Կարդիոլիպին

**Կարդիոլիպին** (IUPAC անվանումը՝ **1,3-bis(sn-3’-ֆոսֆատիդիլ)-sn-գլիցերոլ**, որտեղ «sn»-ով նշվում է ստերեոսպեցիֆիկ համարակալումը)՝ միտոքոնդրիալ ներքին թաղանթի կարևոր բաղադրիչ, որտեղ այն կազմում է լիպիդների ընդհանուր կազմի մոտ 20%-ը։ Այն կարող է հայտնաբերվել նաև բակտերիաների մեծ մասի բջջաթաղանթներում։ «Կարդիոլիպին» անվանումը պայմանավորված է այս լիպիդի՝ առաջին անգամ կենդանիների սրտում հայտնաբերված լինելու փաստով։ Այն առաջին անգամ առանձնացվել է կովի սրտից, 1940-ականների սկզբին Մերի Ք. Փանգբորնի կողմից։ Կաթնասունների, ինչպես նաև բույսերի բջիջներում, կարդիոլիպինը գրեթե բացառապես տեղակայված է միտոքոնդրիալ ներքին թաղանթում, որտեղ այն անհրաժեշտ է էներգետիկ նյութափոխանակությանը մասնակցող մի շարք ֆերմենտների օպտիմալ գործունեության համար։

## Կառուցվածք
աջից|մինի|360x360փքս|Կարդիոլիպինը կենդանական հյուսվածքներում
Կարդիոլիպինը դիֆոսֆատիդիլգլիցերոլային լիպիդների տեսակ է: Ֆոսֆատիդաթթվի երկու մնացորդներ կենտրոնում միանում են գլիցերոլային հիմքին՝ ձևավորելով դիմերային կառուցվածք: Հետևաբար, այն ունի չորս ալկիլային խմբեր և կարող է կրել երկու բացասական լիցք: Քանի որ կարդիոլիպինի մոլեկուլում առկա են չորս տարբեր ալկիլային շղթաներ, այս մոլեկուլի կառուցվածքային բազմազանության հավանականությունը չափազանց մեծ է: Այնուամենայնիվ, կենդանական հյուսվածքների մեծ մասում կարդիոլիպինը պարունակում է 18-ածխածնային ալկիլային շղթաներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի 2 չհագեցած կապ: Ենթադրվում է, որ (18:2)4 ացիլային շղթայի կոնֆիգուրացիան կարևոր կառուցվածքային նախապայման է կաթնասունների միտոքոնդրիումների ներքին թաղանթի սպիտակուցների նկատմամբ կարդիոլիպինի բարձր խնամակցության համար: Այնուամենայնիվ, առանձնացված ֆերմենտային պատրաստուկների հետ կատարված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ դրա կարևորությունը կարող է տատանվել՝ կախված հետազոտվող սպիտակուցից: *In vitro* փորձերը փաստել են, որ կարդիոլիպինը բարձր խնամակցություն ունի հատկապես թաղանթի կորացած հատվածների նկատմամբ։

Քանի որ կարդիոլիպինի մոլեկուլում առկա է երկու ֆոսֆատային խումբ, դրանցից յուրաքանչյուրը կարող է միանալ մեկ պրոտոնի հետ: Չնայած մոլեկուլն ունի սիմետրիկ կառուցվածք, մեկ ֆոսֆատի իոնացումը տեղի է ունենում թթվայնության բոլորովին այլ մակարդակներում, ինչ երկուսի իոնացումը միասին՝ pK1 = 3 և pK2 > 7.5: Հետևաբար, բնականոն ֆիզիոլոգիական պայմաններում (երբ pH-ը մոտ է 7-ի), մոլեկուլը կարող է կրել միայն մեկ բացասական լիցք: Ֆոսֆատի վրա գտնվող հիդրոքսիլ խմբերը (–OH և –O−) ձևավորում են կայուն ներմոլեկուլային ջրածնային կապ գլիցերոլի հիդրոքսիլ խմբի հետ՝ այդպիսով ստեղծելով բիցիկլիկ կառուցվածք: Այս կառուցվածքը կարող է պահել մեկ պրոտոն, ինչը չափազանց կարևոր է օքսիդացիոն ֆոսֆորիլացման գործընթացի համար:

Քանի որ գլխավոր խումբը ձևավորում է բավականին կոմպակտ բիցիկլիկ կառուցվածք, մոլեկուլի գլխիկի հատվածի մակերեսը բավականին փոքր է՝ համեմատած 4 ացիլային շղթաներից բաղկացած մեծ պոչային տիրույթի հետ: Հիմնվելով այս յուրահատուկ կառուցվածքի վրա՝ 1982 թվականին ներդրվեց միտոքոնդրիումային ֆլուորեսցենտային ինդիկատորը՝ նոնիլ ակրիդին նարնջագույնը (NAO), որը կարդիոլիպինի հանդեպ խնամակցության շնորհիվ ավելի ուշ սկսեց օգտագործվել որպես միտոքոնդրիումների թիրախավորման միջոց:

NAO-ն ունի շատ մեծ գլխիկ և փոքր պոչ, ինչը լրացնում է կարդիոլիպինի փոքր գլխիկ-մեծ պոչ կառուցվածքին և դասավորվում նրա հետ՝ խիստ կարգավորված ձևով: Հրապարակվել են մի քանի հետազոտություններ, որոնք օգտագործում են NAO-ն և՛ որպես միտոքոնդրիումների քանակական ինդիկատոր, և՛ որպես միտոքոնդրիումներում կարդիոլիպինի պարունակության ցուցիչ: Այնուամենայնիվ, NAO-ի վրա ազդում են ինչպես թաղանթային պոտենցիալը, այնպես էլ կարդիոլիպինի տարածական դասավորությունը, հետևաբար NAO-ի օգտագործումը անվնաս շնչող միտոքոնդրիումներում կարդիոլիպինի կամ միտոքոնդրիումների քանակական հետազոտությունների համար այդքան էլ նպատակահարմար չէ: Այդուհանդերձ, NAO-ն դեռևս հանդիսանում է կարդիոլիպինի պարունակության գնահատման պարզ մեթոդ:
Պատկեր:Cardiolipin_bicyclic_structure.svg|Կարդիոլիպինի բիցիկլիկ կառուցվածքը
Պատկեր:Nonyl_acridine_orange.svg|NAO-ի կառուցվածքը
Պատկեր:NAOandCL.jpg|NAO-ն և կարդիոլիպինը՝ դասավորված խիստ կանոնավոր ձևով


### Կարդիոլիպինի քանակական որոշման և հայտնաբերման մեթոդները
Կարդիոլիպինի տեսակների հայտնաբերումը, քանակական որոշումը և տեղակայման պարզումը արժեքավոր գործիք են միտոքոնդրիումային դիսֆունկցիան և մի շարք հիվանդությունների հիմքում ընկած պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմները հետազոտելու համար: Կարդիոլիպինի քանակը որոշվում է հեղուկային քրոմատոգրաֆիայի միջոցով, որը սովորաբար համակցվում է զանգվածային սպեկտրոմետրիայի, զանգվածային սպեկտրոմետրիկ պատկերավորման, «shotgun» լիպիդոմիկայի, իոնների շարժունակության սպեկտրոմետրիայի, ֆլուորիմետրիայի և ռադիոակտիվ մակնշման հետ: Հետևաբար, հետազոտության մեթոդի ընտրությունը կախված է փորձարարական խնդրից, մանրամասնության աստիճանից և պահանջվող զգայունությունից:

## Նյութափոխանակություն և կատաբոլիզմ
մինի|300x300փքս|Կարդիոլիպինի սինթեզը էուկարիոտներում

### Նյութափոխանակություն
#### Էուկարիոտիկ ուղի
Էուկարիոտների մոտ, ինչպիսիք են խմորասնկերը, բույսերը և կենդանիները, սինթեզի գործընթացները, ըստ ընդունված տեսակետի, տեղի են ունենում միտոքոնդրիումներում: Առաջին փուլը գլիցերոլ-3-ֆոսֆատի ացիլացումն է՝ գլիցերոլ-3-ֆոսֆատ ացիլտրանսֆերազ ֆերմենտի միջոցով: Այնուհետև ացիլգլիցերոլ-3-ֆոսֆատը կարող է ևս մեկ անգամ ացիլացվել՝ ձևավորելով ֆոսֆատիդաթթու: Ցիտիդինդիֆոսֆատ-դիացիլգլիցերոլ սինթազ (CDS) ֆերմենտի օգնությամբ ֆոսֆատիդաթթուն վերափոխվում է ցիտիդինդիֆոսֆատ-դիացիլգլիցերոլի (ՑԴՖ-ԴԱԳ): Հաջորդ քայլը ՑԴՖ-ԴԱԳ-ի փոխարկումն է ֆոսֆատիդիլգլիցերոլ ֆոսֆատի (ՖԳՖ)՝ ֆոսֆատիդիլգլիցերոլ ֆոսֆատ սինթազ ֆերմենտի միջոցով, որին հաջորդում է դեֆոսֆորիլացումը PTPMT1-ի կողմից՝ ձևավորելով ֆոսֆատիդիլգլիցերոլ: Վերջապես, ՑԴՖ-ԴԱԳ-ի մեկ մոլեկուլը միանում է ֆոսֆատիդիլգլիցերոլին՝ ձևավորելով կարդիոլիպինի մեկ մոլեկուլ. այս գործընթացը կատալիզվում է միտոքոնդրիումներում տեղակայված կարդիոլիպին սինթազ ֆերմենտով։

#### Պրոկարիոտիկ ուղի
Պրոկարիոտների մոտ, ինչպիսիք են բակտերիաները, դիֆոսֆատիդիլգլիցերոլ սինթազը կատալիզում է մի ֆոսֆատիդիլային մնացորդի փոխանցումը մեկ ֆոսֆատիդիլգլիցերոլից մյուսի ազատ 3'-հիդրոքսիլ խմբին: Այս գործընթացն ուղեկցվում է գլիցերոլի մեկ մոլեկուլի անջատմամբ և իրականանում է ֆոսֆոլիպազ D-ի հետ կապ ունեցող ֆերմենտի ազդեցությամբ: Ֆիզիոլոգիական որոշ պայմաններում ֆերմենտը կարող է գործել հակառակ ուղղությամբ՝ հեռացնելով կարդիոլիպինը:

### Կատաբոլիզմ
Կարդիոլիպինի կատաբոլիզմը կարող է տեղի ունենալ ֆոսֆոլիպազ A₂-ով (PLA)՝ ճարպաթթվային ացիլային խմբերի հեռացման արդյունքում։ Միտոքոնդրիայում գտնվող ֆոսֆոլիպազ D-ն (PLD) հիդրոլիզում է կարդիոլիպինը՝ առաջացնելով ֆոսֆատիդաթթու։

## Գործառույթներ
### Ագրեգացիոն կառուցվածքների կարգավորում
Կարդիոլիպինի յուրահատուկ կառուցվածքի շնորհիվ pH-ի փոփոխությունը և երկվալենտ կատիոնների առկայությունը կարող են առաջացնել դրա կառուցվածքային փոփոխություն: Կարդիոլիպինը դրսևորում է ագրեգատային ձևերի մեծ բազմազանություն: Պարզվել է, որ Ca2+-ի կամ այլ երկվալենտ կատիոնների առկայության դեպքում կարող է ակտիվանալ կարդիոլիպինի կառուցվածքային անցումը լիպիդային երկշերտ փուլից հեքսագոնալ փուլի (La-HII)։ Ենթադրվում է, որ սա սերտ կապ ունի թաղանթների միաձուլման գործընթացի հետ:
մինի|227x227փքս|Էլեկտրոնների տրանսպորտային շղթան Համալիր IV-ում

### Չորրորդային կառուցվածքի ապահովում
Ցիտոքրոմ c օքսիդազ ֆերմենտը, որը հայտնի է նաև որպես Համալիր IV, միտոքոնդրիումներում և բակտերիաներում հայտնաբերվող տրանսմեմբրանային սպիտակուցային մեծ համալիր է: Այն շնչառական էլեկտրոնափոխադրիչ շղթայի վերջին ֆերմենտն է, որը տեղակայված է միտոքոնդրիումների ներքին թաղանթում կամ բակտերիալ թաղանթում: Այն ստանում է մեկական էլեկտրոն ցիտոքրոմ c-ի չորս մոլեկուլներից և փոխանցում դրանք թթվածնի մեկ մոլեկուլին՝ մոլեկուլային թթվածինը վերափոխելով ջրի երկու մոլեկուլի: Ցույց է տրվել, որ Համալիր IV-ին անհրաժեշտ են երկու կապված կարդիոլիպինի մոլեկուլներ՝ իր լիարժեք ֆերմենտային գործառույթը պահպանելու համար: Ցիտոքրոմ bc1-ը (Համալիր III) նույնպես կարդիոլիպինի կարիք ունի՝ իր չորրորդային կառուցվածքը և ֆունկցիոնալ դերը պահպանելու համար: Օքսիդացիոն ֆոսֆորիլացման համակարգի Համալիր V-ը նույնպես դրսևորում է բարձր խնամակցություն կարդիոլիպինի նկատմամբ՝ կապելով չորս մոլեկուլ կարդիոլիպին՝ Համալիր V-ի յուրաքանչյուր մոլեկուլի համար:
մինի|500x500փքս|Ապոպտոզի խթանման մեխանիզմը կարդիոլիպինի շնորհիվ

### Ապոպտոզի խթանում
Կարդիոլիպինի բաշխումը միտոքոնդրիումային արտաքին թաղանթում կհանգեցներ բջիջների ապոպտոզի, ինչի վկայությունն են ցիտոքրոմ c-ի անջատումը, կասպազ-8-ի ակտիվացումը, միտոքոնդրիումային արտաքին թաղանթի թափանցելիության խթանումը և NLRP3 ինֆլամասոմի ակտիվացումը: Ապոպտոզի ժամանակ ցիտոքրոմ c-ն միտոքոնդրիումների միջթաղանթային տարածությունից արտազատվում է դեպի ցիտոզոլ: Այնուհետև այն կարող է կապվել էնդոպլազմային ցանցի վրա գտնվող IP3 ընկալիչին՝ խթանելով կալցիումի արտազատումը, ինչն իր հերթին առաջացնում է ցիտոքրոմ c-ի լրացուցիչ անջատում:Կալցիումի կոնցենտրացիայի՝ տոքսիկ մակարդակների հասնելը հանգեցնում է բջջի մահվան: Ենթադրվում է, որ ցիտոքրոմ c-ն դեր է խաղում ապոպտոզում՝ միտոքոնդրիումներից ապոպտոտիկ գործոնների արտազատման միջոցով: Կարդիոլիպին-սպեցիֆիկ օքսիգենազը արտադրում է կարդիոլիպինի հիդրոպերօքսիդներ, որոնք կարող են հանգեցնել լիպիդի կոնֆորմացիոն փոփոխության: Օքսիդացված կարդիոլիպինը ներքին թաղանթից տեղափոխվում է արտաքին թաղանթ և այնուհետև նպաստում է թափանցելի ծակոտու ձևավորմանը, որի միջով էլ արտազատվում է ցիտոքրոմ c-ն:
մինի|400x400փքս|Կարդիոլիպինը հանդիսանում է պրոտոնային պաշար՝ օքսիդացիոն ֆոսֆորիլացման համար

### Պրոտոնային պաշար՝ օքսիդացիոն ֆոսֆորիլացման համար
Համալիր IV-ի կողմից կատալիզվող օքսիդացիոն ֆոսֆորիլացման գործընթացի ժամանակ մեծ քանակությամբ պրոտոններ են տեղափոխվում թաղանթի մի կողմից մյուսը, ինչն առաջացնում է pH-ի զգալի փոփոխություն: Ենթադրվում է, որ կարդիոլիպինը գործում է որպես պրոտոնային թակարդ միտոքոնդրիումային թաղանթների ներսում՝ այդպիսով խիստ տեղայնացնելով պրոտոնների պաշարը և նվազագույնի հասցնելով pH-ի փոփոխությունները միտոքոնդրիումների միջթաղանթային տարածությունում:

Այս գործառույթը պայմանավորված է կարդիոլիպինի յուրահատուկ կառուցվածքով: Ինչպես նշվեց վերևում, կարդիոկլիպինը կարող է պաշարել պրոտոնը բիցիկլիկ կառուցվածքի ներսում՝ միաժամանակ կրելով բացասական լիցք: Այսպիսով, այդ բիցիկլիկ կառուցվածքը կարող է ծառայել որպես էլեկտրոնային բուֆերային պահեստ՝ արձակելով կամ պաշարելով պրոտոնները թաղանթների մոտ pH-ը կայուն պահելու նպատակով:

### Այլ գործառույթներ
* Խոլեստերոլի փոխադրում միտոքոնդրիումի արտաքին թաղանթից ներքին թաղանթ
* Ակտիվացնում է միտոքոնդրիումային խոլեստերինի կողմնային շղթայի ճեղքումը
* Ապահովում է սպիտակուցների անցումը միտոքոնդրիալ մատրիքս
* Հակամակարդիչ ազդեցություն
* Կարգավորում է α-սինուկլեինը․ այս գործընթացի խանգարումը համարվում է Պարկինսոնի հիվանդության առաջացման հնարավոր պատճառներից մեկը։

## Կլինիկական նշանակություն
Նշանակալի ապացույցները կան կարդիոլիպինի խանգարված նյութափոխանակության և որոշ հիվանդությունների առաջացման կապի առկայության մասին: Այս ախտաբանական վիճակները ներառում են նյարդաբանական խանգարումներ, քաղցկեղ, ինչպես նաև սիրտ-անոթային և նյութափոխանակային խանգարումներ (ամբողջական ցանկը կարելի է գտնել աղբյուրում): Քանի որ կարդիոլիպինի պրոֆիլի շեղումներով ուղեկցվող հիվանդությունների թիվը բավականին աճել է, որակական և քանակական ախտորոշման կիրառումը դարձել է անհրաժեշտություն:

### Նյութափոխանակային հիվանդություններ
#### Բարթի համախտանիշ
Բարթի համախտանիշը հազվադեպ հանդիպող գենետիկական խանգարում է, որը հայտնաբերվել է 1970-ականներին՝ որպես մանկական մահացության պատճառ: Այն բնութագրվում է թաֆազինը կոդավորող գենի մուտացիայով. վերջինս կարդիոլիպինի կենսասինթեզին մասնակցող ֆերմենտ է: Թաֆազինը անփոխարինելի ֆերմենտ է էուկարիոտների մոտ կարդիոլիպինի սինթեզի համար և մասնակցում է կարդիոլիպինի ացիլային շղթաների վերակառուցմանը՝ տեղափոխելով լինոլաթթուն ֆոսֆատիդիլխոլինից դեպի մոնոլիզոկարդիոլիպին: Թաֆազինի մուտացիան բերում է կարդիոլիպինի վերակառուցման խանգարման: Այնուամենայնիվ, թվում է, թե բջիջները փոխհատուցում են այդ դեֆիցիտը, և ԱԵՖ-ի արտադրությունը պահպանված է կամ նույնիսկ ավելի բարձր է: Այս հատկանիշի նկատմամբ հետերոզիգոտ կանայք ախտահարված չեն: Այս հիվանդությամբ տառապողների մոտ միտոքոնդրիումները ոչ բնականոն են, այս պացիենտներին բնորոշ են կարդիոմիոպաթիան և ընդհանուր թուլությունը:

#### Մալոնային և մեթիլմալոնային համակցված ացիդուրիա (CMAMMA)
Մալոնային և մեթիլմալոնային համակցված ացիդուրիա (CMAMMA) նյութափոխանակային հիվանդության ժամանակ, որն առաջանում է ACSF3 ֆերմենտի անբավարարության պատճառով, դիտվում է բարդ լիպիդների կազմի փոփոխություն՝ ճարպաթթուների միտոքոնդրիումային սինթեզի (mtFAS) խաթարման հետևանքով. օրինակ՝ կարդիոլիպինների պարունակությունը խիստ բարձրացած է:

#### Տանժերի հիվանդություն
Տանժերի հիվանդությունը նույնպես կապված է կարդիոլիպինի անոմալիաների հետ: Տանժերի հիվանդությունը բնութագրվում է արյան պլազմայում բարձր խտության լիպոպրոտեինների շատ ցածր մակարդակով, հյուսվածքներում խոլեստերինի էսթերների կուտակմամբ և սիրտ-անոթային հիվանդությունների զարգացման բարձր ռիսկով: Ի տարբերություն Բարթի համախտանիշի՝ Տանժերի հիվանդությունը հիմնականում պայմանավորված է կարդիոլիպինի արտադրության ոչ բնականոն ակտիվացմամբ: Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ Տանժերի հիվանդության ժամանակ կարդիոլիպինի մակարդակը եռակիից հնգակի անգամ ավելանում է: Քանի որ կարդիոլիպինի բարձր մակարդակը խթանում է խոլեստերինի օքսիդացումը, օքսիստերոլների ձևավորումը ակտիվացնում է խոլեստերինի արտահոսքը։ Այս գործընթացը կարող է գործել որպես «փախուստի մեխանիզմ»՝ բջջից ավելորդ խոլեստերինը հեռացնելու համար:

### Պարկինսոնի և Այցհեյմերի հիվանդություններ
Ենթադրվում է, որ օքսիդացիոն սթրեսը և լիպիդների պերօքսիդացումը նպաստող գործոններ են, որոնք հանգեցնում են նեյրոնների կորստի և միտոքոնդրիումային դիսֆունկցիայի Պարկինսոնի հիվանդության ժամանակ՝ սև նյութի շրջանում, և կարող են նշանակալի դեր խաղալ Ալցհեյմերի հիվանդության ախտածնության մեջ։

Հայտնի է, որ տարիքի հետ ուղեղում կարդիոլիպինի պարունակությունը նվազում է, իսկ առնետների ուղեղի վրա վերջերս կատարված հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ դա հանդիսանում է ազատ ռադիկալների կողմից սթրեսի ենթարկված միտոքոնդրիումներում լիպիդների պերօքսիդացման հետևանք։ Մեկ այլ հետազոտություն ցույց է տալիս, որ կարդիոլիպինի կենսասինթեզի ուղին կարող է ընտրողաբար խաթարվել՝ առաջացնելով կարդիոլիպինի պարունակության 20% նվազում և կզամի փոփոխություն։ Այն նաև կապված է էլեկտրոնների տրանսպորտային շղթայի I/III համալիրների համակցված ակտիվության 15% նվազման հետ, ինչը համարվում է կրիտիկական գործոն Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման համար։

### Լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպային հիվանդություն և սրտային անբավարարություն
Վերջերս հայտնի է դարձել, որ լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպային հիվանդության և սրտային անբավարարության ժամանակ միտոքոնդրիումային դիսֆունկցիայի ընթացքում նույնպես դիտվում են կարդիոլիպինի մակարդակի նվազում և ացիլային շղթայի կազմի փոփոխություն: Այնուամենայնիվ, կարդիոլիպինի դերը ծերացման և իշեմիկ/ռեպերֆուզիոն վնասվածքների գործընթացում դեռևս մնում է հակասական:

### Շաքարային դիաբետ
Սրտային հիվանդությունները երկու անգամ ավելի հաճախ են հանդիպում շաքարային դիաբետ ունեցող անձանց շջրանում։ Դիաբետիկների շրջանում սիրտ-անոթային բարդություններն ի հայտ են գալիս ավելի վաղ տարիքում և հաճախ հանգեցնում են վաղաժամ մահվան՝ սրտի հիվանդությունները դարձնելով շաքարային դիաբետով տառապող մարդկանց մահացության հիմնական պատճառը: Պարզվել է, որ դիաբետի ամենավաղ փուլերում սրտում դիտվում է կարդիոլիպինի ցածր մակարդակ, ինչը հնարավոր է, որ պայմանավորված է լիպիդները մարսող (ճեղքող) ֆերմենտով, որն ավելի ակտիվ է դառնում դիաբետիկ սրտամկանում:

### Սիֆիլիս
Կովի սրտից ստացված կարդիոլիպինն օգտագործվում է որպես անտիգեն՝ սիֆիլիսի ախտորոշման Վասերմանի փորձի մեջ: Հակակարդիոլիպինային հակամարմինների մակարդակը կարող է բարձրանալ նաև բազմաթիվ այլ վիճակների դեպքում, ներառյալ համակարգային կարմիր գայլախտը, մալարիան և տուբերկուլյոզը, ուստի այս թեստը յուրահատուկ չէ:

### ՄԻԱՎ-1
Մարդու իմունային անբավարարության վիրուս-1-ով աշխարհում վարակվել է ավելի քան 60 միլիոն մարդ։ ՄԻԱՎ-1-ի թաղանթային գլիկոպրոտեինը պարունակում է առնվազն չորս հատված՝ չեզոքացնող հակամարմինների համար։ Այս տիրույթներից մասնավորապես թաղանթին մոտ գտնվող շրջանը (MPR) հատկապես գրավիչ է հակամարմինների համար, քանի որ այն հեշտացնում է վիրուսի մուտքը T-բջիջներ և բարձր մակարդակով պահպանված է վիրուսային տարբեր շտամների մոտ։ Այնուամենայնիվ, պարզվել է, որ երկու հակամարմիններ՝ ուղղված MPR-ում 2F5-ի և 4E10-ի դեմ, փոխազդում եննաև սեփական հակածինների՝ այդ թվում կարդիոլիպինի հետ։ Հետևաբար, դժվար է պատվաստման միջոցով խթանել նման հակամարմինների առաջացումը։

### Քաղցկեղ
Օտտո Հայնրիխ Վարբուրգն առաջինն էր, ով առաջ քաշեց այն վարկածը, որ քաղցկեղն առաջանում է միտոքոնդրիումային շնչառության անդառնալի վնասման հետևանքով, սակայն այդ վնասվածքի կառուցվածքային հիմքը մնում էր անորոշ: Քանի որ կարդիոլիպինը կարևորագույն ֆոսֆոլիպիդ է, որը հանդիպում է բացառապես միտոքոնդրիումային ներքին թաղանթում և էական նշանակություն ունի միտոքոնդրիումների գործառույթների պահպանման համար, ենթադրվում է, որ կարդիոլիպինի ոչ բնականոն գործառույթը կարող է խաթարել միտոքոնդրիումային ֆունկցիան և բջջի էներգետիկ փոխանակությունը: 2008 թվականին մկների ուղեղի ուռուցքների վերաբերյալ հրապարակված հետազոտությունը, որը պաշտպանում էր Վարբուրգի քաղցկեղի տեսությունը, ցույց է տալիս կարդիոլիպինի պարունակության կամ կազմի զգալի շեղումներ բոլոր տեսակի ուռուցքներում:

### Հակաֆոսֆոլիպիդային համախտանիշ
Հակակարդիոլիպինային հակամարմիններ ունեցող պացիենտների մոտ (հակաֆոսֆոլիպիդային համախտանիշ) կարող են դիտվել կրկնվող թրոմբոզային երևույթներ նույնիսկ վաղ տարիքում՝ պատանեկության միջին կամ ուշ շրջանում: Այս երևույթները կարող են տեղի ունենալ այնպիսի անոթներում, որտեղ թրոմբոզները համեմատաբար հազվադեպ են հանդիպում, օրինակ՝ լյարդի կամ երիկամային երակներում: Այս հակամարմինները սովորաբար հայտնաբերվում են կրկնվող ինքնաբերական վիժումներ ունեցող երիտասարդ կանանց մոտ: Հակակարդիոլիպինով պայմանավորված աուտոիմուն հիվանդության ժամանակ իմուն ճանաչման գործընթացը կախված է կարդիոլիպինի՝ ապոլիպոպրոտեին H-ի հետ կապված լինելուց:

### Այլ հակա-կարդիոլիպինային հիվանդություններ
#### Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշ
Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշը (ՔՀՀ) հյուծող հիվանդություն է, որի պատճառն անհայտ է և որը հաճախ հաջորդում է սուր վիրուսային վարակներին: Համաձայն մի հետազոտության՝ ՔՀՀ-ով տառապող պացիենտների 95%-ն ունի հակակարդիոլիպինային հակամարմիններ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բջջաբանություն
Կատեգորիա:Կենսաբանական թաղանթ
Կատեգորիա:Ֆոսֆոլիպիդներ