.рус

**.рус**, ռուսալեզու ինտերնետային համայնքի համար նախատեսված կյուրեղագիր վերին մակարդակի դոմեն, որը լիազորվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։ Նախագրանցումը սկսվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։ Բաց գրանցումը սկսվել է 2016 թվականի մայիսի 24-ին։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
.rus դոմենը նախատեսված է բոլոր ինտերնետ օգտատերերի համար, ովքեր ռուսերենի և ռուսական մշակույթի մայրենի լեզվակիրներ են։ Այն ազգային դոմեն չէ և կապված չէ որևէ պետության կամ ազգի հետ. այն ունի ընդհանուր կարգավիճակ: Դոմենի անվան մեջ կարող են օգտագործվել միայն ռուսական այբուբենի նիշեր, թվեր և գծիկներ։

## Կյուրեղագիր առաջին դոմեններ
* **2003 թվականին** առաջին կյուրեղագիր վերին մակարդակի դոմենը .ру էր, որը գործարկվեց i-DNS այլընտրանքային root DNS սերվերային համակարգի միջոցով: Ստեղծումից ի վեր .ру անվան տակ գրանցվել է մի քանի հազար ռուսալեզու դոմեն։
* **2008 թվականին** IDN Fast Track ծրագիրը բարձրացրեց Ռուսաստանի Դաշնության համար ազգային կյուրեղագիր դոմեն ստեղծելու հարցը։ .ru դոմենը մերժվեց Պարագվայի ազգային .py դոմենի հետ իր տեսողական նմանության պատճառով։

## .рус դոմենի պատմություն
* **2011 թվականի հունիսին** ICANN- ին ուղարկվեց նամակ, որում առաջարկվում էր նոր դոմենի պատվիրակումը, որը նախատեսված էր համաշխարհային ռուսախոս համայնքի կողմից օգտագործման համար: Նախաձեռնողներն էին Ռուսաստանի Webnames.ru գրանցող ընկերությունը և Ռուսալեզու ինտերնետային կենտրոնը՝ Ուկրաինայի ցանցային տեղեկատվական կենտրոնի հետ համատեղ:
* **2012 թվականի ապրիլին** .рус դոմենի հայտը ներկայացվեց ICANN-ին՝ որպես  մաս, որը նախատեսում է բազմաթիվ նոր բարձր մակարդակի դոմենների գործարկում։
: .рус դոմենի ստեղծման գաղափարը դրական արձագանք է ստացել համաշխարհային ռուսալեզու համայնքում։ Աջակցություն են հայտնել .RU ազգային դոմենի համակարգող կենտրոնը, RU-CENTER գրանցողը, Ինտերնետային տեխնոլոգիաների և ենթակառուցվածքների զարգացմանն օժանդակող հիմնադրամը, Ուկրաինական ցանցային տեղեկատվական կենտրոնը, Ղազախստանի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ընկերությունների ասոցիացիան, Ղազախստանի ցանցային տեղեկատվական կենտրոնը, Հայաստանի ինտերնետային ընկերությունը, Ադրբեջանի արմատային դոմենի ադմինիստրատորը, և Ռուս-կանադական գործարար ակումբը:
: Ռուսական ICANN-ի կողմից հավատարմագրված RU-CENTER, Centrohost և Ragtime գրանցող ընկերությունները հայտարարել են .рус գոտում դոմենային անուններ գրանցելու իրենց պատրաստակամության մասին։

* **2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ին** Լոս Անջելեսում տեղի ունեցավ վիճակահանություն նոր բարձր մակարդակի դոմենների դիմորդների համար։ .рус դոմենի դիմումը ստացավ 56 վերանայման հերթական համար՝ 1917 դիմորդներից:
* **2013 թվականի մարտի վերջին** .рус դոմենի դիմումը նախնական վերանայման ենթարկվեց ICANN-ի կողմից և հաստատվեց։ Միաժամանակ, .рус դոմենն ընտրվեց նոր բարձր մակարդակի դոմենների նախնական գնահատման համար։ ICANN-ը նախնական գնահատման համար ընտրեց 1912 բարձր մակարդակի դոմենների դիմումներից միայն 12-ը։ .рус դոմենը միակ կյուրեղագիր դոմենն էր, որը հաղթահարեց ընտրությունը։
* **2013 թվականի հուլիսին** ICANN-ը հայտնեց իր պատրաստակամությունը պայմանագիր կնքելու «Ռուսկիե Իմենա» (Ռուսական անուններ) ընկերության հետ, որը կկառավարի նոր .рус բարձր մակարդակի դոմենը։ Պայմանագիրը սահմանում է կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները և հաջորդ քայլն է նոր դոմենային գոտու գործարկման ուղղությամբ։ Պայմանագրի ստորագրումը նշանակում է .рус դոմենի գործարկման համար որևէ խոչընդոտի բացակայություն, ներառյալ պաշտոնական առարկությունները, մրցակցային հայտերը և Կառավարական խորհրդատվական կոմիտեի (GAC) առաջարկությունները։
* **2013 թվականի օգոստոսին** ICANN-ը .рус դոմենը դասակարգեց որպես «ցածր ռիսկի» դոմեն: ICANN-ը քննարկման համար առաջարկեց մի շարք միջոցառումներ՝ տեղական ցանցային դոմենների և նոր gTLD ծրագրի շրջանակներում գրանցվելիք նոր դոմենային գոտիների միջև հնարավոր հակամարտությունների հետ կապված ռիսկերը մեղմելու համար: Հետազոտողների կարծիքով, որոշ դոմենային անունների համընկնումը տեղական ցանցերից ինտերնետ տեղեկատվության արտահոսքի սպառնալիք է ստեղծում:
: Ցածր ռիսկի դասակարգումը նշանակում է, որ .рус դոմենի գործարկումը հնարավոր կլինի ICANN-ի հետ համաձայնագիր կնքելուց 120 օր անց։

* **2013 թվականի սեպտեմբերի 12-** ին Կրետեում տեղի ունեցավ ԱՊՀ երկրների, Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի ազգային դոմենների ադմինիստրատորների և գրանցողների միջազգային կոնֆերանսը (TLDCON 2013), որտեղ ներկայացվեց .рус դոմենի գործարկման նախնական հայեցակարգը:
* **2014 թվականի նոյեմբերին** ICANN-ը հրապարակեց նոր gTLD-ների համար արգելափակված դոմենային անունների ցանկերը: .рус դոմենային գոտու արգելափակված ցանկը ներառում էր 152 երկրորդ մակարդակի դոմեն՝ վեց թվային դոմեն, 25-ը՝ լատինական այբուբենով և 121-ը՝ կյուրեղագիր այբուբենով:
* **2013 թվականի դեկտեմբերի 14-ին** ICANN-ը և «Ռուսական անուններ» ընկերությունը համաձայնագիր ստորագրեցին կյուրեղագիր .РУС վերին մակարդակի դոմենի կառավարման վերաբերյալ։
* **2013 թվականի դեկտեմբերից  **մինչև 2014 թվականի հունվարը** ICANN-ի կողմից հավատարմագրված բոլոր ռուսական դոմենային անունների գրանցողները հայտարարեցին .рус դոմենային անունների գրանցումը սկսելու իրենց մտադրության մասին****:**
* **2014 թվականի փետրվարի սկզբին** ICANN-ը ավարտեց նոր կյուրեղագիր .рус դոմենի փորձարկումը. բոլոր տեխնիկական փորձարկումները հաջող էին:
* **2014 թվականի ամռանը** նախագծի նկատմամբ իրենց հետաքրքրությունը հայտնեցին Ռուսաստանի մշակույթի նախարարությունը, «Ռուսական աշխարհ» հիմնադրամը, «ՌԵՆ» հեռուստաալիքը և Միութենական պետության գործադիր կոմիտեն:
* **2014 թվականի սեպտեմբերի 29-ին** .rus դոմենը փոխանցվեց. «Ռուսական անուններ» ընկերությունը դարձավ դոմենի կառավարիչը:
* **2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին** տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս՝ .рус գոտում գրանցումների մեկնարկը հայտարարելու և դոմենների թողարկման ծրագիրը ներկայացնելու համար։
* **2015 թվականի սեպտեմբերի 3-ին** սկսվեց .рус դոմենի առաջնահերթ գրանցումը: Առաջնահերթ գրանցման իրավունքներ տրվեցին այն ապրանքանիշերի սեփականատերերին, որոնց տեղեկատվությունը մուտքագրվել էր Առևտրային նշանների հաշվարկային կենտրոնում (TMCH):

## Գործարկման սխեմա
Դոմենի անվան գրանցումը .рус գոտում տեղի է ունեցել մի քանի փուլով.

* **Sunrise գրանցման ժամկետը**։ Sunrise գրանցման իրավունքները տրամադրվում են հեղինակային իրավունքի տերերի տարբեր կատեգորիաների։

: **2015 թվականի սեպտեմբերի 3-ից հոկտեմբերի 6-ը։** Առաջնահերթ գրանցման ժամկետ I. Գրանցումը բաց է Առևտրային նշանների հաշվարկային կենտրոնում (TMCH) գրանցված ապրանքանիշերի սեփականատերերի համար։ Ժամկետը տևում է 34 օր։
: **2015 թվականի հոկտեմբերի 7-ից նոյեմբերի 6-ը։** Առաջնահերթ գրանցում։ II ժամանակահատված։ Գրանցումը բաց է Ռուսաստանի Դաշնությունում պաշտպանված ապրանքային նշանների սեփականատերերի համար։ Ժամկետը տևում է 31 օր։
: **2015 թվականի նոյեմբերի 11-ից դեկտեմբերի 11-ը։** Առաջնահերթ գրանցում։ III ժամանակահատված։ Առաջնահերթ գրանցում կտրվի. իրավաբանական անձանց, լրատվամիջոցների, ոչ առևտրային կազմակերպությունների և ծագման վայրերի անվանումներին։ Ժամանակահատվածի տևողությունը՝ 31 օր։
: **2015 թվականի դեկտեմբերի 14 - 2016 թվականի հունվարի 15։** Ընտրված կազմակերպությունների (պետական ​​մարմինների) առաջնահերթ գրանցում։ Միջազգային, կառավարական և պետական ​​կազմակերպությունները, որոնց գործունեությունը համապատասխանում է դոմենի առաքելությանը և արժեքներին, կկարողանան անվճար ստանալ .рус դոմենի անուն։ Ժամկետը տևում է 34 օր։

* **Պրեմիում գրանցում (Landrush):**

: **2016 թվականի հունվարի 18-ից մարտի 11-ը** յուրաքանչյուրը կկարողանա գրանցել .рус դոմենային անուն ավելի բարձր գնով, քան ընդհանուր գրանցման ժամանակահատվածում։ Պրեմիում գրանցման ժամանակահատվածում վաճառքը կիրականացվի հոլանդական աճուրդի սկզբունքով՝ դոմենային անունների գինը կնվազի։ Ժամկետը տևում է 54 օր։
: **2016 թվականի մարտի 15-ից մայիսի 20-ը։** Սահմանափակ պրեմիում գրանցում .RU դոմենի սեփականատերերի համար։ .RU դոմենի ադմինիստրատորները պարտավոր կլինեն հաստատել դոմենի սեփականությունը և գործող կայքի գոյությունը դոմենում։ Տառադարձումը պետք է համապատասխանի ԳՕՍՏ 7.79-2000 (աղյուսակ B) և ISO 9:1995 ստանդարտներին։ Ժամկետը տևում է 67 օր։
:* **Բաց գրանցում։**
:: **2016 թվականի մայիսի 24-ին** դոմենը հասանելի դարձավ բոլորի համար՝ ըստ հերթականության։ Առաջին ամսվա ընթացքում .рус գոտում գրանցվել է ավելի քան 11,000 դոմեն։ Պրեմիում դոմենների ցանկը հասանելի է ավելի բարձր գնով գնելու համար։ Դուք կարող եք գրանցել .рус դոմենի անուն ICANN-ի կողմից հավատարմագրված խոշորագույն ռուսական և միջազգային գրանցողների միջոցով։ .РУС գոտու դոմեններ գնում են Ռուսաստանի, Բելառուսի, Դանիայի, ԱՄՆ-ի, Շվեյցարիայի, Իսրայելի, Լյուքսեմբուրգի և այլ երկրների օգտատերերը։

## Տես նաև
* Վերին մակարդակի ազգային դոմեն
* .рф
* ICANN

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ազգային դոմեններ