Ռեմզիե Տարսինովա

**Տարսինովա Ռեմզիե** (օրիորդական ազգանունը — **Բակկալ**, ; , Ղրիմ), սովետական տաջիկ, Ղրիմի թաթար և ուկրաինացի պարուհի, բալետմայստեր։ «Հայթարմա» () համույթի գեղարվեստական ղեկավար (1992-2016)։ Տաջիկական ԽՍՀ-ի ժողովրդական արտիստ (1983)։ Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստ (2020)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1926 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Սիմֆերոպոլում։ Հայրը՝ պարող և բալետմայստեր Ուսեին Բակկալ () (1897-1973)։ Մայրը դաշնակահարուհի Զորե Իզմայլովան է։ Քույրերը՝ Պակիզե, Թամիլլա և Ռուշենա։

Պարով սկսել է զբաղվել 5 տարեկանից։ Սովորել է Սիմֆերոպոլի մանկական պարի ստուդիայում՝ Վ․ Խարչենկոյի մոտ։ Ավարտել է Սիմֆերոպոլի բալետի ստուդիան։ Նրա ուսուցիչը եղել է Կոնստանտին Սեմյոնովիչ Բեկը։ 1944 թվականին Ղրիմի թաթարների տեղահանության ժամանակ ընտանիքն արտաքսվել է Տաջիկական ԽՍՀ։ 1947 - 1960 թվականներին աշխատել է Խուջանդի Ալ․ Պուշկինի անվան երաժշտական-դրամատիկական թատրոնում, որտեղ գլխավոր բալետմայստերը եղել է նրա հայրը։ Սկզբում եղել է մենակատար, այնուհետև դարձել է գլխավոր բալետմայստեր։ Բեմադրել է պարեր «Լեյլա և Մեջնուն», «Ֆարհադ և Շիրին», «Քամոլ Հուչանդի», «Կորած տիկինը» ներկայացումների համար։

1975 թվականին սկսել է պարային ծրագրեր ստեղծել Ղրիմի թաթարական «Հայթարմա» համույթի համար։ Հանդես է եկել 1980 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի բացման ժամանակ՝ 250 հոգուց բաղկացած կոլեկտիվի կազմում։

1989 թվականին վերադարձել Է Ղրիմ։ Նա սկսել է պարեր բեմադրել Ղրիմի թաթարական թատրոնի և «Քյիրիմ» անսամբլի համար։ 1992 թվականից՝ Ղրիմի պետական ֆիլհարմոնիայի Եվպատորիայի մասնաճյուղին կից «Հայթարմա» անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար և բալետմայստեր։ 2016 թվականի հունիսին ազատվել է համույթի գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնից։ Նրա վերջին բեմադրությունը եղել է «Բախչիսարայ-Հանսարայ» վոկալ-խորեոգրաֆիկ կոմպոզիցիան։

«Կյանքը պարելով» գրքի հեղինակ (2018)։

Վախճանվել է 2021 թվականի ապրիլի 7-ին Ղրիմում։ Հուղարավորված է Սիմֆերոպոլի Աբդալի գերեզմանատանը։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստ (2020 թվականի օգոստոսի 21) - Ուկրաինայի պետականաշինության, սոցիալ-տնտեսական, գիտատեխնիկական, կրթամշակութային զարգացման գործում ներդրած անձնական նշանակալի ավանդի, աշխատանքային ծանրակշիռ ձեռքբերումների և բարձր պրոֆեսիոնալիզմի համար
* Տաջիկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961)
* Տաջիկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1983)
* Տաջիկստանի Գերագույն Խորհրդի պատվոգիր (1963 և 1970)
* «Արվեստի գերազանցիկ» մեդալ (1977)
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ (1977)
* «Քաջարի աշխատանքի համար» մեդալ (2017 թվականի մարտի 6)
* Ղրիմի պետական մրցանակի դափնեկիր (1996)
* Պատվոգիր «Օլիմպ-80» (1980)
* Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն Ռադայի պատվոգիր (2000)
* ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության «Ակտիվ աշխատանքի համար» կրծքանշան

## Անձնական կյանք
Դուստր՝ Գյուլնարա Գուդենկո։

## Գրականություն
* Алифер Т. Ремзие Баккал : балетмейстер, педагог, заботливая мать, любящая бабушка / Т. Алифер // Голос Крыма. — 2001 — 14 дек. — С. 8.
* Алядинова Л. Жизнь артистки усыпана розами с острыми шипами / Л. Алядинова // Голос Крыма. — 2011. — 23 дек. — С. 1, 4
* «Bakkal yıldızı…» = «Звезда Баккал…» // Qırımnıñ sadıq qızları = Верные дочери Крыма/ L. Halilova, L. Cemileva. — Agmescit, 2004. — С. 162—170
* Балетмейстер крымскотатарского театра // Дух личности вечен… :(Пятьсот личностей Крыма). — Симфереполь, 2000/2001. — С. 163.
* Меджитова М. Даа ойнар эдим… Ремзіє Бакъкъалнынъ омюри ве яратыджылыгъы акъкъында // ЯД, 6 декабря 1996.;
* Ваит Ф. Вся жизнь — в танце // ГК. 1994, 9 сент.
* Сеитосманов А. Секрет прост: не падать духом // ГК. 1995, 9 июня.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ
* Тайны крымскотатарского танца от Ремзие Баккал
* «Уровень крымскотатарской культуры зависит не только от крымскотатарских артистов». Хореограф Ремзие Баккал о жизни в танце
* Interview and feature about Tarsinova (video, in Ukrainian, 3m28s)
* Բակկալ-Տարսինովա Ռեմզիե

Կատեգորիա:Բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Ղրիմի թաթարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կանայք