Նյու Փրովիդենս

**Նյու Փրովիդենս**, Բահամյան կղզիների ամենախիտ բնակեցված կղզին, որտեղ ապրում են ընդհանուր բնակչության ավելի քան 70%–ը։ Կղզու արևելյան հատվածում է գտնվում Նասսաուի մայրաքաղաքը։ Բնակչությունը կազմում է 246,329՝ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով և 292,522 մարդ՝ 2022 թվականի տվյալներով****։   

Քրիստափոր Կոլումբոսի կողմից Նոր աշխարհի ենթադրյալ հայտնագործությունից հետո սակայն իսպանական կառավարությունը քիչ հետաքրքրություն ցուցաբերեց կղզու զարգացման նկատմամբ Բահամյան կզիները նույնպես ընդհանուր առմամբ։ Նասսաուն՝ կղզու ամենամեծ քաղաքը, սկզբնապես հայտնի է եղել Չարլզ-թաուն անունով, սակայն այն 1684 թվականին իսպանացիների կողմից այրվեց մինչև հիմքը։ Այն կառուցվել և վերանվանվել է Նասսաու 1695 թվականին Նիկոլաս Թրոթի՝ ամենահաջողակ լորդ-սեփականատիրոջ կողմից՝ ի պատիվ Օրանժ-Նասսաուի արքայազնի, որը դարձավ Անգլիայի Վիլհելմ III-ը։  

Բահամյան կղզիների կառավարության երեք ճյուղերը՝ գործադիր, օրենսդիր և դատական, բոլորն էլ գտնվում են Նյու Փրովիդենսում։ Նյու Փրովիդենսը Բահամյան կղզիների գլխավոր առևտրային կենտրոնն է։ Այնտեղ են գտնվում նաև ավելի քան 400 բանկեր և հավատարմային ընկերություններ, իսկ հյուրանոցներն ու նավահանգիստը կազմում են Բահամյան կղզիների տարեկան այցելող չորս միլիոնից ավելի զբոսաշրջիկների ավելի քան երկու երրորդը։ Տեղական գործերը կարգավորվում են ազգային կառավարության կողմից, սակայն կղզին բաժանված է 24 վերահսկիչ շրջանների։   

Նյու Փրովիդենսի այլ բնակավայրերից են Գրանթս Թաունը, Բեյն Թաունը, Ֆոքս Հիլը, Ադելաիդան, Յամակրոն, Սաութ Բիչը, Քորալ Հարբորը, Լայֆորդ Քեյը, Փարադայս Այլենդը, Սի Բրիզը, Սենթրվիլը, Դը Գրովը (Հարավային) և Դը Գրովը (Արևմտյան Ծոց), Քեյբլ Բիչը, Դելապորտը, Գամբիեն, Օլդ Ֆորտ Բեյը, Քարմայքլ Ռոուդը և Լավ Բիչը։

## Ստուգաբանություն
Բնիկ լուկայացիները կղզին անվանել են *Անուն*, որը նշանակում է «միջին շրջանի ջրեր»։ Նյու Փրովիդենս կղզի անվանումը ծագել է 16-րդ դարի մի նահանգապետի անունից, որը շնորհակալություն էր հայտնում Աստվածային Նախախնամությանը՝ նավաբեկությունից հետո իր գոյատևման համար։ «Նոր» անվանումը ավելացվել է ավելի ուշ՝ այն տարբերելու ծովահենների կողմից օգտագործվող Արևմտյան Կարիբյան ավազանի (այժմ՝ Կոլումբիա) Փրովիդենսիայից։

## Պատմություն

1670 թվականից հետո, բերմուդյան աղահավաք բանվորները, որոնք ծովի աղ էին հավաքում Գրանդ Թուրքում և Ինագուայում, դարձան կղզու մշտական ​​այցելուներ։ Առաջին մշտական եվրոպական բնակավայրը հիմնադրվել է Էլյութերայում 1648 թվականին, ապա՝ Նյու Փրովիդենսում 1666 թվականին։

1670 թվականին Չարլզ-Թաուն բնակավայրում կար ավելի քան 900 մարդ։ Անարդյունավետ կառավարիչների պատճառով Չարլզ-Թաունը հարձակման ենթարկվեց ֆրանսիական և իսպանական նավատորմերի կողմից, դարձավ ծովահենների բազա և, ի վերջո, ավերվեց իսպանական հարձակման կողմից 1684 թվականին։ Սակայն, երկու տարի անց՝ 1686 թվականին, Ճամայկայից եկան և բնակություն հաստատեցին նոր անգլիացի գաղութարարներ։ Նրանց հետ կանչեց Ճամայկայի նահանգապետը, սակայն նրանք անտեսեցին այս հրամանը։ 1695 թվականին նահանգապետ Նիկոլաս Տրոտը վերակառուցեց քաղաքը և ավելացրեց մեկ ամրոց, որոնք երկուսն էլ կոչվում էին Նասաու: Սակայն ամրոցը լրջորեն վնասվեց 1700 թվականի իսպանական հարձակման ժամանակ, և գաղութարարները, ի վերջո, լքեցին ամրոցը 1703 թվականին՝ ֆրանսիական և իսպանական հարձակումից հետո: Ամրոցում թնդանոթների և զինվորների բացակայության պատճառով Նյու Փրովիդենսը շուտով դարձավ ծովահենների բազա։ 1713 թվականին Նասաուում կար ավելի քան 1000 ծովահեն, և նրանք թվով գերազանցում էին 400-500 օրինապահ բնակիչներին. ծովահեն Թոմաս Բարոուն նույնիսկ իրեն հռչակեց «Նյու Փրովիդենսի նահանգապետ»։ 

1718 թվականին նահանգապետ Վուդս Ռոջերսը (ուղարկված Մեծ Բրիտանիայի թագավոր Գեորգ I-ի կողմից) եկավ և խոստացավ ներում շնորհել յուրաքանչյուր ծովահենի, որը պատրաստ կլիներ հրաժարվել իր ճանապարհից։ Օգտագործելով իր հետախուզական տվյալները և սպառնալով մահապատժի ենթարկել նրանց, եթե նրանք չընդունեն ներումը, Ռոջերսը, ի վերջո, կարողացավ Նասաուն ազատել ծովահեններից։

1776 թվականի փետրվարին ամերիկացի Էսեկ Հոփքինսը գլխավորեց յոթ նավից բաղկացած էսկադրիլիա՝ բրիտանական կղզու վրա պաշարներ և զինամթերք կուտակելու համար։ Նասաուի ճակատամարտը հայտնի է որպես իրադարձության մի մասնիկ, որը տեղի ունեցավ մարտի 3-ին և 4-ին, որի ժամանակ Հոփքինսը իրականացրեց ամերիկյան 250 ծովային հետևակայիններից և նավաստիներից բաղկացած առաջին դեսանտային հարձակումը։ «Providence» և «Wasp» նավերի ծածկող կրակի տակ հարձակվողները գրավեցին Ֆորտ Մոնտեգյուն։ Բրիտանացիները նահանջեցին դեպի Ֆորտ Նասաու, բայց հետո հանձնվեցին մայրցամաքային ուժերին։ Ամերիկացիներին հաջողվեց կուտակել 88 թնդանոթ և 15 ականանետ, բայց այդքան ցանկալի վառոդի մեծ մասը տարհանվեց գրավումից առաջ։ Հոփքինսը երկու շաբաթ անցկացրեց իր նավերը ավարով բեռնելով, նախքան վերջապես տուն վերադառնալը։

Հարավային Կարոլինայի ռազմածովային ուժերի «Հարավային Կարոլինա» ֆրեգատը Հավանա ժամանեց 1782 թվականի հունվարի 12-ին։ Հավանայում, Ալեքսանդր Գիլոնի և իսպանացիների միջև բանակցություններից հետո, «Հարավային Կարոլինա» նավը միացավ իսպանական ուժեր տեղափոխող 59 նավերից բաղկացած ուժերին՝ Բեռնարդո դե Գալվեսի ընդհանուր հրամանատարության ներքո։ Ապրիլի 22-ին արշավախումբը նավարկություն կազմակերպեց՝ Նյու Փրովիդենսը գրավելու։ Մայիսի 6-ին ամբողջ նավատորմը հասել էր Նյու Փրովիդենսին, և մայիսի 8-ին բրիտանական գաղութը հանձնվեց։ Սա Նյու Փրովիդենսի երրորդ գրավումն է օտարերկրյա ուժերի կողմից՝ Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմի ընթացքում։

Ամերիկյան հեղափոխությունից հետո մի քանի հազար լոյալիստներ՝ իրենց ստրուկների հետ, գաղթեցին Նյու Փրովիդենս և մոտակա կղզիներ՝ հույս ունենալով վերականգնել պլանտացիոն գյուղատնտեսությունը։ Նոսր հողերը և քիչ տեղումները դատապարտեցին այս գործունեությունը ձախողման, և 19-րդ դարի սկզբին Բահամյան կղզիները վերածվեցին գրեթե դատարկ կղզեխմբի։ Աղի հավաքումը շարունակվում էր ամենուր, բեկորների մնացորդների հավաքումը շահութաբեր էր Մեծ Բահամայում, բայց Նյու Փրովիդենսը միակ կղզին էր, որը բարգավաճում էր բրիտանական մեծ ռազմական կառույցի շնորհիվ։ Ամրոցները սկսեցին քանդվել և լքվեցին մինչև 1850 թվականը։ Նյու Փրովիդենսը հետագայում ունեցավ բարձր տնտեսական հաջողությունների երկու շրջան՝ 1861-65 թվականների Ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, երբ այն խիստ հայտնի նավահանգիստ էր Ամերիկայի կոնֆեդերատիվ նահանգներին ծառայող շրջափակման ենթարկվածների համար և արգելքի ժամանակ, երբ այն թորած ալկոհոլի մաքսանենգության կենտրոն էր։

## Զբոսաշրջային ուղղություններ
19-րդ դարի վերջին Նյու Փրովիդենսը սկսեց իրեն ներկայացնել որպես «արևմտյան կիսագնդի առողջարան»։ Բնակիչների և այցելուների վկայությունները ընդգծում էին դրա չափազանց մեղմ կլիման՝ օրական ջերմաստիճանի նվազագույն տատանումներով (հաճախ ընդամենը 3°C (5°F) 12-ժամյա ժամանակահատվածում) և տաք ձմեռներով (ձմեռային տիպիկ առավոտը 21-ից 23°C (70-ից 74°F) սահմաններում), գերազանց ջրահեռացման համակարգով, քրիստոնեական (բողոքական) եկեղեցիների առատ բազմազանությամբ և քանակով, խնամված և ուղղանկյուն ճանապարհներով, ժամանակակից շքեղ հարմարություններով և անգլերենի մայրենի լեզվով խոսողներով։ Գոլորշու նավերը նավարկում էին ԱՄՆ-ի հարավային ափամերձ շրջանների, Կուբայի և Նասաուի միջև, և ուղղության ժողովրդականությունը շարունակում էր աճել։

1920-ականների վերջին Նյու Փրովիդենսն արդեն լավ ճանաչված էր որպես ամերիկյան հանգստավայր՝ բազմաթիվ զբոսաշրջային հարմարություններով, այդ թվում՝ կարճատև այցելությունների համար նախատեսված խորացված նավահանգիստ զբոսանավի այցելուների համար և խաղատներ առաջարկող հյուրանոցներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1666 establishments in the British Empire

Կատեգորիա:Piracy in the Atlantic Ocean
Կատեգորիա:Pirate dens and locations
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Բահամյան Կղզիների կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզի պետություններ
Կատեգորիա:Կղզիներ