open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գոռ Մալաքյան

**Գոռ Շավարշի Մալաքյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և Արարատ-Արմենիա ակումբի կիսապաշտպան։ Էդգար Մալաքյանի կրտսեր եղբայրը։

## Ակումբային կարիերա
Գոռ Մալաքյանը, ինչպես և նրա եղբայրը՝ Էդգար Մալաքյանը, «Փյունիկ» ֆուտբոլային դպրոցի սան են։ 2010 թվականին Մալաքյանը նշանակվել է Հայաստանի ֆուտբոլային առաջնությունում հանդես եկող «Փյունիկ-3» ակումբի խաղացող։ Երիտասարդական թիմում իր կարողությունները դրսևորելով` Մալաքյանը հաջորդ տարի տեղափոխվում է ավելի մեծահասակների խումբ՝ «Փյունիկ-2» ֆուտբոլային ակումբ։

Տարեցտարի Մալաքյանի զարգացման մեջ առաջընթաց է նկատվում, ինչը նպաստում է, որ Հայաստանի ֆուտբոլային առաջնության խաղերի ժամանակ նրան տեղափոխեն հիմնական խումբ։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Գանձասար»-ի դեմ նորամուտում Մալաքյանը գրանցված էր խաղին, բայց դաշտ դուրս չի գալիս՝ մնալով պահեստայինների նստարանին։ Հաջորդ խաղին (հոկտեմբերի 1) Մալաքյանն իր  նորամուտն է կատարում՝ «Ուլիս»-ի դեմ խաղի 63-րդ րոպեին փոխարինելով Գագիկ Պողոսյանին։

2012-13 մրցաշրջանի սկզբին՝ 2012 թվականի մայիսի 5-ին, «Ուլիս»-ի դեմ խաղում հաղթական գոլ խփելով՝ բացում է հաշիվը։ Մալաքյանը 56-րդ րոպեին դաշտ է դուրս գալիս Արման Մելքոնյանի փոխարեն, իսկ 83-րդ րոպեին գոլ խփելով՝ հաշիվը դարձնում է 2:2՝ հաղթանակ բերելով խմբին։

Ամռանը Մալաքյանը նորամուտ է կատարել եվրոգավաթներում։ 2012-13 Եվրոպայի լիգայի «Զետա» չեռնոգորիական ակումբի դեմ խաղի ժամանակ 75-րդ րոպեում փոխարինում է Ղուկաս Պողոսյանին։ Խաղն ավարտվում է «Փյունիկ»-ի պարտությամբ։

2016 թվականի փետրվարին եռամյա պայմանագիր է կնքում «Ստալ» ֆուտբոլային ակումբի հետ։

## Կարիերան հավաքականում
Նա սկսել է իր ելույթները Հայաստանի ամենաերիտասարդ հավաքականում։ 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ին նորամուտ է կատարել թուրքական պատանեկան հավաքականի դեմ խաղում, որտեղ հայերը պարտվել են 0։3 հաշվով։ Մալաքյանը խաղացել է ողջ խաղի ընթացքում։ Մեկ տարի անց առաջնախաղ է կատարել Հայաստանի ֆուտբոլի պատանեկան` մինչև 19 տարեկանների հավաքականում։ Խաղի ընթացքում կրկին Մալաքյանը դուրս է եկել առաջին րոպեին և խաղացել ամբողջ խաղի ընթացքում։ Խաղն  ավարտվել է հաղթական 2:1 հաշվով։ Իր հուսալի խաղով նա ապահովել է իր տեղը հիմնական կազմում։

## Նվաճումներ
* Հայաստանի առաջնության 2011 թվականի արծաթե մեդալակիր
* Հայաստանի գավաթի 2014 թվականի նվաճող
* Հայաստանի Սուպերգավաթի 2011 թվականի նվաճող

## Վիճակագրություն
**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте ФФА
* Профиль на footballdatabase.eu
* 

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արարատ-Արմենիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Նամակ գրող տիկինը

«**Նամակ գրող տիկինը**», կամ «**Տիկինը գրում է**», Յան Վերմեերի կտավը` ստեղծված մոտավորապես 1665 թվականին։ Գտնվում է Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահի հավաքածուում։

## Նկարագրություն
Նկարում պատկերված է կին, որը հագել է սպիտակ կզաքիսի մորթով զարդարված դեղին ժակետ։ Հավանաբար նամակը գրելիս նրան ընդհատել են, և նա զգուշորեն շրջել է գլուխը, որ տեսնի, թե ինչ է կատարվում։ Ինչպես իր շատ գործերում, Վերմեերը բացատրություն չի տալիս այդ հայացքի պատճառի վերաբերյալ, ինչն առիթ է դարձել մի շարք քննադատական արձագանքների, որոնք պնդում էին, որ նկարչի ստեղծագործություններում չի բավականացնում հոգեբանական խորությունը, սակայն այս հատկանիշն էլ համարվում է նրա կերպարների կարևոր բաղադրիչը։ Ինչպես Վերմեերի բազմաթիվ այլ աշխատանքներում` հերոսուհին կրում է մարգարտե մանյակ և ականջօղեր։ Նկարում պատկերված մի շարք առարկաներ` զարդեր, կանացի ժակետ և կտոր սեղանի վրա, հանդիպում են նաև Վերմեերի այլ աշխատանքներում։ Նկարչի մահվանից հետո կազմված գույքերի ցանկում հիշատակվում է նաև մորթյա հարդարանքով դեղին ժակետը։ Սա թույլ է տալիս արվեստաբաններին ենթադրելու, որ այդ իրերը պատկանել են նկարչին կամ նրա ընտանիքի անդամներին, կամ նույնիսկ նրա նկարների հերոսները հանդիսացել են իր հարազատները։ Հաճախ ենթադրվում էր, որ Վերմեերը ձգտել է իր բնորդներին և բնորդուհիներին թողնել այն, ինչը չէր կարող տալ կնոջը և ընտանիքի անդամներին` հանգստություն և  բարեկեցություն։

Նկարի ներքևի մասում, ինչպես Վերմեերի շատ նկարներում, առկա է հեղինակի ինքնագիրը, սակայն ամսաթիվ նշված չէ։ Այնուամենայնիվ, գեղանկարի ոճն ու տեխնիկան, ինչպես նաև հերոսուհու հագուստն ու սանրվածքը, որոնք հանդիպում են նաև մյուս աշխատանքներում, թույլ են տալիս աշխատանքը վերագրել նկարչի հասուն շրջանի` 1660-ական թվականների կեսերի ստեղծագործությունների շարքին։

1962 թվականին «Նամակ գրող տիկինը» նվիրաբերվել է Արվեստի ազգային պատկերասրահին։ Նկարը մեկ տարով տեղափոխվել է Փասադենա (Կալիֆորնիայի նահանգ), որտեղ ցուցադրվել է  2008 թվականի նոյեմբերի 7-ից մինչև 2009 թվականի փետրվարի 9-ը։

Բլյու Բելիետի հեղինակած «Վերմեերի հետապնդումը» մանկական գրքում Չիկագո տեղափոխելու ճանապարհին նկարը գողանում են Արվեստի ազգային պատկերասրահից, ինչի շուրջն էլ կառուցված է հիմնական սյուժեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1665 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Յան Վերմեերի նկարներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Կատեգորիա:Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Բաբաջանյան

**Բաբաջանյան**, հայկական ազգանուն։

## Հայտնի կրողներ
* Առնո Բաբաջանյան  (1921-1983), հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար։
* Արա Առնոյի Բաբաջանյան (1953), հայ դերասան, երգիչ։ 
* Արման Բաբաջանյան (1976), հայ քաղաքական գործիչ, լրագրող, Լուսավոր Հայաստան կուսակցության անդամ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։ 
* Գուրգեն Հմայակի Բաբաջանյան (1907-1982), հայ խորհրդային կենսաբան։
* Կարեն Հրաչիկի Բաբաջանյան (1981), հայ հաղորդավար, դերասան, պրոդյուսեր։
* Կարինե Բաբաջանյան (1968), հայ օպերային երգչուհի, սոպրանո։ 
* Համազասպ Խաչատուրի Բաբաջանյան (1906-1977), Խորհրդային Միության զրահատանկային զորքերի գլխավոր մարշալ, ԽՍՀՄ հերոս։ 
* Հովհաննես Թևոսի Բաբաջանյան (1901-1976), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար։
* Հրանուշ Արսենի Բաբաջանյան (1905-1974), հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1947)։ 
* Յուրի Բաբաջանյան (1962-1994), ազատամարտիկ։ 1981-1983 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 

## Տես նաև
* Պապաջանյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Աուտիզմի բժշկական մոդել

**Աուտիզմի բժշկական մոդելը** խրախուսում է շարունակական հետազոտությունների իրականացումը, որը միտված է աուտիզմի պատճառների հայտնաբերմանը, ինչպես նաև հիմնական նպատակն է գտնել այնպիսի ուղիներ, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի կանխել կամ բուժել աուտիզմը։ Սա, ընդհանուր առմամբ, հաշմանդամության բժշկական մոդելի ենթաբազմություն է։ Մոդելը ներառում է մի քանի նպատակներ։ Դրանց թվում են՝ աուտիզմի մասին իրազեկման մակարդակի բարձրացումը, վաղ և ավելի հասանելի ախտորոշումը, աուտիստական վարքագծի շտկումը այնպիսի բուժական եղանակներով, ինչպիսիք են՝ վարքագծի վերլուծական հետազոտությունները, շրջակա միջավայրի՝ աուտիզմի առաջացմանը նպաստող գործոնների հայտնաբերումը մանկական հասակում, ինչպես նաև գենետիկական հատուկ մարկերների հայտնաբերումը, որի միջոցով հնարավոր կլինի ախտորոշել աուտիզմը դեռևս մոր արգանդում։

Աուտիզմի բժշկական մոդելի կողմնակիցները կարծում են, որ աուտիկ խանգարումները կապված են գենետիկական թերությունների կամ միջավայրային վնասների հետ, և որ աուտիզմին վերագրված տաղանդների արժեքը չի գերազանցում դրա հարուցած պակասուրդը։ Աուտիզմով տառապող շատ մարդկանց կյանքն ավելի լավը կլիներ, եթե նրանք չունենային աուտիզմ։ Օրինակ՝ «Աուտիզմը խոսում է» կազմակերպության նախկին նախագահ Լիզ Ֆելդը հայտարարել է, որ աուտիզմով մարդկանց մոտ մեկ երրորդը ունի էպիլեպտիկ խանգարումներ, կեսը տառապում է լուրջ մարսողական բարդություններով, 49 %-ը թափառաշրջիկ է, և ավելի քան 30 %-ը անվերբալ է։

Շատ կազմակերպություններ, որոնք ունեն ոչ կորմերցիոն կարգավիճակ, միտված են ընդունել բժշկական մոդելը։ Բժշկական մոդելը քննադատվում է Աուտիզմի իրավունքների և նեյրոդիվերսիթիի շարժման մասնակիցների կողմից։

## Բժշկական բացատրություն
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աուտիզմ
Կատեգորիա:Հաշմանդամության իրավունքներ
Կատեգորիա:Նույնականության քաղաքականություն
Նարգիզ Փաշայան

**Նարգիզ Փաշայան** (), պոստմոդեռնիստական ոճով ստեղծագործող հայ նկարչուհի։

## Կենսագրություն
Նարգիզ Փաշայանը ծնվել է 1950 թվականին, Երևանում։ 1968-1972 թվականներին սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, այնուհետև ուսումը շարունակել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 1983-1988 թվականներին դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։

Ստեղծագործություններից ներկայացված են Ֆրանսիայի, Բելգիայի, ԱՄՆ-ի, Իրանի, Ռուսաստանի, Ղազախստանի, Ավստրալիայի, Հայաստանի մասնավոր հավաքածուներում։

## Ցուցահանդեսներ
Մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների (անհատական և խմբակային), ինչպես նաև ցուցադրվել է Իրանում, Բելգիայում, Ղազախստանում, Ավստրալիայում (Մելբուռն)։

### Անհատական ցուցահադնեսներ
*Հայաստանի Ազգային ժողով, 2009
*Հայաստանի նկարիչների միություն, 2010
*«Տոն, որ միշտ մեզ հետ է», Երևանի պատմության թանգարան, 2013

## Ընտանիք
Ամուսնացած է հայ նկարիչ Դավիթ Պետրոսյանի հետ։ Ունի 2 երեխա` Արևիկ և Բենիամին Պետրոսյաններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Յալթայի կաթոլիկ տաճար

**Ամենասուրբ Կույս Մարիամի անարատ հղիության հռոմեակաթոլիկ տաճար** (), հռոմեակաթոլիկ տաճար Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1898 թվականին։

## Պատմություն
19-րդ դարի 80-ական թվականների վերջին Յալթայի հռոմեակաթոլիկ համայնքը բաղկացած էր մոտ 500 հոգուց, որոնք աղոթքի համար հավաքվում էին մի փոքրիկ տնակում։ Յալթայի գավառի առաջին կաթոլիկ քահանան հայր Նիկոլայ Սուխոդոլսկին էր։ Ծուխը բազմազգ էր և բաղկացած էր լեհերից, չեխերից, գերմանացիներից, լիտվացիներից, ֆրանսիացիներից և իտալացիներից։

1888 թվականին համայնքը դիմեց Ռուսաստանի ներքին գործերի նախարարություն՝ խնդրելով թույլ տալ քաղաքում կառուցել կաթոլիկ մատուռ։ Շինարարության թույլտվությունը ստացվեց միայն տասը տարի անց՝ 1898 թվականին։ Ճարտարապետ, հետագայում ճարտարապետության ակադեմիկոս, Լիվադիական կայսերական պալատի նախագծի հեղինակ Նիկոլայ Պետրովիչ Կրասնովը, ճարտարապետ Կոմոռնիցկու հետ մատուռի փոխարեն նախագծեց ինքնատիպ եկեղեցի։ Շինարարությունն ընթացավ մեծ դժվարությամբ՝ միջոցների բացակայության պատճառով։

Տաճարում սկսվեցին անցկացվել ժամերգություններ, իսկ ծխականները, քաղաքագլուխ Տրեպովի աջակցությամբ, շարունակում էին միջոցներ փնտրել՝ շինարարությունն ավարտին հասցնելու համար։ Վանահայրն էր քահանա Ռաֆայիլ Շեֆերը։ Հայտնի է նաև, որ 1913 թվականին ծխի ադմինիստրատորն էր Մատվեյ Գուդայտիսը։

1927 թվականի հոկտեմբերի 20-ին հանձնաժողովը, երկրաշարժից հետո ուսումնասիրելով տաճարի շենքը, հայտնաբերեց ճաքեր և սվաղի վնասված։ Տաճարը փակվեց մինչև վերականգնելը։ «Վերականգնումը» ձգվեց մինչև 1920-ական թվականների վերջ, երբ կաթոլիկ համայնքը լուծարվեց իշխանությունների կողմից։ Միաժամանակ փակվեցին նաև Ղրիմի բոլոր կաթոլիկ եկեղեցիները։ Տաճարի շենքում 1930-ական թվականների սկզբին գործում էին մարզադահլիճ և հրաձգարան, իսկ 1945 թվականից՝ գավառագիտական թանգարան։

1989 թվականին ճարտարապետ Ա. Գրաուժիսի նախագծով եկեղեցու շենքը վերականգնվեց և բացվեց երգեհոնային դահլիճ։

1991 թվականի հոկտեմբերի 6-ին տեղի ունեցավ վերածնված կաթոլիկ համայնքի առաջին հանդիպումը, որին մասնակցեց 12 հոգի։ Նույն տարվա հոկտեմբերի 20-ին հայր Զիգմունտ Կոզարը տաճարի շենքում անցկացրեց առաջին ժամերգությունը։ Այդ ժամանակից ի վեր ժամերգությունները կատարվում են պարբերաբար։

1993 թվականի փետրվարի 25-ին եկեղեցու շենքը վերադարձվեց Յալթայի հռոմեական կաթոլիկ ծխին, իսկ 1993 թվականի մարտի 28-ին Կամենեց-Պոդոլսկի թեմի եպիսկոպոս Յան Օլշանսկին կրկին օծեց տաճարը։

Ժամերգություններն անցկացվում են ռուսերեն, ուկրաիներեն և լեհերեն։

## Պատկերասրահ

Ялта. Костел.1.jpg
Ялта. Костел. Внутри.jpg|Տաճարի ներսը
Ялта. Костел. Окна.jpg|Պատուհանները

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Из истории Храма 
*Костел в Ялте. Католический Храм Непорочного Зачатия Пресвятой Девы Марии

Կատեգորիա:Յալթայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:1898 հիմնադրումներ
Լենինի արձան (Սիեթլ)

**Լենինի արձան Սիեթլում**, Կոմունիստական կուսակցության և Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության հիմնադիր Վլադիմիր Լենինի հինգ մետրանոց բրոնզե արձանն է Սիեթլի Ֆրեմոնթ շրջանում։ Արձանը՝ Չեխոսլովակիայի կառավարության պատվերով, հեղինակել է բուլղարական ծագումով սլովակ քանդակագործ Էմիլ Վենկովը։ Քանդակագործը ի տարբերություն Լենինի ընդունված՝ փիլիսոփայի և լուսավորչի կերպարի, ստեղծել է հեղափոխականի կերպար, որը վճռականորեն դուրս է գալիս պատերազմի խորհրդանիշ կրակի բոցերի միջից։

## Պատմություն
Քանդակի ստեղծման աշխատանքները ավարտվել են 1988 թվականին, և այն տեղադրվել է Պոպրադ քաղաքի (այժմ՝ Սլովակիայում) Լենինի հրապարակում՝ քաղաքային հիվանդանոցի շենքի դիմաց։ Քանդակի բացումից քիչ ժամանակ անց Չեխոսլովակիայում տեղի է ունեցել Թավշյա հեղափոխությունը։ Հակառակ ընդունված կարծիքի՝ թե 1889 թվականի հեղափոխական իրադարձությունների ժամանակ արձանը պատվանդանից գցել են, այն ապամոնտաժվել է հեղափոխությունից մի քանի ամիս անց։

### Տեղափոխում ԱՄՆ
Արձանը հայտնաբերել է մետաղի ջարդոնի մեջ ԱՄՆ քաղաքացի Լյուիս Կարպենտերը, ով այդ ժամանակ անգլերեն էր դասավանդում Պոպրադում։ Իր ընկերոջ՝ տեղացի լրագրողի հետ նա համոզել է  տեղական իշխանություններին, որ արձանը, չնայած կոմունիզմի ժողովրդականություն չվայելելուն, այնուամենայնիվ արվեստի գործ է և պահպանման կարիք ունի։ Նա 13000 ԱՄՆ դոլարով գնել է արձանը։

Քանդակագործ Էմիլ Վենկովի մասնակցությամբ յոթ տոննա կշռով արձանը խնամքով բաժանվել է երեք մասի և տեղափոխվել ԱՄՆ։ Տեղափոխման ողջ գործողությունը արժեցել է 42.000 ԱՄՆ դոլար։ Կարպենտերը տեղափոխման ծախսերը հոգալու համար գրավ է դրել իր տունը։

1994 թվականի փետրվարին Կարպենտերը մահացել է ավտովթարից, և արձանը մնացել է նրա տան բակում։ 1995 թվականին արձանը տեղադրել են 34-րդ փողոցի և Էվանսթոն պողոտայի խաչմերուկում՝ Ֆրեմոնտի մեկ այլ դիտարժանության՝ սառը պատերազմի ժամանակաշրջանի հրթիռի կմախքից մեկ փողոց այն կողմ։ Այժմ արձանը գտնվում է նախկին տեղից երկու փողոց դեպի հյուսիս։ Կարպենտերի ժառանգները շարունակում են արձանի գնորդ փնտրել։ 2006 թվականին նրանք արձանը գնահատել էին 250.000 ԱՄՆ դոլար։

## Մշակութային նշանակություն
Ֆրեմոնտը բոհեմական շրջանի համբավ ունի։ Լենինի արձանը և շրջանում գտնվող այլ օբյեկտներ ոչ մեկ անգամ դարձել են գեղարվեստական տարբեր նախագծերի մաս։ 2004 թվականից սկսած` Ծննդյան տոներին արձանը զարդարում են։ 2004 թվականի օրվա Արևակայության շքերթի () ժամանակ արձանը վերափոխել են Ջոն Լենոնի։ ԼԳԲՏ համայնքի հպարտության շաբաթվա ժամանակ () արձանին աղջկա շորեր են հագցրել։ Հաճախ այն ներկում են ծաղրածուի նման կամ կանացի շոր են հագցնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լենինի արձանի պատմությունը Ֆրեմոնտի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Չելոու քաբաբ

**Չելոու քաբաբ** ( ), իրանական խոհանոցի ամենահայտնի ավանդական ուտեստներից մեկը։ Չելոու քաբաբը բաղկացած է յուղով չելոուից (բրինձ) ու քաբաբից և օգտագործվում է ածիկային հալվայի (կոծոխուրի) ու լոլիկի հետ։

Այնպիսի ուտեստի հայտնագործումը, ինչպիսին է չելոու քաբաբն է, կապվում է Նասր ադ Դին Շահի հետ։ Էթեմադ աս-Սոլթանեն իր գրառումներում նաև գրում է, որ առաջին վայրը, որտեղ Իրանում մատուցել են չելոու քաբաբ, կոչվում էր *«Չելոու քաբաբիյե Նաիբ»*, տեղակայված էր Թեհրանի հին շուկայում և նման էր այդ ժամանակների եվրոպական ռեստորաններին։ Միևնույն ժամանակ, կա նաև մեկ այլ վկայություն այն մասին, որ առաջին ռեստորան-չելոու-քաբաբը հայտնվել է Թավրիզում՝ Կովկասի հետ սահմանին։ Մոհամմադ Ռեզա Մուաթթամադ ուլ-Քիթաբի «Քաջարների պատմություն» գրքի համաձայն՝ կովկասյան քաբաբը Նասր ադ Դին Շահի հրամանով սկսեցին քաշել շամփուրների վրա, և մինչ օրս դրանք ձեռք են բերել սվորական քաբաբի տեսք։ Մինչ այդ Իրանում տարածված էին այն քաբաբները, որոնք պատրաստվում էին կովկասյան տարբերակով։

Նասր ադ Դին Շահի ժամանակներում մեկ բաժին չելոու քաբաբն արժեր 4 կռան (դրամական միավոր՝ 1825-1932 թվականներին), Ահմադ շահի կառավարման ժամանակահատվածում արժեր 4-5 ռիալ, իսկ Մոհամմադ Ռեզա շահի ժամանակներում հասավ 60 ռիալի։ Շահական ժամանակում ռեստորաններում սկզբից հաճախորդին մատուցում էին բրինձ, իսկ դրանից անմիջապես հետո մատուցողը չելոուի վրա էր դնում հենց նոր շամփուրից քաշած քաբաբը։ Որոշ ռեստորաններում քաբաբը շամփուրից քաշելը տևում էր այնքան, քանի դեռ հաճախորդը չէր կշտանում։ Այնուամենայնիվ, կերած քաբաբների քանակը չէր արտացոլվում ուտեստի արժեքի վրա։ Նախկինում չելոու քաբաբ մատուցող ռեստորաններում ուտելիքը մատուցվում էր ճենապակյա սպասքի մեջ։ Ահմադ շահի անձնական խոհարար Ջավադ Ֆարիֆթեն Փարիզում բացեց առաջին ռեստորան-չելոու-քաբաբը, որը կոչվում էր «Ֆարիֆթե»։ Ջավադ Ֆարիֆթեն դարձավ առաջին մարդը, ով արտասահմանում նմանատիպ իրանական ռեստորան էր բացել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չելոու քաբաբի պատրաստում

Կատեգորիա:Իրանական խոհանոց
Արմենիա (Անտոկիա)

**Արմենիա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Կոլումբիայի արևմուտքում՝ Անտոկիա դեպարտամենտի տարածքում։ Ընդգրկված է Արևմտյան Անտոկիա ենթագավառի կազմում։

## Պատմություն
Նախքան իսպանացիների ժամանումը ներկայիս մունիցիպալիտետի տարածքում բնակվել են հնդկացիական Nutabes ցեղի ներկայացուցիչներ։ Բնակավայրը, որը հետագայում վերածվել է քաղաքի, հիմնադրվել է 1868 թվականի հունիսի 28-ին։ Արմենիա մունիցիպալիտետը՝ որպես առանձին վարչական միավոր, ստեղծվել է 1894 թվականին։

## Աշխարհագրական դիրք
280px|մինի|աջից|Արմենիա մունիցիպալիտետ
Քաղաքը տեղակայված է դեպարտամենտի հարավարևմտյան կողմում՝ Կենտրոնական Կորդիլերների լեռնային տեղանքում՝ Կաուկա գետից արևելք։ Այն գտնվում է դեպարտամենտի վարչական կենտրոն Մեդելյինից մոտավորապես 22 կմ դեպի արևմուտք-հարավ-արևմուտք (WSW)։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում է 1497 մ։

Արմենիա մունիցիպալիտետը սահմանակից է հյուսիսում Անսա և Էբեխիկո, հյուսիս-արևելքում և արևելքում՝ Էլիկոնիա, հարաև-արևելքում՝ Անխելոպոլիս, հարավում՝ Տիտիրիբի, արևմուտքում՝ Կոնկորդիա և Բետուլիա մունիցիպալիտետների հետ։ Արմենիա մունիցիպալիտետի տարածքը կազմում է 110 կմ²։

## Բնակչություն
Ըստ Կոլումբիայի վիճակագրության վարչական ազգային դեպարտամենտի տվյալների՝ քաղաքի և մունիցիպալիտետի ընդհանուր բնակչությունը 2012 թվականին կազմել է 4484 մարդ։

Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Արմենիայի բնակչության 50 %-ը կազմել են տղամարդիկ, 50 %-ը՝ կանայք։ Ռասայական տեսանկյունից սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմել են քաղաքի բնակչության 96,1 %-ը, սևամորթները, մուլատներն ու ռայսալները՝ 3,9 %։ Ամբողջ բնակչության շրջանում գրագիտության մակարդակը կազմել է 76,6 %։

## Տնտեսություն
Արմենիայի տնտեսության հիմքը կազմում է գյուղատնտեսությունը։ Մունիցիպալիտետի տարածքում աճեցվում է սուրճ, եգիպտացորեն, բանան, արմավաշուշան, մրգեր և տարբեր բանջարեղեններ։։

Քաղաքային ու մինիցիպալիտետի ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 56,4 %-ը կազմում են առևտրի ոլորտի կազմակերպությունները, 40,6 %-ը՝ սպասարկման ոլորտի ձեռնարկությունները, 3 %՝ արդյունաբերական ձեռնարկությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1868 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքներ
Խորհրդային օկուպացիայի օր

**Խորհրդային օկուպացիայի օր**, Խորհրդային Միության կողմից բռնազավթված և վերանկախացած մի շարք երկրներում նշվող հիշատակի օր։

* Խորհրդային օկուպացիայի օր, հիշատակի օր Վրաստանում։
* Խորհրդային օկուպացիայի օր, հիշատակի օր Մոլդովայում։
* Լատվիայի Հանրապետության օկուպացիայի օր, հիշատակի օր Լատվիայում։
Սուրբ Քրիստոս Ամենափրկիչ եկեղեցի (Կիրով)

**Սուրբ Քրիստոս Ամենափրկիչ եկեղեցի, Կիրով** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմին, գտնվում է Ռուսաստանի Կիրովի մարզում։ Համակարգում է Կիրով քաղաքում բնակվող առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը։ Գտնվում է Մոսկովյան փողոց, տուն 120 հասցեում։

## Պատմություն
Սուրբ Քրիստոս Ամենափրկիչ եկեղեցու շինարարությունը շարունակվել է 1995 թվականից մինչև 2003 թվականը։ Այն կառուցվել է Կիրովի մարզի հայկական համայնքի ու հովանավորների միջոցներով։ Եկեղեցին օծվել է 2003 թվականի հուլիսի 13-ին։ 1996 թվականին՝ եկեղեցու հիմնադրումից մեկ տարի անց, այնտեղ տոնական պատարագ է մատուցել վանահայր Խոսրով Ստեփանյանը, որին ներկա է եղել մի քանի հարյուր մարդ։

## Ժամանակակից դրություն
Ամեն շաբաթ եկեղեցուն կից կիրակնօրյա դպրոցն ընդունում է հայ երեխաների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կիրովի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Ռուսաստան և Նոր Նախիջևան)
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Չինսուրա)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի Հնդկաստանի Չինսուրա քաղաքում։

## Պատմություն
Հայերը Չինսուրայում հաստատվել են 1645 թվականին՝ հոլանդացիներից հետո, որոնց համայնքը ձևավորվել է 1625 թվականին։ Մինչև 19-րդ դարի վերջը Չինսուրայում հայկական համայնքը եղել է բավական մեծ։

Չինսուրայի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին կառուցվել է 1697 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1695 թվականին) և նվիրված է Հովհաննես Մկրտչին։ Այն երկրորդ ամենահին քրիստոնեական եկեղեցին է Բենգալիայում և ամենահին հայկական եկեղեցին՝ Հնդկաստանում։ Եկեղեցին լավ է պահպանվել Կալկաթային մոտ գտնվելու և Եկեղեցիների հայկական կոմիտեի խնամքի շնորհիվ։

Ամեն տարի հունվարի 13-14-ը եկեղեցում նշվում է Հովհաննես Մկրտչի տոնը, որի մասունքները (ձեռքի ոսկորի մի մասը), ինչպես համարվում է, գտնվում է Սուրբ Նազարեթի վանքում, որը տեղակայված է 65 կմ հեռավորության վրա և տոնի ժամանակ տարվում է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի ուխտագնացների կողմից։

Եկեղեցու կողքին գտնվում է Արցախի Գյուլիստանի հայտնի իշխաններ Մելիք-Բեգլարյանների ընտանեկան գերեղմանատունը։

2007 թվականի մարտի 1-ին Չինսուրայի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի է այցելել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն։

## Տես նաև
* Հայերը Հնդկաստանում

## Ծանոթագրություններ

հ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կալկաթայի հոգևոր հովվության վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Չենսուրայի եկեղեցիներ
Ակամա խաբեբաներ (ֆիլմ)

**«Ակամա խաբեբաներ»** (), ԱՄՆ-Միցյալ Թագավորություն համատեղ արտադրության կատակերգություն, որի ռեժիսորը Ջեյմս Օքլին է։ Ֆիլմը նկարահանվել է 2018 թվականին։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Էլիս Իվը, Ումա Թուրմանը և Թիմ Ռոթը։

## Սյուժե
Բրիտանացի ամուսնական զույգը մեծ պարտք է վերցնում վտանգավոր հանցագործից և փախուստի դիմում՝ մեկնելով Լոս Անջելես։ Ամուսինները հաստատակամորեն որոշել են կարգավորել իրենց գործերը։ Սակայն դա անելու են, գողանալով վեհաշուք թանկարժեք իրեր, որպեսզի վաճառքից ստացված գումարով փակեն պարտքերը և նոր ու անհոգ կյանք սկսեն։ Ընդհանուր առմամբ, նրանց մշակած պլանը շատ կասկածելի է թվում։

## Դերերում
*Ումա Թուրման - Հարիեթ Ֆոքս
*Թիմ Ռոթ - Փիթեր Ֆոքս
*Մեգի Քյու - Իրինա
*Էլիս Իվ - Ջեկի
*Սոֆիա Վերգարա - Վիվիեն
*Փարքեր Փոուզի - Ջինա
*Սթիվեն Ֆրայ - Սիդնեյ
*Քրիսպին Գլովեր - Գաբրիել Անդերսոն
*Մայքլ Սիրոու - Հանս
*Կարլ Սթիլ - լրագրող 
*Մելիսա Սյու Անդերսոն - հյուր № 2

## Արտադրություն
Նկարահանումները սկսվել են 2015 թվականի հուլիսին, Նյու Յորքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Անծանոթը լճափին (ֆիլմ)

**«Անծանոթը լճափին»** (), 2013 թվականին նկարահանված ֆրանսիական դրամա ֆիլմ, որի ռեժիսորը Ալան Գիրոդին է։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2013 թվականի մայիսի 17-ին՝ Կաննի կինոփառատոնի «Հատուկ հայացք» ծրագրի շրջանակներում։ Գիրոդին արժանացել է լավագույն ռեժիսոր մրցանակին, իսկ ֆիլմը արժանացել է «Queer Palm» մրցանակի։

## Սյուժե
Ֆրանկը երիտասարդ գեյ է, որն իր հանգիստն անցկացնում է Ֆրանսիայի հարավում գտնվող լճափին։ Ամեն օր երիտասարդը գալիս է տեղական նուդիստական լողափ՝ քրուիզինգի։ Նա ծանոթություն է հաստատում ոմն Անրիի հետ, որը բարեսիրտ, սակայն լռակյաց տարիքավոր տղամարդ է և միշտ բոլորից առանձին է նստում։ Լճափին Ֆրանկը զանազան տղամարդկանց հետ սեռական հարաբերություններ է ունենում, որոնց ինքը փաստացի չի ճանաչում և հաճախ չգիտի նաև նրանց անունները։ Այսպես մի անգամ նա հանդիպում է Միշելին՝ գայթակղիչ և խորհրդավոր անծանոթին, որին խենթորեն սիրահարվում է։

## Դերերում

## Կարծիքներ
Ֆրանսիական հեղինակավոր «Cahiers du Cinéma» կինոամսագիրը «Անծանոթը լճափին» ֆիլմը հայտարարել է 2013 թվականի լավագույն ֆիլմը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* Alain Guiraudie’s ‘Stranger by the Lake’, Chris Palazzolo on Stranger by the Lake, *Rochford Street Review* (Issue 16 2015).

Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Հայկական երանգ

**Հայաստանի տարածաշրջանների մշակույթի «Հայկական երանգ» ամենամյա փառատոն** (), ամենամյա մշակութային փառատոն, որն անցկացվում է Մոսկվայում։

## Նպատակներ
Նախագծի կազմակերպիչներն իրենց նպատակն են համարում լայն հասարակությանը ծանոթացնել Հայաստանի տարածաշրջանների երիտասարդության ստեղծագործությանը՝ տաղանդավոր երեխաներին հնարավորություն տալով իրացնել իրենց ստեղծագործական ունակությունները։ Նախագծի նպատակն է Հայաստանի տարածաշրջանների մշակույթի ժողովրդականացումը։

## Պատմություն
Հայաստանի տարածաշրջանների մշակույթի փառատոնի առաջին գալահամերգը («Տաղանդավոր Շամշադին», ) տեղի է ունեցել 2016 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Մոսկվայում և նվիրված է եղել Հայաստանի Տավուշի մարզի Շամշադինի շրջանի մշակույթին։ Փառատոնի կազմակերպիչները մասնակիցներին ընտրել են Շամշադինի բնակիչներից (14-25 տարեկան)։ Նախընտրական փուլի արդյունքում, գալահամերգի ժամանակ, ելույթ ունենալու թույլտվություն է ստացել 21 անձ, որոնք ելույթ են ունեցել խորեոգրաֆիա, վոկալ, գեղարվեստական խոսք, գործիքային ժանր անվանակարգերում։ Դրանից բացի փառատոնի ընթացքում ներկայացվել են քանդակագործների, նկարիչների ու լուսանկարիչների աշխատանքներ։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Դուդուկի մոսկովյան միջազգային փառատոն

Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում
Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ
Արմեն Համբարձումյան (ֆուտբոլիստ, 1994)

**Արմեն Գարիկի Համբարձումյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, «Արարատ-Արմենիա» ակումբի կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
Արմեն Համբարձումյանը ծնվել է 1994 թվականի ապրիլի 11-ին Սարատովում։ Նրա ծնողները եղել են Ստեփանակերտից։ Նրա պապն ու հայրը խաղացել են ֆուտբոլ։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Արմեն Համբարձումյանը կատարել է իր նորամուտը Մոսկվայի ԲԿՄԱ ակումբի կազմում՝ մասնակցելով Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության շրջանակներում անցկացվող Ձերժինսկու «Խիմիկ» ակումբի դեմ խաղի 90 րոպեին։ 2014 թվականի ամռանը մեկ տարի ժամկետով վարձավճարով տեղափոխվել է Պենզայ «Զենիթ», որի կազմում անցկացրել է 24 խաղ և խփել մեկ գոլ։ 2015/16 մրցաշրջանը Համբարձումյանը նույնպես վարձավճարով անցկացրել է Ֆուտբոլի ազգային լիգայի «Տորպեդո-Արմավիր» ակումբում։ 2016 թվականի հուլիսին պայմանագիր է կնքել Սարանսկի «Մորդովիա» ակումբի հետ։ Վերջինիս՝ Ֆուտբոլի ազգային լիգայից դուրս մնալուց հետո Համբարձումյանը տեղափոխվել է Վորոնեժի «Ֆակել» ակումբ։ 2018 թվականին սկսել է հանդես գալ «Արարատ-Արմենիա» ակումբում։

## Կարիերան հավաքականում
Արմեն Համբարձումյանը հանդես է եկել Ռուսաստանի տարբեր տարիքային հավաքականներում։ 2017 թվականի մայիսին առաջին անգամ հրավիրվել է մասնակցելու Հայաստանի հավաքականի խաղերին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը ՌԴՊԼ կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը Sports.ru կայքում

Կատեգորիա:Արարատ-Արմենիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆակելի ֆուտբոլիստներ
Սոն Մին Հո (ռեփեր)

**Սոն Մին Հո** (, առավել հայտնի *Մինո* բեմական անունով, ), հարավկորեացի ռեփեր, երգերի հեղինակ, Winner խմբի պրոդյուսեր և անդամ, YG Entertainment-ի մասնակից։ Խաղացել է նաև հեռուստասերիալներում։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք և կարիերա
Սոն Մին Հոն ծնվել է Գյոնգի նահանգի Յոնգին քաղաքում։ Նա ունի կրտսեր քույր, որի անունը Դանա է։ Մին Հոն 2011 թվականին ավարտել է Hanlim Multi Art School-ը։

Նա եղել է *Hugeboy Մինո* ռեփ բեմի անդամ։

### 2011-13: Դերասանական դեբյուտ
Մինոյի դեբյուտը կայացել է 2011 թվականին BoM խմբում, որտեղ հանդես էր գալիս ռեփերի դերում։ Սակայն, երկու տարի անց, խումբը ցրվեց։ 2012 թվականի մարտին The Strongest K-POP Survival հաղորդաշարին Մինոն նույնպես որպես դերասան մասնակցեց։

### 2013-14: Winner-ի հետ դեբյուտ և սոլո ելույթներ
2013 թվականին Մինոն քաստինգի միջոցով ընդունվեց YG Entertainment: Նույն թվականին նա ելույթ ունեցավ «А թիմի» կազմում։ Սկզբից նա լիդերն էր, սակայն շոուին մասնակցելիս վնասվածք ստացավ և փոխարինվեց։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին հաղորդաշարի եզրափակչում հայտարարվեց, որ խումբը հաղթել է և պետք է իր դեբյուտն անի Winner խմբում։ Winner-ը դեբյուտային ալբոմը թողարկել է 2014 թվականին օգոստոսի 12-ին։

2014 թվականի հոկտեմբերին Մինհոն մասնակցեց Epik High-ի համերգներին։ 2014 թվականի դեկտեմբերին Մինոն համագործակցել է 2PM-ի հետ։

### 2015: Show Me The Money
2015 թվականի ապրիլին Մինհոն մասնակցել է Mnet հեռուստաալիքի «Show Me Money 4» ծրագրին։ Նա հանդես է եկել Ու Ջի Հոյի հորդորով և զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։ Ծրագրի շրջանակներում նա թողարկել է մի քանի սոլո և համատեղ սինգլեր՝ «Fear», «Turtle Ship», «Moneyflow», «Okey Dokey», և  «Victim + Poppin' Bottles»:

### 2016-2017: MOBB & Նոր ճանապարհորդություն դեպի Արևմուտք
2016 թվականի սեպտեմբերին Մինհոն թողարկեց «Body» հիփ հոփ սինգլը։ Իր լեյբլի անդամ Բոբիի հետ միասին սեպտեմբերի 9-ին նրանք թողարկեցին նոր երգեր՝ «Full House» և «Hit Me»:

2017 թվականի հունվարին Մինհոն միացավ tvN-ի «New Journey to the West» շոուին որպես մշտական մասնակից։

## Սկավառակագրություն
* *ХХ* (2018)

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստաշոու

### Վարիետե

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Winner խմբի անդամներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգահաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի ռեփերներ
Հայաստանի երկկենցաղների ցանկ

**Հայաստանում** հանդիպում է **երկկենցաղների** 7 տեսակ։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Ցանկեր:Կենդանաբանություն
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Մանե Կացի թանգարան

**Մանե Կացի թանգարան** (),  1977 թվականին Հայֆայում (Իսրայել) բացված գեղարվեստա-կենսագրական թանգարան, որի ցուցադրությունները նվիրված են նկարիչ Մանե Լեյզերովիչ (Իմմանուել Լազարևիչ) Կացի ստեղծագործություններին։

Թանգարանը տեղակայված է Եֆե-Նոֆ փողոցի վրա գտնվող շենքում, որի պատուհաններից գեղեցիկ տեսարան է բացվում դեպի քաղաք և Հայֆայի ծովածոց։ Տունը նկարչի համար ծառայում էր որպես բնակարան և արվեստանոց։

Թանգարանը հիմնադրվել է 1958 թվականին Հայֆայի քաղաքապետարանի և նկարչի միջև կնքված համաձայնագրի շնորհիվ, որով նա իր ողջ ունեցվածքը և հավաքածուն նվիրաբերում է քաղաքին։ Թանգարանի հավաքածուն բաղկացած է Կացի մի քանի հարյուր ստեղծագործություններից` յուղաներկ և ջրաներկ աշխատանքներ, գուաշով և մատիտով նկարներ։ Բացի այդ, թանգարանը ունի հուդայական իրերի, գիպսե և բրոնզե արձանիկների, անտիկ կահույքի, արևելյան գորգերի հարուստ հավաքածու։  Հավաքածուի մեծ մասը բերվել է Փարիզում գտնվող նրա բնակարանից։

2010 թվականին թանգարանը հանձնվեց Հայֆայի քաղաքապետարանի թանգարանների վարչությանը, որը հաստատեց վերակառուցման բյուջե և աշխատանքների ավարտից հետո այն վերաբացվեց 2011 թվականի ապրիլին։ Թանգարանի տնօրինությունը նախատեսում է ստեղծել մշտապես գործող ցուցահանդես թանգարանի հավաքածուներից։

## Պատկերասրահ

Mane Catz Museum (2).JPG
Israel Batch 3 (112).JPG
מוזיאון מאנה כץ.jpg
Mane Catz Museum (8).JPG



Mane Catz Museum (4).JPG
Mane Catz Museum (5).JPG
Mane Catz Museum (7).JPG
Mane Catz Museum (6).JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ש. שחורי. «מאנה כץ מקים מוזיאון בחיפה»,18.08.1961  
* Թանգարանի հավաքածու

Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ Իսրայելում
Կատեգորիա:1977 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Իսրայելի գեղարվեստական թանգարաններ
Կատեգորիա:Կենսագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Հայֆայի թանգարաններ
Հայկական շուկա

**Հայկական շուկա** (Հայտնի է նաև որպես *Հայկական հրապարակ*, *Հայկական շուկայի հրապարակ* կամ *Հայկական շուկայական հրապարակ*, ), հրապարակ Ուկրաինայի Կամենեց-Պոդոլսկ քաղաքի պատմական թաղամասում, քաղաքի ամենամեծ հրապարակը, որը գտնվում է երբեմնի հայկական թաղամասում։

## Պատմություն
Հայերը Կամենեց-Պոդոլսկ քաղաքում, ըստ տարբեր տվյալների, հաստատվել են 11-13-րդ դարերում։ 17-րդ դարում քաղաքում արդեն հաշվվել է 1200 հայկական ընտանիք։ Կազմելով Կամենեց-Պոդոլսկ քաղաքի բնակչության զգալի մասը՝ հայերը ներգրավվել են նրա մշակութային, տնտեսական ու ռազմական կյանքում։ Հայերը հիմնականում բնակվել են քաղաքի հարավարևելյան հատվածում․ մինչ այժմ քաղաքում գոյություն ունի թաղամաս, որը տեղի բնակիչների շրջանում կոչվում է Հայկական։ Այնտեղ գտվել է ներկայում չպահպանված հայկական մագիստրատն ու գլխավոր տաճարները, այստեղ է տեղակայված եղել նաև առևտրական գործունեության կենտրոնը՝ *Հայկական շուկան*, որը եղել է առևտրի օջախ, ուր եկել են քարավաններ աշխարհի տարբեր կողմերից։

19-րդ դարի սկզբում՝ քաղաքի՝ Ռուսական կայսրության կազմում ընդգրկվելուց հետո, փոխվել է հրապարակի անունը և այն սկսել է կոչվել *Տաճարի հրապարակ* Հովհաննես Կարապետի եկեղեցու տաճարի պատճառով։ Հետագայում հրապարակը կոչվել է *Նահանգապետական*, որովհետև այնտեղ տեղակայված էր Պոդոլսկի նահանգապետի պալատն ու դիվանատունը։ 20-րդ դարի սկզբին հրապարակը, որտեղ անցկացվել են տարբեր շքերթներ, երբեմն կոչվել է *Զինավարժական*։ Քաղաքում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո այն վերանվանվել է *Կարմիր հրապարակ*, իսկ որոշ ժամանակ անց՝ *Լև Տրոցկու անվան հրապարակ*։ Սակայն արդեն 1927 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Կամենեց-Պոդոլսկի քաղաքային խորհրդի նախագահության որոշմամբ այն վերանվանվել է *Խորհրդային հրապարակ*։ Քառասուներեք տարի անց՝ 1990 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, քաղաքային խորհրդի նախագահությունը հրապարակին վերադարձել է իր հին անվանումը՝ *Հայկական շուկա*։

## Հայտնի կառույցներ
Հայկական շուկայի հրապարակում  տեղակայված են մի շարք վարչական շենքեր։ Հրապարակի անկյունում եղել է Հայկական եպիսկոպոսության շենքը (15-րդ դար), որը ներկայում կազմում է թանգարանի բաժին, որի ներքին բակում կա կուռքերի հավաքածու։ Հրապարակի կողքին է Հայկական եկեղեցու զանգակատունը։

## Այլ փաստեր
Գրանցված անվանումների քանակով Հայկական շուկան գերազանցում է Կիևի Եվրոպական հրապարակին, որն ունեցել է ընդամենը յոթ անվանում։ Սակայն «Ուկրաինայի ռեկորդների գիրք» եռահատորյակում ընդգրկվել է ոչ թե Հայկական շուկան, այլ Կիևի Եվրոպական հրապարակը։

## Պատկերասրահ

Кам'янець Подільский Вірменський ринок 5-4.JPG|Հայկական շուկայի տեսարան
Кам'янець Подільский Вірменський ринок 5-1.JPG|Սիմոն Պետլյուրայի հուշատախտակ
Вірменський ринок, 9.jpg|Բնակելի տուն №9 Հայկական շուկայում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հայերը Կամենեց-Պոդոլսկում
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային ժառանգություն Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրապարակներ
Պետրոս Ղազարյան (այլ կիրառումներ)

**Պետրոս Ղազարյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց`

* Պետրոս Արամի Ղազարյան (հունվարի 2, 1946, Ախալցխա, Վրաստան), հայ կենսաքիմիկոս, բժշկական կենսաքիմիայի մասնագետ, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր, հինգ միջազգային ակադեմիաների ակադեմիկոս՝ Նյու-Յորքի գիտությունների ակադեմիայի, Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի, ՌԴ բժշկատեխնիկական գիտությունների ակադեմիայի, Եվրոպայի բնական գիտությունների միջազգային ակադեմիայի (Գերմանիա), Էկոլոգիայի միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (2000)։ 
* Պետրոս Էդիկի Ղազարյան (նոյեմբերի 27, 1974, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լրագրող, հաղորդավար, Հանրային Հեռուստաընկերության լրավական-վերլուծական ծառայության բաժնի տնօրեն (2018-)։
Հայկ Մարության (երաժիշտ)

**Հայկ Սմբատի Մարության** (), փողհար, զինվորական դիրիժոր, մանկավարժ, կոմպոզիտոր։ Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1950), Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960), դոցենտ (1968), գնդապետ։

## Կենսագրություն
Հայկ Մարությանը ծնվել է 1913 թվականի նոյեմբերի 10-ին Շահումյանում։ 1930-1934 թվականներին սովորել է Երևանի երաժշտական ուսումնարանում (դոցենտ Գ․ Թառայանի փողի դասարան)։ 1934 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի զինվորական կապելմեյստերների ամբիոն։ 1935-1937 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի զինվորական ֆակուլտետում՝ Կոնստանտին Սարաջևի (դիրիժորություն), Սերգեյ Երյոմինի (փող), Սեմյոն Չերնեցկու (զինվորական նվագախմբի շարային ծառայություն) դասարանում։ Կրթությունն ավարտելուց հետո ծառայել է որպես դիրիժոր Խորհրդային բանակի տարբեր զորամասերում, 1942 թվականից՝ Իրանում խորհրդային խմբի կազմում։ 1944 թվականից եղել է Անդրկովկասյան ռազմական շրջանի շտաբի նվագախմբի պետ՝ 1948 թվականից՝ Անդրկովկասյան ռազմական շրջանի զինվորական-նվագախմբային ծառայության պետ։

1965-1976 թվականներին Հայկ Մարությանը եղել է Մոսկվայի կոնսերվատորիային առընթեր Զինվորական-դիրիժորական ֆակուլտետի պետ, միաժամանակ դասավանդել է փողի դասարանում։ 1978 թվականից եղել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի պրոբլեմային գիտահետազոտական լաբորատորիայի վարիչի տեղակալ, 1982 թվականից՝ վարիչ։

Հայկ Մարությանը մահացել է 2012 թվականի հունվարի 6-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Նիկոլո-Արխանգելյան գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
* Կարմիր դրոշի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1950)
* Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960)
*Մեդալ «Կովկասի պաշտպանության համար»
* 15 մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Անկախ ֆիլմերի համահայկական փառատոն

**Անկախ ֆիլմերի համահայկական փառատոն** անկախ կինոյի ամենամյա միջազգային փառատոն, որն անցկացվում է Երևանում CANC-ի հովանու ներքո՝ Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի և Սփյուռքի նախարարությունների աջակցությամբ։

## Պատմություն
2010 թվականի սեպտեմբերին Շվեյցարիայում Այնզիդելն քաղաքում Հայաստանը պաշտոնապես դարձավ ոչ առևտրային կինոյի համաշխարհային միության (UNICA) անդամ։ Հայաստանը UNICA-ում ներկայացնում է ոչ առևտրային կինոյի հայկական կենտրոնը (CANC), որի նախագահն ու հիմնադիրը Արտաշես Հովհաննիսյանն է, ում 1988 թվականին «Դիրիժորներ» ֆիլմի համար UNICA-ն միակ ոսկե մեդալը շնորհեց այս փառատոնին ԽՍՀՄ մասնակցության ողջ ընթացքում։ Դրանից հետո CANC-ն Հանրապետության մշակույթի և Սփյուռքի նախարարությունների աջակցությամբ որոշում է կայացրել անկախ կինոյի համահայկական ամենամյա միջազգային փառատոնի կազմակերպման մասին։ Նշելով նոր փառատոնի նպատակները՝ Արտաշես Հովհաննիսյանը հայտարարել է․

Ըստ փառատոնի ծրագրի՝ ֆիլմերը գնահատվում են մի քանի կատեգորիաներում՝ հիմնական, որտեղ կներառվեն ոչ ավելի, քան 10 րոպե տևողությամբ (Լավագույն ֆիլմ և Լավագույն երիտասարդական ֆիլմ), մեկ րոպե տևողությամբ ֆիլմերի կատեգորիա (Լավագույն մեկ րոպեանոց ֆիլմ) և ուսանողական կինոարտադրանք (Լավագույն ուսանողական ֆիլմ) Ֆիլմերը։ Փառատոնի ժյուրիի կազմում նախատեսվում է ընդգրկել տարբեր ժանրերում աշխատող հայտնի կինոռեժիսորներին, օպերատորներին, դրամատուրգներին։

Առաջին փառատոնը նվիրված էր Հայաստանի կինոսիրողների ակումբի առաջին նախագահ Ռուբեն Գևորգյանցի հիշատակին և տեղի է ունեցել Երևանում 2011 թվականի մայիսի 28-30-ին։ Մրցութային ծրագրում ներկայացվել է հայ երիտասարդ ռեժիսորների 23 կարճամետրաժ ֆիլմեր Հայաստանից, Վրաստանից, ԱՄՆ-ից և Ռուսաստանից։ Փառատոնի լավագույն 5 ֆիլմերը ներկայացվել են UNICA-ի հովանու ներքո անցկացվող ոչ առևտրային կինոյի համաշխարհային կինոփառատոն մրցութային ծրագրում։

## Անվանակարգեր
* «Լավագույն ֆիլմ»
* «Լավագույն ուսանողական ֆիլմ»
* «Լավագույն երիտասարդական ֆիլմ»
* «Լավագույն մեկ րոպեանոց ֆիլմ»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կինոփառատոներ Հայաստանում
Դերենիկ Ապրեսյան

**Դերենիկ Զաքարի Ապրեսյան** (), խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ, Ուզբեկական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար (19.08.1937-21.11.1938), պետական անվտանգության մայոր (20.12.1936) ։ Եղել է ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի հատուկ եռյակի կազմում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1899 թվականին Ղազախստանի Էրիվանի նահանգի Թաթլի գյուղում, քահանայի ընտանիքում։ Ավարտել է ծխական դպրոցը։ 1919-1920 թվականներին սովորել է Անդրկովկասյան համալսարանի (Թիֆլիս) բժշկական ֆակուլտետում։

1921 թվականի հունիսին ավարտել է Յ․ Սվերդլովի անվան կոմունիստական համալսարանը։

1917-1918 թվականներին Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ակտիվ մասնակից։  1918-1920 թվականներին Կարմիր բանակի կազմում կռվել է Հայաստանում։

1919 թվականին անդամակցել է ՌԿԿ(Բ)-ին։  1920-1921 թվականներին Մոսկվայի վառելիքի կառավարման մատակարարման բաժնի վերահսկիչ։

1921-1926 թվականներ՝ տնտեսական և կուսակցական աշխատանքներ`Տրանս-Բաալիկի մարզային կոմիտեի քարոզչական բաժնի ղեկավար (1921-1922), 1922 թվականից ԽՄԿԿ-ի Մերձամուրյան նահանգային բյուրոյի պատասխանատու քարտուղար։

1926 թվականից աշխատանքի է անցել Միացյալ պետական քաղաքական կառավարությունում։ 5-րդ բաժանմունքի լիազոր, 2-րդ բաժանմունքի ավագ լիազոր, ՄՊՔԿ 7-րդ, 3-րդ, 4-րդ բաժինների պետի օգնական։

1937 թվականի օգոստոսից մինչև 1938 թվականի նոյեմբեր՝ Ուզբեկական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողկոմ։ Այդ ժամանակաշրջանը նշվում է հատուկ եռյակի կազմի մեջ մտնելով, որը ստեղծվել է ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ հրաման № 00447 30.07.1937 և ստալինյան ռեպրեսիաներում ակտիվ մասնակցությամբ։

1937 թվականի դեկտեմբերի 12-ի ընտրությունների արդյունքում ընտրվել է Ուզբեկստանի ԽՍՀ-ի առաջին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ 1938 թվականի նոյեմբերի 20-ին ձերբակալվել է «Գերմանիայի, Ճապոնիայի, Իտալիայի օգտին ահաբեկչական գործողություններում լրտեսության մեղադրանքով»։

1939 թվականի փետրվարի 22-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիան Ապրեսյանին դատապարտեց մահապատժի։ Նույն օրը  Մոսկվայի մերձակա «Կոմմունարկա» ուսումնական կենտրոնում գնդակահարեցին։

Ռեաբիլիտացիա չի եղել։

## Ընտանիք
**Ստեփան Զաքարի Ապրեսյան* (ծնվել է Կողթում), Նյու Յորքի խորհրդային օտարերկրյա հետախուզության բնակիչ, Դ. Զ. Ապրեսյանի եղբայրը, լեզվաբան և թարգմանիչ էր, ըստ որոշ տվյալների գիտեր մոտ 50 լեզու։
**Յուրի Դերենիկի Ապրեսյան* (ծնվել է 1930 թվականին), Դերենիկ Ապրեսյանի որդին, խորհրդային և ռուս հայտնի լեզվաբան։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

* 
* Апресян Дереник Захарович // Биографический словарь. — Архив Александра Н. Яковлева. — Дата обращения: 25.05.2016.

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ (կարմիրներ)
Գեռնիկայի ծառ

250px|մինի|Գեռնիկայի նոր ծառը
**Գեռնիկայի ծառ** (, ), կաղնի Գեռնիկայում, որը խորհրդանշում է բասկերի, Բիսկայայի ժողովուրդների ավանդական ազատությունը։ Բիսկայայի իշխանները, Կաստիլիայի թագավորության ղեկավարները ծառի տակ երդում են տվել հարգել այդ ժողովուրդների ազատությունը։

## Ծառերի դինաստիա
Միջնադարում Բիսկայայի բնակավայրերի բնակիչները ծառերի տակ անցկացրել են հավաքներ։ Ժամանակի ընթացքում հավաքները կենտրոնացել են Գեռնիկայում. 1512 թվականին այն դարձել է հավաքների հիմնական վայրը, իսկ տեղի կաղնին խորհրդանշական իմաստ է ձեռք բերել։ Հավաքներն այնտեղ սկսում են կազմակերպել հատուկ այդ նպատակի համար կառուցված տաղավարում։ Ներկայիս տաղավարն իր վերջնական տեսքը ստացել է 1833 թվականին։

Հայտնի են ծառերի դինաստիայի հետևյալ ներկայացուցիչները.
* Ամենահին ծառը, որի մասին պահպանվել են վավերագրական տեղեկություններ, **Հայր** ծառն է (), որը հայտնի է 14-րդ դարից։ Նրա չորացած բունը կարելի է տեսնել Գեռնիկայի հավաքների տան մոտ։ 1476 թվականին այս ծառի տակ երդվել են կաթոլիկ արքաները։
* 1742 թվականին 450 տարեկան ծառը փոխարինվել է նորով` **Ծերուկով** (, 1742-1892): 1839 թվականին նրա տակ վերջին երդումն է տեղի ունեցել, երբ արքայադուստր, ռեգենտ Մարիա Քրիստինան երդվել է Իզաբելա II-ի անունից։

250px|մինի|''Հայր'' ծառի չորացած բունը
* Այս ծառը հեռացվել է 1860 թվականին և փոխարինվել նորով, որը ստացել է **Որդի** (, 1858-2004) անունը։ Նրա տակ երդվել է Բասկերի Երկրի առաջին նախագահ (լեենդակարի) Խոսե Անտոնիո Ագիրեն (1936-1960)։ Այս ծառն ականատեսն է եղել 1937 թվականին Գեռնիկայի ռմբակոծմանը, երբ Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում գերմանական ուժերը գեներալ Ֆրանկոյին իրենց աջակցությունը հայտնելու համար մոտ չորս ժամ անընդհատ ռմբակոծել են Գեռնիկան` այն գետնին հավասարեցնելով։
* Չորրորդ ծառը (1986-2015) իր նախնու տեղում տնկվել է 2005 թվականի փետրվարի 25-ին։ Այն չորացել է 2015 թվականին հիվանդությունից, որը պայմանավորված է եղել խոնավությամբ։
* Հինգերորդ ծառը տնկվել է 2015 թվականի մարտին։ Տնկման պահին այն եղել է 14 տարեկան։

Ծառի նշանակությունը նոր երանգ է ստացել Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Երբ քաղաքը գրավում են ֆրանկոյականները, լուրեր են տարածվում, որ Իսպանական ֆալանգայի անդամները ցանկանում են կտրել ծառն ու ոչնչացնել ազգային խորհրդանիշը։ Այդ ժամանակ կապիտան Խայմե դել Բուրգոն կազմավորում է զինված ջոկատ` զինված հսկողություն իրականացնելով ծառի մոտ ու կանխելով այդ մտադրությունը։

Կաղնին պատկերված է Բիսկայայի ու նրա շատ քաղաքների զինանշաններին։ Բիսկայայի տեղական կառավարությունը կիրառում է կաղնու տերևով տարբերանշաններ։ «Բասկյան համերաշխություն» ազգայնական կուսակցության տարբերանշանը կաղնու տերև է, որի մի մասը կարմիր է, մյուսը` կանաչ։

Բասկյան իշխանությունները ծառի սերունդները դիտարկում են որպես բասկյան սփյուռքի ու հայրենի քաղաքների բարեկամության խորհրդանիշ։

## Ծառի պատկերով խորհրդանշաններ

Bizkaikoarmarri.svg|150px|Բիսկայայի զինանշանը
Escudo de Gernika Lumo.svg|150px|Գեռնիկա-Լումոյի զինանշանը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գեռնիկայի ծառի (իսպաներեն)
* Զբոսաշրջությունը Բասկերի Երկրում
* Ծառի կայքէջ 

Կատեգորիա:Կաղնի
Կատեգորիա:Բասկերի երկրի պատմություն
Կատեգորիա:Հայտնի ծառեր
Կատեգորիա:Բասկյան ազգայնականություն
Կատեգորիա:Իսպանիայի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Կաղնիներ
Արթուր Բուլբուլյան

**Արթուր Բուլբուլյան** (, ),  ամերիկահայ գյուտարար։ Ստեղծել է А-14 թթվածնային դիմակները, որոնք օգտագործել են ամերիկյան ռազմաօդային ուժերը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

## Կենսագրություն
thumb|B-8 սաղավարտն ու A-14 թթվածնային դիմակը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
Ծնվել է 1900 թվականին Կեսարիայի մոտակայքում։ 1920 թվականին տեղափոխվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ Սովորել է Միդլբերիի քոլեջում, որտեղ ստացել է բակալավրի և բնական գիտությունների մագիստրոսի աստիճան։ Դիպլոմային աշխատանքներ է կատարել Բրաունի և Այովայի համալսարաններում։ 1928 թվականին ընդունվել է Մինեսոտայի համալսարանի ստոմատոլոգիայի բաժինը և ստացել է ատամնաբուժական վիրաբույժի դոկտորի աստիճան։ 1931 թվականին նույն հաստատությունում նշանակվել է օրթոպեդիայի հրահանգիչ։

Աշխատել է Մայոյի կլինիկայի աէրոբժշկության բաժնում, որտեղ էլ ԱՄՆ օդային ուժերի կործանիչների օդաչուների համար նախագծել է A-14 թթվածնային դիմակը, որը ցրտադիմացկուն էր, ներառում էր ռադիոհաղորդակցման միկրոֆոն և օդաչուին հնարավորություն էր տալիս խոսել և ուտել առանց դիմակը հանելու։ Վ․ Ռանոլֆ Լավլեյսի () և Ուոլտեր Մ․Բութբիի () հետ համատեղ աշխատել է #BLB ռնգային թթվածնային դիմակը նախագծող թիմում, որն էլ ստեղծել է վիրահատական նկատառումներով կիրառվող BLB դիմակը, որն էլ անվանվել է ի պատիվ իր հայտնագործողների ազգանվան առաջին տառերով՝ Բուլբուլյան, Լավլեյս, Բութբի։ Բուլբուլյանի հայտնագործած երկու դիմակներն էլ լայնորեն կիրառվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

Բուլբուլյանը եղել է իր տեսակի մեջ ԱՄՆ-ում առաջին՝ Մեյոյի Բժշկական թանգարանի առաջին տնօրենը։ Աշխատել է բժշկական աշխատակազմի հետ և ստեղծել բովանդակային ցուցանմուշներ։ 
Նախագծել և ստեղծել է Մայոյի կլինիկայի ցուցանմուշները Չիկագոյում 1933 թվականին կայացած  Ուորլդս Ֆեյր () ցուցահանդեսի  «Առաջընթացի հարյուրամյակը» ցուցադրության համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "Sculpturing Facial Prostheses," Medical World News, July 17, 1964 pg 101
* "Dr. Arthur H. Bulbulian: Pioneer in Facial Reconstruction," by Dr. Varoujan A. Achalian, Indiana University, Nor gyank, Vol XII, No. 14, March 22, 1990

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գյուտարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում օսմանյան ներգաղթյալներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Արցախ (երաժշտական կոմպոզիցիա)

**Արցախ**, գործիքային կոմպոզիցիա, որը գրել է ժամանակակից հայ կոմպոզիտոր Արա Գևորգյանը 1999 թվականին իր «*Անի*» ալբոմում։ Ստեղծագործությունը շատ հայտնի է Հայաստանում։ Այն օգտագործվել է տարբեր մշակութային և քաղաքական միջոցառումների ժամանակ։ Գեղասահորդները, մարմնամարզիկները և այլ աթլետներ ամբողջ աշխարհում օգտագործել են այն իրենց ելույթներում։

## Անվանում
Արցախը Մեծ Հայքի 15 նահանգներից մեկն էր։ Այսօր Արցախը ևս չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ինքնանվանումն է։ Տարածաշրջանը անկախության է հասել 1988-1994 թվականներին Ադրբեջանի հետ պատերազմի արդյունքում։ Հայերը պատերազմը համարում են իրենց պատմական հողերի ազատագրում և Արա Գևորգյանի ստեղծագործությունը նվիրված է հայկական հաղթանակին։

## Վեճ
2007 թվականին Ռուսաստանում Ադրբեջանի դեսպան և նախկին երգիչ Փոլադ Բյուլբյուլօղլին հայտարարեց, որ «Արցախը» ադրբեջանական երգ է։ Արա Գևորգյանը պատասխանել է, որ Բյուլբյուլօղլիի հայտարարությունը ռուսական Սառցե ժամանակաշրջան հեռուստաշոուի դրվագներից մեկում տեղի ունեցած միջադեպի պատճառով շփոթության արդյունք է։ Ռուս երգչուհի Ալեքսանդրա Սավելևայի և իսրայելցի գեղասահորդ Սերգեյ Սախնովսկու ելույթի ժամանակ ի սկզբանե հայտարարվել էր, որ օգտագործվելու է Արա Գևորգյանի «Հայկական պար» երգը, սակայն իրականում թողարկվել է ադրբեջանցի կոմպոզիտոր Թոֆիգ Գուլիևի «Sene de galmaz» երգը, որից հետո միայն միացվել է «Արցախ» երգի մի հատվածը։ Արա Գևորգյանը ենթադրել է, որ ադրբեջանցիները փորձել են արդարացնել Դինարա Գիմատովայի ստեղծագործությունն առանց նրա թույլտվության 2005 թվականի Գրան Պրիում ներկայացնելու համար։

2017 թվականին Ադրբեջանում նոր ուսումնական տարվա մեկնարկի կապակցությամբ Մասազիրի թիվ 3 դպրոցում անցկացված արարողության ժամանակ աշակերտները Արա Գևորգյանի «Արցախ» կոմպոզիցիայի ներքո հանդես են եկել հատուկ պարով։ Տեղի ունեցածը սկանդալ է առաջացրել, ինչին դպրոցական վարչակազմը պատասխանել է, որ երգը պատկանում է ադրբեջանցի կոմպոզիտոր Ֆիքրեթ Ամիրովին և կոչվում է «Ղարաբաղի Մարգարիտ»։ Սակայն Ադրբեջանի ազգային կոնսերվատորիայի ռեկտոր Սիյավուշ Քարիմին և կոմպոզիտոր Ֆիքրեթ Ամիրովի որդին՝ Ջամիլ Ամիրովը, հանդես են եկել հայտարարությամբ, որ կոմպոզիտորը նման ստեղծագործություն չի ունեցել և որ «Արցախ» կոմպոզիցիայի պատկանելության մասին հայտարարությունը կեղծ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արա Գևորգյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն