open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Երիտասարդական (մետրոյի կայարան)

**«Երիտասարդական»**, Երևանի մետրոպոլիտենի կայարան, որը բացվել է 1981 թ. մարտի 7-ին։

Կայարանը գործարկվել է 1981 թ. մարտի 7-ին Երևանի մետրոպոլիտենի թողարկման առաջին փուլում, «Բարեկամություն» - «Սասունցի Դավիթ» գծի բացման ժամանակ։ Ճարտարապետն է Ստեփան Քյուրքչյանը։ Կոնստրուկտորն է Ի. Մանուչարյանը։ Ներքին հարդարանքը կատարված է բաց մոխրագույն մարմարով։ Սպասասրահի սյուները զարդարված են ուղղահայաց դեկորատիվ մետաղական ցանցերով, որոնք ծածկում են սյուների մեջ տեղադրված օդափոխության սարքերը։ Պատին քանդակագործ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ Ռուզան Քյուրքչյանի հեղինակած «Երիտասարդություն» խորաքանդակն է։

Կայարանը ելք ունի Իսահակյան փողոց, որտեղից մոտիկ են Տերյան և Աբովյան փողոցները, Երևան քաղաքի Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից շատերը, Օղակաձև զբոսայգին։ Կայարանի երկար միջանցքը թեքվում է դեպի աջ և վերջանում եռաշարք շարժասանդուղքով։ Վերերկրյա շինությունը յուրահատուկ կառուցվածք ունի՝ շենքից անկյան տակ դուրս է գալիս լայն, դիմացից ապակեպատ խողովակ, որը կարծես շարժասանդուղքների շարունակությունը լինի։ Վերև բարձրացող ուղևորները տեսնում են արևի լույսը և երկինքը։

## Պատկերասրահ

Yeritasardakan.JPG
Yeritasardakan 2.JPG
Metro Yerevan station Eritasardakan.jpg
Երիտասարդություն.JPG|«Երիտասարդություն» 1981, Երիտասարդական մետրոյի կայարանի պատի բրոնզե քանդակը, քանդակագործ՝ Ռուզան Քյուրքչյան
Youth Metro Station.jpg
Youth Station 11.jpg
Yeritasardakan Metro Station, Yerevan.jpg|Երիտասարդական կայարանի շենքի արտաքին տեսք


## Տես նաև
* Երևանի մետրոպոլիտեն
* Տրանսպորտը Երևանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երիտասարդական - Երևանի մետրո
Ֆուտբոլի Իտալիայի սուպերգավաթ 1990

**Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթ 1990**, Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթի 3-րդ խաղն է։ Խաղը շահեց «Նապոլի» ֆուտբոլային ակումբը՝ «Յուվենտուսին» հաղթելով 5-1 հաշվով։ Խաղը կայացել է Նեապոլի Սան Պաուլո մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Իտալիայի Սուպերգավաթ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի հանդիպումներ
Խռիկաշունչներ

300px|մինի|Abludomelita obtusata (Montagu, 1813)
**Խռիկաշունչներ** (Branchiata), հոդվածոտանիների ենթատիպի կենդանիների վերնադաս, որն ընդգրկում է խեցգետնանմանների միակ դասը։ Գլուխը կրում է 5 զույգ հավելվածներ։ Հիմնականում ջրային կենդանիներ են։ Շնչառությունը կատարվում է խռիկներով, երբեմն՝ մարմնի ամբողջ մակերևույթով։ Արտաթորության օրգանները ձևափոխված ցելոմոդուկտներն են։ 

Կատեգորիա:Հոդվածոտանիներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Ֆիլիպ Յաբլոնսկի

**Ֆիլիպ Կարլ Յաբլոնսկի** (, ), սերիական մարդասպան, որը Կալիֆոռնիայում և Յուտայում 1978-1991 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում մեղավոր է ճանաչվել 5 կանանց սպանության մեջ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հարբեցողի ընտանիքում, որը ծեծում էր մորը և քրոջը։ 16 տարեկան հասակում Յաբլոնսկին հարձակվել է 14 տարեկան քրոջ վրա, պարանով փաթաթել է վիզը ու նետել մահճակալի վրա։ Յաբլոնսկին ահարկու տեսք ուներ այդ պահին և քույրը մտածում է, որ նա ուզում է բռնաբարել իրեն։ Բայց Յաբլոնսկին անսպասելի կանգ է առնում ու սկսում հեկեկալ։ Երբ քույրն այդ մասին պատմում է ծնողներին, հայրն սկսում է ծեծել նրան։

## Սպանություններ
Յաբլոնսկին 1968 ամուսնացել է Էլիս Մակգոունի հետ։ Նա սեռական ոտնձգություններ էր կատարում ու փորձում խեղդել նրան բարձով։ Յաբլոնսկին 1968 թվականի նոյեմբերին հանդիպում է Ջեյն Սենդերսի հետ այն բանից հետո, երբ նրա առաջին կինը թողնում է նրան։ Նա բռնաբարում է նրան իրենց հանդիպման հենց առաջին օրը, բայց աղջիկն այդ մասին չի պատմում ոստիկաններին։ Սենդերսը հղիանում է և 1969 թվականի հուլիսին նրանք ուղևորվում են Կալիֆոռնիա։ Մի անգամ սեռական հարաբերության ժամանակ Սենդերսը ուզում է կանգ առնել, իսկ կատաղած Յաբլոնսկին հանում է ատրճանակը ու սպառնում, որ եթե նա չշարունակի, ապա կսպանի նրան։ Նա հարվածում է և Սենդերսը ուշագնաց է լինում, իսկ հենց որ ուշքի է գալիս նա սկսում է բռնաբարել նրան։ 1972 թվականին Սենդերսը ևս թողեց նրան։ 1978 թվականին Յաբլոնսկին սպանում է իր առաջին կնոջը՝ Էլիս Մակգոունին։ 1982 թվականին ազատվելով կալանքից` ամուսնանում է Քերոլ Սպադոնիի հետ։ 1991 թվականի ապրիլի 22-ին Յաբլոնսկին սպանեց 38-ամյա Ֆաթիմա Վեննին, որը Կալիֆոռնիայում 2 դեռահաս աղջիկների մայր էր։ Նա հայտնաբերվել էր մերկ՝ գնդակը գլխում։ Նա նույնպես բռնաբարված էր, իսկ մեջքին կար հետևյալ գրությունը. «Ես սիրում եմ Հիսուսին»։ Հաջորդ օրը՝ 1991 թվականի ապրիլի 23-ին, Յաբլոնսկին խեղդեց իր կնոջը՝ Քերոլ Սպադոնիին, իսկ հետո բռնաբարեց ու սպանեց 72-ամյա զոքանչին։ Ապրիլի 27-ին Յուտայում նա թալանեց ու սպանեց 58-ամյա մի կնոջ։

## Ձերբակալություն և դատավճիռ
Հաջորդ օրը նրան ձերբակալեցին Կանզասում, ու նշանակվեց մահվան դատավճիռ։ Ձերբակալման ժամանակ նա 45 տարեկան էր։ 2006 թվականի հունվարին դատարանը վերանայեց Յաբլոնսկու բողոքարկումը ու թողեց ուժի մեջ մահվան դատավճիռը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերիական մարդասպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սերիական մարդասպաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հանցագործներ
Ջո Դևիս

**Ջո Դևիս**, OBE (, ), նշանավոր Անգլիացի պրոֆեսիոնալ սնուկերիստ և անգլիական բիլիարդիստ։

Ծնվել է Դերբիշիրում։ Առաջին սնուկերի աշխարհի առաջնություն կազմակերպիչներից մեկը։ Սնուկեր պլյուս խաղի ստեղծողը և վերամշակողը։ Ֆրեդ Դևիսի մեծ եղբայրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պրոֆիլը World Snooker կայքում 
* պրոֆիլը Global-Snooker կայքում  

Կատեգորիա:Անգլիացի սնուկերիստներ
Խսիր

մինի|331x331փքս|Եղեգնյա խսիրի վաճառք
**Խսիր**, փսիաթ, ճահճախոտերից, եղեգից, եգիպտացորենի և այլ բույսերի կեղևից կամ դալար ճյուղերից պատրաստված հասարակ հյուսվածք։ Դեռևս միջնադարում տարածված է եղել Արևելքի երկրներում։ Ընչազուրկ բնակչության և ճգնավորների համար ծառայել է իբրև անկողին և հատակի փռոց։ Հայաստանում խսիր գործել են առավելապես գյուղական բնակչությունը և վանքերի աբեղաները։ Անիի պեղումների ժամանակ գտնվել են խսիրի կտորներ։ Բնակչության կենսամակարդակի բարելավման հետևանքով խսիրը դուրս է եկել գործածությունից։

## Գրականություն
* Առաքելյան Բ., Քաղաքները և արհեստները Հայաստանում IX—XIII դդ., հ. 1, Ե., 1958։

Կատեգորիա:Կենցաղ
Խվաթայ-նամակ

**«Խվաթայ-նամակ»**, «Խոդայ-Նամե» (գիրք թագավորաց), իրանական ժողովուրդների առասպելների, էպիկական ասքերի ու պատմական ժամանակագրությունների արձակ և չափածո ժողովածուներ։ Կազմվել են Սասանյանների օրոք (III—IV դդ.), միջին պարսկերենով։ VIII—IX դդ. սկսել են թարգմանվել արաբերեն՝ «Սիար ալ մուլուք» (թագավորների կենսագրություն) խորագրով։ «Խվաթայ-նամակ»-ի ոչ մի ժողովածու (բնագիր կամ թարգմանություն) ամբողջությամբ չի պահպանվել։ Դրանց մասին տեղեկություններ են հաղորդել արաբ պատմիչները և աշխարհագետները։ Հայտնի 9 ժողովածուներից 4-ը նվիրված է միայն Սասանյանների պատմությանը, մյուսները պարունակում են նաև առասպելներ ու էպիկական զրույցներ։ «Խվաթայ-նամակ»-ի, միջին պարսկական այլ երկերի և դրանց արաբերեն թարգմանությունների հիման վրա X դարի ֆարսի լեզվով կազմվել են «Շահնամեներ», որոնցից ամենանշանավորը Ֆիրդուսու «Շահնամե»-ն է։

## Գրականություն
* Османов M.H., Cводы иранского героического эпоса («Xyдай Намэ» и «Шахнамэ») Kaк источник «Шахнамэ» Фирдоуси
* «Учетные записки института востоковедения», M., 1958, т. 19.

Կատեգորիա:Իրսնի պատմություն
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսկերեն գրականություն
Կատեգորիա:Իրանական գրականություն
Խվներ (Սպարկերտի գավառ)

**Խվներ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սպարկերտի գավառակում։

1909 թվականին ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռուբեն Մաթևոսյան

**Ռուբեն Մացակի Մաթևոսյան** (), հայ երգիչ (տենոր), ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978), պրոֆեսոր (1996)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1941 թվականի հունվարի 12-ին Սպիտակ քաղաքում։ 1967 թվականին ավարտել է Երևանի կոնսերվատորիան։ 1961-1992 թվականներին հանդես է եկել որպես ՀՀ հեռուստառադիոպետկոմի Արամ Մերանգուլյանի անվան ժողովրդական գործիքների անսամբլի մենակատար, 1996 թվականից՝ նույն անսամբլի գեղարվեստի ղեկավար։

1992-1996 թվականներին եղել է «Աստղեր» անսամբլի գեղարվեստի ղեկավար և մենակատար։

1986 թվականին սկսել է դասավանդել Երևանի էստրադային և ջազային արվեստի քոլեջում, 1990 թվականից՝ Երևանի կոնսերվատորիայում։

Ռուբեն Մաթևոսյանը 1999 թվականին դարձել է Հայ երգարվեստի միության նախագահ։

Շերամի երգերի լավագույն կատարողների հանրապետական մրցույթի 1-ին մրցանակակիր է (1961, Երևան)։

2025 թվականի մայիսի 1-ին հայկական երաժշտական «Խազեր» մրցանակի հանձնման առաջին արարողությանը ստացել է հատուկ մրցանակ։

## Երգացանկ
Ռուբեն Մաթևոսյանի երգացանկում ընդգրկված են հայկական ժողովրդական, աշուղական, ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների երգեր, ռոմանսներ։ Նրա լավագույն կատարումներից են՝ «Հորովել», Շերամի «Պարտեզում վարդ էր բացված», «Դու իմ մուսան ես», Ջիվանու «Ձախորդ օրերը», Առնո Բաբաջանյանի «Չքնաղ երազ», Ալեքսեյ Հեքիմյանի «Բարի արագիլ» և այլն։

## Ֆիլմագրություն
Ռուբեն Մաթևոսյանը նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում՝ 
* Եռանկյունի, 1967, գեղ. ֆիլմ
* Սայաթ-Նովա, 1963, վավերագրական ֆիլմ
* Ով կոտրեց ձայնասկավառակը, 1971, վավերագրական հեռուստաֆիլմ
* Մեր բակը, 1996

## Պարգևներ և կոչումներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1968)
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978)
* Մովսես Խորենացու մեդալ (1998)
* Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան (2011)
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի (2015)
* Պատվո շքանշան (2016)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սպիտակ քաղաքում ծնվածներ
Սպեսմիլո

thumb|100px|սպեսմիլոի խորհրդանշանը
**Սպեսմիլո** (), հնացած միջազգային դրամական միավոր, որն առաջարկվել էր 1907 թվականին էսպերանտիստ Ռենե դե Սոսսյուրի կողմից։ Այն կիրառվել է մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը ընդամենը մի քանի շվեյցարական և բրիտանական բանկերի կողմից, անվանումը բառացիորեն թարգմանած նշանակում է «հազար սպեսո»։

Կազմված է 10 սպեսցենտոից, կամ 100 սպեսդեկոից կամ 1000 սպեսոից, արժեքը հավասար է մոտ 0,733 գրամ ոսկու, ինչը այդ ժամանակներում հանասար էր կես ԱՄՆ դոլարի կամ 2½ շվեյցարական ֆրանկի։

Սպեսմիլոի նշանը իրենից ներկայացնում է *Sm* տառերի համադրություն։ Նշանը առկա է Յունիկոդում (սկսած 5.2 տարբերակից), որտեղ նրան տրվել է U+20B7 կոդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Streboj al internacia mono» 
* Images of Stelo coins
* ACBN Article about Esperanto coins 

Կատեգորիա:Էսպերանտո
Կատեգորիա:Փող
Ատտիլիո Ֆերրարիս

**Ատտիլիո Ֆերրարիս** կամ **Ֆերրարիս IV** (, ), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ, որը հանդես է եկել իտալական մի շարք ակումբներում և Իտալիայի ազգային հավաքականում, որի կազմում դարձել է 1934 թվականի աշխարհի առաջնության չեմպիոն։

Ատտիլիոն մահացել է Մոնտեկատինի-Տերմեում 1947 թվականի մայիսի 8-ին, վետերանների խաղի ժամանակ։

Ատտիլիոն համարվում է Ռոմայի «Փառքի Սրահի» ֆուտբոլիստներից մեկը։

## Նվաճումներ
* Ամառային օլիմպիական խաղեր 1928՝ Բրոնզե մեդալ
* Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1934՝ Ոսկե մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պրոֆիլը Transfermarkt.com կայքում

Կատեգորիա:Բարիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լացիոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կատանիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Բիգ Մասկի

thumb|300px|right|Բիգ Մասկի էքսկավատորը, 1999 թ. լուսանկար
**Բիգ Մասկի** (), աշխարհի ամենամեծ էքսկավատորը, որը ստեղծվել է 1969 թվականին Bucyrus Erie ընկերության կողմից ԱՄՆ-ի Օհայո նահանգում գտնվող Central Ohio Coal Company ընկերությանը պատկանող հանքերի շահագործման համար։ Բիգ Մասկիի քաշը կազմում է մոտ 13 000 տոննա, բարձրությունը 67,8 մ, լայնությունը 46,2 մ, երկարությունը 148,6 մ։ Շերեփի (ковш) ծավալը կազմում է 168 մ³, որտեղ կարող է հանգիստ տեղավորվել 2 ավոտոբուս։ Այն կառուցել են 2 տարում։ Էքսկավատորի արժեքը կազմել է մոտ 25 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Էքսկավատորը շահագործվել է 30 տարի՝ 1969 թվականից մինչև 1999 թվականը։ Այդ ընթացքում Բիգ Մասկին տեղափոխել է ավելի քան 465 միլիոն մ³ ծավալով հանքանյութ, ինչը մոտ 2 անգամ ավելին է, քան Պանամայի ջրանցքի կառուցման ժամանակ տեղափոխված հողի ծավալը, այդ աշխատանքի արդյունքում հանքերից հանվել է ավելի քան 20 000 000 տոննա ածուխ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Tribute page, with pictures
* Miners' Memorial Park  — The Big Muskie Bucket and Miners' Memorial Park

Կատեգորիա:Էքսկավատորներ
Կատեգորիա:Շինարարական տեխնիկա
Վիկտոր Գրիգորյան (նկարիչ)

**Վիկտոր Արամայիսի Գրիգորյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1955 թվականին Երևանում։ 1971-1975 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1979 թվականից 1990 թվականը մասնակցել է նկարիչների միության կազմակերպած հանրապետական, համամիութենական ցուցահանդեսների, իսկ 1991 թվականից մինչ 2007 թվականը՝ միջազգային ցուցահանդեսների։ 
Նրա նկարները գտնվում են Ամերիկայի, Եվրոպայի, Ասիայի և Աֆրիկայի տարբեր պատկերասրահներում և անհատական հավաքածուներում։

## Ցուցահանդեսներ
* 2008 — Ցուցահանդես, «Play City Group», Երևան, Հայաստան
* 2007 — Անհատական ցուցահանդես, «Marble’s World Group», Երևան, Հայաստան
* 2006 — Ցուցահանդես, ժամանակակից արվեստի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 2006 — Ցուցահանդես, «Ակադեմիա» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2005 — Ցուցահանդես, «Մկրտչյան» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2005 — Ցուցահանդես, «Արամե» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2004 — Խմբակային ցուցահանդես, Թայվան
* 2004 — Խմբակային ցուցահանդես, Սանկտ-Պետերբուրգ, ՌԴ
* 2004 — Խմբակային ցուցահանդես, Երևան, Հայաստան
* 2003 — Խմբակային ցուցահանդես, Աթենք, Հունաստան
* 2002 — «Ռոսսլին» պատկերասրահ, Լոս-Անջելես, ԱՄՆ
* 2002 — «Քրիստինե Ագիլետտ» պատկերասրահ, Լոս-Անջելես, ԱՄՆ
* 2002 — Խմբակային ցուցահանդես, ժամանակակից արվեստի թանգարան, Մոսկվա, ՌԴ
* 2001 — Ցուցահանդես, «Ն.Փ.Ա.Կ.» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2001 — Խմբակային ցուցահանդես, ժամանակակից արվեստի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 2000 — Խմբակային ցուցահանդես, Մոսկվա, ՌԴ
* 2000 — Ցուցահանդես, «Ն.Փ.Ա.Կ.» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2000 — Խմբակային ցուցահանդես, Երևան, Հայաստան
* 1999 — Ցուցահանդես, «N.J.R.» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 1999 — Խմբակային ցուցահանդես, Երևան, Հայաստան
* 1998 — Խմբակային ցուցահանդես, Երևան, Հայաստան
* 1998 — Խմբակային ցուցահանդես, «XXI Դար» ժամանակակից արվեստի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 1998 — հայաստանի կերպարվեստի ցուցահանդես, «Garbie» պատկերասրահ, Սան-Պաուլու, Բրազիլիա
* 1997 — Խմբակային ցուցահանդես, «N.J.R.» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 1995 — Ցուցահանդես, «Emagoss» պատկերասրահ, Բեյրութ, Լիբանան
* 1995 — Խմբակային ցուցահանդես, «Նոյան Տապան» պատկերասրահ, Ուրուգվայ
* 1994 — Խմբակային ցուցահանդես, Յալթա, Ուկրաինա
* 1994 — Խմբակային ցուցահանդես, «Noyan Tapan» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 1993 — Խմբակային ցուցահանդես, Երևան, Հայաստան
* 1992 — Խմբակային ցուցահանդես, «International» պատկերասրահ, Դեյտրոյտ, ԱՄՆ
* 1989 — Խմբակային ցուցահանդես, «Ցուցահանդես 89» ժամանակակից արվեստի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 1989 — Խմբակային ցուցահանդես «666», Նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան

## Կատալոգներ
* 1998 — «Armenia’s Plastic Art», Սան-Պաուլու, Բրազիլիա
* 1995 — Հենրիկ Իգիթյան «Noy Ark, Gallery», Բեյրութ, Լիբանան

Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1955 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:2013 մահեր
Կատեգորիա:Փետրվարի 23 մահեր
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Ղրիմի մանրանկարչական դպրոց

**Ղրիմի մանրանկարչական դպրոց**, հայկական մանրանկարչության դպրոց Ղրիմում։ Ղրիմի հայկական գաղութը գոյատևել է 13-19-րդ դարերում։ Այստեղ կառուցված եկեղեցիներում և վանքերում գրվել և նկարազարդվել են բազմաթիվ ձեռագրեր (միայն Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվում են Ղրիմում ընդօրինակված շուրջ 300 հայերեն ձեռագրեր)։

## Ղրիմի մանրանկարչական դպրոց
Ղրիմի մանրանկարչական դպրոցը հայ մանրանկարչության կարևոր ճյուղերից է։ Ղրիմի հայ նկարիչների ստեղծագործություններում նկատելի են մայր երկրի արվեստի ավանդներն ու կիլիկյան մանրանկարչության ազդեցությունը (14-րդ դարի վերջին Ղրիմ էին գաղթել նաև Կիլիկիայից)։ Ղրիմի մանրանկարչության վրա որոշակի ազդեցություն է թողել նաև նոր միջավայրը, ուր ապրել և ստեղծագործել են այլ ժողովուրդներ։ Հայ մանրանկարիչները ստեղծել են մի ուրույն արվեստ, որը բնորոշվում է բարձր պրոֆեսիոնալիզմով, գծային ու երփներանգային ձևերի յուրօրինակ զուգորդումով։ Ֆոնի ոսկին հաճախ փոխարինվել է մուգ կապույտ գույնով, որը մանրանկարներին հաղորդել է ընդգծված արտահայտչականություն և խորհրդավորություն։ Գրչության առավել նշանակալից կենտրոններն էին Կաֆան (այժմ՝ Թեոդոսիա) և Մուրխաթը (այժմ՝ Ստարի Կրիմ)։ Այստեղ աշխատել են Գրիգոր Սուքիասանցը, Առաքելը, ողջ Ղրիմում հռչակված Նատերի որդիներ Ավետիսը և Ստեփանոսը, վերջինիս որդի Հովհաննեսը։ Երբ 15-րդ դարի վերջին թաթարները և թուրքերը գրավել են Ղրիմը, հայ գաղութի մշակութային կյանքն անկում է ապրել։

## Գրչատների գործունեություն
Գրչատների գործունեությունը կրկին աշխուժացել է 17-րդ դարում։ Նկարիչներից են Նաղաշ էոլպեն, Նիկողայոս Ծաղկարարը, Խասպեկը, որոնք շարունակել են իրենց նախորդների լավագույն ավանդույթները։ Տպագրական տեխնիկայի երևան գալով մանրանկարչական արվեստը իր տեղը զիջել է փորագրությանը, հաստոցային գեղանկարչությանը։ Այս ասպարեզներում ևս Ղրիմի հայերը նշանակալից հաջողություններ են ունեցել, որի ամենավառ արտահայտությունը աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու ստեղծագործությունն է։

## Գրականություն
*Ալպոյաճյան Ա․, Պատմություն հայ գաղթականության, ե․ 2, Կահիրե, 1955։ 
*Միքայելյան Վ․, Ղրիմի հայկական գաղութի պատմություն, Ե․, 1964։ ․

Կատեգորիա:Հայկական մանրանկարչական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ղրիմի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ
Վլադիմիր Խվոստով

**Վլադիմիր Միխայլովիչ Խվոստով** (, ), խորհրդային պատմաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1964), ԳԴՀ (Արևելյան Գերմանիա) և Սերբիայի ԳԱ անդամ։

Եղել է ԽՍՀՄ արտգործմինիստրության բարձրագույն դիվանագիտական դպրոցի տնօրեն (1945), ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից Հասարակական գիտությունների ակադեմիայի միջազգային հարաբերությունների ամբիոնի վարիչ (1946-1954), ԽՍՀՄ արտգործմինիստրության վարչության պետ և կոլեգիայի անդամ (1946-1957)։ 1959-1967 թթ.-ին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն, 1967-1971 թթ.-ին՝ ԽՍՀՄ մանկավարժական ակադեմիայի պրեզիդենտ։

Հեղինակ է «Դիվանագիտության պատմության» (2 հրատարակչությամբ, 1963) 2-րդ հատորի, խմբագիր և հեղինակակից է «ԽՍՀՄ արտաքին քաղաքականություն» (մաս 1-2, 1966-1971) աշխատության։ «Դիվանագիտական բառարան»-ի (1-3 հրատարակչությամբ) խմբագիրներից է։ Եղել է «Սովետական պատմական հանրագիտարան»-ի գլխավոր խմբագրության անդամ։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1942, 1946)։ Իր աշխատություններում Խվոստովն անդրադարձել է հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարի տարբեր հարցերի, մասնավորապես Հայկական հարցի պատմությանը։ Բեռլինի դաշնագիրը (1878) նա դիտում էր որպես կապիտալիստական պետությունների դիվանագիտական խաղ, որը ճակատագրական նշանակություն ունեցավ արևմտահայերի համար՝ նրանց դատապարտելով ֆիզիկական բնաջնջման։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* История дипломатии, т. 2, 2 изд ., M., 1963
* Copoк лет борьбы за мир, M., 1958.

Կատեգորիա:ՍՍՀՄ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ռիո 2096. Սիրո և ցասման պատմություն

**Ռիո 2096. Սիրո և ցասման պատմություն** (պորտ.՝ Rio 2096։ Uma História de Amor e Fúria), 2013 թվականի անիմացիոն դրամատիկ ֆիլմ։ Սցենարի հեղինակը և ռեժիսորը բրազիլացի Լուիզ Բոլոգոնեսն է։

## Սյուժե
Պատմությունը կառուցված է անմահ հերոսի և ժանրային սիրո շուրջ՝ մի կնոջ, ում հերոսը սիրում է 600 տարի։ Սյուժեն ընդգրկում է Բրազիլիայի պատմության չորս կարևոր ժամանակահատված. 1500 թվականը, երբ երկիրը հայտնաբերվել է պորտուգալացի ճանապարհորդների կողմից, 1800 թվականը, երբ այնտեղ դեռ ծաղկում էր ստրկատիրությունը, 1970 թվականը, երբ տիրում էր դիկտատորական համակարգը և ենթադրվող 2096 թվականը, որի ընթացքում երկրում ընթանում է պատերազմ ջրի պաշարներին տիրանալու համար։

## Պարգևներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրազիլական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ապագայում
Կատեգորիա:Պորտուգալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1972 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1825 թվականին
Կատեգորիա:2013 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1980 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1968 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1970 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2090-ականներին
Կատեգորիա:2010-ականների բրազիլական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1560-ականներին
Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան (Երևան)

**Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգու՝ Մոսկովյան, Իսահակյան և Աբովյան փողոցներին հարող հատվածում, մետրոպոլիտենի «Երիտասարդական» կայարանից քիչ հեռու, տեղադրվել է 1965-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ Լիպարիտ Սադոյան
* Քանդակագործ՝ Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ Սարգիս Բաղդասարյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բրոնզից և գրանիտից, բարձրությունը 4,5 մետր է։

## Տես նաև
* Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան (Գյումրի)
* Ավետիք Իսահակյանի կիսանդրի (Գյումրի)

## Պատկերասրահ

File:Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան (Gor Navoyan).jpg|thumb|
Պատկեր:Monument of Avetik Isahakyan 10.jpg|Ավետիք Իսահակյանի հուշարձանը խոշոր պլանով
Պատկեր:Monument of Avetik Isahakyan 11.jpg|Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան. տեսք կողքից
Պատկեր:Monument of Avetik Isahakyan 13.jpg|Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան. տեսք հետևից


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան 

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սարգիս Բաղդասարյանի քանդակներ
Կատեգորիա:1958 քանդակներ
14/88

**14/88**, սպիտակ ազգայնականների ծածկագրական կարգախոսը։

14 թիվը կարող է նշանակել. «We must secure the existence of our people and a future for white children» - «Մենք պետք է պաշտպանենք մեր ազգի գոյությունը և սպիտակ երեխաների ապագան» կամ նաև «Because the beauty of the White Aryan woman must not perish from the earth» - «Որ Սպիտակ արիական կնոջ գեղեցկությունը երբեք չվերանա երկրի երեսից»։ Երկու կարգախոսի հեղինակն էլ Դեվիդ Լեյնն է, սպիտակ ազգայնականների «The Order» կազմակերպության անդամը։ Առաջին կարգախոսը ոգեշնչված է եղել Ադոլֆ Հիտլերի «Իմ պայքարը» գրքի 8 գլխի 88 բառ երկարությամբ հետևՅալ պնդումով.

Մենք պայքար ենք մղում մեր ռասայի և մեր ժողովրդի գոյության ապահովման ու տառածման համար։ Մենք պայքար ենք մղում մեր երեխանի ապրուստը ապահովման, մեր արյան մաքրության, մեր հայրենիքի ազատության և անկախության համար։ Մենք պայքար ենք մղում այն բանի համար, որ մեր ազգը իրոք կարողա կատարել այն պատմական առաքելությունը, որը իր վրա է դրել տիեզերքի արարիչը։ Ամեն մեր միտքը և ամեն մեր գաղափարը, ամբոշջ մեր գիտությունը և ամբողջ մեր գիտելիքը՝ այդ ամենը պետք է ծառայի միայն այդ նպատակին։ Միայն այդ միակ տեսակետից մենք պետք է ստուգենք այս կամ այն միջոցի նպատակահարմարությունը։

88 թիվը ծածկագրված «Heil Hitler!» («Հայլ Հիտլեր») ողջույնն է, քանի որ «H» տառը լատինական այբուբենում 8-երորդն է։ Դեվիդ Լեյնի պատվիրանների թիվը նույնպես հավասար է 88-ի։

## Տես նաև
* 1488
* 1488 (թիվ)
* NGC 1488, աստղ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դեվիդ Լեյնի 14 բառերը և 88 պատվիրանները

Կատեգորիա:Կարգախոսներ
Կատեգորիա:Նեոֆաշիզմ
Կատեգորիա:Նոր նացիզմ
Կատեգորիա:Սպիտակ ազգայնականություն
Նամակ ռուսաց թագավորին

**Նամակ ռուսաց թագավորին**, Ակսել Բակունցի պատմվածքներից, որ գրվել է 1927-1930 թվականներին և ընդգրկվել Սև ցելերի սերմնացանը պատմվածքների ժողովածուի մեջ։

## Սյուժե
Արթին պապը հյուրասեր մարդ է։ Հյուր էր կանչում անգամ բոլորովին անծանոթ մարդկանց ու սիրում էր բոլորին պատմել դեպքեր իր կյանքից։ Սակայն երբեք չէր խոսում աքսորված որդու՝ Եգորի մասին։ Վերջինս զինվորական ծառայության ժամանակ ինչ-որ պատճառով վիճել է ու «իբր թե հրացան է քաշել հրամանատարի վրա»։ Տարիներ էին անցնում և նրա մասին միայն կցկտուր լուրեր էին ստացվում, սակայն ընտանիքում չէին կորցնում նրան նորից տեսնելու հույսը։ Որդու մասին հստակ տեղեկություն իմանալու նպատակով Արթին պապը նամակ է ուղարկում ռուսաց թագավորին։ Որոշ ժամանակ անց նրան կանչում են, և Արթին Պապը, կարծելով, թե վերջապես լուր է ստացվել որդու մասին, գնում է քաղաք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Կատեգորիա:Ակսել Բակունցի ստեղծագործություններ
Սև ցելերի սերմնացանը (պատմվածք)

**Սև ցելերի սերմնացանը**, Ակսել Բակունցի պատմվածքներից, որ ընդգրկված է պատմվածքների համանուն ժողովածուում։

## Սյուժեն
Սեթը, որին մոր անունով անվանում էին Երանի Սեթ, գյուղի ամենալավ սերմնացանն էր։ Ամեն գարնան նա ցանում էր արտերը, մշակում հողը։ Մի գարնան Սեթը, ցանքը կիսատ թողնելով, միացավ սպիտակների դեմ պայքարող մի խումբ գյուղացիների։ Երեկոյան կարմիր հեծելազորը գյուղ մտավ, և միայն հաջորդ օրը տուն բերին սպանված սերմնացանի մարմինը։

Նոյեմբերյան տոներին գյուղ եկած երկու երիտասարդ բանվոր գյուղին նվիրեցին մի վարագույր, որ կախեցին ակումբի վերածված եկեղեցում։ Վարագույրի վրա նկարված էր մի սերմնացան. «Թեթև ծփում էր վարագույրը, սերմնացանը ծալվում էր և ներքևից այնպես էր թվում, կարծես քայլում է սերմնացանը, և գետի զովից օրորվում է եղեգնուտը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակսել Բակունցի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Խաչատուր Աբովյանի հուշարձան (Երևան, Աբովյան պուրակ)

**Խաչատուր Աբովյանի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Աբովյան փողոցի վերջնամասում՝ Աբովյան պուրակում, տեղադրվել է 1950 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ ՀՀ ժողովրդական ճարտարապետ Գևորգ Թամանյան
* Քանդակագործ՝ ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Սուրեն Ստեփանյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բրոնզից և գրանիտից, բարձրությունը 9 մետր է։

## Պատկերասրահ

Խաչատուր Աբովյանի հուշարձանը, 2015, ArmAg.JPG
Պատկեր:Abovyan Kh..JPG
Պատկեր:Խաչատուր Աբովյան....JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սուրեն Ստեփանյանի քանդակներ
Կլաուս Աուգենթալեր

**Կլաուս Աուգենթալեր** (, ), գերմանացի նախկին ֆուտբոլիստ, խաղացել է պաշտպանի դիրքում։

## Կարիերա
Ամբողջ կարիերայի ընթացքում նվիրված է եղել Մյունխենի Բավարիային, 16 տարի խաղացել է այդ ակումբում։ 6 անգամ դարձել է Գերմանիայի չեմպիոն, 3 անգամ շահել է Գերմանիայի գավաթը։ 7 տարի եղել է Բավարիայի ավագը։ Անցկացրել է 404 հանդիպում, դարձել 52 գոլի հեղինակ։ Գերմանիայի ազգային հավաքականի հետ դարձել է աշխարհի չեմպիոն, նաև արծաթե մեդալակիր։

Կարիերայի ավարտից հետո սկսել է աշխատել Բավարիայի մարզչական շտաբում, մարզել է Բավարիայի երկրորդ թիմը։ 2003-2005 մրցաշրջաններում օգնել է Բայեր Լևերկուզենին հաղթահարել դժվարությունները։ 2006-2007 մրցաշրջանում մարզել է Վոլֆսբուրգը, բայց ոչնչով աչքի չի ընկել։

## Նվաճումներ
* Գերմանիայի չեմպիոն - 1979-80, 1980-81, 1984-85, 1985-86, 1986-87, 1988-89, 1989-90
* Գերմանիայի գավաթակիր - 1982, 1984, 1986
* Չեմպիոնների լիգայի հաղթող - 1976
* Միջմայրցամաքային գավաթ - 1976

## Հետաքրքիր փաստեր
Աուգենտալերը նախքան կանոնների փոփոխությունը միակ մարզիչն էր Բունդեսլիգայում, որը կատարել էր 4 փոփոխություն 1 խաղի ընթացքում։ 1996 թ. մայիսի 18-ին Դյուսելդորֆի Ֆորտունայի հետ անցկացրած մրցաշրջանի վերջին խաղում նա փոխարինում էր Բավարիայի գլխավոր մարզիչ Ֆրանց Բեկենբաուերին և ընդմիջման ժամանակ կատարեց 3 փոփոխություն, իսկ հետո նաև դաշտ մտցրեց Միխաել Պրոբստին Օլիվեր Կանի փոխարեն։ Խաղի մրցավար Լուտց Վագները չնկատեց մարզչի սխալը ու խաղն ավարտվեց 2։2 հաշվով։ Ֆորտունան չբողոքարկեց խաղի հաշիվը, որովհետև վերջին տուրից առաջ 2 թիմերն էլ կատարել էին իրենց առջև դրված խնդիրները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* leverkusen.com կայքում
* fussballdaten.de կայքում

Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի մարզիչներ
Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վոլֆսբուրգի մարզիչներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Նևիննոմիսկ

**Նևիննոմիսկ** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասում։ 2004 թվականից սկսած կազմավորում է **Նևիննոմիսկի քաղաքային օկրուգը** (պաշտոնապես՝ **Քաղաք Նևիննոմիսկ**, ), նրա վարչական կենտրոնն է և միակ բնակավայրը։

Տեղակայված է Ստավրոպոլյան բարձրավայրի վրա՝ Կուբան գետի և նրա Բոլշոյ Զելենչուկ վտակի միախառնման շրջանում՝ Ստավրոպոլից շուրջ 55 կմ դեպի հարավ։ Նևիննոմիսկում է սկիզբ առնում Նևիննոմիսկի ջրանցքը, որը Կուբանից ջուր է մատակարարում Բոլշոյ Եգորլիկ գետին։

Նևիննոմիսկի (Նևիննոմիսկի քաղաքային օկրուգի) տարածքը կազմում է 100,4 կմ²։

## Բնակչություն
2016 թվականի տվյալներով օկրուգում բնակվում է 117 891 մարդ։
;Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով քաղաքային օկրուգում 118 360 բնակվողներից 116 602-ը նշել են իրենց ազգությունը․

## Նևիննոմիսկի եկեղեցիներ

Պատկեր:Собор Покрова Пресвятой Богородицы в Невинномысске.jpg

Պատկեր:Крестильный храм в честь Святителя Игнатия в Невинномысске.jpg
Պատկեր:Церковь Казанской Иконы Божией Матери в Невинномысске.jpg
Պատկեր:Церковь святых Первоверховных апостолов Петра и Павла в Невинномысске.jpg
Պատկեր:Церковь Преподобного Серафима Саровского в Невинномысске.jpg
Պատկեր:Our-Lady-of-Kazan-Nevinnomyssk.jpg


## Մշակութային ժառանգության հուշարձաններ

Պատկեր:Могила лейтенанта Гусева.JPG
Պատկեր:Постамент памятника красным партизанам.JPG
Պատկեր:Письмо комсомольцам Невииномысска 2025.JPG
Պատկեր:Памятник работникам шерстяного комбината.JPG
Պատկեր:Вид со стороны верхнего бьефа плотины Невинномысского канала.jpg
Պատկեր:Вид со стороны нижнего бьефа плотины Невинномысского канала.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 
* Նևիննոմիսկ քաղաքը Յանդեքս-քարտեզի վրա 
* Նևիննոմիսկ քաղաքը «Фото Планета» նախագծում 

Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի բնակավայրեր
Կատեգորիա:1825 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի քաղաքային օկրուգներ
Ստատուս քվո

**Ստատուս-քվո** ( - «մինչև պատերազմը եղած իրավիճակ, համառոտ -  — «իրավիճակ, որում»), վերադարձ նախնական վիճակին, միջազգային իրավունքում ընդունված տերմին, որն օգտագործվում է որոշակի պահին գոյություն ունեցող կամ ունեցած փաստական կամ իրավական դրությունը ֆիքսելու համար։

Վերականգնել *Ստատուս-քվոն*, նշանակում է վերադառնալ մինչև փոփոխությունները գոյություն ունեցած իրավիճակին։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ
* Դե յուրե
* Դե ֆակտո

Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Փոփոխություն
Ենթակա

մինի|350x350փքս|Ինչ հարցերի են պատասխանում նախադասության գլխավոր անդամները՝ ենթական և ստորոգյալը։
**Ենթակա**, նախադասության երկու գլխավոր անդամներից մեկն է (մյուսն ստորոգյալն է)։ Ենթական ցույց է տալիս, թե ով կամ ինչն է կատարում ստորոգյալի մատնանշած գործողությունը։ Ենթական նախադասության այն անդամն է, որին ստորոգումով վերագրվում է որևէ հատկանիշ։ Օրինակ՝ «Վիքիպեդիան ազատ հանրագիտարան է» նախադասության մեջ ենթական *Վիքիպեդիա* գոյականն է։ Հայերենում ենթական դրվում է ուղղական հոլովով։ Բացառություն է մասնական ենթական, որ դրվում է բացառական հոլովով։ Ենթական պատասխանում է *ո՞վ*, *ովքե՞ր*, *ի՞նչ*, *ինչե՞ր* հարցերին։ Հայերենում նախադասության ենթական արտահայտվում է՝ 
*գոյականներով
*դերանուններով
*փոխանվանաբար գործածված ածականներով
*թվականներով
*դերբայներով և այլն։
Միայն ստորոգյալով կամ ստորոգյալով և լրացումներով կազմված նախադասությունն անվանվում է անենթակա նախադասություն, որտեղ քերականական ենթակա չկա և չի կարող վերականգնվել։ Անենթակա նախադասության ստորոգյալը սովորաբար երրորդ դեմքի է, բայց առանց կոնկրետ դիմայնության գաղափարի։ Այսպես՝ «Լուսացավ», «Մթնեց», «Երկաթը տաք-տաք կծեծեն» և այլն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախադասության անդամներ
Էրեբոս

**Էրեբոս** (՝ «խավար», «մթություն», ), հունական դիցաբանության մեջ հավերժական խավարի անձնավորումը։ 
Հիշատակվում է «Ոդիսական»-ում (X 527) և Ալկմանի «Տիեզերագիտություն» աշխատության մեջ։ Ըստ Հեսիոդոսի՝ Քաոսի որդին և Գիշերվա եղբայրը, այլ առասպելներում՝ Գիշերվա ամուսինը, որը նրանից ունեցել է Հեմերա (Օր) և Եթեր (օդ) զավակներին։

Ըստ այլ աղբյուրների Նիկսը նրանից ունեցել է նաև Թանատոսին (Մահ), Հիպնոսին (Քուն), Նեմեսիսին (Վրեժ), Կերեսին (Բռնի մահ, երբեմն Կերեսի անունով հանդես են գալիս մի քանի աստվածություններ), Մոմոսին (չարախոսության աստված), Էրինիին (Երկպառակություն), Գերասին (Ծերություն), Օնիրոսին (Մարգարեական և սուտ երազներ), ինչպես նաև Քարոնին, որը մեռածներին տեղափոխում է Դժոխք։

## Մշակույթում

Հունական *Septic Flesh* խումբը 1998 թվականին թողարկված *A Fallen Temple* ալբոմում ունի «Erebus» անունով երգ։ Իռլանդական *God is an Astronaut* խումբն ունի «Helios | Erebus» ալբոմ («Հելիոս| Էրեբոս»)։ Ռուսական *Оргия праведников* խմբի «Для тех, кто видит сны. Vol.2» («Նրանց համար, ովքեր տեսնում են երազներ. մաս 2») ալբոմի (2016) «Рыцари неба» («Երկնքի ասպետներ») երգում հիշատակվում է «Էրեբոսի սարսափելի գիշերը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Լեզգիստան

thumb|250px|Լեզգիստանը, 1728

**Լեզգիստան** (), 6-13-րդ դարերում գոյություն ունեցած միջնադարյան լեզգիական պետական կազմավորման՝ Աղվանքի նահանգ *Լաքզի թագավորության*, իսկ հետագայում անկախ թագավորության անվանման պարսկերեն ձևը։ Նաև Լեզգիստանը ազգաաշխարհագրական շրջան է Կովկասի արևելքում։ Արևելյան հեղինակների մոտ նույն անվանումով են կոչում նաև Դաղստանը։

## Տես նաև
*  Սադվալ
* Աղվանք
* Թալիշստան

## Արտաքին հղումներ
* «Լեզգիստանը փոթորիկից առաջ». «Русская мысль» № 3929 от 1992-05-15
* Ազատ «Լեզգիստան շարժումը» 
* Լեզգիստանի պատմությունը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեզգիների պատմություն
Կատեգորիա:Դաղստանի պատմական շրջաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմություն
Կատեգորիա:Անջատողականությունը Ադրբեջանում
Խտակտավ

**Խտակտավ**, վուշե կամ բամբակե խիտ գործվածք՝ թելերի սարժային կամ քաթանային հյուսելաձևով և խայտաբղետագործ կամ դաջովի նախշերով զարդարված երկայնակի լայն զոլերով։ Օգտագործվում է որպես ներքնակի երես, կահույքի ծածկոց, վարագույր։

Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Տեքստիլ արդյունաբերություն
Օկուպացիա

**Օկուպացիա** ( — «զավթում»), պատերազմում պարտված երկրի տարածքի ժամանակավոր գրավվումը հաղթող երկրի զինված ուժերի կողմից։ Համաձայն Ցամաքային պատերազմի օրենքների և սովորույթների կոնվենցիայի 42-րդ հոդվածի այն տարածքն է ճանաչվում օկուպացված, որն իսկապես գտնվում է հակառակորդի ուժերի իշխանության տակ։ Օկուպացիան տարածվում է միայն այն շրջանների վրա, որտեղ տվյալ իշխանությունը հաստատված է և ի զորու է կատարել իր գործունեությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Միջազգային իրավունք 
* Սոցիալիստական ճամբար
* Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված տարածքներ

## Գրականություն
* Occupied territory - the legal issues , legal provisions regarding occupation of territory by hostile power and implications for people protected by IHL.
* David Kretzmer, *Occupation of Justice: The Supreme Court of Israel and the Occupied Territories*, State University of New York Press, April, 2002, trade paperback, 262 pages, ISBN 0-7914-5338-3; hardcover, July, 2002, ISBN 0-7914-5337-5
* Sander D. Dikker Hupkes, *What Constitutes Occupation? Israel as the occupying power in the Gaza Strip after the Disengagement*, Leiden։ Jongbloed 2008, 110 pages, ISBN 9789070062453 Openacces
* Belligerent Occupation
* The Law of Belligerent Occupation  Michal N. Schmitt (regarding occupation of Iraq)
* Law of Belligerent Occupation, Judge Advocate General's School, United States Army

Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Խտացման թռիչք

**Խտացման թռիչք**, գազի գերձայնային հոսանքին բնորոշ տիրույթ՝ խզման մակերևույթ, որտեղ գազի հոսանքի ճնշումը, խտությունը, ջերմաստիճանը կտրուկ աճում են, իսկ արագությունը նվազում է։ Այդ մակերևույթի հաստությունը, ոչ շատ բարձր ջերմաստիճաններում, գազի մոլեկուլների ազատ վազքի երկարության կարգի է։ Շարժվող խզման մակերևույթը կոչվում է հարվածային ալիք։ Խտացման թռիչքն առաջանում է, երբ մարմինը շրջհոսվում է գազի գերձայնային հոսանքով կամ գերձայնային արագությամբ շարժվում է գազում։

Տարբերում են ուղիղ և շեղ խտացման թռիչքներ։ Ուղիղ խտացման թռիչքից գազի մասնիկների արագության ուղղությունը չի փոխվում, և հոսքի արագությունը միշտ դառնում է մինչձայնային, իսկ շեղ խտացման թռիչքից արագության ուղղությունը փոխվում է, և հոսքը կարող է մնալ գերձայնային։

Կատեգորիա:Ակուստիկա
Խտացման մակարդակ

**Խտացման մակարդակ**, բարձրություն, որտեղ ադիաբատ կերպով ընդարձակվող օդի մեջ պարունակվող ջրային գոլորշիները սառչելով՝ հասնում են հագեցման վիճակի։ Խտացման մակարդակից վեր առաջանում են առավել ցածր ամպերը։

Կատեգորիա:Ջերմադինամիկա
Կատեգորիա:Փուլային անցումներ
Խտաչափ

մինի
**Խտաչափ**, հեղուկների կամ գազերի խտությունը չափելու սարք։ Տարբերում են կշռային (պիկնոմետր), ստատիկ (արեոմետր) և դինամիկ խտաչափեր։ Կշռային խտաչափի գործողության սկզբունքը հիմնված է որոշակի ծավալի հեղուկի անմիջական կշռման վրա։ Ստատիկ խտաչափում միջավայրի խտությունը որոշվում է նրա մեջ ընկղմված լողանը դուրս մղող արքիմեդյան ուժով։ Դինամիկ խտաչափի աշխատանքը հիմնված է արտահոսման օրենքի վրա (գազերի խտությունները հակադարձ համեմատական են միևնույն ճնշման և ջերմաստիճանի դեպքում բարակ պատի նեղ անցքերից արտահոսող գազերի արագությունների քառակուսուն)։ Հեղուկների խտությունը չափելու համար կիրառվում են նաև ռադիոիզոտոպային, վիբրացիոն և ուլտրաձայնային խտաչափեր։

## Արեոմետր
մինի|528x528փքս|Մշտական զանգվածի արեոմետր
**Արեոմետր**, հեղուկների և պինդ մարմինների խտության չափման սարք, որի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է Արքիմեդի օրենքի վրա։ Կարծիք կա, որ արեոմետրը հայտնագործել Հիպատիան։

Արեոմետրը ապակե խողովակ է, որի ստորին մասը, տրամաչափման ժամանակ, լցվում է սնդիկով՝ անհրաժեշտ զանգված ունենալու համար։ Վերին՝ նեղ մասում գտնվում է սանդղակը, որը նշագրված է լուծույթի խտության արժեքով կամ լուծված նյութի խտության արժեքով։ Լուծույթի խտությունը հավասար է արեոմետրի զանգածի և նրա ծավալի հարաբերությանը, ինչ չափով որ այն իջեցվում է հեղուկի մեջ։ Համապատասխանաբար՝  կան հաստատուն ծավալի և հաստատուն զանգվածի արեոմետրեր։
* Հաստատուն զանգվածի արեոմետրով հեղուկի խտությունը չափելու համար չոր և մաքուր արեոմետրը իջեցնում են այդ հեղուկի մեջ այնպես, որ այն ազատ լողա նրանում։ Խտության արժեքը կարդում են արեոմետրի սանդղակից՝ մենիսկի ստորին ծայրից։
* Հաստատուն ծավալով արեոմետրով չափելու համար փոխում են նրա զանգվածը նրա սուզումը հասցնելով որոշակի չափի։ Խտությունը որոշվում է բեռի զանգվածով և դուրս մղված հեղուկի ծավալով։
մինի|251x251px|Յոթ լողանից կազմված արեոմետր, որը նախատեսված է մեքենայի մարտկոցների էլեկտրոլիտի խտությունը չափելու համար|ձախից
Գործնական կիրառության համար արեոմետրը աստիճանավորում են ըստ լուծվող նյութի խտության, օրինակ՝
* Սպիրտաչափ ֊ աստիճանավորում են ալկոհոլի տոկոսներով խմիչքի թնդությունը չափելու ամար,
* Լատոմետր ֊ աստիճանավորում են յուղի տոկոսներով՝ կաթի որակը որոշելու համար,
* Աղաչափ ֊ Լուծույթի աղիությունը չափելու համար,
* Շաքարաչափ ֊ լուծված շաքարի խտությունը որոշելու համար։
Քանի որ հեղուկների խտությունը կախված է ջերմաստիճանից, խտության չափումները պետք է կատարվեն որոշակի ջերմաստիճանում, որի համար արեոմետրին օժտում են նաև ջերմաչափով։

Գոյություն ունեն արեոմետրերի հետևյալ տեսակները՝
* Ընդհանուր նշանակության արեոմետր,
* արեոմետր կաթի համար,
* արեոմետր նավթամթերքների համար,
* արեոմետր մեզի համար,
* սպիրտի արեոմետր,
* էլեկտրոլիտի արեոմետր,
* գրունտի արեոմետր,
* շաքարի արեոմետր,
* արեոմետր-ջրաչափ ջերմաչափով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խտություն
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Գրունտի խտացում

**Գրունտի խտացում**, գրունտի ամրությունը մեծացնող և ջրաթափանցությունը նվազեցնող արդյունավետ եղանակ։ Խտացումից են կախված կառույցի որակը և երկարակեցությունը։ Լինում է մակերևույթային և խորքային։ Մակերևութայինի դեպքում օգտագործում են տարբեր տիպի ճանապարհագլդոններ, տոփանող մեքենաներ և այլն։ Խորքային խտացումն իրականացվում է ուղղաձիգ ջրաքաշ, խողովակների, երկաթբետոնե ցցերի միջոցով կամ այլ եղանակներով։

Կատեգորիա:Շինարարություն
Խտանյութ

**Խտանյութ**, կոնցենտրատ, օգտակար հանածոյի հարստացումից ստացվող նյութ, որն արժեքավոր բաղադրիչի պարունակությամբ գերազանցում է սկզբնանյութը։ Տարբերում են առաջնային, խմբային, վերջնական և կոնդիցիոն խտանյութեր։ Առաջնայինը հանածո-հումքի հիմնական կամ միջանկյալ վերամաքրումից ստացվող, սակայն դեռևս պատրաստի արտադրանք չհանդիսացող խտանյութ է։ Խմբային խտանյութը պարունակում է երկու և ավելի արժեքավոր բաղադրիչներ։ Վերջնական խտանյութը ստացվում է հարստացման ամբողջ ցիկլի վերջում և համարվում հարստացուցիչ ֆաբրիկայի պատրաստի արտադրանք։ Պահանջվող տեխնիկական պայմաններին (արժեքավոր բաղադրիչի և խառնուրդների պարունակություն, խոնավություն և այլն) բավարարող և որպես պատրաստի արտադրանք տրվող խտանյութ անվանում են կոնդիցիոն։ 

Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Խրախճանականներ

**Խրախճանականներ**, հետաքրքրաշարժ բովանդակության խնդիրներ, որոնք սովորաբար առաջադրվում են խնջույքների ու զանազան հավաքույթների ժամանակ։ Խրախճանականների մեծ մասը կարելի է լուծել մեկ անհայտով առաջին աստիճանի հավասարումների միջոցով։ Սակայն, իր ժամանակին, մանավանդ երբ հավասարման գաղափարը դեռևս չկար գիտության մեջ, խրախճանականները լուծվել են բանավոր, տրամաբանորեն, կռահելով (հատկապես կատակ-խրախճանականները) կամ թե ենթադրվելիք պատասխանը փորձելու միջոցով։ Խնդիրն առաջադրողին հետաքրքրում էր ոչ թե լուծման եղանակը, այլ պատասխանը։

Հայ մատենագրությունում խրախճանականներ կան Անանիա Շիրակացու (VII դար), Նիկողայոս Արտավազդի (XIV դար), Կոստանդին Զուղայեցու (XVII դար), Զաքարիա Սարկավագի (XVII դար) և այլ հեղինակների աշխատություններում։ Շատ խրախճանականներ բերնե-բերան, սերնդե-սերունդ անցնելով հասել են մեզ՝ կազմելով հայ ժողովրդական բանահյուսության ձևերից մեկը։ Խրախճանականները կարևոր դեր են խաղացել ժողովրդի մեջ ճշգրիտ գիտությունների հանդեպ հետաքրքրություն առաջացնելու գործում։ Դրանք ունեցել են նաև դաստիարակչական նշանակություն, ժողովրդի մեջ սերմանել են հայրենասիրական զգացմունքներ, ոգևորել, վստահություն ներշնչել սեփական ուժերի հանդեպ։

Խրախճանականները կարևոր տեղեկություններ են պարունակում տարբեր դարերում ժողովրղի պատմելու ոճի ու ձևի, օգտագործած չափման միավորների, տնտեսական փոխհարաբերությունների, մարդկանց զբաղմունքների, տեղանունների, կենդանական ու բուսական աշխարհի, իրադարձությունների, մաթեմատիկական գիտելիքների տարածման աստիճանի մասին։ Ավանդաբար մեզ հասած հնագույն խրախճանականներից բացի, այժմ էլ ստեղծվում են նոր խրախճանականներ, որոնց բովանդակությունն արտացոլում է մարդկային գիտելիքների արդի մակարդակը։ Դրանք մեծապես նպաստում են հատկապես դպրոցականների մտահորիզոնի ընդլայնմանն ու մտավոր ունակությունների զարգացմանը։ Առաջ են եկել նաև նոր տեսակի՝ մասնագիտական խրախճանականներ, որոնք շոշափում են մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և այլ բնագավառների լուրջ, հաճախ առեղծվածային, հարցեր ու պրոբլեմներ։

## Գրականություն
* Քառասուն խրախճանական (կազմ. Բ. Թումանյանը), Ե., 1970

Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ
Անանիա Շիրակացու հուշարձան (Երևան, Մատենադարան)

**Անանիա Շիրակացու հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտայի վերջնամասում՝ Մատենադարանի հարակից հրապարակում, տեղադրվել է 1963-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ վաստակավոր նկարիչ Գրիգոր Բադալյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բազալտից, բարձրությունը 3,5 մետր է։ Մատենադարանի գլխավոր մուտքի դռնից դեպի ձախ առաջին արձանն է։

## Պատմություն
Հայ փիլիսոփա, աստղագետ, մաթեմատիկոս Անանիա Շիրակացու հուշարձանը տեղադրվել է 1963 թվականին Մատենադարանի մուտքի մոտ։

Սա Անանիա Շիրակացու առաջին արձանն է Երևանում։ Երկրորդը 1999 թվականին տեղադրվել է Երևանի պետական համալսարանի մոտ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Matenadaran (9).JPG|Անանիա Շիրակացու հուշարձանը Մատենադարանի գլխավոր մուտքի դռնից դեպի ձախ առաջինն է
Պատկեր:Anania-Shirakatsi 02.jpg|Անանիա Շիրակացու հուշարձան. տեսք ներքևից
Պատկեր:Anania-Shirakatsi 01.JPG|Անանիա Շիրակացու հուշարձան. պատվանդանի գրությունը


## Տես նաև
* Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան (Երևան)
* Գրիգոր Տաթևացու հուշարձան (Երևան)
* Թորոս Ռոսլինի հուշարձան (Երևան)
* Մխիթար Գոշի հուշարձան (Երևան)
* Մովսես Խորենացու հուշարձան (Երևան)
* Ֆրիկի հուշարձան (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1963 քանդակներ
Կատեգորիա:Գրիգոր Բադալյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Թորոս Ռոսլինի հուշարձան (Երևան)

**Թորոս Ռոսլինի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտայի վերջնամասում՝ Մատենադարանի հարակից հրապարակում, տեղադրվել է 1967-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Արշամ Շահինյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բազալտից, բարձրությունը 3,4 մետր է։ Մատենադարանի գլխավոր մուտքի դռնից դեպի ձախ երրորդ արձանն է։

## Պատմություն
13-րդ դարի երկրորդ կեսի կիլիկյան հայ մանրանկարիչ և գրիչ, Հռոմկլայի գրչատանն աշխատած Թորոս Ռոսլինի հուշարձանը տեղադրվել է 1967 թվականին Մատենադարանի մուտքի մոտ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Matenadaran (9).JPG|Թորոս Ռոսլինի հուշարձանը Մատենադարանի գլխավոր մուտքի դռնից դեպի ձախ երրորդն է
Պատկեր:Toros Roslin.jpg|Թորոս Ռոսլինի հուշարձան. տեսք ներքևից
Պատկեր:Toros Roslin (2).JPG|Թորոս Ռոսլինի հուշարձան. պատվանդանի գրությունը


## Տես նաև
* Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան (Երևան)
* Անանիա Շիրակացու հուշարձան (Երևան)
* Գրիգոր Տաթևացու հուշարձան (Երևան)
* Մխիթար Գոշի հուշարձան (Երևան)
* Մովսես Խորենացու հուշարձան (Երևան)
* Ֆրիկի հուշարձան (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 քանդակներ
Կատեգորիա:Արշամ Շահինյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Խրախուսում

**Խրախուսում**, մանկավարժական ներգործության միջոց։ Արտահայտում է դաստիարակների (ծնողների, մանկավարժների և այլն) դրական գնահատականը՝ նպատակ ունենալով երեխաներին մղել ուսման, աշխատանքի և վարքի բարելավման։ Խրախուսումը երեխաներին հավատ է ներշնչում իրենց անձի, սեփական ուժերի և ընդունակությունների հանդեպ, առաջացնում է նոր եռանդ և ձգտում։

Գոյություն ունեն խրախուսման տարբեր ձևեր։ Նախադպրոցական տարիքի երեխաների նկատմամբ հիմնականում կիրառվում է բանավոր ձևը, դպրոցում օգտագործվում են բանավոր, գրավոր, ինչպես նաև անհատական և կոլեկտիվ ձևերը։ Պետք է միշտ պահպանել մանկավարժական տակտը, լինել հիմնավորված և արդարացի, խրախուսել ոչ միայն ձեռք բերած հաջողությունները, այլև երեխայի ջանասիրությունը, աշխատասիրությունը, նախաձեռնությունը և այլն։ Խրախուսումը երեխաներին պարտավորեցնում է լինել կատարյալ, բարձրացնում պատասխանատվության զգացումը, նոր հեռանկարներ բացում նրանց առջև։ Չափից ավելի խրախուսումն առաջացնում է մեծամտություն և էգոիզմի զգացում։

Կատեգորիա:Դաստիարակություն
Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան (Երևան)

**Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտայի վերջնամասում՝ Մատենադարանի հարակից հրապարակում, տեղադրվել է 1962-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ Ղուկաս Չուբարյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բազալտից, բարձրությունը 5,6 մետր է։

Արձանը պատկերում է հայոց այբուբենի հեղինակ Մեսրոպ Մաշտոցին, որի աջ ձեռքի հետևում հայոց գրերն են։ Մաշտոցի կողքին՝ ձախ ոտքի մոտ, ծնկած է նրա աշակերտ Կորյունը։ Հայոց գրերից ձախ, պատին, փորագրված է հայոց այբուբենով գրված առաջին նախադասությունը. «Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ իմանալ զբանս հանճարոյ»։ Կորյունից աջ, պատին, պատկերված է սրով և վահանով արծիվ։

## Պատմություն
Հայոց գրերի ստեղծող Մեսրոպ Մաշտոցի արձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1962 թվականի մայիսի 26-ին Մաշտոցի ծննդյան 1600-ամյակի տոնակատարությունների օրերին։

## Պատկերասրահ

File:Մեսրոպ Մաշտոցի և Կորյունի հուշարձան (Gor Navoyan).jpg|thumb|
File:Մեսրոպ Մաշտոցի և Կորյունի հուշարձան 01 (Gor Navoyan).jpg|thumb|
Պատկեր:Monument of Mesrop Mashtots (13).JPG|Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձանը խոշոր պլանով
Պատկեր:Monument of Mesrop Mashtots (14).JPG|Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան. տեսք կողքից
Պատկեր:Monument of Mesrop Mashtots (18).jpg|Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան. տեսք վերևից
Պատկեր:Monument of Mesrop Mashtots (9).jpg|Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտ Կորյունը
Պատկեր:Monument of Mesrop Mashtots (5).JPG|«Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ իմանալ զբանս հանճարոյ»
Պատկեր:Monument of Mesrop Mashtots (12).JPG|Սրով և վահանով արծիվը


## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Անանիա Շիրակացու հուշարձան (Երևան)
* ‎Գրիգոր Տաթևացու հուշարձան (Երևան)
* ‎Թորոս Ռոսլինի հուշարձան (Երևան)
* ‎Մխիթար Գոշի հուշարձան (Երևան)
* ‎Մովսես Խորենացու հուշարձան (Երևան)
* ‎Ֆրիկի հուշարձան (Երևան)

## Արտաքին հղումներ
* Հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան

Կատեգորիա:1962 քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ղուկաս Չուբարյանի քանդակներ