Նադեժդա Դմիտրիենկո

**Նադեժդա Դմիտրիենկո** (, ), պատմաբան, թանգարանագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր (2000), Տոմսկի պետական համալսարանի թանգարանային, մշակութային և բնության ժառանգության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Մի շարք ԶԼՄ-ներում կոչվում է «Տոմսկի պատմության ամենահեղինակավոր մասնագետ»։

## Կենսագրություն
Նադեժդա Դմիտրիենկոն ծնվել է 1949 թվականի հունիսի 24-ին, Կոմարչիխա գյուղում։ Նա 1966 թվականին ընդունվել է Տոմսկի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետ, այն հաջողությամբ ավարտել է չորս դարի անց՝ «*Դուբուայի ակումբներ* ամերիկյան առաջադիմական երիտասարդական կազմակերպության գործունեությունը ԱՄՆ-ում 1967-1970 թվականներին» թեմայով պաշտպանելով դիպլոմային աշխատանքը։ 1971 թվականից մինչև 1973 թվականն աշխատել է որպես ուսուցիչ Տոմսկի շրջանի Բասանդայկայի միջնակարգ դպրոցում, իսկ 1973 թվականի հունիսից եղել է Տոմսկի մարզային երկրագիտական թանգարանի կրտսեր գիտաշխատող։ 1974 թվականի հունվարին Դմիտրիենկոն դարձել է Տոմսկի բժշկական ինստիտուտի գիտական կոմունիզմի և քաղաքատնտեսության ամբիոնի գրասենյակի վարիչ (այսօր՝ Սիբիրյան պետական բժշկական համալսարան)։

1974 թվականի օգոստոսից Նադեժդա Դմիտրիենկոն հանդիսացել է Տոմսկի պետական համալսարանի պատմության, հնագիտության և ազգագրության պրոբլեմային գիտահետազոտական լաբորատորիայի կրտսեր գիտաշխատող, այնուհետև՝ ավագ գիտաշխատող, հետագայում դարձել է տվյալ լաբորատորիայի առաջատար գիտաշխատող։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 1-ից Տոմսկի համալսարանի պատմության ֆակուլտետում համատեղության կարգով եղել է հնագիտության և պատմական երկրագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Մեկ տարի անց Նադեժդան դարձել է թանգարանագիտության և էքսկուրսիոն-զբոսաշրջային գործունեության ամբիոնի պրոֆեսոր, որը Տոմսկի պետական համալսարանի արվեստի և մշակույթի ինստիտուտի մաս է կազմում։ Այս ժամանակահատվածում նրա գիտական ղեկավարությամբ պաշտպանվել են մի քանի թեկնածուական դիսերտացիաներ։

Նադեժդա Դմիտրիենկոն նաև վարել է գիտակազմակերպչական և հասարակական աշխատանք։ Նա եղել է Տոմսկի համալսարանի դոկտորական դիսերտացիաների երկու խորհուրդների անդամ և աշխատել է Տոմսկ քաղաքի վարչակազմի հասարակական հանձնաժողովների կազմում։ Բացի այդ, Դմիտրիենկոն հանդիսանում է «Հին Տոմսկ» քաղաքային երկրագիտական ակումբի ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը և առաջին ղեկավարը, նա նաև տեղական երկու թերթերում՝ «Ժողովրդական տրիբունա» և «Տոմսկի լրաբեր» վարել է երկրագիտական խորագրեր։ Պրոֆեսոր Դմիտրիենկոն մասնակցել է «Տոմսկի լրաբեր» թերթի ամենամսյա երկրագիտական հավելվածի՝ «Ելանի» (1992-1996) հրատարակության կազմակերպմանն ու թողարկմանը, երկու տարի մասնակցել է «Տոմսկայա ստարինա» (1991-1992) ամսագրի թողարկմանը։ Որպես խմբագրական կոլեգիայի անդամ, ապա նաև` գլխավոր խմբագիր, Դմիտրիենկոն մասնակցել է «Հին սիբիր» երկրագիտական ալմանախի հրատարակությանը (1992-2006)։

## Մատենագիտություն
# Сибирский электромоторный. — Томск : Изд-во Том. ун-та, 1978. — 230 с. Соавт.: Синяев В. С., Коновалов П. С.
# Социально-экономическое развитие сибирского города в эпоху капитализма. 1861 — февраль 1917 гг. : (на материалах г. Томска) : автореф. дис. … канд. ист. наук (07.00.02). -Томск, 1984. — 18 с. — Библиогр.: с. 17-18 . — (Том. гос. ун-т им. В. В. Куйбышева).
# Томская область : Исторический очерк / Н. М. Дмитриенко, Е. А. Васильев, Л. М. Плетнева и др. ; под ред. В. П. Зиновьева; Том. гос. ун-т, Проблем. науч. -исслед. лаб. ист., археол. и этногр. — Томск : Изд-во Том. ун-та, 1994. — 656 с.
#Сибирский город Томск в XIX- первой трети XX века: управление, экономика, население. — Томск : Изд-во Том. ун-та, 2000. — 280,[4] с.
# Томский некрополь: Списки и некрологи погребенных на старых том. кладбищах, 1827—1939 / Том. гос. ун-т. Пробл. науч.-исслед. лаб. истории, археологии и этнографии Сибири. — Томск, 2001. — 328 с., ил. Алф. указ.: с. 297—328.
# Томские архиереи: 1834—2002 : биограф. словарь / Том. гос. ун-т, Проблем. науч.-исслед. лаб. истории, археологии и этнографии Сибири, Том. обл. краеведч. музей. — Томск : Изд-во Том. ун-та, 2002. 111 с. Соавт.: Исаков С. А.
#День за днем, год за годом: хроника жизни Томска в XVII—XX столетиях. / Том. гос. ун-т, Пробл. лаб. истории, археологии и этнографии Сибири, Том. обл. краевед. музей. — Томск : Изд-во Том. ун-та, 2003. — 345, [3] с. : ил.
# У истоков архивного дела в Томске // Информационно-методический бюллетень управления Администрации Томской области. Томск. 2003. № 14. С. 52-55.
# Томск : история города от основания до наших дней / Том. гос. ун-т ; Том. обл. краевед. музей. — Изд. 2-е, испр. и доп. — Томск : Изд-во Том. ун-та, 2004. Гл. 4, 5, 6, 8, 13, 15, 16, 17.
#Томск от А до Я : крат. энцикл. города / Том. гос. ун-т, Гос. арх. Том. обл. ; под ред. Н. М. Дмитриенко. — Томск : Изд-во науч.-тех. лит., 2004. — 438 с. : ил., портр. — На об. тит. л.: Посвящается 400-летию г. Томска. — 3000 экз.
# Энциклопедия Томской области / Адм. Том. обл., Том. гос. ун-т; [науч. ред. Н. М. Дмитриенко]. — Томск : Изд-во Том. ун-та, 2008—2009. Т. 1 : А — М. — 2008. — 463 с. : ил., портр., XVI л. ил., портр. — 3000 экз. Т. 2  : ил., портр., XXV—XXXII с. ил. — С. XVII—XXIV в изд. отсутствуют. — Имен. указ.: с. 949—989. — 1200 экз.
# Наука и техника в Томске в историческом развитии (XVII—XX вв.) : учеб. пособие. — Томск, 2008.- 60 с.
#Как мы жили : воспоминания и устные свидетельства томских крестьян / Нац. исслед. Том. гос. ун-т, Том. с.-х. ин-т; [публикация Н. М. Дмитриенко, Г. В. Шипилиной; науч. ред. Э. И. Черняк]. — Томск : Издательство Томского университета, 2014.
#Томский некрополь : траурные сообщения в томской газете «Красное знамя» (1940—1963) / Том. гос. ун-т, Ин-т искусств и культуры, Каф. музеологии, культурного и природного наследия; [публ. Н. М. Дмитриенко, А. А. Монгуш; науч. ред. Э. И. Черняк]. — Томск : Издательство Томского университета, 2015.
# Дмитриенко Н. М. Человек университета : к 75-летию профессора Э. И. Черняка / Н. М. Дмитриенко; [науч. ред. В. П. Зиновьев] ; Нац. исслед. Том. гос. ун-т, Ин-т искусств и культуры. — Томск : Издательство Томского государственного университета, 2016.
# Дмитриенко Н. М. История Томска : книга для старшеклассников и студентов / Н. М. Дмитриенко; [науч. ред. Э. И. Черняк] ; Нац. исслед. Том. гос. ун-т. — Томск : Издательство Томского государственного университета, 2016.
# Дмитриенко Н. М. В Томске в 1917 году : экскурсионный маршрут / Н. М. Дмитриенко, Э. И. Черняк ; Нац. исслед. Том. гос. ун-т; [науч. ред. В. П. Зиновьев]. — Томск : Издательский Дом Томского государственного университета, 2017.
# / Нац. исслед. Том. гос. ун-т, Ин-т искусств и культуры, Каф. музеологии, культурного и природного наследия; [публ. Э. И. Черняка и др. ; науч. ред. Э. И. Черняк, Н. М. Дмитриенко]. — Томск : Издательство Томского университета, 2018.
# 

## Մրցանակներ
* Պյոտր Մակուշկինի մրցանակի դափնեկիր - հեղինակային հավաքածուի կազմում (1994)։
* «Տոմսկի պետական համալսարանի համար վաստակների համար» մեդալ (2003)։
* «Տոմսկ քաղաքի 400-ամյակի հիշատակին» մեդալ - Տոմսկ քաղաքի կրթական, գիտական և մշակութային ոլորտների զարգացման մեջ ներդրման համար (2004)։
* Կրթության, գիտության և մշակույթի ոլորտում Տոմսկի մարզի մրցանակի դափնեկիր (2007)։
* Տոմսկի մարզի պատվոգիր - Տոմսկի մարզում երկրագիտության զարգացման երկարամյա բեղմնավոր աշխատանքի, բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար (2009)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Андреева Е. А. Герои прошедшего времени в зеркале некролога // Вестник Томского государственного университета. Томск, 2004. № 281 : Сер. История. Краеведение. Этнология. Археология. С. 200—206. Библиогр.: 4 назв.
* Веснина Т. «Томский некрополь» — книга о живых // Томский вестник. Томск, 2002. 14 марта.
* Дмитриенко Н. Площадь Победы на Университетском проспекте : Томск отметил 85-летний юбилей первых массовых переименований улиц / [беседовал] Д. Евсейчук // Томская неделя. Томск, 2005. 26 мая. С. 10.
* Дмитриенко Н. Родная история. Пренебрежение сохраняется? / интервью: Татьяна Винарская // Томский вестник. Томск, 2002. 15 февр.
* Жиляков А. Женщина, которая пишет историю // Томский вестник. Томск, 2000. 25 окт.
** Жилякова Н. Ее любовь, профессия и призвание — история города Томска // Alma Mater. 2000. 13 окт. С. 8-9.
** Жилякова Н. Ее любовь, профессия и призвание — история города Томска // Портрет на фоне… Томск, 2003. С. 72-75.
* И это все о нас : Вышел в свет уникальный альбом «Томск: история города в иллюстрациях» / [Беседовал] К. Алферов // Вечерний Томск, 2004. 10 июня.
* Исаков С. Старый Томск глазами следователя / С. Исаков, Н. Дмитриенко; [беседовала] З. Куницына // Томская неделя. Томск, 2002. 28 нояб. С. 26.
* Куперт Ю. В. Томск и Томичи // Труды / Том. обл. краевед. музей. 2000. Т. 10. С. 226—232. Рец. на кн. История города от основания до наших дней / ред. Дмитриенко Н. М. — Томск, 1999. — 432 с.
* Недогорова Л. Надежда Дмитриенко: наш город напоминает мне Золушку // Народная трибуна. Томск, 1991. 3 дек.
* Некрылов С. А. Дмитриенко (дев. Коровкина) Надежда Михайловна // Профессора Томского университета : биогр. словарь / под ред. С. Ф. Фоминых. Томск, 2003 Т. 4 : 1980—2003, ч. 1. С.259-262: фото.
* Орлова Е. «Чтобы город был и моим» // Томский вестник. Томск, 1991. 12 марта.
* Плотников А. [Рецензия] // Красное знамя. Томск, 1979. 20 апр. Рец. кн.: Синяев В. С., Дмитриенко Н. М., Коновалов П. С. Сибирский электромоторный. — Томск : Изд-во Том. ун-та, 1978. — 230 с.
* Родченко В. «В память вечную будет праведник». В областном центре впервые издан научный материал обо всех томских епископах // Томский вестник. Томск, 2002. 10 апр. С. 3.
* Энциклопедия к юбилею : Через месяц в Томске появится уникальное справочное издание / А. Потекаев, Н. Шидловская, Н. Дмитриенко, Э. Черняк; [Беседовала] О. Белова // Вечерний Томск. Томск, 2004. 1 июля.

## Արտաքին հղումներ
* Женщина, которая пишет историю, 24 июня 2009 
* Отодвигая завесу забвения…, 23 июня 2018

Կատեգորիա:20-րդ դարի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ