Ջոն Ստամպֆ

**Ջոն Ջերարդ Ստամպֆ** (անգլ․՝ John Stumpf, ծնվել է 1953 թվականի սեպտեմբերի 15-ին) ամերիկացի գործարար և մանրածախ բանկիր։ Նա Միացյալ Նահանգների Մեծ քառյակի բանկերից մեկի՝ Wells Fargo-ի նախագահն ու գլխավոր գործադիր տնօրենն է եղել։ Նա նախագահ է դարձել 2010 թվականի հունվարին։ Ստամպֆը հրաժարական է տվել Wells Fargo-ի նախագահի և գործադիր տնօրենի պաշտոնից 2016 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ հաճախորդների հաշիվների հետ կապված սկանդալից և հասարակության և օրենսդիրների կողմից հետագա ճնշումներից հետո։ Նրան հաջորդել է Թիմոթի Ջ. Սլոանը։

## Վաղ կյանք
Մինեսոտա նահանգի Պիրց քաղաքում ծնված Ստամպֆը մեծացել է որպես 11 երեխաներից մեկը կաթնամթերքի և թռչնաբուծական ֆերմայում։ Նրա հայրը կաթնամթերքի ֆերմեր է եղել։ Նրա հայրը ծագումով գերմանացի է, իսկ մայրը՝ լեհ։ Նա մեծացել է կաթոլիկ ընտանիքում։ Սթամպֆը ննջասենյակով կիսվել է իր եղբայրների հետ մինչև ամուսնանալը։ Նրա առաջին աշխատանքը եղել է Պիրցում որպես հացագործ։ Մեկ տարի անց Ստամպֆը ժամանակավոր հիմունքներով ընդունվել է Սենտ Քլաուդ պետական համալսարան։ Նա, ի վերջո, աշխատանք է ստացել որպես վերատիրության գործակալ First Bank-ում Սեյնթ Փոլում (Մինեսոտա)։

Սթամպֆը ստացել է իր բակալավրի աստիճանը ֆինանսների ոլորտում Սենթ Քլուդ պետական համալսարանում և MBA-ը՝ ֆինանսների ոլորտի շեշտադրմամբ՝ Մինեսոտայի համալսարանի Կարլսոնի կառավարման դպրոցում։

## Կարիերա
1982 թվականին Ստամպֆը միացել է Հյուսիսարևմտյան ազգային բանկին՝ Norwest Corporation-ի առաջատար բանկին։ Նա աշխատել է վարկերի կառավարման բաժնում, այնուհետև դարձել է ավագ փոխնախագահ և գլխավոր վարկային տնօրեն Մինեպոլիսի Norwest Bank–ում։ Նա մի շարք ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել Norwest Bank Minneapolis-ում և Norwest Bank Minnesota-ում, նախքան 1989 թվականին Արիզոնայի Norwest Bank-ի պատասխանատվությունը ստանձնելը։ 1991 թվականին նա նշանակվել է Կոլորադո/Արիզոնա նահանգի Norwest Banks-ի տարածաշրջանային նախագահ։ 1994-1998 թվականներին նա եղել է Տեխասի Norwest Bank-ի տարածաշրջանային նախագահ։ Այդ պաշտոնում իր չորս տարիների ընթացքում նա գլխավորել է Norwest-ի կողմից Տեխասի 30 բանկերի ձեռքբերումը, որոնց ընդհանուր ակտիվները կազմում են ավելի քան 13 միլիարդ դոլար։

Norwest-ը միավորվել է Wells Fargo-ի հետ 1998 թվականին։ Անվանապես գոյատևել է Norwest-ը, բայց միացյալ բանկը պահպանել է Wells Fargo անվանումը։ Ստամպֆը դարձել է Wells Fargo's Southwestern Banking Group-ի ղեկավարը (Արիզոնա, Նյու Մեքսիկո և Տեխաս)։ Երկու տարի անց նա դարձել է նոր Western Banking Group-ի ղեկավարը (Արիզոնա, Կոլորադո, Այդահո, Նևադա, Նյու Մեքսիկո, Օրեգոն, Տեխաս, Յուտա, Վաշինգտոն և Վայոմինգ)։ 2000 թվականին նա ղեկավարել է Wells Fargo-ի կողմից 23 միլիարդ դոլար արժողությամբ First Security Corporation-ի ձեռքբերումը, որը հիմնված է Սոլթ Լեյք Սիթիում:2002 թվականի մայիսին նշանակվել է հանրային բանկային ծառայությունների խմբի փոխնախագահ։ 2008 թվականի դեկտեմբերին նա գլխավորել է պատմության մեջ ամենամեծ միաձուլումներից մեկը՝ գնելով Wachovia-ն։

Ստամպֆը դարձել է Wells Fargo- ի գործադիր տնօրեն 2007 թվականի հունիսին, իսկ նախագահը՝ 2010 թվականի հունվարին։ 2012 թվականին Ստամպֆի ընդհանուր փոխհատուցումը կազմել է 22,87 միլիոն դոլար՝ 2,8 միլիոն դոլար բազային աշխատավարձով, 3,300,000 դոլար դրամական բոնուսներ, տրամադրված 12,5 միլիոն դոլար բաժնետոմսեր և 15,000 դոլար այլ փոխհատուցում։

Ստամպֆը 2006 թվականի հունիսի 27-ից ծառայում էր որպես Ազգային ասոցիացիայի տնօրեն և Visa Inc.-ի դատավարական հանձնաժողովի անդամ։ Թոշակի անցնելուց հետո նա և իր կինը տուն են գնել Մումի լեռան մոտ՝ Պարադայս հովտում (Արիզոնա)։

### Դերը կեղծ հաշիվների սկանդալում
2016 թվականի սեպտեմբերին Wells Fargo-ն տուգանվել է 100 միլիոն դոլարով Սպառողների ֆինանսական պաշտպանության բյուրոյի կողմից, 50 միլիոն դոլար արժույթի վերահսկողության գրասենյակի կողմից և 35 միլիոն դոլարով Լոս Անջելեսի շրջանի կողմից՝ երկու միլիոն չեկային և վարկային քարտերի բանկային հաշիվներ առանց իր հաճախորդների համաձայնության բացելու համար։ Կապիտոլիումի բլրի զայրացած օրենսդիրները հարցաքննել են Ստամպֆին ԱՄՆ Սենատի բանկային կոմիտեում և Ներկայացուցիչների պալատի ֆինանսական ծառայությունների կոմիտեում կայացած լսումների ժամանակ։ Նա մեղադրվում էր հաճախորդներին մի քանի հաշիվներ խարդախությամբ վաճառելու մեջ, երբ նրանք դրա կարիքը չեն ունեցել, և այդ արդյունքներն օգտագործել եռամսյակային հաշվետվություններում՝ Wells Fargo բաժնետոմսերի ավելի մեծ եկամուտների համար։ Սեպտեմբերի 27-ին The Wall Street Journal-ը զեկուցել է, որ խորհուրդը քննարկում է Ստամպֆի և մանրածախ բանկային նախկին ղեկավար Քերի Տոլստեդտի փոխհատուցումը կրճատելու հարցը։ Երկու օր անց Ստամպֆը կրկին հայտնվել է Կոնգրեսի առջև՝ հայտարարելով, որ մտադիր է զրկվել առնվազն 41 միլիոն դոլար աշխատավարձից։ Նա նաև վկայել է, որ Wells Fargo-ն արագորեն կհրաժարվի իր վաճառքի խթանման ծրագրից։  2020 թվականի հունվարի 23-ին Ստամպֆը համաձայնել է բանկային ոլորտից ցմահ արգելքի և 17,5 միլիոն դոլար տուգանքի՝ կեղծ հաշիվների սկանդալում իր դերի համար։ 2020 թվականի նոյեմբերին նա կարգավորել է ԱԲՀ-ի հետագա հետաքննությունները և համաձայնել վճարել 2,5 միլիոն դոլարի լրացուցիչ քաղաքացիական տույժ։ Wells Fargo-ից հեռանալուց հետո Ստամպֆի ընդհանուր փոխհատուցումը կազմել է ավելի քան $130 միլիոն։ Բարձրաստիճան քննադատները, ներառյալ Էլիզաբեթ Ուորենը, կոչ են արել քրեական գործ հարուցել նրա դեմ։ 2021 թվականի հունիսի դրությամբ ոչինչ չի հարուցվել։

### Դաշնային պահուստային համակարգի քննադատությունը
2018 թվականի փետրվարին Ջանեթ Ելենը՝ Դաշնային պահուստային համակարգի կառավարիչների խորհրդի նախագահի պաշտոնում իր վերջին օրը, հաստատել է խիստ ձևակերպված քննադատական նամակը Սթամպֆին՝ ընդգծելու նրա ձախողումները որպես Wells Fargo-ի տնօրենների խորհրդի համանախագահ։ Նամակում, որը ստորագրել է Վերահսկողության և կարգավորման բաժնի տնօրեն Մայքլ Գիբսոնը, վկայակոչում է Ստամպֆի մեղսակցությունը՝ անտեսելով բանկի ռիսկերի կառավարման վատ ծրագրերը և իր վաճառքի պրակտիկայի վերաբերյալ որևէ լուրջ հետաքննություն սկսելու ձախողումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*