Թեհրան-43

**Թեհրան-43** (ԽՍՀՄ, Ֆրանսիա, Շվեյցարիա, Իսպանիա, 1981), դետեկտիվ ֆիլմ, «Մոսֆիլմ», «Mediterranee Cinema», «Pro Dis Film» ստուդիաների համատեղ աշխատանք։ Հեռուստատեսային տարբերակն անվանվում է «Մահափորձ».

## Սյուժե
Իրադարձությունները կատարվում են երկու տարբեր ժամանակներում՝ 1943 թվականին և 1970 թվականին։ Ֆիլմը պատմում է Անդրեյ Բորոդինի (Իգոր Կոստոլևսկի) և ռուսական արմատներով ֆրանսուհի, պարսկերենի թարգմանչուհի Մարի Լունի (Նատալյա Բելոխվոստիկովա) սիրո պատմության մասին։

Ֆիլմի առանցքում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ երեք տերությունների՝ ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի ղեկավարների Թեհրանում կայանալիք հանդիպումն է, որի ժամանակ գերմանացիները ծրագրավորում են սպանել նրանց և դրանով խանգարել նրանց միջև կայանլիք համաձայնությունն ու փոխել պատերազմի ընթացքը։

Խորհրդային հետախույզների, որոնցից մեկը Անդրեյն է, նպատակն է հանդիսանում հանդիպման անվտանգության ապահավումը։ Նրանց ջանքերով ահաբեկչությունը կանխվում է։ Սակայն մահափորձի կազմակերպման ղեկավարին և նրա գլխավոր օգնակնին (Մաքս Ռիշար, դերակատար՝ Արմեն Ջիգարխանյան) հաջողվում է փախչել։

1970-ական թվականներին պատահաբար հայտնաբերվում է վերոհիշյալ իրադարձությունների մասին պատմող ֆիլմի ժապավենը, քանի որ Մաքս Ռիշարը որոշում է աճուրդի հանել այն՝սեփական հիշատակարանի հետ միասին։ Նախկին մարդասպանը Փարիզում թաքնվում է իր գեղեցիկ երիտասարդ հարեւան Ֆրանսուզի հետ (Կլոդ Ժադ) ։ Երիտասարդ կինն ունի իր սեփական գաղտնիքները։ Իմանալով այդ մասին, ահաբեկչական խմբի ղեկավարը փորձում է ձեռք բերեն այն և վերացնել վկաներին՝ Մաքսին և Մարիին։ Անդրեյ Բորոդինն իմանալով աճուրդի մասին, մեկնում է Ֆրանսիա, փորձելով միաժամանակ գտնել Մարիին, որին կորցրել էր Թեհրանում կատարվելիք իրադարձությունների հորձանուտում։ Ցավոք, ամեն ինչ շատ ուշ է լինում, քանի որ Մարիին հանդիպելուց հետո վերջինս վթարի է ենթարկում և մահանում։

Ֆիլմում հնչող երգը՝ «Հավերժական սեր» ( ) Շառլ Ազնավուրի կատարմամբ դառնում է հանրահռչակ և սիրո մասին ամենասիրված երգերից մեկը։

## Փաստեր
* Այն, որ գերմանացիներն ուզել են իսկապես խոչնդոտել Թեհրանի կոնֆերանսը, փաստ է։ Սա կանխվել է խորհրդային հետախույզների միջոցով։.
* Ֆիլմի շատ հատվածներ նկարահանվել են Բաքվում, որի որոշ թաղամասեր նման են եղել Թեհրանին։.
* Ֆիլմում հետախույզների մասին պատվող դրվագներն իրական են, քանի որ այդ ժամանակ Թեհրանում է եղել և անմիջական մասնակցություն է ունեցել այդ իրադարձությունների հայազգի, խորհրդային թերևս ամենաճանաչված հետախույզներից մեկը՝ Գևորգ Վարդանյանը։

## Գլխավոր դերերում
* Նատալյա Բելոխվոստիկովա` մադամ Մարի Լունի, մադմուազել Նատալի Լունի, Նատալիի տատիկ
* Իգոր Կոստոլևսկի`Անդրեյ Բորոդին, հետախույզ
* Ալեն Դելոն` Ժորժ Ֆոկե ոստիկանության տեսուչ
* Արմեն Ջիգարխանյան` Մաքս Ռիշար, նախկին նացիստ մարդասպանը
* Կլոդ Ժադ` Ֆրանսուազ, երիտասարդ կին-ահաբեկիչ
* Կուրդ Յուրգենս` Լեգրան, Մաքս Ռիշարի փաստաբան
* Ալբերտ Ֆիլոզով` ահաբեկչական խմբի ղեկավար Շերներ
* Ժորժ Ժերե` Դենիս Փյու սխալ լուսանկարիչ
* Նիկոլայ Գրինկոն` Հերմոլին Անդրեյի պետը
* Գլեբ Ստրիզենով` Ջերարդ Սիմոն, փաստաբան

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարիստներ` Ալեքսանդր Ալով, Միխայիլ Նաումով, Միխայիլ Շատրով
* Ռեժիսորներ՝ Ալեքսանդր Ալով, Միխայիլ Նաումով
* Օպերատոր՝ Վալենտին Ժելեզնյակով
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Եվգենի Չերնաև, Վլադիմիր Կիրս
* Կոմպոզիտորներ՝ Ժորժ Կառվարենց, Մովսես Վայնբերգ
* Երգ՝ Հավերժական սեր ()
** Երաժշտություն՝ Ժորժ Կառվարենց
** Բառեր՝ Շառլ Ազնավուր
** Կատարող՝ Շառլ Ազնավուր
* Դիրիժոր՝ էմին Խաչատրյան

## Պարգևներ
* 1981 թվականի Համամիութենական կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակ
* 1981 թվականի Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի ոսկե մրցանակ
* 1981 թվականի Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի «Родина» ընկերության մրցանակ

## Արտաքին հղումներ
* «Но жизнь торжествует» Андрей Зоркий / «Советский экран» № 5, 1981 год, стр. 2-3

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1943 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1980 թվականին
Կատեգորիա:1980-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր