open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նեժինի վարունգի հուշարձան

**Նեժինի վարունգի հուշարձան** (), հուշարձան, որը նվիրված է Նեժինի վարունգին և թթու պատրաստող վարպետներին։ Գտնվում է Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Նեժին քաղաքում։

Հուշարձանի բացման ժամանակ տարածված հաղորդագրության համաձայն, այն բանջարեղենի առաջին հուշարձանն էր Ուկրաինայի տարածքում։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Նեժինի վարունգի հուշարձանը գտնվում է Նեժինի պահածոների գործարանի շենքերից ոչ հեռու գտնվող հանրային այգում (Շևչենկոյի փողոց, 160)։

Նախագծի հեղինակը տեղացի նկարիչ Լեոնիդ Վորոբյովն է։

## Բնութագիր
Հուշարձանը նկուղի և Նեժինի վարունգի տակառի քանդակային պատկերն է։ Այսպիսով, քանդակագործական կոմպոզիցիան ընդօրինակում է նկուղը՝ որպես բանջարեղեն պահելու ավանդական վայր, տակառ, որում նախապես թթու էին դրել նեժինյան վարունգը։

Վարունգը պատրաստված է հազվագյուտ (Ուկրաինայի համար) կանաչ գրանիտից, կշռում է ավելի քան 50 կիլոգրամ, բերվել է Իտալիայից, իսկ իտալացիները, իմանալով հուշարձանի գաղափարի մասին, զգալիորեն նվազեցրել են գրանիտի գինը։

## Պատմություն
Նեժինի վարունգի հուշարձանը հանդիսավոր բացվել է 2005 թվականի դեկտեմբերի 16-ին։

Հուշարձանի ստեղծման գաղափարը պատկանում էր Նեժինի քաղաքային գործկոմին։ Այն արժանացավ տեղական պահածոների գործարանի աջակցությանը և տեղի բնակիչների ջերմ ընդունելությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* *Галчин Олексій, Травінцева Ганна* ''Ніжинський огірок не в банці, а в граніті''.  // Україна Молода|«Україна Молода» №м 238 за 20 грудня 2005 року
* У Ніжині поставили пам’ятник огірку. Вчора відбулося офіційне відкриття пам’ятника ніжинському огірку в м. Ніжин. Про це УНІАН повідомили в прес-службі Корпорації Fozzy Group.  // повідомл. від 17 грудня 2005 року на ''fakty.com.ua'', «Факти ICTV». Новини культури 
* *Цалик Станіслав* Огіркова зірка Ніжина // повідомл. за 11 жовтня 2007 року на ''www.weekly.com.ua/ukr/'' (електронна версія газети Kyiv Weekly)
* 3D модель «Пам’ятник ніжинському огірку»  для Google Earth

Կատեգորիա:Ուկրաինայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Մարտական խոզեր

**Մարտական խոզեր** (), արտահայտություն, որն օգտագործվում է հին և նոր ժամանակներում տարբեր պետությունների բանակներում մարտական նպատակներով կիրառված խոզերին անվանելու համար։

## Մարտական կիրառություն
Մարտական խոզերն օգտագործվել են պատերազմական փղերի դեմ հնագույն պատերազմներում։ Պլինիոս Ավագը պնդում էր, որ փղերը վախեցան, երբ լսեցին խոզերի ծղրտոցը և սկսեցին նահանջել։ Հռոմեացիները նաև օգտագործել են պատերազմական խոզեր՝ Պիրրոսի փղերին վախեցնելու համար մ.թ.ա. 275 թվականին։ Իսկ Պրոկոպիոս Կեսարացին իր «Պատմություն պատերազմների» գրքում մեջբերել է Եդեսիայի պաշտպանների արձանագրությունները, որտեղ խոսվում է Խոսրով Ա-ի փղերին պատից վախեցնելու համար խոզերի օգտագործման մասին։

Պատմական վկայություններ կան նաև Պոլյանուսից և Կլավդիոս Էլիանից «Կրակոտ» կամ «Կրակոտ խոզերի» օգտագործման մասին։ Երկու հեղինակներն էլ պնդում են, որ Անտիգոնոս II Գոնատասը, պաշարելով Մեգարան մ.թ.ա. 266 թվականին, խոզերին խեժով պատել և այրել է ՝ բաց թողնելով թշնամու մարտական փղերի դեմ։ Փղերը սարսափեցին և սպանեցին իրենց մեծ թվով զինվորներին։

## Ժամանակակից կիրառություն
Ռուսաստանի Ներքին գործերի նախարարության, Մոսկվա քաղաքի կինոլոգիական ստորաբաժանումներից մեկում, խոզը ծառայության մեջ է։ Շան հետ վարողները քարշ են տվել խոզին` պայթուցիկ որոնելու համար։ Երբեմն նա կանչերի է դուրս գալիս ծառայողական շների հետ։

Իսրայելացի վերաբնակիչները, մեկ տարվա ջանքերից հետո, հրաժարվեցին ահաբեկիչների վրա հարձակվելու համար վարժեցված պատերազմական խոզեր բուծելու գաղափարից։ Ենթադրվում էր, որ այս «Կեղտոտ», իսլամի տեսանկյունից, կենդանիները կվախեցնեն պոտենցիալ ահաբեկիչներին։ Նախագծի նախաձեռնողների կարծիքով՝ մոլեռանդները կվախենան իրենց կյանքը վտանգել մի վայրում, որտեղ խոզերը կարող են հարձակվել իրենց վրա, քանի որ դա կարող է արժենալ նրանց տեղը դրախտում։ Այնուամենայնիվ, պրակտիկան ցույց է տվել, որ խոզերին դժվար է վարժեցնել և խուսափել մարդկանց նկատմամբ ագրեսիվ պահվածքից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Израиль: проект «Боевые свинки» потерпел неудачу 
* Свиньи борются с терроризмом

Կատեգորիա:Մարտական կենդանիներ
Կատեգորիա:Խոզեր
Կատեգորիա:Պատերազմ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Իսկական կոբրաներ

**Իսկական կոբրան**, կամ կոբրան, կամ ակնոցավոր օձերը (լատ. Naja), թունավոր օձերի ցեղ է  ասպիդների ընտանիքից։ Սրանք առավել հայտնի  և տարածված օձերն են, որոնք կոչվում են «կոբրաներ», չնայած կան մի քանի այլ ցեղեր, որոնց ներկայացուցիչները կոչվում են նույն «Կոբրա սովորական անունով»։ Naja ցեղը, ըստ տարբեր դասակարգումների, ներառում է մոտ 97 տեսակ։ Հանդիպում են Աֆրիկայում, Մերձավոր Արևելքում, Հարավարևելյան Ասիայում և Ինդոնեզիայում։ Կոբրան առավել ակտիվ է ապրիլի կեսերից մինչև հունիս և սեպտեմբերից մինչև նոյեմբերի կեսերը։ Հուլիսին էգը դնում է 9-19 ձու, որոնցից օգոստոսի վերջին — սեպտեմբերի սկզբին հայտնվում են ձագերը։ Կոբրաները սնվում են կրծողներով, երկկենցաղներով, թռչուններով, բայց, ինչպես մյուս ասպիդները, ուտում են  նաև օձեր, այդ թվում՝ թունավոր։

Թիկնոցը բոլոր կոբրաների տարբերակիչ նշանն է։ Մարմնի այն մասը, որի մեջ կողերը հատուկ մկանների միջոցով բաժանվում են՝ կտրուկ փոխելով ձևը, կոչվում է թիկնոց։ Հանգիստ վիճակում կոբրան գրեթե ոչնչով չի տարբերվում շատ այլ օձերից։

Կոբրան անկասկած վտանգ է ներկայացնում մարդկանց և կենդանիների համար, բայց, ի տարբերություն իժ օձերի, նա միշտ նախազգուշացնում է իր ներկայության մասին։ Միայն անմիջական սպառնալիքի դեպքում կոբրան մի քանի կայծակնային հարձակումներ է կատարում թշնամու ուղղությամբ, որոնցից մեկը, որպես կանոն, ավարտվում է նպատակային խայթոցով։ Ընդ որում, ի տարբերություն իժերի, կոբրաները ակնթարթային կծում չեն անում, այլ ասես «ծամում են»՝ ծնոտները մի քանի անգամ շարժելով՝ զոհին բաց թողնելուց առաջ։ Որոշ տեսակներ (թքող կոբրան), պաշտպանվելու նպատակով կարող են թույն կրակել թշնամու աչքերին։

## Դասակարգում
ԴՆԹ-ի  քննությումբ պայմանավորված տարբերում են 28 տեսակ, որոնք պատկանում են 4 ենթացեղերի*։*
*Naja atra
*Միաթույն կոբրա (Naja kaouthia)
*Naja mandalayensis
*Հնդկական կոբրա (Naja naja)
*միջինասիական կոբրա (Naja oxiana)
*Ֆիլիպինյան կոբրա (Naja philippinensis)
*Naja sagittifera
*Naja samarensis
*Սիամական կոբրա (Naja siamensis)
*Թքող հնդկական կոբրա (Naja sputatrix)
*Naja sumatrana
*Naja savannula Broadley, Trape, Chirio & Wüster, 2018
*Uraeus
*Անգոլական կոբրա (Naja anchietae)
Naja annulifera
Naja arabica
Naja senegalensis
Եգիպտական կոբրա(Naja haje)
Naja nivea
(Naja annulata)
Ջրային կոբրա Քրիստի (Naja christyi)
Սև-սպիտակ կոբրա (Naja melanoleuca)
Naja multifasciata
Afronaja
Большая коричневая плюющаяся кобра (Naja ashei)
Naja katiensis
Мозамбикская кобра (Naja mossambica)
Naja nigricincta
Черношеяя кобра (Naja nigricollis)
Naja nubiae
Naja pallida
Incertae sedis:
† Naja antiqua
† Naja iberica
† Naja robusta

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Search results

Կատեգորիա:Ասպիդներ
Կատեգորիա:Թունավոր օձեր
Կատեգորիա:Օձեր
Կատեգորիա:Սողուններ
Կատեգորիա:Ասիայի ֆաունա
Կատեգորիա:Թունավոր կենդանիներ
Կատեգորիա:Գիշատիչներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Մայիսյան բզեզի ապուր

մինի|Արհեստական մայիսյան բզեզի ապուր,«մոքչաֆերի ապուր», տոստ հացով և լյարդով(Մայիսյան բզեզները փոխարինված են խեցգետնով)
**Մայիսյան բզեզի ապուրը** եվրոպական ուտեստ է՝ պատրաստված մայիսյան բզեզ միջատից։ Այն Գերմանիայում և Ֆրանսիայում խորտիկ էր մինչև 1900-ականների կեսերը։ Համը նման է խեցգետնի ապուրին։ Քանի որ մայիսյան բզեզները համարվում էին չափազանց տարածված վնասատու միջատներ, որոնք չորս տարին մեկ Եվրոպայում ահռելի աճ էին գրանցում, ապուր սարքելու համար նրանց մեծ քանակությամբ հավաքելը նախկինում շատ հեշտ էր։ Չափազանց շատ թունաքիմիկատների օգտագործումը 1970-ական թվականներին հանգեցրեց նրանց քանակի նվազմանը, շատ վայրերում՝ ամբողջական ոչնչացմանը։ Քանի որ բզեզները հիմա համեմատաբար հազվագդեպ հանդիպող են, մայիսյան բզեզի ապուրի պատրատումը համարյա անհետացել է այն համայնքներից, որտեղ մի ժամանակ այն այդքան տարածված էր։

## Պատրաստում
Ըստ 1800-ական թվականների ֆրանսիական բաղադրատոմսի՝ մեկ բաժին մայիսյան բզեզի ապուրը պահանջում է ձեռքերը և ոտքերը առանձնացրած 500 գրամ միջատներ։ Դրանք տապակում են կարագի մեջ, հետո պատրաստում հավի կամ հորթի արգանակի մեջ։ Ապուրը կարելի է խտացնել և ուտել որպես արգանակ, կամ մանրացված մայիսյան բզեզներ, որոնք կարելի է խառնել ձվի դեղնուցի և մրգահյութի  հետ։ Ապուրը մատուցվում է աղավնու կրծքամսի կամ հորթի լյարդի շերտերով և կրուտոններ։ Մեկ բաժինը ներառում է մոտ 30 բզեզներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապուրներ
Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց
Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ապուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց
Ես՝ թագավոր, ես՝ ստրուկ, ես՝ որդ, ես՝ Աստված (ֆիլմ, 1915)

**Ես՝ թագավոր, ես՝ ստրուկ, ես՝ որդ, ես՝ Աստված** (), գեղարվեստական համր ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Եվգենի Բաուերը։ Ֆիլմը էկրան է բարձրացել 1915 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։ Այլ անունն է «Սպասուհու արկածները»։ Ֆիլմը չի պահպանվել։

## Սյուժե
Իվան Ստրոևը որոշում է արձակուրդներն անցկացնել մոր կալվածքում։ Այնտեղ նա սիրահարվում է սպասուհի Լիզային և նրան տանում քաղաք՝ ամուսնանալով նրա հետ։ Լիզան հոգնում է ձանձրալի ամուսնուց և մտերմանում նկարիչ Սերգեյ Ուտկինի հետ։ Իվանը բացահայտում է կնոջ դավաճանությունը և փորձում խեղդել նրան։ Միայն Սերգեյի և նրա ընկերոջ միջամտությունն է փրկում Լիզային։ Իվանը հասկանում է, որ իր կնոջը չի կարող հետ պահել, և Լիզային ու Սերգեյին հայտարարում է, որ չի խանգարի նրանց։ Իվանը վերադառնում է մոր կալվածք։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Եվգենի Բաուեր
* Օպերատոր՝ Բորիս Զավելև
* Պրոդյուսեր՝ Ալեքսանդր Խանժոնկով

## Քննադատություն
Եվ. Բաուերի «Ես՝ թագավոր, ես՝ ստրուկ, ես՝ որդ, ես՝ Աստված» ֆիլմի գրախոսության մեջ «Պեգաս»-ի հեղինակը նշել է. «Այստեղ պարոն Բաուերը գեղարվեստական տեխնիկայի ճանապարհին կատարել է նաև մի նոր քայլ։ Հանդիսատեսը գիշերը կարող է տեսնել Մոսկվայի համայնապատկերը գիշերով։ Ռեժիսորին հաջողվել է նկարել փողոցը այն ժամերին, երբ վառվում են լամպերի լույսերը, և փայլում են Էլեկտրական ցուցանակները»։ Ըստ Ն. Տ.-ի (հավանաբար Ն. Տուրկինի)՝ «տաղանդավոր ռեժիսորն անխոնջ ձգտում է առաջ շարժվել, փնտրում է նոր հնարավորություններ, բազմազանություն է մտցնում ստեղծագործական տեխնիկայի մեջ», այնուամենայնիվ, «ռեժիսորի կողմից, թերևս, սխալ էր դերը վստահել պարոն Գրոմովին՝ նեղ և ամենևին էլ ոչ ճկուն ձիրքով արտիստին»։

Կինոյի պատմաբան Վենիամին Վիշնևսկին ֆիլմը գնահատել է հետևյալ կերպ. «Ֆիլմը ռեժիսորական հետաքրքիր մտահղացում է, բայց դերասանական խաղը միջակ է. հետաքրքիր են Բ. Զավելևի գիշերային նկարահանումները»։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1915 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Շիրազի աղցան

**Շիրազի աղցանը** ( *sālād shirāzi*) պարսկական աղցան է, որ անվանել են ի պատիվ Իրանի հարավային Շիրազ քաղաքի, որտեղ աղցանը ստեղծվել է։ Համեմատաբար նոր ուտեստ է, որ թվագրվում է լոլիկի՝ Իրան մուտք գործելուց հետո ինչ-որ մի ժամանակ՝ 19-րդ դարի վերջերին՝ Ղաջարական ժամանակաշրջանում։ Աղցանի հիմնական բաղադրամասերն են վարունգը, լոլիկը, սոխը, ձիթայուղը, համեմունքներ, մրգային թթվահյութ, թեև երբեմն լայմի հյութ ևս օգտագործվում է դրա պատրաստման մեջ։ Իրանում աղցանն ուտում են տարին կլոր՝ որպես լրացնող կերակրատեսակ մսով ուտեստների, օրինակ, քաբաբի հետ, հիմնական ուտեստից առաջ կամ հետո։ Շիրազի աղցանը մատուցվում է նաև պարսկական ավանդական լուբիա պոլոյի հետ, որը լոլիկով, բրնձով, կանաչ լոբով, գառան կամ տավարի մսով ուտեստ է։ Խոհարարական գրքերի հեղինակ Ջիլա Դանա Հաերին այն նկարագրում է որպես զովացնող, ամառային աղցան։
Շիրազի աղցանը համարվում է ազգային խոհանոցի կարևոր, լրացնող ուտեստներից մեկը։ Այն կարող է նաև որպես խաշած կծու ուտեստների ամոքունք օգտագործվել՝ կծվությունը մեղմելու համար։  Այն սովորաբար խրթխրթան է, հյութեղ, և ինչ-որ չափով նման է պիկո դե գալոին և Իսրայելական աղցանին.:

## Բաղադրություն
thumb|Իրանական լուբիա պոլո (կանաչ լոբով բրինձ) և Շիրազի աղցան
Շիրազի աղցանի հիմնական բաղադրամասերն են մանր կտրտած վարունգը, լոլիկը և սոխը, որոնք խառնում են մրգային թթվահյութով, կամ կիտրոնի ու լայմի հյութով և ավելացնում չորացրած անանուխ։ Ձիթայուղը, աղը 
և պղպեղն ավելացնում են ըստ ճաշակի, իսկ լրացուցիչ բաղադրամասերն ընդգրկում են մանրացրած անանուխ, մաղադանոս, սամիթ, սումակ և կարմիր քացախ։ Աղցանը կարող է ունենալ թթու կամ աղի համ, ընդ որում, համն առավել ընդգծված է, եթե պատրաստվել է մատուցելուց մեկ կամ ավելի ժամ առաջ, որը թույլ է տալիս, որ համերը միախառնվեն։ Այն կարող է մատուցվել հացի տեսակների՝ պիտայի կամ լավաշի հետ կամ պանրի ու ընկուզեղենի հետ։

## Տես նաև
* Իրանական խոհանոց
* Պիկո դե գալո

## Ծանոթագրություններ

## Հավելյալ գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ինչպես պատրաստել Շիրազի աղցան
* Շիրազի աղցան. պարսկական աղցան Շիրազ քաղաքից 

Կատեգորիա:Աղցաններ
Կատեգորիա:Իրանական խոհանոց
Կատեգորիա:Խավարտներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Mamihlapinatapai

**Mamihlapinatapai** (երբեմն գրում են նաև *mamihlapinatapei*) բառն առաջացել է Հրո երկրի () յագան (Yaghan) լեզվից, գրանցված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես «ամենաընդգրկուն» բառ և համարվում է թարգմանելու համար ամենաբարդ բառերից մեկը։ Այն թարգմանվում է որպես «հայացք, որ առանց բառերի փոխանցվում է երկու հոգու միջև, որոն ցանկանում են նախաձեռնել ինչ-որ բան, բայց ոչ ոք չի սկսում» կամ «միմյանց նայելը՝ հույս ունենալով, որ դիմացինը կառաջարկի ինչ-որ բան անել, ինչը երկուսն էլ ցանկանում են անել, բայց չեն ձեռնարկում»։

Տրվել է նաև բառիմաստի ռոմանտիկ մեկնաբանություն, որպես «սեղանի վրայով փոխանցված այն հայացքը, երբ երկու մարդիկ կիսում են չասված, բայց անձնական պահը։ Երբ ամեն մեկը գիտի, որ մյուսը հասկանում է և համամիտ է նրա հետ, ինչ արտահայտվում է։ Արտահայտիչ և խորիմաստ լռություն»։

## Բառակազմություն
Բառը բաղկացած է անդրադարձ, կրավորական *ma-* նախդիրից (ձայնավորից առաջ՝ *mam-*), *ihlapi* արմատից, որ նշանակում է «մտահոգվել, թե ինչ անել հետագայում», *-n* վիճակի վերջածանցից, *-ata* վերջածանցից  և *-apai* կրկնակ վերջածանցից, որը *mam-* անդրադարձ նախածանցի հետ ունի փոխադարձ իմաստ։

## Կիրառություն
Տերմինը մեջբերվում է խաղերի տեսության գրքերում և հոդվածներում՝ կամավորի երկընտրանքի հետ համատեղ։

Այն հիշատակվում է նաև «Սահմանելով աշխարհը» գրքում դժվարությունների քննարկմանը, որոնց հետ բախվել էր Սեմյուել Ջոնսոնը ()՝ փորձելով հասնել բառի կարճ, բայց հստակ բացատրությանը։

## Արվեստում
«Mamihlapinatapei»՝ ամերիկացի դերասան և երաժիշտ Ռոննի Կոկսի () երգի անունը՝ 2004 թվականի «Ronny Cox Live» ալբոմից։

## Բիզնեսում
Mamihlapinatapei՝ հրատարակչություն, որ գոյություն է ունեցել 2016-2020 թվականներին։ Թողարկել է «Батенька, да вы трансформер» ամսագիրը, «Breaking Mad» նորությունների կայքը, «Բաց պլանավորում» կրթական նախագիծը, «Ռնգեղջյուր» գրական ամսագիրը և «Глаголев FM» օնլայն ռադիոկայանը։ 2020 թվականին հայտարարել է փակման մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի մշակույթ
Կատեգորիա:Բառարանագրություն
Կատեգորիա:Բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն
Կատեգորիա:Չիլիի մշակույթ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Տաթև)

**Սուրբ Մինաս**, եկեղեցի Տաթև գյուղում։

## Պատմություն
Ըստ վիմական արձանագրության կառուցվել է 1646 թվականի Ներսես վարդապետ Տաթևացու կողմից, ով որոշ ժամանակ եղել է նաև Տաթևի վանքի առաջնորդը։  Եկեղեցին երկու զույգ մույթերով եռանավ բազիլիկ է։ Ունի երկու մուտք՝ հարավից և արևմուտքից։ Հարավային դռան բարավորին 1892 թվականի արձանագրություն է պահպանվել։ 1881 թվականի մի արձանագրությունն ընթերցելիս հայտնի է դառնում, որ եկեղեցու տանիքն է վերանորոգվել է Հովհաննես Հովսեփյանի և Առաքելի նախաձեռնությամբ և միջոցներով։

Առավել ուշագրավ է եկեղեցու արևմտյան մուտքի հարդարանքը, արևելյան պատի պատկերաքանդակները՝ հեծյալ Ս. Մինասը, եկեղեցին կառուցող Տ. Ներսես վրդ. Տաթևացին, ավանդատների խաչաձև փոքր լուսամուտները պսակող դիմաքանդակները։ Կենտրոնում  կրկնախաչ լուսամուտներ կան, որոնք նման են Տաթևի վանքի Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու լուսամուտներին։

Եկեղեցու հարավարևելյան հատվածում գերեզմանատունն է՝ օրորոցաձև և հարթ տապանաքարերով։ Եկեղեցին վերջին անգամ նորոգվել է 1995-1997 թթ․ «Երկիր և մշակոյթ» կազմակերպության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սյունյաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Ջեսոր

**Ջեսոր** (, պաշտոնապես Ջեշոր), քաղաք Բանգլադեշի Խուլնա շրջանում։

## Նկարագրություն
Գտնվում է երկրի հարավարևմտյան մասում։ Այն համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է (շտաբը) և Խուլնա շրջանի երրորդ խոշոր և երկրորդ զարգացած քաղաքը։ Այն Բանգլադեշի աշխատասեր և զարգացած քաղաքներից է, ինչպես նաև Խուլնա շրջանի երկրորդ զարգացած քաղաքն է։ Ջեսոր քաղաքը բաղկացած է 9 թաղամասերից և 73 մահալներից։ Ջեսորի քաղաքապետարանը ստեղծվել է 1864 թվականին։ Քաղաքի տարածքը 21,15  կմ² է։ Ջեսորի քաղաքապետարանի տվյալների համաձայն՝ այն ունի մոտ 2,98,000 բնակչություն։ Ջեսորն ունի նաև ներքին օդանավակայան, որը կոչվում է Ջեսորի օդանավակայան։ Քաղաքը անվանվել է հայտնի Ջեշորեշվարի Կալի տաճարի պատվին, որը սուրբ Շակտիփեթ է։

## Պատմություն
Պրատապադիտիայի մայրաքաղաքն էր, Բենգալի 12 Բհույաների միակ հինդու տիրակալը, ով նաև հայտնի էր Արևելյան Բենգալիայում մուղալների ներխուժման դեմ  պայքարով։ Նա պարտություն կրեց մուղալ ուժերի կողմից և նրա տարածքները միացվեցին Մուղալների կայսրությանը։

Դա առաջին թաղամասն էր, որը ազատագրվել և հետ է վերցվել բենգալական իշխանության կողմից Ազատամարտի ժամանակ, 1971 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։

## Կրթություն
* Ջեսորի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարան
* Ջեսորի բժշկական քոլեջ
* Բանակի բժշկական քոլեջ, Ջեսոր
* Մայքլ Մադհուսուդանի քոլեջ
* Ջեսորի շրջանային դպրոց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանգլադեշի քաղաքներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Արևելյան Սիեռա Մադրե

**Արևելյան Սիեռա Մադրե** (), լեռնային համակարգ է Մեքսիկայի հյուսիս-արևելքում, տեղակայված է Մեքսիկական բարձրավանդակի արևելյան մասում։ Իրենից ներկայացնում է մոտ 1000 կմ երկարությամբ իրար հանդեպ զուգահեռ տեղակայված լեռնաշղթաներից։ Հյուսիսային հատվածում ներկայանում է 1000-ից մինչև 3000 մ բարձրությամբ մի քանի լեռնաշղթաներով։  Լեռնային համակարգի կենտրոնում և հարավում լեռնաշղթաները բաժանվում են առանձին լեռնազանգվածների մինչև 4000 մ բարձրությամբ։ Արևելքում լեռները կտրուկ ընդհատվում են դեպի Մեքսիկական ծոցի առափնյա հարթավայրերը, իսկ արևմուտքում՝ դեպի բարձրավանդակի ներքին շրջանը, տեղ-տեղ ձգվում են լեռնաճյուղեր։ Կազմված է վերին մեզոզոյան նստվածքային ապարներից։

Ամենաբարձր կետը Էլ Պոտոսի լեռն է ծովի մակարդակից 3720 մ բարձրությամբ։ Մյուս խոշոր գագաթներն են՝ Սերրո դե լա Վիգան (3715 մ), Սիեռա դե լա Մարտան (3709 մ), Էլ Կոահուիլոնը (3575 մ), Պենյա Նեվադան (3563 մ) և Էլ Վյեխոն (3520 մ)։ Մեքսիկական բարձրավանդակը (միջին բարձրությունը 1100 մ) բաժանում է Արևելյան Սիեռա Մադրեն Արևմտյան Սիեռա Մադրեից։

Կա 800 մ բարձրությամբ վահանաձև հրաբուխ Ատլիշկոս։

Արևելյան Սիեռա մադրե լեռնաշղթան անցնում է մեքսիկական նահանգներով՝ Կոահուիլա, Նուևո Լեոն, Տամաուլիպաս, Սան Լուիս Պոտոսի, Կերետարո, Իդալգո և Պուեբլա, որտեղ և մինում է Տրանսմեքսիկական հրաբխային գոտուն, որը տեղակայված է Կենտրոնական Մեքսիկայի արևմուտք-արևելք առանցքի վրա։

## Էկոլոգիա
Արևելյան Սիեռա Մադրեն տարբերվում է մեծ կենսաբանական բազմազանությամբ և մեծ թվով էնդեմիկ տեսակներով։ Հյուսիսային մասը ծածկված է քսերոֆիտային թփուտներով, իսկ լեռնաշղթայի հարավային մասի արևելյան հողմային լանջերը՝ անտառներով (խոնավ արևադարձային ներքևից մինչև վերին գոտու փշատերև անտառներ), իսկ քամուց պաշտպանված արևմտյան լանջերին հիմնականում աճում են թփուտներ։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Մեքսիկայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Լեռներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Մոգական շրջան

300px|մինի|Վհուկների շրջան
**Մոգական շրջան** (*վհուկների օղակներ*, *էլֆերի օղակներ*, *կախարդության օղակներ, [[Նամիբիայի կախարդական շրջաններ]]*), սնկերից կազմված մի քանի տասնյակ սանտիմետրից մինչև մի քանի մետր տրամագծով շրջաններ։

Վհուկների շրջանները ստեղծում են տարբեր տեսակի սնկեր՝ կաթնասնկեր, թեփուկավոր շարքասնկեր, շամպինյոններ, ճանճասպաններ, մորխ և այլն։ Որպես կանոն վհուկների շրջանները ձևավորվում են թունավոր, ոչ ուտելի կամ տեղական բնակչությանը քիչ հայտնի ուտելի սունկերից, քանի որ ինտենսիվ հավաքումը խախտում է միկելիումի՝ սնկամարմնի միատեսակ տարածումը։ Այնուամենայնիվ, հեռավոր, հազվադեպ այցելվող վայրերում վհուկների շրջանները կարող են ձևավորվել նաև հայտնի ուտելի սնկերով։

Նույն պայմաններում բորբոսի միկելիումը կենտրոնից աճում է հավասարաչափ արագությամբ՝ կազմելով շրջան։ Ժամանակի ընթացքում միկելիումի կենտրոնական մասը մահանում է սննդի պակասի պատճառով, իսկ ծայրամասը շարունակում է պտղաբերել։ Ամեն տարի նման օղակը ընդլայնվում է 10-15 սանտիմետրով։

Սովորաբար վհուկների շրջանագծի տրամագիծը չի գերազանցում 20-40 մետրը, բայց հատկապես բարենպաստ պայմաններում այն կարող է հասնել մինչև 200 մետրի։

## Միֆեր
[thumb|Կարմիր [Ճանճասպան կարմիր|ճանճասպանի շրջան]]

«Վհուկների օղակների» մասին պատմությունները տարածված են դիցաբանության մեջ. համարվում է, որ այդ վայրերում Էլֆերը կամ անտառային ոգիները գիշերները կազմում են շուրջպար։

Տարբեր ժողովուրդների (առավել հաճախ շոտլանդացիների, շվեդների և իռլանդացիների) շրջանում կան բազմաթիվ լեգենդներ այն մասին, թե ինչպես են էլֆերը մահկանացուներին (առավել հաճախ ասպետներին) առաջարկել միանալ իրենց շուրջպարին։ Միևնույն ժամանակ, եթե մարդը հրաժարվում էր, վրեժխնդիր էլֆերը սարսափելի հիվանդություններ ու դժբախտություններ էին ուղարկում նրա վրա։ Եվ եթե նա համաձայն էր, ապա առավոտյան, երբ էլֆերի մոգությունը ցրվում էր, մարդուն մահացած էին գտնում կախարդի շրջանի կենտրոնում։

Անգլիական բանահյուսությունն այս բնական երևույթի ծագումը վերագրում է էլֆերի գիշերային շուրջպարին, որի տեղում առավոտյան աճում են բազմաթիվ սնկեր։

Գերմանիայում կարծում էին, որ նման օղակներն առաջանում են կախարդների շաբաշի՝ ընդմիջման տեղում։

Այսօր նմանատիպ երևույթներին հաճախ են վերագրում առեղծվածային ծագում։

Ռոջեր Ժելյազնին իր «Ամբերի քրոնիկները» էպիկական վեպում օգտագործել և հարմարեցրել է հին կելտական առասպելը վհուկների օղակի մասին։

## Տես նաև
* Նամիբիայի կախարդական շրջաններ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Ведьмины круги // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.

Կատեգորիա:Էլֆեր
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Կատեգորիա:Շրջանագծեր
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Անուրջներ (ֆիլմ, 1915)

**Անուրջներ** (), գեղարվեստական համր ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Եվգենի Բաուերը։ Ֆիլմը էկրան Է բարձրացել 1915 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Մեկ այլ անունն է «Խաբված երազներ»։ Պահպանվել է առանց մակագրությունների։

## Սյուժե
Նկարահանվել է բելգիացի գրող Ժորժ Ռոդենբախի «Մեռած Բրյուգեն» վեպի սյուժեի հիման վրա։

Սերգեյ Նիկոլաևիչ Նեդելինի կինը՝ Ելենան, մահանում է։ Նա անմխիթար է և ակնածանքով է պահում նրա հիշատակը։ Նրա տանը որպես մասունք պահվում է Ելենայի հյուսը։

Մի անգամ նա հանդիպում է Թինա անունով մի կնոջ, որը շատ նման էր իր հանգուցյալ կնոջը։ Պարզվում է, որ նա օպերայի պարուհի է, և Նեդելինը սիրահարվում է նրան։ Նրան թվում է, թե Ելենան վերադարձել է իր մոտ։ Բայց այդ զգացումը կարճ է տևում։ Նեդելինին սկսում է թվալ, որ վուլգար Թինայի յուրաքանչյուր ժեստ և յուրաքանչյուր խոսք վիրավորում է իր անմոռանալի Ելենայի հիշատակը։ Նրա ընկեր Սոլսկին ասում է, որ Թինան արժանի չէ իր սիրուն։ Ի վերջո, Նեդելինի նյարդերը չեն դիմանում, և նա Ելենայի հյուսով խեղդում է Թինային։

## Դերերում
|thumb|300 px|''Անուրջներ'' (1915)

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Եվգենի Բաուեր
* Սցենարիստներ՝ Մ. Բասով և Վալենտին Տուրկին
* Օպերատոր՝ Բորիս Զավելև
* Պրոդյուսեր՝ Ալեքսանդր Խանժոնկով

## Քննադատություն
«Պրոյեկտոր» ամսագրի գրախոսը գրել է, որ «բեմադրությունը բավականին գոհացուցիչ է, առաջին մասում նույնիսկ տպավորիչ» և դրական է գնահատել դերասաններ Չերնոբաևայի և Վիրուբովի խաղը։

Նախահեղափոխական կինոյի պատմաբան Վենիամին Վիշնևսկին նշել է, որ «ֆիլմը հետաքրքիր է սյուժեի ինքնատիպ դրամատուրգիական մշակմամբ և դերասանական խաղով»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Грёзы» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»
* Фильм «Грёзы»  на сайте RUData.ru

Կատեգորիա:1910-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1915 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Պիկո դե գալո

thumb|right|Լոլիկով, սոխով և համեմով պիկո դե գալո
thumb|Լայմը հաճախ է օգտագործվում թանձրուկի համար

**Պիկո դե գալոն** (), նաև կոչվում է **salsa fresca** (թարմ թանձրուկ), **salsa bandera** (դրոշ թանձրուկ), կամ **salsa cruda** (հում թանձրուկ), սալսա թանձրուկի մի տեսակ է, որ  օգտագործվում է մեքսիկական խոհանոցում։ Ավանդաբար այն պատրաստում են կտրտած լոլիկով, սոխով և սեռանո պղպեղներով (հաբաներո կամ հալապենյո պղպեղները կարող են օգտագործվել որպես ալյընտրանք), աղով լայմի հյութով և համեմով։  Պիկո դե գալոն օգտագործվում է մեքսիկական այլ ջրիկ թանձրուկների նման։ Քանի որ այն ավելի քիչ հեղուկ է պարունակում, որպես հիմնական բաղադրիչ կարող է օգտագործվել տակոյի և ֆախիտասի հետ։ Մեքսիկայում այն կոչվում է «Սալսա Մեքսիկանա»՝ մեքսիկական թանձրուկ։ Կարմիր լոլիկի, սպիտակ սոխի և կանաչ չիլիի ու համեմի գույների համադրությունը թանձրուկը նմանեցնում են Մեքսիկայի դրոշի գույներին, այդ պատճառով էլ այն հաճախ կոչում են «salsa bandera»՝ դրոշի աղցան։ Մեքսիկայի տարբեր շրջաններում պիկո դե գալո են անվանում մրգային և բանջարեղենային ցանկացած աղցան, որոնք սալսա թանձրուկով են կամ որոնց բաղադրության մեջ կա լոլիկ, ավոկադո, նարինջ, վարունգ, պապայա կամ մեղմահամ չիլի պղպեղ։ Բաղադրիչները լցնում են լայմի հյութի մեջ, ապա ցողում աղով։

## Անվան ստուգաբանություն
Համաձայն խոհարար և գրող Շերոն Թայլեր Հերբսթի պիկո դե գալոն այդպես է կոչվել, որովհետև ի սկզբանե այն կերել են բթամատի և միջամատի օգնությամբ։
Մեքսիկայի Սոնորա շրջանի շատ բնակիչներ բացատրում են, որ ուտեստի անունը առաջացել է սեռանո պղպեղի տեսքից, որը նման է աքաղաքի կտուցի։ Իսպաներեն ''picar'' բայը նշանակում է կտրել կամ կծել, այն զգացողությունը, երբ չիլի պղպեղը կարծես «կծում է»։ Խոնարհելիս, առաջին դեմքի եզակի թվում *picar* բայը դառնում է *pico*:

## Տես նաև
* Աղցան
* Շիրազի աղցան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկական խոհանոց
Կատեգորիա:Սոուսներ
Կատեգորիա:Աղցաններ
Կատեգորիա:Բանջարեղենով ուտեստներ
Կատեգորիա:Իսպաներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Խավարտներ
Կատեգորիա:Բուսակերական խոհանոց
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Գազոնահնձիչներով մրցարշավ

**Գազոնահնձիչներով մրցարշավ**, շարժիչային սպորտի տեսակ է, որտեղ օգտագործվում են այգու ձևափոծխված խոտհնձիչ տրակտորներ։

## Պատմություն
Գազոնահնձիչներով վաղ մրցարշավներն անցկացվում էին որպես ժամանցային միջոցառումներ՝ տոն օրերին։ Հայտնի են 1963 թվականին Ինդիանա նահանգում ԱՄՆ Անկախության օրվա տոնակատարությանը տեղի ունեցած մրցարշավները։ Առաջին մասնագիտացված սպորտային կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1973 թվականին Մեծ Բրիտանիայում։

## Մրցարշավի անցկացում
Ինչպես մյուս ավտոսպորտերը, գազոնահնձիչներով մրցարշավը ունի «Մրցաշավային մեքենաների» տարբեր կանոններ և դասեր։

Մրցարշավները կազմակերպվում են տարբեր ասոցիացիաների կողմից․
* Գազոնահնձիչներով մրցարշավի բրիտանական ասոցիացիա (Մեծ Բրիտանիա)
* North West Lawn Mower Racing Association (Մեծ Բրիտանիա)
* U.S. Lawn Mower Racing Association (ԱՄՆ)
* Ամերիկյան մրցարշավային հնձվորների ասոցիացիա (ԱՄՆ)
* Ավստրալիայի խոտհնձիչների մրցավազքի ասոցիացիա (Ավստրալիա)

## Քննադատություն
2002 թվականին OPEI-ի նախագահ Բիլ Հարլին քննադատեց սպորտը վնասվածքների բարձր մակարդակի համար.«Գազոնահնձիչներով հնձվորները նախատեսված են խոտ կտրելու համար։ Սրանք մրցարշավային մեքենաներ չեն»։

## Արագության ռեկորդներ
Բացի զանգվածային մրցարշավներից, կան նաև միայնակ մրցարշավներ արագության ռեկորդ սահմանելու համար։ Դրանց մասնակցում են  խորապես ձևափոխված խոտհնձիչ տրակտորներ։

## Մշակույթում
2006 թվականի նոյեմբերին թողարկվել է *Lawnmower Racing Mania 2007* համակարգչային խաղը Xbox և PC հարթակների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անհատական մարզաձևեր
Կատեգորիա:Մրցարշավային մեքենաներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական մարզաձևեր
Զաքարիա Վաղարշապատցի

**Զաքարիա Վաղարշապատցի** (անհայտ-1659), վարդապետ, Հովհաննավանքի հոգևոր առաջնորդ, գրիչ, Մովսես Տաթևացու աշակերտը և քարտուղարը։

## Կենսագրություն
Կենսագրական տեղեկությունները սուղ են։ Հայտնի է, որ հայրը Հովհաննես քահանան է։ Եղել է  Երևանի Ս․ Անանիա առաքյալի անապատի գրչության դպրոցի գրիչներից, ինչպես նաև՝ Ս․ Էջմիածնի միաբան։ Իր կենսագրությանն անդրադարձել է աշակերտը՝ Զաքարիա Քանաքեռցին, ինչպես նաև պատմիչ Առաքել Դավրիժեցին։

Ըստ մատենագիտական աղբյուրների 1604 թվականին Զաքարիան մանուկ հասակում ծնողների հետ բռնի կերպով  տեղահանվում է Սպահան, որտեղ էլ ջուղայեցիների մոտ ստանում է իր նախնական կրթությունը։ Նշանակալից է լինում նրա հանդիպում Դավիթ Դ Վաղարշապատցի կաթողիկոսի հետ, ով նկատելով նրա ուշիմությունը՝ առաջարկում է լինել անձնական գրագիրը։  Հետագայում Զաքարիան ձեռնադրվում է կուսակրոն քահանա։ Սպահանում նա հանդիպում է նաև Մովսես Տաթևացու հետ և դառնում է նրա աշակերտն ու քարտուղարը։ 1629 թվականին երբ Մովսես Տաթևացուն տրվում է հայրապետական գահ,  Զաքարիա Վսղարշապատեցին ստանում է  վարդապետական աստիճան։ Մովսես Տաթևացու մահից հետո Փիլիպոս Աղբակեցի կաթողիկոսը շնորհում է Զաքարիային եպիսկոպոսական գավազան և հնարավորություն տալիս, որպես նվիրակ մեկնելու Հունաստան։ 1937 թվականին նա արդեն Հովհաննավանքի առաջնորդն էր, որտեղ կատարել է  շինարարական ակտիվ գործունեություն․  նորոգել է եկեղեցին, սեղանատունը, տնեսատունը, պարիսպը, 1652 թվականին եկեղեցու վրա տեղադրել է  խաչը,  բարելավել է դպրոցը, ավելացրել է աշակերտների և միաբանների թիվը, դպրոցում դասավանդելու համար հրավիրել է անվանի րաբունիների։ Արդյունքում Հովհաննավանքի այս դպրոցի հիմքի վրա հետագայում ստեղծվեց Էջմիածինի Ժառանգավորաց դպրոցը, որն էլ իր հերթին հիմք դարձավ 1874 թվականին Գևորգյան ճեմարանի հիմնադրման համար։

1646-1648 թվականներին Զաքարիա եպիսկոպոսը լինում է Սպահանում։ Վերադառնալով հայրենիք՝ շարունակել է Հովհաննավանքում իր շինարարարական գործունեությունը։ 1656 թվականին անվանի հոգևորականը մեկնել է Երուսաղեմ։ Մահացել է  1659 թվականին Էջմիածնում, ամփոփվել է իր իսկ կառուցած դամբարանում։ Ընդօրինակել է տասնյակ ձեռագրեր, որոնցից վաղագույնը  գրվել է 1623 թվականին։

2019 թվականին վերանորոգչական աշխատանքների արդյունքում բացվել է նրա դամբարանը զանգակատան հարևանությամբ։  Տապանաքարին պահպանվել է եռատող վիմագիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական վարդապետներ
Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ հոգևորականներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Սիրիջի բերդ

**Սիրիջի**, բերդ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Հաբանդ և Բաղք գավառների սահմանագլխին։ Անվանումը հավանաբար առաջացել է շրեշ բույսից, որն առատությամբ աճում է բերդի տարածքում։  Հայտնի է  Շրեշ, Շիրիջ, Շիրիշ, Սիրիշ անուններով, հավանաբար նույն Ձագեձորի, Հաբանդի բերդն է։ Ներկայումս գտնվում է Գորիս քաղաքից հյուսիս, Գորիս գետի ափին (Վարարակն գետ)։ Բերդի մասին վիմագրական և մատենագիտական աղբյուրները սուղ են։  Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի բերդը կառուցել է Սիսակ նահապետի որդին՝ Ձագը, որից էլ առաջացել է Ձագաբերդ անվանումը։ Ըստ ավանդության՝ պարսիկները փորձել են գրավել բերդը, որտեղ ապաստան էին գտել տարածքի հայերը։ Չկարողանալով այն գրավել՝ կոչել են այն Գյավուրղալա՝ Անհավատի բերդ։

Բերդը գտնվում է բնական ժայռի վրա, հնարավոր է բարձրանալ միայն պարաններով, որոշ հատվածներում պահպանվել են ձեռակերտ  պարիսպի հետքերը՝  40 սմ ից մինչև 1,5 մետր հաստությամբ պատերով։ Բերդի եզրերը պատսպարված են ատամնավոր պարիսպներով, պահպանվել է նաև կիսաշրջանաձև դիտաշտարակը։ Կառույցն ընդգրկում է  70 մետր մակերես 140 մետր շրջանագծով տարածք։  Թեև տարածքում հնագիտական ուսումնասիրություններ չեն կատարվել, սակայն նշմարվում են որոշ կառույցներ՝ կացարանների մնացորդներ, ցորենի  հորեր, մարագներ, պահեստարաններ, մեծ թվով խեցեղեն, նաև մեծ փոս, որը հավանաբար ջրամբար է եղել։ Ժամանակին ունեցել է դեպի Վարարակն գետն իջնող գաղտնուղի, որը ներկայումս փակվել է և հազիվ է նշմարվում։

Բերդն ունեցել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն, ծառայել է իբրև պատսպարան, դիտանոց և ռազմակայան։ Կառույցից 50 մետր հեռավորության վրա կան ժայռափոր այրեր, իսկ դեպի արևմուտք պահպանվել են միջնադարյան խաչքարեր, որոնք ներկայումս Ադրբեջանի հսկողության տակ են գտնվում։ 44-օրյա հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով բերդի մի մասն անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սյունիքի ամրոցներ
Ռեդուցենտներ

մինի|Սնկերը քայքայում են ընկած ճյուղը
**Ռեդուցենտներ**, այն օրգանիզմներն են, որոնք քայքայում են մեռած կամ քայքայվող օրգանիզմները։ Նրանք իրականացնում են քայքայման գործընթաց, որը հնարավոր է միայն որոշ թագավորությունների կողմից, ինչպիսիք են սնկերը և բակտերիաները։ Ինչպես բուսակերները և գիշատիչները, ռեդուցենտները նույնպես հետերոտրոֆ են, ինչը նշանակում է, որ նրանք օգտագործում են օրգանական նյութերը՝ իրենց էներգիան ստանալու, աճի և զարգացման համար։ Թեև քայքայող և ռեդուցենտ տերմինները հաճախ փոխադարձաբար օգտագործվում են, սակայն ռեդուցենտները ներսից կլանում և մարսում են մեռած նյութը, մինչդեռ քայքայողները ուղղակիորեն կլանում են սննդանյութերը քիմիական և կենսաբանական գործընթացների միջոցով։ Անողնաշարավորները, ինչպիսիք են անձրևորդը, նեպուկները և հոլոթուրիաները, տեխնիկապես քայքայողներ են, այլ ոչ ռեդուցենտներ, քանի որ նրանք չեն կարողանում կլանել սննդանյութերը առանց դրանք կուլ տալու։

## Սնկեր
մինի|Քայքայողներ
Շատ էկոհամակարգերում մեռած օրգանական նյութերի մնացորդների առաջնային քայքայողները սնկերն են։ Ի տարբերություն բակտերիաների, որոնք միաբջիջ օրգանիզմներ են և նույնպես ռեդուցենտներ են, սապրոտրոֆ սնկերի մեծ մասն աճում է որպես հիֆերի ճյուղավորվող ցանց։ Մինչ բակտերիաները սահմանափակված են օրգանական նյութերի բաց մակերեսների վրա աճելու և սնվելու համար, սնկերը կարող են օգտագործել իրենց հիֆերը՝ ներթափանցելու օրգանական նյութի ավելի մեծ կտորներ՝ մակերեսից ներքև։ Բացի այդ, միայն փայտի քայքայող սնկերն են զարգացրել այն ֆերմենտները, որոնք անհրաժեշտ են փայտի մեջ հայտնաբերված քիմիական բարդ նյութ՝ լիգնինը քայքայելու համար Այս երկու գործոնները սնկերին դարձնում են անտառներում առաջնային ռեդուցենտներ, որտեղ աղբը լիգնինի բարձր կոնցենտրացիաներ ունի և հաճախ հայտնվում է խոշոր կտորներով։ Սնկերը քայքայում են օրգանական նյութերը ֆերմենտների միջոցով, որից հետո նրանք կլանում են առաջացած սննդանյութերը։ Հիֆերը օգտագործվում են նյութը քայքայելու և սննդանյութերը կլանելու համար, ինչպես նաև օգտագործվում են վերարտադրության մեջ։ Երբ երկու համատեղելի սնկերի հիֆերը աճում են միմյանց մոտ, նրանք միաձուլվում են բազմացման համար։

## Տես նաև
* Միկրոօրգանիզմներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Hunt HW, Coleman DC, Ingham ER, Ingham RE, Elliot ET, Moore JC, Rose SL, Reid CPP, Morley CR (1987) "The detrital food web in a shortgrass prairie". *Biology and Fertility of Soils 3*: 57-68
* Smith TM, Smith RL (2006) *Elements of Ecology*. Sixth edition. Benjamin Cummings, San Francisco, CA.

Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կատեգորիա:Էկոհամակարգեր
Կատեգորիա:Կենսաբանության տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Կատեգորիա:Օրգանիզմներ
Կատեգորիա:Օրգանիզմների փոխհարաբերությունների տեսակներ
Ռիչարդ Բիթթի Մելլոն

**Ռիչարդ Բիթթի Մելլոն,** (, ), երբեմն՝ **Ռ. Բ․**, Մելլոնների ընտանիքի անդամ բանկիր, արդյունաբերող և բարերար Փենսիլվանիա նահանգի Փիթսբուրգ քաղաքից։

## Կենսագրություն
Նա և նրա եղբայր Էնդրյու Մելլոնը՝ դատավոր Թոմաս Մելլոնի որդիները, հաճախակի բիզնես գործընկերներ էին։ Ռիչարդը ծառայում էր Էնդրյուի օրոք Մելոն Բանկում և ստանձնեց նրա նախագահությունը 1921 թվականին, երբ Էնդրյուն նշանակվեց գանձապետարանի քարտուղար։ Նրանք նաև կատարեցին համատեղ բարեգործական նվերներ, մասնավորապես մի քանի խոշոր նվիրատվություններ իրենց մայր բուհին՝ Պիտսբուրգի համալսարանին, ներառյալ Մելլոնի արդյունաբերական հետազոտությունների ինստիտուտի ստեղծումը՝ ի պատիվ իրենց հորը, որն այժմ Քարնեգի Մելլոն համալսարանի մի մասն է։

Ռ.Բ.-ն 1899-1910 թվականներին եղել է որպես Փիտսբուրգի ընկերության նախագահ, 1907 թվականին վերանվանվել է Ամերիկայի ալյումինի ընկերություն և մեծ ներդրումներ է կատարել Փիտսբուրգի ածխային ընկերությունում, որն այսօր հանդիսանում է Կոնսոլ Էներջ-ի մաս, որտեղ բախվել է Ջոն Լ. Լյուիսի հետ։ Հետագայում նա մեծ դեր ունեցավ Մելբենք ընկերության բանկային հոլդինգի ստեղծման գործում, որն օգնեց փոխկապակցված բանկերին հաղթահարել Մեծ դեպրեսիան։

1918 թվականին Ռ.Բ.Մելոնը կազմակերպեց Քաղաքային պլանի Քաղաքացիական կոմիտեն, որը ձգտում էր բարելավել Փիտսբուրգը՝ ավելի լավ քաղաքաշինական պլանավորման և գոտիավորման միջոցով։ Ի պատիվ իր քաղաքացիական ջանքերի՝ Օդի և թափոնների կառավարման ասոցիացիան ճանաչում է այն անհատներին, ովքեր վարչական, օրենսդրական և դատական ներդրում են ունեցել աղտոտման նվազեցման ոլորտում՝ Ռիչարդ Բիթի Մելլոն մրցանակով։

1931 թվականին Ռ․ Բ․ Մելոն-ը C.C. Մակդոնալդը ստանձնեց Փենսիլվանիա նահանգի Լիգոնիե քաղաքի Իդլեվիդ արկ-ի հսկողությունը։ Նա Ռոլինգ Քլաբ-ի հիմնադիրն էր։

Մելլոնի բարեգործական նվերները հիմնականում ուղղված էին եկեղեցուն։ 1926 թվականին նա հիմնեց 15 միլիոն դոլարի կենսաթոշակային հիմնադրամ պրեսբիտերական նախարարների համար։ Նա և իր կինը՝ Ջենի Թեյլոր Քինգը, Հույսի Մայր տաճարի գլխավոր նվիրատուներն էին, որը նոր տուն էր Արևելյան Ազատության պրեսբիտերական եկեղեցու համար, որին նրանք և իրենց ծնողները հաճախել էին։ Նա մահացել է 1933 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, մինչ նոր շենքի ավարտը։  Նրա ունեցվածքի վրա վճարված 13,3 միլիոն դոլարի հարկերը պետությանը հնարավորություն տվեցին վճարել իր աշխատավարձը։

Նրա երեխաները՝ Սառա Մելոնը և նրա կրտսեր եղբայրը՝ Ռիչարդ Քինգ Մելլոնը, իրենց զարմիկների՝ Փոլ Մելլոնի և Աիլսա Մելոն-Բրյուսի հետ եղել են ընտանեկան հարստության ժառանգորդները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆինանսիստներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Ֆարու (օդանավակայան)

*Ֆարու միջազգային օդանավակայան *՝( Aeroporto Internacional de Faro), (IATA: FAO, ICAO: LPFR) քաղաքացիական օդանավակայան է, որը գտնվում է Ֆարու քաղաքից 6,5 կիլոմետր դեպի արևմուտք (Պորտուգալիա, Ալգարվե նահանգ)։ Երկրի միջազգային ուղեհոսքով այն երկրի երկրորդ օդանավակայանն է, իսկ ուղևորների ընդհանուր թվով՝ վեցերորդը։ Ֆարու միջազգային օդանավակայանը պատկանում է ANA Aeroportos de Portugal ընկերությանը, գործում է 1965 թվականի հունիսի 11-ից և զբաղեցնում է 2610 մետրանոց ասֆալտապատ թռիչքուղի։ Ուղևորափոխադրումների մշտական աճի շնորհիվ (2008 թվական՝ 5,6 մլն մարդ) օդանավակայանը զգալիորեն արդիականացվել և ընդլայնվել է։ Օդանավակայանն ապահովում է փոխադրումների անհամեմատ ցածր գին։ Ենթակառուցվածքների վերակառուցման շնորհիվ օդանավակայանը կարողացել է սպասարկել «Boeing 747-400» դասի ինքնաթիռներ։

## Ավիաուղիներ և ուղղություններ
thumb|220px
thumb|220px

## Ավիավթարներ և պատահարներ
1992 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Martinair Holland NV  Ամստերդամ-Ֆարո  (չվերթ 495) վթարի է ենթարկվել։ Ֆարու միջազգային օդանավակայանում երկրորդ վայրէջքի փորձի ժամանակ ուժեղ քամի է սկսվել, որի պատճառով ինքնաթիռը թևով հարվածել է թռիչքուղուն, ինչի հետևանքով վառելիքի բաքը պայթել է։ Զոհվել են ինքնաթիռում գտնվող 340 ուղևորներից  54-ը, ինչպես նաև անձնակազմի 2 անդամներ։ Աղետի հիմնական պատճառներն են եղել եղանակային վատ պայմանները (քամի) և անձնակազմի սխալը, ինչը ստիպել է ինքնաթիռին շատ արագ իջնել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջազգային օդային տրանսպորտ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Կատեգորիա:Օդանավակայաններ ըստ հիմնադրման տարեթվի
Վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունք

**Վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունք,** երբեմն՝ **վերակենդանացում կամ վերակենդանացման բաժանմունք**, խոշոր բժշկական հաստատությունում (հիվանդանոց, հոսպիտալ),  բժշկական համալսարանում, ստացիոնար բաժանմունք, որը  նախատեսված է  շտապ բժշկական օգնություն ցույց տալու, հիվանդներին վերակենդանացում և ինտենսիվ թերապիա անցկացնելու համար։ Կարող է ունենալ որոշակի հիվանդություններով հիվանդների, նորածինների բուժման մասնագիտացում։

## Նկարագրություն
մինի|259x259փքս|Վերակենդանացման մահճակալ՝ անկողնային սարքավորումներով
Վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքները  բազմամասնագիտական բժշկական հաստատություններում  լինում են  մասնագիտացված կամ ոչ մասնագիտացված։ Մասնագիտացված վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքը բաժանվում է ըստ պաթոլոգիայի տեսակի, հիվանդներին ուղեգրում են ըստ պատոլոգիայի։

Որպես կանոն, վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքը ֆինանսապես ամենածախսատար բաժանմունքններից  է։ Դա պայմանավորված է աշխատանքի յուրահատկությամբ, թանկարժեք դեղերի և կոնկրետ թանկարժեք սարքավորումների մատակարարման անհրաժեշտությամբ։

Վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքը սովորաբար  առանձին հատվածում են տեղակայում , առանձնանում է այլ բաժանմունքներից լրացուցիչ դռնով , որոշ դեպքերում՝ սանիտարական անցակետով։
[մինի|204x204փքս|Նորածինների ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունք, [Մարակայի կենտրոնական հիվանդանոց, Վենեսուելա]]
Միջին հաշվով, վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում 4-6 հիվանդի համար աշխատում է  մեկ ռեանիմատոլոգ և 1-2 միջին օղակի բուժաշխատող։ Այդ թիվը կարող է տատանվել վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունք ընդունված հիվանդի պաթոլոգիայից կախված և տվյալ հիվանդանոցի անձնակազմի համալրումից։
## Այցելություն հիվանդներին
Ռուսաստանում հարազատները 2015 թվականից կարողացել են այցելել վերակենդանացման բաժանմունքում հիվանդներին, ինչը հաստատել է 2016 թվականի մարտի կեսերին առողջապահության նախարարության ներկայացուցիչը։ Ավելի վաղ՝ 2016 թվականի մարտի սկզբին, Change.org կայքում նմանատիպ խնդրանքով դիմում էր հրապարակվել այս գերատեսչությանը, որը մինչև 2016 թվականի մարտի 15-ը ստորագրել էր ավելի քան 130 հազար մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահություն
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Դեպրեսանտներ

**Դեպրեսանտներ** ( , ճնշվածություն), նյութեր հոգեկան գրգռվածությունը ճնշող, իջեցնող և զսպող, այսինքն կենտրոնական նյարդային համակարգի ակտիվությունը կամ շնչառական համակարգի, նույնիսկ եթե դա նրանց գործունեության հիմնական կողմը չէ։ Բավարար չափաբաժինը առաջացնում է լարվածության  թուլացում և արգելակում։ Ոչ թե հակադեպրեսանտներն են ունենում հակառակ ազդեցությունը, ինչպես կարող է ենթադրել անունից, այլ հոգեսթիմուլանտները։

Դեպրեսանտները կարելի է օգտագործել անհանգիստ նևրոզի,ընդհանրացված անհանգստության խանգարման, սոցիոֆոբիայի, խուճապի հարձակումների, անքնության,ցնցումների, դեպրեսիայի ժամանակ։ Դեպրեսանտները կարող են իջեցնել արյան ճնշումը և սրտի կծկումների հաճախությունը,քնկոտությունը,ատաքսիան, սեդացիան, ցավազրկումը, հիպովենտիլացիոն համախտանիշը,ամնեզիան,ճանաչողական դեֆիցիտը, դիսսոցիացիան կամ էյֆորիան նաև մկանները հանգստացնող և հակաէպիլեպտիկ ազդեցություն, դրանք դեղատոմսով տրամադրվող դեղեր են։

## Օրինակներ
Կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա հանգստացնող/հիպնոտիկ ազդեցություն է ունենում դեպրեսանտները (այդ թվում  բենզոդիազեպիններ, բարբիթուրատներ), օփիոիդներ (ներառյալ օփիատները), նեյրոէլպտիկ դեղամիջոցներ, ալկոհոլ, անզգայացնող միջոցներ, հանգստացնողներ։

Երբեմն դեպրեսանտների խմբում ներառում են հակաթրտամիններ,որոնք ճնշող ազդեցություն են ունենում նեյրոնների անոմալ ակտիվության վրա։

Կապված դեպրեսանտների ընդունման հետ հոգեկան խանգարումները դասակարգվում է hիվանդությունների միջազգային դասակարգման մեջ։
*  - ալկոհոլ
*  - օփիոիդներ
*  -հանգստացնող կամ հիպնոտիկ միջոցներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոգեակտիվ դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի վրա ազդեցությամբ դեղեր
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Հոգեբուժություն
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Սերգեյ Անաշկին

**Սերգեյ Անաշկին** (, ), խորհրդային և ղազախ ֆուտբոլիստ, ով հանդես է եկել պաշտպանի դիրքում, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1990)։

## Կարիերա
### Ակումբային
Կարիերան սկսել է Աշխաբադի «Կոլխոզչի» ակումբում։ Այնուհետև նա տեղափոխվել է Ռիգայի «Դաուգավա» թիմ, որի կազմում 1984-1989 թվականներին անցկացրել է 191 հանդիպում։ 1990 թվականին խաղացել է «Օլիմպիայի» (Լիեպայա) կազմում։

1991 թվականի ձմռանը տեղափոխվել է Լեհաստան, որտեղ անցկացրել է մրցաշրջանի 2-րդ մասը Շչեցինի 2-րդ լիգայի «Պոգոն» ակումբում։ Նոր թիմում չկարողացավ ամրապնդվել, և արդեն նույն թվականի ամռանը հայտավորվեց Սվերդլովսկի «Ուրալմաշում»։

Խաղաային կարիերան ավարտել է ղազախական «Կայրաթ» ակումբում, որի կազմում 1992 թվականին դարձել է Ղազախստանի չեմպիոն և Ղազախստանի Հանրապետության գավաթակիր։

### Ազգային հավաքականում
1992 թվականին Ղազախստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 3 խաղ։

## Достижения
; «Դաուգավա»
* 1-ին տեղ ԽՍՀՄ Առաջին լիգայում (1958)
; «Կայրաթ»
* Ղազախստանի չեմպիոն (1992)
* Ղազախստանի Հանրապետության գավաթակիր (1992)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ղազախ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
33 տեսարան կյանքից

**«33 տեսարան կյանքից»** (), 2008 թվականի լեհ-գերմանական ֆիլմ, որի ռեժիսորը Մալգոժատա Շումովսկան () է։

## Սյուժե
Լեհ արվեստագետ Յուլիան () և նրա ամուսինը Պյոտրը ()՝ տաղանդավոր ու հաջողակ կոմպոզիտոր, ապրում են Կրակովում ()։ Երբ Ջուլյայի մայրը, Բարբարան ստամոքսի քաղցկեղով է հիվանդանում, ընտանեկան կյանքը փլուզվում է։ Ջուլյան ընկերակցում է մորը մինչև մահ, բայց նրա ամուսինը Պյոտրը փորձերով գտնվում է Քյոլնում () և նրան մենակ է թողնում՝ հաղթահարելու այդ դժվար իրավիճակը։ Նրա կողքին միայն նրա ընկերն էր՝ Ադրիանը ()։ Նրա հայրը՝ Յուրեկը (), նույնպես ընկճված էր սիրելի կնոջ մոտալուտ կորստի ցավից։ Երիտասարդ Ջուլիան իր ուսերին է կրում ընտանիքի տառապանքը։ Մոր մահվանից հետո նրա հայրը մխիթարվում է հարբեցողությամբ։ Կարճ ժամանակ անց վախճանվեց նաև նրա հայրը։ Ջուլիան հանգստություն գտավ միայն Ադրիանի գրկում, բայց դա կործանեց նրա ընտանիքը Պյոտրի հետ։ Ծնողների կորստից և ամուսնության կործանումից հետո նա հիմա մենակ էր աշխարհում՝ անորոշ ապագայով, որտեղ Ադրիանը շատ քիչ կարող էր օգնել։

## Դերասանական կազմ

## Հիմքեր
Ֆիլմն իրական փաստերի հիման վրա է։ Մալգոժատա Շումովսկայի ծնողները լրագրողներ Դորոտա Տերակովսկան () և Մասիեյ Շումովսկին () էին։ Դորոտա Տերակովսկան մահացավ 2004 թվականի հունվարին։ Մեկ ամիս անց մահացավ նրա հայրը՝ Մասիեյ Շումովսկին։

Ֆիլմն սկսեց ցուցադրվել գերմանական կինոթատրոններում 2008 թվականի նոյեմբերի 13-ին։

## Քննադատություն
* kino.de: Փորձություններով լի և ինքնակենսագրական ընտանեկան դրամա, տեղի է ունենում Քշիշտոֆ Կիշլովսկու (), Անդրեյ Տարկովսկու ()  և նաև գերմանացի ընդօրինակման կերպարներ և մրցանակի է արժանացել Լոկառնոյի կինոփառատոնում։

## Մրցանակներ
* Լոկառնոյի կինոփառատոն 2008 թվական․ ժյուրիի հատուկ մրցանակ (արծաթե հովազ)
* Լեհական Գդինսկի կինոփառատոն 2008 թվական․ մրցանակ լավագույն ռեժիսորական աշխատանքի համար, լավագույն օպերատորական աշխատանք,  լավագույն ֆիլմի երաժշտություն, լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհի Մալգոժատա Հաևսկա () և կինոքննադատի մրցանակ։
* Լեհական կինոմրցանակ 2009․ լավագույն ֆիլմ, լավագույն ֆիլմի երաժշտություն, լավագույն մոնտաժ, հանդիասատեսի համակրանք մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* anonim, ''"33 sceny z życia": przekorny, ale pozytywny film o umieraniu'', portal film.wp.pl, 20 sierpnia 2008 [dostęp 2012-01-28]
* Konrad J. Zarębski, ''33 sceny z życia'', portal www.culture.pl, październik 2008  [dostęp 2012-01-28]

## Արտաքին հղումներ
* 
* 33 Scenes from Life - review at culture.pl
* 
* Entry in Filmpolski.pl
* Filmpolski.pl mit zahlreichen Fotos
* Filmprofil auf cineuropa.org

Կատեգորիա:2008 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
OpenCola

thumb|mini|right|300px|Ըմպելիք ստեղծելու բաղադրիչները
**OpenCola**, կոլայի ապրանքանիշ, որն արտադրում է համանուն զովացուցիչ ըմպելիք, եզակի է նրանով, որ պատրաստման բաղադրատոմսն ազատորեն հասանելի է։ Յուրաքանչյուր ոք կարող է ինքնուրույն պատրաստել այս ըմպելիքը, ինչպես նաև փոփոխել և կատարելագործել դրա բաղադրատոմսը, քանի որ այն տարածվում է GNU General Public License-ի արտոնագրով։

## Պատմություն
thumb|mini|right|300px|Անուշաբույր յուղեր, որոնք օգտագործվում են OpenCola-ում
Ըմպելիքն սկսել է օգտագործվել նույնանուն կանադական ընկերության կողմից, որը ստեղծվել է 1999 թվականին և զբաղվել է պիրինգային ցանցերի համար հավելվածների մշակմամբ՝ որպես գովազդային քայլ։ Մի քանի տարի շարունակ համակարգչային ցուցահանդեսներում այցելուներին առաջարկվում էին խմիչքի թիթեղյա տարաներ, որոնք իրենց համով հիշեցնում էին Կոկա-Կոլայի հայտնի ըմպելիքը, որի վրա նշվում էր դրա բաղադրությունը և տեղադրվում էր ընկերության կայք այցելելու հրավեր, որտեղ կարելի էր գտնել խմիչքի պատրաստման բաղադրատոմսը և ամբողջական հրահանգները։ Բաղադրատոմսը տարածվել է GNU GPL արտոնագրի ներքո, ինչը թույլ էր տալիս յուրաքանչյուրին պատրաստել OpenCola-ն և դրա ցանկացած փոփոխություն տան պայմաններում։

Ընկերությունը հանրությանը հայտնի է դարձել, առաջին հերթին, որպես խմիչք արտադրող, և իր գոյության ողջ ընթացքում իրացրել է OpenCola ըմպելիքի շուրջ 150,000 տարա։

2003 թվականին այն «կլանվել է» Open Text Corporation ընկերության կողմից։ Ըմպելիքի արտադրությունն ու աջակցությունը դադարեցվել են։ Այնուամենայնիվ, ըմպելիքը մնում է հանրաճանաչ՝ որպես open source-ի (բաց կոդով ծրագրակազմ) սկզբունքների խորհրդանիշ։

## Համի բանաձև
OpenCola-ի բուրահաղորդչի բանաձևը.

* 10,0 գ արաբական խեժ
* 3,5 մլ նարնջի յուղ
* 3,0 մլ ջուր
* 2,75 մլ լայմի յուղ
* 1,25 մլ չինական դարչին
* 1,0 մլ կիտրոնի եթերայուղ
* 1,0 մլ մշկընկույզի եթերայուղ
* 0,25 մլ գնձի եթերայուղ
* 0,25 մլ ներոլի եթերայուղ
* 0,25 մլ նարդոսի յուղ

## Տես նաև
* Vores Øl
* Կոլա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* How to Make OpenCola: 10 steps
* Soft Drink Formula
* OpenCola Softdrink Formula

Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Կատարիր ինքդ
Կատեգորիա:Ոչ ալկոհոլային խմիչքներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ