Իռլանդական եվրո մետաղադրամներ

**Իռլանդական եվրո մետաղադրամներ**  բոլորն ունեն Ջարլաթ Հեյեսի նույն ձևավորումը, որը տավիղն է, որը միջնադարից ի վեր Իռլանդիայի ավանդական խորհրդանիշն է, որը հիմնված է Բրայան Բորուի տավիղի վրա, որը տեղակայված է Դուբլինի Թրինիթի քոլեջում։ Նույն տավիղն օգտագործվում է ինչպես Թաոիսաչի, և կառավարության նախարարների և Իռլանդիայի նախագահի կնիքի վրա։ Մետաղադրամների դիզայնի վրա պատկերված են նաև ԵՄ-ի 12 աստղերը, թողարկման տարեթիվը և Իռլանդիայի իռլանդական անվանումը՝ «Éire», ավանդական գելական գրագրությամբ։
մինի|Ռեմիշե Վերտրեգե

## Իռլանդական եվրոյի դիզայն
մինի|Եվրոգոտի
Կան ութ եվրո մետաղադրամներ՝ մեկ ցենտից մինչև երկու եվրո (եվրոն բաժանված է հարյուր ցենտի)։ Մետաղադրամներն առաջին անգամ կիրառվել են 2002 թվականին։ Նրանք ունեն ընդհանուր դարձերես, որը պատկերում է Եվրոպայի քարտեզը, սակայն եվրոգոտու յուրաքանչյուր երկիր դիմերեսին ունի իր դիզայնը, ինչը նշանակում է, որ յուրաքանչյուր մետաղադրամ միանգամից շրջանառության մեջ ունի տարբեր նմուշների բազմազանություն։ Չորս եվրոպական միկրոպետություններ, որոնք Եվրամիության անդամ չեն (Անդորրա, Մոնակո, Սան Մարինո և Վատիկան քաղաք) օգտագործում են եվրոն որպես իրենց արժույթ, ինչպես նաև իրավունք ունեն հատել մետաղադրամներ՝ իրենց դիզայնով դիմերեսին։

Մետաղադրամները և տարբեր հուշադրամները հատվում են բազմաթիվ ազգային դրամահատարաններում ամբողջ Եվրամիությունում՝ խիստ ազգային քվոտաներով։ Դերեսի նմուշներն ընտրվում են ազգային մակարդակով, մինչդեռ հակառակ կողմը և արժույթն ամբողջությամբ կառավարվում է Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) կողմից։

Եվրոն գոյություն է ունեցել 1999 թվականի հունվարի 1-ին։ Դա Եվրամիության (ԵՄ) և նրա նախորդների նպատակն էր դեռևս 1960-ական թվականներից։ Մաստրիխտի պայմանագիրը ուժի մեջ է մտել 1993 թվականին՝ նպատակ ունենալով մինչև 1999 թվականը ստեղծել տնտեսական և արժութային միություն ԵՄ բոլոր պետությունների համար, բացառությամբ Միացյալ Թագավորության և Դանիայի (չնայած Դանիան եվրոյի հետ ֆիքսված փոխարժեքի քաղաքականություն է վարում)։

1999 թվականին արժույթը վիրտուալ ծնվեց, իսկ 2002 թվականին սկսեցին շրջանառվել թղթադրամներն ու մետաղադրամները։ Այն արագորեն փոխարինեց նախկին ազգային արժույթներին, և այդ ժամանակվանից եվրագոտին ավելի ընդլայնվեց դեպի ԵՄ որոշ նոր երկրներ։ 2009 թվականին Լիսաբոնի պայմանագիրը պաշտոնականացրել է իր քաղաքական իշխանությունը՝ Եվրախումբը, Եվրոպական կենտրոնական բանկի հետ մեկտեղ։

2004 թվականին վեց նահանգներում թույլատրվեց հատել 2 եվրոյի հուշադրամներ։ Մինչև 2007 թվականը բոլոր նահանգները, բացի Ֆրանսիայից, Իռլանդիայից և Նիդեռլանդներից, հատեցին հիշատակի թողարկում  և թողարկվեց առաջին եվրագոտու հուշադրամը՝ նշելու Հռոմի պայմանագրի 50-ամյակը[7]: 2009 թվականին թողարկվեց 2 եվրո արժողությամբ հուշադրամի երկրորդ թողարկումը ամբողջ եվրագոտու համար՝ նշելով Տնտեսական և արժութային միության (ԵՄՄ) տասնամյակը։

2012 թվականին թողարկվել է 2 եվրո արժողությամբ հուշադրամի երրորդ թողարկումը, որը նշում է եվրոյի մետաղադրամների և թղթադրամների 10-ամյակը։ Կիպրոսը մինչև 2017 թվականը ինքնուրույն չի թողարկել 2 եվրոյի հուշադրամ։

Քանի որ ԵՄ-ի անդամակցությունն ընդլայնվել է 2004, 2007 և 2013 թվականներին, հետագա ընդլայնումների հետ կապված, 10c և ավելի բարձր արժեքից բոլոր եվրո մետաղադրամների ընդհանուր դեմքը վերանախագծվել է 2007 թվականին՝ ցույց տալու նոր քարտեզ։

Սլովենիան միացավ եվրոգոտին 2007 թվականին, Կիպրոսը և Մալթան միացան 2008 թվականին, Սլովակիան՝ 2009 թվականին, Էստոնիան՝ 2011 թվականին, Լատվիան՝ 2014 թվականին, Լիտվան՝ 2015 թվականին և Խորվաթիան՝ 2023 թվականին՝ ներկայացնելով ևս ութ ազգային նմուշներ։

Անդորրան սկսել է մետաղադրամներ հատել 2014 թվականին, ուստի 2023 թվականի դրությամբ կան 24 երկրներ՝ իրենց ազգային կողմերով։

Բոլոր իռլանդական եվրոյի մետաղադրամները իրենց դիմերեսին ունեն նույն ձևավորումը՝ կելտական ​​տավիղ՝ հիմնված «Trinity College Harp»-ի վրա, որը աջ ու ձախ կողմում է «ÉIRE» (իռլանդերենից՝ Իռլանդիա) բառով և մետաղադրամի հատման տարեթիվը։ Սրանք իրենց հերթին շրջապատված են Եվրոպայի դրոշի 12 աստղերով։ Մեկ եվրո արժողությամբ մետաղադրամի վրա աստղերը երևում են ոսկեգույն շրջապատի վրա՝ տավիղով, իսկ արծաթագույն կենտրոնում՝ բառերով։ Երկու եվրո մետաղադրամների գույները դարձերեսում են։

## Ազգային կողմի ձևավորում

## Շրջանառություն

## Հուշադրամներ
Սահմանափակ թողարկում 2010 թվականին՝ իռլանդական որսորդական ձիու և քուռակի մասնակցությամբ։

Սահմանափակ թողարկվել է 2011 թվականին՝  սաղմոնով և ձուլակտորով։

Սահմանափակ թողարկումը 2012 թվականին՝ իռլանդական գայլաշան և ձագ։

Լայն թողարկում (ընդհանուր բոլոր եվրոյի երկրների համար) 2007 թվականին՝ ի հիշատակ Հռոմի պայմանագրի 50-ամյակի։

Լայն թողարկում (ընդհանուր բոլոր եվրոյի երկրների համար) 2009 թվականին՝ ի հիշատակ Տնտեսական և արժութային միության 10-ամյակի։

Լայն թողարկում (ընդհանուր բոլոր եվրոյի երկրների համար) 2012 թվականին՝ ի հիշատակ եվրոյի մետաղադրամների և թղթադրամների 10-ամյակի։

Լայն թողարկում (ընդհանուր բոլոր եվրո ազգերի համար) 2015 թվականին՝ ի հիշատակ Եվրոպական տնտեսական համայնքի կողմից եվրոպական դրոշի ընդունման 30-ամյակի։

Լայն թողարկում 2016 թվականին, Հիբերնիայի կերպարով Դուբլինի  գագաթնաժողովին։ Շենք՝ ի հիշատակ Զատկի Հարության հարյուրամյակի։

Լայն թողարկում 2019 թվականին՝ ի հիշատակ Առաջին Դեյլի հարյուրամյակի։

Հիշատակի 2 եվրո 2023 թվականին, ի հիշատակ Իռլանդիայի ԵՄ-ի 50-ամյակի։ անդամակցություն.

2 եվրոյի հուշադրամները իրականում թողարկվում են որպես սովորական մետաղադրամներ, սակայն դրանք դարձել են կոլեկցիոների իրեր և արագորեն դառնում են կոլեկցիոների սեփականությունը։ Ֆիզիկապես նման մետաղադրամները ոչնչով չեն տարբերվում կանոնավոր թողարկվող մետաղադրամներից։ Դարձերեսում Եվրոպայի քարտեզի նույն պատկերն է։ Իսկ դիմերեսը կարող է պատկերել երկրի պատմական իրադարձություններ, հայտնի դեմքեր, բուսական կամ կենդանական աշխարհ։ Այս մետաղադրամները չպետք է շփոթել հուշադրամների հետ, որոնք ունեն 2 եվրոյից բարձր անվանական արժեք և պաշտոնապես նշանակված են որպես «կոլեկցիոն մետաղադրամներ» և սովորաբար պատրաստված են թանկարժեք մետաղից։

Հուշադրամների ներդրման համար հիմք է հանդիսացել Եվրոպական խորհրդի որոշումը, որով չեղյալ է հայտարարվել 2004 թվականի հունվարի 1-ից եվրոպական մետաղադրամների ազգային երեսների փոփոխման արգելքը։ Այնուամենայնիվ, գործում են որոշակի ուղեցույցներ և սահմանափակումներ։

Դիզայնի սահմանափակումներ:․
* Մետաղադրամների ազգային կողմերը չպետք է փոխվեն առնվազն մինչև 2008 թվականը, եթե երկրի ղեկավարը պատկերված չէ ազգային կողմում։ Այս կետն արդեն ուժի մեջ է մտել Մոնակոյի և Վատիկանի համար, որոնց ղեկավարները Ռենյե III-ը և Հովհաննես Պողոս II-ը մահացել են 2005 թվականին։ Այս երկրների ազգային կողմերը փոխվել են 2006 թվականի
* մետաղադրամի ազգային կողմում պետք է նշվի մետաղադրամը թողարկած երկրի անվանումը (լրիվ կամ կրճատ ձևով). նաև դիմերեսին չպետք է լինի մետաղադրամի անվանումը և/կամ անվանական արժեքը, քանի որ դրանք արդեն նշված են ընդհանուր դարձերեսին (սահմանափակումը գործում է 2006 թվականից)։
Քանակի սահմանափակումներ․

* Յուրաքանչյուր անդամ պետություն, որի արժույթը եվրոն է, կարող է տարեկան թողարկել միայն երկու հուշադրամ, եթե՝
* Հուշադրամները թողարկվում են եվրոգոտու բոլոր երկրների կողմից. կամ
* Հուշադրամը թողարկվում է պետության ղեկավարի ժամանակավոր թափուր պաշտոնի կամ պաշտոնի ժամանակավոր կատարման կապակցությամբ.
* Մեկ թողարկումով թողարկված հուշադրամների ընդհանուր թիվը չպետք է գերազանցի հետևյալ երկու ցուցանիշների առավելագույնը.
* Հուշադրամի թողարկման տարվան նախորդող տարվա ընթացքում թողարկված բոլոր անդամ պետությունների կողմից, որոնց արժույթը եվրոն է, 2 եվրոյի հերթական թողարկման մետաղադրամների ընդհանուր թվի 0,1%-ը։ Այս սահմանաչափը կարող է ավելացվել մինչև 2 եվրոյի մետաղադրամների ընդհանուր թվի 2.0%-ը, որոնք թողարկվել են բոլոր անդամ երկրների կողմից, որոնց արժույթը եվրոն է, եթե մետաղադրամը նշում է շատ կարևոր և ուշագրավ իրադարձություն։ Այս դեպքում, պետությունը, որը թողարկել է այս ավելացված շրջանառությունը, առաջիկա չորս տարիների ընթացքում պետք է ձեռնպահ մնա որևէ հուշադրամի թողարկումից։ Նաև այս պետությունը պետք է նշի շրջանառության ավելացման պատճառները. կամ
* Հուշադրամի թողարկման տարվան նախորդող տարում թողարկված անդամ պետության հերթական թողարկման 2 եվրո մետաղադրամների ընդհանուր թվի 5.0%-ը։
Այս քանակական սահմանափակումները ուժի մեջ են մտել 2012 թվականի երկրորդ կեսից, մինչ այդ յուրաքանչյուր երկիր իրավունք ուներ թողարկել տարեկան միայն մեկ հուշադրամ։ 2012 թվականին միայն Լյուքսեմբուրգին է հաջողվել օգտվել երկրորդ մետաղադրամի թողարկման իրավունքից։

Հուշադրամների շուկայական արժեքը ավելի բարձր է, քան դրանց անվանական արժեքը և սովորաբար տատանվում է €3-ից մինչև €30: Բացառություն են կազմում Անդորրայի, Մոնակոյի, Սան Մարինոյի և Վատիկանի մետաղադրամները, որոնց արժեքը սովորաբար կազմում է 35-100 եվրո։ Գների ռեկորդակիրը Մոնակոյի մետաղադրամն է (2007 թվական), դրա սկզբնական վաճառքի գինը կազմել է 120 եվրո։ Ներկայումս մետաղադրամի շուկայական արժեքը կազմում է մոտ 1500 եվրո։

## 1 և 2 ցենտ մետաղադրամների օգտագործում
Քանի որ 1c և 2c մետաղադրամները համեմատաբար ցածր արժեք ունեն, Իռլանդիայի Կենտրոնական բանկի կողմից պատրաստված Ազգային վճարումների պլանը, որը հաստատվել է կառավարության կողմից 2013 թվականին «1c-ը և 2c-ն այլևս չեն հատվում, մինչդեռ մնում է օրինական վճար։ 1 ցենտանոց մետաղադրամի արտադրության արժեքը 1,65c է, իսկ 2 ցենտանոց մետաղադրամի արտադրության արժեքը՝ 1,94c։

2015 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ չորեքշաբթի օրվանից սկսած Իռլանդիան հետևեց Նիդեռլանդներին, Շվեդիային, Ֆինլանդիային, Դանիայի, Հունգարիային և այսպես կոչված շվեդական կլորացման ներդրմանը:[5] Թեև առանձին գները դեռևս ցուցադրվում և ամփոփվում են 1 ցենտ ճշգրտությամբ, այնուհետև կանխիկով վճարելիս ընդհանուր գումարը կլորացվում է մինչև մոտակա 5 ցենտը։ 1, 2, 6 և 7 ցենտներով ավարտվող գումարները կլորացվում են ներքև. 3, 4, 8 և 9 ցենտով ավարտվող գումարները կլորացվում են դեպի վեր։

1 ցենտ և 2 ցենտ մետաղադրամները մնում են օրինական վճար, և կլորացումը կամավոր է և՛ հաճախորդի, և՛ մանրածախ վաճառողի համար, Իռլանդիայի Կենտրոնական բանկը խորհուրդ է տալիս «որպեսզի Կլորացումը տեղի ունենա, և՛ մանրածախ վաճառողը, և՛ հաճախորդը պետք է ընդունեն այն. երկուսն էլ իրավունք կունենան օգտագործել ճշգրիտ փոփոխությունը»։

Կլորացումը վերաբերում է միայն կանխիկ վճարումներին և չի տարածվում էլեկտրոնային եղանակով վճարվող հաշիվների վրա՝ դեբետային քարտով, կրեդիտ քարտով կամ խանութի քարտով։

## Ստանդարտ թողարկումներ

Բոլոր մետաղադրամներն ունեն դարձերեսի ընդհանուր մաս, որը ցույց է տալիս անվանական արժեքը։ 1, 2 և 5 ցենտանոց մետաղադրամների նմուշները խորհրդանշում են Եվրոպայի տեղը աշխարհում։ 10, 20 և 50 ցենտ արժողությամբ մետաղադրամների դարձերեսին պատկերված են Եվրամիության անդամ երկրները, որոնք միավորվում են, պատկերված են նաև եվրոգոտու անդամ չհանդիսացող անդամները։ Վերջապես, 1 և 2 եվրո արժողությամբ մետաղադրամները պատկերում են Եվրոպա առանց սահմանների։ Բոլոր մետաղադրամների դիզայնը պարունակում է 12 աստղ։

Այս մետաղադրամների թողարկման տարեթիվը կարող է լինել 1999 թվականը, երբ արժույթը պաշտոնապես թողարկվեց շրջանառության մեջ (միայն ֆրանսիական, իսպանական, բելգիական, ֆիննական և հոլանդական մետաղադրամներ)։ Այս երկրները ավանդաբար իրենց մետաղադրամների վրա դնում են մետաղադրամի պատրաստման տարին, այլ ոչ թե շրջանառության մեջ թողարկվելու տարին։ 10, 20 և 50 եվրո ցենտ արժողությամբ մետաղադրամները պատրաստված են Ֆինլանդիայում մշակված սկանդինավյան ոսկու համաձուլվածքից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Իռլանդիա
Կատեգորիա:Իռլանդիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Մետաղադրամ