open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զուվանդա Մեյերի

**Զուվանդա Մեյերի** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մերկ կամ ծածկված մանր ելունդիկներով միամյա խոտաբույս է։ 10-25 սմ բարձրություն ունեցող ցողունը բարակ է և ճյուղավորված։ Ցողունային տերևները ձվաձև-երկարավուն են, ամբողջաեզր և ցողունագիրկ ականջուկներով։ Ծաղիկները քառատիպ են, պսակաթերթերը՝ վառ վարդագույն։ Պատիճները քառանիստ են, երկարավուն ակոսներով, 4-6 սմ երկարությամբ։ Սերմերը դասավորված են մեկ շարքով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Մեղրի, Ագարակ, Գուդեմնիս, Կարճևան, Շվանիձոր, Նյուվադի)։ Ընդհանուր արեալն ընգրկում է Նախիջևանը, Արևելյան Անդրկովկասը և Թալիշը։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1500 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև խճաքարոտ և քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Կովկասի էնդեմիկ բույսերից է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված բնակավայրերի ընդարձակման և հանքարդյունաբերության զարգացման հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատման և անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Ագարակի մոտ (Մեղրու շրջան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Շնկոտեմ Զանգեզուրի

**Շնկոտեմ Զանգեզուրի** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
3-10 սմ բարձրությամբ, բազմաթիվ ցողուններով, նուրբ բազմամյա բույս է։ Տերևներն ամբողջաեզր են, որոնցից արմատամերձները կոթունավոր են, իսկ ցողունայինները՝ նստադիր և առանց ականջուկների։ Ծաղիկները քառատիպ են, վարդագույն և ունեն պսակաթերթեր։ 4-9 մմ տրամագիծ ունեցող պատիճակներն անթև են և երկու գագաթներին նեղացած։ Սռնակն երկարությունը 1 մմ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի (լեռնագագաթ՝ Խուստուփ, Արավուս) և Մեղրու (Վարդանաձոր) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ունի 3 լոկալիտետ։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2000-3100 մ բարձրությունների վրա և ժայռաճեղքերում։ Ծաղկում է հունիսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ բույսերից է։ Տրածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակին, կապված կլիմայի գլոբալ փոփոխության հետ, սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել ԲՀՊՏ Խուստուփի ենթալպյան և ալպյան գոտիներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Վարսագեղ հերմաֆրոդիտ

**Վարսագեղ հերմաֆրոդիտ** (), վարսագեղազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ամբողջությամբ ջրում սուզված միամյա լողացող բույս է։ Տերևները մանր են, գծային, մուգ կանաչ, թափանցիկ և մեկ ջղով։ Տերևների անոթներում գտնվող ծաղիկները ծաղկակիցներ չունեն։ Ծաղկապատը բացակայում է։ Պտուղը չոր է, լայն-թևավոր, չորս բլթակներով և չորս սերմերով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Ապարանի ֆլորիստիկական շրջանում և Չիլի լճում։ Բացի Հայաստանից, ընդհանուր արեալը ընգրկում է բարեխառը Եվրասիան և Հյուսիսային Ամերիկան։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 2000 մ բարձրությունների վրա, լճակներում և ճահճացած տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Կովկասում հայտնի է միայն Հայաստանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված կլիմայի գլոբալ փոփոխության և անթրոպոգեն գործոնների հետ, սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Հոմանիշներ
Հոմանիշական անուններ

* *Callitriche angustifolia* Gilib. nom. inval.
* *Callitriche aquatica var. autumnalis* Bonnier
* *Callitriche autumnalis* L. nom. illeg.
* *Callitriche autumnalis var. linearis* (Pursh) A.Gray
* *Callitriche autumnalis f. macrocarpa* Hegelm.
* *Callitriche bifida* (L.) Morong
* *Callitriche confervoides* Thuill. ex Link
* *Callitriche decussata* Link
* *Callitriche euautumnalis* Syme
* *Callitriche foliosa* Raf.
* *Callitriche glomerata* Thuill. ex Link
* *Callitriche hermaphroditica subsp. macrocarpa* (Hegelm.) Lansdown
* *Callitriche linearis* Pursh
* *Callitriche palustris var. bifida* L.
* *Callitriche sessilis* DC.
* *Callitriche stellaria* Raf.
* *Callitriche virens* Goldb.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Վարսագեղազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Օտաշա

**Օտաշա**, լեռ Դիադինի լեռներում, Բայազետ քաղաքից 33 կմ արևմուտք, Գայլատու լճից 25 կմ հարավ-արևելք, Արածանի գետի վերին հոսանքի աջ կողմում։ Բարձրությունը 2327 մ է։ Նշանակված Է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիադինի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Աղրըի մարզի լեռներ
Լյուքսեմբուրգի լեզուներ

Լյուքսեմբուրգում կա երեք պաշտոնական լեզու ՝ ֆրանսերեն, գերմաներեն ու լյուքսեմբուրգերեն։ Լյուքսեմբուրգերենը պաշտոնական լեզու ճանաչվեց միայն 1984 թվականին։ Այս երեք լեզուներն էլ օգտագործվում են գործավարության մեջ։

Պետության առաջացումից հետո, ֆրանսերենը համարվեց պետության պաշտոնական և գործավարական լեզուն, քանի որ պետության տարածքում ամենահայտնի լեզուն էր։ Գերմաներենը օգտագործվում էր քաղաքական նկատառումներով, օրինակ, երբ անհրաժեշտ էր լինում օրենքի բնույթը հասականալի դարձնել բոլորին։ Տարական դպրոցում ուսուցանվում էր գերմաներեն, իսկ միջին դպրոցում ֆրանսերեն։ Երկլեզվությունը օրենքով հաստատվեց 1843 թվականի հուլիսի 26-ին։

## Լյուքսեմբուրգերեն
Լուքսեմբուրգերենը (*Lëtzebuergesch*), նման է գերմաներենին և հոլանդերենին, դպրոցներում սկսվել է դասավանդվել 1912 թվականից։ Սա մոսլեն-ֆրանկոնյան բարբառ է, հարստացված ֆրասնսիական բառերով։ Լյուքսեմբուրգերեն տպագրված առաջին հրատարակությունը *Luxemburger Wochenblatt* շաբաթաթերթն էր, որը սկսեց հրատարակվել 1821 թվականից։ 1829 թվականին լույս տեսավ առաջին լյուքսեմբուրգերեն տպագրված գիրքը՝ *E' Schrek ob de' Lezeburger Parnassus*, որի հեղինակը Անտուան Մեյերն էր։

## Սահմանադրական բարեփոխումներ
Մինչև 1984 թվականը, համաձայն 1830, 1832 և 1834 թվականներին ընդունված օրենքի, որպես պաշտոնական լեզու կարելի էր ընտրել գերմաներենը կամ ֆրանսերենը։ Սակայն գործավարության ժամանակ նախապատվությունը տրվում էր ֆրանսերենին։ Լյուքսեմբուրգերենը ընդհանրապես չուներ ոչ մի պաշտոնական կարգավիճակ։

1984 թվականի փետրվարի 24-ին օրենք ընդունվեց, որը լյուքսմբուրգերենին տալիս էր ազգային կարգավիճակ։ Բացի այդ երեք լեզուներն էլ սկսվեցին օգտագործվել գործավարության մեջ։ Նապոլեոնի օրենսգրքի ընդունումը հանգեցրեց նրան, որ գործավարություններում շարունակեցին օգտագործել ֆրանսերենը։

## Կրթություն
Լյուքսեմբուրգերենը երրորդ լեզուն է, որը դասավանդվում է դպրոցում ֆրանսերենից ու գերմաներենից հետո։ Բացի սա, լյուքսեմբուրգերենը միջինակարգ դպրոցներում դասավանդվում է ընդամենը մեկ ժամ ողջ շաբաթվա ընթացքում։ 
Միջնակարգ դպրոցներում ֆրանսերենից, գերմաներենից և լյուքսեմբուրգերենից բացի դասավանդվում է նաև  անգլերեն կամ լատիներեն, իսպաներեն կամ իտալերեն։ Բազմալեզու ուսուցումը հնարավորություն է տալիս լյուքսեմբուրգցի ուսանողների բարձրագույն կրթությունը շարունակել արտերկրում։

## Մամուլ, ոստիկանություն և հանրային ծառայություններ
Լյուքսեմբուրգի հրատարակությունների մեծամասնությունը հրապարակվում են գերմաներեն և ֆրանսերեն, այս լեզուները նաև օգտագործում է ոստիկանությունը և հանրային ծառայությունները։

## Այլ լեզուներ
Օտարերկրյա քաղաքացիները և ներգաղթած աշխատավորները կազմում են Լյուքսեմբուրգի բնակչության մեկ հինգերորդը։ Հաճախ հանդիպում է ՝ պորտուգալերեն, իտալերեն, լեհերեն, թուրքերեն և արաբերեն։

## Արտաքին հղումներ
* Europeans and their Languages
* *Luxemburger Wort*, օգոստոսի 9-ին 2004
* www.francophonie.org 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի լեզուներ
Վագրիկն արևածաղկի վրա

**«Վագրիկն արևածաղկի վրա»** (), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված Լեոնիդ Նոսիրևի կողմից Յուրի Կովալի համանուն հեքիաթի հիման վրա։

## Սյուժե
Փոքրիկ ամուրյան վագր Ամբան, սաստիկ սառնամանիքից թաքնվելով ձյունակույտի մեջ, գտնում է արևածաղկի ծլած սերմ ու տաքացնում այն։ Հաջորդ առավոտյան տայգայի վերևում բարձրանում է հսկայական արևածաղիկ, իսկ նրա ամենակենտրոնում քնած է վագրիկը՝ ծածկված ծաղկաթերթիկներով։ Այդպես էլ Ամբան մնում է ապրելու արևածաղկի վրա։ Աշնան գալու հետ սկսում են փչել ուժեղ քամիներ, և արևածաղիկն ընկնում է գետնին։ Վագրիկը մտնում է ծաղկի տակ ու քնում։ Որոշ ժամանակ անց ծլում են այդ արևածաղկի սերմերը, վագրիկի շուրջն աճում են բազմաթիվ հսկայական ծաղիկներ, որոնք վրա իրենց համար տներ են պատրաստում տարբեր կենդանիներ։

## Ստեղծողներ

* Ստեղծողների ցանկը կազմվել է ըստ մուլտֆիլմի տիտրերի։

## Մրցանակներ
* 1982 — 15-րդ համամիութենական կինոփառատոն  (Տալլին) — 2-րդ մրցանակ «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիային հետևյալ ծրագրային մուլտֆիլմերի համար՝ «Բիբիգոն», «Իվաշկան Պիոներների պալատից», «Երրորդ մոլորակի գաղտնիքը», «Վագրիկն արևածաղկի վրա», «Խալիֆ-արագիլ»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*. Иллюстрации по мультфильмам. Содержание: Коваль Ю. «Тигрёнок на подсолнухе», Карганова Е. «Песенка мышонка» и «Желторотик», Бианки В. «Муравьишка-хвастунишка».

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Разговор с Леонидом Викторовичем Носыревым о мультипликации и не только Владимир Иткин (05/07/2005)

Կատեգորիա:1981 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Ճռճռուկ մազոտ

**Ճռճռուկ մազոտ** (), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-15 սմ երկարությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները գծայինից մինչև գծային-նշտարաձև են և ունեն 20-40 մմ երկարություն։ Բաժակաթերթերի երկարությունը 8-11 մմ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է Իջևանի (Հալաբի լեռնաշղթա) և Լոռու (Բազումի լեռնաշղթա) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև հարավային Ղարաբաղում և Արևելյան Թուրքիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 1800-2260 մ բարձրությունների վրա, մարգագետիններում, քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստական շրջաններում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Աճելավայրերի պայմանների փոփոխությունները, որոնք կապված են տնտեսական գործունեության և կլիմայական փոփոխության հետ, կարող են առաջացնել տարածման շրջանի և պոպուլյացիայի անհատների թվաքանակի կրճատում։ Կարմիր գրքի առաջին հրատարակությամ մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կամեա (ազգային պարկ)

**Կամեա**, ազգային պարկ Անգոլայում, տեղակայված է Մոշիկո գավառում։

## Պատմություն
1937 թվականից Կամեա ազգային պարկի ներկայիս տարածքը արգելոց էր։ 1957 թվականին այն ստացավ ազգային պարկի կարգավիճակ։ Այդ ժամանակ պարկում դժվար դրություն էր՝ պայմանավորված Անգոլայում ավարտված քաղաքացիական պատերազմով։ Պարկի կենդանական աշխարհը գրեթե ամբողջովին ոչնչացված էր։ Այդ բախման արդյունքում սկսվել էր անկառավարելի որս և ենթակառուցվածքի քայքայում։ Անձնակազմի և պաշարների բացակայության պատճառով որսագողության խնդիրը պարկում պահպանվում է։

Կառավարությունը և միջազգային հանրությունը մեծ ջանքեր են գործադրում պարկը վերականգնելու նպատակով։

## Աշխարհագրություն
Կամեա ազգային պարկը արևելքում սահմանակից է Զամբեզի, հարավում և արևմուտքում՝ Լուենա գետերին, իսկ հյուսիսում սահմանն անցնում է Բենգալյան երկաթգծով։

Պարկի մեծ մասը կազմված է ողողված մարգագետիններից, որոնք համարվում են Զամբեզի գետի ավազանի մի մասը և պարկի հյուսիսային մասում թափվում են Չիֆումեյջ գետը։ Կան նաև ընդարձակ սավաննային անտառներ (միոմբո), որոնք նման են Զամբիայի արևելքում գտնվող Զամբեզի գետի ավազաններին։

Ազգային պարկի տարածքը զբաղեցնում են ջրով ծածկված դաշտավայրերը։ Դրանց միայն 10 %-ն են անտառներ, մնացած տարածքը արոտավայր է, և շուրջ 4 %-ը թփուտներ են։ Պարկը յուրահատուկ բնական միջավայր է, ինչը չի հանդիպում Անգոլայի այլ հատվածներում։

## Կենսոլորտ
Կամեա ազգային պարկում առավել տարածված են կաթնասունները` գնուն և սև մեծ այծքաղը։

Բուսական աշխարհը ներկայացված է եղեգնյա թփուտներով և ճահճային խոտածածկույթներով։ Նման բնական էկոհամակարգի պայմաններում գոյացել են մեծ քանակությամբ թռչուններ՝ հատկապես ջրային տեսակներ։

Ազգային պարկի սահմաններում գրանցված է մշտապես բնակվող շուրջ 29 տեսակ ջրաճահճային թռչուն։ Առավել տարածված տեսակներ են սևաճակատ ճնճղուկները, ճանճորսները, սևակարմիր ծիծեռնակները և այլ փետրավորներ։

## Պատկերասրահ

File:Southern Masked Weaver.jpg|Սևաճակատ ճնճղուկի բույն
File:Southern Masked Weaver female RWD.jpg|Սևաճակատ ճնճղուկ (էգ)
File:Maskenwebervogel.jpg|Սևաճակատ ճնճղուկ (արու)
File:Hirundo nigrorufa 1894.jpg|Սևակարմիր ծիծեռնակ
File:Stiphrornis pyrrholaemus.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Birdlife.org Ազգային պարկի էջը 
* Park.it profile of Անգոլայի ազգային պարկեր
* Կարմիր գիրք 
* protectedplanet.net 

Կատեգորիա:1957 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Անգոլայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Ձագախոտ կարմրակապույտ

**Ձագախոտ կարմրակապույտ** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միայնակ կամ ճյուղավորված ցողունով երկամյա խոտաբույս է, որն ունի 50 սմ բարձրություն։ Ստորին տերևները հակաձվաձև-երկարավուն են, երկար կոթուններով, ցողունայիները նստադիր են, երկարավուն, գոգավոր-ատամնավոր։ Տերևները և պատիճները ծածկված են 3-5 բաժան մազիկներով։ Ծաղիկները մանուշակագույն են և խմբված բավականին խիտ ծաղկաբույլերում։ Պտուղը ցողունի առանցքից մի քիչ հեռացած, խիտ բազմաբաժան մազիկներով ծածկված պատիճ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի («Շիկահող» պետական արգելոց) և Մեղրու (Այգեձոր, Լիճք, Գյումարանց, Ագարակ գյուղերի շրջակայք, Վահրավար գետի կիրճ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակերևույթից 1300-1600 մ բարձրությունների վրա, անտառի եզրերին, նոսրացած կաղնուտներում, թփուտների մեջ։ Ծաղկում է մայիս–հունիս ամիսներին, պտղակալում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Համարվում է Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէր նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Մեկ աճելավայր պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Երկամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Օտավգան

**Օտավգան**, լեռ Թուրքիայի  Արդահանի մարզում, Արդահանի բարձրավանդակում։ Բարձրություն 2525 մ։ Արդահան քաղաքից 25 կմ արևելք, Ծովակ լճի հյուսիսս–արևմտյան ափից 9 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արդահան-Ախալքալաք ճանապարհի աջ կողմում։ Նշանակված է Կովկասի 5– և 10-վերսւոանոց քարաեզներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արդահանի մարզի լեռներ
Քրիստոսի հարություն (Ֆաբերժեի ձու)

**«Քրիստոսի հարություն»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1894 թվականին Ալեքսանդր III կայսեր պատվերով՝ կնոջ՝ կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնայի համար։

Այսօր ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆաբերժեի թանգարանում (Նարիշկինների և Շուվալովների պալատ, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

## Նկարագիր
Ձուն պատրաստված է լեռնային բյուրեղապակուց, որն ուղղահայաց եզրազարդված է ադամանդակուռ եզրազարդով։ Ներսում տեղադրված է արձանախումբ։ Կենտրոնում Հիսուս Քրիստոսն է, որի երկու կողմերում ծնկաչոք հրեշտակներ են՝ գերեզմանի մոտ։ Արձանները պատրաստված են ադամանդներից և էմալից։ Տակդիրն իրենից ներկայացնում է քառամաս դրվագազարդ ոտք, որի յուրաքանչյուր հատվածում մեկ մարգարիտ կա և ևս մեկը՝ ձվի տակ։ Ոսկերչական ձվի վրա դրված է Ֆաբերժեի ֆիրմայի գլխավոր ոսկերիչ Միխայիլ Եվլամպիևիչի  դրոշմը, ինչպես նաև ոսկու հարգը՝ 14 կարատ։

## Պատմություն
Ոսկերչական ձվին նման բնութագրող նկարագիր եղել է Մարիա Ֆեոդորովնայի թանկարժեք իրերի ցուցակում, որը կազմել է Անիչկովների պալատի կառավարիչ գեներալ-մայոր Երեխովիչը։ Ձվին բնութագրող փաստաթուղթ է նաև 1922 թվականին կազմած նկարագիրը, որը կազմվել է կայսերական ինչքի բռնազավթման ժամանակ, երբ ողջ թանկարժեք իրերը տեղափոխվեց Կրեմլի զինապալատ։ Արդյունքում ձուն վաճառվել է ոմն «պարոն Դերեկին»։ 1934 թվականին Լոնդոնի «Christie’s» աճուրդի տանը «Քրիստոսի հարություն» ձուն հանվել է վաճառքի։ Ոսկերչական ձվի կարգավիճակը ցայսօր էլ մնում է անհայտ, քանի որ չունի որևէ գույքահամար և չի նշվում կայսերական ֆոնդի ֆինանսական ոչ մի փաստաթղթում։ Սակայն մասնագետները համարում են, որ ձուն դասվում է «կայսերականների» շարքին։

## Անակնկալ
«Քրիստոսի հարություն» ոսկերչական ձուն չունի անակնկալ։ Մի շարք հետազոտողներ և արվեստաբաններ հանգել են այն եզրակացության, որ, հնարավոր է` ձուն հենց ինքը «Վերածնունդ» ոսկերչական ձվի անակնկալն է։ Այն չափերով լրիվ համապատասխանում է, նման է նաև ոճով ու դիզայնով։ «Վերածնունդ» ձվի նկարագրում խոսվում է մարգարտի մասին, ինչը բուն ձվի վրա չի օգտագործվել, իսկ «Քրիստոսի հարություն» ոսկերչական ձվում օգտագործվել է։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* На сайте музея 

Կատեգորիա:1894 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում
Շնկոտեմ հովանոցավոր

**Շնկոտեմ հովանոցավոր** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
5-15 սմ, երբեմն՝ 30 սմ բարձրությամբ միամյա, նուրբ բույս է, որն ունի բազմաթիվ ցողուններ։ Տերևները լայն-նշտարաձև կամ երկարավուն են, հիմքում՝ սրտաձև, ականջուկներով։ Ծաղիկները քառատիպ են, պսակաթերթերը սպիտակ են և խմբված վահանիկանման կարճացած գագաթնային ողկույզում։ Պտուղը 4-6 մմ երկարությամբ, հակաեռանկյունաձև, կողքերից տափակացած, հիմքում՝ սեպաձև, գագաթում՝ թեթևակի գոգավոր, անկյունավոր ճառագայթաձև ջղավորված թևերով պատիճակ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Ճակատեն, Ներքին Հանդ)։ Աճում է նաև Արևելյան Նախակովկասում և Արևելյան Անդրկովկասում, ինչպես նաև Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակերևույթից 700-900 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, թփուտների մեջ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէր նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Վլադիմիր Պոլկովնիկով

**Վլադիմիր Իվանովիչ Պոլկովնիկով** (, ), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի խորհրդային ռեժիսոր։ ՌԽԴՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1969)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի 1905 թվականի հիշատակի գեղարվեստի ուսումնարանը և որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատոր է աշխատել «Սոյուզկինոխրոնիկա», «Սոյուզկինո», «Սոյուզֆիլմ» կինոստուդիաներում։ 
1936 թվականից կինոռեժիսոր է աշխատել «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

## Պարգևներ
Վլադիմիր Պոլկովնիկովի մուլտֆիլմերը պարգևատրվել են տարբեր կինոփառատոններում։  
*«Գորշ վզիկ»
** 1949-Մարիանսկե Լազնեի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ` լավագույն ֆիլմ անվանակարգում,
** 1949-Գոտվալդովի միջազգային կինոփառատոնի դիպլոմ,
** 1952-«Մարմարե ծաղկաման» մրցանակ վավերագրական, կարճամետրաժ և անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն, Բոմբեյ (Հնդկաստան),
* «Կկուն և սարյակը»-1950-Կառլովի Վարիի 5-րդ միջազգային կինոփառատոնի պատվավոր դիպլոմ,
* «Կախարդական խանութը»-1953-Վենետիկի 14-րդ միջազգային կինոփառատոնի դիպլոմ (Իտալիա), 
* «Շուտով անձրև կլինի»
** 1959-Վենետիկի վավերագրական և կարճամետրաժ ֆիլմերի 21-րդ միջազգային կինոփառատոնի Սբ. Թեոդորի բրոնզե արձանիկ 
** 1960-Մինսկի համամիութենական կինոփառատոն, երկրորդ մրցանակ լավագույն մուլտֆիլմ անվանակարգում
** 1960-Բերգամոյի արվեստի վերաբերյալ մուլտֆիլմերի 3-րդ փառատոն, դիպլոմ

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր
thumb|300px|thumbtime=1:00| «Բարմալել», 1941 թվական

# 1933 - Կինո-կոկորդիլոս № 7
# 1938 - Քաղաքական սատիրայի ամսագիր № 1
# 1939 - Լիմպոպո
# 1939 - հաղթական երթուղի
# 1941 - Բարմալեյ
# 1946 - Սիրամարգի պոչը
# 1948 - Գորշ վզիկ
# 1949 - Կկուն և սարյակը
# 1950 - Կրեպիշ
# 1951 - Բարձր սար
# 1953 - Կախարդական խանութը
# 1954 - Նարնջագույն վզիկ
# 1955 - Կախարդված տղան
# 1956 - Շնագայլն ու ուղտը
# 1958 - Սնկիկ-խրճիթը
# 1959 - Շուտով անձրև կլինի
# 1960 - Արքայական նապաստակներ
# 1961 - Պարծենկոտ մրջյունը
# 1962 - Կանաչ օձը
# 1963 - Խավարասերը
# 1964 - Ձկնորս կատուն
# 1965 - Նարգիզ
# 1966 - Պոչեր
# 1967 - Մեկ-երկու, համերաշխ ենք
# 1968 - Պինգվիններ
# 1969 - Մենք փնտրում ենք թանաքակաթիլը
# 1970 - Լինում է, չի լինում
# 1972 - Ո՞ւր ես թռչում, Վիտար
# 1973 - Հրաշք առանց հրաշքի
# 1974 - Ինչպես էր ճագարը պահում երկիրը 

### Մուլտիպլիկատոր
# 1933 - Ցնցոտիներ
# 1969 - Ձկնորս կատուն

### Բեմադրող նկարիչ
# 1936 - Գնդիկ-բոքոնիկը

## Գրականություն
* КИНО: Энциклопедический словарь, М. Советская энциклопедия, 1987, стр. 327.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Պոլկովնիկով
* Վլադիմիր Պոլկովնիկով-Հայրենական կինոյի հանրագետարան

Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կյուրոպեդիա

**Կյուրոպեդիա (Կյուրոսի դաստիարակությունը)**, Սոկրատեսի աշակերտ Քսենոփոնի երկը, որը գրվել է Ք.ա. 370 թվականին։ Այն բաղկացած 8 գրքից։ Աշխատության հիմնական բովանդակությունը պարսից միապետության հիմնադիր Կյուրոս Մեծի կյանքն ու գործունեությունն է (Ք. ա. 600-530 թթ.)։ «Կյուրոպեդիան» լայն տարածում է ունեցել հունա-հռոմեական աշխարհում։

## Բովանդակություն
Երկը «քաղաքական ռոմանտիկա է, որը նկարագրում է իդեալական տիրակալի դաստիարակությունը»։ Այստեղ Քսենոփոնը գովաբանում է բարոյական այն սկզբունքները, որոնց վրա հիմնվում էր Կյուրոսի թագավորական իշխանությունը։ Այստեղ տեսանլի է Քսենոփոնի կողմնորոշումը հօգուտ միապետության, որը նա գերադասում է դեմոկրատիայից, օլիգարխիայից և բռնատիրությունից՝ տիրանիայից, վերջիններիս հակադրելով միապետական կայունությունը։

Չնայած «ընդհանուր առմամբ ընդունվել է», որ Քսենոփոնը «Կյուրոպեդիան գրելիս չի նախատեսել այն որպես պատմություն» գրել, ապա անհասկանալի է մնում մի բան՝ այդ ժամանակաշրջանի ո՞ր ժանրին է պատկանում այս երկը։ Քսենոփոնը միշտ չէ, որ հավատարիմ է մնում պատմական իրական փաստերին։ Այսպես, Հերոդոտոսի պատմությունից հայտնի է, որ Կյուրոսը սպանվել է մասսագետների (հայկական աղբյուրներում՝ մաքսութներ) դեմ պատերազմելիս, մինչդեռ «Կյուրոպեդիայում» նա խաղաղ պայմաններում երանության մեջ մահանալուց առաջ, զոհեր է մատուցում իր աստվածներին, բարոյախրատական երկար ճառով հրաժեշտ է տալիս իր որդիներին ու բարեկամներին և դատողություններ անում հոգու անմահության մասին փիլիսոփայական մեծ վերացականությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քսենոփոնի աշխատություններ
Օտրոշան

**Օտրոշան**, լեռ Ախալքալաքի բարձրավանդակում, Ախալքալաք քաղաքիից 25 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ասպինձա քաղաքից 6 կմ հյուսիս-արևելք, Կուր գետի աջ կողմում։ Բարձրություն 2086 մ։ Նշանակված է Կովկասի 5– և 10-վերստանոց քարտեգներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջավախքի բարձրավանդակ
Առաքելություն (կուսակցություն)

**«Առաքելություն» կուսակցություն**, Հայաստանում գործող կուսակցություն։

## Պատմություն
Կուսակցության ստեղծման մասին հայտարարել են 2012 թվականի նոյեմբերին 8-ին կուսակցության նախաձեռնող խմբի անդամները` Ազատ Թովմասյան, Գարեգին Մուրադյան, Հակոբ Մանուկյան, Հրաչյա Սարգսյան, Մարինե Եփրեմյան, Մեսրոպ Առաքելյան, Վահե Հովհաննիսյան, Մանուկ Սուքիասյան։

Կուսակցությունը իրեն դրսևորում է որպես ոչ արևմտամետ և ոչ ռուսամետ, այլ, ըստ կուսակցության, գործում է՝  հիմնվելով ազատության և ժողովրդավարության արժեքների վրա։

2013 թվականի մայիսին  կուսակցությունը առանձին ցուցակով մասնակցել է Երևանի ավագանու ընտրություններին՝ հավաքելով 2,690 ձայն։ Ցուցակի առաջին համարն էր Մեսրոպ Առաքելյանը։

Կուսակցությունը չունի  միանձնյա ղեկավար, ղեկավար մարմինն է խորհուրդը, որի անդամներն ընտրվում են կուսակցության համագումարի ժամանակ։
2017 թ․ խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցել է ԲՀԿ-ի և «Ալյանսի»  հետ միասին «Ծառուկյան» դաշինքի կազմում։
2018 թվականին՝ ՔՊԿ-ի հետ «Իմ քայլը» դաշինքով։ Ունի ընտրված պատգամավորներ՝ Կորյուն Մկրտչյանը, Եղիշե Սողոմոնյանը, Վահե Հովհաննիսյանը և Արտաշես Պետրոսյանը։

Խորհրդի անդամ Մեսրոպ Առաքելյանը այժմ զբաղեցնում ՀՀ վարչապետի հասարակական հիմունքներով խորհրդականի պաշտոնը։

Կուսակցության քաղաքական խորհրդի քարտուղար Հրաչյա Սարգսյանը հանդիսանում է Երևանի քաղաքապետը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2012 հիմնադրված կուսակցություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Օրագ

**Օրագ**, բերդ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի նահանգի Մարդինի գավառում, Ջեգիրեի զավառակում։ Անառիկ րերդ է եղել (Հ. Ղադարյան, Արևմտահայերի սոցիալական կացությունը 1800-1870 թթ., էջ 242)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Դիարբեքիրի նահանգ
Օրդակ

**Օրդակ**, լճակ Թուրքիայի Արդահանի մարզում, Կուր գետի ակունքի շբջանում, Արդահան քաղաքից 25 կմ հարավ, Արփաշեն գյուղի կողմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լճեր
Կատեգորիա:Արդահանի մարզ
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Օրդուբադի ձոր

**Օրդուբադի ձոր**, *Օրդուբադու ձոր*, ձոր, ձորահովիտ Հայկական լեռնաշխարհում, ՆԻՀ Օրդուբադի շրջանում։ Եռանկյունաձև 2-8 կմ լայնության, մինչև Արաքս գետը հասնող ձորահովիտ է, որի միջով հոսում է Օրդուբադի գետը։ Այստեղ նախկինում տարածվում էր Օրդուբադի ոստիկանական շրջանը Օրդուբադ կենտրոնով և Կարճևան, հին հայկական Հանդամեջ, Գանձակ (այժմ՝ Գանձա), Անապատ գյուղերով։ Տաք կլմայով և պտղատու այգիներով ձորահովիտ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օրդուբադի շրջան
Toranomon Hills

, Ճապոնիայի Տոկիո քաղաքի Մինատո շրջանի Տորանոմոն գործարար թաղամասում գտնվող երկնաքեր՝ կառուցված*Mori Building Company* ընկերության կողմից։ Նախագծված է *NIHON SEKKEI, INC.* ընկերության կողմից։

Ճարտարապետական 255,5 մետր բարձրությամբ՝ սա Տոկիոյի ամենաբարձր շենքն է, գերազանցում է *Midtown Tower* երկնաքերին, որն ունի 248 մետր բարձրություն։

Երկնաքերը թալիսման ունի, որը կոչվում է Տորանոմոն (トラのもん)՝ներշնչված ճապոնական Դորաէմոն կերպարով։ *Toranomon Hills*-ը բացվել է 2014 թվականի հունիսի 11-ին։

[left|200px|thumb|Կառուցման ձուլում, [2013 թվականի մայիս]]

## Հարկեր
left|thumb|Օֆիսային հարկի մոդել
* 47F - 52F՝ Andaz Tokyo Toranomon Hills հյուրանոց՝ 164 համարներով և 37-րդ հարկում գտնվող սրահով։
* 37F - 46F՝ մասնավոր բաժիններ (172 բնակարաններ)
* 6F - 35F՝ օֆիսներ
* 4F - 5F՝ կոնֆերանս-դահլիճ
* 1F - 4F՝ մրցութային վարձակալներ
* B3F - B1F՝ 544 մեքենաների համար նախատեսված կայանատեղի

## Վարձակալներ
Պետական կենսաթոշակային կուտակային ֆոնդը, որն աշխարհի ամենախոշոր ֆոնդն է, 7-րդ հարկում ունի իր շտաբ-բնակարանը։ Novartis և State Street Corporation ընկերությունների ճապոնական շտաբ-բնակարանը նույնպես տեղակայված է այս երկնաքերում։ *K&L Gates* իրավաբանական կազմակերպությունը 28-րդ հարկում իր օֆիսն ունի։ ArcelorMittal ընկերության՝ Տոկիոյի օֆիսը տեղակայված է 6-րդ հարկում։

## Տես նաև
* Ճապոնիայի ամենաբարձր կառույցների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Երկնաքերներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի շենքեր և կառույցներ
Օրթագյոլ

**Օրթագյոլ**, *Օրտագյոլ*, լեոներ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնաշղթայի արևելյան հատվածում, Ճորոխ գետի վերին հոսանքի շրջաններում։ Կազմում է Էշակսրտի լեռնաշղթայի շարունակությունը։ Ձգվում է հարավ-արևմտքից հյուսիս-աբևելք ուղղությամբ, Սպեր քաղաքից 25-30 կմ հարավ-արևմուտք։ Կովկասի 5– և 10-վերստանոց քարտեգներում՝ *Օրտազյոլ*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Օրթադաղ

**Օրթադաղ**, լեռ Վրաստանի Իմերեթի մարզում, Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Մոսքիկյան լեռներում, Ախալցխա քաղաքից 25 կմ հյուսիս–արևմուտք, Աբասթուման քաղաքատիպ ավանի մոտակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսքիկյան լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Կատեգորիա:Իմերեթի մարզ
Օրդուկի (գետ)

**Օրդուկի**, գետ գետակ Ճորոխի աջակորմյան վտակը։ Սկիզբ է առնում Էշակսրտի լեռնաշղթայից և, ոռոգելով Օրդուկի գյուղի հողատարածությունները, Բաբերդ քաղաքի հյուսիս-արևելյան կողմում թափվում է Ճորոխի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Բայբուրթի մարզ
Կատեգորիա:Ճորոխ գետի վտակներ
Օրել

**Օրել**, լեռ Թուրքիայի Կարսի նահանգում, Կարսի սարահարթում, Կարս քաղաքից 5 կմ հարավ։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։ Այժմ քաղաքի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Օրթաթավի

**Օրթաթավի**, *Օրտատավի*, լեռ Փոքր Կովկասում, Թռեղքի լեռներում, Ախալցխա քաղաքից 26 կմ հյուսիս-արևելք։ Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում՝ *Օրտատավի*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզ
Օրթայալ

**Օրթայալ**, լեռ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզում, Վիրահայոց լեռներում, Օփրեթ գյուղից հյուսիս-արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիրահայոց լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Քվեմո Քարթլիի մարզի լեռներ
Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)

**Վարդուհի Ալբերտի Խաչատրյան** (), հայ օպերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։

Օպերային երգիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Ալբերտ Խաչատրյանի դուստրը։

## Կենսագրություն
Վարդուհի Խաչատրյանը ծնվել է 1971 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Երևանում, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Ալբերտ Խաչատրյանի ընտանիքում։ 1986-1990 թվականներին սովորել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում (Վլադիմիր Խաչատրյանի դասարան), 1990-1995 թվականներին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում (Մարիաննա Հարությունյանի դասարան)։ 1995-1997 թվականներին աշակերտել է Գոհար Գասպարյանին։

Առաջնաելույթը կայացել է 1996 թվականին Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում, որտեղ Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Երկրորդ» օպերայում կատարել է Փառանձեմի դերերգը։ 1997-2004 թվականներին Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում հանդես է եկել մի շարք օպերաներում` Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» (Կարմեն), Պյոտր Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» (Պոլինա), Ջուզեպպե Վերդիի «Տրուբադուր» (Ազուչենա), Բելլինիի «Նորմա» (Ադալգիսա), Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա»։ 1999 թվականին Լոս Անջելեսում ներկայացել է Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայում։

Ելույթ է ունեցել Իսպանիայի «Festival Castell de Peralada», Իտալիայի «Musicastello» և «Festival Euro Mediterraneo», Ֆրանսիայի «Festival Flaneries Musicales d’Eté in Reims» և «Festival d’Ambronay» և այլն, հանդես է եկել Մոնսերատ Կաբալիեի, Խոսե Կուրայի, Անգելա Ջորջուի և այլոց հետ։

2010 թվականին «Վերադարձի» փառատոնի շրջանակներում հանդես է եկել «Օպերային դիմակներ» համերգային ծրագրում։

Ապրում և ստեղծագործում է Շվեյցարիայում։ 2011 թվականին հիմնադրել է «Ավետիս» ասոցիացիան, որը Եվրոպայում տարածում է հայ մշակույթը և ներկայացնում հայ երաժիշտներին։

## Մրցանակներ
Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային մրցույթների ու փառատոների, արժանացել միջազգային մրցանակների։
* Մարիա Կալասի անվան միջազգային մրցույթի  Գրան Պրի մրցանակ, 2001 թվական, Աթենք։
* «Արտավազդ» ազգային մրցանակ «Տարվա լավագույն օպերային երգչուհի» անվանակարգում, 2004 թվական։

## Դերերգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
«Սովետսկի յուգ» թերթի խմբագրության շենք

**«Սովետսկի յուգ» թերթի խմբագրության շենք** (), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը կառուցվել է 1911 թվականին մոդեռն ոճով։ Գտնվում է Խալտուրինի նրբանցքի և Շահումյան փողոցի խաչմերուկում (Խալտուրինի նրբանցք, 43 / Շահումյան փողոց, 13)։ Ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Շենքը կառուցվել է 1911 թվականին որպես եկամտաբեր տուն քաղաքապետ և աղյուսի գործարանի սեփականատեր Ի. Ս. Լևանիդովի եղբորորդի վաճառական Ա. Ա. Լևանիդովի պատվերով։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ այս տանն ապրել են դերասան Ն. Ս. Ալբիոնովը, բալետի պարուհի Ն. Մ. Դոբինան, լրագրող Ն. Վ. Ապասկին։ 1920-ական թվականների կեսերից տան վերջին հարկում տեղակայված էին երկրամասային «Սովետսկի յուգ» և «Կոմսոմոլեց» թերթերի խմբագրությունները և գրասենյակները։ Այնտեղ աշխատասենյակների կողքին, Դոնին նայող սենյակում ապրել է գրող Ալեքսանդր Ֆադեևը։ 1959 թվականին, ի հիշատակ դրա, շենքի ճակատին տեղադրվել է հուշատախտակ հետևյալ տեքստով. *«Այստեղ 1924-1926 թվականներին «Սովետսկի յուգ» թերթի խմբագրությունում աշխատել է գրող Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Ֆադեևը (1901-1956)։ Ապրելով այս տանը՝ նա գրել է «Ջախջախում» հայտնի վեպը»*։

Ներկայում շենքը բնակելի է, առաջին հարկում տեղակայված են խանութներ։

## Ճարտարապետություն
Հինգհարկանի աղյուսե շենքը կառուցվել է մոդեռն ոճով։ Ունի Լ-աձև հատակագիծ։ Երկու ճակատների հորինվածքներն անհամաչափ են։ Առաջին հարկը դրվագված է սվաղված կոպտատաշվածքով, երկրորդից հինգերորդ հարկերն ունեն լակոնիկ աղյուսային դեկոր։ Երկրորդ, երրորդ և չորրորդ հարկերը միավորված են կամարաղեղային թիակներով։ Թիակների միջև տեղադրված են կիսաշրջանաձև պատշգամբներ։ Հարավային ճակատի հինգերորդ հարկի միջապատերը զարդարված են երկրաչափական նախշեր ունեցող խորշերով։ Շենքը պսակված է միայնակ ճակտոնով ճաղաշարով (արևելյան ճակատի ճակտոնը կորսվել է)։

Գլխավոր մուտքի վերևում պահպանվել է շենքի կառուցման ամսաթվի և սեփականատիրոջ անվան սկզբնատառերի փորագրվածքը. *«1911։ Ա. Լ.*»։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1911 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Օտար ձայն (մուլտֆիլմ)

**«Օտար ձայն»**, 1949 թվականին Իվան Իվանով-Վանոյի կողմից ստեղծված նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ։

## Սյուժե
Անտառի բնակիչները հիացած և հմայված լսում էին Սոխակի երգը, բայց համերգը հանկարծակի ընդհատեց Կաչաղակը, որը նոր էր եկել արտասահմանից։ Կաչաղակը պնդում է, որ Սոխակի երգեցողության արվեստը արդեն հնացել է։ Նա տալիս է իր սեփական համերգը և կատարում ջազային կոմպոզիցիա, որին անտառի բնակիչները արձագանքում են ծայրահեղ բացասաբար և արդյունքում հեռացնում են Կաչաղակին։

## Ստեղծողներ
* Սցենարիստ — Դմիտրի Տարասով, Միխայիլ Կալինին
* Բանաստեղծություն — Սերգեյ Միխալկով, Միխայիլ Վոլպին
* Ռեժիսոր — Իվան Իվանով-Վանո 
* Ռեժիսորի օգնական — Ալեքսանդր Սնեժկո-Բլոցկայա
* Նկարիչ բեմադրող — Լև Միլչին, Նադեժդա Ստրոգանովա
* Կոմպոզիտոր — Յուրի Նիկոլսկի
* Օպերատոր — Նիկոլայ Վոինով
* Ձայնային օպերատոր — Նիկոլայ Պրիլուցկի
* Տեխնիկական օգնական — Վ. Սվեշնիկովա 
* Նկարիչ մուլտիպլիկատորներ — Ֆաինա Եպիֆանովա, Տատյանա Ֆյոդորովա, Ալեքսանդր Բելյակով, Նադեժդա Պրիվալովա, Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկին, Ալլա Սոլովյովա, Լիդիա Ռեզցովա, Բորիս Բուտակով, Իոսիֆ Ստարյուկ, Ա. Սեդով
* Բեմանկարիչ — Վերա Ռոջերո, Իրինա Տրոյանովա
* Գեղարվեստական շվոց — Եֆիմ Նայդ 
* Օրիգինալ հնչյունավորում– Գեորգի Միլլյար

## Հնչյունավորում
2001 թվականին  ձևափոխվել էր, և նորից հնչյունավորվել ООО «Студия АС» и ООО «Детский сеанс 1» ընկերությունների կողմից։ Նոր տարբերակում լրիվությամբ փոխվել է ձայնագրվածքը, վերահնչյունավորմանը ներգրավվել են ժամանակակից դերասաններ, ենթատեքստում փոխվել է հնչյունային ռեժիսորի և հնչյունավորման դերասանների տվյալները։ Վերահնչյունավորումը ծայրահեղ վատ է ընդունվել հեռուստադիտողների մեծամասնության կողմից, ինչպես նաև պրոֆեսիոնալ հասարակության անդամների կողմից։ Մուլտֆիլմի վերականգնման որակը, երբեմն ենթարկվում է քննադատության։

Վերահնչյունավորվել է 2001 թվականին՝ Վլադիմիր Կոնկին (հեղինակ), Իրինա Մալիկովա (Կաչաղակ), Ալեքսանդր Կատով, Բորիս Տոկարև, Վիտալի Օվանեսով, Յուլեն Բալմուսով։

## Թողարկում DVD–ի վրա
Տվյալ մուլտֆիլմը պաշտոնապես թողարկվել է «Союз-видео» ընկերության  DVD–սկավառակի վրա, **«**Տոնական մուլտհամերգ**»** անվանումով ժողովածուում։ Բացի «Օտար ձայն» մուլտֆիլմից, սկավառակի վրա կային ևս յոթ մուլտֆիլմեր. «Ուղիղ երեքնանց տասնհինգ…»,«Գարնանային մեղեդիներ», «Նավակ», «Մաշայի համերգը», «Անտառային էստրադայում», «Որտե՞ղ եմ ես նրան տեսել», «Երաժիշտ այծը»։

## Գրականություն
* Георгий Бородин: Киностудия «Союзмультфильм» Краткий исторический обзор Раздел: «СОЮЗМУЛЬТФИЛЬМ» КАК ЛЕТОПИСЬ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1949 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Նոր տարին ԱՄՆ-ում

[thumb|Ամանորյա հրավառություն [Օսթին (Տեխաս)|Օսթինում, Տեխաս նահանգ]]

**Նոր տարին ԱՄՆ-ում** (), երկրի պետական տոներից մեկը։ Նշվում է ամեն տարի հունվարի մեկին, ըստ Գրիգորյան օրացույցի։ Չնայած նրան, որ հատկապես առավել կրոնական և պահպանողական գյուղական շրջաններում Նոր տարին տարածվածությամբ զիջում է կաթոլիկական Սուրբ ծնունդին, ԱՄՆ-ի մի շարք քաղաքներում հայտնվել և փոխանցվում են որոշակի ամանորյա ավանդույթներ։ Սուրբ ծնունդը և Նոր տարին ԱՄՆ-ում էապես տարբերվում են միմյանցից։ Սուրբ ծնունդը կարևոր ներընտանեկան տոն է` բազմաթիվ կրոնական խորհրդանիշներով, իսկ Նոր տարին դիմավորելը հանրային բնույթ է կրում և հաճախ անց է կացվում երեկույթների տեսքով, ընկերների հետ ակումբում, խաղատներում կամ էլ քաղաքի հրապարակում։

Երկրի խաղատների մեծամասնությունն Ամանորի գիշերը նախասրահում կազմակերպում է շամպայնի անվճար հյուրասիրություն։

Նոր տարվա տոնակատարության հետ անգլիացի պուրիտաններին ծանոթացրել են առավել ազատական հոլանդացի գաղութարարները` Նյու Յորքի հիմնադիրները, հենց այդ պատճառով էլ Նոր տարվա տոնակատարությունն այս քաղաքում ամենահանդիսավոր բնույթն է կրում։ Հանդիպման գլխավոր վայրը Թայմս Սքվերն է, որտեղ Նոր տարվա նախօրեին հարյուրհազարավոր մարդիկ սպասում են Նոր տարվա խորհրդանիշ փայլուն օդապարուկի բացթողմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տոներ
Ջումա մզկիթ (Շամախի)

**Ջումա մզկիթ** (), 8-րդ դարի մզկիթ է, որը գտնվում է Շամախիում։ Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքում ամենահին մզկիթն է։ Իսկ Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում ամենահին մզկիթը, Դերբենտի Ջումա մզկիթից հետո։

Մզկիթը գրանցվել է Ադրբեջանի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության կողմից `որպես հանրապետական նշանակության պատմական և մշակութային հուշարձան։

## Պատմություն
150px|thumb|left|Շամախի-Ջումա մզկիթ. Գրիգորի Գագարին (նկարիչ)
Մզկիթը կառուցվել է 743-744 թվականներին՝ Արաբական տիրապետության ժամանակ։ Ներկա մզկիթը կառուցվել է արաբական ժամանակաշրջանի հնագույն մզկիթի տեղում։ Շամախիի Ջումա մզկիթը պատկանում է Շիրվան-Ապշերոնի ճարտարապետական դպրոցին։ Մզկիթը կառուցված է Խորասանի կառավարիչ Աբու-Մուսլիմի իշխանության ժամանակաշրջանում։

150px|thumb|Շամախի-Ջումա մզկիթ. 1909, Իոսիֆ Պլոշկոյի պլանը
1902 թվականի երկրաշարժը լուրջ վնաս հասցրեց Շամախիին։ Երկրաշարժի ժամանակ մզկիթը վնասվել է։ Ջումա մզկիթի առաջին վերակառուցումը սկսվեց 12-րդ դարի վերջին։ 
Մզկիթի երկրորդ վերակառուցումը տեղի ունեցավ 17-րդ դարում, Սեֆյանների դարաշրջանում։ 1859 թվականի երկրաշարժի ժամանակ մզկիթը վնասվել է։ Մզկիթի վերակառուցումն իրականացվել է Գասիմ բեկ Հաջիբաբաբեկովի կողմից 1860 թվականին։ 1909 թվականին մզկիթը ամբողջությամբ վերակառուցվել է հայտնի ճարտարապետ Իոսիֆ Պլոշկոյի կողմից։

2009 թվականի դեկտեմբերին նախագահ Իլհամ Ալիևը ստորագրել է «Շամախի Ջումա մզկիթը» վերականգնելու հրամանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի մզկիթներ
Կատեգորիա:Շամախի
Ռոբերտ Բաքլի

**Ռոբերտ Էռլ Բաքլի** (, ), ամերիկացի դերասան և մոդել, որն առավել հայտնի է «Շրթներկային ջունգլիներ», «Մեկ ծառի բլուրը» և «Պարկ ավենյու, 666» հեռուստասերիալներում կատարած իր դերերով։

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Էռլ Բաքլին ծնվել է Կալիֆոռնիայի Լոս Անջելեսի շրջանի Քլերմոնտ քաղաքում։ Ստացել է տնտեսագետի մասնագիտություն Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանում, որն ավարտել է 2003 թվականին։ Սովորելու տարիներին Բարքլին մասնակցել է *The Price Is Right* շոուին։ Որոշ ժամանակ որպես տնտեսագիտության հարցերով խորհրդատու աշխատելուց հետո Բարքլին վերադարձել է Լոս Անջելես, որպեսզի սկսի դերասանի կարիերա։

2018 թվականի ապրիլին Բարքլին ամուսնացել է դերասանուհի Ջենի Վեյդի հետ Լոս Անջելեսոմ։

## Կարիերա
Բաքլին՝ որպես դերասան, իր նորամուտը կատարել է «Երբ զանգում է մարդասպանը» ֆիլմում 2006 թվականին։ Ավելի ուշ նա ստացել է մշտական դեր «Նորաձևության տուն» հեռուստասերիալում, իսկ հաջորդ տարի նկարահանվել է մեկ այլ կարճատև սերիալում՝ «Ամերիկացի ժառանգորդուհին»։ 2008 թվականին նկարահանվել է Lifetime ալիքի «Սիրախաղ քառասունամյայի հետ» ֆիլմում՝ կատարելով Հիզեր Լոքլիրի հերոսուհու երիտասարդ ընկերոջ դերը։

Բաքլին առավել հայտնի է «Շրթներկային ջունգլիներ» հերուստասերիալում Քիրբի Էտվուդի՝ Քիմ Ռեյվերի երիտասարդ ընկերոջ դերով, որում նկարահանվել է 2008-2009 թվականներին, ինչպես նաև «Մեկ ծառի բլուր» հեռուստասերիալում կատարած Քլեյթոն Էվանսի դերով։ Այդ հեռուստասերիալում նա նկարահանվել է 2009-2012 թվականներին՝ մինչև սերիալի ավարտը։ 2012 թվականին ստացել է գլխավոր դերերից մեկը ABC ալիքի «Պարկ ավենյու, 666» սերիալում, որը փակվել է մեկ եթերաշրջան հետո ցաձր վարկանիշի պատճարով։ 2015 թվականին սկսել է նկարահանվել է «Ես զոմբի եմ» հերուստասերիալում՝ կատարելով Մեյջոր Լիլուայթի դերը։ 2017 թվականին խաղացել է «Չափում 404» հեռուստասերիալում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Ռոքֆելլեր կենտրոնի սուրբծննդյան տոնածառ

thumb|180px|2003 թվականի ամանորյա տոնածառը

**Տոնածառ Ռոքֆելլեր կենտրոնում** (), ամանորյա տոնածառ, որ տեղադրվում է Մանհեթենի Ռոքֆելլեր կենտրոնում։

Չնայած այն հանգամանքին, որ տոնածառերի տեղադրման պաշտոնական պատմությունն սկսվում է 1933 թվականից, առաջին անգամ այն զարդարվել է դեռ 1931 թվականին։ Այն ժամանակ այդ նպատակներով աշխատողները ընտրել են 6 մետրանոց բալասանային եղևին և զարդարել այն լոռամրգիով, թղթե ծաղկաշղթաներով և պահածոյի տուփերով։ Հաջորդ անգամ տոնածառը զարդարվել է միայն 1933 թվականին, և դրանից հետո արարողությունը տեղի է ունենում ամեն տարի։

Տոնածառը տեղադրվում է նոյեմբերի վերջին կամ դեկտեմբերի սկզբին։ Վերջերս դրա լույսերի միացման արարողությունը հեռարձակվում է ամբողջ երկրով, NBC հեռուստաալիքի «Սուրբ Ծնունդը Ռոքֆելլեր կենտրոնում» () հաղորդման ժամանակ, որը ցուցադրվում է Երախտագիտության օրվանից հետո առաջին չորեքշաբթի օրը։
Ծառերի ընտրությամբ զբաղվում է Ռոքֆելլեր կենտրոնի գլխավոր ծաղկաբան Էրիկ Փոզեն (): Ընտրությունը անցկացվում է ամբողջ տարվա ընթացքում մի շարք նահանգներում, այդ թվում` Կոնեկտիկուտում, Վերմոնտում, Նյու Յորքում և Նյու Ջերսիում։ Ծառի չափսերի հանդեպ նվազագույն պահանջներն են 20 մետր բարձրությունն ու 10.5 լայնությունը։ Դրա տեղափոխման համար օգտագործվում է հատուկ շարժական կցասայլ, որը նախատեսված է մինչեւ 38 մետր երկարության համար։ JI-B-Building երկնաքերի դիմաց տոնածառը տեղադրվում է պողպատե առանցքի վրա և ամրացվում չորս ձգապարաններով։ Դրա լուսավորության վրա ծախսվում է մինչև 30.000 գունավոր LED լամպ և մոտավորապես 8 կմ լար։ 2004 թվականից սկսած ծառի գագաթին տեղադրվում է Swarovski ընկերության արտադրած աստղը, որն ունի գրեթե 3 մետր տրամագիծ և 250 կգ քաշ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նյու Յորքի մշակույթ
Կատեգորիա:Տոնածառեր այբբենական կարգով
Սու-25 ինքնաթիռի ավիավթար

**Սու-25 ինքնաթիռի ավիավթար**, ՀՀ ռազմաօդային ուժերին պատկանող Սու-25 տիպի գրոհիչ ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2018 թվականի դեկտեմբերի 4-ին  Մարալիկի տարածաշրջանում։ Վթարի հետևանքով զոհվել են օդաչուներ փոխգնդապետ Արմեն Բաբայանը և մայոր Մովսես Մանուկյանը։

## Վթար
Դեկտեմբերի 4-ին, ժամը 10:20-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակը հայտնել էր, որ կորել է կապը ամենօրյա մարտական պատրաստության պլանով ուսումնամարզական թռիչք իրականացնող ՀՀ զինված ուժերի ՍՈՒ-25 մարտական ինքնաթիռի հետ։ Ինքնաթիռը թռիչքային երթուղի էր դուրս եկել ժամը 10:06-ին` Գյումրու «Շիրակ» օդանավակայանից։

## Անձնակազմի անդմաներ
* Ինքնաթիռի առաջին հրամանատար - փոխգնդապետ Արմեն Բաբայան։
* Ինքնաթիռի երկրորդ հրամանատար - մայոր Մովսես Մանուկյան։

## Արձագանք
Ավիավթարի կապակցությամբ ցավակցական ուղերձ է հղել Ազգային ժողովի նախագահ Արա Բաբլոյանը։

## Հետաքննում
Ինքնաթիռի վթարի փաստի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 378-րդ հոդվածի 2-րդ մասի (թռիչքների կամ դրանց նախապատրաստման կանոնները խախտելը) հատկանիշներով։ ՀՀ Քննչական կոմիտեն հայտնել է, որ հայտնաբերվել է ինքնաթիռի սև արկղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարալիկի տարածաշրջանի լեռներում ՀՀ ԶՈւ ռազմական օդանավ է կործանվել, երկու օդաչուները զոհվել են

Կատեգորիա:Ավիապատահարներ Հայաստանում
Իմ ընկերը հրեշտակ է

**Իմ ընկերը հրեշտակ է** (), ռեժիսոր Վերա Ստորոժևայի ամանորյա կատակակերգությունը։ Ռուսաստանում ֆիլմ էկրան է բարձրացել 2012 թվականի հունվարի 2-ին։ Մարկ Արենի «Սուրբծննդյան հրեշտակ» պատմվածքի էկրանավորումն է։

## Սյուժե
Դեկտեմբերի 31։ Սաշա Նիկոլաևնան առավոտյան պատրաստվում է համալսարանի քննության։ Հանկարծ նրա շիկակարմիր կատուն դուրս է գալիս պատուհանից։ Սաշան փորձում է բռնել նրան... ընկնում է պատուհանից։ Ամեն ինչ կարող էր վատ ավարտվել, եթե նա չընկներ հրեշտակի վրա։

Ինչպես պարզվում է, հրեշտակի անունը Սերաֆիմ է։ Սկզբում Սաշան նրան խենթ է համարում, սակայն շուտով սիրահարվում է հրեշտակին։ Իսկ կարելի՞ է սիրել հրեշտակին։

Վերջում հերոսուհին պետք է որոշի` մնալ հրեշտակի հետ, թե ոչ...

## Դերերում
* Արթուր Սմոլյանինով` Սերաֆիմ, հրեշտակ/Սերգեյ, Սերաֆիմի կրկնակը
* Աննա Ստարշենբաում` Սաշա Նիկոլաևա
* Օլգա Պոպովա` Վարյա, Սաշայի ընկերուհին
* Սերգեյ Պուսկեպալիս` Սաշայի հայրը
* Գոշա Կուցենկո` Վոլինցև, համալսարանի պրոֆեսոր
* Նիկիտա Եֆրեմով` Վալերա, Սաշայի ընկերը
* Իվան Օխլոբիստին` շտապ օգնության մեքենայի վարորդ
* Իվան Խակամադա` կինոռեժիսոր
* Եկատերինա Վուլիչենկո` հարդարող № 5 
* Իվան Մակարևիչ` Ռոդիոն` երեկույթի կազմակերպիչ
* Անդրեյ Լեոնով` տաքսու վարորդ
* Ալլա Մեշերյակովա ` շնիկով տիկին
* Քրիստիաան Բաբուշկինա` շտապ օգնության բժիշկ
* Ռամիլ Մուբինով` դռնապան

## Սաունթրեք
Ֆիլմի երաժշտական պրոդյուսերությունն ու սաունդթրեքի ձայնագրությունն իրականացրել է «Gary Miller Production - Malibu - USA» ստուդիան
«Իմպրովիզ» կոմպոզիցիան ֆիլմում օգտագործել է «Սայր» կինոընկերության թույլտվությամբ։

## Թողարկում DVD ձևաչափով
DVD ձևաչափով ֆիլմի թողարկումը տեղի է ունեցել 2012 թվականի հունվարի 31-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Սապնարմատ արեցանման

**Սապնարմատ արեցանման** (), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մինչև 2 մ տրամագծով, խիտ բարձիկներ առաջացնող բույսեր։ 1-4 մմ երկարությամբ, 1 մմ լայնությամբ, կղմինդրաձև միմյանց վրա դասավորված տերևները լայնակի կտրվածքում եռանկյուն են։ 2-3 մմ երկարությամբ բաժակը բութ ատամիկներով է։ Պսակաթերթերը բաժակից երկար են, ամբողջական, սպիտակ կամ վարդագույն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Ուրծի լեռնաշղթա, Տիգրանաշեն, Էլփին գյուղերի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Որոտան գետի կիրճ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հյուսիսային Իրանում և Միջին Ասիայում (Թուրքմենստան)։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1300-1900 մ բարձրությունների վրա և ժայռոտ վայրերում։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբերին։ Հաճախ երկրորդ ծաղկումը նկատվում է սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակին սպառնացող հիմնական վտանգը աճելավայրերի խախտումն է՝ ճանապարհային ցանցի զարգացման հետ կապված։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Մեխակ Լիբանանի

**Մեխակ Լիբանանի** (), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
25-60 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Բաժակն ունի 30-40 մմ երկարություն։ Տերևները կոշտ են և փշոտ։ Ծաղկակից թփերը 4-6 հատ են և գտնվում են հետ թեքված փշոտ սրածայրին։ Պսակաթերթերի թիթեղները սպիտակ են, հիմքի մոտ գտնվողները կարմրավուն խալով են, մինչև կեսը բաժանված թելանման մասերի։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Ուրծի լեռնաշղթա, լեռնագագաթ Իլկասար, Զովաշեն և Գառնի գյուղերի միջև) և Դարեղեգիսի (Արենի գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում և Հարավարևմտյան Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1400 մ բարձրությունների վրա, կիսաանապատում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ, չոր քարքարոտ և կավային լանջերին։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակը աճում է ինտենսիվ տնտեսական գործունության տարածքներում։ Հիմնական սպառնալիքը կապված է գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնման հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանություն չի իրականացվում։
 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ