Ռուդոլֆ Արչիբալդ Ռայս

**Ռուդոլֆ Արչիբալդ Ռայս** (, ), գերմանացի և շվեյցարացի քրեագետ, դատական փորձագետ, մանկավարժ, պրոֆեսոր, լուսանկարիչ։ 1898 թվականից եղել է քիմիական գիտությունների դոկտոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1875 թվականին գինեգործի ընտանիքում։ 1893-1897 թվականներին սովորել է Լոզանի համալսարանի բնական գիտությունների ֆակուլտետում։ 1898 թվականին դոկտորական ատենախոսություն է պաշտպանել քիմիայից։ Հենց այդ ժամանակից էլ սկսել է զբաղվել լուսանկարչությամբ։ 1901 թվականին։ 1901 թվականին տեղափոխվել է Շվեյցարիա։

1899-1901 թվականներին ղեկավարել է Լոզանի համալսարանի լուսանկարչական գործունեությունը, 1902-1906 թվականներին լուսանկարչական գործ է դասավանդել համալսարանում։

Միաժամանակ պրոֆեսոր Բուրժեի հետ աշխատել է շվեյցարական Վո կանտոնի հոսպիտալում, որտեղ ստեղծել է ռենտգենային առաջին բաժանմունքը։ Այդ ժամանակ նա դարձել է ֆրանսիացի իրավաբան Ալֆոնս Բերտիլիոնի աշակերտը և հետևորդը։ 1901 թվականից ստանձնել է «Revue suisse de photographie» ամսագրի գլխավոր խմբագրի պաշտոնը։

1902 թվականին համալսարանում կազմակերպել է «Դատական լուսանկարչություն» թեմայով դասախոսություններ։ 1906 թվականից եղել է Լոզանի համալսարանի քրեագիտության պրոֆեսոր, այնտեղ էլ գլխավորել է իրավաբանական ֆակուլտետի քրեագիտության բաժանմունքը։

250px|մինի|ձախից|Արչիբալդ Ռեյսին նվիրված հուշարձան Բելգրադում

Ռուդոլֆ Արչիբալդ Ռեյսը ծավալել է քրեագիտական և դատափորձագիտական գործունեություն։ 1908 թվականին Լոզանի համալսարանին կից հիմնել է Քրեագիտության ինստիտուտը (Institut de police scientifique), որը գործում է մինչ օրս։ Ինստիտուտը պատրաստել է մասնագիտացված քրեագետներ։ Ինստիտուտում վերապատրաստվել են շատ մասնագետներ Ռուսական կայսրությունից, Ռումինիայից, Սերբիայից, Հունաստանից, Լյուքսեմբուրգից ու Բրազիլիայից։ 1912 թվականի մայիսին հրավիրվել է Ռուսաստան և դասախոսություններ կարդացել Պետերբուրգում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ` 1914-1915 թվականներին, Սերբիայի կառավարության հրավերով զբաղվել է ավստրո-հունգարական, գերմանական և բուլղարական բանակների` խաղաղ բնակչության հանդեպ իրականացրած հանցագործությունների բացահայտմամբ։ Հետագայում շվեյցարական թերթերի միջոցով աշխարհին ներկայացրել է Սերբիայում իրականացված ռազմական հանցագործությունները։Բայց Բուլղարիայում Ռայսի հետաքննության արդյունքները մերժվում են այն փաստարկներով, որ նա չի լուսանկարել «բուլղարական վայրագությունների» զոհերին, մինչդեռ դրանք պատրաստել է ավստրո-հունգարական և գերմանական լուսանկարների համար, ավելին, որ նա եղել է դատաբժշկական փորձաքննության առաջամարտիկներից մեկը։իսկ այն փաստը, որ նա պատերազմի ժամանակ կռվել է սերբական բանակում, կասկածի տակ է դնում նրա՝ որպես փորձագետի անաչառությունը։

1915 թվականին մտել է սերբական բանակի շարքերը` պատերազմի վերջին օրերն անցկացնելով Բելգրադում։ Հայտնի է որպես Սերբիայի և սերբ ժողովրդի ջերմ պաշտպան։ Պատերազմի ավարտից հետո ապրել է Սերբիայում։

Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում եղել է Հարավսլավիայի թագավորության կողմը ներկայացնող մասնագետ։

Զգալի ներդրում ունի նկարագրական դիմանկարի համակարգի կատարելագործման մեջ։

## Հատընտիր գործեր
* «Դատական լուսանկարչություն» (1903)
* «Նկարագրական դիմանկար» (1905, 1914)
* «Հանցագործությունների ուսումնասիրման գիտական տեխնիկա» (1911)
* «Գողություններ և սպանություններ» (1911)
* «Contribution a la reorganisation de la police» (1914)
* «Чуjте Срби! Чуваjте се себе!» (1928)

## Պարգևներ
* Յանսենի շքանշան (Փարիզի գիտությունների ակադեմիա)
* Պատվավոր լեգեոնի շքանշան (Ֆրանսիա)
* Կրուպան քաղաքի (Սերբիա) պատվավոր քաղաքացի (Սերբիա)
* 1-ին կարգի հետևակային զոքերի պատվավոր սպա (Հարավսլավիայի թագավորություն)
* Tabatiere imperiale (Ռուսական կայսրություն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Լոզանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ