Առաջնային շուկա

**Առաջնային շուկա** (), կապիտալի շուկայի այն հատվածը, որն զբաղվում է արժեթղթերի թողարկմամբ և վաճառքով անմիջապես գնորդներին՝ թողարկողի կողմից։ Այս դեպքում ստացված գումարը ուղղակիորեն փոխանցվում է թողարկողին։ Առաջնային շուկան այն շուկան է, որտեղ իրականացվում է նոր արժեթղթերի թողարկում՝ ի տարբերություն երկրորդային շուկայի, որտեղ արդեն իսկ թողարկված արժեթղթերն են վերավաճառվում։ Շուկան համարվում է «առաջնային», եթե վաճառքից ստացված հասույթը ուղղվում է հենց թողարկողին։ Գնորդները ձեռք են բերում արժեթղթեր, որոնք մինչ այդ շրջանառության մեջ չեն եղել։

## Ընդհանուր գաղափար
thumb|Բալթիմորի և Օհայոյի երկաթուղային ընկերության տասը բաժնետոմսերի վկայական
Առաջնային շուկայում ընկերությունները, կառավարությունները կամ պետական ոլորտի ինստիտուտները կարող են դրամական միջոցներ ներգրավել՝ թողարկելով պարտատոմսեր, իսկ կորպորացիաները կարող են կապիտալ հավաքագրել՝ վաճառելով նոր բաժնետոմսեր առաջնային հրապարակային առաջարկի (*Initial Public Offering, IPO*) միջոցով։ Այս գործընթացն իրականացվում է հաճախ ներդրումային բանկերի, ապահովագրական կազմակերպությունների կամ արժեթղթերի դիլերների ֆինանսական արհմիությունների միջոցով։ Նոր բաժնետոմսերի վաճառքի գործընթացը կոչվում է ապահովագրություն (*underwriting*)։ Դիլերները վաստակում են միջնորդավճար, որը սովորաբար ներառված է արժեթղթի գնի մեջ և նշված է թողարկման ուրվագրում (*prospectus*)։

Առաջնային հրապարակային առաջարկը միակ միջոցը չէ նոր արժեթղթեր թողարկելու համար։ Հասարակական շրջանառության մեջ գտնվող ընկերությունները նույնպես կարող են թողարկել նոր բաժնետոմսեր կամ պարտատոմսեր՝ ուղղակիորեն վաճառելով դրանք կենսաթոշակային հիմնադրամների, մասնավոր ներդրողների կամ բաժնետերերի։

Քանի որ արժեթղթերը թողարկվում են անմիջապես թողարկողի կողմից և ուղղակիորեն վաճառվում գնորդներին, ընկերությունը ստանում է ամբողջ հասույթը և տրամադրում է նոր արժեթղթերի վկայականներ։ Գլխավոր շուկան էական դեր ունի տնտեսության մեջ կապիտալի ձևավորման գործընթացում։ Արժեթղթերը կարող են թողարկվել անվանական արժեքով (*face value*), շուկայականից բարձր (*premium value*) կամ հավասար շուկայականին (*at [[Անվանական|par value]]*)։

Առաջնային շուկան ձևավորում է երկարաժամկետ ֆինանսական գործիքներ, որոնց միջոցով կորպորատիվ միավորները կարողանում են միջոցներ ներգրավել կապիտալի շուկայից։ Այն նաև հայտնի է որպես Նոր թողարկումների շուկա (*New Issue Market, NIM*)։

Երբ արժեթղթերը թողարկվում են և վաճառվում առաջնային շուկայում, ապա հետագայում դրանք, որպես կանոն, սկսում են շրջանառվել երկրորդային շուկայում, օրինակ՝ բորսայում, պարտատոմսերի շուկայում կամ ֆյուչերսային բորսայում։

## Միջոցների ներգրավում
Կորպորատիվ միավորները կարող են ներգրավել ֆինանսական միջոցներ առաջնային շուկայից հետևյալ երեք եղանակով․

# **Հանրային թողարկում** (*Public issue*), արժեթղթերը գրանցվում են արժեթղթերի բորսայում, և ընկերությունը միջոցներ է ներգրավում առաջնային հրապարակային առաջարկի (Initial Public Offering, IPO) միջոցով։
# **Իրավունքի թողարկում** (*Rights issue*), գոյություն ունեցող բաժնետերերին առաջարկվում է գնել լրացուցիչ բաժնետոմսեր՝ զեղչված գնով և համամասնորեն իրենց ներկայիս բաժնետոմսերի քանակին (pro rata basis)։
# **Նախընտրելի բաշխում** (*Preferential allotment*), ընկերությունը բաժնետոմսեր է թողարկում որոշակի գնով, որը կարող է համապատասխանել կամ չհամապատասխանել տվյալ արժեթղթի շուկայական ընթացիկ արժեքին։

## Տես նաև
* Երկրորդային շուկա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ