Նեսվիժ

**Նեսվիժ** (, , , , , ), քաղաք Բելառուսում՝ Մինսկի մարզում։ Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 2009 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 14.300.: Նեսվիժի միջնադարյան ամրոցը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1586 թվականին, Ռեչ Պոսպոլիտայի արքա Ստեֆան Բատորիից, Լիտվայի մեծ իշխանության պետական գործիչ Միկոլայ (Նիկոլայ) Քշիշտոֆ Ռաձիվիլի (Սիրոտկայի) խնդրանքով։

## Պատմություն
* 1223 – բնակավայրը հիշատակվել է Կալկա գետի մոտ մոնղոլների դեմ մղված ճակատամարտի կապակցությամբ
* 1445 թ. սեպտեմբերի 17 – Կազիմեժ IV Յագելոնչիկ արքան Նեսվիժը հանձնել է լիտվական բոյար Միկոլայ Նեմիրովիչին, որը մեծ ներդրում էր ունեցել գահին նրա բարձրանալու գործում։ Ընդունված է այս թվականը համարել Նեսվիժի հիմնադրման տարի, որը վկայված է պատմական աղբյուրներում։
* Միկոլայ Նեմիրովիչը եկեղեցի է հիմնել Նեսվիժում։ 1492 թվականի մի փաստաթղթում արքան հավանության է արժանացրել եկեղեցու համար նրա սահմանած վարձաչափը։
* Միկոլայ Նեմիրովիչի մահվանից հետո բնակավայրը վերստին դարձել է արքայի սեփականությունը։
* 1492 նոյեմբերի 10-ին Ալեքսանդր Յագելոնչիկը Նեսվիժը հանձնել է Տրակայի վոևոդա Պյոտր Մոնտիգերդովիչին։
* 1533 – բնակավայրի տերը դարձած Միկոլայ Քշիշտոֆ Ռաձիվիլ Սիրոտկան (1549–1616)՝ Լիտվայի մեծ իշխանության մարշալը, պարսպապատել է Նեսվիժը, կառուցել ամրոցը, ճիզվիտական եկեղեցին։ 
* 1561-1562 - Մացեյ Կավենչինսկին Նեսվիժում հիմնադրել է «Լեհ եղբայրների» հրատարակչական տունը, որոնք հետագայում իրենց եկեղեցին են կառուցել քաղաքում։
* 1906 դեկտեմբերի 21 – լեհական կրթական ընկերությունը գրանցվել է Նեսվիժում և եռանդուն գործունեություն ծավալել լեհերեն ուսուցումն առաջ մղելու ուղղությամբ։ 1909 թվականին ցարական կառավարությունն արգելել է ընկերության գործունեությունը։
* 1909 – տեղական ընտրությունների արդյունքում քաղաքային խորհրդում տեղեր են զբաղեցրել 11 լեհ, 3 ռուս և 1 հրեա։
* 1918 – Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին քաղաքը գտնվել է գերմանացիների տիրապետության տակ։
* 1918 թ. դեկտեմբեր – գերմանացիների հեռանալուց հետո բոլշևիկներն առանց կռվի տիրել են քաղաքին։
* 1919 թ. մարտի 14 – ապստամբած քաղաքացիները քշել են բոլշևիկներին, սակայն 5 օր անց ապստամբությունը ճնշվել է, կազմակերպիչները գնդակահարվել են։
* 1945–1991 – քաղաքը գտնվել է Բելոռուսական ԽՍՀ-ի, այնուհետև՝ Բելառուսի Հանրապետության կազմում։

## Պատկերասրահ

Nesvizh Castle 2011.JPG|Ամրոցը
File:Замак-палац у Нясьвіжы знутры.jpg|Ամրոցը ներսից
File:Нясвіж Касцёл Божага Цела.JPG|Եկեղեցին
Nesvizh pond.jpg|
Нясвіж. Касцёл Божага Цела і вежа.jpg|Տիրոջ մարմնի եկեղեցու զանգակատունը
File:Nyasvizh SluckGate 001 4603.jpg|Սլուցկյան դարպասը
File:Belarus Nesvizh Town Hall 7870 2060.jpg|Քաղաքապետարանը
File:Нясвіж. Вежа-званіца былога касцёла і кляштара бенедыктынак (2).jpg|Բենեդիկտյան վանքը
File:Нясвіж. Дом рамесніка 2.jpg|Գդանսկյան տունը
Simon Budny Nesvizh 02.JPG|Սիմոն Բուդնու արձանը


## Քույր քաղաքներ
Նեսվիժը բարեկամական և գործընկերային սերտ հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.

* Բիրժայ, Լիտվա
* Բոյարկա, Ուկրաինա
* Կարմել, Իսրայել
* Գատչինսկի շրջան, Ռուսաստան
* Գորիս, Հայաստան
* Իսմայիլլի, Ադրբեջան
* Մարկովկայի շրջան, Ուկրաինա
* Օդոլյանուվ, Լեհաստան
* Պուլավի, Լեհաստան
* Ռադվիլիշկիս, Լիտվա
* Ռեուտով, Ռուսաստան
* Ռոզոլինի, Իտալիա
* Սիլիվրի, Թուրքիա
* Ստարոբելսկի շրջան, Ուկրաինա
* Զեմուն, Սերբիա
* Զլոտով, Լեհաստան

## Անվանի անձինք
* Կարոլ Ստանիսլավ Ռաձիվիլ,  Լիտվայի և Լեհաստանի ազնվական, քաղաքական գործիչ
* Միխաել Գոլենևսկի, լեհ լրտես
* Պյոտր Յարոշևիչ, լեհ քաղաքական գործիչ
* Միխալ Վիտուշկա, ֆաշիստական էսէսի «Բելառուսական սև կատուներ» խմբավորման պարագլուխ

## Գրականություն
* Dariusz Tarasiuk - Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918,  Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Լյուբլին, 2007, 211 էջ, isbn = 978-83-227-2629-7}}
* Anny Kaminsky - Miescy pamiaci achwiarau kamunizmu u Biełarusi url = https://web.archive.org/web/20150611084525/http://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/download.php?file=uploads%2Fpdf_publikationen%2Fbelarusgof.pdf, Fundacja Badań nad Dyktaturą SED, Lipsk, 2011, 278 էջ 
* Lech Wyszczelski -  Wojna polsko-rosyjska 1919–1920, Bellona, Վարշավա, 2010, 696 էջ, հատոր 1, isbn = 978-83-11-11934-5

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official web page of Parish of «Corpus Christi» in Niasvizh
* Church of the Corpus Christi
* Gates of Sluck
* Nesvizh Regional Executive Committee 
* Jurkau kutoczak — Юркаў куточак — Yury's Corner. Старажытнае дойлідства Нясьвіжа 
* Monuments of Nesvizh 
* Photos on Radzima.org
* History and sightseeing on belarustourism.by
* The murder of the Jews of Nesvizh  during World War II, at Yad Vashem website.
* About the Jewish community of Nesvizh , at Yad Vashem website.

Կատեգորիա:Բելառուսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով