Դմիտրի Նալբանդյան

270px|մինի|«Մանեժ»-ի նալբանդյանական ցուցասրահներից մեկը
270px|մինի|«Բրեժնևը Մալայա Զեմլյայում» կտավը

**Դմիտրի Արշակի Նալբանդյան** (), ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Ստալինյան երկու և Լենինյան մրցանակների դափնեկիր։ Ջավահառլալ Ներուի անվան մրցանակի դափնեկիր (1970)։ 1948 թվականից Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ։

ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Արփենիկ Նալբանդյանի եղբայրն է։

Դմիտրի Նալբանդյանը եղել է կերպարվեստում սոցիալիստական ռեալիզմի մեթոդով ստեղծագործած ամենահամբավավոր վարպետներից մեկը, խորհրդային դարաշրջանի այսպես կոչված՝ պաշտոնական դիմանկարիչներից թերևս առավել նշանավորը։ Ստեղծել է նաև մեծածավալ պատմա-դիմանկարային պատկերներ, նատյուրմորտներ, բնանկարներ։

## Կենսագրություն
1929 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիան (աշակերտել է Եղիշե Թադևոսյանին ու Լանսերեին), որից հետո աշխատել է Պետկինոյում, ապա՝ Օդեսայի կինոստուդիայում՝ որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատոր։ 1931 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա։

Առաջին հերթին ճանաչվել է որպես խորհրդային շքահանդեսային դիմանկարի վարպետ, ստեղծել է խորհրդային կուսակցական վերնախավի բազմաթիվ ներկայացուցիչների, այդ թվում՝ Ստալինի, Խրուշչովի, Բրեժնևի դիմանկարները, որի համար էլ արվեստագետների շրջանում նրան անվանել են «*քաղբյուրոյի թիվ մեկ վրձինը*»։

1978 թվականին հայ մշակույթի ականավոր գործիչների «Վերնատուն» խմբակային դիմանկարի համար Դմիտրի Նալբանդյանին, ով 1953 թվականից ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս էր, շնորհվել է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի ոսկե մեդալ։ :

Դմիտրի Նալբանդյանը մահացել է 1993 թվականի հուլիսի 3-ին, Մոսկվայում, սրտի սուր անբավարարությունից։ Թաղվել է Նովոդևիչիե գերեզմանատանը: Մահից մեկ տարի առաջ նա իր ստեղծագործությունների հավաքածուի մի մասը նվիրել է Մոսկվա քաղաքին, որի հիման վրա Ռուսաստանի մայրաքաղաքի կառավարությունը որոշում է ընդունել ստեղծելու «ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Դմիտրի Նալբանդյանի թանգարան-արվեստանոց»։ Հետագայում նկարչի քույրը՝ Մարգարիտա Նալբանդյանը եղբոր որոշ աշխատանքներով համալրել է նվիրաբերված հավաքածուն։ Ներկայումս այդ թանգարան-արվեստանոցը հանդիսանում է մոսկովյան «Մանեժ» թանգարանա-ցուցահանդեսային միավորման կառուցվածքային ստորաբաժանումներից մեկը։

## Ստեղծագործություններ
Նալբանդյանի արվեստին բնորոշ է կերպարային հավաստիությունը։

#### Դիմանկարներ
* Ավետիք Իսահակյան, 1940 թվական, ՀԱՊ
* Իոսիֆ Ստալին, 1945 թվական, Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա
* Հովհաննես Բաղրամյան, 1954 թվական
* Արամ Խաչատրյան, 1963 թվական
* Լեոնիդ Բրեժնև (շարք, 1970-1976)

#### Թեմատիկ կտավներ
* «Գնդապետ Զաքյանի վերջին հրամանը», 1942 թվական, ՀԱՊ
* «Վերնատուն», 1976 թվական, Տրետյակովյան պատկերասրահ

#### Բնանկարներ
* «Ռիցա լիճը», 1952 թվական
* «Աշտարակ»
* «Հին ջրաղաց», 1973 թվական
* «Արարատյան հովիտ», 1976 թվական

#### Նատյուրմորտներ
* «Նատյուրմորտ»
* «Դաշտային ծաղիկներ», 1965 թվական
* «Վարդեր», 1975 թվական

## Պարգևներ և պատվավոր կոչումներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1946)
* Լենինյան մրցանակ (1982)
* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1976)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1969)
* Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1965)
* ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1951)
* Լենինի շքանշան (1976)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ

## Գրականություն
* Каталог выставки Д. А. Налбандяна, М., 1968;
* Лапунова Н., Д. А. Налбандян, М., 1968.
* Выставка произведений Дмитрия Аркадьевича Налбандяна. К 70-летию со дня рождения. Каталог / Сост. Т. Г. Роттерт; вступ. ст. А. Парамонов. — М. : Искусство, 1976. — 71 с.: ил.
* Парамонов А. В. Дмитрий Налбандян : Альбом. — М. : Изобразит. иск-во, 1986. — 324 с.
* *Парамонов А. В.* Дмитрий Аркадьевич Налбандян, народный художник СССР. — М. : Искусство, 1976. — 206 с.: ил.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Քաղբյուրոյի թիվ մեկ վրձինը»
* Дмитрий Налбандян на сайте Галереи Леонида Шишкина 
* Биографии художников
* Картины Дмитрия Налбандяна на открытках. Собрание открыток с репродукциями картин российских и зарубежных художников на сайте «PINAKOTEKA.ru»
* Музей-мастерская народного художника СССР Д. А. Налбандяна

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Հայ ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ