Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթու

**Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթու**, հայտնի է նաև որպես **կո-ամոքսիկլավ**, հակաբիոտիկ, որը կիրառվում է մի շարք բակտերիալ վարակների բուժման ժամանակ։ Այս համակցությունը բաղկացած է ամոքսիցիլինից (β-լակտամային հակաբիոտիկ) և կալիումի կլավուլանատից (β-լակտամազի արգելակիչ)։ Օգտագործվում է ականջաբորբի, ֆարինգիտի, թոքաբորբի, ցելյուլիտի, միզուղիների վարակների, կենդանիների կծածի և տուբերկուլյոզի բուժման ժամանակ։ Կան ներքին ընդունման և ներերակային ներարկման տարբերակներ։

Տարածված կողմնակի ազդեցություններից են լուծը, փսխումը և ալերգիկ ռեակցիաները։ Մեծացնում է կանդիդոզի, գլխացավի և կոագուլոպաթիայի (արյան մակարդման խանգարում) առաջացման վտանգը։ Խորհուրդ չի տրվում մարդկանց պենիցիլինային ալերգիայի պատմությամբ։ Համեմատաբար անվտանգ է հղիության ընթացքում օգտագործման համար։

Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն դասվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների թվին, որոնք իրենցից ներկայացնում են առողջապահական համակարգի համար անհրաժեշտ առավել արդյունավետ և անվտանգ դեղորայքը։ Հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց։ Մեծածախ արժեքը զարգացող երկրներում կազմում է օրական մոտ 0.18-1.14 ԱՄՆ դոլար։ ԱՄՆ-ում բուժման կուրսը կազմում է 50-100$:

## Բժշկական կիրառում
Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն լայնորեն կիրառվում է բազմաթիվ վարակների բուժման և կանխարգելման ժամանակ, որոնք պայմանավորված են այդ հակաբիոտիկի նկատմամբ զգայուն մանրէներով, ինչպես օրինակ.

*միզուղիների վարակ
*շնչառական ուղիների վարակ
* մաշկի և փափուկ հյուսվածքների վարակ
* հարքթային ծոցերի վարակ
* կատվի քերծվածքից առաջացած վարակ
*բերանի խոռոչի՝ մանրէներով պայմնավորված վարակներ, ինչպիսիք են.
** ստոմատոլոգիական վարակներ
** վարակված կենդանու կծում
** վարակված անձի կծում (այդ թվում՝ չբարդացած «ջղաձգված բռունցք» կամ «հակադարձ ատամների» վնասվածքներ)։

Նման համակցությունը հանգեցնում է հակաբիոտիկի ազդեցության սպեկտրի ավելացման ու արդյունավետության պահպանման ամոքսիցիլին-կայուն մանրէների դեմ, որոնք արտադրում են β-լակտամազ։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Հնարավոր կողմնակի ազդեցություններն են՝ փորլուծություն, փսխում, սրտխառնոց, կանդիդոզ և մաշկի ցան, որոնք սովորաբար չեն պահանջում բժշկական հոգածություն։ Ինչպես բոլոր հակաբիոտիկներով բուժման ընթացքում կամ դրանից հետո, կարող է առաջանալ *Clostridium difficile* մանրէով պայմանավորված հակաբիոտիկ-ասոցացված փորլուծություն, որն էլ երբեմն հանգեցնում է կեղծթաղանթային կոլիտի։

Հազվադեպ, խոլեստատիկ դեղնուկը (նաև կոչվում խոլեստատիկ հեպատիտ, լյարդային թունավորության տեսակ) կապված է ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթվի հետ։ Ռեակցիան կարող է ի հայտ գալ հակաբիոտիկի ընդունումը դադարացնելուց մի քանի շաբաթ անց, և դրա բուժումը սովորաբար տևում է շաբաթներ։ Ավելի հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց, տարեցների և երկարատև բուժման կուրս ընդունած հիվանդների մոտ։ Այս կողմնակի երևույթի մոտավոր հաճախականությունը կազմում է 1/100.000: Միացյալ Թագավորությունում Դեղամիջոցների անվտանգության հանձնաժողովը նախազգուշացնում է կո-ամոքսիկլավի այս կողմնակի ազդեցության մասին։

Ինչպես բոլոր ամինոպենիցիլինները, ամոքսիցիլինը առնչվում է Սթիվենսի-Ջոնսոնի համախտանիշ/տոքսիկ էպիդերմալ նեկրոլիզի հետ, սակայն այս ռեակցիաները շատ հազվադեպ են։

## Պատմություն
Բիչամ (Beecham) բրիտանական դեղագործական ընկերությունը (այժմ ԳլաքսոՍմիթԿլայն՝ GlaxoSmithKline, ընկերության մի մասը) ԱՄՆ-ում դիմել է այս դեղորայքային համակցությունն արտոնագրելու նպատակով 1979 թվականին։ Այն թողարկվել է Աուգմենտին առևտրային անվան տակ։ Արտոնագիրը տրվել է 1985 թվականին։

## Դեղամիջոցներ
Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն միջազգային չարտոնագրված անվանումն է (ՄՉԱ, INN), իսկ կո-ամոքսիկլավը՝ Բրիտանական հաստատված անվանումը (ԲՀԱ, BAN):

Կո-ամոքսիկլավի շատ բրենդային դեղամիջոցներ ամոքսիցիլինի քանակը նշում են որպես դեղաչափ։ Օրինակ, Աուգմենտին 250-ը պարունակում է 250 մգ ամոքսիցիլին և 125 մգ կլավուլանաթթու։

Ներերակային պատրաստուկը հասանելի է դարձել Մեծ Բրիտանիայում 1985 թվականից, իսկ ԱՄՆ-ում ներարկման տարբերակը դեռևս գրանցված չէ և մոտակա համարժեք (անալոգ) համակցությունն ամպիցիլին/սուլբակտամն է։

Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթվի կախույթը մատչելի է օգտագործման համար երեխաների շրջանում։ Դրա արդյունավետությունը պահպանելու համար պետք է պահել սառնարանային պայմաններում։

## Անասնաբուժական կիրառում
Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն կիրառվում է բազմաթիվ կենդանիների մոտ մի շարք իրավիճակների դեպքում.

* Շներ՝ պարոդոնտիտ, բուծարանային հազ
* Կատուներ՝ միզուղիների վարակ, մաշկի և փափուկ հյուսվածքների վարակներ
* Հորթեր՝ էնտերիտ, պորտացավ
* Խոշոր եղջերավոր անասուններ՝ շնչուղիների վարակներ, փափուկ հյուսվածքների վարակներ, արգանդի բորբոքում (մետրիտ), կրծքագեղձի բորբոքում (մաստիտ)
* Խոզեր՝ շնչուղիների վարակներ, կոլիբակտերիտ, մաստիտ, մետրիտ, ագալակտիա։

Համակցելով պրեդնիզոլոնի հետ՝ այն օգտագործվում է ներկրծքային ներարկման ձևով կաթնատու կովերի մոտ մաստիտի բուժման ժամանակ։ Առևտրային անվանումներն են՝ *Կլավասեպտին*, *Կլավամոքս* և *Սինուլոքս:*

Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն արգելված է օգտագործել ընտանի-սննդային կենդանիների (խոշոր եղջերավոր անասուններ, խոզեր և այլն) մոտ ինչպես ԱՄՆ-ում, այնպես էլ Եվրոպայում։ Մեծ Բրիտանիայում *Սինուլոքս* դեղամիջոցը կարող է օգտագործվել ընտանի-սննդային կենդանիների մոտ այնքան ժամանակ, քանի դեռ նշված հեռացման ժամանակահատվածը պահպանվում է։

### Բակտերիալ կայունություն
Հակաբիոտիկների նկատմամբ բակտերիալ կայունությունը աճող խնդիր է անասնաբուժության մեջ։ Ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն արդյունավետ է *կլեբսիելային* վարակի դեմ, բայց արդյունավետ չէ *կապտաթարախային* վարակի դեպքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.merckmanuals.com/professional/print/lexicomp/amoxicillin%20and%20clavulanate%20potassium.html 
* Augmentin website GlaxoSmithKline
* http://www.laboratorioslife.com/index.php?option=com_producto&Itemid=87&task=listaProductosHumana&lang=en 

Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ