open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dnsmasq

**dnsmasq,** անվճար ծրագիր, որը տրամադրում է դոմենային անվանումների համակարգի (DNS) քեշավորում, դինամիկ հոսթի կարգավորման արձանագրություն (DHCP) սերվեր, ռաութերի գովազդ և ցանցային բեռնման հնարավորություններ, որոնք նախատեսված են փոքր համակարգչային ցանցերի համար:

dnsmasq-ը ցածր պահանջներ ունի համակարգային ռեսուրսների նկատմամբ, կարող է աշխատել Linux, BSD, Android և macOS օպերացիոն համակարգերի վրա և ներառված է Linux-ի մեծ մասում։ Հետևաբար, այն «ներկա է շատ տնային ռաութերներում և որոշակի «Ինտերնետային իրերի» գաջեթներում» և ներառված է Android-ում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2001 ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:GNU GPL արտոնագրով ծրագրային ապահովումներ
Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում այբբենական կարգով
Umbrellar

**Umbrellar Technology Group,** մասնավոր ամպային լուծումների և տեխնոլոգիական ծառայությունների մատակարար, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Նոր Զելանդիայի Օքլենդ քաղաքում:  Umbrellar-ը սկզբնապես հիմնադրվել է 1997 թվականին որպես Digiweb և զարգացել է բազմաթիվ ձեռքբերումների և ապրանքանիշերի համախմբման միջոցով:

## Պատմություն
Ընկերությունը ստեղծվել է Նոր Զելանդիայի 10 հոսթինգային և դոմենային ապրանքանիշերի միավորումից, այդ թվում՝ Digiweb-ի, Web Drive-ի և Freeparking-ի։ 2022 թվականի օգոստոսին Umbrellar-ը ձեռք բերել Pax8-ը, որը գլոբալ ամպային շուկայի մատակարար է։  2025 թվականին Pax8-ը վաճառել է իր Նոր Զելանդիայի MSP ստորաբաժանումը, ինչը հնարավորություն է տվել ձևավորել Umbrellar Technology Group-ը որպես անկախ կազմակերպություն, որը կենտրոնացած է ամպային ծառայությունների և տեխնոլոգիական լուծումների վրա։

## Ենթակառուցվածքներ
Umbrellar-ը Նոր Զելանդիայում շահագործում է մի քանի տվյալների կենտրոններ, այդ թվում՝ Ալբանի Հայթսում գտնվող մեկ օբյեկտ։

### Ձեռքբերումներ
* 2005 - Freeparking-ը ձեռք է բերել 2day.com-ը։ 
* 2012 - Digiweb-ը ձեռք է բերել Digital Network Limited-ը։ 
* 2014 - Web Drive-ը վաճառվել է Digiweb Holdings Limited-ին։ 

Umbrellar Technology Group-ը մասնավոր ընկերություն է: Նախկինում մեծամասնական բաժնեմասը պատկանել է Pencarrow PE-ին՝ DWDA Holdings Limited-ի միջոցով. ներկայիս կառուցվածքը արտացոլում է անկախությունը Pax8-ի հրաժարումից հետո:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1997 հիմնադրումներ Նոր Զելանդիայում
Կատեգորիա:Նորզելանդական ընկերություններ
.bank

**.bank**, ինտերնետի դոմենային անունների համակարգում օգտագործվող ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն (gTLD): Վերին մակարդակի դոմենը պաշտոնապես փոխանցվել է fTLD գրանցամատյանի ծառայություններին՝ Ֆինանսական ծառայությունների կլոր սեղանի և Ամերիկյան բանկիրների ասոցիացիայի անունից, 2015 թվականի հունվարի 5-ին: 

Վերին մակարդակի դոմենը հաստատվել է ICANN-ի կողմից 2014 թվականի սեպտեմբերին, բայց որակավորված հաստատությունների համար հասանելի է դարձել միայն հաջորդ տարի՝ 2015 թվականի մայիսին։ .bank TLD-ն ներառվել է HSTS նախնական բեռնման ցանկում. արդյունքում, հայտնի վեբ զննարկիչները .bank վեբ էջին կարող են միանալ միայն HTTPS-ի միջոցով։

## Ենթադրություններ
Երբ 2011 թվականին ենթադրվել է, որ իազորված հաստատությունների կողմից .bank դոմենի անվան թողարկումը և ընդունումը կօգնեն կանխել ֆիշինգը և անձնական տվյալների գողությունը: Նախագծի գլխավոր տնօրեն Քրեյգ Շվարցը կանխատեսել է, որ բացառիկ որակավորման չափանիշների պատճառով կգրանցվի 10,000-ից պակաս .bank դոմեն:

## Օգտագործում
.bank դոմենի օգտագործումը նախատեսված է բանկային ոլորտի ներկայացուցիչների համար, ներառյալ մանրածախ բանկերը, խնայողական միությունները, դրանց հետ կապված հոլդինգային ընկերությունները և դրանց հետ կապված կազմակերպությունները, որոնք հիմնականում կազմված են այդ կազմակերպություններից: fTLD խորհրդի կողմից հաստատման դեպքում, կարող են գրանցվել նաև իրավասու ընկերությունների և կազմակերպությունների կառավարական կարգավորող մարմինները, կամ այն կազմակերպությունները, որոնց անդամները հիմնականում կազմված են նման կառավարական կարգավորող մարմիններից:

Կանադայում ցանկացած կազմակերպություն, որը .bank gTLD-ն օգտագործում է «Բանկային մասին» օրենքի խախտմամբ, պետք է հրաժարվի դոմենից։

2017 թվականի մարտի դրությամբ, Միացյալ Նահանգների մոտ 2400 բանկեր գրանցել էին մոտ 5000 .bank դոմեն, որոնցից 300-ը այդ պահին ակտիվ օգտագործման մեջ էին։ 

Մինչև 2018 թվականի օգոստոսը հաղորդվել էր, որ մի քանի հարյուր բանկային հաստատություններ ձեռք են բերել .bank դոմեն։ Դոմենի հետ կապը բացառիկ է և ենթակա է ստուգման գործընթացի, ինչը ենթադրում է, որ այցելուները կարող են վստահել կայքին որպես օրինական բանկ։

## Անվտանգություն
2017 թվականի դրությամբ .bank դոմենով գործող հաստատությունները ենթարկվել են ուժեղացված անվտանգության պահանջների, այդ թվում՝ 

* Ստուգման գործընթացը ստուգվել է Symantec-ի կողմից և թարմացվել երկամյա պարբերականությամբ
* .bank TLD-ն պետք է տեղակայված լինի .bank անվան սերվերների վրա։
* Գրանցումները սահմանափակվում են հաստատված գրանցողներով
* Էլ․ փոստի նույնականացման և երկփուլային նույնականացման օգտագործումը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեններ
Յոհան Դայզենհոֆեր

**Յոհան Դեյզենհոֆերը** (;  ) գերմանացի կենսաքիմիկոս է, ով 1988 թվականին Հարթմուտ Միշելի և Ռոբերտ Հուբերի հետ համատեղ արժանացել է քիմիայի Նոբելյան մրցանակի՝ ֆոտոսինթեզին անհրաժեշտ, ինտեգրալ թաղանթային սպիտակուցի՝ թաղանթին կապված սպիտակուցների և կոֆակտորների համալիրի, առաջին բյուրեղային կառուցվածքի որոշման համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն

1974 թվականին Արևմտյան Գերմանիայի Մարտինսրիդ քաղաքի Մաքս Պլանկի անվան կենսաքիմիայի ինստիտուտում կատարած հետազոտական ​​աշխատանքի համար, Դեյզենհոֆերը դոկտորի կոչում է ստացել Մյունխենի տեխնիկական համալսարանում։ Նա այնտեղ հետազոտություններ է անցկացրել մինչև 1988 թվականը, այնուհետ միացել է Հովարդ Հյուզի անվան բժշկական ինստիտուտի գիտական ​​անձնակազմին և Դալլասի Տեխասի համալսարանի Հարավարևմտյան բժշկական կենտրոնի կենսաքիմիայի ամբիոնի դասախոսական կազմին։

## Կարիերա
Միշելի և Հուբերի հետ միասին Դեյզենհոֆերը սահմանեց որոշակի ֆոտոսինթետիկ մանրէներում հանդիպող սպիտակուցային համալիրի եռաչափ կառուցվածքը: Այս թաղանթային սպիտակուցային համալիրը, որը կոչվում է ֆոտոսինթետիկ ռեակցիայի կենտրոն, հայտնի էր նրանով, որ կարևոր դեր էր խաղում ֆոտոսինթեզի պարզ տեսակի սկզբնավորման գործում: 1982-1985 թվականներին երեք գիտնականները ռենտգենյան բյուրեղագրության օգնությամբ սպիտակուցային համալիրը կազմող ավելի քան 10,000 ատոմների ճշգրիտ դասավորությունը որոշելեցին: Նրանց հետազոտությունները ընդլայնեցին ֆոտոսինթեզի մեխանիզմների ընդհանուր ըմբռնումը և բացահայտեցին բույսերի և մանրէների ֆոտոսինթետիկ գործընթացների նմանությունները:.

## Ծանոթագրություններ
Ուկրաինայի Բարձրագույն հակակոռուպցիոն դատարան

**Ուկրաինայի Բարձրագույն հակակոռուպցիոն դատարան** (), ստեղծվել է 2019 թվականի ապրիլի 11-ին: Առաջին դատավճիռը կայացվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 30-ին: Ուկրաինայում կոռուպցիոն բոլոր գործերը պետք է ուղարկվեն այս դատարան: Դատարանի իրավասությունը ներառում է այն հանցագործությունները, որոնք հանգեցրել են առնվազն 31,000 ԱՄՆ դոլարի համարժեք վնասի:

## Պատմություն
2016 թվականի դեկտեմբերին Ուկրաինայի արդարադատության նախարար Պավլո Պետրենկոն Ուկրաինայի խորհրդարանին ներկայացրել է դատարանի ստեղծման մասին օրինագիծ։ Խորհրդարանը այս օրենքի վերջնական տարբերակն ընդունել է 2018 թվականի հունիսի 7-ին։ «Ուկրաինայի Բարձրագույն հակակոռուպցիոն դատարանի մասին» օրենքն ուժի մեջ է մտել 2018 թվականի հունիսի 14-ին։ 2018 թվականի հունիսի 26-ին Ուկրաինայի նախագահ Պետրո Պորոշենկոն ստորագրել է «Բարձրագույն հակակոռուպցիոն դատարանի ստեղծման մասին» օրենքը։

Քննարկումների ընթացքում օրենքում մտցվել է մոտ 2000 փոփոխություն։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամը դատարանի ստեղծումը նշել է որպես Ուկրաինային 17.5 միլիարդ դոլարի վարկ տրամադրելու պայման:

Դատարանը ստեղծվել է 2019 թվականի ապրիլի 11-ին նախագահ Պորոշենկոյի հրամանագրով: Նշանակվել է 38 դատավոր։ Նույն օրը դատավորները երդվեցին։

2019 թվականի մայիսի 7-ին դատարանի նախագահ է ընտրվել Էլենա Տանասևիչը: Դատարանը սկսել է իր աշխատանքները 2019 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, առաջին դատավճիռը հրապարակվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 30-ին:

## Արդյունավետության գնահատումներ
Հարվարդի իրավաբանական դպրոցի պրոֆեսոր Մեթյու Սթեֆենսոնի խոսքով՝ ՈՒԲՀԴ-ի և Ուկրաինայի մյուս դատարանների միջև հիմնական տարբերությունը միջազգային փորձագետների դերն է, որոնք պաշտպանում են այն կոռումպացված էլիտայի վերահսկողությունից: Միևնույն ժամանակ, որոշ ուկրաինացի խորհրդարանականներ և իրավական փորձագետներ սա համարում են դատական համակարգի վրա արտաքին ազդեցության ռիսկ:

Դատարանի ստեղծումը և գործունեությունը դրականորեն են գնահատվել միջազգային գործարար մամուլի կողմից:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բարձրագույն հակակոռուպցիոն դատարանը (HACC) հրապարակել է Ռժիշչևսկու անվան ռազմական անտառտնտեսության նախկին տնօրենի դատավճիռը։  2020 թվականի հոկտեմբերի 21-ին

Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Դատարաններ
.localhost

**․localhost** անունը Internet Engineering Task Force (IETF)-ից պահուստավորված է որպես դոմենի անվան պիտակ, չի կարող տեղադրվել որպես վերին մակարդակի դոմեն՝ DNS-ում:

## Պահպանված DNS անուններ
1999 թվականին Ինտերնետային ճարտարագիտության աշխատանքային խումբը ամրագրել է DNS , , , և  պիտակները, որպեսզի դրանք չտեղադրվեն Domain Name System-ում։

Այս վերին մակարդակի դոմենային անունների պահպանման պատճառը կոնֆլիկտի և շփոթության հավանականությունը նվազեցնելն է։ Սա թույլ է տալիս օգտագործել այս անունները կամ փաստաթղթավորման նպատակներով, կամ տեղական փորձարկման սցենարներում։

## Ընդհանուր օգտագործում
Localhost անունը TCP/IP համակարգերի մեծ մասում loopback ինտերֆեյսի համար ընդհանուր առմամբ սահմանված հոսթի անուն է, որը վերծանվում է IPv4 և IPv6 IP հասցեներին: Որպես վերին մակարդակի դոմեն, անունը ավանդաբար սահմանվել է ստատիկորեն հոսթի DNS իրականացումներում՝ հասցեների գրառումներով (A և AAAA), որոնք մատնանշում են նույն loopback հասցեները: Ցանկացած այլ օգտագործում հակասում է այս կոնվենցիային հիմնված լայնորեն տարածված ալգորիթմներին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեններ
Կատեգորիա:Լրատվամիջոցներ
Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ
Արմանն Յակոբսոն

**Արմանն Յակոբսոն** (, ), իսլանդացի գրող և գիտնական, հայտնի Յակոբսոն ընտանիքի անդամ։ Նրա քույրը՝ Կատրին Յակոբսդոուտիրը, եղել է Իսլանդիայի վարչապետ՝ 2017–2024 թվականներին։

## Կենսագրություն
Արմանն Յակոբսոնը ծնվել և մեծացել է Իսլանդիայի մայրաքաղաք Ռեյկյավիկում։ Հայրը ուսուցիչ և բանկային աշխատող է, մայրը՝ հոգեբան։  
2003 թվականին ավարտել է Իսլանդիայի համալսարանը և ստացել պատվավոր դոկտորի կոչում։  
2008 թվականին դարձել է նույն համալսարանի վաղ իսլանդական գրականության դասախոս։ Նրա գիտական գործունեության շրջանակներում ընդգրկված են նաև հայ միջնադարյան հոգևոր կյանքի վերաբերյալ պարբերություններ՝ իսլանդերեն լեզվով։

2008–2011 թվականներին աշխատել է որպես ավագ դասախոս, իսկ 2011 թվականից՝ պրոֆեսոր։  
Նրա առաջին վեպը հրատարակվել է 2008 թվականին։ 2008 թվականից ի վեր հրապարակել է ավելի քան 11 գրական ստեղծագործություններ։ Երկու անգամ առաջադրվել է Իսլանդիայի գրականության մրցանակի, իսկ 2016 թվականին ընդգրկվել է Միջազգային մանկական գրքի խորհուրդի (IBBY) պատվավոր ցուցակում։ Նրա գրքերի հիմնական թեմաներն են միջնադարյան և բանահյուսական (ֆոլկլորային) թեմաները։ Առաջին վեպը պատմական է, որը պատմում է 1908 թվականին Իսլանդիայի անկախության շուրջ ընթացող քաղաքական խմորումների և բանավեճերի մասին։

Որպես գիտնական Արմաննը բազմաթիվ գիտական հոդվածներ է հրապարակել հին սկանդինավյան գրականության վերաբերյալ, հատկապես կենտրոնանալով մանկության և ծերության, սեռականության, գերբնական կերպարների և այլ թեմաների վրա։ Նա նաև աշխատում է Իսլանդիայի հանրային ռադիոյում՝ որպես միջնադարյան սագաների ընթերցող։

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:Իսլանդացի գրողներ
Կետը (ֆիլմ)

«Կետը» () 2022 թվականի ամերիկյան հոգեբանական դրամա, որի ռեժիսորը Դարեն Արոնոֆսկին է, սցենարի հեղինակը՝ Սեմյուել Դ. Հանթերը։ Ֆիլմը հիմնված է Հանթերի 2012 թվականի պիեսի վրա։ Սյուժեն պատմում է ավելորդ քաշ ունեցող, հոգեբանական ծանր ապրումների մեջ հայտնված, ինքնամեկուսացած անգլերեն լեզվի ուսուցչի մասին, որը փորձում է վերականգնել իր հարաբերությունները դեռահաս դստեր հետ, որին լքել է տարիներ առաջ։

«Կետը» ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Վենետիկի 79-րդ միջազգային կինոփառատոնում 2022 թվականի սեպտեմբերի 4-ին և ստացել է հակասական արձագանք։ Չնայած քննադատները բարձր են գնահատել դերասանական խաղը, ֆիլմի հոգեբանական և ավելորդ քաշի վերաբերյալ տեսարանները լայն քննադատության են արժանացել։

95-րդ «Օսկար» մրցանակաբաշխության ժամանակ «Կետը» արժանացել է «Լավագույն դերասան» (Բրենդան Ֆրեյզեր), «Լավագույն դիմահարդարում և սանրվածք» անվանակարգերում, ինչպես նաև Հոն Չաուն առաջադրվել է «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում։ BAFTA 76-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ ֆիլմը առաջադրվել է «Լավագույն ադապտացված սցենար», «Լավագույն դիմահարդարում և սանրվածք», «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» (Չաու) և «Լավագույն դերասան» (Ֆրեյզեր) անվանակարգերում։ Ֆրեյզերը նաև առաջադրվել է «Լավագույն դերասան» անվանակարգում՝ «Ոսկե գլոբուս» 80-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ։

## Սյուժե
Ֆիլմի իրադարձությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ Այդահո նահանգի Մոսկվա քաղաքում։ Չարլին ապրում է ինքնամեկուսացված կյանքով և տառապում է ծանր ճարպակալմամբ։ Նա երբեք դուրս չի գալիս իր բնակարանից (ինչը կապված է նրա ագորոֆոբիայի դրսևորման հետ), տանից նա առցանց դասընթացներ է անցկացնում քոլեջի ուսանողների հետ՝ անգլերեն լեզվի և գրականության թեմաներով, սակայն մշտապես պահում է անջատած իր վեբ տեսախցիկը՝  արտաքինից ամաչելու պատճառով։

Նրա բուժքույր-խնամակալը և միակ ընկերուհին՝ Լիզը, պարբերաբար նրան բերում է անառողջ արագ սնունդ, միևնույն ժամանակ հակասական ձեւով՝ համոզելով այցելել հիվանդանոց՝ սրտի անբավարարության բուժման համար։ Չարլին պնդում է, որ չի կարող ֆինանսապես իրեն թույլ տալ բուժօգնություն։

Չարլիին այցելում է նաև Թոմասը՝ «Նոր կյանք» եկեղեցու միսիոներ, որը ցանկանում է «փրկել» նրան։ Չարլին գրեթե ամեն երեկո պիցցա է պատվիրում առաքիչ Դենի հետ նախապես ձեռք բերված պայմանավորվածությամբ․ Դենը պիցցան թողնում է՝ շքամուտքում, իսկ կանխիկը վերցնում է փոստարկղից։ Նրանք երբեք դեմ առ դեմ չեն հանդիպում։

Չարլին հույս ունի վերամիավորվել իր դեռահաս դստեր՝ Էլլիի հետ, որին լքել էր ութ տարի առաջ՝ ինչպես նաև իր կնոջ՝ Մերիի հետ, վերջիներիցս հեռացել էր ապրելու իր գեյ բոյֆրենդ Ալանի հետ։

Ֆիլմը խորը հոգեբանական դրամա է, որտեղ շոշափվում են՝ դեպրեսիա, ագորոֆոբիա, հոմոֆոբիա, անհատի անօգնականություն, ինքնամեկուսացում, հոգեբանական կորստի և տրավմայի հետևանքներ, ինքնաոչնչացում, ներելու կարողություն և գոյատևելու պայքար։

## Աղբյուրներ
Հարթմուտ Միշել

**Հարթմուտ Միշել** (; ) գերմանացի կենսաքիմիկոս, ով 1988 թվականին ստացել է քիմիայի Նոբելյան մրցանակ՝ ֆոտոսինթեզին անհրաժեշտ, ինտեգրալ թաղանթային սպիտակուցի՝ թաղանթին կապված սպիտակուցների և կոֆակտորների համալիրի, առաջին բյուրեղային կառուցվածքի որոշման համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Հարթմուտը ծնվել է 1948 թվականի հուլիսի 18-ին Լյուդվիգսբուրգում: Պարտադիր զինվորական ծառայությունից հետո նա կենսաքիմիա է սովորել Թյուբինգենի համալսարանում, իսկ վերջին կուրսն անցկացրել է Դիտեր Էստերհելտի լաբորատորիայում, որտեղ ուսումնասիրում էր հալոբակտերիաների ԱՏՖազային ակտիվությունը:

## Կարիերա և հետազոտություն
Դիտեր Էստերհելտի լաբորատորիայում Միշելը աշխատել է թաղանթային սպիտակուցների բյուրեղացման վրա, որը անհրաժեշտ էր ռենտգենյան բյուրեղագրության միջոցով դրանց կառուցվածքի պարզաբանման համար: 1988 թվականին նա, Յոհան Դեյզենհոֆերի և Ռոբերտ Հուբերի հետ համատեղ, Նոբելյան մրցանակ է ստացել: Միշելի և Հուբերի հետ միասին Դեյզենհոֆերը որոշել է որոշակի ֆոտոսինթետիկ բակտերիաներում հանդիպող սպիտակուցային համալիրի եռաչափ կառուցվածքը: Այս թաղանթային սպիտակուցային համալիրը, որը կոչվում է ֆոտոսինթետիկ ռեակցիայի կենտրոն, հայտնի էր նրանով, որ կարևոր դեր է խաղում ֆոտոսինթեզի պարզ տեսակի սկզբնավորման գործում: 1982-1985 թվականներին երեք գիտնականներն օգտագործել են ռենտգենյան բյուրեղագրություն՝ սպիտակուցային համալիրը կազմող ավելի քան 10,000 ատոմների ճշգրիտ դասավորությունը որոշելու համար: Նրանց հետազոտությունները ընդլայնել են ֆոտոսինթեզի մեխանիզմների ընդհանուր ըմբռնումը, բացահայտել բույսերի և բակտերիաների ֆոտոսինթետիկ գործընթացների միջև նմանություններ և ստեղծել են թաղանթային սպիտակուցների բյուրեղացման մեթոդաբանություն:

1987 թվականից նա Գերմանիայի Ֆրանկֆուրտ քաղաքում գտնվող Մաքս Պլանկի անվան կենսաֆիզիկայի ինստիտուտի մոլեկուլային թաղանթային կենսաբանության բաժնի տնօրենն է և Ֆրանկֆուրտի Գյոթեի համալսարանի կենսաքիմիայի պրոֆեսոր

## Ծանոթագրություններ
Ռոբերտ Հուբեր

**Ռոբերտ Հուբեր** (; ) գերմանացի կենսաքիմիկոս և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ ով 1988 թվականին ստացել է քիմիայի Նոբելյան մրցանակ՝ ֆոտոսինթեզին անհրաժեշտ, ինտեգրալ թաղանթային սպիտակուցի՝ թաղանթին կապված սպիտակուցների և կոֆակտորների համալիրի, առաջին բյուրեղային կառուցվածքի որոշման համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Նա ծնվել է 1937 թվականի փետրվարի 20-ին Մյունխենում, որտեղ նրա հայրը՝ Սեբաստիանը, աշխատել է որպես բանկի դրամարկղային աշխատող։ 1947-1956 թվականներին նա սովորել է Կարլսի հումանիտար գիմնազիայում, ապա քիմիա է ուսումնասիրել Մյունխենի տեխնիկական համալսարանում, որն ավարտել է 1960 թվականին։ Ավարտելուց հետո նա մնացել է համալսարանում և հետազոտություններ է կատարել օրգանական միացությունների կառուցվածքը պարզաբանելու համար բյուրեղագրության կիրառման շուրջ։

## Կարիերա
1971 թվականին նա դարձավ Մաքս Պլանկի անվան կենսաքիմիայի ինստիտուտի տնօրեն, որտեղ նրա թիմը մշակեց սպիտակուցների բյուրեղացման մեթոդներ։

1988 թվականին նա Յոհան Դեյզենհոֆերի և Հարթմուտ Միշելի հետ համատեղ ստացավ քիմիայի Նոբելյան մրցանակ: Եռյակը ճանաչվեց մանուշակագույն բակտերիաների ֆոտոսինթեզի համար կարևոր ներթաղանթային սպիտակուցի բյուրեղացման և հետագայում սպիտակուցի կառուցվածքը պարզաբանելու համար ռենտգենյան բյուրեղագրության կիրառման գործում իրենց աշխատանքի համար: 
Տեղեկատվությունը առաջին պատկերացումն էր տալիս ֆոտոսինթեզի ինտեգրալ գործառույթը կատարող կառուցվածքային մարմինների մասին: Այս պատկերացումը կարող էր թարգմանվել՝ հասկանալու համար ցիանոբակտերիաների ֆոտոսինթեզի ավելի բարդ անալոգը։ որն էապես նույնն է, ինչ բարձրակարգ բույսերի քլորոպլաստներում:

2006 թվականին նա կես դրույքով աշխատանքի անցավ Քարդիֆի համալսարանում՝ ղեկավարելու կառուցվածքային կենսաբանության զարգացումը։

2005 թվականից նա հետազոտություններ է անում Դույսբուրգ-Էսսենի համալսարանի բժշկական կենսատեխնոլոգիայի կենտրոնում։

Հուբերը «Անալիտիկ քիմիայի հանրագիտարանի» առաջին խմբագիրներից մեկն էր։

## Անձնական կյանք
Հյուբերը ամուսնացած է և ունի չորս երեխա։

## Ծանոթագրություններ
Սուսումու Տոնեգավա

ճապոնացի գիտնական է, ով 1987 թվականին արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի՝ V(D)J ռեկոմբինացիայի՝ հակամարմինների բազմազանություն առաջացնող գենետիկ մեխանիզմի հայտնաբերման համար։ Տոնեգավան մասնագիտությամբ մոլեկուլային կենսաբան է և Նոբելյան մրցանակ է ստացել իմունոլոգիայի ոլորտում իր աշխատանքի համար։ Մրցանակի արժանանալուց հետո նա կրկին փոխել է իր մասնագիտությունը. այժմ նա ուսումնասիրում է նյարդաբանություն՝ ուսումնասիրելով հիշողության ձևավորման և վերականգնման մոլեկուլային, բջջային և նեյրոնային հիմքերը։

## Ծանոթագրություններ
Ալիշեր Գանիև

**Ալիշեր Գանիև** (), ուզբեկ հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, 2025 թվականի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 2025 թվականի Ասիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ Ուզբեկստանի ըմբշամարտի ազգային հավաքականի անդամ։

## Կենսագրություն
Ալիշերը ծնվել է 2005 թվականին։ 2023 թվականին  դարձել է Ասիայի չեմպիոն 60 կգ քաշային կարգում մայրցամաքային պատանեկան առաջնությունում։ 2024 թվականին հաղթել է մինչև 23 տարեկանների աշխարհի առաջնությունը 60 կգ քաշային կարգում, որը տեղի է ունեցել Ալբանիայի Տիրանա քաղաքում։

Ամմանում կայացած 2025 թվականի Ասիայի ըմբշամարտի առաջնությունում ուզբեկ մարզիկը նվաճել է արծաթե մեդալ 60 կգ քաշային կարգում։ Եզրափակիչ գոտեմարտում պարտվել է հյուսիսկորեացի Լի Սըն Ընին։

2025 թվականի սեպտեմբերին Զագրեբում կայացած աշխարհի առաջնությունում նվաճել է արծաթե մեդալ նվաճեց 60 կգ քաշային կարգում։ Տիտղոսի համար պայքարում պարտվելլ է ղազախստանցի Այդոս Սուլթանգալիին։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Սասկաչևան (գետ)

**Սասկաչևան** (Saskatchewan), գետ Կանադայի հարավային մասում։ Կազմվում է Հյուսիսային Սասկաչևան և Հարավային Սասկաչևան գետերի (սկիզբ են առնում Ժայռոտ լեռներից) միախառնումից, թափվում Վիննիպեգ լիճը։ Երկարությունը 544 կմ է (Հարավային Սասկաչևան ակունքից՝ 1928 կմ), ավազանը՝ 385 հզ․ կմ²։ Սնումը ձնաանձրևային է, հորդանում է ամռանը։ Տարեկան միջին ծախսը Թե Պաս քաղաքի մոտ 780 մ /վրկ է։ Գետի և նրա վտակների նավարկելի մասի ընդհանուր երկարությունը 1450 կմ է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման համար։

2012 թվականին Սասկաչևան գետը առաջադրվեց Կանադայի պահպանվող գետերի ցանկում ընդգրկվելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Jog.fm

**jog.fm**, անվճար մարզական երաժշտության կայք, որը հիմնադրել է Blendist LLC-ը Բոստոնում, Մասաչուսեթս, 2010 թվականին: Կայքը պնդում է, որ առաջարկում է «իդեալական երաժշտություն» մարզումների համար՝ առաջարկելով երգեր, որոնց տեմպը համապատասխանում է օգտատեր մարզիկի մարզման, քայլքի, վազքի տեմպին կամ ռիթմին:

Կայքը հավաքում է երաժշտության մի փոքր ենթաբազմություն, որը կայքի օգտատերերի կողմից ճանաչվել է որպես մարզվելու համար հարմար: Կայքը նաև ներառում է օգտատերերի կողմից ստեղծված երգացանկեր, որոնցից շատերը կազմվել են մրցավազքերի կամ մարզումների նպատակներով: Կայքը տրամադրում է հղումներ՝ երգերն ու երգացանկերը գնելու, ներբեռնելու կամ լսելու համար:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Երաժշտության և տեքստերի առցանց տվյալների բազաներ
Կատեգորիա:Ինֆորմացիոն համակարգեր
Մարի-Թերեզ Բոկում

**Մարի-Թերեզ Բոկում**, նաև հայտնի է որպես **Մարի-Թերեզ Կեիտա Բոկում**, Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետությունում մարդու իրավունքների իրավիճակի հարցերով ՄԱԿ-ի անկախ փորձագետը: Կրթություն է ստացել Ֆրանսիայում և Կոտ դ'Իվուարում։ 2014 թվականին պարգևատրվել է Կոտ դ'Իվուարի ազգային շքանշանով:

## Կրթություն և կարիերա
Մարի-Թերեզ Բոկումը ժամանակակից պատմության դոկտորական աստիճան է ստացել Ֆրանսիայի Aix-Marseille համալսարանում։ Այնուհետև դասավանդել է Աբիջանի համալսարանում, Կոտ դ'Իվուարում։ Ամուսնացած է եղել  Կոտ դ'Իվուարի Ուֆուե Բուանյիի վարչակազմի կրթության նախարար Բալլա Կեյտայի հետ, ով սպանվել է 2002 թվականին։

Բոկումը 2003 թվականին մեկնել է Բուրունդի որպես երկրում մարդու իրավունքների հարցերով ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող։ Սուդանի Դարֆուր քաղաքում աշխատել է Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունում։ 2014 թվականին նշանակվել է Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետությունում (ԿԱՀ) մարդու իրավունքների իրավիճակի հարցերով ՄԱԿ-ի անկախ փորձագետ։ Այնուհետև մեկնել է ԿԱՀ՝ հետաքննելու մարդու իրավունքների խախտումները, ինչպիսիք են սեռական բռնությունը և կախարդության մեղադրանքները։ Կրկին այցելել է ԿԱՀ 2016 և 2017 թվականներին՝ զեկույց ներկայացնելով ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդին 2017 թվականի մարտին։ Կոչ է արել ինչպես ԿԱՀ կառավարությանը, այնպես էլ միջազգային հանրությանը միջոցներ ձեռնարկել երկրում մարդու իրավունքների խախտումները կանխելու համար։ Նա կրկին զեկույց է ներկայացրել խորհրդին 2019 թվականին և կոչ է արել բոլոր մասնակից կողմերին հետևել խաղաղության գործընթացին։ Խարթումում խաղաղության համաձայնագրերի ստորագրումից հետո վերադարձոլ է ԿԱՀ։

## Մրցանակներ և ճանաչում
Բոկումը 2014 թվականին արժանացել է Կոտ դ'Իվուարի ազգային շքանշանի։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցի կանայք
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողներ
Մոկաց շուկեն (երգ)

**Մոկաց շուկեն** (Մոկաց շուկէն), հայկական գեղջկական ժողովրդական երգ, որը դասվում է երգիծական ժանրին։ Այն ունի կատակային տրամադրություն և կատարվում է արագ տեմպով, փոխեփոխ կազմով (երկխոսական կամ հարցուպատասխանի ձևով)։ Երգի տեքստը պարունակում է Մոկսի բարբառին բնորոշ տարրեր, ինչը վկայում է դրա տարածումը Մոկք նահանգի գավառներում։

## Բովանդակություն
Ժողովրդական այս երգը սերնդեսերունդ փոխանցել է շուկայի աշխույժ մթնոլորտը՝ ընդգրկելով համայնքային կյանքի, առևտրի մանրամասները, ինչպես նաև երիտասարդների հարաբերությունները, նրանց սիրախաղը և կյանքի անկաշկանդ զվարճանքները։ Երգի բովանդակությունը կենտրոնացած է աղջիկների կողմից իրենց հավանական փեսացուների թեմայի քննարկման վրա։ Այն կառուցված է երկու երիտասարդների համեմատության շուրջ, որոնք հանդիպում են «Մոկաց շուկայում»։

* Բեղավոր երիտասարդը նկարագրվում է որպես «տընօվ, տեղօվ» (տուն ունեցող, հաստատված), ինչը խորհրդանշում է նրա հուսալիությունը և կայացած կարգավիճակը։
* Անբեղ երիտասարդը նկարագրվում է որպես «անտուն, անտեղ» (անտուն, անկայուն), սակայն երգող աղջկա համար հենց նա է «իմ յարոչ տեղ» (իմ սիրեցյալի տեղը)։

Սա ստեղծում է հումորային և երգիծական հակադրություն՝ ցույց տալով, որ ֆիզիկական տեսքը կամ նյութական դիրքը միշտ չէ, որ որոշիչ են սիրո ընտրության հարցում։

## Երգի կառուցվածք և կատարում
Երգը կառուցված է պարզ, կրկնվող մեղեդիական մտքերից։ Յուրաքանչյուր տուն հաջորդում է կրկներգը՝ «Հա լալէ, ջան լալէ»։ Այս կրկներգը բնորոշ է ժողովրդական և հարսանեկան երգերին և ապահովում է ռիթմիկ, աշխույժ հնչողություն։ Որպես գեղջկական երգ, այն հիմնականում կատարվել է գյուղական հավաքույթների, տոնախմբությունների, գուցե նաև աշխատանքային ընթացքում՝ ուրախության և կատակային մթնոլորտ ստեղծելու համար։

## Կատարողներ
Երգը հայտնի է «Ակունք» ազգագրական համույթի կատարմամբ, որը վերծանել և ձայնագրել է այն։ Հայտնի կատարողներից է երգիչ-բանահավաք Հայրիկ Մուրադյանը։

## Բառեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* [Մոկաց շուկեն [Հայրիկ Մուրադյան]ի կատարմամբ]

Կատեգորիա:Հայկական երգիծական երգեր
Կատեգորիա:Հայկական ժողովրդական երգեր
Example.com

**example.com**, **example.net**, **example.org** և **example.edu** դոմենային անուններ ինտերնետի դոմենային անունների համակարգում երկրորդ մակարդակի դոմենային անուններ են: Դրանք ամրագրված են Ինտերնետի հատկացված համարների վարչության (IANA) կողմից՝ Ինտերնետի (IETF) ցուցումով, որպես հատուկ օգտագործման դոմենային անուններ։ Պահպանվում են փաստաթղթավորման նպատակներով: Այս դոմենային անունները կարող են օգտագործվել որպես պատկերազարդ օրինակներ փաստաթղթերում՝ առանց մեզ հետ նախնական համաձայնեցման: Դրանք հասանելի չեն գրանցման կամ փոխանցման համար: Դոմենային անունները լայնորեն օգտագործվում են գրքերում, ձեռնարկներում, ցանցային կազմաձևերի նմուշներում և, ընդհանուր առմամբ, որպես դոմենային անունների օգտագործման օրինակներ: Նշանակված անունների և համարների ինտերնետային կորպորացիան (ICANN) գործարկում է կայքեր այս դոմենների համար, որոնց բովանդակությունը արտացոլում է դրանց նպատակը:

## Նպատակ
*example.com*, *example.net*, *example.org* և *example.edu* դոմենները նախատեսված են ցանկացած տեսակի փաստաթղթերում ընդհանուր օգտագործման համար, ինչպիսիք են տեխնիկական և ծրագրային փաստաթղթերը, ձեռնարկները և ծրագրային ապահովման նմուշային կարգավորումները: Այսպիսով, փաստաթղթերի հեղինակները կարող են վստահ լինել, որ կընտրեն դոմենի անուն՝ առանց անվանակոչման կոնֆլիկտներ ստեղծելու, եթե վերջնական օգտատերերը փորձեն բառացիորեն օգտագործել նմուշային կարգավորումները կամ օրինակները: Դոմենները կարող են օգտագործվել փաստաթղթերում՝ առանց IANA-ի կամ ICANN-ի հետ նախնական խորհրդակցության:

Գործնականում, այս դոմենային անունները տեղադրվում են նաև Դոմենային Անունների Համակարգում՝ ICANN-ի կողմից կառավարվող վեբ սերվերի Ինտերնետային Արձանագրության 4-րդ տարբերակի ( IPv4 ) և IPv6- ի Ինտերնետային Արձանագրության (IP) հասցեներով։ Դոմենները թվային ստորագրվում են Դոմենի (DNSSEC) միջոցով։

Յուրաքանչյուր դոմենի գոտիական ֆայլերը սահմանում են նաև մեկ ենթադոմենի անուն։ Երրորդ մակարդակի դոմենի անունը՝ *www,* համապատասխանում է ծնող դոմենների IP հասցեներին։

## Պատմություն
Երկրորդ մակարդակի դոմենի պիտակի *օրինակը* ՝ com, net և org, ամրագրված և գրանցված է առնվազն 1992 թվականից։ IETF-ը այս օգտագործման լիազորությունը հաստատել է 1999 թվականին։

2013 թվականին IETF-ը վերահաստատեց դոմենների կարգավիճակը և նպատակը որպես *հատուկ օգտագործման դոմենային անունների* խմբին պատկանող։

2025 թվականին դոմենը HTTP(S)-ի միջոցով այցելելիս ստացավ իր տեսքի և բովանդակության աննշան թարմացում։

## Տես նաև

* .example - Վերին մակարդակի դոմենի անունը պահուստավորված է փաստաթղթավորման նպատակներով
* .local - կեղծ-TLD՝ առանց DNS-ում որևէ դոմենի, միայն տեղական zeroconf ցանցերի հետ օգտագործելու համար
* Կեղծ դոմենի անուն
* Վերին մակարդակի դոմեններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Կայքեր
Թուրքմենստանի ազգային տիեզերական գործակալություն

**Թուրքմենստանի ազգային տիեզերական գործակալություն** () պետական կառույց է, որը համակարգում է Թուրքմենստանի տիեզերական հետազոտությունների բոլոր ծրագրերը՝ գիտական և առևտրային նպատակներով։ Այն ստեղծվել է 2011 թվականին: 2019 թվականին գործակալությունը փոխանցվել է «Թուրքմենարագատնաշիկ» գործակալության իրավասությանը։

## Տիեզերական ծրագիր
2011 թվականին Թուրքմենստանի տիեզերական արդյունաբերությունը խթանվեց․ ստեղծվեց նոր գործակալություն՝ տիեզերական արդյունաբերության զարգացման պետական ծրագրի շրջանակներում, ինչն իրականություն դարձավ Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովի ընտրումից հետո:

2019 թվականի հունվարին Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը ստորագրեց հրամանագիր, ըստ որի՝ **Նախագահին կից Թուրքմենստանի ազգային տիեզերական գործակալությունը** (**TNSA**; ) փոխանցվեց Թուրքմենստանի Արդյունաբերության և Կապի նախարարության կազմում գործող «Թուրքմենարագատնաշիկ» գործակալության իրավասությանը և վերանվանվեց այդ գործակալության Տիեզերական վարչություն:

## Արբանյակներ
thumb|Ֆալկոն 9-ի արձակումը՝ ԹուրքմենԱլեմ 52°Ե / ՄոնակոՍԱՏ արբանյակով
Թուրքմենստանը պայմանագիր է կնքել Թալես Ալենիա Սփեյս խմբի հետ՝ իր առաջին արբանյակի արտադրության համար, որը պետք է արձակվեր գեոսինքրոն ուղեծիր 2015 թվականի մարտին։

### ԹուրքմենԱլեմ 52°Ե / ՄոնակոՍԱՏ
ԹուրքմենԱլեմ 52°Ե/ՄոնակոՍԱՏ-ը գեոսինքրոն ուղեծրում գործող հաղորդակցության արբանյակ է, որն ի սկզբանե նախատեսված էր որպես Թուրքմենստանի առաջին արբանյակ:  
Արբանյակը կառուցվել է Թալես Ալենիա Սփեյս ընկերության կողմից և նախատեսված էր արձակվելու SpaceX ընկերության Ֆալկոն 9 հրթիռով 2015 թվականի մարտին։ Ակնկալվող շահագործման ժամկետը 15 տարի է:  
Արբանյակի ծածկույթը ներառում է Եվրոպան, Ասիայի շատ երկրներ և Աֆրիկայի զգալի հատվածը, ապահովելով հեռարձակման հնարավորություններ հեռուստատեսության, ռադիոյի և ինտերնետի համար:

Արբանյակի շահագործման վերահսկումը իրականացնում է պետական «Թուրքմենստանի ազգային տիեզերական գործակալությունը»:

## Տես նաև
* Հանրային տիեզերական գործակալությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Official web-site

Կատեգորիա:Տիեզերագնացության գործակալություններ
Կատեգորիա:Թուրքմենստան
Մարիամ Դիկո

**Մարիամ Դիկո** (), քիմիկոս Կոտ դ’Իվուարից, երկրի առաջին կին քիմիկոսը։ Նրա նկարը տեղադրված է 25 ԱՖՀ ֆրանկ մետաղադրամի վրա, որտեղ նա պատկերված է բյուրետը ձեռքին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1944 թվականին Աբիջանում։ 1960-ական թվականների սկզբին ստացել է տարրական դպրոցի վկայական։ Դա այն ժամանակաշրջանն էր, երբ շատ քիչ կանայք էին շարունակում միջնակարգ կրթությունը․ աղջիկները հիմնականում դառնում էին մանկաբարձուհի կամ քարտուղարուհի։ Այդուհանդերձ, Մարիամը որոշել է շարունակել ուսումը և իր դասարանում ընդամենը երկու կին ուսանողներից մեկն էր։ Նրա ծնողները լիովին աջակցում էին նրան կրթություն ստանալու ճանապարհին։

Մարիամը մի առիթով հանդես է եկել Գիյոմ Սորոյի յություբյան ալիքում և պատմել, թե ինչպես է իր լուսանկարը հայտնվել 25 ֆրանկ մետաղադրամի վրա։ Լուսանկարն արել էր ընկերուհին նրա լաբորատորիայում և տպագրվել էր «10 ans de progrès après l’indépendance» («Անկախությունից հետո 10 տարվա առաջընթաց») ամսագրում 1970-ական թվականներին։ Հետագայում լուսանկարը պատահաբար հայտնվել էր Արևմտյան Աֆրիկայի պետությունների կենտրոնական բանկում։ Այդ օրերին նրա ընկեր Լեոնարդ Կալմոգոն՝ Վերին Վոլտայի ֆինանսների նախարարը, զանգել է նրան՝ ասելով, որ նրա նկարն ընտրվել է մետաղադրամի համար։

Մարիամը նաև դարձել է *Gorge d'Or* անվամբ ռեստորանի սեփականատերը։ 2015 թվականից առաջ նա որևէ փոխհատուցում չի ստացել Արևմտյան Աֆրիկայի պետությունների կենտրոնական բանկից իր նկարի օգտագործման համար։ Նրա որդիներից մեկը՝ Ժան-Լյուք Կոնանը, երեք տարի ղեկավարել է Սենեգալի «United Bank for Africa»-ը՝ լինելով դրա գլխավոր տնօրենը։

Մարիամը մահացել է 2024 թվականի հունիսի 5-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցի կանայք
.co (երկրորդ մակարդակի դոմեն)

**.co** ( **com**mmercial-ի հապավում), մի շարք երկրներում օգտագործվող երկրորդ մակարդակի դոմեն՝ ինտերնետային տրաֆիկի ուղղորդման համար օգտագործվող դոմենային անունների համակարգում: Դոմենի գրանցողները գրանցում են .co.xx ձևի երկրորդ մակարդակի դոմեններ, որտեղ xx-ը երկրի կոդի վերին մակարդակի դոմենն է (օրինակ՝ .co.uk Մեծ Բրիտանիայում և .co.jp Ճապոնիայում):

.co-ն որպես երկրորդ մակարդակի դոմեն օգտագործող երկրներն են՝ Անգոլան (.ao), Բարբադոսը (.bb), Կանադան (.ca), Կուկի կղզիները (.ck), Կոստա Ռիկան (.cr), Հնդկաստանը (.in), Ինդոնեզիան (.id), Իսրայելը (.il), Ճապոնիան (.jp), Նոր Զելանդիան (.nz), Հարավային Աֆրիկան (.za), Հարավային Կորեան (.kr), Թաիլանդը (.th), Միացյալ Թագավորությունը (.uk) և Վենեսուելան (.ve):

.co-ն որպես երկրորդ մակարդակի դոմեն օգտագործող երկրներն են՝ Ան.co-ն նաև երկրի վերին մակարդակի դոմեն է, որը համապատասխանում է Կոլումբիային։ Դրա ներկայիս օպերատորը՝ GoDaddy-ն այն համաշխարհային շուկայավարում է որպես .com-ի այլընտրանք։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրորդ մակարդակի դոմեններ
.bangla

**.বাংলা** (ռոմանացված որպես **.bangla**), Բանգլադեշի երկրորդական և միջազգայնացված երկրի կոդի վերին մակարդակի դոմեն ( ccTLD ) ինտերնետում։ Այս դոմենը նախատեսված է բենգալերեն լեզվով վեբ հասցեների համար։ Այն կառավարվում է Փոստի, հեռահաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարության կողմից։

**[[.bd|.bd-ն]]** (լատինատառ տառատեսակով) Բանգլադեշի հիմնական ինտերնետային երկրի կոդի վերին մակարդակի դոմենն է (ccTLD):

.বাংলা-ն ներկայացվել է 2011 թվականին, սակայն 2016 թվականին փոխանցվել է Բանգլադեշի հեռահաղորդակցության ընկերությանը, ինչը նշանակում է, որ ենթադոմենների սահմանման գործընթացը կարող է սկսվել։

.বাংলা լեզվով գրանցումը հասանելի է բոլորի համար 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ազգային դոմեններ
Կատեգորիա:Բանգլադեշ
Կատեգորիա:2010-ականներ Բանգլադեշում
Կատեգորիա:2011 Բանգլադեշում
.moe

**.moe,** ինտերնետի դոմեյնային անունների համակարգում ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեյն (gTLD) Անվանումը ծագում է ճապոնական ժարգոնային *moe* բառից, որը ցույց է տալիս դրա նպատակը *moe* համարվող ապրանքների կամ ծառայությունների մարքեթինգում:

## Պատմություն
Ճապոնական Interlink ընկերությունը սկսել է զարգացնել moe-ն, որպես վերին մակարդակի դոմեն (TLD) 2012 թվականին: 2013 թվականի նոյեմբերի 13-ին ICANN-ը և Interlink-ը կնքել են գրանցման համաձայնագիր, որի համաձայն Interlink-ն սկսել է գործարկել moe TLD-ը։ Interlink-ը հովանավորել է 2014 թվականի ապրիլի 11-ից մայիսի 6-ը անցկացված մրցույթը՝ դոմենի լոգոյի նախագծման համար Ընդհանուր գրանցման ժամանակահատվածը սկսվել է 2014 թվականի հուլիսի 22-ին։

## Հավատարմագրված գրանցողներ
Հավատարմագրված գրանցողներ 2024 թվականի մարտի դրությամբ։ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* English-language website
* IANA  whois information
*  whois

Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեններ
Կրակե լեռներ

**Կրակե լեռներ** կամ **Հրե լեռներ** (ույղուրերեն՝ قىزىل تاغ, Յանար-տագ, չինարեն՝ 火焰山, փինյին՝ huǒyànshān), անապատային քայքայված բլուրների շարք, որոնք ձգվում են  արևմուտքից արևելք Տակլա Մական անապատի հյուսիսային եզրով։ Տեղակայված են Տուրֆանի իջվածքի կենտրոնական մասում՝ Տուրֆան քաղաքից արևելք։ Լեռները Տյան Շան լեռների ճյուղավորումներ են, ունեն 98 կմ երկարություն և 9 կմ լայնություն, իսկ ամենաբարձր կետը հասնում է ծովի մակարդակից 832 մ բարձրության։ Գտնվում են Չինաստանի Սինծիան-Ույղուրական ինքնավար շրջանում։

Կրակե լեռները ձևավորվել են մոտ 50 միլիոն տարի առաջ և հրաբխային ակտիվության երկար տարիների ընթացքում ծածկվել են հոսող լավայի առաջացրած ձորակներով: Լեռնալանջերի այդպիսի տեսքը՝ զուգորդված ավազաքարի կարմիր գույնով, օրվա որոշակի ժամերի լեռներից վեր բարձրացող տաք օդի հետ, դրանց հաղորդում է բոցի տեսք: Կրակե լեռների շրջանը համարվում է Չինաստանի ամենատաք կետը:

## Մետաքսի ճանապարհ
մինի|Հազարավոր Բուդդաների Բեզեկլիկ քարանձավները  գտնվում են Մուտոու հովտում
Մեծ Մետաքսի ճանապարհը շրջանցում էր Տակլա Մական անապատը՝ անցնելով մի շարք օազիսներով, այդ թվում՝ Կրակե լեռների ստորոտում կառուցված Գաոչանգ քաղաքով։ Բուդդայական քարոզիչները հաճախ ուղեկցում էին առևտրականներին, իսկ Մետաքսի ճանապարհի ծաղկման շրջանում դրա երկայնքով կառուցվում էին բուդդայական վանքեր և տաճարներ։

Հազար Բուդդաների Բեզեկլիկ քարանձավները եղել են նման վայրերից մեկը: Գաոչանգ քաղաքի մոտ գտնվող Մուտոու հովտում ստեղծվել է 77 քարանձավներից բաղկացած համալիր։

Կրակի լեռների հարավային լանջին,  ձիավարության համար հագնված Յանհայից մի կնոջ դամբարանում հայտնաբերվել է փափուկ թամբ՝ առանց ասպանդակների, որը  պատրաստվել էր 2700 տարի առաջ, կարված ցլի կաշվից պատրաստված բարձիկներից, որոնք լցված էին եղջերուի և ուղտի մազերի հետ խառնված ծղոտով: Դա ավելի հարմարավետ էր դարձնում ձիու մեջքին նստելը, հավանաբար հեշտացնելով երկար ճանապարհորդություններն արածող անասունների հետևից կամ տեղից տեղ տեղափոխվելիս: Յանհայում և հարևան Սուբեյսիում հայտնաբերվել է ընդամենը երկու թամբ, դրանք կարող էին լինել շքեղ իրեր, որոնք պատրաստվել էին այլ տարածքների արհեստավորների կողմից:

## Հիշատակումներ գրականության մեջ
Կրակե լեռները հիշատակվում են 16-րդ դարի չինական հայտնի «Ճանապարհորդություն դեպի Արևմուտք» դասական վեպում, որը հիմնված է վանական Սյուանցզանի Հնդկաստան իրական ուխտագնացության վրա: Վեպը պարունակում է մի դրվագ, որտեղ Սյուանցզանին ուղեկցող կապիկ արքա Սուն Ուկունը երեք անգամ խնդրում է տեղական աստվածուհուն իրենց տալ կախարդական հովհար՝ բոցավառվող Կրակե լեռները հաղթահարելու համար:

## Դիցաբանություն
Ըստ դասական «Ճանապարհորդություն դեպի արևմուտք» պատմվածքի՝ Կապիկների արքան շրջել է երկնքի վառարանները, ինչի հետևանքով ածուխները թափվել են այն տարածքների վրա, որտեղ այժմ գտնվում են Կրակե լեռները: Ույղուրական լեգենդի համաձայն՝ Տյան Շան լեռներում մի վիշապ էր ապրում: Ույղուրական  հերոսը սպանել էր վիշապին փոքր երեխաներին ուտելու համար և կտրատել նրան ութ մասերի: Վիշապի արյունը վերածվել էր արյունոտ կարմիր լեռների  և ութ կտորները դարձել էին Կրակե լեռների ութ հովիտները:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Фото Безекликских пещер тысячи будд в Огненных горах возле Турфана — Фото
* 
* 

Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհ
Կատեգորիա:Չինաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Չինաստանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Չինաստանի լեռներ
.bcn

**.bcn,** Իսպանիայի Կատալոնիա նահանգի Բարսելոնա քաղաքի համար նախատեսված ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն։

Բարսելոնայի քաղաքային խորհրդի տվյալներով՝ .bcn դոմենը նախատեսված է .cat դոմենի հետ «համագործակցության և ջանքերի համախմբման» հարաբերությունները պահպանելու համար, թեպետ առաջարկն արդեն իսկ արժանացել է Կատալոնիայի ժեներալիտետի և Կատալոնիայի մշակութային և տեխնոլոգիական աշխարհի մի շարք անձանց քննադատությանը։

Բարսելոնայի համար մեկ այլ ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն է **.barcelona**-ն։
## Տես նաև

* .cat

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեններ
.ею

**.ею**, Եվրոպական միության կյուրեղագիր վերին մակարդակի ազգային դոմեն։

2010 թվականի մայիսի 5-ին IDN-ի Fast Track գործընթացին է ներկայացվել հայտ՝ .ευ-ն և .ею-ն որպես Եվրոպական միությունը ներկայացնող, համապատասխանաբար, հունարեն և կյուրեղագիր դոմեններ ճանաչելու համար: 2012 թվականի հունվարի 9-ին IDN Fast Track գործընթացում DNS կայունության թիմի կատարած վերլուծությունը եզրակացրել է, որ «կյուրեղագիրը» որևէ սպառնալիք չի ներկայացնում DNS-ի կայունության կամ անվտանգության համար: Եվրամիությունը ներկայացնելու .ею դոմենի հարցումը հետագայում հաստատվել է:

## Ինչ է .ею-ն
.ею-ն (փյունիկոդ՝ .xn--e1a4c) Եվրոպական միության պաշտոնական վերին մակարդակի կյուրեղագիր դոմենն է։

.ею դոմենը .eu-ի կյուրեղագիր տարբերակն է։ Նույն ռեեստրը, որը սպասարկում է .eu-ն, սպասարկում է նաև .ею-ն։ .ею դոմենով գրանցողները կարող են գրանցել ամբողջ դոմենային անունը իրենց սեփական այբուբենով՝ կյուրեղագրով։

Միջազգայնացված դոմենային անունները կամ IDN-ները կարող են օգտագործվել DNS հիերարխիայի բոլոր մակարդակներում, հետևաբար գոյություն ունեն .eu TLD-ն, .ею TLD-ն (կյուրեղագիր, ներկայացված է որպես .xn--e1a4c) և .ευ TLD-ն (հունարեն, ներկայացված է որպես .xn--qxa6a)։

## Պատմություն և գործարկում
.ею վերին մակարդակի դոմենի գործարկումը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հունիսի 1-ին։

2016 թվականի մայիսի 31-ին հայտարարվել է, որ .ею-ն կգործարկվի հաջորդ օրը ժամը 10:00-ն (CEST)։ Այդ պահը ներկայացնում է հսկայական կարևորություն ունեցող իրադարձություն ոչ միայն EURid-ի համար, այլև, ամենակարևորը, բազմալեզվության, ինչպես նաև համացանցում մարդու ինքնությունը լիարժեք արտահայտելու կարողության համար։

EURid-ը՝ Եվրոպական ռեեստրը համացանցի դոմենային անունների համար, հայտարարել է, որ կյուրեղագրով .eu-ի գործարկման նախապատրաստությունները մոտենում են ավարտին։ Կյուրեղագրով .eu-ի պաշտոնական գործարկման ամսաթիվը 2016 թվականի հունիսի 1-ն է։

## Գրանցման պայմաններ
Գրանցող. հասցե կամ քաղաքացիություն Եվրոպական միության պետություններից մեկում կամ Իսլանդիայում, Լիխտենշտայնում կամ Նորվեգիայում։ Ռեեստրը կարող է պահանջել քաղաքացիության ապացույց գրանցողից, որը բնակվում է Եվրոպական տնտեսական տարածքից դուրս (Եվրոպական միություն և Իսլանդիա, Լիխտենշտայն և Նորվեգիա)։

IDN (շեշտադրված դոմենային անուններ)՝ միայն կյուրեղագիր։ Գրանցման ժամանակահատված՝ 1-10 տարի։

Այս ընդլայնմամբ դոմենային անվան նվազագույն երկարությունը 2 նիշ է, իսկ առավելագույն երկարությունը՝ 63։

## Վիճակագրություն
Կյուրեղագիր .ею-ն հասանելի է եղել 2016 թվականից՝ ունենալով գրեթե 2․000 գրանցումներ 2020 թվականի հունիսի դրությամբ։

## Կառավարիչ
Եվրոպական հանձնաժողովը որպես դոմենային անունների ռեեստր նշանակել է EURid vzw (Եվրոպական ռեեստր համացանցային դոմենների համար) ոչ առևտրային կազմակերպությունը, որն կառավարում է .eu վերին մակարդակի դոմենը և դրա տարբերակներն այլ սկրիպտներով՝ .ею (կյուրեղագրով) 2016 թվականի հունիսի 1-ից, .ευ (հունարենով) 2019 թվականի նոյեմբերի 14-ից։

Այդ կազմակերպությունը հաստատված է Բելգիայում, կենտրոնակայանը գտնվում է Դիգեմում։ EURid-ը երկու եվրոպական ccTLD օպերատորների՝ DNS Belgium-ի (.be) և IIT-CNR CircleID-ի (.it) կոնսորցիում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական միություն
Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ազգային դոմեններ
Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ
Աուլիեբաստաու

**Աուլիեբաստաու**, 6-10-րդ դարերի բնակավայր, որը գտնվում է Թարազից 25 կմ դեպի արևմուտք: Այն գրանցված է որպես Ժամբիլի շրջանում տեղական նշանակության պատմամշակութային հուշարձան։

Աուլիեբաստաուի ավերակները, որոնք առաջին անգամ ուսումնասիրվել են հնագետներ Եվգենիա Ագեևայի և Գերոնիմ Պացևիչի կողմից, ուղղանկյունաձև են, արևմուտքից արևելք 400 մետր երկարությամբ, 140 մետր լայնությամբ և 9 մետր բարձրությամբ։ Այնտեղ կան երկու բլուրներ։ Արևելյան բլուրը կառուցված է մեծ քարերից։ Աուլիեբաստաուի հարավ-արևմուտքում գտնվող փլուզված ժայռի միջով հոսում է առվակ՝ ձևավորելով 100 քառակուսի մետր մակերեսով լիճ։ Ակսու գետը սկիզբ է առնում այստեղից։ Բնակավայրը թվագրվում է կարախանիդների ժամանակաշրջանին։

## Պատմություն
Հնագետներ Եվգենյա Ագեևան և Գերոնիմ Պացևիչը Աուլիեբաստաու բնակավայրը նույնացրել են Շավգար (Շավագար) քաղաքի հետ։ Նրանք հիմնավորել են այս տեսությունը՝ հղում անելով այս քաղաքի հիշատակման բացակայությանը Իբն Խորդադբեի գետի կայարանից մինչև Ջուվիկատ քաղաք տանող ճանապարհի նկարագրության մեջ, ինչը կնշանակեր, որ Շավգարը գտնվում էր գլխավոր ճանապարհից որոշ չափով հեռու։ Իբն Խորդադբեն գրել է. «Շավգար քաղաքից մինչև Ջուվիկատ կա 2 ֆարսախ՝ անապատով, որը անմարդաբնակ է», և «Ջուվիկատից մինչև Տարազ քաղաք՝ արոտավայրերով և բնակեցված տարածքներով, կա 2 ֆարսախ»։ Ագեևայի և Պացևիչի կարծիքով, սա նույնպես հաստատում է վարկածը, քանի որ Ջուվիկատից մինչև Շավգարա ճանապարհը պետք է որ անցած լիներ Աիշա-Բիբի գյուղ տանող ներկայիս ճանապարհից հյուսիս և անցած լիներ Ուլքեն-Բուրիլթաու լեռնաշղթայի ստորոտով, այսինքն՝ այս լեռնաշղթայի աղբյուրների մոտ գտնվող բնակավայրերով։ Տարազ տանող ուղիղ ճանապարհը ներառում է ոռոգման առվակներ և հին շենքերի ավերակներ, ինչը եւս մեկ անգամ հաստատում է այս տեսությունը։

## Նկարագրություն
Բնակավայրը տեղակայված է ինքնուրույն կանգնած օվալաձև քարե բլուրի վրա, որի միջին բարձրությունը մոտավորապես 9 մ է: Բլուրի երկարությունը արևմուտքից արևելք 400 մ է, իսկ հյուսիսից հարավ՝ մոտավորապես 140 մ: Պահպանված ավերակները թվագրվում են Կարախանյանների դարաշրջանին և բաղկացած են երկու մասից: Արևմտյան մասը 105 x 87 մ չափսի հարթակ է՝ կլորացված անկյուններով, որի կենտրոնում գտնվում է մոտավորապես 20 մ տրամագծով բլուր (հավանաբար որևէ կառույցի մնացորդներ), որի եզրերին տեղ-տեղ պահպանվել են ամրաշինության բեկորներ: Արևելյան մասը (100 x 120 մ) քարե զանգված է՝ հողե պարսպի պահպանված մնացորդներով: Բնակավայրի շուրջ 1 կմ շառավղով կան ուժեղ նստած բլուրներ՝ ամրոցների, կալվածքների և բնակավայրերի մնացորդներ: Տեսանելի են նաև դամբարանաբլուրներ։

Բնակավայրի արևմտյան կողմում կան մի քանի աղբյուրներ, որոնք միասին հայտնի են որպես Աուլիեբաստաու, որոնց ավազանները միաձուլվում են՝ առաջացնելով փոքրիկ լիճ: Մի լեգենդի համաձայն՝ Տարազի կառավարիչ Կարախանի սիրեցյալ Այշա-Բիբին աղբյուրի մոտ օձ է խայթել: Ժողովրդական ավանդության համաձայն՝ շատ տարիներ առաջ հովիվները նկատել են աղբյուրի բուժիչ հատկությունները. հիվանդ ոչխարները, որոնք գիշերել են ջրամբարի ափին, ապաքինվել են: Լիճը բուժման ուխտագնացության վայր է։
Պատկեր:Әулиебастау_қалашығы_мен_бұлағы.jpg|Թռչնի թռիչքի բարձրությունից
Պատկեր:Auliebastau-2.jpg|Բնակավայրի հարավային կողմը
Պատկեր:Auliebastau-3.jpg|Աղբյուր (լիճ) Աուլի Բաստաու


## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
.quebec

**.quebec** դոմենը GeoTLD և համայնքային առաջնահերթության ծրագիր է, որը ICANN- ի նոր gTLD ծրագրին առաջարկել է PointQuébec-ը։

## Ծագում
PointQuébec-ը ոչ առևտրային կազմակերպություն է, որի նպատակն է բարելավել Քվեբեկի և քվեբեկցիների բիզնեսը, մշակույթը, զբոսաշրջությունը և առցանց ինքնությունը՝ .quebec TLD- ի միջոցով։

PointQuébec կազմակերպության տվյալներով՝ .quebec-ը թույլ կտա բոլոր քվեբեկցիներին գրանցել իրենց դոմենային անունները .quebec-ի ներքո։

PointQuebec-ի խոսնակ Միշել Ֆիլիբերը նշել է .«Մենք ունենք մեր սեփական մշակույթը, մեր սեփական գործելակերպը և ցանկանում ենք նաև հաստատել մեր ներկայությունը համացանցում»։

## Պատմություն
PointQuébec-ի GeoTLD-ի դիմումը հաստատվեց և փոխանցվեց Root Zone- ին 2014 թվականի ապրիլի 16-ին։

Դիմումը աջակցություն է ստացել Քվեբեկի Ազգային ժողովի և նահանգի այլ մշակութային, տեխնիկական և տնտեսական հաստատությունների կողմից: Դիմումը աջակցություն է ստացել օրենսդիր մարմնի բոլոր քաղաքական կուսակցություններից։

Այն ստացել է «էական ֆինանսական աջակցություն Քվեբեկի կառավարությունից», այդ թվում՝ 185,000 դոլարի վարկ, և շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է։ Կազմակերպությունը ստուգել է օրինական գրանցումները մտադրության հայտարարությունների միջոցով՝ հետստուգման գրանցման համակարգի միջոցով։

2013 թվականի դեկտեմբերի 19-ին PointQuébec-ը ստացել է ICANN-ի կողմից ստորագրված .quebec-ի համար գրանցամատյանի համաձայնագիր՝ դոմենի համար գրանցամատյանի օպերատոր դառնալու համար անհրաժեշտ բոլոր գործընթացները հաջողությամբ անցնելուց հետո։

.quebec-ը փոխանցվել է DNS- ի արմատային գոտուն 2014 թվականի ապրիլի 16-ին, որով ավարտվել է տողի հաջող կիրառումը։

.quebec-ը պաշտոնապես գործարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 18-ին։ .africa, .cat, .paris, .quebec և այլ նոր TLD-ների հետ միասին, դրանք դասվում են GeoTLD-ների նոր կատեգորիայի մեջ։ Նոր բարձր մակարդակի դոմենների հարցը ընդհանուր առմամբ և մասնավորապես .quebec-ի հարցը քննարկվել է ICANN-ի տարբեր հանդիպումներում 2005 թվականից ի վեր։

## Տես նաև
* Ինտերնետային վերին մակարդակի դոմեններ
* Վերին մակարդակի դոմեն
* .ca

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 հիմնադրված համացանցային սեփականություն
Կատեգորիա:Լրատվամիջոցներ
Կատեգորիա:Համացանց
.ευ

**.ευ,** հունական վերին մակարդակի ազգային դոմեն՝ նախատեսված Եվրամիության համար: Սկզբնապես նրա պատվիրակումը մերժվել է լատինատառ .eu դոմենի հետ վիզուալ նմանության պատճառով։

Եվրոպական միության հունարեն անվանումն է **Ευρωπαϊκή Ένωση** (EE): Այնուամենայնիվ, **.εε** տարբերակի օգտագործումը անհնար է համարվել, .ee տիրույթի նմանության պատճառով, որը ամրագրված է Էստոնիային:

2019 թվականին քայլեր ձեռնարկվեցին .ευ դոմենը հաստատելու համար: Սկզբնապես նախատեսվում էր նշանակել մեկ գրանցող՝ .eu, .ею և .ευ գոտիների համար, որը պետք է կանխարգելեր տեսողականորեն նման երկրորդ մակարդակի դոմենների գրանցումը, սակայն պատվիրակումը մերժվեց լատինական տառատեսակի հետ տեսողական նմանության պատճառով։ Երկարաժամկետ հեռանկարում քննարկվեց միավորման տարբերակ. .eu գոտու բոլոր կյուրեղագիր դոմենները կփոխանցվեին **.юю**-ի, իսկ բոլոր հունական դոմենները՝ **.ευ**։

.ευ դոմենի պաշտոնական մեկնարկը տեղի է ունեցել 2019 թվականի նոյեմբերին։ 2024 թվականի մարտի դրությամբ դոմենային գոտում գրանցվել է 2595 կայք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական միություն
Կատեգորիա:Լրատվամիջոցները Եվրոպայում
Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ազգային դոմեններ
Ամելի Վաբեհի

**Ամելի Վաբեհի Զադջե** (, ), կոտդիվուարցի դերասանուհի և կատակերգու։

## Կենսագրություն
Վաբեհին սկսել է խաղալ թատերական ներկայացումներում դեռևս տարրական դպրոցում՝ մարմնավորելով Սառային՝ Աբրահամի կնոջը, աստվածաշնչյան պիեսում: Իր պրոֆեսիոնալ դերասանական դեբյուտը կատարել է 1992 թվականին՝ «Գինյոլ դ'Աբիջան» թատերախմբի հետ։ 1994 թվականին Վաբեհին նկարահանվել է իր առաջին՝ *«Coupable tradition»* ֆիլմում։ 2002 թվականին նա նկարահանվել է *«Ma Famille»* հեռուստասերիալում։ Ամելիի դերը նրան հռչակ է բերել Կոտ դ'Իվուարում։ 2007 թվականին Վաբեհին նկարահանվել է *«Dragonnier»* պիեսում։

Վաբեհին սերտորեն համագործակցել է Ակիսի Դելտայի հետ։ 2018 թվականին Վաբեհին քննադատել է Կոտ դ'Իվուարի մշակույթի նախարար Մորիս Բանդամանին՝ Ակիսի Դելտայիին խոստացված 100 միլիոն ֆրանկը կինոարտադրության համար տրամադրելու իր խոստումը չկատարելու համար։ Վաբեհիի խոսքով՝ իշխանությունների անտարբերությունը նշանավորվել է կինոարդյունաբերության դերասանների համար բացության, խորհրդատվության և տեսանելիության բացակայությամբ։ Կառավարության անգործունակության պատճառով *«Ma grande famille»* հեռուստաֆիլմը ավարտին չի հասել։ 2020 թվականին Վաբեհին մասնակցել է Աբիջանում կայացած «Drôles de Femmes» շոուի երկրորդ թողարկմանը։

Վաբեհին ունի մեկ որդի։ Քրիստոնյա է և հաճախ կարդում է Աստվածաշնչյան հատվածներ՝ խորհրդածելու համար։

## Ֆիլմագրություն
* 1994՝ *Coupable tradition*
* 2002՝ *Ma Famille* (հեռուստասերիալ)
* 2008՝ *Super flics* (հեռուստասերիալ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Internet Movie Database- ում

Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցի կանայք