Ամուսնու վաճառք

**Ամուսնու վաճառք,** հասկացություն, որը վերաբերում է մի քանի պատմական պրակտիկաների, որոնք ներառում են.

* Կնոջ կողմից ամուսնու վաճառք․ այս դեպքում կինն ամուսնուն վաճառել է նոր կնոջ։
* Ստրկատիրոջ կամ նրա գույքի կողմից ամուսնու վաճառք․ ստրկատերերը կամ նրանց ժառանգները ստրկացված ընտանիքի ամուսնուն վաճառել են՝ որպես կանոն, մեկ այլ ստրկատիրոջ։
* Հոր ծառայությունների դատական վաճառք․ այս դեպքում դատարանը որոշում է կայացնում հոր ծառայությունները որոշակի ժամկետով վաճառելու մասին։ Չնայած այս պրակտիկան նկարագրվել է որպես «հայրերի վաճառք», այն վերաբերել է նաև ամուսնուն։
* Ամուսնու վաճառք՝ կրոնական իշխանության ցուցումով, այս պրակտիկան իրականացվել է կրոնական մարմնի կամ անձի ցուցումով։

## Կանանց կողմից կատարված վաճառքներ
Անգլիական և անգլիական սփյուռքի պատմության մեջ հայտնի է կանանց կողմից ամուսինների վաճառքի ընդամենը հինգ կամ վեց դեպք, մինչդեռ անգլիական սովորույթով ամուսինների կողմից կանանց վաճառքի մոտ 400 գրանցված դեպք կա։ Կանանց կողմից ամուսինների հայտնի վաճառքները տեղի են ունեցել 19-րդ դարում։

Ամուսինների վաճառքի այս պրակտիկան որոշակիորեն, բայց ոչ ամբողջությամբ, զուգահեռ է նույն ազգում կանանց վաճառքի սովորույթին։ Երկու դեպքում էլ ներկայիս ամուսինը զուգընկերոջը վաճառել է իր նոր ամուսնուն, ինչը հանգեցրել է վաճառողի հետ ամուսնալուծության և գնորդի հետ նոր ամուսնության։ Վաճառքները երբեմն իրականացվել են պայմանագրով, սակայն, որքան հայտնի է, երբեք ծիսական արարողություն չի եղել։ Հավանական է, որ անկախ կողմերի սեռական պատկանելությունից՝ օրենքը և դատարանների մոտեցումը նմանատիպ դեպքերում նույնն է եղել։

## Ստրկատերերի կողմից կատարված վաճառքներ
Մոտավորապես 18-րդ դարում Ֆիլադելֆիայում ստրկատիրության համատեքստում վաճառքները հաճախ տեղի էին ունենում ոչ միայն ողջ ստրկատերերի կողմից կամ նրանց ցուցումով, այլև մահացածների կտակի համաձայն։ Կտակողները չէին հանձնարարում ստրուկ զույգերին միասին պահել։ «Ֆիլադելֆիայի թերթերի գովազդները վկայում են, որ շատ ստրկատերեր ամուսիններին վաճառում էին կանանցից առանձին։ Մեծ մասին չէին անհանգստացնում ստրուկների համար հետևանքները»։ Ստրուկ ամուսինների՝ առանց իրենց կանանց վաճառքներից հետո, տերերն երբեմն պահանջում էին, որ կանայք նոր զուգընկեր ընտրեն։

Դանիել Միդերսի խոսքերով՝ մի ստրկացված կին ամուսնացել է մի ստրուկի հետ, բայց «ամուսնությունից անմիջապես հետո ամուսինը վաճառվել և ուղարկվել է այլ տեղ։ Ես նրան այլևս երբեք չտեսա»։

Վիրջինիայում, 1772-1773 թվականներին, Բապտիստական եկեղեցին քննարկել է մի անհատի դեմ բողոք, ըստ որի՝ ստրուկ ամուսնու վաճառքը, որը հանգեցնում էր նրան կնոջից բաժանելուն, համարվում էր ոչ քրիստոնեական արարք. սա մի հարց էր, որի վերաբերյալ շրջանային դատական մարմինը որոշում չէր կայացնի։

Մասաչուսեթսում 1799 թվականին մի քաղաքական թեկնածուի դեմ մեկ դեպք է վկայակոչվել, սակայն թեկնածուն հերքել է այն։

Երբ Հայիթին դեռևս Սենտ Դոմինգի անվան տակ էր, 1685 թվականի ստրկության մասին օրենքն արգելում էր ստրուկ ամուսնուն կամ կնոջը առանձին վաճառելը։

Իսպանական գաղութատիրության շրջանում, մասնավորապես 1750-1826 թվականներին, Կոլումբիայում Դեյվիդ Լ. Չենդլերի տվյալներով, իսպանական օրենքը թույլ էր տալիս ստրուկներին ամուսնանալ և ընտանիք կազմել՝ նույնիսկ տիրոջ կամքին հակառակ։ Այն նաև արգելում էր ընտանիքի բաժանումը վաճառքի միջոցով, ուստի ստրուկ ընտանիքների բաժանումը շատ տարածված չէր։ Եթե ստրուկ զույգը բաժանվում էր տարածքից դուրս ամուսիններից մեկի վաճառքի պատճառով, ապա Չենդլերը նշում է, որ մյուս ամուսինը, նույնիսկ տասը տարի անց, կարող էր դատարանին միջնորդել՝ թույլ տալու այդ ստրկացված անձին գնորդ գտնել, որպեսզի զույգը կարողանա վերամիավորվել։ Նման դեպքեր, որոնցում կինը վաճառվել էր առաջինը, իսկ ամուսինը՝ երկրորդը, քննվել են 1802 և 1806 թվականներին։ Չենդլերը հաղորդում է, որ 1808 թվականին մի ստրկատեր ստրկացված ամուսնուն վաճառել էր մեկ այլ ստրկատիրոջ։ Ամուսինը դեմ էր իր ընտանիքի բաժանմանը, ուստի դատարանը կարգադրել է այցելություններ։ Ստրկացվածի և վաճառող ստրկատիրոջ միջև հետագա վեճից հետո, ամուսնուն վաճառած ստրկատերը հայց է ներկայացրել նոր տիրոջ դեմ՝ պարտադրելով նրան կա՛մ ամուսնուն վաճառել տարածքից դուրս, կա՛մ վերադարձնել առաջին տիրոջը, որպեսզի նա կարողանա պատշաճ կերպով կարգապահության ենթարկել և վերահսկել ստրուկ-ամուսնուն։ Սակայն դատարանը կարգադրել է ստրկացված կնոջը նույնպես վաճառել մյուս ստրկատիրոջը, որպեսզի ստրուկ ընտանիքը կարողանա միասին ապրել, և ոչ թե պարզապես այցելություններ ունենալ։ Դատարանի որոշումը կատարվել է։

## Կրոնական ցուցումով վաճառքներ
Կնոջ հանդեպ ատելությունը հիմք էր ամուսնուն ստրկության վաճառելու համար։ Ըստ Ֆրեդերիկ Պայպերի՝ 1909 թվականին միջնադարյան քրիստոնեական եկեղեցում «եթե որևէ մեկը լքեր իր կնոջը և, հրաժարվելով նրա հետ համաձայնության գալուց, թույլ տար, որ իրեն բանտ նստեցնեն պարտքերի համար, նա հավերժ ստրուկ կդառնար՝ կնոջ հանդեպ ունեցած իր ատելության հիմքով։ Եվ եթե նրան որևէ ժամանակ տեսնեին ազատության մեջ, նրան պետք է կրկին վաճառեին»։

Նույն Եկեղեցում, ըստ Պայպերի, «ստրուկ դառնալու» մի միջոց էր աղքատության պատճառով սեփական անձի վաճառքը։ Կարող էր պատահել, որ ամուսնական զույգն այնքան կարիքի մեջ հայտնվեր, որ ամուսինը ստիպված լիներ կնոջ համաձայնությամբ ինքն իրեն վաճառել։ Այս կերպ նա ապահովում էր իր ապրուստը, իսկ ստացված գումարով կարողանում էր իր կնոջը սովամահությունից փրկել։ Յոթերորդ դարի սկզբին Փարիզի սինոդը կարգադրել է, որ ազատ մարդիկ, ովքեր վաճառել էին իրենց, եթե անմիջապես վերադարձնեին գումարը, կարող էին վերականգնել իրենց նախկին կարգավիճակը։ Արգելվում էր պահանջել ավելի մեծ գումար, քան իրենց համար վճարվել էր։

Ըստ Պայպերի՝ 8-րդ դարում Վերմերիայի եկեղեցու որոշման համաձայն, եթե ստրկացված ամուսինը վաճառվեր, երկու ամուսիններին էլ պետք է խրախուսվեր չամուսնանալ. «եթե վաճառքի պատճառով ստրուկն առանձնանար իր կնոջից, ով նույնպես ստրուկ էր, եթե մենք չենք կարողանում նրանց վերամիավորել, ապա յուրաքանչյուրին պետք է հորդորել մնալ այդպես (այսինքն՝ չամուսնանալ)»։

Եթե ամուսնացած ստրկացված անձի ազատությունը չէր գնվում, այսինքն՝ նա ազատություն չէր ստանում գնման միջոցով, ապա այդ ստրկացված անձի արդեն ազատագրված ամուսինը կարող էր կրկին ամուսնանալ։ Սա թույլատրվում էր միջնադարյան Եկեղեցու կողմից, եթե նախկին զույգին ամուսնացրել էր մեկ ստրկատեր։ Ըստ Պայպերի՝ «եթե երկու ստրուկներ ամուսնացել էին իրենց ընդհանուր տիրոջ կողմից, և նրանցից մեկը հետագայում ազատագրվում էր, ապա նրան թույլատրվում էր կրկին ամուսնանալ, եթե մյուսի ազատությունը հնարավոր չէր գնել»։

## Մշակույթ
Մշակույթում կնոջ կողմից ամուսնու՝ այրի կնոջը վաճառելու դեպք է պատկերված Ֆրանսուա Բիյեդուի 1960 թվականի «Լե Կոմպորտման դեզ Էպու Բրեդբուրի» () պիեսում։ Բիյեդուն պնդել է, որ նմանատիպ գովազդ տեսել է «ամերիկյան թերթում»։

Բնիկ սուֆիական ժողովրդական պոեզիան ներկայացնում է «հիմար թագուհի Լիլայի մասին, որը հեքիաթային մանյակի համար իր ամուսնուն մեկ գիշերով «վաճառել է» իր աղախնին», ինչից հետո թագուհու համար պահանջվել է մաքրագործում։

## Տես նաև
* Թրաֆիքինգ
* Կանանց վաճառք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստրկություն
Կատեգորիա:Անգլիայի մշակույթ
Կատեգորիա:19-րդ դարն Անգլիայում
Կատեգորիա:Կոլումբիայի պատմություն