Ֆիքսված եկամտի արբիտրաժ

**Ֆիքսված եկամտի արբիտրաժ** կամ **Կայուն եկամտի արբիտրաժ** (), շուկայական չեզոք ներդրումային ռազմավարությունների խումբ, որոնք մշակված են տարբեր ֆիքսված եկամտի արժեթղթերի կամ պայմանագրերի միջև տոկոսադրույքների տարբերություններից օգտվելու համար (Ջեֆերսոն, 2007): Արբիտրաժը ներդրումային ռազմավարության առումով ենթադրում է մեկ շուկայում արժեթղթեր գնել մեկ այլ շուկայում անհապաղ վերավաճառքի համար՝ գնային անհամապատասխանությունից շահույթ ստանալու նպատակով։

Կայուն եկամտի արժեթղթերը պարտքային գործիքներ են, որոնք թողարկվում են կառավարության, կորպորացիայի կամ այլ կազմակերպության կողմից՝ իրենց գործունեությունը ֆինանսավորելու և ընդլայնելու համար։ Ցանկացած ֆիքսված եկամտով արժեթղթի ձեռքբերումը հայտնի է որպես ներդրողի կողմից թողարկողին տրամադրված վարկ։ Այս «վարկերը», որոնք ներդրողը տրամադրում է վարկառուին, տրամադրվում են ներդրողին կանոնավոր եկամտի վճարումների, ինչպես նաև վարկի մարման ժամկետում ներդրողի կողմից վերադարձված կապիտալի ստացման դիմաց։

Համաձայնագրի մեխանիզմները նման են ֆիքսված եկամտի գործիքների բոլոր տարբերակներում, որոնց դեպքում կա ֆիքսված ժամկետ և եկամտի վճարումների ժամանակացույց։ Կապիտալի մարումը մարման ժամկետում սպասվում է և տեղի չի ունենա միայն այն դեպքում, եթե թողարկողը չկատարի իր պարտավորությունները կամ դառնա անվճարունակ։ Ստորև բերված են ֆիքսված եկամտի արժեթղթերի օրինակներ՝

* Գանձապետական պարտատոմսեր
* Կորպորատիվ պարտատոմսեր
* Համայնքային պարտատոմսեր
* Վարկային դեֆոլտի սվոփեր

Ռազմավարության մեխանիզմն այն է, որ գնվի ֆիքսված եկամտով արժեթուղթ և վերավաճառվի այն ավելի բարձր գնով։ Այս ռազմավարությունն օգտագործվում է, երբ շուկայում կան ֆիքսված եկամտի արժեթղթերի սխալ գնագոյացման նշաններ, որի դեպքում ֆիքսված եկամտի արբիտրաժային ֆոնդերը կարճ կամ երկար դիրք են զբաղեցնում արժեթղթի վրա՝ շահույթ ստանալու համար, երբ գինը հետագայում շտկվի շուկայում։ Կայուն եկամտի արժեթղթերը տարբերվում են բաժնետոմսերից նրանով, որ կայուն եկամտի արժեթղթերի դեպքում շահաբաժինները հայեցողական չեն։ Այս ռազմավարությունն առավել հաճախ օգտագործվում է ներդրումային բանկերի և հեջ ֆոնդերի կողմից ամբողջ աշխարհում։

## Շուկայում ֆիքսված եկամտի արբիտրաժային ռազմավարություններ
### Փոխանակումների տարածման արբիտրաժ
Կայուն եկամտի շուկաներում տոկոսադրույքի սվոփը ածանցյալ գործիք է, որը փոխանակում է ֆիքսված տոկոսադրույքով վարկից (ֆիքսված եկամտի արժեթուղթ) ստացված դրամական հոսքերը լողացող տոկոսադրույքով վարկից ստացված դրամական հոսքերի հետ։ Ֆիքսված տոկոսադրույք ստացող խումբը (օրինակ՝ գանձապետական պարտատոմսի ֆիքսված տոկոսադրույք ստացող խումբը, որն ավելի հայտնի է որպես մարման ժամկետի եկամտաբերության սվոփի տոկոսադրույք («YTMsr»), վճարում է լողացող բանկային պարտատոմսերի սվոփի տոկոսադրույք («BBSW»): Յուրաքանչյուր ժամանակահատվածի համար արբիտրաժի զուտ վճարումը՝ YTMsr – BBSW է, այնուհետև այն բազմապատկվում է պայմանական հիմնական գումարով (օրինակ՝ 10,000 ավստրալիական դոլար) և վճարումների միջև ընկած ժամանակահատվածով (օրինակ՝ 6 ամիս)։ Ֆիքսված տոկոսադրույքով վճարող խումբը, որը հետգնված տոկոսադրույքով ֆինանսավորվող գանձապետական պարտատոմսի սեփականատերն է, նաև կստանա ֆիքսված կտրոն մարման ժամկետի եկամտաբերության վրա (օրինակ՝ գանձապետական պարտատոմսի մարման ժամկետի եկամտաբերությունը), միաժամանակ վճարելով տոկոսներ հետգնման պայմանագրի վրա, որը հայտնի է որպես ռեպո ֆինանսավորում: Սվոփի սփրեդը գանձապետական պարտատոմսի մարման ժամկետի եկամտաբերությունն է՝ հանած սվոպի ֆիքսված տոկոսադրույքը։

Այս հավասարման արդյունքը ամենից հաճախ դրական է։ Քանի որ սվոպի լողացող տոկոսադրույքը BBSW է, մենք պարզում ենք, որ սվոփը կգերազանցի գանձապետական պարտատոմսերի մարման ժամկետի եկամտաբերությունը, քանի որ սվոփը գրեթե միշտ կգերազանցի հետգնման տոկոսադրույքը (RBA, 2021): Սա պայմանավորված է նրանով, որ BBSW-ն օգտագործվում է որպես ավստրալիական դոլարի ածանցյալների և արժեթղթերի գնագոյացման չափանիշ հետևաբար գանձապետական պարտատոմսերի հետգնման տոկոսադրույքը պետք է ավելի բարձր լինի։

### Եկամտաբերության կորի արբիտրաժ
Եկամտաբերության կորի արբիտրաժը ներառում է երկար և կարճ դիրքերի զբաղեցնում եկամտաբերության կորի տարբեր կետերում։ Այս ռազմավարությունը ներառում է եկամտաբերության կորի վրա այն կետերի նույնականացում, որոնք ցույց են տալիս գնագոյացման անհամապատասխանություն, այս անհամապատասխանությունը հանգեցնում է կամ հարուստ, կամ էժան կետերի։ Սա կներառի ներդրողների կողմից վերամոդելավորում՝ տեսնելու այն կետերը, որոնցում պարտատոմսի իրական եկամտաբերությունը տարբերվում է մոդելի կողմից ենթադրվող եկամտաբերությունից, և նրանք կխաղադրեն կորության շրջադարձի վրա։ Երբ դա բացահայտվի՝ ներդրողը կփորձի շահույթ ստանալ եկամտաբերության կորի վրա հարուստ կամ էժան կետերից՝ ընտրելով կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ պարտատոմսեր։ Նրանք կպահեն այս ներդրումները մինչև գործարքի կոնվերգենցիան, որից հետո գործարքը կարող է իրացվել շահույթի համար։ Եկամտաբերության կորի վրա կարճաժամկետ և երկարաժամկետ դիրքեր զբաղեցնելով՝ ներդրողը հեջավորում է իր ներդրումները։ Դրա օրինակ կարող է լինել պետական պարտատոմսի դեմ խաղադրույք կատարելը՝ միաժամանակ գնելով երկու պարտատոմս սկզբնական խաղադրույքի երկու կողմերում (Կարսիմուս, 2015)։

### Հիփոթեքային արբիտրաժ
Հիփոթեքային արբիտրաժի ռազմավարությունն օգտագործվում է ֆիքսված եկամտով առևտրականների կողմից, որի միջոցով նրանք առևտուր են անում այսպես կոչված հիփոթեքային ապահովված արժեթղթերով (MBS): MBS-ները արժեթղթեր են, որոնք հիփոթեքային վարկերի խումբ են, որոնք գրավադրված են անշարժ գույքով և երաշխավորված են գործակալության կողմից: Այս դեպքում գործակալությունը այն դեպքն է, երբ տնօրենը վարձել է գործակալին՝ իր անունից ծառայություն մատուցելու համար, MBS-ների այս դեպքում բանկը կարող է լինել արժեթղթի գործակալը։ Գրավադրումը տեղի է ունենում, երբ ակտիվի արժեքն օգտագործվում է վարկը ապահովելու համար, որի դեպքում, եթե տեղի է ունենում պարտքի չկատարում, վարկ տրամադրողը կարող է առգրավել ակտիվը և հետևաբար վաճառել այն։ MBS-ների այս դեպքում դա կլինի անշարժ գույքի ակտիվների վաճառք՝ վարկից առաջացած վնասները փոխհատուցելու համար։

Արժեթղթավորման միջոցով խմբի, օրինակ՝ բանկի կողմից պահվող հիփոթեքային վարկերի խումբը խմբավորվում է MBS-ի մեջ և վաճառվում ներդրողներին որպես միավորներ կամ վկայականներ: Հիփոթեքային վարկերի խումբը ներդրողին փոխանցելու այս գործընթացը հայտնի է որպես «անցողիկ արժեթուղթ»։ Հիփոթեքային վարկերից առաջացած դրամական հոսքերը, հանած հիփոթեքային վարկերի նախաձեռնողի կողմից գանձվող միջնորդավճարները, անցնում են սկզբնական ֆինանսական հաստատության միջով մինչև արժեթղթի ներկայիս սեփականատերը։ Պարզ ասած, արժեթղթի այժմյան սեփականատերը ստանում է հիփոթեքային ընդհանուր վճարումների իր բաժինը՝ վճարելով  տոկոսագումարը և գլխավոր գումարը: Հիփոթեքային փոխանցումները տարբերվում են պարտատոմսերից, քանի որ հիփոթեքային փոխանցումից յուրաքանչյուր դրամական հոսք կներառի տոկոս և հիմնական գումար, մինչդեռ սովորական պարտատոմսերը վճարում են միայն տոկոսներ, իսկ հիմնական գումարը վերադարձվում է ժամկետի ավարտին։ Մեկ այլ կարևոր տարբերությունն այն է, որ հիմնական գումարի կրճատմանը զուգընթաց, յուրաքանչյուր դրամական հոսքի վճարումները ժամանակի ընթացքում տարբերվում են, հետևաբար, յուրաքանչյուր դրամական հոսքի համար ստացված տոկոսների չափը կնվազի հիմնական գումարի վրա կապիտալի չափի նվազմանը զուգընթաց։ Հետևաբար, քանի որ արժեթուղթն ինքնալուծարվող է, երբ MBS-ների բոլոր հիփոթեքային վարկերը մարվում են, ներդրումը համարվում է ավարտված։ Այս ռազմավարությունը կենտրոնացած է առևտրականների կողմից եկամուտ ստանալու վրա, այլ ոչ թե կապիտալի աճ ստանալու վրա։

Հիփոթեքային արբիտրաժային ռազմավարության առումով, առևտրականը ներդրումներ է կատարում երկարաժամկետ MBS-ներում և հեջավորում է տոկոսադրույքի ռիսկը՝ կարճաժամկետ պետական պարտատոմսեր կամ սվոփեր վաճառելով։ Սա փորձ է շահույթ ստանալու MBS-ի պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունից բարձր լինելուց։ MBS-ների ավելի բարձր եկամտաբերության պատճառը դրանցով ապահովված ակտիվների ընդհանուր ռիսկն է։ Այս ռիսկը դեֆոլտի ռիսկ է։

Ցածր տոկոսադրույքները բացասաբար են անդրադառնում ՄԲՀ-ների վրա։ Ավելի ցածր տոկոսադրույքներով միջավայրը թույլ է տալիս հիփոթեքային վարկ ունեցողներին կատարել ավելի շատ նախավճարներ, ինչը, հետևաբար, կրճատում է վարկի մարման ժամկետը, ինչպես նաև մայր գումարը, ինչը հանգեցնում է ակտիվից ստացվող տոկոսների նվազմանը։ Ավելի բարձր տոկոսադրույքները նույնպես բացասաբար են անդրադառնում MBS-ի վրա, քանի որ տոկոսադրույքների աճը ազդում է անհատների կողմից հիփոթեքի վճարումներ կատարելու ունակության վրա, ինչը մեծացնում է չվճարման ռիսկը։ Վերջապես, ռազմավարությունը կարող է նաև բախվել իրացվելիության ռիսկերի։ Իրացվելիության ռիսկի աճի օրինակ կարող է լինել այն միջավայրը, երբ տեղի է ունեցել ճգնաժամ (օրինակ՝ 2008 թվականի համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը), որի արդյունքում շուկայի իրացվելիությունը սկսել է նվազել, ինչը հետագայում դժվարացրել է անհատների կամ խմբերի համար փոխառություններ ստանալը։

### Անկայունության արբիտրաժ
Կայուն եկամտի անկայունության արբիտրաժը ռազմավարություն է, որը մշակված է ֆիքսված եկամտի արժեթղթի կանխատեսվող ապագա գնային անկայունության և նույն ակտիվի վրա հիմնված օպցիոնների ենթադրյալ անկայունության գնային տարբերություններից շահույթ ստանալու համար։ Նման է բաժնետոմսի իրական գինը գտնելու դեպքին, այս ռազմավարության մեջ արբիտրաժորը պետք է դատողություն կատարի այն մասին, թե արդյոք արժեթղթի ենթադրյալ անկայունությունը գերագնահատված է, թե թերագնահատված։ Դրա օրինակ կարող է լինել այն հնարավորությունը, երբ բաժնետոմսերի օպցիոնը զգալիորեն ցածր է գնահատվում, քանի որ ակտիվի ենթադրյալ անկայունությունը չափազանց ցածր է։ Սխալ գնագոյացումից շահույթ ստանալու նպատակով արբիտրաժը հետագայում կընտրի բացել երկար քոլ օպցիոն՝ զուգորդված հիմքում ընկած բաժնետոմսի կարճ դիրքի հետ։

### Կապիտալի կառուցվածքի արբիտրաժ
Կապիտալի կառուցվածքի արբիտրաժը ֆինանսների ոլորտում համաշխարհային մասշտաբով օգտագործվող ռազմավարություն է, որը նախատեսված է մեկ ընկերության կողմից թողարկված արժեթղթերի դասերի ընթացիկ շուկայական սխալ գնագոյացումներից շահույթ ստանալու համար։ Հենց այս արժեթղթերի սխալ գնագոյացումից է, որից արբիտրաժային գործակալները փորձում են շահույթ ստանալ։ Նման սխալ գնագոյացումներ տեղի են ունենում, երբ արբիտրաժային միջնորդը գնում է թերագնահատված արժեթղթեր և վաճառում գերարժեքված արժեթղթեր, ինչպես մյուս արբիտրաժային ռազմավարությունների դեպքում։

Այս ռազմավարությունը հատուկ մշակված է ընկերության պարտքի և դրա մյուս արժեթղթերի սխալ գնագոյացումից շահույթ ստանալու համար։ Այս ռազմավարությունը կիրառելիս արբիտրաժիստների համար սովորական է օգտագործել կառուցվածքային մոդել՝ վարկային դեֆոլտի սվոփերի (CDS սփրեդ) հարստությունն ու էժանությունը չափելու համար։ Կառուցվածքային մոդելը նախատեսված է նման CDS սփրեդների արդար արժեքը հաշվարկելու համար՝ հիմնվելով ընկերության պարտքի և այլ արժեթղթերի վրա։ Եթե մոդելը ցույց է տալիս, որ ներկայիս շուկայի CDS սփրեդը էականորեն տարբերվում է կանխատեսված սփրեդից, արբիտրաժորը պետք է որոշի, թե արդյոք շուկան սխալ է գնահատում բաժնետոմսերի արժեքը, թե՞ CDS շուկան չի ստեղծում արդար գներ։ Սրանք տարբեր սխալ գնագոյացման դեպքեր են, սակայն երկու դեպքում էլ արբիտրաժորը կփորձի շահույթ ստանալ նման սխալ գնագոյացումները հայտնաբերելուց՝ վաճառելով վարկային պաշտպանություն և դելտա-հեջավորելով այն՝ վաճառելով կարճ դելտա բաժնետոմսեր և ակնկալելով կոնվերգենցիա։ Ենթադրելով, որ CDS-ի առաջարկ-գնման սփրեդները և բաժնետոմսերի գները տատանվում են նույն ուղղությամբ․ եթե կամ CDS սփրեդը լայնանում է, կամ բաժնետոմսերի գինը բարձրանում է, ապա բաժնետոմսերի դիրքը կարող է մեղմել CDS դիրքի վնասը։ Նմանապես, CDS դիրքը կարող է մեղմել բաժնետոմսերի դիրքի վնասը։ Այն դեպքում, երբ CDS սփրեդը զգալիորեն ցածր է կառուցվածքային մոդելից կանխատեսված սփրեդից, ապա կարելի է գնել վարկային պաշտպանություն և հեջավորել նման դիրքը՝ գնելով դելտա բաժնետոմսեր։

## Ո՞վ է այն օգտագործում և ինչո՞ւ։
Ֆիքսված եկամտի արբիտրաժը ռազմավարություն է, որը ներառում է զգալի ռիսկի մակարդակ։ Ռազմավարությունն ինքնին ապահովում է համեմատաբար փոքր եկամտաբերություն, որը կարող է փոխհատուցվել հսկայական կորուստներով՝ հաշվի առնելով շուկայական փոփոխական պայմանները և վատ դատողությունները։ Ռազմավարության ռիսկ-եկամտաբերություն բնույթի պատճառով այն հաճախ չի օգտագործվում սովորական ներդրողների կողմից։ Այն ավելի հաճախ օգտագործվում է ակտիվներով հարուստ խմբերի, ինչպիսիք են հեջ ֆոնդերը և ներդրումային բանկերը, որոնք ունեն զգալի կապիտալ, որը կարող է օգտագործվել ավելի փոքր ռիսկային եկամտաբերությունից օգտվելու համար։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ