Արմիտա Գերավանդ

**Արմիտա Գերավանդ** (, ), 17-ամյա իրանցի աղջիկ, ով կոմայի մեջ էր ընկել Թեհրանի մետրոյում 2023 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Նա պահվել է բանակային հոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունքում, որտեղ 2023 թվականի հոկտեմբերի 22-ին գրանցվել է նրա գլխուղեղի մահը։ Այս միջադեպը համեմատվել է Մահսա Ամինիի մահվան հետ, և Գերմանիայի արտգործնախարարն այն անվանել է «անտանելի»:

## Նախապատմություն
Իրանում, կրոնական առաջնորդների իշխանության գալուց հետո, բոլոր կանայք օրինականորեն պարտավոր են ծածկել իրենց մազերը և կրել լայն հագուստ՝ խիստ իսլամական հանդերձանքի պարտադիր լինելու շրջանակում: Նրանց, ովքեր խախտում են այս կանոնները, սպառնում են հանրային նկատողություն, տուգանքներ կամ ձերբակալություններ իսլամական կրոնական ոստիկանության կողմից, որը նաև հայտնի է որպես «բարքերի ոստիկանություն»: 2022 թվականի սեպտեմբերին 22-ամյա Մահսա Ամինին մահացավ բարքերի ոստիկանության կողմից կալանքի ենթարկվելուց հետո՝ հիջաբը իբր սխալ կրելու պատճառով։ Ամինիի մահը Իրանում համազգային բողոքի ցույցեր առաջացրեց, որը հայտնի դարձավ որպես «Մահսա շարժում»։ Ի պատասխան՝ ռեժիմը ճնշեց ակտիվիստներին և ավելի խստացրեց հիջաբ կրելու մասին օրենքները:

## Պատճառներ
2023 թվականի հոկտեմբերի 1-ին 17-ամյա Արմիտա Գերավանդին տեսել են Թեհրանի մետրոյի Շոհադա կայարանում երկու ընկերների հետ քայլելիս։ Ավելի ուշ նրան անգիտակից վիճակում հանեցին գնացքից և տեղափոխեցին հիվանդանոց: Նորվեգական *Hengaw* իրավապաշտպան խմբի և աղջկա երկու ընկերների փոխանցմամբ՝ բարքերի ոստիկանները Արմիտա Գերավանդի վրա հարձակվել են հիջաբ չկրելու համար։ Կարճ վիճաբանությունից հետո հարձակվել են նրա վրա, Արմիտան ընկել է, ինչի արդյունքում հարվածել է գլուխն ու կորցրել գիտակցությունը։ Նա հոսպիտալացվել է «ուղեղի ծանր տրավմատիկ վնասվածքներով»: Իրանի իշխանությունները հերքում են ֆիզիկական բախման փաստը և պնդում են, որ Գերավանդը իբր կորցրել է գիտակցությունը արյան ցածր ճնշման պատճառով։

Որոշ ժամանակ անց Իրանի պետական ​​*IRNA* գործակալությունը տեսանյութ է ներկայացրել մետրոյից, որտեղ Գերավանդը մտնում է գնացք, իսկ հետո նրան տանում են անգիտակից վիճակում։ Իրանի պետական ​​լրատվամիջոցները պնդում են, որ այս կադրերը հաստատում են իրենց վարկածը, սակայն ցույց չեն տալիս վագոնում տեղի ունեցած իրադարձությունները, որոնք հանգեցրել են Արմիտա Գերավանդին կոմայի։ Amnesty International-ը, տեսագրության մանրամասն վերլուծությունից հետո, հայտարարել է, որ այն մոնտաժված է, ըստ ժամանակային տվյալների՝ տեսագրված նյութի կադրերի միջև 3 րոպե 16 վայրկյան ընդհատում կա։

## Հետևանքներ
Հիվանդանոցը, ուր տեղափոխվել էր Արմիտա Գերավանդը, շրջապատված էր ուժայինների կողմից, որոնք, ըստ տեղեկությունների, սպառնացել էին նրա ընտանիքին և ընկերներին: Արմիտա Գերավանդի վիճակը պարզելու փորձ կատարած լրագրողը բերման է ենթարկվել։ Իրանի կառավարությունը մերժեց միջազգային քննադատությունը՝ այն անվանելով «միջամտողական»։ Պաշտոնյաները պնդում են, որ Արմիտա Գերավանդը, իբր, պարզապես կորցրել է գիտակցությունը և պատահաբար վնասվածք ստացել։

Հոկտեմբերի 22-ին Իրանի պետական ​​լրատվամիջոցները հայտարարեցին, որ Արմիտա Գերավանդի մահը հայտարարվել է մի քանի շաբաթ կոմայի մեջ մնալուց հետո։ Այս գործը հարուցեց միջազգային լայն քննադատություն և նրա վիճակի պատճառների անկախ հետաքննության պահանջներ:

2023 թվականի հոկտեմբերի 28-ին հայտարավեց Արմիտա Գերավանդի մահվան մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Իրանում 16-ամյա աղջիկ է մահացել, ենթադրաբար՝ «բարքերի ոստիկանության» բռնությունից հետո, *azatutyun.am* կայք
* Armita Geravand: Iranian girl who collapsed on Tehran metro dies *bbc.com* կայք
* Iranian teen Armita Geravand dies following alleged assault by morality police  *CNN* կայք
*Iranian teenager Armita Geravand is 'brain dead' *reuters.com* կայք

 

Կատեգորիա:Իրանցի կանայք
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներ
Կատեգորիա:Քրդեր