Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջան

[300px|thumb|Ասիան և Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանը՝ ըստ [Միավորված ազգերի կազմակերպության Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի տնտեսական ու սոցիալական հարցերով հանձնաժողովի (ESCAP)։]]**Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջան** (հայտնի է նաև որպես **Հնդխաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջան** անվամբ), տարածաշրջան, որը գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսի արևմտյան հատվածում։ Տարածաշրջանի կոնկրետ սահմանները կարող են փոփոխվել՝ ելնելով համատեքստից, սակայն դրա կազմում սովորաբար ներառվում են Ավստրալասիայի, Արևելյան Ասիայի և Հարավարևելյան Ասիայի երկրները։ Առավել լայն համատեքստում տարածաշրջանի կազմում ներառվում են նաև Կենտրոնական Ասիայի, Հյուսիսային Ասիայի, Հարավային Ասիայի, Հարավարևմտյան Ասիայի (ներառյալ՝ Արաբական թերակղզին և Լևանտը) երկրներն ու Խաղաղ օվկիանոսի կղզիները։ Բացի այդ, երբեմն կարող են ներառվել նաև Ամերիկա աշխարհամասում տեղակայված և Խաղաղ օվկիանոսի ափին գտնվող երկրները։ Օրինակ՝ Ասիական և խաղաղօվկանոսյան տնտեսական խորհրդի կազմում ներառված են Նոր աշխարհի (առավել հաճախ կիրառվում է Արևմտյան կիսագունդ տարբերակը) հինգ տնտեսություններ՝ Կանադան, Չիլին, Մեքսիկան, Պերուն և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները։

Առևտրի, ֆինանսների և քաղաքականության ոլորտներում եզրույթն առավել հայտնի է դարձել 1980-ական թվականների վերջից։ Չնայած տարածաշրջանի տնտեսությունների տարասեռությանը, պետությունների մեծ մասն ունեն զարգացող շուկաներ, որոնք զգալի աճ են գրանցում։ Երբեմն կիրառվում է նաև «Ասիախաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջան առանց Ճապոնիայի» եզրույթը։

## Ներքին տարածաշրջաններ
* Կենտրոնական և Արևելյան Ասիա,
* Արևելյան Ասիա՝ այս տարածաշրջանի որոշ երկրներ իրենց բիզնեսները տարանջատում են Ասիայի մնացած երկրներից և դասում Հնդմալայան տարածաշրջանի կազմում, հատկապես՝ Կենտրոնական և Արևմտյան Ասիայից,
* Խաղաղօվկիանոսյան Ասիա՝ խոսքը Ասիա աշխարհամասի խաղաղօվկիանոսյան ափերի մասին է,
* Օվկիանիա,
* Հարավարևելյան Ասիա,
* Հարավային Ասիա,
* Արևմտյան Ասիա

## Երկրների և տարածաշրջանների ցանկն ըստ ենթատարածաշրջանների
Ըստ Միավորված ազգերի կազմակերպության Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի տնտեսական ու սոցիալական հարցերով հանձնաժողովի՝ Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի կազմում ընդհանուր առմամբ ներառված է 51 երկիր և 7 տարածք, որոնք բաժանված են 5 ենթատարածաշրջանների մեջ.
* **[[Արևելյան Ասիա|Արևելյան]] և [[Հյուսիսարևելյան Ասիա]] (ԱՀԱԱ)**
** 
*** 
*** 
** 
** 
** 
** 
* **[[Հյուսիսային Ասիա|Հյուսիսային]] և [[Կենտրոնական Ասիա]] (ՀԿԱ)**
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* **[[Հարավային Ասիա|Հարավային]] և [[Հարավարևմտյան Ասիա]] (ՀՀԱԱ)**
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* **[[Հարավարևելյան Ասիա]] (ՀԱԱ) – [[Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիա|ԱՍԵԱՆ]]**
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
**  
** 
* **[[Օվկիանիա]]**
**  (Միացյալ Նահանգներ)
** 
** 
** 
**  (Ֆրանսիա)
**  (Միացյալ Նահանգներ)
** 
** 
** 
** 
**  (Ֆրանսիա)
** 
** 
**  (Միացյալ Նահանգներ)
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

Լայն համատեքստում հետևյալ երկրներն ու տարածքները կարող են ներառվել Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում.
* **[[Ասիա]]**
** 
**  (Մեծ Բրիտանիա)
**  
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* **[[Հյուսիսային Ամերիկա]]**
** 
** 
** 
* **[[Կենտրոնական Ամերիկա]]**
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* **[[Հարավային Ամերիկա]]**
** 
** 
** 
** 
* **[[Օվկիանիա]]**
**  Բեյքերի կղզի (Միացյալ Նահանգներ)
** 20px Բուգենվիլի ինքնավար շրջան
**  (Ավստրալիա)
**  (Ֆրանսիա)
**  (Ավստրալիա)
**  Մարջանների ծովի կղզիների տարածք (Ավստրալիա)
**  Աշմոր և Կարտյե կղզիներ (Ավստրալիա)
**  Հերդ կղզի և Մաքդոնալդ կղզիներ (Ավստրալիա)
**  Հաուլենդ (Միացյալ Նահանգներ)
**  Ջարվիս (Միացյալ Նահանգներ)
**  Ջոնստոն (Միացյալ Նահանգներ)
**  Քինգմեն (Միացյալ Նահանգներ)
**  Միդուեյ (Միացյալ Նահանգներ)
**  (Ավստրալիա)
**  Պալմիրա (Միացյալ Նահանգներ)
**  (Մեծ Բրիտանիա)
**  (Նոր Զելանդիա)
**  Տորեսի նեղուցի կղզիներ (Ավստրալիա)
**  Ուեյք (Միացյալ Նահանգներ)
**  (Ֆրանսիա)
**  Չուուկ (Միկրոնեզիա)
**  (Չիլի)
**  Սալա-ի-Գոմես (Չիլի)

## Տնտեսական պատկեր
Համաշխարհային բանկի՝ 2024 թվականի ապրիլի տվյալներից պարզ է դառնում, որ Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի (բացառությամբ՝ Չինաստանի) աճի գործակիցը 2024 թվականին հասել է 4,6%-ի, ի տարբերություն 2023 թվականի, երբ այն կազմում էր 4,4%։ Սա ընդգծում է տնտեսության բազմակողմանի կայունությունը գլոբալ ճնշման նկատմամբ: Զուգահեռաբար, համաշխարհային առևտրի աճը, ինչը տարածաշրջանի արտահանող տնտեսությունների համար խիստ կարևոր նշանակություն ունի և որը 2023 թվականին գտնվում էր նվազագույն 0,2% շեմին, 2024 թվականին հասել է 2,3%-ի։ Այդուհանդերձ, մասնավոր ներդրումները շարունակում են մնալ մինչկորոնավիրուսային մակարդակից ցածր, ինչի պատճառը պետական պարտքի բարձր մակարդակն ու աճող տոկոսադրույքն են։ Սա վկայում է անբարենպաստ ներդրումային միջավայրի առկայության մասին։ Տարածաշրջանը լուրջ մարտահրավերների է բախվում ինչպես արտաքին, որոնց թվում են բարձր գնաճն ու համաշխարհային առևտրի ծավալների դանդաղ վերականգնումը, այլև ներքին գործոնների (պետական աճող պարտք, քաղաքական անկայունություն) պատճառով, որոնք փաստացի խոչընդոտում են տնտեսական աճին։ Ավելին, ԱՄՆ-ում կամ Չինաստանում ՀՆԱ-ի 1% հիպոթետիկ անկումը կարող է հանգեցնել Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի զարգացող տնտեսությունների ՀՆԱ-ի կրճատմանը, համապատասխանաբար, 0,5% և 0,3%։ Առևտրի անհավասարակշռության հանգեցնող միջոցների ուժեղացումը, որոնք 2019 թվականից ի վեր եռապատկվել են Մեծ քսանյակի երկրներում, արտացոլում է պրոտեկցիոնիստական արդյունաբերական քաղաքականության միտումը, չնայած Արևելյան Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի մյուս երկրները, բացառությամբ Չինաստանի և Ինդոնեզիայի առավել քիչ են կիրառում նման միջոցներ։

## Տես նաև
*Ասիական և խաղաղօվկանոսյան տնտեսական խորհուրդ
*Ասիական դար
*Արևելք-արևմուտք
*Օվկիանիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* APEC official website
* The Asia Pacific Foundation of Canada
* Asia Pacific Indigenous Youth Network (APIYN)
* BBC Asia-Pacific 

Կատեգորիա:Ասիայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Օվկիանիայի տարածաշրջաններ