open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Առագաստ (ժայռ)

մինի
**Առագաստ ժայռ**  (), բնության հուշարձան Կրասնոդարի երկրամասում։ Գտնվում է Սև ծովի ափին,   Գելենջիկ քաղաքից 17 կմ հարավ-արևելք, Պրասկովեևկա գյուղից (ծովի ափից մոտ 500 մետր) և Ջանխոտ խուտորից (4,5 կմ) ոչ հեռու։

## Նկարագրություն
Առագաստ ժայռը ծովափին ուղղահայաց կանգնած մի ավազաքար է՝ առանձնացած հիմնական ժայռային զանգվածից։ Ժայռը նման է քառանկյուն առագաստի, որտեղից էլ գալիս է նրա անունը։ Ժայռի հաստությունը մեկ մետրից ավելի է, բարձրությունը՝ 25 մետրից, երկարությունը՝ 20-ից ավելի (տարբեր աղբյուրներում նշվում է 30 մետր բարձրության և 25 մետր երկարության մասին), մինչդեռ ժայռն ավելի քան երեք քառորդով ուղղահայաց ափին է։

2,5 մետր բարձրության վրա անցք կա, որի ծագումն անհասկանալի է։ Շատ ուղեցույցներում նշվում է, որ այն Կովկասյան պատերազմի ընթացքում բացվել է լեռնային հրետանու հրաձիգների կողմից։ Սակայն ծագման այս տարբերակը կասկածելի է. Սև ծովի ափը ուսումնասիրած Սեմյոն Վասյուկովը 1903 թվականին ժայռն ուսումնասիրելուց հետո գրել է, որ «ավազաքարի վրա կրակել են զրահակիր նավաստիները, արձակել են 4 հրթիռ, բայց պատը մնացել է անսասան, չնայած ռումբերի հետքերը տեսանելի են... »:

Ժայռի նույն մակարդակի վրա կա ևս մեկ փոս, որը տեսնելու համար պետք է գնալ Ջանխոտ գյուղ։

Ափի կողմից ժայռի վերջում կա ոչ բարձր դժվարության ժայռամագլցման երթուղի, որը (2015 թվականի օգոստոսի դրությամբ) հնացած է, երբեմն փխրուն, կեռիկները վատ են բռնվում, խորհուրդ չի տրվում այն անցնել։

## Ծագում
Այս եզակի ձևավորման առաջացման պատճառը ծովի դեպի հողային հատված անցումն է, էրոզիան։

## Ներկա կարգավիճակ
Բնության հուշարձանի կարգավիճակ ստացել է 1971 թվականի նոյեմբերի 24-ին Գելենջիկ քաղաքի վարչակազմի կողմից, խնամքն ու պահպանությունը հանձնարարված է Դիվնոմորսկոեի գյուղխորհրդին։

## Պատկերասրահ

Parus rock, common view.jpg|Ժայռի տեսքը Պրասկովեևկա գյուղից
Parus rock. Rocks.jpg
Parus rock (art).jpg|Ժայռի տեսքն ափամերձ լանջից
Parus Rock view from the Black Sea.JPG|Ժայռի տեսքը Սև ծովից
Path to the rock Parus.jpg|«Առագաստ» ժայռ տանող դժվարին ճանապարհ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Скала Парус

Կատեգորիա:Կովկասի ժայռեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամաս
Մոսկվայի պետական համալսարանի կազակովյան մասնաշենք

**Մոսկվայի պետական համալսարանի կազակովյան մասնաշենք** (), ՄՊՀ-ի` Մոսկվայի կենտրոնի Մոխովայա փողոցում տեղակայված մասնաշենքերից մեկը (թիվ 11)։ Շենքը 1786-1793 թվականներին կառուցվել է ճարտարապետ Մատվեյ Կազակովի կողմից և մինչև Վորոբյովի գորիում նոր մասնաշենքի բացվելը ծառայել է որպես համալսարանի գլխավոր մասնաշենք։

## Պատմություն
1755 թվականի -ին (փետրվարի 4-ին) կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնան ստորագրել է «Մոսկվայի համալսարանը և երկու գիմնազիա հիմնադրելու մասին» հրամանագիրը ()։ Սովորել են Զեմստվոյի վարչության տարածքում` Կարմիր հրապարակում, Վոսկրեսենսկիե դարպասի մոտ։ Սակայն արդեն 1757 թվականին տարածքները սկսեցին չբավականացնել համալսարանին, և հետագա տարիներին համալսարանը ձեռք բերեց մի շարք մասնավոր և եկեղեցական տարածքներ Մոխովայա և Տվերսկայա փողոցներում։ Ավելի վաղ այս տարածքը զբաղեցրել են 7 դաստակերտներ և 2 եկեղեցական գերեզմանատներ։

1785 թվականին կալվածքը սեփական գումարներով ձեռք է բերել կայսրուհի Եկատերինա II-ը և ֆինանսավորել է շինարարությունը` հատկացնելով 125 հազար ռուբլի։ Շինարարությունը հանձնարարվել է ճարտարապետ Մատվեյ Կազակովին, որի նախագծով կառուցվել է Մոսկվայի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը։ 1786 թվականի օգոստոսի 23-ին սկսվել է շինարարությունը։ 1793 թվականի օգոստոսի 23-ին շենքը հանդիսավորությամբ բացվել է։

1812 թվականին Մոսկվայի հրդեհի ժամանակ շենքը գրեթե ամբողջությամբ այրվել է։ Բոլոր ծածկերը, որոնք պատրաստված էին փայտից, կորսվել են։ Գրադարանը, որն ընդգրկում էր բազմաթիվ բացառիկ նյութեր, ոչնչացել է։ Թանգարանների հավաքածուն, արխիվները անհետացել են։ Մինչև 1819 թվականը Դոմենիկո Ժիլյարդին ակտիվորեն զբաղվել է հին շենքը վերստեղծելով և, ի վերջո, վերականգնել է այն։

1922 թվականին մոնումենտալ քարոզչության լենինյան պլանի շրջանակներում մասնաշենքի հարևանությամբ տեղադրվել են քանդակագործ Նիկոլայ Անդրեևի ստեղծած Գերցենի և Օգարյովի հուշարձանները։

Այժմ այստեղ գործում է ՄՊՀ-ին կից Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտը։

## Պատկերասրահ

File:Mgu 1798.jpg|ՄՊՀ-ի գլխավոր մասնաշենքը 1798 թվականին
File:N.A.Naidenov (1884). Views of Moscow. 62. Old University.png|1884 թվականին


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Страница в реестре объектов культурного наследия .

Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարան
Նիսի գեղարվեստի թանգարան

**Գեղարվեստի թանգարան**, քաղաքային թանգարան Նիսում, Ֆրանսիա։ Թանգարանը կրում է հայտնի նկարիչ և գծանկարիչ  Ժյուլ Շերեի անունը։ Թանգարանում կա նրա ստեղծագործությունների կարևոր հավաքածու։

## Պալատ
1878 թվականին իշխան Լև Վիկտորովիչ Կոչուբեյը, որը 1859 թվականից Ալեքսանդր II կայսեր գաղտնի գործակալն էր, իր կնոջ` Ելիզավետա Վասիլևնայի հետ գալիս է Նիս։  Իշխանուհին հողատարածք է ձեռք բերում և այնտեղ սկսում առանձնատուն կառուցել նոեռենեսանսի ոճով։

1881 թվականին պալատը դեռևս անավարտ էր։ Հնարավոր է աշխատանքների դանդաղ ընթանման պատճառով իշխանուհին որոշում է վաճառել դեռ շինարարության փուլում գտնվող առանձնատունը։ 1883 թվականի ապրիլի 18-ին պալատը վերցնում է ամերիկացի արդյունաբերող Ջեյմս Թոմպսոնը։ Շինարարության ավարտման փուլում աշխատանքները ղեկավարում էր իտալացի ճարտարապետ Կոնստանտին Սկալան։ Թոմպսոնը իր միջոցներն օգտագործում էր, որպեսզի պալատը վերջնական տեսք ստանա ըստ իր ճաշակի։ Նա մահացավ պալատում 1897 թվականի դեկտեմբերի 11-ին։ 1920 թվականին պալատը վաճառվեց։

1925 թվականին պալատը ձեռք են բերում Նիսի քաղաքային իշխանությունները, որպեսզի այնտեղ տեղադրեն գեղարվեստի թանգարանը։ 1928 թվականին պալատում բացվում է թանգարանը։

1976 թվականի դեկտեմբերի 17-ին կառույցը հայտարարվեց որպես Ֆրրանսիայի պատմական հուշարձան։

## Թանգարան
Թանգարանի սկիզբը դրել է Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն III-ը 1860 թվականին, երբ քաղաքին է նվիրել մի քանի նկար։ Այն ժամանակ դրանք տեղադրված էին քաղաքային գրադարանի և ոստիկանության շենքերում։ Այնուհետև դրանք հայտնվել են մի քանի այլ վայրերում այնքան ժամանակ, մինչև քաղաքային իշխանությունները գնեցին Թոմպսոնի առանձնատունը և այնտեղ բացեցին թանգարանը։

Թանգարանի հավաքածուն լրացվել է մասնավոր նվիրատվություններով։

## Հավաքածուներ
Թանգարանի հավաքածուները ցուցադրվում են պալատի երկու հարկերում։ Առաջին հարկի երկու սրահներում ցուցադրված են XVII-XVIII դարերի ստեղծագործություններ, այդ թվում այնպիսի նկարիչների, ինչպիսիք են` Ժան Օնորե Ֆրագոնարը, Հյուբեր Ռոբերը, Դոնատո Կրետին։ Երրորդ սրահում ցուցադրված են Վան Լոո նկարիչների դինաստիայի վարպետների նկարները։ Նրանցից առավել հայտնի է Շառլ-Ամադեյ-Ֆիլիպպ Վան Լոոն, որը ծնվել է 1705 թվականին, եղել է պալատական գեղանկարիչ։ Մեծ պատկերասրահը նվիրված է XIX դարի սալոնային գեղանկարչությանը։ Այս դահլիճի ելքը տանում է դեպի ձմեռային այգի, որտեղ գտնվում է Օգյուստ Ռոդենի «Բրոնզե դար» քանդակը  (1877 թվական)։

Երկրորդ հարկ տանող աստիճանասանդուղքի մոտ տեղադրված են Ժյուլ Շերեի պլակատները, որոնք փոխվում են 3 ամիսը մեկ։ Վերին հարկը նվիրված է XIX դարավերջի և XX դարի սկզբի գեղանկարչությանը, կան նաև մի քանի քանդակներ։ Այնտեղ ներկայացված նկարիչներից կարելի է առանձնացնել Պիեռ Բոնարին, Լյուկ-Օլիվյե Մերսոնին, Էժեն Բուդենին, իմպրեսիոնիստներ Կլոդ Մոնեին, Ալֆրեդ Սիսլեյին։

Առանձին սրահում ներկայացված են Ռաուլ Դյուֆիի աշխատանքները, որի կինը` Էժենի Բրիսոնը, ամուսնու մահից հետո  հայրենի քաղաքին է նվիրել նրա աշխատանքների հավաքածուն, որի մեջ մտնում են 28 յուղանկարներ, 97 նկարներ և փորագրություններ, գործվածքներ և կերամիկա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт музея
* Conseil général des Alpes-Maritimes — Route des jardins : Musée Chéret

Կատեգորիա:1928 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:1928 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատկերասրահներ
Մենտոնի ամրոց

**Մենտոնի ամրոց** (), դղյակ Մետոն-Սեն-Բերնար կոմունայում, Ֆրանսիա։ Տեղակայված է  Ռոն-ալպյան տարածաշրջանի Վերին Սավոյ դեպարտամենտի կենտրոնում, Անսիից 12 կիլոմետր դեպի հարավ։ Կառուցվել է 10-րդ դարի սկզբում և 19-րդ դարում ամբողջությամբ վերակառուցվել է նեոգոթիկայի ոճով։ 1989 թվականից ի վեր ընդգրկվել է Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների ցանկում։

## Տեղադրություն
մինի|Մենտոն-Սեն-Բերնարդ
Մենտոնի ամրոցը գտնվում է Վերին Սավոյ ֆրանսիական դեպարտամենտում, Մենտոն-Սեն-Բերնար կոմունայում։ Տեղակայված է  Անսի լճի մոտ, Ռոք դե Շերի բնական արգելոցում, Լանֆոն և Վեյրե լեռների միջև։ Կառուցվել է կոնաձև ժայռի վրա, ծովի մակերևույթից 600 մ բարձրության վրա։ Ամրոցը սկզբում օգտագործվել է Բլյուֆֆիից դեպի Մենտոն տանող ճանապարհը հսկելու համար։

## Պատմություն
Առաջին ամրոցը հիմնադրվել է 10-րդ դարում, մոտավորապես 923 թվականին և իրենից ներկայացրել է փայտե պահակադիտանոց։ Այն կառուցվել է բլրի վրա, հին հռոմեական ճանապարհի և Անսի լճի մոտ։ Ներկայիս շինությունները կառուցվել են 13-րդ դարից մինչև 19-րդ դարերն ընկած ժամանակահատվածում։

Ամրոցում 19-րդ դարի սկզբին (1008 թվական) ծնվել է Բերնարը, որը հետագայում մանկատուն է հիմնել Մեծ Սեն-Բերնար լեռնանցքում։ Նրան դասել են սրբերի շարքում։ 
մինի
Մետոն ազնվական տոհմը, որը հայտնի է 12-րդ դարի վերջից, առ այսօր ապրում է ամրոցում։  Նրանց ծագումը անորոշ է, ենթադրվում է, որ  Բուրգունդիայից են։ Նրանց ժամանումից հետո կառույցին հավելվեցին երեք խոշոր քառակուսի աշտարակները։ Դղյակն առաջին անգամ հիշատակվել է 1249 թվականին [1]:
Վերածննդի ժամանակ միջնադարյան բերդը վերածվեց շքեղ բնակատեղիի։ Սենյակները գտնվում էին աշտարակների միջև, շրջանաձև անցումի հետևում։ Այս ժամանակահատվածում Մենտոն ընտանիքը շատ կահույք է ձեռք բերել։

Ամրոցի ընդհանուր տեսքը պահպանվել է 1749 թվականից՝ որոշ փոփոխություններով։ Ավելացվել են մի շարք ընդարձակ լուսավոր սենյակներ՝ ներառյալ ճաշասենյակը և մեծ դահլիճը (100 քառ․ մետր), որի չորս պատուհանները նայում են լճին։

19-րդ դարում, 1860-1890 թվականներին, կոմս Ռենե դե Մենտոնը վերակառուցվել է ամրոցը (ամրացում, պատերի բարձրացում, աշտարակների ավելացում, ներքին բակում ֆախվերկային սրահի կառուցում)։ Նա եղել է Էժեն Էմանուել Վիոլե լը Դյուկի եռանդուն հետևորդը, և նրա շնորհիվ ամրոցը ստացել է իր ներկայիս տեսքը։

Ֆրանսուա դե Մենտոնը՝ ներկայիս կոմսի հայրը, փաստաբան է և «Դիմադրության շարժման» անդամ։ Նա ներկայացնում էր Ֆրանսիան Նյուրնբերգյան դատավարություններում։ Եղել է արդարադատության նախարար Շառլ դը Գոլի օրոք և մասնակցել է միասնական Եվրոպա ստեղծելու գործին։

## Պատկերասրահ

Château de Menthon-Saint-Bernard 5.JPG
Château de Menthon-Saint-Bernard 03.jpg
Menthon, Chateau de Menthon-Saint-Bernard - panoramio.jpg
Menthon, Chateau de Menthon-Saint-Bernard - panoramio - Frans-Banja Mulder.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի դղյակներ
Լանժեի ամրոց

**Լանժեի ամրոց** (), ամրոց Էնդր և Լուար դեպարտամենտում, Ֆրանսիա։ Հիմնադրվել է 10-րդ դարի վերջին` Անժուի կոմս Ֆուլկ III կողմից։ Տեղակայված է Լուարայի հովտում, ժայռի վրա։ 12-րդ դարում ամրոցն ընդարձակվել է Ռիչարդ I Առյուծասիրտի կողմից։

1206 թվականին Ֆիլիպ II Օգոստոսը նվաճեց Լանժեի ամրոցը Անժուի կոմսերից, ապա Հարյուրամյա պատերազմի ժամանակ այն մասամբ ավերվեց անգլիացիների կողմից։ Այդ դարաշրջանի կառույցից պահպանվել է գլխավոր աշտարակի ճակատը, որը կրում է «Սև Ֆուլկի դոնժոն» անվանումը, և դա համարվում է ամենահին պահպանված քարե բերդը Ֆրանսիայում։ Ամրոցի մնացած մասը կառուցվել է 15-րդ դարի երկրորդ կեսին, Լյուդովիկոս XI-ի օրոք։ 19-րդ դարի վերջին վերակառուցումից հետո Ֆրանսիայի Ինստիտուտը վերցնում է դղյակն իր հսկողության տակ։ Այժմ Լանժեի ամրոցը ընդգրկված է Ֆրանսիայի Մշակույթի նախարարության պատմական հուշարձանների ցանկում։ Այն բաց է հանրության առաջ։

Անորոշ է, թե շինարարության մեջ օգտագործված քարը որտեղ է հատվել։ Մանրամասն ուսումնասիրություն է կատարվել Լանժեի աշտարակի կառուցման վերաբերյալ։ Քարե աշտարակն ունի 16 մետր բարձրություն, 17,5 մ լայնություն և 10 մ երկարություն։ Պատերի ընդհանուր մակերեսը 1600 քառ․ մետր է։ Ամրոցի ներքին սենյակները շքեղ ձևավորված են։

## Պատկերասրահ

Langeais 2.JPG
10 Langeais (29) (13009737744).jpg
Parka fasado de la Château de Langeais 02.jpg
ChâteauDeLangeais20110830.jpg


## Տես նաև
* Լուարայի դղյակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт замка Ланжэ
* Статья о Ланжэ с фотографиями
* Замок Ланжэ на сайте Канал-Академи 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի դղյակներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ամրոցներ
Վանդոմի հրապարակ

**Վանդոմի հրապարակ** (), նախկինում Լյուդովիկոս Մեծի հրապարակ (*Place Louis le Grand*), Փարիզի հինգ թագավորական հրապարակներից մեկն է։

Փարիզի մետրոպոլիտեն՝ 3, 7, 8 գծեր, *Opéra* կայարան։

## Նկարագրություն
Գտնվում է Փարիզի առաջին շրջանում, Փարիզյան օպերայից ոչ հեռու։ Ստեղծվել է 1699 թվականին, ճարտարապետ ժյուլ Արդուեն-Մանսարի նախագծով, Լյուդովիկոս XIV պատվին, իսկ անվանումը ստացել է Սեզար դե Վանդոմ պալատից։ Կլասիցիզմի ոճով միատեսակ կառույցները, որոնք շրջապատում էին հրապարակը ավարտվել են 1720 թվականին։

Վանդոմի հրապարակի կենտրոնում տեղակայված է 44 մետրանոց Վանդոմի սյունը, Նապոլեոն II արձանով, իրականացված Տրայանոսի սյունի կերպարով։

Հրապարակի արևմտյան հատվածում № 15-ի ներքո գտնվում է 1898 թվականին Սեզար Ռիցի կողմից հիմնադրված «Ռից» հյուրանոցը։ 1979 թվականից «Ռից» հյուրանոցը պատկանում է եգիպտացի միլիարդատեր Մոհամեդ ալ Ֆայեդին, ում որդին՝ Դոդի ալ-Ֆայեդն մահացել է Արքայադուստր Դիանայի հետ։ Հենց Ռից հյուրանոցից է դուրս եկել ալ Ֆայեդի ավտոմեքենան, երբ դ՛Ալմա հրապարակի տակ տեղի է ունեցել ավտովթարը։ «Ռից» հյուրանոցում իջևանած հայտնի հյուրերի շարքում են՝ կոմսուհի դի Կաստիլոնեն և Կոկո Շանելը (այնտեղ անցկացրել է կյանքի վերջին 37 տարին), Էռնեստ Հեմինգուեյը, Չարլի Չապլինը, Մարսել Պրուստը և ուրիշներ։

№ 12 առանձնատանը 1849 թվականին մահացել է Շոպենը։ Այդ նույն շենքում Նապոլեոն III ծանոթացել է ապագա կնոջ՝ Եվգենյայի հետ։

1934 թվականից ի վեր № 21 տանը գտնվում է Էլզա Սկիապարելիի նորաձևության տունը։ Վանդոմի հրապարակում գտնվում են բազմաթիվ բուտիկններ, այդ թվում նաև ոսկերչական, օրինակ՝ Chanel-ի շտաբակայանը, Cartier-ի  և Chaumet-ի բուտիկները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրապարակներ
Կատեգորիա:Փարիզի ճարտարապետություն
Գերցենի և Օգարյովի հուշարձաններ Մոխովայա փողոցում

**[[Ալեքսանդր Գերցեն]]ի և [[Նիկոլայ Օգարյով]]ի հուշարձաններ** (), հուշարձաններ Մոսկվայի Մոխովայա փողոցում, ՄՊՀ-ի հին շենքի դիմաց (Մոխովայա փողոց, տուն 11), որոնք կազմում են միասնական համակառույց։ Բացվել են 1922 թվականին։ Հուշարձանների հեղինակներն են քանդակագործ Նիկոլայ Անդրեևը և ճարտարապետ Վիկտոր Կոկորինը։

## Պատմություն
1919 թվականի օգոստոսին քանդակագործ Ն. Ա. Անդրեևին հանձնարարվել է պատրաստել դեմոկրատ, փիլիսոփա և հրապարակախոս Ալեքսանդր Գերցենի հուշարձանը` նրա մահվան 50-րդ տարելիցի առթիվ։ Այդ արձանը նախատեսվում էր տեղադրել 1920 թվականի հունվարի 20-ին` ՄՊՀ-ի դիմաց։ Քանի որ հուշարձանը սկզբնապես նախատեսվում էր տեղադրել վերջերս վերանորոգված ցանկապատի տեղում, դրան ընդդիմացել էր ՌԽՖՍՀ լուսավորության ժողկոմիսարիատը։ Այդժամ Անդրեևն առաջարկել է ստեղծել երկու հուշարձան` Գերցենի և Օգարյովի` դրանք տեղադրելով պուրակի խորքում մուտքի երկու կողմերում։ Աշխատանքին հատկացված ժամկետները շատ սեղմ էին, ուստի Ն. Ա. Անդրեևը ներգրավեց իր եղբորը` քանդակագործ Վ. Ա. Անդրեևին։ Սակայն նույնիսկ երկուսով նրանց չհաջողվեց ավարտել ժամկետին, և 1920 թվականի հունվարին տեղի ունեցավ միայն հուշարձանների հիմնարկեքը։ Հուշարձանների բացումը տեղի ունեցավ միայն 1922 թվականի դեկտեմբերի 10-ին` մոնումենտալ քարոզչության լենինյան պլանի շրջանակներում։

## Նկարագրություն
Հուշարձանները պատրաստված են մարմարի փշուրներով բետոնից։ Ա. Ի. Գերցենը պատկերված է կանգնած ամբողջ հասակով` կրծքին խաչած ձեռքերով։ Նրա աջ ուսին թիկնոց է, որի դեկորատիվ ծալքերը թափվում են ներքև։ Ն. Պ. Օգարյովը ևս պատկերված է ամբողջ հասակով` ծալված աջ ձեռքին գցած թիկնոցով։

Արվեստագետ Ն. Դ. Սոբոլևսկին գրել է.

## Գերցենի և Օգարյովի այլ հուշարձաններ Մոսկվայում
Բացի այս զույգ հուշարձանից, Մոսկվայում կա Գերցենի ավելի ուշ հուշարձան Տվերսկոյ բուլվարում, ինչպես նաև Գերցենի և Օգարյովի երդման հուշարձան Վորոբյովի գորիում։

## Պատկերասրահ

Old building of Moscow State University 06 by shakko (February, 2013).JPG|Նիկոլայ Օգարյովի հուշարձանը
Old building of Moscow State University 03 by shakko (February, 2013).JPG|Ալեքսանդր Գերցենի հուշարձանը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1922 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Հալեպի շուկա (Երևան)

[thumb|300px|[Հալեպի շուկան Երևանում]]

**Հալեպի շուկա**, շուկա Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում, Երևանի մետրոպոլիտենի Հանրապետության հրապարակ կայարանի անցումում։ Ստեղծվել է 2014-2015 թթ։

## Պատմություն
Երևանի Հալեպի շուկան ստեղծվել է 2014-2015 թթ, երբ Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով Հայաստան տեղափոխված մի քանի սիրիահայերի տարածք հատկացվեց Երևանի մետրոպոլիտենի Հանրապետության հրապարակ կայարանի անցումում։

Շուկան գտնվում է մետրոպոլիտենից դեպի Արամի փողոց տանող անցումի երկայնքով։ Նախկինում անցումի այդ հատվածն անբարեկարգ էր։

Ներկայումս Հալեպի շուկայում գործում է մոտ 6 խանութ (ներառյալ հագուստի, ձեռագործ աշխատանքների, խնամքի միջոցների, հրուշակեղենի), մեկ վարսավիրանոց և արագ սննդի կետ։

Տարածքի վարձակալության համար խանութպանները վճարում են ամսական 40.000-80.000 դրամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շուկաներ
Կատեգորիա:Երևանի տնտեսություն
Թայադ

**Թայադը** () , կոմունա է Վոքլյուզ դեպարտամենտում, Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ երկրամասում, Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում։

Այն 5 կմ արևելք է Կավայոնից, և 40 կմ հարավ-արևելք Ավինյոնից։

Տեղակայված է Լուբերոնում, գյուղը ներառում է 675 հա, որից 320 հան լեռներ են։ Այն ունի շուրջ 1,900 բնակչություն։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով կազմում է 1959 մարդ։

## Աշխարհագրություն
Կոմունայի տարածքով անցնում է Կարպանտրա ջրանցքը։ Բացի այդ կոմունայի տարածքով հոսում է Բուլոն գետը։

## Տեսարժան վայրեր
մինի|Սենտ-Պերի ջրաղաց
* Սեն-Պերի ջրազաց, 1859 թվական։ 
* 17-րդ դարի ամրոց
* Սենտ Լյուսիայի մատուռ, պատմական կոթող։ 
* Սենտ ժանի մատուռ
* Աշտարակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
Յան Ռեյ Սմիթ

**Յան Ռեյ Սմիթ Կուրոս** (, ), կոստառիկացի ֆուտբոլիստ, «Նորչյոպինգ» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Սմիթը «Սանտոս դե Գուապիլես» ակումբի սան է։ 2015 թվականի ապրիլի 5-ին մասնակցել է «Ունիվերսիդադ դեդ Կոստա Ռիկայի» դեմ խաղին՝ կատարելով իր նորամուտը Կոստա Ռիկայի առաջնությունում։ 2016 թվականի ամռանը Յանը վարձավճարային հիմունքներով տեղափոխվել է շվեդական «Համարբյու» ակումբ, սակայն այդպես էլ չի կատարել իր նորամոտն ակումբի կազմում  և վերադարձել է հետ։ 2018 թվականի սկզբին Սմիթը պայմանագիր է կնքել «Նորչյոպինգ» ակումբի հետ։ Փետրվարի 17-ին կատարել է իր նորամուտը թիմի հիմնական կազմում՝ մասնակցելով Շվեդիայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում անցկացվող «Հելսինգբորգ» ակումբի դեմ խաղին։

## Միջազգային կարիերա
2015 թվականին Կոստա Ռիկայի պատանեկան հավաքականի կազմում Սմիթը մասնակցել է Չիլիում անցկացված աշխարհի պատանեկան առաջնությանը։ Մրցաշարի ընթացքում նա մասնակցել է Ռուսաստանի, Հարավաֆրիկյան Հանրապետության, Ֆրանսիայի և Բելգիայի հավաքականների դեմ խաղերին։ 2017 թվականին Կոստա Ռիկայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Սմիթը մասնակցել է իր հայրենիքում անցկացվող ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի երիտասարդական գավաթի խաղարկությանը, որի ընթացքում մասնակցել է Սալվադորի, Տրինիդադ և Տոբագոյի, Բերմուդյան կղզիների և Հոնդուրասի հավաքականների դեմ խաղերին։

2017 թվականին մասնակցել է աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը Հարավային Կորեայում։ Մրցաշարում նա խաղացել է ընդդեմ Իրանի, Պորտուգալիայի, Զամբիայի ու Անգլիայի հավաքականների։

2018 թվականի մայիսին ընդգրկվել է Կոստա Ռիկայի հավաքականի կազմում (23 խաղացող)՝ մասնակցելու Ռուսաստանում կայանալիք ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությանը, որի ընթացքում մասնակցել է Շվեյցարիայի հավաքականի դեմ խաղին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը soccerway կայքում
* Վիճակագրությունը transfermarkt կայքում

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոստառիկացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Նորչյոպինգի ֆուտբոլիստներ
Գայլուկ, մոխրագույն պոչիկ

**Գայլուկ, մոխրագույն պոչիկ**, խորհրդային երաժշտական մուլտֆիլմ` նկարահանված ըստ ռուսական ժողովրդական «Աղվես քույրիկն ու գայլը» հեքիաթի մոտիվների։
1990-ականների թվականների կեսերին Twic Lyrec ստուդիայի կողմից թողարկվել է Ալեքսանդր Պոժարովի տեքստով համանուն մուլտֆիլմի աուդիոհեքիաթը։

## Սյուժե
Հեքիաթը պատմում է անտառում ապրող աղվեսի ու գայլ մասին։ Ձմռան մի օր նրանք սոված թափառում էին, երբ հանկարծ տեսնում են մի ծերուկի, ով սահնակով լիքը ձկներ էր տանում։ Աղվեսը խորամանկությամբ իրեն է վերցնում ամբողջ ձուկը։ Նա չի կիսում ուտելիքը գայլի հետ, և որպեսզի գայլը չփորձի իրենից վրեժ լուծել, աղվեսը որոշում է խղճահարությամբ ազդել նրա վրա։

## Հեղինակներ

## Դերերի հնչունավորում
* Անատոլի Պապանով-*Գայլ*
* Անաստասիա Վերտինսկայա-*Աղվես (խոսք)*
* Կլավդիա Կոզլյոնկովա-*Աղվես (վոկալ)*
* Անատոլի Բարանցև-*Ծերուկ-ձկնորս*
* Զինադիա Նարիշկինա-*Պառավ*
* Վսեվոլոդ Լարիոնով-*Ծերուկի ձի*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Энциклопедия отечественной мультипликации (Сергей Капков, «Алгоритм», 2006)
* «Российское образование», 2006
* Детская литература (Изд-во «Советская Россия», 1990)

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1983 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր գայլերի մասին
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Լենինի պողոտա (Լենինոգորսկ)

**Լենինի պողոտա** (), Թաթարստանի Հանրապետության Լենինոգորսկ քաղաքի կենտրոնական փողոցներից մեկը։ Անվանվել է Լենինի պատվին` Լենինոգորսկի քաղաքային խորհրդի 20.12.1968 թ. № 517 որոշմամբ։

## Տեղայնք
Պողոտան ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից մինչև հյուսիս-արևելք, քաղաքապետարանից մինչև լճի ստորին մաս, երկարությունը կազմում է 1100 մետր։

Հատվող փողոցներ՝
* Տուկայի փողոց
* Մորյակովի փողոց
* Կույբիշևի փողոց
* Հաղթանակի 50-ամյակի պողոտա
* Բուլգակովի փողոց

## Պատմություն
Մինչև 1962 թվականը պողոտայի տեղում եղել է խոր կիրճ, որն աստիճանաբար լցվել է քաղաքի բնակիչների ուժերով։ Ապրիլի 23-ին հարթեցված փողոցում սկսեցին ծառերի զանգվածային տնկում։ 1967 թվականին Տուկայի փողոցի խաչմերուկում տեղադրվել է «Բալետի պարուհիներ» շատրվանը։ 1972 թվականի հուլիսին Յա. Սվերդլովի պողոտայի խաչմերուկում սկսվել է «Թաթարական նավթի հայտնաբերողների հուշարձանի» շինարարությունը, որի հանդիսավոր բացումը կայացել է1975 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։ Քաղաքի 50-ամյա հոբելյանի կապակցությամբ պողոտան վերակառուցվել է, փողոցի հետիոտնային մասերը հարթեցվել են մայթեզրերով, տեղադրվել են ռոտունդաների տեսքով տաղավարներ և Ֆոմինի հարթաքանդակը։ 2009 թվականին «Թաթարական նավթի հայտնաբերողների հուշարձանը» վերակառուցվել է։ 2011 թվականին բացվել են երկու նոր հուշարձաններ` Աֆղանստանի վետերանների և Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի լիկվիդատորների։

## Կառույցներ
Պողոտայում են գտնվում քաղաքապետարանի և համայնքային կրթության խորհրդի «Լենինոգորսկ քաղաք» և «Լենինոգորսկի մունիցիպալ շրջան» շենքերը, «Алый парус» վերականգնողական կենտրոնը, Կազանի Ա. Ն. Տուպոլևի անվան ազգային հետազոտական տեխնիկական համալսարանի Լենինոգորսկի մասնաճյուղը, Մշակույթի տունը, Լենինոգորսկի նավթային տեխնիկումը, «Չուլպան» ՓԲԸ, Լենինոգորսկի տեխնիկական գրադարանը։

### Տեսարժանություններ
* Թաթարական նավթի հայտնաբերողների հուշարձան
* «Բալետի պարուհիներ» շատրվան
* Ֆոմինի հարթաքանդակ
* Միխայել Լոմոնոսովի հուշարձան
* Մուլանուր Վախիտովի հուշարձան
* Բագրել Տուկայի հուշարձան

#### Թաթարական նավթի հայտնաբերողների հուշարձան
Պողոտայում է գտնվում «Թաթարական նավթի հայտնաբերողների հուշարձանը», որի կենտրոնում վեր է խոյանում 33 մետր բարձրությամբ նավթի շատրվանը՝ պատրաստված չժանգոտվող պողպատից։ Շատրվանի շուրջը 18 մ տրամագծով, 2,5 մետր բարձրությամբ քանդակային օղակն է։ Այս հսկա օղակը հիմնված է մարմարով պատված սյուներով։ Հուշարձանը տեղադրված է բարձր հարթակի վրա, որի բոլոր կողմերից աստիճաններ են։ Հուշարձանը բացահայտում է Թաթարստանում նավթի արդյունահանման սկիզբը։ Նախագիծը  համատեղ մշակել են ճարտարապետ Ա. Պեչյորկինը և քանդակագործ Բ. Ն. Ֆուզևը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1975 հիմանդրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Լենինոգորսկի փողոցներ
Խանլար մզկիթ

**Խանլար մզկիթ** (), 19-րդ դարի մզկիթ է, որը գտնվում է Բաքվի Իչարի Շահար տարածքում։ Պատկանում է Իչարի Շահար պետական պատմական արգելավայրին։

## Պատմություն
150px|thumb|left|Խանլար մզկիթ
Մզկիթը կառուցվել է 1893 թվականին Իչարի Շահար տարածքում։ Խանլարով եղբայրները մեծ դեր են խաղացել Խանլար մզկիթի կառուցման գործում։ Մզկիթը կառուցվել է Խանլարով եղբայրների տան կողքին։ Խանլար մզկիթի ճարտարապետ Մեշեդի Միրզե Գաֆար Իզմայլովը եղել է։ Մզկիթը քառանկյուն է։ Մզկիթը գտնվում է բնակելի թաղամասում։

Շենքի կառուցման մեջ օգտագործվել է դասական արևելյան և եվրոպական դրդապատճառները։ Մզկիթն ամբողջությամբ վերականգնվել է շինարարության փորձագետների, ճարտարապետների և արվեստագետների կողմից 2008 թվականին։ Մզկիթում տեղադրված են ժամանակակից ջեռուցման և լուսավորման համակարգեր։

## Պատկերասրահ

Xanlar məscidi (2).jpg|Խանլար մզկիթի դուռը
Xanlar məscidinin üst tərəfi və gümbəzi.JPG|Խանլար մզկիթ
Xanlar məscidi (4).jpg|Մզկիթը
Xanlar məscidinin gümbəzi.JPG|Մզկիթի գմբեթը


## Տես նաև
* Իչարի Շահար (Բաքվի թաղամաս)
* Ջումա մզկիթ (Բաքու)
* Շիրվանշահերի ապարանքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաքվի մզկիթներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Գյումուշ-Մադեն

**Գյումուշ-Մադեն**, գյուղպատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Մարզվանի գավառակում։ Հավանաբար նույն Գյումուշ գյուղաքաղաքն է։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյումուշ-Մադենն ուներ 1320 թվականին կառուցված եկեղեցի։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ներողություն եմ խնդրում ֆրանսերենիս համար

**Ներողություն եմ խնդրում ֆրանսերենիս համար** (), արտահայտություն ժամանակակից անգլերենում։ Դարձված, որը օգտագործվում է ոչ գրական (սովորաբար ոչ ցենզուրային) բառապաշարում որպես ներողություն խնդրելու ձև մեծ թվով օտարալեզու բառեր օգտագործելուց հետո։ Օգտագործվում է առանց ֆրանսախոսների նկատմամբ ոչ բարեհաճ վերաբերմունքը արտահայտելու որևէ մտադրության։

## Կիրառություն
### Անգլերենում
Վարկածներից մեկի համաձայն՝ այդ արտահայտությունն օգտագործել են XIX դարում անգլիացիները, որոնք չափազանց շատ էին իրենց խոսքում կիրառում ֆրանսերեն արտահայտություններ, սակայն անհարմար էին զգում ունկնդիրների առջև, որոնք միգուցե և ֆրանսերեն չգիտեին։ 1830 թվականի *The Lady's Magazine* ամսագրում հանդիպում է այդ արտահայտության առաջին տպագիր հիշատակումը։

Աստված իմ, ինչպես ես գիրացել։ Կլոր, ինչպես գնդակը։ Շուտով կլինես ինչպես *էմբոնպուեն* (ներողություն եմ խնդրում ֆրանսերենիս համար), ինչպես քո խեղճ ու դժբախտ հայրը, քաղաքապետ։

Արտահայտությունը հայտնվել է հեռուստատեսությունում և պարբերաբար հանդիպում էր տարատեսակ ֆիլմերում, որտեղ հերոսներն ասում էին դա՝ փափկեցնելու հայհոյանքների ազդեցությունը։ Նման հանրահայտ ֆիլմերից է «Ֆերիս Բյուլերը հանգստյան օր է վերցնում», որտեղ Քեմերոնը կանչում է պարոն Ռունիին և հնչեցնում է այդ արտահայտությունը նրա հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելուց առաջ։

## Նմանատիպ արտահայտություններ
thumb|1921 թվականի «Ներեցեք ֆրանսերենիս համար» ֆիլմի պաստառը, ձախ ներքևից հերոսը բացականչում է «Diable!»
Անգլախոսները և ֆրանսախոսները օգտագործում են մի քանի նմանատիպ արտահայտություններ.
* «Հեռանալ ֆրանսիական ձևով» () կամ «հեռանալ անգլիական ձևով» ()՝ հեռանալ՝ հրաժեշտ չտալով հյուրերին կամ տանտիրոջը։
* «Ֆրանսիական նամակ» () կամ «անգլիական գլխանոց» ()՝ էվֆեմիզմ պահպանակի համար։
* «Ֆրանսիական հիվանդություն» () կամ «նեապոլիտանական հիվանդություն» ()՝ էվֆեմիզմ սիֆիլիսի համար, որը տարածված էր հարավում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլերեն բառեր և արտահայտություններ
Մամուկա Բախտաձե

**Մամուկա Բախտաձե** (, ), վրացի պետական և քաղաքական գործիչ, 2018 թվականի հունիսի 20-ից՝ Վրաստանի վարչապետ։

2017 թվականի նոյեմբերից զբաղեցրել է Վրաստանի ֆինանսների նախարարի պաշտոնը։ Վարչապետի պաշտոնում ընտրվել է  Թբիլիսիում սկսված զանգվածային բողոքի ակցիաների արդյունքում գործող կառավարության ղեկավար Գիորգի Կվիրիկաշվիլիի հրաժարականից հետո։ Անդամակցում է իշխող «Վրացական երազանք՝ ժողովրդավարական Վրաստան» կուսակցությանը։

Վարչապետի պաշտոնում ընտրվելուց հետո Բախտաձեն ասել է․ 

## Կենսագրություն
Մամուկա Բախտաձեն ծնվել է 1982 թվականի հունիսի 9-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Նախնական կրթությունը ստանալուց հետո ավարտել է Մոսկվայի և Թբիլիսիի պետական համալսարանները։ Չորս տարի շարունակ ղեկավարել է «Վրացական երկաթուղիներ» ՍՊԸ-ն։

2017 թվականի նոյեմբերի 13-ից զբաղեցրել է Վրաստանի ֆինանսների նախարարի պաշտոնը։

2018 թվականի հունիսի 13-ին Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Կվիրիկաշվիլին հրաժարական տվեց։ 2018 թվականի հունիսի 14-ին իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունն առաջադրեց Բախտաձեի թեկնածությունը։ 2018 թվականի հունիսի 20-ին Քութաիսիում գումարված արտահերթ նիստի ժամանակ Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորները հաստատեցին Բախտաձեի թեկնածությունը և կառավարության կազմը։ Հաստատված կառավարության անդամների մեծամասնությունը նախկին Նախարարների կաբինետի անդամներ էին։

2019 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Բախտաձեն հայատարարել է իր հրաժարականի մասին։ Հաջորդ օրն իշխող կուսակցությունն առաջադրել է Ներքին գործերի նախարարաության ղեկավար Գեորգի Գախարիայի թեկնածությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վրաստանի վարչապետի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:21-րդ դարի վրացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրաստանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆինանսների նախարարներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Գիրք հարցմանց (3165, Գրիգոր Տաթևացի)

**Գրիգոր Տաթևացի Գիրք հարցմանց** (3165), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3165 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1643-1651 թվականներին Ավետիս գրիչի կողմից՝  Եվդոկիայում։ Ստացողը եղել է Յակոբ Ջուղայեցի վաճառականը։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 21X15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 328 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։  Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 105բ, 196ա, 326ա, ստացողի՝ 3ա, 3բ 35ա, 180բ, 197ա, 225ա, 325բ, կազմոզի՝ 3ա (1651 թ․), հետագայի՝ 327բ (1700, 1703 թթ․), 330բ (1743 թ․):
## Բովանդակություն
Նորին Պատասխանիք հարցմանցն Գեորգայ Երղնկացւոյ

## Ծանոթագրություններ
Թերեզ Դոռնի

**Թերեզ Ժան Լոնգո-Դոռնի** (, ), ֆրանսիացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Թերեզ Ժան Լոնգո-Դոռնին ծնվել է 1891 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Փարիզում։

1913 թվականից խաղացել է թատրոնում։ 1930-1958 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում խաղացել է ավելի քան քառասուն ֆիլմում։

Թերեզ Դորնին եղել է բանաստեղծ Կոլետտի ընկերուհին։

1964 թվականին նա ամուսնացել է Անդրե դը Սեգոնզակայի հետ, որը մահացել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։ Մահացել է 1976 թվականի մարտի 14-ին։ Ամուսնու հետ թաղված է Սեն Տրոպեի գերեզմանատանը։

## Ֆիլմագրություն
*1930՝ *La Douceur d'aimer*
*1932՝ *Cognasse*
*1932  *Ciboulette*
*1933՝ *Knock*
*1935՝ *Les Sœurs Hortensias*
*1935՝ *La Mascotte*
*1935՝ *Divine*
*1935՝ *Monsieur Sans-Gêne*
*1936՝ *Ménilmontant*
*1936՝ *Passé à vendre*
*1936՝ *Un de la légion*
*1937՝ *Le Cantinier de la coloniale*
*1937՝ *À nous deux, madame la vie*
*1937՝ *Prince de mon cœur*
*1937՝ *Abus de confiance*
*1938՝ *Retour à l'aube*
*1938՝ *Visages de femmes*
*1940՝ *LAcrobate*
*1941՝ *Un chapeau de paille d'Italie*
*1941՝ *Une vie de chien*
*1941՝ *Les Petits Riens*
*1941՝ *Une femme disparaît*
*1942՝  *Ne le criez pas sur les toits*
*1943՝ *Béatrice devant le désir*
*1943՝ *Le mort ne reçoit plus*
*1944՝ *La Fille du diable*
*1945՝ *La Boîte aux rêves*
*1946՝ *Voyage surprise*
*1947՝ *Troisième cheminée à droite*
*1948՝ *La Belle Meunière*
*1949՝ *Tire au flanc*
*1950՝ *Uniformes et grandes manœuvres*
*1951՝ *Le Passage de Vénus*
*1953՝ *Adam est Eve*
*1953՝ *La Belle de Cadix*
*1956՝ *Mitsou*
*1958՝ *Oh ! Qué*

## Թատերական աշխատանքներ
*1913՝ *L'Institut de beauté*
*1918՝ *L'École des cocottes*
*1920՝ *L'École des cocottes*
*1922՝ *La Belle Angevine*
*1923՝ *L'École des cocottes*
*1930՝ *Par le temps qui court*
*1933՝ *Monsieur Le Trouhadec saisi par la débauche*
*1933՝ *Pétrus*
*1936՝ *Le Pélican ou Une étrange famille*
*1939՝ *Entre nous*
*1950՝ *La Revue de l'Empire*
*1951՝ *Les Vignes du seigneur*
*1952՝ *Monsieur conte fleurette*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Le Monde illustré,  Paris, 1935-01-26, Salon des Indépendants, BnF, portrait Thérèse Dorny by Jeanne Pelisson-Mallet

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Երգարան (3174)

**Երգարան** (3174), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3174 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 19-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 17X11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 28 թերթից։ Գրված է միասյուն, շղագրով, նոտրգրով։ Կազմը՝ լաթապատ ստվարաթուղթ։
## Բովանդակություն
Ոտանաւորք (Յար․ Ալամդարեան, անանունք, նաև՝ հայատառ թուրքերեն)

## Ծանոթագրություններ
Անդրեյ Լունին

**Անդրեյ Լունին** (, ), ուկրաինացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս Ռեալ Մադրիդից վարձավճարով հանդես է գալիս Լեգանեսի և Ուկրաինայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է դարպասապահի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Դնեպր
Ֆուտբոլիստի կարիերան Լունինը սկսել է Խարկովի Մետալիստում։ 2015 թվականին միացել է Դնեպրին, որի երիտասարդական թիմի կազմում 1 տարի անցկացնելուց հետո տեղափոխվել է առաջին թիմ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2016 թվականի հոկտեմբերի 16-ին՝ Կարպատի Լվովի դեմ խաղում։ Այս խաղից հետո նա դարձավ Դնեպրի հիմնական դարպասապահը՝ այս մրցաշրջանում անցկացնելով 25 հանդիպում և բաց թողելով 23 գնդակ։ 2017 թվականի ապրիլին Լունինը ճանաչվեց Ուկրաինայի առաջնության ամսվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ։

### Զարյա Լուգանսկ
2017 թվականի հունիսի 24-ին Լունինը 2 տարվա պայմանագիր կնքեց Լուգանսկի Զարյայի հետ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց հուլիսի 23-ին՝ Մարիուպոլի դեմ խաղում։ Իր առաջին հանդիպումը Եվրոպայի Լիգայում անցկացրեց սեպտեմբերի 14-ին՝ շվեդական Էստերսունդի դեմ խաղում։ Իր առաջին մրցաշրջանում նա անցկացրեց 36 հանդիպում՝ 10 խաղում պահելով իր դարպասը անառիկ և ճանաչվելով Զարյայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ։

### Ռեալ Մադրիդ
2018 թվականի հունիսի 22-ին Լունինը 6 տարվա պայմանագիր կնքեց Ռեալ Մադրիդի հետ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 14 միլիոն եվրո։ Օգոստոսի 27-ին Լունինը 1 տարվա վարձավճարով միացավ Լեգանեսին։

## Միջազգային կարիերա
Ուկրաինայի Մ17 հավաքականի կազմում Լունինը մասնակցեց 2015 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը՝ լինելով թիմի հիմնական դարպասապահը, սակայն Ուկրաինան դուրս մնաց խմբային փուլից։

2017 թվականի մայիսի 23-ին Լունինը առաջին անգամ հրավիրվեց Ուկրաինայի ազգային հավաքական՝ Մալթայի և Ֆինլանդիայի դեմ խաղերի համար, սակայն այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չեկավ։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականի կազմում նշեց 2018 թվականի մարտի 23-ին՝ Սաուդյան Արաբիայի դեմ ընկերական խաղում՝ դառնալով Ուկրաինայի հավաքականի պատմության ամենաերիտասարդ դարպասապահը։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի օգոստոսի 31-ի դրությամբ*

### Միջազգային վիճակագրություն
*2018 թվականի օգոստոսի 31-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Անհատական

* Ուկրաինայի առաջնության ամսվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ․ ապրիլ 2017
* Զարյա Լուգանսկի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ․ 2017–18

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լունինը transfermarkt-ում
* Լունինը soccerbase.com-ում
* Լունինը WhoScored.com կայքում
* Լունինը Զարյայի պաշտոնական կայքում
* Լունինը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Լունինը Ուկրաինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:Դնեպրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զարյա Լուգանսկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեգանեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մետալիստի ֆուտբոլիստներ
Մաշենկան ու արջը (մուլտֆիլմ, 1960)

**Մաշենկան ու արջը**, Ռոման Կաչանովի տիկնիկային մուլտֆիլմը, որը նկարահանվել է ըստ Գեորգի Լանդաուի պիեսի, 1960 թվականին, «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի կողմից։

## Սյուժե
Սյուժեն հիմնված է նույնանուն ռուսական ժողովրդական հեքիաթի վրա։ Մաշենկա անունով մի աղջիկ գնում է անտառ` սունկ հավաքելու, և մոլորվում է։ Անտառում թափառելիս նա մի խրճիթ է գտնում, որտեղ ապրում էր արջը։ Արջն աղջկան պահում է իր տանը, որպեսզի աղջիկն իր տան աշխատանքը կատարի։ Մաշենկան արջին խնդրում է, որ արջն իրեն տուն տանի` տատիկի և պապիկի մոտ, բայց արջը նրան չի թողնում. «Ի՞նչ կարիք կա։ Եթե քո պապիկն ինձ նման միայնակ լիներ... իսկ նա դեռ տատիկի հետ է։ Նրա համար այդպես էլ է լավ»։ Այդ ժամանակ աղջիկը որոշում է խորամանկությամբ փախչել արջից։

Մուլտֆիլմի վերջում Մաշենկան և արջը ընկերներ են մնում, Մաշենկան արջին խոստանում է գրագիտություն սովորեցնել, իսկ արջը տոներին նրան հյուր է գնում։

## Հեղինակներ
* Ռեժիսոր - Ռոման Կաչանով
* Բեմադրող-նկարիչ - Նիկոլայ Սերեբրյակով
* Օպերատոր - Նիկոլայ Գրինբերգ
* Կոմպոզիտոր -  Նիկոլայ Բուդաշկին
* Հնչյունային օպերատոր - Գեորգի Մարտինյուկ
* Խմբագիր - Բորիս Վորոնով
* Ռեժիսորի օգնական - Վյաչեսլավ Շիլոբրեև
* Մոնտաժող-  Վերա Գոկկե
* Տիկնիկագործ-մուլտիպլիկատորներ - Վյաչեսլավ Շիլոբրեև, Օլեգ Սաֆրոնով, Յանա Վոլսկայա
* Տիկնիկները և դեկորները պատրաստել են - Օլեգ Մասաինով, Պավել Գուսև, Վերա Չերկինսկայա, Գենադի Լյուտիսկի, Վլադիմիր Ալիսով, Վ. Կալաշնիկովա, Ա. Ֆիլասով, Գալինա Գետենգեր, Պավել Լեսին, Օ. Պլյուցինսկայա` Ռոման Գուրովի գլխավորությամբ
* Դերերը հնչյունավորել են.
* Մարգարիտա Կորաբելնիկովա (Մաշենկա),
* Անատոլի Պապանով (արջ),
* Վլադիմիր Ռատոմսկի (պապիկ),
* Ալեքսանդրա Պանովա (տատիկ),
* Ֆիլմի տնօրեն - Նատան Բիտման։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Արջի կերպարի հնչյունավորումը Անատոլի Պապանովի ստեղծագործական կենսագրության մեջ առաջին հնչյունավորումն էր։

## Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը մի քանի անգամ վերաթողարկվել է DVD ձևաչափով, մուլտֆիլմերի տարբեր հավաքածուներում.

* «**Հեքիաթներ Մաշենկայի մասին**», «Սոյուզմուլտֆիլմ», (2006, 2007 և 2008 թվականներ), հավաքածուի մեջ ներառված մուլտֆիլմներն են.
** «Մաշենկայի համերգը»(1949), «Հրաշալի զանգակ» (1949), «Մաշենկան ու արջը» (1960), 
** «Թե ինչպես Մաշան կռվեց բարձի հետ»(1977), «Մաշան այլևս անբան չէ»(1978),
** «Մաշան և կախարդական մուրաբան»(1979), «Վարունգի ձի»(1985).

## Մեջբերումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Русская народная сказка «Маша и медведь»

Կատեգորիա:1960 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Գրեգորի Դերանժեր

**Գրեգորի Դերանժեր** (, ), ֆրանսիացի դերասան։

## Կենսագրություն
Գրիգորի Դերանժերը ծնվել է Մոնպելիեում, որտեղ նրա ծնողները ստացել են բժշկական կրթություն։ Նա իր մանկությունն անցկացրել է Մոսկվայում և Ֆրանսիական Գվիանայում, իսկ այնուհետև բնակություն հաստատեցին Փարիզի շրջակայքում։ 21 տարեկանում նա մասնակցել է Փարիզի Ֆլորանի դասընթացներին, որտեղ նրա ուսուցիչ-խորհրդատուն եղել է դերասանուհի Ժոզեֆինա Դերենը։ 1995 թվականից սովորել է Լիոնի Ազգային արվեստի դպրոցում։

1996 թվականին նա առաջին անգամ հանդես է եկել «Աննա Օզ» ֆիլմում։ 1999 թվականին Գրեգորի Դերանժերը ստացել է իր առաջին գլխավոր դերը «30 տարի» ֆիլմում։

2003 թվականին նա խաղացել է «Բոն վոյաժ» ֆիլմում, որի համար 2004 թվականին արժանացել է «Սեզարի» կինոմրցանակի՝ խոստումնալից դերասան անվանակարգում։

### Ֆիլմագրություն
* 1996 - *Anna Oz* 
* 1997 - *Marie Baie des Anges* 
* 1998 - *Pas de scandale*
* 1999 - *30 ans* 
* 2000 - *La Chambre des officiers*
* 2002 - *Mille millièmes, fantaisie immobilière*
* 2002 - *Bon Voyage*
* 2003 - *L'Équipier*
* 2004 -*Les Parisiens* 
* 2004 -*Le Courage d'aimer* 
* 2005 -*Le Passager de l'été* 
* 2005 -*Les Fragments d'Antonin* 
* 2009 -*Une semaine sur deux* 
* 2010 -*Insoupçonnable* 
* 2011 - *L'Assaut*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Մատենագրութիւնք (3176, Դիոնեսիոս Արիսպագացի)

**Դիոնեսիոս Արիսպագացի Մատենագրութիւնք ** (3176), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3176 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,3X12,2 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 169 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կիսապատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ մետաքս։ Հիշատակարաններ հետագայի՝ 167բ (ԺԵ դ․):

## Բովանդակություն
Յովհ․ Երզնկացւոյ Ճառ
## Ծանոթագրություններ
Լեյլա Բեխտի

**Լեյլա  Բեխտի** (, ), կինոյի և հեռուստատեսության ֆրանսիացի դերասանուհի։ «Փարիզ, ես քեզ սիրում եմ» ֆիլմում կատարել է Զարկայի դերը։

## Կենսագրություն
Լեյլա Բեխտին ծնվել է 1984 թվականին Իլ դը ֆրանս նահանգի Իսսի լը Մուլինո քաղաքում՝ ալժիրցիների ընտանիքում։

Մոնրուժ բնակավայրում Մորիս Ժենևուայի լիցեյի (ֆր.՝ Lycée Maurice Genevoix) թատերական թեքումով գրականության դպրոցն ավարտելուց հետո՝ շուրջ վեց ամիս այցելել է Ստեֆան Ժիլդայի (ֆր.՝ Stéphane Gildas) թատերական կուրսը, որից հետո Բերենժեր Բաստի (ֆր.՝ Bérengère) Basty) արտ-ստուդիան։ 2005 թվականին հաջողությամբ անցել է «Շեյթան» ֆիլմի քասթինգը։ Ֆիլմում նա մարմնավորել է Ժասմինի դերը՝ Մոնիկա Բելլուչիի և Վենսան Կասսելի հետ։

«Շեյթան» ֆիլում նկարահանվելուց հետո՝ նրան նկատել է ռեժիսոր Ջերալդին Նակաշը և հրավիրել է խաղալու իր «Այն ամենը, ինչը փայլում է» ֆիլում։ Մինչ այդ Լեյլան խաղացել է Ջամիլի դերը «Մարգարեն» ֆիլմում, որի համար էլ արժանացել է տարբեր մրցանակների և նոմինացիաների, այդ թվում՝ «Օսկար»՝ լավագույն օտարալեզու ֆիլմ կատեգորիայում։

## Անձնական կյանք
Լեյլա Բեխտին ամուսնացած է ֆրանսիացի դերասան Թահար Ռահիմի հետ, ում հետ ծանոթացել է «Մարգարեն» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։

## Ֆիլմագրություն
* 2006 — Շեյթան / *Sheitan*
* 2006 — Փարիզ, ես քեզ սիրում եմ / *Paris, je t’aime*
* 2006 —Խարդախները / *Les Tricheurs* (ТВ)
* 2006 —Հարկիները / *Harkis* (ТВ)
* 2006 — Թույլ հավատ / *Mauvaise Foi*
* 2007 — Ալի Բաբան և 40 ավազակները / *Ali Baba et les 40 voleurs* (ТВ)
* 2008 —Պետության համար 1 թշնամին / *Mesrine: L`instinct de mort*
* 2009 —Մարգարեն / *Un prophète*
* 2009 — Գազան / *La bête*
* 2009 — Մարիամի ընտրությունը / *Le Choix de Myriam*
* 2010 — Այն ամենը, ինչը փայլում է / *Tout ce qui brille*
* 2011 — Հրաշալի կյանք / *Une vie meilleure*
* 2011 — Մեծ շրջադարձ / *Itinéraire bis*
* 2011 —Աղբյուր / *La source des femmes*
* 2012 —Զինված կողոպուտ / *Mains armées*
* 2012 — Ֆրանսիացիների արկածները Նյու Յորքում / *Nous York*
* 2013 — Ձմեռվա շեմին / *Avant l'hiver*
* 2015 — Միասին, կամ ոչ մի կերպ / *Nous trois ou rien*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Сайт о Лейле Бехти 
* Interview in Écran Large

Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Ժողովածու (3090)

**Ժողովածու** (3090), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3090 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1804 թվականին Ստեփանոս Տփխիսեցի գրիչի կողմից  Զմիւոնիայում։ Ստացողը եղել է Ստեփանոս Տփխիսեցին։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 19,6X14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 123 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 94ա։
## Բովանդակություն
* Պետ․ Բերթումեան Աղբիւր բացեալ
* Վարդանայ Լուծմունք բանից դժուարիմացից աւետարանչաց
* Յակ․ Նալեան Քարոզք

## Ծանոթագրություններ
Ժակ-Էտյեն Մոնգոլֆիե

**Ժակ-Էտյեն Մոնգոլֆիե** (, ), ֆրանսիացի գյուտարար։

## Կարիերա
Ապագա գիտնականը ծնվել է 1745 թվականի հունվարի 6-ին։ Մոնգոլֆիե երկու եղբայրներից ամենաերիտասարդը, որը հայտնագործել է օդապարիկը։ Նա եղել ճարտարապետ։ Ծանթացել է Ջոզեֆ Պրաստլիի աշխատանքներին։ Հետաքրքված էր օդագնացությամբ և մասնակցել իր ավագ եղբոր բոլոր գյուտերին և ձեռնարկումներին։

Մասոն էր, իսկ 1784 թվականից Ֆրանսիայի մեծ արևելքի օթյակի անդամ է։

## Տես նաև
*Մոնգոլֆիե եղբայրներ

## Գրականություն
* Joseph Girard, *Évocation du Vieil Avignon*, Les Éditions de Minuit, Paris, 2000 .
* Marie-Hélène Reynaud, *Les Frères Montgolfier et leurs étonnantes machines*, éd. de Plein Vent, 1983.
* Louis de Grandmaison, *Essai d'armorial des artistes français. Lettres de noblesse. Preuves pour l'Ordre de Saint-Michel*, , Réunion des sociétés savantes des départements à la Sorbonne. Section des beaux-arts, Ministère de l'instruction publique, 1903,  (lire en ligne)
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ժակ-Էտյեն Մոնգոլֆիե
* Մոնգոլֆիե եղբայրները
* Եղբայրների կենսագրությունը 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
Հաղթանակի 50-ամյակի պողոտա (Լենինոգորսկ)

**Հաղթանակի 50-ամյակի պողոտա** ()՝ պողոտա Թաթարստանի Լենինոգորսկ քաղաքում։ Անվանվել է Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի տարելիցի առթիվ։

## Տեղայնք
Հաղթանակի 50-ամյակի պողոտան ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից դեպի Լենինոգորսկ քաղաքի հարավ-արևելք՝ Շաշինի պողոտայի հատման վայրից մինչև Պրոմիշլեննայա փողոց։

Հատվող պողոտաներ՝
* Շաշինի պողոտա (Լենինոգորսկ)
* Լենինի պողոտա

Հատվող փողոցներ՝
* Լենինգրադսկայա փողոց
* Գագարինի փողոց
* Դոբրոլյուբովի փողոց
* Էներգետիկների փողոց
* Արդյունաբերական փողոց

## Օբյեկտներ պողոտայում
Հաղթանակի 50-ամյակի պողոտայում են միավորվում երկու հուշարձաններ՝ Հավերժական կրակը և Թաթարական նավթի հայտնաբերողների հուշարձանը։ Հավերժական կրակից դեպի նավթի ցայտաղբյուրը ձգվելով՝ այն խորհրդանշում է ժամանակի կապը, սերունդների կապը։ Լենինոգորսկը տվել է Խորհրդային Միության 12 հերոս, 3 փառքի շքանշանակիր, Սոցիալիստական աշխատանքի 23 հերոս։

### Հերոսների ծառուղի
Հերոսների ծառուղին ստեղծվել է որպես անկեղծ երախտագիտության նշան ի հիշատակ այն հերոսների, ովքեր հաղթանակ տարան մարտադաշտերում։ Նրանց պատվին Հաղթանակի 50-ամյակին նվիրված պողոտայում կառուցվել է հուշահամալիր՝ ծառուղու երկու կողմերում լենինոգորսկցի ընկած մարտիկների 12 հուշարձաններն են և Փառքի կոթող։ Հավերժական կրակն այրվել է 1970 թվականին Խորհրդային Միության հերոս Սամատ Սադրիևի կողմից։ 2010 թվականին պողոտայում տեղադրվեց «Փառքի շքանշանի երեք ասպետների» և «Ընկածների ցանկը» խորաքանդակը, 2011 թվականին՝ «Թիկունքային աշխատողներ» խորաքանդակը։

* Գիլմի Բագաուտդինով
* Գազինուր Գաֆիատուլլին
* Իվան Դենիսով
* Իվան Զավարիկին
* Իբրահիմ Մուրզին
* Սամատ Սադրիև
* Գրիգորի Ուշպոլիս
* Աքրամ Խայրուտդինով
* Իսլամ Խալիկով
* Միսբախ Խալիուլին
* Եվստաֆի Յակովլև
* Վասիլի Յանիցկի

«Փառքի շքանշանի երեք ասպետների» խորաքանդակ՝
* Միխայիլ Ալաև
* Գաբդուլլա Մատիգուլլին
* Յակով Նիկոլաև

Լենինգորսկի շրջանից 11666 մարդ պատերազմ է գնացել, որոնցից 6789-ը չի վերադարձել։ 2010 թվականին ընկած մարտիկների հիշատակին հուշատախտակ է տեղադրվել։

### Վաստակավոր նավթագործների ծառուղի
Վաստակավոր նավթագործների ծառուղին սկսվում է «Լենինոգորսկնեֆտ» ԲԲԸ-ի շենքից, նվիրված է Թաթարստանի նավթագործներին, աշխատանքի հերոսներին։ Հրապարակի երկու կողմերում տեղադրվել են 22 խորաքանդակներ նրանց անուններով և դիմանկարներով՝

* Ա. Վ. Արեստով
* Գ. Մ. Բագմանով
* Ռ. Տ. Բուլգակով
* Յա. Ս. Վագապով
* Կ. Ա. Վալեև
* Ա. Վ. Վալիխանով
* Շ. Գ. Գալեև
* Մ. Մ. Գիմազով
* Գ. Կ. Գիմատդինով
* Ա. Շ. Գուբայդուլին
* Զ. Ս. Զայնագով
* Ռ. Ի. Զալյաև
* Մ. Պ. Գրին
* Գ. Գ. Կայումով
* Ա. Ս. Իսաև
* Ի. Ի. Լիսով
* Ն. Ա. Մալցև
* Մ. Գ. Մինիկաև
* Պ. Ֆ. Սավելև
* Ա. Գ. Տիմչենկո
* Ֆ. Մ. Շարաֆուտդինով
* Զ. Գ. Շարիֆուլլին

Ծառուղու վերջում վեր է հառնում 33 մետրանոց «Նավթ հայտնագործողների հուշարձանը», որը հանդիսավորությամբ բացվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 6-ին, քաղաքի 20-ամյակի և Նավթի և գազի արդյունաբերության գործիչների տոնակատարության օրը։

## Գրականություն
* Они сражались за Родину. (Книга памяти): К. Хакимов. - Краснодар, 1997.
* Здравствуй мой добрый город:/ Р. И. Добрышина, Н. М. Игнатьев, Н. М. Исхаков и др.: - Лениногорсе, 1995.
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լենինոգորսկի փողոցներ
Վիկտոր Նապոլեոն Բոնապարտ

**Վիկտոր, աքայազն Նապոլեոն, Մոնֆորի տիտղոսակիր 4-րդ արքայազն** (*Napoléon Victor Jérôme Frédéric Bonaparte*, ), ֆրանսիական գահին բոնապարտիստների հավակնորդն էր, 1879 թվականից մինչև իր մահը՝ 1926: Նա իր հետևորդների կողմից հայտնի էր որպես **Նապոլեոն V**:

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Նա ծնվել է Փարիզի Պալե-Ռոյալում, երկրորդ Ֆրանսիական Կայսրության ժամանակ, Նապոլեոն Ժոզեֆ Բոնապարտի և կնոջ՝ Կլոտիլդա Սավոյսկու դստեր (Վիկտոր Էմանուիլ II-ի դստեր) որդին է։ Շուտով ծնվում են երկու կրտսեր եղբայրներ. Արքայազն Լուին (1864–1932 թթ.) և արքայադուստր Մարիա Լետիցիա Բոնապարտը (1866–1926 թթ.), հետագայում Աոստայի դքսուհին։ Ծննդյան պահից նա երրորդն էր ժառանգորդության գծում, Նապոլեոն Էժենից և հորից հետո։ 1870 թվականին Նապոլեոն III-ի հրաժարականով կայսրությունը կործանվում է։

### Բոնապարտի ժառանգորդ
Նա 18 տարեկանում նշանակվել է Բոնապարտների տան գլխավոր, Նապոլեոն Էժենի կամքով, ով մահացել է 1879 թվականին, այսպիսով Վիկտորը սկսեց իրեն անվանել Նապոլեոն 5-րդ, չնայած այն հանգամանքին, որ բոնապարտիստների մեծ մասը նախընտրում էին նա կրտսեր եղբորը՝ Ռուսական գվարդիայի գնդապետ արքայազն Լուիին։  1886 թվականի մայիսին Ֆրանսիական Հանրապետությունը արտաքսել է նախկին կառավարող դինաստիայի բոլոր իշխաններին, այսպիսով արքայազն Վիկտորը լքեց Ֆրանսիան, Բելգիայում աքսորվելու համար։

### Մահ
Արքայազն Վիկտորը մահացել է 1926 թվականի մայիսի 3-ին Բրյուսելում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Prince Victor Napoleon 

Կատեգորիա:Բոնապարտներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետներ
Ժողովածու (3087)

**Ժողովածու** (3087), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3087 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,8X15,7 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 302 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով, բոլորգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տաշտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 122բ, հետագայի 1բ (ԺԹ դ․):

## Բովանդակություն
* Գրիգորի վարդապետի (Նարեկացի, թե՞ Սկևռացի) Դաւանութիւն
* Դիոն․ Թրակացւոյ Արուեստ քերականութեան,
* Քերականութիւն,
* Վարք Ոսկեբերանի։

## Ծանոթագրություններ