Բելառուս և Արժույթի միջազգային հիմնադրամ

**Բելառուսը և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը** ընդգրկում են Բելառուսի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի միջև հարաբերությունները։ Բելառուսի Հանրապետությունը Արժույթի միջազգային հիմնադրամի անդամ է դարձել 1992 թվականի հուլիսի 10-ին և այդ ժամանակվանից ի վեր զգալի քանակությամբ վարկեր է վերցրել իր տնտեսությունը կայունացնելու, վճարային հաշվեկշիռը կառավարելու և հիպերինֆլյացիայի դեմ պայքարելու համար։

Արժույթի միջազգային հիմնադրամում Բելառուսի քվոտան կազմում է 681.5 միլիոն հատուկ փոխառության իրավունք ( ՀՓԻ), որը Արժույթի միջազգային հիմնադրամի ընդհանուրի 0.14%-ն է։ Նրանք ունեն 8,280 ձայն, որն անկախ դրանից՝ նրանց տալիս է 0,16% քվեարկության իրավունքի բաժնեմաս։ 2019 թվականին, Պավել Կալաուրը զբաղեցրել է կառավարչի խորհրդի պաշտոնը։

Ընտրական իրավունքի առումով Բելառուսը խմբավորված է Ավստրիայի, Չեխիայի, Հունգարիայի, Կոսովոյի, Սլովակիայի, Սլովենիայի և Թուրքիայի ընտրատարածքային համակարգում։ Նրանք միասին ունեն 162,344 ձայն՝ ընդհանուր գումարի 3.23%-ը։ 2019 թվականին Ռասի Կայան ընտրատարածքային համակարգի կառավարչի խորհուրդն էր։

## Բելառուսի տնտեսական պատմություն
Խորհրդային Միության կազմում հայտնի որպես Բելառուսի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, 1990 թվականի հուլիսի 27-ին Բելառուսը պահանջեց իր ինքնիշխանությունը։ Երկիրը 1991 թվականի օգոստոսի 25-ին պաշտոնապես դարձավ անկախ Բելառուսի Հանրապետություն։ 1994 թվականին Բելառուսն ընտրեց իր առաջին նախագահին՝ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյին։ ԱՄՆ-ն և Եվրամիությունը Բելառուսը համարում են Եվրոպայի վերջին բռնապետությունը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Բելառուսի տնտեսությունը քայքայման մեջ էր, և արդյունաբերության մեծ մասն  ու բազմաթիվ արտադրական ձեռնարկություններ տեղափոխվեցին Ռուսաստան։ Խորհրդային Միությունը Բելառուսի վերակառուցումից առաջ Ռուսաստանի տնտեսությունը դարձրեց առաջնահերթություն։ Լուկաշենկոյի ղեկավարության օրոք Բելառուսի տնտեսությունը խնդիրներ ուներ վճարային հաշվեկշռի և արժութային պահուստների հետ կապված։ 1998 թվականին Բելառուսը մտավ ճգնաժամի մեջ, ռուբլու արժեքը կիսով չափ նվազեց, իսկ կառավարությունը սահմանեց սննդի չափաբաժիններ: Բելառուսը դիմեց հարևան Ռուսաստանին՝ ֆինանսական օգնություն խնդրելու համար։ Բելառուսը և Ռուսաստանը համաձայնագիր են ստորագրել՝ հույս ունենալով միավորել Ռուսաստանի և Բելառուսի արժույթներն ու հարկային համակարգերը, որը պաշտոնապես ուժի մեջ չի մտել։  2019 թվականի դրությամբ Բելառուսն ուներ 10.4 միլիոն բնակչություն և 80 միլիարդ ԱՄՆ դոլար համախառն ներքին արդյունք։ Նրանց արտահանման և ներմուծման ցուցանիշները անհավասարակշռված էին. ներմուծումը կազմել է 33 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, իսկ արտահանումը՝ 28.5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ Նրանց ամենաեկամտաբեր արտահանումը վերամշակված նավթն է, որը կազմում է նրանց ընդհանուր արտահանման 19%-ը, իսկ հում նավթը՝ նրանց ամենամեծ ներմուծումը՝ հիմնականում Ռուսաստանից։

## Արժույթի միջազգային հիմնադրամի ծրագրեր և վարկեր

1993 թվականի հուլիսի 28-ին, Համակարգված վերափոխման գործիքի շրջանակներում, Բելառուսի համար հաստատվել է 70.1 միլիոն հատուկ փոխառության իրավունք՝ գնաճի դեմ պայքարելու և Բելառուսի ժողովրդի կյանքի ընդհանուր որակը բարելավելու նպատակով։ Չնայած Բելառուսը դանդաղորեն իրականացրել է տնտեսական բարեփոխումներ և ցույց է տվել դիմադրություն, նրա խորհրդարանը 1994 թվականի հոկտեմբերին հաստատել է համապարփակ բարեփոխումների ծրագիր։ Կառավարության 1995 թվականի տնտեսական բարեփոխումների ծրագրին աջակցելու համար Արժույթի միջազգային հիմնադրամը հաստատել է Համակարգված վերափոխման ծրագրի շրջանակներում երկրորդ վճարումը՝ կրկին 70.1 միլիոն հատուկ փոխառության իրավունք (103 միլիոն ԱՄՆ դոլար):

1995 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Արժույթի միջազգային հիմնադրամը հաստատել  է 196 միլիոն  ՀՓԻ (293 միլիոն ԱՄՆ դոլար) պահուստային վարկ։ Պահեստային համաձայնագիրը նպատակ ուներ բարելավել գների կայունությունը, վճարային հաշվեկշիռը, շուկայական տնտեսությունը, հողի մասնավոր սեփականությունը և, վերջին հաշվով, վերացնել բիզնես ոլորտում մասնավորեցման դեմ ուղղված ցանկացած խոչընդոտ։ Դա կնպաստի արտասահմանյան ներդրումների ներգրավմանը և կնվազեցնի գնաճի խնդիրը։ 2005 թվականին Բելառուսը մարել է իր վարկերը, և հաստատությունը հայտնել է, որ Բելառուսն ունի աճող տնտեսություն, իսկ գնաճը նվազել է։

2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից հետո Բելառուսը լրջորեն տուժել է առևտրի, պահուստների մակարդակի և վճարային հաշվեկշռի առումով։ 2009 թվականի հունվարի 12-ին Արժույթի միջազգային հիմնադրամը հաստատել է 2.46 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի պահուստային վարկ, որը կազմում էր Բելառուսի քվոտայի 418.8%-ը։ Սկզբում հասանելի էր 787.9 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ մնացածը պետք է վճարվեր եռամսյակայի վերանայումներով՝ համոզվելու համար, որ Բելառուսը կատարում է իրենց պայմանները։ 2009 թվականի հունիսի 29-ին Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) ավարտել է պահուստային համաձայնագրի իր առաջին վերանայումը և հաստատել է 679.2 միլիոն ԱՄՆ դոլարի վճարումը՝ եզրակացնելով, որ Բելառուսը հետևում է համաձայնագրերին։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամը նաև հաստատել է վարկի ավելացում մինչև 3.52 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։

2011 թվականին Բելառուսը հայտնվել է լուրջ ճգնաժամի մեջ, և կառավարությունը 36%-ով նվազեցրել է ռուբլու արժեքը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ, բարձրացրել է տոկոսադրույքները և սառեցրել որոշ հիմնական սննդամթերքի գներ։  Բելառուսը սկզբում Ռուսաստանին դիմել է վարկի համար, որը Ռուսաստանը չի կարողացել տրամադրել։ Այնուհետև նրանք դիմել են Արժույթի միջազգային հիմնադրամին՝ խնդրելով 3 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի վարկ։ Լուկաշենկոն հրապարակավ խոսել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կողմից վարկերի դիմաց պահանջվող քաղաքական պայմանների մասին, ինչպիսին է ակտիվիստի բանտից ազատ արձակումը։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամը հերքել է այս պնդումը՝ պնդելով, որ իրենք կարողացել են պարտադրել միայն տնտեսական, այլ ոչ թե քաղաքական բարեփոխումներ։  Ի վերջո, Բելառուսը Եվրասիական տնտեսական համագործակցության հակաճգնաժամային հիմնադրամից ստացել է 3 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի վարկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուսի տնտեսություն
Կատեգորիա:Արժույթներ ըստ տարածաշրջանի
Կատեգորիա:Բանկային համակարգ