Բազումք տիեզերական հետազոտությունների լաբորատորիա

**«Բազումք» տիեզերական հետազոտությունների լաբորատորիա**, տիեզերական հետազոտություններով զբաղվող կազմակերպություն, որը հիմնվել է Երևանում (Հայաստան), 2020 թվականի վերջին։ 

«Բազումք» լաբորատորիայի տարածքում (Կոտայքի մարզի Զովունի գյուղ) Գիտական նորարարության և կրթության կենտրոնի (CSIE) հետ համատեղ մասնաշենք է հիմնվել, որի բացումը տեղի է ունեցել 2023 թվականի մայիսի 30-ին։ Մասնաշենքը նախատեսված է փոքր ձևաչափի արբանյակների թեստային նմուշների հավաքման, ինտեգրման և փորձարկման հետ կապված աշխատանքների համար։ Լաբորատորիան հագեցված է այդ աշխատանքների համար անհրաժեշտ հատուկ պայմաններով։ Այդ մասնաշենքը բացվել է երկու հիմնադրամներին տրվող մասնավոր հատկացումների շնորհիվ։

## Պատմություն
«Բազումք»-ը ստեղծվել է 2020 թվականին։ Այն հիմնադրել են գլխավոր տնօրեն աստղագետ Ավետիք Գրիգորյանը, տեխնիկական տնօրեն և խորհրդի անդամ Հայկ Մարտիրոսյանը, խորհրդի անդամ Տիգրան Շահվերդյանը և Վաչիկ Խաչատրյանը։ Մինչ այդ Ավետիք Գրիգորյանը 1988 թվականին ստեղծել է «ԱՅԱՍ» արտադպրոցական տիեզերագիտական խմբակը, որը հետագայում ուսանողների ներգրավմամբ վերաճել է տիեզերագիտական ակումբի, իսկ 2018 թվականին՝ պաշտոնապես գրանցվել որպես «ԱՅԱՍ» տիեզերագիտական ընկերություն ՀԿ, որն իր երկամյա արտադպրոցական տիեզերագիտական դասընթացով հանդերձ գործում է առ այսօր։

Զուգահեռաբար «Բազումք»-ի մասնագետներն աշխատել են նաև Հայաստանի համար տիեզերական ռազմավարության փաստաթղթի նախնական տարբերակի մշակման վրա։

2021 թվականին «Բազումք»-ը և «ԱՅԱՍ» տիեզերագիտական ընկերությունը համատեղ իրականացրել են երկու բարեհաջող թռիչք դեպի ստրատոսֆերա, որի ընթացքում իրենց մշակած հետազոտական սարքը օդապարիկով բարձրացել է ստրատոսֆերա՝ մինչև 30 կմ բարձրություն՝ հաղորդելով և հետ բերելով մթնոլորտային պայմաններին և թռիչքին վերաբերող բոլոր գրանցված տվյալներն ու նկարահանված տեսանյութերը:

## Առաքելություն
[մինի|«Բազումք» լաբորատորիայի ցուցանակը [Զովունի գյուղում]]
«Բազումք» տիեզերական հետազոտությունների լաբորատորիան Հայաստանում ստեղծում և շարունակաբար զարգացնում է կարողություններ և հնարավորություններ նորագույն տիեզերական հետազոտությունների, կրթության ու ստարտափների ձևավորման համար։

2021 թվականից «Բազումք» և Գիտական նորարարության և կրթության (CSIE) հիմնադրամները համատեղ սկսել են աշխատել մի ծրագրի վրա, որի նպատակն էր Հայաստանում և հայ մասնագետների կողմից ստեղծված առաջին արբանյակի դուրսբերումը երկրաշուրջ ուղեծիր։ Արբանյակը, որը CubeSat ձևաչափի էր, կոչվել է «Հայասաթ-1»։ Աշխատանքների ավարտից հետո այն ուղարկվել է Նիդեռլանդներ՝ վիբրացիոն փորձարկումների համար, իսկ դրանից հետո ուղարկվել Վանդենբերգի ռազմաօդային բազա (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ)։ Այնտեղից արբանյակը երկրաշուրջ ուղեծիր է դուրս բերվել 2023 թվականի դեկտեմբերի 1-ին SpaceX ընկերության Falcon 9 հրթիռով։ Արբանյակը կապի է դուրս եկել, բարեհաջող կատարել է իր առաքելությունը (կապի սեանսներ, հեռաչափական, տեքստային և աուդիո ազդանշանների ստացում, հրամանների ուղարկում և այլն)։ Արբանյակի հետ կապը՝ տվյալների ստացումը և հրահանգների ուղարկումն իրականացվել է «Բազումք»-ի արբանյակային կապի վերգետնյա կայանքով։  

2025 թվականի ապրիլի 25-ին «Hayasat-1»-ը հատել է Կարմանի գիծը՝ տիեզերքի պայմանական սահմանը, աստիճանաբար արգելակվելով մթնոլորտի վերին շերտերում  մտել է մթնոլորտի խիտ շերտեր և ավարտել իր առաքելությունը։ 

«Բազումք»-ում նախատեսվում են հետագա աշխատանքներ ավելի մեծ և ավելի ֆունկցիոնալ արբանյակի՝ «Հայասաթ-2»-ի ստեղծման և տիեզերական աղբի խնդրի մեղմացմանն ուղղված տեխնոլոգիական լուծումների կատարելագործման ուղղությամբ։

## Համագործակցություն
2023 թվականին «Arrow» հայ-հնդկական համաժողովի ընթացքում համագործակցություն է ձևավորվել «Բազումք» տիեզերական հետազոտությունների լաբորատորիայի և Հնդկաստանի Հայդարաբադի «Skyroot Aerospace»-ի միջև, որը նախատեսում է համագործակցություն բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության բոլոր ուղղություններով՝ սպառողական տեխնիկայից մինչև օդատիեզերական պատկերների մշակումներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

* 

Կատեգորիա:Գիտահետազոտություն
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայկական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Տիեզերական արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Տիեզերական տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Աստղագիտությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:Տիեզերական առաքելություններ