Խորվաթական եվրո

**Խորվաթական եվրո**, Խորվաթիայի ազգային պատկերակով պաշտոնական եվրոյի մետաղադրամներներ, որոնք 2022 թվականի հուլիսից հատվում են Խորվաթական դրամահատներում:

Եվրոն ներդրվեց 2023 թվականի հունվարի 1-ին՝ խորվաթական կունայի փոխարեն: Կունան և եվրոն մնացին կրկնակի շրջանառության մեջ մինչև 2023 թվականի հունվարի 14-ը՝ եվրոյին աստիճանական անցման նպատակով: Գները երկու արժույթներով ցուցադրվում էին 2022 թվականի սեպտեմբերի 5-ից, որը շարունակվեց մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 31-ը: Եվրոյի մետաղադրամները հասանելի դարձան գնման համար 2022 թվականի դեկտեմբերի 1-ին: Յուրաքանչյուր փաթեթ արժեր 100 կունա (13,28 եվրո):

Մնացած կունա մետաղադրամները կարող էին փոխանակվել բոլոր բանկերում, խորվաթական փոստային գրասենյակներում և խորվաթական ֆինանսական գործակալությունում (Fina) մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 31-ը: Այդ ժամանակահատվածից հետո միայն Խորվաթիայի ազգային բանկը (HNB) կզբաղվեր փոխանակմամբ: Կունա թղթադրամները կարող են փոխանակվել անսահմանափակ, իսկ կունա մետաղադրամները՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 31-ը:

2022 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ խորվաթական ազգային պատկերով հատվել էր մոտավորապես 420 միլիոն եվրոյի մետաղադրամ:

## Պատմություն
2021 թվականի հուլիսի 21-ին Խորվաթիայի վարչապետ Անդրեյ Պլենկովիչը հայտարարեց, որ խորվաթական եվրո մետաղադրամների ազգային նույնականացման նշանները կլինեն խորվաթական շախմատաձև կառուցվածքը, Խորվաթիայի քարտեզը, կզաքիսը, Նիկոլա Տեսլան և գլագոլական գիրը (Glagolitic script):

2022 թվականի փետրվարի 4-ին Խորվաթիայի կառավարությունը ներկայացրեց ապագա խորվաթական եվրո մետաղադրամների ազգային նախագծերը, որոնք ընտրվեցին Խորվաթիայի ազգային բանկի խորհրդի կողմից բաց մրցույթում: 2 եվրո մետաղադրամի համար նախագծի ղեկավար ընտրվեց Իվան Շիվակի Խորվաթիայի աշխարհագրական քարտեզով նախագիծը: Եզրային արձանագրության մեջ օգտագործվում էր Իվան Գունդուլիչի 1628 թվականի «Դուբրավկա» հովվական պիեսի բառերը։ 1 եվրոյի մետաղադրամի համար նախագծի ղեկավար ընտրվեց Ստյեպան Պրանյկովիչի ճյուղի վրա կանգնած կզաքսի (կունա խորվաթերենով) նախագիծը՝ այն կենդանին, որի անունով էր կոչվում այդ ժամանակ Խորվաթիայի արժույթը: 10c, 20c և 50c մետաղադրամների համար նախագծի ղեկավար ընտրվեց Իվան Դոմագոյ Ռաչիչի Նիկոլա Տեսլայով նախագիծը, ով ծնվել էր Սմոլյանում (ներկայումս Խորվաթիա, այն ժամանակ Ավստրիական կայսրություն): Վերջապես, 1c, 2c և 5c մետաղադրամների համար նախագծի ղեկավար ընտրվեց Մայա Շկրիպելյի գլագոլական գրով կապակցված Ⱈ (H) և Ⱃ (R) տառերով նախագիծը: Յուրաքանչյուր հեղինակ ստացավ 70,000 կունա (մոտ 9,300 եվրո) իր ընտրված նախագծի համար:

Առցանց կասկածներ առաջանալուց հետո, որ 1 եվրո մետաղադրամի նախագիծը օգտագործել է շոտլանդացի լուսանկարիչ Իայն Լիչի ճյուղի վրա կզաքիսի առանց լիցենզիայի պատկերը, 1 եվրոյի մետաղադրամի նախագծի ղեկավար Ստյեպան Պրանյկովիչը փետրվարի 7-ին հետ կանչեց իր նախագիծը: Փետրվարի 8-ին Խորվաթիայի ազգային բանկը հայտարարեց, որ նոր մրցույթ կանցկացնի կզաքիսի պատկերակով խորվաթական 1 եվրո մետաղադրամի նախագծի համար:

2022 թվականի մայիսի 4-ին, եվրոյի ներդրման ազգային խորհրդի 15-րդ նիստին, նոր 1 եվրո մետաղադրամի նախագիծը ներկայացվեց հանրությանը: Ընտրված նախագիծը պատկերում է շախմատաձև ֆոնի վրա կզաքիս՝ արվեստագետ Յագոր Շունդե, Դավիդ Չեմելյիչ և Ֆրան Զեկանի կողմից: Այս նոր նախագիծը հաստատվեց Եվրոպական միության խորհրդի կողմից ապրիլի 20-ին:

2022 թվականի հուլիսի 18-ին Խորվաթական դրամահատարանը պաշտոնապես սկսեց խորվաթական ազգային պատկերով եվրոյի մետաղադրամների արտադրությունը: Բանվորները պիտի աշխատեին երեք փոփոխակ մինչև 2022 թվականի վերջը:

2022 թվականի սեպտեմբերի 1-ին եվրո թղթադրամները սկսեցին բաշխվել Խորվաթիայի բոլոր բանկերում:

2022 թվականի հոկտեմբերի 1-ին եվրո մետաղադրամները սկսեցին բաշխվել Խորվաթիայի բոլոր բանկերում:

2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ECB) գործադիր խորհուրդը ընդունեց որոշում նվազագույն պահուստների կիրառման մասին ECB-ի կողմից՝ հետևելով եվրոյի ներդրմանը Խորվաթիայում 2023 թվականի հունվարի 1-ին:

2022 թվականի դեկտեմբերի 15-ից մինչև 2023 թվականի հունվարի 15-ը չկային կանխիկացման համար վճարներ ATM-ներից այլ բանկերի հաճախորդների համար:

Անցումային ժամանակահատված Խորվաթիայում գտնվող հաստատությունների նվազագույն պահանջների կիրառման համար տեղի ունեցավ 2023 թվականի հունվարի 1-ից մինչև փետրվարի 7-ը: Եվրագոտու այլ երկրներում գտնվող հաստատությունները կարող էին որոշել պահանջների վիճակագրական շրջանարկի համար Խորվաթիայում գտնվող հաստատություններին նրանց պարտավորությունները նվազեցնել իրենց պահուստային հիմքից՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 21-ից մինչև 2023 թվականի փետրվարի 7-ը և փետրվարի 8-ից մինչև մարտի 21-ը:

Նրանք, ովքեր եվրոյի ներդրման օրվանից առաջ ունեին և՛ կունա, և՛ եվրո վարկային հաստատություններում, միություններում, վճարային հաստատություններում և էլեկտրոնային դրամական հաստատություններում, ունեին իրավունք մինչև 2023 թվականի փետրվարի վերջը անվճար փակել իրենց մեկ կամ մի քանի հաշիվներ և այդ հաշիվներում գրանցված միջոցները փոխանցել նույն հաստատության մեջ իրենց ընտրած հաշիվներին:

2023 թվականի ապրիլի 1-ին Խորվաթիայի Ազգային բանկը դադարեցրեց բանկոմատներում եվրո թղթադրամների վճարման անվանական կառուցվածքի որոշումը:

2023 թվականի հունիսի վերջ մինչև բոլոր բանկերը պիտի վերադարձնեին եվրոյով իրենց գումարը նրանց, ովքեր ունեին կունայով նշված վճարային թերթիկներ:

## Դիզայն
### Խորվաթական քաղաքներ շարք

## Ազդեցություն
Խորվաթիայի ֆինանսների նախարարությունը գնահատել է կունայից եվրո անցման ծախսը մոտ 2 միլիարդ կունա: Կառավարական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ծախսերի մեծ մասը կլինի բանկային համակարգի կողմից փոխարկման բիզնեսի կորստից, ինչի պատճառով ակնկալվում է, որ բանկային այլ վճարները կբարձրանան: Սպառողների համար ընդհանուր գնի բարձրացման հնարավորություն կա՝ պարտապանների մեծ մասի համար արժույթի փոխարկման միաժամանակյա ընդհանուր ռիսկով:

## Եվրոյի գովազդ Խորվաթիայում
Հոկտեմբերի ընթացքում անցկացվեցին չորս Եվրո օրեր, որոնցից առաջինը տեղի ունեցավ Օսյեկում՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 8-ին: Մյուս երեք Եվրո օրերը անցկացվեցին Ռիեկայում, Սպլիտում և Զագրեբում՝ բոլորը նպատակ ունենալով գովազդել Խորվաթիայի գալիք մուտքը եվրագոտի և տեղեկացնել տեղական բնակչությանը եվրոյի մասին:

Խորվաթական տնտեսական պալատը (HGK) և Խորվաթիայի ազգային բանկը նախատեսեցին առցանց հիբրիդային կրթություն 2022 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ եվրոյի և նոր մետաղադրամների նախագծերի մասին հիմնական տեղեկություններ տրամադրելու նպատակով:

Խորվաթիայում եվրոյի մեկ այլ գովազդային արշավ, որը կոչվում էր «Անիվների վրա եվրո» (Euro on Wheels), տեղի ունեցավ Խորվաթիայի 27 քաղաքներում՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև դեկտեմբերի 17-ը, որոնցից առաջինը Վուկովարում էր: Արշավի ծախսը գնահատվեց 24 միլիոն կունա (3.2 միլիոն եվրո):

## Վեճեր
2021 թվականի հուլիսի 21-ին Նիկոլա Տեսլան ընտրվեց, որ պատկերվի եվրոյի վրա՝ ստանալով մոտ 2,600 ձայն: Դա հանգեցրեց Սերբիայի ազգային բանկի դիմադրությանը նրա սերբ ծագման պատճառով, թեև նա ծնվել էր ներկայիս Խորվաթիայում: Վարչապետ Պլենկովիչը մեկնաբանեց՝ «Եթե ես լինեի Սերբիայի ազգային բանկի ղեկավարը, ես կասեի՝ լավ է արված»: Խորվաթիայի նախագահ Զորան Միլանովիչը առաջարկեց լուծում՝ «Երբ Սերբիան միանա եվրագոտուն, թող նրանք էլ առաջարկեն Տեսլային, որպես ազգային եվրո մետաղադրամի պատկեր: Բոլորը գոհ կլինեն»:

Բորիս Միլոշևիչը, այդ ժամանակ Խորվաթիայի փոխվարչապետներից մեկը և երկրի սերբական փոքրամասնության անդամը, գնահատեց այս քայլը՝ Տեսլային անվանելով «խորհրդանիշ, որը մեզ (սերբերին և խորվաթներին) կապում է ամբողջ աշխարհի հետ: Խորվաթիայի քաղաքացիները քվեարկեցին Խորվաթիայից սերբի օգտին, ով հպարտ էր իր ժողովրդով և իր հայրենիքով, ով միշտ հավատարիմ մնաց իր մշակույթին՝ տիպիկ Կրայինա, Պրեչանի մեկը, և այժմ նա կլինի խորվաթական եվրոյի մետաղադրամի վրա՝ որպես Խորվաթիայի Հանրապետության ճանաչելի խորհրդանիշներից մեկը»:

2022 թվականի փետրվարի 4-ին Խորվաթիայի կառավարությունը ներկայացրեց եվրոյի նոր նախագծերը Խորվաթիայի ազգային պատկերակներով, ներառյալ Նիկոլա Տեսլային 10, 20 և 50 ցենտանոց մետաղադրամների վրա: Դա հանգեցրեց սերբական լրատվամիջոցների մեկ այլ դիմադրության ալիքի։

## Տես նաև
* Խորվաթիան և եվրոն

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Croatia Euro Coin Catalog
* Euro HR

Կատեգորիա:2022 հիմնադրումներ Խորվաթիայում
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Խորվաթիա
Կատեգորիա:Խորվաթիայի պետական խորհրդանեշներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի տնտեսություն