Պարսից ծոցի ազգային օր

**Պարսից ծոցի ազգային օր** (), Իրանում պաշտոնական տոն, որը նշվում է իրանական օրացույցի երկրորդ ամսվա՝ Օրդիբեհեշթի 10-րդ օրը։ Սա սովորաբար համընկնում է Գրիգորյան օրացույցի ապրիլի 29-ին կամ 30-ին։ Այս տոնի նպատակն է նշել Պարսից ծոցի պատմությունը, անունը և նշանակությունը: Տոնը նշում է այն օրը, երբ Սեֆյան կայսրության և բրիտանական արևելյան հնդկական ընկերության միացյալ ուժերը գրավեցին Օրմուզը, պորտուգալացիներին վտարեցին Հորմուզի նեղուցից։

## Նախապատմություն
մինի|Գիրք, որն առաջարկել է 2003 թվականին անցկացնել Պարսից ծոցի ազգային օրը։
Պարսից ծոցը Արևմտյան Ասիայում Հնդկական Օվկիանոսի շարունակությունն է, որը գտնվում է Իրանի և Արաբական թերակղզու միջև։ The *Tehran Times-ը* նշում է, որ Պարսից ծոց տերմինը և դրա թարգմանությունները օգտագործվել են մ.թ.ա. 400 թվականից ավելի վաղ՝ բազմաթիվ լեզուներով, և հատկապես արաբերենում: Մինչև 1960 թվականը տպագրված գրեթե բոլոր քարտեզների վրա և ժամանակակից միջազգային պայմանագրերում, փաստաթղթերում և պլաններում այս ջրային ավազանը հայտնի է որպես «Պարսից ծոց»: Օրդիբեհեշթի 10-րդ օրը նշանակվել է որպես Պարսից ծոցի ազգային օր՝ ի հիշատակ պատմական հաղթանակի, ինչպես նաև ծառայում է որպես Պարսից ծոցի իրական անվան հիշեցում:

Պարսից ծոցի ազգային օրվա ստեղծումը պատասխան էր համաարաբական շարժմանը՝ Պարսից ծոցը Արաբական ծոց վերանվանելու համար։ Արաբական լիգան պաշտոնապես ճանաչել է Արաբական ծոց անվանումը 1964 թվականին, սակայն միջազգային կառույցների մեծ մասը, ներառյալ ՄԱԿ-ը և Միջազգային ջրագրական կազմակերպությունը, օգտագործում են Պարսից ծոց տերմինը: Պարսից ծոցի արաբական երկրները հիմնականում օգտագործում են Արաբական ծոց տերմինը:

Իրանը սահմանել է Պարսից ծոցի ազգային օրը 2005 թվականին: Օրը Իրանում նշվում է տարբեր արարողություններով, հատկապես Պարսից ծոցի ափամերձ քաղաքներում:

Այս տարեթիվը նշվում է 1622 թվականին անգլո-պարսկական Օրմուզի գրավման մասին, որը պորտուգալական գաղութային ուժերին դուրս է մղել Հորմուզի նեղուցից: Իրանի Իսլամական Հանրապետության փոստային ծառայությունը թողարկել է նամականիշերի շարք՝ նվիրված «Պարսից ծոցի ազգային օրվան»:

## Հորմուզի Անգլո-պարսկական նվաճում
Պարսկա-պորտուգալական պատերազմում Սեֆյան Պարսկաստանը և Բրիտանական Արևելյան Հնդկական ընկերությունը մարտահրավեր են նետել Պորտուգալիային և Օրմուսի թագավորությանը Պարսից ծոցում գերակայության համար: 1602 թվականին Սեֆյանների բանակը Իմամ-Կուլի խանի հրամանատարությամբ պորտուգալացիներին արտաքսեց Բահրեյնից։ 1612 թվականին Պորտուգալական կայսրությունը վերցրել է Գամրուն քաղաքը և անունը տառադարձել Կոմորաո։ Գրեթե երկու տարի անց (1615 թվականին), Կոմորան գրավել է «Աբբաս Մեծը» պորտուգալացիների հետ ծովային ճակատամարտից հետո և վերանվանվել ''Բանդար-է' Աբբաս'' կամ «Աբբաս նավահանգիստ»։

1622 թվականին անգլիական չորս նավերի օգնությամբ Շահ Աբբասը և պարսիկները Օրմուզի գրավման ժամանակ պորտուգալացիներից վերցրեցին Հորմուզը (1622 թվականին)։

## Գրանցումը որպես ազգային ժառանգության օր
2010 թվականին Պարսից ծոցի ավանդական ռազմածովային փաստաթղթերը գրանցվել են Իրանի ազգային ժառանգության ցանկում: Որոշում է կայացվել Մշակութային ժառանգության, զբոսաշրջության և ձեռարվեստի նախարարության կողմից՝ նախկին փոխնախագահ Էսֆանդիար Ռահիմ Մաշայիի նախագահությամբ՝ օրն ազգային ժառանգության օր գրանցելու մասին։ Առանձին արաբական պետությունների կողմից Պարսից ծոցը վերանվանելու արշավը պայմանավորված է այս որոշմամբ։ Իրանի փոստային իշխանությունները թողարկել են այդ օրվան նվիրված նամականիշերի շարք։ 2018 թվականի հոկտեմբերին Մտավոր սեփականության համաշխարհային կազմակերպությունը՝ ՄԱԿ -ի մտավոր սեփականության գործակալությունը, վավերացրել է Պարսից ծոցի ազգային օրը՝ հիմնվելով Լիսաբոնի համաձայնագրի վրա:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հարցազրույց Պարսից ծոցի ազգային տոնի առաջարկողի հետ
* Փաստաթղթեր Պարսից ծոցի անվան վերաբերյալ https://japan.mfa.gov.ir/en/newsview/536033
* Փաստաթղթեր Պարսից ծոցի անվան վերաբերյալ https://japan.mfa.gov.ir/en/newsview/536034
* Քարտեզներ և փաստաթղթեր https://web.archive.org/web/20200220031503/http://parssea.org/?p=724
* 32 Պարսից ծոցի պատմական քարտեզ, Պարսից ծոցի անվան փաստաթղթերից։

Կատեգորիա:Ապրիլի տոներ
Կատեգորիա:Իրան
Կատեգորիա:Իրանի տոներ
Կատեգորիա:Պարսից ծոց
Կատեգորիա:Պարսկական մշակույթ