորդությունների հստակ մեթոդներ, պրոյեկտիվ տեստեր, պսիխոդրամա և սոցիոդրամա։ Խորքային հոգեբանությունը զգալիորեն խորացրել է մարդու մասին պատկերացումները։ Չնայած դրան, հոգեբանական շատ փաստերի մեկնաբանություններ կրում են մեխանիստական կամ իռացիոնալիստական, իսկ սոցիալ-փիլիսոփայական տեսանկյունից՝ հոռետեսական բնույթ։

## Գրականություն
* Какабадзе B. Л., Понятие бecсознательного в глубинной психологии, в cб.։ 
* Проблемы сознания, М., 1966
* Munroe R., Schools of psychoanalytic thought, N. Y., 1956.

Կատեգորիա:Խորքային հոգեբանություն
Խորքային ռումբ

**Խորքային ռումբ**, ռազմածովային նավատորմի զինատեսակ՝ ընկղմված սուզանավերի դեմ կռվելու համար։ Խորքային ռումբն ուժեղ պայթուցիկ նյութով կամ ատոմային լիցքով արկ է։ Պայթում է հիդրոստատիկ ճնշումից կամ սուզանավի իրանին հարվածելիս։ Նետվում է նավից կամ ինքնաթիռից։

Կատեգորիա:Զինամթերք
Կատեգորիա:Բրիտանական հայտնագործություններ
Խոց (Սասունի գավառ)

**Խոց** (նաև՝ Խոծոծվանք), Խողց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Ծովասար գավառակում։ Գտնվում էր Ծովասարի փեշերին։

## Բնակչություն
1890-ական թթ.-ին ուներ 30 տուն, XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։

## Պատմություն
Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մի մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Խոցում էր Խոցոց կամ Խոծոծ վանքը, ուր գտնվում էր Ս. Թովմա առաքյալի ուխտավայրը։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խոց

**Խոց**, հյուսվածքների ուշ լավացող հատիկավորվող (գրանոլլացիոն) արատ, առաջանում է հյուսվածքների մեռուկացման պատճառով՝ վերականգնման (ռեգեներացիա) պրոցեսների բացակայության կամ թուլության պայմաններում։ Նպաստող գործոններն են նյութափոխանակության խանգարումները, ավիտամինոզները, օրգանիզմի ընդհանուր հյուծվածությունը, ճառագայթային հիվանդությունը և այլն։ Ըստ առաջացման պատճառների խոցերը լինում են՝ վնասվածքային՝ առաջանում է հյուսվածքների վնասվածքների, այրվածքների, ճնշման, ցրտահարությունների դեպքում, էլեկտրական՝ հոսանքով ախտահարվելիս, քիմիական՝ վնասակար նյութերի ազդեցությունից, վարակական-սպեցիֆիկ՝ վարակիչ մի շարք հիվանդությունների (տուբերկուլոզ, սիֆիլիս, փափուկ շանկր, սիբիրյան խոց, ակտինոմիկոզ) դեպքում։ Ոչ սպեցիֆիկ խոցն առաջանում է թարախային, նեխման մանրէների ազդեցությունից (օստեոմիելիտ, ինֆեկցված օտար մարմին)։ Արյան շրջանառության խանգարումներից առաջացած խոցերը լինում են էնդարտերիտի, աթերոսկլերոզի, երակների հանգուցավոր լայնացման դեպքում։ Տրոֆիկ խոցն, առաջանում է խոշոր նյարդերի վնասումից (օրինակ՝ ոտնաթաթի ծակող խոցը նստանյարդի վնասման դեպքում)։ Տրոֆիկ խոցի տարատեսակներից է ստամոքսի և 12-մատնյա աղիքի խոցը (տես Խոցային հիվանդություն)։ Արյան անոթների պատերի փոփոխության պատճառով առաջացած խոցերը լինում են աթերոսկլերոզի, խցանող էնդարտերիտի, բլաստոմատոզ խոց՝ չարորակ նորագոյացությունների դեպքում, ճառագայթային խոց՝ ճառագայթների տեղական ազդեցությունից։ Ըստ ընթացքի առանձնահատկությունների խոցերը լինում են՝ քայքայող, սողացող, ծակող, թափածակվող։ Առավել վտանգավոր են կենսական կարևոր օրգանները և արյան անոթները վնասող խոցերը։ Բուժումը. պատճառի վերացում, տեղական տաք պրոցեդուրաներ, վարակազերծող դեղամիջոցների և անտիբիոտիկների քսուքներով վիրակապեր։ Որոշ դեպքերում՝ վիրահատություն։

Կատեգորիա:Մարդկային հիվանդության ախտանիշներ
Կատեգորիա:Ախտաբանական անատոմիա
Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձան (Երևան)

**[[Ալեքսանդր Թամանյան]]ի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Կասկադ համալիրի առջևում, տեղադրվել է 1974-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ Սեդա Պետրոսյան
* Քանդակագործ՝ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Արտաշես Հովսեփյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բազալտից ու գրանիտից, բարձրությունը 3 մետր է։

Քարերը, որոնց հենվում է ճարտարապետը, խորհրդանշում են. ձախ կողմինը՝ հին ճարտարապետությունը, աջը՝ նոր ժամանակաշրջանի, իսկ ինքը՝ Թամանյանը, կամուրջ է գցում այդ երկու ժամանակաշրջանների միջև և նորագույն ճարտարապետության շնորհիվ կերտում մայրաքաղաքը։

Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձանի պատվանդանի աջ անկյունում գծագրված է Երևանի հատակագիծը, որի մոտ փորագրված է Թամանյանի մասին Եղիշե Չարենցի հետևյալ տողը. «Նա տեսել է երևի արևային մի քաղաք»։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Monument of Alexander Tamanyan (17).JPG|Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձանը և Կասկադ համալիրը
Պատկեր:Monument of Alexander Tamanyan (6).JPG|Երևանի հատակագիծը
Պատկեր:Monument of Alexander Tamanyan (10).jpg|Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձան. տեսք կողքից
Պատկեր:Tamanyan 01.jpg|«Նա տեսել է երևի արևային մի քաղաք» (Եղիշե Չարենց)
Պատկեր:Alexander Tamanyan night.jpg|Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձանը երեկոյան
Պատկեր:Monument of Alexander Tamanyan (2).JPG|Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձանի առջև տեղադրված QR-կոդով տախտակ-ուղեցույցը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1974 քանդակներ
Կատեգորիա:Արտաշես Հովսեփյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Մելպոմենե

[Մելպոմենեի արձանը ([Էրմիտաժ)|thumb|right]]
**Մելպոմենե** ( - «երգող կին»), հունական դիցաբանության մեջ ողբերգության մուսան, սկզբում համարվել է ընդհանրապես երգի, ապա՝ տխուր երգի մուսա։ Զևսի և Մնեմոսինեի դուստրն է, սիրենների մայրը։

Մելպոմենեն պատկերվել է որպես բարձրահասակ կին, գլխին ժապավեն (ստրոֆոն), կապած խաղողի տերևներից կազմած պսակով, հագին թատերական թիկնոց, ոտքերին՝ կոտուռններ, մի ձեռքին ողբերգության դիմակ, մյուս ձեռքին՝ սուր կամ մահակ (աստվածների կամքը դրժած մարդու պատժի անխուսափելիության սիմվոլ)։

Համաձայն Դիոդորոս Սիկիլիացու՝ անունն ստացել է մեղեդու (*մելոդիա*) անունից, որն ուրախացնում է լսողներին։

Մելպոմենեի պատվին Հերոդոտոսն անվանակոչել է իր «Պատմության» 4-րդ գիրքը։

*Մելպոմենե* այլաբանորեն նշանակում է՝ ընդհանրապես թատրոն կամ ողբերգության բեմական մարմնավորում։

Մուսայի անունով է կոչված Մելպոմենե (18) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1852 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Primary sources and basic information concerning Melpomene
*Warburg Institute Iconographic Database (ca 50 images of Melpomene) 

Կատեգորիա:Մուսաներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Զևսի զավակներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թատրոն
Կատեգորիա:Անտիկ շրջան
Վահան Տերյանի հուշարձան (Երևան, Օղակաձև զբոսայգի)

**Վահան Տերյանի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգու՝ Մոսկովյան, Իսահակյան և Տերյան փողոցներին հարող հատվածում, տեղադրվել է 2000-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ Համլետ Խաչատրյան
* Քանդակագործ՝ Նորայր Կարգանյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բազալտից, բարձրությունը 3 մետր է։

## Պատմություն
Հայ մեծանուն բանաստեղծ Վահան Տերյանի հուշարձանի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 2000 թվականի փետրվարի 9-ին՝ բանաստեղծի ծննդյան 115-ամյակի օրը, Երևանի Օղակաձև զբոսայգում, բանաստեղծի անունը կրող փողոցի հարևանությամբ։

## Պատկերասրահ
File:Վահան Տերյանի հուշարձան (Gor Navoyan).jpg|thumb|

File:Վահան Տերյանի հուշարձան (Gor Navoyan).jpg|thumb|
Պատկեր:Teryan 02.jpg|Վահան Տերյանի հուշարձանը խոշոր պլանով
Պատկեր:Monument of Vahan Teryan 06.jpg|Վահան Տերյանի հուշարձան. տեսք կողքից
Պատկեր:Vahan teryan 1.jpg|Վահան Տերյանի հուշարձանը երեկոյան
Պատկեր:Monument of Vahan Teryan 03.JPG|Վահան Տերյանի հուշարձանի առջև տեղադրված QR-կոդով տախտակ-ուղեցույցը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Նորայր Կարգանյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Վահան Տերյան
Կատեգորիա:2000 քանդակներ
Ծիծաղեցնող գազ

**Ծիծաղեցնող գազ**, ազոտի ենթօքսիդն է՝ N_2O։ Անգույն, դուրեկան հոտով, քաղցրահամ գազ է։ Ջրում վատ է լուծվում։ Թթվածնով չի օքսիդանում։ 900&nbsp;°C տաքացնելիս լրիվ քայքայվում է N_2-ի և O_2-ի։ Բարձր ջերմաստիճանում ցուցաբերում է օքսիդիչ հատկություն (նրա մթնոլորտում բոցավառվում են առկայծող մարխը, ֆոսֆորը, ծծումբը)։ Ստացվում է ամոնիումի նիտրատի ջերմային քայքայմամբ։

Մեծ քանակներով N_2O շնչելիս գրգռվում է նյարդային համակարգը, և օրգանիզմում ստեղծվում է հարբած վիճակ ու տրամադրություն, որտեղից էլ՝ «Ծիծաղեցնող գազ» անվանումը։

## Տես նաև
* Ազոտի օքսիդներ

Կատեգորիա:Գազեր
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ազոտի օքսիդներ
Կատեգորիա:Անզգայացման միջոցներ
Կատեգորիա:Թթվածնային միացություններ
Էրատո (մուսա)

մինի|աջից|Էրատոյի արձանը
**Էրատո** (՝ «սիրելի»), հունական դիցաբանության մեջ սիրո և կրքահարույց քերթության մուսան, կայծակի և ամպրոպի աստված Զևսի և Մնեմոսինեի դուստրը, ինը քույր մուսաներից մեկը, գիտության և արվեստի աստվածուհին։

Պատկերվում էր քնարը ձեռքին երիտասարդ կնոջ կերպարանքով։ Վերածննդի շրջանում նրան հիմնականում պատկերել են մրտենու և վարդի պսակով, ձեռքին՝ քնար կամ փոքրիկ կիֆարա՝ երաժշտական գործիք, որը հիմնականում զուգորդվում է Ապոլլոնի հետ։ Էրատոն հաճախ պատկերվել է ձեքին ոսկե նետով, որը հիշեցնում է Էրոս աստծո նետը․ երբեմն նրան ուղեկցել է հենց ջահը ձեռքին Էրոսը։ Էրոսը մարմնավորել է սիրո զգացումը, որով Էրատոն ոգեշնչել է բոլորին։ Ըստ Դիոդորոս Սիկիլիացու՝ անունն ստացել է «ուսման ճարտարությունից դառնում է ցանկալի կրքի և սիրո համար ()»։

Էրատոյի կերպարը հաճախ է հանդիպում պոեզիայում (*Էրատոյի քնքուշ բարեկամ...* Ալեքսանդր Պուշկին, «Փոքր քաղաք. Վոլտերի մասին»)։

Մուսայի անունով են կոչված Էրատո (62) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1860 թվականին և դասական ու ակադեմիական երաժշտության ձայնագրման լեյբլը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զևսի զավակներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Կատեգորիա:Մուսաներ
Կատեգորիա:Ներեուհիներ
Կատեգորիա:Նիմփաներ
Պոլիհիմնիա

մինի|ձախից|Պոլիհիմնիայի արձանը
**Պոլիհի՛մնիա** (՝ «հիմներով հարուստ») կամ **Պոլհի՛մնիա** (), հունական դիցաբանության մեջ հանդիսավոր հիմների, ինչպես նաև գյուղատնտեսության և մնջախաղի մուսան. սկզբնապես Տերփսիքորայի նման եղել է պարերի հովանավոր, հետագայում նրան համարել են մնջախաղի մուսա։ Զևսի և Մնեմոսինեի դուստրն է, ինը մուսաների քույրը։ Նա բանաստեղծների՝ հիմներ գրողների հովանավորն է։ Համարվում է, որ նա մտքում պահում է բոլոր հիմները, երգերը և ծիսական պարերը, որոնք փառավորում են օլիմպիական աստվածներին, ինչպես նաև կարծել են, որ նա է հայտնագործել քնարը։ Պոլիհիմնիան հովանավորել է մարդկանց հռետորություն և ճարտասանական արվեստ սովորելը։ Պատկերվել է առանց ատրիբուտի, գլուխը քողով ծածկած, կամ ձեռքին գլանափաթեթ, մտածկոտ դիրքով։

Մուսայի անունով է կոչված Պոլիհիմնիա (33) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1854 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուսաներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Զևսի զավակներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թատրոն
Կատեգորիա:Կրոնը Հին Հունաստանում
Եղիշե Չարենցի հուշարձան (Երևան)

**Եղիշե Չարենցի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգում, Ռադիոտան դիմաց, տեղադրվել է 1985-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ Ջիմ Թորոսյան
* Քանդակագործ՝ Նիկողայոս Նիկողոսյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բրոնզից, բարձրությունը 18,5 մետր է։

Հուշարձանը բազմաֆիգուր կոմպոզիցիա է, որի մի կողմում բխում են 40 աղբյուրներ, որոնք խորհրդանշում են Չարենցի ապրած տարիները, իսկ մյուս կողմում բարձրանում է հավերժական կրակով հուշասյունը, որի վրա փորագրված են Չարենցի բանաստեղծության հետևյալ տողերը. 

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Charents in Circular Park (1).JPG
Պատկեր:Եղիշե Չարենց-"Ամբոխները խելագառված"-07.JPG
Պատկեր:Եղիշե Չարենց-"Ամբոխները խելագառված"-04.JPG
Պատկեր:Եղիշե Չարենց-"Ամբոխները խելագառված"-02.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Նիկողայոս Նիկողոսյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Ջիմ Թորոսյանի հուշարձաններ
Էլեկտրական հաստատուն

**Էլեկտրական հաստատուն**, **վակուումի դիէլեկտրիկական թափանցելիություն**, **դիէլեկտրիկական հաստատուն**, ֆիզիկական մեծություն, վակուումի էլեկտրական թափանցելիությունը։ Սովորաբար նշանակվում է *ε*0՝

:&epsilon;0 = 8.854 187 817... x 10−12 Ֆ/ մ (Ֆ•մ−1):

Էլեկտրական հաստատունը կապ է հաստատում էլեկտրական լիցքի և մեխանիկական մեծությունների միջև, օրինակ, ըստ Կուլոնի օրենքի՝ երկու լիցքերի միջև փոխազդեցության ուժը տրվում է

:\ F_C = \frac{1} {4 \pi \varepsilon_0} \frac{q_1 q_2} {r^2}

բանաձևով, որտեղ *q*1-ը և *q*2-ը լիցքերն են, *r*-ը՝ հեռավորությունը դրանց միջև։ *ε*0 հաստատունն առկա է նաև Մաքսվելի հավասարումներում, որոնք նկարագրում են էլեկտրական և մագնիսական դաշտերը։
Մաքսվելի հավասարումներում էլեկտրական ինդուկցիայի **D** վեկտորի և էլեկտրական դաշտի **E** լարվածության կապը վակուումում տրվում է էլեկտրական հաստատունով՝
: \mathbf{D} = \varepsilon_0 \ \mathbf{E}
Միջավայրի համար 
:\mathbf{D} = \varepsilon \mathbf{E} = \varepsilon_{\text{r}} \varepsilon_0 \mathbf{E}
որտեղ *ε*-ը միջավայրի բացարձակ դիէլեկտրիկական թափանցելիությունն է, *ε*r-ը՝ հարաբերական դիէլեկտրիկական թափանցելիությունը։

## Արժեքը
*ε*0 էլեկտրական հաստատունի արժեքը *սահմանվում է* 
: \varepsilon_0 =\frac {1}{\mu_0 c^2}
բանաձևով, որտեղ *c*-ն լույսի արագությունն է վակուումում, իսկ *μ*0-ն՝ մագնիսական հաստատունը (վակուումի մագնիսական թափանցելիություն)։ Քանի որ *μ*0-ի սահմանված արժեքը 4π&nbsp;×&nbsp;10−7&nbsp;H&nbsp;m−1, է, իսկ *c*-ի արժեքը՝ 299 792 458&nbsp;մ•վ−1,, *ε*0-ի արժեքը կլինի
:*ε*0 ≈ 8.854187817620 × 10−12Ֆ•մ−1 (կամ Ա2•վ4•կգ−1•մ−3 ՄՄՀ հիմնական միավորներով կամ Կլ2•Ն−1•մ−2 կամ Կլ•Վ−1•մ−1) ՄՄՀ ածանցյալ միավորներով։

### Էլեկտրական հաստատունի վերասահմանումը
Եթե Ամպերը սահմանենք որպես միավոր ժամանակում անցած էլեկտրոնների քանակ, ապա էլեկտրական հաստատունը չի ունենա ճշգրիտ արժեք։ Էլեկտրոնի լիցքի մեծությունն այդ դեպքում տրված թիվ է, ոչ թե չափման ենթակա արժեք, հետևաբար μ0 կդառնա չափման ենթակա մեծություն, և ε0 կհետևի դրան։ Ինչպես նախկինում, այն կարելի է որոշել ε0= 1/(μ0c2) արտահայտությունից, բայց այս դեպքում հաշվի առնելով մագնիսական հաստատունին վերաբերող չափման սխալը։ Այս նույն չափման սխալը կարելի է վերագրել նաև α նուրբ կառուցվածքի հաստատունին, քանի որ 
: \varepsilon_0 = \frac {1}{\mu_0 c^2} = \frac {e^2}{2\alpha h c}\, 
որտեղ *e*-ն ճշգրիտ տարրական լիցքն է, *h*-ը՝ ճշգրիտ Պլանկի հաստատունը, *c*-ն՝ ճշգրիտ լույսի արագությունը վակուումում։ Նուրբ կառուցվածքի հաստատունի համար այստեղ օգտագործեցինք
:\alpha=\frac {\mu_0 c e^2}{2 h } \ 
արտահայտությունը։ Այսպիսով, ε0-ի արժեքի հարաբերական անորոշությունը կլինի նույնը, ինչ նուրբ կառուցվածքի հաստատունինը՝ 6.8։

## Տես նաև
*Դիէլեկտրիկական թափանցելիություն
*Կազիմիրի էֆեկտ
*Կուլոնի օրենք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսականություն
Կատեգորիա:Հիմնարար ֆիզիկական հաստատուններ
Պապ թագավոր (վեպ)

**Պապ թագավոր. վեպ չորրորդ դարից**, Ստեփան Զորյանի պատմական եռապատումի երկրորդ վեպն է (գրվել է առաջինը)։

## Ստեղծման պատմությունը
Ստեփան Զորյանը վեպի վրա սկսել է աշխատել 1930-ական թվականների վերջերից։ Նա հավաքում է նյութեր, նախանշում վեպի կոմպոզիցիան, առանձին հանգույցներ, սևագրում վեպը։ Իր «Ինքնակենսագրական նոթերի» հատվածներից մեկում (1957 թ.) նա գրում է. «...«Պապ թագավորը» մի տասն անգամ դադարեցրել եմ, որ թարգմանություն անեմ... Եվ դա, որ սկսել էի երեսունութ թվին՝ ...ավարտեցի քառասուներկու թվին»։

Առանձին գրքով լույս տեսնելուց առաջ վեպի առաջին 4 գլուխները լույս են տեսել «Սովետական գրականություն և արվեստ» ամսագրի 1944 թվականի 1, 2, 3, 8 համարներում։ Առանձին գրքով վեպն առաջին անգամ հրատարակվել է 1944 թ. Երևանում, որից հետո արտատպվել է սփյուռքահայ մի քանի պարբերականներում ու վերահրատարկվել է Փարիզում (1950 թ.) և Հալեպում (1951 թ.)

1959 թվականին լույս է տեսել «Հայոց բերդը», 1967 թվականին՝ «Վարազդատ» վեպերը։

## Սյուժեն
Վեպում պատկերվածը Հայաստանը 4-րդ դարի 70-ական թվականների սկզբին։ Արշակ արքայի որդին՝ Պապը, որ ուսանում էր Բյուզանդիայում, վերադառնում է Հայաստան՝ զբաղեցնելու գահը։ Բյուզանդիայի կայսրը Պապին թագ է շնորհել և զորք տվել, որ Հայաստանն ազատագրի պարսիկներից։ Մուշեղ Մամիկոնյանը, որ սպանված հոր՝ Վասակ Մամիկոնյանի փոխարեն զբաղեցրել էր սպարապետի պաշտոնը, ամեն կերպ օգնում է երիտասարդ արքային, սակայն նրան իրենց ազդեցության տակ է ուզում պահել նաև բյուզանդական զորավար Տերենտը։ Նույնպես և իր խորհուրդներով Պապին օգնելու պատրաստակամություն է հայտնում Ներսես կաթողիկոսը, որ Պապի հետ վերադարձել էր Բյուզանդիայից։

Մուշեղ Մամիկոնյանի, ինչպես նաև Կամսարական իշխանի, Սմբատ Բագրատունու գլխավորությամբ հայոց զորքերը հաղթանակ են տանում Նախջավանի, ապա նաև Ձիրավի ճակատամարտերում։ Այդ հաղթանակների շնորհիվ հայերը երկրից վտարում են պարսիկներին։ Մուշեղ Մամիկոնյանը զբաղվում է հայ նախարարներին համախմբելու գործով, իսկ Պապ թագավորն իր երկու ընկերների՝ Երամիայի ու Բաթ Սահառունու ուղեկցությամբ ծպտյալ շրջում է երկրում, ծանոթանում ժողովրդի վիճակին։ Ամենուր նա տեսնում է ծանր աշխատանք կատարող մշակների ու նրանցից հարկերը հավաքող վանականների։

Պապ թագավորը նախարարների ժողով է հրավիրում և խնդրում զինվորներ, երիվարներ ու պարեն տրամադրել արքունական մշտական զորք կազմելու համար, քանզի միայն այդ կերպ կարող են վստահ լինել, որ թշնամու ցանկացած ներխուժման կարող են ժամանակին ու արժանի հակահարված տալ։ Նախարարներից ոմանք համաձայնում են զինվորներ ուղարկել, սակայն նրանց մի մասն էլ դեմ է։ Իսկ երբ Պապը արձակում է հրաման, ըստ որի գյուղացիներն ազատվում են տասանորդ ու պտղնի կոչվող հարկերից, որ նրանք տալիս էին եկեղեցիներին, թագավորի դեմ են դուրս գալիս նաև վանականները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1944 գրքեր
Կատեգորիա:Ստեփան Զորյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Պատմական վեպեր
Ուրանիա

մինի|աջից|Ուրանիայի արձանը
**Ուրանիա** (, ), հին հունական դիցաբանության մեջ աստղաբաշխության, աստղագիտության մուսան, Զևսի և Մնեմոսինեի դուստրը։ Պատկերվում էր որպես դեռատի աղջիկ՝ ձեռքին երկնքի գլոբուսը և կարկին։

Մուսայի անունով է կոչված Ուրանիա(30) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1854 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուսաներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Զևսի զավակներ
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Ղայչակ

**Ղայչակ**, Ասիայում օգտագործվող երաժշտական գործիք։ Հիմնականում լայն տարածում ունի Իրանում։ Օգտագործվում է նաև Աֆղանստանում, Տաջիկիստանում, Ուզբեկիստանում, Թուրքմենստանում և այլ հարևան երկրներում։

## Կառուցվածք
Պատրաստվում է փայտից (ծիրանի փայտ)։ Ունի չորս լար և բավական կարճ վզիկ։ Գործիքի երկու կողմերին մեծ և կլորավուն առանցքներ կան, որոնք գործիքին տալիս են ռնգային հնչողություն։

Նվագում են աղեղի օգնությամբ՝ գործիքը պահելով ուղղահայաց դիրքով և ձախ ծնկին դրած։

## Արտաքին հղումներ
* Քերեշմեհ ռիքորդս․ Ղայչակ

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Ազգային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Իրանական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Իրանական երաժշտական գործիքներ
We Can't Stop

«**We Can't Stop**», ամերիկացի երգչուհի Մայլի Սայրուսի երգն է։ Այն թողարկվել է 2013 թվականի հունիսի 3-ին՝ որպես նրա «Bangerz» կոչվող չորրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը գրվել է Mike Will Made It-ի, P-Nasty-ի, Rock City դուետի անդամների, Մայլի Սայրուսի, Դոգ Ի Ֆրեշի և Սլիք Ռիքի կողմից։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Դայան Մարտելը, ներկայացվել է 2013 թվականի հունիսի 19-ին Սայրուսի VEVO ալիքում։ Տեսահոլովակում Սայրուսը և իր ընկերները զվարճանում են նրա տանը, որտեղ հյուրերից շատերը զբաղված են բազմաթիվ տարօրինակ գործողություններով։ Այդ գործողությունների թվին են պատկանում, օրինակ, սպիտակ հացից լեռ պատրաստելը, ֆրիից պատրաստված գանգին հարվածելը, կամ այն տեսարանը, որտեղ աղջիկն իբր կտրում է իր մատները և վարդագույն արյուն է դուրս գալիս։ Տեսահոլովակի տարբեր կադրերում երգչուհին նաև պարում է թվերկ։

## Charts

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբում

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Մայլի Սայրուսի երգեր
Հելենա Յուսեֆսոն

**Հելենա Յուսեֆսոն** (անգլերեն՝ *Helena Josefsson*, ), շվեդ երգչուհի և երգահան, ով հանդիսանում է Sandy Mouche խմբի վոկալիստ։

Հելենան իր սոլո կարիերայի ընթացքում թողարկել է 2 ստուդիական ձայնասկավառակ։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
* «Dynamo» (2007)
* «Kyss mej» (2011)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգչուհու պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Շվեդ երաժիշտներ
Մամփրե արքան

**«Մամփրե արքան»**, Մուշեղ Գալշոյանի «Մարութա սարի ամպերը» ժողովածուի պատմվածքներից մեկը։ Այն հեղինակի ամենահայտնի ստեղծագործություներից է, բազմիցս բեմադրվել է։ Պատմվածքի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ-ներկայացում։

## Սյուժե
Մամփրեն հետևում է, թե ինչպես է երրորդ դասարանում սովորող թոռնուհին կրտսեր եղբորը սովորեցնում հայոց այբուբենը։ Թոռնուհին սկսում է տառերը սովորեցնել նաև պապին։ Մամփրեն Արևմտյան Հայաստանում ապրելու տարիներին սովորել էր վարժապետ Հարությունի դպրոցում։ Նա հիշում է, որ վարժապետը կարմիր տառեր էր ասեղնագործում սպիտակ պաստառի վրա։ Տառերը կարմիր էին, որովհետև Մաշտոցը տառերն իր սրտից է հանել, դրանք թրծվել են արևով ու մասնակցել են սրբազան կռիվների։ Վարժապետ Հարությունն ասեղնագործում էր, աշակերտները բարձրաձայն կրկնում էին այբուբենը։ Սակայն տառերը գրել սովորել չհասցրին։ Պատերազմ եղավ, գաղթեցին, հետո պատերազմ եղավ։ Միայն տարիներ անց գյուղում անգրագիտության վերացման համար լիկկայան բացեցին, սակայն Մամփրեն թողեց ուսումը չնչին պատճառով։ «Եվ գյուղը դրնգաց. Մամփրեն որոշել է տառաճանաչ դառնալ։ Մամփրեն՝ ութսունին մոտ, ութսուն տարի առանց գրի յոլա է գնացել, իսկ ահա որոշել է գրել-կարդալ սովորել»։ Թոռնուհու հետ սկսեց գրել սովորել. «ջուխտակ առվակ կողք-կողքի սարից կիջվարեն-կթափվեն պստիկ առվակի մեջ, ու առվակներն ավելի կլցվեն ու ավելի կբարձրանան ու աջակողմյան առվակից պստիկ մեկ առվակ ճոթ կտա դեպ աջ ու քչիկ կերթա ու էլի կդառնա իջվար։ Էս քեզ մեծտառ Ա»։ Գարնանը Մամփրեն արդեն գիտեր բոլոր տառերը, որոնց անվանում էր հայոց զինվորներ։ «Որքան բան կա գրելու։ Որքան և որքան ճշմարտություններ ունի ասելու Մամփրեն։ Ափսոս, հազար ափսոս, որ գրերի հետ ուշ ծանոթացավ— օր ծերություն»։  

## Արտաքին հղումներ
*Պատմվածքը abcd.am կայքում 
*Պատմվածքը Արցախի էլեկտրոնային գրադարանում

Կատեգորիա:Մուշեղ Գալշոյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Անանկե (դիցաբանություն)

**Անա՛նկե**, **Անա՛նկա** (՝ «անհրաժեշտություն», «բախտ»), հունական դիցաբանության մեջ անխուսափելիությունը, ճակատագիրն անձնավորող աստվածուհի։ Ընդգրկված է եղել մի շարք հին մտածողների փիլիսոփայական և կրոնական համակարգերի մեջ։

Անանկեն մոտ է եղել Ադրաստեայի և Դիկեի հետ։

Ըստ օրփեոսականների՝ Ափրոդիտե Ուրանիայի դուստրն է։ Ըստ նրանց և Պլատոնի՝ Մոյրաների մայրն է (Զևսից)։ Ըստ Պլուտարքոսի՝ Զևսից ունեցել է Ադրաստեային։

Ժողովրդական պատկերացմամբ Անանկեն եղել է մահվան աստվածություն (մեռնելու անհրաժեշտություն, անխուսափելիություն)։ Ողբերգակ բանաստեղծների մոտ գերագույն ուժի անձնավորում է, որին ենթարկվում են մինչև անգամ աստվածները։ Անանկեի պաշտամունքը տարածվել է նախ Կորնթոսում, որտեղ նրա համար աստվածուհի Բիայի հետ ընդհանուր սրբավայր էր կառուցվել։ Հռոմում Անանկեի անալոգը Նեցեսսիտատա (՝ անհրաժեշտություն) անվամբ պաշտամունք չունեցավ, այլ դարձավ զուտ գրական կերպար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Նելսոն Ստեփանյանի կիսանդրի (Երևան)

**Նելսոն Ստեփանյանի կիսանդրի**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մովսես Խորենացու, Գրիգոր Լուսավորչի, Բեյրութի և Զաքյան փողոցների միջև գտնվող մանկական զբոսայգում, տեղադրվել է 1950 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ Գրիգոր Աղաբաբյան
* Քանդակագործ՝ Արա Սարգսյան

## Տվյալներ
Կիսանդրին կառուցված է բազալտից ու բրոնզից, բարձրությունը 4 մետր է։

Պատվանդանին պատկերված են Նելսոն Ստեփանյանի պարգևները՝ Խորհրդային Միության հերոսի երկու աստղը, Լենինի շքանշանը, ինչպես նաև փորագրված է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահի՝ Նելսոն Ստեփանյանին ԽՍՀՄ հերոսի երկրորդ ոսկե մեդալով պարգևատրելու և նրա ծննդավայրում բրոնզե կիսանդրի տեղադրելու մասին 1945 թվականի մարտի 6-ի որոշումը։

Կիսանդրու հետնամասում փորագրված են քանդակի հեղինակ Արա Սարգսյանի անունը և քանդակը ստեղծելու տարեթիվը՝ 1950։

## Պատմություն
Կիսանդրին տեղադրվել է 1950 թվականի նոյեմբերի 8-ին Կիրովի անվան մանկական այգում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Nelson Stepanyan Yerevan (5).JPG|Նելսոն Ստեփանյանի կիսանդրի. տեսք հեռվից
Պատկեր:Nelson Stepanyan Yerevan (11).jpg|Նելսոն Ստեփանյանի կիսանդրու պատվանդանը
Պատկեր:Nelson Stepanyan Yerevan (6).JPG|Նելսոն Ստեփանյանի կիսանդրին հետևից
Պատկեր:Nelson Stepanyan Yerevan (10).JPG|Նելսոն Ստեփանյանի կիսանդրին խոշոր պլանով
Պատկեր:Nelson Stepanyan, Yerevan 21.jpg|Հեղինակի անուն-ազգանունը և ստեղծման տարեթիվը կիսանդրու հետնամասում
Bust of Nelson Stepanyan, Yerevan (3).jpg|Հանդիսություն կինսանդրու մոտ ծննդյան 105-ամյակի օրը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Արա Սարգսյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Արա Սարգսյանի դիմաքանդակներ
Կատեգորիա:Նելսոն Ստեփանյան
Կատեգորիա:1950 քանդակներ
Ձորի Միրոն (ֆիլմ)

**«Ձորի Միրոն»**, 1979-1980 թվականներին նկարահանված հայկական ֆիլմ, Մուշեղ Գալշոյանի համանուն վիպակի էկրանավորումը։

## Սյուժեն
Միրոն Մեծ եղեռնի ժամանակ կորցնում է ընտանիքը, գաղթականների հետ հասնում Արևելյան Հայաստան, հաստատվում տեղի գյուղերից մեկում, ընտանիք կազմում մի գաղթական կնոջ հետ։

## Դերերում
*Ձորի Միրո – Սոս Սարգսյան
*Հարութ պապ – Հովակ Գալոյան
*Վարդան սրբազան – Գեղամ Հարությունյան
*Գևորգ Չաուշ – Ալֆրեդ Ներսիսյան
*Քեռի Մանուկ  – Վանիկ Հովհաննիսյան
*Նարե – Մայրանուշ Գրիգորյան
*Խանդութ – Գոհար Խաչիկյան
*Օսման Աղա – Վաչե Սարուխանյան
*Մասուդ Աղա - Վիգեն Ստեփանյան

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Մուշեղ Գալշոյան
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ժիրայր Ավետիսյան
* Բեմադրող օպերատոր՝ Լ. Պողոսյան
* Բեմադրող նկարիչ՝ Ա. Սարգսյան
* Կոմպոզիտոր՝ Էդուարդ Բաղդասարյան
* Հնչյունային օպերատոր՝ Հ. Հակոբյան
* Ռեժիսոր՝ Ա. Դավթյան, Լ. Քոչար
* Օպերատոր՝ Է. Բաղդասարյան, Ստեփան Մարտիրոսյան
* Նկարիչ-դիմահարդար՝ Խ. Զահալյան
* Զգեստների նկարիչ՝ Ա. Գրիգորյան
* Ռեժիսորի ասիստենտ՝ Ս. Շահսուվարյան
* Օպերատորի ասիստենտ՝ Ա. Սարիբեկյան
* Խմբագիր՝ Վ. Մուրադյան, Ս. Առուստամյան
* Տնօրեն՝ Գ. Նազարյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ժիրայր Ավետիսյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Էդուարդ Բաղդասարյանի
Ֆուտբոլի Իտալիայի սուպերգավաթ 1988

**Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթ 1988**, Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթի 1-ին խաղն է։ Որը շահեց «Միլան» ֆուտբոլային ակումբը հաղթելով 3-1 հաշվով՝ «Սամպդորիային»։ Խաղը կայացել է Միլանի Սան Սիրո մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթ
Ֆուտբոլի Իտալիայի սուպերգավաթ 1989

**Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթ 1989**, Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթի 2-րդ խաղն է։ Որը շահեց «Ինտեր» ֆուտբոլային ակումբը հաղթելով 2-0 հաշվով՝ «Սամպդորիային»։ Խաղը կայացել է Միլանի Սան Սիրո մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթ
Արգինա (Արմավիրի մարզ)

**Արգինա**, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում` Բաղրամյանի տարածաշրջանում։ Գտնվում է մարզկենտրոնից 38 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Գյուղը հիմնադրվել է 1983 թվականին։

## Բնակչություն
Ըստ 2013 թվականի վիճակագրական տվյալների Արգինա համայնքի բնակչությունը փաստացի կազմում է 590 մարդ։

Արգինայի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Արգինայի տարածքում պահպանվել են մ.թ.ա. III հազարամյակ “Մոխրաբլուր-Արևիկ” բնակատեղին և մ.թ.ա. II-I հազարամյակների կիկլոպյան ամրոցի ավերակներ։

## Ենթակառուցվածքներ
Հայաստանի մանուկներ բարեգործական հիմնադրամի ջանքերով գյուղում վերանորոգվել է համայնքային կենտրոնը։

## Տես նաև
* Արգինայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

*

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Գոյե

[thumb|Գոյե նվագողներ Հյուսիսային [Նիգերիայում]]
**Գոյե** (անգլերեն՝ Goje), Աֆրիկայում օգտագործվող լարային երաժշտական գործիք է։ Այն հիմնականում տարածված է Մալիում։ Գոյեն որոշ նմանություններ ունի տուարեգ ցեղի կողմից օգտագործվող իմզադին։ Այն հիմնականում օգտագործվում է որպես սոլո գործիք կամ որպես ձայնի նվագակցող, բայց հանդիպում է նաև տարբեր գործիքներից կազմված անսամբլներում։
Նվագվում է աղեղի օգնությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Ազգային երաժշտական գործիքներ
Գուդոկ

thumb|200px|Գուդոկ և աղեղ
Գուդոկը (ռուսերեն՝ гудок, անգլերեն՝ Gudok) հին արևելասլավոնական լարային երաժշտական գործիք է։ Այն նվագվում է աղեղի օգնությամբ։

Գուդոկը սովորաբան ունի երեք լար՝ երկուսը ունիսոն, իսկ երրորդը լարված է կվինտա ավելի բարձր։ Հանդիպում են գուդոկներ, որոնք ունեն նաև սիմպատիկ լարեր, որոնք ամրացված են հիմնական լարերի ներքին մասում։ Դա նվագին տալիս է ավելի մեղմ հնչողություն։ Գուդոկը կարելի էր նվագել նստած, կանգնած և նույնիսկ պարելով։ Այս գործիքը 12-րդ դարում վայելել է շատ մեծ օգտագործում և պահանջարկ։ Դարերի ընթացքում գուդոկի օգտագործումը անկում է ապրել և գործիքի ճիշտ տեքը հնարավոր չի եղել պահպանել։ Այժմյա օգտագործվող գուդոկները ունեն դարեր առաջ օգտագործվող գործիքի միայն մոտավոր տեսքը։ Տարբեր տեղերում գտնվել են տարբեր ձևի գործիքներ։ Հնարավոր չի պարզել, թե պատմական գուդոկը ինչպիսի հնչողություն է ուենեցել։

## Արտաքին հղումներ
* Site with large photo of 12th century gudok or rebec.

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Ազգային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Գունյակ

**Գունյակ** (), երկլարանի թավջութակ, որն օգտագործվում է Խորվաթիայում։ Այն նվագում են աղեղով։ Օգտագործվում է Խորվաթիայի գրեթե բոլոր հատվածներում։

Ամեն տարի Դրագուչում (Իստրիա) կայանում է գունյակ նվագողների փառատոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Prof. Dr. Darko Zubrinic, 09/1/2007. "''Istarski gunjci'', musicological book by Vladimir Pernić" [Istrian *gunjci*], *Croatia.org*
*Darko Zubrinic, Zagreb (1995). "Croatian Pop and Folk Music", *CroatianHistory.net*
*Stanislav Tuksar and Grozdana Marošević. "Croatia." Grove Music Online. Oxford Music Online. 27 Sep. 2011 

Կատեգորիա:Աղեղնավոր երաժշտական գործիքներ
Կերգելեն կղզիներ

[մինի|Կերգելեն կղզինեը գտնվում եմ [Կերգելյան սարահարթում]]

**Կերգելեն կղզիներ** ( ), ֆրանսիայի տիրապետության տակ գտնվող կղզիների խումբ։ Տարածքը 7215² կիլոմետր է։ Պետական լեզուն ֆրանսերենն է։

## Անվանում
Անվանվել է ի պատիվ 1772 թվականին այն հայտնագործած ֆրանսիացի ծովագնաց Իվ Ժոզեֆ դը Կերգելեն։

## Պատմություն
Կղզիախումբը հայտնաբերվել է 1772 թվականի փետրվարի 13-ին ֆրանսիացի ծովագնաց Իվ Ժոզե դե Կերգելենի կողմից։ 1776 թվականին կղզիախումբ է այցելել հանրահայտ Ջեյմս Քուքը։

Կղզին XX դարի սկզբին ծառայել է որպես փոկի որսատեղի և գործարան նավ, հիմա գործնականորեն կենդանիները լիովին չեն ոչնչացել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը
* Կերգելեն կղզիախումբը

Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կղզիներ
Acura

**Ակուրա**, ճապոնական լյուքս դասի Հոնդա ընկերության ավտոմեքենայի մակնիշ է։ Կազմավորվել է 1986 թվականին։ Հանդիսանում է Հոնդա ընկերության բաժանմունքը։ Այն ներկայացվել է Հոնկ Կոնգում 1991 թվականին, Մեքսիկայում 2004 թվականին, Չինաստանում 2006 թվականին, Ռուսաստանում 2014 թվականին և Քուվեյթում 2015։ Հոնդան պլանավորում էր  մուտք գործել նաև Ճապոնական հայրենական շուկա (JDM) 2008 թվականին, սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով հետաձգեց և հետո հրաժարվեց 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի պատճառով։

Ակուրան առաջին լյուքս դասի ճապոնական ավտոմեքենան է>։ Իր թողարկման առաջին տարիներին Ակուրան ԱՄՆ-ում ամենաշատ վաճառվող լյուքս դասի մեքենաների շարքում էր։ Քանի որ վաճառքների ծավալը ընկավ 1990-ականների վերջին, 200-ականներին որոշվեց արդիականացնել մեքենան, ներդրվեցին նոր տեխնիկական լուծումներ։

1980-ականների հաջողությունը կապված էր Legend մոդելի թողարկման հետ, ինչն ավելի հաջող էր քան ճապոնական մյուս ավտոարտադրողների` Toyota-ի և Nissan-ի նույն լյուքս դասի մեքենաները։ 1990 թվականին թողարկվեց NSX մոդելը, որը պետք է մրցակցեր եվրոպական սպորտ դասի մեքենաների հետ։ 1993 թվականին թողարկվեց Legend կուպեն, որը Հոնդայի առաջին վեց փոխանցումատուփ ունեցող մեքենան էր։ 1990-ականների վերջին Ակուրան թողարկեց Type R-ը որը Integra կուպեի փոքր տեսակն էր։

2000-ականների սկզբին Ակուրան թողարկեց նոր մոդելներ, ներառյալ MDX-ը, որը պետք է փոխարիներ Integra կուպեին և սեդանին, RSX-ը և TSX-ը համապատասխանաբար։ RSX-ի S դասը CL-ն և TL-ն էին։ Ակուրան 2005 թվականինRL բազայի հիման վրա թողարկեց SH-AWD մոդելը, որը բոլոր քարշակ անիվների համակարգով մեքենա էր։ 2007 թվականին թողարկվեց RDX-ի SUV քրոսովերը, նախատեսված հյուսիսային ամերիկայի շուկայի համար։ 2010-ականներին Ակուրան թողարկեց նոր մոդելներ, ներառյալ ILX-ը, TLX-ը և RLX-ը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Acura

Կատեգորիա:Ճապոնական ընկերություններ
Կատեգորիա:Ավտոարտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Կատեգորիա:Ճապոնական ապրանքանիշեր
Կատեգորիա:1985 հիմնադրված ընկերություններ
Հրաչյա Բադալյան

**Հրաչյա Վարազդատի Բադալյանց** (), հայ իրավաբան, ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ Գլխավոր դատախազի տեղակալ (2013-2016)։

## Կրթություն
*Գերազանցությամբ ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը

## Աշխատանքային գործունեությունը
*1982-1986 թթ. - Կիրովական քաղաքի դատախազության ստաժոր, ավագ քննիչ։
*1986-1988 թթ. - Երևան քաղաքի դատախազության ավագ քննիչ, հատկապես կարևոր գործերի քննիչ։
*1988-1992 թթ. - Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազին առընթեր հատկապես կարևոր գործերի քննիչ։ 
*1992-1999 թթ. - Արտաշատի միջշրջանային դատախազ։
*1999-2001 թթ. - Երևան քաղաքի Շենգավիթ համայնքի դատախազ։
*2001 թվականի մարտի 29-ից 2013 թ. հոկտեմբերի 10-ը - Երևան քաղաքի դատախազ։ 
*2013 թ. հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ։
*2016 թվականի հունիսի 18-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից։

## Պարգևներ
*Մխիթար Գոշի մեդալ (2011)։
*Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի շնորհակալագիր (2003)
*Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատվո մեդալ (2010)
*ՀՀ Ոստիկանության «Համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալ (2003)
*Անվանական զենք (2004)
*ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության «Մարտական համագործակցության համար» մեդալ (2007)

## Կոչումներ
*Արդարադատության երկրորդ դասի պետական խորհրդական (2008)։
*«Դատախազության պատվավոր աշխատող» կոչում (2009)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արդարադատության երկրորդ դասի պետական խորհրդականներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքի դատախազներ
Կատեգորիա:ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալներ
Կատեգորիա:ՀՀ դատախազներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Աբելյան-Արմենյան թատերախումբ

**Աբելյան - Արմենյան թատերախումբ**

## Ստեղծման պատմություն
Ստեղծվել է 1908 թ. Թիֆլիսում, Հ. Աբելյանի և Ա. Արմենյանի ջանքերով։ Նպատակն էր հյուրախաղերով այցելել Արևմտյան Հայաստանի, Անատոլիայի, Կոստանդնուպոլսի հայությանը։ 1908 թ. ելույթներ է ունեցել Ալեքսանդրապոլում, Կարսում, Սարիղամիշում, ապա՝ Թոքաթում, Կարինում, Բաբերդում, Տրապիզոնում, Սամսոնում, Կոստանդնուպոլսում (40 ներկայացում), Օրդուում, Ադափազարում, Իզմիթում, Էսքիշեհիրում, Կարասոնդեում, Պարտիզակում, Զմյուռնիայում, Մանիսայում, Բուրսայում։

## Գործունեություն
1909 թ. ներկայացումներ է ունեցել Իրանում։ Վերադառնալով Թիֆլիս՝ խումբը համալրվել է, մեկնել Բաթում և 1909 թ. նոյեմբերի 8-ին "Պատվի համար" ներկայացումով սկիզբ դրել տեղի հայ նոր թատրոնին։ Ուղևորվելով Կոստանդնուպոլիս՝ միացել է Հ. Զարիֆյանի թատերախմբին։ "Աբելյան - Արմենյան - Զարիֆյան" թատերախումբը, ավարտելով ներկայացումները Կոստանդնուպոլսում, բաժանվել է 3 մասի. մի մասը հյուրախաղերի է մեկնել Զմյուռնիա՝ Ա. Արմենյանի ղեկավարությամբ, երկրորդը՝ Անատոլիայի հայաշատ կենտրոնները՝ Ա. Բերոյանի, երրորդը՝ Իզմիթ, Պարտիզակ, Ադափազար, Էսքիշեհիր և Ռոդոսթո՝ Հ. Աբելյանի և Հ. Զարիֆյանի ղեկավարությամբ։ Աբելյան - Արմենյան թատերաղմբի վերջին հյուրախաղերը կայացել են 1911 թ. Բաքվում, Նոր Նախիջևանում, Մոսկվայում, Հյուսիսային Կովկասի հայաշատ կենտրոններում։

Տարբեր ժամանակներում թատերախմբի հյուրախաղերին մասնակցել են՝ Հովհաննես Աբելյանը, Ա. Արմենյանը, Հ. Զարիֆյանը, Զաբելը, Ե. Դուրյան-Արմենյանը, Օլգա Գուլազյանը, Ժասմենը, Հ. Ոսկանյանը, Ա. Բերոյանը, Մ. Մանվելյանը, Գ. Ավետյանը և ուրիշներ։ Թատերախմբի խաղացանկը բաղկացած էր Շիրվանզադեի, Հակոբ Պարոնյանի, Գաբրիել Սունդուկյանի, Ա. Աբելյանի, Ս. Թառայանի, Մ. Գևորգյանի, ինչպես և Վիլյամ Շեքսպիրի, Ֆ. Շիլլերի, Հ. Իբսենի, Հ. Նայդյոնովի և ուրիշների պիեսներից։ Ժամանակի մամուլում Մ. Մնակյանը, Վահան Թեքեյանը, Տ. Կամսարականը, Գրիգոր Զոհրապը բարձր են գնահատել թատերախմբի ներկայացումները։

Թատերախմբի գործունեությունը խոշոր երևույթ էր հայ հասարակական - մշակութային կյանքում։

## Աղբյուրներ
* Գ. Ղարիբյան, «Էջեր Բաթումի հայ թատրոնի պատմությունից», Երևան, 1961 թ.

Կատեգորիա:Հայկական թատերախմբեր
Կատեգորիա:1908 հիմնադրումներ
Թոմի Գան

**Թոմի Գան** (, ), ամերիկացի պոռնոգրաֆիկ դերասան։

## Կենսագրություն
Թոմի Գանը ծնվել է 1967 թվականի մայիսի 13-ին Նյու Ջերսիում, ԱՄՆ։ Իր երիտասարդության տարիներին նա զբաղվել է բոդիբիլդինգով, որից հետո մասնակցել է տեղի բարերից մեկում անցկացվող սեքսուալ մարմին մրցույթին, սակայն հանդիպելով մի մարդու ով նրան առաջարկում է դառնալ մերկապարող, Թոմին որոշում է թողնել մրցույթը։ Ավելի քան 10 տարի գիշերային ակումբներում նա աշխատում է որպես մերկապարող։

2004 թվականի փետրվարին նա սկսում է պոռնո դերասանի կարիերան և արդեն հաջորդ տարի AVN մրցանակաբաշխությունում ճանաչվում է լավագույն նորեկ դերասան։ 2006-ին նույն մրցանակաբաշխությունում Ծովահեններ ֆիլմում մարմնավորած իր դերի համար նա ստանում է լավագույն աջակցող դերասանի մրցանականը, իսկ 2007-ին ճանաչվում է տարվա դերասան։

2009 թվականի օգոստոսին թողարկվում է 130 րոպե տևողությամբ նրա սեփական պոռնո ֆիլմը, որտեղ նա կատարում է դերասանի և ռեժիսորի աշխատանք։

2011-ին XBIZ մրցանակաբաշխությունում նա ճանաչվել է տարվա լավագույն դերասան կոչմանը։

Բացի պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերից, Թոմին նաև նկարահանվել է մի քանի այլ ժանրի ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։ 2010 թվականին նա նկարահանվել է «Անտուրաժ» հեռուստասերիալի 7-րդ եթերաշրջանի սերիաներից մեկում։ 2013-ին նա ստացել է մի փոքրիկ դեր ռեժիսոր Դևիդ Հեյթերի Wolves սարսափ ժանրի ֆիլմում։

2012 թվականին Թոմին բացեց իր սեփական ներքնազգեստի հավաքածուն։

## Անձնական կյանք
2005-ից 2008 թվականը Թոմին ամուսնացած է եղել պոռնո դերասանուհի Ռիտա Ֆալտոյանոյի հետ։

## Մրցանակներ
***2005** AVN Award&nbsp;-&nbsp;Լավագույն նորեկ
***2006** AVN Award&nbsp;-&nbsp;Լավագույն աջակցող դերասան
***2006** AVN Award&nbsp;-&nbsp;Լավագույն զույգերի սեքս
***2007** AVN Award&nbsp;-&nbsp;Տարվա դերասան
***2007** AVN Award&nbsp;-&nbsp;Լավագույն օրալ սեքս
***2007** AVN Award&nbsp;-&nbsp;Լավագույն խմբակային սեքս
***2007** AVN Award&nbsp;-&nbsp;Լավագույն POV սեքս
***2011** XBIZ Award&nbsp;-&nbsp;Տարվա դերասան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամերիկացի պոռնոդերասաններ
Էնցո Ֆրանչեսկոլի

**Էնցո Ֆրանչեսկոլի** (, ), նախկին ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ է, կիսապաշտպան և հարձակվող։ Իր ճկուն տեխնիկայի և գնդակի հետ հիասքանչ վարվելու իր ունակության համար երկրպագուների կողմից ստացել է (անգլ. "The Prince" ) մականունը։

Ֆրանչեսկոլին ուրուգվայական ֆուտբոլի պատմության մեջ մեծագույն ֆուտբոլիստներից մեկն է, նա գտնվում է 3 հորիզոնականում այն ֆուտբոլիստների շարքում, որոնք ամենաշատ խաղերն են անցկացրել Ուրուգվայի ազգային հավաքականի կազմում (73 խաղ)՝ դառնալով 17 գոլի հեղինակ։

Ընդգրկված է Պելեի կողմից կազմված ՖԻՖԱ 100 աշխարհի լավագույն ֆուտբոլիստների ցանկում։

## Կարիերա
Էնցո Ֆրանչեսկոլին կարիերան սկսել է «Կադիզ Խունիորսի» փոքր թիմի հետ։ Այնտեղից նա փորձել է տեղափոխվել «Պենյարոլ», բայց առողջական խնդիրների պատճառով չի ընդգրկվել այդ ակումբում։ «Կադիզում» նրա խաղն արժանացել է մայրաքաղաքային մեկ այլ թիմի՝ «Ուոնդերերսի» ուշադրությանը, որտեղ երիտասարդ ֆուտբոլիստը հայտնվել է ստացել է 1978 թվականին։ 1980 թվականից Էնցոն սկսել է խաղալ հիմնական թիմի կազմում։ Նույն մրցաշրջանում  ակումբը գրավել է 2-րդ տեղը, որը եղել է ակումբի լավագույն արդյունքը 1932 թվականից ի վեր։ Հաջորդ երկու մրցաշրջանում ակումբն զգաղեցրել է է 4-րդ և հինգերորդ հորիզոնականները համապատասխանաբար։ «Ուոնդերերսում» Ֆրանչեսկոլին անցկացրել է երեք մրցաշրջանում՝ մասնակցելով 79 հանդիպման և խփելով 20 գոլ։

1983 թվականին Էնցոն պայմանագիր է կնքել արգենտինական «Ռիվեր Պլեյտ» ակումբի հետ, որը ֆուտբոլիստի տեղափոխության համար վճարել է 360 հազար դոլար։

Ըստ Զինեդին Զիդանի՝ իր երիտասարդության շրջանում Ֆրանչեսկոլին եղել է նրա ամենասիրելի ֆուտբոլիստը։ Զիզուն նույնիսկ որդուն անվանել է Ֆրանչեսկոլիի պատվին` Էնցո։

## Ննվաճումներ
* Արգենտինայի չեմպիոն (5) – 1985/86, Ապ. 1994, Ապ. 1996, Կլ. 1997, Ապ. 1997
* Ֆրանսիայի չեմպիոն) (1) – 1989/90
* Լիբերտադորեսի գավաթ  (1) – 1996
* Լիբերտադորեսի սուպերգավաթ (1) – 1997
* Ամերիկայի գավաթի դափնեկիր) (3) – 1983, 1987, 1995
* Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնության չեմպիոն (1) – 1981
* Աշխարհի առաջնության մասնակից (2) – 1986, 1990
* Ագենտինայի առաջնության լավագույն ռմբարկու (3) – Մետ. 1984, 1985/86, Ապ. 1994
* ՖԻՖԱ 100
* Հարավային Ամերիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ (2) – 1984, 1995
* Արգենտինայի լավագույն ֆուտբոլիստ (2) – 1985, 1995
* Ֆրանսիայի առաջնության լավագույն օտարերկրացի ֆուտբոլիստ (1) – 1990

## Վիճակագրություն
### Առաջնություն

### Միջազգային գավաթներ

### Ընդհանուր վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сбывшиеся мечты «Принца». «Ривер Плейт» в сезоне 1996 года
* Биография на сайте о футболе Уругвая

Կատեգորիա:1961 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կալյարիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնտեվիդեո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Տորինոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Նահապետ (Հրաչյա Քոչար)

**«Նահապետ»**, Հրաչյա Քոչարի՝ 1964 թվականին գրված վիպակը, որի համար հեղինակն արժանացել է ՀԽՍՀ պետական առաջին մրցանակի։ Վիպակի հիման վրա 1977 թվականին նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։

## Սյուժե
Հայոց Մեծ Եղեռնի տարիներին արտամետցի Նահապետի աչքի առաջ թուրքերն սպանել են նրա տղաներին ու կնոջը, տարել աղջիկներին։ Նահապետին ազատ են արձակել, քանզի թուրքերի ղեկավարը բազմիցս հյուրընկալվել էր Նահապետի տանը։ Նահապետը այլ գաղթականների հետ հասնում է Արևելյան Հայաստան, բնակություն հաստատում հայկական մի գյուղի ծայրին գտնվող լքված հոլիկում։

Հետագայում Նահապետին այցի է գալիս նրա քրոջ ընտանիքը։ Քրոջ ամուսնու օգնությամբ Նահապետը նոր տուն է կառուցում, որի շուրջը շուտով այգի է տնկում։ Նահապետն ամուսնանում է այրի Նուբարի հետ, երկվորյակ երեխաներ են ունենում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիպակներ
Կատեգորիա:Հրաչյա Քոչարի ստեղծագործություններ
Հեղնար աղբյուր (ֆիլմ)

«**Հեղնար աղբյուր**», 1970 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական սև-սպիտակ ֆիլմ։ Նկարահանվել է Մկրտիչ Արմենի համանուն վիպակի հիման վրա։

## Սյուժե
Մկրտիչն աղբյուրներ կառուցող հայտնի վարպետ է։ Նրա երիտասարդ կինը՝ Հեղնարը, սիրահարվում է ուրիշին։ Կնոջ մահվանից հետո վարպետը նրա հիշատակին աղբյուր է կառուցում, որի ջուրը հոսում է միայն իր համար։

## Դերերում
**վարպետ Մկրտիչ* – Սոս Սարգսյան
**վարպետի ընկերները* – Գեղամ Հարությունյան, Արտավազդ (Արթուր) Փաշայան, Խաչատուր Աբրահամյան, Սերգեյ Չոլախյան, Ա. Դոնգելյան, Արսեն Բագրատունի
**Հեղնար* – Յու. Ռուստամյան
**Երանոս* – Հակոբ Ազիզյան
**Վարոս* – Ալեքսանդր Ղարիբջանյան
**ծերունի Վարոս* – Գուժ Մանուկյան
**Գալուստ* – Հ. Ղազարյան
**Մկրտիչի մայրը* – Մարիա Սիմոնյան
**Երանոսի կինը* – Գալյա Նովենց
**Մանան* – Կարինե Սուքիասյան
**Գեղամ* – Ազատ Գասպարյան

## Նկարահանող անձնակազմ
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Արման Մանարյան
* Գլխավոր օպերատոր՝ Լևոն Աթոյանց
* Ռեժիսոր՝ Ա․ Սամվելյան 
* Բեմադրող նկարիչ՝ Ստեփան Անդրանիկյան 
* Կոմպոզիտոր՝ Ռ․ Ամիրխանյան
* Հնչյունային օպերատոր՝ Մ․ Սամվելյան 
* Կոստյումները՝ Ֆ․ Գրիգորյանի 
* Նկարիչ-դիմահարդար՝ Խ․ Զահալյան
* Մոնտաժող՝ Ի․ Միքաելյան 
* Նկարիչ-դեկորատոր՝ Միքայել Առաքելյան 
* Օպերատորներ՝ Մ․ Շահբազյան, Ռ․ Բալասանյան
* Ռեժիսորի օգնական՝ Կ․ Գասպարյան 
* Օպերատորի օգնական՝ Ս․ Օրմանյան 
* Նկարչի օգնական՝ Գ․ Մանուկյան 
* Խմբագիր՝ Ա․ Հունանյան
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Հրանտ Վոպյան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Տարկովսկին չնկարեց «Հեղնար աղբյուրը»։ Աննա Բաբաջանյան, Դա եղել է այսպես…, Ե., Դարակ, 2019, էջ 28-30։

## Արտաքին հղումներ
* «Հեղնար աղբյուր» ֆիլմը Յութուբում

Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արման Մանարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնական դավաճանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ռոբերտ Ամիրխանյանի
Մորգանի խնամին (ֆիլմ)

**Մորգանի խնամին**, Ալեքսանդր Շիրվանզադեի համանուն պիեսի հիման վրա նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Երբեմնի մեծահարուստ Մինթոևը սնանկացել է ու հեղափոխությունից հետո հայտնվել Փարիզում։ Նրա որդին՝ Ժորժը, նրանից փող չստանալով, հորը խաբում է, թե շուտով ամուսնանալու է ամերիկյան բանկիր Մորգանի քրոջ դստեր հետ։

## Դերերում
**Մինթոև* – Ավետ Ավետիսյան
**Ժորժ* – Ժիրայր Ավետիսյան
**Նատաշա* – Տատյանա Գավրիլովա
**Մագթաղ* – Վարդուհի Վարդերեսյան
**Ստյոպա* – Հ. Ղազարյան
**Բեռնար* – Երվանդ Մանարյան
**Արտաշես* – Ավետիք Ջրաղացպանյան
**մետրդոտել* – Վ. Սարգսյան
**Լիդիա* – Մարի-Ռոզ Աբուսեֆյան
**գեներալ* – Ե. Ներսիսյան
**Զեփյուռ* – Նվարդ Աբալյան
**Հմայակ* – Էդուարդ Մուրադյան
**Դրվագներում* - Վերջալույս Միրիջանյան, Վաղինակ Մարգունի, Էվելինա Շահիրյան, Լեոնարդ Սարկիսով, Լ. Ղարագյոզյան, Գևորգ Ասլանյան, Վ. Գևոև, Մաշիկ, Կարեն Ջանիբեկյան, Լ. Առաքելյան, Ս. Ջանիբեկյան, Ա. Չրթչյան, Վ. Բորիսով, Կ. Հովակիմյան, Տ. Ոպյան, Վալենտին Պոդպոմոգով, Ստեփան Հարությունյան, Ժ. Սրապյան, Վրեժ Հակոբյան, Ե. Մանվելյան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Մորգանը, հարբած խնամին և Ավետ Ավետիսյանի վերջին կադրերը։ Աննա Բաբաջանյան, Դա եղել է այսպես…, Ե., Դարակ, 2019, էջ 25-27։

Կատեգորիա:1970 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արման Մանարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ստեփան Շաքարյանի
Մթնշաղի անուրջներ

**Մթնշաղի անուրջներ**, Վահան Տերյանի ստեղծագործությունների առաջին տպագիր ժողովածուն։ Լույս է տեսել 1908 թվականին Թիֆլիսում։ Ժողովածուի շնորհիվ Տերյանը հայտնի ու սիրված է դառնում։

## Բովանդակություն
# «Էլեգիա»
# «Անծանոթ աղջկան»
# «Երգ»
# «Արդյոք կապրե՞ս սիրտըս մաշող կարոտը հեզ»
# «Հրաժեշտ»
# «Ցնորք»
# «Վիհի եզերքին»
# «Իմ գերեզմանին դուք չըմոտենաք»
# «Չարտասանված տխուր խոսքեր»
# «Ես սիրում եմ քո մեղավոր աչքերը խոր»
# «Քո աչքերի դեմ իմ աչքերը՝ կույր»
# «Մթնշաղ»
# «Աղոթք»
# «Շիրակի դաշտերից»
# «Եվ մոռացված և անմոռաց հեքիաթներ»
# «Ինձ թաղեք, երբ կարմիր վերջալույսն է մարում»
# «Կարոտ»
# «Անջատման երգ»
# «Տխուր զրույց»
# «Որպես ծաղիկն է անխոս գունատվում»
# «Կա խորհրդավոր մի հըրապուրանք»
# «Հրաժեշտի խոսքերից»
# «Սենտիմենտալ երգ»
# «14 տող»
# «Դժկամ նայում են ժայռերը խոժոռ»
# «Սոնետ»
# «Սիրտըս ցավում է անցած գնացած»
# «Քո մազերի ցնորական փայլը պայծառ»
# «Տխուր մեռան կապուտաչյա»
# «Էստոնական երգ»
# «Fatum»
# «Աշնան երգ»
#  «Աշնան մեղեդի»
# «Լուսնոտ»
# «Հրաշք-աղջիկ»
# «Ցանկություն»
# «Օտար երկնքի կամարների տակ»
# «Աշուն»
# «Խաղաղ գիշերով դու կըզաս ինձ մոտ»
# «Դու քնած ես քո տաքուկ անկողնում»
# «Սև գիշերն իջավ իր անհայտ գահից»
# «Իրիկնաժամ»
# «Թովիչ քնքշությամբ հանգչող աշխարհում»
# «Երբ պայծառ օրըդ տխուր կըմթնի
# «14 տող»
# «Աշնան տրտմություն»
# «Հիվանդ»
# «Թափառական»
# «Ձմռան գիշեր»
# «Սև գիշերն է գրկել ինձ, մութն է պատել իմ ուղին»
# «Հուշերի երկրում»
# «Հեռավոր, անել լեռնագագաթներ»
# «Տխրություն»
# «Սարի ետևում շողերը մեռան»
# «Բյուր մարդոց մեջ»
# «Դու դեռ չես մեռել իմ հիվանդ սրտում»
# «Ես անջատված եմ հայրենի հողից»
# «Անանց կարոտն է իմ սիրտը տանջում»
# «Երեկո»
# «Ես չըգիտեմ՝ ո՛ւր են տանում հեռավոր»
# «Իմ մոլոր ճամփին դու անկարծ իջար»
# «Դարձ»
# «Մոռանա՜լ, մոռանա՜լ ամեն ինչ»
# «Գարուն»
# «Ես կըգամ, երբ դու մենակ կըմնաս»
# «Արծաթ-կարկաչուն»
# «Ցերեկը լռեց»
# «Մռայլ թաղումի ջահերի նըման»
# «Դյութեցին ինձ քո մազերը ալեծածան»
# «Ապրելուց քաղցր է մեռնել քեզ համար»
# «Կանչ»
# «Երբ վարդ ամպերի հրդեհն է դողում»
# «Արդյոք ո՞ւր ես դու»
# «Սիրահարվածը»
# «Անանուն սեր»
# «Իմ խաղաղ երեկոն է հիմա»
# «Հեռու ես անհաս, իմ լուսե երազ»
# «Հեռու երկրի լուսե հովտում»
# «Հին պարտիզում»
# «Կրկին հնչում է թունավոր լեզուդ»
# «Անուշ անուրջով պաճուճիր հոգիս»
# «Դու շրջում ես ամենուրեք, դու չըկաս»
# «Գարնանամուտ»
# «Հրաժեշտի գազել»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1908 գրքեր
Կատեգորիա:Բանաստեղծական ժողովածուներ
Կատեգորիա:Վահան Տերյան