open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Չեն

**Քիմ Չոն Դե** (հանգըլ՝ 김종대, հանջա՝ 金鐘大, , առավել հայտնի բեմական **첸 ― Չեն** անվամբ), հարավկորեական Exo M բոյզ-բենդի հիմնական վոկալիստը։

## Կյանքը և գործունեությունը
Ծնվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Գյոնգի-դո նահանգի Սիհընգ քաղաքում։

Չենը Exo-ի վերջին անդամն է, ով ընտրվել է S.M. Entertainment ընկերության կողմից։ Դեռևս 2011 թվականին՝ 18 տարեկան հասակում, Չենը մասնակցել է S.M. Casting System-ի լսումներին։

Նա խմբի կազմում սկսել է հանդես գալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 29-ից։ Առաջին անգամ նրա ելույթը Լու Հանի, Թաոի և Քաի հետ հեռարձակվեց SBS Gayo Daejun-ով 2011 թվականին դեկտեմբերի 29-ին։ Փետրվարի 4-ին S.M-ը հայտարարեց, որ «SM The Ballad» խումբը պետք է համալրվի նոր անդամներով, որոնցից էր նաև Չենը։ Նա երգեց Breath with Zhang Liyin երգի չինարեն տարբերակը։

## Սկավառակագրություն

### Համագործակցություններ և սաունդթրեքներ

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

### 2011—2014: Կարիերայի մեկնարկը և դեբյուտը EXO-ում
2011 թվականին Չենը դարձավ սովորող SM Entertainment-ի միջոցով, երբ 19 տարեկան էր։ 2011 թվականի դեկտեմբերի 29-ին նա պաշտոնապես դարձավ EXO-ի չորրորդ անդամը։ Նա իր առաջին ելույթն ունեցավ Լուհանի, Թաոյի և Կայի հետ *Gayo Daejeon-ում :*

2012 թվականին ելույթ ունեցավ EXO-ի կազմում *Mama* երգով, որը երգեց կորեական և չինական տարբերակներով։ 2014 թվականին Չենը միացավ SM the Ballad խմբին, որն ի սկզբանե ձևավորվել է SM Entertainment-ի կողմից 2010 թվականին։ Breath խմբի երկրորդ ալբոմում նա երգեց «Breath» երգի չինական տարբերակը Չժան Լիինի հետ։ Նա նաև դուետով երգեց F(x) խմբի Կրիստալի հետ։

2014 թվականի հուլիսին Չենը թողարկեց իր առաջին մեներգը՝ «The Best Luck»-ը, որպես հիմնական սաունդթրեք *It’s Okay, That’s Love* ֆիլմի համար, որում ներգրավված էին EXO-ի անդամները։

## Անձնական կյանք
2020 թվականի հունվարի 13-ին Չենը հայտարարեց, որ նա ամուսնանալու է ոչ հայտնի մի աղջկա հետ։ Նրանց հարսանեկան ամբողջ արարողությունն ընթանալու է ընտանիքի և ընկերների հետ։ Այդ օրն էլ հայտնի դարձավ, որ նրանք սպասում են իրենց առաջնեկին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:EXO խմբի կատարողներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարողներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգահաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ
Ջրաշխարհ (Երևան)

**Ջրաշխարհ** (), ջրայգի Երևանում` Նոր Նորք վարչական շրջանի Մյասնիկյան պողոտայում։ Ընդգրկում է  2.5 հա բացօթյա ջրայգի և 0.5  հա փակ ջրայգի («Ակվատեկ» կենտրոն)։

## Ամառային Ջրաշխարհ
Երևանի ջրաշխարհը բացվել է 2001 թվականին։ Գտնվում է Մյասնիկյան պողոտայում՝ Երևանի կենդանաբանական այգու և Երևանի բուսաբանական այգու միջև ընկած հատվածում։ Զբաղեցնում է 2.5 հետկար տարածք։

Բացօթյա տարածքում կան 2 մեծ լողավազաններ, 1 մանկական լողավազան, 1 VIP լողավազան և 3 սահուղիներ։ Այստեղ կան ուտելիքի, խմիչքի կրպակներ և 120 հոգու համար նախատեսված ռեստորան։

Ձմռանն ամենամեծ ջրավազանը վերածվում է սահադաշտի՝ 500 մ² տարածքով։

## «Ակվատեկ» կենտրոն
«Ակվատեկ» կենտրոնը բացվել է 2008 թվականին, զբաղեցնում է 0.5 հեկտար ջրային տարածք՝ մի քանի մեծ ու փոքր լողավազաններով, սահուղիներով, հեյզերներով, շատրվաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Երևանի տեսարժան վայրեր
Ջրաշխարհ (այլ կիրառումներ)

**Ջրաշխարհ** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Ջրաշխարհ (ֆիլմ)
* Ջրաշխարհ (Երևան), ջրայգի Երևանի Նոր Նորք վարչական շրջանում
*Ջրաշխարհ - զվարճանքի զբոսայգի
Սուսերամարտի ուսուցիչը (այլ կիրառումներ)

* **Սուսերամարտի ուսուցիչը** () - Ալեքսանդր Դյումայի վեպը (1840 թ․)
* Սուսերամարտի ուսուցիչը () - Արթուր Պերեսա Ռևերտեի պատմավեպը (1988 թ․)
* Սուսերամարտի ուսուցիչը - վերջինիս էկրանավորումը Պեդրո Օլեայի ռեժիսորությամբ (1991)
Շախմատային օլիմպիադա 1964

**16 շախմատային օլիմպիադան** տեղի է ունեցել Թել Ավիվում, 1964 թվականի նոյեմբերի 2-ից նոյեմբերի 25-ը։ Օլիմպիադային մասնակցել են 50 երկրներ։
մինի
right|frameless
right|frameless

### Կիսաեզրափակիչ
* Առաջին խումբ

* Երկրորդ խումբ

* Երրորդ խումբ

* Չորրորդ խումբ

* Հինգերորդ խումբ

* Վեցերորդ խումբ

* Յոթերորդ խումբ

### Եզրափակիչ «Ա»

### Եզրափակիչ «Բ»

### Եզրափակիչ «Գ»

### Եզրափակիչ «Դ»

## Հաղթող թիմերի անդամների միավորներ
ԽՍՀՄ

* Տիգրան Պետրոսյան (+6 −0 =7)
* Միխայիլ Բոտվիննիկ (+7 −1 =4)
* Վասիլի Սմիսլով (+10 −1 =2)
* Պաուլ Կերես (+9 −1 =2)
* Լեոնիդ Շտեյն (+8 −1 =4)
* Բորիս Սպասկի (+8 −0 =5)

Հարավսլավիա

* Ս. Գլիգորիչ (+4 −1 =11)
* Բ. Իվկով (+8 −1 =7)
* Ա. Մատանովիչ (+6 −2 =7)
* Բ. Պարմա (+2 −1 =6)
* Մ. Ուդովչիչ (+4 −1 =2)
* Մ. Մատուլովիչ (+10 −1 =2)

Գերմանիա

* Վ. Ունցիկեր (+11 −3 =4)
* Կ. Դարգա (+5 −2 =8)
* Լ. Շմիդ (+7 −2 =5)
* Խ. Պֆլեգեր (+10 −0 =5)
* Դ. Մոռլոկ (+2 −2 =5)
* Վ. Բիալաս (+1 −1 =7)

## Լավագույն անհատական արդյունքներ
* Առաջին խաղատախտակ - Վ. Ուլման (Արևելյան Գերմանիա) - 15 / 18
* Երկրորդ խաղատախտակ - Տ. Ույտումեն (Մոնղոլիա) - 13½ / 17
* Երրորդ խաղատախտակ - Վ. Սմիսլով (ԽՍՀՄ) - 11 / 13
* Չորրորդ խաղատախտակ - Պ. Կերես (ԽՍՀՄ) - 10 / 12
Ֆ. Ֆրիդգուդ (Հարավային Աֆրիկա) - 10 / 12

Խ. Պֆլեգեր - (Գերմանիա) - 12½ / 15
* Պահեստային - Լ. Շտեյն (ԽՍՀՄ) - 10 / 13
* Պահեստային - Մ. Մատուլովիչ (Հարավսլավիա) - 11 / 13
Գ. Մյորինգ (Գերմանիա) - 11 / 13

## Գրականություն
* Шахматные олимпиады / Ю. Авербах, Б. Туров. Москва ։ Физкультура и спорт, 1974.
* Шахматы ։ энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.։ Советская энциклопедия, 1990. — С. 280, 603. — 624 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3.
* Всемирные шахматные Олимпиады. 1927—2006 / Ханамирян Г. Ереван։ 2006
## Արտաքին հղումներ
* Շախմատային 16-րդ օլիմպիադան OlimpBase.org կայքում 
* Շախմատային օլիմպիադայի պատմությունը (մաս հինգերորդ) 

Կատեգորիա:1964 սպորտում
Կորդովայի մզկիթ

**Մեսկիտա** կամ **Կորդովայի մզկիթ** ( — «մզկիթ»), հռոմեակաթոլիկական տաճար, (նախկինում՝ մզկիթ)՝ տեղակայված Անդալուզիայի Կորդովա քաղաքում։ Միջնադարում աշխարհի երկրորդ մզկիթն էր իր մեծությամբ։ Իսպանիայի Ռեկոնկիստայից հետո վերածվել է եկեղեցու։

Իսպանական Կորդովայի հպարտությունը՝ մզկիթը, աշխարհում երկրորդն էր իր մեծությամբ այն ժամանակներում, երբ Կորդովան Եվրոպայի ամենածաղկուն քաղաքներից մեկն էր և օրինակ էր ծառայում գիտության, արվեստի ու մշակույթի իր նվաճումներով։ Մզկիթը գործել է նաև որպես կաթոլիկական տաճար, որի արդյունքում շինությունը ձեռք է բերել ճարտարապետական տարբեր ոճեր, որոնք խորհրդանշում են քաղաքի խառնածին ճակատագիրը։

Մզկիթի շինարարությունը սկսվեց 784 թ․՝ Կորդովայի առաջին իսլամադավան տիրակալի՝ Աբդ ալ–Ռահման առաջինի հանձնարարությամբ։ Շինությունը բարձրացավ ու ընդլայնվեց մինչև 987 թ․։ Այդ ժամանակ այն համարվում էր քաղաքի 1000 մզկիթներից ամենասքանչելին։

Մզկիթում միավորված են հսկայական կամարները, հասպիսից, գրանիտից և մարմարից կառուցված 850 ցնցող սյուները և բազմաթիվ զարդանախշերով աղոթասրահները։ Սակայն ամենավեհաշուք առանձնահատկությունը մեհրաբն է՝ աղոթելու որմնախորշը, բյուզանդական ոսկե խճանկարներով պատված մարմարե սքանչելի գմբեթը։ Մի ժամանակ այստեղ էին պահվում Ղուրանի բնօրինակը և Մուհաբեդ մարգարեի ոսկորներից մեկը՝ մզկիթը դարձնելով ուխտագնացության կարևոր վայր։ Սովորաբար մզկիթներում մեհրաբները ուղղված են դեպի Մեքքան, սակայն Կորդովայի մզկիթի մեհրաբը այդ ուղղվածությունը չունի, որի պատճառով էլ այն համարվում է եզակի մզկիթ։

Շինության եզակիության ավելի են ընդգծում քրիստոնեական ճարտարապետությանը բնորոշ որոշ գծեր, ներառյալ մատուռները և XVI դարի բարիկկո ոճի մայր տաճարը՝ վարպետորեն փորագրված առաստաղով։ Սրանք ավելացվել են ավելի ուշ՝ Ֆերդինանդ Երրորդ թագավորի օրոք, ով 1236 թ․ Կորդովան խլեց մավրերից և պատվիրեց մզկիթը վերակառուցել որպես քրիստոնեական եկեղեցի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի մզկիթներ
Զանցանք

**Զանցանք**, վարչական իրավախախտում (զանցանք) է համարվում պետական կամ հասարակական կարգի, սոցիալական սեփականության, քաղաքացիների իրավունքների և ազատությունների, կառավարման սահմանված կարգի դեմ ոտնձգվող հակաիրավական, մեղավոր (դիտավորյալ կամ անզգույշ) այնպիսի գործողությունը կամ անգործությունը, որի համար օրենսդրությամբ նախատեսված է վարչական պատասխանատվություն։

Զանցանքը կարող է կատարվել ինչպես դիտավորությամբ, այնպես էլ անզգուշությամբ։

* **դիտավորությամբ** (Մեր հալալի դքսնա)կատարված իրավախախտում է համարվում, եթե այն կատարող անձը գիտակցել է իր գործողության կամ անգործության հակաիրավական բնույթը, կանխատեսել է դրա վնասակար հետևանքները և ցանկացել դրանք, կամ գիտակցաբար թույլ է տվել այդ հետևանքների արագացումը։
* **անզգուշությամբ** կատարված իրավախախտում է համարվում, եթե այն կատարած անձը կանխատեսել է իր գործողության կամ անգործության վնասակար հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բայց թեթևամտորեն հույս է ունեցել կանխելու դրանք կամ չի կանխատեսել այդպիսի հետևանքներ առաջանալու հնարավորությունները, թեև պարտավոր էր կամ կարող էր կանխատեսել դրանք։

Վարչական պատասխանատվության ենթակա են այն անձինք, որոնց տասնվեց տարին լրացել է մինչև զանցանք կատարելու պահը։

## Աղբյուրներ
* Վարչական իրավախախտում
* Զանցանք

Կատեգորիա:Իրավաբանություն
Կատեգորիա:Իրավաբանական հոգեբանություն
Կատեգորիա:Իրավական եզրեր
Շառլ Ազնավուրի հրապարակ (Գյումրի)

**Շառլ Ազնավուրի հրապարակ**, գտնվում է Գյումրիի հյուսիսային հատվածում։ 3-րդ հրապարակն է Վարդանանց և Անկախության հրապարակներից հետո։

Հրապարակին կից փողոցներ՝
* Վազգեն Սարգսյան փողոց, հյուսիս-արևմուտք
* Միսաք Մանուշյան փողոց, հյուսիս-արևելք
* Խանջյան փողոց, արևելյան կողմ
* Գարեգին Նժդեհի փողոց, հարավային կողմ
* Իլյա Ռեպինի փողոց, արևմտյան կողմ

Հրապարակը ուղղանկյունաձև է(115 x 80 մետր), վերականգնվել է 2000 թվականին։ 2002 թվականին այս հրապարակում է կանգնեցվել Շառլ Ազնավուրի արձանը (քանդակագործ՝ Սամվել Պետրոսյան)։

Հրապարակին կից կան բազմաթիվ առևտրային և բնակելի շինություններ։

## Պատկերասրահ

Astxi hraparak 01.jpg
Շառլ Ազնավուրի հուշարձանը Գյումրիում 04.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյումրիի հրապարակներ
Կատեգորիա:Շառլ Ազնավուր
Վարդանանց հրապարակ (Գյումրի)

մինի|Վարդանանց հրապարակ|250x250փքս
**Վարդանանց Հրապարակ**, Գյումրիի կենտրոնական հրապարակը։ Արևմտյան կողմից կից է Աբովյան փողոցին, հյուսիսային կողմից՝ Գայի փողոցին, արևելքից՝ Շահումյան և հարավից՝ Վահան Չերազ փողոցին։ Ուղղանկյունաձև հրապարակ է (280 x 140 մետր)։

## Պատմություն
Հրապարակը նախկինում կոչվել է «Մայիսյան Ապստամբության» հրապարակ՝ ի պատիվ 1920 թվականի մայիսին Առաջին հանրապետության դեմ բոլշևիկյան ապստամբության ձախողման։ Հրապարակը բացվել է 1930-ական թվականներին, Խորհրդային իշախանության տարիներին՝ համաձայն Ալեքսանդր Թամանյանի նախագծի և Դ. Չիսլյանի վերանայած պլանի։

## Նկարագրություն
[thumb|[Վարդանանք (արձանախումբ, Գյումրի)|Ավարայրի ճակատամարտի հուշահամալիր|250x250փքս]]
Հրապարակը զարդարում են շատրվաններն ու «Ավարայրի ճակատամարտին» նվիրված արձանախումբը, որը տեղադրվել է 2008 թվականին, բազմաֆիգուր, բրոնզաձույլ արձանախումբ է։

### Շինություններ
Հրապարակը շրջապատված է մի շարք կարևոր շինություններով.
* Գյումրիի քաղաքապետարան, կառուցվել է 1933, արևելյան կողմ
*19-րդ դարի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին, հարավային կողմ
*19-րդ դարի Սուրբ Յոթ Վերք եկեղեցին հյուսիսային կողմ և 1926 թվականին կառուցված «Հոկտեմբեր» կինոթատրոնը
*1927 թվականին կառուցված հյուրանոց, արևմտյան կողմ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Gyumri Saint Vardan and the city hall.jpg|Վարդան Մամիկոնյանի ձիավոր արձանը
Պատկեր:2014 Prowincja Szirak, Giumri, Katedra Matki Bożej (02).jpg|Սուրբ Յոթ Վերք եկեղեցին
Պատկեր:Holy Saviour's Church 22-05-2019.jpg|Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի
Պատկեր:Գյումրու Կինոհոկտեմբեր թատրոն 0103.JPG|Հոկտեմբեր կինոթատրոն
Վարչական շենք Գյումրիի Ազատության հրապարակում.jpg|Քաղաքապետարանի շենքը
Պատկեր:Фонтаны города Гюмри.jpg|Շատրվաններ



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյումրիի հրապարակներ
Սարիբեկ Փոշոտյան

**Սարիբեկ Արիսի Փոշոտյան** (), խորհրդային հայ ռեժիսոր, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Սարիբեկ Փոշոտյանը ծնվել է 1937 թվականին Ապարանում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը, իսկ 1970 թվականին՝ ՎԳԻԿ-ի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։ 1971 թվականից աշխատել է Երևանի փաստագրական ֆիլմերի ստուդիայում և Երևան կինոստուդիայում։ Նկարահանել է ավելի քան 30 փաստագրական և 1 կարճամետրաժ ֆիլմ։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր

### Սցենարիստ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունիսի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապարան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1990 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Պանֆիլովականներ

[մինի|Հուշահամալիր [Ալմաթի|Ալմա Աթայում]]

**Պանֆիլովականներ**, 316-րդ հրաձգային դիվիզիայի զինվորները, որոնք աչքի ընկան Հայրենական մեծ պատերազմում (1941—1945) Մոսկվայի պաշտպանության ժամանակ։ Դիվիզիան կազմավորվել էր 1941 թվականի հուլիս-օգոստոսին Ալմա Աթայում։ Հրամանատարն էր գեներալ-մայոր Ի․ Վ․ Պանֆիլովը։ Դիվիզիան 1941 թվականի հոկտեմբեր—նոյեմբերին կռվել է Վոլոկոլամսկի շրջանում։ Նոյեմբեր 16-ին՝ Մոսկվայի վրա Նացիստական Գերմանիայի նոր հարձակման օրը, դիմադրություն ցույց տվին դիվիզիայի 1075-րդ հրաձգային գնդի 2-րդ գումարտակի 4-րդ վաշտի 28 մարտիկները՝ քաղղեկ Վ․ Կլոչկովի գլխավորությամբ։

Չորսժամյա մարտում պանֆիլովականները ոչնչացրին թշնամու 18 տանկ, և համարյա բոլորը զոհվեցին։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության 1942 թվականի հուլիսի 21-ի հրամանագրով մարտի մասնակիցներին շնորհվեց Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։ 1941թվականի նոյեմբեր 17-ին 316-րդ դիվիզիան պարգևատրվեց Կարմիր դրոշի շքանշանով, նոյեմբեր 18-ին ստացավ գվարդիական կոչում, 23-ին կոչվեց Ի․ Վ․ Պանֆիլովի անունով։

1947 թ. խորհրդային դատախազությունը քննելով գործի մանրամասները եկել է այն եզրահանգման, որ այս սխրանքի նկարագրությունը լի է անճշտություններով և չի համապատասխանում իրականությանը։ 1966 թ. առաջին անգամ լայնածավալ քննական հոդված է լույս տեսնում, որտեղ ժխտվում է տվյալ «սխրանք»-ը։

## Տես նաև
* Մոսկվայի ճակատամարտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
AVN մրցանակ

thumb|right|200px|Մրցանակը
**AVN Awards** - ամերիկյան մրցանակաբաշխություն է որը մոտավորապես 100 տարբեր կատեգորիաներում շնորհում է մրցանակներ պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերին, դերասաններին, ռեժիսորներին ու վեբ-կայքերին։ AVN Awards-ը կազմակերպում է AVN (Adult Video News) ամսագիրը, իսկ առաջին մրցանակաբաշխությունը տեղի է ունեցել 1984 թ.-ի փետրվարին։ AVN Awards-ին հաճախ անվանում են «պոռնոյի Օսկար»։ Վերջին մի քանի տարիներին այս մրցանակաբաշխությունում իրենց երաժշտական համարներով ելույթ են ունենում տարբեր հայտնի աստղեր։ AVN Awards-ը միշտ անցկացվում է Լաս Վեգասում։
Բացի AVN Awards-ից, կա նաև GayVN Awards որը կենտրոնացած է գեյ պոռնոգրաֆիայի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական վեբ-կայք

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կինոմրցանակներ
Անկախության հրապարակ (Գյումրի)

**Անկախության Հրապարակ**, Գյումրիի երկրորդ ամենամեծ հրապարակը Վարդանանց հրապարակից հետո։ Ունի քառակուսու տեսք (125 x 125 մետր), կառուցվել է 1940-ական թվականներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։

## Պատմություն
Խորհրդային շրջանում հրապարակը կոչվել է «Լենինի հրապարակ»։ 1988 թվականի երկրաշարժից բավականին ավերվել է։ 1991 թվականից հրապարակը վերանվանվել է «Անկախության հրապարակ»

Հրապարակը շրջապատված է կանաչ զբոսայգով, որի կենտրոնում տեղադրված է «Հայուհու» հուշարձանը՝ ձեռքում խաչ` ի հիշատակ 1988 թվականի երկրաշարժի զոհերի։

## Շինություններ
Հրապարակի շրջակայքում են գտնվում հետևյալ շինությունները`
* Գյումրու նախկին տեքստիլ գործարանը, հյուսիսային կողմ
* Գյումրու դատարանը, հյուսիսարևմտյան կողմ
* Գյումրու գեղարվեստի ակադեմիան, արևմտյան կողմ
* Գյումրու ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների կենտրոնը, հարավային կողմ
* Պրոգրես համալսարանը, արևելյան կողմ

## Պատկերասրահ

Gyumri statue.jpg|«Հայուհու» հուշարձանը
Gyumri center.jpg|Տեքստիլ գործարանի ժամացույցի աշտարակը
Gyumru Arvestneri akadenia 01.jpg|Գեղարվեստի ակադեմիա
Gyumri, Progress University.jpg|Պրոգրես համալսարան


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյումրիի հրապարակներ
Գարեգին Նժդեհի հրապարակ (Երևան)

**Գարեգին Նժդեհի հրապարակ** **(նախկինում Սուրեն Սպանդարյանի անվան հրապարակ),** 2-րդ ամենամեծ հրապարակը Երևանում (17,500 մ²)։ Գտնվում է Երևանի Շենգավիթ համայնքում՝ քաղաքի կենտրոնից հարավ՝ «Երրորդ մասում»։ Հրապարակին կից փողոցներն են՝ Գարեգին Նժդեհի, Մանանդյան, Եղբայրության փողոցներ և Բագրատունյաց պողոտան։ Հրապարակում գործում են շատրվաններ, որոնց նախագծի հեղինակն է Աբրահամ Աբրահամյանը;

## Պատմություն
Հրապարակը պաշտոնապես բացվել է 1959 թվականի ապրիլի 30-ին և մինչև 1991 թվականը կոչվել է Սուրեն Սպանդարյանի անունով։ Հրապարակի կառուցումից 41 տարի հետո կանգնեցվել է քանդակագործ Թոմ Գևորգյանի կերտած Սուրեն Սպանդարյանի արձանը։ 1991 թվականի մայիսի 25-ին և՛ հրապարակը, և՛ Երևանի Մետրոպոլիտենի վերջին կայարանը վերանվանվել են Գարեգին Նժդեհի անունով։

2011 թվականի մայիսի 13-ին Երևանի քաղաքապետարանի խորհրդի նիստում բարձրացվել է Սուրեն Սպանդարյանի արձանի ապամոնտաժման հարցը, սակայն Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցությունն իր դժգոհությունն է հայտնել՝ անվանելով մշակութային վանդալիզմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ
Մոնտա

**Մոնտա** (իտալ․՝ Montà), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։

Բնակչությունը 4544 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 175 մարդ/կմ² է։ Տարածքը՝ 26 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12046։ Հեռախոսային կոդ՝ 0173։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Անտոնիոն։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:4500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2856
  bar:1871 from:0 till: 3028
  bar:1881 from:0 till: 3279
  bar:1901 from:0 till: 3761
  bar:1911 from:0 till: 4093
  bar:1921 from:0 till: 4138
  bar:1931 from:0 till: 4239
  bar:1936 from:0 till: 3916
  bar:1951 from:0 till: 3751
  bar:1961 from:0 till: 3359
  bar:1971 from:0 till: 3695
  bar:1981 from:0 till: 3907
  bar:1991 from:0 till: 4169
  bar:2001 from:0 till: 4292
PlotData=
  bar:1861 at: 2856 fontsize:S text: 2.856 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 3028 fontsize:S text: 3.028 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 3279 fontsize:S text: 3.279 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 3761 fontsize:S text: 3.761 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 4093 fontsize:S text: 4.093 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 4138 fontsize:S text: 4.138 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 4239 fontsize:S text: 4.239 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 3916 fontsize:S text: 3.916 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 3751 fontsize:S text: 3.751 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 3359 fontsize:S text: 3.359 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 3695 fontsize:S text: 3.695 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 3907 fontsize:S text: 3.907 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 4169 fontsize:S text: 4.169 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 4292 fontsize:S text: 4.292 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Գլխավոր կայք` http://www.comune.monta.cn.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մոնքիերո

**Մոնքիերո** (իտալերեն՝ Monchiero), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։

Բնակչությունը 586 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 147 մարդ/կմ² է։ Տարածքը՝ 4։ Փոստային ինդեքս՝ 12060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0173։ Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սան Ֆեդել դա Սիգմարինգեն։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:750
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 446
  bar:1871 from:0 till: 477
  bar:1881 from:0 till: 618
  bar:1901 from:0 till: 652
  bar:1911 from:0 till: 699
  bar:1921 from:0 till: 640
  bar:1931 from:0 till: 673
  bar:1936 from:0 till: 722
  bar:1951 from:0 till: 656
  bar:1961 from:0 till: 563
  bar:1971 from:0 till: 553
  bar:1981 from:0 till: 514
  bar:1991 from:0 till: 474
  bar:2001 from:0 till: 518
PlotData=
  bar:1861 at: 446 fontsize:S text: 446 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 477 fontsize:S text: 477 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 618 fontsize:S text: 618 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 652 fontsize:S text: 652 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 699 fontsize:S text: 699 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 640 fontsize:S text: 640 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 673 fontsize:S text: 673 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 722 fontsize:S text: 722 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 656 fontsize:S text: 656 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 563 fontsize:S text: 563 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 553 fontsize:S text: 553 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 514 fontsize:S text: 514 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 474 fontsize:S text: 474 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 518 fontsize:S text: 518 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունային վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0173 792105
* Էլեկտրոնային հասցե՝ monchiero@ruparpiemonte.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.monchiero.cn.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պատկերասրահ

thumb|Պատկերասրահ
[thumb|left|[Տարտուի արվեստի թանգարան, Տարտու]]
**Պատկերասրահ**, գեղարվեստական թանգարան, որը հավաքում, ուսումնասիրում, վերականգնում, ցուցադրում է գեղանկարչական, քանդակագործական, գրաֆիկական և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ստեղծագործություններ։ Պատկերասրահները ստեղծվել են մասնավոր, պալատական և այլ հավաքածուներից, հիմնականում՝ նշանավոր ճարտարապետական հուշարձաններում (օրինակ, Պիտտի պատկերասրահը պալացո Պիտտիում, Ֆլորենցիա, Էրմիտաժը՝ Լենինգրադում)։

Ներկայումս պատկերասրահի մասնաշենքը նախագծվում է ժամանակակից ֆունկցիոնալ պահանջներին համապատասխան և ունի կատարելագործված տեխնիկական սարքավորումներով ցուցասրահներ, դասախոսությունների դահլիճ, վերականգնող արվեստանոցներ, ռենտգենյան կաբինետ, գրադարան, լուսանկարադարան և այլն (օրինակ, Դուգենհայմի թանգարանը Նյու Յորքում)։ Պատկերասրահը ծավալում է նաև ցուցահանդեսային և գիտալուսավորական աշխատանքներ։

Կատեգորիա:Թանգարաններ
Կատեգորիա:Պատկերասրահներ
Վարդանանք (արձանախումբ, Գյումրի)

**«Վարդանանք»**, բրոնզաձույլ արձանախումբ Գյումրիի Վարդանանց հրապարակում, տեղադրվել է 2008 թվականին։

## Պատմություն
Ավարայրի ճակատամարտին նվիրված հուշարձանը իրենից ներկայացնում է բազմաֆիգուր բրոնզաձույլ արձանախումբ։ Վերևում Վարդան Մամիկոնյանն է՝ 5.5 մետր բարձրությամբ պատվանդանի վրա՝ ամպերի մեջ, մի ձեռքին խաչ և դրոշ, մյուսին՝ թուր։ Մյուս պատվանդանի վրա հայոց կաթողիկոս Հովսեփ Ա Վայոցձորցին է, Ղևոնդ Երեցը, Սահականուշ իշխանուհին և Արշավիր Կամսարականը։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Արտուշ Պապոյան

## Պատկերասրահ

Vardanank2.JPG
Gyumri Vardanants square3.jpg
Saint Vartan statue, Gyumri.jpg
Monument Vardanank Gyumri1.jpg
Vardanants Battle memorial in Gyumri.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արտուշ Պապոյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Գյումրի
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձաններ
Ստեփան Պուչինյան

**Ստեփան Ֆիլիպի Պուչինյան** (), խորհրդային հայ կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, հնչյունային ռեժիսոր, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (հոկտեմբերի 18, 1991), ՌԴ ժողովրդական արտիստ (1997)։

## Կենսագրություն
Ստեփան Պուչինյանը ծնվել է 1927 թվականին Բաթումում։ 1950 թվականին ավարտել է ՎԳԻԿ-ի տնտեսագիտական ֆակուլտետը, այնուհետև 1966 թվականին՝ ռեժիսուրայի ֆակուլտետը՝ Յակով Սեգելի արվեստանոցը։ 1950-1964 թվականներին եղել է Մ․ Գորկու անվան կինոստուդիայի տնօրենը, իսկ 1964 թվականից նույն կինոստուդիայի ռեժիսորը։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր

### Դերերը կինոյում

### Սցենարիստ

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Степан Пучинян: "Я снимаю доброе кино" 

Կատեգորիա:1927 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Urban X մրցանակաբաշխություն

**Urban X Awards**՝ ամերիկյան մրցանակաբաշխություն է եղել, որը տարբեր կատեգորիաներում շնորհել է մրցանակներ էթնիկ պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերին, դերասաններին ու ռեժիսորներին։ Urban X Awards-ը ստեղծել է սևամորթ պոռնոռեժիսոր Ջիանա Թեյլորը (Giana Taylor) 2008 թ.-ին, իսկ վերջի անգամ շնորհվել է 2012 թ-ին։ Մրցանակաբաշխության հաղթողները ընտրվել են երկրպագուների օնլայն քվեարկության միջոցով։ Urban X Awards-ը միշտ տեղի է ունեցել Լոս Անջելեսում։

## Ծանոթագրություններ

### Պաշտոնական վեբ-կայք
* http://www.urbanxawards.com/

Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիա
XBIZ մրցանակ

thumb|right|200px|Մրցանակը
**XBIZ Awards**, ամերիկյան մրցանակաբաշխություն է, որը տարբեր կատեգորիաներում շնորհում է մրցանակներ պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերին, դերասաններին, ռեժիսորներին ու ընկերություններին։ Այս մրցանակաբաշխությունը կազմակերպում է սեքս ինդուստրիայի նորություններ հրապարակող XBIZ վեբ-կայքը, իսկ առաջին անգամ XBIZ Awards-ը տեղի է ունեցել 2003 թ.-ին Լոս Անջելես քաղաքում։ XBIZ Awards-ին համեմատել են Ոսկե գլոբուսի (Golden Globe) հետ։

## Ծանոթագրություններ

### Պաշտոնական վեբ-կայք
* xbiz.com

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կինոմրցանակներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինեմատոգրաֆիա
XRCO մրցանակ

thumb|right|200px|Մրցանակը
**XRCO Awards** - ամերիկյան մրցանակաբաշխություն է որը տարբեր կատեգորիաներում շնորհում է մրցանակներ պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերին, դերասաններին և ռեժիսորներին։ Այս մրցանակաբաշխությունը կազմակերպում է X-Rated Critics Organization (XRCO) կազմակերպությունը, իսկ առաջին անգամ XRCO Awards-ը տեղի է ունեցել 1985 թ.-ին փետրվարի 14-ին Լոս Անջելես քաղաքում։ XRCO Awards-ին համեմատել են Օսկար մրցանակաբաշխության հետ։

## Ծանոթագրություններ

### Պաշտոնական վեբ-կայք
* http://www.xrco.com/

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կինոմրցանակներ
Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիա
Հովանաձոր

**Հովանաձոր**, *Ախթալա, Արխաշան, Հովանաջուր, Հովանդարա, Շամլուղ, Օվանդարա*, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Ձորագետի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Լեջան լեռնազանգվածի հարավարևելյան լանջերից և Կողես գյուղից 2,5 կմ հյուսիս–արևմուտք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 15 կմ է։ Լեռնային է, արագահոս ու փրփրալից։ Հունը նեղ կիրճ է, զառիվեր կողերով։ Ըստ ՀՀ Շրջակա միջավայրի մոնոթորինգի և թափոնների ուսումնասիրության մասին Տեղեկագրի գետի ջրի որակը գետաբերանի հատվածում գնահատվել է «վատ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ձորագետ գետի վտակներ
Լեջան լեռնազանգված

**Լեջան**, *Կարաուլ, Կարաուլդաշ*, լեռնազանգված Հայաստանի Լոռու մարզում՝ Վիրահայոց լեռնաշղթայում, Աքորի գյուղից 9 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2527 մ է։ Հարավարևելյան ճյուղավորություններից Կամատուրի լեռներ են։ Լեռը հայտնի է ինչպես լեռնագնացողության հայտնի ուղղություն։ Լեջան լեռնազանգվածն ունի ճառագայթաձև մասնատում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնազանգվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Քարախաչ (լեռ, Շիրակ)

**Քարախաչ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Շիրակի մարզում, համանուն լեռներում, Հարթաշեն գյուղից 4 կմ հարավ–արևելք։ Բարձրությունը 2305 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Հիսուս Քրիստոսի արձան (Սիրիա)

**Հիսուս Քրիստոսի արձան**, «Ես եկել եմ փրկելու աշխարհը» անվամբ Հիսուս Քրիստոսի բրոնզաձույլ արձանը Կոստանդնուպոլսից դեպի Երուսաղեմ ընկած ուխտագնացության պատմական ուղու վրա՝ Սեյդնայա քաղաքի Քերովբեների լեռան գագաթին, 2000 մետր բարձրության վրա։

## Պատմություն
Հուշարձանի տեղադրման գաղափարը պատկանում է ռուս գործարար, «Սուրբ Պողոս և Սուրբ Գևորգ» հիմնադրամի նախագահ Յուրի Գավրիլովին։ Ծրագրին աջակցել են ռուսական ուղղափառ եկեղեցին և Ռուսաստանի կառավարությունը։ Հուշարձանը ստեղծվել է Հայաստանում, Գյումրի քաղաքում, հայ քանդակագործ Արտուշ Պապոյանի կողմից, ով 2011 թվականի մարտից սկսել է հուշարձանի ստեղծման աշխատանքները։ Քրիստոսի կողքին Ադամի և Եվայի արձաններն են, Հիսուսի ոտքերի տակ օձն է, որի միջոցով քանդակագործը պատկերել է սատանային և Քրիստոսի հաղթանակը նրա նկատմամբ։

Հուշարձանի տեղադրման 3 օրերի ընթացքում Սիրիայում հակամարտող կողմերն այդ շրջանում դադարեցրել են ռազմական գործողությունները։ Հուշարձանը կարելի է տեսնել նաև հարևան երկրներից՝ Լիբանանից, Հորդանանից, Պաղեստինից, Իսրայելից։

## Հեղինակ
Քանդակագործ՝ Արտուշ Պապոյան

## Տվյալներ
Արձանն ունի 12 մետր բարձրություն, պատվանդանի հետ միասին՝ 39 մետր։

## Տես նաև
* Հիսուս Քրիստոսի արձան (Ռիո Դե Ժանեյրո)
* Հիսուս Քրիստոսի արձան (Սվեբոձին, Լեհաստան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հիսուս Քրիստոսի արձան Սիրիայում
* Գյումրեցի Արտուշ Պապոյանի կերտած Հիսուս Քրիստոսի բրոնզաձույլ արձանը կանգնեցվել է Քերովբեների լեռան գագաթին 
* Is this really the right time to erect a 105ft statue of Jesus on mountainside in war-torn Syria?
* Syrian truce as Jesus statue erected on mountain

Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոթողներ
Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հիսուս Քրիստոսի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Արտուշ Պապոյանի քանդակներ
Իպ Ման

**Իպ Ման** (, Վին Չուն մարտական արվեստի չինացի վարպետ։ ):

1950-1960-ական թթ. Իպ Մանն առաջինը սկսեց Վին-չունի բաց մարզումներ Հոնկ Կոնգում։ Նա հատկապես հայտնի է որպես Բրյուս Լիի մարզիչ։

Ոչ պաշտոնապես նրան անվանում են Վին-չունի պատրիարք։

## Կենսագրություն
Կենսագրության մեծ մասը հայտնի է Իպ Չունի՝ հոր մասին գրած գրքից։

#### Մանկությունը
Իպ Մանը ծնվել է 1893 թ. հոկտեմբերի 14-ին Չինաստանի Ֆոշան քաղաքում։ Նա եղել է արիստոկրատ ընտանիքի անդամ, բայց, լինելով ընտանիքի փոքրը, չի ժառանգել ոչ՛ հասարակական դիրքը, ոչ՛ էլ զգալի հարստություն։
Փոքր ժամանակ ստացել է չինական ավանդական կրթություն, ինչպես նաև զբաղվել է մարտական արվեստի ուսումնասիրությամբ։ 6 տարեկան հասակում դարձել է կունգ-ֆուի հիանալի վարպետ Չեն Վասյոնայի աշակերտը։ Նրա մարզիչը մահացավ դեռ այն ժամանակ, երբ Իպ Մանը ընդամենը 12 տարեկան էր։ Մարզչի խնդրանքով իր մեծ աշակերտ՝ Ցզունսոունը, դարձավ Իպ Մանի երկրորդ ուսուցիչը։

## Արտաքին հղումներ
* Իպ Մանի թանգարանի վիրտուալ տեսքը 
* Կունգ-ֆու-ի լեգենդները (վավերագրական ֆիլմ)
* Վին Չուն վավերագրական ֆիլմ (2012)

Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Տաջիլու

**Տաջիլու (), **գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի հանրապետություն։ Գետի ակունքը գտնվում է 115 կմ Չույա գետի ձախ ափից։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։

## Ջրային գրանցման տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերեխնոբոսկոմի ավազային շրջանին, գետային ենթավազանները՝ Բիյն և Կատունն են։ Գետի գետային ավազանը Վերին Օբն է՝ մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝
* Ջրային օբյեկտի կոդը պետական ջրային գրանցման մեջ՝ 13010100312115100005681
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության կոդը՝ 115100568
* Ավազանի կոդը՝ 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության հատորի կոդը՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկման համարը՝ 1։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Դաշնության բնապահպանության  և բնական պաշարների նախարարություն 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Գիթհորն

**Գիթհորնը** (), գյուղ է Հոլանդիայի Օվերայսել մարզում։ Այն գտնվում է Սթինվեյքարլանդ քաղաքից 5 կմ արևմուտք։

Գիթհորնը եղել է անտեսված քաղաք Նիդերլանդներում։ Նրան անվանում են «Հյուսիսի Վենետիկ» կամ «Նիդերլանդական Վենետիկ», այնտեղ գրեթե ոչ մի ավտոճանապարհ չկա։

Գիթհորնում կա ավելի քան 180 կամուրջ։ Այն հայտնի դարձավ միայն 1958 թվականից հետո, երբ հոլանդացի ռեժիսոր Բերտ Հանստրան այնտեղ նկարահանեց իր հայտնի «Ֆանֆեյր» կատակերգությունը։ Գյուղի հին վայրերում չկային ճանապարհներ և մարդիկ ճանապարհորդում էին միայն ջրի վրայով՝ ջրանցքների միջոցով։ Այժմ կան նաև հեծանվավազքի ուղիներ։ Լճերը Գիթհորնում կազմավորվել են տորֆի երևան գալու արդյունքում։ Գիթհորնը հիմնադրվել է Միջերկրական տարածաշրջանի փախստականների կողմից շուրջ մ.թ.ա. 1230 թվականին։ Գիթհորնը առանձին քաղաք էր մինչև 1973 թվականը, այնուհետև այն միացավ Բրեդերվայդին։

## Պատկերներ

File:Bridge in Giethoorn.jpg
File:Giethoorn 01.JPG
File:Giethoorn.jpg
File:Pretty house in Giethoorn.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* J. Kuyper, Gemeente Atlas van Nederland, 1865—1870, «Giethoorn» նախկին մունիցիպալիտետի քարտեզ, 1860 ական թթ.
* Giethoorn travel information 

Կատեգորիա:Նիդերլանդների գյուղեր
Անդրանիկ Սողոյան

**Անդրանիկ Փայլակի Սողոյան** (մականունը՝ *Զապ*), հայազգի «օրենքով գող»։ Ծնվել է Լենինականում 1968 թ․ հուլիսի 23-ին։ 2007 թ․ պատվիրել է մի հայ գործարարի սպանությունը, սակայն վարձու մարդասպանը երկու անգամ սխալվել և այլ անձի նկատմամբ է մահափորձ իրականացրել։ Չեխիայում հեռակա կարգով 22 տարվա ազատազրկման է դատապարտվել, իսկ 2014 թվականի հոկտեմբերին նրա նկատմամբ հայտարարվել է եվրոպական հետախուզում։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 28֊ին Սողոյանը ձերբակալվել է Երևանում և նրա նկատմամբ կիրառվել է ժամանակավոր կալանք։

2015 թ․ հունվարի 28-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանը մերժել է կալանքը երկու ամսով երկարացնելու Արդարադատության նախարարության միջնորդությունը և Սողոյանը ազատ է արձակվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օրենքով գողեր
Ռոզաննա Պանսինո

**Ռոզաննա Պանսինո** (, ), ամերիկացի խոհարարուհի, դերասանուհի, երգչուհի, բլոգավար և YouTube-ում հայտնի անձնավորություն։ Նա ճանաչում է գտել իր խոհարարաժամանցային Nerdy Nummies հեռուստաշոուի շնորհիվ, որը YouTube-ում ամենաճանաչված խոհարարական շոուն է։

## Youtube-յան կարիերա
Պանսինոի տատիկը հակումներ ուներ խոհարարության նկատմամբ, որը ժառանգաբար փոխանցվել է նաև նրան։ Նա սկսեց իր գործունեությունը, երբ նրա ընկերները, ովքեր նույնպես ունեին իրենց YouTube-յան կարիերան՝ խրախուսեցին Պանսինոին։ Նա սկսեց նկարել վիդեոներ, որպեսզի ընտելանար տեսախցիկի առջև գտնվելուն։ Նա իր էջը ստեղծել է 2010 թվականի ապրիլի 7-ին, բայց չէր սկսել իր խոհարարական շոուն մինչև 2011 թվականը։ Իր հաղորդումների ընթացքում նա պատրաստել է ավելի քան 100 բաղադրատոմսերով խմորեղեններ, քաղցրավենիքներ և այլն։ Նրա էջն ունի ավելի քան 3 միլիոն հետևորդ և մոտ 15 միլիոն դիտում ամեն ամիս։

## Nerdy Nummies
-Բարև բոլորին, ես Ռոն եմ։

Ռոզաննա Պանսինոն ամեն հաղորդման սկզբում։

Nerdy Nummies-ը Պանսինոի YouTube-յան հաղորդման անունն է։ Ամեն հաղորդման ժամանակ նա սովորեցնում է, թե ինչպես պատրաստել ուտեստներ։ Դրանց բաղադրատոմսերը կապված են հայտնի ֆիլմերի(մուլտֆիլմերի), վիդեոխաղերի, գրքերի հետ։ Նոր հաղորդումներ լինում են ամեն երեքշաբթի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խոհարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Հունիսի 10 ծնունդներ
Ֆրեժինալս

**Ֆրեժինալս** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տառագոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտսիա շրջանում։ Զբաղեցնում է 17,6 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 414 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Información general 
* Datos estadísticos

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ֆալսետ

**Ֆալսետ ** (Իսպ.՝ *Falset*), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տառագոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պրիորատ շրջանում։ Զբաղեցնում է 31,6 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 2935 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Պատկերասրահ

Catalonia Falset Vista.jpg
Encamisada1997-1.jpg
Falset - carrer del poble.jpg
Falset-afores.png
Falset. Sant Cristòfol. Ermita 3.JPG
Falset1.jpg
Riu Siurana i planes del Priorat - 32.jpg
Riu Siurana i planes del Priorat - 33.jpg
Riu Siurana i planes del Priorat - 5.jpg
Riu Siurana i planes del Priorat - 29.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Página oficial del Ayuntamiento
* Información de la Generalitat de Catalunya 
* Información del Institut d'Estadística de Catalunya
* Postales antiguas de Falset
* La encamisada (en catalán) 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
ILY (ժեստ)

250px|right
250px|մինի|ILY ժեստը

**ILY**, հապավում, որն ամերիկյան ժեստերի լեզվով նշանակում է I Love You («Ես սիրում եմ քեզ»)։

Ժեստն առաջացել է խուլ աշակերտների շրջանում, որպեսզի մատների օգնությամբ կարողանան արտահայտել I, L, Y տառերի համարդրությամբ ժեստ (**I** **L**ove **Y**ou)։ Սա ոչ ավանդական միջոց է դրական էմոցիաներից մինչև սիրո խոստովանությունը արտահայտելու համար։

## Պատմություն
Ենթադրվում է, որ ժեստն առաջացել է 20-րդ դարի սկզբին, բայց ակտիվորեն սկսել է օգտագործվել 1970-ականների խուլ ու համրերի մանկավարժության մեջ։ Ժեստի տարածման մեջ զգալի ներդրում ունեն զանգվածային լրատվության միջոցները։

Ժեստը հաճախ օգտագործել են դերասան և կատակերգու Ռիչարդ Դուսոնը, պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ Ջիմի Սնուկան, 1995 թվականի «Միս Ամերիկա» մրցույթում առաջին խուլ հաղթող Հիզեր Ուայթսթունը, նախագահ Ջիմի Քարթերը, ինչպես նաև Բարակ Օբաման և Հիլարի Քլինթոնը (նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* American Sign Language «I love you» 
* Ամերիկյան ժեստերի լեզու 

Կատեգորիա:Ժեստեր
Կատեգորիա:Սեր
Ֆյոզելեկ

**Ֆյոզելեկ** (), հունգարական խոհանոցի տիպիկ բուսական ուտեստ։ Իրենից ներկայացնում է խիտ ապուր և համարվում է հիմնական ուտեստ, ոչ թե զարդարանք։

Ֆյոզելեկի պատրաստման համար օգտագործվում են տարբեր բանջարեղեններ՝ քաղցր պղպեղ, կաղամբ, լոլիկ, սմբուկ։ Սկզբում բանջարեղենը կտրտել մանր, շոգեխաշել, ավելացնել ալյուր, թթվասեր կամ քերած կարտոֆիլ։ Ավանդական ֆյոզելեկը պատրաստում են սպանախից, կարտոֆիլից, ոսպից, կաղամբից և ծաղկակաղամբից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանջարեղենով ուտեստներ
Կատեգորիա:Հունգարական խոհանոց
Քվիտենգո

**Քվիտենգո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։

Բնակչությունը 238 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 30 մարդ/կմ² է։ Տարածքը՝ 8կմ2։ Փոստային ինդեքս՝ 13060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0115։ Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Սան Պոկկոն։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1315
 bar:1871 from:0 till: 1197
 bar:1881 from:0 till: 1388
 bar:1901 from:0 till: 1027
 bar:1911 from:0 till: 825
 bar:1921 from:0 till: 750
 bar:1931 from:0 till: 1140
 bar:1936 from:0 till: 676
 bar:1951 from:0 till: 662
 bar:1961 from:0 till: 480
 bar:1971 from:0 till: 348
 bar:1981 from:0 till: 279
 bar:1991 from:0 till: 253
 bar:2001 from:0 till: 238
PlotData=
 bar:1861 at: 1315 fontsize:S text: 1.315 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1197 fontsize:S text: 1.197 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1388 fontsize:S text: 1.388 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1027 fontsize:S text: 1.027 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 825 fontsize:S text: 825 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 750 fontsize:S text: 750 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1140 fontsize:S text: 1.140 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 676 fontsize:S text: 676 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 662 fontsize:S text: 662 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 480 fontsize:S text: 480 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 348 fontsize:S text: 348 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 279 fontsize:S text: 279 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 253 fontsize:S text: 253 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 238 fontsize:S text: 238 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ճապոնական կղզիներ

**Ճապոնական կղզիներ** (), կղզեխումբ Խաղաղ օվկիանոսի արևմտյան մասում, Ճապոնիայի հիմնական մասը։ Տարածությունը շուրջ 370․000 կմ2 է։ Կղզեխումբը բաղկացած է 6 852 կղզիներից, որոնցից միայն 430-ն են բնակեցված։

Մաս են կազմում հիմնական 4 կղզիները․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կղզիներ
Չըռչըռ (լեռ)

**Չըռչըռ**, *Չըռչուռ, Չըրչըրան, Չիրչուտ, Չուրչուր*, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռնաշղթայում, Քաշունի գետի ձախափնյակում, Քաշունի գյուղից 2 կմ արևմուտք։ Բացարձակ բարձրությունը 2280 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Ֆրանչեսկո Հայեց

**Ֆրանչեսկո Հայեց**( Francesco Hayez, ) - իտալացի գեղանկարիչ, XIX դարի կեսերին ռոմանտիզմի առաջատար ներկայացուցիչներից է, հայտնի իր պատմական նկարներով, քաղաքական ալեգորիաներով և դիմանկարներով։

## Կենսագրություն
մինի|«Ոդիսևսը Ալկինոյա դղյակում»
Ֆրանչեսկո Հայեցի հայրը գաղթել է Ֆրանսիայից։ Դաստիարակություն ստացել է իր մորաքրոջ տանը։ Մանուկ հասակից Հայեցը լավ էր նկարում, այդ իսկ պատճառով էլ նրա հորեղբայրը նրան աշակերտության է ուղարկում նկարիչ-ռեստավրատորի մոտ։ Ավելի ուշ նա դարձավ գեղանկարիչ Ֆրանչեսկո Մաջոտոյի աշակերտը, որի մոտ մնաց երեք տարի։

1809 թվականին Հայեցը հաղթում է Վենետիկյան ճեմարանի կազմակերպած մրցույթում, որից հետո մեկ տարի սովորել է Հռոմի Սան-Լուկա ճեմարանում։ Հայեցը մնաց Հռոմում մինչև 1814 թվականը, այնուհետև տեղափոխվեց Նեապոլ, որտեղ, հետևելով Յոախիմ Մյուրատի հանձնարարությանը, ստեղծեց իր գլխավոր աշխատանքը՝ «*Ոդիսևսը Ալկինոյա դղյակում*» նկարը։ Որոշ ժամանակ անց Հայեցը մեկնեց Միլան։ Այնտեղ նա երկար ժամանակ դասավանդում էր գեղանկարչություն Բրերայի ակադեմիայում, 1860 թվականին դարձավ այնտեղի տնօրեն։ Ներկա պահին այնտեղ են տեղակայված նրա աշխատանքների մեծ մասը։

Հայեցն աշխատում էր հիմնականում կրոնական, պատմական և դիցաբանական թեմաներով։ Բացի այդ նա շատ լավ դիմանկարիչ էր, Իտալիայի շատ անվանի մարդիկ մեծ պատիվ էին համարում նրա բնորդը դառնալ։ Գնահատել նրա ամբողջ ստեղծագործական ուղին շատ բարդ է, քանի որ Հայեցը հաճախ չէր ստորագրում իր նկարների վրա։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Francesco Hayez 005.jpg
Պատկեր:Hayez A woman as Ruth.jpg
Պատկեր:Artgate Fondazione Cariplo - Hayez Francesco, La morte di Abradate.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - Flowers - WGA11222.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - Meditation on the History of Italy - WGA11216.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - Rinaldo and Armida - WGA11209.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - The Last Moments of Doge Marin Faliero - WGA11223.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - The Refugees of Parga - WGA11213.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - Wall Decoration (detail) - WGA11226.jpg
(Venice) Aristotele by Francesco Hayez in gallerie Accademia Venice.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez 003.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - Bagnante, 1832.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - La Maddalena penitente.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez 020.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez 035.jpg
Պատկեր:Giovanni David Portrait by Francesco Hayez.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez 053.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez 054.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez Mädchen mit gefalteten Händen.jpg
Պատկեր:Francesco Hayez - Self-portrait with Tiger and Lion - Google Art Project.jpg
Պատկեր:I due Foscari-Hayez-1859-detail.png


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.zeno.org/Kunstwerke/A/Hayez,+Francesco
* http://myexhibcards.narod.ru/hayez.html
* http://www.haltadefinizione.com/en/gallery.html?idopera=18

Կատեգորիա:Իտալացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:Ռոմանտիստ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Օրիենտալիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Տալատարբակ

**Տալատարբակ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետի ակունքը գտնվում է  16 կմ Ուշպա գետի ձախ ափից։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։

## Ջրային գրանցման տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերեխնոբոսկոմի ավազային շրջանին, գետային ենթավազանները՝ Բիյն և Կատունն են։ Գետի գետային ավազանը Վերին Օբն է՝ մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝
* Ջրային օբյեկտի կոդը պետական ջրային գրանցման մեջ՝ 13010100212115100000915
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության կոդը՝ 115100091
* Ավազանի կոդը՝ 13.01.01.002
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության հատորի կոդը՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկման համարը՝ 1։
## Ծանոթագրություներ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Դաշնության բնապահպանության  և բնական պաշարների նախարարություն 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Երևան)

**Հայոց ցեղասպանության հուշարձան**, աղբյուր-հուշարձան Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Գաջագործների փողոցում, տեղադրվել է 1965 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության 50-րդ տարելիցին։ Ընդգրկված է Էրեբունի վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Հուշարձանը նվիրված է 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի նահատակ Սեբաստահայերին։ Աղբյուր-հուշարձանը ունի ուրույն սլացիկ հորինվածք. արծվի թևին պատկերված է հավերժության նշանը՝ հայ ազգի կենսական ոգու անմահության խորհրդանիշը։ Հուշարձանը հորինվածքով ներդաշնակում է հուշակոթողն ու աղբյուր-ցայտադբյուրի ուղղանկյուն բազալտե ծավալը։ Հուշարձանի գեղարվեստորեն շեշտված տարրերը խորհրդանշում են կյանքի վերածնունդը։

## Տվյալներ
Հուշակոթողի վրա մակագրված է.

Արծվի ներքևում փորագրված են «ՌՋԺԵ» տառերը, որը նշանակում է 1915։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ Ռաֆայել Իսրայելյան
* Քանդակագործ՝ Արա Հարությունյան

## Պատկերասրահ

Հուշարձան Մեծ եղեռնի զոհերին, ArmAg 2015 (14).JPG
Հուշարձան Մեծ եղեռնի զոհերին, ArmAg 2015 (10).JPG
Հուշարձան Մեծ եղեռնի զոհերին, ArmAg 2015.JPG
Հուշարձան Մեծ եղեռնի զոհերին, ArmAg 2015 (17).JPG
Հուշարձան Մեծ եղեռնի զոհերին, ArmAg 2015 (3).JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արա Հարությունյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռաֆայել Իսրայելյանի հուշարձաններ
Ֆրենսիս Ուիլյամ Աստոն

**Ֆրենսիս Ուիլյամ Աստոն** (, ), անգլիացի ֆիզիկոս։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1921), ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1924)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Բիրմինգհամի և Քեմբրիջի համալսարանները։ 1913 թ. Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոնի հետ Աստոնը առաջինը ստացավ նեոնի կայուն իզոտոպների գոյությունը հաստատող տվյալները։ Ստեղծել է առաջին մասսպեկտրոմետրը, որի օգնությամբ հայտնաբերել է քիմիական տարրերի 213 կայուն իզոտոպներ։ 1925 թ. պատրաստել է մեծ լուծող ունակությամբ մասսպեկարոգրաֆ, որով ճշտորեն չափել է մի շարք իզոտոպների զանգվածներն ու որոշել դրանց պակսորդները։ Ստացված տվյալների հիման վրա կառուցել է ատոմային միջուկների կապի Էներգիան բնորոշող փաթեթավորման գործակցի առաջին կորը (1927)։ Մասսպեկտրոգրաֆով բազմաթիվ իզոտոպներ հայտնաբերելու համար 1922 թ. արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Բիրմինգհեմի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Սավալիա դել Կոմտատ

**Սավալիա դել Կոմտատ** (, , ), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Տարրագոնա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կոնկա Դե Բարբերա շրջանում։ Զբաղեցնում է 14,80 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 71 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Savallà del Comptat dominat pel castell.jpg
Obagues del Riu Corb - 25.jpg
Castell de Savallà (Savallà del Comtat) - 2.jpg
Obagues del Riu Corb - 4.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Fotografías del castillo de Savallà

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր