open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սպառող

[thumb|Սպառողները միրգ գնելիս [Չինաստանի Նանկին քաղաքում:]]
**Սպառողն** այն անձը կամ կազմակերպությունն է, որն օգտագործում կամ սպառում է տնտեսական ծառայություններ կամ ապրանքներ։

## Տնտեսագիտություն և շուկայավարում
Սպառողը նա է, ով գնում է ապրանք սպառման նպատակով, այլ ոչ թե վաճառքի կամ առևտրային նպատակներով։ Սպառողը անհատ է, ով վճարում է որոշակի գումար մի ապրանքի համար, որը նա օգտագործելու է ապրանքներ և ծառայություններ ստեղծելու համար։ Որպես այդպիսին, սպառողները կենսական դեր ունեն ազգի տնտեսական համակարգում։ Առանց սպառողի պահանջարկի, արտադրողներին կպակասեր արտադրության հիմնական դրդապատճառներից մեկը` վաճառքը սպառողների նկատմամբ։ Սպառողը նաև բաշխման ցանցի մի մաս է կազմում։

Վերջերս շուկայավարման մեջ շուկայի սեգմենտների լայն ժողովրդագրական պրոֆիլների և շուկայի սեգմենտավորման ֆիզիո-գրաֆիկական պրոֆիլների առաջացման փոխարեն, շուկայավարողները սկսեցին զբաղվել անհատականացված շուկայավարմամբ, թույլտվության շուկայավարմամբ և զանգվածային հարմարեցմամբ։

Հիմնականում համացանցի լայն տարածման հետևանքով, սպառողները ավելի ու ավելի են շարժվում դեպի հումք ստեղծելը, սպառողները, որոնք նաև արտադրողներ են (հաճախ՝ սոցիալական ցանցում տեղեկատվության և լրատվամիջոցների շնորհիվ), ազդում են ստեղծվող ապրանքների վրա (օրինակ՝ անհատականացման, քրաուդֆանդինգի կամ հրապարակելով իրենց նախընտրությունները), ակտիվորեն մասնակցում են արտադրության գործընթացին կամ օգտագործում ինտերակտիվ ապրանքներ։

## Օրենք և քաղաքականություն
Օրենքը հիմնականում օգտագործում է սպառողի գաղափարները` կապված սպառողների իրավունքների պաշտպանության հետ, և սպառողի բնորոշումը հաճախ սահմանափակվում է կենդանի անձանց վրա (այսինքն՝ ոչ թե ընկերություններ կամ բիզնեսներ) և բացառում է առևտրային օգտագործողներին։ Սպառողին պաշտպանելու բնորոշ իրավական հիմնավորվածությունը հիմնված է ոստիկանական շուկայի խափանումների և անարդյունավետության հասկացության վրա, ինչպիսիք են սպառողի և բիզնեսի միջև ուժի սակարկության անհավասարությունները։ Քանի որ բոլոր հնարավոր ընտրողները նույնպես սպառողներ են, սպառողների պաշտպանությունն ունի հստակ քաղաքական նշանակություն։

Սպառողների հետաքրքրությունների վերաբերյալ մտահոգությունը հարուցել է սպառողների ակտիվիզմը, որտեղ կազմակերպված ակտիվիստները հետազոտություններ, կրթություն և քարոզչություն են իրականացնում` բարելավելով ապրանքների և ծառայությունների առաջարկը։ Սպառողի կրթությունը ներառված է որոշ դպրոցական ուսումնական ծրագրերի մեջ։ Կան նաև տարբեր ոչ առևտրային հրապարակումներ, ինչպիսիք են «Which?», «Consumer Reports» և «Choice Magazine» հրապարակումները։ Սրանք նվիրված են սպառողների կրթության և որոշումների կայացմանը օժանդակելուն։

Հնդկաստանում Սպառողների շահերի պաշտպանության մասին օրենքը տարբերակում է ապրանքի կամ ծառայության սպառումը անձնական օգտագործման կամ ապրուստի միջոց վաստակելու համար։ Սույն ակտի համաձայն պաշտպանված են միայն սպառողները, և ցանկացած ֆիզիկական անձ կամ կազմակերպություն, որը ապրանք է գնում առևտրային պատճառներով, զրկվում է սույն ակտի որևէ առավելությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*U.S. Government National Consumer Protection Week

Կատեգորիա:Սպառող
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Լարա Լոգան

**Լարա Լոգան Բարքետ** ( ), հարավաֆրիկացի լրագրող և հեռուստահաղորդավարուհի, որը շատ հաճախ ելույթ է ունեցել որպես ռազմական թղթակից։ 2002-2018 թվականներին աշխատել է «CBS News» հեռուստաընկերությունում։ «News & Documentary Emmy Award» մրցանակի դափնեկիր (2007, 2011)։

## Անձնական կյանք
1998-2008 թվականներին Լարան ամուսնացած է եղել բասկետբոլիստ Ջեյսոն Սիմոնի հետ։

2008 թվականի նոյեմբերին Լարան ամուսնացել է ամերիկացի ռազմական կապալառու Ջոզեֆ Բարքետ չորրորդի հետ։ Այդ ամուսնության արդյունքում ծնվել է երկու երեխա՝ Ջոզեֆ Ֆաշինգտոն հինգերորդ (29.12.2008) և Լոլու Էն Բարքետ (04.03.2010)։

## Ծեծ և բռնաբարություն
2011 թվականի փետրվարի 11-ին Կահիրեում (Եգիպտոս) իր աշխատանքի ժամանակ որպես ռազմական թղթակից Լարային ծեծել և բռնաբարել են մոտ 200-300 մարդ և այդ ամենը տևել է մոտ 25 րոպե։ Հաջորդ օրը նա տեղափոխվել է ամերիկյան հոսպիտալ, որտեղ էլ անցկացրել է հաջորդող չորս օրը։ Այդ արարքի մեղադրյալներից որևէ մեկը չի պատժվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բռնաբարություն
Կատեգորիա:Բռնություն կանանց նկատմամբ
Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Կին ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի կանայք
Կատեգորիա:Սեռական բռնություն
Հյուսիսային ծրագիր

## Պատմություն
Ծրագրի ստեղծման և Ռուսաստանին ներկայացման համար մեծ խթան է հանդիսացել 1783 թվականին Ռուսաստանի և Վրաստանի միջև կնքված դաշնագիրը, որը հայտնի է Գեորգիևյան անունով։ Ըստ այդ դաշնագրի՝ Ռուսաստանը պետք է հովանավորեր Վրաստանին, անհրաժեշտության դեպքում զորք ուղարկեր։ Այս պայմանագիրը մեծ արձագանք է գտնում Հայաստանում, որի արդյունքում սկսվում է հայ-ռուսական նախագծի ստեղծման քննարկումները։ Այս քննարկումների հետ մեծ հույսեր էին կապում Ռուսաստանում բնակվող Հովսեփ Արղությանը և Հնդկաստանում բնակվող Շահամիր Շահամիրյանը։

[alt=|աջից|մինի|200px|[Հովհաննես Աղազարի Լազարյան|Հովհաննես Լազարյան]]

Հովսեփ Արղությանը և Հովհաննես Լազարյանը 1780-ականների սկզբներին սկսում են բանակցություններ վարել Ռուսաստանի հետ, որի արդյունքում պետք է ձեռնարկվեր արշավանք դեպի Հայաստան՝ այն ազատագրելու համար։ Նրանք կազմում են նախագիծ, որը հետագայում հայտնի դարձավ *Հյուսիսային* անվամբ։ Այն կազմված էր 18 կետերից։

Այս ծրագրի առաջին երեք հոդվածները հայերի և ռուսների միջև եղավ կրոնական հակասությունները կարգավորող կետեր էին։ Առաջարկվում էր կնքել հայ-ռուսական հավիտենական դաշինք։ Հայաստանում պետք է պահվեր չափավոր քանակի ռուսական զորքը, որը պետք է երկիրը պաշտպաներ հնարավոր արտաքին հարձակումներից։ Հայաստանը պետք է հարկ վճարեր սեփական հանքերից ստացված եկամուտից, նաև անհրաժեշտության դեպքում պետք է զորք հատկացներ Ռուսաստանին։ Հայաստանը հռչակվելու էր թագավարություն, որի թագավորը պետք է ընտրվեր ռուսաց կայսրի կողմից և օծվեր Էջմիածնում։ Հայոց մայրաքաղաք պետք է հռչակվեր Անին կամ Վաղարշապատը։ Սահմանվում էին նաև հայոց պետական խորհրդանիշները՝ դրոշ, զինանշան, շքանշաններ և այլն։ Հին հողատերերին էին վերադարձվում իրենց հողերը, սակայն նրանք չունեին գյուղացիներին ճորտացնելու իրավունք։ Երկրների միջև կնքվելու էր առևտրական պայմանագիր, իսկ Կասպից ծովի ափին Հայաստանը պետք է ստանար նավահանգիստ։

Սակայն այս նախագիծը չքննարկվեց ռուսական իշխանությունների կողմից և մնաց անպատասխան։

## Տես նաև
* Հայ-ռուսական հարաբերություններ
* Հակառուսականությունը Հայաստանում
* Ռուսական վտանգը
* Երկաթե և թղթե շերեփ
* Հարավային ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատագրական միտք
Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում
Կատեգորիա:Հայ-ռուսական հարաբերություններ
Մծբինի պայմանագիր (այլ կիրառումներ)

**Մծբինի պայմանագիր**, կարող է վերաբերել՝
* Մծբինի պայմանագիր (298), պայմանագիր Մեծ Հայքի և Սասանյանների պետության միջև,
* Մծբինի պայմանագիր (363), նաև հայտնի է «ամոթալի» հաշտություն անվամբ, կնքվել է Հռոմի կայսր Հովիանոսի և Սասանյան Պարսկաստանի թագավոր Շապուհի միջև։
Կարճամատ ճուռակ

**Կարճամատ ճուռակ** (տարբերակներ՝ **չինական ճուռակ** կամ **չինական ճնճղաբազե**) () ճուռակների ընտանիքի (*Accipitridae*) չվող գիշատիչ թռչուն։

## Բնութագիր
thumb|right| 270 px
Կարճամատ ճուռակի մարմնի ընդհանուր երկարությունը 30-36 սմ է, ընդ որում էգերը արուներից մեծ են։ Այն շատ նման է փոքրիկ ճնճղաբազեի արուին, բայց տարեց թռչունի մոտ մարմնի ստորին մասում գտնվող լայնակի օղակները գործնականում բացակայում է, մատները համեմատաբար կարճ են։ Տարեց թռչունները առանձնանում են թևերի հստակ տեսանելի սև վերջավորություններով։ Արու թռչունի մարմնի վերևի մասը մոխրագույն է, ներքևը՝ սպիտակ, աչքի ծիածանաթաղանթը կարմիր է։ Էգ թռչունի թևերի տակ շիկակարմիր կրծքավանդակն է, իսկ աչքերը դեղին են։ Երիտասարդ թռչունները ունենում են մոխրագույն գլուխ, մարմնի ստորին մասը շագանակագույն է և աչքերը դեղին են, ինչպես էգ թռչունների մոտ։ Մարմնի վերին մակերեսը շերտավոր է, իսկ ազդրի վրա առկա են լայնակի շերտեր։ Թևերի սև վերջավորությունները այնքան էլ նկատելի չեն։

## Տարածվածություն
Կարճամատ ճուռակի բնադրման արեալը տարածվում է Չինաստանի արևելյան մասում, որը ձգվում է արևմուտքից մինչև Սիչուան, իսկ հարավում մինչև Գուանսի, Գուանդուն և Թայվան։ Հյուսիսում, տարածման արեալի մեկուսացված մասը ընդգրկում է Չինաստանի սահմանամերձ շրջանները, Կորեական թերակղզին և Ռուսաստանի Պրիմորսկի շրջանի ծայր հարավը։

### Ձմռանը
Այս թռչունները ձմեռում են Ինդոնեզիայում և Ֆիլիպիններում, չվում են Հարավարևմտյան Ասիայի մեծ մասը։

## Սնունդ
Կարճամատ ճուռակը հիմնականում սնվում է գորտերով, բայց կարող է նաև որսալ և բռնել մողեսներ։ Այն բնադրում է անտառներում, սովորաբար անտառեզրերին։ Այս թռչունների պոպուլյացիոն քանակը գնահատվում է 10,000-ից 100,000 տեսակ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Accipiter soloensis 2.jpg
Պատկեր:Accipiter soloensis.jpg
Պատկեր:Chinese Sparrowhawk (Accipiter soloensis) (8077158573).jpg
Պատկեր:AccipiterSoloensisKeulemans.jpg
Պատկեր:Micronisus soloënsis - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ18300161.tif
Պատկեր:Juvenile Chinese Sparrowhawk in flight.JPG
Պատկեր:De vogels van Nederlandsch Indie (18708740373).jpg
Պատկեր:Micronisus soloënsis - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ18300159.tif
Պատկեր:Micronisus soloënsis - 1863-1876 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ18300163.tif


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարճամատ ճուռակի ձայնը
* Ռուսաստանի ողնաշարավոր կենդանիներ։ Կարճամատ ճուռակ 
* 

Կատեգորիա:Ասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Ճուռակներ
Կատեգորիա:Քիչ մտահոգող տեսակներ
Եվգենի Վորոնին

**Եվգենի Վորոնին** (, ), ռուս դիվանագետ, 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2006), իրավաբանական գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1973)։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու։ Տիրապետում է անգլերեն, պորտուգալերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, դանիերեն և շվեդերեն լեզուներին։ 1973 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ

* 1996-1999 թվականներին՝ Բրազիլիայում Ռուսաստանի դեսպանատան դեսպանորդ խորհրդական։ 
* 1999-2004 թվականներին՝ ՌԴ ԱԳՆ Տեղեկատվության և մամուլի դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
* 2004 թվականի հունվարի 14-ից 2009 թվականի հուլիսի 7-ը՝ Պանամայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2009 թվականից Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի միջազգային իրավունքի ամբիոնի պրոֆեսոր, Եվրատլանտյան անվտանգության կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1997 թվականի մայիսի 8)
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2006 թվականի դեկտեմբերի 25)

## Մատենագրություն
* *Воронин Е.Р.* Первая Мировая война. Errare humanum. Кто виноват?// Аналитические доклады. – 2014. – № 2 (41). 
* *Воронин Е.Р.* О договорных отношениях между США и Панамой. Анализ проблемы военного вмешательства и противоречия «доктрины универсальной безопасности// Сборник материалов для Совета Безопасности России. – М., 2014. 
* *Воронин Е.Р.*, *Кулебякин В.Н.*, *Николаев А.В.* Государственный переворот в Киеве в феврале 2014 г. - международно-правовые оценки и последствия// Московский журнал международного права. - 2015. - № 1. - С.11-28. 
* *Воронин Е.Р.*, *Чернявский С.И.* Первая мировая война։ роль русской дипломатии. — М.։ МГИМО-Университет, 2017. 63 с. 
* *Воронин Е.Р.* Европейская идея как цивилизационный проект верховенства права։ монография. — М.։ МГИМО-Университет, 2018. — 849, [1] с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Հարավային ծրագիր

[մինի|304x304փքս|[Շահամիր Շահամիրյան]]

**Հայաստանի ազատագրության Հարավային ծրագիր**, ստեղծվել է 1770-ական թվականներին՝ Մադրասի խմբակի կողմից, որի ղեկավարն էր Շահամիր Շահամիրյանը։ Հարավային ծրագիրը կազմված էր 20 կետերից, որոնց շնորհիվ Ռուսաստանի օգնությամբ պետք է վերականգնվեր Հայաստանի անկախությունը։ Ըստ այս ծրագրի՝ Հայաստանը պետք է հռչակվեր խորհրդարանային հանրապետություն։ Հայաստանը պետք ունենար *օրենսդիր* և *գործադիր* մարմիններ։ Կառավարությունը՝ գործադիր մարմինը, պետք է ղեկավարվեր ազգությամբ հայ նախարարի կողմից։ Օրենսդիր մարմինը ծրագրի մեջ անվանվում էր *Հայոց տուն*։ Հայոց տան ընտրությունները տեղի էին ունենալու 3 տարին մեկ անգամ՝ երկաստիճան համակարգով։ Տեղական ընտրատեղամասից պետք է ընտրվեին 2 անձինք, որոնցից մեկը դառնալու էր Հայոց տան, իսկ մյուսը գործադիր մարմնի՝ կառավորության անդամ։ Գործադիր մարմնի ղեկավարը ընտրվելու էր Հայոց տան կողմից։ Հայաստանում 20 տարի ժամկետով պետք է մնար ռուսական 6 հազարանոց զորքը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում Հայաստանը պետք է ռազմական օգնություն տրամադրեր Ռուսասատանին պատերազմի դեպքում։ Հայաստանը պարտավորվում էր նաև տարեկան հարկ վճարել Ռուսաստանին։ Երկու երկրների միջև հաստատվելու էր ազատ երթևեկություն։ Հայաստանը պետք է Պետերբուրգում ունենար սեփական դեսպանությունը։ Հայաստանի բարձրագույն պաշտոնյաներ և հողի սեփականատերեր կարող էին լինել միայն Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներ։

Ինչպես Հովսեփ Արղությանի ծրագրի դեպքում, այնպես էլ այս ծրագրի դեպքում, լուրջ հաջողություններ չգրանցվեցին, քանի որ այն նույնպես չքննարկվեց ռուսական կառավորության կողմից։

## Տես նաև
* Հայ-ռուսական հարաբերություններ
* Հակառուսականությունը Հայաստանում
* Ռուսական վտանգը
* Երկաթե և թղթե շերեփ
* Հյուսիսային ծրագիր

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատագրական միտք
Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում
Կատեգորիա:Հայ-ռուսական հարաբերություններ
Էնցո Զիդան

**Էնցո Ալան Զիդան Ֆերնանդես** (), ավելի ճանաչված է որպես Էնցո Ֆերնանդես․ ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «Ավեշ» ակումբի կիսապաշտպան։

## Կարիերա
10 տարեկանում ընդգրկվել է Մադրիդի «Ռեալի» կազմում և անցել է նրա բոլոր ակումբային փուլերը։ 2013 թվականին տեղափոխվել է «Կաստիլիա»։ 2014/15 մրցաշրջանում 8 խաղում աչքի չի ընկել արդյունավետությամբ։ 2015/16 մրցաշրջանում նա անց է կացրել 38 խաղ և խփել է 2 գոլ, բայց հոր գլխավոր մարզչի պաշտոնում նշանակվելուց հետո սկսել է մարզվել գլխավոր թիմի հետ։ 2016/17 մրցաշրջանում նա 32 խաղ է անցկացրել և խփել 5 գոլ։

2016 թվականի օգոստոսի 16-ին Էնցոն կարողացել է գլխավոր թիմում դեբյուտ անցկացնել, դուրս գալով դաշտ «Սանտյագո Բեռնաբեուի գավաթի» խաղում, խաղացել է իր առաջին խաղը հիմնական կազմում։ Դեկտեմբերի 30-ին «Արքայական գավաթի» խաղում դուրս է եկել դաշտ և իր առաջին գոլը խփել «Ռեալ Մադրիդի» կազմում։ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում եղել է հայտացուցակում, բայց դաշտ դուրս չի եկել։2017 թվականի հունիսին նա տեղափոխվել է «Ալավես»։ 2017 թվականի օգոստոսի 26-ին, նշել է իր դեբյուտը Իսպանիայի Պրիմերայում, փոխարինման դուրս գալով 77-րդ րոպեին «Բարսելոնայի» դեմ խաղում, Մուբարաք Վաքասոյի փոխարեն։

## Անձնական կյանք
Էնցոն Վերոնիկա Ֆերնանդեսի և Զինեդին Զիդանի 4 որդիներից ավագն է։ Նա ունի երկքաղաքացիություն (Ֆրանսիա և Իսպանիա), քանի որ մայրը իսպանական ծագում ունի, իսկ նրա հայրը ֆրանսիական։ Սկզբում ընտրեց մոր ազգանունը, Էնցոն ունի երեք եղբայր `Լուկա, Թեո եւ Էլիազ, որոնք նույնպես խաղում են «Արքայական ակումբի» ակադեմիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեպորտիվո Ալավեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Վարդա (լեռ, Իսրայել)

**Վարդա** ( *Հար Վարդա*, , *Տալ Վարդա*) Գոլանի բարձունքների հրաբխային ծագում ունեցող լեռ, որը գտնվում է Իսրայելում, Սիրիայի հետ սահմանից ոչ հեռու։

## Բնութագիր
Վարդայի բարձրությունը 1226 մետր է, ինչը նրան դարձնում է երկրորդ բարձր լեռը (միայն Հերմոնն է ավելի բարձր) Գոլանի բարձունքների վրա, որի հյուսիսարևելյան մասում է այն գտնվում։ Վարդայից 28 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Կացրին քաղաքը, 6 կմ հեռավորության վրա Մաջդալ-Շամս գյուղը։

Արևելյան լանջին հրաբխային տուֆի լքված քարհանք է. մասամբ, լանջերը օգտագործվում են գյուղատնտեսական նշանակության համար, բացի այդ, Վարդայի լանջին է գտնվում է դրուզների Բուկատա բնակավայրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գոլանի բարձունքներ
Կատեգորիա:Իսրայելի լեռներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Կամալ Բասու

**Շրի Կամալ Կուրամ Բասու** (, ), հնդիկ կուսակցական, համայնքային և պետական գործիչ, 1985-1990 թվականներին Կալկաթայի քաղաքապետ։

## Կենսագրություն
Կամալ Բասուն ծնվել է 1918 թվականի օգոստոսի 22-ին Կալկաթայում, Բրիտանական Հնդկաստան՝ առաջադիմական ունևոր ընտանիքում։ Նրա հայրը հայտնի հնդիկ քաղաքական գործիչ, 1914 թվականի Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության նախագահ Բհուպենդրանատհ Բոսն էր։

Բասուն տնտեսության կուրսեր է անցել «Scottish Church College»-ում, քաղաքագիտության մագիստրոսի աստիճան է ստացել Կալկաթայի համալսարանում, իսկ արդյունքում իրավունքի կուրսեր է անցել նույն համալսարանում։ Իրավաբանական աստիճան ստանալուց աշխատել է իր պապիկի կողմից հիմնված *BN Basu & Co* փաստաբանական ընկերությունում։

### Հասարակաքաղաքական կարիերա
Դեռ երիտասարդ հասակում Բասուն ընդունվել է Հնդկաստանի կոմունիստական կուսակցություն՝ արդյունքում դառնալով Հնդկաստանի խորհրդարանի ստորին պալատի՝ Լոկ սաբհայի 1952-1957 թվականների համագումարի իր կուսակցության պատգամավորներից մեկը։ Պալատում երիտասարդ քաղաքական գործիչը ներկայացնում էր Կալկաթայի Դայմոնդ Հարբոր արվարձանում։ Չին-հնդկական սահմանային ընդհարումների ժամանակ 1962 թվականին հայտնիություն է ստացել՝ կուսակցության ընկերներին իրավաբանական օգնություն ցուցաբերելով, որոնք ձերբակալվել էին հնդկակակ կառավարությունների հանդեպ անլոյալության կանխավարկածով։

1964 թվականին Հնդկաստանի կումունիստական կուսակցության պառակտման ժամանակ ընդունվել է Հնդկաստանի մարքսիստական կոմունիստական կուսակցություն, որի անդամն է եղել ավելի քան 40 տարի։

Ակտիվ կապված է եղել «Սոլթ Լեյք Ստադիում»-ի շինանարության հետ (այժմ՝ Հնդկական երիտասարդության մարզադաշտ, որը Հնդկաստանում խոշորագույնն է, իսկ աշխարհում՝ երկրորդը)։

1985 թվականից մինչև 1990 թվականը եղել է Կալկաթայի քաղաքապետը։ Հայտնի է նախկին թագավորական «Shobhabazar Rajbari» պալատի ամբողջական ոչնչացման փրկության մեջ գլխավոր դերով։

2010 թվականին Կալկաթայի պատմաբան Դեբասիս Բոսի գլխավորությամբ հրատարակվել է նրա և նրա ընտանիքի ծագման մասին «*Kamal Kumar Basur Paribarik Prekshapat*» գիրքը։

### Մահ
Կամալ Բասուն մահացել է 2013 թվականի հունվարի 21-ին Կալկաթայում՝ 94 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Debasis Bose, *Kamal Kumar Basur Paribarik Prekshapat* (in Bengali), Kolkata, 2010.

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կալկաթայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հնդիկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կոմունիստական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Հարութ Կոստանդյան

**Հարութ Կոստանդյան** (), հայ բանաստեղծ։ Ֆրանսիայի Հայ գրողների ընկերակցության անդամ (1930)։

## Կենսագրություն
Հարութ Կոստանդյանը ծնվել է Իրանի Բուշեհր քաղաքում։ 1919 թվականին տեղափոխվել է Հնդկաստան, սովորել է Բոմբեյի անգլիական բարձրագույն դպրոցում։ 1926 թվականին եղել է Իտալիայում և Անգլիայում, 1927 թվականին հաստատվել է Ֆրանսիայում, նախ Փարիզում, ապա՝ Պրովանսում։

Հեղինակել է բանաստեղծությունների երկու ժողովածու՝ «Օրերի Իմաստութիւնը», «Բանաստեղծութեամբ», որոնք տպագրվել են 1935 թվականին և վերահրատարակվել Հայաստանում (1988) և Լիբանանում (1974)։

Մահացել է Ֆրանսիայի Պրովանս քաղաքում։

## Գրականություն
* Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 299-300։
* Հարութ Կոստանդյան։ Բախչինյան, Ֆելիքս Բարդուղիմեոսի։ Երևան։ Նաիրի, 2009։ SBN։ 978-5-550-01551-3։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

# *Ալեքսանդր Թոփչյան «Յարութ Կոստանդեան»,* «Յառաջ», 1988 թ.։ Սեպտեմբերի 8, N16833, էջ 2։ Սեպտեմբերի 9, N16834, էջ 2։ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Միթրոբարզանես Բ

**Միթրոբարզանես** (, ծնվել է՝ *անհայտ*, հավանաբար՝ Ծոփքի թագավորություն – մահացել է՝ մ․թ․ա․ 69 թվական, Տիգրանակերտ, Մեծ Հայքի թագավորություն), ընդունված է նաև անվանել **Միթրոբարզանես Բ**, Մեծ Հայքի արքայից արքա Տիգրան Բ-ի զորահրամանատարներից մեկը, որը սերում էր Երվանդունիների արքայական շառավղից։

Արտանես Երվանդականի գահընկեց արվելուց հետո Միթրոբարզանեսը Տիգրան Մեծի նշանակմամբ դառնում է Ծոփքի թագավորության ինքնակալ կառավարիչը (ըստ Կիրիլ Թումանովի), սակայն այդ տիտղոսը շուտով վերացվում է։ Ընդունված է համարել, որ Միթրոբարզանեսը Ծոփքի անկախ թագավորության վերջին կառավարիչն է։

## Կենսագրություն
Տիգրան Մեծը իր կառավարման սկզբնական հատվածում ներխուժում է Ծոփքի թագավորություն։ Հայկական զորքերը կոտրում են Արտանես արքայի պաշտպանողական ուժերի դիմադրությունը և պաշարում Արկաթիակերտ մայրաքաղաքը։ Այս ամենից հետո Ծոփքում իշխող Արտանես Երվանդականը մահապատժի է ենթարկվում Տիգրան Մեծի կողմից։ Ամերիկացի պատմաբան Կիրիլ Թումանովը, որը Հայաստանի և Վրաստանի իշխանական տոհմերի պատմության ամենահեղինակավոր մասնագետներից մեկն է, գտնում է, որ Տիգրան Մեծի զորավարներից Միթրոբարզանեսը Արտանեսի սպանությունից հետո դառնում է Ծոփքի ինքնակալ կառավարիչը՝ Արտաշեսյանների փոխարքան։

1-ին դարի հռոմեացի պատմիչ Ապպիանոսն իր «Հռոմեական պատմություն» երկասիրության մեջ անդրադարձել է Միթրոբարզանես գեներալի պատմությանը։ Հայ-հռոմեական պատերազմների սկզբնական փուլում Տիգրան Մեծի «փոքրամարմին այս զորավարին» է վստահում 3000-անոց հայկական հեծելազորի հրամանատարությունը։ Լուցիոս Լուկուլլոսը՝ 18 000 լեգեոնականներով և 3000 հեծյալներով շարժվում է Տիգրանակերտի ուղղությամբ։ Կողմերի միջև առճակատման ընթացքում էլ Միթրոբարզանեսը զոհվում է, իսկ նրա զորքը՝ ոչնչանում։

## Տես նաև

* Ծոփքի թագավորություն
* Ծոփքի միացումը Մեծ Հայքին
* Տիգրան Մեծ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տիգրան Մեծի զորավարներ
Կատեգորիա:Ծոփքի արքաներ
Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 69 մահեր
Կատեգորիա:Տիգրանակերտ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ-հռոմեական պատերազմ
Միթրոբարզանես (այլ կիրառումներ)

**Միթրոբարզանես**, կարող է վերաբերել՝

* Միթրոբարզանես Ա` Ծոփքի թագավորության արքա Երվանդունիների շառավղից։
* Միթրոբարզանես Բ` Ծոփքի փոխարքա, Տիգրան Մեծի զորահրամանատարներից։
Արտանես

**Արտանես Երվանդական** (, ), Ծոփքի թագավորության վերջին միապետը, որը սերում էր Երվանդունիների արքայական շառավղից։ Կառավարել է մ․թ․ա․ 100 թվականից (մոտավորապես) մինչև Ծոփքի միացումը Մեծ Հայքի թագավորությանը՝ մ․թ․ա․ 94 թվականը։

Սպանվել է արքայից արքա Տիգրան Մեծի հրամանով՝ Ծոփաց Արկաթիակերտ մայրաքաղաքում բարձրացված դիմադրության կոտրումից հետո։ Արտանեսի հաջորդ Միթրոբարզանես Բ-ն արդեն չէր կրում «Ծոփքի արքա» տիտղոսը։

## Կենսագրություն
Ամերիկացի տոհմաբան Կիրիլ Թումանովը պնդում է, որ Արտանեսը ծագում էր Երվանդունիների արքայատոհմից՝ մ․թ․ա․ 189 թվականին Ծոփքի թագավորությունն անկախ հռչակած Զարեհ Երվանդականից։

Ըստ հռոմեացի պատմիչ Ստրաբոնի՝ Զարեհյանների տոհմի վերջին ներկայացուցիչը՝ Արտանեսը ժառանգել էր հարավ-արևմտյան հողերը՝ պատմական Հայաստանի Ծոփք նահանգը։ Ծոփաց աշխարհի միավորումը Մեծ Հայքի թագավորությանը մշտապես եղել է Արտաշեսյան գահակալների առաջնահերթությունների թվում։ Զարեհի մահից հետո նման նախաձեռնությամբ է հանդես գալիս Արտաշես Բարեպաշտը, սակայն Ծոփքի թագավոր Մորֆոլինգը (Միթրոբարզանես Ա) կարողանում է դիվանագիտական ճանապարհով պաշտպանել իր իշխանությունը՝ Կապադովկիայի թագավորության դաշնակցային օժանդակության միջոցով։ Մ․թ․ա․ 95 թվականին Մեծ Հայքի գահն անցնում է Տիգրան Բ-ին, որը Պարթևական կայսրությունից որոշ տարածքներ նվաճելուց հետո զորաշարժով ուղղորդվում է Ծոփք։

Ծոփքի թագավորության երբեմնի դաշնակից Կապադովկիան այդ ժամանակ սահմանային պատերազմներ էր մղում Պոնտոսի արքա (Տիգրանի ապագա դաշնակից) Միհրդատ Զ Եվպատորի դեմ, ինչն էլ նշանակում էր, որ վերջինս Ծոփքի թագավորությանը զորակցել չէր կարող։ Տիգրանյան զորքերը Ծոփք են ներխուժում մ․թ․ա․ 94 թվականին և Արկաթիակերտի մատույցների մոտ հանդիպում Արտանես Ա-ի գլխավորած ուժերի պաշտպանողական գործողություններին։ Այնուամենայնիվ, դիմադրությունը կարճ ժամանակում կոտրվում է, քաղաքն անձնատուր է լինում։

Տիգրան Բ-ի հրամանով Արտանես արքան սպանվում է, իսկ գեներալ Միթրոբարզանեսը, որը ևս սերում էր Երվանդունիներից, նշանակվում է Ծոփքի փոխարքա։

## Տես նաև

* Ծոփքի թագավորություն
* Ծոփքի միացումը Մեծ Հայքին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծոփքի արքաներ
Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 94 մահեր
Պտղոմեոս (Կոմմագենեի թագավոր)

**Պտղոմեոս Երվանդական** (, մ․թ․ա․ 201, Սամոսատ, Կոմմագենե, Սելևկյան տերություն – մ․թ․ա․ 130), սկզբնական շրջանում Սելևկյան կայսրության կազմում գտնվող Կոմմագենեի սատրապ (մինչև մ․թ․ա․ 130 թվական), ապա՝ Կոմմագենեի անկախ թագավորության առաջին ինքնակալ արքա։

Պտղոմեոսը Երվանդունյաց Հայաստանի արքա Երվանդ Դ Վերջինի որդին էր՝ Արշամի թոռը։

## Կենսագրություն
Պտղոմեոս Երվանդականը ծնվել է մ․թ․ա․ 201 թվականին՝ ամենայն հավանականությամբ Կոմմագենեի կենտրոնը համարվող Սամոսատ քաղաքում։ Նրա հայրը Երվանդունիների թագավորության արքա Երվանդ Դ Վերջինն էր։

Որպես պալատական պաշտոնյա Պտղոմեոսը ծառայել է Սելևկյան կայսրության հույն տիրակալներին՝ Անտիոքոս Գ Մեծին, Սելևկիոս Դ Ֆիլոպատորին և Անտիոքոս Դ Եպիֆանոսին։ Եղել է Կոմմագենեի սատրապության կառավարիչը։ Մագնեսիայի ճակատամարտից հետո Սելևկյան տերությունը սկսում է աստիճանաբար քայքայվել։ Օգտվելով այս հանգամանքից՝ սատրապ Պտղոմեոսն ընդվզում է և իրեն հռչակում Անտիոքի կենտրոնական կառավարությունից անկախ միապետ՝ հիմնադրելով Կոմմագենեի Երվանդունյաց թագավորությունը։ Նույն տարում սատրապության կենտրոնը համարվող Սամոսատ քաղաքը հռչակվում է որպես Կոմմագենեի քաղաքամայր-ոստան։

Պտղոմեոսը նաև Պարթևստանի Արշակունի արքա Միհրդատ Ա-ի ազգակիցն էր։ Նեմրութ լեռան հնավայրի ուսումնասիրությունները, հատկապես՝ արձանագրությունների վերծանումները ցույց են տալիս, որ Պտղոմեոսը որոշակի արյունակցական-ծագումնաբանական առնչակցություններ է ունեցել նաև Դարեհ Ա Մեծի հետ։

Պտղոմեոս Երվանդունին մահանում է մ․թ․ա․ 130 թվականին՝ անհայտ պահմաններում։ Կոմմագենեի թագավորական իշխանությունը արյան ուժով ժառանգում է նրա ավագ որդին՝ Սամեսը (Շամ Բ Թեոսեբոս Դիկայոս)։

## Տես նաև

* Կոմմագենեի թագավորություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոմմագենեի թագավորներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 201 ծնունդներ
Տեսնել Նեապոլն ու մեռնել

**Տեսնել Նեապոլն ու մեռնել** (, , այլ տարբերակներ՝ «Տեսնել Նեապոլն ու նոր մեռնել», «Տես Նեապոլն ու մեռիր»), թևավոր արտահայտություն, ըստ որի՝ կյանքում անպայման պետք է տեսնել Նեապոլի գեղեցկությունը և շքեղությունը։ Արտահայտության իմաստն ավելի խիստ է իտալերենից բառացի թարգմանության դեպքում՝ «*Տե՛ս* Նեապոլն ու *հետո մեռի՛ր*»։

Արտահայտությունը ծառայում է որպես ինչ-որ բանի բնութագրման միջոց, որն ավելի գեղեցիկ է, քան աշխարհի հրաշալիքները, ինչպես նաև որպես ամենանվիրական երազանքի իրականացումը (կամ մահվանից առաջ վերջին ցանկության), կյանքի ամենակարևոր գործի կատարումը նշելու համար։ Իտալերենից տարածվելով աշխարհի տարբեր լեզուներում՝ արտահայտությունը հաճախ օգտագործվում է այլ քաղաքների, տեսարժան վայրերի կամ դեպքերի նշումով, որով խոսողը փորձում է արտահայտել իր հիացմունքը։ Օրինակ՝ հայտնի է այդ արտահայտության «Տենել Փարիզն ու մեռնել» տարբերակը, որ օգտագործել է Իլյա Էրենբուրգը։ Հովհաննես Շիրազն ունի «Տեսնեմ Անին ու նոր մեռնեմ» խորագրով բանաստեղծություն։

Հաճախ արտահայտությունն օգտագործվում է հեգնական համատեքստում, երբ օգտագործվում է երկու դեպքերի միջև ընկած հնարավոր պատճառահետևանքային կապը, այսինքն՝ «*Եթե* տեսնես Նեապոլը, *ապա* կմեռնես»։ Նեապոլի վերաբերյալ այդ արտահայտության նման կիրառության պատճառ են դարձել տարբեր կարծրատիպեր՝ նախկինում այնտեղ մեծ տարածում ունեցող վեներական հիվանդություններից (մասնավորապես Ֆրանսիայում *mal de Naples*, այսինքն՝ «նեապոլիտանական հիվանդություն» արտահայտությունը սիֆիլիսի մեղմասություններից մեկն է) մինչև նեապոլիտանական «Կամորա» հանցագործ կազմակերպության գործունեությունը։ Արտահայտությունը բացասական իմաստով կարող է օգտագործվել այլ երևույթների վերաբերյալ նույնպես, օրինակ՝ «Ապրել մինչև կենսաթոշակ ու մեռնել»։

Արևմտյան ժողովրդական ստուգաբանության մեջ տարածված է այն տարբերակը, թե արտահայտության հեղինակը Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեն է, որն այն հիշատակել է 1787 թվականի մարտի 2-ին օրագրային գրառման մեջ Իտալիայում իր երկրորդ ճանապարհորդության ժամանակ.

Քաղաքի դիրքի ու նրա գեղեցկությունների մասին, որոնք հաճախ նկարագրվում են ու փառաբանվում, ոչ մի խոսք։ «Vedi Napoli e poi muori!»,– ասում են նեապոլցիները։ «Տեսնել Նեապոլն ու մեռնել»

Գյոթեի օրագրերը հիմք են դարձել բազմաթիվ լեզուներով հրատարակված «Իտալական ճանապարհորդություն» () գրքի համար, որի շնորհիվ մեծ տարածում է գտել արտահայտությունը։ Սակայն ակնհայտ է, որ Գյոթեն օրագրում արտահայտությունը վերագրում է Նեապոլի բնակիչներին։ Դրանից բացի, արտահայտությունը հանդիպում է իտալական գրականության մեջ և ճանապարհորդների նշումներում, որոնք ստեղծվել են Գյոթեի ճանապարհորդությունից առաջ, ինչը հակասում է նրա հեղինակության վարկածին։

Գոյություն ունեն վարկածներ (նույնպես փաստերով չհիմնավորված), ըստ որոնց՝ արտահայտությունը վերագրվում է Վերգիլիոսին, ինչպես նաև նշվում է, որ արտահայտությունն ստեղծվել է Բուրբոնների իշխանության ներքո Նեապոլի թագավորության ծաղկման շրջանում, այսինքն՝ 1735-1806 թվականներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Ակաբայի ծովածոց

աջից|մինի|Ծովածոցի իսրայելյան ափը
**Ակաբայի ծովածոց** (, ), ծովածոց Կարմիր ծովի հյուսիսում, որ Սինայի թերակղզին առանձնացնում է Արաբականից։ Մակերեսը կազմում է 239 կմ²։

Ծովածոցն ունի երկարավուն ձև. երկարությունը 175 կմ է, լայնությունը՝ 29 կմ։ Աշխարհագրական առումով այն կազմում է Արևելաաֆրիկյան մեծ բեկվածքի մասը։ Ծովածոցը Կարմիր ծովին միացված է Տիրան նեղուցով, որտեղ գտնվում են մի շարք փոքր կղզիներ։ Ծովածոցի արևմտյան ափը (Սինայի թերակղզին) պատկանում է Եգիպտոսին, արևելյան ափը՝ Սաուդյան Արաբիային։

Ծոցի հյուսիսային ծայրամասում ափի մի փոքր մասը պատկանում է Իսրայելին և Հորդանանին. այնտեղ գտնվում են իսրայելական Էյլաթ նավահանգիստը (այդ պատճառով Իսրայելում տարածված է *Էյլաթի ծովածոց* անունը, ) և Հորդանանի Ակաբա նավահանգիստը, որի անունը կրում է ծովածոցը։ Հորդանանի համար այն երկրի միակ ելքն է դեպի ծով, Իսրայելի համար՝ Կարմիր ծով մուտքի հնարավորությունը։ Վերջին տարիներին Ակաբա-Էյլաթ շրջանը ձեռք է բերել առողջարանային տարածքի կարևորություն։ Դրա հարևանությամբ գտնվում է Եգիպտոսի տարածքում տեղակայված Տաբա հանգստավայրը՝ եգիպտական ռիվիերայի սկիզբը։ Ծովածոցի հյուսիսային մասում միանգամից կարելի է տեսնել չորս պետության տարածքներ։

Զբոսաշրջիկներին գրավում են մաքուր ծովային ջուրը և ծովածոցի հարուստ ստորջրյա կենդանական աշխարհը։

## Պատմություն
Իսրայելական նավերի դեմ Եգիպտոսի ծովային շրջափակումը ծոցի հարավային մասում հանգեցրել է 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմին։

## Զբոսաշրջություն
Ակաբա ծովածոցն աշխարհի ամենահայտնի դայվինգի վայրերից մեկն է։ Ծովածոցի 11 կմ երկարությամբ իսրայելական հատվածում տարեկան կատարվում է շուրջ 250,000 սուզում, և դայվինգն ապահովում է այս տարածաշրջանի բոլոր եկամուտների 10 %-ը։ Նախքան Արաբական գարունը Եգիպտոսում ժողովրդականություն է վայելել Թաբայի մերձակայքում գտնվող Փարավոնի կղզին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտոսի ծովածոցեր
Կատեգորիա:Իսրայելի ծովածոցեր
Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հորդանանի ծովածոցեր
Յոսիֆոն (լեռ)

**Յոսիֆոն** ( *Հար Յոսիֆոն*, , *Թել Յուսուֆ*), Իսրայելում գտնվող Գոլանի բարձունքների հրաբխային ծագում ունեցող լեռ, Սիրիայի հետ սահմանի մոտ։ Յոսիֆոն լեռան ամենաբարձր կետը ծովի մակարդակից բարձր է 981 մետր։

## Բնութագիր
Յոսիֆոն լեռը տեղակայված է Գոլանի բարձունքների վրա, «Հոսեկ» և «Շիֆոն» լեռների միջև, կիբուցի Էյն-Զիվանից հարավ։

Արաբերենով լեռան անունը «Թել Յուսուֆ» է։ Իսրայելի կառավարության տեղանունների հանձնաժողովն ի սկզբանե առաջարկել է այն անվանել եբրայերեն Թել Յոսեֆ, բայց կիբուց Թել Յոսեֆն արդեն գոյություն ուներ Իսրայելում։

Հետևաբար որոշվեց լեռն անվանել «Թել Յոսիֆոն» համահունչ «Թել Յոսեֆին»՝ հղում անելով հրեական «Յոսիֆոն» գրքին՝ գրված Հովսեփոս Փլավիոսի կողմից, և որը, ի թիվս այլ գործերի, հանդիսանում է Երկրորդ տաճարի ընթացքում Գոլանի բարձունքների հրեական բնակչության մասին տեղեկատվության հիմնական աղբյուրը։

Հետագայում «Թել» (բարոն) նախածանցը փոխարինվեց «Հար»-ով (լեռ), որն ավելի ճիշտ է։

## Պատմություն
Արաբա-իսրայելական պատերազմի հենց սկզբում սիրիական բանակը գրավեց «Յոսիֆոն» լեռը։ Իսրայելի պաշտպանական ուժերը կարողացան այն ազատագրել միայն 1973 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։

Լեռան հյուսիսարևելյան լանջին կա լքված քարհանք, որից արդյունահանվել են տուֆ ու խարամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գոլանի բարձունքներ
Կատեգորիա:Իսրայելի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Սպորտը ՀԽՍՀ-ում

**Սպորտը ՀԽՍՀ-ում**, պատերազմից հետո ՀԽՍՀ-ում մեծ զարգացում է ապրում սպորտը, գրանցվում է մարզական արդյունքների բարելավում, սահմանվում են բազմաթիվ համաշխարհային ռեկորդներ։ Այդ ժամանակները օլիմպիական շարժման կատարելագործման ժամանակներ էին։

## ՀԽՍՀ մարզիկներ
Այդ շրջանում համաշխարհային հռչակ են ձեռք բերում շախմատիստներ Տիգրան Պետրոսյանը, Ռաֆայել Վահանյանը, շախմատային կոմպոզիցիաների գիտակ Հենրիկ Գասպարյանը, մարմնամարզիկներ Հրանտ Շահինյանը և Ալբերտ Ազարյանը, աթլետուհի Ֆաինա Մելնիկը, հեռացատկող Ռոբերտ Էմիյանը, ֆուտբոլիստներ Արկադի Անդրեասյանը, Սարգիս Հովիվյանը, Էդուարդ Մարգարյանը, Հովհաննես Զանազարյանը, սամբիստ Գագիկ Ղազարյանը, թենիսիստ Բագրատ Բուռնազյանը, ծանրորդներ Ռաֆայել Չմշկյանը, Իվան Ազդարովը, Յուրի Վարդանյանը, Հոկսեն Միրզոյանը, Յուրի Սարգսյանը, բռնցքամարտիկներ Էդուարդ Արիստակեսյանը, Վլադիմիր Ենգիբարյանը, Իսրայել Հակոբկոխյանը, Սամսոն Խաչատրյանը, Նշան Մունչյանը, Լևոն Ջուլֆալակյանը, Բենուր Փաչյանը և ուրիշներ։
Հելսինկիի (1952), Մելբուրնի (1956), Հռոմի (1960), Տոկիոյի (1964), Մյունխենի (1972), Մոսկվայի (1980) համաշխարհային օլիմպիադաներում հայ մարզիկները մեծ հաջողությունների են հասնում։

1973 թվականին Երևանի «Արարատ» ֆուտբոլային թիմը, մարզիչ Նիկիտա Սիմոնյանի գլխավորությամբ, նվաճում է Խորհրդային Միության չեմպիոնի կոչումը՝ դառնալով ԽՍՀՄ գավաթակիր։

1985 թվականի տվյալների համաձայն՝ ՀԽՍՀ-ի տարածքում մարզիկները զբաղվում էին 50 մարզաձևերով, իսկ մարզական կազմակերպություններում և ֆիզկուլտուրային կոլեկտիվներում ընդհանուր առմամբ աշխատում էին 6518 մասնագետներ, որոնցից 4869-ն ունեին ֆիզկուլտուրային բարձրագույն, իսկ 995-ը՝ միջնակարգ կրթություն։

Մարզադպրոցների և մարզական կառույցների լայն ցանցի ստեղծմամբ և մարզչական-մանկավարժական կազմի բարձրագույն մասնագետներով էին պայմանավորված օլիմպիական խաղերում, ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադաներում և միջազգային մրցույթներում հայ մրազիկների հաջողությունները։ 1988 թվականի դրությամբ՝ հանրապետության տարածքում գործում էին 24 մարզադաշտ, 45 լողավազան, 1176 մարզադահլիճ, շուրջ 3000 մարզահրապարակ։ Այդ համալիրների թվում էին նաև Ծաղկաձորի օլիմպիական բազան, «Հրազդան» և «Դինամո» մարզադաշտերը, Ձորաղբյուրի հանրապետական մարզաբազան, Երևանի հեծանվահրապարակը, Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տունը և այլն։

## Հայազգի մարզիկներն այլ երկրներում
Աշխարհի տարբեր երկրների հայկական գաղթօջախներում բնակվող հայազգի բազմաթիվ մարզիկներ շարունակում էին հաջողություններ ձեռք բերել ոչ միայն օլիմպիական խաղերում, աշխարհի չեմպիոնատներում և այլ կարևորագույն մրցաշարերում, այլև իրենց պետությունների առաջնություններում։ Տարբեր մարզաձևերում միջազգային մեծ ճանաչում են ձեռք բերում Անդրե Աղասին (ԱՄՆ), Լևոն Իշխանյանը (Եգիպտոս), Վարդան Ազատյանը (Լիբանան), Արմենակ Ալաջաջյանը (Ռուսաստան), Հայկ Վարդանյանը (Ֆրանսիա), Շահան Մինասյանը (Թուրքիա), Մարատ Կիզիրյանը (Բրազիլիա), Արտաշես Սահիմյանը (Իրան), Ժորժ Վարդանյանը (Գերմանիա), Նելսոն Դավթյանը (Ուկրաինա), Նորայր Նուրիկյանը (Բուլղարիա), Արմանդ Փափազյանը (Գերմանիա), Աշոտ Ավետիսյանը (Իրան), Արմեն Քաջայանը (Սիրիա), հեռացատկորդ Իգոր Տեր-Հովհաննիսյանը (Ռուսաստան) և այլք։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* ՀՐ․ Ռ․ Սիմոնյան «Հայոց պատմություն», էջ 701-704

Կատեգորիա:Սպորտը ԽՍՀՄ-ում
Գալինա Այվազյան

**Գալինա Նիկոլաևնա Այվազյան** (, ), ռուս բանաստեղծուհի։

## Կենսագրություն
Գալինա Այվազյանը ավարտել է Մոսկվայի քիմիա-դեղագործական տեխնիկումը։ 1951 թվականից ապրել է Պրիմորիեի երկրամասի Չեռնիգովկա գյուղում, որտեղ աշխատել է որպես պիոներական ջոկատավար, ինչպես նաև քիմիայի և կենսաբանության ուսուցչուհի։ Ուսուցչական ինտիստուտն ավարտել է Վլադիվոստոկում։ Հետո ապրել է Չինաստանում, որտեղ ծառայում էր ամուսինը։

Վերադառնալով Մոսկվա՝ ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բանթղթակցական ֆակուլտետը։ Հետո զբաղվել է լրագրողական գործունեությամբ։

1963 թվականից 2013 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում աշխատել է որպես դեղագործ։ Զբաղվել է նաև երգարվեստով։

### Ընտանիք
Հայրը՝ Նիկոլայ Յակովլևիչ Գալկովսկի (1905-1937), խորհրդային բևեռային օդաչու։ Մայրը՝ Լիդիա Գալկովսկայա։

Ամուսինը՝ Զավեն Թադևոսի Այվազյան (1924-2008), ռազմական օդաչու։ Որդին՝ Սերգեյ (Տիգրան)։

## Ստեղծագործություններ
Երգերի համար բանաստեղծություններ գրել սկսել է 1988 թվականից։ Ընդհանուր առմամբ գրել է շուրջ երեք հարյուր երգ։ Նրա գրած բառերով երգերը կատարել են՝ Օլգա Զարուբինան, Ֆիլիպ Կիրկորովը, Իոսիֆ Կոբզոնը, Վյաչեսլավ Դոբրինինը և այլք։

## Պարգևներ
Մայր Թերեզայի ոսկե շքանշան՝ 1989 թվական։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Մովսես Սարաֆյանի ծրագիր

**Հայաստանի ազատագրության Մովսես Սարաֆյանի ծրագիր**, ստեղծվել է Մովսես Սարաֆյանի կողմից՝ 1769 թվականին։

## Պատմություն
[մինի|[Եկատերինա II կայսրուհին, որին ներկայացվել է Սարաֆյանի ծրագիրը։]]

Հայկական գաղթօջախների մեջ առանձնանում էր ռուսական գաղթօջախը, որի պատճառը հայկական և ռուսական շահերի ժամանակավոր համընկնումն էր․ Ռուսական կայսրությունը ցանկանում էր ծավալվել դեպի հարավ, ամրապնդվել Կասպից ծովի ափերին, Անդրկովկասում, իսկ Հայաստանը ցանկանում էր թոթափել պարսկական և օսմանյան լուծը։ Այդ պատճառով հաճախ կազմվում էին ազատագարական ծրագրեր և ներկայացվում բարեկամ Ռուսաստանին։

Այդպիսի ծրագրերից էր Մովսես Սարաֆյանի՝ 1769 թվականին կազմած ծրագիրը։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսին հայերի թիվը ռուսական գաղթօջախում շարունակում էր աճել, 1768 թվականին տեղի ունեցած ռուս-թուրքական պատերազմը, լուրերը, որ Ռուսական կայսրությունը զորք է մտցնելու Անդրկովկաս, շարունակում էին ոգևորություն և հույսեր արթնացնել հայերի շրջանում։

Այդպիսի հույսեր էր կապում նաև Մովսես Սարաֆյանը, որը մի շարք այլ հայ քաղաքական գործիչների (Հովհաննես Լազարյան, Գրիգոր Կամպանյան) իմացությամբ կազմեց և Ռուսաստանի արտաքին գործերի կոլեգիային (նախարարություն) ու Եկատերինա II կայսրուհուն ներկայացրեց Հայաստանի ազատագրության ծրագիրը։

Հետագայում այս ծրագիրը չդիտարկվեց ռուսական կառավարության կողմից։

## Ծրագիր
Ըստ այդ ծրագրի՝

*Վրաց երկու թագավորությունների հետ պատերազմ սկսել Թուրքիայի դեմ՝ Ռուսաստանից Վրաստան ուղարկելով մի արշավախումբ։
*Ռուսաստանում բնակվող հայերից և վրացիներից կազմել կամավորական ջոկատներ, որոնց հրամանատարը լինելու էր հայ։ Պատերազմի ընթացքում կամավորական ջոկատներ պետք է կազմավորվեին նաև Արևմտյան և Արևելյան Հայաստաններից։
*Ծրագրվում էր պատերազմի մեջ ներգրավել նաև Արցախի մելիքներին՝ նրանց մատակարարելով զենք, հանդերձանք և այլ անհրաժեշտ ռազմամթերք։
*Հայաստանը ազատագրելուց հետո դրա երկու մասերը պետք է միավորվեին։ Կազմվելու էր Հայաստան պետությունը՝ Ռուսասատանի հովանու ներքո։
*Արցախի մելիքներից մեկը պատահականության սկզբունքով պետք է դառնար հայոց թագավոր։
*Կնքվում էր նաև փոխօգնության պայմանագիր։ Եթե Ռուսաստանին անհրաժեշտ լիներ ռազմական օգնություն, ապա հայերը պետք է նրան օժանդակեին։ Իսկ Ռուսաստանը պետք է հովանավորեր հայերին արտաքին թշնամիների հարձակման դեպքում։

## Ռազմական գործողությունների պլան
Ըստ ռազմական պլանի՝ Ռուսական կայսրությունը մինչև Թուրքիայի դեմ ռազմական գործողություններ սկսելը պետք է գրավեր Երևանը և Արևելյան Հայաստանը։ Դրանից հետո պետք է հայկական, վրացական և ռուսական ջոկատները տարբեր ուղղություններով շարժվեին դեպի Արևմտյան Հայաստան։ Կարսը, Վանը գրավելուց հետո դաշնակիցները պետք է շարունակեին առաջխաղացումը։

Ռազմական ծախսերը հոգալու համար Սարաֆյանը առաջարկում էր Հայաստանում ապրող թուրքերի վրա ռազմատուգանք դնել։ Ծախսերը հոգալու տարբերակ էր նաև հայերից դրամական միջոցների հավաքագրումը կամ եկեղեցու թանկարժեք սպասքի, հարստության և այլ միջոցների օգտագործումը։

## Տես նաև
* Հայ-ռուսական հարաբերություններ
* Ռուսական վտանգը
* Երկաթե և թղթե շերեփ
* Հյուսիսային ծրագիր
* Հարավային ծրագիր
* Մովսես Սարաֆյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատագրական միտք
Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում
Կատեգորիա:Հայ-ռուսական հարաբերություններ
«Հայաստան» տաղավար (Մոսկվա)

**«Հայաստան» տաղավար**, Ժողովրդական Տնտեսության Նվաճումների Ցուցահանդեսի 68-րդ տաղավարը, որը կառուցվել է 1952-1954 թվականներին։

## Պատմություն
thumb|270px|left|Տաղավարի ժամանակակից ներքին տեսքը
Տաղավարը կառուցվել է 1952-1954 թվականներին ՝ ճարտարապետներ Ռուդոլֆ Կլիքսի և Վ․ Մ․ Տաուշկանովի նախագծով։ Ի սկզբանե կրել է «Սիբիր» անվանումը։

Կառույցն ունի վեցանկյուն կառուցվածք։ Կենտրոնական ճակատն առանձնանում է բարձր վեցանկյուն սյունասրահով։ Վեց սյուներից յուրաքանչյուրի վրա տեղադրված են հարթաքանդակներ, որոնց վրա պատկերված են որսորդի, մեքենայացնողի, կոլտնտեսուհու, անասնաբույծի, գյուղատնտեսի և հանքափորի լուսանկարներ։ Գլխավոր ճակատը պսակված է ճարտարապետական քանդակներով, որոնց վրա պատկերված են խուրձ ու առատության եղջյուրը։ Նախագծի առաջնային տարբերակի համաձայն, սյունասրահը պետք է ունենար դարպաս դեպի ներքին բակ, որից, արդյունքում, որոշվեց հրաժարվել՝ տաղավարի ցուցադրական հատվածի մեծացման նպատակով։ Բակը ծածկվել է գմբեթով և դարձել տաղավարի կենտրոնական սրահը։ Նախասրահի վրա առկա է «Սիբիր» գրվածքը (նկարիչներ՝ Կ․ Ն․ Շեկոտով, Կ․ Պ․ Բելով, Ե․ Պ․ Սոլովյով, Ն․ Ֆ․ Կլիկուշին և Ա․ Մ․ Դուբրովսկի)՝ զարդարված տոնածառի ճյուղերի, կենդանիների և թռչունների պատկերներով, որոնք բնակվում են Սիբիրի անտառներում։

Տաղավարի առաջին ցուցադրությունը նվիրված է եղել Սիբիրի գյուղատնտեսության և արդյունաբերական շրջանների ձեռքբերումներին՝ հատկապես Ալթայի և Կրասնոյարսկի երկրամասերին, Տյումենի, Օմսկի, Նովոսիբիրսկի, Տոմսկի, Կեմերովոյի և Իրկուտսկի մարզերին, ինչպես նաև Տիվայի ինքնավար մարզին։ Ցուցադրության ժամանակ լուսաբանված հիմնական թեմաները նվիրված են եղել նոր հողերի յուրացմանը, ինչպես նաև մեքենայացմանը և էլեկտրականացմանը։ 1959 թվականին տաղավարի թեմատիկան ամբողջությամբ փոփոխվել է, իսկ տաղավարը վերանվանվել «ՌԽՍՖՀ գյուղատնտեսություն»։ 1964 թվականին տաղավարը կոչվել է «Վառելիքի արդյունաբերություն», իսկ 1967 թվականից՝ «Ածխի արդյունահանում»։ 1977 թվականին տաղավարում բացվել է Էստոնական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության ցուցադրությունը։

2003 թվականից տաղավարում գործում է Հայաստանի առևտրային ցուցադրության կենտրոնը և «Արարատ» հայկական ռեստորանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Павильон «Армения» на официальном сайте ВДНХ
* Павильон «Армения» на сайте «Достопримечательности Москвы» 

Կատեգորիա:1954 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մշակույթ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքների ցանկ

Ստորև ներկայացված է ինչպես ամառային, այնպես էլ ձմեռային Օլիմպիական խաղերը հյուրընկալող քաղաքների ցանկը։ Ժամանակակից Օլիմպիական խաղերն սկսվել են 1896 թվականից։ Այդ ժամանակվանից ի վեր ամառային խաղերը սովորաբար, բայց ոչ միշտ, անցկացվում են չորս տարին մեկ անգամ։ Մինչ օրս անցկացվել են 28 Ամառային օլիմպիական խաղեր աշխարհի 23 քաղաքներում և 23 Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 20 քաղաքներում։ Երեք անգամ Ամառային և երկու անգամ Ձմեռային օլիմպիական խաղերը չեղյալ են հայտարարվել պատերազմի պատճառով (Բեռլին (ամառ), 1916 թվական, Տոկիո / Հելսինկի (ամառ) և Սապորո / Գարմիշ-Պարտենկիրխեն (ձմեռ), 1940 թվական, Լոնդոն (ամառ) և Կորտինա դ’Ամպեցո/Իտալիա (ձմեռ), 1944 թվական)։ 1906 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերը պաշտոնապես արտոնվել և անցկացվել են Աթենքում։ Սակայն 1949 թվականին Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) որոշմամբ 1906 թվականի Օլիմպիական խաղերը հայտարարվել են չճանաչված։

## Օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ

## Օլիմպիական խաղեր ըստ երկրների

## Օլիմպիական խաղերի բազմակի մայրաքաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Քաղաքների ցանկեր
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղեր
Բոգդան Եղիազարով

**Բոգդան Բախշի Եղիազարով դե Նորք**, հանդիպում է նաև **Բոգդան Վասիլիի Եղիազարով** և **Բոգդան Բախշի Վասիլիի Եղիազարով դե Նորք** () տարբերակները (), հայկական, ռուսական և ֆրանսիական բանակների կապիտան, լրագրող, ռազմական և հասարակական գործիչ։ Եղել է «Հյուսիսային աստղ» մասոնական օթյակի անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1894 թվականի հունվարի 15-ին Թիֆլիսում, հայկական ընտանիքում։ Կրթություն ստանալու նպատակով՝ ընտանիքի կողմից ուղարկվել է Ֆրանսիա։ Սովորել է «Ժանսոն դե Սայի» լիցեյում, Փարիզի բարձրագույն առևտրային դպրոցում, ինչպես նաև Փարիզի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ռուսաստանում սովորել է Միխայլովյան հրետանային ուսումնարանը, կռվել Կովկասյան ռազմաճակատում։ Հեղափոխությունից և մի շարք պետությունների ձևավորումից հետո ծառայել է Հայաստանի առաջին հանրապետության երիտասարդ զինված ուժերում։ Կցված է եղել Կովկասում ֆրանսիական ռազմական առաքելությանը (1918—1920)։ Հայկական հեծելազորի լեյտենանտի զինվորական կոչումով մասնակցել է Սարդարապատի հերոսամարտին։ Եղել է հայազգի գեներալ Գրիգոր Կորգանովի օգնական, որի մահվանից հետո պահպանել է գեներալի կնոջ տրամադրած պաշտոնական փաստաթղթերը և զորահրամանատարի անձնական նոթերը։ Արդյունքում, հենց այդ նոթերի հիման վրա էլ, որոնք մահացող Եղիազարովը փոխանցել է Ժակ Կայալովին, գրվել է «Սարդարապատի հերոսամարտը» աշխատությունը։ Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո՝ տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որտեղ դարձել արտասահմանյան լեգիոնի ֆրանսիական հեծելազորի կապիտան։ Աշխատել է որպես գաղտնագրության ծառայության ղեկավար՝ ֆրանսիական ընկերություններից մեկի համար։ 1939-1940 թվականներին աշխատել է Ֆրանսիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբում։ Ֆրանսիայում Եղիազարովտ հիմնել է Աշխարհում ֆրանսիական տպագրության հրատարակիչների և տարածողների ազգային միությունը (1946—1968)։ 1947 թվականին Բոգդանը հիմնադրել է ֆրանսիական բանակի նախկին կոմբատանտների սպայական միությունը։ 1948-1970 թվականներին եղել է «Bulletin d‘information» ամսագրի տնօրեն և գլխավոր խմբագիր։

Մահացել է 1977 թվականի հունվարի 25-ին Փարիզում։ Թաղված է Փարիզի Սեն Ժենևիե դե Բուա գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
Բոգդանը պարգևատրվել է Պատվո լեգիոնի (1920, 1949), «Մատուցած ծառայությունների համար» (1958, 1966) և Սև աստղի շքանշաններով, կոմանդոր de l’Ordre National du Mérite, ինչպես նաև ֆրանսիական և օտարերկրյա այլ պարգևներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Лица и символы Сент-Женевьев-де-Буа (фото надгробия Богдан Бахши Егиазаров де-Норка)https://web.archive.org/web/20171009155603/http://guide.travel.ru/france/249694.html

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ սպաներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Ավարտական երեկո

**Ավարտական երեկո** (նույնպես **ավարտական հանդես**), արարողություն, որը կապված է ուսումնական հաստատության ավարտման հետ։ Ավարտական երեկոները սովորաբար անցկացնում են դպրոցներում, քոլեջներում, ավագ ուսումնական հաստատություններում։ Արարողությունը հաճախ բաժանվում է երկու մասի՝ պաշտոնական և հանդիսավոր։ Պաշտոնական մասի ժամանակ շրջանավարտներին հանձնում են ատեստատներ և դիպլոմներ։ Հանդիսավոր մասը կապված է կոնկրետ հաստատության տարբեր ավանդույթների հետ, դրա հիմքում հաճախ զվարճալի ծրագիր է ընկած։

## Ավարտական երեկոներ ԱՄՆ-ում
ԱՄՆ-ում ավարտական երեկոյի ամսաթիվը նշվում է դպրոցական օրացույցներում որպես **degree day**։ Այն կապված է դպրոցական կրթության նոր մակարդակի անցնելու հետ։

Եվս մի անվանում․ **prom** (կրճատ ձև՝ *promenade ՝  զբոսնել*), օգտագործվում է ավելի հաճախ խոսակցականի և զանգվածային մշակույթի մեջ։

Նմանատիպ արարողությունները անցկացվում են ավագ ուսումնական հաստատություններում այն ժամանակ, երբ ուսանողները գիտական աստիճան են ստանում (բակալավր, մագիստրոս)։ Ամերիկյան քոլեջների ամենահայտնի ավանդույթներից մեկը՝ ակադեմիական գլխարկները օդը նետելն է։

## Վիճաբանություններ
Ամբողջ պատմության ընթացքում ավարտական երեկոները եղել են շատ վիճաբանությունների աղբյուր, որոնց մեծամասնությունը կապված է ԼԳԲՏ ուսանողների հետ։

* 2002 թվականին հոմոսեքսուալիստ դեռահաս Մարկ Հոլին արգելել են հրավիրել իր կավալերին պարերի իրենց միջնակարգ դպրոցում; Հոլը դատի է տվել դպրոցական խորհուրդը և հաղթել։
* 2009 թվականին Թայլեր Ֆրոստը հեռացվել է իր ընկերուհու ավարտական երեկոյից, որովհետև նրա քրիստոնեական ավագ դպրոցը արգելել է պարերը։ Թեև Ֆրոստի դպրոցի տնօրենը թուղթ է ստորագրել, որի համաձայն Ֆրոստին թույլատրվում է ներկա լինել այդ ավարտական երեկոյին, նա ասել է, որ Ֆրոստը հեռացվելու է, եթե նա մասնակցի դրան։ Սակայն Ֆրոստը դա արել է։
* 2010 թվականին Իտավամբա շրջանի դպրոցում ավագ դասարանների լսեբուհի ուսանողուհի Քոնսթանս ՄաքՄիլենը խնդրել է իր ընկերուհուն իր հետ գնալ ավարտական երեկո այն դպրոցում, որտեղ նրանք երկուսն էլ սովորում էին։ Տնօրենը մերժել է նրանց և արգելել սմոքինգ հագնել։ Երբ ՄաքՄիլենը վիճարկել է դպրոցի քաղաքականությունը, ավարտական երեկոն չեղյալ է համարվել, ինչը բերել է դրան, որ ՄաքՄիլենը բողոք է ներկայացրել դատարան դպրոցի վրա։ Դատարանի որոշումից հետո, որը ստիպել է, որ դպրոցը անցկացնի ավարտական երեկոն, տեղի ծնողները կազմակերպել են մի այլ գաղտնի հանդես, թողնելով Քոնսթանսին, նրա ընկերուհուն և ևս 5 այլ դպրոցականներին մենակ պաշտոնական դպրոցական հանդեսին։
* 2014 թվականին ուսանող Քեթի Բիալիին, Օնտարիո նահանգի Սենթ Քեթրինզ քաղաքի Սուրբ Խաչի կաթոլիկական միջնակարգ դպրոցից՝ Էլերս-Դանլոսի սինդրոմով, արգելել են մասնակցել ավարտական երեկոյին, որովհետև նրա գնահատականները այդքան բարձր չէին, ինչքան պահանջվում էր, և նա չի կարողացել ավարտել դպրոցը։ Նրա վիճակը չէր թույլատրում կատարել դպրոցական աշխատանքը, և նա հարցրել է տնօրենին, կարող է նա որպես հյուր գնալ երեկոյին, սակայն տնօրենը մերժել է այդ տարբերակը։ Այն պատահարը հասցրել է դրան, որ հասարակությունը աջակցել է Բիալիին սոցիալական ցանցերում։

## Զանգվածային մշակույթի մեջ
### Վավերագրական ֆիլմերում

### Երաժշտության մեջ

## Տես նաև
*Վերջին զանգ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1890-ականների հայտնություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մշակույթ
Կատեգորիա:Երիտասարդական մշակույթ
Կատեգորիա:Երիտասարդություն