open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ծովային քարտեզ

## Ծովային քարտեզներ

Ծովերը գրավում են երկրագնդի մակերևույթի 71%-ը, որը հենց խոսում է այն մասին, թե ինչպիսի նշանակություն կարող է ունենալ ծովային քարտեզների կազմումը։
Ծովային քարտեզները կազմվում են տարբեր նպատակների համար, սակայն ամենակարևորը նավարկության քարտեզների կազմումն է, որոնք ծառայում են ծովում նավարկելու նպատակին։ Նավարկության քարտեզները պատկերում են բոլոր այն տարրերը, որոնք կարևոր են ժամանակին և անվթար նավարկություն կատարելու համար։

Նավարկության քարտեզները պատկերում են ծովի հատակի ռելիեֆը խորության նիշերով և իզոբատերով, գրունտը, ստորջրյա և վերջրյա վտանգավոր օբյեկտները, ծովային հոսանքները, մագնիսական խոտորումները, նավարկությանն օժանդակող կառուցվածքները /փարոսներ, ձայնային ազդանշաններ, խորաչափեր, ջրանցքներ, խարսխակայաններ և այլն/, ափի բնույթը և մատչելիությունը, ափամերձ հատվածի ռելիեֆը և այլն։

Ծովային քարտեզները բացառապես կազմում են Մերկատորի պրոյեկցիայով։

Ծովային նավարկության քարտեզներն ըստ մասշտաբի բաժանվում են 4 հիմնական խմբի.
#ծովային պլաններ 1:25000 և ավելի խոշոր մասշտաբի քարտեզներ։ Օգտագործում են բացառապես նավերը նավահանգիստ և նավամատույց մտցնելու համար,
#ծովային մասնավոր քարտեզներ կազմվում են 1:25000 – 1:100000 մասշտաբի։ Օգտագործում են ափին մոտիկ նավարկելու համար. նավի ընթացքը որոշվում է տեսանելի օբյեկտներով, 
#ուղևորության քարտեզներ կազմվում են 1:100000 – 1:500000 մասշտաբով. նույնպես նախատեսվում են ափին մոտիկ նավարկություն կատարելու համար, սակայն երբեմն նավը կարող է այնքան հեռանալ, որ ափերը տեսանելի չլինեն,
#ընդհանուր /գեներալնի/ քարտեզներ կազմվում են 1:500000 –ից փոքր մասշտաբով. օգտագործվում են գերազանցապես բաց ծովում նավարկելու համար՝ օգտվելով երկնային լուսատուներից։
Նշված այս խմբերից առանձնահատուկ տեղ են գրավում ուղևորության քարտեզները, որոնք սովորաբար պատկերում են ծովային ամբողջական ավազանները։ Ուղևորության քարտեզներ կազմելիս կախված ջրային ավազանից օգտագործում են ընդունված մասշտաբներից տարբեր մասշտաբներ, սակայն ամեն մի ավազանի համար պարտադիր է միևնույն մասշտաբի պահպանումը։
Ուղևորոււթյան քարտեզների առանձին թերթերի բաժանումը և մեծությունը տարբեր է լինում, կախված պատկերվող ավազանի քարտեզների թերթերի ընդգրկման հարմարություններից։
Նավարկության բոլոր քարտեզների շրջանակները և համարները տվյալ ավազանի համար ցույց են տրվում նույն ավազանի համար կազմած առանձին փոքր մասշտաբի քարտեզով, որը կոչվում է հավաքական թերթ։ Վերջինները հեշտացնում են ամեն մի ավազանի սահմաններում պահանջվող թերթերը գտնելը և օգտագործելը։
Ծովային քարտեզների վրա ընդունված է իզոբատեր անցկացնել այն դեպքում, երբ հատակի ռելիեֆն ուսումնասիրված է շատ մանրամասն և հաստատ տվյալներ կան հարևան նիշերի միջև ընկած տարածությունում ռելիեֆի ձևերի մասին, հակառակ դեպքում չի թույլատրվում իզոբատեր անցկացնել, որովհետև անհայտ է մնում հարևան խորության նիշերի միջև ռելիեֆի ձևերի առկայությունը։
Քարտեզագրություն

Կատեգորիա:Ջրագրություն
Կատեգորիա:Քարտեզների տեսակներ
Կատեգորիա:Նավագնացություն
Կատեգորիա:Տվյալների վիզուալացում
Յոհանես Շտարկ

**Յոհանես Շտարկ** (, ), գերմանացի ֆիզիկոս։

Հաննովերի (1906 թվականից) և Ախենի (1909 թվականից) բարձրագույն դպրոցների, Գրայֆսվալդի (1917 թվականից) և Վյուրցբուրգի (1920 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ 1933—1939 թվականներին՝ Բեռլինի ֆիզիկատեխնիկական ԳՀԻ-ի պրեզիդենտ, 1934—1936 թվականներին՝ Գերմանիայի գիտական ընկերության պրեզիդենտ։ Հայտնաբերել է Դոպլերի էֆեկտը կանալային ճառագայթներում և սպեկտրային գծերի ճեղքումը էլեկտրական դաշտերում (Շտարկի երևույթ, նոբելյան մրցանակ, 1919 թվական)։ Հետազոտել է նաև պարպման երևույթը գազերում։ Հայտնաբերել է լույսի շեղումը՝ անհամասեռ էլեկտրական դաշտերով անցնելիս։

Հիտլերյան ռեժիմի տարիներին եղել է ակտիվ նացիստ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Բեաս դե Սեգուրա (քաղաք)

**Արխոնիլյա** (, քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Խաեն նահանգի մեջ, Անդալուսիայի ինքնավար համայնքում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Սերրա դե Սեգուրա շրջանում։ Զբաղեցնում է 155 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 5674 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Նահանգի վարչական կենտրոնից ունի 121 կմ հեռավորություն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Campanario de la parroquia.JPG|Զանգակատուն
Պատկեր:Parque Beas.jpg|Այգի Բեաս դե Սեգուրաում
Պատկեր:Sello de Beas.JPG|Կնիք
Պատկեր:Puente Mocho.JPG
Պատկեր:Beas dos.JPG


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը
* Página oficial del Ayuntamiento de Beas de Segura
* Blog de «Cosas de Beas» '''Беас-де-Сегура'''

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր
Դավիդ Ֆրիդրիխ Շտրաուս

**Դավիդ Ֆրիդրիխ** (, ), գերմանացի աստվածաբան, երիտհեգելական փիլիսոփա։

Հռչակվել է «Հիսուսի կյանքը՝ քննադատորեն վերաշակված» գրքով, որտեղ ժխտել է ավետարանների հավաստիությունը և Հիսուս Քրիստոսին համարել պատմական անձ։ Այդ գրքի երկրորդ հրատարակությունում (1864) ու «Հին և նոր հավատ» (1872) երկում Լ․ Ֆոյերբախի նման փորձել է ստեղծել նոր պանթեիստական կրոն, ինչպես նաև հավակնել հաղթահարել մատերիալիզմի և իդեալիզմի «միակողմանիությունը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Թյուբինհեմի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի կենսագիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աթեիստներ
Վիլի Շտոֆ

**Վիլհելմ Շտոֆ** (, ), գերմանացի քաղաքական գործիչ։

1928 թվականին ընդունվել է Կոմունիստական երիտասարդական միության, 1931 թվականին՝ Գերմանիայի կոմկուսի մեջ։ Երրորդ Ռայխի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին  ծառայել է Վերմախտում։ Ֆաշիստական ռեժիմի տապալումից հետո պատասխանատու աշխատանք է կատարել կուսակցական և վարչական ապարատում։ 1950 թվականին դարձել է ԳԱՄԿ ԿԿ-ի անդամ, 1950-1953 թվականին՝ ԿԿ քարտուղար, 1953 թվականին՝ ԳԱՄԿ ԿԿ-ի քաղբյուրոյի անդամ։ 1950 թվականից դարձել է ԳԴՀ ժողավրդական պալատի դեպուտատ, 1950-1952 թվականներին՝ ժողովրդական պալատի տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի նախարար։ 1952-1955 թվականներին եղել է ներքին գործերի, 1956-1960 թվականներին՝ ազգային պաշտպանության նախագահ։ 1959 թվականին Վիլի Շտոֆին շնորհվել է բանակի գեներալի կոչում։ 1964-1973 և 1976–1989 թվականներին՝ ԳԴՀ նախարարներիների խորհրդի նախարար։ ԳԴՀ Պետական խորհրդի անդամ (1963-1964), 1964-1973 թվականներին և 1976 թվականից՝ Պետական խորհրդի նախագահի տեղակալ, 1973-1976 թվականներին՝ նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Շխերներ

[250px|մինի|Շխերներ ֆինլանդական [Տուրկու քաղաքի մոտ]]

**Շխերներ** (շվեդական եզակի թիվը՝ skär — ժայռ), ոչ մեծ, գերազանցապես ժայռոտ կղզիներ՝ ծովերի ու լճերի խիստ մասնատված ափերի մոտ։ Բնորոշ են հնագույն սառցապատման մարզերին (Կոլայի թերակղզի, Ֆինլանդիա, Շվեդիա, Նորվեգիա, Կանադա և այլն)։ Կազմված են բյուրեղային ապարներից և կրում են սառցադաշտային հղկման հետքեր։

Կատեգորիա:Կղզեխմբեր
Լինա Շտեռն

**Լինա Սոլոմոնովնա Շտեռն** (, ), խորհրդային ֆիզիոլոգ, ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի (1939) և ԽՍՀՄ ԲԳԱ (1944) ակադեմիկոս։

Ավարտել է Ժնևի համալսարանը (1903) և աշխատել տեղում (1917 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1925 թվականիև տեղափոխվել է ԽՍՀՄ։ Եղել է Մոսկվայի 2-րդ բժշկական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ (1925-1948), միաժամանակ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն (1929-1948), ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի կենսաֆիզիկայի ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի բաժնի վարիչ (1954-1968)։ Ուսումնասիրել է օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական պրոցեսների քիմիական և ֆիզիկաքիմիական հիմքերը, հումորալ կարգավորումը։ Մշակել է ուսմունք օրգանիզմի պատնեշային (հատկապես արյունաուղեղային) ֆունկցիաների վերաբերյալ և հիմնավորել դրանց նշանակությունը ներքին միջավայրի հաստատունության պահպանման գործում։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1943)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1878 ծնունդներ
Կատեգորիա:1968 մահեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Լատվիայի հրեաներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Կին գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուս կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ
Շտեֆան Մեծ

**Շտեֆան III Մեծ** (), Մոլդովայի հոսպոդար (1457 թվականից)։ Հետևողականորեն անց է կացրել կենտրոնական իշխանությունն ամրապնդելու քաղաքականություն։ Հենվել է մանր ազնվականության և հողատեր գյուղացիության վրա, հովանավորել է առևտուրը, արհեստները, ամրապնդել է բանակը, կառուցել բերդեր։ Ազգային անկախության համար մղել է բազում պատերազմներ։ 1467 թվականին հաղթել է Մոլդովա ներխուժած Հունգարիայի թագավոր Մատյաշ Հունյադիի բանակին։ 1475 թվականին ջախջախել է թուրքական բանակը Վասլույի մոտ, սակայն 1476 թվականի մարտերում պարտվել է։ Չստանալով օգնություն եվրոպական երկրներից՝ Շտեֆան Մեծը հաշտություն է կնքել, վերսկսել հարկ վճարել Թուրքիային։ Լեհաստանի դեմ երկարատև պատերազմը ավարտվել է 1497 թվականին, Շտեֆան Մեծի հաղթանակով, որին նպաստել է Ռուսաստանի հետ ռազմաքաղաքական դաշինքը։ Շտեֆան Մեծը հովանավորել է հայերի մուտքը Մոլդովա, նրանց շնորհել արտոնություններ (առևտրական և այլն)։ Մոլդովայում գրված հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններում և կամենիցյան տարեգրությունում Շտեֆան Մեծը հիշվում է դրվատանքով։ Մոլդավ ժողովուրդը շատ ավանդություններ ու երգեր է պահպանել Շտեֆան Մեծի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոլդովացիներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա
Յոհան Շտրաուս (հայր)

**Յոհան Շտրաուս (հայր)** (, , (), ավստրիացի կոմպոզիտոր, ջութակահար և դիրիժոր։

Նվագել է Յո․ Լանների կվարտետում։ 1825 թվականին կազմակերպել է սեփական նվագախումբ, 1833 թվականին համերգային շրջագայություն կատարել Եվրոպայում։ Շտրաուսը պարային երաժշտության ճանաչված վարպետներից է։ Իր ստեղծագործություններում, նախ և առաջ վալսերում, զարգացրել է Լանների ավանդույթները, դասական հղկվածություն ու ձև է հաղորդել վիեննական վալսին և մեծապես նպաստել դրա հանրայնացմանը, տարածմանը։

Ավելի քան 250 պիեսների, այդ թվում՝ 152 վալսերի (ճանաչվածներից են՝ «Դանուբյան երգեր», «Լոռելայ» ևն), 32 կադրիլների, 24 գալոպների, 18 քայլերգերի (հանրահայտ է «Ռադեցկու քայլերգը»), 13 պոլկաների հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ջութակահարներ
Կատեգորիա:Ինֆեկցիոն հիվանդություններից մահացածներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ավստրիացի դասական երաժիշտներ
Ֆայտ Շտոս

**Ֆայտ Շտոս** կամ **Ֆեյտ** (, ), մոտավորապես 1455, Հորբ-նա-Նեեկարե - 1533, Նյուրնբերգ։ Գերմանացի քանդակագործ, նկարիչ և փորագրող, որն իր ստեղծագործությամբ նշանավորել է Գերմանիայի և Լեհաստանի քանդակագործության անցումը միջնադարից վերածնունդ։ 1477-1497 թվականներին աշխատել է Կրակովում։ Լեհաստանում կատարած աշխատանքներից ամենանշանավորն է Կրակովի Կույս Մարիամի կոստյոլի վեհասքանչ խորանը 1477-1489 թվականներին, որը դասվում է եվրոպայի քանդակագործության լավագույն օրինակների շարքը։ 1496 թվականին Շտոսը վերադարձել է Նյուրնբերգ։ 1490-1520-ական թվականներին նրա ստեղծագործությունները «Ավետում» խմբաքանդակը, 1517-1518 թվականներ, Լորենցկիրխե եկեղեցի, Նյուրնբերգ, Բամբերգի տաճարի խորանը, 1520-1523 թվականներ, երկուսն էլ՝ վկայում են ռենեսանսային միտումների խորացումը։

## Նկարներ
 
Jan Matejko - Ociemniały Wit Stwosz z wnuczką.jpg|Ֆայտ Շտոսը Յան Մայտեյկոյի նկարում
Gothic_altar_veit_stoss.jpg|Խորանի Սբ Մարիամի եկեղեցի Կրակով
Bamberger Dom BW 8.JPG| Խորան Բամբերգի տաճարում
Germany Nürnberg Lorenzkirche Annunciation Stoss.jpg|«Ավետում»-ի եկեղեցին Լորենցյա Նյուրնբերգ
Nuremberg Johannis Cemetery Veit Stoss Grave f ne.jpg|Ֆայտ Շտոսի գերեզմանը, նյուրբերգյան գերեզմանոցում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆայտ Շտոսի կենսագրուիթյունը

Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փորագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկներ
Ալֆրեդ ֆոն Շլիֆեն

**Ալֆրեդ ֆոն Շլիֆեն** (, ), կոմս, գերմանական ռազմական տեսաբան, գեներալ-ֆելդմարշալ (1911 թ.)։ Որպես Գլխավոր շտաբի սպա մասնակցել է 1866 թվականի ավստրո-պրուսական և 1870-1871 թվականների ֆրանս-պրուսական պատերազմներին։ 1891-1905 թվականներին եղել է Գլխավոր շտաբի պետ։ Լինելով Մոլտկե Ավագի հետևորդ և գերմանական միլիտարիզմի գաղափարախոսներից՝ մշակել է մեկ կամ երկու թևերին վճռական հարվածի միջոցով հակառակորդին շրջապատելու և ոչնչացնելու տեսությունը։ Երկու ճակատով՝ Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի դեմ պատերազմի պլանի հեղինակն էր, որը որոշ փոփոխություններով Գերմանիան իրագործել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918 թթ.) սկզբին, բայց անհաջողության է մատնվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռազմական տեսաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանական կայսրության ֆելդմարշալներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գեներալներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Գերմանական կայսրության ռազմական գործիչներ
Three Days Grace

**Three Days Grace**, կանադական ռոք խումբ, որը նախապես անվանված է եղել *Groundswell*: 1997 թվականին անձնակազմը փոխել է անվանումը՝ վերանվանվելով Three Days Grace: Jive Records ամերիկյան ձայնագրման ստուդիայի հետ պայմանագրի ստորագրումից հետո, լույս տեսավ նրանց *Three Days Grace* ալբոմը 2003 թվականին։ 2007 թվականին խումբը ճանաչվեց *լավագույն ռոք խումբ* Billboard ամասագրի կողմից, բացի այդ էլ հայտնվեց կանադական ամենից շատ լսվող երգերց ցուցակում, զբաղեցնելով 4-րդ հորիզոնականը։ Խմբի երրորդ *Life Starts Now* ալբոմը լույս տեսավ 2009 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։ Այս պահին խումն ունի 4 ձայնագրված ալբոմներ, որոնցից վերջինը *Transit of Venus* ալբոմն է, ձայնագրված 2012 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։

Կատեգորիա:1992 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ
Կատեգորիա:Ռոք խմբեր
Ֆրանտիշեկ Շկրոուպ

**Ֆրանտիշեկ Յան Շկրոուպ** (, ), չեխ կոմպոզիտոր, դիրիժոր, երգիչ։

## Կենսագրություն
Պրահայում կազմակերպել է չեխական առաջին ազգային օպերային խմբակը, որը 1823] թվականից Դասային թատրոնում չեխերեն ներկայացրել է գերմանական և իտալական դասական օպերաներ։ 1827 թվականից եղել է Դասային թատրոնի 2-րդ կապելմայստերը, 1837-1857 թվականներին՝ գլխավոր դիրիժորը (Պրահայում առաջին անգամ բեմադրել է Ռիխարդ Վագների, Ջուզեպպե Վերդիի և այլոց օպերաները)։ 1860 թվականից եղել է Ռոտերդամի օպերայի դիրիժոր։

## Ստեղծագործություններ
Հեղինակ է 9 օպերայի (այդ թվում չեխերեն տեքստով ազգային առաջին՝ «Մետաղագործը» օպերան, (1826, Պրահա), նախերգանքների, լարային կվարտետների, դրամատիկ ներկայացումների երաժշտության, երգերի (այդ թվում՝ հանրածանոթ «Որտե՞ղ է իմ հայրենիքը» երգի, որ 1918 թվականից Չեխոսլովակյան Հանրապետության պետական հիմնի առաջին (չեխերեն) մասն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Չեխ երգիչներ
Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Շյոֆենների դատարան

**Շյոֆենների դատարան**.
# 6-8-րդ դարերից-16-րդ դար Արևմտյան Եվրոպայի որոշ երկրներում (Գերմանիա, Իտալիա և այլն), այսպես կոչված, «կարգ ստեղծողների», «դատական այրերի» (շյոֆեններ, սկաբիններ, ռախիմբուրգներ) դատարան։ Միջնադարյան Գերմանիայում շյոֆենները դատական կոլեգիայի անդամներ էին, հետագայում տարբեր լիազորություններով ատենակալներ, որոնք ընտրվում էին սովորույթով և պաշտոնյա-դատավորի հետ ինկվիզիցիոն ձևերով իրականացնում դատավարություն։ Մշտական Շյոֆենների դատարաններ ստեղծվել են Կարլոս Մեծի օրոք (մոտ 770-780)։
# 1848-1849 թվականների հեղափոխությունից հետո Գերմանիայում (1871 թվականից՝ ամբողջ կայսրությունում) տերունական դատավորի և երկու ատենակալների (շյոֆենների) կազմով դատարաններ, որոնք քննում էին մանր քրեական գործեր։
# Գերմանիայում դատարաններ (1950 թվականից), որոնք քննում են տեղամասային դատավորների ընդդատությունից դուրս, սակայն տեղամասային դատարանների իրավասության մեջ մտնող կարևոր քրեական գործեր։

Կատեգորիա:Դատարաններ
Կատեգորիա:Դատավորներ
Շտաբ

**Շտաբ** (), զորքերը կառավարելու հիմնական մարմին։ Լինում են՝
* համազորային,
* զորատեսակների և
* զինված ուժերի տեսակների շտաբներ։
## Շտաբի խնդիրները
Շտաբի կարևոր խնդիրներն են՝
# զորքերի և ղեկավարող մարմինների մշտական մարտական պատրաստության ապահովումը,
# իրադրության վերաբերյալ տվյալների հավաքումը, ուսումնասիրումը, մշակումն ու գնահատումը,
# օպերատիվ-տակտիկական հաշվարկների և առաջարկությունների զեկույցը հրամանատարին (մարտական գործողության պլանավորման ու ռազմական, գործողությունների ժամանակ որոշումներ կայացնելու համար),
# մարտական գործողության (ճակատամարտի) պլանավորումը,
# զորքերի կառավարման, փոխհամագործակցության ու բազմակողմանի ապահովվածության կազմակերպումը,
# զորքերի անձնակազմի առօրյա կյանքի, կենցաղի, ուսուցման և դաստիարակության կանոնարկումը, ամուր կարգապահության, զինակարգի և կազմակերպվածության ապահովումը։
## Շտաբի աշխատանքը
Շտաբը իր աշխատանքը կատարում է գլխավոր հրամանատարի (հրամանատարի) որոշումների և վերադաս շտաբի կարգադրությունների հիման վրա։ Շտաբի աշխատանքը ղեկավարում է շտաբի պետը, որը հրամանատարի 1-ին տեղակալն է և նրա անունից իրավունք ունի կարգադրություններ անել ենթակա զորքերին։
##### Շտաբի ստեղծումը
19-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանում ստեղծվեցին Գլխավոր շտաբ, բանակների և կորպուսների, հետագայում՝ նաև դիվիզիաների շտաբներ։ 19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին շատ երկրների բանակներում շտաբները ունեցել են մշտական հաստիքներ, հստակորեն որոշվել են դրանց անձնակազմի ֆունկցիաները։ Զորքերը կառավարելու համար օգտագործվել են տեխնիկական միջոցներ (հեռախոս, հեռագիր, ռադիո)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914-1918) ռուս, բանակում ստեղծվեցին ռազմաճակատների շտաբներ, իսկ Գերմանիայի, Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի բանակներում՝ բանակային խմբերի շտաբներ։ Առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակաշրջանում ձևավորվել են ժամանակակից շտաբների կառուցվածքի հիմքերը։ Շտաբների գործունեությունը հետագա զարգացում է ապրել երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) տարիներին։ Կարմիր բանակում զորամիավորումների շտաբները կազմված էին օպերատիվ, հետախուզական և այլ վարչություններից (բաժիններից)։ Կային նաև զորատեսակների շտաբներ։
## Շտաբի կառուցվածք
Պատերազմից հետո ԽՍՀՄ Զինված ուժերում կազմավորվել է շտաբների հետևյալ ընդհանուր կառուցվածքը՝
* ԽՍՀՄ Զինված ուժերի Գլխավոր շտաբ,
* զինված ուժերի տեսակների գլխավոր շտաբներ,
* զինված ուժերի թիկունքի շտաբ, քաղաքացիական պաշտպանության շտաբ,
* զորատեսակների և հատուկ զորքերի հրամանատարների շտաբներ։
Շտաբներ կան նաև զորամիավորումներում, զորամասերում և այլն։ Նմանօրինակ շտաբներ կան նաև օտարերկրյա պետությունների զինված ուժերում։ ՆԱՏՕ-ի Միացյալ զինված ուժերում ստեղծվել է միացյալ շտաբ, իսկ Վարշավայի պայմանագրի մասնակից երկրների Միացյալ զինված ուժերում՝ այդ պետությունների Միացյալ զինված ուժերի շտաբ։

Կատեգորիա:Ռազմուժ
Հարիսոն Շմիդտ

**Հարիսոն Հագան (Ջեք) Շմիդտ** (, ), ամերիկացի տիեզերագնաց-օդաչու։

Ավարտել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1957), ստացել գիտությունների բակալավրի աստիճան։ 1964 թվականին, Հարվարդի համալսարանում, ստացել է գիտությունների դոկտորի աստիճան։ ԱՄՆ-ի տիեզերագնացների խմբում ընդգրկվել է 1965 թվականին։ 1972 թվականի դեկտեմբերի 7—19-ը, Յուջին Սերնանի և Ռոնալդ Էվանսի հետ, որպես լուսնախցիկի օդաչու, «Ապոլլոն-17» տիեզերանավով թոիչք է կատարել դեպի Լուսին։ 1971 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Շմիդտը և Սերնանը լուսնախցիկով վայրէջք են կատարել Լուսնի վրա, որտեղ մնացել են 75 ժամ և 3 անգամ դուրս եկել մակերևույթ՝ 22 ժամ 5 րոպե ընդհանուր տևողությամբ։ Լուսնի վրա շարժվել են լուսնագնացով։ Թռիչքը տևել է 12 օր 9 ժամ 51 րոպե։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագնացներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Շտեմարան (հանդես)

«**Շտեմարան**», հանդես, լույս է տեսել 1821-1823 թվականներին, Կալկաթայում։ խմբագիր՝ Մարտիրոս Մկրտչյան։ 

Խմբագիր Մարտիրոս Մկրտչյանի մասին տեղեկությունները քիչ են։ «Շտեմարանի» նյութերից դատելով՝ նա Հնդկաստան է եկել Շիրազից, բացի հայերենից տիրապետել է անգլերենի և պարսկերենի։ Ջուղայահայ բարբառով գրել է կատակերգություններ։

«Շտեմարանը» աշխարհաբար առաջին պարբերականներից է։

## Բավանդակությունը
«Շտեմարանի» յուրաքանչյուր տետրակ սկսվում է «Հետևումն հորդորացն» ընդհանուր վերնագրով գրաբարով գրված բարոյախրատական զրույցով։

«Շտեմարամի» հիմնական հեղինակը խմբագիրն է, որը հանդես է գալիս հոդվածներով, առակներով, բանաստեղծություններով և այլ նյութերով։ Տպագրվել են նաև աշուղական երգեր, արևելյան բանաստեղծների ստեղծագործություններից հատվածներ, առակներ, ասույթներ։ «Շտեմարանի» էջերում խմբագիրը բանավիճում է կալկաթահայ հոգևորական տեր Հովսեփի և նրա կողմնակիցների դեմ։

«Շտեմարանի» քաղաքական հայացքները ցայտուն ու միանշանակ չեն։ Թեև նկատվում են բուրժուական զարթոնքի նշույլներ, ազգային-ազատագրական գաղափարախոսության դրսևորումներ, սակայն կրոնաավատական ըմբռնումները գերիշխում են։

«Շտեմարանի» գաղափարախոսությունը նկաըելի է հատկապես արևելյան և արևմտյան երկրների հարաբերությունների մասին նյութերում։ Դրանց մեջ ամենացայտուններից են հույների ապստամբությանը նվիրված նյութերը։ Խմբագիրը ներբող է ձոնում հույն ապստամբներին, որովհետև Օսմանյան պետության դեմ պայքարի մեջ է տեսնում նաև հայ ժողովրդի փրկության հույսը։ Դրվատում է հույներին օգնելու Ռուսաստանի պատրաստակամությունը և պարսավում Անգլիայի ընդունած դիրքը։

Հայաստանի ազատագրության գաղափարը Մարտիրոս Մկրտչյանը անց էր կացնում իր նախասիրությունների ոսպնյակով։ Նա մերժում էր սահմանադրական պառլամենտիզմի ծրագիրը որոնք պաշտպանում էին Շահամիր Շահամիրյանը, Մովսես Բաղրամյանը, Հարություն Շմավոնյանը։ 

«Շտեմարան»-ում հատվածներ է հրապարակվել ճանապարհորդ-վաճառական Թոմաս Խոջամալյանի «Պատմությունից»։

Լուսաբանել է գաղթավայրի առօրյան, անդրադարձել տարբեր խավերի բախումներին, սուր քննադատության ենթարկել հոգևորականներին, «ազգի հոգսերի նկատմամբ անտարբեր» մեծահարուստներին ու առևտրականներին, կոչ արել բարձր պահել ազգային ոգին, առաջնորդվել ազատագրական գաղափարներով։

Ունեցել է պրոռուսական կողմնորոշում, անդրադարձել է ժամանակի քաղաքական իրադարձություններին, մասնավորապես թուրքական բռնությունների դեմ հույն ժողովրդի ազատագրական պայքարին, քննադատել Օսմանյան պետության հայակործան քաղաքականությունը, շեշտել զինվորական գործ և քաղաքականության արվեստ սովորելու անհրաժեշտությունը։

Տպագրել է հայրենասիրական, պատմական, գրական բնույթի նյութեր, բանավիճային հոդվածներ, զրույցներ, առակներ, լուրեր, արհեստներ ու կենցաղավարություն ուսուցանող խորհուրդներ, անդրադարձել թատրոնի, հայոց լեզվի և այլ հարցերի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդկաստանի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Իվան Շմալգաուզեն (կենսաբան)

**Իվան Իվանովիչ Շմալգաուզեն** (, ), խորհրդային կենսաբան, էվոլյուցիոն ուսմունքի տեսաբան։ ԽՍՀՍ ԳԱ (1935) և ուկրաինական ԽՍՀ ԳԱ (1922) ակադեմիկոս։ Ուկրաինական ԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1935)։

Ի․Ֆ․ Շմալգաուզենի որդին է։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Կիևի համալսարանը (1907), աշակերտել Ա․ Սևերցովին։ Եղել է Վորոնեժի (1918), Կիևի (1921) և Մոսկվայի (1939-1948) համալսարանների պրոֆեսոր։ 1930-1941 թվականներին Ուկրաինական ԽՍՀ ԳԱ կենդանաբանության և կենսաբանության, 1936— 1948 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի համալսարանների տնօրեն։ Շմալգաուզենի գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են կենդանիների համեմատական անատոմիայի ու սաղմնաբանության, էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի և այլքան, ինչպես նաև էվոլյուցիայի գործոնների ու օրինաչափությունների կենսակիբեռնետիկայի հարցերին։ Շմալգաուզենը ուսումնասիրել է օրգանիզմի ամբողջականությունը անհատական, պատմական զարգացման ընթացքում և տվել կայունացնող ընտրության տեսությունը, հետազոտել ինչպես էվոլյուցիոն պրոցեսի, այնպես էլ անհատական զարգացման մեխանիզմները, որպես ինքնակարգավորող համակարգեր։ Դրանով Շմալգաուզենը հարստացրել է Չ․ Դարվինի էվոլյուցիոն մատերիալիստական տեսությունը։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով, ԽՍՀՄ ԳԱ Ի․ Մեչնիկովի անվան ոսկե և գերմանացի բնագետների «Լեոպոլդինա» ակադեմիայի Դարվինի անվանական մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Անդրեյ Շտոգարենկո

**Անդրեյ Յակովլևիչ Շտոգարենկո** (, ), ուկրաինացի խորհրդային կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1972)։

## Կենսագրություն
1936 թվականին ավարտել է Խարկովի կոնսերվատորիան։ 1954-1968 թվականներին Կիևի կոնսերվատորիայի ռեկտոր (1960 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1968 թվականից Ուկրաինայի կոմպոզիտորների միության վարչության նախագահ։ Հեղինակ է «Իմ Ուկրաինա» կանտատ-սիմֆոնիայի (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1946 թ.), «Լեսյա Ուկրաինկայի հիշատակին» սիմֆոնիկ սյուիտի (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1952 թ.), 3 սիմֆոնիաների, այդ թվում՝ Կիևյան սիմֆոնիա (Տ․ Շևչենկոյի անվան ՈւՄՄՀ պետական մրցանակ, 1974 թ.) և այլ վոկալ ու սիմֆոնիկ երկերի։ Շտոգարենկոն գրել է նաև «Հայկական էսքիզներ» կվարտետը (1958 թ.), ուր օգտագործել է ժողովրդական «Հոյ Նազան իմ» և «Շողեր ջան» երգերի մեղեդիները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1902 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Արկադի Շվեցով

**Արկադի Դմիտրևիչ Շվեցով** (, ), ավիացիոն շարժիչների բնագավառի խորհրդային կոնստրուկտոր, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1940), ինժեներատեխնիկական ծառայության գեներալ-լեյտենանտ (1948), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1942)։

Ավարտել է Մոսկվայի բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը (1921)։ 1934 թվականից՝ ավիամոտորաշինության գործարանի գլխավոր կոնստրուկտոր, 1926 թվականին՝ «Պո-2» (Ու-2), «Սիր-6», «ՈւՏ-2», «Յակ-18» և այլ ինքնաթիռների համար մշակել է օդային հովացմամբ խորհրդային առաջին սերիական Մ-11 ավիաշարժիչը։ 1940-ական թվականներին ԱՇ ընտանիքի ինքնաթիռների համար ստեղծել է օդային հովացմամբ մխոցավոր աստղանման շարժիչներ։ Համարվում է օդային հովացմամբ շարժիչների կոնստրուկտորների դպրոցի ստեղծողը։

Եղել է նաև ԽՍՀՄ II-III գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1942, 1943, 1946, 1948)։ Պարգևատրվել է Լենինի 5 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Շվեյցարական սարահարթ

**Շվեյցարական սարահարթ** (, , ), գտնվում է Շվեյցարիայում, Ալպերի և Յուրայի լեռնաշղթայի միջև։ Երկարությունը մոտ 240 կմ է (Ժնևի լճից Բոդենի լիճը), լայնությունը՝ մինչև 50 կմ։ Հարավ - արևելքից հյուսիս - արևմուտք ցածրանում է 1200 մ-ից մինչև 400 մ։ Առավելագույն բարձրությունը 1408 մ է (Նապֆ լեռ)։ Ունի բլրային մակերևույթ։ Շատ են լճերը։

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի աշխարհագրություն
Յան Շվերմա

**Յան Շվերմա** (, ), չեխոսլովակ կոմունիստական ակտիվիստ, լրագրող, իրավաբան, նախկին Չեխոսլովակիայի հերոս (հետմահու, 1969)։

1921 թվականին դարձել է Չեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցության (ՉԿԿ) անդամ։ 1924 թվականին եղել է ՉԿԿ-ի օրգան «Վեչերնի ռուդե պրավո» թերթի խմբագիրը։ 1926—1928 թվականներին սովորել է Լենինյան դպրոցում (Մոսկվա)։ 1929 թվականին դարձել է ՉԿԿ ԿԿ և Քաղբյուրոյի անդամ, 1935 թվականին՝ Կոմինտերնի գործկոմի անդամության թեկնածու, 1935—1938 թվականներին՝ Չեխոսլովակիայի ազգային ժողովի պատգամավոր (ՉԿԿ-ից), 1936—1938 թվականներին՝ ՉԿԿ կենտրոնական օրգան «Ռուդե պրավո»-ի գլխավոր խմբագիր։

1938 թվականին, Մյունխենի համաձայնագրի կնքումից հետո աշխատել է ՉԿԿ արտասահմանյան բյուրոյում, սկզբում՝ Փարիզում, 1940 թվականից՝ Խորհրդային Միությունում։ Մասնակցել է 1944 թվականի Սլովակյան ազգային ապստամբությանը, որի ժամանակ էլ զոհվել է։

Գրել է Չեխոսլովակիայի պատմության, ազգային հարցի վերաբերյալ աշխատություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չեխ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ լրագրողներ
Կատեգորիա:Չեխ իրավաբաններ
Շվեյցարացիներ

մինի|Շվեյցարիայի լեզվային շրջանները
**Շվեյցարացիներ** (գերմ. die Schweizer, ֆր. les Suisses, իտալ. gli Svizzeri), ազգ, Շվեյցարիայի հիմնական ժողովուրդը և քաղաքացիները։ Ընդհանուր թիվը՝ 10-11 մլն. (2023)։ Շվեյցարիայում՝ 8,9 մլն. մարդ (2023)։ Նրանք երկլեզու կամ եռալեզու են և խոսում են գերմաներեն, ֆրանսերեն, իտալերեն և ռետոռոմաներեն։ Նրանք կաթոլիկ են։

## Պատմություն և լեզու
* Գերմանախոս շվեյցարացիներ;
* Ֆրանկախոս շվեյցարացիներ;
* Իտալախոս շվեյցարացիներ;
* Ռետոռոմանախոս շվեյցարացիներ:

Հնագույն ժամանակներից Շվեյցարիայի ներկայիս տարածքում բնակվել են հելվետները (կելտական ցեղ, որը մոտ էր Ֆրանսիայում ապրող հարևան գալերին) և ռետերը։ Նրանց մասին առաջին հիշատակությունները վերաբերում են մեր դարի սկզբին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեյցարացիներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի ազգեր
Ջորջե Շտեֆենեսկու

**Ջորջե Շտեֆենսկու** (, ), ռումին կոմպոզիտոր, մանկավարժ, դիրիժոր։ 1864-1867 թվականներին սովորել է Բուխարեստի, 1867-1871 թվականներին՝ Փարիզի կոնսերվատորիաներում։ 1877-1890 թվականներին Բուխարեստի Ազգային թատրոնի դիրիժոր և կոմպոզիտոր։ Ռումինական կոմպոզիտորական դպրոցի հիմնադիրներից է։ Առանձնապես նշանակալից է նրա ներդրումը նվագախմբային և կամերային գործիքային երաժշտության կազմավորման գործում։ Ռումինական առաջին սիմֆոնիայի (1869) հեղինակն է։ Եղել է Ռումինիայի ազգային օպերային թատրոնի ստեղծումը նախապատրաստող մի շարք պրոֆեսիոնալ օպերային թատերախմբերի հիմնադիրն ու դիրիժորը, 1872-1904 թվականներին՝ Բուխարեստի կոնսերվատորիայի վոկալի և օպերային դասարանների պրոֆեսոր, ազգային վոկալ դպրոցի հիմնադիրներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռումինացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ռումինացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռումինացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռումինացի երաժիշտներ
Մորից ֆոն Շվինդ

**Մորից ֆոն Շվինդ** (Schwind) (), գեղանկարիչ և գրաֆիկ, 19-րդ դարի գերմանական և ավստրիական արվեստում ուշ ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Վիեննայի (1821 թվականից) և Մյունխենի (1828 թվականից) գեղարվեստի ակադեմիաներում։ 1847 թվականից հիմնականում աշխատել է Մյունխենում։ Շվինդի ժանրային նկարները («Հարսանեկան ճանապարհորդություն», 1862, Շակի պատկերասրահ, Մյունխեն), յուղաներկ և ջրաներկ աշխատանքների շարքերը («Գեղեցկուհի Մելուզինան», 1868-1870, 19-20-րդ դարերի պատկերասրահ, Վիեննա), բազմաթիվ որմնանկարներն ու գրքերի ձևավորումները ներթափանցված են ժողովրդական հեքիաթների և լեգենդների մոտիվներով, տրամադրությամբ հովվերգական են, սակայն զուրկ չեն ակադեմիզմի երանգներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ավստրիացիներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկներ
Մաքս Շտիռներ

**Մաքս Շտիռներ** (, իսկական անունը՝ *Յոհան Կասպար Շմիդտ* (, ), գերմանացի փիլիսոփա։ Հաճախ ներկայացվում է որպես նիհիլիզմի, էկզիստենցիալիզմի, պոստմոդեռնիզմի և անարխիզմի, հատկապես՝ անհատական անարխիզմի նախակարապետը։ Շտիրների գլխավոր աշխատությունը՝ «Էգոն և իր սեփականությունը» (գերմ. *Der Einzige und sein Eigentum* բառացի թարգմանվում է *Միակը և իր սեփականությունը*) առաջին անգամ հրատարակվել է Լայպցիգում, 1845 թ.։ Հետագայում բազմիցս հրատարակվել և թարգմանվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անարխիստ գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Քյոնիգսբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Շվից տավարի ցեղ

[մինի|Շվից ցեղի տավարը [Շվեյցարական Ալպերում]]

**Շվից**, **շվեյցարական գորշ**, կաթնամսատու տավարի ցեղ։ Բուծվել է Շվեյցարիայում կարճեղջյուր տավարից (հնագույն ժամանակներում ներմուծվել է Արևելքից) սերված կենդանիների երկարատև ընտրության և զույգ ընտրության միջոցով։ Մարմնակազմը ամուր է։ Կենդանիները դիմացկուն են և լավ են օգտագործում արոտը։ Թույրը՝ գորշ (բացից մուգ երանգով)։ Սև կապարագույն քթահայելին սահմանազատված է սպիտակավուն մազածածկի օղակով, իսկ իրանի վերին գծի ուղղությամբ, մնդավից մինչև պոչարմատը, մազածածկը ավելի բաց գույն է (արտաքնակազմի բնորոշ հատկանիշներ)։ Կենդանիների իրանը ձգված է, կրծքավանդակը՝ լավ զարգացած, ոտքերը՝ ամուր։ Լավ կլիմայավարժվում են։ Ցուլերի կենդանի զանգվածը՝ 800—950 (առավելագույնը՝ 1200), կովերինը 550—600 (առավելագույնը՝ 800) կգ է։ 13—14 ամսական զվարակները (մատղաշ)՝ 260—300 կգ։ Ճարպ քիչ են կուտակում։ Սպանդային ելքը 50—60% է։ Կաթնատվությունը՝ 4000—4500 կգ (ամենաբարձրը՝ 10 հազար կգ)։ Կաթի յուղայնությունը՝ 3,7—3,9%։ Շվից տավարի ցեղ բուծվում է բազմաթիվ երկրներում։

Հայաստանում շվիցի տրամախաչմամբ ստացվել է կովկասյան գորշ տավարի ցեղը։

Կատեգորիա:Տավարի ցեղեր
Կատեգորիա:Կովեր
Յուլիան Շվինգեր

**Յուլիան (Ջուլիուս) Շվինգեր** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս։ ԱՄՆ-ի ազգային Գիտությունների ակադեմիայի, Գիտությունների և արվեստների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։

Կոլումբիայի համալսարանում ստանալով փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան (1939)՝ աշխատել է Բերկլիի, Քեմբրիջի, Չիկագոյի և Բոստոնի համալսարաններում, 1943-1946 թթ.՝ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ճառագայթային լաբորատորիայում։ 1947-1972 թթ.՝ Հարվարդի համալսարանի, 1972 թվականից՝ Լոս Անջելեսի համալսարանի պրոֆեսոր։ Աշխատանքները վերաբերում են դաշտի քվանտային տեսությանը, միջուկային ուժերի տեսությանը, մեծ թվով մասնիկների համակարգերի քվանտային տեսությանը՝ հիմնված Գրինի ֆունկցիաների վրա։ Առաջինն է շարադրել քվանտային էլեկտրադինամիկայի հիմունքները կովարիանտ տեսքով։ Մշակել է վարիացիոն մեթոդը ցրման տեսության մեջ։ Նոբելյան մրցանակ (1965, Ռիչարդ Ֆեյնմանի և Սինյիտիրո Տոմոնագայի հետ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Լև Շտեռնբերգ

**Լև (Խայմ-Լեյբ) Յակովլևիչ Շտեռնբերգ** (, ), հրեական ծագմամբ ռուս խորհրդային ազգագրագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1924)։ Լենինգրադի համալսարանի պրոֆեսոր (1918)։

## Կենսագրություն
Նարոդովոլական կազմակերպություններին մասնակցելու համար աքսորվել է Սախալին (1889-1897), ուր ուսումնասիրել է նիվխերի (գիլյակների), օրոկների և այնուների ազգագրությունը։

1901 թվականից աշխատել է Լենինգրադի Ազգագրության և մարդաբանության թանգարանում։ Ազգագրությունն ըմբռնել է որպես նախնադարյան ժողովուրդների և նրանց վերապրուկների վերաբերյալ գիտություն։

Զգալի ավանդ է դրել նախնադարյան կրոնի ուսումնասիրման մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային ազգագրագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Օդեսայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս մարդաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Օրենսգիրք

**Օրենսգիրք**(լատ. codex-գիրք)- համակարգված միասնական օրենսդրական ակտ, որը կարգավորում է հասարակական հարաբերությունների որևէ համասեռ բնագավառ (Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգիրք, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրք և այլն)։ Օրենսգրքին բնորոշ է որոշակի կառուցվածքը (ընդհանուր մաս, հատուկ մաս, հատվածներ գլուխներ)։ Օրենսգիրքն իրավունքի համասեռ հասարակական հարաբերությունները կարգավորող բոլոր կամ հիմնական նորմերը համակարգված և կանոնակարգված ձևով շարադրված օրենքն է։ 
()

Օրենսգրքերը՝ որպես իրավական ակտ առավելապես առկա են մայրացամաքային իրավական համակարգի երկրների օրենսդրությունում՝ Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա, Իսպանիա և այն, այդ թվում՝ Հայաստանը։ Անգլո-սաքսոնական համակարգի երկրների համար՝ Անգլիա, ԱՄՆ և այլն, օրենսգրքերի առկայությունը բնութագրական չէ, քանի որ այնտեղ գործում է ընդհանուր, նախադեպային իրավունքը։
Առավել հայտնի օրենսգրքերն են՝
* 1900 թ.Գերմանիայի Քաղաքացիական օրենսգիրքը(Bürgerliches Gesetzbuch)
* 1804 թ.Ֆրանսիայի Քաղաքացիական օրենսգիրքը՝ Նապոլեոնի օրենսգիրք (Code Civil des Français)
* Ֆրանսիայի Առևտրային օրենսգիրքը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Օրենսգրքեր
Կիրիլ Շտիրբու

**Կիրիլ Անտոնովիչ Շտիրբու** (, , ), մոլդավացի խորհրդային դերասան։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1960 թվական)։

1937 թվականին ավարտել է Օդեսայի թատերական ուսումնարանը և ընդունվել Տիրասպոլի 1-ին Մոլդավայի դրամատիկական թատրոնը։ Մոլդավական բեմում Վ․ Ի․ Լենինի կերպարի առաջին ստեղծողներից է (Պոգոդինի «Կրեմլյան կուրանտներ», «Հրացանավոր մարդը», Շատրովի «Հանուն հեղափոխության»)։ Լավագույն դերերից են նաև՝ Շվանդյա (Տրենյովի «Լյուբով Յարովայա»), Տրուֆալդինո (Գոլդոնիի «Երկու տիրոջ ծառան»), Լիր արքա (Շեքսպիրի «Լիր արքա»)։ Շտիրբուլը եղել է Մոլդավիայի ԿԿ Կենտկոմի անդամ (1963-1976 թվականներին)։ Եղել է Մոլդավիայի ԽՍՀ 2-4-րդ գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Արժանացել է Մոլդավիայի ԽՍՀ պետական մրցանակի (1970)։

Պարգևատրվել է Լենինի, «Հոկտեմբերյան հեղափոխության», Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի դերասաններ
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Հայման Շտայնթալ

**Հայման Շտայնթալ** (, ), գերմանացի լեզվաբան։ Բեռլինի համալսարանի պրոֆեսոր (1863 թվականից), լեզվաբանության մեջ հոգեբանական ուղղության հիմնադիրներից։

Գործունեության առաջին շրջանում նկատելի աշխատանք է կատարել Վ․ Համբոլդտի հայացքները տարածելու ուղղությամբ։ Լեզվական երևույթները մեկնաբանել է հոգեբանության՝ ժողովրդահոգեբանության դիրքերից։ Անդրադարձել է լեզվի ծագման ու զարգացման, լեզվի ու մտածողության փոխհարաբերության հարցերին, լեզուների տիպաբանական դասակարգմանը։ Փորձել է հիմնավորել լեզվի ծագման «բնաձայնության տեսությունը»։ Այսպես կոչված, ժողովրդի ոգու արտահայտման մեջ էական տեղ է հատկացրել լեզվին։ Թեև մարդկային կոլեկտիվների ձևավորման ու լեզվի ծագման խնդրում կարևոր գործոն է դիտել աշխատանքը, սակայն շատ երևույթների մեկնաբանության մեջ ունեցել է իդեալիստական հայեցակետ։ Զբաղվել է նաև լեզվաբանության պատմության հարցերով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանասերներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Շտեմարան պատանի գիտելյաց

**«Շտեմարան պիտանի գիտելեաց»**, պատկերազարդ կրոնական ամսագիր։ Ամերիկյան միսիոներների հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1839—1842 թթ., 1844—1846 թթ., 1854 թվականին, Զմյուռնիայում, ապա՝ Կոստանդնուպոլսում։ Պրոպագանդել է կրոնը, Աստվածաշնչի դրույթները, ձգտել բողոքականություն տարածել հայկական շրջաններում՝ մասնավորապես երիտասարդության մեջ։ Տպագրել է նաև ազգագրության, երկրագիտության, աստղաբաշխության, ժամանակի գիտական նվաճումների վերաբերյալ հոդվածներ, հրատարակել բարոյախոսական զրույցներ ու լեգենդներ, հեքիաթներ, խրատներ, ասույթներ։

Նախորդել է «Ավետաբեր և շտեմարան պիտանի գիտելեաց» և «Աւետաբեր» նույնատիպ պարբերականներին։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Գուստավ Շկիլտեր

**Գուստավ Շկիլտեր** (, ), լատիշ քանդակագործ։

Սովորել է Պետերբուրգի Շտիգլիցի տեխնոլոգիական նկարչության Կենտրոնական ուսումնարանում (1893-1899 թթ.), կատարելագործվել Օգյուստ Ռոդենի արվեստանոցում (1900-1905 թթ.)։ 1906-1907 թվականներին ստեղծել է քաղաքի ծաղրանկարներ Պետերբուրգի լատիշ․ «Սվարի» («Կշեռք») երգիծական ամսագրի համար։ Դասավանդել է Շտիգլիցի ուսումնարանում (1905-1918 թթ.) և Լատվիայի գեղարվեստի ակադեմիայում (1924-1932 թթ.)։ Շկիլտերի հաստոցային աշխատանքներում և դիմաքանդակներում ձևերի մանրազնին և ճշգրիտ մեկնաբանությունները հաճախակի զուգորդվել են ծեփման գեղանկարչական եղանակի հետ; Ստեղծագործություններից են՝ Ռ․ Կաուձիտի (1902) և Մ․ Կաուձիտի (1912, երկուսն էլ՝ բրոնզ, Լատվիայի գեղարվեստի թանգարան, Ռիգա), Կ․ Բաումանիսի (1928, բրոնզ, Լատվիայի օպերայի և բալետի թատրոն, Ռիգա) դիմաքանդակները։ 1974 թվականին Ռիգայում բացվել է Գ․ Շկիլտերի հուշաթանգարանը։

Կատեգորիա:Լատիշ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Քանդակագործներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1874 ծնունդներ
Կատեգորիա:1954 մահեր
Կատեգորիա:Լատիշ նկարիչներ
Մաքսիմիլիան Շտեյնբերգ

**Մաքսիմիլիան Օսեևիչ Շտեյնբերգ** (), ռուս խորհրդային կոմպոզիտոր և մանկավարժ։ ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1934 թվական), Ուզբեկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1944 թվական)։ Արվեստագիտության դոկտոր (1943 թվական)։

## Կենսագրություն
1908 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիան (Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի կոմպոզիցիայի դասարան), նույն թվականից դասախոս (1915 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Շտեյբերգին աշակերտել են Սարգիս Բարխուդարյանը, Ռոմանոս Մելիքյանը, Յուրի Շապորինը, Դմիտրի Շոստակովիչը և ուրիշներ։ Հանդես է եկել որպես դիրիժոր։

Գրել է «Մետամորֆոզներ» (1913 թվական, բեմադրվել է 1914 թվականին, Փարիզ), «Թիլ Ուլենշպիգել» (1936 թվական) բալետները, «Երկիր և երկինք» դրամատիկական պոեմը (1918 թվական), 2 կանտատ, 5 սիմֆոնիա (1906, 1909, 1928, 1933, 1942 թվականներին), «Հայաստանում» կապրիչիոն և նվագախմբային այլ գործեր, ջութակի կոնցերտ (1946 թվական), 2 լարային կվարտետ, ռոմանսներ և երգեր։

Ն․ Ռիմսկի-Կորսակովի երաժշտական և գրական երկերի հետմահու հրատարակության խմբագիրն է, ավարտի է հասցրել նրա «Գործիքավորման հիմունքները» դասագիրքը։ Գործիքավորել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերայի 4-րդ գործողությունը (1930, Մոսկվա, 1933, Երևան) և 1939 թվականի բեմադրությունների (Երևաև, Մոսկվա) համար հեղինակի նյութերով գրել է լիբրետոյում ավելացված հատվածների երաժշտությունը։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիրիժորներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ
Կատեգորիա:Լիտվացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լիտվացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Շտեռն-Գեռլախի փորձ

**Շտեռն-Գեռլախի փորձ** ատոմի մագնիսական մոմենտի գոյությունը և արտաքին մագնիսական դաշտում դրա որոշակի կողմնորոշումը (տարածական քվանտացումը) հաստատող փորձ։ 1922 թվականին իրականացրել են Օտտո Շտեռնը և գերմանացի ֆիզիկոս Վ․ Գեռլախը (W․ Gerlach), արծաթի (Ag), հետագայում նաև այլ տարրերի ատոմներով։ Ag-ի ատոմների փունջը, անցնելով խիստ անհամասեռ մագնիսական դաշտով, ճեղքվում էր և էկրանի վրա առաջացնում շերտեր, որոնք վկայում էին մագնիսական մոմենտի պրոյեկցիայի քվանտացումը։ Դասական տեսության համաձայն, էկրանի վրա պետք է առաջանար մեկ հաստ շերտ, սակայն իրականում առաջանում էին սիմետրիկ դասավորված 2 նեղ շերտեր։ Շտեռն-Գեռլախի փորձի այս արդյունքը բացատրվեց Ջ․ Ցու․ Ուլենբեկի և Ս․ Գաուդսմիթի վարկածի (1925 թվական) օգնությամբ, ըստ որի էլեկտրոնները, ուղեծրային մեխանիկական ու մագնիսական մոմենտներից բացի, ունեն նաև սեփական մեխանիկական ու մագնիսական մոմենտներ։ Ընդ որում փորձի տվյալներից պարզվեց, որ էլեկտրոնի սպինային մագնիսական մոմենտը հավասար է բորի մեկ մագնետոնի։

## Արտաքին հղումներ
*Շտեռն-Գեռլախի փորձ - Ֆիզիկայի ֆեյնմանյան դասախոսություններ

Կատեգորիա:Քվանտային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկական փորձեր
Շտեյն

**Շտեյն**, շտայն (, բառացի քար), որոշ գունավոր մետաղների (պղինձ, նիկել, կապար և այլն) արտադրության միջանկյալ նյութ՝ երկաթի սուլֆիդի և ստացվող մետաղի սուլֆիդի համաձուլվածք։ Օքսիդային հալույթներում գունավոր մետաղների սուլֆիդների փոքր լուծելիության, նրանց հալման համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանի (1100&nbsp;°C-ից ցածր) և բարձր խտության (ավելի քան 4 գ/սմ³) շնորհիվ հալված շտայնն անջատվում է խարամից և նրա տակ առաջացնում առանձին շերտ։ Պղնձի և նիկելի սուլֆիդային հումքերի հալման ժամանակ շտայնում են կուտակվում պղինձը, նիկելը և կոբալտը։ Շտայնը սովորաբար պարունակում է 10—50 % Сu և Ni, 15—25% Տ, մնացածը՝ երկաթ։ Շտայնն առաջանում է նաև կապարապրոցեսներում, երբ հումքի մեջ լինում են պղինձ և ծծումբ։

Կատեգորիա:Քիմիական խառնուրդներ
Կատեգորիա:Գունավոր մետալուրգիա
Ջոզեֆ Շտեռնբերգ

**Ջոզեֆ (Յոզեֆ) ֆոն Շտեռնբերգ** (, իսկական անուն-ազգանուն **Յոնաս Շտեռնբերգ** [*Jonas Sternberg*], ), ամերիկացի կինոռեժիսոր։

Ծնվել է Ավստրիայում։ 1914 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։ Շտեռնբերգի առաջին ֆիլմերից են՝ «Ետնախորշեր» (1927), «Նյու Յորքի նավանորոգարանները» (1928)։ «Համր» կինոյի վերջին շրջանում Շտեռնբերգը վայելել է խոշոր և ինքնատիպ ռեժիսորի հեղինակություն։ 1929 թվականին հրավիրվել է Գերմանիա, նկարահանել «Երկնագույն հրեշտակ» ֆիլմը, (1930, ըստ Թ․ Մաննի «Պրոֆեսոր Ունրատ» վեպի) հնչուն ֆիլմը, որով արժանացել է համաշխարհային ճանաչման։ Այս կինոնկարի ազդեցությամբ են ստեղծվել Շտեռնբերգի հետագա ֆիլմերը՝ «Մարոկկո» (1930), «Անարգվածը» (1931), «Շիկահեր Վեներան», «Շանհայի ճեպընթացը» (երկուսն էլ՝ 1932), «Սատանան դա կինն է» (1935), որոնց գլխավոր դերակատարը եղել է Մառլեն Դիտրիխը։ Այլ ֆիլմերից են՝ «Լենա Սմիթի գործը» (1929), «Ամերիկյան ողբերգություն» (1931, ըստ Թեոդոր Դրայզերի վեպի), «Ոճիր և պատիժ» (1935, ըստ Դոստոևսկու վեպի)։ Եղել է իր ֆիլմերի սցենարիստը, երբեմն նաև նկարիչը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերատորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ռեժիսորներ
Capital Cities

**Capital Cities**, ամերիկյան ինդի փոփ դուետ Լոս Անջելեսից, Կալիֆորնիա։ Դուետը ձևավորվել է 2008 թվականին, և կազմված է ամերիկացի երգիչ Ռայան Մերչանտից (վոկալ, ստեղնաշարային գործիքներ) և հայազգի երգիչ Սեպուհ Սիմոնյանից (վոկալ, ստեղնաշարային գործիքներ)։ Դուետը համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերել իր 2011 թվականին թողարկված «Safe and Sound» երգի շնորհիվ, որը միջազգային մի շարք հիթ շքերթներում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականներ և ստացել է մի քանի սերտիֆիկատ։ 2013 թվականի հունիսի 4-ին դուետը թողարկել է իր դեբյուտային՝ «In a Tidal Wave of Mystery» ստուդիական ալբոմը։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Մինի ալբոմներ

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2008 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Երաժշտական դուետներ
Հանս Շտիլլե

**Հանս Շտիլլե** (, ), գերմանացի երկրաբան (ԳՖՀ)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հաննովերի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը և Գյոթինգենի համալսարանը (1899)։ 1900 թվականից աշխատել է Բեռլինի երկրաբանական գերատեսչությունում։ Հաննովերի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի (1908 թվականից), Լայպցիգի (1912 թվականից), Գյոթինգենի (1913 թվականից) և Բեռլինի (1932 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ 1945-1950 թվականներին եղել է Գերմանական Գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահ, 1946-1950 թվականներին՝ իր հիմնադրած Գեոտեկտոնական ինստիտուտի տնօրեն (Արևմտյան Բեռլին)։

Գերմանիայի, Կարպատների և Եվրոպայի այլ շրջանների, ինչպես նաև Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի, Հարավ-Արևելյան Ասիայի ու խաղաղօվկիանոսյան օղակի տեկտոնիկային վերաբերող նրա բազմաթիվ աշխատությունները համաշխարհային ճանաչում են գտել։

Մշակել է (1924) Երկրի պատմության մեջ երկրակեղևի աճող կոնսոլիդացիայի և «ծալքավորման համաշխարհային ֆազերի» հաջորդականության գեոտեկտոնական կոնցեպցիան, ցույց տվել մագմատիզմի դրսևորման կապը գեոսինկլինալային մարզերի զարգացման փուլերի հետ։ Առանձնացրել է (1955) ասինտյան ծալքավորությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ