ICANN

աջից|մինի|ICANN-ի կենտրոնակայանը գտնվում է Լոս Անջելեսի Պլայա Վիստա շրջանում։
**Դոմենային անունների և IP հասցեների հատկացման ինտերնետ կորպորացիա** (**ICANN**  ), գլոբալ բազմաշահառու խումբ և շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն, որի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Միացյալ Նահանգներում, որը պատասխանատու է անունների և թվային տվյալների հետ կապված մի շարք տվյալների պահպանման և ընթացակարգերի համակարգման, համացանցի տարածքները՝ ապահովելով համացանցի կայուն և անվտանգ աշխատանքը ապահովելու համար։ ICANN-ը իրական տեխնիկական սպասարկման աշխատանքներ է իրականացնում Կենտրոնական համացանցային հասցեների լողավազանների և DNS արմատային գոտու գրանցամատյանների վրա՝ համաձայն համացանցային համարների նշանակման գրասենյակի (IANA) հետ ֆունկցիոնալ պայմանագրի: IANA-ի կառավարման գործառույթների վերաբերյալ պայմանագիրը ICANN-ի և Միացյալ Նահանգների Առևտրի նախարարության Հեռահաղորդակցության և տեղեկատվության ազգային վարչակազմի (NTIA) միջև ավարտվել է 2016 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ պաշտոնապես փոխանցելով գործառույթները գլոբալ բազմաշահառու համայնքին։

Նրա աշխատանքի մեծ մասը վերաբերում է Համացանցի գլոբալ Դոմենային Անունների Համակարգին (DNS), ներառյալ DNS-ի միջազգայնացման քաղաքականության մշակումը, նոր ընդհանուր վերին մակարդակի տիրույթների (TLDs) ներդրումը և արմատային անունների սերվերների գործարկումը: Համարակալման հարմարությունները, որոնք ICANN-ը կառավարում է, ներառում են IPv4-ի և IPv6- ի համար համացանցային հաղորդակարգի հասցեների տարածքները, ինչպես նաև հասցեների բլոկների նշանակումը տարածաշրջանային համացանցային ռեգիստրներին: ICANN-ը նաև վարում է համացանցային արձանագրությունների նույնացուցիչների գրանցամատյաններ:

ICANN-ի աշխատանքի հիմնական սկզբունքները նկարագրվել են որպես համացանցի գործառնական կայունության պահպանմանը նպաստելը, մրցակցության խրախուսումը, գլոբալ համացանց համայնքի լայն ներկայացվածության ապահովումը, և նրա առաքելությանը համապատասխան քաղաքականության մշակումը «ներքհամացանցից վերև» սկզբունքի և կոնսենսուսի վրա հիմնված գործընթացների միջոցով։ Կազմակերպությունը հաճախ ներառել է *«Մեկ աշխարհ, մեկ համացանց»* կարգախոսը*՝* 2010 թվականից սկսած տարեկան հաշվետվությունների, ոչ պաշտոնական հրապարակումների, ինչպես նաև իր պաշտոնական կայքում։

ICANN-ը պաշտոնապես ստեղծվել է Կալիֆորնիա նահանգում 1998 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։ Սկզբնապես գլխավոր գրասենյակը գտնվել է Մարինա դել Ռեյում՝ Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանի Տեղեկատվական գիտությունների ինստիտուտի (ISI) նույն շենքում, այժմ նրա գրասենյակները գտնվում են Լոս Անջելեսի Պլայա Վիստա թաղամասում:

## Պատմություն
Նախքան ICANN-ի ստեղծումը, IANA-ի գործառույթները համացանցային արձանագրությունների նույնացուցիչների գրանցամատյանների կառավարման գործում (ներառյալ բարձր մակարդակի տիրույթների և IP հասցեների բաշխումը) կատարել է համակարգչային գիտության հետազոտող Ջոն Պոստելը, որը մասնակցել է ARPANET-ի ստեղծմանը նախ UCLA-ում, այնուհետև USC-ISI-ում։ 1997 թվականին Պոստելը Կոնգրեսում վկայել է, որ դա առաջացել է որպես այս հետազոտական աշխատանքի «կողմնակի խնդիր»։ Տեղեկատվական գիտությունների ինստիտուտը ֆինանսավորվել է ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության ինչպես նաև SRI International-ի Ցանցային տեղեկատվական կենտրոնի կողմից, վերջինս նաև կատարում էր որոշ անվանական գործառույթներ։

Քանի որ համացանցն աճում և ընդլայնվում էր ամբողջ աշխարհում, ԱՄՆ Առևտրի նախարարությունը նախաձեռնել է նոր կազմակերպություն ստեղծելու գործընթաց, որը կկատարեր IANA գործառույթները: 1998 թվականի հունվարի 30-ին Հեռահաղորդակցության և տեղեկատվության ազգային վարչությունը (NTIA), որը ԱՄՆ Առևտրի նախարարության գործակալությունն է, քննարկումների համար հրապարակել է «առաջարկ՝ բարելավելու համացանցային անունների և հասցեների տեխնիկական կառավարումը»: Առաջարկվող կանոնների ձևավորումը կամ «Կանաչ թուղթը» հրապարակվել է Դաշնային ռեգիստրում 1998 թվականի փետրվարի 20-ին՝ հանրային մեկնաբանությունների հնարավորություն ընձեռելով։ NTIA-ն ստացել է ավելի քան 650 մեկնաբանություն 1998 թվականի մարտի 23-ի դրությամբ։

Կանաչ փաստաթղթում առաջարկվել են որոշակի գործողություններ, որոնք ուղղված են համացանցի անունների և հասցեների կառավարումը սեփականաշնորհելուն այնպես, որ թույլ կտա զարգացնել մրցակցությունը և հեշտացնել համաշխարհային մասնակցությունը համացանցի կառավարմանը: Կանաչ փաստաթուղթը քննարկման համար առաջարկել է DNS կառավարման հետ կապված մի շարք հարցեր, ներառյալ մասնավոր հատվածի ստեղծումը նոր շահույթ չհետապնդող կորպորացիայի («նոր կորպորացիա») կողմից, որը ղեկավարվում է գլոբալ և գործառութային ներկայացուցչական տնօրենների խորհրդի կողմից։ ICANN-ը ձևավորվել է ի պատասխան այս քաղաքականության։ ICANN-ը կառավարել է համացանց նշանակված համարների մարմինը (IANA)՝ Միացյալ Նահանգների Առևտրի նախարարության (DOC) հետ պայմանագրով և IETF-ի հետ համաձայնագրի համաձայն։

ICANN-ը հիմնադրվել է Կալիֆորնիայում 1998 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, որի հիմնադիր նախագահն է եղել ձեռներեց և բարերար Էսթեր Դայսոնը։ Այն շահույթ չհետապնդող հասարակական շահերի կորպորացիա է «կազմակերպված Կալիֆորնիայի ոչ առևտրային հանրային նպաստների կորպորացիայի օրենքի համաձայն՝ բարեգործական և հասարակական նպատակներով»։ ICANN-ը ստեղծվել է Կալիֆորնիայում՝ շնորհիվ Փոստելի ներկայության, որը եղել է ICANN-ի հիմնադիրը և պետք է դառնար նրա առաջին գլխավոր տեխնոլոգիական տնօրենը մինչև իր անսպասելի մահը: ICANN-ը նախկինում գործել է Մարինա դել Ռեյի նույն շենքից, որտեղ նախկինում աշխատել է Փոստելը, որտեղ գտնվում է Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանի Տեղեկատվական գիտությունների ինստիտուտի գրասենյակը: Այնուամենայնիվ, ICANN-ի գլխավոր գրասենյակն այժմ գտնվում է Լոս Անջելեսի մոտակա Պլայա Վիստա թաղամասում:

Իր սկզբնական կանոնակարգով, ICANN-ում քաղաքականության ձևավորման առաջնային պատասխանատվությունը պետք է վերապահվեր երեք աջակցող կազմակերպություններին (Address Supporting Organization, Domain Name Supporting Organization, and Protocol Supporting Organization), որոնցից յուրաքանչյուրը պետք է մշակեր և առաջարկեր էական, նույնացուցիչների կառավարման քաղաքականությունն ու ընթացակարգերը իրենց համապատասխան շրջանակում: Նրանցից պահանջվել է  նաև ֆինանսապես անկախ լինել ICANN-ից։ Ինչպես և սպասվել է, տարածաշրջանային համացանցային ռեգիստրները և IETF-ը համաձայնել են համապատասխանաբար ծառայել որպես Հասցեների Աջակցող Կազմակերպություն և Արձանագրություններին աջակցող կազմակերպություն իսկ ICANN-ը դիմել է շահագրգիռ կողմերին՝ առաջարկելով դոմենային անուններին աջակցող կազմակերպության կառուցվածքն ու կազմը։ 1999 թվականի մարտին ICANN-ի խորհուրդը, մասամբ հիմնվելով DNSO-ի կողմից ստացված առաջարկների վրա, փոխարենը, որոշում է կայացվել DNSO-ի այլընտրանքային կառուցվածքի մասին, որը սահմանում է ICANN-ի շրջանակներում հատուկ մարմիններ, այսպիսով, ավելացնելով DNS քաղաքականության մշակման հիմնական պատասխանատվությունը ICANN-ի վերահսկողության և համակարգման առկա պարտականություններին։

2006 թվականի հուլիսի 26-ին Միացյալ Նահանգների կառավարությունը երկարաձգել է պայմանագիրը ICANN-ի հետ՝ IANA-ի գործառույթները կատարելու համար ևս մեկ-հինգ տարով։ ԱՄՆ կառավարության հետ ICANN-ի հարաբերությունների համատեքստը պարզաբանվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 29-ին, երբ ICANN-ը փոխըմբռնման նոր հուշագիր է ստորագրել Միացյալ Նահանգների Առևտրի նախարարության (DOC) հետ: Այս փաստաթուղթը DOC-ին հնարավորություն է տվել վերահսկել ICANN-ի որոշ գործողություններ:

2008 թվականի հուլիսին DOC-ը կրկնել է ավելի վաղ արված հայտարարությունը այն մասին, որ «չունի ծրագրեր ֆայլերի կառավարումը փոխանցել ICANN-ի հեղինակավոր արմատային գոտուն»։  Նամակը նաև ընդգծել է IANA-ի և VeriSign-ի առանձին դերը:

2009 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ICANN-ը համաձայնագիր է ստորագրել DOC-ի հետ (հայտնի է որպես «Պարտավորությունների հաստատում»), որը հաստատել է ICANN-ի հավատարմությունը բազմաշահառու կառավարման մոդելին, սակայն այն չի հեռացրել DOC-ի վերահսկողության ոլորտից: Պարտավորությունների հաստատումը, որի նպատակն է եղել ստեղծել միջազգային վերահսկողություն, բախվել է քննադատության։

2016 թվականի մարտի 10-ին ICANN-ը և DOC-ը ստորագրել են պատմական, գագաթնակետային համաձայնագիր՝ վերջնականապես հեռացնելու ICANN-ը և IANA-ն DOC-ի վերահսկողությունից։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ICANN-ն ազատվել է ԱՄՆ կառավարության վերահսկողությունից։

Իր ստեղծման օրվանից ICANN-ը եղել է քննադատության և հակասությունների առարկա։ 2000 թվականին Մայամիի համալսարանի իրավաբանական դպրոցի պրոֆեսոր Մայքլ Ֆրումկինը պնդել է, որ ICANN-ի հարաբերությունները ԱՄՆ Առևտրի նախարարության հետ անօրինական են՝ խախտելով Սահմանադրությունը կամ դաշնային կանոնադրությունը։ 2024 թվականի հունիսի 10-ին հայտարարվել է, որ Կուրտ Էրիկ Լինդքվիստը, որը2019 թվականից Լոնդոնի համացանց բորսայի գործադիր տնօրենն է, պետք է դառնա ICANN-ի նոր նախագահն ու գործադիր տնօրենը 2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։

## Նշանավոր իրադարձություններ
2002թ. մարտի 18-ին Հյուսիսային Ամերիկայի խորհրդի անդամ Կառլ Աուերբախը դատի է տվել ICANN-ին Լոս Անջելես շրջանի Գերագույն դատարանում, Կալիֆորնիա՝ ICANN-ի հաշվապահական հաշվառումներին առանց սահմանափակումների մուտք ունենալու համար: Դատավոր Ձինտրա Յանավսը Աուերբախի օգտին վճիռ է կայացրել 2002 թվականի հուլիսի 29-ին։

2003 թվականի սեպտեմբեր և հոկտեմբեր ամիսներին ICANN-ը վճռորոշ դեր է խաղացել VeriSign-ի «վայրի քարտի» DNS ծառայության Site Finder- ի հետ կապված կոնֆլիկտում: ICANN-ի բաց նամակից հետո, որը վերջնագիր է ներկայացրել VeriSign-ին, որը հետագայում հաստատվել է համացանց ճարտարապետության խորհրդի կողմից, ընկերությունը կամավոր դադարեցրել է ծառայությունը 2003 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։ Այս գործողությունից հետո VeriSign-ը 2004 թվականի փետրվարի 27-ին հայց է ներկայացրել ICANN-ի դեմ՝ պնդելով, որ ICANN-ը գերազանցել է իր լիազորությունները: Այս հայցով VeriSign-ը ձգտել է նվազեցնել ICANN-ի իրավասության վերաբերյալ երկիմաստությունը: VeriSign-ի պահանջի հակամենաշնորհային բաղադրիչը մերժվել է 2004 թվականի օգոստոսին: VeriSign-ի մարտահրավերն այն մասին, որ ICANN-ը գերազանցել է իր պայմանագրային իրավունքները, ներկայումս առկա չէ: ICANN-ի խորհրդի կողմից արդեն հաստատված առաջարկվող կարգավորումը կլուծի VeriSign-ի մարտահրավերը ICANN-ին՝ . տիրույթներում գնագոյացման իրավունքի դիմաց: ICANN-ի Հռոմում կայացած հանդիպման ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2004 թվականի մարտի 2-ից 6-ը, ICANN-ը համաձայնել է ԱՄՆ Առևտրի նախարարության հաստատում խնդրել VeriSign-ի սպասողների ցուցակի ծառայության համար։

2004 թվականի մայիսի 17-ին ICANN-ը հրապարակել է 2004-2005 թվականների առաջարկվող բյուջեն։ Այն ներառում է առաջարկներ՝ բարձրացնելու իր գործունեության բացությունն ու պրոֆեսիոնալիզմը, և ավելացրել է առաջարկվող ծախսերը 8,27 միլիոն ԱՄՆ դոլարից մինչև 15,83 միլիոն դոլար։ Աճը պետք է ֆինանսավորվեր նոր վերին մակարդակի դոմենների ներդրմամբ, դոմենի գրանցամատյանների գանձումներով և որոշ դոմենների գրանցումների, նորացումների և փոխանցումների համար (սկզբում 0,20 ԱՄՆ դոլար՝ երկրի կոդով վերին մակարդակի տիրույթի բոլոր տիրույթների համար, և 0,25 ԱՄՆ դոլար մնացած բոլորի համար): Եվրոպական բարձր մակարդակի դոմենային ռեգիստրների խորհուրդը (CENTR), որը ներկայացնում է 39 երկրների համացանցային ռեգիստրները, մերժել է աճը՝ մեղադրելով ICANN-ին ֆինանսական խոհեմության բացակայության մեջ և քննադատելով այն։ Չնայած քննադատություններին,  ևl-ի բարձր մակարդակի դոմենների գրանցման պայմանագիրը նախատեսում է $2 վճար յուրաքանչյուր դոմենի համար, որը լիցենզավորված ընկերությունները վաճառում կամ նորացնում են:

2004 թվականի բանակցությունների երկրորդ փուլից հետո 2005 թվականին ներդրվել են՝ , , , , , և   բարձր մակարդակի տիրույթները։

2006թ. փետրվարի 28-ին ICANN-ի խորհուրդը հաստատեկ է VeriSign-ի հետ հաշտությունը SiteFinder-ից բխող հայցով, որը ներառում էր VeriSign-ին (ռեգիստրին) թույլ տալով բարձրացնել գրանցման վճարները տարեկան մինչև 7%-ով: Սա քննադատվել է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի փոքր բիզնեսի հանձնաժողովի մի քանի անդամների կողմից:

2007 թվականի փետրվարին ICANN-ը սկսել է ընթացակարգեր՝ դադարեցնելու իրենց գրանցողներից մեկի՝ RegisterFly-ի հավատարմագրումը խարդախության հետ կապված մեղադրանքների և դատական հայցերի և ICANN-ի կողմից իրավիճակի կառավարման քննադատության պատճառով: ICANN-ը քննադատության առարկա է դարձել RegisterFly-ի հետ աշխատելու և հազարավոր հաճախորդներին պատճառված վնասի հետևանքով, որը կոչվում է «ICANN-ի կողմից հաճախորդների խարդախության մասին պնդումներին չխառնվելը»:

2008 թվականի մայիսի 23-ին ICANN-ը հարկադիր գանձման ծանուցումներ է ուղարկել տասը հավատարմագրված գրանցողների դեմ և հայտարարել այդ մասին մամլո հաղորդագրության մեջ, որը վերնագրված է որպես՝ «սպամի հետ կապված վնասակար կանոնների խախտողներ, որը ծանուցվել է ICANN-ի կողմից,  Համապատասխանության համակարգը աշխատում է Whois-ի և այլ խնդիրների լուծման վրա»։ Սա մեծ մասամբ պատասխան էր -ի կողմից հրապարակված զեկույցին, որը կոչվում էր «10 վատագույն գրանցողները»՝ սպամի գովազդվող անպետք ապրանքների կայքերի և համապատասխանության ձախողման առումով։ ICANN-ի հուշագրի վերնագրում «սպամ» բառի հիշատակումը որոշ չափով ապակողմնորոշիչ է, քանի որ ICANN-ը չի զբաղվում սպամի կամ էլփոստի չարաշահման խնդիրներով: Կայքի բովանդակությունն ու օգտագործումը չի մտնում ICANN-ի իրավասության մեջ: Այնուամենայնիվ, -ի զեկույցը մանրամասնում է, թե ինչպես տարբեր գրանցողներ չեն կատարել իրենց պայմանագրային պարտավորությունները գրանցողների հավատարմագրման համաձայնագրի (RAA) համաձայն։ -ի ուսումնասիրության հիմնական նպատակն եղել է ցույց տալ իրավական պահանջների խախտման, ապրանքների անօրինական բաշխման և սպամի միջև կապը:

2008 թվականի հունիսի 26-ին ICANN-ի խորհուրդը սկսել է TLD անվանման քաղաքականության նոր գործընթաց՝ «նշանակալի քայլ առաջ գնալու նոր ընդհանուր վերին մակարդակի դոմենների ներդրման ուղղությամբ»: Այս ծրագիրը նախատեսել է բազմաթիվ նոր կամ արդեն առաջարկված դոմենների հասանելիություն, ինչպես նաև նոր կիրառման և իրականացման գործընթաց։

2008 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ICANN-ը խախտումների մասին ծանուցումներ է հրապարակել Joker-ի և Beijing Innovative Linkage Technology Ltd.-ի դեմ  -ի կողմից հրապարակված հաշվետվությունների և բողոքների հետագա ուսումնասիրությունից հետո:

2010 թվականին ICANN-ը հաստատել է իր հաշվետվողականության, թափանցիկության և հանրային մասնակցության քաղաքականության լայնածավալ վերանայումը, որն իրականացրել է Հարվարդի համալսարանի Բերքմանի համացանցի և հասարակության կենտրոնը։ Այս արտաքին վերանայումը եղել է աջակցություն ICANN-ի հաշվետվողականության և թափանցիկության վերանայման թիմի աշխատանքին։

2011 թվականի փետրվարի 3-ին ICANN-ը հայտարարել է, որ իր մնացած IPv4 հասցեների վերջին խմբաքանակը բաշխել է աշխարհի հինգ տարածաշրջանային համացանցային ռեգիստրներին և կազմակերպություններին, որոնք կառավարում են IP հասցեները տարբեր տարածաշրջաններում: Այս ռեգիստրները սկսեցին նշանակել վերջնական IPv4 հասցեները իրենց տարածաշրջաններում, մինչև դրանց ամբողջությամբ սպառվելը:

2011 թվականի հունիսի 20-ին ICANN-ի խորհուրդը քվեարկել է վերին մակարդակի ընդհանուր դոմենների անվանումների (gTLD) սահմանափակումների մեծ մասը վերացնելու օգտին։ Ընկերությունները և կազմակերպությունները կարողացան ընտրել հիմնականում կամայական վերին մակարդակի համացանցային տիրույթի անուններ: Ոչ լատինական նիշերի օգտագործումը (օրինակ՝ կիրիլիցա, արաբերեն, չինարեն և այլն) թույլատրվում է նաև gTLD-ներում: ICANN-ը սկսել է ընդունել նոր gTLDS-ի հայտերը 2012 թվականի հունվարի 12-ին։ Նոր gTLD-ի համար դիմելու նախնական գինը սահմանվել է $185,000, իսկ տարեկան նորացման վճարը՝ $25,000։

2011 թվականի դեկտեմբերին Առևտրի դաշնային հանձնաժողովը հայտարարել է, որ ICANN-ը երկար ժամանակ չի տրամադրել երաշխիքներ, որոնք պաշտպանում են սպառողներին առցանց խաբեություններից։

2013 թվականին ԱԱԳ-ի լրտեսության սկանդալից հետո ICANN-ը հավանություն է տվել Մոնտեվիդեոյի հայտարարությանը, թեև նրանց միջև ուղղակի կապ ապացուցել չի հաջողվել։

2016 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ICANN-ը դադարեցրել է իր պայմանագիրը Միացյալ Նահանգների Առևտրի նախարարության Հեռահաղորդակցության և տեղեկատվության ազգային կառավարման (NTIA ) հետ և տեղափոխվել է մասնավոր հատված։

Եվրամիության տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կանոնակարգը (գործում է 2018 թվականի մայիսի 25-ից) ազդել է ICANN-ի գործունեության վրա։

## Կառուցվածք
Իր հիմնադրման օրվանից մինչ օրս ICANN-ը պաշտոնապես կազմակերպվել է որպես շահույթ չհետապնդող կորպորացիա «բարեգործական և համայնքային նպատակների համար»՝ համաձայն Կալիֆորնիայի հասարակական նշանակության շահույթ չհետապնդող կորպորացիաների մասին օրենքի: Այն ղեկավարվում է 16 հոգուց բաղկացած տնօրենների խորհրդի կողմից, որը բաղկացած է ութ անդամներից, որոնք ընտրվել են նշանակումների հանձնաժողովի կողմից, որում ներկայացված են ICANN-ի բոլոր շահագրգիռ կողմերը, աջակցող կազմակերպությունների վեց ներկայացուցիչներ, ենթախմբեր, որոնք զբաղվում են ICANN-ի իրավասությանը վերաբերող քաղաքականության հատուկ բաժիններով, հիմնական տեղերից մեկը զբաղեցնում է ղեկավար կազմակերպությունը և տնօրենների խորհրդի կողմից նշանակված նախագահ/գործադիր տնօրենը։

Ներկայումս կան երեք աջակցող կազմակերպություններ։ Ընդհանուր անունների աջակցող կազմակերպությունը (GNSO) զբաղվում է ընդհանուր վերին մակարդակի դոմենների (gTLDs) քաղաքականության մշակմամբ, Երկրի կոդի անունների աջակցող կազմակերպությունը (CCNSO) զբաղվում է երկրի ծածկագրի վերին մակարդակի դոմենների (ccTLDs) քաղաքականության մշակմամբ, Հասցեների աջակցող կազմակերպությունը (ASO) զբաղվում է IP հասցեների քաղաքականության մշակմամբ։

ICANN-ը նաև հենվում է որոշ խորհրդատվական կոմիտեների և այլ խորհրդատվական մեխանիզմների վրա՝ աջակցող կազմակերպություններին ուղղակիորեն չմասնակցող շահագրգիռ կողմերի շահերի և կարիքների վերաբերյալ խորհրդատվություն ստանալու համար։ Դրանք ներառում են Կառավարական խորհրդատվական կոմիտեն (GAC), որը կազմված է մեծ թվով ազգային կառավարությունների ներկայացուցիչներից ամբողջ աշխարհից, Խոշոր խորհրդատվական կոմիտե (ALAC), որը կազմված է համացանցի առանձին օգտատերերից ամբողջ աշխարհից, որոնք ընտրվել են Տարածաշրջանային մեծ կազմակերպություններից (RALO) և Առաջադրող Հանձնաժողովի կողմից։ Root Server System Խորհրդատվական կոմիտեն խորհրդատվություն է տրամադրում DNS արմատային սերվերային համակարգի աշխատանքի վերաբերյալ, Անվտանգության և կայունության խորհրդատվական կոմիտեն (SSAC), կազմված է համացանցի փորձագետներից, ովքեր ուսումնասիրում են ICANN-ի մանդատի հետ կապված անվտանգության խնդիրները և Տեխնիկական կապի խումբը (TLG), որը բաղկացած է այլ միջազգային տեխնիկական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներից, որոնք առնվազն մասամբ զբաղվում են համացանցով։

### Կառավարական խորհրդատվական կոմիտե
#### Ներկայացուցիչներ
Կառավարական խորհրդատվական կոմիտեն ունի ներկայացուցիչներ 179 պետություններից և 38 դիտորդ կազմակերպություններից, այդ թվում՝ Սուրբ Աթոռից, Կուկի կղզիներից, Նյուեյից, Թայվանից, Հոնկոնգից, Բերմուդայից, Մոնտսերատից, Եվրոպական Հանձնաժողովից և Աֆրիկյան միության հանձնաժողովից։

### Համայնքի վստահված ներկայացուցիչներ
Որպես IANA տիրույթի անվանման օպերատոր, ICANN-ը պատասխանատու է արմատային գոտու DNSSEC կառավարման համար: Թեև ամենօրյա գործողությունները կառավարվում են ICANN-ի և Verisign-ի կողմից, վստահությունը հիմնված է վստահելի համայնքի ներկայացուցիչների խմբի մեջ: Այս խմբի անդամները չպետք է փոխկապակցված լինեն ICANN-ի հետ, փոխարենը լինեն ավելի լայն DNS համայնքի անդամներ՝ կամավոր դառնալով վստահելի համայնքի ներկայացուցիչ: Ներկայացուցիչների դերն առաջին հերթին կայանում է նրանում, որ մասնակցել կանոնավոր հիմնական արարողություններին ֆիզիկական վայրում, որը կազմակերպվում է ICANN-ի կողմից, և դրանց միջև եղած հիմնական նյութերը պաշտպանելը:

### Ժողովրդավարական ներդրում
Փոխըմբռնման հուշագրում, որը հաստատում է ICANN-ի և ԱՄՆ կառավարության միջև հարաբերությունները, ICANN-ին տրվել է մանդատ՝ պահանջելով, որ այն գործի «ներքևից վեր, կոնսենսուսի վրա հիմնված, ժողովրդավարական ձևով»: Այնուամենայնիվ, ICANN-ի փորձերը՝ ստեղծելու կազմակերպչական կառույց, որը թույլ կտա լայն ներդրում ունենալ գլոբալ համացանց համայնքից, ներկայիս Խորհրդին համապատասխան արդյունքներ չեն տվել:

ICANN-ը պարբերական հանրային հանդիպումներ է անցկացնում մայրցամաքների միջև հերթափոխով` իր գործընթացներին գլոբալ մասնակցությունը խրախուսելու նպատակով: ICANN-ի խորհրդի որոշումները, նախնական հաշվետվությունները և նիստերի արձանագրությունները հրապարակվում են ICANN-ի կայքում:

2000-ական թվականների սկզբին լուրեր էին պտտվում, որ ՄԱԿ - ը կարող է ստանձնել ICANN-ի վերահսկողությունը, որին հաջորդել է ԱՄՆ կառավարության բացասական արձագանքը և համացանցի բաժանման հետ կապված մտավախությունները։ 2005 թվականի նոյեմբերին Թունիսում կայացած տեղեկատվական հասարակության համաշխարհային գագաթնաժողովում որոշում է կայացվել չմիջամտել ICANN-ի ամենօրյա և տեխնիկական գործունեությանը: Այնուամենայնիվ, որոշում է կայացվել նաև ստեղծել համացանց կառավարման միջազգային ֆորում՝ համացանցային կառավարման ապագայի վերաբերյալ խորհրդատվական դերակատարմամբ: Ներկայումս ստեղծվել է ICANN-ի կառավարական Խորհրդատվական կոմիտե՝ ICANN-ին Հանրային քաղաքականության հարցերով խորհրդատվություն տրամադրելու համար, որի աշխատանքներին մասնակցում են աշխարհի շատ երկրների կառավարություններ:

## Գործունեություն
### Դոնենի անունների վեճերի լուծման միասնական քաղաքականություն (UDRP)
Առաջադրանքներից մեկը, որը ICANN-ին խնդրեցին անել, դա վերին մակարդակի ընդհանուր դոմենների (gTLD) տիրույթի անունների սեփականության իրավունքի լուծման հարցն էր: Նման քաղաքականության ICANN-ի փորձը մշակվել է Մտավոր սեփականության համաշխարհային կազմակերպության (WIPO) հետ սերտ համագործակցությամբ, և արդյունքն այժմ հայտնի է որպես Վեճերի լուծման միասնական քաղաքականություն (UDRP): Այս քաղաքականությունը, ըստ էության, փորձում է մեխանիզմ ապահովել դոմենների անունների կոնֆլիկտների արագ, էժան և ողջամիտ լուծման համար՝ խուսափելով վեճերի ավանդական դատական համակարգից՝ թույլ տալով գործերը բերել մի շարք մարմիններից մեկին, որոնք արբիտրաժ են անում տիրույթի անունների վեճերը։ ICANN-ի քաղաքականության համաձայն՝ դոմենների սեփականատերերը պետք է համաձայնեն համապատասխանել UDRP-ին, նրանք չեն կարող ստանալ դոմեն անուն՝ առանց դրան համաձայնություն տալու:

2013 թվականին ICANN-ի փորձագետների աշխատանքային խմբի նախնական զեկույցը խորհուրդ է  տվել հրաժարվել Whois-ի գոյություն ունեցող ձևից, Whois-ը թույլ է տալիս յուրաքանչյուրին իմանալ, թե ով է գրանցել տիրույթի անունը համացանցում: Այն խորհուրդ է տալիս այն փոխարինել համակարգով, որը գրանցման տեղեկատվության մեծ մասը գաղտնի է պահում (կամ «փակ հասանելիություն») համացանցից օգտվողների մեծամասնությունից և տեղեկատվությունը բացահայտում է միայն «թույլատրելի նպատակներով»: ICANN-ի թույլատրելի նպատակների ցանկը ներառում է դոմենային անունների հետազոտություն, դոմենային անունների վաճառք և գնում, համապատասխանության ապահովում, անձնական տվյալների պաշտպանություն, դատական հայցեր և չարաշահման կանխարգելում:

## Բարեփոխումների առաջարկներ
Առաջարկություններ են ներկայացվել ICANN-ի մոնիտորինգի պարտականությունները միջազգայնացնելու (ներկայումս դա ԱՄՆ-ի պարտականությունն է), այն միջազգային կազմակերպության վերափոխելու (միջազգային իրավունքին համապատասխան) և «միջկառավարական մեխանիզմի ստեղծման վերաբերյալ, որը կառավարություններին թույլ կտա իրավահավասար հիմունքներով կատարել իրենց դերն ու պարտականությունները միջազգային հանրային քաղաքականության հարցերում, որոնք վերաբերում են համացանցին»:

### Մոնտեվիդեոյի հայտարարությունը համացանցային համագործակցության ապագայի վերաբերյալ (2013)
2013 թվականի հոկտեմբերի 7-ին մի շարք կազմակերպությունների ղեկավարներ, որոնք զբաղվում են գլոբալ համացանցային տեխնիկական ենթակառուցվածքների համակարգմամբ, որոնք սովորաբար հայտնի են որպես «i*» (կամ «i-star») խումբ, Մոնտեվիդեոյում հայտարարություն են տարածել համացանցային համագործակցության ապագայի վերաբերյալ: Ի թիվս այլ բաների, հայտարարությունը «լուրջ մտահոգություն է հայտնել ամբողջ աշխարհում համացանց օգտագործողների վստահության խախտման վերաբերյալ՝ համատարած մոնիտորինգի և հսկողության վերջին բացահայտումների կապակցությամբ» և կոչ է արել «արագացնել ICANN-ի և IANA-ի գործառույթների գլոբալացումը՝ ստեղծելու այնպիսի միջավայր, որտեղ բոլոր շահագրգիռ կողմերը, ներառյալ բոլոր կառավարությունները, մասնակցում են հավասար հիմունքներով»: Հայտարարությունը ստորագրվել է Նշանակված անունների և համարների համացանցային կորպորացիան (ICANN), Համացանցի զարգացման աշխատանքային խումբը, Համացանցային ճարտարապետության խորհուրդը, Համաշխարհային ցանցի կոնսորցիումը, Համացանցային համայնքը և Հինգ տարածաշրջանային համացանցային հասցեների գրանցամատյանների ղեկավարների (Աֆրիկյան ցանցային տեղեկատվական կենտրոն, Ամերիկյան համացանցային համարների գրանցամատյան, Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան ցանցային տեղեկատվական կենտրոն, Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի համացանցային հասցեների գրանցամատյան և Եվրոպական IP ցանցի համակարգող կենտրոն)։

### Գլոբալ հանդիպում, որին մասնակցում են բազմաթիվ շահագրգիռ կողմեր, նվիրված համացանցի կառավարման ապագային (2013)
2013 թվականի հոկտեմբերին ICON-ի նախկին նախագահ և գործադիր տնօրեն Ֆադի Շեհադեն Բրազիլիայում հանդիպել է Բրազիլիայի նախագահ Դիմա Ռոսի հետ: Շեհադեի հրավերով նրանք հայտարարել են, որ Բրազիլիան 2014 թվականի ապրիլին կանցկացնի Համացանցի կառավարման միջազգային գագաթնաժողով։ Այս հայտարարությունն արվել է 2013 թվականին ԱՄՆ կառավարության կողմից զանգվածային լրտեսության փաստերի հրապարակումից և 2013 թվականին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նստաշրջանի բացման ժամանակ Ռուսսի ելույթից հետո, որտեղ նա խստորեն քննադատել է ամերիկյան լրտեսության ծրագիրը՝ որպես «միջազգային իրավունքի խախտում»: Համացանցի կառավարման ապագայի (NETmundial) հարցերով բազմաթիվ շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ գլոբալ հանդիպմանը մասնակցել են կառավարության, արդյունաբերության, քաղաքացիական հասարակության և գիտական շրջանակների ներկայացուցիչներ։

Օբամայի վարչակազմը, որը միացել է ICANN-ի քննադատներին 2011 թվականին, 2014 թվականի մարտին հայտարարել է, որ մտադիր է եղել հրաժարվել IANA-ի գործառույթների կատարման պայմանագրի վերահսկումից։ ICANN-ի հետ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության գործող պայմանագիրն ավարտվել է 2015 թվականին:

## Տես նաև
* Դոմենային անուն
* DNS

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցում
* Brito, Jerry. "ICANN vs. the World." *TIME*. March 5, 2011. Retrieved March 6, 2011.
* Franda, Marcus, *The Emergence of an International Regime*, 
* Wass, Erica, *Addressing the World*, 
* Paré, Daniel J. *Internet Governance in Transition*, 
* Mueller, Milton L. *Ruling the Root*, 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* ICANN-ի գործողությունները DNS-ի հետ
* 
* 

Կատեգորիա:1998 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Համացանցային ընկերություններ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ոչ առևտրային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ստանդարտացման կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ