Ալեքսանդրի այգի (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Ալեքսանդրի այգի** (), (1920 թվականից՝ Բանվորների այգի, 1936 թվականից՝ Մ. Գորկու անվան Բանվորների այգի, 1989 թվականից՝ Ծովակալության այգի, 1997 թվականից՝ Ալեքսանդրի այգի), այգի Սանկտ Պետերբուրգի Ադմիրալտեյսկի թաղամասում։ Գտնվում է քաղաքի հենց կենտրոնում՝ հարելով Ծովակալության հարավ-արևմտյան և հարավ-արևելյան կողմերին։

Այգին բացվել է 1874 թվականին։ Անվանվել է Ալեքսանդր II կայսեր պատվին:

Այգին զբաղեցնում է 9 հեկտար տարածք, այն շրջապատված է քաղաքի տեսարժան վայրերով և ճարտարապետական հուշարձաններով՝ Ձմեռային պալատ, Պալատական հրապարակ, Ծովակալության շենք, Գլխավոր շտաբ, Լոբանով-Ռոստովսկու տուն, Սենատի և Սինոդի շենքեր, Սուրբ Իսահակի տաճարը և պղնձե ձիավորը: Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնի պատմական զարգացման շրջանակներում այգին ներառված է Համաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Այգին նայում է Սանկտ Պետերբուրգի երկու հրապարակներին՝ պալատին և սենատին։ Ալեքսանդրի այգին պետք է տարբերել Պետրոգրադի կողմում գտնվող Ալեքսանդրի պուրակից:

## Այգու պատմություն
### Նախապատմություն
Այգու նախապատմությունը կապված է 1704 թվականի նոյեմբերի 5-ին Ծովակալության ամրոց-Ուարֆի հիմնադրման հետ։ Պատերազմի պահանջներին համապատասխան՝ Ծովակալությունը շրջապատված է եղել պարիսպներով և խրամատով։ Նրա առջև ձգվում էր ընդարձակ բաց տարածություն՝ գլասիս, որն անհրաժեշտ է եղել ցամաքից թշնամու հարձակման դեպքում ամրոցի հրետանու գործողությունների համար։ Հիմնադրումից անմիջապես հետո Ծովակալությունը կորցրել է ռազմական ամրոցի իր գործառույթը։ Սկզբում նրա տարածքն օգտագործվել է նավի փայտանյութի, խոշոր խարիսխների և ծովակալության այլ պարագաների պահեստավորման և պահպանման համար։ Մոտ 1712 թվականից մինչև 1717 թվականը նախկին գլասիսի մի մասը եղել է Ծովային շուկա:
ձախից|մինի|249x249փքս|Ծովակալության և հարակից շենքերի պողոտա, 1753 թվական։
1721 թվականին Պետրոս I-ի նախաձեռնությամբ դրվել է Սանկտ Պետերբուրգի հիմնական հատակագծային կառուցվածքը՝ Ծովակալությունից եկող նետաձիգի տեսքով։ Երկու ճառագայթներ (ներկայիս Նևսկի և Վոզնեսենսկի պողոտաներ) պլանավորվել են Պետրոս I-ի օրոք, իսկ երրորդ ճառագայթը (ժամանակակից Գորոխովայա փողոց) հայտնվել է 1736-1737 թվականներին։ Այս երեք մայրուղիների ճառագայթները Ծովակալության հսկայական մարգագետինը բաժանել են մի քանի մասի։ 1721 թվականին գերեվարված շվեդների ուժերը մարգագետնում տնկել են կեչու ծառերի ծառուղի, որը տանում էր Ծովակալության հիմնական դարպասից դեպի Նևսկի պողոտա։
մինի|249x249փքս|Ժողովրդական տոնախմբություն Մասլենիցայի ժամանակ Ծովակալության հրապարակում։
Աննա Յոհանովնայի օրոք այս վայրում հանրային ծախսերով տոնակատարություններ են անցկացվում հրավառությամբ և ժողովրդական տոնախմբություններ։ Մարգագետնում տոնակատարությունների ժամանակ, ըստ բարձրագույն հրամանների, կանգնեցվել են զվարճալի տաղավարներ ու պալատներ, կազմակերպվել են գինու շատրվաններ, խորովվել են ցլերի հսկա դիակներ, որոնք հետո կերակրում էին մարդկանց։ Մինչքաղաքամուտք 1760-ական թվականները Ծովակալական մարգագետինը ծառայել է որպես Կայսերական ձմեռային պալատի օժանդակ շինհրապարակ։ Պալատի վերակառուցումների միջև ընկած ժամանակահատվածում մարգագետինը օգտագործվել է զորամասերի հորատման և պալատական անասունների արածեցման համար։ Մինչև 18-րդ դարի կեսերը մարգագետինը ստանում էր այգու ձևավորման տարրեր՝ ծառուղիներ, շքապատշգամբներ, վանդակաճաղերի ցանկապատեր։ Արածեցումը շարունակվել է մինչև 1750-ական թվականները։

Եկատերինա II-ի օրոք շարունակվել են ծովակալության շուրջ տարածքի վերափոխումները։ Մարգագետնի արևմտյան մասում սկսվել է Սուրբ Իսահակի տաճարի շինարարությունը, որը նախագծել է ճարտարապետ Անտոնիո Ռինալդին: Երրորդ տաճարի կառուցումն ավարտվել է ճարտարապետ Վ.Բրեննայի կողմից 1802 թվականին։ Նախկին ծովակալության սառցադաշտի արևմտյան մասում 1782 թվականին կանգնեցվել է Պետրոս I-ի հուշարձանը (քանդակագործ Էթիեն Մորիս Ֆալկոնե, ճարտարապետ Յուրի Ֆելտեն): Այս իրադարձությունը նշանավորել է երբեմնի հսկա մարգագետնի վերափոխման սկիզբը Սանկտ Պետերբուրգում երեք քառակուսիների համակարգի՝ Ծովակալություն, Սուրբ Իսահակ և Պետրովսկայա:
ձախից|մինի|249x249փքս|Բուլվար Ալեքսանդրովսկու այգու տեղում։
Մինչև 1806 թվականը այգու տեղում գտնվել են Ծովակալության ամրոցի ամրությունները։ Ավելի ուշ պաշտպանական նշանակության կորստի պատճառով Ծովակալության մարգագետնին ավելացել է նախկինում գլասիսի զբաղեցրած տարածքը։ Ծովակալության ճակատի երկայնքով սկսվել է Ծովակալության բուլվարի կառուցումը։ Նախագծի հեղինակը եղել է ճարտարապետ Լ. Ռուսկանը, նախագծի աշխատանքների համար պատասխանատու՝ այգեպան Վ. Գուլդը։ Տեղադրվել են կանաչ ներկված նստարաններ և 50 յուղային լապտերներ փայտե սյուների վրա։ Մուտքը դեպի բուլվար եղել է կարգավորված և բարեկարգված, մուտքի մոտ տեղադրված են եղել պտտաձողեր, որոնց կողքին կանգնած են եղել երեք ժամապահներ, իսկ տարածքը պարսպապատված է եղել փայտե բազրիքով։ Զբոսնողների համար բացվել են փայտե սուրճի և թեյի տներ, որոնք տրվել են ֆրանսիացիներ՝ Ֆրանսուա Վիյոյին և Մարսելին։  Ծառուղիներում տնկվել են յասաման, բռնչենի, ցախկեռաս, արոսենի և երիտասարդ կաղնիներ։ Յուրաքանչյուր ծառ ունեցել է հենարաններ, տնկման տարվա ցուցանակ և ամեն օր ջրվում էր։ Ծառուղին զարդարելու համար Ծաղիկները բերվել են Ցարսկոյե Սելոյի այգուց։

Ծովակալության երկայնքով ջրանցքը լցվել է 1817 թվականին, իսկ նրա տեղում 1819 թվականին, ինժեներ Ա.Դ. Գոթմանի նախագծի համաձայն, վերակառուցվել է ծառուղի-բուլվար, որը շարված է լորենու ծառերով։ 1824 թվականին բուլվարի արևելյան հատվածը երկարացվել է մինչև գրանիտե լանջը դեպի Նևա (պալատական Պիեր, որը կառուցվել է Կարլ Ռոսսիի նախագծով)։ 1833 թվականին ճարտարապետ Լ. Շարլեմանի նախագծով շինարարությունն ավարտվել է «Հերկուլես Ֆարնեսեցի» և «Ֆլորա Ֆարնես» մարմարե քանդակների տեղադրմամբ։ Այս քանդակները 18-րդ դարի վերջին քանդակագործ Պ.Տրիսկորնիի կողմից պատրաստված անտիկ քանդակների պատճեններն են։ Դրանք Տավրիկյան պալատից տեղափոխվել են այգի։

1822 թվականին Ծովակալության մարգագետնի տեղում կառուցվել է Ծովակալության հրապարակը, որն իր մեջ ներառել է նաև այսօրվա Ծովակալության պողոտան։

Մինչև 1851 թվականը «Ծովակալության բուլվարը» գտնվել է Գուֆի թաղամասի ղեկավարության, այնուհետև Երկաթուղայինների առաջին շրջանի խորհրդի հսկողության ներքո, 1865 թվականին՝ քաղաքի իշխանության ներքո։

### Այգու բացում
մինի|Ալեքսանդր II-ը այգու բացմանը կաղնի է տնկում։
Պետրոս I-ի 200-ամյակի կապակցությամբ Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքային դուման որոշել է այստեղ կառուցել քաղաքային այգի: Այգու ստեղծման գաղափարը պատկանում է ծովակալ Ս․Ա Գրեյին։ Այգու ստեղծումը վստահվել է Պետերբուրգի բուսաբան Էդուարդ Ռեգելին։ Այգու կառուցման աշխատանքները սկսվել են 1872 թվականի հուլիսի 3-ին։

Այգում լայնածավալ աշխատանքներ են իրականացվել՝ տնկվել են 52 տեսակի 5260 ծառ և 12640 թուփ, ծառերի մեծ մասի վրա տրամադրվել են ռուսերեն և լատիներեն ցուցանակներ։ Այգին ցանկապատել են ինժեներ Կ. Ժոֆրիոյի նախագծով պատրաստված վանդակաճաղով։ Վանդակաճաղի երկայնքով տեղադրվել է գրանիտե մայթ, իսկ այգում տեղադրվել են 115 թուջե նստարաններ՝ փայտե նստատեղերով։

Այգու պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1874 թվականի հուլիսի 8-ին՝Այգու բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ տրվել են հրավիրատոմսեր, որոնց համաձայն այգի են մտնել աշխարհիկ հասարակության ներկայացուցիչները, իսկ պետերբուրգցիները այգու ճաղերի հետևից հետևել են կատարվող իրադարձություններին։

1876 թվականին այգու արևմտյան մասում ճարտարապետ Ա. Կ. Բուշի նախագծով վատ եղանակից զբոսնողներին պատսպարելու համար կառուցվել են երկու կիսաշրջանաձև հատակագծով վերանդաներ՝ ռուսական ժողովրդական ոճով պատրաստված փորագրված դեկորով։

### Շատրվան
աջից|մինի|304x304փքս|<center>Շատրվան՝ Ծովակալության ֆոնին։ Բացիկ 1905 թվական։</center>
Սկզբնական տարբերակը ենթադրում էր այգում երեք շատրվանների տեղադրում, դրանք պետք է լինեին Ծովակալությունից հեռացող երեք փողոցների փեղկում։

Առաջին նախագիծը, որը մշակվել է ճարտարապետ Ի.Ա. Մերցի կողմից, հայտնվել է 1872 թվականին, սակայն հետաձգվել է ջրամատակարարման դժվարությունների և աշխատանքների թանկության պատճառով։ Նախագիծը մշակվել է 1875 թվականին քաղաքային վարչության տեխնիկական բաժանմունքի վարիչ Ն. Լ․ Բենուայի կողմից։ Օգտագործելով նախորդների զարգացումները, նախագծման գծագրերի նոր հավաքածուն ներկայացրեց ճարտարապետ Ա. Ռ. Գեշվենդը, որը լրացուցիչ մշակել է մանրամասն և աշխատանքային գծագրեր: Սանկտ Պետերբուրգի վաճառական է. Ֆ. Օվչիննիկովին վստահված շատրվանի կառուցման աշխատանքները սկսվել են 1876 թվականին։ Շատրվանը կառուցվել է այգին պլանավորելիս նրա համար թողած հարթակի վրա ՝ գլխավոր ծովակալության և Գորոխովայա փողոցի դարպասների դիմաց։ Հիմնադրամի կառուցման աշխատանքների ընթացքում հայտնաբերվել է 18-րդ դարում Ծովակալությունը շրջապատող խրամատի ծածկված հուն։

Այդ ժամանակ քաղաքի ամենամեծ շատրվանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1879 թվականի հոկտեմբերի 13-ին, մեծ բազմությամբ։

### Հուշարձանների տեղադրում
1880 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքային դումայի նիստում առաջարկվել է Ալեքսանդրի այգին զարդարել գիտության և գրականության բնագավառում հայտնի գործիչների կիսանդրիներով։ Ներկայացվել է 14 հոգուց բաղկացած ցուցակ՝ Կյուրեղ և Մեթոդիոս, Նեստոր, Միխայիլ Լոմոնոսով , Գավրիլ Դերժավին, Դենիս Ֆոնվիզին, Նիկոլայ Կարամզին, Իվան Կրիլով, Վասիլի Ժուկովսկի , Միխայիլ Լերմոնտով, Նիկոյալ Գոգոլ, Ալեքսեյ Կոլցով։ Ցանկը մի քանի անգամ փոփոխվել ու լրացվել է։

1887 թվականի հունիսի 4-ին այգում տեղադրվել է Վ. Ա. Ժուկովսկու կիսանդրին (քանդակագործ Վ.ասիլի Կրեյտան, ճարտարապետ Ա. Ս. Լիտկին): Կիսանդրու բացումը տեղի է ունեցել բանաստեղծի ծննդյան հարյուրամյակին։ Հուշարձանի տեղադրման վայրը պատահական չի ընտրվել՝ Ժուկովսկին մտերիմ է եղել կայսերական ընտանիքի հետ և եղել է Ալեքսանդր II-ի դաստիարակը։

1892 թվականի հոկտեմբերի 20-ին բացվել է Սանկտ Պետերբուրգի պատվավոր քաղաքացի, ճանապարհորդ և հետախույզ Նիկոլայ Պրժևալսկու հուշարձանը (քանդակագործ Իվան Շրյոդեր) կիսանդրին ամրացված է գրանիտե ժայռի տեսքով պատվանդանի վրա, որի հիմքում ընկած է ուղտը։

1896 թվականի հունիսի 17-ին շատրվանի մոտ տեղադրվել են Գոգոլի և Լերմոնտովի կիսանդրիները։ Լերմոնտովը (երկու կիսանդրու հեղինակն էլ քանդակագործ Վասիլի Կրեյտանն է, ճարտարապետը՝ Ն.Վ. Մաքսիմովը)։ 1899 թվականի մայիսի 31-ին բացվել է Միխայիլ Գլինկայի կիսանդրին (քանդակագործ Վ. Մ. Պաշչենկո, ճարտարապետ Ա. Ս. Լիտկին): 1911 թվականին գրողի ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ նախատեսվել է կանգնեցնել Վիսարիոն Բելինսկու կիսանդրին: Սակայն նախագիծը չի իրականացվել։

### Բարելավում
Այգում կանգնեցվել են տարբեր շինություններ՝ տաղավարներ, պատշգամբներ, ջերմոցներ և այլ շինություններ։ Նախահեղափոխական պատմության ընթացքում այգում առևտրով են զբաղվել։ Տեղադրվել են կրպակներ կաթի, զովացուցիչ ըմպելիքների (բացառությամբ ալկոհոլի), վաֆլի և կոճապղպեղի վաճառքի համար։ Առևտուրը թույլատրվել է մայիսից հոկտեմբեր, իսկ ձմռան համար կրպակները հանվել են այգուց։ 1885 թվականին ճարտարապետ Ն․ Լ.Բենուան այգում ջրաչափով փայտե ջերմոց և բնակարան է կառուցել այգեպանի համար: Ալեքսանդրի այգին լուսավորելու համար օգտագործվել են դասական հատակային լամպեր:

19-րդ դարի վերջում այգու ծառերն այնքան են մեծացել, որ սկսել են թաքցնել Պետրոս Առաջինի հուշարձանը։ Ուստի 1890 թվականին Ալեքսանդր III կայսրը հրամայել է ոչնչացնել ծովակալության արևմտյան ճակատի այգու կանաչ տարածքների մի մասը՝ տարածքին կրկին տալով ազատ տարածքի տեսք։ Այս կայքի այգու նոր սահմանը Գալեռնայա փողոցի շարունակությունն էր։ 1896 թվականին Պալատական կամրջի տեղափոխման կապակցությամբ Պալատական հրապարակի կողմից Ալեքսանդր այգուց մի հատված է կտրվել, իսկ դրա փոխարեն կառուցվել է  Պալատական անցումը՝ Վասիլևսկի կղզին կապելով Նևսկի պողոտայի հետ։

1902-1903 թվականներին ճարտարապետ Ն.Տ. Ստուկոլկինի նախագծով վերակառուցվել է Բրոնզե ձիավորի շրջակայքը։ Հուշարձանի վերականգնման միջոցառումների շրջանակներում ճարտարապետներ Մ. Մ. Պերետյակովիչը, Ս. Վ. Բելյաևը, Ա. Ա. Գրուբեն, Վ. Ա. Պոկրովսկին և Մ. Ս. Լյալեվիչը առաջարկել են հատել ծառերը և այստեղ ստեղծել պարտերային պարտեզ։ Այս տարածքի վերակառուցման առաջարկված տարբերակը չի կայացել, փոխարենը կատարվել է ճարտարապետ Իվան Ֆոմինի համակցված տարբերակը։
Պատկեր:Aleksandr_sad_old_1900-e.jpg|Ձիաքարշ Ալեքսանդր այգու մոտ, 1900-ականների սկիզբ։
Պատկեր:MBTram-00.jpg|Սանկտ Պետերբուրգի ցամաքային տրամվայի առաջին երթը, 1907 թվական։
Պատկեր:Alexandrovsky_sad_SPb_1907.jpg|Ավտոբուս այգու մոտ, 1907 թվական։
Ալեքսանդրի այգին կապված է Սանկտ Պետերբուրգի հասարակական տրանսպորտի պատմության հետ։ 1907 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ցամաքային տրանսպորտային համակարգի տրամվայը մեկնել է Ալեքսանդրի պարտեզից, իսկ նոյեմբերի 11-ին Ալեքսանդրովսկու երթուղու առաջին հասարակական ավտոբուսը մեկնել է պարտեզի այգուց - Բալթյան կայարան։

### Խորհրդային ժամանակաշրջան
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից և խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո որոշ ժամանակ այգում աշխատանքներ չեն տարվել։ 1923 թվականին ճարտարապետ Իվան Ֆոմինի նախահեղափոխական նախագիծով իրականացվել է այգու միջով անցումների ստեղծումը։

1929-1931 թվականներին այգին վերակառուցվել է Լ.Ա.Իլյինի նախագծը, անցման հարմարության համար Պալատական հրապարակից դեպի Արհմիությունների բուլվար կտրվել է միջանցք: Բոլոր սիմետրիկ տեղակայված սիզամարգերն ու արահետները տրվել են ուղղանկյուն ուրվագծեր: Հոկտեմբերի 25-ի պողոտայից շարժվող տրանսպորտի հարմարավետության համար կտրվել է դեպի Ուրիցկի հրապարակ նայող անկյունը։ Միաժամանակ վերացվել են մի շարք այգու շենքեր, այգում տեղադրվել են մանկական ու սպորտային հրապարակներ։ Բացի այդ, նախատեսվում էր (չի իրականացվել) բեռնատարների անցումների կազմակերպում։

1920 թվականին Ալեքսանդրի այգին սկսել է կոչվել *Բանվորների այգի*, իսկ 1936 թվականի օգոստոսի 3 -ին այն վերանվանվել է *[[Մաքսիմ Գորկի|Մ.Գորկու]] անվան Բանվորների այգի*։

Լենինգրադի պաշարման ժամանակ այգու ծառերի մեջ զենիթային թնդանոթներ են տեղադրվել։ Օդային ռմբակոծությունների ժամանակ այգու տարածքում հսկայական թվով ավիահարվածներ են հասցվել, ռմբակոծություններից և հրետանային գնդակոծությունից վնասվել են բազմաթիվ ծառեր:

1950-ական թվականներին այգու հիմնովին վերակառուցում է իրականացվել։ 1958 թվականին պարտեզում բացօթյա ծաղիկների ցուցահանդես է կազմակերպվել։ Այն ցուցադրել է ծաղիկների տարատեսակներ, որոնք օգտագործվում են քաղաքի հրապարակների, փողոցների, այգիների և պուրակների ձևավորման համար: Դրանից հետո՝ 1959 թվականին, Սուրբ Իսահակի տաճարի մոտ գտնվող այգու տարածքում կառուցվել է բետոնե ծաղկանոց՝, և վարդերի այգի՝ 25 տեսակի վարդերով։ 1960-ական թվականներին այգու ծաղկային զարդարանքը բաղկացած է եղել կակաչներից, նարցիսներից և հակինթներից։

Ապրիլին այգին փակվել է գարնանային չորացման համար։ Այդ ժամանակ նստարանները սովորաբար նորոգում ու ներկում էին, այգին մաքրում ու պատրաստում մայիսմեկյան տոնի բացմանը։ Մինչև 1970 թվականը այգին փակ է եղել նաև գիշերով։ 1970 թվականին հին ցանկապատը մասամբ փոխարինվեցլ է վարդագույն գրանիտե պարապետով։ Այգու մուտքերը զարդարված եմ եղել գրանիտե կիսագնդերով պատվանդանների վրա։ Ձերժինսկու փողոցի դիմաց գտնվող այգու գլխավոր մուտքի կողմերում, շատրվանի և Ծովակալության կենտրոնական դարպասի առանցքի երկայնքով, ուղղանկյուն պատվանդանների վրա տեղադրվել են հնագույն թուջե խարիսխներ։

### Ժամանակակից պատմություն
1997 թվականին այգին վերադարձվել է իր պատմական անունը՝ *Ալեքսանդրի այգի*:

1998 թվականի հոկտեմբերի 16-ին շատրվանի մոտ գտնվող տարածքում բացվել է ռուս դիվանագետ արքայազն Ալեքսանդր Միխայլովիչ Գորչակովի կիսանդրին, որը պատրաստել է քանդակագործ Ալբերտ Չարկինը։ Բացումը համընկել է դիվանագետի ծննդյան երկու հարյուրամյակի հետ։

2001 թվականի հունիսից այգին վերակառուցվել է։ Վերակառուցվել է Ծովակալության անցուղու երկայնքով պարիսպը պալատական հրապարակից մինչև Ծովակալության ամբարտակ (ներառյալ Պատմական Պետրոսի ցանկապատը), տնկվել են ծառեր և թփեր, կոտրվել են մարգագետիններ և ծաղկե մահճակալներ, ծառուղիներ և տպագիր ծածկույթով արահետներ: Այգում վերացվել են հին ծառերը, իրականացվել է արահետների դասավորություն, բերվել է սիզամարգերի և ծաղկե մահճակալների համար նախատեսված բուսական հող, տեղադրվել է կոյուղի։ 2002 թվականի օգոստոսի 20-ին վերականգնման աշխատանքներն ավարտվել են։
մինի|289x289փքս|Նևա գետը, որին հաջորդում է Ալեքսանդրովսկու այգին։
Ռուսաստանի օրվա տոնակատարության շրջանակներում 2007 թվականի հունիսի 12-ին այգում անցկացվել է Ծաղիկների 1-ին միջազգային փառատոնը։ Փառատոնը ներառում էր «Ծաղիկների կառնավալ»՝ երթ Ալեքսանդրի պարտեզի շուրջ, «Ծաղիկների այգիներ» մրցույթ Սանկտ Պետերբուրգի վարչական շրջանների միջև, ծաղիկների, դեկորատիվ բույսերի և աքսեսուարների ցուցահանդեսներ, մանկական մրցույթներ, վարպետության դասեր այգեգործության առաջատար մասնագետների կողմից, ծաղկի ձևավորում և ծաղկաբուծություն:

2007 թվականի հունիսի 29-ին պալատական հրապարակում տեղի ունեցած The Rolling Stones խմբի համերգի ժամանակ վանդալները վնասել են Ալեքսանդրովսկու այգու քանդակները։ Հատկապես տուժել է Վ. Ա. Ժուկովսկու կիսանդրին։ Քաղաքային քանդակի թանգարանի մասնագետների կողմից որոշում է կայացվել վթարային վերականգնում իրականացնել։

## Այգու ուրվագիծ

## Այգին այսօր
Ըստ Ադմիրալտեյսկի շրջանի այգեգործության և զբոսայգու գրասենյակի տվյալների՝ Ալեքսանդրի այգին զբաղեցնում է 90,007 մ² ընդհանուր տարածք (կանաչ տարածքների տակ՝ 61,116 մ², սիզամարգեր՝ 58,799 մ², սալահատակ՝ 27,595 մ², շենքեր և շինություններ՝ 548 մ²։, շատրվան՝ 554 մ²), սիզամարգերի պարիսպ՝ 7000 մ, գրանիտե հիմքը՝ 714 մետր, մետաղական պարիսպ՝ 794 մետր, 80 այգու նստարաններ և 109 աղբամաններ։
մինի|Ալեքսանդր II կայսեր կողմից տնկված ցանկապատված կաղնին։
մինի|Սուրբ Իսահակ տաճարի տեսարանը այգուց։

### Այգու տեսարժան վայրեր
մինի|«Այստեղով անցնում էր Սանկտ Պետերբուրգի տրամվայի առաջին գիծը...»:

#### Այգու արևելյան մասում
* «Ֆլորա Ֆարնեզե» քանդակը Ադմիրալտեյսկի Պրոեզդի սկզբում Պալատի հրապարակի անկյունում:
* Հուշատախտակ Սանկտ Պետերբուրգի տրամվայի առաջին գծի տեղում (2007 թվական)։ Գտնվում է Ծովակալության պողոտայի երկայնքով։

#### Այգու կենտրոնում
* Լերմոնտովի հուշարձան
* Ա.Մ.Գորչակովի հուշարձան
* Ն.Վ.Գոգոլի հուշարձան.

#### Այգու արևմտյան մասում
* Ալեքսանդր II-ի տնկած կաղնին զարդարված է նրբագեղ քառակուսի ցանկապատով
* Նիկոյալ Պրժևալսկու հուշարձանը
* «Հերկուլես Ֆարնեսեցի» քանդակը
* Այգում կա Ալեքսանդր III-ի ժամանակաշրջանի գործող հասարակական զուգարան։


Պատկեր:Hercules_Farnese_in_Alexander_Garden.jpg|Հերակլես Ֆարնեսացի
Պատկեր:Fountain_in_Alexander_Garden_SPB.jpg|Շատրվան
Պատկեր:Flora_Farnese_in_Alexander_Garden.jpg|Քանդակ «Ֆլորա Ֆարնես»


## Գրականություն
* 

## Примечания

## Արտաքին հղումներ
* Սանկտ Պետերբուրգի «Հասարակական օգտագործման կանաչ տարածքների մասին» օրենքը (փոփոխվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 22-ին)
* Ալեքսանդրի այգին Սանկտ Պետերբուրգի հանրագիտարանում spbin.ru կայքում
* Ալեքսանդրի այգի. Պատմություն, լուսանկարներ, ինչպես հասնել այնտեղ, ինչ կա մոտակայքում

Կատեգորիա:1874 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 1