open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մոնտանարո

**Մոնտանարո **(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 5.431 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 271 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 20 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10017։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։

Բնակավայրում առանձնահատուկ շուքով է նշվում սուրբ Աստվածամոր վերափոխման տոնը։
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 4603
 bar:1871 from:0 till: 4739
 bar:1881 from:0 till: 4914
 bar:1901 from:0 till: 4762
 bar:1911 from:0 till: 4274
 bar:1921 from:0 till: 3939
 bar:1931 from:0 till: 3823
 bar:1936 from:0 till: 3588
 bar:1951 from:0 till: 4047
 bar:1961 from:0 till: 4425
 bar:1971 from:0 till: 5042
 bar:1981 from:0 till: 5306
 bar:1991 from:0 till: 5283
 bar:2001 from:0 till: 5274
PlotData=
 bar:1861 at: 4603 fontsize:S text: 4.603 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 4739 fontsize:S text: 4.739 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 4914 fontsize:S text: 4.914 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 4762 fontsize:S text: 4.762 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 4274 fontsize:S text: 4.274 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 3939 fontsize:S text: 3.939 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 3823 fontsize:S text: 3.823 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 3588 fontsize:S text: 3.588 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 4047 fontsize:S text: 4.047 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 4425 fontsize:S text: 4.425 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 5042 fontsize:S text: 5.042 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 5306 fontsize:S text: 5.306 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 5283 fontsize:S text: 5.283 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 5274 fontsize:S text: 5.274 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 011-9160102
* Էլեկտրոնային հասցե։ 
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.montanaro.to.it

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական էջ 
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Միլկա

**Միլկա** () Mondelēz International ընկերությանը պատկանող շոկոլադի ապրանքանիշ։

## Պատմություն
250px|աջից

1901 թվականին, շոկոլադի գործարանի սեփականտեր՝ շվեյցարացի Ֆիլիպ Սուշարդը թողարկեց նոր կաթնային շոկոլադ, որը կոչվում էր Միլկա։ Milka անվանումն առաջացել է երկու գերմաներեն բառերից՝ **Mil**ch(կաթ) և **Ka**kao (կակաո), որոնք գլխավոր բաղադրիչներն են։ Սակայն որոշ մարդիկ կարծում էին, որ շոկոլադը իր այդ անվանումը ստացել է հայտնի խորվաթ երգչուհի՝ Միկլա Տերնոնի պատվին։ Ֆիրմային մանուշակագույնը Սուշարդի շոկոլադը զգալիորեն տարբերում էր այլ արտադրողների արտադրանքներից։ Միլկա կովը դարձել է ապրանքանշի խորհրդանիշը 1972 թվականին և անմիջապես հայտնվել է շոկոլադի փաթեթավորման վրա։ Ի սկզբանե կովը սպիտակ էր, իսկ ֆոնը՝ մանուշակագույն։

Գովազդի համար սկզբից օգտագագործել են իսկաական կով, որին ներկել են մանուշակագույն, այնուհետև մաքրել են ներկը։

2004 թվականի հունվարին «Крафт Фудс» ընկերությունը սկսեց Միլկա շոկոլադների արտադրությունը Ռուսաստանում։

## Արտաքին հղումներ
* www.milka.com Сайт шоколада Milka 

Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Ճաճանչ-դաստակային հոդ

**Ճաճանչ-դաստակային հոդ** (articulatio radiocarpea), մարդու նախաբազուկը ձեռքի հետ միացնող շարժուն միացում։

Բարդ հոդ է, կազմված է ճաճանչոսկրից և դաստակի մերձադիր շարքի առաջին երեք ոսկրերից։ Հոդափոսը կազմում են ճաճանչի ստորին ծայրը՝ աճառածածկ, գոգավոր, դաստակային հոդամակերեսով և ներդաճառային եռանկյուն սկավառակը, որը հիմքով ամրացած է ճաճանչի ծղիկային կտրուճի ստորին եզրին, գագաթով՝ ծղիկի սլաքաձև ելուստին։ Հոդագլուխը կազմում են դաստակի մոտակա շարքի մակույկաձև (նավակաձև), կիսալուսնաձև և եռակող ոսկրերն իրենց կորնթարդ աճառածածկ հոդամակերեսով, որոնք միմյանց հետ միացած են ներդաստակային միջոսկրային կապաններով ու հոդերով։ Ձվաձև հոդ է, լայնական առանցքի շուրջ կատարում է ծալում և տարածում, նետաձիգի շուրջ՝ զատում, առբերում։ Հոդում կատարվում է նաև շրջանաձև շարժում, որի ժամանակ ձեռքի մատների ծայրերը շրջան են գծում։

Կատեգորիա:Մարդ
Ղաջարների դինաստիա

**Ղաջարական դինաստիա**, արքայատոհմ Իրանում 1796-1925 թվականներին։ Հիմնել է թյուրքմենական ղաջար ցեղի առաջնորդ Աղա-Մահմեդ խան Ղաջարը, որը միջֆեոդալական պայքարում հաղթել է Զանդերի դինաստիային։ Ղաջարական Պարսկաստանի մայրաքաղաքը Թեհրանն էր։ Ղաջարական դինաստիա արտահայտել է Իրանի ավատական ազնվականության շահերը և ձգտել է ստեղծել կենտրոնացված պետություն։ Արևելյան Հայաստանը և Վրաստանը Ղաջարական դինաստիաի տիրապետության ներքո պահելու, ինչպես նաև հայ ու վրաց ժողովուրդների՝ Ռուսաստանին միանալու շարժումը խափանելու նպատակով Աղա-Մահմեդ խանը 1795 թվականին ու 1797 թվականին արշավել է Հարավային Կովկաս, կողոպտել ու ավերել այն, հազարավոր հայերի ու վրացիների տեղահանել ու բռնի քշել Իրանի խորքերը։ Անդրկովկասի ժողովուրդները համառ դիմադրություն են ցույց տվել զավթիչներին (հայերի դիմադրությունը Շուշիի 1797 թվականի պաշարման ժամանակ)։ 19-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանի հետ անհաջող պատերազմների (1804-1813, 1826-1828) հետևանքով Ղաջարական դինաստիան կորցրել է իր տիրույթներն Անդրկովկասում։ 19-րդ դարում Ղաջարական դինաստիայի շահերի օրոք ուժեղացել է օտարերկրյա կապիտալի ներթափանցումը Իրան, և երկիրը վերածվել է կիսագաղութի։ Ղաջարական կառավարող վերնախավի շահագործումն ու կամայականությունները առաջ են բերել ժողովրդավարական շարժումներ, որոնք թուլացրել են Ղաջարական դինաստիայի իշխանությունը և պայմաններ ստեղծել նրա տապալման համար։ 1925 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Իրանի 5-րդ մեջլիսը որոշում կայացրեց Ղաջարական դինաստիայի տապալման մասին, իսկ դեկտեմբերի 12-ին իշխանության գլուխ անցավ Փահլավիների դինաստիան։

## Իրանի շահեր
* Աղա Մոհամմադ խան Ղաջար (1796-1797 թվականներ)
* Ֆաթհ Ալի շահ (1797-1834 թվականներ), 
* Մոհամմադ շահ (1834-1848 թվականներ), 
* Նասր ալ-Դին Շահ (1848-1896 թվականներ), 
* Մոզաֆֆար Էդ-Դին շահ (1896-1907 թվականներ), 
* Մոհամմադ-Ալի շահ (1907-1909 թվականներ), 
* Ահմադ շահ (1909-1925 թվականներ)։

## Պատկերասրահ
1905-1911 թվականներին Իրանում տեղի ունեցավ սահմանադրական հեղափոխություն, որը միտում ուներ Իրանում ժողովրդավարություն հաստատելու։ Այդ տարիներին Իրանի դրոշը փոփոխվել է մի քանի անգամ։ Դրոշները ներկայացված են ստորև՝

Early 20th Century Qajar Flag.svg|Նախքան հեղափոխությունը. 1906 թվական
Flag of Persia (1907-1933).svg|Շահական իշխանության նշանի հեռացում. 1907 թվական
State flag of Iran (1907-1933).svg|Զինանշանի վերականգնում. 1910 թվական

## Պատերազմներ
* Պարսկական արշավանք (1796)
* Ռուս-պարսկական պատերազմ (1804-1813)
* Թուրք-պարսկական պատերազմ (1821-1823)
* Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828)

Կատեգորիա:Իրանական տոհմեր
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Կատեգորիա:Թյուրքական արքայատոհմեր
Վիստրորիո

**Վիստրորիո **(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 496 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 124 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։

Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 24-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 911
 bar:1871 from:0 till: 1021
 bar:1881 from:0 till: 1093
 bar:1901 from:0 till: 1106
 bar:1911 from:0 till: 952
 bar:1921 from:0 till: 1027
 bar:1931 from:0 till: 642
 bar:1936 from:0 till: 587
 bar:1951 from:0 till: 557
 bar:1961 from:0 till: 547
 bar:1971 from:0 till: 538
 bar:1981 from:0 till: 468
 bar:1991 from:0 till: 426
 bar:2001 from:0 till: 496
PlotData=
 bar:1861 at: 911 fontsize:S text: 911 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1021 fontsize:S text: 1.021 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1093 fontsize:S text: 1.093 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1106 fontsize:S text: 1.106 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 952 fontsize:S text: 952 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1027 fontsize:S text: 1.027 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 642 fontsize:S text: 642 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 587 fontsize:S text: 587 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 557 fontsize:S text: 557 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 538 fontsize:S text: 538 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 468 fontsize:S text: 468 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 426 fontsize:S text: 426 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 496 fontsize:S text: 496 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Flash Video

**Flash Video (FLV)**, նիշքի ձևաչափ, մեդիակոնտեյներ, կիրառվում է վիդեոներ փոխանցել համացանցի միջոցով։ Օգտագործվում է, որպես տեսահոլովակի հոսթինգի ծառայություն, ինչպես ՅուԹյուբ, Google Video, ՎԿ, RuTube և ուրիշներ։ Չնայած ձևաչափի կոնտեյների նկարագրությունը եղել է բաց, պաշտպանված են արտոնագրերը և մնում է սեփականատեր։

## Վիդեոձևաչափ
Սկզբում FLV-ֆայլը, դա բիթային հոսք էր, որը տարբերակ է վիդեոստանդարտ H.263 Sorenson Spark անվանման տակ։ Flash Player 8 և ավելի նոր հրատարակությունները աջակցում են On2 TrueMotion VP6 վիդեոհոսքերը։ On2 VP6 տրամադրում է պատկերների ավելի լավ որակ, հատկապես օգտագործելով ցածր թողունակություն։ Մյուս կողմից, այս ձևաչափը ավելի բարդ է, որը կարող է ստեղծել դժվարություններ հին մեքենաներ նայելու համար։
Ըստ ցանկությամբ ալֆա-ալիքը ներկայացնողին կարող է անկախ թափանցիկություը ղեկավարվել, աջակցում է ընտրովի վիդեոհոսքեր, որոնք կոդավորում է միայն ալֆա-ալիքը։ Ծրագրի իրականացումն ենթադրում է, որ հիմնական YUV-տվյալները On2 VP6 վիդեոհոսքը միշտ փոխաարկվում է RGB-ի։ Այս հատկությունը հասանելի է միայն On2 VP6 վիդեոների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թվային տեխնոլոգիաներ
Ճամայկայի ճարտարապետություն և կերպարվեստ

**Ճամայկայի ճարտարապետություն և կերպարվեստ**, Ճամայկայի ճարտարապետություն և կերպարվեստի արվեստում եվրոպական, հիմնականում անգլիական, մշակույթի ազդեցությունը զուգորդված է աֆրիկյան ժողովուրդների ավանդույթներին։ 17-18-րդ դարերից պահպանվել են միահարկ քարե և աղյուսե կառույցներ։ 19-րդ դարի կեսից գերիշխել են երկհարկանի փայտե տները։ 20-րդ դարում կառուցվում են ժամանակակից շենքեր։ XX դարի կեսից զարգանում է պրոֆեսիոնալ կերպարվեստը։ Ժողովրդական ավանդական արհեստներն են փայտի փորագրումը, գեղարվեստական մետաղամշակումը։

Կատեգորիա:Ճամայկայի մշակույթ
Ներսես Չաքրյան

**Չաքրյան Ներսես Կարապետի** (?, Նիկոմիդիա), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բրուսայի նահանգի Նիկոմիդիայի գավառակի կենտրոն Նիկոմիդիա քաղաքում։ Դեղագործական կրթություն է ունեցել և դեղագործ աշխատել։ Մահացել է 1916 թվականին Կոնիայի բանտում, ժանտախտից։

## Աղբյուր

## Գրականություն
* Հայ բժշկության տված զոհերը, ցուցակագրված վավերական փաստերով, Կ.Պոլիս, 1919։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Թորոս Պապիկյան

**Պապիկյան Թորոս Աշոտի** (1881/1887, Սեբաստիա - 1915), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1881/1887 թվականներին, Սեբաստիայի նահանգի Սեբաստիա քաղաքում։ Նախնական և միջանկարգ կրթությունն ստացել է Հիսու­սյան միաբանության Սեբաստիայի վարժարանում։ 1906-1910 թվականներին ուսանել է Բեյ­րու­թի Սեն Ժո­զեֆ Ֆրան­սի­ա­կան հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետում։ Ուսանողության վերջին տարում ամուսնացել է մարաշցի հայտնի վաճառական Հազարապետյանի աղջկա հետ։ 1910 թվականին աշնանը վերադարձել է Սեբաստիա և բժիշկ աշխատել։ 1914 թվականին, առաջին աշխարհամարտի սկսվելուն պես զորակոչվել է օսմանյան բանակ և հոսպիտալում զինվորական բժիշկ ծառայել։ 1915 թվականի հունիսին, ի թիվս հազարավոր հայ հայրենակիցների, ձերբակալվել ու բանտարկվել է։ 1915 թվականին սպանվել է Տրապիզոնից դուրս՝ տարագրության ճանապարհին։

## Գրականություն
* Հայ բժշկութեան տուժած զոհերը, ցուցակագրուած վավերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։ 
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։ 
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուր քերեն), Ստամբուլ, 2001։ 
* Խաչատրյան Լ. և ուրիշ., Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), գիրք 1, Սե բաստիայի նահանգ, Երևան, 2004։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Ճակատագիր

[մինի|«Ճակատագիր» (նկարիչ՝ [Ալֆոնս Մուխա)]]
**Ճակատագիր**, ոչ գիտական ըմբռնմամբ առասպելաբանության և իռացիոնալիստական փիլիսոփայության մեջ դեպքերի, անհատների և ամբողջ ժողովուրդների ապագայի կանխորոշվածություն։ Ճակատագիրը ընկալվում է իբրև անխուսափելիություն, այն իր բնությամբ ինքնին «կույր» է և «մութ»։ Ճակատագիրը կարելի է միայն գուշակել (միստիկա կան միջոցներով՝ աստղագուշակություն, հմայություններ և այլն), բայց ոչ ճանաչել։ Ճակատագրի ըմբռնումը կապված է նաև խիստ դետերմինիզմի հետ (տես Ֆատալիզմ)։ ճակատագրի խաղի մեջ իմաստ և նպատակ չկա (դրանով այն տարբերվում է աեւեուոգիայից), և անխուսափելի է (հետևաբար՝ ազատության հակոտնյան է)։

Ճակատագիրը ընկալվում է կամ իբրև դրսից (բնություն, հասարակություն) անհատին պարտադրվող ուժ, կամ՝ անհատի կենսաֆիզիկական հատկություններով, նրա ժառանգականությամբ պայմանավորված անխուսափելիություն։ Այսպես, ըստ ավանդության մարդու գանգի կարանը (ճակատի գիրը) մարդու համար նախախնամության կանխորոշած ուղին է։ Հունահռոմեական մտածողությունը և գեղարվեստական գրականությունը (Հոմերոս, Էսքիլես, Եվրիպիդես) ներծծված են ճակատագրի ըմբռնումով։ Նույնիսկ աստվածները ենթակա են ճակատագրին։ Եթե հունահռոմեական դիցաբանության մեջ ճակատագիրը անձնավորված էր (Մոյրաներ, Պարկաներ), անհատից օտարված, ապա հայերի աշխարհընկալմամբ ճակատագիրը ուներ անձնական անհատական բնույթ, ծագում է անհատից և անձնավորված չէ (Եզնիկ Կողբացի)։ Ճակատագիրը սովորաբար դիտվում է որպես չար ուժերի ներգործություն։ Երբեմն ճակատագրը նույնացվում է բախտին, մինչդեռ բախտը ենթադրում է նաև երջանիկ վախճան։ Աշխարհում իշխող մութ և չար ուժերի կողքին տեղ է տրվում նաև լույսին և բարուն, թեև վերջիններս թեական են, պատահական։ Քրիստոնեությունը ճակատագրի մերժում է, որովհետև ընդունում է զղջալու և քավության միջոցով անխուսափելիից ազատվելու և փրկության հասնելու հնարավորությունը։ Հայ եկեղեցին դատապարտել է հեթանոսության շրջանից ժողովրդի մեջ պահպանված ճակատագրի պատկերացումը, որն ընդունում է միստիկական միջոցներով դեպքերի, իրադարձությունների վրա ազդելու հնարավորություն։ Իռացիոնալիստական փիլիսոփայության մեջ (Ֆրիդրիխ Նիցշե, կյանքի փիլիսոփա յություն, Օսվալդ Շպենգլեր) ճակատագիրը կապվում է մարդկային գոյության անիմաստության, հասարակական և մարդկային հարաբերությունների իռացիոնալության և անհատի լքվածության հետ։ Այսպիսով, ճակատագիրը ստանում է ընդգծված սոցիալական բնույթ՝ դառնալով կապիտալիստական հասարակության ճգնաժամի արտահայտություններից մեկը։

Կատեգորիա:Մետաֆիզիկա
Կատեգորիա:Բարոյականության հասկացություններ
Կատեգորիա:Գոյաբանություն
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Մոգություն
Մոնտեու դա Պո

**Մոնտեու դա Պո**(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 882 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 126 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 7 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10020։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ կույս Մարիամը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1227
 bar:1871 from:0 till: 1225
 bar:1881 from:0 till: 1108
 bar:1901 from:0 till: 948
 bar:1911 from:0 till: 874
 bar:1921 from:0 till: 826
 bar:1931 from:0 till: 844
 bar:1936 from:0 till: 764
 bar:1951 from:0 till: 897
 bar:1961 from:0 till: 904
 bar:1971 from:0 till: 772
 bar:1981 from:0 till: 754
 bar:1991 from:0 till: 764
 bar:2001 from:0 till: 828
PlotData=
 bar:1861 at: 1227 fontsize:S text: 1.227 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1225 fontsize:S text: 1.225 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1108 fontsize:S text: 1.108 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 948 fontsize:S text: 948 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 874 fontsize:S text: 874 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 826 fontsize:S text: 826 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 844 fontsize:S text: 844 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 764 fontsize:S text: 764 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 897 fontsize:S text: 897 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 904 fontsize:S text: 904 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 772 fontsize:S text: 772 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 754 fontsize:S text: 754 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 764 fontsize:S text: 764 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 828 fontsize:S text: 828 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 119187813
* Էլեկտրոնային հասցե։ 
* Գլխավոր կայք։

## Արտաքին հղումներ
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կյավերանո

**Կյավերանո**(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 2.198 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 200 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում *սուրբ [[Թեոդորա]]ն*։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2466
 bar:1871 from:0 till: 2475
 bar:1881 from:0 till: 2540
 bar:1901 from:0 till: 2528
 bar:1911 from:0 till: 2679
 bar:1921 from:0 till: 2368
 bar:1931 from:0 till: 2533
 bar:1936 from:0 till: 1777
 bar:1951 from:0 till: 1699
 bar:1961 from:0 till: 1820
 bar:1971 from:0 till: 2089
 bar:1981 from:0 till: 2217
 bar:1991 from:0 till: 2225
 bar:2001 from:0 till: 2198
PlotData=
 bar:1861 at: 2466 fontsize:S text: 2.466 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2475 fontsize:S text: 2.475 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2540 fontsize:S text: 2.540 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2528 fontsize:S text: 2.528 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2679 fontsize:S text: 2.679 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2368 fontsize:S text: 2.368 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2533 fontsize:S text: 2.533 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1777 fontsize:S text: 1.777 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1699 fontsize:S text: 1.699 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1820 fontsize:S text: 1.820 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 2089 fontsize:S text: 2.089 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2217 fontsize:S text: 2.217 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2225 fontsize:S text: 2.225 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 2198 fontsize:S text: 2.198 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Տվյալների հիմման վրա ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0125 54805
* Էլեկտրոնային հասցե։ info@comune.chiaverano.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.chiaverano.to.it/default.asp 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.chiaverano.to.it/default.asp 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կուչելիո

**Կուչելիո** (իտալ․՝ **Cuceglio**), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.014 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 169 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10090։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1248
 bar:1871 from:0 till: 1187
 bar:1881 from:0 till: 1144
 bar:1901 from:0 till: 1335
 bar:1911 from:0 till: 1482
 bar:1921 from:0 till: 1242
 bar:1931 from:0 till: 918
 bar:1936 from:0 till: 918
 bar:1951 from:0 till: 750
 bar:1961 from:0 till: 688
 bar:1971 from:0 till: 774
 bar:1981 from:0 till: 771
 bar:1991 from:0 till: 843
 bar:2001 from:0 till: 925
PlotData=
 bar:1861 at: 1248 fontsize:S text: 1.248 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1187 fontsize:S text: 1.187 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1144 fontsize:S text: 1.144 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1335 fontsize:S text: 1.335 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1482 fontsize:S text: 1.482 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1242 fontsize:S text: 1.242 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 918 fontsize:S text: 918 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 918 fontsize:S text: 918 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 750 fontsize:S text: 750 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 688 fontsize:S text: 688 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 774 fontsize:S text: 774 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 771 fontsize:S text: 771 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 843 fontsize:S text: 843 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 925 fontsize:S text: 925 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս. 0124 32012
* Էլեկտրոնային փոստ.
* Պաշտոնական կայք.http://www.comune.cuceglio.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրուփյան ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լիցքավորման սարք (այլ կիրառումներ)

**Լիցքավորման սարք**,
# Լիցքավորման սարք, Էլեկտրատեխնիկական սարք՝ կուտակիչային (հիմնականում) և կոնդենսատորային մարտկոցների լիցքավորման համար։
# Պայթեցման աշխատանքների համար, մեխանիզմ կամ մեքենա՝ լիցքավորման խոռոչը պայթուցիկ նյութերով լցնելու համար։ Բաժանվում են երկու խմբի՝ փամփուշտավորված պայթուցիկ նյութերով լիցքավորման և հատիկավորված պայթուցիկ նյութերով լիցքավորման։

Կատեգորիա:Սարքեր
Անխիզավր

**Անխիզավր**, ինչպես նաև անկիզավր (,  և - «գրեթե»  - «թեփամորթ» բառերից ), խոտակերների ցեղից, որոնք ապրել են ներկայիս Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքում։ Ներկայացված է մեկ տեսակի ներքո - *Anchisaurus polyzelus*։ Նախկինում դասվում էր պրոզավրոպոդների, բայց վերջերս հայտնաբերել են նմանություններ զավրոպոդների հետ։ Մարմնի երկարությունը 2-2.1 մ.։ Իր մարմնի երկարությանը համեմատ, մարմնի քաշը 27 կգ է։ Իր ցեղակիցներն են՝ պլատեոզավրը, մասոսպոնդիլ, տեկոդոնտոզավր։ Կենցաղավարման ժամանակահատվածը - մոտավորապես 200-188 միլիոն տարի առաջ։

## Հայտնագործումը
Անխիզավրի մնացորդներ առաջին անգամ հայտնաբերվել են 1818 թվականին՝ Կոնեկտիկուտ նահանգում(ԱՄՆ), որտեղ ամենասկզբում որպես մարդու ոսկորների տեղ էին ընդունել։ 1885 թվականին նրանց դասել են սողունների կարգին։ 1865 թվականին Հիչկոկը հավաքել է մնացորդները և անվանել է Megadactylus։ Բայց նմանատիպ անվանում արդեն օգտագործվել էր։ Հենց այդ պատճառով 1885 թվականին գիտության մեջ հայտնի ամերիկացի հնէաբան Գոֆոնիիլ Չարլզ Մարշը վերանվանափոխել է Anchisaurus։ Ավելի ուշ այս տեսակի դինոզավրի մնացորդները հայտնաբերվել են Հարավային Աֆրիկայում (Լավրազիա, Գոնդվանա և Չինաստանում։ Ներկայումս անխիզավրի կմախքի ոչ ամբողջ մասերն են հավաքված։

### Նկարագրություն
Անխիզավրը ուներ ուժեղ թաթեր, մատների վրա սուր ճանկեր, որով կարող էր գետնից բույսեր պոկել և պաշտպանվել։ Երկար ժամանակ նա քայլում էր չորս ոտքով, բայց հնարավոր է նաև, որ կարողացել է կանգնել հետևի երկու ոտքերի վրա, որպեսզի կարողանա բույսեր պոկի բարձր տեղերից։ Ենթադրվում է, որ անխիզավրերը սնվել են բույսերով, սակայն որոշ գիտնականներ հակված են այն մտքին, որ հնարավոր է, որ նրանք սնվել են մսով։

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Մասսոպոդներ
Կոստիս Պալամաս

**Կոստիս Պալամաս** () (), հույն բանաստեղծ։ Աթենքի ԳԱ անդամ (1926 թ.-ից)։

Եղել է թերթերի խմբագիր, աշխատակցել հանդեսների, հրապարակել երգիծական բանաստեղծություններ։ 1886 թ.-ին հրատարակել է «*Իմ հայրենիքի երգերը*» բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն։ Պալամասի ստեղծագործության մեջ «Յամբեր և անապեստներ», 1897, «*Երգիծական էտյուդներ*», 1912, «*Սոնետներ*», 1919, ժողովածուներ, «Գնչուի տասներկու երգը», 1907, պոեմ, «Պատմվածքներ», 1920) արտահայտված են 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի համամարդկային և դեմոկրատական հեղափոխական իդեալներ։ Աթենական երկրորդ դպրոցի հիմնադիրն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Աթենքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հույն լրագրողներ
Կատեգորիա:Հույն գրողներ
Կատեգորիա:Հույն դրամատուրգներ
Կարապետ Պարոնյան

**Կարապետ Պարոնյան** (), հայ բժիշկ

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1877 թվականին, Կոստանդնուպոլսում / Ադ­րի­ա­նա­պո­լիս քաղաքում։ 1903 թվականին ավարտել է   Կոստանդնուպոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և 3-րդ զորաբանակի Սե­բաս­տի­այ­ի Աղ­վա­նիս հիվանդանոցում զինվորական բժիշկ ծառայել՝ կապիտանի աստիճանով։ 1917 թվականի մարտի 4-ին, Սեբաստիայում մահացել է ժանտախտից՝ 40 տարեկանում։

## Աղբյուր

## Գրականություն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։ 
* Ատաշ Ադնան, 20-րդ դարի նահատակ եղած բժիշկները (թուրքեր են), Թուրքիա, 1997։ 
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:1877 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1917 մահեր
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Խաչիկ Լուկաչի

**Խաչիկ Լուկաչի** (, *Լուքաչյան, Ղուկասյան*, ), հունգարահայ հայագետ, եկեղեցական և հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Գեռլայի հայկական դպրոցը և Կոլոժվարի (այժմ՝ Կլուժ-Նապոկա) ու Վիեննայի համալսարանների փիլիսոփայության ու աստվածաբանության ֆակուլտետները։ 1828 թվականին Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության աբբահայր Ա. Ազարյանից ձեռնադրվել է հոգևորական և մինչև 1837 թվականը եղել Գեռլայի հոգաբարձու։ 1837-1856 թվականներին փիլիսոփայություն և այլ առարկաներ է դասավանդել Դյուլաֆեհերվարի (այժմ՝ Ալբա-Յուլիա) եպիսկոպոսական հոգևոր դպրոցում։ 1856-1876 թվականներին Լուկաչին Գեռլայի ժողովրդապետն (հոգևոր հովիվ) էր ու Դոբոկայի շրշանի ավագերեցը, 1861-1876 թվականներին՝ միաժամանակ Գեռլայի հայկական դպրոցի տնօրենը։ Եռանդորեն պայքարել է Տրանսիլվանիայի հայերի ապազգայնացման դեմ։ Հայ դպրոցն ու լեզուն, հայերի ավանդույթներն ու ազգային ինքնուրույնությունը պահպանելու համար ջանացել է հայերին ազատել լատին եպիսկոպոսի գերիշխանությունից և վերականգնել հայոց եպիսկոպոսությունը։ Այդ նպատակով մի քանի փորձ է արել։ 1850-ական թվականներին ավստրո-հունգարական կառավարությունը համաձայնել է վերականգնել հայոց եպիսկոպոսությունը և Լուկաչիին հանձնել թեմակալությունը, պայմանով, որ հայերն ուրանան 1848-1849 թվականների հեղափոխությանը մատուցած ծառայություններն ու զոհաբերությունները։ Լուկաչին և հայերը մերժել են այդ առաջարկը։ 1879 թվականին Լուկաչինը նոր ապարդյուն փորձ է արել եպիսկոպոսությունը վերականգնելու ուղղությամբ՝ մեկնելով Հռոմ և Պիոս IX պապին ներկայացնելով Տրանսիլվանիայի հայկական կենտրոններից ստացած խնդրագրերը։ Լուկաչիի միջոցներով է հիմնվել (1861) հայ տղաների որբանոցը Գեռլայում։ 1888 թվականին Լուկաչիի աճյունը տեղափոխվել և ամփոփվել է այդ որբանոցի մատուռում։

Լուկաչին կարեոր նպաստ ունի հայագիտության մեջ։ Տիրապետել է ինը լեզուների (հայերեն, հունգարերեն, գերմաներեն, ռումիներեն, իտալերեն, լատիներեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, հունգարերեն), գրել աշխատություններ։ Արժեքավոր է «Տրանսիլվանիայի հայերի պատմություն» (1859, լատիներեն) երկը։ Բազմալեզու սկզբնաղբյուրների և ուսումնասիրությունների հիման վրա Լուկաչին առաջինն է շարադրել Տրանսիլվանիայի հայ գաղթավայրերի պատմությունը՝ հին ժամանակներից մինչև XIX դարի սկիզբը։ Այդ ինչպես և «Տվյալներ Տրանսիլվանիայի հայերի պատմությունից» (1867, հունգարերեն) երկերը կարեոր ավանդ են դարձել Տրանիլվանիայի հայերի ազգային ինքնագիտակցության զարգացման, ինչպես և հայ գաղթավայրերում պատմագիտության ծավալման համար։

Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա բարձր է գնահատել Լուկաչիի «Հունգարացիների նախնիները, նրանց վաղեմի անունները և բնակավայրերը՝ ըստ հայկական աղբյուրների» (1871, հունգարերեն) գիրքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հայագետներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռումինահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայերը Հունգարիայում
Օձենյա

**Օձենյա** ()՝ կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.220 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 244 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10080։ Հեռախոսային կոդը՝ 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1158
 bar:1871 from:0 till: 1130
 bar:1881 from:0 till: 1115
 bar:1901 from:0 till: 1268
 bar:1911 from:0 till: 963
 bar:1921 from:0 till: 856
 bar:1931 from:0 till: 823
 bar:1936 from:0 till: 891
 bar:1951 from:0 till: 959
 bar:1961 from:0 till: 849
 bar:1971 from:0 till: 988
 bar:1981 from:0 till: 1104
 bar:1991 from:0 till: 1157
 bar:2001 from:0 till: 1172
PlotData=
 bar:1861 at: 1158 fontsize:S text: 1.158 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1130 fontsize:S text: 1.130 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1115 fontsize:S text: 1.115 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1268 fontsize:S text: 1.268 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 963 fontsize:S text: 963 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 856 fontsize:S text: 856 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 823 fontsize:S text: 823 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 891 fontsize:S text: 891 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 959 fontsize:S text: 959 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 849 fontsize:S text: 849 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 988 fontsize:S text: 988 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1104 fontsize:S text: 1.104 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1157 fontsize:S text: 1.157 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1172 fontsize:S text: 1.172 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս. 
* Էլեկտրոնային փոստ.
* Պաշտոնական կայք. http://www.comune.ozegna.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կյալամբերտո

**Կյալամբերտո**(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 362 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 10 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 35 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0123։

Բնակավայրի հովանավորներն են համարվում Փիլիպպոս և Հակոբոս Կրտսեր առաքյալները։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1707
 bar:1871 from:0 till: 1653
 bar:1881 from:0 till: 1806
 bar:1901 from:0 till: 1510
 bar:1911 from:0 till: 1287
 bar:1921 from:0 till: 1218
 bar:1931 from:0 till: 948
 bar:1936 from:0 till: 950
 bar:1951 from:0 till: 730
 bar:1961 from:0 till: 621
 bar:1971 from:0 till: 483
 bar:1981 from:0 till: 392
 bar:1991 from:0 till: 353
 bar:2001 from:0 till: 362
PlotData=
 bar:1861 at: 1707 fontsize:S text: 1.707 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1653 fontsize:S text: 1.653 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1806 fontsize:S text: 1.806 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1510 fontsize:S text: 1.510 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1287 fontsize:S text: 1.287 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1218 fontsize:S text: 1.218 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 948 fontsize:S text: 948 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 950 fontsize:S text: 950 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 730 fontsize:S text: 730 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 621 fontsize:S text: 621 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 483 fontsize:S text: 483 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 392 fontsize:S text: 392 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 353 fontsize:S text: 353 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 362 fontsize:S text: 362 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT-ի տվյալներով


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0123 506701
 է
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.chialamberto.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սանտյագո դել Էստերո

**Սանտյագո դել Էստերո** , քաղաք Արգենտինայում, նույնանուն նահանգի մայրաքաղաքն է։ Հիմնվել է 1553 թվականի հուլիսի 25-ին։ 2001 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 230 614 մարդ։ Քաղաքի միջին բարձրությունը կազմում է 187 մետր։ Բուենոս-Այրեսից հեռավորությունը կազմում է 1042 կմ։

Փոստային ինդեքսը 4200։ Հեռախոսային կոդը +54 0385։

## Արտաքին հղումներ
* argerusa.com կայքում 

Կատեգորիա:1553 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի բնակավայրեր
Նատրիումի օկտամոլիբդատ

**Նատրիումի օկտամոլիբդատ**, անօրգանական միացություն, կազմված նատրիումական աղից և պղնձամոլիբդենային թթվից, ընդհանուր ֆորմուլան՝ NaMoO, անգույն բյուրեղների տեսքով, չի լուծվում ջրում, ձևավորում է բյուրեղահիդրատ։

## Ֆիզիկական հատկություններ
* Նատրիումի օկտամոլիբդատը ձևավորում է անգույն բյուրեղներ։
* Ջրում չի լուծվում։
* Ձևավորում է բյուրեղահիդրատ՝ NaMoO•4HO, ջուրը 160-180&nbsp;°C ջերմաստիճանում գոլորշիանում է։

## Գրականություն
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Մոլիբդատներ
Արսեն Ղազիկյան

**Արսեն Ղազիկյան** (), հայ մատենագետ, թարգմանիչ, բանասեր, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1888 թվականին հաստատվել է Վենետիկի Ղազար կղզում, շարունակել ուսումնառությունը։ 1895 թվականին դարձել է Մխիթարյան միաբանության անդամ, սկսել գրական-թարգմանական և մանկավարժական գործունեությունը։ Նախապես գրել է գրաբար, ապա անցել աշխարհաբարի՝ դառնալով վերջինիս հետևողական պաշտպանը։ Թարգմանել է եվրոպական դասական և իր ժամանակի բանաստեղծների շատ երկեր, այդ թվում՝ Հոմերոսի «Իլիական»-ը 1911 թվականին և «Ոդիսական» 1924 թվականին, Վիրգիլիոսի «էնեական»-ը 1910 թվականին և «Մշակականք»-ը 1923 թվականին, Սոֆոկլեսի «Իդիպոս թագավորը» 1927 թվականին, Հորացիոսի «Արվեստ քերթողական»-ը 1923 թվականին «Ռոլանդի երգը» 1925 թվականին ֆրանսիական և «Նիբելունգների երգը» 1925 թվականին գերմանական դյուցազնավեպերը են։

Աշխատակցել է Մխիթարյան պարբերականներին («Բազմավեպ», «Մխիթար», «Գեղունի», եղել է նաև վերջինիս խմբագիրը), հրատարակել բանաստեղծություններ, թարգմանություններ, գրականագիտական ու լեզվաբանական հոդվածներ։ Ղազիկյանը զարգացման նոր աստիճանի է հասցրել արևմտահայ բանաստեղծական լեզուն։ Հայերենի անաղարտության ջատագով լինելու համար ստացել է «պահապան հրեշտակ հայ լեզվի» մականունը։ Հայերեն է դասավանդել Մխիթարյանների մի շարք դպրոցներում, գլխավորապես Վենետիկում (Մուրադ-Ռափայելյան վարժարան) և Կ․ Պոլսում։ Միաբանության հանձնարարությամբ 1898 թվականից զբաղվել է Զարբհանալյանի «Հայկական մատենագիտության» խմբագրման ու լրացման գործով, որը վերածվել է ինքնուրույն մատենագիտության ստեղծման։ Աշխատանքը տևել է 14 տարի, հրապարակել է մաս առ մաս 1909 թվականից 1914 թվականը «Հայկական նոր մատենագիտություն և հանրագիտարան հայ կյանքի» վերնագրով։ Ընդգրկում է հայ տպագիր գիրքը 1512 թվականից մինչև 1905 թվականը։ Կազմված է հեղինակների ազգանունների (հին հեղինակների անունների) և մասամբ վերնագրերի այբբենական կարգով։ Նյութերի ընդգրկման համեմատական լրիվությամբ, տեղեկատվության ճշգրտությամբ և բազմակողմանիությամբ Ղազիկյանի աշխատությունը մեծարժեք ներդրում է հայ տպագիր գրքի մատենագիտության ասպարեզում։ Ըստ Ղազիկյանի ծրագրի՝ մատենագիտությունը պետք է ընդգրկեր նաև այլալեզու հայագիտական գրականությունը և ամբողջ հայ պարբերական մամուլը։ Մեծ եղեռնի օրերին Պարտիզակում կորել է ձեռագրերի շարունակությունը, և հրատարակությունն ընդհատվել է Ն տառի սահմանում (Նուրիխան տերմինով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Ձայն հայրենյաց

**«Ձայն հայրենյաց»**, գրական, քաղաքական շաբաթաթերթ (1903-1904 թվականներին՝ եռօրյա)։ Հանդիսացել է Միացյալ Նահանգներիյի հայ հրատարակչական ընկերության պաշտոնաթերթը (1899-1900 թվականներ), վերակազմյալ հնչակյան կուսակցության Ամերիկայի շրջանակի (1900-1902 թվականներ, 1903-1908 թվականներ), հնչակյան կուսակցության Ամերիկայի նահանգային վարչության (1902-1903 թվականներ) օրգան, վերակազմյալ հնչակյան կուսակցության Կոստանդնուպոլսի վարչության պաշտոնաթերթ (1908-1911 թվականներ)։ Լույս է տեսել 1899-1911 թվականներին, Նյու Յորքում, Ուստրում, Բոստոնում և Կ. Պոլսում (1908 թվականից, երկրորդ շրջան)։ Խմբագիրներ՝ Վ. Շահենի (Հ. Հակոբյան), Գ. Չիթճյան, Ս. Պարթեյան, Մ. Սուրյան, Լ. Լարենց։

Առաջին շրջանում ջատագովել է հայ քաղաքական հոսանքների գործակցությունը, քննադատել է «Ձայն հայրենյաց» պարբերականի գլխագիրը, Թուրքիայի հայահալած քաղաքականությունը։ Համակրանք է հայտնել բալկանյան ժողովուրդների՝ օսմանյան բռնապետության դեմ մղած պայքարին, անդրադարձել արևելահայության հուզող խնդիրներին, ամերիկահայ մշակութային, կրթական, բարեզործական ձեռնարկներին, հրատարակել հայ հեղինակների գործեր, ռուս և այլ երկրների գրողների երկեր՝ Ա. Չոպանյանի, Ե. Դուրյանի, Ս. Հարությունյանի և այլոց թարգմանությամբ (ուշագրավ են համարվել Մ. Գորկու «Բազեի երգը (1902 թվական) և Ի. Վազովի «Լծի սակ» վեպի (1904 թվական) թարգմանությունները)։

Երկրորդ շրջանում լուսաբանել է արևմտահայության կացությունը օսմանյան «սահմանադրության» վերահաստատումից (1908 թվական) հետո, ծանոթացրել կովկասահայ կյանքին, հրատարակել նյութեր վերակազմյալ հնչակյան կուսակցության գործունեության վերաբերյալ։ Տպագրել է Ադանայի ջարդերի (1909 թվական) ականատեսների վկայություններ և արտասահմանյան մամուլի արձագանքներ, դատապարտել թուրք կառավարության կիսակատար «բարենորոգումները», օսմանյան «հեղափոխական» կուսակցությունների ծրագրերը։ Աշխատակցել են Մ. Գաբրիելյանը, Հ. Ճանկյուլյանը, Կ. Փափազյանը, Վ. Տիրանյանը (Վ. Թեքեյան), Տ. Արշակը, Կ. Գարակյուլյանը (առաջին շրջան), Զ. Եսայանը, Ա. Փանոսյանը (Ալփասլան), Սիպիլը, Թլկատինցին, Ռ. Սևակը, Ե. Մեսիայանը, Ա. Անտոնյանը, Լ. էսաճանյանը, Հ. Գա- զանճյանը, Գ. Մալխասը, Զ. Գոչյանը, Մ. Նաթանյանը, Վ. Արզույանը, Հ. Երվանդը, Ա. Գնունին և ուրիշներ։

1897-1899 թվականներին լույս է տեսել «Տիգրիս» անունով։

## Տես նաև
* Հայրենիքի ձայն

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Օզազիո

**Օզազիո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 865 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 192 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10040։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

Օզազիոն սահմանակից է Կաստանիոլե Պիեմոնտե, Վիռլե Պիեմոնտե, Կարինյանո, Պանկալերի և Լոմբրիասկո համայնքներին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1311
 bar:1871 from:0 till: 1283
 bar:1881 from:0 till: 1189
 bar:1901 from:0 till: 1061
 bar:1911 from:0 till: 1066
 bar:1921 from:0 till: 1001
 bar:1931 from:0 till: 846
 bar:1936 from:0 till: 850
 bar:1951 from:0 till: 784
 bar:1961 from:0 till: 602
 bar:1971 from:0 till: 538
 bar:1981 from:0 till: 568
 bar:1991 from:0 till: 593
 bar:2001 from:0 till: 738
PlotData=
 bar:1861 at: 1311 fontsize:S text: 1.311 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1283 fontsize:S text: 1.283 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1189 fontsize:S text: 1.189 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1061 fontsize:S text: 1.061 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1066 fontsize:S text: 1.066 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1001 fontsize:S text: 1.001 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 846 fontsize:S text: 846 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 850 fontsize:S text: 850 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 784 fontsize:S text: 784 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 602 fontsize:S text: 602 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 538 fontsize:S text: 538 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 568 fontsize:S text: 568 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 593 fontsize:S text: 593 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 738 fontsize:S text: 738 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս. 011-9793038
* Էլեկտրոնային փոստ.comune.osasio@libero.it
* Պաշտոնական կայք.

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ձայնի ճնշում

**Ձայնի ճնշում**, ձայնային ճառագայթման ճնշում, հաստատուն ճնշում, որին ենթարկվում է ստացիոնար ձայնական դաշտում գտնվող մարմինը։ Ձայնի ճնշում չպետք է շփոթել ձայնային ճնշման հետ, որը ձայնային ալիքի տարածման միջավայրում պարբերաբար փոփոխվող ճնշում է։ Ձայնի ճնշում համեմատական է ձայնային էներգիայի խտությանը, հետևաբար՝ ձայնային ճնշման քառակուսուն։ Ձայնի ճնշում չափվում է ռադիոմետրով։ Իմանալով Ձայնի ճնշուման մեծությունը՝ կարելի է որոշել տվյալ միջավայրում ձայնի ինտենսիվության բացարձակ արժեքը։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Չիրիե

**Չիրիե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 18.808 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 1106,4 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 17 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10073։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Չիրիակո Հռոմեացին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:20000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 4306
 bar:1871 from:0 till: 4716
 bar:1881 from:0 till: 5193
 bar:1901 from:0 till: 7779
 bar:1911 from:0 till: 7738
 bar:1921 from:0 till: 8110
 bar:1931 from:0 till: 8307
 bar:1936 from:0 till: 8500
 bar:1951 from:0 till: 9253
 bar:1961 from:0 till: 10707
 bar:1971 from:0 till: 15406
 bar:1981 from:0 till: 19004
 bar:1991 from:0 till: 18151
 bar:2001 from:0 till: 18188
PlotData=
 bar:1861 at: 4306 fontsize:S text: 4.306 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 4716 fontsize:S text: 4.716 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 5193 fontsize:S text: 5.193 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 7779 fontsize:S text: 7.779 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 7738 fontsize:S text: 7.738 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 8110 fontsize:S text: 8.110 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 8307 fontsize:S text: 8.307 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 8500 fontsize:S text: 8.500 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 9253 fontsize:S text: 9.253 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 10707 fontsize:S text: 10.707 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 15406 fontsize:S text: 15.406 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 19004 fontsize:S text: 19.004 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 18151 fontsize:S text: 18.151 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 18188 fontsize:S text: 18.188 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT

## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 011 9218111
* Էլեկտրոնային հասցե։ comunecirie@comune.cirie.to.it
* Գլխավոր կայք։ http://www.cirie.net

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Եֆիմ Ձիգան

**Եֆիմ Լվովիչ Ձիգան** (, ), խորհրդային կինոռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1969)։

1926 թվականին ավարտել է ռեժիսոր՝ Ե. Զիգանսկու անվան կինոդպրոցը։ Ռեժիսորական գործունեությունն սկսել է *«Առաջին կոռնետ Ստրեշնևը»* (1928, Սոֆիկո Ճիաուրելիի հետ) ֆիլմով։

1936 թվականին ստեղծել է *«Մենք Կրոնշտադտից ենք»* (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1941) ֆիլմը, որը հաստատել է Ձիգանի ստեղծագործության էության հիմնական թեման և նախասիրած ժանրը՝ պատմահեղափոխական էպոպեան։ Լավագույն ֆիլմերից են համարվում նաև *«[[Ջամբուլ (ֆիլմ)|Ջամբուլ]]»* (1953), *«Ֆաթալի խանը»* (1959), *«Նախերգանք»* (1956), *«[[Երկաթե հեղեղ (ֆիլմ)|Երկաթե հեղեղ»]]* (1967)։ 1937 թվականից դասավանդել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտում (1965 թվականից, պրոֆեսոր)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ