Էռնստ Տոլեր

**Էռնստ Տոլեր** (, ), գերմանացի հեղինակ, դրամատուրգ, ձախ քաղաքական գործիչ և հեղափոխական՝ հայտնի իր էքսպրեսիոնիստական ​​պիեսներով։ Նա 1919 թվականին վեց օր ծառայել է որպես կարճատև գոյություն ունեցած Բավարիայի Խորհրդային Հանրապետության նախագահ, որից հետո դարձել է նրա բանակի ղեկավարը։ Նա հինգ տարի բանտարկվել է Բավարիայի Խորհրդային Հանրապետության զինված դիմադրության մեջ ունեցած մասնակցության համար։ Բանտում գտնվելու ժամանակ Տոլերը գրել է մի քանի պիեսներ, որոնց շնորհիվ  նա միջազգային ճանաչում է ձեռք բերել: 

1933 թվականին Տոլերը աքսորվել է Գերմանիայից՝ նացիստների իշխանության գալուց հետո։ 1936–1937 թվականներին նա դասախոսական շրջագայություն է անցկացրել Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում, որոշ ժամանակ հաստատվելով Կալիֆորնիայում՝ նախքան Նյու Յորք գնալը։ Այնտեղ նա միացել է այլ աքսորյալների։ Ինքնասպան է եղել 1939 թվականի մայիսին։

## Կյանք և կարիերա
Տոլերը ծնվել է 1893 թվականին Գերմանիայի Սամոցչին քաղաքում հրեական ընտանիքում (այժմ՝ Շամոցին, Լեհաստան)։ Նա Իդայի (Կոն) և դեղագործ Մաքս Տոլերի որդին էր։ Նրա ծնողները գլխավոր խանութ էին ղեկավարում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում նա կամավոր մեկնել է գերմանական բանակ։ Արեւմտյան ռազմաճակատում 13 ամիս ծառայելուց հետո, նա ենթարկվել է լիակատար ֆիզիկական եւ հոգեբանական «փլուզման»։ Նրա առաջին դրաման՝ «Փոխակերպումը» *(Die Wandlung*, 1919), ստեղծվել է պատերազմի ժամանակաշրջանի իր փորձառություններից։
Առաջատար անարխիստների հետ, ինչպիսիք են Բ. Թրավենը և Գուստավ Լանդաուերը, Տոլերը ներգրավված էր 1919 թվականի կարճատև գոյություն ունեցած Բավարիայի Խորհրդային Հանրապետության մեջ: Կոմունիստներն այդ ժամանակ դեմ էին կոմունիստական ​​հանրապետության հիմնադրմանը։ Նա զբաղեցրել է նախագահի պաշտոնը ապրիլի 6-ից մինչև ապրիլի 12-ը։ Կոմունիստները գրգռեցին Տոլերի դեմ և բանախոսներ են ուղարկել զինվորական զորանոցներ՝ հայտարարելու, որ Խորհրդային Հանրապետությունը արժանի չէ պաշտպանության: 1919 թվականի մայիսին հանրապետությունը պարտություն է կրել Ֆրեյկորպների կողմից։

Նշանավոր հեղինակներ Մաքս Վեբերը և Թոմաս Մանը ցուցմունք են տվել Տոլերի անունից, երբ նրան դատել են հեղափոխության մեջ իր մասնակցության համար: Նա դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման և պատիժը կրել է Շտադելհայմի, Նոյբուրգի և Այխշտատի բանտերում։ 1920 թվականի փետրվարից մինչև ազատ արձակվելը նա գտնվում էր Նիդերշյոնենֆելդ ամրոցում, որտեղ 149 օր անցկացրել է մեկուսարանում և 24 օր հացադուլում է եղել։ Տոլերը մինչև 1925 թվականի հուլիսին ազատ արձակվելուց հետո չի կարողացել տեսնել այն պիեսները, որոնք նա գրել էր բանտում։

## Աքսոր, մահ և ժառանգություն
Նրա առաջին պիեսներից երկուսը նկարահանվել են Նյու Յորքում 1930-ականներին՝ The Machine Wreckers-ը (1922), որի բացման երեկոն նա ներկա է գտնվել 1937 թվականին, և No More Peace-ը, որը նկարահանվել է 1937 թվականին Դաշնային թատրոնի նախագծի կողմից և ներկայացվել Նյու Յորքում 1938 թվականին։ Առաջին պիեսը կապված էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի և դրա հետևանքների, իսկ երկրորդը` նացիստական շրջանի վերելքի ավելի վաղ շրջանի հետ: 

Դեպրեսիայի, կնոջից բաժանման և ֆինանսական դժվարությունների դեմ պայքարի պատճառով (նա իր ամբողջ գումարը տվել էր Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի փախստականներին), Տոլերը ինքնասպան է եղել 1939 թվականի մայիսի 22-ին։ Նա կախվել է Mayflower հյուրանոցի իր սենյակում այն բանից հետո, երբ հյուրանոցի իր սեղանին դրել է «ֆաշիստական ​​ռումբերից սպանված իսպանացի երեխաների լուսանկարները»։

Անգլիացի գրող Ռոբերտ Փեյնը, որը ճանաչում էր Տոլերին, ավելի ուշ իր օրագրում գրում է, որ Տոլերն իր մահից կարճ ժամանակ առաջ ասել էր. *«Եթե երբևէ կարդաք, որ ես ինքնասպանություն եմ գործել, խնդրում եմ, որ չհավատաք»:* 

Փեյնը շարունակել է. «Նա երկու տարի առաջ Նյու Յորքի հյուրանոցներից մեկում կախվել է իր գիշերանոցի մետաքսե լարով: Ահա թե ինչ էին գրում այն ​​ժամանակ թերթերը, բայց ես շարունակում եմ հավատալ, որ նրան սպանել են»:

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ընթերցանության նյութեր

* (Ebook)
*  (Ernst Toller Society)
* Henry Toller Collectionat the Harry Ransom Center
*
* 
*  (Online version of *Eine Jugend in Deutschland*)
* Ernst Toller Universitätsbibliothek der FU Berlin (archived link containing many links to other sites and works about Toller)

Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի էքսպրեսիոնիստ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ