Inditex

**Inditex (Industria de Diseño Textil, S.A), «Ինդիտեքս»** ընկերությունը (**Inditex**; ) իսպանական բազմազգ հագուստի ընկերություն է, որի կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Արտեյխո քաղաքում՝ Գալիսիայի ինքնավար մարզում, Իսպանիա։ Դա աշխարհի խոշորագույն «արագ նորաձևության» (*fast fashion*) խումբ է, որն ունի ավելի քան 7,200 խանութ՝ 93 երկրներում։ Ընկերության առաջատար ապրանքանիշը Զառան է, սակայն այն նաև տիրապետում է մի շարք այլ ապրանքանիշերի, ներառյալ՝ Zara Home, Բերշկա, Massimo Dutti, Oysho, Pull&Bear, Ստրադիվարիուս, Uterqüe և Lefties։ Խանութների մեծ մասը պատկանում է ընկերությանը, իսկ ֆրանչայզինգի կետերը հիմնականում գործում են այն երկրներում, որտեղ օտարերկրյա սեփականության իրավունքը սահմանափակված է։

Ինդիտեքսի բիզնես մոդելը կենտրոնացած է շուկայի միտումներին արագ արձագանքելու վրա։ Ընկերությունն ներդրել է մի համակարգ, որը թույլ է տալիս խանութներում հաճախակի թարմացնել արտադրանքը, ընդ որում, դիզայնից մինչև վաճառքի դարակ հասնելու գործընթացը, ըստ հաղորդումների, որոշ դեպքերում տևում է ընդամենը 15 օր։ Այս մոտեցումը հակադրվում է ավանդական նորաձևության ընկերություններին բնորոշ ավելի երկար արտադրական ցիկլերին։

Մի շարք կազմակերպություններ՝ Uyghur Rights Monitor, Շեֆիլդ Հալլամ համալսարանը և Ույղուրների ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների կենտրոնը, մեղադրել են ընկերությանը Չինաստանի մայրցամաքում գործող Beijing Guanghua Textile Group մատակարարի միջոցով ույղուրներին հարկադիր աշխատանքի օգտագործման մեջ։

## Պատմություն
### 1960-ականներ և 1970-ականներ
1960-ականների սկզբին Ամանսիո Օրտեգան սկսեց իր գործունեությունը հագուստի ոլորտում՝ աշխատելով Լա Կորունյա քաղաքում գործող մի տեղական վերնաշապիկի արտադրամասում։ Օրտեգան սկսեց մշակել սեփական դիզայնները, և իր կնոջ՝ Ռոսալիա Մերայի հետ միասին հագուստ էին կարում իրենց տանը։ Ամանսիոն կարողացավ կուտակել բավարար գումար՝ փոքրիկ արտադրամաս բացելու համար և սկսեց հագուստ վաճառել իր նախկին գործատուին և այլ հաճախորդների։

1975 թվականին զույգը բացեց իրենց առաջին խանութը՝ Զառան, որն առաջարկում էր նորաձև ու մատչելի հագուստ։ Հաջորդ տարի Զառան պաշտոնապես գրանցվեց որպես ընկերություն և սկսեց բացել նոր խանութներ ու արտադրական միավորներ Իսպանիայում։ Նույն թվականին՝ նկատելով համակարգիչների աճող նշանակությունը, Օրտեգան աշխատանքի հրավիրեց տեղական մի պրոֆեսորի՝ Խոսե Մարիա Կաստելյանոյին, որպեսզի զարգացնի ընկերության հաշվարկային կարողությունները։

### 1980–2000
1980-ականներին ընկերությունը ներդրեց նոր դիզայնի և բաշխման մեթոդ, որը էապես կրճատեց դիզայնի մշակման, արտադրության և խանութներին հասնելու միջև անցնող ժամանակահատվածը։ Այդ համակարգը մշակվել էր Խոսե Մարիա Կաստելյանոյի կողմից, ով 1984 թվականին դարձավ ընկերության գլխավոր տնօրեն (CEO)։

1985 թվականին ստեղծվեց Ինդիտեքս (*Industria de Diseño Textil S.A. Inditex*) հոլդինգային ընկերությունը՝ Զառան և դրա արտադրական միավորները միավորելու նպատակով։ 1988 թվականին ընկերությունը սկսեց իր միջազգային ընդլայնումը՝ Պորտու քաղաքում (Պորտուգալիա) բացելով առաջին Zara խանութը։

1990 թվականին ընկերությունը ստեղծեց Tempe կոչվող կոշիկի հավաքածուն, որը տեղ գտավ Զառա խանութների մանկական բաժիններում։ 1991 թվականին Ինդիտեքսը հիմնեց Pull and Bear ընկերությունը, որը մասնագիտանում էր առօրյա տղամարդու հագուստի մեջ։ Նույն տարում ընկերությունը ձեռք բերեց Massimo Dutti բարձրակարգ բրենդի 65 տոկոսը։

1993 թվականին Ինդիտեքսը  հիմնեց Lefties ապրանքանիշը, որի անվանումը ծագում է "leftovers" (մնացորդներ) բառից։ Այս խանութում վաճառվում էին Զառայի չվաճառված հագուստները։

1995 թվականին Ինդիտեքսը ամբողջությամբ գնեց Massimo Dutti-ն և սկսեց ընդլայնել ապրանքանիշը՝ ներառելով նաև կանանց հագուստի գիծ։ 1998 թվականին Ինդիտեքսը գործարկեց Բերշկա բրենդը, որը նախատեսված էր քաղաքային նորաձևության սիրահարների համար։ 1999 թվականին ընկերությունը ձեռք բերեց Ստրադիվարիուս ապրանքանիշը, որն ուղղված էր երիտասարդ կանանց նորաձևությանը։

### 2001 թվականից մինչ օրս
2001 թվականին *Inditex*-ը հրապարակային առաջարկ (IPO) իրականացրեց Մադրիդի ֆոնդային բորսայում։ Այդ առաջարկի շրջանակում ընկերության 26 տոկոսը վաճառվեց հրապարակային ներդրողների, իսկ ընկերության արժեքը գնահատվեց շուրջ 9 միլիարդ եվրո։ Նույն տարում գործարկվեց կանանց ներքնազգեստի և հագուստի խանութների ցանցը՝ Oysho։

2003 թվականին Ինդիտեքսը հիմնեց Zara Home բրենդը, որն առաջարկում է անկողնային պարագաներ, սեղանային սպասք, ապակի և տան դեկորացիայի այլ պարագաներ։ 2004 թվականին՝ Հոնկոնգում 2,000-րդ խանութի բացումից հետո, ընկերությունը ներկայություն ուներ արդեն 56 երկրում։

2005 թվականին ընկերության գլխավոր տնօրեն Խոսե Մարիա Կաստելյանոն հրաժարական տվեց, որպեսզի վերահսկի ընկերության ընդլայնման ծրագրերը։ Նրան փոխարինեց Պաբլո Իսլան։ 2008 թվականի ամռանը ընկերությունը գործարկեց Uterqüe ապրանքանիշը, որը մասնագիտացած է կանանց աքսեսուարների ոլորտում։ Նույն տարում ընկերությունը բացեց իր 4,000-րդ խանութը Տոկիոյում՝ քառամյա ժամանակահատվածում կրկնապատկելով իր ծավալները։ 2011 թվականին ընկերության հիմնադիր և հիմնական բաժնետեր Ամանսիո Օրտեգան հեռացավ փոխնախագահի պաշտոնից, իսկ գործադիր տնօրեն Պաբլո Իսլան ղեկավարում էր ընկերության առօրյա գործառույթները։ Նույն տարում Ինդիտեքսը բացեց խանութ Ավստրալիայում՝ ընդլայնելով իր աշխարհագրությունը հինգ մայրցամաքի վրա՝ ներկայություն ունենալով արդեն 77 երկրում։ 2013 թվականին Բանգլադեշում «Սավար» շենքի փլուզումից հետո Ինդիտեքսը  այն 38 ընկերություններից մեկն էր, որը ստորագրեց «Բանգլադեշում գործարանների և շինությունների անվտանգության համաձայնագիր»-ը։

2019 թվականի դրությամբ Ինդիտեքսը դարձել էր աշխարհում ամենախոշոր հագուստի մանրածախ վաճառողը՝ եկամուտի չափով։

2020 թվականի վերջին եռամսյակում ընկերության եկամուտը նվազեց 18%՝ հասնելով 1.85 միլիարդ դոլարի, ինչը պայմանավորված էր COVID-19 համավարակի հետևանքով մանրածախ վաճառքների անկմամբ։ Ինդիտեքսի բաժնետոմսերը տարվա ընթացքում արժեզրկվել էին 12%։

2021 թվականի մայիսին ընկերությունը հայտարարեց, որ կփակի իր բոլոր խանութները Վենեսուելայում՝ վերանայելով իր համագործակցությունը տեղի գործընկեր Phoenix World Trade ընկերության հետ։

2023 թվականի ապրիլի 30-ին ավարտված եռամսյակի ընթացքում խմբի վաճառքները աճել են 13%՝ հասնելով 6.54 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգի, իսկ շահույթը աճել է 14%, կազմելով 3.96 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ։

## Միջազգային ներկայություն
1989 թվականին՝ Պորտուգալիա մուտք գործելուց մեկ տարի անց, ընկերությունն ընդլայնվեց ԱՄՆ շուկա, իսկ 1990 թվականին՝ Ֆրանսիա։ Ընդլայնումը շարունակվեց 1992-ին՝ Մեքսիկա, և 1993-ին՝ Հունաստան։ 1994 թվականինԻնդիտեքսը բացեց խանութներ Բելգիայում և Շվեդիայում։ 1997 թվականին ընկերությունն արդեն ներկայացված էր Մալթայում, Կիպրոսում, Նորվեգիայում և Իսրայելում։ 1998-ին ընդլայնումը ընդգրկեց Մեծ Բրիտանիան, Թուրքիան, Արգենտինան, Վենեսուելան, Մերձավոր Արևելքը և Ճապոնիան։ 1999 թվականին խանութներ բացվեցին Կանադայում, Գերմանիայում, Լեհաստանում, Սաուդյան Արաբիայում, ինչպես նաև մի շարք հարավամերիկյան երկրներում։

2001 թվականին ընկերությունը բացեց խանութներ Իտալիայում, Լյուքսեմբուրգում և Հորդանանում։ 2003-ին՝ Ռուսաստանում, Սլովակիայում և Մալայզիայում։ Հաջորդ տարի (2004 թվականին) նոր շուկաներ ընդգրկեցին Լատվիան, Հունգարիան, Պանաման և այլ երկրներ, այդ թվում՝ 2000-րդ խանութը Հոնկոնգում։ 2006 թվականին ընկերությունը մուտք գործեց Չինաստանի մայրցամաքային հատված։ 2010 թվականին բացվեց 5000-րդ խանութը Հռոմում, ինչպես նաև առաջին խանութը Հնդկաստանում։ Ավստրալիայում և Հարավային Աֆրիկայում առաջին խանութները բացվեցին 2011 թվականին։ Ընդլայնումը շարունակվեց 2012 թվականին՝ ընդգրկելով Սերբիան, Հյուսիսային Մակեդոնիան, Հայաստանը, Էկվադորը, Վրաստանը և Բոսնիա և Հերցեգովինան։ 2014 թվականին Ինդիտեքսը բացեց խանութներ Ալբանիայում։ 2016 թվականին ընկերությունը հայտարարեց, որ նախատեսում է մուտք գործել Վիետնամ, Նոր Զելանդիա, Պարագվայ, Արուբա և Նիկարագուա։

## Առցանց վաճառքներ
2007 թվականին Ինդիտեքսը գործարկեց Զառա Հոմի Zara Home-ի առցանց խանութը։ Զառան մուտք գործեց էլեկտրոնային առևտրի ոլորտ 2010-ի սեպտեմբերին՝ գործարկելով վեբկայքեր Իսպանիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Պորտուգալիայում, Իտալիայում, Գերմանիայում և Ֆրանսիայում։ 2010 թվականի նոյեմբերին Զառայի առցանց ներկայությունը ընդլայնվեց՝ ընդգրկելով Ավստրիան, Իռլանդիան, Նիդերլանդները, Բելգիան և Լյուքսեմբուրգը։ 2011 թվականի սեպտեմբերին Ինդիտեքսը Զառայի էլեկտրոնային հարթակը հասանելի դարձրեց ԱՄՆ-ում, ինչպես նաև հավելեց բրենդները՝ Pull and Bear, Massimo Dutti, Bershka, Stradivarius, Oysho և Uterqüe՝ առցանց վաճառքի շրջանակում։ 2016 թվականի փետրվարի դրությամբ Ինդիտեքսը գործարկում էր էլեկտրոնային վաճառքի կայքեր 28 շուկայում և նախատեսում էր ավելացնել ևս 12 մինչև ապրիլ։ 2018 թվականի սեպտեմբերին Ինդիտեքսը հայտարարեց, որ մինչև 2020 թվականը նախատեսում է իր բոլոր բրենդները հասանելի դարձնել առցանց վաճառքի համար՝ անգամ այն երկրներում, որտեղ ֆիզիկական խանութներ չունի։

## Մարքեթինգային ռազմավարություն
Ինդիտեքսը հիմնականում խուսափում է ամսագրային գովազդից. տպագիր արշավներն իրականացվում են միայն որոշ տարածաշրջաններում՝ ինչպես, օրինակ, ԱՄՆ-ում՝ արտաքին վահանակների (բիլբորդների) և խանութների տարածքների միջոցով։ Փոխարենը, ընկերությունը բյուջե է նախատեսում հայտնի անձանց համար՝ իր բրենդերը կրելու նպատակով։ Ինդիտեքսը ներդրումներ է կատարում կոմերցիոն լոկացիաներում և կիրառում է ցուցափեղկերի դիզայնը՝ ապրանքանիշի տեսանելիությունը բարձրացնելու և ապրանքաշրջանառությունը խթանելու համար։

## Պլագիատ
Զառային Zara-ին մեղադրել են գեղարվեստական աշխատանքների պատճենման մեջ։

2017 թվականին Բրյուսելի դատարանը Zara Home Belgium-ին մեղավոր ճանաչեց պլագիատի մեջ, ինչը որոշ աղբյուրների կողմից ներկայացվել է որպես արագ արձագանքող մանրածախ վաճառքի ոլորտում առաջին նմանատիպ դատավճիռը։

## Բրենդներ
Ինդիտեքս ընկերության կազմի մեջ ընդգրկված են մի շարք բրենդներ, որոնք առաջարկում են տարաբնույթ ապրանքատեսականի՝ ուղղված տարբեր շուկաների պահանջներին։

### Տնօրենների խորհուրդ
**Թավաառ** տառերով նշված են ընկերության բաժնետերերը, իսկ նրանց ներկայացուցչի անունները նշված կլինեն ստորև։

### Սեփականատիրեր
2024 թվականի սկզբին խոշորագույն բաժնետերերն էին․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:1985 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1985 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Խառնուրդային ընկերություններ
Կատեգորիա:Հագուստի և կոշիկի արտադրողներ