Պարաշքևի Քիրիազի

**Պարաշքևի Քիրիազի** (, ), կանանց կրթության ալբանացի ռահվիրա, լուսավորիչ և մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1880 թվականին Օսմանյան կայսրության Մանաստիր քաղաքում, ներկայիս Մակեդոնիայի Բիտոլա քաղաքում, Քիրիազիների ընտանիքում։ Ունեցել է երկու եղբայր և երկու քույր։

Տասնմեկ տարեկանում սկսել է օգնել եղբորը՝ Գերասիմին և քրոջը՝ Սևաստիին, աղջիկների դասավանդման գործում Ալբանիայի աղջիկների առաջին դպրոցում, որը բացվել է 1891 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Կորչա քաղաքում։ Հետագայում սովորել է Կոստանդնուպոլսի *Robert College*-ում, որն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Կորչա, 1887 թվականին բացված առաջին ալբանական տարրական դպրոցում աշխատել որպես ուսուցչուհի։

Նա միակ կինն էր, որը 1908 թվականին մասնակցել է Մանաստիրյան կոնգրեսին (), որտեղ որոշում է ընդունվել նոր ալբանական այբուբենի մասին։ Հայտնի է եղել նաև Ալբանիայի գյուղերում երեխաների ուսուցման և երեկոյան դպրոցների կազմակերպման հարցերով, որտեղ օժանդակել է տեղական գրադարանների ստեղծմանը։ Իր ներդրումն է ունեցել 1909 թվականին *Yll'i Mengjesit* միության հիմնադրման գործում: 1917 թվականին քրոջ և նրա ամուսնու հետ գաղթել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ շարունակել է նույն անվանումով պարբերական հրատարակել (մինչև 1920 թվականը)։ Ամսագիրը լույս է տեսել երկու շաբաթը մեկ և պարունակել է նյութեր Ալբանիայի քաղաքականության, հասարակության, պատմության, բանասիրության, գրականության և բանահյուսության վերաբերյալ։

1914 թվականին հարազատների հետ գաղթել է Ռումինիա, այնուհետև Ամերիկա, որտեղ դառնրձել է ալբանա-ամերիկյան ընկերակցության անդամ, որի անունից մասնակցել է 1919 թվականին [Փարիզում կայացած աղաղության կոնֆերանսին, որտեղ էլ պաշտպանել է ալբանացիների իրավունքները։ Ալբանիա է վերադարձել 1921 թվականին և շարունակել մասնակցել տեղի հասարակական և քաղաքական կյանքին։ Դարձել է Տիրանայի «Kyrias» կոչվող Կանանց ինստիտուտի համահիմնադիրը (քրոջ հետ), հետագայում՝ տնօրենը: 1928 թվականի հոկտեմբերին Տիրանայում հիմնել է «Gruaja Shqiptare» («Ալբանուհի») կազմակերպությունը, որը գործել է մայր թագուհու և Զոգու թագավորի քրոջ՝ արքայադուստր Քսենիայի հովանավորությամբ և մասնաճյուղեր է ունեցել ամբողջ երկրում։ Կազմակերպության նպատակն է եղել զարգացնել կրթությունը, հիգիենան և բարեգործական գործունեությունը, ինչպես նաև բարձրացնել կանանց դերը ալբանական հասարակության մեջ: Լինելով կրթված անձնավորություն՝ Պարաշքևին ղեկավար պաշտոն է ստացել։ 1929-1931 թվականներին կազմակերպությունը հհիմնել է իր սեփական հրատարակությունը «Shqiptarja»-ն, որտեղ ակտիվորեն աշխատել են Պարաշքևին և նրա քույրը՝ Սևաստին։

1939 թվականին Ալբանիա իտալական ներխուժումից հետո Քիրիազին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում հակաֆաշիստական դիրքորորոշում է զբաղեցրել։ Իրենց հայացքների համար նա և իր քույրը կալանավորվել և տեղավորվել են Բելգրադի մոտակայքում գտնվող Բանիցա համակենտրոնացման ճամբար, պատերազմից հետո նրանք ազատ են արձակվել և վերադարձել Տիրանա։ Զոգու թագավորի հետ իրենց կապերի համար քրոջ ողջ ընտանիքը ռեպրեսիայի է ենթարկվել։ Ալբանացի գիտնական և հակաֆաշիստ Սկանդեր Լյուարասիի ջանքերով, ինչպես նաև քաղաքական գործիչ Վիտո Կապոյի միջամտությամբ քույրերը մասամբ ռեաբիլիտացիայի են ենթարկվել։

Բանտարկության տարիներն իրենց ազդեցությունն են թողել Պարաշքևի առողջության վրա։ Մահացել էր 1970 թվականին Տիրանայում։

## Հիշատակ
* Քիրիազի քույրերը համարվում են «Ալբանական կրթության մայրեր»: Ալբանական բնակավայրերի բազմաթիվ ուսումնական հաստատություններ կրում են նրանց անունները։
* Նյու Յորքի ալբանա-ամերիկյան կանանց կազմակերպությունը կրում է Քիրիազի քույրերի անունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Parashqevi Qiriazi, e vetmja grua e Kongresit të Manastirit 
* A Biographical Dictionary of Albanian History

Կատեգորիա:Ալբանացի կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ալբանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ալբանացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Ալբանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ