Աթաթուրքի ճառ

thumb|Նութուքը՝ գրքի տեսքով
thumb|Մուստաֆա Քեմալը ներկայացնում է  Նութուքը 1927 թվական։ ''Hâkimiyet Milletindir'' նշանակում է «Ինքնիշխանությունը պատկանում է ժողովրդին»

**Աթաթուրքի ճառ** (, հայտնի է որպես Աթաթուրքի ճառ, Նութուք անուններով), Մուսթաֆա Քեմալի ելույթը 1927 թվականի հոկտեմբերի 15-ից 20-ը տեղի ունեցած Ժողովրդահանրապետական կուսակցության երկրորդ համագումարում։ Ելույթի ժամանակ անդրադարձ կատարվեց 1919 թվականի մայիսի 19-ին Թուրքիայի անկախության պատերազմի մեկնարկի և 1923 թվականին Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրման միջև ընկած իրադարձություններին։ Աթաթուրքի իր ճառը կարդաց  երեսունվեց ժամում (6 օրվա ընթացքում), որն էլ դարձավ քեմալական պատմագրության հիմքը։ Նութուքը նշանավորեց թուրքական ազգայնականության շրջադարձային կետը` ներմուծելով մի շարք նոր առասպելներ և հասկացություններ հանրային խոսքի մեջ, ինչպիսիք են հանրապետությունը, ժողովրդավարությունը, ազգի ինքնիշխանությունը և աշխարհիկությունը։ Աթաթուրքն իր ելույթում այս հասկացությունները որակեց որպես թուրք ժողովրդի «ամենաթանկարժեք գանձերը», նրա նոր պետության «հիմքերը» և ապագա «գոյության» նախապայմանները։

## Բովանդակություն
Մուսթաֆա Քեմալը սկսում է իր ելույթը՝ նկարագրելով Օսմանյան կայսրության իրավիճակը այն ժամանակ, երբ նա 1919 թվականին հասավ Սամսուն՝ սկսելու Թուրքիայի անկախության պատերազմը։

Նա պնդում է, որ Օսմանյան կայսրությունը 1919 թվականին կնքում էր իր մահկանացուն։ Ժողովուրդն ու բանակը հավատարիմ են մնում սուլթանին, ով մեղավոր էր դավաճանության մեջ։ Իսկ ժողովուրդը հավատարիմ էր միայն իր դարավոր ավանդույթների և դոգմաների շնորհիվ։

Նա պնդում է, որ Թուրքիան կարող է հարգվել այլ տերությունների կողմից միայն այն դեպքում, եթե հասնի անկախության.

Քննադատելով օսմանյան բնակչության որոշ գերակշռող գաղափարներ՝ կապված օսմանյան պետության շարունակական գոյության հետ, մասնավորապես՝ ամերիկյան կամ բրիտանական պրոտեկտորատ լինելուն, նա բացատրում է իր բացասական վերաբերմունքը և առաջ քաշում թուրքական պետության հիմնադրման իր հիմնավորումը.

Այսպիսով Աթաթուրքն ավարտեց ելույթը՝ իր ուղերձը փոխանցելով թուրք երիտասարդներին։

## Վերլուծություն
Թուրք պատմաբան Հաքան Ուզունի կարծիքով՝ Նութուքը ազգի այն հիմնական արժեքների մարմնացումն է, որն ընդունել է Աթաթուրքը։ Ելույթն անդրադառնում է ազգային միասնության կարևորությանը և՛ ազգային շարժման, և՛ հանրապետության համար։ Ազգային շարժումը, ինքնիշխանության հետապնդման միջոցով անկախության և միասնության հասնելու նպատակով, դա արել է ոչ թե ագրեսիվ, այլ օրինական հիմքի վրա` պաշտպանական դիրքով։

Ըստ թուրք սոցիոլոգ Ֆաթմա Մյուգե Գյոչեքի՝ ելույթը «ընդունվել է որպես պաշտոնական թուրքական ազգային պատմվածք և պետության կողմից սրբացվել է»։ Գյոչեքը հայտարարել է, որ քանի որ օրենքը քրեականացնում է Աթաթուրքին վիրավորելը, թուրք պատմաբանները չեն կարողացել քննադատորեն վերլուծել ելույթը։ Նա ասաց. «Ակնհայտ է, որ տեքստը սկսում է թուրք ազգի ծնունդը 1919 թվականից՝ այդ ընթացքում 1915 թվականին պետական բռնությունների միջոցով հայերի մահը տեղափոխելով հանրապետական նախապատմության տիրույթ»։

Պատմաբան Մարկ Դեյվիդ Բայերը գրել է.

Բրիտանացի պատմաբան Փերի Անդերսոնը նշում է, որ «1927 թվականին նրա տված ելույթը, որը դարձավ ազգի պաշտոնական դավանանք, թուլացրեց Խրուշչովի կամ Կաստրոյի ցանկացած ելույթ։ Գովաբանելով իր սեփական ձեռքբերումները, այն տևեց 36 ժամ, հնչեց վեց օր, ի վերջո կազմելով  600 էջ և ռեկորդ սահմանեց ինքնավարության տարեգրության մեջ»։

## Ծանոթագրությւոն

## Տես ավելին
*

## Արտաքին հղումներ
* Complete text in Ottoman Turkish
* Complete text in modern Turkish
* Ataturk Research Center, Ankara, Turkey
* Atatürk Society of Canada translation 

Կատեգորիա:Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողով
Կատեգորիա:Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք