open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Խավարածրի խորքային հետազոտություն

**Խավարածրի խորքային հետազոտություն** (), Կոյպերի գոտու մարմինների որոնման ծրագիր, որն օգտագործում է Ազգային օպտիկական աստղադիտարանի (NOAO) միջոցները Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարանում։ Ծրագրի ղեկավարն է հանդիսացել Բոբ Միլսը։ Ծրագիրը գործել է 1998-ից մինչև 2003 թվականի վերջը։

Ծրագրի շրջանակներում ծածկվել է երկնոլորտի համարյա 600 քառակուսի աստիճան 22,5m զգայունությամբ, այսինքն, պետք է հայտնաբերվեին այս աստղային մեծության շրջանակներում գտնվող մարմինների ավելի քան 50%-ը։ Արդյունքում, հաջողվեց հայտնաբերել 468 մարմին (որոնք շարժվում էին 15&prime;&prime;/ժ-ից դանդաղ), որոնցից 272 ստացան պաշտոնական նշանակում։

Ծրագիրը պարզեց նաև Կոյպերի գոտու միջին հարթությունը և ներմուծեց նոր պաշտոնական սահմանում տրանսնեպտունային մարմինների դինամիկ դասակարգման համար։

Հետաքրքիր հայտնագործություններից են՝
* (28978) Իքսիոն, մեծ պլուտինո;
* (19521) Քաոս (քյուբիվանո);
* , առաջին կրկնակի տրանսնեպտունային մարմինը;
* , առաջին հայտնաբերված մարմինը, որի պերիհելին չափազանց հեռու էր, որպեսզի ազդեցություն ունենար (ցրվեր) Նեպտունի կողմից;
* , նշանակալի է այն պարագայով, որ նրա մեծ կիսաառանցքը ավելին է քան 500 ա. մ. և նրա ուղեծրի էքսցենտրիսիտետ չափազանց մեծ է (0,96), շարժվում է Նեպտունի ուղեծրի ներսից մինչև 1000 ա. մ.;
* , առաջին Նեպտունի տրոյացի աստերոիդը;
* , ունի ամենաթեքված ուղեծրերից մեկը (>68°)։

## Տես նաև
* Խորը ոսպնյակային դիտարկում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ծրագրի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Փոքր մարմինների որոնման ծրագրեր
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում
Տիսերանի չափանիշ

**Տիսերանի չափանիշ**, երկնային մարմնի ուղեծրի չափանիշ, որը օգտագործվում է նրա նույնականացման համար։ Այն չի փոփոխվում ժամանակի ընթացքում, չնայած Կեպլերի ուղեծրի էլեմենտների փոփոխությանը։

Չափանիշը ներմուծվոլ է Ֆելիկս Տիսերանի կողմից, գիսաստղերի նույնականացման համար։

Եթե ժամանակի որոշակի պահին մարմնի ուղեծիրը ունի a մեծ կիսաառանցք, \varepsilon էքսցենտրիսիտետ և i թեքում, ապա Տիսերանի չափանիշը որոշվում է հետևյալ կերպ՝
:\mathrm{Ti}=\frac{a_p}{a} + 2\sqrt{\left(1+\frac{m_p}{M_\odot}\right)\frac{a}{a_p}\cdot (1-\varepsilon^2)} \cos i,
որտեղ՝
* a_p,\ m_p - ազդող մարմնի (օրինակ՝ Յուպիտերի) զանգվածը և մեծ կիսաառանցքն են;
* M_\odot - Արեգակի զանգվածը։

Տիսերանի չափանիշ են անվանում նաև \frac{\mathrm{Ti}}{2},\ \frac{\mathrm{Ti}}{a_p},\ \frac{\mathrm{Ti}}{2 a_p} մեծությունները։

Քանի որ, ցանկացած մոլորակի (նույնիսկ Յուպիտերի) զանգվածը շատ անգամ փոքր է Արեգակի զանգվածից, ապա \left(1+\frac{m_p}{M_\odot}\right) բազմապատիկը կարելի է անտեսել։ Այդ դեպքում ներմուծելով A=\frac{a}{a_p}, կստանանք Տիսերանի չափանիշի ամենատարածված բանաձևը՝
:\mathrm{Ti}=\frac1{A} + 2\sqrt{A\cdot (1-\varepsilon^2)} \cos i,

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Քլոմիպրամին

**Քլոմիպրամինը** () եռցիկլիկ հակադեպրեսանտ է։ Ապրանքանիշային անվանումն է **Անաֆրանիլ** (Anafranil) (նաև՝ Apo-Clopamine, Gen-Clomipramine՝ Կանադայում)։

Ստեղծվել է 1960 թ. շվեյցարական «Նովարտիս» (նախկինում՝ Geigy) դեղագործական ընկերության կողմից։ Քլոմիպրամինը ցուցված է օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման համար, նվազեցնում է անհանգստացնող մտքերն ու սովորութային գործողությունները։ Նշանակվում է նաև դեպրեսիաների, գրգռված աղու համախտանիշի, խուճապային խանգարումների (պանիկա), քնային պարալիզի բուժման համար։

Հիմնական կողմնակի էֆեկտները լինում են
*Նյարդային համակարգում` քնկոտություն, դող, գլխացավ, թմրություն
*Մարսողական համակարգում` բերանի չորություն, փորկապություն, մարսողության խանգարում
*Սիրտանոթային համակարգում` դիրքային թերճնշում
*Միզասեռական համակարգում` միզարձակման դժվարացում, կանանց մոտ՝ դիսմենորեա, տղամարդկանց մոտ՝ սերմնաժայթքման խանգարում

Օրական առավելագույն չափաքանակը 250 մգ է։

Կատեգորիա:Եռցիկլիկ հակադեպրեսանտներ
Կատեգորիա:Հակահիստամինային դեղեր
Մորիս Վիոի անվան ալտահարների միջազագային մրցույթ

**Մորիս Վիոի անվան ալտահարների միջազագային մրցույթը** (ֆրանս. Le Concours International d'Alto Maurice Vieux)ֆրանսիական մրցույթ է, որը կազմակերպվել է 1983 թվականին ֆրանսիացի մեծ ալտահար Մորիս Վիոյի պատվին։ Մրցույթը անցկացվում է Ֆրանսիայի տարբեր քաղաքներում։ Կազմակերպվում է ֆրանսիական «Ալտի ընկերները» կազմակերպության գլխավորությամբ։ Մրցույթի ժյուրիի անդամներն են Յուրի Բաշմետը, Տաբեա Ցիմմերմանը, Ժերար Կոսեն և այլ ալտահարներ։

Կատեգորիա:Երաժշտական մրցույթներ
Aut Caesar, aut nihil

աջից|մինի|250px|Կալիգուլա կայսրը՝ ում վերագրվում է ''Aut Caesar, aut nihil'' արտահայտությունը
**Aut Caesar, aut nihil** (աուտ Ցեզար, աուտ նիհիլ), լատիներեն թևավոր խոսք։ Բառացի նշանակում է «կամ Կեսար, կամ ոչինչ»։ Նշանակում է կամ կայսր, կամ ոչինչ։

Սկզբնաղբյուր համարվում են Սվետոնիոսի Կալիգուլային վերագրվող խոսքերը։

Արտահայտությունը Ցեզար Բորջիայի նշանաբանն էր։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Քվազիարբանյակ

right|200px|thumb|Ընդհանրացված քվազիարբանյակի ուղեծիր
**Քվազիարբանյակ** կամ **Կեղծ արբանյակ**, մարմին է առանձնահատուկ ուղեծրով (1:1 ուղեծրային ռեզոնանս) մոլորակի հանդեպ, երբ մարմինը մնում է մոլորակին մոտ շատ ուղեծրի պարբերությունների ընթացքում։

Քվազիարբանյակի պտույտը իր ուղեծրով Արեգակի շուրջ պտտվում է ճիշտ այնքան ժամանակում որքան և մոլորակը, բայց այն ունի այլ էքսցենտրիսիտետ (սովորաբար ավելի մեծ), ինչպես պատկերված է նկարում։ Երբ որ դիտվում է մոլորակից քվազիարբանյակը դանդաղ շարժվում է ձգված ուղեծրով, հակադարձ պտույտի ուղղությամբ։

Ի տարբերություն *իրական* արբանյակների, քվազիարբանյակի ուղեծիրը ընկած է մոլորակի Հիլի գնդից դուրս, և անկայուն է։ Ժամանակի ընթացքում այն ձգտում է փոխվելու այլ ռեզոնանսայի ուղեծրի, երբ նրանք այլևս չեն մնա մոլորակի անմիջական մոտակայքում, ապա հետո հնարավոր է կվերադառնան քվազիարբանյակի ուղեծրին։

Մոլորակի հետ 1:1 ռեզոնանսային ուղեծրերի այլ տեսակներ են պայտաձև ուղեծիրը և շերեփուկ-ուղեծիրը (Լագրանժի կետերի շուրջ), սակայն այս ուղեծրերում գտնվող մարմինները չեն մնում մոլորակի լայնության հարևանությամբ բավարար քանակով պտույտների ընթացքում աստղի շուրջ։ Պայտաձև ուղեծիր ունեցող մարմինները ժամանակ առ ժամանակ անցնում են համեմատաբար կարճ տևողությամբ քվազիարբանյակի ուղեծրերի։ Այսպիսի մարմնի օրինակ է :

## Օրինակներ
[frame|right|[(3753) Կրուիտնի|Կրուիտնիի և Երկրի ուղեծրերը։]]
;Երկիր
2011 թվականի տվյալներով, Երկիրը ունի հինգ հայտնաբերված քվազիարբանյակ՝ (3753) Կրուիտնի, , ,  and . Այս մարմինները մնում են քվազիարբանյակի ուղեծրերում տասից հարյուրավոր պարբերությունների ընթացքում։

;Վեներա
Վեներան ունի միայն մեկ քվազիարբանյակ՝ : Այս աստերոիդը նաև պատկանում է Փայլածուի ուղեծիրը հատող աստերոիդների և Երկրի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբերին։ Այն մում է Վեներայի "ուղեկցորդը" վերջին մոտ 7000 տարիների ընթացքում, և ամենայն հավանականությամբ դուրս կգա իր այժմյան ուղեծրից մոտ 500 տարի անց։

;Այլ մոլորակներ
Հիմնվելով հաշվարկների վրա կարելի է ասել, որ Ուրանը և Նեպտունը կարող են ունենալ քվազիարբանյակներ, սակայն քվազիարբանյակի ուղեծիրը կմնա հաստատուն միայն 10 միլիոն տարվա ընթացքում Յուպիտերի և մոտ 100,000 տարվա ընթացքում Սատուրնի մոտ։ Այս մոլորակների քվազիարբանյակներ մինչ այսօր չեն հայտնաբերվել։

;Արհեստական
1989 թվականի սկզբում, Սովետական *[[Ֆոբոս ծրագիր|Ֆոբոս 2]]* ԱՄԿ-ն տեղակայվել էր Մարսի արբանյակ Ֆոբոսի քվազիարբանյակի ուղեծիրում, 100&nbsp;կմ միջին ուղեծրային շառավղով Ֆոբոսից։ Հաշվարկների համաձայն, սարքը կարող էր մնալ այս ուղեծրում ամիսների ընթացքում, սակայն նրա կառավարման համակարգի խափանման պատճառով նրա հետ կապը կորել է։

## Տես նաև
* Բնական արբանյակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Quasi-satellite Information Page 
*Earth's New Travelling Companion: Quasi-Satellite Discovered
*Astronomy.com: A new "moon" for Earth
*Discovery of the first quasi-satellite of Venus  &ndash; University of Turku news release (August 17, 2004)

Կատեգորիա:Արբանյակներ
Ագարակ (Արագածոտնի մարզ)

**Ագարակ** , գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից 6 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1350 մ։ Ագարակը նաև ճանաչված է եղել որպես *Ակերակ, Ակերան*։

Ագարակ գյուղի միջով է հոսում Ամբերդ գետը. այն սկիզբ է առնում Արագածի լանջերից և հոսելով Տեղեր, Բյուրական, Աղձք բնակավայրերով՝ հասնում է մինչև Ագարակ՝ ոռոգելով շրջակա այգիներն ու դաշտերը։

Գյուղը նախկինում նույն անվանմամբ ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։

## Պատմություն
Հիշատակվում է միջին դարերից որպես Այրարատ աշխարհի Արագածոտն գավառի բնակավայրերից մեկը։ Պահպանվել են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու ավերակները՝ կառուցված VII դարում։ Հետաքրքրություն են ներկայացնում գյուղից արևելք գտնվող մինչ օրս նշմարվող մեծ-մեծ քարերով շարված քաղաքային շինվածքների հետքերը։

2021 թվականին ագարակցի բարերար Հրաչյա Պողոսյանի մեկենասությամբ նկարահանվել է «Ագարակ․ հազարամյակների պատմություն» ֆիլմը։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1100 մ բարձրության վրա։ Ունի տուֆի և ավազի պաշարներ, որոնք ունեն արդյունաբերական նշանակություն։ Կլիման մերձարևադարձային, չոր ցամաքային է, շոգ ու չորային ամառներով, չափավոր ցուրտ ձմեռներով։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 25-26 աստիճանի սահմաններում, հունվարյանը՝ -4 C°։ Տարեկան մթնոլորտային տեղումները կազմում են 350 մմ։ Բնական լանդշաֆտները չոր տափաստաններ են, որոնք ոռոգման արդյունքում ձևափոխվել են կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտների։

## Բնակչություն
Գյուղի բնակչությունը 1915-1916 թթ. Վանից, Գավաշից, Բիթլիսից գաղթածներն են։ Գյուղն ունի 667 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, կապի հանգույց, բուժկետ։ Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2011 թ. մարդահամարի` Ագարակի մշտական բնակչությունը կազմել է 1564, իսկ առկա բնակչությունը՝ 1490 մարդ։

Ագարակի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական հողահանդակներից վարելահողերը կազմում են 159 հա, պտղատու և խաղողի այգիները՝ մոտ 5 հա։ Արոտավայրերը կազմում են 46 հա, որոնք պահուստային հողերն են։ Տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է։ Զբաղվում են խաղողագործությամբ, պտղաբուծությամբ, դաշտավարությամբ։ Մշակում են բանջարաբոստանային կուլտուրաներ։

Զարգացած է կաթնամսատու անասնաբուծությունը, թռչնաբուծությունը։ Արդյունաբերության մեջ զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը։ Այստեղ է գտնվում «Աշտարակ կաթ» ձեռնարկությունը, որը մասնագիտացել է կաթնամթերքի և պաղպաղակի արտադրությամբ։ Արտադրվում է նաև «Լոռի» տեսակի պանիր։ Արտադրանքը մեծ մասամբ սպառվում է Երևան քաղաքում։

## Տեղական ինքնակառավարում
Համայնքի ղեկավար՝ Արմեն Հարությունյան

*Ավագանու անդամների ցուցակ*
# Հակոբ Վարդգեսի Ավետիսյան
# Թովմաս Գրիգորի Զատիկյան
# Արմեն Մելիքի Մելքոնյան
# Ասքանազ Գուրգենի Մինասյան,
# Վազեն Հենրիկի Մուրադյան,
# Հայկազ Միսակի Ռշտունյան
# Ավետիս Հարությունի Վահանյան

## Տես նաև
* Ագարակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
* Արծիվ Վասպուրականի (հուշարձան, Ագարակ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Բերքառատ

**Բերքառատ**, գյուղ Արագածոտնի մարզի Արագածի տարածաշրջանում, Արթիկ քաղաքից 18 կմ հյուսիս-արևելք։

## Աշխարհագրական դիրք
Գտնվում է Արագած լեռնազանգվածի արևմտյան ստորոտում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 54 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2090 մ։

### Անվանումը
Նախկինում ունեցել է *Ագուլա, Ախկուլա, Ախուլա, Աղուլա* անվանումները։ Գյուղը նախկինում Ագուլա անվանմամբ ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։

## Տնտեսություն
Ունի տուֆի պաշարներ։ Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։

## Բնակչություն
Բնակչության հիմնական մասը գաղթել է Արևմտյան Հայաստանից 1915-1920 թվականներին։ Գյուղն ունի դպրոց, բուժկետ, կապի հանգույց։ Ագարակավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ունի XIX դարի եկեղեցի։

## Տեղական ինքնակառավարում
Համայնքի ղեկավար՝ Մերուժան Մինասյան։

*Ավագանու անդամների ցուցակ*
# Վանուշ Արտավազդի Խաչատրյան
# Զոհրաբ Սերգոյի Լևոնյան
# Շմավոն Վարազդատի Գևորգյան
# Լուսյա Արտաշի Եղոյան

## Տես նաև
* Բերքառատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Գեղադիր (Արագածոտն)

**Գեղադիր**, գյուղական համայնք Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 59 կմ հեռավորության վրա։

### Անվանում
Նախկինում ունեցել է *Գյոզալդարա, Գուզալդարա, Կյուզելտերե, Գյոզալդարա Հայի, Գյոզալդարա Ներքին* անվանումները։ Գեղադիր է վերանավանվել 1946 թվականին։ Նախկինում մտել է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Ընկած է Արագած լեռնազանգվածի հյուսիսային լանջերին։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 2025 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։
Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը կազմում է 669 մարդ, որից 48% տղամարդիկ են, իսկ կանայք՝ 52%։ Գյուղն ունի 180 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, բուժկետ, կապի հանգույց։ Բնակչության մի մասի նախնիները 1917-1918 թվականներին գաղթել են Վանի, Ռշտունիքի, Խիզանի, Աբաղայի, Մոկսի գյուղերից։Գեղադիրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական հողահանդակները ծառայում են հիմնականում որպես վարելահողեր, որտեղ զբաղվում են հացահատիկի, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Զբաղվում են հիմնականում մանր և խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղից 1 կմ հարավ-արևմուտք կա (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ.) կիկլոպյան ամրոցի ավերակներ և մ.թ.ա. 3-րդ-1-ին հազարամյակի դամբարանադաշտ։

## Աղբյուր
* Արագածոտնի մարզպետարան 

## Տես նաև
* Գեղադիրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Գեղաձոր

**Գեղաձոր**, գյուղ է Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Ընդգրկված է Ծաղկահովիտ համայնքի կազմում։

## Անվանում
Բնակավայրի ներկայիս անունը Գեղաձոր է։ Ռուսական կայսրության վերջին տարիներին Խորհրդային Միության սկզբնական շրջանում այն ունեցել է Գյոզալդարա, Գյոզալդարա թուրքի, Գյոզալդարա  Վերին անունները։ Գեղաձոր է վերանվանվել 1946 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Գեղաձոր գյուղը տեղակայված է Արագած լեռան ստորին սարավանդում՝ Գեղաձոր գետակի հովտում, ծովի մակարդակից 2190 մ բարձրության վրա։ Մարզկենտրոն Աշտարակ քաղաքից հեռու է 55 կմ։

### Կլիմա
Կլիման ցուրտ լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6-ից -8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։ Այստեղ աճում են էնդեմիկ և հազվագյուտ տեսակի բույսեր ու ծաղիկներ։

## Բնակչություն
Գեղաձորի բնակչության մի մասի նախնիները եղել են 1915 թվականին Օսմանյան կայսրության կողմից իրականացված Հայոց ցեղասպանության հետևանքով Արևմտյան Հայաստանից գաղթած հայեր։

Գեղաձոր ազգաբնակչության փոփոխությունը.

2011 թվականի դրությամբ բնակչությունը կազմում է 1123 մարդ, որից 46% տղամարդիկ են, իսկ կանայք՝ 54%։ Գյուղն ունի 291 տնտեսություն։ 

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական հողահանդակները ծառայում են որպես վարելահողեր, խոտհարքեր։ Մշակում են հացահատիկ (գարի, ցորեն), կորնգան, բանջարաբոստանային կուլտուրաներ՝ հիմնականում կարտոֆիլ, նաև կաղամբ, ճակնդեղ, գազար։ Զբաղվում են խոշոր և մանր եղջերավոր անասնապահությամբ, ոչխարաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Գեղաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Գեղարոտ

**Գեղարոտ**, գյուղական համայնք է Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Սպիտակ քաղաքից 15 կմ հարավ, Երևան-Սպիտակ մայրուղու վրա։ Մարզկենտրոնից 50 կմ հեռավորության վրա։ Նախկինում մասն է կազմել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառի։

### Անվանում
Ունեցել է *Քեշիշքյանդ, Քեշիշքենդ* անվանումները, որը նշանակել է տերտերի գյուղ։ Գեղարոտ է վերանավանվել 1935 թվականին։ Գեղարոտ (նշանակում է գեղեցիկ արոտավայրեր)

## Աշխարհագրություն
Ընկած է ծովի մակարդակից 2060 մ բարձրության վրա, թեք սարավանդի վրա։ Կլիման ցուրտ լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6 - -8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։

## Բնակչություն
Բնակչության նախնիների մեծ մասը գաղթել է Արևմտյան Հայաստանից։ Համայնքի բնակչությունը կազմում է 589 մարդ, որից 47% տղամարդիկ են, իսկ կանայք՝ 53%։ Մինչաշխատունակ տարիքի բնակչությունը կազմում է 33%, աշխատունակ տարիքի ներկայացուցիչները՝ 60%, հետաշխատունակները՝ 7%։ Գյուղն ունի 144 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, կապի հանգույց։ Գեղարոտի ազգաբնակչության փոփոխությունը. :

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական հողահանդակները ծառայում են հիմնականում որպես վարելահողեր (մշակվում են հացահատիկի, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաների մշակությամբ)։ Գյուղացիները զբաղվում են հիմնականում մանր և խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կա Սուրբ  Գրիգոր եկեղեցին, կառուցված 1892 թվականին։

Գեղարոտից 1 կմ արևելք գտնվում է «Տաթևի գյուղ» գյուղատեղին (VII-XX դդ.), 1,5 կմ հյուսիս՝ «Աշոտ Երկաթ» և «Պոլոզ սար» ամրոցները (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ.)։ Գյուղի մոտ հայտնաբերվել է հին բրոնզի և վաղ երկաթի դարաշրջանի դամբարաններ։

## Տեղական ինքնակառավարում
Բնակավայրի վարչական  ղեկավար՝ Էմիլ Բայրաղտարյան

## Տես նաև
* Գեղարոտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

* Արագածոտնի մարզպետարան 

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Լեռնապար

**Լեռնապար**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ 

## Անուն
Լեռնապար է վերանվանվել 1978 թվականին։ Նախկինում ունեցել է Փամբ Հայկական:

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղադրված է Փամբակի լեռնաշղթայի հարավային լանջին՝ կանաչապատ հարթավայրում: Ծովի մակարդակից բարձր է 2140 մ։ 

Մարզկենտրոն Աշտարակ քաղաքից հեռու է 57 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք: 

### Կլիմա
Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6, -8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։

## Պատմություն
Լեռնապարի ներկայիս բնակիչների նախնիները գյուղում են վերաբնակվել 1829-1830 թվականներին պատմական Տուրուբերան նահանգից:

### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Լեռնապար գյուղի տարածքում կան մի շարք հուշարձաններ, որոնք ներառված են պետության կողմից պաշտպանվող հուշարձանների ցանկում: 

Գյուղից 1,3 կմ դեպի հարավ-արևելք՝ Լեռնապար - Ծիլքար ավտոճանապարհից աջ, գտնվում է մ.թ.ա. 2-ից 1-ին հազարամյակներով թվագրվող «Բերդի լանջ» անունով հայտնի ամրոցը: Գյուղից 1 կմ հարավ-արևելք գտնվում է մ.թ.ա. 2-ից 1-ին հազարամյակով թվագրվող դամբարանադաշտ:

Գյուղի հյուսիսային մասում է գտնվում 1866 թվականին կառուցված և ներկայում կիսավեր եկեղեցի: Վերջինի շուրջ տարածված է 18-ից 20-րդ դարերի գերեզմանոց: Եկեղեցու հյուսիսային ավանդատան պատին՝ լուսամուտի մոտ ագուցված է վաղ միջնադարով թվագրվող խաչքար:

2011 թվականին Հայ առաքելական եկեղեցու կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի օրհնությամբ բացվել է նորակառույց Սուրբ Խաչ մատուռը:

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը կազմում է 634 մարդ։ Սեռային կազմում կանայք և տղամարդիկ ունեն նույն համամասնությունը՝ կազմելով 50-ական տոկոս։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, համայնքային կենտրոն, կապի հանգույց։ Լեռնապարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Գյուղն ունի 127 տնտեսություն։
Համայնքի տնտեսության հիմնական ուղղությունը գյուղատնտեսությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակների հիմնական մասը ծառայում է որպես վարելահողեր և խոտհարքեր։ Գյուղացիները զբաղվում են բանջարաբոստանային, հացահատիկային, կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Գյուղատնտեսական համախառն բերքի մեծ մասը բաժին է հասնում անասնաբուծությանը։ Գյուղում զբաղվում են խոշոր և մանր եղջերավոր անասնաբուծությամբ։

## Գյուղի տեսարաններ և տեսարժան վայրեր
800px|կենտրոն|մինի|Լեռնապարի եկեղեցին (1866)


Lernapar, Church 01.jpg|Լեռնապարի եկեղեցու զարդաքանդակներից
Lernapar, Chapel.jpg|Մատուռ Լեռնապարում
Lernapar, Memorial to fallen in WWII.jpg|Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին (1987) Լեռնապարում
Lernarap, m. Tsaghkasar.jpg|Լեռնապար գյուղը, հետին պլանում՝ Ծաղկասար լեռը
Lernapar, lake Miroi.jpg|Լեռնապարի ջրամբար 1․2 մլն․ խմ տարողությամբ 


[800px|կենտրոն|մինի|[Փամբակի լեռնանցք|Փամբի լեռնանցքը Մենակսարի գագաթից]]

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուր
* Արագածոտնի մարզպետարան 

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Absolution Tour

**Absolution Tour**, բրիտանական Մյուզ ռոք-խմբի երկրորդ տեսաերիզն է, թողարկվել է 2005 թվականի դեկտեմբերի 12-ին "Warmer Music" ձայնագրմաս ընկերության կողմից։ Ալբոմը իրենից ներկայացնում է 2004 թ. կայացած բրիտանական Գլասթոնբերի ռոք-փառատոնում խմբի ելույթի ձայնագրությունը։

## Երգացանկ
;Glastonbury Festival 2004
# "Hysteria" – 4:12
# "New Born" – 6:29
# "Sing for Absolution" – 4:55
# "Muscle Museum" – 5:06
# "Apocalypse Please" – 4:42
# "Ruled by Secrecy" – 4:57
# "Sunburn" – 5:32
# "Butterflies and Hurricanes" – 6:11
# "Bliss" – 3:53
# "Time Is Running Out" – 4:02
# "Plug In Baby" – 5:02
# "Blackout" – 4:24
#* Extra features
# "Fury" (live in Los Angeles) – 4:58
# "The Small Print" (live at Earls Court Exhibition Centre) – 3:40
# "Stockholm Syndrome" (live at Earls Court) – 7:15
# "The Groove" (live in Cincinnati and San Diego) – 9:52

## Արտաքին հղումներ
* Տեսաերիզը խմբի պաշտոնական կայքում 
* Տեսաերիզը Musewiki կայքում

Կատեգորիա:2005 ալբոմներ
Կատեգորիա:Muse ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Համերգային ալբոմներ
Ֆեմիսի ընտանիք

**Ֆեմիսի ընտանիք**, մեծ աստերոիդների ընտանիք, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտու արտաքին մասում, Մարսի և Յուպիտերի ուղեծրերի միջև։ Այն գտնվում է 3,13 ա. մ. միջին հեռավորության վրա Արեգակից և ամենախիտ բնակեցված ընտանիքներից մեկն է։

Այս ընտանիքը երբեմն անվանում են Խիրայամայի ընտանիք, ի պատիվ ճապոնացի աստղագետ Կիեցուգու Խիրայամայի, ով հայտնաբերել է առաջին հինգ աստերոիդների ընտանիքները, հիմնվելով այն փաստի վրա, որ այս հինգ ընտանիքների աստերոիդները ունեն միանման սպեկտրալ դասեր և ուղեծրի էլեմենտներ։

Ըստ կազմության, ընտանիքը բավականին հստակ առանձնացվում է, կենտրոնում գտնվում են ընտանիքի խոշոր աստերոիդները, իսկ ծայրամասերում չափերով ավելի փոքրերը։ Հենց կենտրոնում է գտնվում (24) Ֆեմիսը, ում պատվին էլ անվանվել է այս ընտանիքը, այն հայտնաբերվել է 1853 թվականի ապրիլի 5-ին իտալացի աստղագետ Անիբալե դե Գասպարիսի կողմից։

Մինչև այս պահը հայտնաբերվել է այս ընտանիքի 535 անդամ (խոշորները՝ (62) էրատո, (90) Անտիոպե, (104) Կլիմենե, (171) Օֆելիա)։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3,08 ա. մ., իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,24 ա. մ. հեռավորության վրա։

Ֆեմիսի ընտանիքը հանդիսանում է ամենահին աստերոիդային ընտանիքներից մեկըև կազմված է մուգ C դասի ածխածնային աստերոիդներից, որոնց կազմվածքը նման է խոնդրիտային երկնաքարերին։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Երկրին մոտեցող աստերոիդներ
* Տրոյացի աստերոիդներ
* Դամոկլոիդներ
* Կենտավրոսներ
* Ապոլոնի աստերոիդներ
* Ամուրի աստերոիդներ
* Ատենի աստերոիդներ

## Արտաքին հղումներ
* C դասի աստերոիդների կազմության մեջ հիդրատացված միներալների բազմազանությունը 
* Ֆեմիս աստերոիդի գեոֆիզիկական զարգացումը 

Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Ծիլքար

**Ծիլքար,** գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Մարզկենտրոնից 52 կմ հեռավորության վրա։

### Անվանում
Ծիլքար է վերանվանվել 1946 թվականին։ Նախկինում ունեցել է Մունճուխլի, Մունջուխլի, Մունջուղլի անվանումները։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է 2150 մ բարձրության վրա, թեք սարավանդի վրա։ Անտառազուրկ է, կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։

## Բնակչություն
Ծիլքարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

Գյուղն ունի դպրոց, գրադարան, մանկապարտեզ, կապի հանգույց, բուժկետ։

## Տնտեսություն
Գյուղն ունի 148 տնտեսություն։ Բնակիչները զբաղվում են անասնապահությամբ, հացահատիկային և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ծիլքար լեռան գագաթին է գտնվում մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ. «Ծիլքար» ամրոցը։

## Տեղական ինքնակառավարում
Համայնքի ղեկավար՝ Հակոբ Հակոբյան։

*Ավագանու անդամների ցուցակ* 
# Կարեն Ռաֆիկի Սարգսյան
# Գրիգոր Իգիթի Ասլանյան
# Վրույր Աղասու Հայրապետյան
# Միհրան Աղվանի Հարությունյան
# Վազգեն Գագիկի Մելքոնյան

## Տես նաև
* Ծիլքարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արագածոտն մարզի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Արագածոտնի թեմ

աջից|մինի
ձախից|մինի|Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին
Կազմավորվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա Սարգիսյանի՝ 1996 թ.-ի մայիսի 30-ի կոնդակով։ Առաջնորդանիստը՝ Օշականի Ս. Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի, որը հայոց ազգային գլխավոր սրբավայրերից է (այստեղ է ամփոփված Մեսրոպ Մաշտոցի աճյունը)։ Արագածոտնի թեմը ընդգրկում է ՀՀ Արագածոտնի մարզը (պատմական Այրարատ նահանգի Արագածոտն ու Նիգ գավառների մեծ մասը)։ Թեմի տարածքը տարբեր ժամանակներում ենթարկվել է տարբեր եպիսկոպոսական աթոռների։ Արագածոտնի թեմի գործող վանքերն ու եկեղեցիներն են՝ Օշականի Ս. Մեսրոպ Մաշտոցը, Աշտարակի Ս. Մարիանեն, Ս. Սարգիսը, Ապարանի Ս. Խաչը, Թալինի Ս. Աստվածածինը, Կարբիի Ս. Աստվածածինը, Կոշի Ս. Գևորգը, Մաստարայի Ս. Հովհաննեսը, Մուղնու Ս. Գևորգ վանքն ու Սաղմոսավանքը։ Օշականում Ս. Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու կողքին գործում է նրա անունը կրող դպրատունը։ Թեմը հրատարակել է «Շողակն» (1998–2000), 2000 թ.-ից՝ «Արագածոտն» պարբերականները։ 1998 թ.-ից Մուղնու առողջարանական կենտրոնում գործում է Արագածոտնի թեմի կիրակնօրյա դպրոցը։ Արագածոտնի թեմի առաջնորդական տեղապահն էր Վազգեն վրդ. Միրզախանյանը (1999 թ.-ից)։ Այժմ այդ պաշտոնը զբաղեցնում է Գերաշնորհ Տ. Մկրտիչ եպս. Պռոշյանը։

Կատեգորիա:Արագածոտնի թեմ
Միրաք

**Միրաք**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքում, Քասաղ գետի վերին հոսանքի ձախափնյա շրջանում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 37 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2025 մետր։

### Անվանում
Նախկինում ունեցել է Միրակ, Միրաղ, մեծ Միրյակ անվանումները։

## Բնակչություն
Միրաքի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Տեղական ինքնակառավարում
Համայնքի ղեկավար՝ Հովհաննես Մարտիրոսյան

Ավագանու անդամների ցուցակ 
# Թոռուն Շիկոյի Ջալիլյան
# Յուրիկ Շիրնշահի Նամոյան
# Զեմֆիրա Այվազի Խլղաթյան
# Արամայիս Զակոյի Մամադյան
# Ահմադ Հութեի Սարոյան

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի մոտակայքում կան հին գյուղատեղի և դամբարաններ, որոնք թվագրվում են IV—V դարերի։ Գյուղում կա V—VI դարերի ավերված եկեղեցի։

## Տես նաև
* Միրաքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արագածոտնի մարզպետարան 

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Շենկանի

**Շենկանի**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքում, Ապարան-Սպիտակ ավտոմայրուղու ձախ կողմում։ Մարզկենտրոնից 44 կմ հեռավորության վրա։

Քոռբուլաղ անվանմամբ ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։

### Անվանում
Շենկան է վերանվանվել 1978 թվականին։ Նախկինում ունեցել է Կռոյի Գեղ, Քոռբուլաղ անվանումները։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը բազմած է Արագածի լեռնագագաթի հյուսիս֊արևելյան ստորոտում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 2135 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսին միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարին՝ -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։

## Բնակչություն
Շենկանի ազգաբնակչության փոփոխությունը․
 

## Տնտեսություն
Գյուղն ունի 33 տնտեսություն։
Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։
գյուղի տնտեսության հիմնական ճյուղը գյուղատնտեսությունն է (օգտագործվում են որպես արոտավայրեր, վարելահողեր, խոտհարքեր)։
Գյուղացիների հիմնական զբաղմունքը մանր և խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությունն է։ Գյուղատնտեսական բերքի մեծ մասը բաժին է ընկնում անասնապահությանը։ Գյուղում զբաղվում են նաև խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ։

## Տեղական ինքնակառավարում
Համայնքի ղեկավար՝ Ժորա Չոլոյան։

*Ավագանու անդամների ցուցակ*
# Վազիր Ջասմի Շամոյան
# Վալիկո Ջասմի Շամոյան
# Անդրե Միշայի Օզմանյան
# Ավդալ Սաբրիի Ավդոյան
# Մնջո Ղաշանգի Օզմանյան

## Աղբյուր
* Արագածոտնի մարզպետարան 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Միջին քարի դար

Միջին դարում մարդկային հասարակությունը շատ ավելի արագ սկսեց զարգանալ։
**Միջին քարի դար** կամ **մեզոլիթ** ( - միջին և  - քար), ժամանակաշրջան, որն ընկած է հին քարի դարի և նոր քարի դարի միջև։ Պատմականորեն այն միաժամանակ չի ընթացել Երկրագնդի տարբեր մասերում, և ձգվել է մ.թա. 10000-5000 թվականները։ Համապատասխանում է Ամերիկայի արքայիկ ժամանակաշրջանին։ Հայկական լեռնաշխարհում այն տևել է մ.թ.ա. 12-րդ հազարամյակից մինչև 7-րդի կեսերը։

Այս շրջանում մարդու կարևոր ձեռքբերումներն են՝
# Ձևավորվում է հոդաբաշխ լեզուն
# Կատարելագործվում են աշխատանքային գործիքները
# Աստիճանաբար բարձրանում է կնոջ դերը

Մեզոլիթը Եվրոպայում ունի 10-7 հզ․ (հյուսիսայի շրջաններում՝ մինչև 6-5 հազար) տարվա, Մերձավոր Արևելքում՝ 12-9 հազար տարվա վաղեմություն։ Մեզոլիթյան մշակույթներին բնորոշ են քարե մանր գործիքներ (միկրոլիթներ)։ Մեզոլիթում գործածվել են նաև ոսկրից և եղջյուրից գործիքներ (նիզակի ծայրեր, եռաժանիներ, ձկնորսական կեռիկներ և այլն)։ Կավե ամանները ի հայտ են եկել Մեզոլիթից նեոլիթին անցման ժամանակաշրջանում։ Տնտեսության հիմքը կազմել են որսորդությունը, ձկնորսությունը և հավաքչությունը։ Մեզոլիթում երկրագնդի մի շարք շրջաններում նախադրյալներ են ստեղծվել անասնապահության ու երկրագործության համար։ Մեզոլիթյան կայանների զգալի մասը բաղկացած են եղել մի քանի ժամանակավոր կացարաններից։ Որոշ բնակավայրերի մոտ եղել են տոհմական գերեզմանոցներ։ Մեզոլիթյան շրջանին են պատկանում ազիլյան, տարդենուազյան (Արևմտյան Եվրոպա), կապսական (Հարավային Աֆրիկա), խոաբինյան (Հարավ-արևելյան Ասիա) և այլ մշակույթներ։ Հայկական լեռնաշխարհի Մեզոլիթն ընդգրկում է մ․թ․ա․ 12000 - 8000/7000 թթ․։ Հայաստանի տարածքում միկրոլիթյան գործիքների (սրածայրեր, քերիչներ, նետասլաքներ և այլն) կուտակումներ են հայտնաբերվել Թալինի մոտ գտնվող Զաղա, Արեգունի բլուր և այլ քարայր-կայաններից։ Արագած լեռան, Գեղամավանի, Սյունյաց լեռների մի շարք ժայռապատկերներ ևս կարող են համարվել մեզոլիթյան մարդկանց ստեղծած արվեստի նմուշներ։

Կատեգորիա:Միջին քարի դար
ԱՄՆ նախագահական ընտրություններ 2000

մինի|աջից|300px|ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների արդյունքներ.<span style="color:#C20;">կարմիրով</span> նշված են այն նահանգները, որտեղ հաղթել են Բուշը և Չեյնին,
<span style="color:darkblue;">կապույտով</span> այն նահանգները, որտեղ հաղթել են Գորը և Լիբերմանը։
**ԱՄՆ նախագահական ընտրություններ 2000**, ԱՄՆ 54-րդ նախագահական ընտրություններն են որում մրցեցին ԱՄՆ հանրապետական կուսակցության թեկնածու, Տեխասի նախկին նահանգապետ Ջորջ Վոկեր Բուշը և ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու, նախկին փոխնախագահ Ալբերտ Գոռը։

Բիլ Քլինթոնը, ԱՄՆ գործող նախագահը, լքեց իր պաշտոնը երկու նախագահական ժամկետները լրանալուց հետո։ Բուշը հաղթեց նոյեմբերի 7-ի ընտրություններում՝ հավաքելով 271 էլեկտորալ ձայն Գորի 266 ձայների դիմաց։

## ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցության թեկնածուներ
* Ալբերտ Գոռ, ԱՄՆ փոխնախագահ Թենեսիից
* Բիլ Բրեդլի, նախկին ԱՄՆ սենատոր Նյու Ջերսիից
* Փոլ Վելսթոուն, ԱՄՆ սենատոր Մինեսոտայից

### Թեկնածուների պատկերներ

Al Gore, Vice President of the United States, official portrait 1994.jpg|ԱՄՆ փոխնախագահ Էլ Գորը։
Senator Bill Bradley (D-NJ).jpg|Նախկին ԱՄՆ սենատոր Բիլ Բրեդլին։
Paul Wellstone, official Senate photo portrait.jpg|ԱՄՆ սենատոր Փոլ Վելսթոունը։


## ԱՄՆ հանրապետական կուսակցության թեկնածուներ
* Ջորջ Վոկեր Բուշ, Տեխասի հանագապետ
* Ջոն ՄակՔեյն, Սենատոր Արիզոնայից
* Ալան Կեյես, նախկին ԱՄՆ ECOSOC դեսպան Մերիլենդից
* Սթիվ Ֆորբս, բիսնեզմեն Նյու Ջերսիից
* Գարի Բաուեր, նախկին ԱՄՆ կրթության նախարար
* Օրին Հատչ, Սենատոր Յուտայից
* Էլիզաբեթ Դոլ, նախկին աշխատանքի նախարար
* Պատ Բուկենան, հեղինակ
* Դեն Քուայլի, նախկին ԱՄՆ փոխնախագահ
* Լամար Ալեքսանդեր, Թենեսիի նախկին նահանգապետ
* Ռոբերտ Սմիթ, Սենատոր Նյու Հեմպշիրից
* Ջոն Կեսիշ, ներկայացուցիչ Օհայոից
* Հերման Քեյն

### Թեկնածուների պատկերներ

George W. Bush, in 108th Congressional Pictorial Directory.jpg|Տեխասի նահանգապետ Ջորջ Վոկեր Բուշը։


Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններ
Կատեգորիա:2000 ԱՄՆ-ում
Իրական ուղեծրի տարրեր

[աջից|մինի|350px|Իրական (աջից) և օսկուլացնող (ձախից) ուղեծրային տարրերը [աստերոիդների գոտի|աստերոիդների գոտու աստերոիդների համար։ Նկատեք, որ ձախ կողմում աստերոիդների ընտանիքները չեն առանձնացվում։]] 
**Իրական ուղեծրի տարրեր**, մարմնի ուղեծրի տարրեր, որոնք բնութագրում են այդ մարմնի շարժումը տիեզերական տարածության մեջ և մնում են գործնականորեն անփոփոխ աստղագիտականորեն երկար ժամանակի ընթացքում։ Այս եզրը սովորաբար օգտագործվում է նշելու համար երեք չափանիշներ՝
**իրական մեծ կիսաառանցք* (*a<sub>p</sub>*),
**իրական էքսցենտրիսիտետ* (*e<sub>p</sub>*),
**իրական թեքում* (*i<sub>p</sub>*)։

**Իրական տարրերը** պետք է տարբերել օսկուլացնող Կեպլերի ուղեծրի տարրերից որոնք դիտարկվել են ժամանակի որոշակի պահին (էպոխա), ինչպիսին են՝ մեծ կիսաառանցքը, թեքումը և էքսցենտրիսիտետը։ Այս օսկուլացնող տարրերը փոփոխվում են պարբերականորեն և (սկզբունքորեն) կանխատեսելի ձևով մոլորակների և այլ մարմինների ձգողության ուժերի ազդեցության տակ կամ պերցեսիայի արդյունքում։ Արեգակնային համակարգում այսպիսի փոփոխությւնները սովորաբար առաջանում են հազարավոր տարիների ընթացքում, ի տարբերություն իրական ուղեծրի տարրերը մնում են գործնականորեն հաստատուն վերջին տասնյակ միլիոնավոր տարիների ընթացքում։

Մարմինների մեծամասնության համար, օսկուլացնող տարրերը հարաբերականորեն մոտ են իրական տարրերին քանի որ պերցեսիայի և ձգողության ազդեցության էֆեկտները համեմատաբար թույլ են։ Աստերոիդների գոտու աստերոիդների ավելին քան 99% մոտ այստ տարբերությունը փոքր է քան 0.02 ա. մ. (մեծ կիսաառանցքի համար, *a*), 0.1 (էքսցենտրիսիտետի համար, *e*), և 2° (թեքման համար, *i*)։

Այնուամենայնիվ, այս տարբերությունը անտեսել չի կարելի այն դեպքերում, երբ ճշգրտությունը կարևոր է։ Օրինակ՝ Սերես աստերոիդը ունի հետևյալ օսկուլացնող ուղեծրի տարրերը (Նոյեմբերի 26, 2005 էպոխայում)`

իսկ նրա իրական ուղեծրային տարրերն են (անկախ էպոխայից)`

Այս կանոնին բացառություն են կազմում այն աստերոիդները, որոնք ընկած են Կիրկվուդի ճեղքերում, որոնք գտնվում են ուժեղ արտահայտված ուղեծրային ռեզոնանսի մեջ Յուպիտերի հետ։

Իրական ուղեծրի տարրերը պարզելու համար, սովորաբար կատարում են մանրակրկիտ սիմուլյացիա տրված մարմնի շարժման պարբերությունների համար մի քանի միլիոն տարիների ընթացքում։ Այսպիսի սիմուլյացիան պետք է հաշվի առնի երկնային մեխանիկայի շատ չափանիշներ, ներառյալ մոլորակների կողմից ազդեցությունը։ Համապատասխանաբար, այս սիմուլյացիայի արդյունքում դուրս են բերվում չփոփոխվող ուղեծրային տարրերը և ընդունվում որպես իրական։

Մի քանի անգամ կատարվել են մոտավոր վերլուծություններ, սկսած Կիեցուգու Խիրայամայից XX դարի սկզբում։ Հետագա վերլուծական մեթոդները սկսել են ավելի ու ավելի մանրամասն դառնալ, ներառելով բազմաթիվ գոյություն ունեցող ազդեցությունների մասին տեղեկություններ։ Այժմ, տարրերի հաշվարկի սկզբունքը համակարգչային վերլուծությունն է հիմնվելով երկնային մեխանիկայի բանաձևերի վրա։

Այժմ իրական ուղեծրի տարրերը օգտագործվում են հիմնականում աստերոիդների ընտանիքների հետազոտությունների ժամանակ։

## Տես նաև
*Կեպլերի ուղեծրի տարրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*astDys-ի կողմից կատարված ամենվերջին իրական ուղեծրի տարրերի հաշվարկը համարակալված մոլորակների համար։

Կատեգորիա:Աստղադինամիկա
Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Մարիայի ընտանիք

**Մարիայի ընտանիք**, համեմատաբար ոչ մեծ աստերոիդների խումբ, որոնք տեղակայված են աստերոիդների հիմնական գոտում, Մարսի և Յուպիտերի ուղեծրերի միջև։ Այն հավանաբար առաջացել է երկու խոշոր մարմինների բախումից, որի արդյունքում նրանք բաժանվել են բազմաթիվ մանր մարմինների։

Այս ընտանիքը երբեմն անվանում են Խիրայամայի ընտանիք, ի պատիվ ճապոնացի աստղագետ Կիեցուգու Խիրայամայի, ով հայտնավերել էր այս ընտանիքը, հիմնվելով այն փաստի վրա, որ այս աստերոիդների ընտանիքի մարմինները, ինչպես և մի քանի այլ ընտանիքների մարմինները ունեն իրար մոտ սպեկտրալ դաս և իրական ուղեծրի էլեմենտներ։

Այս ընտանիքը ստացել է իր անունը (170) Մարիա աստերոիդից։ Համարվում է, որ այս ընտանիքն է հանդիսանում հասարակ խոնդրիտային երկնաքարերի աղբյուր։

Այս ընտանիքի աստերոիդները տեղաբաշխված են հետևյալ ուղեծրերում՝

Այս պահին հայտնաբերված են այս ընտանիքի 81 աստերոիդ։ Նրանց առանձնահատկությունն է համեմատաբար մեծ ուղեծրի թեքումը 15 ° - 17 °։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 2,5 - 2,625 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, որը համապատասխանում է Յուպիտերի հետ 3:1 ուղեծրային ռեզոնանսին։

## Այս ընտանիքի ամենամեծ աստերոիդները

## Տես նաև
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Երկրին մոտեցող աստերոիդներ
* Տրոյացի աստերոիդներ
* Դամոկլոիդներ
* Կենտավրոսներ
* Ապոլոնի աստերոիդներ
* Ամուրի աստերոիդներ
* Ատենի աստերոիդներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարիայի ընտանիքի դինամիկ զարգացման մոդելավորում 
* Աստերոիդների բաշխումը Մարիայի ընտանիքում 
* Մարիայի ընտանիքի ուղեծրային էլեմենտների անիմացիա

Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Նորաշեն (Արագածոտն)

**Նորաշեն**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագածի տարածաշրջանում, Շարայի լեռան լանջին։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 61 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1950 մետր։

## Գյուղի պատմություն
Նորաշեն գյուղի նախնիները գաղթել են Ալաշկերտի շրջանի Քյաքաչ գյուղից Ռուս-Թուրքական պատերազմի (1828-32 թթ․) ժամանակ։ Գյուղը գտնվում է Արագածի ստորոտում Քանի որ զուրկ է եղել ջրից, ծառ ու ծաղկից, այդ պատճառով անվանել են Ղուռիդարա։ Օգտվել են Մեծ Մանթաշի գյուղի ջրից։ Հետագայում գյուղը անվանել են Նորաշեն,որը գտնվում է Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Արագածի տարածաշրջանում։

Նորաշենով է անցնում Երևան-Արթիկ- Գյումրի ավտոխճուղին։ Մարդիկ զբաղվում են անասնապահությամբ և հացահատիկային կուլտուրաների մշակմամբ։

### Անվանում
Նախկինում ունեցել է Ղուռուդարա անվանումը։

## Կլիմա
Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։

## Բնակչություն
Նորաշենի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
 

## Տնտեսություն
Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, գրադարան, մանկապարտեզ, բուժկետ, կապի հանգույց, նաև 2016 թ-ին վերանորոգվել և գործում է գյուղի եկեղեցին։
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Ներկայում բնակչության մեծ մասը արտագնա աշխատանքի է մեկնում Ռուսաստան, քանի որ միայն անասնապահությամբ և հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ բնակչությունը չի կարող ապրել։

## Տեղական ինքնակառավարում
Համայնքի ղեկավար՝ Արթուր Կարապետյան։

*Ավագանու անդամների ցուցակ*
# Իսկանդար Գարուշի Այվազյան
# Ռուզան Վարդգեսի Ավետիսյան
# Զավեն Թորգոմի Գևորգյան
# Արծրունի Սուրիկի Կարապետյան
# Արշակ Շալիկոյի Սուքիասյան

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին (16-17-րդ դդ.), 4 կմ հյուսիս-արևելք, Շարայի լեռան գագաթին՝ ժայռափոր մատուռը (14-20-րդ դդ.)։ Շարայի լեռան ստորոտում կան ժայռափոր հատվածներ ։ Դրան  տեղացիները տվել են «Մաղարա» անվանումը։ Գյուղում կա նաև հուշարձան նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմի զոհերի  հիշատակին ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արագածոտնի մարզպետարան 

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Դպրոց
Կորոնիսի ընտանիք

մինի|աջից|մինի|300px|Կորոնիսի ընտանիքի աստերոիդներ
**Կորոնիսի ընտանիք**, աստերոիդների խումբ, որոնք տեղակայված են աստերոիդների հիմնական գոտում, Մարսի և Յուպիտերի ուղեծրերի միջև։ Ենթադրվում է, որ այն առաջացել է ավելին քան 2 միլիարդ տարի առաջ երկու խոշոր մարմինների բախումից, որի արդյունքում նրանք բաժանվել են բազմաթիվ մանր մարմինների։ Այս ընտանիքը երբեմն անվանում են Խիրայամայի ընտանիք, ի պատիվ ճապոնացի աստղագետ Կիեցուգու Խիրայամայի, ով հայտնավերել էր այս ընտանիքը, հիմնվելով այն փաստի վրա, որ այս աստերոիդների ընտանիքի մարմինները, ինչպես և մի քանի այլ ընտանիքների մարմինները ունեն իրար մոտ սպեկտրալ դաս և իրական ուղեծրի էլեմենտներ։

Այս ընտանիքի ամենախոշոր աստերոիդը՝ (208) Լակրիմոզան ունի 41 կմ տրամագիծ։ Մինչ այս պահը հայտնաբերված են այս ընտանիքի ավելին քան 300 աստերոիդներ, սակայն միայն նրանցից 20-ի տրամագիծը անցնում է 20 կիլոմետրից։

Կորոնիսի ընտանիքի աստերոիդների համար առանձնահատուկ է բավականին ուժեղ պայծառության փոփոխություն ժամանակի ընթացքում, ինչ խոսում է աստերոիդների ոչ կանոնավոր ձևի մասին, պայծառությունը փոխվում է աստերոիդի իր առանցքի շուրջ պտույտի արդյունքում։ Ելնելով նրանց պայծառության փոփոխման հաճախությունից, այս աստերոիդների պտույտի պարբերությունները տատանվում են 6-ից 18 ժամ միջակայքում։

Բավականին անսովոր է հանդիսանում այն փաստը, որ այս ընտանիքի անդամները շարժվում են գործնականորեն մի ուղեծրով։ Բացի այդ, աստերոիդների պտույտի առանցքները չեն բաշխված պատահականորեն, ինչպես կարելի էր սպասել բախման արդյունքում առաջացած աստերոիդներից։ Առավել ևս անսովոր է, որ գոյություն ունի զգալի կախում պտույտի արագության և առանցքի թեքման միջև։

Ընտանիքը ստացել է իր անվանումը (158) Կորոնիս աստերոիդից։ 1993 թվականի օգոստոսի 28-ին «Գալիլեո» կայանը անցավ այս ընտանիքի ամենահետաքրքիր աստերոիդներից մեկի, Իդայի մոտով, որի մոտ հայտնաբերվեց արբանյակ՝ Դակտիլը։

## Այս ընտանիքի ամենամեծ աստերոիդները

## Տես նաև
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Երկրին մոտեցող աստերոիդներ
* Տրոյացի աստերոիդներ
* Դամոկլոիդներ
* Կենտավրոսներ
* Ապոլոնի աստերոիդներ
* Ամուրի աստերոիդներ
* Ատենի աստերոիդներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սպինի վեկտորները Կորոնիսի ընտանիքում  
* Աստերոիդներ 
* ՄԱՄ աստղագիտական հեռագրերի կենտրոնական բյուրո 
* Աստերոիդների Կորոնիսի ընտանիք 
* Կորոնիսի ընտանիքի աստղագիտական հետազոտություններ 
* Կորոնիսի ընտանիքի սպիները  

Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Յարկովսկու էֆեկտ

[մինի|300px|'''Յարկովսկու էֆեկտը՝'''<br />'''1.''' աստերոիդի [ջերմային ճառագայթում**2.** աստերոիդի պտույտ**2.1** Մակերևույթը ցերեկվա լուսավորությամբ**3.** աստերոիդի ուղեծիր**4.** Արեգակի ջերմային ճառագայթում]]
**Յարկովսկու էֆեկտ**, թույլ ռեակտիվ իմպուլսի առաջացումը, որը պայմանավորված է ցերեկը ջերմային ճառագայթման ազդեցության տակ տաքացող և գիշերը սառչող աստերոիդի մակերևույթի, որը տալիս է հավելյալ արագացում աստերոիդին։

Ռեակտիվ իմպուլսի մեծությունը և ուղղությունը կախված են աստերոիդի պտույտի արագությունից, մակերևույթի կազմությունից և ֆիզիկական տվյալներից։ Օրինակ՝ Գոլևկա աստերոիդի համար, որի զանգվածը կազմում է 210 միլիոն տոննա այն կազմում է մոտ 0,3&nbsp;Ն, և արդյունքում, 1991 թ.-ից մինչև 2003 թվականն աստերոիդի ուղեծիրը շեղվել է հաշվարկայինից 15&nbsp;կմ-ով։

Այս էֆեկտը բացատրում է, թե ինչու Երկրին հասած աստերոիդների քանակը մեծ է քան հետևում էր հաշվարկներից։

## Հայտնաբերումը
Այս էֆեկտը հայտնաբերվել է 1900 թվականին ռուս ճարտարագետ Իվան Յարկովսկու (1844 - 1902) կողմից և ապացուցվել է 2003 թվականին ամերիկացի գիտնականների խմբի կողմից Ստիվեն Չելսիի և Ստիվեն Օստրոի ղեկավարությամբ (Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիա, ՆԱՍԱ) Արեսիբոյի աստղադիտարանի ռադիոաստղադիտակի (Պուերտո-Ռիկո) օգնությամբ։

## Հնարավոր գործածումը
Յարկովսկու էֆեկտի դիտարկողական չափումները նոր հնարավորություններ են ընձեռնում աստերոիդների հետազոտման համար։ Օրինակ, Գոլևկան դարձել է առաջին միայնակ աստերոիդը, որի զանգվածը ճշգրիտ հայտնի է։

Եթե ծածկել Երկրին սպառնացող աստերոիդի մակերևույթը բարակ շերտով, որը կփոխի նրա ջերմահաղորդականությունը, կարելի է փոխել նրա շարժման հետագիծը, դարձնելով այն ավելի անվտանգ։

## Տես նաև
* Աստերոիդ
* YORP-էֆեկտ
* Պոյտինգ - Ռոբերտսոնի էֆեկտ

## Արտաքին հղումներ
* Հեռու տանել աստերոիդները փոխելով նրանց ալբեդոն
* Վ. Սուրդին։ Ճարտարագետ Յարկովսկու էֆեկտը

Կատեգորիա:Աստերոիդներ
Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Նուկլեոտիդ

**Նուկլեոտիդներ**, նուկլեոզիդ-ֆոսֆորատներ, նուկլեոզիդների ֆոսֆորաթթվական էսթերներ։ Կազմված են ազոտային հիմքից, ածխաջրից և ֆոսֆորական թթվի մնացորդից։ Ռիբոնուկլեոտիդները և դեզօքսիռիբոնուկլեոտիդները պարունակում են միևնույն պուրինային հիմքերը (ադենին և գուանին), բայց տարբերվում են պիրիմիդնային հիմքերի (ցիտոզին և ուրացիլ, ցիտոզին և թիմին) կազմով։ Համարյա բոլոր նուկլեոտիդները անգույն, ջրում լուծվող բյուրեղային նյութեր են։ Չեն լուծվում օրգանական լուծիչներում։ Ունեն թթվային հատկություն և բնորոշ կլանման սպեկտր ուլտրամանուշակագույն հատվածում։ Լինում են մեկ, երկու, երեք և բազմաթիվ նուկլեոտիդների մնացորդներից կազմված միացություններ, որոնք համապատասխանաբար կոչվում են միանուկլեոտիդներ, երկնուկլեոտիդներ, եռնուկլեոտիդներ և բազմանուկլեոտիդներ կամ նուկլեինաթթուներ։ Նուկլեոտիդներից են բաղկացած նուկլեինաթթուները, բազմաթիվ կոֆերմենտներ և կենսաբանորեն այլ ակտիվ նյութեր։ Նուկլեոտիդներ են կոչվում նաև նույն սկզբունքով կառուցված, բայց ֆոսֆորական թթվի մեկից ավելի թվով (2,3) մնացորդ կամ ազոտային հիմքեր պարունակող միացությունները, ինչպես օրինակ՝ օրգանիզմում էներգիայի հիմնական աղբյուր հանդիսացող ադենոզինեռֆոսֆորական թթուն (ԱԵՖ), ջրածնի և էլեկտրոնների փոխադրման ռեակցիաներին մասնակցող նիկոտինամիդադենիներկնուկլեոտիդը (ՆԱԵ), ֆլավինադենիներկնուկլեոտիդը (ՖԱԵ) և այլն։ Օրգանիզմում նուկլեոտիդները սինթեզվում են ամինաթթուներից և այլ ավելի պարզ միացություններից։ Կենսաբանական օբյեկտներից նուկլեոտիդներ անջատում են էլեկտրաֆորեզի, իոնափոխանակային և նրբաշերտ քրոմատոգրաֆիայի մեթոդներով։

Կատեգորիա:Նուկլեոտիդներ
Էմենտալ (պանիր)

**Էմենտալ**, **էմենտալեր** (*Emmental*, *Emmentaller*), շվեյցարական պանրի տեսակ է։ Որպես հիմք ծառայում է բարձրադիր և ենթալպյան արոտներից ստացված կովի կաթը։ Դասվում է պինդ տեսակի պանիրների խմբին։ Ունի նուրբ առաձգական կամություն, դեղին գույն, քաղցր ընկուզային համ և խիստ արտահայտված բուրմունք։ Կտրվածքի վրա երևում են խոշոր, կլոր և ձվաձև աչքեր։ Պանիրն արտադրվում է թեթևակի ուռուցիկ կողմերով ցածր գլանի տեսքով, որը կշռում է, 5-10 կգ և պատված է նարնջագույն լատեքսով։
 
Օգտագործվում է հասունանալուց երկու ամիս հետո, սակայն հասուն տարիքում պանրտի համային արժեքներն առավել են արտահայտված։

Էմենտալն օգտագործվում է որպես նախուտեստ, աղանդեր, ինչպես նաև աղցաններ, բուտերբրոդներ, սոուսներ կամ ֆոնդյու պատրաստելու համար։

## Բաղադրությունը

## Արտաքին հղումներ
* Խոհարարի գանձերը` պանիրներ

Կատեգորիա:Շվեյցարական պանիրներ
Կատեգորիա:Պինդ պանիրներ
Ռոման Ամոյան

**Ռոման Հասանի Ամոյան** (), ազգությամբ եզդի հայաստանցի նախկին ըմբշամարտիկ, Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2009)։ Եվրոպայի առաջնությունների կրկնակի չեմպիոն (2006, 2011), աշխարհի առաջնությունների եռակի մեդալակիր (2009, 2010, 2013), Պեկինի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր մինչև 55 կգ քաշայինների հունահռոմեական ըմբշամարտում։ 2011 թվականին ընտրվել է Հայաստանի լավագույն մարզիկ։

## Կենսագրություն
Ռոման Ամոյանը ծնվել է 1983 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Երևանում, եզդիների ընտանիքում։ Հունահռոմեական ըմբշամարտով զբաղվել սկսել է տասը տարեկան հասակում Հարություն Խաչատրյանի գլխավորությամբ։ 2001 թվականին դարձել է աշխարհի երիտասարդական առաջնության, 2002 թվականին՝ Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության հաղթող։

2003 թվականին Ռոման Ամոյանը նվաճել է արծաթե մեդալ Բելգրադում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությունում։ 2005 և 2008 թվականների Եվրոպայի առաջնություններում նա նույնպես արժանացել է արծաթե մեդալների, իսկ 2006 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։

2008 թվականին Ռոման Ամոյանը նվաճել է բրոնզե մեդալ Պեկինում անցկացվող Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Հաղթելով Ղազախստանի ներկայացուցիչ Ասետ Իմանբաևին և Վրաստանի ներկայացուցիչ Լաշա Գոգիտաձեին՝ Ռոման Ամոյանը կիսաեզրափակչում զիջել է ադրբեջանցի Ռովշան Բայրամովին։ Բրոնզե մեդալի համար կայացած մարտում Ամոյանը վստահ հաղթանակ է տարել Կուբան ներկայացնող Յագնիեր Էռնանդեսի նկատմամբ։ Ամոյանի նվաճած մեդալը դարձել է հայ ըմբշամարտիկների նվաճած առաջին օլիմպիական մեդալը վերջին 16 տարիների ընթացքում։

2009 թվականին Ռոման Ամոյանը դարձել է աշխարհի առաջնության արծաթե, իսկ 2010 թվականին՝ բրոնզե մեդալակիր։ 2011 թվականին Ռոման Ամոյանը Եվրոպայի առաջնությունում ստացել է գլխի ծանր վնասվածք, սակայն արյունոտ վիրակապով շարունակել է մարտը և երկրորդ անգամ դարձել Եվրոպայի չեմպիոն։ Նույն թվականին նա ընտրվել է Հայաստանի տարվա մարզիկ։

Ռոման Ամոյանը չի կարողացել որակավորվել 2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին մասնակցելու համար։ 2013 թվականի աշխարհի առաջնությունում նա նվաճել է բրոնզե, իսկ 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում՝ արծաթե մեդալներ։

## Անձնական կյանք
[մինի|300px|աջից|Ռոման Ամոյանի (աջից) և ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության հաղթող [Մալխաս Ամոյանի (ձախից) համատեղ մարզումը Հրազդանի ձորի բացօթյա մարզահրապարակում]]
Ռոման Ամոյանն ամուսնացած է։ Կինը բժիշկ է։ Նրանք ունեն դուստր։

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Այս մեդալն ինձ վստահություն տվեց վարկանիշային մրցաշարերից առաջ. Ռոման Ամոյան

Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Եզդիներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Complice

**Complice** (, հայերեն բառացի թարգմանած՝ նշանակում է *Մեղսակից*), Եվրատեսիլ 2008 երգի մրցույթում Սան Մարինոն ներկայացրած Միոդիո երաժշտախմբի իտալերեն երգը, որի հեղինակներն են խմբի ստեղնաշարային գործիքները նվագող Ֆրանչեսկո Սանչիսին («Սանչոն») և երգիչ, մենակատար Նիկոլո Դելլա Վալլեն։ Եվրատեսիլի ամբողջ պատմության ընթացքում այդ երաժշտախումբը եղել է Սան Մարինոյի հանրապետության առաջին ներկայացուցիչը։

Երգը մրցույթում ներկայացվել է առաջին կիսաեզրափակչի ժամանակ և չի անցել եզրափակիչ փուլ, 5 միավորով զբաղեցրել է վերջին՝ 19-րդ հորիզոնականը։ Դրանից հետո *Miodio*-ն մասնակցել է Ռումինիայում անցկացված *Golden Stag Festival*-ին, այնուհետև՝ Չեռնոգորիայում կայացած  *Pjesma Mediterana* մրցույթին։ Հետագայում համերգային շրջագայություն է կատարել Իտալիայով, Մոլդովայով, Սան Մարինոյով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Full lyrics of the song 


Կատեգորիա:Իտալերեն երգեր