Տիգրան Սարգսյան (քանդակագործ)

**Տիգրան Գարեգինի Սարգսյան** (), հայ քանդակագործ, արծաթյա և ոսկյա զարդերի ձևավորող, ՀԽՍՀ ժողովրդական վարպետ (1990 թ.), **Tigrani** ապրանքանիշի հիմնադիր

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1962 թ․–ի օգոստոսի 27-ին, Երևանում։ 1969-1979 թթ․ սովորել է Երևանի №124 միջնակարգ դպրոցում, 1980-1985 թթ․ սովորել է Երևանի Կարլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետաշինական ֆակուլտետում՝ մասնագիտանալով ճարտարապետության և արդյունաբերական ու քաղաքացիական շինարարության մեջ։ 1990 թ․ –ին, ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության  ժող-ստեղծագործության և կուլտ-լուսաշխատանքի հանրապետական գիտամեթոդական կենտրոնի կողմից նրան շնորհվել է, փայտի և քարի գեղարվեստական մշակման, ժողովրդական վարպետի կոչում։ 1991 թ․ –ին տեղափոխվելով Ամերիկա՝ մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների՝ այդպիսով ամրացնելով ձևավորման ու քանդակի հանդեպ ունեցած իր սերը։

Տիգրան Սարգսյանը վարպետորեն տիրապետում է եռաչափ ֆիգուրների ձևավորման արվեստին։ Նրա աշխատանքները պատկերում են շարժումը, դրաման և հուզումները։
Տիգրանի աշխատանքները գնահատվել են հայտնի մարդկանց կողմից։ Նա է պատրաստել **[[Էլիզաբեթ Թեյլոր]]ի** **«[[Կլեոպատրա]]»** վզնոցը։ Այն նկարագրում է **«[[Կլեոպատրա]]»** շարժապատկերը, որը ներկայացնում է համաշխարհային պատմության մի հատվածը։ Տիգրանը նաև խաչազարդ է պատրաստել **Համայն Ռուսիո Պատրիարք` Ալեքսեյ երկրորդի** համար։ Տիգրանի ստեղծագործած արծաթյա և ոսկյա զարդերն այսօր կրում են հայ, ամերիկացի, ճապոնացի և այլ ազգերի հայտնի ռոք և այլ ժանրերի երգիչներ, երաժիշտներ և երկրպագուներ (այդ թվում` **[[Ջեկի Չան]]**, **[[Բրյուս Լի]]**, **Համո Սանկ**, **Mission Rock** և այլք)։

Շուրջ 20 արծաթյա շախմատների հեղինակ է։ Ուշագրավ են՝ **«Հայկական»**, **«Ռուսական»** և **«Ֆրանսիական»**  **պատմական շախմատները**, **«Արաբական»** **ձիերով շախմատը**, **«Նախնադարյան»** **շախմատը**, **«Ed Hardy»** , **«Ամազոնուհիներ»**, **«Դասական Էրոտիկ»** և **«Մոդեռն Էրոտիկ»** **շխմատները**, **«Կենդանիների թագավորություն»**, **«Ծաղիկների»**, **«Նուդ (մերկ մարմինների)»** **շախմատները** և այլն։

2001 թ․ –ին Տիգրանը ստեղծել է **«Սուրբ [[Գրիգոր Լուսավորիչ]] - 301»** անվանումով հուշարձան-խմբաքանդակը՝ նվիրված Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին:Այս քանդակն այժմ տեղակայված է **[[Էջմիածնի Մայր Տաճար|Սուրբ Էջմիածնի]] Ալեք Մանուկյան գանձատանը**։ Աշխատելով խմբաքանդակի վրա՝ հեղինակը ձեռնամուխ է լինում **12 արծաթյա ձվերի** ստեղծմանը, որոնք խորհրդանշում են ամբողջ **[[Աստվածաշունչ]]ը**։ Դրանցից մեկը՝ **«Հայոց պատմական ձու»** անվամբ, գեղարվեստական մանրամասնությամբ` նկարագրում է քրիստոնեության սկզբնավորումը Հայաստանում` ըստ **[[Ագաթանգեղոս]]ի** պատմության, **մնացած 11 ձվերից 4 -ը ներկայացնում են Հին Կտակարանը՝** **«[[Ադամ և Եվա]]»**, **«[[Նոյյան տապան]]»**, **«[[Աբրահամ]]»**, և **«[[Մովսես]]»**, **մյուս 7 -ը` Նոր Կտակարանը`** **«Հիսուսի ծնունդ»** -ից մինչև **«Հիսուսի համբարձում»** -ը։ Յուրաքանչյուր ձու իրենից ներկայացնում է Աստվածաշնչի մեկ հատկանշական գլուխ։

Ուշագրավ է նաև Տիգրանի հեղինակած արծաթե շուրջ **25 կենդանակերպ գավաթների** **հավաքածուն**, որոնցից առանձնահատուկ են հատկապես` **հայոց բնաշխարհը ներկայացնող՝ կենդանիների տեսքով արված՝ 6 գավաթները** և **Հայոց 6 թագավորությունները խորհրդանշող՝ սուրճի գավաթները։**

2005 թ․ –ի ապրիլին Տիգրանն ավարտել է մեկ այլ հուշարձան՝ **«Հայերն ապրել են, ապրում են, կապրեն»** անվամբ։ 
Այն նվիրված է Հայոց ցեղասպանության 90 -ամյակին և տեղադրված է **[[Ծիծեռնակաբերդ]]ի [[Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ]]ում**։

2016 թ․ –ից Տիգրանը ձեռնամուխ է եղել **[[հորոսկոպ]]ի նշաններով (կենդանակերպերով)** **արծաթյա կախազարդերի նորամուծությանը**՝ տվյալ անձի անվան սկզբնատառով, ծննդյան տարեթվին և ամսվան համապատասխան կենդանակերպերով և տվյալ ամսաթիվը բնութագրող քարով և ծաղիկով։ Այս կախազրդերը չափազանց յուրահատուկ են և ինքնատիպ այնքանով, որ եզակի են՝ ստեղծված, հատուկ միայն, տվյալ անձի համար և բնութագրում են նրա էությունը, բացահայտում` բնավորությունն ու վեր հանում` նրա ողջ ներաշխարհն ու հետաքրքրությունները։

Տիգրանը պլանավորում է ստեղծել հուշաքանդակներ` 18-րդ դարի ամենահայտնի հայ գրող, բանաստեղծ, մարգարե, փիլիսոփա, դիվանագետ, սիրո քնարերգու, երգիչ և երգահան **Սայիադ Նովայի***(ըստ պրոֆեսոր Ասլան Ասլանյանի՝ մինչ այժմ մեզ հայտնի *'Սայաթ-Նովա** անվան գրառման տարբերակը սխալ է, իրականում պետք է լինի **Սայիադ Նովա**'' ) և հայկական **«Սասնա ծռեր»** [[էպոս]]ի թեմաներով։

[[2002]] թ․ –ին՝ ծանոթանալով սայիադնովագետ **Ասլան Ասլանյանի** բոլոր գիտական աշխատություններին՝ ուսումնասիրել է **Սայիադ Նովայի** կենսագրությանը և խաղերին նվիրված՝ **Ասլան Ասլանյանի** ամբողջ գիտական մեկնաբանությունները՝ նպաստելով այդ տեսության տարածմանը նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս՝ մասնավորապես [[ԱՄՆ]]-ում, այստեղ տարբեր հեռուստաալիքներով ունեցել է՝ **Սայիադ Նովային** նվիրված՝ հաղորդումներ, թերթերում՝ հոդվածներ, որոնցից հատկանշական էին **Համայնապատկեր (հանդես)** գրական ամսագրի մեջ տպագրված հոդվածները։

[[2010]] թվականից արդեն ձեռնամուխ է լինում **«Սայիադ Նովա»** նոր ֆիլմի ստեղծմանը՝ **Ասլան Ասլանյանի** սցենարի հիման վրա։
[[2015]] թվականից ֆիլմի ստեղծման աշխատանքներին է միանում Հայաստանի վաստակավոր արտիստ, Ամերիկայում արդեն ևս ճանաչված և սիրված դերասան` **Հովհաննես Բաբախանյանը**՝ **«Սայիադ Նովա»** նոր ֆիլմում հանդես գալով որպես գլխավոր դերակատար՝ մարմնավորում է նաև **Սայիադ Նովային**։
[[2017]] թվականին, մի շարք հովանավորների աջակցությամբ, **Տիգրան Սարգսյանը Հովհաննես Բաբախանյանի** և ռեժիսոր, օպերատոր **Ալեքս Արմանիի** հետ, նկարեցին **«Սայիադ Նովա»** հինգ րոպեանոց դեմո ֆիլմը։

Այժմ միասին փորձում են ֆիլմի դեմո տարբերակը ներկայացնել **հոլիվուդյան** կինոարտադրողներին և պրոդյուսերներին՝ **«Սայիադ Նովա»** նոր ֆիլմը **Հոլիվուդում*' նկարահանելու ակնկալիքով։

== Աշխատանքային գործունեություն ==
[[1985]]-[[1987]] թթ․ աշխատել է Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոնի շին վերանորոգման գրասենյակում՝ որպես ինժիներ։

[[1987]]-[[1989]] թթ․ աշխատել է ՀԿԿ Երևանի Լենինյան շրջկոմի  ճանապարհների շահագործման վարչությունում՝ որպես ինժիներ։

[[1993]]-[[1997]] թթ․ աշխատել է USGold ոսկերչական կազմակերպությունում՝ որպես ոսկյա զարդերի ձևավորող։

[[2002]]-[[2006]] թթ․ համագործակցել է Skkin ապրանքանիշի հիմնադիր Ջեբրան Ջոունի հետ՝ որպես ստեղծագործող և արծաթյա զարդերի գլխավոր ձևավորող։

[[2006]] թ․ –ից համագործակցում է Imperial  Rose Collection ապրանքանիշի հիմնադիր Դեյվիդ Թադմանի հետ՝ 
որպես ստեղծագործող և արծաթյա զարդերի գլխավոր ձևավորող։

== Ցուցահանդեսներ ==
[[1991]] թ․ -ից մասնացել է [[Ֆրեզնո]]յում,[[Գլենդել]]ում, Փասադենայում և [[Լոս Անջելես]]ում կազմակերպվող՝ խմբային ցուցահանդեսներին։ 
[[2002]] թ․ –ին – [[Գլենդել]], Civic autidorium, [[ԱՄՆ]]
[[Պատկեր:Tigran Sargsyan With freand.jpg|thumb|Տիգրան Սարգսյան և Ed Hardy ապրանքանիշի հիմնադիր՝ Քրիսթիան  Աուդիջիեր՝ Ed Hardy շախմատով, 2008 թ.]]
[[2011]] թ․ – AJA –ի կողմից կազմակերպված համահայկական ոսկերչական ցուցահանդես՝ նվիրված ՀՀ անկախության 20 –ամյակին, [[Երևան]], Մարիոթ հյուրանոց [[Պատկեր:Tigran Sargsyan AJA 2011.jpg|thumb|AJA –ի կողմից կազմակերպված համահայկական ոսկերչական ցուցահանդես՝ նվիրված ՀՀ անկախության 20 –ամյակին, սեպտեմբերի 21, 2011 թ.]]
[[2014]] թ․ –ին – AJA –ի կողմից կազմակերպված համահայկական ոսկերչական ցուցահանդես, [[Երևան]], ՄԵՐԻԴԻԱՆ ԷՔՍՊՈ ԿԵՆՏՐՈՆ 
[[2014]] թ․ –ին – Hye LA 2013-2014 supporters, Los Angeles Armenian, 12 հունվարի, LA Convention center
[[Պատկեր:Tigran Sargsyan in AJA 2014.jpg|thumb|Hye LA 2013-2014 supporters, Los Angeles Armenian, հունվարի 12, 2014 թ., LA Convention center]]

[[2016]] թ․ –ին – AJA –ի և JUNVEX –ի կողմից կազմակերպված միջազգային ոսկերչական ցուցահանդես, [[Երևան]], ՄԵՐԻԴԻԱՆ ԷՔՍՊՈ ԿԵՆՏՐՈՆ [[Պատկեր:Ara Gevorgyan & Tigran Sargsyan.jpg|thumb|[[Արա Գևորգյան]] և Տիգրան Սարգսյան, AJA 2016 թ.]] [[Պատկեր:Տիգրան Սարգսյան, Արփինե Հովհաննիսյան (նկարչուհի)(Արփի) և սայիադնովագետ Ասլան Ասլանյան, AJA 2016 թ.jpg|thumb|Տիգրան Սարգսյան, կինը՝ [[Արփինե Հովհաննիսյան (նկարչուհի)]](Արփի) և Ասլան Ասլանյան (սայիադնովագետ) AJA 2016 թ]] [[Պատկեր:Tigran Sargsyan, Saro Geodakyan & Nune Avetisyan.jpg|thumb|Տիգրան Սարգսյան, ասմունքող և հաղորդավար՝ [[Նունե Ավետիսյան]] և [[Համայնապատկեր (հանդես)]]ի խմբագիր՝ Սարո Գյոդակյան]]

== Պարգևներ և կոչումներ ==
[[1990]] թ․ - ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության ժող-ստեղծագործության և կուլտ-լուսաշխատանքի հանրապետական գիտամեթոդական կենտրոնի կողմից նրան շնորհվել է, փայտի և քարի գեղարվեստական մշակման, ժողովրդական վարպետի կոչում։

== Պատկերագրքեր ==
* [[2001]] թ․ – Tigrani unique art & chess sets 
* [[2005]] թ․ – Յուրօրինակ արվեստի և շախմատային հավաքածուներ

== Պատվոգրեր և շնորհակալագրեր ==
* «Gold Star Jewelry Co» կազմակերպության նախագահ՝ Artur Khodzabashyan  - Համայն Ռուսիո Պատրիարք Ալեքսեյ երկրորդի խաչազարդը պատրաստելու համար, 18 դեկտեմբերի, [[Լոս Անջելես]], [[ԱՄՆ]] [[1992]] թ.
* Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ամենայն Հայոց Ծայրագույն Պատրիարք և Կաթողիկոս [[Գարեգին Բ]] -ի գնահատանքն ու օրհնությունը - «Սուրբ [[Գրիգոր Լուսավորիչ]] - 301» անվանումով [[հուշարձան]]-խմբաքանդակը՝  նվիրված Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին՝ [[Էջմիածնի Մայր Տաճար|Սուրբ Էջմիածնի]] Ալեք և Մարի Մանուկյան [[Գանձատուն թանգարան|գանձատանը]] նվիրաբերելու համար, [[Էջմիածնի Մայր Տաճար]] [[2003]] թ.
* ՀՀ ԳԱԱ [[Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ]]ի տնօրինություն – «Հայերն ապրել են, ապրում են, կապրեն» անվամբ՝ Հայոց ցեղասպանության 90 -ամյակին նվիրված՝ հուշարձանը թանգարանին նվիրաբերելու համար, [[Երևան]], 30 օգոստոսի [[2005]] թ.

== Լրացուցիչ աղբյուրներ և հոդվածներ ==
* «ՆՈՐ ԿԵԱՆՔ – NEW LIFE ARMENIAN/ENGLISH WEEKLY» №18, - «Քանդակագործի ուշագրավ արարումը», հոդվածի հեղինակ՝ ՀՀ Մշակույթի վաստակավոր գործիչ, պրոֆեսոր [[Ռազմիկ Մադոյան]], էջ 5, ապրիլի 18, [[Գլենդել]], [[ԱՄՆ]] [[2002]] թ.
* [[Հորիզոն (շաբաթաթերթ, Մոնրեալ)]] №39 - «Խմբաքանդակը տեղ գտավ Ս. Էջմիածնի մայր տաճարի գանձատանը», նոյեմբերի 21 – 27, [[Մոնրեալ]], [[Կանադա]] [[2003]] թ.
* «ՆՈՐ - ԴԱՐ» համահայկական հանդես  №4 - «Շարժում, և հույզ, և դրամա», էջ 325, [[Երևան]] [[2003]] թ.
* [[Համայնապատկեր (հանդես)]] №26 - «Քանդակագործի ծննդյան խորհուրդը (մտորում Տիգրան Սարգսյանի մանրաքանդակի շուրջ)», հոդվածի հեղինակ՝ պրոֆեսոր Ռազմիկ Մադոյան, էջ 32, [[Գլենդել]], [[ԱՄՆ]], [[2004]] թ.
* [[Համայնապատկեր (հանդես)]] №30 - «Հարցազրույց՝ քանդակագործ Տիգրան Սարգսյանի հետ», [[Գլենդել]], [[ԱՄՆ]], [[2004]] թ.
* [[Առավոտ օրաթերթ]] – «Խմբաքանդակ՝ նվիրված հայերին. Տ. Սարգսյանի նոր աշխատանքը լավատեսական է», էջ 6, 19 օգոստոսի, [[Երևան]] [[2005]] թ.
* «Հայ Արվեստ» մշակութային հանդես – [[Երևան]], 3/[[2005]] թ. 
* «Հայ Արվեստ» մշակութային հանդես – [[Երևան]], 1(11)/[[2005]] թ.
* «Armenian Art, Armenia - Diaspora» - «A new gift from Tigran Sargsyan», էջ 15, 3(13)/[[2005]] թ.
* «Գիրք և գործ», հայրենիք-սփյուռք №11 - «Տիգրան Սարգսյանի Հայաստանը 350 հզ. քառ. կմ է», 9 -ը սեպտեմբերի, [[2005]] թ.
* [[Համայնապատկեր (հանդես)]] №32 - «Անմահութjան Հայոց խաչը», էջ 30, [[Գլենդել]], [[ԱՄՆ]] [[2005]]թ.
* [[Համայնապատկեր (հանդես)]] №36 - [[2006]] թ.
* «Փայտարվեստ» - «ՆՎԻՐԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆ Ս. ԷՋՄԻԱԾՆԻ ԳԱՆՁԱՏԱՆԸ», էջ 26 
* [[Հայաստան (թերթ, Թիֆլիս)]] հասարակական, քաղաքական, մշակութային թերթ №21 – երեքշաբթի 23 օգոստոսի, [[Թիֆլիս]] [[2005]] թ.
* «Robb Report» - մայիս, [[2008]] թ.
* [[Համայնապատկեր (հանդես)]] #74 - էջ 31, [[Գլենդել]], [[ԱՄՆ]], [[2017]] թ.

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.tigranisilver.com Տիգրան Սարգսյանի կայքը]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Ku5-r1z2_4M Տիգրան Սարգսյան, ԱՄԵՐԻԿԱՀԱՅԵՐ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=LA2RORORGzY Տիգրան Սարգսյան]
* [https://www.youtube.com/watch?v=InUkV_j0RJk Տիգրան Սարգսյան, ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՇԱԽՄԱՏ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=WyOumIWtUXU Տիգրան Սարգսյան, ԱՐԱԲԱԿԱՆ ՁԻԵՐՈՎ ՇԱԽՄԱՏ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=gIRBVt6LHzE Տիգրան Սարգսյան, «ՆԱՊՈԼԵՈՆ» ՖՐԱՆՍԻԱԿԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՇԱԽՄԱՏ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=lK26WE3eSGo Տիգրան Սարգսյան, ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՇԱԽՄԱՏ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=xxQOTprus1M Տիգրան Սարգսյան, «ԱՄԱԶՈՆ» ՇԱԽՄԱՏԻ ՀԱՎԱՔԱԾՈՒ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=MG3uYjAzW_c Տիգրան Սարգսյան, ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ ՊՐՈՖԵՍՈՐ ԱՐՏՅՈՄ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ՀԵՏ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=GPIlV4CG5-k Տիգրան Սարգսյան, ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ ԱԼԻՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ՀԵՏ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=MWecsPkyxn8 Տիգրան Սարգսյան, ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ ԱԼԻՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ՀԵՏ, 2017]

== Պատկերասրահ ==
*Tigrani''


|thumb|Հայկական շախմատ 
|thumb|Հայկական շախմատ
|thumb|Հայկական շախմատ
|thumb|Ֆրանսիական «Նապոլեոն» շախմատ
[File:Ֆրանսիական շախմատ 1.jpg|thumb|Ֆրանսիական «Նապոլեոն» շախմատ
|thumb|Ռուսական շախմատ
|thumb|Ռուսական շախմատ
|thumb|Արաբական շախմատ
|thumb|Արաբական շախմատ
|thumb|շախմատ՝ Ամազոնուհիներ 
|thumb|շախմատ՝ Ամազոնուհիներ
|thumb|շախմատ՝ Էդ Հարդի
|thumb|Ծաղիկներով շախմատ
|thumb|Դեմքերով շախմատ
|thumb|Ադամ և ԵՎա
|thumb|Ադամ և Եվա
|thumb|Ադամ և Եվա
|thumb|Նոյյան Տապան
|thumb|Նոյյան Տապան
|thumb|Հիսուի ծնունդը
|thumb|Հիսուի ծնունդը
|thumb|Խորհրդավոր ընթրիք
|thumb|Խաչելություն
|thumb|Հարություն
|thumb|Հարություն
|thumb|Հայտնություն
|thumb|Հայոց ձու
|thumb|Հայոց ձու
|thumb|Առյուծ
|thumb|Խոյ
|thumb|Պեգաս
|thumb|Ցուլ
|thumb|Արծիվ
|thumb|Սիրամարգ
|thumb|Տիգրան Մեծ
|thumb|Տիգրան Մեծ
|thumb|Տիգրան Մեծ
|thumb|Տիգրան Մեծ
File:Արծաթե դինազավր՝ բնական ամետիստ քարով.jpg|thumb|Արծաթե դինոզավր՝ բնական ամետիստե քարով
File:Սև պանտերա՝ բնական կվարցե քարով.jpg|thumb|Սև պանտերա՝ բնական կվարցե քարով
File:Արծաթե յագուար՝ բնական ամեթիստե քարով.jpg|thumb|Արծաթե յագուար՝ բնական ամեթիստե քարով
File:King-Cobra-with-Amethyst-Stone-Necklace-2-tigrani.jpg|thumb|Արծաթե «Թագավոր Կոբրան»՝ բնական ամետիստե քարով
File:Lion-with-Agate-Stone-Necklace-0-Tigrani.jpg|thumb|Արծաթե առյուծ՝ բնական ագաթե քարով
File:Արծաթե Մամոնտ՝ ագաթե քարով.jpg|thumb|Արծաթե Մամոնտ՝ բնական ագաթե քարով
File:Արծաթե օձ Մամբա՝ բնական ամետիստ քարով.jpg|thumb|Արծաթե օձ Մամբա՝ բնական ամետիստե քարով
File:Արծաթե վագր՝ վագրի աչք կոչվող քարով.jpg|thumb|Արծաթե վագր՝ վագրի աչք կոչվող քարով
File:Արծաթե ձուկ՝ բնական կարմիր ագաթե քարով.jpg|thumb|Արծաթե ձուկ՝ բնական կարմիր ագաթե քարով
File:Արծաթե վիշապ՝ բնական ամետիստ քարով.jpg|thumb|Արծաթե վիշապ՝ բնական ամետիստե քարով
File:Արծաթե կարիճ՝ բնական ամետիստե քարով.jpg|thumb|Արծաթե կարիճ՝ բնական ամետիստե քարով
File:Արծաթե սարդ և ճանճը սարդոստայնում՝ բնական ամետիստ քարով.jpg|thumb|Արծաթե սարդը և ճանճը սարդոստայնում՝ բնական ամետիստե քարով
File:Արծաթե դելֆին՝ բնական ամետիստե քարով.jpg|thumb|Արծաթե դելֆին՝ բնական ամետիստե քարով
File:Արծաթե մատանի՝ «օվկիանոսի ալիքներրը»՝ բնական ամետիստ քարով.jpg|thumb|Արծաթե մատանի՝ «օվկիանոսի ալիքներրը»՝ բնական ամետիստե քարով
File:Արծաթե ջրահարս՝ բնական ամետիստ քարով.jpg|thumb|Արծաթե ջրահարս՝ բնական ամետիստ քարով
File:Արծաթե մատանի՝ բնական ամետիստ քարով.jpg|thumb|Արծաթե մատանի՝ բնական ամետիստե քարով
File:Արծաթե հրաբխային մատանի՝ բնական ամետիստե քարով.jpg|thumb|Արծաթե հրաբխային մատանի՝ բնական ամետիստե քարով
File:Արծաթյա կախազարդ ԱՄՆ 45 -րդ նախագահ Դոնալդ Թրամփի համար.jpg|thumb|Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ ԱՄՆ 45 -րդ նախագահ Դոնալդ Թրամփի համար
File:Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ ՌԴ 2 -րդ նախագահ Վլադիմիր պուտինի համար.jpg|thumb|Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ ՌԴ 2 -րդ նախագահ Վլադիմիր պուտինի համար
File:Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ Քիմ Քարդաշյանի համար.jpg|thumb|Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ Քիմ Քարդաշյանի համար
File:Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ.jpg|thumb|Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ Հենրիխ Մխիթարյանի համար
File:Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ Արթուր Աբրահամի համար.jpg|thumb|Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ Արթուր Աբրահամի համար
File:Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր Լևոն Արոնյան համար.jpg|thumb|Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր Լևոն Արոնյան համար
File:Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ հումորիստ Գարիկ Մարտիրոսյանի համար.jpg|thumb|Կենդանակերպերով արծաթյա կախազարդ հումորիստ Գարիկ Մարտիրոսյանի համար



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ոսկերիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ քանդակագործներ