Սմոլենսկի կեչի

աջից|մինի|250x250փքս|2010 թվականի ապրիլի 10-ին տեղի ունեցած ավիավթարի օրը
**Սմոլենսկի կեչի**, լեհական լրատվամիջոցներում օգտագործվում է նաև մեկ այլ անուն՝ **Զրահապատ կեչի** () կեչու անունն, որն գտնվում է Սմոլենսկ-Սևերնի ռազմական օդանավակայանի թռիչքուղուց մոտ 855 մետր դեպի արևելք։ Ծառը զգալիորեն վնասվել է 2010 թվականի ապրիլի 10-ին տեղի ունեցած ավիավթարի ժամանակ։

## Պատմություն
2010 թվականի ապրիլի 10-ին ավիավթարի ժամանակ կոտրվել է ծառի բունը։ Միջպետական ավիացիոն կոմիտեի փաստաթղթերի և Պետական ավիացիայի օդային պատահարների հետաքննման լեհական հանձնաժողովի եզրակացության համաձայն ծառը կոտրվել է Վարշավայից Սմոլենսկ թռչող Լեհաստանի ռազմաօդային ուժերի 36-րդ հատուկ ավիացիոն գնդի Տու-154Մ ինքնաթիռի ձախ թևի վահանակի բախման հետևանքով:

Որպես ինքնաթիռի կործանման պատճառների հետաքննության առարկաներից մեկը՝ կեչին դարձել է բազմաթիվ լեհական լրատվամիջոցների, հասարակական կարծիքի և որոշ լեհ գիտնականների փաստարկներից մեկը՝ ինքնաթիռում գտնվող լեհ կառավարության պաշտոնյաների կյանքի դեմ 
աջից|մինի|250x250փքս|Կոտրված կեչին։ Լուսանկարը՝ Միջպետական ավիացիոն կոմիտեի կողմից
դավադրության փորձի համար: Միջպետական ավիացիոն կոմիտեի և Պետական ավիացիայի ավիավթարների հետաքննության հանձնաժողովի պաշտոնական եզրակացությունների հակառակորդները կասկած են հայտնել, որ կեչին կոտրվել է հենց ավիավթարի ժամանակ։ Սա լայն բանավեճ է առաջացրել Լեհաստանի Սեյմում, ԶԼՄ-ներում և լեհ հասարակության մեջ: Պաշտոնական եզրակացությունների հակառակորդները, համեմատելով ծառի տարբեր լուսանկարները, պնդել են, որ, իրենց կարծիքով, ծառը կոտրվել է ավիավթարից առաջ, և որ ռուսական հատուկ ծառայությունները դիտավորյալ ինքնաթիռի բեկորներ են տեղադրել նրա բեռնախցիկում, ինչը իբր ցույց է տալիս ռուսական հատուկ ծառայությունների մտադրությունը՝ թաքցնել ինքնաթիռի կործանման իրական պատճառները համաշխարհային հանրությունից։

Միջպետական ավիացիոն կոմիտեի եզրակացության համաձայն՝ ծառը կոտրվել է գետնի մակարդակից 5,1 մետր բարձրության վրա և ծառի հետ բախվելու պահին թևի բեկորներ են խրվել նրա բնում։ Լրատվամիջոցներում և վերջնական փաստաթղթում հրապարակվել է Միջպետական կոմիտեի լուսանկարը՝ կոտրված ծառով։

2010 թվականի հոկտեմբերին վթարի վայր առաջին անգամ այցելել է 170 մարդ՝ նրանք եղել են աղետի հետևանքով զոհվածների հարազատները և ընկերները։ Զոհերի ոգեկոչումը տեղի է ունեցել Սմոլենսկի կեչու մոտ։ Հետագա տարիներին կեչի ծառը դարձել է հարգանքի առարկա։ Աղետի օրը դրա մոտ տեղի է ունեցել քաղաքացիական հոգեհանգստի արարողություն։

Ինքնաթիռի վթարից հետո օդանավակայանի շրջակայքի ծառերը հատվել են՝ թռիչքների անվտանգությունն ապահովելու համար։ 2011 թվականի ապրիլին վթարի վայրի լեհ այցելուները Սմոլենսկի կեչի ծառի մոտ տեղադրել են փոքրիկ հարթակ՝ մոմեր և ծաղիկներ դնելու համար:

2012 թվականի հոկտեմբերին լեհ զինվորական դատախազները և գեոդեզիստը մանրակրկիտ ուսումնասիրություն կատարեցին կեչու ծառի վրա, ներառյալ ռենտգեն հետազոտությունը, և հավաքեցին նրա բնի, ճյուղերի և քսիլեմի նմուշներ:

Որոշ լեհ գիտնականներ, օգտագործելով կեչու ծառերի քայքայման տվյալները, կատարել են գիտական հետազոտություններ՝ հիմնված աերոդինամիկայի, մաթեմատիկական մոդելավորման և նյութերի ամրության մեթոդների վրա: 2011 թվականին կեչին դարձել է Վիեսլավ Բիենենդայի, 2012 թվականին՝ աստղաֆիզիկոս Պավել Արտիմովիչի և լեհական ծագումով ամերիկացի գիտնականներ Քրիս Ցիշևսկու և Կազիմերժ Նովաչիկի գիտական հետազոտության առարկան։ Քրիս Չեշևսկին, որը պաշտպանում է դավադրության տեսությունը, ասում է, որ կեչի ծառը կոտրվել է ինքնաթիռի կործանումից մի քանի ժամ առաջ։

2012 թվականին օգոստոսին ավիավթարի պատճառների վերլուծության խորհրդարանական հանձնաժողովը հրապարակել է «Սմոլենսկից 28 ամիս անց» զեկույցը, որում, հիմնվելով Կազիմերժ Նովաչիկի և Վիսլավ Բենանդայի եզրակացությունների վրա, առաջ քաշվեց թեզ, որ ինքնաթիռը չի հարվածել կեչուն, այլ թռել է դրա վրայով։

## Հիշատակ
* Սմոլենսկի կեչին պատկերված է Վարշավայի Սուրբ Աննա եկեղեցու մոտ աղետի զոհերի հուշարձանի վրա։
* Լեհ գրաֆիկ նկարիչ Անջեյ Կրաուզեն երկու նկար է նկարել՝ նվիրված Սմոլենսկի կեչուն։
* Նախատեսվում է Սմոլենսկի կեչին պատկերել ավիավթարի զոհերին նվիրված ապագա հուշարձանի վրա։
* Լեհ բանաստեղծ Ալեքսանդր Շումանսկին գրել է «Brzoza smoleńska» բանաստեղծությունը՝ նվիրված Սմոլենսկի կեչուն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աղետից անմիջապես հետո կեչու և շրջակա բեկորների լուսանկարը:
* Կեղևի լուսանկար՝ տարածքը մաքրելուց հետո
* Կոտրվածքի մոտիկից լուսանկար
* 2011 թվականի դեկտեմբերի 7-ի և 2012 թվականի ապրիլի 10-ի ընդմիջման լուսանկարը 
* 2012 թվականի հոկտեմբերին կեչի ծառի լուսանկար

Կատեգորիա:Հայտնի ծառեր