Սրտի էլեկտրական առանցքի աջ թեքում

**Սրտի էլեկտրական առանցքի աջ թեքում**, վիճակ, երբ սրտի էլեկտրական առանցքը գտնվում է +90° և +180° միջև, որը կարող է լինել ինչպես նորմայի տարբերակ, այնպես էլ ախտաբանության հետևանք։

Սրտի էլեկտրական առանցքը ցույց է տալիս ապաբևեռացման ալիքի տարածման ուղղությունը։ Այն որոշվում է էլեկտրասրտագրության (ԷՍԳ) միջոցով։ Սովորաբար ապաբևեռացումը սկսվում է սինոատրիալ հանգույցից և տարածվում է դեպի սրտի գագաթ։ Վեցառանցքանի համակարգը կիրառվում է ապաբևեռացման ալիքի տարածման ուղղությունը պատկերացնելու համար։ Վեցառանցքանի համակարգում 

* եթե էլեկտրական առանցքը գտնվում է -30° և +90° արժեքների միջև, սրտի էլեկտրական առանցքը համարվում է նորմալ
* եթե էլեկտրական առանցքը գտնվում է -30° և -90° միջև, սա համարվում է առանցքի ձախ թեքում
* եթե էլեկտրական առանցքը գտնվում է +90° և +180° միջև, սա համարվում է առանցքի աջ թեքում։

## Նշաններ, ախտանիշներ և ռիսկի գործոններ
Սրտի էլեկտրական առանցքի աջ թեքումը սովորաբար կլինիկորեն չի դրսևորվում և հայտնաբերվում է պատահաբար՝ ԷՍԳ-ի միջոցով: Դրսևորվող ախտանիշների մեծ մասը պայմանավորված են առանցքի շեղման պատճառներով: Ստորև բերված աղյուսակը ներկայացնում է չորս ամենատարածված պատճառները և դրանց հետ կապված նշանները, ախտանիշները և ռիսկի գործոնները:

## Պատճառներ
### Հիսի խրձի պաշարում
Հիսի խրձի ձախ ոտիկի հետին ճյուղի պաշարումը հանգեցնում է առաջին հերթին ձախ փորոքի առաջային պատի ակտիվացմանը, որին հաջորդում է փորոքի մնացած հատվածների ակտիվացումը վերևից ներքև և ձախից աջ: Արդյունքում ԷՍԳ-ի վրա դիտվում է սրտի էլեկտրկան առանցքի աջ թեքում: Երկխրձային պաշարումը աջ ոտիկի և ձախ ոտիկի առաջային ճյուղի կամ ձախ ոտիկի հետին ճյուղի պաշարման զուգակցումն է: Հետևաբար, դեպի փորոք գրգիռը տարածվում է մնացած ճյուղերի միջոցով: ԷՍԳ-ով դիտվում են Հիսի խրձի աջ ոտիկի պաշարմանը բնորոշ փոփոխություններ, զուգակցված էլեկտրական առանցքի ձախ կամ աջ թեքման հետ։

### Ձախ փորոքի կողմնային պատի ինֆարկտ
Ձախ փորոքի կողմնային պատը սնուցվում է ձախ առաջային վայրէջ և ձախ շրջադարձային զարկերակների ճյուղերով։ Կողմնային պատի ինֆարկտը հանգեցնում է էլեկտրական առանցքի շեղման ինֆարկտի տեղակայմանը հակառակ ուղղությամբ։

### Աջ փորոքի հիպերտրոֆիա
Աջ փորոքի պատի հաստության աճը հանգեցնում է սրտի էլեկտրական առանցքի դեպի աջ թեքմանը։

### Վաղաժամ ապաբևեռացման համախտանիշ
Վաղաժամ ապաբևեռացման համախտանիշը փորոքների վաղաժամ ակտիվացումն՝ AV հանգույցը շրջանցող լրացուցիչ ուղիներով: Վերջիններս սրտի զարգացման ընթացքում առաջացող ախտաբանական հաղորդչական ուղիներ են: Վաղաժամ ապաբևեռացման օրինակ է Վոլֆ-Պարկինսոն-Ուայթի համախտանիշը: Ձախ կողմնային հավելյալ ուղու առկայությունը հանգեցնում է էլեկտրական առանցքի աջ թեքման:

### Փորոքային տախիկարդիա
Խրձային տախիկարդիայի ժամանակ գրգիռները սովորաբար առաջանում են Հիսի խրձի ձախ ոտիկի հետին ճյուղից։ Դրանք առաջացնում են համեմատաբար կարճ տևողությամբ QRS կոմպլեքսներ՝ աջ ոտիկի պաշարման նշաններով։ Ձախ ոտիկի առաջային ճյուղից առաջացող տախիկարդիաները նույնպես հանգեցնում են առանցքի աջ թեքմանը։ Աջ փորոքի արտատար ուղու շրջանից առաջացած տախիկարդիան պայմանավորված է եռափեղկ փականի օղի շրջանից առաջացած գրգիռներով։ Աջ փորոքից առաջանալով՝ ազդակը տարածվում է թոքային փականից ներքև և հանգեցնում առանցքի աջ թեքմանը։

### Էկտոպիկ փորոքային ռիթմ
Գրգիռները առաջանում են սինուսային հանգույցից դուրս՝ փորոքում գտնվող էկտոպիկ օջախներից, հանգեցնելով լայն QRS կոմպլեքսների գրանցման։ Երբ գրգիռն առաջանում է առաջային պատի էկտոպիկ օջախներում սրտի էլեկտրական առանցքը թեքվում է դեպի աջ։

## Ախտաֆիզիոլոգիա
Սրտի էլեկտրական առանցքի աջ շեղման ախտաֆիզիոլոգիան կախված է կոնկրետ պատճառից: Ախտաֆիզիոլիական մեխանիզմները կարելի է դասակարգել չորս հիմնական խմբերի: Դրանք ներառում են աջ փորոքի հիպերտրոֆիա, ձախ փորոքի սրտամկանի ատրոֆիա, հաղորդչականության խանգարումներ և սրտի դիրքի փոփոխություն կրծքավանդակում:

### Աջ փորոքի հիպերտրոֆիա
Աջ փորոքի սրտամկանի զանգվածի մեծացումը կարող է հանգեցնել սրտի էլեկտրական առանցքի աջ թեքման: Մկանային զանգվածի աճով պայմանավորված մեծանում է սրտի աջ փորոքի դեպոլարիզացիայի ամպլիտուդը և տևողությունը ձախի համեմատ և հետևաբար, աջ փորոքի ազդեցությունը սրտի էլեկտրական առանցքի վրա գերիշխող կլինի:

### Ձախ փորոքի ատրոֆիա
Ձախ փորոքի սրտամկանի զանգվածի նվազումը հանգեցնում է սրտի էլեկտրական առանցքի աջ թեքման: Օրինակ՝ ձախ փորոքի իշեմիայի պատճառով առաջացած ֆիբրոզն ու ատրոֆիան հանգեցնում են սրտի ձախ կեսի դեպոլարիզացիայի թուլացման: Հետևաբար, աջ փորոքի դեպոլարիզացիան կլինի ավելի մեծ ամպլիտուդով, քան ձախինը, ինչը կտեղաշարժի առանցքը դեպի աջ:

### Հաղորդականության խանգարումներ
Փոփոխությունները սրտի հաղորդչական համակարգում կարող են հանգեցնել սրտի առանցքի աջ շեղման: Օրինակ՝ ձախ նախասրտից դեպի ձախ փորոք հավելյալ ուղով պայմանավորված, ինչպես Վոլֆ-Պարկինսոն-Ուայթի համախտանիշի ժամանակ, ձախ փորոքի ապաբևեռացումը սկսվում և ավարտվում է ավելի վաղ, քան աջինը: Հետևաբար, աջ փորոքն ավելի մեծ ազդեցություն կունենա սրտի էլեկտրական առանցքի վրա: 

### Կրծքավանդակում սրտի դիրքի փոփխություն
Սրտի գագաթը սովորաբար ուղղված է դեպի ձախ: Սրտի ուղղահայաց դիրքի դեպքում սրտի էլեկտրական առանցքը ուղղված է աջ: Սա կարող է դիտվել բարձրահասակ և նիհար անհատների շրջանում: Պաթոլոգիական վիճակները, ինչպիսիք են ձախակողմյան պնևմոթորաքսը և թոքերի հիպերինֆլյացիան (օրինակ՝ թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդություն), կարող են առաջացնել սրտի էլեկտրական առանցքի աջ թեքում: Դեքստրակարդիայի դեպքում նույնպես սրտի էլեկտրական առանցքը շեղված է աջ:

## Ախտորոշում

Ընդհանուր առմամբ, երբ դրդման գումարային վեկտորն ուղղված է դեպի էլեկտրոդը, ԷՍԳ-ի վրա գրանցվում է դրական ատամիկ, մինչդեռ երբ վեկտորն ունի հառակ ուղղությունը, գրանցվում է բացասական ատամիկ: Սրտի էլեկտրական առանցքը կարելի է գնահատել ԷՍԳ-ի միջոցով՝ օգտագործելով քարորդների մեթոդը կամ աստիճանի մեթոդը: 

Քարորդների մեթոդ․ սովորաբար դիտարկում են I և II արտածումները: Եթե I և II արտածումներում գերակշռում է դրական ատամիկը (վեցառանցքանի համակարգում համապատասխանում է 0°-ին և 60°-ին), ապա սրտի էլեկտրական առանցքը գտնվում է ձախ ստորին քարորդում՝ նորմայի սահմաններում: Մյուս կողմից, ինչպես ցույց է տրված նկար 2-ում, եթե I արտածման մեջ գերակշռում է բացասական ատամիկը (180°), իսկ II արտածման մեջ՝ դրականը, սրտի էլեկտրական առանցքը գտնվում է աջ ստորին քարորդում՝ ենթադրելով առանցքի աջ թեքում: Նույն կերպ, կարելի է օգտագործել I և aVF արտածումները: 

Աստիճանի մեթոդ․ նախ, անհրաժեշտ է գտնել ամենափոքր կամ իզոէլեկտրական QRS կոմպլեքսով արտածումը (a արտածում): Վեցառանցքանի համակարգի վրա ամենամեծ ատամիկով արտածումը գտնելուց հետո, պետք է որոշել դրան ուղղահայաց արտածումը (b արտածում): Եթե b արտածման մեջ գերակշռում է դրական ատամիկը, սրտի էլեկտրական առանցքը գտնվում է a և b էլեկտրոդների միջև։ 

Եթե QRS կոմպլեքսը բացասական է I արտածման մեջ և դրական՝ II-ում, QRS կոմպլեքսները, կարծես, «ձգվում» են միմյանց դիպչելու համար։ Սա նշանակում է առանցքի աջ թեքում։ Եվ հակառակը, եթե QRS կոմպլեքսը դրական է I արտածման մեջ և բացասական՝ II-ում, QRS կոմպլեքսները կարծես հեռանում են միմյանցից։ Սա վկայում է առանցքի ձախ թեքման մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հետազոտական մեթոդներ
Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ