open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SSC Tuatara

**SSC Tuatara**, ամերիկյան Shelby Super Cars ընկերության սուպերմեքենա։ Նախատիպը պաշտոնապես ցուցադրվել է 2011 թվականին Չինաստանի Շանհայ քաղաքում։ Հյուսիսային Ամերիկայում մեքենան ցուցադրվել է Պեբլ Բիչ ամենամյա մրցույթում (քաղաք Մոնտեռեյ)։ Ընկերությունը ներկայացնում է, որպես ամենաարագ սերիական մեքենան աշխարհում։ Արտադրության մեկնարկը տրված է արդեն մի քանի տարի։

## Ստեծման պատմությունը
Tuatara-ն հանդիսանում է Shelby Super Cars-ի երկրորդ սուպերմեքենան։ Նոր սուպերմեքենա ստեղծելու գաղափարը SSC-ում առաջացավ այն բանից հետո, երբ 2010 թվականի հուլիսի 4-ին Bugatti Veyron Super Sport-ը սահամանեց արագության համաշխարհային նոր ռեկորդ։ Մինչ այդ ընկերությունը արդեն սահմանել էր արագության ռեկորդ SSC Ultimate Aero TT սուպերմեքենայով։
Մեքենայի դիզայնը մշակել է շվեդական SAAB ընկերության գլխավոր դիզայներ Ջեյսոն Կաստրիոտան։
Երկար ժամանակ մեքենան կրում էր SSC Ultimate Aero TT 2 անվանումը, մինչև ընկերությունը որոշեց այն անվանել Tuatara։ Անվանումը գալիս է հատերիա(տուատարա) մողեսի անվանումից, որն ապրում է Նոր Զելանդիայում։ Մաորիների լեզվից թարգմանաբար tuatara նշանակում է «գագաթները մեջքին», որը խորհրդանշում է մեքենայի հետևի մասում տեղադրված թևերը։ Մեկ այլ պատճառ ևս անվան ընտրության հարցում. հատերիայի ԴՆԹ-ն շատ արագ է ձևափոխվում։ Այս կերպ SSC-ն ընդգծում է, որ մեքենան ունի մի շարք տարբերություններ SSC Ultimate Aero TT-ի համեմատ։

## Տեխնիկական տվյալներ
Tuatara-ն սարքավորված է V8 երկու տուրբո ներմղիչներով, 1350 ձիաուժ (6800 պտույտ/րոպեի պայմաններում) հզորությամբ շարժիչով։ Շարժիչի զանգվածը կազմում է 194 կգ։ Այն միցած է 7 աստիճան մեխանիկական H-Patten կամ 7 աստիճան կիսաավտոմատ SMG փոխանցման տուփին։ 
Մեքենան հագեցած է հատուկ մշակված ածխածնային-կերամիկական արգելակման կոճղակներով։ Մեքենայի անվահեծերը պատրասված են կարբոնից և յուրաքանչյուրը կշռում է 5,8 կգ։ 
Մեքենայի առավելագույն արագությունը կազմում է 443 կմ/ժ(տեսականորեն)։ 0-ից 100 կմ/ժ-ին մեքենան հասնում է 2,5 վայրկյանում։

SSC Tuatara by J.Smith831 - 001.jpg|Տեսքը դիմացից
SSC Tuatara by J.Smith831 - 002.jpg|Տեսքը կողքից
SSC Tuatara by J.Smith831 - 003.jpg|Տեսքը հետևից


## Արտաքին հղումներ
# http://www.sscnorthamerica.com/tuatara.php 
# http://www.foxnews.com/leisure/2011/07/18/say-hello-to-275-mph-tuatara/
# http://thirdage.com/news/tuatara-supercar-will-hit-275-mph_07-20-2011 

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ ըստ արտադրման երկրի
Ցիգարյան ոչխար

**Ցիգարյան ոչխար**, կիսանրբագեղմ, բրդամսատու և մսաբրդատու ոչխարների ցեղ։ Բուծվել է հնագույն ժամանակներում (ծագումը ճշտված չէ)։ Ցիգարյան ոչխարներն արտաքնակազմով և բրդի որակով նման են մեգինոսներին Եվրոպա ներմուծվել է Փոքր Ասիայից (Ռուսաստան՝ 19-րդ դարի սկզբներին)։ Բրդամսատու տիպի խոյերի կենդանի զանգվածը 85-95, մաքիները՝ 45-50 կգ։ Բուրդը 48-56 որակի, երկարությունը 8-10 սմ, խոյերի բրդատվությունը՝ 6,5-7,5, մաքիներինը՝ 3,5-4,5 կգ։ Լվացված բրդի ելքը 56-58% է։ Մսաբրդատու տիպի կենդանիներն ավելի խոշոր են։ Բուրդը 46-56 որակի, երկարությունը 10-12 սմ, խոյերի բրդատվությունը 7,5-8,5, մաքիներինը՝ 4-4,5 կգ է։ Բուրդը տեխնիկական մահուդի և տրիկոտաժե գործվածքների համար լավագույն հումք է։ Ցիգարյան ոչխարները վաղահաս են, լավ բտվում են և կլիմայավարժվում տարբեր պայմաններում։ Ցեղը բուծում են Բուլղարիայում, Հունգարիայում, Հարավսլավիայում, Ռումինիայում, ԽՍՀՄ-ում։
Ռուբեն Մանուկյան (այլ կիրառումներ)

**Ռուբեն Մանուկյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Ռուբեն Մանուկյան (1906-1978), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։
* Ռուբեն Մանուկյան (նկարիչ) (1940), ՀՀ վաստակավոր նկարիչ։
Ալաշկերտ (այլ կիրառումներ)

**Ալաշկերտ** եզրը կարող է վերաբերել․
* Ալաշկերտ, քաղաք Արևմտյան Հայաստանի Բայազետի գավառի Ալաշկերտի գավառակում,
* Ալաշկերտի գավառակ, Թոփրակկալա, Վալաշկերտ, Վաղարշակերտ, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում,
* Ալաշկերտ (Արմավիրի մարզ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզում,
* Ալաշկերտ ՖԱ, Երևանում գործող ֆուտբոլային ակումբ,
* Ալաշկերտ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում,
* Ալաշկերտի դաշտ, Հայկական Լեռնաշխարհի հիմնական հովիտներից մեկն է,
* Ալաշկերտ (մարզադաշտ), (մինչև 2013 թ. Նաիրի), ֆուտբոլի և այլ մարզաձևերի համար նախատեսված մարզադաշտ Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Երևանում,
* Ալաշկերտի ռազմագործողություն, ռուսական բանակի պաշտպանողական գործողությունները Կովկասյան ռազմաճակատում առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (հուլիս-օգոստոս 1915 թ․)։
Ալաշկերտ կամավորական ջոկատ (այլ կիրառումներ)

**«Ալաշկետ»** անվամբ գոյություն ունեն հետևյալ կամավորական ջոկատների մասին հոդվածներ՝
* Ալաշկերտ կամավորական ջոկատ (Հրազդան), կազմավորվել է 1989 թվականին, Հրազդանում։
* Ալաշկերտ կամավորական ջոկատ (Արտաշատ), կազմավորվել է 1990 թվականին Արտաշատ քաղաքում։
Ռուբեն Մանուկյան (նկարիչ)

**Ռուբեն Սոսի Մանուկյան** (), հայ գեղանկարիչ, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (1990)։

Գեղանկարիչ-գրաֆիկ Ալեքսանդրա Մանուկյանի հայրն է։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1965 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1970 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ 1962-1980 թվականներին եղել է Ավանգարդ թերթի գլխավոր նկարիչը։ 1977 թվականին եղել է ՀՆՄ քարտուղարը։ Գործերին բնորոշ են հստակ գիծը, հագեցած գույնը («Ճոճանակ», 1974, ՀՀ մշակույթի նախարարության ֆոնդ, «Վերածնունդ», 1988, «Անդորր», 1993, «Երկնային ֆանտազիա», 1995, «Վարդագույն երազներ», 2001)։ Հեղինակ է նաև գրքի ձևավորումների։

Գործերից պահվում են Ստաժիցեի (Բուլղարիա), Կլայպեդայի (Լիտվա), Ջերմուկի պատկերասրահում, Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարանում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ցուցահանդեսներ
* Անհատական ցուցահանդես, Բեյրութ, 1973 թ.
* Հայ նկարիչների ցուցահանդես, Քյոլն, Գերմանիա, 1977 թ. 
* Անհատական ցուցահանդես Հայաստանի ժուռնալիստների միությունում, Երևան, 1979 թ. 
* Անհատական ցուցահանդես, Բուլղարիա
* Հայ նկարիչների ցուցահանդես, Տորոնտո, Կանադա, 1983 թ.
* Անհատական ցուցահանդես, Սոչի, 1984 թ. 
* Անհատական ցուցահանդես, 1987 թ., Եթովպիա (արժանացել է մրցանակի) 
* Անհատական ցուցահանդես, Ալեք Մանուկյան սրահ, Ֆրանսիա, 1992 թ. 
* Անհատական ցուցահանդես, Ֆրեզնո, Կալիֆորնիա, 1993 թ. 
* Անհատական ցուցահանդես, Բևերլի Հիլզ, Կալիֆորնիա
* Լոս Անջելեսի երաժշտա-թատերակամ միություն, 1995 թ.
* Թեքեյան մշակութային կենտրոն, Փասադենա, Կալիֆորնիա
* Թեքեյան մշակութային կենտրոն, Երևան, 1997 թ. 
* Միջազգային Արտ-Էքսպո, Լոս Անջելես, 1998 թ. 
* Հայ նկարիչների ցուցահանդես, Երևան, 2000 թ. 
* Միջազգային Արտ-Էքսպո, Լաս Վեգաս, 2007 թ. 
* «Զազզվե», 2009 թ.
* ՀԲԸՄ Արվեստի և մշակույթի կոմիտեի Փասադենայի կենտրոն, 2010 թ. 
* ՀԲԸՄ Նազարյան կենտրոն, 2011 թ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուբեն Մանուկյան 

Կատեգորիա:1940 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր նկարիչներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 2 ծնունդներ
Ապագա (այլ կիրառումներ)

**Ապագա** եզրը կարող է վերաբերել․
* Ապագա (Արմավիրի մարզ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզում։
* Ապագա (շաբաթաթերթ, Մոնրեալ), հասարակական քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ։
* Ապագա (հանդես, Թեհրան), հայագիտական իրանագիտական եռամսյա հանդես։
Արգավանդ (այլ կիրառումներ)

**Արգավանդ** եզրը վերաբերում է․
* Արգավանդ (Արմավիրի մարզ), գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում։
* Արգավանդ (Արարատի մարզ), գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում։
Արգինա (այլ կիրառումներ)

**Արգինա** եզրը կարող է վերաբերել․
* Արգինա (Արմավիրի մարզ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզում։
* Արգինայի ձոր, ձոր Լեռնային Կիլիկիայում՝ Զեյթունի գավառում։
* Արգինա, պատմական ավան (գյուղաքաղաք) Շիրակ գավառում, Երազգավորս քաղաքի մոտ՝ նրանից դեպի արևմուտք։
Hainan Airlines

**Hainan Airlines**, Չինաստանի խոշորագույն ավիաընկերություններից մեկը, որը իրականացնում է հիմնականում միջազգային և չատրերային չվերթներ գրեթե 500 ուղղություններով։ Ավիաընկերությունը 2012 թվականին պայմանագիր է կնքել Skytrax֊ի հետ։ Ավիաընկերությունը 2013 թվականին միացել է Korean Air֊ի հետ և սկսել է իրականացնել համատեղ չվերթներ գրեթե ամբողջ աշխարհում։

## Պատմություն
Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1989 թվականին, **Hainan Province Airlines** անվան տակ։ 1990 թվականին ավիաընկերությունը ստանում է նոր ինքնաթիռ, որով իրականացնում է չվերթներ դեպի Լոնդոն։ 2009 թվականին ավիաընկերությունը բացում է նոր չվերթ դեպի Պեկին։ Ավիաընկերությունը չվերթներ է իրականացնում հետևյալ մայրցամաքներում՝ Եվրոպա, Ասիա և Աֆրիկա։

## Չվերթ
2015 թվականի մարտին ավիաընկերության չվերթը բաղկացած էր հետևյալ ինքնաթիռներից՝։




## Ավիաընկերության համաձայնագրերը
2012 թվականին ավիաընկերությունը պայմանագիր է կնքել հետևյալ ավիաընկերությունների հետ՝։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Hainan Airlines Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Չինական ապրանքանիշներ
Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Ալեքսանդրա Մանուկյան

**Ալեքսանդրա Ռուբենի Մանուկյան** (), հայ գեղանկարիչ-գրաֆիկ։

Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ Ռուբեն Մանուկյանի դուստրն է։

## Կենսագրություն
1978-1982 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1985-1990 թվականներին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի գեղարվեստի բաժնում, 1992-1994 թվականներին՝ Լոս Անջելեսի առևտրա-տեխնիկական քոլեջի դիզայնի բաժնում, 2002-2004 թվականներին՝ Կալիֆոռնիայի համալսարանի գրաֆիկական դիզայնի բաժնում։ 2012 թվականից դասավանդում է Գլենդելի «Ալեքսանդրա Մանուկյան արտ ստուդիայում»։

Գործերին բնորոշ են աբստրակտ և իրապաշտական ընկալումների օրգանական միահյուսումը («Ալեքսանդրա», 1997, «Կապույտ դիմակ», 1998, «Առլեկին», 1998)։

Ցուցահանդեսներ է ունեցել Սանտա Մոնիկայում, Սիդնեյում, Դեթրոյթում, Նյու Յորքում, Լոս Անջելեսում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալեքսանդրա Մանուկյանի պաշտոնական կայքը
* Alexandra Manukyan 

Կատեգորիա:1976 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 2 ծնունդներ
Կվինտդեցիմա

**Կվինտդեցիմա** (՝ տասնհինգերորդ), երաժշտական ինտերվալ 15 աստիճան մեծությամբ, այսինքն՝ երկու օկտավա ծավալով։ Նշանակվում է 15 թվով (կամ 16 որպես կրկնակի օկտավա)։

## Տարատեսակներ
* Մաքուր կվինտդեցիմա (մաք. 15), պարունակում է 12 տոն։ 
* Փոքրացված կվինտդեցիմա (փոք. 15), 11 1/2 տոն, (Էնհարմոնիկորեն հավասար է մեծացված կվարտդեցիմային)։
* Կրկնակի փոքրացված կվինտդեցիմա (փոքր. փոքր. 15), 11 տոն, (Էնհարմոնիկորեն հավասար է մաքուր կվարտդեցիմային);
* Մեծացված կվինտդեցիմա (մեծ. 15), 12 1/2 տոն։
* Կրկնակի մեծացված կվինտդեցիմա (մեծ. մեծ. 15), 13 տոն։

Մեծացված և կրկնակի մեծացված կվինտդեցիմաները օգտագործվում են տեսության մեջ, իսկ գործնականում գրեթե չեն օգտագործվում։

## Շրջվածքներ
Շրջվելու դեպքում կվինտդեցիմաների ստորին հնչյունը տեղափոխվում է մեկ օկտավա վերև, իսկ վերինը՝ օկտավա ներքև։ Արդյունքում մենք ստանում ենք պրիմա։

## Գրականություն
* Կվինտդեցիմա // *Բուլուչևսկի Յու., Ֆոմին Վ.* Երաժշտական բառարան, Մ., 2005. — 461 էջ

Կատեգորիա:Երաժշտական ինտերվալներ
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Հարություն (անձնանուն)

**Հարություն**, հայկական ծագմամբ արական անձնանուն։ Ծագել է հայերեն հարություն բառից, ակնարկությամբ Քրիստոսի հարության։ Հունարեն Αναστάσιος անվան թարգմանությունն է։ Ժողովրդական ձևերն էն՝ Արութին, Արթին, Արութ, Հարութ, Հարո, Արթո, Արթաքի։ Հնում կար Հարե ձևը, բայց 20-րդ դարում դուրս է եկել կիրառությունից։

## Գործածություն
Առաջին անգամ հիշատակվել է 8-9-րդ դարերում, որպես իգական անձնանուն (այս դեպքում հունարեն Αναστάσιοα անվան թարգմանությունն է)։ Իբրև արական հիշատակվել է 1387 թվականին կամ քիչ ավելի ուշ, «Արութէն» ձևով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կատեգորիա:Արական անձնանուններ
Օկտավա

**Օկտավա** (՝ «ութերորդ»), երաժշտական ինտերվալ, որտեղ հնչյունների հաճախությունների միջև հարաբերակցությունը կազմում է 1-ը 2-ի (այսինքն՝ վերին հնչյունի հաճախությունը երկու անգամ մեծ է ստորինից)։ Սուբյեկտիվորեն ականջի համար օկտավան ընդունվում է որպես հաստատուն, բազային երաժշտական ինտերվալ։ Օկտավային վերաբերող երկու վերջին հնչյունները միմյանց շատ նման են ընդունվում, չնայած որ պարզորոշ կերպով տարբերվում են բարձրության վրա։

Օկտավայի ինտերվալը ընդգրկում է դիատոնիկ հնչյունաշարի ութ աստիճան, օրինակ՝ «դո»-ից մինչև հաջորդ «դո» կամ «ռե»-ից մինչև հաջորդ «ռե» և այլն։ Օկտավան նշանակվում է 8 թվով։

Օկտավան ունի երեք տարատեսակ.

* **Մաքուր օկտավա**, ութ աստիճան և վեց տոն պարունակող ինտերվալ, երկու տարբեր բարձրության հնչյունների հասարակ հարաբերակցություն, որոնց տարածման հաճախությունը հարաբերում են երկուսը մեկին, այսինքն՝ վերին հնչյունը ունի տարածման երկու անգամ մեծ հաճախություն, քան ստորին հնչյունը։ Նշանակվում է *մ. 8*։
* **Փոքրացրած օկտավա**, ութ աստիճան և հինգուկես տոն պարունակող ինտերվալ, նշանակվում է՝ *փոքր. 8*։
* **Մեծացրած օկտավա**, ութ աստիճան և վեցուկես տոն պարունակող ինտերվալ, նշանակվում է՝ *մեծ. 8*։

«Օկտավա» եզրով անվանում են նաև. 
* դիատոնիկ հնչյունաշարի ութերորդ հնչյունը,
* հավասարաչափ տեմպերացված համակարգի մասը, որը ներառում է տարբեր բարձրության տասներկու հնչյուն՝ «դո» նոտայից մինչև «սի» նոտան ներառյալ։ Երաժշտության մեծ օգտագործվող հաճախությունների ողջ տարածությունը բաժանված է այսպիսով յոթ ամբողջական և երկու կիսատ օկտավաների, որոնք կոչվում են. սուբկոնտրօկտավա, կոնտրօկտավա, մեծ օկտավա, փոքր օկտավա, և մեկից մինչև հինգ օկտավաներ։ 
* տղամարդու ամենացածր ձայնի՝ բասի տարատեսակ (բասա պրոֆունդո), որի դիապազոնը սկսվում է *A<sub>1</sub>* հնչյունից (կոնտրօկտավայի «լյա», առանձին երգիչների մոտ՝ ավելի ցածր)։

## Հնչողություն

## Արտաքին հղումներ
* Օկտավա // Բորքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան, 1890—1907։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ինտերվալներ
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Արմեն Մարտիրոսյան (դիվանագետ)

**Արմեն Սերգեյի Մարտիրոսյան** (), ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, Հնդկաստանում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Կրթություն
* 1978-1983 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը` էլեկտրոնային տեխնիկայի ինժեների որակավորմամբ։
* 2004-2006 թթ. սովորել և ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը (ԱՄՆ, Նյու Յորք)՝ պետական կառավարման մագիստրոսի որակավորմամբ։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1983-1987 թթ. - աշխատել է «Հրազդանմեքենա» արտադրական միավորումում։
* 1993-1994 թթ. - Փոքր ձեռնարկությունների «Իկար» միավորման տնօրենի տեղակալ։
* 1994 թ. - «Հրազդանմեքենա» արտադրական միավորման գլխավոր տնօրենի տեղակալ։
* 1994-1995 թթ. - «Տեխնոմարկետ» դուստր արտադրական միավորման տնօրեն։

## Պետական և քաղաքական գործունեությունը
* 1987-1990 թթ. – եղել է ՀԼԿԵՄ Հրազդանի շրջկոմի առաջին քարտուղար։
* Ընտրվել է Հրազդանի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։
* 1990 թ. մայիսի 20-ին ընտրվել է ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր թիվ 138 ընտրատարածքից՝ պաշտոնավարելով մինչև 1995 թ.։
* 1992-1993 թթ. - ՀՀ վարչապետի խորհրդական։
* 1995 թ. հուլիսի 5-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 1-ին գումարման պատգամավոր թիվ 74 ընտրատարածքից՝ պաշտոնավարելով մինչև 1999 թ.։ Եղել է ԱԺ ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ԱԺ «Բարեփոխումներ» պատգամավորական խմբի ղեկավար։

## Դիվանագիտական ծառայությունը
* 1999-2003 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։
* 2003-2009 թթ. - ՄԱԿ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ։
* 2009 թ. օգոստոսի 10-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Միավորված ազգերի կազմակերպությունում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցչի պարտականություններից։
* 2009 թ. օգոստոսի 22-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2013 թ. դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանի պարտականություններից։
* 2015 թ. ապրիլի 4-ին ՀՀ Նախագահի հրամանգրով նշանակվել է Հնդկաստանի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ Նախագահի հրամանգրով համատեղության կարգով նշանակվել է Բանգլադեշի Ժողովրդական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Նյու Դելի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Ցիպնավանքի դպրոց

**Ցիպնավանքի դպրոց**, միջնադարյան Հայաստանի կրթական հաստատություն։ Գտնվել է Արծկե կղզու հարավում։ Հիմնվել է 14-րդ դարի 60-ական թվականներին, Վարդան ճգնավորի ջանքերով։ Հետագա գործունեության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Հայտնի է, որ Ցիպնավանքի դպրոցի սան, Որոտնեցու համալսարանի շրշանավարտ Գրիգոր Խլաթեցու րաբունապետությամբ, 1406-ին Ցիպնավանքում է տեղավորվել Խառաբաստավանքի վարդապետարանը, որը շուտով փակվել է։ Հետագայում Ցիպնավանքում հիմնվել է Գրիգոր Խլաթեցու դպրոցը, ուր նա գիտամանկավարժական բեղուն գործունեություն է ծավալել։ Գրիգոր Խլաթեցու աշակերտներից են եղել Հովհաննեսը, Կարապետը, Թովման, Առաքել Բաղիշեցին և ուրիշներ, որոնք գրել են իրենց ուսուցչի վարքը։ Խլաթեցին Ցիպնավանքի դպրոցում խմբագրել է «Հայսմավուրք», «Տոնական», «Գանձարան» ժողովածուները, ինչպես նաև ընդօրինակել բազմաթիվ ձեռագրեր, որոնցից մի քանիսը պահվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։

Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ
Քաղքենիական դրամա

**Քաղքենիական դրամա**, դրամատիկական Ժանր։ Հանիդսացել է Սենտիմենտալիզմի դրսևորման ձևերից մեկը 18-րդ դարի արևմտաեվրոպական դրամատուրգիայում և թատրոնում։ Համարվում է նոր ձևավորվող բուրժուական դասակարգի աշխարհայացքի գեղարվեստական արտահայտությունը, կլասիցիզմին հակոտնյա մի ուղղություն, որին հատուկ են ողբերգական վիճակների և կյանքի առօրյա պատկերների համատեղումը, իրականությունը անհատի զգացմունքների տեսապակով դիտելը և մերկ բարոյախոսությունը։ Քաղքենիական դրամայի ներկայացուցիչներն են՝ Ջորջ Լիլոն, Էդվարդ Մուրը, Դենի Դիդրոն, Գոտհոլդ Լեսսինգը և ուրիշներ։

Քաղքենիական դրամայի որոշ սկզբունքներ փոխանցվել են 19-րդ դարի սկզբի ռոմանտիկական դրամային և մելոդրամային։

Կատեգորիա:Դրամատիկական սեռի ժանրեր
Սերգեյ Դայան

**Սերգեյ Վարդգեսի Դայան** (, թաղված է Վարդենիկում), կիբեռնետիկայի բնագավառի գիտնական, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1979)։

## Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1981-1983 թվականներին եղել է Երևանի «Ալգորիթմ» ԳԱՄ-ի լաբորատորիայի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են պատկերների ավտոմատ մշակման և ճանաչման հաշվողական համակարգերի նախագծման տեսությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1936 ծնունդներ
Կատեգորիա:1983 մահեր
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Մայիսի 3 մահեր
Կատեգորիա:Մարտի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Վարդենիկ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Մալայզիական դելֆին

**Մալայզիական դելֆին** (), կաթնասունների դասի և դելֆինների ընտանիքի դելֆին։ Եզակի ներկայացուցիչը մալայզիական դելֆինների ցեղի *(Lagenodelphis)*։

Այս առանձնյակի լատիներեն անվանումը տրվել է ի պատիվ բրիտանացի կենդանաբան Չարլզ Հոուեսի (1863-1929)։

## Արտաքին տեսք և կառուցվածք
Մալայզիական դելֆինի մարմնի երկարությունը կազմում է 2,1-2․7 մետրի։ Սկսած աչքերից և մինչև գենետիկ օրգաննեեր դելֆինը պատված է բաց դեղին շերտով։ Գանգը նման է մյուսի ցեղակիցների գանգերին։

## Պահպանություն
Երկրագնդում պահպանվել է մոտ 400-500 մալայզիական դելֆին։ Տարբեր խորություններում սնվում են ձկներով և մանր կաթնասուններով։

## Տարածվածություն
Մալայզիական դելֆինները ապրում են արևադարձային և մերձարևադարձային կլիմայական գոտիներում՝ Խաղաղ, Ատլանտյան և Հնդկական օվկիանոսներում։ Ամռանը Կուրոսիո հոսանքի ուղղությամբ շարժվելով նրանք մոտենում են Ճապոնիայի ափագծերին։ Նրանք ապրում են նաև Թայվանում, Պոլինեզիայում, Կիրիբատիում, Ավստրալիայում և նույնիսկ հարավում՝ Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Դելֆիններ
Կատեգորիա:Թայվանի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Կետանմաններ
Կատեգորիա:Կիրիբատիի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Հարավային Աֆրիկայի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Պոլինեզիայի կենդանական աշխարհ
Ալադին մուլտսերիալի սերիաների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի նկարահանած ամերիկյան «Ալադին» () մուլտսերիալի սերիաների ցանկը։

## Ակնարկ

Սերիալը հեռարձակվում էր 1994 թվականից 1995 թվականը, ընդ որում առաջին և երկրորդ եթերաշրջանները հեռարձակվում էին միաժամանակ երկու ալիքով։

## Սերիաներ

### Disney Afternoon (1994-1995)

### CBS, եթերաշրջան 1 (1994)

### CBS, եթերաշրջան 2 (1995)

## Արաբական գիշերներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուլտսերիալներ
LSD (երգ)

«**LSD**» (ոճավորված՝ «**L$D**», հավապումն է **L**ove, **S**ex, **D**reams (Սեր, Սեքս, Երազանքներ) բառերի), ամերիկացի ռեփեր ASAP Rocky-ի երգն է։ Այն թողարկվել է 2015 թվականի մայիսի 21-ին՝ որպես նրա «At. Long. Last. ASAP» կոչվող երկրորդ ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է ASAP Rocky-ի, Իսակ դե Բոնիի, Մայքլ Բերմենի, Հեկտոր Դելգադոյի, Բոբի Ջենթրիի Մայքլ Մյուլի և Ջիմ Ջոնսինի կողմից։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորներն են Դեքստեր Նեյվին և ASAP Rocky-ն, թողարկվել է 2015 թվականի մայիսի 19-ին։

## Հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:2015 սինգլներ
Կատեգորիա:ASAP Rocky երգեր
Կատեգորիա:Երգեր թմրանյութերի մասին
Էդուարդ Դայան

**Էդուարդ Արամայիսի Դայան** (), ջութակահար, մանկավարժ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1980)։

## Կենսագրություն
1954 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան։ 
 Եղել էր Դավիդ Օյստրախի սաներից։
1955-1960 թվականներին եղել է Նովոսիբիրսկի ֆիլհարմոնիկ, օպերայի և բալետի թատրոնի նվագախմբերի, լարային քառյակի ջութակահար։ 1961 թվականից դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում, պրոֆեսոր՝ 1984 թվականից, 1976 թվականից՝ որակավորման բարձրացման ֆակուլտետի դեկան, 1987-1989 թվականներին՝ պրոռեկտոր։ 1995 թվականին՝ ասպիրանտուրայի բաժնի վարիչ։ Որպես մենակատար ելույթներ է ունեցել Չինաստանում, ԱՊՀ երկրներում։ Հեղինակ է մեթոդիստական ձեռնարկների։ Դասավանդել է նաև Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան և Առնո Բաբաջանյանի անվան երաժշտական դպրոցներում։

## Մրցանակներ
* Համամիութենական փառատոնի դափնեկիր, Մոսկվա, 1957

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Eduard Dayan (violin) & Margaita Fermadjian (Piano): Part 10 

Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Արմեն Սարգսյան (դիվանագետ)

**Արմեն Սուրենի Սարգսյան** (), հայ զինվորական գործիչ, դիվանագետ։

## Կրթություն
* 1976-1981 թթ. սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետը։
* 1995 թ. ավարտել է Ջ. Մարշալի անվան անվտանգության հարցերի հետազոտությունների Եվրոպական կենտրոնի ռազմավարական հետազոտությունների և պաշտպանական տնտեսության քոլեջը (Գերմանիա)։
* 1997 թ. ավարտել է Սենթ Ջոն համալսարանական քոլեջի դասընթացը (Մեծ Բրիտանիա)։
* 2002 թ. մասնակցել է Հարվարդի համալսարանի Ջ. Ֆ. Քենեդու անվան կառավարման դպրոցի սևծովյան անվտանգության ծրագրին։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1981-1982 թթ. - ԵՊՀ ռեկտորատի ուսումնական մասի ավագ տեսուչ։
* 1982-1991 թթ. - ծառայել է  ՀԽՍՀ Պետանվտանգության կոմիտեի հետախուզական և հակահետախուզական մարմիններում: 
* 1991-1994 թթ. - ծառայել է Հայաստանի Ազգային անվտանգության պետական վարչությունում: 
* 1994-1999 թթ. - ծառայել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարության արտաքին հարաբերությունների ստորաբաժանումներում որպես բաժնի պետի տեղակալ, բաժնի պետի, վարչության պետի տեղակալ, այնուհետև արտաքին հարաբերությունների և ռազմական համագործակցության վարչության պետ։
* 1999-2002 թթ. - Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում Հայաստանի ռազմական կցորդ։
* 2002-2008 թթ. - ԱՄՆ-ում Հայաստանի պաշտպանության հարցերով կցորդ, ռազմական, ռազմածովային և ռազմաօդային կցորդ։
* 2008 թ. սեպտեմբերի 12-ից 2016 թ. փետրվարի 10-ը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2009 թ. սեպտեմբերի 3-ից 2014 թ. հունվարի 21- համատեղության կարգով ծառայել է, որպես Կորեայի Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2009 թ. սեպտեմբերի 3-ից 2013 թ. հուլիսի 16-ը համատեղության կարգով ծառայել է, որպես Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2010 թ. ապրիլի 3-ից 2016 թ. փետրվարի 10-ը համատեղության կարգով ծառայել է, որպես Սինգապուրի Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2013 թ. դեկտեմբերի 26-ից 2016 թ. փետրվարի 10-ը համատեղության կարգով ծառայել է, որպես Մոնղոլիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2016 թ. մարտի 14-ին նշանակվել է Բուլղարիայի Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան (2010)։
* Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ Պետանվտանգության մարմինների, ՀՀ ՊՆ և ՉԺՀ ՊՆ գերատեսչական մեդալներով։
* 1986 թ. պարգևատրվել է շնորհակալագրով Խորհրդային Միության Պետանվտանգության կոմիտեի նախագահի կողմից։ 
* Բուլղարիայի Հանրապետության Նախագահ Ռումեն Ռադևի հրամանագրով պարգևատրվել է «Մադարսկի կոննիկ» 1-ին կարգի շքանշանով՝ «երկկողմ հարաբերությունների ամրապնդման և զարգացման գործում ներդրման համար»։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի և երկու դուստր, 6 թոռ։ Արմեն Սարգսյանը Հայաստանի նախկին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի ավագ եղբայրն է, քաղաքագետ Սուրեն Սարգսյանի հայրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Կատեգորիա:Չինաստանում Հայաստանի դեսպաններ
Աբարդի (լեռնանցք)

**Աբարդի** (*Շար Կըշլա, Չայրլը*), լեռնանցք և ճանապարհային կայան Փոքր Հայքում, Սեբաստիայից (Սվազ) Կոնիա տանող ճանապարհին։ Հիշատակում է թուրք պատմիչ Քյաթիբ Չելեբին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճանապարհային կայաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Արգաուս

**Արգաուս** (նաև՝ **Արագավան**, **Արգաս**, **Արգավան**, **Արգաութ**, **Արգաուն**, **Արկա**), քաղաք Փոքր Հայքում, Մելիտենե քաղաքից 40 կմ հյուսիս, Եփրատի աջ կողմում։

## Հիշատակություն
Բյուզանդական աղբյուրներում հիշատակվում է Արգաուս, Արգաութ, Արգաուն ձևերով, որոնց տարընթերցմամբ հետագայում առաջացել են քաղաքի Արգաս և Արկա անվանումները։ Արգաուսը նույնացվում է նրա տեղում գտնվող նոր ժամանակների Արգովան (Արգուվան) բնակավայրի հետ, որը նրա հին՝ Արգավան, Արագավան անվան հավանական տարընթերցումներից և աղավաղումներից է։

## Պատմություն
Արգաուսը նաև հիշատակվում է որպես սովորական բնակավայր և բերդ (ամրոց)։ 4-րդ դարում՝ Բյուզանդական տիրապետության ժամանակ մտնում էր Երկրորդ Հայքի, իսկ 6-րդ դարում՝ Հուստինիանոս Ա-ի օրոք, Երրորդ Հայքի մեջ։ 4-րդ դարի վերջերին այն Երկրորդ Հայքի նշանավոր քաղաքներից մեկն էր, իսկ մինչև 855 թվականը Արգաուսը և Աբարա (Սմարա) գյուղը Բյուզանդիայի դեմ Պավլիկյանների վարած հարձակումների կենտրոններից էր։ Պատերազմական ընդհարումների ժամանակ Արգաուսը ամուր հենակետերից էր։ Արգաուսը կործանվել է Պավլիկյանների դեմ բյուզանդական Բարսեղ Ա Մակեդոնացի կայսեր ձեռնարկած արշավանքների ժամանակ՝ 872 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր
Արավսյակ (գետակ)

**Արավսյակ**, գետակ Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։  Երնջակ գետի օժանդակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երնջակ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջան
Արթափա (լեռնաբլուր)

**Արթափա**, լեռնաբլուր Շիրակի սարահարթի արևելյան մասում, Մուսայելյան գյուղի մոտ։ Ջրառատ սար է։ Սրա աղբյուրներից մեկը սպիտակ և փրփրուն ջրի պատճառով կոչվում է Կաթնաղբյուր։ Արթափային կից է Բաղդադ անունով լեռը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Անկիալես

**Անկիալես**, գետակ Կիլիկիայում։ Ընտ հին աղբյուրների սրա ափին գտնվել է Անկիալե քաղաքը։ Անկիալես գետակը ոմանք նույնացնում են Կարադուվարի և Կազանչիի միջև հոսող (Տարսոնից արևմուտք) Դելիսու գետակի հոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Այչինգիլ

**Այչինգիլ**, լեռ Զանգեզուրի լեռնաշղթա լեռնահամակարգում, նրա հյուսիսային հատվածում, Թարթառ և Արփա գետերի ջրբաժանի շրջակայքում։ Ղևոնդ Ալիշանը ենթադրաբար նույնացնում է նույն շրջանում գտնվող *Դավագյոզլու* լեռան հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Ավեղ Աղբյուր

**Ավեղ Աղբյուր**, *Ավել Բուհար*, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում՝ Բիթլիսի նահանգի Մուշի գավառի համանուն հովտի շրջակայքում։

## Ծանոթագրություններ
Ագալ

**Ագալ** (նաև՝ *Աալ*, *Աղալ*), լեռ Հայաստանի Լոռու մարզում, Վիրահայոց լեռնաշղթայում, Լալվարից 15 կմ հարավ։ Վլադիմիր Մինորսկին նույնացնում է *Աալ* լեռան հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Վիրահայոց լեռնաշղթա
Աբասղուլլար

**Աբասղուլլար**, *Աբասկուլլար*, գյուղ Ադրբեջանի Ղազախի շրջանում։ Գյուղի բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի գյուղեր
Կատեգորիա:Ղազախի շրջան
Վեժ

**Վեժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լոկչիմ գետի աջ ափին՝ 201 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 26 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև իր գետաբերան, գետի ենթավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000017702
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001770
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Արծկե (գետակ)

**Արծկե**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Վանա լճի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Սիփան լեռների հարավային փեշերից և Արծկեի մոտ, հյուսիսից թափվում է լիճը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանա լճի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Արսիդու

**Արսիդու**, լեռներ հիշատակված սեպագիր արձանագրություններում։ Գտնվում էր Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում։ Արսիդուի շրջանում կառուցված էր ուրարտական Արգիշտիանու բերդը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանի թագավորության արձանագրություններ
Ակունք (Արաքսի ավազան)

**Ակունք,** գետակ Արաքսի ավազանում, Հրազդանի ձախակողմյան վտակը։ Սկիզբ է առնում Գեղամա լեռնաշղթայի արևմտյան ստորոտներից։ Երկարությունը՝ 13 կմ։

## Ծանոթագրություններ
Կոշքար (լեռ)

**Կոշքար**, *Արությունասար*, լեռ Ադրբեջանի Դաշկեսանի շրջանում։ Հայերը անվանում են ըստ ավանդության՝ այդ լեռան վրա բնակված ոմն Հարություն ճգնավորի անունով։ Հայտնի է նաև որպես Արթինասար կամ Հարությունասար, այստեղից է հոսում Արություն գետակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռներ
Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջան
Աիրալակսա

**Աիրալակսա**, լեռ Թուրքիայի Բայբուրթի մարզում, Արևելա-Պոնտական լեռներում, Բաբերդ քաղաքից մոտ 60 կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելապոնտական լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Բայբուրթի մարզի լեռներ
Ադլջևազ (գետակ)

**Ադլջևազ**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում։ Վանա լճի ավազանում։ Լիճ է թափվում հյուսիսային կողմից՝ Արծկե (Ադլջևազ) քաղաքից հարավ։ Կոչվում է նաև Ադելջևազ, Ադիլջևազ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Վանա լճի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Բիթլիսի գավառ
Արջաձորի լեռնաշղթա

**Արջաձորի լեռնաշղթա** կամ *Արաջաձորի լեռներ*, լեռնաճյուղ համանուն լեռնագագաթով, Բարգուշատի լեռնաշղթայում, Ողջի գետի ջրբաժանում, Սյունիքի մարզի Առաջաձոր գետից հարավ։ Շրջապատում կան անտառներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Բարգուշատի լեռնաշղթա
Mesa Airlines

**Mesa Airlines**, Ամերիկայի խոշորագույն ավիաընկերություններից մեկը, որը իրականացնում է հիմնականում միջազգային չվերթներ։ Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1980 թվականին։ Ընկերությունը 1981 թվականի հունիսի 29֊ին միացավ Mesa Air Group֊ի հետ, և սկսեցին համատեղ չվերթներ իրականացնել։ Ավիաընկերությունը իր բոլոր չվերթները իրականացնում է Դենվեր միջազգային օդանավակայանից։

## Պատմություն
Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1980 թվականին, Ամերիկայի կառավարության կողմից։ 1982 թվականին ավիաընկերությունը սկսեց իրականացնել միջազգային չվերթներ։ Ավիաընկերության առաջին անվանումն է եղել **Mesa Air Shuttle**։ 1992 թվականին ավիաընկերությունը պայմանագիր կնքեց America West֊ի հետ, և սկեց չվերթներ իրականացնել։ 1997 թվականին ավիաընկերությունը ստացավ Bombardier CRJ ինքնաթիռը, և սկսեց չվերթներ իրականացնել դեպի Կանադա։ 1997 թվականի վերջին, ավիաընկերությունը սկսեց շահագործել de Havilland Canada Dash 8-200 ինքնաթիռը, և սկսեց տարածաշրջանային չվերթներ իրականացնել։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 16֊ին ավիաընկերությանը միացավ US Airways֊ը։

## Դուստր կազմակերպություններ
Ավիաընկերությունը ունի դուստր ավիաընկերություններ, դրանցից են՝

* Desert Sun Airlines (1995֊1996)
* FloridaGulf Airlines (1991֊1997)
* Liberty Express Airlines (1994֊1997)
* Mountain West Airlines (1995֊1996)
* Skyway Airlines (1989֊1994)
* Superior Airlines (1994֊1995)
* Air Midwest (1991֊2008)

## Չվերթ
2008 թվականի մայիսին ավիաընկերության չվերթը բաղկացած էր 163 ինքնաթիռներից։





## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք Mesa Air Group
* Ավիաընկերության չվերթը Mesa Air

Կատեգորիա:ՆԱՍԴԱՔ-ում ցուցակված ընկերություններ
Ալամոթ

**Ալամոթ**, դղյակ Կիլիկիայում։ Հիշատակվում է 13-րդ դարի հայկական մի ժամանակագրության մեջ՝ Հուլավու խանի ասպատակությունների հետ առնչված։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի բերդեր
Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադանայի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Աթան (գետ)

**Աթան**, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Մարց գետի վերին հոսանքի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Բովաքարի լեռներից և Աթան գյուղից հարավ-արևմուտք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 9 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Արազին (լեռ)

**Արազին**, *Արաժին, Արաջիկ, Օրաժին*, լեռ Նախիջևանի Ջուղայի շրջանում, Սյունյաց լեռների հարավային հատվածում, Նախիջևան և Որոտան գեաերի ակունքների ջրրաժան շրշանում,  Արազին գյուղի մոտ։ Բարձրություն մոտ 3527 մ։ Բուսականությամբ աղքատ է, համարյա լերկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջան
Բարրա դու Օրու

**Բարրա դու Օրու** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ժալապան գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3776 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 106,339 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 3,4 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 5.421.685,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.471,29 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,616 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Բարրա դու Օրուի մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Ավեմասի (գետակ)

**Ավեմասի**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի ավազանում։ Գտնվում է Արածանիի վերին հոսանքի շրջակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Ավզաղբյուր (գետակ)

**Ավզաղբյուր**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի ավազանում, Բիթլիս նահանգի Մուշի գավառում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Բիթլիսի նահանգ
Վարկանյոլ

**Վարկանյոլ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Յուգիդ Վուկտիլ գետի աջ ափին՝ 34 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 19 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061722
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006172
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ասլանգայա

**Ասլանգայա**, լեռներ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնահամակարգում։ Ձգվում են Էրզրումից Սպեր տանող ճանապարհի մոտ։ Ծալքավոր են և բեկորատված։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռնաշղթաներ
Արտոց գետ

**Արտոց գետ**, գետ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Վայոց ձոր գավառում։ Ըստ հին հարկացուցակի՝ Տաթևի վանքին տալիս էր 6 միավոր հարկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Աիպավլոս

**Աիպավլոս**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Պոնտական լեռնաշղթայում, Տրապիզոն քաղաքի շրջանում, Սուլթան Մուրադ լեռան հարավային կողմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելապոնտական լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Տրապիզոնի մարզի լեռներ
Առուն

**Առուն** (), գետակ Թուրքիայում, Արաքսի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Աղրըի մարզի Գայլատու լճակից և շարունակ հոսելով դեպի հարավ-արևելք՝ թափվում է Զանգիմար գետը։ Հոսում է Բայազետից հյուսիս շրջանով։ Թուրքերը Առունի ստորին հոսանքը կոչում են *Սարըսու* (Sarisu Deresi)։ Առունը հիշատակված է Մովսես Խորենացու կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Աղրըի մարզ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Ալահերի բլուր

**Ալահերի բլուր **, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակի լեռնաշղթայում, Վանաձոր քաղաքի Խնձորուտ թաղամասից 0,5 կմ հյուսիս, անտառապատ է։ Բարծրությունը 1535 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Փամբակի լեռնաշղթա
Սոնկոր

**Սոկոլ** (պարսկ․՝ شهرستان سنقر‎), մեկը այն 14 մարզերից որոնք մտնում են Իրանական նահանգ Կերմանշահի մեջ։

* Մերկեզի (կենտրոնական) (بخش مرکزی)
* Կոլիալի (Կուլլիե) (بخش کلیائی)

2006 թվականի տվյալներով, բնակչությունը կազմում է 95 904 մարդ։

## Բնակչություն

Կատեգորիա:Քերմանշահի նահանգի մարզեր
Ցիցինի անվան Մոսկվայի գլխավոր բուսաբանական այգի

**ՌԴ ԳԱ Ցիցինի անվան Մոսկվայի գլխավոր բուսաբանական այգի**, Եվրոպայի ամենամեծ բուսաբանական այգին, որն ունի բույսերի ամենահարուստ հավաքածուն գրեթե բոլոր մայրցամաքներից և կլիմայական գոտիներից։ Հիմնադրվել է 1945 թվականի ապրիլի 14-ին։ Առաջին տնօրենը եղել է Նիկոլայ Ցիցինը։

## Պատմություն
Մոսկվայում բուսաբանական այգու ստեղծման որոշումը կայացրել է Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը 1945 թվականի հունվարի 21-ին, որը նվիրվել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի 220-ամյակին և նշանավորել խաղաղ ստեղծագործական կյանքի նոր դարաշրջան Հայրենական մեծ պատերազմից հետո։ Գլխավոր բուսաբանական այգու հիմնադրման օրը համարվում է 1945 թվականի ապրիլի 14-ը։

Այգու հավաքածուն ընդգրկում է 8220 կենսաբանական տեսակ և 8110 ֆորմայի ու սորտի բույսեր, ընդհանուր 16 330 տաքսոն։ Հիմնական հավաքածուի և լանդշաֆտային ժամանակակից ճարտարապետության մեթոդներով ստեղծվել են ՌԴ բնական ֆլորայի, նախկին ԽՍՀՄ, դենդրարիումի, արևադարձային, մերձարևադարձային, դեկորատիվ բույսերի և մշակաբույսերի բուսաբանական ցուցադրություններ։

2014 թվականի ամռանը բնակարանա-կոմունալային և հանրային աշխատանքների հարցերով Մոսկվայի փոխքաղաքապետ Պյոտր Բիրյուկովը հայտարարել է, որ Տնտեսական նվաճումների ցուցահանդեսը (ВДНХ) կմիավորվի բուսաբանական այգու և Օստանկինո զբոսայգու հետ։

## Գրականություն
* Главный ботанический сад им. Н. В. Цицина — музей живой природы / А. С. Демидов, З. Е. Кузьмин, В. Г. Шатко. Научный совет РАН по изучению и охране культурного и природного наследия. — М.։ ГЕОС, 2007. — 64 с.

## Պատկերասրահ

Botsad2.JPG
Botsad3.JPG
MBGAS.jpg
Moscow Botanical Garden of Academy of Sciences 111 (13).JPG
Moscow Botanical Garden of Academy of Sciences 111 (20).JPG
Moscow Botanical Garden of Academy of Sciences 111 (26).JPG
Moscow Botanical Garden of Academy of Sciences 111 (4).JPG
Moscow Botanical Garden of Academy of Sciences 111.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ
* Ցիցինի անվան Մոսկվայի գլխավոր բուսաբանական այգու պաշտոնական կայքը
* Պաշտոնական կայքը Museum.ru-ում
* Скворцов А. К. Предыстория
*  Демидов А. С., Шатко В. Г. Главный сад России
* М. С. Александрова М. С. Вересковый садик
* Главный Ботанический сад. Документальный фильм. Режиссёр — В. Белиц-Гейман, 1974 год

Կատեգորիա:Բուսաբանական այգիներ
Արկագլուխ

**Արկագլուխ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Վիրահայոց լեռներում Հայաստանի Լոռու մարզի Հաղպատ գյուղից մոտ 6 կմ արևելք։ Լանջերն անտառապատ են, բարձր, մոտավորապես 2100 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Անկյուսներ

**Անկյուսներ**, գետակ Վանա լճի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Վարագա լեռան փեշերից և հոսելով դեպի արևմուտք՝ թափվում է լիճը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանա լճի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Վանի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Վասկա Կեմասնիել

**Վասկա Կեմասնիել** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պոդչերե գետի աջ ափին՝ 118 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061838
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006183
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Արևմտյան Տավրոս

** Արևմտյան Տավրոս **, **Անատոլական Տավրոս**, լեռնահամակարգ Փոքր Ասիայի հարավային ափամերձ շրջանում, Տավրոսյան լեռնահամակարգում։ Տավրոսը բաժանվում է երեք հատվածների, որոնցից արևմտյանը կոչվում է Արևմտյան կամ Անատոլիական Տավրոս, կենտրոնական հատվածը՝ Կիլիկյան Տավրոս, իսկ արևելյան՝ Հայկական Տավրոս։ Արևմտյան Տավրոսը ձգվում է Սակարիա սարավանդին կից դեպի հարավ՝ ընդգրկելով Կիլիկիայի և Լիկիայի թերակղզիները։ Այստեղ կան միջին բարձրության (2500-2800 մ) լեռներ, որոնք կազմված են մեզոզոյի և երրորդական թերթաքարերից ու կրաքարերից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնահամակարգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տավրոսի լեռնային համակարգ
Աղի լիճ

**Աղի լիճ,** լճակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Սևանա լճի ավազանում, Գավառագետի հովտում։

## Տես նաև
* Աղի լճակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լճեր
Կատեգորիա:Սևանա լիճ
Ախտից ձոր

**Ախտից ձոր**, *Աղտից ձոր*, լեռնանցք Հայկական Պարի հատվածում։ Հնում Աղտից Ձոր Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Բագրևանդ գավառում
:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնանցքներ
Ավզատ

**Ավզատ**, *Ավզերտ, Ավզերտիկ*, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Բարձր Հայք աշխարհի Եկեղյաց գավառում, Թիլ գյուղից արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Արկազանի գետ

**Արկազանի**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արփայի ավազանում, նրա աջակողմյա վտակը։ Անվան ծագումը գալիս է հավանաբար Արկազն գետի անունից։

## Ծանոթագրություններ
Աղջրտափ

**Աղջրտափ,** վայր Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Վայոց ձոր գավառում։ Հիշատակված է Սիոն անապատի արձանագրությունում։

## Ծանոթագրություններ
Ալամագան

**Ալամագան**, կղզի Խաղաղ օվկիանոսի Մարիանյան կղզիներ կղզեխմբում։ Վարչականորեն պատկանում է Հյուսիսային Մարիանյան կղզիներին և մտնում է Հյուսիսային կղզիների մունցիպալիտետի կազմի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Ալամագան կղզին գտնվում է Մարիանյան կղզեխմբի կենտրոնական մասում։ Խաղաղ օվկիանոսը ողողում է նրա ափերը։ Կղզուց 25կմ հարավ գտնվում է Գուգան կղզին, 48կմ դեպի հյուսիս ՝ Պագան կղզին։ Ամենամոտը Հոնկոնգն է, Ասիա, գտնվում է 2600կմ հեռավորության վրա.: Ալամագանը ինչպես մյուս Մարիանյան կղզիները հրաբխային ծագման է և ունի օվալաձև հրաբխային կոն։ Հրաբխային խարնարանը գտնվում է մի փոքր արևելքում և խորությունը կազմում է 350մ։ Ռելիեֆը կղզու լեռնային է՝ կտրուկ լանջերով և խոր կիրճերով։ Ալմագանի արևմտյան մասում տեղակայված են մարգագետիններ, կղզու մյուս տարածքը զուրկ է բուսականությունից։ Կղզու ամենաբարծր կետը հասնում է 744մ։ Ալամագանի տարածքը կազմում է 11,11կմ²։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ստրատոհրաբուխներ
Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ
Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Մարնիկ Վերմեյլ

**Մարնիկ Դանիել Վերմեյլ** (, ), բելգիացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Շեֆիլդ Ուենսդիի» աջ պաշտպան։

## Ակումբային Կարիերա
Մարնիկը բելգիական «Ստանդարտի» ակադեմիայի սան է։ Այնտեղ էլ նրան նկատել են «Յունայթեդի» սկաուտները։ 2010 թվականին ն տեղափոխվեց Յունայթեդի ակադեմիա։

Թիմի հիմնական կազմում դեբյուտը նշեց 2012 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ լիգայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում մրցելով «Նյուքասլ Յունայթեդի» հետ։ Այդ խաղում «Յունայթեդը» պարտվեց 1-2 հաշվով։

2013 թվականի սեպտեմբերի 2-ին նա տեղափոխվեց հոլանդական «ՆԷԿ» մինչև մրցաշրջանի ավարտը։ Առաջնությունում նա խաղաց 28 խաղ և հեղինակեց 3 գնդակ։

2015 թվականի փետրվարի 2-ին նա տեղափաոխվեց «Շեֆիլդ Ուենսդի» և կնքեց 3 տարվա պայմանագիր։

## Գործունեությունը հավաքականում
Հավաքականում նա խաղացել է մի քանի տարիքային խմբերում՝ մինչև 17, 18, 19 և 21։

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բելգիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:ՆԵԿ-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սկանտորպ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Վարյան Սոլե Յա

**Վարյան Սոլե Յա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Խատեմալյա գետի ձախ ափին՝ 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000062248
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006224
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Արջի ծագ

**Արջի ծագ**, վայր Հայաստանի Տավուշի մարզում, Ներքին Ճամբարակ գյուղից (այժմ՝  Ճամբարակ քաղաքից) մի քանի հարյուր մետր հյուսիս-արևելք։ Անունը արջի ծակի բարբառային ձևն է։ Քարայր է, որի մասին տեղացիների մոտ պահպանված է ավանդազրույց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ճամբարակ
Ալուե

[thumb|150px| Ալուեի Կոմմունան<br /> քարտեզի վրա [Մայրաքաղաքային գավառ (Չիլի)|Մայրաքաղաքային]]
**Ալուե** (), կոմունա Չիլիում։ Վարչական կենտրոնը Մելիպիլյա քաղաքն է։ Բնակչությունը՝ 2593 մարդ (2002)։ Քաղաքը և կոմունան մտնում են Այսեն պրովինցիայի և Այսեն դել Խեներալ Կարլոս Իբանիես դել Կամպո մարզի մեջ։

Կոմունայի տարածքը՝ 845,2 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 5,45 մարդ/կմ2։

## Ժողովրդագրություն
Ըստ մարդահամարի տվյալների, որն անց է կացվել Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի կողմից, կոմունայի բնակչությունը կազմում է 4606 մարդ, որոնցից 2416 -ը՝ տղամարդ և 2190 -ը՝ կին։

Կոմունայի բնակչությունը կազմում է Մայրաքաղաքային մարզի ընդհանուր բնակչության 0,07 %-ը, ընդ որում՝ 34,92 %-ը՝ ապրում է գյուղական, իսկ 65,08 %-ը՝ քաղաքային բնակավայրերում։

## Արտաքին հղումներ
* Կոմունայի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1755 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքներ
Ռոբերտ Կիպչումբա

**Ռոբերտ Կիպկորիր Կիպչումբա** երկար հեռավորություն վազող քենիացի վազորդ։ 2000 թվականին հաղթահարելով 10 000 մետրը դարձել է աշխարհի պատանեկան չեմպիոն։ Աշխարհի առաջնության կիսամարաթոնի ժամանակ 2006 թվականին գրավեց առաջի հորիզոնականը թիմային մրցավազքում և երկրորդ հորիզոնականը անձնականում։ Հաղթել է Լիսաբոնի կիսամարաթոնը 2007 թվականին 1:00.31 ցուցանիշներով։ 2009 թվականին գրավեց 8-րդ հորիզոնականը Ռետտերդամի դեբյուտային մարաթոնում։

2:08.07 ցուցանիշներով հաղթել է Սիամոնական մարաթոնը 2011 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.iaaf.org/athletes/kenya/robert-kipkorir-kipchumba-175057
Դեյվիդ Քովերդեյլ

**Դեյվիդ Քովերդեյլ** (, ), բրիտանական և ամերիկյան ռոք-վոկալիստ, երգերի հեղինակ։ Ավելի շատ հայտնի է որպես Deep Purple և Whitesnake ռոք խմբերի վոկալիստ։

## Կենսագրություն
Քովերդեյլի ծնողները ունեցել են սեփական փաբ, այդ պատճառով նա ստիպված է եղել լսել «կենդանի» երաժշտություն։ Դեյվիդը սովորել է կիթառ նվագել, սակայն նրա իրական տաղանդը բացահայտվել է երգի ասպարողում։ Բացի երաժշտությունից Դեյվիդը սիրում էր նկարել և նույնիսկ որոշ ժամանակ սովորել է Միդլսբրոյի նկարչական քոլեջում (որտեղ ծանոթացել է Միկի Մուդիի հետ), սակայն նրա մեջ ավելի շատ գերակշռում էր երաժշտական ոգին և նա 1967 թվականին սկսում է երգել «Denver Mule» խմբում, իսկ հետո՝ «The Skylines» և «The Government» խմբերի անդամ։

Լեգենդ կա, որ Դեյվիդ Քովերդեյլը 1969 թվականի օգոստոսին ելույթ է ունեցել «The Government» խմբում, ինչ-որ համալսարանի բացման ժամանակ և նա ետնաբեմում խոսում է Ջոն Լորդի հետ։ Նա Դեյվիդին է տալիս իր հեռախոսահամարը որպիսզի զանգահարի, եթե Իեն Գիլլանի տարբերակը չաշխատի։ Դանիա մեկնելու ժամանակ նա «Harvest» խմբի անդամն էր, իսկ վերադառնալիս՝ «River’s Invitation»-ի։ Նույն ժամանակհատվածում նա աշխատանքի է անցնում հագուստի խանութում՝ Ռեդկար քաղաքում։

1973 թվականից նա հիմնադրում է «The Fabulosa Brothers» խումբը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* David Coverdale պաշտոնական կայք 
* David Coverdale.
* David Coverdale: Biography 

Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ