open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վահագն Պապյան

**Վահագն Անատոլիի Պապյան** (), հայ դիրիժոր։

## Կենսագրություն
Վահագն Պապյանը ծնվել է Երևանում, նկարիչ Անատոլի Պապյանի և դաշնակահարուհի Ամալյա Բայբուրդյանի ընտանիքում։ Դաշնամուր սովորել է Երևանի և Մոսկվայի կոնսերվատորիաներում (պրոֆեսորներ Վ. Սարգսյան և Մ. Վոսկրեսենսկի)։ 1979 թ.-ին՝ շահել է Լիսաբոնի Վիանա դա Մոտայի անվան միջազգային մրցույթի 2-րդ մրցանակը։ 1982-1987 թթ. Պապյանը դիրիժորություն է սովորել Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում, պրոֆեսոր Ի. Մուսինի մոտ։ 1984 թ.-ին Վալերի Գերգիևը հրավիրել է նրան որպես Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի երկրորդ դիրիժոր, 1987-1989 թթ. զբաղեցրել է գեղարվեստական ղեկավարի և գլխավոր դիրիժորի պաշտոնը։ 1990 թ. Վ. Պապյանը ներգաղթել է Իսրայել։ Այդ ժամանակից ի վեր նա Բեեր-Շևայի սիմֆոնիկ նվագախմբի օգնական դիրիժոր է, նաև Երուսաղեմի սիմֆոնիկ նվագախմբի հյուր դիրիժոր։ Վ. Պապյանը ղեկավարել է Անգլիական կամերային նվագախումբը Լոնդոնի Բարբիքան կենտրոնում, Նոր Ճապոնական ֆիլհարմոնիկը, Իսրայելի կամերային նվագախումբը, Երուսաղեմի, Մոսկվայի, Բելգրադի և Թրոնդհայմի (Նորվեգիա) սիմֆոնիկ նվագախմբերը, 2001 թ.-ի Էնեսկուի փառատոնում՝ Վիեննայի Տղաների երգչախումբը։ Ղեկավարել է նաև Իսրայելի Սինֆոնիետտան (2003 թ., հոկտեմբեր, Բեեր-Շիվա) և Իսրայելի Հյուսիսային սիմֆոնիկ նվագախումբը (2004 թ., Հայֆա)։ Վահագն Պապյանը հրավիրվել է ղեկավարել նաև Երուսաղեմի սիմֆոնիկ նվագախումբը 2004 թ.-ի ապրիլին «Սիրված համերգներ» շարքում։ Վ. Պապյանը ղեկավարել է նաև օպերաներ՝ Կառլ Նիլսենի «Սավուղ և Դավիթը», Բիզեի «Կարմենը», Մոցարտի «Դոն Ժուանը» և Բելլինիի «Նորման»։ Պապյանը Հայաստանի Ազգային օպերային թատրոնի հյուր դիրիժոր է և Թել Ավիվի Սամուել Ռուբին երաժշտական ակադեմիայի պրոֆեսոր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վահագն Պապյան
* Մաքսիմ Վենգերով և Վահագն Պապյան

Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Մաքսիմ Վենգերով

**Մաքսիմ Վենգերով** (), իսրայելցի ջութակահար։ Ստացել է բազմաթիվ հեղինակավոր մրցանակներ ու նոմինացիաներ, այդ թվում՝ 2 «Գրեմի»։

2007-2011 թթ. ուսումնասիանել է դիրիժորություն։ Այս ասպարեզում իր առաջին դասերը վերցրել է պրոֆեսոր Վահագն Պապյանից։ 2011 թ-ից համերգներով հանդես եկել Բրյուսելում և Լոնդոնում, շվեյցարական Վերբյե փառատոնում, Բեռլինի և Սանկտ-Պետերբուրգի ֆիլհարմոնիկ, Լոնդոնի, Թորոնթոյի և Մոնրեալի, Չայկովսկու անվան սիմֆոնիկ և Անգլիական կամերային նվագախմբերի հետ, Պեկինի երաժշտական փառատոնի բացմանը։ Մ. Վենգերովը ղեկավարել է Մարիինյան թատրոնի, Վերբյե փառատոնի, Փարիզի, Թորոնթոյի, Մոնրեալի և Երուսաղեմի, Հայաստանի, Բերգենի (Նորվեգիա) սիմֆոնիկ, Մոսկվայի և Ռուսաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ, «Մոսկվայի վիրտուոզներ», Լոնդոնի Թագավորական և Բուխարեստի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբերը։ Նա եղել է Մենուհին միջազգային ակադեմիայի դեսպանը և հյուր պրոֆեսոր Շվեյցարիայում և 2012 թ.-ի հունվարից ստանձնել է Մենուհին պրոֆեսորի պաշտոնը Լոնդոնի Թագավորական երաժշտական ակադեմիայում։ Մ. Վենգերովը պարբերաբար հանդես է գալիս որպես ժյուրիի անդամ տարբեր մրցույթներում, օրինակ Եհուդի Մենուհինի ջութակի և Դոնատելլա Ֆլիկի դիրիժորության մրցույթները։ Նա նաև Պոզնանի հեղինակավոր Վենյավսկու անվան մրցույթի նախագահն է։ Մ. Վենգերովի մասին նկարահանված են վավերագրական ֆիլմեր, «Նվագելով սրտով» և «Ապրելով երազը»,

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մաքսիմ Վենգերով
* Նախագահն ընդունել է աշխարհահռչակ ջութակահար Մաքսիմ Վենգերովին
* Մ. Վենգերով wieniawski.com կայքում 
* հարցազրույց Մ. Վենգերովի հետ 
* հարցազրույց Մ. Վենգերովի հետ 

Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Իսրայելի ջութակահարներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կառափնատ

**«Կառափնատ»**, թուրքահայ քաղաքական-երգիծական պատկերազարդ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1909—10 թվականներին, Կոստանդնուպոլիսում։ Խմբագիրներ՝ Ա. Անտոնյան և Ե. Օտյան։ Հրապարակախոսության և երգիծանքի ժանրերի միջոցներով «Կառափնատը» պայքարել է հայ հասարակական կյանքում ազգային կուսակցությունների դեմ։

Կոչ է արել ձերբազատվել ներկուսակցական կռիվներից։ «Պատրիարքարանի որջերը» խորագրով հոդվածներ և ծաղրանկարներ է զետեղել հայ հոգևորականության վերնախավի դեմ։ Սուր քննադատության է ենթարկել Ազգային սահմանադրության դրույթները և Ազգային ժողովի ու դրա վարչության գործունեությունը։

Տպագրել է Օտյանի «Ժողովրդական պատմություն գազեզ «Արթին ամիրայի» («Կառափնատ»-ի հավելված), «Ճուղուպրիսթ և Ընկ.» (թերթոն), «Պրոպագանդիստը» և այլ գործեր, ինչպես նաև Արփիար Արփիարյանի հոդվածներն ու նամակները՝ ուղղված Ե. Օտյանին։

Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Վենուստիանո Կառանսա

**Խոսե Վենուստիանո Կառանսա դե լա Գարսա** (, ), մեքսիկացի քաղաքական և ռազմական գործիչ։ 1910-1917 թվականների մեքսիկական հեղափոխության ժամանակ եղել հյուսիսային հեղափոխական սահմանադրական բանակի առաջնորդներից, որը ջախջախեց Վիկտորիանո Հուերտայի հակահեղափոխական ռեժիմը։

1914 թվականին հռչակվել է ժամանակավոր նախագահ, 1917 թվականից՝ նախագահ։

Պետական հեղաշրջման հետևանքով տապալվել է և սպանվել մայրաքաղաքից փախչելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի նախագահներ
Կատեգորիա:Սպանվածներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա
Կոպիտ կեր

245px|մինի|Կովը չոր խոտ ուտելիս

**Կոպիտ կեր**, 25-45% թաղանթանյութ պարունակող չոր բուսական կերեր։ Կոպիտ կերեր են՝ խոտը, ծղոտը, հարդը, չորացրած ջրիմուռները և այլն։ Դրանք խոտակեր կենդանիների ձմեռային կերային ռացիոնի պարտադիր բաղադրամասերն են։ Կոպիտ կերի խոտն ավելի սննդարար է (100 կգ կորնգանի, առվույտի և այլն խոտը բաղադրում է 50-ից ավել կերամիավոր) և հարուստ է լիարժեք պրոտեինով, հանքային նյութերով, ածխաջրատներով և կարոտինով։ Ռացիոնում կոպիտ կերի քանակը կախված է կենդանու տեսակից, տարիքից և մթերատվությունից։ Կաթնատվության աճին զուգընթաց դրանց բաժինը ռացիոնում պակասեցվում է։ Կաթնատու կովերին կարելի է տալ օրական 5, 5-6, 5 կգ կոպիտ կեր։ Խոտը և ծղոտը պահում են ծածկերի տակ, դեզերով, խոտի պահեստներում և այլուր։ Տեղափոխումը և պահումը դյուրացնելու նպատակով դրանք շատ հաճախ մամլում են։ 

Կատեգորիա:Կեր
Կոոպերացում

**Կոոպերացում**, որոշակի արտադրանք արտադրող ձեռնարկությունների միջև եղած երկարատև արտադրական կապերի ձև։ Այն իրենից ներկայացնում է համատեղ տնտեսական գործունեություն իրականացնող ձեռնարկությունների արտադրական կապերի ձև՝ վերջնական արդյունք թողարկելու համար։ Արտադրական կոոպերացումը մեքենաների, սարքավորումների համար առանձին նախապատրաստվածքներ, դետալներ և ագրեգատներ արտադրող ձեռնարկությունների մասնագիտացման անխուսափելի հետևանքն է։ Այդպիսին են, օրինակ, ավտոմեքնաների գործարանների կապերը նրան հարակից բազմաթիվ այն ձեռնարկությունների հետ, որոնք հումք, դետալներ ու շինվածքներ են մատակարարում մայր ձեռնարկությանը՝ ավտոմեքենա արտադրելու համար։

Ըստ տարածաշրջանային ու ճյուղային սկզբունքների կոոպերացումը ստորաբաժանվում է՝

* ներշրջանային, երբ ձեռնարկությունների միջև արտադրական կապերը իրականացվում են մեկ խոշոր տնտեսական շրջանի շրջանակներում։
* միջշրջանային, երբ արտադրական կապեր են ստեղծվում տարբեր տնտեսական շրջաններում տեղաբաշխված ձեռնարկությունների միջև։
* ներճյուղային, երբ արտադրական կապեր են ստեղծվում միևնույն ճյուղի ձեռնարկություններում։
* միջճյուղային, երբ արտադրական կապերը ստեղծվում են տարբեր ճյուղային ձեռնարկությունները։
Տարբեր երկրների ձեռնարկությունների միջև կոոպերացումը լայն զարգացում ստացավ հատկապես 20-րդ դարի երկրորդ կեսերին։ Արդյունաբերական առաջատար երկրների համար նման կոոպերացումը դրսևորվեց հատկապես վերազգային կորպորացիաների ստեղծման միջոցով։ Այդ կորպորացիաները իրենց ձեռնարկությունների միջև կոոպերացիան իրականացնում են ամբողջ աշխարհում տարածված սեփական ֆիլիալների գործունեության միջոցով։

Տարբերում են կոոպերացման 3 ձև. *ագրեգատային* ՝ բարդ արտադրանք թողարկող գլխամասային գործարանն արտադրանքի կոմպլեկտավորման համար այլ գործարաններից ստանում է պատրաստի ագրեգատներ, *դետալային* ՝ գլխամասային ձեռնարկությունը արտադրակից ձեռնարկություններից ստանում է դետալներ և հանգույցներ, *տեխնոլոգիական* ՝ մի ձեռնարկությունը մյուսին մատակարարում է որոշակի կիսաֆաբրիկատներ կամ կատարում որոշակի օպերացիաներ։ Կոոպերացումը կարող է լինել մշտական և ժամանակավոր։ Մշտական կոոպերացման մեջ են արտադրության մասնագիտացման բնույթով սերտորեն փողկապված ձեռնարկությունները։ Ժամանակավոր կոոպերացումն առաջանում է, երբ մի գործարանում կարողությունը պահանջից ավելի է, մյուսի համանման տեղամասում ՝ պակաս։

Կոոպերացման մակարդակը որոշող  ցուցանիշներն են՝

* տվյալ ձեռնարկության հետ կոոպերացվող ձեռնարկությունների թիվը, այս դեպքում հաշվում են մատակարարող և պատվիրող ձեռնարկությունների թիվը։ 
* ձեռնարկության թողարկած պատրաստի արտադրանքի ինքնարժեքում կոոպերացմամբ ստացված կիսաֆաբրիկատների տեսակարար կշիռը, 
* ներճյուղային  և միջճյուղային կոոպերացման հարաբերակցությունը ըստ առանձին ձեռնարկություների, ճյուղերի և շրջանների։

Կոոպերացման տնտեսական արդյունավետությունը ձեռք է բերվում կոոպերացված ձեռնարկությունների մատակարարների ռացիոնալ պլանների կազմումը։ Որի համար որոշվում է ՝

* ձեռնարկությունների բոլոր արտադրական կապերը, 
* նրան մատակարարողներն ու սպառողները, 
* բոլոր մատակարարումների ծավալը, տեսականին ու ժամկետները։

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Յոհան Գալլե

**Յոհան Գոտֆրիդ Գալլե** (, ), գերմանացի աստղագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Գումբոլդտի անվան Բեռլինի համալսարանը, և 1835 սկսել է աշխատել որպես Յոհան Էնկեի օգնականը Բեռլինի աստղադիտարանում։ 1851 թվականից մինչև 1897 եղել է այդ աստղադիտարանի տնօրենը և Բրեսլաուի համալսարանի դասախոս։

1872 թվականին նա առաջին անգամ առաջարկեց որոշել Արեգակի պարալակսը դիտարկելով փոքր մոլորակների շարժումը նրանց առերեսումների ժամանակ։ Նույն թվականին դիտարկելով (25) Ֆոկեա աստերոիդը հաշվարկեց Արեգակի պարալակսը 8, 87″։

Կյանքի ընթացքում հետազոտել է գիսաստղեր, և 1894 թվականին (իր որդի Անդրեաս Գալլեի օգնությամբ) հրատարակեց 178 գիսաստղերի համար ուղեծրերի պարամետրերի աղյուսակ։ Գալլեն ինքնուրույն կարճ ժամանակահատվածում, 1839 թվականի դեկտեմբերի 2-ից մինչև 1840 մարտի 6-ը, հայտնաբերել է երեք գիսաստղ։ 1872 թվականին պարզեց, որ Անդրոմեդաներ ասուպային հոսքը կապված է կործանված Բիելայի գիսաստղի հետ։ 1843 թվականին հայտնաբերել է Սատուրնի ներքին օղակը։

1846 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Ուրբեն Լե Վերյեից ստացավ նամակ, խնդրանքով փնտրել Ուրանից դուրս գտնվող մոլորակը իր կողմից հաշվարկված կոորդինատներով։ Նույն երեկո, Գալլեն գտավ նոր մոլորակը, որը հետագայում անվանվեց Նեպտուն։

Յոհան Գալլեյի պատվին են անվանվել խառնարաններ Լուսնի և Մարսի վրա, Նեպտունի օղակներից մեկը և (2097) Գալլե աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Բրեսլաուի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նեպտուն
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետներ
Կոորդինատների արեգակնակենտրոն համակարգ

[thumb|Արեգակնակենտրոն համակարգը [Նիկոլայ Կոպեռնիկոսի կողմից]]
**Կոորդինատների արեգակնակենտրոն համակարգ**, աստղագիտական կոորդինատների համակարգ։ Կոորդինատների արեգակնակենտրոն համակարգում որոշվում է երկնային մարմինների դիրքը Արեգակի կենտրոնի նկատմամբ։ Գոյություն ունեն արևակենտրոն ուղղանկյուն և ոլորտային կոորդինատների համակարգեր։ Կոորդինատների արեգակնակենտրոն համակարգում որպես հիմնական հարթություն ընդունվում է խավարածրի հարթությունը։

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Կոորդինատային համակարգեր
Կառաչչի

**Կառաչչիի** (Caracci), իտալացի նկարիչների ընտանիք, Բոլոնիայի դպրոցի և ակադեմիզմի ներկայացուցիչներ։ Լոդովիկո Կառաչչիին (1555-1619 թթ.) և նրա հորեղբորորդիներ Ագոստինո Կառաչչիին (1557-1602 թթ.) ու Աննիբալե Կառաչչիին (1560-1609 թթ.) սովորել են Բոլոնիայում։ Էկլեկտիկորեն համադրելով Կոռեջոյի, Միքելանջելոյի, Տինտորետտոյի ստեղծագործական սկզբունքները՝ ստեղծել են մաներիզմին հակադրվող սեփական ոճ։ 1585 թ.-ին Բոլոնիայում հիմնել են «Ճիշտ ուղի ընտրածների ակադեմիա»-ն, որը կարևոր  դեր է խաղացել արվեստի ակադեմիական սկզբունքների մշակման գործում։ Ուսուցման նրանց մեթոդում զուգորդվում էին Բարձր Վերածննդի վարպետների արտահայտչամիջոցներին ձևականորեն հետևելու ոգով բնորդի ուսումնասիրումն ու իդեալականացումը։ Կառաչչիիները ստեղծել են եկեղեցու բեմի պատկերի նոր տիպ, որն աչքի է ընկնում  մոնումենտալությամբ, շարժումների տպավորիչ կրճատումներով։ Համատեղ կատարել են Բոլոնիայի պալատների մի շարք  որմնանկարներ (Ֆավի Պալացցո, 1580-1585 թթ.): Եղբայրներից նշանավորը  Աննիբալե Կառաչչին  էր։ Ստեղծել է կենցաղային հորինվածքներ, դիմանկարներ («Ինքնադիմանկար», 1590-ական թթ., Էրմիտաժ, Լենինգրադ), բնության վեհությունն ու ներդաշնակությունն ընդգծող բնանկարներ։

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ընտանիքներ
Ուրբեն Լը Վերյե

**Ուրբեն Ժան Ժոզեֆ Լը Վերյե** (, ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս, զբաղվում էր երկնային մեխանիկայով, կյանքի մեծ մասը աշխատել է Փարիզի աստղադիտարանում։

Նրա ամենանշանակալի նվաճումն է եղել Նեպտուն մոլորակի գոյության կանխագուշակումը, որը նա կատարել է աստղագիտական դիտարկումների մաթեմատիկական վերլուծության արդյունքում։ Ֆրանսուա Արագոյի առաջարկով նա կատարեց հաշվարկներ, որպեսզի գտնի բացատրություն Ուրան մոլորակի դիտարկվող ուղեծրի տարբերության համար, այն հաշվարկային ուղեծրից, որը ստացվում էր ըստ Կեպլերի օրենքների։

Եղել է Ֆրանսիական ակադեմիայի(1846), Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ(1847), Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան թղթակից-անդամ (1848)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Գեղամ

**Գեղամ**, հայկական տղամարդու տարածված անուն է։ Իբրև անձնանուն հիշատակվում է հնագույն ժամանակներից։ Մովսես Խորենացին հիշատակում է մի շարք տեղանուններ՝ կապված Գեղամի հետ՝ Գեղամա ծով, Գեղամա լեռներ (Գեղամայ լեռն)։ Հայկազյան բառարանը համարում է եբրայերեն բառ, gelamp «գեղամպ» (լ > ղ հնչյունափոխությամբ) և ստուգաբանում իբրև «հավիտենական. կամ «վաղժամանակյա», թեև հրեաները երբեք նման անձնանուն չեն ունեցել։

Գեղամ անձնանունը հնդեվրոպական է, հայկական և առաջացել է գեղեցիկ և հայկական (արիական) անունների համար սովորական ամ վերջածանցից։

Գեղամ անունը և Գեղամյան ազգանունը այժմ էլ շատ տարածված են։

### Հայտնի անվանակիրներ
# Գեղամ Բարսեղյան	
# Գեղամ Գավաֆյան
# Գեղամ Գևորգյան	
# Գեղամ Հարությունյան		
# Գեղամ Սարյան	
# Գեղամ Հայկազունի

## Հղումներ

Կատեգորիա:Հայկազունիներ
Կատեգորիա:Արական անձնանուններ
Բեթհովեն (խառնարան)

մինի|աջից|200px|Բեթհովենի խառնարանը լուսանկարի ներքևի մասում
**Բեթհովեն**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 20° հարավային լայնության և 124° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 643 կմ։ Անվանվել է Լյուդվիգ վան Բեթհովենի պատվին։ Այն հանդիսանում է Արեգակնային համակարգի հարվածային խառնարանների մեջ մեծությամբ տասնմեկերորդը և Մերկուրիի վրա երրորդը։

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լյուդվիգ վան Բեթհովեն
Կատեգորիա:Խառնարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Հասրաթյան (այլ կիրառումներ)

**Հասրաթյան** ազգանունը կրում են՝

* Մորուս Հասրաթյան ― հայ պատմաբան-բանասեր
* Վարդան Հասրաթյան ― հայ ինժեներ-շինարար, ինժեներ-գնդապետ
* Գրիգոր Հասրաթյան ― հայ խորհրդային պետական և հասարակական գործիչ
* Ռուբեն Հասրաթյան ― ճարտարապետ
* Մուրադ Հասրաթյան ― հայ ճարտարապետ, ճարտարապետության պատմաբան
Գևորգ

**Գևորգ**  (), տղամարդու հայկական տարածված անուն է։ Իբրև անձնանուն հիշատակվում է հնագույն ժամանակներից։ Ծագել է հունարեն georgos բառից, որ նշանակում է «հողագործ», «երկրագործ. ( gê «հող», «երկիր» բառից, ինչպես  geōlógos «երկրաբան)։ Քրիստոնեության շնորհիվ հունական այս անունը տարածվել է շատ ժողովուրդների մեջ։ Հայերի մեջ գործածական է 5-րդ դարից։ Հանդիպում է Գէորգ, Գևորգ, Գևոր տարբերակներով։ Հաճախ հետևելով ռուսական արտասանությանը գործածում են Եգոր, Գեորգի, Ժորա և այլն։ Այժմ ավելի մեծ տարածում ունի Գևորգ ձևը, քանի որ երկու ձայնավորները «էո» իրար հետ դժվար է արտասանվում։ Սրա փաղաքշականն են Գևո, Գևիկ։ Շատ տարածված է նաև Գևորգյան ազգանունը։

### Հայտնի անվանակիրներ
# Գևորգ Աղաջանյան		 
# Գևորգ Ամիրջանյան
# Գևորգ Դոդոզյան
# Գևորգ Մեսյան		 
# Գևորգ Պարիս		 
# Գևորգ Համբարձումյան		 
# Գևորգ Աբովյան		 
# Գևորգ Արշակյան		 
# Գևորգ Օլքինյան		 
# Գևորգ Ատրյան		 
# Գևորգ Ադիբեկյան		 
# Գևորգ Մշեցի

## Հղումներ
Կոպուլատիվ օրգաններ

**Կոպուլատիվ օրգաններ**, զուգավորման օրգաններ, կենդանիների հատուկ օրգաններ, որոնց օգնությամբ արուների սերմնահեղուկը անցնում է էգերի օրգանիզմ, որտեղ որոշ ժամանակ այն պահպանվում է կենսունակ վիճակում։ Կոպուլատիվ օրգանները հատուկ են միայն ներքին բեղմնավորություն ունեցող կենդանիներին։

Սերմնահեղուկի փոխանցումը էգին իրականանում է ինչպես իսկական կոպուլատիվ օրգաններով, այնպես էլ այլ օրգաններով, որոնք անամիապես կապված չեն սեռական համակարգի հետ։ Իսկական կոպուլատիվ օրգանները ունեն թարթիչավոր և ժապավենաձև որդերը, հոդվածոտանիների բարձր խմբերի ներկայացուցիչները, ողնաշարավորներից՝ սողունները, թռչունները և կաթնասունները։

Արուների կոպուլատիվ օրգանների ֆունկցիան կարող են կատարել վերջավորությունները (խեցգետնակերպեր, սարդեր), լողակների ելուստները (ձկներ), բերանային օրգանները (տզեր, անթև միջատներ), շոշափուկները (որոշ գլխոտանի փափկամորթներ)։ Կոպուլատիվ օրգանների մորֆոլոգիական առանձնահատկություններն ունեն կարգաբանական նշանակություն։

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Մարդու վերարտադրողական համակարգ
Կատեգորիա:Բազմացման համակարգ
Դեմպինգ

**Դեմպինգ** (), մեկ երկրից մյուսը ապրանքի արտահանումը ավելի ցածր գներով, քան երկրի ներսում կամ համաշխարհային շուկայում։ Որոշ դեպքերում այդ գները կարող են լինել արտադրության ծախսերից էլ ցածր։

Դեմպինգին դիմում են խոշոր մոնոպոլիաները մրցակիցներին հեռացնելու և արտաքին շուկաներ գրավելու համար։ Վնասը հատուցվում է երկրի ներսում բարձր մենաշնորհային գներ հաստատելու հաշվին, իսկ հետագայում՝ շուկան գրավված լինելու պարագայում, արտահանման գների բարձրացման միջոցով։ Դրա տարատեսակներից է արժութային (վալյուտային) դեմպինգը՝ իջեցված գներով արժեքազրկված տարադրամով երկրից ապրանքների արտահանումը ավելի կայուն արժույթ ունեցող երկիր։

Դեմպինգի դեմ պայքարելու համար մտցվում են հատուկ մաքսային տուրքեր՝ հակադեմպինգային տուրքեր։

## Աղբյուրներ
* Մ․ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Միջազգային առևտուր
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Չաո Մենգ-Ֆու (խառնարան)

200px|մինի|աջից|Չաո Մենգ-Ֆու խառնարանը
**Չաո Մենգ-Ֆու**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 87.3° հարավային լայնության և 132.4° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 167 կմ։ Անվանվել է չինացի նկարիչ և գեղագիր Չաո Մենգ-ֆուի (1254–1322) պատվին։

Քանի-որ խառնարանը գտնվում է մոլորակի հարավային բևեռին մոտ և մոլորակի փոքր առանցքի թեքման պատճառով խառնարանի մոտ 40% միշտ ընկած է ստվերում։ Այս փաստը, ինչպես նաև ռադիո հետազոտությունների արդյունքում ստացված պայծառ անդրադարձերը ապացուցում են, որ այստեղ կան հսկայական քանակությամբ սառույցներ, որոնք պաշտպանված են սուբլիմացումից հաստատուն պահպանվող -171&nbsp;°C ջերմաստիճանում։

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոց

**Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոց,** մանկական դպրոց Երևանում, հիմնվել է 1958 թվականին։ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի որոշմամբ 1959 թվականին կոչվել է նկարիչ Հակոբ Կոջոյանի անունով։

## Պատմություն
«Հակոբ Կոջոյան կրթահամալիրը» ստեղծվել է Երևանի թիվ 15 միջնակարգ դպրոցի (Երևանի Պերճ Պռոշյանի անվան թիվ 15 դպրոց) և Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի քառամյա մանկական դպրոցի (որը հիմնադրվել է 1957 թ. և անվանակոչվել Հ. Կոջոյանի անունով 1958 թ.) բազաների վրա` համաձայն Երևանի քաղաքապետի 28.01.1998 թ. թիվ 8 որոշման և ՀՀԿԳ նախարարի 25.02.1998 թ. N47-Մ հրամանի։

Դասավանդվում են գծանկարչություն, գեղանկարչություն, քանդակագործություն, դեկորատիվ կիրառական արվեստ, արվեստի պատմություն, դիցաբանություն, ռուսաց լեզու, անգլերեն և այլն։

Համալիրն ունի համակարգչային դասասենյակ, որը հնարավորություն է տալիս կրթությունը համապատասխանացնելու ժամանակի պահանջներին, ինչպես նաև՝ երեխաներին ծանոթացնելու նոր մասնագիտությունների (համակարգչային ձևավորում, գրաֆիկա, անիմացիա և այլն)։ Մարզադահլիճը գտնվում է անմխիթար վիճակում, ինչի պատճառով ֆիզկուլտուրայի դասերը անց են կացվում ոչ լիարժեք։

Կրթահամալիրը մշտապես մասնակցում է տարբեր մրցույթների. թե՛ Հայաստանում, թե՛ արտերկրում՝ արժանանալով մրցանակների ու մեդալների։ և հանրակրթական առարկաներ։

Դպրոցի սաների աշխատանքները ցուցադրվել են միութենական և միջազգային (Ֆրանսիայում, ճապոնիայում, Գերմանիայում, ԱՄՆ-ում, Բրազիլիայում, Հոլանդիայում) ցուցահանդեսներում։ Մոսկովյան միջազգային մրցույթներում, ՄԱԿ-ի անդամ աֆրիկյան և ամերիկյան երկրների մշակութային կենտրոնում, Լիդիցե և Մարտին քաղաքներում կայացած մրցույթներում դպրոցի 20-ից ավելի սաներ արժանացել են ոսկե մեդալների ու դիպլոմների։ 2018-2019 ուս. տարվա շրջանակներում դպրոցում սովորում է մոտ 500 աշակերտ։ 2019-2020 ուս. տարվա ընդունելության համար երեծաները պետք է հանձնեն քննություն հետևյալ առարկաներից՝ Նկարչություն, Հայոց լեզու և Հանրահաշիվ։

## Հայտնի շրջանավարտներ
* Աշոտ Յան
* Արեգ Ազատյան
* Արեգ Պետրոսյան
* Արև Սամուելյան
* Գևորգ Մարտիրոսյան
* Կառլոս Սայադյան
* Հասմիկ Ավետիսյան
* Մինաս Հալաջ
* Միքայել Շարաֆյան
* Վահան Ռումելյան
* Վահան Քոչար
* Տիգրան Ասատրյան (նկարիչ)
* Տիգրան Հովումյան

## Պատկերասրահ

Hakob Kojoyan School of Yerevan.jpg
Hakob Kojoyan's Bust (2).jpg|Հակոբ Կոջոյանի կիսանդրին դպրոցի պատին
H. Kojoyan school, Mashtots 2.jpg|Դպրոցը գտնվում է Մաշտոցի պողոտա 2 հասցեում
Former school after Perch Proshyan N 15, Yerevan (4).jpg|Պերճ Պռոշյանի կիսանդրին դպրոցի բակում
Former school after Perch Proshyan N 15, Yerevan (1).jpg

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գեղանկարչական դպրոցներ
Դեբյուսի (խառնարան)

[մինի|աջից|200px|Դեբյուսի խառնարանը, լուսանկարված [Մեսենջեր (ԱՄԿ)|Մեսենջեր ավտոմատ միջմոլորակային կայանից։]]
**Դեբյուսի**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 33,9° հարավային լայնության և 347,5° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 85 կմ, հայտնաբերվել է 1969 թվականին Երկրի վրա գտնվող ռադիոաստղադիտակով Գոլդսթոունյան աստղադիտարանում։ Ավելի ուշ այն լուսանկարվել է Արեսիբոյի աստղադիտարանում 1990-2005 թվականներին։ Խառնարանը ի սկզբանե հայտնի էր որպես **Ա առանձնահատկություն**։ Պայծառ ճառագայթները ռադիոաստղադիտակներից ստացված լուսանկարների վրա ցույց են տալիս, որ այս խառնարանը երկրաբանորեն երիտասարդ է, քանի որ երիտասարդ հարվածային խառնարանների նոր ձևավորված կտրուկ եզրերը լավ են անդրադարձնում ռադիո ճառագայթները։

Խառնարանը անվանվել է ֆրանսիացի հանրահայտ կոմպոզիտոր Կլոդ Դեբյուսիի (1862–1918) պատվին։

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Շարանտ

**Շարանտ** (), գավառ Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում։ Անունն ստացել Շարանտ գետից։
* Շարանտ գավառի կարգային թիվն է՝ 16։

## Պատմություն
Շարանտը 1790 թվականի մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված 83 սկզբնական գավառներից մեկն է։ Ստեղծվել է պատմական Անգումուա, արևմուտքից և հարավից` Սենտոնժ գավառներից։ Ունի երկու մեծ քաղաք՝ Անգուլեմ և Կոնյակ։

Տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսում շնորհիվ աղի և կոնյակի արտադրության, գավառն ունեցավ արագ զարգացող տնտեսություն և 1851 թվականի բնակչության քանակը հասավ իր գագաթնակետին։ 
Քսաներորդ դարում երկու համաշխարհային պատերազմները գավառի ավանդական արտադրությունների վրա ունեցան բացասական ազդեցություն։ Տնտեսության համեմատաբար դանդաղ վերականգնումը խրախուսեց արտասահմանից կատարվող ներգաղթը։ 2006 թվականի տվյալներով բացահայտվեց, որ բրիտանացի բնակվողների քանակը մի քանի հոգուց հասավ

5 083, այս ցուցանիշով գավառը դասելով չորրորդ տեղում՝ Փարիզից, Դորդոնից և Ծովափնյա Ալպերից հետո։

## Տնտեսություն
Կոնյակը և պինոն կարագի հետ միասին տարածաշրջանի գյուղատնտեսական կարևոր արտադրանքներն են։ Թաղիքից և բրդից պատրաստած տեղական հողաթափերը նույնպես լավ հայտնի արտադրանք են։

## Զբոսաշրջություն

File:Angouleme cathedral StPierre ac.JPG|Անգուլեմի տաճարը
File:La Couronne Abbaye2010.jpg|Լա Կուրոն աբբայությունը
File:Aubeterre 16 Église façade 2013.jpg|Օբետեր-սյուր-Դրոն


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Բյուզանդ Կոջամանյան

**Բյուզանդ Մկրտչի Կոջամանյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Մեծ եղեռնի ժամանակ կորցրել է ծնողներին, հաստատվել Աթենքում։ 1927 թվականից ապրել է Կահիրեում, սովորել Լեոնարդո դա Վինչիի անվան գեղարվեստի դպրոցում, 1930-1935 թթ.՝ Հռոմի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Կոջամանյանի դիմանկարների, բնանկարների մեջ գերակշռողը մայրության թեման է։ Կոջամանյանի մարդկայնությամբ տոգորված աշխատանքները մանկության տխուր հուշերի վերամարմնավորումներ են։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Կահիրեում. «Մայրը և երեխաները» (մասնավոր հավաքածու, Կահիրե), նաև Բեյրութում, Վաշինգտոնում, Լոս Անջելեսում, Նյու Յորքում, մասնակցել Վենետիկի Բիենալեին (1952)։ 1972 թվականից բնակվում է ԱՄՆ-ում։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում («Կնոջ դիմանկար» (1945), «Բնանկար» (1948), «Մայրը երեխաների հետ» (1959))։

## Մատենագրություն
* Վ. Թութունճյան, Բյուզանդ Կոջամանյանը և իր նկարները։ «Այգ», 1959, 9 դեկտեմբերի։
* Onnig Avedissian, Peintres et sculpteurs Armeniens. Le Caire, 1959.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Տրապիզոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1909 ծնունդներ
Ակրեդիտիվ

300px|մինի|Ավստրիական բանկի ակրեդիտիվ, թվագրված 1622 թվականի նոյեմբերի 7-ով։
**Ակրեդիտիվ** (), նշանակում է
* հաշվարկային կամ դրամական փաստաթուղթ, մեկ բանկի հանձնարարությունն է մյուսին՝ վճարելու, հատուկ վերապահված միջոցների հաշվին, ապրանքային փաստաթղթերը կամ վճարելու վստահագիրը ներկայացնողին կանխապայմանավորված գումարը
* արտաքին առևտրի հաշվարկման ձև
* անվանական գնահատված արժեթուղթ, դրամական վստահագիր, հանձնարարություն՝ ներկայացնողին վճարելու որոշակի գումար, որ հավաստում է անձի իրավունքը արժեթղթի նկատմամբ
* փաստաթղթային հավատարմագիր, վստահագիր՝ հաստատվում, վճարվում է փաստաթղթերը ներկայացնելիս
* անկանչ վստահագիր՝ չի կարող ետ կանչվել, պահանջվել, բոլոր պայմանները կատարելու դեպքում
* հաստատված վստահագիր՝ երրորդ բանկի կողմից երաշխավորված

## Աղբյուրներ
* Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Հայդն (խառնարան)

**Հայդն**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 27.3° հարավային լայնության և 71.6° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 270 կմ։ 1976 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը հաստատել է այս խառնարանի անվանումը Յոզեֆ Հայդնի (1732 - 1809) պատվին։

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Լիլիթ (անձնանուն)

**Լիլիթ**, հայկական իգական անուն է։ Առաջացել է եբրայական առասպելից, ըստ որի առաջին կինը կոչվել է Լիլիթ՝ «բոցից վեր բարձրացող»։ Հայերի մեջ անունը մտել է Ավետիք Իսահակյանի համանուն լեգենդից։ Շատ տարածված է հայ աղջիկների մեջ։

## Անվան կրողներից
#Լիլիթ Բլեյան 
#Լիլիթ Գալստյան

## Ծանոթագրություններ
Հայկազ

**Հայկազ**, հայկական տղամարդու տարածված անուն է։ Առաջացել հայկական Հայկ անունից և «ազն» ՝ «ցեղ», «զարմ»,«սերունդ» բառից, նշանակում է «Հայկի ցեղից»։ Այժմ հիմնականում գործածվում է Հայկազ ձևը, որից էլ ստեղծվել են Հայկազունի և Հայկազյան ազգանունները։ Այս անվան մի տարատեսակ էլ կա՝ «Հայկազուն», որը երևում է իբրև առանձին անձնանուն։

### Հայտնի անվանակիրներ
# Հայկազ Բաղմանյան	 
# Հայկազ Հակոբջանյան		

## Հղումներ
Ակտիվ (այլ կիրառումներ)

**Ակտիվ**, նշանակում է
* հաշվապահական հաշվեկշռի մաս, որը արտացոլում է տվյալ ձեռնարկության կամ հիմնարկության նյութական արժեքները դրամական արտահայտությամբ՝ դրանց կազմը և տեղադրումը (դրամական միջոցները, այլ հիմնարկությունների նկատմամբ պարտքային պահանջները), միջին պարտքը
* արտասահմանից ստացվող, երկրի դրամական եկամուտների գերազանցում (օրինակ, ապրանքների արտահանման շնորհիվ), այնտեղ կատարած նրա ծախսերի նկատմամբ, հակադարձ պասիվ (պարտք)
* գույքային իրավունքների ամբողջությունը (ունեցվածքը), որը պատկանում է ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին
* հաշվապահական հաշվեկշռի մաս, բնութագրում է միջոցների կազմը, տեղաբաշխումը և օգտագործումը, խմբավորված ըստ վերարտադրության գործընթացում նրանց ունեցած դերի

## Աղբյուրներ
* Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Կոյպեր (խառնարան Մերկուրի)

[200px|մինի|աջից|Կոյպեր խառնարանը լուսանկարված [Մեսենջեր (ԱՄԿ)|Մեսենջեր ավտոմատ միջմոլորակային կայանից։]]
**Կոյպեր**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 11° հարավային լայնության և 31.5° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 60 կմ։ Անվանվել է Ջերարդ Կոյպերի (1732 - 1809) պատվին։

Կոյպերի խառնարանը ունի ամենամեծ հայտնի ալբեդոն Մերկուրիի մակերևույթի բոլոր շրջանների միջև, ենթադրաբար, այն ամենաերիտասարդ ձևավորումն է մոլորակի վրա։

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Ռեմբրանդտ (խառնարան)

[200px|մինի|աջից|Ռեմբրանդտ խառնարանը լուսանկարված [Մեսենջեր (ԱՄԿ)|Մեսենջեր ավտոմատ միջմոլորակային կայանից։]]
**Ռեմբրանդտ**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 33.2° հարավային լայնության և 271.8° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 715 կմ, հանդիսանում է մոլորակի մեծությամբ երկրորդ հարվածային խառնարանը, և Արեգակնային համակարգում ամենամեծերից մեկն է։

Հայտնաբերվել է Մեսենջեր ԱՄԿ-ից կատարված լուսանկարների վերլուծության ընթացքում 2008 թվականին, անվանվել է Ռեմբրանդտ վան Ռեյնի պատվին։

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խառնարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Սալիվան (խառնարան Մերկուրի)

200px|մինի|աջից|Սալիվան խառնարանը ներքևի աջ մասում մեծ խառնարանն է
**Սալիվան**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 16° հարավային լայնության և 87° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 135 կմ։ Անվանվել է ամերիկացի ճարտարապետ Լուիս Սալիվանի (1856-1924) պատվին։

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Աշխատանքի բորսա

**Աշխատանքի բորսա**, պետական հիմնարկություն, որը բնակչության զբաղվածության բնագավառում իրագործում է պետական քաղաքականություն։ Աշխատանքի բորսան դա ֆիրմաների ու աշխատողների միջև միջնորդական ֆունկցիա իրականացնող հիմնարկություն է, որն ինֆորմացիա է հավաքում ազատ աշխատատեղեր առկայության, դրանց ստեղծմամ, կադրերի պատրաստման, վերապատրաստման և տեղաշարժի վերաբերյալ։ Աշխատանքի բորսան կանոնավոր կերպով աշխատանքի շուկայում իրականացնում է միջնորդական գործառնություններ, գրանցում է գործազուրկներին, օգնում նրանց գտնելու համապատասխան աշխատանք։ Նման գործարքները ձևակերպվում են կոլեկտիվ կամ անհատական պայմանագրերի հիման վրա, որտեղ սահմանվում են աշխատանքի ծավալը, պայմանները, աշխատօրվա, արձակուրդների տևողությունը, աշխատավարձի չափը և այլն։  Աշխատանքի շուկայի ձևավորման պայմաններն են հանդիսանում աշխատուժի նկատմամբ նյութական կայուն խթանների ստեղծումը, կադրերի որակավորումը,  աշխատանքի նկատմամբ պահանջարկն ու հեղինակությունը և այլն։ Այն իրացնում է աշխատողների ու ֆիրմաների շահերը, սոցիալական օգնություն է ցույց տալիս գործազուրկներին։

Աշխատանքի բորսաները լայն զարգացում ստացան հատկապես 20–րդ դարի կեսերին, որոնք իրենց բաժինները, մասնավոր գործակալություններն ու միջնորդական բյուրոներն ունեն երկրի տարբեր քաղաքներում ու շրջաններում։ Դրանք սիստեմատիկաբար վերլուծում են էկոնոմիկայի իրավիճակը, մշակում են զբաղվածության ծրագրեր, կազմակերպում աշխատուժի ռացիոնալ զբաղվածության վերաբերյալ կոնսուլտացիաներ և այլն։

## Աղբյուրներ
* Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Ծովափնյա Շարանտ

**Ծովափնյա Շարանտ** (*[[ֆրանսերեն|ֆր․]]*` Charente-Maritime), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում։ Անունն ստացել է Շարանտ գետից։ Արևմուտքից սահմանակից է Ատլանտյան օվկիանոսին։
Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 17։

## Պատմություն
մինի|ձախից|160px|Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի քարտեզը։
Շարանտը 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված 83 սկզբնական դեպարտամենտներից մեկն է։ Ներկայիս անունն ստացել է 1941 թ. սեպտեմբերի 4-ին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ դեպարտամենտ ներխուժած գերմանական բանակն այն դարձրեց օկուպացված Ֆրանսիայի մաս։ 
Ծովից հնարավոր հարձակումից պաշտպանվելու համար Թոդտի կազմակերպությունը տարածքում ստեղծեց պաշտպանական կառույցներ։

Կառուցված բունկերներից պատերազմի ավարտին գերմանացիների ձեռքին մնացել էին երկուսը. հյուսիսում` Լա Ռոշելը և հարավում՝ Ռոյենը։ Չնայած նրան, որ համարյա հիմնավորապես ավերվել էին 1945 թվականի հունվարի 5-ին թագավորական օդուժի ռմբակոծությունից, ֆրանսիական դիմադրության ուժերը չկարողացան մինչև նույն տարվա ապրիլ ամիսն ազատագրել Ռոյենը։ Լա Ռոշելը վերջնականապես գրավվեց 1945 թվականի մայիսի 9-ին։

## Տնտեսություն
Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի տնտեսությունը կազմված է երեք բաղադրիչներից՝ տուրիզմ, ծովային արդյունաբերություն և արտադրություն։ Կոնյակը և պինոն երկու գլխավոր գյուղատնտեսական արտադրանքն են, մյուսների՝ եգիպտացորենի և արևածաղկի սերմի արտադրության հետ։ 
Ամռան ամիսներին ամբողջ Եվրոպայից ընտանիքներով մեկնում են այստեղ՝ արևի լոգանքների և տեղական ծովային ուտեստները վայելելու համար։
Ծովափնյա Շարանտում է կենտրոնացված ոստրեների բուծումը։
Ռոշֆորը նավաշինության կենտրոն է 1665 թվականից։

## Զբոսաշրջություն
Դեպարտամենտն սպասարկում է TGV-ն Սյուրժերում և Լա Ռոշելում։

Պատկեր:La Rochelle2tours.jpg|Լա Ռոշել
File:Cabanes ostréicoles au Château-d'Oléron.jpg|Ոստրեների բուծարան Օլերոնում։
File:Talmont sur Gironde.jpg|Թալմոն-սյուր-Ժիրոնդ
File:Fort boyard aout 2006-6.JPG|Ֆորտ Բոյար


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Անհատ ձեռներեց

**Անհատ ձեռներեց**, ֆիզիկական անձ, որն իր անունից որպես զբաղմունք կանոնավոր կերպով իրականացնում է տնտեսական գործունեություն, մատուցում է ծառայություններ և կատարում աշխատանքներ։ Նա պետական լիազորված մարմիններից ստանում է համապատասխան ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունք և իր ձեռնարկատիրական գործունեությունն իրականացնում է դրա հիման վրա, որը միաժամանակ հանդիսանում է նրա գրանցման փաստաթուղթը։ Օրենսդրությամբ սահմանված կարգով որպես անհատ ձեռներեց գրանցված չլինելը և համապատասխան վկայական չունենալը վերջինիս չի ազատում իր կնքած գործարքների համար գույքային և անձնական ոչ գույքային պարտավորությունների կատարումից ու պատասխանատվությունից։ Օրենսդրությամբ սահմանված տնտեսական գործունեության առանձին տեսակներով անհատ ձեռներեցը կարող է զբաղվել միայն հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) հիման վրա։

Անհատ ձեռնարկատերն իրավունք ունի՝

ա) օրենքով նախատեսված դեպքերում հիմնադրել առևտրային կազմակերպություն կամ դառնալ նրա մասնակիցը.

բ) ունենալ առևտրային ներկայացուցչություններ.

գ) լինել հավատարմագրային կառավարիչ.

դ) այլ անհատ ձեռնարկատերերի կամ առևտրային կազմակերպությունների հետ պայմանագրի համաձայն իրականացնել համատեղ գործունեություն.

ե) ունենալ կնիք, դրոշմակնիք և բանկում հաշվարկային հաշիվ.

զ) ունենալ վարձու աշխատողներ.

է) ունենալ օրենսդրությամբ սահմանված այլ իրավունքներ։

## Անհատ ձեռներեցի հաշվառումը
Անհատ ձեռներեց գրանցում կարելի է անել ինչպես անձամբ, այնպես էլ ներկայացուցչի միջոցով՝ լիազորագրի հիման վրա։

Ցանկալի է գրանցումը կատարել մասնագիտացված անձի կողմից, որը հնարավորություն կտա անհրաժեշտ իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու կապված ձեռնարկատիրոջ իրավական կարգավիճակի վերաբերյալ, այնպես էլ խուսափելու հնարավոր խնդիրներից և ժամանակի կորուստից։ Ստորև ներկայացվում է ԱՁ կարգավիճակի և գրանցման վերաբերյալ հաճախ տրվող հարցերի պատասխանները։

Ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու ամենատարածված ձևերից մեկը անձի՝ որպես անհատ ձեռնարկատեր հաշվառվելն է, մյուսը ընկերության՝ հիմնականում ՍՊԸ կամ ԲԸ գրանցումն է։ Երկուսն էլ ունեն իրենց առավելություններն ու թերությունները։

## Աղբյուրներ
* Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ
* http://www.parliament.am/legislation.php?sel=show&ID=1279&lang=arm

Կատեգորիա:Բիզնես
Արիել Շարոն

**Արիել Շարոն ** (, **', կրճատ նաև [[diminutive]] Արիկ, , ծնունդով **Արիել Շայներման''', &lrm, ), Իսրայելի պետական պաշտոնյա և Իսրայելի 11-րդ վարչապետ։

Շարոնը 1948 թ․ Իսրայելի բանակի կազմավորումից ի վեր նրա հրամանատարն էր։ Նա մասնակցել է Իսրայելի վարած բոլոր մարտերին, իսկ 1982 թ․ Լիբանանյան պատերազմում արդեն պաշտպանության նախարար էր։

Իր ռազմական կարիերայի ընթացքում նա համարվում էր լավագույն դաշտային հրամանատարը Իսրայելի պատմության մեջ և երկրի երբևէ ունեցած լավագույն ռազմական ստրատեգը։ Ժողովուրդը հաճախ նրան անվանում էր "Իսրայելի թագավոր", "Աստծո առյուծ":

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի վարչապետներ
Կատեգորիա:1928 ծնունդներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թել Ավիվի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի գեներալներ
Կատեգորիա:Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելի ներքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Իսրայելի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Իսրայելի դիվանագետներ
Կատալեպսիա

**Կատալեպսիա** ( - կարկամում, բռնում), «մոմի ճկունության» երևույթ, որը նկատվում է կատատոնիայի կամ հիպնոտիկ քնի ժամանակ։ Բնորոշվում է մկանային տոնուսի բարձրացմամբ և հետագա փայտացմամբ. մկանների ուժեղ կծկումների շնորհիվ հիվանդի վերջույթները, ամբողջ մարմինը ընդունում են, կամ դրանց կարելի է տալ ցանկացած դիրք, որը կարող է պահպանվել ժամերով։

## Տես նաև
* Էպիլեպսիա

Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
Վալենտին Կատաև

**Վալենտին Պետրովիչ Կատաև** (), ռուս խորհրդային գրող։ ԽՄԿԿ անդամ 1958 թվականից։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության և 1918-1920 թվականների Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից։

«Պաշարված քաղաքում» (1922) և «Գրառումներ քաղաքացիական պատերազմից» (1924) պատմվածքներում ձևավորվել են Կատաևի ստեղծագործության հերոսական պաթոսը և երգիծանքը։ 1920-ական թվականներին սատիրական գործերի հիմնական թեման քաղքենիության դեմ պայքարն է («Վատնիչները», 1926, վիպակ)։ Սկսած 1930-ական թվականներից ստեղծագործության մեջ հնչել է հեղափոխական և հայրենասիրական թեման («Ժամանակ, առաջ», 1932, վեպ, «Ես՝ աշխատավոր ժողովրդի զավակս...», 1937, վիպակ, հայերեն հրտ. 1939, «Գնդի որդին», 1945, վիպակ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1946, համանուն կինոնկար, 1946, հայերեն հրտ. 1947)։ Նրան համաշխարհային ճանաչում է բերել «Սպիտակին է տալիս առագաստը մենավոր» (1936, հայերեն հրտ. 1948) վիպակը՝ «Սև ծովի ալիքները» քառերգության առաջին մասը։ Հեղինակ է Լենինին նվիրված «Երկաթե դռնակ պատի մեջ» (1964) հրապարակախոսական, «Սուրբ ջրհոր» (1967), «Մոռացության խոտ» (1967), «Խորանարդիկ» (1969) քնարա-փիլիսոփայական և հուշագրական վիպակների։ 1955-1961 թվականներին եղել է «Յունոստ» («Юность») ամսագրի խմբագիրը։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։

## Հայերեն հրատարակություններ
* Ես, աշխատավոր ժողովրդի զավակս (վիպակ), Երևան «Հայպետհրատ», 1939, 173 էջ
* Գնդի որդին (վիպակ), Երևան «Հայպետհրատ», 1947, 227 էջ
* Յոթնաթերթիկ ծաղիկը (հեքիաթ), «Հայպետհրատ», 1946, 20 էջ
* Սպիտակին է տալիս առագաստը մենավոր (վեպ), «Հայպետհրատ» 1948, 378 էջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս հումորիստներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատալազ

thumb|300 px|catalase tetramer, Human erythrocyte.
**Կատալազ** ( -քայքայել), հիդրոպերօքսիդազ խմբի ֆերմենտ, կատալիզում է երկու մոլեկուլ ջրածնի պերօքսիդից ջրի և մոլեկուլային թթվածնի առաջացման օքսիդավերականգնման ռեակցիան.

2H_{2}O_{2}\xrightarrow{Katalaz}2H_{2}O+O_{2}

Կատալազը ստացվել է բյուրեղային վիճակում, մոլային զանգվածը՝ 250.000։ Տարածված է կենդանական և բուսական բջիջներում, միկրոօրգանիզմներում։ 

Կատեգորիա:Գենետիկա
Կատեգորիա:Հակաօքսիդիչներ
Կատեգորիա:Սպիտակուցներ
Կատեգորիա:Ֆերմենտներ
Կապրոն

**Կապրոն**, պոլի-ε-կապրոամիդից ստացվող պոլիամիդային մանրաթելերի անվանումը հետխորհրդային երկրներում։ Այլ երկրներում նույնատիպ թելերը թողարկվում են **պեռլոն** (Գերմանիա), **սիլոն** (Չինաստան), **նայլոն-6**, **կապրոլան** (ԱՄՆ), **ամիլան** (Ճապոնիա), **բոդանիլ** (Շվեյցարիա), **ցելոն** (Մեծ Բրիտանիա) անվանումներով։

Կատեգորիա:Նյութեր
Սայաթ-Նովա (խառնարան, Մերկուրի)

**Սայաթ-Նովա**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 27,5° հարավային լայնության և 122,5° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 158 կմ։ Անվանվել է միջնադարի նշանավոր բանաստեղծ և երգիչ Սայաթ-Նովայի պատվին։ Խառնարանը Սայաթ-Նովայի անունով կոչվել է 1976 թվականին, Մոլորակագիտության միջազգային միության պատվավոր նախագահ, Մոլորակների երկրաբանական հետազոտությունների միջազգային հանձնաժողովի նախագահ Գ. Կատտերֆելդի առաջարկությամբ և Աստղագետների միջազգային միության կողմից վավերացվել է 1978 թվականին։

Սայաթ-Նովայի անունը կրող խառնարանը Գ. Կատտերֆելդը հայտնաբերել է 1975 թվականին ամերիկյան «Մարիներ-10» միջ-մոլորակային ավտոմատ կայանից ստացված Մերկուրի մոլորակի մակերևույթի լուսանկարների վերծանման ժամանակ։ Խառնարանը գտնվում է մոլորակի հարավային մերձհասարակածային գոտում՝ Մարսի ծովը հարավից եզրափակող ելուստի վրա։ Խառնարանն ունի մոտավորապես 180 կմ տրամագիծ։ Այն ըստ Գ. Կատտերֆելդի հետազոտությունների, առաջացել է 3,5-4 միլիարդ տարի առաջ՝ «մինչծովյան դարաշրջան»-ում։ Խառնարանի հատակը, ամենայն հավանականությամբ, ծածկված է բազալտային ապարներով։

## Գրականություն
* Ալբերտ Փարսադանյան, «Գիտելիքների շտեմարան», 5-րդ հատոր, էջ 31-32

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Հովնաթանյան (խառնարան Մերկուրի)

մինի|աջից|Հովնաթանյան և Ցի Բաշի խառնարանների լուսանկարը
**Հովնաթանյան**, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 7.6° հարավային լայնության և 187.5° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 34 կմ։ Անվանվել է հայ նկարիչ Հակոբ Մկրտումի Հովնաթանյանի (1806-1881) պատվին։

## Տես նաև
* Մերկուրիի երկրաբանություն
* Մերկուրիի խառնարանների ցանկ
* Մերկուրիի երկրաբանական առանձնահատկությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խառնարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
Արամ Ղարաբեկյան

**Արամ Վաչիկի Ղարաբեկյան** (), հայ դիրիժոր, Հայաստանի ազգային կամերային նվագախմբի նախկին գեղարվեստական ղեկավար։ Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2007)։

## Կենսագրություն
Արամ Ղարաբեկյանը ծնվել է 1955 թ. հուլիսի 4-ին, Թեհրանում։ Երաժշտական կրթությունը ստացել է Թեհրանում՝ 1965-1973 թթ., այնուհետև սովորել է Բոստոնի (1973-1977, ստեղծագործական դասարան), «New England» (1977-1979, դաշնամուր) կոնսերվատորիաներում, որից հետո ուսումը շարունակել է Գերմանիայի Մայնց քաղաքում։ Դիրիժորական արվեստ է սովորել Ֆրանկո Ֆերարայի մոտ։ 1979 թ. Գերմանիայում եղել է հանրահայտ Սերջիու Չելիբիդակեի աշակերտը։ Սովորել է նաև Յակոբ Դրուգմանի և Լեոնարդ Բերնսթայնի մոտ։

## Մասնագիտական գործունեություն
Արամ Ղարաբեկյանը եղել է Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի ղեկավարն ու դիրիժորը։ 1983 թ. հիմնել է Բոստոնի «Սինֆոնովա» նվագախումբը, որը ղեկավարել է մինչ 1991 թ.։

Աշխատել է Կիևի ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ և միասին թողարկել է «Ռոմեո և Ջուլիետ» սկավառակը, որից հետո Ուկրաինայի մշակույթի նախարարը դիրիժորին նշանակել է իր գլխավոր խորհրդական։ Ղեկավարել է նաև Ուկրաինայի ազգային սիմֆոնիկ նվագախումբը ու Օպերայի և բալետի թատրոնը։ Աշխատել է նաև Զագրեբի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ՝ որպես հրավիրված դիրիժոր։ Հետագայում ղեկավարել է մի շարք նվագախմբեր՝ Հայաստանի և Ֆրեզնոյի ֆիլհարմոնիկ, Շրևեպորտի, Հանգչջոուի և Զեջիանգի սիմֆոնիկ։

## Համերգներ և մրցանակներ
1999 թ. Ամանորի նախաշեմին 6 տարբեր երկրներից կազմված նվագախմբով հանդես է եկել նոր հազարամյակին նվիրված համերգային ծրագրով, Չինաստանի Հանչժոու քաղաքում, որտեղ ներկայացրել է Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիան։ 1988 թ. արժանացել է ամերիկյան կոմպոզիտորների, հեղինակների և խմբագիրների (ASCAP) մրցանակին, 1989 թ.՝ Լյուսիեն Վուլսինի մրցանակին։ Արժանացել է նաև Հարվարդի ասոցիացիայի երաժշտական մրցանակին, 2007 թ.՝ Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչմանը։

Հայաստանի նախագահի կողմից արժանացել էր Մովսես Խորենացու մեդալի՝ արվեստում ունեցած ներդրումների համար։ Նա նաև Լուսիեն Վուլսինի ներկայացման, Կոմպոզիտորների հեղինակային իրավունքները պաշտպանող ամերիկյան ընկերակցության, Հարվարդի երաժշտական ընկերակցության լավագույն ներկայացման մրցանակների դափնեկիր էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Արամ Ղարաբեկյան - Հայկական ազգային երաժշտություն

Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Մայնցի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Աճուրդ

**Աճուրդ** (), հրապարակային առևտուր (գործարք, սակարկություն)։ Սա առևտրի այն ձևն է, երբ վաճառքը կատարվում է ոչ թե նախապես հայտարարված գնով, այլ սակարկության արդյունքում։ Սակարկությունը սկսվում է մի որևէ շեմից, որը կոչվում է մեկնարկային գին։ Աճուրդային գները սահմանվում են գործարքների կատարման ժամանակ։ Աճուրդային առևտրի օբյեկտներ են արվեստի գործերը, հնարժեք ապրանքները, ծխախոտի և սիգարի յուրահատուկ տեսակները, ազնվացեղ կենդանիները և այլն։ Աճուրդի ժամանակ գնվող (վաճառվող) ապրանքի գինը սահմանվում է գործարքի ավարտման պահին, ինչը պայմանավորում է շահագրգիռ անձանց միջև տեղեկատվության փոխանակման առանձնահատկությունները։ Աճուրդը միշտ սկսվում է այնպիսի իրավիճակից, որին բնորոշ է տեղեկատվության անհամաչափ բաշխումը։ Աճուրդային իրավիճակները շարունակ փոփոխվում են։
## Աճուրդի տեսակներ
Աճուրդը լինում է **կամավոր** և **հարկադիր։** Առաջինը կազմակերպվում է ապրանքատերերի համաձայնությամբ՝ դրանց առավել շահավետ իրացման համար։ Երկրորդը՝ իշխանության կամ դատական մարմինների կողմից անվճարունակ պարտապանի գույքը, բռնագրավված իրերը վաճառելու համար։

### Անգլիական կամ դասական աճուրդ
Այն անց է կացվում՝ հայտարարված գինն աստիճանաբար բարձրացնելով՝ սկզբնականից մինչև ամենաբարձրը։ Գործարքը համարվում է ավարտված, երբ մնում է միայն մեկ գնորդ։
### Հոլանդական աճուրդ
Այն կատարվում է՝ սկզբնական հայտարարված գինն աստիճանաբար իջեցնելով։ Ապրանքը վաճառվում է այն գնորդին, որն առաջինը կհամաձայնի տվյալ պահին հայտարարված գնի մեծության հետ։
### Գաղտնագրված աճուրդ
Բոլոր մասնակիցները՝ գնորդները, իրենց նշած գները հայտնում են միաժամանակ։ Ապրանքը տրվում է նրան, ով կառաջարկի ամենաբարձր գինը։

### Սկանդինավյան աճուրդ
Սկանդինավյան աճուրդում առաջադրվում են շատ ցածր գներ, որոնք, սակայն, աուկցիոներին բերում են խոշոր եկամուտ։ Ապրանքը՝ լոտը, աճուրդին առաջադրվում է նվազագույն մեկնարկային գնով, և մասնակիցները աճուրդի ընթացքում բարձրացնում են գինը։ Բիդ (գնային հայտ) ներկայացնելը վճարովի է։ Բիդի վճարը ավելի թանկ է, քան քայլի արժեքը. օրինակ՝ բիդ ձեռք բերելու համար մասնակիցը վճարում է 100 դրամ, բայց այդ բիդով նա կարող է լոտի արժեքը բարձրացնել ընդամենը 20 դրամով։

### Օնլայն աճուրդ
Օնլայն աճուրդն այն աճուրդն է, որն անցկացվում է համացանցի միջոցով։ Այն էլեկտրոնային առևտրի տարատեսակ է համարվում։ Օնլայն աճուրդերը օֆլայն աճուրդների պես ունեն իրենց ենթատեսակները, որոնցից ամենատարածվածներն են անգլիականը, հոլանդականը և սկանդինավյանը։

Հայկական առաջին օնլայն աճուրդների կայքը LiveAuction-ն է՝ հիմնադրված 2015 թվականին։

Միջազգային աճուրդի խոշոր կենտրոններ են Լոնդոնը, Նյու Յորքը, Ամստերդամը, Սիդնեյը և այլն։

## Աղբյուրներ
* Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ
* Ավետիսյան Ս.Ս., Թովմասնյան Ռ.Ա. Տնտեսագիտության տեսություն. - Երևան, «Նահապետ», 2010 թ.,324 էջ

Կատեգորիա:Առևտուր
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ