Տատյանա Ջաքսոն

**Տատյանա Ջաքսոն** (, ), խորհրդային և ռուս պատմաբան-սկանդինավագետ, մանկավարժ, պատմական գիտությունների դոկտոր։

## Կենսագրություն
Տատյանա Ջաքսոնը ծնվել է 1951 թվականի փետրվարի 6-ին ՌԽՖՍՀ-ում։ 1968 թվականին Մոսկվայում 1-ին անգլիական հատուկ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ (անգլերենի բաժին)։ 1973-1976 թվականներին սովորել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ԽՍՀՄ պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում (այժմ՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ռուսական պատմության ինստիտուտ)։ 1977 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1997 թվականի օգոստոսն աշխատել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ԽՍՀՄ պատմության ինստիտուտում՝ որպես ավագ գիտատեխնիկական, կրտսեր գիտական, գիտական և ավագ գիտական աշխատող։ 1978 թվականին «Իսլանդական թագավորական սագաները՝ որպես ԽՍՀՄ եվրոպական մասի ժողովուրդների 10-13-րդ դարերի պատմության աղբյուր» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը։ 1995 թվականին «Հին Ռուսիան սկանդինավյան գրավոր աղբյուրներում 9-14 դարերում» թեմայով պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։

1996 թվականից պատմական գիտությունների դոկտոր է։ 1997 թվականի օգոստոսից աշխատել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ընդհանուր պատմության ինստիտուտում՝ որպես առաջատար գիտաշխատող, իսկ 2013 թվականի հունվարից՝ գլխավոր գիտաշխատող։ 1995-1997 թվականներին անգլերեն է դասավանդել հումանիտար կրթության ռուսական կենտրոնում (այժմ՝ Հումանիտար գիտությունների պետական ակադեմիական համալսարան), 1997-2007 թվականներին՝ թիվ 57 դպրոցում։ 2004-2008 թվականներին Թրոմսյոյի համալսարանում (Նորվեգիա) ունեցել է «պրոֆեսոր II» աստիճան։ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի համընդհանուր պատմության ինստիտուտի ատենախոսական և արտադրական գիտական խորհուրդների անդամ է, իսլանդական սագայի ուսումնասիրման միջազգային միության խորհրդատվական խորհրդում` Ռուսաստանի ներկայացուցիչ։ Մի շարք ռուսական («Արևելյան Եվրոպայի հնագույն պետություններ», «Արևելյան Եվրոպայի պատմության հնագույն աղբյուրներ») և արտասահմանյան գիտական հրատարակությունների (Gripla, Իսլանդիա) խմբագրական խորհրդի անդամ է։

Հեղինակի հետազոտությունների հիմնական ուղղություններն են հինսկանդինավյան գրավոր հուշարձանները (հիմնականում՝ սագաներ), տեղանունները, պատմական աշխարհագրությունը, պատմական մարդաբանությունը, միջնադարյան սկանդինավների տարածական կողմնորոշումը և աշխարհի պատկերը։

## Գիտական աշխատություններ

### Մենագրություններ (հետազոտություններ)
* Древнерусские города в древнескандинавской письменности.  Тексты, перевод, комментарий / Сост. Г. В. Глазырина и Т. Н. Джаксон. М.: Наука, 1987. 210 с.
* *Кочкуркина, Светлана Ивановна, Спиридонов А. М., Джаксон Т. Н.* Письменные известия о карелах. Петрозаводск, 1990. 140 с.
* *Джаксон Т. Н.* Исландские королевские саги как источник по истории Древней Руси и её соседей. X—XIII вв.  // Древнейшие государства на территории СССР. Материалы и исследования, 1988—1989 гг. М.: Наука, 1991. С. 5—169.
* *Джаксон Т. Н.* Исландские королевские саги о Восточной Европе (с древнейших времен до 1000 г.).  Тексты, перевод, комментарий. М.: Наука, 1993. 304 с.
* *Джаксон Т. Н.* Исландские королевские саги о Восточной Европе (первая треть XI в.). Тексты, перевод, комментарий. М.: Ладомир, 1994. 256 с.
* *Джаксон Т. Н.* Древняя Русь в скандинавских письменных источниках IX—XIV вв. Диссертация в виде научного доклада на соискание учёной степени доктора исторических наук. М., 1995. 62 с.
* *Джаксон Т. Н.* Скандинавия: Боги и герои. Тверь: Полина, 1996.
* *Джаксон Т. Н.* Древняя Русь глазами средневековых исландцев. Old Rus through the Eyes of Mediaeval Icelanders. (Russian Studies in World History and Culture. Vol. 3). Lewiston; Queenston; Lampeter: The Edwin Mellen Press, 2000. 390 с.
* *Джаксон Т. Н.* Исландские королевские саги о Восточной Европе (середина XI — середина XIII вв.).  Тексты, перевод, комментарий. М.: Ладомир, 2000. 366 с.
* *Джаксон Т. Н.* Четыре норвежских конунга на Руси: Из истории русско-норвежских политических отношений последней трети X — первой половины XI вв. М.: Языки русской культуры, 2000. 192 с.
* *Джаксон Т. Н.* Austr í Görðum: Древнерусские топонимы в древнескандинавских источниках. М.: Языки славянской культуры, 2001. 208 с.
* *Джаксон Т. Н.* Гидрография Восточной Европы в древнескандинавских источниках // *Джаксон Т. Н., Калинина Т. М., [[Коновалова, Ирина Геннадиевна|Коновалова И. Г.]], [[Подосинов, Александр Васильевич|Подосинов А. В.]]* «Русская река» : Речные пути Восточной Европы в античной и средневековой географии. М.: Языки славянских культур: Знак, 2007. С. 273—353.
* *Джаксон Т. Н.* Исландские королевские саги о Восточной Европе. Издание 2-е, в одной книге, исправленное и дополненное. М.: Университет Дмитрия Пожарского, 2012. 779 с.
* *Джаксон Т. Н.* Древнескандинавское пространство // *Джаксон Т. Н., Коновалова И. Г., Подосинов А. В.* Imagines mundi: античность и средневековье. М., 2013. С. 279—419.

### Ուսումնական ձեռնարկներ
* *Бибиков, Михаил Вадимович, Глазырина Г. В., Джаксон Т. Н., Коновалова И. Г., Мельникова, Елена Александровна, Назаренко, Александр Васильевич, Подосинов А. В.* Древняя Русь в свете зарубежных источников : Учебное пособие для студентов вузов / Под. ред Е. А. Мельниковой. М., 1999; 2-е изд.: М., 2003; 3-е изд.: М., 2013.
* Древняя Русь в свете зарубежных источников: Хрестоматия / Под ред. Т. Н. Джаксон, И. Г. Коноваловой и А. В. Подосинова. М., 2009. Т. V: Древнескандинавские источники / Сост. частей III, IV, V, VII, VIII, XI — Т. Н. Джаксон. https://www.academia.edu/1471693/_._

### Ընտրյալ հոդվածներ
* *Джаксон Т. Н.* Исландские королевские саги как источник по истории народов Восточной Прибалтики (VII—XII вв.) // Летописи и хроники. 1980. М., 1981. С. 27—42.
* *Джаксон Т. Н.* Отражение торговли Новгорода со Скандинавией в древнескандинавской письменности // Скандинавский сборник. Таллинн, 1989. Вып. XXXII. С. 117—128.
* *Джаксон Т. Н.* Север Восточной Европы в этногеографических традициях древнескандинавской письменности (к постановке проблемы) // Славяне. Этногенез и этническая история. Междисциплинарные исследования. Л., 1989. С. 130—135.
* *Джаксон Т. Н.* Ориентационные принципы организации пространства в картине мира средневекового скандинава // Одиссей. Человек в истории. 1994. М., 1994. С. 54—64.
* *Джаксон Т. Н.* К вопросу о древнескандинавской системе ориентации // Средние века. Вып. 60. М., 1997. С. 254—265.
* On the Old Norse System of Spatial Orientation // Saga-Book of the Viking Society. Vol. XXV. P. 1. London, 1998. P. 72—82.
* *Джаксон Т. Н.* Елизавета Ярославна, королева норвежская // Восточная Европа в исторической ретроспективе: К 80-летию В. Т. Пашуто. М., 1999. С. 63-71.
* *Джаксон Т. Н.* Русь глазами средневековых скандинавов // Мир истории. 2002. № 4/5. С. 48—58.
* *Jackson T.N.* The Image of Old Rus in Old Norse Literature (a place-name study) // Middelalderforum. Oslo, 2003. № 1-—2. P. 29—56.
* *Jackson T.N.* Navigare necesse est, vivere non necesse. «To sail the seas is a necessity, to live is not» // Arkiv för nordisk filologi. 121. 2006. P. 79—100.
* *Джаксон Т. Н.* Рюриковичи и Скандинавия // Древнейшие государства Восточной Европы, 2005 г.: Рюриковичи и российская государственность. М., 2008. С. 203—227.
* *Jackson T.N.* Ways on the ‘Mental Map’ of Medieval Scandinavians // Analecta Septentrionalia (RGA-E. B. 65). Berlin; New York, 2009. S. 211—220.
* *Джаксон Т. Н.* Maeth logh skal land byggiaes («На праве должна страна строиться») // Вестник истории, литературы, искусства. М., 2009. Т. VI. С. 263—275.
* *Джаксон Т. Н.* Ярослав Мудрый в сагах // Новгородская земля в эпоху Ярослава Мудрого. Великий Новгород, 2010. С. 82—145.
* *Джаксон Т. Н.* Хольмгардсфари, или Туда и обратно // Одиссей. 2009: Путешествие как историко-культурный феномен. М., 2010. С. 43—57.
* *Jackson T.N.* The Cult of St Olaf and Early Novgorod // Saints and Their Lives on the Periphery. Veneration of Saints in Scandinavia and Eastern Europe (c. 1000—1200) / Haki Antonsson and Ildar H. Garipzanov (Cursor mundi, vol. 9). Turnhout: Brepols, 2010. P. 147—167.
* *Джаксон Т. Н.* Последний великий викинг на норвежском престоле // Образы прошлого. Сборник памяти А. Я. Гуревича. М., 2011. С. 349—365.
* *Джаксон Т. Н.* О юбилеях, памятниках и историческом мифотворчестве // Вестник Нижегородского университета им. Н. И. Лобачевского. 2012. № 6. Ч. 3. С. 17—22.
* *Джаксон Т. Н.* Балтийское море Адама Бременского // Боспорский феномен. Греки и варвары на Евразийском перекрёстке: Материалы международной научной конференции (Санкт-Петербург, 19-22 ноября 2013 г.). СПб.: Нестор-История, 2013. С. 685—689.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Висы дружбы.  Сборник статей в честь Татьяны Николаевны Джаксон / Под. ред. Н. Ю. Гвоздецкой, И. Г. Коноваловой, Е. А. Мельниковой, А. В. Подосинова. М.: Русский Фонд Содействия Образованию и Науке, 2011. 520 с.
* От редколлегии // Древнейшие государства Восточной Европы. 1999 год : Восточная и Северная Европа в средневековье / Отв. ред. Г. В. Глазырина. М.: Восточная литература, 2001. С. 3—8.
* *Чернобаев, Анатолий Александрович* Историки России. Кто есть Кто в изучении отечественной истории. Биобиблиографический словарь / Под ред. Динес, Владимир Александрович. Саратов: Летопись, 1998. С. 100.
* Кто есть Кто в изучении народов и национальных проблем РОССИИ. Справочник / Под ред. Бордюгов, Геннадий Аркадьевич и П. Гобла. М.: АИРО-ХХ, 1995. С. 87.

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Ընդհանուր պատմության ինստիտուտի կայքում
* Էջը «Восточная Европа в античном и средневековом мире» կենտրոնի կայքում
* Էջը «Северная слава» կայքում
* Էջը «Ульвдалир. Эпоха викингов» կայքում
* Ֆրանցիսկները Պետերբուրգում

Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մանկավարժներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ