Ռիչարդ II (պիես)

մինի|300x300փքս| «Ռիչարդի և Բոլինբրոկի մուտքը Լոնդոն» (Ջեյմս Նորթքոթ, 1793)
**«Թագավոր Ռիչարդ Երկրորդի կյանքը և մահը»**, Ուիլյամ Շեքսպիրի 1595 թվականին գրված պատմական պիես Անգլիայի Ռիչարդ II թագավորի մասին։

## Գործող անձինք

* Ռիչարդ Երկրորդ թագավորը
* Ջոն Գոնտ, Լանկաստերի դուքսը, Ռիչարդի հորեղբայրը
* Էդմոնդ Լանգլի, Յորքի դուքսը, Ռիչարդի հորեղբայրը
* Հենրի Բոլինբրոկ, դուքս Հերիֆորդ, Ջոն Գոնտի որդին, հետագայում Հենրի Չորրորդ թագավորը
* Դուքս Օմեռլ, դուքս Յորքի որդին
* Թոմաս Մաուբրի, Նորֆոկի դուքսը
* Դուքս Սուռի
* Կոմս Սոլսբերի
* Լորդ Բերկլի
* Բուշի, Ռիչորդ թագավորի սիրելին
* Բեգոտ, Ռիչորդ թագավորի սիրելին
* Գրին, Ռիչորդ թագավորի սիրելի
* Կոմս Նորթեմբերլենդ
* Հենրի Պերսի, սրա որդին
* Լորդ Ռոս
* Լորդ Վիլոբի
* Լորդ Ֆիցվոտեր
* Կառլայլի եպիսկոպոսը
* Վեստմինստրի վանահայրը
* Լորդ-մարշալ
* Սըր Ստիվեն Սկրուպ
* Սըր Փիրս Էքստոն
* Մի գնդապետ ուելսական զորախմբի
* Թագուհի, Ռիչարդ թագավորի կինը
* Յորքի դքսուհին
* Գլոստերի դքսուհին
* Թագուհու նաժիշտներ
* Հենրի Փերսի, կոմս Նորթամբերլենդի որդին
* Լորդեր, մունետիկներ, սպաներ, զինվորներ, երկու պարտիզպան, բանտապահ, պատգամաբեր, ախոռապետ և ուրիշ սպասավորներ

## Սյուժե
Գործողությունը ընդգրկում է Ռիչարդ II-ի կյանքի վերջին երկու տարիները՝ 1398-1400 թվականները։ 

Ռիչարդ թագավորի առջև Հենրի Բոլինբրոկը (Ռիչարդի հորեղբոր որդին) դավաճանության և Գլոստերի դքսի սպանության մեջ է մեղադրում Թոմաս Մաուբրիին։ Իսկ Բոլինբրոկի հայրը՝ Ջոն Գոնտը, համոզված է, որ իր եղբայր Գլոստերի սպանության մեջ մեղավոր է հենց Ռիչարդ թագավորը։ Չկարողանալով հաշտեցնել Բոլինբրոկին և Մաուբրիին, Ռիչարդը թույլատրում է, որ գործը լուծվի մենամարտի միջոցով։

Մենամարտի սկզբնական արարողություններից հետո Ռիչարդը միջամտում է և երկու տղամարդկանց արտաքսում Անգլիայից։ Բոլինբրոկին սկզբում դատապարտում է տասը տարվա աքսորի, սակայն, տեսնելով Ջոն Գոնտի ողբալի դեմքը, պատիժը փոխարինում է վեց տարվա աքսորով։ Մաուբրիին դատապարտում է ցմահ արտաքսման։ Մաուբրին ճիշտ կանխատեսում է, որ Ռիչարդը վաղ թե ուշ զոհ կդառնա Բոլինբրոկի մեքենայություններին։

Մահամերձ Ջոն Գոնտը խիստ նախատում է Ռիչարդին։ Գոնտի մահվանից հետո Ռիչարդն առգրավում է նրա բոլոր հարստությունը և կալվածքները։ Սա զայրացնում է ազնվականներին, որոնք Ռիչարդին մեղադրում են տարբեր հանցանքների մեջ. նա Անգլիայի հարստությունն է վատնել, Բոլինբրոկին իր օրինական ժառանգությունից է զրկել՝ ֆինանսավորելու Իռլանդիայում պատերազմը, ռամիկի վրա անարդար հարկեր է սահմանել և հարստացել՝ տուգանելով ազնվականներին իրենց նախնիների հանցանքների համար: Դավադիր ազնվականները օգնում են Բոլինբրոկին գաղտնաբար վերադառնալ Անգլիա՝ Ռիչարդին գահընկեց անելու ծրագրով։ Սակայն թագավորը դեռ ունի հավատարիմ հպատակներ։ Նրանց թվում են պալատականներ Բուշին, Բեգոտը և Գրինը, ինչպես նաև դուքս Օմեռլը (Յորքի դքսի որդին), որը Ռիչարդի և Բոլինբրոկի զարմիկն է: Երբ Ռիչարդը հեռանում է Անգլիայից՝ մասնակցելու Իռլանդիայի պատերազմին, Բոլինբրոկը օգտվում է առիթից, զորք ժողովում և դեսանտ կատարում Անգլիայի հյուսիսային ափին: Բոլինբրոկը սպանում է Բուշիին և Գրինին և իր կողմը ձգում Յորքի դքսին, որին Ռիչարդը վստահել էր կառավարչական գործով իր բացակայության ժամանակ:

Ռիչարդի վերադարնալուն պես Բոլինբրոկը հետ է վերցնում իր կալվածքները և հավակնում անգլիական գահին։ Ռիչարդի ուելսցի դաշնակիցները լքում են նրան, և նա գերի է ընկնում։ Ռիչարդը հրապարակով հրաժարվում է թագավորությունից, իսկ Բոլինբրոկը՝ այսուհետև Հենրի IV թագավորը, գահ է բարձրանում։ Ռիչարդը բանտարկվում է Փոմֆրետի ամրոցում։ Օմեռլը դավադրում է նոր թագավորի դեմ, սակայն բացահայտվում է իր հոր՝ Յորքի դքսի կողմից: Թագավորը մահապատժի է ենթարկում բոլոր դավադիրներին, բացի Օմեռլից, որի կյանքը խնայվում է իր մոր աղերսանքի շնորհիվ:

Թագավորին հաճոյանալու համար՝ հավակնոտ սըր Պիրս Էքստոնը ծրագրում է Ռիչարդի սպանությունը։ Էքստոնն ընկալում է Հենրիի խոսքերը «Միթե՞ մի ազնիվ բարեկամ չունեմ, / Որ ինձ ազատի այս տանջող վախից»  որպես ակնարկ Ռիչարդի սպանության մասին։ Նախկին թագավորն իր բանտախցում ողբում է իր անկումը և խղճալի վիճակը։ Նրան այցելում է իր նախկին ախոռապետը։ Հասնում են Էքստոնը և իր մարդիկ և սպանում Ռիչարդին։ Հենրին սարսափում է սպանությունից, հեռացնում Էքստոնին իր արքունիքից և խոստանում ուխտի գնալ Երուսաղեմ՝ քավելու Ռիչարդի մահվան մեջ ունեցած իր մեղավորությունը: Թագավորը սգում է Ռիչարդի դագաղի վրա։

## Աղբյուրներ
Պիեսի հիմնական աղբյուրներն են Ռաֆայել Հոլինշեդի «Քրոնիկներ Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Իռլանդիայի» (1577) և Ֆրուասսարի «Քրոնիկոն» երկերը։ Հեղինակը կարծես նաև օգտվել է Էդուարդ Հոլի «Երկու ականավոր ընտանիքների՝ Լանկաստերի և Յորքի միությունը» երկից և Սեմյուել Դենիելի «Քաղաքացիական պատերազմների առաջին չորս գրքերը» էպիկական պոեմից։

Ավելի անորոշ դեպք է ներկայացնում անանուն պիեսը, որը երբեմն կոչվում է «Ռիչարդ II-ի առաջին մասը»: Այս պիեսը, որը պահպանվել է միայն մեկ անավարտ ձեռագրային օրինակում, կրում է «Թոմաս Վուդստոքի» ենթավերնագիրը, և գիտնականները սովորաբար այսպես են անվանում պիեսը։ Պիեսը նկարագրում է «Ռիչարդ II»-ի գործողությանը նախորդող իրադարձությունները, թեև երկու գործերը չունեն նույնական կերպարներ: Այս նմանությունը, ինչպես նաև ձեռագրի անանուն լինելու հանգամանքը, որոշ գիտնականներին համոզել է, որ այս պիեսը կամ դրա մի մասը պատկանում է Շեքսպիրի գրչին։ Այլ հետազոտողների կարծիքով՝ գործը պատկանում է մի այլ հեղինակի և որոշ ազդեցություն է ունեցել Շեքսպիրի պիեսի վրա։

Շեքսպիրը, հնարավոր է, «Ռիչարդ II»-ը գրելիս ներշնչվել է իր ժամանակակից Քրիստոֆեր Մառլոյի «Էդուարդ Երկրորդ» պատմական ողբերգությունից։ Երկու պիեսներն ունեն նմանատիպ կառուցվածք, և քննադատները հաճախ զուգահեռներ են անցկացրել առանձին հատվածների և թեմատիկայի միջև, օրինակ՝  թագավորի տեսականորեն բացարձակ իշխանության և նրա հպատակների պարտադրած իրական սահմանափակումների հակասությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ


## Արտաքին հղումներ
* «Ռիչարդ II» պիեսը՝ Խաչիկ Դաշտենցի թարգմանությամբ (հասանելի է նաև Arak29.org կայքում)
* «Ռիչարդ II» պիեսի անգլերեն բնագիրը

Կատեգորիա:Շեքսպիրի ողբերգություններ