open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Առանց հեղինակի աշխատանք

**Առանց հեղինակի աշխատանք** (), 2018 թվականի գերմանական ֆիլմ (դրամա)՝ նկարահանված ռեժիսոր Հենկել ֆոն Դոններսմարկ Ֆլորիանի կողմից։ Ֆիլմն ընդգրկված է եղել Վենետիկի 75-րդ կինոփառատոնի մրցութային ցանկում։
Նաև ֆիլմն առաջադրված է եղել «Կինո հանուն խաղաղության» խմբում՝ որպես 2019 թվականի «Ամենաարժեքավոր ֆիլմ»։ Օսկարի 91-րդ մրցանակաբաշխությունում ֆիլմն առաջադրված է Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ անվանակարգում։

## Սյուժե
Կուրտ Բարներտը սիրում է երիտասարդ ուսանողուհի Էլի Սիբանդին, սակայն աղջկա հայրը՝ Պրոֆեսոր Կարլ Սիբանդը, դեմ է նրանց հարաբերություններին։ Նա հայտնվում է դժվար կացության մեջ, երբ հայտնի է դառնում նացիստական ծրագրում Կարլի դերի մասին։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1930-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
Կատեգորիա:2010-ականների գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1950-ականներին
Կատեգորիա:Գերմանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների գերմաներեն ֆիլմեր
Սուքիաս Էփրիկյան

**Սուքիաս Էփրիկյան** (), աշխարհագրագետ, բանասեր։

## Կենսագրություն
Սուքիաս Էփրիկյանը ծնվել է Ախալցխայում։ Կրթությունը ստացել է Վենետիկում՝ Մխիթարյանների Սուրբ Ղազար վանքում։ Սիրահարվել և ամուսնացել է մի իտալուհու հետ՝ թողնելով վանքը։ Մահացել է Իտալիայի Վենետիկ քաղաքում։

## Ստեղծագործություններ
Գրել է պատկերազարդ «Բնաշխարհիկ բառարան» երկու հատորանոց (4000 տերմին-հոդված) աշխատությունը։ Առաջին հատորն (1902-1905) ընդգրկում է Ա-Ը, երկրորդը (1907)՝ Թ-Կ տառերով սկսվող տեղանունները։ Աշխատությունն ունի հանրագիտական բնույթ՝ տեղեկություններ է տալիս Հայաստանի նահանգների, քաղաքների, գյուղերի, Ռուսաստանի և այլ երկրների հայաբնակ վայրերի աշխարհագրության վերաբերյալ, պարունակում է վիճակագրական նյութեր, քարտեզներ, պատկերներ։ Կազմել է «Գրպանի ատլաս» (1901)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Արմեն Ղազարյան (ֆուտբոլիստ)

**Արմեն Ղազարյան (ֆուտբոլիստ)** (), հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է եկել Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնությունյան «Շիրակ» ակումբի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Գյումրու «Շիրակ» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Իր խաղային կարիերան սկսել է այս ակումբում։ 2006 թվականի առաջին մրցաշրջանում խաղացել է Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնության առաջին խմբի փոխարինողների կազմում, իսկ երեք առաջնություններում՝ հիմնական կազմում։ 2008 թվականից նշանակվել է հիմնական թիմի խաղացող։ 2011 թվականին ակումբը երկարացրել է Ղազարյանի հետ պայմանագիրը։ Այդ նույն տարում, Հայաստանի 2011 թվականի ֆուտբոլի գավաթին, դուրս է եկել եզրափակիչ։ Հաղթող դարձել է Միկա ֆուտբոլային ակումբը, որին Շիրակը զիջել է 1:4 հաշվով։

## Ելույթների վիճակագրություն
*2020 թվականի հուլիսի 18-ի տվյալներով**․*

## Ձեռքբերումներ
* Հայաստանի չեմպիոն 2012/13
* Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի մրցանակակիր 2011/2012
* Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2011 եզրափակիչի մասնակից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на footballdatabase.eu

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունվարի 30 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ
Կարմրաքար (լեռ)

**Կարմրաքար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզի և Արցախի սահմանագլխին, Կուճիգետի աջափնյակում, Ներքին Հանդ գյուղից 3 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրություն 1701 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Արցախի լեռներ
Նադեժդա Սուսլովա-Գոլուբևայի հուշարձան

մինի|Նադեժդա Սուսլովա
**Նադեժդա Սուսլովա-Գոլուբևայի հուշարձան** (), հուշարձան Ղրիմի Ալուշտա քաղաքում։ Նվիրված է Ռուսաստանում առաջին կին բժիշկ Նադեժդա Պրոկոֆևնա Սուսլովա-Գոլուբևային (1843-1918)։ Տեղադրվել է 2012 թվականին Պարտիզանսկայա փողոց, 13 հասցեով։

## Պատմություն
Նադեժդա Սուսլովան ծնվել է Նիժնի Նովգորոդի նահանգում։ Նա ցանկացել է ընդունվել բժշկական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, սակայն այն ժամանակների օրենքներն արգելում էին կանանց զբաղվել բժշկությամբ։ Այնուամենայնիվ, Սանկտ Պետերբուրգի բժշկական վիրաբուժության ակադեմիայի պրոֆեսորներ Սեչենովը և Բոտկինը 1862 թվականին, բացառության կարգով, թույլ տվեցին երեք կանանց, այդ թվում՝ Ն. Սուսլովային, որպես ազատ ունկնդիրներ ներկա գտնվել իրենց դասախոսություններին,առանց ռազմական նախարարի թույլտվության, որին այն ժամանակ ենթարկվում էր ակադեմիան։ Սակայն 1863 թվականին հաստատվեց նոր կանոնադրություն, որով կանանց արգելվում էր հաճախել դասախոսություններին։ 1864 թվականին Սուսլովան հեռացվեց ակադեմիայից։ Սակայն նա շարունակեց պայքարել և գնաց Շվեյցարիա՝ Ցյուրիխի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում իր կրթությունը շարունակելու, որտեղ ընդունվեց որպես բացառություն։ 1867 թվականին նա փայլուն կերպով պաշտպանեց թեզը Իվան Սեչենովի ղեկավարությամբ և ստացավ «բժշկության, վիրաբուժության և մանկաբարձության դոկտորի աստիճան»։

Սակայն երիտասարդ բժիշկուհու խնդիրներն այդքանով չավարտվեցին։ Ռուսական կայսրությունում կինը չէր կարող լինել բժիշկ, արտերկրում ստացած կրթությունը ուժ չուներ, և իրավունք ստանալու համար հարկավոր էր անցնել հատուկ քննություն։ Սուսլովան հաջողությամբ անցավ նոր փորձությունը։ Նրա բժշկական պրակտիկան փայլուն էր, նա հարգանք էր վայելում ինչպես բժշիկների, այնպես էլ բնակչության շրջանում։

Նադեժդա Պրոկոֆևնան ամուսնու՝ Ալեքսանդր Եֆիմովիչ Գոլուբևի (1836-1926) մոտ Ալուշտա է տեղափոխվել 1892 թվականին։ Այստեղ նա պաշտոնապես չի զբաղվել բժշկական գործունեությամբ, սակայն օգնել է տեղացիներին, բուժման համար գումար չի վերցրել և նրանց դեղերի գումարը վճարել է սեփական գրպանից։

20-րդ դարի վերջում Ալուշտայում ցանկություն էր առաջացել ստեղծելու Ն. Պ. Սուսլովա-Գոլուբևայի թանգարանը և դրա համար 1987 թվականին քանդակվել էր հուշարձան, որն այժմ տեղադրված է հիվանդանոցի պուրակում։ Սակայն թանգարանն այդպես էլ չբացվեց, իսկ հուշարձանը երկար տարիներ մնաց Ալուշտայի Սերգեյ Սերգեև-Ցենսկու գրական հուշաթանգարանի պահեստում։ Միայն 2012 թվականի հոկտեմբերի 12-ին այն տեղադրվեց քաղաքում։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Վլադիմիր Վասիլևիչ Պետրենկոն և ճարտարապետ Ալեքսանդր Կուշչևը։

## Նկարագրություն
Ամբողջ հասակով կանգնած բժշկուհու քանդակը պատրաստված է սպիտակ մարմարից։ Նրա աջ ձեռքի արմունկը հենվում է ոճավորված սյանը, որի հիմքում գրքեր են, իսկ վերևի մասում բժշկության խորհրդանշանը։ Գրքերի կռնակներին հետևյալ հեղինակների անուններն են. Սոկրատ, Արիստոտել, Վոլտեր, Սեն Սիմոն, Ն. Չեռնիշևսկի, Ա. Գերցեն, Կ. Մարքս։ Հուշարձանի վրա փորագրված են նաև հետևյալ խոսքերը.

Հուշարձանի պատվանդանին փակցված է հուշատախտակ հետևյալ գրությամբ.

## Աղբյուրներ
*Первой в России женщине врачу посвящается
*Надежда Суслова: «За мной придут тысячи...» 
*Памятник Н. Сусловой-Голубевой
Շի-ձա (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Շի-ձա** (), գրանիտե դիցաբանական առյուծ-պահակների զույգ Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։ Տեղադրված են դեպի Նևա գետն իջնող Պետրովսկայա առափնյա փողոցում։ Քանդակներից յուրաքանչյուրն ունի մոտ 5 մ բարձրություն և 2,5 տոննա քաշ։ Երկուսի պատվանդաններին էլ արված է հետևյալ մակագրությունը. *«Շի-ձան [[Մանջուրիա]]յի Գիրին քաղաքից Սանկտ Պետերբուրգ տեղափոխվել է 1907 թվականին։ Հետևազորի գեներալ Նիկոլայ Իվանովիչ Գրոդեկովի նվերը»։*

## Միստիկ իմաստ
Չինաստանում նման քանդակները զույգերով տեղադրվում են տաճարի, պալատի, գերեզմանատան մուտքի երկու կողմերում։ Նրանք պատկերում են արու և էգ առյուծների, որոնք պահպանում են մուտքը։  Առյուծը թաթով բռնում է բուդդայական գիտելիքը խորհրդանշող գունդ, որը լուսավորում է խավարը և կարողանում է կատարել ցանկությունները։ Էգ առյուծը թաթով պահում է կորյունին։

## Պատմություն
Շի-ձան պատրաստվել է 20-րդ դարի սկզբին մանջուրյան գրանիտից, Գիրին քաղաքում, հատուկ գեներալ Չանի կռատան (փոքր աղոթարան-տաճարի) համար, սակայն 1904 թվականին Չանի հանկարծամահ լինելուց հետո նորանշանակ քաղաքագլուխը քանդակները նվիրում է մերձամուրյան գեներալ-նահանգապետի օգնական Նիկոլայ Գրոդեկովին։ Գրոդեկովը որոշում է այդ քանդակները նվիրել Սանկտ Պետերբուրգին և, վճարելով տրանսպորտային ծախսերը, քանդակները երկաթուղով տեղափոխում է Վլադիվոստոկ, այնտեղից էլ «Սոպեռնիկ» շոգենավով՝ Սանկտ Պետերբուրգ։

1907 թվականի սեպտեմբերին ժամանած չինական առյուծները որոշվեց տեղադրել վերջերս վերակառուցված Պետրովսկայա առափնյա փողոցում, որը միայն 1901-1903 թվականներին էր սալապատվել գրանիտով։ Պատվանդանների պատրաստումն ու քանդակների տեղադրումը ղեկավարում էր ճարտարապետ Լեոնտի Բենուան։

## Պատկերասրահ

Лев «Ши-цза».jpg|Արու առյուծը
Лев Ши-цза 2.JPG|Էգ առյուծը
Лев Ши-цза.JPG|Պատվանդանի մակագրությունը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի տեսարժան վայրեր
Նիգերիայի Արժեթղթերի տպագրության և դրամահատության սահմանափակ ընկերություն

**Նիգերիայի Արժեթղթերի տպագրության և դրամահատության սահմանափակ ընկերություն**, Նիգերիայի արժեթղթերի տպագրություն և դրամահատարան։ Այն տեղակայված է Աբուջայում և Լագոսում և հիմնականում տնօրինվում է Նիգերիայի կառավարության կողմից։

Բացի Նիգերիայի թղթադրամների և փոստային պատվերների տպագրությունից, այն հատում է նաև Նիգերիայի մետաղադրամների որոշ մասը։ Այն տպագրում է նաև փոստային նամականիշեր։

Նիգերիայի կենտրոնական բանկը (*CBN*) հանդիսանում է Ֆեդերացիայի ամբողջ տարածքում օրինական վճարամիջոցների միակ թողարկողը։ Այն վերահսկում է տնտեսության մեջ փողի ծավալը՝ դրամավարկային կայունության և գների կայունության ապահովման համար։ Նիգերիայի կենտրոնական բանկի արտարժույթի և մասնաճյուղերի գործառույթների վարչությունը ղեկավարում է արտարժույթի կառավարումը թղթադրամների և մետաղադրամների ապահովման, բաշխման/մատակարարման, մշակման, վերամշակման և դասավորման/վերացման միջոցով։

2002 թվականի փետրվարին նախագահ Օլուսեգուն Օբասանջոյի կողմից դրամահատարանի սեփականաշնորհումը խնդրահարույց էր, և բողոքի արդյունքում հրաժարական տվեց գործադիր տնօրեն Սամբո Դասուկին։

2006 թվականին Նիգերիայի կենտրոնական բանկի ղեկավար Չար Չուկվումա Սոլուդոը «ցավում է, որ Նիգերիան աշխարհի միակ երկիրն էր, որն ունեցել է դրամահատարան, բայց ներկրում էր արժեթղթեր» և հայտարարեց, որ սեփականաշնորհումը ճիշտ ուղու վրա է։

2010 թվականին գլխավոր գործադիր տնօրեն Էմանուել Էհիդիամհեն Օկոյոմոնն բնութագրել է որպես «բարեկիրթ ծափահարության հաճույք, որը բնութագրվում է դրամահատարանի շուրջ պտույտով»։

2015 թվականի փետրվարի դրությամբ, «Նիգերական նաիրա թղթադրամներ և մետաղադրամներ տպագրվում/հատվում են Նիգերիայի արժեթղթերի տպագրության և դրամահատության ընկերության և այլ անդրծովյան տպագրական/դրամահատական ընկերությունների կողմից և թողարկվում են Նիգերիայի կենտրոնական բանկի կողմից»։

1963 թվականին Նիգերիայի դաշնային կառավարության և Թոմաս դե Լա Ռուի (*Thomas De La Rue*) միջև հաստատված թղթադրամների, դրոշմանիշերի, նամականիշերի և լիցենզիաների տպագրության համագործակցության առաջին գործարանը Ահմադու Բելլոու Ուեյում, Վիկտորիա կղզի, կառուցվել է Լինդսի Պարկինսոնի կողմից։ 1975-1980 թվականներին Նիգերիայի նավթային սենսացիայի ընթացքում ընկերությունն ընդլայնվեց, ինչը հանգեցրեց մասնագիտացված ստորաբաժանումների ստեղծմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Նիգերական նաիրա

## Արտաքին հղումներ
* Nigerian Security Printing and Minting Company

Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Դրամահատարաններ
Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Նիգերիա
Կարմրասար

**Կարմրասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Կարմրաշենի սարահարթում, Լեռնագոգ գյուղից 2 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարծրություն 1141 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի լեռներ
Չեխովի փողոց (Յալթա)

**Չեխովի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ի պատիվ ռուս մեծանուն գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովի։

## Պատմություն
Չեխովի փողոցը Յալթա քաղաքի քարտեզին հայտնվել է 1870-ական թվականներին՝ Վինոգրադնայա անվամբ, խաղողի նախկին տնկարկների տեղում։ Փողոցի երկարությունը մոտ 400 մետր է։ Այսօր այն հետիոտնային պողոտա է, որը քաղաքային այգու միջով հասնում է լողափ։

## Նշանակալի շենքեր և շինություններ
Փողոցի միջնամասում, զբոսայգու կանաչ ծառերի արանքում, թաքնված է մի շենք, որի արևելյան տեսքը ուշադրություն է գրավում։ Դա ոսկի արդյունաբերող Մելլեր-Զակոմելսկու նախկին առանձնատունն է։ Երկար ժամանակ այնտեղ տեղակայված էին նախկին «Կիև» առողջարանի բժշկական մասնաշենքը և գրադարանը, այնուհետև այստեղ հաստատվել է «Օրբիտա» առողջարանը, ապա կրկին «Կիև» առողջարանը։

Ճարտարապետական և պատմական առումով զգալի հետաքրքրություն է առաջացնում նախկին բանկի փոքր շենքը (այժմ՝ РНКБ  բանկ), որը մեկ դար չի փոխել իր նշանակությունը (ճարտարապետն է Լ. Ն. Շապովալովը)։

Բանկի դիմաց, նույն Չեխովի փողոցում, փայտյա հին ցանկապատի հետևում, խիտ բուսականության արանքում բժիշկ Վասիլևի նախկին առանձնատունն է։ Սկզբում այնտեղ եղել է քաղաքային գործադիր կոմիտեն, ապա՝ պիոներների տունը։ Բժշկի առանձնատունը կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբին՝ քաղաքի ճարտարապետ Ն. Գ. Տարասովի նախագծով։
[250px|մինի|ձախից|[Սուրբ Մարիամ լյութերական եկեղեցի (Յալթա)|Սուրբ Մարիամ լյութերական եկեղեցին]]
[250px|մինի|ձախից|«[Վիլլա Ելենան»]]
Ուշագրավ է նաև Սուրբ Մարիամ լյութերական եկեղեցին։ Այն կառուցվել է 1885 թվականին՝ լյութերական դավանանքի ծխականների միջոցներով, ինչպես նաև Գերմանիայի և Ռուսաստանի կայսրերի նվիրատվություններով։ Նրա անվանումը նվիրված է նաև շինարարության համար իր փոքր հողակտորն անվարձահատույց եկեղեցուն հանձնած ճարտարապետ Գ. Ֆ. Շրեյբերի դստերը։ 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո եկեղեցին փակվեց, այնուհետև այնտեղ սկսեց գործել շախմատային ակումբ։ Միայն 1993 թվականին Յալթայի վերստեղծված ավետարանական լյութերական համայնքը կարողացավ եկեղեցին վերադարձնել համայնքին։

Չեխովի փողոցը հասնում է Մորսկայա փողոցին, որտեղ, Չեխովի փողոցի դիմաց, կա մի տուն, որը եզրափակում է փողոցի հեռանկարը։ Դա 1907 թվականին մոդեռն ոճով ճարտարապետ Ն. Պ. Կրասնովի կառուցած դոկտոր Շիրյաևի նախկին եկամտաբեր տունն է։

Այդ տնից քիչ հեռու կա չորսհարկանի գեղեցիկ մի շենք։ Դա ճարտարապետ Լ. Ն. Շապովալովի նախագծով 1912 թվականին վաճառական Իվան Վասիլևիչ Տիխոմիրովի կառուցած նախկին «Վիլլա Ելենա» է։ Վիլլայի շինարարությունն ավարտվել է 1912 թվականի աշնանը։ Այդ պահին «Վիլլան» Յալթայի ամենաբարձր շենքն էր, ուներ սեփական այգի և վերելակ (դա Յալթայի առաջին վերելակն էր)։ 1912-1918 թվականներին «Վիլլա Ելենան» հյուրընկալել է նշանավոր մարդկանց` որպես 1-ին կարգի հյուրանոց, որը ղեկավարում էր վաճառական Տիխոմիրովի կինը` Ելիզավետա Իվանովնան։

2009 թվականին, քաղաքի օրվա տոնակատարության շրջանակներում, Չեխովի փողոցում բացվեց հանքային ջրով աղբյուրածածկ (բյուվետ)։ Հանքային ջուրը աղբյուրածածկ է հասնում 200 մ խորությունից և ունի հիդրոկարբոնատային բաղադրություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
ՀԽՍՀ դրոշ

**ՀԽՍՀ դրոշ,** Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության պետական խորհրդանիշ։ Ընդունվել է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Գերագույն խորհուրդի հրամանով՝ 1952 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։

## Նկարագրություն
Ըստ Հայաստանի սահմանադրության (1978) 167-րդ հոդվածի. 
1981 թվականի ապրիլի 29-ին հաստատվեց դրույթ՝ Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության դրոշի մասին։ Այն մասնավորապես տալիս է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության պետական դրոշի մանրամասն նկարագրությունը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Flag of the Armenian Soviet Socialist Republic (1922).svg|1922 թվականի փետրվար-մարտ
Պատկեր:Flag of the Armenian Soviet Socialist Republic (1937–1940).svg|1936—1940 թվականներ
Պատկեր:Flag of the Armenian Soviet Socialist Republic (1940–1952).svg|1940—1952 թվականներ


## Տես նաև
* ՀԽՍՀ զինանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարը Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական խորհրդանիշեր
Չեխովի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Չեխովի փողոց** անվանումով առկա են հետևյալ հոդվածները.

*Չեխովի փողոց (Երևան)
*Չեխովի փողոց (Տագանրոգ) 
*Չեխովի փողոց (Յալթա)
*Չեխովի փողոց (Շախտի)
*Չեխովի փողոց (Կրասնի Սուլին)
*Չեխովի փողոց (Նովոչերկասկ)
*Չեխովի փողոց (Ազով)
*Չեխովի փողոց (Դոնեցկ, Ռոստովի մարզ)
*Չեխովի փողոց (Նովոշախտինսկ)
*Չեխովի պողոտա (Դոնի Ռոստով)
*Չեխովի նրբանցք (Վոլգոդոնսկ)
Հայաստանի հարթավայրեր

thumb|Հայաստանին բնորոշ սարահարթեր։|305px

Հայաստանի տարածքում հարթավայրային վայրերը բավականին հազվադեպ են։ Առավել հաճախ դրանք ներկայացված են գոգահովիտներով և հրաբխային սարահարթերով։ Հայաստանի հարթավայրերի ընդհանուր մակերեսը կազմում է նրա տարածքի 4720 կմ²  կամ 15,5 %-ը, որից մոտ 3300 կմ²  (70%) Արարատյան դաշտի մասն է կազմում, 1425 կմ² -ին (30%)՝ հանրապետության մյուս բոլոր հարթավայրերը։

Ստորև ներկայացված են Հայաստանի հարթավայրերն ու դրանց գտնվելու վայրերը.

Նաև Հայաստանում հարթավայրային վայրերը տեղակայված են՝

* Սևանա լճից արևմուտք և հարավ ընկած հատվածում։ Հարթավայրը տարածվում է ջրափնյա գծի երկայնքով մոտ 70 կմ երկարությամբ, լայնությունը կազմում է 2-3 կմ։
*Արփի լճից հարավ-արևմուտք։
* Փոքր հարթավայրային տարածքները հանդիպում են գետերի հովիտներում։ Հարթավայրերը Հայաստանում համարվում են երկրի կարևորագույն հատվածները, դրանք մեծ դեր են խաղում երկրի գյուղատնտեսության մեջ

## Տես նաև
* Հայաստանի ռելիեֆ
* Հայաստանի աշխարհագրություն
* Հայաստանի լեռներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի հարթավայրեր
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Երիցուկ երիցուկանման

**Երիցուկ երիցուկանման** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
30սմ բարձրությամբ ուղիղ ճյուղավոր ցողունով և հաճելի բուրմունքով միամյա խոտաբույս է։ Տերևները ցողունագիրկ նստադիր են և կրկնակի կամ եռակի մասնատված։ Ծաղկազամբյուղներում գտնվում են կարճ ծաղկակոթերով խողովակաձև,լեզվակավոր ծաղիկները բացակայող խողովակաձև, կանաչավուն ծաղիկները։ Փաթաթոցի տերևիկները թաղանթային սպիտակ եզրաշերտով են, իսկ հարթ, երկարավուն պտուղները կողավոր սերմնիկներ են։

## Տարածվածություն
Աճում են ստորին կամ միջին լեռնային գոտիներում, գետափերին, բնակավայրերի հարևանությամբ, ճանապարհների եզրին և աղբավայրերում։ Հանդիպում է Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արարատի և Արմավիրի մարզերում։

## Նշանակություն
Ծաղկաբույլերը օգտագործվում են բուժական նպատակով։ Թուրը կիրառվում է որպես սպազմալիտիկ, քրտնաբեր և հանգստացնող միջոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Գետնաբաղեղ բաղեղանման

**Գետնաբաղեղ բաղեղանման** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
20-50 սմ բարձրությամբ, սողացող, քառանիստ, ճյուղավոր ցողունով, խաչաձև-հակադիր դասավորված երկարակոթ տերևներով մեղրատու բազմամյա խոտաբույս է։ Լայն, երիկամաձև տերևաթիթեղները աղեղնաեզր են։ Տերևանութներում զույգերով աճում են հնգանդամ, երկնագույն-մանուշակագույն կամ սպիտակավուն երկշուրթ ծաղիկները։ Պսակն ունի երկար, վերին մասում լայնացող խողովակ, վերին շուրթը կտրվածքով է, իսկ խոշոր միջին բլթակով ստորինը՝ եռաբլթակ։ Չորս միասերմ ընկուզիկներից կազմված պտուղը չոր է։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների թփուտներում, անտառաեզրերին, խոնավ մարգագետիններում, աղբավայրերում։ Տարածված է Շիրակի և Լոռու մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը ծաղկման շրջանում։ Ցողուններն ու տերևները պարունակում են A, C վիտամիններ, դաբաղանյութեր, խեժ, խոլին, եթերայուղ, միկրոտարրեր և այլն։ Եփուկն օգտագործում են թարախային վերքերի և ֆուրունկուլների բուժման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Շչորսի փողոց (Յալթա)

**Շչորսի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ի պատիվ 1918-1920 թվականների Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի հերոս Նիկոլայ Շչորսի։ Զառիվայր փողոց է, որը սկսվում է քաղաքի գրեթե կենտրոնից («Մագարաչ» կանգառ) և ավարտվում Դարսան բլրի արևմտյան լանջին՝ «Ա. Պ. Չեխովի անվան գրողների ստեղծագործական տան» պանսիոնատի մոտ։

## Պատմություն
Նախկինում այս փողոցը կոչվել է Պրոլտարսկայա։ Քաղաքի այս հատվածը Յալթայի սահմագիծ է մտել 1870-ական թվականների սկզբին։ Այն գտնվում է Դարսան բլրի արևմտյան լանջին։ Նախկինում այդ հողերը մեծ մասամբ պատկանում էին Ռուսաստանի ազնվականներին և երևելիների դասի ներկայացուցիչներին։ Երբ նրանց հողատարածքներով անցկացնում էին Յալթան և Ալուպկան կապող ճանապարհը, այդ փողոցն անվանեցին Կնյաժեսկայա (Իշխանական) փողոց։

Փողոցն այժմ կոչվում է Նիկոլայ Շչորսի անունով։ Այն սկսվում է Կիրով փողոցից՝ տրոլեյբուսի թիվ 1 օղակաձև երթուղու կանգառի մոտից։ Այդ կանգառը կոչվում է «Մագարաչ»։

1885-1886 թվականներին կազմված քարտեզի համաձայն՝ թիվ 279 հողակտորը պատկանում էր Ելենա Ռիբիցկայային։ Նրա օրիորդական ազգանունն էր Այվազովսկայա և նա մեծ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու դուստրերից մեկն էր։ Նա եղել է փաստաբան Վլադիմիր Անտոնովիչ Ռիբիցկու կինը, որը 1872-1880 թվականներին դարձել է Յալթայի քաղաքագլուխ։

1886 թվականի քարտեզի վրա 279-րդ հողակտորում կար խաղողի այգի։

1900-ական թվականների սկզբին Ելենա Ռիբիցկայան ճարտարապետ Նիկոլայ Կրասնովին պատվիրում է չորս փոքր երկհարկանի տուն Աուտսկայա (Կիրովի) փողոցում։ Այս ունեցվածքը նրան է պատկանում մինչև 1920-ական թվականների սկիզբ, երբ այն ազգայնացվում է խորհրդային իշխանությունների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Պատրինջ դեղատու

**Պատրինջ դեղատու** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Ճյուղավոր կոճղարմատով, թավոտ մեղրատու բազմամյա խոտաբույս է։ Մինչև 150 սմ բարձրությամբ ճյուղավոր, քառանիստ ցողունի վրա խոշոր, կոթունավոր, ձվաձև, աղեղնաեզր-սղոցաեզր տերևները դասավորված են հակադիր։ Մանր, երկշուրթ, նստադիր ծաղիկները աճում են տերևանութներում։ Ծաղիկն ունի թավոտ երկշուրթ կանաչ բաժակ և երկար, թեքված խաղովակով, սպիտակ, երբեմն նաև բաց վարդագույն պսակ։ Պտուղը կազմված է 4 չոր եռանիստ ընկուզիկներից։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների անտառաեզրերին։ Հանդիպում է Սյունիքի և Տավուշի մարզերում։ Մի շարք երկրներում նաև աճեցվում է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ծաղկման սկզբում հավաքվող տերևները, ընձյուղների վերին մասը։ Եթերային յուղն օգտագործում են նաև սննդարդյունաբերության, օծանելիքի, օղու և լիկյորների արտադրության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Վախթանգ Թագավորազն

**Վախթանգ Թագավորազն** (), 1182-1214 թվականներին Հաթերքի և ամբողջ Խաչենի իշխանապետության հայ իշխան։

[thumb|left|200px|[Դադիվանքի վանական համալիրը կառուցվել է Վախթանգի կնոջ` Արզուխաթունի կողմից 1214 թվականին (աջից երկրորդ գմբեթ):]]

Հասան իշխանի և Մամկանի (Կյուրիկյան) որդին։ Ամուսնացած է եղել Արզուխաթունի (Արծրունի) հետ։ Հորից ժառանգել է ամբողջ Խաչենի տարածքի նկատմամբ սյուզերային իրավունքները։ Վախթանգ Թագավորազնի պալատում 1184 թվականին Մխիթար Գոշն ավարտել է իր հայտնի «Դատաստանագիրքը»։ Երկու որդիներից կրտսեր Գրիգորը մահացել է մանուկ հասակում, ավագ որդին՝ Հասանը, զոհվել է սելջուկ թուրքերի դեմ մղված մարտերում։

Վախթանգի մահից հետո Հայաստանի Զաքարյան իշխանները Հաթերքի ունեցվածքը կիսել են վերին և ստորին Խաչենի միջև, որտեղ իշխում էին Հասան I-ը (Դոպի ամուսինը) և Վախթանգ II Տանգիկը (Հորիշախի) ամուսինը՝ Իվանե և Զաքարե Զաքարյանների փեսաները։

1214 թվականին Արզուխաթուն Արծրունին ամուսնու և որդիների գերեզմանի տեղում կառուցել է Դադիվանքի նոր տաճարը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Խաչենի իշխանություն
* Արցախ նահանգ

Կատեգորիա:Եռանշահիկներ
Կատեգորիա:Խաչենի իշխաններ
Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն
Աբրահամ Դանգուլով

**Աբրահամ Քրիստափորի Դանգուլով** (), խորհրդային ֆուտբոլիստ, մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կենսագրություն
Աբրահամ Դանգուլովը ծագումով հայ է, հանդես է եկել Եկատերինոդարի  «Ունիոն», Արմավիրի «Դինամո» թիմերում։ Եղել է ձախ եզրային հարձակվող, ցուցաբերել է գեղեցիկ խաղ, տիրապետել է ուժեղ հարվածների։ Եղել է Պյատիգորսկի «Դինամո», Ստալինոյի «Շախտյոր», Մոսկվայի «Կռիլյա Սովետով» Մոսկվայի «Սպարտակ» և Երևանի «Սպարտակ» ակումբների  մարզիչը։

Նրա ղեկավարման տարիներին՝ 1949 թվականին, ԽՍՀՄ առաջնության ժամանակ  Մոսկվայի «Սպարտակը» դարձել է բրեոնզե մեդալակիր, իսկ 1950 թվականին՝ ԽՍՀՄ գավաթակիր։

«Ֆուտբոլ» շաբաթաթերթում աշխատել է որպես լրագրող։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* Григорян А. Г. Создатель спартаковского стиля — Газета «Урарту» — № 29 2000 г.

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ
Գաղձ միասռնականի

**Գաղձ միասռնականի** (), գաղձազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Մինչև 2 մմ հաստության հասնող, ճյուղավոր կարմրավուն քուղանման ցողուններով, համեմատաբար հաստ միամյա անտերև մակաբույծ է։ Ողկույզանման ծաղկաբույլներում հավաքված են վարդագույն կամ համարյա սպիտակ նստադիր ծաղիկները։ Բաժակաթերթիկները հաստ են և լայն։ Կիսով չափ թեքված կուժանման պսակի վերին հատվածները կարճ են։ 1-2 մուգ կլորավուն-սրտաձև սերմերով պտուղը հարթ գնդաձև-ձվաձև տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին լեռնային գոտու բազմամյա և միամյա խոտաբույսերի, թփերի և երիտասարդ ծառերի վրա։ Հանդիպում է Վայոց ձորի, Արարատի, Սյունիքի մարզերում, Երևանում և Արցախում։ Այս տեսակը հաճախ աճում է խաղողի, առվույտի, մոշենու ցողունների վրա։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործվում է ամբողջ բույսը, որը պարունակում է դաբաղանյութեր, կուսկուտին գլիկոզիդ, ֆիտոստերին, ֆլավոնոիդներ, ֆենոլկարբոնաթթուներ և դրանց ածանցյալները (քլորոգենաթթու, սրճաթթու և այլն), անտոցիաններ, ածխաջրեր, կումարիններ, ֆլոբաֆեններ և այլն։ Եփուկն ունի ջերմիջեցնող ազդեցություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Գաղձազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Տանյուշան, Տյավկան, Տոպը և Նյուշան

**Տանյուշան, Տյավկան, Տոպը և Նյուշան** (), 1954 թվականին նկարահանված խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ փոքրիկների մասին, նկարահանվել է` օգտագործելով թատերական և մուլտիպլիկացիոն տիկնիկներ, նկարված մուլտիպլիկացիա և բեմադրված խաղային դրվագներ։ Մուլտֆիլմը խորհրդային տիկնիկային կինոյի վերածննդի առաջին նշանավորողներից Վիկտոր Գրոմովի վերջին ռեժիսորական աշխատանք է մուլտիպլիկացիայում։

Այն նաև ԽՍՀՄ-ում ստեղծված առաջին ծավալային մուլտֆիլմերից է («Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի «Տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ստեղծագործական ասոցիացիան» ստեղծվել է 1953 թվականինՃ։

## Սյուժե
Չարաճճի աղջիկ Տանյուշան երազ է տեսնում, թե իբր իր խաղալիքները` արջուկ Տոպը, շնիկ Տյավկան և տիկնիկ Նյուշան կենդանացել են և սկսել չարաճճիություններ անել, թռչկոտել և գլուխկոնծի տալ։ Խաղալիքներին հանգստացնելու` աղջկա բոլոր ջանքերն ապարդյուն են անցնում։

Շարունակելով իրենց չարաճճիությունները` խաղալիքներն ասում են, որ վատ օրինակը վերցրել են Տանյայից։ Արթնանալով` աղջիկը խնդրում է մայրիկին փոխարինել իր խաղալիքները նորերով և խոստանում է այլևս չարություն չանել և ամեն ինչում միշտ լսող լինել։

## Նկարահանվող խումբ

## Արձագանքներ
Իր հիշողություններում նկարիչ մուլտիպլիկատոր Եվգենի Միգունովը նշել է, որ Գրոմովն այդ ֆիլմն ստեղծել է «շատ արագ», այսինքն, առանց կիրառելու կադրային նկարահանումները կամ էլ` դրանց շատ փոքր կիրառմամբ, և կոչել է այն եղեգներից պատրաստված տիկնիկների և խամաճիկների խառնուրդ

## Վերաթողարկում
1990-ական թվականներին մուլտֆիլմը տեսասկավառակներիի վրա թողարկվել է Studio PRO Video և «Союз Видео» ստուդիաների մուլտֆիլմերի ժողովածուներում ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1954 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Միխայիլ Բաղդասարով (կրկեսի դերասան)

**Միխայիլ Աշոտի Բաղդասարով** (), խորհրդային, ռուսական կրկեսի դերասան, գիշատիչ կենդանիներ վարժեցնող, կրկեսային բազմաթիվ ծրագրերի ստեղծող, Սասունցի Դավիթ «Վագրեր-շոու» կրկեսային համարների ստեղծող և ղեկավար, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1980), Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1997)։ Նիժնի Նովգորոդի կրկեսի գեղարվեստական ղեկավարն է։

## Կենսագրություն
Միխայիլ Բաղդասարովը մանկության տարիներից շատ է սիրել կենդանիներին։ 13 տարեկանից երազել է դառնալ կենդանիներ վարժեցնող։ 16 տարեկանում դարձել է ունիֆորմիստ այն կրկեսում, որտեղ աշխատում էին հայտնի կենդանի վարժեցնողներ Մարգարիտա Նազարովան և Կոնստանտին Կոնստանտինովսկին։ Գիշատիչների հետ վարվեցողության մեջ ցուցաբերած խիզախության և տաղանդի համար Մարգարիտա Նազարովան Միխայիլ Բաղդասարովին ընդգրկեց իր խմբում, և ինը տարի շարունակ վերջինս աշխատեց նրա ղեկավարությամբ։

1973 թվականից սկսեց հանդես գալ ինքնուրույն ծրագրով։ Առաջին մեծ հաջողությունը գրանցեց 1979 թվականին, երբ ներկայացրեց իր նոր կրկեսային համարը՝ «Սասունցի Դավիթ»-ը, որտեղ Արամ Խաչատրյանի «Սպարտակ» բալետի երաժշտության ներքո կրկեսային հրապարակ դուրս բերեց առյուծներին, վագրերին, հովազներին, յագուարներին, ընձառյուծներին և պումաներին։

1991 թվականի հոկտեմբերին Միխայիլ Բաղդասարովը ներկայացրեց իր նոր «Վագրեր-շոու» համարը՝ 18 ուսսուրիյսկական վագրերով։ Ծրագրում Բաղդասարովի օգնականի դերում հանդես է գալիս նրա դուստրը՝ Կարինա Բաղդասարովան։

1994 թվականից սկսած՝ այս շոուին մասնակցում է նաև Բաղդասարովի որդին՝ Արթուր Բաղդասարովը։

## Կոչումներ
Արվեստի բնագավառում մատուցած ծառայությունների համար 1980 թվականին Բաղդասարովին շնորհվել է Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստի, իսկ 1997 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչում։ 2003 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստի կոչում շնորհվեց Կարինա և Արթուր Բաղդասարովներին։

## Միջադեպ շոուի ժամանակ
2006 թվականին՝ ներկայացման ժամանակ, վերահսկողությունից դուրս եկած վագրը հարձակվեց Արթուր Բաղդասարովի վրա և նրան բազմաթիվ վնասվածքներ հասցրեց։ Միայն Միխայիլ Բաղդասարովին հաջողվեց ձայնային հրազենից արձակված կրակոցների միջոցով ստիպել կենդանուն բաց թողնել Արթուրին։ Բժիշկներին դժվարությամբ հաջողվեց փրկել Արթուր Բաղդասարովի կյանքն ու ձեռքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարինա և Արթուր Բաղդասարովների պաշտոնական կայք
* Հարցազրույց Կարինա և Արթուր Բաղդասարովների հետ
* Մի ամբողջ կյանք տևող շերտավոր չվերթ 
* Հարցազրույց Միխայիլ Բաղդասարովի հետ
* Միխայիլ Բաղդասարով․ սկզբում համբերությունն էր 

Կատեգորիա:Կրկեսի հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մոսկվա)

**Մոսկվայի Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցի** (), հայկական առաքելական եկեղեցի Մոսկվայում, որն ավերվել է 1920-ական թվականներին։ Այն տարածքը, որտեղ տեղակայված է եղել եկեղեցին, ներկայում Մոսկվայի կենդաբանական այգու մաս է կազմում։

## Պատմություն
1729 թվականին ռուսական իշխանությունները հողատարածք են նվիրել վրաց թագավոր Վախթանգ Լևանովիչին, որը 1731 թվականին Պրեսնյայում այդ տարածքի մի մասը փոխանցել է այնտեղ ապրող բազմաթիվ հայերին, որոնք եղել են նրա շքախմբում։ Այդտեղ 1746 թվականին հայերը կառուցել են Մոսկվայի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին և գերեզմանատուն, իսկ մեծ վրացական փողոցում՝ հայկական եկեղեցու տները։ 1920-ական թվականներին եկեղեցին քանդվել է։ Այն տարածքը, որտեղ կանգնած է եղել եկեղեցին, կառուցապատվել է միայն 1960-ական թվականներին։

Այսպիսով Պրեսնյայի Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցին եղել է առաջին հայկական եկեղեցին, որը կառուցվել է Մոսկվայում։ Դրանից հետո՝ 1779 թվականին, կառուցվել է Սուրբ Խաչ եկեղեցին, ապա 1815 թվականին՝ Սուրբ Հարություն եկեղեցին Վագանկովյան գերեզմանատանը։ Սուրբ Հարություն եկեղեցի են տեղափոխվել Պրեսնյայի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում թաղված Լազարյանների աճյունները։

## Տես նաև
* Մոսկվայի հայ համայնքի պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ղրիմի էներգաշրջափակման հուշարձան

**Ղրիմի էներգաշրջափակման հուշարձան** (), հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Նվիրված է 2015 թվականի աշնանը Ուկրաինայի կողմից Ղրիմի էներգետիկ շրջափակմանը։ Տեղադրվել է 2016 թվականի հունիսի 29-ին՝ քաղաքի Կալինինի պուրակում։

## Նկարագրություն
2016 թվականի հունիսի 29-ին Կալինինի պուրակում տեղադրվեց Ղրիմի էներգետիկ շրջափակման հուշարձանը։ Էլեկտրական լամպերի տեսքով երկու մետաղական կառույցները խորհրդանշում են թերակղզու էներգետիկ շրջափակման ավարտը։ Բացումը տեղի է ունեցել հուլիսի 7-ին։ Հուշարձանի բացման ժամանակ որոշվել է ոչ թե կտրել ժապավենը, այլ սիզամարգի մեջ խփել մեծ գամ։ Մուրճով հարվածն իրականացրել է Յալթայի քաղաքապետ Անդրեյ Ռոստենկոն։ Մեծ լամպի երկարությունը 5,5 մ է, բարձրությունը՝ 2,5 մ, փոքրինը՝ համապատասխանաբար, 2 մ և 1 մ։ Երկու լամպերն էլ գիշերային ժամերին լուսավորվում են։

Հուշարձանների տեղադրման նախաձեռնողը և հովանավորը տեղացի ձեռնարկատեր է, որի անունը գաղտնի է պահվում։

## Պատմություն
Ղրիմն ամբողջովին հոսանքազրկվել էր 2015 թվականի նոյեմբերի 22-ի գիշերը՝ հենասյուների պայթեցման պատճառով. Ուկրաինայից եկող բոլոր չորս հաղորդագծերը շարքից դուրս էին եկել։ Ղրիմում և Սևաստոպոլում մտցվել էին արտակարգ իրավիճակ և էլեկտրաէներգիայի վթարային անջատումների ժամանակացույց։ Իրավիճակը բարելավվել է դեկտեմբերին, երբ շարք են մտել Կրասնոդարի երկրամասից եկող 400 ՄՎտ հզորությամբ էլեկտրակամրջի առաջին երկու գծերը։ 200 ՄՎտ հզորությամբ երրորդ գիծը ներդրվել է 2016 թվականի ապրիլի 14-ին, իսկ վերջին չորրորդը (նույնպես 200 ՄՎտ)՝ մայիսի 11-ին։

Ղրիմում արտակարգ իրավիճակը հանվել է մայիսի 18-ին, իսկ Սևաստոպոլում՝ մայիսի 25-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Յալթայի հուշարձաններ
Առյուծագի սովորական

**Առյուծագի սովորական** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Առանցքային արմատներով բազմամյա խոտաբույս է։ 30-100 սմ բարձրությամբ, վերին մասում ճյուղավորված, ուղիղ քառանիստ, մուգ կանաչ, մատնաձև բաժանվածտերևները դասավորված են հակադիր կոթունավոր ցողունների վրա։ Բազմածաղիկ հասկանման ծաղկաբույլեր առաջացնող մանր վարդագույն, հնգանդամ ծաղիկները աճում են օղակավոր տերևանութներում։ Երկշուրթ պսակը կրկնակի երկար է բաժակից։ Վերին շուրթը սաղավարտաձև է, իսկ ստորինը՝ եռաբլթակ։ Պտուղը կազմված է 4 չոր եռանիստ ընկուզիկներից։

## Տարածվածություն
Աճում է թփուտներում, գետերի հովիտներում, անտառների և ճանապարհների եզրերին, հանդիպում է բոլոր մարզերում։  Լավ մեղրատու բույս է։ Որոշ երկրներում աճեցվում է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են դառը համով և թույլ հոտով բույսի վերգետնյա ծաղկող մասը և ստորին տերևները։ Այն իր մեջ պարունակում է դաբաղանյութեր, եթերային յուղեր, ալկալոիդներ, շաքարներ, սապոնիններ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Հայաստանի սեյսմականություն

Հայկական լեռնաշխարհը, որի մի մասում այժմ գտնվում է Հայաստանը, համարվում է աշխարհի սեյսմիկ ակտիվ շրջաններից մեկը և մտնում է Միջերկրածովային սեյսմիկ զոնայի մեջ։

Ըստ հարուստ պատմական տվյալների պարզ է դառնում, որ վերջին երկու հազար տարիների ընթացքում Հայկական լեռնաշխարհում ամենաուժեղ երկրաշարժը հասել է 10 բալի (12 բալային սանդղակով) (Երզնկայի տարածք)։ Երկրաշարժերը կապված են ակտիվ խորքային խզվածքներով և դրանց հատման շրջաններով։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
մինի|Ավերված Լենինական
Հայկական լեռնաշխարհում երկրաշարժերի օջախներն ունեն ոչ խորը՝ 30-35 կմ խորություն, այսինքն դրանք գտնվում են երկրակեղևում, որի պատճառով երկրաշարժերը կոչվում են երկրակեղևային։ Առավել ինտենսիվ երկրաշարժերի օջախները գտնվում են 10-15 կմ խորություններում։ Ֆորշոկային և աֆտերֆորշոկային ակտիվությունը Հայաստանի տարածքում կարճ է տևում։ Հանրապետությունում կան տարածքներ (Զանգեզուր, Գյումրի), որտեղ ուժեղ երկրաշարժերին չեն նախորդել թույլերը։ Ոչ միշտ է, որ ուժեղ երկրաշարժերի գոտիներում թույլ ցնցումները շատ են և հակառակը, կան թույլ երկրաշարժի  շրջաններ, որտեղ ուժեղ երկրաշարժերը քիչ են (Սևանի ավազան, Վարդենիսի լեռներ)։

Հանրապետության ողջ տարածքը բաժանվում է 7 և 8 բալային սեյսմիկ գոտիների։ Դրանցից են՝ Շիրակի և Արարատյան դաշտեր, Վայոց ձոր և հարավային Զանգեզուր։ 8 բալային գոտում ներառված է Հայաստանի ողջ տարածքի 70%, իսկ 7 բալային գոտում՝ 30%: Երկրաշարժերի ուժգնությունը սակայն կարող է հասնել 9-10 բալի (12 բալային սանդղակով), որը կախված է խորը խզվածքների հանգույցների հատումների հետ (Գյումրի, Զանգեզուր, Վայոց ձոր)։

## Կոտրվածքներ
Հայաստանի տարածքում խոշոր խզվածքներ են՝ Գառնիի, Փամբակ-Սևանի, Ժելտորեչենսկ-Սարիղամիշի և Ախուրյանի։  
մինի|Գառնու տաճարի փլատակներ
**Գառնիի խզվածք**, բացի սեյսմիկ ակտիվությունից աչքի է ընկնում նաև բարձր տեկտոնական ակտիվությամբ։ Խզվածքի հետ են կապված 4 խոշոր երկրաշարժերը՝ 906 թվականին Վայոց ձորում, 1679 և 1827 թվականներին Գառնիում, 1988 թվականին՝ Սպիտակում։ Գառնիի խզվածքի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 290 կմ և բաժանվում է չորս հատվածի։

**Փամբակ-Սևանի խզվածքի** երկարությունը մոտ 370 կմ է։ Կազմված է երկու հատվածից՝ Փամբակ-Սևանի (արևմտյան), որի երկարությունը 260 կմ է, և Խոնարասարի (արևելյան)՝ 110 կմ երկարությամբ։ Սրա հետ է կապված դեռևս 5-6-րդ հազարամյակների երկրաշարշերը, ինչպես նաև Գանձակի՝ 895, 915, 1139, 1308, 1407, 1931 և 1968 թվականների երկրաշարժերը։

**Ախուրյանի խզվածքի** երկարությունը կազմում է 150 կմ՝ Տեկորից մինչև Ախուրյանի ջրամբար։ 950 տարիների ընթացքում այստեղ տեղի է ունեցել 26 երկրաշարժ, որից 6-ը՝ աղետալի։

**Ժելտորեչենսկ-Սարիղամիշի խզվածքը** սեյսմիկ և տեկտոնական մեծ ակտիվությամբ է աչքի ընկնում։ Ընդհանուր երկարությունը կազմում է 350 կմ։ Ուժեղ երկրաշարժեր են գրանցվել Սարիղամիշում, Նորմանում և Պարտիզում։

## Երկրաշարժերը Հայաստանում
Այս ցանկում թվարկված են երկրաշարժերը, որոնք տեղի են ունեցել ժամանակակից և պատմական Հայաստանների տարածքում։

## Տես նաև
* Հայաստանի ռելիեֆ
* Հայաստանի երկրաբանական կառուցվածք

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հայաստանի երկրաբանություն
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Ամեն ինչ հակառակն է (մուլտֆիլմ)

**«Ամեն ինչ հակառակ է»** (), 1974 թվականի խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է Տատյանա Մակարովայի «Փոքրիկ ավանակի երազանքի» հեքիաթի հիման վրա։ Այն «Նվիրական երազանք» մուլտֆիլմի շարունակությունն է (1972 թվական)։

## Սյուժե
Փոքրիկ իշուկն աշխարհում ամենից շատ ցանկանում է դառնալ թիթեռ։ Դրան հասնելու անհաջող փորձերի պատճառով բարդանում են իր ընտանիքի անդամների հետ հարաբերությունները, և քիչ էր մնում, որ նա կոկորդիլոսի կեր դառնա, որի հետ նա ուզում էր ընկերանալ և որին համարում էր իր տատիկը։ Դժբախտություններին վերջ է դնում թիթեռը, որը պատմում է, թե իր նվիրական երազանքն է դառնալ ավանակ, որի կյանքում այնքան հետաքրքրությունններ կան։

## Ստեղծողներ
* Սցենարիստ՝ Տատյանա Մակարովա
* Ռեժիսոր՝ Միխայիլ Կամենեցկի
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Անատոլի Վասիլև, Վլադիմիր Դեգտյարյով
* Օպերատոր՝ Վլադիմիր Սիդորով
* Կոմպոզիտոր՝ Իգոր Կոմաչյով 
* Հնչյունային օպերատոր՝ Վլադիմիր Կուտուզով
* Խմբագիր՝ Նատալյա Աբրամովա
* Մոնտաժող՝ Գ. Ֆիլատովա
* Նկարիչ մուլտիպլիկատորներ՝ Մայա Բուզինովա, Իոսիֆ Դոուկշա
* Տիկնիկները և դեկորացիաները պատրաստել են՝ Օլեգ Մասաինով, Միխայիլ Կոլտունով, Մարինա Չեսնոկովա, Սվետլանա Զնամենսկայա, Լիլիանա Լյուտինսկայա, ղեկավար՝ Ռոման Գուրով
* Տնօրեն՝ Նաթան Բիտման
* Հնչյունավորողներ՝
** Իրինա Մազինգ - Իշուկ, Լիդիա Կատաևա - Թիթեռնիկ, Վսևոլոդ Լարիոնով - հեղինակ, Կլարա Ռումյանովա - Թրթուր, Վլադիմիր Օսենև - Կոկորդիլոս

## Մուլտֆիլմի մասին
Մ. Կամենեցկու «Ամեն ինչ հակառակն է» մուլտֆիլմն  սեփական ինքնատիպությունը գնահատելու, կյանքում իր տեղով բավարարվելու ունակության մասին է։
 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Всё наоборот» на Аниматор.ру

Կատեգորիա:1974 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Միխայիլ Կամենեցկու մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վլադիմիր Դեգտյարյովի մուլտֆիլմեր
Սլավա Գաբրիելյան

**Սլավա Գաբրիելյան** (), հայ ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային մարզիչ։ Սպորտի վարպետ (1989)։ Առաջին լիգայում հանդես եկող «Գանձասար-2» ակումբի գլխավոր մարզիչը։

## Ակումբային կարիերա
Սլավա Գաբրիելյանը խաղացել է երկրորդ լիգայի «Ղարաբաղ» ակումբում։ Ակումբում անցկացրել է ավելի քան 10 տարի և եղել է նրա հիմնական խաղացողներից մեկը։

## Ելույթների վիճակագրություն

## Մարզչական  կարիերա
Սլավա Գաբրիելյանը երկար ժամանակ մարզել է Ստեփանակերտի «Ղարաբաղ» ակումբը, որը հետագայում վերանվանվել է «Լեռնային Արցախ»։

2009 թվականի մրցաշրջանի վերջին գլխավորել է Կապանի «Գանձասարը», որի գլխավոր մարզչի պաշտոնից հեռացվել էր Սամվել Պետրոսյանը։ Ակումբի խաղը Գաբրիելյանի օրոք չի փոխվել, այդ պատճառով մամուլում լուր է տարածվել, թե կապանցիների նախկին մարզիչ և այդ ժամանակ գլխավոր մարզչի օգնականի պաշտոնն զբաղեցնող Ալբերտ Սարգսյանը փոխարինել է Սլավա Գաբրիելյանին։ Այդ լուրը հերքել է ակումբի գործադիր տնօրեն Վլադիկ Առաքելյանը, բայց վերջնական արդյունքում Սարգսյանը փոխարինել է Գաբրիելյանին, իսկ վերջինս տեղափոխվել է երկրորդ կազմ, որտեղ զբաղեցրել է  գլխավոր մարզչի պաշտոնը։

## Ձեռքբերումներ
* *Խաղացողի*
** Երկրորդ ստորին լիգայի բրոնզե մեդալակիր – 1991
* *Մարզչական*
** Հայաստանի Առաջին լիգայի արծաթե մեդալակիր - 2000, 2004

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սլավա Գաբրիելյանի էջը footballdatabase.eu կայքում 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Անմոռուկ մանրածաղիկ

**Անմոռուկ մանրածաղիկ** (), գաղտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Պարզ ուղղաձիգ ցողունով և էլիպսաձև-նշտարաձև նստադիր տերևներով միամյա խոտաբույս է, որն ունի մինչև 15 սմ բարձրություն և բարակ արմատներ։ Ցողունների գագաթներին գտնվող նոսր ծաղկաբույլերում հավաքված են կարճ ծաղկակոթերով մանր երկնագույն հնգանդամ ծաղիկները։ Կոկոններում պսակաթերթիկները վարդագույն են, իսկ հետագայում դառնում են երկնագույն։ Պտուղը մերկ և փայլուն փոքր ընկուզիկ է։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է ավազային և քարքարոտ չոր լանջերին, դաշտերում։ Տարածված է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում Շիրակի, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արարատի մարզերում։ Մեղրատու և գեղազարդային բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածն ու ծաղիկները։ Բույսն ունի հակաբորբոքային և արյունահոսությունը դադարեցնող ազդեցություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Գաղտրիկազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Ակքան խոզանավոր

**Ակքան խոզանավոր** (), ակքանազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
50-150 սմ բարձրությամբ, կողավոր ցողունով, կոթունավոր տերևներով, գեղազարդային փշոտ երկամյա խոտաբույս է։ Գնդիկաձև ծաղկաբույլերում՝ գլխիկներում, հավաքված են մանր, սպիտակ և քառանդամ ծաղիկները։ Սրածայր, ատամնաեզր տերևները երկարավուն են։ Փաթաթոցի տերևիկները սուր են և նշտարաձև։ Պտուղը սերմնիկ է։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է թփուտներում և ցանքսերում։ Հանդիպում է Կոտայքի և Սյունիքի մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են խոտային մասը (տերևները, ցողունները, ծաղիկները կամ ծաղկաբույլերը)։ Խոտային մասի եփուկն գործածում են ստամոքսի խոցի և ուռուցքների դեպքերում, ինչպես նաև մաշկային ուռուցքների բուժման համար (թրջոցների միջոցով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Երկամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Ակքանազգիներ
Բողկ վայրի

**Բողկ վայրի** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Բարակ արմատով և փետրաձև բաժանված տերևներով, 25-50 սմ բարձրությամբ միամյա մեղրատու խոտաբույս է։ Ցողունի հիմքային մասն ու ստորին տերևները ծածկված են կոշտ մազիկներով։ Քնարաձև տերևները բաժանված են անհամաչափ երկարավուն-ձվաձև ատամնաեզր մասերի, գագաթնային հատվածը ավելի խոշոր է։ Երբեմն սպիտակ, դեղին կամ մանուշակագույն ջղերով պսակաթերթիկները բաց դեղին են։ Բաժակը կրկնակի կարճ է պսակից։ Սուր բզաձև կտուցով պտուղները երկար և ամուր հատվածավոր պատիճներ են։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների ցանքսերում, անմշակ տարածքներում և աղբավայրերում։ Տարածված է Տավուշի, Գեղարքունիքի, Արարատի, Արմավիրի մարզերում, Երևանում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ամբողջ բույսը, որի վերգետնյա մասը պարունակում է ֆլավոնոիդներ (կվերցետին, կեմպֆերոլ և այլն), թիոգլիկոզիդներ, ռաֆանին գլիկոզիդ և այլն։ Սերմերը կիրառում են ռևմատիզմի, իշիասի, որոշ ուռուցքների բուժման նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Խաչատուր Թոխաթցի

**Խաչատուր Թոխաթցի (Եվդոկացի)** (), 16-17-րդ դարերի հայ բանաստեղծ։

## Կյանք և ստեղծագործական գործունեություն
Ծնվել է 1570 թվականին Եվդոկիայում, ծխական քահանա է եղել։ Ապստամբների կողմից Դելի Հասանի քաղաքի գրավումից հետո՝ 1602 թվականին, ստիպված է եղել լքել հայրենի երկրամասը և մեկնել Վենետիկ, որտեղ ձերբակալվել է ինկվիզիցիայի կողմից և դատապարտվել է ազատազրկման։ 17-րդ դարի հայ պատմաբան Գրիգոր Դարանաղցին նկարագրում է նրա դատապարտումը և հավելում, որ Խաչատուրն իր բանաստեղծական տաղանդը զարգացրել է բանտում։ Եզրափակելով՝ նա բանաստեղծությունների գիրք է գրել, որտեղ պատմել է իր հավատքի և դժվարությունների մասին, որոնք ինքը ստիպված էր կրել նրա պատճառով։ Նրա այս շարադրանքը չի պահպանվել։ Ինկվիզիցիայի ազատագրումից հետո վերադարձել է հայրենի քաղաք և ամուսնացել։

Գրել է մի քանի պոեմ աշխարհիկ մոտիվներով, գովաբանել է գինին, խնջույքը և զբոսանքը։ Նրա գլխավոր ստեղծագործությունը, սակայն, հանդիսանում է «Պատմութիւն Վենետիկ քաղաքին» ծավալուն պոեմը։ Բաղկացած է 280 տողերից, գրված է խոսակցական հայերենով, 1614 թվականին։ Նրա մեջ Խաչատուրը պատմում է Վենետիկի գեղեցկության և հարստության մասին, որի հիասքանչ շենքերը, տնտեսական բարգավաճումը, մեխանիկական սարքերը և հասարակական կարգը ապշեցրել են բանաստեղծին։ Նա հիացմունքով է նկարագրում Վենետիկի լեփ-լեցուն խանութներն ու տոնավաճառները, քաղաքացիների վերաբերմունքը իրենց առողջության և հիգիենայի նկատմամբ, եկեղեցական տոների, մասնավորապես՝ Ավագ շաբաթվա։ Սակայն Վենետիկի կյանքի որոշ կողմեր, այնուամենայնիվ, հակասում էին նրա բարոյական նորմերին։  Անդրադառնալով վենետիկյան ազատ բարքերին՝ նա դատապարտում է կանանց բաց զգեստները, սիրահարների կողմից իրենց զգացմունքների հրապարակային դրսևորումը, մարմնավաճառության ընդունումը, մեզի օգտագործումը որպես կոսմետիկա, ընտանի կենդանիների հանդեպ չափազանց մեծ մոլուցքը և այլն։

;Երկերի և կենսագրական ակնարկների հրատարակում
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատմութիւն Վենետիկ քաղաքին
* Խաչատուր Թոխաթցու պոեմներ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Զորավա (Թիմարի գավառ)

**Զորավա**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Թիմարի գավառակում։ Գտնվում էր Արճակ լճից հյուսիս, հարթավայրում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 13 տուն թուրք բնակիչ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Վլադիկավկազ)

մինի
**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Վլադիկավկազ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Հարավային Ռուսաստանի հայոց թեմին, գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետությունում։ Համակարգում է քաղաքում և շրջակա գյուղերում բնակվող առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը։

Գտնվում է Չերմեն Բաևի փողոցում՝ Թերեք գետի աջ ափին՝ Չուգունե (Օլգինսկի) կամրջի () մոտ։ Եկեղեցուց դեպի Թերեքի աջ ափի սանդղավանդներ է բարձրանում Հայկական փողոցը։ Եկեղեցու դիմաց պահպանվում է Վախթանգովների տունը։ Եկեղեցին Վլադիկավկազի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկն է և Ռուսաստանի Դաշնության ժողովուրդների մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ։

## Պատմություն
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին կառուցվել է 1868 թվականին։

Հայոց ցեղասպանության 95-րդ տարելիցի առթիվ եկեղեցու բակում կանգնեցվել է խաչքար, որի օծման համար հատուկ ժամանել է Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի հարավի եպիսկոպոսության գլուխ, եպիսկոպոս Մովսես Մովսեսյանը։ Օծման արարողությանը ներկա են եղել նաև կրոնական այլ ուղղությունների ներկայացուցիչներ՝ ուղղափառ եկեղեցու գործակալ Վասիլի Շաուերմանն ու Օսիայի հռոմեակաթոլիկական թեմի առաջնորդ Յանուշ Բլաուտը, ինչպես նաև հանրապետության ղեկավար պաշտոնյաներ։

## Պատկերասրահ

ArmVladik.jpg
Armenian Church.jpg
Vladikavkaz Armenian Church Interior 2012.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիկավկազի հայեր
* hayazg.info — Церковь Сурб Григор Лусаворич (Владикавказ)

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Հարավային Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Վլադիկավկազի եկեղեցիներ