Հեղինակային իրավունքն Ավստրալիայում

**Ավստրալիայի հեղինակային իրավունքի մասին օրենք**, սահմանում է ստեղծագործական և գեղարվեստական ստեղծագործություններ ստեղծողների իրավաբանորեն պարտադիր իրավունքները՝ համաձայն Ավստրալիայի օրենսդրության։ Ավստրալիայում հեղինակային իրավունքի շրջանակը սահմանվում է 1968 թվականի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքում (փոփոխված)։ Նախագծերը կարող են ծածկվել հեղինակային իրավունքի մասին օրենքով (որպես քանդակներ կամ գծանկարներ), ինչպես նաև Դիզայնի օրենքով։ 2007 թվականից ի վեր կատարողները բարոյական իրավունք ունեն ձայնագրելու իրենց աշխատանքը։

Մինչև 2004 թվականը Ավստրալիայում հեղինակային իրավունքը հիմնված էր «գումարած 50» կանոնի վրա, որը ոչ իրավունքները պաշտպանում է աշխատում է հեղինակի մահից հետո մինչև 50 տարի։ 2004 թվականին ԱՄՆ-ի և Եվրամիության օրենսդրության համաձայն այն փոխվեց «գումարած 70» կանոնի, բայց այդ փոփոխությունը չի կատարվել հետադարձ ուժով։ Հետևանքն այն է, որ հեղինակի աշխատանքը, որը մահացել է մինչև 1955 թվականը, սովորաբար գտնվում է Ավստրալիայում հանրային տիրույթում։

Ավստրալիայում հեղինակային իրավունքը վերաբերում է պետական օրենսդրությանը և ստեղծվել է Ավստրալիայի խորհրդարանի կողմից։ Պատմականորեն, հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը հիմք է հանդիսացել բրիտանական հեղինակային իրավունքի մասին օրենքի համար, բայց ներկայումս այն նաև արտացոլում է միջազգային ստանդարտները, որոնք հիմնված են Բեռնի գրական և գեղարվեստական ստեղծագործությունների պաշտպանության կոնվենցիայի, հեղինակային իրավունքի այլ միջազգային պայմանագրերի և բազմակողմ պայմանագրերի վրա, Իսկ վերջերս ՝ ԱՄՆ-Ավստրալիա ազատ առևտրի համաձայնագրի վրա։

## Պատմություն
Ավստրալիայի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը սկիզբ է առնում բրիտանական հեղինակային իրավունքի մասին օրենքից, որը ստեղծվել է բրիտանական խորհրդարանում օգտագործելով 1828 ակտը, Աննայի Բրիտանական կանոնադրությունը 1709։ Երբ հեղինակային իրավունքը ներդրվել է Ավստրալիայում, բրիտանական հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը ընդլայնվել է ներդրման օրենքի դրույթների վերաբերյալ գրական սեփականության, ներառում տպում և քանդակներ։ 19-րդ դարում օրենքը տարածվեց նաև այլ ստեղծագործությունների վրա, ներառյալ նկարները, գծանկարները և լուսանկարները։

Ըստ 1901 թվականի Ավստրալիայի գաղութները, հետագայում պետությունները, ինչպես նաև ընդունել է հեղինակային իրավունքի մասին օրենքները։ Ավստրալիայի սահմանադրությունը դաշնային խորհրդարանին իրավունք է տալիս օրենքներ ընդունել հեղինակային իրավունքի և մտավոր սեփականության վերաբերյալ։

Ավստրալիայի առաջին դաշնային հեղինակային իրավունքի մասին օրենսդրությունը 1905 թվականին հեղինակային իրավունքի մասին օրենքն էր, որը ներկայացնում է բրիտանական հեղինակային իրավունքի հեռանալը։ 1905 թվականին Ավստրալիայի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքն ուժի մեջ մտավ 1905 թվականին։ Ավստրալիան դարձավ բրիտանական կայսերական հեղինակային իրավունքի համակարգի մի մասը 1912 թվականի հուլիսի 1-ից, երբ ընդունվեց 1911 թվականի Ավստրալիայի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը:1911 թվականի Մեծ Բրիտանիայի օրենքը կիրառվում էր Բրիտանական կայսրության ողջ տարածքում, այդ թվում՝ անկախ երկրներում, ինչպիսիք են Ավստրալիան, Կանադան, Նոր Զելանդիան և Հարավային Աֆրիկան։

1911 թվականի օրենքում կարևոր փոփոխություններ են կատարվել հեղինակային իրավունքի ոլորտում։ 1911 թվականին օրենքը վերացրեց չհրապարակված աշխատանքների ընդհանուր իրավունքի հեղինակային իրավունքը։ Հեղինակային իրավունքի կայսերական համակարգի շրջանակը (Մեծ Բրիտանիայի օրենքի փոփոխություններով) ընդլայնվել է ճարտարապետության, ձայնային ձայնագրությունների և շարժվող պատկերների (անիմացիայի)իրավունքների ներառմամբ։

## Հեղինակային իրավունքի մասին օրենք հազար ինը հարյուր վաթսունութ
Բրիտանական հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը 1911 շարունակում է կիրառել Ավստրալիայում, մինչև ուժի մեջ է մտել մայիսի 1 -ին 1969 Ավստրալիայի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը 1968։  1968 թվականի օրենքն ընդունվել է կայսերական համակարգի փլուզումից և 1956 թվականի բրիտանական հեղինակային իրավունքի մասին օրենքի փակումից հետո։

1968 թվականի օրենքը ուժի մեջ է մնում մի շարք փոփոխություններով և այսօր:Օրենքի առաջին խոշոր փոփոխությունը հասունացավ 1974 թվականին, երբ Ուիթլեմի կառավարությունը հանձնարարեց հեղինակային իրավունքի մասին օրենսդրության հանձնաժողովին, որը նախագահում էր դատավոր Ֆրանկան, ուսումնասիրել դրա ազդեցությունը։ Հանձնաժողովը նաև առաջարկել է ուսումնասիրել հեղինակային իրավունքի վրա պատճենահանման ազդեցությունը և առաջարկություններ ներկայացնել Ավստրալիայի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքում որևէ փոփոխության վերաբերյալ՝ հեղինակային իրավունքի սեփականատերերի և հեղինակային իրավունքի օգտագործողների միջև շահերի հավասարակշռություն հաստատելու համար՝ վերագրական վերարտադրության վերաբերյալ։

## Հեղինակային իրավունքի գործողության ժամկետը
Նախքան 2004 թվականին փոփոխություններ կատարելը, Ավստրալիան օգտագործեց «գումարած 50» կանոնը որոշելու համար ստեղծագործության հանրային տիրույթ անցնելու ժամկետը, այսինքն՝ գրական, երաժշտական կամ գեղարվեստական ստեղծագործությունները և այլն, հեղինակի մահվան տարվան հաջորդող 50 տարի անց անցնում են հանրային տիրույթ, որոշ բացառություններով։ Փոփոխությունները փոխեցին կանոնը "գումարած 70"-ի, ինչը Ավստրալիայի օրենսդրությունը համապատասխանեցրեց ԱՄՆ-ի, Եվրամիության և մի շարք այլ իրավասությունների օրենքներին, բայց դա ավելին է, քան նվազագույն «գումարած 50»-ը (սահմանված է Բեռնի կոնվենցիայով)։ Այս փոփոխությունը հետադարձ ուժ չունի, այնպես որ, եթե հեղինակային իրավունքը լրացել է մինչև փոփոխությունների ուժի մեջ մտնելը, այն չի վերսկսվում, որի արդյունքում՝
* Մինչև 1955 թվականի հունվարի 1-ը մահացած հեղինակի կյանքի ընթացքում հրատարակված ցանկացած ստեղծագործության վրա հեղինակային իրավունք չի տարածվում։
* 1954 թվականի դեկտեմբերի 31-ից հետո մահացած հեղինակի կենդանության օրոք հրատարակված ցանկացած ստեղծագործության հեղինակային իրավունքները պահպանվում են հեղինակի մահից հետո 70 տարի (70 տարի ժամանակահատվածը հաշվարկվում է համապատասխան օրացուցային տարվա ավարտից)։

Բացի այդ, հեղինակի մահից հետո հրատարակված ցանկացած աշխատանք հանրային տիրույթ է անցնում առաջին հրապարակման տարվանից 70 տարի անց։

Լուսանկարները, ձայնային ձայնագրությունները, ֆիլմերը և անանուն կամ կեղծանվամբ հրատարակված հեղինակային իրավունքի ստեղծագործությունները պահպանվում են դրանց առաջին հրապարակման պահից 70 տարվա ընթացքում։ Հեռուստատեսային և ռադիոհեռարձակումը հեղինակային իրավունքով պաշտպանված է միայն իրենց առաջին եթերից Մեկ տարի անց 50 տարի անց (չնայած եթերում պարունակվող նյութը կարող է առանձին հեղինակային իրավունքով պաշտպանված լինել)։

## Հեղինակային իրավունքի փոփոխությունների ժամանակացույց
* 1869, Վիկտորիա նահանգում ընդունվեց հեղինակային իրավունքի առաջին կանոնադրությունը։ Նմանատիպ օրենքներ ընդունվել են Հարավային Ավստրալիայում, Հարավային Ուելսում և Արևմտյան Ավստրալիայում համապատասխանաբար 1878, 1879 և 1895 թվականներին։
* 1901, Ավստրալիայի Ֆեդերացիա։ Դաշնային խորհրդարանին, Ավստրալիայի Սահմանադրության 51-րդ (18) բաժնի համաձայն, իրավունք է տրվում ընդունել օրենքներ, որոնք վերաբերում են «հեղինակային իրավունքին, գյուտերի արտոնագրերին և նմուշներին և ապրանքային նշաններին»։
* 1905, ընդունվեց հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը 1905 թվականին։
* 1912, ընդունվեց հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը 1912 թվականին։
* 1958, Ավստրալիայի Գերագույն դատարանը համարեց, որ Մեծ Բրիտանիայի հեղինակային իրավունքի մասին նոր օրենքը 1956 թվականին Ավստրալիայում կիրառելի չէ։
* 1959, որոշվեց, որ մեծ մասը դրույթների ներառված հեղինակային իրավունքի մասին օրենքի 1956 (Մեծ Բրիտանիա) պետք է ընդունվի Ավստրալիայում։ Չնայած դրան, Դեռ ութ տարի է անցել Այս որոշումը Ավստրալիայի նոր կանոնադրության մեջ մտցնելուց առաջ։
* 1968, ընդունվեց հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը +1968: 1912 թվականի օրենքի դրույթները չեղյալ են հայտարարվել։
* 1973, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983 տարիների ընթացքում ընդունվել են կանոնադրության տարբեր փոփոխություններ։
* 1984, համակարգչային ծրագրերի հեղինակային իրավունքի վերաբերյալ փոփոխություն ընդունվեց։
* 1985, 1986, 1987, 1988 թվականներին ընդունվել են նոր փոփոխություններ։
* 1989, ընդունվեց հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը 1989։
*  1991, 1992, 1993, 1994, 1998, 1999, 2000, 2003 տարիների ընթացքում ընդունվել են տարբեր փոփոխություններ։
* 2004 թվական փետրվարի 8, Ավստրալիան և Միացյալ Նահանգները համաձայնեցին երկկողմ ազատ առևտրի համաձայնագրի (AUSFTA) տեքստը։ Հեղինակային իրավունքում փոխվել է հեղինակային իրավունքի գործողության տևողությունը։ Համաձայնեցվել են հեղինակային իրավունքի, հեղինակային իրավունքի պաշտպանության ստանդարտները, գումարը։
* 2004 թվական,  փետրվարի 8, Ավստրալիան և Միացյալ Նահանգները ստորագրեցին ԱԱԳ օրենքը։
* 2004 թվականի օգոստոս, ԱՄՆ ՖՏԱ օրենքի իրականացումը անցնում է սենատը, փոփոխություններով։ Փաստաթղթերի և մեկնաբանությունների հղումներ։
* 2006 թվականի դեկտեմբեր, հեղինակային իրավունքի մասին օրենքում փոփոխություններ կատարվեցին։ 2007 թվականի հունվարից օրենքը քննարկում է իրավունքի նկատմամբ հանցավոր ոտնձգությունների դրույթները, ավելացվել են նոր դրույթներ, այդ թվում՝ պարոդիային կամ երգիծանքին վերաբերող, մասնավոր պատճենահանմանը վերաբերող դրույթներ, գրադարաններին և ուսումնական հաստատություններին վերաբերող դրույթներ։
* 2015 թվականի հունիս, փոփոխություն է ընդունվել ինտերնետային ծովահենությանը վերաբերող հեղինակային իրավունքի մեջ։

## Հեղինակային համայնքներ
Ավստրալիայում կան մի շարք հասարակություններ, որոնք զբաղվում են հեղինակային իրավունքի հեղինակների և հեղինակային իրավունքի սեփականատերերի անունից հեղինակային իրավունքի նյութերի օգտագործմամբ։ Դրանք օգնում են հաղթահարել գործարքների զգալի ծախսերը, որոնց բախվում են հեղինակները իրենց իրավունքների ապահովման և լիցենզավորման ժամանակ։ Նման հասարակությունները ներառում են։

* Australasian Mechanical Copyright Owners Society Ltd (MCC), ներկայացնում է երաժշտական հրատարակիչներին և երաժշտական ստեղծագործությունների հեղինակներին, նրանց իրավունքները երաժշտական ստեղծագործությունների վերարտադրման գործում,
* Australasian Performing Rights Association (APRA), հավաքում է հոնորարներ երաժշտական ստեղծագործությունների հեղինակային իրավունքի սեփականատերերի համար՝ օգտագործելով երաժշտական ստեղծագործությունների կատարման իրենց իրավունքները`
* Christian Copyright Licensing International (CCLI)`
* Copyright Agency Limited (CAL), հավաքում է հոնորարներ տպագրական նյութերի արտադրությունից,
* Phonographic Performance Company of Australia Ltd (PPC), հավաքում է հոնորարներ կատարողների համար ձայնագրված երաժշտության հանրային նվագարկումից,
* Screenrights, ստեղծվել է 1990 թվականին, զբաղվում է կրթական հաստատությունների համար hեռուստատեսության և ռադիոյի նյութերի պատճենմամբ,
* Visual Arts Copyright Collecting Agency (VISCOPY), լիցենզավորում է գեղարվեստական ստեղծագործությունների հեղինակային իրավունքները։

## Ծանոթագրություն

*

Կատեգորիա:Ավստրալիայի իրավունք