open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սմիրնիոպսիս հայկական

**Սմիրնիոպսին հայկական** (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Դեղնականաչավուն բազմամյա բարձր խոտաբույս է, որի բարձրությունը հասնում է 2,5 մ-ի։ Տերևները մերկ են, կրկնակի-եռակի փետրաձև հատված, մեծ ձվաձև ծայրային մասերով։ Պտուղները ձվաձև են, կողքերից սեղմված, բազմաթիվ խոշոր պղպջակաձև սեկրետոր զետեղարաններով։

## Տարածվածություն
Աճում է միայն Դարեղեգիսի Ֆլորիստական շրջանում (Սելիմի լեռնանցք, Ջերմուկ, Գետիկվանք, Աղավնաձոր, Սպիտակավոր, Ցախած Քար)։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2000-2500 մ բարձրությունների վրա, բաց քարքարոտ և խճաքարոտ լանջերին, տափաստանային թփերի մացառուտներում, շատ հաճախ պատմական հուշարձանների մոտ։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիս– օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ձնծաղիկ ալպիական

**Ձնծաղիկ ալպիական** (), շքանարգիզազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Վաղ գարնանը զարգացող երկու հակաձվաձև, թխակապույտ տերևներով սոխուկավոր, գեղազարդային, դեղագործական բույս է, որի ծաղկակիրը ծաղկման ժամանակ տերևներից երկար է։ Ծաղիկները սպիտակ են, 15-25 մմ երկարության։ Ծաղկապատի արտաքին թերթերը նկատելի սապատիկով են, ներքինները՝ երիկամաձև կամ V-աձև կանաչ պուտերով։ Ունի տանձանման տուփիկ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Կողբ, Նոյեմբերյան, Ոսկեպար, Աչաջուր գյուղերի շրջակայքում)։ Տեսակի ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Հարավարևմտյան և Հարավային Կովկասը։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 750-1300 մ բարձրությունների վրա, կաղնու-բոխու, հաճարենու-բոխու լուսավոր անտառներում, հազվադեպ դեպքերում՝ կենու ստվերոտ անտառներում։ Ծաղկում է մարտին, պտղաբերում՝ ապրիլին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Համարվում է Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Բույսին սպառնացող վտանգն այն որպես գեղազարդային բույս ինտենսիվ հավաքելն է և ապօրինի անտառահատումը, որը աճելավայրերի խախտման պատճառ է դառնում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի կոնվենցիայի 2-րդ հավելվածում ընդգրկված է։ Չի ընդգրկված Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շքանարգիզազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Երաժիշտ այծը

**«Երաժիշտ այծը»** (), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված 1954 թ. ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր Բորիս Դյոժկինի կողմից Սերգեյ Միխալկովի սցենարի հիման վրա։ Դյոժկինի առաջին ինքնուրույն աշխատանքն է։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմում ծաղրվում են անտաղանդ ու անբարեխիղճ կոմպոզիտորները, որոնք իսկական արվեստը անամոթաբար փոխարինում են բանաքաղությամբ։

Կոմպոզիտոր այծն ավարտին է հասցնում իր նոր ստեղծագործությունը, որի թեման նրան հուշել էին Ավանակն ու Խոյը։ Կոմպոզիտորի հեղինակային համերգն իր ելույթով բացում է երաժշտագետ Գորշ Գայլը։ Նա հիացած է վաստակավոր հիմար այծի արվեստով։ Սակայն երբ գազանների նվագախումբն սկսում է նվագել «Տատիկի մոտ ապրում էր գորշավուն հիմարիկ այծիկը» () երգի թեթևակի փոխված տարբերակը, հանդիսատեսն սկսում է հեռանալ։

## Ստեղծողներ

* *Ստեղծողների ցանկը կազմվել է ըստ մուլտֆիլմի տիտրերի*։

## Դերերը հնչյունավորել են

* Մուլտֆիլմը հնչյունավորած դերասանների անուններն ու ազգանունները տիտրերում նշված չեն։

## Թողարկում DVD-ով
Մուլտֆիպմը պաշտոնապես թողարկվել է DVD սկավառակով «Союз-видео» ընկերության կողմից «Տոնական մուլտհամերգ» () հավաքածուում։ «Երաժիշտ այծը» մուլտֆիլմից բացի հավաքածուում ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը՝ «Ուղիղ երեքն անց տասնհինգ...» (), «Գարնանային մեղեդիներ» (), «Փոքրիկ նավակ» (), «Մաշենկայի համերգը» (), «Անտառային էստրադայում» (), «Որտե՞ղ եմ ես տեսել նրան» (), «Օտար ձայն» ()։

* Ձայն — Ռուսերեն Dolby Digital 1.0 Mono,
* Տարածաշրջանային կոդ — 0 (All),
* Պատկեր — Standart 4:3 (1,33:1),
* Գույն — PAL,
* Փաթեթավորում — Կոլեկցիոն հրատարակություն,
* Տարածող — «Союз-видео»։

## Թեմատիկ ցուցադրություններ
* Գեորգի Բորոդինի «Արխիվ։ Խորհրդային անիմացիոն սատիրա - երաժշտության և գեղանկարչության մասին» () հաղորդում, «Հասարակության սիրելին» (), «Օտար ձայն» (), «Երաժիշտ այծը» (), «Страна Оркестрия», «Թռչում էին երկու ուղտ» (), «Նկարչի հետ պատահած դեպք» (), «Նկար» (), «Օ, ծով, ծով» ()։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
Книга по мультфильму в серии "СОЮЗМУЛЬТФИЛЬМ представляет: впервые - легендарные мультфильмы в книгах!"

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Երաժիշտ այծը» — Мультик.ру
* «Երաժիշտ այծը» մուլտֆիլմը Յութուբում

Կատեգորիա:1954 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Բորիս Դյոժկինի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Տիտանիկ։ Լեգենդը շարունակվում է

**Տիտանիկ։ Լեգենդը շարունակվում է ** (), կատակերգական մուլտֆիլմ՝ դրամատիկ տարրերով։ Նկարահանվել է իրական պատմության մոտիվներով և կապված է Տիտանիկի խորտակման հետ։ Բայց ի տարբերություն հայտնի նավի մասին գեղարվեստական ֆիլմերի՝ մուլտֆիլմն ունի երջանիկ ավարտ։

## Սյուժե
Երիտասարդ աղջիկ Անժելիկան ապրում է իր խնամակալի և նրա երկու դուստրերի հետ։ Խորթ ընտանիքը չի սիրում Անժելիկային և ստիպում է նրան աշխատել աղախնի պես։ Չորսով նրանք Տիտանիկ նավով ճանապարհորդում են օվկիանոսով։ Անժելիկան հույս ունի, որ օվկիանոսից այն կողմ կկարողանա գտնել իր մորը, որի նկարը պահում է մեդալիոնում։

Մեծ լայների վրա հավաքվել են տարաբնույթ մարդիկ. տարեց խորամանկ կինն իր երկու գող օգնականներով, ոստիկանության գաղտնի գործակալ, որն առաջադրանք ունի բռնել խորամանկ կնոջը, հարուստ ժառանգորդ Վիլիյամը իր դայակի և քարտուղարի հետ և բազմաթիվ այլ ուղևորներ։ Որոշ մարդիկ նավ էին բերել իրենց շներին։ Նավի վրա նաև ոչ պաշտոնական ձևով ճանապարհորդում է մկների ընտանիքը, որոնք շատ արագ ընկերացել են շների հետ։

Անժելիկան վշտացած է. չսիրված ընտանիքը ծանրաբեռնել է նրան աշխատանքով, և բացի դրանից, ինչ-որ տեղ կորել է նրա մեդալիոնը։ Բայց ժառանգորդ Վիլիյամի հետ պատահական հանդիպումը փոխում է ամեն ինչ։ Վիլիյամը սիրահարվում է նրան։ Հայտնի երգչուհու կատարած գեղեցիկ երգի ներքո նրանք պարում են և ապագայի պլաններ կառուցում։

Ամեն ինչ փոխվում է, երբ նավապետի սխալի պատճառով տեղի է ունենում բախում այսբերգի հետ։ Նավը կոտրվում է և սուզվում օվկիանոսի հատակը։ Անժելիակային հաջողվում է նստել փրկանավակ, սակայն Վիլիյամը անհետանում է նրա տեսադաշտից։ Աղջիկը փորձում է գտնել նրան օվկիանոսում և գրեթե կորցնում է հույսը... Բայց հանկարծ Վիլիյամին գտնում են ջրում։ Չնայած նա շատ էր տուժել, սակայն ողջ էր և սիրում էր Անժելիկային։

Մկնիկ Մաքսը (ակնհայտ է, որ մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսը նա է), որը նույնպես ներկա էր նավի վրա, պատմում է, թե ինչով է ամեն ինչ ավարտվում։ Նավի վրայի բոլոր կենդանիներին հաջողվում է փրկել։ Վերադառնալով ցամաք՝ նա իր ընտանիքի հետ միասին իր կյանքը կազմակերպում է բավական հարմարավետ ձևով։ Խորամանկ կինը բանտ է նստում, իսկ գաղտնի գործակալը հաջող ձերբակալության համար պաշտոնի բարձրացում է ստանում։ Անժելիկայի խորթ քույրերը ամուսնանում են երկու գողերի՝ խորամանկ կնոջ օգնականների հետ, որը չի ուրախացնում նրանց մորը։

Իսկ Անժելիկան և Վիլիյամը ամուսնանում են և հիմա նրանք ունեն մեծ և համերաշխ ընտանիք։

## Դերերը հնչյունավորեցին
### Օրիգինալ
* Ֆրանչեսկա Գուադանո — Անժելիկա
* Ֆրանչեսկո Պեզուլինի — Վիլիյամ
* Վալերիա Պերիլլի — Geltrude
* Կլաուդիա Պիտելլի — Berenice
* Էլիանա Լուպո — Ortensia

## Վերամշակում
«Տիտանիկ։ Լեգենդը շարունակվում է» մուլտֆիլմի նկարահանումները տևել են երկու տարի։ Վերամշակումը անցկացվել է 2000 թվականի սեպտեմբերի 15ին՝ Իտալիաում։ Մուլտֆիլմը մտնում է «IMDb տարբերակով 100 վատագույն ֆիլմերի» շարքը։

## Տես նաև
* Տիտանիկի լեգենդը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2000 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1912 թվականին
Չի կարելի անունով ձկնիկը

**Չի կարելի անունով ձկնիկը**, լճային Ոսկեգույն ծածանների ընտանիքի մասին մուլտֆիլմերի սերիա՝ «Բելառուսֆիլմ» (Беларусьфильм) ստուդիայի և ռեժիսոր, սցենարիստ Ալեքսանդր Լենկինի կողմից նկարահանված։ Առաջին մուլտֆիլմը հեռարձակվել է 2011 թվականին, այժմ աշխատանքներ են տարվում վեցերորդ սերիայի վրա։

## Մուլտֆիլմեր
### Ֆիլմ առաջին (2011)
Ոսկեգույն ծածանների ընտանիքում ծնվում են փոքրիկներ։ Ամենաանհանգիստին անվանում են «Չի կարելի», քանի որ ծնողներն այս բառը ավելի շատ օգտագործում են նրան դիմելիս։

### Ֆիլմ երկրորդ (2011)
Մինչև մայրը լողում է՝ այցելելու հարևանուհուն, հայրիկը և Չի կարելին խաղում են բազմազան խաղեր. պահմտոցի, բռնելոցի, նետոցի։ Միաժամանակ փոքրիկը ծանոթանում է գայլաձկան հետ։

### Ֆիլմ երրորդ (2012)
Ծածան ծնողները երեխաներին ցույց են տալիս «Ինչպե՞ս վարվել, եթե ճանապարհին հանդիպում է գիշատիչ» թեմայով թատերական ներկայացում։ Ձագ ծածանը ծանոթանում է պերկեսի ձագի հետ, իսկ ավելի ուշ՝ հենց պերկես պապիկի հետ։

### Ֆիլմ չորրորդ (2013)
Երեխաները կեղտոտում են տունը՝ վշտացնելով ծնողներին։ Նրանց վրայից լողացող նավակից ինչ-որ մեկը ցած է նետում հին կոշիկներ, մայր ծածանը հայտնվում է թակարդում։

### Ֆիլմ հինգերորդ (2014)
Չի կարելի ձկնիկը երազ է տեսում, որտեղ նա ծանոթանում է Շնաձկան և Ոսկե ձկնիկի հետ, որը նրան պատմում է կրկեսի մասին։

### Ֆիլմ վեցերորդ (?)
Նոր շարքում ծածանի ծնողները կշնորհավորեն երեխաներին ծննդյան օրվա կապակցությամբ։ Նրանց հյուր կգա փոստատար Աքերինը և ծածան տատիկը։

## Նկարահանող խումբ

## Հետաքրքիր փաստեր
2013 թվականի նոյեմբերի 1-ին Բելառուսի Հանրապետության կապի և տեղեկատվության նախարարությունը «Բելառուսֆիլմ» (Беларусьфильм) ազգային կինոստուդիայի հետ համատեղ շրջանառության մեջ է դրել «Բելառուսական անիմացիոն ֆիլմեր» շարքի նամականիշներ։ Նամականիշների թողարկումը նվիրված էր «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայի ութ անիմացիոն ֆիլմերին, այդ թվում նաև «Չի կարելի անունով ձկնիկը» մուլտֆիլմին և զուգադիպել է բելառուսական անիմացիոն ֆիլմի 40-ամյակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր
Ձեր առողջությունը (մուլտֆիլմ)

**Ձեր առողջությունը** (), Իվան Ակսենչուկի խորհրդային երգիծական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը, նկարահանվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում 1965 թվականին։ Մուլտֆիլմը պատմում է առողջ ապրելակերպի առավելությունների մասին։

## Սյուժե
Չափահաս դառնալու օրը ծնողները Տղային ճանապարհում են մեծ աշխարհ և մաղթում, որ նա ինքնուրույն գտնի իր կյանքի ուղին (մուլտֆիլմում այն պատկերվում է ուղենիշ սյուն-տարիների տեսքով)։ Որպեսզի գնալն ավելի հեշտ լինի, նրան տալիս են լավ օգնական` քաջ Առողջությունը, որը միշտ կպաշտպանի իր կրողին, եթե վերջինս հոգ տանի նրա մասին։

Տղան գնում է կյանքի ճանապարհով, կատարում աշխատանքային սխրանքներ, և Առողջությունը միշտ օգնում է նրան։ Ինժեների դիպլոմ ստանալով և վարպետ դառնալով` Տղան շարունակում է պահպանել իր ընկերոջը (Առողջությանը). զբաղվում է սպորտով և հաղթող է ճանաչվում տարբեր մրցույթներում։

Եվ հենց այստեղ հայտնվում են «ընկերները»` համոզելով գլխավոր հերոսին, որ հաջողությունների համար պետք է խմել։ Եվ Տղան գայթակղվում է, հույս դնելով իր «երկաթե Առողջության վրա, որին ոչինչ չի պատահի»։ Հենց նույն պահին հայտնվում են հիվանդությունները, և «30» նշանով սյանը հազիվհազ հասնում է Տղայի անառողջ մարմինը։ Ծայրահեղ հյուծված Առողջությունն իր տիրոջը քարշ է տալիս բժշկի մոտ։ Բայց նույնիսկ առողջարանում Տղան չի ցանկանում հետևել ռեժիմին, շարունակում է ծխել, իսկ հետո էլ` զբաղվել ինքնաբուժմամբ։ Եվ գալիս է այն պահը, երբ Առողջությունն ուղղակի անհետանում է։

-Մի՞թե սա վերջն է,-«40» նշանով սյանը հասնելով` զարմանում է գլխավոր հերոսը։

-Ինչո՞ւ է վերջը,-զարմանում է Դյուցազուն Ծերուկն, ինչպիսին Տղան այդպես էլ չդարձավ:-Ամեն ինչ կախված է նրանից, թե ինչպես ես վերաբերվում քո առողջությանը։

## Հեղինակներ

* Սցենարի հեղինակ` Ե. Ագրանովիչ
* Բեմադրող նկարիչ` Նաթան Լերներ
* Կոմպոզիտոր` Ա. Լոկշին
* Օպերատոր` Բ. Կոտով
* Հնչյունային օպերատոր` Գեորգի Մարտինյուկ
* Ռեժիսիորի օգնականներ` Բ. Պետին, Ե. Շիլովա
* Մոնտաժող` Լ. Գեորգիևա
* Խմբագիր` Պ. Ֆրոլով 
* Մուլտֆիլմի տնօրեն` Գ. Կրուգլիկով
* Նկարիչներ` Տատյանա Տարանովիչ, Օլգա Օռլովա, Անատոլի Պետրով, Լեոնիդ Կայուկով, Վիտալի Բոբրով, Ելիզավետա Կոմովա, Էլվիրա Մասլովա, Իվան Դավիդով, Ալեքսանդր Դավիդով, Վլադիմիր Զարուբին, Դմիտրի Անպիլով
* Դերերը հնչյունավորել են` Ա. Պապանով (Տղա/ Առողջություն), Ե. Պոնսովա (Մայրիկ), Ալեքսանդր Գրավե (բժիշկ), Գ. Վիցին (բաժակակից ընկեր/Հիվանդություն), Կ. Ռումյանովա (Աղջիկ-տրակտորավարուհի/աղջիկ)
* Ռեժիսոր` Իվան Ակսենչուկ

## Պարգևներ
* 1966- Սպորտային ֆիլմերի 22-րդ միջազգային փառատոնի պատվավոր դիպլոմ, Կորտինա դ’Ամպեցո, Իտալիա

## Կարծիքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1965 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Իվան Ակսենչուկի մուլտֆիլմեր
Գործակալ 044

«**Գործակալ 044։ Օպերացիա Գեղարդ**» և երկրորդ մասը՝ **Օպերացիա Գառնի**, ռեժիսոր Հայկ Կբեյանի նկարահանած դետեկտիվ-կատակերգական ժանրի ֆիլմ։

Այժմ ֆիլմի երկու մասերն էլ ցուցադրվում են «Կինոդարան» առցանց կինոթատրոնում։

## Օպերացիա Գեղարդ
մինի|Սուրբ Գեղարդը
Հռոմի պապի հայաստանյան այցին ընդառաջ Սուրբ Գեղարդը տեղափոխվում է թանգարան, սակայն նրա ժամանումից ընդամենը 7 օր առաջ այն թանգարանից գողանում են։ Հատուկ կազմված հանձնաժողովը Գեղարդի գողության բացահայտումը վստահում է արգենտինահայ գործակալ Հենզել Բրուտենցին։ Նրա՝ Հայաստան գալու առաջին իսկ վայրկյաններից պարզ է դառնում, որ Հենզելն անհաջողակ է, սակայն ինչ-որ կերպ այդ անհաջողությունները վեր են ածվում հաղթանակների։ Նա ստիպված է գործել ծայրահեղ գաղտնիության պայմաններում, ինչի պատճառով անընդհատ կերպարանափոխվում է և հայտնվում տարբեր զավեշտալի իրավիճակներում։

## Օպերացիա Գառնի
Սյուժեի կենտրոնում արդեն սիրված արգենտինահայ գործակալ Հենզել Բրուտենցն է, ում այս անգամ հրավիրում են գտնելու առևանգված հայտնի լրագրողին։ Այս անգամ Հենզել Բրուտենցին միանում է նոր գործընկեր՝ լեյտենանտ Աննա Գրիգորյանը։ Ֆիլմի ընթացքում Հենզելը ու Աննան հանցագործության հետքերով ստիպված են լինում հայտնվել բազմաթիվ զավեշտալի իրավիճակներում, Հենզելն անընդհատ կերպարանափոխվում է։ Հենզել Բրուտենցը չի դավաճանում իրեն և ամբողջ հետաքննությունը վեր է ածվում դինամիկ և զվարճալի արկածի։

## Դերերում
* Հենզել Բրուտենց՝ Մկրտիչ Արզումանյան
* Վյաչեսլավ Ղազարյան՝ Հայկ Սարգսյան
* Բելլա՝ Մարիամ Ադամյան
* Գեներալ Իշխանյան՝ Արմեն Մարգարյան
* Տիկին Կարինե՝ Մարիամ Դավթյան
* Կապիտան Ապրեսյան՝ Մակար Գալստյան
* Լեյտենանտ Աննա Գրիգորյան՝ Իվետա Մուկուչյան

## Նկարահանող անձնակազմ
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Հայկ Կբեյան
*Բեմադրող օպերատոր՝ Արթուր Ուստյան
* Սցենարի հեղինակ՝ Նարեկ Ավագյան
* Պրոդյուսեր՝ Տիգրան Համբարձումյան
* Գծային պրոդյուսեր՝ Վահան Գրիշկյան

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ֆիլմի հիմքում ընկած է գեղարդի առևանգման պատմությունը, որպեսզի ֆիլմի շնորհիվ մարդիկ տեղեկանան Սուրբ Գեղարդի մասին։
* Նկարահանումների ժամանակ Մկրտիչ Արզումանյանը ակրոբատիկ հնարքներ է արել։ Դրվագներից մեկի նկարահանման ժամանակ նա լրջորեն վնասել է թևը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ֆիլմի առաջին մասը YouTube-ում
*Ֆիլմի երկու մասերը՝ «Կինոդարան»-ում

Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2023 ֆիլմեր
Առաջին ծիծեռնակը (ֆիլմ)

**Առաջին ծիծեռնակը** (), կատակերգական գեղարվեստական կինոնկար, նկարահանված 1975 թվականին՝ ռեժիսոր Նանա Մճեդլիձեի կողմից։ Ֆիլմը պատմում է այն մասին, թե ինչպես են վրացական ծայրագավառի բնակիչները ծանոթանում իրենց համար թերևս նոր խաղի՝ ֆուտբոլի հետ։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողություններն ընթանում են մինչ 1917 թվականը՝ Փոթիում։ Ի սկզբանե ֆուտբոլն այստեղ էր հասել բավականին վայրի տեսքով։ Բոլորը մի մեծ ամբոխ կազմած վազում էին ողջ դաշտով մեկ՝ առանց մարզահագուստի ու մարզակոշիկների։ Խաղում էին չամուսնացածներն ամուսնացածների դեմ։ Խաղն ընթանում էր չկահավորված դաշտում, եթե չհաշվենք փայտե ձողերը, որոնք փոխարինում էին դարպասներին։ Մրցավար ընդհանրապես չկար, իսկ խանդավառ ու կրակոտ հանդիսատեսները երբեմն խաղակցելով օգնում էին իրենց թիմին։

Յասոնը, Փոթիի լավագույն ռմբարկուն և իր թիմի գաղափարական առաջնորդը, պարտությունից հետո պատմում է նրանց, որ Եվրոպայում բնավ այսպես չեն խաղում, այնտեղ յուրաքանչյուր թիմ ունի իր անվանումը և հիշատակում է «Բավարիա» ու «Արսենալ» ակումբների մասին։ Ի վերջո, նրանք որոշում են ստեղծել իրենց թիմը։

Առաջին հերթին ձեռք են բերում հասարակ մարզազգեստ և հաղթանակ տանում Փոթիի ու Սենակի թիմերի միջև կայացած մրցախաղում։ Ոգեշնչված այդ հաղթանակով, նրանք գնում են նավահանգիստ և մարտահրավեր նետում թուրքական առագաստանավի անձնակազմին։ Սակայն թուրքերը պայման են դնում՝ խաղալ 10 ռուբլի գումարով։ Նշված գումարը շատ մեծ էր և որպեսզի այն ձեռք բերեն, որոշում են նավահանգստում այն վաստակեն բեռնակրությամբ։ Վաստակած գումարը դնում են խաղադրույքի մեջ և խաղն ավարտում հաղթանակով։ Թուրքերն շտապ հեռանում են նավով, որից հետո նրանք հասկանում են, որ թուրքերը վճարել են կեղծ թղթադրամներով։ Սակայն թիմը չի վհատվում և մարտահրավեր է նետում անգլիացի նավաստիներին։ Վերջիններս հաղթում են...

Այնուամենայնիվ թիմը կրկին չի վհատվում։ Նրանք հավատում են, որ ամեն-ինչ դեռ առջևում է։

## Դերասանական կազմ

## Նկարահանող խումբ

## Պարգևներ և մրցանակներ
1976 թվականին Ֆրունզեում (այժմ Բիշքեկ) կայացած Համամիութենական կինոփառատոնում ֆիլմն արժանացել է մրցանակի, որպես լավագույն կինոկատակերգություն, իսկ Դավիթ Աբաշիձեն իր դերակատարման համար ստացել է առաջին մրցանակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ֆուտբոլի մասին
Մի վշտանա

**Մի վշտանա** (, ), խորհրդային կատակերգա-դրամատիկական գեղարվեստական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1969 թվականին՝ Գեորգի Դանելիայի կողմից։ Ֆիլմն իրենից ներկայացնում է ֆրանսիացի գրող Կլոդ Տիլյոյի «Իմ քեռի Բենժամենը» վեպի ազատ էկրանավորումը, որի գործողությունները տեղափոխվել են 19-րդ դարի վերջերի Վրաստան։

## Սյուժեն
Վրաստան, 19-րդ դարի վերջեր... Բենջամեն Գլոնտին ուսանելով բժշկի մասնագիտությունը, վերադարձել է հայրենի քաղաք։ Նա բոլորովին չի շտապում վճարել ուսման համար վերցված պարտքերը և բուժել հիվանդներին, այլ ժամանակն անց է կացնում ընկերների հետ՝ խրախճանքներով ու խնջույքներով։

Մեծ ընտանիքի և դրան գումարած Բենջամենի հոգսը ընկած է նրա քրոջ՝ Սոֆիկոյի ուսերին։ Փորձելով խելքի բերել եղբորն ամուսնությամբ, նա Բենջամենին ցանկանում է միավորել տեղացի ունևոր դեղագործի դստեր հետ։ Բենջամենի անհոգ կյանքն անսպասելիորեն բարդանում է։

## Դերասանական կազմ

## Նկարահանող խումբ

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ըստ Գեորգի Դանելիայի խոսքերի, կինոնկարը բացասաբար է ընդունվել Լեոնիդ Գայդայի և Սերգեյ Փարաջանովի կողմից, սակայն այն բարձր է գնահատել Ֆեդերիկո Ֆելինին։
* Այս ֆիլմում առաջին անգամ տիտրերում նշվել է Ռենե Խոբուա անունը։ Այս անունով մարդը երբեք չի նկարահանվել Դանելիայի ֆիլմերում, սակայն մշտապես հիշատակվել է նրա բոլոր ֆիլմերի տիտրերում։
* Նույն 1969 թվականին թողարկվել է նաև ֆրանսիացի ռեժիսոր Էդուար Մոլինարոյի «Իմ քեռի Բենժամենը» կինոնկարը, որտեղ գլխավոր դերերով հանդես են եկել Ժակ Բրելն ու Կլոդ Ժադը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1969 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գեորգի Դանելիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Արոն Բրենդ

**Արոն Բրենդ-Օրաբան** (, ), իսրայելցի մանկական սրտաբան, Երուսաղեմում գտնվող Իսրայելի բժշկական ասոցիացիայի նախագահ, Երուսաղեմի բժշկության ակադեմիայի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Արոն Բրենդը ծնվել է 1910 թվականին Օզորկուվում, մեծացել է Կոլոյում, որտեղ հաճախել է հուդայական ավանդական դպրոց և հրեական գիմնազիա։ Նրա հայրը՝ Նաթանը, ջրաղացպան էր և զբաղվում էր հացահատիկի վաճառքով։ 1925 թվականին ջերմեռանդ սիոնիստ Նաթանը որդուն ուղարկում է Մանդատային Պաղեստին` ուսանելու Թել Ավիվի «Հերցլիա» գիմնազիայում։ 1928 թվականին Բեռլինում ուսանում է փիլիսոփայություն և  հրեագիտություն։ Միաժամանակ սովորում է Բեռլինի համալսարանում և Հուդայականության ինստիտուտում (Hochschule für die Wissenschaft des Judentums), որտեղ նրա համակուրսեցին է եղել Աբրամ Եշուա Հեշելը։ 1935 թվականին Բրենդն ավարտել է դոկտորական թեզը Բեռլինի Ֆրիդրիխ Վիլհելմ ֆոն Հումբոլդտ համալսարանում։ 1939 թվականի ամռանը Բրենդը վերադարձել է Լեհաստան և ամուսնացել Էսթեր Մալքայի (Մալա) հետ։ Բարեբախտաբար նրան Լեհաստանը լքել են նացիստների ներխուժումից մեկ օր առաջ։ Բրենդը դասավանդել է Երուսաղեմի Մա'ալե դպրոցում։ Զույգն ունեցել է երեք որդի՝ Աբրահամը, Նաթանը և Հաիմը։

## Բժշկական կարիերա
1955 թվականին Բրենդը հիմնադրել է Երուսաղեմի բժշկության ակադեմիան։ 1964 թվականից մինչև մահը ղեկավարել է Երուսաղեմի Բիկուր Չոլիմի հիվանդանոցի մանկական բաժանմունքը։ Նա Իսրայելի բժշկական պատմության ինստիտուտի հիմնադիրն է և Ամերիկայի մանկաբուժության ակադեմիայի անդամ։ 1969-1970 թթ. եղել է Մասաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքի Հարվարդի քոլեջի այցելու մանկաբույժ-դոցենտ։

Բրենդը հրատարակել է բազմաթիվ հոդվածներ բժշկության, փիլիսոփայության, գրականության և արվեստի մասին, առողջության հետ կապված խնդիրների վերաբերյալ հանրության համար կազմակերպել է հարյուրավոր դասախոսություններ և սեմինարներ։

## Մրցանակ
1976 թվականին Արոն Բրենդին շնորհվել է Հենրիետա Սոլդի անվան մրցանակ՝ հանրային առողջության բնագավառում ունեցած ներդրման համար։

## Հիշատակ
Երուսաղեմի Հար Նոֆ թաղամասի փողոցներից մեկը կոչվում է Արոն Բրենդի անունով։

## Հրատարակված աշխատանքներ
*Mechanik von Ventilbildungen an den Brustorganen in ihren Beziehungen zum Pneumothorax. Thesis (doctoral)- Friedrich-Wilhelms-Universität zu Berlin, 1935 (In German)
*The effect of added corticosteroids on the rates of recovery from beta-hemolytic streptococci in children with rheumatic fever under penicillin prophylaxis, *Clinical Pediatrics,*, vol. 16, 9
*Some Observations on the Epidemic of Asian Influenza in Jerusalem. International record of medicine, Volume 172, Hermes Press, 1959. p.&nbsp;101
*Polygot medical pocket dictionary. ha-Aḳademyah li-refuʼah bi-Yerushalayim, 1976. 308 pp.
*Physical culture and medicine. (). Wingate Institute. 1976. 104 pp.
*The Mysterious Illness of Moses Mendelssohn, ''Koroth'', 6:7-8 (1974), pp.421-426

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելցի մանկաբույժներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի սրտաբաններ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի բժիշկներ
Անտառային համերգ (մուլտֆիլմ)

**Անտառային համերգ** (), խորհրդային մուլտֆիլմ, որն ստեղծել է ռեժիսոր–մուլտիպլիկատոր Իվան Իվանով-Վանոն 1953 թվականին։  
 
## Սյուժե
Հասուն տարիքի հանդիսատեսի համար նախատեսված մուլտֆիլմն ստեղծվել է ըստ Սերգեյ Միխալկովի «Գեղանկարիչ փիղը» և «Երկու ընկերուհիներ» առակների, որոնք իրար են միացվել պարային–երաժշտական միջախաղով։

Սկզբում ներկայացվում է գեղանկարիչ փղի մասին առակը, որը բնանկար էր նկարել, և նախքան այն վերնիսաժ ուղարկելը հրավիրում է ընկերներին` տեսնելու կտավը, բայց չի կարողանում գոհացնել տարբեր ճաշակներ ունեցող բազմաթիվ քննադատներին, որոնցից էին Փիղը, Կոկորդիլոսը, Փոկը, Խլուրդը, Խոզը։ Նրանցից յուրաքանչյուրը փորձում է կտավին ավելացնել գեղեցիկի վերաբերյալ իր պատկերացումը։ Արդյունքում բնապատկերի փոխարեն խառնաշփոթ է ստացվում...
Մուլտֆիլմի հեղինակները բանաստեղծի հետ խորհուրդ են տալիս։



Դրանից հետո, Սագ–կոնֆերասյեն հայտարարում է ծրագրի հաջորդ համարը, որը պատմում է երկու ընկերուհիների` գեղեցկուհիներ Առնետի և Մկնիկի մասին առակը։ Հյուր գնալով Առնետին` Մուկը նախանձով ասում է նրան, թե ինչ շքեղ է նա ապրում, տան տիրուհու բոլոր տնային առարկաները արտասահմանից են... Առնետը հառաչանքով ասում է.



Մուլտֆիլմն ու առակը վերջանում են հետևյալ խոսքերով.



## Հեղինակներ
* Սցենարի հեղինակ՝  Սերգեյ Միխալկով
* Ռեժիսոր՝ Իվան Իվանով-Վանո
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Միխայիլ Բոտով, Անատոլի Սավչենկո, Կոնստանտին Կարպով
* Կոմպոզիտոր՝ Ալեքսանդր Ցֆասման
* Օպերատոր՝ Նիկոլայ Վոինով
* Հնչյունային օպերատոր՝ Նիկոլայ Պրիլուցկի
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ` Ֆաինա Եպիֆանովա, Նադեժդա Պրիվալովա, Լիդիա Ռեզցովա, Գրիգորի Կոզլով, Կոնստանտին Չիկին, Վլադիմիր Արբեկով, Բորիս Բուտակով, Լև Պոպով, Բորիս Սավկով, Տատյանա Ֆյոդորովա
* Նկարիչ–դեկորատորներ՝ Վերա Վալերիանովա, Ելենա Տանենբերգ
* Տեխնիկական օգնական` Վ․ Սվեշնիկովա
* Մոնտաժող՝ Լիդիա Սազոնովա

## Դերերը հնչյունավորել են
* Նիկոլայ Լիտվինով՝ պատմող Կատու Մուրլիկա
* Լեոնիդ Պիրոգով՝ Կոկորդիլոս	
* Էրաստ Գարին՝ Փոկ
* Գեորգի Միլլյար՝ Խլուրդ
* Մարիա Միրոնովա՝	Առնետ
* Գալինա Նովոժիլովա` Մուկ
* Տատյանա Ստրուկովա՝ Խոզ

## Թողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը  թողարկվել է DVD ձևաչափով` «Խոշոր պլան» ընկերության մուլտֆիլմերի «Անտառային պատմվածքներ» հավաքածուում։ Ձայնագրման ժամանակ չի օգտագործվել պատկերի ու ձայնի թվային վերականգնում։ Հավաքածուի մեջ ընդգրկված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Անտառային համերգ» (1953), «Կռվարար արջը» (1955), «Անտառային պատմություն» (1956), «Մաշան և արջը» (1960), «Երեք արջեր» (1958), «Ո՞ւմ կոներն են անտառում»(1965), «Աղվեսը, արջը և սայլակով մոտոցիկլետը» (1969), «Ջրշները գնում են հետքերով» (1970), «Անտառային ժամանակագրություն» (1970), «Անտառային արահետում» (1975)։

* Ձայն-ռուսական Dolby Digital 1.0 Mono,
* Տարածաշրջանային կոդ-0 (All),
* Պատկեր-Standart 4:3 (1,33:1),
* Գույն-PAL,
* Ներկայացուցիչ-«Խոշոր պլան»,
* Ապրանքատեսակ` 4600448017125։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Անտառային համերգ» youtube կայքում

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Վալերի Բրյուսովի թանգարան

**Վալերի Բրյուսովի թանգարան**, Վալերի Բրյուսովի թանգարանը Երևանում։ Գտնվում է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանում, Թումանյան 42 հասցեում։

## Պատմություն
Վալերի Բրյուսովի թանգարանը որպես առանձին կառույց հիմնադրվել է 2010 թ.՝ անջատվելով «Բրյուսովյան գիտական կենտրոն»-ից։

## Ցուցանմուշներ
Թանգարանի հավաքածուն ներառում է մոտ 240 օրինակ նմուշ, այդ թվում՝ հեղինակի կենդանության օրոք լույս տեսած նրա գրքերը (1894-1924), պատանի տարիներին նրա հիմնադրած «Листок» և «Начало» ձեռագիր ամսագրերը, հայ գրողների, գրականագետների, հասարակական գործիչների մակագրված և Բրյուսովին նվիրած գրքեր, նրա մահվան դիմակն ու ձեռքի ծեփակերտը (հեղ.՝ ակադեմիկոս Ս. Մերկուրով), նկարներ Բրյուսովի տանից (հեղ.՝ Ն. Մոզալևսկայա «Բրյուսովի կաբինետը», Ս. Մալյուտին «Վալերի Բրյուսով»)։ Թանգարանը բաղկացած է հետևյալ ցուցադրություններից՝ «Բրյուսովի կենսագրություն և ստեղծագործություն», «Վ. Բրյուսովի կենդանության օրոք լույս տեսած գրքեր (1894-1924)», «Բրյուսովը և Հայաստանը», «Բրյուսովը՝ համաշխարհային գրականության թարգմանիչ», «Բրյուսովը և իր դարաշրջանը», «Բրյուսովյան ընթերցումների պատմություն»։

## Գործունեություն
Ուսանողների, համալսարան այցելող հյուրերի և տարբեր երկրներից ժամանած զբոսաշրջիկների համար թանգարանում պարբերաբար հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով անցկացվում են էքսկուրսիաներ, ինչպես նաև ուսանողների, դպրոցների աշակերտների համար՝ թեմատիկ դասախոսություններ։

Թանգարանի մուտքն ազատ է։

## Հասանելիություն
2016 թ. Վ.Բրյուսովի թանգարանը ներառվել է «Հայաստանի և Արցախի թանգարանների» շտեմարանում, իսկ 2017 թ.-ին՝ «Համալսարանական թանգարանների և հավաքածուների համաշխարհային շտեմարանում» (Worldwide database of University Museums and Collections):

Վ.Բրյուսովի թանգարանի վիրտուալ հավաքածուներ ստեղծելու նպատակով 2017 թ., առաջինը Հայաստանում, Google Cultural Institute-ի հետ կնքվել է պայմանգիր, իսկ 2018 թ. սեպտեմբերին «Բրյուսովյան ընթերցումներ-2018» միջազգային գիտաժողովին իրականացվել է «Բրյուսովը և հայկական պոեզիան» և «Բրյուսովը և երաժշտությունը» վիրտուալ հավաքածուների շնորհադեսները, որտեղ ներկայացված են թանգարանի ունիկալ նյութերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2010 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Երևանի թանգարաններ
Վարդատերեփուկ Սոսնովսկու

**Վարդատերեփուկ Սոսնովսկու** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա նուրբ բույս է։ Ունի 2–15 սմ բարձրություն։ Ցողունները բարակ են, թույլ ճյուղավորված, սովորաբար մերկ, միայնակ։ Տերևները պարզ են, հաստավուն, երկարավուն–նշտարաձև, թեթևակի գանգուր։ Զամբյուղները բարակ երկար կոթերով են, գագաթնային, երկարավուն–ձվաձև կամ գլանաձև։ Եզրերի ծաղիկները վարդագույն են, թեթևակի մեծացած և 3–7 մմ– ով  գերազանցում են կենտրոնական ծաղիկներին։ Սերմնիկները նշտարաձև են, բաց դարչնագույն, խիտ մետաքսանման մազոտ, պապուսը ունի 2 մմ երկարություն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Սուրենավան, Արմաշ, Երասխ, Ուրծի լեռնաշղթա)։ Աճում է  նաև Նախիջևանում, Արևելյան Հարավային Կովկասում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Հայաստանում աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից  800–1700 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ, խճաքարոտ, քարաթափվածքային լանջերին, մերգելային կրաքարերի վրա, օշինդրային կիսաանապատի աղակալված տեղերում։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500  կմ²-ից պակաս է։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության համար գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ասպլենազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Հոհենակերիա անցողուն

**Հոհենակերիա անցողուն** (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա անցողուն բույս է, որի բարձրությունը 5–10 սմ է։ Տերևները գծային–նշտարաձև են։ Ծաղկաբույլը գլխիկանման է՝ տեղավորված համարյա արմատավզիկի մոտ։ Պտուղները խմբված են, հակաբրգաձև, դժվարությամբ մերիկարպների բաժանվող և ունեն 5–6 սմ երկարություն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երևանի շրջակայք, Կոշ, Ուջան, Վեդի)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Հարավային Կովկասում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Անատոլիայում և Հարավային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800–1500 մ բարձրությունների վրա, կավային քարքարոտ լանջերին, կիսաանապատում, տափաստանում, երրորդական կարմիր կավերի վրա։ Ծաղկում է ապրիլ ամսին, պտղաբերում՝ մայիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հիմնական սպառնալիքներ են՝ քաղաքաշինությունը, գյուղատնտեսական հանդակների ընդարձակումը, անասունների կողմից տրորումը։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Անոմալիզա

**Անոմալիզա** (), ամերիկյան անիմացիոն տիկնիկային ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2015 թվականին։ Սցենարը գրել է Չարլի Կաուֆմանը` սեփական պիեսի հիման վրա։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Տերուրիդի կինոփառատոնում, այնուհետև ֆիլմը ցուցադրվել է Վենետիկի 72-րդ կինոփառատոնում, որտեղ պարգևատրվել է Մեծ ժյուրիի «Արծաթե առյուծ» մրցանակով.

## Սյուժե
Գրքի հեղինակ Մայքլ Սթոունը տառապում է ինքնամփոփության զգացումից և մարդկանց հետ շփվելու անկարողությունից։ Գործնական ուղևորության ժամանակ նա հանդիպում է Լիզային, ով փոխում է նրա աշխարհայացը։

## Դերերում
* Դևիդ Թյուլիս՝ Մայքլ Սթոուն
* Ջենիֆեր Ջեյսոն Լի՝ Լիզա
* Թոմ Նունեն՝ այլ կերպարներ

## Արտադրություն
Նկարահանումների համար անհրաժեշտ միջոցներն ի սկզբանե հավաքվել են  Kickstarter–ի միջոցով, որտեղ նախագիծը հավաքել է 406.237 ԱՄՆ դոլար։ Միևնույն ժամանակ հայտարարվել է, որ ֆիլմի տևողությունը կլինի 40 րոպե։ Հաջող դրամահավաքից հետո, Starburns Industries ընկերությունը հատկացրել է հավելյալ ֆինանսավորում, և ֆիլմի տևողությունը երկարացվել է։

## Արձագանքներ
Մուլտֆիլմը բարձր է գնահատվել կինոքննադատների կողմից։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմի վարկանիշը 92% է, որը հիմնված է 10/8.3 գնահատականով 148 գրախոսության վրա։ RogerEbert.com կայքի վերլուծաբան Մէթ Սեիտցը ֆիլմը գնահատել է 4/3.5, Rolling Stone ամսագրի հայտնի քննադատ Փիթեր Տրևերսը ֆիլմը գնահատել է 4 աստղով, նշելով, որ Չարլի Կաուֆմանին հաջողվել է գլուխգործոց ստեղծել։ Metacritic կայքում ֆիլմի միջին ցուցանիշը կազմում է 88։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Տիկնիկային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2005 թվականին
Սան Խուան (սուզանավ)

**Սան Խուան** (*ARA San Juan (S-42)*), Արգենտինայի ռազմածովային ուժերին պատկանող գերմանական արտադրության TR-1700 տիպի սուզանավ։

## Պատմություն
Սուզանավն արտադրել է Thyssen Nordseewerke ընկերությունը գերմանական Էմդեն քաղաքում 1980 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։ Արգենտինայի ծովային նավատորմի հաշվեկշռին է անցել 1985 թվականի նոյեմբերի 19-ին։

Այն ունի մեկ ընդհանուր կմախք, թեթև քթով, նավախելով և կենտրոնական մասի անջրանցիկ վերնակառույցով։ Սուզանավն անվանումը ստացել է Արգենտինայի Սան Խուան նահանգի անունից։ Արգենտինայի սուզանավերի անվանումները սկսում են լատիներեն **S** տառով, որով նրանք տարբերվում են նույնանուն կործանիչներից (1911), ջրաբանական նավերից (1929) և տորպեդային նավակներից (1937)։

## Ծառայություն
Սուզանավն Արգենտինայի ռազմածովային նավատորմին է անցել 1985 թվականի նոյեմբերին։

1994 թվականին *«FleetEx 2/94»* զորավարժության ողջ ընթացքում «Սան Խուանին» հաջողվել է խուսափել ամերիկյան հակասուզանավային ուժերի կողմից հայտնաբերվելուց՝ խախտելով Էսկադրային ականակիր նավի պաշտպանությունը և «խորտակելով» ԱՄՆ հրամանատար նավ USS Mount Whitney-ը։ Սուզանավը մասնակցել է նաև *Gringo-Gaucho* և *UNITAS* զորավարժություններին։

2008-2013 թվականների ընթացքում Արգենտինան թարմացրել է միջին կարգի սուզանավերը, որոնց թվում էր նաև «Սան Խուանը»։ Արդիականացումը տեղի է ունեցել Արգենտինայի ռազմաարդյունաբերական *CINAR* *(Argentine Industrial Naval Complex)* համալիրի նավաշինարանում, որից հետո «Սան Խուանը» մասնակցել է Պուերտո Մադրին շրջանի տնտեսական գոտու դիտորդական զորավարժությանը, հատկապես կատարելով անօրինակ ձկնորսության դեմ պայքարի առաջադրանքներ։

## Սուզանավի խորտակում
2017 թվականի նոյեմբերին սուզանավն Ուշուայայի նավահանգիստի «Ուշուայա» ռազմածովային բազայից մշտական տեղակայման համար ուղևորվել է Մար դել Պլատա քաղաքի «Մար դել Պլատա» ռազմածովային բազա։ Սուզանավում եղել է անձնակազմի 44 անդամ։ 2017 թվականի նոյեմբերի 16-ին Բուենոս Այրեսից մոտ 1400 կմ հեռավորության վրա «Սան Խուանը» դադարել է կապի մեջ մտնել։ Վերջին անգամ ազդանշաններ ուղարկել է նախորդ օրը (նոյեմբերի 15-ին ժամը 07։30-ին)։ Հաղորդակցման ընթացքում սուզանավի հրամանատարը հաղորդել է սուզանավի էլեկտրամատակարարման համակարգում եղած կարճ միացման խնդրի մասին։ Սուզանավի որոնմանը մասնակցել են 18 երկրների նավեր և ավիացիա։ Հիմնական վարկածն այն էր, որ աղետը տեղի է ունեցել սնուցման մարտկոցներից մեկում եղած կարճ միացման հետևանքով։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Արգենտինայի կառավարությունը որոշում կայացրեց փրկարարական գործողությունների դադարեցման մասին՝ հայտարարելով, որ սուզանավի որոնողական աշխատանքերը կշարունակվեն։

## Հայտանբերում
Աղետից մեկ տարի հետո, 2018 թվականի նոյեմբերի 17-ին Արգենտինայի իշխանությունները հայտարարեցին, որ սուզանավը հայտնաբերվել է Վալդես թերակղզու մոտ 800 մետր խորության վրա։ Սուզանավը հայտանբերվել է ամերիկյան մասնավոր Ocean Infinity ընկերության ստորջրյա հեռակա վերահսկղվող սարքով, որի համար ընկերությունը ստացել է 7,5 մլն դոլար պարգև։

## Պատկերասրահ

File:SubmarinosTR.jpg|*Սան Խուան* և *Սանտա Կրուզ* սուզանավերը, 2007
File:Submarino ARA San Juan (33866567363).jpg|*Սան Խուան*, Բուենոս Այրեսի նավահանգիստ, 2017թ մայիս
|*Սան Խուան*, Մար Դել Պլատա


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Սուզանավեր այբբենական կարգով
Պոլեն Սումանու Վիեյրա

**Պոլեն Սումանու Վիեյրա** (, ), բենինցի/սենեգալցի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, կինոքննադատ։ 10 տարեկանից ապրել է Սենեգալում։

## Կենսագրություն
Պոլեն Սումանու Վիեյրան ծնվել է 1925 թվականին Պորտո Նովոյում, Բենին։ Կրթություն ստացել է Փարիզում։ 1955 թվականին Փարիզում նկարահանել է առաջին Ֆրանկոֆոն աֆրիկյան ֆիլմը՝ *Afrique sur Seine*: Սենեգալի անկախությունից հետո դարձել է ազգային ռադիոյի գլխավոր խմբագիր և վավերագրական ֆիլմերի տնօրեն։ 1960-ական թվականների կեսերից աշխատել է որպես պրոդյուսեր և կինոքննադատ, օգնել է շատ սենեգալացի ռեժիսորների, այդ թվում՝ Ուսման Սեմբենին։ 1980-ական թվականներին ղեկավարել է Տեղեկատվության նախարարության կինոյի բաժինը, դասավանդել է Դակարի համալսարանում։ Նրա աշխատանքը բարձր է գնահատել Ժորժ Սադուլը։

Եղել է VII (1971), VIII (1973) և XIV (1985) Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոների ժյուրիի անդամ։

Մահացել է Փարիզում 1987 թվականին։

## Անձնական կյանք
1961 թվականին ամուսնացել է գվադելուպացի Միրիամ Վարներ-Վիեյրայի հետ։

## Ֆիլմագրություն
*1954 : *C’était il y a quatre ans*
*1955 : *Afrique-sur-Seine*
*1957 : *L’Afrique à Moscou*
*1958 : *Le Niger aujourd’hui*
*1959 : *Les présidents Senghor et Modibo Keita*; *Avec les Africaines à Vienne*; *"Présence Africaine" à Rome*
*1960 : *Indépendance du Cameroun, Togo, Congo, Madagascar*
*1961 : *Une nation est née*
*1963 : *Lamb*; *Voyage du président Senghor en Italie*; *Voyage présidentiel en URSS*
*1964 : *Avec l’ensemble national* ; *Écrit du Caire*; *Sindiely*; *Voyage du président Senghor au Brésil*
*1965 : *N’diongane*
*1966 : *Le Sénégal au festival national des arts nègres*; *Môl*
*1967 : *Au marché*; *La bicyclette*; *Le gâteau*; *Rendez-vous*
*1974 : *Écrit de Dakar*; *L’art plastique*
*1976 : *L’habitat rural au Sénégal*; *L’habitat urbain au Sénégal*
*1981 : *Birago Diop*; *En résidence surveillée*, *L’envers du décor*; *Les oiseaux*
*1982 : *Iba N’diaye*

## Գրականություն
* « Cinquante ans de cinéma africain : hommage à Paulin Soumanou Vieyra », Présence Africaine, 2004, n° 170, 234 p.
* Catherine Ruelle (sous la direction de), Afriques 50 : Singularités d’un cinéma pluriel, L'Harmattan, 2005, 334 p. (ISBN 2-7475-8205-1), en ligne sur Africiné [archive]
* Interviews de Vieyra dans les numéros 38 et 40 de la revue publiée par Mongo Beti, Peuples noirs peuples africains
* Pierre Haffner, « Das Vorbild: Paulin Soumanou Vieyra », Revue pour le Cinéma français, n° 27-28, Munich, Institut Français de Munich, 1989, p.&nbsp;93-116

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Paulin Soumanou Vieyra sur *Africiné*
* « Portrait de Paulin S. Vieyra (1925-1987) : « l’homme à la casquette » (un article de Clément Tapsoba, *Afriques 50 : Singularités d'un cinéma pluriel*, L'Harmattan, 2005)

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Սենեգալցի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բենինցի կինոռեժիսորներ
Հիասքանչ արքայազնը

**«Հիասքանչ արքայազնը»** (), իսկական սիրո փնտրտուքների մասին կանադա-ամերիկյան երաժշտական անիմացիոն կատակերգություն, պրոդյուսեր՝ Ջոն Հ. Ուիլյամս («Շրեկ», «Շրեկ 2»)։ Ֆիլմում հնչում են այնպիսի նշանավոր կատարողների երգեր, ինչպիսիք են՝ Սիան, Ավրիլ Լավինը, Դեմի Լովատոն, Էշլի Թիսդեյլը, G.E.M-ը։

## Սյուժե
Բոլորը երազում են գեղեցիկ արքայազնի մասին, էլ չասած՝ Հիասքանչի մասին։ Երիտասարդը հենց ծննդյան ժամանակ անսովոր պարգև է ստացել. աղջիկները պատրաստ էին ամեն ինչի հանուն նրա ժպիտի, բայց այդ փոխհատուցումը՝ տղամարդկանց արդար զայրույթն էր։ Գործերի այս դրությունը հավերժ չէր կարող շարունակվել։ Շուտով այդ շնորհը դառնալու էր անեծք։ Եվ հիմա Հիասքանչ արքայազնն ունի երեք օր՝ փրկելու թագավորությունը հենց իրենից…

## Դերերը հնչյունավորել են
* Ուիլմեր Վալդերամա՝ հիասքանչ Ֆիլիպ արքայազն
* Դեմի Լովատո՝ Լենոր Կվինոնեզ
* Նիա Վարդալոս՝ Գնևելին Նևերվիշ
* Սիա՝ Գուշակ
* Ավրիլ Լավին՝ Սպիտակաձյունիկ
* Էշլի Թիսդեյլ՝ Մոխրոտիկ
* Գլորիա Տենգ (G.E.M.)՝ Քնած գեղեցկուհին
* Ջոն Քլիզ՝ Փերի կնքամայր/դահիճ
* Ջիմ Քամինգզ՝ Թագավոր
* Քրիս Հարիսոն՝ նկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Դեղին բաճկոն

**Դեղին բաճկոն** (), «Marvel Comics» ընկերության կոմիքսների մի քանի հերոսների անունը։

## Կերպարներ
### Հենք Փիմ
Բժիշկ Հենրի Հենք Փիմը Մարվել տիեզերքի առաջին կերպարն է, որն օգտագործում է «Դեղին բաճկոն» անունը։ Հայտնի է նաև որպես Մարդ-մրջյուն, Հսկա և Գոլիաֆ։ Ընդգրկված է մի քանի խմբում, այդ թվում՝ Վրիժառուների և Պաշտպանների խմբերում։ Իր անձերից մեկը տվել է Սքոթ Լենգին՝ նրան դարձնելով նոր Մարդ-մրջյուն։

### Ռիտա ԴեՄարա
Ռիտա ԴեՄարան երկրորդ կերպարն է, որն օգտագործում է «Դեղին բաճկոն» անունը։ Դեբյուտն արել է որպես սուպերչարագործ, ով ընդգրկված էր Չարի վարպետների թիմում, հետագայում դարձել է սուպերհերոսուհի՝ հանդիսանալով Գալակտիկայի Վրիժառուների և Պահակների անդամ։ Սպանվել է սուպերչարագործ Իմմորտուսի կողմից։ Ավելի ուշ հարություն է առել «Քաոսի Պատերազմը» սյուժետային մասում։

### Դարեն Կրոս
Երրորդ կերպարն է, որը կրում է «Դեղին բաճկոն» անունը և դա անում է ժամանակակից կոմիքսներում։ Դեբյուտն արել է որպես չարագործ 1979 թվականին։ 2016 թվականին վերցրել է Դեղին ձիաբոռի կերպարը և ստացել սուպերչարագործ Ձվագլխի ստեղծած կոստյումը։

## Այլընտրանքային տարբերակներ
### Ultimate Marvel
Նախքան Հենք Փիմը Ultimate տիեզերքի բնօրինակ Դեղին բաճկոնը Ալտրոնն էր՝ ռոբոտ, որը վերամշակված էր իբրև սուպերզինվոր։ Սպանվել է Հենք Փիմի կողմից, որը հանդես էր գալիս որպես Մարդ-մրջյուն։ Ուլտիմատումի ժամանակ Փիմն ինքն է դարձել Դեղին բաճկոն՝ ցանկանալով փոխհատուցել այն, ինչը պայմանավորել էր իր ստեղծումը։

## Հայտնություն կոմիքսներից դուրս
### Հեռուստատեսություն
* Դեղին բաճկոնը հայտնվել է «Վրիժառուներ․ Երկրի հզորագույն հերոսները» մուլտսերիալի երկու եթերաշրջանում, երբ Հենք Փիմը (հնչյունավորել է Ուոլլի Վինգերտը), որն ուներ հոգեկան խանգարում, դառնում է նոր անվախ ինքնադատաստանի ենթարկված կերպար։
* Դեղին բաճկոնը հայտնվել է «Lego Marvel Super Heroes:Avengers Reassembled» հեռուստատեսությամբ, որտեղ նրան հնչյունավորել է Թրեվիս Ուիլինհեմը։

### Ֆիլմ

Մարվել կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի մասը համարվող «Մրջյուն-մարդ» ֆիլմում (2015) հիմնական հակառակորդ Դարեն Քրոսը, ում դերակատարը Սթոլ Քորին է, ձեռք է բերել Դեղին բաճկոնի կոստյումը, փորձել այն վաճառել Հիդրայի անդամներին։ Վերջում Քրոսն ինքն է այն կրում, դրանով պայքարում է Սքոթ Լենգի դեմ, որն իրեն խանգարում էր իրականացնել գործարքը, և պարտվում է։

### Վիդեոխաղեր
* Հենք Փիմը Դեղին բաճկոնի կերպարով հանդես է գալիս «Marvel․ Ultimate Alliance 2» խաղում՝ որպես հզոր կերպար։ Այստեղ նրան հնչյունավորել է Ուոլլի Վինգերտը։
* Մարվել կինեմատոգրաֆիական տիեզերքից Դեղին բաճկոնի մի տարբերակը հայտնվել է «Marvel: Avengers Alliance», «Marvel: Contest of Champions» և «Marvel: Future Fight» խաղերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Marvel Comics-ի կերպարներ
Թագավորներ և կաղամբ (մուլտֆիլմ)

**«Թագավորներ և կաղամբ»**, 1996 թվականի ռուսական տիկնիկային մուլտֆիլմ՝ Օ. Հենրիի համանուն վիպակի մոտիվներով։ Ռեժիսոր Մարիա Մուաթը մեծահասակների համար մյուզիքլ-մուլտֆիլմը ստեղծել է «Անիմատոգրաֆ» ընկերությունում։

## Սյուժե
Գործողությունները ծավալվում են Անչուրիայում՝ Օ. Հենրիի հորինած լատինամերիկյան Ադամաթզենու հանրապետությունում։ Այնտեղ աճում են կակտուսներ և բանաններ, իսկ տեղացի աղջիկները ծաղիկների պես գեղեցիկ են։ Տեղի նախագահը երգչուհու հետ փախչում է կաբարե՝ հափշտակելով հանրապետության գումարով լի ուղեպայուսակը։ Բոլորը փնտրում են կորած գումարը և ճանապարհին գտնում իրենց սիրուն, իսկ մյուսները կրակում և հեղաշրջում են անում։ Գեղեցիկ աղջիկները ցանկացած առիթով պարում են և երգում։

## Ստեղծողներ
* Սցենարի, երկխոսությունների և տեքստերի հեղինակ - Վլադիմիր Գոլովանով
* Ռեժիսոր-բեմադրիչ - Մարիա Մուաթ
* Նկարիչ-բեմադրողներ - Քսենիա Պրիտկովա, Կոնստանտին Ռոմանենկո
* Օպերատոր-բեմադրող - Անդրեյ Պուչնին
* Կոմպոզիտոր - Իգոր Նազարուկ
* Գլխավոր անիմատորներ - Տատյանա Մոլոդովա, Կոնստանտին Ռոմանենկո, Ալլա Սոլովևա
* Դերերի հնչյունավորողներ - Վլադիմիր Մաշկով (Ֆրենկ Գուդվին), Լև Դուրով (Բլայթ), Լարիսա Ուդովիչենկո (Իզաբել), Իրինա Մուրավյովա (Ջեսիկա), Վսեվոլոդ Աբդուլով (Դիկկի), Վիկտոր Պավլով, Միխայիլ Կոնոնով (Ֆելիպե), Յուլիա Ռուտբերգ, Ալեքսանդր Պոժարով, Իգոր Պիսմեննի
* **Միջախաղ** «Բներ», «Ես այնպես էի սպասում», «Տանգո», «Հիշողություն»
* Ռեժիսոր - Նատալյա Օրլովա
* Նկարիչ - Պյոտր Կոտով
* Կինոօպերատոր - Սերգեյ Խլեբնիկով
* Ձայնային օպերատոր - Վլադիսլավ Տարասով
* Երգերի կատարողներ - Ժաննա Ռոժդեստվենսկայա, Իրինա Մուրավյովա, Միխայիլ Սերիշև
* Գործադիր պրոդյուսեր - Ալեքսանդր Սոկոլով
* Տնօրեն - Ալինա Վլասովա

Ֆիլմի ստեղծողները ներկայացված են տիտրերում։

## Փառատոններ և մրցանակներ
* 1996 - մրցանակ «Ոսկե ձկնիկ» 2-րդ փառատոնում (Մոսկվա)
* 1996 - մրցանակ «Գրականություն և կինո» փառատոնում (Գատչին)

## Տեսագրություն
DVD տարբերակով մուլտֆիլմը թողարկվել է «Մուլտֆիլմերի փառատոն․ Թողարկում 1. Թագավորներ և կաղամբ» մուլտֆիլմերի հավաքածուում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Մուլտֆիլմը tlum.ru կայքում
* Մուլտֆիլմի ստեղծման 20-ամյա հոբելյան 31.03.2017

Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Անթեմ կովկասյան

**Անթեմ կովկասյան** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա, սպիտակավուն կամ շիկավուն մազիկների խիտ թավոտությամբ ծածկված, գեղազարդային բույս է, որն ունի 20-25 (30) սմ բարձրություն։ Տերևները փետրաձև հատված են՝ կազմված (6) 8-12 զույգ սեգմենտներից։ Ցողուները  գագաթնային են, մեկ զամբյուղով, դեղին միաշարք լեզվակավոր եզրային ծաղիկներով։ Ծաղկոցի թերթերը լայնթաղանթային են, բաց գույնի ալիքավոր եզրով։ Սերմիկները ունեն երկայնակի կողեր։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է միայն Վերին Ախուրյանի ֆլորիստիկական շրջանում (լեռնագագատները՝ Ղուկայսան Մեծ և Օքսյուզ, բնակավայր Չիվինլի)։ Աճում է նաև Արևմտյան Կովկասում, Արևմտյան, Հարավարևմտյան Հարավային Կովկասում և Անատոլիայի հյուսիսարևելյան հատվածներում։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին և ենթալպյան լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1700-2600 մ բարձրությունների վրա, քարաթափվածքներին, խճաքարոտ և քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տեսակի ընդհանուր տարածման ծայրարևելյան հատվածը գտնվում է Հայաստանի հյուսիսարևմտյան մասում։ Տարածման և բնակության շրջաների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների ցուցակներում բացակայում է։

Հայաստանում տեսակի աճելավայրերը պահպանվում են «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Արիստոլոխիա վրացական

**Արիստոլոխիա վրացական** (), արիստոլոխիազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա կոճղարմատավոր խոտաբույս է։ Ցողունները ուղիղ կանգնած են, պարզ, չճյուղավորված և ունեն 25–45 սմ բարձրություն։ Տերևները խոշոր են, ամբողջական, լայն սրտաձև–օվալ։ Ծաղկապատը խոշոր է 3,5–4,5 սմ, սպիտակականաչավուն, ձագարաձև, կորացած։ Ծաղիկը տեղավորված է տերևի տակ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստական շրջանում։ Աճում է նաև Վրաստանում և Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին  լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 600-1300 մ բարձրությունների վրա, անտառի ծածկոցի տակ։  Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա Հյուսիսային Հայաստանի անտառներում։ Տարածման և բնակության շրջանները 500 կմ²-ից փոքր են։ Տեսակին կապված անտառտնտեսական աշխատանքների հետ տարածման և բնակության շրջանների նվազում է սպառնում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Արիստոլոխիազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ալլա Հովհաննիսյան

**Ալլա Սուրենի Հովհաննիսյան** (), հայ դերասանուհի։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2005)։

## Կենսագրություն
Ալլա Հովհաննիսյանը ծնվել է 1947 թվականի նոյեմբերի 21-ին, Ստեփանավանում, դերասան Սուրեն Հովհաննիսյանի ընտանիքում։ 1966 թվականին ավարտել է Կիրովականի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետ՝ Կիմ Արզումանյանի արվեստանոց, որտեղ սովորել է 2 տարի և վերադարձել Կիրովական։ Ուսմանը զուգահեռ խաղացել է թատրոնում։ 1971-1975 թվականներին սովորել է Կիրովականի պետական մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետում։ 1973 թվականից աշխատում է Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասանուհի։

## Դերեր

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀԹԳՄ ոսկե մեդալ
* Վանաձորի մանկավարժական ինստիտուտի ոսկե մեդալ
* Մետաքսյա Սիմոնյանի անվան մրցանակ 2003
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ, 2005 
* «Թատերական Լոռի» մրցանակ, 2010
* ՀՀ մշակույթի նախարարության «Արտիստ» մրցանակ, 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ վաստակավոր արտիստուհի Ալլա Հովհաննիսյանը

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ