Քլոդ ՄաքՔեյ

**Քլոդ ՄաքՔեյ**, ի ծնե *Ֆեստուս Կլաուդիուս ՄաքՔեյ* (, ), վեստ-ինդիական ծագմամբ ամերիկացի գրող, վեստ-ինդիական գրականության դասական, հարլեմյան վերածննդի ակտիվ գործիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
Մեծահարուստ ֆերմերների որդի է, հայրն աշանտի ժողովրդից է, մայրը՝ Մալգաշներից։ Յոթ տարեկանից ապրել է ավագ եղբոր՝ դպրոցական ուսուցչի մոտ և դաստիարակվել նրանց կողմից։ Նա տասը տարեկան հասակում սկսել է բանաստեղծություններ գրել։ Քլոդի բանաստեղծությունների դեբյուտային ժողովածուն (1912) դարձել է Ճամայկայի պատուայի առաջին գիրքը։ Նույն թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։

Ընդունվել Է Ալաբամայի Տասկիգայի համալսարան, սակայն ցնցվել է նրա կիսապատերազմական կարգով և ռասիստական իրավիճակով, տեղափոխվել է Կանզասի պետական համալսարան։ Այնտեղ կարդացել է Ուիլյամ Դյուբուի Սևամորթ ժողովրդի հոգի գիրքը, որը նրա համար բացահայտում էր դարձել։ 1914 թվականին թողել է ուսումը և տեղափոխվել Նյու Յորք։ 1917 թվականին բանաստեղծություններ է հրապարակել Ուոլդո Ֆրենկի և Վանա Վիկ Բրուքսի The Seven Arts ամսագրում, դարձել է The Liberator սոցիալիստական ամենամսյա ամսագրի (Մաքս Իսթմենի հետ միասին) համահեղինակ։ Դարձել է սևամորթ արմատականների խմբի անդամ, մտերմացել է Մարկուս Գարվիի և գունավոր բնակչության առաջընթացի խթանման ազգային ասոցիացիայի հետ։
ՀանդիպումԳրիգորի Զինովևի և Բուխարինի հետ։ Մոսկվա, 1923 թվական|thumb|left
1919 թվականին տեղափոխվել է Լոնդոն, որտեղ ապրել է մինչև 1921 թվականը։ Մոտ էր Բանվորների Սոցիալիստական դաշնությանը և նրա ղեկավար Սիլվիա Պանկհերսթին։ Բանաստեղծություններ է տպագրել *Cambridge Magazine* շաբաթաթերթում, որը հրատարակել է Չարլզ Օգդենը։ 1922 թվականից մինչև 1923 թվականն այցելել է Խորհրդային Ռուսաստան, մասնակցել է Մոսկվայի Կոմինտերնի IV կոնգրեսի աշխատանքին։ Հանդիպել է Տրոցկիի, Զինովևի, Բուխարինի, Ռադեկի, ինչպես նաև Նիկոլայ Չուկովսկու հետ, որն այդ հանդիպման մասին հիշողություններ է թողել։ Սոցիալիզմի գաղափարների հանդեպ ամբողջ համակրանքի դեպքում կոմունիստական կուսակցության անդամ չի դարձել։

Վերադարձել է ԱՄՆ։ 1920-ականների վերջից առավելապես հանդես է եկել որպես արձակագիր։ Նրա 1928 թվականին գրված առաջին վեպն արժանացել է Հարմոնի հիմնադրամի մրցանակին՝ սևամորթային նվաճման համար, մեծ ազդեցություն է ունեցել Արևմտյան Հնդկաստանի, սևամորթ Աֆրիկայի, Եվրոպայի մտավորականների վրա, սակայն խիստ քաղաքականացված քննադատություն է առաջացրել Ու. Դյուբայի մոտ՝ էկզոտիզմի և մարմնի կյանքի նկատմամբ չափից ավելի ուշադրության համար (ՄաքՔեյը բիսեքսուալ էր)։ ՄաքՔեյի երկրորդ՝ *Բանջոյ* վեպն Էմե Սեզերի աջակցությունն է ստացել որպես սևամորթ կյանքի ճշմարիտ պատկեր։

1930 թվականից մինչև 1933 թվականն ապրել է Մարոկկոյում։ 1940 թվականին դարձել է ԱՄՆ քաղաքացի։ 1944 թվականին, սոցիալիստական գաղափարներից հիասթափված լինելով, ընդունել է կաթոլիկություն։ Վերջին տարիներին ապրել է Չիկագոյում, աշխատել կաթոլիկ երիտասարդական կազմակերպությունում։ Մահացել է 1942 թվականի մայիսի 22-ին Իլինոյսում` 59 տարեկան հասակում՝ սրտի կաթվածից։

## Ընտրյալ ստեղծագործություններ
### Բանաստեղծություններ
* Յամայկայի երգեր/ *Songs of Jamaica* (1912)
* Ոստիկանական բալլադներ/ *Constab Ballads* (1912)
* Գարունը Նյու Հեմփշիրում և այլ բանաստեղծություններ/ *Spring in New Hampshire and Other Poems* (1920)
* Հառլեմի ստվերները/ *Harlem Shadows* (1922)
* *The Selected Poems of Claude McKay* (1953, ընտրյալ բանաստեղծություններ)
* Complete poems (2004, բանաստեղծությունների ամբողջական ժողովածու)

### Վեպեր
* *Home to Harlem* (1928, ֆրանսերեն թարգմանությունը` Լուի Գիյու, 1932)
* Բանջո/ *Banjo* (1929)
* *Banana Bottom* (1933)

### Նովելներ
* *Gingertown* (1932)

### Ինքնակենսագրական երկեր
* Տնից երկար ճանապարհ/ *A Long Way from Home* (1937)
* Յամայկայի իմ կանաչ բլուրները/ *My Green Hills of Jamaica* (1979)

### Էսսե
* Հառլեմ։ նեգրերի մետրոպոլիտ/ *Harlem: Negro Metropolis* (1940)

## Ճանաչում
1912 թվականին Ճամայկայի ինստիտուտի կողմից նրան շնորհվել է Էնթոնի Մեսգրեյվի մեդալը։ 1977 թվականին Ճամայկայի կառավարությունը ՄաքՔեյին հռչակել է ազգային բանաստեղծ, նա հետմահու պարգևատրվել է Ճամակայի շքանշանով։ 2002 թվականին աֆրոամերիկացիների մշակույթի պատմաբան Մոլեֆի Կետե Ասանտեն () իր կենսագրական հանրագիտարանում ՄաքՔեյին ընդգրկել է 100-ի ամենամեծ աֆրոամերիկացիների շարքում՝ ճանաչելով նրա վճռորոշ ազդեցությունը սևամորթների գաղափարների ձևավորման և այնպիսի հեղինակների սերնդի վրա, ինչպիսիք են Ռիչարդ Ռայթը և Ջեյմս Բոլդուինը։

## Ժառանգություն
2012 թվականին ամերիկացի և ֆրանսիացի հետազոտողների կողմից Կոլումբիայի համալսարանի արխիվում հայտնաբերվել է ՄաքՔեյի «Amiable with Big Teeth: A Novel of the Love Affair Between the Communists and the Poor Black Sheep of Harlem» չհրապարակված վեպը։ Այն նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախապատմությանը և սկզբին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* James R. Giles, Claude McKay. Boston: Twayne Publishers, 1976
* Wayne F. Cooper, Claude McKay: Rebel Sojourner in the Harlem Renaissance, a Biography. Baton Rouge: Louisiana State UP, 1987
* Tyrone Tillary, Claude McKay: A Black Poet’s Struggle for Identity. Amherst: University of Massachusetts Press, 1992
* Claude McKay, centennial studies/ A.L. McLeod, ed. New Delhi : Sterling Publishers, 1992
* Winston J. A Fierce Hatred of Injustice: Claude McKay’s Jamaica and His Poetry of Rebellion. London: Verso, 2001
* Sree Ramesh K., Nirupa Rani K. Claude McKay: the literary identity from Jamaica to Harlem and beyond. Jefferson: McFarland, 2006
* Holcomb G.E. Claude McKay, code name Sasha: queer Black Marxism and the Harlem Renaissance. Gainesville: University Press of Florida, 2007

## Արտաքին հղումներ
* Հոդված Ամերիկյան գրականության դիգիտալ կենսագրական բառարանում հոդված
* Հոդված 20-րդ դարի Գրականության հանրագիտարանում
* Հոդված Հանրաճանաչ մշակույթի հանրագիտարանում
*  Կենսագրությունը և բանաստեղծությունները «Պոեզիայի» հիմնադրամի կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Մարքսիստներ
Կատեգորիա:Ձախ կոմունիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ