Սյու Քը

**Սյու Քը** (, իսկական անունը՝ **Ցյու Վենգուան,** ), հոնկոնգյան կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր և դերասան է։ Նա համարվում է Հոնկոնգյան կինոյի «Նոր ալիքի» շարժման կարևորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։ Ծագումով Չինաստանի  Գուանդուն նահանգի Հայֆեն գավառից է։ Ծնվել է Վիետնամի Սայգոն քաղաքում (այժմ՝ Հոշիմին քաղաք)։ Մանկության տարիներին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Չինաստանի Գուանճոու քաղաք, իսկ ավելի ուշ՝ Հոնկոնգ։

1984 թվականին իր նախկին կնոջ՝ Շի Նանշենի հետ հիմնել է կինոստուդիա։ «Հերոսի էությունը», «Գեղեցկուհու ուրվականը», «Հուան Ֆեյհոն» և «Դանակ» ֆիլմերով նա լայն ճանաչում է ստացել ինչպես հայրենիքում, այնպես էլ արտերկրում՝ ձևավորելով «նոր վուշյա»  կինոժանրը։

1989 թվականին Սյու Քըն մեկնել է Պեկին՝ նկարահանելու «Ցինի տերակոտե զինվորները» ֆիլմը՝ սկիզբ դնելով Հոնկոնգ–Մայրցամաքային Չինաստան համատեղ արտադրության ֆիլմերի նոր փուլին։

2009 թվականից ի վեր Սյու Քըն համագործակցում է Չինաստանի մայրցամաքային «Հուայի եղբայրներ»  և «Բոնա» կինոարտադրություն ընկերությունների հետ՝ նկարահանելով  «Երկինք հասնող կայսրություն» «Լոնմըն Ֆեյծիա»,«Տի Ռընձեն և Սուրբ մայրաքաղաքի Վիշապ արքան» և «Խելացի գրոհ Վեյհուշան լեռան վրա» ֆիլմերը։

Սյու Քըն երեք անգամ արժանացել է Հոնկոնգի կինոյի «Ոսկե արձան» մրցանակաբաշխության լավագույն ռեժիսորի մրցանակին։ Բացի այդ, 1981 թվականի «Կատակասեր հանճար» ֆիլմը նրան բերել է Թայվանի «Ոսկե ձի» մրցանակ լավագույն ռեժիսորի համար, իսկ  «Խելացի գրոհ Վեյհուշան լեռան վրա» և «Չանծին լիճ» ֆիլմերը արժանացել են Չինաստանի «Ոսկե աքաղաղ» մրցանակի լավագույն ռեժիսորի անվանակարգում։ Նա դարձել է Չեն Քեսինից հետո երկրորդ ռեժիսորը, ով «Ոսկե ձի», Հոնկոնգի կինոմրցանակ և Չինաստանի «Ոսկե աքաղաղ» մրցանակաբաշխություններում ստացել է լավագույն ռեժիսորի մրցանակ՝ դառնալով չինալեզու կինոյի «մեծ սաղավարտ» նվաճած ռեժիսոր։

2025 թվականին Սյու Քըն արժանացել է Հոնկոնգի կինոյի 43-րդ մրցանակաբաշխության նվաճումների մրցանակին։

## Կենսագրություն
աջից|մինի|200x200փքս|Սյու Քըի մատնահետքերը և ստորագրությունը Հոնկոնգի Աստղերի պողոտայում

### Վաղ տարիներ
Սյու Քըն ծնվել է 1951 թվականի փետրվարի 15-ին, Վիետնամի Հոշիմին քաղաքում։ Մանկության տարիներին հայրը նրան տարել է Չինաստանի Գուանճոու քաղաք,Նախնիների ծննդավայրը Գուանդուն նահանգի Հայֆեն գավառն է, ծնվել է արտերկրաբնակ չինացիների ընտանիքում, ունի 16 եղբայր և քույր, հայրը դեղագործ էր:  Սյու Քըն սկզբում ապրում էր Վիետնամի Տի Անն թաղամասում։  Տաս տարեկանից նա արդեն հետաքրքրություն էր ցուցաբերում կինոյի նկատմամբ. նա ընկերների հետ վարձել է տեսախցիկ՝ մոգական ներկայացումներ նկարահանելու համար և ցուցադրել դրանք դպրոցում։ 13 տարեկանից սկսած՝ նա սկսեց պատրաստել 8 մմ փորձարարական ֆիլմեր։ Նա նաև սիրում էր կոմիքսներ, ինչը մեծ ազդեցություն ունեցավ նրա կինոփառատոնային ոճի վրա։ Նրա հայրը սկզբում ցանկանում էր, որ նա դառնա բժիշկ, բայց քանի որ նա չէր ցանկանում զբաղվել բժշկագիտությամբ և չգիտեր, թե ինչ մասնագիտություն ընտրի, նա ընտրեց կինոյի բնագավառը:  Նա 1965 թվականին տեղափոխվեց Հոնկոնգ՝ բնակություն հաստատելով Կաուլուն գավառում և հաճախեց միջնակարգ դպրոց։ Հետագայում նա մեկնել է ԱՄՆ՝ Տեխաս նահանգ, սկզբում Հարավային Մեթոդիստական համալսարանում սովորելով արվեստ, մասնագիտությամբ՝ նկարչություն, ապա Տեխասի համալսարանի Օստին մասնաճյուղում անցավ կինոառաջադիմության ֆակուլտետ, միաժամանակ աշխատելով կինոընկերությունում՝ ֆիլմերի մշակման (այսինքն վավերագրական  ֆիլմերի համար նախատեսված ժապավենը մշակում էին հատուկ սարքերում) ոլորտում»։

1975 թվականին ավարտելուց հետո նա տեղափոխվեց Նյու Յորք և մասնակցեց  Չայնաթաունին նվիրված «From Spikes to Spindles» (1976) ֆիլմին։ Նա աշխատեց տեղական Չայնաթաունի թերթում որպես խմբագիր, ստեղծեց համայնքային թատրոնային խումբ և աշխատեց տեղի չինալեզու կաբելային հեռուստատեսությունում։

1976 թվականին նա վերադարձավ Հոնկոնգ՝ սկզբում «Television Broadcasts Limited» ընկերությունում, Ճո Լիան Շույի հրավերով աշխատեց որպես ռեժիսոր-խմբագիր՝ հիմնականում օգնելով կատակերգություններ պատրաստել։ 1977 թվականին նա մասնակցեց այդ տարվա հանրահայտ երկարամետրաժ սերիալի («Տնային Դրամա») ստեղծմանը։ 1978 թվականին նա, միասին Ճո Լիան Շույի և TVB-ի մեծ թվով աշխատակիցների, տեղափոխվեց «Rediffusion Television »ընկերություն, որտեղ ռեժիսոր-խմբագրի կարգավիճակով աշխատեց ուի-շիա ժանրի սերիալ «Ոսկե Սուրի Հերոսը»- ի վրա, որը մեծ ուշադրություն գրավեց։ Այնուհետև նրան նկատեց կինոարտադրող Ու Սի Յուանը, և նրա կինոընկերությունում նա նկարահանեց իր ճանաչված ֆիլմը՝ «Փոփոխվող թիթեռը» / «Վերածնունդ»), որը դարձավ նրա փառքի սկիզբը։

### Հոնկոնգյան ֆիլմերի ոսկե դարաշրջան (1997 թվականից առաջ)
Այնուհետև Սյու Քըն նկարահանեց մի քանի ֆիլմ, որոնցով նա արագ դարձավ ճանաչված։ 1981 թվականին նա՝ «Կատակասեր հանճար» ֆիլմով, հաղթեց Թայվանի կինոյի «Ոսկե Կովկասի»  լավագույն ռեժիսորի մրցանակը։ 1983 թվականին նա նկարահանեց «Նոր Շու Շանի հերոսները», որը հատուկ հրավիրեց ամերիկացի էֆեկտների մասնագետներին՝ ուսուցանելու հոնկոնգյան կինոյի ֆիլմարտադրողներին, ինչը խթանեց հետագայում հոնկոնգյան ֆիլմերում հատուկ էֆեկտների առաջադիմությունը։  1984 թվականին Սյու Քըն և տիկին Շի Նանշենը ստեղծեցին կինոարտադրության աշխատանոց, որտեղ նկարահանվեցին բազմաթիվ հետագայում մեծ հաջողություն ու ճանաչում վայելած ֆիլմեր, այդ թվում՝ «Հերոսի իրական էությունը», «Ոսկե դանակի մարտիկներ», «Գեղեցկուհու ուրվականը», «Հուան Ֆեյհոն» և այլն: 1989 թվականին Սյու Քըն և Ճան Իմոն համատեղ նկարահանեցին «Չինացի զինվորների քանդակներ» ֆիլմը, որը եղել է Չինաստանի և Հոնկոնգի կինոարվեստի առաջին խոշոր համագործակցությունը երկու տարածաշրջանների միջև։ Այս համատեղ արտադրության մեջ ներգրավված էին  Կան Կու Լիենը, ով հանդիսանում էր պրոդյուսեր, Չեն Սյաո Դոն՝ որպես մարտարվեստի համակարգող, Լի Պիխուան՝ որպես սցենարիստ, Պաո Դը Սին՝ որպես օպերատոր, իսկ Կոն Լին  ու  Չժան ԻՄոն հանդես էին գալիս գլխավոր դերերում։  1991 թվականին Սյու Քըն նկարահանեց «Հուան Ֆեյհոնգ»-ը, որը դարձավ Լի Լիենծինի մելոդրամատիկ կերպարի սկզբնաղբյուրը՝ համառ, քաջ ու բարդ մարտիկի կերպար, Հուան Ֆեյհոնգը, ով դառնալու էր չինական մարտարվեստի հայտնի դեմքերից մեկը։ Այս ֆիլմը ստեղծեց լեգենդար հերոսի դրվագներով մի քանի  ժանրային շարքեր, որոնք շարունակվեցին 1990-ականների ընթացքում՝ հասնելով լայն տարածման։ Ֆիլմը նաև մեծ ճանաչում բերեց Սյու Քըին՝ նա շահեց 11-րդ Հոնկոնգի կինոմրցանակաբաշխության «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակը։

Նրա 1991 թվականի «Մի անգամ Չինաստանում» ֆիլմը Ջեթ Լիի համար ստեղծեց Վոն Ֆեյ-Հունի՝ հմայիչ և արտակարգ մարտարվեստի վարպետի դասական կերպարը։ Սա Սյու Քըին բերեց Հոնկոնգի 11-րդ կինոմրցանակաբաշխության «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակը, այդպիսով ստեղծելով «Մի անգամ Չինաստանում» շարքը, որը հայտնի դարձավ 1990-ականներին։ 1992 թվականի շարունակությունը՝ «Մի անգամ Չինաստանում 2»-ը, Հոնկոնգում վաստակեց 30.39 միլիոն հոնկոնգյան դոլար և 12-րդ Հոնկոնգի կինոմրցանակաբաշխության ժամանակ ստացավ 9 անվանակարգ, այդ թվում՝ «Լավագույն ֆիլմ» և «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգերում, ինչի շնորհիվ Յուեն Վու-պինը արժանացավ «Լավագույն մարտաֆիլմային խորեոգրաֆիա» մրցանակին: 1993 թվականին թողարկված «Մի անգամ Չինաստանում 3» ֆիլմը Հոնկոնգում վաստակեց 27.54 միլիոն հոնկոնգյան դոլար:  1992 թվականին Ցուկը և Լին Գլինդոն համատեղ բեմադրել են, իսկ Չեն Ժունը գլխավորել է աստղերով համալիրված կոմեդիան՝ «Դուբլ Դրագոն»-ը, որը նկարահանվել է Հոնկոնգի ռեժիսորների ասոցիացիայի բարեգործական հիմնադրամի համար։ Հոնկոնգում ֆիլմի բյուջեն կազմել է 33.22 միլիոն հոնկոնգյան դոլար։

1993 թվականին Չինաստանի ժողովրդական ավանդազրույցներից «Սպիտակ օձի լեգենդ» հիմք վերցրած և Լի Պիրհուայի նույնանուն վիպակի՝ «Կապույտ օձ» վրա հիմնված ֆանտաստիկ սիրո ֆիլմը «Կապույտ օձ» գլխավորում են Վան Ցուզիան, Չան Մանյու և Ցաո Վենչու: 1994 թվականին հիմք վերցնելով «Լիանզու» պատմությունը՝ նկարահանվել է կլասիկ ողբերգական սիրո ֆիլմը՝ «Լանծու»-ն, որի գլխավոր դերերում խաղում են Ու Ցի Լոնը և Յան Րայնին: Ֆիլմը ստացավ 14-րդ Հոնկոնգի կինեմատոգրաֆիայի մրցանակներում լավագույն ռեժիսորի մրցանակ և վեց այլ անվանակարգերում առաջադրվեց, իսկ Հուան Ժյան, Հու Վեյլի, Լեյ Սոնտը և Հուան Ինխուան շահեցին լավագույն կինեմատոգրաֆիկ երաժշտության մրցանակը: 1995 թվականին նկարահանված տոնական կատակերգության «Ոսկով և ադամանդով լեցուն տուն» ( գլխավոր դերերում խաղում են Չան Գուորենը և Յուան Յոնի, և այն ցուցադրվել է Նոր տարվա շրջանում՝ Հոնկոնգում հավաքելով 31.12 միլիոն հոնկոնգյան դոլար։ Հետո նույն տարի նկարահանվել է  մարտարվեստի ժանրի  ֆիլմ «Ամպեր» որը համարվում է նրա  լավագույն աշխատանքներից մեկը։ Այս ֆիլմը մեծ ճանաչում է ստացել, այդ թվում՝ աշխարհահռչակ ռեժիսոր Քուենթին Տարանտինոյի կողմից, ով նույնպես նրա աշխատություններին մեծ համակրանք էր հայտնում։

1996 թվականին նկարահանված տոնական 1996 թվականին նկարահանված տոնական «Տա Սան Յուան» կատակերգության  գլխավոր դերերում խաղում են Չան Գուորենը, Լյու Ցինյուն և Յուան Յոնը: Ֆիլմը Հոնկոնգում  25.21 միլիոն հոնկոնգյան դոլար եկամուտ էր հավաքել:

### Անկման շրջան （1997-2004）
1997-ից 2004 թվականների ընթացքում ռեժիսորների ֆիլմերի  եկամուտները զգալիորեն նվազեցին, ինչը կապված էր Հոնկոնգի կինոարդյունաբերության ճգնաժամի հետ։ Այս շրջանում, հատկապես 2003 թվականին, տեղի ունեցավ իսկապես ուշագրավ դեպք՝ «Հավատալ թե ոչ» ֆիլմը, որն իր մեջ կրում էր բավականին մեծ սպասելիքներ, անհայտ պատճառներով դուրս մնաց էկրաններից։

### Համատեղ ֆիլմերի նոր փառքի վերածնունդ （2005-2010）
մինի|200x200փքս|Սյու Քը （2011, հուլիսի 7）

2005 թվականին նկարահանված «Յուծիյան» ֆիլմը հիմնված է Հոնկոնգցի գրող Լիան Յուշենի նույնանուն մարտարվեստի վիպակի վրա։ Ֆիլմը դարձավ 46-րդ Վենետիկի կինոփառատոնի բացման ֆիլմը։ Կինոն նկարահանվել է Չինաստանի Ցին դարաշրջանի ֆոնին, գլխավոր դերերում են Ձեն Ծիդանը, Լի Մինը և այլ աստղեր։ Ֆիլմը նկարահանվեց և Չինաստանում հավաքեց ավելի քան 80 միլիոն յուան բյուջե։ Այն ստացավ 25-րդ Հոնկոնգի կինեմատոգրաֆիայի մրցանակներում 11 անվանակարգում՝ լավագույն ֆիլմ և լավագույն ռեժիսոր, իսկ Լյու Չիալյանի, Տոն Վեյի և Սյոն Շինշինի աշխատանքները արժանացան  «Ոսկե ձի» մրցանակի՝ լավագույն մարտական ձևավորում բաժնում։

2010 թվականին Սյու Քըի «Երկնքին հասնող կայսրություն» ֆիլմը, որն արտադրվել է «Հուաիյան եղբայրներ»-ի կողմից, իսկ Չըն Գուոֆուն ստեղծել է պատմությունը և հանդիսանում է ֆիլմի պրոդյուսերը, պատմում է Լյու Դեհուայի խաղացած Դի Ռենջի կերպարի մասին, որը լուծում է Թան դինաստիայի շրջանում տեղի ունեցած մռայլ և գաղտնի մարդու ինքնասպության գործը։ Ֆիլմը ներկայացնում է Չինաստանը և դարձել է 67-րդ Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր մրցութային մասի մասնակից։ Ֆիլմը 30-րդ  «Հոնկոնգի կինոակադեմիայի մրցանակներ»-ում արժանացել է «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն ռեժիսոր» և ևս ընդհանուր 13 անվանակարգերի, իսկ վերջում հաղթել է վեց մրցանակ, այդ թվում՝ թույլ տալով Հուկին կրկին արժանանալ «Հոնկոնգի կինոակադեմիայի մրցանակներ»-ում «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակին, ինչպես նաև հնարավորություն տալով Լյու Ցյաոլինին առաջին անգամ արժանանալ «Հոնկոնգի կինոակադեմիայի մրցանակներ-ի  «Լավագույն դերասանուհի» մրցանակին։ Ֆիլմը Չինաստանի մայրցամաքում հավաքեց 300 միլիոն յուան տոմսարկղային եկամուտ։ Հարավային Կորեայում այն վաստակեց 3 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ Ֆրանսիայում՝ 1.73 միլիոն եվրո։

Ֆիլմը հայրենի շուկայում արժանացավ «ներկայումս Հոլիվուդյան չափանիշներին ամենամոտ չինալեզու ժանրային ֆիլմ» և «էպիկական ժամանցային մեծածավալ արտադրություն» բարձր գնահատականներին։ Ավելին՝ ֆիլմը Time ամսագրի կողմից ճանաչվել է 2011 թվականի աշխարհի տասը լավագույն ֆիլմերից մեկը՝ զբաղեցնելով երրորդ հորիզոնականը։

2011 թվականին Սյու Քըն համագործակցել է  «Բոնա ֆիլմ գրուպ»-ի հետ և նկարահանել «Լոնմեն Ֆեյծիա» ֆիլմը,որը  գլխավորել է նրա երկարամյա գործընկեր Ջեթ Լին:

Ֆիլմի սյուժեն «Նոր Լոնմեն հյուրանոց» ֆիլմի  1992 թվականի  պատմության շարունակություն է, որտեղ Մին դինաստիայի մարտիկները պայքարում են բռնապետ ստրուկների դեմ՝ ապահովելու օրենքի և արդարության հաղթանակը։ Ֆիլմը նկարահանվել է 3D տեխնոլոգիայով, հանդիսանալով Հոնկոնգի առաջին 3D մարտարվեստի ֆիլմը։ Ֆիլմը Չինաստանի մայրցամաքային կինովարձույթում վաստակեց 550 միլիոն յուան, ինչը Սյու Քըին դարձրեց առաջին հոնկոնգցի ռեժիսորը, որը հասավ այս նշաձողին Չինաստանում: Այն ստացավ 13 անվանակարգ Հոնկոնգի 31-րդ կինոմրցանակաբաշխության ժամանակ, այդ թվում՝ «Լավագույն ֆիլմ» և «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգերում, և արժանացավ հինգ տեխնիկական մրցանակի՝ «Լավագույն մոնտաժ», «Լավագույն գեղարվեստական ​​​​բեմադրություն», «Լավագույն մարտաֆիլմային պարուսույց», «Լավագույն ձայնային էֆեկտներ» և «Լավագույն վիզուալ էֆեկտներ»: Բացի այդ, ֆիլմը հնարավորություն տվեց նրան արժանանալ 6-րդ Ասիական կինոյի մրցանակների և 12-րդ Չինալեզու կինոյի լրատվամիջոցների մրցանակների «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգերի առաջադրմանը։ Հետևաբար՝ «Երկնքին հասնող կայսրություն»-ֆիլմի համապարփակ հաջողությունը՝ ինչպես դիտորդների արձագանքների, տոմսարկղային եկամուտների, այնպես էլ մրցանակների առումով, ինչպես նաև  «Լոնմեն Ֆեյծիա»-ի 3D տեխնոլոգիայի արդյունավետ օգտագործումը, նպաստեց Հուկի և Հուաիյան եղբայրների  համագործակցության շարունակությանը։ 2013 թվականին նրանք թողարկեցին «Թոնյան կայսրություն» ֆիլմի նախապատմությունը՝ IMAX 3D ձևաչափով՝ «Վիշապ կայսրը»:

Ֆիլմը Չինաստանում հավաքեց 6 միլիարդ յուան տոմսարկղային եկամուտ, ստեղծելով Սյու Քըի ֆիլմերի համար նոր ռեկորդ։

2014 թվականին Սյու Քըն կրկին համագործակցել է «Հուաիյան եղբայրներ»-ի հետ և նկարահանել «Վիհու լեռը խելացի գրավմամբ» ֆիլմը, որը հիմնված է գրո Չու Պոի երկար «Անտառային ձյունածածկ լեռներ» վեպի վրա։

Ֆիլմը ցուցադրվեց նույն տարվա դեկտեմբերի 23-ին և Չինաստանի մայրցամաքում հավաքեց  8.8 միլիարդ յուան տոմսարկղային եկամուտ, նոր ռեկորդ սահմանելով Սյու Քըի համար։

Ֆիլմը արժանացավ 30-րդ «Հոնդո թռչող աքաղաղ»-ի մրցանակների 9 անվանակարգերի առաջադրմանը՝ «Լավագույն սյուժե», «Լավագույն ռեժիսոր» և այլ։ Սյու Քըն շահեց «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակը՝ դառնալով Չեն Քեշինիից հետո հաջորդ Հոնկոնգյան ռեժիսորը, ով այս պատվին արժանացավ։

Նրա աշխատանքը նաև առաջադրվել է 52-րդ« Ոսկե ձի»  մրցանակի «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում, ինչպես նաև  35-րդ Հոնկոնգի կինոյի մրցանակներում՝ «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն ռեժիսոր» և ընդհանուր 11 անվանակարգերում, որոնցից նա հաղթեց իր երրորդ «Հոնկոնգի լավագույն ռեժիսոր մրցանակը»:

2017 թվականին Սյու Քըն ռեժիսորել է «Սի յու ֆու յաո փյան» ֆիլմը, որը հանդիսանում է Սթիվեն Չաոի «Արևելյան ճանապարհ, դևերի հաղթումը» ֆիլմի շարունակությունը։ Ֆիլմը պրոդյուսերել է նույն ինքը Սթիվեն Չաոն, գլխավոր դերերում են խաղում Կրիս Ուն  և Լին Գենշին։ Ֆիլմը ցուցադրվել է 2017 թվականի Չինական Նոր Տարվա (Spring Festival) շրջանում։ Ֆիլմը Չինաստանում հավաքեց 16.5 միլիարդ յուան տոմսարկղային եկամուտ, ինչը դարձավ մեծ հաջողություն։

2018 թվականի հուլիսին ցուցադրվել է «Չորս մեծ արքաներ» ֆիլմը, որը հանդիսանում է Դի Ռենծի շարքի  երրորդ ֆիլմը։ Գլխավոր դերերում հանդես են եկել Ցաո Յաոթին, Ֆեն Շաոֆենը, Լին Գենշին,  Ռուան Ջինթիան, Մա Սիչուն  և Լյու Ցյաոլինը:

Ֆիլմի ցուցադրությունից հետո, սակայն, Չինաստանի մայրցամաքում այն հավաքեց միայն 6 միլիարդ յուան, ինչը պայմանավորված էր  Հուայան ընկերության դեմ բացասական լրատվությամբ և սկանդալներով։

2025 թվականի ապրիլի 27-ին Սյու Քըն արժանացավ 43-րդ Հոնկոնգի կինոյի մրցանակների  «Կյանքի նվաճումների» մրցանակին՝ ճանաչելով նրա անդադար աշխատանքը, բարձր որակին ձգտելը և նորարարական մոտեցումները Հոնկոնգի կինոյում, որոնք բերեցին բազմաթիվ դասական ֆիլմերի ստեղծմանը։

Մրցանակը հանձնել է Լին Չինչան:

## Ֆիլմերի ոճ
Սյու Քըն հայտնի է իր ստեղծագործություններում առաջադեմ տեխնոլոգիաներ անընդհատ ուսումնասիրելու և կիրառելու ունակությամբ, ինչպես նաև անսահման երևակայությամբ։ Քանի որ նա Միացյալ Նահանգներում է ուսանել կինոարտադրություն, ինքն իրեն համարում է «ավելի արևմտյան մտածողություն ունեցող մարդ», և իր որոշ սյուժետային լուծումներ ու նկարահանման ոճը ամբողջովին չեն համապատասխանում ավանդական պատկերացումներին։

Սկսած «Մետամորֆոզ» ֆիլմում հայտնված հրթիռանման թռչող պարաններից և ապագայի աշխարհը հիշեցնող գնդացիրներից, մինչև «Նոր վիշապի դարպաս»-ը նոր ոճի ույշյա ժանրի ձևավորումը... Անկախ նրանից՝ «Նոր Շու լեռան սուսերամարտիկները» ֆիլմում հատուկ էֆեկտների փորձարկում էր, թե  «Շու լեռան լեգենդը» ում ամենաառաջատար թվային պատկերային էֆեկտների կիրառումը, Սյու Կըի կինոտեխնիկական որոնումների ուղին մշտապես ուղեկցվել է վեճերով և կասկածներով։

1986 թվականին Սյու Քըն  հիմնադրեց «Նոր Տեսողական Հատուկ Էֆեկտների Ստուդիա ՍՊԸ», ընկերությունը, որը հիմնականում զբաղվում էր ֆիլմերի հատուկ էֆեկտների արտադրությամբ։ Մինչև 2004 թվականի «Սանդա» ֆիլմը, հատուկ էֆեկտները նրա ֆիլմերում մշտապես կարևոր դեր են խաղացել։ Այդ ժամանակահատվածում նա ցուցաբերեց անսպառ հետաքրքրասիրություն և երևակայություն։

«Ուրախ ուրվականների հանդիպումը» ֆիլմում կարելի է տեսնել պարող ոտնահետքեր, հեռահար առարկաների շարժում, բարձրությունից թռչող կերպարներ, գույն փոխող երկար զգեստներ և այլ կախարդական լուծումներ։ «Հրաշագեղ աղջկա ուրվականը» շարքը առավել ամբողջական կերպով արտահայտեց նրա ռոմանտիկ  ֆանտաստիկ աշխարհը․ ուրվականներ ու դևեր, սրի վրա թռչող հերոսներ, երկինք ու երկիր անցնող մոգական տեսարաններ, որոնք ստեղծվել էին համակարգչային աջակցությամբ հատուկ էֆեկտների միջոցով։ 1990-ականներին «Նոր վիշապի դարպաս»,«Ծիծաղելով Արևելյան Աս գետի շուրջը» ֆիլմերով նա աստիճանաբար ձևավորեց իր ուրույն՝ ույշյա ժանրի «վերացական-միստիկ» կինեմատոգրաֆիական աշխարհը։

Սյու Քըի հետաքրքրությունը սահմանափակված չէր միայն ույշյա ժանրով․ նա վաղուց արդեն սկսել էր փորձարկել անիմացիան։ «Ուրախ ուրվականների հանդիպումը»  ֆիլմում նա համադրել է իրական նկարահանումները և եռաչափ (3D) համակարգչային անիմացիան։ Արդյունքը այն ժամանակ մեծ վեճերի առիթ դարձավ, բայց դրանով հիմք դրեց հետագա տեխնոլոգիական նորարարություններին, և այժմ շատ ստեղծագործողներ նույն մեթոդը կիրառում են։

Սյու Քըն առաջին անիմացիոն ֆիլմը ՝ «Փոքր Չյան»-ը ուներ նորարարական բնույթ՝ համակարգչային 3D ռենդերինգը ինտեգրվեց անիմացիայի մեջ, դառնալով Հոնկոնգի առաջին գործը, որը իսկապես հնարավորություն տվեց կերպարներին ներկայացնել երեքաչափ։ 2001 թվականին «Օլդ Ֆունցու»-ում նա կրկին համատեղեց իրական կերպարներին և անիմացիան՝ «Օլդ Ֆունցու», «Տա Ֆանշու» և «Քին սենսեյ» կերպարները՝ վերածելով «իրական մարդու»։ Չնայած ամբողջ ֆիլմի 3D անիմացիայի մակարդակը չհասավ Հոլիվուդի մակարդակին, այն արդեն Հոնկոնգի կինոյում առաջատար էր, ցույց տալով Հյուկի մշտական հետաքրքրությունն ու ստեղծագործական նորարարությունը տեսողական արվեստում։

Հյուկը համակարգչային հատուկ էֆեկտների և 3D տեխնոլոգիաների  փորձարկումների իր կարևորագույն աշխատանքներն իրականացրել է «Վիշապի դարպասի թռչող սրերը» և «Աստվածային մայրաքաղաքի վիշապ արքան» ֆիլմերում։

«Շու լեռան լեգենդը»-ում օգտագործվել է ավելի քան 1600 հատուկ էֆեկտային կադր, որոնց ստեղծմանը մասնակցել են ամերիկյան չորս հատուկ էֆեկտների ընկերություններ։ Ֆիլմում ներկայացված գերբնական և ֆանտաստիկ տեսարանները մեկը մյուսին են հաջորդում։ Չնայած սյուժեի համար այն խիստ քննադատության ենթարկվեց, թվային պատկերների և համակարգչային էֆեկտների կիրառումը բարձր մակարդակի վրա էր, ինչը թույլ տվեց ռեժիսորի հարուստ երևակայությանը լիարժեք արտահայտվել։

«Ավատար» ֆիլմի համաշխարհային հաջողությունից հետո, Սյու Քըն «Երկինք հասնող կայսրություն»-ի նկարահանումներից հետո հրավիրեց «Avatar»-ի 3D տեխնիկական տնօրենին՝ Չուկ Կոմիսկիին, և ստեղծեց 3D տեխնոլոգիաներով զբաղվող թիմ՝ բաղկացած օպերատորներից և տեխնիկական մասնագետներից։ Թիմը նախ մի քանի շաբաթ աշխատեց փորձնական 3D կարճամետրաժ **«**Կապիկի որս**»**։ ֆիլմի վրա։ Խորհրդատուների աջակցությամբ նրանք սովորեցին օգտագործել 3D տեսախցիկներ և կառուցել 3D արտադրական համակարգ։

Այնուհետև Սյու Քըն նկարահանեց «Վիշապի դարպասի թռչող սրերը» մարտարվեստային ֆիլմը, որը հիմնված էր «Նոր Դրակոնի դարպաս»-ի վրա և դարձավ չինալեզու 3D կինոյի հաջողված օրինակներից մեկը։

Հետագայում, կուտակված փորձի հիման վրա, նա 2013 թվականին թողարկեց «Աստվածային մայրաքաղաքի Վիշապ արքան» ֆիլմը՝ հաղթահարելով մի շարք բարդ տեխնիկական խնդիրներ, այդ թվում՝ ջրի տակ 3D նկարահանումներ, ծովամարտի տեսարաններ, ջրում ձիավարություն և համակարգչային գրաֆիկայով ստեղծված «Կրիա արքա» հրեշի կերպարը։

Սյու Քըն հայտնի է իր անընդհատ սովորելու ձգտմամբ, առաջադեմ տեխնոլոգիաները յուրացնելու կարողությամբ և անսահման, երևակայական մտահղացումներով։ Քանի որ նա երբևէ ԱՄՆ-ում է ուսումնասիրել կինոարտադրություն, ինքն էլ իրեն համարում է «մի փոքր ավելի արևմտամետ մարդ»։ Սյուժեի կառուցման և նկարահանման ոճի առումով նրա որոշ մոտեցումներ ամբողջությամբ չեն համընկնում ավանդական պատկերացումների հետ։

## Անձնական կյանք
 Սյու Քըն 1970-ականներին, երբ ուսանում էր ԱՄՆ-ում, ամուսնացած էր, սակայն հետագայում ամուսնալուծվել է։  1977 թվականին Սյու Քըն ծանոթացավ  Շի Նանշենի հետ, երբ նրանք միասին աշխատում էին «Ծիա յի» հեռուստաընկերությունում, և հաջորդ տարում պաշտոնապես սկսեցին հանդիպել։ «Լաոյե» մականունը, որով նրան երբեմն կոչում էին, առաջացել է հենց  Շի Նանշենի կողմից, քանի որ նա տանը նրան այդպես էր դիմում՝ կատակելով, թե «ամեն ինչում լսում է Լաոյեի խոսքը»։

1993 թվականին Սյու Քըն և Յիպ Սին Մանի միջև տարածվեցին սիրավեպի մասին լուրեր, որոնք, ըստ խոսակցությունների, հանգեցրին նրա և Շիի բաժանմանը։

1996 թվականի հունիսի 18-ին Սյու Քըն ու Շինը ամուսնացան։ ԱՄՆ-ի Beverly Hills քաղաքում 2008 թվականին լրատվամիջոցները հաղորդեցին, որ Սյու Քըն Պեկինում բնակություն է հաստատել «սիրո բույն» ձևակերպմամբ՝ «Յոթ սուր» ֆիլմում նկարահանված դերասանուհի Լելեյի հետ։ Երբ Շիից հարցրին ամուսնական ճգնաժամի մասին, նա պատասխանեց. «Տամ ձեզ մի ստանդարտ պատասխան․ այս խոսքը տարիներ շարունակ եմ կրկնում՝ երկու մարդու հարաբերություն գոյություն ունի միայն նրանց միջև և կապ չունի երրորդ անձի հետ»։ 2011 թվականին, «Լոնմըն Ֆեյծյա» ֆիլմի նկարահանումների ընթացքում, Սյու Քըն համացանցում ծանոթացավ Լելեի հետ, հետագայում նրան աշխատանքի ընդունեց որպես օգնական և սկսեց հարաբերություններ նրա հետ։ 2014 թվականին Շինը հայտարարեց իր և Սյու Քըի ամուսնալուծության մասին՝ նշելով, որ իր նախկին ամուսինը արդեն երկար ժամանակ հարաբերությունների մեջ է Լելեի հետ:

## Հետաքրքիր փաստեր
Սյու Քըն Յան Լան-ի հետ հատուկ հարցազրույցի ընթացքում կիսվել է իր կյանքի հետևյալ փորձառություններով։
* Աշակերտության տարիներին Սյու Քըն  հրաժարվել է իր հոր խորհրդածության՝ բժշկություն ուսանելու առաջարկից և ընտրել է կինոարտադրությունը։ Այս ընտրությունից հետո հայրը և որդին երկար ժամանակ սառն հարաբերություններ են ունեցել։ Միայն 1984 թվականին, երբ Սյու Քըն իր ընկերուհի Շի Նանշենին ներկայացրեց հորը, հարաբերությունները բարելավվեցին։
* Երբ Սյու Քըն աշխատում էր հեռուստատեսությունում, նա առաջարկեց երկու նախագիծ՝ «Հերոսի իսկական էությունը»» և «Գեղեցկուհու ուրվականը»», որոնք երկուսն էլ մերժվեցին։ Այնուամենայնիվ, հետագայում Սյու Քըն վերածեց այդ երկու գաղափարները լիարժեք ֆիլմերի, որոնք մեծ արձագանք ստացան և դարձան Հոնկոնգյան ժանրային կինոյի դասականներ։
* Երբ Սյու Քըն աշխատում էր հեռուստատեսությունում որպես մոնտաժի աշխատակից, նրա հետևում կանգնած էր մեկը, ով ցանկանում էր դիտարկել աշխատանքը․ այդ մարդը հետագայում դարձավ ռեժիսոր Չեն Սյաոտոնը։ Այդ հանդիպումից հետո նրանք հաճախ սկսեցին քննարկել մարտարվեստի դիզայնը կինոընկերությունում։
* Քանի որ Սյու Քըն երեխաներ չուներ, նա իր փառահեղ կարիերայի տարիներին վերցրեց մեկ սցենարիստ-ռեժիսոր որպես իր ներսի աշակերտ, որպեսզի փոխանցի փորձն ու գիտելիքը։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսորական աշխատանքներ

### Պրոդյուսերական աշխատանքներ

### Արվեստի խորհրդատու

### Ներկայացումներ

## Վարկանիշ
* 1981՝  «Իմաստունը»  ֆիլմը արժանացավ «Ոսկե ձի» մրցանակի՝ որպես լավագույն ռեժիսոր։
* 1987՝ «Հերոսի իրական էությունը» Hong Kong ֆիլմերի փառատոն Լավագույն ֆիլմ
* 1992՝  11-րդ Հոնկոնգյան կինոփառատոնի ոսկե արձանիկ մրցանակ՝ լավագույն ռեժիսոր
* 2000՝ «Շունլյո Նիլյո» արժանացել է Վենետիկի կինոփառատոնի ապագա կինոյի թվային մրցանակին:
* 2001՝ 23258 համարը կրող միկրագնավարը անվանակոչվել է Սյու Ք անունով:
* 2011՝ «Տի Րըն Ծիե»-ն Հոնկոնգի կինոռեժիսորների ասոցիացիայի 6-րդ ամենամյա մրցանակում արժանացել է «Տարվա լավագույն ռեժիսոր» կոչմանը:
* 2011՝  «Տի Րըն Ծիե»-ն արժանացել է Հոնկոնգի 30-րդ կինոփառատոնի «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակին:
* 2013՝ «Շանհայի 16-րդ միջազգային կինոփառատոնի չինարեն լեզվի ֆիլմերի՝ «Բարձրագույն ներդրում» մրցանակ»
* 2013՝ «Ռոմի 8-րդ կինոփառատոն – «Նորարարական նվաճումների» մրցանակ։
* 2015՝ «2014 թվականի Հոնկոնգի Արվեստի զարգացման խորհուրդ – «Բարձրագույն արվեստի ներդրման» մրցանակ»
* 2015՝ «Խելացի գրոհ Վիհուշանի վրա» – 30-րդ Ոսկե Թռչնի մրցանակ, «Լավագույն ռեժիսոր»»
* 2016՝ «Խելացի գրոհ Վիհուշանի վրա» – Հոնկոնգի 22-րդ Կինոկոմիտեի Մրցանակների Լավագույն ռեժիսոր»
* 2016՝ «Խելացի գրոհ Վիհուշանի վրա» – Հոնկոնգի 10-րդ Կինոռեժիսորների Ասոցիացիայի տարեկան մրցանակ, Լավագույն ռեժիսոր»
* 2016՝ «Խելացի գրոհ Վիհուշանի վրա» – Հոնկոնգի 35-րդ ֆիլմերի փառատոն (Ոսկե Ֆիլմ) «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակ»
* 2016՝ «Խելացի գրոհ Վիհուշանի վրա» – 16-րդ Hua Biao մրցանակ, «Լավագույն ռեժիսոր»»
* 2017՝ «Ասիական 11-րդ կինոմրցանակ – «Կենսագրական ամբողջ կյանքի ներդրման» մրցանակ․
* 2023՝ «19-րդ Hua Biao մրցանակ – Լավագույն ռեժիսոր»
* 2025՝ «Հոնկոնգի 43-րդ Ֆիլմերի փառատոն (Ոսկե Ֆիլմ) – Կենսագրական/Օմնի կյանքի ներդրման մրցանակ»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 天马行空徐侠客——武俠鬼才徐克恩仇錄
* 当狄仁杰遇到“技术怪咖” 探秘徐克的GEEK世界 
* 南都娱乐周刊：徐克独行华语电影神怪体系 
* 导演徐克：人生六十 打虎上山 .大众电影.2014-12-17
* 徐克电影十五大关键词 

* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոնկոնգցի կինոդերասաններ