Մայքլ Ֆելփս

**Մայքլ Ֆրեդ Ֆելփս II** (, ), ամերիկացի լողորդ, սպորտի պատմության մեջ միակ 23-ակի օլիմպիական չեմպիոնը, աշխարհի 26-ակի չեմպիոն 50-մետրանոց լողավազանում։ Օլիմպիական խաղերի պատմության մեջ բացարձակ ռեկորդակիր պարգևների քանակով (28)։ Ֆելփսը նաև բոլոր ժամանակների ամենաշատ օլիմպիական ոսկե մեդալներ նվաճած մարզիկն է (23),, օլիմպիական խաղերի անհատական մրցաձևերում ամենաշատ ոսկե մեդալների (13) և ընդհանուր առմամբ մեդալների (16) արժանացածը։ Նրա մարզական կարիերայում ամենահաջողը 2008 թվականին Պեկինում անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերն էին, որտեղ նա նվաճեց ութ ոսկե մեդալ և մեկ օլիմպիադայում նվաճած ոսկե մեդալների քանակով նոր ռեկորդ սահմանեց՝ գերազանցելով իր համերկրացի մեկ այլ լողորդի՝ Մարկ Սփիցի՝ դեռևս 1972 թվականին սահմանած ռեկորդը (վերջինս մեկ օլիմպիադայում նվաճել էր յոթ ոսկե մեդալ)։ 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերում նվաճելով հինգ ոսկե և մեկ արծաթե մեդալ՝ Ֆելփսը դարձավ միմյանց հաջորդած չորս օլիմպիադաներում անընդմեջ ամենաշատ մեդալներ նվաճած մարզիկը ամբողջ աշխարհում։

Սպորտային մականունը՝ «Բալթիմորյան փամփուշտ» ()։

Մայքլն ավելի հաջող հադես է գալիս ազատ և բաթերֆլայ ոճերում, ավելի թույլ հանդես է գալիս մեջքի և գորտալող ոճերում։ Նույնպես հաջող հանդես է գալիս ընդհանուր ոճում։

Իր կարիերայի ավարտի մասին հայտարարել է 2012 թվականին 27 տարեկան հասակում՝ Լոնդոնի Ամառային Օլիմպիական խաղերն ավարտվելուց հետո։ 2014 թվականին վերադարձել է և նորից մասնակցել միջազգային մրցումների։ 2016 թվականի օգոստոսի 12-ին հայտարարել է մեծ սպորտին վերջնականապես հրաժեշտ տալու մասին։

Համաշխարհային ռեկորդները եղել են յոթը (50մ. լողավազանում/«երկար ջուր»։ 100 մ և 200 մ բաթերֆլայ, 400 մ ընդհանուր ոճ, էստաֆետա 4×100 մ × 2,25 մ ազատ ոճում, էստաֆետա 4×200 մ × 2,25 մ ազատ ոճում )։

Մայքլ Ֆելփսի մարզական աննախադեպ նվաճումները նկատի առնելով՝ նրան ութ անգամ արժանացրել են «Տարվա լողորդ» (աշխարհի մասշտաբով. World Swimmer of the Year Award), տասնմեկ անգամ՝ «Տարվա ամերիկյան լողորդ» (American Swimmer of the Year Award), երկու անգամ՝ (2012 և 2016 թթ.) «FINA-ի տարվա լողորդ» (FINA Swimmer of the Year Award) տիտղոսների ու մրցանակների։ *[[Sports Illustrated]]* ամսագիրը Ֆելփսին արժանացրել է «Տարվա մարզիկ» (Sportsman of the Year) տիտղոսի ու մրցանակի։

Մայքլ Ֆելփսին շատ-շատերը համարում են «բոլոր ժամանակների մեծագույն լողորդ», հաճախ՝ նաև «բոլոր ժամանակների մեծագույն մարզիկ»։

2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերից հետո Ֆելփսը հիմնել է *Michael Phelps Foundation* կազմակերպությունն ու հիմնադրամը, որը հետապնդում է առողջ ապրելակերպի և լողի՝ որպես մարզաձևի տարածմանն աջակցելու նպատակ։

## Մայքլ Ֆելփսի նվաճումները օլիմպիական խաղերում

*ԱՌ - աշխարհի ռեկորդ
*ՕՌ - օլիմպիական ռեկորդ

## Մայքլ Ֆելփսի սահմանած համաշխարհային ռեկորդները
Մարզական փառահեղ կարիերայի ընթացքում Ֆելփսը ընդհանուր առմամբ սահմանել է համաշխարհային 39 ռեկորդ (29-ը՝ անհատական մրցաձևերում, 10-ը՝ էստաֆետներում). դա  FINA կողմից ճանաչված ու արձանագրված ամենաբարձր ցուցանիշն է, գերազանցում է նույնիսկ Մարկ Սփիցի սահմանած ռեկորդների ընդհանուր թվին (33, որից 26-ը՝ անհատական մրցաձևերում, 7-ը՝ էստաֆետներում)։ Թեև այն էլ պետք է ասել, որ ըստ որոշ աղբյուրների՝ Ջոնի Վայսմյուլլերը սահմանել է աշխարհի 67 ռեկորդ։

Ֆելփսի  սաահմանած համաշխարհային ռեկորդներից յոթը 2016 թվականի օգոստոսի 19-ի դրությամբ դեռևս մնում էին չգերազանցված այլ լողորդների կողմից։

:  Աարոն Փիրսոլի, Բրենդան Հանսենի, Ջեյմս Լեզակի հետ
:  Նիլ Ուոքերի, Քալլեն Ջոնսի, Ջեյսոն Լեզակի հետ
:  Ռայան Լոհթեի, Քլիթ Քելլերի, Փիթեր Վանդերկաայի հետ
:  Գարեթ Ուեբեր-Գեյլի, Քալլեն Ջոնսի, Ջեյսոն Լեզակի հետ
:  Ռայան Լոհթեի, Ռիկի Բերենսի, Փիթեր Վանդերկաայի հետ
:  Ռայան Լոհթեի, Ռիկի Բերենսի, Դեյվ Ուոլթերսի հետ
:  Աարոն Փիրսոլի, Էրիկ Շանթոյի, Դեյվ Ուոլթերսի հետ
:  Նիկ Թոմանի, Մարկ Գենգլոֆի, Նաթան Էդրիենի հետ
:  Նաթան Էդրիենի, Մեթ Գրևերսի, Գարեթ Ուեբեր-Գեյլի հետ
: 
:

## Մեծարանք
Մայքլ Ֆելսի հայրենի քաղաքի՝ Բալթիմորի փողոցներից մեկը 2004 թվականից կրում է նրա անունը։ 2009 թվականի ապրիլի 9-ին մեծահամբավ մարզիկը պատվավոր ընդունելության է արժանացել ու մեծարվել Մերիլենդ նահանգի սենատում ու պատգամավորների պալատում:

Ֆելփսին շնորհվել են հետևյալ տիտղոսները.

* *Տարվա լողորդ (ամբողջ աշխարհում)* - 2003, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2012 թթ.
* *Տարվա ամերիկյան լողորդ* - 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2012 թթ.
* *FINA-ի տարվա լողորդ* - 2012, 2016 թթ.
* «Ոսկե միավորներ» պարգև՝ որպես տարվա լավագույն տղամարդկային կերպար. 2004, 2006, 2007, 2008, 2009 թթ.
* «Ոսկե միավորներ» պարգև՝ էստաֆետում լավագույն արդյունք ցուցաբերելու համար. 2006, 2007, 2008, 2009 թթ.
* «Ոսկե միավորներ» պարգև՝ որպես արական սեռի լավագույն մարզիկ՝ տվյալ տարվա կտրվածքով. 2004, 2007, 2008, 2012 թթ.
* Տարվա մազիկ՝ Ամերիկայի օլիմպիական կոմիտեի վարկածով. 2004, 2008 թթ.
* Ջեյմս Սալիվանի անվան մրցանակ. 2003 թ.
* «Տարվա դափնեկիր սպորտում» մրցանակ. 2004, 2005, 2008, 2009, 2013 թթ.
* *[[Sports Illustrated]]* ամսագրի մրցանակ՝ որպես տարվա լավագույն մարզիկի. 2008 թ.

## Պատկերասրահ

Michael Phelps conquista 20ª medalha de ouro e é ovacionado 1036413-09082016- mg 6336 01.jpg|Ֆելփսը նվաճում է իր 20-րդ օլիմպիական ոսկին
Image:Bushes with Michael Phelps and Larsen Jensen.jpg|ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշի հետ, Պեկինի 2008 թ. օլիմպիադայում
Image:Michael Phelps (thumb).jpg|Պեկինի 2008 թ. օլիմպիադայում
Image:Michael Phelps wins 8th gold medal.jpg|Պեկինի 2008 թ. օլիմպիադայում
Image:Phelps 400m IM Missouri GP 2008.jpg|


## Տես նաև
* Միլոռադ Չավիչ

## Գրականություն
*2009 *[http://www.phelpssemlimites.com.br/ Michael Phelps sem limites - Livro que conta a história de superação do nadador]* ISBN 9788578600389 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջը 
* Michael Phelps ՄՕԿ-ի կայքում
* Michael Phelps  USA Swimming կայքում
* Ficha oficial Լոնդոն-2012-ում

Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լողորդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզիկներ