Պատճենահանման առևտուր

**Պատճենահանման առևտուրը** թույլ է տալիս ֆինանսական շուկաներում գործող անհատներին ավտոմատ կերպով պատճենել այլ ընտրված անհատների կողմից բացված և կառավարվող դիրքերը։

Ի տարբերություն հայելային առևտրի, որը թույլ է տալիս առևտրականներին պատճենել որոշակի ռազմավարություններ, պատճենահանման առևտուրը պատճենահանող առևտրականի միջոցների մի մասը կապում է պատճենահանված ներդրողի հաշվի հետ։ Այդուհետ պատճենված ներդրողի կողմից կատարված ցանկացած առևտրային գործողություն, ինչպիսիք են դիրքի բացումը, «Stop Loss» և «Take Profit» պատվերների նշանակումը կամ դիրքի փակումը, նույնպես կատարվում են պատճենող ներդրողի հաշվին՝ պատճենված ներդրողի հաշվի և պատճենող ներդրողի կողմից հատկացված պատճենված առևտրային միջոցների համամասնությամբ։

Պատճենող առևտրականը սովորաբար պահպանում է պատճենված գործարքները անջատելու և դրանք ինքնուրույն կառավարելու հնարավորությունը։ Նրանք կարող են նաև ընդհանրապես փակել պատճենահանման հարաբերությունները, ինչը փակում է բոլոր պատճենահանված դիրքերը ընթացիկ շուկայական գնով։ Պատճենված ներդրողները, որոնց անվանում են առաջնորդներ կամ ազդանշանի մատակարարներ, հաճախ փոխհատուցվում են իրենց գործարքները պատճենել ցանկացող առևտրականի՝ ազդանշանի հետևորդի կողմից սահմանված ամսական վճարներով: Բացի այդ, հայտնի ներդրողները կարող են ստանալ մինչև 100% սփրեդ ռեբատ իրենց անձնական գործարքներից։ Պարգևատրման սխեմաները ծառայում են առևտրականներին խրախուսելուն, որպեսզի նրանք թույլ տան ուրիշներին վերահսկել և պատճենել իրենց գործարքները՝ անձնական առևտուր անելու փոխարեն:

Կրկնօրինակ առևտուրը հանգեցրել է ներդրումային պորտֆելի նոր տեսակի զարգացմանը, որը ոլորտի որոշ մասնագետներ անվանում են «Մարդկանց վրա հիմնված պորտֆելներ» կամ «Սիգնալային պորտֆելներ» (փոխառելով հայտնի MetaQuotes Signal Marketplace-ի տերմինաբանությունը): Մարդկանց վրա հիմնված պորտֆելները տարբերվում են ավանդական ներդրումային պորտֆելներից նրանով, որ ներդրումային ֆոնդերը ներդրվում են այլ ներդրողների մեջ, այլ ոչ թե ավանդական շուկայական գործիքներում:

Թեև հետևորդները կապիտալ չեն փոխանցում ազդանշանների մատակարարների հաշիվներին, վերջիններս փաստացի գործում են որպես պորտֆելի կառավարիչներ, քանի որ անուղղակիորեն վերահսկողություն ունեն ազդանշանների հետևորդների կապիտալի մի մասի նկատմամբ։ Հետևաբար, սոցիալական առևտրային ցանցերը նորարարական շրջանակ են ապահովում պատվիրակված պորտֆելի կառավարման համար:

## Պատմություն
Սկզբում որոշ առևտրականներ որոշակի մակարդակներում որոշակի գործողություններ բացելու կամ փակելու իրենց մտադրությունը տեղեկագրերի միջոցով հայտնում էին իրենց հետևորդներին։ Ավելի ուշ նույն հայեցակարգով հայտնվեց առաջին առևտրային սենյակը։ Առևտրականը հայտարարեց գործարքի կատարման մասին՝ այն գրելով վիրտուալ սենյակում՝ էլեկտրոնային փոստի փոխարեն, և հետևորդները կարող էին կարդալ և վերարտադրել գործարքը։ Երբ չաթ սենյակները ընդլայնվեցին, այլ առևտրականներ նույնպես կարող էին մեկնաբանություններ թողնել կամ հարցեր տեղադրել առցանց, ինչը պահանջում էր էկրանի առջև մշտական ներկայություն և հաճախ վճար՝ հարթակն օգտագործելու համար։

Այդ մակարդակում որոշ առևտրականներ գիտակցեցին այն պոտենցիալ օգուտները, որոնք կարող է ապահովել ավտոմատ կրկնօրինակման համակարգը, եթե այն կառուցվի։ Մոտավորապես 2005 թվականին ավտոմատացված առևտրից, որը հայտնի է նաև որպես ալգորիթմական առևտուր, զարգացան պատճենահանված և հայելային առևտուրները։ Դա ավտոմատացված առևտրային համակարգ էր, որտեղ առևտրականները կիսվում էին իրենց սեփական առևտրային պատմությամբ, որին կարող էին հետևել ուրիշները։ Tradency-ն առաջիններից մեկն էր, որ 2005 թվականին առաջարկեց ավտոառևտրային համակարգ, որը նրանք անվանեցին Mirror Trader։ Առևտրականը կարող է համակարգերում տեղադրել իր սեփական առևտրային ռազմավարությունը՝ առևտրային գրառումներով, որոնք ցույց են տալիս այդ ռազմավարության արդյունավետությունը։ Այլ օգտատերերը կարող են որոշել իրենց հաշվի վրա հայելային պատճենահանել այդ ռազմավարության միջոցով ստեղծված բոլոր գործարքները։

Սա շուտով տեղի ունեցավ որոշակի հանգամանքներում, որոնք թույլ տվեցին առևտրականներին իրենց անձնական առևտրային հաշիվը անմիջապես միացնել հարթակին, և այդ պահից սկսած նրանց յուրաքանչյուր գործողություն գրանցվեց և հասանելի դարձավ օգտատերերին՝ առանց առևտրային ռազմավարությունը ներկայացնելու անհրաժեշտության։

2010 թվականից ի վեր այն դարձել է ավելի ու ավելի տարածված գործառույթ առցանց ֆինանսական առևտրի բրոքերների շրջանում՝ որպես միջոց, որը թույլ է տալիս պակաս փորձառու առևտրականներին օգտվել այն ներդրողների առևտրային որոշումներից, որոնց նրանք համարում են հաջողակ։

Գործարքների մեծ մասը տեղի է ունենում շատ հեղուկ շուկաներում, ինչպիսիք են արտարժույթի շուկաները։ Արտարժույթի պատճենահանման առևտուրը լի է խարդախություններով, և կարգավորող մարմինները փորձել են մաքրել այս ոլորտը։ Սա ստիպել է բրոքերների մեծ մասին դադարեցնել իրենց պատճենահանման առևտրի ծառայությունները։ Դրա օրինակ է FxPro-ն, որը փակեց իր SuperTrader ծառայությունը 2017 թվականին։

2012 թվականին eToro-ն ստացավ ապրանքանիշ իրենց CopyTrader համակարգի համար, որն ունի ներկայացուցիչներ ավելի քան 140 երկրներից և ավելի քան 135,000 ստուգված առևտրականներ, որոնց կարելի է պատճենել։

### Ուսումնասիրություն
2012 թվականին MIT-ը ֆինանսավորեց դոկտոր Յանիվ Ալտշուլերի ղեկավարած ուսումնասիրությունը, որը ցույց տվեց, որ eToro սոցիալական ներդրումների ցանցի այն առևտրականները, ովքեր օգտվել են «ուղղորդվող պատճենահանումից», այսինքն՝ առաջարկվող ներդրողին պատճենելուց, 6-10%-ով ավելի լավ արդյունքներ են ցույց տվել, քան այն առևտրականները, որոնք առևտուր էին անում ձեռքով, և 4%-ով ավելի լավ, քան այն առևտրականները, որոնք պատճենահանում էին իրենց ընտրած պատահական ներդրողներին։

2013 թվականից սկսած՝ դոկտոր Ալտշուլերը համագործակցում է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի պրոֆեսոր Ալեքս «Սենդի» Փենթլենդի հետ մի ուսումնասիրության վրա, որի նպատակն է գտնել «կայուն» սոցիալական առևտրի մեխանիզմ՝ առևտրականների կողմից պատճենահանման առևտրից օգուտ քաղելու կարողությունը բարելավելու նպատակով։ Հետազոտությունը նաև պարզել է, որ հետևորդ առևտրականները հաճախ, բայց ոչ մշտապես, ամենաարդյունավետն են։

Ավանդական ներդրումային որոշումների կայացման գործընթացում իմիտացիան նույնպես զգալի դեր է խաղում։

2014 թվականին IBM Research-ի Watson հետազոտական կենտրոնի Մաուրո Մարտինոն և Ալտշուլերը համագործակցեցին Յանգ-Յու Լյուի, Խոսե Ս. Նաչերի և Տոմոշիրո Օչիայիի հետ ֆինանսական առևտրի ուսումնասիրության շրջանակներում, որը ցույց տվեց, որ պատճենված գործարքները ավելի հավանական է, որ դրական եկամտաբերություն ապահովեն, քան ստանդարտ գործարքները, սակայն շահավետ պատճենված գործարքների ներդրումների եկամտաբերությունը ցածր է, քան հաջողակ կանոնավոր գործարքների եկամտաբերությունը։

2018 թվականին Պադերբորնի համալսարանի պրոֆեսոր Մաթիաս Պելստերը և Սուրբ Հովհաննեսի համալսարանի Անետ Հոֆմանը պարզեցին, որ բացասական եկամտաբերության դեպքում պատճենված գործարքների դեպքում կորուստները սովորաբար ավելի բարձր են։ Նրանք նաև ենթադրեցին, որ այն ներդրողները, որոնց կրկնօրինակում են այլ ներդրողներ, ավելի հավանական է, որ կտուժեն տնօրինման ազդեցությունից։

2019 թվականին Գորտները և վան դեր Վիլեն փորձարարական եղանակով հետազոտում էին Arrow-Debreu արժեթղթերի կրկնակի աճուրդները՝ օգտագործելով և առանց գործընկերների տվյալների։ Նրանք եզրակացրին, որ այլ առևտրականների պորտֆելները դիտարկելը հանգեցնում է նրան, որ առևտրականները գնում են ավելի քիչ անկայուն պորտֆելներ։ Սակայն, երբ առևտրականները գնահատվում են իրենց կատարողականով, այս ազդեցությունը չեզոքացվում է։

Սակայն, պատճենահանման առևտուրը կարող է նաև բացասական հետևանքներ ունենալ ներդրողների համար։ Վերջերս անցկացված փորձարարական ուսումնասիրությունը պնդում է, որ պարզապես ուրիշների հաջողության մասին տեղեկատվություն տրամադրելը կարող է հանգեցնել ռիսկերի ստանձնման զգալի աճի։ Ռիսկի դիմելու այս աճը կարող է նույնիսկ ավելի մեծ լինել, երբ սուբյեկտներին տրվում է ուրիշներին ուղղակիորեն պատճենելու հնարավորություն: Այս տեսանկյունից, պատճենահանման առևտուրը կարող է հանգեցնել չափազանց մեծ ռիսկի։

## Ազդեցությունը վարքագծի վրա
Կեղծ առևտրի հարթակները կարող են ազդել վարքագծի վրա տարբեր ձևերով։ Նրանց հիմնական ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները խրախուսում են իմիտացիան թե՛ անուղղակիորեն, թե՛ ուղղակիորեն, անուղղակիորեն՝ տրամադրելով պորտֆելի մասին տեղեկատվություն և ուրիշների կատարողականը, որը օգտատերերը կարող են փորձել կրկնօրինակել ինքնուրույն, և ուղղակիորեն՝ թույլ տալով ներդրողներին ուղղակիորեն պատճենել ուրիշներին մեկ կոճակի սեղմումով։ Արդյունքում, պատճենահանման կայքերը ունեն ինստիտուցիոնալացված իմիտացիոն միջավայր, որտեղ կարող են գործել։

Այլ համատեքստում, ինչպես Թեո Օֆերմանը և Էնդրյու Շոթեր (2009) նշել է, որ երբ շահույթը մեծ է, իմիտացիան կարող է սուբյեկտներին դրդել ռիսկային որոշումներ կայացնելու։ Ֆինանսական շուկայի համատեքստում, որտեղ ակտիվների գները սովորաբար անկայուն են, իմիտացիան կարող է հատկապես նշանակալի հետևանքներ ունենալ։ Կրկնօրինակ առևտրի բարձր եկամտաբերությունը կարող է կապված լինել կրկնօրինակված ներդրողների կողմից բարձր ռիսկերի ստանձնման հետ։ Արդյունքում, արդյունավետ ներդրողները կարող էին ոչ միայն բախտավոր լինել, այլև ավելի շատ ռիսկեր ստանձնել։ Արդյունքում, պատճենահանողները կարող են ավելի հակված լինել ռիսկային ներդրումային ռազմավարություններ հետապնդելուն։ Պատճենահանումը կարող է նաև հանգեցնել չափազանց մեծ ռիսկի դիմելու և ոչ օպտիմալ արդյունքների՝ թե՛ անձնական, թե՛ սոցիալական առումով։

Պոմպեու Ֆաբրա համալսարանը, Հայդելբերգի համալսարանը և Էսեքսի (Կոլչեստեր) համալսարանը առաջինն էին, որոնք բացահայտորեն ուսումնասիրեցին պատճենահանման առևտուրը փորձարարական միջավայրում։ Նրանք ուսումնասիրեցին այն գաղափարը, թե ով է ընտրում դառնալ պատճենահանող և պարզեցին, որ ռիսկից խուսափելը որոշիչ գործոն է։ Որքան բարձր է սուբյեկտների ռիսկի նկատմամբ խուսափումը, այնքան ավելի հավանական է, որ նրանք ընդօրինակեն ուրիշներին։ Նրանք, ովքեր ցուցաբերել են ցածր ռիսկի նկատմամբ հանդուրժողականություն, գայթակղվում են ավելի մեծ ռիսկի դիմել՝ պատճենահանման միջոցով։

Jacob Goeree (de) և Leeat Yariv (2015) և John Duffy (2019) սոցիալական ուսուցման ուսումնասիրությունների համատեքստում ցույց են տալիս, որ առարկաների զգալի մասը մեծ ցանկություն ունի հետևելու ուրիշներին, նույնիսկ երբ չկան կատարողականի տվյալներ։ Այլ հետազոտություններ նաև ցույց են տվել, որ վստահության բացակայությունը առցանց առևտուրը խոչընդոտող ամենակարևոր խոչընդոտներից մեկն է, և որ վստահության ազդանշանները կարևոր դեր են խաղում այդ խոչընդոտները հաղթահարելու գործում։ Համայնքների անդամները, ովքեր ակտիվորեն ազդարարում են իրենց վստահելիությունը առցանց, հզոր ազդեցություն ունեն այլ անդամների վարքագծի վրա։ Այսպիսով, առցանց համայնքի անդամների վստահելիությունը շատ կարևոր է առցանց և պատճենահանման առևտրի համար, քանի որ այլ առցանց համայնքներում նման վստահության վրա հիմնված որոշումներ կայացնելը հազվադեպ է։

### Կարգավորում
FCA-ն ընդունում է Եվրոպական արժեթղթերի և շուկաների մարմնի (ESMA) MiFID հարցերում և պատասխաններում. ներդրողների պաշտպանություն և միջնորդներ (հարց #9) ներկայացված տեսակետը այն մասին, թե ինչպես են գործում պատճենահանման և հայելային առևտուրը MiFID դիրեկտիվի համաձայն։ Այն դրանք համարում է առևտրային ազդանշանների ավտոմատ կատարում, որտեղ հաշվի տիրոջ կողմից ձեռքով մուտքագրում չկա։ Սա ենթադրում է լիազորված կառավարման համար ստանդարտ կարգավորիչ պարտավորություններ։

2014 թվականին Միացյալ Թագավորության Ֆինանսական վարքագծի մարմինը (FCA) մտահոգություններ է հայտնել պատճենահանման առևտրի վերաբերյալ, քանի որ նրանք համարել են, որ պատճենահանման առևտր առաջարկող ընկերությունները գործնականում չկարգավորվող ներդրումային կառավարիչներ են։ Հետևաբար, FCA-ն նամակներ է ուղարկել այն ընկերություններին, որոնք մատուցում են պատճենահանման առևտրի ծառայություններ՝ տեղեկացնելով նրանց իրենց պորտֆելի կամ ներդրումային կառավարիչների կարգավիճակում դասակարգելու մտադրության մասին։

#### Օգտագործված մեթոդներ
Տարբեր պատճենահանման առևտրի հարթակները կիրառում են տարբեր պատճենահանման առևտրի տրամաբանություն: Սրանք սովորաբար տարբերվում են պատճենահանված առևտրի նվազագույն գումարների, պատճենահանված առևտրի նվազագույն գումարի և պատճենահանված առևտրականի անունից դրամական մուտքերի/ելքերի գործառնությունների արտացոլման եղանակով պատճենահանված-պատճենող հաշիվների միջև համամասնություններում։ Բոլոր գործարքները համեմատական են մեկի բյուջեին, այսինքն՝ եթե պատճենահանված ներդրողը ծախսում է իր պորտֆելի 1%-ը, պատճենահանողները նույնպես նույնն են անում։

Որոշ հարթակներ նաև թույլ են տալիս առևտրականներին տեղադրել Stop Loss պատվերներ ամբողջ պատճենահանված առևտրային հարաբերությունների համար, թույլ տալով առևտրականներին վերահսկել իրենց պատճենահանված առևտրային գործունեության ռիսկը՝ հիմնվելով անհատական պատճենահանված ներդրողների վրա։ Ներդրողների համար նախորդ ներդրողի ֆինանսական որոշումները ընդօրինակելու հիմնական դրդող գործոնը նրանց ռիսկից խուսափելու մակարդակն է։ Որքան ցածր է ռիսկի նկատմամբ հանդուրժողականությունը, այնքան մեծ է պատճենահանման հավանականությունը։

#### Համեմատած սոցիալական առևտրի հետ
Տարբեր ֆինանսական առևտրային օպերատորներ առաջարկում են պատճենահանման առևտրի հնարավորություններ՝ որպես ավելի մեծ սոցիալական առևտրային հարթակի մաս։ Սոցիալական առևտուրը սովորաբար ներառում է հարթակն օգտագործող այլ ներդրողների հետ սոցիալական եղանակներով կապվելու (մեկնաբանություններ, լայքեր, հղումների փոխանակում և այլն), ինչպես նաև ներդրողների արդյունավետության վիճակագրությունը դիտելով՝ պոտենցիալ պատճենահանման թեկնածուներ գտնելու հնարավորություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակտիվների կառավարում
Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսական տերմիններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ