Ռազմական հեղաշրջում Նիգերում (2023)

2023 թվականին Նիգերում տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջումը՝ ռազմական հեղաշրջում Նիգեր պետությունում, որի արդյունքում  իշխանությունը անցավ Հայրենիքի պաշտպանության ազգային խորհրդին:                                                                                                                              
{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [ 6.503906, 9.939358 ]
      }
    },
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [ 9.84375, 17.879915 ]
      }
    }
  ]
}
2023 թվականի հուլիսի 26-ին Նիգերի Ազգային գվարդիայի զինվորները ձերբակալեցին երկրի նախագահ Մոհամեդ Բազումին, իսկ զինված ուժերի մեկ այլ խումբ հայտարարեց նրա տապալման մասին,նրանք փակեցին երկրի սահմանները, դադարեցրին պետական  հաստատությունների գործունեությունը և սահմանեցին պարետային ժամ, ձևավորելով Հայրենիքի պաշտպանության ազգային խորհուրդ (ռազմական խունտա),որը հուլիսի 28-ին անցումային կառավարության ղեկավար հայտարարեց նախագահական գվարդիայի հրամանատար, գեներալ Աբդուրահման Տչիանիին:

Սա Նիգերի հինգերորդ ռազմական հեղաշրջումն է երկրի՝ 1960 թվականին անկախություն ձեռք բերելու պահից ի վեր և առաջինը՝ 2010 թվականից հետո:  Այն հանգեցրեց լայնածավալ միջազգային ճգնաժամի:

## Նախապատմություն
Մինչ այս ռազմական հեղաշրջումը, Նիգերում տեղի էին ունեցել չորս հաջողված ռազմական հեղաշրջումներ՝ սկսած 1960 թվականից, երբ երկիրը ձեռք բերեց անկախություն Ֆրանսիայից, վերջին այդպիսի հեղաշրջումը տեղի էր ունեցել 2010 թվականին։ Այդ տարիների ընթացքում եղել են նաև մի քանի ձախողված փորձեր, որոնցից վերջինը 2021 թվականին էր, երբ զինվորական ընդդիմադիրները փորձեցին գրավել նախագահի պալատը՝ երկու օր առաջ ընտրված Մոհամեդ Բազումի երդմնակալությունից։ Բազումը դարձավ երկրի առաջին ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված նախագահը, ով իշխանությունը ստանձնեց նույն կերպ ընտրված նախորդից:Նիգերում տեղի ունեցած հեղաշրջումը հաջորդեց նմանատիպ իրադարձություններին հարևան երկրներում՝ Գվինեայում, Մալիում և Բուրկինա Ֆասոյում, ինչի պատճառով տարածաշրջանը սկսեցին անվանել «հեղաշրջումների գոտի»:

Նիգերը ԱրևմտաԱֆրիկյան պետությունների տնտեսական համայնքի (ԷԿՈՎԱՍ) անդամ է, որը վերջին տարիներին հաջողված պետական հեղաշրջումների պատճառով արդեն կասեցրել է Գվինեայի, Մալիի և Բուրկինա Ֆասոյի անդամակցությունը։ 2023 թվականի հուլիսի 9-ին Նիգերիայի նախագահ Բոլա Տինուբուն նշանակվել է ԷԿՈՎԱՍ-ի նախագահ և նույն օրը հայտարարել է. «Մենք չենք կարող հանդուրժել հեղաշրջումից հետո նոր հեղաշրջում ԱրևմտաԱֆրիկյան ենթատարածաշրջանում։ Մենք այս հարցը լրջորեն կքննարկենք Աֆրիկյան միության, Եվրոպայի, Ամերիկայի և Մեծ Բրիտանիայի հետ»:

Վերլուծաբանների կարծիքով՝ աճող կենսապայմանների արժեքը, ինչպես նաև կառավարության ոչ արդյունավետության և կոռուպցիայի վերաբերյալ հասարակության ընկալումը հնարավոր է՝ նպաստել են ապստամբության բռնկմանը:Երկիրը հաճախ գտնվում է ՄԱԿ-ի մարդկային զարգացման ինդեքսի ստորին հորիզոնականներում և տուժում է իսլամիստական ապստամբություններից, որոնք գլխավորում են «Ալ Քաիդան», «Իսլամական պետությունը» և «Բոկո Հարամը,Չնայած այն հանգամանքին, որ նրա զինվորականները ստանում են պատրաստություն և նյութատեխնիկական աջակցություն ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից և Թուրքիայից, որոնք ունեն ռազմաբազաներ այդ երկրի տարածքում:

2022 թվականին երկիրը դարձավ Սահելի տարածաշրջանում Ֆրանսիայի հակաջիհադական գործողությունների կենտրոնը՝ Մալիից և Բուրկինա Ֆասոյից ֆրանսիական զորքերի դուրսբերումից հետո։ Այդ շրջանում նախագահ Բազումը համարվեց տարածաշրջանում մնացած սակավաթիվ արևմտամետ առաջնորդներից մեկը տարածաշրջանում բազմաթիվ հեղաշրջումներից և հակաֆրանսիական տրամադրությունների աճից հետո Նիգերը դարձավ Ֆրանսիայի վերջին մնացած գործընկերը: Նաև հաղորդվում էր, որ ամերիկացիների կողմից պատրաստված սպաները վերապատրաստել են նախագահական գվարդիայի բազմաթիվ անդամների:

Միևնույն ժամանակ, հակաֆրանսիական տրամադրությունների ֆոնին սկսել է աճել այն գաղափարական հոսանքը, որը նպաստում է Ռուսաստանի ազդեցության տարածմանը և «Վագներ» վարձկան խմբավորման ներթափանցմանը։ Ռուսաստանը «Վագների» միջոցով ամրապնդում է իր դիրքերը տարածաշրջանում՝ Ֆրանսիայի հաշվին, վերջին հեղաշրջումներից հետո Մալիում և Բուրկինա Ֆասոյում։ Միևնույն ժամանակ Թուրքիան ևս ավելացնում է իր ազդեցությունն ու ներկայությունը**:**

## Դեպքերի ընթացքը
### Հուլիսի 26-ին
2023 թվականի հուլիսի 26-ի վաղ առավոտյան նախագահական գվարդիայի զինվորները փակեցին Բազումի նստավայր տանող մուտքը։ Նախագահի գրասենյակը նախագահ Բազումի Թվիթերի պաշտոնական էջում տեղեկացրել է, որ առանձին պահակներ «սկսել են ապստամբություն՝ ապարդյուն փորձելով ստանալ Ազգային զինված ուժերի և Ազգային գվարդիայի աջակցությունը»:Նաև հայտարարվել է, որ նախագահական գվարդիան գեներալ Աբդուռահման Չիանիի հրամանատարությամբ Նախագահական գվարդիան անցկացրել է «հանրապետության դեմ ուղղված ցույց» և ապարդյուն փորձել է ստանալ անվտանգության մյուս կառույցների աջակցությունը:մինի|Մուհամեդ Բազումը եղել է Նիգերի նախագահ 2021 թվականից մինչև 2023 թվականի հեղաշրջումը
Հաղորդագրության մեջ նշվում է նաև, որ նախագահ Բազումն ու նրա ընտանիքը իրենց լավ են զգացել այն բանից հետո, երբ տարածվել էին տեղեկություններ, թե նրան պահում են Նիամեի մայրաքաղաքում գտնվող նախագահական պալատում:

Ներքին գործերի նախարար Համադու Սուլեյն նույնպես ձերբակալվել էր և պահվում էր նախագահական պալատում, իսկ նույն օրը նախագահական գվարդիայի շուրջ քսան ծառայողներ նկատվել էին պալատի շրջակայքում: Հաղորդվում է, որ հեղաշրջումը ղեկավարել է Չիանին, ում, վերլուծաբանների խոսքերով, Բազումը նախատեսում էր հեռացնել իր պաշտոնից:Բազումին մոտ կանգնած աղբյուրները հայտնել են, որ նա որոշում է կայացրել Չիանիին պաշտոնից ազատելու մասին նախարարների կաբինետի հուլիսի 24-ի նիստի ընթացքում, քանի որ, ինչպես հաղորդվում է, նրանց հարաբերությունները լարվել էին:Նախագահ Բազումի կինը՝ Հադիզա Բազումը, և որդին՝ Սալեմը, ձերբակալվել են նրա հետ միասին՝ նախագահական պալատում,մինչդեռ նրա դուստրերը պետական հեղաշրջման ժամանակ գտնվում էին Փարիզում:

Առավոտյան նախագահական պալատը և նրան կից նախարարությունները շրջափակվել էին ռազմական տեխնիկայով, իսկ պալատի աշխատակազմին արգելվել էր մուտք գործել իրենց աշխատասենյակներ:Մոտ 400 քաղաքացիական կողմնակիցներ Բազումի կողմնակիցները փորձել են մոտենալ նախագահական պալատին, սակայն նախագահական գվարդիան ցրել է նրանց՝ կիրառելով հրազեն,մեկ մարդ վիրավորվել է:Նիամեի մեկ այլ հատվածում իրավիճակը բնութագրվել է որպես հանգիստ: Նախագահը նաև հայտարարել է, որ Բազումի աջակցության ցույցեր են տեղի ունեցել երկրի արտերկրյա դիվանագիտական ներկայացուցչությունների շրջակայքում:

Ի պատասխան այս իրադարձություններին՝ Նիգերի զինված ուժերը շրջապատեցին նախագահական պալատը՝ ի պաշտպանություն Բազումայի։ Բանակը նաև հանդես եկավ հայտարարությամբ, նշելով, որ զավթել են երկրի «հիմնական ռազմավարական կետերը»։ Նախագահը հայտարարել է, որ բանակը և Ազգային գվարդիան պատրաստ են հարձակում գործել նախագահական գվարդիայի վրա:BBC-ն նույնպես հայտնել է, որ լոյալիստական ուժերը շրջափակել են պետական ORTN հեռուստաընկերության շենքը: ԱՄՆ դեսպանատունը նախազգուշացրել է խուսափել ճանապարհորդելուց Նիամեի, Հանրապետության բուլվարով, որտեղ գտնվում է նախագահական պալատը։

Երեկոյան օդուժի գնդապետ Ամադու Աբդրաման հանդես եկավ պետական Télé Sahel հեռուստաալիքով՝ հայտարարելու, որ նախագահ Բազումը հեռացվել է իշխանությունից «անվտանգության վիճակի վատթարացման և վատ կառավարման» պատճառով, և նա հայտարարեց Հայրենիքի պաշտպանության ազգային խորհրդի ստեղծման մասին:

Նստած և շրջապատված լինելով ինը այլ համազգեստով սպաներով, որոնք ներկայացնում էին անվտանգության ուժերի տարբեր ստորաբաժանումներ

(հայտարարության ժամանակ նկատված սպաներից մեկը հետագայում նույնականացվեց որպես գեներալ Մուսսա Սալաու Բարմու՝ երկրի հատուկ նշանակության ուժերի հրամանատար): Աբդրամանն ասաց, որ պաշտպանության և անվտանգության ուժերը որոշել են տապալել գործող ռեժիմը՝ «անվտանգության իրավիճակի վատթարացման և վատ կառավարման» պատճառով:Նա նաև հայտարարեց երկրի Սահմանադրության գործողության կասեցման, պետական հիմնարկների գործունեության դադարեցման, երկրի սահմանների փակման, ինչպես նաև համազգային պարետային ժամի սահմանման մասին՝ ժամը 22։ 00-ից մինչև 05։ 00-ը՝ տեղական ժամանակով՝ մինչև հետագա ծանուցումը։ Միաժամանակ նա նախազգուշացրեց ցանկացած օտարերկրյա միջամտության դեմ:

### Հուլիսի 27-ին
Հուլիսի 27-ի առավոտյան նախագահ Բազումը Թվիթերում գրառում կատարեց՝ հայտարարելով, որ այն նիգերցիները, ովքեր սիրում են ժողովրդավարությունը, կապահովեն, որպեսզի «դժվարությամբ ձեռք բերված նվաճումները պահպանվեն»: Նրա արտգործնախարար Հասումի Մասաուդուն France 24-ին տված հարցազրույցում նշեց, որ երկրի «օրինական և լեգիտիմ իշխանությունը» շարունակում է պատկանել նախագահին՝ հավելելով, որ Բազումը գտնվում է լավ վիճակում, և որ ամբողջ բանակը ներգրավված չէ: Մասաուդուն նաև իրեն հայտարարեց որպես պետության ժամանակավոր ղեկավար և կոչ արեց բոլոր ժողովրդավարներին «ձախողել այս արկածախնդրությունը»:

Չնայած Բազումը ձերբակալված էր, հուլիսի 29-ի դրությամբ նա պաշտոնապես չէր հրաժարական տվել և կարողացել էր կապ հաստատել մի շարք միջազգային առաջնորդների և պաշտոնյաների հետ, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի, ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերիշի,  Աֆրիկյան միության հանձնակատար Մուսա Ֆաքիի և ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի հետ:

Հուլիսի 27-ին Նիգերի զինված ուժերի հրամանատարությունը, բանակի շտաբի պետ գեներալ Աբդու Սիդիկու Իսայի ստորագրությամբ, հայտարարություն տարածեց՝ հայտնելով իր աջակցությունը հեղաշրջմանը՝ նշելով, որ անհրաժեշտ է «ապահովել նախագահի և նրա ընտանիքի ֆիզիկական անձեռնմխելիությունը» և խուսափել «մահաբեր բախումից», ինչը կարող էր բերել արյունահեղության և ազդել բնակչության անվտանգությանը:

Այնուհետև՝ հեռուստաեթերով հայտարարությամբ, Աբդրամանն հայտարարեց երկրի բոլոր քաղաքական կուսակցությունների գործունեության դադարեցման մասին՝ մինչև նոր ծանուցում: Նա նաև նշեց, որ խունտան նկատողություն է ներկայացրել Ֆրանսիային՝ օդային տարածքի փակման ռեժիմը խախտելու համար, երբ ռազմական ինքնաթիռ էր վայրէջք կատարել ավիաբազայում։ Օրվա մեջ Télé Sahel-ը գրեթե ամբողջ օրը ցույց էր տալիս խունտայի ձևավորման մասին հայտարարությունները՝ փոքր ընդմիջումներով:

Հուլիսի 27-ին տեղի ունեցավ պետական հեղաշրջման կողմնակիցների բողոքի ցույց, որին մասնակցում էր մոտ 1000 խունտայի կողմնակից՝ ծածանելով ռուսական դրոշներ, աջակցություն հայտնելով «Վագներ» խմբին և քարեր նետելով անցնող քաղաքական գործչի մեքենայի վրա: Ցուցարարները նաև դատապարտեցին Ֆրանսիայի և այլ օտարերկրյա ռազմաբազաների ներկայությունը։ Այլ ցուցարարներ հավաքվել էին Բազումի կուսակցության՝ «Նիգերի Ժողովրդավարության և Սոցիալիզմի Կուսակցության» կենտրոնական գրասենյակի մոտ, և տեսագրություններում երևում է, թե ինչպես են նրանք քարեր նետում և մեքենաներ այրում:Դրանից հետո նրանք թալանեցին և հրկիզեցին շենքը, ինչը ստիպեց ոստիկանությանը ցրել նրանց արցունքաբեր գազի միջոցով:Ցույցեր անցկացվեցին նաև Ազգային ժողովի շենքի առջև: Ստեղծված իրավիճակով պայմանավորված՝ Ներքին գործերի նախարարությունը երեկոյան հրատապ կարգով արգելեց բոլոր ցույցերը: Պետական ծառայողներին նույնպես հրամայվեց մնալ տանը:

### Հուլիսի 28-ին
Հուլիսի 28-ին գեներալ Աբդուրահման Չիանին հանդես եկավ հայտարարությամբ Télé Sahel-ի եթերում՝ ինքն իրեն հռչակելով Հայրենիքի պաշտպանության ազգային խորհրդի նախագահ։ Նա ասաց, որ հեղաշրջումն իրականացվել է՝ խուսափելու երկրի «քայլ առ քայլ և անխուսափելի կործանումից»։ Նա մեղադրեց նախագահ Բազումին՝ երկրի «կոշտ իրականությունը» թաքցնելու մեջ՝ այն անվանելով «մահացածների, տեղահանվածների, նվաստացումների և հիասթափությունների կույտ»։

Նա նաև քննադատեց կառավարության անվտանգության ռազմավարությունը՝ այն անվանելով անարդյունավետ և մատնանշելով Մալիի և Բուրկինա Ֆասոյի հետ համագործակցության բացակայությունը։ Սակայն նա չնշեց՝ երբ կամ ինչպես կվերադառնան քաղաքացիական կառավարման։ Նրա՝ որպես փաստացի պետության ղեկավարի կարգավիճակը հետագայում հաստատվեց գնդապետ Աբդրամանի կողմից, ով մեղադրեց Բազումի կառավարության պաշտոնյաներին՝ նոր ռեժիմի դեմ դավադրության մեջ, երբ նրանք ապաստան էին գտել օտարերկրյա դեսպանատներում, և զգուշացրեց արյունահեղության վտանգի մասին, եթե նրանք փորձեն դուրս գալ այնտեղից:

## Հետագա իրադարձությունները
Հեղաշրջումից հետո Նիգերում շարունակվեցին անկարգությունները՝ ուղեկցվելով ցույցերով, հեռուստառադիոհաղորդումների գրաքննությամբ և էլեկտրաէներգիայի մատակարարման խափանումներով, ինչպես նաև օտարերկրյա քաղաքացիների տարհանմամբ։ Ի վերջո, իրավիճակը վերածվեց լուրջ միջազգային ճգնաժամի, որն ուղղեց ԷԿՈՎԱՍ-ի կողմից ռազմական միջամտության սպառնալիք, լարվածության սրացում և Նիգերում ռազմական մոբիլիզացիա։

## Արձագանքներ
### Ներքին
Նիգերի իշխող քաղաքական կոալիցիան դատապարտեց հեղաշրջումը՝ այն անվանելով «ինքնասպանության նման և հանրապետական արժեքներին հակասող խելահեղություն»,մինչդեռ ընդդիմադիր կոալիցիան աջակցություն հայտնեց զինվորականների դժգոհությանը, բայց չհաստատեց որևէ քաղաքական փոփոխություն ուժի կիրառմամբ:  Բազումի աշխատակազմի երկու փոխղեկավարներ՝ Դաուդա Տակուբակոյեն և Ումար Մուսսան, հայտարարեցին, որ Չիանիի հայտարարությունները հեղաշրջման մասին «սուտ» են և նրան ու նախագահական պահակախմբին մեղադրեցին հեղաշրջումը կազմակերպելու մեջ՝ «անձնական շահի» նպատակով: Հաղորդվում է, որ Բազումից առաջ Նիգերի նախագահ եղած Մահամադու Իսկուֆուն, ինչպես նաև այլ նախկին ղեկավարներ, մասնակցել են նախնական բանակցություններին:

### միջազգային
Հեղաշրջումը դատապարտվել է Աֆրիկյան միության, Արևմտյան Աֆրիկյան պետությունների տնտեսական համայնքի (ԷԿՈՎԱՍ)), Միավորված ազգերի

կազմակերպության (ՄԱԿ), Ալժիրի, Եվրոպական միության,  Ֆրանսիայի,  Ռուսաստանի, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հարցերով գերագույն հանձնակատար Ֆոլքեր Թյուրքի կողմից,( որոնք կոչ են արել Բազումին անհապաղ ազատ արձակել), դատապարտել են նաև ԱՄՆ-ն ու Համաշխարհային բանկը: Բենինի նախագահ Պատրիս Տալոնը, որը նախատեսում էր այցելել Նիգեր ԷԿՈՎԱՍ-ի անունից որպես միջնորդ, հեղաշրջումն անվանել է «զինվորական խախտում»: Քենիայի նախագահ Ուիլյամ Ռուտոն հեղաշրջումը բնութագրել է որպես «Աֆրիկայի համար լուրջ ձախողում»՝ նշելով. «Նիգերի ժողովրդի ձգտումները սահմանադրական ժողովրդավարության հանդեպ խաթարվել են ոչ սահմանադրական իշխանափոխության հետևանքով», — ասել է նա տեսաուղերձում: Չադի նախագահ Մահամաթ Իդրիս Դեբին, որը հրավիրված էր ԷԿՈՎԱՍ-ի գագաթնաժողովին, որտեղ առաջ էր քաշվել վերջնագրի հարցը, առաջարկել է մեկնել Նիգեր՝ բանակցելու ռազմական խունտայի հետ ԷԿՈՎԱՍ-ի անունից:  Նիգեր ժամանելուց հետո նա հանդիպել է խունտայի ղեկավարի տեղակալ գեներալ Սալիվու Մոդիի հետ:

Մալիի և Բուրկինա Ֆասոյի զինվորական ղեկավարությունների համատեղ հայտարարության մեջ նշվում է, որ Նիգերի նկատմամբ ցանկացած միջամտություն այդ երկրների համար համարվելու է պատերազմի հայտարարություն:Նոր իշխանությունների օգտին հանդես է եկել նաև Գվինեայի զինվորական ղեկավարությունը։
### Եվրոպական միություն և  Ֆրանսիա
Եվրամիությունն ու Ֆրանսիան կասեցրել են Նիգերին տրամադրվող ֆինանսական օգնությունը և դադարեցրել են անվտանգության ոլորտում համագործակցության բոլոր համաձայնագրերի գործողությունը այդ երկրի հետ: Ֆրանսիան հայտարարել է, որ շարունակում է ճանաչել Բազումին որպես Նիգերի «միակ նախագահ», իսկ ԷԿՈՎԱՍ-ը նույնպես հայտարարել է, որ Բազումին ճանաչում է որպես Նիգերի «օրինական նախագահ»:

### ԷԿՈՎԱՍ
Սկզբում ԱրևմտաԱֆրիկյան պետությունների տնտեսական միությունը (ECOWAS) փորձեց հանդես գալ որպես միջնորդ զինվորականների հետ, սակայն միջնորդությունն անհաջողություն ունեցավ:Հուլիսի 30-ին ECOWAS-ը մեկշաբաթյա վերջնագիր ներկայացրեց Նիգերի հեղաշրջման առաջնորդներին՝ պահանջելով վերականգնել Արևմտաաֆրիկյան պետությունների տնտեսական միություն (ECOWAS) նախագահ Մոհամեդ Բազումի իշխանությունը, հակառակ դեպքում հանդիպելու են միջազգային պատժամիջոցների և/կամ ուժի կիրառման սպառնալիքին։ Նույն օրը ECOWAS-ի առաջնորդները հայտարարեցին, որ անմիջապես մտցնում են թռիչքների արգելք Նիգերի օդային տարածքում բոլոր քաղաքացիական ավիաչվերթների համար,և փակում են իրենց երկրների սահմանները Նիգերի հետ։ Հայտարարվել է պատժամիջոցների մի ամբողջ փաթեթ, ներառյալ՝Նիգերի և ECOWAS-ի անդամ պետությունների միջև բոլոր ֆինանսական և առևտրային գործարքների կասեցում,Նիգերի զինվորականների բանկային ակտիվների սառեցում, և ճանապարհորդության սահմանափակումներ՝ ուղղված հեղաշրջման մեջ ներգրավված զինվորականներին:

### ԱՄՆ
ԱՄՆ-ի պետական քարտուղար Էնթոնի Բլինքեն դատապարտեց Նիգերում հեղաշրջման փորձը:Միացյալ Նահանգները պաշտոնապես հայտարարեցին, որ իշխանության բռնումը «իշխանություն բռնելու փորձ ուժի միջոցով և սահմանադրությունը խախտելու փորձ» է, սակայն չհամարեցին դա հեղաշրջում, քանի որ դա կհանգեցներ տնտեսական և ռազմական օգնության դադարեցմանը՝ ներառյալ գործող անօդաչու թռչող սարքերը և ռազմական բազաները:

### Ռուսաստան
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը Նիգերում տեղի ունեցած հեղաշրջումը կոչել է «անտես սահմանադրական միտում»:

Եվգենի Պրիգոժինը, ռուսական «Վագներ» մասնավոր ռազմական ընկերության ղեկավար, որը գործում էր հարևան Մալիում և փոխարինել էր Ֆրանսիային՝ պայքարում երկրի տեղական ջիհադիստական ապստամբ շարժման դեմ, կոչեց Նիգերում տեղի ունեցած հեղաշրջումը՝ Նիգերի «կոլոնիզատորների» դեմ պայքարի մի մաս: Նա պնդեց, որ սա բաղկացուցիչ մաս է Նիգերի պայքարի՝ ազատագրվելու իր նախկին գաղութատերերից և արտաքին ուժերի ազդեցությունից:

### ՄԱԿ
ՄԱԿ - ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը դատապարտել է Նիգերում իշխանությունը բռնի ուժով զավթելու փորձերը:

Հուլիսի 28-ին ՄԱԿ-ը հայտարարեց, որ դադարեցրել է իր մարդասիրական գործողությունները երկրում, սակայն ավելի ուշ հստակեցրեց, որ նախկինի պես օգնություն է հասցնում Նիգեր, բայց կապ չի հաստատում զինվորականների հետ:

Human Rights Watch-ը նիգերիացի զինվորականներին կոչ է արել հստակ ժամկետներ նշել քաղաքացիական կառավարմանը վերադառնալու համար և պաշտպանել քաղաքացիների ժողովրդավարական ընտրությունների իրավունքները : Աֆրիկյան միությունը նաև պահանջել է, որ զինվորականները վերադառնան զորանոցներ 15 օր անց և վերականգնեն քաղաքացիական կառավարումը խաղաղության և անվտանգության խորհրդի նիստից հետո:

Այն բանից հետո, երբ ցուցարարները փորձեցին մուտք գործել Ֆրանսիայի դեսպանատուն հուլիսի 30-ին տեղի ունեցած հեղաշրջման աջակցության որոշ ցույցերի ընթացքում, Ֆրանսիայի կառավարությունը նախազգուշացրեց, որ "եթե որևէ մեկը հարձակվի Ֆրանսիայի քաղաքացիների, բանակի, դիվանագետների և երկրի շահերի վրա, նրանք կտեսնեն, որ Ֆրանսիան կպատասխանի անհապաղ և անդրդվելի ձևով", և որ նախագահ Մակրոնը (չի հանդուրժի որևէ հարձակում Ֆրանսիայի և նրա շահերի վրա):

## Վերլուծություն
Քեմերոն Հադսոնը, ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնի ավագ աշխատակիցը, հայտարարել է, որ հեղաշրջումը կարող է ազդել Նիգերի պայքարի վրա իսլամիստ ապստամբների դեմ, հավելելով, որ կան նշաններ, որ Նիգերի զինվորականները դժգոհ են զինյալների դեմ պայքարելու համար ստացած աջակցության մակարդակից:Կոնրադ Ադենաուեր հիմնադրամի Սահելի ծրագրի ղեկավար Ուլֆ Լեսինգը ասում է, որ հեղաշրջումը" մղձավանջ "էր Արեւմուտքի համար, որը Բազումի և Նիգերի վրա հույս էր դնում որպես" անվտանգության նոր խարիսխ " տարածաշրջանում: Ֆլավիեն Բաումգարտները, Dragonfly-ի Անվտանգության և քաղաքական ռիսկերի խորհրդատվական ընկերության աֆրիկացի վերլուծաբանը, ասում է, որ Բազումի հեռացումը կարող է հանգեցնել Նիգերում Վագների խմբի ընդլայնմանը ՝ հաշվի առնելով, որ երկիրը ուրանի կարևոր արտադրող է, որը փնտրում է Ռուսաստանը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2023 Նիգերում
Կատեգորիա:2023 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Նիգերի պատմություն
Կատեգորիա:Քաղաքական հեղաշրջումներ ըստ երկրի