Էռնեստ Բազեն

**Էռնեստ Ժոզեֆ Լուի Բազեն** (, ), ֆրանսիացի գյուտարար, ինժեներ, արդյունաբերող և արկածախնդիր: Բազենը հորինել և արտոնագրել է հարյուրից ավելի տարբեր սարքեր, այդ թվում՝ օդանավ, երկաթուղային վագոնների համար նախազգուշացնող ազդանշան և պնևմատիկ կախոցով վագոն, ստորջրյա առարկաներից ավազ և տիղմ մղելու համար նախատեսված անոթ, էլեկտրական գութան, նա կատարելագործել է հորատման մեքենան, մանող մեքենան, սուզորդական զանգը, նավերի արագությունը չափելու սարքը, էլեկտրական մարտկոցը, էլեկտրական շարժիչը և շատ ուրիշներ: Նրա գյուտերից քչերը կիրառվել են գործնականում, բայց որոշները լայնորեն կիրառվեցին, մասնավորապես՝ երկաթուղիներում, մանող մեքենաներում, թունելների կառուցման և Սուեզի ջրանցքում:

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Էռնեստ Ժոզեֆ Լուի Բազենը ծնվել է 1826 թվականի մայիսի 22-ին Անժերում։ Նիկոլա Բազենի և Ռենե Անն Լեգուեի որդին, որոնք ամուսնացել են 1820 թվականի նոյեմբերի 28-ին Սեգրում: Գրող Ռենե Բազենի հորեղբայրը և գրող Էրվե Բազենի երկրորդ զարմիկը։ Մոնսենյոր Միշել Էրվե-Բազենի հուշագրությունների համաձայն՝ «Էռնեստը լի էր խելքով, դիտողականությամբ, գերակտիվ և վայրի տղա էր»: 15 տարեկանում հայրը նրան աշխատանք էր գտել որպես ծառայող Նանտի նավահանգստից մեկնող նավի վրա։ Մոտ տասը տարի նա նավարկել էր տարբեր նավերով, ինչի արդյունքում ձեռք է բերել աշխարհագրության, գիտության և նավաստիության գիտելիքներ:

### 1850-ականներ
350px|մինի|left|Էռնեստ Բազինի օդանավը, 1851 թվական
1851 թվականի հուլիսի 7-ին վերադառնալով Անժե, նա ներկայացրել էր իր առաջին արտոնագիրը օդանավի համար, որը նա փորձարկել էր Մարանում և մինչև 1853 թվականը կատարելագործել էր՝ հորինելով օդային հոսքի ուժգնությունը կարգավորող սարք:

1854 թվականի ապրիլի 1-ին Նանտում նա ամուսնացել էր Ալֆոնսին Թերեզա Ժյուվենելի հետ:

1850-ական թվականների կեսերին նա մշակել էր շրջանաձև խողովակի հորատման մեքենա, որը հետագայում կատարելագործել էր իտալացի ինժեներ Ժերմեն Սոմեյլեն, որն օգտագործվել էր Մոն-Սենի թունելի փորման ժամանակ:

1858 թվականին Անժեում մրցանակ էր շնորհվել Բազենի կողմից հորինված պնևմատիկ մահճակալի համար։ Նա ստեղծել էր աղյուսների արտադրության համար նախատեսված մամլիչ, հանքերի համար նախատեսված անվտանգության լամպ և մարդատար մեքենաների համար նախատեսված նախազգուշական ազդանշան, որը 1861 թվականին ներկայացվել էր Նանտի ցուցահանդեսում:

1862 թվականի դեկտեմբերին արտոնագրվել էր նավերի արագությունը չափելու համար նախատեսված ավտոմատ սարք՝ «լագոմետրը»։ 1863 թվականից ի վեր ի հայտ էին եկել դրա մի քանի փոփոխություններ, և Բազինն ինքը ներկա էր եղել 1864 թվականին «Բիզոն» () ավիզա սարքի վրա կատարված փորձարկումներին:  

Նույն թվականին նա կատարելագործել էր կանեփի և կտավատի մանրաթելերից թել արտադրելու մեքենան. հավաքող կոճը, փոխարենը թելը մատակարարող թիակից առանձին շարժվելու, շարժվում էր հենց թելով։ Թռչող թելի արագությունը միշտ համեմատական էր կոճղի արագությանը: Մոտավորապես 1870 թվականին արտոնագիրը վաճառվել էր Անժեի մանվածքագործական ընկերությանը:

### 1860-ականներ
250px|մինի|right|Բազինի սուզորդական զանգը, Վիգո, 1870 թվական
1862 թվականին, այն ժամանակվա քաղաքապետ Էմե Բլավիեի աջակցությամբ, Բազինը ստեղծել էր մի ընկերություն՝ Անժեի համար փողոցային էլեկտրական լուսավորության համակարգ մշակելու համար: Նա Փարիզի *L'Alliance* ընկերությունից ձեռք էր բերել Նոլե համակարգի մագնիսաէլեկտրական մեքենայի արտոնագիրը և հրավիրել էր Զենոբ Գրամին՝ դինամոյի գյուտարարին, որը համագործակցում էր ընկերության հետ և տեղափոխվում էր Բազինի հարևան տուն: Երկու գյուտարարները սկսել էին մշակել փողոցային լուսավորության համակարգ, որը նրանք պլանավորում էին ներդնել քաղաքում, որպեսզի «փերի էլեկտրականությունը» լուսավորեր այն: 1863 թվականի սեպտեմբերի 1-ից 10-ը անցկացվել էին փորձարկումներ, որոնց ընթացքում երկու գոլորշու շարժիչները էլեկտրաէներգիա էին արտադրում և փոխանցում այն Գրամ համակարգի երկու լամպերին: Փորձարկումները ցույց էին տվել, որ առաջարկվող համակարգը այդ ժամանակի համար բարձր արդյունավետություն ուներ և ավելի էժան էր, քան գազային լուսավորությունը: Սակայն համակարգը չէր իրականացվել. որոշ աղբյուրների համաձայն, Բազինը պնդում էր իր ընկերությանը էլեկտրաէներգիա արտադրելու բացառիկ իրավունքներ տրամադրել, ինչին քաղաքային հայրերը չէին համաձայնվում: Այսպիսով, փողոցային լուսավորությունը Անժեում հնարավոր էր դարձել հայտնվել միայն 15 տարի անց:

1865 թվականին Բազեինը մշակել էր ջրասուզակի զանգի դիզայնի բարելավումներ. զանգը պատրաստված էր ամուր պողպատից, ուներ երկու լուսամուտ և միացված էր մակերեսին էլեկտրական մալուխով, որը գործարկում էր ստորջրյա լուսավորության լուսարձակը: Զանգի թերությունը օդի մատակարարման համակարգի բացակայությունն էր. օգտագործվում էր միայն այն օդը, որը զանգի մեջ կար մինչև սուզվելը: Նույն թվականին նա անձամբ փորձարկել էր այն՝ սուզվելով դրանով Շերբուրգի մոտ գտնվող ծովում: *Le Génie industriel* ամսագրի աշխատակցի խոսքով՝ Բազեինը նրան ցույց էր տվել զանգի մեջ 80-90 մետր խորության վրա իջնելու ժամանակ արված լուսանկարներ. նրան հաջողվել էր դրանք ստանալ ստորջրյա խորությունների էլեկտրական լուսավորության և երկար էքսպոզիցիայի (մոտ 10 րոպե) շնորհիվ: Այսպիսով, Բազեինը կարելի է համարել ստորջրյա լուսանկարչության ռահվիրաներից մեկը, սակայն այդ լուսանկարներից ոչ մեկը չի պահպանվել և, ըստ երևույթին, երբեք չի հրապարակվել:

### 1870-ականներ
350px|մինի|left|Բազինի արդյունահանող, դիագրամ
1870 թվականին Բազինի զանգը փորձարկվել էր գործնականում։ Իսպանիայում բնակվող բանկիր և բանաստեղծ Իպոլիտ Մագենը արշավախումբ էր կազմակերպել դեպի Վիգո, որտեղ նա պատրաստվում էր թանկարժեք իրեր հանել 1702 թվականին խորտակված գալեոններից։ Սակայն Մագենը չգիտեր, որ թանկարժեք իրերը բեռնաթափվել էին գալեոններից դրանց խորտակումից մի քանի օր առաջ, ուստի արշավախումբը կարողացել էր մակերես հանել միայն մի քանի մետաղադրամ, զենք և անձնակազմի պարագաներ: 1878 թվականի Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսի կատալոգում, որտեղ հետագայում ցուցադրվել էին զանգը, նշված էր, որ այդ ժամանակ այն կատարել էր 101 սուզում մինչև 80 մետր խորության վրա։ Այդ ժամանակ դիզայնը բարելավվել էր, մասնավորապես, այն հագեցած էր ազդանշանային զանգով, որը թույլ էր տալիս սուզորդին կապվել մակերեսին գտնվող գործընկերների հետ, ինչպես նաև ավտոմատ կերպով միանում էր զանգի արտահոսքի դեպքում։ Բացի այդ, բարելավված զանգը հագեցած էր հատուկ «վթարային սաղավարտով», որը թույլ էր տալիս ջրասուզորդին շնչել ևս հինգ րոպե:

1871 թվականին նա հորինել էր և արտոնագրել Բազինի արդյունահանող սարքը՝ հատուկ անոթ, որն օգտագործվում էր ստորջրյա առարկաներից ավազ և տիղմ մղելու համար: Ավելի ուշ արդյունահանող սարքը ցուցադրել էր իր արդյունավետությունը Սուեզի ջրանցքում և այլուր: Բազինը արդյունահանող սարքերի արտադրություն հիմնել էր Նանտում, և դրանց վաճառքից ստացված եկամուտը թույլ տվեց նրան ապրել և ֆինանսավորել այլ հետազոտություններ: 1878 թվականին արդյունահանող սարքը ներկայացվել էր նաև լայն հանրությանը Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում:

Նրա երեսունյոթ գյուտերն արդեն իսկ ցուցակագրվել և ցուցադրվել էին Բրյուսելում կայացած 1877 թվականի Համաշխարհային արդյունաբերական ցուցահանդեսում:

1884 թվականին նա արտոնագրել էր իր սեփական նախագծած էլեկտրական մարտկոցը և պտտվող էլեկտրական մարտկոցը, որոնք ներկայացվեցին 1889 թվականի Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում:

### Անիվների վրա նավը վերջին գյուտն է
350px|մինի|right|«Բազինի արագընթաց շարժվող նավը», 1896 թվական
350px|մինի|right|«Նավարկության էքսպրես-ռուլյոր Բազեն» ընկերությանը մասնակցության վկայական, տրված Փարիզում 1893 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, սկզբնապես ստորագրված գյուտարար Էռնեստ Բազենի և նրա եղբոր ու համագործակից Մարսել Բազենի կողմից | «Նավարկության էքսպրես-ռուլյոր Բազեն» ընկերությանը մասնակցության վկայական, տրված Փարիզում 1893 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, սկզբնապես ստորագրված գյուտարար Էռնեստ Բազենի և նրա եղբոր ու համագործակից Մարսել Բազենի կողմից
1893 թվականից սկսած, մի քանի տարի շարունակ Բազինը մշակել էր, արտադրել և փորձարկել էր այն, ինչը, թերևս, իր ամենահայտնի գյուտն էր՝ նավ, որը կգլորվեր, այլ ոչ թե կլողար ջրի մակերեսին: Այս նավը, որը Բազինը անվանում էր «Բազենի արագընթաց գլորվող նավ» (*express rouleur Bazin*), պետք է լիներ մի տեսակ «ջրային սայլ», որը հագեցած կլիներ մի քանի հսկայական անիվներով՝ փչովի անվադողերով: Ըստ դրա ստեղծողի՝ պտտվող անիվների ջրի վրա շփման ուժը զգալիորեն պակաս կլիներ, քան ավանդական նավի հատակին ազդող ուժը, որի շնորհիվ արագությունը կարող էր հասնել 35 հանգույցի (65 կմ/ժ, այլ աղբյուրների համաձայն՝ 50 հանգույց, 100 կմ/ժ): Նույն թվականին Էռնեստ Բազինը և նրա ազգական Մարսել Բազինը ստեղծեցին *Navire-express-rouleur-Bazin* (Բազենի արագ գլորվող նավը) անվամբ բաժնետիրական ընկերություն: Բազենը հինգ տարի առաջ փորձարկումներ էր անում Փարիզի Վենսենյան անտառի լճի 5¼ մետրանոց մոդելի վրա և վստահ էր, որ այն կաշխատի: 1895 թվականին *«Էռնեստ-Բազեն»* անունով նավը կանգնեցվել էր Սեն Դենիի *Cail* նավաշինարանում, այնուհետև քարշակվել էր Սեն գետի վրայով մինչև Ռուան, որտեղ այն հագեցած էր մեքենաներով և նավիգացիոն սարքավորումներով, և ջուրն իջեցվել էր 1896 թվականի օգոստոսի 19-ին։ Նավը 12 մետր լայնություն ուներ, 40 մետր երկարություն, կշռում էր 246 տոննա, ուներ վեց անիվ՝ 6 մետր տրամագծով, և նախատեսված էր հարյուր ուղևոր տեղափոխելու համար։ Նավը քարշակվել էր Լա Մանշ, որտեղ փորձարկումներ անցկացվեցին 1897 թվականի մարտ և ապրիլ ամիսներին՝ սկզբում Դյուկլերում, ապա Հավրում։ Ինքը՝ Բազինը, չէր կարողացել մասնակցել փորձարկումներին, քանի որ հիվանդության պատճառով ստիպված էր մնալ Փարիզում։ *«Էռնեստ-Բազենը»* չէր արդարացրել իր ստեղծողի սպասումները. անիվները պտտող շարժիչների հզորությունը բավարար չէր, ինչի արդյունքում նավը չէր գլորվում ջրի վրայով, այլ ընթանում էր ավանդական նավերի նման։ Բացի այդ, ներծծումը զգալիորեն մեծ էր, քան սպասվում էր։ Արդյունքում, նավը չէր կարողացել մոտենալ նախատեսված 35 կամ 50 հանգույց արագությանը՝ հասնելով առավելագույն 12 հանգույցի արագության։ Ավելին, փորձառու նավաստիները լուրջ կասկածներ հայտնեցին, որ այդքան բարձր ծանրության կենտրոն ունեցող նավը կկարողանա դիմակայել Ատլանտյան օվկիանոսում փոթորկին, որի ընթացքում ալիքները կարող են հասնել 11 մետր բարձրության: Բազինը պնդում էր, որ ինքը կատարելագործել է նավի նախագծումը, սակայն նրան վիճակված չէր դրանք իրականացնել. 1898 թվականի հունվարի 18-ին Էռնեստ Բազինը մահացել է Փարիզում: 1919 թվականին կալիֆոռնիացի ինժեներ Ա. Ջ. Հասկինսը, իսկ հետո՝ 1934 թվականին մեկ այլ ամերիկացի ինժեներ, ներկայացրել են Էռնեստ Բազինի նավին սկզբունքորեն շատ նման մի գյուտ, սակայն հայտնի չէ, թե դրանք կիրառվել են:

### Կյանքի արդյունքը
Իր ոչ շատ երկար կյանքի ընթացքում Էռնեստ Բազինը հորինել, նախագծել և արտոնագրել է մոտ հարյուր տարբեր մեխանիզմներ և սարքեր։ Բացի վերը նշվածներից, նա ստեղծել է պնևմատիկ կախոցով կառք, ոսկի լվանալու սարք, էլեկտրական գութան, ջրաղացաքարեր մշակելու մեքենա, սերմնաքար, բանջարեղեն կտրող մեքենա, հիդրոստատիկ սուրճ պատրաստող մեքենա, հաստատուն ջերմաստիճանով ածելի, խաղողի որթատունկեր մշակելու սարք, խորտակված առարկաներ բարձրացնելու համար օգտագործվող հսկայական փրկարարական նավակ, էլեկտրական հրացան, կատարելագործել է էլեկտրական շարժիչը, երկաթի սուլֆատով փայտը պահելու սարք։

Բազինը սերտորեն ծանոթ էր և շփվում էր իր ժամանակի բազմաթիվ հայտնիների հետ՝ մարշալ Մակմահոնի, կայսր Նապոլեոն III-ի և կայսրուհի Եվգենյայի, Բելգիայի թագավորի և թագուհու, ինչպես նաև ռուս մեծ իշխան Կոնստանտին Նիկոլաևիչի: Նրա կենդանության օրոք Էռնեստ Բազինի անունը անընդհատ հանդիպում էր տարբեր թերթերում և ամսագրերում, որտեղ նրան անվանում էին ինժեներ, չնայած նա տեխնիկական կրթություն չուներ և նախընտրում էր իրեն գյուտարար անվանել: Սակայն նրա մահից հետո այն մոռացվեց, ավելին՝ նրա թաղման վայրը անհայտ է, և Անժեի քաղաքային գրադարանի կատալոգում գտնվող «Գյուտարարի հուշագրությունները» () վերնագրով հուշագրությունների հատորը կորել է:

## Մրցանակներ
* 1858 - Անժեի գիտական ընկերության արծաթե մեդալ՝ օդաճնշական ներքնակի գյուտի համար
* 1864 - Անժեի ազգային ցուցահանդեսում ոսկե մեդալ
* 1866 - Պատվո լեգեոնի ասպետ
* Քրիստոսի պորտուգալական շքանշանի ասպետ
* Իսպանական Կաթոլիկ Իզաբելլա շքանշանի ասպետ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ

 
Կատեգորիա:Հունվարի 18 մահեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ