Իսլանդական ոչխար

300px|thumb|Իսլանդական ոչխար|alt=IcelandicSheep.jpg
**Իսլանդական ոչխար** (), պատկանում է ընտանի ոչխարի ցեղատեսակին, բուծվում է Իսլանդիայում։ Իսլադական ոչխարը, որն առաջացել է ընտանի ոչխարներից, Իսլանդիա է բերվել IX - X դարերում վիկինգների կողմից, պատկանում է հյուսիսեվրոպական կարճապոչ ոչխարների ցեղատեսակին, համարվում է ռոմանովյան ոչխարների տեսակից, ամենախաշորն է նրանց մեջ։

## Պատմություն
Իսլանդական ոչխարը համարվում է ամենահին և մաքուր պահպանված ցեղատեսակներից։ Այն բանից հետո, երբ IX-X դարերում ոչխարները բերվել են կղզի վիկինգների կողմից, կատարվել է փորձեր ցեղատեսակը կատարելագործելու համար։ Եվ նոր ավելի կատարելագործված ցեղատեսակ ստանալու փորձերը անհաջող անվարտ ունեցան, ինչի հետևանքով կենդանիների մոտ սկսվեց համաճարակ, և արդյունքում վնասվեցին ներմուծված ոչխարները։ Վերջի վերջո Իսլանդիայում ընդունվեց օրենք, ըստ, որի արգելվում էր այս ցեղատեսակի ոչխարների ներմուծումը կղզի և կենդանիների արհեսատական կատարելագործումը, սրա հետևանքով այժմյա իսլանդական ոչխարները գենետիկորեն չեն տարբերվում IX դարի իրենց ցեղատեսակից։

## Արտաքին տեսքտը և վարքը
thumb|
Իսլանդական ոչխարը պատկանում է միջին չափի տեսակին. արու ոչխարի քաշը կազմում է 90-100 կգ, իսկ էգինը՝ 67-73 կգ։ Ինչպես էգերը, այնպես էլ արուները լինում են անեղջյուր, սակայն ավելի հաճախ հանդիպում են եղջյուրավորները։

Բուրդը, ամբողջությամբ պատում է ողջ մարմինը, բացի մկաններից։ Բրդի վերին շերտը ուղիղ է կամ պարյուրաձև, բայց ոչ գանգուր։ Բուրդը շատ ճարպոտ չէ (հիմնականում ճարպը կազմում է ընդհանուր բրդի քաշի 2 կգը)։ Բրդի հիմնական գույնը լինում է ձյունասպիտակից մինչև աձխագույն սև, իր մեջ ներառելով մոխրագույնի մի քանի երանգ։ Հանդիպում է նաև յուրահատուկ խայտաբղետ բրդով ոչխանրեր, գույնով նման են մուֆլոնին։ Իսլանդական այս ցեղատեսակը համարվում է աշխարհի ամենահարուստ գույների քանակ ունեցղներից մեկը։

Իսլանդական ոչխարը  շատ զգայուն է վտանգի հանդեպ և ունակ է արագ վազել, ցեղային բնազդը նրանց մոտ թույլ է զարգացած, և շատ հաճախ հանդիպում են միայնակներ։ Համեմատած մյուս տեսակի ոչխարների, իսլանդական ոչխարները կարող են իրենց դրսևորել ագրեսիվ և խառը հոտում հիմնականում գրավում են իշխողի կարգավիճակ։ Հիմնականում իր ագրեսիիվությամբ աչքի է ընկնում հոտի առաջնորդը - կռվարար ոչխար, որը կարող է վտանգավոր լինել նաև մարդու համար։ Հայտի է դեպ երվ իսլանդական ոչխարները հարձակվել են հովի շան վրա։ Նույն ժամանակ էգերը համարվում են լավ մայրեր։ Հոտում իսլանդական ոչխարները տարածվում են լայն տրամագծով, ինչը օգտակար է երբ կա խոտի քչություն։

## Բուծումը
Բուժումը սեզոնային է, էգերի մոտ էստրուսային շրջանը սկսում է նոյեմբերից և ավարտվում ապրիլին։ Էգերի մոտ նոյեմբերի վերջում սկսում է հոտուկ հոտ, որը գրավում է արուներին և, որը պահպանվում է ողջ էստրուսային շրջանի ընթացքում։ Ոչխարների այս ցեղատեսակի շատ ներկայացուցիչներ բազմանում են նաև այլ տարվա այլ ամիսներին, սակայն Իլսանդիայում դա հիմնականում չի պատահում։

Արուն ընդունակ է հղիացնել էգին սկսած յոթ ամսականից, իսկ էգերը կարող են ծնել գառներ արդեն իսկ 12 ամսական հասակում և շարունակել բերել մինջև 12-14 տարեկանը։ Վերարտրադողականությունը կազմում է 170-180 %։ 1990-ական թվականներին իսլանդական ոչխարների մոտ ի հայտ եկավ գեն որ պատասխանատու էր պտղաբերույան համար. ոչխարները որոնք ունեին այդ գենը պտղաբերությունը հիմնականում կազմում էր 2,14-ից մինչև 3,4 գառ, իսկ նրանք որոնց մոտ բացակայում է այս գենը 1,59-ից մինչև 2,2։

## Տնտեսական նշանակությունը
Իսլանդական ոչխարները ամենցի առաջ հայտնի են իրենց բրդով։ Մանրաթելի երկարությունը, բաց բուրդը և բնական բազերանգությունը դարձնում են իսլանդական ոչխարի բուրդը հայտնի արտադրողների շրջանում,որոնք մանրվածքներ են ստեղծում մեխանիկական հաստոցների վրա։ Սակայն բրդի ոչ մեծ ծավալի արտադրությունը դարձնում է քիչ օգտագործվող մեծ կազմակերպություների համար։ XXI դարասկզբին բրդի վաճառքը կազմում էր 15%-ը ընդհանուր ոչխարաբուծության մեջ։ Իլանդական ոչխարի բրդի քիչ խտության շնորհիվ, օգտագործվում է նորաձև, թանկարժեք հագուստի արտադրության մեջ։ Բրդի ավելի խիտ և կոշտ տեսակը օգտագործվում է գորգերի պատրաստման մեջ։ Իսլանդական ավանդական վերնաշապիկի *lopapeysa*-ի պատրաստման համար օգտագործվում է, և՛ բրդի վերին կոշտ շերտի, և՛ փափուկ շերտի բուրդը։ 
thumb|alt=Skaftholtsrettir 2004.JPG
Իսլանդական ոչխարը կաթնատու է, մինչև XX դարի կեսերը Իսլանդիայում լայն տարածում ուներ ոչխարի կաթը, սակայն հետագայում հիմնականում օգտագործվում էր ոչխարի միսը։ Իսլանդական ոչխարները շատ արագ են աճում, արդեն 4-5 ամսականում քաշը հասնում է 36-40 կգ, որից հետո նրանց առաձնացնում են մորից։ Հետո ոչխարին տանում են սարը և միացնում հոտին։ Իսլանդիան աշխարհում զբաղեցնում է առաջին տեղը ոչխարների գլխաքանակով ստացված մսի ծավալով. մսի մշակման փուլում կորում է մսի քանակի 45%։ Ամառը, տարեկան հաշվարկի ժամանակ, ոչխարների գլխաքանակը կազմում է մինչև կես միլիոն։ Մսի և բրդի որակը դարձրեցին ոչխարի այս ցեղատեսակը հայտնի անգամ հայրենի երկրից դուրս. միայն Հյուսիսային Աներիկայում իսլանդական ոչխարների զարգացմամբ զբաղվում է 3 հարյուր ագարակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ոչխարի ցեղեր