Օլիվեր Սմիթիս

**Օլիվեր Սմիթիս** () բրիտանացի ամերիկացի գենետիկ և ֆիզիկական կենսաքիմիկոս էր։ Նա հայտնի է նրանով, որ 1955 թվականին օսլան ներմուծեց որպես գել էլեկտրոֆորեզի միջոց, և Մարիո Կապեկիի և Մարտին Էվանսի հետ միաժամանակ տրանսգենային ԴՆԹ-ի գենոմային ԴՆԹ-ի հոմոլոգ ռեկոմբինացիայի տեխնիկայի հայտնաբերմամբ, որը կենդանիների գենոմների փոփոխության շատ ավելի հուսալի մեթոդ է, քան նախկինում օգտագործված, և գենային թիրախավորման և նոկաուտ մկների ստեղծման հիմքում ընկած տեխնիկան։ 2007 թվականին իր գենետիկական աշխատանքի համար նա արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի։

## Վաղ տարիք և կրթություն
Սմիթիսը ծնվել է Հալիֆաքսում, Արևմտյան Յորքշիր, Անգլիա, Ուիլյամ Սմիթիի և նրա կնոջ՝ Դորիսի ընտանիքում։ Նրա հայրը կյանքի ապահովագրության պոլիսներ էր վաճառում, իսկ մայրը անգլերեն էր դասավանդում Հալիֆաքսի տեխնիկական քոլեջում։ Նա ուներ երկվորյակ եղբայր և կրտսեր քույր։ Նա հաճախել է մոտակա Քոփլի գյուղի տարրական դպրոցը, այնուհետև գնացել է Հալիֆաքսի Հիթ Գրամմար դպրոց։ Նա ասել է, որ գիտության հանդեպ իր սերն առաջացել է ռադիոյով և աստղադիտակներով վաղ հռտաքրքրությունից։

Նա հաճախել է Օքսֆորդի Բալիոլ քոլեջը Բրաքենբերիի կրթաթոշակով, սկզբում սովորել է անատոմիա և ֆիզիոլոգիա՝ արժանանալով անատոմիայի մրցանակի և 1946 թվականին ավարտել է բակալավրիատը առաջին կարգի դիպլոմով՝ ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի բնագավառում։ Ոգեշնչված Ալեքսանդր Օգսթոնի ձեռնարկներից՝ կենսաքիմիական համակարգերում ֆիզիկական քիմիայի կիրառման վերաբերյալ, նա թողեց բժշկությունը՝ քիմիայի ոլորտում երկրորդ բակալավրի կոչում ստանալու համար։. 1948 թվականին նա հրապարակեց իր առաջին հետազոտական ​​աշխատանքը, որը գրված էր Օգսթոնի հետ միասին։ 1951 թվականին Օգսթոնի ղեկավարությամբ Սմիթիսը ստացել է մագիստրոսի կոչում և կենսաքիմիայի դոկտորի կոչում; նրա թեզը վերնագրված էր «Սպիտակուցների լուծույթների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները»։

## Կարիերա
thumb|right|Օլիվեր Սմիթիս (ձախից երկրորդը)
ԱՄՆ-ում, Վիսկոնսինի համալսարանում,Մեդիսոն, քիմիայի ամբիոնում հետդոկտորական հաստիք զբաղեցնելու համար, Սմիթիսին շնորհվել էր Commonwealth Fund-ի կրթաթոշակ։ Այնուհետ, ԱՄՆ վիզա ստանալու հետ կապված խնդրի պատճառով նա հեռացել է ԱՄՆ-ից։ 1953-1960 թվականներին, նա աշխատել է Կանադայի Տորոնտոյի համալսարանի բժշկական հետազոտական ​​լաբորատորիայում, որպես ասոցացված գիտահետազոտական ​​ֆակուլտետի անդամ, ինսուլինի հետազոտող Դեյվիդ Ակոտտի ղեկավարության ներքո։ Նա բժշկական գենետիկա է սովորել Նորմա Ֆորդ Ուոքերից Տորոնտոյի մանկական հիվանդանոցում։

1960 թվականին Սմիթիսը վերադարձավ Վիսկոնսինի համալսարան, որտեղ նա աշխատեց գենետիկայի ամբիոնում մինչև 1988 թվականը, որպես հաջորդաբար ասիստենտ, դոցենտ և գենետիկայի և բժշկական գենետիկայի պրոֆեսոր։ Այնուհետ, նա Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի, Չապել Հիլլ, պաթոլոգիայի և լաբորատոր բժշկության գերազանց պրոֆեսոր էր։ Մինչև ութսուն տարեկանը նա շարունակեց աշխատել իր լաբորատորիայում։

## Հետազոտություն
Տորոնտոյի համալսարանում Սմիթիսը մշակել է գելային էլեկտրոֆորեզի տեխնիկան՝ օգտագործելով օսլայի մատրիցը, որպես ինսուլինի նախատիպ մոլեկուլի (անարդյունավետ) հետազոտության եզրագիծ։ Սա բարելավեց սպիտակուցները էլեկտրոֆորեզով բաժանելու ունակությունը։ Նրան տեխնիկապես օգնեց Օտտո Հիլերը իր հետագա էլեկտրոֆորեզի աշխատանքում։ Նա օգտագործեց օսլայի էլեկտրոֆորեզը՝ պարզելու մարդկային նորմալ պլազմայի սպիտակուցների միջև տարբերությունները, և Նորմա Ֆորդ Ուոքերի հետ համագործակցելով, ցույց տվեց, որ այդ փոփոխությունը ժառանգական է, ինչը խթանեց նրա հետաքրքրությունը գենետիկայի նկատմամբ։

Սմիթիսը 1980-ականներին Վիսկոնսինի համալսարանում մշակել է գենային թիրախավորում՝ մկան առանձին գեները փոխարինելու մեթոդ՝ օգտագործելով հոմոլոգ ռեկոմբինացիա։ Մարիո Կապեկին նույնպես ինքնուրույն մշակել է այդ տեխնիկան։ Այս հետազոտությունը աշխարհով մեկ օգտագործվող այն ​​մեթոդների հիմքն է, որոնք օգտագործվում են  ուսումնասիրելու որոշակի գեների դերը մարդու այնպիսի հիվանդություններում, ինչպիսիք են քաղցկեղը, Ցիստիկ ֆիբրոզը և շաքարախտը։ 2002 թվականին Սմիթիսն աշխատում էր իր կնոջ՝ Նոբույո Մաեդայի հետ՝ ուսումնասիրելով արյան բարձր ճնշումը՝ օգտագործելով գենետիկորեն փոփոխված մկների։

## Անձնական կյանք
Սմիթիզը 1950-ականներին ամուսնացել է Վիսկոնսինի համալսարանի վիրուսաբան Լոիս Կիտցեի հետ. նրանք բաժանվել են 1978 թվականին։ Նրա երկրորդ կինը՝ Նոբույո Մաիդան, Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի պաթոլոգիայի պրոֆեսոր է։ Smithies was a naturalized American citizen, Սմիթիսը նատուրալիզացված ամերիկյան քաղաքացի էր։ Նա, չնայած դալտոնիկ էր, լիցենզավորված մասնավոր ինքնաթիռի օդաչու էր, ով սիրում էր ճախրել։ Նա իրեն աթեիստ էր համարում։

Սմիթիսը մահացել է 2017 թվականի հունվարի 10-ին 91 տարեկան հասակում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գենետիկներ