Կոկորդիլոս Գենան և ընկերները

**«Կոկորդիլոս Գենան և նրա ընկերները»** (), Էդուարդ Ուսպենսկու մանկական հեքիաթ-վիպակը, Չեբուրաշկայի և կոկորդիլոս Գենայի մասին պատմող ստեղծագործություններից առաջինը։

Վիպակը առաջին անգամ հրատարակվել է 1966 թվականին «Մանկական գրականություն» հրատարակչությունում՝ Վալերի Ալֆեևսկու նկարազարդումներով, ապա բազմիցս վերահրատարակվել է։ Սա Ուսպենսկու առաջին արձակ ստեղծագործությունն է, որից մեկ տարի առաջ նա հրատարակել էր «Ծիծաղելի փղիկ» () բանաստեղծական ժողովածուն։

## Սյուժե
Ներածությունում հեղինակը պատմում է իր մանկության սիրելի խաղալիքների մասին, որոնց թվին են պատկանել Գենա անունով ռետինե կոկորդիլոսը, Գալյա անունով պլաստմասե տիկնիկը և Չեբուրաշկա տարօրինակ անունով թավշե գազանը։ Նրանք էլ դարձել են պատմության գլխավոր հերոսները։

Չեբուրաշկան ապրել է արևադարձային խիտ անտառում։ Մի անգամ նա գտնում է նարնջի արկղ, մտնում նրա մեջ և այդպես հայտնվում մեկ այլ երկրում, ուր տանում են վաճառելու նարինջները։ Նա սկսում է աշխատել էժանացված ապրանքների խանութում և ապրում է խանութի մոտ գտնվող հեռախոսային խցիկում։ Նույն քաղաքում ապրում է կոկորդիլոս Գենան, որը կենդանաբանական այգում աշխատում է որպես կոկորդիլոս և ապրում է առանձին բնակարանում։ Նա տառապում է միայնությունից և մի անգամ քաղաքում ցրում է հայտարարություն՝ ընկերության առաջարկությամբ։ Գալյա անունով աղջիկն արձագանքում է հայտարարությանը, և շուտով գալիս է նաև Չեբուրաշկան։ Նրանք երեքն էլ սկսում են ընկերություն անել և հանդիպել Գենայի տանը, իսկ մեկ անգամ Գենան նույնիսկ փոխարինում է հիվանդ Գալյային թատրոնում, որտեղ նա պետք է կատարեր Կարմիր գլխարկի դերը։

Գենայի մոտ սկսում են գալ նաև այլ այցելուներ՝ ընկերներ գտնելու համար, այդ պատճառով Գենան, Չեբուրաշկան և Գալյան որոշում են կառուցել Բարեկամության տուն, որտեղ յուրաքանչյուրը կարող է ընկեր գտնել։ Շինարարության ընթացքում նրանց օգնում են ծույլիկ Դիման, ընձուղտ Անյուտան, կապիկ Մարիա Ֆրանցևնան և գերազանցիկ Մարուսյան։ Իսկ պառավ Շապոկլյակը վարժեցված առնետ Լարիսկայի հետ խանգարում է շինարարներին։ Նա սիրում էր չար գործեր անել և իմանալով Բարեկամության տան մասին՝ պատերազմ է հայտարարում ընկերներին։ Բարեկամության տան դեմ նա ցանկանում է ուղղել կենդանաբանական այգու ռնգեղջյուրին և նրան բաց է թողնում վանդակից, ինչի արդյունքում, ի վերջո, իրեն է պատիժը հասնում։ Չեբուրաշկան ստիպված է լինում բռնել ռնգեղջյուրին՝ նրան գրավելով դեպի նեղ նրբափողոց։

Վերջապես Բարեկամության տունը պատրաստ է։ Այն նկարում են տարբեր գույներով, իսկ Չեբուրաշկան ելույթ է ունենում։ Ու թեև շինարարության ընթացքում Դիման ընկերացել է Մարուսայի հետ, իսկ Անյուտան՝ Մարիա Ֆրանցևնայի հետ, որոշում են տանն ակումբ կազմակերպել և երեկոյան այստեղ խաղալ ու հանդիպել միմյանց հետ։ Չեբուրաշկան աշխատանքի է ընդունվում մանկապարտեզում՝ աշխատելու որպես խաղալիք։ Իսկ պառավ Շապոկլյայկին առնետի հետ փուչիկներով ուղարկում են քաղաքից հեռու։

## Ժողովրդականություն
1968 թվականին ռեժիսոր Ռոման Կաչանովը վիպակի մոտիվներով նկարահանել է «Կոկորդիլոս Գենա» մուլտֆիլմը․ դրանում առաջին անգամ հայտնվել են կոկորդիլոս Գենայի, Չեբուրաշկայի և պառավ Շապոկլյակի անիմացիոն կերպարները, որոնց վիզուալ կերպարներն սկզբունքորեն չեն փոխվել մինչև օրս և լայնորեն տարածվել են զանգվածային մշակույթում։

Մուլտֆիլմի հաջողությունից հետո հրատարակվել են Ռոման Կաչանովի հետ համահեղինակությամբ ստեղծված պիեսներ՝ «Կոկորդիլոս Գենայի արձակուրդը» (պիեսի հիման վրա նկարահանվել է «Շապոկլյակ» մուլտֆիլմը) և այլն։ Ավելի ուշ ստեղծվել են նոր շարունակություններ նույն հիմնական հերոսների մասնակցությամբ, որոնք գրել է Էդուարդ Ուսպենսկին մենակ կամ այլ հեղինակների հետ։ Ճապոնիայում դրանց հիման վրա նկարահանվել են մի քանի մուլտֆիլմեր և հեռուստասերիալ։

2012 թվականին վիպակը ներառվել է դպրոցականների համար կազմված 100 գրքերի ցանկում, որը Ռուսաստանի կրթության և գիտության նախարարության կողմից առաջարկվել է միջին դպրոցի աշակերտներին ինքնուրույն ընթերցանության համար։

## Կերպարներ
* Կոկորդիլոս Գենա
* Չեբուրաշկա  
* Գալյա, աղջիկ 
*Պառավ Շապոկլյակ և առնետ Լարիսկա 
* Կոկորդիլոս Վալերա, Կենդանաբանական այգում Գենային փոխարինողը 
* Ծույլիկ Դիմա
* Ընձուղտ Անյուտա
* Կապիկ Մարիա Ֆրանցևնա 
* Գերազանցիկ Մարուսյա 
* Շնիկ Տոբիկ 
* Առյուծ Չանդր 
* Բժիշկ Իվանով 
* Պետ Իվան Իվանովիչ

## Շարունակություն
1970-ականներից սկսած լույս են տեսել Չեբուրաշկայի և կոկորդիլոս Գենայի մասին պատմող մի քանի վիպակներ և պիեսներ․
* «Չեբուրաշկան և ընկերները» (, 1970, Ռ. Կաչանովի հետ համատեղ)
* «Կոկորդիլոս Գենայի արձակուրդը» (, 1974, Ռ. Կաչանովի հետ համատեղ)
* «Կոկորդիլոս Գենան և կողոպտիչները» ()
* «Կոկորդիլոս Գենայի բիզնեսը» (, 1992, Ի. Ագրոնի հետ համատեղ)
* «Կոկորդիլոս Գենա՝ միլիցիայի լեյտենանտ» (, 1998)
* «Չեբուրաշկան գնում է մարդկանց մոտ» ()
* «Չեբուրաշկայի առևանգումը» (, 2001)
* «Ամանորը Չեբուրաշկայի հետ» ()
* «Չեբուրաշկան մեկնում է Սոչի» (Օլիմպիադան Չեբուրաշկայի համար) ()

Նրանց մասին հրապարակվել են նաև մի շարք պատմվածքներ («Սունկ Չեբուրաշկայի համար» և այլն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էդուարդ Ուսպենսկու ստեղծագործություններ