Խաբեբայություն իրականացված մաֆիայի կողմից

**Խաբեբայություն՝ իրականացված մաֆիայի կողմից** ()՝ չհրապարակված ապացույցները չարաշահելու միջոցներից մեկն է։ Առաջին անգամ այս մեթոդը բնութագրել է Իվո Դեսմեդը ()։

## Բնութագիր
280px|շրջափակել|աջից|Խաբեբայություն` իրականացված մաֆիայի կողմից

Դիտարկենք հետևյալ դեպքը` ունենք  **A**, **B**, **C**, **D** մասնակիցներ։
Ընդ որում **B**-ն և  **C**-ն համագործակցում են միմյանց հետ (նույն մաֆիայի անդամ են)։ **A**-ն ապացուցում է իր անձը **B**-ին, իսկ **C**-ն փորձում է ներկայանալ **D**-ի մոտ իբրև **A**։
 
Սովորաբար այսպիսի խարդախությունը ներկայացվում է հետևյալ իրադրությամբ` B-ն ռեստորանի տնօրենն է (որը մաֆիայի սեփականությունն է), С-ն նույնպես մաֆիայի ներկայացուցիչ է, D-ն` ոսկերիչ է։ A-ն և D-ն տեղյակ չեն սպասվելիք խարդախության մասին։ Այն պահին, երբ A-ն պատրաստ է վճարելու ճաշի համար և իր անձը հաստատելու B-ի մոտ, B-ն С-ին տեղյակ է պահում խարդախության սկսվելու մասին (դա իրականացվում է նրանց միջև ռադիոկապի առակայության շնորհիվ)։ Այս ընթացքում С-ն ընտրում է ադամանդը, որը ցանկանում է գնել և D-ն սկսում է հաստատել С-ի անձը (իրականում A-ին)։ С-ն արձանագրության հետ կապված հարցը ուղարկում է B-ին, որն էլ իր հերթին սա տալիս է А-ին։ Հակառակ շրջանով փոխանցվում է նաև պատասխանը (A, B,C)։

Այսպես A-ն վճարում է ոչ միայն ճաշի, այլ նաև թանկարժեք ադամանդի համար։

Ինչպես երևում է վերը թվարկածից, գոյություն ունեն որոշակի պարտադիր պահանջներ այսպիսի խարդախություն  անելու համար։ Օրինակ` պահերը, երբ А-ն հաստատում է իր անձը B-ի մոտ, իսկ С-ն D-ի մոտ պետք է միմյանց համապատասխանեն։

Այսպիսի խաբեբայությունը, որն իրականացվում է մաֆիայի կողմից` արդյունավետ է միայն, այն իրադրություններում, որտեղ ապացուցող մասնակիցը մոտ է կանգնած ստուգող անձին և հաջող վավերացումը թույլ է տալիս ապացուցողին` ստուգողից ստանալ որևէ ծառայություն։

## Օգտագործման օրինակներ
Մաֆիայի կողմից իրականացված խաբեբայությունը լայնորեն կիրառվում է RFID-համակարգերի վրա հարձակվելիս։ RFID-համակարգը () կազմված է կարդացող սարքավորումից () և տրանսպոնդերից () (RFID-նշանից)։

Ենթադրենք հանցագործը պատրաստվում է ստանալ մեքենա մուտք գործելու չվավերացված հնարավորություն, որը ապահովվում է RFID-համակարգի միջոցով։ Հանցագործը, որն ունի կեղծ քարտ, տեղավորվում է մեքենայի մոտ` կապ ապահովեով քարտի և մեքենայի RFID-համակարգի կարդացող սարքի միջև։ Այդ ընթացքում հանցակիցը, որը ևս ունի կարդացող սարք, գտնվում է մեքենայի տիրոջ մոտ և կապ է հաստատում մեքենայի տիրոջ քարտի հետ։ Այսպիսով այն հանցագործը, որն ունի կեղծ քարտ ուղարկում է իր կեղծողին հաղորդագրությունը, որը ստացել է կարդացող սարքից, որն էլ իր հերթին այդ հաղորդագրությունն ուղարկում է մեքենայի տիրոջ տրանսպոնդերին։

Պատասխանը նույն շղթայով հակառակ ուղղությամբ հետ է ուղարկվում և արդյունքում հասնում է մեքենայում առկա կարդացող սարքին։

Մաֆիայի կողմից իրականացված խաբեությունները կարող են նաև օգտագործվել ռադիոալիքների անդրադարձման օգնությամբ առարկաների կոորդինատները (IFF) որոշելու համակարգի վրա հարձակումներ կատարելու համար։ Բազմաթիվ IFF-համակարգեր օգտագործում են վավերականացման «հարց-պատասխան» մեթոդը։ Օրինակ` երկու ինքնաթիռներ` W-ն և B-ն կարող են նույնականացնել միմյանց IFF-ի միջոցով և հենց այդ պահին A1 և A2 թշնամական ինքնաթիռները փորձում են ներկայանալ իբրև «բարեկամ ինքնաթիռներ»։ Այս դեպքում ևս օգտագործվում է նույն ծրագիրն, ինչ-որ RFID-համակարգի դեպքում էր։

Օրինակ W-ն A1-ին ուղարկում է հարցում, որպեսզի A1-ն իր անձը հաստատի, A1-ը ուղարկում է հաղորդագրությունը A2-ին, A2-ն էլ իր հերթին այդ հարցումն ուղարկում է B-ին (որը վստահաբար «բարեկամ» է W-ի համար) պատասխանում է ճիշտ հաղորդագրությամբ։ Այս պատասխանը նույն ուղղությամբ ուղարկվում է W-ին։ Այսպիսով W-ն և B-ն 
A1-ին և A2-ին համարում են «բարեկամ ինքնաթիռներ»։

## Կանխման միջոցները
### Հեռավորությամբ սահմանափակված արձանագրություններ ()

Մաֆիայի կողմից իրականացված խաբեբայության կանխարգելման համար հաճախակի օգտագործվում են հեռավորությամբ սահանափակված արձանագրությունները, որոնք առաջին անգամ մեջբերվել են Ստեֆան Բրենդսի () և Դեյվիդ Չաումի () աշխատանքներում։ Այս մեթոդը կիրառվում է այն ժամանակ, երբ համագործակցող անձանցից մեկը պարտադիր պետք է իմանա, որ մյուս մասնակիցը գտնվում է սահմանված հեռավորության վրա։

Օրինակ` երբ մի մարդ օգտագործում է էլեկտրոնային անցաքարտ շենք մտնելու համար, համակարգը պետք է վավերացնի այդ անձի սահմանված հեռավորության վրա լինելը։

Համաձայն Բրենդսի և Չաումի հեռավորությամբ սահանափակված արձանագրությունների աշխատանքի հիմնական մեխանիզմը կայանում է «հարց-պատասխան» սկզբունքում, որի ընթացքում **P** և **V** մասնակիցների միջև տեղի է ունենում բիթերի փոխանակում () **k** անգամ։ **P**-ն () այն մասնակիցն է, որն ապացուցում է իր գիտելիքը, իսկ **V**-ն ()` ստուգում է **P**-ի կողմից ապացուցվող տվյալների իսկությունը, իսկ **k** մեծությունը արձանագրության գաղտնի պարամետրն է։ Բիթերով փոխանակումը հանդիսանում է վայրկենական գործընթաց` այն իմաստով, որ P-ն բիթը ստանալուց հետո ակնթարթորեն **V**-ին է ուղարկում պատասխան բիթը։

### Հեռավորությամբ սահանափակված արձանագրության օրինակ
280px|շրջափակել|աջից|Արձանագրության նկարագիրն ըստ Հանկեի և Կունի

Հեռավորությամբ սահանափակված արձանագրություններից ամենատարածված օրինակը Ջերարդ Հանկի () և Մարկուս Կունի() արձանագրությունն է, որն իր կիրառությունն է գտել բազմաթիվ RFID-համակարգերում։ Այս արձանագրության սկզբնական փուլում **P**-ն և **V**-ն փոխանակվում են մեկանգամյա օգտագործման կոդերով (ընդ որում այս կոդն ընտրվում է պատահականության սկզբունքով), այսինքն **P**-ն և **V**-ն ստեղծում և ապա համապատասխանորեն բիթերը փոխանցում են  N_p-ին և N_v-ին։

Հետագայում երկու կողմերն էլ հաշվարկում են v^\left( {0} \right) և v^\left( {1} \right) հաջորդականություններ, օգտագործելով կեղծ պատահականության ֆունկցիան (սովորաբար դա MAC ֆունկցիան է), այսինքն` MAC_K\left( {N_v, N_p} \right) = v^\left( {0} \right) \left|\right| v^\left( {1} \right), որտեղ **K**-ն գաղտնի բանալին է, որը հայտնի է երկու կողմերին էլ։ Դրան հաջորդում է երկու կողմերի միջև **n** ակնթարթային փոխանակումները բիթերով։

Յուրաքանչյուր փոխանակման մեջ **V**-ն ուղարկում է C_i բիթեր («հարցում»), որն ապացուցվում է **P**-ի կողմից։ Եթե այս բիթը հավասար է **0**-ի, ապա **P**-ն կուղարկի պատասխան հաղորդագրություն **i** համարի ներքո v^\left( {0} \right) հաջորդականությունից, իսկ եթե  C_i-ն հավասար է **1**, ապա պատասխան հաղորդագրությունը կլինի v^\left( {1} \right) հաջորդականության ներքո գտնվող **i** համարը։ Իր հերթին **V**-ն յուրաքանչյուր բիթային փոխանակումից հետո ստուգում է ստացված հաղորդագրությունների ճշմարտացիությունը, ինչպես նաև  հաշվարկում հաղորդագրության ստացման պահից մինչև պատասխան բիթի ստացումն ընկած ժամանակը։ Եթե բոլոր ստացված հաղորդագրությունները և ժամանակահատվածները ճիշտ են, ապա փոխանակումը համարվում է հաջող։

Հարձակման համար հանցագործը պետք է մտնի մեխանիզմ և մինչև **V**-ի կողմից C_i հաղորդագրության ուղարկելը, կռահի համապատասխան {C_i}' բիթը, ապա անմիջապես փոխանցի այն **P** կողմին։ Երբ հանցագործը ստանում է հաղորդագրություն **P**-ից`  համեմատում է C_i և {C_i}' և եթե բիթերը համապատասխանում են (ընդ որում հավանակությունը 1/2 է), ապա հանցագործը կուղարկի ճիշտ v_{i}^\left( {C_i} \right) հաղորդագրությունը ստուգող **V** կողմին։ Մնացած դեպքերում, երբ բիթերը չեն համապատասխանում, հանցագործը փորձում է կռահել v_{i}^\left( {C_i} \right) նշանակությունը և այն փոխանցում է **V**ին։ Այսպիսով հավանականությունը, որ հանցագործը կստանա v_{i}^\left( {C_i} \right) ճշմարիտ նշանակությունը հավասար է 3/4-ի։ Հետևաբար այսպիսի հարձակման հավանականությունը {\left( {3\over 4} \right)}^n է։ Հանկի և Կունի աշխատանքի հրապարակումից հետո առաջարկվել են մի քանի լուծումներ ուղղված արձանագրության արդյունավետության բարձրացմանը։ Օրինակ Տուն () և Պիրամուտուն () առաջարկեցին իրենց հեռավորությամբ սահանափակված արձանագրությունները և չնայած որ սրանք օգտագործում են Հանկի և Կունի արձանագրությունների որոշ սկզբունքներ, բայց և այնպես բաց հարձակումների հաջողության հավանականությունը իջեցնում են  9/16-ով (բիթերի մեկ փոխանակման համար։

### Այլ միջոցներ
* Նույնականացումը պետք է կատարվի Ֆարադեյի վանդակում ()։ Եթե ոսկերչի խանութում լինի Ֆարադեյի վանդակ, ապա մաֆիոզները չեն կարողանա փոխանակվել հաղորդագորւոթյուններով։
* Իվո Դեսմեդտը և Տոմաս Բետը () առաջարկել են օգտագործել «ճիշտ ժամանակ» հասկացողությունը։ Եթե արձանագրության յուրաքանչյուր փուլ ճիշտ ժամանակին կատարվի, ապա մաֆիոզները ուղղակիորեն չեն հասցնի միմյանց փոխանցել հաղորդագրությունները։ Պետք է նաև հաշվի առնել, որ ապացուցողի ու ստուգողի միջև հաղորդագրությունները ակնթարթորեն չեն փոխանցվում, այլ որոշ ուշացմամբ։ Այդ ուշացումը պայմանավորված է նրանով, որ լույսի արագությունը անվերջ չէ, ըստ այդմ էլ հաղորդագրության փոխանցման համար l/c ժամանակ է պահանջվում, որտեղ **l**-ը երկու կողմերի միջև հեռավորությունն է, իսկ **с**-ն` լույսի արագությունը։

### Չհրապարակված ապացույցների չարաշահման այլ մեթոդներ
Խաբեությունը կարող է ծավալվել նաև մաֆիայի կողմից կատարված «Ահաբեկիչների միջոցով իրականացված խաբեություն» տիպի հարձակումներով։ Այս դեպքում **A** () հանցագործը և ապացուցող կողմը միասին համաձայնության մեջ են գտնվում, այսպիսով **P** ապացուցող մասնակիցը  այս փոխգործունեության մեջ անազնիվ կողմ է ()։

**P**-ն օգտագործում է խաբեբաների օգնությունը, որպեսզի ապացուցի **V** կողմին, որ գտնվում է մոտակայքում։ Հանցագործը չգիտի **P**-ին պատկանող գաղտնի բանալու նշանակությունը, և դրանում ոչ մի զարմանալի բան չկա, քանզի  պրակտիկայում սովորաբար **A**-ն փոքր սարք է, որն ունի հաշվողական հզորություն և հիշողություն։

Այս սարքավորումը պետք է տեղակայված լինի **V**-ի (ստուգող կողմի) մոտակայքում։

Ապացուցող կողմը չունի ամբողջական հսկողություն հանցագործի վրա, այսպիսով **P**-ն չի կարող վստահել իր գաղտնաբառը **A** սարքին։ Հակառակ դեպքում հավանական է մեկ այլ խաբեբայի կողմից հարձակումը սարքի վրա, դրա հետևանքով **P**-ին պատկանող  գաղտնի բանալու ձեռք բերումը և հետագայում որպես **P** ներկայանալը։

Ահաբեկիչների կողմից կատարված խաբեության հիմնական կանխարգելման միջոցը հեռավորությամբ սահմանափակված արձանագրությունների կիրառումն է, բայց և այնպես այսպիսի հարձակումներից խուսափելու համար ոչ բոլոր արձանագրություններն են օգտակար։ Օրինակ` վերը նշված Հանկեի և Կունի արձանագրությունը խոցելի է ահաբեկիչների կողմից կատարված խաբեության համար։ Հեռու գտնվելով V ստուգող կողմից` արձանագրության ապացուցող կողմը կարող է հեշտորեն իր հանցակցին փոխանցել արդեն հաշվարկված v^\left( {0} \right)-ն և v^\left( {1} \right)-ը։ Այսպես հանցակիցը կարող է ճշգրիտ կերպով պատասխանել ստուգող կողմի հարցումներին, տեղավորվելով սահմանված ժամկետներում։ Պետք է ընդգծել նաև, որ անգամ ունենալով v^\left( {0} \right) և v^\left( {1} \right) հաջորդականությունները հանցագործը չի կարող ապագայում ներկայանալ իբրև P, քանզի նա չգիտի գաղտնի բանալին, իսկ N_p և N_v հաջորդականությունները մեկանգամյա օգտագործման համար էին։

Ամենատարածված հեռավորությամբ սահմանափակված արձանագրությունների թվին է պատկանում նաև Ռեյդի արձանագրությունը ()։

Չհրապարակված ապացույցների չարաշահման ևս մի  քանի մեթոդներ կան, այդ թվում` մի քանի անձանց միջոցով կատարվող խաբեությունները կամ գրոսմեյստերի խնդիրները։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Խաբեություններ
Կատեգորիա:Խաբեություններ ըստ տարեթվի