Երվանդ Մարգարյան

**Երվանդ Հրանտի Մարգարյան** (), հայ պատմագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Հայ-ռուսական համալսարանի Հումանիտար գիտությունների ինստիտուտի տնօրեն, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։

## Կենսագրություն
1966 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Հայաստան։ 1983 թ. ավարտել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների ինստիտուտի պատմաանգլիական բաժինը։ 1987 թ. ընդունվել է ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրա։ Նույն թվականին նույնտեղ անցել է աշխատանքի, 1994 թվականից ավագ գիտաշխատող է։ 1992 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Կոմմագենե երկրի հելլենիստական սրբավայրերը և Հայաստանը» թեմայով։ 1996—2015 թթ. ԵՊՀ համաշխարհային պատմության ամբիոնում, 2005 թ. ստացել է դոցենտի կոչում։ 2002—2006 թթ. Վ. Յա. Բրյուսովի անվ․ Երևանի պետական լեզվաբանական համալսարանի ավագ դասախոս։ 2006—2023 թթ. Հայ-ռուսական համալսարանի համաշխարհային պատմության և արտասահմանյան տարածաշրջանագիտության ամբիոնի վարիչ։ 2015 թվականից պատմության դոկտոր և «Հայաստանի պատմագետների միության» խորհրդի անդամ։

## Պարգևներ
* Հայաստանի գիտության և կրթության նախարարության մեդալ գիտության և կրթության ոլորտում ունեցած հսկայական ավանդի համար

## Հրապարակումներ
Հինգ մենագրությունների և 18 գիտական հոդվածների հեղինակ է։ Հեղինակային կոլեկտիվի կազմում աշխատում է «Հայոց պատմություն» նոր ակադեմիական հրատարակության բազմահատորյակի վրա։ Բազմիցս մասնակցել է միջազգային և հանրապետական գիտաժողովների։ Գլխավորում է «Քաղաքն իբրև կյանքի ձև» գիտահետազոտական նախագիծը։ Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակներն ընդգրկում են հին և միջին դարերի պատմության խնդիրները։

Հեղինակ է 13 մենագրության, 97 գիտական և 4 հրապարակախոսական հոդվածների, 2 ուսումնական ձեռնարկի, «Կոնֆուցիական ընթերցումները ՀՌՀ-ում», «Ex Orient Lux. Աշխարհայեցակարգի փոխակերպումը եվրակենտրոնությունից դեպի համապարփակություն» գիտական ժողովածուների պատասխանատու խմբագիր։ «Urbis et Orbis. Քաղաքի միկրոպատմությունը և սեմիոտիկան» էլեկտրոնային ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

## Մենագրություններ
* Маргарян Е. Г. Аршакаванская эллинистическая политея и Град Небесный Нерсеса Великого.  Издательство РАУ, 2007 (ISBN 978-99941-63-41-0)
* 
* 

## Հոդվածներ
* Ե. Մարգարյան, Սամոսատի եկեղեցի // Քրիստոնյա Հայաստան, Հանրագիտարան, Երևան, 2001
* Ե. Մարգարյան, Ալեքսանդրիայի եկեղեցի // Քրիստոնյա Հայաստան, Հանրագիտարան, Երևան, 2001
* Ե. Մարգարյան, Ադիաբենեի եկեղեցի // Քրիստոնյա Հայաստան, Հանրագիտարան, Երևան, 2001
* Ե. Մարգարյան, Անտիոքի եկեղեցի // Քրիստոնյա Հայաստան, Հանրագիտարան, Երևան, 2001
* Ե. Մարգարյան, Ագապներ // Քրիստոնյա Հայաստան, Հանրագիտարան, Երևան, 2001
* Ե. Մարգարյան, Դրվագներ հին Հայաստսնի հոգևոր մշակույթի պատմությունից // ՀՀ ԳԱԱ Գիտությունե հրատարակչություն, Երևան, 2001, 122 էջ (ISBN 580800005X (5-8080-0005-X))
* Ե. Մարգարյան, Նժդեհի արքետիպը «Ագաթանգեղայ պատմութեան հայոց» մեջ  // Վենետիկ, Բազմավեպ, 2004, № 1-4
* Ե. Մարգարյան, «Փառքի» գաղափարը հին հայոց աշխարհա-հայեցակարգում // Գիտություն և տեխնիկա, 2005, № 10
* Ե. Մարգարյան, «Մենավոր հրաշամանուկի» առասպելաբանական պայմանաձևը որպես հայ ավանդական և պատմագիտական ընկալումների կենտրոնական գաղափար // Գիտություն և տեխնիկա, 2005 № 11
* Ե. Մարգարյան, Մեծ Հայքի և Կոմմագենեի հոգևոր առնչությունների պատմությունից (արքայական հանգստարան - oJ temevnos) // Պատմություն և կրթություն, 2005, № 3-4
* Ե. Մարգարյան, Ժամանակի կառույցը Ֆերնան Բրոդելի պատմահայեցողության ծիրում Ա. Ստեփանյանի համահեղինակությամբ // Պատմություն և կրթություն, 2006, № 1-2
* Ե. Մարգարյան, Կոմմագենեն և Ծոփքը հելլենիստական դարաշրջանում // Հայոց պատմություն, Ա հատոր, Էրևվան, ՀՀ ԳԱԱ հրատ., 2006
* Ե. Մարգարյան, Գ. Վարդումյան, Կրոնների պատմություն Ուսումնական ձեռնարկ Պրակ Ա Հին կրոններ // Երևան, «Լինգվաե», 2006 (ISBN 99930-79-35-9)
* Ե. Մարգարյան, Հայ-կոմմագենյան հոգևոր-մշակութային աղերսները // Հայոց պատմություն, Ա հատոր, Էրևվան, ՀՀ ԳԱԱ հրատ., 2006
* Ե. Մարգարյան, Տիգրան Բ-ի աշխարհակալ տերության գաղափարաμանական հայեցակարգի հիմքերի մասին // Հայոց պատմության հարցեր, 8։ Երևան, ՀԱԳԱ պատմության ինստ. հրատարակչ., 2007, էջ 3-15
* Ե. Մարգարյան, «Իդեալական պետական կազմակերպման փնտրտուքները հելլենիստական Հայաստանում» Ազգային գաղափար // Երևան, ապրիլ, 2008. է. 64-75 
* Ե. Մարգարյան, Կոմմագենեի հոգևոր մշակույթի պատմությունից Միհրականության հետքերով // Պատմության հարցեր։ Տեղեկագիր, 2009, էջ 44-45
* Ե. Մարգարյան, Հելլենիստական դարաշրջանի Կոմմագենեի և Ծոփքի պատմությունից // Լրաբեր հասարական գիտություննտրի, 2009, № 1
* Ե. Մարգարյան, Հելլենիստական քաղաքակրթության շրջափուլերը // Քաղաքագիտության հարցեր. հասարակություն, պատմություն, քաղաքակրթություն։ Միջբուհական գիտաժողովի նյութեր։ Գլխ. խմբ. Լ. Շիրինյան, Երևան 2010, էջ 178-202
* Ե. Մարգարյան, Հելլենիզմը և նրա քաղաքակրթական կերպափոխումները (Պատմական ակնարկ) // Պատմություն և կրթություն, 2010
* Ե. Մարգարյան, Անի՝ արքաքաղաք։ Անուրջքաղաք։ Քաղաքառասպել:Քաղաքուտոպիա  Գիտական աշխատություններ / XVII, Գյումրի, 2014, է.27
* Ե. Մարգարյան,  Արշալույս քրիստոնեության Հայոց , Երևան, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 2017
* Ե. Մարգարյան, Միհրականությունը առաջավոր Ասիայի և միջերկրածովյան ավազանի քաղաքական և կրոնահոգևոր համակարգում / Doctor of Sciences thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ, 2014 (*Ամբողջ տեքստը հասանելի չէ այս պահոցից*)
* Ե. Մարգարյան, ԱլեքսանդրՄակեդոնացուարշավանքներ...  Հայագիտական հարցեր, №3 (12), Երևան, 2017
* Маргарян Е. Г. Святилища страны Коммагена и Армения։ авто-реф. дис. . канд. истор. наук։ 07.00.02 / Е. Г. Маргарян Академия наук Армянской ССР, Ин-т истории. Ереван։ Изд-во ин-та истории, 1992. - 24 с.
* Маргарян Е. Г. Անի՝ արքա քաղաք։ Անուրջ քաղաք։ Քաղաք առասպել։ Քաղաք ուտոպիա Գիտական աշխատություններ, № 17. pp.&nbsp;27–37. ISSN 1829-4316
* Маргарян Е. Г. Полисный принцип общественной организации. Некоторые особенности полисного общежития // Сборник научных статей. Годичная конференция. Издательство РАУ, 2007. с. 55-66
* Маргарян Е.  Семантика моста в армянской и славянской мифопоэтике  // Вестник РАУ. 2007, №1. с. 64-76
* Маргарян Е. Г. Нахарарскиий строй как особенность армянского этнического идентитета. // Сборник научных статей. Годичная конференция. 3-7 декабря, 2007 г. Часть 1. Ер.: Издательство РАУ, 2007. С. 100-117.
* Маргарян Е. Г. Поиски идеального государственного обустройства в эллинистической Армении: утопия и реальность. Национальная идея // Ереван, апрель, 2008. с. 64-75 
* Маргарян Е. Г. Ани как форма жизни // Сборник статей. По материалам докладов на летней школе молодых историков стан-участниц Содружества Независимых Государств. Институт РАН РА, Институт АНА, Ереван, 2009. с. 12-45
* Маргарян Е., Мистерия об Аршаке, Васаке и Шапуре из «Истории Армении» Фауста Византийского (Опыт герменевтической реконструкции) / Ivane Javakhishvili Tbilisi State University Shota Rustaveli Institute of Georgian Literature VI International Symposium Contemporary Issues of Literary Criticism. Mythological Thinking, Folklore and Literary Discourse. Еurореаn and Caucasian Experience Dedicated to Vazha-Pshavela's 150th Anniversary. Vo1. II. Tbilisi: Institute of Literature Ртеоз, 2012. Р. 151-153. 
* Маргарян Е. Г. На стыке римского и восточноэллинстического цивилизвционных «номосов». Из истории приевфратской контактной погранзоны. // Актуальные проблемы современных политико-психологических феноменов: теоретико-методологические и прикладные аспекты. Пенза-Ереван-Колин, 2012 с. 5-34
* Маргарян Е.Г. «Плодотворный» кризис и средства его преодоления. «Историко-антропологический поворот» (О некоторых тенденциях развития современной историографии в России и Армении) // Годичная научная конференция РАУ, Ереван, 2009
* Маргарян Е. Г. Проблемы дезинтеграции единого языкового пространства в странах Содружества и Балтии
* Маргарян Е. Г. Теория и практика социального устройства эллинистической Армении 
* Маргарян Е. Г. Трансформация митраизма в эллинистическую эпоху (Иран, Армения, Коммагена, Рим)  // Иран-наме, № 3 (19) 2011
* Е. Г. Маргарян Риторика в горах Тавра  // Критика и семиотика, 2013/2(19) с. 31-84
* Е. Г. Маргарян Дифирамбическое просветление через дионисийский экстаз в романе Германа Гессе «Степной волк»  // Критика и семиотика, 2014/1 с. 238-248 + elibrary.ru կայքում
* Маргарян Е. Г. Из истории эллинистических исследований в Советской Армении. // Диалог со временем: Альманах интеллектуальной истории. № 65. Москва: Изд. ИВИ РАН, 2018. С. 207-228. (Статья подготовлена при финансовой поддержке Российско-Армянского Университета в рамках проекта Программа развития РАУ 2017-2018 гг.)
* Маргарян Е. Г. Почему случилась революция? Ер.: Зангак-97, 2018.- 102 с.
* Маргарян Е. Г. Калакоба. Торжество рынка. // CAUCASO-CASPICA. Труды по кавказско-каспийскому региону. Выпуск IV. Ер.: Издательство РАУ, 2019. С. 131-135.
* Маргарян Е. Г. Або Тбилели. Арабский парфюмер – протектор Тифлиса // Критика и семиотика. Новосибирск – Москва: Институт филологии сибирского отделения РАН, Новосибирский госуниверситет, РГГУ, 2020. Вып. 2. С. 286-301.
* Маргарян Е. Г. Язык и письменность как политический инструмент. «Умная сила» против варварской интервенциональности. // CAUCASO-CASPICA. Труды по кавказско-каспийскому региону. Выпуск V. - 220 с. Ер.: Издательство РАУ, 2020: С. 27-64.
* Маргарян Е. Г. Introduction // On the Borders of World-Systems: Contact Zones in Ancient and Modern Times. Executive editor Margaryan. Oxford: Archaeopress, 2020. - 148 pp. (P. 1-5).
* Маргарян Е. Г. The Euphrates frontier in the Bysantine period. Undergoing the new reality // On the Borders of World-Systems: Contact Zones in Ancient and Modern Times. Executive editor Margaryan. Oxford: Archaeopress, 2020. - 148 pp. (P. 6-58).

## Զեկույցներ և ելույթներ
* Ե. Մարգարյան, Նժդեհ Արշակի կերպարը Փավստոսի «Պատմության» մեջ  Գիտաժողով, 05.11.2011
* Маргарян Е. / Ervand Margarian Армения, Ереван / Armenia, Yerevan Митраизм как религиозно-мировозренческая система эллинистической Армении и сопредельном царстве Коммагена (мифология, идеология, этика) / Mithraism as a Religious-Ideological System in Hellenistic Armenia and the Adjacent Kingdom of Commagene (mythology, ideology, ethics) презентация/presentation 30 сентября 2011 
* Маргарян Е. Влияние армянской церкви и феодализма на национальный идентитет армян / Международная конференция «Диалог армянской, русской и японской культур: опыт сравнительного анализа»
* Маргарян Е. "Тифлисский "Дарельмалик". Мусульманский парадис" Дворцовый этикет грузинских царей мусульман вспомнят в Москве, 23 апреля 2015
* Маргарян Е. (Институт истории НАН Армении, Еренан) Средневековый Анн: Планировочная структура города. Теснота, экология «каменного мешка». Первый ежегодный семинар "История материальной культуры народов Евразии" 2015
* Маргарян Е. Средневековый Тифлис. Ход времени: будни и праздники Daugavpils University : XXVI International Scientific Conference 29.01.2016
* Маргарян Е. Митраизм в контексте раннехристианской сотериологии. Благовест / На заре армянского христианства. Международная конференция. Тезисы докладов., Е., "Гитутюн", 2016 г.
* Маргарян Е. Традиционное право в средневековои Тифлисе (на материале описания божьего суда в "Истории Грузии" Парсадана Гогиджанидзе)  / Ժամանակակից լեզվաբանությունը միջգիտակարգայնության լույսի ներքո / 17—18 մայիսի 2016 թ., ԵՊՀ հրատարակչություն, 2016 թ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հրապարակվել է «Մաշտոցի և Վուլֆիլայի դերը նոր քաղաքակրթական ինքնության ձևավորման գործում» հոդվածը
* «Հանրալսարան - Երվանդ Մարգարյան» հաղորդում Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության էջում

Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պատմագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ