Ձայնային աղտոտում

**Ձայնային աղտոտում,** աղմուկի կամ ձայնի տարածում, որը կարող է վնասակար ազդեցություն ունենալ մարդկանց և կենդանիների վրա: Արտաքին աղմուկի աղբյուրը ամբողջ աշխարհում հիմնականում մեքենաներն են, տրանսպորտը և տարածման համակարգերը: Քաղաքային վատ պլանավորումը կարող է հանգեցնել աղմուկի կուտակման և ձայնային աղտոտվածության։  Կողք կողքի տեղակայված արդյունաբերական և բնակելի շենքերը կարող են ձայնային աղտոտման պատճառ դառնալ բնակելի տարածքներում։ Բնակելի շրջաններում աղմուկի հիմնական աղբյուրներից են բարձր երաժշտությունը, տրանսպորտը (ճանապարհային երթևեկություն, երկաթուղի, ինքնաթիռներ և այլն), կանաչ տարածքների խնամքը, շինարարությունը, էլեկտրական գեներատորները, պայթյունները, հրավառությունները և մարդիկ։

Քաղաքային միջավայրերում աղմուկի հետ կապված փաստագրված խնդիրները սկիզբ են առնում դեռևս Հին Հռոմից։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ԱՄՆ-ում աղմուկային աղտոտվածությունը ամենաբարձրն է ցածր եկամուտ ունեցող և ռասայական փոքրամասնությունների թաղամասերում, իսկ կենցաղային էլեկտրական գեներատորների ստեղծած աղմուկը զարգացող բազմաթիվ երկրներում վերածվում է նոր ձևի բնապահպանական վնասի։

Բարձր աղմուկը կարող է նպաստել սրտանոթային և Պսակային զարկերակային հիվանդության առաջացմանը։ Կենդանիների մոտ աղմուկը կարող է մեծացնել մահվան ռիսկը՝ խաթարելով գիշատիչի որս կատարելու կամ որսի փախուստի ունակությունը, նրանց վերարտադրությունը, տարածքում ճիշտ կողմնորոշումը, ինչպես նաև նպաստել լսողության մշտական կորստին։ 

## Աղմուկի գնահատում
### Աղմուկի չափման միավորներ

Հետազոտողները չափում են աղմուկը ըստ ինտենսիվության, հաճախության, ձայնային ճնշման մակարդակի։ Ձայնի ճնշումը ներկայացնում է ճնշման քանակը մթնոլորտային ճնշման նկատմամբ ձայնային ալիքի տարածման ընթացքում, որը կարող է ժամանակի ընթացքում փոփոխվել։ Սա նաև հայտնի է որպես ալիքի ամպլիտուդների գումար։  Ձայնի ինտենսիվությունը, որը չափվում է ''Վատտով'' մեկ քառակուսի մետրի համար, ներկայացնում է ձայնի հոսքը որոշակի տարածքում: Չնայած ձայնային ճնշումը և ինտենսիվությունը տարբերվում են, երկուսն էլ կարող են նկարագրել ձայնի բարձրության մակարդակը՝ համեմատելով ընթացիկ աղմուկը մարդու լսողության շեմի հետ. սա հանգեցնում է լոգարիթմական սանդղակի դեցիբելային միավորներով:  Լոգարիթմական սանդղակը ներառում է մարդու ականջով ընկալվող ձայնի լայն տիրույթը:

Ձայնի հաճախությունը կամ բարձրությունը չափվում է հերցերով (*Հց*) և արտացոլում է մեկ վայրկյանում օդում տարածվող ձայնային ալիքների քանակը։  Մարդու ականջով ընկալվող հաճախականությունների տիրույթը տատանվում է 20 Հց-ից մինչև 20,000 Հց, սակայն ավելի բարձր հաճախականություններ լսելու զգայունությունը նվազում է տարիքի հետ։ Որոշ օրգանիզմներ, ինչպիսիք են փղերը,  կարող են ընկալել 0-ից 20 Հց հաճախականություններ (ենթաձայն), իսկ այլ կենդանիներ, ինչպիսիք են չղջիկները, կարող են ճանաչել և արձագանքել 20,000 Հց-ից բարձր հաճախականությունները (ուլտրաձայն)։  

Հետազոտողները օգտագործում են տարբեր կշիռներ՝ ինտենսիվությունից կախված աղմուկի հաճախականությունը հաշվելու համար, քանի որ տարբեր մարդիկ ձայնը չեն ընկալում նույն բարձրության մակարդակով: Ամենատարածված օգտագործվող կշռի մակարդակներն են՝ A-կշիռը, C-կշիռը և Z-կշիռը: A-կշիռն արտացոլում է 20 Հց-ից մինչև 20,000 Հց հաճախականություններով լսողության միջակայքը:  Սա ավելի շատ կշիռ է տալիս ավելի բարձր հաճախականություններին և ավելի քիչ կշիռ՝ ցածր հաճախականություններին։ C-կշիռն օգտագործվում է առավելագույն ձայնային ճնշումը կամ իմպուլսային աղմուկը չափելու համար, ինչպես մասնագիտական միջավայրերում մեքենաներից եկող բարձր, կարճատև աղմուկները:  Z-կշիռը, որը հայտնի է նաև որպես զրոյական կշռում, ներկայացնում է աղմուկի մակարդակները առանց որևէ հաճախականության կշիռների:

Ձայնային ճնշման մակարդակների հասկացումը ձայնի աղտոտվածության չափումների գնահատման բանալին է։ Աղմուկի ազդեցությունը նկարագրող մի քանի չափանիշներ ներառում են՝

* **A-կռշով ձայնի էներգիայի միջին համարժեք մակարդակ(** նշանակվում **է LAeq** տառերով**).** Սա չափում է տվյալ ժամանակահատվածում հաստատուն կամ շարունակական աղմուկի, օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության, միջին ձայնային էներգիան:  Այն կարող է հետագայում բաժանվել տարբեր տեսակի աղմուկների՝ կախված օրվա ժամից։ Երեկոյան և գիշերային ժամերի սահմանային արժեքները կարող են տարբեր լինել երկրների միջև, ընդ որում՝ Միացյալ Նահանգները, Բելգիան և Նոր Զելանդիան նշում են երեկոյան ժամերը 19:00-22:00 կամ 12-ժամյա ձևաչափն օգտագործելով՝ 7:00-10:00*am* ( **', բառացիորեն  «''կեսօրից առաջ''»)), իսկ գիշերային ժամերը՝  22:00-7:00, կամ 12-ժամյա ձևաչափով՝ 10:00-7:00''pm'' ( '','' բառացիորեն  «կեսօրից հետո»)), իսկ եվրոպական երկրների մեծ մասը նշում է երեկոյան ժամերը 19:00-23:00 կամ 7։ 00-11:00, իսկ գիշերային ժամերը՝ 23:00-19:00 կամ 11:00-7:00:  LAeq տերմինները ներառում են.
*# ''Օրվա և գիշերվա միջին մակարդակ'' **(** **', նշանակվում է *DNL* կամ *LDN* տառերով)**.** գնահատում է ձայնի կուտակային ազդեցությունը տարվա մեջ 24-ժամյա ժամանակահատվածում, գիշերային աղմուկի չափումներին ավելացված 10 դեցիբել (A) հավելումով կամ կշիռով՝ հաշվի առնելով գիշերը աղմուկի նկատմամբ զգայունության աճը: Սա հաշվարկվում է հետևյալ հավասարմամբ (ԱՄՆ, Բելգիա, Նոր Զելանդիա)։                                                                            L_{dn}=10\cdot\log_{10}\frac{1}{24}\left(15\cdot10^\frac{L_{day}}{10}+9\cdot10^\frac{L_{night}+10}{10}\right) 
*# *Օր-երեկո-գիշեր միջին մակարդակ ( ,*  *նշանակվում է DENL կամ Lden տառերով).* լայնորեն կիրառվում է եվրոպական երկրներում, գնահատում է տարվա 24-ժամյա միջինը (նման է DNL-ին) սակայն այն առանձնացնում է երեկոյան ժամերը (4 ժամ, 19:00–23:00) գիշերային ժամերից (8 ժամ, 23:00–7:00) և երեկոյան ժամերին ավելացնում է 5 դԲ տուգանք, իսկ գիշերայինին՝ 10 դԲ տուգանք։ Սա հաշվարկվում է հետևյալ հավասարմամբ (Եվրոպայի մեծ մասում).L_{den}=10\cdot\log_{10}\frac{1}{24}\left (12\cdot10^\frac{L_{day}}{10}+4\cdot10^\frac{L_{evening}+5}{10}+8\cdot10^\frac{L_{night}+10}{10}\right) 
*# *Օրվա աղմուկի մակարդակ  *'(** , (նշանակվում է LAeqD կամ Lday տառերով).'' գնահատում է ցերեկային աղմուկը, սովորաբար ժամը 7:00-ից մինչև 19:00-ը, սակայն կարող է տարբեր լինել ըստ երկրի։ 
*# ''Գիշերային մակարդակ **(** , (նշանակվում է LAeqN կամ Lnight տառերով )***.*' գնահատում է գիշերային աղմուկը՝ կախված վերը քննարկված երկրի կողմից սահմանված սահմանափակման ժամերից, այսինքն հիմնականում 19:00-ից մինչև 7:00։
* **Առավելագույն մակարդակ (LAmax).** ներկայացնում է աղմուկի առավելագույն մակարդակը՝ կետային աղբյուրները կամ աղմուկի առանձին դեպքերը ուսումնասիրելիս. սակայն այս արժեքը չի հաշվի առնում դեպքի տևողությունը։
* **A-կշռի ձայնի ձայնային ազդեցության մակարդակը, (SEL).** ներկայացնում է որոշակի իրադարձության ընդհանուր էներգիան: SEL-ը օգտագործվում է առանձին իրադարձությունները A-կշռով ձայնի տեսանկյունից նկարագրելու համար: SEL-ի և LAmax-ի միջև տարբերությունն այն է, որ SEL-ը ստացվում է ձայնի մակարդակները հաշվարկելիս որոշակի իրադարձության բազմաթիվ ժամանակային կետերից, այլ ոչ թե գագաթնակետային արժեքից:
* **Պերցենտիլային չափումներ (L10, L50, L90 և այլն).** աղմուկը կարող է նկարագրվել որոշակի ժամանակահատվածում դրա վիճակագրական բաշխման տեսանկյունից, որի ընթացքում հետազոտողները կարող են ստանալ արժեքներ կամ սահմանային կետեր ցանկացած տոկոսային մակարդակում: L90-ն այն ձայնի մակարդակն է, որը գերազանցում է ժամանակահատվածի 90%-ը. սա սովորաբար անվանում են ֆոնային աղմուկ:

ԱՄՆ Ազգային պարկերի ծառայության հետազոտողները պարզել են, որ մարդկային գործունեությունը կրկնապատկում է ֆոնային աղմուկի մակարդակը պահպանվող տարածքների, ինչպիսիք են ազգային պարկերը, 63 տոկոսում և տասնապատկում այն 21 տոկոսում։ Այն ձայնը, որը կարող է լսելի լինել 100 ոտնաչափ հեռավորության վրա, այժմ հնարավոր է դարձել 10 ոտնաչափ հեռավորության վրա։

### Գործիքավորում
#### Աղմկաչափ
Ձայնը կարելի է չափել օդում՝ օգտագործելով աղմկաչափ, որը միկրոֆոնից, ուժեղացուցիչից և ժամանակի չափիչից բաղկացած սարք է:  Այն կարող է չափել աղմուկը տարբեր հաճախականություններում (սովորաբար A- և C-կշռի մակարդակներ):  Արձագանքման ժամանակի հաստատունների համար կա երկու կարգավորում՝ արագ (ժամանակի հաստատուն = 0.125 վայրկյան, նման է մարդու լսողությանը) կամ դանդաղ (1 վայրկյան, օգտագործվում է ձայնի լայնորեն տարբեր մակարդակների միջինները հաշվարկելու համար):  Ձայնի մակարդակի չափիչները համապատասխանում են Միջազգային էլեկտրատեխնիկական հանձնաժողովի և Միացյալ Նահանգներում՝ Ամերիկյան ազգային ստանդարտների ինստիտուտի կողմից սահմանված պահանջվող չափանիշներին՝ որպես 0, 1 կամ 2 տիպի սարքեր:

0 տիպի սարքերը պարտավոր չեն համապատասխանել 1-ին և 2-րդ տեսակների նույն չափանիշներին, քանի որ գիտնականները դրանք օգտագործում են որպես լաբորատոր ստանդարտներ:  1-ին տիպի (ճշգրիտ) սարքերը նախատեսված են ձայնի չափումների ճշգրտությունը ուսումնասիրելու համար, մինչդեռ 2-րդ տիպի սարքերը նախատեսված են ընդհանուր դաշտային օգտագործման համար:  Ստանդարտներով ընդունելի 1-ին տիպի սարքերն ունեն ±1.5 դԲ սխալի սահման, մինչդեռ 2-րդ տիպի սարքերը՝ ±2.3 դԲ սխալի սահման: 

#### Դոզիմետր
Ձայնը կարող է չափվել նաև աղմուկի դոզիմետրի միջոցով, որը աղմկաչափի նման սարք է: Անհատները դոզիմետրեր են օգտագործել մասնագիտական միջավայրերում անձնական ազդեցության մակարդակը չափելու համար՝ հաշվի առնելով դրանց փոքր և ավելի հեշտ փոխադրելի չափերը: Ի տարբերություն աղմկաչափի, դոզիմետրային միկրոֆոնը միանում է աշխատողին և վերահսկում ձայնի մակարդակները աշխատանքային հերթափոխի ընթացքում:  Բացի այդ, դոզիմետրերը կարող են հաշվարկել տոկոսային դոզան կամ ժամանակի ընթացքում միջին կշռի չափը:

#### Սմարթֆոնի հավելվածներ
Վերջին տարիներին գիտնականներն ու հնչյունային օպերատորները մշակում են սմարթֆոնների հավելվածներ՝ ձայնի չափումներ կատարելու համար, նման աղմկաչափերին և դոզիմետրերին: 2014 թվականին Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների կազմում գտնվող Աշխատանքի անվտանգության և առողջության ազգային ինստիտուտը հրապարակեց Apple և Android սմարթֆոններում ձայնի չափման 192 հավելվածների արդյունավետությունն ուսումնասիրող ուսումնասիրություն:

Հեղինակները պարզել են, որ միայն 10 հավելված, որոնք բոլորն էլ գտնվում էին App Store- ում, համապատասխանում էին բոլոր չափանիշներին: Այս 10 հավելվածներից միայն 4-ն էին համապատասխանում ճշգրտության չափանիշներին՝ ստանդարտից 2 դԲ(Ա) շեղման սահմաններում:  Այս ուսումնասիրության արդյունքում նրանք ստեղծել են NIOSH Sound Level Meter հավելվածը՝ աղմուկի մոնիթորինգի մատչելիությունը բարձրացնելու և ծախսերը նվազեցնելու համար՝ օգտագործելով տվյալների հավաքագրում՝ փորձարկված և բարձր ճշգրտությամբ հավելվածով:  Հավելվածը համապատասխանում է ANSI S1.4 և IEC 61672 պահանջներին:

Հավելվածը հաշվարկում է հետևյալ չափանիշները՝ ընդհանուր աշխատանքային ժամանակը, ակնթարթային ձայնի մակարդակը, A-կշռին համարժեք ձայնի մակարդակը (LAeq), առավելագույն մակարդակը (LAmax), C-կշռի առավելագույն ձայնի մակարդակը, ժամանակի ընթացքում միջին կշիռը (TWA), չափաքանակը և կանխատեսվող չափաքանակը: Չափաքանակը և կանխատեսվող չափաքանակը հիմնված են ձայնի մակարդակի և աղմուկի ազդեցության տևողության վրա՝ ութժամյա աշխատանքային հերթափոխի համար NIOSH-ի կողմից առաջարկվող 85 դԲ(Ա) ազդեցության սահմանաչափի համեմատ:

## Ազդեցություններ
### Մարդկային առողջություն
Ձայնային աղտոտումը ազդում է ինչպես առողջության, այնպես էլ վարքի վրա։ Անցանկալի ձայնը (աղմուկը) կարող է վնասել ֆիզիոլոգիական առողջությունը և հոգեկան առողջությունը։ Ձայնային աղտոտումը կապված է մի շարք առողջական խնդիրների հետ, այդ թվում՝ սրտանոթային խանգարումների,գերճնշման, բարձր սթրեսի մակարդակի, ականջներում աղմուկի, լսողության կորուստի, քնի խանգարումների և այլ վնասակար հետևանքների հետ։  Հետազոտական հոդվածի համաձայն՝ 81 դԲ-ից ավելի ձայնի մակարդակի ազդեցությունը մեծացնում է նախահիպերտոնիայի և հիպերտոնիայի առաջացման հավանականությունը Պակիստանի տեղական բնակչության մոտ։  Ըստ առկա գրականության 2019 թվականի վերանայման՝ ձայնային աղտոտումը կապված է եղել ճանաչողական կարողությունների ավելի արագ անկման հետ։

Եվրոպական շրջակա միջավայրի գործակալության տվյալներով՝ ամբողջ Եվրոպայում 113 միլիոն մարդ տուժում է 55 դեցիբելից բարձր ճանապարհային երթևեկության աղմուկից, որը  այն շեմն է, որի դեպքում աղմուկը վնասակար է դառնում մարդու առողջության համար։

Ձայնը դառնում է անցանկալի, երբ այն կամ խանգարում է բնականոն գործունեությանը, ինչպիսիք են քունը կամ զրույցը, կամ խաթարում կամ նվազեցնում է մարդու կյանքի որակը։  Աղմուկի պատճառով լսողության կորուստը կարող է առաջանալ 85 Ա-ուժգնության դեցիբելից բարձր աղմուկի մակարդակի երկարատև ազդեցության հետևանքով։  Մաաբան ցեղի անդամների համեմատությունը, որոնք աննշան չափով էին ենթարկվում տրանսպորտային կամ արդյունաբերական աղմուկի ազդեցությանը, ԱՄՆ տիպիկ բնակչության հետ ցույց տվեց, որ շրջակա միջավայրի աղմուկի չափավոր բարձր մակարդակի քրոնիկ ազդեցությունը նպաստում է լսողության կորստին։

Աշխատավայրում աղմուկի ազդեցությունը կարող է նաև նպաստել աղմուկի հետևանքով լսողության կորստին և այլ առողջական խնդիրների: Աշխատանքի հետ կապված լսողության կորուստն ամենատարածված հիվանդություններից մեկն է ԱՄՆ-ում և ամբողջ աշխարհում:

Հստակ պարզ չէ, թե ինչպես են մարդիկ սուբյեկտիվորեն հարմարվում աղմուկին։ Աղմուկի նկատմամբ հանդուրժողականությունը հաճախ կապված չէ դեցիբելի մակարդակից։ Մյուրեյ Շաֆերի ձայնային լանդշաֆտի հետազոտությունն այս առումով նորարարություն էր։ Իր աշխատանքում նա համոզիչ փաստարկներ է բերում այն մասին, թե ինչպես են մարդիկ վերաբերվում աղմուկին սուբյեկտիվ մակարդակում, և ինչպես է նման սուբյեկտիվությունը պայմանավորված մշակույթով։  Շաֆերը նշում է, որ ձայնը նյութական մշակույթում ուժի արտահայտություն է։ Հետևաբար, արագ մեքենաները կամ հայտնի մոտոցիկլետները հակված են ունենալ ավելի աղմկոտ շարժիչներ ոչ միայն անվտանգության նկատառումներից ելնելով, այլև ուժի դրսևորման համար՝ ձայնային լանդշաֆտի վրա որոշակի ձայնով գերիշխելու միջոցով։

Այս ոլորտում այլ կարևոր հետազոտություններ է կատարել Ֆոնգը Բանգկոկի (Թաիլանդ) և Լոս Անջելեսի (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ) միջև ձայնային լանդշաֆտների տարբերությունների համեմատական վերլուծության մեջ: Շաֆերի հետազոտության հիման վրա Ֆոնգի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, թե ինչպես են ձայնային լանդշաֆտները տարբերվում տարածքի քաղաքային զարգացման մակարդակից: Նա պարզել է, որ ծայրամասերն ունեն  քաղաքի կենտրոնական հատվածնեից տարբերբող ձայնային լանդշաֆտներ: Ֆոնգի արդյունքները կապում են ոչ միայն ձայնային լանդշաֆտի գնահատումը ձայնի սուբյեկտիվ ընկալումների հետ, այլև ցույց են տալիս, թե ինչպես են ձայնային լանդշաֆտի տարբեր ձայները վկայում քաղաքային միջավայրերի դասակարգային տարբերությունների մասին:

Ձայնային աղտոտումը կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ տարեց և անչափահաս մարդկանց աուտիզմի սպեկտրի վրա։  Աուտիզմի սպեկտրի խանգարում (ԱՍԽ) ունեցողները կարող են ունենալ հիպերակուզիա, որը ձայնի նկատմամբ աննորմալ զգայունություն է։  ԱՍԽ ունեցող մարդիկ, ովքեր հիպերակուզիա են ապրում, կարող են տհաճ հույզեր ունենալ, ինչպիսիք են վախը և անհանգստությունը, ինչպես նաև անհարմար ֆիզիկական զգացողություններ աղմկոտ միջավայրերում։  Սա կարող է ԱՍԽ ունեցող անհատներին ստիպել խուսափել ձայնային աղտոտվածությամբ միջավայրերից, ինչը, իր հերթին, կարող է հանգեցնել մեկուսացման և բացասաբար ազդել նրանց կյանքի որակի վրա։ Մեքենաների արտանետումների և ազդանշանների բնորոշ հանկարծակի ձայները ձայնային աղտոտման տեսակներ են, որոնք կարող են ազդել ԱՍԽ ունեցող մարդկանց վրա։

Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների՝ եթե տարեցները կարող են սրտային խնդիրներ ունենալ աղմուկի պատճառով, ապա երեխաները հատկապես խոցելի են աղմուկի նկատմամբ, և աղմուկի ազդեցությունը երեխաների վրա կարող է մշտական լինել։  Աղմուկը լուրջ սպառնալիք է ներկայացնում երեխայի ֆիզիկական և հոգեբանական առողջության համար և կարող է բացասաբար ազդել նրա ուսման և վարքի վրա։  Մշտական ձայնային աղտոտվածության ենթարկվելը ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է շրջակա միջավայրի առողջության պահպանումը երեխաների և ծերերի առողջության պահպանման գործում։

### Վայրի բնություն
Երթևեկության, նավերի, տրանսպորտային միջոցների և ինքնաթիռների առաջացրած աղմուկը կարող է ազդել վայրի բնության տեսակների գոյատևման վրա:  Չնայած ձայները սովորաբար առկա են շրջակա միջավայրում, մարդածին աղմուկները տարբերակելի են հաճախականության և ամպլիտուդի տարբերությունների պատճառով:  Շատ կենդանիներ օգտագործում են ձայներ իրենց տեսակների մյուս ներկայացուցիչների հետ շփվելու համար, լինի դա վերարտադրության, տեղաշարժման, կամ ուրիշներին որսի կամ գիշատիչների մասին տեղեկացնելու համար: Այնուամենայնիվ, մարդածին աղմուկները խանգարում են տեսակներին հայտնաբերել այդ ձայները՝ ազդելով պոպուլյացիայի ներսում ընդհանուր հաղորդակցության վրա:  Աղմկային աղտոտվածությունից տուժած կենսաբանական խմբերի օրինակներ են այնպիսի տեսակներ, ինչպիսիք են թռչունները, երկկենցաղները, սողունները, ձկները, կաթնասունները և անողնաշարավորները:  Երբ կենդանիները չեն կարողանում հաղորդակցվել միմյանց հետ, ապա դա կարող է հանգեցնել վերարտադրության նվազմանը (զուգընկեր գտնելու անկարողություն) և մահացության բարձրացմանը (գիշատիչների հայտնաբերման համար հաղորդակցության բացակայություն):  Ակուստիկ օրգանիզմների, ակուստիկ միջավայրի և դրանց հետևանքով առաջացող ազդեցությունների միջև այս հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հայտնի է որպես ձայնային լանդշաֆտի էկոլոգիա կամ ակուստիկ էկոլոգիա:

Արշալուսիկ թռչուններն ավելի հակված են գիշերը երգելու այն վայրերում, որտեղ ձայնային աղտոտվածության մակարդակը բարձր է օրվա ընթացքում, ինչը ենթադրում է, որ նրանք երգում են գիշերը, քանի որ այնտեղ ավելի հանգիստ է, և նրանց երգը կարող է ավելի հստակ տարածվել շրջակա միջավայրում:  Նույն ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ցերեկային աղմուկը գիշերային երգեցողության ավելի ուժեղ կանխատեսող գործոն էր, քան գիշերային լույսի աղտոտումը, որին հաճախ վերագրվում է այս երևույթը։ Անթրոպոգեն աղմուկը նվազեցնում է նեոտրոպիկ քաղաքային այգիներում հանդիպող թռչունների տեսակային հարստությունը։

#### Անողնաշարավորներին հասցվող վնասներ
Անողնաշարավորների մոտ անտառածին աղմուկի ազդեցության գերզգայունության մի քանի պատճառներ են հայտնաբերվել։ Անտառածինները զարգացել են ձայնը ընկալելով, իսկ նրանց ֆիզիոլոգիայի մեծ մասը հարմարեցված է շրջակա միջավայրի տատանումները հայտնաբերելուն։  Օրգանիզմի վրա գտնվող «անտենաները» կամ մազերը ընկալում են մասնիկների շարժումը։  Ծովային միջավայրում ստեղծված անտրոպոգեն աղմուկը ընկալվում է մասնիկների շարժման միջոցով. այս գործողությունները մոտ դաշտային խթանների օրինակ են։

Ռեցեպտորների միջոցով տատանումները հայտնաբերելու ունակությունն ամենակարևորն է անողնաշարավորների և ձկների համար: Կաթնասունները շրջապատող աղմուկը ընկալելու համար նույնպես օգտագործում են ականջները, որոնք զգայուն են ճնշման ազդեցությանը:  Հետևաբար, ենթադրվում է, որ ծովային անողնաշարավորները, հավանաբար, աղմուկի ազդեցությունը տարբեր կերպ են ընկալում, քան ծովային կաթնասունները: Անողնաշարավորները կարող են հայտնաբերել ձայների լայն տեսականի, բայց աղմուկի նկատմամբ զգայունությունը զգալիորեն տարբերվում է տեսակների միջև: Սակայն, ընդհանուր առմամբ, անողնաշարավորներն ազդվում են 10 կՀց-ից ցածր հաճախականություններից: Սա այն հաճախականությունն է, որի դեպքում առաջանում է օվկիանոսային աղմուկի մեծ մասը:

Հետևաբար, մարդածին աղմուկը ոչ միայն հաճախ քողարկում է անողնաշարավորների հաղորդակցությունը, այլև բացասաբար է անդրադառնում այլ կենսաբանական համակարգերի գործառույթների վրա՝ աղմուկից առաջացած սթրեսի միջոցով:  Անողնաշարավորների մոտ աղմուկի ազդեցության մեկ այլ հիմնական պատճառներից մեկն այն է, որ ձայնը օգտագործվում է բազմաթիվ վարքային համատեքստերում բազմաթիվ խմբերի կողմից: Սա ներառում է ագրեսիայի կամ գիշատիչներից խուսափելու համատեքստում պարբերաբար արտադրվող կամ ընկալվող ձայնը: Անողնաշարավորները նաև օգտագործում են ձայնը՝ զուգընկերներ գրավելու կամ գտնելու համար, և հաճախ ձայնն օգտագործում են սիրահետման գործընթացում:

#### Ֆիզիոլոգիական և վարքային ռեակցիաներում գրանցված սթրեսս
Անողնաշարավորների աղմուկի ազդեցության վերաբերյալ անցկացված բազմաթիվ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ առաջացել է ֆիզիոլոգիական կամ վարքային արձագանք։ Մեծ մասամբ սա կապված է սթրեսի հետ և ապահովում է հստակ ապացույցներ, որ ծովային անողնաշարավորները արձագանքում են աղմուկին։ Այս կատեգորիայի ամենատեղեկատվական ուսումնասիրություններից մի քանիսը կենտրոնանում են ճգնավորների վրա։ Մի ուսումնասիրության մեջ պարզվել է, որ ճգնավորի՝ *Pagurus bernhardus-* ի վարքագիծը, երբ փորձում է ընտրել խեցի, փոփոխվում է աղմուկի ենթարկվելիս։

Ծովախեցգետնի խեցիների ճիշտ ընտրությունը մեծապես նպաստում է նրանց գոյատևման ունակությանը։ Խեցիները պաշտպանություն են ապահովում գիշատիչներից, ջրի բարձր աղիությունից և չորացումից:  Այնուամենայնիվ, հետազոտողները պարզել են, որ խեցիին մոտեցումը, խեցիի ուսումնասիրությունը և խեցիի բնակության վայրը ընտրելը տեղի է ունեցել ավելի կարճ ժամանակահատվածում՝ մարդածին աղմուկի գործոնով: Սա ցույց է տալիս, որ այդ ծովախեցգետինների կյանքի և որոշումների կայացման գործընթացները փոխվել են:

Մեկ այլ ուսումնասիրության մեջ, որը կենտրոնացած էր կապույտ միդիայի վրա, նրանց ֆիզիկական վարքագիծը ցույց տվեց աղմուկի նկատմամբ սթրեսային արձագանք: Երբ խեցգետինը և միդիան ենթարկվեցին տարբեր տեսակի աղմուկի, կապույտ միդիայի մոտ փականային բացվածքի զգալի տատանումներ տեղի ունեցան:  Խեցգետինը արձագանքեց աղմուկին՝ մի քանի անգամ բարձրացնելով խեցին գետնից, այնուհետև ազատելով այն՝ այն ուսումնասիրելու համար, նախքան ներս վերադառնալը:  Սակայն աս փորձարկումների արդյունքները երկիմաստ էին պատճառահետևանքային կապի առումով  և ավելի շատ ուսումնասիրություններ պետք է անցկացվեն՝ որոշելու համար, թե արդյոք այդվարքագիծը կարելի է վերագրել առաջացած աղմուկին:

Մեկ այլ ուսումնասիրություն, որը ցույց է տալիս անողնաշարավորների սթրեսային արձագանքը, անցկացվել է ափամերձ երկարաթև կաղամարի վրա: Կաղամարը ենթարկվել է շինարարական աղմուկի, որն անմիջականորեն ազդում է ծովի հատակի վրա և առաջացնում է ջրից փոխանցվող տատանումներ:  Կաղամարը արձագանքել է ցայտքով, թանաքով, նախշի փոփոխությամբ և այլ վախի ռեակցիաներով:  Քանի որ գրանցված ռեակցիաները նման են գիշատչի հետ բախվելիս հայտնաբերված ռեակցիաներին, ենթադրվում է, որ կաղամարը սկզբում ձայները որպես սպառնալիք է ընդունել: Այնուամենայնիվ, նաև նշվել է, որ տագնապային ռեակցիաները որոշ ժամանակ անց նվազել են, ինչը նշանակում է, որ կաղամարը, հավանաբար, հարմարվել է աղմուկին:  Անկախ դրանից, ակնհայտ է, որ կաղամարի մոտ սթրես է առաջացել, և չնայած հետագա հետազոտություններ չեն իրականացվել, հետազոտողները կասկածում են, որ կան այլ հետևանքներ, որոնք կարող են փոխել կաղամարի գոյատևման սովորությունները:

Լրացուցիչ ուսումնասիրություն է կատարվել Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան կուզիկ դելֆինի վրա աղմուկի ազդեցության ուսումնասիրության համար : Դելֆինները ենթարկվել են բարձր աղմուկի՝ Չինաստանի Պերլ գետի գետաբերանում շինարարության պատճառով:Աղմուկը դելֆինների կողմից հայտնաբերվել է սկզբնական աղբյուրից 3.5 կմ հեռավորության վրա, և չնայած աղմուկը կյանքին սպառնացող չի համարվել, նշվել է, որ այս աղմուկին երկարատև ազդեցությունը կարող է պատասխանատու լինել լսողության վնասման համար:

### Ծովային կյանք
Ձայնային աղտոտումը տարածված է ծովային էկոհամակարգերում՝ ազդելով առնվազն 55 ծովային տեսակների վրա: Շատ ծովային պոպուլյացիաների համար ձայնը գոյատևման համար օգտագործվող հիմնական զգայարանն է. այն կարող է ձայնը հայտնաբերել աղբյուրից հարյուրավորից մինչև հազարավոր կիլոմետրեր հեռավորության վրա, մինչդեռ տեսողությունը սահմանափակվում է ջրի տակ տասնյակ մետրերով: Քանի որ մարդածին աղմուկները շարունակում են աճել՝ կրկնապատկվելով յուրաքանչյուր տասնամյակում, սա վտանգում է ծովային տեսակների գոյատևման ունակությունը: Մի ուսումնասիրություն պարզել է, որ ծովային էկոհամակարգերում սեյսմիկ աղմուկների աճին զուգընթաց, կետանմանների, ինչպիսիք են կետերը և դելֆինները, բազմազանությունը նվազում է: Աղմկային աղտոտումը նաև խաթարել է ձկների լսողությունը, սպանել և մեկուսացրել կետերի պոպուլյացիաները, ուժեղացրել ծովային տեսակների սթրեսային արձագանքը և փոխել տեսակների ֆիզիոլոգիան: Քանի որ ծովային տեսակները զգայուն են աղմուկի նկատմամբ, ծովային վայրի բնության մեծ մասը գտնվում է չխախտված բնակավայրերում կամ տարածքներում, որոնք չեն ենթարկվում մարդածին զգալի աղմուկի, սահմանափակելով հարմար բնակավայրերը կերակրման և զուգավորման համար: Կետերը փոխել են իրենց միգրացիայի ուղին՝ մարդածին աղմուկից խուսափելու համար, ինչպես նաև փոխել են իրենց կանչերը: Կանադական Արկտիկայում նարվալների վերաբերյալ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ առանձին անհատները զգալիորեն կրճատել են իրենց ակուստիկ ակտիվությունը նավերի առկայության դեպքում, ինչը ընդգծում է նավերի աղմուկի հնարավոր խաթարումը այնպիսի կարևոր վարքագծերի, ինչպիսիք են նավարկությունը, սննդի որոնումը և հաղորդակցությունը։

Շատ ծովային օրգանիզմների համար ձայնը իրենց շրջակա միջավայրի մասին ինֆորմացիա ստանալու հիմնական միջոցն է: Օրինակ՝ ծովային կաթնասունների և ձկների շատ տեսակներ ձայնն օգտագործում են որպես տեղաշարժման, հաղորդակցման և սնունդ հայթայթելու հիմնական միջոց: Անթրոպոգեն աղմուկը կարող է վնասակար ազդեցություն ունենալ կենդանիների վրա՝ մեծացնելով մահվան ռիսկը՝ փոխելով գիշատիչների կամ որսի հայտնաբերման և փախուստի նուրբ հավասարակշռությունը, և խանգարելով ձայների օգտագործմանը հաղորդակցության մեջ: Այս ազդեցությունները կարող են փոխել համայնքի ներսում շատ փոխազդեցություններ՝ անուղղակի էֆեկտների միջոցով: Ակուստիկ գերազդեցությունը կարող է հանգեցնել լսողության ժամանակավոր կամ մշտական կորստի:

Ձայնային աղտոտումը կարող է պատճառ լինել կետերի որոշակի տեսակների մահվան, որոնք ափ են դուրս եկել ռազմական սոնարի բարձր ձայնին ենթարկվելուց հետո: (տե՛ս նաև Ծովային կաթնասուններ և սոնար): Մինչև վերջերս աղմուկի ազդեցության վերաբերյալ հետազոտությունների մեծ մասը կենտրոնացած էր ծովային կաթնասունների, և ավելի փոքր չափով՝ ձկների վրա:  Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում գիտնականները անցել են անողնաշարավորների և ծովային միջավայրում մարդածին ձայներին նրանց արձագանքի ուսումնասիրություններին: Այս հետազոտությունը կարևոր է, հատկապես հաշվի առնելով, որ անողնաշարավորները կազմում են ծովային տեսակների 75%-ը և, հետևաբար, մեծ տոկոս են կազմում օվկիանոսային սննդային ցանցերում: Անցկացված ուսումնասիրություններից անողնաշարավորների ընտանիքների զգալի բազմազանություն է ներկայացվել հետազոտության մեջ: Նրանց զգայական համակարգերի բարդության մեջ կա տարբերություն, ինչը թույլ է տալիս գիտնականներին ուսումնասիրել մի շարք բնութագրեր և ավելի լավ հասկանալ մարդածին աղմուկի ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա:

Ձայնային աղտոտումը կարող է պատճառ լինել կետերի որոշակի տեսակների մահվան, որոնք ափ են դուրս եկել ռազմական նավերի բարձր ձայնին ենթարկվելուց հետո: Մինչև վերջերս աղմուկի ազդեցության վերաբերյալ հետազոտությունների մեծ մասը կենտրոնացած էր ծովային կաթնասունների, և ավելի փոքր չափով՝ ձկների վրա։ Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում գիտնականները անցել են անողնաշարավորների և ծովային միջավայրում մարդածին ձայներին նրանց արձագանքի վերաբերյալ ուսումնասիրությունների իրականացմանը: Այս հետազոտությունը կարևոր է, հատկապես հաշվի առնելով, որ անողնաշարավորները կազմում են ծովային տեսակների 75%-ը և, հետևաբար, կազմում են օվկիանոսային սննդային ցանցերի մեծ տոկոսը: Անցկացված ուսումնասիրություններից անողնաշարավորների ընտանիքների զգալի բազմազանություն է ներկայացվել հետազոտություններում: Գոյություն ունի նրանց զգայական համակարգերի բարդության տարբերություն, որը թույլ է տալիս գիտնականներին ուսումնասիրել մի շարք բնութագրեր և ավելի լավ հասկանալ մարդածին աղմուկի ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա:

Նույնիսկ ծովային անողնաշարավորները, ինչպիսիք են ծովախեցգետինները, բացասական ազդեցություն են ունենում նավերի աղմուկից:Նշվել է, որ ավելի մեծ ծովախեցգետինները ձայներից ավելի շատ են բացասաբար ազդվում, քան փոքր ծովախեցգետինները: Ձայներին բազմիցս ենթարկվելը հանգեցրել է ակլիմատիզացիայի:

Մարդկային գործունեության հետևանքով առաջացած ստորջրյա աղմուկային աղտոտումը տարածված է նաև ծովում, և քանի որ ձայնը ջրով ավելի արագ է տարածվում, քան օդով, այն ծովային էկոհամակարգերի խաթարման հիմնական աղբյուր է և զգալի վնաս է հասցնում ծովային կյանքին, այդ թվում՝ ծովային կաթնասուններին, ձկներին և անողնաշարավորներին: Մի ժամանակ հանգիստ ծովային միջավայրն այժմ աղմկոտ և քաոսային է՝ նավերի, նավթի հորատման, սարքավորումների և սեյսմիկ փորձարկումների պատճառով: Մարդածին աղմուկի հիմնական աղբյուրներն են առևտրային նավերը, ռազմածովային գործողությունները, ստորջրյա պայթյունները (միջուկային) և նավթի ու գազի արդյունաբերության կողմից իրականացվող սեյսմիկ հետազոտությունները:

Բեռնատար նավերը բարձր աղմուկ են առաջացնում պտուտակների և դիզելային շարժիչների պատճառով: Այս ձայնային աղտոտումը զգալիորեն բարձրացնում է ցածր հաճախականության շրջակա միջավայրի աղմուկի մակարդակը քամուց առաջացած մակարդակներից վեր: Կենդանիները, ինչպիսիք են կետերը, որոնք կախված են ձայնից հաղորդակցության համար, կարող են տարբեր ձևերով ազդվել այս աղմուկից: Շրջակա միջավայրի աղմուկի բարձր մակարդակը նաև կենդանիներին ստիպում է ավելի բարձր ձայն հանել, ինչը կոչվում է Լոմբարդյան էֆեկտ: Հետազոտողները պարզել են, որ կուզիկ կետերի երգի տևողությունը ավելի երկար էր, երբ մոտակայքում ակտիվ էր ցածր հաճախականությունը։

Ստորջրյա աղմուկի աղտոտումը սահմանափակվում է ոչ միայն օվկիանոսներով, այլև կարող է առաջանալ քաղցրահամ ջրերի միջավայրերում։ Ձայնի աղտոտում է հայտնաբերվել Յանցզի գետում, որը հանգեցրել է Յանցզիի թևավոր ծովախոզուկների վտանգի։ Յանցզի գետում աղմուկի աղտոտման վերաբերյալ անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ աղմուկի աղտոտման բարձր մակարդակը փոխել է թևավոր ծովախոզուկների ժամանակային լսողության շեմը և զգալի սպառնալիք է ներկայացնում նրանց գոյատևման համար։

#### Կորալային խութեր
Ձայնային աղտոտումը դարձել է կորալային խութերի էկոհամակարգերի վրա ազդող ակնառու սթրեսային գործոն։ Կորալային խութերը երկրի ամենակարևոր էկոհամակարգերից են, ինչպես նաև մեծ նշանակություն ունեն աշխարհի մի շարք համայնքների և մշակույթների համար, որոնք կախված են խութերից իրենց մատուցած ծառայությունների համար, ինչպիսիք են ձկնորսությունը և զբոսաշրջությունը։ Խութերը զգալիորեն նպաստում են համաշխարհային կենսաբազմազանությանը և արտադրողականությանը և կազմում են երկրի օժանդակ համակարգերի կարևորագույն մասը։ Մարդկային գործունեությունից առաջացող մարդածին աղմուկը մեծացրել է ստորջրյա աղմուկը խութերի բնական ձայնային միջավայրում։ Խութերի վրա աղմուկի աղտոտման հիմնական աղբյուրը նավերի գործունեությունն է։ Այս աղտոտումը տարբեր ձևերով ազդում է խութերում բնակվող տարբեր օրգանիզմների վրա և, ի վերջո, վնասում է խութերի կարողությունները և կարող է առաջացնել վիճակի մշտական ​​վատթարացում։

Առողջ կորալային խութերը բնականորեն աղմկոտ են, որոնք բաղկացած են կոտրվող ալիքների և ժայռերի անկման ձայներից, ինչպես նաև ձկների և այլ օրգանիզմների կողմից արտադրվող ձայներից: Ծովային օրգանիզմները ձայնն օգտագործում են նավարկության, կերակրման, հաղորդակցման և վերարտադրողական գործունեության համար:  Խութերի էկոհամակարգի տարբեր օրգանիզմների մոտ զգայունությունը և լսողության միջակայքը տարբերվում են: Կորալային խութերի ձկների մոտ ձայնի հայտնաբերումը և առաջացումը կարող են տատանվել 1 Հց-ից մինչև 200 կՀց հաճախականությունների սահմաններում, մինչդեռ նրանց լսողության ունակությունները ներառում են 100 Հց-ից մինչև 1 կՀց հաճախականությունների սահմաններում:  Անթրոպոգեն աղմուկի մի քանի տարբեր տեսակներ գտնվում են նույն հաճախականություններում, որոնք խութերի ծովային օրգանիզմներն օգտագործում են նավարկության, հաղորդակցման և այլ նպատակներով, ինչը խանգարում է խութերի բնական ձայնային միջավայրին:

Անթրոպոգեն աղմուկի աղբյուրները առաջանում են մարդկային տարբեր գործունեության հետևանքով, ինչպիսիք են նավագնացությունը, նավթի և գազի որոնումը և ձկնորսությունը: Կորալային խութերում ձայնային աղտոտման հիմնական պատճառընավային գործունեությունն է: Խութերի տարածքներում ձկնորսության կամ զբոսաշրջության նպատակներով փոքր մոտորանավակների և ավելի մեծ նավերի, ինչպիսիք են ապրանքներ տեղափոխող բեռնատար նավերի օգտագործումը, զգալիորեն ուժեղացնում է բնական ծովային ձայնային լանդշաֆտի խանգարումները: Նավերից և փոքր նավակներից առաջացող աղմուկը նույն հաճախականությամբ է, ինչ ծովային օրգանիզմների կողմից առաջացող ձայները, և, հետևաբար, գործում է որպես մարջանային խութերի ձայնային միջավայրի խաթարող տարր:  Աղմկային աղտոտման ենթարկվելուց հետո մարջանային խութերի օրգանիզմների վրա նկատվել են ինչպես երկարաժամկետ, այնպես էլ սուր ազդեցություններ:

Անթրոպոգեն աղմուկը, ըստ էության, մշտական սթրեսային գործոն է կորալային խութերի և դրանց բնակիչների համար:  Պարզվել է, որ ինչպես ժամանակավոր, այնպես էլ մշտական աղմուկային աղտոտումը փոփոխություններ է առաջացնում խութերի օրգանիզմների բաշխման, ֆիզիոլոգիական և վարքային օրինաչափություններում: Դիտարկված փոփոխություններից մի քանիսը եղել են լսողության խանգարում, կորալային ձկների սրտի բաբախյունի արագացում : Վերջնական արդյունքում, նման փոփոխությունների արդյունքը հանգեցնում է գոյատևման մակարդակի նվազմանը և օրինաչափությունների փոփոխությանը, որոնք հնարավոր է փոխեն խութերի էկոհամակարգի ամբողջությունը:

### Ազդեցությունները հաղորդակցության վրա
Երկրային մարդածին աղմուկը ազդում է մորեխների ակուստիկ հաղորդակցության վրա՝ զուգընկեր գրավելու համար ձայն արտադրման վրա: Մորեխի պատրաստվածությունը և վերարտադրողական հաջողությունը կախված են զուգընկեր գրավելու նրա ունակությունից: Արու մորեխները էգերին գրավում են՝ օգտագործելով ծվծվոց՝ սիրահետման երգեր երգելու համար: Էգերը արուի երգին ի պատասխան արտադրում են ավելի կարճ և հիմնականում ցածր հաճախականությամբ և ամպլիտուդով ակուստիկ ազդանշաններ: Հետազոտությունները պարզել են, որ մորեխի այս տեսակը փոխում է իր զուգավորման կանչը՝ ի պատասխան բարձր երթևեկության աղմուկի: Լամպեն և Շմոլը պարզել են, որ հանգիստ բնակավայրերի արու մորեխների տեղական առավելագույն հաճախականությունը մոտ 7319 Հց է:

Ի տարբերություն դրա, բարձր երթևեկության աղմուկին ենթարկված արու մորեխները կարող են ստեղծել ավելի բարձր  հաճախականությամբ ազդանշաններ՝ 7622 Հց: Ավելի բարձր հաճախականությունները արտադրվում են մորեխների կողմից՝ կանխելու համար, որ ֆոնային աղմուկը խլացնի իրենց ազդանշանները: Այս տեղեկատվությունը ցույց է տալիս, որ մարդածին աղմուկը խանգարում է միջատների կողմից հաղորդակցության համար արտադրվող ակուստիկ ազդանշաններին: Վարքային խանգարման, վարքային պլաստիկության և աղմուկի արձագանքով պոպուլյացիայի մակարդակի փոփոխությունների նմանատիպ գործընթացներ, հավանաբար, տեղի են ունենում ձայն արտադրող ծովային անողնաշարավորների մոտ, սակայն անհրաժեշտ են ավելի շատ փորձարարական հետազոտություններ:

## Աղմուկի կառավարում

Կառավարման հիերարխիայի հայեցակարգը հաճախ օգտագործվում է շրջակա միջավայրում կամ աշխատավայրում աղմուկը նվազեցնելու համար: Ճարտարագիտական աղմուկի վերահսկողությունը կարող է օգտագործվել աղմուկի տարածումը նվազեցնելու և անհատներին գերազդեցությունից պաշտպանելու համար: Երբ աղմուկի վերահսկողությունը հնարավոր չէ կամ բավարար չէ, անհատները կարող են նաև քայլեր ձեռնարկել աղմուկի վնասակար հետևանքներից պաշտպանվելու համար: Եթե մարդիկ պետք է լինեն բարձր ձայների շուրջ, ապա նրանք կարող են պաշտպանել իրենց ականջները լսողության պաշտպանիչներով (օրինակ՝ ականջի խցաններ կամ ականջակալներ): Խրախուսվում է ցածր ձայն ունեցող գործիքների ձեռք բերումը։Ճանապարհներից և այլ քաղաքային գործոններից եկող աղմուկը կարող է մեղմվել քաղաքային պլանավորման և ճանապարհների ավելի լավ նախագծման միջոցով: Ճանապարհային աղմուկը կարող է նվազեցվել ձայնային արգելապատնեշների օգտագործմամբ, տրանսպորտային միջոցների արագության սահմանափակմամբ, ճանապարհի մակերեսի կառուցվածքի փոփոխությամբ, ծանր տրանսպորտային միջոցների սահմանափակմամբ, արգելակման և արագացման նվազեցման համար տրանսպորտային միջոցների հոսքը հարթեցնող երթևեկության կարգավորիչների օգտագործմամբ և անվադողերի նախագծմամբ:

Այս ռազմավարությունների կիրառման կարևոր գործոն է ճանապարհային աղմուկի համակարգչային մոդելը, որը կարող է հաշվի առնել տեղական տեղագրությունը, օդերևութաբանությունը, երթևեկության գործունեությունը և ենթադրական մեղմացումը: Ներկառուցված մեղմացման ծախսերը կարող են համեստ լինել, եթե այս լուծումները որոնվեն ճանապարհային նախագծի պլանավորման փուլում։

Ինքնաթիռների աղմուկը կարող է նվազեցվել ավելի հանգիստ ռեակտիվ շարժիչների միջոցով: Թռիչքուղիների և օրվա ժամի փոփոխությունը կարող է օգուտ բերել օդանավակայանների մոտ գտնվող տների բնակիչներին։

## Տես նաև
* Լույսի աղտոտում
* Էկոլոգիա
* Ինֆրաձայն

## Հղումներ

## Արտաքին հղումներ

*Noise Pollution Clearinghouse
*Noise effects. Beyond annoyance
* World Health Organization – Guidelines for Community Noise
* The effects of noisy urban environment may cause the loss of memory to elderly person (abstract published in 1st World Congress of Health and Urban Environment book.)
* Clive Thompson on How Man-Made Noise May Be Altering Earth's Ecology
* EEA draws the first map of Europe's noise exposure – All press releases — EEA
*Scientific American: How does background noise affect our concentration? (2010-01-04)
*Noise-Planet: app to make an open source noise map of environmental noise
*Noise Pollution Hurts Animals. Here's How to Turn The Volume Down August 23, 2022.

Կատեգորիա:Ակուստիկա
Կատեգորիա:Աղտոտում
Կատեգորիա:Բնության խնդիրներ
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կատեգորիա:Իրավունք
Կատեգորիա:Լսողություն
Կատեգորիա:Ձայն
Կատեգորիա:Շրջակա միջավայր
Կատեգորիա:Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն
Կատեգորիա:Ուրբանիզացիա
Կատեգորիա:Փոխադրամիջոցներ
Կատեգորիա:Քաղաքաշինություն
Կատեգորիա:Օդանավակայաններ