Ռանուլա

**Ռանուլա** կամ ենթալեզվային թքագեղձի բուշտ, որը տեղակայվում է բերանի խոռոչի հատակի առաջ-կողմնային հատվածում` լեզվի կարճ սանձիկին կից: Կլինիկորեն եթե այն փոքր է և անախտանիշ, ապա հետագայում բուժում կարող է չպահանջվել, հակառակ դեպքում կարիք է լինում փոքր վիրահատական միջամտություն:

## Նշաններ և ախտանիշներ
մինի|Կնոջ մոտ բերանի խոռոչի ռանուլա
Ռանուլան սովորաբար հայտնվում է որպես կիսաթափանցիկ, կապույտ, ուռուցիկ, պարկանման բուշտ, որը տեղակայվում է բերանի խոռոչի հատակին: Երբ ախտահարումն ավելի խորն է լինում, ապա գոյացության կապույտ կիսաթափանցիկ տեսքը չի կարող բնորոշ հատկանիշ լինել: Ռանուլան կարող է վերածվել մի քանի սանտիմետր տրամագծով մեծ զանգվածի, ինչը հանգեցնում է լեզվի բարձրացման և, հնարավոր է, կուլ տալու դժվարեցում (դիսֆագիա): Ուռուցքը ֆիքսված չէ, կարող է գունափոխված չլինել և ցավոտ չէ, քանի դեռ չկա երկրորդային ախտահարում: Այն հիմնականում տեղակայվում է բերանի հատակի միջին գծից կողմնայնորեն, որը կարող է ախտորոշիչ դեր ունենալ, այն տարբերակելով միջին գծի դերմոիդ կիստայից: Ռանուլաները կարող են պատռվել և նորից կրկնվել, առաջացնելով այտուց: Ռանուլաները երկար ժամանակ կարող են անախտանիշ լինել, հատկապես եթե դրանք պատռվեն կամ փոքրանան և նորից ուռչեն, ինչը դժվարացնում է դրանց հայտնաբերումը:

### Բարդություններ
* Երկրորդային ինֆեկցիա
* Կրկնակի տրավմա
* Դիսֆագիա (մեծ չափի ռանուլայի դեպքում)

## Պատճառագիտություն
Կարծիք կա, որ փոքր մեխանիկական տրավմաները վնասում են բերանի խոռոչի հատակի նուրբ արտատար ծորանները, որոնք թուքը ենթալեզվային թքագեղձից տեղափոխում են բերանի խոռոչ: Բերանի խոռոչի հատակի լորձաթաղանթի վնասվածքի տեղում կարող է առաջանալ մուկոցելե, թեև ռանուլան հաճախ ավելի մեծ է, քան մյուս լորձաթաղանթի էքստրավազացիայի հետևանքով առաջացած կիստաները (մուկոցելե): Երբեմն դրանք կարող են հասնել զգալի չափերի: Լորձանյութի (մուցին) արտազատման հիմնական աղբյուրը ենթալեզվային թքագեղձն է, սակայն ռանուլաները կարող են առաջանալ նաև ենթածնոտային թքագեղձի ծորանից կամ բերանի հատակի փոքր թքագեղձերից:

Պարանոցի շրջանում առաջանում է ռանուլա, երբ արտազատված լորձանյութը ներթափանցում է ծնոտկորճային մկանի հաստությամբ, որը իր հերթին բաժանում է ենթալեզվային և ենթածնոտային տարածությունները, և պարանոցի շրջանում զարգանում է այտուց։ Նման երևույթ կարող է տեղի ունենալ ռանուլայի պարկի պատռման դեպքում: Որոշ դեպքերում այն կարող է հետընթաց ուղղով տարածվել հարըմպանային շրջան:

## Ախտորոշում
մինի|Ռանուլա (միկրոսկոպիկ պատկեր)
Հյուսվածքաբանական պատկերը նման է այլ տեղանքների մուկոցելեյին: Արտազատված լորձանյութը բերում է գրանուլյացիաների ձևավորմանը, որը սովորաբար պարունակում է փրփրուն հիստոցիտներ: ՈՒՁՀ և մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան կարող են ինֆորմատիվ լինել ախտորշման համար: Ուորթոնի ուռուցքի դեպքում անհրաժեշտ է կլինիկական հետազոտումներ՝ ռանուլայից տարբերակելու համար:

### Չափանիշներ
* Հիմնականում հանդիպում է երեխաների և դեռահասների մոտ
* Հավասարապես հանդիպում է`տղամարդկանց և կանանց մոտ
* Բերանի հատակի այտուցի ժամանակ, կարող է առաջանալ ցավ
* Հիմնականում միակողմանի է
* Արտաքին տեսք` գնդաձև
* Չափ` 1-5սմ տրամագծով
* Գույն՝ բաց կապույտ, բնորոշ կիսաթափանցիկ տեսքով
* Մակերես՝ հարթ, իսկ լորձաթաղանթի վրա բուշտը` շարժուն, անցավ
* Առկա է ֆլյուկտուացիա (ծփանք)
* Տրանսիլյումինացիոն թեստ` դրական
* Պարանոցային ավշային հանգույցները մեծացած չեն

### Դասակարգում
Ռանուլան մուկոցելեի տարատեսակ է, և, հետևաբար, կարող է դասակարգվել որպես թքագեղձերի ախտահարում: Սովորաբար ռանուլան սահմանափակվում է բերանի խոռոչի հատակում (կոչվում է «պարզ ռանուլա»): Հազվադեպ հանդիպող տեսակ է համարվում պարանոցային ռանուլան (նաև կոչվում է սուզվող ռանուլա), որի դեպքում գոյացությունը գտնվում է ոչ թե բերանի հատակում, այլ պարանոցի հաստության մեջ: Ռանուլա տերմինը երբեմն օգտագործվում է նաև բերանի հատակի այլ նմանատիպ գոյացությունների համար, ինչպիսիք են թքագեղձի կիստաները և դերմոիդ կիստաները: Լատիներեն rana բառը նշանակում է «գորտ» (ranula = «փոքր գորտ»):

## Բուժում
Ռանուլայի բուժումը վիրահատական է և սովորաբար ներառում է ենթալեզվային թքագեղձի հեռացում: Վիրահատության կարիք չի լինում, եթե ռանուլան փոքր է և անախտանիշ: Երբեմն կարիք է լինում կատարել մարսուպիալիզացիա, որտեղ ներբերանային ախտահարումը բացվում է բերանի խոռոչի մեջ՝ նպատակ ունենալով  վերականգնել ենթալեզվային թքագեղձի հաղորդակցությունը բերանի խոռոչի հետ:

## Համաճարակաբանություն
Նման ախտահարումներ սովորաբար զարգանում է երեխաների մոտ: Ռանուլան ենթալեզվային թքագեղձերի ամենից հաճախ հանդիպող ախտահարումներից է:

## Կենդանիների մոտ

Պատկեր:Ranula-dog.jpg|Ռանուլա` շան բերանի խոռոչում
Պատկեր:Resektion-glandula-mandibularis-sublingualis-dog.jpg|Ենթալեզվային և ենթածնոտային թքագեղձերի հեռացում` շան մոտ


## Ծանոթագրություններ
* Kahn, Michael A. Basic Oral and Maxillofacial Pathology. Volume 1. 2001.

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ախտաբանություն
Կատեգորիա:Ախտանիշներ
Կատեգորիա:Ախտանիշներ և նշաններ
Կատեգորիա:Ախտորոշագիտություն
Կատեգորիա:Բժշկագիտության բաժիններ
Կատեգորիա:Բժշկագիտությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:Բժշկական ախտորոշում
Կատեգորիա:Բժշկական գրականություն
Կատեգորիա:Բժշկություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նորագոյացություններ
Կատեգորիա:Նորագոյացությունների տեսակներ
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կատեգորիա:Ուռուցքային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ուռուցքների տեսակներ
Կատեգորիա:Վիրաբուժական միջամտություններ