Վլադիմիր Լիպունով

**Վլադիմիր Միխայլովիչ Լիպունով** (, ,) խորհրդային և ռուս աստղաֆիզիկոս, Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1991) և գիտաֆանտաստիկ գրող (Վլադիմիր Խլումով կեղծանունով)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1952 թվականի օգոստոսի 17-ին Ամուրի շրջանի Ռայչիխինսկ քաղաքում:

1976 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը և մինչև 1979 թվականը աշխատել է Կիևում՝ Ուկրաինական ԽՍՀ ԳԱ գլխավոր աստղադիտարանում։

1982 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան (սովորել է ակադեմիկոս Յա. Բ. Զելդովիչի մոտ), իսկ 1981-1992 թվականներին եղել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի աստղագիտության ամբիոնի դոցենտ, աշխատել է Շտեռնբերգի անվան պետական աստղագիտական ինստիտուտում։ Այնուհետև նա սկսել է աշխատել որպես պրոֆեսոր Մոսկվայի պետական համալսարանի աստղաֆիզիկայի և աստղագիտության ամբիոնում, որտեղ դասախոսություններ և սեմինարներ է վարում մինչ օրս: 2014 թվականի դեկտեմբերին Լիպունովը MASTER գլոբալ ռոբոտային աստղադիտակի ցանցի օգնությամբ հայտնաբերել է նոր աստերոիդ, որն ըստ ռուսական լրատվական գործակալությունների պոտենցիալ վտանգ է երկրացիների համար և չափերով ավելի մեծ է, քան արդեն հայտնի Ապոֆիս աստերոիդը: Նոր աստերոիդը ստացել է  անվանումը։ Հեղինակել է ավելի քան 100 գիտական աշխատություններ, այդ թվում՝ մենագրություններ, դասագրքեր և գիտահանրամատչելի գրքեր։

Նա առաջ է քաշել «Սցենարային մեքենայի» գաղափարը՝ տիեզերքում աստղերի էվոլյուցիայի եզակի համակարգչային մոդել: Սցենարային մեքենայի միջոցով հաշվարկվել է Տիեզերքի ստքոքաստիկ գրավիտացիոն ալիքի սպեկտրը և մեր Գալակտիկայի երկուական աստղերի կողմից առաջացած սպեկտրը (1987); Իրականացվել են նեյտրոնային աստղերի և սև խոռոչների միաձուլման հաճախականության, ինչպես նաև Տիեզերքի ամենահզոր պայթյունների աշխարհի առաջին հաշվարկները։ Այս հաշվարկները փայլուն հաստատում ստացան 2015 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, երբ ամերիկյան LIGO մեգա նախագիծը հայտնաբերել է առաջին գրավիտացիոն ալիքները, որոնք առաջացել են սև խոռոչների բախումից:

Ռուսաստանի գրողների միության անդամ է (հրատարակվում է Վլադիմիր Խլումով կեղծանունով)։ Նրա առաջին գիրքը եղել է «Ծեր աղախին Մերին» (1997), «Աստղերի զավակները» (1990), «Հին երգ» (1996), «Գիշերային պահակ» (1996), «Մոսկովյան աշնան տերևները» (1996), «Հմայքը» (1998) և «Այորագուլ» (1998) պատմվածքների հեղինակն է։ 1999 թվականի ապրիլին Լիպունովը ստեղծել է գրական ինտերնետային «Russian Binding» ամսագիրը։

## Մրցանակներ և աշխատանքներ
* Լիպունովը Միջազգային աստղագիտական միության (1993) և Եվրոպական աստղագիտական ընկերության (1993) անդամ է։
* Գիտելիքի հասարակության համամիութենական մրցույթի դափնեկիր (1987) և Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի մրցանակի դափնեկիր (2002)։
* Ռուսաստանի Դաշնության բարձրագույն կրթության վաստակավոր գործիչ (2006):
* Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Ֆ. Ա. Բրեդիխինի անվան մրցանակ (2016)։
* Մոսկվայի պետական համալսարանի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում (2018)։

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
* *Мартынов Д. Я., Липунов В. М.* Сборник задач по астрофизике. — : Наука, 1986
* *Липунов В. М.* В мире двойных звезд. — : Наука, 1986. — 204 с. — (Серия: Библиотечка «Квант». Вып. 52)
* *Липунов В. М.* Астрофизика нейтронных звезд. — : Наука, 1987.
* *Lipunov, V. M.* Astrophysics of Neutron Stars. — Springer, 1992
* *Липунов В. М.* От Большого Взрыва до Великого Молчания. — : АСТ, 2018. — 464 с. — (Лекторий: как устроен мир). — ISBN 978-5-17-109903-9

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Միխայլովիչ Լիպունովը ԳԱԻՇ կայքում
* Հոդված «Մոսկվայի համալսարանի քրոնիկոն» կայքում
* Ինտերնետ Գլխավոր Էջ
* Հարցազրույց Վ. Մ. Լիպունովի հետ, 14.11.2002
* Վլադիմիր Խլումովը գիտաֆանտաստիկ արխիվ կայքում

Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս աստղագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ