Յարի Լիտմանեն

**Յարի Լիտմանեն** (, ), ֆինն ֆուտբոլիստ, Ֆինլանդիայի պատմության լավագույն ֆուտբոլիստ, Ֆինլանդիայի հավաքականի ռեկորդակիր է եղել անցկացրած հանդիպումների քանակով, իսկ երկրորդը՝ խփած գոլերի քանակով։ Ըստ ՈւԵՖԱ-ի հոբելյանական պարգևների՝ համարվել է Ֆինլանդիայի լավագույն ֆուտբոլիստ։

## Կենսագրություն
Յարին ծնվել է Լահտիում՝ ֆուտբոլիստների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Օլավի Լիթմանենը, եղել է «Ռեյպաս» ֆուտբոլային ակումբի և Ֆինլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացող։ Մայրը նույնպես ֆուտբոլիստ է եղել, նա խաղացել է «Ռեյպաս» կանանց ակումբում։ Յարին մանկության տարիներին, բացի ֆուտբոլից, լրջորեն զբաղվել է հոկեյով և մինչև 14 տարեկան հասակ կարողացել է համատեղել է երկու մարզաձևերը։

Նա ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 22-ին 18 տարեկան հասակում՝ Տրինիդադ և Տոբագոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի  դեմ խաղում։ Նա իր առաջին գոլը խփել է 1991 թվականի մայիսի 16-ին Մալթայի դեմ խաղում։

Լիթմանինի փոխարեն 1994-1995 ՈւԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում փոխարինման է դուրս եկել 18-ամյա Պատրիկ Կլյուվերտը, որը խփել է «Այաքսի» հաղթական գոլը «Միլանի» դեմ խաղում։ 1995 թվականի սեպտեմբերի 27-ին նա հեթ-տրիկի հեղինակ է դարձել «Ֆերենցվարոշի» դեմ Չեմպիոնների լիգայի խաղում։ Այդ հեթ-տրիկը մնում է միակը ֆինն խաղացողների համար Չեմպիոնների լիգայում։ 1995-1996 Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում Լիթմանինը «Յուվենտուսի» հետ խաղում հավասարեցրել է հաշիվը, իսկ հետո գոլի հեղինակ դարձել 11 մետրանոց հարվածաշարում, սակայն «Այաքսը» պարտվել է «Յուվենտուսին»։

2004 թվականին նա խզել է պայմանագիրը «Այաքսի» հետ և տեղափոխվել ֆիննական «Լահտի» ակումբ։

2007 թվականին ծանր վնասվածքի պատճառով «Մալմյոյի» հետ խզել է պայմանագիրը և դարձել ազատ ֆուտբոլիստ։ 2008 թվականի հունվարին Յարին պայմանագիր է կնքել անգլիական «Ֆուլհեմի» հետ։ Այդ ակումբում ոչ մի հանդիպում նա չի անցկացրել և լքել է այն։ Նա պայմանագիր է կնքել «Լահտիի» հետ, որտեղ անցկացրել է երեք տարի։

2011 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Ֆինլանդիայի առաջնությունում նա անցկացրել է 200-րդ և վերջին հանդիպումը։

2010 թվականի նոյեմբերի 17-ին Սան Մարինոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում (8:0) ազգային հավաքականի իր 137-րդ և վերջին պաշտոնական խաղում նա 11 մետրանոցից խփել է իր 32-րդ գոլը։ Այդ գոլը Լիթմանենին դարձրել է Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլերի ամենատարեց ռմբարկուն (39 տարի 270 օր)։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 10-ին նա հրաժեշտի հանդիպում է անցկացրել, որում Ֆինլանդիայի հավաքականը 5:2 հաշվով հաղթել է աշխարհի հավաքականին։

2010 թվականին նրա հայրենի քաղաք Լահտիում կանգնեցվել է նրա հուշարձանը։

## Անձնական կյանք
Յարի Լիթմանենը հայր է դարձել 2006 թվականի նոյեմբերին, նրա կինը էստոնացի մոդել Լյու Յուրգենսոնն է։ 2007 թվականի սեպտեմբերին ծնվել է նրանց երկրորդ որդին՝ Բրունոն։

Յարիի կրտսեր քույրը՝ Սինին, բասկետբոլիստ է։

## Ձեռքբերումներ
### Մյուպա 47
*Ֆինլանդիայի գավաթակիր՝ 1992 թվական
### Այաքս
*Հոլանդիայի չեմպիոն՝ 1993-1994, 1994-1995, 1995-1996, 1997-1998, 2003-2004 թվականներ
*Հոլանդիայի գավաթակիր՝ 1993, 1998, 1999 թվականներ
*Հոլանդիայի սուպերգավաթակիր՝ 1993, 1994, 1995 թվականներ
*ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 1995 թվական
*ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիր՝ 1992 թվական
*ՈՒԵՖԱ-ի Սուպերգավաթի հաղթող՝ 1995 թվական
*Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթող՝ 1995 թվական
### Լիվերպուլ
*Լիգայի գավաթակիր՝ 2000-2001 թվականներ
*Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 2000-2001 թվականներ
*Անգլիայի սուպերգավաթի հաղթող՝ 2001 թվական
*ՈւԵՖԱ-ի գավաթակիր՝ 2000-2001 թվականներ
*ՈւԵՖԱ-ի Սուպերգավաթի հաղթող՝ 2001 թվական

### Ֆինլանդիայի հավաքականի
*Հյուսիսային Եվրոպայի չեմպիոն՝ 2001 թվական

### Անձնական
*Ֆինլանդիայի տարվա լավագույն մարզիկ՝ 1995 թվական
*Ֆինլանդիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (ըստ մարզական հրապարակումների և ֆեդերացիայի լրագրողների) (9)՝ 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000 թվականներ
*Հոլանդիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ՝ 1993 թվական
*Հոլանդիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 1994 թվական
* Ֆինլանդիայի տարվա լավագույն մարզիկ՝ 1995 թվական
* Ֆինլանդիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (ըստ մարզական հրապարակումների և ֆեդերացիայի լրագրողների) (9)՝ 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000 թվականներ
*Հոլանդիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ՝ 1993 թվական
*Հոլանդիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 1994 թվական
*Ֆինլանդիայի հավաքականի ռեկորդակիրը հանդիպումների քանակով՝ 137
*Ֆինլանդիայի հավաքականում խփած գոլերով 2-րդը՝ 32
*1954-2003 թվականների լավագույն ֆին ֆուտբոլիստ (ՈւԵՖԱ-ի 50-ամյակի մրցանակ)

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբ

*Ֆինլանդիայի լիգայի գավաթն առաջին անգամ անցկացվել է 1994 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը RSSSF կայքում
* Խաղացողի պրոֆիլը «HIJ»-ի պաշտոնական կայքում
* Վիճակագրություն՝ ըստ Վեյկկաուսլիգիի պաշտոնական կայքի
* Խաղացողի պրոֆիլը Liverbird.ru-ում
* Կենսագրություն և հարցազրույց խաղացողի հետ Sports.ru-ում
* Խաղացողի պրոֆիլը Ֆինլանդիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում
* Խաղացողի պրոֆիլը LFCHistory.net-ում
* Խաղացողի պրոֆիլը «Լիվերպուլի» պաշտոնական կայքում
* Հոդված ՈւԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* «Ֆինն հրաձիգ» Sports.ru-ում 2008 փետրվարի 20

Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալմյոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆինն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուլհեմի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով