Շանդոր Շարա

**Շանդոր Շարա** (հունգարերեն՝ **Sándor Sára**, ), ժամանակակից հունգարացի կինոօպերատոր և կինոռեժիսոր։

## Հակիրճ տեղեկատվություն
1957 թվականին ավարտել է Բուդապեշտի թատրոնի և կինոյի բարձրագույն դպրոցի օպերատորական ֆակուլտետը և անմիջապես աշխատանքի անցել  «*Մաֆիլմ*» կինոստուդիայում։ Կարճ ժամանակում լայն ճանաչման է արժանացել՝ որպես վարպետ օպերատոր. նրա ստեղծագործական աշխատանքը գնահատվել է բազմաթիվ միջազգային կինոփառատոներում։ Իր ուժերը հաջողությամբ փորձել է նաև կինոռեժիսուրայի ասպարեզում։ Աշխատանքում տևական դադարներ չի ունեցել։ Ստեղծագործություններում գլխավորապես անդրադարձել է Հունգարիայի պատմության ողբերգական իրադարձություններին։

Ստեղծել է փորձարարական, հիմնականում՝ փաստավավերագրական կինոնկարներ (ինչպես, օրինակ,  *Cigányok*-ը՝ 1962 թ., *Vizkeresz*t-ը՝ 1967 թ., *Pro Patria*-ն՝ 1970 թ., *Babolna*-ն՝ 1985 թ.): Իսկ նրա հեղինակած գեղարվեստական կինոնկարներից հիշարժան է հատկապես 1978 թվականին նկարահանած «*80 հուսար*»-ը (*80 Huzar*, 1978): Բացի այդ, լուսանկարչական և օպերատորական աշխատանքներ է կատարել ուրիշ կինոռեժիսորների գեղարվեստական ֆիլմերի համար, ինչպես կարճամետրաժ, այնպես էլ լիամետրաժ (օրինակ՝ 1971 թվականին Զոլտան Հուսարիկի նկարահանած «*Սինդբադ*»-ի համար)։

Շանդոր Շարայի որդին՝ Բալաժ Շարան, գնացել է հոր ոտնահետքերով, դարձել է կինոօպերատոր։

## Պարգևներ
*1967 — Օբերհաուզենի կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակ («Մկրտություն» ֆիլմի համար)
*1968 — Բելա Բալաժի անվան մրցանակ
*1969 — Կաննի 22-րդ կինոփառատոնի մրցանակ («Շպրտված քարը» ֆիլմի համար)
*1974 — Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության վաստակավոր արտիստի կոչում
*1978 — Կոշուտի անվան մրցանակ
*1987 — Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական արտիստի կոչում

## Ֆիլմագրություն
### Որպես կինոօպերատոր

**Pályamunkások*, ռեժիսոր՝ Իշտվան Գալ (1957)
**Szorongó varázs*, ռեժիսոր՝ Դյուլա Ռեմիաշ (1960)
* *Գրոտեսկ* (*Groteszk*)
* Միայնություն (*Egyedül*)
**Asszony a telepen*, ռեժիսոր՝ Իմրե Ֆեհեր (1963)
**Sodrásban*, ռեժիսոր՝ Իշտվան Գալ (1964)
* *Մանկական հիվանդություններ* (*Gyerekbetegségek*), ռեժիսոր՝ Ֆերենց Կարդոշ և Յանոշ Ռոսա (1966)
**Հայրը* (*Apa*) ռեժիսոր՝ Իշտվան Սաբո (1966)
* *Մկրտություն* (*Vízkereszt*), ռեժիսոր՝ Շանդոր Շարա (1967)
**10.000 օր* (*Tízezer nap*), ռեժիսոր՝ Ֆերենց Կոշա (1967)
**Ünnepnapok*
* *Շպրտված քարը* (*Feldobott kö*)
* *Դատավճիռ* (*Ítélet*)
**Szindbád*, ռեժիսոր՝ Զոլտան Հուսարիկ (1971)
**Տյուզոլտո փողոց, 25* (*Tüzoltó utca 25.*), ռեժիսոր՝ Իշտվան Սաբո (1973)
**Ժամանակ չկա* (*Nincs idö*), ռեժիսոր՝ Ֆերենց Կոշա (1973)
* *Ձյուն է գալիս* (*Hószakadás*),  ռեժիսոր՝ Իշտվան Սաբո (1974)
**Holnap lesz fácán*, ռեժիսոր՝ Շանդոր Շարա (1974)
**Suomi*, ռեժիսոր՝ Իշտվան Սինտաի - film TV (1975)
* *Որբուկը* (*Árvácska*)
**Բուդապեշտյան պատմություններ* (*Budapesti mesék*), ռեժիսոր՝ Իշտվան Սաբո (1977)
* *80 հուսար* (*80 huszár*)
**Circus maximus*
* *Մատչ* (*A mérközés*)
**Bábolna*
**Օրփեոս և Էվրիդիկե * (*Orpheus és Eurydiké*), ռեժիսոր՝ Իշտվան Գալ - film TV (1986)
**In memoriam Gyöngyössy Imre*

### Որպես ռեժիսոր

* *Գնչուներ* (*Cigányok*)
* *Միայնություն* (*Egyedül*)
* *Մկրտություն* (*Vízkereszt*) (1967)
* *Շպրտված քարը* (*Feldobott kö*)
* *Վաղը փասիանը կլինի* (*Holnap lesz fácán*) (1974)
* *80 հուսար* (*80 huszár*)
* *Ժողովրդական ուսուցիչներ* (*Néptanítók*)
* *Հունգարական երկրորդ բանակը Դոնի մոտ* (*Krónika: A második magyar hadsereg a Donnál*)
* *Bábolna*
* *Տխուր է գնալիք ճամփաս* (*Sír az út elöttem*)
* *Խաչմերուկ* (*Keresztúton*)
**Tüske a köröm alatt*
* *Չոնկա ափը* (*Csonka Bereg*)
* *Դու դեռ ո՝ղջ ես* (*Te még élsz?*)
* *Անգութ ժամանակներ* (*Könyörtelen idök*)
* *Հետևողները* (*Vigilanti*)
* *Մեղադրանք* (*A vád*)
* Հունգարուհիները ԳՈւԼԱԳ-ում (*Magyar nök a gulágon*)
* *Եվրոպայից Եվրոպա* (*Európából Európába*)

### Որպես սցենարիստ

**Գնչուներ* (*Cigányok*)
**Շպրտված քարը* (*Feldobott kö*)
**Վաղը փասիանը կլինի* (*Holnap lesz fácán*) (1974, ռեժոսորը նույնպես Շանդոր Շարան է)
**80 հուսար* (*80 huszár*)
**Ժողովրդական ուսուցիչներ* (*Néptanítók*)
* Խաչմերուկ (*Keresztúton*)
* Tüske a köröm alatt*
**Չոնկա ափը* (*Csonka Bereg*)
**Անգութ ժամանակներ* (*Könyörtelen idök*)
**Հետևողները* (*Vigilanti*)
**Մեղադրանք* (*A vád*)


== Ծանոթագրություններ ==

== Գրականություն ==
* *Nowa encyklopedia powszechna PWN'' red. Barbara Petrozolin-Skowrońska, Warszawa 1998, t. 5, s. 745.

Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարիայի արվեստ
Կատեգորիա:Հունգարացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի ժողովրդական արտիստներ