Լեոնորա Քարինգտոն

**Լեոնորա Քարինգտոն** (, ), անգլիական ծագումով մեքսիկացի սյուրռեալիստ նկարիչ, քանդակագործ, գրող։ Կյանքի մեծ մասն ապրել է Մեխիկոյում, եղել է 1930-ական թվականների սյուրռեալիստական շարժման վերջին վերապրող մասնակիցներից, ինչպես նաև 1970-ական թվականներին Մեքսիկայում սկիզբ առած Կանանց Ազատագրական շարժման հիմնադիր անդամներից։

## Կենսագրություն
Քարինգտոնը ծնվել է Անգլիայի Լանկաշիր շրջանում։ Հայրը զբաղվել է տեքստիլ արտադրությամբ, մայրը՝ Մորինը, եղել է իռլանդուհի։ Լեոնորան ունեցել է երեք եղբայր՝ Պատրիկը, Ջերալդը, Արթուրը։

Կրթվել է դաստիարակների, կրկնուսույցների կողմից, ըմբոստ վարքագծի համար երկու անգամ հեռացվել է դպրոցից, այդ թվում՝ Նյու Հոլ և Չելմսֆորդ դպրոցներից, այնուհետև ընտանիքը նրան ուղարկել է Ֆլորենցիա, որտեղ ընդունվել է Տիկին Փենռոզի արվեստի ակադեմիա։ 1927 թվականին՝ 10 տարեկան հասակում, Փարիզի «Ձախ ափ» (Rive gauche) պատկերասրահում առաջին անգամ տեսել է սյուրռեալիստական կտավ, հետագայում ծանոթացել է բազմաթիվ սյուրռեալիստների հետ, այդ թվում՝ Պոլ Էլուարի հետ։ Հայրը դեմ է եղել, որ աղջիկն արվեստագետ դառնա, իսկ մայրը քաջալերել է դստերը։ 1935 թվականին մեկ տարի ժամկետով Լոնդոնում ընդունվել է Չելսիի արվեստի դպրոց և հոր ընկերոջ՝ Սերժ Չերմաևի օգնությամբ տեղափոխվել է Լոնդոնի Օզանֆանի անվան ակադեմիա (1935-1938)։

Սյուրռեալիստական շարժմանը ծանոթացել է Հերբերտ Ռիդի «Սյուրռեալիզմ» (1936) գրքի կրկնօրինակ տարբերակից, որը մայրն էր նրան տվել։ Սյուրռեալիստ գրող Էդվարդ Ջեյմսը գնել է Կարինգտոնի մեծ թվով կտավներ և 1947 թվականին Նյու Յորքի Պիեռ Մատիս պատկերասրահում կազմակերպել նրա աշխատանքների ցուցահանդեսը։

## Կապը Մաքս Էռնստի հետ
1936 թվականին Լոնդոնի միջազգային սյուրռեալիստական ցուցահանդեսում Լեոնորան ծանոթանում է գերմանացի սյուրռեալիստ Մաքս Էռնստի աշխատանքներին և տարվում է սյուրռեալիստ արվեստագետով նախքան նրան հանդիպելը։ 1937 թվականին Կարինգտոնը Էրնստին հանդիպում է լոնդոնյան մի հավաքույթի ժամանակ։ Արվեստագետների միջև կապ է ստեղծվում, և Փարիզ վերադառնալով` Էռնստն անհապաղ բաժանվում է կնոջից։ 1938 թվականին նա հեռանում է Փարիզից և Լեոնորայի հետ հաստատվում Ֆրանսիայի հարավում գտնվող Սեն Մարտեն դ՛Արդեշ կոմունայում։ Զույգն համագործակցում և աջակցում էր միմյանց գեղարվեստական զարգացման գործում։ Այս շրջանում նրանք ստեղծել են կենդանիների քանդակներ՝ (Էրնստը ստեղծել է իր թռչուններին, Լեոնորան՝ ձիու գլխի գիպսե տարբերակը) զարդարելու Սեն Մարտեն դ՛Արդեշ իրենց տունը։ 1939 թվականին Լեոնորան նկարում է Էրնստի դիմանկարը՝ որպես հարգանքի տուրք իրենց հարաբերությունների։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ֆրանսիացիները Էրնստին ձերաբակալում են, սակայն Պոլ Էլուարի և այլ ընկերների միջնորդությամբ մի քանի շաբաթ անց նա ազատ է արձակվում։

Շուտով, երբ նացիստները ներխուժում են Ֆրանսիա, Էռնստը կրկին ձերբակալվում է այս անգամ գեստապոյի կողմից, քանի որ նացիստները նրա արվեստը համարում էին այլասերված արվեստ։ Էրնստը, Քարինգտոնին թողնելով, իր արվեստի հովանավոր Պեգի Գուգենհայմի օգնությամբ փախչում է Ամերիկա։

Էրնստի ձերբակալությունից հետո Կարինգտոնը վհատված հեռանում է Իսպանիա։ Կաթվածահար անհանգստությունը և աճող զառանցանքները գագաթնակետին են հասնում Մադրիդում և ծնողների միջամտությամբ նա տեղափոխվում է հիվանդանոց, ստանում «տենդային թերապիա», հզոր դեղամիջոցներ, լյումինալ, բարբիտուրատներ։

Քարինգտոնի խնամքով զբաղվող բուժքույրը նրան տանում է Լիսաբոն, որտեղից Կարինգտոնը փախչում է և ապաստան գտնում Մեքսիկայի դեսպանատանը։ 1941 թվականին Էրնստն ամուսնանում է Պեդի Գուգենհայմի հետ։ Նրանց ամուսնությունը տևում է մի քանի տարի, սակայն Էրնստը և Կարինգտոնը չեն կարողանում վերսկսել իրենց հարաբերությունները։

Երեք տարի անց Քարինգտոնն ազատվում է իր ապաստանից և Անդրե Բրետոնի քաջալերանքով գրում «Down Below» գիրքը իր հոգեկան ապրումների մասին։ Իր ապրումները նա արտահայտել է նաև արվեստի գործերում, ինչպիսիք են «Բժիշկ Մորալեսի դիմանկարը» և «Down Below-ի քարտեզը»։

## Մեքսիկա
[thumbnail|«Կոկորդիլոս» քանդակը [Պասեո դե լա Ռեֆորմա պողոտա (Մեխիկո)|Պասեո դե լա Ռեֆորմա պողոտայում: Քարինգտոնը քանդակը Մեխիկոյին է նվիրել 2000 թվականին, ներկայիս վայրում տեղադրվել է 2006 թվականին]]
[մինի|«Մայաների կախարդական աշխարհը», [Անթրոպոլոգիայի ազգային թանգարան (Մեխիկո)|Անթրոպոլոգիայի ազգային թանգարան]]
Լիսաբոն փախչելով՝ Քարինգտոնը կարողանում է մեքսիկացի դեսպան Ռենատո Լեդուկի օգնությամբ դուրս գալ Եվրոպայից։ 1960-ական թվականներին Նյու Յորքում ապրելուց հետո նա ապրել և ստեղծագործել է Մեքսիկայում։ 1963 թվականին նրան խնդրում են ստեղծել մի որմնանկար, որը նա անվանում է «Մայաների կախարդական աշխարհը» (El Mundo Magico de los Mayas), որն իր վրա էր կրում տարածաշրջանի ժողովրդական պատմությունների ազդեցությունը։ Որմնանկարը գտնվում է Մեխիկոյի Անթրոպոլոգիայի ազգային թանգարանում։

Քարինգտոնը ստեղծել է Կանանց Ազատագրական շարժման «Mujeres conscienscia» (1973) պոստերը։ Կարինգտոնն անձամբ կենտրոնացած էր հոգեկան ազատության վրա և հասկանում էր, որ այդ ազատությանը չի կարելի հասնել առանց քաղաքական ազատության։ Հետամուտ լինելով այս համոզմունքներին՝ Կարինգտոնը գիտակցում էր, որ «Մեքսիկայում և Հյուսիսային Ամերիկայում ակտիվ քաղաքական կանանց ավելի մեծ համագործակցությունն ու համատեղ գիտելիքների փոխանակումը» կարևոր էր ազատագրության համար։ Քաղաքական իր հանձնառության շնորհիվ 1986 թվականին Նյու Յորքում Քարինգտոնն արժանացավ կյանքի ընթացքում ձեռքբերումների համար մրցանակի։

## Թեմաներ, հիմնական աշխատանքներ
մինի|2015 թվականին Սերվանտինո միջազգային փառատոնի ժամանակ Գուանախուատոյի համալսարանի մոտ ցուցադրված Կարինգտոնի կերտած քանդակներից

Լեոնորա Կարինգտոնը Զիգմունդ Ֆրոյդի աշխատություններով այնպես չէր հետաքրքրվում, ինչպես շարժման մյուս սյուրռեալիստ անդամները։ Նրա ուշադրության կենտրոնում էին կախարդական ռեալիզմը և ալքիմիան, և նա օգտագործում էր կենսագրական մանրամասներ և սիմվոլիզմ՝ որպես իր նկարների սուբյեկտներ։ Կարինգտոնը կնոջ սեքսուալությունը ներկայացնում էր այնպես, ինչպես նա զգում էր այն, այլ ոչ թե ինչպես բնութագրում էին տղամարդ սյուրռեալիստները։ 1940-ական թվականների աշխատանքները կենտրոնացած են տարբեր գործընթացներում կանանց ստեղծագործական դերի վրա։

Քարինգտոնը հաճախ է պատկերել ձիերի։ Այդպիսի կտավներից են նրա «Ինքնադիմանկարը» (Dawn Horse-ի պանդոկը) և «Լորդ Քենդելսթիքի ձիերը»։ Կարինգտոնը ձիեր նկարել է դեռևս մանկուց։ Ձիերն ի հայտ են եկել նաև նրա գրական ստեղծագործություններում։ Առաջինը հրատարակված «The House of Fear» կարճ պատմվածքում Կարինգտոնը երիտասարդ հերոսուհուն պատկերել է ձիու կերպարով։ Կարինգտոնի "Jezzamathatics or Introduction to the Wonderful Process of Painting" ակնարկը տպագրվել է 1935 թվականին՝ նախքան «The Seventh Horse» պատմվածքի լույս տեսնելը։ Կարինգտոնը հաճախ օգտագործել է բառային ծածկագրեր՝ մեկնաբանելու իր աշխատանքները։ «Candlestick»-ը (Քենդելսթիք) ծածկագիր է, որը նա օգտագործել է ներկայացնելու իր ընտանիքը, որտեղ «լորդը» հայրն է։

## Երկրորդ ամուսնություն և երեխաներ
Քարինգտոնը երկրորդ անգամ ամուսնացել է լուսանկարիչ, Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Ռոբերտ Կապայի մենեջեր Էմերիկո Վայզի հետ (մականունը՝ «Չիկի», ծնվել է Հունգարիայում 1911 թվականին)։ Նրանք ունեցել են երկու որդի՝ մտավորական, գրող Գաբրիելը և բժիշկ, սյուրռեալիստ նկարիչ Պաբլոն։ Չիկի Վայզը մահացել է 2007 թվականի հունվարի 17-ին տանը՝ 97 տարեկան հասակում։

## Մահը
Լեոնորա Քարինգտոնը մահացել է 2011 թվականի մայիսի 25-ին 94 տարեկան հասակում Մեխիկոյի հիվանդանոցներից մեկում թոքաբորբի բարդությունների պատճառով։

## Ցուցահանդեսներ
* Լեոնորա Քարինգտոն։ Թեյթ Լիվերպուլ, մարտի 6 – մայիսի 31, 2015
* Լեոնորա Քարինգտոն։ Կելտիկ սյուրռեալիստը, Իռլանդիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան, Դուբլին,Իռլանդիա (անհատական) 2013–2014
* Լեոնորա Կարինգտոն և Թիլի Լոշ, Վիկտոր Ուինդ գեղարվեստի կորպորացիա, 2011
* Թալիսման ոսպնյակներ, Ֆրոյ Նորիս պատկերասրահ, Սան Ֆրանցիսկո (անհատական), 2008
* Սյուրռեալիզմ, Երազանքները կտավի վրա, Նասաու մարզի արվեստի թանգարան, Ռոսլին նավահանգիստ, Նյու Յորք, 2007
* Ֆրիդա Կալո, Դիեգո Ռիվերա և 20-րդ դարի մեքսիկական արվեստ, Ժակ և Նատաշա Գելման հավաքածու, Չիկագոյի մեքսիկական արվեստի ազգային թանգարան, 2003
* Սյուրռեալիզմ, Չկապված ցանկություն, Թեյթ, Լոնդոն, Անգլիա, Մետրոպոլիտեն թանգարան, Նյու Յորք, 2001-2002
* Հայելային պատկերներ, Կանայք, սյուրռեալիզմ, ինքնաարտահայտում, Սան Ֆրանցիսկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարան, Սան Ֆրանցիսկո, 1999
* Սյուրռեալիզմ։ Երկու մասնավոր աչքեր, Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարան, Նյու Յորք, 1999
* Regards des Femmes, Musée d'Art Moderne, Lieja, Ֆրանսիա, 1993
* Sujeto-Objeto, Գուանախուատոյի շրջանային թանգարան, Գուանախուատո և Մոնտերեյի թանգարան, Մոնտերեյ, Մեքսիկա, 1993
* Galería de Arte del Auropuerto Internacional de la Ciudad de México, Մեխիկո, Մեքսիկա, 1991 (անհատական)
* Սերպենտին պատկերասրահ, Լոնդոն, Անգլիա (անհատական), 1991
* Sainsbury, Նորվիչ, Անգլիա(անհատական), 1991
* Արնոլֆինի, Բրիսպոլ, Անգլիա (անհատական), 1991
* Մեքսիկական թանգարան, Սան Ֆրանցիսկո (անհատական), 1991
* Art Company, Լիդս, Անգլիա (անհատական), 1990
* Brewster պատկերասրահ, Նյու Յորք (անհատական)
* Museo Nacional de la Estampa, INBA, Մեքսիկա (անհատական), 1989
* Brewster պատկերասրահ, Նյու Յորք (անհատական), 1987
* Art Space Mirage, Տոկիո, Ճապոնիա (անհատական), 1987
* Alexander Iolas պատկերասրահ, Նյու Յորք (անհատական), 1987
* Լեոնորա Կարինգտոն. հետահայաց ցուցահանդես, Միջամերիկյան կապերի կենտրոն, Նյու Յորք, 1976
* Լեոնորա Կարինգտոն. հետահայաց ցուցահանդես, Արվեստի թանգարան համալսարան, 1976
* Իմպրեսիոնիզմից սյուրռեալիզմ, Անգլիա 1970
* Սյուրռեալիստներ Բայրոն պատկերասրահ, Նյու Յորք, 1969
* Galerie Pierre, Paris, France (անհատական), 1969
* Գեղարվեստի ազգային ինստիտուտ, Մեքսիկա (անհատական), 1969
* Գեղարվեստի պալատ, Մեխիկո, Մեքսիկա (անհատական), 1969
* Մեքսիկական արվեստի պատկերասրահ, Մեխիկո, Մեքսիկա (անհատական), 1969
* Բրիտանացի արտիստները Մեքսիկայում 1800/1968, Անգլո-մեքսիկական մշակույթի ինստիտուտ, Մեքսիկա, 1968
* Նկարչության IX բիենալե, Սան Պաուլո, Բրազիլիա, 1967
* Սյուրռեալիզմ, Հոգեվիճակ, Կալիֆորնիայի համալսարան, Սանտա Բարբարա, Կալիֆորնիա, 1966
* Surrealismo y Arte Fantástico en México, Galeria Universitaria, Aristos, Մեքսիկա, 1966
* Անտոնիո Սուզա պատկերասրահ, Մեխիկո, Մեքսիկա (անհատական), 1965
* Անգլո-մեքսիկական մշակութային ինստիտուտ, Մեխիկո (անհատական), 1965
* Կլարդեկոր պատկերասրահ, Մեխիկո, Մեքսիկա (անհատական), 1965
* Էդվարդ Ջեյմսի նկարների հավաքածու, Անգլիա, 1963
* Ժամանակակից մեքսիկական դիմանկար, Մեքսիկական արվեստի թանգարան, Մեխիկո, Մեքսիկա, 1961
* Քրոս պատկերասրահ, Դանիել Կորդիեր, Փարիզ, Ֆրանսիա, 1959
* Մեքսիկական արվեստի թանգարան, Մեխիկո, 1956 (անհատական)
* 31 կին արվեստագետների ցուցահանդես, Arte de este siglo, 1943, Նյու Յորք
* Սյուրռեալիստական առաջին փաստաթղթեր, Մադիսոն ավենյու պատկերասրահ, Նյու Յորք, 1943
* 20-րդ դարի դիմանկարներ, Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Նյու Յորք, 1943
* Պիեռ Մատիս պատկերասրահ, Նյու Յորք, 1942 (անհատական)
* Սյուրռեալիստական ցուցահանդես, Ռոբերտ պատկերասրահ, Ամստերդամ, Նիդերլանդներ, 1938
* Սյուրռեալիստական միջազգային ցուցահանդես, Գեղարվեստի պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսիա

## Երկեր
* *La Maison de la Peur*, H. Parisot, 1938 – with illustrations by Max Ernst
* *Une chemise de nuit de flanelle*, Libr. Les Pas Perdus, 1951
* *El Mundo Mágico de Los Mayas*, Museo Nacional de Antropología, 1964 – illustrated by Leonora Carrington
* *The Oval Lady: Surreal Stories* (Capra Press, 1975)
* *The Hearing Trumpet* (Routledge, 1976); Penguin Books, Limited, 2005, ISBN 9780141187990
* *The Stone Door* (New York: St. Martin's Press, 1977)
* *The Seventh Horse and Other Tales* (E. P. Dutton, 1988)
* *The House of Fear* (Trans. K. Talbot and M. Warner. New York: E. P. Dutton, 1988)
**Down Below* (Dutton, 1988)

## Ստեղծագործություններ
* Ինքնադիմանկար (Դաուն հորզի պանդոկը), 1936–1937, Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք),Պիեռ և Մարիա-Գեյտանա Մատիս հավաքածու 
* Մաքս Էրնստի դիմանկարը, 1939 (մասնավոր հավաքածու)
* Լորդ Քանդելսթիքի ձիերը, 1938 (մասնավոր հավաքածու)
* Լորդ Քանդելսթիքի կերակուրը, 1938
* Դաուն հորզի պանդոկը (Ինքնադիմանկար), 1939 (առաջին խոշոր սյուրռեալիստական գործը), Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք)
* Սուրբ Անտոնիոսի գայթակղությունը, 1947, Պրադո թանգարան, Մադրիդ
* Հիշատակի աշտարակ, 1995, Վիկտոր Վինդ հետաքրքրությունների թանգարան, Լոնդոն

## Պատկերասրահ

Leonora Carrington MET (3470458844).jpg
LEONORA CARRINGTON (4775219523).jpg
Leonora Carrington (16681004947).jpg
Leonora Carrington (16700935440).jpg
Leonora carrington (4422541667).jpg


## Ծանոթագրություններ
 





## Գրականություն
* Chadwick, Whitney. *Women Artists and the Surrealist Movement* (Thames and Hudson, New York, 1985)
* Sills, Leslie & Whitman. *A. "Visions: stories of women artists* (Morton Grove, Illinois, 1993)
* 
* Moorhead, Joanna. *Another world* (article about Carrington), *Daily Telegraph* (24 April 2010)
* Van Raay, Stefan, Moorhead, Joanna and Arcq, Teresa. "Surreal Friends: Leonora Carrington, Remedios Varo and Kati Horna" (Lund Humphries in association with Pallant House Gallery, 2010)
* Chadwick, Whitney. “Leonora Carrington: Evolution of a Feminist Consciousness”, *Women's Art Journal*, Vol. 7, no. 1: (1986; accessed 21 February 2012), pg. 38
* Hertz, Erich. "Disruptive Testimonies: The Stakes of Surrealist Experience in Breton and Carrington." Symposium Vol. 64, no. 2: (2010). Academic Search Premier, EBSCOhost (accessed 29 March 2012)
* Aberth, Susan. “Leonora Carrington: The Mexican years, 1943–1985.” Art Journal Vol. 51, no. 3: (Autumn 1992; accessed 1 April 2012) pgs. 83–85

## Արտաքին հղումներ
*Leonora Carrington at Wikiart.org
*Leonora Carrington’s Surrealist Paintings  at disinfo.com
*Obituary in ''New York Times'', 27 May 2011
*Dos Surrealistas en México, 15 January 2006
*Works by Carrington, at ArtCyclopedia 
*"Writer Joanna Moorhead goes in search of her long-lost cousin", *The Guardian*
*Leonora Carrington, "A Woman of Surrealism"  (last accessed: 25 November 2014)
* Documents on Leonora Carrington  in the ICAA Documents Project at The Museum of Fine Arts, Houston
* Leonora Carrington: Britain's lost surrealist

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի սյուրռեալիստներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ