open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դաթա Թութաշխիա (վեպ)

**Դաթա Թութաշխիա** (), վրացի գրող Ճաբուա Ամիրեջիբիի պատմավեպը, որ գրվել է 1973-1975 թվականներին։ Վեպում պատկերված է մինչհեղափոխական Վրաստանը։ Ստեղծագործության գլխավոր հերոսը՝ Դաթա Թութաշխիան, ով կրում է հին վրացական առասպելական հերոս Թութաշխայի անունը, մտադրվում է արմատախիլ անել չարն ու աշխարհը դարձնել ավելի լավը, ինչը հանգեցնում է իշխանությունների ու պետության հետ կոնֆլիկտի։ Դաթան դառնում է թափառական աբրեկ։

«Դաթա Թութաշխիա» վեպը մի քանի անգամ հրատարակվել է Վրաստանում ու Ռուսաստանում (ռուսերեն է թարգմանվել հեղինակի կողմից 1976 թվականին) և թարգմանվել եվրոպական մի շարք լեզուներով։ 1977 թվականին Վրացֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։

## Սյուժե
Վեպը բաղկացած է չորս մասից, որոնցից յուրաքանչյուրում որպես նախաբան ներկայացված է հնագույն հեթանոսական առասպելի մի հատված Թութաշխա աստծո հոգևոր որոնումների մասին։ Ստեղծագործությունը ընդհանուր սյուժետային գծով միմյանց հետ կապված նովելների ժողովածու է։ Այդ նովելները ներկայացվում են XIX դարի վերջին - XX դարի սկզբին կովկասյան ժանդարմերիայի ղեկավար կոմս Սեգեդիի գրությունների ձևով։ Դրանցից յուրաքանչյուրը պատմում է մի մարդ, ով իր կյանքի ճանապարհին հանդիպել է Դաթա Թութաշխիային։ Նրանց շարքում է նաև Սեգեդին, ով հետևում է երկու զարմիկների՝ Դաթա Թութաշխիայի ու Մուշնի Զարանդիայի հակամարտությանը։ Նրանք երկուսն էլ չափազանց սիրում են միմյանց, երկուսն էլ խելացի են, սակայն բարոյական պատճառներով ապրում են հակադիր աշխարհներում։ Պատմողների շարքում կան հոգևորականներ, հասարակ գյուղացիներ, մտավորականներ, ովքեր մտահոգված են ժողովրդի ճակատագրով։ Վեպում հնչում է վրաց ժողովրդի ամենատարբեր ներկայացուցիչների ձայնը, տարբեր մարդկանց ճակատագրի բացահայտման միջոցով պատկերվում է երկրի կյանքն այդ ժամանակաշրջանում։

Վաղ տարիքում մանլով որբ՝ Դաթա Թութաշխիան մեծացել է աղքատ, բայց լավ կրթություն ստացած դպիր Մաղալի Զարանդիայի տանը, որտեղ երկու հարազատ զավակներից բացի դաստիարակում էին նաև երեք որդեգրյալների։ Հենց այդ տանը, որտեղ իշխում էին սերն ու առաքինությունը, ձևավորվում են երկվորյակ եղբայրների պես միմյանց նման երկու եղբայրների՝ Դաթա Թութաշխիայի ու Մուշնի Զարանդիայի բարոյական հատկանիշները։ Հանգամանքների բերումով Դաթան ստիպված է լինում թափառական կյանք վարել, իսկ Մուշնին ընտրում է Ռուսական կայսրությանը ծառայելու ուղին՝ նպատակ ունենալով օգտակար լինել իր ժողովրդին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վեպը Amazon.com կայքում
*novel's review 
*Վեպը goodreads.com կայքում

Կատեգորիա:Վրաց գրականություն
Կատեգորիա:1975 գրքեր
Կատեգորիա:Վրացերեն վեպեր
Կատեգորիա:Պատմական վեպեր
Մոսե Ջանաշվիլի

**Մոսե Ջանաշվիլի** () (), վրացի պատմաբան, ժողովրդագրագետ և լեզվաբան։

## Կենսագրություն
Մոսե Ջանաշվիլին ծնվել է Կաղսկիի շրջանի Կախ քաղաքում (ներկայիս Ադրբեջանում)։ Կրթությունը ստացել է Թբիլիսիիում և Քութայիսում, ապա 1875 թվականից մինչև 1920 թվականները աշխատել որպես ուսուցիչ։ Ավելի ուշ աշխատել է Թբիլիսիի պետական համալսարանում որպես պրոֆեսոր։ Հիմնականում զբաղվել է միջնադարյան վրացական տարեգրությունների և սրբագրական գրականության ուսումնասիրությամբ։

Ջանաշվիլին ենթադրել է, որ վրացական լեզուները կապված են հնդրեվրոպական լեզուների հետ։ Նրա աճյունը գտնվում է Մթածմինդա պանթեոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Մոսե Ջանաշվիլի''

Կատեգորիա:1855 ծնունդներ
Կատեգորիա:1934 մահեր
Կատեգորիա:Վրացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մարտի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 19 մահեր
Կատեգորիա:Վրացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Վրացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Վրացի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Աստվածաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության բանասերներ
Քրիստինա Սի

**Քրիստինա Էլխանի Սարգսյան** (), ավելի հայտնի է **Kristina Si** բեմական կեղծանունով, ռուսաստանյան երգչուհի R&B և Soul ոճերում։ 2013 թվականից Black Star Inc. լեյբլի արտիստ։

## Կենսագրություն
Քրիստինա Էլխանի Սարգսյանը ծնվել է Տուլայում՝ կրկեսային արտիստների ընտանիքում։

1997 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Տուլա մշտապես այդտեղ ապրելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Քրիստինան, ով դեռ վեց տարեկան էր, դպրոցում սկսեց երաժշտությամբ զբաղվել ։ Մոտ երեք տարի նա զբաղվեց դաշնամուրով, ինչից հետո անցավ էստրադա-ջազային վոկալին։ 2008 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա և ընդունվել Ժամանակակից մշակույթի ինստիտուտ՝  էստրադա-ջազային ամբիոնում սովորելու։ 2011 թվականին տեղի ունեցավ նրա և կոմպոզիտոր Պավլո Մորաշովի հանդիպումը, ում շնորհիվ ստացվեց Քրիստինայի առաջին կոպոզիցյան «Я улетаю» վերնագրով։ 2011 թվականի ամռանը Քրիստինան թողարկեց իր նոր սինգլը, ինչպես նաև տեսահոլովակ «Начинаю Забывать» կոմպոզիցիայում։ 2013 թվականի սկզբին Քրիստինան թողարկեց «Зима» սինգլը։ 2013 թվականի մարտին Քրիստինան դարձավ Black Star լեյբլի միակ աղջիկ արտիստը։ Black Star լեյբլում Քրիստիանյի առաջին սինգլը՝ «Ну ну да»-ն, համարվում է ավազակային։ Երաժշտությունը գրել է Baueer-ը, ով հայտնի է իր Harlem Shake ստեղծագործությամբ։ Baueer-ը տեսնելով Քրիստինայի տեսահոլովակը թվիթթերում՝ թույլտվություն խնդրեց  այդ թրեքն իր սեթերում օգտագործել։

2015 թվականի հունիսին եղել է ժյուրի A-One ռուսական հեռուսատաալիքի «Just Dance» պարային մրցույթում։

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kristina Si-ի պաշտոնական կայքը 
* Kristina Si-ի կենսագրությունը // mega-stars.ru

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեփերներ
Լա Շապել դյու Շատլար

** Լա Շապել դյու Շատլար** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնի շրջանի մեջ։

Կոմունայի կոդը՝ 01085։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 370 կմ հարավ-արևելք, 38 կմ դեպի հյուսիս Լիոն քաղաքից, 22 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 309 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թ. աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 219 մարդկանցից 169-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 50-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 77,2 % է, 1999 թ.՝ 69.4 %)։ 169 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 163-ը (93 տղամարդ, 70 կին), գործազուրկ է եղել 6 մարդ (3 տղամարդ և 3 կին)։ 50 պասիվներից 15 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 20-ը՝ թոշակառու, վպասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Chapelle_Notre-Dame-de-Beaumont.jpg|
Coeur_de_la_chapelle_Notre-Dame-de-Beaumont.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 9 апреля 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անոդ-մեխանիկական մշակում

**Անոդ-մեխանիկական մշակում**, մետաղի մշակման եղանակ՝ էլեկտրական հոսանքի քիմիական ու ջերմային համակցված ազդեցությամբ և գործիք-էլեկտրոդի մեխանիկական ներգործությամբ։ Կատարվում է ցածր լարման (20—30 վ) հաստատուն հոսանքի փակ շղթայում հատուկ էլեկտրոլիտի (հեղուկ ապակու) միջավայրում։

## Մշակման պրոցես
Անոդի (մշակվող իրի) վրա էլեկտրոլիտի առաջացրած պաշտպանական թաղանթը պատռվում է գործիք-կաթոդի միջոցով, որի հետևանքով հոսանքի մեծացող խտությունը տվյալ տեղամասում քայքայում է անոդը։ Կիրառվում է մետաղների ուղղագիծ և կորագիծ կտրման, կարծր համաձուլվածքներից պատրաստված գործիքների սրման և հղկման համար։

Անոդ-մեխանիկական մշակման հաստոցը բաղկացած է՝
* հենոցից (որի մեջ տեղավորվում են հաստատուն հոսանքի աղբյուրը, հոսանքասահմանափակող դիմադրությունների բլոկը և էլեկտրոլիտի մատուցման համակարգը)
* մատուցման մեխանիզմ ունեցող սեղանից
* պտտվող գործիքով իլային գլխիկից։

Գործիք-կաթոդը պատրաստվում է արույրից՝ հարթ կամ պրոֆիլավորվսւծ սկավառակի, ձողի, ժապավենի և այլ ձևով։

Կատեգորիա:Մետաղամշակում
Անմիզություն

**Անմիզություն**, **անուրիա** (հին հուն․՝ ἀν - ժխտական մասնիկ + οὖρον — մեզ), մեզի արտազատման բացակայություն։

Պատճառներն են՝ երիկամների սուր և քրոնիկական անբավարարությունը, երիկամների բնածին բացակայությունը կամ թերզարգացումը և այլն։ Անմիզությունը կարող են առաջացնել նաև արտաերիկամային գործոնները՝ արյան անբավարար հոսքը դեպի երիկամները և արյան զարկերակային ճնշման անկումը։ Անմիզությյան հաճախակի պատճառներից են՝ միզոսլիների փակումը, խցանումը միզաքարերով, սեղմումը՝ հարևան հյուսվածքների ուռուցքների ճնշմամբ։ Անմիզությունը կարող է լինել նաև նյարդա-ռեֆլեկտոր ծագումով։ Անմիզությունը ուղեկցվում է բերանի չորության և ծարավի զգացումով, փսխումներով, սրտխառնոցով և այլն։ Բուժելու համար անհրաժեշտ է վերացնել անմիզության պատճառը։

Կատեգորիա:Ուրոլոգիական հիվանդություններ
Լաբալմ

**Լաբալմ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնի գավառի մեջ։ Պոնսեն շրջանի Նանտյուա նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01200։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, 65 կմ դեպի հյուսիս-արևելք Լիոն քաղաքից, 24 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 204 մարդ։

## Ադմինիստրացիա

## Տնտեսություն
2010 թ. աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 124 մարդկանցից 92-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 32-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 74,2 % է, 1999 թ.՝ 70.0%)։ 92ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 81 -ը (42 տղամարդ, 39 կին), գործազուրկ է եղել 11 մարդ (8 տղամարդ և 3 կին)։ 32 պասիվներից 7 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 14-ը՝ թոշակառու, վպասիվ են եղել այլ պատճառներ2ով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սապելի Պալատ
* Բարռոի ամրոցի ավերակներ
* Գոթական ոճի եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 9 апреля 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անոդային ճառագայթներ

**Անոդային ճառագայթներ**, էլեկտրոնային կամ պարպման խողովակում անոդից որոշ դեպքերում առաքվող դրական իոններ։
Դիտվում են ալկալիական կամ հողալկալիական մետաղների աղերից որևէ մեկով երեսապատված անոդից դանդաղ էլեկտրոնների, ինչպես նաև մետաղական անոդին հարյուր Կէվ կարգի կինետիկ էներգիայով էլեկտրոնների հարվածների դեպքում։

Կատեգորիա:Իոններ
Անծնոտներ

**Անծնոտներ** (անգլ.՝ Agnatha), ողնաշարավոր կենդանիների ձկնակերպերի բաժին։

## Նկարագրություն
Ծնոտները բացակայում են։ Մարմնի երկարությունը մինչև 1 մ է։ Կմախքը կրճիկային է։ Բերանը բացվում է ծծող ձագարի մեջ, որի պատերին և լեզվի վրա գտնվում են եղջերային ատամիկները։ Ունեն մեկ քթանցք։ Շնչառությունը կատարվում է 5-15 զույգ խռիկային պարկերով։ Սնվում են ջրային մանր կենդանիներով։ Անծնոտներից պահպանվել են բոլորաբերանների ներկայացուցիչները՝ քարալեզները և միքսինները։
Անհասություն

**Անհասություն**, երեխայի ծնունդը մինչև հղիության լրիվ ժամկետի (40 շաբաթ) լրանալը։ Նորածինը համարվում է անհաս, եթե նրա կշիռը 2500 գրամից պակաս է (մինչև 1000 գ), իսկ հասակը՝ 45 սմ–ից կարճ։

### Պատճառներ
Անհասության պատճառներն են՝
* հղի կնոջ սեռական օրգանների քրոնիկական և սուր հիվանդությունները
* հոգեկան և ֆիզիկական վնասվածքները
* մոր և պտղի միջև առաջացող շիճուկաբանական անհամատեղելիությունը։
Որքան պակաս է անհաս երեխաների սկզբնական կշիռը, այնքան բարձր է նրանց մահացության տոկոսը։ Անհաս երեխաների խնամքն իրականացվում է ծննդատներում։

Կատեգորիա:Բժշկություն
Անձայնություն

**Անձայնություն**, աֆոնիա (հունարեն ά-ժխտում, φωνή-ձայն), հնչեղ ձայնով խոսելու անընդունակություն։ Անձայնությունը լինում է՝
* օրգանական (կոկորդային)
* ֆունկցիոնալ (հոգեկան կամ հիստերիկ)
Օրգանականի պատճառներն են կոկորդի հիվանդությունները (բորբոքում, ուռուցք, լուծանք), որոնք ուղեկցվում են ձայնալարերի անբավարար հպումով և տատանումներով, ֆունկցիոնալինը՝ նևրոզով տառապողների վախը և հուզմունքը։

Օրգանական անձայնության դեպքում վերացնել պատճառ հանդիսացող հիվանդությունը, ֆունկցիոնալի դեպքում՝ պսիխոթերապիա, շնչական և ձայնական վարժություններ։

Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Անոդային օքսիդացում

**Անոդային օքսիդացում**, էլեկտրաքիմիական օքսիդացում, մետաղի մակերեսին օքսիդի պաշտպանական թաղանթի առաջացում էլեկտրոլիզի միջոցով։ Առաջացած շերտը՝ անոդային թաղանթը, որն ունի 1—200 մկմ հաստություն, մետաղը պաշտպանում է կոռոզիայից, մեխանիկական մաշումից, խոնավությունից, արտաքին շերտին տալիս է կարծրություն, էլեկտրամեկուսիչ և ջերմամեկուսիչ հատկություններ, իսկ հետագա մշակումից հետո՝ ցանկացած գույն։

Անոդային թաղանթը ծառայում է որպես ներկա հիմք լաքերի և ներկերի ծածկույթների համար։ Անոդային օքսիդացման միջոցով ստանում են արծնանման ծածկույթներ ալյումինի և նրա համաձուլվածքների վրա։ Անոդային օքսիդացումը կիրառվում է հատկապես ինքնաթիռաշինության, ճշգրիտ սարքաշինության մեջ։

Կատեգորիա:Քիմիա
Միխայիլ Թամարաշվիլի

**Միխայիլ Թամարաշվիլի** **կամ Միշել **(իրական անունը՝ Ալեքսանդր, , ), Վրացական կաթոլիկ եկեղեցու աբբա, քահանա, գիտնական, եկեղեցական պատմաբան, հասարակական գործիչ, աստվածաբանության դոկտոր, պրոֆեսոր։

Վրաստանի կաթոլիկ եկեղեցու մի շարք պատմությունների հեղինակ։

## Գրականություն
* Ломсадзе Ш. В. Михаил Тамарашвили. Тбилиси си; 1974. На груз.яз
* ИР АН ГССР, ф. 10, 1140 ед. хр., 1876—1911

Կատեգորիա:Վրացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Եկեղեցական պատմիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Վրացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Աստվածաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Վրացի գիտնականներ
Անոթլայնիչ դեղամիջոցներ

**Անոթլայնիչ դեղամիջոցներ**, դեղանյութեր, որոնց ներմուծումն օրգանիզմ լայնացնում է արյան անոթները և իջեցնում արյան ճնշումը։

## Տեսակներ
Ըստ ազդեցության մեխանիզմների լինում են՝ անուղղակի ազդեցություն ունեցող անոթլայնիչ դեղամիջոցները (մենթոլ, վալիդոլ, պախիկարպին, ապրոֆեն), որոնք ընդհատում են սիմպաթիկ համակարգի անոթասեղմիչ ներգործությունը, ուղղակի ազդեցություն ունեցող անոթլայնիչ դեղամիջոցները (նիտրիտներ, թեոբրոմին, պապավերին, դիբազոլ), որոնք անմիջական ներգործություն ունեն մկանաթելերի կծկման վրա. անոթաշարժ կենտրոնի տոնուսն իջեցնող անոթլայնիչ դեղամիջոցներ (քլորալ, հիդրատ, սալսոլին)։

## Կիրառություն
Անոթլայնիչ դեղամիջոցները օգտագործվում են հիպերտոնիկ հիվանդության, կրծքային հեղձուկի, ուղեղի արյան շրջանառաթյան խանգարման դեպքերում։

Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ
Չինգիզ խանի արձան (Ցոնժին Բոլդոգ)

**Չինգիզ խանի ձիով արձանը Ցոնժին Բոլդոգում** (), Մոնղոլիայում Չինգիզ խանի ամենամեծ հուշարձանը և ամենամեծ ձիով արձանն աշխարհում։

## Նկարագրություն
Արձանը տեղակայված է Ուլան Բատորից 54 կմ հարավ-արևելք՝ Տուվե նահանգի, Էրդենե մարզի Ցոնժին Բոլդոգ շրջանում, ոչ հեռու Տուուլ գետի ափից, այն վայրում, որտեղ, ըստ բանավոր զրույցի, Չինգիզ խանը գտել էր ոսկե մտրակ։ Արձանի նախագծի հեղինակը քանդակագործ Դ. Էրդենեբիլեգն է, մասնակցել է ճարտարապետ Ժ. Էնխժարգալը։ Արձանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2008 թվականի սեպտեմբերի 26-ին։

Արձանի բարձրությունը 40 մ է՝ առանց 10 մետրանոց պատվանդանի բարձրության հաշվման։ Արձանը պատված է 250 տոննա չժանգոտվող պողպատով և շրջապատված է 36 սյուներով, որոնք խորհրդանշում են Մոնղոլական կայսրության խաներին՝ Չինգիզ խանից մինչև Լինդեն խան։ Երկհարկանի պատվանդանի մեջ տեղավորված են գեղարվեստական պատկերասրահ, խուննուի պատմության թանգարան, բիլիարդանոց, ռեստորաններ, հուշանվերների խանութ և նիստերի դահլիճ։ Ձիու գլխում տեղակայված է դիտահարթակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Մոնղոլիայում
Կատեգորիա:Հսկայական արձաններ
Կատեգորիա:Մոնղոլիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Մոնղոլիայի տեսարժան վայրեր
Անկախության պատերազմ Հյուսիսային Ամերիկայում

**Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմ** (1775-1783), հայտնի է նաև **Անկախության պատերազմ Հյուսիսային Ամերիկայում** կամ **Ամերիկայի անկախության պատերազմ**, եղել է գլոբալ պատերազմ, որն սկսվել է Մեծ Բրիտանիայի և նրա Տասներեք գաղութների միջև, որոնք հռչակել էին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների անկախությունը։

1765 թվականից հետո Մեծ Բրիտանիայի և նրա գաղութների միջև քաղաքական և փիլիսոփայական տարբերությունները բերեցին հարաբերությունների սրման։ Հայրենասիրական ցույցերը ընդդեմ առանց ներկայացուցչության հարկերի բերեցին Զինանշանի ակտ և վերաճեցին խռովությունների, որն իր գագաթնակետին հասավ 1773 թվականին Ազատության որդիների կողմից թեյով բեռնված նավի խորտակումը Բոստոնի նավահանգստում։ Ի պատասխան Բրիտանիան փակեց Բոստոնի նավահանգիստը և իրականացրեց մի շարք պատժիչ գործողություններ ընդդեմ Մասաչուսեթսի գաղութի։ Մասաչուսեթսի գաղութարարները ի պատասխան հիմնեցին ստվերային կառավարություն, որը պետք է պայքարել թագավորի դեմ։ Տասներկու գաղութներ կազմեցին Կոնտինենտային Կոնգրես, որը պետք է կորդինացներ նրանց գործողությունները` հիմնադրելով կոմիտեներ և ժողովներ, որոնք արդյունավետորեն բաշխում էին իշխանությունը։

Բրիտանացիները փորձեցին զինաթափել Մասաչուսեթսի միլիցիային 1775 թվականի ապրիլին Կոնկորդում, որը վերաճեց բախման։ Միլիցիայի ուժերը այնուհետև վերանվաճեցին Բոստոնը` ստիպելով բրիտանացիներին տարհանվել 1776 թվականի մարտին և Կոնգրեսը նշանակեց Ջորջ Վաշինգտոնին Կոնտինենտալ բանակի հրամանատար։ Միևնույն ժամանակ ամերիկացիները փորձեցին նվաճել Քվեբեկը և ուժեղացնել ապստաբություն ընդդեմ բրիտանացիների, սակայն անհաջողության մատնվեցին։ 1776 թվականի հուլիսի 2-ին Կոնտինենտային Կոնգրեսը քվեարկեց անկախության օգտին և թողարկեց հռչակագիրը հուլիսի 4-ին։ Վիլյամ Հաուն սկսեց բրիտանական հակահարձակումը` նվաճելով Նյու Յորքը։ Այնուամենայնիվ Տրոնտոնի և Պրինցետոնի ճակատամարտերը վերակագնեցին ուժերի հավասարակշռությունը։ 1777 թվականին բրիտանացիները իրականացրեցին Սարատոգայի արշավանքը Ջոն Բերգոյնի ղեկավարությամբ` նպատակ ունենալով մեկուսացնել Նոր Անգլիայի գաղութները։ Չնայած այս արշավանքին կողմնակից լինելուն, Հաուն թողեց իր բանակը, որպեսզի պաշտպանի Ֆիլադելֆիան և Բերգոյնը պարտություն կրեց Սարատոգայում 1777 թվականի հոկտեմբերին։

Բերգոյնի պարտությունը ունեցավ որոշ հետևանքներ. Ֆրանսիան պաշտոնապես դաշնակցություն կնքեց ամերիկացիների հետ և միացավ պատերազմին 1778 թվականին և Իսպանիան միացավ պատերազմին հաջորդ տարի, որպես Ֆրանսիայի դաշնակից, սակայն ոչ ԱՄՆ դաշնակից։ 1780 թվականին Մայսուրի թագավորությունը հարձակվեց Բրիտանական Հնդկաստանի վրա և Մեծ Բրիտանիայի և Նիդերլանդների տարաձայնությունները վերաճեցին բաց պատերազմի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատերազմներ
Կատեգորիա:Գլոբալ հակամարտություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատերազմներ
Անմեղսունակություն

**Անմեղսունակություն**, երբ անձը քրոնիկական հոգեկան հիվանդության, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման, տկարամտության կամ այլ հիվանդագին վիճակի հետևանքով զրկվում է իր գործողությունների համար իրեն հաշիվ տալու կամ դրանք ղեկավարելու կարողությունից։

Քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու պահին կամ կատարելուց հետո անմեղսունակությունյան վիճակում գտնվող անձանց նկատմամբ կիրառվում են բժշկական բնույթի հարկադիր միջոցներ։ Հանցագործություն կատարելուց հետո անմեղսունակ դարձած անձինք օրենքով սահմանված ժամկետներում ապաքինվելու դեպքում ենթակա են քրեական պատասխանատվության։ Անմեղսունակությունը որոշում է դատարանը՝ դատա-հոգեբուժական փորձաքննության եզրակացության հիման վրա։

Կատեգորիա:Անձ
Անձրևացում

մինի|Դաշտային ոռոգում անձրևացման եղանակով

**Անձրևացում**, անձրևացման ագրեգատներով ոռոգման մեքենայացված եղանակ՝ երբ ջուրն արտանետվում է օդ, կոտորակվում մանր կաթիլների և անձրևանման թափվում ոռոգվող հողամասի վրա։

## Պատմություն
Գործնականում լայն կիրառություն են ստացել կարճաշիթ, հեռաշիթ և կախովի ագրեգատները։ Անձրևացումը 10–40%-ով բարձրացնելով վերգետնյա օդի շերտի խոնավությունը՝ նվազեցնում է ջրի գոլորշիացումը հողի մակերևույթից։ Ոռոգող ջուրը հագենում է թթվածնով և այլ գազերով, լվանում տերևների փոշին։ Անձրևացումը կանխում է հողերի աղակալումն ու ճահճակալումը, քիչ է խախտում հողի կառուցվածքը, հեշտացնում է դաշտավարական աշխատանքների մեքենայացումը (ջրատարներ, ակոսներ չեն անցկացվում), կրճատում Է ջրի կորուստը և կարգավորում ոռոգող ջրի քանակը։ Անմեղսունակությունը ոռոգման լավագույն ձև է հատկապես կտրտված ռելիեֆի պայմաններում։ Ոռոգման հետ միաժամանակ կարելի է կատարել բույսերի արտարմատային սնուցում, հիվանդությունների և վնասատուների դեմ սրսկումներ։

## Առավելություններ
Անձրևացման առավելություններից են՝ ջրման փոքր չափաքանակների պայամաններում հաճախակի ջրելու, բարդ միկրոռելիեֆի պայմաններում կիրառման, ինչպես նաև հովացնող ջրման հնարավորությունը, գրունտային ջրերն ու աղակալած հողերը ավելի բարձր տեղադրված հողերի համար կարևոր հողի թրջման փոքր խոնավությունը, անձրևի ոչ մեծ ուժի և սաստկության դեպքում հողի կառուցվածքի պահպանումը, գոլորշացումը փոքրացնող հողամերձ օդի շերտի խոնավացումը և այլն։ Բույսերի վրա ունենում է բարենպաստ ազդեցություն և նպաստում  նրանց կենսընթացների ակտիվացմանը։ Հողերի ջրային ռեժիմի կարգավորման շնորհիվ աճում է մշակաբույսերի բերքատվությունը։

Ջրի հետ կարելի է ներմուծել պարարտանյութեր, պեստիցիդներ, աճի խթանման և այլ նութեր։ Անկայուն խոնավեցման շրջաններում  ոռոգման և ջրման փոքր չափաքանակներով արդյունավետ է հացահատիկային, կերային, տեխնիկական, բանջարանոցային, պտղատու և հատապտղատու մշակաբույսերի, մարգագետինների և խոտհարքների ոռոգման ժամանակ։ Անձրևացանի կիրառումը արդյունավետ է նաև չորացվող հողերում, ուժեղ ջրաթափանցությամբ գրունտների վրա ձևավորված փոքր հզորության հողերում, զգալի թեքություններով անբարենպաստ բարդ ռելիեֆի պայմաններում, թարմացնող ջրումներ անելու և վեգետացիայի շրջանում ցրտահարության դեմ պայքարելու, նաև սահմանափակ ջրային պաշարների պայմաններում։

## Տեսակներ
Բացի սովորական անձրևացումից կիրառում են *սաղարթագագաթային*, *ենթասաղարթային* և *ցայտոցային* անձրևացումներ։ Ցայտոցային անձրևացման ժամանակ ապահովվում է հաճախակի ջրում, որը հնարավորություն է տալիս կարգավորել բույսերի վերնամասերի միկրոկլիման։ Կիրարվում է Հարավային Կովկասում, Միջին Ասիայում, Մոլդովայում, Հարավային Ուկրաինայում և այլուր։

## Կառուցվածք
Ցայտոցային անձրևացման համակարգը բաղկացած է պոմպակայաններից, ոռոգման ցանցից, կառավարման ազդանշանների գեներատորներից և ուժեղացուցիչներից, ցայտոցային անձրևացիր սարքերից, կապուղիներից, ջրման ինքնաշխատ կառավարման համակարգից և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Մայքլ Արամ

**Մայքլ Արամ Վոլոհոջյան** (, 1963, Փրովիդենս Ռոդ Այլենդ), հայազգի դիզայներ։ Մետաղյա իրերի իր առաջին հավաքածուն ներկայացրել է 1989 թվականին Հնդկաստան կատարած այցից հետո, որտեղ արվեստագետն աշխատել է ավանդական արհեստների տեխնիկայով։ 2007 թվականին Մանհեթենում հիմնել է իր անունը կրող խանութ-սրահ։ 2014 թվականին թողարկել է իր ոսկյա իրերի առաջին հավաքածուն։

## Կենսագրություն
[մինի|ձախից|Ստեղծագործական գործունեության 25-ամյակի առթիվ [ՀՀ Սփյուռքի նախարարություն|ՀՀ Սփյուռքի նախարարության կազմակերպած ցուցահանդեսի ժամանակ]]
Մայքլ Արամ Վոլոհոջյանը ծնվել է Ռոդ Այլենդ նահանգի Փրովիդենս քաղաքում, Արաբկիրից և Խարբերդից (ներկայում՝ Էլազըղ, Թուրքիա) Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած հայկական ընտանիքում, Սքարսդեյլ բնակավայրում, Նյու Յորք։ Դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Բեյթս քոլեջում և ստացել է արվեստի պատմության մասնագետի աստիճան։ Գեղարվեստական կրթություն ստացել է Իտալիայի Ֆլորենցիա քաղաքում՝ ուսանելով միջազգային արվեստի կենտրոնում և Ֆլորենցիայի համալսարանում։ Նյու Յորքում հաճախել է Նյու Յորքի արվեստագետ ուսանողների միության դասընթացներին։ Հետագայում աշխատել է Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարանի խմբագրական բաժնում՝ նախագծելով գրքեր ու պոստերներ։ 
[մինի|[Գաղթ (հուշարձան, Նյու Յորք)]]
մինի
 
Հնդկաստանում անցկացրած տարիներին Մայքլ Արամը ուսանել է մետաղյա իրերի ձեռագործ աշխատանք, սովորել է տիրապետել մետաղական տեխնիկային և աշխատել է տեղացի արհեստավորների հետ։ 
 
2014 թվականին Մայքլ Արամի գործունեության 25-ամյակի կապակցությամբ Երևանում անցկացվել է մետաղային-դեկորատիվ աշխատանքների ցուցահանդես։

Մայքլ Արամի Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված «Գաղթ» հուշարձան-քանդակը 2015 թվականի հոկտեմբերի 6-ին տեղադրվել է ԱՄՆ Նյու Յորք քաղաքի Սուրբ Վարդան եկեղեցու բակում։

## Դիզայն
Մայքլ Արամի մետաղային-դեկորատիվ ստեղծագործությունները՝ սպասքից մինչև կահույք, ներկայացված են աշխարհի լավագույն ցուցասրահներում և վաճառվում են տարբեր երկրների շուրջ 600 մասնագիտացված խանութներում։ Դիզայների բազմաթիվ աշխատանքներում ակնհայտ է նրա ազգային պատկանելիությունը։ Մայքլ Արամի ոգեշնչման աղբյուրն ազգային թեմաներն են, այդպիսով աշխարհին ներկայացնում է հայկական մշակույթը։

## Ընտանիք
Մայքլ Արամն ապրում է Նյու Յորքում իր ամուսին Արետ Տիկիրյանի և երկու զավակների՝ Անաբելի ու Թադևոսի հետ։

## Մրցանակներ, ճանաչում
* Metropolitan Home ամսագրի «100 դիզայն» մրցանակ (1994)
* Elle Décor ամսագրի «Տարվա դիզայներ» մրցանակ, Հնդկաստան (2003)
* Դիզայնի գերազանցության մրցանակ, Նյու Յորքի միջազգային մրցանակ-շոու (2003)
* Գերազանց խանութ-սրահ (2011) և Gift for Life Industry Achievement Award (2011)
* Ellis Island վաստակի մեդալ (2012)
* EDIDA մրցանակ (Էլ Դեկոր հնդկական դիզայն ֆորում) (2013)
*Formally received by Armenian Prime Minister for Aram's 25th anniversary of activities (2014)
* Նյու Յորքի արվեստի և դիզայնի թանգարանի ֆանտազյոր մրցանակ (2014)

## Մեջբերումներ Մայքլ Արամից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 
*Մերոնք - Մայքլ Արամ 
*Ապրանքների համար

Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ դիզայներներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ հայեր
Գեորգի Չերդանցև

**Գեորգի (Յուրա) Վլադիմիրովիչ Չերդանցև** (), ՆՏՎ Պլյուս և ՆՏՎ ալիքների սպորտային մեկնաբան, ռադիոհաղորդավար։

## Կենսագրություն
Գեորգի Չերդանցևը ծնվել է 1971 թվականի փետրվարի 1-ին՝ Մոսկվայում։ Գեորգիի նախնիները գրել են ռուսական առաջին սղագրությունները։ Նրա նախապապն է ստեղծել Ուզբեկստանի աշխարհագրական քարտեզը։ Ինչ-որ մեկը նրան Տաշքենդի փողոցներից մեկում անվանել է Չերդանցև։

1982-ից 1989 թվականներին խաղացել է Մոսկվայի առաջնությունում՝ «Սպարտակ 2-ի» կազմում, սակայն ավարտել է ֆուտբոլային կարիերան՝ ծնկի վնասվածքի պատճառով։ Ավարտել Մոսկվայի պետական համալսարանի՝ ֆիզիոլոգիական ֆակուլտետի՝ ռոմանա-գերմանական բաժինը։

## Հեռուստաընկերություն
Չերդանցևը սկսել է հեռուստաընկերությունում աշխատել 1996 թվականից։ Սկսել է աշխատել «Ֆուտբոլային ակումբ» ծրագրում՝ Վասիլիյ Ուտկինի հետ։ 2000-ականների սկզբներին վարել է մի քանի «Ֆուտբոլային ակումբ» հաղորդման մի քանի սերիա։

1999 թվականից 2001 թվականներին, ՏՆՏ և ՆՏՎ Պլյուս Ֆուտբոլ ալիքներում եղել է «Եվրոպական ֆուտբոլային շաբաթ» հաղորդման հաղորդավարը։

2000-ականներին Չերդանցևը հանդիսանում էր «Հետադարձ հաշվարկ», «2:1», «հետ գրություն» և «90 րոպե պլյուս» հաղորդումների հեղինակն ու հաղորդավարը։

2004 թվականից 2007 թվականներին աշխատել է Ռուսաստանի ֆուտբոլի պրեմիեր-լիգայում՝ մամուլի տեսչությունում։

2005 թվականից 2013 թվականներին աշխատել է «Լսում ենք ֆուտբոլ» հաղորդման հաղորդավար՝ «Արծաթե անձրև» ռադիոկայանում։

2008 թվականի մարտից մինչև 2011 թվականի դեկտեմբեր, աշխատել է «Ֆուտբոլային գիշեր» հաղորդման հաղորդավար՝ ՆՏՎ ալիքով։

Այժմ մեկնաբանում է Ֆուտբոլի Իտալիայի առաջնությունը։ Նաև մեկնաբանել է Աշխարհի առաջնության հանդիպումներ և Եվրոպայի 2002 ու 2008 թվականի առաջնությունները։ 2014 թվականին մեկնաբանել է Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության խաղերը՝ Առաջին ալիքի եթերում։

Մեկնաբանել է Չեմպիոնների Լիգայի՝ 2003, 2007 և 2015 թվականի եզրափակիչներ։

2014 թվականի սեպտեմբերի 27-ին մեկնաբանել է Զենիթ-Սպարտակ հանդիպումը՝ Սանկտ Պետերբուրգ ալիքով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Георгий Черданцев: «Вокруг все больше мин. Разговор о футболе стал игрой в сапера»
* Черданцев комментирует «Матч всех звёзд» — анонс конкурса «Ты комментатор»
* Георгий Черданцев: «С радостью взял бы себе все игры „Спартака“, „Зенита“ или ЦСКА» 

Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ռուս մարզական լրագրողներ
Միխայիլ Բուլգակովի թանգարան

**Միխայիլ Բուլգակովի թանգարան Մոսկվայում** (), Միխայիլ Աֆանասևիչ Բուլգակովի կյանքին և գործունեությանը նվիրված առաջին և միակ պետական թանգարանը Ռուսաստանում։

## Պատմություն
Թանգարանի առաջին տնօրենը եղել է Իննա Օմարովնա Միշինան։ 2012 թվականի մայիսին հնգամյա պայմանագիրն այլևս չերկարաձգվեց։

2012 թվականի հունիսի 15-ին մեկնարկեց բաց մրցույթ Միխայիլ Բուլգակովի թանգարանի զարգացման հայեցակարգի համար։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ամփոփվեցին դրա արդյունքները։ 2013 թվականի ապրիլի 19-ին իտալացի ճարտարապետ Գաբրիել Ֆիլիպինը, հաղթելով մրցույթը, ներկայացրեց իր բարեփոխված նախագիծը։

2013 թվականի ապրիլին Բուլգակովի թանգարանի տնօրենը դարձավ Պյոտր Մինսիլյա Կրուզը՝ «Афиша-Мир» ամսագրի նախկին գլխավոր խմբագիրը։ Բուլգակովի թանգարանի զարգացման աշխատանքներին մասնակցում է նաև «Большой город» ամսագրի նախկին գլխավոր խմբագիր Ֆիլիպ Ձյադկոն։

## Վատ բնակարան
Մ. Ա. Բուլգակովի թանգարանը գտնվում է № 50 բնակարանում, որտեղ էլ տեղի են ունենում Բուլգակովի «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպի որոշ գործողություններ, ուր կայանում է Սատանայի պարահանդեսը։ «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպի յոթերորդ գլուխը կոչվում է «Վատ բնակարան»։

## Ցուցահանդեսներ
Բուկգակովի թանգարանում գլխավորը փոփոխականությունը, ճկունությունը և «բաց լինելն» է։ Միտում կա զարգացնելու գիտալուսավորչական համակարգը։ Ութ ցուցադրական սենյակներից և ևս չորսում նախատեսվում են մշտական ցուցահանդեսներ։ Այժմ դրանք են.

* Մ. Ա. Բուլգակով-գորղի առաջին աշխատասենյակը
* «Կապույտ սենյակ» ցուցադրություն
* «Կոմունալ խոհանոց» ցուցադրություն
* Հյուրասենյակ
* «Պիղատոսի տուն» ցուցադրություն
* Վատ Սանդուղք
* «Ստվերներ» ցուցահանդես-նախագիծ
* «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպի հիման վրա իսպանացի նկարիչ Իկեր Սպոցիոյի պատկերազարդումների ցուցադրությունը
* «Նախօրեին» ցուցադրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2007 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Միխայիլ Բուլգակով
Կատեգորիա:Մոսկվայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի անձնային թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տուն-թանգարաններ
Քասթինգ

մինի|Սև կատուների քասթինգ հոլիվուդյան ֆիլմի համար: Լոս Անջելես, 1961 թվական
**Քասթինգ** (անգլ.՝ casting) (**ունկնդրում**, **փորձեր**, **կինոփորձեր**), մարդկանց հավակնորդների ընտրումը։ Կիրառվում է շոու բիզնեսում մոդելների և փոփ կատարողների ընտրության մեջ։ Կա հակառակ կարծիք այն մասին, որ շատ մոդելներ ընտրվել են բախտի բերմամբ, մոդելների քասթինգը հանդիսանում է շատ բարդ առօրյա աշխատանք։ Ինչպես նաև օգտագործվում է կինոարդյունաբերության մեջ գլխավոր անդամների (ռեժիսոր, սցենարիստ, օպերատոր, կոմպոզիտոր, նկարիչ) և դերասանների ընտրության մեջ։

Հանրահայտ ծրագրեր են հանդիսանում քասթինգ շոուն, երբ ընտրության ժամանակ ներկա են ոչ միայն մասնագետներ այլև դիտողներ։ 
* Starmania - համաեվրոպական քասթինգ շոու, որն անցակցվում է «ORF 1» ավստրիական հեռուստաալիքով։
* Deutschland sucht den Superstar - գերմանական երաժշտական քասթինգ շոու։
* Աստղերի ֆաբրիկա - ռուսական պրոեկտ նախատեսված երիտասարդ կատարողների համար։

Կատեգորիա:Արվեստ
Գիզո Գաբեսկիրիա

**Գուրամ (Գիզո) Գաբեսկիրիա** (, ), վրացի կինոռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1936 թվականի ապրիլի 12-ին Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում։

1960 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պոլիտեխնիկական համալսարանի հետարդյունաբերական ֆակուլտետը։ 1966 թվականին Մոսկվայում անցել է բարձրագույն սցենարիստական և ռեժիսորական դասընթացներ։

1961 թվականից աշխատել է «Վրացֆիլմ» ստուդիայում։

1980 թվականին արժանացել է Վրացական ԽՍՀ-ի վաստակավոր արտիստի կոչմանը։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսորական աշխատանքներ
* 1971— Առաջին ճանապարհը
* 1977— Դաթա Թութաշխիա (ֆիլմ)
* 1980— Պատահական փամփուշտ
* 1986— Ծովի աշխատավորներ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Гизо Габескирия на сайте Кино-Театр. Ру

Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացների շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Գիորգի Շատբերաշվիլի

**Գիորգի Շատբերաշվիլի** ( , ), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
1932 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Գիորգի Շատբերաշվիլին պարբերաբար հրատարակել է պատմվածքներ, բանաստեղծություններ, պիեսներ։ Հայտնի ստեղծագործություններից են՝ «Վախճանված արևը» պատմվածքը և «Գարնան գիշերվա խրոնիկա» պիեսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:1910 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:1965 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 19 մահեր
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Նանա Իոսելիանի

**Նանա Իոսելիանի** (, փետրվարի 12, 1962, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ), խորհրդային և վրացի շախմատիստուհի, գրոսմայստեր կանանց շրջանում, աշխարհի չեմպիոնուհու կոչման կրկնակի հավակնորդուհի։ 2003 թվականից միջազգային մրցույթներին չի մասնակցում։

## Կարիերա
1978 և 1979 թվականներին աղջիկների շրջանում դարձել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի։ 1981 և 1982 թվականներին կանանց շրջանում դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոնուհի (1981 թվականին տեղը կիսելով)։ 1979 թվականին աշխարհի չեմպիոնուհու հավակնորդուհու ցիկլում հաղթեց Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած միջզոնալ մրցաշարը, 1980 թվականին հաղթեց Նոնա Գափրինդաշվիլիի դեմ կայացած հավակնորդուհիների կիսաեզրափակիչ խաղը, սակայն հաջորդ տարի Թբիլիսիում 2,5-6,5 հաշվով պարտվեց Նանա Ալեքսանդրիայի դեմ կայացած եզրափակիչ խաղը։ 1985 թվականին անհաջող հանդես եկավ Հավանայում կայացած միջզոնալ մրցաշարին, կիսելով 3-5-րդ տեղերը, և չհայտնվեց Մալմյոյում կայանալիք հավակնորդների մրցաշարին։ 1987 թվականին հաղթեց Թուզլայի միջզոնալ մրցաշարը և իրավունք ստացավ Մայա Չիբուրդանիձեի հետ վիճարկել աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը։ Խաղը կայացավ 1988 թվականին, Թելավում, և ավարտվեց Չիբուրդանիձեի հաղթանակով (8,5-7,5)։ 1993 թվականին աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը վիճարկեց Սե Չզյունի հետ և նորից պարտվեց (2,5-8,5)։

1980-2002 թվականներին մասնակցել է 8 շախմատային օլիմպիադաների (2-ը ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում, 6-ը՝ Վրաստանի հավաքականի կազմում)։ Ընդհանուր առմամբ նվաճել է 14 մեդալ, որոնցից 7-ը ոսկի (2 անհատական և 5 թիմային), 4-ը արծաթ և 3-ը բրոնզ։

Առավելագույն վարկանիշին (2520) հասել է 1997 թվականի հուլիսին, ՖԻԴԵ-ի համաշխարհային վարկանիշում Պիա Կրամլինգի հետ կիսելով 4-5-րդ տեղերը, հետ մնալով Յուդիթ և Սյուզան Պոլգարներից ու Մայա Չիբուրդանիձեից։ Վարկանիշը վերջին անգամ նշվել է 2003 թվականի հունվարին (2475)։ Դրանից հետո նա միջազգային մակարդակի ոչ մի խաղ չի անցկացրել։

Ներկայումս ապրում է Չեխիայում։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՖԻԴԵ վարկանիշ
* Իոսելիանիի մրցախաղերը chessgames.com կայքում

Կատեգորիա:Խորհրդային շախմատիստներ
Կատեգորիա:Վրացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Շոու բիզնես

**Շոու բիզնես** (), առևտրական գործունեություն ժամանցի ոլորտում։ Շոու բիզնես եզրույթը գործածվում է.

* ընկերությունների դեպքում, որոնք զբաղվում են աուդիո և վիդեոարատադրությամբ,
* արտիստների և մարզիկների դեպքում,
* այնպիսի ոլորտների դեպքում, ինչպիսիք են՝ կինոն, թատրոնը, հեռուստատեսությունը և այլ ժամանցային ծրագրերում։

## Արտաքին հղումներ
* Ժամանակակից երաժշտական շոու բիզնեսը  

Կատեգորիա:Ժամանցի ոլորտ
Վերա Անջափարիձե

**Վերա Իվլիանեի Անջափարիձե** (Վերիկո Անջափարիձե) (), վրացի խորհրդային դերասանուհի։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1950)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է սեպտեմբերի 23-ին (հոկտեմբերի 6), Քութայիսում։ 1920-1927 թվականներին աշխատել Է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնում, 1928 թվականից եղել է Թբիլիսիի Մարջանիշվիլու անվան թատրոնի դերասանուհի։ Անջափարիձեի արվեստին բնորոշ են բեմական բարձր կալտուրան, կերպարների նուրբ մշակումը, արտիստական վառ անհատականությունը։ Լավագույն դերակատարումներից են՝ Օֆելյա, Դեզդեմոնա, Կլեոպատրա (Ուիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ», 1925, «Օթելլո», 1932, «Անտոնիոս և Կլեոպատրա», 1951), Հուդիթ (Գուցկովի «Ուրիել Ակոստա», 1929), Գինատրե (Դադիանրի «Գուրիա Նինոշվիլի», 1934), Ջավարա (Վաժա Փշավելայի «Աքսորյալը», 1945), Տատիկ (Կասոնայի «Ծառերը կանգնած են մահանում», 1957)։ 1923 թվականից նկարահանվել է կինոյում (Ռուսուդան՝ «Գեորգի Սահակաձե» և այլն)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակների դափնեկիր է (1943, 1946, 1952)։

Անջափարիձեն գրավոր և բանավոր ելույթներով բարձր է գնահատել հայ բեմի վարպետներին (Ի. Ալիխանյան, Հրաչյա Ներսիսյան, Օլգա Գուլազյան, Վահրամ Փափազյան և ուրիշներ), իր գործունեությամբ ամրապնդում է հայ և վրաց թատրոնների կապը, Տատիկի դերակատարումով («Ծառերը կանգնած են մահանում») հանդես է եկել Սունդուկյանի անվան թատրոնի բեմում։

Կատեգորիա:Վրացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Ալեքսեյ Պիսեմսկի

**Ալեքսեյ Ֆեոֆիլակտովիչ Պիսեմսկի** (, -1881), ռուս գրող։

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը (1844 թ.)։ Տպագրվել է 1848 թվականից («Նինա», պատմվածք)։ «Բոյարշչինա» (1846 թ., հրատարակված 1858 թ. ) վեպում, «Փալասը» (1850 թ.), «Հարուստ փեսացուն» (1851 թ.), «Պ-ն Բատմանով» (1852 թ.), «Ֆանֆարոնը» (1854 թ.) վիպակներում, ինչպես նաև «Մելամաղձոտը» (1852 թ.), «Բաժանում» (1853 թ.) կատակերգություններում սուր ծաղրի է ենթարկել ազնվականական-չինովնիկական Ռուսաստանը։ «Ակնարկներ գեղջկական կյանքից» (1852-1855 թթ.) շարքում, «Պառավ կալվածատիրուհին» պատմվածքում և «Դառը ճակատագիր» (1859 թ., բեմադրված 1863 թ.) դրամայում պատկերել է նախառեֆորմյան ռուսական գյուղը, փորձել է ստեղծել ժողովրդի ներկայացուցիչների ամբողջական կերպարներ։ Պիսեմսկու հայտնի վեպերից է «Հազար հոգին» (1858 թ.), որտեղ քննադատել է ցարական Ռուսաստանը։ Պիսեմսկին 1857-1860 թվականներին Ա․ Վ․ Դրուժինինի հետ, իսկ 1860-1863 թվականներին միայնակ խմբագրել է «Ընթերցանության գրադարան» հանդեսը։ Այդ շրջանի ֆելիետոններում (Նիկիտա Բեզրիլով կեղծանունով) և «Ալեկոծված ծով» հականիհիլիստական վեպում հարձակումներ է գործել հեղափոխական շարժման դեմ։ «Ինքնագլուխներ» (1867 թ.) պիեսում, «Հորձանուտում» (1871 թ.), «Քաղքենիներ» (1877 թ.), «Մասոններ» (1880 թ.) վեպերում կրկին ուժեղացել են Պիսևսկու աոաջադիմական միտումները։ Նրա ուշ շրջանի ստեղծագործության հիմնական թեման բուրժուազյական գործարարների պսակազերծումն է «Բահաղ», «Լուսավորյալ ժամանակ», «Ֆինանսական հանճար»։

## Երկեր
* Полн. собр․ соч․, т․ 1—24, СПБ—М․, 1895-96; Собр․ соч․, т․ 1—9, М․, 1959։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Чернышевский Н․ Г․, ««Очерки из крестьянского быта» А․ Ф․ Писемского, Полн․ собр․ соч․, т․ 4, М․, 1948; Писарев Д․ И․, Писемский, Тургенев и Гончаров, Соч․, т․ 1, М․, 1955; Пустовой П․ Г․, А․ Ф․ Писемский в истории русского романа, М․, 1969։

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության խմբագիրներ
Ռևազ Ջափարիձե

**Ռևազ Անդրեևի Ջափարիձե** (, ), վրացի գրող։ Վրաստանի գրողների միության անդամ (1955)։

## Կենսագրություն
1954 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը։ 1949 թվականին տպագրվել է Ջափարիձեի «Երազ ծովի մասին» առաջին պատմվածքը։ Ռևազ Ջափարիձեի երկերից են՝ «Խևի նորահարսը», «Զինվորի այրին», «Ծանր խաչ» (1983 թվականին արժանացել է Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակի), «Կրքի շաբաթ» վեպերը, «Ձայն խորհրդավոր», «Մարուխի սպիտակ գիշերները» և այլ վիպակներ

Մահացել է 1999 թվականին։ Թաղված է Դիդուբեի պանթեոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:1923 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:1999 մահեր
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գրողների միության անդամներ
Լալերիա

**Լալերիա ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնի գավառի մեջ։ Նանտիու շրջանի Նանտիու նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01204։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 40 կմ հարավ-արևելք, 85 կմ դեպի հյուսիս-արևելք Լիոն քաղաքից, 38 կմ արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 239 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թ. աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 161 մարդկանցից 121-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 40-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 75,2 % է, 1999 թ.՝ 85.4%)։ 121 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 108-ը (61 տղամարդ, 47 կին), գործազուրկ է եղել 13 մարդ (5 տղամարդ և 8 կին)։ 40 պասիվներից 9 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 22-ը՝ թոշակառու, վպասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 9 апреля 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անձավային բնակավայրեր

մինի|Անձավային բնակատեղի Ղրիմում
**Անձավային բնակավայրեր**, բնական (նախնադարյան) և արհեստական քարանձավներ, որոնք, որպես բնակարան, մարդիկ օգտագործել են դեռ հին պալեոլիթի աշելյան փուլում։ Այդ տիպի բնորոշ հուշարձաններ հայտնի են Ֆրանսիայում, Կովկասում (Արցախ), Մերձավոր Արևելքում (Սիրիա, Իսրայել) և այլուր։ Հայաստանում հայտնի է Լուսակերտ Առաջինը։ Միջին պալեոլիթյան անձավային բնակավայրեր հայտնաբերվել են նաև Հայաստանում (Երևան առաջին, Երևան երկրորդ, Լուսակերտ երկրորդ, Նուռնուս), որտեղ գտնվել են մեծ քանակությամբ օբսիդիանե գործիքներ։ Միջին դարերում արհեստական, մասամբ բնական քարանձավներում (Նոյեմբերյան, Ար գնի, Գեղամա լեռներ) ստեղծվել են պաշտամունքային, ռազմական, տնտեսական շինություններ, որոնք գիտության մեջ հաճախ անվանվում են նաև «Անձավային քաղաքներ» (Ղրիմ, Փոքր Ասիա, Եգիպտոս, Չինաստան, Պաղեստին, Հնդկաստան և այլն)։ Վրաստանում ուշագրավ են Ուփլիս-Ցիխեն և Վարձիան, Հայաստանում՝ Գեղարդի ժայռափոր անձավները, Խնձորեսկ գյուղը, Անիի բնակեցված քարանձավները, որոնք գտնվում են Ծաղկոցաձորում և քաղաքը շրջապատող այլ կիրճերում։ Դրանց մի մասը ճարտարապետական առանձին կուքպլեքսներ են՝ տարբեր հարկաբաժիններով և ունեն ճոխ հարդարում։ Անիում հայտնաբերվել և ուսումնասիրվել են 12- 13-րդ դարերում ստորգետնյա խանութներ, եկեղեցիներ, դամբարաններ։ Նույն ժամանակաշրջանում Հայաստանի լեռնային անառիկ վայրերում ստեղծված քարանձավային բնակարան-ապաստարաններ են եղել Ողջաբերդում, Գեղարդում, Ցայջիում, այժմյան Նոյեմբերյանի, Իջևանի, Շամշադինի, Թումանյանի, Գորիսի շրջաններում։

Կատեգորիա:Քարանձավներ
Կարաննի

**Կարաննի** (), Հայասայի արքա (մ.թ.ա. 1400-1375)։

## Կենսագրություն
աջից|մինի|500px|Հայասան և շրջակա երկրները մ.թ.ա. 15-12-րդ դարերում:
Կարաննին Հայասայում թագավորել է հեթական թագավորներ Թութհալիաս Գ-ի (մ.թ.ա. շուրջ 1400-1380) և Սուպպիլուլիումաս Ա-ի (մ.թ.ա. 1380-1340) օրոք։ Մ.թ.ա. 15-րդ դարի վերջին հեթական զորքերը հարձակվել են Հայասայի վրա և գրավել Բարձր Հայքի արևմտյան մասը։ Մ.թ.ա. 1397 թվականին հեթերը հաղթել են Կարաննիին՝ Կաթխալաիայի (Կապադովկիայում) ճակատամարտում։ Զարգացնելով հաջողությունը, հեթերը կրկին հարձակվում են Ծոփքի վրա բայց ետ են շպրտվում։ Նույն թվականին տեղի է ունենում Անիի ճակատամարտը, որի արդյունքում հեթերի զորքերը ստիպված են լինում նահանջել։ Պատերազմը տևում է մինչև մ.թ.ա. 1380 թվականը։ Կարաննիի բանակը մի քանի անգամ հարձակվում է հեթերի թագավորության վրա և ավերում այն։ Մ.թ.ա․ 1380 թվականին Կարաննիին նույնիսկ հաջողվում է գրավել մայրաքաղաք Հատտուսան և այրել այն։ Վրեժի համար՝ տարիներ շարունակ պատերազմը շարունակվում էր։ Մոտ մ.թ.ա 1375 թվականին հեթերը փորձում են հասնել Սև ծովի ափ, բայց դրան հաջորդած ճակատամարտում կրում են լուրջ վնասներ և ետ շպրտվում։ Կարաննի թագավորի գլխավորությամբ հայկական զորքերը հարձակվում են, հաղթում թշնամուն և դուրս շպրտում հեթերին Հայասայի տարածքներից։

Կարաննի թագավորի անունից է առաջացել Կարին քաղաքի անունը։

## Աղբյուրներ
* *Ադոնց Ն.* «Հայաստանի պատմությունը», Երևան 1972 թ.,
* *Ավետիսյան Հ.Մ.* «Հայկական լեռնաշխարհի և Հյուսիսային Միջագետքի պետական կազմավորումների քաղաքական պատմությունը մ.թ.ա. XVII—IX դդ», Երևան 2002,
* *Թովմասյան Պ.Մ.* «Հայկական լեռնաշխարհը և Միջագետքը», Երևան 2006,
* *Քոսյան Ա.Վ.* «Հայկական լեռնաշխարհի տեղանունները (ըստ խեթական սեպագիր աղբյուրների)», Երևան 2004,
* «Հայոց պատմություն», ՀՍՍՀ ԳԱ Երևան 1968.

## Տես նաև
* Հայասայի արքաների ցանկ
* Հայասա

Կատեգորիա:Հայասայի արքաներ
Կատեգորիա:Հայասա
Ծուխխապա

**Ծուխխապա**, գավառ Հայասայում, տեղադրվում է, այժմյան Բյուրակնյան լեռների շրջանում։ Հիշատակվում է Սուպպիլուլիումաս Ա-ի դեպի Հայասա կատարած արշավանքների ժամանակ։ Այն հրի է մատնվում նրա կողմից։

* Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա, Հատոր I, Երևան 1981, էջ 8

Կատեգորիա:Հայասա
Լադո Մրելաշվիլի

**Լադո Մրելաշվիլի** ( , ), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
1950 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի Ալեքսանդր Պուշկինի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի վրաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։ 1955 թվականին լույս է տեսել Մրելաշվիլու առաջին գիրքը՝ «Զանգը Սամգորիում» պոեմը։

Մրելաշվիլու ստեղծագործություններից են՝ 
*«Ղաբախի», վեպ
*«Իղալթոեցի տղաները»
*«Ոսկի որոնողները»
*«Երեք գիշերների արկածները»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:1926 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 8 ծնունդներ
Անձնավորում

[մինի|[Մահվան կերպար|Մահվան անձնավորում]]
**Անձնավորում**, **պրոզոպոպեա**, ոճական հնարանք, որով բնությունը, առարկաներն ու կենդանիները շնչավորվում են, օժտվում մարդկային հատկանիշներով։ Անձնավորումը սկզբնապես կապված է եղել տոտեմիստական մտածողության հետ և լայնորեն կիրառվել է ժողովրդական բանահյուսության մեջ։ Ժամանակակից գրականության մեջ անձնավորումը միջոց է, որն ուժեղացնում է շարադրանքի հուզական հագեցվածությունը (օրինակ՝ Հ. Թումանյանի «Անուշ» պոեմում, Սարոյի թաղման ժամանակ՝

«Ծառ ու ծաղիկ՝ սըվսըվալով
Բույր խընկեցին դյուրեկան,
Ծեր Դև–բեդն Էլ ահեղ ձենով
Երգեց վըսեմ շարական»)։

Կատեգորիա:Լեզվաբանություն
Մերաբ Էլիոզիշվիլի

**Մերաբ Էլիոզիշվիլի** (, ), վրացի խորհրդային գրող, սցենարիստ, դրամատուրգ, կինոդերասան։

## Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետը։ 1961 թվականին լույս է տեսել Էլիոզիշվիլու առաջին գիրքը՝ «Սպասում»։

## Երկեր
* «Սպասում» (1961 թ.)
* «Տատիկներ և թոռներ», (1964 թ.)
* «Սինոյի կարմիր ցուլերը», (1968 թ.)
* «Ծեր զուռնաչիները», (1968 թ.)
* «Ծեր զուռնաչիները», (պիես) (1966 թ.), բեմադրվել է Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնում
* «Այո և ոչ», (1987 թ.) 
* «Բեբերի Մեզուրեեբի», (2010 թ.)

## Բեմադրություններ
Վրացական թատրոնում բեմադրվել են Էլիոզիշվիլու հետևյալ պիեսները՝
*«Ծեր զուռնաչիները»
*«Արջերը»
*«Ոչինչ»

## Ֆիլմեր
Նրա ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանվել են՝
*«Ճանապարհներ ու քառուղիներ», 1961 թ.
*«Սպիտակ քարավան», 1964 թ.
*«Լայնարձակ կանաչ հովիտ», 1967 թ.
*«Տատիկներ և թոռներ», 1969 թ.
*«Վերադարձ», 1977 թ.
*«Ծեր զուռնաչիները», 1972 թ.

## Դերեր
Նկարահանվել է «Վրացֆիլմ» ստուդիայի մի շարք ֆիլմերում։
*«Սպիտակ քարավան», 1964 թ., Բալտա
*«Մի՛ տխրիր», 1970 թ., պանդոկապետ
*«Բարև, հարևան» (հեռուստատեսային)
*«Տարօրինակները», 1974 թ., Տրիֆոնիա, Մարգարիտայի ամուսինը, գնացքավար
*«Արի՛ խաղողի դաշտ», 1977 թ., կոլտնտեսության ղեկավար 
*«Վերադարձ, 1977 թ.»

## Գրականություն
* Хухашвили Г., Песни старых зурначей, «Советская культура», 7 января 1967 .
* Канкава, Г. Заметки о рассказах молодых։ О творчестве Резо Чеишвили, Мераба Элиозишвили, Резо Инанишвили] / Литературная Грузия. 1965. - N10. - стр.49-57
* Канкава Г., Пути и поиски, «Литературная Грузия», 1969, № 11—12
* Асатиани Г., Рассказать о времени и о себе, «Дружба народов», 1970, № 12
* Лордкипанидзе Н., Мотивы творчества, «Комсомольская правда», 1972, 12 января.
* Справочник Союза кинематографистов СССР 1981 года (сост. Г. Мирнова) // М., БПСК, Московская типография № 6

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ
Վրացֆիլմ

**Վրացֆիլմ** (), խաղարկային ֆիլմերի կինոկոնցեռն Թբիլիսիում։ Համարվում է աշխարհի ամենահին կինոկենտրոններից մեկը, որը թողարկել է 800 հեռուստատեսային և կարճամետրաժ, 600 վավերագրական, 300 անիմացիոն ֆիլմեր։

## Պատմություն
Կինոընկերությունը ստեղծվել է 1921 թվականին Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարիատի կողմից։ 1923-1938 թվականներին կոչվել է «Վրաստանի գոսկինոպրոմ» միավորում, 1938-1953 թվականներին՝ Թբիլիսիի կինոստուդիա, 1953 թվականից՝ «Վրացֆիլմ»։ 1930 թվականից արտադրում է նաև մուլտիպլիկացիոն ֆիլմեր։ 1958 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոկենտրոնի հիման վրա ստեղծվել է վավերագրական, գիտահանրամատչելի ֆիլմերի վրացական ստուդիան։

## Տես նաև
*Վրաստանի կինեմատոգրաֆիա
* «Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Catalogue of the studio's 207 animated films
* Чёрный день для любителей грузинского кино — сгорела «Грузия-фильм» 
* Факты о пожаре на "Грузия-фильм" были искажены 

Կատեգորիա:Վրաստանի կինոընկերություններ
Շոթա Նիշնիանիձե

**Շոթա Նիշնիանիձե** (իսկական անունը՝ Շոթա Գեորգիի Մամագեյշվիլի, ), վրացի գրող, պոեմների ու բանաստեղծական ժողովածուների հեղինակ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1984) ու Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակի դափնեկիր (1975)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1929 թվականի մարտի 18-ին Թիֆլիսում։ Իր առաջին ստեղծագործությունները տպագրել է 1946 թվականին։ 1953 թվականին Շոթա Նիշնիանիձեն ավարտել է Թբիլիսիի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։

1964-1974 թվականներին աշխատել է «Մերանի» հրատարակչության խմբագրությունում, այնուհետև որպես խորհրդական աշխատել է Վրացական ԽՍՀ Գրողների միությունում (1974-1977), եղել է «Գանձ» ալմանախի խմբագիր (1977-1981), Վրացական ԽՍՀ Գրողների միության քարտուղար (1981-1984), Վրացական ԽՍՀ Գրողների միության նախագահ (1984-1986)։ Իր կյանքի վերջին տարիներին աշխատել է գրական թերթերի խմբագրություններում։

Մահացել է 1999 թվականին Թբիլիսիում։ Թաղված է Թբիլիսիի Դիդուբեի պանթեոնում։

Շոթա Նիշնիանիձեն պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։ 1975 թվականին նա ստացել է Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակ, 1984 թվականին՝ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։

## Բանաստեղծությունների ժողովածուներ
* «Ես ու դու» (1956),
* «Աշունը գյուղում» (1959),
* «Ձիթենու ճյուղ» (1961),
* «Արև և ստվեր» (1963),
* «Նուռ» (1966),
* «Բրոցեուլա» (1966) - մանկական բանաստեղծությունների ժողովածու,
* «Էպիկական արձագանք» (1973),
* «Ամեն ինչից վեր» (1988)։

1987 թվականին Երևանում լույս է տեսել Շոթա Նիշնիանիձեի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների «Դիմակների մնջախաղ» ժողովածուն (մի մասը՝ Ա. Թարյանի թարգմանությամբ)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Большая советская энциклопедия. — М.։ Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Энциклопедический словарь. 2009.

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով