Մարջերի Ուիլյամս

**Մարջերի Ուիլյամս Բիանկո** (, )  անգլո-ամերիկացի գրող, մանկական հայտնի գրքերի հեղինակ։ Լինելով տասնինը տարեկան պրոֆեսիոնալ գրող՝ նա քառասունմեկ տարեկանում հասել է հարատև փառքի՝ 1922 թվականին հրատարակելով դասականը, որը նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունն է «Թավշյա  ճագարը»։ Նա ստացել է Նյուբերիի պատվոգիր «Ձմեռային սահման» գրքի համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Մարջերի Ուինիֆրեդ Ուիլյամսը ծնվել է Լոնդոնում 1881 թվականին, նա հայտնի փաստաբան և դասական գրականության գիտակ Ռոբերտ Ուիլյամսի և Ֆլորենս Ուիլյամսի (նախկին ազգանունը Հարպեր) երկրորդ դուստրն էր: Հայրը՝ ում նա հիշում էր որպես խորապես սիրող և հոգատար ծնող, նրան և քրոջը խրախուսում էր կարդալ և օգտագործել իրենց երևակայությունը։ Շատ տարիներ անց գրելով իր մանկության մասին, նա վերհիշում էր, թե ինչպես էր իր հայրը աշխույժ նկարագրում տարբեր գրքերի հերոսներին և անսահման աշխարհը գիտելիքների ու արկածների, որը բացվում էր տպագիր էջում: Նա նշեց, որ կարդալու ցանկությունը, որը շուտով վերածվեց գրելու անհրաժեշտության, իր հոր ժառանգությունն էր, որը մնալու իր հետ ողջ կյանքի ընթացքում:

Երբ Մարջերին յոթ տարեկան էր, նրա հայրը հանկարծամահ եղավ, իրադարձությունը փոխեց նրա կյանքը, այս կամ այն կերպ ազդեց նրա հետագա ստեղծագործական գործունեության վրա: Տխրության երանգը, մահվան և կորստի թեմանները նրա մանկական գրքերում  քննադատվել են որոշ գրախոսների կողմից, բայց Ուիլյամսը միշտ պնդում էր, որ սրտերն ավելի մարդկային են դառնում ցավի և դժվարությունների միջոցով: Նա գրել է, որ կյանքը անընդհատ փոփոխվող գործընթաց է, ոմանց համար կան մեկնումներ, մյուսների համար՝ ժամանումներ, և այդ գործընթացը մեզ թույլ է տալիս աճել համառ լինել:

1890 թվականին Մարջերին իր ընտանիքի հետ տեղափոխվեց Միացյալ Նահանգներ: Մեկ տարի անց նրանք տեղափոխվեցին Փենսիլվանիայի գյուղական համայնք: Հետագա տարիներին՝ մինչև 1898 թվականը, Մարջերին սովորել է Փենսիլվանիա նահանգի Շերոն Հիլ քաղաքի միաբանության դպրոցում։

1901 թվականին՝ տասնինը տարեկան հասակում ապրուստ վաստակելու ձգտումը նրան դրդեց վերադառնալ հայրենիք և ներկայացնել լոնդոնյան հրատարակչին իր առաջին վեպը «Ուշ վերադարձը», որը հրատարակվել էր 1902 թվականին և նախատեսված էր չափահաս լսարանի համար։ Դա լավ չվաճառվեց և ոչ էլ նրա հետագա «Երիտասարդության գինը» և «Բար» վեպերը:

## Ամուսնություն, երեխաներ և Ուոլթեր դե լա Մարի ստեղծագործությունների ազդեցություն
Իր հրատարակչին այցելության ժամանակ Մարջերի Ուիլյամսը հանդիպեց Լոնդոնում բնակվող իտալացի Ֆրանչեսկո Բիանկոյին, ով աշխատում էր մենեջեր գրքի բաժիններից մեկում: 1904 թվականին նրանք ամուսնացան և ծնողներ դարձան որդի՝ Չեկկոյի և դուստր՝ Պամելայի համար: Պամելան հայտնի փոքր նկարչուհի էր ով տասնմեկ տարեկան հասակում ցուցահանդես ունեցավ Թուրինում: Նրա համբավը Բիանկոյի ընտանիքին բերեց Նյու Յորք, և նրանք (բացառությամբ Չեկկոյի) մինչև իրենց օրերի ավարտը ապրում էին Գրինվիչ Վիլիջ տարածքում: Պամելան նկարազարդել է իր մոր մի քանի գրքեր, այդ թվում՝ «Կաշվե ձին» և «Փոքրիկ փայտե տիկնիկը»։ Երբ նրա երեխաները փոքր էին, Մարջերին մայրությունը համարում էր լրիվ դրույքով աշխատանք և նրա գրելու ջանքերը կրճատվեցին:

1907 թվականին ընտանիքը հեռացավ Անգլիայից՝ նախ ուղևորվելով Փարիզ, որտեղ Ֆրանչեսկոն ղեկավարում էր Բրենտանոյի հազվագյուտ գրքերի բաժինը։ Հետագայում նրանք բնակություն հաստատեցին Իտալիայի Թուրին քաղաքում։ 1914 թվականի օգոստոսին Իտալիան, ինչպես մնացած Եվրոպան, ներքաշվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ, և Ֆրանչեսկո Բիանկոն միացավ իտալական բանակին։ Մարջերի Բիանկոն, մնալով տանը երեխաների հետ, հույս և ոգեշնչում էր ստանում բանաստեղծ Ուոլթեր դե լա Մարիի ստեղծագործություններից, ում նա անվանում էր իր «հոգևոր դաստիարակ», նա զգում էր, որ Ուոլթեր դե լա Մարին իսկապես հասկանում է երեխաների մտածելակերպը:

1914 թվականին Ուիլյամսը գրել է «Արարածը անտառում» սարսափ վեպը Փենսիլվանիայի մարդագայլի մասին։ Ավելի ուշ այն վերահրատարակվեց ԱՄՆ-ում ՝ թեթև վերափոխված տարբերակով Հարփեր Ուիլյամս կեղծանունով: «Արարածը անտառում» հայտնի էր Հ. Ֆ. Լավքրաֆտին, և որոշ մեկնաբաններ կարծում էին, որ այն կարող էր ազդել նրա «Դանվիչի սարսափի» վրա: Հ. Ֆ. Լավքրաֆտը նաև գրել է «Անտառի մեջ գտնվող արարածի մասին Հարփեր Ուիլյամսի կողմից» վերնագրով  բանաստեղծությունը:

## Վերադարձ Ամերիկա և  «Թավշյա ճագարը»
1918 թվականի վերջին ավարտվեց Մեծ պատերազմը, սակայն հետպատերազմյան սովն ու զրկանքները խնդիր դարձան Եվրոպայում։ 1921 թվականին Բիանկոն իր ընտանիքի հետ վերադարձավ Միացյալ Նահանգներ և հաստատվեց Գրինվիչ գյուղում։ Ոգեշնչված իր երեխաների անմեղությունից և խաղային երևակայությունից, ինչպես նաև այն ոգեշնչումից, որը նա զգում էր Ուոլթեր դե լա Մարիի ստեղծագործություններում պարունակվող կախարդությունից և միստիցիզմից, նա որոշեց վերսկսել իր գրավոր գործունեությունը և գրեթե անմիջապես հայտնի դարձավ:

«Թավշյա ճագարը» կամ «Ինչպես են խաղալիքները իրական դառնում» Մարջերի Ուիլյամս Բիանկոյի առաջին ամերիկյան ստեղծագործությունն էր և այն մնում էր նրա ամենահայտնի գործը: Այն դարձել է գրականության դասական նմուշ՝ անցնելով բազմաթիվ ադապտացիաներ մանկական թատրոնում, ինչպես նաև ռադիոյում, հեռուստատեսությունում և կինոյում։

Հեղինակի բնորոշ զգացմունքային և տխրության նոտաները պահպանվում են մի փոքրիկ տղայի պատմության մեջ, ով իր Սուրբ Ծննդյան նվերի պարկում գտնում է թավշյա ճագար։ Մանկասենյակում ճագարը արհամարհված էր զգում մեխանիկական խաղալիքների կողմից: Նա հարցնում է կաշվե ձիուն «ի՞նչ է իրականը»: Կաշվե ձին պատասխանում է «երբ երեխան քեզ սիրում է շատ, շատ երկար ժամանակ, ոչ միայն խաղալու համար, այլ իսկապես սիրում է, ապա դու դառնում ես իրական»: Տղան սկսում է պաշտել ճագարին և նրանք դառնում են հավատարիմ ընկերներ: Նրանց երջանիկ գոյությունը շարունակվում է, մինչև որ տղան հիվանդանում է կարմիր տենդով: ճագարը մնում էր իր հետ` շշնջալով նրան այն խաղերի մասին, որոնք նրանք կխաղան, երբ տղան ապաքինվի: Երբ տղան ապաքինվում է, նրա ընտանիքը պատրաստվում է նրան տանել ծովափ։ Չնայած ճագարն անհամբեր սպասում է ծով գնալուն, բժիշկը պնդում է, որ իրեն դեն նետեն և այրեն այլ խաղալիքների հետ միասին, որոնք կարող են վարակված լինել: Մինչ ճագարը սպասում է այրման, նա իրական արցունք է թափում, որից մի փերի է հայտնվում։ Փերին ասում է ճագարին, որ նա իրական էր տղայի համար, քանի որ տղան սիրում էր նրան, բայց այժմ ինքը նրան կդարձնի իսկապես իրական։ Հետագայում տղան տեսնում է մի իրական ճագար այգում։ Նրան թվում է, թե այն նման է իր հին ճագարին, բայց նա չգիտի, որ դա իրականում թավշյա ճագարն է, որին ժամանակին սիրում էր:

## Մանկական գրքերի հաջողակ հեղինակ
Բիանկոն գրել է բազմաթիվ այլ մանկական գրքեր, և 1925 թվականին նրա որդին դարձել է դրանցից մեկի՝ «Խեղճ Չեկոյի» համանունը։ Սա հիանալի պատմություն է մի հրաշալի փայտե շան մասին, որը տան ամենազվարճալի խաղալիքն էր, մինչև նա գնաց աշխարհը ուսումնասիրելու: Գիրքը պատմում է մանկական խաղալիքների փոխհարաբերությունների մասին` միմյանց հետ և մարդկանց, կենդանիների և խաղալիք ապահարանի սահմաններից դուրս գտնվող աշխարհի հետ։ Վերադառնալով ավելի սթափ թեմաների նշվում են Բիանկոյի մյուս հայտնի գործեր, այդ տարվա "Փոքրիկ փայտե տիկնիկը", որը նկարազարդել է նրա դուստրը՝ Պամելան։ Այս գրքում գլխավոր հերոսուհի փայտե տիկնիկը ենթարկվում է որոշ երեխաների կոպիտ վերաբերմունքին, բայց մեկ այլ երեխայի սերն ու կարեկցանքը նրան կրկին ամբողջական են դարձնում։

Կյանքի վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում Բիանկոն ամեն տարի ստեղծում էր բազմաթիվ գրքեր և կարճ պատմվածքներ։ Դրանց մեծ մասը շարունակում էին արտացոլել նրա հետաքրքրվածությունը խաղալիքների կենդանանալու և անկենդան առարկաների ու կենդանիների միջոցով մարդկային զգացմունքներ ու հույզեր արտահայտելու կարողության նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործություններում միշտ առկա էր տխրությունը, բայց վերջում ընթերցողը հոգևոր բարձրացում էր ապրում։ Այդ ժամանակահատվածի նրա աշխատանքներից էին` 1926 թվականի «Խնձորի ծառը» և «Էնդիի արկածները», 1927 թվականի «Կաշվե ձին», որը նույնպես նկարազարդել է Պամելան, 1929 թվականի «Մոմակալը», 1930 թվականի «Այլ մարդկանց տները» և 1931 թվականի «Տունը, որը գնալով փոքրանում էր»:

## Հետագա տարիներ և մահ
Իր կյանքի վերջին ինը տարիներին Բիանկոն մանկական գրքերի միջև ստեղծեց նաև պատանիների համար վեպեր։ Այս բոլոր գրքերում խոսվում էր երիտասարդների մասին, ովքեր այս կամ այն կերպ մեկուսացված կամ օտարված էին հասարակությունից, իրենց հասակակիցների թվացյալ ուրախությունից, հաջողությունից, բարեկեցությունից և սոցիալական ընդունվածությունից։ Նման գրքերից մեկը «Ձմեռային սահմանը» պատմում է երկու դեռահաս աղջիկների մասին, որոնք ստիպված են ստանձնել մեծահասակների պարտականությունները և հոգ տանել իրենց փոքր քույրերի ու եղբայրների մասին, երբ ծնողները հանկարծակի հեռանում են։ Այս գիրքը 1937 թվականին դարձավ Նյուբերի մեդալի երկրորդ տեղ զբաղեցրած գիրքը՝ ցուցադրելով գրականության բարձր որակ երիտասարդություն համար։ 1971 թվականին, երբ ստեղծվեց Նյուբերի պատվոգիրը, այս աշխատանքը հետմահու արժանացավ այդ պատվավոր կոչմանը։

1939 թվականին, երբ նրա հայրենի Բրիտանիան մտավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ, Բիանկոն սկսեց իր աշխատանքներում ներառել հայրենասիրական թեմաներ և եվրոպական պատմության հղումներ, ինչպիսիք են 1941 թվականի «Ֆրանզին և Գիզին»: 1944 թվականին գրված` նրա վերջին գիրքը պատերազմական հերոսության ոգեշնչող պատմություն էր «Առաջ, Կոմանդոս», որը ներառում էր սևամորթ զինվորի կերպար։ Աֆրոամերիկացիների ներդրումը պատերազմական ջանքերում գրականության մեջ նշելը այդ ժամանակահատվածում չափազանց հազվադեպ էր, և այդ փաստը նշվեց գրքի ակնարկներում։

Մարջերի Ուիլյամս Բիանկոն չհասցրեց տեսնել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը։ Երբ «Առաջ, Կոմանդոս» գիրքը սկսեց վաճառվել, նա հիվանդացավ և երեք օր հիվանդանոցում անցկացնելուց հետո մահացավ 1944 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, 63 տարեկան հասակում, Նյու Յորքում:

## Մատենագրություն
### Աշխատանքներ

* 1902 - Ուշ վերադարձը
* 1904 - Երիտասարդության Գինը
* 1906 - Բարը
* 1914 - Արարածը անտառում (վերահրատարակված 1924 թվականին Հարպեր Ուիլյամսի կողմից)
* 1922 - Թավշյա ճագարը
* 1925 - Խեղճ Չիկկո
* 1925 - Փոքրիկ փայտե տիկնիկը
* 1926 - Խնձորի ծառը
* 1927 - Կաշվե ձին
* 1927 - Էնդիի արկածները
* 1929 - Ամեն ինչ ընտանի կենդանիների մասին
* 1929 - Մոմակալը
* 1931 - Տունը, որը գնալով փոքրանում էր
* 1932 - Փոքր խանութների փողոց
* 1933 - Հուրդի-գուրդի նվագողը
* 1934 - Լավ ընկերները
* 1934 - Ավելին կենդանիների մասին
* 1936 - Կանաչ աճող այգին
* 1936 - Ձմեռային սահմանը
* 1939 - Այլ մարդկանց տները
* 1941 - Ֆրանզին և Գիզին
* 1942 - Պայծառ առավոտ
* 1942 - Փենին և սպիտակ ձին
* 1944 - Առաջ, Կոմանդոս

### Թարգմանված աշխատանքներ
* 1927 - «Աֆրիկյան սագա» ֆրանսերենից թարգմանել է Բլեզ Սանդրարը:
* 1928 - «Գիհու ագարակը» ֆրանսերենից թարգմանել է Ռենե Բազենը։
* 1929 - «Փոքրիկ սև պատմություններ» ֆրանսերենից թարգմանել է Բլեզ Սանդրարը։
* 1935 - «Սիդսել Լոնգսկիրտը և Սոլվեյգ Սանթրապը Դագնի Մորթենսենի հետ» նորվեգերենից թարգմանել է Հանս Անրուդը։
* 1937 - «Ռուֆուս Աղվեսը» ֆրանսերենից թարգմանել է Սամուելը։

## Ծանոթագրություններ

* Moore, Anne Carroll, and Bertha Mahony Miller (ed.), *Writing and Criticism: A Book for Margery Bianco*. The Horn Book, Inc. Boston 1951.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սարսափ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ անգլիական սերմամբ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ