open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իվո Ժդյարսկի

**Իվո Ժդյարսկի** (, ), ավիակոնստրուկտոր, որը հայտնի է Չեխոսլովակիայից ինքնաշեն մոտոդելտապլանով փախչելով։

## Կենսագրություն
Ժդյարսկին սովորել է ավիացիոն ֆակուլտետում, մշակել է օդային պտուտակներ և ուզում էր փախչել ՉԽՍՀ-ից, քանի որ չէր կարող արտագաղթել օրինական կերպով։ Պրահայում ավիացիոն ինժեների կրթություն և մասնագիտություն ստանալուց հետո որոշել է փախչել կապիտալիստական երկրներից մեկը և կառուցել է մեքենայի շարժիչ ունեցող թռչող սարք։

Փախուստի համար Ժդյարսկին կառուցել է ինքնաշեն մոտոդելտապլան՝ այն համալրելով *Trabant* ավտոմեքենայի շարժիչով և իր կառուցած օդային պտուտակով։ Մոտոդելտապլանի փորձարկումների ժամանակ, երբ Ժդարսկին թռել է արևելյան ուղղությամբ, նրան ձերբակալել է ոստիկանությունը և առգրավել մոտոդելտապլանը։ Սակայն Ժդյարսկուն հաջողվել է վերադարձնել իր մոտոդելտապլանը՝ կաշառք տալով։ 1984 թվականի օգոստոսի 4-ի գիշերը նա թռել է ավստրիական «Վիեննա-Շվեխատ» օդանավակայան։ Ժդյարսկին քաղաքական ապաստան է ստացել և տեղափոխվել ԱՄՆ։ Նա իր մոտոդելտոպլանը վաճառել է Բեռլինի «Չարլի» անցակետին կից թանգարանին։
thumb|left|Իվո Ժդյարսկի, 2015 թվական
ԱՄՆ-ում՝ Լոնգ Բիչում (Կալիֆոռնիա նահանգ) նա 1986 թվականին հիմնել է իր սեփական ընկերությունը՝ «IVOPROP» անվանումով, որն արտադրում է համանուն շարժիչներ, որոնք օգտագործվում են ոչ մեծ ինքնաթիռների, դելտապլանի և նոր փորձարարական մոդելների վրա, ինչպես նաև զբաղվել է գերթեթև թռչող սարքի մշակմամբ, որը հանդիսանում է ինքնաթիռի և ուղղաթիռի համադրություն։

2007 թվականին Ժդյարսկին անապատում գնել է 1,62 կմ² հողատարածք (նախկին օդանավակայան) 99 000 դոլարով։ Յուտայի Բոքս Էլդեր շրջանում՝ Լուչին լքված բնակավայրում (նաև հայտնի է որպես Ումբրիա Ջանկշն) չկան շինություններ, նույնիսկ հիմքեր։ Անմիջապես այն տարածքից դուրս, որտեղ ժամանակին եղել է քաղաքը, գտնվում է օդանավարանը, որտեղ Ժդյարսկին, որպես միակ բնակիչ, ապրել է իր կյանքի վերջին 13 տարիների ընթացքում։

Գործարարի բնակարանը գտնվում է մոտակա բնակավայրերից և մոտակա խանութից ավելի քան 320 կմ հեռավորության վրա՝ Օգդեն քաղաքից թռիչքի 45 րոպեի հեռավորության վրա։ Չեխոսլովակիայի նախկին քաղաքացին չի զգուշացրել իր հարազատներին փախուստի մասին և այլև երբեք չի եղել Չեխիայում, որտեղ նա թողել է ծնողներին և եղբորը։ Նա ապրում է անապատային հարթավայրում՝ երկու ինքնաթիռների կողքին, որոնցից մեկը ուղղաթիռի և ինքնաթիռի փորձնական հիբրիդ է, որոնք համատեղված են մեկ տարբերակում։

Օդանավարանը բաժանված է երկու մասի՝ բնակելի գոտի և օդանավերի համար նախատեսված տարածք։ Բնակելի տարածքում կան 90-դյույմանոց հարթ էկրանով հեռուստացույց, հարվածային գործիքա, համակարգիչ և շրջված փչովի լոգարան, որը կատարում է բազմոցի դեր։ Չեխիայի ԱՄՆ տեղափոխված ներգաղթյալն ունի մի քանի դիպուկահար հրացաններ, այլ զենքեր և ատրճանակ-գնդացիր։ Ժդյարսկու խոսքով՝ զենքը պետք է գորշուկների որսալու համար, որոնք իրեն նյարդայնացնում են, քանի որ ավերում են թռիչքուղիները։ Օդանավարանն ու թռիչքուղիները շրջապատված են էլեկտրական ցանկապատով, մուտքի դարպասների մոտ ծածանվում է մի դրոշ, որի վրա նկարված է գանգ և խաչասերված ոսկորները, որը նախազգուշացնում է մահացու վտանգի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Չեխ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Չեխ ճարտարագետներ
Դուշան Յովանովիչի սպանություն

**Դուշան Յովանովիչի սպանություն** (), 1997 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Բելգրադի կենտրոնում տեղի ունեցած աղմկահարույց հանցագործությունը, որի ընթացքում 17-ամյա նացի-սքինհեդը սպանել էր 13-ամյա գնչու տղային։ Դուշան Յովանովիչի սպանության միակ պատճառը նրա էթնիկ պատկանելությունն է եղել։

## Սպանություն
13-ամյա Դուշան Յովանովիչը ընտանիքի հետ ապրել է Բելգրադի փողոցում՝ Բելգրադի «Սլավիա» հրապարակից ոչ հեռու գտնվող տանը։ 1997 թվականի հոկտեմբերի 18-ի երեկոյան Տղայի հայրը՝ Ալեքսանդրը, նրան մի քիչ գումար է տվել և մոտակա մթերային խանութ է ուղարկել «Կոկա-Կոլա»-ի համար։ Ճանապարհին Դուշանի վրա հարձակվել են սքինհեդների ծայրահեղ աջ շարժման երկու անդամներ՝ հարբած վիճակում։ Իմանալով տղայի գնչուական ծագման մասին՝ նրանք խլել են նրա փողերը, գցել գետնին, սկսել են իրենց կոշիկների մետաղական մասերով հարվածել և խողովակի կտորով խփել են այնքան ժամանակ, քանի դեռ նա չի դադարել կյանքի նշաններ ցույց տալ։ Դուշանը տեղում մահացել է պարանոցի կոտրվածքից։

## Կալանք և պատիժ
Հանցագործությունից մի քանի ժամ անց ոստիկանությունը ձերբակալել է երկու 17-ամյա դեռահասների, որոնք ներգրավված են եղել սպանությանը՝ Զեմունցի Միլան Չուիչին և Իշտվան Ֆենդրիկին։ 1998 թվականի մարտին Բելգրադի շրջանային դատարանը նրանց դատապարտել էր Հարավսլավիայում անչափահասների համար առավելագույն պատժի՝ գաղութում 10 տարվա ազատազրկման և ուղարկվել Վալևո քաղաքի ուղղիչ հիմնարկ։ Ավելի ուշ դատարանը մեղմացրել էր դատավճիռը. Ֆենդրիկն ազատ էր արձակվել ապրիլի 1-ին, իսկ Չուիչը՝ 2004 թվականի ապրիլի 30-ին։

Սպանությունից չորս տարի անց Ֆենդրիկը համաձայնել է հարցազրույց տալ տեղի  «ՆԻՆ» շաբաթաթերթին։ Նա պնդում էր, որ ոչ մի քաղաքական կուսակցության անդամ չէ, ոչ նեոնացիստ, ոչ «Ռադ» ֆուտբոլային ակումբի ֆանատիկոսների անդամ (ինչպես ենթադրում էր մի շարք լրատվամիջոցներ), սակայն խոստովանել է, որ հանցագործության պահին ծայրահեղ աջ հայացքներ է ունեցել։ Հարցազրույցի ընթացքում, ինչպես նաև ազատ արձակվելուց հետո, Ֆենդրիկը զղջացել է իր հանցագործության համար։ Չուիչն էլ հրապարակավ հայտարարել է, որ խղճի խայթ չի զգում։

## Հետևանքներ

Դուշան Յովանովիչին հուղարկավորել են սպանությունից երկու օր անց։ Տղայի հրաժեշտի արարողությանը ներկա են եղել հարյուրավոր ոչ հարազատ քաղաքացիներ։

Դուշանի մահը վերջին ողբերգական իրադարձությունը չէր Յովանովիչի ընտանիքում։ Քրիստինայի խոսքով՝ տղայի կրտսեր քույրը, որը ծնվել է նրա մահից երեք տարի անց, մայրը չի կարողացել համակերպվել որդու մահվան հետ, բազմիցս փորձել է ինքնասպան լինել. խմել է աղաթթու, հաբ է կուլ տվել, իսկ 2015 թվականի հուլիսի 12-ին՝ Դուշանի ծննդյան 18-րդ տարեդարձից ոչ շատ առաջ, նրան գտել են կախաղան հանված։ Դուշանի մահից երեք տարի անց նրա հայրը կրել է առաջին ինֆարկտը, ավելի ուշ տեղի են ունեցել ևս մի քանի սրտի նոպաներ, նա երկու արյունազեղումներ է ապրել ուղեղում, թրոմբոզի արդյունքում զրկվել է երկու ոտքերից, մահացել է 2016 թվականի վերջին։

2007 թվականի հոկտեմբերի 18-ին՝ ողբերգության 10-րդ տարելիցի օրը, Բելգրադի փողոցի թիվ 33 տան ճակատին, որի դիմաց սպանվել էր Դուշան Յովանովիչը, Սերբիայի նախագահ Բորիս Տադիչը բացել է հուշատախտակ՝ ի հիշատակ տղայի։ Դրա նախաձեռնողը Սերբիայի գնչուների միությունն է, իսկ նրա նախագահ Ռայկո Ջյուրիչը ընդգծել է, որ այդ տեսարժան վայրը կդառնա կարեկցանքի, փոխըմբռնման և սիրո խորհրդանիշը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1997
Կատեգորիա:1997 մահեր
Կատեգորիա:Սպանություն
Ֆազիլ Նաջաֆով

**Ֆազիլ Իմամվերդի օկլի Նաջաֆով** (, ), Ադրբեջանցի քանդակագործ-նկարիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2002), Ադրբեջանի քանդակագործության մեջ ավանգարդ ոճի հիմնադիրներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ֆազիլ Նաջաֆովը ծնվել է 1935 թվականին Բաքվում։ 1955 թվականին նա ավարտել է Ադրբեջանի Ա. Ազիմզադեի անվան արվեստի պետական դպրոցը։ 1961 թվականին Ֆազիլ Նաջաֆովն ավարտել է Մոսկվայի Վ. Ի. Սուրիկովի անվան բարձրագույն արվեստի ինստիտուտը։ Նա մասնակցել է ցուցահանդեսների 1960-ականներից։

2014 թվականին Նաջաֆովը ստեղծել է արձանը ականավոր Ադրբեջանի կոմպոզիտոր Կարա Կարաևի, որը այժմ գտնվում է Բաքվի կենտրոնում։ Ներկայումս Բաքվի Ժամանակակից արվեստի թանգարանի հավաքածուի մի զգալի մասը բաղկացած է Ֆազիլ Նաջաֆովի գործերից։ 2019 թվականի հունվարին անցկացվել է Ֆազիլ Նաջաֆովի ստեղծագործերին նվիրված «Քարերը դեպի երկինք նայող» վավերագրական ֆիլմի շնորհանդեսը։

1988 թվականի մայիսի 7-ին Ֆազիլ Նաջաֆովին շնորհվել է «Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ», իսկ 2002 թվականի մայիսի 30-ին ՝ «Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ» պատվավոր կոչում։ 2020 թվականի փետրվարի 15-ին նա պարգևատրվել է «Փառքի» շքանշանով ՝ ադրբեջանական մշակույթի զարգացմանը մատուցած ծառայությունների համար։

## Ծանոթագրություններ
Ջոն Նելսոն

**Ջոն Նելսոն** (, ), ամերիկացի իրավաբան, քաղաքական գործիչ և ԱՄՆ-ի 17-րդ գլխավոր դատախազ։

## Վաղ կյանքը
Ջոն Նելսոնը ծնվել է 1791 թվականի հունիսի 1-ին Մերիլենդ նահանգի Ֆրեդերիկ քաղաքում։ Նա Ռոջեր Նելսոնի և Մերի Բրուքի (ի ծնե՝ Սիմ) չորրորդ զավակն էր։ Նրա եղբայրների և քույրերի թվում էին Մեդիսոն Նելսոնը, Ֆրեդերիկ Ստեմբել Նելսոնը և Սառա Մոլեսբին (ի ծնե՝ Նելսոն)։ Նրա հայրը Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմի տարիներին ծառայել է որպես բրիգադի գեներալ։

1811 թվականին ավարտել է Վիլհելմի և Մարիի քոլեջը, իսկ 1813 թվականին ընդունվել է փաստաբան՝ պրակտիկան սկսելով Ֆրեդերիկում։

## Կարիերա
Իր կարիերայի սկզբում Մերիլենդ նահանգում զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ։ Դրանից հետո Մերիլենդի 4-րդ շրջանից ընտրվել է ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչների պալատ։ 1821 թվականի մարտի 4-ից մինչև 1823 թվականի մարտի 3-ը եղել է ներկայացուցիչ։ 1825 թվականին Ջոն Նելսոնը Փրինսթոնի համալսարանում ստացել է իրավագիտության բնագավառում աստիճան։

1831-1832 թվականներին նշանակվել է երկու Սիցիլիաների թագավորության գործերի ժամանակավոր հավատարմատար։

1843 թվականի հուլիսի 1-ին նախագահ Ջոն Թայլերը նրան նշանակել է ԱՄՆ-ի գլխավոր դատախազի պաշտոնում, որը զբաղեցրել է մինչև նախագահական ժամկետի ավարտը։ 1844 թվականին Աբելյա Ապշերայի հանկարծակի մահվան հետ կապված մի ամիս նաև կատարել է պետական քարտուղարի պարտականությունները։

Ջոն Թայլերի նախագահական ժամկետի ավարտից հետո Նելսոնը հեռացել է պետական ծառայությունից և վերադարձել է Բալթիմոր։

## Անձնական կյանք
Նելսոնն ամուսնացել է Ֆրենսիս Հարիոթ Բերոզի հետ, որը ԱՄՆ-ի ծովային կորպուսի 2-րդ հրամանատար Ուիլյամ Ուորդ Բերոուզ I-ի դուստրն էր։ Ամուսնության ընթացքում նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ Մերի Սիմ Նելսոնը (1819-1880) և Ռոզա Լոնդոնիա Նելսոնը (1825-1894)։

Իր առաջին կնոջ 1836 թվականին մահվանից հետո 1838 թվականին մարտի 13-ին ամուսնացել է Թոմաս Թենանթի դստեր՝ Մաթիլդա Թենաթի հետ։ Ամուսնության ընթացքում նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ Ջոզեֆ Սթորի Նելսոնը և Թեննաթ Նելսոնը։

Ջոն Նելսոնը մահացել է 1860 թվականի հունվարի 8-ին Մերիլենդ նահանգի Բալթիմոր քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1791 ծնունդներ
Կատեգորիա:1860 մահեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Հունիսի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 18 մահեր
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆրեդ Քոհեն

**Ֆրեդերիկ Բ. Քոհեն** (, ), ամերիկացի ինֆորմատիկ, որը հայտնի է որպես համակարգչային վիրուսներից պաշտպանության հնարքների գյուտարար։

## Կենսագրություն
1983 թվականին՝ Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի ինժեներական դպրոցում ուսանելու ժամանակ, Ֆրեդերիկ Քոհենը գրել է մի ծրագիր, որը մակաբուծել է հավելվածների վրա և գրավել համակարգչային կառավարումը, որը Լեոնարդ Ադլեմանի դասակարգմամբ առաջին համակարգչային վիրուսներից մեկն է։ Նա ուսումնասիրության նպատակով գրել է մի պարզ ծրագիր, որը կարող էր վարակել համակարգիչները՝ ստեղծելով սեփական պատճենները և տարածելով մի սարքից մյուսը։ Ծրագիրը թաքնված է եղել ավելի մեծ, օրինական ծրագրի մեջ, որը համակարգչում բեռնվել է սկավառակի միջոցով։

1984 թվականին նա սահմանել է, թե ինչ է համակարգչային վիրուսը։

1987 թվականին նա ցույց է տվել, որ չկա ալգորիթմ, որը չի կարող հայտնաբերել բոլոր հնարավոր համակարգչային վիրուսները։

Նաև Քոենը հավատում էր «օգտակար վիրուսների» (կամ «դրական») գոյությանը։ Եվ նա նույնիսկ ստեղծել է մեկը, որը կոչվում է «սեղմող վիրուս»։ Տարածվելով՝ նա վարակել է համակարգչի բոլոր գործող ֆայլերը, բայց վնաս չի հասցրել դրանց, այլ միայն չափը կրճատել է։

Քոհենը ունի նաև այլ աշխատանքներ՝ նվիրված համակարգչային վիրուսների։ Այժմ նա ղեկավարում է համակարգչային անվտանգությամբ զբաղվող ընկերություն։

## Հրապարակումներ
* 1991, Trends In Computer Virus Research
* 1991, A Case for Benevolent Viruses
* 1991, The Computer Security Encyclopedia — Computer Viruses
* 1992, A Formal Definition of Computer Worms and Some Related Results
* 1989, Models of Practical Defenses Against Computer Viruses
* 1989, Models of Practical Defenses Against Computer Viruses
* 1988, On the Implications of Computer Viruses and Methods of Defense
* Cohen, F., 1987. "Computer Viruses Theory and Experiments, " Computers and Security, vol. 6, гг. 22—35.
* 1984, Computer Viruses — Theory and Experiments

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* A short biography
* Interview: Fred Cohen, inventor of computer virus defense techniques | ITworld 
* COMPUTER: Verborgener Befehl — DER SPIEGEL 47/1984

Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Էնդրյու Վիտերբի

**Էնդրյու Ջեյմս Վիտերբի** (, ), ամերիկացի ինժեներ և գործարար, որը հիմնադրել է *[[Քուալքոմ|Qualcomm]]*-ը և մշակել է Վիտերբիի ալգորիթմը։

## Կենսագրություն
Վիտերբին ծնվել է Բերգամոյում (Իտալիա) և մինչև 1939 թվականին ԱՄՆ տեղափոխվելը կրել է Անդրեա Ջակոմո Վիտերբի անունը։ Նրա ծնողները փոխել են նրա անունը անգլերեն ձևով, երբ ներգաղթել են ԱՄՆ։

Վիտեբրին սովորել է Բոստոնի լատինական դպրոցում, որից հետո 1952 թվականին ընդունվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ։ Նա ավարտել է MIT-ը՝ ստանալով էլեկտրական գիտությունների բակալավրի աստիճան 1957 թվականին։

Աշխատել է *Raytheon* ընկերությունում, իսկ հետո՝ Փասադենայի Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայում։ 1963 թվականին դոկտորի աստիճան է ստացել Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ Աստիճանը ստանալուց հետո նա պաշտոն է զբաղեցրել Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանում (UCLA)։ Ավելի ուշ նա աշխատել է UCLA-ում և Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանում։
thumb

1967 թվականին առաջարկել է օգտագործել Վիտերբիի ալգորիթմը՝ ծածկագրի վերծանման համար, որը փոխանցվում է ցանցերով աղմուկի առկայությամբ։ Ալգորիթմը լայնորեն օգտագործվում է սխալների ուղղակի ուղղման, ինչպես նաև խոսքի ճանաչման համար և այլ ոլորտներում, որտեղ օգտագործվում են թաքնված մարկովյան մոդելներ։ Վիտերբին մասնակցել է նաև CDMA ստանդարտի մշակմանը։

2004 թվականին նրա 52 մլն դոլարի նվիրատվությունից հետո Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանին կից ճարտարագիտության դպրոցը վերանվանվել է նրա պատվին։

Իրվին Ջեյկոբսի հետ Վիտերբին հիմնադրել է Լինկաբիթ () ընկերությունը։ 1985 թվականին նույնպես Ջեյկոբսի հետ նա հիմնադրել է Qualcomm ընկերությունը։

## Մրցանակներ
Վիտերբին 2005 թվականին պարգևատրվել է Բենջամին Ֆրանկլինի մեդալով։ 2008 թվականին Վիտերբին ԱՄՆ-ի ազգային գիտական մեդալ է ստացել Վիտերբիի ալգորիթմի մշակման համար։ 2010 թվականին նա պարգևատրվել է *IEEE* պատվո մեդալով, իսկ 2011 թվականին ստացել է Ջոն Ֆրիցի մեդալ։

## Անձնական կյանք
Վիտերբին ամուսնացած էր Էռնա Ֆինչիի (1934-2015), որը Սարաևոյից հրեական փախստական է Հարավսլավիայից։ նրանք ունեն երեք երեխա՝ Ալան Վիտերբին, Օդրի Վիտերբին և Ալեքսանդր Վիտերբին (որը մահացել է 2011 թվականին 40 տարեկանում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի գործարարներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ
Նրա անունը Գարուն է

«**Նրա անունը Գարուն է**» (), խորհրդային լիամետրաժ գունավոր գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրվել է 1969 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում ռեժիսոր Իսկանդեր Խամրաևի կողմից Շարաֆ Ռաշիդովի «Հզոր ալիք» վեպի մոտիվներով։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1971 թվականի ապրիլի 12-ին։

Ֆիլմում Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ Օլգա Անտոնովան կատարել է իր առաջին դերը կինոյում։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Ուզբեկստանում Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Պուլատը և Բախորը սիրում են միմյանց, բայց հերոսների երջանկությանը խանգարում է աղջկա ծնողների հարուստ բարեկամին, որը աղջկա մեջ տեսնում է իր ապագա կնոջը։ Նա տղային ուղարկում է գյուղից դուրս՝ հիդրոէլեկտրակայանի կառուցման։

## Դերերում
* Տալգատ Նիգմատուլին – *Պուլատ Սադիկով
* [[Լարիսա Զուբկովիչ]] – *Բախոր (կրկնօրինակում՝ Ժաննա Բոլոտովա)
* Եֆիմ Կոպելյան - Տուրախանով
* Նինա Ռուսլանովա – *Վերա
* Համզա Ումարով – *մայոր Ռուստամ Ջաբարով
* Ռազզակ Համրաև – *Խալիլ
* Հաբիբ Նարիմանով – *Սաֆար
* Սաիբ Խոջաև – *Մախսում (լուսագրերում նշված է որպես Սոիբ Խոջաև)

== Նկարահանող խումբ ==
* Սցենարը և բեմադրությունը՝ [[Իսկանդեր Խամրաև]]ի
* Գլխավոր օպերատոր՝ [[Ռոստիսլավ Դավիդով]]
* Գլխավոր նկարիչ՝ [[Էմոնուել Քալանթարով]]
* Կոմպոզիտոր՝ [[Մարատ Կամիլով]]
* Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Ալեքսանդր Շչերբակով

== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
* [https://web.archive.org/web/20110624111114/http://lenfilm.ru/catalogue/cat_1969.htm «*'Նրա անունը գարուն է'''»] Аннотированный каталог фильмов киностудии «Ленфильм» 1918—2003.
* 

Կատեգորիա:1969 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Ֆիններենի օր

**Ֆիններենի օր** () կամ Միքայել Ագրիկոլայի օր (), ֆինական գրի տոնը, որը նվիրված է գրական ֆիններենի հիմնադիր Միքայել Ագրիկոլայի հիշատակին։ Ֆինլանդիայում համարվում է համապետական տոն, որը նշվում է ապրիլի 9-ին՝ Միքայել Ագրիկոլայի մահվան օրը (մահացել է 1557 թվականի ապրիլի 9-ին)։

## Պատմություն
Տոնակատարությունը հաստատվել է Ֆինլանդիայում 1960 թվականին՝ ի պատիվ Միքայել Ագրիկոլայի մահվան, քանի որ նրա ծննդյան օրը հայտնի չէ։

Ագրիկոլան գրել է ֆիններեն առաջին գիրքը՝ «ABC-kiria» այբբենարանը (1543), և ֆիններենով թարգմանել է Նոր Կտակարանը (1548)։

1978 թվականից այդ օրը սկսել է կոչվել Ֆիններենի օր, իսկ 1980 թվականից այդ օրն ամբողջ երկրում պարտադիր հաջորդականությամբ բարձրացնում են պետական դրոշը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրիլի 9
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի տոներ
Կատեգորիա:Ֆիններեն
Բուդդիզմի դրոշ

մինի|right|299x299փքս
**Բուդդիզմի դրոշ**, բուդդիզմի խորհրդանիշներից մեկը։ Ստեղծվել է 1885 թվականին Կոլոմբոյի կոմիտեի (*Colombo Committee*) կողմից Շրի Լանկայում՝ որպես բուդդայական հավատքի և խաղաղության խորհրդանիշ։

## Նկարագրություն
Բաղկացած է հինգ ուղղահայաց շերտերից (կապույտ (*Nila*), դեղին (*Peeta*), կարմիր (*Lohitha*), սպիտակ (*Odata*) և նարնջագույն (*Manjesta*)), որոնցից յուրաքանչյուրը զբաղեցնում է լայնության 1/6 մասը։ Վեցերորդ մասը բաղկացած է հինգ հորիզոնական շերտերից, որոնք կրկնում են ուղղահայաց շերտերի գույները (տակից նարնջագույն)։ Որպես բուդդիստների միջազգային դրոշ՝ ճանաչվել է Բուդդիստների համաշխարհային կոնգրեսում 1952 թվականին։ Կան այս դրոշի մի շարք փոփոխված տարբերակներ։

## Նշանակություն
Դրոշի հինգ գույները խորհրդանշում են Բուդդայի արտանետած աուրայի հինգ գույները, երբ նա լուսավորություն է ստացել։ Բուդդայի մազերի կապույտ գույնը նշանակում է կարեկցանք բոլոր էակների հանդեպ, մաշկի դեղինը նշանակում է անհետևողական ճանապարհ, որին պետք է հետևել, մարմնի կարմիր գույնը նշանակում է օրհնություն, որը տալիս է Բուդդայի ուսմունքը, ոսկորների և ատամների սպիտակ գույնը խորհրդանշում է Բուդդայի ուսմունքի հստակությունը և ազատությունը, իսկ ափի, կրունկների, շուրթերի նարնջագույնը նշանակում է Բուդդայի ուսմունքի անասելի իմաստությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1885 աշխատություններ
Կատեգորիա:Բուդդայականություն
Կատեգորիա:Կրոնական դրոշներ
Լիբերթի Ուոլկապ

**Լիբերթի Ուոլկապ** (անգլ. Liberty Walkup, ), ամերիկացի գյուտարար, ով գնեց օդափոխման արտոնագիր և զարգացրեց այս տեխնոլոգիան։ *Elliott Cresson Medal* ոսկե մրցանակի դափնեկիր (1886)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1844 թվականի հուլիսի 14-ին *Pine Creek* քաղաքում, Իլինոյս նահանգում, Սամուել (1811-1890) և Սոֆիա (1819-1883) Ուոլկապների ընտանիքում (անգլ. Samuel and Sophia Ruggles Walkup)։

Ավարտել է *Ogle County* , Իլինոյսում, և 1862 թվականին պայմանագիր է կնքել՝ ծառայության անցնելով բանակում, մասնակցել է Քաղաքացիական պատերազմին։ Կռվել է Իլինոյսի 92-րդ կամավորական գնդում, վիրավորվել է և 1863 թվականին վերադարձել է քաղաքացիական կյանքի Իլինոյսում։ Ավելի ուշ տեղափոխվեց Այովա, որտեղ 1869 թվականին ամուսնացավ *Phoebe C. Johnson* հետ (1849-1926), նրանք ունեցան մեկ դուստր *Eva Alberta Walkup* (1869-1872)։ 1881 թվականին ընտանիքը վերադարձավ Իլինոյս և բնակություն հաստատեց Ռոքֆորդ քաղաքում։

Զբաղվել է գյուտարարությամբ։ Երբ 1876 թվականին հայտնագործվեց  աերոգրաֆիան, դրա բարելավմամբ զբաղվեց ոսկերիչ Էբներ Պիլերը։ Հետո զարգացման արտոնագիրը 1882 թվականին վաճառեցին Ուոլկապին։ 1884 թվականի մայիսի 6-ին Ուոլկապը արտոնագրեց կրկնակի գործողության օդափոխիչը, որն ուներ ներկի և օդի հոսքը առանձին-առանձին կարգավորելու հնարավորություն (մինչ այդ օդափոխիչը թույլ էր տալիս ներկերի մատակարարումը ճշգրտել միաժամանակ օդի մատակարարմամբ)։ Այն տալիս էր ավելի շատ հնարավորություններ նրա հետ աշխատելիս։

1888 թվականին իր *Аirbrush Мanufactoring Сompany* կազմակերպության շենքում, որտեղ օդափոխիչներ էր արտադրվում և որը ստեղծվել էր 1883 թվականին, Լիբերտի Ուոլկապը հիմնեց արվեստի դպրոց, որտեղ անցկացվում էին նկարչության և գրաֆիկայի դասընթացներ՝ օգտագործելով այրոգրաֆիայի տեխնիկան։ Հետաքրքիր է, որ ամերիկացի նկարիչ-իմպրեսիոնիստ Ուիլսոն Իրվայնն առաջիններից էր, ով օգտագործել է աերոգրաֆիան արվեստի մեջ։

Կյանքի վերջին տարիներին Ուոլկապը զբաղվել է քաղաքականությամբ, Իլինոյս նահանգի Սենատի անդամի թեկնածու էր, բայց չհաղթեց՝ գրավելով չորրորդ տեղը։

Լիբերթի Ուոլկապը մահացել է 1922 թվականի հոկտեմբերի 19-ին, թաղվել է *Mount Morris* քաղաքի, Օգլ շրջանի, Իլինոյս նահանգի *Mt. Zion Cemetery*  գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Հին քաղաք, Ստոկհոլմ

**Գամլա-Ստան** ( ), մինչև 1980 թվականը պաշտոնապես կոչվում էր Քաղաք կամուրջների միջև (շվեդ․ Staden mellan broarna) - Ստոկհոլմի պատմական կենտրոն, որը գտնվում է Ստադշոլմեն կղզում։ Սկզբնապես «Ստոկհոլմ» անվանումը վերաբերում էր միայն Հին քաղաքին, բայց երբ քաղաքն ընդլայնվեց, անունը տարածվեց ներկայիս Ստոկհոլմի ամբողջ տարածքում։ 2006 թվականի դրությամբ Գամլա-Ստանում ապրում էր շուրջ 3000 բնակիչ։ Գամլա-Ստանը պատկանում է Սոդերմալմի մարզին և ունի 36 հեկտար տարածք։

Քաղաքի մի հատվածի հիմքը սկիզբ է առել 13-րդ դարից, ուստի Գամլա-Ստանում կան բազմաթիվ նեղ խճապատ փողոցներ և նրբանցքներ, ինչպես նաև հին ճարտարապետական կառույցներ։ Հյուսիսային գերմանական գոթիկան ուժեղ ազդեցություն է ունեցել Գամլա-Ստանի ճարտարապետության վրա։

Գամլա-Ստանում են գտնվում․

*Ստոկհոլմի թագավորական պալատ 
* Մեծ հրապարակ 
*Նոբելյան թանգարան,
*Սուրբ Նիկոլայ եկեղեցի,
*Գերմանական եկեղեցի,
*Ֆինլանդական եկեղեցի,
*Ազնվականների տուն,
*Ռակսդագայի շինություն,
*Լուսնին նայող տղան — ամենափոքր շվեդական բացօթյա հուշարձան,
*Թագավորական մետաղադրամների գրասենյակ,
և այլ տեսարժան վայրեր։

## Տրանսպորտ
Կղզում տեղակայված է մետրոյի «Գամլա Ստան» կայարանը, որով անցնում են Ստոկհոլմի մետրոյի Կարմիր և Կանաչ գծերը (Թունելբանա)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Веб-сайт Старого города 
* Что посмотреть в Стокгольме: Гамла Стан

Կատեգորիա:Ստոկհոլմի տեսարժան վայրեր
Չեստեր Կարլսոն

**Չեստեր Կարլսոն** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, փաստաբան և գյուտարար։ Նրան է պատկանում 20-րդ դարի հիմնական գյուտերից մեկի՝ էլեկտրոգրաֆիայի կամ պատճենահանման սկզբունքի գյուտի իրավունքը։

## Կենսագրություն
Երիտասարդ տարիքում աշխատել է որպես իրավաբան-արտոնագրագետի օգնական, զբաղվել է հեղինակային իրավունքների պաշտպանության գործերով։ Մեծ քանակությամբ փաստաթղթերի, այդ թվում՝ բարդ գծագրերի պատճենահանման անհրաժեշտությունը Կարլսոնին հանգեցրել է «չոր» () լուսանկար ստեղծելու անհրաժեշտության մասին մտքին (այսինքն՝ առանց բարդ դրսևորման գործընթացի)։ Իր հիմնական փորձարկումները, Ավստրիայի գործազուրկ փախստական Օտտո Կորնեի օգնականի հետ միասին, գյուտարարը անցկացրել է զոքանչի տրամադրած սենյակում։

Առաջին կնիքը Կարլսոնը և Կորնեյը ստացել են 1938 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ Նյու Յորքի իրենց լաբորատորիայում։ Այս տեխնոլոգիայի արտոնագիրը ստացվել է 1942 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Երկար ժամանակ Կարլսոնը անհաջող կերպով փորձել է ներդնել իր գյուտը՝ ապացուցելով, որ այն բացարձակապես անհրաժեշտ է բիզնեսի համար, սակայն նրան հերթով մերժել են 20 ընկերություններում՝ պատճառաբանելով, որ իր գյուտը չափազանց ծանր է և խիստ կեղտոտում է թերթերը, բացի այդ, մարդը կարող է զգալիորեն ավելի լավ հաղթահարել պատճենահանման խնդիրը։

Հաջողությունը գյուտարարին ժպտացել է 1944 թվականին՝ Օհայո նահանգում գտնվող Battelle Institute-ում։ Այնտեղ նրան առաջարկել են կատարելագործել տեխնոլոգիան և նույնիսկ ճշգրիտ բառ են գտել այդ գործընթացի անվան համար՝ «էլեկտրաֆոտոգրաֆիա»։ Դրանից հետո «Haloid Company» ընկերությունը ձեռք է բերել պատճենահանման ապարատների հետագա մշակման և արտադրության արտոնագիրը։ Հենց այդ ժամանակ է որոշվել, որ «էլեկտրաֆոտոգրաֆիա» բառը չափազանց գիտական է և կարող է վախեցնել պոտենցիալ գնորդին։ Ավելի լավ անուն գտնելու հարցում օգնություն է ցուցաբերել տեղացի բանասեր պրոֆեսորը։ Նա հորինել է «քսեոգրաֆիա»-ն ( «չոր» և  «գրում եմ»), իսկ հետո հենց ինքը՝ գյուտարար Կարլսոնը, մտածել է բառը կրճատել մինչև պարզ՝ «քսերոքս» բառը։ Արդյունքում 1948 թվականին շուկայում հայտնվեցին առաջին պատճենահանման սարքերը՝ «Model A.» անվանումով։

1959 թվականին «Xerox 914» առաջին լրիվ ավտոմատ մոդելի թողարկումից հետո «Haloid» ընկերությունը վերանվանվեց «Xerox Corporation»-ի։

## Մրցանակներ
* Էդվարդ Լենգստրետի կրծքանշան (1953)
* Ջոն Սքոթի կրծքանշան (1964)
* Հոլիի կրծքանշան (1968)

## Ֆիլմեր
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Николай Надеждин, ЧЕСТЕР КАРЛСОН, или Человек, придумавший ксерокс / Hard-n-Soft, сентябрь 2009 (копия статьи на сайте Xerox Corporation)
* КАРЛСОН Честер Флойд (Carlson Chester Floyd) (8.02.1906 — 19.9.1968)   Портал «Санкт-Петербургская школа»], 2011
* Карлсон, Честер - Энциклопедия "Вокруг света"

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Սթիվ Մեն

**Սթիվ Մեն** (, ), կանադացի գիտնական և համակարգչային տեխնիկայի ոլորտի ինժեներ, առաջին կրվող համակարգիչներից մեկի ստեղծողը։

## Կրթություն
thumb|left|120px|Մենը 1981 թվականին ֆոտոխցիկով և կրվող համակարգիչով

Սթիվ Մենը Մակմասթերի համալսարանում ստացել է գիտությունների բակալավրի և մագիստրոսի աստիճան, համապատասխանաբար 1987 և 1992 թվականներին։ Դրանից հետո ուսումը շարունակել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, որը դոկտորական աստիճանով ավարտել է 1997 թվականին։

## Գյուտեր և մտահաղացումներ
Դեռևս դպրոցում՝ 1981 թվականին, Սթիվ Մենը հավաքել էր իր առաջին կրվող համակարգիչը՝ հարմարեցնելով *6502*-ի միկրոպրոցեսորին, որը տեղափոխվում էր պողպատե շրջանակով պայուսակով՝ նախատեսված ֆոտոխցիկների, լուսանկարահանման լուսաբռնկման և այլ նկարահանող տեխնիկայի կառավարման համար։ Էկրանը, որը հիմնված է տեսախցիկից կատոդային-ճառագայթային տեսորոնիչի վրա, ամրացված է եղել սաղավարտին և տվել է տեքստ 40 սյունակ թույլտվությամբ․ պրոցեսորի վրա մուտքագրումն արվել է յոթ միկրո-անջատիչներով, որոնք ներկառուցված էին լուսաբռնակման բռնակին, ողջ համակարգը էներգամատակարարումը ստանում էր կապարաթթվային մարտկոցներից։

Այդ ժամանակից ի վեր Սթիվը մշտապես զբաղվել է կրվող համակարգչային տեխնոլոգիաների կատարելագործմամբ՝ հայտնիություն ստանալով հատկապես իր վաղ մշակումների շնորհիվ, որոնք օգտագործում են լրացված իրականության սկզբունքները։ Նրա մյուս գյուտերն ու բարելավումները ներառում են չիրպլեթ փոխակերպումներ (ազդանշանների փոխակերպման նոր մաթեմատիկական համակարգ) և կոմպարամետրիկ հավասարումներ (համակարգչային վերափոխված իրականության համար նոր մաթեմատիկական համակարգ), ինչպես նաև հիդրավլաֆոնը՝ աշխարհում առաջին երաժշտական գործիքը, որը գործում է հեղուկների տատանումների ձայնի փոխակերպման սկզբունքի վրա։ Մենի գյուտերը ցուցադրվել են Սմիթսոնյան ինստիտուտում, Ամերիկյան պատմության ազգային թանգարանում, Լոնդոնի գիտության թանգարանում, Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում և Ամստերդամի քաղաքային թանգարանում։

Սթիվ Մենը 200-ից ավելի հոդվածների, գրքերի և արտոնագրերի հեղինակ է (նրա հրապարակումների h-ինդեքսը 44 է, այդ թվում 2010 թվականից՝ 29)։ Նա Տորոնտոյի համալսարանի հաստիքային պրոֆեսոր է։ 2013 թվականին Մենը Տորոնտոյում կայացած էլեկտրատեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի ինժեներների ինստիտուտի (IEEE) համաժողովի նախագահն է եղել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* Профиль на сайте Торонтского университета 

Կատեգորիա:Կանադացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Կանադացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Տրանսհումանիստներ
Թբիլիսյան դեպքեր (1989)

**Թբիլիսյան դեպքեր**, **Թբիլիսյան ջարդեր**, **Թբիլիսյան ողբերգություն**, կամ **Ապրիլի 9-ի ողբերգություն** (), վրացական ընդդիմադիր շարժման խաղաղ ցույցը ցրելու ԽՍՀՄ ՆԳՆ ներքին զորքերի և խորհրդային բանակի ձեռնարկած հատուկ գործողություն, որը տեղի է ունեցել 1989 թվականի ապրիլի 9-ի լուսաբացին՝ Վրացական ԽՍՀ մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Խորհրդարանի շենքի դիմաց Խաղաղ բողոքի ակցիայի ճնշման հետևանքով սպանվեց 21 մարդ, վիրավորվեցին հարյուրավորները։

Թբիլիսյան արյունոտ իրադարձությունները բեկումնային դարձան Վրաստանի վարած քաղաքականության վրա, որն արդեն առավել հակված էր Վրաստանի անկախացմանը։ Ուղիղ երկու տարի անց՝ 1991 թվականի ապրիլի 9-ին ազգային շարժման առաջնորդ Զվիադ Գամսախուրդիան հայտարարեց Վրաստանի անկախության վերականգնման մասին։

Ապրիլի 9-ն այժմ Վրաստանում նշվում է որպես պետական տոն՝ **Ազգային միասնության օր** (ეროვნული ერთიანობის დღე):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ փլուզում
Կատեգորիա:Հալածանքներ ԽՍՀՄ-ում
Խաղաղության հրեշտակ

**«Խաղաղության հրեշտակ»**  () բրոնզե արձան  Մյունխենի Բոգենհաուզեն շրջանում։ Այն նախագծել են նկարիչներ Հենրիխ Դյուլը, Գեորգ Պեիզոլդը և Մաքս Հեյլմայերը։

## Պատմություն
«Խաղաղության հրեշտակը» Մաքսիմիլիանա () զբոսայգու մի մասն է և կենտրոնական կետ է Պրինցրեգենտենստրասը կազմող տեսադաշտի արևելյան կողմում։ Երկու աստիճան տանում է դեպի դիտակետը։ Այդտեղ տեղակայված է 38 մետր բարձրությամբ Կորթնական ոճով մի սյուն, որի գագաթին «Խաղաղության հրեշտակի» վեցմետրանոց արձանն է։ Այդ աշխատանքը քանդակագործ Պեոնիուսի կողմից հաղթանակի հունական աստվածուհի Նիկեի արձանի կրկնօրինակն է։ Աջ ձեռքում նա պահում է ձիթապտղի ճյուղ՝ որպես խաղաղության խորհրդանիշ, ձախ ձեռքում՝ պալադիում, որը կանգնած է գնդակի վրա։

Ամբողջ հուշահամալիրը նվիրված է 1870-1871 թվականների Ֆրանկո-պրուսական պատերազմի ավարտին հաջորդած խաղաղության համաձայնագրի 25-ամյակին։ Հուշահամալիրի փոքրիկ տաճարում պատկերված են գերմանացի կայսրեր Վիլհելմ I- ի, Ֆրիդրիխ III- ի, Վիլհելմ II- ի, Բավարիայի տիրակալներ Լյուդվիգ II-ի, Օտտօ-ի և Լուիտպոլդ-ի, կանցլեր Օտտօ ֆոն Բիսմարկ-ի, ինչպես նաև գեներալներ Հեմլուտ ֆոն Մոլտկե-ի, Ալբերխտ ֆոն Ռոն-ի, Լյուդվիգ ֆոն դեր Տոնն-ի դիմանկարները։ Տաճարի սրահում կան ոսկե խճանկարներ, որոնք պատկերում են պատերազմի և խաղաղության այլաբանությունները, մշակույթի հաղթանակներն ու օրհնությունները։

Հիմքը դրվել է 1896 թվականի մայիսի 10-ին․ հուշահամալիրի բացումը տեղի է ունեցել 1899 թվականի հուլիսի 16-ին։

Վայր ընկնելու վտանգի պատճառով հրեշտակը ապամոնտաժվել է 1981 թվականին։ Ապամոնտաժումը պատշաճ կերպով չի իրականացվել, ուստի անհրաժեշտ էր բրոնզե կազմվածքի ընդարձակ վերականգնում։ Վերականգնումից հետո 1983 թվականին արձանը կրկին տեղադրվել է սյան վրա, մեկ ոտքն ու երկու թևերը նորացվել են։ Ստատիկ պատճառներով թևերի դիրքը համեմատած նախնական վիճակի հետ ավելի կտրուկ է դարձել։ Հուշահամալիրի հարյուրամյակին՝ 1999 թվականին «Խաղաղության հրեշտակը» կրկին նորոգվե է և ոսկեզօծվել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ekkehard Bartsch: *The Prince Regent Street in Munich from 1880-1914 between Prince Charles and Angel of Peace Palace*. Munich 1979th
* Georg Lill: *Max Heilmaier Ein deutscher Bildhauer*. München 1922.

Կատեգորիա:1896 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մյունխենի շենքեր և կառույցներ
Պոլ Ուոթսոն

**Փոլ Ուոթսոն** (անգլ.  *Paul Watson*, ), Ծովային ֆաունայի պահպանման կազմակերպության հիմնադիր, հայտնի բնապահպան և կենդանիների իրավունքների պաշտպան։ 1971 թվականից հանդիսանում է Գրինփիս կազմակերպության ակտիվիստ, այդտեղից նրան հեռացրել են  1977 թվականին։ Դրանից  հետո էլ հիմնադրեց Ծովային ֆաունայի պահպանման կազմակերպությունը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1950 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, Տորոնտոյում։ Ծնողները՝ Էնթոնի Ջոզեֆ Ուոթսոնն ու Աննամարիա Լարսենն են։ Մեծացել է Սենթ-Էնդրյուս քաղաքում, Նյու Բրանսուիկ նահանգում։  Մոնրեալում,  Էքսպո-67 համաշխարհային ցուցահանդեսից հետո, որտեղ Ուոթսոնը աշխատել է որպես գիդ, ուղևորվում է  Վանկուվեր։

2000 թվականին ըստ Time ամսագրի  նա  անվանվեց «XX դարի էկոլոգիական հերոս»։ Նա և նրա թիմը բազմիցս դադարեցրել են կետերի և այլ ծովային կաթնասունների որսը։

Կոստա Ռիկայի իշխանությունները նրա ձերբակալման մասին հրաման էին արձակել։ Դատարան չներկայանալուց հետո Ուոթսոնը Ինտերպոլի կողմից հետախուզման մեջ է հայտարարվել։

2024 թվականի հուլիսի 21-ին նա ձերբակալվել է Գրենլանդիայում Դանիայի իշխանությունների կողմից 2012 թվականին Ճապոնիայի կողմից իր դեմ հրապարակված կարմիր ծանուցման պատճառով: Նրա ձերբակալության մասին հայտարարել է Sea Shepherd-ը: Կազմակերպությունը քննադատում է այս որոշումը՝ պնդելով, որ «տարիներ շարունակ համացանցում տեղադրվելուց հետո ծանուցումը վերջերս անհետացել էր Ինտերպոլի կայքից՝ պատճառ դառնալով Փոլ Ուոթսոնին և նրա փաստաբաններին ենթադրելու, որ նա այժմ ազատ է իր շարժումներից»:

## Քննադատություն
Պոլ Ուոթսոնը և Ծովային ֆաունայի պահպանման կազմակերպությունը նմանակվել են  «Հարավային Այգի» մուլտիսերիալի «Կետի որոտներ» դրվագում։ Դրվագը հաճույքով զվարճացնում է կենդանիների իրավունքների պաշտպան և բնապահպան Պոլ Ուոթսոնին և նրա «Animal Planet» ռեալիթի շոուի կետերի պատերազմին։ Ուոթսոնը լայնորեն քննադատվել է կետորսին դիմակայելու իր մեթոդների համար, երբ նրանք հարձակվում և շարքից հանում են  ճապոնական և նորվեգական կետորսական նավերը։ «Կետերի որոտներ» սերիան ներկայացնում է Ուոթսոնին և նրա շոուն այն  ձևով,  որ իրենց հիմնական գործունեությունն այն է, որ  փորձել են  գրավել լրատվամիջոցների ուշադրությունը ցուցադրվելու հաշվին՝ այդ թվում ոչ մի արդյունավետ բան չանելով։

## Տես նաև
*Գրինփիս
*Կենդանիների իրավունքներ
*Կլիվլենդ Էմորի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Փոլ Ուաթսոնի անձնական բլոգը
*  Ծովային ֆաունայի պահպանման ընկերության պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Կանադացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքական գործիչներ
Ռուանդայում ցեղասպանության հիշատակի միջազգային օր

**Ռուանդայում ցեղասպանության հիշատակի միջազգային օր** (ՄԱԿ-ի պաշտոնական լեզուներով՝ , , , , ), հիշատակի օր, որը նշվում է ապրիլի 7-ին՝ սկսած 2004 թվականից։

## Պատմություն
Սահմանվել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից 2003 թվականի դեկտեմբերի 23-ին (բանաձև՝ № A/RES 58/234)։ Հիշատակի օր է սահմանվել Ռուանդայի ցեղասպանության 10-րդ տարելիցի կապակցությամբ։

Ռուանդայի ցեղասպանությունը շարունակվել է մոտ 100 օր, սպանվել է ավելի քան 800 հազար մարդ։

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունն իր ուղերձում ասել է․

## Ամենամյա թեմաներ
* 2016 թվական - «Պայքար ցեղասպանության գաղափարախոսության դեմ»
* 2015 թվական
* 2014 թվական - «Հիշողություն, համախմբում, վերակենդանացում»
* 2013 թվական
* 2012 թվական - «Պատմության դասեր քաղել հանուն պայծառ ապագայի»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բանաձև № A/RES/58/234
* Միջազգային օր - ՄԱԿ-ի կայք
* ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի ուղերձը 2010 թվականին
* ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի ուղերձը 2012 թվականին

Կատեգորիա:Ապրիլի 7
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հիշատակի օրեր
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Ռուանդայի պատմություն
Կատեգորիա:Տոն օրեր
Կատեգորիա:Ցեղասպանություն
Մայքլ Ռուքեր

**Մայքլ Ռուքեր** (, ), ամերիկացի կինոդերասան, պրոդյուսեր։ Սկզբնական ճանաչում է ձեռք բերել «Հենրի. սերիական մարդասպանի դիմանկար» ֆիլմի թողարկումից հետո, որտեղ նկարահանվել է գլխավոր դերում։ Ավելի ուշ հայտնի է դարձել «Քայլող մեռյալները» սերիալում Մերլ Դիքսոնի դերի, «Գալակտիկայի պահապանները» և «Գալակտիկայի պահապանները.մաս 2» ֆիլմերում Յոնդուի դերի և «Իսկական խուզարկու» սերիալում Էդվարդ Հոյթի դերի շնորհիվ։

## Կենսագրություն
Մայքլ Ռուքերը ծնվել է 1955 թվականի ապրիլի 6-ին ԱՄՆ Ալբամա նահանգում։ Սովորել է Գուդմանի դրամայի դպրոցում։ Մայքլի թատրոնի ուսուցիչը նրան ուշ մեկնարկ էր կանխատեսում։ Այսպիսով, Ռուքերի դեբյուտը սկսվել է 1986 թվականին «Հենրի. սերիական մարդասպանի դիմանկար» ֆիլմի գլխավոր դերում, որը նկարահանվել է սերիական մարդասպան Հենրի Լուկասի կյանքի նկարագրության հիման վրա։ Նկարահանումների ժամանակ Մայքլը 31 տարեկան էր։ Ռուքերի դաժան ու սառնարյուն հերոսի մասին ֆիլմը մեծ հաջողություն է ունեցել՝ դերասանին ճանապարհ բացելով դեպի կինոյի աշխարհ։

«Քայլող մեռյալները» ֆիլմում Մերլ Դիքսոնի հաջող դերից հետո, որտեղ հերոսը ձեռքի պրոթեզով էր, Մայքլը սկսել է առաջարկություններ ստանալ ֆիլմում նկարահանվելու համար, որտեղ երկու ձեռքի պրոթեզ ունի և դիպուկահար է։

Ռուքերը հայտնի է նաև *Call of Duty: Black Ops* (խաղացել է ինքն իր դերում) և *Call of Duty: Black Ops 2* (խաղացել է Մայք Հարփերի դերը) դերերի շնորհիվ։ Նա հանդիսացել է հերոսի նախատիպ՝ կատարելով մոկապ, շարժման գրավելու տեխնոլոգիա և հնչյունավորում։

«Marvel» ընկերության «Գալակտիկայի պահապանները» դիլոգիայում Մայքլ Ռուքերը խաղացել է Յոնդուի ոչ սովորական կերպար, որը դարձել է ստուդիայի ամենահայտնի հերոսներից մեկը։ Նրա խոսքերը սկսել են հաճախակի մեջբերել համացանցում։

Ամենից հաճախ դերասանը կատարում է երկրորդ պլանի խարիզմատիկ հերոսների, հասարակության սիրելիների դերերը։ Մայքլը նկարահանվել է ավելի քան 125 ֆիլմում։

## Անձնական կյանք
Մայքլ Ռուքերը ամուսնացած է Մարգո Ռուքերի հետ և ունի երկու դուստր՝ Էլին և Ջիլիան։ Նա ունի երկու թոռ՝ Լիրա Ռուքեր-Ջոնս և Ֆեյրին Ռուքեր-Ջոնս։ Ապրում է Լոս Անջելեսում։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Մաթիլդա Ֆիբիգեր

**Մաթիլդա Ֆիբիգեր** (, ), դանիացի ֆեմինիստ և գրող։

## Կենսագրություն
Մաթիլդա Ֆիբիգերը ծնվել է Կոպենհագենում 1830 թվականին, բանակի սպա Յոհան Ադոլֆ Ֆիբիգերի և Մարգրետ Սեսիլիա Նիլսեն Աասենի ընտանիքում։ Ունեցել է ավագ քույր՝ Իլիյա Ֆիբիգերը։ Երիտասարդ տարիներին Մաթիլդան Լոլլանդ կղզում մասնավոր դասեր է տվել։ Այնուհետև գրել է վեպեր և հոդվածներ, որոնք վերաբերել են կանանց իրավունքներին։ 1850 թվականին գրել է *Clara Raphael, Tolv Breve* (Կլարա Ռաֆայել։ Տասներկու նամակ) մասամբ ինքնակենսագրական վեպը երիտասարդ տնային դաստիարակչուհու կյանքի մասին, ով աշխատել է գավառում և նկարագել է իր կյանքը ընկերուհուն՝ Մաթիլդային։ Վեպը լույս է տեսել 1851 թվականին, ոչ առանց վիճաբանությունների. վեպի հերոսուհու երազանքները կանանց ավելի մեծ անկախության մասին և նրա կոչերը կանանց ազատագրումը կյանքի նպատակ դարձնելու մասին էականորեն հակասում էին այդ ժամանակների բարքերին, բայց վեպի գրական արժանիքները դեռ գերակշռում էին։ Գրքի առաջաբանը գրել է գրող Յոհան Լյուդվիգ Հեյբերգը։ Հրատարակել է նաև *Hvad er Emancipation?* («Ինչ է ազատումը») և *Et Besøg* («Այցելություն») բրոշյուրները, *En Skizze efter det virkelige Liv* («Ուրվագիծ իրական կյանքից», 1853), *Minona. En Fortaelling* (Մինոնա։ Հեքիաթ, 1854) վիպակները։ Վերջին գիրքը վերաբերում է մերձավոր հարազատների սեռական կապերի խնդիրներին, որը նրան բերել է ոչ թե գրական հաջողության, այլ սկանդալ, որից հետո Մաթիլդան այլևս չի տպագրվել։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Մաթիլդայի վեպերը արժանացել են քննադատների ուշադրությանը և նրանց առևտրային հաջողություններ բերում, այնուամենայնիվ  Մաթիլդան ստիպված է եղել լրացնել պետության խղճուկ նպաստը դերձակի աշխատանքով և գերմանական գրականության դանիերեն թարգմանությամբ։ Դանիայի պետական հեռագրական ծառայությունը տնօրեն Պիտեր Ֆաբերի ղեկավարությամբ որոշել է կանանց աշխատանքի ընդունել, և 1863 թվականին Մաթիլդան սկսել է վերապատրաստվել որպես կին օպերատոր։ 1866 թվականին նա ավարտել է ուսուցումը Հելսինգյորի հեռագրական կայանում և աշխատանքի անցել՝ այդպիսով դառնալով Դանիայում առաջին կին հեռագրիչը։ Երկու տարի Հելսինգյորում աշխատելուց հետո` 1866 թվականին, նա որպես ղեկավար տեղափոխվել է Նյուստեդի հեռագրական կայան։ Այստեղ, բացի ոչ բարձր աշխատավարձից, նա բախվել է տղամարդկանց ագրեսիվությանը, ովքեր չէին ցանկանում ենթարկվել կնոջը և նրա մեջ իրենց դիրքի համար սպառնալիք էին տեսնում։ Հաջորդ տարի Մաթիլդան խնդրել է իրեն տեղափոխել Օրհուս, որտեղ տիրում էր նույն լարված բարոյական մթնոլորտը։ Այդ խնդիրները խաթարել են Մաթիլդայի առողջությունը, և 1872 թվականին նա մահացել է 41 տարեկան հասակում։

Ի նշան երախտագիտության` Դանիայի կանանց համայնքը 1980 թվականին հիմնադրել է *Mathildeprisen* (Մաթիլդայի անվան մրցանակ), որը շնորհվում է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց` գենդերային հավասարության ոլորտում իրենց վաստակի համար։ Նրա անունով են կոչվել Ֆրեդրիկսբերգի փողոցներից մեկը և Օրհուսի Կանանց թանգարանի (Kvindemuseet i Danmark) հարևանությամբ գտնվող փոքրիկ հրապարակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դանիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Դանիացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Դանիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Դանիացի վիպասաններ
Never (Produce 101-ի երգ)

"**Never**", *[[Produce 101 Season 2]]*-ի մասնակցիների երգը։ Այն թողարկվել է Wanna One-ի կողմից, որոնք հաղթել են *Produce 101 Season 2* խմբի կողմից` իրենց *[[1X1=1 (To Be One)]]* ալբոմով։

## Թրեք լիստ

## Վաճառք

## Չարթեր
### Շաբաթական չարթեր

### Ամսական չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 երգեր
Սև կարապի տեսություն

[thumb|300px|[Սև կարապ (թռչուն)|Սև կարապ, բադերի ընտանիքի (Anatidae) կարապների ցեղի (Cygnus) թռչուն։ Անհայտ էր գիտությանը մինչ 18-րդ դարը։]]

**Սև կարապի տեսություն** (), փոխաբերություն, որը դիտարկում է դժվար կանխատեսելի և հազվագյուտ իրադարձություններ, որոնք նշանակալի հետևանքներ են ունենում։ Տեսության հեղինակը Նասիմ Նիկոլաս Թալեբն է, որն իր «Սև կարապ։ Անկանխատեսելիության նշանի տակ» (2007) գրքում օգտագործել է «*սև կարապի* նման իրադարձություններ» () տերմինը։

## «Սև կարապի» իրադարձության չափանիշներ
Ըստ տեսության հեղինակի առաջարկած չափանիշների`
# Իրադարձություններն անկանխատեսելի են (փորձագետի համար)
# Իրադարձությունները նշանակալի հետևանքներ ունեն
# Իրադարձությունը լինելուց հետո, հետադարձ հայացքով, ունի ռացիոնալիստական բացատրություն, կարծես այն սպասելի էր։

Ըստ հեղինակի` գործնականում բոլոր նշանակալի գիտական հայտնագործությունները, պատմական և քաղաքական իրադարձությունները, արվեստի և մշակույթի նվաճումները սև կարապի նման իրադարձություններ են։ Նման իրադարձությունների օրինակներ են՝ համացանցի զարգացումն ու արմատավորումը, Առաջին համաշխարհային պատերազմը, ԽՍՀՄ-ի փլուզումը, Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունը և Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը։ Թալեբը նաև նշում է, որ մարդկությունն ի վիճակի չէ հաջող կերպով կանխատեսել իր ապագան, իսկ իրենց գիտելիքների նկատմամբ վստահությունը գերազանցում է գիտելիքը և առաջացնում է «գերվստահություն»։

## Ստուգաբանություն
«Սև կարապ» տերմինը հայտնի է որպես լատիներեն արտահայտություն՝ «հազվագյուտ թռչուն երկրի վրա, ինչպես սև կարապը» (), որը հռոմեացի բանաստեղծ Դեցիմուս Յունիուս Յուվենալիսի հայտնի մեջբերումն է։ Մինչև 1697 թվականը համարվում էր, որ կարապները միայն սպիտակ են լինում, սակայն հոլանդական արշավախումբը, որը գլխավորում էր Վիլեմ դե Վլամինկը, Արևմտյան Ավստրալիայում սև կարապների պոպուլյացիա է հայտնաբերել։

Չնայած այս փոխաբերությունը փիլիսոփայության մեջ բավականին վաղուց է հայտնի, հենց Թալեբն է այն սկսել օգտագործել՝ նշանակալի հետևանքներով հազվագյուտ և անսպասելի իրադարձությունները նկարագրելու համար։ Բացի այդ` սև կարապը կարող է լինել ոչ միայն նեգատիվ իրադարձությունների, այլ նաև անկանխատեսելի «հաջողության» բացատրություն։

Թալեբը նկարագրում է սխալների մի քանի տեսակներ, որոնք հանգեցնում են ապագան վերլուծելու սեփական ունակության նկատմամբ չափազանց մեծ ինքնավստահության՝
# Պատմողական. միտում ունեն ավելի շատ հավատալու միջավայրից և/կամ տեղեկատվական դաշտից ստացած տեղեկատվությանը, քան չոր վիճակագրությանը,
# Խաղարկային. խաղի տեսության կիրառումն իրական կյանքում,
# Հետադարձ. ապագա իրադարձությունների հաջող կանխատեսման հավատը՝ հիմնված տեղի ունեցածի վերլուծության վրա։

## Տես նաև
* Թիթեռի էֆեկտ
* Deus ex machina
* Դոմինոյի սկզբունք
* Հերքելիություն
* Աշխարհի վերջ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Ռիսկերի կառավարում
Էլիոթ Հենդլեր

**Էլիոթ Հենդլեր** (, ), ամերիկացի ձեռնարկատեր, *[[Mattel Inc]]* ընկերության երեք հիմնադիրներից մեկը։ Իր կնոջ հետ միասին պատմության մեջ ամենավաճառվող խաղալիքներից մեկի՝ Բարբի տիկնիկի ստեղծողն է։

## Կենսագրություն
### Mattel-ի հիմնադրում
Էլիոթ Հենդլերը ծնվել է 1916 թվականի ապրիլի 9-ին ԱՄՆ-ի Չիկագոյում։ Մեծացել է Դենվերում։ Փասադենայի *Art Center College of Design*-ում ուսումնասիրել է արդյունաբերական դիզայն։ 1938 թվականի հունիսի 26-ին Հենդլերը ամուսնացել է Ռութ Հենդլերի հետ։

1945 թվականին ամուսինները Էլիոթի ընկեր Մեթսոն Հարոլդի հետ միասին ընկերության ավտոտնակում ստեղծել են լուսանկարների շրջանակների արդյունաբերություն և այն անվանել են *Mattel* (**El**liot և **Ma**tson անունների առաջին տառերով)։ Հետագայում բիզնեսը զարգացել է երաժշտական խաղալիքների և տիկնիկների տների ֆուրնտիտուրայի արտադրության շնորհիվ։

1959 թվականին Նյու Յորքի տիկնիկների տոնավաճառում ֆիրման ներկայացրել է Ռութի հորինած Բարբի տիկնիկը։ Խաղալիքը կոչվել է Ռութի և Էլիոթի դստեր՝ Բարբարա Հենդլերի պատվին։ Սկզբում այն շատ վատ է վաճառվել և իր կանացի բաց համազգեստի պատճառով առաջացրել է խիստ քննադատություն։ Այնուամենայնիվ, տիկնիկը շուտով ձեռք է բերել անսովոր ճանաչում․ արդեն 1965 թվականին նրա վաճառքից ստացված հասույթը կազմել է 100 մլն դոլար։ 1961 թվականին ստեղծվել է Բարբիի տիկնիկային ընկեր Քենը։ Նրան անվանել են Բարբարա Քենեթի եղբոր պատվին։ Թոդը՝ Բարբիի ընկերներից մեկը, անվանվել է Հենդլերների թոռան պատվին։

### Վերջին տարիներ
1975 թվականին Էլիոթ և Ռութ Հենդլերները հեռացել են *Mattel*-ից։ Ռութը մահացել է 2002 թվականին։ 2008 թվականին Հենդլերը Էլ Սեգունդոյում իր իննսունամյակի կապակցությամբ կազմակերպել է տոնախմբություն։ Մահացել է 2011 թվականի հունիսի 21-ին Լոս Անջելեսում սրտային անբավարարությունից։ Այս առթիվ *Mattel*-ը պաշտոնական հայտարարությունում գրել է հետևյալը․

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ապրիլի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:1916 ծնունդներ
Կատեգորիա:Չիկագո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 21 մահեր
Կատեգորիա:2011 մահեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Zlatarna Celje

**Zlatarna Celje, d.d.** (հայերեն հնչողոթյամբ՝ «**Զլատառնա Ցելե**»), սլովենական ոսկերչական և արծաթագործական ընկերություն, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Ցելե քաղաքում։ Ոսկերչական արտադրանքից զատ՝ թողարկում է ոսկու ձուլակտորներ, ատամնատեխնիկական ձուլվածքներ, տեխնիկական (արդյոնաբերական) ոսկի։ Ունի շուրջ հարյուր վաճառակետեր, որոնք հիմնականում սփռված են Սլովենիայում և նախկին Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության կազմի մեջ մի ժամանակ մտած երկրներում։ Իր արտադրանքը վաճառում է *Zlatarna Celje* և *Lencia* ապրանքանիշերով։

2011 թվականին Ոսկու համաշխարհային խորհուրդը, ուսումնասիրելով ընկերության գործունեությունը, նրան ներառել է ոսկու վաճառքով զբաղվող վստահելի ձեռնարկությունների ցանկում։

Վերջին տարիներին *Zlatarna Celje*-ի իրականացրած խոշորագույն գործարքնրից են սլովենացի նշանավոր լեռնադահուկորդուհի, օլիմպիական կրկնակի չեմպիոնուհի Տինա Մազեի հետ համագործակցությունը և Սլովենիայի մայրաքաղաք Լյուբլյանայի *BTC City* թաղամասում *Plaza hotel* հյուրանոցային համալիրի շինարարությունում զգալի ներդրումներ կատարելը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official site

Կատեգորիա:Սլովենիայի տնտեսություն
Էգոն Օրովան

**Էգոն Օրովան** (հունգ. Orován Egon, անգլ. Egon Orowan. օգոստոսի 2, 1902 թվական, Օբուդա, Բուդապեշտ - օգոստոսի 3, 1989 թվական, Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս) Հունգարա-բրիտանական ծագմամբ ամերիկացի ֆիզիկոս և մետաղագործ։

Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1947) և  ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1969) անդամ է։

## Կենսագրություն
Օրովանը ծնվել է Բուդաբեշտի Օբուդա շրջանում։ Նրա հայրը` Բերթոլդը, եղել է մեքենաշինական ինժեներ և գործարանի ղեկավար, իսկ նրա մայրը` Յոզեֆինա Շագվարի Շպիցեր (գերմ. Josephine Ságvári Spitzer), մի աղքատ հողատիրոջ դուստր էր։ 1928 թվականին Օրովանը սկսեց իր ուսումը Բեռլինի տեխնիկական համալսարանում` ստանալով մեխանիկի և էլեկտրատեխնիկի որակավորում, բայց շուտով տեղափոխվեց ֆիզիկայի ֆակուլտետ, 1932 թվականին նա պաշտպանեց իր դոկտորական դիսերտացիան` թիթեղների  ճաքերի թեմայով։ Դրանից հետո նա որոշակի դժվարություններ է ունենում  իր մասնագիտությանբ աշխատանք գտնելու հարցում, և հաջորդ մի քանի տարիներն անց է կացնում մոր հետ և շարունակում աշխատել իր դոկտորական հետազոտությունների վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Egon Orowan. 1901—1989.  A Biographical Memoir by F.R.N. Nabarro and A. S. Argon. 1996. National Academies Press. Washington D.C.
* Kovács László. Orován Egon szilárdtestfizikus születésének centenáriumán .  *Magyar Tudomány*, 2002/3 372.

Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Էնդի Հերցֆելդ

**Էնդի Հերցֆելդ** (, ), ամերիկացի ծրագրավորող և գյուտարար, ավագ ծրագրավորային ՕՍ ճարտարապետ Macintosh–ի համար 1981 թվականին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1953 թվականին, Ֆիլադելֆիայում։ 1975 թվականին ստացել է ինֆորմատիկայի բակալավրի աստիճան Բրաունի համալսարանում և ընդունվել է Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարան։ 1978 թվականին նա հայտնագործել է Էփլ II անհատական համակարգիչը և սկսել է դրա համար ծրագրեր գրել։ 1979 թվականին նա աշխատանքի է անցել Apple Computer ընկերությունում` որպես համակարգային ծրագրավորող և այնտեղ մշակել է Apple Silentype տպիչ սարքի և Sup'R'Terminal վիդեոքարտեզի ծրագիրը։ 1980-ական թվականների սկզբին հրավիրել է համալսարանի իր ծանոթին` Սյուզեն Կերին, մասնակցելու Apple Computer ընկերության աշխատանքներին որպես գրաֆիկական դիզայներ։

1981 թվականի փետրվարին Ստիվ Ջոբսը Էնդի Հերցֆելդի խնդրանքով ընդգրկել է նրան Macintosh մշակողների խմբում։ Բիլլ Աթքինսոնի և Բարելլ Սմիթի հետ աշխատելով Գայ Տրիբբլի մոտ` Հերցֆելդը դառնում է Mac OS-ի ավագ ծրագրային ճարտարապետը, հեղափոխություն անելով այն բանի շնորհիվ, որ դրա մեջ ներմուծվել էր օգտատիրոջ գրաֆիկական ինտերսեյֆ։

1984 թվականին Էնդի Հերցֆելդը հեռացել է Apple Computer-ից։ Դրանից հետո նա մասնակցել է ևս երեք` Radius (1986 թվական), General Magic (1990 թվական) և Eazel (1999 թվական) ընկերությունների հիմնադրմանը։ Eazel-ում նա օգնել է ստեղծել Nautilus ֆայլային մենեջեր` ԳՆՕՄ աշխատասեղանի համար։ 2002 և 2003 թվականին նա կամավոր աշխատել է Open Source Applications Foundation-ի համար` գրելով առաջին Chandler անձնական ինֆորմացիոն մենեջեր նախատիպը։ 2004 թվականի սկզբին Հերցֆելդը ստեղծել է folklore.org կայքը, որտեղ հրատարակել են հուշեր (խմբի այլ անդամների մասնակցությամբ) առաջին Macintosh-ի ստեղծման գործընթացի մասին։ 2005 թվականի օգոստոսից սկսել է աշխատել Գուգլում։ Մասնակցել է Գուգլ+ սոցիալական կայքի ստեղծմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Գուգլ ընկերության աշխատակիցներ