Էվոնդեր Լյան

**Էվոնդեր Լյան** (, ), ամերիկացի շախմատային գրոսմայստեր: Երիտասարդ տարիքում նա շախմատի հրաշամանուկ էր և 14 տարեկան հասակում դարձել է երրորդ ամենաերիտասարդ ամերիկացին, ով ստացել է գրոսմայստերի կոչում (Աբհիմանյու Միշրայից և Սամուել Սևիանից հետո): Լիանգը իր տարիքային կարգում աշխարհի կրկնակի չեմպիոն էր:

## Կրթություն
Լիանգը սովորել է Մեդիսոն Ուեսթի ավագ դպրոցում: Ավագ դպրոցում սովորել է Վելմա Համիլթոնի անվան միջնակարգ դպրոցում։ Տարրական դպրոցում նա սովորել է Չարլզ Վան Հայզի տարրական դպրոցում։ Հետո սովորել է Չիկագոյի համալսարանում։

## Կարիերա
2011 թվականի ապրիլի 16-ին, երբ Լյանը մասնակցել է Վիսկոնսին նահանգի Միլուոկի քաղաքում կայացած Հեյլի Անկյունները չելլենջինին, Լիանգը դարձել է Միացյալ Նահանգների շախմատի ֆեդերացիայի (USCF) պատմության ամենաերիտասարդ շախմատային փորձագետը՝ 2000 վարկանիշով, 8 տարեկան 7 օրական հասակում: Նա գերազանցել է Սամվել Սևյանին պատկանող նախորդ ռեկորդը՝ 9 տարեկան 11 ամսական և 23 օրական, մոտ 701 օր: (Այս ռեկորդը հետագայում գերազանցել է Աբհիմանյու Միշրան, ով փորձագետ դարձավ 7 տարեկան 6 ամսական և 22 օրական հասակում)։
 
2011 թվականի օգոստոսի 5-ին, 8 տարեկան 118 օրական հասակում, նա դարձել է ամենաերիտասարդ մարզիկը, ով հաղթել է միջազգային վարպետին ստանդարտ մրցաշարային պարտիայում։  Դա տեղի է ունեցել Ֆլորիդա նահանգի Օռլանդո քաղաքում անցկացվող ԱՄՆ-ի բաց առաջնության 6-րդ տուրում, երբ Լիանգը հաղթեց Դանիել Ֆերնանդեսին (ՖԻԴԵ-ի վարկանիշ 2401 և USCF 2448 այդ ժամանակ):

2011 թվականի նոյեմբերի 27-ին Բրազիլիայի Կալդաս Նովաս քաղաքում կայացած շախմատի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում նվաճել է ոսկե մեդալ մինչև 8 տարեկանների կարգում: Այս հաղթանակը նրան բերել է շախմատի մինչև 8 տարեկան պատանիների աշխարհի չեմպիոնի և ՖԻԴԵ-ի վարպետի տիտղոսներ:

2012 թվականի հուլիսի 29-ին նա դարձել է ամենաերիտասարդ խաղացողը, ով երբևէ հաղթել է գրոսմայստերին սահմանափակ ժամանակով մրցաշարային խաղում։  Դա տեղի է ունեցել Մերիլենդ նահանգի Ռոքվիլ քաղաքում անցկացվող Washington International մրցաշարի երրորդ տուրում, երբ նա հաղթել է գրոսմայստեր Լարի Կաուֆմանին: Այդ ժամանակ Լիանգը 9 տարեկան 111 օրական էր, ինչը մոտ 2,5 ամսով գերազանցել է նախորդ ռեկորդը։ Ավելի վաղ ռեկորդը պատկանում էր Շահ Հեթուլին՝ մոտ 9 տարեկան 6 ամսական հասակում: Միևնույն ժամանակ, Լիանգը մի քանի ամսով գերազանցել է գրոսմայստերի նկատմամբ ամենաերիտասարդ հաղթանակի ԱՄՆ ռեկորդը. նախորդ ռեկորդը պատկանում էր Ֆաբիանո Կարուանային: Ավելի ուշ այդ ռեկորդը գերազանցել է 8-ամյա Լեոնիդ Իվանովիչը, ով 2024 թվականի հունվարին հաղթեց Միլկո Պոպչևին։

2013 թվականի մարտի 23-ին նա դարձել է ամենաերիտասարդ մարդը, ով երբևէ ստացել է վարպետի կոչում Միացյալ Նահանգների շախմատի ֆեդերացիայում։  Խաղալով Օհայո նահանգի Դեյթոն քաղաքում անցկացվող Midwest Open թիմային շախմատի փառատոնում, նա երկրորդ փուլում հաղթել է կյանքի սպորտի վարպետին, և նրա USCF վարկանիշը 2206 էր: Այս արդյունքին հասնելու պահին Լիանգին մնացել էր 17 օր մինչև նրա տասներորդ տարեդարձը, Ավելի վաղ սահմանված տարիքից 10 օր փոքր (ռեկորդը պատկանում էր Սամվել Սևյանին նրա տասներորդ տարեդարձից 7 օր առաջ): 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Մաքսիմիլիան Լուն 12 օրով գերազանցել է Լիանգի ռեկորդը։ 2013 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել Ալ-Այինում, Լիանգը հաղթել է մինչև 10 տարեկանների կարգում։

2014 թվականի հունիսի 30-ին, 11 տարեկան 92 օրական հասակում, մասնակցելով DC International-ի 2-րդ ամենամյա մրցաշարին, նա դարձել է ամենաերիտասարդ ամերիկացին, ով լրացրել է միջազգային վարպետի (ՄՎ) նորմատիվը։ 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ին Դալասում Լիանգը, 12 տարեկան, 7 ամսական և 6 օրական հասակում, լրացրել է իր երրորդ և վերջին ՄՎ ստանդարտը՝ այդպիսով դառնալով ամենաերիտասարդ ամերիկացին, ով երբևէ դիմել է միջազգային վարպետի կոչմանը:

2016 թվականի հուլիսի 8-ից 17-ը Լիանգը մասնակցել է ԱՄՆ-ի պատանիների փակ առաջնությանը Սենթ Լուիսի շախմատի ակումբում և Միսուրիական ուսումնական կենտրոնում: Լիանգը վաստակել է 6/9 միավոր և զբաղեցրել է երկրորդ տեղը Ջեֆրի սյունից հետո, ով հաղթեց 6½/9 հաշվով: Նա հաղթել է չորս պարտիայում, չորսը ոչ-ոքի խաղաց և մեկ պարտիա պարտվեց Սյունին։

2017 թվականի մայիսին Լիանգը նվաճել է գրոսմայստերական վերջին երկու տիտղոսները Սենթ Լուիսի Spring Chess Classic (B խումբ) և Չիկագոյի բաց առաջնությունում (Chicago Open), որոնցից վերջինը հաղթեց մայիսի 29-ին։ Առաջին մրցաշարում նա հաղթել է 7½/9 հաշվով, իսկ երկրորդում՝ 6½/9 հաշվով: Այսպիսով, նա բաժանել է 5-9-րդ տեղերը: Այդ ժամանակ նա դարձել է ԱՄՆ-ի երրորդ ամենաերիտասարդ խաղացողը, ով կարողացել է նվաճել շախմատի գրոսմայստերի տիտղոսը: 2017 թվականի հուլիսի 17-ին Լիանգը 6½/9 հաշվով հաղթել է ԱՄՆ-ի պատանիների փակ առաջնությունում: Այդպիսով նա վաստակել է 2018 թվականի ԱՄՆ շախմատի առաջնության ուղեգիր: 2017 թվականի հոկտեմբերին նա հրավիրվել է նաև Ճամայկայի պատմության մեջ առաջին միջազգային շախմատային փառատոնին, որտեղ իր թիմի համար հաղթել է «Մոլեգնող ագռավները» և ստացել մրցանակ։

2022 թվականի հոկտեմբերին Լիանգը հրավիրվել է մասնակցելու ԱՄՆ շախմատի առաջնությանը որպես վիլդ կարդ՝ զբաղեցնելով 3-րդ տեղը 7,5/13 ոչ-ոքի հաշվով։ 2023 թվականի մարտին Ավոնդերը իր UChicago B թիմին դուրս բերեց Հյուսիսային սիրողական թիմերի ԱՄՆ-ի երկրորդ անընդմեջ առաջնությանը։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էվոնդեր Լյան  շախմատային պարտիաներ և պրոֆիլ Chess-DB.com

Կատեգորիա:Ամերիկացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ