Ատամի կակղան

մինի|301x301px|Ատամի կառուցվածք
**Ատամի կակղան** (), փուխր շարակցական հյուսվածք, որը գտնվում է ատամի խոռոչում (), պարունակում է նյարդեր և արյունատար անոթներ։

Կակղանի գագաթային հատվածում կան օդոնտոբլաստներ, որոնք իրենց պոչիկներով մտնում են դենտինային խողովակների մեջ, և ապահովում խողովակների սնուցումը։ Օդոնտոբլաստների պոչիկները պարունակում են նյարդային վերջավորություններ, որոնց շնորհիվ փոխանցում են նյարդային ազդակները դենտինից։

Կակղանի անոթավորումը և նյարդավորումը կատարվում է դիմային շրջանի նյարդանոթային խրձերի միջոցով։ Դրանք թափանցում են ատամի խոռոչ արմատի գագաթային հատվածում տեղակայված ապիկալ անցքով։

Կակղանը ունի վերականգնողական (ռեգեներացիոն) հատկություններ։ Խորանիստ կարիեսի կամ այլ ռեզորբցիոն պրոցեսների ժամանակ օդոնտոբլաստների բազմացման և պրոլիֆերացիայի շնորհիվ ձևավորվում է երրորդային դենտինը։ Կակղանը նաև կատարում է պաշտպանողական ֆունկցիա՝ ապահովելով կայունությունը միկրոօրգանզիմների դեմ։

Նյարդային վերջավորությունները ապահովում են մեխանիկական ճնշումներից, ջերմաստիճանից, օդից և այլ պատճառներից առաջացող ցավերի հաղորդումը։ Անոթների շնորհիվ կակղանաբորբի ժամանակ առաջանում է բորբոքային պրոցես և այտուցների առաջացում։

## Կակղանի ֆունկցիաներ
Կակղանի մորֆոլոգիական (ձևաբանական) առանձնահատկությունները կապված են իրականացվող ֆունկցիաների հետ․

**Պլաստիկ (սինթետիկ) ֆունկցիան** իրականացվում է օդոնտոբլաստների միջոցով, որոնք կազմում են կակղանի ծայրամասային գագաթային հատվածը և իրականացնում են դենտինի սինթեզը։ Մինչև ատամի ծկթելը նրանք սինթեզում են առաջնային դենտինը, ծկթելուց հետո ձևավորվում է երկրորդային դենտինը։ Քայքայող պրոցեսների ժամանակ սինթեզվում է երրորդային (փոխարինող) դենտինը։

**Պաշտպանական ֆունկցիան** իրականացվում է հետևյալ արյան բջիջների շնորհիվ․

* Մակրոֆագեր, իրականացնում են մահացած կամ կենդանի օրգանիզմների ֆագոցիտոզ, մասնակցում են իմունային ռեակցիայի ձևավորմանը, արտադրում են մի շարք խթանիչ գործոններ,
* Լեյկոցիտներ և պլազմատիկ բջիջներ, ակտիվ սինթեզում են հակամարմիններ (իմունագլոբուլիններ), որի շնորհիվ ապահովում են օրգանիզմի հումորալ իմունիտետը,
* Ֆիբրոբլաստներ, մասնակցում են շարակցական հյուսվածքի զարգացման և աճման գործընթացներին։

Պաշտպանական ֆունկցիան իրականցվում է նաև երրորդային դենտինի շնորհիվ։

**Սնուցող ֆունկցիան** իրականացվում է լավ ճյուղավորված անոթային խրձերի միջոցով, որոնք ունեն մի շարք առանձնահատկություններ․

* Անոթները ունեն շատ բարակ պատեր,
* Արյան արագությունը ավելի մեծ է, քան մնացած հյուսվածքներում,
* Ներկակղանային ճնշումը ավելի բարձր է, քան մյուս օրգաններում,
* Զարկերակ-երակային խուղակների առկայությունը ապահովում է ուղիղ անոթավորում (արյունը առանց մազանոթների միջով անցնելու շարժվում է դեպի երակներ)։

**Զգայական ֆունկցիան** իրականացվում է նյարդերի միջոցով, որոնք մտնում են ապիկալ անցքով և կակղանի պսակային հատվածում շատ ճյուղավորումներ են տալիս։

## Տես նաև
* Մարդու ատամ
* Ատամի արմատախողովակ
* Պրեմոլյար
* Մոլյարներ
* Ատամի պսակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ախտորոշիչ սարքավորումներ, ատամի կակղանի Էլեկտրական գրգռվածությունը չափելու համար։

## Գրականություն
* Быков В. Л. Гистология и эмбриология органов полости рта человека. — СПб, 1998.
* Гемонов В. В., Лаврова Э. Н., Фалин Л. И. Атлас по гистологии и эмбриологии органов ротовой полости и зубов. — Москва, 2003.
* Кузнецов С. Л., Торбек В. Э., Деревянко В. Г. Гистология органов полости рта. — Москва, 2012.

Կատեգորիա:Ատամնաբուժություն
Կատեգորիա:Ատամներ
Կատեգորիա:Հյուսվածքներ