Կուբանի կազակական բանակի երկհարյուրամյակի կոթող

**Կուբանի կազակական բանակի երկհարյուրամյակի կոթող**, հուշարձան Կրասնոդարում, Կրասնայա և Բուդյոննի փողոցների խաչմերուկում։ Կառուցվել է 1896 թվականին՝ Կուբանի կազակական բանակի 200-ամյակի առթիվ։ Բացումը տեղի է ունեցել 1897 թվականին։ Ավերվել է 1930-ականներին, վերակառուցվել է 1999 թվականին։

## Հուշարձանի պատմություն
1891 թվականին Կուբանի կազակները սկսել են պատրաստվել Կուբան ներգաղթելու 100-ամյակը նշելուն։ Ռազմական նախարարությունը խորհուրդ էր տալիս դրա փոխարեն նշել  բանակի 200-ամյակը, որպես մեկնարկային կետ ընդունելով 1696 թվականը։ Որից էլ սկիզբ է առնում Խոպյորի կազակական գունդը, որը 1860 թվականին կազմավորվելիս դարձել է Կուբանի կազակական բանակի մաս։

Եկատերինոդարի քաղաքային դուման հուշարձանի կառուցման համար հատկացրել է 5000 ռուբլի։ Նախագիծը պատվիրվել է հայտնի կուբացի ճարտարապետ Վասիլի Անդրեևիչ Ֆիլիպովին։ 1896 թվականին հուշարձանի կառուցումը դեռևս չի ավարտվել, 1896 թվականի սեպտեմբերի 8-9-ը, բանակի 200-ամյա տոնակաարություւների ժամանակ, քաղաքապետ Վ. Ս. Կլիմովը կազակական բանակի գործող ատաման Յակով Մալամային նվիրել է կոթողի մակետի լուսանկարը՝ «կոկիկ թղթապանակում»։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1897 թվականին մայիսի 7-ին և ուղեկցվել է հանրային տոնախմբությամբ։

## Հուշարձանի նկարագրություն
Հուշարձանը տասնչորս մետրանոց կոթող է, կառուցված է տեղական անդրկուբանական քարից։ Պսակված էր ոսկեզօծ գնդով և զինանշանով։ Կոթողը բոլոր կողմերիին կան գրվածքներով թուջե տախտակներ որոնք զարդարված են բարձրաքանդակներով։ Ճակատային մասում դրոշմված է՝ «1696-1896», ներքևում պատվանդանին՝ Կուբանի կոթողի գերբը և գրվածք՝ «Կուբանի կազակական բանակին, Եկատերինոդարի քաղաքային ընկերությանը՝ բանակի երկհարյուրամյակի առթիվ, 1896 թվականի սեպտեմբերի 8»: Հակառակ կողմում պատկերված է  բարձրաքանդակով կայսր Նիկոլաս 2-ի մոնոգրամը և գրվածք՝  «Նշվել է Կուբանի կազակական զորքի երկուհարյուրամյակը, որը կազմավորվել է 1860 թվականին Սևծովյան զորքերից և գծային կազակների մի մասից, որոնցից ամենահինը Խոպերի կազակական գունդն էր»։ Արևելյան կողմում Պետրոս I-ի մոնոգրամի բարձրաքանդակն է և գրվածք՝ Ազովի գրավման գործում Խոպերի ժողովրդի մասնակցության մասին, մյուս կողմում՝ Եկատիրինա II-ի մոնեգրամը և գրվածք՝ «Փառահեղ զապորոժեցիների սերունդներին՝ Սևծովյան կազակական բանակի քաջարի կազակներին, ովքեր հաղթական փառք նվաճեցին... Նրանք իրենց ողջ ուժով պաշտպանեցին վստահված սահմանները Ռուսաստանի ծայրամասերում և միևնույն ժամանակ իրենց աշխատանքն ու հոգսերը նվիրեցին Կուբանի ափերին խաղաղ կյանքի կազմակերպմանը»։ Այստեղ է հիշատակվում հիշատակվում է նաև Եկատերինոդար քաղաքի հիմնադրումը 1794 թվականին:

## Հուշարձանի ավերում
1920 թվականին կոտրվել կոթողի վերևի երկգլխանի արծիվը, իսկ 1930 թվականին հուշարձանը ամբողջովին ավերվել է:

## Հուշարձանի վերականգնումը
Կուբանի կազակների 300-ամյակի տոնակատարության ժամանակ տեղադրվել է նոր հուշարձան: Հուշարձանը վերականգնվել է նույն վայրում նախկին տեսքով և պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1999 թվականի հոկտեմբերի 16-ին: Նախագծի հեղինակներն են Կրասնոդարի առաջատար քանդակագործ Ալեքսանդր Ալեքսեևիչ Ապոլոնովը և «Կուբանպրոեկտ»  համալսարանի գլխավոր ճարտարապետ Օլեգ Նիկոլաևիչ Կոբզարը:

## Գրականություն
* 
* Екатеринодар–Краснодар: Два века города в датах, событиях, воспоминаниях... Материалы к Летописи. – Краснодар: Книжное издательство, 1993. – 800 c.
* *Шахова Г. С.* Краснодарская улица Красная: Книга об истории главной улицы Краснодара. – Краснодар: Краснодарские известия, 1997. – 132 c.

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Обелиск на старых открытках на сайте «Съ любовью изъ Екатеринодара»

Կատեգորիա:Կրասնոդարի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կոթողներ