open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վիքիպեդիայում խմբագրման համար բանտարկված մարդկանց ցանկ

մինի|Մարկ Բեռնշտեյնը (խոսափողը բռնած) Մոսկվայի Վիքիկոնֆերանսում 2014 թվականի սեպտեմբերի 14-ին:Վիքիպեդիայի մի քանի խմբագիրներ բանտարկվել են իրենց կառավարությունների կողմից հանրագիտարանում ներդրում ունենալու համար։

## Բելառուս
Ռուսերեն Վիքիպեդիայի բելառուս խմբագիր Մարկ Բեռնշտեյնը () ձերբակալվել է 2022 թվականի մարտի 11-ին՝ 2022 թվականի ռուսական ռազմական գրաքննության մասին օրենքները խախտելու համար՝ խմբագրելով Վիքիպեդիայում՝ 2022 թվականին Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժման մասին և դատապարտվել 15 օրվա կալանքի և երեք տարվա ազատության սահմանափակման։

Բելառուսերեն Վիքիպեդիայի բելառուս խմբագիր Պավել Պեռնիկոտը ()՝ 2022 թվականի ապրիլի 7-ին դատապարտվել է երկու տարվա ազատազրկման՝ «Բելառուսի Հանրապետությունը վարկաբեկող» առցանց գրառումների համար, ներառյալ երկու խմբագրում Վիքիպեդիայում՝ Բելառուսում քաղաքական ճնշումների մասին։

## Սաուդյան Արաբիա
alt=Two young men, one in a collared shirt and one in a maroon hoodie, facing the camera|մինի|Ուսամա Խալիդը և Զիյադ ալ-Սոֆիանին 2016 թվականին:
Ուսամա Խալիդը ()՝ Սաուդյան Արաբիայում Արաբերեն Վիքիպեդիայի երկու հայտնի ադմինիստրատորներից մեկը, 2020 թվականի սեպտեմբերին դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման՝ «հասարակական կարծիքը խարխլելու» և «հասարակական բարոյականությունը խախտելու» համար՝ խմբագրումներ կատարելով «երկրում քաղաքական ակտիվիստների հետապնդումների քննադատությամբ»։ Ըստ «Democracy for the Arab World Now» և «SMEX» լիբանանյան ոչ կառավարական կազմակերպության՝ 2022 թվականի սեպտեմբերին Խալիդի պատիժը հասցվել է 32 տարվա՝ քաղաքական կալանավորների պատիժը երկարացնելու արշավի շրջանակներում։

Զիյադ ալ-Սոֆիանիին () մեղադրանք է առաջադրվել «հասարակական կարծիքը տապալելու» և «հասարակական բարքերը խախտելու» համար՝ «երկրում քաղաքական ակտիվիստների հետապնդումների վերաբերյալ քննադատական խմբագրումներով»։ Զիյադը 2020 թվականի սեպտեմբերին դատապարտվել է ութ տարվա ազատազրկման։

## Սիրիա
մինի|Բասել Խարթաբիլ Սաֆադի, 2010 թվականի լուսանկար Հարավային Կորեայում:
Բասել Խարթաբիլը եղել է մի շարք նախագծերի, այդ թվում՝ Վիքիպեդիայի անդամ, նրա ձերբակալությունը 2012 թվականին, հավանաբար, կապված է եղել նրա առցանց գործունեության հետ։ Մահապատժի է ենթարկվել Դամասկոսի մերձակայքում գտնվող Ադրա բանտում 2015 թվականին։ Մի քանի կազմակերպություններ, այդ թվում՝ Վիքիմեդիա հիմնադրամը, 2017 թվականին նրա պատվին հիմնել են Բասել Խարթաբիլ ազատ մշակույթի կրթաթոշակը՝ սկզբնական երեք տարի ժամկետով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիքիպեդիստներ
Գևորգ Հովհաննիսյան (պետական գործիչ)

**Գևորգ Հարությունի Հովհաննիսյան** (), խորհրդային հայ կուսակցական և պետական գործիչ, ՀԽՍՀ արտաքին գործերի նախարար (1947-1954)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Համամիութենական կինոակադեմիայի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։ 1925 թվականին նշանակվել է Թբիլիսիի Վ. Ի. Լենինի անվան Համամիութենական պիոներական կազմակերպության հրահանգիչ, 1931-1932 թվականներին եղել է Լենինականում Հայաստանի 2-րդ պետական թատրոնի տնօրեն (այժմ՝ Գյումրու Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոն), 1932-1933 թվականներին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի տնօրեն։ 1935 թվականից ղեկավարել է Մոսկվայում Հայաստանի մշակույթի տունը։ Վերադառնալով Հայաստան՝ ղեկավարել է Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը։

1940-1944 թվականներին եղել է Երևանի կինոստուդիայի տնօրեն, 1944-1947 թվականներին՝ ՀԽՍՀ արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսարի տեղակալ,
1947-1954 թվականներին՝ ՀԽՍՀ արտաքին գործերի նախարար։ Միաժամանակ եղել է Արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերության վարչության նախագահը, 1948 թվականից՝ նաև ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդին կից արվեստի գործերի վարչության պետ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* С. Симонян «Дипломаты армянского происхождения XX века»․

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Հալեակալա (հրաբուխ)

մինի|Կղզու տիեզերական դիտարկման աստղադիտարան
**Հալեակալա** (), Հավայան կղզիների Մաուի կղզու հիմնական մասը կազմող ոչ ակտիվ վահանային հրաբուխ։ Հրաբխի վրա է գտնվում Հալեակալա ազգային պարկը։

## Նկարագրություն
Հրաբխի հիմնական ժայթքումները տեղի են ունեցել 1480-1600 թվականներին։ Վերջին ժայթքումը եղել է մինչև 1790 թվականը։

Անունը թարգմանաբար նշանակում է «արևի տուն» և կապված է այն լեգենդի հետ, որ Մաուի կիսաստվածը բռնել է արևը։ Հրաբխի ամենաբարձր գագաթը Պուու Ուլաուլի գագաթն է (3055 մետր)։

## Աստղաֆիզիկական հետազոտություններ
Օդի ուշագրավ պարզության և չորության, ինչպես նաև ծովի մակարդակից ավելի քան 3 կմ բարձրության պատճառով (71 կՊա/ 533 միլիմետր մթնոլորտային ճնշմամբ), ինչպես նաև խոշոր քաղաքների լույսերի բացակայության պատճառով Հալեակալա գագաթը (ինչպես Մաունա Կեա գագաթը) աշխարհի ամենահարմար վայրերից մեկն է ցամաքային օպտիկական աստղադիտակների տեղադրման համար։

Աստղադիտակների համալիրը ղեկավարում են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը, Հավայան համալսարանը, Սմիթսոնյան ինստիտուտը, ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը, ԱՄՆ դաշնային ավիացիոն վարչությունը և այլ կազմակերպություններ։ Պաշտպանության նախարարության ենթակայության տակ գտնվող աստղադիտակներից մի քանիսը զբաղված են տիեզերանավերի դիտումներով և լազերային տեխնոլոգիաներով։ Պաշտպանական կապալառուների հետ համագործակցության ծրագիրը կատարվում է Կիհեի Մաուի հետազոտական և տեխնոլոգիական պարկում։

Հալեակալայի աստղագետները մտահոգված են մթնոլորտի լույսի աղտոտման աճով, քանի որ Մաուի բնակչությունը մեծանում է։ Այնուամենայնիվ, համալիրում հայտնվում են բոլոր նոր աստղադիտակները, ինչպես Pan-STARRS 1-ը (Pan-STARRS համակարգեր), որը շահագործման է հանձնվել 2006 թվականին։

Վերևում գտնվող ամենամեծ աստղադիտակի հայելու տրամագիծը 3,67 մետր է։

## Ծանոթագրություններ

## Այլ հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հրաբուխների ցանկեր
Կումանովոյի համաձայնագիր

**Ռազմատեխնիկական համաձայնագիր Միջազգային անվտանգության ուժերի և Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության և Սերբիայի Հանրապետության կառավարությունների միջև**, հայտնի է նաև որպես **Կումանովոյի համաձայնագիր**, հրադադարի համաձայնագիր, որը ստորագրվել է Կոսովոյի միջազգային անվտանգության ուժերի (KFOR), Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության և Սերբիայի Հանրապետության կառավարությունների միջև 1999 թվականի հունիսիս 9-ին Կումանովոյում (Հյ․ Մակեդոնիա)։

Համաձայնագրի ստորագրումը ազդարարում է Կոսովոյի ռազմական գործողությունների ավարտը և հաստատում նոր հիմնարար հարաբերություններ Հարավսլավիայի և Կոսովոյի ուժերի միջև։

## Նախապատմություն
Կումանովոյի համաձայնագրին նախորդել է բանակցությունների տարափ ոչ միայն Հարավսլավիայի և Սերբիայի, այլև Հյուսիսատլանտյան դաշինքի (նաև ուղիղ կերպով ԱՄՆ-ի) և Ռուսաստանի Դաշնության միջև։ Չնայած նախնական պայմանավորվածությանը, օրինակ՝ Կոսովոյից սերբական զորքերի դուրսբերման ժամանակացույցի վերաբերյալ, Կոսովոյում գտնվող ՆԱՏՕ-ի ուժերը դեռևս շարունակում էին մնալ իրենց տեղակայման վայրերում՝ սպասելով սերբական զորքերի ամբողջական դուրսբերման ավարտին։

Որոշ աղբյուրներ վկայակոչում են համաձայնագրի ձեռքբերման գործում Ռուսաստանի նշանակալի դերի մասին։ Նախքան Կումանովոյում համաձայնագրի ստորագրումը՝ տեղի է ունեցել հանդիպում ՌԴ ԱԳ նախարար Իգոր Իվանովի և ԱՄՆ պետքարտուղար Մադլեն Օլբրայթի միջև, որի շրջանակներում ձեռք են բերվել որոշ նախնական պայմանավորվածություններ։ Դրանք վերաբերում էին ՆԱՏՕ-ի օդային հարձակումների դադարեցմանը, ինչպես նաև Ռուսաստանի խնդրանքով ապագա համաձայնագրում նախատեսվող որոշ կետերի հեռացմանը (փոխարենը ՌԴ-ն խոստանում էր վետո չկիրառել ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի բանաձևի ընդունման ժամանակ)։

Առանց Ռուսաստանի Դաշնության ներգրավվածության իրատեսական էր Հարավսլավիայի հրթիռակոծությունների շարունակականությունը ՆԱՏՕ-ի կողմից։

## Համաձայնագրի դրույթներ
Համաձայնագրի հիմնական դրույթները նախատեսում էին հետևյալը.

* Կոսովոյի ուժերի (KFOR) և Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության (ՀԴՀ) միջև ռազմական գործողությունների դադարեցում, մասնավորապես՝ ռմբակոծությունների դադարեցում Հարավսլավիայի կողմից համաձայնագրի դրույթներին հավատարիմ մնալու պարագայում, 
* Կոսովոյի սահմանների շուրջ 25 կմ օդային անվտանգության և 5 կմ ցամաքային անվտանգության գոտու ստեղծում,
* Ստորագրումից ավելի քան 11 օրվա ընթացքում ՀԴՀ-ի ուժերի փուլային դուրսբերում Կոսովոյից, ներառյալ կապի գծերից ռազմական օբյեկտների (ականների, պայթուցիկ թակարդների) մաքրում և հնարավոր վտանգների մասին ՆԱՏՕ-ի ուժերին տեղեկատվության տրամադրում,
* Կոսովոյում քաղաքացիական և անվտանգության ուժերի տեղակայում՝ համաձայն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ընդունվելիք բանաձևի,
* ՆԱՏՕ-ի Կոսովոյի ուժերին օգնություն տրամադրելու և անհրաժեշտ ուժի կիրառման թույլտվություն՝ միջազգային քաղաքացիական ներկայության և խաղաղ կարգավորման առաքելության համար անվտանգ միջավայր ստեղծելու համար։

ՆԱՏՕ-ի ներկայությունը հաստատվել է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի թիվ 1244 բանաձևով, որը լիազորում էր ՄԱԿ-ի անդամ պետություններին և միջազգային կազմակերպություններին պահպանել միջազգային ներկայությունը՝ Կոսովոյի ուժերի (KFOR) կարգավիճակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոսովոյի պատերազմ
Կատեգորիա:Կոսովոյի պատմություն
Կատեգորիա:Հաշտության համաձայնագրեր
Միքայել Չալյան

**Միքայել Մովսեսի Չալյան** (), խորհրդային տնտեսական, պետական և քաղաքական գործիչ։ ՀԽՍՀ ֆինանսների ժողովրդական կոմիսար (1929-1930), ՀԽՍՀ հողագործության ժողովրդական կոմիսար (1930)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1888 թվականին, Բաքու քաղաքում։ Սովորել է Թիֆլիսի երկաթուղային ուսումնարանում և Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1920-1922 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի և Հայաստանի արտակարգ հանձնաժողովների (չեկա) տարբեր մարմիններում։ 1923-1927 թվականներին եղել է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի գործկոմի բաժնի վարիչ և արտակարգ հանձնաժողովի նախագահ, 1927-1929 թվականներին՝ Ադրբեջանի ֆինանսների ժողկոմատի կոլեգիայի անդամ, 1929 թվականի ապրիլից մինչև 1930 թվականի մայիսը՝ ՀԽՍՀ ֆինանսների ժողովրդական կոմիսար, 1930 թվականին՝ ՀԽՍՀ հողագործության ժողովրդական կոմիսար։

1931 թվականին աշխատել է Բաքվում, եղել է Ադրբեջանի հողժողկոմի տեղակալ, Բաքվի քաղխորհրդի նախագահի տեղակալ, ԱԿԿ կենտկոմի առևտրի բաժնի վարիչ, Ադրբեջանի արհմիությունների խորհրդի նախագահության նախագահ։

1937 թվականին ձերբակալվել է և որոշ ժամանակ հետո արդարացվել։

Մահացել է 1958 թվականին։

## Տես նաև
* Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարար
* Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների նախարար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարներ
Գևորգ Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Գևորգ Հովհաննիսյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

* Գևորգ Հովհաննեսի Հովհաննիսյան (1910-անհայտ), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ։
* Գևորգ Հարությունի Հովհաննիսյան (1907-1957), խորհրդային հայ կուսակցական և պետական գործիչ, ՀԽՍՀ արտաքին գործերի նախարար (1947-1954)։
* Գևորգ Կարապետի Հովհաննիսյան (1983), հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։
Էություն

***Էությունը*** երևույթ է որը գոյություն ունի որպես սուբյեկտ կամ օբյեկտ, իրական կամ պոտենցիալ, կոնկրետ կամ վերացական, ֆիզիկական կամ ոչ-ֆիզիկական։ Աբստրակցիան և իրավական կեղծությունը սովորաբար համարվում են էություններ։ Պարտադիր չէ, որ էությունը լինի կենդանի կամ ներկա։

Այս երևույթը տարբեր կիրառումներ ունի։ Այն կարող է վերաբերել կենդանիներին, բնությանը, անշունչ առարկաներին, թվաբանությանը, մարդկային հնարքներին, կորպորացիաներին, կամ գերբնական էակներին։

## Փիլիսոփայության մեջ
Գոյաբանությունը (օնտոլոգիան)՝ գոյության և ներկա լինելու ուսումնասիրությունն է։ «Օնտոս» արմատը ծագում է հին հունարենից և նշանակում է «լինել»։

## Իրավագիտության և քաղաքականության մեջ
Իրավագիտության մեջ, իրավաբանական անձը մի էություն է որը կրում է օրինական իրավունքներ և պարտավորություններ (օրինակ՝ ֆիզիկական անձ կամ իրավունքի սուբյեկտ)։

Քաղաքականության մեջ, *էություն* տերմինը օգտագործվում է որպես երկրների վարչական բաժանումների խորհրդանիշ (օրինակ՝ Բոսնիա և Հերցեգովինա)։

## Բժշկության մեջ
Բժշկության մեջ, ախտային էությունը որևէ ախտաբանական գործընթացի հետևանքով առաջացած հիվանդություն է։ Ախտային էությունը չի սահմանվում որպես համախտանիշ։

## Համակարգչային գիտության մեջ
Համակարգչային գիտության մեջ, էությունը մի երևույթ է որն ունի ինքնություն։ Այն անկախ է իր հատկանիշների փոփոխություններից և ներկայացնում է կարևոր տեղեկատվություններ որոնք սովորաբար պահպանվում են տվյալների բազայում։

## Տես նաև
* Թվային ինքնություն
* Մոլ
* ER մոդել
* ECB
* Էական ռեալիզմ (գիտական ռեալիզմի տառատեսակ)
* Ամեն ինչ
* HTML մնեմոնիկա
* Ոչ-ֆիզիկական էություն
* Օբյեկտ
* Շղթայական մեջբերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական կատեգորիաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական խնդիրներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն ըստ թեմայի
Կատեգորիա:Հիմնական թեմատիկ հոդվածներ
Կատեգորիա:Լեզվի փիլիսոփայության հասկացություններ
Կատեգորիա:Մետաֆիզիկայի հասկացություններ
Բարեթ Մակարյան

**Բարեթ Մակարյան** (), բրիտանահայ գրող, վիպագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել և մեծացել է Լոնդոնում։ Սովորել է Դարհեմի համալսարանի քոլեջում։

Իր կարիերան սկսել է որպես ազատ ստեղծագործող և հոդվածներ է գրել *[[Թայմս]]*, *[[The Guardian]]*, *The Observer* և *New Statesman* ամսագրերի համար։ Հետագայում նաև գեղարվեստական գրականություն է հրատարակել *World Literature Today* ամսագրում։ Առաջին վեպը՝ *«The Fabrications»* (Կեղծիքները) հրատարակել է 2017 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Արմեն Մարտիրոսյան (քաղաքական գործիչ)

**Արմեն Մարտիրոսյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի «Ժառանգություն» կուսակցության անդամ։

## Վաղ կյանք
Արմեն Մարտիրոսյանը ծնվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 30-ին՝ Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ 1994 թվականին ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։ Նա ձյուդոյի մարզիչ է, ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու և ավագ պրոֆեսոր։ 1994-1995 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։ Ծառայությունից հետո վերադարձել է Ֆիզիկուլտուրայի ինստիտուտ՝ որպես պրոֆեսոր։ 2001 թվականին դարձել է ավագ պրոֆեսոր, 2002-2004 թվականներին եղել է Հայաստանի արտաքին կապերի բաժնի վարիչ։ Մարտիրոսյանը քսան գիտական հոդվածների և դասագրքերի հեղինակ է։

## Քաղաքական կարիերա
Մարտիրոսյանը եղել է Հայաստանի «Ժառանգություն» կուսակցության փոխնախագահ, որի նախագահը Րաֆֆի Հովհաննիսյանն է։ 2007 թվականի մայիսի 12-ին համասնական կարգով ընտրվել է Հայաստանի Ազգային ժողովում «Ժառանգություն» կուսակցության ներկայացուցիչը։

### Երևանի ավագանու ընտրություններ 2013
2013 թվականի մայիսի 5-ին Մարտիրոսյանը Երևանի ավագանու ընտրությունների «Ժառանգության» թեկնածուն է եղել՝ հանդես գալով «Բարև Երևան» դաշինքի կազմում։ Վերջինս հավաքել է ձայների 8.48 տոկոսը և ստացել է Երևան քաղաքի ավագանու վեց մանդատ։ Դիտորդական խմբերի մեծամասնության կարծիքով ընտրությունները բազմաթիվ խախտումներ և կեղծումներ են ունեցել։ Ընդդիմադիր կուսակցությունները Հայաստանի հանրապետական կուսակցությանը մեղադրել են ընտրությունների ընթացքում ընտրակեղծիքների մեջ։

Մարտիրոսյանը 2013 թվականի սեպտեմբերի 24-ին հայտարարել է, որ բարեփոխումները այլևս հնարավոր չեն իրականացվել և Հայաստանում հեղափոխությունը անխուսափելի է։

2016 թվականի հուլիսին ՊՊԾ գնդի գրավման ժամանակ Մարտիրոսյանին ձերբակալել են։

## Անձնական կյանք
Նա ամուսնացած է և ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Heritage biography 
 
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների թեկնածուներ
Լևոն Ալթունյան (ֆուտբոլիստ)

**Լևոն Արամի Ալթունյան** (, ), լիբանանահայ ֆուտբոլիստ, ով հանդես է եկել աջ եզրային հարձակվողի կամ հարձակվողական ոճի կիսապաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
Ծնվել է 1936 թվականի փետրվարի 15-ին Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։ Իր ողջ ակումբային կարիերան՝ 1952-1973 թվականներին անցկացրել է Հայ մարմնամարզական ընդհանուր միության թիմում՝ ՀՄԸՄ-ում՝ «Հոմենըթմեն»-ում։ Երկու անգամ ճանաչվել է Լիբանանի բարձրագույն խմբի առաջնության լավագույն ռմբարկու (1962–63 և 1966–67 թթ. մրցաշրջաններում, խփելով համապատասխանաբար 14 և 19 գոլ)։

## Միջազգային կարիերա
Ալթունյանը եղել է նաև Լիբանանի ազգային հավաքականի աչքի ընկնող խաղացողներից մեկը։ 1957 թվականի Համաարաբական խաղերում նրա խփած երկու գոլն օգնել են թիմին գրավելու երրորդ տեղը։ Նա մասնակցել է նաև Արաբական գավաթի 1963 թվականի խաղարկությանը որպես Լիբանանի հավաքականի ավագ։ Այդ մրցաշարում Ալթունյանը խփել է վեց գնդակ, թիմն էլ վերջարդյունքում զբաղեցրել է մրցանակային երրորդ տեղը։

## Խաղաոճ
Ալթունյանը ֆուտբոլիստի իր կարիերայի սկզբում հանդես է եկել հարձակողական ոճի կիսապաշտպանի դիրքում, հետագայում դարձել է աջ եզրային հարձակվող։ Նա աչքի էր ընկնում արագությամբ, դրիբլինգով և տեխնիկական վարպետությամբ, սուր անկյուններից կատարած դիպուկ հարվածներով դժվար ու գեղեցիկ գոլեր խփելով։

## Անձնական կյանք
Լևոնի սիրելի ֆուտբոլիստը եղել է Մարտիկ Չափարյանը Լիբանանում և Պելեն՝ համաշխարհային ֆուտբոլում, իսկ հավանած մարզիչը Ժոզեֆ Նալբանդյանն էր։ Նրա եղբայրը՝ Մանուելը, նույնպես ֆուտբոլիստ էր, ընդ որում՝ նա նույնպես ներկայացրել է Լիբանանը միջազգային ասպարեզում։

## Մահ
Լևոն Ալթունյանը մահացել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Լիբանանի Ռումիե քաղաքի Դահեր Էլ Բաչեկ հիվանդանոցում

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Միջազգային

: *Գոլերի և արդյունքների սյունակներում նշված է գոլերի քանակը. ընդ որում՝ գոլերի սյունակում ցույց է տրված խաղի հաշիվը Ալթունյանի յուրաքանչյուր գոլից հետո, իսկ արդյունքների սյունակում՝ խաղի վերջնական հաշիվը:*

## Մարզական նվաճումներ
**ՀՄԸՄ-ի կազմում**

* Լիբանանի Պրեմիեր լիգայի չեմպիոն ՝ 1954–55, 1962–63, 1968–69
* Լիբանանի ֆուտբոլի գավաթ . 1961–62

**Լիբանանի հավաքականի կազմում**

* Համաարաբական խաղեր - երրորդ տեղ՝ 1957թ
* Արաբական գավաթի խաղարկություն - երրորդ տեղ՝ 1963 թ

**Անհատական նվաճումներ**

* Լիբանանի բարձրագույն խմբի առաջնության լավագույն ռմբարկու ՝ 1962–63, 1966–67

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Levon Altounian at FA Lebanon
* Levon Altounian at Global Sports Archive

Կատեգորիա:2020 մահեր
Կատեգորիա:Լիբանանահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Մարտիկ Չափարյան

**Մարտիրոս Չափարեան** (  ), առավել հայտնի էր **Մարտիկ անունով** (  ), լիբանանահայ նախկին ֆուտբոլիստ, ով հանդես է եկել որպես հարձակվող։

Մարզական ակտիվ գործունեություն ծավալել է 1950-1960-ական թվականներին՝ ակումբային մակարդակով խաղալով ՀՄՄ՝ Հոմենմեն թիմի հարձակվողի դիրքում Եղել է Լիբանանի բարձրագույն խմբի առաջնության 1960–61 թվականների մրցաշրջանի լավագույն ռմբարկուն՝ մրցաշրջանի ընթացքում խփելով 15 գոլ։ Մարտիկը ներկայացրել է նաև Լիբանանի ազգային հավաքականը ՝ դառնալով հեթ-տրիկի հեղինակ Արաբական գավաթի 1963 թվականի խաղարկության հանդիպումներից մեկում։

## Միջազգային կարիերա
1956 թ. փետրվարի 29-ին Մարտիկը, աչքի ընկնելով անհատական վարպետությամբ, գոլ խփեց Հունգարիայի դեմ խաղում։ Լիբանանի հավաքականն այդ խաղում պարտվեց 4-1 հաշվով։ Այդուհանդերձ՝ հունգարացի նշանավոր ֆուտբոլիստ, հարձակվող Ֆերենց Պուշկաշը շնորհավորեց Մարտիկին՝ նշելով, որ նա լավ տեխնիկա ունի և կարող է խաղալ Եվրոպայում։ Այս դեպքից հետո լիբանանյան մամուլը Մարտիկին անվանել է «լիբանանցի Պուշկաշ»։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Միջազգային

## Մարզական նվաճումներ
**Հոմենմենի կազմում**

* Լիբանանի բարձրագույն խմբի առաջնության չեմպիոն - 1954, 1957, 1961

**Լիբանանի հավաքականի կազմում**

* Համաարաբական խաղերում երրորդ տեղ՝ 1957թ
* Արաբական գավաթի խաղարկությունում երրորդ տեղ՝ 1963 թ

**Անհատական**

* Լիբանանի բարձրագույն խմբի լավագույն ռմբարկու ՝ 1960–61 թթ. մրցաշրջան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mardik Tchaparian at FA Lebanon

Կատեգորիա:Լիբանանահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Դավիթ Շաքարյան

**Դավիթ Շաքարյան** (), ամերիկահայ գործարար։ Նա եղել է *GNC* ընկերության հիմնադիրը և ղեկավարը։

## Վաղ կյանք
Դավիթ Շաքարյանը ծնվել է 1914 թվականի փետրվարի 27-ին։ Նրա ծնողները հայեր են եղել, որոնք ունեցել են սեփական խանութ, որտեղ վաճառել են «յոգուրտ, թան և բուլղարական կաթ»։ Նա ունեցել է եղբայր՝ Բարթ Շաքարյան։

## Կարիերա
1960-ական թվականներին Շաքարյանը իր փոքրիկ սննդի խանութից ստացել է *GNC* ընկերությունը, որը իրենից ներկայացնում է խանութների ցանց։ Այն վաճառում է վիտամիններ և ֆիտնես ապրանքներ։ Շաքարյանը եղել է ընկերության ղեկավարը և գլխավոր գործադիր տնօրենը։ 1984 թվականի դրությամբ նա հիմնել է 1200 խանութ ԱՄՆ-ում և արտադրել է 2000 ապրանք։ 2018 թվականի նոյեմբերին ընկերությունը հայտարարել է, որ երեք տարվա ընթացքում փակելու է մինչև 900 խանութ։ 2019 թվականի հուլիսին հայտարարվել է, որ նախատեսվում է փակել ընկերության 1400 մանրածախ խանութներ։ 2021 թվականին հայտարարվել *GNC-*ի *[[Walmart]]* ընկերության հետ համագործակցության մասին։

Շաքարյանը գլխավորել է *Bonita Bay*-ի կառուցումը, որը Ֆլորիդայի Բոնիտա Սփրինգս քաղաքում գտնվող 2400 ակր տարածք է՝ 1,1 միլիարդ արժողությամբ։

## Անձնական կյանք և մահ
1941 թվականի հունիսի 16-ին Շաքարյանը ամուսնացել է Լոիս Վինտոնի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր։

1969 թվականին Շաքարյանը սրտի կաթված է վերապրել։ Նա բնակվել է Փիթսբուրգում գտնվող *Gateway Towers* երկնաքերում և ունեցել է մեկ այլ սեփականություն Ֆլորիդայի Մարկո Այլենդում։

Շաքարյանը մահացել է 1984 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։ Մահվան պատճառը քաղցկեղն է եղել։ Ամուսնու մահվանից հետո, Լոիսը երկու անգամ ամուսնացել է և մահացել 2002 թվականին։

## Վեճ կտակի համար
1985 թվականին՝ Շաքարյանի մահվանից մեկ տարի անց, նրա եղբայրը, որը նաև *GNC*-ի փոխնախագահն է եղել, և Հարի Դաումը կտակի համար դատարան են դիմել։ Նրանք պնդում էին վերանայել կտակը, քանի որ այդ ժամանակ Շաքարյանը «մտավորապես գիտակից չի եղել՝ հասկանալու համար իր ունեցվածքի իրական չափը և բնույթը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Նազիկ Դոմբալաքյան

**Նազ Էդվարթս** կամ **Նազիկ Դոմբալաքյան** (), ամերիկահայ ձայնային դերասանուհի, երգչուհի և Բրոդվեյի աստղ, որը առավել հայտնի է *«Sailor Moon»-*ի անգլերեն տարբերակում հնչող Թագուհի Բերլիի ձայնի համար։

## Կարիերա
1994 թվականին նա նկարահանվել է *«And Then There Was One»* ֆիլմում։

2012 և 2014 թվականներին Դոմբալաքյանը եղել է *Songbook* ակադեմիայի տարածաշրջանային գիտակ, որը ավագ դպրոցի աշակերտների համար կազմակերպված ինտենսիվ դասընթաց է եղել՝ կազմակերպված *Great American Songbook* հիմնադրամի կողմից, որը հիմնադրել է Մայքլ Ֆայնշթայնը։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Television

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Հակոբ Տոնապետյան

**Հակոբ Միսաքի Տոնապետյան** (, ), լիբանանահայ նախկին ֆուտբոլիստ, ով ներկայումս որպես մարզիչ աշխատում է Լիբանանի «Ատլետիկո» ակումբի ակադեմիայում։

Ծնվել է Սիրիայում, լիբանանահայերի ընտանիքում։ Վաղ հասակում ծնողների հետ վերադարձել է Լիբանան, դպրոցում սովորելուն զուգահեռ զբաղվել մարզական պարապմունքների։ Խաղալով լիբանանյան մի շարք թիմերում և աչքի ընկնելով որպես լավ ֆուտբոլիստ՝ երեք տարի հանդես է եկել նաև Լիբանանի ազգային հավաքականի կազմում։ Ընդ որում՝ մասնակցել է Արևմտյան Ասիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի գավաթի 2000 թվականի խաղարկության, 2006 թվականի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի, ասիական գավաթի 2004 թվականի խաղարկության որակավորման փուլի մրցախաղերին։

Ակումբային մակարդակում մեծ մասամբ խաղացել է«Նեջմե» թիմի կազմում (2006 թվականի դեկտեմբերի 5-ից), դարձել Լիբանանի բարձրագույն խմբի առաջնության չեմպիոն և սուպերգավաթակիր։

## Մարզական նվաճումներ
**Հոմենըթմեն**ի կազմում
* Լիբանանի ֆուտբոլի երկրորդ խմբի առաջնության հաղթող - 2002–03

**Նեջնե**ի կազմում
* Լիբանանի չեմպիոն - 2008–09 մրցաշրջան
* Լիբանանի սուպերգավաթակիր - 2009

**Սալամ Զղարթա** թիմի կազմում
* Լիբանանի գավաթակիր - 2013–14 մրցաշրջան

**Անհատական**
* Լիբանանի բարձրագույն խմբի առաջնության լավագույն երիտասարդ խաղացող - 1999–2000 թթ. մրցաշրջան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Լիբանանահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Հարրի Կունդակչյան

**Հարրի Կունդակչյան** (), ծնունդով սիրիացի ամերիկահայ լուսանկարիչ, ֆոտոլրագրող և ֆոտոխմբագիր։

## Վաղ տարիք և կրթություն
Կունդակչյանը ծնվել է Սիրիայում, սակայն միջնակարգ դպրոցն ավարտել է հարեւան Լիբանանում։

1979 թվականին նա իր ընտանիքի հետ Մերձավոր Արևելքից տեղափոխվել է Նյու Յորք։ Մինչև 2006 թվականը աշխատել է *[[Ասսոշեյթեդ պրես|Associated Press-]]* ում որպես ֆոտոխմբագիր։ Սկզբնական շրջանում՝ 1960-ական թվականներին, գործել է որպես ազատ գրաֆիկով աշխատող, անկախ լուսանկարիչ։ 1969 թվականին դարձել է *[[Ասսոշեյթեդ պրես|Associated Press-]]*-ի լրիվ դրույքով աշխատող։

Որպես AP-ի նյույորքյան և մերձավորարևելյան թղթակից՝ լուսանկարչական ռեպորտաժներով լուսաբանել է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը, 1972 թվականի Մյունխենի ամառային Օլիմպիական խաղերը, 1978 թվականին Հորդանանի թագավոր Հուսեյնի հարսանիքը թագուհի Նուրի հետ և հիշատակության արժանի բազմաթիվ այլ իրադարձություններ։ Նա աշխատել է որպես ֆոտոխմբագիր Նյու Յորքի AP գրասենյակում մինչև իր թոշակի անցնելը 2006 թվականին

## Հետագա կյանք, մահ և ժառանգություն
Հարրին այնքան հուզված էր 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի նյույորքյան ողբերգական իրադարձություններից, որ ստեղծեց լուսանկարների հատուկ ժողովածու՝ Նյու Յորքի վրա այս հիշարժան հարձակումը արձանագրելու համար, որպեսզի մենք երբևէ չմոռանանք։

Նա մահացավ 2014 թվականի ապրիլի 21-ին, 83 տարեկան հասակում, Մանհեթենում, Նյու Յորք քաղաքի հիվանդանոցում, սրտի վիրահատության բարդություններից։

2015 թվականի սեպտեմբերին Հարիի եղբորորդին՝ Սեմ Ալենը, ով 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին գտնվել է Ground Zero-ում որպես շտապօգնության բժիշկ, գիրք գրեց ավերածությունների շրջանում 9 օր աշխատելու ընթացքում իր տեսածի, արածի, ապրումների մասին և այդ գրքում օգտագործեց լուսանկարներ Հարրիի պատրաստած ժողովածուից, ինչպես նաև նկարներ, որոնք Հարրին նախքան մահն ուղարկել էր Սեմին, խնդրանքով, որ նա փոխանցի ուր և ում հարկ է, որպեսզի երբեք չմոռացվի այն օրը, որը փոխեց հազարավոր մարդկանց կյանքը։ Գիրքը լույս է տեսել՝ ի նշան այդ ողբերգության 14-րդ տարելիցի։

## Տես նաև
* Լոլա Կունդակչյան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* "HARRY KOUNDAKJIAN", *DATABASE OF ARMENIAN PHOTO-MEDIA PRACTIONERS [sic]*, accessed 21 March 2019. / «ՀԱՐՐԻ ԿՈՒՆԴԱԿՉՅԱՆ», *ՀԱՅ ԳՈՐԾՈՂ ՖՈՏՈԼՐԱԳՐոՂՆԵՐԻ ՏՎՅԱԼՆԵՐԻ ԲԱԶԱՆ [sic]*, հասանելի է 2019 թվականի մարտի 21-ին։

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆոտոլրագրողներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Կատեգորիա:1930 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Լոլա Կունդակչյան

**Լոլա Կունկակչյան** (, արևմտահայերեն՝ Լօլա Գունտաքճեան, ), սփյուռքահայ բանաստեղծուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։ 1979 թվականից ապրում է Նյու Յորքում։ Ստեղծագործում է իր մայր լեզվով՝ հայերեն, նաև՝ անգլերեն ու իսպաներեն։ Դեռ համալսարանում սովորելիս կազմակերպել է հայ վախճանված բանաստեղծներին նվիրված երեկոներ, իսկ 2006 թվականից համակարգում է «Հայկական պոեզիա» առցանց ծրագիրը։

Կունդակչյանը հանդես է եկել պոեզիայի վեց միջազգային փառատոներում. Բուենոս Այրես՝ Արգենտինա, Սանտյագո՝ Չիլի, Մեդելին՝, Կոլումբիա, 2010 թ. Լիմա՝ Պերու, 2013; Ռամալա՝ Արևմտյան ափ, 2013, Քվեբեկ՝ Կանադա, 2014 [Լոլան նաև չափածո և արձակ գեղարվեստական թարգմանություններ է կատարում և հրատարակում։ Ուշագրավ է այն փաստը, որ ստամբուլցի ժամանակակից հայ [բանաստեղծների ստեղծագործությունների նրա թարգմանությունները տեղ են գտել արևմտահայերենի ուսուցման ձեռնարկներում։

Բանաստեղծուհին դրամաշնորհներ է ստացել Հյուսիսային Մանհեթենի Արվեստների դաշինքից, Նյու Յորք, ԱՄՆ, արժանացել է լիբանանյան Նաջի Նաաման գրական մրցանակի։ Հեղինակ է հայ-անգլիական պոեզիայի մի ժողովածուի, որը կրում է *The Accidental Observer /* *«Պատահական դիտորդը»* վերնագիրը և ներառում է նաև իսպաներեն թարգմանություններ։

Կունդակչյանի բանաստեղծությունների *«Խորհուրդներ պոետին»* ժողովածուն 2012 թվականին Հայաստանի Orange մրցանակաբաշխության եզրափակիչ է հասել և 2015 թվականին հրատարակվել է Պերուում՝ Լիմայի Amotape Libros հրատարակչությունում։ Նրա հեղինակած և 2020 թվականին Nueva York Poetry Press-ի կողմից հրատարակված The Moon in the Cusp of My Hand / «Լուսինը ձեռքիս ծայրին» գիրքն էլ 2021 թվականին արժանացել է Մինաս և Գոհար Թոլյոլյաններիի անվան մրցանակին «ժամանակակից գրականություն» անվանակարգում։

## Տես նաև
* Հարրի Կունդակչյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանցի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ բանաստեղծներ
Կոպի լուվակ

**Կոպի լուվակ** կամ **կոպի լյուվակ** (), սուրճի տեսակ, որն արտադրվում է մուսանգներին սուրճի հատիկները կերակրելով և դրանք նրանց արտաթորանքից զատելով։ Այս սուրճն արդյունաբերական ծավալներով արտադրվում է Ինդոնեզիայում, Ֆիլիպիններում (որտեղ կոչվում է նաև «Կապե Ալամիդ»), Հարավային Հնդկաստանում և Վիետնամում ( [չոն սուրճ])։ Կոպի լուվակն աշխարհի ամենաթանկ սուրճերից մեկն է․ նրա մեկ կիլոգրամն արժե մոտ 550 եվրո/700 դոլար։

## Արտադրության առանձնահատկություններ
ձախից|մինի|Սուրճի հատիկները մուսանգի արտաթորանքում
Կոպի լուվակ սուրճի հատիկների արտադրության գործընթացը հետևյալն է․ մուսանգները (*Paradoxurus hermaphroditus*, վիվերների ընտանիքի կենդանի) ուտում են սրճենու հասած պտուղները (սուրճի բալեր), մարսում են սուրճի հատիկները շրջապատող միջուկը և արտաթորում սուրճի հատիկները, որոնք այնուհետև հավաքում են մարդիկ, լվանում և չորացնում արևի տակ։

Կոպի լուվակի յուրահատուկ համը բացատրվում է թթվային և ֆերմենտային ազդեցության համադրությամբ։ Մուսանգների ստամոքսաղիքային համակարգով պտուղների անցնելու ժամանակ նրանց ստամոքսահյութը և մարսողական ֆերմենտները թափանցում են պտուղի էնդոկարպի միջով և քայքայում պահուստային սպիտակուցները։ Այս ազդեցության արդյունքում պեպտիդային շղթաները կրճատվում են, ինչը հանգեցնում է ամինաթթվային բաղադրության փոփոխության և ազդում սուրճի հատիկների բույրի վրա։ Բովելու ընթացքում հատիկների սպիտակուցները ենթարկվում են Մայարի ռեակցիային։ Հատիկների վրա կարող են ազդել նաև ստամոքսաղիքային համակարգի բակտերիաները և մուսանգի գեղձերի անջատումները, որոնց կազմի մեջ կա ցիբետին։ Քանի որ համարվում է, որ մուսանգն ընտրում է սուրճի միայն ամենահասած և համեղ պտուղները, դա կարող է նվազեցնել վերջնական արտադրանքի դառնությունը ածիկացման գործընթացի հաշվին։ Կաթնասունների մարսողական համակարգի միջով անցնում է նաև որոշ այլ էլիտար ապրանքանիշերի (օրինակ՝ «Սև փղոսկր») սուրճը։

Համարվում է, որ մուսանգներն ընտրում են սուրճի միայն ամենահասած և համեղ բալերը, իսկ այս սուրճի արտադրությունը չի գերազանցում տարեկան մի քանի հարյուր կիլոգրամը։ Այնուամենայնիվ, ներկայում սուրճի այս տեսակը հաճախ արտադրվում է արդյունաբերական մասշտաբներով հատուկ ֆերմաներում։ Նման ֆերմաներում կենդանիներին պահում են վանդակներում և զրկում են ճյուղերով ազատ տեղաշարժվելու և սուրճի լավագույն պտուղները փնտրելու հնարավորությունից։ Ակնհայտ է, որ անազատության մեջ մուսանգները, որոնք նաև գիշատիչներ են, չեն կարողանում ընտրել ամենահասած պտուղները և ստիպված են ուտել այն, ինչ նրանց տալիս է աշխատակազմը։ Ֆերմաների պայմաններում մուսանգների սննդակարգը տարբերվում է բնականից, ինչը կարող է ազդել նաև ըմպելիքի համի վրա։ Բացի այդ, մշակվել են սուրճին ցիբետինով արհեստական բույր հաղորդելու մեթոդներ։

## Պատկերասրահ

Paradoxurus hermaphroditus feeding.jpg|Մուսանգը սրճենու ճյուղերի վրա պտուղներն ուտելիս
Kopi Luwak, Yogyakarta, Indonesia.jpg|Կոպի լուվակի հատիկները չորանում են արևի տակ
Mandailing Kopi Luwak 100g pack.jpg|Փաթեթավորված կոպի լուվակը 


## Տես նաև
* Սև փղոսկրի սուրճ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Սուրճ
Կատեգորիա:Վիետնամական խոհանոց
Կատեգորիա:Ֆիլիպինական խոհանոց
Կատեգորիա:Ֆիլիպինների տնտեսություն
Ace of Spades (ալբոմ)

**''Ace of Spades**,* բրիտանական  [[Motörhead]]՝ ծանր մետալ խմբի չորրորդ ստուդիական ալբոմ, որը թողարկվել է 1980 թվականի նոյեմբերի 8-ին։

Ալբոմը զբաղեցրել է 29-րդ տեղը «Բոլոր ժամանակների լավագույն 100 ռոք ալբոմների» վարկանիշում՝ ըստ *Classic Rock*  ամսագրի։

== Պատմություն ==
[[Պատկեր:Fast Eddie Clarke Motorhead 1982.jpg|մինի|261x261փքս|*Motorhead* խումբը 1980-ական թվաններին]]
Ալբոմը  զբաղեցրել է 4-րդ տեղը [[UK Albums Chart]]-ում և ստացել է «ոսկե» կարգավիճակ՝ 1981 թվականի մարտ ամսին։ Դրան հաջորդել է հոկտեմբերի 27-ին թողարկված համանուն սինգլը, որը զբաղեցրել է 15-րդ հորիզոնականը [[UK Singles Chart]]-ում։

Սկավառակը ձայնագրվել է 1980 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին Վիկ Մայլի կողմից։ Երաժիշտները շատ գոհ էին պրոդյուսերի աշխատանքից, որը նաև տեղ էր զբաղեցրել հնչյունային ռեսժիսորի վահանակի մոտ (նախկինում այդ պարտականությունները իրականացնում էին հենց իրենք՝ երաժիշտները)։

Հարցազրույցներից մեկում Լեմմին ասել է․ «Վիկը ինձ ստիպեց գոռալու փոխարեն երգել», իսկ Թեյլորը ավելացրել է․ «և ստիպեց ինձ հարվածային գործիքները ավելի արդյունավետ նվագել»։

== Կոմպոզիցիաների ցանկ ==
Բոլոր բառերի և երաժշտության հեղինակներ՝ [[Լեմի]] Իեն Քիլմիսթեր, Ֆիլ Թեյլոր և Էդդի Քլարք։

=== LP ===
==== Կողմ A ====


==== Կողմ B ====


=== CD բոնուս ===
# «Dirty Love» — 2:57
#* Սկզբնապես թողարկվել է որպես B-կողմ *Ace of Spades'' սիլգլը
# «Please Don’t Touch» (Ջոննի Կիդ, Գայ Ռոբինսոն) — 2:49
# «Emergency» (Քիմ Մաքալիֆ, Քլլի Ջոնսոն, Էնիդ Ուիլլիամս, Դենիս Դյուդորդ) — 3:00

### Սկավառակ 2
# «Dirty Love» — 2:55
# «Ace of Spades» (alternate version) — 3:03
# «Love Me Like a Reptile» (alternate version) — 4:16
# «Love Me Like a Reptile» (alternate version) — 3:31
# «Shoot You in the Back» (alternate version) — 3:11
# «Fast and Loose» (alternate version) — 3:06
# «(We Are) The Roadcrew» (alternate version) — 3:24
# «Fire Fire» (alternate version) — 2:41
# «Jailbait» (alternate version) — 3:33
# «The Hammer» (alternate version) — 3:11
# «Dirty Love» (alternate version) — 1:02
# «Dirty Love» (alternate version) — 3:51
# «Fast and Loose» (BBC Session) — 4:18
# «Live to Win» (BBC Session) — 3:33
# «Bite the Bullet/The Chase Is Better Than the Catch» (BBC Session) — 6:05

## Ձայնագրության մասնակիցներ
* Իեն Քիլմիսթեր — վոկալ, բաս- կիթառ
* Էդդի Քլարք — կիթառ
* Ֆիլ Թեյլոր— թամբուկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980 ալբոմներ
Կատեգորիա:Motörhead խմբի ալբոմներ
Տոնապետյան

**Տոնապետյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անուշավան Մանուկի Տոնապետյան (1924-2004), մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
* Ավետիս Տոնապետյան (1919-2000), բժիշկ։
* Գևորգ Տոնապետյան (1927-1996), մանկավարժ, խմբագիր։
* Հակոբ Միսաքի Տոնապետյան (ծնվ․ 1981), ֆուտբոլիստ, մարզիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Ալրային որդան

**Ալրային որդան**, կոկցիդների ենթակարգի միջատների ընտանիք։

## Նկարագրություն
Մի քանի տեսակների համար սահմանվում է կարանտին։ Հայտնի է 1000 տեսակ, առավել վնասակար են խաղողի ալրավոր, ցիտրուսային (Pseudococcu gahani), ցորեն (Bhenacoccus tergrigorianae), Կոմստոկի ոլրային Որդանները։ Էգերը (երկարությունը՝ 3–12 մմ) պարկանման են, շարժուն, ծածկված փոշենման մոմային փառով՝ հաճախ եզրերին մոմային թիթեղներով։ Ձվադրում է գարնանը (մին չև 300 ձու)՝ սպիտակ  «բամբակե» ձվապարկերում, թրթուրներն ու էգերը, ծծելով բույսերի հյութը, թուլացնում են դրանց։

## Պայքարի միջոցառումներ
Ալրային որդանի դեմ պայքարելու համար իրականացվում է պահեստարանի մաքրում և վարակազերծում՝ եռաքլոր մետաֆոսով, մետաթիոնով, լեբայցիդով (մինչև բերքի ընդունումը) կամ պահեստարանի և հացահատիկի ծխահարում՝ մեթիլբրոմիդով, հատիկի մաքրում, չորացում և պաղեցում։

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միջատներ
Ամբարային և բրնձի երկարակնճիթներ

**Ամբարային և բրնձի երկարակնճիթներ**, երկարակնճիթների ընտանիքի բզեզներ։ Հացահատիկի և հացահատիկ-մթերքների վտանգավոր վնասատուներ։

## Նկարագրություն
Տարածված են ամենուրեք (հյուսիսային մարզերում, մշտապես ապրում են միայն տաքացվող շինություններում)։ Վնասում են բզեզները (հացահատիկում կրծելով առաջացնում են փոսիկներ) և թրթուրները (բազմանալով հացահատիկի մեջ՝ ուտում են այն ներսից)։ Ամբարային երկարակնճիթ (Sitophilus granarius) բզեզի երկարությունը՝ 2,3–3,5 մմ, փայլուն, մուգ շագանակագույն կամ սև գույնի է։ Թրթուրի երկարությունը՝ մինչև 3 մմ, գույնը՝ դեղնասպիտակ, գլուխը՝ շագանակագույն, ոտքեր չունի։ Երկարակնճիթի զարգացման ամենաբարենպաստ պայմաններնեն. 25–27օ C օդի ջերմաստիճանը, 93% օդի հարաբերական խոնավությունը, 15-17% հացահատիկի խոնավությունը։ Չոր հացահատիկում պատսպարված բզեզները սատկում են ցածր ջերմաստիճանի (0&nbsp;°C-ից ցածր) ազդեցությունից։ Բրնձի երկարակնճիթ (Sitophilus oryzae) բզեզի երկարությունը 2–2,8 մմ է, գույնը՝ շագանակագույն (առանց փայլի), թևատակերի վրա՝ կարմրավուն երկուական բիծ։ Թրթուրի երկարությունը՝ 2,5–3 մմ, դեղնասպիտակավուն է, ոտքեր չունի։ Զարգացման ամենաբարենպաստ պայմաններն են. 27–29&nbsp;°C օդի ջերմաստիճանը (անբարենպաստը՝ 0&nbsp;°C), 80–90% օդի հարաբերական խոնավությունը (անբարենպաստը՝ 50%), 17% հացահատիկի խոնավությունը։

Կատեգորիա:Բզեզներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Անասնաբուժական ախտորոշում

**Անասնաբուժական ախտորոշում,** կլինիկական անասնաբուժության բաժին, ուսումնասիրում է կենդանիների հիվանդությունների հետազոտման և ճանաչման մեթոդները։

## Նկարագրություն
Նեղ իմաստով անասնաբուժական ախտորոշում է կոչվում հիվանդությունների ճանաչման շարժընթացը։ Որպես գիտակարգ՝ հիմնվում է անատոմիայի, ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, իմունաբանության, մանրէաբանության տվյալների վրա։

Ախտորոշման հետազոտությունների մեթոդները լինում են ընդհանուր և հատուկ։ Ընդհանուր մեթոդները ներառում են կենդանու գրանցումը և անամնեզը (հիվանդությունների սկզբի և զարգացման մասին տվյալների հավաքում), զննումը, շոշափումը, բախազննումը, ունկնդրումը, ջերմության չափումը։ Հատուկ մեթոդներն են՝ ռենտգենադիտումը, ռենտգենալուսանկարումը, զոնդավորումը, կաթետերացումը, ընդերադիտումը,  կենսազննումը (բիոպսիա), ֆլյուորագրությունը, էլեկտրասրտագրությունը, ֆունկցիոնալ ախտորոշումը (օրգանների և համակարգերի վրա ֆիզիկական բեռնվածության, քիմիական միջոցների, ռադիոակտիվ նյութերի և այլնի ազդեցությունը), հեռաչափական ախտորոշումը (ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների որոշումը ռադիո սարքերով)։

Կարևոր նշանակություն ունեն նաև կերերի, արյան, մեզի, կղանքի, ստամոքսահյութի, կաթի և այլնի հետազոտությունները։ Վարակիչ և ինվազիոն հիվանդություններն ախտորոշում են շճաբանական և ալերգիկ ռեակցիաներով։ Որպես հակածին՝ կիրառում են բրուցելինը, մալեինը, տուբերկուլինը և հատուկ այլ պատրաստուկներ։ Իմունոֆերմենտային ախտորոշումը հնարավոր է դարձնում դյուրացնել ախտորոշիչ հետազոտությունները։ Կիրառում են նաև վիրուսաբանական և հելմինթոլոգական հետազոտությունները, կենսանմուշը, վիրաբուժական հատուկ մեթոդներ, ախտաբանաանատոմիական տվյալները և այլն։

Ներկայում կարևորվում է նախազգուշական ախտորոշումը, որը կատարվում է կենսաճարտարագիտական և անասնաբուժական լաբորատոր արտադրական հսկողության տվյալների հիման վրա։

Կատեգորիա:Բժշկական ախտորոշում
Կատեգորիա:Անասնաբուժություն
Ագրոքիմիական քարտեզագրամներ

**Ագրոքիմիական քարտեզագրամներ**, քարտեզ, որի վրա տարբեր գույներով և ուրվագծմամբ ցույց է տրված հողի սննդային նյութերով (սովորաբար՝ ֆոսֆորով, կալիումով, հազվադեպ՝ ազոտով և միկրոտարրերով) ապահովվածությունը, ինչպես նաև թթվայնությունը։

## Նկարագրություն
Ագրոքիմիական քարտեզագրամի կազմման համար իրականացվում է հողի ագրոքիմիական հետազոտություն։ Տարածքը հողի, ռելիեֆի, նախկինում օգտագործված պարարտանյութերի համասեռության սկզբունքով մասնատում են տեղամասերի (2–5 հա)։ Յուրաքանչյուր տեղամասից վերցնում են հողի մի քանի նմուշ, որոնց խառնումից ստանում են մոտ 1 կգ հողազանգված։ Որոշում են դրանում ֆոսֆորի, կալիումի, ազոտի պարունակությունը և թթվայնությունը։ Քարտեզի վրա սննդային նյութերի միանման պարունակությամբ կամ թթվայնությամբ մոտ տեղամասերը ներկում են նույն գույնով և միմյանցից սահմանազատում ուրվագծով։ Սովորաբար կազմվում են մի քանի ագրոքիմիական քարտեզագրամ, որոնցից մեկով արտահայտվում է հողի ապահովվածությունը ֆոսֆորով (ֆոսֆորային պարարտանյութերի պահանջի քարտեզագրամ), երկրորդով՝ կալիումով (կալիումային պարարտանյութերի պահանջի քարտեզագրամ), երրորդով՝ թթվայնությունը և հողերի աղակալումը (կրայնացման կամ գիպսացման պահանջի քարտեզագրամ)։

Կատեգորիա:Քիմիա
Կատեգորիա:Աշխարհագրական դասակարգումներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Անասնաբուժասանիտարական հսկողություն

**Անասնաբուժասանիտարական հսկողություն**, անասնապահական ֆերմաներում, համալիրներում, թռչնաբուծական ֆաբրիկաներում, կոմբինատներում, կաթի գործարաններում և այլ ձեռնարկություն ներում կենդանական ծագման մթերքների ու հումքի մթերման, վերամշակման, պահպանման և տեղափոխման անասնաբուժասանիտարակա վիճակի պետական ու արտադրական մշտական հսկողության համակարգ։

## Նկարագրություն
Կենդանիների և մարդկանց հիվանդությունների կանխարգելման համար կարևոր նշանակություն ունի կենդանիների, թռչունների սպանդի, կենդանիների, կենդանիների ծագման մթերքների և հումքի տեղափոխման, ներմուծման արտահանման ու դրանց իրացման ժամանակ Անասնաբուժասանիտարաական հսկողություն։ Հսկողությունն իրականացնում են տնտեսությունների, պետական անասնաբուժական ցանցի ձեռնարկությունների և հաստատությունների անասնաբուժական մասնագետները։ Ներմուծվող սննդամթերքի և կենդանական ծագման մթերքի զննումն իրականացվում է սահմանային անցումակետում՝ Հայաստանի օրենսդրությանը համապատասխան։

Կատեգորիա:Անասնաբուժություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Բժշկության բաժիններ
Ակտելիկ

**«Ակտելիկ»**, պիրիմիֆոսմեթիլ, քիմիական պատրաստուկ՝ մշակաբույսերի կրծող և հյութը ծծող վնսատուների դեմ պայքարելու համար։ Շփումային, ծխահարող, սահմանափակ ազդեցության աֆիցիդ է և սնկասպան։

## Արտադրություն
Արտադրվում է 30%-անոց է խառնուրդի ձևով։ Կիրառվում է պահեստ տարածքների (պահեստավորելուց 10 օր առաջ) մշակման համար, ամբարային երկարակնճիթ բզեզի և այլ վնասատուների դեմ պայքարելու (ազդող նյութի 0,25 գ/մ2), ինչպես նաև ջերմոցներում, ջերմատներում (ազդող նյութի 1,5–3,0 կգ/հա) և բաց գրունտում (ազդող նյութի 0,15–0,7 կգ/հա) ճերմակաթիթեռների, ճանճերի, թրիպսների, մոծակների, բանջարաբույսերի ոստայնատզերի, հատապտղանոցներում (ազդող նյութի 0,3–1,5կգ/հա) սղոցողների, թեփուկաթևավորների և խաղողի այգիներում (ազդողնյութի 0,3–1,5 կգ/հա) տերևոլորների, որդանների ոչնչացման համար։ Վարունգի, լոլիկի, տաքդեղի, սմբուկի, շաքարիճակնդեղի մեջ ակտելիկի առավել թույլատրելի կոնցետրացիան 0,2 մգ/կգ է, հացահատիկում `5 մգ/կգ, հաղարջենու, մորենու, կոկռոշենու մեջ, ինչպես նաև ձկնաբուծական  ջրամբարների ջրերում և կաթնատու կենդանիների կերերում ակտելիկի մնացորդներ չի թույլատրվում։ Ձվատու թռչունների կերերում ակտելիկի սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան 0,5 մգ/կգ է, բտվող կենդանիների և թռչունների կերերում`1 մգ/կգ, հողում` 0,5 մգ/կգ, կենցաղում օգտագործման ջրամբարներում` 0,01 մգ/լ։ Նվազ թունավոր է մարդկանց և տաքարյուն կենդանիների համար։

Կատեգորիա:Քիմիական արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Անասնաբուժություն
Գևորգ Մարտիկյան

**Գևորգ Մարտիկյան** (արաբ․՝ كيفورك مارديكيان,  ), սիրիահայ ֆուտբոլիստ, ով հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում։ Աչքի է ընկել Դամասկոսի «Ալ-Ջեյշ» ակումբում և Սիրիայի ազգային հավաքականի կազմում իր ելույթներով։ Ակտիվ սպորտին հրաժեշտ տալուց հետո անցել է մարզչական աշխատանքի.

## Ակումբային կարիերա
Ակումբային մակարդակում Գևորգ Մարտիկյանը հանդես է եկել Լաթաքիայի «Հութին» և Դամասկոսի «Ալ-Ջեյշ» թիմերում։ Եղել է ոչ միայն հիմնական կազմի խաղացողներից, այլ նաև լավագույն ռմբարկուներից մեկը. 1978 թվականին հռչակվել է Սիրիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու։ Նա համարվում է Սիրիայի բոլոր ժամանակների լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկը։

## Ելույթներ ազգային հավաքականի կազմում
1979 թվականին Գևորգ Մարտիկյանն իր նորամուտը նշեց Սիրիայի ազգային հավաքականի կազմում։ 1980 թվականին ֆուտբոլիստը ազգային հավաքականի կազմում հանդես է եկել Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերում, որտեղ Սիրիայի հավաքականին չի հաջողվել դուրս գալ խմբից։ Նույն թվականին Մարտիկյանը ազգային հավաքականի կազմում հանդես է եկել Ասիայի գավաթի խաղարկությունում, 1984 թվականին երկրորդ անգամ ազգային հավաքականի կազմում խաղացել է Ասիայի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ հատվածում։ Նա մասնակցել է նաև աշխարհի 1982 թվականի առաջնության որակավորման փուլի մրցաշարին։ Հավաքականում ելույթներն ավարտել է 1985 թվականին։

## Մարզչական կարիերա
Ակտիվ սպորտին հրաժեշտ տալուց հետո Գևորգ Մարտիկյանն անցել է ֆուտբոլային մարզիչ։ 1997 թվականին նա գլխավորնել է Սիրիայի ազգային հավաքականը։ Հետագայում գլխավորել է Սիրիայի մինչև 20 տարեկանների հավաքականը և նրան հասցրել 2005 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնության եզրափակիչ փուլ։ Այնուհետև Մարտիկյանը նշանակվել է Սիրիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

## Անձնական կյանք
Գևորգ Մարտիկյանի որդին՝ Մարտիկ Մարտիկյանը, նույնպես ֆուտբոլիստ է և հանդես է եկել Սիրիայի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սիրիահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Դամասկոսում
Արարատ Պետրոսյան

**Արարատ Վանոյի Պետրոսյան** (), քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության 3-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Արարատ Պետրոսյանը ծնվել է 1955 թվականի հունիսի 1-ին Ասկերանի շրջանի Հարավ համայնքում։ 1971 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 7 միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1971-1975 թվականներին սովորել է Ստեփանակերտի սովխոզտեխնիկումում։

1975-1977 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։

1978-1981 թվականներին աշխատել է Ասկերանի շրջանի թիվ 2 խորհտնտեսությունում։ 1982 թվականին եղել է Խրամորթի կոլտնտեսության գյուղատնտես։

1983 թվականին ընդունվել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ագրոնոմիայի ֆակուլտետը։ 1985-1986 թվականներին եղել է Ասկերանի շրջանային ագրոարդյունաբերական միության ավագ գյուղատնտես, իսկ 1986 թվականին՝ Ստեփանակերտի շինանյութերի կոմբինատի օժանդակ տնտեսության վարիչ։

1987 թվականին կազմակերպել է ստորագրահավաք Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի Հանրապետությանը միանալու համար։

1989 թվականին ավարտել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանը և ստացել ագրոնոմի որակավորում, իսկ 1991 թվականին Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը՝ գյուղատնտեսության առաջատար կադրերի և մասնագետների որակավորման բարձրացման գծով և ստացել գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների կազմակերպիչ-տնտեսագետի որակավորում։

1990-1992 թվականներին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Արցախի ինքնապաշտպանությանը։

1992-1995 թվականներին եղել է Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի հրետանու պետի կառավարման մարտկոցի հրամանատար, իսկ 1995-1999 թվականներին՝ նույն բանակի ծանրաքարշ մեքենաների առանձին վաշտի հրամանատար։

2000 թվականի հունիսի 18-ի խորհրդարանական ընտրություններում մեծամասնական ընտրակարգով, Ստեփանակերտի թիվ 8 ընտրատարածքից ընտրվել է Արցախի Հանրապետության երրորդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Եղել է Ազգային ժողովի պաշտպանության, անվտանգության և օրինապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի փոխնախագահ։

2005 թվականին ստեղծել է «Մեր տունը Հայաստանն է» կուսակցությունը։

2010 թվականի մայիսի 23-ին թիվ 3 ընտրատարածքից մեծամասնական ընտրակարգով ընտրվել է Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐՆԵՐ 

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ռոբերտ Ենգոյան

**Ռոբերտ Ներսեսի Ենգոյան** (), հայ ինժեներ-մեխանիկ, Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր (1995-1999)։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու։ ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1972)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1932 թվականի հունիսի 15-ին, Լենինականում։

1950-1955 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1962-1965 թվականներին սովորել է ԽՍՀՄ հաստոցաշինական և գործիքաշինության նախարարության մետաղահատ հաստոցների փորձարարական գիտահետազոտական ինստիտուտի հեռակա ասպիրանտուրայում, ստացել տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

1955-1957 թվականներին Վլադիմիրի (ՌԴ) ռադիոգործարանում աշխատել է ավագ ինժեներ, 1957-1960 թվականներին՝ Երևանի փոքր հիդրոտուրբինների գործարանում, 1960-1962 թվականներին Երևանի ֆրեզերային հաստոցներիգործարանում՝ արտադրամասի պետ։ 1962-1975 թվականներին եղել է«Հայհաստոց» ԳԱՄ-ի փորձնական գործարանի տնօրեն, 1975-1982 թվականներին՝ Երևանի հաստոցաշինական ԱՄ-ի գլխավոր տնօրեն, 1982 թվականից՝ Քանաքեռի ալյումինի գործարանի գլխավոր տնօրեն, «Կանազ»ՓԲԸ-իխորհրդի նախագահ։

1995-1999 թվականներին եղել է ԱԺպատգամավոր թիվ 25 ընտրատարածքից։ Եղել է «Հանրապետություն» խմբակցության, ապա «Բարեփոխումներ» պատգամավորական խմբի անդամ։

1999 թվականի մայիսի 30-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Միասնություն» դաշինքի համամասնական ընտրացուցակով (ՀԺԿ)։ Եղել է ԱԺ ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտականհանձնաժողովի, ապա արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Միասնություն» խմբակցության անդամ։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1972),
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1981), 
* Անանիա Շիրակացու մեդալ (2000)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Գյումրեցիներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ