open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Եմելյան Պուգաչովի ապստամբություն

[մինի|[Եմելյան Պուգաչով]]

**Պուգաչովի ապստամբություն** () գյուղացիական ապստամբություն Ռուսաստանում ճորտատիրական կարգերի դեմ։ Ապստամբության պատճառներն Էին ֆեոդալական շահագործման ուժեղացումը, Յաիկի կազակության արտոնությունների սահմանափակումը, գաղութատիրական ճնշումը Ուրալի և Պովոլժիեի ոչ ռուս ժողովուրդների նկատմամբ։ Ապստամբությունը սկսվել է անդրվոլգյան տափաստաններում։ Դոնի կազակ Եմելյան Պուգաչովը 1773 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, հրովարտակով իրեն հայտարարեց Պյոտր III կայսր և արտոնություններ շնորհեց Յաիկի կազակներին, թաթարներին, կալմիկներին։ Պուգաչովի կողմնակիցներն ու օգնականներն Էին կազակներ Օվչիննիկովը, Չիկան (Զարուբին), Շիգաևը, ճորտ գյուղացիներ Բելոբորոդովը, Խլոպուշան, բաշկիր Սալավատ Յուլանը և այլք։

Սկզբնական շրջանում ապստամբները պաշարեցին Օրենբուրգը (հոկտեմբերի 5), գրավեցին Չելյաբինսկը (1774 թվականի փետրվար)։ Ջոկատները ղեկավարելու համար ստեղծվեց ռազմական կոլեգիա։ Ապստամբները վերացին ցարական վարչությունը և մտցրին կազակային ինքնավարություն։ Նրանց ձեռքին Էր Ուրալի գործարանների երեք քառորդը։ Այնուամենայնիվ, պատժիչ զորքերը Տատիշչևայի (Օրենբուրգի մարզ, 1774 թվականի մարտի 22-ին) Ուֆայի (մարտի 24-ին) մոտ պարտությանմատնեցին ապստամբներին։

Ապրիլի 1-ին Կարգալայի մոտ պարտվելուց հետո Պուգաչովը ետ քաշվեց դեպի Ուրալյան լեռներ։ Կազմելով նոր ջոկատներ, նա գրավեց Մագնիտնայա և Տրոիցկի ամրոցները, բայց պարտվելով՝ կրկին ապաստան գտավ Ուրալյան լեռներում, ապա շարժվեց Պովոլժիե։ Հուլիսի 12-ին գրավեց Կազանը (բացառությամբ բերդի), սակայն պարտություն կրեց կառավարական զորքերից և անցավ Վոլգայի աջ ափը։ 1774 թվականի հուլիսի 18-ի հրովարտակով ազատություն շնորհեց գյուղացիներին, ազատեց հարկերից։ Շարժումն այդ ժամանակ նոր վերելք է ապրեց՝ սպառնալով Ռուսական կայսրության կենտրոնական շրջաններին։ Թեև ստեղծվել Էին պայմաններ Մոսկվայի վրա հարձակվելու համար, Պուգաչովը շարժվեց հարավ, դեպի Դոն՝ հույս ունենալով համալրել ջոկատները Դոնի կազակներից։ Ապստամբները գրավեցին մի շարք բնակավայրեր, սակայն Ցարիցինը գրավել չհաջողվեց։

1774 թվականի օգոստոսի 25-ին վճռական ճակատամարտում ապստամբ ուժերը ջախջախվեցին։ Պուգաչովը փախավ անդրվոլգյան տափաստանները, սակայն բռնվեց կազակային ավագանու դավաճանությամբ և 1775 թվականի հունվարի 10-ին Մոսկվայում մահապատժի ենթարկվեց։ Շատ վայրերում ապստամբները շարունակեցին պայքարը։

Մինչև 1774 թվականի նոյեմբերը Բաշկիրիայում գործում Էր Սալավատ Յուլաևը։ Ստորին Պովոլժիեում ապստամբությունը ճնշվեց 1775 թվականի ամռանը, իսկ Օրենբուրգի նահանգում կառավարության հետապնդումները շարունակվեցին մինչև 1775 թվականի կեսերը։

Կատեգորիա:1774 հակամարտություններ
Կատեգորիա:1775 հակամարտություններ
Կատեգորիա:1774 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1775 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի պատմություն
Կատեգորիա:18-րդ դարի ապստամբություններ
Կատեգորիա:Գյուղացիական ապստամբություններ
Գոնադոտրոպ հորմոններ

**Գոնադոտրոպ**, հորմոններ, գոնադոտրոպիններ հիպոֆիզի առջևի բլթից արտադրվող նյութեր, որոնք կարգավորում են սեռական գեղձերի ներզատական ֆունկցիան։ Դրանցից են՝ ֆոլիկուլախթանիչ (պրոլան А, տիլակենտրին, լուտեինացնող (պրոլան Բ, միջանկյալ բջիջները խթանող հորմոն, մետակենտրին) և լուտեոտրոպ (պրոլակտին, մամոտրոպին, մամոգեն) հորմոններ։ Գոնադոտրոպ հորմոնները խթանում են ձվաբջիջների հասունացումը, ձվազատումը, դեղին մարմնի առաջացումը, ուժեղացնում արուների սպերմատոգենեզը, տեստոստերոնի արտազատումը։ Որոշ գոնադոտրոպ հորմոններ կիրառում են բուժիչ նպատակով։

Կատեգորիա:Հորմոններ
Դարյու (փողոց)

**Դարյու** (), փողոց Փարիզի 8-րդ շրջանում, որը սկսվում է Ֆոբուր Սենթ-Օնորե փողոցի 254 տնից և վերջանում Կուրսել փողոցի 75-րդ տնով։

Ներկա պահին անվանումը, պետական գրանցամատյանում նշված է, որ փողոցի անունը դրված է պատմագետ և գրկանագետ *Պիեր Դարյուի* պատվին, 1897 թվականին։ Քանի որ Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը տեղակայված է այդ փողոցի վրա, այդ իսկ պատճառով փողոցը հանդիսանում է «ռուսական թաղամասի սիրտը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փարիզի փողոցներ
Գոմշաբուծություն

մինի
**Գոմշաբուծություն**, անասնապահության ճյուղ, զբաղվում է ընտանի գոմեշների բուծմամբ։ Դեռևս հնագույն ժամանակներից ընտելացվել են հնդկական գոմեշները, որոնք աստիճանաբար տարածվել են Հարավային Ասիայի, Եվրոպայի և Աֆրիկայի տարբեր երկրներում։

Ընտանի գոմեշները խոշոր են, մնդավիբարձրությունը մինչև 130 սմ, իրանի թեք երկարությունը՝ 135 սմ, կրծքի փաթը՝ 190 սմ։ Հիմնականում սև են, երբեմն՝ մուգ գորշագույն, մուգ մոխրագույն, կան նաև ալբինոսներ։ Ունեն ամուր, կոպիտ, չոր կոնստիտուցիա։ Արուների կենդանի քաշը հասնում է 700 կգ, Էգերինը՝ 450 կգ, երբեմն՝ 600 կգ, նորածիններինը՝ 30— 40 կգ։ Գոմեշները ուշահաս կենդանիներ են։ Առաջին պտղատվությունը սկսվում է 4 տարեկանից, իսկ լրիվ հասունանում են 7—8 տարեկանում։

Տնտեսություններում օգտագործվում են մինչև 20—30 տարեկանը, գլխավորապես որպես կաթնատու, ինչպես նաև բանող կենդանի։ Գոմշաբուծությամբ զբաղվում են շոգ կլիմայական գոտիներում, ջրամբարնևրի, գետերի, ջրանցքների մոտ։ Ստացվող մթերքը հիմնականում կաթն է, մեկ գոմեշի տարեկան միջին կաթնատվությունը 1400—1600 կգ է, ռեկորդայինը՝ 3500 կգ։ Կաթի յուղայնությունը 8—8,8 % Է։ Գոմեշի կաթից ստանում են յուղ, պանիր, մածուն։

Հայաստանում գոմեշաբուծությամբ զբաղվում են հին ժամանակներից։ Ըստ Հայկական սովետական հանրագիտարանի, 1976 թվականին Հայաստանում (ՀԽՍՀ) հաշվվում էր մոտ 5000 գոմեշ։ Տարածված էր Արարատյան դաշտում և հարավային շրջաններում։ Բուծում էին կաթնամսային ուղղվածությամբ։

Կատեգորիա:Անասնապահություն
Գոթական վեպ

**Գոթական վեպ** () կամ «սարսափների վեպ», «սև վեպ», ձևավորվել է արևմտաեվրոպական և ամերիկյան գրականության մեջ տասնութերորդ դարի երկրորդ կեսին և տասն_ տասնիններորդ դարի սկզբին։

Գոթական գրականությունը բացահայտում է մարդու ներաշխարհը։

Գոթական վեպը հիշեցնում է ,որ նույնիսկ ամենամութ վայրերում կարող է թաքնված լինել լույս։

Ժանրի զարգացումը շարունակվեց 19-րդ դարում.

•Մերի Շելլիի "Ֆրանկենշտեյնը" պատմում է գիտնականի մասին ,ով ստեղծում է արարած ,բայց հենց իր ստեղծագործությունն էլ վերածվում է նրա վախերի մարմնավորման։

•Բրոմ Ստոքերի "Դրակուլան" դարձավ վամպիրական գրականության հիմքը `համադրելով սարսափը, մոգությունը և գեղեցկությունը։

•Նույնիսկ Շառլոտա Բրոնտեի "Ջեյն Էյր"֊ը ունի գոթական տարրեր `մռայլ մթնոլորտ, գաղտնիքներ, ցավոտ սիրո պատմություն և մենության զգացում։

Գոթական վեպի կառուցվածքը գրեթե միշտ նման է.կա հերոս կամ հերոսուհի, ով հայտնվում է օտար ու վտանգավոր միջավայրում, որտեղ ամեն ինչ կարծես շնչում է գաղտնիքով։

Մթնոլորտը լարված է `քամիներ, մրրիկներ, ստվերներ և ընթերցողը զգում է, թե ինչպես է իրականությունն աստիճանաբար խառնվում անբացատրելի երևույթների հետ։

Այս վեպերում հաճախ են հանդիպում սիմվոլներ ` մութ աշտարակներ, փակ դռներ, մոմի լույս, սառը քամի, որոնք արտացոլում են հերոսի հոգեկան վիճակը։

**Գոթական վեպը ձևավորել է գրականության շատ նոր ուղղություններ ` սարսափ վեպերից մինչև հոգեբանական դրամաներ։**

Այս ժանրը այսօր էլ գրավում է ընթերցողներին, որովհետև այն խոսում է մարդու ամենախորը վախերի և զգացմունքների մասին ։

Գոթական վեպը հիշեցնում է, որ նույնիսկ ամենամութ վայրերում կարող է թաքնված լինել լույս, և որ մենք ամենից շատ վախենում ենք ոչ թե ուրվականներից ,այլ ինքներս մեզնից։

Հարուստ է արտասովոր և սարսափազդու պատկերներով՝ բնորոշ մինչռոմանտիզմի շրջանին։ Անգլիայում սկզբնավորվել է Ջորջ Թոբայաս Սմոլեթի «Կոմս Ֆերդինանդ Ֆաթոմի արկածները» (1753 թ.) գրքով։ Առաջին գոթական վեպը համարվում է Հորաս Ուոլփոլի «Օտրանտո դղյակը» (1764 թ.)։ Առավել հետաքրքիր օրինակներ են Օսկար Ուայլդի «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» (1891 թ.), Աննա Ռադկլիֆի «Ուդոլֆյան գաղտնիքները» (1794 թ.) և «Իտալացին» (1797 թ.), Մեթյու Գրեգորի Լյուիսի «Վանականը» (1796 թ.), ավելի ուշ՝ Ջոն Պոլիդորիի «Վամպիրը» (1819 թ.)։ Ֆրանսիայում գոթական վեպին հետևել են Ժակ Կազոտը իր «Սիրահարված սատանա» վեպով (1772 թ.), Օնորե դը Բալզակը (վաղ շրջանի ստեղծագործություններում) և ուրիշներ։ Աննա Ռադկլիֆի վեպերը ազդել են Ջորջ Բայրոնի և Վալտեր Սքոթի վրա։ Գոթական վեպը մեծ դեր է խաղացել Եվրոպայում և Ամերիկայում ռոմանտիզմի ձևավորման գործում։

Կատեգորիա:Գոթական վեպեր
Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ վեպեր
Գոթայի ծրագրի քննադատություն (աշխատություն)

մինի|Կարլ Մարքս և Ֆրիդրիխ Էնգելս
**«Գոթայի ծրագրի քննադատությունը»** (), փաստաթուղթ, հիմնված Կառլ Մարքսի` 1875 թվականի մայիսի սկզբին Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցությանը (ԳՍԴԲԿ) ուղղված գրված «Դիտողություններ գերմանական բանվորական կուսակցության շուրջը» անվամբ նամակի վրա։ Համարվում է մարքսիզմի ծրագրային փաստաթղթերից մեկը։ Հրատարակվել է Ֆրիդրիխ Էնգելսի կողմից, 1891 թվականին։ Լրիվ տեքստն առաջին անգամ հրատարակվել է նախկին ԽՍՀՄ-ում, 1932 թվականին՝ ռուսական, 1933 թվականին՝ գերմանական տարբերակներով։

## Նկարագրություն
Մարքսը «կապիտալ» աշխատությունում կատարած հետազոտությունների հիման վրա «Գ․ծ․ք․»-ում առաջին անգամ հստակ ձևակերպում է կոմունիստական հասարակության զարգացման երկու փուլերի՝ սոցիալիզմի և կոմունիզմի վերաբերյալ դրույթը, բնութագրում է դրանց տարբերիչ և ընդհանուր գծերը։ Տալով լիակատար կոմունիզմի համակողմանի բնութագիրը՝ նշում է, որ միայն այսպես կոչված լիակատար կոմունիզմի ժամանակ հասարակությունը կազատվի անցյալի մնացուկներից, կվերանա աշխատանքի հասարակական բաժանման հին ձևը, կանհետանա մտավոր և ֆիզիկակաև աշխատանքի հակադրությունը, աշխատանքը, մնալով իբրև ապրուստի անհրաժեշտ միջոց, միաժամանակ կդառնա առաջին կենսական պահանջմունքը, արտադրողական ուժերի զարգացման հիման վրա կստեղծվի կենսական բարիքների լիակատար առատություն և հնարավոր կլինի իրականացնել կոմունիզմի այսպես կոչված՝ մեծ սկզբունքը՝ «Յուրաքանչյուրն ըստ ընդունակությունների, յուրաքանչյուրին ըստ պաևաևջմունքների»։

Կոմունիզմը Մարքսը դիտում էր որպես «բնապատմական պրոցեսի արդյունք» և հարցը քննարկում հետևյալ կերպ. «․․․ ինչպես բնագետը կդներ մի նոր, ասենք, բիոլոգիական տեսակի զարգացման հարցը, երբ մենք գիտենք, որ այն հենց այս կերպ է ծագել ու այսինչ որոշ ուղղությամբ է կերպարանափոխվում»։ Մարքսը հաստատում էր կապիտալիզմից սոցիալիզմին անցումային շրջանի քաղաքական իշխանության ուրույն ձևի հաստատման անխուսափելիությունը, գտնելով, որ այդ շրջանի պետությունը պետք է լինի «պրոլետարիատի հեղափոխական դիկտատուրան»։ Քննարկվում է նաև կոմունիստական հասարակությունում պետության էվոլյուցիայի հարցը, ցույց է տրվել, որ պետության մահացման պրոցեսի էությունը պետական ֆունկցիաները հասարակականի վերածվելու մեջ է։

Կատեգորիա:Մարքսիզմ
Ռիխարդ Գոշե

**Ռիխարդ Գոշե** (, ), գերմանացի հայագետ։

1863 թվականից՝ Հալլեի համալսարանի արևելյան գրականության և բանասիրության պրոֆեսոր։ 1847 թվականին Բեռլինում հրատարակել է «Ներածություն հայկական լեզվի և ցեղի արիական բնույթի մասին» աշխատությունը, որտեղ, Պետերմանից և Վինդիշմանից հետո, փորձել է ցույց տալ հայերենի իրանական լեզու լինելը և նրա կապը Փռյուգերենի հետ։ Այդ նպատակով կատարել է լեզվի, դիցաբանության և իրավունքի հարցերին առնչվող ստուգաբանություններ, որոնցից շատերը սխալ են և ունեն սոսկ պատմական արժեք։

Մահացել է 1889 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, Հալլեում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի հայագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Եվգենի Գոլովին

**Եվգենի Ալեքսանդրովիչ Գոլովին** (), ռուս ռազմական և պետական գործիչ, հետևազորի գեներալ (1839 թվականից)։

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը, 1797 թվականից անցել զինվորական ծառայության։ Մասնակցել է 1805 թվականից — 1807 թ. Ֆրանսիայի դեմ, 1812 թ. Հայրենական, 1806 թվականից —1812 թվականի և 1828 թվականից - 1829 թ. ռուս-թուրքական պատերազմներին։ 1828—1837 թվականներին եղել է Վարշավայի զինվորական նահանգապետ, 1838 - 1842 թվականներին՝ Կովկասյան առանձին կորպուսի հրամանատար և Կովկասի քաղաքացիական վարչության կառավարիչ։ Կռվել է *Շամիչի* դեմ։ 1838 թ. մարտին ճնշել է Նոր Բայազետի հայ գյուղացիների ելույթը։ Ճանապարհաշինական և ամրոցաշինական աշխատանքներ է ծավալել Հյուսիսային Կովկասում և Սև ծովի ափին, 1838 թ. հիմնադրել Նովորոսիյսկ նավահանգիստը։ 1845—1848 թթ. եղել է Մերձբալթիկայի գեներալ-նահանգապետ։ 1848 թ. նշանակվել է Պետական խորհրդի անդամ։

Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գեներալներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշանակիրներ
Գոդենոց

մինի|Գոդենոց
**Գոդենոց**, ուրկանոց, անբուժելի ու վարակիչ հիվանդություններով (ուրկություն, գոդություն, բորոտություն) տառապող մարդկանց խնամատուն հին և միջնադարյան Հայաստանում։ Բնակչությանը վարակներից զերծ պահելու նպատակով երկրի տարբեր վայրերում ախտավորնևրի համար կառուցվել են գոդենոցներ՝ սահմանելով անվճար սնունդ և բուժում։ Փավստոս Բուզանդը վկայում է, որ 353 թվականին Աշտիշատի ժողովում որոշում է ընդունվել՝ բոլոր գավառների «պատշաճ տեղերում» գոդեններ կառուցել, որպեսզի ախտավորները «․․․ մնան իրենց կացարաններում, դուրս չգան տառապանքով մուրալու․․․»։ Նման հիվանդների մեկուսացումն ու խնամքը Հայաստանում, ըստ Փավստոս Բուզանդի, եղել է հնավանդ, դարերից ժառանգած սովորույթ։

Կատեգորիա:Հիվանդանոցներ
Գյուղատնտեսական կորպորացիա

**Գյուղատնտեսական կորպորացիա**, կոոպորացիայի ձև գյուղատնտեսության մեջ։ Կորպորացիաները կազմակերպվել են 1860-1880-ական թվականներին, որպես ընկերություններ, կոոպերատիվի անդամներին տրվում էր վարկ, արտադրության միջոցներ, կազմակերպվում գյուղատնտեսական արտադրության արդյունքների վերամշակումն ու իրացումը։

ԽՍՀՄ-ում կապիտալիզմից սոցիալիզմի անցման շրջանում գյուղատնտեսական կորպորացիան վարկային, մատակարարման, իրացման ընկերությունների միջոցով համախմբում Էր գյուղացիական տնտեսությունները և նախապատրաստում դրանց՝ ընդգրկվելու արտադրական կոոպերացիաների մեջ։ Գյուղատնտեսական կորպորացիա գրեթե նույն կերպ է ընթացել մյուս սոցիալիստական երկրներում՝ որոշ յուրահատկություններով։ Հայաստանում գյուղատնտեսական արտելներ, ընկերություններ են հիմնվել դեռ նախահեղափոխական շրջանում։ Դրանք կուլակների տնօրինության տակ էին գտնվում և առևտրական արտոնություններ կորզելու միջոց էին։

Գյուղատնտեսական առաջին արտելները, հողժողկոմատի նախաձեռնությամբ, Հայաստանում կազմակերպվել են 1921 թվականին՝ Դիլիջանում և Կիրովականում։ 1923 թվականին գործում Էր 14 արտել, որտեղ ընդգրկված Էր 1384 տնտեսություն՝ ողջ գյուղական տնտեսությունների 1%-ը։ Գյուղատնտեսական կորպորացիաի բարձրագույն ձևը կոլտնտևսությունն է որի հաղթանակով ավարտվեց սոցիալիստական վերափոխման շրջանը գյուղում։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Գոմոզ

250px|մինի|Gwmwz
**Գոմոզ**, ( gomme — խեժ), խեժահոսություն, բույսերի հիվանդություն, վնասվում են գլխավորապես պտղատու ծառերը (կորիզավորներ, ցիտրուսներ, թթենի և այլն), ավելի քիչ՝ միամյա բույսերը (բամբակենի, քունջութ, վարունգ և այլն)։ Բնորոշվում է խեժահոսությամբ, որը բույսի բջջաթաղանթի քայքայման արդյունք է։ Խեժը մածուցիկ է. սկզբում դեղնա-սաթագույն, հետո՝ մուգ-գորշ, կոշտացող։ Ծառերի գոմոզի պատճառներն են կլիմայական անբարենպաստ պայմանները, մեխանիկական վնասվածքները, սնկերով և մանրէներով վարակվածությունը։ Ծառերի վնասված տեղերը, երբեմն էլ ամբողջ ծառը, չորանում են։ Մեծ վնաս է հասցնում բամբակենուն։

Պայքարի միջոցները, բամբակենու համար՝ սերմերի ախտահանում, առողջ սերմնանյութի մթերում, բերքահավաքից առաջ շենքերի, հրապարակների մաքրում, ախտահանում, բերքի մնացորդի հավաքում, ցրտավար։ Կորիզավորների համար ճիշտ ագրոտեխնիկա և էտ, պաշտպանում արևայրուկներից և ցրտահարությունից, ցիտրուսների համար՝ հողի արդյունավետ ցամաքուրդ, բույսերի ճիշտ սնուցում, սրսկում բորդոյան հեղուկով, վերքերի բուժում։

Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Back in Black (ալբոմ)

**Back in Black**, Ավստրալիական AC/DC ռոք խմբի ալբոմ՝ թողարկված 1980 թվականին։ Միջազգային վեցերորդ և Ավստրալիայում թողարկված յոթերորդ ալբոմն է։ Հանդիսանում է խմբի առաջին ալբոմը, որում չկա Բոն Սքոթը՝ մահացած 1980 թվականի փետրվարի 19-ին։ Ռոբերտ Լանժի պրոդյուսերությամբ 2-րդ ալբոմն է։ Ձայնագրվել է «Compass Point Studios» և «Electric Lady Studios» ստուդիաներում։

## Ալբոմի մասին
Բոն Սքոթի մահը տեղի ունեցավ հենց այս ալբոմի աշխատանքների ժամանակ։ Բրայան Ջոնսոնի՝ Բոն Սքոթի փոխարեն հայտնվելուց հետո ալբոմը հասցվեց իր ավարտին։ Այսպես, Back in Black-ը դարձավ վոկալիստ Բրայան Ջոնսոնի հետ թողարկված առաջին ալբոմը։ Այնուհետև ստեղծվեցին «Hells Bells», «Have a Drink on Me», ինչպես նաև «Back in Black» երգերը։ Ալբոմի շապիկը գրեթե ամբողջովին սև էր՝ Բոն Սքոթի հիշատակին։

Ալբոմը երկու անգամ վերաթողարկվել է՝ 1997 թվականին «Bonfire» հավաքածուի կազմում և 2003 թվականին «AC/DC Remasters» շարքի կազմում։

Այսօր այս ալբոմը համարվում է ամենավաճառված 3-րդ ալբոմը։

## Երգացանկ
Բոլոր երգերը գրվել են Անգուս Յանգի, Մալքոլմ Յանգի և Բրայան Ջոնսոնի կողմից։

## Ձայնագրման մասնակիցներ
* Բրայան Ջոնսոն՝ Վոկալ
* Անգուս Յանգ՝ Կիթառահար
* Մալքոլմ Յանգ՝ Ռիթմ կիթառահար և Բեք Վոկալ
* Քլիֆֆ Ուիլիամս՝ Բաս կիթառ և Բեք վոկալ
* Ֆիլ Ռադդ՝ Հարվածային գործիքնոր

## Դիրքը աղյուսակներում

## Վաճառքներ և սերտիֆիկացիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Ռոք ալբոմներ
Էլեկտրական էներգիայի հաղորդում

250px|մինի|Տրանսֆորմատոր
250px|մինի|Էլեկտրաէներգիայի փոխանցման գծեր Գերմանիայում
**Էլեկտրական էներգիայի հաղորդում**ը, կատարվում է Էլեկտրաէներգիան արտադրվում է էլեկտրակայաններում, որոնք սովորաբար կառուցվում են վառելիքի կամջրային պաշարների աղբյուրներին մոտ վայրերում։ Էլեկտրաէներգիան էլեկտրակայաններից սպառողին հաղորդելիս հաղորդալարերը տաքանում են, հաղորդվող էներգիայի մի մասը «կորչում» է։ Համաձայն Ջոուլ-Լենցի օրենքի՝ այդ կորուստները որոշվում են՝ Q=I^2Rt բանաձևով, որտեղ I-ն հոսանքի ուժի գործող արժեքն է, R=pI/S-ը՝ հաղորդալարերի դիմադրությունը։ Եթե հաղորդալարերը շատ երկար են, դիմադրությունը դառնում է շատ մեծ, կորուստները մեծանում են, էլեկտրաէներգիայի հաղորդումը դառնում է տնտեսապես ոչ շահավետ։ Բանաձևից հետևում է, որ կորուստները կարելի է փոքրացնել, եթե փոքրացվի հաղորդալարերի դիմադրությունը կամ նրանց միջով անցնող հոսանքի ուժի գործող արժեքը։ Դիմադրությունը մեծացնելով հաղորդալարի լայնական հատույթի մակերեսը և օգտագործելով փոքր տեսակարար դիմադրությամ հաղորդիչներ։ Սակայն տնտեսական և տեխնիկական առումներով դա նպատակահարմար չէ, քանի որ հաղորդալարերը կծանրանան, և մեծ քանակությամ մետաղ կծախսվի։ Ուստի՝ ավելի նպատակահարմար է փոքրացնել հոսանքի ուժը։ Քանի որ հոսանքի հզորությունն ուղիղ համեմատական է հոսանքի ուժի և լարման արտադրյալին, ապա հաղորդվող հզորությունը պահպանելու համար անհրաժեշտ է բարձրացնել լարումը հաղորդման գծերում, որն արվում է բարձրացնող տրանսֆորմատորների միջոցով։ Բայց բարձր լարումների դեպքում սպառիչներին հասած էլեկտրաէներգիան անհնար է անմիջականորեն օգտագործել։ Տարբեր սպառիչներ նախատեսված են տարբեր լարումների համար։ Օրինակ՝ կենցաղային էլեկտրասարքերը հիմնականում նախատեսված են 220 Վոլտ լարման համար, էլեկտրաշարժիչները՝ 220 Վոլտ, 380 Վոլտ, 600 Վոլտ և այլ լարումների համար, ուստի՝ էլեկտրաէներգիա օգտագործելուց առաջ գծի ծայրերում լարումը ցածրացնելու անհրաժեշտություն է առաջանում, որն արվում է արդեն ցածրացնող տրանսֆորմատորների միջոցով։

## Գրականություն
* Ֆիզիկա 11, ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքեր Հեղինակ՝ Է. Ղազարյան, Ա. Կիրակոսյան, Գ. Մելիքյան, Ա. Մամյան, Ս. Մաիլյան

Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Իոնային կապ

**Իոնային կապ**, քիմիական կապ առաջանում է միայն այն ատոմների միջև, որոնց էլեկտրաբացասականության տարբերությունը շատ մեծ է։ Եթե այդ տարբերությունը 1.7 և ավելի միավոր է, ապա էլեկտրոնը մի ատոմից գրեթե ամբողջությամբ է անցնում մյուս ատոմին, և գոյանում են իոններ։

## Կապի առաջացումը
Իոնային կապի առաջացումը նատրիում և քլոր տարրերի միջև, որոնց էլեկտրաբացասականությունների տարբերությունը հավասար է՝ 3,16-0,93 = 2,23։
Իրար մոտենալիս քլորի ատոմը նատրիումի ատոմից վերցնում է մեկ էլեկտրոն, որի հետևանքով և՛ առաջինը, և՛ երկրորդը ձեռք են բերում ազնիվ գազերի էլեկտրոնային փոխդասավորություն (մեկը՝ նեոնի, մյուսը՝ արգոնի)։

Na^\circ - 1e^- \rightarrow Na^+

Cl^\circ + 1e^- \rightarrow Cl^-

Na^+ + Cl^- \rightarrow NaCl

Գոյացած իոնների միջև առկա է էլեկտրաստատիկ ուժեղ ձգողության ուժ, որը և կոչվում է **իոնային կապ**։

### Ատոմների փոխազդեցություն
Իոնային կապն առաջանում է I և II խմբերի բնորոշ մետաղների (Na, K, Ca, Mg և այլն) և VI ու VII խմբերի բնորոշ ոչմետաղների (F, Cl, Br, O, N և այլն) ատոմների միջև։ Տարրերի էլեկտրաբացասականության տարբերության նվազման հետ քիմիական կապի իոնականությունը պակասում է, և սկսում է գերակշռել կովալենտ կապը։

Իոնային կապ կարող է լինել ոչ միայն երկտարր միացություններում, ինչպիսիք են՝ Na Cl, Ca F_2, CsBr, այլև բազմատարր միացություններում, օրինակ՝ NaNO_3, KClO_4, MgSO_4, NaOH և այլն։

## Իոնային բյուրեղացանց
300px
500px|մինի|Նկար 1. <math>Na Cl</math>-ի (ա) և <math>Cs Cl</math>-ի  (բ) իոնային բյուրեղացանցերի գծապատկերները
Այն միացությունները, որոնցում գոյություն ունի իոնային կապ, առաջացնում են իոնային բյուրեղացանց։ Օրինակ՝ նատրիումի քլորիդի բյուրեղացանցն իոնային է, որում յուրաքանչյուր Na^+ իոն շրջապատված է 6 Cl^- իոնով, և նույն ձևով յուրաքանչյուր Cl^- իոն՝ 6 Na^+իոնով (նկար 1, ա)։ Նատրիումի քլորիդի բյուրեղացանցի երկրաչափական պատկերը խորանարդ է։

Իոնային կապի կարևոր առանձնահատկությունն է ուղղորդվածություն և հագեցվածություն չունենալը։ Սրանք պայմանավորված են հենց իոնի բնույթով։

Իոնի լիցքը գնդային մակերևույթի վրա բաշխված է հավասարաչափ, այդ պատճառով իր էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը հավասարապես է տարածում բոլոր ուղղություններով։ Գոյություն չունի որևէ արտոնյալ ուղղություն, որով իոնը կապվի միայն մեկ իոնի հետ։ Իոնը միևնույն ուժով կարող է ձգել հակառակ լիցք կրող իոններ բոլոր ուղղություններով։ Ուրեմն իոնային կապը ուղղորդվածություն չունի։ Դա հանգեցնում է այն բանին, որ իոնային կապը չունի նաև հագեցվածություն։ Նատրիումի և ցեզիումի քլորիդների (ա, բ) բյուրեղացանցերի օրինակը դրա վկայությունն է։

Իոնային բյուրեղացանց ունեցող նյութերը, շնորհիվ իոնային կապի մեծ ամրության, բնութագրվում են հալման բարձր ջերմաստիճանով։ Դրանց բնորոշ է նաև որոշ կարծրություն։

## Տես նաև
* Կովալենտ կապ
* Քիմիական կապ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իոններ
Կատեգորիա:Քիմիական կապեր
Վիկտոր Գորբատկո

**Վիկտոր Վասիլևիչ Գորբատկո** (, ), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, գնդապետ, Խորհրդային Միության հերոս (1969)։

Ավարտել է Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ակադեմիան (1968)։ ԽՍՀՄ տիեզերագնացների ջոկատի անդամ է 1960-թվականից։

1969 թվականի հոկտեմբերի 12-17-ին Անատոլի Ֆիլիպչենկոյի և Վլադիսլավ Վոլկովի հետ, որպես հետազոտող ինժեներ, թռիչք է կատարել «Սոյուզ-7» տիեզերանավ-արբանյակով, մասնակցելով «Սոյուզ-6» և «Սոյուզ-8» տիեզերանավերի խմբակային թռիչքին։ Երկրի շուրջը կատարել է 80 պտույտ։

Պարգևատրվել է Լենինի և Կարմիր աստղի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Գյուղատնտեսական կոմունա

**Գյուղատնտեսական կոմունա** (), գյուղատնտեսական արտադրական կոոպերացիայի ձև, որի դեպքում հանրայնացվում են արտադրության հիմնական միջոցները և հողօգտագործումը։ Գյուղատնտեսական կոմունայի անդամների կենցաղային սպասարկումը հիմնված էր հանրային տնտեսության վրա, բաշխումը՝ ըստ շնչի։

ԽՍՀՄ-ում 1930-ական թվականներից գյուղատնտեսական կոմունան վերաճեց գյուղատնտեսական արտելի։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Գոնիմետր

մինի|Գոնիմետր (18-րդ դարի վերջ, 19-րդ դարի սկիզբ)
**Գոնիմետր** (՝ «անկյուն» և մետր բառերից), սարք բյուրեղների նիստերի միջև եղած անկյունները չափելու համար։ Մինչև ռենտգենաստրուկտուրային մեթոդի հայտնաբերումը բյուրեղների չափումը հիմնականում կատարվում Էր գոնիմետրի միջոցով։ Կան կցովի և անդրադարձիչ գոնիմետրեր։ Պարզագույն կցովի գոնիմետր քանոնին կցված անկյունաչափ Է։ Առավել ճշգրիտ են անդրադարձիչ գոնիմետրերը, որոնք լինում են միաշրջան և երկշրջան։ Պտտվող առանցքին կպցված բյուրեղը լուսավորվում է լույսի փնջով և նրա նիստերից անդրադարձող ճառագայթները հերթով դիտվում են տեսողական խողովակում։ Բյուրեղի պտտման անկյունները հաշվարկվում են սանդղակով։ Երկշրջան գոնիմետրում բյուրեղը կամ տեսողական խողովակը կարելի է պտտել երկու առանցքների շուրջը։ Չափման ճշտությունը 1-ից մինչն 10—20 Է։

Կատեգորիա:Գործիքներ
Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Բեսշտանկա (գետ)

**Բեսշտանկա**, գետ Ռուսաստանում, որը հոսում է Նովոսիբիրսկի շրջանով, Ալթայի երկրամաս։ Գետաբերանը գտնվում է Կոյնիխա գետի ձախ ափից 69 *կմ* հեռավորության վրա։ Երկարությունը 18 *կմ* է։

## Ջրային տվյալներ
Ըստ Ռուսաստանի պետական ջրային կադաստրի՝ այն պատկանում է Վերին Օբի ավազանային տարածքին, ջրահավաք մասը գտնվում է Բառնաուլ քաղաքից մինչև Նովոսիբիրսկի ՀԷԿ-ը՝ շրջանցելով Չումիշ գետը։ Գետի ենթաավազանը Օբի ավազանն է մինչև Տոմ գետ թափվելը։ Գետի ավազանը Օբն է մինչև Իրտիշ գետ թափվելը։
* Կոդը՝ ըստ պետական ջրային կադաստրի-13010200512115200005135
* Կոդը՝ ըստ հիդրոլոգիայի - 115200513
* Կոդը՝ լողավազան-13.01.02.005
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի - 15	
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի - 2

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Գոտի

250px|մինի
250px|մինի
250px|մինի
մինի
**Գոտի**, կամար, քամար (պահլավերեն՝ կամար), զգեստի հավելվածք' մեջքին կապելու համար։ Կրում են և տղամարդիկ, և՛ կանայք։ Հայաստանի մի շարք վայրերից (Լճաշեն, Հաղպատ, Սանահին և այլն) պեղումների միջոցով գտնվել են բրոնզի դարի բրոնզե լայն, մարդկանց և առասպելական կենդանիների պատկերներով, բուսական ու երկրաչափական նախշերով, որսի և այլ տեսարաններով զարդանախշված Գոտիներ, որոնց 3—19 սմ լայնությամբ թիթեղներն ամրացվել են կաշվե ամուր ժապավենի վրա։ Հիշյալ Գոտիների լայնությունից ենթադրվում Է, որ նրանք ունեցել են նաև պաշտպանական նշանակություն։ Հայաստանում Գոտիները պատրաստվել են բրդե և մետաքսե հյուսվածքներից, կտորից, կաշվից, կաշեգոտու կամ կտավե ժապավենի վրա արծաթի և այլ մետաղների արծնապատ, ոսկեզօծ, անգին քարերով ընդելուզված վերադիր հավելումներով ևս։ Արծաթե, ոսկեզօծ, ակնե–ղենով զարդարված զուգաթելի եղանակով Բրոնզե գոտու հատված (Մեծամոր, մ․ թ ա․ II հազարամյակի վերջ) պատրասաված Գոտիները տարածված էին հիմնականում Վասպուրականում, իսկ արծաթե մեծ ճարմանդով, վերադիր ուռուցիկ բուսանախշերով կամ արծնապատ զարդանախշերով կաշվե Գոտիները՝ Սյունիքում և Արցախում։ Շատ վայրերում գործածել են ձուլածո տախտակներով արծնապատ, սևադապատ կամ փորագիր նախշերով Գոտիներ։ Մետաքսաթելից կանացի Գոտիներ (3—4 սմ լայնությամբ, 3— 3,20 մ երկարությամբ) պատրաստվել են Բարձր Հայքում։ Հյուսված են դեղին և կարմիր, եզրերը՝ նաև սպիտակ և կանաչ մետաքսաթելերով, նախշազարդված «կենաց ծառի» զանազան տարբերակներով (երբեմն 5 տարբերակ մեկ Գոտիի վրա), կենցաղային առարկաների (մկրատ, սափոր, մաքոք և այլն), եկեղեցու, խորանի, գմբեթի և այլնի պատկերներով։ Բրդյա կտորից կարված լայն Գոտիի մեջ պահել են զենք, դրամ, ծխախոտի քսակ, թանաքաման- կաղամար և այլն։ Գոտին օգտագործվել է նաև որպես զարդ, համարվել քաջության, իշխանության, հասունության խորհրդանիշ։ Նրա նյութը, արժեքը, չափերը և նախշերը համարվել են նյութական կարողության չափանիշ։ Որպես Գոտիներ ծառայում էիև նաև մևտաքսի կտորից կամ բրդի թելից հյուսած լայն ու շուրջ 3—4 մ երկարությամբ, միագույն կամ նախշազարդ շալերը, որոնք ըստ լայնքի մի քանի տակ ծալում և փաթաթում էիև գոտկատեղում։ Թագավորներն ու այլ բարձրաստիճան անձինք կրել են շքեղակերտ, ադամանդակուռ Գոտիներ։ ժողովրդի մեջ ունևորները Գոտին կապել են հատկապես հանդիսավոր օրերին։ Գոտիին վերագրվել են մոգական հատկություններ, այն օգտագործվել է իբրև չարախափան հուռութ, բարենպաստ թալիսման։

Կատեգորիա:Հագուստ
Գոյաբանություն

մինի|Մի փոքրիկ մարդ նստած է կինոդահլիճում՝ մարդու գլխում, դիտելով և լսելով այն ամենը, ինչ ապրում է մարդ արարածը։ Դեկարտյան մատերիալիզմի նկարազարդում, որը պնդում է, որ հնարավոր է գիտակցված փորձի բովանդակությունը պահ առ պահ գտնել մտքում։
**Գոյաբանություն**, օնտոլոգիա ( όν (όντος)- իրական կեցություն և լոգիա), փիլիսոփայական մտահայեցողական ուսմունք իրական կեցության (իրական աշխարհի) սկզբնահիմքերի ու սկզբնապատճառների մասին։ Գոյաբանությունը, ինչպես և ամբողջ փիլիսոփայական մետաֆիզիկան, որի բաղկացուցիչ մասն է եղել, հավակնում է տալու իրական կեցության նկարագիրն այնպես, ինչպես այն կա ինքնին՝ ճանաչող սուբյեկտի մոտեցումից անկախ։ Բայց, ի տարբերություն առանձին գիտությունների, որոնք նույն ինքնին վերցրած իրական կեցության առանձին մասերն են ուսումնասիրում, գոյաբանությունը հավակնում է տալու առհասարակ ամեն մի իրական կեցության նկարագրությունը մտահայեցողական եղանակով՝ ընդհանրական կատեգորիաների միջոցով (Արիստոտել, Մետաֆիզիկա, գիրք Դ, գլուխ Ա, P և գիրք Ե)։ Միջնադարում կեցության մասին ուսմունքն ամբողջովին և գոյաբանական հարցադրումները մասնավորապես միահյուսված էիև աստվածաբանությանը։ Հայ միջնադարյան փիլիսոփայության մեջ այդ առանձնահատկությունը ցայտուն արտահայտություն է գտել մի շարք իմաստասերների, հատկապես Եզնիկ Կողբացու, Հովհաննես Սարկավագի, Հովհան Որոտնեցու հայացքներում։ 7-րդ դարից ի վեր, հատկապես գիտական մտածողությունը հետազոտող իմացության տեսությունից որոշակիորեն տարբերակվեց կեցության մասին տեսությունը՝ մետաֆիզիկան, ու նրա կազմում՝ գոյաբանություն որպես բնափիլիսոփայություն (գերմանացի փիլիսոփաներ Գոկլենիուս, որը «օնտոլոգիա» տերմինի հեղինակն է, առանձնապես Քրիստիան Վոլֆ)։ 19-րդ դարի կեսերին զարգացած բնական գիտությունների կողքին ավելորդ դարձավ գոյաբանության գոյությունը և այն տարբեր դիրքերից քննադատեցին պոզիտիվիզմը, նեոկանտականությունը և հատկապես մարքսիզմը։ Արդի արևմտյան փիլիսոփայության մեջ հին գոյաբանության ավանդույթը շարունակում են միայն կրոնափիլիսոփայական ուղղությունները։ «Նոր գոյաբանությունը» (Ն․ Հարտմանի «քննադատական գոյաբանություն․», Մ․ Հայդեգերի «հիմնարար գոյաբանություն») իրական կեցություն է համարում ոչ թե աշխարհի վերացական-ընդհանրական կառուցվածքն ու սկզբունքները, այլ մարդու առկա, անմիջական գոյության աշխարհը՝ ի հակադրություն մարդկային գործունեության արգասիքների (հասարակական հաստատությունների, նորմերի, ինչպես և գիտության ու տեխնիկայի աշխարհի), որոնք տեխնիցիզմի պայմաններում օտարված են մարդուց։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմը մերժում է գոյաբանական մտակառուցումները։ Աշխարհի մասին ամեն մի պնդում կարող է տեղ ունենալ գիտական տեսության մեջ։ Տրամաբանության մեջ «ձևական համակարգի գոյաբանություն», «գոյաբանական նշանակություն» ասելով նկատի ունեն, թե ձևայնացված լեզուն մևկնաբանելիս ինչպիսի օբյեկտների գոյությունն է ընդունվում․ «պլատոնիստական» մեկնաբնությունն ընդունում է վերացական էություններ (դասեր, հատկություններ), իսկ ըստ «նոմինալիստականի» վերացական էությունների մասին բոլոր ասույթները կարող են հանգեցվել կոնկրետ օբյեկտների մասին ասույթների։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայության ճյուղեր
Կատեգորիա:Գոյաբանություն
Կատեգորիա:Մետաֆիզիկա
Գյուղատնտեսական կյանք

**«Գյուղատնտեսական կյանք»**, խորհրդային շրջանի հայկական գյուղատնտեսական քաղաքականության, Էկոնոմիկայի և տեխնիկայի ամսագիր (սկզբում՝ երկշաբաթաթերթ)։ Հանդիսացել է հողագործության ժողկոմատի, հայջրտնտեսության, հայգյուղկոոպի օրգանը։ Հրատարակվել է 1922-1929 թվականներին, Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Ա․ Երզնկյան, Ս․ Շադունց։

Անդրադարձել է Խորհրդային Հայաստանում ոռոգման գործի կազմակերպման, անասնապահության զարգացման, առանձին մշակաբույսերի մշակման, վնասատուների դեմ պայքարի խնդիրներին։

Զգալի տեղ է հատկացրել գավառների տնտեսության ուսումնասիրությանը, գյուղատնտեսության զարգացման հեռանկարների որոշմանը, գյուղում կատարվող սոցիալ-քաղաքական անցուդարձերին։

Հանդեսի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Գյուղացու գրադարան» մատենաշարը։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կեսար (աղցան)

**Կեսար** (անգլերեն՝ Caesar salad), հայտնի աղցան, Հյուսիսային Ամերիկայի հայտնի աղցաններից մեկը։ Կլասիկ ձևում հիմնական բաղադրամասերն են ցորենի չորահացը, ռոմեն աղցանի տերևները և մանրացված պարմեզան պանիր համեմված հատուկ սոուսով, որն ել հանդիսանում է աղցանի հիմքը։ «Կեսար»-ի համեմունքների հիմքը թարմ ձու 1 րոպե եռացող ջրի մեջ թողած ու հովացրած։ Ձուն հարում են ձիթապտղի յուղի ու համեմում են սխտորով, կիտրոնի հյութով, վուստերյան սոուսով։ Սովորական ձևով պատրաստած աղցանը ստացվում է շատ թեթև, դրա համար նրա մեջ ավելացնում են ավելի կալորիաներով հարուստ բաղադրամասեր, օրինակ՝ տապակած հավ։

## Անվանում
Աղցանն իր անունը ստացել է  ի պատիվ Հուլիոս Կեսարի, նաև աղցանը հայտնաբերող ամերիկացի խոհարար Կեսար Կարդինիի (Caesar Cardini), ով 20-րդ դարի 20-40-ական թվականներին, Մեքսիկայի տարածքի Տիխուան քաղաքում գտնվող մի քանի ռեստորանների տեր էր։ Լեգենդի համաձայն, աղցանը Կարդինին հայտնաբերել է 1924 թվականի հուլիսի 4-ին (ԱՄՆ-ի անկախության օրը), երբ խոհանոցում ոչինչ չի մնացել, իսկ հաճախորդները եկել ու պահանջել են ուտելիք։

Կեսար Կարդինիի աղջկա վկայության համաձայն, նրա հայրը երբեք աղցանի մեջ անչոուս չի ավելացրել (թեթև ձկնատեսակ, սոուսի մեջ անչոուսի քանակի ավելանալուն հետ լավանում է նաև վուստերյան սոուսի համը)։ Այն լեգենդը, որտեղ ասվում է, որ աղցանի մեջ ավելացնում են նաև անչոուս, առաջացել է Կեսարի եղբոր կողմից՝ Ալեքս Կարդինիի, ով աղցանի մեջ ավելացրել է անչոուս ու աղցանը կոչել «Ավիատոր աղցան» (Նա եղել է օդաչու)։

1953 թվականին «Կեսար» աղցանը Փարիզի Էպիկուրեյան համագումարի ժամանակ ճանաչվել է որպես «վերջին 50 տարիների ընթացքում Ամերիկայում հայտնաբերված լավագույն կերակրատեսակ»։

## Տես նաև
* Պանցանելլա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ինչպես ճիտ պատրաստել «Ցեզր» աղցան
* Պատրաստենք միասին. Աղցան «Ցեզար»

Կատեգորիա:Աղցաններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Մեքսիկական խոհանոց
Գոտի (զարդարանք)

**Գոտի**, ֆրիզ, ( frise,  fregio — զարդարանք),

1․ հունա-հռոմեական օրդերներում՝ անտաբլեմենտի հորիզոնական երեք գլխավոր բաղադրիչներից միջինը՝ ընկած արխիտրավի և քիվի միջև։ Դորիական օրդերում մասնատված է եռակոսիկների (տրիգլիֆների) և մետոպների, հոնիականում և կորնթականում ծածկվում է քանդակազարդով կամ մնում է դատարկ։

2․ Պատը, հատակը, գորգը և այլն գոտևորող դեկորատիվ երիզ՝ թեմատիկ կամ այլ զարդաքանդակների, որմնանկարների, զարդանախշերի ձևով՝ զարդագոտի։

Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
ԹիԷնԹի (ալբոմ)

**ԹիԷնԹի** (T.N.T.), Ավստրալիական AC/DC հարդ ռոք խմբի երկրորդ ստուդիոն ալբոմն է Բոն Սքոթթի մասնակցությամբ։ Թողարկվել է 1975 թվականին Ավստրլիայում՝ «Albert Productions» լեյբլում։

## Ալբոմի մասին
Ձայնասկավառակը պաշտոնապես վաճառվում էր միայն Ավստրալիայում։ 9 երգերից 7-ը մտան «High Voltage» ալբոմի համաշխարհային տարբերակի մեջ։ «Rocker» երգը մտավ «Dirty Deeds Done Dirt Cheap» ալբոմի համաշխարհային տարբերակի մեջ։ Չակ Բերրի «School Days» երգի կատարումը երկար ժամանակ մնում էր համաշխարհային քննարկման լավագույններից, 1997 թվականին թողարկվեց «Bonfire» հավաքածուն։

«High Voltage», «It's a Long Way to the Top (If You Wanna Rock 'n' Roll)» և «T.N.T» արտադրվեցին որպես առանձին երգեր։ «High Voltage»-ը բարձրացավ բրիտական չարտերի 48-րդ հորիզոնականը։ «It's a long Way to the Top» և «T.N.T.» երգի հիման վրա նկարահանվեց տեսահոլովակ։ Կան տեսահոլովակի 2 այլ տարբերակներ։

«Can I Sit Next yo You Girl» երգը ձայնագրված էր 1974 թվականին՝ խմբի առաջին վոկալիստ Դեյվ Էվանսոնի հետ և թողարկվել էր որպես խմբի առաջին երգ։ Այս ալբոմի համար երգը վերաձայնագրվեց Բոն Սքոթթի հետ։

2001 թվականի ահաբեկչական գործողություններից հետո T.N.T երգը ընդգրկվեց պոտենցիալ վտանգավոր երկգերի ցուցակում։ Այն այլևս չէր առաջարկվում ԱՄՆ-ի ռադիոյով։

## Երգացանկ

## Ձայնագրման մասնակիցներ
* Բոն Սքոթթ՝ Վոկալ
* Անգուս Յանգ՝ Կիթառահար
* Մալքոլմ Յանգ՝ Ռիթմ կիթառահար և Բեք Վոկալ
* Քլիֆֆ Ուիլիամս՝ Բաս կիթառ և Բեք վոկալ
* Ֆիլ Ռադդ՝ Հարվածային գործիքներ

**Պրոդյուսերներ**
* Հարրի Վանդա
* Ջորջ Յանգ

## Աղյուսակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Ռոք ալբոմներ
Լևան Գոթուա

**Լևան Պարթենի Գոթուա** ( , ), վրացի խորհրդային գրող։

Գոթուայի «Հերակլ թագավոր» (1942), «Անպարտելիները» (1943), «Դավիթ Շինարար» (1945) պիեսները նշանակալի տեղ են գրավել վրացական թատրոնի խաղացանկում։ «Հերոսների վիշտը» (հատոր 1-4, 1958-1962) պատմական վեպը պատկերում է 17-րդ դարի ավատական երկպառակություններից քայքայվող Վրաստանի կյանքը։ «Միհրդատ» (1971) անավարտ պատմական վեպը հին Կոլխիդայի մասին է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Վրացի հասարակական գործիչներ
Գարնանային ռուլետ

**Գարնանային ռուլետ**, ավանդական Հարավչինական և Վիետնամական խոհանոցներում։ Իրենից ներկայացնում է կաղամբ, այլ բանջարեղեններ, միս, ձու։ Նրան հաճախ շփոթում են **գարնանային ռուլետ**ի հետ, բայց կա տարբերություն․ գարնանայինում կա բրինձ, իսկ ձվովում՝ ոչ։

Կատեգորիա:Ուտեստներ հավի ձվից
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Կատեգորիա:Վիետնամական խոհանոց
Գող Վասիլ

**Գող Վասիլ** (, արաբերեն՝ Բասիլ էլ Էրմենի, ), Կիլիկիայի հայ իշխան, Կամսարականների տոհմից։ Իշխել է Քեսունում, Մարաշում, Հռոմկլայում և այլ գավառներում։ Նրանից վասալական կախման մեջ են եղել մի քանի մանր հայ իշխաններ։ Գող Վասլի մոտ են ապաստանել սելջուկներից պարտված Կապադովկիայի հայ իշխանները։ 1101 —1105 թվականներին նրա տիրույթներում է գտնվել հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Բ Վկայասերը։ Գող Վասիլը հաջողությամբ ետ է մղել սելջուկների հարձակումները (1107, 1108)։

1102 թ., երբ Արթուքյանները նվաճել են Մելիտենեն՝ Վասիլը ստացել է փաստացի ինքնավարություն և դադարել է հարկեր վճարել Բյուզանդիային և խլել է հակոբիկյանների գանձերը, ինչի պատճառով էլ ստացել է «Գող» մականունը։

Դաշնակցել է խաչակիրների հետ՝ ընդդեմ սելջուկների։ Միջնորդել է խաչակիրների առաջնորդներին (Բոհեմունդ Անտիոքցուն՝ 1103 թվականին Բոլդուին Եդեսացուն՝ 1108 թվականին) սելջուկների գերությունից ազատելուն՝ վճարելով փրկագին։ 1112 թվականին գող Վասիլը Տանկրեդ Անտիոքցուն զիջել է մի շարք գավառներ՝ պահպանելով իր տիրույթների զգալի մասը։ Ենթադրվում է, որ «Գող» մականունը գող Վասիլը ստացել է իր ռազմական հաջողությունների համար։ Կա նաև տեսակետ, որ «գող» բառն ունի գրաբար հայերենի ծագում։ Այսինքն` «գող» բառը նշանակում է, ոչ թե խլել, հափշտակել, այլ գրավել, վերցնել(ըստ Հրաչյա Աճառյանի բառարանից)

## Գրականություն
* Սմբատ Սպարապետ (Գունդը ստաբլ), Տարեգիրք, Վնտ․, 1956։
* Մատթևոս Ուռհայեցի, ժամանակագրություն, Ե․, 1973։z
* Микаелян Г․, История Киликийского Армянского госу–дарства, Е․, 1952․ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կամսարականներ
Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի իշխաններ
Կատեգորիա:11-րդ դարի հայեր
Կատեգորիա:Հայ առաքելական քրիստոնյաներ
Մագնիսական դաշտի ինդուկցիայի գծեր

250px|մինի|Ուղղագիծ հոսանքակիր հաղորդչի մագնիսական դաշտի ինդուկցիայի գծերը
մինի|Հոսանքակիր կոճի ինդուկցիայի գծերը
250px|մինի|Հաստատուն մագնիսի ինդուկցիայի գծերը
**Մագնիսական դաշտի ինդուկցիայի գծեր**, Էլեկտրական դաշտի նման մագնիսական դաշտը նույնպես կարելի է պատկերել գրաֆիկորեն կառուցելով մագնիսական ինդուկցիայի գծերը։ Մագնիսական ինդուկցիայի գծեր կոչվում են այն գծերը, որոնց յուրաքանչյուր կետում ինդուկցիայի վեկտորն ուղղված է այդ կետում տարված շոշափողով։ Ինդուկցիայի գծերին վերագրում են ուղղություն, որը ցույց է տալիս, թե շոշափողի երկայնքով դեպի որ կողմն է ուղղված ինդուկցիայի վեկտորը։ Ինդուկցիայի գծերը պատկերացում են տալիս ոչ միայն դաշտի տարբեր կետերում ինդուկցիայի վեկտորի ուղղության, այլ մոդուլի մասին։

Տարածության այն տիրույթներում, որտեղ ինդուկցիայի գծերն ավելի խիտ են պատկերված, ինդուկցիայի մոդուլն ավելի մեծ է։ Ինդուկցիայի գծերի ակնառու պատկերը կարելի է ստանալ երկաթի մանր խարտուքի օգնությամբ։ Մագնիսական դաշտում խարտուքի յուրաքանչյուր հատիկ մագնիսանում է և իրեն պահում է որպես փոքրիկ մագնիսական սլաք, դասավորվելով ինդուկցիայի համապատասխան գծի երկայնքով։ Նկարներում պատկերված են ուղղագիծ հոսանքակիր հաղորդիչի և հաստատուն մագնիսի մագնիսական դաշտերի ինդուկցիայի գծերը։ Մագնիսական դաշտը կարելի է զգալիորեն ուժեղացնել, եթե հոսանքակիր հաղորդիչը փաթաթվի պարույրի տեսքով։ Այդպիսի հոսանքակիր կոճն անվանում են սոլենոիդ (հունարեն «սոլեն»՝ խողովակ բառից)։ Եթե կոճի երկարությունը շատ մեծ է նրա լայնական հատույթի տրամագծից, ապա կոճի ներսում դաշտը գործնականում կարելի է համարել համասեռ (ինդուկցիայի գծերը միմյանց զուգահեռ են և ունեն նույն խտությունը)։ Կոճից դուրս դաշտը շատ նման է հաստատուն մագնիսի դաշտին։ Քանի որ տարածության յուրաքանչյուր կետում ինդուկցիայի վեկտորն ունի որոշակի ուղղություն, ապա, էլեկտրական դաշտի ուժագծերի նման, մագնիսական ինդուկցիայի գծերը նույնպես չեն կարող հատվել (հակառակ դեպքում հատման կետում ինդուկցիայի վեկտորը կունենար մեկից ավելի ուղղություն)։

## Մագնիսական ինդուկցիայի փակ գծեր
Ի տարբերություն էլեկտրաստատիկ դաշտի ուժագծերի՝ մագնիսական ինդուկցիայի գծերը փակ են։ Դրանք ոչ սկիզբ ունեն և ոչ էլ վերջ։ Մագնիսական ինդուկցիայի գծերը փակ են, որովհետև բնության մեջ մագնիսական լիցքեր գոյություն չունեն։ Մագնիսական դաշտն առաջանում է էլեկտրական լիցքերի շարժման հետևանքով։ Այն դաշտը, որի ուժագծերը փակ են, կոչվում է մրրկային։ Մագնիսական դաշտը մրրկային է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մագնիսականություն
Գոնկուր եղբայրներ

**Գոնկուր եղբայրներ** (, Էդմոն դը Գոնկուր (մայիսի 26, 1822, Նանսի - հուլիսի 16, 1896, Շանռոզե) և Ժյուլ դը Գոնկուր (դեկտեմբերի 17, 1830, Փարիզ - հունիսի 20, 1870, Փարիզ), ֆրանսիացի նատուրալիստ գրողներ։ Գոնկուր եղբայրների ստեղծագործական
մտերմությունը յուրատիպ երևույթ է համաշխարհային գրականության պատմության մեջ։ Լինելով տարբեր անհատականություններ՝ նրանք հաջողությամբ միասին աշխատել են ու հրապարակել ստեղծագործություններ։

Գոնկուր եղբայրների կարիերան որպես գրողներ սկսվեց արձակուրդների հասարակ նկարագրությունից։ Ապա նրանք սկսեցին հրապարակել ուսումնասիրություններ 19-րդ դարի ֆրանսիական արվեստի վերաբերյալ։ Նրանց ամենանշանավոր ստեղծագործությունը «Ժերմենի Լասերտե» վեպն է, որտեղ ներկայացվում է մի ֆրանսուհի աղախնի ողբերգությունը։

## Մատենագիտություն
### Վեպեր
* «18.. թվին» (*En 18..*)
* 1860 «Շառլ Դեմայն» (*Charles Demailly*)
* 1861 «Քույր Ֆիլոմենեն» (*Sœur Philomène*)
* 1864 «Ռենե Մոպրեն» (*Renée Mauperin*)
* 1865 «Ժերմինի Լասերտե» (*Germinie Lacerteux*)
* 1867 «Մանետտ Սալոմոն» (*Manette Salomon*)
* 1869 «Տիկին Ժերվեզեն» (*Madame Gervaisais*)
* 1877 «Թեթևաբարո Էլիզան» (*La Fille Elisa*)
* 1879 «Զեմգաննո եղբայրները» (*Les Frères Zemganno*)
* 1882 «Դերասանուհի Ֆոստեն» (*La Faustin*)
* 1884 «Լավիկը» (*Chérie*)

### Պատմագիտական և արվեստաբանական երկեր
* *Histoire de la société française pendant la Révolution* (1854)
* *La Société française pendant le Directoire* (1855)
* *Portraits intimes du XVIIIe siècle* (neue Aufl. 1878, 2 Bde.)
* *Sophie Arnould d'après sa correspondance* (1857, 2. Ausg. 1876)
* *Histoire de Marie-Antoinette* (1858)
* *L'Art au XVIIIe siècle* (1859 als Artikelserie begonnen; 3. Aufl. 1883, 2 Bde.)
* *Madame Pompadour* (1860)
* *Les maîtresses de Louis XV* (1860)
* *La Femme au XVIIIe siècle* (1862)
* *Gavarni, l'homme et l'artiste* (1873)
* *Madame Dubarry. Ein Lebensbild*
* *L'Amour au XVIIIe siècle* (1875) u.&nbsp;a.

## Գրականություն
* Hutter, Manfred: *Phantasie und Realismus in den Schriften der Goncourt.* Inaugural-Dissertation ohne Verlagsangabe, Frankfurt a.M. 1959
* Nonnenmacher, Kai, *›Nous aurions bien voulu écrire un roman à deux‹: Thomas et Heinrich Mann, lecteurs des Goncourt.* Cahiers Edmond & Jules de Goncourt: publication annuelle de la Société des Amis des Frères Goncourt 8, 2001, S. 204-213.
* Nonnenmacher, Kai, *›Alors, il entre dans l’artiste une économie… la magnifique avarice bourgeoise de l’art!‹ Kunstökonomien des Sammlers bei Edmond und Jules de Goncourt.* In: Grenzgänge 12 (23: Grenzen des Ökonomischen (Hg. Nonnenmacher, K./Blaschke, B.)), 2005, S. 43-68.

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Գոբելեն

300px|մինի
**Գոբելեն**, ձեռքով գործված գորգ-նկար։ Որոշակի իմաստով գոբելեն է կոչվում մինչև այժմ գործող փարիզյան մանուֆակտուրայի (հիմնվել է 1662 թվականին, Սեն Մարսել արվարձանում) արտադրանքը։ Որպես թագավորական մանուֆակտուրա՝ նրա գլխավոր մասնաշենքը դարձավ 15-րդ դարի հայտնի ներկարարներ գոբելենների նախկին արհեստանոցը, այդ անունով էլ կոչվեց մանուֆակտուրան ու նրա արտադրանքը։ Գոբելեն գործվել է բրդյա և մետաքսյա գունավոր թելերով։ Գոբելենները գործվել են ձեռքի հատուկ դազգահների վրա։ Գոբելենի բնորոշ հատկանիշն է հիմնաթելերով ստեղծված մակաշերտավոր երեսակողմի և կարերով ստեղծված հակառակ երեսի անհարթությունը 17-18-րդ դարերում պատմական, դիցաբանական, կրոնական և գրական սյուժեներով, գեղարվեստական բարձր արժանիքներով ստեղծված գոբելենները այնպիսի ճանաչում են գտել, որ գոբելեն են կոչվել սկզբում Ֆրանսիայի մյուս մանուֆակտուրաներում և այլ երկրներում ընդօրինակված շպալերները, իսկ 19-րդ դարում ընդհանրապես շպալերները և նույնիսկ մեքենայով խիտ գործված տառները (այսպես կոչված գոբելենային գործվածքները)։ 19-րդ դարում գեղարվեստական մակարդակը իջել է։ 1930-ական թվականներին գոբելենի արվեստը վերածնվել է նոր ոճական հիմքի վրա։

Պատկերը գործվում է ըստ իրական չափի գունանկարչական էսքիզի՝ չներկված հենքի վրա (բուրդ, վուշ) գունավոր միջնաթելերով (բուրդ, մետաքս, երբեմն՝ ոսկյա և արծաթյա թելեր)։ Յուրաքանչյուր միջնաթել գործվում է իր գունաբծի սահմաններում։ Գործվում են ուղղաձիգ կամ հորիզոնական հաստոցների վրա։ Շպալերի արտադրությունը սկզբնավորվել է Արևմտյան Եվրոպայում, 12-13-րդ դարերում։ Հիմնական կենտրոններն էին՝ Փարիզը, Առասը, Տուռնեն, 15-րդ դարում վերջից Բրյուսելը, որտեղ 16-րդ դարում սկզբին Վատիկանի համար ստեղծվել է «Գործք առաքելոց» շարքը՝ Ռաֆայելի, 17-րդ դարում այլ շարք՝ Պ․ Պ․ Ռուբենսի նախանկարներով։ 17-րդ դարում կեսից Ֆրանսիայում ստեղծվել են շպալերային մանուֆակտուրաներ, որոնք ղեկավարել են խոշոր նկարիչներ (Գոբելենների թագավորական մանուֆակտուրան Փարիզում, մանուֆակտուրաներ Բովեում և Օբյուսսոնում)։ 16-18-րդ դարերում շպալերներ են պատրաստվել նաև Իտալիայում, Անգլիայում, Գերմանիայում, Իսպանիայում։ Շպալերի վրա պատկերվել են առասպելական և պատմական սյուժեներ, այլաբանություններ, որսի տեսարաններ, հովվերգություններ, բնանկարներ։ 18-19-րդ դարերում շպալեր լիովին ենթարկվել է հաստոցային նկարչության կանոններին՝ կորցնելով արժանիքները։ Շպալերի դեկորատիվ սկզբունքները վերածնվել են 20-րդ դարի կեսին Ժ․ Լյուրսայի և այլոց ստեղծագործություններում։ Պետրոսի օրոք, 1717 թվականին, Պետերբուրգում հիմնվել է շպալերի մանուֆակտուրա (գոյատևել է մինչև 1859)։

Հայաստանում շպալերային արվեստը սկզբնավորվել է 1960-ական թվականների կեսերից, տարբեր տեխնիկաների կիրառմամբ (հիմնականում «ռելիեֆային») ստեղծվում են գոբելեններ՝ դրանց տալով յուրօրինակ ազգային, ինքնատիպ լուծումներ։ Այդ ասպարեզում աշխատում են նկարիչներ Կ․ Եղիազարյանը, Ն․ Ասատրյանը, Հ․ Ղազարյանը, Մ․ Փարեմուզյանը, Ա․ Ոսկերչյանը, Ա․Պարոնյանը և ուրիշներ։ Գ․ Խանջյանի նախանկարներով (1979, 1981) Ֆրանսիայում գործվել են «Հայոց այբուբենը» և «Վարդանանք» բարձրարվեստ գոբելենները։

Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Գոմաղբահոր

մինի|աջից|Գոմաղբահոր Մեծ Բրիտանիայում
**Գոմաղբահոր**, գոմաղբը կուտակելու և պահելու հատուկ կառույց։ Լինում է բաց և փակ (վերգետնյա, երեսպատված հատակով ու պատերով, խորը հորեր, փոսորակներ, գոմաղբափոսեր)։ Կառուցվում է բնակավայրերից հեռու, ֆերմաների մեծությանը, գրունտի հատկանիշներին ու կլիմայական պայմաններին համապատասխան։ Հարավային և հարավարևելյան շրջաններում նպատակահարմար է կառուցել փոսորակներ, իսկ ցուրտ կլիմա ու երկարատև ձմեռ ունեցող շրջաններում՝ փակ գոմաղբահոր և գոմաղբափոսեր։ Գոմաղբահորում գոմաղբը պահվում է 2-4 ամիս։ Հայաստանում կառուցվում են բաց գոմաղբահորեր և գոմաղբափոսեր։

Կատեգորիա:Պարարտանյութեր
Գյուղատնտես

**Գյուղատնտես**, պատկերազարդ շաբաթաթերթ (1913 թվականից՝ երկշաբաթաթերթ)։ Թիֆլիսի Հայ գյուղատնտեսական ու տնայնագործական ընկերության հրատարակություն (1914 թվականից)։ Լույս է տեսել 1909 թվականին Թիֆլիսում։ Խմբագիր հրատարակիչներ՝ Աշոտ Աթանասյան, Ավետիք Սահակ­յան։

## Պատմություն
Հանդեսը տպագրել է հոդվածներ այգեգործության, անասնապահության, բամբակագործության, մեղվաբուծության, շերամապահության, գյուղատնտեսական մեքենաների, տնկիների ու սերմերի մասին, աջակցել գյուղատնտեսական դասընթացներին, հրատարակել «Գյուղատնտեսի գրադարան» մատենաշարը։

Հրապարակել է վիճակագրական տվյալներ (1913) Անդրկովկասում գործող ձեռնարկությունների մասին, կազմակերպել գյուղատնտեսական ապրանքների և ձեռարվեստի նմուշների թանգարան (1909)։ Հանդեսին կից հրատարակվել է «Նոր առողջապահիկ» երկշաբաթաթերթը (1912 թվականից)։

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Գոմինդան

**Գոմինդան** (բառացի՝ *ազգային կուսակցություն*), քաղաքական կուսակցություն Չինաստանի Հանրապետությունում (Թայվան)։ Ներկայումս անդամների քանակով երկրորդն է երկրում։

Ստեղծվել է 1912 թ.-ի օգոստոսին՝ Տունմենխոյ միության (ղեկավար՝ Սուն Յաթ-սեն) և մի քանի քաղաքական կազմակերպությունների միաձուլումից։ Յուան Շի-կայի ռազմական դիկտատուրայի հաստատումով (1913 թ.-ի նոյեմբերի 4) Գոմինդանի գործունեությունն արգելվեց։ 1923 թ.-ի վերջին և 1924 թ.-ի սկզբին չինացի կոմունիստների գործուն մասնակցությամբ գոմինդանը վերափոխվեց հեղափոխական միացյալ ճակատի զանգվածային քաղաքական կուսակցության։ Գոմինդանի առաջին համագումարի (1924) ընդունած նոր ծրագրի հիմքում ընկած էին Սուն Յաթ-սենի երեք սկզբունքները (նացիոնալիզմ, ժողովրդաիշխանություն և ժողովուրդի բարօրություն), որոնք ունեին հստակ հակաիմպևրիալիստական և հակաֆեոդալական ուղղություն։ 1925—1927 թթ.-ի չինական հեղափոխության զարգացման և խորացման համեմատ գոմինդանի աջ թևը հեռացավ կոմունիստներից։ 1930-ական թվականներին Չինաստանում ծայր առան քաղաքացիական կռիվներ Գոմինդանի և ՉԿԿ հեղափոխական ուժերի միջև, որոնք ընդհատվեցին 1937 թ.-ին, երբ Կայսերական Ճապոնիան ներխուժեց Չինաստան։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Գոմինդանը Չինաստանում սանձազերծեց նոր քաղաքացիական պատերազմ (1946, հուլիս)։ Բայց ՉԿԿ-ի գլխավորած բանակը պարտության մատնեց Գոմինդանի բանակին և 1949 թ.-ի հոկտեմբերի 1-ին հռչակեց Չինական ժողովրդական Հանրապետության (ՉԺՀ) ստեղծումը։

## Գրականություն
* Լենին Վ․ Ի․, Դեմոկրատիան և նարոդնիկությունը Չինաստանում, Երկ․, հ․ 18;
* Նույնի, Վերափոխված Չինաստանը, նույն տեղում;
* Сунь Ятсен, Избр․ произв․ (пер․ с китайского), Москва, 1964։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի կուսակցություններ
Գյուրջի Նավե

**Գյունջի նավե** (Սողոմոնյան Սահակ Աբրահամի, ), հայ աշուղ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Երևանում։ Հորինել է սիրային և բարոյախոսական երգեր։ Հայտնի են «Կողբա ավերումն», «Խոլերար ցավո վերա», «Արի քու չարը տանեմ», «Մարախ և թրթուր» և այլ երգեր։ Ամենատարածվածը «Իմ սրտին աղ ես արել, ջիգյարս դաղ ես արել․․․» երգն է, որն աչքի է ընկնում տաղային բնույթի լայնաշունչ մեղեդիով։ Գյունջի Նովելից մեզ է հասել մոտ չորս տասնյակ երգ, որի զգալի մասը տպագրվել է նրա կենդանության օրոք՝ «Նոր քնար Տայաստանի» տետրերում։ Գյունջի Նավեի երգերը հետագայում զետեղվել են Գևորգ Ախվերդյանի, Գարեգին Լևոնյանի և այլոց կազմած ժողովածուներում, ինչպես նաև մի շարք երգարաններում։ Նրա եղանակներից քիչ բան է պահպանվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ աշուղներ
Գնողունակ պահանջարկ

**Գնողունակ պահանջարկ**, արտադրության միջոցների, սպառման առարկաների և ծառայությունների պահանջարկ, որը որոշվում է գնորդների դրամական միջոցների չափերով։ Պայմանավորված է արտադրության եղանակով, արտադրվող հասարակական արդյունքի և կատարվող ծառայությունների կառուցվածքով, ազգային եկամտի չափերով և բաշխմամբ։  

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն