Լյուցեռն (կանտոն)

**Լյուցեռն** (; ; ; ), գերմանախոս կանտոն Շվեյցարիայի կենտրոնական մասում։ Վարչական կենտրոնը Լյուցեռն քաղաքն է։ Կանտոնն զբաղեցնում է 1493 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2012 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել 386 082, որի 15,8 տոկոսը օտարերկրացիներ էին։ Կանտոնը Շվեյցարիայի Համադաշնության մաս է 1332 թվականից։

## Պատմություն
Հնագիտական պեղումների արդյունքները (Ռիգի սարի վրա գտնվող Շտիգելֆադբալմ քարանձավում հայտնաբերված քարե գործիքները, քարանձավային արջի ոսկորները և այլն) վկայում են, որ մարդիկ այստեղ բնակություն են հաստատել դեռևս միջին քարեդարյան ժամանակներում (մեր թվականությունից շուրջ 30 հազար տարի առաջ)։ Մեզոլիթի դարաշրջանի առաջին բնակավայրը Լյուցեռնի կանտոնի տարածքում հայտնաբերվել է Վաուվիլերմոսում (ներկայումս այն ընդգրկված է Շվեյցարիայի՝ համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության գույքացանկում)։ Կանտոնի տարածքւմ հայտնաբերվել են մի շարք հնագույն բնակավայրերի մնացորդներ ևս, որոնց մի մասը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Վարչական բաժանում
Կանտոնը բաժանված է հետևյալ հինգ շրջանների.
* Էտլեբուխ
* Հոխդորֆ
* Լյուցեռն
* Զուրզեե
* Վիլլիզաու

## Տնտեսություն
Կանտոնի հողերի շուրջ 90 %-ն օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով; Հիմնական արտադրատեսակներն են հացահատիկը, մրգերը, ծխախոտը, անասնապահական մթերքները։ Արդյունաբերությունը նույնպես զարգացած է։ Կանտոնի տնտեսության հաշվեկշռում մեծ է հատկապես տեքստիլ, մեքենաշինական, ցելյուլոզի-թղթի, փայտամշակման, մետաղագործության, ծխախոտի ու սննդի արտադրության մասնաբաժինը։ Հիշատակման է արժանի այն փաստը, որ Մեցնաու համայնքում է գտնվում լամինատի արտադրության խոշորագույն ընկերություններից մեկի՝ Kronoswiss-ի գլխավոր գրասենյակը։

Չափազանց կարևոր դեր է խաղում զբոսաշրջությունը։ Լյուցեռնի կանտոնն ընդունում է Ալպերում իրենց հանգիստն անցկացնելու եկած տասնյակ հազարավոր զբոսաշրջիկների։ Գերմանիայի և Իտալիայի միջև ուղևորահոսքի էական մասն անցնում է այս կանտոնի միջով։

## Պատկերասրահ

Mittlist Gfaell 02 edit.jpg|Կենսոլորտի պահպանման տարածք Էնտլեբուխում
Luzern Kapellbruecke.jpg|Լյուցեռն քաղաքի Kapellbruecke-ն 
Sempach Sempachersee.jpg|Կանտոնի նշանավոր բնակավայրերից մեկը՝ Զեմպախ քաղաքը, նույնանուն լճի ափին
Sempach Schlachtfresko.jpg|Զեմպախի ճակատամարտը (միջնադարյան որմնանկար)
Wauwil-Pfahlbauten-2.jpg|Վերականգնված հնագույն տներ Վաուվիլլերմոսում
Picswiss LU-20-40.jpg|Զուրզեեի միջնադարյան եկեղեցու ավերակները
Panoramic view from Mount Pilatus of Lake Lucerne, Mount Rigi, Lake Zug and the city of Lucerne.jpg|Լյուցեռնի տարածաշրջանն ու լիճը


## Ժողովրդագրություն
Կանտոնի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:800 height:500
PlotArea   = top:10 left: 100 bottom:90 right:100
Legend     = columns:3 left:220 top:70 columnwidth:160
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:360000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:70000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:14000 start:0
Colors=
 id:TO     value:yellowgreen      legend:Ամբողջը
 id:GE     value:teal      legend:Գերմանախոս
 id:IT     value:green      legend:Իտալախոս
 id:PR     value:lightpurple      legend:Բողոքական
 id:CA     value:oceanblue      legend:Կաթոլիկ
 id:SW     value:red      legend:Շվեյցարացի
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1850 from:start till:132843 text:"132,843" color:TO
  bar:1880 from:start till:134708 text:"134,708" color:TO
  bar:1900 from:start till:146519 text:"146,519" color:TO
  bar:1950 from:start till:223249 text:"223,249" color:TO
  bar:1970 from:start till:289641 text:"289,641" color:TO
  bar:2000 from:start till:350504 text:"350,504" color:TO
LineData =
  points:(229,239)(343,249)  color:GE
  points:(343,249)(457,331)  color:GE
  points:(457,331)(571,383)  color:GE
  points:(571,383)(686,436)  color:GE
  points:(229,90)(343,92)  color:IT
  points:(343,92)(457,94)  color:IT
  points:(457,94)(571,107)  color:IT
  points:(571,107)(686,98)  color:IT
  points:(114,92)(229,96)  color:PR
  points:(229,96)(343,103)  color:PR
  points:(343,103)(457,124)  color:PR
  points:(457,124)(571,133)  color:PR
  points:(571,133)(686,138)  color:PR
  points:(114,236)(229,234)  color:CA
  points:(229,234)(343,239)  color:CA
  points:(343,239)(457,301)  color:CA
  points:(457,301)(571,364)  color:CA
  points:(571,364)(686,366)  color:CA
  points:(114,237)(229,237)  color:SW
  points:(229,237)(343,246)  color:SW
  points:(343,246)(457,331)  color:SW
  points:(457,331)(571,378)  color:SW
  points:(571,378)(686,417)  color:SW


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայքէջ 
*Public Records Office / Պետական արխիվ 
*Պաշտոնական վիճակագրություն
*Geoportal  GIS
* Լյուցեռնի զբոսաշրջային կազմակերպության պաշտոնական կայքէջ
* Լյուսեռնի կանտոնի դրոշներ ու քարտեզներ

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կանտոններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի վարչական բաժանում