Վիրապան

**Վիրապան** (ամբողջական անունը **Կուսի Մունիսվամի Վիրապան**, , ,), 1980-ականների վերջից մինչև 2004 թվականը Հնդկաստանում գործող խոշոր ավազակախմբի առաջնորդ, Թամիլ Նադու, Կառնատակա և Կերալա նահանգների խաչմերուկում գտնվող մի քանի հազար կմ² տարածքում: Վիրապանի ավազակախումբը զբաղվում էր արժեքավոր փայտանյութի անօրինական հատմամբ, փայտանյութի մաքսանենգությամբ, որսագողությամբ և փրկագին ստանալու նպատակով առևանգումներով։ Ավազակախումբը իրականացրել է հարյուրավոր սպանությւոններ, որոնցից շատերը կատարվել էին հենց Վիրապանի կողմից։ Վիրապանի մարդկանց բազմաթիվ բախումներ իրավապահ մարմինների ուժերի հետ հանգեցրել են  տասնյակ սպանվածների։ Վիրապանի դեմ ռազմականացված ուժերով պայքարելու փորձերը երկար ժամանակ անհաջող են եղել, քանի դեռ չի սպանվել հատուկ գործողության արդյունքում։ Չնայած իր բազմաթիվ հանցագործություններին, Վիրապանը տեղի բնակչության զգալի մասի կողմից ընկալվել է որպես «ազնիվ ավազակ» և կառավարության չարաշահումների դեմ պայքարող։ Որոշ աղբյուրներ Վիրապանին անվանել են Հնդկաստանի ամենահայտնի ավազակ։ Նրա գործունեությունը մշտապես լուսաբանվել է հնդկական ԶԼՄ-ներում՝ համազգային մակարդակով։

## Կյանքի վաղ տարիներ
Վիրապանի մանկության և պատանեկության մասին քիչ է հայտնի։ Վիրապանը ազգությամբ թամիլ է եղել. ծնվել է Գոպինատամ գյուղում (այժմ՝ Կառնատակա, այն ժամանակ՝ Մադրաս նահանգ)՝ աղքատ հովվի ընտանիքում, որը պատկանում էր վաննիյար կաստային՝ Հարավային Հնդկաստանի կաստային հիերարխիայի ամենացածրերից մեկին։ Արդեն 10 տարեկան հասակում կարիքից դրդված միացել է որսագողության՝ զբաղվելով փղերի որսով և կենդանիների փղոսկրի ապօրինի վաճառքով, հայտնի է, որ հենց այդ ժամանակ նա առաջին անգամ անձամբ փիղ է ձեռք բերել։ Իր առաջին սպանությունները Վիրապանը կատարել է 17 տարեկանում՝ մասնակցելով տեղի հանցավոր խմբերի զինված բախումներին։ Կան տեղեկություններ, որ Վիրապանը երիտասարդ տարիներից թշնամական զգացմունքներ է ունեցել իրավապահ մարմինների աշխատակիցների նկատմամբ, քանի որ ոստիկանի հետ դժվար հարաբերությունները քրոջը հանգեցրել են ինքնասպանության։ 18 տարեկանում Վիրապանը գյուղից հեռացել է ջունգլիներ՝ միանալով այդ կողմերում հայտնի ավազակապետերից մեկի ավազակախմբին, ով նկատելով երիտասարդի կարողությունները, վերցրել է իր պաշտպանության տակ։

1986 թվականին Վիրապանը ձերբակալվել և բանտարկվել է, բայց պաշտոնյաներից մեկի միջնորդությամբ կրկին հայտնվել է ազատության մեջ։ Նշվում է, որ նրան ազատ արձակելու համար վճարվել է 2 հազար դոլար կաշառք։ Իշխանությունների լուրջ ուշադրությունը համազգային մակարդակով Վիրապանի գործունեությունն առաջին անգամ գրավել է 1987 թվականին, երբ սպանվել է Հնդկական անտառային ծառայության բարձրաստիճան պաշտոնյա, որը փորձել է պայքարել որսագողության դեմ (այս դեպքը լայնորեն լուսաբանվել է լրատվամիջոցների կողմից)։

## Ավազակածմբի առաջնորդ  (1990-2000-ականններին)
### Բախումներ ոստիկանության հետ
1990 թվականին Վիրապանը հավաքել էր մեծ ավազակախումբ՝ փաստացիորեն վերահսկողություն հաստատելով զգալի տարածքի վրա: Ավազակները, թաքնվելով անտառում, գործել են նոսր բնակեցված (հնդկական չափանիշներով) և հեռավոր լեռնային տարածքում, որտեղ ապրում էին ծայրահեղ աղքատ և հետամնաց գյուղացիական համայնքներ ամենացածր, կաստային հիերարխիայում, շերտերից՝ այսպես կոչված ցուցակային կաստաներ և ցեղեր: Ավազակների ազգակցական և կաստային կապերը, նրանց կողմից հրահրված ահաբեկչությունը և տեղի վարչակազմի համատարած կոռուպցիան անհնար էին դարձրել արդյունավետ պայքարի մղմանը Վիրապանի ջոկատի դեմ, որի թիվը անընդհատ աճում էր: Վիրապանին բռնելու կամ ոչնչացնելու համար 1993 թվականին ստեղծվել է իրավապահ մարմինների հատուկ խումբ (), որը կազված էր մեկուկես հազար մարդյանցից։  Վիրապանի դեմ առանձնացված ուժերի գործունեությունն ուղեկցվել է  բնակչության դեմ հաճախակի բռնություններով (դաժան «մաքրումներ», արտադատական հաշվեհարդարներ, խոշտանգումներ և նույնիսկ բռնաբարություններ), ինչը միայն նպաստել է Վիրապանի ժողովրդականությանը գյուղացիների շրջանում և ստիպել իշխանություններին միջոցներ ձեռնարկել հենց ոստիկանների դեմ։

thumb|left|Դհարմապուրի շրջանը (Թամիլ Նադու նահանգի քարտեզի վրա) Վիրապանի ավազակախմբերի ամենամեծ ակտիվության վայրն է եղել։
Ավազակախմբի լայնածավալ գործունեությունը հանգեցրել է ոստիկանության և ռազմականացված կազմավորումների հետ մշտական բախումների։ Ընդհանուր առմամբ, Վիրապանի հանցախումբը իրականացրել է առնվազն 36 ոստիկանի և անտառային ծառայության աշխատակիցների ապացուցված սպանություն, այլ տվյալներով, նույնիսկ մինչև 50։ Ավազակները լավ կազմակերպված և բարձր շարժունակությամբ են եղել։ Բախումների ժամանակ Վիրապանը, զգայուն հարվածներ հասցնելով հանդերձ, սովորաբար հմտորեն խուսափե էր հետապնդումից, երբեմն օրական անցնելով մինչև 40 կմ։ Նույնիսկ հնդիկ բարձրաստիճան իրավապահ մարմինների աշխատակիցները մամուլի հարցազրույցներում հարգանքով են խոսել Վիրապանի ղեկավարական կարողությունների մասին։ Ավազակները հանդգնություն և համարձակություն են ցուցաբերել՝ հաճախ առաջինը հարձակվելով իրավապահ մարմինների վրա և դարանակալելով նրանց։ Ամենաաղմկոտ ակցիան 1992 թվականիին Վիրապանի մարդկանց կողմից ոստիկանական ավտոբուսի պայթեցումն էր, որի ժամանակ միանգամից զոհվել է 22 ոստիկան։ Ավազակածումբը լավ զինված է եղե,լ ռազմական ոճի հրաձգային զենքերով, այդ թվում՝ ավտոմատ զենքերով, և ունեցել հարյուրավոր անդամներ։ Նրա ակտիվ գործունեության արեալն ընդգրկել է երեք նահանգներին պատկանող շրջաններ, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմել է մոտ 6 հազար կմ²։ Վիրապանի հիմնական բազաները գտնվել են Նամադալի անտառում։

Իրավապահ մարմինների հետ բախումների ժամանակ սպանվել է ավազակախմբի 56 անդամ, իսկ առնվազն 20-ը ձերբակալվել է: Վիրապանի եղբայրը՝ Արջունանը, 1996 թվականին ինքնասպան է եղել՝ ոստիկանության կալանքից խուսափելու համար: Վրեժխնդրության համար Վիրապանը ներխուժել է ոստիկանական բաժանմունք՝ սպանելով մեկ ոստիկանի: Նա անձամբ գլխատել է այն ոստիկանին, որը, ենթադրաբար, կացնով ինքնասպանության է հասցրել Վիրապանի քրոջը։ Ավազակները ահաբեկում էին ֆերմերներին և անասնապահներին՝ ցուցաբերելով բացարձակ անողոքություն նրանց նկատմամբ, ովքեր ոստիկանությանը որևէ տեղեկություն են տրամադրել ավազակների մասին: Ավազակախմբի կողմից սպանվածներից առնվազն 80-ը Վիրապանի հանցագործությունների ականատեսներ են եղել, ովքեր հնարավորություն են ունեցել տեղեկություններ տրամադրելու ոստիկանությանը կամ ազդարարողներին։

Վիրապանը հայտնի է դարձել վճռականությամբ և ծայրահեղ դաժանությամբ։ Հայտնի է, որ նա իր մարդկանց հետ երկու օրվա ընթացքում սպանել է հինգ մարդու՝ ի պատասխան իր կնոջ ձերբակալության։ Մի անգամ Վիրապանը հրամայել է սպանել նույն ցեղից 10 մարդու, այդ թվում՝ նույն ընտանիքի 7 անդամների։ Վիրապանի ամենադաժան արարքներից է անտառային ծառայության երկու աշխատակիցների կենդանի եփելը. մի քանիսին Վիրապանը կտոր-կտոր է արել, ապա կերակրել լճակի ձկներին։ Սակայն Վիրապանը մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել հասարակ ժողովրդի շրջանում՝ առատաձեռնորեն պարգևատրելով իր հավատարիմներին, հատկապես նրանց, ովքեր անմիջականորեն օգնել են իր ավազակախմբին՝ ձեռք բերելով «ազնվական ավազակի» կերպար, որը փող է վերցրել հարուստներից և օգնել աղքատներին։ Հայտնի է նաև, որ նա ամենաաղքատ գյուղացիներին անվճար հողատարածքներ է բաժանել իր վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում։ Բնակչության աջակցությունը եղել է այն հիմնական գործոններից մեկը, որը նպաստել է Վիրապանի խուսափողական լինելուն։
thumb|240px|Սանդալենու անտառ Թամիլ Նադուի լեռնային շրջանում: Սա այն տարածքն է, որտեղ գործել է Վիրապանի ստորաբաժանումը:

### Անօրինական ձկնորսություն և առևանգում
Վիրապանն իր եկամուտը հիմնականում ստացել է արժեքավոր փայտանյութի՝ հիմնականում սանդալու փայտի, որսագողության և անօրինական հատման միջոցով, ինչպես նաև իր կողմից ստացված հումքը վաճառելով (ներառյալ արտասահմանում): Որոշ աղբյուրների համաձայն, իր ակտիվ որսագողության գործունեության ընթացքում Վիրապանի ավազակախումբը գնդակահարել է մոտ 2000 փիղ՝ փղոսկրի վաճառքից վաստակելով մոտ 120 միլիոն ռուփի (մոտ 3.5 միլիոն դոլար): Սանդալու փայտի անօրինական առևտուրը Վիրապանին բերել է մոտ 1 միլիարդ ռուփի (ավելի քան 27 միլիոն դոլար), իսկ վաճառված փայտանյութի ծավալը կազմել է մոտ 10,000 տոննա։ Նրա վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում Վիրապանը թույլ չի տվել գործել այլ հանցավոր հանրությունների։

Վիրապանի գլխի համար նշանակվել է 5 միլիոն ռուփի (մոտ 150 հազար դոլար) պարգև։ Վիրապպանի դեմ հարուցվել է ընդհանուր առմամբ 176 քրեական գործ՝ 106-ը Թամիլ Նադուում և 70-ը Կառնատակայում։ Վիրապանի կողմից վարչակազմի շատ ներկայացուցիչների ուղղակի կաշառումը, մինչև նահանգի կառավարության մակարդակը, թույլ է տվել ավազակին իրեն համեմատաբար հանգիստ զգալ։

1990-ականների կեսերին Վիրապանն արդեն լայնորեն հայտնի էր ամբողջ Հնդկաստանում: Սակայն նրա անունը հատկապես հայտնի է դարձել լրատվամիջոցներում 1997 թվականին նրա կողմից իրականացված առևանգումների պատճառով: Նպատակակետերը հաճախ եղել են լրագրողներն ու պետական ​​պաշտոնյաները: Ամենահայտնի դեպքը տեղի է ունեցել 2000 թվականին. մի ավազակախումբ առևանգել է հնդիկ հայտնի կինոդերասան Ռաջկումարին և նրան գերության մեջ պահել 108 օր, մինչև որ վճարվել է 300 միլիոն ռուփի կամ 6.5 միլիոն դոլար փրկագին (չնայած դերասանն ինքը հերքել է փրկագինը վճարելը)։ 2002 թվականին Վիրապանի կողմից առևանգված մեկ այլ հայտնի գործիչ՝ Կառնատակա  նահանգի գյուղատնտեսության նախկին նախարար Հ. Նագապպան, հայտնաբերվել է սպանված։

## Անձնական կյանք և համոզմունքներ
240px|left|thumb|Թամիլացի գյուղացիները աշխատանքի մեջ են։ Վիրապանը ծագումով եղել է ամենաաղքատ գյուղացիական ընտանիքից։։
Չնայած ավազակային գործունեությունից ստացած բարձր եկամտին, Վիրապանն ապրել է անտառում ավազակախմբի մնացած անդամների հետ։ Ըստ հաղորդագրությունների՝ նա պարզ ու անպաճույճ էր իր առօրյա կյանքում, իր կենսակերպով չէր առանձնանում մյուս ավազակներից՝ հագել է կանոնավոր բանակի համազգեստ, քնել վրանում և կերել նույն ուտելիքը, ինչ բոլորը։

1990 թվականին Վիրապանն ամուսնացել է 16-ամյա Մութուլակշմիի հետ, և ունեցել երկու դուստր՝ Վիդյարանիին և Պրաբհային։ Որոշ տեղեկությունների համաձայն՝ Վիրապանը ոստիկանության հետ բախման ժամանակ իր ձեռքերով խեղդամահ է արել իր երրորդ՝ կրտսեր դստերը՝ վախենալով, որ նրա ճիչերը կհանգեցնեն հետապնդումների։ Վիրապանը հազվադեպ է տեսել իր ընտանիքին, գրեթե ամբողջ ժամանակն անցկացրել է անտառում: Մութուլակշմիի խոսքով՝ վերջին անգամ նա ամուսնուն տեսել է 2001 թվականին։ Ներկայումս այրին և երկու դուստրերը բնակվում են Թամիլ Նադուում: Մութուլակշմին մի քանի անգամ ձերբակալվել է. վերջին անգամ նա կալանքի տակ է եղել 2008 թվականի նոյեմբերից մինչև 2011 թվականի ապրիլը՝ ամուսնու հանցագործություններին մեղսակից լինելու մեղադրանքով, սակայն հետագայում ազատ է արձակվել։

Վիրապանի երկու եղբայրներն էլ ներգրավված են եղել նրա գործերում։ Նրանցից մեկը թունավորվել է՝ ոստիկանության կողմից ձերբակալությունից խուսափելու համար, իսկ մյուսը ցմահ ազատազրկման է դատապարտված։

Հայտնի է, որ Վիրապանը ազգայնական համոզմունքներ է ունեցել։ Համենայն դեպս, նրա ժողովրդականությանը մեծապես նպաստել է թամիլների ազգայնական տրամադրությունների անընդհատ մանիպուլյացիան, հատկապես կյանքի վերջին տարիներին: Այսպիսով, Վիրապանը բազմիցս պնդել է, որ «պայքարում է թամիլական ողջ 60 միլիոնանոց ժողովրդի համար»։ Նա սերտ կապեր է ունեցել թամիլ ազգայնական զինյալների հետ (ազգայնական զինյալներից մեկը սպանվել է նրա հետ միասին) և արտահայտել է իր հստակ համակրանքը Շրի Լանկայում թամիլական անջատողական պայքարի նկատմամբ՝ ակնհայտորեն մշտական ​​կապ հաստատելով ԹԻԱՎ-ի հետ: 1990-ականների կեսերին ազգային գործոնը, ակնհայտորեն, էական դեր է խաղացել այն բանում, որ Թամիլ Նադուի իշխանությունները աչք են փակել նրա ավազակախմբի գործունեության վրա։ Ավազակը հսկայական բեղեր է աճեցրելւ, որոնք դարձել են Վիրապանի արտաքինի անբաժանելի մասը՝ հատկապես Թամիլ ազգային հերոսներից մեկին՝ Կատտաբոմմանին նմանվելու համար։

## Մահ
240px|thumb|right|Տիպիկ ոստիկանական բաժանմունք Թամիլնադու նահանգի գյուղական վայրերումՎիրապանի մահվան հանգամանքները մնում են անհասկանալի։ Ամենատարածված վարկածի համաձայն՝ 2004 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Վիրապանը և նրա երեք մարդիկ խաբեությամբ այցելել են տեղի բնակչի, որտեղ նրանց թունավորված սնունդ են մատուցել։ Մինչ թունավորված, բայց դեռևս կենդանի ավազակներին մեքենայով տեղափոխում էին հիվանդանոց, ճանապարհին նրանց սպասում էր ոստիկանության պարեկախումբը։ Ոստիկաններով շրջապատված Վիրապանը հրաժարվել է հանձնվել և գնդակահարվել է մյուս ավազակների հետ միասին։ Անհայտ է, թե ինչու է ոստիկանությունը որոշել սպանել Վիրապանին և նրա մարդկանց, չնայած նրանց կենդանի բռնելու հեշտ հնարավորությանը։

Վիրապանի մահը հակասական տրամադրություններ է առաջացրել հասարակ բնակչության շրջանում։ Աղքատների մեջ ամուր ձևավորվել է Վիրապանի կերպարը՝ որպես արդարության մարտիկ, ով օգնում էր աղքատներին, ովքեր տառապում էին իշխանությունների և ոստիկանության ճնշումներից: Չնայած Վիրապանի կողմից կատարված սպանությունների հսկայական թվին, շատ տեղացիներ մնում են այն համոզմունքին, որ նա երբեք չի դիպչել հասարակ մարդկանց, և որպես փրկագին ստացված գումարը տրամադրել է աղքատներին: Այս տրամադրությունը մեծապես խթանվել է հեռավոր շրջաններում իրոք տեղի ունեցած ոստիկանության դաժանության և պաշտոնյաների չարաշահումների նկատմամբ հանրային ծայրահեղ դժգոհությամբ: Հատկանշական է, որ Վիրապանի հուղարկավորությանը, չնայած իշխանությունների սահմանած սահմանափակումներին, ներկա է եղել ավելի քան 20 հազար մարդ, և նրա դիակիզման վայրը (Վիրապանի մարմինը այրվել է, իսկ մոխիրը՝ նետվել ջրի մեջ, ըստ հինդուիստական ​​թաղման սովորույթի), շարունակում է բարձր գնահատվել տեղի բնակիչների կողմից։

Վիրապանի մահից հետո Թամիլ Նադուի լեռներում ավազակությունը չի դադարել գործել. Վիրապանի անգլուխ ավազակախմբի տարածքը զբաղեցրել են որսագողերի և սանդալափայտի առևտրականների այլ ավազակախմբեր։

Վիրապանի պատմությունը տեղ է գտել հնդկական ժողովրդական գրականության և կինոյի մեջ։ Վիրապանի մասին նկարահանվել են մի շարք վավերագրական և գեղարվեստական ​​ֆիլմեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фотографии Вираппана

Կատեգորիա:Ավազակներ
Կատեգորիա:Իրավունք
Կատեգորիա:Հանցագործներ
Կատեգորիա:Հնդիկ հանցագործներ
Կատեգորիա:Հնդիկներ
Կատեգորիա:Հնդկաստան
Կատեգորիա:Հնդկաստանում հրազենից մահացածներ
Կատեգորիա:Մարդասպաններ