Չորային եղանակ

[մինի|Չորային եղանակը [Լաոսում։ «Մեռած» ծառի և նրա ճյուղերի ստվերը երևում է Դոն Դետի չոր դաշտի վրա ուշ երեկոյին՝ արևոտ օրով և կապույտ երկնքով:]]

**Չորային եղանակ**, տարեկան ցածր տեղումների շրջան հատկապես արևադարձային գոտիներում։ Արևադարձային գոտիներում գերակշռում է անձրևային գոտին, որը տարվա ընթացքում տեղափոխվում է հյուսիսայինից հարավային գոտի և հետ՝ հարավայինից հյուսիս։ Արևադարձային գոտիներում չափավոր չորային եղանակը դիտվում է ամռանը կամ ձմռանը։

## Անձրևի գոտի
Արևադարձային անձրևային գոտին գտնվում է հարավային կիսագնդում մոտավորապես նոյեմբերից մինչև մարտ ամիսներին։ Այդ ժամանակահատվածում հյուսիսային արևադարձային շրջանները ունենում են ավելի չոր եղանակ և ավելի քիչ մթնոլորտային տեղումներ, և օրերը սովորաբար արևոտ են ողջ տարածքում։ Մայիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում անձրևային գոտին գտնվում է հյուսիսային կիսագնդում, իսկ հարավային կիսագնդում եղանակը չոր է լինում։ Ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման՝ արևադարձային կլիմայի համար չոր ամիսը այն ամիսն է, երբ միջին տեղումները 60 միլիմետրից (2.4 դյույմ) ցածր են։

Անձրևային գոտին հասնում է մոտավորապես այնքան հյուսիս, որքան Հյուսիսային (Խեցգետնի) արևադարձն է և այնքան հեռավոր հարավ, որքան Հարավային (Այծեղջյուրի) արևադարձն է։ Այս լայնությունների մոտ տարեկան լինում է մեկ խոնավ սեզոն և չոր եղանակ։ Հասարակածում լինում են երկու խոնավ և երկու չոր եղանակներ, քանի որ անձրևային գոտին լինում է տարին երկու անգամ՝ մեկ անգամ շարժվելով դեպի հյուսիս, իսկ մյուս անգամ՝ դեպի հարավ։ Տարածաշրջանները արևադարձային գոտիների և հասարակածի միջև կարող են ունենալ կարճատև խոնավ կամ երկարատև խոնավ սեզոն։ Տեղական աշխարհագրությունը կարող է էապես փոփոխել հետևյալ կլիմայական օրինաչափությունները։

## Երաշտ
Չորային եղանակի ընթացքում խոնավությունը բավականին ցածր է, ինչը դառնում է ջրային փոսերի առաջացման և գետերի ցամաքելու պատճատ։ Ջրի նման պակասը (և սննդի մատակարարման բացակայությունը) կարող է շատ արածող կենդանիների ավելի բերրի վայրեր հեռանալու պատճառ դառնալ։ Նմանատիպ կենդանիների օրինակներ են հետևյալները․ վագրաձիեր, ընձուղտներ, փղեր, ռնգեղջյուրներ, այծքաղներ, գնու, ասիական գոմեշներ, աֆրիկյան գոմեշներ, գաուրներ, գետակինճեր, էմու ջայլամներ, ջայլամներ, նանդուներ և ագեվազներ։ Քանի որ բույսերում նույնպես կա ջրի մեծ պակաս, անտառային հրդեհները հաճախ են պատահում։

## Հիվանդություններ
Տվյալները ցույց են տալիս, որ Աֆրիկայում չոր սեզոնի սկիզբը համընկնում է կարմրուկի դեպքերի աճի հետ, որը, ըստ հետազոտողների, կարող է պայմանավորված լինել չոր սեզոնին մարդկանց ավելի մեծ համակենտրոնացմամբ, քանի որ գյուղատնտեսական աշխատանքներ իրականացնելը անհնար է առանց ոռոգման։ Այս ընթացքում որոշ ֆերմերներ տեղափոխվում են քաղաքներ՝ ստեղծելով ավելի բարձր բնակչության խտության կենտրոններ և դրանով իսկ թույլ տալով հիվանդությանը ավելի շատ տարածվել։

## Ուսումնասիրություն
Նոր տվյալները ցույց են տալիս, որ հարավամերիկյան Ամազոնի խոնավ անտառների սեզոնային հատվածներում սաղարթների աճը և ծածկույթը տատանվում է չոր և խոնավ սեզոնների միջև՝ մոտ 25%–ով ավելի շատ տերևներով և չոր սեզոնին ավելի արագ աճով։ Այնուամենայնիվ, այս աճը պատահում է միայն Ամազոնի ավազանի «չխախտված» հատվածներում, որտեղ, ըստ հետազոտողների, արմատները կարող են ավելի խորը իջնել հողի մեջ և հավաքել ավելի շատ անձրևաջրեր։ Հայտնաբերվել է նաև այն, որ Ամազոնի ավազանում օզոնի մակարդակը շատ ավելի բարձր է չոր, քան խոնավ եղանակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամառ
Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Եղանակ
Կատեգորիա:Կլիմա
Կատեգորիա:Կլիմայագիտություն
Կատեգորիա:Մթնոլորտային տեղումներ
Կատեգորիա:Ջրաբանություն
Կատեգորիա:Տարվա եղանակներ
Կատեգորիա:Օդերևութաբանություն