Դելորի կոմիտե

**Դելորի կոմիտեն**, նախկինում հայտնի որպես **Տնտեսական և դրամավարկային միության ուսումնասիրության կոմիտե**, 1988-1989 թվականներին Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժակ Դելորի նախագահությամբ ստեղծված *ժամանակավոր* կոմիտե։ Այն ստեղծվել է 1988 թվականի հունիսին՝ Եվրոպական խորհրդի կողմից Եվրոպական տնտեսական և դրամավարկային միությանը տանող կոնկրետ փուլերը ուսումնասիրելու և առաջարկելու մանդատով։ Դրա զեկույցը, որը հայտնի է որպես **Դելորի զեկույց**, հրապարակվել է 1989 թվականի ապրիլին։

Դելորի կոմիտեն լայնորեն համարվում է Եվրոպական տնտեսական և դրամավարկային միության գործընթացի արդյունավետ մեկնարկային կետը, որը հանգեցրել է 1991 թվականի դեկտեմբերին Մաաստրիխտի պայմանագրի բանակցություններին և արդյունքում՝ եվրոյի՝ որպես միասնական արժույթ ընդունմանը՝ Եվրոպական միության 15 անդամ պետություններից 11-ի կողմից՝ 1999 թվականի հունվարի 1-ին։

## Նախապատմություն
Դելորի կոմիտեի անմիջական համատեքստը միջազգային դրամավարկային անկայունությունն էր, որը հաջորդել է 1987 թվականի փետրվարի Լուվրի համաձայնագրին, որն ընդհատվել է 1987 թվականի սեպտեմբերին Եվրոպական դրամավարկային համակարգի (EMS) վերաբերյալ այսպես կոչված Բազել-Նիբորգի համաձայնագրով և 1987թվականի Ուոլ Սթրիթի «Սև երկուշաբթիով»։ 1988 թվականի հունվարին Ֆրանսիայի ֆինանսների նախարար Էդուար Բալլադյուրը տարածել է մի հուշագիր, որով կոչ էր արվում ստեղծել եվրոպական ընդհանուր արժույթ՝ Եվրոպական դրամավարկային համակարգի թերությունները լուծելու համար, որին փետրվարին հաջորդեց Իտալիայի գանձապետարանի նախարար Ջուլիանո Ամատոյի մեկ այլ հաղորդագրություն, որում կոչ էարվել ավելի մեծացնել Եվրոպական դրամավարկային համագործակցության հիմնադրամի ազդեցությունը։ Ի պատասխան, Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարար Հանս-Դիտրիխ Գենշերը 1988 թվականի փետրվարի 26-ին հրապարակել է իր սեփական հուշագիրը՝ վերցնելով իր ավելի պահպանողական գործընկեր ֆինանսների նախարար Գերհարդ Ստոլտենբերգի նախաձեռնությունը և պաշտպանելով Գերմանական Բունդեսբանկի մոդելով Եվրոպական կենտրոնական բանկի ստեղծումը, որի տեխնիկական դիզայնը կսահմանվեր «իմաստուն մարդկանց կոմիտեի» կողմից։

Դելորն օգտվել է այս միջավայրից և 1988 թվականի մարտի վերջին կարողացել է համոզել Գերմանիայի կանցլեր Հելմուտ Կոլին, որն այդ ժամանակ զբաղեցնում էր Եվրոպական համայնքի խորհրդի կիսամյակային նախագահությունը, ստեղծել Գենշերի առաջարկած հանձնաժողով և գործընթացին անմիջականորեն ներգրավել կենտրոնական բանկերի կառավարիչներին։ Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Միտտերանի վերընտրությունը 1988 թվականի մայիսին էլ ավելի նպաստեց նոր նախաձեռնության, որի վրա Դելորի և Կոլի օգնականները անմիջապես հետո սկսեցին համատեղ աշխատել։ Կոլը և Միտերանը գործընթացի վերաբերյալ համաձայնություն են ձեռք բերել 1988 թվականի հուլիսի 2-ին Էվիան-լե-Բենում կայացած ֆրանս-գերմանական գագաթնաժողովում։

Այսպիսով, Դելորի գաղափարն եղել է այն, որ կոմիտեն հիմնականում կազմված լիներ ԵՄ երկրների կենտրոնական բանկերի կառավարիչներից, ովքեր տեխնիկապես ամենաանմիջականորեն պատասխանատու էին և հնարավոր է՝ ամենաշատը դեմ էին արժույթի միավորմանը, քանի որ դա նրանց կզրկեր իրենց առանձնահատուկ ազգային դրամավարկային իշխանությունից։ Առաջարկը պաշտոնապես ներկայացվել և հաստատվել է Հաննովերում հունիսի 27-28-ը կայացած Եվրոպական խորհրդի նիստում։ Բունդեսբանկի նախագահ Կարլ Օտտո Պյոլը սկզբում անընդունելի է համարում այն փաստը, որ հանձնաժողովի նախագահը կլինի քաղաքական գործիչ, այլ ոչ թե կենտրոնական բանկիր, սակայն ի վերջո նրա գործընկեր կենտրոնական բանկիր Վիմ Դյուզենբերգը համոզել է նրան մասնակցել:

## Անդամներ
Բացի իր համանուն նախագահ Ժակ Դելորից, Կոմիտեն բաղկացած է եղել հետևյալ անդամներից՝

* Ֆրանս Անդրիեսեն, Եվրոպական հանձնաժողովի փոխնախագահ
* Միգել Բուայեր, իսպանացի տնտեսագետ
* Դեմետրիուս Չալուկյաս, Հունաստանի բանկի կառավարիչ
* Կառլո Ազելիո Չամպի, Իտալիայի բանկի կառավարիչ
* Մորիս Ֆ. Դոյլ, Իռլանդիայի կենտրոնական բանկի կառավարիչ
* Վիմ Դյուիզենբերգ, De Nederlandsche Bank-ի կառավարիչ
* Ժան Գոդո, Բելգիայի Ազգային բանկի կառավարիչ
* Էրիկ Հոֆմայեր, Դանիայի ազգային բանկի կառավարիչ
* Պիեռ Յաանս, Institut Monétaire Luxembourgeois-ի գլխավոր տնօրեն
* Ալեքսանդր Լամֆալուսի, Միջազգային հաշվարկների բանկի (BIS) գլխավոր տնօրեն
* Ժակ դը Լարոզիեր, Ֆրանսիայի բանկի կառավարիչ
* Ռոբերտ Լի-Պեմբերտոն, Անգլիայի բանկի կառավարիչ
* Կառլ Օտտո Պելե, Գերմանիայի դաշնային բանկի կառավարիչ
* Մարիանո Ռուբիո, Իսպանիայի բանկի կառավարիչ
* Խոսե Ալբերտո Տավարես Մորեյրա, Պորտուգալիայի բանկի կառավարիչ
* Նիլս Թայգեսեն, տնտեսագիտության պրոֆեսոր Կոպենհագենի համալսարանում

Կոմիտեի զեկուցողներն էին Գերմանիայի ֆինանսների նախարարությունում և Արժույթի միջազգային հիմնադրամում աշխատած Գյունտեր Բերը և այդ ժամանակ Եվրահանձնաժողովի բարձրաստիճան պաշտոնյա Տոմմասո Պադոա-Շիոպպան։ Կոմիտեի նիստերը սովորաբար անցկացվել են Բազելում՝ Միջազգային հաշվարկների բանկում կենտրոնական բանկերի կառավարիչների ամսական հանդիպումների զուգահեռ։

## Հաշվետվություն
Կոմիտեի զեկույցը վերնագրված է որպես «Զեկույց Եվրոպական համայնքում տնտեսական և դրամավարկային միության վերաբերյալ»: Այն ուրվագծել է Տնտեսական և դրամավարկային միության ստեղծման եռաստիճան ծրագիր, ներառյալ գործող Կառավարիչների կոմիտեի վերափոխումը Եվրոպական դրամավարկային ինստիտուտի և, ի վերջո, Եվրոպական կենտրոնական բանկի։ Հաշվետվությունը հաստատվել է Եվրոպական խորհրդի կողմից Մադրիդում 1989 թվականի հունիսին։ Այնուամենայնիվ, այն համարվել է վիճահարույց։

Մադրիդի հանդիպումից հետո Էլիզաբեթ Գիգուի գլխավորությամբ ստեղծված աշխատանքային խումբը՝ փոխնախագահ Տոմմասո Պադոա-Սկիոպայի գլխավորությամբ, որը հայտնի է որպես Գիգուի խումբ, նախապատրաստել է 1989 թվականի դեկտեմբերին Ստրասբուրգում Եվրոպական խորհրդի նիստում միջկառավարական համաժողովի բացման հիմքը։

## Գնահատում և ժառանգություն
Հետադարձ հայացքով նայելով՝ Դելորի կոմիտեն զարմանալիորեն հաջողա է եղել, իր առաջադրանքին օգնել է Բեռլինի պատի անկումը՝ վերջնական զեկույցի ներկայացումից մի քանի ամիս անց։ Լամֆալուսիի խոսքով՝ հաջողությունը պայմանավորված է Դելորի «հանճարեղությամբ»՝ առաջնորդներին, և հատկապես Հելմուտ Կոլին, համոզելու համար, որ անհրաժեշտ է ապահովել եվրոպական միասնական շուկայի կենսունակությունը՝ դրամավարկային միության անհրաժեշտության մասին, ինչը նրան թույլ է տվել հաղթահարել ազգային կենտրոնական բանկերի և հատկապես Բունդեսբանկի դիմադրությունը։

Դելորի կոմիտեի ամբողջական արխիվը պահվում է Եվրոպական կենտրոնական բանկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Եվրոպական միության պատմություն
Կատեգորիա:Եվրոպական միության տնտեսություն