Միխայիլ Սախնո

**Միխայիլ Գորդեևիչ Սախնո** (, ), խորհրդային զորահրամանատար, տանկային զորքերի գեներալ-մայոր (1943): Հայրենական մեծ պատերազմի պատերազմի առաջին օրերից եղել է ռազմաճակատներում։ Անցել է տանկային գնդի հրամանատարից մինչև տանկային կորպուսի հրամանատարի ուղին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1905 թվականի նոյեմբերի 7-ին Դեդովշչինա գյուղում (ներկայումս Ֆաստովի շրջան, Կիևի մարզ, Ուկրաինա)։

1924 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ և ուղարկվել Կիևի հրետանային դպրոց, որն ավարտել է 1928 թվականին։ 1928 թվականի սեպտեմբերից որպես դասակի և մարտկոցի հրամանատար ծառայել է Ուկրաինական ռազմական օկրուգի 51-րդ հրետանային գնդում։ 1931 թվականի նոյեմբերից՝ Լենինգրադի ռազմական շրջանի ԿՈՒԿՍ հրետանային ուսումնարանի ուսանող, որն ավարտելուց հետո՝ 1932 թվականին, նա մնացել է այդ դասընթացներում որպես դասընթացների գործող օգնական և հրետանային գնդի հրետանային դիվիզիայի հրամանատար։

1933 թվականի դեկտեմբերին ուղարկվել է սովորելու Բանվորագյուղացիական Կարմիր բանակի մեքենայացման և մոտորիզացիայի Ի. Վ. Ստալինի անվան ռազմական ակադեմիա։ Այն ավարտելուց հետո՝ 1937 թվականի դեկտեմբերին, ուղարկվել է Անդրբայկալյան ռազմական օկրուգի 20-րդ տանկային կորպուս՝ կորպուսի շտաբի 1-ին բաժանմունքի պետի պաշտոնակատար։ 1938 թվականի նոյեմբերից՝ այդ կորպուսի հրամանատարի ժամանակավոր պաշտոնակատար։ 1940 թվականի օգոստոսից՝ 109-րդ մոտոհրաձգային դիվիզիայի 16-րդ տանկային գնդի հրամանատար։

Եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում պատերազմի առաջին օրերից։ Անցել է տանկային գնդի հրամանատարից մինչև տանկային կորպուսի հրամանատարի ուղին։

Սմոլենսկի ուղղությամբ պաշտպանական մարտերում, Յարցևոյի շրջանում (1941 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր), նա ղեկավարել է գունդը 5-րդ մեխանիզացված կորպուսի կազմում, այնուհետև՝ 1-ին մոտոհրաձգային Մոսկովյան Կարմիր դրոշակակիր դիվիզիայի 12-րդ տանկային գունդը։ 1941 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1942 թվականի ապրիլը Միխայիլը ղեկավարել է Արևմտյան ռազմաճակատի 33-րդ բանակի 5-րդ տանկային բրիգադը, Մոսկվայի համար մղվող մարտի ընթացքում մասնակցել է Նարո-Ֆոմինսկ քաղաքի պաշտպանությանը։

… Ֆաշիստական զավթիչների դեմ մարտերում, գործելով Յուշկովոյի մոտով թափանցած հակառակորդի թիկունքում, 210,8 բարձրության վրա, շղթայել է նրան և անձամբ ղեկավարելով տանկերի խումբը, երեք հաջորդական հարվածներով ոչնչացրել է հակառակորդի զգալի մասը։ Փոխգնդապետ Սախնոյի վճռական հարվածները 210,8 բարձրության վրա թուլացրել են ֆաշիստների դիմադրությունը Յուշկովոյի և Պետրովսկոեի մոտ և նպաստել են նրանց հետագա պարտությանը։

33-րդ բանակի զորքերի ԱԲՏ պետ, գնդապետ։
33-րդ բանակի ԱԲՏՎ կոմիսար, ավագ քաղաքական ղեկավար։
1941 թվականի դեկտեմբերի 7։

1942 թվականի ապրիլի 3-ից Սախնոն եղել է 50-րդ բանակի 32-րդ տանկային բրիգադի հրամանատար, 1942 թվականի հոկտեմբերից՝ բանակի հրամանատարի տեղակալի պաշտոնակատար։

*Մարտական բնութագրից*․

Պատերազմի սկզբից մինչև 1943 թվականի հունվարն ընկած ժամանակահատվածում Մ. Գ. Սախնոն դրսևորել է իրեն որպես մարտավարականորեն գրագետ և լավ պատրաստված հրամանատար։ Մարտական իրավիճակում արագ է կողմնորոշվել, ճիշտ որոշումներ է կայացրել։ Կարողացել է կազմակերպել զորքերի տեսակների փոխգործակցությունը։ Կարողացել է կազմակերպել իր շտաբի աշխատանքը և մարտի կառավարումը։ Մարտական իրավիճակում չի կորչել։ Այս մարտերում ցուցաբերած անձնական նախաձեռնության, տանկային ստորաբաժանումների համարձակ մարտական գործողությունների համար, որոնք նպաստում են գլխավոր ուժերի արագ առաջխաղացմանը, պարգևատրվել է Սուվորովի 2-րդ աստիճանի շքանշանով։

1943 թվականի հունվարի 1-ից եղել է 5-րդ տանկային կորպուսի հրամանատարը, որը 11-րդ գվարդիական բանակի կազմում հուլիս-օգոստոս ամիսներին մասնակցել է Օրյոլի հարձակողական գործողությանը։ Սախնոյի բարձր մասնագիտական որակների մասին է վկայում հետևյալ փաստը։ 1943 թվականի սեպտեմբերին 2-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատի զորքերի հրամանատար բանակի գեներալ Անդրեյ Երյոմենկոյի և գեներալներ՝ ռազմաճակատի ԲՏ և ՄՎ հրամանատար Մ. Լ. Չեռնյավսկու և 5-րդ տանկային կորպուսի հրամանատար Մ. Գ. Սախնոյի միջև կոնֆլիկտ է առաջացել։ Վերջիններս, հակառակ ռազմաճակատի հրամանատարի կարծիքին, առաջարկել են տանկային միավորումների ներխուժման ավելի ռացիոնալ և գրագետ եղանակ։ Արդյունքում երկուսն էլ նախազգուշացում են ստացել իրենց պաշտոններին չհամապատասխանելու մասին։ Սակայն Ստալինի միջամտությունից հետո գեներալները պահպանել են իրենց պաշտոնները։ 1944 թվականի մայիսի 22-ին Ստալինը, դիտելով հին գրառումները, ևս մեկ անգամ կրկնել է իր ցուցումները. «29.5.44… կետ 8. Պահանջել Ա. Ի. Երեմենկոյից բացատրություններ Չեռնյավսկու և Սախնոյի՝ իրենց պաշտոններին չհամապատասխանելու վերաբերյալ…»։

1943 թվականի դեկտեմբերին Գորոդոկի հարձակողական գործողության ընթացքում Սախնոյի կորպուսը 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատի 4-րդ հարվածային բանակի կազմում, 11-րդ գվարդիական բանակի 1-ին տանկային կորպուսի հետ համագործակցությամբ, մասնակցել է հակառակորդի մինչև 4 հետևակային դիվիզիաների շրջապատմանը Բիչիխա կայարանի շրջանում (Վիտեբսկ քաղաքից հյուսիս)։

1944 թվականի հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին Սախնոն, ղեկավարելով կորպուսը 2-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատի զորքերի կազմում, մասնակցել է Մերձբալթիկայի ազատագրման հարձակողական գործողություններին։

1944 թվականի հոկտեմբերից եղել է 5-րդ գվարդիական տանկային բանակի 10-րդ տանկային կորպուսի հրամանատարը։ 1945 թվականի հունվար-ապրիլ ամիսներին 2-րդ Բելառուսական ռազմաճակատի զորքերի կազմում մասնակցել է Արևելապրուսական հարձակողական գործողությանը։ Կորպուսը մասնակցել է Նոյդենբուրգ, Տանենբերգ, Օստերոդե և Մյուլհաուզեն քաղաքների ազատագրմանը։ Սախնոյի մարտական բնութագրում նշվել է. «Հակառակորդի արևելապրուսական խմբավորման շրջապատման և ջախջախման մարտերում, Մ. Գ. Սախնոյի հրամանատարությամբ գործող կորպուսը, մտնելով ճեղքում և գործելով 5-րդ գվարդիական տանկային բանակի աջ թևում, համարձակ և վճռական գործողություններով ոչնչացրել է դիմադրող հակառակորդին և ապահովել է հակառակորդի արևելապրուսական խմբավորման շրջապատումը ռազմաճակատի զորքերի կողմից... այս գործողության մեջ նա իրեն դրսևորել է որպես մարտերում գրագետ, համարձակ և վճռական գեներալ... գրագետ և հմտորեն ղեկավարել է մարտական գործողությունները և դրանով ապահովել է մարտական խնդրի հաջող կատարումը»։

1945 թվականի փետրվարի 13-ին 5-րդ գվարդիական տանկային բանակի հրամանատար, տանկային զորքերի գեներալ-գնդապետ Վ․ Տ․ Վոլսկին Մ․ Գ․ Սախնոյին ներկայացրել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման.

Արևելյան Պրուսիայի խմբավորման շրջափակման և ջախջախման մարտերում 10-րդ տանկային կորպուսը, Սախնոյի ղեկավարությամբ, 48-րդ բանակի հատվածում ճեղքում մտնելով 1945 թվականի հունվարի 16-ից, համարձակ և վճռական գործողություններով, գտնվելով բանակի աջ թևում, ոչնչացնելով հակառակորդի դիմադրությունը, գրավել է Գլուսկ, Կուկլին, Նայդենբուրգ, Մյուլեն, Օստերոդե, Մորունգեն, Կրիվիտեն, Մյուլհաուզեն քաղաքները և Արևելյան Պրուսիայի բազմաթիվ բնակավայրեր։ Այս գործողություններով 10-րդ տանկային կորպուսը, գեներալ-մայոր Միխայիլ Սախնոյի ղեկավարությամբ, 5-րդ գվարդիական տանկային բանակի կազմում, ապահովել է հակառակորդի Արևելյան Պրուսիայի խմբավորման շրջափակումը... Կորպուսը, Սախնոյի ղեկավարությամբ, որը կարողացավ կազմակերպել մտածված պաշտպանություն այս մարտերում, որոնք հաճախ հասել ենն ձեռնամարտի, նույնպես ջախջախել է հակառակորդին և թույլ չի տվել նրան անցնել 10-րդ տանկային կորպուսի կողմից պաշտպանվող սահմանը...

Սակայն 2-րդ Բելառուսական ռազմաճակատի Ռազմական խորհրդի 1945 թվականի փետրվարի 18-ի որոշմամբ, Միխայիլ Սախնոն առաջադրվել է Կուտուզովի 1-ին աստիճանի շքանշանի պարգևատրման (1945 թվականի ապրիլի 10)։

Պատերազմից հետո տանկային զորքերի գեներալ-մայոր Մ. Գ. Սախնոն ղեկավարել է 10-րդ տանկային կորպուսը, որը 1945 թվականի հուլիսին վերափոխվել է Հյուսիսային ուժերի խմբի 10-րդ տանկային դիվիզիայի (1946-1947): 1947 թվականին նա մասնակցել է Կ. Ե. Վորոշիլովի անվան բարձրագույն ռազմական ակադեմիայում Կարմիր բանակի ավագ հրամանատարական շտաբի ռազմաակադեմիական դասընթացներին։

1947 թվականի դեկտեմբերի 16-ին նա մահացել է Մոսկվայում հիվանդությունից։ Նրան թաղել են Մոսկվայի Նովոդևիչյե գերեզմանատանը։

## Զինվորական կոչումներ
* ավագ լեյտենանտ (1936),
* մայոր (1937),
* փոխգնդապետ (1941),
* գնդապետ (11.04.19,2);
* Տանկային զորքերի գեներալ-մայոր (07.02.1943)։

## Մրցանակներ
* Կարմիր դրոշի երեք շքանշաններ (02.01.1942, 27.08.1943, 03.11.1944),
* Կուտուզովի 1-ին աստիճանի շքանշան (10.04.1945),
* Սուվորովի 2-րդ աստիճանի շքանշան (30.07.1944),
* մեդալներ

## Կարծիքներ
Գեներալ-գնդապետ Լեոնիդ Սանդալովի հուշերից․
Կորպուսի հրամանատար գեներալ-մայոր Միխայիլ Գորդեևիչ Սախնոն ինձ ծանոթ էր Օրլովի օպերացիայից։ Նա փորձառու տանկիստ է և շատ խիզախ մարդ։ Միջին հասակի, տարիքին չհամապատասխանող շարժուն, բարձր ճաղատացող ճակատով Սախնոն միանգամից տպավորություն էր թողնում որպես սառնասիրտ և ինքնավստահ մարդ։

## Հիշատակ
* Մոսկվայի Նովոդևիչի գերեզմանատանը գերեզմանի վրա տեղադրել են տապանաքար։
* Մարտիկի անունը հավերժացվել է Ռուսաստանի Զինված ուժերի Գլխավոր տաճարում և հավերժ դրոշմվել է «Հիշողության ճանապարհ» հուշահամալիրում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* [Сахно Михаил Гордеевич](http://voina.su/enc/people/?node=26861&idx_and=ARRAY(0x7f5358877338)&name=3646&card=31622)
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

 
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ