Զոնդ ծրագիր

250px|մինի|«Զոնդ-2» կայան
**Զոնդ** (), խորհրդային ավտոմատ միջմոլորակային կայանների անվանում։ Զոնդերն արձակվել են 1964 թվականից և նախատեսված էին տիեզերական տարածության ուսումնասիրման և հեռավոր տիեզերական թռիչքների տեխնիկայի մշակման համար։ Այս ծրագրով իրականացվել են երկու տարբեր սերիաների կայաններ։ Առաջին սերիան, որը հիմնված էր 3ՄՎ միջմոլորակային կայանի հենքի վրա և նախատեսված էր մոտակա մոլորակների մասին տեղեկություններ հավաքելու համար։ Երկրորդ սերիան նախատեսված էր որպես հեռակառավարվող տիեզերանավեր՝ օգտագործելով «Սոյուզ» տիեզերանավերի պարզեցված տարբերակը, որը բաղկացած է սպասարկող և վայրէջքի մոդուլներից, բայց չուներ ուղեծրային մոդուլ։

Երկու կրիաները և մի քանի այլ կենդանիներ այս սերիայի Զոնդ-5 կայանով առաջին անգամ կատարեցին Լուսնի շուրջ պտույտ և վերադարձան Երկիր։

Խորհրդային «Զոնդ» կայանների պատվին է անվանվել Պլուտոն մոլորակի *Զոնդի բիծը*, անվանումը հաստատվել է ՄԱՄ-ի կողմից 2023 թվականի ապրիլի 11-ին։

## Առաքելություններ՝ հիմնված [[3ՄՎ]] հենքի վրա
Առաջին երեք առաքելությունները հիմնված էին 3ՄՎ միջմոլորակային կայանի հենքի վրա, որը նախատեսված էր Վեներան և Մարսը հետազոտելու համար, այդ պատճառով էլ կայանների նախագիծը անվանվել ե մալարակների անվանումների առաջին տառերից։ Երկու առաջին առաքելությունները անհաջող ավարտվեցին, իսկ Զոնդ-3 կայանի առաքելությունը հաջողությամբ նկարեց Լուսնի հեռավոր կողմը (Լունա 3-ից հետո երկրորդը)։

## Առաքելություններ՝ հիմնված [[Սոյուզ 7Կ-Լ1|7Կ-Լ1]] հենքի վրա
«Զոնդ-4» - «Զոնդ-8» կայանները (ինչպես նաև մի շարք այլ «Կոսմոս» շարքի կայաններ) խորհրդային դեպի Լուսին թռիչքի ծրագրի շրջանակներում օգտագործվել են թռիչքների տեխնոլոգիաների, Երկիր վերադարձման, ինչպես նաև դրանց հետ կապված առանձնահատկությունների փորձարկման համար։ Դրանք երկտեղանոց 7Կ-Լ1 տիեզերանավի անօդաչու տարբերակն էին։ 7Կ-Լ1 տիեզերանավի առաջին թռիչքը Լուսնի կողքով նախատեսվում էր կատարել 1968 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, որպեսզի առաջ անցնեն նմանատիպ  ամերիկյան Ապոլոն 8 տիեզերանավի առաքելությունից (կատարվել էր 1968 թվականի դեկտեմբերի 21-ին)։ Սակայն այս թռիչքը չեղարկվեց, տիեզերանավի և կրող հրթիռի պատրաստ չլինելու պատճառով։ 7Կ-Լ1 տիեզերանավերը կատարել են մի քանի ավտոմատ անօդաչու թռիչքներ, դրանից հետո նրանց անձնակազմով թռիչքների ծրագիրը չեղարկվել է։ Որպես պատճառ նշվում էր տիեզերանավերի անբավարար հուսալիությունը (հիմնականում կրող հրթիռի), ինչպես նաև քաղաքական պատճառները (ծրագրի շարունակությունը համարվել է անհիմն ամերիկացի տիեզերագնացների Լուսնի շուրջ հաջող թռիչքներից հետո։

## Զոնդ 9 և 10
Ընդհանուր առմամբ իրականացվել է 13 արձակում, որից 5-ը հաջող կամ մասնակի հաջող թռիչք։ Վերջին 7Կ-Լ1-ի («Զոնդ-8») արձակումից հետո մնացին ևս երկու կառուցված տիեզերանավ (ընդհանուր 15 արտադրվածից)։ ԸԵրկու մնացած տիեզերանավերը՝
* *Զոնդ-9* Պլանավորված, բայց հետագայում չեղարկված։ Նախատեսվում էր արձակել 1969 թվականի հուլիսին, անձնակազմը՝ Պավել Պոպովիչ և Վիտալի Սևաստյանով։
* *Զոնդ-10* Պլանավորված, բայց հետագայում չեղարկված։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Very detailed information about the Soyuz 7K-L1 used in Zond 4-8
* Radios in Zond spacecraft
* Exploring the Moon: the Zond Missions
* *Газенко О. Г., Антипов В. В., Парфенов Г. П.* Результаты биологических исследований, выполненных на станциях «Зонд-5», «Зонд-6» и «Зонд-7» // Космические исследования. — 1971. — Т. 9, вып. 4. — С. 601—608.

Կատեգորիա:Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ
Կատեգորիա:Լուսնի հետազոտություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիր
Կատեգորիա:Մարսի հետազոտություններ
Կատեգորիա:Վեներայի հետազոտություններ