open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նաբ (գետ)

**Նաբ** (), գետ Գերմանիայում։

## Աշխարհագրություն
Նաբ գետը թափվում է։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 394 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Խայդենաբ, Վալդնաբ, Ֆիխտելնաբ, Շվայնաբ, Դյուրշվայնաբ, Ֆիլս։

## Հիդրոգրաֆիա
Նաբ գետի երկարությունը կազմում է 165 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 5 400 կմ2 է։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
*Die Naab — mit Waldnaab, Fichtelnaab, Haidenaab.* (2004) Luftbildband, 132 Seiten, Pustet, Regensburg, 2004. ISBN 3-7917-1915-7

Կատեգորիա:Բավարիայի գետեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի գետեր
Կատեգորիա:Դանուբ գետի վտակներ
Պաշա (Սվիրի վտակ)

**Պաշա** (), գետ Ռուսաստանում (Լենինգրադի մարզ)։

## Աշխարհագրություն
Պաշա գետը սկիզբ է առնում Պաշ լիճից և թափվում է Սվիր։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 115 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Պուզոյա, Մեծ Պյալնիցա, Վերին Պալույցա, Ուրիցա, Յավոսմա, Պինեգա, Սուկսա, Սյազնեգա, աջից՝ Պիտ, Կապշա, Սապա, Պոդոգրիցա, Շիժնյա, Կոնջկա, Ռիբեժկա, Կարա, Կումբիտա, Ռոզմեգա, Դոլգայա Սվիրիցա, Բաբյա Ռեչկա բնակավայրերը։

## Հիդրոգրաֆիա
Պաշա գետի երկարությունը կազմում է 242 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 6650 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 70 մ3։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Պաշա գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Վորոնեժ (գետ)

**Վորոնեժ** (), գետ Ռուսաստանում (Տամբովի մարզ, Լիպեցկի մարզ, Վորոնեժի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Վորոնեժ գետը սկիզբ է առնում Դաշտային Վորոնեժ և Անտառային Վորոնեժ գետերի միախառնման վայրից և թափվում է Դոն (գետ)։ Գետը պատկանում է Ազովի ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Իլովայ, Ստանովայա Ռյասա, Մատիրա, Ուսման։

## Հիդրոգրաֆիա

Վորոնեժ գետի երկարությունը կազմում է 342 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 21600 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 70, 8 մ3։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Դոն գետի վտակներ
Օյատ (գետ)

**Օյատ** (), գետ Ռուսաստանում (Լենինգրադի մարզ, Վոլոգդայի մարզ)։

## Աշխարհագրություն
Օյատ գետը սկիզբ է առնում Չայմ լիճից և թափվում է Սվիր։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Տյանուկսա, Շորդինկա, Աշչինա, Կոտչա, Շադմա, Օզերեժա, Վիլիգա, Տիկշա, Վիկշենգա, Ստորին Կուրբա, Վերին Կուրբա, Վաջեգա, աջից՝ Շապշա, Սավինկա, Միլոգոստ, Մեծ Լուբլոգա, Կուզրա, Շոկշա, Տուկշա, Սոնդալա բնակավայրերը։

## Հիդրոգրաֆիա
Օյատ գետի երկարությունը կազմում է 266 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 5220 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 51, 8 մ3։

## Վտակներ
Օյատ գետը ունի 22 վտակներ։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Չարիշ (գետ)

**Չարիշ** (), գետ Ռուսաստանում (Ալթայի Հանրապետություն, Ալթայի երկրամաս)։

## Աշխարհագրություն
Չարիշ գետը թափվում է Օբ։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Կումիր, Կորգոն, Սենտելեկ, Ինյա, Բելայա, Լոկտևկա, Մարալիխա։

## Հիդրոգրաֆիա
Չարիշ գետի երկարությունը կազմում է 547 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 22200 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 192 մ3։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Օբ գետի վտակներ
Բուրնայա (գետ, Լադոգի լիճ)

**Բուրնայա** (), գետ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզում։

## Աշխարհագրություն
Բուրնայա գետը սկիզբ է առնում Սուխոդոլսկի լիճից և թափվում է Լադոգա լիճ։

## Ջրագրություն
Բուրնայա գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Բուրնայա գետը քարտեզի վրա

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ժեր (գետ)

**Ժեր** (), գետ Ֆրանսիայում։

## Աշխարհագրություն
Ժեր գետը սկիզբ է առնում Լանեմեզան հարթավայրից և թափվում է Գարոննա։

## Հիդրոգրաֆիա
Ժեր գետի երկարությունը կազմում է 178 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 1700 կմ2 է։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Ժեր գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գետեր
Կոլիմա (գետ)

**Կոլիմա** (), գետ Ռուսաստանում (Մագադանի մարզ, Յակուտիա)։ Կազմավորվում է Խալխանի լեռնաշղթայից սկիզբ առնող Կուլու և Այան Յուրյախ գետերի միախառնումից, թափվում Արևելասիբիրական ծովը՝ առաջացնելով դելտա։

## Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է յակուտերեն Խոլումա ― «հողմածածկ կոնաձև հյուղակ» բառից․ հնում այդպիսի բնակարանները տարածված էին Հյուսիսի ձկնորսների մոտ։

## Աշխարհագրություն
Կոլիմա գետը թափվում է Կոլիմայի ծոց, Արևելասիբիրական ծով։ Գետը պատկանում է Արևելասիբիրական ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Տասկան, Սեյմչան, Պոպովկա, Յասաչնայա, Զիրյանկա, Օժոգինա, Սեդեդեմա, աջից՝ Բախապչա, Բույունդա, Բալիգիչան, Սուգոյ, Կորկոդոն, Կամենկա, Բերյոզովկա, Օմոլոն, Անյույ։

## Հիդրոգրաֆիա
Կոլիմա գետի երկարությունը կազմում է 2129 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 643000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 3800 մ3։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սաբլինկա (գետ)

**Սաբլինկա** (), գետ Ռուսաստանում (Լենինգրադի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Սաբլինկա գետը թափվում է Տոսնա։

## Հիդրոգրաֆիա

Սաբլինկա գետի երկարությունը կազմում է 22 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 73, 5 կմ2 է։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Սաբլինկա գետի մասին Պետական ջրային գրանցամատյանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Տիգոդա (գետ)

**Տիգոդա** (), գետ Ռուսաստանում (Նովգորոդի մարզ, Լենինգրադի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Տիգոդա գետը սկիզբ է առնում Տեսովյան ճահիճներից և թափվում է Վոլխով (գետ)։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 55 մ բարձրության վրա։

## Հիդրոգրաֆիա

Տիգոդա գետի երկարությունը կազմում է 143 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 2290 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 4, 3 մ3։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իգուասու (գետ)

**Իգուասու** (, ), գետ Բրազիլիայում։

## Աշխարհագրություն
Իգուասու գետը սկիզբ է առնում Իրայի և Ատուբա գետերի միախառնման վայրից և թափվում է Պարանա։ Գետը պատկանում է Պարանայի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 900 մ բարձրության վրա։

## Հիդրոգրաֆիա
Իգուասու գետի երկարությունը կազմում է 1320 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 62 000 կմ² է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 1400 մ³։

## Արտաքին հղումներ
* Իգուասու գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Դիմբովիցա (գետ)

**Դիմբովիցա** (), գետ Ռումինիայում։

## Աշխարհագրություն
Դիմբովիցա գետը թափվում է։ Գետը պատկանում է Արջեշ գետի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Դիմբովիցա։

## Հիդրոգրաֆիա
Դիմբովիցա գետի երկարությունը կազմում է 237 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 2837 կմ2 է։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Դիմբովիցա գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Ռումինիայի գետեր
Մստա (գետ)

**Մստա** (), գետ Ռուսաստանում (Տվերի մարզ, Նովգորոդի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Մստա գետը սկիզբ է առնում Մստինո լիճից և թափվում է Իլմեն լիճ։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 154 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Բերեզայկա, Շեգրինկա, Պերետնա, Լնյանայա, Խոլովա, աջից՝ Ուվեր, Բելայա, Մդա, Խուբա։

## Հիդրոգրաֆիա

Մստա գետի երկարությունը կազմում է 445 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 23300 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 202 մ3։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Շինարարական կլիմայագիտություն

**Շինարարական կլիմայագիտություն**, շինարարական ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է կլիմայական գործոնների ազդեցությունը շենքերի և կառույցների վրա։ Շինարարական կլիմայագիտությունը զարգանում է մթնոլորտի ֆիզիկայի և ընդհանուր կլիմայագիտոության նվաճումների հիման վրա։

Կատեգորիա:Շինարարություն
Սոժ (գետ)

**Սոժ** (), գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում և Բելառուսում։

## Աշխարհագրություն
Սոժ գետը սկիզբ է առնում Սմոլենսկի բարձրավայրից և թափվում է Դնեպր (գետ)։ Գետը պատկանում է Սև ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Խմարա, Օստյոր, Խուդոբիչա, Իպուտ, Սեննա, Բեսեդ, Տերյուխա, Ուտ, Սոժենկա, Վեպրյանկա, Պոկատ, աջից՝ Վիխրա, Բերեզինա, Սև Նատոպա, Բելյանկա, Դոբրոստ, Վոլչաս, Պրոնյա, Լոբչանկա, Ուդագա, Չեչերա։

## Հիդրոգրաֆիա

Սոժ գետի երկարությունը կազմում է 648 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 42100 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 207 մ3։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Բելառուսի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Սև (գետ, Բալթիկ ծով)

**Սև** (), գետ Ռուսաստանում (Լենինգրադի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Սև գետը սկիզբ է առնում Ռոշչինկա և Գլադիշևկա գետերից և թափվում է Ֆիննական ծոց։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում աջից՝ Գլադիշևկա, ձախից՝ Ռոշչինկա։

## Հիդրոգրաֆիա

Սև գետի երկարությունը կազմում է 5 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 668 կմ2 է։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Չյորնայա գետի մասին Պետական ջրային գրանցամատյանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պրոնյա (Օկայի վտակ)

**Պրոնյա** (), գետ Ռուսաստանում (Ռյազանի մարզ, Տուլայի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Պրոնյա գետը սկիզբ է առնում Միջինռուսական բարձրավայրից և թափվում է Օկա (գետ)։ Գետը պատկանում է Կասպից ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Լոկնյա, Ժրակա, Ալեշենկա, Օզերկի, Տիտյակովկա, Մարկովկա, Ուլիբիշ, Յասմենկա, Գլինկա, Իվա, Պաշեչկա, Օվրաշևկա, Տուրոմշա, Կերդ, Գալինա, Մոլվա, Ալեշնյա, Լոշա, Ռանովա, Իտյա, Լուչկա, Ուլաս, Կիրիցա։

## Հիդրոգրաֆիա

Պրոնյա գետի երկարությունը կազմում է 336 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 10200 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 12, 8 մ3։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ

Պրոնյա գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պրոնյա (Սոժայի վտակ)

**Պրոնյա** (), գետ Բելառուսում (Մոգիլյովի մարզ, Վիտեբսկի մարզ)։

## Աշխարհագրություն
Պրոնյա գետը սկիզբ է առնում Սմոլենսկի բարձրավայրից և թափվում է Սոժ։ Գետը պատկանում է Սև ծով, Ատլանտյան օվկիանոսի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Բասյա, Ռաստա։

## Հիդրոգրաֆիա
Պրոնյա գետի երկարությունը կազմում է 172 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 4910 կմ2 է։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ

Պրոնյա գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Բելառուսի գետեր
Վերեբյա (գետ)

**Վերեբյա** (), գետ Ռուսաստանում (Նովգորոդի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Վերեբյա գետը սկիզբ է առնում ճահիճներ Պեսչանկա գյուղի մոտից և թափվում է Վոլմա։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 30 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Տորբիտնա (Տորբիտենկա)։

## Հիդրոգրաֆիա

Վերեբյա գետի երկարությունը կազմում է 63 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 332 կմ2 է։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Վերեբյա գետի մասին Պետական ջրային գրանցամատյանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ցզյալինցզյան (գետ)

**Ցզյալինցզյան** (), գետ Չինաստանում։

## Աշխարհագրություն
Ցզյալինցզյան գետը թափվում է Յանցզի։ Գետը պատկանում է Արևելաչինական ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Ֆուցզյան, Սիխե, Դունխե, Բայլունցզյան։

## Հիդրոգրաֆիա
Ցզյալինցզյան գետի երկարությունը կազմում է 1119 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 160000 կմ2 է։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ

Ցզյալինցզյան գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Չինաստանի գետեր
Ինա (Օդրայի վտակ)

**Ինա** (, ), գետ Լեհաստանում։

## Աշխարհագրություն
Ինա գետը թափվում է Օդրա։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Կրոմպել, Փոքր Ինա։

## Հիդրոգրաֆիա
Ինա գետի երկարությունը կազմում է 129 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 2189 կմ2 է։

## Արտաքին հղումներ
* Ինա գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Լեհաստանի գետեր
Ուրմի (գետ)

**Ուրմի** (), գետ Ռուսաստանում (Խաբարովսկի երկրամաս)։

## Աշխարհագրություն

Ուրմի գետը սկիզբ է առնում Բաջալյան լեռնաշղթայից և թափվում է Տունգուսկա։ Գետը պատկանում է Օխոտի ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Օլգոխտա, Օլ, Սոզերո, Կուկան, Դիկտանգա, Ույաչին, Բերենջա (Բերանժա), Դելունգա, Կուրումկան, Գիրբիչի, Էտերսեյ, Տրուկ, Սինչուգա, Կոսմուն, Պաչան, Մեծ Խավանգա, Աննիկ, Իրունգդա-Մակիտ, Օմոտ։

## Հիդրոգրաֆիա

Ուրմի գետի երկարությունը կազմում է 458 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 15 000 կմ2 է։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ

Ուրմի գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կուր (Տունգուսկայի վտակ)

**Կուր** (), գետ Ռուսաստանում (Խաբարովսկի երկրամաս)։

## Աշխարհագրություն

Կուր գետը թափվում է Տունգուսկա։ Գետը պատկանում է Օխոտի ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում աջից՝ Կուր, Յարապ, Բիրական, Ուլիկա, ձախից՝ Ալգա, Տունգուսկա։

## Հիդրոգրաֆիա

Կուր գետի երկարությունը կազմում է 434 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 13700 կմ2 է։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Կուր գետի մասին Պետական ջրային գրանցամատյանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Տունգուսկա (գետ)

**Տունգուսկա** (), գետ Ռուսաստանում (Խաբարովսկի երկրամաս)։

## Աշխարհագրություն
Տունգուսկա գետը սկիզբ է առնում Կուր և Ուրմի գետերի միախառնման վայրից և թափվում է Ամուր։ Գետը պատկանում է Օխոտի ծովի ավազանին։

## Հիդրոգրաֆիա
Տունգուսկա գետի երկարությունը կազմում է 86 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 30 200 կմ² է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 408 ''Tunguska'' at Arkhangelovka, *UNESCO: Water resources* մ³։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Ամուր գետի վտակներ
Վիտբա (գետ)

**Վիտբա** (), գետ Բելառուսում (Վիտեբսկի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Վիտբա գետը սկիզբ է առնում Վիտեբսկի շրջանից և թափվում է Արևմտյան Դվինա։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Գորնովկա, Սիլնիցա։

## Հիդրոգրաֆիա

Վիտբա գետի երկարությունը կազմում է 33 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 275 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 1, 8 մ3։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ

Վիտբա գետի մասին Բրոքհաուսի և Եփրոնի հանրագիտական բառարանում

Կատեգորիա:Բելառուսի գետեր
Սելեմջա (գետ)

**Սելեմջա** (), գետ Ռուսաստանում (Ամուրի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Սելեմջա գետը սկիզբ է առնում
Յամ-Ալին և Էզոպ լեռնաշղթաների միացման կետից և թափվում է Զեյա (գետ)։ Գետը պատկանում է Խաղաղ օվկիանոսի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 1525 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Ուլմա, Ալդիկոն, Բիսա, աջից՝ Օրլովկա (Մամին), Նորա, Սելիտկան։

## Ջրագրություն

Սելեմջա գետի երկարությունը կազմում է 647 կմ, ավազանի մակերեսը 68600 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 707 մ3։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Գիլյույ (գետ)

**Գիլյույ** (), գետ Ռուսաստանում (Ամուրի մարզ)։

## Աշխարհագրություն
Գիլյույ գետը սկիզբ է առնում Լև, Գիլյույ և Աջ Գիլյույ գետերի միախառնման վայրից և թափվում է Զեյայի ջրամբար։ Գետը պատկանում է Խաղաղ օվկիանոսի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 700 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Մոգոտ, Տինդա։

## Հիդրոգրաֆիա
Գիլյույ գետի երկարությունը կազմում է 545 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 22500 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է ≈209 մ3։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ստորին Տունգուսկա (գետ)

**Ստորին Տունգուսկա** (), գետ Ռուսաստանում (Իրկուտսկի մարզ, Կրասնոյարսկի երկրամաս)։

## Աշխարհագրություն
Ստորին Տունգուսկա գետը սկիզբ է առնում Միջին սիբիրական սարահարթից և թափվում է Ենիսեյ։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Գետի հիմնական վտակներն են.
* աջից՝ Եյկա, Կոչեչում, Յամբուկան, Վիվի, Տուտոնչանա, Երաչիմո, Սևերնայա, 
* ձախից՝ Նեպա, Մեծ Երյոմա, Տետեա, Իլիմպեա, Նիդիմ, Տայմուրա, Ուչամի։

## Հիդրոգրաֆիա
Ստորին Տունգուսկա գետի երկարությունը կազմում է 2989 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 473000 կմ² է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 3 680 մ³։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պոդկամեննայա Տունգուսկա (գետ)

**Պոդկամեննայա Տունգուսկա** (), գետ Ռուսաստանում (Իրկուտսկի մարզ, Կրասնոյարսկի երկրամաս), Ենիսեյի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Անգարայի բլրաշարից։ Տրապների շրջանում առաջացնում է բազմաթիվ խութեր ու սահանքներ։ Ունի խառը սնում (առավելապես՝ ձնային)։ Վարարում է մայիսի սկզբներից մինչև հունիսի վերջերը։ Սառցակալում է հոկտեմբերից մինչև մայիս։ 

## Աշխարհագրություն
Պոդկամեննայա Տունգուսկա գետը թափվում է Ենիսեյ։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Կամո, Վելմո, աջից՝ Չուլա, Տետերե, Չունյա։

## Հիդրոգրաֆիա
Պոդկամեննայա Տունգուսկա գետի երկարությունը կազմում է 1865 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 240000 կմ² է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 1750 մ³։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Ենիսեյ գետի վտակներ
Տրուբեժ (գետ, Պլեշչեևո լիճ)

**Տրուբեժ** (), գետ Ռուսաստանում (Յարոսլավլի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Տրուբեժ գետը սկիզբ է առնում Բերենդեևո ճահիճից և թափվում է Պլեշչեևո լիճ։ Գետը պատկանում է Կասպից ծովի ավազանին։

## Հիդրոգրաֆիա

Տրուբեժ գետի երկարությունը կազմում է 36 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 245 կմ2 է։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Չիրչիկ (գետ)

**Չիրչիկ** (), գետ Ուզբեկստանում (Տաշքենտի մարզ)։

## Աշխարհագրություն
Չիրչիկ գետը սկիզբ է առնում Չարվակսկի ջրամբարից և թափվում է Սիրդարյա։ Գետը պատկանում է Արալյան ծովի ավազանին։

## Հիդրոգրաֆիա
Չիրչիկ գետի երկարությունը կազմում է 155 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 14900 կմ2 է։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ

Չիրչիկ գետի մասին Աշխարհագրական Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Ուզբեկստանի գետեր
Ներսկայա (գետ)

**Ներսկայա** (), գետ Ռուսաստանում (Վոսկրեսենսկի)։

## Աշխարհագրություն

Ներսկայա գետը սկիզբ է առնում Օրեխովո-Զուևսկի շրջանի Շչետինովո գյուղից և թափվում է Մոսկվա։ Գետը պատկանում է Կասպից ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Վոլնայա, Պոնոր, Գուսլիցա, Սեչենկա, Նատինկա։

## Հիդրոգրաֆիա

Ներսկայա գետի երկարությունը կազմում է 92 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 1510 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 8, 3 մ3։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Ներսկայա գետի մասին Պետական ջրային գրանցամատյանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կխվեյայ (գետ)

**Կխվեյայ** (, ), գետ Թաիլանդում։

## Աշխարհագրություն
Կխվեյայ գետը սկիզբ է առնում Ումպխանգ լեռներից և թափվում է Կխվենոյ գետ, Մեկլոնգ գետի սկիզբ։

## Հիդրոգրաֆիա
Կխվեյայ գետի երկարությունը կազմում է 380 կմ։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

Կատեգորիա:Թաիլանդի գետեր
Ուրուգվայ (գետ)

**Ուրուգվայ** (), գետ Բրազիլիայում, Հարավային Ամերիկայում։

## Աշխարհագրություն
Ուրուգվայ գետը սկիզբ է առնում Պելոտաս և Կանոաս գետերի միախառնման վայրից և թափվում է Լա Պլատա։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 1800 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Իբիկուի, Ռիո Նեգրո։

Գլխավոր վտակներն են Իբիկուին և Ռիո Նեգրոն։ Առաջացնում է սահանքներ, ջրվեժներ։ Սնումը անձրևային է, տարեկան միջին ծախսը՝ 5500մ3/վրկ։ Գետային նավերի համար նավարկելի է մինչև Սալաո և Կոնկորդիա քաղաքները, ծովային նավերի համար՝ մինչև Պայսանդու քաղաքը։ Ուրուգվայի ափերին են Կոնկորդիա (Արգենտինա), Սալտո, Պայսանդու, Ֆրայ Բենտոս (Ուրուգվայ) նավահանգիստները։

## Հիդրոգրաֆիա
Ուրուգվայ գետի երկարությունը կազմում է 1600 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 365 000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 5500 մ3։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուրուգվայ գետի մասին Բրոքհաուսի և Եփրոնի հանրագիտական բառարանում

Կատեգորիա:Արգենտինայի գետեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի գետեր
Կատեգորիա:Ուրուգվայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Վոխնա (գետ)

**Վոխնա** (), գետ Ռուսաստանում (Մոսկվայի մարզ)։

## Աշխարհագրություն

Վոխնա գետը սկիզբ է առնում Եսինո գյուղից հյուսիս գտնվող ճահճից և թափվում է Կլյազմա։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 140 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Մարինկա, Խոդզա, աջից՝ Սլոգավկա։

## Հիդրոգրաֆիա

Վոխնա գետի երկարությունը կազմում է 28 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 241 կմ2 է։

## Տես նաև

* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ

Ե․ Ժուկովա «Վոխնա գետը»

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Տազ (գետ)

**Տազ** (), գետ Ռուսաստանում (Յամալ-Նենեցյան ինքնավար օկրուգ)։

## Անվանում
Անվանումն առաջացել է գետի նենեցերեն Տասու Յամ անվանումից․ տասու (տազ, տասի) նշանակում է «ներքին, ստորին», յամ՝ «մեծ գետ»։

## Աշխարհագրություն
Տազ գետը սկիզբ է առնում Սիբիրական Ուվալներից և թափվում է Տազի խորշ։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 139 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում աջից՝ Խուդոսեյ, Խետիլ-Կի, Մեծ Շիրտա, ձախից՝ Չասելկա, Տոլկա, Կարալկա, Պոկոլկա, Ռատա։

## Հիդրոգրաֆիա
Տազ գետի երկարությունը կազմում է 1401 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 150000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 930 մ3։

## Վտակներ
Տազ գետի վտակներն են 21 գետերը։

## Տես նաև
* Գետ
* Ակունք և Գետաբերան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բզիբ (գետ)

**Բզիբ** (, ), գետ Աբխազիայում։

## Աշխարհագրություն
Բզիբ գետը սկիզբ է առնում Կովկասյան Գլխավոր լեռնաշղթայից և թափվում է Սև ծով։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 2300 մ բարձրության վրա։

## Հիդրոգրաֆիա
Բզիբ գետի երկարությունը կազմում է 110 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 1510 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 97 մ3։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
* Վզիբ գետի մասին Բրոքհաուսի և Եփրոնի հանրագիտական բառարանում

Կատեգորիա:Աբխազիայի գետեր
Միխայիլ Կոզլովսկի

**Միխայիլ Իվանովիչ Կոզլովսկի** (), ռուս քանդակագործ, ռուսական կլասիցիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
1764-1773 թվականներին սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1794 թվականից՝ ակադեմիկոս)։ Լավագույն գործերից են Պետերբուրգի Մարմարե պալատի բարձրաքանդակները (մարմար, 1787), Պոլիկրատոսի արձանը (գիպս, 1790), «Քնած Ամուր» (մարմար, 1792, երկուսն էլ՝ Ռուսական թանգարան, Լենինգրադ)։ Կոզլովսկին դիմել է հերոսականության և ազգային պատմության թեմաներին («Ցարական հրամանագիրը պատռող Ցակով Դոլգորուկին», մարմար, 1797, Տրետյակովյան պատկերասրահ), ստեղծել Շվեդիայի դեմ Պետրոս I-ի տարած հաղթանակի այլաբանական կերպարը Պետրոդվորեցում («Առյուծի երախը պատռող Սամսոնը», ոսկեզօծ բրոնզ, 1800-1802) և Ա.Վ.Սուվորովի հուշարձանը (բրոնզ, 1799-1801, այժմ՝ Լենինգրադի Սուվորովի հրապարակում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Իրկուտ

**Իրկուտ** ( և ), գետ Ռուսաստանում (Իրկուտսկի մարզ, Բուրյաթիա)։

## Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն ունի յակուտական ծագում․ հավանաբար առաջացել է *Էրխու* ցեղի անունից։

## Աշխարհագրություն
Իրկուտ գետը սկիզբ է առնում Իլչիր լիճից և թափվում է Անգարա։ Գետը պատկանում է Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 1875 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Զուն-Մուրեն։

## Հիդրոգրաֆիա
Իրկուտ գետի երկարությունը կազմում է 488 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 15780 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 140 մ3։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կնևենագելի ռեակցիա

**Կնևենագելի ռեակցիա**, էթիլենի ածանցյալների ստացում։ Ռեակցիան իրականացնում են հիմքերի առկայությամբ ալդեհիդները կամ կետոնները կոնդենսացնելով ակտիվ մեթիլեն — խումբ պարունակող միացությունների հետ։ Օրինակ, պիպերիդինի առկայությամբ բենզալդեհիդը (I) մալոնաթթվի դիէթիլէսթերի (II) հետ կոնդենսացնելիս ստացվում է դարչնաթթվի ածանցյալը (III)՝
:C_6H_5CHO+CH_2(COOC_2H_5)_2\to C_6H_5CH=C(COOC_2H_5)+H_2O 

Կնևենագելի ռեակցիան լայնորեն կիրառվում է լաբորատոր օրգանական սինթեզման, ինչպես նաև քիմիա-դեղագործական և օծանելիքի արդյունաբերության մեջ։ Ռեակցիան հայտնագործել է գերմանացի քիմիկոս Է. Կնևենագելը 1896 թվականին։

Կատեգորիա:Անվանական ռեակցիաներ օրգանական քիմիայում
Օլգա Կնիպպեր-Չեխովա

**Օլգա Լեոնարդովնա Կնիպպեր-Չեխովա** (, ), ռուս խորհրդային դերասանուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1937 թ.)։

Անտոն Չեխովի կինը։

1898 թ. ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոն։ Առաջին ներկայացման մեջ (Ա. Կ. Տոլստոյի «Ֆեոդոր Իոհանովիչ արքան») խաղացել է Իրինա թագուհու դերը։

Առաջինն է մարմնավորել չեխովյան կանանց կերպարները՝ *Արկադինա* («Ճայ», 1898 թ.), *Ելենա Անդրեևնա* («Քեռի Վանյա», 1899 թ.), Մաշա («Երեք քույր»), *Ռանևսկայա* («Բալենու այգին»), *Սառա* («Իվանով», երեքն էլ՝ 1901 թ.)։ Լավագույն դերերից են նաև *Նաստյան, Ելենան* (Մաքսիմ Գորկու «Հատակում», «Քաղքենիներ», 1902 թ.), *Աննա Մաարը* (Հաուպտմանի «Միայնակ մարդիկ», 1899 թ.)։ Սովետական շրջանում խաղացել է՝ կոմսուհի *Չարսկայա* («Հարություն», ըստ Լև Տոլստոյի, 1930 թ.), *Պոլինա Բարդինա* (Գորկու «Թշնամիներ», 1935 թ.) և այլն։ Արժանացել է ՍՍՀՄ պետական մրցանակի (1943 թվական)։ Օլգա Լեոնարդովնա Կնիպպեր-Չեխովան *Ռտնեսկայայի* դերում (Ա. Չեխովի «Բալենու այգին », 1901 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողների կանայք
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Անտոն Չեխով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կյուրին

**Կյուրին** կամ **Գյուրուն** (դասական ուղղագրությամբ՝ *Կիւրին*, ), գյուղաքաղաք Թուրքիայում (պատմական Սեբաստիայի վիլայեթի Կյուրինի գավառակի կենտրոն, այժմ՝ Սիվասի մարզի Կյուրինի շրջանի կենտրոն), Թոհմասու (Մելաս) գետի բերրի և ծառաշատ հովտում։ XX դարի սկզբին ուներ 3000 տուն բնակիչ, որից 1550-ը՝ հայեր։ Զբաղվում էին արհեստներով, առևտրով, մասամբ՝ երկրագործությամբ։ Հայերն ունեին եկեղեցի և դպրոց։ Կյուրինի հայ բնակչությունը տարագրվել և բնաջնջվել է 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Անվանում
Ոմանք Կյուրինը նույնացնում են խեթական և ասորեստանյան սեպագիր արձանագրություններում հիշատակվող Գաուրաինա (Գուրիմմի), Թեգարամա (Տեգարամա) քաղաքների հետ, որոնք էլ ոմանք կապում են աստվածաշնչյան Թորգոմի հետ։

## Պատմություն
Կյուրինը գտնվում է պատմական Փոքր Հայքում։ Կյուրինի շրջանում գտնվել են քարանձավներ, որտեղ հնագույն ժամանակներում (մոտ մ․թ․ա․ 2000 թ․) բնակվել են մարդիկ։ Կյուրինը հին ժամանակներում մաս է կազմել Կապադովկիայի թագավորության, ապա կարճ ժամանակ՝ Ծոփքի թագավորության։ Բյուզանդական տիրապետության տակ մաս է կազմել Արմենիակների բանակաթեմի, իսկ Օսմանյան կայսրության կազմում եղել է Սեբաստիայի վիլայեթի Կյուրինի գավառակի կենտրոն։

Քաղաքը բաղկացած էր հետևյալ գլխավոր թաղամասերից. Շուղուլ, Օրեն կամ Էրան, Տարեր, Սմկընա, Չերչիկոր, Խոնավ բլուր (Յաշ թեփէ), Աշուր, Սև բլուր (Գարա Թեփե), Ֆերման մահլե, Սաղ, Քեթեն-շայըր, Խաս-բաղ, Ձախ-ձոր կամ Չախ-ձոր։ Կյուրինը հայտնի էր այստեղ արտադրված մանիսա գործվածքներով և հատուկ շալերով, որոնք մեծ պահանջարկ ունեին հարևան շրջաններում։ XIX դարի երկրորդ կեսին կյուրինցիները առևտրական կապեր էին հաստատել Ալեքսանդրիայի, Կեսարիայի, Վառնայի և Տրապիզոնի հետ, ի թիվս այլ քաղաքների։ Ուներ եկեղեցիներ (հայ առաքելական, ինչպես նաև կաթոլիկ և բողոքական) և դպրոց։ Ենթարկվում էր Կիլիկիո կաթողիկոսությանը։

Կյուրինի հայ բնակչությունը տարագրվել և բնաջնջվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ, որից հետո փրկվածների մեծ մասը հայտնվել է Լիբանանում, Սիրիայում և Եգիպտոսում։ Այն տեղերից մի մասն ներգաղթեց Սովետական Հայաստան, բայց շատերն արտագաղթեցին Արգենտինա, Ֆրանսիա, Հունաստան և Միացյալ Նահանգներ հետագա տասնամյակներում։

«Կյուրնո հայրենակցական միությունը» հիմնադրվել է Բոստոնում 1899 թվականին որպես ուսանողական կազմակերպություն։ Ավելի ուշ մասնաճյուղեր են բացվել Հալեպում, Աթենքում, Բեյրութում, Բուենոս Այրեսում, Լիոնում և Նյու Յորքում։ Միությունը օգնել է ցեղասպանությունից փրկված փախստականներին։ Նաև միջոցներ է հայթայթել, որպեսզի Սովետական Հայաստանում հիմնադրվի Նոր Կյուրին գյուղը։ Հայրենակցական միությունը երկու պարբերական է հրատարակել՝ «Կյուրինի հուշ» (1930-1933 թթ․) և «Կյուրինի հուշեր» (1976-1981 թթ․), ինչպես նաև գիրք՝ «Պատմագիրք Կյուրինի» (1974 թ․) վերնագրով։

## Անվանի մարդիկ
* Անդրանիկ Ծառուկյան (1913–1989), գրող
* Հարություն Կալենց (1910–1967), նկարիչ
* Միհրան Թումաճան (1890–1973), երաժիշտ և ազգագրագետ
* Վահե Վահյան (1909–1998), գրող

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Նոր Կյուրին

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Գլադիշևկա (գետ)

**Գլադիշևկա** (), գետ Ռուսաստանում (Սանկտ-Պետերբուրգ)։

## Աշխարհագրություն
Գլադիշևկա գետը սկիզբ է առնում Գլադիշևկ լիճից և թափվում է Սև (գետ)։

## Տես նաև
* Ակունք և Գետաբերան

## Արտաքին հղումներ
Գլադիշևկա գետի մասին Ռուսական Հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Շինարարական կոնստրուկցիաներ

**Շինարարական կոնստրուկցիաներ**, շենքերի ու կառույցների կրող և պատող կոնստրուկցիաներ։ Ըստ նշանակման շինարարական կոնստրուկցիաներ ստորաբաժանվում են կրող կոնստրուկցիաների, պատող կոնստրուկցիաների և այնպիսի կոնստրուկցիաների (գմբեթ, թաղ, պատ ևն), որոնք համատեղում են կրող և պատող ֆունկցիաները։ Ըստ հաշվարկային սխեմայի, շինարարական կոնստրուկցիաները լինում են գծային (հեծան, սյուն), հարթ (սալ, ֆերմա) և տարածական (թաղանթ, գմբեթ)։ Տարածական շինարարական կոնստրուկցիաներ թեթև են, քիչ նյութատար, սակայն դրանց պատրաստումն ու մոնտաժը բավականաչափ աշխատատար է։ Գծային և հարթ շինարարական կոնստրուկցիաները հեշտ են պատրաստվում, քիչ աշխատատար են, բայց առավել նյութատար են։ Ըստ պատրաստման համար օգտագործվող շինանյութի հիմնական տեսակի՝ շինարարական կոնստրուկցիաները բաժանվում են բետոնե կոնստրուկցիաների և շինվածքների, երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների ու շինվածքների, պողպատե կոնստրուկցիաների, քարե կոնստրուկցիաների, փայտե կոնստրուկցիաների։ Ժամանակակից շինարարությունում տարածում են ստանում ասբեստացեմենտային շինվածքներն ու կոնստրուկցիաները, պնևմատիկ շինարարական կոնստրուկցիաները, թեթե համաձուլվածքներից պատրաստած կոնստրուկցիաները և պլաստմասսայե կոնստրուկցիաները։ Այս շինարարական կոնստրուկցիաների հիմնական առավելություններն են փոքր զանգվածը և մեքենայացված հոսքային գծերի վրա գործարանային արտադրության հնարավորությունը։ Ըստ կատարած ծառայության՝ շինարարական կոնստրուկցիաները պետք է համապատասխանեն իրենց նշանակմանը, լինեն հրակայուն և կոռոզիակայուն, անվտանգ, հարմար և շահավետ՝ շահագործման մեջ։ Զանգվածային շինարարության մասշտաբները և տեմպերը պահանջում են, որ շինարարական կոնստրուկցիաները պատրաստվեն արդյունաբերական եղանակով (գործարանային պայմաններում), լինեն շահավետ (ըստ ինքնարժեքի և նյութերի ծախսման), դյուրատեղափոխելի և արագ մոնտաժվող։ Հատուկ նշանակություն ունի աշխատատարության նվազեցումը ինչպես շինարարական կոնստրուկցիաների պատրաստման, այնպես էլ դրանցից շենքերի ու կառույցների ստեղծման դեպքում։ Ժամանակակից շինարարության կարևորագույն խնդիրներից է շինարարական կոնստրուկցիաների զանգվածի փոքրացումը՝ թեթև նյութերի լայն կիրառման և կոնստրուկտիվ լուծումների կատարելագործման հիման վրա։

Կատեգորիա:Շինարարություն
Կյուրինի հուշ

**«Կյուրինի Հուշ»**, գրական, ազգագրական և պատմական պարբերագիրք։ Կյուրինի հայրենակցական միության օրգան։ Հրատարակվել է 1930—1933 թթ.-ին, Նյու Յորքում (7 համար)։ Ներկայացրել է Կյուրինի հայ համայնքի ստեղծման պատմությունը, ավանդությունները, տպագրել նյութեր հայ - թուրքական հարաբերությունների, ազգային, մշակութային և կրոնական կյանքի վերաբերյալ։ Լուսաբանել է Կյուրինի հայրենակցական ընդհանուր միության (ԿՀԸՄ) և նրա մասնաճյուղերի գործունեությունը, հրատարակել միության ծրագիր-կանոնագիրքը (1933, համար 7)։ Աջակցել է ներգաղթին, կոչ արել հայրենադարձ կյուրինցիներին Խորհրդային Հայաստանում Նոր Կյուրին ավան հիմնելու։ Տպագրել է ասացվածքներ, հանելուկներ, երգեր, անտունիներ (Կյուրինի բարբառով), ինչպես նաև կյուրինցի նշանավոր գործիչների (Ն. Ապտալյան, Խ. Դիմաքսյան և ուրիշներ) կենսագրականներ։ Ունեցել է «Կեն օ կօ» խորագրով գրական-զավեշտական հավելված։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրականություն
Կատեգորիա:Ամերիկահայ մամուլ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տարեգրություններ
Կոզմա

**Կոզմա** (ծննդյան և մահվան թվերն անհայտ են), հայ գրիչ և մանրանկարիչ։ Ստեղծագործել է 12-րդ դարի երկրորդ կեսին և 13-րդ դարի առաջին քառորդում։ Նրա անվան անդրանիկ հիշատակությունը կապված է 1166 թվականին Հռոմկլայում Առաքել եպիսկոպոսի համար ընդօրինակած և նկարազարդած Ավետարանի հետ (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր № 7347)։ Կոզմայի մյուս ձեռագրերը ստեղծվել են 1205 թվականին՝ Խարբերդում (Վենետիկի Մխիթարյան մատենադարան) և 1219 թվականին՝ Խարբերդի Բարջանճ անապատում (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր № 7734)։ Կան ևս երկու ձեռագրեր, որոնցից մեկը գտնվում է Կ. Պոլսում, մյուսը՝ ԱՄՆ-ում (Հ. Քյուրտյանի մոտ)։ Կոզման գրել է երկաթագրով և բոլորգրով, նրա օրինակներն իրենց անսխալ և գեղեցիկ գրության շնորհիվ համարվել են «ընտիր և լավ»։ Ձեռագրերը նկարազարդել է խորաններով, լուսանցազարդերով և ավետարանիչների նկարներով։

Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Արմենակ Միսիրյան

**Արմիս** (իսկական անունը՝ **Արմենակ Միսիրյան**) (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, ապա Հալեպում, որտեղ հաստատվել է 1915 թվականից հետո։ 1930 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, հաճախել Ժյուլիանի և Գրանդ Շոմեր ակադեմիաները։ Մասնակցել է ֆրանսահայ նկարիչների «Անի» ընկերության ցուցահանդեսներին։ Իբրև գեղանկարիչ ճանաչում է գտել 1952 թվականից։ 1959 թվականին արժանացել է «Պոպուլիստ» սալոնի առաջին մրցանակին։ Մեծ եղեռնի, ինչպես և իր ժողովրդի վերապրումի թեմաներով քսան կտավ նա ցուցադրել է Փարիզում, Ցյուրիխում և Ամստերդամում։

1956 թվականին այցելել է Խորհրդային Հայաստան։ 1964 թվականին Երևանում կազմակերպվել է Արամիսի անհատական ցուցահանդեսը։ Իր գործերի մի մասը նվիրել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահին («Երեք բարեկամներ», 1955 թ. «Ընտանիք», 1959 թ., «Սայլը նրբանցքում», 1960, թ. «Երիտասարդություն», 1961 թ., «Կիթառահարը», 1963 թ. և այլն)։ 1965 թ.-ին Հալեպում լույս է տեսել Արամիսի «Դրվագներ նկարչական կյանքես» գիրքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Արմիս

Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ նկարիչներ
Ահտո Լևի

**Ահտո Լևի** ((), իսկական անունը՝ Լևի Լիպպու, , ), էստոնացի խորհրդային գրող։ Ստեղծագործել է ռուսերեն։ «Գորշ գայլի նոթեր» վեպի հեղինակն է։

## Կենսագրություն
Լևի Լիպպուն ծնվել է Սաարեմաա կղզում՝ Կուռեսաառե քաղաքում։ Սովորել է տարրական դպրոցում։ 1944 թվականին գերմանացիները նրան ստիպել են աշխատել օդանավակայանում։ Գերմանացիների նահանջի ժամանակ տարհանվել է Գերմանիա։ Պատերազմի ավարտից հետո ձերբակալվել է, տարվել ԽՍՀՄ ու տեղավորվել ճամբարում, որտեղից նա փախել է 1947 թվականին և վերադարձել հայրենիք։ Այնտեղ նորից ձերբակալվել է, տարվել Տոմսկի շրջան, որտեղից փախչելուց ու Էստոնիա վերադառնալուց հետո միացել է անտառային եղբայրներին։ Վերջիններիս միանալու հիմնական պատճառն այն էր, որ նա իմացել էր հոր՝ չեկիստների կողմից սպանվելու մասին։ Սակայն հետագայում նա իմացել է, որ իր հորը սպանել է անտառային եղբայրների հրամանատարներից մեկը։ Սպանելով այդ հրամանատարին ու նրա գործակիցներից մեկին՝ Լևի Լիպպը հանձնվել է իշխանություններին։ Ավելի ուշ նա բանտարկվել է Կալուգայի և Կիրովոգրադի բանտերում։ Բանտարկոթւյան վերջին տարիներն անցկացրել է Սոլիկամսկի շրջանի Միսյա գյուղի ճամբարում։

Բանտից ազատվելուց հետո ապրել է Մոլդավիայում, 1965-1967 թվականներին երկրաբանական արշավախմբի հետ աշխատել է Կարպատներում, այնուհետև մինչև 1968 թվականը ձկնորսությամբ է զբաղվել Սախալինում։

1968 թվականին լույս է տեսել նրա ինքնակենսագրական վեպը՝ «Գորշ գայլի նոթեր», որ գրել էր բանտարկության տարիներին։ Այդ վեպի հիման վրա 1972 թվականին կինոռեժիսոր Վլադիմիր Բասովը նկարահանել է «Վերադարձ կյանք» ֆիլմը։

Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են մի շարք լեզուներով։

Կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է Մոսկվայում ու Տարտուում։ Մահացել է 2006 թվականի հունվարի 20-ին Մոսկվայում։

## Ստեղծագործություններ
* *Փախչել սեփական ստվերից* ()
* *Գորշ Գայլի նոթերը* ()
* *Մոր* ()
* *Ճանապարհի կեսին* ()
* *Այնքան ծիծաղելի Թագավորը* ()
** *Վիպակ առաջին։ Թագավոր* ()
** *Վիպակ երկրորդ։ Շրջափակում* ()
** *Վիպակ երրորդ։ Թակարդ* ()

## Էկրանավորում
* Վերադարձ դեպի կյանք (ֆիլմ, 1972)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն

Կատեգորիա:Էստոնացի գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կողմնացույց

մինի|Կողմնացույց
**Կողմնացույց**, տեղանքում կողմնորոշվելու սարք։ Ըստ գործողության սկզբունքի տարբերում են՝ մագնիսական կողմնացույց, գիրոկողմնացույց, ռադիոկողմնացույց, աստղակողմնացույց։ Հնագույնն ու ամենատարածվածը մագնիսական կողմնացույցն է, որի գործողության հիմքում ընկած է մագնիսական սլաքի՝ Երկրի մագնիսական միջօրեականի ուղղությամբ կողմնորոշվելու հատկությունը։

Ավելի քան 2 հազար տարի առաջ Չինաստանում արդեն կիրառում էին հաստատուն մագնիսը՝ հյուսիս-հարավ ուղղությունը որոշելու համար։ Եվրոպայում կողմնացույցը հիշատակվում է մոտավորապես 12-րդ դարից, այն ջրի մեջ լողացող խցան էր, որի վրա ամրացվում էր մագնիսական սլաքը։ Հետագայում կողմնացույցի կառուցվածքը կատարելագործել են իտալացի Ֆլավիո Ջոյան (14-րդ դար) և ուրիշներ։ Կողմնացույց կիրառվում է նավագնացության, օդագնացության, աստղագիտության մեջ, ռազմական գործում։

Կատեգորիա:Սարքեր
Կատեգորիա:Կողմնացույց
Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Մագնիսականություն
Արմենոս Թեսալացի

**Արմենոս Թեսալացի**, առասպելական արգոնավորդ, Թեսալիայի Արմենիոն քաղաքից։ Ըստ առասպելի, Արմենոսի ուղեկիցները վերաբնակվել են Ակիլիսենե (Եկեղիք) և Սիսպիրիտես գավառներում՝ մինչև Կալաքենե և Ադիաբենե, որից էլ կփր ծագել է Արմենիա երկրի անվանումը։ Ստրաբոնի բերած այս առասպելը հորինվել է մ․ թ․ ա․ IV դ․ վերջում, Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքի ժամանակ և ըստ որոշ ուսումնասիրողների, զուրկ է պատմական հիմքից։ Հունա-մակեդոնական նվաճողները նման (Բալկանյան թերակղզուց գաղթելու) առասպելներ են հորինել նաև պարսիկների, մարերի և արևելյան այլ ժողովուրդների մասին։

Կատեգորիա:Արգոնավորդներ
Ենովք Արմեն

**Ենովք Արմեն** (*Արմենյան*, 1883, նոյեմբերի 10, Էֆքերե (Կեսարիայի մոտ) - 1968, մայիսի 6, Մարսել), հայ գրող, լրագրող, մշակութային գործիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Կ․ Պոլսի Կեդրոնական վարժարանում և Ռոբերտ քոլեջում։ Խմբագրել է «Մասիս»(190)-1908), «Չեզոք» (1910-1912) թերթերը, աշխատել «Բյուրակն» (1900-1905), «Առավոտ» (1909-1910) թերթերի խմբագրություններում։ Հրատարակել է «Կինը» (1906) պատմվածքների ժողովածուն, «Թրքահայ գրականությունը մամուլի ազատության թվականին» (1909) ուսումնասիրությունը ևն։ 1911-1914 թվականներին զբաղվել է ուսուցչությամբ։ 1919 թվականին լույս է ընծայել Մեծ Եղեռնին նվիրված ԱՄՆ դեսպան Հերնի Մորգենթաուի հուշերի հայերեն թարգմանությունը՝ «Ամերիկյան դեսպան Մր․ Մորկընթաուի յիշատակները եւ հայկական եղեռնին գաղտնիքները» խորագրով։ 1931 թվականից բնակություն է հաստատել Մարսելում, որտեղ հիմնել է տպարան։ Ենովք Արմենը եղել է Ֆրանսահայ մշակութային միության Մարսելի մասնաճյուղի պատվավոր նախագահը։

## Երկեր
* Ենովք Արմէն, Կինը (Պատմուածքներ), Կ. Պոլիս, տպարան Ծաղիկ (Սագաեան), 1906։
*Ենովք Արմէն, Վեղարաւոր սատանան։ [ Մաղաքիա Օրմանեանին ], Ա. տ.: Ա. հ, 1908։
*Ենովք Արմէն, Ազգային սահմանադրութիւնը եւ Ազգային երեսփոխանական ժողովը։ Ձօնուած հայ ժողովուրդին, Կ. Պոլիս, տպագրութիւն Արշակ Կարոյեանի, 1908։
*Ենովք Արմէն, Թրքահայ գրականութիւնը մամուլի ազատութեան թուականին, Կ. Պոլիս, տպարան Շանթ, 1909։
*Ճէլալ Նուրի, Մղձաւանջ, վէպ համիտեան կեանքէ, թարգմանեց Ենովք Արմէն, Կ. Պոլիս, տպ. Օննիկ Բարսեղեան եւ որդի, 1911։
*Ենովք Արմէն, Հայ նոր բանաստեղծները։ Ա. Հրանտ Նազարեանց, Կ. Պոլիս, Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան, 1911։
*Ենովք Արմէն, Արշակ Չօպանեան։ Կեանքը եւ գրական ու հասարակական գործունէութիւնը։ (Լէքչըր՝ խօսուած՝ Ատա-Բազար՝ Հայուհեաց Վարժարանի եւ Պարտիզակ՝ Ամերիկեան Բարձր. Վարժարանի (1912) մեջ), Կ. Պոլիս, տպարան Ռ. Սագաեան, 1913։
*Լօյտ Ճօրճի հռչակաւոր ճառը եւ Հայկական խնդիրը անգլիական խորհրդարանին մէջ, թարգմ. Ենովք Արմէն, Կ. Պոլիս, Տպագրութիւն Ա. Կարօեան, 1918։
*Լօյտ Ճօրճի հռչակաւոր ճառը եւ Հայկական խնդիրը անգլիական խորհրդարանին մէջ, թարգմ. Ենովք Արմեն, երկրորդ տպագրութիւն, Կ. Պոլիս, տպարան Օ. Արզուման, Պ. Պալենց գրատան հրատարակութիւն, 1919։
*Ամերիկեան դեսպան Մր. Մօրկընթաուի յիշատակները եւ հայկական եղեռնին գաղտնիքները, թարգմ. Ենովք Արմէն, Կ. Պոլիս, Օ. Արզուման, 1919։
*Ամերիկյան դեսպան Հենրի Մորգենթաուի հուշերը և հայկական եղեռնի գաղտնիքները։ Ֆաքսիմիլային հրատարակություն, թարգմ. Ենովք Արմէն, Երևան, «Լույս», 1990։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ լրագրողներ
Տանել Սոկ

**Տանել Սոկ** (էստ.՝ *Tanel Sokk*, ), էստոնացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ,  խաղարկող։ Ներկա պահին հանդես է գալիս էստոնական «Տալթեք» բասկետբոլային ակումբում։

Մասնագիտական կարիերան սկսել է 2002 թվականին «Նիբիտ» ակումբում։ 2006 թվականից մինչ օրս հանդես է գալիս «Կալև/Կրամոյում», որի կազմում երեք անգամ նվաճել է Էստոնիայի գավաթը (2006-2008 թթ.) և չորս անգամ դարձել Էստոնիայի առաջնության չեմպիոն (2009, 2011 թթ.)։

2002 թվականից ի վեր հանդես է գալիս Էստոնիայի տղամարդկանց բասկետբոլի ազգային հավաքականում։

էստոնացի նախկին խորհրդային բասկետբոլիստ և օլիմպիական ոսկե մեդալակիր Տիյտ Սոկի որդին է։

## Պարգևներ
### Տիտղոսներ
* 2006–07 Էստոնիայի գավաթ («Կալև/Կրամո»)
* 2007–08 Էստոնիայի գավաթ («Կալև/Կրամո»)
* 2008–09 Էստոնիայի գավաթ («Կալև/Կրամո»)
* 2008–09 Էստոնիայի առաջնություն («Կալև/Կրամո»)
* 2010–11 Էստոնիայի առաջնություն («Կալև/Կրամո»)
* 2011–12 Էստոնիայի առաջնություն («Կալև/Կրամո»)
* 2012–13 Էստոնիայի առաջնություն («Կալև/Կրամո»)

### Մրցանակներ
* 2002–03 G4S Բասկետբոլի պրեմիեր լիգայի (KML) տարվա երիտասարդ բասկետբոլիստ («Նիբիտ»)
* 2005–06 «All-KML առաջին թիմ» խորհրդանշական հավաքական («Նիբիտ»)
* 2011–12 G4S Բասկետբոլի պրեմիեր լիգայի (KML) եզրափակչի MVP («Կալև/Կրամո»)
* 2011–12 «All-KML առաջին թիմ» խորհրդանշական հավաքական («Կալև/Կրամո»)
* 2012–13 G4S Բասկետբոլի պրեմիեր լիգայի (KML) եզրափակչի MVP («Կալև/Կրամո»)
* 2012–13 «All-KML առաջին թիմ» խորհրդանշական հավաքական («Կալև/Կրամո»)

## Արտաքին հղումներ
* Էջը «Կալևի» կայքում  
* Էջը Basket.ee կայքում

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Էստոնացի բասկետբոլիստներ
Կոզմա Պրուտկով

**Կոզմա Պրուտկով**, XIX դարի 50-60-ական թվականներին հանդես եկած ռուս գրողներ Ալեքսեյ Տոլստոյի, Ալեքսանդր, Ալեքսեյ և Վլադիմիր Ժեմչուժնիկով եղբայրների ընդհանուր կեղծանունը։ Կոզմա Պրուտկովի ստեղծագործությունները, որ 1859-1863 թվականին լույս են տեսել «Իսկրա», «Սովրեմեննիկ» և այլ պարբերականներում, նշանակալի դեր են խաղացել գրական կյանքում, «Նախագիծ՝ Ռուսաստանում համախոհություն մտցնելու մասին» երգիծանքը, «Առաքինության հաղթանակը» կատակերգությունը սուր քաղաքական ստեղծագործություններ են։ Կոզմա Պրուտկովի անունով լույս ընծայված երգիծական ստեղծագործությունների զգալի մասը պատկանել է Ալեքսեյ Ժեմչուժնիկովի գրչին։

Ի դեպ, հորինվել ու տպագրվել են Կազմա Պրուտկովի երևակայական նկարն ու կենսագրությունը։ Համաձայն այդ կենսագրության՝ նա ծնվել է 1801 թվականին, մահացել 1963 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Ռոդերիկ Իմպի Մուրչիսոն

**Ռոդերիկ Իմպի Մուրչիսոն** կամ **Մերչիսոն** (, ), անգլիացի երկրաբան, Էդինբուրգի համալսարանի երկրաբանության և միներալոգիայի պրոֆեսոր (1871), Լոնդոնի երկրաբանական ընկերության նախագահ (1831)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Դարեմում և Գրեյթ-Մառլոուի ռազմական կոլեջում։ Աշխատությունները նվիրված են պալեոզոյի շերտագրության հարցերին։ Առանձնացրել է սիչուրի ժամանակաշրջանը (1835), դեոնի ժամանակաշրջանը (1839, Ա․ Սեջվիքի հետ) և պերմի ժամանակաշրջանը (1841)։ Ռուսաստանում ճանապարհորդելուց հետո (1840—1841) ռուս հնէաբան Ա․ Կեյզերլինգի և ֆրանսիացի հնէաբան Ֆ․ Վերնյոյլի հետ տվել է Ռուսաստանի եվրոպական մասի և Ուրալի երկրաբանության ռեգիոնալ նկարագրությունը (1845)։ Եղել է մի շարք գիտական ընկերությունների և ակադեմիաների, այդ թվում՝ Պետերբուրգի ԳԱ անդամ (1845)։ Լոնդոնի երկրաբանական ընկերությունը Մուրչիսոնի պատվին սահմանել է մեդալ երկրաբանության բնագավառում աչքի ընկնող աշխատանքների համար։

## Ծանոթագրություններ

«»

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի աշխարհագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի հնէաբաններ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Երկրաբաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Վիկտոր Կոզմին

**Վիկտոր Կոզմին** (, իսկական անուն-ազգանունը՝ **Բոգդան Սըրմաբրյկյան**, ), ռումինական գրող, ազգությամբ հայ։

Սովորել է Գալացի ֆինանսական ակադեմիայում։ Եղել է «Վիացա մունչիտորիլոր» (1900, «Viata muncitorilor») և «Ավընտուլ» (1900—1901, 1904—1905, «Avintul») սոցիալ-դեմոկրատ թերթերի հիմնադիր-խմբագիրներից։ Գրել է քնարական բանաստեղծություններ («Մարմարի աղերսը», «Սեր», «Լռություն», «Իդեալ»), պոեմներ («Երջանկություն»), նովելներ («Դինա», «Թեոդոսիա»), որոնցում արտահայտել է մարդկանց իրավահավասարության, շահագործման վերացման, պարտադիր ուսուցման և այլ առաջադիմական գաղափարներ։ Կոզմինը ցասումով է արձագանքել սուլթան Համիդի սարքած հայկական կոտորածներին (1897), նույն թվականին Գալացում հրատարակել «Ներբող հայ ժողովրդին» և «Հերոս նահատակներ» բանաստեղծությունները։

Կատեգորիա:Ռումինահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռումինագիր հայ գրողներ
Անահտական լեռնանցք

**Անահտական լեռնանցք** (Սարդարի աղբյուրի լեռնանցք), լեռնանցք Մեծ և Փոքր Մասիսների միջև՝ Ակոռի գյուղի մոտ՝ ծովի մակարդակից 2727&nbsp;մ բարձրության վրա։ Թամքոցաձև քարքարոտ մակերևույթը տեղ-տեղ ծածկված է թփուտամացառուտներով։ Կան ստորերկրյա ջրերի ելքեր։ Անահտական լեռնանցքով է անցնում Երևան-Մակու ճանապարհը։

## Անվան ստուգաբանություն
Անվանումն առաջացել է վաղ անցյալում այստեղ գտնված Անահիտ աստվածուհու տաճարի անունից։ Եղել է Երևանի խանության կառավարիչների՝ սարդարների ամառանոց (այստեղից՝ նրա 2-րդ անվանումը)։

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Ամբակում

**Ամբակում** (եբրայերեն חֲבַקּוּק, հունարեն Αμβακουμ, ), Հին Կտակարանի մարգարե։ Ապրել է մ․թ․ա․ 7-րդ դարում։ Ամբակում մարգարեի գրքի հեղինակը։ Ամբակումը միակ մարգարեն է, որն անթաքույց կասկածի տակ է դնում Աստծո իմաստությունը (1։ 3ա, 1։ 13բ)։

Հանդիսանում է 12 փոքր մարգարեներից ութերորդը, իր անունով գրքի հեղինակն է։ Նրա կյանքի ժամանակն ու գործունեության վայրը ճշգրիտ հայտնի չէ, բայց ըստ իր երկերի (Ամբ. 1:6), ենթադրվում է, որ նա ապրել է Հուդայի թագավոր Հովակիմի օրոք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան մարգարեներ
Անդրանիկ (լեռ)

**Անդրանիկ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Շիրակի և Լոռու մարզերի սահմանագլխին, Ջավախքի լեռնաշղթայի առանցքային գոտում։ Տեղակայված է Սարագյուղից 7 կմ հարավ-արևելք՝ Վրաստանի հետ սահմանի վրա։ Բարձրությունը 3138&nbsp;մ է։ Կազմված է նեոգենի և անթրոպոգենի հրաբխային ապարներից։ Լանդշաֆտը լեռնամարգագետնային է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռնագրություն
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռնագրություն
Բարբուր շրջան (Արևմտյան Վիրջինիա)

**Բարբուր շրջան** (), ԱՄՆ Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի 55 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 883 կմ² է, բնակչությունը՝ 16, 589 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆիլիպպի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1843 թ.։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում 

Կատեգորիա:Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի շրջաններ
Բերքլի շրջան (Արևմտյան Վիրջինիա)

**Բերքլի շրջան** (), ԱՄՆ Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի 55 շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածքը 831 կմ² է: 2010 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է  122 076: Շրջկենտրոնն է Մարտինսբուրգ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1772 թ.։

## Ժողովրդագրություն

2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչության թվաքանակը եղել է 75 905, որից քաղաքային բնակչությանը՝ 41  250, գյուղական բնակչությանը՝ 34 655:

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում 

Կատեգորիա:Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի շրջաններ
Մուրսիա (ինքնավար համայնք)

**Մուրսիա**, ( ), պատմական մարզ և ինքնավար համայնք Իսպանիայի հարավ-արևելքում, Միջերկրական ծովի ափին։ Ընդգրկում է Մուրսիա պրովինցիան։ Տարածությունը 26,2 հզ. կմ² է, բն.՝ 1,2 միլիոն մարդ (1973)։ Գլխավոր քաղաքը Մուրսիան է։ Ագրարային-ինդուստրիալ մարզ է, ոռոգովի հողագործության, մերձարևադարձային կուլտուրաների աճեցման, խաղողագործության և շերամապահության շրջան։ Արդյունաբերական արտադրանքի համախառն արժեքի 1/3-ը բաժին է ընկնում լեռնարդյունահանող արդյունաբերությանը։ Զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը։ Մարզը տալիս է երկրի բանջարեղենի ու պտղի պահածոների արտահանության 70%-ը։ Մուրսիայում կա գունավոր մետալուրգիա, նավթավերամշակման, քիմիական, մետաքսի, կաշվի-կոշիկի, բամբակե գործվածքների արդյունաբերություն, նավաշինություն, մոտոցիկլետների ու պահածոների արդյունաբերության սարքավորումների արտադրություն։ Ծովային խոշոր նավահանգիստը Կարթախենան է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի վարչական բաժանում
Լինքոլն շրջան (Արևմտյան Վիրջինիա)

**Լինքոլն շրջան** (), ԱՄՆ Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի 55 շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածքը 1, 134 կմ² է: 2010 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 21.720, 2020 թվականի տվյալներով՝ 20 463։ Շրջկենտրոնն է Հեմլին բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1867 թ. և անվանակոչվել Աբրահամ Լինքոլնի պատվին։

## Ժողովրդագրություն

2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչության թվաքանակը եղել է 22 108 осіб, բոլորը՝ գյուղական բնակիչներ:

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում 

Կատեգորիա:Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի շրջաններ
Աշկալայի դաշտ

**Աշկալայի դաշտ**, դաշտ Եփրատի վերին հոսանքի ավազանում՝ Էրզրումի և Դերջանի դաշտերի միջև։ Երկարությունը 30&nbsp;կմ է, լայնությունը՝ 9-10&nbsp;կմ, բարձրությունը՝ 1700 մ։ Եզրավորված է Կոփա և Այծպտկունք լեռնաճյուղերով։ Կազմված է կարծր կրաքարերի կոպիճներից և փխրուն նստվածքներից։ Նախկինում Աշկալայի դաշտի տեղում լիճ է եղել։ Կլիման ցամաքային է, լանդշաֆտը՝ տափաստանային։ Աշկալա բնակավայրի մոտ կա կերակրի աղի հանքավայր, որի շրջակայքում բխում են աղի աղբյուրներ։ Աշկալայի դաշտը Կոփա լեռնանցքով (2390 մ) կապվում է Ճորոխի հովտին։

Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի հարթավայրեր
Ուետզել շրջան (Արևմտյան Վիրջինիա)

**Ուետզել շրջան** (), ԱՄՆ Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի 55 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 930 կմ² է, բնակչությունը՝ 16, 583 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Նյու Մարտինսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1846 թվականին։

## Աղբյուրներ
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում 

Կատեգորիա:Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի շրջաններ