Պերգե

thumb|Պերգեի ավերակաները
[thumb|[Ագորա]]
[thumb|[Մարզադաշտ]]
**Պերգե  (Պերգա)** (, ),  հնագույն քաղաքի ավերակներ։ Գտնվում է Ակսու շրջանի հյուսիս-արևելյան մասում, մտնում է Անթալիա քաղաքի կազմի մեջ։

## Պատմություն
Լեգենդի համաձայն քաղաքը հիմնադրվել է Կալխասի կողմից Տրոյական պատերազմից հետո։ Խուսափելով ծովային հարձակումներից քաղաքը կառուցվել է ծովափից 11 կմ  հեռավորության վրա հնագաույն Կեստր (այժմ Ակսու) գետի ափին։

Մ.թ.ա. 7-րդ դարում քաղաքն անցնում է լիդիացիներին, իսկ դրանից հետո Մ.թ.ա. 6-րդ դարում՝ պարսիկներին։

Մ.թ.ա. 333 թվականին առանց պատերազմի հանձնվեց Ալեքսանդր Մակեդոնացուն։ Դրանից հետո քաղաքը եղել է սելևկյանների և Պերգամոնի իշխանությունների տակ։

Մ․թ․ա․ 262 թվականին քաղաքում ծնվում է հայտնի մաթեմատիկոս Ապոլլոնիոսը։

Մ․թ․ա․ 189 թվականին  Անտիոքյան պատերազմի արդյունքում Պերգեն անցնում է Հռոմի իշխանության տակ։

Հռոմեական շրջանում քաղաքը հասել է  ծաղկման ամենաբարձր գագաթնակետին։ 1-3-րդ դարերում Պերգեն եղել է Փոքր Ասիայի ամենախոշոր քաղաքը, մրցակցում էր Սիդե քաղաքի հետ Պամփիլիայի գլխավոր քաղաքի կոչման համար։

1-ին դարում քաղաքում քարոզել են Պողոս և Բառնաբաս առաքյալները։

Բյուզանդական շրջանում Կեստր գետը՝ գլխավոր զարկերակը, որը Պերգեն կապում էր ծովափին լցվել է տիղմով, որն էլ հանգեցրել է քաղաքի անկմանը։

7-8-րդ դարերում արաբական արշավանքները բերել են քաղաքի հետագա ավերմանը։ 11-րդ դարում սելջուկների արաշավանքերի ժամանակ երբեմնի հարուստ քաղաքից մնացել էր մի փոքր գյուղ, որը հետագայում ամբողջությամբ անհետացավ։

Պեղումները Պերգեի տարածքում սկսվել են 1946 թվականից,  քաղաքի որոշակի հատված դեռևս գտնվում է հողի շերտի տակ։

Պեղումների ժամանակ Պերգեի ակրոպոլից գտնված հնածոները պատկանում է Մ․թ․ա․ 5-րդ հազարամյակին, իսկ որպես մշտական բանակավայր այստեղ գոյություն է ունեցել Մ․թ․ա․ 3-րդ հազարամյակից։ Այսպիսով քաղաքը ավելի հին է քան փաստում են լեգենդները։

2009 թվականի Պերգեն ներառվել է նախնական ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Նկարագրություն
Քաղաքի պատերից հարավ գտնվում է 15 000 մարդուց բաղկացած թատրոն, կառուցված 2-րդ դարի առաջին կեսին։ 42 շարքերով  հանդիսատեսի տեղերը բաժանված են լայն անցումով (դիազոմա) երկու մակարդակով՝ 23 շարք վերևում և 19 ներքևում։ 25 մետր բարձրությամբ մարմարե քարերով  քանդակված պատը (սկենա) , զարդարված են դիցաբանական ռելիեֆային տեսարաններով։ Թատրոնի որոշ զարդեր ցուցադրվում են Անթալիայի հնագիտական թանգարանում։

Թատրոնի հարևանությամբ գտնվում է 12 000 հանդիսատես ունեցող մարզադաշտը  (լայնությունը՝ 34 մ, երկարությունը 234 մ), Թուրքիայում ամենալավ պահպանված մարզադաշտերից մեկը։ Մարզադաշտը ունեցել է 12 շարք, որի հիմքում ընկած է կամարավոր կառուցվածքը։ Այս  կառույցի յուրաքանչյուր երրորդ խրամախորշը ունեցել է մուտք դեպի մարզադաշտ, իսկ մյուս փակ խորշերում տեղակայված էին առևտրային կրպակներ։

Քաղաքի պարիսպների մնացորդները, որոնք եղել են 12 մ բարձրությամբ, պահպանվել են հելլենիստական ժամանակներից։ Հարավային դարպասը, որի միջոցով այցելուները մտնում են քաղաք կոչվել է «Հռոմեական դարպասներ» և թվագրվում են 4-րդ դար։ Նրանցից 92 մետր հեռավորության վրա գտնվում են հելլենիստական դարպասները, որոնք թվագրվում են Մ.թ.ա. 3-րդ դար, Բայց վերակառուցվել են Մ.թ.ա. 2-րդ դարում։ Այս դարպասները շրջանակված են կլոր երկու աշտարակներով։ Դարպասի հետևում կա U-աձև փոքր բակ, որի պատերին կան որմնախորշեր։  Պեղումները ցույց են տվել, որ այստեղ ժամանակին կանգնեցված են եղել աստվածների, կայսրեի և քաղաքի հիմնադրի արձանիկներ։

Հելլենիստական դարպասներից արևմուտք են գտնվում լավ պահպանված հռոմեական թերմերը  (2-րդ դար), որոնք համարվում էին  Պամփիլիայում ամենամեծը։ Նրանք ունեցել են մարմարյա մշակում,  զարդարված են եղել ռելիեֆային պատկերներով և քանդակներով։ Հելլենիստական դարպասներից դեպի արևելք գտնվել է ագորան՝ 65 մետր երկարությամբ  քառակուսի մակերես՝ շրջապատված սյուներով։

Հելլենիստական դարպասներից սկսվել է մոտավոր 300 մ երկարությամբ քաղաքի կենտրոնական փողոցը։ Նրա կենտրոնական առանցքով անցնում է ջրագիծը, որի երկու կողմերից ձգվում էր երթևեկելի մասը։ Կողային անցողիկ տարածքները ունեցել են անցումներ, որտեղ տեղակայված էին առևտրական և արհեստագործական կրպակները։ Անցողիկ տարածքների սյուները մասամբ պահպանվել են։ Քաղաքի անկումից հետո ճանապարհի չօգտագործված մասը կառուցապատվել են արձաններով և այլ շինություններով։ Կենտրոնական փողոցն ավարտվում է Հադրիանոսի շրջանի փոքրիկ սրբատեղիով, որից հետո սկսվում է բարձրանալ հարթ բլուրով դեպի ակրոպոլիս։ Ակրոպոլի շինությունները վատ են պահպանվել։

Կենտրոնական փողոցն հատում է դեկումանուսը, նույնպես սյուներով շրջապատված, որոնք պահում էին պորտիկը։ Դեկումանուսը միացնում էր արևմտյան և արևելյան դարպասները։ Քաղաքի հյուսիս-արևմտյան մասում դեկումանուսում ևս մեկ բաղնիք է եղել։

Հայտնաբերվել են նաև բնակելի տների մնացորդներ, հռոմեական և հելլենիստական շրջանների հասարակական շինությունների հետքեր։ Քաղաքի տարածքում երեք բազիլիկ է եղել։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Perge columns mountains.jpg|Ագորայի սյուներ
Պատկեր:PergeTheater1.jpg|Հռոմեական թատրոն
Պատկեր:Perge theatre march 2018 Panorama 6072.jpg|Պերգեի թատրոնը
Պատկեր:Perge theatre march 2018 6078.jpg|Պերգեի թատրոն
Պատկեր:Perge theatre march 2018 6024.jpg|Պերգեի թատրոն
Պատկեր:Perge theatre march 2018 6020.jpg|Պերգեի թատրոն
Պատկեր:Perge 0022.jpg|Պալեստրան հռոմեական բաղնիքների առջև
Պատկեր:Perge - Termas - Caldarium.jpg|Կալդարիումը հռոմեական բաղնիքների առջև
Պատկեր:Pergé 0016.jpg|Քաղաքի հելլենիստական դարպասները
Պատկեր:Perge nymphaeum.jpg|Նեմֆեյում
Պատկեր:Perge Towards West Gate 9543.jpg|Արևմտյան դարպասներ
Պատկեր:Perge Necropolis beyond West Gate 5261.jpg|Դամբարան՝ արևմտյան դարպասների հետևում
Պատկեր:Perge Necropolis beyond West Gate 5242.jpg|Դամբարան՝ արևմտյան դարպասների հետևում
Պատկեր:Perge Necropolis beyond West Gate 5263.jpg|Դամբարան՝ արևմտյան դարպասների հետևում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*
*Perge Guide and Photo Album
*Over 500 pictures including 2013 excavations
*Perge photo

Կատեգորիա:Աթենական ծովային միության անդամներ
Կատեգորիա:Անթալիայի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ասիայի կաթոլիկ նստավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի նախկին բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի քաղաքներ