Խտրականություն աուտիզմ ունեցող անձանց նկատմամբ

**Աուտիստների նկատմամբ խտրականությունը** այն խտրականությունը, հալածանքը և ճնշումն է, որին ենթարկվում են աուտիստիկ մարդիկ։ Աուտիստ մարդկանց նկատմամբ խտրականությունը աբլեիզմի ձև է։

## Տարածվածություն
2019-ին հրապարակված հետազոտությունը օգտագործել է ավելի քան 8000 երեխաների տվյալներ Լոնդոնի համալսարանի Հազարամյակի կոհորտային ուսումնասիրությունից, որը հետևում է մոտ 19,000 մարդկանց կյանքին, որոնք ծնվել են Միացյալ Թագավորությունում՝ սկսած 2000 թ։ Ընտրված երեխաներից 231-ը աուտիստ էին։ «Autism and Developmental Disorders» ամսագրի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ այս աուտիստ երեխաները ավելի հավանական է, որ ներգրավվեն «երկկողմանի քրոջ կամ քույրերի ահաբեկման» մեջ, ինչը նշանակում է լինել ահաբեկման և՛ զոհ, և՛ հեղինակ։

2017-ին հրապարակված հետագա հետազոտությունը, որը երեք ուսումնասիրությունների մետա-վերլուծություն էր, ցույց են տվել, որ «ASD ունեցող անհատների առաջին տպավորությունները որոնք ստացվել են սովորական զարգացող դիտորդների իրական սոցիալական վարքագծի բարակ կտորներից, ոչ միայն շատ ավելի քիչ բարենպաստ են մի շարք հատկանիշների դատողությունների համար, այլ նաև կապված են սոցիալական փոխհարաբերություններից հեռու լինելու մտադրությունների զարգացման հետ»։ Մետավերլուծությունը շարունակվում է. «Այս օրինաչափությունները զգալիորեն ամուր են, տեղի են ունենում վայրկյանների ընթացքում, չեն փոխվում ժամանակի ընթացքում և պահպանվում են ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների տարիքային խմբերում»:" Սա կարող է լինել պատճառը, որ աուտիզմով մարդիկ ունեն «ավելի փոքր սոցիալական շրջապատ և ավելի քիչ ընկերական հարաբերություններ, աշխատանք ապահովելու և պահպանելու դժվարություններ, միայնության բարձր ցուցանիշներ և ընդհանուր կյանքի որակի նվազում»։ Ավելի փոքր սոցիալական շրջապատը, ավելի քիչ ընկերական հարաբերությունները և միայնությունը կապված են առողջության ծանր հետևանքների հետ։ Համաձայն «Journal of Health and Social Behavior» ամսագրում հրապարակված հոդվածի՝ «Սոցիալական մեկուսացման հետ կապված առողջական ռիսկերը մեծությամբ համեմատվել են ծխախոտ ծխելու և գիրության հայտնի վտանգների հետ»։ Ավելին, ըստ Մեծ Բրիտանիայի Ազգային վիճակագրության գրասենյակի, աուտիստների գործազրկության մակարդակը կարող է հասնել 85%-ի՝ ամենաբարձր ցուցանիշը բոլոր ուսումնասիրված հաշմանդամ խմբերի մեջ։ Աուտիստ մեծահասակները նույնպես ավելի հավանական է, որ բախվեն առողջապահական անհամամասնություններին, ավելի հավանական է, որ օգտվեն շտապ օգնության ծառայություններից։

Միացյալ Նահանգներում հաշմանդամություն ունեցող անձինք բռնի հանցագործությունների զոհ են դառնում երեք անգամ ավելի հաճախ, քան հաշմանդամություն չունեցող մարդիկ։ Արդարադատության վիճակագրության բյուրոն առանձին զեկուցում չի ներկայացնում աուտիստ զոհերի մասին, սակայն նշում է, որ զոհերի մակարդակը հատկապես բարձր է նրանց շրջանում, ում հաշմանդամությունը ճանաչողական է։ Ամերիկացիների և կանադացիների փոքր նմուշի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ աուտիզմով տառապող մեծահասակները բախվում են սեռական բռնության զոհ դառնալու ավելի մեծ ռիսկի, համեմատած իրենց հասակակիցներին։ Աուտիստիկ հարցվողներն ավելի քան երկու անգամ շատ են ասել, որ եղել են բռնաբարության զոհ և ավելի քան երեք անգամ ավելի շատ են հայտնել անցանկալի սեռական շփման մասին։ 2018-ին լայնածավալ ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ աուտիզմով տառապող աղջիկները գրեթե երեք անգամ ավելի շատ հնարավոր է որ դառնան սեռական բռնության զոհ։

## Խտրականություն ԶԼՄ-ներում և մշակույթում
Լրատվամիջոցներում աուտիստ մարդկանց ներկայացվածությունը սատարում է աուտիզմի մասին առասպելները, այդ թվում՝ աուտիզմը որպես ամոթալի և ծանրաբեռնված բնութագրումը ընտանիքի անդամների համար, գովազդումը աուտիզմի դեմ կեղծ դեղամիջոցները և պատվաստանյութերի և աուտիզմի շուրջ վաղուց հերքված փաստարկները հրապարակումը։ Այս միֆերը հաճախ հանդիպում են զանգվածային լրատվամիջոցներում, ինչպես նաև լրատվամիջոցներում և սոցիալական հարթակներում։ Աուտիզմի խարանումը կարող է շարունակվել նաև աուտիզմը սատարող կազմակերպությունների կողմից գովազդի միջոցով, ինչպիսին է Autism Speaks-ի գովազդը, որտեղ մայրը նկարագրում է ինքնասպանության զգացումը իր աուտիստ դստեր առջև կամ NYU Child Study Center-ի գովազդե, որտեղ աուտիզմը անձնավորված է որպես առևանգող, որը երեխաներին պահում է փրկագին ստանալու նպատակով։ Autism Speaks-ի գովազդը նաև ցույց է տալիս, որ հատկապես աուտիստ երեխաներին բախվում են խտրականության մեկ այլ ձև, որը ցածր մակարդակի կրթությունն է։ ԱՄՆ-ում հանրակրթական դպրոցներում աուտիստիկ երեխաների միայն մեկ երրորդն է ստանում հատուկ կրթության ծառայություններ։

Ավելին, աուտիստիկ վարքագիծը, որը հայտնի է որպես սթիմմինգ հաճախ կոչվում է «շեղող», և այն, թե ինչպես են աուտիստները բնականաբար խոսում, հաճախ նկարագրվում է որպես կոպիտ։

## Ֆիզիկական առողջության հետ կապված հետազոտություն
Միացյալ Նահանգներում վերջերս հրապարակված հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ Առողջապահության ազգային ինստիտուտը (NIH) մոտ չորս տասնամյակների ընթացքում չի ֆինանսավորել դրամաշնորհներները, որոնք ուղղված են ֆիզիկական առողջության բուժմանը այնպիսի խնդիրների բուժմանը, ինչպիսիք են անքնությունը կամ սրտանոթային հիվանդությունները աուտիզմով տառապող մեծահասակների շրջանում։ McDonald-ը և Scudder-ը (2023) բացահայտորեն առանձնացնում են առողջական անհավասարության պայմանները, որոնք ազդում են աուտիստ մարդկանց կյանքի վրա, հետազոտական դրամաշնորհներից, որոնք կենտրոնացած են աուտիզմի պատճառի, բուժման և կանխարգելման վրա։ Չնայած նրանց հետազոտությունը կենտրոնացած էր աուտիստիկ առանց մտավոր հաշմանդամության մեծահասակների վրա, հետազոտությունը չբացառեց հայտնաբերեց ֆինանսավորվող դրամաշնորհների պակաս, որոնք կենտրոնացած էին մտավոր հաշմանդամություն ունեցող աուտիստիկ մեծահասակների առողջական անհավասարության պայմանների բուժման վրա։ Հետազոտությունը նկարագրում է պրակտիկայի և քաղաքականության մի քանի համակարգային խտրական «հանգույցներ», որոնք կարող են նպաստել հետազոտական դրամաշնորհների ֆինանսավորման ակնհայտ խտրականությանը։

## Ներգաղթ
Միացյալ Նահանգներում Թրամփի վարչակազմը աջակցում էր ներգաղթի սահմանափակող քաղաքականությանը, որը խտրականություն էր դրսևորում աուտիստների նկատմամբ։ Այս քաղաքականության համաձայն, աուտիստ ներգաղթյալները ենթարկվում էին արտաքսման։

Կանադայում աուտիստ ներգաղթյալներին զրկել են քաղաքացիություն ստանալու հնարավորությունից կամ նրանց ենթարկել են արտաքսման՝ այն պատճառով, որ նրանք «բեռ» են Կանադայի բժշկական համակարգի համար։ 2018 թվականին հայտարարվեց Կանադայի ներգաղթի մասին օրենսդրության բարեփոխումների մասին, ենթադրվում է, որ բարեփոխումները կհեշտացնեն աուտիստիկ և հաշմանդամ ներգաղթյալների համար Կանադա գաղթելը։

Նոր Զելանդիան փաստացի արգելում է աուտիստ մարդկանց ներգաղթը։

Ավստրալիան արգելում է ներգաղթն այն մարդկանց, ովքեր բացառիկ ծախսատար կլինեն երկրի առողջապահության կամ սոցիալական ծառայությունների համար։ Աուտիզմ ունեցող մարդիկ կարող են ենթարկվել այս քաղաքականությանը։

Սինգապուրը, որը հայտնի է խիստ կանոններով և կանոնակարգերով, ունի նաև ներգաղթի խիստ օրենքներ։ Համաձայն այս օրենքների՝ երկարաժամկետ բժշկական խնդիրներ ունեցող ապագա ներգաղթյալներին, ինչպիսին է աուտիզմը, կարող են մերժվել երկրի ներգաղթի պատասխանատուների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ
Կատեգորիա:Աուտիզմ
Կատեգորիա:Խտրականություն
Կատեգորիա:Հետապնդումներ