open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ֆոկուս (ֆիլմ, 2015)

**Ֆոկուս** (), ամերիկյան արտադրության կրիմինալ տրագիկոմեդիա։ Ֆիլմի ռեժիսորներն ու սցենարիստները Գլեն Ֆիկարան ու Ջոն Ռեկուան են։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատարներն են Ուիլ Սմիթը, Մարգո Ռոբբին և Ռոդրիգո Սանտորոն։ ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի փետրվարի 27-ին։

## Սյուժե
Հմուտ կողոպտողը իր խումբ է վերցնում երիտասարդ հմայիչ մի աղջկա, սակայն ամեն ինչ խառնվում է իրար, երբ նրանց մոտ սկսվում է սիրավեպ։

## Դերերում
* Ուիլ Սմիթ` Նիքի Սփուրջն
* Մարգո Ռոբբի` Ջեսս Բերեթ 
* Ռոդրիգո Սանտորո` Գարիգա
* Ջերալդ Մաքռեյնի` Բաքի Սփուր/Օուենս
* Բ. Դ. Վոնգ` Լիուան Թսի
* Ռոբերտ Թեյլոր` Մաքիվն 
* Դոմինիք Ֆումուզա՝ Ջարեդ
* Բրեննան Բրաուն՝ Հորսթ
* Գրիֆ Ֆուրսթ՝ Գարեթ
* Ադրիան Մարտինեզ՝ Ֆարհադ
* Ալֆրեդ Թումբլի՝ Դոգս

## Նկարահանումներ
Ֆիլմը նկարահանվել է Բուենոս Այրեսում և Նոր Օռլեանում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Սկզբնական շրջանում գլխավոր դերերը առաջարկվել էին Ռայան Գոսլինգին ու Էմմա Սթոունին։
* Ռայան Գոսլինգի հեռանալուց հետո գլխավոր դերը առաջարկվել է Բրեդ Փիթին ու Բեն Աֆլեքին։
* Քրիստեն Ստյուարտը հրաժարվել է խաղալ ֆիլմում, քանի որ նրա և Ուիլ Սմիթի տարիքային տարբերությունը բավականին մեծ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* «Ֆոկուս» ֆիլմը ԿինոՊոիսկ կայքում
*  «Ֆոկուս» ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
*  «Ֆոկուս» ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2015 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սպորտային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Dune Entertainment ֆիլմեր
Ճապաղջրի դաշտ

**Ճապաղջրի դաշտ**, գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի վտակ Գյունեկ գետի ստորին հոսանքում, Հայկական Տավրոսի հյուսիսային ստորոտին։ Խզման հետևանքով առաջացած իջվածք է՝ լցված նեոգեն-անթրոպոգենի լճա-գետային և հրաբխային նստվածքներով։ Տարածությունը մոտ 500 կմ2 է, բարձրությունը՝ 1000—1200 մ։ Կլիման ցամաքային է՝ տաք ամառներով և ցուրտ ձմեռներով։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը - 5&nbsp;°C-ից մինչև —3&nbsp;°C է, հուլիսինը՝ 22-24&nbsp;°C, տարեկան տեղումները՝ 300-500 մմ։ Գերիշխում են տափաստանները։

Կատեգորիա:Բինգյոլի մարզի հարթավայրեր
Թել Սահլաբի շրջան

**Թել Սահլաբի շրջան** կամ **Սահլաբի շրջան **(), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Սուկայլաբիայի գավառի հինգ շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Թել Սահլաբ քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 38,783 մարդ։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 202.82 քառ.կմ տարածք։

Ունի 17 գյուղ և ավան
* Աբու Կուբայս (), բնակչություն՝ 758
* Նահր ալ-Բարեդ (), բնակչություն՝ 4,016
* Թել Սահլաբ (), բնակչություն՝ 35,000
* Աբու Ֆարաջ (), բնակչություն՝ 834
* Աշարնե (), բնակչություն՝ 6347
* Բիրեթ Էլջաբալ (), բնակչություն՝ 543
* Էյն Էլջերն (), բնակչություն՝ 728
* Հիր Էլմոսիլ (), բնակչություն՝ 579
* Կանյես (), բնակչություն՝ 481
* Խարեբ (), բնակչություն՝ 241
* Ալ-Լատմա (), բնակչություն՝ 406
* Մազհալ (), բնակչություն՝ 2,077
* Հաուայեկ (), բնակչություն՝ 747
* Ռասմ Էլջերն (), բնակչություն՝ 314
* Տամազա (), բնակչություն՝ 101
* Տոբե (), բնակչություն՝ 1,045
* Էլկաշատի (), բնակչություն՝ 969

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Ալ-Սուկայլաբիայի գավառ
Ճապոնա-չինական պատերազմ (1894-1895)

200px|մինի|Պատերազմի քարտեզը
**Ճապոնա-չինական պատերազմ** (, , հանգըլ՝ 청일전쟁}} հանջա՝ 淸日戰爭), Կայսերական Ճապոնիայի և Չինաստանի Ցին դինաստիայի միջև պատերազմը՝ հիմնականում Կորեայի թերակղզում վերահսկողություն սահմանելու համար։

Չինական բանակն ու նավատորմը խոշոր պարտություն կրեցին ցամաքում և ծովում։ 1894-ի հոկտեմբերից ռազմական գործողությունները փոխադրվեցին հյուսիսարևելյան Չինաստանի տարածքը, ճապոնական զորքերը գրավեցին Լյաոդունի թերակղզին, Վեյհայվեյը և այլն։ 1895 թվականի ապրիլի 17-ին Չինաստանն ստորագրեց խիստ ծանր հաշտության պայմանագիր։

Պատերազմը սկիզբ դրեց Չինաստանի ներքաղաքական ապակայունացմանը, Ցին կայսրության հեղինակության անկմանը, խթանեց Ճապոնիայի զարգացումը, իսկ Թայվան և Պենխուլեդաո կղզիների գրվմամբ, Կորեայի վասալացմամբ հիմք դրվեց ճապոնական գաղութային կայսրությանը։ Պատմության մեջ առաջին անգամ Արևելյան Ասիայի գերիշխանությունը Չինաստանից անցավ Ճապոնիային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Չինաստանի պատերազմներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի պատերազմներ
Ճապոնական գիր

**Ճապոնական գիր**, հիերոգլիֆներից (մոտ 15 հազար) բաղկացած գրային համակարգ, որոնցով նշանակում են մեկ կամ մի քանի համանիշ ձևույթներ և վանկային այբուբենի երկու տարբերակի հիրագանա, կատականա, առաջինը՝ օժանդակ ձևույթների ու նմանաձայնությունների, երկրորդը՝ նորագույն փոխառությունների գրության համար։ Ճապոնական գիրը զուգակցում է գաղափարագրության ու հնչյունագրության սկզբունքները։ Հիերոգլիֆները VI-VII դարերին չինական փոխառություններ են։ Ճապոնական գիրը նախապես գրել են չինարեն, ապա սկսել են նշանակել ճապոներեն բառեր, ձևույթներ։ Յուրաքանչյուր բառ կարող էր գրվել 5-20 ցանկացած համանիշ նշանով։ XII դարին մնացել են համեմատաբար պարզ կտրվածքներով վանկագրերը (կատականա) և դյուրագիծ բոլորգրերը (հիրագանա)։ 1946-ին մամուլում օգտագործվող հիերոգլիֆների թիվը կրճատվելով հասել է 1800-ի, 700-ի գրությունը պարզեցվել է։ Նկատվում է գաղափարագրությունից հնչյունագրության անցնելու միտում։ Բառերը չեն սահմանազատվում։ Գրությունը՝ վերից վար, աջից ձախ, երբեմն նաև՝ ձախից աջ։

Կատեգորիա:Ճապոնական գիր
Պեքո

**Պեքո** () կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։ Զբաղեցնում է 25,19 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով՝ 223 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 223 մարդ/կմ²։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0125։ Փոստային ինդեքսը՝ 10080։
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:550
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 487
 bar:1871 from:0 till: 504
 bar:1881 from:0 till: 514
 bar:1901 from:0 till: 463
 bar:1911 from:0 till: 508
 bar:1921 from:0 till: 443
 bar:1931 from:0 till: 366
 bar:1936 from:0 till: 326
 bar:1951 from:0 till: 281
 bar:1961 from:0 till: 249
 bar:1971 from:0 till: 232
 bar:1981 from:0 till: 242
 bar:1991 from:0 till: 252
 bar:2001 from:0 till: 224
PlotData=
 bar:1861 at: 487 fontsize:S text: 487 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 504 fontsize:S text: 504 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 514 fontsize:S text: 514 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 463 fontsize:S text: 463 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 508 fontsize:S text: 508 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 443 fontsize:S text: 443 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 366 fontsize:S text: 366 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 326 fontsize:S text: 326 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 281 fontsize:S text: 281 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 249 fontsize:S text: 249 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 232 fontsize:S text: 232 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 242 fontsize:S text: 242 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 252 fontsize:S text: 252 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 224 fontsize:S text: 224 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ճառագայթավորներ

250px|աջից|մինի|Ճառագայթավորներ
**Ճառագայթավորներ**, **Ռադիոլարիաներ** ( - ճառագայթ), նախակենդանիների տիպի սարկոդայինների դասի ենթադաս։ Մարմնի չափերը՝ 40 մկմ-ից 1 մմ և ավելի։ Ծովային (հատկապես տաք) պլանկաոնային օրգանիզմներ են։ Ունեն ներքին կմախք՝ կաշվենման ծակոտկեն պատիճի տեսքով, որի մեջ ներփակված է մեկ կամ մի քանի կորիզ ամփոփոդ ներպատիճային ցիտոպլազման։ Վերջինս ծակոտիների միջոցով հաղորդակցվում է արտապատիճային ցիտոպլազմայի հետ։ էկտոպլազմայում համարյա միշտ հանդիպում են բազմաթիվ միաբջիջ ջրիմուռներ՝ զոոքսանտելներ։ Ճառագայթավորները լողում և կեր են որսում կեղծ ոտքերի օգնությամբ։ Ճառագայթավորները ունեն նաև սիլիցիումի օքսիդից կամ ստրոնցիումի սուլֆատից կազմված ասեղներ, որոնց տարբեր համադրությունից առաջանում է արտաքին կմախքը։ Ճառագայթավորների կորիզը պարունակում է մեծ քանակությամբ դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու (ԴՆԹ), որը պայմանավորված է դրանց արտակարգ պոլիպլոիդությամբ (քրոմոսոմների ավելի քան 1000 հապլոիդ հավաք)։ Բազմանում են կիսվելով, առանձին տեսակների մոտ նկատվել է իզոգամ կոպուլյացիայի տիպի Աբական պրոցես։ Հայտնի է ճառագայթավորների 7000-ից ավելի տեսակ։

Կատեգորիա:Էուկարիոտներ
Ընծայեկ Տեր-Ստեփանյան

**Ընծայեկ Տեր-Ստեփանյան** (1892, Մարաշ, Մարաշի գավառ, Հալեպի նահանգ, Օսմանյան կայսրություն- 11 փետրվարի, 1920, Մարաշ), հայ բժիշկ, ազգային և հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1892 թվականին Օսմանյան կայսրության Հալեպի նահանգի Մարաշի գավառի կենտրոն Մարաշ քաղաքում։
Նախնական կրթությունն ստացել է Մարաշի սրբոց Քառասնից Մանկանց եկեղեցու վարժարանում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Մարաշի Ազգային Կեդրոնական վարժարանում։ 1908 թվականին ավարտել է ամերիկացի մի­սի­ո­ներ­նե­րի Տարսոնի Սենթ Փոլ քոլեջը (Ամերիկյան Սուրբ Պողոս վարժարան)։

1908-1910 թվականներին ուսուցչություն է արել Մարաշի և Եդեսիայի (Ուրֆայի) ազգային վարժարաններում։ 1910-1916 թվականներին սովորել է Կ. Պոլ­սի Հայդար փաշայի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանում` գի­շե­րօ­թիկ ու­սա­նո­ղի կար­գա­վի­ճա­կով։ 1916 թվականին այս վար­ժա­րա­նը նրա հետ մի­ա­սին ավար­տել են նաև Սարգիս Ազատյանը և Սամվել Գանձապետյանը ու զին­վո­րա­կան բժշկի վկա­յա­կան ստա­ցել։

1916 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ, ուղարկվել Դամասկոս և զինվորական բժիշկ ծառայել տեղի զինվորական հիվանդանոցում։ Այստեղ կարճ ժամանակում արժանացել է աշխատակիցների գնահատանքին ու հարգանքին։ 1918 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, վերադարձել է Մարաշ և բժիշկ աշխատել։

Ը. Տեր-Ստեփանյանը եղել է նաև հասարակական և ազգային գործիչ։ 1919 թվականի ապրիլին Ազգային պատվիրակության կազմած Առողջապահական առաքելության (նախագահ՝ բժիշկ Ղազարոսյան) կազմում ընդգրկված հայ բժիշկները աշխատել են Կիլիկիան գրաված ֆրանսիական զինվորական ղեկավարության ներքո։ Կիլիկիան հայաթափելու օրերին՝ ֆրան­սի­ա­ցի­նե­րի ու Հայկական լեգեոնի Մարաշից նահանջելուց հետո, բժիշկը ջանացել է հեռանալ թուրք չեթեների կազմակերպած սպանդից։ 1920 թվականի փետրվարի 11-ին Մարաշում` Ակսուի եզեր­քին, զոհ­վել է թուրք հրո­սակ­նե­րի գնդա­կից` 28 տարեկանում։

## Գրականություն
*Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
*Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:1892 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարաշ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 11 մահեր
Կատեգորիա:1920 մահեր
Կատեգորիա:Մարաշ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ ազգային գործիչներ
Ֆոտոպլաստիկության երևույթ

**Ֆոտոպլաստիկության երևույթ**, ֆոտոճկունության երևույթ, բյուրեղների դարձելի ամրապնդումը լույսի ազդեցությամբ։

1968 թվականին հայտնաբերել են Յուրի Օսիպյանը և գիտնական Ի․ Բ․ Սավչենկոն։ Ֆոտոպլաստիկության երևույթը դիտվում է A11 և JIV խմբի գործնականորեն բոլոր կիսահաղորդիչներում։ Փորձարարական տվյալները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ Ֆոտոպլաստիկության երևույթը բնորոշ է կիսահաղորդչային բոլոր նյութերին։ Բյուրեղների ամրապնդումը կապված է լույսի ազդեցությամբ կիսահաղորդիչի էլեկտրոնային ենթահամակարգի գրգռման հետևանքով դիսլոկացիաների շարժման պայմանների փոփոխության հետ։ էլեկտրոն-խոռոչային զույգերի առաջացումը կարող է խոչընդոտել դիսլոկացիաների շարժմանը ինչպես լույսի ազդեցությամբ բյուրեղում «երկարակյաց» ֆոտոարգելակիչների առաջացման հաշվին, այնպես էլ դիսլոկացիաների էլեկտրական լիցքի փոփոխության հետևանքով։ Դեֆորմացիայի պայմանների փոփոխությունը կարող է հանգեցնել երևույթի նշանի փոփոխության, այսինքն՝ լույսի ազդեցությամբ բյուրեղի թուլացման (բացասական Ֆոտոպլաստիկության երևույթ)։ Ֆոտոպլաստիկության երևույթը լայնորեն կիրառվում է կիսահաղորդչային սարքերի, ինչպես նաև օպտիկական քվանտային գեներատորների համար օպտիկական« լուսամուտների» պատրաստման տեխնոլոգիայում։

## Գրականություն
* О с и п ь я н К)․ А․, Савченко И․ Б․, Экспериментальное наблюдение влияния света (на пластическую деформацию сульфида кадмия, «Письма в журнал экспери¬ ментальной и теоретической физики», т․ 7, в․ 4, 1968; 
*Варданян Р․ А․, Кравченко В․ Я․, Осипьян Ю․ А․, К вопросу о механизме фотопластического эффекта, նույն տեղում, т․ 40, в․ 6, 1984․

Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Սուրանի շրջան

**Սուրանի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Համայի գավառի չորս շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Սուրան քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 90,654 մարդ։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 469.09 քառ.կմ տարածք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Համայի գավառ
Ռափայել Տեր-Թումայան

**Ռափայել Թումայի Տեր-Թումայան** (նաև՝ Հաջի Ռափայել, Հեքիմ Ռափայել, ?, Ստանոզ, Անկարայի գավառ, Անկարայի նահանգ - 1915, Ստանոզի մոտ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Անկարայի նահանգի Անկարայի գավառի Ստանոզ ավանում՝ Տեր Թումա քահանայի ընտանիքում։ Պատկանել է Ստանոզի առևտրական համայնքին։ Բժշկական կրթություն չի ունեցել, սակայն, ունենալով բժշկական ու անասնաբուժական բազմակողմանի գիտելիքներ ու փորձ, զբաղվել է ժողովրդական բժշկությամբ (հեքիմությամբ) և անձնվիրաբար ծառայել ժողովրդին։ Ճանաչված ու հարգված է եղել ավանի թուրք և հայ բնակչության կողմից, որպես աստվածավախ ու անբասիր նկարագրով անձ։ Նրան կոչել են Հաջի Ռափայել կամ Հեքիմ Ռափայել։

1915 թվականի տարագրության ժամանակ բոլոր ստանոզցիներին տեղահանել են դեպի Անկարա, սակայն որոշ պատճառներով առևտրականները վերադարձվել են Ստանոզ։ Կարճ ժամանակ անց պետական մարմինները նրանց
կրկին կանչել են իրենց մոտ ու առաջարկել իսլամ ընդունել, ինչի փոխարեն նրանց կտրվեր գերմանական անձնագիր։ Սական ստանոզցիները մերժել են այդ առաջարկը, ինչի հետևանքով առևտրականներին տարել են Ստանոզից 8 կմ հեռու գտնվող մի վայր, բոլորին սպանել ու թաղել մի խորունկ փոսում։ Դրանց մեջ է եղել ու առանձնակի դաժանությամբ սպանվել նաև Հեքիմ Ռափայելը։

Ունեցել է կին՝ Սրբուհի և որդիներ Կղեմես և Թոմա Տեր-Թումայաններին, որոնցից վերջինը 1940 թվականին զոհվել
է Փարիզի ռմբակոծության ժամանակ։

## Գրականություն
*Թէրզեան Կարապետ, Պատմագիրք Ստանոզի Հայոց, Պէյրութ, 1969, 372 էջ
*Շահբազյան Հասմիկ և Միրզոյան Անահիտ (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), հ. 3, Անկարայի նահանգ, Երևան, 2006։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Ստանոզ ավանում ծնվածներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Յուրի Օսիպյան

**Յուրի Անդրեյի Օսիպյան** (Юрий Андреевич Осипьян, ), ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970), խՍՀՄ ԳԱ (1981), ՌԳԱ (1991, թղթակից անդամ՝ 1972 թվականից) ակադեմիկոս։ Դիսլոկացիոն ֆիզիկայի հիմնադիրը։

## Կենսագրություն
1955 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պողպատի և համաձուլվածքների ինստիտուտը և 1960 թվականին՝ Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1955-1962 թվականներին աշխատել է սև մետալուրգիայի կենտրոնական ԳՀԻ-ի մետաղագիտության և մետաղների ֆիզիկայի ինստիտուտում։ 1962-1963 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ բյուրեղագիտության ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ։ 1963 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ պինդ մարմնի ֆիզիկայի ինստիտուտում, 1963-1973 թվականներին՝ տնօրենի տեղակալ, 1973 թվականից՝ տնօրեն)։ 1966 թվականից միաժամանակ Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի պինդ մարմնի ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, 1970 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1988-1994 թվականներին եղել է ՌԳԱ փոխնախագահ, 1994 թվականից՝ նախագահության անդամ։ 1989-1991 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ Ժողովրդական պատգամավոր և ԽՍՀՄ նախագահական խորհրդի անդամ։

## Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են պինդ մարմնի ֆիզիկային։ Հետազոտել է թելանման բյուրեղների մեխանիկական հատկությունները, ցածր ջերմաստիճաններում քվանտային էֆեկտների ազդեցությունը մարտենսիտային փուլային փոխակերպումների վրա, դիսլոկացիաներից առաջացող էլեկտրոնային սպինային ռեզոնանսը, կիսահաղորդիչների հաղորդականության տեսակի շրջափոխումը դիսլոկացիաներ ներմուծելիս, դիսլոկացիոն հաղորդականությունն ու լյումինեսցենտումը, դիսլոկացիաների և էլեկտրոնների փոխազդեցությունը բյուրեղներում։

Հայտնաբերել է ֆոտոառաձգականության երևույթը, էլեկտրապլաստիկական էֆեկտը՝ բյուրեղի պլաստիկության փոփոխությունը էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ։

## Երկեր
* Дислокации в полупроводниках, М., 1990.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Իտալիայի փողոց (Երևան)

**Իտալիայի փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ Իտալիայի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Շահումյանի անվան պուրակից (Մովսես Խորենացու փողոց) և ձգվում մինչև Մյասնիկյան հրապարակ (Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի փողոց)։ Հատող փողոցներ չունի։ Երթևեկությունը փողոցով միակողմանի է։

## Պատմություն
Նախկինում Երևանի այս հատվածում փողոց չկար։ 2002 թվականին Թատերական այգու մի մասը հատկացվեց ՀՀ-ում Իտալիայի դեսպանության շենքի կառուցման համար, որի հետ մեկտեղ նույն այգին շրջապատող առևտրային շարքի տների և ծառերի հաշվին կառուցվեց նաև Իտալիայի փողոցը։ Դեսպանատան բացումը տեղի ունեցավ 2002 թվականի հունիսի 2-ին։

## Նշանակալի օբյեկտներ
Փողոցի ձախ կողմում են.
* «Կոնգրես» հյուրանոցը
* ՀՀ-ում Իտալիայի դեսպանատունը
* Թատերական այգին

## Պատկերասրահ

Իտալիայի փողոց (3).JPG|Տեսք Գրիգոր Լուսավորչի փողոցի կողմից
Best Western Plus Congress Hotel Yerevan.jpg|«Բեսթ Վեսթերն Կոնգրես» հյուրանոց
Իտալիայի փողոց (2).JPG|Իտալիայի դեսպանատան շենք


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Յանիս Օսիս

**Յանիս Աուգուստովիչ Օսիս** (, ), լատիշ դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1956)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Պետրոգրադի համալսարանում։ 1916 թվականից մասնակցել է Պետրոգրադի լատիշական Նոր թատրոնի ներկայացումներին։ 1919-1971 թվականներին եղել է Խորհրդային Լատվիայի բանվորական թատրոնի (այժմ՝ Ա. Ուպիտի անվան լատվիական դրամայի թատրոն, Ռիգա) դերասան։ Օսիսը լատիշական ռեալիստական դերասանական արվեստի ներկայացուցիչներից է։

## Դերեր
* Լեվի, Մինտաուտ (Ռայնիսի «Հովսեփը և իր եղբայրները», «Ինդուլիսն ու Արիան»)
* Դարոզա (Լացիսի «Ձկնորսի որդին»)
* Վանագ (Ուպիտի «Կանաչ երկիր»)
* Ցեպլիս (Ռոզիտի «Ցեպլիս»)
* Ֆամուսով (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»)
* Քաղաքագլուխ (Գոգոլի «Ռևիզոր»)
* Լինյաև (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Գայլեր և ոչխարներ»)
* Զաբելին (Պոգոդինի «Կրեմլյան կուրանտներ»)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատիշ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Վիլհելմ Օստվալդ

**Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Օստվալդ** (, ), գերմանացի ֆիզիկաքիմիկոս, իդեալիստ փիլիսոփա։ Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1896)։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ (1901-2000), (քիմիայի գծով, 1909)։

## Կենսագրություն
1875 թվականին ավարտել է Դորպատի (Տարտու) համալսարանը։ 1882-1887 թվականներին եղել է Ռիգայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի, 1887-1906 թվականներին՝ Լայպցիգի համալսարանի պրոֆեսոր։ Օստվալդի հիմնական գիտական աշխատանքները վերաբերում են Էլեկտրոլիտային դիսոցման տեսության զարգացմանը։ 1884 թվականին հայտնաբերել է թթուների լուծույթների էլեկտրահաղորդականության կապը նրանց էլեկտրոլիտային դիսոցման աստիճանի հետ, սահմանել այժմ իր անվամբ հայտնի նոսրացումների օրենքը (1888), առաջարկել է վերլուծական քիմիայի ռեակցիաները դիտել որպես իոնների միջև փոխազդեցություն (1894)։

Ուսումնասիրել է նաև քիմիական կինետիկայի և կատալիզի հարցերը, մշակել ամոնիակի կատալիտիկ օքսիդացման հիմունքները։

1887 թվականին Ցա․ Վանտ Հոֆֆի հետ միասին հիմնել է «Ցայտշրիֆտ ֆյուր ֆիզիկոլիշե Խեմի» («Zeitschrift fiir physikolische Chemie») ամսագիրը, 1889 թվականին իրականացրել է «ճշգրիտ գիտությունների դասականները» հրատարակությունը։

Օստվալդը «ֆիզիկական» իդեալիզմի տարատեսակներից մեկի՝ էներգետիզմի տեսության հեղինակն է։

## Հրատարակություններ
* 
* 
* 
* 
* 

## Աշխատություններ
* *Leitlinien der Chemie : 7 gemeinverständliche Vorträge aus der Geschichte der Chemie*. Leipzig։ Akad. Verl.-Ges., 1906. Digital edition of the University and State Library Düsseldorf.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ուսուցիչներ
Պետեր Բրունս

**Պետեր Բրունս** (գերմ.` *Peter Bruns*, ), գերմանացի հոգևորական, աստվածաբան, արևելագետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականի հունվարի 26-ին Գերմանիայի Էսսեն քաղաքում։ 1980 - 1985 թթ. ուսանել է կաթոլիկ աստվածաբանություն Բոխումի և Բոնի համալսարաններում, ինչպես նաև Երուսաղեմում։ 1990 թ. հունիսի 1-ին ձեռամբ կարդինալ Ֆրանց Հանգսբախի (Franz Hengsbach) ձեռնադրվում է կուսակրոն քահանա։ Նույն թվականին Բոխումի համալսարանում պրոֆեսոր Վիլհելմ Գերլինգսի (Wilhelm Geerlings) ղեկավարությամբ պատմական աստվածաբանության ուղղությամբ պաշտպանում է թեկնածուական ատենախոսություն. «**Պարսից իմաստուն [[Ափրահատ]]ի քրիստոսաբանությունը**» («*Das Christusbild Aphrahats des Persischen Weisen*»)։ 1994 թ. Բոխումի համալսարանում պաշտպանում է դոկտորական ատենախոսություն «**[[Թեոդորոս Մոպսուեստացի]]ի դավանաբանական ճառերը**» («*Die katechetischen Homilien des Theodor von Mopsuestia*»)։ 2000 թ. Բամբերգի համալսարանի Աստվածաբանության ֆակուլտետի Հին Եկեղեցու պատմության և Հայրաբանության ամբիոնի վարիչն է, ինչպես նաև Այխշտետ - Ինգոլշտադի Կաթոլիկ համալսարանին կից գործող Քրիստոնյա Արևելքի գիտաուսումնասիրական կենտրոնի տնօրենն է։

## Գիտական հետաքրքրություններ
Պրոֆեսոր Պետեր Բրունսի գիտական հետաքրքրությունների դաշտն լայն է։ Նա զբաղվում է Ասորական Եկեղեցիների աստվածաբանական ժառանգության զանազան հարցերով, ինչպես նաև հայ - ասորական աստվածաբանական և գրական կապերի ուսումնասիրությամբ։ Տրապետում է ասորերեն, եբրայերեն, հունարեն, հայերեն (գրաբար), անգլերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն, արաբերեն լեզուներին։

## Կարևոր գիտական աշխատանքների ցանկ
* Orientalia Christiana ։ Festschrift für Hubert Kaufhold zum 70. Geburtstag, Bruns, Peter ; Luthe, Heinz Otto (Hrsg./Bearbeiter). - 2013
* Vom Euphrat an die Altmühl ։ die Forschungsstelle Christlicher Orient an der Katholischen Universität Eichstätt-Ingolstadt, Bruns, Peter [Hrsg.] (Hrsg./Bearbeiter). - 2012
* Große Gestalten der Alten Welt, Bruns, Peter (Hrsg./Bearbeiter). - 2005
* Vom Schisma zu den Kreuzzügen ։ 1054 - 1204, Bruns, Peter. - 2005
* Von Athen nach Bagdad ։ zur Rezeption griechischer Philosophie von der Spätantike bis zum Islam, Bruns, Peter ; Brock, Sebastian (Hrsg./Bearbeiter). - 2003
* Lexikon der antiken christlichen Literatur, Döpp, Siegmar ; Bruns, Peter ; Geerlings, Wilhelm (Hrsg./Bearbeiter). - 2002
* **Den Menschen mit dem Himmel verbinden ։ eine Studie zu den katechetischen Homilien des Theodor von Mopsuestia, Lovanii ։ Peeters, 1995. - XVIII, 444 S.**
* **Das Christusbild Aphrahats des persischen Weisen Bonn ։ Borengässer, 1990. - XXIV, 243 S.**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.uni-bamberg.de/kgpatr/lehrstuhlteam/prof_dr_peter_bruns/
* http://www.ku.de/thf/chr-or/team/bruns/ 

Կատեգորիա:Գերմանացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ
Քառնազի շրջան

**Քառնազի շրջան**(), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Մահարդայի գավառի երեք շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Քառնազ քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 25,039 մարդ։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 62.29 քառ.կմ տարածք։

Ունի 6 գյուղ և ավան
*Քառնազ (), բնակչություն՝ 1,400
*Ջբին (), բնակչություն՝ 3,488
*Էլաասման (), բնակչություն՝ 57
*Շեյխ Հադիդ (), բնակչություն՝ 1,958
*Ջալմա (), բնակչություն՝ 3,970
*Մաղիր (), բնակչություն՝ 1,491

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մահարդայի գավառ
Քաֆր Զիտայի շրջան

**Քաֆր Զիտայի շրջան **(), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Մահարդայի գավառի երեք շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Քաֆր Զիտա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 39,302 մարդ։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 146.41 քառ.կմ տարածք։

Ունի 7 գյուղ և ավան
*Ջաբել Արբիան (), բնակչություն՝ 1,400
*Համամիյաթ (), բնակչություն՝ 1,305
*Քաֆր Զիտա (), բնակչություն՝ 39,302
*Ալ-Լատամինա (), բնակչություն՝ 16,267
*Լատմին (), բնակչություն՝ 1,113
*Թելլ Սայադ (), բնակչություն՝ 394
*Զակատա (), բնակչություն՝ 1,771

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մահարդայի գավառ
Մասյաֆի շրջան

**Մասյաֆի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Մասյաֆի գավառի հինգ շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Մասյաֆ քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմել է 68,184 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները զբաղեցնում են 409.00 քառ.կմ տարածք։

Ունի 34 գյուղ և ավան
* Մասյաֆ (), բնակչություն՝ 37,109
* Ալ-Բայդա (), բնակչություն՝ 1,173
* Ալ-Բայյադիյա (), բնակչություն՝ 2,071
* Դեյր Մամա (), բնակչություն՝ 2,985
* Դեյր ալ-Սալիբ (), բնակչություն՝ 2,946
* Քաֆր Լակբա (), բնակչություն՝ 1,908
* Անբուրա (), բնակչություն՝ 998
* Բիկրակա (), բնակչություն՝ 798
* Բոստան (), բնակչություն՝ 2,175
* Բկասկաս (), բնակչություն՝ 514
* Ֆինդարա (), բնակչություն՝ 1,594
* Հայլոնե (), բնակչություն՝ 1,665
* Հիյալին (), բնակչություն՝ 1,709
* Հրեիֆ (), բնակչություն՝ 1,789
* Ջոբետ Կալախ (), բնակչություն՝ 103
* Քաֆր Ակիդ (), բնակչություն՝ 1,373
* Մաշտա Դեյր Մամա (), բնակչություն՝ 169
* Նահդա (), բնակչություն՝ 598
* Քաբու Շամսիիյե (), բնակչություն՝ 345
* Քասր Դեյր Հուիթ (), բնակչություն՝ 1,121
* Կայրուն (), բնակչություն՝ 1,084
* Կուրտման (), բնակչություն՝ 1,467
* Ռաբու (), բնակչություն՝ 2,288
* Ռասաֆա (), բնակչություն՝ 1,608
* Շամսիյե (), բնակչություն՝ 1,452
* Շիհա(), բնակչություն՝ 1,101
* Սիգատա (), բնակչություն՝ 1,739
* Սուեիդա (), բնակչություն՝ 2,703
* Թալ Աաֆար (), բնակչություն՝ 610
* Թայր Ջամլա (), բնակչություն՝ 1,584
* Տեիր Ջեբե (), բնակչություն՝ 1,027
* Զամելիյե (), բնակչություն՝ 877
* Զեինե (), բնակչություն՝ 983
* Մատնա (), բնակչություն՝ 489

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մասյաֆի գավառ
Ջուբ Ռամլայի շրջան

**Ջուբ Ռամլայի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Մասյաֆի գավառի հինգ շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Ջուբ Ռամլա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 39,814 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 160.90 քառ.կմ տարածք։

Ունի 21 գյուղ և ավան
* Ասիլա (), բնակչություն՝ 5,790
* Դեյր Շամիլ (), բնակչություն՝ 4,537
* Ջուբ Ռամլա (), բնակչություն՝ 3,329
* Մաարին (), բնակչություն՝ 1,830
* Մահրուշա (), բնակչություն՝ 6,579
* Ալամիյե (), բնակչություն՝ 301
* Դիմո (), բնակչություն՝ 1,102
* Հանջուր (), բնակչություն՝ 2,904
* Հազանա (), բնակչություն՝ 1,519
* Ջերիջերս (), բնակչություն՝ 1,567
* Կանֆո (), բնակչություն՝ 432
* Խան Ջլեիմդում (), բնակչություն՝ 69
* Մուշաշին (), բնակչություն՝ 605
* Օկեիրբա (), բնակչություն՝ 1,515
* Կարյաթ (), բնակչություն՝ 943
* Սարմիյե (), բնակչություն՝ 2,953
* Սուլուկիյե (), բնակչություն՝ 773
* Զահարաա (), բնակչություն՝ 1,019
* Զաուի (), բնակչություն՝ 1,744
* Ջելմիդոն (), բնակչություն՝ 991
* Կրեն (), բնակչություն՝ 879

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մասյաֆի գավառ
Օստեոդիսպլազիա

**Օստեոդիսպլազիա** (օսաեո․․․, < հունարեն խանգարում և գոյացում, ձևավորում), ոսկրային հյուսվածքի հիվանդությունների խումբ (հաճախ բնածին)․ բնորոշվում է կմախքի տարբեր բաժինների կազմավորման խանգարումներով։ Օստեոդիսպլազիայի ախտահարում է մեկ կամ մի քանի ոսկրեր, իսկ երբեմն ամբողջ կմախքը։ Ոսկրային հյուսվածքի թերզարգացումը կարող է լինել մասնակի կամ լրիվ։ Օստեոդիսպլազիայի հատուկ ձև է *գիգանաիզմ*ը։

*Ֆիբրոզ Օստեոդիսպլազիան* հանդիպում է առավել հաճախ, սովորաբար դրսևորվում է մանկական և պատանեկան տարիքում։ Բնորոշվում է ոսկրերում ախտաբանական ոսկրածին հյուսվածքների օջախների առաջացմամբ, ախտահարված ոսկրերը ձևախախտվում են, խողովակավոր ոսկրերը՝ ծռվում, երբեմն առաջանում են ախտաբանական կոտրվածքներ, որոնք դժվարությամբ են սերտաճում։ Ընթացքը, որպես կանոն, բարեհաջող է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ոսկրային և հոդային հիվանդություններ
Աուջի շրջան

**Աուջի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Մասյաֆի գավառի հինգ շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Աուջ քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 33,344 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 87.57 քառ.կմ տարածք։

Ունի 14 գյուղ և ավան
* Ակակիր (), բնակչություն՝ 2,495
* Աուջ (), բնակչություն՝ 4,222
* Բաարին (), բնակչություն՝ 5,559
* Քաֆր Կամրա (), բնակչություն՝ 2,895
* Մարյամին (), բնակչություն՝ 4,174
* Նիսաֆ (), բնակչություն՝ 4,048
* Կարմաս (), բնակչություն՝ 5,331
* Աշրաֆիյա-Կանազիր (), բնակչություն՝ 397
* Բեշնինե (), բնակչություն՝ 1,971
* Հաուիր Էլտուրկման (), բնակչություն՝ 1,003
* Խիրբիթ Նիսաֆ (), բնակչություն՝ 50
* Կասրայա (), բնակչություն՝ 982
* Տաունե (), բնակչություն՝ 1,056
* Զոր Բարին (), բնակչություն՝ 164

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մասյաֆի գավառ
Այն Հալակիմի շրջան

**Այն Հալակիմի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Մասյաֆի գավառի հինգ շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Այն Հալակիմ քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 16,502 մարդ։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 69.66 քառ.կմ տարածք։

Ունի 17 գյուղ և ավան
* Այն Հալակիմ (), բնակչություն՝ 1,216
* Այն ալ-Շամս (), բնակչություն՝ 2,327
* Ակդոկար (), բնակչություն՝ 377
* Աշեկ Օմար (), բնակչություն՝ 473
* Բաամրա (), բնակչություն՝ 508
* Բարշիմ (), բնակչություն՝ 1,155
* Բեյթ Նատեր (), բնակչություն՝ 1,304
* Դլեիբե (), բնակչություն՝ 1,566
* Էլայան Կաստլե (), բնակչություն՝ 257
* Հարմալ (), բնակչություն՝ 871
* Հիկր Բեյթ Ատիկ (), բնակչություն՝ 336
* Քահֆ Էլհաբաշ (), բնակչություն՝ 508
* Խերբեթ Հզուր (), բնակչություն՝ 479
* Մաջուի (), բնակչություն՝ 1,517
* Մաշրաֆա (), բնակչություն՝ 1,555
* Թին Էլսաբիլ (), բնակչություն՝ 562
* Բեյթ Աատիկ (), բնակչություն՝ 488

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մասյաֆի գավառ
Վադի ալ-Ույունի շրջան

**Վադի ալ-Ույունի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի արևմուտքում՝ Համայի մարզում։ Հանդիսանում է Մասյաֆի գավառի հինգ շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Վադի ալ-Ույուն քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 12,951 մարդ։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 76.93 քառ.կմ տարածք։

Ունի 20 գյուղ և ավան՝
* Վադի ալ-Ույուն (), բնակչություն՝ 3,371։
* Բիրաթ ալ-Ջուրդ (), բնակչություն՝ 1,670։
* Կուսայա (), բնակչություն՝ 645։
* Ջաբիտա (), բնակչություն՝ 687։
* Տամարիկա (), բնակչություն՝ 607։
* Դույեր ալ-Մաշայեխ (), բնակչություն՝ 692։
* Սինդիյանա (), բնակչություն՝ 621։
* Բեյթ Ռակտա (), բնակչություն՝ 265։
* Ամիրիա (), բնակչություն՝ 402։
* Այն ալ-Կարամ (), բնակչություն՝ 564։
* Կամելիա (), բնակչություն՝ 532։
* Քաֆր Լահա (), բնակչություն՝ 379։
* Այն Ֆարաջ (), բնակչություն՝ 190։
* Բաշավի (), բնակչություն՝ 253։
* Բրայզե (), բնակչություն՝ 196։
* Բեյթ ալ-Վադի (), բնակչություն՝ 319։
* Զայտունա (), բնակչություն՝ 304։
* Մուեսերա (), բնակչություն՝ 330։
* Նակիր (), բնակչություն՝ 389։
* Մարհա (), բնակչություն՝ 378։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Մասյաֆի գավառ
Բազմածակ (գետակ)

**Բազմածակ**, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սալվարդ գետի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռներից։ Երկարությունը 6 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Սալվարդ գետի վտակներ
Ագաթոն

**Ագաթոն** (*Ագադրոն անհաղթ փիլիսոփա, Ագադրոն հայրապետ, Սուրբ Ագադրոն, Ագադորոն*) (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), հայ կեղծանուն հեղինակ։

Մեզ է հասել նրա «Վասն ժամանակին, որ հայտնելոց է․․․» («Բազմավեպ», 1913, №9-10)՝ գրված հավանաբար XIII դարի սկզբին։ Այնտեղ պատմվում է հայ Արշակունիների թագավորությունը վերականգնելու մասին միջնադարյան Հայաստանում տարածված զրույցը, ըստ որի, մի օր պիտի գա ոմն Վաղարշակ արքա և հռոմեացիների օգնությամբ երկրից վտարի «իսմայելացիներին» (թուրքերին)։

Ֆլանդրիացի ճանապարհորդ Վ․ Ռուբրուքը, 1255 թվականին լինելով Հայաստանում, վկայում է, որ «ամբողջ Հայաստանում պատմում էին այս մարգարեությունը»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Սարգիսյան Բ․, Ուսումնասիրութիւնք Հին կտակարանի անվավէր գրոց վրայ, Վենետիկ, 1989, էջ 156-217։
* Հովհաննիսյան Ա․, Դրվագներ հայ ազատագրական մտքի պատմության, գիրք 1, Երևան, 1957։

Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Արշակ Ագապյան

**Արշակ Սարգսի Ագապյան** (), հայ գյուղագիր, մանկավարժ, հրապարակախոս։

Սովորել է Ներսիսյան դպրոցում (1870–75), ավարտել Թիֆլիսի Ալեքսանդրյան ռուսական ուսուցչական ինստ֊ը (1886)։ Դասավանդել է Գետաշենում, Զաքաթալայում, Մոզդոկում, Թիֆլիսում, Երևանում։

Առաջին թղթակցությունը լույս է տեսել 1881-ի մայիսի 30-ին, «Մեղու Հայաստանի»֊ում, իսկ 1888-ից տպագրվել է «Նոր դար»֊ում։ Ագապյանի նախասիրած ժանրն ակնարկատիպ պատմվածքն է։ Նա ստեղծել է հայ գյուղացիության սոցիալական կյանքն ու պայքարը վերարտադրող ճշմարիտ պատկերներ («Մուսինի գանգատը», 1888, «Անարդար պահանջ», 1889, «Գյուղի ճամփեն», 1896)։ Ամենածավալուն գործը «Մարդասպանը» վիպակն է (1896)։ Գ. Ի. Ուսպենսկու նման Ագապյանը մերժել է բուրժուական քաղաքը, նշել հողից կտրված գյուղացու կործանման անխուսափելիությունը («Դավթարից ջնջվածը», 1894)։ Նրա հասարակական իդեալը շահագործումից ազատ, լուսավորված գյուղն է։ Իր հոդվածներում Ագապյանը համակրանք է արտահայտել ռուս վաթսունականների նկատմամբ, արձագանքել մայրենի լեզվի ու գրականության հուզող հարցերին, պայքարել հանուն մանկավարժական առաջավոր սկզբունքների արմատավորման և մատաղ սերնդի ազգային դաստիարակության։ Մահացել է հոկտեմբերի 10-ին, ծննդավայրում։

## Երկեր
* Երկերի ժողովածու, Երևան, 1934 թ.։
* Երկեր, Երևան, 1966 թ.։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Դանիելյան Մ., Արշակ Ագապյան, Երևան, 1968։

Կատեգորիա:Հայ գյուղագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Ագափյան օրիորդաց վարժարան

**Ագափյան օրիորդաց վարժարան**, հիմնվել է 1869 թվականին, Կ․ Պոլսում, մշակութային գործիչ Կ․ Փանոսյանի նախաձեռնությամբ։ Նպատակն էր պատրաստել գրագետ մայրեր, ուսուցիչներ։ Հանրակրթական առարկաներից բացի վարժարանում ուսուցանել են մանկավարժություն, հոգեբանություն, երաժշտություն, կարուձև։ Վարժարանն ունեցել է թատերախումբ, որը հասույթ է բերել դպրոցին։

Քաղաքական աննպաստ պայմանների պատճառով 1876 թվականին փակվել է։ Նրա գործունեությունը շարունակել է Մեզպուրյան վարժարանը։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Հայկական օրիորդաց դպրոցներ
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Վարդգես Պետրոսյանի անվան թիվ 51 դպրոց

**Վարդգես Պետրոսյանի անվան թիվ 51 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Արաբկիր վարչական համայնքում։

## Պատմություն
Երևանի N 51 դպրոցը հիմնադրվել է 1949 թվականին։ 2000 թվականին դպրոցն անվանակոչվել է գրող և հրապարակախոս Վարդգես Պետրոսյանի անունով, գրողի հարթաքանդակի հանդիսավոր բացումը կատարվել է  2006 թվականին (քանդակագործ՝ Էդուարդ Շախիկյան)։ Դպրոցն ունի նորակառույց կից մասնաշենք։ Դպրոցը անգլերենի խորացված ուսուցմամբ է։ 2019 թվականից դպրոցի տնօրենն է Լուսինե Ղասաբօղլյանը:

## Պատկերասրահ

Վարդգես Պետրոսյան.jpg|
Վարդգես Պետրոսյանի անվան 51 դպրոց.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Դպրոցի կայքը 
* Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության դպրոցներ

Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Բազմաբերդ (գետ)

**Բազմաբերդ**, գետ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Սկիզբ է առնում Արագած լեռան հարավարևմտյան լանջերից և աջից միանում Շամիրամի սելավի հունին։ Երկարությունը 18 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շամիրամի սելավ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գետեր
Վազգեն Սարգսյան փողոց (Երևան)

**Վազգեն Սարգսյան փողոց**, փողոց Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ռազմա-քաղաքական գործիչ Վազգեն Սարգսյանի անվամբ։

## Տվյալներ
Փողոցը սկսվում է Հանրապետության հրապարակից և ձգվում մինչև Շահումյանի պուրակին հարակից Իտալիայի փողոց և Մովսես Խորենացու փողոցի հատման խաչմերուկ։ Հատող փողոցներ՝
*Դեղատան փողոց
*Պետրոս Ադամյան փողոց
*Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան փողոց (Երևան)

## Պատմություն
Խորհրդային տարիներին փողոցի կենտ համարների շենքերով մայթին հարող հատվածը կոչվել է Շահումյան փողոց՝ ի պատիվ  Ստեփան Շահումյանի։ Հայաստանի անկախության հռչակումից հետո վերանվանվել է Խորհրդարանի փողոց՝ ի պատիվ Հայաստանի առաջին հանրապետության խորհրդարանի։ Փողոցի զույգ համարների շենքերով մայթին հարող հատվածը մաս է կազմել Նալբանդյան փողոցին։ Փողոցի մի մասը Վազգեն Սարգսյանի անունով կոչվել է 2000 թվականին։ Նույն թվականին Խորհրդարանի փողոցից անջատվել է ևս մի հատված, որն անվանվել է Բեյրութի փողոց։

## Նշանակալի օբյեկտներ
*մինի|Փողոցը 1946-1949 թվականներինՀակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոն
*ՀՀ կենտրոնական բանկ
*ՀՀ դատախազություն
* Սպիտակ տուն
* Եսայի Ջանփոլադյանի թատրոն, Սպայի տուն,
*«Էրեբունի-Երևան 2750» շատրվաններ զբոսայգի
*Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Երևան)
*Շահումյանի անվան պուրակ
*Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (Երևան, Շահումյանի հրապարակ)
*Կամար բիզնես կենտրոն
*ՀՀ վճռաբեկ դատարան
*«Էրեբունի-պլազա» բիզնես-կենտրոն
*Արմսվիսբանկ
*Հայաթ-փլեյս հյուրանոցային համալիր
*Հայաստանի արհմիությունների կոնֆեդերացիա

Վազգեն Սարգսյան և Դեղատան փողոցների խաչմերուկում են գտնվել Բանկի շենքը. Գյուղատնտեսական բանկը և Գյուղբանկի աշխատողների բնակելի տունը։

## Պատկերասրահ

Congress Hotel Yerevan - «Կոնգրես» հյուրանոց.jpg|«Կոնգրես» հյուրանոց
Paronyani-tatron (2).jpg|Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոն
Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (7).jpg|Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Երևան)
Գյուղբանկ 4.JPG|Գյուղբանկի շենքը կառուցվել է 1927-1930 թթ. Նիկողայոս Բունիաթյանի նախագծով (վերակառուցվում է)
CBA building.JPG|ՀՀ կենտրոնական բանկ
«ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆ ԿՐԱԿ».jpg|«Հավերժական կրակ» (Հայաստանում Խորհրդային կարգերի հաստատման համար զոհված մարտիկների հուշարձան), ճարտարապետ՝ էդուարդ Սարապյան, նկարիչ՝ Վալենտին Պոդպոմոգով։ Գտնվում է Երևանի 2750-ամյակին նվիրված զբոսայգում
Monument of Stepan Shahumyan (12).JPG|Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (Երևան, Շահումյանի հրապարակ)
Fountains, Yerevan 11.JPG|Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2750-ամյակի շատրվաններ
Fountains, Yerevan 12.JPG|Ստեփան Շահումյանի հուշարձանի համալիրի շատրվաններ
White house (Yerevan) (6).JPG|Սպիտակ տուն
Kamar Business Center.jpg|Կամար բիզնես կենտրոն


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 
*Վազգեն Սարգսյան փողոց

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Նուցի Ագոնց

**Նուցի Գեորգեի Ագոնց**  (Անա֊Փոփովիչ) (, ), ծագումով հայ ռումինացի նկարչուհի։

Ծնվել է նոյեմբերի 19-ին, Ֆոկշանում։ 1909–1917 թվականներին հետևել է Յաշի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցի դասընթացներին։ 1931 թվականին Բուխարեստում կազմակերպվել է Ագոնցի  առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Մասնակցել է Հունաստանում, Ֆրանսիայում, Բուլղարիայում կազմակերպված մի շարք ցուցահանդեսների։ 1947 թվականին Փարիզում կայացած կին նկարիչների և քանդակագործների 63-րդ ցուցահանդեսում Ագոնցի գործերը դրվատանքի են արժանացել ֆրանսիական արվեստաբանների կողմից։ Ուշագրավ են Ագոնցի «Բնանկար Տուլչեայի մոտ», «Լճափին», «Քարհանք» երփնագիր աշխատանքները։ Մահացել է դեկտեմբերի 19-ին, Յաշում։ 1967 թվականին Յաշի Արվեստի թանգարանը կազմակերպեց Ագոնցի ետմահու ցուցահանդեսը, որը 1968 թվականին կրկնվեց ՌՍՀ արվեստների թանգարանում (Բուխարեստ)։

## Գրականություն
* Anaýïs Nersesian - "Nutzi Acontz" - "Ararat" nr. 16/1991

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Բեյրութի փողոց (Երևան)

**Բեյրութի փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ Երևանի քույր քաղաք, Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Շահումյանի անվան պուրակից (Մովսես Խորենացու փողոց) և ձգվում մինչև Մյասնիկյան հրապարակ (Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի փողոց)։ Հատող փողոցներ չունի։ Երթևեկությունը փողոցով միակողմանի է։

## Պատմություն
Երևանի և Բեյրութի միջև համագործակցության շրջանակներում 1997 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Երևանում կնքվել է «ՀՀ Երևան քաղաքի և Լիբանանի Հանրապետության Բեյրութ քաղաքի միջև բարեկամության և համագործակցության մասին» համաձայնագիրը։ Ըստ այդ համաձայնագրի սկզբունքների՝ 2000 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Երևանում կնքվել է համաձայնագիր Բեյրութի և Երևանի միջև համագործակցության և եղբայրացման մասին։ Նույն թվականին Երևանի Խորհրդարանի փողոցի մի հատվածն անվանակոչվել է Բեյրութի փողոց, իսկ 2004-ին Բեյրութի փողոցներից մեկն անվանակոչվել է Երևանի փողոց։

## Նշանակալի օբյեկտներ
Փողոցի աջ կողմում է Մանկական այգին, որի՝ Բեյրութի փողոցին հարող հատվածում 2005 թվականին տեղադրվեց լիբանանցի գրող, փիլիսոփա, նկարիչ, բանաստեղծ Ջուբրան Խալիլ Ջուբրանի կիսանդրին։

## Պատկերասրահ

Բեյրութի փողոց 02.JPG|Բեյրութի փողոց
Gebran Khalil Gebran (1).JPG|Ջուբրան Խալիլ Ջուբրանի կիսանդրին


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Շահումյանի անվան պուրակ (Երևան)

**Շահումյանի անվան պուրակ,** գտնվում է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։

## Պատմություն
Պուրակը սկիզբ է առնում Ստեփան Շահումյանի հուշարձանի ետնամասից և ձգվում է դեպի Հանրապետության հրապարակ՝ եզերվելով Վազգեն Սարգսյան փողոցով։ Կենտրոնական հատվածում է գտնվում Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2750-ամյակի կապակցությամբ կառուցված շատրվանները։

1960 թվականին Շահումյանի անվան պուրակում տեղադրվել է «Հավերժական կրակ» հուշարձանը՝ նվիրված Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման համար զոհվածներին։ Հուշարձանի հեղինակներն են ճարտարապետ Էդուարդ Սարապյանն ու նկարիչ Վալենտին Պոդպոմոգովը։

## Պատկերասրահ

Fountains, Yerevan 11.JPG|Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2750-ամյակի շատրվաններ
Fountains, Yerevan 12.JPG|Ստեփան Շահումյանի հուշարձանի համալիրի շատրվաններ
«ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆ ԿՐԱԿ».jpg|«Հավերժական կրակ» (Հայաստանում Խորհրդային կարգերի հաստատման համար զոհված մարտիկների հուշարձան)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երևանի զբոսայգիներ
Հենդրիկ Պետրյուս Բեռլագե

**Հենդրիկ Պետրյուս Բեռլագե** (), հոլանդացի ճարտարապետ։ Հոլանդական ժամանակակից ճարտարապետության հիմնադիր։ Կառուցել է Ամստերդամի Բորսան (1897—1963)՝ ազգային-ռոմանտիկ ոճը համադրելով հատակագծային ֆունկցիոնալ և համարձակ կոնստրուկտիվ լուծմանը։ Հորինվածքի պարզության, ռացիոնալության և երկրաչափական խստության Բեռլագեի ձգտումը ի հայտ է եկել Ամստերդամի ընդարձակման (1902—1917) ու Հաագայի վերակառուցման (1908—1909) նախագծերում և ուշ կառույցներում (Հաագայի Մունիցիպալ թանգարան, 1916—1935)։

## Մատենագրություն
* Горюнов. В. С., Тубли М. П. Архитектура эпохи модерна. Концепции. Направления. Мастера. — Санкт-Петербург։ Стройиздат, Санкт-Петербургское отделение, 1992. — с.։ ил. ISBN 5-274-01384-8. 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բեռլագեի գործունեությանը նվիրված կայք 

Կատեգորիա:Հոլանդացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի դիզայներներ
Ճեմարան

**Ճեմարան**, սկզբնապես ակադեմիա բառի հայերեն համարժեքը։ Այդ անվամբ կոչվել են նաև որոշ բարձր տիպի դպրոցներ, ուսումնագիտական կենտրոններ։

Հին Հունաստանում ակադեմիա էր կոչվում Պլատոնի հիմնած փիլիսոփայական դպրոցը Աթենքի մոտ, դիցաբանական հերոս Ակադեմոսի անունը կրող պարտեզում։ Հետագայում նրա աշակերտ Արիստոտելը իր հիմնած դպրոցում դասախոսություններ էր կարդում՝ աշակերտների հետ ճեմելով։ Այստեղից և ճեմարան անվանումը։ Հայ դպրոցի պատմության մեջ ճեմարան են անվանել Գրիգոր Մագիստրոսի արտաքին ու ներքին գիտություններ ուսուցանող դպրոցները Անիում, Բջնիում, Սանահինում (11-րդ դարում)։ Ճեմարան է կոչվել նաև Ղրիմի Սուրբ խաչ վանքի դպրոցը (XIV-XVII դարերում), ավելի ուշ մի շարք խոշոր կրթական կենտրոններ՝ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը (1814-1918 թթ.), Կ․ Պոլսի Սկյուտարի ճեմարանը (1838 թվականից), Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը (1874-1917 թթ.), Այնթապի Կիլիկյան ճեմարանը (1912-1915 թթ.), Մարաշի ճեմարանը (1891-1915 թթ.) և այլն։ Այժմ ճեմարանի անվան տակ գործում են Էջմիածնի հոգևոր ճեմարանը (1945 թվականից), Սոֆիայի հայ գաղութի Մեսրոպյան ճեմարանը (1921 թվականից), Բեյրութի Նշան-Փալանջյան ճեմարանը (1929 թվականից), Հալեպի Կիլիկյան ճեմարանը (1960 թվականից) և այլն։

Կատեգորիա:Ուսումնական հաստատություններ
Կաստելամոնտե

**Կաստելամոնտե **(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 9.894 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 260 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 38 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10081։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:9500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 8438
 bar:1871 from:0 till: 8815
 bar:1881 from:0 till: 9294
 bar:1901 from:0 till: 8960
 bar:1911 from:0 till: 8406
 bar:1921 from:0 till: 8360
 bar:1931 from:0 till: 7951
 bar:1936 from:0 till: 8060
 bar:1951 from:0 till: 8341
 bar:1961 from:0 till: 8233
 bar:1971 from:0 till: 8845
 bar:1981 from:0 till: 9046
 bar:1991 from:0 till: 8976
 bar:2001 from:0 till: 8979
PlotData=
 bar:1861 at: 8438 fontsize:S text: 8.438 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 8815 fontsize:S text: 8.815 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 9294 fontsize:S text: 9.294 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 8960 fontsize:S text: 8.960 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 8406 fontsize:S text: 8.406 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 8360 fontsize:S text: 8.360 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 7951 fontsize:S text: 7.951 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 8060 fontsize:S text: 8.060 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 8341 fontsize:S text: 8.341 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 8233 fontsize:S text: 8.233 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 8845 fontsize:S text: 8.845 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 9046 fontsize:S text: 9.046 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 8976 fontsize:S text: 8.976 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 8979 fontsize:S text: 8.979 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սարգիս Ճեպեճյան

**Սարգիս Ճեբեշի Ճեպեճյան** (ծ. 1864, գ․ Ուզունլու, Յոզղաթի գավառ, Թուրքիա - 1920, Հաճն), հայ ռազմական գործիչ, Հաճընի 1920 թվականի ինքնապաշտպանական մարտերի մասնակից և հրամանատար։ 1914 թվականի վերջին զորակոչվել է թուրքական բանակ և ուղարկվել Կովկասյան ռազմաճակատ։ Երբ սկսվել են հայ զինվորների նկատմամբ թուրքական հալածանքներն ու նրանց զանգվածային բնաջնջումը, Ճեպեճյանը փախել է բանակից և անցել ռազմաճակատի գիծը։ 1918 թվականին մտել է Անդրանիկի կամավորական ջոկատը, մասնակցել բազմաթիվ մարտերի։ 1919 թվականի սկզբին մեկնել է Կ․ Պոլիս, այնտեղից Կիլիկիա։ 1920 թվականին նշանակվել է Հաճնի ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատար։ 1920 թվականի մարտին քեմալական 20 հազար զորքերը պաշարել են Հաճնը։ Անհավասար մարտում Ճեպեճյանը ծանր վիրարավորվել է և խուսափելով գերի ընկնելուց, վերջին գնդակով ինքնասպան է եղել։

## Գրականություն
* Թորոսյան Շ., Կիլիկիայի հայերի ինքնապաշտպանությունը (1919-1921), Երևան, 1980։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ
Կատեգորիա:Հայ ազգայնականներ