Կոնստանտին Վագինով

**Կոնստանտին Կոնստանտինովիչ Վագինով** (, մինչև 1915 թվականը Վագենհեյմ , ), ռուս արձակագիր և բանաստեղծ, ով պատկանել է Միխայիլ Բախտինի և Ռեալական արվեստի միավորման խմբին։

## Կենսագրություն և ստեղծագործություն
Ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում 1899 թվականի սեպտեմբերի 21-ին (հոկտեմբերի 3), ժանդարմական ծառայության ռոտմիստր Կոնստանտին Ադոլֆովիչ Վագենհեյմի (1868 - սեպտեմբերի 1, 1937 թվականին գնդակահարվել է) և ոսկի արդյունահանող և Ենիսեյսկի քաղաքապետ Ալեքսեյ Սոֆրոնովիչ Բալանդինի դուստր՝ Լյուբով Ալեքսեևնա Բալանդինայի (30 հուլիսի 1877 - 1935 թվականից հետո) ընտանիքում։ 1897 թվականին ամուսնանալուց հետո Կոնստանտին Ադոլֆովիչը լյութերականությունից տեղափոխվել է ուղղափառության։ Հորական կողմի ընտանիքը բնակվել է Շավելսկի գավառի Ժագորի բնակավայրում և հրեական ծագում ունեին, սակայն գրողի պապը՝ ատամնաբույժ և Բժշկա-վիրաբուժական ակադեմիայի շրջանավարտ Ադոլֆ Սամոյլովիչ Վագենհեյմը (1834-1907), ով 1858 թվականից աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական թատրոնների տնօրինության ատամնաբույժ, ընդունել է լյութերականություն։ Նշանավոր ատամնաբույժներ են եղել նաև նրա պապի եղբայրը՝ Լյուդվիգ Սամոյլովիչ Վագենհեյմը (1821-1889) և նրա հայրը՝ պալատական ատամնաբույժ Սամուիլ Բերնհարդովիչ Վագենհեյմը։ Մինչև 1918 թվականը ընտանիքը բնակվել է Լյուբով Ալեքսեևնային պատկանող  Լիտեյնի պողոտայի թիվ 25 տանը։ Խորհրդային տարիներին ծնողները ենթարկվել են բռնաճնշումների։

Կոնստանտին Վագինովը (Վագենհեյմ) կրթություն է ստացել Յա. Գուրևիչի գիմնազիայում, որտեղ սովորել է 1908-1917 թվականներին։ 1915 թվականին Վագենհեյմ ընտանիքի անդամները (հայրը, մայրը և երեք որդիները) ստացել են Վագինովներ կոչվելու ամենաբարձր թույլտվություն (ազգանվան արհեստական ​​փոփոխություն, որը կապված էր Ռուսաստանում հակագերմանական տրամադրությունների հետ)։ 1917 թվականի ամռանը ընդունվել է Պետրոգրադի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, իսկ 1919 թվականին մոբիլիզացվել Կարմիր բանակ։ Մարտնչել է լեհական ռազմաճակատում և Ուրալից այն կողմ։

1920 թվականին կամ 1921 թվականի սկզբին Վագինովը վերադառնում է Պետրոգրադ և  բնակություն հաստատում Եկատերինյան ջրանցքի առափնյա տարածքում գտնվող  թիվ № 105 տանը։

Դեռևս գիմնազիայում սովորելու տարիներին Վագինովը սկսել է բանաստեղծություններ գրել՝ ընդօրինակելով Շառլ Բոդլերի «Չարի ծաղիկները»-ին։ Վագինովի պոեզիայում կենտրոնական տեղերից մեկը զբաղեցնում է Սանկտ Պետերբուրգի կերպարը։ Վագինովը հավաքում և ուսումնասիրում էր հին պատմության և հնագիտության վերաբերյալ գրականություն և ուներ մետաղադրամների հիանալի հավաքածու։

Վագինովը 1920-ականների սկզբին եղել է Պետրոգրադում գործող տարբեր բանաստեղծական խմբերի անդամ, իսկ 1921 թվականի ամռանն ընդունվել է Նիկոլայ Գումիլյովի «Բանաստեղծների արտադրամաս»։ Միաժամանակ Նիկոլայ Տիխոնովի, Պ. Վոլկովի և Սերգեյ Կոլբասիևի հետ համատեղ հիմնել է «Կղզիաբնակներ» խումբը։ 1921 թվականի սեպտեմբերին «Կղզիաբնակները» հրատարակել է բանաստեղծությունների առաջին (մեքենագրված) ժողովածուն, որտեղ առաջին անգամ տպագրվել են Վագինովի բանաստեղծությունները։ Հայտարարվել է, որ տպագրության են պատրաստվում Վագինովի բանաստեղծությունների «Պետերբուրգյան գիշերներ» և «Մեր Տեր աստծո Ապոլլոնի վանքը» արձակ գրքերը, սակայն ֆինանսական միջոցների սղության պատճառով այդ հրատարակությունները չեն իրականացվել։ Հետագայում «Մեր Տիրոջ Ապոլլոնի վանքը» տպագրվել է 1922 թվականին Միխայիլ Կուզմինի և Աննա Ռադլովայի խմբագրությամբ։ 1921 թվականի վերջերին մեկ այլ գրական խմբի՝ «Կ. Ֆոֆանովի անվան պոետների օղակ»-ի ջանքերով, լույս է տեսել Վագինովի «Ճանապարհորդություն դեպի քաոս» բանաստեղծությունների առաջին գիրքը։ Թեև Վագինովը, իր իսկ խոսքերի, 1921-1922 թվականներին «անդամակցել է Պետրոգրադի գրեթե բոլոր բանաստեղծական միավորումներին», նա չի կարողացել համարվել որևէ դպրոցի անդամ։ Վագինովի պոեզիան ունեցել է վառ անհատական ​​բնույթ։

1923-1927 թվականներին Վագինովը սովորել է Արվեստի պատմության ռուսական ինստիտուտի բարձրագույն պետական ​​դասընթացների բանահյուսության  բաժնում, միաժամանակ մասնակցել է կերպարվեստ բաժնի դասախոսություններին։ Նրա ուսուցիչներից են եղել Յուրի Տինյանովը, Բորիս Էյհենբաումը, Բորիս Էնգելհարդտը։

1924 թվականին Վագինովը ծանոթացել է Միխայիլ Բախտինի հետ, ով բարձր է գնահատել նրա ստեղծագործությունները, առաջին հերթին, «կառնավալային» վեպերը։ Բախտինի շրջապատում Վագինովը ծանոթացել է Իվան Սոլլերտինսկուն, Մարիա Յուդինային, Պավել Մեդվեդևին, Լև Պումպյանսկուն։

1926 թվականին լույս է տեսել Վագինովի բանաստեղծությունների գիրքը (անվերնագիր), 1931 թվականին՝ «Ռիթմի միջոցով բառեր միացման փորձ»  ստեղծագործությունը։

Վագինովը հայտնի է եղել հիմնականում որպես արձակագիր, «Այծերի երգը», «Սվիստոնովի գործերն ու օրերը», «Բամբոչադա», «Հարպագոնիանա» մոդեռնիստական ​​վեպերի հեղինակ։

1927 թվականին նրա հայրը (այդ ժամանակ աշխատում էր որպես հաշվապահ) ձերբակալվել է և 1927 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ՄՊՔՎ կոլեգիայի հատուկ հանձնաժողովի կողմից դատապարտվել ՌԽՖՍՀ Քրեական օրենսգրքի 58-11 հոդվածով դատապարտվել 3 տարվա աքսորի Սիբիր, որտեղ աշխատանքի է տեղավորվել որպես հաշվետար, կրկին ձերբակալվել է 1937 թվականի օգոստոսի 16-ին Օրենբուրգի մարզում և Եռյակի կողմից դատապարտվել մահապատժի։ Գրողի մորը նույնպես աքսորել են Օրենբուրգ, կանչել ՆԳԺԿ վարչություն և չի վերադարձել, նրա եղբայրը՝ Ալեքսեյը և իր կինը մահացել են բլոկադայի ժամանակ։

1928 թվականին Վագինովը Դանիլ Խարմսի, Ալեքսանդր Վվեդենսկու և Նիկոլայ Զաբոլոցկու հետ մասնակցել է «Երեք ձախ ժամ» հայտնի «օբերիուտների» երեկոյին, որը նա հետագայում պատկերել է պարոդիայի տեսքով «Սվիստոնովի գործերն ու օրերը» վեպում։  

Վագինովը մահացել է 1934 թվականի ապրիլի 26-ին տուբերկուլոզով երկարատև հիվանդությունից հետո։ Թաղվել է Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը, գերեզմանը չի պահպանվել։

Գրական Լենինգրադի էջերին հայտնվել է մահախոսական, որը հեղինակել են Վսևոլոդ Ռոժդեստվենսկին և Նիկոլայ Չուկովսկին՝ «Կոստյա Վագինովի կերպարը նշանավորվել է բացառիկ անձնական հմայքի հատկանիշներով։ Խիստ և պահանջկոտ իր հանդեպ, փակված իր ստեղծագործական գաղափարների ոլորտում, չափազանց համեստ՝ սեփական ձեռքբերումները գնահատելու հարցում, նա անկեղծ համակրանքով է վերաբերվել իր գրական ընկերների ստեղծագործություններին և երկար ու մնայուն հիշողություն է թողել վերջին տարիների բանաստեղծական ընկերակցության մեջ որպես նրբաճաշակ  վարպետ, հիանալի ընկեր, խոհուն և խորաթափանց ընկեր»։

## Ստեղծագործության գնահատում
1960-ականներին սկսված օբերուիտների վերագտնման շնորհիվ ուշադրություն է դարձվել նաև Վագինովին։ Լեոնիդ Չերտկովը Գերմանիայում պատրաստել է Վագինովի առաջին «Բանաստեղծությունների ժողովածուն», որը հրատարակվել է 1982 թվականին։ 1983 թվականին ԱՄՆ-ում լույս է տեսել Վագինովի «Հարպագոնիանա» վեպը։ Գրողի վերահրատարակություններն ու նոր հրատարակությունները ԽՍՀՄ-ում հայտնվել են միայն 1989 թվականին՝ Պերեստրոյկայի ժամանակ։

Վագինովի արձակը բարդ ու բազմաշերտ երևույթ է։ Դրանում կարելի է նկատել Գոգոլի և Դոստոևսկու, Անդրեյ Բելիի պետերբուրգյան վիպակների, Վերածննդի անտիկ վեպերի ու պատմվածքների և 18-րդ դարի պլուտովսկյան վեպերի ազդեցությունը։

## Հիշատակ
Քանի որ Վագինովը խորաթափանց դրամագետ և կոլեկցիոներ է եղել (նույնիսկ նրա գրական ստեղծագործություններում հետազոտողները տեսել են կոլեկցիա կազմելու սկզբունք), 2023 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում հաստատվել է Կոնստանտին Վագինովի անվան համառուսաստանյան բանաստեղծական և դրամագիտական ​​մրցանակ։

## Հիմնական աշխատանքներ
thumb|Տունը, որտեղ 1920-1934 թվականներին ապրել է Կոնստանտին Վագինովը
* Путешествие в Хаос. Пг., 1921 (репринт: Ann Arbor: Ardis, 1972)
*Петербургские ночи (1922; печатались отдельные стихотворения из книги; впервые в авторской редакции опубликовано: СПб.: Гиперион, 2002)
* [Стихотворения]. Л., 1926 (репринт: Ann Arbor: Ardis, 1978)
* Опыты соединения слов посредством ритма. Л., Изд. писателей, 1931 (репринт: М.: Книга, 1991)
* Козлиная песнь: Роман. Л.: Прибой, 1928 (репринт: Нью-Йорк: Серебряный век, 1978)
* Труды и дни Свистонова: Роман. Л.: Издательство писателей, 1929 (репринт: Нью-Йорк: Серебряный век, 1984)
* Бамбочада: Роман. Л.: Издательство писателей, 1931
* Гарпагониана: Роман (1933, впервые издан под неправильным названием «Гарпагониада»: Ann Arbor: Ardis, 1983)

## Վագինովի ստեղծագործությունների հրատարակություններ
* Вагинов К. К. Собрание стихотворений / Сост., послесловие и примеч. Леонид Натанович Черткова. Предисловие Вольфганг Казака. — Мünchen: Sagner, 1982. — (Arbeiten und Texte zur Slavistik; 26).
* Вагинов К. К. Гарпагониада. — Ann Arbor: Ardis, 1983.
* Вагинов К. К. Труды и дни Свистонова / Предисловие Л. Палеари. — Нью-Йорк: Серебряный век, 1984.
* Вагинов К. К. Козлиная песнь. Труды и дни Свистонова. Бамбочада / Сост. А. И. Вагиновой. Подготовка текста, вступ. статья Татьяна Львовна  Никольской. — М.: Художественная литература, 1989. — 480 с., 100 000 экз. — (Забытая книга).
* Вагинов К. К. Романы. — М.: Художественная литература, 1991. — 480 с., 100 000 экз.
* Вагинов К. К. Козлиная песнь: Романы / Вступ. статья Татьяна Львовна Никольской, примеч.  Татьяна Львовна Никольской и Владимир Ибрагимович Эрля. — М.: Современник, 1991. — 592 с., 100 000 экз. — (Из наследия). ISBN 5-270-01015-1
* Вагинов К. К. Стихотворения и поэмы / Подгот. текстов, сост., вступ. ст., примеч. Анна Георгиевна Герасимовой. — Томск: Водолей, 1998. ISBN 5-7137-0104-2
* 
* Вагинов К. К. Петербургские ночи / Подгот. текста, статья и коммент. Алексей Леонидович Дмитренко. — СПб.: Гиперион, 2002. — (Петербургская поэтическая культура, 1). ISBN 5-89332-050-6
* Вагинов К. К. Козлиная песнь: Романы, стихи. — М.: Эксмо, 2008. — 608 с. — (Русская классика XX века).
* Вагинов К. К. Песня слов / Сост., подгот. текста, вступ. ст. и примеч. Анна Георгиевна Герасимовой. — М.: ОГИ, 2012 (2-е изд.: 2016). — 368 с.
* Вагинов К. К. Козлиная песнь: Роман / Подготовка текста, коммент. Д. М. Бреслера, Алексей Леонидович Дмитренко, Н. И. Фаликовой. Статья Н. И. Николаева. Статья И. А. Хадикова и  Алексей Леонидович Дмитренко. Ил. Екатерина Георгиевна Посецельской. — СПб.: Вита Нова, 2019. — 424 с. — (Рукописи).
* Вагинов К. К. Семечки. Записная книжка Константина Вагинова. (Комментированное издание) / ред.-сост. Д. М. Бреслер, М. Л. Лурье. — СПб.: Издательство Европейского университета в Санкт-Петербурге, 2023. — 432 с.

## Ծանոթագրություններ

## Հետազոտություն
* Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / В. Казак ; [пер. с нем.]. — М. : РИК «Культура», 1996. — XVIII, 491, [1] с. — 5000 экз. — ISBN 5-8334-0019-8.
* *Блюм А., Мартынов И.* Петроградские библиофилы. По страницам сатирических романов Константина Вагинова // Альманах библиофила. Вып. 4. М., 1977. С. 217—235.
* *Evgeny Pavlov.* Writing as Mortification: Allegories of History in Konstantin Vaginovʼs *Trudy* i *Dni Svistonova* // Russian Literature, 69, № 2-4, 15 February-15 May 2011. P. 359—381.
* *Бреслер Д. М., Алексей Леонидович Дмитренко* Константин Вагинов в диалоге с пролетариатом (литкружок завода «Светлана» и работа над историей Нарвской заставы) // Русская литература. 2013. № 4. С. 212—234.

## Արտաքին հղումներ
* Анна Георгиевна Герасимова. Труды и дни Константина Вагинова
* Сочинения Вагинова на сайте Lib.ru: Классика
* Николай Корнеевич Чуковский. Константин Вагинов
* Дмитрий Борисович Волчек. Дни летят, как огурчики. Записная книжка Константина Вагинова

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ