open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Համիլթոն Սմիթ

**Համիլթոն Օթանել Սմիթը** () ամերիկացի մանրէաբան և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր էր

## Վաղ կյանք և կրթություն
Համիլթոն Օթանել Սմիթը ծնվել է 1931 թվականի օգոստոսի 31-ին Նյու Յորքում և մեծացել Ուրբանա-Շամպեյնում, Իլինոյս։

Սմիթն ավարտել է Իլինոյս նահանգի Ուրբանա քաղաքի համալսարանական լաբորատորիայի ավագ դպրոցը։ Այնուհետ նա սովորել է Իլինոյսի համալսարանում՝ Ուրբանա-Շամպեյնում, սակայն 1950 թվականին տեղափոխվել է Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարան, որտեղ 1952 թվականին ստացել է մաթեմատիկայի բակալավրի աստիճան։ Բժշկական աստիճանը նա ստացել է  1956 թվականին Ջոնս Հոփքինսի բժշկական դպրոցում։ 1956-1957 թվականներին Սմիթը աշխատել է Սենթ Լուիսի Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական ծառայությունում։ 

Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում նա զինվորական ծառայության մեջ էր ԱՄՆ նավատորմում և զուգահեռ՝ բժշկական օրդինատուրա Հենրի Ֆորդի հիվանդանոցում. Այնուհետ Համիլթոնը՝ ԱՄՆ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի կրթաթոշակով գնաց Միչիգանի համալսարան Էն Արբորում:

1975 թվականին նրան շնորհվել է Գուգենհայմի կրթաթոշակ, որն անցկացրել է Ցյուրիխի համալսարանում։

## Անձնական կյանք և մահ
Սմիթը ամուսնացած էր Լիզ Սմիթի հետ, և նրանք ունեին հինգ երեխա Նրանք ունեին նաև 12 թոռ և 15 ծոռ։

2016 թվականին Սմիթի մոտ լիմֆոմա է ախտորոշվել: Նա մահացել է իր տանը՝ Էլիկոտ Սիթիում, Մերիլենդ, 2025 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, 94 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ
Ուիլյամ Բրոուդեր

**Ուիլյամ Բրոուդեր** (, ), հանրահաշվական տոպոլոգիա, դիֆերենտիալ տոպոլոգիա և դիֆերենտիալ երկրաչափություն բնագավառների ամերիկացի մաթեմատիկոս։ Նա եղել է Ամերիկյան մաթեմատիկական համայնքի նախագահը 1989 թվականից մինչև 1991 թվականը

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ուիլյամ Բրոուդերը ծնվել է Նյու Յորքի Հարլեմում՝ հրեական հիվանդանոցում 1934 թվականի հունվարի 6-ին Սանկտ Պետերբուրգից ռուս հերա Ռաիսայի և Կանզասի Ուիչիտոյից ԱՄՆ Կոմունիստական կուսակցության ղեկավար Էարլ Բրոուդերի տղան է։ Նրա հայրը 1927 թվականին տեղափոխվել էր Սովետական Միություն, որտեղ էլ հանդիպել և ամուսնացել է Ռաիսայի հետ։ Նրանց առաջին երկու որդիները՝ Ֆելիքսը և Էնդրյուն, ծնվել են Մոսկվայում 1931 թվականին։ Ուիլյամը սկզբնական կրթությունն ստացել է Յոնքերս քաղաքի հանրային դպրոցում, 1954 թվականին ավարտել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը՝ ստանալով բակալավրի աստիճան։ Նա դասախոս է աշխատել Ռոչեստերի համալսարանում 1957–1958 թվականներին և Կոռնել համալսարանում՝ 1958-ից մինչև 1963 թվականը։ 1957 թվականի օգոստոսին նրա սկզբնական թեզը տապալվել է, երբ գիտական ղեկավարը՝ Ջոն Քոուլման Մուրը այդ աշխատության հիմքում խնդիր հայտնաբերեց։ Սակայն Ուիլյամը նոր թեմա առաջարկեց՝ «Լուպային տարածությունների հոմոլոգիա» վերնագրով։ Նա իր դոկտորական աստիճանն ստացել է Փրինսթոնի համալսարանում 1958 թվականին՝ օգտագործելով այդ ատենախոսությունը։

## Կարիերա
Սկսած 1964 թվականից Բրոուդերը Փրինսթոնի համալսարանում եղել է որպես պրոֆեսոր, նա 1971–1973 թվականներին Փրինսթոնի համալսարանի մաթեմատիկայի ամբիոնի վարիչն էր։ Նա 1969-1981 թվականներին եղել է «Մաթեմատիկայի տարեգրություն» ամսագրի խմբագիրը և 1989-1991 թվականներին ղեկավարել է Ամերիկյան մաթեմատիկական համայնքը։

Բրոուդերը 1980 թվականին ընտրվել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի, 1984 թվականին՝ Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի, 1990 թվականին՝ Գիտության և գրության ֆիննական համայնքի անդամ։ 1994 թվականին իր 60-ամյակի կապակցությամբ Փրինսթոնի համալսարանում անցկացվեց համաժողով։ 2012 թվականին նրա թոշակի անցնելու առիթով ևս Փրինսթոնի համալսարանում անցկացվեց համաժողով։ Բրոուդերը իր կարիերայի ընթացքում ղեկավարել է 30 դոկտորական ուսանողի աշխատանք, ինչպես նաև մի քանի բակալավրի ուսանողների։

## Մահ
Բրոուդերը մահացել է 2025 թվականի փետրվարին 91 տարեկան հասակում։

## Ընտրված գրականություն
; Գրքեր

* *Surgery on Simply-Connected Manifolds*, Ergebnisse der Mathematik und ihrer Grenzgebiete, vol. 65, Springer-Verlag, Բեռլին (1972 թվական)
* *Algebraic Topology and Algebraic Կ-Թեորիա*, Փրինսթոնի համալսարանի մամուլ, 1987 թվական, 

; Հիմնական հոդվածներ

* «Հոմոտոպիա Տարբերելի բազմակերպությունների տեսակները» Proc. 1962 Aarhus Conference, published in Proc. 1993 թվական
* Օբերվոլֆախի Նովիկովի հիպոթեզին նվիրված կոնֆերանսի նյութեր, Լոնդոն, Մաթեմատիկական համայնքի դասախոսությունների նշումներ 226 (1995 թվական)
* «The Kervaire Invariant of Framed Manifolds and Its Generalization», Մաթեմատիկայի տարեգրություն **90**, 157–186 (1969 թվական)

*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* William Browder (AMS brief bio)
* Browder, William, "My life in mathematics: How I became a mathematician and the milestones of my career" (2012 video)

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Շինուհայր)

**Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Սյունիքի մարզի Շինուհայր գյուղից 1,7 կմ հարավ-արևելք, Շինուհայր գյուղատեղիի կենտրոնում։ Ընգրկված է Շինուհայրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (9.73/2.1)։

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է 17-րդ դարում։ 1722 թվականին Վրաստանից Սյունիք գալուց հետո Սյունիքի ազատագրական պայքարի առաջնորդ Դավիթ Բեկն առաջին ժողովը գումարում է Սուրբ Ստեփանոսի սյունազարդ դահլիճում, որով սկիզբ է դրվում ապստամբության շարժմանը։

Մինչև 1920 թվականը այն եղել է գործող եկեղեցի։ Խորհրդային ​​շրջանում Սուրբ Ստեփանոսը ծառայել է որպես մթերային խանութ մինչև գյուղի տեղափոխվելը։

Կառուցվածքով այն եռանավ բազիլիկ կառույց է։ Ներսից և դրսից եկեղեցու որմերի շարվածքում իբրև շինաքար են օգտագործվել ավելի վաղ թվագրմամբ խաչքարեր և տապանաքարեր, որոնցից մեծ մասն արձանագիր են: Եկեղեցու պատմության մասին կարևոր հիշատակումներ կան 17-րդ դարում Շինուհայրում ընդօրինակված և մեզ հասած երկու տասնյակից ավելի ձեռագրերն ու դրանց հիշատակարանները:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Շինուհայր գյուղատեղիի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու խաչքարերից 28.jpg|Շինուհայր գյուղատեղիի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու խաչքարերից
Պատկեր:Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին Շինուհայր գյուղատեղիում 16.jpg|Տապանաքար ագուցված Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու պատի մեջ
Պատկեր:Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին Շինուհայր գյուղատեղիում 15.jpg|Պատի մեջ ագուցված տապանաքար, խաչքարեր


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Նյու Յորքի հայ ավետարանական եկեղեցի

**Նյու Յորքի հայ ավետարանական եկեղեցին**, որը Նյու Յորքի մետրոպոլիտենի տարածքում գտնվող ամենահին հայկական հաստատությունն է, հիմնադրվել է 1896 թվականին։ Այն գտնվում է Նյու Յորքի Մանհեթեն թաղաամասում, Արևելյան 34-րդ փողոցի 152 հասցեում։ Այն Հյուսիսային Ամերիկայի Հայ Ավետարանական Միության անդամ եկեղեցի է։

## Պատմություն
Եկեղեցու առաջին հովիվը Տեր Հ.Հ. Ղազոյանն է։ Ծառայությունները սկզբնապես անցկացվում էին Արևելյան 30-րդ փողոցում գտնվող Ադամս-Պարկհերսթի եկեղեցում։

Եկեղեցու համայնքն ավելացավ 20-րդ դարի սկզբին, քանի որ Օսմանյան կայսրությունում հալածանքներից, այդ թվում հայոց ցեղասպանությունից փախած հայերը տեղափոխվեցին Նյու Յորք և Մանհեթենի արևելյան մասում ստեղծեցին «Փոքր Հայաստանը»։

Թելֆեյան ընտանիքի նվիրատվությունը հնարավորություն տվեց եկեղեցուն ձեռք բերելու իր սեփական վայրը ծառայությունների համար, և 1921 թվականին գնվեց Արևելյան 34-րդ փողոցի վրա գտնվող մի շենք, որը նախկինում զբաղեցնում էր 19-րդ թաղամասի բանկի մասնաճյուղը։ Շենքի արժեքը կազմել է մոտ $110,000։ Նոր եկեղեցին օծվել է 1923 թվականի Սուրբ Ծննդյան կիրակի օրը։

Հայր Անդրանիկ Բեդիկյանը ծառայել է եկեղեցուն մոտ 40 տարի (1915–1953):

1985 թվականին եկեղեցին վաճառել է իր օդային իրավունքները հարակից կառուցապատմանը, որի եկամուտներն օգտագործվել են հիմնադրամ ստեղծելու և վերանորոգում իրականացնելու համար։ Վերանորոգման աշխատանքներն ավարտվել են 1988 թվականին։

2025 թվականին Պատմական Թաղամասերի Խորհուրդը (Historic Districts Council), համագործակցելով Ռոուզ Հիլ/Քիփս Բեյ Կոալիցիայի հետ, դիմել է Նյու Յորքի Տեսարժան Վայրերի Պահպանության Հանձնաժողովին (New York City Landmarks Preservation Commission)՝ գնահատելու շենքը որպես առանձին պատմական հուշարձան ճանաչելու ներուժը։

## Ճարտարապետություն
ձախից|մինի|198x198փքս|180 Արևելյան 72-րդ փողոց, 2015թվական
Արևելյան 34-րդ փողոցում գտնվող այն շենքը, որը զբաղեցնում է եկեղեցին, ի սկզբանե կառուցվել է 1907 թվականին որպես 19-րդ Թաղամասի Բանկի մասնաճյուղ։

Ճարտարապետ Վիլյամ Ռալֆ Էմերսոնի նախագծած կրաքարե կառույցը ներառում է դորիական օրդեր։

Ճարտարապետական ​​ոճն ընտրվել էր, որպեսզի բանկի շենքը առանձնանար երկու կողմերում գտնվող շագանակագույն քարից կառուցված տների շարքից։

Եկեղեցու խորանը ներառում է վիտրաժային պատուհան, որի կենտրոնական մասում պատկերված է տեսարան 16-րդ դարի հայկական ձեռագիր Ավետարանից, իսկ կողային մասերում՝ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցը և Սուրբ Սահակ Պարթևը։

## Հովիվներ
* Տեր Հ. Հ. Ղազոյան (1896–1901)
* Տեր Հ. Բ. Կարապետյան (1901–1908)
* Տեր Մ. Գ. Փափազյան (1908–1914)
* Տեր Անդրանիկ Պետիկյան (1915–1953)
* Տեր Նշան Բեքյան (1936–1942)
* Տեր Զաքարիա Բուդաղյան (1947–1950)
* Տեր Դոկտոր Դիքրան Քասունի (1955–1959)
* Տեր Վարդգես Քասունի (1959–1964)
* Տեր Սենեքերիմ Սուլահյան (1964–1975)
* Տեր Զենաս Իլանջյան (1976–1979)
* Տեր Ղ. Դիրան Մինասյան (1979–1981)
* Տեր Դոկտոր Հերալդ Հասեսյան (1981–1985)
* Տեր Դանիել Ալբարյան (1985–1988)
* Տեր Դոկտոր Լեոն Թավիթյան (1988–1995)
* Տեր Դոկտոր Հերալդ Հասեսյան (1995–1996)
* Տեր Լ. Նշան Բաքալյան (1995–2000)
* Տեր Դոկտոր Փիթեր Դողրամաջյան (2000–2004; 2006–2011)
* Տեր Դոկտոր Հայգ Քերլոփյան (2013–2022)

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հայ ավետարանական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Դեղձի էմոջի

**Դեղձի էմոջի** (🍑) մրգային էմոջի, պատկերում է վարդագույն-նարնջագույն դեղձ: Էմոջին հայտնի է մարդու հետույքին կամ ամոթույքին իր նմանությամբ՝ կենտրոնական ծալքի շնորհիվ, և, հետևաբար, սոցիալական ցանցերում հաճախ օգտագործվում է որպես դրանց համար փոխաբերություն: Հաճախ զուգորդվում է սմբուկի էմոջիի (🍆) հետ:

## Մշակման և օգտագործման պատմություն
Դեղձի էմոջին սկզբնապես ներառված է եղել au by KDDI ընկերության սեփականատիրական էմոջիների հավաքածուում։ SoftBank Mobile, au by KDDI և NTT Docomo ընկերությունների էմոջիների հավաքածուներից վերցված նշանների հավաքածուի մաս կազմելով՝ դեղձի էմոջին Unicode 6.0 ստանդարտի մաս է դարձել 2010 թվականին։ Էմոջիների համաշխարհային տարածվածությունը զգալիորեն աճել է 2010-ականների սկզբին և կեսերին։ Դեղձի էմոջին ներառվել է էմոջիների Unicode տեխնիկական ստանդարտում (UTS #51)՝ 2015 թվականին իր առաջին հրատարակությունից (Emoji 1.0) ի վեր։

## Հանրաճանաչություն սոցիալական մեդիայում և մշակութային ազդեցություն
Դեղձի էմոջին սեքսթինգային զրույցներում սովորաբար օգտագործվում է հետույքը կամ նույնիսկ կանացի սեռական օրգանները ներկայացնելու համար։ Այս օգտագործումը տարածված է Միացյալ Նահանգներում։

Համաձայն դեղձի էմոջիի սեռական համատեքստում տարածված կիրառման՝ Emojipedia-ն նշել է, որ այն հաճախ զուգորդվում է սմբուկի էմոջիի (🍆) հետ, որն էլ հաճախ օգտագործվում է առնանդամը խորհրդանշելու համար։

2019 թվականին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի դեմ իրականացվող իմփիչմենթի գործընթացների ընթացքում դեղձի էմոջին օգտագործվել է «impeachment» բառը «im🍑ment» տեսքով ներկայացնելու համար։ Ինչպես «impeachment»-ը, ֆրանսերեն «empêcher» բառը պարունակում է «pêche» ենթատող, որը նշանակում է դեղձ։ *Christian Science Monitor-ը* նշել է, որ «peach»-ը և «impeachment»-ը ստուգաբանորեն կապված չեն։

## Ընդունելություն
2015 թվականին *Vice-ը* հայտարարել է, դեղձի էմոջին համարվում է «առաջատար թեկնածու» ամոթույքի էմոջիի համար։ *[[Cosmopolitan]]*-ը դեղձի էմոջին դասել է որպես 4-րդ «ամենասեքսուալ էմոջի»։

2016 թվականին Apple Inc. վերականգնել է դեղձի էմոջին և փորձել է այն վերագծել այնպես, որ պակաս նման լինի հետույքին։ Հետագայում որոշ երկրպագուներ գովել են էմոջիի վերադարձը, սակայն բետա թեստավորման ժամանակ մեծահամբավ առարկություններ են հնչել, և Apple-ը փոխել է իր որոշումը մինչ այդ էմոջին հասանելի դարձավ հանրությանը։ Facebook-ն ու Instagram-ը արգելել են սեքսուալ բնույթի արտահայտությունների հետ միասին օգտագործել սմբուկի կամ դեղձի էմոջիները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Սեքսուալ սլենգ
Կատեգորիա:Սեքսուալության և գենդերային նույնականության վրա հիմնված մշակույթներ
Սեդանի ճակատամարտ

**Սեդանի ճակատամարտ** 1870, տեղի է ունեցել ֆրանս–պրուսական պատերազմի ժամանակ, սեպտեմբերի 1–2-ին, Սեդան ամրոցի շրջանում (Արդենների դեպարտամենտ)։ 

1870-ի օգոստոսին գերմանացիներից պարտված ֆրանսիական մարշալ Ա․ Բազելի Հռենոսյան բանակը պաշարվեց Լոթարինգիայի Մեց ամրոցում։ Ֆրանսիական կառավարության պահանջով օգոստոսի 23-ին Շալոյան բանակը (ավելի քան 120 հզ․ մարդ), 393 հրանոթ ևն) մարշալ Մ․ Մակ–Մահոնի հրամանատարությամբ Ռեյմսից շարժվեց դեպի Մեց՝ Բազելին օգնության։ Գերմանական բանակների հետ ընդհարումից խուսափելու և նրանց հյուսիսից շրջանցելու Մակ-Մահոնի ծրագրերը ձախողվեցին։ Տեղեկանալով Շալոնյան բանակի առաջխառաջխաղացման մասին՝ գերմանական գլխավոր շտաբի պետ գեներալ Հ․ Մոլտկեն Փարիզի ուղղությամբ շարժվող իր 3-րդ և 4-րդ բանակները (224 հզ․ մարդ, 813 հրանոթ) շրջեց դեպի Սեդան՝ կանխելու ֆրանսիական երկու բանակների միավորումը։ Օգոստոսի 29–30-ին Շալոնյան բանակը անցնելով Մյոզ (Մաաս) գետը՝ օգոստոսի 31-ին հանգստի տեղավորվեց Սեդանի մոտ։ 

Մոլտկեն, օգտվելով Մակ–Մահոնի անգործունությունից, սեպտեմբերի 1-ին թևերից շրջապատեց ֆրանսիացիներին։ Առավոտյան սկսված մարտը օրվա վերջին ավարտվեց ֆրանսիացիների լիակատար պարտությամբ։ Սեպտեմբերի 2-ին Շալոնյան բանակը անձնատուր եղավ։ Ֆրանսիացիների կորուստն Էր՝ 17 հզ․ սպանված և վիրավոր, 103 հզ․ գերի, այդ թվում՝ կայսր Նապոլեոն III և մարշալ Մակ–Մահոնը։ 

Սեդանի աղետը սեպտեմբերի 4-ին Փարիզում սկսված հեղափոխության պատճառներից մեկն Էր։ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Պրուսիայի ճակատամարտեր
Փիթեր Շիփերհեյն

**Փիթեր Շիփերհեյն** (, ) ավստրալիացի քանդակագործ, որը հայտնի է մարմարից և բրոնզից իր ֆիգուրատիվ աշխատանքներով։ Նա մի շարք հանրային պատվերներ է իրականացրել ամբողջ Ավստրալիայում և ճանաչված է դասական քանդակագործության ավանդույթներին իր նվիրվածության համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Շիփերհեյնը նկարչություն և գծագրություն է սովորել Մելբուռնի Քոլֆիլդի տեխնոլոգիական ինստիտուտում: 1970-ականներին նա ճանապարհորդել է Եվրոպա և սովորել Հռոմի Գեղարվեստի ակադեմիայում: 1979 թվականին նա Իտալիայի կառավարությունից կրթաթոշակ է ստացել՝ Իտալիայի Կարարա քաղաքում՝ իր բարձրորակ մարմարով հայտնի տարածաշրջանում, մարմարե փորագրություն ուսումնասիրելու համար: Շիփերհեյնը 1980 թվականին վերադարձել է Ավստրալիա և սկսել է աշխատել և ցուցադրել իր աշխատանքները:

## Կարիերա
Շիպերհեյնը հիմնականում աշխատում է Կարարաji մարմարով և բրոնզով՝ կենտրոնանալով մեծածավալ ֆիգուրատիվ քանդակների վրա։ Նրա աշխատանքները կրում են Վերածննդի և Բարոկկոյի ավանդույթների ազդեցությունը։

1992 թվականին նա Նոր Հարավային Ուելսի արվեստի պատկերասրահից ստացել է Ուինի մրցանակը մի զույգ մոնումենտալ մարմարե դիմակների համար։ Նրա հիմնական հասարակական պատվերների թվում են՝

* Սըր Էրիկ Ուեսթբրուքի կիսանդրին Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահում (1991)
* Դեյմ Ջոան Սազերլենդին նվիրված քանդակագործական հուշարձան Սիդնեյի քաղաքապետարանում (1988) 
* *Հավերժական կրակի* հուշարձանը Մելբուռնի հրեական Հոլոքոստի կենտրոնում (1998) 
* Բրիսբենի Սուրբ Ստեփանոսի տաճարի մարմարե մկրտության ավազանը
* Ֆրեմանտլի Նոտր Դամի համալսարանի համար բրոնզե «*Խաչի տասնչորս կայանները»*

2003 թվականին նա ավարտել է *«Այսպես խոսեց Զրադաշտը»* բրոնզե քանդակը, որը պատվիրվել էր Մաքքլելանդի քանդակների այգու և պատկերասրահի կողմից՝ Դեյմ Էլիզաբեթ Մերդոկի քանդակների հիմնադրամի աջակցությամբ։

Նրա աշխատանքները պահվում են Ավստրալիայի, Եվրոպայի, Հյուսիսային Ամերիկայի և Ասիայի հանրային և մասնավոր հավաքածուներում։

## Ոճ և ընդունելություն
Շիփերհեյնը հայտնի է իր դասական ֆիգուրատիվ ոճով և ավանդական վարպետությամբ։ Արվեստի քննադատ Էդմունդ Կապոնը նրան նկարագրել է որպես «ամբողջությամբ ոգեշնչված արևմտյան արվեստի մեծ ֆիգուրատիվ ավանդույթներով» և նշել է նրա եզակի դիրքը ժամանակակից ավստրալացի նկարիչների շրջանում՝ այս մոտեցումը ընդունելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ավստրալիացի քանդակագործներ
Մարվին Խոսե Անեբո Պագլյարուելո

**Մարվին Խոսե Անեբո Պագլյարուելո** (, ), իսպանացի և Էկվադորագվինեացի ֆուտբոլիստ, որը խաղում է որպես պաշտպան։ Ներկայացնում է իսպանական «Կասերենյոն»։

## Ակումբային կարիերա
Ծնվել է 1997 թվականի օգոստոսի 26-ին նիգերիագինեական ընտանիքում։ Նա մոր կողմից իսպանական և ֆերդինանդյան ծագում ունի։ 14 տարեկանում միացել է «Ալկորկոն» ֆուտբոլային ակադեմիային։ Ներկայացրել է նաև «Խետաֆեն» և «Ֆուենլաբրադան» երիտասարդական մակարդակում։ Նա իր պրոֆեսիոնալ նորամուտը նշել է «Ֆուենլաբրադայի» երկրորդ թիմում։ Ողջ 2016/2017 մրցաշրջանը խաղալուց հետո մրցաշրջանից դուրս վարձավճարով տեղափոխվել է «Լոս Եբենես Սան Բրունո»։ «Սան Բրունոյի» կազմում վեց խաղ անցկացնելուց հետո 2018 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է «Կարաբանչել»։ Ակումբի կազմում վեց խաղ անցկացնելուց հետո տեղափոխվել է «Ալկորկոն», սակայն չի ընդգրկվել հիմնական կազմում։ 2019/2020 մրցաշրջանն անցկացրել է երկրորդ թիմում՝ մասնակցելով 14 խաղի և խփելով երկու գոլ։ Ներկայումս նա ներկայացնում է Էստրամադուրայի «Կասերենյո» ակումբը։

## Կարիերա ազգային հավաքականում
Նա կարող էր ներկայացնել Իսպանիայի (որպես քաղաքացի), Նիգերիայի (հոր ծագման պատճառով) և Հասարակածային Գվինեայի (մոր ծագման պատճառով) ազգային հավաքականները, բայց, ի վերջո, ընտրել է վերջինս։ 2015 թվականին ներկայացրել է Հասարակածային Գվինեայի մինչև 20 տարեկանների հավաքականը։ Նորամուտը նշել է ազգային հավաքականի կազմում 2019 թվականի նոյեմբերի 19-ին՝ Թունիսի դեմ խաղում։ Խաղն ավարտվել է 1։ 0 պարտությամբ։ Ընդհանուր առմամբ յոթ խաղ է անցկացրել ազգային հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալկորկոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խետաֆեի ֆուտբոլիստներ
Մարինա Ալաբաու

**Մարինա Ալաբաու Նեյրա** (իսպաներեն՝ Marina Alabau. ), իսպանացի առագաստանավորդուհի, վինդսերֆինգիստուհի, աշխարհի, Եվրոպայի և օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի և բազմակի մրցանակակիր:

Մասնակցել է ամառային երեք օլիմպիական խաղերի։ 2008 թվականին պեկինյան օլիմպիադայում գրավել է չորրորդ տեղը՝ աննշան չափով զիջելով մրցանակային երրորդ տեղը գրաված մարզուհուն: 2012 թվականին Լոնդոնի օլիմպիական խաղերում հռչակվել է չեմպիոն՝ առաջ անցնելով մերձակա մրցակցուհիներից՝ Տուուլի Պետայայից և Սոֆյա Նոչետի-Կլեպացկայից։ Չորս տարի անց՝ Ռիո դե Ժանեյրոյի օլիմպիադայում զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը՝ ընդամենը երկու միավորով հետ մնալով բրոնզե մեդալի արժանացած մարզուհուց։

Աշխարհի առաջնություններում Ալաբաուն ընդհանուր առմամբ նվաճել է հինգ մեդալ։ 2006 և 2008 թվականներին համապատասխանաբար արծաթե և բրոնզե մեդալների արժանանալուց հետո նա 2009 թվականին Ուեյմութում դարձել է աշխարհի չեմպիոնուհի։ 2011 թվականին բրոնզե մեդալ է նվաճել Պերտում, 2014 թվականին էլ՝ արծաթե մեդալ Սանտանդերում կայացած աշխարհի առաջնություններում։ Այս ամենից բացի՝ 2007-2013 թվականների միջակայքում  հինգ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի։

Ալաբուան ամուսնացած էր ֆրանսիացի վինդսերֆինգիստ Ալեքսանդր Գայադերի հետ։

## Մարզական նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Marina Alabau in der Datenbank von World Sailing (անգլերեն)
* 
* Досьє на sport.references.com 

Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Իսպանացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Իսպանիացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Սեդիմենտացիա

**Սեդիմենտացիա** (< լատ․ sedimentum–նստեցում), գրավիտացիոն կամ կենտրոնախույս ուժի դաշտում դիսպերս համակարգի շերտավորումը՝ դիսպերսված ֆազի (պինդ մասնիկներ, հեղուկի կաթիլներ, գազի բշտիկներ) անջատումը։ 

Սեդիմենտացիան տեղի է ունենում, եթե ծանրության կամ կենտրոնախույս ուժի ազդեցությամբ մասնիկների ձեռք բերած շարժումը գերազանցում է ջերմային (քաոսային) շարժմանը։ Սեդիմենտացման արագությունը կախված է մասնիկների չափերից, զանգվածից և ձևից, միջավայրի խտությունից ու մածուցիկությունից, ազդող ուժի հաղորդած արագացման արժեքից։ Մանր, գնդաձև և իրար հետ չփոխազդող մասնիկների սեդիմենտացման արագությունը որոշվում է Ստոքսի բանաձևով։ Սեդիմենտացիան հաճախ ուղեկցվում է մասնիկների մեծացմամբ։ Նստվածքային ապարների առաջացումը, ջրի պարզումը ջրամբարներում, մթնոլորտի մաքրվելը հեղուկի կաթիլներից և փոշեհատիկներից սեդիմենտացման հետևանք են։ 

Արդյունաբերության մեջ սեդիմենտացիան օգտագործում են փոշիները ըստ հատիկների մեծության բաժանելու, ստացված քիմիական նյութերը նստվածքի ձևով անջատելու, արտադրական ջրերը մաքրելու, հանքանյութը հարստացնելու համար։ Սեդիմենտացիոն վերլուծությունը ներառնում է դիսպերս մասնիկների չափերի որոշման եղանակները, որոնք հիմնված են սեդիմենտացման արագությունը չափելու վրա։ Այն լայնորեն կիրառվում է գավիտացիոն դաշտում մանրացված նյութերի, արտադրական փոշիների, հողի ևնի դիսպերսիոն բաղադրությունը որոշելու համար, կենտրոնախույս ուժի դաշտում՝ պոլիմերների (նաև կենսապոլիմերների) մոլեկուլային զանգվածը և համասեռությունը որոշելու համար։ 

## Տես նաև
* Բրոունյան շարժում
* Դիֆուզիա
* Կոագուլացում
* Կոալեսցենցում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոլոիդային քիմիա
Կատեգորիա:Երկրաբանական գործընթացներ
Սեթի I

**Սեթի I**, Եգիպտոսի փարավոն մ․ թ․ ա․ մոտ 1337–1317-ին։ XIX դինաստիայի երկրորդ գահակալը, Ռամզես I փարավոնի և Սիթրա թագուհու որդին է։

Ձգտել է վերադարձնել Ամենհոթեպ IV-ի ժամանակ Եգիպտոսի կորցրած տիրույթներն Ասորիքում և Պաղեստինում, նվաճել է Տյուրոսը։ Սեթի I-ի օրոք ծավալվել է լայն շինարարություն [սյունազարդ մեծ դահլիճ Կառնակում, տաճար և կենոտափիոն (հուշադամբարան) Աբիդոսում ևն]:

## Ընտանիքը
Սեթի I-ի գահ բարձրանալուց շատ առաջ ամուսնացած էր Թույայի հետ, որը նույնպես զինվորական ծագում ուներ. նրա հայրը՝ Ռայան, «կառքերի զորքերի հրամանատարն» էր։ Սեթին և Թույան ունեին առնվազն երկու երեխա՝ դուստր՝ Թիա, և որդի՝ Ռամզես II: Ավագ որդին՝ Նեբխասեթնեբեթը, մահացել է մանկության տարիներին Հելիոպոլիսում, որտեղ նրան ուղարկել էին կրթության:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Փարավոններ
Ռոջեր Գիլեմին

**Ռոջեր Չարլզ Լուի Գիլմենը** (; ) ֆրանս-ամերիկացի նյարդաբան էր։ Նա 1976 թվականին ստացել է Գիտության ազգային մեդալ, իսկ 1977 թվականին Էնդրյու Շալիի Ռոզալին Սասման Յալոուի հետ բժշկության Նոբելյան մրցանակ՝ նեյրոհորմոնների վերաբերյալ իր աշխատանքի համար:

## Կենսագրություն
Գիլյեմենը ծնվել է Ֆրանսիայի Դիժոն քաղաքում։ Դիժոնի Կարնո լիցեյում միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո, 1943 թվականին նա ընդունվել է Դիժոնի համալսարան, բժշկական ֆակուլտետ։ Բժշկական ուսումը նա ավարտել է 1949 թվականին, Լիոնի համալսարանում։ Նա բժիշկ է աշխատել Բուրգունդիայի մի փոքրիկ գյուղում,, այնուհետ մեկնել է Մոնրեալ, Քվեբեկ, Կանադա, աշխատելու Հանս Սելյեի հետ Մոնրեալի համալսարանի փորձարարական բժշկության և վիրաբուժության ինստիտուտում, որտեղ և 1953 թվականին ստացել է դոկտորի կոչում։ 1965 թվականին նա դարձել է Միացյալ Նահանգների քաղաքացի։

1954 թվականին Գիլյեմինը նկատեց, որ հիպոֆիզի բջիջները հորմոններ չեն արտադրում, եթե հիպոթալամիկ բջիջներ չկան, ինչը հաստատեց այն տեսությունը, որ հիպոթալամը վերահսկում է հիպոֆիզի աշխատանքը հորմոնների միջոցով, որոնք կոչվում են ազատող գործոններ: Գիլյեմինը տեղափոխվեց Հյուստոնի Բեյլորի բժշկական քոլեջ՝ այս հայտնագործությունը մշակելու համար: Անջեյ Վ. Շալլին, ով ԱՄՆ-ում հայտնի էր որպես Էնդրյու Շալլի, 1957 թվականին միացավ նրան: Հինգ տարի անց նրանց գործընկերությունը խզվեց առաջընթացի բացակայության և անձնական կոնֆլիկտների պատճառով. Շալլին տեղափոխվեց Նոր Օռլեանի Վետերանների հիվանդանոց:

Այնուհետև երկու գիտնականներն էլ աշխատեցին անկախ  Գիլյեմինը և Շալլին առանձին լաբորատորիաներում հայտնաբերեցին ԹԶԳ-ի և Գոնադոտրոպին-ազատող հորմոնի (ԳՆՀ) կառուցվածքները: Այս հայտնագործության համար նրանք 1977 թվականին արժանացան ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի.

1970 թվականին նա միացավ Լա Ջոլլայի Սոլկի ինստիտուտին, որտեղ մինչև 1989 թվականի թոշակի անցնելը ղեկավարեց Նեյրոէնդոկրինոլոգիայի լաբորատորիաները։

2007 թվականին Գիլյեմինը Սոլկի ինստիտուտի ժամանակավոր նախագահն էր

Գիլյեմինը 100 տարեկան դարձավ 2024 թվականի հունվարի 11-ին և մահացավ հաջորդ ամիս՝ փետրվարի 21-ին, Սան Դիեգոյում, Կալիֆոռնիա։, Նա ամուսնացած էր Լուսիեն Ժան Բիլյարդի հետ 69 տարի, մինչև նրա մահը 2021 թվականին՝ 100 տարեկան հասակում։ Նրանք ունեին հինգ դուստր և մեկ որդի։

## Ծանոթագրություններ
Էնդրյու Շալի

**Անջեյ Վիկտոր «Էնդրյու» Շալլին** () լեհ-ամերիկացի էնդոկրինոլոգ էր, որը 1977 թվականին, Ռոջեր Գիլեմինի և Ռոզալին Սասման Յալոուի հետ միասին, արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի: Մրցանակը շնորհվել է հայտնագործության համար, որ հիպոթալամուսը վերահսկում է հիպոֆիզի կողմից հորմոնների արտադրությունը և արտազատումը, որը իր հերթին վերահսկում է օրգանիզմում այլ հորմոնների կարգավորումը: Ավելի ուշ Շալլին հորմոնների վերաբերյալ իր գիտելիքներն օգտագործեց հիպոթալամիկ ՝ ծնելիության վերահսկման և քաղցկեղի բուժման հնարավոր մեթոդները հետազոտելու համար:

## Կյանք և կարիերա
Անջեյ Վիկտոր Շալլին ծնվել է 1926 թվականի նոյեմբերի 30-ին Վիլնոյում՝ Երկրորդ Լեհական Հանրապետությունում (այժմ՝ Վիլնյուս, Լիտվա), բրիգադի գեներալ Կազիմիժ Շալլիի, որը Լեհաստանի նախագահ Իգնացի Մոշիցկու կաբինետի ղեկավարն էր, և Մարիայի (ծննդյան ազգանունը՝ Լացկա) որդին։ Նա ծնվել է հրեական ընտանիքում։

1939 թվականի սեպտեմբերին, երբ Լեհաստանը հարձակման ենթարկվեց Նացիստական ​​Գերմանիայի կողմից, Շալլին Լեհաստանի նախագահ Իգնացի Մոշիցկու, վարչապետի և ամբողջ կաբինետի հետ փախավ չեզոք Ռումինիա, որտեղ նրանց ներգաղթեցին.
*Ես բախտ ունեցա ողջ մնալու Հոլոքոստից՝ ապրելով Ռումինիայի հրեա-լեհական համայնքի մեջ։ Ես խոսում էի լեհերեն, ռումիներեն, իդիշ, իտալերեն և որոշ չափով գերմաներեն ու ռուսերեն, բայց գրեթե ամբողջությամբ մոռացել եմ դրանք, իսկ իմ ֆրանսերենը, որում նախկինում գերազանց էի, այժմ նույնպես հեռու է ազատ տիրապետելուց*.

Պատերազմից անմիջապես հետո՝ 1945 թվականին, Շալլին, Իտալիայի և Ֆրանսիայի միջով տեղափոխվեց Միացյալ Թագավորություն, որտեղ անունը փոխեց Էնդրյուի։ Շալլին կրթություն է ստացել Շոտլանդիայում և Անգլիայում։ 1952 թվականին նա տեղափոխվեց Կանադա։ 1957 թվականին ստացավ բժիշկ էնդոկրինոլոգի կոչում ՄաքԳիլի համալսարանից։. Նույն տարում նա մեկնեց Միացյալ Նահանգներ՝ հետազոտական ​​կարիերա սկսելու, որտեղ հիմնականում աշխատել է Թուլեյնի համալսարանում։

Շալլին ամուսնացած էր Մարգարետ Ռեյչել Ուայթի (ամուսնալուծված), Անա Մարիա դե Մեդեյրոս-Կոմարուի (այրի) հետ։ Նա մահացել է իր տանը՝ Ֆլորիդա նահանգի Մայամի Բիչ քաղաքում, 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, 97 տարեկան հասակում

## Ծանոթագրություններ
Սեին

**Սեին**, հայկական հեթանոսական տոմարի 28-րդ օրվա անվանումը, հաջորդում է Վահագնին, նախորդում՝ Վարագին։

## Անվան ստուգաբանություն
Հայ տոմարագետ Հայկ Բադալյանն իր «Հայոց հին տոմարի ամսանունների և ամսօրերի ստուգաբանությունը» աշխատության մեջ նշել է՝ 

## Տես նաև
* Հնագույն հայկական տոմար
* Հայկական եկեղեցական տոմար
* Հայ դիցաբանություն
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հանրագիտակ օրացույց

Կատեգորիա:Հայկական օրանուններ
Դանիել Կարլտոն Գայդուսեկ

**Դանիել Կարլտոն Գայդուսեկը** (September 9, 1923 – December 12, 2008) ամերիկացի բժիշկ և բժշկական հետազոտող էր, ով 1976 թվականին (Բարուխ Բլամբերգի հետ միասին)  կուրուի փոխանցելիության վերաբերյալ աշխատանքի համար համահեղինակեց ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակը։ 1996 թվականին Գայդուսեկը մեղադրվեց մանկապղծության մեջ և դատապարտվելուց հետո 12 ամիս անցկացրեց բանտում, նախքան ինքնակամ աքսորվելը Եվրոպա, որտեղ տաս տարի անց մահացավ։ Չնայած Գայդուսեկը բացահայտորեն խոստովանեց տղաների նկատմամբ սեռական ոտնձգությունների և արյունապղծության իրողությունը, նա դեռևս աջակցություն ստացավ գործընկերներից, որոնք պաշտպանում էին ներումը և կարծում էին, որ նրա հանցագործությունները նվազեցվում են գիտական ​​ներդրումներով։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Գայդուշեկի հայրը՝ Կարոլ Գայդուշեկը, սլովակ էր Սմրդակիից, Սլովակիա։ Նրա մայրը՝ Օտտիլիա Դոբրոչկին, գաղթել է Դեբրեցենից, այժմյան Հունգարիա։ Գայդուշեկը ծնվել է Նյու Յորքի Յոնկերս քաղաքում և 1943 թվականին ավարտել է Ռոչեսթերի համալսարանը, որտեղ ուսումնասիրել է ֆիզիկա, կենսաբանություն, քիմիա և մաթեմատիկա։

1946 թվականին նա ստացել է բժշկի կոչում Հարվարդի համալսարանում և հետդոկտորական հետազոտություններ է կատարել Կոլումբիայի համալսարանում, Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում և Հարվարդում: 1951 թվականին Գայդուսեկը զորակոչվել է ԱՄՆ բանակ և նշանակվել է որպես հետազոտող վիրուսաբան Ուոլթեր Ռիդի անվան բանակի բժշկական ծառայության ասպիրանտուրայում։ 1954 թվականին նա զորացրվել է բանակից։

## Կարիերա
1954 թվականին նա Ավստրալիայի Մելբուռն քաղաքի Ուոլթեր և Էլիզա Հոլ բժշկական հետազոտությունների ինստիտուտում աշխատել է որպես հրավիրված հետազոտող: Այնտեղ նա սկսել է աշխատանք, որը հանգեցրել է Նոբելյան մրցանակի: 1970-ից 1996 թվականներին Գայդուսեկը եղել է Առողջապահության ազգային ինստիտուտների (NIH) կենտրոնական նյարդային համակարգի ուսումնասիրությունների լաբորատորիայի ղեկավարը:

## Մահ և ժառանգություն
Գայդուսեկը մահացել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Նորվեգիայի Տրոմսյո քաղաքում՝ 85 տարեկան հասակում։ Մահվան պահին նա աշխատում էր և այցելում էր Տրոմսյոյում գտնվող գործընկերներին։

Հանյա Յանագիհարայի 2013 թվականի «Մարդիկ ծառերի վրա» վեպը հիմնված է Գայդուսեկի կյանքի, հետազոտության և մանկապղծության դատապարտման վրա։>

## Ծանոթագրություններ
Նարեկ Գրիգորյան (ըմբիշ)

**Նարեկ Կարենի Գրիգորյան** (), հայ ըմբիշ, դպրոցականների 19-րդ Համաշխարհային գիմնազիադայի ազատ ոճի ըմբշամարտի չեմպիոն, 2021 թվականի
պատանիների Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր:

## Կենսագրություն
Նարեկ Գրիգորյանը ծնվել է 2004 թվականի մայիսի 23֊ին, Արտաշատ քաղաքում։ 2022 թվականին Ֆրանսիայի Դովիլ քաղաքում տեղի ունեցած դպրոցականների 19-րդ Համաշխարհային գիմնազիադայի ազատ ոճի ըմբշամարտի մրցումներում նա եզրափակչում հաղթել է ղազախ Ասխաբ Հաջիևին և դարձել չեմպիոն։

2023 թվականին Իսպանիայի Սանտիագո դե Կոմպոստելա քաղաքում տեղի ունեցած ըմբշամարտի Մ20 Եվրոպայի առաջնությունում Նարեկ Գրիգորյանը նվաճել է բրոնզե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Նարեկ Գրիգորյանը բրոնզե մեդալ նվաճեց ըմբշամարտի Եվրոպայի Մ-20 առաջնությունում

Կատեգորիա:Ըմբշամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի մեդալակիրներ
Ուիլյամ Լիպսքոմբ

**Ուիլյամ Նան Լիպսկոմբ կրտսերը** () Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր ամերիկացի անօրգանական և օրգանական քիմիկոս էր, ով աշխատել է միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի, տեսական քիմիայի, բորի քիմիայի և կենսաքիմիայի ոլորտներում։

## Կենսագրություն
### Ընդհանուր պատկեր

Լիպսկոմբը ծնվել է Քլիվլենդում, Օհայո նահանգում, բժշկի և տնային տնտեսուհւ  ընտանիքում: Նրա պապը և նախապապը բժիշկներ էին: 1920 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Լեքսինգտոն, Կենտուկի, և ապրել է այնտեղ մինչև 1941 թվականին Կենտուկիի համալսարանում քիմիայի բակալավրիատը ավարտելը: 1946 թվականին պաշտպանել է քիմիայի դոկտորականը Կալիֆոռնիայի համալսարանում։

1946-ից 1959 թվականներին դասավանդել է Մինեսոտայի համալսարանում: 1959-ից 1990 թվականներին նա քիմիայի պրոֆեսոր էր Հարվարդի համալսարանում, որտեղ 1990 թվականից ի վեր վաստակավոր պրոֆեսոր էր:

1944-ից 1983 թվականներին Լիպսկոմբը ամուսնացած է եղել Մերի Ադել Սարջենթի հետ: Նրանք ունեցել են երեք երեխա, որոնցից մեկը ապրել է ընդամենը մի քանի ժամ: 1983 թվականին նա ամուսնացել է Ջին Էվանսի հետ։ Նրանք դուստր էին որդեգրել։

2011 թվականին Լիպսկոմբը մահացել է թոքաբորբից, Քեմբրիջում, Մասաչուսեթս։[

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Միշել Պույոլ

**Միշել Պույոլ** (ֆրանսերեն՝ Michèle Pujol. ) miʃɛl. ), ֆրանսիացի ֆեմինիստ, տնտեսագետ, մարդու իրավունքների պաշտպան։ Վիկտորիայի համալսարանի կնագիտական ուսումնասիրությունների ամբիոնի դոցենտ էր, Մանիտոբայի համալսարանի ամբիոնի վարիչ։

Պույոլը ակնարկներ և պատմական աշխատություններ է գրել կանանց վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական խնդիրների մասին, ինչպես նաև պատրաստել ու հրատարակել է մի քանի հատորանոց մատենագրություն՝ տնտեսագիտության մեջ կանանց ներդրման մասին։ Ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել հատկապես տնտեսագիտության քննադատական ուսումնասիրություններ դասավանդելով և գրելով, ինչպես նաև իր «Ֆեմինիզմը և հակաֆեմինիզմը վաղ տնտեսական մտքում» / *Feminism and Anti-Feminism in Early Economic Thought*. գրքով։ 1980-ական և 1990-ական թվականներին Պույոլը կապ է ունեցել լեսբիական ֆեմինիզմի հետ։

Լինելով *Out of the Margin: Feminist Perspectives on Economic Theory* ժողովածուում ներդրում կատարած հեղինակներից մեկը՝ Պույոլն իր հեղինակած հատվածը ներկայացրել է ֆեմինիստ տնտեսագետների միջազգային ասոցիացիայի (International Association for Feminist Economics - IAFFE)՝ 1996 թվականին Վաշինգտոնում անցկացված խորհրդաժողովում:

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նիգերի Մադաուա քաղաքում: Ֆրանսիացի գաղութային կառավարչի և տան տնտեսուհու դուստր էր: Փարիզյան քոլեջներից մեկում մաթեմատիկա է ուսումնասիրել: 1973 թվականին ավարտել է ֆրանսիական բարձրագույն բիզնես-դպրոցը՝ *HEC Jeunes Filles*-ը: Այնուհետև մեկնել է Միացյալ Նահանգներ՝ Վաշինգտոնի պետական համալսարանում մագիստրոսի կոչում ստանալու: Ապա Վանկուվերի (Կանադա) Սայմոն Ֆրեյզերի անվան համալսարանում պաշտպանելով իր պատրաստած ատենախոսությունը՝ ստացել է տնտեսագիտության դոկտորի գիտական աստիճան: 1981 թվականին դարձել է Մանիտոբայի համալսարանի կնագիտական ուսումնասիրությունների պրոֆեսոր, ապա՝ ոպես դոցենտ պաշտոնավարել է Վիկտորիայի համալսարանում, որտեղ աշխատել է 1990 թվականից մինչև իր մահը: Կանադայում աշխատելու տարիներին ակտիվորեն մասնակցել է լեսբիական ֆեմինիստական շարմանը, դարձել դրա պարագլուխներից մեկը:

## Աշխատություններ
### Գրքեր
* 

### Հատվածներ գրքերից
* 
* 
* 

### Ամսագրային հոդվածներ

* 

* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Christine St Peter - Michèle Pujol, The University of Victoria and Beyond, périodique=Atlantis,volume=23, numéro=2, date=avril 1999, pages=137-139, lire en ligne=https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/1664  consulté le=28 février 2024.
* , p.6.
* Verardi, Donna (1992). Personal notes and conversations with Dr. Michèle A. Pujol. (Beguine Foundation, Canada).
* 
* .
Մադաուա

**Մադաուա** (ֆրանսերեն՝ Madaoua, տարբերակներ՝ Մադուա / **Madoua**, Մադավա / **Madawa**), քաղաք և համայնք Նիգերի Թահու մարզում: Նույնանուն դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է: Զբաղեցնում է 777,1 քառակուսի կիլոմետր տարածք: Ընկած է մայրաքաղաք Նիամեյից մոտավորապես 415 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք, Թարքա բերրի հովտում, ծովի մակերևույթից 322-335 մետր բարձրության վրա, Նիգերի հարավում գտնվող կարևոր ճանապարհների խաչմերուկում: 1960-ական թվականներին եղել է գետնանուշի առևտրի ու տարանցման կարևոր կենտրոն (գետնանուշն այդ ժամանակ Նիգերից արտահանվող գլխավոր ապրանքատեսակն էր):  2012 թվականի տվյալներով համայնքի բնակչության թվաքանակը եղել է 127.254:

Համայնքը բաղկացած է 11 քաղաքային շրջաններից և 73 գյուղ, 80 գյուղակ ու երկու ճամբար ընդգրկող գյուղատնտեսական տարածքից:

## Տնտեսություն
Եկամտի գլխավոր աղբյուրը գյուղատնտեսական արտադրությունն է: Մոտակա օդանավակայանը գտնվում է Բիռնին-Քոնի քաղաքում:

## Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է 21 749, 2013 թվականի տվյալներով՝ 42 475 
:

Ստորև ներկայացված է բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունների դինամիկան ըստ տարիների.

## Կլիմա
Մադաուան ունի չոր անապատային կլիմա: Քաղաքում գործում է օդերևութաբանական կայան, որը շարք մտել 1936 թվականին:





## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Finn Fuglestad. A History of Niger: 1850–1960. Cambridge University Press (1983) 
* Jolijn Geels. Niger. Bradt UK/ Globe Pequot Press USA (2006) 
* Samuel Decalo. Historical Dictionary of Niger (3rd ed.). Scarecrow Press, Boston & Folkestone, (1997) 

Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նիգերի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նիգերի քաղաքներ
Լու Դելյոզ

**Լու Դելյոզ** (, ), ֆրանսիացի մանկական դերասանուհի և երգչուհի։ «Մանկական Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում ներկայացրել է Ֆրանսիան «»  երգով և հաղթել մրցույթը։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք
Դելյոզը ծնվել է Իլ դը Ֆրանսում՝ 2014 թվականի մարտի 23-ին։ Նրա հայրը ջութակ ստեղծող է եղել։

### 2022–2025 թվականներ՝ Դեբյուտ կինոարդյունաբերությունում, Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում և տեղական ակտիվություն
Արտիստուհին իր դերասանական կարիերան սկսել է յոթ տարեկանում՝ 2022 թվականին նկարահանվելով «» ֆիլմում։

2024 թվականին Դելյոզը մասնակցել է Մադրիդում (Իսպանիա) կայանալիք «Մանկական Եվրատեսիլ 2024» երգի մրցույթի լսումներին՝ Ֆրանսիան ներկայացնելու համար, սակայն չի ընտրվել։ Նույն թվականին նա մասնակցել է «Իմ տաղանդը» (Ֆրանսիա) երգի մրցույթում։

2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին երգչուհին հայտարարվել է որպես Թբիլիսիում (Վրաստան) կայանալիք 2025 թվականի մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ։ Երգը գրել են Ջոն Քլաեստը, Ջոնաթան Թիսենսին և Լինը։ Թիզերը թողարկվել է նույն օրը։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

## Տեսագրություն
### Երաժշտական հոլովակներ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Տիգրան Պարսիլյան

**Տիգրան Սերյոժայի Պարսիլյան**, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի պատգամավոր, «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ։ Մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

## Կենսագրություն
Տիգրան Պարսիլյանը ծնվել է 1979 թվականի օգոստոսի 5-ին Երևանում։

1997-2000թթ. սովորել է ԵՊՃՀ բժշկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետում։ 2006թ. ավարտել է Տերնոպոլի պետական ժողովրդական ակադեմիայի Երեւանի մասնաճյուղի «Համակարգչային ցանցեր եւ ինֆորմացիայի պաշտպանություն» բաժինը՝ համակարգչային ինժեների որակավորմամբ։

## Քաղաքական գործունեություն
2013 թվականից «Քաղաքացիական պայմանագիր» քաղաքական միավորման հիմնադիր անդամ է, 2015 թվականից՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հիմնադիր անդամ:

2018-2019 թվականներին եղել է Արարատի մարզպետի խորհրդական, այնուհետեւ՝ մարզպետի տեղակալ: 2019-2023 թվականներին՝ ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմի ավտոմատ կառավարման եւ տեղեկատվական համակարգերի վարչության պետ։

Տիգրան Պարսիլյանը 2023 թվականի նոյեմբերի 13-ինՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր է ընտրվել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության համապետական ընտրական ցուցակով:

## Ընտանիք
Տիգրան Պարսիլյանը ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ
Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպանություն

**Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպանություն** (), Ադրբեջանում Թուրքիայի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը։ Դեսպանությունը, որպես Թուրքական Հանրապետության պաշտոնական ներկայացուցչություն, զբաղվում է բոլոր այն հարցերով, որոնք կապված են երկու երկրների միջև առկա դիվանագիտական հարաբերությունների հետ, ներկայացնում Թուրքիայի շահերը քաղաքական, տնտեսական, ֆինանսական և իրավական հարցերում, ինչպես նաև գիտության, կրթության և մշակույթի ոլորտներում։

2024 թվականի դեկտեմբերի 3-ից Ադրբեջանում Թուրքիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնն զբաղեցնում է Բիրոլ Աքգյունը։

## Պատմություն
Թուրքիան առաջին երկիրն էր, որը 1991 թվականի նոյեմբերի 9-ին ճանաչեց Ադրբեջանի անկախությունը։ Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հունվարի 14-ին։ Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպանությունը բացվել է 1992 թվականի հունվարին։

2007 թվականի մարտի 9-ին Բաքվում կայացած Թուրքիայի դեսպանության նոր շենքի բացումը։ Այդ արարողությանը մասնակցում էին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, Հյուսիսային Կիպրոսի առաջնորդ Մեհմեթ Ալի Թալաթը, վերջիններիս կանայք ու պաշտոնատար այլ անձինք։

## Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպաններ
Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպանը բարձրագույն դիվանագիտական անձն է, որն Ադրբեջանում ներկայացնում է Թուրքիայի Հանրապետության շահերը։ Առաջին դիվանագետը, որն զբաղեցրել է այդ պաշտոնը, արտակարգ և լիազոր դեսպան Ալթան Քարամանօղլուն է։

## Ադրբեջանում Թուրքիայի հյուպատոսություններ

* Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում թուրքական հյուպատոսություն (բացվել է 1992 թվականին),
* Գյանջայում թուրքական հյուպատոսություն (բացվել է 2010 թվականին),
* Լենքորանում թուրքական հյուպատոսություն (բացվել է 2012 թվականին),
* Շուշիում թուրքական հյուպատոսություն (նախատեսվում է)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* TÜRKİYE CUMHURİYETİ BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ
* Facebook
* Twitter. AzEmbassyTurkey

Կատեգորիա:Ադրբեջանում դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի դիվանագիտական առաքելություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանա-թուրքական հարաբերություններ
ԱՄՆ-ում Ադրբեջանի դեսպանություն

**ԱՄՆ-ում Ադրբեջանի դեսպանություն** (), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Ադրբեջանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունը, որը գտնվում է Վաշինգտոնում։ Տեղակայված է Վաշինգտոնի հյուսիսարևմտյան հատվածում՝ 34-րդ փողոց 2741 հասցեում։ Ադրբեջանական դեսպանության հարևանությամբ գործում են նաև այլ դեսպանություններ։

Դեսպանությունը գործում է 1992 թվականի մարտի 6-ից՝ 1991 թվականի դեկտեմբերի վերջին ԽՍՀՄ փլուզումից ու Ադրբեջանի անկախացումից անմիջապես հետո։ Իր հերթին Միացյալ Նահանգները Բաքվում իր դեսպանությունը բացել է 1992 թվականի մարտի 16-ին։

Դեսպանությունը տեղակայված է 1949 թվականին կառուցված շինությունում, որի ներկայիս շուկայական արժեքը կազմում է մոտ 3,417,500 ԱՄՆ դոլար։ 2000 թվականի մարտի 22-ին Ադրբեջանի կառավարությունը շինությունը ձեռք է բերել 1,595,000 ԱՄՆ դոլարով։ Դեսպանությունը գտնվում է Կոլումբիայի շրջանի պետական դպրոցների թաղամասում։

## Դեսպաններ
* Հաֆիզ Փաշաև (1992 թվականի նոյեմբեր - 2006 թվականի նոյեմբեր),
* Յաշար Ալիև (2006 թվականի նոյեմբեր - 2011 թվականի հոկտեմբերի 26),
* Էլին Սուլեյմանով (2011 թվականի հոկտեմբերի 26 - 2021 թվականի սեպտեմբերի 15),
* Խազար Իբրահիմ (2021 թվականի սեպտեմբերի 15-ից մինչ օրս)

## Տես նաև
* Ադրբեջանի դիվանագիտական առաքելությունների ցանկ
* Ադրբեջանա-ամերիկյան հարաբերություններ
* Ադրբեջանցիներն ԱՄՆ-ում
* Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1949 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանա-ամերիկյան հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
Անանուն (13-րդ դարի հայ ժամանակագիր)

**Անանուն**, 13-րդ դարի առաջին կեսի հայ ժամանակագիր։

Կենսագրական տվյալները չեն պահպանվել։ Նրա աշխատությունների բովանդակությունը սկսվում է 4-րդ դարից ու հասնում մինչև 1263 թվական։ Կարևոր աղբյուր է, հատկապես, Հայաստանի մոնղոլական նվաճման ժամանակաշրջանի վերաբերյալ։ Կրում է «Հովհաննես քահանայի» վերնագիրը ու գտնվում է Հովհաննես Իմաստասերի ձեռագրում։ Սակայն ժամանակագրության վերլուծությունը ցույց է տվել, որ այն չի պատկանում Հովհաննես Իմաստասերին ու ձեռագրում ներառվել է շատ ավելի ուշ։ Հեղինակը, հնարավոր է, որպես աղբյուր կիրառել է Սամուել Անեցու աշխատությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:13-րդ դարի անձինք
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Ադրբեջանի ազգային հերոս

**Ադրբեջանի ազգային հերոս** (), Ադրբեջանի Հանրապետության ազգային բարձրագույն կոչումը։ Ստեղծվել է 1992 թվականի մարտի 25-ին։ 1992 թվականի հուլիսի 15-ի մեկ այլ որոշմամբ ստեղծվել է «Ոսկե աստղ» շքանշանը, որի շնորհումը վկայում է անձի կողմից ազգային հերոսի կոչման ստացումը։ Որոշումն ուժի մեջ է մտել 1995 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Ազգային հերոսի կոչումը միևնույն անձին Ադրբեջանում կարող է շնորհվել միայն մեկ անգամ։ Ընդորում, այն շնորհվում է բացառապես Ադրբեջանի քաղաքացիներին։

Կոչումը շնորհվում է Ադրբեջանի պաշտպանության հարցում ազգային կարևորություն ունեցող ծառայությունների մատուցման, պետական համակարգի ամրապնդման և ազգային կարևոր արժեքների ստեղծման համար։

## Կոչման շնորհման կանոնակարգ
1998 թվականի փետրվարի 6-ից գործում է օրենքի հետևյալ խմբագրումը.

# «Ադրբեջանի ազգային հերոս» բարձրագույն կոչումը շնորհվում է անձնական քաջության և արիության համար, որը ցուցաբերվում է Ադրբեջանի Հանրապետության ինքնավարության, տարածքային ամբողջականության պաշտպանության և խաղաղ բնակչության անվտանգության ապահովման ժամանակ։
# «Ադրբեջանի ազգային հերոս» բարձրագույն կոչմանը շնորհված անձանց տրվում է «Ոսկե աստղ» մեդալը, որն անձը կրում է կրծքավանդակի ձախ հատվածում։
# Նոր մեդալը իրենից ներկայացնում է ոսկյա ութաթև աստղ՝ հարթ երկերեսանի ճառագայթներով, 31,5 մմ տրամագծով, որը երկու մանր օղակների և մեկ օղակ-կապի միջոցով միացված է հնգանկյուն թիթեղիկի հետ՝ 27×20 մմ չափսերով շրջագծով եզրագծված շրջանակով։ Թիթեղի ներքին հատվածը պատված է մուարե ժապավենով, որի գույները համապատասխանում են Ադրբեջանի Հանրապետության դրոշին (կապույտ, կարմիր, կանաչ)։ Մեդալի դարձերեսի կենտրոնում առկա է «Ադրբեջանի ազգային հերոս» գրությունը։ Վերին ճառագայթի վրա փորագրված է հերթական համարը։ Մեդալը կրում են կրծքավանդակի ձախ հատվածում՝ մյուս շքանշաններից և մեդալներից վերև։


## Անկախ Ադրբեջան
1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզումից հետո, Ադրբեջանն ու Հայաստանը ներգրավվեցին Արցախյան հակամարտության մեջ, ինչի հետևանքով մի շարք ադրբեջանցիների շնորհվեց Ադրբեջանի ազգային հերոսի կոչում։

## Շքանշանակիրներ

* Մուբարիզ Իբրահիմով
* Մահարամ Սեյիդով
* Ալբերտ Ագարունով
* Քերիմ Քերիմով
* Ռիադ Ահմադով
* Ամիրասլան Ալիև
* Ալի Մամադով
* Էմին Ալիև
* Միրասգար Սեիդով
* Իբրահիմ Մամադով
* Իգոր Կշնյակին
* Միկայիլ Ջաբրայիլով
* Նադիր Ալիև
* Սալաթըն Ասգարովա
* Սայավուշ Հասանով
* Ալլահվերդի Բաղիրով
* Ֆայիգ Ջաֆարով
* Էլդար Մամադով
* Բահրուզ Մանսուրով
* Չինգիզ Մուստաֆաև
* Ալի Մուստաֆաև
* Ասիֆ Մահարամով
* Ալիֆ Հաջիև
* Շահին Տաղիև
* Յուսիֆ Միրզաև
* Զաքիր Մաջիդով
* Ռուսլան Պոլովինկո
* Ջավանշիր Ռահիմով
* Մուրադ Միրզաև
* Շյուքյուր Համիդով
* Սամիդ Իմանով
* Մազահիր Ռուստամով
* Չինգիզ Գուրբանով
* Անվար Արազով
* Անատոլի Դավիդովիչ
* Իսգենդեր Ազնաուրով
* Այթաքին Մամադով
* Իլհամ Ալիև

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Heroes of the USSR  Savash-az.com.
* Государственные награды Азербайджанской Республики — Официальный сайт председательства Азербайджана
* Текст Закона Азербайджанской Республики «Об утверждении Положения о звании „Национальный герой Азербайджана“»

Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Ադրբեջանի ազգային հերոսներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատվավոր կոչումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պարգևներ
Կատեգորիա:Ազգային հերոսներ
Ariana Grande at the BBC

**«Ariana Grande at the BBC»** (), BBC հեռուստաընկերության եթերում հեռարձակված հատուկ թողարկում, որի գլխավոր հյուրը Արիանա Գրանդեն է։ Գրանդեն մեկժամյա հատուկ թողարկման ընթացքում կատարել է տասներեք երգ և հարցազրույց է տվել Դավինա Մաքքոլին։ Հաղորդման մասին հայտարարվել է 2018 թվականի օգոստոսի 31-ին, ձայնագրվել է սեպտեմբերի 7-ին, իսկ եթեր է հեռարձակվել նոյեմբերի 1-ին։

## Ծրագիր
Միայն կանանցից բաղկացած նվագախմբի նվագակցությամբ՝ Գրանդեն կատարել է հետևյալ երգերը․

* «No Tears Left to Cry»
* «Dangerous Woman»
* «Breathin»
* «Goodnight n Go»
* «R.E.M»
* «Only 1»
* «God Is a Woman»
* «Love Me Harder»
* «One Last Time»

Գրանդեն ձայնագրության ընթացքում կատարել է նաև «Better Off», «Pete Davidson», «Get Well Soon» երգերը և Thundercat-ի «Them Changes» երգի քովեր տարբերակը, սակայն այս կատարումները չեն ցուցադրվել հատուկ թողարկման մեջ։ Սակայն, հատուկ թողարկման խմբագրված տարբերակը, որտեղ հեռացված երգերը ցուցադրվել են հարցազրույցների կտրման ժամանակ, ցուցադրվել է միջազգային հեռուստատեսային հեռարձակումներով և միջազգային հարթակներում։

Հարցազրույցի ընթացքում Գրանդեն և Մաքքոլը քննարկել են մի շարք թեմաներ, այդ թվում՝ 2017 թվականի մայիսին Մանչեստր Արենայի պայթյունը, նրա նոր՝ «*[[Sweetener]]*» ալբոմը, ինչպես նաև երգչուհու հոգեկան առողջությունը։

## Հեռարձակում և ընդունելություն
Հատուկ թողարկումը հեռարձակվել է BBC One-ով 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին: BBC-ի տվյալներով՝ հաղորդումը դիտել է առնվազն 1.4 միլիոն մարդ։ The Telegraph-ի Ադամ Ուայթը հատուկ թողարկումը գնահատել է հինգից չորս աստղ։

Հատուկ թողարկումը, որը Միացյալ Թագավորությունից դուրս հայտնի է եղել որպես «Ariana Grande Liv*e in London*», հեռարձակվել է նաև աշխարհի տարբեր երկրներում։

## Անձնակազմ
Հատուկ թողարկումը նկարահանվել է Livewire Pictures-ի կողմից, որտեղ Անուկ Ֆոնտեյնը և Գայ Ֆրիմանը եղել են գործադիր պրոդյուսերներ, իսկ Քոլին Ֆարկուարը՝ պրոդյուսեր։ Ռեժիսորը Ռիչարդ Վալենտեյնն է։ Ծրագիրը պատվիրել են Ջան Յանգհազանդը և Շառլոտ Մուրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ariana Grande at the BBC-ն BBC-ի կայքում

Կատեգորիա:BBC
Կատեգորիա:Արիանա Գրանդե
Մարտինիկայի դրոշ

**Մարտինիկայի պաշտոնական դրոշ**, ուղղանկյուն կտոր, որը բաղկացած է երկու հավասար հորիզոնական շերտերից. վերին մասը կանաչ է, իսկ ստորինը՝ սև, որի եզրին ավելացված է կարմիր հավասարասրուն եռանկյուն։ Այս դրոշը ստեղծվել է 1968 թվականին մարտինիկացի գրող Գի Կաբոր-Մասոնի և պատմաբան Ալեքս Ֆերդինանդի կողմից։ Այս դրոշը պաշտոնապես ընդունվել է Մարտինիկայի ժողովի կողմից 2023 թվականի փետրվարի 2-ին: Մինչ այդ, որպես Ֆրանսիայի արտասահմանյան տարածք, Մարտինիկայի պաշտոնական դրոշը ֆրանսիական եռագույնն էր:

Մինչև 2023 թվականի փետրվարի 2-ը, 1766 թվականի օգոստոսի 4-ի հրամանագրով ընդունված պատմական «օձի» դրոշը ակտիվորեն օգտագործվում էր որպես Մարտինիկայի խորհրդանիշներից մեկը: «Օձի» դրոշը ներկայացնում է այդ ժամանակ Ֆրանսիայի ռազմածովային դրոշը՝ կապույտ ֆոնի վրա սպիտակ խաչ և օձերի ոճով ոճավորված չորս L տառեր, սակայն այս դրոշը երբեք պաշտոնական կարգավիճակ չի ունեցել:

## «Իպսեիտեի» դրոշ
2018 թվականին Մարտինիկայի տարածաշրջանային խորհուրդը հայտարարեց մրցույթ՝ միջազգային մարզական և մշակութային միջոցառումների ժամանակ Մարտինիկան ներկայացնող դրոշ ստեղծելու համար: «Ipséité» («Ինքն») անվանումով դրոշը ընտրվել է Մարտինիկայի գործադիր խորհրդի նախագահ Ալֆրեդ Մարի-Ժանի կողմից: Այս դրոշը պաշտոնապես բացվել է 2019 թվականի մայիսի 10-ին։

Ջոնի Վինի նախագծած դրոշը պատկերում է հսկայական խխունջ՝ Անտիլյան կղզիների խորհրդանիշը, որի խեցին օգտագործվում է որպես ավանդական երաժշտական ​​գործիք: Խեցիի շուրջը 34 աստղեր են, որոնք խորհրդանշում են Մարտինիկայի 34 համայնքները, իսկ ութ հատվածները (չորս կապույտ և չորս կանաչ) ներկայացնում են կղզում խոսվող ութ տարբեր լեզուները՝ ֆրանսերեն, կրեոլերեն, անգլերեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն, իտալերեն, չինարեն և արաբերեն: Կապույտը խորհրդանշում է Ատլանտյան օվկիանոսը և Կարիբյան ծովը, իսկ կանաչը հիշեցնում է կղզու զառիթափ բլուրներն ու բնությունը:

«Իպսեիտե» դրոշն առաջին անգամ բարձրացվել է 2019 թվականի հունիսին Մարտինիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կողմից՝ 2019 թվականի ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթին մասնակցելու ժամանակ։

2021 թվականի նոյեմբերի 15-ին Մարտինիկայի վարչական դատարանը չեղյալ հայտարարեց Մարտինիկայի Գործադիր խորհրդի նախագահ Ալֆրեդ Մարի-Ժանի որոշումը, քանի որ տեղական դրոշի ընտրությունը գտնվում է Մարտինիկայի ասամբլեայի, այլ ոչ թե Գործադիր խորհրդի իրավասության ներքո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:Մարտինիկա
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ