Նկարագրական լեզվաբանություն

**Նկարագրական լեզվաբանություն**, լեզվի ուսումնասիրության մեջ օբյեկտիվորեն վերլուծելու և նկարագրելու աշխատանք, որը պարզում է, թե ինչպես է խոսող համայնքը իրականում օգտագործում լեզուն (կամ ինչպես է այն օգտագործել անցյալում):

Լեզվաբանության ակադեմիական բոլոր հետազոտությունները նկարագրական են։ Ինչպես մյուս բոլոր գիտակարգերը, այն ձգտում է նկարագրել իրականությունը՝ առանց կանխակալ գաղափարների, թե ինչպես այն պետք է լինի: Ժամանակակից նկարագրական լեզվաբանությունը հիմնված է լեզվի կառուցվածքային մոտեցման վրա, ինչպես օրինակ Լեոնարդ Բլումֆիլդի և այլոց աշխատություններում։ Լեզվաբանության այս տեսակը լեզուն նկարագրելու համար օգտագործում է տվյալների հավաքագրման տարբեր մեթոդներ:

## Նկարագրական լեզվաբանությունն ընդդեմ պրեսկրիպտիվ լեզվաբանության
Նկարագրական լեզվաբանությունը հաճախ հակադրվում է պրեսկրիպտիվ լեզվաբանության հետ, որը հանդիպում է հատկապես կրթության և հրատարակչության մեջ

Ինչպես նշում է անգլիացի լեզվաբան Լարի Էնդրյուսը, նկարագրական քերականությունը լեզվաբանական մոտեցումն է, որն ուսումնասիրում է, թե ինչպիսին է լեզուն, ի տարբերություն պրեսկրիպտիվի, որը ցույց է տալիս, թե ինչպիսին պետք է լինի լեզուն: Այլ կերպ ասած, նկարագրական քերականները կենտրոնացնում են վերլուծությունը նրա վրա, թե ինչպես են շփվում բոլոր տեսակի մարդիկ ամենատարբեր միջավայրերում, հատկապես ավելի պատահական, առօրյա միջավայրերում, մինչդեռ պրեսկրիպտիվ քերականները կենտրոնանում են լեզվական և ​​քերականական կանոնների և կառուցվածքների վրա: Էնդրյուսն  իր գրքում բերում է *fewer than* vs *less than* օրինակը: Նկարագրող քերականը նշում է, որ երկու պնդումներն էլ հավասարապես ընդունելի են, քանի դեռ կարելի է հասկանալ արտահայտության հիմքում ընկած իմաստները: Պրեսկրիպտիվ քերականը վերլուծում է երկու արտահայտությունների հետևում գտնվող կանոններն ու պայմանականությունները՝ որոշելու, թե որ արտահայտությունն է ճիշտ կամ այլ կերպ նախընտրելի: Էնդրյուսը նաև կարծում է, որ թեև լեզվաբանների մեծամասնությունը նկարագրող քերականներ են, հանրակրթական դպրոցների ուսուցիչների մեծ մասը հակված է լինել պրեսկրիպտիվ:

## Գիտակարգի պատմություն
Նկարագրական լեզվաբանության առաջին ուսումնասիրությունը եղել է հյուսիսային Հնդկաստանի Սանսկրիտ համայնքում։ Լեզվական այդ ուղղության ամենահայտնի գիտնականը Փանինին է, որի աշխատանքները սովորաբար թվագրվում են մոտավորապես մ.թ.ա. 5-րդ դարին։ Հետագայում բանասիրական ավանդույթներ առաջացան հունարեն, լատիներեն, չինարեն, թամիլերեն, եբրայերեն և արաբերեն լեզուների նկարագրության շուրջ: Ժամանակակից եվրոպական լեզուների նկարագրություն չի եղել մինչև Վերածննդի շրջանը  (1492 թվականին` իսպաներեն, 1532 թվականին՝ ֆրանսերեն, 1586 թվականին՝ անգլերեն): Նույն ժամանակաշրջանում են եղել Նահուաթլի (1547) կամ Կեչուայի (1560) առաջին քերականական նկարագրությունները Նոր աշխարհում, որին հաջորդեցին բազմաթիվ այլ նկարագրություններ:

Չնայած նրան, որ ավելի ու ավելի շատ լեզուներ են հայտնաբերվել, լեզվի ամբողջական բազմազանությունը դեռ լիովին ճանաչված չէ: Դարեր շարունակ նկարագրական լեզվաբանները հակված էին օգտագործելու քերականական կատեգորիաներ, որոնք գոյություն ունեին ավելի հեղինակավոր համարվող լեզուների համար, օրինակ՝ լատիներեն:

Նկարագրական լեզվաբանությունը, որպես գիտություն, տարածվել է 19-րդ դարի վերջում, ստրուկտուալիստական ​​հեղափոխության հետ, (Ֆերդինանդ դե Սոսյուրից մինչև Լեոնարդ Բլումֆիլդ) և այն գաղափարը, որ յուրաքանչյուր լեզու ձևավորում է եզակի խորհրդանշական համակարգ, որը տարբերվում է այլ լեզուներից:

## Մեթոդներ
Լեզվի նկարագրության առաջին կարևոր քայլը տվյալների հավաքագրումն է: Դա անելու համար հետազոտողը դաշտային աշխատանք է կատարում իր ընտրած խոսքային համայնքում և  ձայնագրում տարբեր խոսողների նմուշներ: Նրա հավաքած տվյալները հաճախ լինում են տարբեր տեսակի խոսքի ժանրերից, որոնք ներառում են պատմվածքներ, ամենօրյա խոսակցություններ, պոեզիա, երգեր և այլն։ Թեև բնական խոսքն ավելի նախընտրելի է, հետազոտողները օգտագործում են էլիկիտացիա՝ խոսնակներին խնդրելով կատարել թարգմանություններ, արտասանություն կամ փորձարկելով նախադասությունները՝ օգտագործելով մի քանի տարբերակներ: Դրանք նախապես կազմված նախադասություններ են, որոնք կազմում են հետազոտողները բացերը լրացնելու համար: Նրանք դա անում են գոյականների և բայերի դեպքում որպեսզի տեսնեն, թե ինչպես կարող է փոխվել նախադասության կառուցվածքը կամ ինչպես կարող են փոխվել գոյականն ու բայը։

Նկարագրական լեզվաբանության համար դաշտային աշխատանքում օգտագործվում են էլիկացիայի տարբեր տեսակներ: Թիրախային լեզվի հետազոտության ժամանակ լեզվաբանը անհատներին հարցեր է տալիս թիրախային լեզվով, և գրանցում է անհատների բոլոր տարբեր պատասխանները, համեմատում դրանք: Հետազոտողը նկարներ, առարկաներ կամ տեսահոլովակներ է տրամադրում խոսողներին և խնդրում է նրանց նկարագրել ներկայացված նյութերը: Այս տիպի էլիկացիան օգնում է հետազոտողին ստեղծել բառապաշար և հիմնական քերականական կառուցվածքներ:

Այս գործընթացը երկար է և հոգնեցուցիչ, կարող է տևել է մի քանի տարի: Այս երկար գործընթացն ավարտվում է հավաքածուով, որը հղման նյութերի մի ամբողջություն է և կարող է օգտագործվել խնդրո առարկա լեզվի վերաբերյալ վարկածները ստուգելու համար:

## Մարտահրավերներ
Գրեթե ամբողջ լեզվաբանական տեսությունը ծագում է նկարագրական լեզվաբանության գործնական խնդիրներից։ Հնչյունաբանությունը զբաղվում է լեզվում հնչյունների գործառույթով և մեկնաբանությամբ: Շարահյուսությունը մշակվել է նկարագրելու համար, թե ինչպես են բառերը փոխկապակցվում միմյանց հետ՝ նախադասություններ կազմելու համար։ Բառագիտությունը կազմում է բառերը, ինչպես նաև դրանց ածանցյալներն ու ձևափոխումները։

Լեզվաբանական նկարագրությունը կարող է հասնել հետևյալ նպատակներից մեկին կամ մի քանիսին.

# Քննվող լեզվի հնչյունաբանության նկարագրությունը։

# Այդ լեզվի բառերի ձևաբանության նկարագրությունը.
# Այդ լեզվի ճիշտ նախադասությունների շարահյուսության նկարագրությունը։
# Բառային ածանցման նկարագրություն.
# Բառապաշարի հավաքագրում, ներառյալ առնվազն հազար բառ:
# Մի քանի բնագիր տեքստերի վերաձևակերպում:

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
* 
* 
* Haviland, William A. (2005). ''Cultural Anthropology: The Human Challenge''. Thomson Wadsworth. 
* Renouf, Antoinette & Andrew Kehoe (2006). ''The Changing Face of Corpus Linguistics'' 408 pp. p.&nbsp;377.
* Rossiter, Andrew (2020). ''A Descriptive Grammar of English''. 207 pp. 

Կատեգորիա:Լեզու
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն
Կատեգորիա:Լեզվային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կոգնիտիվ գիտություն
Կատեգորիա:Հասարակական գիտություններ