Վարդան Գրեգորյան

**Վարդան Գրիգորյան** (), պատմաբան, կրթության ու մշակույթի ականավոր գործիչ, Կարնեգի հիմնադրամի նախագահ, «Ավրորա» մարդասիրական նախաձեռնության համահիմնադիր։

## Կենսագրություն
Վարդան Գրիգորյանը ծնվել է 1934 թվականի ապրիլի 8- ին, Իրանի հյուսիսային շրջանի Թավրիզ քաղաքում։ Նա ունեցել է դժվար մանկություն․ քաղաքական մեղադրանքների համար ձերբակալված պապը մահացել է բանտում, մայրը՝ Շուշանիկ Միրզայանը մահացել է թոքաբորբից, 26 տարեկանում։ Վարդանի հայրը՝ Սամվել Գրիգորյանը եղել է հաշվապահ, աշխատել է անգլո-իրանական նավթային գործարանում, Վարդանի դաստիարակությամբ քիչ է զբաղվել։ Վարդանի և քրոջ՝ Եվգենիայի (Օժիկի) դաստիարակությամբ զբաղվել է մայրական տատը՝ Ոսկին։ Վարդանը մեծացել է աղքատության մեջ, մանկուց սիրել է ընթերցել, ներկա է եղել եկեղեցական պատարագներին։

Տարրական կրթությունը ստացել է Իրանում։ Այդ տարիներին նրան հովանավորել է Թավրիզում Ֆրանսիայի փոխհյուպատոս Էդգար Մալոյանը, որի խորհրդով էլ Վարդանը մեկնել է Լիբանան և շարունակել կրթությունը Համազգայինի «Նշան Փալանճյան» ճեմարանում։ Մինչ Բեյրութ մեկնելը խոսել է հայերեն, ռուսերեն, պարսկերեն և թուրքերեն։ Բեյրութում մեկ տարվա ընթացքում նա սովորեց ֆրանսերեն։ Նրա ուսուցիչներից է եղել Սիմոն Վրացյանը՝  Հայաստանի առաջին հանրապետության չորրորդ վարչապետը։ Վարդանը եղել է Սիմոն Վրացյանի ոչ պաշտոնական քարտուղարներից։ Բեյրութում աշխատել է նաև որպես լրագրող՝ նախքան 1956-ին Միացյալ Նահանգներ արտագաղթելը։ Գրիգորյանը մեկնել է Միացյալ Նահանգներ՝ Բեյրութ վերադառնալու նախնական մտադրությամբ՝ ավագ դպրոցում հայոց պատմություն դասավանդելու համար։ Հարցազրույցներից մեկում Գրիգորյանը ասել է, որ ինքը սովորել է պորտուգալերեն, որպեսզի կարողանա դառնալ Բրազիլիայի Սան Պաուլու քաղաքում գտնվող հայկական ավագ դպրոցի տնօրեն։

1956 թվականին ընդունվել է Սթենֆորդի համալսարան և երկու տարի անց ավարտել այն պատմության և հումանիտար գիտությունների բակալավրի կոչումով։

Գրիգորյանը Սթենֆորդի համալսարանում 1964 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կրկնակի աստիճան՝ պատմության և հումանիտար գիտությունների բնագավառում։ Նրա դիսերտացիայի թեման եղել է «Ավանդականությունն ու արդիականությունը իսլամում»։

Գրիգորյանն իր դասախոսական կարիերան սկսել է Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում, որտեղ 1960 թվականին որոշ ժամանակ դասավանդել է հայոց պատմություն ու մշակույթ։ 1962-1968 թվականներին Սան Ֆրանցիսկոյի պետական քոլեջում դասավանդել է Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի պատմություն։ Դասավանդման ընթացքում՝ 1964 թվականին նշանակվել է դոցենտ, իսկ 1966 թվականին՝ պատմության դոցենտ։

* 1981-1989 թթ. - Նյու Յորքի հանրային գրադարանի նախագահ։
* 1988-1997 թթ. - Բրաունի համալսարանի նախագահ։ 
* 1997 թվականից - Կարնեգի բարեգործական կորպորացիայի նախագահ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* ՀՀ ԳԱԱ անդամ
* Մխիթար Գոշի մեդալ (2012)
* ՀՀ ԳԱԱ ոսկե մեդալ
* Ազգային հումանիտար մեդալ, ԱՄՆ
*«Ազատության» մեդալ, 2004
*Հայաստանի մանուկներ բարեգործական հիմնադրամի մարդասիրական մրցանակ, 2018
*Նյու Յորքի հանրային գրադարանի Հումանիտար հետազոտությունների կենտրոնը 2023 թվականի նոյեմբերից կրում է Վարդան Գրեգորյանի անունը։

## Մեջբերումներ Վարդան Գրեգորյանից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վարդան Գրիգորեանը նյումեգում
* Տուն տանող ճանապարհը

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իրանական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ