Հածանավ

մինի|աջից|Բրիտանական արքայական ռազմանավատորմի 1930-ական թվականների երկրորդ կեսի «Բելֆաստ» դասի երկու հածանավերից մեկը
մինի|Ֆրանսիական նավատորմի «Ժաննա դ՛Արկ» (Jeanne d'Arc) Ր97 հածանավը, ջրարկված 1961 թվականին, դուրս գրված  2010 թվականին
**Հածանավ** (, ծագում է  բառից, որը նշանակում է «հածել», «որոշակի երթուղով նավարկել», , ), վերջրյա մարտական նավ՝ նախատեսված հակառակորդի նավատորմի թեթև ուժերի դեմ պայքարելու, ծովային դեսանտ իջեցնելն ապահովելու, ցամաքային զորքերի առափնյա թևերին կրակային աջակցություն ցուցաբերելու, ականային արգելափակոցներ ստեղծելու և այլ մարտական առաջադրանքներ կատարելու համար։ Հածանավը որպես ռազմանավերի դաս երևան եկավ Մեծ Բրիտանիայում, XIX դ. 60-ական թթ.։ Արդիական հածանավի գլխավոր զենքերն են ակոսավոր (102-203 մմ տրամաչափի) հրետանին և հրթիռային համալիրները։ Բացի այդ, հածանավը զինված է զենիթային հրետանիով, տորպեդներով, ականներով։ Հածանավերի մեծ մասն ունի 1-2 թեթև ինքնաթիռ կամ ուղղաթիռ, որոնք օգտագործվում են հետախուզության կամ կրակի նշանառությունը ճշտելու համար։ Հածանավերի հիմնական չափսերն են. լայնությունը՝ 20-23 մ, երկարությունը՝ 200-220 մ, ընկղմվածքը՝ մինչև 8 մ ջրատարողությունը՝ 7-9 հազար և 20-30 հազար։ Գլխավոր շարժիչներն են 44,2 - 88,4 Մվտ (60-120 հազար ձիաուժ) հզորությամբ շոգետուրբինները, անձնակազմը՝ 600-1300 հոգի, արագությունը՝ 30 - 35 հանգույց (55 - 65 կմ/ժ), նավարկության հեռավորությունը՝ 9-12 հազար մղոն (17-22 հզ. կմ)։

## Աշխարհի նավատորմների հածանավերի կազմը արդի ժամանակաշրջանում
մինի|«Թիքոնդենրոգա» տիպի «Փորթ Ռոյալ» (CG-73)հրթիռային հածանավը 
Արդիական հածանավը նավաշինության, հրթիռային և էլեկտրոնային տեխնոլոգիաների խիստ թանկարժեք արտադրանք է։ Այդ տիպի ռազմանավ ունենալ իրենց կարող են թույլ տալ միայն քիչ պետություններ։ Զգալի հածանավային ուժեր ունեն միայն երկու ծովային տերություններ՝ ԱՄՆ–ն և Ռուսաստանը։ Մյուս տերությունների հածանավերը կառուցված են XX դարի 50-60-ական թվականներին և արդեն հնացել են։

### Աշխարհի նավատորմների հածանավերը 2007 թվականին
1. ԱՄՆ — 22 հածանավ ԿՀԶ՝ կառավարելի հրթիռային զենքով, «Թիքոնդենրոգա» տիպի,

2. Ռուսաստան — 7 հածանավ, այդ թվում՝
* 2 ծանր ատոմային հրթիռային հածանավ 1144 նախագծի (Օրլան) տիպի
* 2 հածանավ՝ կոնսերվացիայում՝ պահեստավորման վիճակում, 
* 3 հրթիռային հածանավ 1164 տիպի (նախագծի),

3. Պերու — 1 հածանավ-ուղղաթիռակիր «Ալմիրանտե Գրաու» () «Դե Ռեյտեր» տիպի։

### Ներկայումս ծառայության մեջ գտնվող հածանավերը (2011–2016 թթ.)
մինի|Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի 1144 նախագծի «Ֆրունզե» ատոմային բազմանպատակային հածանավը
Արդի աշխարհի ռազմական նավատորմներում շատ քիչ գործող հածանավեր են մնացել։ Դրանք թվարկված են ստորև։
* Հունական նավատորմ () - «Գեորգիոս Ավերով» (Georgios Averof), մնում է ծառայության մեջ որպես արարողակարգային նավ, կատարելով Հունական նավատորմի դրոշակիր–հրամանատարական նավի գործառույթները՝ ելնելով իր պատմական կարևորությունից։
* Պերուական նավատորմ () - «Ալմիրանտե Գրաու» (Almirante Grau), նիդերլանդական արտադրության «s» դասի «De Zeven Provinciën» հածանավ, թեպետ արդիականացված է որպես կառավարելի հրթիռային զենքով՝ ԿՀԶ հածանավ 1980–ականների վերջին, իրականում դա աշխարհի վերջին գործող հրետանային հածանավն է։
* Ռուսաստանյան նավատորմ () - 3 միավոր «s» դասի «Սլավա» հրթիռային հածանավեր, դրանցից զատ՝ 1900 թվականի արտադրության «Ավրորա» հածանավը արարողակարգային նպատակներով դարձյալ շարք է մտցվել որպես Ռուսաստանի նավատորմի դրոշակիր–հրամանատարական նավ, պատմական կարևորության նկատառմամբ։
* Ուկրաինական նավատորմ () - «Ուկրաինա» հածանավը, որը «s» դասի «Սլավա» ռազմանավերի շարքին է դասվում․ կառուցման ընթացքում էր, մինչև ԽՍՀՄ–ի փլուզումը, որից հետո ժառանգվեց անկախ Ուկրաինայի նավատորմի կողմից. այն կառուցված էր 95%–ով և գտնվում էր Նիկոլաև սևծովյան քաղաքի նավաշինարանում՝ սպասելով կառուցման ավարտին․ կառուցման ավարտը գնահատվել է մոտավորապես 30 միլիոն ԱՄՆ դոլար. Ռուսաստանը հետաքրքրություն է ցուցաբերել՝ գնելու այդ նավը Ուկրաինայից։
* Ամերիկյան նավատորմ () - 22 «s» դասի «Թիքոնդերոգա» հածանավեր՝ կառավարվող հրթիռային զենքով՝ ԿՀԶ։

## Տես նաև
* «Ծովակալ Հովհաննես Իսակով հածանավ» ()։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտանավեր
Կատեգորիա:Նավեր
Կատեգորիա:Ռազմանավ
Կատեգորիա:Ռազմանավեր