Սահմանային ծախս

Սահմանային ծախս (MC), տնտեսագիտության մեջ, ընդհանուր ծախսի փոփոխություն, որը տեղի է ունենում, երբ արտադրվող քանակը ավելանում է, այսինքն՝ լրացուցիչ միավոր արտադրելու արժեքը։ Որոշ դեպքերում դա վերաբերում է մեկ միավորի աճին, իսկ այլ դեպքերում՝ ընդհանուր ծախսի փոփոխության արագությանը, երբ արտադրությունը փոքր-ինչ մեծանում է։ Սահմանային ծախսը չափվում է դոլարը մեկ միավորի դիմաց, իսկ ընդհանուր ծախսը՝ դոլարներով։ Սահմանային ծախսը հանդիսանում է ընդհանուր ծախսի գրաֆիկի անկումը, այն արագությունը, որով ծախսը մեծանում է արտադրության աճի հետ։ Սահմանային ծախսը տարբերվում է միջին ծախսից, որը հավասար է ընդհանուր ծախսը բաժանած արտադրված միավորների թվին։

Արտադրության և ժամանակի յուրաքանչյուր մակարդակում սահմանային ծախսի մեջ մտնում են այն ծախսերը, որոնք կախված են արտադրության մակարդակից, մինչդեռ ծախսերը, որոնք չեն փոխվում արտադրության հետ, անվանվում են ֆիքսված։ Օրինակ, մեքենա արտադրելու սահմանային ծախսը ներառում է աշխատուժի և մասերի ծախսերը, որոնք անհրաժեշտ են լրացուցիչ մեքենայի համար, սակայն չի ընդգրկում գործարանի շենքի ֆիքսված ծախսը, որը չի փոխվում արտադրության հետ։ Սահմանային ծախսը կարող է լինել կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ, կախված այն ծախսերից, որոնք փոխվում են արտադրության մակարդակի հետ, քանի որ երկար ժամկետում նույնիսկ շենքի չափը ընտրվում է համապատասխան արտադրության քանակին։

Եթե ծախսերի ֆունկցիան C շարունակական և դիֆերենցիալ է, ապա սահմանային ծախսը MC հանդիսանում է ծախսերի ֆունկցիայի առաջին դիֆերենցիալը արտադրման քանակի Q նկատմամբ՝

: MC(Q) = \frac{\ dC}{\ dQ}.
Եթե ֆունկցիան դիֆերենցիալ չէ, ապա սահմանային ծախսը կարող է արտահայտվել հետևյալ կերպ՝

: MC = \frac{\Delta C}{\Delta Q},

որտեղ Δ նշանակում է մեկ միավորի ինկրեմենտալ փոփոխություն։

## Կարճաժամկետ սահմանային ծախս

Կարճաժամկետ սահմանային ծախսը ընդհանուր ծախսի փոփոխությունն է, երբ կարճ ժամկետում արտադրվում է լրացուցիչ արտադրանք, և որոշ ծախսեր ֆիքսված են։ Էջի աջ կողմում կարճաժամկետ սահմանային ծախսը ցույց է տալիս U-ձև, որտեղ X առանցքում է քանակը, իսկ Y առանցքում՝ մեկ միավորի ծախսը։

Կարճ ժամկետում ընկերության որոշ ծախսեր ֆիքսված են՝ անկախ արտադրված քանակից (օրինակ՝ շենքի վարձակալություն, սարքավորումներ)։ Մյուս ծախսերը, ինչպես աշխատուժն ու նյութերը, փոխվում են արտադրության հետ և հայտնվում են սահմանային ծախսում։ Սահմանային ծախսը կարող է սկզբում նվազել, ինչպես պատկերված է դիագրամում, եթե լրացուցիչ միավորի ծախսը մեծ է կամ ընկերությունը գործում է չափազանց ցածր արտադրության մակարդակով, կամ կարող է սկզբից մնալ կայուն կամ անմիջապես բարձրանալ։ Որոշակի պահի սահմանային ծախսը սկսում է բարձրանալ, քանի որ փոփոխական ներդրումների, ինչպիսիք են աշխատուժը, ավելացումը բերում է ֆիքսված ակտիվների՝ օրինակ շենքի չափի, ավելի մեծ ճնշման։ Երկար ժամկետում ընկերությունը մեծացնում է ֆիքսված ակտիվները՝ համապատասխանելու համար ցանկալի արտադրությանը, իսկ կարճաժամկետը սահմանվում է որպես այն ժամանակահատվածը, երբ այդ ակտիվները չես կարող փոխել։

## Երկարաժամկետ սահմանային ծախս

Երկար ժամկետը սահմանվում է որպես այն ժամանակահատվածը, որի ընթացքում ոչ մի ներմուծում ֆիքսված չէ։ Ամեն ինչ՝ ներառյալ շենքի չափը և մեքենաները, կարելի է ընտրել օպտիմալ կերպով՝ ըստ ցանկալի արտադրության քանակի։ Դրա արդյունքում, նույնիսկ եթե կարճաժամկետ սահմանային ծախսը բարձրանում է հզորության սահմանափակումների պատճառով, երկարաժամկետ սահմանային ծախսը կարող է մնալ կայուն։ Կարող են լինել նաև աճող կամ նվազող մասշտաբային արտադրողականություն, եթե տեխնոլոգիական կամ կառավարման արդյունավետությունը փոխվում է արտադրության քանակի հետ։ Արդյունքում, ինչպես ցույց է տալիս աջ կողմի դիագրամը, ծայրահեղ ծախսը սկզբում նվազում է (աճող մասշտաբային արդյունավետություն), իսկ հետո բարձրանում է (նվազող մասշտաբային արդյունավետություն)։

## Ծախսերի ֆունկցիաներ և նրանց կապը միջին ծախսերի հետ
Հեշտագույն դեպքում, ընդհանուր ծախսերի ֆունկցիան և դրա ածանցյալը արտահայտվում են հետևյալ կերպ, որտեղ Q նշանակում է արտադրության քանակը, VC՝ փոփոխական ծախսերը, FC՝ ֆիքսված ծախսերը, իսկ TC՝ ընդհանուր ծախսերը։

Ֆիքսված ծախսերը ներկայացնում են այն ծախսերը, որոնք չեն փոխվում արտադրության քանակի փոփոխության հետ։ Ֆիքսված ծախսեր են, օրինակ՝ վարձակալության, շենքի տարածքի, սարքավորումների ծախսերը և այլն։ Փոփոխական ծախսերը փոխվում են արտադրության քանակի հետ և հաճախ կապված են աշխատուժի կամ նյութերի հետ։ Ֆիքսված ծախսի դիֆերենցիալը հավասար է զրոյի, և այս տարրը դուրս է մնում սահմանային ծախսի բանաձևից՝ այսինքն՝ սահմանային ծախսը չի կախվում ֆիքսված ծախսերից։ Սա կարելի է համեմատել միջին ընդհանուր ծախսի (ATC) հետ, որը հավասար է ընդհանուր ծախսերին (ներառյալ ֆիքսված ծախսերը, նշված որպես C0​) բաժանված արտադրված միավորների թվին՝

ATC=\frac{C_0 + \Delta C}{Q}։

Անջատ հաշվարկի համար՝ առանց հաշվարկման, սահմանային ծախսը հավասար է ընդհանուր (կամ փոփոխական) ծախսերի փոփոխությանը յուրաքանչյուր լրացուցիչ արտադրված միավորի դեպքում։ Քանի որ կարճաժամկետում ֆիքսված ծախսերը չեն փոխվում, դրանք չեն ազդում սահմանային ծախսի վրա։ Օրինակ՝ ենթադրենք, որ մեկ կոշիկի արտադրության ընդհանուր ծախսը կազմում է 30 դոլար, իսկ երկու կոշիկի արտադրության ընդհանուր ծախսը՝ 40 դոլար։ Երկրորդ կոշիկի արտադրության սահմանային ծախսը նվազում է 30 դոլարից մինչև 10 դոլար (40 - 30 = 10)։ Մյուս օրինակով, երբ առկա է ֆիքսված ծախս, սահմանային ծախսը կարող է հաշվարկվել հետևյալ աղյուսակի համաձայն։

Սահմանային ծախսը ոչ միշտ է համարվում «հաջորդ» կամ «վերջին» միավորի արտադրության արժեքը։ Վերջին միավորի արժեքը հավասար է առաջինի և մնացած բոլոր միավորների արժեքին։ Կարճաժամկետում արտադրության ավելացումը պահանջում է ավելի շատ փոփոխական ներմուծում՝ սովորաբար ենթադրվում է, որ դա աշխատուժն է։ Ավելի շատ աշխատուժ ավելացնելը ֆիքսված կապիտալի վրա (օրինակ՝ սարքավորումներ) նվազեցնում է աշխատուժի ծայրահեղ արտադրողականությունը՝ ի հայտ բերելով նվազող ծայրահեղ եկամտաբերություն։ Այս արտադրողականության նվազումը սահմանափակված չէ միայն լրացուցիչ աշխատուժով, որը անհրաժեշտ է սահմանային միավորը արտադրելու համար՝ աշխատուժի յուրաքանչյուր միավորի արտադրողականությունը նվազում է։ Այսպիսով, սահմանային միավորի արտադրության ծախսը բաղկացած է երկու մասից՝ միավորի արտադրության հետ կապված ծախսը և բոլոր արտադրված միավորների միջին ծախսերի աճը, որը առաջանում է ամբողջ արտադրողական գործընթացի «վնասվածքի» պատճառով։ Առաջինը հանդիսանում է մեկ միավորը կամ միջին ծախսը։ Երկրորդը փոքր-ինչ աճող ծախսերն են, որոնք պայմանավորված են նվազող սահմանային եկամտաբերության օրենքով և բարձրացնում են բոլոր վաճառված միավորների ծախսերը։

Սահմանային ծախսերը կարող են նաև արտահայտվել որպես աշխատուժի մեկ միավորի ծախսը, բաժանված աշխատուժի սահմանային արտադրողականությամբ։ Եթե փոփոխական ծախսը նշենք VC, հաստատուն վարձատրությունը՝ w, իսկ աշխատուժի օգտագործումը՝ L, ապա ունենք՝
: MC = \frac{\Delta VC}{\Delta Q}
: \Delta VC = {w \Delta L}

: MC = \frac{w \Delta L}{\Delta Q}=\frac{w}{MPL}.

Այստեղ՝ MPL-ը (աշխատուժի սահմանային արտադրողականությունը) ցույց է տալիս արտադրված քանակի աճը աշխատուժի մեկ միավորի աճի նկատմամբ, այսինքն՝ \frac{\Delta L}{\Delta Q}։ Վերջին հավասարությունը գործում է, քանի որ ΔL/ΔQ նշանակում է աշխատուժի փոփոխությունը, որը առաջացնում է արտադրված արտադրանքի մեկ միավորի փոփոխություն։ Քանի որ վարձատրության տոկոսադրույքը (w) ենթադրվում է կայուն, սահմանային ծախսի և աշխատուժի սահմանային արտադրողականության միջև գոյություն ունի հակադարձ կապ՝ եթե աշխատուժի սահմանային արտադրողականությունը նվազում է (կամ աճում), ապա սահմանային ծախսը համապատասխանաբար աճում է (կամ նվազում) և AVC=QVC​=QwL​=Q/Lw​=APLw​, որտեղ APL նշանակում է աշխատուժի միջին արտադրողականությունը։

## Էմպերիկ ինֆորմացիա սահմանայի ծախսի մասին
Երբ որ նեոդասական մոդելները ենթադրում են, որ սահմանային ծախսը կբարձրանա արտադրության աճի հետ, 20-րդ դարի ընթացքում կատարված մի քանի փորձարարական ուսումնասիրություններ հանգել են այն եզրակացության, որ սահմանային ծախսը մեծամասնության ընկերությունների համար կամ կայուն է, կամ նվազում է։ Վերջերս, ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգի նախկին փոխնախագահ Ալան Բլինդերն իր գործընկերների հետ անցկացրել է հարցում՝ ընդգրկելով ավելի քան 10 միլիոն դոլար վաճառք ունեցող 200 գործարարի, որոնցից հարցրել են, այդ թվում, իրենց սահմանային ծախսերի կորերի կառուցվածքի մասին։ Հետաքրքիր է, որ միայն 11%-ն է նշել, որ նրանց սահմանային ծախսերը բարձրանում են արտադրության աճի հետ, 48%-ն ասել է, որ դրանք կայուն են, իսկ 41%-ը՝ որ դրանք նվազում են։ Նրանց արդյունքները ամփոփելով, նրանք գրել են.
Շատ հետ-Քեյնսյան տնտեսագետներ այս արդյունքներն օգտագործում են իրենց հետերոդոքս տեսությունների օգտին, որոնք սովորաբար ենթադրում են, որ արտադրության աճի դեպքում սահմանային ծախսը կայուն է։

## Մասշտաբից տնտեսում
Մասշտաբային տնտեսություններն հակված են երկարաժամկետին, այն ժամանակահատվածին, որի ընթացքում ընկերությունը կարող է փոփոխել բոլոր ներմուծումները, այդ պատճառով այստեղ ֆիքսված ներմուծումներ կամ ֆիքսված ծախսեր չկան։ Արտադրությունը կարող է ենթարկվել մասշտաբային տնտեսությունների (կամ մասշտաբային հակաթափանցների)։ Մասշտաբային տնտեսությունները նկատի ունեն այն դեպքերը, երբ լրացուցիչ արտադրության միավորը հնարավոր է արտադրվել ավելի ցածր արժեքով, քան նախորդ բոլոր միավորների միջին արժեքը՝ այսինքն երբ երկարաժամկետ սահմանային ծախսը ցածր է երկարաժամկետ միջին ծախսից և վերջինս նվազում է։ Առանց այդ, կարող են լինել արտադրության մակարդակներ, որտեղ ծայրահեղ ծախսը բարձր է միջին ծախսից և միջին ծախսը աճող ֆունկցիա է արտադրության հետ։ Տեղերում, որտեղ գործում են մասշտաբային տնտեսություններ, գները, որոնք սահմանվում են սահմանային ծախսով, չեն կարող ծածկել ընդհանուր ծախսերը և հետևաբար պահանջում են սուբսիդավորում։ Այս ընդհանուր դեպքի համար միջին ծախսի նվազագույն կետը համընկնում է այն կետի հետ, որտեղ միջին ծախսն ու սահմանային ծախսն իրար հավասար են (երբ գծապատկերված են, սահմանային ծախսի կորն անցնում է միջին ծախսի կորի ներքևից)։

## Կատարյալ մրցակցային առաջարկի կոր
Սահմանային ծախսի (MC) կորի այն հատվածը, որը գտնվում է միջին փոփոխական ծախսերի (AVC) կորի հետ հատման կետի վերևում, հանդիսանում է ընկերության առաջարկի կորը, որն աշխատում է կատարյալ մրցակցության պայմաններում (MC կորի այն հատվածը, որը գտնվում է AVC կորի հատման կետի ներքևում, առաջարկի կորի մաս չի կազմում, քանի որ ընկերությունը չի աշխատի այն գնով, որը ցածր է փակման կետի գնի)։ Սա չի վերաբերում այն ընկերություններին, որոնք գործում են այլ շուկայական կառուցվածքներում։ Օրինակ՝ մոնոպոլիան ունի սահմանային ծախսերի կոր, բայց չունի առաջարկի կոր։ Կատարյալ մրցակցային շուկայում առաջարկի կորն ցույց է տալիս այն քանակությունը, որը վաճառողը պատրաստ է և կարող է մատակարարել յուրաքանչյուր գնի դեպքում՝ այսինքն՝ յուրաքանչյուր գնի համար գոյություն ունի յուրահատուկ առաջարկի քանակ։

## Սահմանային ծախսի վրա հիմնված որոշումներ
Կատարյալ մրցակցային շուկաներում ընկերությունները որոշում են արտադրության քանակը՝ հիմնվելով սահմանային ծախսերի և վաճառքի գնի վրա։ Եթե վաճառքի գինը բարձր է սահմանային ծախսից, ապա նրանք արտադրում են այդ միավորը և առաջարկում այն։ Եթե սահմանային ծախսը բարձր է գնից, արտադրությունը շահութաբեր չի լինի։ Այսպես, արտադրությունը շարունակվում է այնքան ժամանակ, մինչև սահմանային ծախսը հավասարվի վաճառքի գներին։

## Կապակցվածությունը ֆիքսված ծախսերի հետ
Սահմանային ծախսերը չեն ազդվում ֆիքսված ծախսերի մակարդակով։ Սահմանային ծախսերը կարելի է արտահայտել որպես ΔC/ΔQ։ Քանի որ ֆիքսված ծախսերը չեն փոխվում (կախված չեն) արտադրության քանակի փոփոխությունից, սահմանային ծախսը հավասար է ΔVC/ΔQ, որտեղ VC՝ փոփոխական ծախսերն են։ Այսինքն, եթե ֆիքսված ծախսերը կրկնապատկվեին, սահմանային ծախսերը (MC) չեն փոփոխվի, և հետևաբար, շահույթը առավելագույնացնող արտադրության քանակն ու գինը նույնպես չեն փոխվի։ Սա կարելի է պատկերել՝ գծագրելով կարճաժամկետ ընդհանուր ծախսերի (SRTC) և կարճաժամկետ փոփոխական ծախսերի (SRVC) կորերը։ Կորերի ձևերը նույնն են՝ նախ աճում են նվազող արագությամբ, հետո անցնում են մի կետով և վերջում աճում են մեծացող արագությամբ։ Կորերի հիմնական տարբերությունը այն է, որ SRVC կորն սկսվում է սկզբնաղբյուրից, իսկ SRTC կորն՝ ուղղահայաց առանցքի դրական մասից։ SRTC կորի սկզբնական կետի բարձրությունը սկզբնաղբյուրից ներկայացնում է ֆիքսված ծախսերը՝ կորերի միջև ուղղահայաց հեռավորությունը։ Այս հեռավորությունը մնում է կայուն՝ անկախ արտադրության քանակի Q աճից։ Ծ+Սահմանային ծախսը ներկայացնում է SRVC կորի թեքությունը։ Ֆիքսված ծախսերի փոփոխությունը կարտացոլվի SRTC և SRVC կորերի միջև ուղղահայաց հեռավորության փոփոխությամբ։ Այդպիսի փոփոխությունը չի ազդի SRVC կորի ձևի վրա և, հետևաբար, չի փոխի սահմանային ծախսի թեքությունը որևէ կետում։

Սահմանային ծախսի փոփոխվող օրենքը նման է միջին ծախսի փոփոխվող օրենքին։ Երկուսն էլ սկզբում նվազում են արտադրության աճի հետ, այնուհետև սկսում են աճել որոշակի մասշտաբին հասնելուց հետո։ Երբ սահմանային ծախսը հասնում է իր նվազագույնին, արտադրության քանակը փոքր է միջին ընդհանուր ծախսի (ATC) և միջին փոփոխական ծախսի (AVC) նվազագույնի քանակից։ Երբ միջին ընդհանուր ծախսն ու միջին փոփոխական ծախսը հասնում են իրենց նվազագույն կետին, սահմանային ծախսը հավասար է միջին ծախսին։

## Մասնավոր և հասարակական սահմանային ծախս
Սահմանային ծախսի տեսության մեջ մեծ նշանակություն ունի սահմանային մասնավոր և հասարակական ծախսերի տարբերակումը։ Սահմանային մասնավոր ծախսը ցույց է տալիս ընկերության կողմից կրելիք ծախսերը։ Հենց սահմանային մասնավոր ծախսն է օգտագործվում բիզնեսի որոշումներ ընդունողների կողմից՝ շահույթը առավելագույնացնելու գործում։ Սահմանային հասարակական ծախսը նման է մասնավոր ծախսին՝ ընդգրկելով մասնավոր ձեռնարկության ծախսերը, բայց ընդգրկում է նաև բոլոր մնացած ծախսերը (կամ համարժեք օգուտները), որոնք ունեն ներգրավվածություն չունեցող կողմերի համար՝ անկախ արտադրանքի գնումից կամ վաճառքից։ Այն ներառում է արտադրության և սպառման բոլոր բացասական և դրական արտաքին ազդեցությունները։ Օրինակ՝ օդի աղտոտման պատճառով երրորդ կողմերին հասցվող հասարակական ծախսը կամ օրինակ՝ գրիպի դեմ պատվաստումների արդյունքում ուրիշների պաշտպանությունը հանդիսացող հասարակական օգուտը։

Էքստերնալություններն այն ծախսերն են (կամ օգուտները), որոնք չեն ընկնում տնտեսագիտական գործարքի կողմերի վրա։ Օրինակ՝ արտադրողը կարող է աղտոտել շրջակա միջավայրը և այդ ծախսերը կրեն ուրիշները։ Սպառողը կարող է սպառել մի ապրանք, որը միաժամանակ օգուտ է տալիս հասարակությանը, օրինակ՝ կրթություն։ Քանի որ անձը չի ստանում բոլոր օգուտները, նա կարող է սպառել պակաս՝ քան արդյունավետությունը կանդրադառնար։ Մյուս կողմից, անհատը կարող է լինել ծխող կամ ալկոհոլ օգտագործող, և դա կարող է ծախսեր վհանգեցնել ուրիշների համար։ Այս դեպքերում արտադրությունը կամ սպառումը կարող է տարբերվել օպտիմալ մակարդակից։

### Արտադրության բացասական էքստերնալություններ

Շատ դեպքերում մասնավոր և հասարակական ծախսերը համընկնում են, սակայն երբեմն հասարակական ծախսերը կարող են լինել թե ավելի մեծ, թե ավելի փոքր մասնավոր ծախսերից։ Երբ արտադրության սահմանային հասարակական ծախսը գերազանցում է մասնավոր ծախսերի ֆունկցիան, առաջանում է արտադրության բացասական էքստերնալություններ։ Արդյունաբերական գործընթացները, որոնք հանգեցնում են աղտոտման կամ այլ շրջակա միջավայրի վնասման, դասագրքային օրինակներ են բացասական էքստերնալությունների։

Այսպիսի էքստերնալությունները առաջանում են այն պատճառով, որ ընկերությունները իրենց ծախսերը փոխանցում են երրորդ կողմերին՝ նվազեցնելու իրենց ընդհանուր ծախսերը։ Արդյունքում, այն հասարակության անդամները, որոնք չեն մտնում ընկերության մեջ, տուժում են այդ վարքագծից։ Այս դեպքում հասարակության արտադրության բարձրացված ծախսը ստեղծում է հասարակական ծախսերի կոր, որը բարձր է մասնավոր ծախսերի կորից։

Հավասարակշռության պայմաններում, շուկաները, որոնք ստեղծում են բացասական արտաքինություններ արտադրության մեջ, ավելի շատ արտադրություն են իրականացնում տվյալ ապրանքից, քան անհրաժեշտ է։ Նրանց արդյունքում, հասարակության համար օպտիմալ արտադրության մակարդակը ցածր կլինի դիտարկվածից։

### Արտադրության դրական էքստերնալություններ
Երբ արտադրության սահմանային հասարակական ծախսը փոքր է մասնավոր ծախսերի ֆունկցիայից, առաջանում է արտադրության դրական էքստերնալություններ։ Հանրային բարիքների արտադրությունը դասագրքային օրինակ է դրական էքստերնալություններ ստեղծող արտադրության։ Այսպիսի հանրային բարիքի օրինակ, որը առաջացնում է հասարակական և մասնավոր ծախսերի տարբերություն, կրթության արտադրությունն է։ Շատ հաճախ դիտվում է, որ կրթությունը դրական է ինչպես ամբողջ հասարակության համար, այնպես էլ նրանց համար, ովքեր անմիջականորեն ներգրավված են շուկայում։

Այսպիսի արտադրությունը ստեղծում է հասարակական ծախսերի կոր, որը գտնվում է մասնավոր ծախսերի կորի տակ։ Հավասարակշռության վիճակում, այն շուկաները, որոնք ստեղծում են արտադրության դրական էքստերնալություններ, իրենց ապրանքը կարտադրեն պակաս, քան անհրաժեշտ է։ Արդյունքում, հասարակության համար օպտիմալ արտադրության մակարդակը կլինի ավելի բարձր, քան դիտարկվածը։

## Հարաբերություն սահմանային և միջին ծախսերի միջև
Սահմանային ծախսի կորն հատվում է միջին ընդհանուր ծախսերի (ATC) և միջին փոփոխական ծախսերի (AVC) կորերի հետ դրանց նվազագույն կետերում։ Որպես ներկայացում՝ վերցրեք «Սահմանային ծախսի և միջին ընդհանուր ծախսի հարաբերությունը» դիագրամը։ 

Ենթադրենք, որ արտադրվող արտադրանքի մակարդակի սկզբնական կետը n է։ Սահմանային ծախսը նշանակում է ընդհանուր ծախսի փոփոխությունը լրացուցիչ արտադրված միավորի դեպքում՝ (n+1)-րդ միավորը։ Այսպիսով, երբ (n+1)-րդ միավորի սահմանային ծախսը փոքր է միջին ծախսից n մակարդակում, ապա միջին ծախսը (n+1) միավորի դեպքում կլինի ավելի փոքր, քան n միավորի միջին ծախսը։ Հակառակ դեպքում՝ երբ (n+1)-րդ միավորի սահմանային ծախսը բարձր է n միավորի միջին ծախսից, միջին ծախսը (n+1) միավորի համար կբարձրանա։

Եթե սահմանային ծախսը գտնվում է միջին ծախսի կորի տակ, ապա այն կկախչի միջին ծախսի կորն իջեցնող ուղղությամբ, իսկ եթե սահմանային ծախսը միջին ծախսի կորից վեր է, ապա կբարձրացնի միջին ծախսի կորի թեքությունը։

Կարող եք տեսնել վերևի աղյուսակը, որտեղ մինչև սահմանային ծախսի և միջին ծախսի կորերի հատումը, միջին ծախսի կորն իջնող է, սակայն հատման կետից հետո միջին ծախսի կորն աճում է։ Այս U-աձև գրաֆիկը արտացոլում է նվազող եկամտաբերության օրենքը։ Ընկերությունը կարող է արտադրել որոշակի քանակ, սակայն (n+1)-րդ միավորի արտադրությունից հետո, երբ ծախսերը նվազագույն մակարդակում են, հետագա արտադրանքը միայն կբարձրացնի միջին ընդհանուր ծախսերը։

## Առավելագույն շահույթ
Էջի աջ կողմում գտնվող շահույթը առավելագույնացնող գրաֆիկը ներկայացնում է օպտիմալ արտադրության քանակը՝ այն պահին, երբ սահմանային ծախսերի և սահմանային շահույթի գծերը հատվում են։ Սև գիծը ցույց է տալիս այն հատման կետը, որտեղ շահույթն ամենամեծն է (սահմանային եկամուտը հավասար է սահմանային ծախսին՝ MR = MC)։ Սև ուղղահայաց գծի ձախ կողմը, որը նշված է որպես «շահույթը առավելագույնացնող քանակ», այն տարածքն է, որտեղ սահմանային եկամուտը մեծ է, քան սահմանային ծախսը։ Եթե ընկերությունը սահմանի իր արտադրությունը գրաֆիկի ձախ կողմում և որոշի ավելացնել արտադրությունը, ապա լրացուցիչ մեկ միավորի համար ստացվող եկամուտը կգերազանցի լրացուցիչ ծախսը։ «Շահույթը առավելագույնացնող գրաֆիկից» կարելի է նկատել, որ եկամուտը ընդգրկում է թե A, թե B հատվածները, մինչդեռ ծախսերը ծածկում են միայն B հատվածը։ Բնական է, որ A+B հատվածը շահույթ է տալիս, սակայն արտադրության ավելացումը մինչև MR = MC կպատճառի լրացուցիչ շահույթ, որը կծածկի նաև A հատվածի եկամուտը։ Ընկերությանը խորհուրդ է տրվում ավելացնել արտադրությունը՝ հասնելու համար այս կետին։

Մյուս կողմից, սև գծի աջ կողմում (երբ MR = MC), սահմանային ծախսը գերազանցում է սահմանային եկամուտին։ Ենթադրենք, որ ընկերությունը սահմանել է իր արտադրությունը այս կողմում։ Եթե այն կրճատի արտադրությունը, ապա ծախսերը կնվազեն C և D հատվածներով, ինչը գերազանցում է եկամուտի նվազեցումը, որը կազմում է D։ Ուստի, արտադրության կրճատումը մինչև MR = MC կբերի շահույթի աճի (*Theory and Applications of Microeconomics, 2012*)։

## Տես նաև
* Միջին ծախս
* Ծախս
* Տնտեսական ավելցուկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միկրոէկոնոմիկա
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն