open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իսաբելլա Լյովին

աջից|մինի|250px|Իսաբելլա Լյովինը Շվեդիայում ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման վերաբերյալ օրենքը ստորագրելիս
**Իսաբելլա Լյովին** (, ), շվեդացի քաղաքական գործիչ Կանաչների կուսակցությունից, 2019 թվականից շրջակա միջավայրի և կլիմայի նախարար, Շվեդիայի փոխվարչապետ։ 2016 թվականից համարվել է Կանաչների կուսակցության երկու խոսնակներից մեկը։

Մասնաիգտությամբ լրագրող Իսաբելլան ընտրություններից հետո 2009 թվականից մինչև 2014 թվականի հոկտեմբերը եղել է Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, երբ զբաղեցրել է նախարարի պաշտոն։ Եվրախորհրդարանում ձկնորսության հարցերով է զբաղվել։ Իսաբելլա Լյովինը լրագրության ոլորոտում աշխատանքի, մասնավորապես, ձկնորսության հոդվածների համար արժանացել է լրագրողների համար շվեդական Stora Journalistpriset մրցանակի։

## Կենսագրություն
### Կրթություն
Իսաբելլա Լյովինը ծնվել է նկարիչ Բյորն Լյովինի ընտանիքում։ Մանկությունն անցկացրել է Ավեստայում։ Նա Ստոկհոլմի համալսարանում ուսումնասիրել է կինոյագիտություն, քաղաքագիտություն, հասարակագիտություն և իտալերեն։ Իսաբելլան նաև սովորել է կինոյի, ռադիոյի, հեռուստատեսության և թատրոնի համալսարանական քոլեջում։

### Կարիերա
Լյովինը *Damernas Värld*-ի, *Veckorevyn*, *Elle*-ի և *Vi Föräldrar*-ի համար եղել է լրագրող և ազատ հեղինակ, ինչպես նաև *Expressen* «Կանաչ կիրակի» կիրակնօրյա հավելվածի համար գրել է շրջակա միջավայրի մասին։ 1994 թվականից մինչև 1977 թվականը լրագրող և պրոդյուսեր է աշխատել Շվեդական ռադիոյի *Slussen* և *Tendens* ծրագրերում։ Հետագայում եղել է *Månadsjournalen*-ի խմբագրության քարտուղար և խմբագիր (մինչև 2002 թվականը)։ Նաև աշխատել է *Allt om Mat* խոհարարական ամսագրի, իսկ 2003 թվականին՝ *Leva!* ամսագրի խմբագիր։ 2004 թվականից նա կրկին դարձել է ազատ հեղինակ, իսկ 2005 թվականին աշխատել է *Allt om Mat* և միաժամանակ *Femina*-ում եղել է վեբխմբագիր։

Լյովինիը 2009 թվականին Կանաչների կուսակցությունից Շվեդիայում Եվրախորհրդարանի ընտրությունների ժամանակ դարձել է Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր։ 2014 թվականի Շվեդիայի Եվրոպական խորհրդարանի ընտրությունների ժամանակ նրան վերընտրել են և նշանակել ձկնորսության հարցերով կոմիտեի նախագահի տեղակալ։

2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Իսաբելլա Լյովինը Շվեդիայի վարչապետ Ստեֆան Լյովենի կողմից նշանակվել է զարգացման նպատակով միջազգային համագործակցության հարցերով նախարար։

2016 թվականի մայիսի 9-ին Իսաբելլա Լյովինին առաջադրել են Կանաչների կուսակցության երկու խոսնակներից մեկի համար՝ որպես Օսա Ռոմսոնի իրավահաջորդ։

2019 թվականից զբաղեցնում է Շվեդիայի շրջանակա միջավայրի և կլիմայի նախարարի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ լրագրողներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի համալսարանի շրջանավարտներ
Սյուզան Կորի

**Սյուզան Կորի** (, ), ավստրալիացի կենսաբան։ Ավստրալիայի գիտությունների ակադեմիայի նախագահ (2010-2014, 1986-ից անդամ), Լոնդոնի թագավորական հասարակության անդամ (1992), ԱՄՆ-ի գիտությունների ակադեմիայի (1997) և Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի (2002) օտարերկրյա անդամ։

## Կենսագրություն
1996 թվականից մինչև 2009 թվականի հունիսի 30-ը եղել է Ուոլթեր և Էլիզա Հոլի բժշկական հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն։ Այժմ դասավանդում է Մոլեկուլային գենետիկայի ինստիտուտի ուռուցքաբանության բաժնում։

2010 թվականի մայիսի 7-ին ընտրվել է Ավստրալիայի գիտությունների ակադեմիայի նախագահ և դարձել է ակադեմիայի պատմության առաջին կին նախագահը։ Պապի գիտությունների ակադեմիայի (2004), EMBO-ի (2007), Քաղցկեղի հետազոտությունների ամերիկյան ասոցիացիայի ակադեմիայի (2013) անդամ։

Զբաղվել է իմունային համակարգի և քաղցկեղի գենետիկայի ուսումնասիրություններով և իր երկրի գիտության մեջ ներդրումներ է կատարել։ Պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան։

Ամուսնացած է իր գործընկերոջ, գիտնական Ջերի Ադամսի հետ, որը նույնպես աշխատում է WEHI-ում։

## Մրցանակներ
* Ավտրալիայի գիտությունների ակադեմիայի Ֆրենկ ՄըքՖառլեյն Բյորնեթի մեդալ (1997)
* Charles S. Mott Prize (1998)
* Ավստրալիայի մրցանակ, շնորհվում է Ավստրալիայի կամ ողջ մարդկության ձեռքբերումների գործում հատուկ ավանդի համար, 1998 թվականին
* Չարլզ Մոթի մրցանակ 1998 թվականին
* Լ՛որեալ-ՅՈՒՆԵՍԿՕ 2001 թվականին
* Թագավորական մեդալ Թագավորական ընկերության կողմից 2002 թվականին
* Փերլ Մայսթեր Գրիգարդի մրցանակ, 2009 թվական
* Քաղցկեղի հետազոտությունների միջազգային ասոցիացիայի Քոլին Թոմսոնի մեդալ, 2011 թվական
* Boyer Lecture (2014)

Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի ասպետ (2009)։

2011 թվականին նրա պատվին Werribee-ում անվանվել է միջնակարգ դպրոց (Սյուզան Կորիի ավագ դպրոց)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Обзор управления и исследований  *Walter and Eliza Hall Institute*.
* Smith, Deborah: Woman of science, *The Age*, 7 August 2010.

Կատեգորիա:20-րդ դարի կենսաբաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Կին կենսաբաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ջենիֆեր Սայմ

**Ջենիֆեր Մարիա Սայմ** (, ), ամերիկացի կինոդերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ջենիֆեր Սայմը ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Պիկո Ռիվերա քաղաքում, որտեղ ապրել է մինչև 18 տարեկան։ Լոս Անջելես տեղափոխվելուց հետո ստացել է ռեժիսոր Դեյվիդ Լինչի օգնականի աշխատանքը։ 1997 թվականին Լինչի՝ «Ոչ մի տեղ չտանող խճուղին» թրիլլերում փոքր դեր է կատարել։

1998 թվականի սկզբին, երեկույթի ժամանակ ծանոթացել է դերասան Կիանու Ռիվզի հետ և նրանց միջև սիրավեպ է սկսվել։ 1999 թվականին Ջենիֆերը հղիանում է։ 2000 թվականի հունվարի 8-ին պետք է ծնվեր նրանց դուստրը, վերջինիս պետք է անվանեին Ավա Արչեր Սայմ Ռիվզ, սակայն 1999 թվականի դեկտեմբերին, ծննդաբերությունից մեկ շաբաթ առաջ, բժիշկը դադարել է լսել երեխայի սրտի զարկերը։ Ուլտրաձայնային հաստոցը ցույց է տվել, որ երեխան մահացել է մոր արգանդում, մահվան պատճառը պորտալարի թրոմբն է։

2000-2001 թվականներին Ջենիֆերը աշխատել է Լոս Անջելեսում գտնվող ձայնագրման ընկերությունում։

## Մահ
2001 թվականի ապրիլի 2-ին Ջենիֆեր Սայմը ներկա է գտնվեր երաժիշտ Մերիլին Մենսոնի տանը անցկացվող երեկույթին։ Այն բանից հետո, երբ գնացել է մեկ այլ տան երեկույթի, նա պատրաստվում էր կրկին վերադառնալ Մենսոնի տան երեկույթին։ 2001 թվականի ապրիլի 2-ին 28-ամյա Ջենիֆեր Սայմը մահացել է ավտովթարի ժամանակ։ Նրա «Jeep Grand Cherokee» ավտոմեքենան վթարի է ենթարկել Cahuenga Boulevard փողոցում կայանած երեք մեքենաներին։ Ջենիֆերը չէր ամրացրել ամրագոտին և վթարի ժամանակ դուրս է թռել մեքենայից։ Նա մահացել է վայրկյանական։ Ոստիկանությունը կարծում է, որ վթարի ժամանակ Ջենիֆերը գտնվել է դեղերի կամ թմրանյութերի ազդեցության տակ։ Կիանու Ռիվզը Ջենիֆերին թաղել է Լոս Անջելեսի Վեսթվուդ գերեզմանատանը՝ նրանց աղջկա կողքին։

## Հիշատակ
Դեյվիդ Լինչը Ջենիֆեր Սեյմի պատվին է նվիրել «Մուլհոլանդ դրայվ» (2001) ֆիլմը։

## Ֆիլմագրություն
### Դերասանուհի

* «Ոչ մի տեղ չտանող խճուղին» (1997)
* «Էլի Փարքեր» (2005)

### Պրոդյուսերի օգնական
* «Հյուրանոցի սենյակ» (1-ին սերիա, 1993)
* «Ոչ մի տեղ չտանող խճուղին» (1997)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Էրիկ Դ. Թոմաս

**Էրիկ Դ. Թոմաս** (), ամերիկացի հռետոր, հեղինակ և հոգևոր գործիչ։ Թոմասի ելույթները հայտնի են YouTube-ում։

## Վաղ կյանք
Թոմասը ծնվել է Չիկագոյում, մեծացել է  Դետրոյթում: Դեռահաս մայրը միայնակ է մեծացրել նրան, և ծնողների ու ազգականների հետ բազում վեճերից հետո հեռացել է ավագ դպրոցից և երկու տարի անտուն ապրել Դետրոյթի փողոցներում։

Փողոցում ապրելու ընթացքում հանդիպել է մի քարոզչի,ով հորդորել է նրան վերադառնալ դպրոց և, ի վերջո, փոխել կյանքը։ Նա նաև աշխատանքի է անցել Ձիթենիների պարտեզում՝ Դետրոյթի արևմտյան կողմում։ Դետրոյթի կենտրոնի Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցում Թոմասը հանդիպել է կնոջը՝ Դե-Դե Մոսլիին։ Նրանք տեղափոխվել են Ալաբամա նահանգի Հանթսվիլ քաղաք, սովորել Օքվուդի համալսարանում և ամուսնացել ուսանողական տարիներին։

Թոմասը տասներկու տարի ուսանել է Օքվուդի համալսարանում (ասպիրանտուրա) և այն ավարտել 2001 թվականին։ Հանթսվիլում գտնվելիս Թոմասը քարոզել և ստեղծել է ծրագիր՝ օգնելու անապահով երիտասարդությանը։

## Կարիերա
**Միչիգան նահանգի համալսարան**

2003 թվականին Թոմասը աշխատանքի է ընդունվել Միչիգանի պետական համալսարանում (ՄՊՀ) և կրթաթոշակ է ստացել՝ K-12-ի կառավարման մագիստրոսի աստիճան ստանալու համար՝ շեշտը դնելով կրթական առաջնորդության վրա։

Միչիգանի պետական համալսարանում աշխատել է պետական համալսարանի անապահով ուսանողների գիտական ղեկավար, մշակել է Advantage բակալավրիատի ծրագիր, որը կենտրոնացած է ակադեմիական բարձր ռիսկ ունեցող սևամորթ և լատինո ուսանողների վրա։

Լանսինգում ծառայել է որպես ավագ հովիվ։ Միչիգանի պետական համալսարանից 2005 թվականին Թոմասը ստացել է մագիստրոսի աստիճան, իսկ 2015 թվականին՝ փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան կրթության կառավարման ոլորտում։

### Հռետոր
Դառնալով հայտնի քարոզիչ և հռետոր՝ Թոմասը հիմնադրել է ընկերություն, որն առաջարկում է Կրթական խորհրդատվություն, ղեկավարների մարզչական և սպորտային զարգացում։ Թոմասը մոտիվացիոն զրույցներ է ունեցել գործընկերների և պրոֆեսիոնալ մարզիկների հետ։

Թոմասը հայտնվել Է Fox News-ում, որպեսզի քննարկի իր աշխատանքը, և նրա քարոզների մի մասը կարելի է լսել Disclosure 2013 թվականի դեբյուտային ալբոմի "Intro"-ի, settle-ի, Hip-hop/R&B-ի "Hard Times" երգի հիման վրա 2016 թվականին և ռեփեր Meek Mill 2017 թվականի համանուն ալբոմի "Wins and Losses"-ի բացման  ժամանակ։

## Գրքեր
**The Secret to Success* (12)
**Greatness Is Upon You: Laying the Foundation* (Kindle Edition, 2014) 
**Average Skill Phenomenal Will*  (2016)
**You Ain't the Boss of Me (2019)*

## Տես նաև
*Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցի
*Օքվուդի համալսարան
*Ադվենտիստական կրթական համակարգ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Eric Thomas's Inspires Website
*Eric Thomas's YouTube channel
*Eric Thomas on Twitter
*ET The Hip Hop Preacher on Facebook
*Eric Thomas Chartwell Speakers Profile

Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի գրողներ
Սկրադին

**Սկրադին** (, ), փոքր քաղաք Սիբենիկ-Քնինում` Խորվաթիայում` Կրկա գետի մոտ։ Ալն Ազգային պարկի մուտքի մոտ է` Շիբենիկից 17 կմ, իսկ Սփլիտից` 100 կմ հեռավորության վրա, ունի 3825 բնակիչ։ Ազգային պարկում կան ժամանցային խաղեր, ջրվեժներ, որոնցից ամենամեծը Սկրադինի անունով կոչվում է Սկրադինսկի բուկ։

## Պատմություն
Եղել է Լիբուրնական քաղաք` Սկարդոն անունով ()։
Ավելի ուշ դարձել է հռոմեական քաղաք (Սկարդոնա` Հռոմում), որպես շրջանի վարչական և ռազմական կենտրոն։ Այն ավերվել է միգրացիայի ժամանակաշրջանի ընթացքում և 9-րդ դարում բնակեցվել է սլավոններով։
Սկրադինը 10-րդ դարում (որպես Սկրադին Ջուպանիջա) Խորվաթիայի զարգացող քաղաքներից մեկն էր։

### Սկրադինը Սուբիչների կառավարման շրջանում
13-րդ դարի վերջին և 14-րդ դարի սկզբին Սկրադինը ծաղկում էր որպես Շուբիչ ընտանիքի  (Պողոս 1-ին և Մլադեն 2-րդ) մայրաքաղաք։ Շուբիչների կողմից կառուցված Թուրինի ամրոցը (կառուցված է բլրի վրա) նայում է Սկրադինի նավահանգիստին։

Շուբիչները կառուցել են մի բնակավայր-ամրոց` ազատ քաղաք, որը դարձել է նաև կոմունա։ Այն ունեցել է իր սեփական կանոնադրությունը և կառավարումը։

Շուբիչներն էլ ավելի են հարստացրել քաղաքը` կառուցելով մի քանի հարուստ վանքեր, որոնցում ապրում էին դոմինիկյանները, ֆրանցիսկյանները և քրիստոնեական այլ միաբանություններ

### Օսմանյան նվաճում և անկում
thumb|right|200px|Սկրադինը
Օսմանյան նվաճումից հետո 1574 թվականին

1522-1684 թվականների ընթացքում այն ղեկավարվում էր Օսմանյան կայսրության կողմից, իսկ մինչև 1794 թվականը՝ 
Վենետիկի հանրապետության կողմից։

1683 թվականի հոկտեմբերին Վենետիկյան Դալմաթիայի բնակչությունը, հիմնականում Ռավնի քոթարի Ուսկոկս քաղաքը, զենք է վերցնում և օսմանյան սահմանամերձ շրջանների ռեյահի (ստորին դասի) հետ միասին ոտքի կանգնում՝ վերցնելով Սկրադինը, Կարինը, Վրանան, Բենկովակը և Օբրովաչը
։

Հետագայում այն գրավվում է Նապոլեոնի կողմից և դառնում նախ Ֆրանսիայի, ապա` Ավստրո-Հունգարիայի կայսրության մաս։

Ժամանակի ընթացքում քաղաքը որպես կենտրոն կորցնում է  իր նշանակությունը (տեղափոխվում է Շիբենիկ), և այդպես Սկրադինի թեմը լքվում է 1828 թվականին
:

thumb|right|180px|Քաղաք կենտրոն
thumb|right|Տուրինա ամրոցը քաղաքի վրա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*https://www.youtube.com/watch?v=gn7EQPUtOFQ
*https://www.youtube.com/watch?v=IghOBKee_j4

Կատեգորիա:Խորվաթիայի քաղաքներ
All by Myself (երգ)

**All by Myself**, ամերիկացի երգիչ և երաժիշտ Էրիկ Կարմենի երգը, առաջին սինգլը՝ Eric Carmen (1975 թվական) դեբյուտային սոլո ալբոմից։

ԱՄՆ-ում առանձին սինգլը թողարկվել է նույն 1975 թվականի դեկտեմբերին։

Billboard Hot 100 (ամերիկյան "Բիլբորդ" ամսագիր) հիթ-շքերթում եղել է  2-րդ հորիզոնականում, Cash Box Top 100 Singles (ամերիկյան "Քեշբոքս" ամսագիր) հիթ-շքերթում ՝ 1-ին։ Կանադայում ունեցել է և 3-րդ հորիզոնական, իսկ Մեծ Բրիտանիայում ՝ 12-րդ։

Կուպլետների մեղեդին հիմնված է Սերգեյ Ռախմանինովի 2-րդ դաշնամուրային կոնցերտի երկրորդ մասի (Adagio sostenuto) վրա, կրկներգի մեղեդին փոխառված է մեկ այլ  գրված երգից ՝ "Let' s Pretend" (թողարկվել է 1972 թվականին Raspberries խմբի կողմից, որի մասնակից է եղել Կարմենը)։

Երբ Կարմենը ստուդիայում գրել ու ձայնագրել էր երգը, նա մտածում էր, որ Ռախմանինովի երաժշտությունը հանրության շրջանում մեծ արձագանք է ստանալու։ Բայց այն բանից հետո, երբ ալբոմը թողարկվեց, նա ստացավ Ռախմանինովի հաջորդների ուղերձը և իմացավ, որ նրա պակերացումները իրական չեն։  այդպես չէ։ Ի վերջո, կողմերը համաձայնության եկան, ըստ որի Ռախմանինովի ժառանգները ( անգլ.՝ Rachmaninoff estate) ստացել են "All by Myself" և "Never Gonna Fall In Love Again" երգերից 12-ական տոկոս։

1996 թվականին իր տարբերակը թողարկեց որպես Սելին Դիոնը, որը մտավ Falling into You ալբոմի մեջ։ Նրա կատարմամբ երգը նույնպես դարձել է միջազգային հիթ ՝ ԱՄՆ-ում հասնելով 4-րդ հորիզոնականի  (Billboard Hot 100-ում), Մեծ Բրիտանիայում 6-րդ (UK Singles Chart-ում), 7-րդ տեղը Կանադայում (RPM ամսագրի Top 100 Singles-ում) և 5-րդ տեղը Ֆրանսիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «All by Myself» на сайте Songfacts
* 

Կատեգորիա:1975 սինգլներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան երգեր
Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Անահիտ Գևորգյան

**Անահիտ Գևորգյան** (), հայ մանկավարժ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր, «Ազատ խորհրդականներ» պատգամավորական խմբի անդամ։

## Կենսագրություն
Անահիտ Գևորգյանը ծնվել է 1949 թվականի հունիսի 15-ին Երևանում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը՝ հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչի որակավորմամբ։ Որպես տնօրեն աշխատել է Հրազդանի թիվ 9 դպրոցում։ ԱԺ-ում գործունեոթյան տարիներին ընտրվել է ՀՀ Գլխավոր Խորհրդի մարդու իրավունքների և ազգությունների հարցերի մշտական հանձնաժողովի քարտուղար։ Եղել է «Ազատ խորհրդարանականներ» պատգամավորական խմբի փոխնախագահ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անահիտ Գևորգյանի կենսագրությունը ՀՀ Ազգային ժողովի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մանկավարժներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի մանկավարժներ
Օձն ու Ոզնին

**«Օձն ու ոզնին»**, (անգլ․՝ **The hedgehog and the snake** ) նախկինում նաև` **«Օձերն ու մացառախոզը»**, իտալացի գրող Լորենտիուս Աբստեմիուսի առակն է գրված 1490 թվականին։ Հետագայում եվրոպական մի շարք առակների հավաքածուներ այն ճանաչեցին որպես հայտնի առակագիր Եզոպոսի առակներից մեկը։
thumb|Օձն ու Ոզնին առակի պատկերումը Սամուել Հովիտի կատարմամբ 1810 թվական
## Անշնորհակալ հյուր
Վենետիկցի գրադարանավար Լորենտիուս Աբստեմիուսը 1490 թվականին ստեղծեց “Hecatomythium” լատիներեն առակների ժողովածուն, որտեղ տեղ գտավ նաև Ոզնու և օձի մասին առակը։ Ըստ առակի, ցրտաշունչ մի ձմռան ժամանակ ոզնին գալիս է օձի մոտ և խնդրում է իրեն ապաստան տալ։ Որոշ ժամանակ հետո, երբ օձին սկսում են նեղություն տալ ոզնու փշերը, վերջինս խնդրում է ոզնուն հեռանալ իր բնից։ Ոզնին հրաժարվում է լքել բունը ասելով․«Թե նեղվում ես իմ ներկայությունից, ինքնդ էլ հեռացի՛ր»։ Հետագա դարերում ստեղծվեցին առակի այլ տարբերակներ և ներառվեցին եվրոպական մի շարք առակների ժողովածուներում։ «Օձն ու ոզնին» առակը հայտնի դարձավ անգլիացի պոետ Ֆիլիպ Սիդնեյի շնորհիվ, ով իր աշխատության մեջ «Երկու խոսք ի պաշտպանություն պոեզիայի» (անգլ․՝ An Apology for Poetry)  հիշատակեց առակը։ Մինչև 17-րդ դարը, առակը մի շարք բարոյախրատական ստեղծագործություններում հանդիսանում էր «երախտամոռության» արտացոլումը։ Այդպիսի աշխատանքներ են՝ Քրիստոֆ Մյուռերի “ XL Emblemata ”  այլաբանական նկարազարդումների գիրքը, (սովորաբար տրվում է սիմվոլիկ նկարազարդում և համապատասխան բարոյախրատական տեքստ՝ պատմության կամ պոեմի տեսքով)։ Առակն արտացոլվել է նաև Ժան վան Քեսսելի յուղանկարում՝ պատկերված պղնձի վրա։ Լյուդովիկոս XIV-րդը իր որդու խնդրանքով կառուցեց «Վերսալի լաբիրինթոս»-ը։ Լաբիրինթոսում ստեղծվեց մի ջրային էլեմենտ՝ առակի երկու հերոսների արձանիկներով։ Կառուցման ժամանակ արքան խորհրդակցել է առակագիր Շառլ Պեռոյի հետ, ով իր ստեղծագործության մեջ խոսել է առակի մասին։ Սակայն օձի և ոզնու արձանիկների ստեղծման ընթացքում առաջնորդվել են Իսահակ դը Բենսերադի քառյակներով, որտեղ պոետը չար կերպար է համարում ոզնուն.

«Չմերժեց օձը ոզնու  խնդրանքը

Ներս թողեց նրան, որ չսառի դրսում խեղճ ու կրակը

Քիչ թե շատ ապրեցին իրար հետ օձն ու ոզնին

Բայց չհարմարվեց օձը ոզնու փշոտ մարմնին
 
Ծակեց, ծակեց, ծակծկեց

Օձն էլ մի օր չդիմացավ, խնդրեց ոզնուն իսկույն հեռանալ

Ոզնին էլ թե․ «Ինձ ամեն բան ձեռք է տալիս, նեղվողը դու ես, դու էլ հեռացի՛ր»,- ասաց անշնորհակալ ոզնին ի շնորհալություն բարեսիրտ օձին»։

Անգլիայում առակը հայտնի դառձավ Եզոպոսի առակների ժողովածուի շնորհիվ։ Սամուել Քռոքսալի տարբերակում պատկերվում են օձն ու մացառախոզը և խորհրդանշում են մարդկանց անմտածված ընտրությունը, երբ խոսքը գնում է ընկերոջ կամ կողակցի մասին։ Իսկ Սամուել Ռիչարդսոնի տարբերակում պատկերվում են օձն ու ոզնին։ Առակը ցուցանում է, որ «Անծանոթի հետ երբեք գործ մի՛ բռնեք, և մի վստահեք այն աստիճան, որ հույս դնեք նրանց վրա»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առակներ
Մարինա Մարգարյան

**Մարինա Միտուշի Մարգարյան** (), հայ բժիշկ, ՀՀ նախկին պատգամավոր։  Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Մարինա Մարգարյանը ծնվել է 1957 թվականի հուլիսի 28-ին Երևանում։ 1980 թվականի ավարտել է Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետը։ 1987թվականին՝ Մոսկվայի կենտրոնական գիտահետազոտական ստոմատոլոգիական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։

1980-1988 թթ. աշխատել է Երևանի կայազորային հոսպիտալի բժիշկ - ստոմատոլոգ։ 1988-1989 թթ.՝ ԵՊԲԻ մանկական ստոմատոլոգիայի ամբիոնի ասիստենտ։ 1988-1996 թթ.՝ ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի գիտական քարտուղար։ 1994-2006 թթ.՝ ԵՊԲՀ մանկական ստոմատոլոգիայի ամբիոնի դոցենտ։ 2000-2006 թթ.՝ ԵՊԲՀ ստոմատոլոգիական հիվանդությունների կանխարգելման և մանկական ստոմատոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ 2001-2006թթ.՝ ԵՊԲՀ ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի դեկան, 2005-2006 թթ.՝ ԵՊԲՀ թիվ 2 համալսարանական ստոմատոլոգիական պոլիկլինիկայի ղեկավար։ 2006-2007 թթ.՝ Հայ և ֆրանսիական քոլեջի ատամնատեխնիկական դպրոցի փոխտնօրեն։ 2007-2008 թթ.՝ ԵՊԲՀ-ի ընտանեկան ստոմատոլոգիայի ամբիոնի, 2009 թվականից՝ թերապևտիկ և ընտանեկան ստոմատոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2011 թվականից ակնաբուժություն, լոռ և ստոմատոլոգիա «025» մասնագիտական խորհրդի գիտական քարտուղար է։

## Քաղաքական գործունեություն
2017 թ. ապրիլի 2-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Ծառուկյան» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է ԵՊԲՀ  ոսկե (2000-2008 թթ.) մեդալներով, արժանացել է մի շարք պատվոգրերի։

## Գիտական գործունեություն
1989 թ. պաշտպանել է թեկնածուական թեզը Կիրովի անվան ռազմա-բժշկական ակադեմիայում, քաղաք Լենինգրադ §Первичная профилактика основных стоматологических заболеваний и ее эффективность у военнослужащих переменного состава советской армии թեմայով
1990 թ. շնորհվել է բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան
2005 թ. պաշտպանել է դոկտորական թեզը ԵՊԲՀ –ում «*Мониторинг стоматологической заболеваемости и его роль в разработке программ профилактики для населения Республики Армения*» թեմայով
2006 թ. շնորհվել է բժշկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան
2006 թ. շնորհվել է պրոֆեսորի գիտական կոչում
2016 թ.-ից առ այսօր Eurasia Oral Patology Project գրանտային ծրագրի ղեկավար

Հեղինակ է բազմաթիվ գիտական աշխատությունների, հոդվածների (130-ից ավել), ունի 7 ռացիոնալիզատորական առաջարկ, և 2 գյուտ, 14 մեթոդական ձեռնարկներ։ Բազմակի անգամ տպագրվել է արտասահմանյան և ՌԴ գիտական հանդեսներում։ Հանդիսացել է 8 գիտական թեզի ղեկավար։
## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կարինե Ստեփանյան

**Կարինե Խաչիկի Ստեփանյան** (), հայ տնտեսագետ, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Կարինե Ստեփանյանը ծնվել է 1952 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Երևանում։

### Կրթություն
1969 թվականից մինչև 1973 թվականը սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, որն ավարտել է տնտեսագետի որակավորմամբ։ Սովորել է ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից Բաքվի բարձրագույն կուսակացական դպրոցում։

### Աշխատանքային գործունեություն
1973 թվականից մինչև 1979 թվականը եղել է Վարդենիսի շրջանային ֆինանսական բաժնի ավագ տնտեսագետ։ 1985-1994 թվականներին զբաղեցրել է Վարդենիսի շրջանային խորհրդի կոմիեի գործադիր կոմիտեի նախագահի տեղակալի պաշտոնը։ 1990 թվականից մինչև 1995 թվականը եղել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր։ 1994-1996 թվականներին եղել է Վարդենիսի, իսկ 1996-1999 թվականներին՝ Սպանդարյանի մասնաճյուղի կառավարիչ։ 1999-2001 թվականներին եղել է «Հայխնայբանկ» ՓԲԸ-ի մասնաճյուղերի գործունեության համակարգման և  վերահսկողության կառավարչության  հաճախորդների  սպասարկման բաժնի պետ, 2001-2004 թվականներին՝ կորպորատիվ հաճախորդների սպասարկման վարչության պետ, իսկ 2004-2005 թվականներին բանկային ծառայությունների և ռեգիոնալ  զարգացման ստորաբաժանումների վարչության պետ։ 2005 թվականից մինչև 2009 թվականը եղել է «Արդշինինվեստ բանկ» ՓԲԸ-ի տարածքային կառավարման դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ-տարածքային  ստորաբաժանումների և մանրածախ ծառայությունների զարգացման վարչության պետ, իսկ 2009 թվականի հուլիս-դեկտեմբեր ամիսներին՝ տարածքային ստորաբաժանումների և մանրածախ ծառայությունների զարգացման ծրագրերի ղեկավար։

Եղել է ԽՄԿԿ անդամ։ Ընտրվել է Վարդենիսի շրջանային խորհրդի պատգամավոր։ Աշխատել է պատգամավորների Վարդենիսի շրջանային խորհրդի գործկոմի նախագահի տեղակալ, այժմ՝ Վարդենիսի շրջանային խնայբանկի կառավարիչ։ ՀՀՇ խմբակցության անդամ։

### Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի 2 որդի և 1 դուստր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարինե Ստեփանյանի կենսագրությունը ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀՇ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Օքսանա Մարկարովա

**Օքսանա Մարկարովա** (, ), ուկրաինացի պետական և քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ։ 2018 թվականի նոյեմբերի 22-ից Ուկրաինայի ֆինանսների նախարար։ Ուկրաինայի ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի անդամ (2019 թվականի մայիսի 31)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հայ-ուկրաինական ընտանիքում, առաջին կրթությունը ստացել է Կիևո-Մոգիլյանի ակադեմիայում, որտեղ դարձել է էկոլոգիական գիտությունների մագիստրոս։ Այնուհետև ուսանել է ԱՄՆ-ի Բլումինգթոնի Ինդիանա  համալսարանում, այնտեղ էլ ստացել է մագիստրոսի աստիճան Միջազգային հանրային ֆինանսների և առևտրի ոլորտում։

1998-1999 թվականներին և 2001-2003 թվականներին զբաղեցրել է տնտեսական քաղաքականության հարցերով խորհրդականի և արտաքին և կորպորատիվ կապերի մենեջերի պաշտոններ ամերիկյան Western NIS Enterprise Fund հիմնադրամում (այժմ Horizon Capital-ի վարչությունում), իսկ 2000 թվականին Միացյալ Նահանգներում պրակտիկա է անցել Համաշխարհային բանկում։

2015 թվականից Օքսանա Մարկարովան անցել է տնտեսության պետական հատված։

2015 թվականի մարտից մինչև 2016 թվականի ապրիլ զբաղեցրել Է Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարարի տեղակալի պաշտոնը։

2016 թվականի ապրիլի 29-ին, նոր կառավարության գալով, նշանակվել է Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարի առաջին տեղակալի պաշտոնում։

2018 թվականի հունիսի 8-ին, Ալեքսանդր Դանիլյուկի պաշտոնանկության կապակցությամբ, նշանակվել է Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարի պաշտոնակատար՝ Ուկրաինայի վարչապետ Վլադիմիր Գրոյսմանի կարգադրությամբ։

2018 թվականի նոյեմբերի 22-ին հաստատվել է Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարի պաշտոնում, Ուկրաինայի Գերագույն ռադայում նրա նշանակման օգտին քվեարկել է 242 պատգամավոր (անհրաժեշտ 225-ի դեպքում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի տնտեսագետներ
Վերա Սանդբերգ

**Վերա Սանդբերգ** (Վերա Հելֆրիդ Վիկտորիա Սանդբերգ), (), շվեդ ճարտարագետ։ 1917 թվականին Վերան դարձել է Շվեդիայում առաջին կին ճարտարագետը։

## Կենսագրություն
Վերա Սանդբերգը ծնվել է Շվեդիայի Լյունգբի քաղաքում։ Ապրել է Բլեքինգե նահանգում։ Երբ 1914 թվականին Վերան ընդունվել է Չալմերսի տեխնոլոգիայի համալսարան, նա միակ կինն էր 500 տղա ուսանողների մեջ։ 1917 թվականին Վերան հասել է մեծ բարձունքների քիմիայի ոլորտում։ Այնուհետև աշխատել է Հելսինգբորգ քաղաքում Gummifabrik-ում, *Oljefabriken-ում*, *AB Skandinaviska Raffineriet*-ում և *Sieverts Kabelverk-ում*։ 1937-1950 թվականները ամուսնացած է եղել մասնագիտությամբ ճարտարագետ Ռեգնար Ադոլֆի հետ։ Զույգը մի քանի տարի ապրել է Ստորֆորդում։ Մինչև 1956 թվականը Վերան եղել է *Långasjönäs Pappersbruk-ի* բաժնետեր։

## Հոգևոր ժառանգություն
Վերա Սանդբերգի անունը հիշատակվում է տարբեր ոլորտներում, որոնցից են․
* *Chalmersspexet Vera*, Սիրողական թատրոն
* *Vera Sandbergs Allé*, ծառուղի Գյոթեբորգում 
* Չալմերս համալսարանի օդապարուկներից մեկի վրա 
* Չալմերս համալսարանի կոնֆերանսների դահլիճը, որ կոչվում է *Veras Gräsmatta* (Վերայի մարգագետին)
* Չալմերսի խումբը՝ «*Chalmers Vera Team»*, Էկո մարաթոնին
* *Vera Sandbergs gata*, փողոց Լյունգբիյում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճարտարագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շվեդ ճարտարագետներ
Նատալյա Կոբրինսկա

**Նատալյա Կոբրինսկա** (), ուկրաինացի գրող, սոցիալիստ-ֆեմինիստ և ակտիվիստ։ 
Ծնվել է Գալիցիայի Հալիչինա նահանգի Բելելուիա գյուղում, Ռևերենդ Իվան Օզարկևիչի՝ քահանա, ով հետագայում ընտրվեց Ավստրիայի խորհրդարանի պատգամավոր, եւ Թեոֆիլիա Օկունեւսկայի ընտանիքում։ Այդ ժամանակաշրջանում կանայք կարող էին միայն տարրական կրթություն ստանալ և այդ պատճառով նա հիմնական կրթությունը ստացել է տանը։ Նա տիրապետում էր մի քանի լեզուների՝ գերմաներեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն և լեհերեն, ծանոթ էր տարբեր երկրների գրականությանը։ 1871 թվականին ամուսնացել է Թեոֆիլ Կոբրինսկու հետ։ Մի քանի տարի անց նա մահանում է եւ Կոբրինսկան ստիպված է լինում վերադառնալ Բոլեխիվ՝ ապրելու ծնողների հետ։

Կոբրինսկան հոր հետ մեկնում է Վիեննա, որտեղ հանդիպում է Իվան Ֆրանկոյին։ Ֆրանկոն խրախուսում է նրան ստանձնել  ուկրաինացի կանանց կարգավիճակը բարելավելու պարտականությունը և աջակցել նրանց ձգտելու տղամարդկանց հետ հավասարությանը։ 1884 թվականին նա նախաձեռնեց Տովարիշստվո ռուսկիխ ժինոկը (ուկրաինացի կանանց ասոցիացիա) կանանց կրթելու համար՝ ծանոթացնելով նրանց գրականությանը և քննարկումներ ծավալելով կանանց իրավունքների վերաբերյալ։ 1890 թվականին նա հանդիսանում էր մի պատվիրակության անդամ, որը լոբբինգ էր իրականացնում Կրթության նախարարի դեմ՝ թույլ տալու կանանց հաճախել համալսարան։ Նա նաև պայքարում էր համընդհանուր ընտրական իրավունքի, ցերեկային խնամքի եւ կոմունալ խոհանոցների համար։

Կոբրինսկան իր առաջին պատմվածքը՝ «Շումինսկան» (որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես *Ժամանակների ոգին*) 1883 թվականին, հաջորդ տարի գրեց *Մի կտոր հացի համար* նովելը։ 1887 թվականին Օլենա Պչիլկայի հետ խմբագրել է Պերշիյ վինոկը (*Առաջին պսակ*)՝ ուկրաինացի կանանց ստեղծագործությունների հավաքածուն։Կոբրինսկայայի հրատարակչությունը՝ Ժինոչա սպռավան հրատարակել է կանանց խնդիրների վերաբերող երեք օրացույց Նաշա դոլյա անվանումով։

Նատալյա Կոբրինսկան մահացել է Բոլեխիվում 1920 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Տիֆից մահացածներ
Մարգուշ Վարդանյան

**Մարգուշ Վարդանյան** (), հայ դեղագործ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Մարգուշ Վարդանյանը ծնվել է 1950 թվականի նոյեմբերի 16-ին Վրաստանի Մառնեուլի շրջանի Խոժոռնի գյուղում։ Ավարտել է Պյատիգորսկի դեղագործական ինստիտուտը՝ դեղագործի որակավորմամբ։

1974 թվականից մինչև 1977 թվականը աշխատել է դեղատների գլխավոր վարչությունում որպես ինֆորմատոր-տեսուչ, ապրանքագետ։ 1977 թվականից մինչև 1985 թվականը դասավանդել է Երևանի Բժշկական Ինստիտուտում, 1985-1993 թվականներին եղել է դեղատան վարիչ, իսկ 1993 թվականից՝ «Հայդեղագործություն» պետական ձեռնարկության գլխավոր տնօրեն։ 1995 թվականին ընտրվել է  ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավոր։ ԱԺ-ում ծավալած գործունեության ընթացքում եղել է ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի, ինչպես նաև «Բարեփոխումներ» պատգամավորական խմբի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարգուշ Վարդանյանի կենսագրությունը Հայաստանի Ազգային ժողովի պաշտոնական կայքում
* Կանայք ամենաքիչը ներկայացված են եղել ՀՀ երկրորդ գումարման Ազգային ժողովում

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Աննա Հայրապետյան

**Աննա Վլադիմիրի Հայրապետյան** (), hայ շախմատիստուհի, կանանց միջազգային վարպետ, Հայաստանի կանանց չեմպիոն (2013), Շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնության մասնակից։

## Կարիերա
Հայրապետյանը 2013 թվականին հաղթել է Շախմատի Հայաստանի կանանց առաջնությունում։ Նա Հայաստանի կողմից մասնակցել է 40-րդ շախմատային օլիմպիադային։ Նա նաև մասնակցել է 2013 թվականի Շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնությանը, որտեղ Հայաստանի կանանց հավաքականը զբաղեցրել է 5-րդ հորիզոնականը։ 2016 թվականին Աննա Հայրապետյանը դարձել է Հայաստանի կանանց շախմատի առաջնության փոխչեմպիոն։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Աննա Հայրապետյանին  խաղերը

Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի Հայաստանի չեմպիոնուհիներ
Լենա Նանուշյան

**Լենա Նանուշյան** (), հայ բժիշկ։ ՀՀ առողջապահության նախարարի տեղակալ։

## Կենսագրություն
Լենա Նանուշյանը ծնվել է 1975 թվականի հունիսի 1-ին։ 1992-1998 թվականներին սովորել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում, ստացել բժշկականխարգելման գծով բժշկի որակավորում։ 1998-2000 թվականներին անցել է մասնագիտացում ՀՀ ԱՆ Ակադեմիկոս Ս.Ավդալբեկյանի անվան առողջապահության ազգային ինստիտուտում` առողջապահության կազմակերպում ծրագրով։ 2003-2005 թվականներին շարունակել է կրթությունը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում, ստացել  հանրային առողջապահության մագիստր կոչումը։

## Աշխատանքային գործունեություն
Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է ՀՀ առողջապահության  նախարարության առողջապահության քաղաքականության վարչությունում (2002)։ 2002-2006 թվականներին դասավանդել է Առողջապահության կառավարման դպրոցում։ 2003-2012 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի առողջապահության մշտական հանձնաժողովի փորձագետ։ 2012-2013 թվականներին զբաղեցրել է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության աշխատակազմի արտաքին կապերի բաժնի պետի պաշոնը։ 2013 թվականից մինչ 2018 թվականի հունիսի 4-ը եղել է Միացյալ ազգերի կազմակերպության ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀի դեմ պայքարի միացյալ ծրագրի հայաստանյան ծրագրերի համակարգող։

Մասնակցել է մի շարք դասընթացների, համաժողովների, ուսումնական այցերի, մասնավորապես՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ, Միացյալ ազգերի կազմակերպության ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի միացյալ ծրագրի դասընթացներ։ 2000 թվականին ԱՄՆ Ալաբամայի համալսարանի հետ համագործակցության շրջանակներում մասնակցել է Առողջապահության կառավարիչների 20 Ազգային համաժողովին։ 2004 թվականին Լատվիայում ուսումնական այցի շրջանակներում ուսումնառել է Առողջության խթանումը և առողջության առաջնային օղակին վերաբերող հարցերը, 2009 թվականին մայրական, մանկական և դեռահասների առողջության պահպանման հանրային առողջապահական մոտեցումներն ուսումասիրելու նպատակով այցելել է Մայրական, մանկական և դեռահասների առողջության եվրոպական դպրոց (Տրիեստե, Իտալիա), արյան անվտանգության օրենսդրության հարցերը ուսումնասիրելու նպատակով ուսումնական այցով եղել է Հռոմում։ 2009 թվականին Ալբախի համալսարանի ամառային դպրոցում ուսումնառել է Առողջապահություն և սոցիալական համակարգ թեմայով դասընթացը (Ավստրիա)։ 2013 թվականին Շվեդիայում ուսումնասիրել է վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարի վերաբերյալ ԵՄ մոտեցումները (Ստոկհոլմ)։ 2009, 2014, 2016, 2018 թվականներին մասնակցել է ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ հարցերին նվիրված տարածաշրջանային տարեկան համաժողովներին (Մոսկվա, Ռուսաստան) և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Կիրիլ Հոլլանդ

**Կիրիլ Հոլլանդ** (ծնյալ՝ **Կիրիլ Ուայլդ**, ), ռազմական գործիչ։

Օսկար Ուայլդի և Կոնստանս Լլոյդի երկու որդիներից ավագն ու Վիվիեն Հոլլանդի եղբայրը։

## Կյանք
Ըստ նրա եղբոր՝ Վիվիեն Հոլլանդի «Օսկար Ուայլդի որդին» (1954) ինքնակենսագրականի՝ Օսկարը նվիրված և սիրող հայր էր իր երկու որդիների համար։ Նրանք ունեցել են համեմատաբար երջանիկ մանկություն։ Սակայն 1895 թվականին Օսկարի դատապարտումից և անպարկեշտության համար բանտարկվելուց հետո նրանց մայրը որոշել է ընտանիքը դուրս բերել ուշադրության կենտրոնից։

Նա ընդունել է Հոլլանդ ազգանունը ինչպես տղաների, այնպես էլ իր համար, որպեսզի պաշտպանվեն նրանց հանրային հետաքրքրասիրությունից։ Նա տղաների հետ տեղափոխվել է Շվեյցարիա և նրանց ընդունել Գերմանիայի անգլիախոս գիշերօթիկ դպրոց։ Օսկար Ուայլդը մահացել է 1900 թվականին․ նրա որդիներից ոչ մեկը չի տեսել նրան բանտարկվելուց հետո։ Երբ նրան ազատ են արձակել, նա մեկնել է Ֆրանսիա և այլևս երբեք չի ապրել Անգլիայում կամ Իռլանդիայում։

1899 - 1903 թվականներին Կիրիլը հաճախում էր Ռադլիի քոլեջը, որն Օքսֆորդշիրի բարձր մակարդակի պետական դպրոց էր։ Դպրոցն ավարտելուց հետո  Վուլիջի Թագավորական ռազմական ակադեմիայում դարձել է Gentleman Cadet:

1905 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Հոլանդը նշանակվել է թագավորական դաշտային հրետանու կրտսեր լեյտենանտ։ 1908 թվականի դեկտեմբերի 20-ին նրան տրվել է լեյտենանտ կոչում և նա մոտ երեք տարի ծառայել է Միացյալ Թագավորությունում։ Հետո նրն տեղափոխել են Հնդկաստան, որտեղ ծառայել է 1911 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1914 թվականը Սեկունդերբադի No. 9 զինամթերքի ստորաբաժանումում։ Նրան կապիտանի կոչում են տվել 1914 թվականի հոկտեմբերի 30-ին։

## Մահ
Երբ սկսվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմը, կապիտան Հոլլանդը ծառայում էր մայրցամաքում գտնվող բրիտանական ուժերում։ 1915 թվականի մայիսի 9-ին մասնակցել է Նեվե-Չապելի համար մղվող մարտին։ Ֆեստուբերտի ճակատամարտի ժամանակ, Ֆրանսիայում սպանվել է գերմանացի դիպուկահարի կողմից։ Թաղված է Ֆրանսիայի Ռիչբուրգ-լ՛Ավուե քաղաքում գտնվող Սբ Վաաստ ռազմական գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Wilde children 

Կատեգորիա:1885 ծնունդներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհվածներ
Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ռազմական գործիչներ
Ռաիսա Օդինցովա

**Ռաիսա Օլեգովնա Օդինցովա** (,), ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
Նա սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով Սլավյանս նա Կուբանիում մարզիչ Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Վորոնկովի մոտ (հայտնի է որպես Միրանչուկի եղբայրների մարզիչ)։ Այնուհետև տեղափոխվել է «Կուբանոչկա» (Կրասնոդար) երիտասարդական թիմ, որտեղ մարզվել է Տատյանա Զայցևայի գլխավորությամբ։

16 տարեկանից հանդես է եկել «Կուբանոչկայի» հիմնական կազմում։ Ռուսաստանի Բարձրագույն խմբի առաջնության մեկնարկային խաղը խաղացել է 2010 թվականի ապրիլի 17-ին «Իզմայլովոյի» դեմ՝ մեկնարկային կազմում հանդես գալով առաջին 83 րոպեներին։ Իր առաջին գոլը խփել է 2010 թվականի հունիսի 13-ին «Ռյազան-ՎԴՎ» ակումբի դարպասին։ Իր առաջին մրցաշրջանում եղել է մեկնարկային կազմի խաղացող, սակայն հաջորդ տարի դարձել է փոխարինման խաղացող, իսկ 2012/13 մրցաշրջանում միայն երեք անգամ է փոխարինման դուրս եկել հանդիպումների վերջնամասում։ Ընդամենը երեք մրցաշրջաններում «Կուբանոչկայի» կազմում խաղացել է 47 հանդիպում և խփել մեկ գոլ։ 2013 թվականի աշնանային առաջնությունում հանդես է եկել «Դոնչանկայում» (Ազով), մասնակցել է իր ակումբի բոլոր 14 հանդիպումներին։

2010 թվականի կեսերին խաղացել է երկրորդ դիվիզիոնի «Մագնոլիա» ակումբում (Նովոտիտարովսկայա)։

Որոշ ընդմիջումից հետո միացել է Մոսկվայի «Սպարտա-Սվիբլովո» թիմին, 2017 թվականին հանդես է եկել Առաջին դիվիզիոնում և դարձել մրցաշարի հաղթող, սակայն հետո ֆինանսական պատճառներով թիմը նվազել է դասարանում, 2018-2019 թվականներին խաղացել է երկրորդ դիվիզիոնում։ 2018 թվականին մարզուհին դարձել է իր ակումբի միակ գոլի հեղինակը Մոսկվայի ԲԿՄԱ-ի դեմ Ռուսաստանի Գավաթի 1/8 եզրափակիչի խաղում, որում բանակայինները տարել են իրենց ամենամեծ հաղթանակը (11:1)։ «Սպարտայի» կազմում մարզուհին մասնակցել է նաև լողափնյա ֆուտբոլի Ռուսաստանի առաջնության խաղերին։

Հանդես եմ եկել Ռուսաստանի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на сайте РФС
Յուլիա Սոկոլովսկայա

**Յուլիա Սոկոլովսկայա** (, ), ուկրաինացի հասարակական և քաղաքական գործիչ։ Նա զբաղվել է առողջապահության բարեփոխումների ներդրմամբ միջազգային տեխնիկական օգնության նախագծերում։

2019 թվականի օգոստոսի 29-ից Ուկրաինայի սոցիալական քաղաքականության նախարար։

## Կրթություն
2007 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Վադիմ Գետմանի անվան Կիևի ազգային տնտեսագիտական համալսարանը։ 2016 թվականին երկրորդ բարձրագույն կրթություն է ստացել Ուկրաինայի նախագահին առընթեր պետական կառավարման ազգային ակադեմիայում։

2015-2016 թվականներին անցկացվել են միջազգային ուսումնական ծրագրեր՝ GIZ-եվրաինտեգրման մարզիչների պատրաստման ծրագիր (Ուկրաինա), UNICEF-ը՝ երեխաների համար Սոցիալական ծառայությունների ոլորտում Բուլղարիայի փորձի ուսումնասիրություն (Բուլղարիա), Վիեննայի միացյալ ինստիտուտ՝ դասընթացներ «Կիրառական Տնտեսական քաղաքականություն» և «Հանրային կառավարում և կառուցվածքային բարեփոխումներ» (Ավստրիա), Համաշխարհային բանկ-դասընթաց «առողջապահության համակարգի կատարելագործում և ֆինանսավորման ապահովում. մարտահրավերներ համընդհանուր ընդգրկման համար» (ԱՄՆ)։

## Կարիերա
2007 թվականից մասնավոր գործունեություն  է ծավալել։

2009 թվականից աշխատել Է Կիևի քաղաքային պետական վարչակազմի էկոնոմիկայի և ներդրումների դեպարտամենտում, զբաղեցրել է ներդրումային և արտաքին տնտեսական քաղաքականության հարցերով վարչության պետի տեղակալի պաշտոնը՝ ներդրումների ներգրավման բաժնի պետի պաշտոնը։

2014-2015 թվականներին գլխավորել Է Ուկրաինայի տնտեսական զարգացման և առևտրի նախարարության փաստաթղթաշրջանառության դեպարտամենտը։

2015 թվականից մինչև 2016 թվականը զբաղեցրել Է Ուկրաինայի ֆինանսների նախարարության սոցիալական ոլորտի բյուջեի ծախսերի դեպարտամենտի տնօրենի պաշտոնը։

2016 թվականից մինչև 2017 թվականը ղեկավարել է Ուկրաինայի նախարարների կաբինետի քարտուղարության ռազմավարական պլանավորման և պետական քաղաքականության համակարգման հարցերով դեպարտամենտը։

2019 թվականի օգոստոսի 29-ից հանդիսանում է Ուկրաինայի սոցիալական քաղաքականության նախարարը Գոնչարուկի կառավարությունում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին քաղծառայողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հասարակական գործիչներ
Սյուզաննա Ստանիկ

**Սյուզաննա Ստանիկ** (, ), ուկրաինացի պետական գործիչ, դիվանագետ, իրավաբան, Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու (2000)։

Ուկրաինայի ընտանիքի և երիտասարդության հարցերի նախարար (1996-1997), Ուկրաինայի արդարադատության նախարար (1997-2002)։ Եվրոպայի խորհրդին կից Ուկրաինայի մշտական ներկայացուցիչ (2001-2003)։ Շվեյցարիայի Համադաշնությունում արտակարգ և լիազոր դեսպան (2003-2004)։ Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանի դատավոր։ Ուկրաինայի վաստակավոր իրավաբան (1998)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լվովում։ 1977 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Լվովի Իվան Ֆրանկի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1990 թվականին Օդեսայի քաղաքագիտության և սոցիոլոգիայի ինստիտուտը։

Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 1978 թվականին։ 1978-2002 թվականներին զբաղեցրել է գործադիր իշխանության մարմինների պատասխանատու պաշտոններ նախ Լվովի մարզում, ապա Ուկրաինայի նախարարների կաբինետում։

2002 թվականի հունիսին նրան շնորհվել է արտակարգ և լիազոր դեսպանի կոչում։

2004 թվականի մարտի 25-ին նշանակավել է Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանի դատավոր։

2002 թվականին ամուսնացել է լրագրող Վադիմ Դոլգանովի հետ։ Ունի մեկ որդի։

## Պարգևներ
* Օլգայի իշխանուհու 3-րդ աստիճանի շքանշան (1998)
* Լիտվայի Մեծ իշխան Գյադիմինասի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1998)
* «Արժանիքների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշան (2004)
* Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի պատվոգիր (2006)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դիվանագետներ
Ամալյա Պետրոսյան

**Ամալյա Արշակի Պետրոսյան** (), հայ պատմաբան, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Ամալյա Պետրոսյանը ծնվել է 1937 թ. ապրիլի 8-ին Թբիլիսիում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը` պատմաբանի որակավորմամբ։ 1966 թ. ավարտել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1967 թ.-ից աշխատել է Հայկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրությունում, որպես գիտական խմբագիր, ապա Հայ ժողովրդի պատմության բաժնի վարիչ։ ԱԺ-ում ծավալած գործունեության ընթացքում եղել է արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի, ինչպես նաև «Շամիրամ» խմբակցության անդամ։ Եղել է «Շամիրամ» հասարակական-քաղաքական կազմակերպության անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ամալյա Պետրոսյանի կենսագրությունը ՀՀ ԱԺ պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Գաղտնիքներ և ստեր (հեռուստասերիալ)

**«Գաղտնիքներ և ստեր»** (), ամերիկյան հեռուստասերիալ, որը թողարկվել է ABC-ում 2014-2015 թվականներին։ Գործողությունների կենտրոնում գտնվում է ընտանիքի մի օրինակելի հայր, որը գտնում է մահացած երեխայի դին և արագորեն դառնում սպանության գլխավոր կասկածյալը։ Այս սերիալը նույն անվանումով ավստրիալական սերիալի ամերիկյան հարմարեցումն է, որի գլխավոր հետոսը Մարտին Հենդերսոնն էր։ Սերիալը մեկնարկել է 2015 թվականի մարտի 1-ին, ավարտին հասնող «Վերակենդանացում» շոուի փոխարեն։ 2015 թվականի մայիսի 7-ին սերիալը երկարացվել է և 2016 թվականի սեպտեմբերի 25-ին մեկնարկել է սերիալի 2-րդ սեզոնը։

2017 թվականի մայիսի 11-ին 2 սեզոն թողարկելուց հետո ABC-ն փակել է սերիալը։

## Դերասաններ և կերպարներ
### Հիմնական կազմ

;Սեզոն 1
* Ռայան Ֆիլիպ՝ *Բեն Քրոուֆորդ* 
* Ջուլետ Լյուիս՝  *Անդրեա Կորնել, խուզարկու*
* Քադի Սթրիքլենդ՝ *Քրիստի Կրոուֆորդ*
* Նատալի Մարտինես՝ *Ջես Մուլլեն*
* Դեն Ֆոգլեր՝ *Դեյվ Քարլայլ*
* Բելլ Շույս՝ *Էբբի Քրոուֆորդ* 
* Ինդիանա Էվանս՝ *Նատալի Քրոուֆորդ*

;Սեզոն 2
* Մայքլ Իլի՝ *Էրիկ Ուորներ *
* Ջուլետ Լյուիս՝ *Անդրեա Քորնելլ*
* Ջորդանա Բրյուստեր՝ *Քեյթ Ուորներ*
* Մեկիա Կոկս՝ *Ամանդա Ուորներ*
* Չարլի Բարնետտ՝ *Պատրիկ Ուորներ*
* Թերրի Օ’Քուին՝ *Ջոն Ուորներ*

### Երկրորդական կազմ
;Սեզոն 1
* Դենիզ Դոուս՝ *Էլեյն Ուիլյամս*
* Գրեգորի Ալան Ուիլյամս՝ *Քեվին Ուիլյամս* 
* Մելիսսա Գիլբերտ՝ *Լիզա Դեյլի*
* Թեդ Քուլի՝ *Մեթթ Դեյլի* 
* Մայքլ Բիչ՝ *Արթուր Ֆենտոն*
* Սթիվեն Բրենդ՝ *Ջոզեֆ Տերներ* 
* Էյդեն Մալիկ՝ *Թոմ Մերֆի*
* Քեյթ Աշֆիլդ՝ *Վանեսսա Տերներ*
* Միգան Ռատ՝ *Նիկոլ Մալլեն*
* Տիմոտի Բասֆիլդ՝ *Ջոն Գարներ*

## Դրվագներ
### Սեզոն 1 (2015)

### Սեզոն 2 (2016)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2015 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Նանա Թոգոշվիլի

**Նանա Թոգոշվիլի** (), հայ լրագրող, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
Նանա Թոգոշվիլին ծնվել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Գորիսում։ Բանասեր լրագրողի որակավորմամբ ավարտել է Գորիսի մանկավարժական ինստիուտը։ 1989 թվականից եղել է Երևանի պետական համալսարանի գիտահետազոտական բաժնի գիտաշխատող, իսկ 1994 թվականից՝ «Արմենպրես»-ի թղթակից։

1995 թվականից մինչև 1999 թվականը եղել է ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավոր։ ՀՀ ԱԺ-ում ծավալած գործունեության ընթացքում եղել է պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի, ինչպես նաև «Շամիրամ» խմբակցության անդամ։ Եղել է Ազգային Ժողովի «Շամիրամ» հասարակական-քաղաքական կազմակերպության անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նանա Թոգոշվիլիի կենսագրությունը ՀՀ ԱԺ պաշտոնական կայքում
* Առաջին կին պատգամավորներն Ազգային ժողովում
* Կանայք ամենաքիչը ներկայացված են եղել ՀՀ երկրորդ գումարման Ազգային ժողովում

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրացի լրագրողներ
Սոֆյա Թամամշյան

**Սոֆյա Թամամշյան** (), խորհրդային հայ գիտնական-բուսաբան, կազմաբանության, հովանոցավորների և բարդածաղկավորների մասնագետ։

## Կենսագրություն
1936 թվականին Սոֆյա Թամաշյանը, առանց դեսերտացիայի պաշտպանման դարձել է կենսաբանական գիտությունների թեկնածու։ 1946 թվականից նա աշխատել և սովորել է Լենինգրադի Վլադիմիր Կոմարովի անվան Բուսաբանական ինստիտուտում, զբաղվել՝ «Հովանոցավորների ընտանիքի նախահայրերն ու սերունդները» դոկտորական դեսերտացիայով։

Մասնակցել է «ԽՍՀՄ-ի ֆլորա», «Կովկասի ֆլորա», նաև Flora iranica մենագրությունների համար տարբեր տեսակաների մշակմամբ։ 1952 թվականին Թամամշյանը դարձել է բուսական ռեսուրսների բաժնի կրտսեր գիտաշխատող, 1954 թվականին՝ բույսերի սիստեմատիկայի և աշխարհագրության ավագ գիտաշխատող։

1954 թվականին Սոֆյա Թամամշյանը գլխավորել է դեպի հարավային Կովկաս գիտական արշավը, որպեսզի ուսումնասիրեն թունդ բուրմունքով ու համով բույսերին։

1963 թվականին հեռացավ Բուսաբանական ինստիտուտից և թոշակի անցավ, այնուհետև տեղափոխվեց Մոսկվա։

Սոֆյա Թամամշյանը «Բուսաբանական ամսագրում», «Խորհրդային բուսաբանությունում» հրատարակել է բազմաթիվ հոդվածներ։ Հրապարակել է Astrodaucus, Phlojodicarpus, Stenocoelium, Grammosciadium տեսակնրի սիստեմատիկայի տարբերակներ։

## Բույսերի տեսակներ, որոնք անվանակոչվել են Ս․ Թամամշյանի պատվին
* Tamamschjania Pimenov & Kljuykov, 1981
* Tamamschjanella Pimenov & Kljuykov, 1996

## Գիտական որոշ հրապարակումներ
* Тамамшян С. Г., Пименов М. Г. Род Eryngium L. в Закавказье, Средней Азии, Иране и Афганистане // Флора, растительность и растительные ресурсы Армянской ССР. — 1987. — Вып. 10. — С. 26—49.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Виноградова В. М. Софья Георгиевна Тамамшян (к 105-летию со дня рождения) // Ботанический журнал. — 2006. — Т. 91, № 11. — С. 1764—1769.

Կատեգորիա:Ռուս կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս բուսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Լյուդմիլա Ասլանյան

**Լյուդմիլա Ասլանյան** (օրիորդական ազգանունը՝ **Կուլիկովա**, ), հայ շախմատիստ, կանանց միջազգային վարպետ․ Հայաստանի շախմատի կանանց առաջնության հնգակի չեմպիոն (1984, 1986, 1987, 1991, 1992)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1954 թվականի հուլիսի 2-ին Պետրոզավոդսկում։
Շախմատում սկսել է զբաղվել 12 տարեյանից։ Ավարտել է Դնեպրոպետրովսկի պետական համալսարանը կիրառական մաթեմատիկա մասնագիտությամբ, հետագայում աշխատել է ДГУ ակումբում որպես մարզիչ-մեթոդիստ։
1981 թվականին ամուսնանալով տեղափոխվում է Երևան՝ մշտական բնակություն հաստատելով այնտեղ։ 1990 թվականին  փոխում է Կուլիգին ազգանունը՝ վերցնելով ամուսնու Ասլանյան ազգանունը։

## Կարիերա
Ասլանյանը եղել է Հայաստանի շախմատի կանանց առաջնության հնգակի չեմպիոն (1984, 1986, 1987, 1991, 1992)։ Ասլանյանը Հայաստանի շախմատի կանանց հավաքականի կազմում մասնակցել է 30-րդ շախմատային օլիմպիադային, երբ Հայաստանը առաջին անգամ մասնակցեց օլիմպիադային։ Նա նաև մասնակցել է 1992 թվականի Եվրոպայի Շախմատի թիմային առաջնությանը։
Մասնակցել է նաև 31-րդ շախմատային օլիմպիադային` խաղալով 2-րդ խաղատախտակ։ Նա Խորհրդային Հայաստանի կանանց հավաքականի կազմում  մասնակցել է 1991 թվականի Խորհրդային միության կանանց շախմատի 2-րդ թիմային առաջնությանը։
Նրա մարզիչն է եղել Էդուարդ Մնացականյանը։

1997 թվականին Լյուդմիլան վերադարձավ Կրիվոյ Ռոգ, որտեղ և շարունակեց ելույթները, բայց արդեն Ուկրաինայի կողմից։

2003 թվականին դարձավ շախմատի կանանց Ուկրաինայի առաջնության մրցանակակիր։

1999-ից մինչև 2004 թվականները աշխատել է որպես մարզիչ Կրիվոյ Ռոգի մանկապատանեկան սպորտային դպրոցում։

2002-ից 2011 թվականներին Կրիվոյ Ռոգի "Չերվոնի գիրնիկ" թերթում վարել է շախմատի բաժինը

Լինելով երկրի տարիքով ամենամեծ շախմատիստուհին, շարունակել է գրավել մրցանակային տեղեր։ 2009 թվականի Ուկրաինայի առաջնությանը կիսել է 7-9-րդ տեղերը,  իսկ 2012 թվականին Լուբնի քաղաքում գրավել է 4-րդ տեղը 11 մասնակիցների շրջանում։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Լյուդմիլա Ասլանյան խաղերը 365Chess.com կայքում
* OlimpBase

Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Էմմա Խուդաբաշյան

**Էմմա Խուդաբաշյան** (), ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավոր։ ԱԺ սոցիալական, առողջապահության և բնության պահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Միասնություն» խմբակցության անդամ։ ՀԺԿ վարչության քաղաքական խորհրդի անդամ։

## Կենսագրություն
Էմմա Խուդաբաշյանը ծնվել է 1947 թվականի մարտի 3-ին Սևանի շրջանի Ծովագյուղ գյուղում։
1973 թվականին ավարտել է Արմավիրի (ՌԴ) պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ Մասնագիտությամբ մանկավարժ-հոգեբան է։ 1973-1977 թվականներից աշխատել է Երևանի էլեկտրաապարատների գործարանում որպես փականագործ-հավաքող։ Ավելի ուշ, 1979-1994 թվականներին Էմման աշխատանքի է անցել Երևանի միկրոէլեկտրոնային ինստիտուտում որպես առաքող, տեխնիկ, իսկ 1994-1999 թվականներին աշխատել է որպես «Սևան» զբոսաշրջային միավորման ավագ մեթոդիստ։

1999 թվականին Կարեն Դեմիրճյանի ղեկավարած «Միասնություն» դաշինքի ցուցակով Էմման ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր և զբաղեցրել պաշտոնը մինչև 2003 թվական։ Հանդիսացել է ԱԺ սոցիալական, առողջապահության և բնության պահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Միասնություն» խմբակցության անդամ։ ՀԺԿ վարչության քաղաքական խորհրդի անդամ։
Էմմա Խուդաբաշյանն ականատես է եղել 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի վրա կատարված հարձակմանը։

### Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=251&lang=arm
* https://www.armtimes.com/hy/article/124396
* https://www.armtimes.com/hy/article/113988
* https://hraparak.am/post/591f9d6fe3d84d0d37fca324

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:1947 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ պատգամավորների ցանկեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչություն
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ