open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռայան Ֆրեդերիքս

**Ռայան Ֆրեդերիքս**  (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, աջ պաշտպան:

## Ակումբային կարիերա
### «Տոտենհեմ Հոտսպուր»
Ռայան Ֆրեդերիքսը «Տոտտենհեմ Հոտսպուրի» երիտասարդական ակադեմիայի սան է: 2021 թվականի օգոստոսի 25-ին ակադեմիաի թիմակիցների Թոմ Քերոլի և Գարհ Քեյնի հետ, նորամուտն է նշել «Մոտենիեմի» առաջին թիմում՝ շոտլանդական «Հսրստի» դեմ Եվրոպայի լիգայի փլեյ-օֆֆ ռաունդում: Ավելի ուշ, Եվրոպայի լիգայի այդ խաղարկությունում ևս 2 հանդիպում է անցկացրել։

2012 թվականի օգոստոսի 10-ին ֆուտբոլիստին վարձակալել է Լիգա 1-ի «Բրենտֆորդ» ակումբը և կազմում նորամուտն է նշել հաջորդ օրը լիգայի գավաթի խաղարկությունում «Ուոլսոլի» դեմ խաղում (0:1): 2012 թվականի հոկտեմբերի 25-ին կիսապաշտպանը վարձակալությունից հետ է հրավիրել «Տոտտենհեմը»։  

### «Միլուոլ»
2014 թվականի հունվար 17-ին Ռայան Ֆրեդերիքսը 3 ամսվա վարձավճարով տեղափոխվել է «Միլան»: Հունվարի 18-ին նորամուտն է նշել «Իփսվիչ Թաունի» հետ խաղում և 39-րդ րոպեին խփել է այդ հանդիպման միակ գոլը: Հունվարի 31-ին վարձավճարը երկարաձգվել է մինչև մրցաշրջանի ավարտը և պայմանագիր է կնքել «Տոտենհեմի» հետ մինչև 2016 թվականը:

### «Միդլսբրո»
2014 թվականի օգոստոսի 28-ին Ռայան Ֆրեդերիքսը վարձավճարով մինչև մրցաշրջանի ավարտը տեղափոխվել է Չեմպիոնշիփի «Միդլսբրո» ակումբ: Նորամուտն է նշել սեպտեմբերի 20-ին «Բրենտֆորդի» դեմ տնային խաղում (4:0):

### «Վեստ Հեմ Յունայթեդ»
#### Մեկնարկային մրցաշրջան 2018/19
2018 թվականի հունիսի 5-ին Ռայան Ֆրեդերիքսն ակումբի հետ կնքել է չորս տարի ժամկետով պայմանագիր՝ այդպիսով դառնալով Մանուել Պելեգրինիի օրոք թիմին միացած առաջին խաղացողը: 2018 թվականի օգոստոսի 12-ին «մուրճագործների» կազմում նորամուտն է նշել ԱՊԼ-ի շրջանակներում «Լիվերպուլի» դեմ արտագնա խաղում, որում նրա թիմը պարտվել է 4:0 հաշվով․ ֆուտբոլիստը դուրս է եկել մեկնարկային կազմում և խաղացել է ամբողջ 90 րոպեն: 2018 թվականի սեպտեմբերի 26-ին թիմի կազմում առաջին գոլն է խփել, լիգայի գավաթի «Մաքքլսֆիլդի» դեմ խաղում, 51-րդ րոպեին Ռոբերտ Սնոդգրասի փոխանցումից։ Նույն խաղում 60 րոպե գոլային փոխանցում է կատարել նույն Ռոբերտին, վերջնական հաշիվը՝ 8:0 հօգուտ «Վեսթ Հեմի»:

#### 2019/20 մրցաշրջան
Ռայան Ֆրեդերիքսը 2015/2016 մրցաշրջանը վարձավճարով սկսել է «Բրիստոլ Սիթիում», «աղվեսներին» միացել է միայն ձմեռային տրանսֆերային պատուհանների ժամանակ:

## Հավաքականի կազմում
2011 թվականի մարտի 29-ին Ռայան Ֆրեդերիքսը հրավիրվել է Անգլիայի հավաքական (մինչև 19 տարեկան), նրա կազմում մեկ հանդիպում է անցկացրել (0:3) Նիդեռլանդների հավաքականի դեմ խաղում:

## Նվաճումներ
**«Ֆուլհեմ»**

* Չեմպիոնշիփի փլեյ-օֆֆի հաղթող՝ 2017/18

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վեստ Հեմ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլուոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուլհեմի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Բրենտֆորդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրիստոլ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բորնմութի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Անահիտա Խալաթբարի

**Անիտա Խալաթբարի** (), իրանական ծագումով ամերիկացի լրագրող, լրատվական հաղորդավար, լրագրող, դերասանուհի, հեռուստաշոուի հաղորդավար։ Մեծացել և կրթություն է ստացել Բրիտանիայում։ Նրա նախապապ Սեպահդար Աազամը եղել է թագավորական Խալաթբարիների ընտանիքից և 4 ժամկետ (1909 թվականից) զբաղեցրել է վարչապետի պաշտոնը։ 1920-ականներին բրիտանացիների կողմից պարտադրված Փահլավիների դինաստիայի և Ռեզա խաների գալուստով Սեպահդար Ազամը ենթարկվել է ուժեղացված քաղաքական ճնշման: Նրա ունեցվածքի մեծ մասը բռնագրավվել նոր կառավարության կողմից՝ փորձելով վերահսկել նրա հարստությունն ու իշխանությունը: Սեպահդար Ազամն ինքնասպան է եղել։

## Կրթություն
Խալաթբարին ուսանել է քաղաքականություն և սոցիոլոգիա Լոնդոնում, բայց ավելի ուշ տեղափոխվել է Կալիֆորնիա, որպեսզի հետամուտ լինի իր կիրքը հեռարձակման և դերասանության ոլորտներում, չնայած իր պահպանողական հոր դժգոհությանը։

## Կարիերա
Իր կարիերայի ընթացքում Անահիտա Խալաթբարին հարցազրույց են տվել հարյուրավոր անձիք, այդ թվում՝ քաղաքական գործիչների, բժիշկների, վիրաբույժների և հայտնի մարդկանց, ինչպիսիք են Իսրայելի նախկին նախագահ, սենատոր Ռոդերիկ Դ. Ռայթը, Շերիֆ Լի Բակկան, Լոս Անջելեսի նախկին քաղաքապետ Անտոնիո Վիլարայգոսան, Լարի Քինգը և շատ ուրիշներ:

Որպես դերասանուհի խաղացել է՝ NBC հեռուստաալիքի «Մենք ժողովուրդը» դատական հեռուստաշոուում։ Խալաթբարին նկարահանվել է նաև «Սիրահարված Շիրին» ռոմանտիկ կատակերգությունում, որի ռեժիսորն է Ռամին Նիամին: Անիտա Խալաթբարիի հիանալի դերասանական հմտությունները «Սիրահարված Շիրինը» ֆիլմում արժանացել են մեծ կինոքննադատ Ռոջեր Էբերտի գովասանքի և համեմատվել Ֆեյ Դանաուեյի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

 
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Իրանցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իրանցի լրագրողներ
Սադաֆ Էսպահբոդի

**Սադաֆ Էսպահբոդի** (. ), իրանցի դերասանուհի: *Բյուրեղապակյա սիմուրղ* և Հաֆեզի անվան մրցանակների է արժանացել *Խոտաշխարհ* ֆիլմում (2022) թմրանյութերից կախվածություն ունեցող մոր կերպարի տպավորիչ մարմնավորման համար:

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Ալիատա

**Ալիատա **( от aglio, «սխտոր»; լիգուրերեն: aggiadda), սխտորի սոուս և համեմունք իտալական խոհանոցում, օգտագործվում է տապակած կամ խաշած միսը, ձուկը և բանջարեղենը համեմելու համար։ Օգտագործումը առաջին անգամ հիշատակվում է Հին Հռոմում։ Այն դեռ լայնորեն օգտագործվում է իտալական խոհանոցում****։ Ալիատան օգտագործվում է Ջենովայի և Լիգուրիայի խոհանոցում խաշած տապակած մսի, ձկան և բանջարեղենի հետ և նկարագրվել է որպես «լիգուրական կլասսիկա»։ Նաև համարվում է Սարդինիայի Օրիստանո նահանգի Բոզա քաղաքի ավանդական ուտեստը։ Դա ավանդական սոուս է, որը լայնորեն օգտագործվում էր նախկինում, հատկապես ձկնորսների կողմից, ովքեր երկար ժամանակ պետք է պահեին սնունդը:

## Պատրաստում
Սոուսը պատրաստվում է փոքր կտորներով կտրատված, արևի տակ չորացրած լոլիկից, տապակած կարագով և սխտորով, մանրացված մաղադանոսով՝ կեղևազրկված լոլիկի, ձեթի և քացախի հավելումով։ Սոուս պատրաստելու համար երբեմն չորահացը ևս թաթախում են քացախի մեջ: Դրա պատրաստումը ներառում է բաղադրիչների էմուլգացիա՝ բաղադրիչների տրոհումը կանխելու համար, ինչն արվում է դանդաղորեն ձիթապտղի յուղ ավելացնելով՝ խառնուրդը անընդհատ հարելով: Այն սովորաբար մատուցվում է տապակած կամ խաշած մսի, ձկան, բանջարեղենի հետ։ Oգտագործվում է ձկնեղենի՝ կատվաձկների, շնաձկների, ութոտնուկների, ինչպես նաև գառան ոտք մարինացնելու համար: Այսօր սոուսն օգտագործում են նաև տավարի լյարդ պատրաստելու համար. այն կտրատում են շերտերով և եփում տապակի մեջ՝ շոգեխաշելուց հետո ավելացնում են սոուսով։

## Տարբերակներ
**Կանաչ ալիատա**. սա պիեմոնտական ​​բաղադրատոմս է, որը հիմքում մաղադանոսն է և տեղական ռիկոտան:

**Պորրատա**. նմանատիպ սոուս է, որի պատրաստման ժամանակ սխտորը փոխարինվում է պրասով (իտալերեն )։

## Պատմություն
Ալիատայի ծագումը գալիս է Հին Հռոմից։ Սոուսը նկարագրվել է որպես տիպիկ գյուղացիական սնունդ, որը սպառվել է նաև բարձր դասի մարդկանց կողմից։ 14-րդ դարի վենետիկյան խոհարարական գրքում ասվում է, որ ալիատա կարելի է մատուցել «ամեն տեսակ մսի հետ»։ *Liber de Coquina*-ն, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 13-րդ դարում, նշում է, որ սոուսը կարելի է օգտագործել «ցանկացած միս մատուցելու համար»:

## Տես նաև
* Աիոլի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Италия. История гастрономии от Лукулла до наших дней. Задворный В., Лупандин И. – М.: ЭКСМО, 2014
* Чесночный соус по-лигурийски, или «альята»

Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Իտալական սոուսներ
Կատեգորիա:Սոուսներ
Շահրզադ Սեիֆի

**Շահրզադ Սեիֆի** (), իրանցի պրոդյուսեր և դերասանուհի։ Եղել է գործադիր պրոդյուսերը և դերակատարներից մեկը Շահրամ Մոքրիի «Ձուկ և կատու» գեղարվեստական ֆիլմում, որը Վենետիկի կինոփառատոնում արժանացել է «Հորիզոն» մրցանակին (2013):  Որպես պրոդյուսեր՝ մասնակցել է նաև ռեժիսոր Աբեդ Աբեսթի «Սիմուլյացիա» և «Սպանելով ներքինի խանին» ֆիլմերի ստեղծմանը: Նա Hich Film կինոընկերության հիմնադիրն ու գործադիր տնօրենն է։ Շահրզադի թողարկած «Սպանելով ներքինի խանին» կինոնկարն արժանացել է Slamdance Grand ժյուրիի մրցանակին (2022):

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Իրանցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իրանցի պրոդյուսերներ
Իբրահիմ խան Զահիր օդ-Դոուլե

**Իբրահիմ խան Զահիր օդ-Դոուլե** կամ **Իբրահիմ խան** (, (), Քերմանի նահանգապետ 1801-1824 թվականներին Ֆաթհ Ալի շահի օրոք։ Իբրահիմ Խանը շատ խաղաղասեր էր Քերման քաղաքի ճնշված բնակչության հանդեպ և մեծ հաջողություն ունեցավ քաղաքը շենացնելու գործում։ Նրա օրոք կառուցվել են բազմաթիվ շենքեր ու ջրանցքներ, մշակվել հողերը։

## Կենսագրություն
Իբրահիմ խանի հայրը՝ Մեհդի Գոլի Խանը, Աղա Մոհամմադ խան Ղաջարի եղբայրն էր, մայրը՝ Ասիյա Խանումը, Մոհամմադ խան Ղաջարի դուստրն էր։ Հոր մահից հետո Ասիյա Խանումն ամուսնացել է Բաբա Խանի (հետագայում՝ Ֆաթհ Ալի շահի) հետ։ Այնուհետեւ Ֆաթհ Ալի շահի ավագ դուստրը՝ Հոմայուն Սուլթանը, դարձավ Զահիր օդ-Դոուլի կինը։ Նա եղել է շահի ընտանիքի մերձավոր ազգականը՝ միաժամանակ լինելով Ֆաթհ Ալի շահի զարմիկը, խորթ որդին և փեսան։
1824 թվականին Իբրահիմ խանն իր ավագ որդուն՝ Աբբաս Ղոլի Միրզային, նշանակել է իր ռեգենտ Քերմանում, իսկ մյուս որդուն՝ Ռոստամ Խանին, որպես իր ռեգենտ Բամում, և մեկնել Իրանի մայրաքաղաք Թեհրան՝ մասնակցելու մի միջոցառման։ Թեհրանում գտնվելու ընթացքում նա հիվանդացել է ու մահացել։ Ըստ *Ma'ather-e Soltaniya* աշխատության հեղինակի՝ «նա երիտասարդ, լավ հումորով, բարի մարդ էր»։

## Զավակներ
Զահիր օդ-Դուլեն ուներ 21 դուստր և 20 որդի։ Նրա որդիներից մեկը՝ Աբբաս Ղոլի խանը, հաջորդեց նրան Քերմանի կառավարչի պաշտոնում։ Մեկ այլ որդին՝ Ռոստամ խանը, ամուսնացավ Ֆաթհ Ալի շահի դստեր՝ Գոհար Խանումի հետ։ Նրա ամենահայտնի որդին էր Հաջ Մոհամմադ Քարիմ խանը, ով շեյխ Ահմադ ալ-Ահսահիի և Սեյիդ Քազիմ Ռեշթիի աշակերտներից էր, իսկ հետագայում դարձավ շեյխիզմի ամենանշանավոր առաջնորդներից մեկը։

## Անհատականություն
Զահիր օդ-Դոուլեն գրել է նաև պոեզիա և ստորագրել է Տողրոլ կեղծանունով։ Նա առանձնահատուկ հետաքրքրություն ուներ շեյխ Ահմադ Ահսահիի անձի նկատմամբ և նույնիսկ հանդիպել է նրան, երբ վերջինս ապրում էր Յազդում: Հատկանշական է, որ Զահիր օդ-Դոուլը գանձարանից գումար չի ծախսել իր անձնական կարիքների համար, իսկ Մուհարրամ ամսին (իսլամական օրացույցի առաջին ամիսը) մասնակցել է Ռուզե Հոնի արարողությանը և նույնիսկ ոտաբոբիկ քայլել։

## Քերմանում Իբրահիմ խանից մնացած շինություններ
* Իբրահիմ խանի դպրոց (Էբրահիմիե)
* Իբրահիմ խանի համալիրը, որն իր մեջ ներառում է բաղնիք, շուկա, աբ-անբար (ջրի պահեստ) և աղոթատուն (հալվաթ-խանե)
* Դարպաս դեպի միջնաբերդ (Տապանի դարպաս)
* Քերմանում Իբրահիմ խանի կուսակալության ժամանակաշրջանում նա կառուցել է շատ կարևոր և արժեքավոր շինություններ, որոնք այսօր Գյանջալի խանի համալիրի հետ միասին կազմում են Քերման քաղաքի պատմական միջուկը։ 1817 թվականին կառուցված Իբրահիմ խանի դպրոցը (Էբրահիմիե) նրա օրոք ստեղծված ամենակարևոր շենքն է։ Հարկ է նշել, որ այս դպրոցը պահպանվել է մինչ օրս և հանդիսանում է իրանական սալիկապատման (քաշի կարի), նկարչության և ծեփի հիանալի օրինակ։ Իբրահիմ Խանի համալիրը ոճով շատ մոտ է Սեֆյան ճարտարապետության լավագույն օրինակներին:

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Փանախանի տուն

**Փանախանի տուն**, 19-րդ դարի պալատական համալիր, որը գտնվում է Երևանի կենտրոնում, Հայաստանում: Իրանական Հայաստանի ժամանակաշրջանում կառուցված պալատը գտնվում է Սախարովի հրապարակի մոտ (նախկինում՝ Փանա-Խանի հրապարակ), Վարդանանց փողոցի երկրորդ նրբանցքում: 1828 թվականին Երևանում պարսկական տիրապետության ավարտից հետո այն այժմ ծառայում է որպես մասնավոր բնակելի համալիր։
ձախից|մինի|ՓանաԽանի պալատը 1912 թվականին։
Պալատը կառուցվել է 19-րդ դարի սկզբին, երբ Հայաստանը գտնվել է Իրանի տիրապետության տակ, սակայն կառույցի ստույգ ծագումը պարզ չէ։ Այն կազմել է Երևանի պատմական Շահար թաղամասի մի մասը՝ քաղաքի կենտրոնական և ամենահին հատվածը։ Որոշ աղբյուրներ նշում են, որ պալատը որպես նստավայր ծառայել է պարսիկ Փանա-խանի համար, որը եղել է տարածաշրջանի տեղական խանն։ Այլ աղբյուրներ նշում են, որ այն ի սկզբանե եղել է մեդրեսե, որը եղել է Մուհամմեդ Սարդիփ խանի՝ Երևանի վերջին սարդարի բարձրաստիճան հրամանատար Հոսեյն Քոլի խանի բարձրաստիճան հրամանատար Մուհամմեդ Սարդիփ խանի մի մասը, որը ներառում էր նաև մզկիթ և մի փոքրիկ մինարեթ, որոնք ավերվել են։

Սախարովի հրապարակը, որտեղ գտնվում է պալատը, կոչվել է Պանա-Խանի հրապարակ այն ժամանակվանից, երբ քաղաքը գտնվել է պարսկական տիրապետության տակ։ Համալիրի նախկին խոհանոցում ներկայումս բնակվող տեղի հայ ընտանիքը վկայում է, որ իրենց նախապապը խոհարարն է եղել պալատի սեփականատեր խանի համար, և որ ռուսների կողմից տարածաշրջանի գրավումից հետո պալատը նվիրել է իրենց ընտանիքին։ Պալատը ներկայումս ծառայում է որպես բնակելի համալիր տեղի հայերի, ինչպես նաև Սիրիայից հայ փախստականների և Ռուսաստանից ժամանած աշխատողների համար։ Այն հայ նկարիչ Արարատ Ղարիբյանի 1947 թվականի նկարի թեման է՝ *«Հին Երևան. Փանախանի տունը»* (Հին Երևան. Փանախանի տունը), որը տեղակայված է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Նկարագրություն
մինի|Պալատի ճակատը 1921 թվականին։
Պալատի պատերը 60 սանտիմետր լայնություն ունեն և կառուցված են աղյուսից։ Ճարտարապետական ոճը հետևում է ժամանակաշրջանի իրանական երկհարկանի աղյուսե տների տիպիկ միտումին՝ ցույց տալով նմանություններ Իրանի Քուրդիստանի շրջանի Սանանդաջի տների հետ։ Պալատը հիմնականում երկհարկանի է, բացառությամբ կենտրոնի, որը 3 հարկանի է՝ հետևելով իրանական ավանդույթին՝ վերին հարկը նախատեսված է բացառապես կանանց համար: Արտաքին ճակատը բնորոշ է իրանական ճարտարապետությանը, որը պարունակում է գունագեղ դեկորատիվ աղյուսագործություն՝ փիրուզագույն, կանաչ, կարմիր և դեղին գույներով։ Շենքի մասերը պահպանվել են իրենց սկզբնական տեսքով, օրինակ՝ առաջին հարկի ձախ սենյակը, երրորդ հարկը և պատմական պատշգամբը, իսկ մյուսներն ամբողջությամբ վերափոխվել են, օրինակ՝ ամբողջ երկրորդ հարկը և առաջինի աջ կողմը։  Փայտն օգտագործվել է նաև որպես շենքի հիմնական կառուցվածքային բաղադրիչ։ Ներքին հարդարման ոճը, ճակատը և աղյուսը բնորոշ են Ղաջարների դարաշրջանի տներին։

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագիտություն
* 

* 

* 

* 

* 

Կատեգորիա:19-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Իրանական-կովկասյան ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Հայ-իրանական հարաբերություններ
Քաֆբիխ

**Քաֆբիխ** (), իրանական ավանդական քաղցրավենիք, որը պատրաստվում է Խորասանում՝ հատկապես Գոնաբադ և Բիրջանդ քաղաքներում։ Այն պատրաստվում է Շաբ-Է-Յալդայի՝ ձմեռային արևադարձի տոնակատարության համար:

## Պատրաստման եղանակ
Քաֆի հիմնական բաղադրիչը *Acanthophyllum squarrosum*-ի արմատն է (Փշատերև, մեխակազգիների ընտանիքի բույս): Բույսի արմատը մաքրում և եփում են նվազագույնը երեք անգամ, ամեն եռալուց հետո ջուրը փոխում են, մինչև թուրմը լավ հոտ ու համ ունենա։

Այս արարողության ժամանակ *Չուբակ* բույսի արմատը կամ *Բիխը*, թրջում են ջրի մեջ և մի քանի անգամ եռացնելուց հետո լցնում *թեգար* կոչվող մեծ կաթսայի մեջ։ Ընտանիքի տղամարդիկ նռնենու բարակ շիվերով հեղուկը հարում են այնքան, մինչև այն պնդանա: Դա պետք է արվի զով միջավայրում, որպեսզի հեղուկը փրփրի, կարծրանա ու չորանա: Ինչպես *Իսֆահան ղազը*, այնպես էլ պատրաստված Քաֆը պետք է քաղցրացնել շաքարավազ կամ մեղր խառնելով, ապա զարդարել: Ընկույզը և պիստակն առանձին մատուցվում են հյուրերին։ Նախքան քաֆը քաղցրացնելը, երիտասարդներին թույլատրվում է այն նետել միմյանց վրա և քսել իրար երեսի՝ զվարճացնելով հյուրերին:

Իրանի և Խորասանի որոշ շրջաններում Շաբ-Է-Յալդայի գիշերը երիտասարդ նշանված զույգերն իրար ընծաներ են ուղարկում։ Տղամարդիկ իրենց հարսնացուներին ուղարկում են անուշեղենի կապոց՝ յոթ տեսակի մրգերով և տարբեր նվերներով: Որոշ շրջաններում աղջիկը և նրա ընտանիքը պատասխան նվեր են ուղարկում երիտասարդ փեսային։

## Պատկերասրահ

File:Happy Yalda Night cake.jpg|Շաբ-Է-Յալդայի գիշերվա տորթ
File:Yalda setting 2.jpg|
File:KafBeex a kind of sweet in iran.jpg|Իրանական քաղցրավենիքի տեսակ քաֆբիխ
File:Yaldā Night.png|Շաբ-Է-Յալդայի գիշերվա համար նախագծված տարբերանշան
File:Fruits used in yalda at 2017.jpg|Մրգեր Շաբ-Է-Յալդայի տոնին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
*
*
*
* 
* 

Կատեգորիա:Իրանական խոհանոց
Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Ասիյա Խանում Դևելլու

**Ասիյա Խանում Դևելլու** (, (մահ․), Ֆաթհ Ալի Շահ Ղաջարի կանանցից մեկը և թագաժառանգ Աբբաս Միրզայի մայրը։ Նա Ֆաթհ-Ալի խան Ղաջար Դեվելլուի դուստրն էր և Ամիր Խան Սարդարի քույրը, որոնք Ղաջարների ցեղի Դեվելլու ճյուղի նշանավոր ներկայացուցիչներ էին։

## Կենսագրություն
Ասիյա Խանումի ամուսնությունը Ֆաթհ Ալի շահի հետ քաղաքական ռազմավարության մի մաս էր, որը նախաձեռնել էր Աղա Մոհամմադ խան Ղաջարը։ Նրա նպատակն էր նվազեցնել լարվածությունը Ղաջար ցեղի երկու հակառակորդ ճյուղերի՝ Դևելլուների և Կոյունլուների միջև: Ըստ այդ ծրագրի՝ իրենց ամուսնությունից ծնված որդուն՝ Աբբաս Միրզային, պետք է հռչակեին թագաժառանգ՝ այդպիսով միավորելով երկու ճյուղերը և ապահովելով, որ Դևելլու ցեղը վտանգ չներկայացնի Ֆաթհ-Ալի շահի թագավորության համար։

1795 թվականին Ալի Շահ Միրզա Զիլ ալ-Սուլթանի ծնվելուց հետո Աղա Մոհամմադ խանը որպես նվեր Ասիյային ուղարկել է մի թանկարժեք զարդ, որը հայտնի է որպես «*Jeqeh-ye Almas Shakhedar Tokhmeh Lāl*» (ադամանդակուռ զարդ՝ սուտակ քարով): Ընծան դրվել է Զիլ ալ-Սուլթանի օրորոցի վրա։

Ասիյա Խանումը բարձր կարգավիճակ էր վայելում արքունիքում։ Նա պաշտոնական արարողություններով նշանակվել էր հարեմի կանանց գլխավոր և շահի կողմից արժանանացել հատուկ հարգանքի։ Այս արտոնյալ վերաբերմունքը լարվածություն առաջացրեց հարեմի մյուս կանանց, հատկապես Բադր ալ-Նեսսա Խանումի՝ Մոստաֆա Խան Ղավանլուի դստեր հետ, որն ի վերջո ամուսնալուծվեց շահից՝ ի նշան բողոքի։

Ասիյա Խանումը հայտնի է եղել իր խիզախությամբ և ռազմական հարցերում ներգրավվածությամբ։ Ասում են, որ իր որդու՝ Աբբաս Միրզայի կողքին մի քանի մարտերի է մասնակցել՝ ռազմական խորհուրդներ և նույնիսկ հրամաններ տալով։ Պաշտոնական արարողությունների ժամանակ նա ստուգումներ էր անցկացնում ռազմաճակատի զորքերում։

Չնայած թագաժառանգի մայրը լինելուն՝ Ասիյա Խանումը մահացել է նախքան «Մահդ-ի Ուլիա» տիտղոսն ստանալը։ Այս տիտղոսը հետագայում տրվել է Նանե Խանում Բարֆորուշին, թեև նրա որդին այդպես էլ չի դարձել գահաժառանգ։

Ասիյա Խանումը վախճանվել է 1814 կամ 1815 թվականներին (1230 թվական՝ ըստ հիջրայի) և թաղվել Ալ-Աթաբաթ Ալ-Ալիաթում։

## Զավակներ
Ասիա Խանումը Ֆաթհ Ալի շահին պարգևել է երեք զավակ։

*Աբբաս-Միրզա (թագաժառանգ)
*Ալի Շահ Միրզա Զիլ ալ-Սուլթան
*Գոհար Մալեք Խանում (նաև հայտնի է որպես Շահ Բիբի)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Թագուհիներ
Կատեգորիա:Իրանցի կանայք
Միրսաիդ Մոլավիան

**Միրսաիդ Մոլավիան** ( պարսկերեն ՝ میرسعید مولویان. ), իրանցի դերասան: Լայն ճանաչում է ձեռք բերել *«Մի անգամ Իրանում»* ռոմանտիկ պատմական դրամայում (2021–2022) Ռեզա Ֆախարի կերպարը մարմնավորելով: Մոլավիանն առաջադրվել է «Բյուրեղյա սիմուրղ»,  Հաֆեզի անվան, ինչպես նաև  Իրանի կինոքննադատների ու գրողների ասոցիացիայի մրցանակների՝ 2020 թվականին *«Թուման»* դրամատիկ ֆիլմում խաղամոլի կերպարը տպավորիչ կերպով  մարմնավորելու համար:

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

### Վեբ

## Թատրոն

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Իրանցի դերասաններ
Ջալալ Փիշավյան

**Ջալալ Փիշվայան** (), իրանցի դերասան, որը դերակատարումներով հանդես է եկել ավելի քան 80 ֆիլմերում:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1930 թվականի հունիսի 10-ին Թեհրանում: Հասուն տարիքում եղել է մարզասրահի սեփականատեր, զբաղվել է բռնցքամարտով և ձյուդոյով:

Որպես դերասան՝ Փիշվայանը համարվում է իրանյան կինոյի նոր ալիքի ներկայացուցիչ: Հաճախ հանդես է եկել չարագործ կերպարների մարմնավորմամբ: Նրա մասնակցությամբ առաջին ֆիլմերից մեկը 1962 թվականին նկարահանված *Մի աղջիկ է բղավում* կինոնկարն է: Հիշարժան են Փիշավյանի դերակատարումները նաև *Սոված գայլերը* (1962), *Կայսրը* (1969), *Khodahafez Rafigh* (1971), *Մոտոցիկլավար Ռզան* (1970) ֆիլմերում: 

Իրանյան հեղափոխության ժամանակ և դրան անմիջականորեն հաջորդած շրջանում նա համարվել է «գռեհկության խորհրդանիշերից մեկը»: 1985 թվականին Փեշավյանը մեկնել է Գերմանիա՝ դերասանությանը վերջ տալու նպատակադրումով, բայց շուրջ 10 տարի անց՝ 1995 թվականին վերադարձել է դերասանական աշխատանքին:

Մահացել է Գերմանիայում, 2021 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ 91 տարեկան հասակում, կոնքի կոտրվածք ստանալու հետևանքով:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իրանցի դերասաններ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի (Հերակլիոն)

**Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի, Հերակլիոն** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքությանը, թեև Հունաստանում գործում են Մայր Աթոռ սուրբ Էջմիածնի Հունաստանի հայոց թեմը և Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Հունաստանի թեմը։ Կազմակերպում է Հունաստանի Կրետե կղզում բնակվող առաքելական հունահայության հոգևոր կյանքը, հանդիսանում է ոչ միայն Հերակլիոն քաղաքի, այլև կղզու միակ հայկական եկեղեցին։ Ի սկզբանե եղել է ոչ հայկական․ հայերին է տրվել 1669 թվականին՝ Կրետական պատերազմի արդյունքում օսմանցիների կողմից այն նվաճելուց հետո։

## Պատմություն

10-րդ դարի 70-ական թվականներին Բյուզանդական կայսրության Կրետե կղզում ապրել է ավելի քան 20.000 հայ։ Հայկական համայնքներ են եղել Ռեթիմնոյում, Արմենոխորում, Հերակլիոնում և այլուր։ Կայսրության թուլացման, ապա և անկման շրջանում կղզին անցել է Վենետիկի Հանրապետությանը, և ընդհատումներով դրա կազմում է եղել երկար հարյուրամյակներ։ Չնայած դրա կաթոլիկ դավանանքին՝ հայերը պահպանել են առաքելական հավատքը։

Ուշ միջնադարում Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսությունը հաճախ իր գերագահության ներքո էր ներկայացնում Կոստանդնուպոլսի և Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունները, աշխարհագրական սահմաններն ընդլայնելով Օսմանյան կայսրության տարածքով մեկ՝ ներառելով Հունաստանն ու Կիպրոսը։ Հետագայում այս երկուսը, որպես նորաստեղծ թեմեր, 20-րդ դարում ամրագրվեցին Կիլիկիայի աթոռի ներքո։ Չնայած այդ հանգամանքին՝ Հունաստանին պատկանող Կրետե կղզու հայկական եկեղեցին մնաց Կոստանդնուպոլսի պատրիարքության իրավասության ներքո՝ որպես Թուրքիայի տարածքից դուրս գտնվող միակ կրոնական կառույց։

## Եկեղեցի
Եվրոպայի ամենահին հայկական եկեղեցիներից մեկն է Կրետեի սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցին, որ բյուզանդական շրջանին կոչվում էր սուրբ Գևորգ։ 1669 թվականին, երբ կղզին գրավեց Օսմանյան Կայսրության կողմից, եկեղեցին տրվեց հայերին, և որպես այդպիսին գործածվում է մինչև այսօր։ Եկեղեցու 350-ամյակը նշվել է 2019 թվականին։ Այդ առթիվ Էջմիածնի գանձարանից այստեղ էին բերվել սուրբ Հովհաննես Մկրտչի մասունքները։

Եկեղեցու բակը զետեղված են մոտ 30 մարմարյա դամբարանաքարեր, որոնք պատկանում են 17-րդ դարին՝ Կրետե գաղթած հայ ընտանիքներին։ Քաղաքի պարիսպից դուրս կայ նաև Կրետեի հայոց գերեզմանատունը, մոտավորապես 4000 մետր2 տարածությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքության վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հերակլիոնի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հունահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Ռոբին Ուորեն

**Ջոն Ռոբին Ուորեն** () ​​ավստրալացի պաթոլոգ, Նոբելյան մրցանակակիր և հետազոտող էր, ով 1979 թվականին Բերի Մարշալի հետ համատեղ հայտնաբերեցին *[[Հելիկոբակտեր պիլորի վարակ|Հելիկոբակտեր պիլորի]]* բակտերիան։ Նրանք բժշկական հանրությանը ապացուցեցին, որ *Helicobacter pylori* բակտերիան  պեպտիկ խոցերի մեծ մասի պատճառն է։.

## Վաղ տարիք և կրթություն
Ուորենը ծնվել է 1937 թվականի հունիսի 11-ին Հյուսիսային Ադելաիդայում։ Նրա հայրը՝ Ռոջեր Ուորենը, գինեգործ էր, իսկ մայրը՝ Հելեն Ուորենը (ծնվ. Վերկո), բուժքույր։ Ուորենը ավարտել է Ադելաիդայի համալսարանի ավագ դպրոցը Ադելաիդայի Սուրբ Պետրոս քոլեջու։

## Կարիերա
Ուորենը վերապատրաստվել է Ադելաիդայի Թագավորական հիվանդանոցում և դարձել է կլինիկական պաթոլոգիայի ռեգիստրատոր Բժշկական և անասնաբուժական գիտությունների ինստիտուտում (IMVS): Այնտեղ նա աշխատել է լաբորատոր արյունաբանության բնագավառում, ինչը  պաթոլոգիայի նկատմամբ հետաքրքրություն է առաջացրել։

1963 թվականին Ուորենը նշանակվել է Պաթոլոգիայի պատվավոր կլինիկական օգնական և Արյունաբանության պատվավոր ռեգիստրատոր՝ Ադելաիդայի Թագավորական հիվանդանոցում: Այնուհետև նա Ադելաիդայի համալսարանի պաթոլոգիայի դասախոս էր և Մելբուրնի թագավորական հիվանդանոցի կլինիկական պաթոլոգիայի ռեգիստր: 1967 թվականին Ուորենն ընտրվեց Ավստրալազիայի պաթոլոգների թագավորական քոլեջում և դարձավ Պերտի թագավորական հիվանդանոցի ավագ պաթոլոգ, որտեղ նա անցկացրեց իր կարիերայի մեծ մասը:
### Նոբելյան մրցանակի աշխատանք
Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարանում Ուորենը իր գործընկեր Բարրի Մարշալի հետ ապացուցեց, որ այդ բակտերիան ստամոքսի խոցի վարակիչ պատճառն է։  Ուորենը օգնեց (14 C-urea շնչառական թեստ) համապատասխան ախտորոշիչ թեստ մշակել՝ խոցային հիվանդների մոտ H. pylori-ն հայտնաբերելու համար:

2005 թվականին Ուորենը և Մարշալը արժանացան բժշկության ոլորտում Նոբելյան մրցանակի։

2006 թվականին նկարահանվել է ավստրալական վավերագրական ֆիլմ Ուորենի և Մարշալի՝ Նոբելյան մրցանակի ճանապարհի մասին, որը կոչվում է «Նոբելյան մրցանակի հաղթողի ուղեցույց»։ 2007 թվականին նա նշանակվել է Ավստրալիայի շքանշանի կավալեր։

## Անձնական կյանք և մահ
Ուորենն ամուսնացած էր Ուինիֆրեդ Թերեզա Ուորենի հետ (ծնվ. Ուիլյամս), և նրանք ունեն հինգ երեխա։  Ուինիֆրեդ Ուորենը դարձավ կայացած հոգեբույժ: 1997 թվականին նրա մահից հետո Ուորենը հեռացավ բժշկությունից։

Ուորենը մահացել է 2024 թվականի հուլիսի 23-ին Փերթում, Ավստրալիա, 87 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ
Ամետիստ Ազորդեգան

**Ամետիստ Ազորդեգան** (, ) շվեդ լրագրող, հեռուստատեսության և ռադիոյի հաղորդավար։ Ծնվել է Թեհրանում, Իրանում, բայց 1986 թվականին ընտանիքի հետ միասին հեռացել է այնտեղից և ուսանել է լրագրություն Ստոկհոլմում (մասնագիտանալով երաժշտական լրագրության ոլորտում)։ Նա 2007-2014 թվականներին վարել է Sveriges Radio-ի «En kärleksattack på svensk hiphop» երաժշտական հաղորդումը, որը հեռարձակվել է P3 և SR Metropol ալիքներով։ 2013 թվականից ի վեր նա իրականացնում է տարբեր մշակութային միջոցառումների վերլուծություն Sveriges Radios P1, P2 և P3 ալիքներով։ Նա նաև Grammis մրցանակի և Շվեդական երաժշտության Hall of Fame-ի անդամ է։

Ազորդեգանը 1999 թվականից աշխատում է SVT-ում՝ *«Kvällstoppen, Pop i fokus»* երաժշտական հաղորդման վրա՝ համատեղ Պեր Սինդինգ-Լարսենի և Ֆրեդրիկ Լինդստրյոմի հետ։ Նախկինում աշխատել է որպես երաժշտական քննադատ «City» և «Gaffa» թերթերում, ինչպես նաև՝ ժամանակ առ ժամանակ՝ «Metro» և «Sonic» հանդեսներում, և գրել է երաժշտական հոդվածներ «Göteborgs-Posten»-ի համար։ Ազորդեգանը և դերասան Միքաել Տոռնվինգը ժամանակավորապես կասեցվել են իրենց աշխատանքից Sveriges Radio-ում 2010 թվականի շվեդական ընդհանուր ընտրություններից առաջ՝ կազմակերպության քաղաքականությունը խախտելով և բացահայտորեն ցուցադրելով իրենց քաղաքական տեսակետները։ Ազորդեգանը մասնակցել է քարոզարշավի տեսահոլովակում՝ ուղղված ծայրահեղ աջակողմյան կուսակցություններին։ Երբ ռեպեր Ադամ Տենստան 2015 թվականին հեռացավ TV4-ի «Nyhetsmorgon» հաղորդումից՝ ընկալվող ռասիզմի պատճառով, Ազորդեգանը գրեց սյունակ՝ հայտարարելով, որ հեռուստաալիքը չունի ռասիզմի վերաբերյալ բավարար հասկացողություն։

2014 թվականից ի վեր նա գրում է պատմական գիրք շվեդական հիպ-հոպ երաժշտության մասին։ Գիրքը հրատարակվել է *Natur & Kultur* հրատարակչության կողմից և լույս է տեսել 2017 թվականին։ 2015 թվականի *Kingsizegala* միջոցառման ժամանակ նա ստացել է *Տարվա ամենատարբերվող մարդը* մրցանակը, որը տրվում է անձնավորությանը կամ ցանցին, որը աշխատում է շվեդական հիպ-հոպ երաժշտության և տեսարանի խրախուսման ուղղությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Սեռական հարաբերությամբ պայմանավորված փռշտոց

**Սեռական հարաբերությամբ պայմանավորված փռշտոց** կամ **սեքսի ժամանակ փռշտոց,** երևույթ, որը բնութագրվում է օրգազմի կամ սեռական գրգռման ժամանակ փռշտոցով:

## Նշաններ և ախտանիշներ
Նշաններից առաջինն այն է, երբ մարդը փռշտում է սեռական բնույքի մտքեր ունենալու, գրգռված լինելու, սեռական հարաբերության կամ օրգազմի արդյունքում:

Փռշտոցը տեղի է ունենում անկախ քթի արտաքին գրգռիչներից կամ ալերգեններից և կարող է առաջանալ սեռական փորձի ցանկացած պահի:

Երևույթը կատարվում է և՛ տղամարդկանց մոտ, և՛ կանանց։

## Պատճառներ
Ջոն Ռեդկլիֆի հիվանդանոցի քիթ-կոկորդ-ականջաբան Մահմուդ Բհուտան ասել է, որ սեռական ճանապարհով պայմանավորված փռշտոցը կարող է պայմանավորված լինել գենետիկորեն և կարող է առաջանալ կենտրոնական նյարդային համակարգից․

  

Մեկ այլ հնարավոր բացատրությունը վերաբերում է քթի մեջ էրեկտիլ հյուսվածքի առկայությանը, որը կարող է մեծանալ սեռական գրգռման ժամանակ՝ առաջացնելով փռշտոց:

## Բուժում
Քթային դեկոնգեստանտները կարող են կանխել սեռական հարաբերություններով պայմանավորված փռշտոցը:

## Պատմություն
Երևույթը փաստագրվել է դեռևս 1897 թվականին, պահպանվել են Ջոն Նոլանդի խոսքերը Բրիտանական բժշկական ասոցիացիայի առջև Մոնրեալում կայացած հանդիպման ժամանակ։ Ավելի ուշ այն տպագրվել է 1901 թվականին Գուլդի և Փայլի *«Բժշկության անոմալիաներ և հետաքրքրասիրություններ»* գրքում.

2008 թվականին Մահմուդ Ֆ. Բհուտան և Հարոլդ Մաքսվելը կատարել են երևույթի առաջին լայնածավալ հետազոտությունը։ Մինչ նրանց հետազոտությունը, հրապարակված հետազոտության մեջ ամենավերջին հիշատակումը եղել է 1972 թվականին *Ամերիկյան բժշկական ասոցիացիայի ամսագրին* ուղղված նամակը, որում ներգրավված է եղել 69-ամյա մի տղամարդ, որը օրգազմից հետո ունեցել է ծանր փռշտոց: Երկու բժիշկները նշել են, որ տղամարդիկ և կանայք հաճախ օգնություն կամ բացատրություններ են փնտրում այս խանգարման համար համացանցային զրուցարաններում և հարթակներում: Բհուտան ասել է, որ այդ մարդիկ հաճախ ամաչում են այդպիսի դեպքը բժշկի հետ քննարկելուց և ավելի հարմար են համարել անանուն խորհրդատվություն ստանալ: Նա ասել է, որ համացանցը կարող է պոտենցիալ նոր գործիք լինել բժշկական հետազոտողների համար՝ ուսումնասիրելու անսովոր կամ ամոթալի ախտանիշներ, որոնք հիվանդների համար կարող են լինել ամոթ իրենց բժշկի հետ քննարկելու համար:

## Տես նաև
* Մեղրամսի ռինիտ
* Ֆոտիկ փռշտոցի ռեֆլեքս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սեռական առողջություն
Հեշտոցային գազեր

**Հեշտոցային գազեր** կամ **հեշտոցային քամի**, հեշտոցից օդի արտանետում կամ արտամղում: Այն կարող է առաջանալ սեռական հարաբերության ընթացքում կամ դրանից հետո, սեռական այլ գործողությունների, մկանային ձգումների և վարժությունների ժամանակ։ Ձայնը համեմատելի է փորափքանքների ժամանակ գազային արտանետումների հետ, սակայն հեշտոցից դուրս եկող օդը չի պարունակում արտանետվող գազեր և, հետևաբար, չունի դրա հետ կապված հատուկ հոտ: Անգլերենում կան հեշտոցային գազերի ժարգոնային տերմիններ, որոնցից են օրինակ՝ **queef**, **vart** և **fanny fart** (հիմնականում բրիտանական անգլերենում)։ Տամպոնները կարող են կանխել հեշտոցային գազերի առաջացումը։

## Լուրջ պայմաններ
Կղանքի սուր հոտով հեշտոցային գազը կարող է լինել ռեկտովագինալ ֆիստուլայի հետևանք, որը հեշտոցը և հաստ աղիքը կապող ախտաբանական խողովակ է, կարող է առաջանալ վիրահատության, ծննդաբերության, որոշ հիվանդությունների (օրինակ, Կրոնի հիվանդություն) կամ այլ ախտաբանական վիճակների հետևանքով։ Այս վիճակը կարող է հանգեցնել միզուղիների վարակի և այլ բարդությունների: Հեշտոցային գազերը կարող են նաև լինել արգանդի արտանկման ախտանիշ, վիճակ, որն առավել հաճախ պայմանավորված է ծննդաբերությամբ։

Հայտնի է, որ կունիլինգուսի ժամանակ դեպի հեշտոց ներս անցած օդի փոքր քանակությունը որևէ խնդիր չի առաջացնում: Այնուամենայնիվ, հեշտոցի ներս ուժով կամ դիտավորյալ օդ փչելը կարող է առաջացնել օդային էմբոլիա, որը շատ հազվադեպ դեպքերում կարող է վտանգավոր լինել կնոջ, իսկ հղիության դեպքում՝ պտղի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գազեր
Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Կատեգորիա:Ռեֆլեքսներ
Կատեգորիա:Սեռական առողջություն
Բադրի Թեյմուրթաշ

**Բադրի Թեյմուրթաշ** (, ), Իրանի առաջին կին ատամնաբույժը՝ եվրոպական կրթությամբ։ Իրանում նրան կոչել են «Ատամնաբուժության մայր»։

## Կենսագրություն
Բադրի Թեյմուրթաշը ծնվել է իրանական ազդեցիկ ընտանիքում 1908 թվականին՝ Մաշհադում, նա Փահլավիների դինաստիայի երկրորդ ամենահզոր քաղաքական գործիչ Աբդուլհուսեյն Թեյմուրթաշի քույրն էր: 1920-ական թվականների վերջին նրան ուղարկում են Բելգիա, որտեղ ընդունվել է ատամնաբուժական դպրոց։
Ենթադրվում է, որ ատամնաբուժական դպրոցն ավարտելուց հետո նա մտադրվել է տեղափոխվել Բելգիական Կոնգո՝ մարդասիրական աշխատանք կատարելու նպատակով։ Սակայն, երբ 1932 թվականին եղբայրն ընկավ բարեհաճությունից, նա ստիպված էր վերադառնալ Իրան, որտեղ Աբդուլհուսեյնի կնոջ և երեխաների հետ միասին ութ տարի տնային կալանքի ենթարկվեց և աքսորվեց Խորասան՝ ընտանիքի հսկայական կալվածքները: 1941 թվականին Ռեզա Շահի գահից հրաժարվելուց հետո, համաձայն համընդհանուր համաներման, բոլոր քաղբանտարկյալներն ազատ արձակվեցին, և Բադրի Թեյմուրթաշը տեղափոխվեց Մաշհադ, որտեղ սկսեց զբաղվել ատամնաբուժությամբ։

1965 թվականին Թեյմուրթաշը Էսմայել Սոնդուզիի հետ հիմնադրել է Մաշհադի բժշկական գիտությունների համալսարանը։ Նա թոշակի է անցել 1989 թվականին և մահացել 1995 թվականին։

Բադրի Թեյմուրթաշը թաղվել է Մաշհադի Սուրբ Տաճարում (Սախնե Ազադի): Նրա պատվին վերանվանվել է Մաշհադի համալսարանի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի գրադարանը։

## Գրականություն
* Rezun M. The Soviet Union and Iran: Soviet Policy in Iran from the Beginnings of the Pahlavi Dynasty Until the Soviet Invasion in 1941. — Boulder, 1980.
* Ghani C. Iran and the Rise of Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power. — L., 2000.
* Majd M. Great Britain and Reza Shah: The Plunder of Iran, 1921—1941. — University Press of Florida, 2001.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mashhad Faculty of Dentistry

Կատեգորիա:Բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Իրանցի կանայք
Կատեգորիա:Կին ատամնաբույժներ
Խոսրով խան Գորջի

**Անդրե Ղայտմազեանց**, առավել հայտնի որպես **Խոսրով խան Գորջի** (), ծագումով հայ ներքինի, դարձել է ազդեցիկ դեմք Ղաջար Իրանում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է որպես քրիստոնյա հայ քահանայի որդի Թբիլիսիում, Խոսրովը նախնական անունը եղել է Անդրե Ղայտմազեանց, և հոր պես քրիստոնյա, մնացել է մինչև իր ուշ պատանեկությունը, հետո ընդունել է մահմեդականությունը և ստացել «Խոսրով Խան Գորջի» անունը։ Թեև պարսկերենում «Գորջի» ազգանունը սովորաբար վերաբերում է էթնիկ վրացական ծագումով կամ ծագումով անձնավորությանը, Խոսրով խանի դեպքում դա այդպես չէր: Իր վաղ կյանքի ընթացքում մասնակցել է ռուս գեներալ Պավել Ցիցիանովի արշավանքին Իրանի դեմ 1804-1813 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ։ 1804 թվականին Երևանի մոտ գերի է ընկել իրանական բանակի կողմից, ամորձատվել, ապա դարձել Քաջարների ներքինի։

1815 թվականի փետրվարի 23-ին Խոսրովը նշանակվել է Գիլանի կառավարիչ։ Նա իր գավառի կառավարչության ժամանակ հրամայել է հիմնել բազմաթիվ շենքեր, որոնք մինչ օրս պահպանվել են Գիլանում։ Լավ հարաբերություններ է ունեցել նաև շրջանի ցածր խավերի հետ, բայց վատ հարաբերություններ ուներ գավառի տեղական կառավարիչների հետ։ Շուտով հանգեցրել է ապստամբության՝ 1819 թվականին, և Խոսրովը կարճ ժամանակով զրկվել է շրջանի իր կուսակալությունից։
մինի|Շահը հեռանում է թագավորի տնից, որին հաջորդում են Շազադեհ Սադրատ-Դուլեհը և ներքինի Խոսրով-խանը, իսկ նախորդում է թագավորի երկրորդ որդին՝ նրա մենինի և դաստիարակի ուղեկցությամբ։ Նրան ողջունում է մեծ հանդիսավար Միրզա-Աբուլը Հասան-Խանի կողմից, նախկին դեսպան Սանկտ Պետերբուրգում և Լոնդոնում, որի մոտ կանգնած է արքայազն Կեյխոբադե-Միրզան (Շահի եղբայրներից մեկը: Էսքիզված Ալեքսեյ Սալտիկովի կողմից 1838 թվական։
Ավելի ուշ՝ 1822/3 թվականին Խոսրովին մեկնում է Բախտիարից կազմված բանակի գլխավորությամբ՝ նվաճելու Մանդալին՝ մի վայր, որը գտնվում է իրանա-օսմանյան սահմանների միջև։ Խոսրովը հաջողությամբ կարողացել է գրավել այդ վայրը և 1824 թվականին նշանակվել է ղաջար շահ Ֆաթհ-Ալի Շահ Ղաջարի կողմից որպես վերջինիս որդու՝ Սայֆ օլ-Դոուլեի անձնական *[[վեզիր]]*, ոևը ծառայում էր որպես Սպահանի կառավարիչ՝ այդպիսով հաջորդելով վրացի ազնվականին։ Թագավորական արքունիքում Խոսրովը դաշինք է կնքել Մանուչեհր խան Գորջիի հետ։

Ֆաթհ-Ալի Շահը մահացել է 1834 թվականին, որի հետևանքով Կաջարի գահի համար պայքար է մղվել նրա երկու որդիների՝ Ալի Միրզայի և Մոհամմադ Միրզայի միջև: Խոսրովը օգնել է Մոհամմադին, որը ի վերջո կարողացել է հաղթանակած դուրս գալ պայքարի ընթացքում, և իրեն թագադրել է որպես Իրանի նոր շահ՝ վերցնելով «Մուհամմադ շահ Քաջար» տոհմական անունը։ Խոսրովն այնուհետև նշանակվել է Սպահանի կառավարիչ՝ որպես պարգև նրա օգնության համար։ 1847 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Խոսրովը նշանակվել է Քրդստանի կառավարիչ՝ այդպիսով հաջորդելով Ռեզաքոլի խան Վալիին, որին նա ձերբակալել էր և ուղարկել Իրանի մայրաքաղաք Թեհրան։ Սակայն Քրդստանի նրա կառավարումը կարճատև է եղել, տևել է ընդամենը մեկ տարի, այն նույն տարում, երբ մահացել է Մոհամմադ շահը։

1851/2 թվականին Խոսրովը նշանակվել է Ղազվինի կառավարիչ, մահացել է 1857 թվականի հուլիսի 27-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցուց ընդունել է շիա իսլամ
Կատեգորիա:Նախկին հայ քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Շիա մուսուլման հայեր
Կատեգորիա:Վիրահայ քաղաքական գործիչներ
Նավաստու հուշարձան

**Նավաստու հուշարձան** (), հուշարձան Շչեցինում (Լեհաստան), որը գտնվում է Հռոմի Պապ Պողոս II-ի ծառուղու խաչմերուկում Գրյունվալդ հրապարակի հետ: Նախագծվել է Ռիշարդ Խախուլսկու կողմից և տեղադրվել է 1980 թվականի հունիսի 19-ին: 2007 թվականին իրականացվել է հուշարձանի վերականգնումը:

## Նկարագրություն
ձախից|մինի| Նավաստու հուշարձանը Սուրբ Նիկողայոսի տարազով
Հուշարձանը ծովային ղեկապետի արձան է, որը ղեկը ձեռքին կանգնած է տախտակամածին: Քանդակը պատրաստված է կոփածո պղնձից և կանգնած է մոխրագույն գրանիտե սալիկներով պատված բետոնե պատվանդանին: Արձանի երկարությունը 385 սմ է, հուշարձանի ընդհանուր բարձրությունը՝ 495 սմ:

## Սուրբծննդյան սեզոն
2017 թվականից սկսած՝ Սուրբ Ծննդյան նախօրեին, հուշարձանն ավանդաբար հագնված է Սուրբ Նիկողայոսի տարազով: Միջոցառումն աջակցում է Żegluga Szczecińska-ին՝ որպես տեղական Սուրբ Ծննդյան շուկայի գովազդային արշավի մաս:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1980 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1980 հիմնադրումներ Լեհաստանում
Կատեգորիա:1980 քանդակներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շչեցին
Կատեգորիա:Սանտա Կլաուս
Վհուկի գունդ

thumb|250px|right|Կախարդի գնդի հնագույն օրինակ
**Վհուկի գունդը** (), «հմայագիր» «վհուկներից» և «վատ աչքից», որը պատմականորեն տարածված էր անգլախոս երկրներում։Սովորաբար կանաչ կամ կապույտ ապակուց պատրաստված խոռոչ անոթ է։ Որպես կանոն, անոթը դատարկ էր մնում, բայց այն կարող էր նաև լցված լինել սուրբ ջրով կամ աղով։

Դարեր շարունակ կախարդների գնդիկները ձեռքով պայթեցվել են նույն ապակեգործների կողմից, որոնք շշեր են պատրաստել, և հաճախ՝ նույն ապակուց։ Այդ իսկ պատճառով, Վհուկների գնդերի պահպանված հնագույն նմուշները իրենց ձևով կարող են խաչ լինել գնդակի և շշի միջև: Շատ գնդակներ արտադրվել են Բրիստոլի մոտ գտնվող Nailsea ապակու գործարանի կողմից; 19-րդ դարից դրանց արտադրությունը գոյություն է ունեցել նաև ԱՄՆ-ում։

## Սովորույթներ և ավանդույթներ
thumb|250px|right|Ժամանակակից (հուշանվեր) օրինակ
Վհուկների գնդերի վերաբերյալ սնահավատությունն այն էր, որ նրանք ի վիճակի են «որսալ» «վհուկներին» և «չար ոգիներին», որոնք, գրավված ապակու վառ գույնով, մտնում են գնդի մեջ և չեն կարողանում հետ դուրս գալ։ Հետևաբար, կախարդների գնդիկները սովորաբար կախված էին տների պատուհաններից, դռների մոտ, Բուխարիի տակ (կարծում էին, որ կախարդները կարող են տուն մտնել ծխնելույզի միջոցով) կամ ձեղնահարկում՝ լաստանավերի վրա: Նրանք ծառայում էին որպես թալիսման, որը պաշտպանում էր տունը չար ուժերի ներթափանցումից։

Վհուկների գնդակների հետ կապված սնահավատությունները Անգլիայում հայտնի են 18-րդ դարից, բայց կարող էին գոյություն ունենալ ավելի վաղ: ԱՄՆ-ում նման գնդների օգտագործումը որպես ամուլետներ նշվել է մինչև 20-րդ դարի սկիզբը, որից հետո դրանք վերջապես վերածվել են հուշանվերի։ Այսօր 19-րդ դարի պահպանված Վհուկների գնդերը համարվում են հավաքածուի առարկա։

Տեսակետ կա, որ տոնածառը զարդարելու համար օգտագործվող Սուրբ Ծննդյան գնդիկները առաջացել են կախարդ գնդիկներից, Չնայած այս վարկածի ապացույցները բավարար չեն: Այն գործընթացը, որի ընթացքում պատուհաններում ցուցադրված ամուլետներից կախարդի գնդերը վերածվել են տոնածառի խաղալիքների, հստակ հայտնի չէ. գուցե դրանցով զարդարելով Սուրբ Ծննդյան ծառերը, մարդիկ ցանկանում էին տարվա այս հատուկ ժամանակահատվածում նրանցից հեռացնել ոգիները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ezell, Margaret J. M. (July 2004). Looking Glass Histories. The Journal of British Studies. 43 (3): 317—338. doi:10.1086/383598. JSTOR 10.1086/383598. S2CID 145158929.
* Davison, Mildred (Apr-May 1936). Some Nineteenth Century American Glass. Bulletin of the Art Institute of Chicago. 30 (4): 52-54. doi:10.2307/4116804. JSTOR 4116804.
* Gardner, Gerald Brosseau (June 1942). British Charms, Amulets and Talismans. Folklore. 53 (2): 95-103. doi:10.1080/0015587x.1942.9718298. JSTOR 1257559.
* Butterfield, Oliver (Jul 1978). Bewitching Witchballs. Yankee. 42 (7): 172—175.
* Willey, Roman R. (June 1970). Witch Balls. Western Collector. 8 (6): 34-37.

Կատեգորիա:Թալիսմաններ
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Կատեգորիա:Սնահավատություններ
Կարմիր ծրար

մինի|Կարմիր ծրարների ընտրանի
Չինական ավանդույթի համաձայն՝ **կարմիր ծրարներում** (, փինյին` *hóng bāo*, ՊՏՀ` *հուն բաո*) ընդունված է գումար տալ, օրինակ, որպես նվեր կամ պարգև՝ հատկապես նորապսակներին հարսանիքների ժամանակ, կամ երեխաներին՝ Ամանորի տոնակատարությունների ժամանակ։ Ծրարի կարմիր գույնն ընկալվում է որպես հաջողության մաղթանք։ Ծրարները միտումնավոր վառ են զարդարված, շնորհավորանքի խոսքերը հաճախ դաջված են ոսկե մեծ տառատեսակով։

Ծրարի գումարը պետք է լինի զույգ։ Հին ժամանակներում կաշառք էին տալիս կարմիր ծրարներով։ Կազմակերպություններում աշխատողներին հաճախ տրվում է արձակուրդային բոնուս նման ծրարներով: Նման ծրարի մեջ կարող եք նաև թեյավճար թողնել:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չինական ավանդույթներ. կարմիր ծրար

Կատեգորիա:Ամանոր
Կատեգորիա:Գրենական պիտույքներ
Կատեգորիա:Թղթյա արտադրանքներ
Կատեգորիա:Հարավարևելյան Ասիա
Կատեգորիա:Հարսանիք
Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Պարգևներ
Կատեգորիա:Սնահավատություններ
Կատեգորիա:Փոստային ծրարներ
Ամու Նավրուզ

**Ամու Նավրուզ** (, «Քեռի Նավրուզ»), հայտնի է նաև որպես **Բաբա Նավրուզ** (بابا نوروز), իրանական Ձմեռ պապ, լեգենդար կերպար, որը ծագել է իրանական բանահյուսությունից։ Ըստ բանահյուսության՝ այն ամեն տարի հայտնվում է գարնան սկզբին՝ իր ուղեկից Հաջի Ֆիրուզի հետ միասին նշելու Նավրուզի՝ իրանական Նոր տարվա սկիզբը: Ըստ որոշ պատմաբանների՝ այն խորհրդանշում է Զալին՝ Ռուստամի հորը՝ «Շահնամեի» հերոսին։

Գարնանային գիշերահավասարի նախօրեին, երբ իրանական Նոր տարին նշվում է իրանական մշակութային մայրցամաքում՝ արևմուտքում Ալբանիայից մինչև արևելքում Արևմտյան Չինաստան, երեխաներին նվերներ է բերում։ Սա նման է արևմտաքրիստոնեական Սանտա Կլաուսի պահվածքին։ Նա Նանե Սարմայի ամուսինն է, իրենց ավանդական սիրո պատմության շրջանակներում, նրանք կարող են հանդիպել միայն տարին մեկ անգամ։

Ամու Նավրուզը բնութագրվում է որպես տարեց մոխրագույն մազերով տղամարդ, որը կրում է նրբաթաղիքից գլխարկ, ձեռնափայտ, կապույտ կտավից երկար թիկնոց, գոտի, բարակ ներբանով մի զույգ գիվեխ և սպիտակ տաբատ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Կատեգորիա:Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով
Ռիչարդ Շրոք

**Ռիչարդ Ռոյս Շրոք** () ամերիկացի քիմիկոս և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, ոv ճանաչվել է օրգանական քիմիայում օգտագործվող օլեֆինի մետաթեզի ռեակցիայի մեջ իր ներդրման համար:

## Կրթություն
Շրոքը ծնվել է Բեռնում, Ինդիանա, Շրոքը սովորել է Կալիֆորնիայի Սան Դիեգոյում գտնվող Mission Bay ավագ դպրոցում: Նա բակալավրի կոչում ստացել է Կալիֆորնիայի համալսարանից, Ռիվերսայդ (1967), իսկ թեկնածուական թեզը պաշտպանել է Հարվարդի համալսարանում (1971)։  under the direction of John A. Osborn (fr).

## Կարիերա
Ասպիրանտուրայի ավարտից հետո Շրոքը հետդոկտորական հետազոտություն է անցկացրել Քեմբրիջի համալսարանում Ջեք Լյուիսի հետ: 1972 թվականին նա աշխատանքի է ընդունվել ԴյուՊոնտում, որտեղ աշխատել է Դելավեր նահանգի Ուիլմինգտոն քաղաքի Փորձարարական կայանում Ջորջ Պարշալի խմբում։ 1975 թվականին նա աշխատանքի անցավ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում և 1980 թվականին դարձավ լրիվ պրոֆեսոր։

1989 թվականից նա MIT-ի քիմիայի պրոֆեսոր է, այնուհետ պատվավոր պրոֆեսոր: Շրոքը Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի, Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է և 2007 թվականին նա ընտրվել է Հարվարդի համալսարանի վերահսկիչների խորհրդի կազմում։

2018 թվականին Շրոքը միացավ մայր բուհին՝ Կալիֆորնիայի համալսարան, Ռիվերսայդ, որտեղ նա դարձավ քիմիայի ամբիոնի վարիչ: Նա մեծ հետաքրքրություն է դրսևորում կրտսեր պրոֆեսորադասախոսական կազմին և ուսանողներին ուղղորդելու հարցում: «Ես անհամբերությամբ սպասում էի UCR վերադառնալուն, որպեսզի, Ջեյմս Փիթսի լաբորատորիայում հետազոտության մեջ UCR-ի բակալավրիատի իմ փորձը և քիմիայի դասերի որակը Հարվարդում փոխանցեմ երիտասարդներին», - ասել է Շրոքը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Հրմշտոց Շանհայում (2014)

**Հրմշտոց** **Շանհայում,** տեղի է ունեցել 2014 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ ժամը 23:35-ին: Դրա հետևանքով զոհվել է 36 մարդ, ևս 49-ը վիրավորվել են, որից 13-ը՝ ծանր։ Ողբերգությունը տեղի է ունեցել Բունդի Չեն Յի հրապարակի մոտ, որտեղ Ամանորի տոնակատարությունների ժամանակ հավաքվել է մոտ 300 հազար մարդ։ Հունվարի 3-ի դրությամբ ինը տուժածների վիճակը շատ ծանր է եղել։

## Պատճառ
Ըստ զանգվածային լրատվամիջոցների՝ հրմշտոցը սկսվել է այն ժամանակ, երբ բարձրահարկ շենքերից մեկի վերին հարկերից մարդիկ սկսել են ամբոխի մեջ ամերիկյան դոլարի տեսքով կտրոններ նետել, որոնց վրա գրված է եղել «Շնորհավոր 2015», սակայն ավելի ուշ ոստիկանությունը հայտնել է, որ մինչ կտրոնների թափվելը, հրմշտոցն արդեն սկսվել էր, և միայն մի քանի մարդ է շտապել հավաքել դրանք: «Ռոյթերսի» փոխանցմամբ՝ «թղթադրամների» նետումը կազմակերպել է ռեստորաններից մեկը՝ տոնակատարության ժամանակ․ դրանց վրա տպված է եղել հաստատության անվանումը։ Հունվարի 1-ի առավոտյան ռեստորանը փակվել էր, ուստի ռեստորանի տնօրենությունից մեկնաբանություններ ստանալ չհաջողվեց։

## Զոհեր
Զոհերի մեծամասնությունը 16-ից 36 տարեկան կանայք են եղել։ Զոհերի թվում եղել են Թայվանի երեք և Մալայզիայի մեկ քաղաքացի։

## Արձագանք
Չինաստանի առաջնորդ Սի Ցզինպինը կոչ է արել արագ հետաքննել միջադեպը: Ի պատասխան ողբերգության՝ Շանհայի իշխանությունները չեղարկել են երեկոյան նախատեսված լուսային շոուն՝ անվտանգության նկատառումներից ելնելով։ Նույն օրը զոհվածների համար սուգ է հայտարարվել։

## Ծանոթագրություններ

*

Կատեգորիա:2014
Կատեգորիա:2014 Չինաստանում
Կատեգորիա:Ամանոր
Կատեգորիա:Հրմշտոցներ
Աֆարին Սաջեդի

**Աֆարին Սաջեդի** (), իրանցի նկարիչ Շիրազից։ Նրա արվեստի գործերում հիմնականում ներկայացված են կանայք՝ միաձուլված տարբեր կենդանիների կամ առարկաների հետ: Նրա աշխատանքները առավել հաճախ ցուցադրվել են Իրանում, Լոնդոնում և Իտալիայում:

## Վաղ կյանք
Սաջեդին ծնվել է 1979 թվականին Իրանի Շիրազ քաղաքում։ Ավարտել է Իսլամական Ազատ համալսարանը, Կենտրոնական Թեհրանի մասնաճյուղը 2004 թվականին՝ ստանալով գրաֆիկական դիզայնի որակավորում՝ անիմացիայի և նկարազարդման ասպարեզում։

## Կարիերա
Սաջեդիի կարիերան հիմնականում պտտվել է կանանց ստեղծագործությունների շուրջ: *VICE-*ից Անյա Չուպակովը Սաջեդիի ստեղծագործությունները նկարագրել է որպես «հիմնականում կանայք, որոնք տարբեր դեմքեր են ընդունում, տարբեր դերեր են ներշնչում, միաձուլվում կենդանիների, առարկաների և միմյանց հետ»։ Սաջեդին նշել է, որ փորձում է ֆիքսել մարդկային ներկայությունն ու խնդիրները իր աշխատանքներում, և որ իր ոգեշնչումը ներառում է Վերածննդի դարաշրջանի մարդկանց նկարները։

2001-ից 2012 թվականներին Սաջեդին Իրանում ցուցադրել է աշխատանքները մի քանի անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներում։ 2012 թվականին Սաջեդին իր առաջին միջազգային ցուցադրությունն է ունեցել Հռոմի Պալացցո Վալենտինիում՝ Dorothy Circus Gallery-ի խմբակային ցուցահանդեսում՝ «Նրա աչքերի ներսում»։ Հաջորդ տարի Սաջեդին կրկին ցուցադրել է Հռոմում Դորոթի կրկեսի պատկերասրահում՝ չորս անձից բաղկացած «Աստված նրա Դիջեյն է» վերնագրով ցուցահանդեսում։

2015 թվականին Սաջեդին հրավիրվել է Փարիզի Cité internationale des arts-ի կողմից եռամսյա կացության։ Վարել է «Անտեսանելիները» անհատական ցուցահանդեսը Թեհրանի «Էթեմեդ» պատկերասրահում։ 2016 թվականի ապրիլի 16-ից մայիսի 30-ը Սաջեդին հերթական անգամ ցուցադրել է Հռոմի Dorothy Circus պատկերասրահում՝ «Պատրանք» խորագրով անհատական ցուցահանդեսով։ 2019 թվականին Սաջեդին կրկին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Լոնդոնի Dorothy Circus պատկերասրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Իրանցի կին արվեստագետներ
Դեհխոդա բառարան

**Դեհխոդա բառարան** (), պարսկերեն լեզվի բառարան, որը ստեղծել է Ալի Աքբար Դեհխոդան։ Բառարանը հրատարակվել է 1931 թվականին, բաղկացած է 200 հատորից։ Համարվում է պարսկերենի խոշորագույն հանրագիտարանային բառարանը։

Ներառում է գրական և պատմական տեքստերում հայտնաբերված բառապաշարի իմաստներն ու բացատրությունները: Միևնույն ժամանակ, այս բառարանը չի պարունակում բազմաթիվ գիտատեխնիկական եզրույթներ, որոնք բառարանը կազմելուց հետո են ներառվել պարսկերենում։ Բառարանի ժամանակակից լայնաֆորմատ (մոտ 30x50 սմ) հրատարակությունն ունի 67265 էջ՝ երեք սյունակով, մանր տառաչափով։

## Բառարանի առանձնահատկություններ

Բառարանը պարունակում է մոտ 200 հազար բառակապակցություն, որոնցից շատերը հիմնավորված են օրինակներով։ Նման զգալի թվով օրինակներ բերելով՝ Դեհխոդան ոչ միայն ձգտել է պարզաբանել բառի իմաստը, այլև նկատի ուներ հետևյալ երկու հանգամանքները.

*ցանկանում էր բառույթը ցույց տալ իր պատմական զարգացման մեջ
*նպատակ ուներ բացատրել այս կամ այն ​​բառույթի իմաստի էվոլյուցիան դասական պարսկերենի պատմության ընթացքում։
Բառարանն ունի մի շարք այլ յուրահատկություններ, ինչպիսիք են․
* պարունակում է բառակապակցություններ, տառանշաններ են կիրառված յուրաքանչյուր բառի արտասանությունը պարզաբանելու համար,
* մանրամասն դասընթաց է տրամադրում պարսկերեն լեզվի քերականության վերաբերյալ, բացի այդ, արձանագրում է Իրանի տարբեր շրջանների բարբառային բառապաշարը,
* բառարանը փորձում է իր կորպուսում տեղադրել տարբեր տեքստերից քաղված նախորդ սերունդների հասկացությունների և արտահայտությունների մեծ մասը և համեմատել դրանք ֆրանսերեն բառապաշարի հետ։ Անձերի կենսագրությունները և տեղանունների պատմությունը մանրակրկիտ ուսումնասիրվել են, բերված են աղբյուրներ յուրաքանչյուր թեմայի վերաբերյալ,
* բառարանում համապատասխան բառի դիմաց կան բույսերի, կենդանիների, անհատականությունների նկարներ, քարտեզներ, աղյուսակներ, տնտեսական վիճակագրություն, ինչպես նաև տարբեր ազգերի այբուբեններ։

## Արտաքին հղումներ
*Dehkhoda Institute & International Center for Persian Studies (Persian)
*''Dehkhoda'' in Jazirehdanesh (Persian) 
* Online version of the ''Dehkhoda Dictionary''
* Dehkhoda Online Dictionary

Կատեգորիա:Իրանական գրականություն
Կատեգորիա:Գիտական գրականություն
Կատեգորիա:Բառարաններ