Ամենահեռավոր աստղագիտական օբյեկտների ցանկ

[alt=An infrared image of MoM-z14 from NASA's James Webb Space Telescope that was taken by the NIRCam|մինի|[MoM-z14-ը որոշվել է ունենալ 14.44 կարմիր շեղում, ինչը այն դարձնում է ամենահեռավոր հայտնի գալակտիկան՝ 2025 թվականի մայիսի դրությամբ։ Սա համապատասխանում է Մեծ պայթյունից հետո 280 միլիոն տարուց պակաս ժամանակահատվածին։]]
**Ամենահեռավոր աստղագիտական օբյեկտների ցանկ՝** այս հոդվածում ներկայացված են մինչ օրս հայտնաբերված և հաստատված ամենահեռավոր աստղագիտական մարմինները և այն ժամանակահատվածները, որոնց ընթացքում դրանք այդպես են դասակարգվել։

Ստորև թվարկված աստղագիտական օբյեկտների՝ Մեծ պայթյունից հետո անցած տարիների հետ համեմատելու համար տիեզերքի տարիքը ներկայումս գնահատվում է 13.787 ± 0.020 միլիարդ տարի։ Սակայն դիտողական մեթոդների կատարելագործման հետ մեկտեղ տիեզերքի գնահատված տարիքը տարիների ընթացքում աճել է։ Օրինակ՝ IOK-1-ի հայտնաբերման ժամանակ՝ 2006 թվականին, տիեզերքի տարիքը գնահատվում էր 13.66 միլիարդ տարի։

Հեռավոր օբյեկտների հեռավորությունները, բացի մերձակա գալակտիկաներում գտնվողներից, գրեթե միշտ որոշվում են դրանց լույսի տիեզերաբանական կարմիր շեղումը չափելով։ Իրենց բնույթով շատ հեռավոր օբյեկտները սովորաբար շատ թույլ են երևում, և այդ հեռավորությունների որոշումը բարդ է ու ենթակա սխալների։ Կարևոր է տարբերակել՝ արդյոք հեռավորությունը որոշվել է սպեկտրոսկոպիայի միջոցով, թե ֆոտոմետրիկ կարմիր շեղումի տեխնիկայով։ Առաջինը սովորաբար և՛ ավելի ճշգրիտ է, և՛ ավելի հուսալի, քանի որ ֆոտոմետրիկ կարմիր շեղումերը ավելի հակված են սխալների՝ ցածր կարմիր շեղում ունեցող աղբյուրների հետ շփոթման պատճառով, որոնք կարող են ունենալ անսովոր սպեկտրներ։ Այդ պատճառով ընդունված է, որ օբյեկտի հեռավորությունը համարվում է հստակ հայտնի միայն այն դեպքում, երբ առկա է սպեկտրոսկոպիկ կարմիր շեղում, մինչդեռ ֆոտոմետրիկ կարմիր շեղումերով որոշվածները համարվում են «թեկնածու» շատ հեռավոր աղբյուրներ։ Այստեղ այս տարբերակումը նշվում է «p» ստորագրով՝ ֆոտոմետրիկ կարմիր շեղումերի համար։ Բարձր կարմիր շեղում ունեցող օբյեկտների համար առավել հաճախ օգտագործվող հեռավորության չափումներից բացի, այլընտրանքային մոտեցում է հաշվարկել, թե որքան հին է օբյեկտը Մեծ պայթյունի համեմատ, և «Մեծ պայթյունից հետո անցած տարիներ»-ի սյունակում ներկայացված են այդ արժեքները։

## Սպեկտրոսկոպիկորեն հաստատված ամենահեռավոր օբյեկտները

## Ամենահեռավոր օբյեկտների թեկնածուները
Ժամանակից Ջեյմս Ուեբ տիեզերական հեռադիտակի (JWST) գիտական գործողությունների սկսվելուց՝ 2022 թվականի հունիսից, հայտնաբերվել են բազմաթիվ հեռավոր գալակտիկներ, որոնք շատ ավելի հեռու են, քան այն, ինչ կարելի էր տեսնել Հաբլ տիեզերական հեռադիտակով (z = 11), շնորհիվ JWST-ի ինֆրակարմիր ճառագայթները խորը ուսումնասիրելու հնարավորության։

Նախորդաբար, 2012 թվականին եղել են մոտ 50 հնարավոր օբյեկտ z = 8 կամ ավելի հեռու, և ևս 100 թեկնածու z = 7, հիմնված Hubble eXtreme Deep Field (XDF) նախագծի ֆոտոմետրիկ կարմիր շեղումի գնահատումների վրա, որոնք հրապարակվել են 2002 թվականի կեսերից մինչև 2012 թվականի դեկտեմբեր դիտարկումների արդյունքում։

Այս տեղում ներկայացված որոշ օբյեկտներ դիտվել են սպեկտրոսկոպիկորեն, սակայն հայտնաբերվել է միայն մեկ արտանետման գիծ փորձարարական կերպով, և այդ պատճառով հետազոտողները դրանք դեռ շարունակում են համարել թեկնածուներ։

## Ամենահեռավոր օբյեկտների ցանկը ըստ տեսակների

## Ամենահեռավոր աստղագիտական օբյեկտների ռեկորդակիրների ժամանակագիծը
Այս ցանկի օբյեկտները հայտնաբերվել են որպես ամենահեռավոր օբյեկտներ իրենց հեռավորությունը չափելու պահին։ Սա հաճախ չի համընկնում իրենց հայտնաբերման ամսաթվի հետ։

Աստղագիտական օբյեկտների հեռավորությունները կարող են որոշվել պարալաքսի չափումների, ստանդարտ ուղեցույցների օգտագործման միջոցով, ինչպիսիք են ցեպեիդային փոփոխականները կամ Տիպ Ia սուպերնովաները, կամ կարմիր շեղումի չափմամբ։ Առաջնահերթ է սպեկտրոսկոպիկ կարմիր շեղումի չափումը, մինչդեռ ֆոտոմետրիկ կարմիր շեղումը նույնպես օգտագործվում է թեկնածու բարձր կարմիր շեղում ունեցող աղբյուրները պարզելու համար։ «z» խորհրդանիշը ներկայացնում է կարմիր շեղումը։

## Տես նաև
* Տիեզերքի տարիք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղագիտական երևույթներ
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Կատեգորիա:Հետազոտություն
Կատեգորիա:Մոլորակներ