Մարիա Զաբոլոցկայա

**Մարիա Զաբոլոցկայա** (, ), բուժաշխատող, էքսկուրսավար, թանգարանի աշխատող, ​​գրող։ Բանաստեղծ Մաքսիմիլիան Վոլոշինի երկրորդ կինը (պաշտոնապես 1927 թվականից, այրին՝ 1932 թվականից)։

## Կենսագրություն
thumb|Ստեպանովսկոյե կալվածքը XX դարի սկզբին
Մարիա Զաբոլոցկայայի հայրը՝ Ստեֆան Յակուբովիչ Զաբոլոցկի, ազգությամբ լեհ էր, հմուտ մեխանիկ։ Մայրը՝ Պարասկևա Անտոնովնան (ծնունդով՝ Անտոնյուկ), Լատգալյան հավատացյալների ընտանիքից: Մոր հարազատների հետ հարաբերությունները ծայրաստիճան սրվել են՝ այլ հավատքի մարդու հետ ամուսնանալու պատճառով։

Մարիայի ծնվելուց անմիջապես հետո ծնողները տեղափոխվել են Ռեժիցա (այժմ՝ Ռեզեկնե)։ Զաբոլոցկայան հասուն տարիքում գրած հուշերում նշում է իր պապական տունը լեռան վրա, նրա արհեստանոցը, «փայտի թարմ բեկորներով, լաքի և տորպենտինի հոտով։ Ներքևում դաշտ է, գետ, հեռվում՝ երկաթուղային կամուրջ, հետևում անտառ, ուր գնացել էինք սունկ հավաքելու... Ինչքան արև, ուրախություն, բույրեր կային»։ Պապը՝ Անտոն Անտոնյուկը, կիրթ մարդ էր, հինգ լեզու գիտեր, շատ էր կարդում։

1895 թվականին հայրը մահացավ տուբերկուլյոզից։ Մարիայի մանկությունը դժվար էր ու ծանր։ Նրա մորը Սանկտ Պետերբուրգի հարազատները թույլ են տվել ապրել «անկյուններում»։ Մարիայի ավագ եղբայրը՝ Ստեփանը, փողոցում է մեծացել, իվերջո բանտ է ընկել և մահացել 1919 թվականին։

Մայրը իրեն սպառել էր լվացք անելով, ծանր հիվանդ էր (տուբերկուլոզ), կյանքը դժվար էր նրա համար։ 12 տարեկանում Մարիան ինքնասպանության փորձ է արել՝ թունավորելով իրեն։ Թույնը նա գողացել է իր մորը ծանոթ բժշկից, քանի որ որոշել է, որ եթե ինքն իրեն թունավորի, մոր համար ավելի հեշտ կլինի միայնակ ապրել։ Բարեբախտաբար, ժամանակին հայտնաբերվել է և փրկվել հիվանդանոցում։ Այս դեպքի մասին տեղեկություններ են հայտնվեցլ թերթերում։ Մի քանի հարուստ ընտանիքներ ցանկություն են հայտնել նրան որդեգրման տանել։ 1899 թվականից Մարիան ապրում էր Լեբեդև քույրերի հետ։ Նրա ճակատագրին մասնակցողների թվում էր հայտնի նկարիչ Նիկոլայ Յարոշենկոյի եղբոր կինը՝ Ելիզավետան։ Մարիային հնարավորություն է տրվել ամառը հանգստանալ Կալուգայի Յարոշենկո-Ստեպանովսկի կալվածքում։

Ստեպանովսկոյեում նա հանդիպեց Ա.Պ. Չեխովին, Մ.Գորկիին, Ի.Վ.Ցվետաևին, Մոսկվայի գեղարվեստական ​​թատրոնի արտիստների,
Վերա Կոմիսարժևսկայային.

1900 թվականին Մարիան ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի Մ.Ն.Ստոյունինայի գիմնազիայի 2-րդ դասարանը, վերջինս թերթերից իմանալով այս աղջկա մասին, պատրաստեց նրան գիմնազիա ընդունվելու համար։

Գիմնազիայում նա առանձնանում էր իր հստակ բնավորությամբ և կարծիքի անկախությամբ (այս բնավորության գծերը նա պահպանել է իր ողջ կյանքի ընթացքում)։ Մ.Վոլոշինը Մ.Վ.Սաբաշնիկովային ուղղված նամակում գրել է. «Բարի և տաքարյուն է։ Շատ լավ տնային տնտեսուհի, բացառությամբ մի բանի, որ նա կարող է իր բոլոր պարագաներն ու պաշարները տալ առաջին հանդիպածին։ Նա կարողանում է փողոցում կռվի մեջ մտնել տղաների հետ և միայնակ կանգնել կատաղած կազակների ու զինվորների դեմ։ Ննրա ոսկորները փշրել են, դատել ժողովրդական տրիբունալներում…», 1923 թվականի մայիսի 24-ին Վ. Էֆրոնին ուղղված նամակում նա ավելացնում է. «Խենթ, անշահախնդիր, միշտ կրքոտ ըմբոստացող... Նա իր վրա է վերցնում այն ​​ամենը, ինչ իր ուժերից վեր է և չի նահանջում՝ չնայած թուլությանը և նյարդայնությանը։ Բոլորովին անկարող է կռահել կատակները և հեգնանքը: «Նա ցրիվ է տալիս և փողը, և իրերը, և ինքն իրեն…»։ 1902 թվականի աշնանից նա ապրում էր Ե․ Շմիդտի պանսիոնատում։

1905 թվականի հունվարին առողջությունը բարելավելու համար նրան ուղարկում են Յալթա, որտեղ ապրում և սովորում է։ Որոշ ժամանակ անց այնտեղից նամակ է հասել, որ Զաբոլոցկայան մահացել է։ Հոգեհանգստի արարողությունից հետո, սակայն, պարզվում է, որ այս տեղեկությունը ճիշտ չէ։ Այս իրադարձությունը համարվում էր լավ նշան (տարածված կարծիք կա, որ եթե կենդանի մարդուն հոգեհանգստյան արարողություն մատուցես՝ առանց իմանալու, որ նա ողջ է, ապա նրան երկար կյանք են երաշխավորելու)։

1905 թվականին նա տեղափոխվել է Օդեսա և ընդունվել Ս․Ա ֆոն Գիրշ Բրամմի գիմնազիայի 6-րդ դասարան։ 1905 թվականի օգոստոսին մահացել է նրա մայրը՝ Պ.Ա.Զաբոլոցկայան։

1906 թվականի հուլիսին Մարիան ավարտել է միջնակարգ դպրոցը՝ արծաթե մեդալով։ 1907-1908 թվականներին կրկին սովորել է Ստոյունինայի գիմնազիայում (8-րդ լրացուցիչ դասարան), ստացել տնային դաստիարակի դիպլոմ։ 1909 թվականին ընդունվել է Բեստուժևի դասընթացին։ 1910 թվականին նա մասնակցել է Ի. Պ. Պավլովի դասախոսություններին Հոգենևրոլոգիական ինստիտուտում, այնուհետև ավարտել է Մանկաբարձության բաժինը և աշխատել որպես մանկաբարձուհի։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման հետ մեկտեղ նա թողել է բժշկական դպրոցը և ծառայության է անցել բանակում՝ որպես բժշկի օգնական։ 1915 թվականի աշնանից աշխատել է Պետրոգրադի վարկային գրասենյակում։

Հեղափոխությունից հետո Մարիան տեղափոխվել է Եյսկ, որտեղ տարհանվել է Վարկային գրասենյակը, իսկ այնտեղից՝ Ստարի Կրիմ։

1919 թվականին Զաբոլոցկայան ստացավ Թեոդոսիայի (այժմ՝ Պրիմորսկի) մոտ գտնվող Դալնի Կամիշի գյուղի ամբուլատորիայի ղեկավարի պաշտոնը։ Աշնանը կայացավ նրա առաջին հանդիպումը Մ.Վոլոշինի հետ։ Վոլոշինը բուժվում էր Թեոդոսիայում 1921 թվականի հոկտեմբերի 17-ից։ 1921 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Թեոդոսիայում բժիշկների երեկոյին Մ.Ս.Զաբոլոցկայան լսեց Մ.Վոլոշինի պոեզիան։

Մ. Վոլոշինի առաջին հիշատակումը Զաբոլոցկայայի մասին իր մորը՝ Ելենա Օտտոբալդովնային ուղղված նամակում է, թվագրված 1922 թվականի փետրվարի 20-ին. «Ես նոր ընկեր ունեի՝ բուժքույր, Բոլ․ Կամիշեյից, Մարիա Ստեպանովնա Զաբոլոցկայա»: 1923 թվականին նա գրել է. «Մի մեծ բարեբախտությամբ՝ ես մենակ չմնացի. Մարիա Ստեպանովնա Զաբոլոցկայան գալիս է ինձ մոտ Թեոդոսիայից և օգնում ինձ... Նա Միխայլովսկու ուսանող է և աշակերտ։ Մենք վաղուց ընկերներ ենք, և նա շատ մտերմացավ մայրիկիս հետ՝ ամռանը այցելելով նրան իմ բացակայության ժամանակ։ Առանց նրա, ես չգիտեմ, թե ինչ կանեի ... »:
[thumb|200px|Մաքսիմիլիանի և Մարիա Վոլոշինների գերեզմանը [Կոկտեբելում]]
1934 թվականին Մարիային շնորհվել է հանրապետական ​​նշանակության թոշակ։

Մարիա Ստեպանովնան իր տան և արխիվի հետ վերապրեց Կոկտեբելի գերմանական օկուպացիան (3.11.1941–13.04.1944)՝ կարողանալով փրկել Մ.Ա.Վոլոշինի ժառանգությունը թալանից և ավերածություններից։ Վտանգելով իր կյանքը՝ նա պաշտպանում էր «ամեն տախտակ ու լաթ, նա ոչ մի բանի չտրվեց»։ Տունը մենակ կանգնած էր ափին, հնամաշ, առանց ապակի, խարխլված, տանիքը ծակ ու ճաքճքած պատերով։ Այն բառացիորեն վերուվար եղավ բոլոր տրամաչափի թնդանոթներից, պայթած արկերից, ականներից, ռումբերից գրեթե 2,5 տարի և կանգուն մնաց։

1944 թվականի փետրվարի 15-ին Սիմֆերոպոլի հիվանդանոցում Մարիային վիրահատել են ստամոքսի և կերակրափողի ուռուցքը (հնարավոր է քաղցկեղ) հեռացնելու համար։

1945 թվականին նշանակվել է թանգարանի համադրողի պաշտոնում (1950 թվականին այդ պաշտոնը վերացվել է)։ 1961 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Վ.Պ.Կուպչենկոն առաջին անգամ եկել է տուն-թանգարան՝ երկար տարիներ դառնալով Մ.Ս.Վոլոշինայի օգնականը նրա տանը:

1976 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Մարիան կորցրել է գիտակցությունը, բժիշկը ախտորոշել է ուղեղի այտուց։ Նա մահացել է գիտակցության չգալով՝ 1976 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։ 1976 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թաղվել է Քուչուկ-Ենիշար լեռան վրա՝ Մ.Վոլոշինի կողքին։ Նրա թաղմանը ներկա էին Մ. Ն. Իզերգինան, Վ. Պ. Կուպչենկոն, Եկատերինա Նիկիտիչնա Տոլստայան, Ս. Վ. Ցիգալը, Միրել Յակովլևնա Շահինյանը։

Վոլոշինը Մարիային նվիրել է «*Заклинание (Марусе)*» (1929) բանաստեղծությունը։

Մարիա Զոբոլոցկայան հարգված էր Մ․ Եֆրեմովի կողմից, որն ընկերություն էր անում  նրա հետ 50-ական թվականների սկզբից։

## Գրականություն
* *Волошина М. С.* О Максе, о Коктебеле, о себе: Воспоминания. Письма / Сост., подгот. текстов, примеч. В. П. Купченко. — Феодосия—: Издательский дом «Коктебель», 2003. — 368 с. — 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Аренс Л.* О Максимилиане Александровиче Волошине и его жене Марии Степановне.
* Мария Степановна Волошина: персональный профиль на сайте «Киммерия».

 
Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ