Օձերով փոս

[մինի|«[Ռագնար Լոդբրոկ|Ռագնար Լոդբրոկի մահը» փորագրությունը (Հուգո Համիլթոն, 1830 թվական)]]
**Օձերով փոս**, մահապատժի տեսակ, որտեղ դատապարտվածին նետում էին թունավոր օձերով փոսը։ Կախված օգտագործված օձերի տեսակից՝ դատապարտվածի մահը կամ արագ էր, կամ տանջալից։ Պետք է հաշվի առնել, որ միջնադարյան Եվրոպայում, օրինակ, քիչ թե շատ հասանելի էին հիմնականում իժերը, որոնց թույնի ուժը զգալիորեն զիջում է էկզոտիկ կոբրաների, մարջանային ասպիդների, տայպանների, բուշմայստերների և այլն տեսակի օձերի թույնին։

## Պատմություն
Այս մահապատիժը, ըստ երևույթին, սկիզբ է առել վաղուց և, ամենայն հավանականությամբ, Արևելքում, որտեղ դրան նպաստում էին սողուններով հարուստ կենդանական աշխարհը և տաք կլիմայական պայմանները: Դահիճներն արագորեն գործնական կիրառություն են գտել թունավոր օձերի համար, որոնք տանջալից մահ էին առաջացնում: Երբ մարդուն նետում էին օձերով լի փոսի մեջ, անհանգստացած սողունները սկսում էին կծել նրան:

Սա նաև խոշտանգումների մեթոդներից մեկն էր, որի ժամանակ բանտարկյալներին կապում էին և պարանով դանդաղ իջեցնում օձերով փոսի մեջ։ Ընդ որում, այն օգտագործվել է ոչ միայն միջնադարում, այլև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ․ ճապոնացի զինվորականները նմանատիպ ձևով խոշտանգել են գերեվարվածներին Հարավային Ասիայում։

Հաճախ հարցաքննվողին մոտեցնում էին օձին՝ ոտքերը սեղմելով դրան։ Կանանց նկատմամբ կիրառվող տարածված խոշտանգումներից էր, երբ օձը մոտեցնում էին հարցաքննվողի մերկ կրծքին։ Սիրված միջոց էր նաև թունավոր սողունները կանանց դեմքին մոտեցնելը։ Նման խոշտանգումների ժամանակ մարդկանց համար վտանգավոր և մահացու օձերը հազվադեպ էին օգտագործվում, քանի որ այդ դեպքում առանց անհրաժեշտ ցուցմունքները կորզելու գերեվարվածին կորցնելու վտանգ կար։

## Մշակույթում
### Գրականությունում
Օձերով փոսի միջոցով մահապատժի սյուժեն վաղուց հիշատակվում է գերմանական բանահյուսության մեջ։ Այսպես, Ավագ Էդդան պատմում է, թե ինչպես է Գունար թագավորը հոների առաջնորդ Աթթիլայի հրամանով նետվել օձերով փոսի մեջ:

Մահապատժի այս տեսակը շարունակվել է կիրառվել նաև հաջորդ դարերում։ Ամենահայտնի դեպքերից մեկը Դանիայի կոնունգ Ռագնար Լոդբրոկի մահն էր։ 865 թվականին, Նորթումբրիայի անգլոսաքսոնական թագավորության վրա դանիացի վիկինգների կատարած ասպատակության ժամանակ նրանց առաջնորդ Ռագնարը գերի է ընկել և Էլլա II թագավորի հրամանով նետվել է թունավոր օձերով լի փոսի մեջ՝ զոհվելով տանջալից մահով։

Այդ իրադարձությունը հաճախ հիշատակվում է ինչպես Սկանդինավիայի, այնպես էլ Մեծ Բրիտանիայի բանահյուսության մեջ։ Ռագնարի՝ օձերով փոսում զոհվելու սյուժեն իսլանդական երկու ասքերի՝ «Ռագնար Կաշվե Տաբատի (և նրա որդիների) սագայի» և «Ռագնարի որդիների պատմության» կենտրոնական իրադարձություններից մեկն է։

Գրիմ եղբայրների «Սպիտակ և սև հարսնացուն» հեքիաթում թագավորը հրամայում է կառապանին նետել օձերով լի փոսի մեջ։

1993 թվականին գիտաֆանտաստիկ հայտնի գրողներ Հարի Հարիսոնի և Թոմ Շիփիի համահեղինակությամբ հրատարակվել է «Մուրճ և խաչ» վեպը, որը ժամանակակից գեղարվեստական ձևով պատմում է նույն իրադարձության մասին։

### Կինոյում
Թունավոր օձերով փոսը ցուցադրվել է 1981 թվականի «Ինդիանա Ջոնս։ Կորուսյալ տապանը որոնելիս» ֆիլմում: Ֆիլմի սյուժեի համաձայն՝ այդ փոսը հայտնաբերվում է եգիպտական տաճարում, որը պատմական հիմք չունի և գեղարվեստական հորինվածք է:

Վիկինգների լեգենդար առաջնորդ Ռագնար Լոդբրոկի մահապատիժը Նորթումբրիայի թագավոր Էլլայի կողմից ցուցադրվում է History ալիքի հայտնի «Վիկինգներ» հեռուստասերիալի 4-րդ եթերաշրջանի (2017) 15-րդ սերիայում։ Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ մահապատժի տեսարանների նկարահանումներում օգտագործվել են հնդկական պիթոններ, ինչպես նաև ոչ թունավոր կալիֆոռնիական արքայական օձեր, որոնք իրենց տեսքով որոշ չափով նման են մարջանային ասպիդներին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թունավոր օձեր
Կատեգորիա:Մահապատժի միջոցներ