Մանկական ստրկություն

**Մանկական ստրկությունը** նշանակում է, որ երեխաները ստիպված են աշխատել ստրկական պայմաններում: Չնայած այն հանգամանքին, որ ստրկությունը վերացվել է, երեխաները շարունակում են ստրկացվել և թրաֆիքինգի ենթարկվել, որը խնդիր է հատկապես զարգացող երկրներում: Ինչպես ժամանակակից ստրկության այլ ձևերը, մանկական ստրկությունը նույնպես հաճախ կապված է աղքատության հետ. ընտանիքները «վաճառում են» իրենց երեխաներին, քանի որ հաճախ այլ տարբերակներ չեն տեսնում: Հարիեթ Բիչըր Սթոուն գրել է մի տղամարդու մասին, որը գնել է ստրկուհու՝ պարզապես երեխաներ ունենալու համար, որոնց հետո կարող էր վաճառել որպես ստրուկներ:

## Պատմություն
Մանկական ստրկությունը վերաբերում է չափահասության տարիքից փոքր երեխաների ստրկությանը: Անցյալում շատ երեխաներ վաճառվել են ստրկության, որպեսզի նրանց ընտանիքը մարի պարտքերը կամ հանցագործությունները, կամ որոշակի գումար վաստակի, եթե ընտանիքը դրամական միջոցների պակաս ուներ: Հռոմեական կայսրությունում ստրկուհու երեխաները սովորաբար դառնում էին նրա տիրոջ սեփականությունը: Նույնը վերաբերում էր նաև Կորեային մոտ 1000 թվականին: Քանի որ մայաների և Հյուսիսային Ամերիկայի բնիկ ժողովուրդների շրջանում ստրկությունը կարող էր ժառանգական լինել, հնդկացիների երեխաները կարող էին ծնվել ստրուկներ:

### ԱՄՆ-ում
Հարիեթ Բիչըր Սթոուն գրել է մի կնոջ մասին, որին ստրկատերը գնել էր երեխաներ ծնելու և վաճառելու համար։ Ստրկության մեջ գնված կամ ծնված երեխաների ակնկալիքները տարբեր էին։ Գիտնականները նշել են. «տարիքը և ֆիզիկական կարողությունները, ինչպես նաև կախվածության աստիճանը, որոշում են տնային տնտեսություններում երեխաների ինտեգրման պայմանները»։

Գիտնականների շրջանում վիճելի են այն պարտականությունները, որոնք պետք է կատարեին ստրուկ երեխաները: Ստրուկ երեխաների կյանքի մի քանի ներկայացուցչություններ նրանց պատկերում էին որպես ««գործնականում անջատված էին պլանտացիոն տնտեսությունից մինչև այն պահը, երբ բավականաչափ չհասունանային դաշտավարներ աշխատելու համար, այդպիսով ընդգծելով մանկության անհոգ բնույթը ստրկական բնակչության այն մասի համար, որը ժամանակավորապես խուսափել էր հարկադիր աշխատանքից»։»։ Այս տեսակետը նաև նշում էր, որ եթե երեխաներին խնդրում էր կատարել որևէ պարտականություն, ինչպիսիք են՝ «կազմավորվել որպես «աղբատարների բանդա» և կալվածքի աղբ հավաքելը»։ Այլ գիտնականներ պնդում էին, որ ստրուկ երեխաներից գողանում էին իրենց երիտասարդությունը և ստիպում էին սկսել կատարել մեծահասակների պարտականություններ շատ փոքր տարիքից։ Ոմանք ասում են, որ երեխաներին ստիպում էին դաշտային աշխատանքներ կատարել արդեն վեց տարեկանից։ Պնդվում է, որ որոշ տարածքներում երեխաներին ենթարկում էին «կանոնավոր աշխատանքի նախապատերազմյան հարավում», և դա «այն ժամանակն էր, երբ ստրուկները սկսում էին սովորել աշխատանքային ռեժիմը, բայց նաև աշխատանքային կարգապահությունը և դրանց հետ կապված պատիժները»։

Որոշ չափով ինքնատիրապետումը առկա էր նաև մեծահասակների մոտ, սակայն «երեխաները պահպանում էին կախվածության իրավական անկարողությունը նույնիսկ այն բանից հետո, երբ դառնում էին տնային տնտեսություններին արդյունավետ»։ Գիտնականները նշել են, որ «այս առանձնահատուկ կարգավիճակը ձևավորում էր երեխաների դիրքը ընտանեկան տնտեսություններում և նրանց ենթարկում էր հարկադիր աշակերտության, նույնիսկ ազատագրումից հետո»։ Կային ստրկատերեր, որոնք չէին ցանկանում երեխա ստրուկներ կամ հղի կանայք՝ վախենալով, որ երեխան «կզբաղեցնի ստրուկի ժամանակի չափազանց շատ մասը»։

Հղի կանանց ստրկության պայմանները տարբերվում էին տարբեր տարածաշրջաններում։ Շատ դեպքերում կանայք աշխատում էին դաշտերում մինչև ծննդաբերությունը՝ կատարելով փոքր աշխատանքներ։  Երեխաների դաստիարակության և խնամքի պատասխանատվությունը հետագայում դարձել է այլ երեխաների և տարեց ստրուկների պարտականությունը։ Աշխարհի ստրկության ինստիտուտների մեծ մասում ստրուկների երեխաները դառնում էին տիրոջ սեփականությունը։ Սա ստեղծում էր մարդկանց մշտական մատակարարում աշխատանք կատարելու համար։ Օրինակ՝ այդպես էր լինում ամերիկացի ստրուկների դեպքում։ Այլ դեպքերում երեխաները ստրկացվում էին այնպես, կարծես նրանք մեծահասակներ լինեին։ Սովորաբար մոր կարգավիճակն էր որոշում, թե արդյոք երեխան ստրուկ է, բայց որոշ տեղական օրենքներ որոշումը փոփոխում էին հոր համար։ Շատ մշակույթներում ստրուկները կարող էին վաստակել իրենց ազատությունը՝ ծանր աշխատանքի և իրենց ազատությունը գնելու միջոցով։

## Նոր շրջան
Չնայած աշխարհի մեծ մասում ստրկության աբոլիցիոնիզմը զգալիորեն նվազեցրել է մանկական ստրկությունը, խնդիրը շարունակվում է, հատկապես զարգացող երկրներում: «Anti-Slavery International» կազմակերպության տվյալներով՝ «Չնայած այլևս չկա որևէ պետություն, որը օրինականորեն ճանաչում կամ կիրառում է անձի սեփականության իրավունքի պահանջը մեկ ուրիշի նկատմամբ, ստրկության վերացումը չի նշանակում, որ այն դադարել է գոյություն ունենալ: Աշխարհում միլիոնավոր մարդիկ՝ հիմնականում երեխաներ, գտնվում են վիրտուալ ստրկության պայմաններում»։ Կազմակերպությունը նաև նշել է, որ ստրկությունը, մասնավորապես մանկական ստրկությունը, աճել է 2003 թվականին և որ կան ստրկության այլ ձևեր (օրինակ՝ պեոնաժ, ստրկական աշխատանք և ստրկական հարճություն), որոնք նեղ իրավական իմաստով ստրկություն չեն: Քննադատները պնդում են, որ կազմակերպությունը ստրկության սահմանումն ու կիրառումը տարածում է դրա սկզբնական իմաստից դուրս և իրականում վերաբերում են ստրկությունից բացի այլ հարկադիր աշխատանքի ձևերի։ 1990 թվականին ստրկության մասին հաղորդագրություններ են ստացվել Հարավային Սուդանի Բահր ալ-Ղազալ շրջանից: 1995 թվականին դինկա մայրերը խոսել են իրենց առևանգված երեխաների մասին: 1999 թվականին Սուդանում գրանցվել է մոտավորապես 20,000 ստրուկ։ Վերջին 20 տարիների ընթացքում մոտ 200,000-ից 300,000 երեխա է ներգրավված եղել ձեռագործ բրդյա գորգերի արդյունաբերության ոլորտում, որոնց մեծ մասը գտնվում են Հնդկաստանում, Պակիստանում, Նեպալում և Մարոկկոյում։ Ասիայում շատ երեխաներ առևանգվում կամ հայտնվում են ստրկության մեջ, որտեղ նրանք անվճառ աշխատում են գործարաններում և արհեստանոցներում և անընդհատ ծեծի են ենթարկվում։ Ստրուկները կրկին հայտնվել են Արևմտյան Աֆրիկայի հին ստրկավաճառության ուղիներով։ «Աղքատ նահանգներում երեխաները առևանգվում կամ գնվում են 20-70 դոլարով, ինչպիսիք են Բենինը և Տոգոն, կամ վաճառվում են որպես անվճար տնային ծառաներ՝ 350 դոլարով յուրաքանչյուրը հարուստ նահանգներում, ինչպիսիք են Նիգերիան և Գաբոնը»։

### Թրաֆիքինգ
Երեխաների թրաֆիքինգը ներառում է երեխաներին ուժով կամ խարդախությամբ հավաքագրելը, թաքցնելը, ստանալը և տեղափոխելը՝ նրանց հարկադիր գործողությունների ենթարկելու նպատակով, ինչպիսիք են առևտրային սեռական շահագործումը (ներառյալ մարմնավաճառությունը) կամ հարկադիր աշխատանքը, այսինքն՝ ստրկացումը: Ոմանք մարդկանց թրաֆիքինգը համարում են ստրկության ժամանակակից ձև: Մարդկանց թրաֆիքինգը մարդկանց առևտուրն է և հանցագործների կողմից նրանց օգտագործումը՝ գումար վաստակելու համար: Թրաֆիքինգի զոհերի մեծամասնությունը չափահասներ են, հիմնականում՝ մարմնավաճառության հարկադրված կանայք, բայց մարմնավաճառության հարկադրված զոհերի մեծ մասը երեխաներ են:

Ուկրաինայում «La Strada-Ukraine» հասարակական կազմակերպության կողմից 2001-2003 թվականներին անցկացված հարցումը, որը հիմնված էր Ուկրաինայից դուրս թրաֆիքինգի ենթարկված 106 կանանց նմուշի վրա, ցույց է տվել, որ նրանց 3%-ը 18 տարեկանից փոքր էին, իսկ ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտը 2004 թվականին հայտնել է, որ անչափահասների թրաֆիքինգի դեպքերը աճում են: Թաիլանդում մարմնավաճառների մեկ երրորդը 18 տարեկանից փոքր երեխաներ են, որոնցից շատերը թրաֆիքինգի են ենթարկվել Թաիլանդից դուրս։

Երեխաների վաճառքի և սեռական շահագործման հարցերով ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողը գնահատում է, որ միայն Ասիայում մոտ մեկ միլիոն երեխա սեռական առևտրի զոհ է։

2010 թվականի Հայիթիի երկրաշարժից հետո «Save the Children», «Վորլդ Վիժն» և Բրիտանական Կարմիր խաչ կազմակերպությունները կոչ են արել անհապաղ դադարեցնել երկրաշարժից առաջ չհաստատված հայիթիցի երեխաների որդեգրումը՝ զգուշացնելով, որ երեխաների ապօրինի առևտրով զբաղվողները կարող են շահագործել կարգավորման բացակայությունը: ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի խոսնակը հայտարարել է, որ երեխաների ստրկացումը և ապօրինի առևտուրը «գոյություն ունեցող խնդիր է և կարող է հեշտությամբ լուրջ խնդիր դառնալ առաջիկա շաբաթների և ամիսների ընթացքում»։

### Զինվոր երեխաներ
Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունը երեխա զինվորին սահմանում է․ «Զինված ուժերի կամ զինված խմբի հետ կապված երեխա է համարվում 18 տարեկանից փոքր ցանկացած անձ, որը հավաքագրվել կամ օգտագործվել է զինված ուժերի կամ զինված խմբի կողմից ցանկացած կարգավիճակով, որոնք օգտագործվել են որպես մարտիկներ, խոհարարներ, բեռնակիրներ, լրտեսներ կամ սեռական նպատակներով»։ 2007 թվականին Human Rights Watch-ը գնահատել է, որ ներկայիս հակամարտություններում 200,000-ից 300,000 երեխա ծառայել է որպես զինվոր։ 2012 թվականին այս գնահատականը հասել է մոտ 300,000-ի ընդամենը քսան երկրներում։ Երեխա զինվորների մոտ 40%-ը համարվում են աղջիկներ, որոնք վերցվել և օգտագործվել են որպես սեռական ստրկուհիներ և «կանայք»։

### Հարկադիր աշխատանք
16 տարեկանից փոքր աղջիկներն ավելի շատ են աշխատում որպես տնային աշխատողներ, քան մանկական աշխատանքի որևէ այլ կատեգորիա, որոնք հաճախ քաղաքներ են ուղարկվում գյուղական աղքատության մեջ ապրող ծնողների կողմից, օրինակ՝ Հայիթիի ռեստավեկներում։։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստրկություն ըստ տեսակի