Թոնի Մորիսոն

**Թոնի Մորիսոն** (, ծննդյան անունը՝ *Քլոե Արդելիա Ուոֆորդ*, , ), ամերիկացի գրող, խմբագիր և պրոֆեսոր, գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ որպես գրող, «ով իր երազանքով ու քնարականությամբ հարուստ վեպերում կենդանի կերպով պատկերել է ամերիկյան իրականության կարևոր բնագավառները» (1933), Ազատության նախագահական մեդալի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Թոնի Մորիսոնը ծնվել է Լորեյնում։ Աշխատավոր ընտանիքի չորս երեխաներից երկրորդն էր։ Մանկուց սիրում էր կարդալ, նրա սիրելի գրողներից էին Ջեյն Օսթինը և Լև Տոլստոյը։ Հայրը, որ աշխատում էր որպես զոդող, ազատ ժամանակ սիրում էր պատմել Ամերիկայի սևամորթների մասին, ինչը հետագայում իր արտացոլումը գտավ գրողի գրքերում։

1949 թվականին Մորիսոնն ընդունվել է Հովարդի համալսարանի «անգլերեն լեզու և գրականություն» բաժինը։ Այնտեղ նա ձեռք է բերում «Թոնի» մականունը, որն ստացվել էր նրա երկրորդ՝ Էնթոնի անունից։ Վերջինս նրան տրվել էր 12 տարեկանում՝ կաթոլիկություն ընդունելիս։ 1953 թվականին Մորիսոնն ավարտել է համալսարանի բակալավրիատը, իսկ 1955 թվականին, պաշտպանելով ինքնասպանություններն Ուիլյամ Ֆոլքների և Վիրջինիա Վուլֆի վեպերում թեմայով մագիստրոսական թեզը, ստացել է Կորնելի համալսարանի մագիստրոսի աստիճան։ Ուսումն ավարտելուց հետո Մորիսոնն անգլերեն է դասավանդել Տեխասի նահանգի Հյուստոն քաղաքում գտնվող Հարավային Տեխասի համալսարանում (1955-1957), այնուհետև վերադարձել աշխատելու Հովարդում։

1958 թվականին ամուսնացել է իր համակուրսեցու՝ ջամայկացի ճարտարապետ Հարոլդ Մորիսոնի հետ ()։ Թոնին ու Հարոլդն ունեցան 2 դուստր՝ Հարոլդն ու Սլեյդը։ 1964 թվականին նրանք ամուսնալուծվեցին։ Դրանից հետո Թոնին մեկնել է Սիրակյուս, որտեղ որպես խմբագիր աշխատել է «Random House» ընկերությունում։ Մեկ տարուց քիչ ավելի աշխատելուց հետո ստացել է Նյու Յորքի Random House հրատարակչության գլխավոր գրասենյակի խմբագրի պաշտոնը։ Բացի դա, այդ տարիներին դասավանդել է Եյլի համալսարանում և Բարդի քոլեջում (): Աշխատելով որպես խմբագիր՝ նա նպաստեց աֆրո-ամերիկյան գրականության, մասնավորապես Հենրի Դումասի (), Թոնի Քեյդ Բամբարայի (), Անժելա Դևիսի և Գեյլ Ջոնսի () ստեղծագործությունների ժողովրդականացմանը։

1983 թվականին Թոնին հեռացել է հրատարակչությունից։ 1984 թվականին պրոֆեսոր է նշանակվել Օլբանիի համալսարանում (Նյու Յորքի նահանգ)։ 1989 թվականից աշխատել է Պրիստոնի համալսարանի Ռոբերտ Ֆ. Գոենի անվան ամբիոնում։ 2006 թվականին անցել է թոշակի։

## Գրական կարիերա
Գրական կարիերայի սկզբում Մորիսոնը եղել է Հովարդի համալսարանի գրողների և բանաստեղծների ոչ պաշտոնական շրջանակի անդամ, որ հավաքվում էր քննարկելու իր անդամների ստեղծագործությունները։ Հանդիպումներից մեկին նա ներկայացրել է սևամորթ աղջկա մասին պատմվածք, ով երազում էր կապույտ աչքեր ունենալ մասին։ Ավելի ուշ այդ պատմվածքը հիմք հանդիսացավ Մարիսոնի առաջին վեպի՝ «Ամենակապույտ աչքեր» (, 1970) համար։

1972 թվականին լույս է տեսել «Սուլա» () վեպը, որը նույնպես նվիրված է սևամորթ կանանց դժվարին կյանքին։ 1973 թվականին «Սուլա» վեպն առաջադրվել է ԱՄՆ-ի ազգային գրքի մրցանակի։

1987 թվականին հրատարակվել է «Սիրվածը» () վեպը, որը 1988 թվականին արժանացել է Պուլիցերյան մրցանակի։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ամերիկյան գրողների 2-րդ կոնգրեսի ժամանակ Մորիսոնը կոչ է արել ակտիվորեն պայքարել զանգվածային մշակույթի դեմ ուղղված ճնշումների դեմ, դեմոկրատական բոլոր ուժերը միավորել ամերիկյան գրականության շուրջ և այդ առիթով քննադատել ամերիկյան իրականությունը՝ «Հերոսական շարժումների համար» («For tne Heroic Movement, 1981»)։

## Մատենագրություն
### Վեպեր
* *Բարեսրտություն* () (2008; ISBN 978-0-307-26423-7)
* *Սեր* () (2003; ISBN 0-375-40944-0)
* *Դրախտ* () (1999; ISBN 0-679-43374-0)
* *Ջազ* () (1992; ISBN 1-4000-7621-8)
* *Սիրվածը* () (1987; ISBN 1-4000-3341-1, Պուլիցերյան մրցանակ) — ներառված է «Time» ամսագրի կազմած լավագույն 100 անգլերեն վեպերի շարքում, որոնք լույս են տեսել 1923-2005 թվականներին
* *Ձյութե տիկնիկ* () (1981; ISBN 1-4000-3344-6)
* *Սողոմոնի երգը* () (1977; ISBN 1-4000-3342-X) — Գրական քննադատների ազգային ասոցիացիայի, Արվեստների և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի մրցանակներ։ 
* *Սուլա* () (1973; ISBN 1-4000-3343-8)
* *Ամենակապույտ աչքեր* () (1970; ISBN 0-452-28706-5)

### Մանկական գրականություն
* *Who’s Got Game?: The Mirror or the Glass?* 
* *Who’s Got Game?: Poppy or the Snake?*, (2004)
* *Who’s Got Game?: The Ant or the Grasshopper*, (2003)
* *Who’s Got Game?: The Lion or the Mouse?*, (2003)
* *The Book of Mean People*, (2002)
* *The Big Box*, (2002)

### Պատմվածքներ
* «Recitatif» (1983)

### Բեմականացումներ
* Dreaming Emmett (performed 1986)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Թոնի Մորիսոն՝ կին, որը իր գրչով ջնջեց «սևերի ու սպիտակների» միջև բաժանարար գիծը

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քննադատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անիսֆիլդ Վուլֆ գրքային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Կին ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Կոռնելի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հովարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ