Ջրհեղեղներ Աֆրիկայում (2023)

**Ջրհեղեղներ Աֆրիկայում**, 2023 թվականի փետրվարի 5-ից աֆրիկյան 14 երկրներում ջրհեղեղները խլել են 2156 մարդու կյանք։

## Պատմություն
Հաճախակի հորդառատ անձրևները, որոնք վնասներ և զոհեր են պատճառում մարտից մինչև մայիս ընկած ժամանակահատվածում, սովորական են Արևելյան Աֆրիկայում։ 2020 թվականի մայիսին Ռուանդայում ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է մոտ 80 մարդ։ Ռուանդայում 30 տարվա ընթացքում ջրհեղեղներն ու երաշտներն աճել են։ Ռուանդայի օդերևութաբանական վարչությունը կապել է անսովոր տեղումների օրինաչափությունները կլիմայի փոփոխության հետ։

2023 թվականին հորդառատ անձրևների մի քանի փուլ հեղեղել են երկիրը՝ մեծացնելով ջրհեղեղի հավանականությունը։ 2023 թվականի հունվարից ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում Չինաստանի Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը հայտնել է, որ եղանակային աղետների հետևանքով  Ռուանդայում զոհվել է 60 մարդ, ավերվել է ավելի քան 1205 տուն և վնասվել է 5000 ակր հող։ Մայիսի 2-ին Ռուանդայի օդերևութաբանական գործակալությունը կանխատեսել է միջինից բարձր տեղումներ առաջիկա 10 օրվա համար; Նախապես Ռուանդայի կառավարությունը ջրաճահճային և այլ վտանգավոր տարածքներում ապրող բնակիչներին խնդրել էր տեղափոխվել։

Հորդառատ անձրևներ են տեղացել Ուգանդայում մարտ ամսից։ Սողանքներ են առաջացել, ավերվել են տներ և հարյուրավոր մարդիկ ստիպված լքել են իրենց տները։

## Ազդեցություն
Տարբեր պատճառներով ջրհեղեղները խլել են 1216 մարդու կյանք Մալավիում, 447 Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում 198 մարդ Մոզամբիկում, 129 Ռուանդայում, 40 Մադագասկարում, 29 Եթովպիայում, 20 Սոմալիում, 161 մարդ։ Հարավային Աֆրիկայում, վեցը՝ Ուգանդայում և ևս մեկը՝ Կամերունում։
մինի|210x210փքս|Անգոլայում անձրևներ և ջրհեղեղներ

### Անգոլա
Անգոլայում ապրիլին տեղի ունեցած ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է առնվազն 20 մարդ և ավերվել 2900 տուն։

### Կամերուն
Մարտին Կամերունի Բուեա քաղաքում տեղի ունեցած ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է մեկ մարդ, հինգը վիրավորվել և վեցը անհետ կորել են։

### Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Ապրիլի 3-ին Հյուսիսային Կիվու նահանգում տեղի ունեցած սողանքի հետևանքով զոհվել է 30 մարդ, մի քանիսը անհետ կորել են։ Մայիսի 8-ին Հյուսիսային Կիվու նահանգում մեկ այլ սողանք է տեղի ունեցել, որի հետևանքով զոհվել է վեց մարդ, տասնյակ հանքագործներ անհետ կորել են։

Առնվազն 411 մարդ զոհվել և 5525-ը անհետ կորել են Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության Հարավային Կիվուի Բուշուշու և Նյամուկուբի գյուղերում մայիսի 5-ից սկսած ջրհեղեղի պատճառով։ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության նախագահ Ֆելիքս Ցիսեկեդին մայիսի 8-ին համազգային սգո օր է հայտարարել։

### Եթովպիա
Մարտին ջրհեղեղներ են սկսել Եթովպիայի մի մասում, զոհվել է 29, տուժել 240,000 մարդ։

### Քենիա
Մարտի վերջին ջրհեղեղներ են սկսել Քենիայի մի քանի շրջաններում, ինչի հետևանքով զոհվել է 12 մարդ, վիրավորվել հինգը և 812 ընտանիք տեղահանվել է։ Ապրիլին Քենիայի արևմտյան և հյուսիսարևելյան հատվածներում ջրհեղեղից զոհվել է չորս մարդ, և մոտ 36400-ը տուժեցլ են։

### Մադագասկար
մինի|200x200փքս
«Չենեսո» ցիկլոնը Մադագասկարում սպանել է 33 մարդու, իսկ 20-ը՝ անհետ կորել են, բազմաթիվ տներ վնասվել են։ Առնվազն 17 մարդ մահացել է, երեքը անհետ կորել են «Ֆրեդի» ցիկլոնի պատճառով առաջացած ջրհեղեղի պատճառով։ Ընդհանուր առմամբ ցիկլոնի պատճառով ավերվել է 6706 տուն։

Մարտին Մալավիին հարվածել է «Ֆրեդի» երկարատև ցիկլոնը՝ առաջացնելով ջրհեղեղ, որի հետևանքով զոհվեց 1216 մարդ, այդ թվում՝ 537-ը անհետ կորել են և ենթադրաբար զոհվել, վիրավորվել է 1724 մարդ և երկրում տուժել է ավելի քան 500000 մարդ։

### Մոզամբիկ
«Ֆրեդի» ցիկլոնի պատճառով Մոզամբիկում ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է առնվազն 198 մարդ և վիրավորվել 201 մարդ։ Երկրում ավերվել է առնվազն 131300 տուն։

### Ռուանդա
Հորդառատ անձրևները սկսվել են մոտավորապես 1600 UTC (1800 տեղական ժամանակով) 2023 թվականի մայիսի 2-ին և շարունակվել ողջ գիշեր։ Սեբեյա գետը դուրս է եկել ափերից։ Ռուանդայի ամենաշատ տուժած շրջաններն են եղել Ռուցիրոն, Նյաբիհուն, Ռուբավուն և Նգորորերոն։ Ըստ Ռուանդայի արևմտյան նահանգի նահանգապետ Ֆրանսուա Հաբիտեգեկոյի՝ մարդիկ զոհվել են մի քանի տների փլուզման հետևանքով, իսկ սողանքներն անանցանելի են դարձրել շրջանի հիմնական ճանապարհները, ինչպես նաև հեղեղել են դաշտերը։ Նաև տարերքի հետևանքով ոչնչացել է 4100 գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն։ Սողանքների և ջրհեղեղների հետևանքով ավերվել է 26 կամուրջ և 17 ճանապարհ, 5 առողջապահական կենտրոն, 2 բժշկական կենտրոն և հիվանդանոց։ Ավերվել է 5100 տուն, ևս 2500-ը վնասվել են։ Ռուանդայի հանրային հեռարձակող RBA-ն հայտնել է, որ զոհերի թիվը կարող է աճել, քանի որ ջրհեղեղները շարունակում են աճել։

### Սոմալի
Սոմալիում հարյուրավոր տներ են վնասվել, և 20 մարդ մահացել է, երկու մարդ վիրավորվել է, իսկ 8000 մարդ տուժել է մարտի 24-ին Բարդերա շրջանում տեղի ունեցած ջրհեղեղից։

### Հարավային Աֆրիկա
15 մարդ զոհվել է, չորսը անհետ կորել են Հարավային Աֆրիկայում փետրվարից մարտ տևած ջրհեղեղի հետևանքով։

### Տանզանիա
Տանզանիայի Ռուկվե քաղաքում ջրհեղեղի հետևանքով 7 մարդ զոհվել է, վեցը անհետ կորել, 1400 մարդ տարհանվել և 60 տուն ավերվել է ջրհեղեղից։

### Ուգանդա
Ուգանդայում ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է առնվազն վեց մարդ, այդ թվում՝ հինգը սողանքի հետևանքով, երեքը վիրավորվել են, երեքը՝ անհետ կորել։ Երկրում շատ տներ են վնասվել կամ ավերվել։

### Զիմբաբվե
Երկու մարդ մահացել է Զիմբաբվեում «Ֆրեդի» ցիկլոնից հետո։

## Հետևանքներ
Ռուանդայի արտակարգ իրավիճակների նախարար Մարի-Սոլանժ Կայիսիրն ասել է, որ փրկարարական աշխատանքները սկսվել են անմիջապես։ Այնուամենայնիվ, շարունակվող հորդառատ անձրևները խոչընդոտել են ջրհեղեղից զոհվածներին հուղարկավորելու և տուժածներին օգնելու ջանքերը։ Ռուանդայի օդերևութաբանական գործակալությունը նախազգուշացրել է, որ հնարավոր են հետագա տեղումներ։ Ըստ Ֆրանսուա Հաբիտեգեկոյի՝ որոշ մարդկանց հաջողվել է փրկել և տեղափոխել հիվանդանոցներ։ Կարմիր Խաչը օգնություն է ցուցաբերել տուժածներին։ Արտակարգ իրավիճակների կառավարման պատասխանատու նախարար Մարի-Սոլանժ Կայիսիրը տեղի բնակիչներին և իրավապահ մարմիններին հորդորել է ուժեղացնել պարեկությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2023 Աֆրիկայում
Կատեգորիա:2023 ջրհեղեղներ