Զարեհ Խրախունի

**Զարեհ Խրախունի** (*Արթո Ստեփանի Ճյումպյուշյան*) (), հայ բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1926 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Ստամբուլի Եշիլգյուղ (պատմական Սան Ստեֆանո) արվարձանում։ Սովորել է Գաբամաճյան վարժարանում, 1935-1945 թվականներին` Վիեննայի Մխիթարյանների վարժարանում, 1951 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի համալսարանը։ Գրական առաջին փորձերը կատարել է 1943 թվականից։ Առաջին հրատարակված գործը՝ «Յաղթականը», լույս է տեսել 1948 թվականին, Մխիթարյան Սանուց միության «Սան» գրական ամսաթերթի մեջ։ 1952-1958 թվականներին պաշտոնավարել է Էսայան վարժարանում՝ դասավանդելով փիլիսոփայություն, տրամաբանություն, հոգեբանություն և հայերեն։ Դասավանդել է նաև Կեդրոնական վարժարանում, որտեղ եղել է տնօրենի օգնական։ Այս շրջանում էլ ծավալել է իր գրական գործունեությունը։ Գրել է բազմաթիվ բանաստեղծական ժողովածուներ, հոդվածներ, ուսումնասիրություններ, գրախոսականներ, խմբագրականներ, կատարել թարգմանություններ՝ հատկապես ֆրանսիական արդի գրականությունից։ Եղել է 1959 թվականից Ստամբուլում հրատարակված «Թօ» գրական հանդեսի խմբագիրներից։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Խրախունու պոեզիան հատկանշվում է փիլիսոփայական ենթատեքստով, բանաստեղծական ավանդույթների յուրովի օգտագործումով։ Հեղինակ է բանաստեղծությունների ժողովածուների, արվեստաբանական ու գրականագիտական ուսումնասիրությունների։
*«Լուսնապարտէզ» (1968)
*«Տօնակարգ» (1973)
*«Զբոսապտոյտ» (1978)
*«Ամպ ու աւազ ափերուս», 1982 թվական, թրգմ. Ֆրանսերեն (1988)
*«Ստուեր եւ արձագանք» (1988)
Թարգմանվել է ֆրանսերեն, գերմաներեն, անգլերեն, վրացերեն, ռուսերեն։

## Մրցանակներ
1989 թվականին արժանացել է Վազգեն Ա Ամենայն հայոց կաթողիկոսի կոնդակին և Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ շքանշանին։ Արժանացել է Համազգային «Անահիտ» գրական, ՀԲԸՄ Ալեք Մանուկյան մշակութային հիմնադրամի, Ֆրանսահայ գրողների ընկերակցության «Էլիզ Գաւուքճեան-Այվազեան», Թեքեյան մշակութային միության «Հայկաշէն Ուզունեան» գրական մրցանակներին։ Պարգևատրվել է ՀՀ «Մովսես Խորենացի», Թուրքիայի Հայոց պատրիարքության Ա կարգի շքանշաններով։

2012 թվականի փետրվարի 3-ին ՀՀ նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով։

## Երկեր
*Տօնակարգ, Իսթանպուլ, 1973, 104 էջ։
*Զբօսապտոյտ, Իսթանպուլ, 1978։
*Ես և ուրիշներ, Երևան, 1982, 209 էջ։
*Դիւցազնահանդէս, Իսթանպուլ, 1984, 208 էջ։
*Ուղիներ, Իսթանպուլ, 1987, 136 էջ։
*Ստուեր եւ արձագանք, Մոնրէալ, 1988, 104 էջ։
*Նշմարներ միւս երեսէն (յօդուած, խմբ. ուսումնասիրութիւններ, ծանոթութիւններ, գրախօսութիւններ, թարգմանութիւններ, ակնարկ), Իսթանպուլ, 1991, 392 էջ։
*Ազատերգութիւն, Երևան, 1993, 212 էջ։
*Ազատերգութիւն, Լոս Անճելըս, 1993, 174 էջ։
*Քար Հայաստանի, Էջմիածին, 1997, 116 էջ։
*Շերտի վրայ ճարտարախաղ, Իսթանպուլ, 1998, 112 էջ։
*Դարապատում (դյուցազներգություն), Երևան, 2001, 90 էջ։
*Մեսրոպատօն, Իսթանպուլ, 2005, 148 էջ։
*Հարցարան, Իսթանպուլ, 2007, 160 էջ։
*Տօնազանգ, Երեւան, 2007, 300 էջ։
*Տօնականչ, Երևան, 2010, 312 էջ։
*Կաթիլներ, կաթիլներ, Իսթանպուլ, 2013, 156 էջ։

## Գրականություն
* Վազգեն Գաբրիելյան, Հայ նորագույն գրականություն (Սփյուռքահայ գրականություն), Երևան, 2008, էջ 409-423։
* Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատ. 2, Երևան, 1995, էջ 537։
* Ով ով է (Հայեր։ Կենսագրական հանրագիտարան), հատ. 1, Երևան, 2005։

## Իր մասին
* Դանիէլեան Սուրէն, Զարեհ Խրախունի. Բանաստեղծութեան ազատագրումը, Ս. Էջմիածին, 1999։
* Աբրահամեան Քնարիկ, Զարեհ Խրախունին եւ արեւելահայ բանաստեղծութիւնը, Եր., 2013:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զարեհ Խրախունի. Հրաշատօն
* Զարեհ Խրախունի-85 

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ