Աթլետ

մինի|Ջիմ Թորփը 1912 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում
**Աթլետ** (նաև **մարզիկ** կամ **մարզուհի**), մարդ, որը մրցում է մեկ կամ մի քանի մարզաձևերում, որոնք ներառում են ֆիզիկական ուժ, արագություն կամ տոկունություն։ Աթլետները կարող են լինել պրոֆեսիոնալներ կամ սիրողականներ։ Պրոֆեսիոնալ մարզիկների մեծամասնությունը ունի առանձնապես լավ զարգացած կազմվածք, որը ձեռք է բերվել լայնածավալ ֆիզիկական մարզումների և դիետիկ ռեժիմով ուղեկցված խիստ վարժությունների արդյունքում։

## Սահմանում
մինի|Վազորդներ
մինի|ԱՄՆ-ի ձնառատ այգում մրցարշավի մասնակից մարզիկները.
«Մարզիկ» բառը հունարենից ռոմանիզացիա է (հռոմեացում). *άθλητὴς, athlētēs*, նա, ով մասնակցում է մրցույթի,առաջացել է *ἄθλος, áthlos-ից կամ ἄθλον*, áthlon՝ մրցույթ կամ սխրանք։ Ըստ Webster's Third Unabridged Dictionary (1960) «մարզիկ» բառի առաջնային սահմանումն է «մարդ, որը ակտիվ է սպորտում. նա, ով զբաղվում  է «դաշտային սպորտով», հատկապես որսորդությամբ կամ ձկնորսությամբ։

## Ֆիզիոլոգիա
Իզոտոնիկ վարժություններում ներգրավված մարզիկներն ունեն ձախ փորոքի վերջնական դիաստոլիկ ծավալի միջին աճ և ընկճվելը կամ թուլանալը ավելի քիչ հավանական է : Իրենց ծանր,լարված ֆիզիկական գործունեության շնորհիվ մարզիկները ավելի շատ են այցելում մերսման սրահներ և վճարում մերսոթերապևտներին և մերսողներին իրենց ծառայությունների համար,քան դա հավանական է ընդհանուր բնակչության դեպքում : Այն մարզիկները, որոնց սպորտաձևը պահանջում է ավելի շատ տոկունություն, քան ուժ, սովորաբար ավելի քիչ կալորիաներ են ընդունում, քան մյուսները։

### «Մարզիկի գեներ»
Թեև աթլետիզմի վրա  մեծապես ազդում են շրջակա միջավայրի գործոնները, տեսություն է ստեղծվել, որ գենետիկական արտահայտությունը կարող է չափավոր դեր խաղալ նաև մարզիկի կարողությունների վրա, կա տեսություն,որ գենետիկական ևս կարող է չափավոր դեր խաղալ մարզիկի կարողությունների վրա։ Ուսումնասիրելով այս պնդումը՝ երկու հատուկ գեների՝ անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի (ACE)  և ACTN3-ի վերաբերյալ ուսումնասիրությունների մետա-վերլուծությունները հանգեցնում են այն եզրակացության, որ գենետիկական արտահայտման որոշակի տատանումները կարող են չափավոր ազդեցություն ունենալ մարզական վիճակի վրա. առաջինը ավելի տարածված է տոկունության վրա հիմնված դեպքերում, իսկ երկրորդը՝ ուժի վրա հիմնված։ Առաջարկվել են վիճակի հետ կապված այս և այլ գենետիկական պոլիմորֆիզմների վերաբերյալ հետագա ուսումնասիրություններ։

## Տիտղոսներ
### «Բազմակողմանի մարզիկ»
«Բազմակողմանի մարզիկը» այն մարդն է, որը բարձր մակարդակով հանդես է գալիս բազմաթիվ մարզաձեւերում։ Օրինակները այն մարդկանց, որոնք պրոֆեսիոնալ կերպով խաղացել են մեկից ավելի սպորտաձևերով, ներառում են Ջիմ Թորփը, Լիոնել Քոնաչերը, Դեյոն Սանդերսը, Դենի Էյնջը, Բեյբ Զահարիասը և Էրին Ֆիլիպսը։ Մյուսների թվում են Ռիկի Ուիլյամսը, Բո Ջեքսոնը և Դեյմոն Ալենը, որոնցից յուրաքանչյուրը կոչումավորվել է ինչպես բեյսբոլի գլխավոր լիգայի, այնպես էլ պրոֆեսիոնալ գրադիրոն ֆուտբոլային լիգաների կողմից, ինչպիսիք են NFL-ը և CFL-ը։ Մեկ այլ կնոջ օրինակ է Հիզեր Մոյսը՝ ձմեռային օլիմպիական խաղերի բազմակի ոսկե մեդալակիր բոբսլենդում և ռեգբիի համաշխարհային փառքի սրահի անդամ, ով նաև միջազգային մակարդակով ներկայացրել է Կանադան հեծանվավազքում և համալսարանական մակարդակով մրցել է բասկետբոլում և թեթեւ աթլետիկայի ոլորտներում։ Ճապոնացի մարզիկներ, ինչպիսիք են Կազուշի Սակուրաբան, Կազույուկի Ֆուջիտան, Մասակաթսու Ֆունակին և Նաոյա Օգավան, հաջողությամբ հանդես են եկել պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտում և մասնակցել խառը մարտարվեստներում։

### «Աշխարհի մեծագույն մարզիկ»
«Աշխարհի մեծագույն մարզիկ» տիտղոսը ավանդաբար պատկանում է թեթև աթլետիկայի մեջ տասնամարտում (տղամարդկանց) և ութամարտում (կանայք)  լավագույն մրցակցին։ Տասնամարտը բաղկացած է 10 մրցումներից․ 100 մետր, հեռացատկ, հրում, բարձրացատկ, 400 մետր, 110 մ արգելավազք, ձողացատկ, նիզակակիր և 1500 մ։ Յոթնամարտը բաղկացած է յոթ մրցաձևից՝ 100 մ արգելավազք, բարձրացատկ, հրաձգություն, 200 մետր, հեռացատկ, նիզակակիր և 800 մետր։ Այս մրցումները հաջողակ լինեու համար մարզիկից պահանջում են  մարզական կարողությունների ողջ սպեկտրի տիրապետում՝ ներառյալ արագությունը, ուժը, համակարգումը, ցատկելու կարողությունը և տոկունությունը։ Թեև «Աշխարհի մեծագույն մարզիկ» տիտղոսը բնական է թվում այս երկու իրադարձությունների համար, դրա ավանդական ասոցիացիան տասնամարտի/յոթամարտի հետ պաշտոնապես սկսվեց Ջիմ Թորփից։ 1912 թվականին Շվեդիայի Ստոկհոլմում կայացած Օլիմպիական խաղերի ժամանակ Թորպը նվաճեց ոսկե մեդալ տասնամարտում (ի թիվս այլոց)։ Թորփը պրոֆեսիոնալ կերպով մրցում էր բեյսբոլում, ամերիկյան ֆուտբոլում և բասկետբոլում նաև թիմային կերպով մրցում էր աթլետիկայում, բեյսբոլում, լակրոսսում և պարահանդեսային պարերում։ Շվեդիայի թագավոր Գուստավ V-ը, երբ Թորպին շնորհում էր տասնամարտի ոսկին, ասաց. «Պարոն, դուք աշխարհի մեծագույն մարզիկն եք»։ Այդ իրադարձությունից ի վեր այս տիտղոսը ասոցացվում է տասնամարտի հետ։

## Տես նաև
* Աթլետիկա

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Աթլետիկա
Կատեգորիա:Թեթևատլետներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ
Կատեգորիա:Սպորտային եզրույթներ
Կատեգորիա:Սպորտային մասնագիտություններ