Օլգա Լեպեշինսկայա

**Օլգա Բորիսովնա Լեպեշինսկայա**  (, ծննդյամբ՝ Պրոտոպոպովա, ), ռուս հեղափոխական և խորհրդային կենսաբան, Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1950), ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1950)։

Լեպեշինսկայայի արտակառուցվածքային «կենդանի նյութից» նոր բջիջների առաջացման տեսությունը լայն ճանաչում է ձեռք բերել ԽՍՀՄ-ում։ Լեպեշինսկայայի տեսությունը (լամարկիզմի տարատեսակ) 1950 թվականին ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի և Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի համատեղ նիստում աջակցություն է ստացել մի շարք հյուսվածաբաննեռրի և բոլոր ելույթ ունեցողների, այդ թվում՝ Տրոֆիմ Լիսենկոյի կողմից, սակայն հետագայում քննադատների կողմից դատապարտվել է, որպես քաղաքականացված և հակագիտական ուղղություն խորհրդային կենսաբանության մեջ։  Բժշկական բուհերի դասախոսները պարտավոր են եղել իրենց դասախոսություններում վկայակոչել Լեպեշինսկայայի ուսմունքները: Սակայն նրա «հայտնագործությունները» արտասահմանում արձագանք չեն գտել։

## Կենսագրական փաստեր, մասնակցություն հեղափոխական շարժմանը
Ծնվել է 1871 թվականի օգոստոսի 6-ին (18) Պերմում՝ հարուստ բուրժուական ընտանիքում: Հայրը մահացել է Օլգայի ծննդից երեք տարի անց: Նրա եղբայրներն էին Բորիսը, Ալեքսանդրը (ավագը) և Դմիտրին (կրտսերը), քույրերն էին՝ Ելիզավետան (ավագը) և Նատալիան (կրտսերը): Նրանց մայրը՝ Ելիզավետա Ֆեոդորովնա Դամմերը (ամուսնական ազգանունը՝ Պրոտոպոպովա), հանքերի, շոգենավերի և բնակելի շենքերի սեփականատեր է եղել: Օլգայի կարծիքով՝ մայրն  ունեցել է էներգետիկ, իշխանատենչ բնավորություն․ «իմ մոր մեջ կար Վասսի Ժելեզնովայից ինչ որ մի բան»։

Դեռևս գիմնազիայում սովորելու տարիներին Օլգան վիճաբանել է մոր հետ։ Ելիզավետա Ֆեոդորովնան աշխատակիցներից բողոք է ստացել անարդար աշխատավարձերի վերաբերյալ և Օլգային ուղարկել է Գուբախա քաղաք՝ իրավիճակը հետաքննելու համար։ Հանքագործների կենսապայմանների մասին իմանալով՝ նա վերադարձել է և մորն անվանել անմարդկային շահագործող։ Հետագայում մայրը զրկել է նրան ժառանգությունից։ 

Լեպեշինսկայան ծնվել և մինչև 1888 թվականը ապրել է Սիբիրսկայա փողոցի թիվ 2 հասցեում գտնվող Վերդերևսկու տանը։ 1891 թվականին ավարտել է Պերմի Մարիինյան աղջիկների գիմնազիան և ստացել «մաթեմատիկայի տնային ուսուցչի» կոչում: 1890-ական թվականներին նախնական բժշկական կրթություն է ստացել Սանկտ Պետերբուրգի Սուրբ Ծննդյան բուժակային դասընթացներում, որտեղ ծանոթացել է բոլշևիկ հեղափոխական Պյոտր Սմիդովիչի քրոջ՝ Իննա Սմիդովիչի հետ: 1894 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի «Բանվոր դասակարգի ազատագրման համար պայքարի միության» կազմում՝ դառնալով դրա ակտիվ մասնակից:

thumb|Հուշատախտակ

1897 թվականին Լեպեշինսկայան ավարտել է Բժշկական օգնականների և բուժակների ուսումնարանը՝ ստանալով «բժշկի օգնական» կոչում: Նույն թվականի մայիսին Չելյաբինսկի երկաթուղային կայարանում ստեղծել է բժշկական օգնության կայան: Նույն թվականին ամուսնանացել է Պանտելեյմոն Նիկոլաևիչ Լեպեշինսկու հետ և աքսորվել Ենիսեյի նահանգ, որտեղ ծառայել է որպես բուժակուհի Կուրագինո գյուղում: Տասնյոթ այլ աքսորյալների հետ նա ստորագրել է «Տնտեսագետների» դեմ «Ռուս սոցիալ-դեմոկրատների բողոքագիրը»։

1898 թվականին ընդունվել է ՌՍԴԲԿ շարքերը, իսկ կուսակցության պառակտումից հետո միացել է բոլշևիկներին։ 1900 թվականից մասնակցել է «Իսկրա»-ին աջակցողների պսկովյան խմբի աշխատանքներին։ Այնուհետև, 1903 թվականին, ամուսնուհետ կրկին մեկնել է Սիբիր՝ Մինուսինսկ և կազմակերպել նրա փախուստն աքսորից։ 1903 թվականին Լեպեշինսկի ամուսնական զույգը գաղթել է Շվեյցարիա, որտեղ մեկ կիսամյակ սովորել է Լոզանի բժշկական ֆակուլտետում։ Ժնևում կազմակերպել է ճաշարան բոլշևիկ գաղթականների համար, որը ծառայել է նաև որպես բոլշևիկյան խմբի նիստերի անցկացման վայր։ 1906 թվականին Օլգա Բորիսովնան վերադարձել է Ռուսաստան և մինչև 1910 թվականը կուսակցական աշխատանք կատարել Օրշայում.։

1915 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կայսերական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը՝ ստանալով «գերազանցիկ բուժակի» կրթաթոշակ։ Աշխատել է համալսարանի ամբիոնում որպես ասիստենտ, բայց հեռացվել է հեղափոխական գործունեության համար։ Բժշկական գործունեությամբ է զբաղվել Մոսկվայում և Ղրիմում։ 1917 թվականին եղել է Մերձմոսկովյան կայարանի հեղկոմի անդամ։ Մոգիլևի նահանգի Ռոգաչևի գավառի Լիտվինովիչի գյուղում կազմակերպել է դպրոց-կոմունա  անապաստան երեխաների համար, որտեղ բնակվել է ամուսնու մոր մոտ։ Սովորողների մեծ մասը հետագայում տեղափոխվել է Մոսկվա և սովորել Զնամենկայի փորձարարական ցուցադրական դպրոցում։ Այդ դպրոցը հետագայում կոչվել է Պանտելեյմոն Լեպեշինսկու անունով և այնտեղ սովորել են նաև ափամերձ Տան շատ երեխաներ.։

1919 թվականից դասավանդել և գիտական գործունեությամբ է զբաղվել Տաշքենդում, այնուհետև՝ Մոսկվայում, որտեղ աշխատել է որպես Մոսկվայի համալսարանի ամբիոնի ասիստենտ։ 1926 թվականից աշխատել է Կ. Ա. Տիմիրյազևի անվան կենսաբանական ինստիտուտի հյուսվածաբանության լաբորատորիայում։ 1936 թվականից աշխատել է Համամիութենական փորձարարական բժշկության ինստիտուտի և ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի բջջաբանության լաբորատորիաներում։ 1949 թվականից ղեկավարել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտի կենդանի նյութի զարգացման բաժինը։

Պահպանել է իր տեսակետները կենդանի նյութի ոչ բջջային կառուցվածքի վերաբերյալ մինչև իր կյանքի վերջին օրերը։

Օլգա Լեպեշինսկայան մահացել է 1963 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Մոսկվայում՝ թոքաբորբից, 92 տարեկան հասակում։ Թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը՝ ամուսնու՝ Պանտելեյմոն Լեպեշինսկու կողքին։

Հրատարակվել են Լեպեշինսկայայի բազմաթիվ գիտական աշխատանքներ և հոդվածներ: Նա «Հանդիպումներ Իլյիչի հետ (հին բոլշևիկի հուշերը)» հուշագրությունների գրքի հեղինակն է, որի երրորդ հրատարակությունը լույս է տեսել 1971 թվականին։

Սախալին կղզու Լեպեշինսկայա լեռը կոչվել է Լեպեշինսկայայի պատվին.։

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան (1946 թվականի հուլիսի 27)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* Ստալինյան մրցանակ (1950)

## Գիտական գործունեություն
Լեպեշինսկայայի հիմնական գիտական աշխատանքները կապված են կենդանի բջջային թաղանթների և ոսկրային հյուսվածքի հյուսվածաբանության թեմաների հետ:

Ուսումնասիրելով արյան արգասիքների ազդեցությունը բուժման գործընթացների վրա Լեպեշինսկայան առաջարկել է վերքերը արյունով բուժելու մեթոդ (հեմոպովյազ): Այդ առաջարկը աջակցություն է  ստացել մի շարք բժշկական գործիչների կողմից: 1940 թվականին նա «Խորհրդային վիրաբուժություն» թերթին ներկայացրել է  արյունով վերքերի բուժման վերաբերյալ հոդված՝ «Կենդանի նյութի դերը վերքերի բուժման գործընթացում» վերնագրով: Հոդվածը չի հրապարակվել, բայց 1942 թվականին «Բժշկական աշխատող» թերթը հրապարակել էր Պիկուսի «Հեմոպովյազներ» հոդվածը, որտեղ նշվել է, որ հեղինակը՝ ռազմական հոսպիտալի վիրաբույժը, հաջողությամբ օգտագործել է այդ մեթոդը պատերազմի ժամանակ։

1930-ական թվականներին նա ուսումնասիրել է արյան կարմիր գնդիկների թաղանթները՝ նշելով, որ դրանք տարիքի հետ դառնում են ավելի խիտ և պակաս թափանցելի։ Նա առաջարկել է օգտագործել սոդա՝ դրանց թաղանթները փափկացնելու համար։ 1953 թվականին իր «Սոդայով լոգանքների բուժման սկզբունքի մասին» հոդվածում (Կլինիկական բժշկություն, թիվ 1) Լեպեշինսկայան նշել է, որ սոդան կարող է «մեծ դեր խաղալ ծերության, հիպերտոնիայի, սկլերոզի և այլ հիվանդությունների դեմ պայքարում» (էջ 31): Նա հաստատել է, որ եթե սոդան ներարկվի բեղմնավորված հավի ձվերի մեջ, ճտերը կդառնան ավելի շատակեր, աճի ընթացքում ավելի կմեծանան, քան մյուս ճտերը և չեն մահանա ռևմատիզմից։ Լեպեշինսկայան նշել է նաև սոդայի լուծույթի օգտակար ազդեցությունը բույսերի սերմերի վրա։ 1962 թվականի հունիսին նա Նիկիտա Խրուշչովին մի մեծ գրություն է ուղարկել «Կենսաթոշակային ապահովման մասին օրենքի վերանայման մասին (աշխատանքի արտադրողականության բարձրացում ակտիվ երկարակեցության և ալկոհոլիզմի դեմ պայքարի միջոցով)», որտեղ խորհուրդ է տվել պայքարել ալկոհոլիզմի դեմ՝ «նմանը բուժում է նմանին» սկզբունքով՝ թունդ ըմպելիքների փոխարեն առաջարկել օգտագործել չոր գինիներ և շամպայն, նույնիսկ ներմուծված:

### Բջիջների նորագոյացություն («Կենդանի նյութի» տեսություն)
Օլգա Լեպեշինսկայան ԽՍՀՄ-ում լայնորեն քննարկվող որոշակի կառուցվածք չունեցող «կենդանի նյութից» նորագոյացության առաջացման մասին տեսության հեղինակն է, որը հետագայում չի հաստատվել և հայտարարվել է ոչ գիտական և կեղծ գիտական: Լեպեշինսկայան իր հետազոտությունները կատարել է հավի ձվերի, ձկնկիթի, շերեփուկների և հիդրաների վրա:

1934 թվականին Լեպեշինսկայան հրատարակել է մենագրություն՝ «Կենդանիների օրգանիզմում նորագոյացությունների ձևավորման հարցի շուրջ»։ Հենվելով Էռնստ Հեկկելի բիոգենետիկական օրենքի վրա՝ Լեպեշինսկայան ենթադրել է, որ մարմինը պարունակում է չձևավորված պրոտոպլազմային կազմավորումներ, որոնք նման են Հեկկելի հիպոթետիկ «մոներաներին», որոնք վերածվում են բջիջների։

1939 թվականին՝ բջջային տեսության 100-ամյակի առթիվ, Լեպեշինսկայան հրապարակել է նոր հոդված՝ «Բջջի ծագումը», որտեղ նա իր նախակարապետ նշել է  շվեյցարացի անատոմ և սաղմնաբան Վիլհելմ Հիսին։ Այդ գիտնականը արյան կղզյակներ է նկատել դեղնուցապարկի մեջ։ Գիտության պատմաբան Աբբա Գայսինովիչի կարծիքով՝ այդ գիտնականի եզրակացությունները պայմանավորված են եղել նրա ներկման մեթոդաբանության անկատարությամբ, և հեղինակն ինքը լինելով Ռոբերտ Ռեմակի և Ռուդոլֆ Վիրխովի աշակերտը՝ արդեն հրաժարվել է այդ տեսակետներից 19-րդ դարի վերջին։

Նույն հրատարակության մեջ Լեպեշինսկայան մեջբերել է Ռազմաբժշկական ակադեմիայի հյուսվածաբանության պրոֆեսոր և մանրադիտակային անատոմիայի վերաբերյալ առաջին ռուսական ձեռնարկներից մեկի հեղինակ Միխայիլ Լավդովսկու աշխատանքը, ով (ժամանակակից տվյալներով՝ սխալմամբ) 1899 թվականին առաջարկել է բջիջների առաջացման հնարավորություն կենդանի նյութից՝ օժանդակ նյութից։

[thumb|Ձախից աջ՝ [Էրիթրոցիտներ|էրիթրոցիտ, թրոմբոցիտ և լեյկոցիտ (T-լիմֆոցիտ): Լուսանկարը արվել է սկանավորող էլեկտրոնային մանրադիտակով]]

Իր աշխատանքներում Լեպեշինսկայան մեջբերել է նաև Պյոտր Գերկեի վաղ շրջանի աշխատանքը, որը հրատարակվել է գերմաներենով 1933 թվականին, Մարտին Հայդենհայնի (1864-1949) պրոտոմերների տեսությունը, Ֆ. Ստուդնիչկայի (1870-1955) սիմպլաստիկ տեսությունը և Մինչինի «կարիոսոմները»։

#### Լեպեշինսկայայի գիտական և քաղաքական կողմնակիցներ
Լեպեշինսկայայի ոչ բջջային կենդանի նյութի տեսությունը նշանավորվել է կառավարական մրցանակներով և հակադրվել է «բուրժուական» գենետիկայի հետ որպես մարքսիստական տեսություն: Այդ ուսմունքը ներառվել է ստալինյան ժամանակաշրջանի միջնակարգ և բարձրագույն կրթության դասագրքերում՝ որպես դարվինիզմի ոլորտում խոշոր կենսաբանական հայտնագործություն: Լեպեշինսկայայի գիրքը լրացվել է Ստալինին ուղղված բազմաթիվ գովասանքներով և վերահրատարակվել է 1950 թվականին, իսկ 79 տարեկան հասակում նա արժանացել է Ստալինյան մրցանակի, որը նա հույս ուներ ստանալ առաջին հրատարակությունից հետո։

1949 թվականից Լեպեշինսկայան աշխատել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտում, որտեղ ղեկավարել է կենդանի նյութի զարգացման բաժինը։

1950 թվականի ապրիլի 7-ին կայացել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի և ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի համատեղ հանձնաժողովի նիստը՝ Օլգա Լեպեշինսկայայի աշխատանքը քննարկելու համար։ Հանձնաժողովը նախագահել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի կենսաբանական գիտությունների բաժնի ակադեմիկոս-քարտուղար Ալեքսանդր Օպարինը։

ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի կենդանիների մորֆոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն պրոֆեսոր Գրիգորի Խրուշչովին հանձնարարվել է ոչ միայն ծանոթանալ Օլգա Լեպեշինսկայայի լաբորատորիայի աշխատանքին, այլ նախապատրաստել նրա պատրաստուկների ցուցադրությունը,  գնահատել նրա աշխատանքի արդյունքները և դրա հետագա զարգացման հեռանկարները։

1950 թվականի մայիսի 22-ից 24-ը Մոսկվայում՝ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի կենսաբանական գիտությունների բաժանմունքում, տեղի է ունեցել կենդանի նյութի և բջջի զարգացման խնդրին նվիրված հանդիպում։ Այդ հանդիպմանը Լեպեշինսկայայի տեսությունը պաշտպանել են բոլոր ելույթ ունեցողները, այդ թվում՝ Տրոֆիմ Լիսենկոն։ Այդ հանդիպման ժամանակ Խրուշչովը հայտարարել է, որ Լեպեշինսկայայի կողմից ներկայացված ամբողջ նյութը «լիովին արժանահավատ է և կրկնվող» և բջջաբանության համար «այն մեծ նշանակություն ունի»։

Լեպեշինսկայայի ամենամտերիմ գործընկեր Վ. Գ. Կրյուկովը 1989 թվականին հաստատել է, որ Գրիգորի Խրուշչովի կողմից պատրաստուկների պատրաստումն ունեցել է «ակնհայտ նշանակություն»՝ անհրաժեշտություն «վերացնել Լեպեշինսկայայի պատրաստուկների «անբավարար որակի» վերաբերյալ բոլոր քննադատությունները»։ Հանդիպմանը ելույթ ունեցած Մոսկվայի 1-ին բժշկական ինստիտուտի հյուսվածաբանության ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր Մ. Ա. Բարոնը նշել է․

 

Իր աշխատանքների փորձարարական հաստատման գոյության վերաբերյալ Լեպեշինսկայան ինքը այդ հանդիպման ժամանակ ասել է հետևյալը․

Գրիգորի Խրուշչովի հոդվածի թարգմանությունը հրապարակվել է Արևելյան Գերմանիայի «Tägliche Rundschau» թերթում 1950 թվականի հուլիսի 12-ին, որը  պաշտպանել է Լեպեշինսկայայի տեսությունը, այն հայտնվել է նաև  «The Journal of Heredity» ամսագրում 1951 թվականի մայիսին: Դրանից անմիջապես հետո, ամսագրի նույն համարում լույս է տեսել պրոֆեսոր Հանս Նախտսհայմի հոդվածի թարգմանությունը Արևմտյան Բեռլինի «Tagesspiegel»-ում, որը քննադատել է Լեպեշինսկայայի և Լիսենկոյի ուսմունքները։

#### «Կենդանի նյութի» տեսության քննադատություն
Լեպեշինսկայայի գաղափարները քննադատության են ենթարկել կենսաբաններ Նիկոլայ Կոլցովը, Բորիս Տոկինը, Միխայիլ Նավաշինը, Ալեքսեյ Զավարզինը, Նիկոլայ Խլոպինը և այլոք։ Հաջորդած թեժ բանավեճի ժամանակ Լեպեշինսկայան նրանց մեղադրել է իդեալիզմի մեջ։

Մասնավորապես, 1935 թվականին Տիմիրյազևի անվան կենսաբանական ինստիտուտի նախկին տնօրեն Բորիս Տոկինը, խոսելով Լեպեշինսկայայի կենսագենետիկ օրենքի մեկնաբանության մասին, հաստատել է այն։

Ավելի ուշ, Բորիս Տոկինը, որը նույնպես առաջ է քաշել բջջային օնտոգենեզի հայեցակարգը որպես դրա զարգացում երկու բաժանումների միջև, ի պատասխան Լեպեշինսկայայի հարձակմանը «Մարքսիզմի դրոշի ներքո» ամսագրի 1936 թվականի 8-րդ համարում գրել է․

Խորհրդային ախտաբան-անատոմ Յակով Ռապոպորտը գրել է․

1939 թվականին Կենսաբանական գիտությունների արխիվը հրապարակել է խորհրդային առաջատար հյուսվածաբաններ Ալեքսեյ Զավարզինի, Դմիտրի Նասոնովի և Ն. Գ. Խլոպինի հոդվածը՝ «Բջջաբանության  մի «ուղղության» մասին» վերնագրով: Լեպեշինսկայայի հավի ձվի դեղնուցի, աստղաձև թառափի ձվերի և հիդրայի վերաբերյալ աշխատանքները մանրամասն վերլուծելուց հետո, հեղինակները նշել էին նրա աշխատանքների մեթոդաբանական թերությունները (սխալ ներկված և վատ պատրաստված պատրաստուկներ): Այդ հոդվածի հեղինակները քննադատել էին Լեպեշինսկայայի տեսական եզրահանգումները՝ նշելով, որ «այդ բոլոր աշխատանքներում, ճշգրիտ փաստերի փոխարեն, ընթերցողին էին ներկայացվել հեղինակի երևակայության պտուղները, որոնք, ըստ էության, գտնվում էին 18-րդ դարի վերջի կամ 19-րդ դարի սկզբի գիտության մակարդակին» և «հերքում էին ամբողջ օրգանական էվոլյուցիան և ժամանակակից սաղմնաբանությունը»: Հոդվածի եզրափակիչ մասում հեղինակները նշել են, որ բոլոր այն գիտնականները, որոնց Լեպեշինսկայան մեղադրել էր իր աշխատանքների նկատմամբ կողմնակալ վերաբերմունքի մեջ, «պետք է խոստովանեն մի մեծ մեղք, այն է՝ իրենց թողտվությամբ նրանք նպաստել էին նրան, որ Օլգա Լեպեշինսկայան կարողացել է  զարգացնել իր ոչ գիտական գործունեությունը և իր էներգիան չէր ուղղել որևէ այլ, իսկապես գիտական խնդրի»:

1948 թվականի հուլիսի 7-ին «Բժշկական աշխատող» թերթում տպագրվել է «Մի ոչ գիտական հայեցակարգի մասին» վերնագրով հոդված, որի հեղինակներն էին 13 լենինգրադցի կենսաբաններ՝ Ռազմաբժշկական ակադեմիայի հյուսվածաբանության ամբիոնի վարիչ, ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ Ն. Գ. Խլոպինի գլխավորությամբ։ Այդ հոդվածում հեղինակները ենթադրելեն, որ Լեպեշինսկայան, լուսանկարները կամայականորեն դասավորելով, դեղնուցի գնդիկների (սննդարար բջիջների) դեգեներացիայի գործընթացը ներկայացրել է որպես «կենդանի նյութից» առաջացող բջիջներ։ Հոդվածը ստորագրել են ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի իսկական  անդամներ Ն. Գ. Խլոպինը, Դմիտրի Նասոնովը, ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ Պավել Սվետլովը, պրոֆեսորներ Յուրի Պոլյանսկին, Պյոտր Մակարովը, Ն. Լ. Գերբիլսկին, Զ. Ս. Կացումելսոնը, Բորիս Տոկինը, Վլադիմիր Ալեքսանդրովը, Շ. Դ. Գալուստյանը, կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Ալեքսեյ Կնոռեն, Վ. Պ. Միխայլովը, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ Վալենտին Դոգելը: 1950 թվականի գարնանը նրա տեսության պաշտոնական ճանաչումից հետո, Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ղեկավարությունը ստիպել էր այդ բոլոր գիտնականներին հրաժարվել իրենց քննադատությունից՝ «բաժանմունքների և լաբորատորիաների լուծարման» սպառնալիքի ներքո:

Քննադատները պնդել են, որ Լեպեշինսկայան «փաստորեն կոչ է արել վերադառնալ Մաթիաս Շլայդենի և Թեոդոր Շվանի հայացքներին, այսինքն՝ 1830-ականների գիտության մակարդակին»։

Հաջորդ քննադատական հոդվածը՝ Լև Ժինկինի և Վ. Պ. Միխայլովի կողմից, հրատարակվել է միայն 1955 թվականին և թարգմանվել է երեք տարի անց «Science» ամսագրի համար։

Յակով Ռապոպորտի կարծիքով Լեպեշինսկայայի ամուսինը՝ հին բոլշևիկ Պանտելեյմոն Լեպեշինսկին, քննադատաբար է մոտեցել կնոջ գիտական հետազոտություններին և մասնավոր զրույցներում դրանք մեկնաբանել է այսպես. «Մի՛ լսեք նրան՝ նա ոչինչ չի հասկանում գիտությունից և խոսում է լիակատար անհեթեթություններ»։ Նրա դուստրը՝ Օլգա Պանտելեյմոնովնան և փեսան օգնել են նրան իր փորձերի կազմակերպման հարցում։

## Ոչ գիտական գործունեությունը, դոգմատիզացիա, նամակ Ստալինին

Ռուդոլֆ Վիրխովի պնդումը, որ յուրաքանչյուր բջիջ ծագում է մեկ բջջից, քննադատության է ենթարկվել մարքսիստների կողմից 20-րդ դարի սկզբից ի վեր: Դիալեկտիկական մատերիալիզմի տեսության համաձայն՝ բոլոր կենդանի օրգանիզմները, այդ թվում՝ բջիջները, պետք է ենթարկվեն առաջընթաց զարգացման՝ «պարզից դեպի բարդ, ցածրից դեպի բարձր», ինչը պատասխան է տալիս  առաջին բջջի ծագման հարցին։

1932 թվականից սկսած Լեպեշինսկայան միացել է իր մարքսիստ գործընկերների քննադատությանը: Մասնավորապես, նա հաճախ աղավաղված և միտումնավոր է մեկնաբանել Էնգելսին՝ նրա «Բնության դիալեկտիկա» և «Հակադյուրինգ» աշխատությունները՝ կյանքի ոչ բջջային ձևերի մասին:

Լեպեշինսկայան այդ տեսակետի հետ ցանկացած անհամապատասխանություն համարել է կուսակցական կարգապահության խախտում: ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի արխիվներում հետազոտողներ Աբբա Գայսինովիչը և Ելենա Մուզրուկովան հայտնաբերել են Լեպեշինսկայայի Համամիութենական կոմունիստական(բոլշևիկյան)  կուսակցության կուսակցական վերահսկողության հանձնաժողովին ուղղված հայտարարության պատճենը, որում առաջարկվում է հետաքննություն իրականացնել Տիմիրյազևի անվան կենսաբանական ինստիտուտի տնօրենի, իր առաջին քննադատներից մեկի և ինչպես ինքն է նշել փակագծերում, կուլակի և էսեռի որդու՝ Բ. Պ. Տոկինի (1935) գործով: Իսկ ՀամԿ (բ)Կ Կենտկոմին ուղղված նամակում, որը գրվել է ոչ ուշ, քան 1943 թվականը, նա հայտարարել է Ա. Ա. Զավարզինին ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի իսկական  անդամ ընտրելու անթույլատրելիության մասին, այն պատճառով, որ «Գիտությունների ակադեմիան անկասկած կարիք ունի Մարքսի, Էնգելսի, Լենինի, Ստալինի և  իհարկե, կոմունիստների հետևորդներ հանդիսացող աշխատողների: Այդ առումով Զավարզինի թեկնածությունը հատկապես անթույլատրելի է»։

1945-1948 թվականներին նա Ստալինին գրել է․ 

Արտահայտելով իր անհանդուրժողականությունը արևմտյան գիտնականների կենսաբանական տեսությունների նկատմամբ՝ Օլգա Լեպեշինսկայան մատնանշել է, որ այդ տեսություններն օգտագործվում են մարդկանց միջև տարբերությունները արդարացնելու համար․

Նա ստացել է լիսենկոիստների լիակատար աջակցությունը, որոնք նախկինում ընդունել են նրա տեսակետները տեսակների դեգեներացիայի իրենց սեփական կեղծ գիտական տեսության համար և արժանացել կառավարության բարձրագույն շրջանակների համակրանքին։ Կենսաբանների նկատմամբ սկսվել են նոր հալածանքներ։ Միայն Ստալինի մահից հետո՝ 1953 թվականին, հնարավոր է դարձել ստուգել և քննադատել Լեպեշինսկայայի փաստացի տվյալները, որոնք 1958 թվականին բացահայտել են նրա տեսակետների ամբողջական մեթոդաբանական սխալը և տեսական անհամապատասխանությունը։ 

Այսպիսով, սկսվել է լիսենկոիստների «Միչուրինի ագրոկենսաբանության» բացահայտումը։ Կյանքի վերջին տարիներին Լեպեշինսկայան ստիպված է եղել սահմանափակվել երկարակեցության խնդիրներով։

## Հիմնական աշխատանքներ
**1950 թվականի հանդիպում**
* Совещание по проблеме живого вещества и развития клеток 22—24 мая 1950 г. Стенографический отчёт. Издательство Академии наук СССР, Москва — 1951

**Մենագրություններ**
* *Лепешинская О. Б.* Оболочка красных кровяных телец как коллоидная система и её изменчивость. — М.-Л.: Главнаука, ГИЗ, 1929. — 78 с.
* *Лепешинская О. Б.* Оболочки животных клеток и их биологическое значение. — [М.]: Медгиз, 1947. — 130 с.
* *Лепешинская О. Б.* Происхождение клеток из живого вещества и роль живого вещества в организме. — М.-Л.: Издательство АН СССР, 1945. — 294 с. — 1000 экз.
* *Лепешинская О. Б.* Происхождение клеток из живого вещества и роль живого вещества в организме. 2-е изд., испр. и доп. — М.: Издательство АМН СССР, 1950. — 304 с. — 20000 экз. (Переиздание: 265 с.)
* *Лепешинская О. Б.* Развитие жизненных процессов в доклеточном периоде. — М.: Издательство АН СССР, 1952. — 303 с.
* *Лепешинская О. Б.* Оболочки животных клеток и их биологическое значение. 2-е изд., испр. и доп. — М.: Издательство АМН СССР, 1953. — 112 с.

Брошюры
* Лепешинская О. Б. Воинствующий витализм. О книге проф. Гурвича [«Лекции по общей гистологии»]. — Вологда: «Северный печатник», 1926. — 77 с.
* Лепешинская О. Б. Зачем нужна диалектика естествоиспытателю. К вопросу об отложении извести в организме. Развитие кости как диалектический процесс… [Сб. статей] — М.: Изд-во Гос. Тимиряз. НИИ, 1928. — 67 с.
* Лепешинская О. Б. Клетка, её жизнь и происхождение. — М.: Сельхозгиз, 1950. — 48 с (2-е изд. стереотипное: 1951; 3-е: М.: Госкультпросветиздат, 1952. — 62 с.)
* Лепешинская О. Б. «Старость и борьба с нею» // «Наука и жизнь». — 1951. — № 07.
* Лепешинская О. Б. Происхождение клеток из живого вещества. — [М.]: «Молодая гвардия», 1951. — 39 с (2-е изд.: Лепешинская О. Б. Происхождение клеток из живого вещества. Стенограмма публичной лекции… — [М.]: «Правда», 1951. — 40 с. 3-е изд.: М.: Воениздат, 1952. — 76 с.)
* Лепешинская О. Б. Развитие клеток из живого вещества. (Материал к лекции с диафильмом и методические указания). — М.: Госкультпросветиздат, 1952. — 32 с.
* Лепешинская О. Б. Развитие клеток из неклеточного живого вещества. — М.: Госкультпросветиздат, 1952. — 54 с.
* Лепешинская О. Б. У истоков жизни. Лит. запись В. Д. Елагина. — М.-Л.: Детгиз, 1952. — 96 с (2-е изд.: М.-Л.: Детгиз, 1953. — 104 с.)
* Лепешинская О. Б. О жизни, старости и долголетии. Расшир. стеногр. публичной лекции… — М.: «Знание», 1953. — 48 с (2-е изд.: Мн.: Изд-во АН БССР, 1953. — 60 с.)
* Лепешинская О. Б. Развитие и перспективы новой клеточной теории. — М.: Госкультпросветиздат, 1953. — 56 с.
* Лепешинская О. Б. Неклеточные формы жизни и происхождение клеток. (Материал для бесед). — Свердловск: [Б. и.], 1954. — 11 с.

**Խմբագրական աշխատանք**
* Внеклеточные формы жизни: Сб. материалов для преподавателей биологии / Под ред. О. Б. Лепешинской. — [М.]: Изд-во АПН СССР, 1952. — 244 с.

**Հիշողություններ**
* Лепешинская О. Б. Мои воспоминания / Лит. запись Г. И. Эйсурович. — Абакан: Хаккнигоиздат, 1957. — 102 с.
* Лепешинская О. Б. Встречи с Ильичём (Воспоминания старой большевички). — М.: Госполитиздат, 1957. — 40 с. (2-е изд. стереотипное: М.: Политиздат, 1966; 3-е и 4-е изд.: там же, 1968, 1971. — 56 с.)
* Лепешинская О. Б. Путь в революцию. Воспоминания старой большевички / Лит. запись З. Л. Дичарова. — Пермь: Пермское книжное издательство, 1963. — 118 с.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* Об одной ненаучной концепции («Письмо 13-ти», авторы: Н. Г. Хлопин, Д. Н. Насонов, П. Г. Светлов, Ю. И. Полянский, П. В. Макаров, Н. Л. Гербильский, 3. С. Кацнельсон, Б. П. Токин, В. Я. Александров, Ш. Д. Галустян, А. Г. Кнорре, В. П. Михайлов, В. А. Догель) // Медицинский работник. — 1948. — 7 июля.

## Արտաքին հղումներ
* Ольга Борисовна Лепешинская

Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ