Գունարս Բիրկերտս

[250px|մինի|աջից|Քեմփերի ժամանակակից արվետի թանգարան, [Կանզաս Սիթի, Միսուրի, Բիրկերտսի նախագիծ, 1992—1994 թվականներ]]
250px|մինի|աջից|Մինեապոլիսի դաշնային պահուստային բանկ, 1973 թվական, (ներկայումս՝ ''Marquette Plaza''), իր սկզբնական տեսքով
**Գունարս Բիրկերտս** (; ), լատվիական ծագումով ամերիկացի ճարտարապետ, որն իր կարիերայի մեծ մասում աշխատել է Դեթրոյթ քաղաքի, Միչիգան, մետրոպոլիտենի վրա։ Լատվիայի Գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։ Երեք աստղի շքանշանշանի սպա։

250px|մինի|աջից|Կորնինգի հակահրդեհային կայանի շենքի ճակատային մասը և հարկի նախագիծը

## Կենսագրություն
Գունարս Բիրկերտսը ծնվել է Լատվիայում, սակայն արտագաղթել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին։ Ավարտել է Շտուտգարտի համալսարանի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը (Շտուտգարտ, Գերմանիա)։ 1949 թվականին Բիրկերտսը եկել է Միացյալ Նահանգներ և աշխատել *Perkins and Will*, այնուհետև՝ Էերո Սաարրինենայի, և վերջապես Մինորա Յամասակիի գրասենյակում, այնուհետև բացել է իր սեփական գրասենյակը Դեթրոյթի արվարձաններում։

Բիրկերտսը եղել է *Birkerts and Straub* ընկերության համասեփականատեր, որը վերակազմակերպումից հետո հայտնի է դարձել որպես *Gunnar Birkerts and Associates* (Գունարս Բիրկերտս և գործընկերներ)։ Ընկերությունը 1962, 1970 և 1973 թվականներին Ճարտարապետների ամերիկյան ինստիտուտի կողմից իր նախագծերի համար պատվավոր պարգևներ է ստացել, ինչպես նաև բազմաթիվ մրցանակներ Միչիգանի ճարտարապետների միության կողմից։

1959 թվականին Բիրկերտսը սկսեց դասավանդել Միչիգանի համալսարանի ճարտարապետության և քաղաքաշինության ֆակուլտետում և դասավանդել է մինչև 1990 թվականը։ Ճարտարապետության համալսարանական դպրոցների ասոցիացիան (ACSA) 1989-90 թվականներին Բիրկերտսին պարգևատրեց պատվավոր պրոֆեսորի կոչմամբ։ Գունարս Բիրկերտսը նաև Իլինոյսի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր էր, Հռոմի Ամերիկյան ակադեմիայի ռեզիդենտ պրոֆեսոր, Լատվիայի ճարտարապետների միության անդամ, Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ և Ռիգայի տեխնիկական համալսարանի օտարերկրյա անդամ։

Բիրկերտսը ԱՄՆ-ում մի շարք նշանավոր շենքերի հեղինակն է, այդ թվում՝ Մինեապոլիսի դաշնային պահուստային բանկը, Կորնինգի ապակու թանգարանը, Հյուսթոնի ժամանակակից արվեստի թանգարանը, Այովայի համալսարանի իրավաբանական քոլեջը, Դուլութի հանրային գրադարանային շենքը, Մինեսոտա, և ԱՄՆ դեսպանատունը Վենեսուելայում։ Նրա վերջին նախագիծը Ռիգայում գտնվող Լատվիայի ազգային գրադարանի շենքը («Լույսի ամրոց»)՝ կառուցված 2014 թվականին։

Գունարս Բիրկերտսը մահացել է 2017 թվականի օգոստոսի 15-ին Նիդեմում, Մասաչուսեթս, գտնվող իր տանը սրտանոթային անբավարարությունից։

Գունարս Բիրկերտսի որդին հայտնի գրական քննադատ Սվեն Բիրկերտսն է։

## Պարգևներ և կոչումներ
1970 թվականին Ամերիկայի ճարտարապետների ինստիտուտի կողմից շնորհվել է կրթաթոշակ։ 1971 թվականին Լատվիայի ճարտարապետների ասոցիացիայի անդամ է։ Նա նվաճել է բազմաթիվ անհատական պարգևներ, այդ թվում՝ 1971 թվականին *Graham* հիմնադրամի կրթաթոշակը, 1980 թվականին Միչիգանի ճարտարապետների միության ոսկե մեդալը և ճարտարապետության, Ամերիկյան ակադեմիայի և արվեստի և գրականության ինստիտուտի Արնոլդ Բրունների հիշատակի մրցանակը 1981 թվականին։ 1993 թվականին ստացել է «Միչիգանի նահանգի տարվա նկարիչ» մրցանակը։ 1990 թվականին Բիրկերտսը ստացել է Ռիգայի տեխնիկական համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում։ 1995 թվականին Լատվիայի Հանրապետության երեք աստղերի շքանշանանակիր է, իսկ 2000 թվականին արժանացել է Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի մեծ մեդալին։

## Հրատարակություններ
* Birkerts, Gunnar, *Gunnar Birkerts — Metaphoric Modernist*, Axel Menges, Stuttgart, Germany 2009; ISBN 978-3-936681-26-0
* Birkerts, Gunnar, *Process and Expression in Architectural Form*, University of Oklahoma Press, Norman OK 1994; ISBN 0-8061-2642-6
* Birkerts, Gunnar, *Subterranean Urban Systems*, Industrial Development Division-Institute of Science and Technology, University of Michigan 1974
* Kaiser, Kay, *The Architecture of Gunnar Birkerts*, American Institute of Architects Press, Washington DC 1989; ISBN 1-55835-051-9
* Martin, William, *Gunnar Birkerts and Associates* (Yukio Futagawa, editor and photographer), A. D. A. Edita (GA Architect), Tokyo 1982
* Gunnar Birkerts & Associates, *IBM Information Systems Center, Sterling Forest, N. Y., 1972; Federal Reserve Bank of Minneapolis, Minnesota, 1973* (Yukio Futagawa, editor and photographer), A. D. A. EDITA (GA Architecture), Токио, 1974

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Gunnar Birkerts Architects, Inc.
* «Gunnar Birkerts papers 1930—2002», at the Bentley Historical Library, University of Michigan
* Biography
* Биография на личном сайте

Կատեգորիա:ԱՄՆ արտագաղթածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Լատիշ ճարտարապետներ