Մարթե Գոստելի

**Մարթե Գոստելի** (), շվեյցարացի ընտրական իրավունքի ակտիվիստ և արխիվագետ, «Գոստելի» հիմնադրամի հիմնադիր: Երեսուն տարի Շվեյցարիայում գլխավորել է կանանց ընտրելու իրավունքի համար պայքարը, այնուհետև զբաղվել է շվեյցարացի կանանց պատմության պահպանմամբ: Ստեղծելով կանանց կենսագրությունների և պատմության արխիվ՝ Գոստելիի աշխատանքն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, այդ թվում՝ 2011 թվականի Շվեյցարիայի Մարդու իրավունքների մրցանակի:

## Կենսագրություն
Մարթե Գոստելին ծնվել է 1917 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Շվեյցարիայի Վորբլաուֆեն համայնքում (այժմ` Իթիգեն), Յոհաննա Իդայի (ծնվ.՝ Զալցման) և Էռնստ Գոստելիի ընտանիքում։ Մասնակցել է կոմերցիոն դասընթացների, այնուհետև լեզվի դասընթացներ է անցել Շվեյցարիայի ֆրանսախոս հատվածում և Լոնդոնում։ Գոստելիի հայրը մահացել է՝ կալվածքի կառավարումը թողնելով կնոջը, ով դուստրերի օգնությամբ կարողացել է պահել և պահպանել ընտանեկան ֆերման, սակայն Գոստելին զգացել է, թե ինչպես է անհավասարությունն ազդում իրենց վրա և 1940 թվականին միացել է ֆեմինիստական շարժմանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Գոստելին աշխատել է բանակի պատերազմական պայմաններում հեռարձակման ծառայությունում։ 1949-1953 թվականների պատերազմից հետո և կրկին 1955-1962 թվականներին Բեռնում ղեկավարել է ԱՄՆ դեսպանատան տեղեկատվական ծառայության կինոյի բաժինը։ 1960-ականների կեսերին իր ամբողջ ուշադրությունը ուղղել է դեպի կանանց շարժմանը։ 1964 թվականին դարձել է Բեռնի Կանանց ընտրական իրավունքի ասոցիացիայի նախագահ ()։ Գրքույկներ է գրել և տնետուն գնալով՝ մեղմորեն  փորձել ներկայացնել հավասարությունը: Գոստելիի ուշադրության կենտրոնում էր համայնքներում կանանց մասնակցության ընդլայնումը, քանի որ նա մտավախություն ուներ, որ արական սեռի հանրաքվեի գործընթացը կդիմադրի պահանջին։ Չորս տարի անց նա դարձել է Շվեյցարիայի կանանց ասոցիացիաների փոխնախագահ () (այժմ հայտնի է որպես Ալյանս Ֆ.)։ 1970 թվականին Գոստելին դարձել է Շվեյցարիայի կանանց ասոցիացիաների կանանց քաղաքական իրավունքների աշխատանքային խմբի նախագահ, իսկ կանայք ներգրավվել են 1971 թվականի հանրաքվեին՝ մասնակցելով տարբեր հանձնաժողովների աշխատանքներին և բանավեճերի։ Ի վերջո, 1971 թվականի փետրվարի 7-ին Շվեյցարիայում ընտրող տղամարդկանց երկու երրորդը կանանց ազգային մակարդակով ընտրելու իրավունք է տվել։

Այնուհետև պայքարը վերածվել է այլ անհավասարությունների՝ սեփական բանկային հաշիվները տնօրինելու իրավունքի, հավասար վարձատրության, մայրական արձակուրդի և կանանց այլ խնդիրների։ Գոստելին ուշադրությունը կենտրոնացրել է շարժման պատմության պահպանման վրա, սակայն կանանց պատմության արխիվ ստեղծելու նրա առաջին փորձը ձախողվել է։ 1982 թվականին նրան հաջողվել է ստեղծել Գոստելի հիմնադրամը, որը պահպանում և պաշտպանում է Շվեյցարիայի կանանց պատմությունը: Սկսած 19-րդ դարի գործերի պետական հավաքածուից՝ ներառյալ գրքեր, բրոշյուրներ և ամսագրեր, Գոստելին հավաքածուն համալրվել է կազմակերպությունների և անհատների մասնավոր նվիրատվություններով։ Ցուցակագրելով և ավելացնելով տվյալները գերմանա-շվեցարական «Informationsverbund Deutschschweiz» (IDS) արխիվի տեղեկատվական ցանցին՝ հավաքածուն վերածվել է ընդարձակ գրադարանի, որը ներառում է պատմական և կենսագրական նյութեր ռահվիրաների և կազմակերպությունների մասին։ 

Մահացել է 2017 թվականի ապրիլի 7-ին՝ 99 տարեկան հասակում։

## Գոստելի հիմնադրամ
մինի|Գոստելի հիմնադրամի մուտքը (2011)
Մարթե Գոստելին հիմնադրել է Շվեյցարիայի կանանց շարժման պատմության արխիվը և 1982 թվականին՝ Գոստելի հիմնադրամը։ Այն պահպանում է կանանց միությունների մեծամասնության արխիվային նյութերը։ Արխիվը եզակի հաստատություն է Շվեյցարիայում և կարելի է բնութագրել որպես շվեյցարական կանանց շարժման պատմական հիշողություն:

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Թրուդի Շլաթերի մրցանակ, 1989,
* Բեռնի քաղաքացի մեդալ, 1992,
* Բեռնի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, 1995,
* Բեռնի կանտոնի տնտեսական և բարեգործական ընկերության վաստակի արծաթե մեդալ, 2008,
* Մարդու իրավունքների միջազգային ընկերության շվեյցարական բաժնի Մարդու իրավունքների մրցանակ՝ պատմաբան Բեատրիքս Մեսմերի հետ միասին, 2011
* Բեռնի մշակութային մրցանակ, 2017
* Ցյուրիխի կիրառական գիտությունների համալսարանի Առողջապահության ամբիոնի լսարանը անվանակոչվել է Մարթե Գոստելիի անունով, 2020
մինի|Մարթե Գոստելիին նվիրված հուշատախտակ Վորբլաուֆենում

## Ընտրված աշխատանքներ
*
*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեյցարացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆեմինիստներ