Ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծություն

**Ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծությունը**, որը հայտնի է նաև պարզապես որպես **ֆինանսական վերլուծություն**, ընկերության ֆինանսական հաշվետվությունների վերանայման և ուսումնասիրման գործընթաց է՝ ապագայում եկամուտ ստանալուն ուղղված ավելի լավ տնտեսական որոշումներ կայացնելու համար։ Այս ֆինանսական հաշվետվությունները սովորաբար ներառում են եկամտի և վնասի մասին հաշվետվությունը, հաշվեկշիռը, դրամական միջոցների հոսքերի մասին հաշվետվությունը, հաշիվներին կից ծանոթագրությունները և, եթե կիրառելի է, սեփական կապիտալի փոփոխությունների մասին հաշվետվությունը։ Ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծության նպատակն է գնահատել կազմակերպության տարբեր ասպեկտներ, ինչպիսիք են ռիսկերը, կատարողականը, գնահատումը, ֆինանսական առողջությունը և ապագա հեռանկարները՝ օգտագործելով որոշակի մեթոդներ և տեխնիկա:

Այս վերլուծությունն օգտագործվում է շահագրգիռ կողմերի լայն շրջանակի կողմից, այդ թվում՝ վարկային և բաժնետիրական ներդրողների, պետական ​​մարմինների, հանրության և կազմակերպության ներսում որոշում կայացնողների կողմից։ Այս խմբերից յուրաքանչյուրն ունի տարբեր հետաքրքրություններ և, հետևաբար, կիրառում է տարբեր մեթոդներ՝ իրենց կոնկրետ կարիքները բավարարելու համար։ Օրինակ, բաժնետոմսերի ներդրողները հիմնականում մտահոգված են ընկերության երկարաժամկետ հեռանկարում եկամուտ ստեղծելու և ժամանակի ընթացքում դիվիդենտների վճարումները պահպանելու կամ ավելացնելու կարողությամբ։ Մյուս կողմից, վարկատուները կենտրոնանում են ընկերության կարողության վրա՝ մարելու ցանկացած պարտքային արժեթղթերի, ինչպիսիք են պարտատոմսերը, հիմնական գումարը և տոկոսները, երբ դրանք մարման ժամկետը լրանա։

Ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծության տարածված մեթոդներից են հորիզոնական վերլուծությունը, որը համեմատում է ֆինանսական տվյալները մի քանի ժամանակահատվածներում՝ միտումները բացահայտելու համար, ուղղահայաց վերլուծությունը, որը ֆինանսական հաշվետվությունների յուրաքանչյուր կետը արտահայտում է որպես բազային թվի տոկոս՝ կառուցվածքը և կազմը հասկանալու համար, և ֆինանսական գործակիցների օգտագործումը, որոնք չափում են տարբեր կատարողականի և ռիսկի ցուցանիշներ: Բացի այդ, վերլուծաբանները կարող են համատեղել պատմական ֆինանսական տեղեկատվությունը մի շարք ենթադրությունների և ճշգրտումների հետ՝ ընկերության ապագա կատարողականը կանխատեսելու համար։ Մասնագիտական ​​ֆինանսական վերլուծաբանները հաճախ ձգտում են ստանալ այնպիսի հավաստագրեր, ինչպիսին է Chartered Financial Analyst (CFA) կոչումը՝ այս ոլորտում իրենց փորձը խորացնելու համար։

## Պատմություն
Բենջամին Գրեհեմը և Դեյվիդ Դոդդն առաջին անգամ հրատարակեցին իրենց ազդեցիկ «Անվտանգության վերլուծություն» գիրքը 1934 թվականին։ Նրանց գրքի առանցքային գաղափարն այն է, որ շուկայի գնագոյացման մեխանիզմը ֆինանսական արժեթղթերի համար, ինչպիսիք են բաժնետոմսերը և պարտատոմսերը, հիմնված է շուկայի շատ մասնակիցների կողմից իրականացվող սխալ և անտրամաբանական վերլուծական գործընթացների վրա։ Սա հանգեցնում է նրան, որ արժեթղթի շուկայական գինը միայն երբեմն է համընկնում այն իրական արժեքի հետ, որի շուրջ գինը տատանվում է։ Ներդրող Ուորեն Բաֆեթը Գրեհեմի և Դոդդի փիլիսոփայության հայտնի կողմնակիցն է։

Գրեհեմի և Դոդդի մոտեցումը անվանում են ֆունդամենտալ վերլուծություն, որը ներառում է․
# Տնտեսության վերլուծություն
# Արդյունաբերության վերլուծություն
# Ընկերության վերլուծություն։
Վերջինս ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծության առաջնային ոլորտն է։ Այս երեք վերլուծությունների հիման վրա որոշվում է արժեթղթի ինքնարժեքը։

## Հորիզոնական և ուղղահայաց վերլուծություն
Հորիզոնական վերլուծությունը համեմատում է ֆինանսական տեղեկատվությունը ժամանակի մեջ, սովորաբար վերջին եռամսյակների կամ տարիների ընթացքում։ Հորիզոնական վերլուծությունը իրականացվում է՝ համեմատելով նախորդ հաշվետվության, օրինակ, ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվության ֆինանսական տվյալները։ Այս վերջին տեղեկատվությունը համեմատելիս անհրաժեշտ է որոնել այնպիսի տատանումներ, ինչպիսիք են ավելի բարձր կամ ավելի ցածր եկամուտները։

Ուղղահայաց վերլուծությունը ֆինանսական հաշվետվությունների տոկոսային վերլուծությունն է։ Ֆինանսական հաշվետվություններում նշված յուրաքանչյուր հոդված նշվում է մեկ այլ հոդվածի տոկոսներով։  Օրինակ, ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվությունում յուրաքանչյուր հոդված պետք է նշել համախառն վաճառքի ծավալի տոկոսներով։ Այս մեթոդը կոչվում է նաև կարգավորում  կամ տոկոսավորում։

## Ֆինանսական հարաբերակցության վերլուծություն
Ֆինանսական հարաբերակցությունները հզոր գործիքներ են, որոնք օգտագործվում են ֆինանսական հաշվետվությունների արագ և արդյունավետ վերլուծության համար։ Այս հարաբերակցությունները բաժանվում են չորս հիմնական կատեգորիայի՝ իրացվելիության հարաբերակցություններ, շահութաբերության հարաբերակցություններ, ակտիվության հարաբերակցություններ և լծակի հարաբերակցություններ։ Վերլուծաբանները հաճախ ուսումնասիրում են այս հարաբերակցությունները ժամանակի ընթացքում և համեմատում դրանք նույն ոլորտի մրցակիցների հետ՝ ընկերության ֆինանսական վիճակի և կատարողականի վերաբերյալ պատկերացում կազմելու համար

**Իրացվելիության հարաբերակցությունները* չափում են, թե որքան արագ է ընկերությունը կարողանում իր ակտիվները փոխարկել կանխիկի, ինչը կարևոր է, եթե ընկերությունը բախվում է ֆինանսական դժվարությունների կամ սնանկության։ Ըստ էության, այս հարաբերակցությունները գնահատում են ընկերության կարողությունը շարունակել գործել՝ կատարելով իր կարճաժամկետ պարտավորությունները։ Մի քանի տարածված իրացվելիության հարաբերակցություններ են ընթացիկ հարաբերակցությունը և իրացվելիության ինդեքսը: Ընթացիկ հարաբերակցությունը ընթացիկ ակտիվների/ընթացիկ պարտավորությունների հարաբերակցությունն է և չափում է, թե որքան իրացվելիություն է հասանելի պարտավորությունները մարելու համար: Իրացվելիության ինդեքսը ցույց է տալիս, թե որքան արագ կարող է ընկերությունը ակտիվները վերածել կանխիկի և հաշվարկվում է հետևյալ կերպ. (Առևտրային դեբիտորական պարտքեր x լուծարման օրեր) + (Պաշարներ x լուծարման օրեր) / Առևտրային դեբիտորական պարտքեր + Պաշարներ:
**Շահութաբերության գործակիցները* ցույց են տալիս, թե որքան արդյունավետ է ընկերությունը շահույթ ստեղծում: Շահութաբերության տարածված ցուցանիշներից են՝ հավասարակշռության կետը, որը որոշում է, թե որքան կանխիկ գումար պետք է ստեղծի ընկերությունը իր մեկնարկային ծախսերը ծածկելու համար, և համախառն շահույթի հարաբերակցությունը, որը հաշվարկվում է որպես համախառն շահույթի և եկամտի հարաբերակցություն, որը թույլ է տալիս արագ պատկերացում կազմել սպասվող եկամտի և ծախսերի հարաբերակցության մասին։
**Ակտիվության գործակիցները* գնահատում են, թե որքան արդյունավետ է ղեկավարությունը օգտագործում ընկերության ռեսուրսները։ Երկու տարածված ակտիվության հարաբերակցություններն են կրեդիտորական պարտքերի շրջանառությունը և դեբիտորական պարտքերի շրջանառությունը։ Այս հարաբերակցությունները ցույց են տալիս, թե որքան ժամանակ է պահանջվում ընկերությանը համապատասխանաբար մատակարարներին վճարելու և հաճախորդներից վճարումներ հավաքելու համար։
**Լծակի հարաբերակցությունները* ցույց են տալիս, թե որքանով է ընկերությունը կախված պարտքից՝ իր գործունեությունը ֆինանսավորելու համար։ Լայնորեն օգտագործվող լծակի հարաբերակցությունը պարտքի և սեփական կապիտալի հարաբերակցությունն է, որը ցույց է տալիս կառավարման պատրաստակամությունը ֆինանսավորման համար պարտք օգտագործելու համար։ Այն հաշվարկվում է որպես երկարաժամկետ պարտքի, կարճաժամկետ պարտքի և վարձակալության պայմանագրերի գումարի և սեփական կապիտալի հարաբերակցություն։

Դյուպոնտի վերլուծության մեջ օգտագործվում են մի քանի ֆինանսական գործակիցներ, որոնք միասին բազմապատկում են սեփական կապիտալի հավասար եկամտաբերությունը, այս ցուցանիշը ցույց է տալիս, թե որքան է ընկերության եկամուտը՝ բաժանված ներդրված միջոցների (սեփական կապիտալի) չափին։

Բացի այդ, Դյուպոնտի վերլուծությանը բաժնեմասի վրա եկամտաբերությունը (ROE) բաժանում է մի քանի բաղադրիչ հարաբերակցությունների, ինչը ավելի խորը պատկերացում է տալիս այն մասին, թե որքան արդյունավետ է ընկերությունը եկամուտ ստեղծում ներդրված բաժնեմասի համեմատ։

Շահաբաժինների զեղչման մոդելը կարող է օգտագործվել նաև ընկերության բաժնետոմսերի արժեքի գնահատման համար՝ այն տեսության հիման վրա, որ նրա բաժնետոմսերի արժեքը հավասար է նրա բոլոր հետագա վճարվող շահաբաժիններին, որոնք զեղչված են մինչև իրենց ընթացիկ արժեքը։ Այլ կերպ ասած, այն օգտագործվում է բաժնետոմսերի գնահատման համար՝ հետագա շահաբաժինների ընթացիկ զուտ արժեքի հիման վրա։

Ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծությունը, որպես կանոն, կատարվում է էլեկտրոնային աղյուսակներում և ամփոփվում տարբեր ձևաչափերով։

## Ֆինանսական հաշվետվությունների վերաձևակերպում
Ֆինանսական արդյունքների վերաձևակերպումը որոշակի նպատակով նախկինում հրապարակված ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվության փոփոխության և վերաթողարկման գործողությունն է։

Ներդրողներին անհրաժեշտ է հասկանալ ընկերության՝ շահույթ գեներացնելու կարողությունը։ Սա, ներգրավված կապիտալի ծավալի և այլ ֆինանսական գործակիցների նկատմամբ շահույթի աճի տեմպի հետ միասին, կազմում է ընկերության արժեքի վերլուծության կարևոր մասը։ Վերլուծաբանները կարող են փոփոխել («վերաձևակերպել») ֆինանսական հաշվետվությունները, ճշգրտելով նախնական ենթադրությունները, որոնք կօգնեն այս հաշվարկներին։ Օրինակ, գործառնական վարձակալությունը (դիտվում է որպես վարձակալական գործարք) կարող է վերափոխվել կապիտալի վարձակալության (նշելով սեփականության իրավունքը)՝ ավելացնելով ակտիվները և պարտավորությունները հաշվեկշռին։ Դա ազդում է ֆինանսական հաշվետվությունների ցուցանիշների վրա։

Վերաձևակերպումը հայտնի է նաև որպես հաշիվների կարգավորում։

## Որակավորումներ
Ֆինանսական վերլուծաբանները սովորաբար ունեն ֆինանսների և հաշվապահության ոլորտում ֆորմալ կրթություն, հաճախ բակալավրի կամ մագիստրոսի աստիճան: Շատերը ցանկանում են ստանալ որակավորված ֆինանսական վերլուծաբանի (CFA) որակավորում, որը պահանջում է մի շարք խիստ քննություններ հանձնել։ CFA-ի եռամաս քննությունը հաջողությամբ հանձնելուց հետո մարդիկ ճանաչվում են որպես փորձագետներ այնպիսի հիմնական ոլորտներում, ինչպիսիք են ներդրումների հիմունքները, ակտիվների գնահատումը, պորտֆելի կառավարումը և հարստության պլանավորումը։ Այս որակավորումը բարձր է գնահատվում ֆինանսական ոլորտում և վկայում է գիտելիքների և պրոֆեսիոնալիզմի խորը մակարդակի մասին։

## Տես նաև
Հաշվապահական հաշվետվություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Investopedia
* Beginner's Guide to Financial Statements by SEC.gov

### Գործարարների միություններ
* SFAF  - Ֆինանսական վերլուծաբանների ֆրանսիական միություն
* ACIIA - Միջազգային ներդրումների որակավորված վերլուծաբանների միություն
* EFFAS - Ֆինանսական վերլուծաբանների միությունների եվրոպական ֆեդերացիա

Կատեգորիա:Հաշվապահական հաշվեկշիռ
Կատեգորիա:Հաշվապահական հաշվետվություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայություններ
Կատեգորիա:Ֆինանստնտեսական վերլուծություն