Դեյվիդ Քրոնենբերգ

**Դեյվիդ Պոլ Քրոնենբերգ** (, ), կանադացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ, ամերիկյան անկախ կինոյի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։ 1999 թվականին գլխավորել է Կաննի կինոփառատոնի ժյուրիներին։

2018 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Վենետիկի 75-րդ կինոփառատոնում Դեյիդ Քրոնենբերգը կինեմատոգրաֆում ունեցած ներդրման համար արժանացել է պատվավոր «Ոսկե առյուծ» մրցանակի։

## Կենսագրություն
Դեյվիդ Քրոնենբերգը ծնվել է 1943 թվականի մարտի 15-ին Տորոնտոյում, ռեֆորմիստական հրեական ընտանիքում։ Դեյվիդի մայրը եղել է երաժիշտ, հայրը՝ գրող։ Քրոնենբերգի հայրական կողմի պապի իսկական ազգանունը Ֆորման է, եղել է լիտվացի, այնտեղից էլ ընտանիքով արտագաղթել է ԱՄՆ։ Այնտեղ վերցրել է Լիտվայի ամենահարուստ մարդու՝ Լեոպոլդ Քրոնենբերգի ազգանունը։

## Կարիերա
Տեղական համալսարանում ուսանելու ժամանակ նկարահանել է երկու փորձառական ֆիլմ՝ «Ստերեոն» (1969) և  «Ապագայի հանցագործությունները»  (1970)։ Քրոնենբերգի առաջին կոմերցիոն ֆիլմը՝ «Զզվանքը» ցուցադրվել է 1975 թվականին։ 1982 թվականին լույս է տեսել «Վիդեոդրոմը»՝ տասնամյակի ոճավորող ֆիլմերից մեկը, որը մեծ հաջողություն է բերել ռեժիսորին։

Մինչև 2000-ական թվականները Քրոնենբերգը մասնագիտացել է «բոդի-հորոր» ժանրում (բառացիորեն «մարմնի սարսափ», սարսափի աղբյուրը՝ մարդու մարմնի անբացատրելի մուտացիաներն են)։ Դեյվիդի նկարներից շատերը բարձրացնում են այն խնդիրը, թե ինչն է ընդունված համարել նորմալ, ինչը՝ աննորմալ, այդ հասկացությունների միջև սահմանի անկայունությունը։

«Էքզիստենցիա» ֆանտաստիկ թրիլերից հետո (1999, «Արծաթե արջ» Բեռլինի կինոփառատոն), որը թողարկվել է «Մատրիցաներ» ֆիլմից մի քանի ամիս առաջ և նման փիլիսոփայական տեսանկյուն բարձրացնելով, ռեժիսորի ուշադրությունը սկսում է խառնվել մարմնական աննորմալություններից մինչև սոցիալական աննորմալություններ։

2000-ական թվականների ֆիլմերում, որոնք քննադատների կողմից բարձր գնահատականի էին արժանացել, Քրոնենբերգը նուարային գույներով է նկարում անհույս մռայլ աշխարհը, որտեղ բռնությունն իշխում է հենց մարդու բնույթով։

2014 թվականին լույս է տեսնում նրա առաջին տպագիր վեպը՝ «Օգտագործված» (*Consumed*), որը քննադատների կողմից ստացել է խառը, բայց ընդհանուր առմամբ դրական գնահատականներ։

## Անձնական կյանք
1972 թվականին Քրոնենբերգը ամուսնացել է Մարգարետ Հինդսոնի հետ և ունեցել է մեկ դուստր՝ Կասանդրա։ 1979 թվականին նրանք բաժանվել են, և ամուսնալուծությունն ուղեկցվել է ծանր դատական գործով իրենց դստեր խնամակալության համար։ Քրոնբերգը երկրորդ անգամ ամուսնացել է Քերոլայն Զեյֆմենի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա․ դուստրը՝ Քեյթլին և որդին՝ Բրենդոնը։

Քրոնբերգը աթեիստ է և չի հավատում մահից հետո կյանքին։

## Ֆիլմագրություն
* 1969 - «Ստերեո» / *Stereo*
* 1970 - «Ապագայի հանցագործություն» / *Crimes of the Future*
* 1975 - «Գալարում» («Мерзость») / *Shivers*
* 1977 - «Կատաղություն» / *Rabid*
* 1979 - «Անխելամիտ ընկերություն» / *Fast Company*
* 1979 - «Աճեցում» (Ծնունդ», «Այլասերված անձինք») / *The Brood*
* 1981 - «Սկաներներ» / *Scanners*
* 1982 - «Վիդեոդրոմ» / *Videodrome*
* 1983 - «Մեռած գոտի» / *The Dead Zone*
* 1986 - «Ճանճ» / *The Fly *
* 1988 - «Ցմահ կապվածներ» / *Dead Ringers*
* 1991 - «Մերկ ճաշկերույթ» / *Naked Lunch *
* 1993 - «М. Բաթերֆլայ» / *M. Butterfly*
* 1996 - «Ավտովթար» / *Crash*
* 1999 - «Թքզիստենցիա» / *eXistenZ*
* 2002 - «Սարդ» / *Spider*
* 2005 - «Արդարացված դաժանությունը» / *A History of Violence*
* 2007 - «Արտահանման գծով տեղակալ» / *Eastern Promises*
* 2011 - «Վտանգավոր մեթոդ» / *A Dangerous Method*
* 2012 - «Կոսմոպոլիս» / *Cosmopolis*
* 2014 - «Աստղային քարտեզ» / *Maps to the Stars*
; Կարճամետրաժներ
* 2007 - «Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն» (эпизод «Самоубийство последнего еврея на Земле в последнем кинотеатре на Земле») / *Chacun son cinéma ou Ce petit coup au coeur quand la lumière s'éteint et que le film commence* (segment *At the Suicide of the Last Jew in the World in the Last Cinema in the World*)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Mark Browning (2007): *David Cronenberg: Author or Filmmaker?* (ISBN 978-1-84150-173-4)
* Thomas J. Dreibrodt (2000): * Lang lebe das neue Fleisch. Die Filme von David Cronenberg — von 'Shivers' bis 'eXistenZ'.* (academic; in German) (ISBN 978-3-932872-05-1)
* Serge Grünberg, ed. (2006): *David Cronenberg* (interviews) (ISBN 978-0-85965-376-3)
* Piers Handling (1983): *The Shape of Rage: The Films of David Cronenberg* (ISBN 978-0-7736-1137-5)
* Kim Newman (1989): *Nightmare Movies: A Critical History of the Horror Film 1968—1988* (ISBN 978-0-517-57366-2)
* Drehli Robnik, Michael Palm, eds. (1992): Und das Wort ist Fleisch geworden. Texte über Filme von David Cronenberg. Vienna, PVS: 1992. ISBN 978-3-901196-02-7
* Chris Rodley, ed. (1996): *Cronenberg on Cronenberg* (ISBN 978-0-571-19137-6)

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կանադացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Տորոնտոյի համալսարանի շրջանավարտներ