open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռոմեո Սանտոս

**Էնթոնի Սանտոս** (, հայտնի է որպես Ռոմեո Սանտոս, ), ամերիկացի երգիչ, պրոդյուսեր։ 2001 թվականի մայիսի 9-ին թողարկել է իր առաջին սոլո սինգլը՝ "You"։ Երգը առաջատար է դարձել Hot Latin Songs-ում և Tropical Songs-ում։
## կենսագրություն
Ծնվել է ԱՄՆ-ի Նյու Յորք քաղաքում, նրա հայրը դոմինիկցի է, իսկ մայրը Պուերտո Ռիկոյից է։ Կարիերան սկսել է 1995 թվականին։ Aventura լատինո խմբի անդամ է։ 
Նա ստեղծագործում և թարգմանում է երգերը անգլո-ամերիկյան և իսպաներեն լեզուներով։

1990-ականների կեսերին, իր զարմիկ Հենրի և երկու ընկերների հետ, նա ստեղծեց մի խումբ ՝ Los Tinellers անունով։ 90-ականների վերջին, Los Tinellers- ը վերանվանվեց Aventura:

2011 թվականի ապրիլին Ռոմեոն հայտարարեց, որ հեռանում է Aventura խմբից ՝ մենակատարի կարիերան շարունակելու համար։ 2011 թ.-ի մայիսի 9-ին Ռոմեոն թողարկեց իր առաջին սինգլը You, իր առաջին դեբյուտային ալբոմից ՝ Formula I.

2013 թվականին Ռոմեոն թողարկեց Propuesta Indecente սինգլը, որը մինչ այժմ նրա ամենամեծ մենակատար հաջողությունն է։ Նրա առաջին դեբյուտային «Ֆորմուլա, Vol 2» ալբոմը լույս է տեսել 2014-ի փետրվարի 25-ին։ Ալբոմում ներկայացված են համագործակցություններ Դրեյքի, Նիկի Մինաջի, Մարկ Էնթոնիի, Կառլոս Սանտանայի և Թեգո Կալդերոնի հետ, իսկ առանձնանում է հատուկ դերասան Քևին Հարթը։ Formula Vol.2- ը առաջին կեսում դարձավ ամենավաճառվող լատինական ալբոմը։

«Ռոմեոն» ստեղծագործել է Ավենթուրայի գրեթե բոլոր երգերը, ինչպես նաև ստեղծագործել և / կամ կատարել է հիթեր այնպիսի արվեստագետների համար, ինչպիսիք են Վիսին Յ Յանդելը (Նոչե դե Սեքսո), Թալիան (Ոչ, ոչ, ոչ), Հեկտոր Ակոստան «Էլ Տորիտո» (Me վոյ), և Անտոնի Սանտոսը (Մատամե)։

2015 թվականին նա հանդես եկավ որպես հրամանատար ՝ «Արագ և բուռն 7» ֆիլմում։

2017 թվականին նա բացեց իր սինգլը ՝ Héroe Favorito- ն, որն ընդգրկված է իր երրորդ «Golden» ալբոմում, որը թողարկվել է 2017-ի հուլիսին։ Ալբոմում կարևորվում են Խուան Լուիս Գուերայի, Օզունայի, essեսսի Ռեյեսի, Նիկի Jamեմի, հայրիկ Յանկիի և Julուլիո Իգլեսիասի հետ համագործակցությունը։

2019 թվականին նա թողարկեց Utopia– ի բատատների ամենամեծ ալբոմներ ՝ bachata- ի ամենամեծ անունները ՝ El Chaval of Bachata, Frank Rees, Raulin Rodriguez, Elvis Martinez, Kiko Rodriguez, Teodoro Reyes, Joe Veras, Ferreira Zacarias, Luis Vargas, Monchy & Ալեքսանդրան (դուետ, ով այս առիթով վերափոխում է), Անտոնի Սանտոսը և նրա առաջին խումբը `« Ավենտուրա », որը նա վերափոխեց այդ առիթի համար։

## Սինգլեր

## Գրականություն
* Rosen, Jody. "Crossover Dreams of a Bronx Bachatero". *New York Times*. Arts:Music. June 3, 2009
* Symkus, Ed. "Listen to the Tale of Aventura". *The Edge*. *The Boston Herald.com* December 1, 2009

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ
Պլազմա (այլ կիրառումներ)

**Պլազմա** անվանումը կարող է վերաբերվել.
* Պլազմա (ֆիզիկա) - նյութի չորս հիմնական վիճակներից մեկը (իոնիզացված գազ)։
* Արյան պլազմա - արյան հեղուկ մասը։
Հովհաննես Մարդ

**Հովհաննես Մարդ** (Հովհաննես Սարգիսի Մարգարյան, ), հայ բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
1900 թվականին ծնողների հետ փոխադրվել է Թիֆլիս, սովորել ռուսական գիմնազիայում։ Սկսել է գրել 1912 թվականից, աշխատակցել է «Պատանի» (1912-1914) ալմանախին։ 1929 թվականին Հովհաննես Մարդը վերադարձել է Իրան, հաստատվել Թավրիզում։ 1935 թվականից հանդես է եկել Հովհաննես Մարդ գրական անունով։ Տպագրվել է սփյուռքահայ բազմաթիվ պարբերականներում։ 1946 թվականին լույս է տեսել նրա «Զուլալ երգեր» բանաստեղծությունների ժողովածուն, որի հենքը հայրենասիրությունն է («Հայաստանին»)։ Մի շարք գործեր տոգորված են սիրով՝ մարդու ու մարդկայինի նկատմամբ («Երգերի երգը»)։ Հովհաննես Մարդը նաև թարգմանիչ է։ 1962 թվականին հրատարակել է աշխարհի շատ բանաստեղծներ ընդգրկող «Հարազատ էջեր» խորագրով առաջին գիրքը, 1967 թվականին՝ երկրորդը։ 1971 թվականին լույս է տեսել թարգմանական ևս մեկ գործ՝ Իրանի դասական բանաստեղծների քառյակների «Ճշմարտարան» ժողովածուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Պարսկերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Իրանահայ գրողներ
Սիմակ Մանուկյան

**Սիմակ Գառնիկի Մանուկյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
մինի|աջից|250px
Սիմակ Մանուկյանը ծնվել է 1944 թվականին Արարատի մարզի Ղադրլու գյուղում։ 1961 թվականին ավարտել է Վեդու միջնակարգ դպրոցը և նույն թվականին աշխատանքի անցել նույն դպրոցոմ որպես ավագ ջոկատավար։ 1963-1971 թվականներին սովորել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի գեղագիտական ֆակուլտետի նկարչա-գծագրական բաժնում։ 1963-1966 թվականներին  ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1972-2000 թվականներին եղել է Վեդու գեղարվեստի մանկական դպրոցի տնօրեն, 2008-2010 թվականներին` «Մշակութային աջակցության հիմնադրամ» կազմակերպության Արարատի մարզի գեղարվեստի դպրոցների մեթոդիստ։
մինի|աջից|250px

## Ստեղծագործական գործունեություն
Սիմակ Մանուկյանը ստեղծագործել է դիմանկարների, բնանկարների և նատյուրմորտների ժանրում։ Իրականացրել է «Արարատ» մարզային թերթի ձևավորման աշխատանքները։ Մանուկյանի «Երեք զինվոր» քանդակաշարը, նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմին, գտնվում է Վանաշեն գյուղի ազգագրական թանգարանում։ 1980-ականներին ստեղծել է քաղաքական, սպորտային, Կարմիր խաչ կազմակերպությանն առնչվող պլակատների շարք։

#### Ստեղծագործություններ
* «Ձիերի երկխոսություն»
* «Կարապի երգը»
* «Գարուն ա, ձուն ա արել», (Սևակյան պոեզիայի 1-ին մրցանակ)
* «Ծիրանի»
* «Արազափնյա ճահճուտներ»
* «Խոսրովի ծիրանանոց»
* «Կաքավաբերդ»
* Քրիստոնեության նվիրված թեմատիկ շարք
* «Լոռվա ձորը»
* «Ախթալա»

## Անհատական ցուցահանդեսներ
* 1964 Երևան
* 1970 Վեդի

## Պատվոգրեր, մրցանակներ, կոչումներ
* 2014 «Վեդի քաղաքի զարգացման գործում ավանդ ունեցող քաղաքացի»
* 2013 «Մշակույթի բնագավառում երկարամյա և անբասիր աշխատանքի համար պատվոգիր», Վեդու քաղաքապետարան
* 1986 «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության» պլակատի համար 1-ին մրցանակ
* 1980 «Օլիմպիադա-80» պատվոգիր
* 1974 Սոցիալիստական գործունեության իրականացման համար պատվոգիր

## Գրականություն
* Կատալոգ «Մայրաքաղաք», Արվեստի գործիչների ասոցիացիա ՀԿ, Երևան, 2014

## Պատկերասրահ
#### Կտավներ

Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (5).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (1).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (2).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (6).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (18).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (16).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (17).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (14).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (3).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (8).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (13).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (9).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (10).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (11).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (12).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (15).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (4).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից (7).jpg
Սիմակ Մանուկյանի աշխատանքներից.jpg


#### Պլակատներ

Սիմակ Մանուկյանի ստեղծած պլակատները (2).jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լանջանիստ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Մելանեզիացիներ

250px|մինի|Մելանեզիացի երեխաներ Վանուատուից
**Մելանեզիացիներ**, ազգակից ժողովուրդների խումբ, Մելանեզիայի արմատական բնակչությունը։ Խոսում են մելանեզական լեզուներով։ Պատկանում են մելանեզական ռասային։ Մելանեզիացիները ձևականորեն քրիստոնյաներ են, բայց նրանց մոտ պահպանվում են տեղական հին հավատալիքների զգալի վերապրուկներ։ XIX դարի սկզբին գտնվում էին նախնադարյան համայնակարգի քայքայման զանազան փուլերում։ Հմուտ նավաշինարարներ և ծովագնացներ էին։ Մելանեզիացիներ զբաղվում են հողագործությամբ և ձկնորսությամբ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Մելանեզիացիները ծավալեցին ազգային-ազատագրական շարժում գաղութարարների դեմ։ Խոշոր քաղաքներում ձևավորվում է բանվոր դասակարգը։ Ուժեղացել է նախկինում առանձնացված խմբերի էթնիկական համախմբումը։ 

Կատեգորիա:Ավստրալիա և Օվկիանիայի ազգեր
Կատեգորիա:Մելանեզիա
Արտաշես Մելիք-Ադամյան

**Արտաշես Ալեքսանդրի Մելիք-Ադամյան** (), հայ խորհրդային թերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1937)։ Երևանի բժշկական ինստիտուտի տնօրեն (1937)։

## Կենսագրություն
1906 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի գիմնազիան, ապա՝ Խարկովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1911) և աշխատել տեղի ֆակուլտետային թերապիայի, 1916-1925 թվականներին՝ հոսպիտալային թերապիայի կլինիկաներում, 1925 թվականից՝ Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի ներքին հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ։ 1936-1937 թվականներին եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ, ապա՝ տնօրեն, 1938 թվականից՝ հանրապետական զինկոմիսարիատի ռազմաբժշկական հանձնաժողովի նախագահ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են կլիմայաբուժության, խաղողաբուժության, Արտաշես Ալեքսանդրի Մելիք-Ադամյան սրտամկանի ինֆարկտի ախտորոշման, ռևմատիզմի և ներքին հիվանդությունների ուսումնասիրության հարցերին։ Եղել է հանրապետական բժշկական ընկերության, առժողկոմատի բժշկական գիտական խորհրդի, թերապևտների ընկերության և հանրապետական ռևմատիկ կոմիտեի նախագահ։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

## Հիշատակ
Արտաշես Ալեքսանդրի Մելիք-Ադամյանի անունով են կոչվում Երևանի բժշկական ինստիտուտի հոսպիտալային թերապիայի կլինիկան և Երևանի փողոցներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Էլեկտրական հոսանքի աշխատանք և հզորություն

**Էլեկտրական հոսանքի աշխատանք և հզորություն** , փակ էլեկտրական շղթայի որևէ տեղամասով լիցք տեղափոխելիս էլեկտրական դաշտը կատարում է աշխատանք, որն անվանում են էլեկտրական հոսանքի աշխատանք։ Համաձայն բանաձևի` այդ աշխատանքը կարելի է հաշվել, եթե հայտնի է տրված տեղամասում էլեկտրական լարումը` *A=qU*, որտեղ A-ն հոսանքի աշխատանքն է, U-ն՝ լարումը շղթայի տեղամասում, q-ն՝ այդ տեղամասի կամայական լայնական հատույթով t ժամանակում անցած լիցքը։ Քանի որ *q=It*, որտեղ I-ն հոսանքի ուժնն է տեղամասում, ապա *A=IUt*։

Այսպիսով՝ հաստատուն էլեկտրական հոսանքի աշխատանքը շղթայի որևէ տեղամասում հավասար է հոսանքի ուժի, լարման և այն ժամանակի արտադրյալին, որի ընթացում այդ տեղամասով հոսանք է անցել։ Միավորներ միջազգային համակարգում էլեկտրական հոսանքի աշխատանքն արտահայտվում է ջոուլով (Ջ)։

Հզորությունը հավասար է աշխատանքի հարաբերությանն այն ժամանակին, որի ընթացքում այդ աշխատանքը կատարվել է։ Էլեկտրատեխնիկայում հզորությունը սովորաբար նշանակում են P տառով։ Հետևաբար, ըստ սահմանման, *P=A/t*։ Նկատի ունենեալով բանաձևը՝ հոսանքի հզորությունը հաշվելու համար կունենանք հետևյալ արտահայտությունը՝ *P=IU*։

Միվաորների միջազգային համակարգում հզորությունն արտահայտվում է վատտով (Վտ), ընդ որում, *1Վտ=1Ջ/վ*։ Բանաձևի հիման վրա 1 վատտը կարող ենք ներկայացնել նաև հետևյալ կերպ՝ *1Վտ=1Ա*1Վ=1Ա*Վ*։

Բացի վատտից` օգտագործում են նաև կիլովատտ (կՎտ), մեգավատտ(ՄՎտ), միլիվատտ (մՎտ) միավորները`

1կՎտ=103Վտ=1000Վտ
 
1ՄՎտ=106Վտ=1000000Վտ

1մՎտ=10−3Վտ=0.001Վտ

P=A/t բանաձևից հոսանքի աշխատանքը կարող ենք արտահայտել հոսանքի հզորության և ժամանակի արտադրյալով՝ *A=Pt*։

Հետևաբար՝ կարող ենք գրել՝ *1Ջ=1Վտ*1Վ=1Վտ*վ*։

Բանաձևը հնարավորություն է տալիս հոսանքի աշխատանքն արտահայտել նաև ոչ համակարգային միավորով։ Քանի որ գործնականում հաճախ ավելի հարմար է ժամանակն արտահայտել ժամով, իսկ հզորությունը՝ կիլովատտով, ուստի բնական է հհոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորն անվանել կիլովատտ-ժամ։ Այսպիսով՝

1կՎտ-ժ=1000Վտ*3600վ=3600000Վտ*վ=3.6*106Ջ=3.6ՄՋ

Կենցաղում, տեխնիկայում տարբեր սպառիչների ծախսած էլեկտրաէներգիան չափում են հատուկ սարքով՝էլեկտրաէներգիայի հաշվիչով։ Հաշվիչում ալյումինե սկավառակը հորիզոնական դիրքով դրվում է 2 էլեկտրամագնիսական բևեռների միջև։ Էլեկտրամագնիսներից մեկը՝ ամպերաչափի, իսկ մյուսը՝ վոլտաչափի բաղկացուցիչ մաս է։ Առաջին էլեկտրամագնիսի փաթույթը սպառիչին միացված է հաջորդաբար, իսկ երկրորդինը՝ զուգահեռ։ Սպառիչով հոսանք անցնելիս ալյումինե սկավառակը պտտվում է, ընդ որում, պտտման արագությունը համեմատական է ինչպես սպառիչով անցնող հոսանքի ուժին, այնպես էլ՝ սպառիչում լարմանը։ Իսկ սկավառակի կատարած պտույտների թիվը հնարավորություն է տալիս դատելու որևէ ժամանակում հոսանքի աշխատանքի մասին։

Էլեկտրական հոսանքն օժտված է էներգիայով, որի հաշվին նա կարող է աշխատանք կատարել: Հոսանքի կատարած աշխատանքի շնորհիվ էլեկտրական էներգիան փոխակերպվում է էներգիայի այլ տեսակների: Օրինակ՝ ջեռուցիչ սարքերում էլեկտրաէներգիան փոխակերպվում է ջերմային էներգիայի, էլեկտրաշարժիչում՝ մեխանիկական էներգիայի, էլեկտրոլիզի ժամանակ՝ քիմիական էներգիայի և այլն:

## Աղբյուրներ

*Է.Ղազարյան, Ա.Կիրակոսյան, Գ.Մելիքյան, Ռ.Թոսունյան, Ս.Մաիլյան, Ս.Ներսիսյան,«Ֆիզիկա և աստղագիտություն 9»,Երևան 2009,էջ 64

Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Մելանժի գործվածք

մինի|Մելանժի գործվածքներ

**Մելանժի գործվածք**, տարբեր գույնի ներկած թելերի խառնուրդի հյուսվածքի՝ մելանժի (< ֆրանս․ melange — խառնուրդ) միաթել կամ ոլորված մանվածքից պատրաստված գործվածք։ Երփներանգ գործած կամ ներկած գործվածքներից Մելանժի գործվածքը տարբերվում է գունային յուրահատուկ էֆեկտով։ Բամբակե Մելանժի գործվածք մշակելիս գունազրկման չեն ենթարկում, քանի որ դա փչացնում է թելերի գունավորումը։ Գունազրկման պրոցեսը հիմնականում հանգեցվում է գործվածքների մեխանիկական մշակման և ապրետավորման։ Բրդե Մելանժի գործվածքի մշակումը չի տարբերվում գործվածքների սովորական մշակումից։ Բամբակե Մելանժի գործվածքն առավելապես հայտնի են տրիկոն, շևիոտը, դիագոնալը, կովերկոտը, մահուդը։ Բրդե Մելանժի գործվածքն անվանումը կազմվում է այս անվանումներին «մելանժ» բառը ավելացնելով։ Օրինակ ՝մահուդ-մելանժ, դրապ-մելանժ։

Կատեգորիա:Գործվածքներ
Մելանիններ

**Մելանիններ** (  - սև), բնական ծագում ունեցող, սև, շագնակագույն, կարմիր կամ դեղին պիգմենտներ։ Մելանինները պարունակվում են մաշկում, մազերում, աչքի ծիածանաթաղանթում, գլխոտանիների թանաքապարկում և այլն։ Մելանինները պարունակվում են ոչ միայն ծածկույթում, օրինակ, մարդու մոտ մելանիններ հայտնաբերված են նաև ներքին ականջում և գլխուղեղի որոշ բաժիններոմ։ Ողնաշարավորների մաշկային ծածկույթներում մելանինն արտադրվում է հատուկ մասնագիտացված բջիջների՝ մելանոցիտների կողմից։ 
## Քիմիական կազմ
Մելանիններն անլուծելի պոլիմերներ են, առաջանում են թիրոզինազ ամինաթթվի օքսիդացման արդյունքում։ Սկզբում թիրոզինից առաջանում է դիօքսիֆենիլալանին, այնուհետև դիօքսիֆենիլալանին-քրոմ, ռեակցիան կատալիզում է թիրոզինազ ֆերմենտը։ Դիօքսիֆենիլալանին-քրոմը ենթարկվում է պոլիմերիզացիայի և հանգեցնում է մելանինների առաջացման։ Ողնաշարավորների մոտ մելանիններն առաջնում են մելանոցիտներում՝ սպիտակուցների հետ միացած գրանուլների ձևով (մելանոպրոտեիններ)։
### Մելանինների տեսակներ
Մարդու մոտ գոյություն ունեն մելանինի երեք ձևեր․ էումելանիններ, ֆեոմելանիններ և նեյրոմելանիններ։ Էումելանինները ավելի հաճախ են հանդիպում, կարող են ունենալ շագանակագույն կամ սև գունավորում։ Ֆեոմելանինները ունեն կարմիր գունավորում, դրանք շուրթերին տալիս են բնորոշ վարդագույն կամ կարմիր գույն, ֆեոմելանինները մազերին տալիս են  շիկակարմիր գույն։ Նեյրոմելանինը հայտնաբերված է ուղեղում, նրա ֆունկցիան մինչև այժմ պարզված չէ։
Ֆիտոմելանինը հանդիպում է բույսերի որոշ խմբերի մոտ, չնայած որ այն քիմիական կառուցվածքի տեսանկյունից նման չէ կենդանինների մոտ հանդիպող մելանիններին և հանդիսանում է պոլիվինիլային արոմատիկ սպիրտ։

## Կենսաբանական ֆունկցիա
Մելանինները լայնորեն տարածված են բուսական և կենդանական հյուսվածքներում, ինչպես նաև նախակենդանիների մոտ։ Մելանինները որոշում են մազերի և մաշկի գույնը, օրինակ ձիերի մազի գույնը, թռչունների փետուրների, ձկների թեփուկների, միջատների կուտիկուլայի գույնը։ Մելանինները կլանում են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները` պաշտպանելով մաշկի խորը շերտերի վնասումից։ 
Ալբինոսների մոտ մելանինների կոնցենտրացիան փոքր է, կարող է նաև բացակայել։
Փորձերի արդյունքում պարզվել է, որ կենդանիների օրգանիզմ ջրալույծ մելանինի երկարատև ներմուծման հետևանքով արգելակվում է էմոցիոնալ-ռեակտիվ դրսևորումների ի հայտ գալը և փորձարկվող առնետների մոտ իջնում է աֆեկտային ռեակցիաները։ Բացի այդ, բացահայտված է, որ այդ պրեպարատը խոչընդոտում է խոցի առաջացումը, ստամոքսի լորձաթաղանթի արյունազեղումների թիվը պակասում է և արգելակում է կենդանու մարմնի զանգվածի իջեցմանը սթրեսային պայմաններում։ Մելանինները իջեցնում են նաև ռադիոնուկլիդների կուտակմանը օրգանիզմում։
Մելանինը հանդիսանում է ամենաուժեղ հակաօքսիդանտներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գունանյութեր
Վարդան Եղիազարյան

**Վարդան Վոլֆիկի Եղիազարյան** (), ՀԽՍՀ և ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ, ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ, ոստիկանության գեներալ-մայոր (2012)։

## Կրթություն
*1978 թ. ավարտել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտը։
*1993 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։

## Ծառայությունը ոստիկանությունում
*1980 թ. օգոստոսից 1983 թ. փետրվար - Երևան քաղաքի 26 կոմիսարների անվան շրջանի ՆԳԲ անչափահասների գործերով տեսչության անչափահասների գործերով տեսուչ։
*1983 թ. փետրվարից հունիս - Երևանի ՆԳՎ շտաբի հաշվառման և ինֆորմացիոն վերլուծական բաժանմունքի տեսուչ։
*1983-1985 թթ. - ՀԽՍՀ ՆԳՆ տեսչական բաժնի տեսուչ։
*1985 թ. դեկտեմբերից 1986 թ. դեկտեմբեր - ՆԳՆ տեսչական բաժնի ավագ տեսուչ։
*1986 թ.. դեկտեմբերից 1989 թ. օգոստոս - ՆԳՆ կազմտեսչական բաժնի ավագ տեսուչ։
*1989 թ. օգոստոսից 1990 թ. հունիս - ՆԳՆ կազմտեսչական բաժնի հատուկ հանձնարարություններով ավագ տեսուչ։
*1990 թ. հունիսից 1991 թ. ապրիլ - ՆԳՆ կազմտեսչական վարչության տեղեկատվության, վերլուծության և պլանավորման բաժնի պետ։
*1991 թ. ապրիլից 1992 թ. հունիս - ՆԳՆ կազմտեսչական վարչության պետի տեղակալ։
*1992 թ. հունիսից 1993 թ. հունիս - ՆԳՆ կազմտեսչական վարչության պետ։
*1993 թ. հունիսից հոկտեմբեր - ՀՀ-ում Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոյի պետ։
*1993 թ. հոկտեմբերից նոյեմբեր - ՆԳՆ կազմտեսչական վարչության պետ։
*1993 թ. նոյեմբերից 1994 թ. հուլիս - ՀՀ ՆԳՆ շտաբի պետ։
*1994 թ. հուլիսից 1996 թ. ապրիլ - ՀՀ-ում Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոյի պետ։
*1996 թ. ապրիլից 1997 թ. հունիս - Երևան քաղաքի ՆԳ վարչության շտաբի պետ։
*1997 թ. հունիսից 1999 թ. օգոստոս - ՀՀ-ում Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոյի պետ։
*1999 թ. օգոստոսից 2000 թ. մարտ - ՆԳՆ շտաբի պետի տեղակալ-տեսչության վարչության պետ։
*2000 թ. մարտից 2011 թ. նոյեմբեր - ՀՀ-ում Ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրոյի պետ։
*ՀՀ ոստիկանության պետի 2011 թ. նոյեմբերի 5-ի հրամանով նշանակվել է ՀՀ ոստիկանության շտաբի պետի պաշտոնին։
*2014 թ. հոկտեմբերի 3-ին ՀՀ Նախագահի հրամանգրով նշանակվել է ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ։

## Պարգևներ և կոչումներ
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2006),
*«Հասարակական կարգի գերազանց պահպանման համար» մեդալ (2014)։
*ՀՀ վարչապետի շնորհակալագրով (2007),
*ՀՀ և այլ պետությունների մի շարք նախարարությունների և գերատեսչությունների գերատեսչական պարգևներ։
*ՀՀ Նախագահի 2012 թ. ապրիլի 13-ի հրամանագրով շնորհվել է ոստիկանության գեներալ-մայորի հատուկ կոչում։

Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր և մեկ որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ոստիկանության գեներալ-մայորներ
Արա Թորոսյան (Մուրզո)

**Արա Արշակի Թորոսյան** (հայտնի է որպես Մուրզո, ), հայ կոմպոզիտոր, երաժշտական ձևավորող։

## Կենսագրություն
* 1979-1990 թվականներին սովորել է Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում
* 1996 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը
* 1990 թվականին ներկայացել է մենահամերգով Երևանում և ՀՀ մարզերում
* 1991-1998 թվականներին համագործակցել է «Հայեր» համույթի հետ, 1996-1999 թվականներին՝ համույթի «Դո-Ռե-Մի» նախագծում
* 1989-1990 թվականներին աշխատել է «Կանազ» մշակույթի պալատում՝ որպես նվագախմբի ղեկավար
* 1990-1994 թվականներին՝ «Հայեր» երաժշտական կենտրոնում՝ որպես երաժշտական ձևավորող
* 1994-1996 թվականներին՝ մոսկովյան «РТР» հեռուստաընկերությունում` որպես մանկական և երիտասարդական ծրագրերի երաժշտական խմբագիր
* 1999-2001 թվականներին համագործակցել է դերասան, երգիչ Միքայել Պողոսյանի հետ
* 2001-2007 թվականներին աշխատել է «Շարմ» ընկերությունում
* Որպես երաժշտական պրոդյուսեր համագործացել է հայ երգարվեստի բազմաթիվ ներկայացուցիչների, երաժիշտների, ռեժիսորների, հայկական հեռուստաընկերությունների, թատրոնների հետ
* Բազմաթիվ համերգային մրցանակաբաշխություններում և հեռուստատեսային նախագծերում հանդես է եկել որպես ժյուրիի անդամ` Հայաստանի ազգային, «Ընծա», «Համազգային աստղ», «Նարեկացի», «Երկու աստղ» և այլն
* Որպես լավագույն երաժիշտ և երաժշտական ձևավորող արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, պատվոգրերի` «Ասուպ», «Կռունկ», «Սայաթ-Նովա», «Ոսկե Քնար», «Տաշիր» և այլն
* 2007 թվականից աշխատում է «Թաթա» պրոդյուսերական կենտրոնում՝ որպես երաժիշտ, երաժշտական պրոդյուսեր և ձևավորող

## Ֆիլմերի երաժշտություն
Մի շարք ֆիլմերի երաժշտությունների հեղինակ է՝
* «Մարիամ»
* «Սուրբ ծեսերի երկիր»
* «Արարատից Սիոն»
* «Չգրված օրենք»
* «Երևան ջան»
* «Երևան բլյուզ»

Եղել է «Եվրատեսիլ» միջազգային երաժշտական մրցույթին մասնակցած մի քանի հայաստանյան երգերի երաժշտության պրոդյուսերը և ձևավորողը՝
* Անդրե` «Without Your love»
* Հայկո` «Anytime»
* Մոնիկա Մանուչարովա` «Blue Bird»
* Ինգա և Անուշ Արշակյաններ` «Ջան-Ջան»
* Եվա Ռիվաս` «Apricot Stone»
* Էմմի` «Boom Boom»

## Մրցանակներ
* 1993 «Ասուպ», «Տարվա լավագույն գործիքավորող»
* 2001 «Կռունկ», «Տարվա լավագույն գործիքավորող»
* 2001 «Սայաթ-Նովա», մրցանակաբաշխություն
* 2004 Հայկական ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխություն, «Տարվա լավագույն գործիքավորող»
* 2008 «Ոսկե Քնար», «Հայ ազգային երաժշտության մասսայականացման ներդրման համար»
* 2010 «Տաշիր» մրցանակաբաշխություն, «Տարվա լավագույն երաժշտական պրոդյուսեր»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արա Թորոսյան
* Արա Թորոսյան, ֆիլմեր

Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Georgia on My Mind

մինի|Ռեյ Չարլզ**«Georgia on My Mind»** (հայ․՝"Ջորջիան իմ մտքում"), ամերիկյան երգ, գրված 1930 թվականին Հոուգի Կարմայքլի (երաժշտություն) և Սթյուարթ Գորրելի (բառեր) կողմից։ Երգի առաջին ձայնագրումը իրականացվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Կարմայքլի և նրա նվագախմբի կատարմամբ (հենց նա էլ կատարում էր վոկալային մասը)։ Ամենահայտնի տարբերակը ձայնագրվել է Ռեյ Չարլզի կողմից 1960 թվականին "The Genius Hits the Road" ձայնասկավառակի համար։ Երգով սինգլը զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը ամերիկյան հիթ-շքերթում (Չարլզը 1961 թվականին ստացավ "Գրեմի" մրցանակ այս երգի համար)։ Երգի քավեր տարբերակը ձայնագրել են նաև այնպիսի կատարողներ, ինչպիսիք են Լուի Արմսթրոնգը, Դին Մարթինը, Գլեն Միլլերը, Էլլա Ֆիցջերալդը, Ջոն Մայերը, Գլեդիս Նայթը, Ջեյմս Բրաունը, Աշերը, Բիլի Հոլիդեյը, "The Band"-ը, Ջանգո Ռեյհարդը, Վես Մոնթգոմերին, Ջոն Մայերը, Ջերի Լի Լյուիսը, "The Righteous Brothers" դուետը, Թոմ Ջոնսը, Վեն Մորիսոնը, Բինգ Քրոսբին (1956, 1975), Վիլի Նելսոնը, Մայքլ Բոլթոնը, "Coldplay" և "The Spencer Davis Group" խմբերը։ Երգի վերնագրի մեջ հիշատակվող անվանումը կարելի է տարբեր կերպ ընկալել, քանի որ "Ջորջիա" բառը միաժամանակ և՛ *կնոջ անուն* է, և՛ *Ամերիկյան Ջորջիա նահանգի անվանումը* (1979 թվականի ապրիլի 24-ին երգը պաշտոնապես հռչակվեց նահանգի օրհներգը)։

Կատեգորիա:1930 երգեր
Կատեգորիա:1960 սինգլներ
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ջորջիա
Կատեգորիա:Քոլդփլեյի երգեր
Սոնա Շահգելդյան

**Սոնա Հովհաննեսի Շահգելդյան** (), հայկական փոփ, ջազ երգչուհի։ Առաջին հայ մասնակիցը, ով Նոր ալիք երգի մրցույթում 2010 թվականին հաղթեց։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1986 թվականի փետրվարի 14-ին Երևանում։ Երկու տարի սովորել է Ալեքսեյ Հեքիմյանի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի և սոլֆեջոյի դասարաններում։ 2003 թվականին ավարտել է Երևանի Ս. Զորյանի անվան համար 56 միջնակարգ դպրոցը։

2004-2008 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջազ-վոկալ բաժնում։ 2008 և 2009 թվականներին մասնակցել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երկու աստղ» երաժշտական նախագծին։ Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային մրցույթների Ռուսաստանում, Լատվիայում, Ուկրաինայում՝ զբաղեցնելով առաջին հորիզոնականներ։ 2010 թվականին «Նոր ալիք» երգի միջազգային մրցույթում զբաղեցրել է առաջին տեղը։ 2012 թվականին Հայաստանի ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Տարվա լավագույն երգչուհի» մրցանակին։

## Սկավառակագրություն
* «Դեպի երկինք»

## Արտաքին հղումներ
* Սոնա Շահգելդյան. “Քանի որ երկուսս էլ սիրում ենք, որոշեցինք ոչինչ չփոխել”
* Սոնա Շահգելդյանը մեմերի հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Նոր ալիք
Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Հրանտ Ավետիսյան

**Հրանտ Լևոնի Ավետիսյան** (), ԽՍՀՄ զինված ուժերի ավագ սերժանտ, Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի մասնակից, 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի կարմիր դրոշակակիր, Կուտուզովի II աստիճանի շքանշանակիր հրաձգային դիվիզիայի, 526-րդ հրաձգային գնդի, 3-րդ գնդացիրային վաշտի ջոկի փոխհրամանատար։ Փառքի III աստիճանի շքանշանի ասպետ, Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան, Խիզախության մեդալներ։

= Կենսագրություն =
1942 թվ. կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ 
*Թաման թերակղզու ազատագրման ճակատամարտի ժամանակ իր գնդացիրի դիպուկ կրակով ճնշել է թշնամու 2 կրակակետերը, որի համար պարգևատրվել է Խիզախության մեդալով (18 հոկտեմբերի, 1943 թ.)։ 
*Գերմանական պաշտպանության ճեղքման ժամանակ, հրամանատար Ավետիսյանը մոտենալով հրաձիգներին, Հրաձգային ստորաբաժանումների հանձնարարությամբ, իր գնդացիրի կրակով լռեցրել է թշնամու մի քանի կրակակետեր, ինչը հնարավորություն է տվել հրաձիգներին շատ արագ առաջ շարժվել, ներխուժել թշնամու պաշտպանական դիրքերը և գերի վերցնել 51 գերմանացու, որի համար պարգևատրվել է Խիզախության մեդալով (29 փետրվար, 1944 թ.)։ 
*Սևաստոպոլի ազատագրման ճակատամարտում, «Գոռնի» լեռան տակ, վնասազերծել է դզոտ և թշնամու երկու կրակակետեր, Խերսոնես հրվանդանի մոտ ոչնչացրել է թշնամու հակատանկային թնդանոթը, որի համար առաջադրվել է Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշանով (13 հունիս, 1944)։ 
*ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության անունից, մարտական առաջադրանքների օրինակելի կատարման, գերմանական զավթիչների դեմ պայքարում ցուցաբերած համարձակություն և քաջություն համար պարգևատրվել է Փառքի III աստիճանի շքանշանով (6 հուլիսի, 1944 թիվ.)։

Հրանտ Լևոնի Ավետիսյանը վիրավորվել է մարտական առաջադրանքը կատարելիս Օդերի Ֆրանկֆուրտ քաղաքում, այդտեղից տեղափոխվել է Ցիբինգեն (Ցիբինկա) մահացել է ապրիլի 19-ին, 1945 թվ.։ 
Նրա ավագ եղբայրը՝ Մարտիրոս Լևոնի Ավետիսյանը, նույնպես գնացել է ռազմաճակատ, որպես կամավոր և չի վերադարձել։

## Պարգևներ
* 1. Խիզախության մեդալով, հրաման՝ 18 հոկտեմբերի, 1943 թվ. ОБД «Подвиг Народа», տվյալների բազա, գրության համար` 18438460 
* 2. Խիզախության մեդալ, հրաման՝ 29 փետրվարի, 1944 թվ. ОБД «Подвиг Народа», տվյալների բազա, գրության համար` 21147919 
* 3. Հայրենական պատերազմի II աստիճանի, հրաման՝ 13 հունիսի, 1944 թվ. ОБД «Подвиг Народа», տվյալների բազա, գրության համար` 20769249, էջ` 2/206 
* 4. Փառքի III աստիճանի շքանշան, հրաման՝ 6 հուլիսի, 1944 թվ. ОБД «Подвиг Народа», տվյալների բազա, գրության համար` 20769287 .
* 5. Կարմիր աստղի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Զոհվածների անվանական ցանկ - obd-memorial.ru
* Պարգևատրվածների անվանական ցանկ - podvignaroda.ru

Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ ավագ սերժանտներ
Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Փառքի շքանշանի ասպետներ (Հայաստան)
Մելիք-Աղամալյաններ

**Մելիք-Աղամալյաններ**, մեծահարուստ մելիքական տոհմ Հայաստանում։ Տոհմի նահապետը եղել է մելիք Ծատուրը, ում որդու՝ մոլիք Աղամալի անունով էլ կոչվել է տոհմը։ Աղամալ անունը կազմված է թյուրքերեն աղա և մալ (ապրանք) բառերից և նշանակում է աղայի ապրանք։

Մելիք Աղամալյանները բնիկ կոնդեցիներ էին։ Նրանց ապարանքը գտնվում էր Կոնդ թաղամասում։ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին եղել է Մելիք Աղամալյանների տոհմական եկեղեցին, որը երկրաշարժից հետո իրենց նվիրաբերած գումարով վերականգնվեց 1710 թ.։

Մելիք Աղամալյաններին էին պատկանում Երևանի շրջակա մի քանի գյուղերը՝ Ելառը, Արզականը, Դալարը, Կյումեշը, Ձագն ու Աղվերանը։

Մելիք Աղամալյանները եղել են նաև քաղաքապետեր։ Այսպես, Իսահակ Մելիք-Աղամալյանը 1898-1904 թթ., իսկ Հովհաննես Մելիք-Աղամալյանը 1904-1910 թթ., ապա 1912-1914 թթ. եղել են Երևանի քաղաքապետեր։

Մելիք Աղամալի զավակները՝ մելիք Սահակն ու մելիք Աղավելը հիշատակվում են պարսից Մեհրալի խանի և օսմանցիների միջև 1724 թ. Երևանում տեղի ունեցած ճակատամարտի նկարագրության մեջ։ Երբ պարսիկ խանը փախուստի է դիմել և պատսպարվել բերդում, իր հետ տարել է նաև մի շարք հայ մելիքների, այդ թվում նաև մելիք Սահակին և մելիք Աղավելին։

Մելիք Սահակի զավակը՝ Աբրահամը մասնակցություն է ունեցել հայ ազատագրական շարժմանը և դիմել է ռուսական կառավարությանը՝ խնդրելով ազատագրել Հայաստանը պարսկական լծից։ 1804 թ. ռուսական բանակի արշավանքին ժամանակ զորավար Ցիցիանովի և վիրահայոց առաջնորդ Հովհաննես Գեղարդակիրի հրամանով Աբրահամը հավաքում է իրեն ենթակա ժողովրդին և անցնում ռուսական կողմը։ Հետագայում ռուսական կառավարությունը մելիք Աբրահամին շնորհեց ազնվականի կոչում։ Աբրահամը մահացել է 1811 թ.։

Մելիք Աբրահամի որդին՝ մելիք Սահակը Փամբակից Երևան վերադառնալուց հետո դարձավ սարդար Հուսեյն Ղուլի խանի մտերիմ գործընկերը և ապա՝ Երևանի խանության հայկական հետևակազորի հրամանատարը։ Ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ անցավ ռուսների կողմը և մեծ ծառայություններ մատուցեց ռուսական բանակին։ Երևանի խանությունը Ռուսաստանին միանալուց և ռուսական իշխանության հաստատումից հետո Մելիք Աղամալյանները զրկվեցին մելիքական իշխանությունից, իսկ մելիք Սահակը եղավ հայ համայնքի ներկայացուցիչը։ Նա մահացել է 1834-ին։

## Ծանոթագրություն
* ՀԱՅԱՍՏԱՆ. ԱՐՄԱՏՆԵՐ ԵՒ ԱԶԳԱԳՐԱԿԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՅԱՏԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐ 

Կատեգորիա:Մելիք-Աղամալյաններ
Կատեգորիա:Մելիքական տոհմեր
Ալֆրեդ Մաուրստադ

**Ալֆրեդ Մաուրստադ** (Alfred Maurstad, ), նորվեգացի դերասան։ Ժամանակակից նորվեգական թատրոնի բեմական ռեալիզմի նշանավոր ներկայացուցիչներից է։

Առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1920 թ. և մինչև 1931 թվականը հանդես եկել Նորվեգական թատրոնում (Օսլո), 1931 թվականից՝ Ազգային թատրոնի (Օսլո) դերասան։ 1949-1950 թվականներին ղեկավարել է Տրոնհայմի թատրոնը։ Ստեղծագործական խոշոր նվաճումը Պեր Գյունտի (Իբսենի «Պեր Գյունտ») կերպարի ստեղծումն է, որով հանդես է եկել Կոպենհագենում, Փարիզում, Վիեննայում և Ստոկհոլմում։ Այլ դերերից են՝ Մարկոս Անտոնիոս (Շեքսպիրի «Հուլիոս Կեսար»), Էրազմուս (Հոլբերգի «էրազմուս Մոնտանուս»), Լինդ (Իբսենի «Սիրո կատակերգություն»)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դերասաններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Մատրիցային մոդելներ

**Մատրիցային մոդելներ** տնտեսագիտության մեջ, տնտեսամաթեմատիկական հաշվեկշռային մոդելների առավել տարածված տեսակներից։ Ունեն ուղղանկյուն աղյուսակի (մատրիցի) ձև, որում արտացոլվում է արտադրության վրա կատարված ծախքերի, արտադրանքի բաշխման և նորաստեղծ արժեքի կառուցվածքը։ Այս տիպի մոդելներում միաձուլվում են արտադրանքի արտադրության և ռեսուրսների հաշվեկշիռները։ Մատրիցային մոդելները բաղկացած են չորս քառորդակից.
* I քառորդակում արտացոլվում են մոդելավորվող օբյեկտի ներարտադրական կապերը, 
* II-ում՝ արտադրական գործունեության արդյունքը, 
* III-ում՝ սկզբնական ռեսուրսների ծախսը, որն ստացվում է դրսից, և նորաստեղծ արժեքը,
* IV-ում՝ նորաստեղծ արժեքի մասնակի վերաբաշխումը։ Մատրիցային մոդելների հիմնական հավասարումներն են՝

\sum^{}_{j}{x_{ij}}+y_i=x_i և \sum^{}_{i}{x_{ij}}+z_j=x_j,

որտեղ i-ն և j-ն մոդելավորվող օբյեկտի ստորաբաժանումների ինդեքսներն են, X_i-ն i-րդ ստորաբաժանման համախառն արտադրանքի ծավալն է, X_{ij}-ն i-րդ ստորաբաժանման մատակարարումն է j-րդ ստորաբաժանմանը, y_i i-րդ ստորաբաժանման վերջնական արդյունքի ծավալն է, z_j-ն j-րդ ստորաբաժանման սկզբնական ռեսուրսների ծախսն է և նորասաեղծ արժեքը։ Մատրիցային մոդելները մշակվում են ժողտնտեսության տարբեր մակարդակների համար։ Մակրոտտնտեսական օբյեկտների ամբողջ ժողտնտեսության կամ տնտեսության շրջանի) Մատրիցային մոդելներ կրում են միջճյուղային հաշվեկշիռ անվանումը։ Մատրիցային մոդելների հաջորդ տիպը արդյունաբերական ձեռնարկությունների, խորհրդային տնտեսությունների, կոլտնտեսությունների տեխարդֆինպլանի մոդելն է։ Մատրիցային մոդելների տարատեսակներն են՝ միջճյուղային-միջշրջանային հաշվեկշիռները, ինֆորմացիոն մատրիցները։ Որոշակի առումով Մատրիցային մոդելներ են համարում նորմատիվային տնտեսամաթեմատիկական մոդելների սկզբնական ինֆորմացիայի գրելաձևը։	Դրանց օգնությամբ կարելի է որոշել ամբողջ ժողաընաեսության, նրա տարբեր օղակների բոլոր հիմնական ցուցանիշները՝ փոխկապվածության մեջ և լրիվ հաշվեկշռված ձևով։ Ինֆորմացիայի ներկայացումը մատրիցային տեսքով բնութագրում է մոդելավորվող օբյեկտում կատարվող անա. պրոցեսները, հեշտացնում ինֆորմացիայի մուտքը ԷՀՄ-ներ ն ստացված արդյունքների անաեսամաթեմատիկակտն վերլուծությունը։

Կատեգորիա:Հանրահաշիվ
Դեսպան Մորգենթաուի պատմությունը

**«Դեսպան Մորգենթաուի պատմությունը»** (), 1918 թվականին Նյու Յորքում հրատարակված Օսմանյան կայսրությունում ԱՄՆ դեսպան Հենրի Մորգենթաուի հուշերն են։ 1919 թվականին թարգմանվել է հայերեն։

Հենրի Մորգենթաուն «Դեսպան Մորգենթաուի պատմությունը» գրքում ներկայացրել է Օսմանյան կայսրությունում և մասնավորապես Կոստանդնուպոլսում տիրող իրադրությունը, անդրադարձել է կայսրությունում Գերմանիայի դեսպան Հանս Վանգենհայմի հետ ունեցած իր հանդիպումներին՝նշելով Առաջին աշխարհամարտի տարիներին մի շարք հարցերի վերաբերյալ Գերմանիայի ունեցած դիրքորոշումը։ Մորգենթաուն նշում է, որ 1915 և 1916 թվականներին իրականացված հայերի տեղահանությունը թուրքական նոր մեթոդ էր՝ մինչ այդ երբևէ չկիրառված։ Հեղինակի կարծիքով մարդկանց զանգվածային տեղահանության գաղափարը զուտ գերմանական էր։ Մորգենթաուն ներկայացրել է նաև հայկական հարցի շուրջ երիտթուրք առաջնորդների հետ ունեցած իր զրույցները։ Նա առանձին գլխում անդրադառնում է Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված ցեղասպանության քաղաքականությանը և առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնում այն փաստին, որ հայերի տեղահանությունը, ձերբակալություններն ու ջարդերը նախապես մշակված ծրագրի հետևանք էին։ 
 
## Հեղինակը
Հենրի Մորգենթաու (1856-1946 թթ.). Նրա ընտանիքը 1866 թ. ԱՄՆ է տեղափոխվել Գերմանիայի Մանհայմ քաղաքից և հաստատվել Նյու Յորքում, որտեղ Հենրի Մորգենթաուն ստացել է իրավաբանական կրթություն։ Վուդրո Վիլսոնի` ԱՄՆ նախագահ ընտրվելուց հետո` 1913 թվականին, Մորգենթաուն նշանակվել է Օսմանյան Կայսրությունում Միացյալ Նահանգների դեսպան՝ դիվանագիտական ծառայություն իրականացնելով մինչ 1916 թվականը։

## Քաղվածքներ
Մորգենթաուն Օսմանյան կայսրությունից հեռանալու նախօրեին հանդիպում է Թալեաթի հետ՝ կրկին բարձրացնելով հայերի խնդիրը, ինչին Թալեաթը պատասխանում է. 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1918 գրքեր
Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն
Կատեգորիա:Հուշագրություններ
Կատեգորիա:1918 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Մաշհադ

**Մաշհադ** (), քաղաք Իրանի Իսլամական Հանրապետության հյուսիս-արևելքում՝ Քաշաֆռուդ գետի հովտում։ Վարչականորեն գտնվում է  Ռազավի Խորասան օսթանում (նահանգում), հանդիսանում է դրա վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում է 3 001 184, բնակչությամբ երկրորդ քաղաքն է մայրաքաղաք Թեհրանից հետո։ Համարվում է Իրանի «հոգևոր մայրաքաղաքը»։

Քաղաքում է գտնվում շիա իսլամի ութերորդ իմամի՝ Ռեզայի դամբարանը և Գոհարշադ մզկիթը։ Իմամի նահատակության արդյունքում տարածքը և քաղաքը կոչվեց «Մաշհադ», այսինքն՝ նահատակության վայր։ Տարեկան 30 միլիոն տեղացի և 1 միլիոն արտաքին ուխտագնաց այցելում են Մաշհադ։ Աբբասյան խալիֆ Հարուն ալ-Ռաշիդը նույնպես թաղված է այդտեղ։ Ժամանակին եղել է խոշոր օազիս Մետաքսի ճանապարհին՝ Իրանից դեպի Միջին Ասիա (Մերվ և Սամարղանդ) ճանապարհին։ Զարգացած միջնադարում ղեկավարվել է մուսուլման բազմազգ նվաճողների կողմից, իսկ ուշ միջնադարում եղել է Աֆշարների մայրաքաղաքը։

մինի|Իմամ Ռեզայի դամբարանը
Ավտոճանապարհների հանգույց է, ունի երկաթուղային կայարան։ Երկրի հյուսիսարևելյան մասի առևտրաարդյունաբերական կենտրոնն է։ Կա մետաղամշակություն, տեքստիլ, կաշվի-կոշիկի, սննդի արդյունաբերություն, շինանյութերի արտադրություն, տնայնագործություն (փիրուզի մշակում, գորգագործություն ևն)։ Ունի համալսարան։ Շիա մուսուլմանների ուխտագնացության կենտրոն է։ Առաջին անգամ հիշատակվել է X դարում։

[մինի|«Կարմիր ոսկու»՝ [քրքումի վաճառքը Մաշհադի մի խանութում]]
Մաշհադի մյուս ճարատարապետական հուշարձաններից են մզկիթներ (Գոհար-շադ, 1405-1418), մեդրեսը (XV դ.), աղոթարաններ, սրբարաններ, գրադարաններ, կարավանատներ։ XX դ. կառույցներից են Նադիր շահի դամբարանը (1961 թվական)՝ շահի հեծյալ արձանով, հիվանդանոցը (1965 տվական)։ Մաշհադի շրջակայքում են՝ Մուսալլա մզկիթը (1676 թվական), Խոջա Ռաբիի դամբարանը, Ֆիրդուսի գերեզմանը (տապանատաղավարը՝ 1934 թվական)։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 3 001 184 մարդ, որոնք կազմում էին 914 146 տնտեսություն։ Մաշհադը բնակչությամբ Թեհրանից հետո Իրանի երկրորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչերը հիմնականում պարսիկներ են, կան նաև քրդեր, թուրքմեններ և ավելի քիչ թվով այլ ազգությունների ներկայացուցիչեր։

## Տես նաև
* Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:818 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սրբազան քաղաքներ
Հեյլի աստղադիտարաններ

**Հեյլի աստղադիտարաններ**, Մաունթ Վիլսոնի աստղադիտարանի և Մաունթ Պալոմարի աստղադիտարանի միասնական անվանումը, ամերիկացի աստղագետ Ջորջ Հեյլի (, 1868—1938) անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում
Սահակ Մելիք-Աղամալյան

**Մելիք-Աղամալյան Սահակ Աբրահամի** (ծննդյան թվականը անհայտ է, ), հասարակական գործիչ։

Աբրահամ Մելիք-Աղամալյանի որդին։

1804 թվականին հոր և բազմաթիվ հայ գերդաստանների հետ գաղթել է Փամբակ, սակայն հետագայում վերադարձել է Երևան և ստանձնել մելիքի պաշտոնը։ Երևանի վերջին սարդար Հյուսեին-Ղուլի խանի մերձավոր պաշտոնյաներից էր և խանության հայկական հետևազորի հրամանատարը։ 1826-1828 թվականների Ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ մեծ ծառայություններ է մատուցել ռուսական զորքին։ Հայկական մարզի ստեղծումից հետո Մելիք-Աղամալյանը, որպես հայ բնակչության ներկայացուցիչ, անդամակցում էր մարզային վարչությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Մելիք-Աղամալյաններ
Արամ Մելիք-Ստեփանյան

**Արամ Մաթևոսի Մելիք-Ստեփանյան** (), կինոտեխնիկայի բնագավառի հայ խորհրդային գիտնական, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1965), պրոֆեսոր (1963)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի լեռնային ինստիտուտը (1931 թվականին)։ 1931-1934 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի կինո-ֆոտո ԳՀԻ-ում, 1937 թվականից՝ Լենինգրադի (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ) կինոինժեներների ինստիտուտում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է Երևանի կինոստուդիայի գլխավոր ինժեները։ Աշխատանքները վերաբերում են ժապավենաձիգ մեխանիզմների (կինոժապավենի շարժման արագության կայունարարներ, Փաթաթող հարմարանքներ) տեսությանը, հնչյունային սարքավորումների կառուցվածքի կատարելագործմանն ու զարգացմանը։ Մելիք Ստեփանյանը կինոսարքավորման բազմաթիվ արդի կոնստրուկցիաների հեղինակ է։ Մասնակցել է ֆիլմերի հնչյունավորման նոր մեթոդի մշակմանը։

## Պարգևներ
* Ստալինյան III աստիճանի մրցանակ (1950)

## Գիտական աշխատանքներ
* Скачковые механизмы пальцево-кулачковой системы, М., 1936 (с Ю. Городковыми Л. Пуссэтом)
* Лентопротяжные зубчатые барабаны киноаппаратуры, М., 1947
* Наматыватели в киноаппаратуре, М., 1947
* Стабилизаторы скорости кинофильма, М., 1955
* Детали и механизмы киноаппаратуры. (Учебное пособие для вузов), М., 1959 (с С. Проворновым)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Кинословарь в 2-х томах, М., «Советская энциклопедия», 1966-1970.

Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գյուտարարներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Աղամալ Մելիք-Աղամալյան

**Աղամալ Սիմոնի Մելիք-Աղամալյան** (), հայ թառահար (նվագել է նաև քամանչա և դափ)։

Մերձավորարևելյան, մասնավորապես իրանական երաժշտության քաջագիտակ, իր մրցակիցներին մշտապես գերազանցել է մուղամների և դաստգյահների իմացությամբ ու դրանց բարդ բովանդակությունը հարազատորեն հաղորդելու ունակությամբ։ Որպես ժամանակի վիրտուոզ թառահար արժանացել է Իրանի շահի պարգևին՝ պալատական հավաքածուից նվիրված թառի։ Կոմպոզիտոր Ն․ Տիգրանյանը Մելիք-Աղամալյանի կատարումից գրառել և դաշնամուրային մշակումով հրատարակել է Բայաթի-Քուրդ, Բայաթի-Շիրազ, Հեյդարի, Շահնազ, Զատգյահ, Նովրուզ Արաբի, Նավա, Սեգյահ, Շյուշթար և այլն մուղամներ ու դաստգյահներ, որոնք Արևելքի ժողովրդա-պրոֆեսիոնալ երաժշտության տվյալ ժանրի առաջին նոտագրումներից են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ թառահարներ
Կատեգորիա:Հայ քամանչահարներ
Կատեգորիա:Մելիք-Աղամալյաններ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Մեկուսացված կետ

**Մեկուսացված կետ**, որևէ M բազմությանը պատկանող կետ, որի բավականաչափ փոքր շրջակայքում չկան այդ բազմության ուրիշ կետեր։ Այս սահմանումը ենթադրում է, որ M-ում մտցված է նրա տարրերի միջև մոտիկության գաղափարը։ Այդ առումով մեկուսացված կետի գաղափարը տոպոլոգիական է։ Երկրաչափության մեջ դիտարկվում են կորի կամ մակերևույթի մեկուսացված կետերը։ Կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության գաղափարներից է անալիտիկ ֆունկցիայի մեկուսացած եզակի կետը։

Կատեգորիա:Տոպոլոգիա
Գերոնտոկրատիա

**Գերոնտոկրատիա** (հին հուն. - γέρων (geron) - սեռական հոլով γέροντος - ծերունի և κράτος (kratos) - իշխանություն, պետություն, ուժ), կառավարման ձև, որի ժամանակ իշխանությունը պատկանում է ավագներին։ Տերմինն առաջին անգամ շրջանառության մեջ է դրվել XX դարի սկզբում ազգագրագետ Ու. Ռիվերսի կողմից։ Ըստ նրա տեսության՝ գերոնտոկրատիան հատուկ էր Ավստրալիայի աբորիգեններին և Օվկիանիայի և Կովկասի որոշ ժողովուրդներին։ Սակայն, ըստ ժամանակակից պատկերացումների, ավագների հատուկ դիրքը նախնադարյան հասարակությունում ցեղերի բարձրագույն իշխանության կազմակերպման տարրերից մեկն է հանդիսանում։

Ներկայումս տերմինը լայնորեն կիրառվում է հրապարակախոսության մեջ. «գերոնտոկրատիա»-ի տակ հաճախ հասկանում են այնպիսի կառավարում, որի ժամանակ ծաղկում են քարացվածությունը, պահպանողականությունը, կադրերի անշարժությունը, որոնք պատճառ են դառնում հետամնացության և անկման։ Օրինակ, հաճախ այդպես են անվանում ԽՍՀՄ-ի ուշ շրջանի լճացումը, երբ հսկայական երկրի փաստացի ղեկավարումն իրականացնող ԽՄԿԿ ԿԿ Կենտկոմի անդամների՝ ներառյալ Գլխավոր քարտուղարների տարիքը գերազանցում էր յոթանասունը (հաճախ կատակով СССР հապավումը բացում էին որպես «Страна Самых Старых Руководителей»)։

Օրինակ, անտիկ ժամանակաշրջանի Սպարտայում գոյություն ուներ գերոնտոկրատների խմբավորում, որը կոչվում էր Գերուսիա։ Վատիկանը նույնպես կարելի է համարել գերոնտոկրատիա։

Պատմականորեն հասարակության նման կառավարման ձևը հենվում էր այն թեզի վրա, որ որքան երկար է ապրում մարդը, այնքան ավելի մեծ կենսափորձ նա ունի։

## Արտաքին հղումներ
* Геронтократия возвращается?
* Сравнительная политология: Геронтократия павианов-анубисов и брежневского Политбюро ЦК КПСС
* Геронтократия. Как убрать стариков из власти?
*

Կատեգորիա:Պետության կառավարման ձևեր
Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն
Կատեգորիա:Գաղափարական կլիշեներ
Խաչիկ Մելիքսեթյան

**Խաչիկ Հմայակի Մելիքսեթյան** (), հայ հրետանավոր, Փառքի երեք աստիճանի շքանշանների ասպետ (1943 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, 1944 թվականի հունվարի 1-ին, 1945 թվականի մարտի 24-ին)։

## Կենսագրություն
1940 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Ստալինգրադի, Կուրսկի ազատագրմանը, 1944 թվականից՝ Նևել, Մեմել (այժմ՝ Կլայպեդա), Քյոնիգսբերգ (այժմ՝ Կալինինգրադ) քաղաքների ու այլ բնակավայրերի գրավմանը և Արևմտյան Դվինայի գետանցման մարտերին։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։

Ցուցաբերած արիության համար Մելիքսեթյանը պարգևատրվել է նաև Լենինի, «Հայրենական պատերազմի» II աստիճանի շքանշաններով։

## Գրականություն
* Մելիքսեթյան Հ., Սահակյան Մ. Փառքի շքանշանի հայ ասպետները, Երևան, 1982։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ սերժանտներ
Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Փառքի շքանշանի հայ ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Մելանոցիտ

[thumb|Մելանոցիտ և [մելանին|270px]]
**Մելանոցիտներ** ( - *սև*, *մուգ* և  - *տարա*, այստեղ՝ *բջիջ* ) - մելանին գունակ արտադրող մասնագիտացված բջիջներ։ Տեղակայված են հիմնականում մաշկում՝ վերնամաշկի հիմային բջիջների շերտում, մազի մատրիքսում, ինչպես նաև, համեմատաբար քիչ քանակով, աչքի միջին թաղանթում (անոթաթաղանթ), ներքին ականջում, մենինգեալ թաղանթում, ոսկրերում և սրտում։ Մարդկանց մոտ պայմանավորում են մաշկի գույնը։

## Ծագում
Մելանոցիտները ունեն էկտոմեզենքիմային ծագում։ Մելանոբլաստներից նրանց վերջնական տարբերակումը կատարվում է նյարդային կատարում և նյարդային խողովակում, հյուսվածքային շրջապատի և հիպոֆիզի մելանոտրոպին հորմոնի ազդեցության տակ։ Մարդու էպիդերմիսում առաջին մելանոցիտները հայտնվում են էմբրիոգենեզի 2-րդ ամսում, իսկ դերմայում՝ դրանից 2 շաբաթ առաջ։

## Կառուցվածք
Մելանոցիտները ելուստավոր, դենդրիտային բջիջներ են։ Ելուստները պարունակում են բազմաթիվ մելանոսոմներ, ռիբոսոմներ և հաղորդակցվում են հարակից կեռատինոցիտների հետ դեսմոսոմների միջոցով։ Յուրաքանչյուր մելանոցիտ իր այդ ելուստներով կապված է մի խումբ հարևան կեռատինոցիտների հետ. այդպիսի կառուցվածքը անվանում են *էդիդերմալ-մելանոցիտային միավորում*։

Մելանինը մելանոցիտներում տեղակայվում է հատուկ օրգանելների՝ մելանոսոմների մեջ, որոնցում և տեղի է ունենում մելանինի սինթեզը։

Մելանոցիտներից դեպի կեռատինոցիտներ մելանինի տեղափոխման մեխանիզմը դեռևս մինչև վերջ հայտնի չէ։ Ենթադրվում է, որ այն իրականացվում է կեռատինոցիտի կողմից առանձին մելանոսոմները կամ նրանց խմբերը ֆագոցիտոզի ենթարկելու եղանակով։

## Ֆունկցիաները
Մելանոցիտները կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա. օրգանիզմը պաշտպանում են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից։ Ի պատասխան ՈՒՄ-ճառագայթման ուժգնացման տեղի է ունենում մելանինի քանակի ավելացում մելանոցիտներում։ Մելանինը ընտրողաբար կլանում է արևային ճառագայթման ուլտրամանուշակագույն սպեկտրը։ Բացի այդ մելանինը կատարում է նաև յուրահատուկ ջերմամեկուսիչ ֆունկցիա։

Մաշկի գույնը պայմանավորված է ոչ թե էպիդերմիսում մելանոցիտների քանակով (որն ընդհանուր առմամբ հաստատուն է տարբեր ռասայի ներկայացուցիչների մոտ), այլ մելանոսոմների՝ մելանինով հագեցվածությամբ։ Տարբերում են էումելանոսոմներ և ֆեոմելանոսոմներ, որոնք պարունակում են համապատասխանաբար *էումելանին* և *ֆեոմելանին* գունակներ, և պայմանավորում են մաշկի գույնի համապատասխանաբար մուգ (սև-դարչնագույն) և բաց (դեղնա-կարմիր) երանգները։

## Հիվանդություններ
* Մելանոմա
* Ալբինիզմ
* Վիտիլիգո

## Գրականություն
* *Кожные и венерические болезни*. Учебное руководство. В.П. Адаскевич, В.М. Козин. 2006, ISBN 5-89677-076-6

## Արտաքին հղումներ
* melanocyte
* Definition of Melanocyte 

Կատեգորիա:Մաշկ
Կատեգորիա:Մարդու ֆիզիոլոգիա
Գրիգոր Մելիք-Ավագյան

**Գրիգոր Գևորգի Մելիք-Ավագյան** (), խորհրդային հայ կինոռեժիսոր և կինոդրամատուրգ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1974), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1966)։ Հայրենական պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Մելիք-Ավագյանը ծնվել է 1920 թվականին Թիֆլիսում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1939 թվականին զինակոչվել է Կարմիր բանակ, նույն թվականի սեպտեմբերի 19-ից մասնակցել է Արևմտյան Ուկրաինայի ազատագրմանը Պերեմինա քաղաքի մոտ, միացել է Դոնի կազակների գվարդիական 56-րդ կորպուսին։ 1945 թվականի Մայիսի 9-ը դիմավորել է ավստրո-շվեյցարական սահմանի վրա, Մինց քաղաքում։ Գրիգորը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի, Հայրենական մեծ պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշաններով, մի շարք մարտական մեդալներով։ 1946 թվականին զորացրվելուց հետո ընդունվել և 1951 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համամիութենական կինոինստիտուտը (ՎԳԻԿ) (Իգոր Սավչենկոյի արվեստանոցը)։ 1947-1951 թվականներին աշխատել է Կիևի կինոստուդիայում որպես ռեժիսորի օգնական։ 1951 թվականից Հայֆիլմի ռեժիսորն է։ Նկարահանել է ավելի քան 20 փաստագրական ֆիլմեր։  Մելիք-Ավագյանի ֆիլմերից են՝ «Սիրտը երգում է» (1956), «Մոր սիրտը» (1958) «Երգում է Գոհար Գասպարյանը» (1963), «Ինչու է աղմկում գետը» (1961), «Արևածագից առաջ» (1962), «Անցյալի արձագանքները» (1971), «Կամոյի վերջին սխրանքը» (1974) թվականին, Ստեփան Կևորկովի համագործակցությամբ), «Մեռիր ձիու վրա» (1980) և այլն։ Նկարահանել է նաև մի շարք կարճանետրաժ և վավերագրական ֆիլմեր, ինչպես «Մանրուք» (1952), «Բարև Արտյոմ» (1963), «Քայլերգ» (1965), «Մի ղողանջիր զանգ, մի ղողանջիր» (1968), «Գարուն ա , ձուն ա արել» (1969) «Պրելյուդ» (1970) և «Յոթ երգ Հայաստանի մասին» կինոնկարները։ 1977 թվականին Գրիգոր Մելիք-Ավագյանը էկրանավորեց «Բաղդասարը բաժանվում է կնոջից» հայկական առաջին ֆիլմ-մյուզիքլը (ըստ Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար» կատակերգության։

## Պարգևներ
*ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1974)
*ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1966)
*Կարմիր աստղի շքանշան
*Հայրենական մեծ պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր

### Սցենարիստ

### Դերերը կինոյում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրիգոր Մելիք-Ադամյանի մասին dic.academic.ru կայքում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Ռաֆիկ Մեժլումյան

**Ռաֆիկ Արտաշեսի Մեժլումյան** (), հայ խորհրդային մեխանիկ, գեներալ֊մայոր։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1954), պրոֆեսոր (1967)։ ԽՄԿԿ անդամ 1945 թվականից։

Ավարտել է Ն․ Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ակադեմիան (1941)։ 1941-1963 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1964 թվականից դասախոսել է քաղաքացիական ավիացիայի պետական ԳՀԻ-ում (Մոսկվա)։

Աշխատանքները վերաբերում են աերոդինամիկայի, թռիչքի դինամիկայի, թռչող սարքերի կառավարման, պլաստիկության տեսության, թռիչքի անվտանգության հարցերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Մարի Նվարդ

**Մարի Նվարդ** (*Մարի Հովսեփի Գարայան*, ), հայ դերասանուհի։

## Կենսագրություն
1869 թվականին Թովմաս Ֆասուլաճյանի շրջիկ թատերախմբի հետ հյուրախաղերի է եղել Նոր Նախիջևանում, 1870-ական թվականների սկզբին հանդես է եկել Պետրոս Մաղաքյանի «Արևելյան թատրոնում», 1874-1878 թվականներին՝ Հակոբ Վարդովյանի «Օսմանյան թատրոնում»։ Խաղացել է հիմնականում լիրիկական հերոսուհիների դերեր՝ հայ պատմա-հայրենասիրական ողբերգություններում, արևմտա-եվրոպական մելոդրամաներում և այլն։ 1881-1882 թվականներին հանդես է եկել Թիֆլիսի հայ թատերախմբում։

Հետագայում եղել է Մ․ Մնակյանի թատերախմբի առաջատար դերասանուհին։ Մարի Նվարդի լավագույն դերը համարվել է Մարգարիտ Գոթիեն (Ալեքսանդր Դյումա-որդու «Կամելիազարդ տիկինը»)։ Մարի Նվարդի դերակատարումներին բնորոշ են եղել հուզական հագեցվածությունը, պարզությունն ու անկեղծությունը։

## Դերեր
* Սոֆիա՝ Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»
* Ջեսիկա՝ Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը»
* Մարքրիտ՝ Գաբրիել Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
* Ագաֆիա Տիխոնովնա՝ Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնություն»,
* Աննա Անդրեևնա՝ Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ