open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դան (կարգ)

thumb|7-րդ դանի դիպլոմ կենդոյում
**Դան** ( մակարդակ, աստիճան)՝ ճապոնական կարգ մարտական արվեստներում (այկիդո, կարատե), սեղանի խաղերում (գո, մաջոնգ, սյոգի, ռենձյու) և այլ զբաղմունքներում։ Ամենացածր կարգը առաջին դանն է, իսկ ամենաբարձրը (կախված համակարգից)՝ վեցերորդից մինչև տասերորդը։ Մարտարվեստների մեծ մասում, հաջորդ դան ստանալու համար, նախորդը ստանալու պահից պետք է անցնի դրա թվին համապատասխանող մի շարք տարիներ (օրինակ՝ 3-րդ դան ստանալու համար՝ 2-րդը ստանալուց 3 տարի անց):

Եթե Ճապոնիայում կյու աստիճան կրողներին անվանում են «մուդանսյա» (無段者)՝ «նա, ով չունի դան», ապա առաջին դանի աստիճանին հասնողներին անվանում են «սյոդանսյա» (初段者)՝ «նա, ով ունի առաջին դան»։ Նրանք, ովքեր ունեն առաջինից բարձր դան՝ «յուդանսյա» (有段者)՝ «նա, ով ունի դան»։
Ճապոնական մարտարվեստներում դան ունեցողներին նաև ընդունված է անվանել հետևյալ կերպ․
* 1 և 2 դան — սեմպայ (),
* 3 և 4 դան — սենսեյ (),
* 5, 6 և 7 դան — շիհան (),
* 8 և 9  — հանշի (),
* 10 դան — մեյձին ()։

## Պատմություն
«Դան» աստիճանական համակարգը ստեղծվել է Էդո ժամանակաշրջանում գո խաղի պրոֆեսիոնալ խաղացող Հոնյիմբո Դոսակուի կողմից։ Դոսակուն ստացել է 9-րդ դանի կարգը և մեյձին կոչումը։
Բուդո մարտարվեստում «կյու-դան» աստիճանական համակարգը ստեղծել է մարտարվեստի վարպետ, ձյուդոյի ստեղծող, Կոդոկան դպրոցի հիմնադիր Ջիգորո Կանոն։ Առաջին անգամ Կանոն առաջին դանը շնորհեց իր երկու առաջին աշակերտներին՝ Շիրո Սայգոյին և Ցունեջիրո Տոմիտային, 1883 թվականին։

### Կարգերը Ճապոնիայում
[thumb|Սև գոտի [կարատեի վադո կայի ոճում]]
Ճապոնիայում բազմաթիվ մարտարվեստներ օգտագործում են առաջինից մինչև տասերորդ դան կարգերը․

Շատ մարտարվեստներում սև գոտին հաճախ կրում են բոլոր դանների աստիճանների համար։ Մյուսներում օգտագործվում են տարբեր գույներ, որոշ համակարգերում ամենաբարձր աստիճանի (10-րդ դան) համար երբեմն կարմիր գոտի է նախատեսված։ Ձյուդոյում 6-ից 8-րդ դանը կարող է կրել կարմիր և սպիտակ նախշերով գոտի, իսկ 9-րդ դանը և ավելի բարձրը՝ միագույն կարմիր գոտի։
Ժամանակակից կենդոյում դան համակարգը վերջերս փոփոխվել է, այնպես որ 8-րդ դանը ամենաբարձր հասանելի կոչումն է։ Ի տարբերություն ձյուդոյի, Ճապոնիայի Կենդո ֆեդերացիայի, Միջազգային Կենդո ֆեդերացիայի և դրա անդամ երկրների շրջանակներում բոլոր դաների առաջխաղացումը կատարվում է քննության միջոցով: Մինչդեռ դան կարգերը շնորհվում են տեխնիկական կարողությունների համար, գոյություն ունի զուգահեռ շոգո համակարգ, որը շնորհում է ռենշիի, կյոշիի և հանշիի ավելի բարձր կարգեր: Ռենշին և կյոշին շնորհվում են գրավոր քննության միջոցով, մինչդեռ հանշին շնորհվում է ընտրության միջոցով:

Չնայած դան համակարգը համարվում է ճապոնական, այն ընդունված է նաև մարտարվեստի շատ այլ ոճերի կողմից: Դան համակարգը և սև գոտու հայտնի խորհրդանիշը մտել են լայն օգտագործման մեջ՝ ներկայացնելու որոշակի ոլորտում միջինից բարձր կամ բարձր պատրաստվածություն ունեցող անձին:

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Կարատե
* Ձյուդո
* Այկիդո

Կատեգորիա:Մարտական արվեստներ
Կատեգորիա:Մարտարվեստի տեսակներ
Սարդիս

**Սարդիս** (հուն․ Σάρδεις), հնագույն քաղաք Փոքր Ասիայում (այժմ՝ գ․ Սարտ, Թուրքիայում)։ Լիդիայի մայրաքաղաքը մ․թ․ա․ VII դ․ – մ․թ․ա․ 546-ին։ Վերելք է ապրել Կրեսոսի ժամանակ։ Մ․թ․ա․ 546-ին զավթել են Աքեմենյանները։ Դարեհ I-ի կառուցած արքայական ճանապարհը Սարդիսը կապել է էլամի Շոշ քաղաքի հետ, որի շնորհիվ Սարդիսը առևտրական լայն հարաբերությունների մեջ էր արևելքի շատ երկրների, այդ թվում՝ Հայաստանի հետ։ 

Մ․թ․ա․ IV դ․ նվաճել է Ալեքսանդր Մակեդոնացին։ Մ․թ․ա․ II դ․ սկզբին մտել Է Պերգամոնի պետության, մ․թ․ա․ 133-ից՝ հռոմեական Ասիա պրովինցիայի, մ․թ․ 395-ից՝ Բյուզանդական կայսրության կազմի մեջ։ 1402-ին ավերել է Լենկթեմուրը։ 

Պեղումներով (XX դ․) հայտնաբերել են Արտեմիսիոն տաճարը, դամբարանադաշտ, մարական արձանագրություններ։ 

## Գրականություն
* Peacock Y․ L․, Studies in the History and Archaeology of Sardis, Camb․ (Massachusetts), 1965․ 
* Ludwig Bürchner: Sardeis. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band I A,2, Stuttgart 1920, Sp. 2475—2478.
* Hanfmann, George M.A., Letters from Sardis (Cambridge, MA 1972)
* Hanfmann, George M.A., Et al. Sardis from Prehistoric to Roman Times: Results of the Archaeological Exploration of Sardis 1958—1975, Harvard University Press.ISBN 0-674-78925-3

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի անհետացած քաղաքներ
Կատեգորիա:Պատմական երկրների մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Լիդիա
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Բարուջ Բենասերաֆ

**Բարուջ Բենասերաֆը** (; ) վենեսուելացի և ամերիկացի իմունոլոգ էր, ով 1980 թվականին Ժան Դոսենի և Ջորջ Դեյվիս Սնելի հետ համատեղ արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի՝ «բջջային մակերեսի սպիտակուցային մոլեկուլներ կոդավորող հիմնական հյուսվածահամատեղելիության համալիրի գեների հայտնաբերման համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Բենասերաֆը ծնվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, Կարակասում, Վենեսուելա, մարոկկո-վենեսուելացի սեֆարդ հրեա հոր՝ Աբրահամ Բենասերաֆի և ալժիրցի հրեա մոր՝ Հենրիետա Լասրիի ընտանիքում։ Նրա հայրը տեքստիլ վաճառական էր։ Նրա եղբայրը փիլիսոփա Պոլ Բենասերրաֆն էր։ 1925 թվականին նա իր ընտանիքի հետ Վենեսուելայից տեղափոխվել է Փարիզ։ Վենեսուելա վերադառնալուց հետո նա 1940 թվականին գաղթել է ԱՄՆ։ Նույն թվականին Բենասերաֆը սովորել է Նյու Յորքի ֆրանսիական լիցեյում, որտեղ ստացել է բակալավրի աստիճան։

1942 թվականին նա ստացել է բակալավրի աստիճան Կոլումբիայի համալսարանի ընդհանուր ուսումնասիրությունների դպրոցում: Այնուհետև նա ստացել է բժշկի որակավորում Վիրջինիայի բժշկական քոլեջում, որը միակ ուսումնական հաստատությունն էր, ուր նա կարող էր ընդունվել էր իր հրեական ծագման պատճառով: ] Բժշկական համալսարան ընդունվելուց կարճ ժամանակ անց Բենասերաֆը դարձել է ԱՄՆ քաղաքացի:

## Հետագա տարիներ և մահ
Բենասերաֆը մահացել է 2011 թվականի օգոստոսի 2-ին Մասաչուսեթս նահանգի Ջամայկա Փլեյն քաղաքում թոքաբորբից։ Նրա կինը՝ Անետը, մահացել է նրանից երկու ամիս առաջ։։[ Նրանց դուստրը՝ Բերիլը, որը մահացել է 2022 թվականի վերջին, Հարվարդի բժշկական դպրոցի շրջանավարտ էր, դասավանդել է Հարվարդում և եղել է Բրիգամի և կանանց հիվանդանոցի, ինչպես նաև Մասաչուսեթսի ընդհանուր հիվանդանոցի տնօրեն։

## Ծանոթագրություններ
Պատա Սեկա

**Ռոկե Ժոզե Ֆլորենսիո (**), որը հայտնի է որպես **Պատա Սեկա** (, , ), նախկինում ստրկացված բրազիլացի, և երկարակյաց, որ հայտնի է դարձել ենթադրաբար 130 տարի ապրելու և ավելի քան 250 երեխա ունենալու համար։  

## Կենսագրություն
Ռոկե Խոսե Ֆլորենսիոն, ենթադրաբար, ծնվել է 1827 թվականին Սան Պաուլո նահանգի այն ժամանակվա Սորոկաբա գյուղում, անգոլական և սուդանյան ծագումով Էզեկիել Ֆլորենսիոյի և Ջեսուինա Ռոզա դե Ժեզուսի ընտանիքում։ Նա Պեդրո Պեդրոսոյի ծոռն է եղել։ 1849 թվականին, 22 տարեկան հասակում, նրան ձեռք է բերել հողատեր Ֆրանցիսկո դա Կունյա Բուենոն՝ Սանտա Էվդոքսիա ֆերմայի սեփականատերը, որը գտնվում էր Սանտա Էվդոքսիա համայնքի ներկայիս շրջանում։ Իր 2.18 մետր հասակի և ամուր ֆիզիկական կազմվածքի շնորհիվ նա նշանակվել է «վերարտադրողական ստրուկ», որի նպատակն էր սերունդներ ստեղծել՝ դաշտերում ստրկական աշխատանքի պահանջարկը բավարարելու համար։ Այդ ժամանակ կարծում էին, որ բարձրահասակ և բարակ սրունքներով տղամարդիկ ավելի հակված էին տղա երեխաներ ունենալ, որոնք համարվում էին ավելի հարմար դաշտերում հարկադիր աշխատանքի համար։ 

Ի տարբերություն մյուս ստրուկների, Պատա Սեկան չի ապրել ստրկական կացարաններում և ոչ էլ անմիջապես աշխատում էր դաշտերում: Նա ստացել է արտոնյալ վերաբերմունք՝ բնակվելով Մեծ տանը և կատարելով այնպիսի աշխատանքներ, ինչպիսիք են՝ կենդանիների խնամքը և օրական մոտ 30 կիլոմետրանոց ճանապարհորդությունները՝ փոստը հավաքելու համար: Այս գործունեությունը նրան որոշակի չափով շարժունակություն և կապ էր ապահովում այլ վայրերի հետ: 

1888 թվականին «Ոսկե օրենք» ընդունվելուց հետո Ռոկե Խոսե Ֆլորենսիոն ազատ է արձակվել և իր նախկին տիրոջից ստացել 20 հողամաս, որտեղ նա հիմնադրել է Պատա Սեկա ֆերման։ Նա ամուսնացել է Պալմիրայի հետ, որի հետ ունեցել են ինը երեխա։ Չնայած հողի սեփականատեր լինելուն, նա դժվարությունների է հանդիպել է այն պահպանելու հարցում՝ կորցնելով հողի մի մասը՝ այն ցանկապատելու համար անհրաժեշտ միջոցների բացակայության պատճառով։ Ընտանիքը պահելու համար նա նվիրվել է բնատնտեսությանը և կենցաղային պարագաների արտադրությանը, որոնք վաճառել է մոտակա բնակավայրերում։ 

Հաշվարկվում է, որ Պատա Սեկան իր կյանքի ընթացքում ունեցել է ավելի քան 250 երեխա՝ համարվելով Սանտա Էվդոքսիա շրջանի բնակչության մոտավորապես 30%-ի անմիջական նախնին։ Նրա սերունդները այժմ ցրված են ամբողջ Բրազիլիայում։ 

Ռոկե Խոսե Ֆլորենսիոն մահացել է 1958 թվականի փետրվարի 17-ին՝ 130 տարեկան հասակում, ինչպես նշված է նրա մահվան վկայականում։ Մահվան պատճառներից են սրտի անբավարարությունը, միոկարդիտը, սկլերոզը և ծերությունը։ Մահվանից երեք ամիս առաջ նա մասնակցել է Սան Կառլոսում կազմակերպված հիշատակի շքերթին՝ արժանանալով քաղաքի ամենատարեց տղամարդու պատվին։    

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստրուկներ
Քեբրոն

**Քեբրոն** (, տառադարձած՝ al-Khalīl,) Պաղեստինի Հորդանան գետի արևմտյան ափի հարավում գտնվող քաղաք և Քեբրոն մարզի մայրաքաղաքը, որն ամենամեծն է Արևմտյան ափում։ Այն գտնվում է Երուսաղեմից 30 կիլոմետր (19 մղոն) հարավ։ Քաղաքի սահմաններում բնակչությունը կազմում է 201,063, մինչդեռ մարզի ներսում գտնվող հարակից մետրոպոլիտեն տարածքում ապրում է ավելի քան 700,000 մարդ։ Քեբրոնի տարածքը կազմում է 74.1 քառակուսի կիլոմետր (28.6 քառ. մղոն): Գազայից և Արևելյան Երուսաղեմից հետո այն Պաղեստինի երրորդ ամենամեծ քաղաքն է: Վերջինս հաճախ համարվում է հուդայականության, ինչպես նաև քրիստոնեության և իսլամի Չորս սուրբ քաղաքներից մեկը:

Այն Լևանտի` անընդհատ բնակեցված ամենահին քաղաքներից մեկն է: Ըստ Աստվածաշնչի` Աբրահամը բնակություն է հաստատել Քեբրոնում.

և իր կնոջ՝ Սառային թաղելու համար ցանկացել է Մաքփելայի քարանձավը (Գիրք Ծննդոց 23:9, հանդիպում է նաև «Զոյգ քարայր» անունով): Աստվածաշնչյան ավանդությունը պնդում է, որ նահապետներ Աբրահամը, Իսահակը և Հակոբը, իրենց կանանց՝ Սառայի, Ռեբեկայի և Լիայի հետ, թաղվել են այդ քարանձավում։ Քաղաքը նաև Աստվածաշնչում ճանաչված է որպես այն վայրը, որտեղ Դավիթը օծվել է Իսրայելի թագավոր.

Բաբելոնյան գերությունից հետո եդոմացիները բնակություն են հաստատել Քեբրոնում։ Մ.թ.ա. առաջին դարում Հերովդես I Մեծի կողմից կառուցված պարիսպը մինչև օրս էլ շրջապատում է Մաքփելա քարայրը: Այս քարայրը հետագայում դարձել էր եկեղեցի, իսկ այնուհետև՝ մզկիթ։ Քեբրոնը մ.թ. 7-րդ դարից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը կառավարվել է մուսուլմանական տարբեր դինաստիաների կողմից (այս ընթացքում Խաչակիրները կարճ ժամանակով վերահսկողություն ունեցել են Քեբրոնում): Պատերազմից հետո Օսմանյան կայսրությունը լուծարվել է, և քաղաքը մտել է Բրիտանական մանդատի ներքո գտնվող Պաղեստինի կազմի մեջ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*www.hebron-city.ps
*Photographs of Hebron
* english Hebron.com – English
*Collection of Palestinian articles on Hebron published by ''"This Week in Palestine"''
*Sephardic Studies 1839 Sephardic census of Ottoman-controlled Hebron.
*
*''Settlement Encroachments in Hebron Old City''. Photo's/maps of settlements and closed roads. Hebron Rehabilitation Committee, April 1, 2014.
*Settlements on GoogleMaps
*Ancient Canaanite and Biblical Hebron (Tel Rumeida) in Israel

Կատեգորիա:Քեբրոն
Կատեգորիա:Հորդանան գետի արևմտյան ափի քաղաքներ
Կատեգորիա:Պաղեստինի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սրբազան քաղաքներ
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Չորս սուրբ քաղաքներ
Աբոր և Թինա

**Աբոր և Թինա**  () ավստրիական երաժշտական դուետ, որը բաղկացած է քույր-եղբայր **Աթիլա** և **Թյունդե Բորնեմիսայից**։ Նրանք մասնագիտանում են փոփ, հիփ հոփ և էլեկտրոնային երաժշտության մեջ։ Դուետը ներկայացրել է Գերմանիան Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում «Baller» երգով։ Եզրափակչում նրանք զբաղեցրել են 15-րդ տեղը։

## Պատմություն
Աթիլան (ծնված՝ 1998 թվականի օգոստոսի 27-ին) և Թյունդե Բորնեմիսան (ծնված՝ 2000 թվականի դեկտեմբերի 22-ին) մեծացել են հունգարա-ռումինական ծագմամբ ստեղծագործական ընտանիքում։ Նրանց հայրը՝ Չաբա Բորնեմիսան, Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և Վիեննայի պետական օպերայի թավջութակահար էր։ Նրանք փոքր տարիքից դասական երաժշտություն են ուսումնասիրել. Աթիլան նվագել է թավջութակ, Թյունդեն ինը տարեկանից նվագել է ֆլեյտա (ազգային մրցույթներում զբաղեցրել է առաջին տեղեր), իսկ նրանց կրտսեր քույրը ջութակ է ուսումնասիրել։ Թյունդեն և Աթիլան նաև ուսումնասիրել են հոգեբանություն և մեքենաշինություն։

### 2016  2024 թվականներ՝ առաջին քայլերը
2016 թվականին նրանք ձայնագրել են իրենց առաջին երգը և տեղադրել այն SoundCloud-ում։ Նրանց մայրը տեսանյութը տարածել է Ֆեյսբուքում, որից հետո պրոդյուսերը դուետին հրավիրել է իր ձայնագրման ստուդիա։ Հաջորդ տարիներին թողարկվել են նոր սինգլներ։ Թյունդեն սկսեց հանդես գալ Թինա (Tynna) բեմական անունով, իսկ Աթիլան ընտրեց Աբոր (Abor) բեմական անունը։ Մոտավորապես 2020 թվականին նրանց հրավիրեցին մասնակցելու Եվրատեսիլի ավստրիական փակ ընտրությանը, սակայն կենդանի ելույթների անփորձության պատճառով նրանք հրաժարվեցին։ 2024 թվականի ապրիլին նրանք Բրեմենում հանդես եկան Նինա Չուբայի «Glas» շրջագայության բացման համերգում՝ որպես բացման կատարողներ։

### 2025-ներկա ժամանակ․ Եվրատեսիլ և «Bittersüß»
Իրենց գերմանական երաժշտական լեյբլի առաջարկով Աբորն և Թինան դիմել են Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթի գերմանական նախընտրական փուլին։ Սկզբում նրանք մասնակցեցին փակ կաստինգի 2024 թվականի դեկտեմբերին իրենց սեփական «Babylon» երգով։ 3000-ից ավելի դիմումատուներից նրանք ի վերջո ընտրվեցին 24 թեկնածուների թվում, որոնք մրցեցին ժյուրիի և հեռուստադիտողների քվեարկության առաջ։ Շտեֆան Ռաբի խորհրդով նրանք ընտրեցին «Baller» երգը, որի կարճ հատվածը Ռաբը հայտնաբերել էր դուետի ինստագրամյան էջում։

Աբորն և Թինան ժյուրիից ստացան կիսաեզրափակչում հանդես գալու թույլտվություն՝ կատարելով Ադելի «Skyfall» երգի քավեր-տարբերակը։ Նրանց դեբյուտային «Bittersüß» ալբոմը թողարկվեց նույն տարում։ Երգը, որը ներառված էր ալբոմում, ժյուրիի կողմից ընտրվեց եզրափակիչ, ապա՝ գերերեզրափակիչ, որտեղ 2025 թվականի մարտի 1-ին երգը հեռուստաքվեարկությամբ հաղթեց մնացած չորս մասնակիցներին՝ հավաքելով ձայների 34,9%-ը։ Այսպիսով, Աբորն և Թինան շահեցին Գերմանիան ներկայացնելու իրավունքը Եվրատեսիլ երգի մրցույթի եզրափակիչ փուլում, որը տեղի ունեցավ Բազելում 2025 թվականի մայիսի 17-ին, որտեղ նրանք զբաղեցրին 15-րդ հորիզոնականը՝ հավաքելով 151 միավոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Ջորջ Դեյվիս Սնել

**Ջորջ Դեյվիս Սնել** ԱՄՆ ԳԱԱ () ամերիկացի մկների գենետիկ և փոխպատվաստման իմունոլոգիայի առաջատար մասնագետ։

## Աշխատանք
Ջորջ Սնելը 1980 թվականին Բարուջ Բենասերաֆի և Ժան Դոսենի հետ կիսեց Նոբելյան մրցանակը ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում՝ «բջջային մակերեսի վրա գենետիկորեն որոշված ​​կառուցվածքների վերաբերյալ, որոնք կարգավորում են իմունոլոգիական ռեակցիաները» հայտնագործությունների համար։ Սնելը, մասնավորապես, «հայտնաբերեց գենետիկական գործոնները, որոնք որոշում են հյուսվածքը մեկ անհատից մյուսին փոխպատվաստելու հնարավորությունները։ Հենց Սնելն էր, որ ներկայացրեց H հակածինների հայեցակարգը»։
http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/press.html Մկների վրա Սնելի կատարած աշխատանքը հանգեցրեց HLA-ի՝ հյուսվածահամատեղելիության հիմնական համալիրի հայտնաբերմանը մարդկանց (և բոլոր ողնաշարավորների) մոտ, որը նման է մկների մոտ H-2 համալիրին։ Այս հիմնական գեների ճանաչումը նախապայման էր հյուսվածքների և օրգանների հաջող փոխպատվաստման համար։

## Կյանք
Ջորջ Սնելը ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Բրեդֆորդ քաղաքում՝ երեք երեխաներից կրտսերը։ Ջորջ Սնելը ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Բրեդֆորդ քաղաքում՝ երեք երեխաներից կրտսերը։ Սնելը կրթություն է ստացել Բրուքլինի, Մասաչուսեթսի դպրոցներում, ապա ընդունվել է Հանովերի, Նյու Հեմփշիրի Դարտմութի քոլեջ, որտեղ տարվել է մաթեմատիկայով և բնական գիտություններով՝ կենտրոնանալով գենետիկայի վրա։ Նա բակալավրի աստիճան է ստացել Դարտմութից 1926 թվականին։
.
1930 թվականին Սնելը դոկտորի կոչում է ստացել Հարվարդից։ Նրա դոկտորական թեզը մկների մոտ գենետիկական կապերի վերաբերյալ էր։

Հարվարդից հետո Ջորջ Սնելը 1930-1931 թվականներին որպես դասախոս աշխատանքի է անցել Բրաունի համալսարանում։

Այնուհետ Սնելը երկու տարի աշխատել է որպես հետդոկտորանտ Տեխասի համալսարանում՝ Հ.Ջ. Մյուլլերի հետ, ով ճառագայթային գենետիկայի ռահվիրա է եղել (և նաև Նոբելյան մրցանակի է արժանացել)։ Սնելը Մյուլլերի հետ ուսումնասիրել է ռենտգենյան ճառագայթների գենետիկական ազդեցությունը մկների վրա։

Այս փորձը «ինձ համոզեց, որ հետազոտությունը իմ իրական սերն է», - գրել է Սնելը իր ինքնակենսագրականում։http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/snell-autobio.html

1933-ից 1934 թվականներին Սնելը դասախոսում էր Սենթ Լուիսի Վաշինգտոնի համալսարանում։.

Կարճատև դասախոսաական աշխատանքից հետո, 1935 թվականին Սնելը միացավ Մեն նահանգի ափին գտնվող Բար Հարբորի Ջեքսոնի լաբորատորիայի անձնակազմին և մնաց այնտեղ իր ողջ կարիերայի ընթացքում։ Բար Հարբորում նա հանդիպեց և ամուսնացավ Ռոդա Քարսոնի հետ։ Նրանք միասին ունեցան երեք երեխա։ Ազատ ժամանակ Սնելը սիրում էր դահուկավազք, որը նա զարգացրեց Դարտմութում սովորելու տարիներին, ինչպես նաև թենիս։

Սնելը մահացավ Բար Հարբորում 1996 թվականի հունիսի 6-ին։

## Ծանոթագրություններ
Ձիուն առաջնորդող տղան

**«Ձիուն առաջնորդող տղան»** (), իսպանացի, ֆրանսիացի նկարիչ, գծանկարիչ, քանդակագործ, կերամիստ, կուբիզմի հիմնադիր Պաբլո Պիկասոյի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1905-1906 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 220,6 × 131,2 սմ։ 

Այսօր «*Ձիուն առաջնորդող տղան*» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Ժամանակակից արվեստի թանգարանում (Նյու Յորք, ԱՄՆ)։

## Նկարագիր
ձախից|մինի|261x261փքս|«Պառնաս», 1496-1497, հատված
Նկարում պատկերված է մերկ տղա՝ անապատային տեսարանի ֆոնին․ երկինքը մոխրաերկնագույն է։ Տղան վստահորեն իր հետևից տանում է նրբագեղ ձիուն։ Նրա աջ ձեռքի բռունցքը դեպի ձին է ուղղված՝ կարծես բռնել է երասանը։ Բուն երասանը կտավում չկա։ Ձիու գլուխը թեքված է դեպի տղան։ 

Նկարի կոմպոզիցիան ըստ էության վերցված է Լուվրում պահվող Անդրեա Մանտենյայի «Պառնաս» կտավից։ Արվեստաբանները հակված են, որ Պիկասոյի «Ձիուն առաջնորդող տղան» ստեղծագործությունն ունի այլաբանական բացատրություն։

## Պատմություն
Նկարը սկզբից եղել է Ամբրուազ Վոլարի սեփականությունը։ 1907 թվականին այն ձեռք են բերում Լեո և Գերտրուդ Սթայնները։ Նրանք հետո, 1913 թվականին, նկարը վաճառում են գերմանացի բանկիր Պաուլ ֆոն Մենդելսոն-Բարտոլդիին։ 1934 թվականի հոկտեմբերին կտավը գնում է բեռլինցի արտ-դիլեր Յուստին Տանհաուզերը։ Հետո կտավը հայտնվում է ԱՄՆ-ում՝ դառնալով Ուիլյամ Ս․ Փեյլի մասնավոր հավաքածուի կազմում։ 1964 թվականին նա «Ձիուն առաջնորդող տղան» նկարը փոխանցում է նյույորքյան Ժամանակակից արվեստի թանգարանին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ձիուն առաջնորդող տղան» կտավը
* Թանգարանի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1905 նկարներ
Կատեգորիա:1906 նկարներ
Կատեգորիա:Կենդանիներն արվեստում
Կատեգորիա:Մերկ տղամարդկանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Պաբլո Պիկասոյի նկարներ
Ուորեն Հեյստինգս

**Ուորեն Հեյստինգս** (), անգլիացի պետական գործիչ, Բենգալիայի կառավարիչ։ Ռոբերտ Քլայվի հետ միասին համարվում է Բրիտանական Հնդկաստանի հիմնադիրներից մեկը։ 

## Կենսագրություն
Ծնվել է Օքսֆորդշիր երկրամասի Չերչիլ գյուղոմ։ Քահանայի որդի էր։ Մայրը մահացել է Հեյստինգսի ծնունդից կարճ ժամանակ անց, ինչից հետո հայրը կրկին ամուսնացել է և մեկնել Բարբադոս։ Եղել է պապի, ապա՝ հորեղբոր խնամքի տակ։ 1740 թվականին հորեղբոր հետ տեղափոխվել է Լոնդոն։ Հաճախել է հեղինակավոր Վեստմինստերյան դպրոցը, սակայն հորեղբոր մահվան պատճառով ուսումն անավարտ է թողել։ 1750 թվականին ծառայության է մտել Մեծ Բրիտանիայի Արևելահնդկական ընկերությունում և մեկնել Հնդկաստան։ Սկզբնապես եղել է գրագիր, ապա դարձել է ընկերության գործակալ Կասիմբազարում, դեսպան Մուրշիդաբադում (Բենգալիայի հնդկական կառավարչի կամ նավաբի նստավայրը) և ընկերության խորհրդի անդամ Կալկաթայում։ Աչքի է ընկել իր ջանասիրությամբ, ազատ ժամանակն անցկացրել է պարսկերեն և ուրդու լեզուները սովորելով։ 1757 թվականին որպես կամավոր մասնակցել է Կալկաթայի վերագրավմանը Բենգալիայի կառավարիչ Սիրաջ ադ-Դաուլայի ուժերից։ Խորհրդի անդամների հետ տարաձայնությունների պատճառով 1765 թվականին դուրս է եկել ընկերությունից և վերադարձել Անգլիա։ 1769 թվականին կրկին միացել է Արևելահնդկական ընկերությանը՝ որպես Մադրասի խորհրդի անդամ։ Վայելել է կառավարիչ Ռոբերտ Քլայվի հովանավորությունը։ 1771 թվականին նշանակվել է Բենգալիայի նախագահության (այդպես են կոչվել ընկերության տիրույթները Բենգալիայում) կառավարիչ, իսկ 1774 թվականից՝ Արևելահնդկական ընկերության հնդկական տիրույթների ընդհանուր կառավարիչ։ Նրա կառավարման օրոք եռապատկվել է ընկերության եկամուտը և գրավվել են նշանակալի նոր տարածքեր (Բենարեսի և Ռոհիլխանդի գրավումը)։ Դաժանորեն ճնշել է զանգվածային անկարգությունները Բենգալիայում։  Խորհրդի անդամ Ֆ. Ֆրենսիսի հետ մենամարտի հետևանքով Հեյստինգսը կորցրեց հասարակության և ընկերության տնօրինության վստահությունը։ Հրաժարական է տվել 1785 թվականին։ Մեծ Բրիտանիա վերադառնալուց հետո դատվել է պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահման համար։ Յոթ տարի տևած դատավարությունից հետո (մեղադրողների թվում էին փիլիսոփա Էդմոնդ Բյորկը և գրող Ռոբերտ Շերիդանը), Հեյստինգսը լիովին արդարացվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիվանագետներ
Խեսուս Արեզո Բլանկո

**Խեսուս Արեզո Բլանկո** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ատլետիկ Բիլբաոյի» պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Խեսուսը իր կարիերան սկսել է հայրենի Կասկանտեի Ալուվիոն քաղաքում։ 2014 թվականին միացել է «Օսասունային»։ 2017/2018 մրցաշրջանում տեղի է ունեցել պաշտպանի վիճահարույց տրանսֆերը դեպի «Ատլետիկ», որի պատճառով «Օսասունան» որոշել է խզել գործընկերային պայմանագիրը այս ակումբի հետ։ Խեսուսը միացել է «առյուծների» երկրորդ թիմին։ Նորամուտը «Բիլբաո Ատլետիկի» կազմում նշել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին՝ փոխարինելով Պեր Նոլասկոայինին Սեգունդա Բ-ի շրջանակներում կայացած «Ռեալ Յունիոնի» դեմ խաղի 79-րդ րոպեին։ Բարձրագույն լիգայում առաջին մրցաշրջանում պաշտպանը մասնակցել է 26 խաղի Իսպանիայի երրորդ լիգայում։ Հաջորդ երկու մրցաշրջաններում կանոնավոր խաղացել է «Բիլբաո Ատլետիկ» ակումբի կազմում։

2020 թվականի ամռանը «Ատլետիկի» առաջին թիմի հետ պաշտպանը մասնակցել է նախամրցաշրջանային մարզումներին։ Խեսուսը մերժել է պայմանագրի երկարաձգումը և վերադարձել է երկրորդ թիմ, որի համար նա ոչ մի րոպե չի խաղացել 2020/21 մրցաշրջանում, որը նոր էր սկսվել։ Մրցաշրջանի ավարտին որոշել է լքել Ատլետիկը և վերադառնալ «Օսասունա»։ 2021 թվականի սեպտեմբերի 26-ին պաշտպանը նորամուտն է նշել «Օսասունայի» կազմում՝ խաղալով 83 րոպե «Մալյորկայի» դեմ Պրիմերա Դիվիզիոնի խաղում, նախքան վնասվածքի պատճառով դաշտը լքելը։

## Միջազգային կարիերա
2017–2018 թվականներին Խեսուսը ներկայացրել է Իսպանիան երիտասարդական հավաքականը՝ ընդհանուր առմամբ խաղալով չորս խաղ։ 2019 թվականի մայիսին Բասկերի երկրի ազգային հավաքականի կազմում խաղացել է Պանամայի դեմ ընկերական խաղում։

## Անձնական կյանք
Ավագ եղբայրը՝ Ֆրանցիսկո Խավիերը, նույնպես ֆուտբոլիստ է։ Նա իր ողջ կարիերան անցկացրել է Իսպանիայի ցածր դիվիզիոնների ակումբներում խաղալով։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Профиль на Soccerway
* Профиль на BDFutbol

Կատեգորիա:Օսասունայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Միգել Բաեզա Պերես

**Միգել Բաեզա Պերես** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Սելտա Վիգոյի» կիսապաշտպան։ Ներկայումս վարձավճարով խաղում է «Միրանդեսում»։

## Ֆուտբոլային կարիերա
Իսպանական Կորդոբա քաղաքի բնիկ է։ Նա 2012 թվականին տեղական «Սենեկա» սպորտային թիմից տեղափոխվել է «Ռեալ Մադրիդի ակադեմիա։ Յոթ տարի անց՝ 2019 թվականի հունվարի 6-ին նորամուտն է նշել է «Լոս Բլանկոսի» երկրորդ թիմի կազմում Սեգունդա Բ-ում «Պոնտևեդրայի դեմ խաղում։ Նա թիմի կարևորագույն խաղացողներից էր 2019-2020 մրցաշրջանում։

2019 թվականի օգոստոսի 31-ին «Մարինոյի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ մակարդակով։ 2020 թվականի հունվարի 26-ին Բաեզան հեթ-տրիկի հեղինակ է դարձել «Պենյա Դեպորտիվոյի» դեմ խաղում։

2020 թվականի օգոստոսի 15-ին Միգել Բաեզան հինգ տարվա պայմանագիր է ստորագրել Լա Լիգայի «Սելտա Վիգո» ակումբի հետ։ Ըստ լուրերի՝ տրանսֆերի արժեքը կազմել է 2.5 միլիոն եվրո՝ խաղացողի իրավունքների 50%-ի համար։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 12-ին կիսապաշտպանը նորամուտն է նշել նոր ակումբի կազմում «Էյբարի» դեմ խաղում՝ 77-րդ րոպեին փոխարինելով Բրայս Մենդեշին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիու Ավիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սելտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Ամենայն Հայոց 130-րդ Կաթողիկոսի ընտրություններ

**Ամենայն Հայոց 130-րդ Կաթողիկոսի ընտրությունները** տեղի են ունեցել 1955 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում։ Արդյունքում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս է ընտրվել Ռումինիայի և Բուլղարիայի հայոց թեմի առաջնորդ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Պալճյանը՝ որպես Վազգեն Ա Բուխարեստցի։

Մինչ այդ Ամենայն Հայոց հայրապետը Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գևորգ Զ Չեքեքչյանն (Գևորգ Զ Նորնախիջևանցի) էր, ով վախճանվել է 1954 թվականի մայիսի 9-ին։

## Նախապատմություն
1954 թվականի մայիսի 9-ին վախճանվել է Ամենայն Հայոց 129-րդ Կաթողիկոս Գևորգ Զ-ն։ Կաթողիկոսական աթոռը մնացել է թափուր շուրջ մեկուկես տարի։ Այդ ընթացքում կաթողիկոսական տեղապահի պարտականությունները կատարում էր Տեր Վահան արքեպիսկոպոս Կոստանյանը։

1955 թվականի սեպտեմբերին Էջմիածնում գումարվել է Ազգային-եկեղեցական ժողովը, որին մասնակցելու համար ժամանել էին պատգամավորներ աշխարհի տարբեր թեմերից։ Սա Խորհրդային տարիներին երկրորդ խոշոր կաթողիկոսական ընտրությունն էր 1945 թվականից հետո, և այն տեղի էր ունենում քաղաքական համեմատաբար մեղմ պայմաններում (Ստալինի մահից հետո)։

## Ընտրության ընթացք և արդյունքներ
Ազգային-եկեղեցական ժողովին մասնակցում էին 137 պատգամավորներ Սփյուռքի և Խորհրդային Միության հայկական թեմերից։

Հիմնական թեկնածուն Ռումինիայի թեմի առաջնորդ Վազգեն եպիսկոպոս Պալճյանն էր, ով վայելում էր թե՛ հոգևոր դասի, թե՛ աշխարհիկ իշխանությունների համակրանքը։ Ընտրությունն անցկացվեց փակ գաղտնի քվեարկությամբ։

Ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ (125 կողմ) Վազգեն եպիսկոպոս Պալճյանը ընտրվում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս։

## Հետաքրքիր փաստեր

* Վազգեն Ա-ն ընտրվելիս 47 տարեկան էր, ինչը նրան դարձնում էր վերջին դարերի ամենաերիտասարդ կաթողիկոսներից մեկը։
* Նրա ընտրությունը մեծ ոգևորություն առաջացրեց Սփյուռքում, քանի որ նա ծնվել և մեծացել էր Բուխարեստում և լավ ծանոթ էր սփյուռքահայության խնդիրներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1955 Հայաստանում
130-րդ
Ակադեմիական քաղաք (Հայաստան)

**Ակադեմիական քաղաք,** Հայաստանի կառավարության կողմից իրականացվող լայնածավալ ծրագիր, որի նպատակն է ստեղծել ժամանակակից, միջազգայնորեն մրցունակ միջավայր՝ բարձրագույն կրթության, գիտության և հետազոտությունների զարգացման համար։ Այն միտված է Հայաստանի առաջատար ակադեմիական հաստատությունները խոշորացնելուն և մեկ միասնական համալիրում ինտեգրելուն։

## Տեղադրություն
Ակադեմիական քաղաքը կառուցվելու է Երևան քաղաքի ծայրամասում՝ 17-րդ թաղամասին հարող տարածքում (շուրջ 700 հա)՝ Արագածոտնի, Կոտայքի և Արմավիրի մարզերի սահմանների մոտակայքում։

Նախատեսվում է ֆիզիկապես տեղակայել մինչև 16 բուհ (մինչև ութ պետական խոշորացված և մինչև ութ մասնավոր/միջազգային բուհ)։ Համալիրում կբնակվի և կաշխատի մոտ 44,000 մարդ։

Ակադեմիական քաղաքը բաղկացած է լինելու չորս հիմնական կլաստերներից՝ տեխնոլոգիական, արվեստների, կրթական և սպայական (ինչպես նաև բժշկական և դասական)։ Յուրաքանչյուր կլաստեր կներառի ինտեգրված գիտահետազոտական կազմակերպություններ և ավագ դպրոցներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրթությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:Գիտությունը Հայաստանում
Ամենայն Հայոց 129-րդ Կաթողիկոսի ընտրություններ

**Ամենայն Հայոց 129-րդ Կաթողիկոսի ընտրությունները** տեղի է ունեցել 1945 թվականի հունիսի 22-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում։ Արդյունքում Ազգային-եկեղեցական ժողովի միաձայն հավանությամբ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս է ընտրվել  Տեր Գևորգ արքեպիսկոպոս Չորեքչյանը՝ որպես Գևորգ Զ Նորնախիջևանցի։

Մինչ այդ Ամենայն Հայոց հայրապետը Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Խորեն Ա Մուրադբեկյանն էր, ով մահացել է 1938 թվականի ապրիլի 6-ին։ Քաղաքական ծանր պայմանների և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառով Կաթողիկոսական աթոռը թափուր էր մնացել 7 տարի։ Գևորգ Զ-ն օծվել և գահակալել է 1945 թվականի հունիսի 24-ին։

## Նախապատմություն
1938 թվականին Խորեն Ա Կաթողիկոսի սպանությունից հետո Խորհրդային իշխանությունները արգելեցին նոր կաթողիկոսի ընտրությունը։ 1941 թվականից սկսած, Գևորգ արքեպիսկոպոս Չորեքչյանը, լինելով Ազգային-եկեղեցական ժողովի կողմից ընտրված Կաթողիկոսական տեղապահ, փաստացի ղեկավարում էր եկեղեցին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Հայ Առաքելական Եկեղեցին Գևորգ արքեպիսկոպոսի գլխավորությամբ հսկայական աջակցություն է ցուցաբերել ռազմաճակատին (ստեղծվեցին «Սասունցի Դավիթ» և «Գեներալ Բաղրամյան» տանկային շարասյուները)։ Պատերազմի ավարտին Իոսիֆ Ստալինը, գնահատելով եկեղեցու դերը, թույլատրեց անցկացնել Ազգային-եկեղեցական ժողով և կաթողիկոսական ընտրություններ։

1945 թվականի հունիսի 16-ին Էջմիածնում մեկնարկել է Ազգային-եկեղեցական ժողովը, որին մասնակցում էին 111 պատգամավորներ աշխարհի 15 երկրներից։

## Ընտրության ընթացք և արդյունքներ
Ընտրությունը տեղի է ունեցել 1945 թվականի հունիսի 22-ին։ Ի տարբերություն այլ ընտրությունների, այս անգամ մրցակցային քվեարկություն տեղի չի ունեցել՝ հաշվի առնելով Գևորգ արքեպիսկոպոսի բացարձակ հեղինակությունը և եկեղեցու պահպանման գործում նրա ունեցած վաստակը։

Ժողովը միաձայն քվեարկել է միակ թեկնածուի օգտին։

Եկեղեցական ժողովին 111 պատգամավորից ներկա են գտնվել 110-ը (կամ քվեարկել են 110-ը), և բոլորը կողմ են արտահայտվել:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1945 Հայաստանում
129-րդ
Առաջընթացը արհեստական բանականության բնագավառում

Արհեստական բանականության (ԱԲ) բնագավառում առաջընթացը այդ ոլորտում ժամանակի ընթացքում կատարված դրական տեղաշարժերն են և ձեռք բերված կարևորագույն նվաճումները: ԱԲ-ն համակարգչային գիտության ճյուղ է, որի նպատակն է ստեղծել այնպիսի մեքենաներ ու համակարգեր, որոնք կարող են կատարել մարդկային բանականության գործադրում պահանջող առաջադրանքներ: ԱԲ կիրառություններն օգտագործվել և օգտագործվում են բազմաթիվ ոլորտներում, ներառյալ բժշկական ախտորոշումը, ֆինանսները, ռոբոտաշինությունը, իրավունքը, տեսախաղերը, գյուղատնտեսությունը, գիտական հայտնագործությունները: Հասարակությունն իր ամբողջության մեջ ձգտում է, որ հետագա տարիներին արհեստական բանականությունը դառնա հիմնարար գործոն՝ իր ներուժի շնորհիվ: Այդուհանդերձ՝ ԱԲ-ի շատ կիրառություններ չեն ընկալվում որպես ԱԲ. «ԱԲ-ի առաջատար դրսևորումների մեծ մասը ներթափանցել է ընդհանուր կիրառությունների մեջ՝ հաճախ առանց ԱԲ կոչվելու, քանի որ երբ ինչ-որ բան դառնում է բավականաչափ օգտակար և տարածված, այն այլևս չի անվանվում ԱԲ»:

«ԱԲ-ի հազարավոր կիրառություններ խորապես արմատավորված են յուրաքանչյուր ոլորտի ենթակառուցվածքում»: 1990-ականների վերջին և 2000-ականների սկզբին ԱԲ տեխնոլոգիաները լայնորեն կիրառվեցին որպես ավելի մեծ համակարգերի տարրեր, բայց այդ ժամանակ ԱԲ ոլորտը հազվադեպ էր վկայակոչվում այս հաջողությունների համար:

Կապլանը և Հենլեյնը արհեստական բանականությունը կառուցվածքը ներկայացնում են երեք էվոլյուցիոն փուլերով՝

Արհեստական նեղ բանականություն – արհեստական բանականություն, որը կարող է կատարել միայն որոշակի առաջադրանքներ։

Արհեստական ընդհանուր բանականություն – արհեստական բանականություն, որն ունի մի քանի ոլորտներում կարողություններ և կարող է ինքնուրույն լուծել այնպիսի խնդիրներ, որոնց համար մինչև անգամ նախատեսված չի եղել։

Արհեստական գերբանականություն – արհեստական բանականություն, որը կարող է կատարել լայնընդգրկուն առաջադրանքներ, ներառյալ գիտական ստեղծագործությունը, սոցիալական հմտությունները և ընդհանուր իմաստությունը։

Մարդկային կատարողականի հետ համեմատություն թույլ տալով՝ արհեստական բանականությունը կարող է գնահատվել հստակ սահմանված հիմնախնդիրների վրա։ Նման թեստերը անվանվել են Թյուրինգի առարկայական փորձագիտական թեստեր։

2023 թվականին մարդիկ դեռևս զգալիորեն գերազանցում էին GPT-4-ին և ConceptARC չափանիշով փորձարկված այլ մոդելներին։ Այդ մոդելները մեծ մասամբ հավաքել են 60%, մեկ կատեգորիայում էլ՝ 77%, մինչդեռ մարդիկ բոլորում հավաքել են 91% և մեկ կատեգորիայում՝ 97%։ Սակայն 2025 թվականի վերջերին կատարված հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ մարդու կողմից ստեղծված ելքային ցանցերը ճշգրիտ էին միայն 73%-ում, մինչդեռ այդ տարի առկա արհեստական բանականության մոդելները կարողացան հասնել 77%-ից բարձր արդյունքի։

## Տես նաև
Արհեստական բանականության կիրառությունները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* MIRI database of predictions about AGI

Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն
Որ չկորչեն անհետ․․․

**Որ չկորչեն անհետ․․․ Մերձավոր Արևելքի նպաստամատույց կոմիտեի պատմությունը** (), վավերագրական ֆիլմ, որը նվիրված է 1915-1923 թվականներին գործած Մերձավոր Արևելքի նպաստամատույց կոմիտեի () մարդասիրական ծրագրերի պատմությանը, որում ներկայացվում է Հայոց ցեղասպանության հետևանքով առաջացած հումանիտար ճգնաժամը և այն մասշտաբային օժանդակությունը, որը տրամադրել են ԱՄՆ-ի հասարակական կառույցները, կամավորները և բարեգործները։ Ֆիլմը նկարահանել է կազմակերպության պատվավոր նախագահ Շանթ Մարտիրոսյանը՝ «Acorne Productions» ընկերության միջոցով։ Սցենարի հեղինակը և ռեժիսորը Ջորջ Բիլարդն է։ Վիկտոր Գարբերը հանդես է գալիս որպես պատմող։ Ֆիլմի անվանման համար օգտագործվել է Մերձավոր Արևելքի նպաստամատույց կոմիտեի դրամահավաքի պաստառի վրա գրված կարգախոսը։

Ֆիլմն առաջին անգամ ցուցադրվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Մասաչուսեթս նահանգի Լեքսինգտոն քաղաքում (Բոստոնի մետրոպոլիտենային տարածք) գտնվող Շոտլանդական ծեսի մասոնական թանգարանում (նախկինում՝ Ազգային ժառանգության թանգարան): 2018 թվականի հունվարի 1-ին ֆիլմը հեռարձակվել է «Նեթֆլիքս» հեռուստաալիքով։

## Բովանդակություն
20-րդ դարի սկզբին Միացյալ Նահանգներում ստեղծվեց մեծածավալ բարեգործական նախաձեռնություն՝ Հայոց ցեղասպանության զոհերին հումանիտար օգնություն ցուցաբերելու նպատակով։ Մերձավոր Արևելքի օգնության կոմիտեն դարձավ ժամանակի ամենամեծ միջազգային մարդասիրական կառույցներից մեկը՝ ստանալով պետական ու հասարակական լայն աջակցություն։ Կազմակերպության առանցքային նպատակներից մեկն էր փրկել այն հազարավոր որբերին, որոնց ընտանիքները սպանվել էին Օսմանյան կայսրությունում իրականացված կոտորածների ընթացքում։ Մերձավոր Արևելքի օգնության կոմիտեի բարեգործական ծրագրերի շնորհիվ ապահովվել են սնունդ, ապաստարան, բժշկական օգնություն, ինչպես նաև կրթական հաստատություններ, որոնք նպաստել են ցեղասպանությունից վերապրած սերնդի գոյատևմանը։

Վավերագրական ֆիլմում ներկայացվում է մարդասիրական գործունեության պատմությունը՝ օգտագործելով արխիվային լուսանկարներ, վավերագրական տեսագրություններ, նամակներ և ժամանակակից հետազոտողների մեկնաբանություններ՝ ընդգծելով Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեի դերը՝ որպես 20-րդ դարի առաջին խոշոր միջազգային մարդասիրական նախաձեռնություններից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վավերագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Սևակնի կամուրջ

**Սևակնի կամուրջ**, նախաքրիստոնեական կամուրջ Արցախի Դիզակ և Վարանդա գավառների սահմանագծին՝ Քոնդալան գետի վրա։ Հարևանությամբ գտնվում է Ղարաբուլաղ գյուղը։

## Պատմություն
Կառուցման ժամանակաշրջան: Ենթադրվում է, որ կամուրջը կառուցվել է մ.թ.ա. IV-III դարերում և ենթարկվել է վերանորոգման միջնադարում՝ XVII դարում։ Կամրջի մասին առաջին գրավոր վկայությունը հանդիպում է 1902 թվականին «Կավկազսկի վեստնիկ» պարբերականում։ Հոդվածում նշվում է, որ ոուսական Ղարաբուլաղ գյուղից 2-3 վերստ հեռու, Քյոնդալան գետից քիչ հեռու գտնվում է քարե բազմաթռիչք կամրջի մնացորդներ։

Այդ նույն վկայության համաձայն՝ տեղի բնակչության մոտ կառույցի ժամանակաշրջանի վերաբերյալ որոշակի ավանդություն չի պահպանվել։ Ոմանք կառուցումը վերագրել են Ալեքսանդր Մակեդոնացուն, մյուսները՝ Բահման թագավորին։ Ավանդություն կա նաև, որ այն կառուցել է Շահ-Աբասը՝ Խուդափերինի կամրջի հետ միաժամանակ։

Ի. Սեգալը նկարագրում է, որ գետի նկատմամբ կամրջի դիրքից կարելի է ենթադրել, որ գետը ժամանակի ընթացքում փոխել է իր հունը, և կամուրջը մնացել է գետի եզրին, ինչը նպաստել է նրա պահպանմանը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի կամուրջներ
Ջոնաթան Ուիլյամ Պանզո

**Ջոնաթան Ուիլյամ Պանզո** (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, «Ռիո Ավեի» պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Ջոնաթանը «Չելսիի» երիտասարդական ակադեմիայի սան է։ 2017/18 մրցաշրջանում «Չելսիի» մինչև 18 տարեկանների թիմի հետ նվաճել է հինգ երիտասարդական գավաթ, այդ թվում՝ Անգլիայի երիտասարդական գավաթը։ Սակայն, մրցաշրջանի ավարտին հրաժարվել է նոր պայմանագիր կնքել «Չելսիի» հետ և տեղափոխվել է ֆրանսիական «Մոնակո», որի տեխնիկական տնօրենը Մայքլ Էմենալոն էր, որը նախկինում նույն պաշտոնն էր զբաղեցնում լոնդոնյան ակումբում։

Նորամուտը Մոնակոյի հիմնական կազմում նշել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 19-ին՝ Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում՝ «Լորյանի» դեմ խաղում։

2019 թվականի օգոստոսի 9-ին նորամուտն է նշել Ֆրանսիայի Լիգա 1-ում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով Լիգա 1-ի 2019/20 մրցաշրջանի առաջին փուլի «Օլիմպիկ Լիոնի»  դեմ խաղում։

2019 թվականի օգոստոսի 30-ին մինչև 2019/20 մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով միացել է բելգիական «Սերկլ Բրյուգե» ակումբին։

2022 թվականի հունվարի 31-ին տեղափոխվել է «Նոթինգհեմ Ֆորեսթ՝» կնքելով պայմանագիր մինչև 2025 թվականը։

## Կարիերա ազգային հավաքականում
2015 թվականի օգոստոսի 16-ին նորամուտն է նշել Անգլիայի մինչև 16 տարեկանների ազգային հավաքականում՝ ԱՄՆ-ի մինչև 15 տարեկանների հավաքականի դեմ խաղում։

2016 թվականի սեպտեմբերի 28-ին նորամուտն է նշել Անգլիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում։ 2017 թվականին խաղացել է ազգային հավաքականի կազմում Եվրոպայի առաջնությունում (հասել է եզրափակիչ, որտեղ Անգլիան պարտվել է Իսպանիային) և Աշխարհի գավաթում (եզրափակչում գոլ է խփել Իսպանիայի դեմ և դարձել է աշխարհի չեմպիոն)։

## Նվաճումներ
**Անգլիա (մինչև 17 տարեկան)**

* Աշխարհի առաջնության հաղթող (Մ17)՝ 2017

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль футболиста на официальном сайте ФК «Дижон»
* 
* 

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դիժոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կարդիֆ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոթինգհեմ Ֆորեստի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիու Ավիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերկլ Բրյուգեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Քովենթրի Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Ադոլֆո Պերես Էսկվիվել

**Ադոլֆո Պերես Էսկիվել** () արգենտինացի ակտիվիստ, համայնքի կազմակերպիչ, նկարիչ, գրող և քանդակագործ։ 1980 թվականին նա Արգենտինայի վերջին քաղաքացիական-ռազմական բռնապետության (1976–1983) դեմ իր պայքարի համար արժանացել է Նոբելյան խաղաղության մրցանակի։ Այդ ընթացքում նա կալանավորվել, խոշտանգվել և առանց դատավարության պահվել է 14 ամիս։

## Վաղ կյանք
Պերես Էսկիվելը ծնվել է 1931 թվականի նոյեմբերի 26-ին Բուենոս Այրեսում։ Նրա հայրը իսպանացի ձկնորս էր, ով գաղթել էր Արգենտինա; Նրա մայրը մահացել է, երբ նա երեք տարեկան էր։ նա սովորել է Մանուել Բելգրանոյի գեղարվեստի դպրոցում և Լա Պլատայի ազգային համալսարանում, որտեղ ստացել է նկարչի և քանդակագործի կրթություն: Նա ճարտարապետության պրոֆեսորի կոչում է ստացել և աշխատել է քանդակագործության տարբեր նյութերով։ Պերեսը 25 տարի դասավանդել է բոլոր մակարդակներում՝ տարրականից մինչև համալսարան: 1960-ականներին Պերես Էսկիվելը սկսել է աշխատել լատինաամերիկյան քրիստոնյա խաղաղասիրական խմբերի հետ: 1974 թվականին նա հրաժարվել է իր ուսուցչի պաշտոնից, երբ ընտրվել է Լատինական Ամերիկայում բնակվող համայնքների ցանցի, որը խթանում էր աղքատների ազատագրումը ոչ բռնության միջոցով,  գլխավոր համակարգող:

## Մարդու իրավունքների դժվարին վիճակը
1976 թվականի մարտի հեղաշրջմանը հաջորդեցին համակարգված բռնաճնշումներ, որոնք իշխանության բերեցին գեներալ Խորխե Վիդելայի բռնապետությունը, Պերես Էսկիվելը աջակցեց Արգենտինայում մարդու իրավունքները պաշտպանող և կեղտոտ պատերազմի զոհերի ընտանիքներին աջակցելող կազմակերպությունների միջև կապերի ձևավորմանը և ֆինանսավորմանը: Նա համահիմնադրել է «Servicio Paz y Justicia» («Ծառայության, խաղաղության և արդարադատության հիմնադրամ» կամ SERPAJ) ՀԿ-ն, որը նա համահիմնադրել է 1974 թվականին, և ծառայել է որպես մարդու իրավունքների պաշտպանության գործիք՝ խթանել ռազմական ռեժիմի կողմից կատարված վայրագությունները դատապարտելու միջազգային արշավին: 

1975 թվականին Պերես Էսկիվելը ձերբակալվել է Բրազիլիայի ռազմական ոստիկանության կողմից: Նա 1976 թվականին բանտարկվել է Էկվադորում՝ լատինաամերիկյան և հյուսիսամերիկյան եպիսկոպոսների հետ միասին: Նա 1977 թվականին ձերբակալվել է Բուենոս Այրեսում Արգենտինայի դաշնային ոստիկանության կողմից, խոշտանգվել և առանց դատավարության պահվել է 14 ամիս: այդ ընթացքում նա, այլ պարգևների շարքում, ստացավ Հռոմի պապ Հովհաննես XXIII-ի խաղաղության հուշահամալիրը։

## Ծանոթագրություններ
Ահեղ դատաստանի օրվա ժամացույց

**Ահեղ դատաստանի օրվա ժամացույց**, խորհրդանիշ, որը, ըստ *«Ատոմային գիտնականների տեղեկագիր»* հասարակական կազմակերպության, ցույց է տալիս մարդածին համաշխարհային աղետի մոտավոր հավանականությունը։

Գոյություն ունենալով 1947 թվականից՝ խորհրդանիշը  անվերահսկելի գիտական և տեխնոլոգիական առաջընթացների պատճառով մարդկությանը սպառնացող վտանգների գնահատման մեխանիզմ է։ Վարկածային աշխարհի վերջը ներկայացված է ժամացույցի վրա՝ կեսգիշերի տեսքով․ թե աշխարհը որքան մոտ է «0»-ին, ներկայացված է կեսգիշերից առաջ որոշակի թվերով և վայրկյաններով։ Յուրաքանչյուր տարի հունվար ամսին տրվում է մինչև կեսգիշեր ընկած ժամանակահատվածի գնահատականը։ Դատաստանի օրվա ժամացույցի վրա հիմնական ազդող գործոններից են միջուկային պատերազմը, կլիմայի փոփոխությունը և արհեստական բանականությունը։ *Տեղեկագրի* Գիտության և անվտանգության խորհուրդը մշտադիտարկում է կենսաբանական գիտությունների և տեխնոլոգիայի նոր զարգացումները, որոնք մարդկությանը կարող են պատճառել անդառնալի վնաս։

Երբ 1947 թվականին Ժամացույցը ստեղծվել է, կեսգիշերին 7 րոպե է մնացել։ Այդ օրվանից ի վեր այն 8 անգամ հետ է ընկեր և 18 անգամ՝ առաջ։ Կեսգիշերից ամենահեռուն եղել է 1991 թվականին՝ 17 րոպե, իսկ ամենամոտը՝ 2025 թվականի հունվարին՝ 89 վայրկյան։

2017 թվականին 2 րոպե 30 վայրկյան է մնացել կեսգիշերին, 2018 թվականին՝ 2 րոպե, 2019 թվականին մնացել է նույնը, 2020 թվականին հասել է 1 րոպե 40 վայրկյանի, 2023 թվականին՝ 90 վայրկյանի, 2025 թվականին` 89 վայրկյան։ 2026 թվականը Ժամացույցի պատմության մեջ ամենամոտն է կեսգիշերին` 85 վայրկյան։

## Ժամանակացույց

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* ''Bulletin of the Atomic Scientists''
* Timeline of the Doomsday Clock

Կատեգորիա:Ժամացույցներ
Կատեգորիա:Միջուկային պատերազմ
Կատեգորիա:Սառը պատերազմ
Կատեգորիա:Վախճանաբանություն
Կատեգորիա:Քաղաքական խորհրդանիշներ
Գեորգ Վիտիգ

**Գեորգ Վիտիգ** (; ) գերմանացի քիմիկոս էր, ով ներկայացրեց ալդեհիդներից և կետոններից ալկենների սինթեզի մեթոդ՝ օգտագործելով Վիտտիգի ռեակցիայում ֆոսֆոնիումի իլիդներ կոչվող միացություններ։ Նա 1979 թվականին Հերբերտ Բրաունի հետ կիսեց քիմիայի Նոբելյան մրցանակը։

## Կենսագրություն
Կենսագրություն
Վիտիգը ծնվել է Բեռլինում, Գերմանիա։ Ծնվելուց կարճ ժամանակ անց ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Կասել, որտեղ նրա հայրը կիրառական արվեստի ավագ դպրոցի պրոֆեսոր էր։ Նա հաճախել է Կասելի դպրոց և 1916 թվականին սկսել է քիմիա ուսումնասիրել Թյուբինգենի համալսարանում։ Նա զորակոչվել է և դարձել Հեսե-Կասելի (կամ Հեսե-Կասելի) հեծելազորում լեյտենանտ։ 1918-ից մինչև 1919 թվականը դաշնակիցների ռազմագերի լինելուց հետո Վիտիգը դժվարանում էր վերսկսել քիմիայի ուսումը՝ համալսարանների գերբբեռնվածության պատճառով։ Կառլ ֆոն Աուվերսին ուղղված  խնդրանքով, ով այդ ժամանակ Մարբուրգի համալսարանի օրգանական քիմիայի պրոֆեսոր էր, նա կարողացավ վերսկսել համալսարանական ուսումը և երեք տարի անց արժանացավ օրգանական քիմիայի դոկտորի կոչման։

## Ծանոթագրություններ
Հերբերտ Բրաուն

**Հերբերտ Չարլզ Բրաուն** () ամերիկացի քիմիկոս, ով օրգանոբորանների վերաբերյալ իր աշխատանքի համար արժանացել է 1979 թվականին քիմիայի Նոբելյան մրցանակի։

## Կյանք և կարիերա
Բրաունը ծնվել է Լոնդոնում Ժիտոմիրից, ուկրաինացի հրեա, ներգաղթյալների, Պերլի (ծննդյան անունը՝ Գորինշտեյն) և շինանյութերի խանութի մենեջեր և հյուսն Չարլզ Բրովարնիկի ընտանիքում։ Նրա անունն էր **Հերբերտ Բրովարնիկ**։ 1914 թվականի հունիսին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Չիկագո։  Բրաունը սովորել է Չիկագոյի Քրեյն կրտսեր քոլեջում, որտեղ հանդիպել է Սառա Բեյլենին, ում հետ հետագայում ամուսնացել է։ Քոլեջը փակվելու վտանգի տակ էր, և Բրաունը և Բեյլենը տեղափոխվել են Ռայթ կրտսեր քոլեջ։  1935 թվականին նա ընդունվել Չիկագոյի համալսարան, որն ավարտել է 1936 թվականին՝ երկու տարվա ուսումը երեք եռամսյակում։  Նույն տարում նա դարձել է ԱՄՆ քաղաքացի, և դարձել Ճիկագոյի համալսարանի ասպիրանտ։ 1937 թվականի փետրվարի 6-ին Բրաունն ամուսնացել է Բեյլենի հետ։ Հաջորդ տարի Բրաունը պաշտպանեց դոկտորական թեզը։

1939 թվականիc նա չորս տարի դասախոսեց Չիկագոյի համալսարանում, 1946 թվականին  տեղափոխվեց Դետրոյթի Ուեյն համալսարան որպես դոցենտ։ 1947 թվականին նա դարձավ անօրգանական քիմիայի պրոֆեսոր Պերդյուի համալսարանում։

Բրաունը մահացավ 2004 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, Ինդիանա նահանգի Լաֆայետ քաղաքի հիվանդանոցում սրտի կաթվածից հետո։

## Ծանոթագրություններ
Որմնափակ խաչքար (Վանք)

**Որմնափակ խաչքար**, հայկական հուշարձան, որը գտնվում է Հադրութից հարավ՝ Վանք գյուղի բլրի վրա, Սպիտակ խաչ վանքի տարածքում։

Այն եզակի է Արցախյան որմնափակ խաչքարերի շարքում և աչքի է ընկնում իր հորինվածքային և կառուցվածքային առանձնահատկություններով։ Կերտվել է 1346 թվականին։

## Ճարտարապետական առանձնահատկություններ
Խաչքարը կերտված է սրբատաշ դեղնասպիտակավուն քարերով։ Այն որմնափակ է, այսինքն՝ ագուցված է հատուկ կառուցվածքի արևմտյան ճակատի որմի մեջ։ Կոթողն ունի շուրջ 4 մետր բարձրություն, 290 սմ լայնություն և 230 սմ հաստություն։ Ունեցել է երկլանջ (երկթեք) ծածկ։ Հուշարձանի վերին կամարաձև մասը ոչ թե կիսաշրջան է, այլ երկկենտրոն՝ սլաքաձև տարբերակով, ինչը բացառիկ է Արցախյան որմնափակ խաչքարերի համար։ 2019 թվականի դրությամբ՝ խաչքարն ընդգրկող երեք որմերի և ճակտոնի սրբատաշ քարերը պոկված էին, տեղում մնացել էին միայն արևմտյան ճակատի բարդ պրոֆիլավոր քարերը։

## Հորինվածք
Խաչքարի գեղաքանդակ հորինվածքը ներկայացնում է «Խաչի երկրորդ գալուստը» կամ «Խաչի համբարձումը» թեման։ Հորինվածքի կենտրոնում խաչն է, որը բերում են երկու հրեշտակները՝ ի նշան հավատացյալների փրկության։ Այս թեման հայտնի է հայկական խաչքարային մշակույթում 12-րդ դարից սկսած, իսկ դրա դասական կատարումները (13-րդ դարի կեսեր) առկա են Սպիտակ խաչ վանքից ոչ հեռու գտնվող Գտչավանքի խաչքարերին։

## Արձանագրություն
Խաչքարը կանգնեցվել է 1346 թվականին։ Հուշարձանի գլխակալ կիսակամար քարի վրա փորագրված է ընդարձակ հիշատակագրություն (6 տող)՝ նվիրատուի անունով։

Խաչքարի հարավային կողմին հետագայում փորագրվել են նաև բազմաթիվ մանր խաչեր և 4 կարճ տողով հիշատակագրություն՝ «Ես՝ Հասանս»։

## Վիճակն օկուպացիայից հետո
Մինչև 2020 թվականի Ադրբեջանի հարձակումը, վանքի տարածքում սկսվել էին վերանորոգման աշխատանքներ ռուսաստանաբնակ Սմբատ Աբրահամյանի ֆինանսական միջոցներով, որոնք դադարեցվեցին պատերազմի պատճառով։

44-օրյա պատերազմի ընթացքում վանքը չի վնասվել։ Սակայն, Հադրութի շրջանը բռնազավթելուց հետո հուշարձանը հայտնվել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։

Որմնափակ խաչքարի ճակատագիրն անհայտ էր։ Ադրբեջանը հայկական Սպիտակ խաչ վանքը ներկայացնում է որպես ուդիական։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1346 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Կատեգորիա:Հադրութի շրջանի հուշարձաններ
YouHaveDownloaded

**YouHaveDownloaded.com**–ը փորձարարական վեբ հարթակ էր, որը գործարկվեց 2011 թվականի դեկտեմբերին և հնարավորություն էր տալիս որոնել՝ որ torrent ֆայլերն էին ներբեռնվել որոշված IP հասցեերից։ Կայքը արագ ստացավ միջազգային արձագանք՝ ցույց տալով, թե ինչպիսի չափով հանր доступի մեջ գտնվող BitTorrent տվյալները կարող են բացահայտել օգտատերերի առցանց վարքագիծը։

## Գործառույթ
Հարթակը տվյալներ էր հավաքում BitTorrent էկոհամակարգից՝ ներառյալ DHT հանգույցներից և հանրային trackers-ներից։ Համակարգը համապատասխանեցնում էր torrent ֆայլերի տվյալները՝ IP հասցեներին։ Այն չէր պահում բուն ֆայլերի բովանդակությունը և ուներ մի շարք սահմանափակումներ, ինչպիսիք են՝ դինամիկ IP-ները, VPN-ների կամ proxy-ների կիրառումը և carrier-grade NAT-ը։

Չնայած սահմանափակումներին՝ հարթակը ներառում էր ավելի քան 50 միլիոն IP հասցե, ինչը գնահատվում էր համաշխարհային torrent ակտիվության շուրջ 20%-ը։

## Պատմություն
Կայքը ստեղծվել է երեք ծրագրավորողներից կազմված փոքր թիմի կողմից՝ ղեկավարությամբ Սուրեն Տեր-Սաակովի։

## Հանրային արձագանք
Կայքը լայնորեն քննարկվում էր միջազգային մամուլում։

## Élysée պալատի միջադեպ
Լրագրողները հայտնաբերեցին, որ Ֆրանսիայի նախագահի նստավայրի՝ Élysée պալատի հետ կապվող IP հասցեներ հայտնվել են torrent ակտիվության մեջ։

Այս միջադեպը լուսաբանվել է նաև հայկական լրատվամիջոցներում․  
Epress.am–ը ներկայացնում է, որ տվյալները հայտաբերվել են հենց YouHaveDownloaded ծառայության միջոցով։

## ԱՄՆ Կոնգրեսի միջադեպ
2012-ին ամերիկյան լրատվամիջոցները հայտնեցին, որ ԱՄՆ Կոնգրեսի գրասենյակների հետ կապված IP հասցեներ նույնպես երևացել են torrent ակտիվության մեջ։

Հայկական NEWS.am–ը ևս անդրադարձել է այս թեմային՝ նշելով, որ YouHaveDownloaded-ը մասնագիտանում է torrent-ների մոնիտորինգի մեջ։

## Ժառանգություն
Կայքը փակվել է 2012–2013 թթ., սակայն շարունակում է հիշատակվել ինտերնետային գաղտնիության և թվային իրավունքների քննարկումներում։ Մի շարք այլ հարթակներ շարունակեցին նմանատիպ torrent–IP համապատասխանեցումները։

## Տես նաև
* BitTorrent
* Peer-to-peer
* Համացանց
* Հեղինակային իրավունքներ

## Արտաքին հղումներ
* Արխիվացված գլխավոր էջը
* The Verge բնօրինակ հոդված

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Peer-to-peer
Կատեգորիա:Անվտանգություն
Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Կատեգորիա:Վեբ կայքեր
Կատեգորիա:Տվյալների պաշտպանություն
It Is Written

***It Is Written*** (), միջազգային հեռարձակվող յոթերորդ օրվա ադվենտիստական քրիստոնեական հեռուստածրագիր, որը հիմնադրվել է 1956 թվականին Ջորջ Վանդեմանի[անգլ.] կողմից։ Դրա վերնագիրը վերցված է Մատթեոսի Ավետարանից. «Գրված է. "Մարդը միայն հացով չի ապրի, այլ՝ Աստծո բերանից դուրս եկող ամեն խոսքով"»։ Ծրագրերը պատրաստվում են Կալիֆոռնիայի Ադվենտիստական մեդիա կենտրոնի կողմից։  

*«It Is Written»-ն* առաջին կրոնական հեռուստատեսային ծրագիրն էր, որը հեռարձակվեց գունավոր տարբերակով և առաջինը, որն օգտագործեց արբանյակային տեխնոլոգիայի առավելությունները։ Ծրագիրը հեռարձակվում է միլիոնավոր հեռուստադիտողների համար ավելի քան 140 երկրներում։

## Տես նաև
*Hope Channel
*Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քրիստոնեական լրատվամիջոցներ
Աղավնավանքի կամուրջ

**Աղավնավանքի կամուրջ**, վաղմիջնադարյան (7-8-րդ դար) կառույց Տավուշի մարզի Աղավնավանք գյուղում, Գետիկ գետի վրա։ Մինչև խորհրդային վերջին տարիներն այն օգտագործվել է երթևեկության համար։ Ներկայումս կամուրջը կանգուն է և ներառված է Աղավնավանքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (10.7/6)։

Կամուրջն ունեցել է ագուցված խաչքար, որի վրա եղել է արձանագրություն՝ կառուցման թվականով։ Պարսկական արշավանքների ժամանակ ոչնչացվել է խաչքարի արձանագիր հատվածը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի կամուրջներ
Կատեգորիա:Աղավնավանքի շենքեր և կառույցներ