Էլեն Օչոա

**Էլեն Լորի Օչոա** (; ), ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնաց։ Կատարել է չորս տիեզերական թռիչք շաթլներով՝ STS-56 (1993, «Դիսկավերի»), STS-66 (1994, «Ատլանտիս»), STS-96 (1999, «Դիսկավերի») և STS-110 (2002, «Ատլանտիս»), ինժեներ։

## Անձնական տվյալներ և կրթություն
thumb|right|237px|Օչոան մարզման ժամանակ:
thumb|right|237px|Օչոան և մարդանման ռոբոտը (R2):
thumb|right|237px|STS-66. Օչաոն ձախից։
Էլեն Օչոան ծնվել է 1958 թվականի մայիսի 10-ին Կալիֆորնիայի Լոս Անջելես քաղաքում, սակայն իր հարազատն է համարում Կալիֆորնիայի Լա Մեզա քաղաքը, որտեղ 1975 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ 1980 թվականին ստացել է բակալավրի գիտության աստիճան Կալիֆորնիայում` ֆիզիկայի Սան Դիեգո ինստիտուտում։ 1981 թվականին ստացել է գիտությունների մագիստրոսի, իսկ 1985 թվականին՝ էլեկտրատեխնիկայի գիտությունների դոկտորի աստիճան Սթենֆորդի համալսարանում, որը գտնվում է Կալիֆոռնիայի Պալո Ալտո քաղաքի մոտ։

Ամուսնացած է Քոու Ֆալմեր Միլսի հետ, նա Օրեգոն նահանգի Մոլալա քաղաքից է և ունի երկու երեխա։ Նրա մայրը՝ Ռոզաննա Օչոան, ապրում Է Լա Մեզա քաղաքում։ Նրա ծնողները՝ Լուիսը և Ջորջիա Զաքին, բնակվում են Օրեգոն նահանգի Վալդպորտ քաղաքում։ Նա ֆլեյտա է նվագում և մասնավոր թռիչքներ է կատարում, սիրում է վոլեյբոլ և հեծանվավազք։

## ՆԱՍԱ-ից առաջ
Օչոան մի քանի տարի հետազոտություններով է զբաղվել «Սենդի» ազգային լաբորատորիայում, որը զբաղվում է միջուկային զենքի ոչ միջուկային բաղադրիչներով և ենթաօրբիտալ բալիստիկ հրթիռների և հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի փորձարկմամբ։ ՆԱՍԱ-ի համար աշխատել է Էյմս հետազոտական կենտրոնում։ Օչոան ուսումնասիրել է տեղեկատվության փոխանցման օպտիկական համակարգերը։ Նա երեք արտոնագրերի համահեղինակ է օպտիկական կառավարման համակարգի, օբյեկտների ճանաչման օպտիկական մեթոդի, ինչպես նաև նկարներում աղմուկը հեռացնելու մեթոդի վերաբերյալ։

## Տիեզերական թռիչքների նախապատրաստում
1990 թվականի հունվարին նա ընդգրկվել է ՆԱՍԱ-ի ջոկատում՝ որպես տասներեքերորդ հավաքակազմ, որպես տիեզերագնացի թեկնածու։  Նա սկսեց վերապատրաստվել Ընդհանուր տիեզերական վերապատրաստման դասընթացում (ԸՏՎ)։ Դասընթացի ավարտին 1991 թվականի հուլիսին ստացել է «թռիչքի մասնագետ» որակավորում և նշանակվել ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնացների գրասենյակում։ ՆԱՍԱ-ում նա զբաղվել է մաքոքային էլեկտրոնային սարքավորումների լաբորատորիայում ծրագրային ապահովման կարգաբերմամբ, անձնակազմի վերապատրաստմամբ՝ ռոբոտաշինության հետ աշխատելու համար։

## Թռիչքներ դեպի տիեզերք
* Առաջին թռիչքը՝ STS-56, «Դիկավերի» շաթլը։ 1993 թվականի ապրիլի 8-ից 17-ը որպես «թռիչքի մասնագետ»։ Թռիչքը նվիրված էր հյուսիսային կիսագնդի վրա մթնոլորտի օզոնային շերտի ուսումնասիրությանը ATLAS-2 լաբորատորիայի միջոցով։ Նրա անունը հապավում է *Atmospheric Laboratory for Applications and Science*  (լաբորատորիա մթնոլորտի հիմնարար և կիրառական հետազոտությունների համար)։ Նաև շաթլի անձնակազմը ուղեծիր է դուրս բերել SPARTAN գիտահետազոտական արբանյակը () Արեգակնային պսակը դիտելու համար։ Երկու օրվա ընթացքում սարքի ավտոմատ շահագործումից հետո այն գրավել է շաթլի մանիպուլյատորը և վերադարձվել «Դիսքավերի» բեռնախցիկ։ STS-56 թռիչքի ժամանակ «Դիսկավերի»-ի տիեզերագնացներին առաջին անգամ հաջողվել է կապ հաստատել «Միր» ուղեծրային կայանի հետ ռադիոսիրող կապի միջոցների օգնությամբ։ Թռիչքի տևողությունը կազմել է 9 օր 6 ժամ 9 րոպե։
* Երկրորդ թռիչքը` STS-66, շաթլ «Ատլանտիս»։ 1994 թվականի նոյեմբերի 3-ից 14-ը որպես «թռիչքի մասնագետ»։ STS-66 առաքելության հիմնական առաջադրանքները ներառում են շրջակա միջավայրի ուսումնասիրություն։ Մաքոքի վրա տեղադրվել է մթնոլորտի ուսումնասիրման Atlas-03 գիտա-կիրառական լաբորատորիա (, Լաբորատորիայի 3-րդ թռիչքը)։ Լաբորատորիայի գործիքներն իրականացրել են մեզոսֆերայում ջերմաստիճանի և փոքր խառնուրդների կոնցենտրացիաների գլոբալ չափում, արևային ճառագայթման փոխազդեցության ուսումնասիրություն թերմոսֆերայում առանձին քիմիական բաղադրիչների հետ։ Լաբորատորիայի տվյալներին կարևոր լրացում են ծառայել CRISTA-SPAS անջատվող արբանյակի սարքերով ստորին և Միջնոլորտի հետազոտության արդյունքները թռիչքի տևողությունը կազմել է 10 օր 22 ժամ 34 րոպե։
* Երրորդ թռիչքը` STS-96, շաթլ «Դիսկավերի»։ 1999 թվականի մայիսի 27-ից հունիսի 6-ը որպես «թռիչքի մասնագետ»։ Սա մաքոքային երկրորդ թռիչքն էր Միջազգային տիեզերակայանի հավաքման ծրագրով։ Առաքելության հիմնական խնդիրն է նյութերի և սարքավորումների առաքումը ՄՏԿ։ Կայան առաքված սարքավորումներն ու նյութերը տեղադրվել են «Սպեյիսխեբ» երկակի տրանսպորտային մոդուլում, որը տեղադրվել է Մաքոքի բեռների շաթլի խցիկում:«Դիսքավերին» կայարան է հասցրել ավելի քան 1300 կգ օգտակար բեռներ, այդ թվում՝ 770 կգ սարքավորում կայանի ռուսական հատվածի համար, 600 կգ՝ ամերիկյան հատվածի համար, ինչպես նաև 270 կգ ջուր։ Բոլոր սարքավորումներ առաքվել է կայանի փաթեթավորվել է 123 հատուկ տրանսպորտային շարք։ 86 նման շարքեր մնաց կայարանում. 71-ը՝ «Զարյա» մոդուլում և 15-ը՝ «Միասնություն» մոդուլում։ Այս պահին ՄՏԿ-ն դեռ բնակելի չէր։ Թռիչքի տևողությունը կազմել է 9 օր 19 ժամ 42 րոպե։
* Չորրորդ թռիչքը` STS-110, շաթլ «Ատլանտիս»։ 2002 թվականի ապրիլի 8-ից 19-ը որպես «թռիչքի մասնագետ»։ Ատլետիս STS-110 թռիչքի ժամանակ առաջին անգամ տեղադրվել են Block II-ի վերջին փոփոխության երեք հիմնական SSME շարժիչները։ Թռիչքի հիմնական նպատակը Միջազգային տիեզերակայան (ՄՏԿ) հիմնական ֆերմայի Կենտրոնական S0 հատվածի, MT շարժական փոխադրիչի  և բեռների ( — UTA) առաքումն էր։ Թռիչքի տևողությունը կազմել է 10 օր 19 ժամ 42 րոպե։
 
Տիեզերք թռիչքների ընդհանուր տևողությունը 40 օր 19 ժամ 39 րոպե է։

;Վիճակագրություն

## Թռիչքներից հետո
2002 թվականի դեկտեմբերին Էլեն Օչոան դարձավ թռիչքային անձնակազմի գործողությունների գծով պետի տեղակալ։ 2006 թվականի հոկտեմբերին նրան բարձրացրեցին, նա դարձավ այս բաժնի ղեկավարը, պատասխանատու դարձավ մաքոքային թռիչքների ժամանակացույցի համար։ 2007 թվականի հոկտեմբերին, STS-120 թռիչքից հետո, Օչոան դարձավ Տեխասի Հյուսթոն քաղաքի Ջոնսոն Տիեզերական կենտրոնի փոխտնօրեն։ Այսպիսով, նա այդ պաշտոնում փոխարինել է Ռոբերտ Կաբանային։

Ազգային գիտական խորհրդի (ՆՍԲ) փոխնախագահ 2018-2020 թվականների ժամկետով։

2021 թվականին տիեզերագնացի պատվին անվանվել է (117703) Օչոա աստերոիդը։

## Պարգևներ և պատվոգրեր
* Ազատության նախագահական մեդալ (2024)։
* «Տիեզերական թռիչքի համար» մեդալ (1993, 1994, 1999, 2002)
* «2003 թվականի գիտնականը», Հարվարդի հիմնադրամ
Այլ տարբերություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Biography of Ellen L. Ochoa

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագնացներ
Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ