Արկադի Ռայկինի անվան էստրադայի թատրոն

**Արկադի Ռայկինի անվան էստրադայի թատրոն** (), ռուսական էստրադայի պետական թատրոն (մշակույթի պետական բյուջետային հիմնարկ), բացվել է 1939 թվականի աշնանը Լենինգրադում և մինչ օրս գործում է Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։

*Լենինգրադի էստրադայի և մանրապատումների թատրոնը* դարձել է ԽՍՀՄ-ում առաջին պետական պրոֆեսիոնալ էստրադայի թատրոնը։ Ներկայիս լրիվ անվանումն է «Սանկտ Պետերբուրգի «Արկադի Ռայկինի անվան էստրադայի թատրոն» պետական բյուջետային մշակութային հաստատություն» (կրճատ՝ Սանկտ Պետերբուրգի «Արկադի Ռայկինի անվան էստրադայի թատրոն» պետական բյուջետային հաստատություն):

2002 թվականի մարտին Էստրադայի թատրոնը կոչվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Արկադի Ռայկինի անունով, որը 1943 թվականից գրեթե քառասուն տարի զբաղեցրել էր թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնը։

Թատրոնի շենքը, որը կառուցվել է 1796 թվականին, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովուրդների մշակութային ժառանգության օբյեկտ է (տարածաշրջանային նշանակության) և պահպանվում է պետության կողմից։  Թատրոնը գտնվում է Բոլշայա Կոնյուշեննայա փողոցի թիվ 27 տանը։ Այնտեղ՝ «Демутов трактир» հյուրանոցի սենյակներում, 1828 թվականին Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինը գրել է իր հայտնի «Պոլտավա» բանաստեղծությունը։  20-րդ դարի սկզբին այս շենքում տեղակայված է եղել հայտնի «Медведь» ռեստորանը, որի մշտական հաճախորդներ էին Ֆեոդոր Իվանովիչ Շալյապինը և Վերա Ֆեոդորովնա Կոմիսարժևսկայան։

## Պատմություն
19-րդ դարում այս տարածքում գտնել է «Դեմուտով պանդոկ» հյուրանոցը, որի հյուրերն են եղել Պուշկինը, Գրիբոյեդովը, Բատյուշկովը, Չաադաևը, Տուրգենևը։  20-րդ դարի սկզբին Բոլշայա Կոնյուշեննայային նայող շենքը զբաղեցրել է նորաձև «Медведь» ռեստորանը։  1930-ականներին նախկին ռեստորանը վերածվել է թատրոնի։

1939 թվականին այստեղ բացվել է Լենինգրադի էստրադայի և մանրապատումների թատրոնը։  Շուտով նոր թատրոնի թատերախմբին է միացել երիտասարդ կոնֆերանսիե Արկադի Ռայկինը։ Երեք տարի անց (1942 թվականին) նա դարձել է Լենինգրադի մանրապատումների թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար և գրեթե քառասուն տարի ղեկավարել է այն։  Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ թատերախումբը ելույթ է ունեցել դաշտային օդանավակայաններում, հրետանային դիրքերում և մարտական նավերի տախտակամածներում: 1944 թվականին թատրոնը վերադարձել է Լենինգրադ։

Չնայած բազմաթիվ խնդիրներին և դժվարություններին՝ Ռայկինն իր թատրոնը դարձրել է լենինգրադցիների ամենասիրված հանգստի վայրերից մեկը։  Նա իր շուրջը հավաքել է հիանալի արտիստների մի խումբ: Տարբեր ժամանակներում այդ բեմ են բարձրացել Լեոնիդ Ուտեսովը և Կլավդիա Շուլժենկոն, Մարիա Միրոնովան և Ալեքսանդր Մենակերը, Վենիամին Նեչաևը և Պավել Ռուդակովը, Էդուարդ Խիլը և Մարիա Պախոմենկոն։

Օդեսայում հյուրախաղերի ժամանակ Ռայկինը նկատել է «Պառնաս-2» երիտասարդական թատրոնի տաղանդավոր դերասաններ Միխայիլ Ժվանեցկիին, Ռոման Կարցևին և Վիկտոր Իլչենկոյին և 1962 թվականին հրավիրել նրանց աշխատելու իր թատրոնում։

1980-ական թվականներին Մանրապատումների թատրոնը տեղափոխվել է Մոսկվա և 1987 թվականից սկսել է կոչվել «Սատիրիկոն»։  Նույն թվականին կյանքից հեռաել է Արկադի Ռայկինը, իսկ «Սատիրիկոնը» գլխավորել է նրա որդին՝ Կոնստանտինը։

1981 թվականին ԳԻՏԻՍ-ն ավարտելուց հետո Լենինգրադի Պուշկինի անվան դրամատիկական ակադեմիական թատրոն է ուղարկվել ստաժոր ռեժիսոր Գենադի Եգորովը: Արտիստներ Նինա Մամաևայի, Ե. Ակուլիչևայի, Վալենտինա Պանինայի, Նիկոլայ Բուրովի, Ռուդոլֆ Կուլդի, Բ. Սամոշինի, Վ. Պետրովի հետ նա բեմադրել է Ժ. Կոկտոյի «Սարսափելի ծնողները» և Վ. Արոյի «Հինգ ռոմանս հին տանը»  ներկայացումները։

Ժ. Կոկտոյի և Վ. Արոյի դրամատուրգիան չէր տեղավորվում Լենինգրադի Պուշկինի անվան դրամատիկական ակադեմիական թատրոնի ղեկավարության ռեպերտուարային քաղաքականության մեջ, ուստի ներկայացումները խաղացել են Լենինգրադի էստրադայի պետական թատրոնի բեմում: 1983 թվականին Էստրադայի թատրոնում Գենադի Եգորովը բեմադրել է Գենադի Մամլինի «Զանգեր» պիեսը։  Ներկայացումը թողարկվել է արտիստներ Վ. Պանինայի, Ռ. Գրոմադսկու հետ «Մի ասա մնաս բարով» ( վերնագրով և ձայնագրվել Լենինգրադի հեռուստատեսությամբ։

2002 թվականի մարտին Էստրադայի թատրոնը կոչվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Արկադի Իսահակի Ռայկինի անունով։

2008 թվականի դեկտեմբերին Էստրադայի թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար է նշանակվել Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ Յուրի Նիկոլաևիչ Գալցևը։

2010-2011 թվականներին թատրոնում կատարվել է հիմնանորոգում, որի արդյունքում ոչ միայն վերականգնվել է հարթակի պատմական տեսքը, այլև այն հագեցվել է նորագույն տեխնիկայով, որը թույլ է տալիս ստեղծել ժամանակակից ներկայացումներ՝ բարդ բեմադրական և գեղարվեստական լուծումներով: Հանդիսասրահը և ճեմասրահը հարմարավետ են դարձվել հանրության համար։

## Խաղացանկ
* «Համերգ յուրայինների համար» («Концерт для своих!»), Յուրի Գալցևի բենեֆիսը բեմում իր գործընկերների՝ Յուրի Միխայլիկի և Իգոր Յարոշևիչի (դուետ «Գարիկ և Յուրիկ»), երաժիշտ Իլյա Զուբովի, Էստրադայի թատրոնի դերասանների մասնակցությամբ։ 
* «Տուն», դրամատիկական կատակերգություն Եվգենի Գրիշկովեցի և Աննա Մատիսոնի համանուն պիեսի հիման վրա,  ռեժիսոր՝ Օլեգ Կուլիկով – Յուրի Գալցևի առաջին դրամատիկական դերն է թատրոնի բեմում: Բացի նրանից, դրա ստեղծման գործում մեջ ներգրավված են Անդրեյ Զիբրովը, Տատյանա Կալաշնիկովան / Աննա Տիտովան, Մարիա Նասիրովան, Ալյոնա Կուխոտկինան և ուրիշներ:
* «Ամուսնանալու արվեստը», երաժշտական կատակերգություն է Օսկար Ուայլդի «Որքան կարևոր է լուրջ լինելը»պիեսի հիման վրա, բեմադրության հեղինակ՝ Վլադիմիր Գլազկով, երաժշտությունը՝ Վլադիմիր Բասկին, լիբրետոն՝ Եվգենի Մուրավյովի։ 
* «Խաղում ենք Ֆիգարո», երաժշտական կատակերգություն, որը հիմնված է Բոմարշեի «Սևիլյան սափրիչը» պիեսի վրա, ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Գլազկով, բեմադրությանը մասնակցել են Յուրի Գալցևը, Վլադիմիր Գլազկովը և էստրադայի թատրոնի երիտասարդ արտիստները, 
* «Կատակերգություն անիվների վրա կամ Վելոդրամա», թատերական ծրագիր ծաղրածուական արվեստի, կրկեսի, բուռլեսկի և էստրադային շոուի տարրերով, գլխավոր դերում հանդես է եկել հայտնի ծաղրածու-միմոս Վալերի Կեֆտը։ 
* «Ֆենոմեններ», Ալեքսանդր Սինոտովի ներկայացումը՝ հիմնված Գրիգորի Գորինի համանուն պիեսի վրա, դերերում՝ Անդրեյ Ֆեդորցով, Անդրեյ Նոսկով, Ալեքսեյ Վասիլև, Օքսանա Բազիլևիչ:
* «Երևակայական հիվանդը», Մոլիերի կատակերգությունը Նինա Չուսովայի բեմադրությամբ, դերասանական անսամբլի կենտրոնական դուետ՝ դերասան և շոումեն Վյաչեսլավ Մանուչարովը և Յուրի Գալցևը, որը բեմում միանգամից երեք տարբեր կերպար է ստեղծել։ 
* «Աստվածային կատակերգություն» (Իսիդոր Շտոկի համանուն պիեսի հիման վրա), Նինա Չուսովայի երկրորդ աշխատանքը Էստրադայի թատրոնի բեմում, գլխավոր դերում՝ Յուրի Գալցև։
* «Շոու իսկական լեդիների համար», երաժշտական կատակերգություն 1959 թվականի հոլիվուդյան «Ջազում միայն աղջիկներ են» ֆիլմի հիման վրա, բեմադրությունը՝ Վլադիմիր Գլազկովի:
* «Ողջույն, ես ձեր մորաքույրն եմ», գործազուրկ արկածախնդիր Բաբս Բաբերլեյի պատմությունը՝ դերասան և ռեժիսոր Անդրեյ Նոսկովի բեմադրությամբ և կատարմամբ։ 
* «Շուրա-Մուրա», ներկայացում Վասիլի Շուկշինի պատմվածքների հիման վրա, բեմադրությունը՝ Յուրի Գալցևի և Վլադիմիր Գլազկովի:
* «Կատու մայրիկը», ընտանեկան մյուզիքլ՝ հիմնված չիլիացի գրող Լուիս Սեպուլվեդայի հեքիաթային պատմվածքի վրա, դրամատուրգ՝ Ալեքսանդր Շավրին, երաժշտությունը՝ Մաքսիմ Լեոնիդովի, ռեժիսոր՝ Անդրեյ Նոսկով:
* «Կաբարե «Արջ», էստրադային ծրագիր, որը բաղկացած է բազմաթիվ բազմազան համարներից, բեմադրությունը՝ Յուրի Գալցևի և Վլադիմիր Գլազկովի:
* «Կաշտանկա», ներկայացում փոքրիկ հանդիսատեսի համար՝ հիմնված Անտոն Չեխովի պատմվածքի վրա, ռեժիսոր՝ Յուրի Կատաև:
* «Մոխրոտը», համանուն հեքիաթի ժամանակակից տարբերակը փոքրիկ հանդիսատեսի համար, ռեժիսոր՝ Յուրի Կատաև:
* «Երբ մենք երիտասարդ էինք...», Յուրի Գալցևի ներկայացումը, որը հիմնված է ռազմական և նախապատերազմական ժամանակների խորհրդային երգերի վրա, նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթողների սերնդին։ Ներկայացմանը մասնակցել են էստրադայի թատրոնի երիտասարդ դերասանները։ 
* «Ռիկի-Տիկկի-Տավի», մյուզիքլ Ռեդյարդ Քիփլինգի համանուն պատմվածքի մոտիվներով, ռեժիսոր՝ Իլյա Արխիպով:
* «Կախարդական մատանին», երաժշտական ներկայացում՝ հիմնված Արխանգելսկի գրող Բորիս Շերգինի ստեղծագործությունների վրա, ռեժիսոր՝ Իլյա Արխիպով:
* «Բարմալեյ», մյուզիքլ՝ հիմնված Կոռնեյ Չուկովսկու ստեղծագործությունների վրա, ռեժիսոր՝ Իլյա Արխիպով:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թատրոնի պաշտոնական կայքը
*  
* Энциклопедия циркового и эстрадного искусства. Ленинградский театр миниатюр. Сайт «В мире цирка и эстрады» // ruscircus.ru 

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի թատրոններ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 1