Բաշկորտոստանի արգելոց

**Բաշկորտոստանի պետական բնական արգելոց** գտնվում է Հարավային Ուրալի լեռնաճյուղավորումներում։

## Պատմություն
Արգելոցը կազմակերպվել է 1930 թվականի հուլիսի 11-ին։ Մակերեսը կազմում է 49 609 հեկտար։

Բաշկորտոստանի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության նախարարության խորհրդի 1951 թվականի որոշմամբ արգելոցը լուծարվել է, վերջինիս տարածքում ձևավորվել է անտառային տնտեսություն և անտառը ինտենսիվ շահագործվել է։

1958 թվականի նոյեմբերին Բաշկորտոստանի առաջին արգելոցը վերականգնվեց։ Մինչև 1986 թվականը արգելոցը բաղկացած էր երեք տարածքներից՝ Ուրալ Տաու, Հարավային Կրակ և Պրիբելսկի։ Վերջինս 1986 թվականին վերածվել է անկախ արգելոցի՝ Շուլգան Տաշ։

2006 թվականին Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կենտրոնի և Մոսկվայի պետական համալսարանի (աշխարհագրության ֆակուլտետի) աշխատակիցների և ուսանողների ջանքերով մշակվել է արգելոցի տարածքային համալիրների քարտեզը։

## Աշխարհագրություն
Արգելոցը գտնվում է Բաշկորտոստանի (Հարավային) Ուրալի կենտրոնական մասում, Բաշկորտոստանի՝ Բուրզյանսկի, Աբզելիլովսկի, Բելորեցկի շրջանների տարածքում։ Հսկվող տարածքի բնական սահման են՝ Կագա գետը հյուսիսից, Ուրալտաու լեռնաշղթայի արևմուտյան լանջերը արևելքից, հարավից Ուզյան գետը և Կրակ լեռնաշղթայի  հարավային հատվածի արևելյան լանջերը հարավից։

Արգելոցի ռելիեֆը լեռնային է։ Լեռնաշղթաներից շատերի գագաթները հարթ են և ծածկված են անտառներով։ Խիտ անտառային ծածկույթներին հաջորդում են հարավային լեռնաշղթայի տափաստանները, տարբեր բուսատեսկաներով հարուստ մեծ և փոքր մարգագետիններով։ Երկու տարածքներում էլ ռելիեֆն ունի իր առանձանահատկությունները։

Արգելոցի տարբեր տարածքներում կիման տարբեր է, բայց հիմնականում խիստ է, ջերմաստիճանն հասնում է մինչև -45 աստիճան։ Լեռներում ցրտահարություններ լինում են նույնիսկ ամռան ամիսներին։ Սառցահոսանք կարող է նկատվել ապրիլի առաջին կեսերին, իսկ ամսվա վերջին ձյունը հալվում է, պահպանվելով միայն լեռների հյուսիսային լանջերին։ Տեղումները ավելի քանի 500 մմ են, որոնց մեծ մասը տեղում է ամռան և աշնան ընթացքում։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
Արգելոցում աճում են ավելի քան 700 տեսակ խոտային, թփային և ծառային բույսեր, բնակվում են կաթնասունների 51, թռչունների 155, ձկների 27, երկկենցաղների 4 և սողունների 6 տեսակներ։ Արգելոցի տարածքում հանդիպում են նաև բաշկորտոստյան վայրի մեղրատու մեղուներ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Маралы в Башкирском заповеднике.jpg
Պատկեր:Башхардский шарьяж.jpg
Պատկեր:Горный перевал Башхард.jpg
Պատկեր:Перевал Башхард.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Позднякова Э. П., Лоскутов А. В., Скокова Н. Н.* Башкирский заповедник // Заповедники европейской части РСФСР. II / Под ред. В. В. Соколова, Е. Е. Сыроечковского. — М.: Мысль, 1989. — С. 234—263.
* ''Салихова Галина.'' Билет за границу «Седьмого климата».// Статья в ж.«Ватандаш». 2013, № 11. 
* *Кучеров Е. В., Мулдашев А. А., Галеева А. Х.* Охрана редких видов растений на Южном Урале. М., 1987.
* *Мартыненко В. Б., Соломещ А. И., Жирнова Т. В.* Леса Башкирского государственного заповедника. Уфа, 2003.

## Արտաքին հղումներ
* Башкирский заповедник на сайте ООПТ России
* МГУ и Центр «СканЭкс» разработали карту Башкирского заповедника
* ''Кучеров Е. В., Нигматуллин А. Ф., Япаров И. М.'' Башкирский заповедник. // Статья в Башкирской энциклопедии

Կատեգորիա:1930 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի պահպանվող բնական տարածքներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արգելոցներ