Դոկտոր Վաթսոն

**Բժիշկ Ջոն Վաթսոն** (նաև **Ուաթսոն**, ), Արթուր Կոնան Դոյլի Շերլոկ Հոլմսի մասին պատմող գրքերի հերոս։ Շերլոկ Հոլմսի ընկերը և կենսագիրը։ Կոնան Դոյլի մի շարք ստեղծագործություններում իրադարձությունները պատմվում են հենց Վաթսոնի կողմից։

Բժիշկ Վաթսոնի նախօրինակ ընդունված է համարել հենց Կոնան Դոյլին, սակայն որպես վերջինիս նախօրինակ հեղինակն իր հիշատակարանում նշել է մայոր Վուդին (): Ալֆրեդ Վուդը Կոնան Դոյլի քարտուղարն էր, որը նրա կողքին է եղել մոտ 40 տարի։

Հնարավոր նախօրինակ է Լանդիի (Շոտանդիա) բժիշկ Վիլյամ Սմիթը։ Նրա նախօրինակ են համարվել նաև Սաուտսի բժիշկ Ջոն Վաթսոնը, որը ծառայել էր Մանջուրիայում, և ռազմական բժիշկ Ալեքսանդր Ֆրենսիս-Փրեստոնը։

## Կենսագրություն
1872 թվականին Վաթսոնն ընդունվել է Լոնդոնի համալսարան, աշխատել որպես վիրաբույժ Սուրբ Բարդուղիմեոսի հիվանդանոցում։

1878 թվականին ստացել է բժշկության դոկտերի աստիճան։ Անցնել է զինվորական աշխատանքի` ընդունվելով ռազմական բժշկի պաշտոնին։ Ուղևորվել է Հնդկաստան և Աֆղանստան։ 1880 թվականին վիրավորվել է Մայվանդի ճակատամարտում։ Փեշավար քաղաքում հիվանդացել է որովայնային տիֆով։ «Օրորտես» ռազմական տրանսպորտով վերադարձել է Լոնդոն։ Կանգ է առնել Ստրենդի հյուրանոցում։

1881 թվականին հանդիպում է Շորլոկ Հոլմսին։ Բնակարան է վարձում Բեյքեր սթրիթ փողոցում։

1883-1887 թվականներին ապրում է ԱՄՆ-ում։ Ունի բժշկական հաստատություն Սան Ֆրանցիսկոյում։

1888 թվականին մահանում է նրա եղբայր Հենրին։ Վաթսոնը հանդիպում է Մերի Մորստոնին և ամուսնանում նրա հետ։ 1891 թվականի վերջին-1892 թվականի սկզբին մահանում է Մերի Մորստոնը։

1894 թվականին Վաթսոնը վերադառնում է Բեյքեր սթրիթ։ 1902 թվականին տեղափոխվում է թագուհի Աննայի փողոցի տունը։ Կրկին ամուսնանում է, վերադառնում բժշկական գործունեությանը։

Ստեղծագործություններում հանդես է գալիս որպես Հոլմսի կենսագիր։ Խուզարկուի մտերիմ ընկերն ու օգնականն է, ստեղծագործությունների շարքում գործում է Հոլմսի հրամանով և զեկուցում նրան (օրինակ՝ «Բասկերվիլների շունը» պատմվածքում)։ Իր ուշադրությամբ և տեսածից ենթադրություններ կատարելու հարցում բավականին զիջում է Հոլմսին։ Մինևնույն ժամանակ Շերլոկին մի շարք օգտակար ծառայություններ է մատուցում՝ փրկում է նրա կյանքը կամ, նվազագույնը, գիտակցությունը (ինչպես «Սատանայի ոտք» պատմվածքում), խորհուրդներ է տալիս մասնագիտական հարցերի շուրջ՝ հիմնականում կապված բժշկության հետ (օրինակ՝ «Ալ կարմիր գույներով էտյուդը» պատմվածքում)։

### Կենսագրության ապոկրիֆային տվյալներ
Վաթսոնի կենսագրության մասին ավելի շատ մանրամասնություններ կան որոշ կայքերում, որոնք չեն հիշատակվում Կոնան Դոյի կողմից։

Օրինակ.
* Նրա երկրորդ անունը Հեմիշ է (): Այս վարկածը հիմված է պատմվածքներում նշվող երկու փաստի՝ «Ն.» ինիցիալի և Ջեյմս () անվան շոշափման վրա։ Մեկնաբանները տվյալ իրադրությունից ելքը գտան նշելով, որ շոտլնդական օրինակում Ջեյմսը փոխարինվել է Հոմիշով։ Բրիտանական «Շերլոկ» հեռուստասերիալում նույնպես օգտագործվում է տվյալ անունը։
* Վաթսոնը ծնվել է 1852 թվականի հուլիսի 7-ին (կամ օգոստոսի 7-ին)։ Դա պարզ է դարձել իր բժկական կրթություն ստանալու տարեթվից հետհաշվարկի մեջոցով (1878 թվական)։
* 1854 թվականին Վաթսոնի ընտանիքը տեղափոխվել է Ավստրալիա և վերադարձել Անգլիա 1865 թվականին։

## Անունը
Կոնան Դոյլի մոտ Վաթսոնին անունով դիմում են երեք անգամ։ «Ալ կարմիր գույներով էտյուդն» ունի «Ջոն Հ. Վաթսոնի՝ բժշկության դոկտորի, ռազմաբժշկական ծառայության նախկին սպայի հուշերից» ենթավերնագիրը (): «Տոր կամրջի հանելուկը» պատմվածքում պայուսակի վրա, որտեղ պահվում էին Վաթսոնի գրվածքները, գրված է. «Ջոն Հ. Վաթսոն, բժշկության դոկտոր, հնդկական բանակի նախկին սպա»։ «Ճեղքված շրթունքով մարդը» պատմվածքում կինը նրան Ջեյմս է անվանում։

## Կերպարը կինոյում
Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում Շերլոկ Հոլմսի և բժիշկ Վաթսոնի արկածները բազմիցս էկրանացվել և շարունակվում են էկրանացվել։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նկարահանվել է «Շերլոկ Հոլմսը և գաղտնի զենքը» (1943 թվական) ֆիլմը բրիտանացի Բեզիլ Ռետբոունի և Նայջել Բրյուսի (Վաթսոնի դերում) դերակատարմամբ։ Այնուհետև նրանց մասնկցությամբ նկարահանվել են «Մահվան մարգարիտներ» (1944 թվական), «Սարդը» (1944 թվական), «Սարսափի կողպեքը» (1945 թվական), «Կանաչ զգեստով կինը» (1945 թվական), «Փախուստն Ալժիր» (1945 թվական) և այլ ֆիլմերում։

Շերլոկ Հոլմսի և Վաթսոնի արկածները ներկայացնող հանրահայտ ֆիլմերից են.

* 1959 թվական, Մեծ Բրիտանիա՝ «Բասկերվիլների շունը»։ Վաթսոնի դերը կատարել է Անդրեյ Մորելը:.
* 2009 թվական, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա՝ «Շերլոկ Հոլմս»։ Վաթսոնի դերը կատարել է Ջուդ Լոուն։ Այս հեռուստասերիալում Վաթսոնն առաջին անգամ արտահայտում է իր դժգոհությունը Հոլմսի կերպարով և հաճախ վիճում է նրա հետ։ 2011 թվականին Լոուն կրկնել է դերը «Շերլոկ Հոլմս։ Ստվերների խաղը» ֆիլմում։
* 2010 թվական, Մեծ Բրիտանիա, «Շերլոկ» հեռուստասերիալ։ Այստեղ գործողությունները տեղափոխվել են 21-րդ դար։ Այս տարբերակում Վաթոնը գրում է Շերլոկի ժամանակակից արկածների մասին ոչ թե գրքում, այլ սեփական բլոգում։ Առաջին սերիայում նա տառապում էր ուսին վիրավորվելուց ոտքի հոգեբանաֆիզիկական ցավից, ինչը հանդիսանում է Կոնան Դոյլի անհետևողականության նկատմամբ արտահայտած իրոնիա։

## Կերպարը մշակույթում
* Ռուսաստանում գոյություն ունի «Բժիշկ Վաթսոն» երաժշտական խումբ՝ անվանակոչված հերոսի պատվին։ Այն մասնագիտացված է ռետրո երգերի կատարման մեջ։
* Շերլոկ Հոլմսը և բժիշկ Վաթսոնը բազմաթիվ անեկդոտների հերոսներ են։
* Ուոլթ Դիսնեյ ընկերության «Մեծ Մուկ դետեկտիվը» մուլտֆիլմում Վաթսոնը հայտնվում է մի փոքրիկ դրվագում։ Մուլտֆիլմում գործողությունները զարգանում են մկների աշխարհում։ Բժիշկ Վաթսոնը մուլտֆիլմում ունի սեփական մուկ-մարմնացուն՝ բժիշկ Դևիդ Քյու Դոուսեն։ Երկու դերերն էլ կատարել է Վել Բետին։
* Dai Gyakuten Saiban խաղի առաջին մասում զոհ է հանդիսանում պրոֆեսոր Ջոն Էյչ Վաթսոնը ()՝ բժշկության դոկտորը, ում արտաքինը համապատասխանում է գրքում ներկայացված կերպարին, սակայն խաղի նախաբանում պատումը կատարվում է «Շերլոկ Հոլմսի ընկերոջ» անունից։ Նաև խաղում գլխավոր կերպարների թվին է պատկանում Շերլոկ Հոլմը, ում օգնում էր երիտասարդ գրող Այրիս Վաթսոնը, որի կերպարը որոշ չափով հիմնված է բժիշկ Վաթսոնի դստեր նկարագրության հիման վրա։

## Փաստեր
մինի|աջից|Շերլոկ Հոլմսի և բժիշկ Վաթսոնի հուշարձանը
* 2007 թվականի ապրիլի 27-ին Մոսկվայում՝ Մեծ Բրիտանիայի դեսպատան դիմաց, բացվեց «Շերլոկ Հոլմսի և բժիշկ Վաթսոնի հուշարձանը» (քանդակագործ Անդրեյ Օռլով)։ Շերլոկ Հոմսի նախօրինակ էր Վասիլի Լիվանովը, իսկ Վաթսոնինը՝ Վիտալի Սոլոմինը։
* Microsoft Windows օպերացիոն համակարգի մեջ մինչև Windows XP-ին ներառված էր Dr. Watson ծրագիրը։ Սկսած Վինդոուզ Վիստայից այս ծրագրի անունը փոխվեց։
* Վաթսոնի պատվին 1993 թվականի սեպտեմբերի 1-ին անվանակոչվեց (5050) Դոկտորվաթսոն աստերոիդը։
* Բժիշկ Ջեյմս Ուիլսոնը՝ «Հաուս» հեռուստասերիալի գլխավոր հերոսը, ստեղծվել է Վաթսոնի կերպարի հիման վրա, չնայած որ նա չի հանդիսացել Գրեգորի Հաուսի օգնականը։
* Այս կերպարի պատվին է անվանակոչվել 1983 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված (5050) Դոկտորվաթսոն աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* բժիշկ Վաթսոնի կենսագրությունը

Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Արթուր Կոնան Դոյլ
Կատեգորիա:Արթուր Կոնան Դոյլի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Կատեգորիա:Դետեկտիվ
Կատեգորիա:Հորինված գրողներ
Կատեգորիա:Քրեական ֆիլմերի հերոսներ