Սրիկաներ (ֆիլմ)

**Սրիկաներ** (), Ալեքսանդր Աթանեսյանի ռուսական ֆիլմը Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացքում դեռահասների պատժիչ ռազմական ստորաբաժանման մասին, որը մտացածին էր։ Հիմնված է Վլադիմիր Կունինի համանուն պատմության վրա, որը գրվել է 2003 թվականին։

Ֆիլմի գովազդային արշավը հիմնված էր այն փաստին, որ սցենարը կառուցված էր Կունինի կենսագրության իրական դեպքերի վրա, որոնց մասին նա խոսել է մի քանի հարցազրույցներում։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2006 թվականի փետրվարի 2-ին և նշանավորվեց սկանդալով, որը կապված էր նկարագրված իրադարձությունների ճշմարտացիության հետ։ 2007 թվականի նոյեմբերին Կունինը հայտարարեց, որ ֆիլմի նկարահանման համար օգտագործված սցենարը «վերաշարադրվել է առաջին տառից մինչև վերջին տառը ֆիլմի ռեժիսորի կողմից»։

## Դիպաշար
1943 թվական։ ԽՍՀՄ, Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացք։ Ղազախստանում մի խումբ դեռահասներ ներխուժում են պահեստ՝ սպանելով պահակին և պարեկին։

Նախկին մարզիկ և լեռնագնաց, փոխգնդապետ Վիշնևեցկին ազատվում է բանտից՝ գաղտնի առաքելություն իրականացնելու համար։ Նա պետք է կազմակերպի պատժիչ զորամաս՝ դիվերսիոն խումբ, որը բաղկացած է 14-15 տարեկան դեռահասներից, որոնք մահապատժի են դատապարտվել կատարված հանցագործությունների համար։ Դասընթացը տեղի է ունենում Ղազախստանի լեռներում գտնվող հսկվող բազայում։ Դասընթացավարները Վիշնևեցկու ընկերներն են, ովքեր ազատվել են բանտից այդ նպատակով։

Ուսուցանված դիվերսիոն խումբ է ուղարկվում Կարպատներ՝ նպատակ ունենալով տապալել ժայռոտ ելուստը մանրակրկիտ հսկվող ստորգետնյա նացիստական ​​վառելիքի պահեստի մուտքի մոտ: Հիմնական խումբը միտումնավոր իջեցնում են բազայի վրա, որտեղ դեռահասները ենթարկվում են հակաօդային գնդացիրների կրակի, և գրեթե բոլոր դիվերսանտները մահանում են։ Կոտ և Տյապա մականուններով ողջ մնացած դիվերսանտներին հաջողվում է ներթափանցել բազա և պայթեցնել այն։ Վերադարձի ճանապարհին Տյապը դիպչում է լարին, և պայթյունը պոկում է Կոտի ձեռքը։ Տյապան իջնում ​​է, բայց սարից ձնահյուս է սկսվում։

Շատ տարիներ անց ծերունի Տյապան, ով արդեն 60 տարի մայիսի 9-ին գալիս է բազա, վերջապես հանդիպում է իր զինակից Կոտին։

## Կերպարներ

### Այլ դերերում
* Անդրեյ Պանին - փոխգնդապետ Անտոն Վյաչեսլավովիչ Վիշնևեցկի (նախատիպը՝ Միխայիլ Պոգրեբեցկի)
* Անդրեյ Կրասկո - պահեստապետ քեռի Պաշա
* Նիկիտա Պանով - Նիկիտա
* Դենիս Կարասյով - դրվագ

## Արտադրություն
Ֆիլմի արտադրության ծախսերի մի մասը՝ մոտ 700,000 դոլար, վճարել է Մշակույթի և կինեմատոգրաֆիայի դաշնային գործակալությունը՝ Միխայիլ Շվիդկոյի գլխավորությամբ։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

2007 թվականին *MTV Russia Movie Awards*-ի ժամանակ Վլադիմիր Մենշովը հրաժարվեց լավագույն ֆիլմի մրցանակը հանձնել։ Ծրարը բացելուց և դրա բովանդակությունը կարդալուց հետո նա ասաց. «Ես հույս ունեի, որ կանցնի, բայց չանցավ: Լավագույն ֆիլմի մրցանակը հանձնել այս ֆիլմին, որը բավականին ստոր է և խայտառակություն է իմ երկրի համար, ես կխնդրեի Պամելա Անդերսոնին: Ցավոք, ես դա չեմ անի: Ցտեսություն»: Ծրարը նետելով հատակին՝ լքել է բեմը։

## Պատմական ճշմարտացիություն
### Փաստաթղթային ապացույցների պահանջներ
Վլադիմիր Կունինը մի շարք հարցազրույցներում պատմել է մի պատմություն իր մանկությունից, որի իսկությունը հետագայում վիճարկվել է։ Ըստ նրա՝ պատերազմի ժամանակ նրան տարհանել են Կենտրոնական Ասիա եւ տեղավորել մանկատանը, որտեղից հետագայում փախել է՝ միանալով անչափահաս հանցագործների հանցախմբին։ Նրա խոսքով՝ իրեն ձերբակալել են պահեստի պահակին սպանելու մեղադրանքով, սակայն ավելի ուշ նրան առաջարկել են դառնալ լեռնագնաց դիվերսանտների ջոկատի անդամ՝ Միխայիլ Պոգրեբեցկու գլխավորությամբ, որը կազմվել է դեռահաս հանցագործներից ԽՍՀՄ ՆԿՎԴ-ի ղեկավարության հրահանգով և նախատեսված է եղել գործողությունների համար՝ թշնամու թիկունքում։ Ջոկատում բոլորին առաջարկվել է մասնակցել գործողությանը, որպեսզի «քավեն իրենց մեղքը» հայրենիքի առաջ։

«Սրիկաներ» ֆիլմի ռեժիսոր և սցենարիստ Ալեքսանդր Աթանեսյանը «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանին տված հարցազրույցում նշել է, որ պատճառ չունի չվստահելու Կունինի պատմությանը, սակայն որպես ֆիլմի հիմնական աղբյուր նշել է ոչ թե համանուն պատմությունը, այլ «Միկա և Ալֆրեդ» առեղծվածային վեպը, որը կոչվում է «ինքնակենսագրական»։ Կունինի հետ տարբեր հարցազրույցներում, մեկ ասվել է դպրոցի լուծարման մասին առաջին խմբի մահից հետո[9], մեկ այն, որ խումբը հաջող է գործել։ Կունինի խոսքերն իր մասնակցության կամ չմասնակցելու մասին նույնպես մեջբերվել են տարբեր աղբյուրներում։ Աթանեսյանը «Էխո Մոսկվիին» տված հարցազրույցում ասել է, որ Կունինը չի մասնակցել հատուկ հանձնարարությանը, բայց երբեք չի բացահայտել դրա պատճառները։ Արդյունքում ֆիլմը թողարկվեց առանց պատմաբանների խմբի կողմից նախնական դիտման և վերծուծության։

### «Խորհրդային մանկահասակ դիվերսանտների» առասպել
Ֆիլմի լայնածավալ գովազդային արշավը, որը պնդում էր, որ ֆիլմը հիմնված է իրական իրադարձությունների վրա, գրավեց ռուսական ԱԴԾ-ի ուշադրությունը, որն իր սեփական հետաքննությունն անցկացրեց՝ ստուգելու ֆիլմում ներկայացված փաստերի փաստագրական բնույթը: Աշխատակիցները դիմեցին ՌԴ ԱԴԾ և Ղազախստանի Հանրապետության Ազգային անվտանգության կոմիտեի արխիվներին և արխիվային նյութերն ուսումնասիրելուց հետո կայացրին իրենց դատավճիռը. ՆԿՎԴ-ՆԿԳԲ համակարգում գոյություն չուներ անչափահաս դիվերսանտների պատրաստման նմանատիպ դպրոց, ինչպես նկարագրվածը պատմվածքում և դրա ադապտացիան, այնպես, ինչպես չկային խորհրդային պետական ​​անվտանգության մարմինների կողմից կազմակերպված դիվերսանտների խմբավորումների մասին փաստաթղթեր։ Արխիվները և հանրային տիրույթը պարունակում էին միայն տեղեկություններ կուսակցական ստորաբաժանումների երեխաների և դեռահասների մասին, ովքեր իրականացրել են հսկողություն և հետախուզություն, ինչպես նաև հաղորդագրություններ փոխանցել՝ մասնակցելով ոչ մարտական ​​գործողություններին: Ռազմական գործողություններին մասնակցելու դեպքերը, ներառյալ դիվերսիոն գործողությունները, հազվագյուտ բացառություն էին, և մանկական ուսումնական հաստատություններում (ներառյալ Սուվորովի դպրոցներում) անցկացվող նախնական զինվորական պատրաստությունը չէր ընկնում դիվերսանտների պատրաստության տակ: Առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Դ. Կարովի զեկույցը «Գերմանական օկուպացիան և խորհրդային ժողովուրդը ռուս Աբվերի սպայի գրառումներում» պատմաբան Կ. Ալեքսանդրովի հավաքածուից։ Կարովի խոսքով, 1941 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1942 թվականի փետրվարը 12-14 տարեկան դեռահասները, որոնք պաշարված Լենինգրադի անօթևան երեխաներ էին, ուղարկվեցին գերմանացիների թիկունք: Այս երեխաներին կերակրել են երկու շաբաթ, իսկ հետո ուղարկել գերմանական կողմ, որտեղ նրանք ստիպված են եղել թաքցնել իրենց ուղեբեռը անտառում։ Ավելի քան 30 այդպիսի երեխաներ պահվել են Պսկովի մոտ գերմանացիների կողմից հատուկ կառուցված մանկատանը։
Մյուս կողմից, դեռահասների լրտեսների և դիվերսանտների պատրաստումն այդ տարիներին հիմնականում իրականացվում էր Երրորդ Ռեյխի կողմից. «8-14 տարեկան երեխաների հավաքագրումն ու ուսուցումը հանցավոր-խուլիգանական տարրից և փողոցային երեխաներից»՝ խորհրդային թիկունքում և ԽՍՀՄ օկուպացված տարածքում օգտագործելու նպատակով: Հաստատվել է, որ Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի արխիվները պարունակում են փաստաթղթեր դեռահաս դիվերսանտների պատրաստման գերմանական դպրոցի մասին, որը կազմակերպել էր *Абверкоманда-203*-ը (*АК-203*) 1943 թվականի հուլիսին Հեմֆուրտ գյուղում (*Hemfurth*, Էդերտալ, Վալդեկ-Ֆրանկենբերգ շրջան, Գերմանիա, Կասսելի վարչական շրջան, Հեմֆուրտ գյուղում)։ *АК-203*-ի «Հեմֆուրտ» հատուկ հրամանատարությունն իրականացրել է այն երեխաների ընտրությունը, ովքեր օկուպացիայի ժամանակ գտնվում էին Օրշա և Սմոլենսկ քաղաքների մանկատներում, իսկ ավելի ուշ՝ կալանավայրերից և համակենտրոնացման ճամբարներից։ Այն, որ գերմանացիները օգտագործում էին երեխա-դիվերսանտներ, հաստատեց պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Բ. Ն. Կովալյովը, որն հերքեց ԽՍՀՄ-ում նման պրակտիկայի առկայությունը և միևնույն ժամանակ հայտարարեց, որ գերմանացիների կողմից հավաքագրված երեխաների 99%-ը հրաժարվել է կատարել գերմանական հանձնարարությունները և անցել Կարմիր բանակի կողմը:

### Ինքնակենսագրական փաստ
Վ.Կունինին վերագրվող մի շարք հայտարարություններ ինքնակենսագրության վերաբերյալ ստուգվել են «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթի խմբագրության կողմից և ստուգման արդյունքները հրապարակվել են Ալեքսանդր Բոյկոյի 2006 թվականի փետրվարի 2-ին հոդվածում։ Մասնավորապես, հրապարակվել է ՊՆ կենտրոնական արխիվին ուղղված խմբագրական հարցման պատասխանը և Կունինին (Ֆայնբերգ) Տաշքենդի հրաձգայինների ռազմական ավիացիոն դպրոցում ընդգրկվելու վերաբերյալ ընդունող հանձնաժողովի հրամանի տեքստը.

Կունինի պնդումը Մեդեոյի վերին հոսանքում «երեխա դիվերսանտների» համար հատուկ դպրոցի գոյության մասին քննադատվեց։ Միխայիլ Պոգրեբեցկին, որն իբր կազմակերպել էր այս դպրոցը, զբաղված էր լեռնային հրաձիգների ինտենսիվ վերապատրաստմամբ լեռնային հրաձիգների պատրաստման հրահանգիչների համամիութենական դպրոցում և կապ չուներ ՆԿՎԴ-ի հետ: Այս իրական դպրոցը ավելի մանրամասն նկարագրել է ղազախ տարածաշրջանային պատմաբան, Ալմաիաի և նրա շրջակայքի պատմության փորձագետ Արկադի Պոզդեև-Բաշթան և Ղազախստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության պատմության և ազգաբանության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Պավել Բելան։

### Հեղինակները խոստովանություն
2007 թվականին Վլադիմիր Կունինը հայտարարեց, որ իր պատմությունը վավերագրական պատմություն չէ, այլ «միստիկ-ֆանտաստիկ բնույթի վեպ», ասելով, որ ինքը իրականում ծառայել է բանակում], և որ սցենարը պարզապես «վերաշարադրվել է ֆիլմի ռեժիսորի կողմից առաջինից մինչև վերջին տառը»: Պրեմիերայի օրը ֆիլմի ռեժիսոր Ալեքսանդր Աթանեսյանը նույնպես խոստովանեց, որ սյուժեն իսկապես գեղարվեստական ​​ստեղծագործություն է: Ավելի ուշ, մեկնաբանելով իրադարձությունների այսպիսի ներկայացումը, որը հիմնված է պատժիչ գումարտակների մասին առասպելների վրա, պատմաբան Ս. Գ. Ասֆատուլինը նշել է, որ արվեստի գործերի (ներառյալ ֆիլմերի) միջոցով իրականությանը չհամապատասխանող և միտումնավոր կեղծ տեղեկատվության տարածումը, ինչպես նաև դրա ամրապնդումը հասարակական գիտակցության մեջ, զգալի վտանգ է պարունակում:

### Այլ ապացույցներ
2017 թվականին ղազախական «Կարավան» թերթին տված հարցազրույցում Յուրի Ալեքսանդրովիչ Տույուտյանը պատմել է, թե ինչպես 1943 թվականի սկզբին, անչափահասների գաղութում պատիժ կրելիս, իրեն հավաքագրել է ՆԿՎԴ-ի մի սպա և ուղարկել Վլադիվոստոկի մոտ գտնվող երիտասարդ հետախույզների դպրոց։ Նրա խոսքով՝ իրեն բազմիցս ուղարկել են Մանջուրիայի հարակից տարածք, որը վերահսկվում էր ճապոնական զորքերի կողմից։ Այնտեղ նա ծառայել է որպես ռադիոօպերատոր մի խումբ չափահաս հետախուզական սպաների համար, որոնք տեղեկություններ էին հավաքում ճապոնական բանակի մասին։ Խորհրդա-ճապոնական պատերազմից հեոո ևս նա շարունակել է աշխատել։

Այն [դպրոցը] գտնվում էր տայգայում։ Մենք մոտ 15 հոգի էինք՝ 12-15 տարեկան դեռահասներ, բոլորս էլ չինացիների տեսք ունեինք։ 1943 թվականի ամռանը և աշնանը, ինչպես նաև 1944 թվականի ձմռանը մեզ սովորեցրին լեզու, ռադիոկապ, ատրճանակներով կրակել, գնդացիրներ և նռնակներ նետել։ Մենք տիրապետեցինք հետախուզությանը, մարտավարությանը, քողարկմանը և խրամատներ փորեցինք...

Դասընթացն ավարտելուց հետո ինձ մեկից ավելի անգամ ուղարկեցին թշնամու տարածք՝ Մանջուրիայում։ Սովորաբար երկու չափահաս հետախույզների հետ։ Այդ ժամանակ տարածքը գտնվում էր ճապոնական բանակի վերահսկողության տակ։

Մենք մեր բազայի համար ընտրեցինք աննկատելի վայրեր։ Այնտեղից հետախույզներն անցան գործողությունների. նրանք հավաքեցին տվյալներ զորքերի թվի և գտնվելու վայրի, կրակակետերի, ամրությունների, զենքի և սարքավորումների մասին: Եվ նրանց վերադարձին ես կոդավորեցի այս տեղեկատվությունը և փոխանցեցի մեր զորքերին Մորզեի այբուբենի միջոցով։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
*  (копия)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (копия )
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (копия)
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին