Սմարթիզ (դեղահատաձև կոնֆետ)

ԱՄՆ-ում Սմարթիզը դեղահատաձև կոնֆետների տեսակ է, որը 1949 թվականից արտադրում է Սմարթիզ կոնֆետների ընկերություն (նախկինում՝ Ce De Candy): Սմարթիզ կոնֆետները արտադրվում են Նյու Ջերսիի Union Township և Կանադայի Newmarket, Օնտարիո քաղաքներում գտնվող գործարաններում։ Կանադայում տարածվող այս կոնֆետները վաճառվում են Rockets անվանումով՝ խուսափելու համար շփոթությունից Սմարթիզ շոկոլադե կոնֆետների հետ, որոնք արտադրվում է Նեստլե ընկերության կողից, որը Կանադայում ունի ապրանքանիշ։ Նյու Ջերսիի գործարանը տարեկան արտադրում է մոտ 1 միլիարդ գլանաձև Սմարթիզ, իսկ ընդհանուր առմամբ ընկերությունը տարեկան արտադրում է ավելի քան 2.5 միլիարդ կոնֆետ։

Յուրաքանչյուր կոնֆետ սկավառակի ձև ունի՝ մոտ 1 սմ (0.39 դյույմ) տրամագծով և մոտ 4 մմ (0.16 դյույմ) բարձրությամբ։ Ավելի մեծ տարբերակները ունեն 2.5 սմ (0.98 դյույմ) տրամագիծ և մոտ 6 մմ (0.24 դյույմ) հաստություն։ Սմարթիզը վաճառվում են փաթեթավորված գլանակներով, որոնք պարունակում են տարբեր գույների կոնֆետներ, այդ թվում՝ սպիտակ, ինչպես նաև պաստելային դեղին, վարդագույն, նարնջագույն, մանուշակագույն և կանաչ։ Յուրաքանչյուր գույն ունի յուրահատուկ համ։ Դրանք սովորաբար փաթեթավորվում են 15 կոնֆետից բաղկացած գլանակներով։ Սմարթիզ կոնֆետները չեն պարունակում գետնանուշ, գլյուտեն, ճարպ կամ կաթնային բաղադրիչներ։ Բացի այդ, դրանք ամբողջովին բուսական ծագման են և հարմար են վեգանների համար։

## Պատմություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Դեե ընտանիքը ձեռք բերեց դեղահատավորման մեքենաներ և վերափոխեց դրանք կոնֆետներ արտադրելու համար։ Դրա արդյունքում կոնֆետները ձեռք բերեցին դեղահատի տեսք և ծածկույթ։ 1970-ականներին, երբ շաքարի գները կտրուկ աճեցին, Ce De Candy ընկերությունը փոխարինեց շաքարը գլյուկոզով։

Էդուարդ Դեեն 1949 թվականին Բլումֆիլդ, Նյու Ջերսի քաղաքում հիմնադրեց Ce De Candy ընկերությունը։ 2011 թվականին այն վերանվանվեց Սմարթիզ կոնֆետների ընկերություն՝ իր ամենահայտնի արտադրանքի անունով։

2004 թվականին Ce De Candy ընկերությունը, Rock The Vote նախաձեռնության հետ համատեղ արտադրեց 500,000 հատուկ թողարկման Սմարթիզ՝ փաթեթավորման վրա "Rock the Vote" մակագրությամբ։ 2009 թվականին թողարկվեց 3.5 ունցիա (99 գրամ) տարողությամբ թատերական տուփ՝ ռետրո ոճի ձևավորմամբ։ 2011 թվականի օգոստոսին ընկերությունը հաստատեց, որ Սմարթիզ կոնֆետները վեգան են։

2022 թվականի հոկտեմբերի 2-ից Սմարթիզը հիմնադրեց ազգային Սմարթիզ օրը՝ նշանավորելով Էդուարդ Դեեի ծննդյան օրը։ Այդ օրը կազմակերպվեց մեկ տարվա պաշարով կոնֆետների մրցույթ, ինչպես նաև մեկնարկեց TikTok-ի մարտահրավեր։

### Քթով ներշնչելու հակասությունը
2011 թվականի հունվարին Յուտայի Պրովո քաղաքի միջին դպրոցներից մեկը հաղորդեց, որ իր աշակերտները սկսել են մանրացնել Սմարթիզ կոնֆետները՝ վերածելով դրանք նուրբ փոշու, և ներշնչել, ինչն ընդօրինակում էր թմրանյութի օգտագործման ձևերից մեկը։ Այս միտումը տարածվել էր ՅուԹյուբում։ Դրա առողջական հետևանքներից կարող էին լինել քթի խոռոչի վնասվածքները, գրգռվածությունը և հնարավոր ալերգիկ ռեակցիաները։ Նույն ժամանակահատվածում Պորտսմուտի դպրոցում նկատվել էր նման միտում, որտեղ աշակերտները «ծխում» էին Սմարթիզ՝ բերանի միջոցով ներշնչում փոշին և արտաշնչում այն՝ նմանակելով ծխախոտի ծուխը։

## Արտադրություն
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Smarties_Rolls.JPG|մինի|Սմարթիզ գլանակներ
Սմարթիզ կոնֆետների ընկերությունն ունի երկու գործարան՝ մեկը Նյու Ջերսի նահանգի Յունիոն քաղաքում, իսկ մյուսը Կանադայի Օնտարիոյի Նյումարքեթ քաղաքում։ Գործարանները արտադրում են Սմարթիզ կոնֆետներ օրը 24 ժամ, շաբաթը հինգ օր, օրական ավելի քան 70,000 ֆունտ (մոտ 32,000 կիլոգրամ)։ Չոր բաղադրիչների խառնվելուց հետո դրանք սեղմվում են հատերի ձևով, ապա դասավորվում և փաթեթավորվում Սմարթիզի գլանակի մեջ։ Սմարթիզ կոնֆետների ընկերությունը տարեկան արտադրում է ավելի քան 2 միլիարդ Սմարթիզ գլանակ։

### Բաղադրիչներ
Սմարթիզ կոնֆետների բաղադրիչներն են գլյուկոզը, կիտրոնաթթուն, կալցիումի ստեարատը, բնական և արհեստական բուրավետիչները, ինչպես նաև գունանյութերը։ Մի գլանակ Սմարթիզում պարունակվում է 25 կալորիա և 6.9 գրամ շաքար։

### Բուրավետիչներ
Յուրաքանչյուր փաթեթում ներառված է պաստելային գույների խառնուրդ, որոնք համապատասխանում են հետևյալ համերին․

* Սպիտակ – Նարնջի կրեմ
* Դեղին – Արքայախնձոր
* Վարդագույն – Բալ
* Կանաչ – Ելակ
* Մանուշակագույն – Խաղող
* Նարնջագույն – Նարինջ

Սմարթիզ կոնֆետների ընկերությունն արտադրում է նաև X-treme թթու և տրոպիկալ տեսակները։ 2015 թվականի հոկտեմբերին ընկերությունը ներկայացրեց կրեմային Սմարթիզ, որոնք քառորդ չափի կոնֆետներ են՝ մեկ կողմում Սմարթիզ, իսկ մյուս կողմում՝ կրեմի համով։

## Ծանոթագրություններ