open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հակոբ Հիսուսի

**Հակոբ Հիսուսի**, XVII դարի հայ տարեգիր։

## Կենսագրություն
Հայտնի է նրա շնորհիվ պահպանված պատմագրական «Ժամանակագրություն» աշխատության։ Այնտեղ պարունակվում են նաև կենսագրական որոշ տվյալներ։ Եղել է Եար Ազիզի որդին՝ Կեցկո գյուղից։ Եղել է ճիզվիտների կաթոլիկ վանական միաբանության կազմի անդամ։ Նրա «Ժամանակագրությունը» ընդգրկում է 1575 և 1636 թվականների միջեւ ընկած ժամանակահատվածը և, դատելով բովանդակությունից, Հակոբը նկարագրված իրադարձության ժամանակակիցն էր, սակայն նրա ծննդյան և մահվան ճշգրիտ ամսաթվերը հայտնի չեն։

## «Ժամանակագրություն»
Հակոբին վերագրվող ժամանակագրությունը հրատարակվել է արդեն 1914-1915 թվականներին, սակայն հետագա ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ այդ աշխատությունն իրականում երեք տարբեր տարեգրությունների կոմպիլյացիա է։ Առաջինը նկարագրվում են 1420-1545 թվականների, երկրորդը՝ 1467-1501 և երրորդը՝ 1575-1636 թվականների իրադարձությունները։ Ճիզվիտ Հակոբի հեղինակությանը պատկանում է միայն երրորդ մասը, իսկ առաջին երկուսը գրվել են XV-XVI դարերի անանուն հայ ժամանակագիրների կողմից։ Անանուն ժամանակագիրներից առաջինը պատմական արժեք չունի, բայց երկրորդում հետաքրքիր տեղեկություններ կան Կարա-Կոյունլու ցեղերի մասին Ջահան Շահի մահից հետո (մասնավորապես՝ նրանց նոր առաջնորդ Հասան Ալիին), Ուզուն-Հասան և Աք-Քոյունլուի այլ կառավարիչների մասին։ Իսկ Հակոբի «Ժամանակագրությունում» կարևոր են 1623-1639 թվականների թուրք-պարսկական պատերազմի մասին տեղեկությունները, մասնավորապես 1636 թվականին պարսկական զորքերի կողմից Երևանը գրավելու և դրան նախորդող իրադարձությունները։

;Ձեռագրեր
* Մատենադարան, № 7841 ձեռագիր

;Հրատարակություն
**Ա․ Հովհաննիսյանի խմբագրությամբ* // «Արարատ» ամսագիր, 1914, էջ 1106-1114։
**Ա․ Հովհաննիսյանի խմբագրությամբ* // «Արարատ» ամսագիր, 1915, էջ 61-69.
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի անձինք
Թագուհի Բարսեղյան

**Թագուհի Ստեփանի Բարսեղյան** (), հայ գեղանկարիչ և կինոյի նկարիչ։ Աշխատել է կոնցեպտուալիզմի ձևում՝ սյուրռեալիզմի տարրերով։ 1981 թվականից Հայաստանի Նկարիչների միության անդամ է, 1988 թվականից՝ Ուկրաինայի Նկարիչների ազգային միության անդամ։

## Կենսագրություն
Թագուհի Բարսեղյանը ծնվել է 1959 թվականի հունվարի 19-ին Երևանում։ 1974 թվականին ավարտել է ուսումնառությունը Երևանի Փ. Թերլեմեզանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ Այնտեղ նա սովորել է Կ. Եղիազարյանի և Ա. Ղազարյանի ղեկավարությամբ։ 2 տարվա ընթացքում՝ 1978-1980 թվականներին, որպես բեադրող նկարիչ աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում և Երևանի հեռուստաստուդիայում (1985-1987)։

Նկարչուհու անհատական ցուցահանդեսները տեղի են ունեցել Երևանում (1989, 1994), Խարկովում (Ուկրաինա, 1996, 1999), Թաբորում (Չեխիա, 1999), Ջերսի Սիթիում, Լոս Անջելեսում (ԱՄՆ, 1999), Փարիզում (Ֆրանսիա, 1999)։

## Հիմնական ստեղծագործություններ
* «Աղջկա դիմանկարը» (1980),
* «Իլյուզիա» (1988),
* «Հայրենիք» (1989),
* «Կայսր» (1996),
* «Քայլ» (1996),
* «Իլյուզիա»,
* «Ընտանիք»,
* «Վերածնունդ» (1989),
* «Հանդիպում» (1994),
* «Թափոր», «Քայլ»,
* «Կայսր» (1996),
* «Տոն» (1997),
* «Սուրբ ծնունդ» (1998),
* «Դեղին տրամադրություն»,
* «Ներկայացում» (1998)։

Ստեղծագործությունները պահպանվել են Հայաստանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, ԱՄՆ Ժամանակակից ռուսական արվեստի թանգարանում (Ջերսի Սիթիում), Խարկովի Ս. Վասիլկովսկու անվան քաղաքային պատկերասրահում։ Ապրել և ստեղծագործել է Խարկովում և Նյու Ջերսիում (1994 թվականից)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միության անդամներ
Կատվադաղձ Մուսինի

**Կատվադաղձ Մուսինի** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Փայտացող արմատով և ճյուղավոր ցողուններով բազմամյա թավոտ խոտաբույս է։ Կարճ կոթունավոր աղեղնաեզր տերևները հակադիր դասավորված են 30-60 սմ բարձրությամբ ցողունի վրա։ Փոքր երկարավուն-ձվաձև տերևները երկու կողմերից ծածկված են կարճ թավով։ Ցողունների գագաթներին ողկույզանման ծաղկաբույլեր առաջացնող խիտ կիսահովանոցներում հավաքված են համեմատաբար խոշոր ծաղիկները։ Մոխրագույն երանգ ունեցող երկշուրթ մանուշակագույն ծաղիկները աճում են ցողունների գագաթին։ Պտուղները շագանակագույն էլիպսաձև ընկուզիկներ են։

## Տարածվածություն
Աճում է լեռնային գոտիների չոր քարքարոտ լանջերին, թփուտներում և ժայռերի վրա։ Հանդիպում է Արմավիրի, Կոտայքի մարզերում և Երևանում։ Մեղրատու բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը, որը հավաքում են ծաղկման շրջանում։ Երիտասարդ տերևներն ու ճյուղերն օգտագործում են սննդի, իսկ թարմ և չորացրած տերևները՝ օղու և լիկյորների արտադրության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Դավիթ Թերզյան

**Դավիթ Թերզյան** (), խորհրդային և աբխազ երաժիշտ, ջութակահար, դիրիժոր, Աբխազիայի պետական կամերային նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր, Աբխազիայի հանրապետության վաստակավոր արտիստ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1973 թվականին հոկտեմբերի 7-ին երաժիշտների ընտանիքում։ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտ՝ ջութակի դասով, ինչպես նաև օպերային-սիմֆոնիկ դիրիժորության ֆակուլտետով։ 1997 թվականին ավարտել է օպերային-սիմֆոնիկ դիրիժորի ասպիրանտուրան, սովորել է հայտնի դիրիժոր Օհան Դուրյան-Նարկի մոտ։

Ջութակահարը աշխատել տարբեր կոլեկտիվներում․

* Հայաստանի երիտասարդական սիմֆոնիկ նվագախումբ 
* Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային կվինտետ։ 
* Հայաստանի ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախումբ 
* Ժիլինա (Սլովակիա) կամերային նվագախումբ։
* Ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ Գ. Ակապուլկո (Մեքսիկա)։
* Հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Սլովակիայում, Ավստրիայում, Մեքսիկայում, Ռուսաստանում։

## Դիրիժորական գործունեություն
Դիրիժորի կարիերան սկսել է 18 տարեկանում, երբ հիմնել է Հայաստանյաց Առաքելական եկեղեցուն կից իր առաջին «Սաղմոս» կամերային նվագախումբը։ Պարգևատրվել է «Ամադեուս» մրցույթի ոսկե մեդալով՝ ժամանակակից երաժշտության լավագույն մեկնաբանման լինելու համար։ 22 տարեկանում նշանակվել է Հայաստանի ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր։ Հայտնի է դարձել ինչպես իր մանուալ տեխնիկայով, այնպես էլ տարբեր դարաշրջանների կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների մեկնաբանությամբ։ 1999-2010 թվականներին աշխատել է Մեքսիկայի Ակապուլկո ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում որպես դիրիժոր։ 2005 թվականին դարձել է դիրիժորների «Էդուարդո Մատա» երկրորդ միջազգային մրցույթի դափնեկիր։ 2010 թվականից Աբխազիայի մշակույթի նախարարության և Աբխազիայի պետական կամերային նվագախմբի դիրիժոր, ժողովրդական արտիստ Անատոլի Հագբայի հրավերով ժամանել է Աբխազիա և ստանձնել Աբխազիայի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության Պետական կամերային նվագախմբի գլխավոր դիրիժորի և ռազմական նվագախմբային ծառայության դիրիժորի պաշտոնը։

## Մրցանակներ
*2013՝ ստացել է «Աբխազիայի Հանրապետության Վաստակավոր արտիստի կոչում»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Խորհրդային դիրիժորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երաժիշտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ջութակահարներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Մարիանի գինի

**«Մարիանի գինի»** (), 19-րդ դարում Եվրոպայի և Ամերիկայի երկրներում մեծ տարածում ունեցող գինի՝ կոկաինի պարունակությամբ։

## Ստեղծման պատմություն
«Մարիանի գինի»-ն (արտոնագիրը տրվել է 1863 թվականին) ստեղծել է ֆրանսիացի քիմիկոս, կորսիկական ծագում ունեցող Անջելո Մարիանին Բորդոյի գինիների հիման վրա՝ կոկաինի տերևների ավելացմամբ։ 1870 թվականից սկսեց լայնորեն վաճառվել Ֆրանսիայում և Եվրոպայի ու երկու Ամերիկաների մյուս երկրներում։ Մեկ ունցիա խմիչքի դիմաց ստացվում էր 6 մգ կոկաին, իսկ արտահանման դեպքում՝ նույնիսկ 7,2 մգ (համապատասխանաբար՝ 20 և 25 մգ՝ 100 գրամին)։ Մարիանիի խորհրդատվական թերթիկին համապատասխան՝ պետք էր ամեն օր խմել 3 գավաթ, որոնցում պարունակվում էր մոտ հարյուր գրամ կոկաին։

Խմիչքն արագ հայտնի դարձավ։ «Մարիանի գինու» մասին հայտնած կարծիքները միայն գերազանց համային որակներ կատարելության աստիճանի հասնելու մասին են։ Այդպիսի կարծիքների հեղինակներից են Ալեքսանդր Դյուման և Անատոլ Ֆրանսը, Կոնան Դոյլը և Ռոբերտ Լուիս Սթիվենսոնը, Հենրիկ Իբսենը և Ժյուլ Վեռնը Ֆրանսիայի գլխավոր րաբունին և Մեծ Բրիտանիայի Վիկտորիա թագուհին, ինչպես նաև Հռոմի երկու պապերը՝ Պիհ X-ը և Լեո XIII-ը։
[180px|right|thumb|Լեո XIII պապն իր մոտ ունենում էր «Մարիանի գինու» տափակաշիշ և Անջելիո Մարիանիին պարգևատրել է [Վատիկանի ոսկե մեդալով]]

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ամենուրեք արգելվում է «Մարիանի գինու» վաճառքը։

### «Կոկա Կոլա»-ի ծնունդը
1884 թվականին դեղագետ Ջոն Սթիթ Փեմբերթոնը, ով Ատլանտայից էր, տեղական գինիների համանմանությամբ ստեղծեց մի խմիչք, որն իր անվամբ կոչվեց *Pemberton’s French Wine Coca*: Բացի կոկաին բույսի տերևներից ստացված թուրմից, խմիչքը պարունակում էր գինի և *Turnera diffusa*-ի թուրմ։ Հետագայում՝ 1885 թվականին Ատլանտայում և Ջորջիա նահանգի մյուս շրջաններում ներդրվեց «Չոր օրենք»-ը։ Փեմբերթոնն ստիպված էր փոխել խմիչքի բանաձևը՝ բացառելով ալկոհոլային հիմքը և այն փոխարինելով այրած շաքարավազի օշարակ պարունակող գազավորված ջրով, ինչպես նաև ավելացնելով կոլայի հատիկների մզվածք։ Խմիչքի նոր տարբերակը կոչվեց *[[Coca-Cola]]*:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* www.grozdi.ru. - Vinopedia. Կոկա, ոչ միայն կոլա
Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի անմահացված համարների ցանկ

մինի|աջից|«Լոս Անջելես Լեյքերս» ակումբի անմհացված համարները
Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի ակումբները՝ որպես խաղացողների կամ մարզիչների վաստակի ճանաչման նշան, հեռացումից հետո անմահացնում են նրանց համարները։ Համարի անմահացման դեպքում տվյալ ակումբում այդ համարը այլևս չեն օգտոգործում։

մինի|ձախից|«Սան Անտոնիո Սփըրս» ակումբի անմահացված համարները
Ամենից շատ համարներ անմահացրել է «Բոստոն Սելտիքս» ակումբը (23)։ «Շառլոթ Բոբքեթս», «Տորոնտո Ռեպտորս», «Մեմֆիս Գրիզլիս» և «Լոս Անջելես Լեյքերս» ակումբները ոչ մի համար չեն անմահացրել։ Ուիլթ Չեմբեռլենի համարը անմահացված է «Լոս Անջելես Լեյքերս», «Ֆիլադելֆիա 76» և «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս» ակումբներում։ Երկու տարբեր ակումբներում անմահացված է Օսկար Ռոբերտսոնի, Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարի, Չարլզ Բարքլիի, Մայքլ Ջորդանի, Քլայդ Դրեկսլերի, Ջուլիուս Իրվինգի, Բոբ Լենյեի, Փիթ Մարավիչի, Էռլ Մոնրոյի, Նեյթ Թերմոնդի և Ջերի Սլոունի համարները։ 32 համարի մարզաշապիկը անմահացվել է ինը ակումբում։

## Ցանկի լեգենդա

## Ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hanging From the Rafters

Կատեգորիա:Չօգտագործվող համարներով NBA բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի ցանկեր
Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի մրցաշրջանների ցանկ

Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիան հիմնադրվել է 1946 թվականին՝ որպես Ամերիկայի բասկետբոլի ասոցիացիա (ԱԲԱ)։ Լիգան այժմյան անվանումը ընդունել է 1948-49 թվականների մրցաշրջանի սկզբին, երբ միավորվել է Բասկետբոլի ազգային լիգայի (ԲԱԼ) հետ։ Այժմ լիգայում խաղում է 30 ակումբ, որոնցից 29-ը գտնվում են ԱՄՆ-ում և 1-ը Կանադայում։ Դրանցից յուրաքանչյուր պարբերական առաջնության ընթացքում անցկացնում է 82 խաղ։ Պարբերական մրցաշրջանի ավարտից հետո յուրաքանչյուր դիվիզիոնի 8 լավագույն ակումբ դուրս է գալիս փլեյ-օֆ։ Կոնֆերենցիաների հաղթողները դուրս են գալիս NBA եզրափակիչ, որպեսզի որոշեն չեմպիոնին։

Արևելյան կոնֆերենցիայի հաղթողները NBA չեմպիոն են դարձել 38 անգամ, իսկ Արևմտյան կոնֆերենցիայի հողթոնղերը՝ 31 անգամ։ Այժմ գոյություն չունեցող կենտրոնական դիվիզիոնի հաղթողը 1 անգամ դարձել է NBA չեմպիոն։ Եվս 9 դեպքում այդպիսի ակումբները պարտվել են NBA եզրափակչում։ 6 ակումբ, որոնք դառնում էին պարբերական առաջնության առաջնորդ և այդ նույն մրցաշրջանին հաղթում էին NBA առաջնությունը, ընդգրկվում էին NBA-ի պատմության 10 լավագույն ակումբների ցանկի կազմում։

## Ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* NBA & ABA League Index 
* NBA.com 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի ցանկեր
Անդրեյ Խաչատուրյան

**Անդրեյ Խաչատուրյան** (), բելառուս ֆուտբոլիստ, «Տորպեդո-ԲելԱԶ» ակումբի կիսապաշտպան։

## Կարիերա
«Մինսկ» ֆուտբոլային դպրոցի սան։ Նա կարիերան սկսել Է Բելառուսի երկրորդ լիգայում՝ «Սմենա-Մինսկ» ակումբում, որի հետ դուրս է եկել առաջին լիգա։ 2006 թվականից 5 մրցաշրջան հանդես է եկել Մոսկվայի «Մինսկ» ակումբում։

2010 թվականի օգոստոսին պայմանագիր է կնքել Սոչիի «Ժեմչուժինա»-ի հետ։

2011 թվականի մրցաշրջանում կրկին վերադարձել է «Մինսկ» ֆուտբոլային ակումբ։ Սակայն արդեն ամռանը ազատ գործակալի կարգավիճակով հեռացել է մայրաքաղաքային թիմից։ Աշնան սկզբին պայմանագիր է կնքել «Շախտյորի» հետ։ 2014-2015 թվականներին խաղացել է գրոդնենի «Նեմանում»։

2006 թվականին Բելառուսի պատանեկան հավաքականում և ազգային հավաքականում հանդես գալու փորձ ունի։

## Ելույթների վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте «Немана» 
* Профиль на footballdatabase.eu
* 

Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Ջո Մերիուեզեր

**Ջո Մերիուեզեր** (, ), ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է կենտրոնականի և ծանր հաձրակվողի դիրքերում։ Սովորել է Հարավային Իլինոյսի Կարբոնդեյլի համալսարանում։ 1975 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Հյուստոն Ռոքեթս» ակումբի կողմից՝ 11-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Ատլանտա Հոքս», «Նյու Օռլեանս Ջազ», «Նյու Յորք Նիքս», «Կանզաս Սիթի Քինգս», «Գրանարոլո Բոլոնյա» և «Հովենտուտ Բադալոնա» ակումբների կազմերում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 10 մրցաշրջան։ Ընդգրկվել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի կազմում (1976)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 670 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 5439 միավոր (8,1 մ/խ), կատարել 3764 անդրադարձ, 603 փոխանցում, 311 խլում և 810 բլոկշոտ։

## Կարիերան ԱՄՆ-ի հավաքականում
1974 թվականին ԱՄՆ հավաքականի կազմում Պուերտո Ռիկոյում անցկացվող բասկետբոլի աշխարհի առաջնությանը հաղթել է բրոնզե մեդալներ։ 1975 թվականին ԱՄՆ հավաքականի կազմում Մեխկիոյում անցկացվող Պանամերկյան խաղերին դարձել է չեմպիոն։

## Մահ
Ջո Մերիուեզերը մահացել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 13-ին՝ 59 տարեկան հասակում, Ջորջիա նահանգի Կոլամբուս քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլային մարզիչներ
ՕԿՕ (Մոսկվա Սիթի)

**ՕԿՕ** (Մոսկվա Սիթի), շինությունների համալիր՝ տեղակայված 16-րդ թաղամասում, Մոսկովյան միջազգային առևտրական կետնտրոնում (Մոսկվա Սիթի)։ Տեղամասը բաժանված է երկու մասի՝ **16Ա** և **16Բ**։

«ՕԿՕ» անվանումը հապավում է, որը նշանակում է «բյուրեղյա հիմքերով միաձուլված»։ Համակարգի հարավային աշտարակը հանդիսանում է Եվրոպայում ամբողջությամբ կառուցված բարձրահարկ շենքերից բարձրությամբ երկրորդը։ Մոսկվայի կառավարությունը  սեփականատեր  *Capital Group* կազմակերպությունից աշտարակը գնել է՝ որպես 55 000 մ2 անշարժ գույք։ Աշտարակի հարավային տանիքում տեղակայված է Եվրոպայի ամենաբարձր դիտարկման աշտարակը։

## Թաղամաս № 16Ա
16 թաղամասում կառուցված է երկու երկնաքեր, որոնցից մեկը ունի 49 հարկ և 245 մ բարձրություն (Միջին աշտարակ), մյուսը՝ 85 հարկ և 354 մ բարձրություն (Հարավային աշտարակ)։ Երկուսն էլ ունեն ստորգետնյա հարկեր։ Շինությունում տեղակայված են ինչպես բնակելի, այնպես էլ գրասենյակային տարածքներ, որոնք ունեն համարյա նույն չափի տարածքներ։ Գրասենյակների համար հատկացված է շուրջ 122 493 մ2, իսկ բնակելի տարածքի համար՝ 122 507 մ2։

## Թաղամաս № 16Բ
16Բ թաղամասում կառուցվելու է երկնաքեր, որը ունենալու է երեքաստղանի հյուրանոցներ, որում կտեղակայվի 330 սենյակ և 3 740 մեքենաների համար նախատեսված կանգառ։ Հյուրանոցը կլինի 79 մ բարձրության վրա և 22 հարկ։ Ավտոմեքենաների կանգառը կլինի 14 հարկանի, որից 5-ը՝ ստորգետնյա, իսկ մնացած 9-ը կունենան 44 մ ընդհանուր բարձրություն։

## Շինարարության ընթացք
2012 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դրությամբ Հյուսիսային աշտարակը գտնվում էր կառուցման փուլում՝ հասնելով գետնից բարձր 13-րդ հարկին, Հարավային աշտարակը գտնվում էր կառուցման փուլում՝ հասնելով գետնից բարձր 13-րդ հարկին։

2013 թվականի մայիսի 6-ի դրությամբ Հյուսիսային աշտարակը գտնվում էր կառուցման փուլում՝ հասնելով գետնից բարձր 35-րդ հարկին, Հարավային աշտարակը գտնվում էր կառուցման փուլում՝ հասնելով գետնից բարձր 40-րդ հարկին։

2013 թվականի հունիսի 22-ի դրությամբ Հյուսիսային աշտարակը գտնվում էր կառուցման փուլում՝ հասնելով գետնից բարձր 39-րդ հարկին, Հարավային աշտարակը գտնվում էր կառուցման փուլում՝ հասնելով գետնից բարձր 46-րդ հարկին։

2014 թվականի հունվարի 10-ի դրությամբ Հյուսիսային աշտարակի կառուցումը ավարտվել է, Հարավային աշտարակը գտնվում էր կառուցման փուլում՝ հասնելով գետնից բարձր 65-րդ հարկին։

## Պատկերասրահ


Պատկեր:North OKO 12th September 2012.JPG|Հյուսիսային աշտարակը 2012 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դրությամբ
Պատկեր:South OKO 12th 12th September 2012.JPG|Հարավային աշտարակը 2012 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դրությամբ
Պատկեր:OKO Tower, Sep2014.jpg|2014 թվական նոյեմբերի 2
Պատկեր:Wikitrip to Moscow International Business Center 2016-03-22 019.JPG|2016 թվական մարտի 22
Պատկեր:OKO Towers 2016.jpg|2016 թվական մարտի 22
Պատկեր:Oko Tower1.jpg|2016 թվական մայիսի 7
Պատկեր:OKO Towers.jpg|2016 թվական հունիսի 20


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://oko-capitalgroup.com/en/about

Կատեգորիա:Երկնաքերներ
Անջելո Մարիանի (քիմիկոս)

**Անջելո Մարիանի** (), ինչպես նաև՝ Անժ-Ֆրանսուա Մարիանի (, ), Նյոյի սյուր Սենի լաբորատորիայում աշխատող ֆրանսիացի քիմիկոս։

Մարիանին լայնամասշտաբ ճանաչման հասավ 1863 թվականին՝ որպես «Մարիանի գինի» կոկաինային գինու ստեղծող և արտադրման կազմակերպիչ։ «Մարիանի գինի»-ն համարվում է ժամանակակից Կոկա Կոլայի նախնին։ Մարիանին, կազմակերպելով կոկա բույսի տերևների զանգվածային ներկրում, դարձավ առաջինը, ով այս մթերքը հասանելի դարձրեց լայն հանրությանը։ «Մարիանի գինու» հիմնական օգտագործողները եվրոպական ազնվականության վերնախավի ներկայացուցիչներն էին, մասնավորապես՝ բազմաթիվ թագավորական ընտանիքների անդամներ։ Հռոմի պապ Լեո XIII-ն, ով ամենուր իր հետ տանում էր տափակաշիշ՝ «Մարիանի գինու» համար, Անջելո Մարիանիին պարգևատրեց Վատիկանի ոսկե աստղով։

[thumb|left|180px|«[Մարիանի գինի» կոկաինային գինու գովազդային ցուցապաստառ, Ժյուլ Շերե, 1894 թվական]]

Մարիանին, լինելով ֆրանսիացի առաջին միլիոնատերերից մեկը, պատվիրեց կոկայի մի քանի հուշարձան։ Նյոյի սյուր Սենում կառուցվեց շքեղ, նրբաճաշակ ձևավորմամբ ճարտարապետական համալիր, որում տեղակայված էին լաբորատորիաներ, սրահ, ջերմոց։ Կոկան՝ որպես զարդարանքի տարր, առկա էր ձևավորման յուրաքանչյուր բաղադրիչում։ «Կոկան նրա հոբբին է, նրա ապաքինման և թուլացման եղանակը, նրա մշտական հաճույքի աղբյուրը», - գրել է Մարիանիի ընկերներից մեկը։

«Մարիանի գինի»-ն արգելված էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Անջելո Մարիանին մահացել է 1914 թվականի ապրիլի 1-ին. թաղված է Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։ Մարիանիի լաբորատոր համալիրը և Կոկա-սրահը փլուզվեցին 1947 թվականին։

## Մարիանիի ալբոմ
Մարիանին մեծ ուշադրություն էր դարձնում իր կողմից ստեղծված գինու գովազդին։ Այդ նպատակով նա մանրակրկիտ կերպով հավաքում էր իր ապրանքի մասին հայտնի մարդկանց բոլոր մեկնաբանությունները։ Իրենց ուղերձներն են թողել գրողներ Անատոլ Ֆրանսը, Էմիլ Զոլյան, Ժյուլ Վեռնը, Ալեքսանդր Դյուման, Հերբերտ Ուելսը, Արթուր Կոնան Դոյլը, կոմպոզիտորներ Ժյուլյա Մասնեն, Գունոն, Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Վիկտորիան, Իսպանիայի թագավոր Ալֆոնսո XIII-ը, Պարսկաստանի շահ Մոզֆերեդդին շահ Քաջարը, ԱՄՆ 25-րդ նախագահ Ուիլյամ Մաք-Քինլին և շատ ուրիշներ։ Ավելի ուշ այդ կարծիքները և ուղերձները՝ դրանց հեղինակների լուսանկարների և կենսագրությունների հետ միասին, հրապարակվեցին Անջելո Մարիանիի ընկերոջ՝ գրքասեր և գրականագետ Օկտավ Յուզանոյի (1851-1931) կողմից՝ «Ժամանակակիցներ դիմանկարները՝ Մարինիի ալբոմից»():

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քիմիկոսներ
Ռազմիկ Տոնյան

**Ռազմիկ Տոնյան** (**Ռազմիկ Գևորգի Բեկլարյան**, գրական անուն է դարձրել իր տոհմական *Միլիտոնյան* ազգանվան երկրորդ մասը) (), հայ բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1958 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1966 թվականից։

## Կենսագրություն
Ռազմիկ Տոնյանը ծնվել է 1934 թվականի ապրիլի 22-ին, ՀԽՍՀ Հրազդանի շրջանի Մաքրավանք գյուղում (այժմ՝ Հրազդան քաղաքի շրջագծի մեջ)։ Ավարտել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի գրական երկամյա բարձրագույն դասընթացները։ 1957-1960 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան դպրոցում։ 1960-1963 թվականներին որպես խմբագիր աշխատել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության հրատարակչութիունների և պոլիգրաֆ արդյունաբերության գլխավոր վարչությունում, 1963-1967 թվականներին՝ մամուլի պետական կոմիտեում։ 1969-1974 թվականներին եղել է Արարատի «Արարատ» շրջանային թերթի խմբագիր, 1974-1977 թվականներին՝ Հայհրատպետկոմի քաղաքական-գեղարվեստական գրականության բաժնի պետ, 1977-1978 թվականներին՝ «Սովետական գրող» հրատարակչության գեղարվեստական գրականության խմբագրության վարիչ։ 1978 թվականից եղել է «Սովետական գրող» հրատարակչության գլխավոր խմբագրի տեղակալ։

## Երկեր
* Իրիկնային նվագներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 86 էջ։
* Անավարտ խոստովանություն, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 124 էջ։
*Ուշանում ես, արև, 1982։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Էդուարդ Խաչատուրյան

**Էդուարդ Խաչատուրյան** (), ռուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կենսագրություն
Հյուսիս-օսական ֆուտբոլի սան։ Մեծահասակների մակարդակով նորամուտը նշել է 1994 թվականին «Իրիստոն» ակումբի կազմում, որը հաջորդ տարի վերանվանվել է «Մոզդոկ»։ Այդ ակումբի կազմում հինգ մրցաշրջաններում 147 հանդիպում է անցկացրել Ռուսաստանի երկրորդ և երրորդ լիգաներում, խփել 60 գոլ, այդ թվում 1997 թվականի մրցաշրջանում՝ 24 գոլ։

1999 թվականին տեղափոխվել է Ղազախստանի գործող չեմպիոն «Ելիմայ»։ Ղազախստանի առաջնությունում նորամուտը նշել է 1999 թվականի ապրիլի 28-ին «Ժետիսուի» դեմ խաղում, խփելով երկու գոլ՝ թիմին հաղթանակ է բերել 2:0 հաշվով։ Մրցաշրջանի արդյունքներով 9 գոլով դարձել է ակումբի լավագույն ռմբարկուն, սակայն թիմն անհաջող հանդես եկավ ՝ զբաղեցնելով իններորդ տեղը։ Հաջորդ մրցաշրջանում տեղափոխվել է «Վոստոկ» (Ուստ-Կամենոգորսկ)։ 2001 թվականից հանդես է եկել «Ժետիսում», 2001 թվականի մրցաշրջանում դարձել է ակումբի լավագույն ռմբարկուն՝ 8 գոլով, իսկ հաջորդ տարի ակումբի հետ հանդես է եկել առաջին լիգայում։

Ղազախստանի բարձրագույն դիվիզիոնում մասնակցել է 67 հանդիպման և դարձել 19 գոլի հեղինակ։

Ռուսաստան վերադառնալուց հետո սիրողական մակարդակով խաղացել է «Լոկոմոտիվի» (Լիսկայի) կազմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտ

**Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտ** (), Ֆրանսիայի պետական կազմակերպություն, լիազորված թողարկելու արժույթ Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների կազմում մտնող երկրների համար։ Ներկայումս ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան ֆրանկն օգտագործվում է ֆրանսիական Պոլինեզիայում, Նոր Կալեդոնիայում, Ուոլիս և Ֆուտունա կղզիներում։ Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտը նաև ունի Ֆրանսիայի Հարավային և Անտարկտիկական տարածքներում արժեթղթերի թողարկման իրավունք։

## Պատմություն
1888 թվականից արժեթղթերի թողարկման իրավունք ուներ Հնդկաչինական բանկը (): Բանկը Հնդկաչինում և Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքներում ուներ մասնաճյուղերի զարգացած ցանց։ 1948 թվականի սեպտեմբերի 25-ից ընդունվեց Հնդկաչինական բանկին Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների համար արժույթի թողարկման իրավունքից զրկող օրենք, բայց Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտի գործունեության մասին օրենքն ընդունվեց միայն 1966 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, այդպիսով Հնդկաչինական բանկից թողարկման իրավունքները թողարկման ինստիտուտին պաստացիորեն անցան միայն 1967 թվականին։

250px|մինի|աջից|Ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան 10000 ֆրանկ

## Գործառույթներ
Ինստիտուտի հիմնական գործառույթներն են՝
* Ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան ֆրանկի թողարկում։ Հանդիսանում է եվրոյի նկատմամբ նրա ֆիքսված փոխարժեքի պահպանման երաշխավորը։
* Ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան ֆրանկի արժույթի գոտում բանկային վերահսկողությունը։
* Հաշվարկների իրականացում, այդ թվում Ֆրանսիայի բանկի միջոցով կազմակերպման մասով։

Ի տարբերություն կենտրոնական բանկերի մեծ մասի, Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների արժեթղթերի թողարկման ինստիտուտը չի պահպանում ոսկու արժույթով պահուստներ։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքներ
* Ֆրանսիական խաղաղօվկիանոսյան ֆրանկ
* Օկեանիայի կենտրոնական բանկեր և արժույթներ
* Ֆրանսիայի բանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքների պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կազմակերպություններ
Կարեն Օհանյան

**Կարեն Գենադիի Օհանյան** (), հայկական ծագմամբ ռուսաստանաբնակ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է եկել Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականում։

## Կարիերա
Կարեն Օհանյանը Մոսկվայի «Տորպեդոյի» սան է։ 2000 թվականին սկսել է հանդես գալ «Տորպեդո-2» ակումբում։ 2001 թվականին «Տորպեդո» ակումբի կազմում մասնակցել է մեկ խաղի Ռուսաստանի առաջնությունում։ «Տորպեդոյի» կազմում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 15 հանդիպում և խփել երկու գոլ Ռուսաստանի առաջնությունում։ 2003 թվականին հանդես է եկել Մոսկվայի «Տորպեդո-Մետալուրգ» ակումբի կազմում։ 2004 թվականի փետրվարին պայմանագիր է կնքել Վլադիկավկազի «Ալանիայի» հետ։

2005 թվականի հոկտեմբերին ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է Խարկովի «Մետալիստ»։ Ուկրաինայի առաջնությունում իր  նորամուտը կատարել է 2005 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ մասնակցելով Ուժգորոդի «Զակարպատիե» ակումբի դեմ տնային խաղին (4:1)։ 2004/05 մրցաշրջանում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է հանդիպում Ուկրաինայի առաջնությունում։

Հետագայում տեղափոխվել է Նաբերեժնիե Չելնիի «ԿԱՄԱԶ» ակումբ։ 2008 և 2009 թվականների մրցաշրջաններում վարձավճարային հիմունքներով խաղացել է «Զվեզդա» (Իրկուտսկ) և «Վոլգար-Գազպրոմ» ակումբներում։ 2010 թվականին խաղացել է «Ալանիայի» կազմում։ 2011 թվականի գարնանը Նարիման Գուսալովի հետ միասին պայմանագիր է կնքել Լատվիայի Բարձրագույն լիգայի «Յուրմալա-VV» ակումբի հետ։ 2011 թվականի օգոստոսի 1-ին տեղափոխվել է «Լուչ Էներգիա» ակումբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը torpedom.narod.ru կայքում 
*  
* 

Կատեգորիա:Ալանիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մետալիստի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Տորպեդո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զվեզդա Իրկուտսկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վոլգարի ֆուտբոլիստներ
Պռոշ Պռոշյան

**Պռոշ Պերճի Պռոշյան** (), հայազգի ռուսական քաղաքական գործիչ։

Պերճ Պռոշյանի որդին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1883 թվականի ապրիլի 22-ին Երևանի նահանգի Աշտարակ գյուղում։ Օդեսայում, Նովոռոսիայի համալսարանում սովորելիս մտել է էսէռական կուսակցության մեջ։ 1905 թվականին քաղբանտարկյալներին ազատագրելու փորձին մասնակցելու համար դատապարտվել է վեցամյա տաժանակրության Արևմտյան Սիբիրում։ Աքսորավայրից փախել է, բռնվել 1913 թվականին և կրկին աքսորվել է Սիբիր, որտեղից փախել է արտասահման։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914-1918) ինտերնացիոնալիստական պրոպագանդա է տարել։ Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917) հետո վերադարձել է Ռուսաստան, հարել էսէռական կուսակցության ձախ թևին։ Պայքարել է ընդդեմ էսէռական ԿԿ-ի պաշտպանողական դիրքորոշման, որի համար 1917 թվականին երկու անգամ վտարվել է կուսակցությունից։ Հանդես է եկել բոլշևիկների հետ միության օգտին, մասնակցել Պետրոգրադի Հոկտեմբերյան զինված ապստամբությանը։ Սովետների համառուսաստանյան II համագումարում ընտրվել է Համառուսաստանյան ԿԳԿ-ի անդամ։ Պռոշ Պռոշյանը համարվում է ձախ ԷսԷռներ կուսակցության ստեղծողներից, այդ կուսակցության ԿԿ-ի անդամ։ 1917 թվականի դեկտեմբերին մտել է ԺԿԽ-ի կազմ (փոստ–հեռագրատան ժողկոմ)։ Որպես Բրեստի հաշտության հակառակորդ՝ 1918 թվականի մարտին մյուս ձախ էսէռների հետ դուրս է եկել ԺԿԽ-ից։ Եղել է ձախէսէռական խռովության ղեկավարներից, որի ճնշումից հետո անցել է ընդհատակ։ 1918 թվականի նոյեմբերի 27-ին հեղափոխական տրիբունալի կողմից, հեռակա կարգով, դատապարտվել է 3 տարվա բանտարկության։

Մահացել է տիֆից, 1918 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Մոսկվայի Հայկական Վագանկովյան գերեզմանոցում։

## Այլ տեղեկություններ
Վլադիմիր Լենինը «Ընկ․ Պռոշյանի հիշատակին» հոդվածում տվել է Պռոշ Պռոշյանի բնութագիրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պռոշյաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տիֆից մահացածներ
Հարժիս (լեռ)

**Հարռիս**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռներում, համանուն գյուղից 6 կմ հարավ–արևելք։ Բարձրությունը 2146 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Վազգեն Վարդանյան

**Վազգեն Սուրենի Վարդանյան** (), ռուսաստանցի հայ դաշնակահար։

## Կենսագրություն
Վազգեն Սուրենի Վարդանյանը ծնվել է 1974 թվականի մարտի 18-ին Մոսկվայում, ավարտել է Մոսկվայի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիան, նրա դասախոսներն էին դաշնակահար Լև Նիկոլայի Վլասենկոն, դաշնակահար և կոմպոզիտոր Դմիտրի Նիկոլայի Սախարովը, Ալլա Զինովիի Տուրյանսկայանը։

Վազգեն Վարդանյանը վերապատրաստվել է Ամերիկայում, Ջուլիարդի դպրոցում Ջերոմ Լովենտալի մոտ, այնտեղ էլ արժանացել է գեղեցիկ արվեստների մագիստրոսի աստիճանի։

Համագործակցել է դիրիժորներ Վալերի Գերգիևի և Կոնստանտին Օրբելյանի, ալտահար Յուրի Բաշմետի, դաշնակահար Նիկոլայ Պետրովի և ամերիկացի կոմպոզիտոր Լուկաս Ֆոսսի հետ։

Մասնակցել է հայտնի փառատոների․

* The Festival of the Hamptons և Benno Moiseevich Festival ԱՄՆ-ում
* Զատկի փառատոն
*Արամ Խաչատրյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված փառատոն
* Վլադիմիր Հորովիցի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված փառատոն
* Սանկտ Պետերբուրգի պալատներ
* Կրեմլը երաժշտական Ռուսաստանում
* Pietro Longo փառատոն
* Պուլսանո փառատոն (Իտալիա) և այլն։

## Ծանոթագրություններ

### Տեսանյութ
* Сюита из балета «Смерть Ростовщика». — Композитор Т. Шахиди. Транскрипция Вазгена Вартаняна.
* Vazgen Vartanian Chopin 4 Ballades — Great Hall; Вазген Вартанян ШОПЕН БЗК.
* Vazgen Vartanian Chopin 4 Scherzos — Great Hall; Вазген Вартанян ШОПЕН БЗК Вазген ВАРТАНЯН — ШОПЕН «8» — Четыре Баллады, Четыре Скерцо.
* Saint-Saens/Liszt/Horowitz — Danse macabre. VAZGEN VARTANIAN (piano).
* RACHMANINOV — Elegie op.3 #1. VAZGEN VARTANIAN (Piano).
* BACH / BUSONI — Chorale prelude. Vazgen VARTANIAN.

Կատեգորիա:Ռուսահայ դաշնակահարներ
Ալլա Միքայելյան

**Ալլա Անատոլիի Միքայելյան** (օրիորդական ազգանունը՝ **Կապչիկաևա**, ), խորհրդային դահուկորդուհի, մարզիչ։ 1998 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ալլա Անատոլևնան դահուկավազքով զբաղվել սկսել է տսնմեկ տարեկանից։ Իր կարիերայի հիմնական հաջողություններին հասել է պատանեկան տարիքում։ 1988 թվականի ԽՍՀՄ առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ Պրոֆմիության թիմի կազմում։

1995 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Հայաստան, ինչից հետո համաձայնել է վերսկսել կարիերան և ներկայացնել երկիրը 1998 թվականին Նագանոյում անցկացվող Օլիմպիական խաղերում, որտեղ եղել է հավաքականի դրոշակակիրը խաղերի բացման արարողության ժամանակ։ Օլիմպիական խաղերի ժամանակ իր միակ մրցավազքում (30 կմ ազատ ոճով) զբաղեցրել է վերջին՝ 58-րդ տեղը։

Ամուսնու՝ Արթուր Միքայելյանի հետ զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ, նրանց «ենթակաների» թվում եղել են Օլիմպիական խաղերի մասնակիցներ, ինչպիսիք են նրանց որդիներ Սերգեյը (1992) և Միքայելը (1999), ինչպես նաև Արթուր Եգոյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դահուկորդներ
Ֆրենսիս Արսենտև

**Ֆրենսիս Արսենտև** (), ամերիկուհի լեռնագնաց, ռուս լեռնագնաց Սերգեյ Արսենտևի կինը։ Առաջին կինը ԱՄՆ-ի պատմության մեջ, որը բարձրացել է Ջոմոլունգման (Էվերեստ) գագաթը՝ առանց լրացուցիչ թթվածնի աղբյուրների։ Մահացել է լեռան գագաթից իջնելու ժամանակ՝ հայտնվելով  անելանելի  իրավիճակում։

## Ծանոթություն Սերգեյ Արսենտևի հետ
Ֆրենսիս Դիստեֆանոն  և Սերգեյ Արսենտևը ծանոթացել են 1991 թվականին, երբ Ֆրենսիսը հանդիպեց «Վիսոտնիկ»  ալպինիզմի ակումբի արշավախմբի անդամներին՝ Չո֊Օյուի բազային ճամբար իջնելու ժամանակ։ Այդ ժամանակ Դիստեֆանոն  լեռնագնացությունից  բացի  Կոլորադոյում աշխատում էր նաև անշարժ գույքի գործակալ։ Այդ ժամանակ էլ նրան առաջարկեցին մասնակցել Անապուրնա լեռնագագաթը բարձրացող ակումբի  արշավախմբին և նա համաձայնվեց։ Նախկինում  նա ամուսնացած է եղել  Ջո Դիստաֆոնոյի հետ և նարնից ունեցել է  մեկ որդի՝ Փոլը։

## Մահվան հանգամանքներ
Ռուսական արշավախմբի անդամներ Արսենտևները երեք օր մնացին 8200 մետր բարձրության վրա, իսկ հետո 1998 թվականի մայիսի 22-ին 18։15 նրանք բարձրացան և հաղթահարեցին Էվերեստի գագաթը։ Իջնելու ժամանակ Ֆրենսիսը կորչում է և Արսենտևը առանց նրա վերադառնում է ճամբար։ Հետագայում, նրանք հանդիպում են Սերգեյին և ասում, որ տեսել են նրա կնոջը։ Սերգեյը իր կնոջը որոնելիս կորչում է և նրա մարմինը գտնում են ավելի ուշ։ Լեռնագնացներ Իենն Վոդուլլը և Քեթի Օդուարդը սկսում են օգնել Ֆրենսիսին։ Նրանք մի քանի ժամ անցկացնում են նրա հետ։ Ըստ լեռնագնացների, Ֆրենսիսը կրկնում էր «Մի թողեք ինձ»։ Սակայն, անհնար էր փրկել նրան, Ֆրենսիսը գտնվում էր ծանր վիճակում հիպոթերմիայից և ցրտահարությունից։ Ֆրենսիսի մահվան մասին փաստացի վկաներ չեն հաստատվել։ Արսենտև ամուսինները փորձում էին առանց լրացուցիչ թթվածնի նվաճել Էվերեստի գագաթը։ Այն ի սկզբանե տպավորիչ, բայց վտանգավոր ծրագիր էր.

## Մեջբերում
Այստեղ մենք վերլուծում ենք Արսենտևի և Ֆրենսիսի գործերը։ Նրանք երկու անգամ փորձեցին դուրս գալ ճամբարից։ Մեկ անգամ լույսերն են սառում, իսկ մեկ ուրիշ անգամ այլ բան է տեղի ունենում։ Մենք ստիպված էինք իջնել հանգստանալու համար, սակայն նրանք այնտեղ մնացին հինգ օր։ Փորձում էին փրկել իրենց ուժը։ Բայց այդպիսի բարձրության վրա անհնարին էր, ուժերը հալվում են, օդընտելացում չէր լինի։ Առավել եւս, որ նրանք նստած էին այնտեղ, առանց թթվածնի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզուհիներ
Կատեգորիա:Զոհված ալպինիստներ
Ռոզա Սարգսյան

**Ռոզա Սարգսյան** (), ուկրաինացի թատերական ռեժիսոր, կուրատոր։ 2017 թվականից Ուկրաինայի՝ Լվովում երեխաների և պատանիների համար առաջին ակադեմիական թատրոնի գլխավոր տնօրեն։

1992 թվականից ապրում է Ուկրաինայում ծնողների հետ։ 2004 թվականին ընդունվել Է Խարկովի համալսարանի սոցիոլոգիայի ֆակուլտետ, 2009 թվականին ավարտել է այն քաղաքական սոցիոլոգի, հումանիտար առարկաների դասախոսի մասնագիտությամբ։ 2008 թվականից միաժամանակ սովորել է Ուկրաինայի ժողովրդական արտիստ Ա.Ս. Բարսեղյանի արվեստանոցում Խարկովի արվեստի ազգային համալսարանի թատերական ֆակուլտետի դրամատիկական թատրոնի ռեժիսուրայի ամբիոնում, ավարտել է դասընթացը 2012 թվականին։

2011 թվականից պրոֆեսիոնալ բեմում է։ Աշխատել է Սևերոդոնեցկի քաղաքային թատրոնում, Ռուսաստանի ակադեմիական երիտասարդական թատրոնում, «Թատերական պալատ» թատրոնում (Մոսկվա), Ուդմուրտի ռուսական դրամայի ակադեմիական թատրոնում և այլն։ 2014 թվականից զբաղվել է անկախ թատրոնի շարժմամբ՝ թատերական նկարիչ և ռեժիսոր Դիանա Խոդյաչիխի հետ միասին Խարկովի մունիցիպալ պատկերասրահի բազայի վրա ստեղծելով *DeFacto* թատրոնը։ Թատրոնը մասնակցել է միջազգային փառատոների և կոլաբորատիվ նախագծերի՝ համագործակցելով եվրոպական և Ուկրաինական տարբեր կազմակերպությունների և թատրոնների հետ։ Ամենամեծ արձագանքն ստացել է «Այո, իմ ֆյուրեր!» ըստ Բրիգիտա Շվայգերի պիեսի, երաժշտությունը՝ Ա. Մալացկովսկայայի, որտեղ քննադատությունը նշում էր Բերտոլդ Բրեխտի և Անտոնեն Արտոյի ավանդույթներին հետևելը։ 2015 թվականին դրամատուրգ և կուրատոր Իրինա Գորեցը Պոլտավայի ժամանակակից երկխոսության թատրոնում բեմադրել է «Մեծ ֆիլտրի տեսությունը» ներկայացումը։ 2016 թվականին Կիևի Գոգոլֆեստում «Վախի քարտեզներ, ինքնության քարտեզներ» միջազգային նախագծի շրջանակներում լեհ Ագնեշկա Բլոնսկայի հետ բեմադրել է «Իմ պապը փորել է, հայրս փորել է, իսկ ես չեմ լինի» ներկայացումը, ներկայացումը ցուցադրվել է նաև Օդեսայում՝ առաջացնելով հանրության ոչ միանշանակ արձագանքը։ 2017 թվականին Լեհաստանի մշակույթի նախարարության «Գաուդե Պոլոնիա» կրթաթոշակով կես տարի հետազոտել է լեհական անկախ թատերական շարժումը և վերապատրաստվել Վարշավայի պետական թատրոններում, դարձել Ուկրաինական անկախ թատրոնի «Դեսանտ» փառատոնի կուրատորներից մեկը։

2017 թվականի սեպտեմբերին հաղթել է Ուկրաինայի՝ Լվովի երեխաների և պատանիների համար առաջին ակադեմիական թատրոնի գլխավոր տնօրենի մրցույթում։ Միաժամանակ դարձել Է Ուկրաինայում Բրիտանական խորհրդի Երիտասարդ ռեժիսորների մրցույթի դափնեկիրներից մեկը՝ բեմադրելով Սառա Քեյնի «Փսիխոզ 4.48» պիեսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խարկովի ազգային համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական ռեժիսորներ
Նուբար Ասլանյան (կենսաքիմիկոս)

**Նուբար Լևոնի Ասլանյան** (), հայ կենսաքիմիկոս, ժամանակակենսաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1971):

## Կենսագրություն
Նուբար Ասլանյանը ծնվել է 1931 թվականին, Եգիպտոսում։ Ավարտել է Կահիրեի Գալուստյան վարժարանը։ 1947 թվականին հայրենադարձել է։ 1948-1954 թվականներին սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում, որն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Ապարանի շրջանում։ Ուսումը շարունակել է ասպիրանտուրայում և 1960 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ ստանալով բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Հետագայում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը և ստացել դոկտորի աստիճան, 1971 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1971-1988 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության լաբորատոր գործի գլխավոր մասնագետ, 1972 թվականից՝ Սրտաբանության ինստիտուտի կլինիկական կենսաքիմիայի և ժամանակակենսաբանության լաբորատորիայի, միաժամանակ 1994 թվականից՝ ԵՊԲՀ կենսաքիմիայի, 1993 թվականից՝ ՀՀ ԱԱԻ ախտորոշագիտության ամբիոնների վարիչ, 1979 թվականից՝ Հայաստանի ժամանակակենսաբանների ընկերության հիմնադիր-նախագահ։ Դասավանդել է Հայկական բժշկական ինստիտուտում։ Մշակել է հիպերտոնիկ հիվանդության բուժման նոր՝ էլեկտրոլիտային հոմեոստազի հետազոտության եղանակ։

Հեղինակ է 500 գիտական աշխատանքների, ինչպես նաև՝ «Ռևմատիզմի ախտորոշման բիոքիմիական մեթոդները» (1967), «Կլինիկական ախտորոշում կենսաքիմիական մեթոդներով» (1996), համահեղինակ՝ «Արյան մակարդում» (1980), «Սրտի իշեմիկ հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնները և պայքարը նրանց դեմ» (1986) ուսումնական ձեռնարկների։

## Երկեր
* Ռևմատիզմի ախտորոշման բիոքիմիական մեթոդները (ուսումնական ձեռնարկ), 1967։
* Արյան մակարդակում (ուսումնակա ձեռնարկ), 1980 (համահեղինակ)։
* Սրտի իշեմիկ հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնները և պայքարը նրանց դեմ (ուսումնական ձեռնարկ), 1986 (համահեղինակ)։
* Կլինիկական ախտորոշում կենսաքիմիական մեթոդներով (ուսումնական ձեռնարկ), 1996։
* *Нарушение электролитного гомеостаза при гипертонической болезни, Е*., 1973.
* *Патологическая физиология биологических ритмов, М.,* 1989. 
* *Достижения хронобиологии и хрономедицины, Е.,* 2002 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Ռասիմ Բալաև

**Ռասիմ Ահմեդ օղլի Բալաև** (, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1982), «Փառք» շքանշանի դափնեկիր (1998), «Պատվի» շքանշանի դափնեկիր (2018), Նախագահի թոշակառու, Ադրբեջանի կինեմատոգրաֆիստների միության նախկին քարտուղար, կրկնօրինակման դերասան, գեղարվեստական ղեկավար։

## Կենսագրություն
Ռասիմ Բալաևը ծնվել է 1948 թվականի օգոստոսի 8-ին Աղսուի շրջանում։ Միջնակարգ դպրոցը ավարտել է 1965 թվականին։ 1969 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական արվեստի ինստիտուտը (ներկայիս Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարան)։ Նրա առաջին դերը եղել է «Աստղերը չեն մարում» ֆիլմում։ Ռասիմ Բալաևի լավագույն դերերից են Նեսիմի (ֆիլմ «Նասիմի»), Բաբեկի (ֆիլմ «Բաբեկ») և Բեյրեքի (ֆիլմ «Դեդե Գորգուդ») դերերը։ Դերասանը աշխատում է նաև թատրոնում։

1990 թվականից մինչև 2013 թվականի հունվարի 18-ը եղել է Ադրբեջանի կինեմատոգրաֆիստների միության քարտուղար։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1976)
* Ադրբեջանի ԽՍՀ պետական մրցանակ (1986)
* Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի ժողովրդական արտիստ (1982)
* «Պատվի» շքանշան (2018)
* «Փառք» շքանշան (1998);

## Տես նաև
* Հասան Թուրաբով
* Ֆախրադդին Մանախով
* Յաշար Նուրի
* Ֆուադ Փոլադով
* Հասան Մամեդով

## Աղբյուրներ
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 34.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ
Մուհամեդ Աբու

**Մուհամեդ Աբու** (, ), գանացի ֆուտբոլիստ, ամերիկյան «Կոլամբուս Կրյու» ակումբի և Գանայի հավաքականի կիսապաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
Մուհամեդ Աբուն կարերիան սկսել է Աքրայի «Սպորտինգ» ակումբում։ 2010 թվականի օգոստոսի 31-ին պայմանագիրք է կնքել անգլիական «Մանչեսթր Սիթի» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Անմիջապես վարձավճարով տեղափոխվել է նորվեգական «Ստրյոմգոդսետ» ակումբ, որտեղ իր նորամուտն է նշել մեծ ֆուտբոլում։ 2011 թվականի հունիսի 29-ին պայմանագիրը երկարաձգվել է մինչև նույն թվականի դեկտեմբեր։

2011 թվականի հոկտեմբերին Աբուն նոր պայմանագիր է ստորագրել «Մանչեսթր Սիթիի» հետ, որը նախատեսված էր մինչև 2014 թվականի հունիս։ 2012 թվականի հունվարին նա միացել է գերմանացի «Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտին»։ Նոր ակումբի կազմում որևէ խաղի չմասնակցելով` նա մարտի վերջին վերադարձել է «Ստյոմսգոդսետ»։ Մայիսի 19-ին նա «Ֆրեդրիկստադի» հետ խաղում աչքի է ընկել դուբլով։

2012 թվականի օգոստոսին վարձավճարով տեղափոխվել է իսպանական «Ռայո Վալյեկանո» ակումբ։

## Ազգային հավաքական
2011 թվականի հոկտեմբերին Աբուն իր նորամուտն է նշել Գանայի ազգային հավաքականում` մասնակցելով Նիգերիայի հավաքականի դեմ խաղին, որն ավարտվել է ոչ-ոքի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռայո Վալեկանոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Լորյանի ֆուտբոլիստներ
Լիանա Նելլա-Պոտիրոպուլու

**Լիանա Նելլա-Պոտիրոպուլու** (), Կոնստանտինոս և Սոֆիա Նելլաների դուստրը։ Հունաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի Ճարտարապետության դպրոցի շրջանավարտ (1984 թվական)։ Ուսման ընթացքում նա երկու անգամ պարգևատրվել է «Նոյեմբերի 17-ի մրցանակով» (1982, 1983): Նա շարունակել է իր ուսումը ասպիրանտուրայում՝ 1985 թվականին ստանալով Փենսիլվանիայի համալսարանի ճարտարապետության մագիստրոսական աստիճան, իսկ ճարտարապետական տեսության գերազանցության համար արժանացել է «Ֆրանկ Մայլս Դեյի հիշատակի մրցանակին»։

1982-1989 թվականներին աշխատել է սկզբում պրոֆեսոր Պավլոս Միլոնասի գրասենյակում՝ որպես ուսանող, իսկ հետագայում՝ որպես ավագ ճարտարապետ՝ Ալեքսանդրոս Տոմպազիսի գրասենյակում։

1987 թվականին սկսեց համագործակցել իր կողակցի՝ ճարտարապետ Դիմիտրիս Պոտիրոպուլոսի հետ, իսկ 1989 թվականին նրանք ստեղծեցին իրենց սեփական *Potiropoulos D+L Architects* ընկերությունը։ Նա բազմիցս պարգևատրվել է մրցանակներով և արժանացել է ճարտարապետական մրցումների պատվանշանների։ Նրանց թվում են՝ 1-ին մրցանակ Սամոսի բնության պատմության թանգարանի համար, 3-րդ մրցանակ Մարուսիում T.E.E. (Հունաստանի տեխնիկական պալատ) կառույցի համալիրի համար, 2-րդ մրցանակ Աթենքի Նոր Ակրոպոլիսի թանգարանի համար, 1-ին մրցանակ Էկմետզոգլուի վերակառուցման համար, Վոլոսում մետաքսի գործարանը, Կահիրեում Մեծ եգիպտական թանգարանի հռչակը և այլն։ Նրա նախագծերը հրատարակվել են հունական և միջազգային մամուլում, ինչպես նաև ներկայացվել են Հունաստանում և արտերկրում ցուցահանդեսների։ Նրա դասախոսություններն ու հրապարակումները վերաբերում են ճարտարապետական տեսության խնդիրներին, ինչպես նաև գրասենյակի ծրագրերին և ուսումնասիրություններին։ 2000-2001 թվականներին սովորել է Պատրոսի համալսարանի ճարտարապետության ֆակուլտետում։

Նրա գրասենյակի կողմից իրականացված ծրագրերը ներառում են բազմաթիվ հայտնի շենքեր և համալիրներ, ինչպիսիք են՝ Ֆիլոտեյում գտնվող Տրիչայի նստավայրը, Աթենքի միջազգային օդանավակայանի Օլիմպիական ավիացիոն շենքի համալիրը, Հռոդոսի *Grande Albergo Delle Rose* հյուրանոցի վերանորոգումը, Օլիմպիական թենիսի կենտրոնը՝ Աթենքի օլիմպիական մարզական համալիրում, Ատիկի Օդոս ավտոմայրուղու համակարգի վրա *Մերսեդես-Բենց Հելլաս*-ի շենքային հաստատությունները, *Flisvos Marina*-ն և այլն։

1992 թվականի հունվարին ծնվեց Պոտիրոպուլուների որդին՝ Ռիգասը։

## Պատկերասրահ

POT-Cargo.jpg|Օդանավակայանի սպասարկման շենքը **Էլեֆթերիոս Վենիզելոս** օդանավակայանում, Հունաստան, 2000, 1-ին մրցանակ
POT-Xrimatistiriaki.jpg|*Ethniki Chrimatistiriaki*-ի ճարտարապետական համախմբի նույնականություն, Հունաստանի մասնաճյուղային համացանց
POT-MarinaFloisvou2.jpg|*Flisvos Marina*-ի շենքը
POT-AcropolisMuseum.jpg|Նոր Ակրոպոլիսի թանգարան, 2-րդ մրցանակ, համագործակցություն *Studio Daniel Libeskind*-ի հետ
POT-Casino.jpg|Վերանորոգված *Grande Albergo Delle Rose* հյուրանոցը Հռոդոսում
POT-Kifisia.jpg|Կոնստանտինիդիսի նստավայրը Կիֆիսիայում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ARCE
*The Irregular Capital
*Kathimerini - Five Greek Architects speak out
*Kathimerini – Olympic Games without Architecture
*Greek Architects.gr - Interview
*Paris - London - Athens
*Archiguide - Athens
*KTIZON - Athens

Կատեգորիա:Աթենք
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հույն կին ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հույն ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Պատրաս
Սուրեն Պետրոսյան (ԽՍՀՄ հերոս)

**Սուրեն Գրիգորի Պետրոսյան** (), 2-րդ ուկրաինական ճակատի 52-րդ բանակի 5-րդ գվարդիական օդադեսանտային բրիգադի գումարտակի հրամանատար, գվարդիայի ավագ լեյտենանտ, Խորհրդային Միության հերոս։

## Կենսագրություն
Պետրոսյանը ծնվել 1916 թվականի դեկտեմբերի 15-ին գյուղացու ընտանիքում։ Ազգությամբ հայ է։ 1939 թվականից ծառայել է Կարմիր բանակում։ 1942 թվականին անցել է անձնակազմի կատարելագործման դասընթացներ։ 1942 թվականի սեպտեմբերից կռվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ճակատներում։

Հատկապես աչքի է ընկել Դնեպրի համար անցկացվող մարտում։ 2-րդ ուկրաինական ճակատի 5-րդ գվարդիական օդադեսանտային բրիգադի 3-րդ գումարտակը Պետրոսյանի գլխավորությամբ բրիգադի կազմում ափ էր իջեցվել Չերկասիի մարզի Չերկասիի շրջանում, գրավել և պահում էր Դնեպրի արևմտյան ափին գտնվող մարտահենադաշտը։ Մինչև 1943 թվականի նոյեմբերի 20-ը գումարտակը ռեյդեր է իրականացրել հակառակորդի թիկունքում։ 2 ամիս տևող կռվում Պետրոսյանի գումարտակը ոչնչացրել է հակառակորդի գումարտակը Պոտոկ գյուղում, հարձակվել Նիկոլաևկա գյուղի վրա, գրավել Ելիզավետկայի և Դուբիևկայի հենակետերը։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանով 1944 թվականի ապրիլի 24-ին գերմանաֆաշիստական ուժերի դեմ մղած մարտերում ցուցաբերած արիության, խիզախության և հերոսության համար գվարդիայի ավագ լեյտենանտ Սուրեն Գրիգորի Պետրոսյանին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում՝ Լենինի և համար 2731 «Ոսկե աստղ» շքանշանների պարգևատրմամբ։

1945 թվականից կապիտան Պետրոսյանը գտնվել է պահեստազորում։ Աշխատել է կուսակցության Կիրովականի շրջկոմում։ Այնուհետև ծառայել է Հայաստանի ներքին գործերի նախարարության մարմիններում, որտեղից ազատվել է 1973 թվականին ոստիկանության փոխգնդապետի կոչումով։ Ապրել է Երևանում։ Մահացել է 1996 թվականի նոյեմբերի 25-ին։

## Գրականություն
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Золотые Звёзды Азербайджана. Баку, 1975.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ռաուլ Տամուդո

**Ռաուլ Տամուդո** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ։ Այժմ ավարտել է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի իր կարիերան։

## Կարիերա
### Ակումբային
Տամուդոն «Էսպանյոլ» ակումբի սան է։ 1992-ից 1996 թվականները նա հանդես է եկել ակումբի երիտասարդական կազմում։ 1996-ից 1998 թվականներին խաղացել է «Էսպանյոլ Բ»-ում։ 2000 թվականին արդեն ակումբի հիմնական խաղացող էր, որի կազմում խաղացել է 339 խաղ` խփելով 129 գնդակ։ 1998 և 1999 թվականներին վարձավճարով տեղափոխվել է համապատասխանաբար «Ալավես» և «Լարիդա» ակումբներ։ «Էսպանյոլի» կազմում Ռաուլը երկու անգամ նվաճել է Իսպանիայի գավաթը և մեկ անգամ հասել է ՈՒԵՖԱ-յի գավաթի եզրափակիչ։ Ռաուլը երկար ժամանակ եղել է ակումբի ավագը։ 2009 թվականի ձմռանը ֆինանսական խնդիրների պատճառով «Էսպանյոլի» ղեկավարությունը որոշում է ամռանը ֆուտբոլիստին ներկայացնել տրանսֆերի.: Օգոստոսի 1-ին Տամուդոն ազատ գործակալի իրավունքով տեղափոխվում է «Ռեալ Սոսյեդադ»։

2015 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Ռաուլ Տամուդոն հայտնել է կարիերան ավարտելու մասին։

## Միջազգային
Ռաուլ Տամուդոն 2000 թվականին մասնակցել է ամառային օլիմպիական խաղերին Սիդնեյում։ Այնտեղ իսպանացիները հասել են մինչև եզրափակիչ, որտեղ էլ 11 մետրանոց հարվածաշարում պարտվել են Կամերունի հավաքականին։ Ռաուլը մասնակցել է բոլոր 6 խաղերին և մեկ գոլ խփել ԱՄՆ-ի հավաքականի դեմ խաղում.: Տամուդոն առաջին հավաքականում խաղացել է 2000-2007 թվականներին։ Ազգային հավաքականում մասնակցել է 13 խաղի` խփելով 5 գնդակ։

## Ձեռքբերումներ
* Իսպանիայի գավաթակիր (2)։ 1999/2000, 2005/06
* ՈՒԵՖԱ-յի գավաթի եզրափակիչ 2006/07
* «Էսպանյոլի»։ կազմի լավագույն ռմբարկու, 138 գնդակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը Чемпионат.com կայքում 
* 

Կատեգորիա:Դեպորտիվո Ալավեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կատալոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պաչուկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռայո Վալեկանոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կոտեմ լայնատերև

**Կոտեմ լայնատերև** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
40-150 սմ բարձրությամբ ճյուղավոր ցողունով, խոշոր, երկարավուն-նշտարաձև, ամբողջաեզր տերևներով, մեղրատու բազմամյա խոտաբույս է։ Արմատամերձ տերևները կոթունավոր են, ցողունայինները՝ նստադիր։ Հուրաններում հավաքված են մանր և սպիտակ ծաղիկները։ Կլորավուն-օվալաձև պտուղները պատիճակներ են։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է լեռնային գոտիների խոնավ վայրերում, գետերի ափերին, աղակալած հողմերում և ցանքսերում։ Տարածված է Տավուշի, Արմավիրի, Շիրակի, Լոռու, Սյունիքի, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի մարզերում և Արցախում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածը, ծաղիկները, արմատներն ու սերմերը։ Սննդի մեջ կիրառում են երիտասարդ ընձյուղներն ու տերևները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր