Էլֆրիդա Մարիա Շոլց

աջից|մինի|Էլֆրիդա Շոլցի հուշատախտակ, Սուարեսշտրասե 31, Բեռլին-Շարլոտենբուրգ, Գերմանիա
**Էլֆրիդա Մարիա Շոլց** (ծննդյան ազգանունը` **Ռեմարկ**, ), գերմանացի դերձակ, գրող Էրիխ Մարիա Ռեմարկի քույրը, որ դարձել է նացիոնալ-սոցիալիզմի զոհ 1943 թվականին։

## Կենսագրություն
Էլֆրիդա Ռեմարկը կազմարար Պիտեր Ֆրանց Ռեմարկի (1867-1954) և Աննա Մարիա Ռեմարկի (1871-1917) չորս երեխաներից կրտսերն էր, գրող Էրիխ Մարիա Ռեմարկի քույրը: Նա ծնվել է 1903 թվականին Օսնաբրյուկում։  Մանկության տարիներին Էլֆրիդան հաճախ է հիվանդացել և նույնիսկ երկու տարի կաթվածահար է եղել անեմիայի և թույլ ոսկորների պատճառով, բայց, այնուամենայնիվ, կարողացել է սովորել դերձակի արհեստը։  1923 թվականին ծնվել է նրա դուստրն արտամուսնական կապից, որը մի քանի ամիս անց մահացել է սրտի անբավարարությունից։ 1926 թվականին Էլֆրիդա Ռեմարկը հայրենի քաղաքից մեկնել է Լայպցիգ՝ այն ժամանակվա նորաձևության մայրաքաղաք, այնուհետև տեղափոխվել Բեռլին, իսկ 1929 թվականին հաստատվել  է Դրեզդենում, որտեղ զբաղվել է դերձակի աշխատանքով։  1941 թվականին ամուսնացել է երաժիշտ Հայնց Շոլցի հետ, որը ծառայել է ռազմածովային նավատորմում (կարճ ժամանակ անց նրանք բաժանվել են)։ 

Իր եղբոր նման Էլֆրիդան նույնպես եղել է նացիստական գաղափարախոսության ուժեղ հակառակորդ։  Մի անգամ նա պատվիրատուին ասել է, որ Գերմանիան անպայման կպարտվի պատերազմում, ինչի համար ձերբակալվել է գեստապոյի կողմից` կապիտան Հանս-Յուրգեն Ռիցելի «հակապետական հայտարարությունների» մասին մատնությամբ։  Շոլցին դատել են և 1943 թվականի հոկտեմբերին դատապարտել գիլյոտինով մահապատժի «ռազմական ուժը խաթարելու» համար։ Ժողովրդական դատարանի նախագահ Ռոլանդ Ֆրեյսլերն իր դատավճռում հիշատակել է նրա պացիֆիստ եղբորը և նիստի ժամանակ բացականչել. «Ձեր եղբայրը փախել է մեզանից, դուք չեք փախչի մեզանից»։  Ֆրեյսլերը թույլ չի տվել Շոլցին ոչ մի բառ արտասանել ի պաշտպանություն իրեն, իսկ ներման խնդրագիրը մերժվել է մի քանի օրվա ընթացքում: Մահապատիժը նշանակվել է նոյեմբերի 25-ին, սակայն անհրաժեշտ փաստաթղթերը այրվել են ռմբակոծության ժամանակ, ուստի այն հետաձգվել է մինչև դեկտեմբերի 16-ը: Դատավճիռն ի կատար է ածվել Բեռլին-Պլյոտցենզեի բանտում։

Էլֆրիդայի ավագ քրոջը՝ Էռնե Ռեմարկին ուղարկվել է 495 մարկ և 80 պֆեննիգ գումարի հաշիվ՝ Շոլցին բանտում պահելու, դատավարության և մահապատժի ծախսերը փոխհատուցելու համար։ 

Էրիխ Մարիա Ռեմարկը չի իմացել քրոջ մահվան մասին մինչև 1946 թվականի հունիսի 11-ը, քանի որ նրա հետ կապ չի եղել (Ռեմարկը մեկնել էր ԱՄՆ 1939 թվականին)։ Էլֆրիդայի մահվան լուրը Ռեմարկին դրդել է իր ստեղծագործություններում անդրադառնալ նացիոնալ-սոցիալիզմի թեմային։  Գրողն իր քրոջ հիշատակին է նվիրել «Կյանքի կայծ» վեպը (1952)։ 

Գերմանիայում փաստաբան Ռոբերտ Վ. Քեմփները փորձել է Ռեմարկի անունից կապ հաստատել Արևմտյան Բեռլինի դատախազության հետ՝ դատավարության ողջ մնացած մասնակիցներին պատասխանատվության ենթարկելու համար։  Գրողի մահից հետո՝ 1970 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, Քեմփները ստացել է Բեռլինի վերաքննիչ դատարանի որոշումը Nolle prosequi-ի վերաբերյալ։  Փաստաբանի խոսքով՝ դատախազությունը նույնիսկ չի հարցաքննել այն ժամանակվա ատենակալ Կուրտ Լաշին։  Այսպիսով, Էլֆրիդա Շոլցը դեռ օրինականորեն շարունակել է մեղավոր համարվել: Մահապատիժը չեղյալ է հայտարարվել միայն 1998 թվականին քրեական արդարադատության իրականացման ընթացքում նացիոնալ-սոցիալիստների անօրինական դատավճիռները չեղյալ հայտարարելու մասին օրենքով։

## Փաստաթղթեր
* Kurt Rittig: Zum Tode verurteilt — Elfriede Scholz, Schwester von Erich Maria Remarque (2005)

## Ճանաչում
* 1968 թվականին Էլֆրիդա Շոլցի անունով կոչվել է փողոց Օսնաբրյուկում։
* 2013 թվականի սեպտեմբերին Դրեզդենում տեղադրվել է «գայթաքար»:
* Էլֆրիդա Շոլցի մահվան 70-րդ տարելիցի կապակցությամբ 2013 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Բեռլին-Շարլոտենբուրգում բացվել է հուշատախտակ։ 
* Էլֆրիդա Շոլցի մահվան 75-րդ տարելիցի կապակցությամբ 2018 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Օսնաբրյուկում Էլֆրիդայի մոր՝ Աննա Մարիա Ռեմարկի գերեզմանի վրա տեղադրվել է հուշաքար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Claudia Glunz, Thomas F. Schneider: *Elfriede Scholz, geb. Remark*. Im Namen des deutschen Volkes. Dokumente einer justitiellen Ermordung [Ausstellungskatalog]. Universitäts-Verlag Rasch, Osnabrück 1997, ISBN 3-930595-76-1 (= *Schriften des Erich-Maria-Remarque-Archivs*. Band 11)
* Heinrich Thies: *Die verlorene Schwester. Elfriede und Erich Maria Remarque: eine Doppelbiografie.* zu Kampen Verlag, Springe 2020. ISBN 978-3-86674-618-3.
* Heinrich Thies: *Die Schwester des Verfemten.* In: *Die Zeit* Nr. 37, 3. September 2020: S. 17.

## Արտաքին հղումներ
* Чужая среди своих: За что казнили сестру Ремарка kulturologia.ru

Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված անձինք