Նիկոլո Պիցցոլո

**Նիկոլո Պիցցոլո** կամ **Նիկելո դի Ջովանի դա Վիլա Գանցերլա** (, ), իտալացի նկարիչ և քանդակագործ, Պադովայի դպրոցի ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
Նիկոլո Պիցցոլոն Պադովա կոմունայի մունետիկ Պիետրո Ջովաննի դա Վիլլա Գանցերլայի որդին էր։ Նա ծնվել է 1421 թվականին Հենց Պադովայում կամ այդ քաղաքի մոտակայքում գտնվող գյուղական վայրերում -Վիլլա Գանցերլայում (վիչենցայից հարավ, Պադովայի մոտ)։ «Պիցցոլո» - Մականուն, ոչ թե ազգանուն, կամ ընտանիքի երեխաների մեջ ամենաերիտասարդը լինելու համար, իսկ Նատալյա Նիկոլաևայի ենթադրությամբ՝ նաև ցածր հասակի համար։ Նիկոլոյի ավագ եղբայրը՝ Ջովանի Ջերարդինոն, ծնվել է մինչև 1406 թվականը։  Հնարավոր է, որ նիկոլոյի հետ տարիքային տարբերությունը (մոտ տասնհինգ տարի) նկարչի մականունի պատճառն է։

Ծնողների ցանկությանը համապատասխան՝ նա պետք է վանական դառնար, բայց երիտասարդի անհատականությունը քիչ էր համապատասխանում նրա ապագա կոչմանը։ Նա հաճախ էր կռիվների մեջ ընկնում, սիրում էր զենքը և բաց ցուցադրում էր այն ցանկացած առիթի դեպքում։ 17 տարեկանում նա հայտնվել է բանտում, որտեղ ենթարկվել է խոշտանգումների։

Պիցցոլոն ոչ միայն նկարիչ էր, այլև վաճառական։ Փաստաթղթերից մեկում նա նշված է որպես «նկարիչ և վաճառական»()։ Իտալացի արվեստաբան Ջ. Ֆյոկկոն ենթադրում էր, որ Պիցցոլոն կապված է եղել իր ավագ եղբոր՝ Ջերարդինոյի արհեստանոցի հետ, որը լաթի և դերձակի արհեստանոցի սեփականատերն էր։ Պիցցոլոն վաղ տարվեց նկարչությամբ, նա աշխատում էր որպես Ֆիլիպո Լիպիի օգնական, որը գտնվում էր Պադովայում 1434-1437 / 1438 չի թարգմանվել 3-ը Պադովայում գտնվող Palazzo del Podesta մատուռի նկարի վերևում(այսինքն՝ 13-17 տարեկան)։ Նրա ուսուցիչը 16-րդ դարի իտալացի պատմաբան Բերնարդինո Սկարդեոնեն անվանել է պադուացի նկարիչ Ֆրանչեսկո Սկվարչոնեին,այնուամենայնիվ, Useուզեպպե Ֆիոկոն կասկածի տակ դրեց այս պնդումը, հավատալով, որ Ֆիլիպո Լիպիի ուսուցումը Պիցցոլոյի համար բավական էր մասնագիտությունը յուրացնելու համար։ Այնուամենայնիվ, scvarchone-ի և Պիցցոլո-ի շփումները հետագայում անվիճելի են: Մասնավորապես, Սկվարչոնեն 1441 թվականին հրավիրվել է Պադովա՝ գնահատելու Պիցցոլոյի կատարած աշխատանքների արժեքը, իսկ 1450 թվականին Սկվարչոնեն և Պիցցոլոն միասին հանդես են եկել դատական նիստում՝ պարզելու այդ ժամանակ մահացած Ջովաննի Դ' Ալեմանյայի կողմից արված նկարների իրական չափը Օվետարի մատուռում։ Արդեն 20 տարեկանում Պիցցոլոն սկսել է ինքնուրույն աշխատել։

Պիցցոլոյի վաղ նկարների ապացույցներ կան Պադովայում և Մոնտեորտոնում։ 1446 թվականից Պիցցոլոն քանդակագործ Դոնատելոյի հետ աշխատել է Սուրբ Էնթոնիի բազիլիկայում Սանտոյի զոհասեղանի ռելիեֆների վրա։ 1447 թվականի ապրիլից հուլիս ընկած ժամանակահատվածում փաստաթղթերում նշվում են Դոնատելլոյի վճարումները հրեշտակի Պիցցոլոյի էսքիզը կատարելու համար։ Այս պատվերի համար գումար վճարելու փաստաթղթերում Պիցցոլոն կոչվում է «վարպետ», Ինչպես Դոնատելոն: Պատվերի վրա աշխատանքը շարունակվել է մինչև Պիցցոլոյի մահը։

1448 թվականի ամռանից Նիկոլո Պիցցոլոն համագործակցում էր Անդրեա Մանտենյայի հետ Էրեմիտանի եկեղեցում գտնվող Օվետարի մատուռի որմնանկարում։ Այս փաստի ապացույցը նկարիչների երկու խմբերի կողմից 50 դուկատ չափի այս պատվերի կատարման համար նախավճար ստանալու մասին փաստաթուղթն է։ Կամարը, աջ պատը և մուտքի կամարը հանձնարարվել են որմնանկարներով ծածկել վենետիկյան նկարիչներ Ջովանի Դ' Աշխատանքների ավարտը որոշվեց 1450 թվականի դեկտեմբերին, բայց դրանք հետաձգվեցին մինչև 1457 թվականի սկիզբը, կատարողները փոխվեցին։ Ջովանի դ' Ալեմանան-ն և Անտոնիո Վիվարինի-ն նկարել են միայն պահոցը: 1450 թվականին Ջովանի դ' Ալեմանյան մահացավ, իսկ Վիվարինին հրաժարվեց կատարել պատվերը։ Պադովանյան վարպետների միջև փոխըմբռնում չի եղել և Անտոնիո Վիվարինին: Ձախ պատի որմնանկարները, աբսիդները և տերակոտայի զոհասեղանը պետք է կատարեին Պադովացիներ Անդրեա Մանտենյան և Նիկոլո Պիցցոլոն։ Ընդ որում, հենց Պիցցոլոն էր արդեն կայացած մասնագետը։ Մանտանա-ն ընդամենը տասնյոթ տարեկան էր, և նույնիսկ նրա համար փաստաթղթեր ստորագրեցին ավագ եղբայր Թոմազոն։ Աշխատանքների ավարտը որոշվեց 1450 թվականի դեկտեմբերին, բայց դրանք հետաձգվեցին մինչև 1457 թվականի սկիզբը, կատարողները փոխվեցին։ Ջովանի դ' Ալեմանան-ն և Անտոնիո Վիվարինի-ն նկարել են միայն պահոցը: 1450 թվականին Ջովանի դ' Ալեմանյան մահացավ, իսկ Վիվարինին հրաժարվեց կատարել պատվերը։ Պադովանյան վարպետների միջև փոխըմբռնում չի եղել։ Օվետարի մատուռում աշխատանքը սկսելուց մեկ տարի անց պիցոլոն և Մանտենիան բախվեցին այս ժամանակահատվածում կատարված աշխատանքների վճարման հետ կապված: Վեճը լուծվել է դատարանի օգնությամբ, որի 1449 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ փաստաթուղթը պահպանվել է։ Ջուզեպպե Ֆիոկոն, հիմնվելով այս փաստաթղթի վերլուծության վրա, վերագրում էր այն աշխատանքներին, որոնք պետք է կատարեին մատուռում գտնվող Պիցցոլոն, ոսկեզօծ տերակոտա խաչի պատկերը, կամարի ստորին վահանակը՝ Սուրբ Հակոբ պատմությամբ, որը տանում էր դեպի զոհասեղան, պատկերասրահի առջևի աջ կողմում գտնվող կիսանկարի դեկորը, ինչպես նաև պատկերասրահի նկարը: Դրանից նկարիչը մահվան պահին կարողացավ իրականացնել միայն մեկ երրորդը։

Գրքում, որտեղ գրանցվում էին Օվետարի մատուռում կատարված աշխատանքների ծախսերը, այս ժամանակից հետո պիցոլոյի անունը հայտնվում է ընդմիջումներով, վերջին վճարումը նրան կատարվել է 1452 թվականի հունիսի 9-ին: Հավանաբար դրանից հետո նա վերացել է պատվերը կատարելուց։

Արհամարհական պահվածքը և զենքի հանդեպ նրա կախվածությունը Պիցցոլոյին ստիպեցին թշնամիներ ունենալ։ 1453 թվականին երեսուներկու կամ երեսուներեք տարեկան հասակում նա սպանվեց։ Նկարչի մահը, հետազոտողների հաշվարկներով, կարող էր տեղի ունենալ ապրիլի 13-ից նոյեմբերի 24-ը ընկած ժամանակահատվածում։

## Մինչև 20-րդ դար պահպանված աշխատանքներ
Պիցցոլոն մատուռում Օվետարին աշխատել է որմնանկարների վրա՝ Ամենակարողի և Սուրբ Jamesեյմսի պատկերներով (այս որմնանկարները ավարտել է Մանտենիան), աբսիդի նկարը (բացառությամբ երեք առաքյալների պատկերների, որոնց վրա աշխատել է Մանտենիան): Անվիճելի է նրա մասնակցությունը «Սուրբ Հակոբի մահապատիժը» տեսարանի աշխատանքներին։ Նա նկարել է Հաղթական կամարի աջ կողմը։ Նրան են պատկանում աբսիդում գտնվող եկեղեցու չորս հայրերի պատկերները և «Ասունտա» որմնանկարի վրա աշխատանքի սկիզբը («Աստվածածնի Համբարձումը», բայց, հավանաբար, ավարտել է նրա Մանտենիան), Նա նաև սկսել է «Տիրամոր Համբարձումը» կոմպոզիցիան և Սուրբ Քրիստափորի պատմությունը, բայց ավարտել է նրանց Մանտենիան. Նրան նաև հանձնարարվել է ավարտել և ոսկեզօծել զոհասեղանի տերակոտայի ռելիեֆը, որի վրա Մինչև այդ պահը աշխատել է Ջովանի դա Պիզան՝ ըստ Նիկոլոյի գծագրի։ Վազարին նաև նշում է Պիցցոլոյի աշխատանքը Հայր Աստծո կերպարի վրա Ուրբան պրեֆեկտի մատուռում։

Ներկայումս փորձեր են արվում նկարչին վերագրել 15-րդ դարի 1-ին կեսի անանուն ռելիեֆներն ու նկարները։  Մասնավորապես, նրան վերագրվում է հարթաքանդակ, որը պատկերում է Մադոննան և երեխան և Սուրբ Հովհաննեսը Վետռեգո ծխական Սուրբ Սիլվեստր եկեղեցուց։ Նրա խորաքանդակներից մի քանիսը պատկերված են 20-րդ դարի 1-ին կեսի լուսանկարներում։ Սուրբ Կլարա և Սուրբ Ֆրանցիսկոս Ասիզացի։

## Ստեղծագործության առանձնահատկություններ
Նիկոլո Պիցցոլոյին հաջողվեց միավորել գոթական և վերածննդի միտումները։ Գոթական դեկորատիվությունը նրա մոտ զուգորդվում է իրական աշխարհի ձևերի լիարժեքության վերածննդի զգացումով։ Գոթական տարրերը նրա աշխատանքում նշանակալի են. փաթաթվող ծաղկեպսակների ժապավենների քմահաճ կորերը կապված են վարագույրների ծալքերի սրության հետ։

Նկարչի որմնանկարների կոմպոզիցիաները նրան հուշում էին սենյակի ճարտարապետությամբ։ Աբսիդի Կենտրոնական երեսին կա կլոր պատուհան, իսկ կողային երեսներին՝ պինդ։ Նիկոլոն դրանց վրա պատկերել է նույն պատուհանները, որոնց միջով հեռուստադիտողը կարծես նայում է աստվածաբանների գրասենյակներին։ Նկարիչը խնամքով գրել է դարակների առարկաները, ձեռագրի էջերը, գրքերի հենարանների կորերը, գրքերի ամրակները, որոնք գտնվում են այդ սենյակներում։

Նկարիչը միշտ չէ, որ հաղթահարել է պատկերի տեխնիկական խնդիրները։ Պողոս առաքյալի կերպարն իր որմնանկարում արված է համամասնությունների աղավաղմամբ։

Ի տարբերություն նկարչի անհանգիստ բնույթի, նրա գործերը բնութագրվում են վստահ հանգստությամբ և ռացիոնալիզմով: «Նրա մարդն ունի ինքնագիտակցություն և մեծություն, բայց դրանում նա չի հակադրվում աշխարհին, նա գեղեցիկ է և կատարյալ, բայց, այնուամենայնիվ, նրա բազմաթիվ արարածներից մեկն է»։

## Ստեղծագործության ճակատագիրը
Ժամանակակիցներն ու հետնորդները բարձր էին գնահատում նկարչի աշխատանքը։ Ջորջիո Վասարին պնդում է, որ Մանտենիան մեծ օգուտ է ստացել վարպետության մրցույթից չակերտների սկիզբ պադուանցի Նիկոլո Պիցցոլոյի հետ: Յակոպո Սկվարչոնեն պատվեր ստացավ նկարել Սուրբ Քրիստափորի մատուռը, որը գտնվում է Պադովայի օգոստինյան ճգնավոր եղբայրների եկեղեցում, և այն հանձնարարեց վերը նշված Նիկոլո Պիցցոլոյին և Անդրեային։  Նիկոլոն դրանում գրել է Հայր Աստծուն, որը փառքով նստած էր եկեղեցու ուսուցիչների շրջապատում, և նրա նկարները հետագայում համարվել են նույն մատուռում Անդրեայի աշխատանքների որակով: Եվ իսկապես, եթե Նիկոլոն, որը քիչ բաներ էր անում, բայց բացառիկ լավ բաներ, նկարչությունից ստանում էր նույնքան ուրախություններ, որքան զենքով խաղալուց, նրանից դուրս կգար հիանալի նկարիչ, և նա ավելի երկար կապրեր այս աշխարհում, քանի որ, Լինելով միշտ զենքի մեջ և ունենալով շատ թշնամիներ, նա մի օր աշխատանքից վերադառնալիս հարձակման ենթարկվեց և դավաճանաբար սպանվեց: Եվ եթե Նիկոլոն, ով շատ լավ գործեր արեց, Որքան ես գիտեմ, նրանից այլ բան չի մնացել, բացի Ուրբան պրեֆեկտի մատուռում Հայր Աստծո մեկ այլ պատկերից։ Կաղապար: ցիտե Էնդ Պիցցոլոն կարճ կյանքի ընթացքում հասցրել է ոչ այնքան շատ գործեր ստեղծել։ Արդեն Վասարին կարող էր վստահորեն անվանել միայն իր երկու հավաստի գործերը՝ Հայր Աստծո պատկերները օգոստինյան ճգնավոր եղբայրների եկեղեցում և Ուրբան պրեֆեկտի մատուռում։ Ժամանակի ընթացքում Պիցցոլոյի աշխատանքը տեղափոխվեց ավելի բեղմնավոր արհեստավորների ստվեր։ 1944 թվականի մարտի 11-ին Օվետարի մատուռում գտնվող Պիցցոլոյի որմնանկարները ավերվել են դաշնակից ռմբակոծության ժամանակ։ Գունավոր շերտի բեկորները խնամքով հավաքվել են, որմնանկարների վերականգնման համար խնդրահարույց է։

Նիկոլո Պիցցոլոյի ստեղծագործության նկատմամբ հետաքրքրությունը վերածնվեց միայն 20-րդ դարում։ Իտալացի արվեստաբան Ռիգոնին ուշադրություն է հրավիրել նրա ստեղծագործության վրա, իսկ ԽՍՀՄ - ում ն. Վ. Նիկոլաևայի մասին առաջին խոշոր հոդվածը լույս է տեսել 1976 թվականին։

Ջուզեպպե Ֆիոկոն կարծում էր, որ քանդակագործության ոլորտում Պիցցոլոն դարձել է 15-րդ դարի պադուանական քանդակի «իսկական հիմնադիրը»։

## Պատկերասրահ


Պատկեր:Basilica di Sant'Antonio da Padova.jpg|Սուրբ Էնթոնիի բազիլիկ Պադովայում
Պատկեր:(Padua) Chiesa degli Eremitani - Facade.jpg|Էրեմիտանի եկեղեցու ճակատը, որտեղ գտնվում է Հովետարի մատուռը
Պատկեր:Nicolò pizzolo, san gregorio, cappella ovetari.jpg|Նիկոլո Պիցցոլո, Սուրբ Գրիգոր Հովետարի Կապելլա
Պատկեր:Mantegna, assunzione della vergine.JPG|Նիկոլո Պիցցոլո և Անդրեա Մանտենյա, Ասունտա, Հովետարի Կապելլա
Պատկեր:Mantegna, martirio di san giacomo, situazione attuale.jpg|Նիկոլո Պիցցոլո և Անդրեա Մանտենյա, Սուրբ Հակոբի Նահատակությունը: Հովետարի Կապելլա
Պատկեր:Nicolò pinsolo (attr.), madonna, padova 1450 ca..JPG|Նիկոլո Պիցցոլո, Մադոննան երեխայի հետ: 1450



## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
**Աղբյուրներ**
* 
**Գիտական և սկզբնական հանրաճանաչ գրականություն**
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Քանդակագործներ այբբենական կարգով