open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գոգյան Արծրունի

**Գոգյան Արծրունի** (, ), հայ նախարար Մեծ Հայքում, Վասպուրական աշխարհի Մեծ Աղբակ գավառի տանուտերը, Շավարշ Արծրունու որդին, Շավասպ Արծրունու հայրը, Արծրունիների նախարարական տոհմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 3-րդ դարի հայ նախարարներ
Գոտեձու (անձնանուն)

**Գոտեձու** (), անհայտ ծագումով հայկական արական անձնանուն։ Հիշատակվում է մեկ անգամ 1682 թվականին։ Հիշատակության մեջ գրված է «Գոտեձուն» ձևով, որը ուղղական կամ սեռական հոլովում է։

## Հայտնի անվանակիրներ
* Գոտեձու, Գեորգի Քութաթեցու որդին, որը 1682 թվականին մեգրելների ձեռքից մի Ավետարան էր փրկել և նվիրել Քութայիսի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Հունան նահանգային թանգարան

**Հունան նահանգային թանգարան** (), Չինաստանի խոշոր և առավել հատնի գավառագիտական թանգարաններից մեկն է։ Այն գտնվում է Չանշա քաղաքում` Հեղափոխության հերոսների զբոսայգու մոտ և պահպանում է մեծ թվով ազգային նշանակության պատմական և մշակութային ցուցանմուշներ։

Թանգարանը զբաղեցնում է շուրջ 20000 քմ 2 տարածք, թանգարանի սրահները մի քանի հարկերում ընդգրկում են 50 հազար քմ 2 տարածք։ Մեծ թվով ցուցանմուշները նվիրված են Հան դինաստիային և կազմված են Չանշա քաղաքի շրջակայքի հնագիտական պեղումների հիման վրա։

## Պատմություն
Նահանգային թանգարանը հիմնադրելու առաջին փորձը եղել է 1904 թվականին, որպես գավառական գրադարանի բաժանմունք, բայց թանգարանը կարողացել է իր գոյությունը պահպանել միայն մոտ մեկ տարի։ 1924 թվականի հունիսի 24-ին թանգարանը երկրորդ անգամ նորից հիմնադրվել է, բայց 1930 թվականի պատերազմի ժամանակ այրվել է։

Թանգարանն արդեն երրորդ անգամ հիմնադրվել է 1951 թվականին, բայց այցելությունների համար բացվել է միայն 1956 թվականի հուլիսին։

2012 թվականի հուլիսի 18-ին թանգարանը փակվել է չորս տարեվ` վերականգման համար։ Չինաստանի կենտրոնական ակադեմիան ճապոնացի ճարտարապետ Արատա Իսոզակիի օգնությամբ նախագծվել է թանգարանի շենքը ժամանակակից տեսքով։ Շինվածքն ավարտվեց և թանգարանը նորից բացվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Նոր շենքն ունի 48000 քմ2 ցուցահանդեսային տարածք։

## Նկարագրություն
Թանգարանի հավաքածուն պահպանում է ավելի քան 180.000 ցուցադրանմուշներ, ներառյալ տիրուհի Սին Չժույի մումիան և ցուցանմուշներ նրա գերեզմանից, ինչպես նաև` բազմաթիվ գտածոներ Մավանդուի դամբարանից, որոնք տեղափոխվել են թանգարան, մասնավորապես, հին երկեր, մետաքսե քարտեզներ, մետաքսե խորհրդանշաններ։

Ցուցադրանմուշների նշանակալի մասը նվիրված է Հան դինաստիային։

Ցուցադրանմուշների մի նշանակալի հատված նվիրված է Չինաստանի արվեստի պատմությանը։

## Պատկերասրահ

Bronze drum, Spring and Autumn period to Warring States, Hunan Museum.jpg|Մարտնչող թագավորությունների բրոնզե թմբուկը 
Mawangdui silk banner from tomb no1.jpg|Արևմտյան Հան դինաստիայի թաղման դրոշը Սին Չժույի դամբարանից, Մավանդույ
Grapes and mantis, Ma Quan, Hunan Museum.jpg|18-րդ դարի նկարիչ Մա Ցյուանի *Խաղող և մանթաներ* նկարը (葡萄螳螂图) 


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1956 հիմնադրումներ Չինաստանում
Կատեգորիա:1956 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Հունան
Կատեգորիա:Չինաստանի թանգարաններ
2312 (վեպ)

**2312 (վեպ)**, ամերիկացի գրող Քիմ Ռոբինսոնի գիտաֆանտաստիկ վեպը, որը հրատարակվել է 2012 թվականին, անգլերենով, իսկ 2015 թվականին հրատարակվել է ռուսերենով։ «Նեբյուլա» մրցանակի դափնեկիր է (2013 թվական)` լավագույն վեպ անվանակարգում։

## Սյուժե
Վեպի իրադարձությունները տեղի են ունենում 2312 թվականին, երբ մարդկային ցեղը արդեն բնակեցրել էր ամբողջ արեգակնային համակարգը։ Սվան Էր Հոնգը (Swan Er Hong) նկարիչ է և աստերոիդների տեռարիումի նախկին դիզայները Մերկուրիի Տերմինատոր քաղաքից։ Նա իմանում է իր տատիկի` Ալեքսի հանկարծամահ լինելու մասին. վերջինս շատ մեծ ազդեցություն ուներ Տերմինատորի բնակիչների շրջանում։ Սվանն որոշում է իմանալ ավելին Ալեքսի կյանքի մասին և ուղևորվում է Իո, Յուպիտերի արբանյակ, որպեսզի հանդիպի Վանգի հետ, որը քվանտային համակարգչի մասնագետ էր։ Այդ ժամանակ Տերմինատոր քաղաքն ավերվել է արհեստական ծագման աստերոիդի գրոհումից։ Արեգակնային համակարգով իր ճանապարհորդության ընթացքում Սվանն ավելին է իմանում Ալեքսի մահվանը վերաբերող հանելուկի դավադրությունների և նրա հարազատ քաղաքի ավերման շարքի մասին։

## Սեռ և գենդեր
Վեպում մարդկանց մեծամասնությունը համարվում է ինտերսեքս կամ «հերմաֆրոդիտ» (կրում են երկու սեռերի բնութագրիչներ)։

Գենդերը և սեռականությունը այս աշխարհում ներկայացնում են բազմազանության լայն վարիացիաներ. ներառյալ կին, տղամարդ, անդրոգին, բիգենդեր, երկսեռականություն, ներքինի, աքսեսուալ, չկողմնորոշվածներ, համասեռականներ, լեսբուհիներ, քվիր, բազմասիրերեր և այլն։

## Քննադատություն
Վեպը ստացել է բավականին դրական քննադատություն։ Բացի շահած Նեբյուլա մրցանակից, 2012 թվականին վեպը նաև եղել է BSFA մրցանակի հավակնորդների թվում և հիշատակվել է Ջեյմս Տիպտրի կրտսեր մրցանակի պատվավոր ցանկում։ 2013 թվականին այն արժանացել է Հյուգո մրցանակի` լավագույն վեպ անվանակարգում, և եղել է Արթուր Կլարկի մրցանակի հավակնորդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 գրքեր
Կատեգորիա:2012 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:2012 վեպեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ վեպեր
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ վեպեր
Հեռուստատեսությունը Ռուսաստանում

Ռուսաստանում հեռուստատեսությունը հայտնվել է 1931 թվականին։

## Հեռուստաալիքներ

### Հանրային

### Մասնավոր

### Ռեգիոնալ հեռուստաալիք

## Հեռարձակումը դադարեցրած հեռուստաալիքներ

## Ծանոթագրություններ
Էրմենեկ

**Էրմենեկ**, քաղաք Կիլիկիայում, Ադանայի վիլայեթի Էրմենեկի գավառակում, Սելևկիայից 120 կմ հեռավորության վրա, համանուն գավառի կենտրոն։

XX դ. սկզբին ուներ 8000 (հայ, թուրք) բնակիչ։ Էրմենեկը հնում հայտնի էր Գերմանիկուպոլիս անունով, որի ավերակները այժմ էլ նշմարվում են քաղաքի շրջակայքում։ Ունեցել է անմատչելի ամրոց (այժմ՝ ավերակ)։ Էրմենեկը եղել է բյուզանդական ամրոց, որին տիրել են Կիլիկիայի Ռուբինյան թագավորները։ XII դ. վերջերին Էրմենեկի բերդատերն էր Հալկամ իշխանը։ 1288-ին Էրմենեկին տիրել է Իկոնիայի սուլթանը։ Էրմենեկի հայերը տեղահանվել են 1915-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Կատեգորիա:Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ադանայի նահանգի բնակավայրեր
Հրազդանի քարավանատուն

**Հրազդանի քարավանատուն**, գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում։

## Աշխարհագրություն
Հրազդանի քարավանատունը գտնվում է Հրազդանի Վանատուր թաղամասում։ Ներկայում քարավանատան տարածքը սեփականաշնորհված է մասնավորի կողմից։

## Պատմություն
Հայտնի է, որ քարավանատունը կառուցվել է 13-րդ դարում։

Երբեմն տեղացիները քարավանատունը կոչում են օտար լեզվով՝ անվանելով այն քարվանսարա։

## Ճարտարապետական նկարագիր
Քարավանատնից պահպանվել է և մեզ է հասել նրա ճակատային և տանիքի մի հատվածը։ Քարավանատունը ծառայել է որպես իջևանատուն, քանի որ գտնվել է ճանապարհների խաչմերուկում։ Կառույցը ուսումնասիրելուց պարզ է դառնում որ այն արևելքի միջնադարյա և հայկական ճարտարապետության բաղադրիչներ ունի։

Քարավանատունը կառուցվել է կարմիր աղյուսից։ Նրա հիմնական մուտքը արևմտյան կողմից է։ Պահպանվել է նաև բուխարին, որը ծառայել է սնունդ պատրաստելու և ջեռուցման համար։ Ըստ հետազոտությունների՝ կարելի է ենթադրել որ կառույցի չափսերն են եղել 80x60 մետր։ Որոշ հաշվարկների արդյունքում պարզ է դառնում որ այդտեղ միանգամից կարողացել են իջևանել մոտ 60 մարդ։ Հարևանությամբ եղել է կենդանիների պահման համար նախատեսված վայր։ Կառույցն իր նշանակությանն է ծառայել մինչև 14-րդ դարի 30-ական թվականները։

## Տես նաև
* Հրազդանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հայաստանի իջևանատներ
Կատեգորիա:Հրազդան (քաղաք)
Կատեգորիա:Քարավանատներ
Էրոզիա (մետաղներ)

thumb|220px|Լիսեռի մեխանիկական մաշում
մինի|աջից|180px|Մետաղի օքսիդացում՝ ժանգոտում, որն առաջանում է խոնավ պայմաններում
**Մետաղների էրոզիան** մետաղե շինվածքների մակերևույթի աստիճանական քայքայումն է գազի կամ հեղուկի հոսքում, ինչպես նաև մեխանիկական ներգործությունների կամ էլեկտրական լիցքերի ազդեցությամբ։ Մետաղների էրոզիան ֆիզիկական և ֆիզիկաքիմիական կոմպլեքս պրոցես է, որն ընթանում է շրջապատող միջավայրի, օքսիդացման, մակակոփման, ջերմաստիճանային ու մնացորդային լարումների, փխրուն և հոգնածային քայքայման ազդեցության հետևանքով։ Նրա նկատմամբ մետաղների դիմադրության բարձրացումը կարևոր խնդիր է տեխնիկայի բազմաթիվ բնագավառների համար և կատարվում է շատ կարծր, դժվարահալ ու բավականաչափ պլաստիկ մետաղների ընտրությամբ, ամրանավորմամբ և այլ եղանակներով։

Կատեգորիա:Նյութագիտություն
Կատեգորիա:Մեքենաշինություն
Շեխլեր

**Շեկլերները** հունգարամիտ և հունգարախոս էթնիկ խումբ են։ Շեկլերների ծագման մասին կան մի քանի հակասական տեսություններ։ Նրանց առաջին փաստաթղթային հիշատակումը թվագրվում է 1116 թվականին, նրանք սկզբնապես ապրել են Հունգարիայի թագավորության արևմտյան խոտածածկ տարածքներով:

Միջնադարյան շեկլերները կարող են հետագայում բաժանվել երկու խմբի ՝ արևմտյան և արևելյան շեկլերների։ Այնուամենայնիվ, մինչև 14 -րդ դար, արևմտյան շեկլերների հավանաբար ավելի փոքր թիվն ամբողջությամբ միաձուլվեց հունգարացիների հետ։ Իր տեղափոխությունների ընթացքում, արևելյան սեկլերները, ինչպես և այլ ազգություններ ` պեչենեգներ, սաքսոններ, կումաններ, ստացան հատուկ արտոնյալ իրավունք (այսօրվա իմաստով` ինքնակառավարում), որը տարբերվում էր երկրի այլ հանրային ժողովուրդներից։ 15 -րդ դարից սկսած այն համարվում էր հատուկ ազգ Տրանսիլվանիայում:

Ներկայումս շեկլերները հիմնականում ապրում են Տրանսիլվանիայի արևելյան մասի zեկլերլանդում, սակայն այսպես կոչված Սաքսոնիայի հունգարախոս բնակչության մեծ մասը, որը Բրաշովից մինչև Սիբիու ձգվում է, նույնպես պնդում է, որ Շեկլեր է: Բուկովինայի սեկերները փախան Կարպատներից այն կողմ ՝ «Մադեֆալվա վտանգից » հետո 1764 թվականին, որտեղ նրանք վերաբնակեցվեցին 19 -րդ և 20 -րդ դարերում, և այսօր նրանք հիմնականում ապրում են Տոլնա և Բարանիա շրջաններում և Վոյվոդինայում: Շեկլերների զգալի մասը հաստատվել է Բուդապեշտում, Հունգարիայում, Մոլդովայում և Տրանսիլվանիայի այլ շրջաններում, Արևմտյան Եվրոպայում, Ամերիկայում և Ավստրալիայում։

Շեկլերների սկզբնական ավանդույթը գրվել է միջնադարյան հունգարական ժեստերի կոմպոզիտորների կողմից, ովքեր հիշել են նրանց որպես 5 -րդ դարի հոների ժառանգներ: Ըստ որոշ տեսությունների, շեկլերները միացել են հունգարական ցեղերին նվաճումից առաջ ՝ 8 - 9 -րդ դարերում, իսկ այլ տեսությունների համաձայն ՝ նրանք արդեն սպասում էին Կարպատյան ավազանում նվաճող հունգարական ցեղերին:

Շեկլերները զանգվածաբար մասնակցում էին Հունգարիայի անկախության պատերազմին, և նրանց ներկայացուցիչները Շեկլերի ժողովրդին համարում էին հունգարական ազգի մաս։ Նրանց տարածքային վարչական համակարգը ՝ ամբիոնների համակարգը, վերացվեց 1876 թվականի կոմսության հրամանով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Հունգարիայի պարտությունից և 1920 -ի Տրիանոնի խաղաղ դիկտատուրայից հետո Շեկլերլանդը դարձավ Ռումինիայի մի մասը: Վիեննայի երկրորդ որոշմամբ ՝ 1940 -ին, տարածքը վերադարձվեց Հունգարիային, որը 1944 -ին գրավվեց խորհրդային և ռումինական զորքերի կողմից, իսկ 1947 -ի Փարիզի հաշտության պայմանագրով Շեկլերլանդը կրկին հայտնվեց Ռումինիայի տիրապետության տակ։

## Շեկլերների ծագումը
1990 թվականին Էնդրե Չզեզելին դրանց վրա իրականացրել է գենետիկական թեստեր։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ շեքլերները շատ սերտորեն կապված են Իրանի ժողովրդի հետ եւ ընդհանրապես ազգակցական կապ չունեն թուրքերի հետ։

## Ծանոթագրություններ
Էմիլի Քեմփբել

**Էմիլի Քեմփբել** (, ), բրիտանացի ծանրորդ, 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, 2021 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն, Եվրոպայի առաջնությունների մեդալակիր։

## Կարիերա
2018 թվականին Աշխաբադում կայացած աշխարհի առաջնությունում զբաղեցրել է տասնվեցերորդ տեղը՝ երկու վարժությունների արդյունքում գրանցելով 248 կգ արդյունք։ 2018 թվականի համագործակցության խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

2019 թվականին Բաթումում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում բրիտանացի մարզուհին երկու վարժությունների արդյունքում դարձել է 87 կգ քաշային կարգում բրոնզե մեդալակիր՝ գրանցելով 260 կգ արդյունք։ Պոկում և հրում վարժություններում նվաճել է փոքր բրոնզե մեդալներ (համապատասխանաբար 115 և 145 կգ)։

2021 թվականի ապրիլին Մոսկվայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում բրիտանացի ծանրորդը 87 կգ-ից ավելի քաշային կարգում 276 կգ արդյունքով դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։ «Պոկում» վարժությունում 122 կգ, ինչպես նաև «հրում» վարժությունում 154 կգ արդյունքով նվաճել է փոքր ոսկե մեդալներ։

2021 թվականին Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում 87 կգ-ից ավելի քաշային կարգում Էմելի Քեմփբելն զբաղեցրել է 2-րդ տեղը՝ 283 կգ (122+161) արդյունքով։

## Ձեռքբերումներ
;Եվրոպայի առաջնություն

Օլիմպիական խաղեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էմիլի Քեմփբելը IWF կայքում

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ծանրամարտիկներ
Higher Power

**«Higher Power»**, բրիտանական Coldplay ռոք խմբի երգը, որը թողարկվել է 2021 թվականի մայիսի 7-ին խմբի սպասվող իններորդ ստուդիական ալբոմից։ Երգը գրել են խմբի բոլոր չորս անդամները՝ պրոդյուսեր Մաքս Մարտինի համահեղինակությամբ, համապրոդյուսերներն են Oscar Holter-ը և Bill Rahko-ն։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
«Higher Power» երգի աուդիո հոլովակը, որի ռեժիսորը Փոլ Դագդեյլն է, ցուցադրվել Է Coldplay-ի YouTube ալիքում 2021 թվականի մայիսի 7-ին, ինչը համընկել է սինգլի թողարկման հետ։ Դրանում խումբը հանդես է գալիս ոչ բնակելի հատվածում, իսկ շուրջը պարում են այլմոլորակայինների հոլոգրամներ։ Խումբը, որը ստացել է «Կապ ոչ երկրային բանականության հետ» (CETI) անվանումը, ինչպես հաղորդվում է, հրապարակային թողարկումից առաջ այդ տեսանյութը ներկայացրել է Ֆրանսիայի Եվրոպական տիեզերական գործակալության տիեզերագնաց Թոմաս Պեսկին, որն այդ պահին գտնվում է Միջազգային տիեզերակայանում։

## Համերգային ելույթներ
Մայիսի 2-ին հայտարարվել էր, որ երգի առաջին կենդանի կատարումը տեղի կունենա American Idol հեռուստաշոուի ժամանակ՝ մայիսի 9-ի դրվագում։ Բրիտանական Official Charts Company-ն մայիսի 3-ին հայտնել է, որ խումբը կկատարի երգը 41st Brit Awards բացման արարողության ժամանակ, որը տեսագրվել է Թեմզա գետի վրա գտնվող բարժի վրա *The O2 Arena*-ի մոտ։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  (Live at The BRIT Awards, London 2021)
*  (Official Audio // Extraterrestrial Transmission)

Կատեգորիա:Քոլդփլեյի երգեր
Էքսեկիաս

**Էքսեկիաս**,  (Ἐξηκίας,  ), մ. թ. ա. VI դարի հույն բրուտագործ և սափորանկարիչ, «սև ֆիգուրներով» ոճի մեծ վարպետ։ Ստեղծել է էպիկականորեն հանդարտ, պատմողական բնույթի («Աքիլլեսը և Այաքսը շաշկի խաղալիս»), դինամիզմով հարուստ («Այաքսը Աքիլլեսի դին տանելիս»), հոգեբանական պատկերման միտումներով («Այաքսի ինքնասպանությունը») սափորանկարներ։ Էքսեկիասի գործերը աչքի են ընկնում հստակ և զուսպ գծանկարով («Դիոնիսոսը մակույկի վրա»)։

Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 6-րդ դարի հույներ
Կատեգորիա:Հույն նկարիչներ
Փանիկյան

**Փանիկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալիսա Փանիկյան (1985), լրագրող, հեռուսատահաղորդավար, մոդել։
* Օնիկ Ստեփանի Փանիկյան (1905-1975), բանաստեղծ, փիլիսոփա, արձակագիր, թարգմանիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Էմմա Դայք

**Էմմա Դայք** (, ), նորզելանդացի թիավարուհի, որը 2013 թվականից հանդես է գալիս Նոր Զելանդիայի ակադեմիական թիավարության հավաքականում։ Աշխարհի չեմպիոն, աշխարհի գավաթի էտապների հաղթող։ Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Էմմա Դայքը ծնվել է 1995 թվականի հունիսի 30-ին Ինվերկարգիլ քաղաքում (Նոր Զելանդիա)։

2010 թվականին սկսել է զբաղվել ակադեմիական թիավարությամբ, պատրաստություն է անցել Timaru Rowing Club-ում։

Առաջին անգամ միջազգային ասպարեզում աչքի է ընկել 2013 թվականի մրցաշրջանում՝ դառնալով 5-րդը Տրակայում անցկացվող աշխարհի պատանեկան առաջնությունում։ Մեկ տարի անց նույն մարզաձևում արծաթե մեդալ է նվաճել Վարեզեում անցկացվող աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում։

2015 թվականից սկսած մեծահասակների մակարդակում հանդես է եկել Նոր Զելանդիայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում՝ միանալով ութնյակի անձնակազմին։ Մասնավորապես, այս մրցաշրջանում նորամուտը նշել է աշխարհի գավաթի խաղարկությունում՝ դառնալով արծաթե մեդալակիր Լյուցեռնի էտապում, մասնակցել Էգբելետում կայացած աշխարհի մեծահասակների առաջնությանը, որտեղ նույնպես նվաճել է արծաթե մեդալ՝ վճռորոշ եզրափակիչ մրցավազքում զիջելով միայն ԱՄՆ-ի թիմին։

2016 թվականին ութ տարեկանում բրոնզե մեդալ է նվաճել Լյուցեռնի աշխարհի գավաթի էտապում և լավագույնն է եղել Պոզնանում։ Հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ իրավունք է ստացել պաշտպանել երկրի պատիվը Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Ծրագրում ութնյակը կարողացել է դուրս գալ A-ի գլխավոր եզրափակիչ և վճռորոշ մրցավազքում ցույց է տվել չորրորդ արդյունքը։

Ռիո-2016 Օլիմպիական խաղերից հետո Էմմա Դայքը Նոր Զելանդիայի թիավարության հավաքականի կազմում մնացել է  մեկ օլիմպիական ցիկլի համար և շարունակել է մասնակցել խոշոր միջազգային ռեգատների։ Այսպես, 2017 թվականին ութնյակի կազմում հաղթել է Պոզնանի աշխարհի գավաթի էտապում, դարձել է արծաթե մեդալակիր Լյուցեռնի էտապում, բրոնզե մեդալ է նվաճել Սարասոտայում կայացած աշխարհի առաջնությունում։

2018 թվականին ութնյակի կազմում Լինց-Օտտենսհայմում և Լյուցեռում աշխարհի գավաթի խաղարկությունում նվաճել է արծաթե և ոսկե մեդալներ, մինչդեռ Պլովդիվում կայացած աշխարհի առաջնությունում դարձել է 7-րդը։

2019 թվականին նույն դիսցիպլինայում հաղթանակ է տարել Ռոտերդամի աշխարհի գավաթի էտապում և Լինց-Օտտենսհայմում կայացած աշխարհի առաջնությունում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի ակադեմիական թիավարներ
Սվետլանա Գոմբոևա

**Սվետլանա Վադիմովնա Գոմբոևա** (, ), ռուս մարզիկ, նետաձիգ, Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, Եվրոպայի չեմպիոն (2021) Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1998 թվականի հունիսի 8-ին Ուստ-Օրդինսկի գյուղում. Նետաձգությամբ (դասական նետաձգություն) սկսել է զբաղվել դպրոցի 3-րդ դասարանում սովորելու ժամանակ, այնտեղ նրա առաջին մարզիչը եղել է Օլգա Գալուշկոն։

2011 թվականին սկսել է յուրացնել բաղադրյալ աղեղը։

2012 թվականին կատարել է Ռուսաստանի սպորտի վարպետի նորմատիվը բաղադրյալ նետաձգությունում։

2021 թվականի հուլիսի 28-ին ստացել է «Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ» կոչում։

Ապրում և մարզվում է Ուլան Ուդեում։ Մարզիչներ՝ Կոնստանտին Էրդինիև և Գերելմա Էրդինիևա։

Սովորել է Բուրյաթիայի պետական համալսարանի բիզնես ինֆորմատիկայի ֆակուլտետում։

## Սպորտային կարիերա
Գրան պրի-2017 էտապում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ 2017 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում նվաճել է արծաթե մեդալ։

Ռուսաստանի 2017 թվականի գավաթակիր է Բուրյատիայի Հանրապետության մեծահասակների հավաքականի թիմային հաշվարկում։

Արծաթե մեդալ է նվաճել 2018 թվականի աշխարհի առաջնության նետաձգության անհատական և թիմային հաշվարկում։

Աշխարհի ամառային ունիվերսիադայում (Նեապոլ) նվաճել է արծաթե մեդալ։

2020 թվականի սեպտեմբերին նվաճել է Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալ։

2021 թվականի հունվարին  դարձել է փակ տարածքում նետաձգության Ռուսաստանի չեմպիոն

2021 թվականի մարտին հաղթել է Ռուսաստանի գավաթի խաղարկությունում, որը տեղի է ունեցել Ղրիմում։

2021 թվականի մայիսին դարձել է Լոզանում անցկացված աշխարհի գավաթի խաղարկության բրոնզե մեդալակիր և երկրորդ էտապի հաղթող։ Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում հաջող ելույթից հետո ընդգրկվել է աշխարհի գավաթի երեք լավագույն նետաձիգների ցանկում։

2021 թվականի հունիսի 6-ին դարձել է 2021 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։

2021 թվականի հուլիսի 25-ին Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում Սվետլանան Ռուսաստանի հավաքականի կազմում նվաճել է արծաթե մեդալ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Сборная России выиграла общекомандный зачет Чемпионата Европы
*Лучница из Бурятии завоевала золото на чемпионате Европы 
*Лучница из Бурятии Светлана Гомбоева стала чемпионкой Европы
*«Я выбирала между танцами и луком»
*«Боишься — не стреляй, стреляешь — не бойся»
*Светлана Гомбоева-чемпионка Европы
*Лучница Светлана Гомбоева из Бурятии успешно выступила на Кубке мира
*Спортсменка, лучница Светлана Гомбоева: «Я считаю, что нужно отстаивать права женщин»

Կատեգորիա:Ռուս նետաձիգներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Ֆերֆիլդի համալսարան

**Ֆերֆիլդի համալսարան** (), մասնավոր կաթոլիկ համալսարան Հիսուսի միաբանության առաջնորդությամբ։ 
Համալսարանը գտնվում է ԱՄՆ-ի Կոնեկտիկուտ նահանգի *Ֆերֆիլդ* քաղաքում։ Հիմնադրվել Է 1942 թվականին։
Այն *Միացյալ Նահանգների Հիսուսի միաբանության քոլեջների և համալսարանների ասոցիացիայի* 28 անդամ հաստատություններից մեկն է։

## Կառուցվածքը
* Արվեստի և գիտությունների քոլեջ
* Չարլզ Դոլանի բիզնեսի դպրոց
* տեխնիկական դպրոց
* բուժքույրական դպրոց
* բարձրագույն կրթության դպրոց և հարակից մասնագիտություններ
* համալսարանական քոլեջ

## Հայտնի շրջանավարտներ
* Արփայա Դոնաթելա, ամերիկացի ձեռնարկատեր
* Նիլոն Քեվին, Ամերիկացի սթենդափ հումորիստ, կինոյի, հեռուստատեսության դերասան, սցենարիստ
* Ուոլ Լիզ, ամերիկացի լրագրող
* Ցենտոպանի Էվան, ամերիկացի կուլտուրիստ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* Fairfield Athletics website
* 
* 

Կատեգորիա:1942 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ճիզվիտներ
Ջերմանջատիչ ռեակցիաներ

**Ջերմանջատիչ ռեակցիաներ**, *էքսոթերմային ռեակցիաներ* (հուն. ἔζω – դուրս, արտաքինից և θέρμη – ջերմություն), քիմիական ռեակցիաներ, որոնք ընթանում են ջերմություն անջատելով։ Ջերմային էֆեկտը կախված է փոխազդող նյութերի բնույթից, ռեակցիային մասնակցող նյութերի ագրեգատային վիճակից և այլն։

Էքսոթերմային ռեակցիաներ են այրումը, չեզոքացման և այլ ռեակցիաներ։

## Տես նաև
* Ջերմակլանիչ ռեակցիաներ

Կատեգորիա:Քիմիական ջերմադինամիկա
Էֆաներ

thumb|200px|Ավազային էֆա
**Էֆաներ** (Echitf), իժերի ընտանիքի թունավոր օձերի սեռ։ Հայտնի է 2 տեսակ, ավազային (E. corinatus) և խայտաբղետ (E. colorata):

*Ավազային էֆաները* ոչ մեծ, 50–60, երբեմն 80 սմ, երկարության օձեր են։ Էգերը արուներից փոքր են։ Ունեն մեծ աչքեր։ Գլուխը պատված է մանր թեփուկներով։ Տարածված են Աֆրիկայում, Արևմտյան և Արևելյան Ասիայում։ Ձվակենդանածին են, խիստ թունավոր։ Սնվում են մանր սողուններով, հազվադեպ՝ թռչուններով, դոդոշներով ու գորտերով։

*Խայտաբղետ էֆաները* հանդիպում են միայն Արաբական թերակղզում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։ 

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իժեր
Կատեգորիա:Թունավոր կենդանիներ
Էֆեկտիվ լայնական կտրվածք

**Էֆեկտիվ լայնական կտրվածք**,  մոլեկուլների, ատոմների, միջուկների և տարրական մասնիկների բախման դեպքում տարբեր պրոցեսների հավանականությունը բնութագրող ֆիզիկական մեծություն։

Էֆեկտիվ լայնական կտրվածքը հավասար է դիտարկվող դեպքերի (օրինակ, որոշակի տիպի միջուկային ռեակցիաների) թվի հարաբերությանը ռմբակոծող մասնիկների հոսքի խտությանը և թիրախի միավոր ծավալի ատոմների թվին։ Անշարժ թիրախի դեպքում միավոր երկարության վրա փոխազդելու հավանականությունը հակադարձ համեմատական է ռմբակոծող մասնիկի ազատ վազքի երկարությանը։ Էֆեկտիվ լայնական կտրվածք (նշանակվում է \sigma ) ունի մակերեսի չափայնություն և արտահայտվում է սմ²-ով կամ բառնով (1 բառն  = 10^{-24} սմ²)։

Էֆեկտիվ լայնական կտրվածք լինում է լրիվ կամ դիֆերենցիալ։ *Լրիվ էֆեկտիվ լայնական կտրվածքի* դեպքում գրանցվում են փոխազդեցության հետևանքով առաջացած երկրորդային բոլոր մասնիկները, իսկ *դիֆերենցիալ Էֆեկտիվ լայնական կտրվածքի* դեպքում՝ միայն անկյունային և էներգետիկ որոշակի տիրույթի մասնիկները։ Տարբեր մասնիկների, ինչպես նաև զանազան պրոցեսների համար միևնույն մասնիկի էֆեկտիվ լայնական կտրվածքները տարբեր են։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Էֆեմերներ

thumb|250px
**Էֆեմերներ** ( – մեկօրյա), տափաստանային, կիսատափաստանային և մասամբ անապատային միամյա բույսեր, որոնց վեգետացիան սահմանափակվում է շատ կարճ ժամանակամիջոցում։

Հայաստանի պայմաններին բնորոշ են գարնանային էֆեմերներ, օրինակ՝ ծտապաշարը, գարնանախոտը, կուժկոտրուկը։

Կատեգորիա:Բույսերի էկոլոգիա
Ալյոշա Պտիցինը կոփում է բնավորությունը

**«Ալյոշա Պտիցինը կոփում է բնավորությունը»** (), խորհրդային սև-սպիտակ կինոկատակերգություն, որը նկարահանել է ռեժիսոր Անատոլի Գրանիկը 1953 թվականինի «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում։

Ֆիլմում ութամյա Նատալյա Սելեզնյովան կատարել է իր առաջին դերը կինոյում։

## Սյուժե
Երրորդ դասարանցի Ալյոշա Պտիցինը որոշել է կոփել իր բնավորությունը՝ վաղ արթնանալ, կատարել օրվա ռեժիմը և ընդհանրապես ազատվել ծնողների ու տատիկի խնամակալությունից։ Բայց պատահում է չնախատեսված իրադարձություն. ցրված տատիկը՝ Օլյան, կորցնում է նամակը, որով նրա վաղեմի ընկերուհին՝ Սիման, հայտնում էր, թե երբ է լինելու Մոսկվայում, և ուշ է գնում կայարան։ Բացի այդ, շփոթություն է տեղի ունեցել. Սաշա թոռը, ինչպես նամակից հասկացել էր Օլյա տատիկը, իրականում աղջիկ է։ Պատահաբար նրանց հանդիպած Ալյոշան որոշել է մայրաքաղաքի հյուրերի համար էքսկուրսիա անցկացնել Մոսկվայում, որպեսզի նրանց աչքերում վերականգնի հյուրընկալ մոսկվացիների մասին իրական պատկերացումը և ուղղի տատիկի սխալը։

## Դերերում
* Վիտյա Կարգոպոլցև – *Ալյոշա Պտիցին, 3-րդ դասարանի աշակերտ
* Օլգա Պիժովա – *Օլգա Ալեքսանդրովնա, Ալյոշայի տատը
* Վալենտինա Սպերանտովա – *Սիմա տատիկ, Օլգա Ալեքսանդրովնայի ընկերուհին
* [[Նատալյա Սելեզնյովա]] (լուսագրերում՝ Նատաշա Պոլինկովսկայա) – *Սաշենկա, Սիմա տատիկի թոռնուհին
* Յուրի Բուբլիկով – *Անդրեյ Անդրեևիչ, Ալյոշայի հայրը
* Թամարա Ալյոշինա – *Նատալյա Ֆեոդորովնա, Ալյոշայի մայրը
* Նադեժդա Ռումյանցևա – *Գալյա, Ալյոշայի քույրը
* Ալեքսանդր Միխայլով – *Տիխոն Իվանովիչ, Ալյոշայի ուսուցիչը
* Ռոզա Մակագոնովա – *Օլգա Վասիլևնա, պրակտիկանտ ուսանող (լուսագրերում՝ Ռոզա Մակոգոնովա)
* Լիդիա Սուխարևսկայա – *ավագ լեյտենանտ Սերգեենկո, միլիցիայի մանկական սենյակի աշխատակից
* Սերյոժա Պոդմաստերև – *Գենկա, Ալյոշայի հարևանը
* Բորյա Վասիլև – *Նիկիտա, Ալյոշայի ընկերը

## Էպիզոդներում
*Լուսագրերում նշված չեն*

* Լեոնիդ Գալիս – *էպիզոդ
* Աննա Լիսյանսկայան – *Գենկայի մայրը
* Իվան Նազարով – *տոմսավաճառ գնացքում
* Եկատերինա Սավինովա – *պաղպաղակ վաճառող
* Լև Ստեպանով – *ուղևոր երկաթուղային կայարանում
* Վալենտինա Ուշակովան – *հերթապահ մետրոյում
* Գենա Խուդյակով – *էպիզոդ
* Ռուդիկ Ֆուրմանով – *էպիզոդ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ագնիա Բարտո
* Բեմադրությունը՝ Անատոլի Գրանիկի
* Ռեժիսոր՝ Իոսիֆ Գինդին
* Օպերատոր՝ Եվգենի Շապիրո
* Երկրորդ օպերատոր՝ Դմիտրի Մեսխիև
* Նկարիչ՝ Ալեքսեյ Ռուդյակով
* Կոմպոզիտոր՝ Օլեգ Կարավայչուկ
* Հնչյունային օպերատոր՝ Նիկոլայ Կոսարև
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Վ. Յակովլև

## Ծանոթագրություներ

## Արտաքին  հղումներ
* «Алёша Птицын вырабатывает характер» Ленфильм. Аннотированный каталог фильмов киностудии «Ленфильм» 1918—2003
* «Алёша Птицын вырабатывает характер» Онлайн энциклопедия Кирилла и Мефодия
* .
* Фильм «Алёша Птицын вырабатывает характер» на сайте Staroe.tv *(видео)*

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1953 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Էքսիտոն

**Էքսիտոն** (10^{-3} - 10^{-10} վրկ), այն կազմող մասնիկները կարող են միանալ՝ ոչնչացնելով էքսիտոնը։ Էքսիտոնային երևույթները էական դեր են խաղում պինդ մարմնի օպտիկական, ֆուսոէլեկտրական, գերհոսելիության հատկություններում։ Ներկայումս հետազոտվում են բյուրեղների և լազերային ճառագայթների փոխազդեցության ժամանակ առաջացող մեծ խտության էքսիտոնային գազի օպտիկական ոչ գծային, ինչպես նաև բազմաէքսիտոնային փոխազդեցությամբ պայմանավորված երևույթները։

Էքսիտոնը փորձով հայտնաբերել է սովետական գիտնական Ե. Ֆ. Դրոսսը (աշխատակիցների հետ) Cu_2O և այլ բյուրեղներում լույսի կլանումը հետազոտելիս։

Կատեգորիա:Քվազիմասնիկներ
Կատեգորիա:Բոզոններ
Կատեգորիա:Պինդ մարմնի ֆիզիկա
Կատեգորիա:Կիսահաղորդիչների ֆիզիկա
Անյա Գոկել

**Անյա Գոկել** (, ), գերմանացի նորաձևության դիզայներ։

## Կարիերա
1987-1995 թվականներին Գոկելը հագուստի դիզայն է ուսումնասիրել Համբուրգի կիրառական գիտությունների համալսարանում և Լոնդոնի Սուրբ Մարտինի անվան կենտրոնական արվեստի և դիզայնի քոլեջում։ 1995-1996 թվականներին նա աշխատել է Վիվիեն Վեստվուդի հետ և ստեղծել է *h 'by Carlotta h'Glesse* գիծը։ 1996 թվականից նա ունի կանացի նորաձևության համար իր սեփական նորաձևության *Anja Gockel London-ը* լեյբլը՝ կարմիր աքլորակատարը որպես ընկերության պատկերանշան։

Նրա բանաստեղծական երազկոտ, հիմնականում ուրախ ու գունեղ նորաձևությունը ճանաչված է ողջ աշխարհում, ցուցադրվել է նորաձևության բազմաթիվ տոնավաճառներում և վաճառվում է ողջ աշխարհի բուտիկներում։ Նրա հաճախորդներից է Շվեդիայի թագուհի Սիլվիան։ Գոկելը հագցրել է հաղորդավարների և դերասանների՝ Բարբառա Շյոնեբերգեր, Մինա Թանդեր, Աննա Կատրին Կրամեր, Մարիետա Սլոմկա։ Նա երեք անգամ մասնակցել է Հայդի Կլումի *Germany's Next Topmodel* եզրափակիչ ցուցադրությունում և երկու անգամ անձամբ այնտեղ է եղել։ Գոկելը չորրորդ սեզոնին առաջին անգամ թռել է Լոս Անջելես։ 2010 թվականին Կլումը իր երիտասարդ մոդելների հետ եկել է Բեռլին՝ Գոկելի նորաձևության ցուցադրությանը մասնակցելու։  Միջազգային հաջողության հասած սուպերմոդելները, ինչպիսիք են Ալեք Վեքը, նույնպես աշխատում են գերմանական լեյբլի համար, որը սկսել է զարգանալ 2010 թվականին։ 2014 թվականին Gockel ընկերությունը առաջին անգամ մասնակցել է *Chic Beijing* ցուցադրությանը։ 2016 թվականին նա իր նորաձևության ապրանքանիշի 20-ամյակն է նշել Բեռլինի նորաձևության շաբաթում։ 2017 թվականի հունվարին Գերմանական նորաձևության և տեքստիլ դիզայներների ցանցի կողմից Գոկելը ճանաչվել է 2017 թվականի տարվա դիզայներ։ Միևնույն ժամանակ, Լոնդոնի նորաձևության շաբաթվա շրջանակներում *Adlon Kempinski հյուրանոցի նախասրահում [[Բրանդենբուրգյան դարպասներ]]*ի մոտ անցկացվել է նրա նորաձևության առաջին ցուցադրությունը։ 2018 թվականին նա նշանակվել է նորաձևության և նորաձևության մշակույթի դեսպան (Գերմանացի նորաձևության  և տեքստիլի դիզայներների ցանցի կողմից)։  2020 թվականի մարտին Գոկելը բացել է «Paris44» կոչվող իր առաջին առաջատար խանութը Բեռլինում։

## Անձնական կյանք
Գոկելը աշխատում է Մայնցում։ Ամուսնացած է, ունի 4 երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сайт Ани Гокель

Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Էֆքերե

**Էֆքերե**, *Էվքերե*, գյուղ Թուրքիայում, Կեսարիայի վիլայեթում, Կեսարիայից մոտ 12 կմ հեռավորության վրա։

XX դ. սկզբին ուներ 500 տուն, որից 450-ը՝ հայ (խոսում էին թրքախառն հայերենով)։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, առևտրով, արհեստներով և մետաղագործությամբ։ Գյուղում կար շուկա՝ 20–30 խանութներով։ Հայերն ունեին եկեղեցի (Ս. Ստեփանոս) և Թորգոմյան–Ագապյան երկսեռ վարժարան՝ 170 աշակերտով։ Կային նաև մատուռներ (Ս. Գևորգ, Ս. Սարգիս և Ս. Եղիա)։ Հայերը տեղահանվել են 1915-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժան Էֆֆել

**Ժան Էֆֆել** (, իրական ունուն՝ **Ֆրանսուա Լըժյոն** [*François Lejeune*], ), ֆրանսիացի ծաղրանկարիչ։

Աշխատակցել է կոմունիստական մամուլին, հեղինակ է խաղաղության և ժողովուրդների բարեկամության գաղափարները մասսայականացնող հանրամատչելի զավեշտանկարների և թերթ–ամսագրային գրաֆիկայի։ Էֆֆելի գծանկարները աչքի են ընկնում պարզ ու լակոնիկ ոճով, հումորի անմիջականությամբ և այժմեականությամբ։ Պարգևատրվել է Խաղաղության համաշխարհային խորհրդի ոսկե մեդալով (1953)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքական արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Shivers (երգ, Էդ Շիրան)

**«Shivers»**, բրիտանացի երգիչ Էդ Շիրանի երգը, որը թողարկվել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 10-ին որպես նրա *[[= (ալբոմ)|=]]* հինգերորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։

## Թողարկում
2021 թվականի օգոստոսի 19-ին Շիրանը հայտարարել է իր = հինգերորդ ստուդիական ալբոմի մասին, որում «Shivers» երգը նշված է թրեքլիստում։ Ավելի ուշ նա ներկայացրել է սինգլի շապիկը և հայտարարել է, որ այն թողարկվելու է 2021 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։ Նա նաև հաղորդել է, որ «Shivers» երգը սկզբնապես մտածվել է որպես ալբոմի գլխավոր սինգլ «Bad Habits» սինգլի փոխարեն։ Նաև նշվել է երգի փրևյուն։ Շիրանը երաժշտական տեսահոլովակի և թիզերի մասին ներկայացրել է Աշխատանքի օրը՝ 2021 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։

## Արձագանքներ
2021 թվականի սեպտեմբերի 2-ին՝ նույն օրը, երբ Շիրանը հայտարարել է երգի մասին, *[[GQ (ամսագիր)|GQ]]*-ի՝ Շիրանի հայրենի քաղաքում տեղակայված բրիտանական բաժնից Ջոնաթան Հիֆը երգը նկարագրել է որպես «սեքսուալ, արագ տեմպով երգ, և դա երաժշտություն է, որի ներքո կարելի է պարել լավագույն ընկերների հետ տեկիլայի երեք շատ մեծ չափաբաժնից հետո»։

## Երաժշտական տեահոլովակ
Պաշտոնական երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 10-ին․ գլխավոր դերերում հանդես են եկել Շիրանը և ամերիկացի դերասանուհի Աննասոֆիա Ռոբ։ Շիրանը ընդօրինակում է իր ընկերոջը՝ անգլիացի երգիչ և բանաստեղծ Էլթոն Ջոնին (մեծ գունավոր ակնոց, փայլուն զարդերով կոստյում)։

## Երգացանկ

***Digital download, streaming and CD single**
#"Shivers"&nbsp;– 3:27

***Digital download and streaming – Acoustic Version**
#"Shivers" (Acoustic Version)&nbsp;– 3:26

***Digital download and streaming – Navos Remix**
#"Shivers" (Navos Remix)&nbsp;– 2:35

***Digital download and streaming – Ofenbach Remix**
#"Shivers" (Ofenbach Remix)&nbsp;– 3:07

***Digital download and streaming – Alok Remix**
#"Shivers" (Alok Remix)&nbsp;– 2:52

***Digital download and streaming – Jax Jones Remix**
#"Shivers" (Jax Jones Remix)&nbsp;– 3:27

***Digital download and streaming – Heavy-K Remix**
#"Shivers" (Heavy-K Remix)&nbsp;– 5:40

***Digital download and streaming – Dillon Francis Remixes**
#"Shivers" (Dillon Francis Main Mix)&nbsp;– 2:07
#"Shivers" (Dillon Francis Club Mix)&nbsp;– 2:07

***Digital download and streaming – featuring Jessi & Sunmi version**
#"Shivers" (featuring Jessi & Sunmi)&nbsp;– 3:27

***Digital download and streaming – featuring FEDUK & SLAVA MARLOW version**
#"Shivers" (featuring FEDUK & SLAVA MARLOW)&nbsp;– 2:47

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Էդ Շիրանի երգեր
Ընդբախում

**Ընդբախում**, **պերկուսիա** ( – հարվածել, բախել), ներքին օրգանների բժշկական քննության մեթոդ։ Մարմնի մակերևույթին բախելիս, այդ հատվածի տակ գտնվող օրգաններում ծագում են տատանողական շարժումներ, որոնք առաջացնում են տարբեր տևողության, բարձրության և հնչեղության ձայներ։

Տարբերում են *տեղագրական* (օրգանների սահմանների որոշում) և *համեմատական* (օրգաններում առաջացած ախտաբանական փոփոխությունների բացահայտում) ընդբախումներ։ Բութ ձայնը թոքերի և թոքամզի բորբոքումների, թմբկայինը (տիմպանիկ)՝ թոքերի լայնացման և այնտեղ խոռոչների առկայության (կավերնա, կիստա) ախտանշան է։ Բութ, պերկուտոր ձայնը վկայում է որովայնի խոռոչում հեղուկի առկայությունը (ջրգողություն), թմբկային ձայնը՝ աղիքներում գազերի կուտակումը։
 

Կատեգորիա:Բժշկական ախտորոշում
Ընդելուզում

մինի
**Ընդելուզում**, **ինկրուստացիա** ( – ծածկել շերտով, կեղևով, մակազարդել մարմարով), տարբեր գույնի մարմարի կտորներով, խեցեղենով, փայտով, գաղտազուրով (սադափ) և այլնով առարկաների և շենքերի (ճակատը և ինտերիերը) մակերեսի փորվածքներում տեղադրելով զարդարելու տեսակ։ Սակայն զարդարվող օբյեկտը և ընդելուզող նյութը իրենց հատկություններով հաճախ տարբեր են լինում։ Հին Արևելքի և անտիկ արվեստի քանդակագործությունում ընդելուզվել են արձանների և կիսանդրիների աչքերը։ Հայաստանում ընդելուզումը հայտնի է եղել դեռ բրոնզի դարում։ Հետագայում (ընդհուպ մինչև XIX դ. սկիզբը) այն զարգացել է ի հաշիվ նոր նյութերի ու ձևերի առաջացման։ Ընդելուզվել են կառքերը, կահ–կարասիները, գեղարվեստական իրերը, զենքերը, երաժշտական գործիքները, դռները և այլն։ Ժամանակակից հավաքովի շինարարությունում ընդելուզումը կիրառվում է պանելների մակերեսը մանրատված խեցեղենով կամ այլ նյութերով պատելու նպատակով։

Կատեգորիա:Խճանկար
Ֆրեդերիկ Միլս

**Ֆրեդերիկ Սեսիլ Միլս** (, ), ամերիկացի տնտեսագետ և վիճակագիր, 1959 թվականից Կոլումբիայի համալսարանի տնտեսագիտության վաստակավոր պրոֆեսոր, 1940 թվականին Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ, 1934 թվականին Ամերիկյան վիճակագրական ասոցիացիայի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ֆրեդերիկը ծնվել է 1892 թվականի մարտի 24-ին Սանտա Ռոզա քաղաքում։

Ֆրեդերի Միլսը Կալիֆոռնիայի համալսարանում 1914 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ 1916 թվականին՝ մագիստրոսի աստիճան։ 1917 թվականին  Կոլումբիայի համալսարանում՝ Ուեսլի Միտչելի ղեկավարությամբ դոկտորական աստիճան է ստացել։

1917-1919 թվականներին դասավանդել է Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում, իսկ 1919 թվականից Կոլումբիայի համալսարանում եղել է տնտեսագիտության և վիճակագրության պրոֆեսոր։ 1925-1953 թվականներին եղել է Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոյի աշխատակից և տնօրենների խորհրդի անդամ։ 1953 թվականից եղել է Կոլումբիայի համալսարանի բիզնեսի բարձրագույն դպրոցի Բարտոն Հեփբերնի անվան տնտեսագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր, որից 1959 թվականին հրաժարական է տվել՝ դառնալով Կոլումբիայի համալսարանի տնտեսագիտության վաստակավոր պրոֆեսոր։

1934 թվականին դարձել է Ամերիկյան վիճակագրական ասոցիացիայի նախագահ, իսկ 1940 թվականին՝ Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ։

Ֆրեդերիկ Միլսը մահացել է 1964 թվականի փետրվարի 9-ին։

### Ընտանիք
Ֆրեդերիկ Միլսը ամուսնացել է Դորոտա Է. Քլարկի հետ, նրանք ունեցել են երկու որդի՝ Ուիլյամը և Ռոբերտը, և մեկ դուստր՝ Հելեն Կ. Միլսը։

## Մատենագրություն
* Mills F.C. Contemporary theories of unemployment and of unemployment relief — New York: Columbia University, 1917
* Mills F.C. A statistical analysis of the tax burden on corporations in the State of New York; being Part II of the 1922 report of the Special Joint Legislative Committee on Taxation and Retrenchment of the State of New York — Albany, Lyon, 1922
* Mills F.C. Statistical Methods, 1924
** *Миллс Ф.* Статистические методы. / Пер. с англ. Под ред. проф. П. П. Маслова. — Москва : Госстатиздат, 1958. — 799 с.
* Mills F.C. Hypothesis Concerning the Duration of Business Cycles// JASA, 1926
* Mills F.C. Behavior of Prices, 1927 ISBN 0-87014-010-8
* Mills F.C. Economic tendencies in the United States; aspects of pre-war and post-war changes — New York: J.J. Little & Ives Company, 1932
* Mills F.C. Prices in recession and recovery, a survey of recent changes — New York, 1936
* Mills F.C. Prices in a War Economy — 1943 ISBN 0-87014-327-1
* Mills F.C. Price-Quantity Interactions in Business Cycles, 1946
* Mills F.C. The Structure of Post-War Prices, 1948
* Long C.D., Mills F.C. The statistical agencies of the Federal Government; a report to the Commission on Organization of the Executive Branch of the Government — New York: National Bureau of Economic Research, 1949
* Mills F.C. Productivity and Economic Progress, 1952
* Mills F.C. A Professional Sketch// Wesley Clair Mitchell/ ed. Burns, 1952, ISBN 0-87014-052-3
* Mills F.C. Introduction to statistics — New York: Holt, 1956

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
1551 թվականի խաչքար (Գնդեվանք)

**1551 թվականի խաչքար**, գտնվում է Հայաստանի Վայոց Ձորի մարզի Գնդեվազ գյուղից 1 կմ արևմուտք՝ Գնդեվանք վանական համալիրի գավթի ներսում՝ եկեղեցու արևմտյան պատի հյուսիսային խորշի մեջ։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (11.16/15.2.8)։

## Տեղադրություն

Գնդեվանք վանական համալիրի գավթի ներսում՝ եկեղեցու արևմտյան պատի հյուսիսային խորշի մեջ։

## Քանդակ

Խաչի հորիզոնական թևերից ցած, խաչքարի երկու կեղքերին երկու քանդակներ կան, ձեռքերը բաց, աղոթողի դիրքով։ Ենթադրվում է, որ աջից Մարիամն է, իսկ ձախից՝ Հովհաննեսը։

## Վիմական արձանագրություն

Խաչքարի քիվին և ստորին հատվածում առկա է 3 տող վիմական արձանագրություն.

#ՍԲ. ԽԱԶՍ ԲԱՐԷԽԱԻՍ ԿԱ [ՆԿՆ] ԵՑԱԻ
#ՆԻՐ ՈՐԴՈՅՆ ԻՅՐՈՑ։ ԵՍ ՎԱՐԴԱՆ
#[Ք] ԿԱԶ [Մ] ԵՑԻ. ԹՎ. :ՋՃ։ (1551)։

Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը կանգնեցվել է 1551 թվականին։ Խաչագործ վարպետն է Վարդանը։

## Տես նաև
* Գնդեվանք
* Ղարտաշի խաչքար (Գնդեվանք)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Կատեգորիա:Պատկերաքանդակ խաչքարեր
Industry Baby

«**Industry Baby**» (ոճավորված է որպես մայուսկուլ), ամերիկացի ռեփերներ Lil Nas X-ի և Ջեք Հարլոուի երգը։ Թողարկվել է 2021 թվականի հուլիսի 23-ին Columbia Records լեյբլում։ Երգի պրոդյուսերներն են Քանյե Ուեսթը և Take a Daytrip-ը։ Սա Lil Nas X-ի երրորդ սինգլն է, որը թողարկվել է 2021 թվականին «Montero (Call Me By Your Name)»-ից և «Sun Goes Down»-ից հետո, բոլոր երեք երգերը պետք է ընդգրկվեն նրա դեբյուտային «Montero» ստուդիական ալբոմում։ Երգը բնութագրվել է որպես հիփ-հոփ հիմն՝ ոգեշնչված փոփ երաժշտությամբ։

## Պատմություն
2021 թվականի մարտին Nike, Inc. հայց է ներկայացրել MSCHF արտ-կոլեկտիվի դեմ, որը մշակել է Սատանայական կոշիկները () որպես գովազդ Lil Nas X-ի «Montero (Call Me By Your Name)» երգի համար։ Գործը կարգավորվել է ապրիլին, չնայած հուլիսի 16-ին ռեփերը TikTok-ում հրապարակել է տեսանյութ, որում պնդում է, որ հուլիսի 19-ին նա պետք է մասնակցի դատական նիստ այդ կապակցությամբ։ Ենթադրյալ դատական լսումների ամսաթիվը, սակայն, եղել է թիզեր «Industry Baby»-ի համար։ Ալբոմի պրոմոյի համար ստեղծվել է վեբ-կայք։

Հունիսի վերջին համացանցում հայտնվել է երգի դեմո տարբերակը՝ մի փոքր այլ գործիքային մասով և առանց Հարլոուի մասնակցության։

Թողարկման նախաշեմին Lil Nas X-ը նամակ է հղել 20-ամյա իրեն, որում նշվում էր, որ այդ երգը նախատեսված է «մեզ համար»։ Ի թիվս այլոց, նա գրում է COVID-19 պանդեմիայի ժամանակ իր լճացման մասին, իր սեքսուալության պատճառով օստրակիզմի մասին և այն մասին, որ նա պետք է ուժեղ մնա ձախորդության առջև, որպեսզի վկայի իր ապագա հաջողությունը։

Երգի և տեսահոլովակի թողարկման հետ միասին 2021 թվականի հուլիսի 23-ին Lil Nas X-ը համագործակցել է նաև Bail X Fund-ի միջոցով The Bail Project ոչ առևտրային կազմակերպության հետ՝ գումար հավաքելով՝ նպատակ ունենալով վերջ դնել դրամական գրավին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակի գործողության վայրը Montero State Prison-ի մտացածին բանտն է։ Տեսահոլովակի սյուժեի համաձայն՝ Lil Nash X-ը հինգ տարվա ազատազրկման է դատապարտվել այն բանի համար, որ գեյ է։ Տեսահոլովակում կան հղումներ «Փախուստ Շոուշենկից» ֆիլմին։

### Հակասություններ
Հակասությունները առաջացել են լոգանքի տեսարանի պատճառով, որտեղ մերկ կատարողը պարում է։

## Հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

 

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ
Յունաթան Վեսթերբերգ

**Յունաթան Վեսթերբերգ**  (, ), շվեդ շախմատիստ, 	գրոսմայստեր (2021)։

2016 թվականին Շվեդիայի ազգային հավաքականի կազմում նա մասնակցել է շախմատի 42-րդ օլիմպիադային, իսկ 2016 թվականին՝ Եվրոպայի 20-րդ թիմային առաջնությանը։
2021 թվականի հունվարին ստացել է գրոսմայստերի կոչում։

## Արդյունքների աղյուսակ

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները chessgames.com կայքում
*Անձնական քարտը 365chess.com կայքում

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շվեդ շախմատիստներ
Կենտրոնական քոլեջ

**Կենտրոնական քոլեջ** կամ **Կենտրոն քոլեջ** () մասնավոր հումանիտար համալսարան *Դենվիլում*, Կենտուկի, ԱՄՆ։

Հիմնադրվել է 1819 թվականին Պրեսբիտերյան եկեղեցու առաջնորդների կողմից։ 2012 թվականին ամերիկյան ամսագրի  վարկանիշում քոլեջը զբաղեցրել է 42-րդ տեղը ԱՄՆ-ի հումանիտար համալսարանների շարքում։ 2011 թվականին Ֆորբս  ամսագիրը քոլեջը դասեց ամերիկյան համալսարանների շարքում 34-րդ տեղում։
Քոլեջի շրջանավարտներն են եղել Միացյալ Նահանգների երկու փոխնախագահներ, Միացյալ Նահանգների գլխավոր դատավոր, 13 սենատորներ, 43 ներկայացուցիչների պալատի անդամներ և 11 նահանգապետ։

## Ուսանողական կյանք
Կենտրոնական քոլեջի ուսանողների մոտ 96% ապրում է համալսարանում և մասնակցում աթլետիկայի, ակադեմիական կազմակերպությունների, ուսանողական կառավարության և կամավորական աշխատանքների։ Կան մոտ 100 ակումբներ, ընկերություններ, թիմեր և այլ պաշտոնական և ոչ ֆորմալ խմբեր։ Համալսարանում տարեկան տեղի է ունենում ավելի քան 2000 միջոցառում։ 2016 թվականին ուսանողական էթնիկ բազմազանությունը կազմում էր 3,3% ասիացի կամ ասիամերիկացի, 4,6% սև կամ աֆրոամերիկացի, 2,3% իսպանախոս կամ լատինաամերիկացի, 3% երկու կամ ավելի ռասա և 80% սպիտակամորթներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* Официальный сайт Norton Center for the Arts

Կատեգորիա:ԱՄՆ
Ընդհանրացված կոորդինատներ

**Ընդհանրացված կոորդինատներ**,  ցանկացած չափայնության միմյանցից անկախ պարամետրեր՝ q_i(i=1, 2, ...., s), որոնց թիվը հավասար է մեխանիկական համակարգի ազատության աստիճանների թվին։

Ընդհանրացված կոորդինատները միարժեքորեն որոշում են համակարգի դիրքը։ Ընդհանրացված կոորդինատների դեպքում համակարգի շարժման օրենքը տրվում է q_i=q_i(t) տեսքի s հավասարումներով (t–ն ժամանակն է)։ Ընդհանրացված կոորդինատները գործածվում են շատ խնդիրների լուծման ժամանակ, հատկապես, երբ համակարգը ենթարկվում է շարժումը սահմանափակող կապերի, ընդ որում զգալիորեն փոքրանում է շարժումը նկարագրող հավասարումների թիվը՝ դեկարտյան կոորդինատներով հավասարումների համեմատ (տես Լագրանժի հավասարումներ)։ Ազատության անվերջ թվով աստիճաններով համակարգերում (հոծ միջավայրեր, դաշտեր) ընդհանրացված կոորդինատները տարածական կոորդինատների և ժամանակի հատուկ ֆունկցիաներ են, որոնք կոչվում են պոտենցիալներ, ալիքային ֆունկցիաներ։

Կատեգորիա:Դինամիկ համակարգեր
Գաբաղ (անձնանուն)

**Գաբաղ**, անհայտ ծագումով հայկական արական անձնանուն։ Շատ անսովոր անուն է։ Հիշատակվում է միայն երկու անգամ։

## Հայտնի անվանակիրներ
* Գաբաղ Գաբեղյան (մ․թ․ա․ 3-րդ դար), հայ իշխան Մեծ Հայքում, արքունի փոխադրամիջոցների և ձիերի երամակների վերահսկման նախարար։ Նրանից է սերվում Գաբեղյանների նախարարական տոհմը։
* Գաբաղ Գաբեղյան (? - 483), հայ սեպուհ, Վահան Մամիկոնյանի կուսակիցը։ Զոհվել է 483 թվականին, Երեզ գյուղի ճակատամարտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Գաբաղ Գաբեղյան (իշխան)

**Գաբաղ Գաբեղյան** (նաև՝ **Գաբա**, ), հայ իշխան Մեծ Հայքում, Այրարատ աշխարհի Գաբեղյանք գավառի տանուտերը, Մեծ Հայքի արքունի փոխադրամիջոցների և ձիերի երամակների վերահսկման նախարար, Գաբեղյանների նախարարական տոհմի հիմնադիրը։

## Կենսագրություն
Մեծ Հայքի արքա Վաղարշակ Ա-ն (մ․թ․ա․ 247-225) Գաբաղին կարգում է Մեծ Հայքի արքունի փոխադրամիջոցների և ձիերի երամակների նախարար, պարգևում մի շարք արքունի գյուղեր` Այրարատ աշխարհում (հետագայի Գաբեղյանք գավառը)։ Գաբաղից է սերվում Գաբեղյանների նախարարական տոհմը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գաբեղյաններ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Գաբաղ Գաբեղյան (սեպուհ)

**Գաբաղ Գաբեղյան** (), հայ սեպուհ Մարզպանական Հայաստանում, Վահան Մամիկոնյանի կուսակիցը, Գաբեղյանների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Գաբաղ Գաբեղյանը եղել Վահան Մամիկոնյանի կուսակիցը, մասնակցել է Վահանանց պատերազմին (481-484)։ 483 թվականի ամռանը Վահան Մամիկոնյանը իր զորքով հաստատվել է Տուրուբերան աշխարհի Արշամունիք գավառի Երեզ գյուղում, որի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում զոհվել է Գաբաղ Գաբեղյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գաբեղյաններ
Կատեգորիա:Հայ սեպուհներ
Նիկո Գրեթհեմ

**Նիկո Գրիթհեմ** (, ), ամերիկացի դերասան և պարող։ Առավել հայտնի է *«[[Ավարտական երեկոն (ֆիլմ)|Ավարտական երեկոն]]»* երաժշտական ֆիլմում և «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» հեռուստասերիալում կատարած դերերի շնորհիվ։ Ամերկյան «Պարիր, թե կարող ես» շոուի 10-րդ եթերաշրջանի ֆինալիստներից է։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

### Ռեալիթի հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Երեզ (Արշամունիք)

**Երեզ** (նաև՝ **Երիզա**, **Էրեզ**), գյուղ, ավան, քաղաք Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Արշամունիք գավառում։

## Պատմություն
Այստեղ իր զորքով եղել Վահանանց պատերազմի ղեկավար Վահան Մամիկոնյանը։ 483 թվականի ամռանը գյուղի մոտ տեղի է ունեցել ճակատամարտ, որի ժամանակ հայկական զորքը պարտության է մատնում պարսկական բանակին։ Ճակատամարտում զոհվում է հայ սեպուհ Գաբաղ Գաբեղյանը։

1000 թվականին Երեզի վրա հարձակվել է Բյուզանդիայի կայսր Բարսեղ Բ Բուլղարասպանը (976-1025)։

## Հիշատակություն
Առաջին անգամ հիշատակում է Ղազար Փարպեցին։ Արիստակես Լաստիվերտցին Երեզը շփոթել է Բարձր Հայք աշխարհի Եկեղյաց գավառի Երիզա ավանի (Երեզ, այժմ՝ Երզնկա) հետ։ Հետագա հեղինակներից շատերը, հիմք ընդունելով Լաստիվերտցու վկայությունը, նույնպես շփոթել են այդ վայրերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տուրուբերանի բնակավայրեր
Երեզի ճակատամարտ

**Երեզի ճակատամարտ**, ռազմական բախում Հայկական մարզպանության և Սասանյան Պարսկաստանի միջև, որը տեղի է ունեցել Վահանանց պատերազմի ժամանակ՝ 484 թվականի ամռանը Տուրուբերան աշխարհի Արշամունիք գավառի Երեզ գյուղի մոտ։

## Պատմություն
Մինչ ճակատամարտը, Տուրուբերան աշխարհի Արշամունիք գավառի Երեզ գյուղի մոտ իր զորքով հաստատվում է Վահան Մամիկոնյանը, որպեսզի 2 օրով հանգիստ տա իր զորքին։ 484 թվականի ամռանը գյուղի մոտ տեղի է ունենում ճակատամարտը, որի ժամանակ հայկական զորքը կոտորում և պարտության է մատնում պարսկական բանակին։ Ճակատամարտում զոհվում է սեպուհ Գաբաղ Գաբեղյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական մարզպանության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Վահանանց պատերազմ