II Անվեհեր Տրայանոսի լեգեոն

**II Անվեհեր Տրայանոսի լեգեոն** (), Հռոմեական լեգեոն, որը ձևավորվել է կայսր Տրայանոսի կողմից 105 թվականին։ Մասնակցել է Դակիական պատերազմներին, հրեական ապստամբությունների ճնշմանը և պարթևական արշավանքներին։ Դադարել է գոյություն ունենալ, ամենայն հավանականությամբ, V դարում։ Լեգեոնի խորհրդանիշն է Հերկուլեսը։ Նրա նշանակությունը լիովին պարզ չէ, բայց դա հուշում է, որ լեգեոնի հիմնադիր Տրայանոսը իրեն համարում էր նոր Հերկուլես։ Առնվազն մեկ հռետոր, Դիոն Խրիսոստոմը, կայսրին համեմատել է Յուպիտերի որդու հետ։

## Լեգեոնի պատմություն
մինի|Հռոմեական կայսրությունը Հադրիանոսի օրոք (կառավարել է 117–138 թթ.), որը ցույց է տալիս ճանապարհների, քաղաքների, նահանգային սահմանների, ռազմածովային բազաների, մ.թ. 125 թ.-ին տեղակայված հռոմեական լեգեոնների և Օգոստոսի ժամանակաշրջանի գերմանական ցեղերի գտնվելու վայրը

### Անտոնինների դինաստիայի դարաշրջան
II Անվեհեր Տրայանոսի և XXX Հաղթական Ուլպիոսի լեգեոնները հիմնադրվել են 105 թվականին (այլ վարկածով՝ II լեգեոնը հիմնադրվել է մոտ 108 թվականին)։ *Fortis* մականունը ( ) նա ստացել է կամ ինչ-որ սխրանքի համար, կամ տրվել է ստեղծման պահին՝ որպես հաջողության նախանշան։

Նոր ստորաբաժանումը ուղարկվել է Դակիայի պատերազմ, որտեղ մեծ թափոններ էին պահանջվում: Դակիան Հռոմեական կայսրությանը միանալուց հետո լեգեոնը տեղափոխվել է, բայց հստակ հայտնի չէ, թե որտեղ: Մնում է միայն ենթադրել, որ այն ուղարկվել է արևելք, որտեղ 106 թվականին գրավվել է Արաբիա Պետրեյսկայան: Բավականին հնարավոր է, որ II Անվեհեր Տրայանոսի լեգեոնը կազմել է նոր նահանգի կայազորը III Կիրենաիկյան լեգեոնի հետ միասին: Մեկ այլ վարկածի համաձայն, այն տեղափոխվել է Հուդա։ Մյուս կողմից, ավելի հավանական է թվում նրա գտնվելը Դանուբի սահմանին։ Հնարավոր է, որ որոշ ժամանակ լեգեոնը տեղակայված է եղել Եգիպտոսում։

114 թվականին Տրայանոսի հրամանով լեգեոնը տեղափոխվեց Սիրիա, որտեղ այն միացավ պարթևական արշավանքին մասնակցող բանակին: Պատերազմի ավարտից հետո ստորաբաժանումը ուղարկվեց Հուդա, որտեղ աջակցում էր X Պահակային նեղուցի լեգեոնին տեղական անկարգությունները ճնշելու գործում: Ենթադրաբար, այդ ժամանակ նա տեղակայված էր Գալիլեայի Կապարկոտնեում: Ադրիանոս կայսեր օրոք X Պահակային նեղուցի, II Տրայանոսի, III Կիրենայական և VI Երկաթյա լեգեոնների վեքսիլյացիաները զբաղված էին Կեսարական Պաղեստինի մոտ գտնվող Կոլոնիա Պրիմա Ֆլավիա Ավգուստա Կեսարացու ջրմուղի կառուցմամբ: Մոտ 120 թվականին լեգեոնը ճանապարհ կառուցեց Կապարկոտնայից մինչև Դիոկեսարիա և այնտեղից Պտղոմայիս: 123 թվականին հռոմեա-պարթևական հակամարտության սպառնալիք առաջացավ։ Այն ժամանակ կայսր Ադրիանոսը և Տիբերիոս Կլավդիոս Կվարտինոսը Եփրատի սահման տեղափոխեցին II Տրայանոսի և III Կիրենայական լեգեոնները։ Բայց տարաձայնությունները հարթվեցին դիվանագիտության և ռազմական սպառնալիքների միջոցով:

Մոտավորապես 125 թվականին II Անվեհեր Տրայանոսի լեգեոնը Կապարկոտներում իր ճամբարում փոխարինվեց VI Երկաթե լեգեոնովև դրանից հետո վերատեղակայվել է Եգիպտոսի մայրաքաղաք Ալեքսանդրիայի Նիկոպոլիս արվարձան, որտեղ էլ մնաց հետագա երեք ու կես դարերի ընթացքում։ Բար-Կոխբայի ապստամբության ժամանակ XXII Դեյոտարոս լեգեոնը II Տրայանոս լեգեոնի մասերի հետ միասին ուղարկվեց Հրեաստան՝ ապստամբությունը ճնշելու համար։ II Տրայանոսի մի քանի կոհորտներ մնացին Նիկոպոլում, քանի որ մտավախություններ կային տեղի խոշոր հրեական համայնքի կողմից խռովության վերաբերյալ:

Հրեա ապստամբների դեմ տարած հաղթանակից հետո Տրայանոսի II լեգեոնի զինվորները վերադարձան անձնակազմի մեծ կորուստներով (XXII Դեյոտարոսի լեգեոնն ընդհանրապես ոչնչացվեց): Այժմ II Անվախ Տրայանոսի լեգեոնը Եգիպտոսի ամբողջ տարածքում գլխավոր ռազմական ուժն էր։ Ոչ միայն Ալեքսանդրիայում, այլև ամբողջ նահանգում օգտագործվում էին լեգեոնի զինվորները. Վերին Եգիպտոսի քաղաքներում նրանք կայազոր էին կազմում: Նույնիսկ Պսելխիսում՝ կայսրության ամենահարավային քաղաքում, տեղակայված էին II Տրայանոսի լեգեոնի լեգեոնականները, որոնք այնտեղ ծառայում էին որպես հարկահավաքներ նուբիական սահմանին։ Լեգեոնի մասերը տեղակայված էին Պանոպոլիսում, Թեբեում և Սիենում:

Հավանաբար, II Անվեհեր Տրայանոսի լեգեոնի վեքսիլյացիաները մասնակցել են Լուցիոս Վերոսի պարթևական արշավանքին:Մարկոս Ավրելիոսի մասնակցությունը Մարկոմանյան պատերազմին չի բացառվում, բայց և չի ապացուցվել: Սակայն հայտնի է, որ 170 թվականին որոշ զինվորներ զբաղվել են Սալոնա նավահանգստային քաղաքի ամրությունների ընդլայնմամբ: Մոտ 185 թվականին լեգեոնին շնորհվում է «Գերմանական» պատվավոր կոչումը, ինչը կարող է մատնանշել այս պատերազմներին մասնակցությունը։

Անկասկած է, որ II Տրայանոսի Քաջարի լեգեոնը 175 թվականին աջակցել է ապստամբ զորավար Ավիդիուս Կասիոսին։ Սակայն նրա խռովությունը հաջողությամբ չպսակվեց:

### Հինգ կայսրերի տարի և Սևերոսների դինաստիայի դարաշրջան
Տասնինը տարի անց II Անվախ Տրայանոսի լեգեոնն աջակցեց Սիրիայի կառավարիչ Պեսցենիուս Նիգերի գահի հավակնորդին։ Բայց 194 թվականին Սեպտիմիուս Սևերուսի դեմ վճռական մարտից առաջ լեգեոնն անցավ նրա կողմը և այդ ժամանակից ի վեր պնդում էր, որ հենց իր աջակցության շնորհիվ է Սևերուսը հաղթել։

II Անվեհեր Տրայանոսի լեգեոնի զինվորները սովորություն ունեին լեգեոնականների տապանաքարերին գրել այն հարյուրապետությունը, որտեղ ծառայում էին։ Սա գործնականում եզակի սովորույթ է, որը հայտնի էր միայն II Տրայանոսին և II Պարթևական լեգեոններին։ Ենթադրվում է, որ II Պարթևական լեգեոնը փոխառել է այս ավանդույթը, քանի որ մասամբ հավաքագրվել է Ալեքսանդրիայում, որտեղ տեղակայված էր II Տրայանոսի լեգեոնը։

Կարակալլայի կառավարման ժամանակ 213/214 թվականներին  Տրայանոսի II լեգեոնը մասնակցել է ալեմանների դեմ արշավանքին։ Նույն ժամանակահատվածում և/կամ Հելիոգաբալոսի օրոք լեգեոնն արժանացել է «Անտոնինյան» պատվավոր մականվանը։ Հնարավոր է, որ II Տրայանոսյան լեգեոնի վեքսիլյացիաները մասնակցել են Ալեքսանդր Սևերոսի պարսկական արշավանքին։ Լեգեոնի մասերը ապստամբեցին Ալեքսանդր Սևերոսի դեմ, ով ճնշեց խռովությունը։ Բայց, ըստ երևույթին, ոչ ամբողջ լեգեոնն է պատժվել, քանի որ նա ստացել է «Սևերոսյան» պատվավոր մականունը։

### Զինվորական կայսրերի դարաշրջան և Ուշ անտիկ շրջան
260 թվականին, Վալերիանոս I կայսեր գերեվարումից հետո, Մակրիան Կրտսերը և Քվիետոսն իրենց կայսր հռչակեցին։ Հնարավոր է, որ նրանք իրենց հետ վերցրել են II Տրայանոսի լեգեոնի վեքսիլյացիան դեպի Արևմուտ արշավանքի ժամանակ, բայց 261 թվականին Թրակիայի Սերդիկեի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում պարտություն կրեցին օրինական կայսր Գալիենոս Ավրեոլոս զորավարից։ Հնարավոր է, որ Գալիենոսը լեգեոնի մի մասը Եգիպտոսից տեղափոխել է Գալիա՝ գալիական կայսր Պոստումոսի դեմ պայքարելու համար։ Հռոմեական զորքը գլխավորում էր Ավրեոլոսը, որն շուտով դավաճանեց Գալիենոսին։ Պոստումոսի իրավահաջորդ Վիկտորինոսը լեգեոնի պատվին ոսկե մետաղադրամներ է հատել, որոնց վրա II Տրայանոսը կրում է *Pia Fidelis* մականունը, սակայն ոչ մի տեղ չի հանդիպում արձանագրություններում։ Ավրելիանոսի օրոք, ով ջախջախեց Գալլական կայսրությունը, Տրայանոսի լեգեոնի II մասը վերադարձավ Եգիպտոս։ Լեգեոնի անվանումը առկա է նաև Նումերիանոսի և Կարինոսի մետաղադրամների վրա։

296 թվականին կայսր Դիոկղետիանոսն ուժեղացրեց Ալեքսանդրիայի կայազորը նոր III Դիոկղետիանոսյան լեգեոնով։ Վերին Եգիպտոսում իրավիճակը մնում էր անհանգիստ, ուստի 297/298 թվականներին Դիոկղետիանոսը արշավ սկսեց և հասավ մինչև Եղեվանտինե։ Հավանաբար, Տրայանոսի  II և Դիոկղետիանոսի III  լեգեոնների վեքսիլյացիաները պաշտպանում էին Յուպիտերների Եգիպտոս նահանգը (Նեղոսի արևմտյան դելտա)։ Հնարավոր է, լեգեոնի ստորաբաժանումները մասնակցել են մավրերի դեմ պայքարին։

Որոշ պատմաբանների վիճելի կարծիքով՝ լեգեոնի մի մասը տեղափոխվել է Գալիա, որտեղ դարձել է լեգենդար Թեբեյան լեգեոնի հիմքը։ Մոտավորապես 300 թվականին լեգեոնի երկու վեքսիլացիան գտնվում էին Վերին Եգիպտոսի Թեբաիդա նահանգում, իսկ մոտավորապես 320 թվականին մեկ վեքսիլացիա գտնվում էր Հերկուլեսյան Եգիպտոս նահանգում։

5-րդ դարի սկզբին II Տրայանոսի Քաջարի լեգեոնը վերջին անգամ հիշատակվում է աղբյուրներում։ Ըստ *Notitia Dignitatum-*ի՝ լեգեոնի մի մասը տեղակայված էր Եգիպտոսի հարավային սահմանին գտնվող Պարեմբոլեում՝ որպես լիմիտան (սահմանային բանակ) Եգիպտոսի սահմանի կոմիտի հրամանատարությամբ։ Լեգեոնի մյուս մասը գտնվում էր Ապոլոնոպոլիս Մեծում՝ Թեբայի դուքսի հրամանատարությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
# 
# 
# 
# 
# 

## Արտաքին հղումներ
# 
# 
# 

## Տես նաև
* Հռոմեական լեգեոնների ցանկ

Կատեգորիա:2-րդ դարը Եգիպտոսում
Կատեգորիա:Ալեքսանդրիա
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Հին Հռոմի լեգեոններ