Բետամետազոն

**Բետամետազոն՝** ստերոիդ դեղամիջոց է։ Այն օգտագործվում է մի շարք հիվանդությունների ժամանակ, ինչպիսիք են՝ ռևմատոիդ արթրիտը, համակարգային կարմիր գայլախտը, մաշկային հիվանդություններից՝ մաշկաբորբ և փսորիազ, ալերգիկ երևույթներից ՝ ասթման և անոթային այտուց, վաղաժամ ծննդաբերության դեպքում պտղի թոքերի զարգացման նպատակով, Կրոնի հիվանդություն, քաղցկեղներից ՝ լեյկեմիան և ֆլուդրոկորտիզոնի հետ միասին օգտագործվում է մակերիկամային անբավարարության ժամանակ և այլն։ Օգտագործման եղանակներն են՝ բերանացի, միջմկանային ներարկման ձևով։ Սովորաբար օգտագործում են քսուքի, լոսյոնների և հեղուկ տարբերակները։

Լուրջ կողմնակի ազդեցություններից են՝ ինֆեկցիաների ռիսկի բարձրացումը, մկանային թուլությունը, ալերգիկ երևույթները և փսիխոզը։ Երկարատև օգտագործման դեպում կարող է առաջացնել մակերիկամային անբավարարություն։ Երկարատև օգտագործումից հետո դեղամիջոցի հանկարծակի դադարեցումը կարող է վտանգավոր լինել։ Քսուքը սովորաբար հանգեցնում է մազերի աճի խթանման և մաշկի գրգռվածության։ Բետամետազոնը պատկանում է գլյուկոկորտիկոիդային դեղամիջոցների դասին։ Այն դեքսամետազոնի ստերոիզոմեր է, երկու միացությունները տարբերվում են միայն մեթիլ խմբի տարածական կազմաձևով՝ 16-րդ դիրքում։

Բետամետազոնը արտադրվել է 1958 թվականին և հաստատվել բժշկական օգտագործման համար Միացյալ Նահանգներում 1961 թվականին։ Բետամետազոնի քսուքը առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում է գտնվում։ Այն հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց։ 2020 թվականին այն Միացյալ Նահանգներում 233-րդ ամենահաճախ նշանակվող դեղամիջոցներից էր՝ ավելի քան 1 միլիոն դեղատոմսով։

## Բժշկական օգտագործում
Բետամետազոնը կորտիկոստերոիդ է, որը հասանելի է որպես հաբի և ներարկումային տեսքով, ինչպես նաև քսուքի, կրեմի, լոսյոնի, գելի կամ աերոզոլի (սփրեյ) ձևով մաշկի, իսկ փրփուրը՝ գլխամաշկի համար։ Ներարկման եղանակով հակաբորբոքային ազդեցությունը սկսվում է մոտ երկու ժամից և տևում յոթ օր։

Այն տեղային օգտագործման քսուք է։ Նվազեցնում է մաշկի գրգռվածությունը, ինչպիսիք են քորն ու շերտավորումը էկզեմայի ժամանակ։ Այն կիրառվում է փսորիազի ժամանակ, որպես բետամետազոնի դիպրոպիոնատ և սալիցիլաթթու, կամ որպես կալցիպոտրիոլ/բետամետազոն դիպրոպիոնատ համակցված միջոց։ Բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատը օգտագործվում է օրալ (բերանացի) և ներարկման միջոցով՝ նույն ցուցումներով, ինչ մյուս ստերոիդները։

Ռանդոմիզացված (պատահական) փորձարկումներում ցույց է տրվել, որ բետամետազոնը նվազեցնում է ատաքսիայի (վատ կոորդինացման) որոշ ախտանիշներ։

Բետամետազոնը նաև օգտագործվում է պտղի թոքերի հասունացումը խթանելու նպատակով՝ կանխում է նորածինների շնչառական խանգարումների համախտանիշը (IRDS) և նվազեցնում է անհաս նորածինների ներգանգային արյունահոսության դեպքերն ու մահացությունը։

0,05% բետամետազոնով քսուքը արդյունավետ է տղաների ֆիմոզի բուժման համար և հաճախ կանխում է թլպատման անհրաժեշտությունը։ Բրիտանական ազգային առողջապահական ծառայության որոշ բժիշկների կողմից բուժման նախընտրելի մեթոդ է հանդիսանում բետամետազոնի օգտագործումը։

## Կողմնակի ազդեցություններ
*Էյֆորիա
*Դեպրեսիա
*Մաերիկամային անբավարարություն
*Հիպերտենզիա
*Մաշկի տակ աչքի ընկնող նուրբ արյունատար անոթների խմբեր, պետեխիաներ
*Մազերի ավելցուկային աճ (հիպերտրիխոզ)

Այս դեղամիջոցի երկարատև օգտագործումը մաշկի լայնածավալ տարածքներում, մաշկի վնասված կամ հերմետիկ վիրակապերի տակ հազվադեպ դեպքերում կարող է հանգեցնել կորտիկոստերոիդների կլանմանը և մարմնի այլ հատվածների վրա կողմնակի ազդեցություններ առաջացնլով, օրինակ՝ մակերիկամների կողմից հորմոնների արտադրության նվազում։

Բետամետազոնն օգտագործվում է նաև վաղաժամ ծննդաբերությունից առաջ՝ թոքերի հասունության խթանման նպատակով։ Այնուամենայնիվ, քանի որ բետամետազոնը անցնում է պլացենտայի միջով, այն կարող է նաև առաջացնել այնպիսի բարդություններ, ինչպիսիք են հիպոգլիկեմիան և լեյկոցիտոզը նորածինների մոտ։

Երբ այն ներարկվում է էպիդուրալ տարածություն կամ ողնաշար, այն կարող է առաջացնել լուրջ կողմնակի բարդություններ, ինչպիսիք են տեսողության կորուստը, կաթվածը և պարալիզը։

## Տեսակներ
Բետամետազոնը հասանելի է մի շարք բարդ ձևերով՝ բետամետազոն դիպրոպիոնատ (Diprosone, Diprolene, Celestamine, Procort ՝ Պակիստանում) բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատ ( Bentelan՝ Իտալիայում) և բետամոտազոն վալերատե (Betavate, A., Celestone, Fucibet և այլն)։ Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում բետամետազոնը խառնվում է կլոտրիմազոլի հետ և վաճառվում որպես Lotrisone և Lotriderm: Այն հասանելի է նաև սալիցիլաթթվի հետ համատեղ (Diprosalic) փսորիազի դեպքում օգտագործելու համար։ Որոշ երկրներում այն վաճառվում է նաև խառը կլոտրիմազոլի և գենտամիցինի հետ՝ խառնուրդին հակաբակտերիալ նյութ ավելացնելու համար։

Բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատի խառնուրդը բետամետազոն ացետատի հետ, հասանելի է Միացյալ Նահանգներում որպես Celestone Soluspan:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին hղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Կորտիկոստերոիդներ
Կատեգորիա:Ստերոիդներ
Կատեգորիա:Ֆտորօրգանական միացություններ