Լելիանուս

**Ուլպիուս Կորնելիուս Լելիանուս** (, ), հունական պատմագրության մեջ նաև հայտնի է որպես **Լելիան՝** Գալական կայսրություն կայսր, կառավարել է 269 թվականին

Լելիանի մասին քիչ տեղեկություններ են պահպանվել: 269 թվականին գլխավորել է Հռենոսի լեգեոնների ապստամբությունը առաջին գալլական կայսր Պոստումի դեմ, սակայն մի քանի ամիս անց սպանվել է:

## Կենսագրություն
Լելիանի ծագման և ծննդյան ամսաթվի մասին տեղեկություններ չեն պահվանվել: Համաձայն որոշ հետազոտոզների կարծիքի, որոնք, հիմնվելով մետաղադրմների վրա պատկերված Լելիանի պատկերի՝ դեմքի նուրբ դիմագծերի, ունեցել է արիստոկրատական ծագում: Բացի այդ, արիստոկրատական ծագման վկայություն կարող է լինել նաև Լելիանի անունը՝ Ուլպիուս, որը ոչ հռոմեական ծագում ունի: Հնարավոր է՝ սերել է իսպանական ազնվականությունից։ Լելիանի կենսագրության հեղինակը՝ Տրեբելիուս Պոլլիոն, «Օգստոսի մասին պատմություններ» աշխատության մեջ ընդգծում է, որ նա, ինչպես Պոստումը, հայտնի է դարձել «իր քաջության, այլ ոչ թե իր ազնվական ծագման ծանրության համար»: Լելիանի անվան այլ ուսումնասիրություները ենթադրում են, որ ունի գերմանական ծագում: Միևնույն ժամանակ, չի կարելի մերժել Լելիանի իսպանական ծագման վարկածը, որն իր հերթին թույլ է տալիս այն պնդումներին, որ ազգակցական կապ է ունեցել 2-րդ դարի Հռոմի կայսր Մարկոս ​​Ուլպիուս Տրայանոսի հետ: Լելիանը անունների նմանությունն օգտագործել է իրեն Տրայանոսի ազգական հռչակելու և այդպիսով օրինականացնելու իր գերիշխանությունը։ Անտիկ աղբյուրների ճնշող մեծամասնությունում Լելիանի անունը սխալ է փոխանցվում։ Մասնավորապես, հանդիպում են այնպիսի ձևեր, ինչպիսիք են *Լոլլիանը, էմիլիանը, Էլիանը, և Լ․ Էլիանը*։ Եվ միայն Ավրելիոս Վիկտորն է ճիշտ նշում նրա անունը։

Ոչ պակաս քննարկելի է Լելիանի ապստամբության ժամանակ զբաղեցրած պաշտոնի հարցը։ Մի շարք պատմաբաններ կարծում են, որ զբաղեցրել է Վերին Գերմանիայի նահանգապետի կամ XXII Նախնադարյան լեգեոնի լեգատի պաշտոնը, քանի որ ապստամբության կենտրոնը գտնվում էր Վերին Գերմանիայի մայրաքաղաք Մոգունզիակում։ Կա նաև Լելիանի եզակի ոսկե աուրեուս արձանը, որը պատկերում է Գերմանիայի մարմնավորումը՝ Virtus Militum-ի պատկերով, որը պահում է XXX մակագրությամբ դրոշ, այն վերաբերում է XXX Victrix Ուլպիական լեգեոնին, որն այդ ժամանակ տեղակայված էր Ստորին Գերմանիայում։ Սա հիմք է այն վարկածի համար, որ Լելիանը կամ այս լեգեոնի լեգատն էր, կամ Քսանտեն կայազորի հրամանատարը, կամ Ստորին Գերմանիայի նահանգապետը։ Յու. Վ. Կուլիկովան կարծում է, որ ամենահավանական տարբերակն այն է, որ Լելիանը պարզ սպա էր Մոգունզիակում կամ հրամանատարում էր նրա կայազորը։

Լելիանի ապստամբության սկիզբը տեղի է ունեցել 269 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին։ Աղբյուրների մեծ մասում նրա կենտրոնը Մոգունցիակն է։ Բայց հնարավոր է նաև, որ ապստամբությունը սկսվել է Քսանտենում, որտեղ էլ ի սկզբանե գտնվում էր Լելիանի դրամահատարանը, որն այնուհետև տեղափոխվել է Մոգունցիակ։ Այսպիսով, Լելիանի ապստամբությունը տարածվեց Հռենոսի արևելյան մասում և, հնարավոր է, նաև Ագրիպինայի գաղութում։ Ապստամբության պատճառը, ամենայն հավանականությամբ, Հռենոսի սահմանին տեղակայված զորքերի դժգոհությունն էր կամ Հռենոսի վրա Պոստումի իշխանության անկայունությունը, և այն ինքնին տեղի է ունեցել Լելիանի գերմանական ցեղերի դեմ հաջող արշավանքից հետո։ Պոստումը դեմ էր գնացել Լելիանին, բայց մահացել էր Մոգունզիակի գրավումից հետո, քանի որ արգելեց իր զինվորներին թալանել այն։

Լելիանի մահվան վերաբերյալ կան մի քանի վարկածներ։ Համաձայն մեկի՝ նրան սպանել են իր սեփական զինվորները, «*քանի որ նա նրանցից չափազանց շատ աշխատանք է պահջել*»։ Ըստ մյուսի՝ նրան սպանել է Պոստումը։ Եվ վերջապես, երրորդ տարբերակում ասվում է, որ Լելիանը փախել է Մոգունզիակից՝ աջակցություն փնտրելով այլ քաղաքներում, բայց որոշ ժամանակ անց նրան բռնել է Վիկտորինոսը, որը հետապնդում էր նրան, և սպանել։ Լելիանոսի ապստամբությունը տևեց մի քանի ամիս՝ մինչև 269 թվականի մայիս-հունիս ամիսները։ Տրեբելիոս Պոլիոնը պատմում է, որ Լաելիանոսի հրամանով գերմանական ներխուժման ժամանակ ավերված քաղաքները վերակառուցվել են, սակայն կասկածելի է, որ նա կարողացել է դա անել այդքան կարճ ժամանակահատվածում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ և գրականություն
### Աղբյուրներ
# 
# 
# 

### Գրականություն
# 
# 
# 
# 
# 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հռոմեական ուզուրպատորներ
Կատեգորիա:Սպանված միապետներ