open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NBA բոլոր աստղերի ուիքենդի հմտությունների մարտահրավեր

**Տակո Բել հմտությունների մարտահրավերը** դա NBA բոլոր աստղերի ուիքենդի մրցույթ է, որը տեղի է ունենում NBA բոլոր աստղերի խաղից առաջ շաբաթ օրը։ Դա մրցույթ է, որը ստուգում է մասնակցի փոխանցումների, վարումների և նետումների ունակությունները։ Մրցույթի ընթացիկ տարբերակում մասնակիցը սկզբում պետք է կատարի ընթացքի մեջ նետում այնուհետև վարումով շրջանցում է չորս խոչընդոտները և պետք է գնդակը փոխանցի առաջին ցանցի մեջ առանց գետնին հպվելու այնուհետև պետք է գնդակը գետնին հպվելով փուխանցի երկրորդ ցանցի մեջ հետո նա պետք է կատարի նետում օղակից 6 մետր հեռավորության վրա և պետք է շրջանցի ևս երկու խոըչնդոտի։ Առաջադրանքները կատարելուց հետո ըստ վայրկյանաչափի կազդարարվի մասնակցի արդյունքները։ Երկու թմերի՝Արևելքի և Արևմուտքի լավագույն արդյունքները ցույց տվող մասնակիցները կմրցեն իրար դեմ եզրափակիչ փուլում։

Ներկա չեմպիոններն են Դեմիան Լիլարդը Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսից և Թրեյ Բերկը Յութա Ջազից, որոնք 2014 թվականի մրցման ժամանակ ավարտել են 45.2 վայրկյան արդյունքով։

## Մրցույթի հաղթողները

SteveNash3.jpg
Dwyane Wade.jpg
Damian Lillard.jpg


Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի ցանկեր
Մարզիկ (ամսագիր)

**Մարզիկ**, մարզական ամսաթերթ, ՀՄԸՄ կենտրոնական վարչության հրատարակություն։

Լույս է տեսնում 1980 թվականի փետրվարից։ Խմբագիրներ՝ 1980-1990 թվականներին՝ Հարություն Գեղարդ (Գազանճյան), Վարդգես Տեր-Կարապետյան, Վարուժան Մուրատյան, Գրիգոր Սուքիասյան, Երվանդ Տեմիրճյան, Կարո Թյությունճյան, Հովհաննես Տեր-Հարությունյան, 1990-1994 թվականներին՝ Սիսաք Արզումանյան, Պատրիկ Կյուլպենկյան, Վարուժան Մուրաայան, Կարո Աբրահամյան, Զավեն Գասապյան, Բյուզանդ և Զավեն Թորիկյաններ, 1995 թվականից՝ Վիգեն Ավագյան։

Հրատարակում է նյութեր ՀՄԸՄ պատմության, նրա մասնաճյուղերի մարզական գործունեության վերաբերյալ, մեկնաբանում Հայաստանի և միջազգային մարզական անցուդարձը։

Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական մարզական պարբերականներ
Հայ կաթողիկե միություն (Լիբանան)

**Հայ կաթողիկե միություն** (ՀԿՄ), բարեգործական, մշակութային, պատանեկան ու մարզական կազմակերպություն։ Հիմնվել է 1972 թվականին՝ փոխարինելով 1928 թվականին ստեղծված Հայ կաթողիկե երիաասարդաց միությանն ու 1968 թվականին հիմնված Հայ կաթողիկե ակումբին։

Հիմնադիրներ՝ Հովհաննես Ֆարաճյան և Անդրանիկ վարդապետ Կռանյան։ Մասնաճյուղեր ունի Բեյրութում, Զահլեում և Այնճարում, որոնց աշխատանքը համակարգում է Հայ կաթողիկե միության կենտրոնական վարչությունը։

Կատեգորիա:Լիբանանահայ կրոնական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցի
Զեմֆիրա Միլիտոնյան

**Զեմֆիրա (Սվետա) Հովհաննեսի Միլիտոնյան** (), հայ ազատամարտիկ, աշուղ։ 1968-1971 թվականներին սովորել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի հեռակա բաժնում։ 1968-1981 թվականներին աշխատել է Հրազդանի դպրոցներում և Երևանի ինդուստիալ մանկավարժական տեխնիկումում։ 1981-1988 թվականին ապրել է Մոսկվայում։

## Մասնակցությունը Արցախյան ազատամարտին
Ղարաբաղյան պատերազմի սկգբին վերադարձել է Հայաստան, «Հայոց ազգային բանակի» և այլ ջոկատների կազմելուն մասնակցել է ՀՀ Գորիսի, Արարատի, Վայքի, Իջևանի, ԼՂՀ Շահումյանի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին, Արցախ է առաքել սննդամթերք, հանդերձանք։

2001 թվականին ստեղծել է «Ալմաստ» աշուղական անսամբլը։ Անսամբլի երգացանկում հիմնականում Միլիտոնյանի ստեղծագործությաններն են, որոնց թեման հայրենասիրությունն է, աշխատանքի զովքը։ Ունի երգեր նվիրված Շ. Մեղղանին, Վ. Ստեփանյանին, Մ. Գոոյիպանին և ուրիշներին։

Կատեգորիա:Ապրիլի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ աշուղներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Երկաթե մարդը (ֆիլմ, 2008)

**«Երկաթե մարդը»** (անգլ․՝ *Iron Man*) - 2008 թ. ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմ է, որը նկարահանվել է Marvel Comics-ի համանուն պերսոնաժի հիման վրա։ Ֆիլմը նկարահանվել է «Marvel Studios»-ի կողմից, ռեժիսորը Ջոն Ֆավրոն է, իսկ գլխավոր հերոսի՝ Տոնի Ստարկի դերը կատարեց հանրահայտ Ռոբերտ Դաունի-կրտսերը։ Նա մարմնավորում է մի հրաշալի գյուտարարի, ով գերի էր ընկել Աֆղանստանում և փախչելու համար էկզոկմախք է պատրաստում։ Հետո նա դարձավ սուպերհերոս «Երկաթե մարդ» անվանմամբ։ Ֆիլմում նկարահանվել են նաև Գվինեթ Փելթրոուն, Տերենս Հովարդը, Ջեֆ Բրիջեսը, Լեսլի Բիբը, Շոն Տոուբը, Ֆարան Թաիրը, Կլարկ Գրեգը, Փոլ Բեթանին, Տիմ Գինին և ուրիշները։

Ֆիլմը վերամշակվել է 1990 ականներից սկսած՝ Universal Studios, 20th Century Fox և New Line Cinema խոշոր կինոընկերությունների կողմից, իսկ 2006-ին Marvel Studios-ը գնեց նկարահանման բոլոր իրավունքները։ Marvel-ի համար դա առաջին պրոեկտն էր, որն ամբողջողվին ֆինանսավորվում էր իր կողմից։ Ռեժիսոր Ջոն Ֆավրոն որոշում կայացրեց ֆիլմը նկարահանել Կալիֆորնիայում, որպեսզի «Երկաթե մարդ»-ը տարբերվի սուպերհերոսների մասին մնացած ֆիլմերից, որոնք նկարահանվել են Նյու Յորքում։ Նկարահանումների ժամանակ դերասանները կարող էին ազատ փոխել իրենց դիալոգները, որովհետև ողջ ուշադրությունը կենտրոնացված էր ֆիլմի սյուժեյի վրա։ Գլխավոր հերոսի ռեզինե և երկաթե զրահապատ կոստյումները, որոնք ստեղծվել են Սթենլի Ուինսթոնի կողմից, կատարելագործվեցին համակարգչային գրաֆիկայի միջոցով։

Ֆիլմն ունեցավ շատ լավ արձագանքներ, հատկապես շատ էին գովում Ռոբերտ Դաունիի խաղը։ Ամերիկայի կինոարվեստի ինստիտուտը «Երկաթե մարդ» ֆիլմը ավելացրեց 2008 թ. լավագույն ֆիլմերի տասնյակին։ Դաունի-կրտսերը, Փելթրոուն և Ֆավրոն մասնակցեցին նաև «Երկաթե մարդը 2» սիքվելին, որը դուրս եկավ 2010 թ. մայիսի 7-ին։ Դաունին Տոնի Ստարկի էպիզոդիկ դերով խաղաց նաև «Անհավանական Հալկը» ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2008 թվականին
Զվարթնոց (հանդես)

**Զվարթնոց**, կրոնական հանդես, հայ կաթողիկե Զմմառյան միաբանության հրատարակություն։ Լույս է տեսնում 1980 թվականի ապրիլից, առաջին համարը՝ «Զմմառյանք ի սփյուռս աշխարհի» անունով։ Մինչև 1999 թվականը լույս է տեսել ընդամենը 19 համար։ Խմբագիրներ՝ Մանուել ծայրագույն վարդապետ Պաթագյան, Անդրանիկ վարդապետ Կոանյան, Մեսրոպ վարդապետ Ճուրյան, Հովսեփ վարդապետ Քելեկյան, Պողոս վարդապետ Գազանճյան, Եդիա վարդապետ Եդիայան, Ղևոնդ վարդապետ Քենտիրճյան, Գևորգ ծայրագույն վարդապետ Խազումյան, Հովհաննես վարդապետ Թեյրուզյան և Անդրանիկ վարդապետ Ադամյան։ Լուսաբանում է հայ կաթողիկե Զմմառյան միաբանության գործունեությունը, լույս ընծայում հայոց պատմությանն ու մշակույթին վերաբերող հոդվածներ։

Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Կիպրոսի մասնաճյուղ

**Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Կիպրոսի մասնաճյուղ**, ՀԲԸՄ եվրոպական մասնաճյուղերից։

Հիմնվել է 1913 թվականին, Նիկոսիայում։ Անդամների թիվը 300-ից ավելի է։ ՀԲԸՄ-ի հովանավորությամբ Կիպրոսում գործում է Մելգոնյան կրթական հաստատությունը, որի սրահներում և մարզադաշտերում կազմակերպվում են մշակութային, մարզական միջոցառումներ և այլ ձեռնարկներ։ Միությունն ունի իր ակումբ-գրասենյակը։

ՀԲԸՄ-ի մասնաճյուղեր կան նաև Լառնակա և Լիմասոլ քաղաքներում։

Կատեգորիա:Կիպրահայ բարեգործական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ՀԲԸՄ մասնաճյուղեր
Ոզնի (հանդես)

[185px|մինի|[Արամայիս Սահակյան]]
**«Ոզնի»**, երգիծական պատկերազարդ հանդես։ Լույս է տեսնում 1954 թվականից, Երևանում։ «Ոզնի» հանդեսի խմբագիրներն են եղել Հրաչյա Քոչարը, Գրիգոր Տեր-Գրիգորյանը, Արամայիս Սահակյանը։

## Նկարագրություն
Ծաղրի զենքով պայքարել է խորհրդային և նոր հայ իրականությանը անհարիր երևույթների դեմ, ծանակել բյուրոկրատներին, պաշտոնամոլներին, բանսարկուներին, օրինազանցներին և այլն։ Օրվա հրատապ հարցերին արձագանքող ֆելիետոններից ու թղթակցություններից զատ տպագրում է երգիծական պատմվածքներ, բանաստեղծություններ, հումորիստական մանրապատումներ։

Ունի «Ոզնու ընդունարան», «Ակամա երգիծաբաններ», «Անօգտակար խորհուրդներ», «Խորթ բարքեր» մշտական խորագրերը։ Ծաղրանկարները լրացնում, ամբողջական են դարձնում տեքստային նյութերի երգիծանքն ու հումորը։

Հանդեսի հեղինակությանը նպաստել է Լեռ Կամսարի, Էդուարդ Խոճիկի, Աշոտ Փալանջյանի, Դ․ Դեմիրճյանի, Ն․ Զարյանի, Սուրեն Վահունու, Սերգեյ Արուտչյանի, Վալենտին Պոդպոմոգովի, Արա Բեքարյանի, Արամայիս Սահակյան և ուրիշների աշխատակցությունը։

Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ հանդեսներ
Պիկուլ

**Պիկուլ** (նշանակումը՝ **թամ**, **tam** ), ասիական Միավորների միջազգային համակարգում զանգվածի չափման միավոր։

## Պատմություն
*Պիկուլ* բառը ճավայերենում հայտնվել է դեռևս 9-րդ դարի կեսերին։

## Համեմատություններ
1 պիկուլ = 60.478982 կիլոգրամ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միավորների միջազգային համակարգ
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Ալյոս (գետ)

**Ալյոս** (), գետ Ռուսաստանում, գտնվում է Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետի բերանը գտնվում է 15 կմ երկայնքով աջ ափին գետի Մալայա Սումուլտայում։ Երկարությունը գետի 18 կմ է։

## Ջրային ռեստրի տվյալները
Ըստ պետական ջրային կադաստրի Ռուսաստանը վերաբերվում է Վերխնոբսկի ավազանին, ջրի կառավարման բաժինը գտնվում էր Կատունի, գետի ավազանը Բիայում և Կատունում։ Գետի ավազանը (վերին) գտնվում էր Իրտիշում։.

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի ջրի բաժնի տարածքում Ռուսաստանում պատրաստվել է դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսներ։

* Ջրային պաշարների ծածկագիրը պետությունների ջրային ռեսստորում - **13010100312115100006534**
* Կոդը մինչև հիդրոլոգիական ուսումնասիրություն - **115100653**
* Կոդը ավազանի - **13.01.01.003**
* ծավալի համարը - **15**
* խնդիրն - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Դաշնության գետի ջրային ռեստրի էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Վալյա Պետրոսյան

**Վալյա Միքայելի Պետրոսյան** (), հայ ազատամարտիկ, բուժքույր։ 1989-1994 թվականներին մասնակցել է Մարտակերտի (Հոռաթաղ, Առաջաձոր, Մոխրաթաղ, Մաղավուզ, Մարտակերտ և այլն) շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

Կատեգորիա:Հայ բուժքույրեր
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Անահիտ Պետրոսյան

**Անահիտ Սմբատի Պետրոսյան** (օգոստոսի 11, 1962, Ստեփանակերտ), հայ ազատամարտիկ, բուժքույր։ Ավարտել է Շուշիի ռազմաուսումնական արագացված դասընթացները (1992)։

## Մարտեր
1992-1994 թվականներին տարբեր ջոկատների և Շուշիի գնդի 8-րդ վաշտի կազմերում մասնակցել է Շուշիի (Շռլան). Լաչինի (Ֆինգա), Մարտակերտի (Կիչան, Ղազանչի, Ախավենդ, Կարմիրավան և այլն), Աղդամի (Ալիմադաթլի, Ավրօղլի և այլն), Հադրութի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

1994 թվականից՝ Ստեփանակերտի զինվորական հոսպիտալի բուժքույր։

Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ բուժքույրեր
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 11 ծնունդներ
Սթիվեն Փրայս

***Սթիվեն Պրայս*** (, ), անգլիացի տաղանդավոր կոմպոզիտոր։ Առավել հայտնի դարձավ Ալֆոնսո Կուարոնի «Գրավիտացիա» ֆիլմից, որի կոմպոզիտորն է հանդիսանում։ Ֆիլմում հնչող հրաշալի երաժշտության համար Սթիվեն Պրայսը ստացավ «Օսկար»՝ «լավագույն օրիգինալ սաունդթրեք» անվանակարգում։

## Ֆիլմագրություն

* «*Attack the Block*» (2011)
* «*Աշխարհի վերջը*» (2011)
* «*[[Գրավիտացիա (ֆիլմ)|Գրավիտացիա]]*» (2013)
* «*[[Ցասում (ֆիլմ, 2014)|Ցասում]]*» (2014)
* «*[[Ինքնասպանների ջոկատը]]*» (2016)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Չանչուն

մինի|Տեսարժան վայրեր
**Չանչուն** (, փինյին՝ Chángchūn), քաղաք Հյուսիս-Արևելյան Չինաստանում, Իթունհե գետի ափին։ Ձիլին նահանգի վարչական կենտրոնն է։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 7 674 439 մարդ։ Երկաթուղային խոշոր հանգույց է, քաղաքին ծառայում է Լոնգջիա միջազգային օդանավակայանը։ Չինաստանի մեքենաշինության գլխավոր կենտրոններից է։ Կան մետալուրգիական, քիմիական գործարաններ, փայտամշակման, թղթի, խեցեգործական, տեքստիլ, կաշվի, սննդի, ծխախոտի արդյունաբերական ձեռնարկություններ, տնայնագործություն։ Չանգչունում տեղակայված է Չինաստանի Գիտությունների ակադեմիայի մասնաճյուղը։

Քաղաքը հիմնադրվել է 19-րդ դարի սկզբին։ 1897-1903 թվականներին Արևելաչինական երկաթուղու կառուցումից հետո Չանգչունը դարձավ առևտրական տրանսպորտային խոշոր կենտրոն։ 1931 թվականին Չանգչունը գրավել են կայսերական Ճապոնիայի ուժերը՝ այն դարձնելով Մանջո Գուո (Մանջուրների երկիր) խամաճիկային պետության մայրաքաղաքը և վերանվանել **Սինկին** («Նոր մայրաքաղաք»)։ Ազատագրվել է 1945 թվականի օգոստոսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Դեպրիվացիա

**Դեպրիվացիան**-( - կորուստ, զրկում) - հոգեկան վիճակ, որն առաջանում է ամենաանհրաժեշտ կենսական պահանջների (քուն, սնունդ, բնակատեղի, երեխայի շփում հոր կամ մոր հետ, և այլն) բավարարման, կամ երկար ժամանակ սովորույթային արդյունքում ձևավորված բարիքներից զրկման արդյունքում։

## Բովանդակություն
# Ազդեցությունը ագրեսիայի վրա
# Նշումներ
# Նայել նաև
# Գրականություն

## Ազդեցությունը ագրեսիայի վրա
Դեպրիվացիան կարող է առաջացնել ագրեսիա։ Ագրեսիայի վեկտորը կարող է ուղղված լինել դեպի դուրս (հաճախ դեպի այն օբյեկտը, ինչն առաջացնում է հարաբերական դեպրիվացիա՝ շատ հարուստ կամ հայտնի մարդիկ), կամ դեպի ընդհանրապես իրավիճակի հետ ոչ մի կապ չունեցող պատահական օբյեկտներ՝ առարկաներ, կենդանիներ, մարդիկ։ Այդ նույն ագրեսիայի վեկտորը կարող է ուղղված լինել դեպի ներս՝ դեպի անձը, ով զգում է դեպրիվացիան։ Դա արտահայտվում է սուիցիդով, առանց սուիցիդի նպատակի ինքնավնասումով, ինչպես նաև, աուտոագրեսիայի թաքնված ձևերով՝ սոմատիկ հիվանդություններ, ալկոհոլիզմ, թմրամոլություն, ծխել։ Բժշկական տեսանկյունից (սոցիոկենսաբանություն, էթիոլոգիա՝ պատճառագիտություն, բժշկություն) սոցիումում ագրեսիայի արտահայտման-ժայթքման ամենահաճախ հանդիպող տարբերակը (որը բնածին բնազդ է) առաջին հերթին սոմատիկ հիվանդություններն են։ Եթե հասարակությունում հայտնի պատճառներով մարդը զրկված է սեփական ագրեսիան անպատիժ իրականացնելուց՝ սպանել կամ ծեծել նեղացնողին և այլն, զրկված է ալկոհոլից կամ թմրանյութերից, որոնք կարող էին ժամանակավորապես մարել ագրեսիայի նոպան (կամ բարոյական նորմերը թույլ չեն տալիս դրանք կիրառել), ապա ագրեսիան կուղղվի դեպի ներս, կառաջացնի փոփոխություններ հարթ մկանային օրգանների պարասիմպատիկ նյարդավորումներում և ի հայտ կգա «պսիխոսոմատիկա» անվան տակ ընկալվող հիվանդությունների ողջ ցանկը։ Նախ բարձր կոնֆլիկտայնություն, ջղայնություն, անքնություն, ենթադեպրեսիաներ, նեյրոցիրկուլյատոր դիստոնիա, դաշտանախանգարումներ, այնուհետև որակական թռիչք և կհայտնվեն գերճնշում, ինֆարկտ, ինսուլտ, ասթմա, վիժումներ և այլն։ Ախտահարվում են պարասիմպատիկ նյարդավորում ունեցող բոլոր հարթմկանային օրգանները։ Հզոր արտաքին «վտանգը»`սպորտային գերակտիվություն, գերսառը շփումներ, հզոր սուր ստրեսներ (պատերազմ, մահվան սպառնալիք,այլ հիվանդություններ և այլն) միացնում է գոյատևման ընդհանուր պոպուլյացիոն մեխանիզմները և որպես հետևանք անջատում է դեպրիվացիայի և ագրեսիայի մեխանիզմները։ Դեպրիվացիայի - ֆրուստրացիայի - ագրեսիայի մեխանիզմները սոցիալական ինդիվիդուումի մոտ ամբողջությամբ կարող են բացառվել առկա «կենսական» հիմնադրույթների և իրական ծավալվող «կենսական» իրավիճակի համապատասխանեցման դեպքում։

## Նշումներ
## Նայել նաև
* Ֆրուստրացիա
* Էգոդիստոնիա
* Աղքատություն
* Սոցիալական դեպրիվացիա

## Գրականություն
* Гарр Т. Р. Почему люди бунтуют. СПб: Питер, 2005
* Штомпка П. Социология социальных изменений. М.: Аспект-пресс, 1996.
* Скакунов Э. И. Природа политического насилия// Социологические исследования. 2001. № 12
* Дэвид Майерс Социальная психология

Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Հոգեկան վիճակներ
Ողողատ

մինի|աջից|Կավե նստվածք
**Ողողատ**, գետահովտի հատակի բուսածածկ մաս, որը ջրով ծածկվում է միայն գետի վարարման ժամանակ։ Որի մակերևույթին շատ են թմբաշարերով հերթագայվող ձորակները (գետագալարներ, գետաբազուկներ)։ Տարբերում են մերձհունային, կենտրոնական և մերձդարավանդային ողողատներ։ Մեծ հարթավայրերի անհավասարաչափ հոսք ունեցող գետերի ողողատները հասնում են մինչև 40 կմ լայնության։ Հողերը հարուստ են օրգանական տիղմով և բերրի։
մինի|աջից|Ավազ
## Պատկերասրահ

Beach Stones 2.jpg
Leman img 0573.jpg
Spring Runoff in the Adriatic Sea.jpg
Sediment in the Gulf of Mexico.jpg
Sediment in the Gulf of Mexico (2).jpg
Sediment off the Yucatan Peninsula.jpg
StoneFormationInWater.jpg
Glacial Transportation and Deposition.jpg
Ripples mcr1.JPG
Sinuous dunes mcr1.JPG
Channel-StellartonFm-CoalburnPit.JPG
EolianiteLongIsland.JPG


Կատեգորիա:Հիդրավլիկա
Կարո Հեբոյան

**Կարո Աղանիկի Հեբոյան** (), հայ նյարդավիրաբույժ։ ՀՀ բանակի բժշկական ծառայության կապիտան (1996 թվական)։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1992 թվական), դոցենտ (1994 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1986 թվական), Մոսկվայի Ն. Բուրդենկոյի անվան նեյրովիրաբուժական ինստիտուտի օրդինատուրան (1989 թվական) և ասպիրանտուրան (1992 թվական)։

1991-1993 թվականներին աշխատել է Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտում, 1993-1995 թվականներին՝ Ա. Միքայելյանի անվան վիրաբուժության գիտական կենտրոնում՝ նյարդավիրաբույժ, 1995 թվականից՝ ՀՀ ՊՆ կենտրոնական զինվորական կլինիկական հոսպիտալի նյապավիրաբուժության բաժնի պետ։

1991-1994 թվականներին կամավոր և գործուղումով մեկնել է Ստեփանակերտ. բուժօգնություն է ցույց տվել վիրավոր ազատամարտիկներին։

Աշխատությունները վերաբերում են նյարդավիրաբուժության խնդիրներին։ Զոհվել է ուղղաթիռի վթարից (Երևան-Սիսիան-Ստեփանակերտ չվերթ)՝ հերթական առաջադրանրի կատարելիս։ Պարգևատրվել է ՀՀ «Արիություն» մեդալով։ Թաղված է Եռաբլուրում։

Կատեգորիա:1964 ծնունդներ
Կատեգորիա:2000 մահեր
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտին մասնակցած բժիշկներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ նյարդավիրաբույժներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ
Աիդա Բադալովա

**Աիդա Աշոտի Բադալովա** (), կենսաքիմիկոս։ Պաշտպանության բանակի բժշկական ծառայության կապիտան (1998)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Բաքվի բժշկական ուսումնարանը (1969) և Ադրբեջանի մանկավարժական ինստիտուտի կենսաբանական ֆակուլտետը (1976)։ 1977-1988 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի բժիշկների կատարելագործման պետական ինստիտուտում։ 1988-1993 թվականներին՝ Ստեփանակերտի մապային (հանուրպետական) հիվանդանոցում, մարզկոմի շենքի և ախտոաշման կենտրոնի նկուղային հրակերում տեղակայված հրապիտալներում։ 1993 թվականից՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կենտրոնական զինվորական կլինիկական հրապիտալի լաբորատորայի պետ։
1991-1994 թվականներին հրապիտալներում կազմակերպել է դոնորական (2291 դոնուից պատորատել է 640 փտր փոխներաւկման արյուն) և արյան փոխներարկման աշխատանքներ։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մայրական երախտագի տություն Արցախի քաջուղիներին» հուշամեդալներով։

Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ կենսաքիմիկոսներ
Չափ (փիլիսոփայություն)

**Չափ**, փիլիսոփաության կատեգորիա, որն արտահայտում է օբյեկտի քանակական և որակական բնութագրերի դիալեկտիկական միասնությունը։ Չափը ցույց է տալիս այն սահմանը, երբ քանակական փոփոխությունները հանգեցնում են օբյեկտի որակական փոփոխությանը։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Լևոն Բաղդասարյան

**Լևոն Արարատի Բաղդասարյան** (), հայ միկրովիրաբույժ։ Բժշկական ծառայության պահեստի ավագ լեյտենանտ (1983 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1982 թվական)։ 1982-1987 թվականներին աշխատել է Ստավրոպոլի և Կրասնոդարի երկրամասերում («Ռուսաստան». 1988-1994 թվականներին՝ Երևանի Ա. Միքայելյանի անվան վիրաբուժության կենտրոնի միկրովիրաբուժության բաժանմունքում, 1994-1996 թվականներին՝ ՊՆ կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալի նյարդավիրաբուժության բաժնում, Երևանի պետական բժշկական համալսարանի կլինիկական հիվանդանոցի միկրովիրաբուժության և վերականգնողական վիրաբուժության (ղեկավարի տեղակալ). 2003 թվականից՝ «Արմենիա» բժշկական կենտրոններում (միկրովիրաբույժ)։

1988-1994 թվականներին կամավոր, ապա գործուղումով մեկնել է ԼՂՀ, Շահումյանի, Մարտակերտի, Հադրութի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցներում, Ստեփանակերտի կենտրոնական զինվորական և տարբեր ուղղություններում ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բուժօգնություն է ցույց տվել հիվանդ, վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Սամվել Հովհաննիսյան (բժիշկ)

**Սամվել Աշոտի Հովհաննիսյան** (, Երևան), մաշկավեներաբան։ ՀՀ բանակի բժշկական ծառայության պահեստի ավագ լեյտենանտ (1992 թվական)։

## Կենսագրություն
1978 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը։ 1978-1990 թվականներին աշխատել է ՀՀ տարբեր շրջանների և Երևանի հիվանդանոցներում, 1990 թվականից՝ Մաշկաբանության հանրապետական գիտաբժշկական կենտրոնում։

1991 թվականին կամավոր մեկնել է ԼՂՀ Շահումյանի շրջան, բուժկանխարգելիչ օգնություն ցույց տվել ազատամարտիկներին և խաղաղ բնակիչներին, կազմակերպել հիվանդների տարհանման աշխատանքները։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Տիգրան Հովեսյան

**Տիգրան Իցկայի Հովեսյան** (ծնվել է 1969 թվականի ապրիլի 7-ին, քաղաք Սիսիանում (ՀՀ Սյունիքի մարզ) -մահացել է 2000 թվականի հունվարի 19-ին, քաղաք Սիսիանում), ազատամարտիկ, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ։ Բժշկական ծառայության ավագ լեյտենանտ (1997 թվական)։ Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1993 թվական)։ 1987-1989 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ-ի զինված ուժերում։

1993-1996 թվականներին կամավոր և գործուղումով մեկնել է ԼՂՀ. աշխատել է Ստեփանակերտի կենտրոնական հիվանդանոցում, ռազմադաշտային շարժական, 1996 թվականից՝ ՀՀ Պաշտպանության նախարարության կենտրոնական կլինիկական հոսպիտալներում։ Հովեսյանը մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), Իջևանի (Վազաշեն), Նոյեմբերյանի (Ոսկեպար), ԼՂՀ Մարտունիի (Կաղարծի) շրջանների ինքնապաշտպանական մարտերին, հրապիտալներում՝ հարյուրավոր վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների բուժօգնության աշխատանքներին։

Զոհվել է ուղղաթիռի վթարից (Երևան-Սիսիան-Ստեփանակերտ չվերթ)՝ հերթական առաջադրանրի կատարելիս։ Պարգևատրվել է ՀՀ «Արիություն» մեդալով։ Թաղված է Եռաբլուրում։

Կատեգորիա:1969 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սիսիան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:2000 մահեր
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտին մասնակցած բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ անեսթեզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Մկրտիչ Աբրահամյան

**Մկրտիչ Աշոտի** **Աբրահամյան** (), ռազմական գործիչ։ ՀՀ բանակի գեներալ-լեյտենանտ (1997)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Չերեպովեցի (ՌԴ) կապի ռազմական ուսումնարանը (1962), ԽՍՀՄ Պաշտպանության նախարարության կապի ռազմական ակադեմիան (1976) և գլխավոր շտաբի ակադեմիայի դասընթացները (1985)։ 1962-1989 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ Հյուսիսկովկասյան, Միջինասիական ռազմական օկրուգներում, ԳԴՀ-ում տեղակայված զորախմբերում, գլխավոր շտաբում, 14-րդ բանակի կապի և Հարավարևմտյան զորամիավորումներում՝ որպես դասակի, վաշտի, գումարտակի, գնդի, բրիգադի հրամանատար, կապի զորքերի պետ։ 1992 թվականի փետրվար-հունիսին՝ ՀՀ Պաշտպանության նախարարության գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ, 1992-1994 թվականներին և 1991-2000 թվականներին՝ պաշտպանության նախարարի տեղակալ, 1994-1995 թվականներին՝ ՀՀ պետնախարարի խորհրդական, 2000-2002 թվականներին՝ ՀՀ գլխավոր ռազմական տեսուչի առաջին տեղակալ։ 2002 թվականին զորացրվել է։

Աբրահամյանը մասնակցել է ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերի պլանների մշակման, ՀՀ բանակաշինության, ռազմական կապի համակարգի զարգացման աշխատանքներին։

Աբրահամյանի անունով է կոչվել Կարծախի դպրոցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գնդապետներ
Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Արկադի Ծատրյան

**Արկադի Աշոտի Ծատրյան** (սեպտեմբերի 5, 1961, Ստեփանակերտ), «Ագո» կամավորական ջոկատի ազատամարտիկ, ՊԲ փոխգնդապետ (1998)։ 1981-1983 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈւ-ում։ 1992 թվականից ՊԲ Յոթանասունմեկերորդ աոանձին մոտոհրաձդային գումարտակի հրամանատարի տեղակալ, 1998-2000 թվականներին՝ առանձին նորոգմանվերականգնողական հենակետի հրամանատար։

## Մարտեր
1988-1994 թվականներին մասնակցել է Ասկերանի (Ջամիլու, Կարազյավ, Խոջալու, Նախիջևանիկ, Սարուշեն և այլն), Մարտունիի (Ղարադաղլու, Մյուրիշեն), Հադրութի (Տող, Ծամձու), Մարտակերտի, (Մաղավուզ, Կարմիրավան) Ֆիզուլիի, Քելբաջարի (Օմարի լեռնանցք), Շուշիի (Լիսագու, Զառսլու), Լաչինի («Մարդասիրական միջանցք»), Աղդամի, Ջաբրայիլի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով, «Շուշիի ազատագրմր-համար» մեդալով, «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։

Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Հակոբ Թամամյան

**Հակոբ Ղուկասի Թամամյան** (), վիրաբույժ։ Բժշկական ծառայության պահեստի ավագ լեյտենանտ (1983 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1979 թվականին), լազերային վիրաբուժության մասնագիտությամբ՝ վերապատրաստվել Մոսկվայի № 51 կլինիկական հիվանդանոցում (1993 թվական)։ 1980-1983 թվականներին աշխատել է Վանաձորի № 53, 1983 թվականից՝ Երևանի հանրապետական (այժմ՝ «Արմենիա» բժշկական կենտրոն) կլինիկական հիվանդանոցներում։

1988-1994 թվականներինին կամավոր և գործուղումով մեկնել է ՀՀ Գորիսի, Մեղրիի, ճամբարակի, Նոյեմբերյանի և ԼՂՀ Հադրութի, Շահումյանի շրջաններ, Գետաշենի ենթաշրջան, Ստեփանակերտի հիվանդանոցներում, կենտրոնական և ռազմադաշտային շարժական հրապիտալներում բուժել և վիրահատել է վիրավոր ազատամարտիկների ու խաղաղ բնակիչների։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Վիրահայ բժիշկներ
Կարեն Բազինյան

**Կարեն Յուրիի Բազինյան** (), վիրաբույժ։ Պաշտպանության բանակի բժշկական ծառայության պահեստի մայոր (1998)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1991)։ 1992-1998 թվականներին ծառայել է Պաշտպանության բանակում։ 1991-1998 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի մարզային (հանրապետական) հիվանդանոցում, ապա՝ Պաշտպանության նախարարության կենտրոնական կլինիկական զինվորական, Մարտակերտի ռազմադաշտային շարժական, Խոջալուի կայազորային հրապիտալներում՝ վիրաբուժական բաժանմունքների պետ, հրապիտարի բուժական բաժնի պետի տեղակալ, 2003 թվականից՝ Ստեփանակերտի հանրապետական հիվանդանոցի փոխտնօրեն։

1991-1994 թվականներին մասնակցել է Լեսնոյի, Արաինշենի, Տողի, Մալիկլեբուի, Արխավենդի, Խոջալուի ու Շուշիի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Կենտրոնական կլինիկական զինվորական և ռազմադաշտային շարժական հրապիտալներում բուժել և վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների։

Կատեգորիա:1969 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
ԼՂԻՄ Ազգային խորհուրդ

**ԼՂԻՄ Ազգային խորհուրդ**, մարզային ինքնակառավարման ներկայացուցչական մարմին։ Ընտրվել է 1989 թվականի օգոստոսի 16-ին Ստեփանակերտում հրավիրված ԼՂԻՄ ազգաբնակչության լիազոր ներկայացուցիչների համագումարում՝ մինչև ժողովրդական պատգամավորների մարզխորհրդի և կուսակցության մարզկոմի վերականգնումը մարզը ղեկավարելու նպատակով։ Ազգային խորհուրդը ունեցել է 80 անդամ, ընտրել նախագահություն։ Նախագահության նախագահ՝ Վաչագան Գրիգորյան, տեղակալներ՝ Վալերի Աթաջանյան և Վլադիմիր Թովմասյան, անդամներ՝ Ն. Ավագիմյան, Ռ. Աղաջանյան, Ս. Բաբայան, Կ. Բաբուրյան, Գ. Բադյան, Ս. Դավթյան, Վ. Գաբփելյան, է. Ղուկասյան, 0. Եսայան, Վ. -Քոչարյան, Ռ. Քոչարյան, Ռ. Մանգասարյան, Մ. Մխզոյան, Ա. Մկրտչյան, Յու. Նեոփսյան, Ռ. Պետրոսյան, Շ. Պետուսյան։
Համագումարում ընդունվել են որոշում, հռչակագիր և դիմումներ՝ ուղղված հատուկ շրջանի պարետին, խորհրդային բանակի և ԽՍՀՄ ՆԳՆ ստորաբաժանումների սպաներին ու զինվորներին, ինչպես նաև ադրբեջանական ժողովրդին։

Ազգային խորհրդի առաջնահերթ խնդիրներն էին՝ ազգամիջյան ընդհարումների կասեցումը, իրավիճակի կայունացումը, Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի լուծումը։ 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Ազգային խորհուրդը և ՀԽՍՀ ԳԽ համատեղ նիստում որոշում է ընդունվել ՀԽՍՀ և ԼՂԻՄ վերամիավորման մասին։ Ազգային խորհուրդը գործել է մինչև ԼՂՀ անկախության հռչակումը՝ 1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ը։

Կատեգորիա:Մարզային ինքնակառավարման ներկայացուցչական մարմին
Կատեգորիա:Արցախի պատմություն
Կատեգորիա:1989 Արցախում
Կատեգորիա:Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ
Կատեգորիա:1989 հիմնադրումներ Արցախում
Կատեգորիա:1991 կազմալուծումներ Արցախում
Կատեգորիա:1990 Արցախում
Կատեգորիա:1991 Արցախում
Անդրեյ Բալասանով

**Բալասանով Անդրեյ Գրիզուի** (ծնված 1967 թվական, ապրիլի 11, Բաքու), բուժակ, անեսթեզիոլոգ։ Ավարտել է Ստեփանակերտի բժշկական ուսումնարանը (1986)։
1986-1988 թվականներին ծառայել է, իսկ 1988-1990 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում, 1992-1995 թվականներին՝ Ստեփանակերտի կենտրոնական կլինիկական զինվորական հրապիտարի անեսթեզիոլոգիայի բաժանմունքում։ 1995 թվականից՝ 19° զորամասի ինժեներաականազերծման զումարտակի բուժկետի պետ։
1992-1994 թվականներին արտագնա բժիշկների բրիգադի կազմում կամավոր մասնակցել է Քելբաջարի, Ֆիզուփի, Աղդամի ուղղություններում ընթացող մարտերին, բուժօգնություն ցույց տվել հարյուրավոր հիվանդ և վիրավոր ազատամարտիկների։
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ անեսթեզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Ասկերանի դեպքեր

**Ասկերանի դեպքեր**. ընդհարումներ Ասկերանի հայ բնակչության և ադրբեջանցի ագգայնամոլների միջև։ Տեղի են ունեցել 1988-ի փետրվարի 21-ին։ Հայաստանի հետ վերամիավորվելու մասին ԼՂԻՄ ժողովական պատգամավորների մարզխորհրդի 1988-ի փետրվարի 20-ի որոշումից հետո ադրբեջանցի ծայրահեղականները որոշել են մտնել Ստեփանակերտ և այնտեղ կարգ ու կանոն հաստատել»։ Ամբոխը՝ 8 հզ-ից ավելի) Աղդամի կողմից շրաժվել է դեպի Ասկերանի շրջան, ներխուժել նավթամթերքի ձեռնարկություն. գազի զրասենյակ, կոմունալ ծառայության կոմբինատ, ջարդել սարքավորումները, տրանաղուտի միջոցները. տեխնիկան ու գույքը, հրդեհել ալրաղացը և ՆԳ պետավտոտեսչության կետը։

Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատերազմական հանցագործություններ
Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն
Կատեգորիա:Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական զինված ընդհարումներ
Կատեգորիա:1988 Արցախում
Բորիս Առուշանյան

**Բորիս Սերգեյի Առուշանյան** (), վարչաքաղաքական, պետական գործիչ։ Արցախի «Արմենական» կուսակցության նախագահ (1999)։ Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1994)։ ԼՂԻՄ վոլեյբոլի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
Բորիս Առուշանյանը ծնվել է 1948 թվականի նոյեմբերին Ասկերանի շրջանի Ռև գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը, 1972 թվականին՝ Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտը, 1979 թվականին՝ Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի երկամյա դասընթացները և 1990 թվականին՝ ԽՍՀՄ Ժողտնտեսության ակադեմիան։ 1972-1990 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի էլեկտրատեխնիկական գործարանում (1987 թվականից՝ տնօրեն)։ 1988-1990 թվականներին՝ Տնօրենների խորհրդի նախագահ, «Կռունկ» կոմիտեի վարչության անդամ, 1990-1992 թվականներին և 1995 թվականին՝ ՀՀ հատուկ ծրագրերի պետական կոմիտեի փոխնախագահ, 1992 թվականին՝ ԼՂՀ ՊՊԿ նախագահի տեղակալ, 1992-1995 թվականներին՝ ԼՂՀ Նախարարների խորհրդի առաջին փոխնախագահ, 1996 թվականի ապրիլ-սեպտեմբերին՝ ԼՂՀ Աժ նախագահի տեղակալ, 2000-2001 թվականներին՝ Ստեփանակերտի քաղաքապետ, 2001-2002 թվականներին՝ ԼՂՀ տնտեսական և կառուցվածքային բարեփոխումների նախարար, 2002-2004 թվականներին՝ ֆինանսների և էկոնոմիկայի փոխնախարար, 2004 թվականից՝ ԼՂՀ քաղծառայության նախագահ։ Բորիս Առուշանյանը 1992 թվականի հուլիս-սեպտեմբերին և 1993 թվականի փետրվար-մարտին Հռոմում, Մինսկի խմբի շրջանակներում, ղեկավարել է ԼՂՀ պատվիրակությունների աշխատանքները։ ԼՂՀ ԳԽ (Աժ) պատգամավոր (1991-1995 թթ. և 1995-2000 թթ.), ԱԺ ինֆորմացիայի, արտաքին և միջխորհրդարանական հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ (1998-2000 թթ.)։ 2000 թվականի ապրիլին նշանակվել է Ստեփանակերտի քաղաքապետի պաշտոնակատար, 2001 թվականի նոյեմբերին՝ ԼՂՀ տնտեսական և կառուցվածքային բարեփոխումների նախարար, 2002 թվականի դեկտեմբերին՝ ֆինանսների և էկոնոմիկայի փոխնախարար, 2004 թվականի փետրվարի 14-ից՝ ԼՂՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի նախագահ։

## Պարգևներ
* «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան (ԼՂՀ նախագահի թիվ 200-Ա հրամանագիր 30.08.2016)
* «Մխիթար Գոշ» մեդալ (ԼՂՀ նախագահի թիվ 255 հրամանագիր 01.09.2001)
* «Երախտագիտություն» մեդալ (ԼՂՀ նախագահի թիվ 8-Ա հրամանագիր 02.10.2014)
* ՀՀ «Անանիա Շիրակացի» մեդալ (2006)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտի քաղաքապետներ
Ռոբերտ Բաբայան

**Ռոբերտ Ենոքի Բաբայան** (հունվարի 6, 1947, Հադրութ - սեպտեմբերի 9, 1993, գյուղ՝ Մինբալու (Ֆիզուլիի շրջան)), ազատամարտիկ, զինագործ։

## Գործունեությունը
1965-1968 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1990 թվականից Հադրութում նորոգել է շարքից դուրս եկած և հակառակորդից առգրավված զենքեր, մասնակցել է Հադրութի շրջանի գյուղերի ազատագրական մարտերին։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Բաբայանի որդին՝ Ս. Ռ. Բաբայանը ( դեկտեմբերի 5, 1969, Հադրութ - հոկտեմբերի 1, 1992, Բաշարաթ), կամավորական ջոկատի և Հադրութի ՊՇ ստորաբաժանումների կազմելում մասնակցել է Հադրութի, Ֆիզուլիի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Բաբայանները թաղված են Հադրութում։

Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Հովհաննես Հովհաննիսյան (բժիշկ)

**Հովհաննես Զաքարի Հովհաննիսյան** (), վնասվածքաբան-օրթոպեդ։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1972 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1963 թվական)։ 1963-1989 թվականներին աշխատել է Դիլիջանի քաղաքային, էջմիածնի բուժմիավորման հիվանդանոցներում, Երևանի վնասվածքաբանության, օրթոպեդիայի և վերականգնողական գիտական կենտրոնում, Արտաշատի, Էջմիածնի հիվանդանոցներում, 1989 թվականից՝ Էջմիածնի քաղաքային պոլիկլինիկայում։ 1989-1990 թվականներին և 1992 թվականին կամավոր մեկնել է Մեղրի, Ստեփանակերտ, ԼՂՀ Շահումյանի, Ասկերանի և Մարտունու շրջաններ, մասնակցել հիվանդ և վիրավոր ազատամարտիկների ու խաղաղ բնակիչների բուժօգնության աշխատանքներին. վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների։

Աշխատությունները վերաբերում են վնասվածքաբանության և անեսթեզիոլոգիայի խնդիրներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1931 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտին մասնակցած բժիշկներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վնասվածքաբաններ
Կատեգորիա:Հայ օրթոպեդներ
Մուշեղ Բաբայան (գնդապետ)

**Մուշեղ Վահագնի Բաբայան**, «Ջերմուկի Համո» (), Արցախյան ազատամարտի ազատամարտիկ ՀՀ բանակի գնդապետ (2002-ից)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1957 թվականի հուլիսի 20-ին ՀԽՍՀ Հերհեր (այժմ ՝Վայոց ձորի մարզ, Հայաստան ) գյուղում։

1975-1977 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված Ուժերում։ Ավարտել է Տյումենի (Ռուսաստան) ինդուստւիալ ինստիտուտը (1989):

1989-1994 թվականներին իր կազմավորած «Հայդուկ» ջոկատով մասնակցել է ՀՀ Վայքի (Բարձրունի, Գնդևազ և այլն), Եղեգնաձորի (Խաչիկ) և ԼՂՀ Շահումյանի (Բուզլուխ, էրքեջ, Մանաշիդ), Մարտակերտի (Վաղահաս, Կիչան, Դրմբոն), Հադրութի (Տող, Սարինշեն և այլն), Ֆիզուլիի, Կուբաթլորի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

1991-1992 թվականներին եղել է ջոկատի, 1992-1993 թվականներին՝ վաշտի, 1993-1994 թվականներին՝ գումարտակի, 1994-2008 թվականներին՝ N զորամասի հրամանատար։

Սովորել և ավարտել է Մոսկվայի ռազմաճարտարագիտական համալսարանը (2002)։

2016 թվականի ապրիլյան պատերազմի օրերին համախմբել է իր  «Հայդուկ» ջոկատը  և  մարտական ընկերների հետ մեկնել առաջնագիծ։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է ՀՀ և ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշաններով։ ԵԿՄ վարչության անդամ, ԵԿՄ Վայոց ձորի մարզխորհրդի նախագահ (1999 թվականից)։

## Մահ
Մահացել է 2019 թվականի հունիսի 21-ին, սրտի կաթվածից։

## Պատկերասրահ
## Տես նաև
* Ջերմուկ '''(«Հայդուկ»)''' կամավորական ջոկատ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատագրական պայքարի գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ սպաներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Ազատ Արցախ

**Ազատ Արցախ**, Արցախի Ազգային ժողովի և Կառավարության պաշտոնաթերթ 1998 թվականից։

## Պատմություն
Մինչև 1967 թվականը՝ շաբաթաթերթ, ապա՝ երկօրյա թերթ, այնուհետև՝ շաբաթական 3 համար՝ հայերեն, 1 ամփոփիչ համար՝ ռուսերեն։ Տարբեր անուններով լույս է տեսնում 1923 թվականից՝ Շուշիում (1923-1925), 1925 թվականից՝ Ստեփանակերտում (1923 թվականին՝ «Ղարաբաղի գեղջուկ», 1923-1940 թվականներին և 1989-1992 թվականներին՝ «Խորհրդային Ղարաբաղ», 1940-1989 թվականներին՝ «Սովետական Ղարաբաղ», 1992 թվականի ապրիլից - 1995 թվականը՝ «Արցախ», 1995-1998 թվականներին՝ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն»)։ 1919-1989 թվականներին՝ Լեռնային Ղարաբաղի կուսակցության մարզկոմի և ժողովրդական պատգամավորների ԼՂԻՄ մարզխորհրդի, 1989 թվականի փետըրվարի 17-ից 1990 թվականի հունվարի 6-ը՝ ԼՂԻՄ Հատուկ կառավարման կոմիտեի, 1990 թվականի հունվարի 7-18-ը՝ ԼՂԻՄ Ազգային խորհրդի, 1990 թվականի հունվարի 19-ից մարտի 29-ը՝ ԼՂԻՄ մարզային կուսակցական կազմակերպությունների և ժողպատգամավորների խորհրդի, 1990-ի մարտի 30-ից 1991 թվականի հունվարի 29-ը՝ Լեռնային Ղարաբաղի մարզային կուսակցական կազմակերպության և ժողպատգամավորների ԼՂԻՄ խորհրդի, 1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ից՝ ԼՂՀ ԳԽ պաշտոնաթերթ։ Հայրենական պատերազմի տարիներին, 50-ական թվականներին և 1980 թվականից կրկնօրինակվել է ռուսերեն («Սովետսկի Կարաբախ»)։

## Խմբագիրներ
Ս. Մանուցյան, Մ. Հախումյան, Ա. Ավագյան, Մ. Խաչյան, Ա. Բալայան, Գ. Ղազարյան, Գ. Հովհաննիսյան, Հ. Շահրամանյան, Ա. Ավագյան, Բ. Ուլուբաբյան, Լ. Գասպարյան, Հ. Արզումանյան, Ե. Մարգսյան, Մ. Հովհաննիսյան, Կ. Դանիելյան, Գ. Բաղդասարյան, Մ. Հաջյան, Հ. Ղահրիյան (2000 թվականից)։

## Գործունեությունը
Լուսաբանել է մարզի առօրյան, հասարակական-քաղաքական, մշակութային և կրթական կյանքը, երիտասարդությանը հուզող հարցեր, ունեցել գրական և մշակութային էջեր, ներկայացրել նաև Հայաստանի կարևորագույն իրադարձությունները։ Ազգային-ազատագրական շարժման տարիներին մեծ տեղ է հատկացրել մարզի կազմավորման իրական պատմությանը, բազմաթիվ նյութեր ու փաստաթղթեր տպագրել Հայկական հարցի առնչությամբ կատարված խեղաթյորարմների, ադրբեջանական իշխանությունների Արցախը հայաթափելու գործողությունների մասին, մերկացրել նրանց թշնամական վերաբերմունքը մարզի հայ բնակչության նկատմամբ։ 1990 թվականի հունվարին, Ղարաբաղում արտակարզ դրություն մտցվելուց հետո, թերթը լույս է տեսել խիստ գրաքննության պայմաններում։

«Ազատ Արցախ» լուսաբանել է արցախյան հերոսամարտը, զինադադարից հետո՝ քայքայված տնտեսության վերականգնման, նորաստեղծ հանրապետության պետական կառույցների ստեղծման, Արցախի արդար դատը համաշխարհային հասարակությանը ներկայացնելու, հանրապետության մշակութային, սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումների, կրթության, առողջապահության և այլ հարցեր։

## Արտաքին հղումներ
* Մեկդարյա պատմությամբ «Ազատ Արցախ» թերթը՝ վերականգնման հույսով

Կատեգորիա:Արցախի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Արցախում
Սուրեն Ինանց

**Ինանց Սուրեն** (), անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ։ Բժշկական ծառայության պահեստի ավագ լեյտենանտ (1982 թվական)։

## Կենսագրություն
Սուրեն Խաչիկի Ինանցը ծնվել է 1956 թվականին, Արծվաբերդում (Տավուշի մարզ)։ Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։

1980-1985 թվականներին աշխատել է Ապարանի շրջանային կենտրոնական, 1985 թվականից՝ Երևանի 8-րդ կլինիկական (այժմ՝ «Քանաքնռ-Զեյթուն» բժշկական կենտրոն) հիվանդանոցներում։ 1992-1994 թվականներին կամավոր և գործուղումով մեկնել է ԼՂՀ՝ Ստեփանակերտի կենտրոնական, Ֆիզուլիի ռազմադաշտային շարժական հրապիտալներում մասնակցել է վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների բուժման և վիրահատման աշխատանքներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Արծվաբերդ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հունիսի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ անեսթեզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ ռեանիմատոլոգներ
Ռոմիկ Բաղդասարյան (համաճարակաբան)

**Ռոմիկ Ռուբենի Բաղդասարյան** (), համաճարակաբան։ ՊԲ բժշկական ծառայության մայոր (1996 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1972 թվական)։ 1972-1992 թվականներին՝ 1996 թվականից՝ Մարտունիի շրջանի հակահամաճարակային ծառայության գլխավոր բժիշկ, 1991-1996 թվականներին՝ Մարտունիի պաշտպանական շրջանի բժշկական ծառայության պետ։

1992-1994 թվականներին մասնակցել է Մարտունիի, Մարտակերտի, Աղդամի, Քելբաջարի, Ֆիզուլիի, Կուբաթլուի, Զանգելանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին, ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բուժօգնություն է ցույց տվել հարյուրավոր վիրավոր ազատամարտիկների, կազմակերպել վիրավորների տարհանումը։

Կատեգորիա:Հայ համաճարակաբաններ
Արա Երեմյան

**Արա Երեմյան Էդուարդի** (, գ. Ուխտաձոր (ԼՂՀ Հադրութի շրջան)), վիրաբույժ։ ՊԲ բժշկական ծառայության պահեստի ավագ լեյտենանտ (1995)։

## Կենսագրություն
1993 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ Ուսումնառությանը զուգընթաց կամավոր մեկնել է ԼՂՀ և Ուխտաձորի կամավորական ջոկատի կազմում մասնակցել Հադրութի շրջանի ինքնապաշտպանությանը։ 1993-1999 թվականներին ծառայել է ՊԲ-ում՝ գնդի հրապիտալի պետի տեղակալ, պետ, նույն գնդի բժշկական ծառայության պետ, 1999 թվականից՝ Հադրութի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցի գործադիր տնօրեն։

1991-1994 թվականներին ՊԲ-ի ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել է Ֆիզուլիի (Սեյիդահմեդլու, Կարախանբեյփ), Ջաբրայիչի, Կուբաթլուի, Զանզելանի ազատագրական մարտերին։ Կենտրոնական զինվորական և ռազմադաշտային շարժական հրապիտալներում բուժել և վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական ծառայության համար», «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալներով։

## Արտաքին հղումներ

Արա Էդուարդի Երեմյան
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Սերգեյ Սեինյան

**Սերգեյ Գրիգորի Սեինյան** (), օրթոպեդ, ուռուցքաբան։ ՀՀ բանակի բժշկական ծառայության պահեստի փոխգնդապետ (1999)։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1997)։

## Ընդհանուր գործունեությունը
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1972), Ադրբեջանի երկաթգծի հիվանդանոցի ինտերնատուրան (1972)։ 1973-99-ին աշխատել է Մինջևանի (այժմ՝ Միջնավան՝ ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանում), Սպիտակի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցներում (նաև՝ շրջանային պոլիկլինիկայի գլխավոր բժիշկ), Երևանի օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության ինստիտուտում, 1999-ից՝ Երևանի ուռուցքաբանության գիտական կենտրոնի գլխավոր բժիշկ, 2000 թվականից. միաժամանակ՝ բուժական և ընդհանուր հարցերով փոխտնօրեն։

1990 թվականին և 1991-92-ին կամավոր մեկնել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), ԼՂՀ Շահումյանի շրջաններ և Ստեփանակերտ, բժշկական խմբի հետ (ղեկավար) հիվանդանոցներում վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների, զբաղվել տաժանման աշխատանքներով։

1991 թվականից մասնագիտական օգնություն է ցույց տալիս Ստեփանակերտի հակաուռուցքային դիսպանսերի և զինվորական կենտրոնական կլինիկական հրապիտալի բժիշկներին։

Աշխատությունները վերաբերում են հենաշարժիչ ապարատի չարորակ և բարորակ ուռուցքների բուժման խնդիրներին։

Որդին՝ Ալեքսանդր Սեինյանը, նույնպես ուռուցքաբան-օրթոպեդ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1947 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ
Կատեգորիա:Հայ օրթոպեդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 29 ծնունդներ
Որոտանի ոռոգիչ համակարգ

**Որոտանի ոռոգիչ համակարգ**, կառուցվել է 1966-1974 թվականներին։ Սնվում է Որոտան գետի վրա կառուցված Տաթևի ՀԷԿ-ի ճնշման ավազանից։ Մայր ջրանցքի երկարությունը 27,7 կմ է, գլխամասում ջրի ելքը՝ 4,33 մ³/վրկ։ Ոռոգում է Գորիսի շրջանի 6,4 հզ հա հողատարածություն (3,4 հզ հա պոմպակայանների օգնությամբ, մնացածը՝ ինքնահոս ջրատարներով)։ Բարձրլեռնային հատվածներում կառուցված է 3,33 հզ մ ընդհանուր երկարությամբ 3 թունել, խոր ձորերում տեղադրված է զույգ խողովակաշար (մետաղական 11 դյուկերով), իսկ ոչ մեծ ձորերում՝ երկաթբետոնե 12 ջրանցույց։ Ջրանցքի վրա կան նաև 75 այլ կառուցվածքներ։ Խնձորեսկ, Քարաշեն, Շինուհայր, Քարահունջ և Խնածախ գյուղերի հողատարածությունները (գտնվում են մայր ջրանցքից ավելի բարձր դիրքում) ոռոգման ջրով ապահովելու համար ստեղծված են 30-420 մ/վրկ ջրի ծախսով և 135-430 մ մղման բարձրությամբ 6 պոմպակայան։

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի ջրանցքներ
Կատեգորիա:Գորիսի շրջան
Վազգեն Բաղդասարյան

**Վազգեն Շաբոյի Բաղդասարյան**. (1951 թվականի օգոստոսի 16-ին, Դրախտիկում (ԼՂՀ Հադրութի շրջան) – 1994 թվականի մարտի 10-ին, Երևանում), ազատամարտիկ։

### Կենսագրություն
Ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտը (1973)։ 1992 թվականից Պաշտպանական բանակների ստորաբաժանումների կազմում (վաշտի հրամանատար) մասնակցել է Հադրութի շրջանի ինքնապաշտպանական և շպատագրական մարտերին։ Ֆիզուլիում մղվող մարտերից մեկի ժամանակ ծանր վիրավորվել է, օդափոխվել Երևանի հոսպիտալ, որտեղ և մահացել է։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Դրախտիկի միջնակարգ դպրոցը կոչվել է Բաղդասարյանի անունով։ Թաղված է Դրախտիկում։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ
Որսկան շներ

250px|մինի|համաստեղություն
**Որսկան շներ** (լատիներեն Canes Venatici), համաստեղություն երկնքի հյուսիսային կիսագնդում՝ Մեծ Արջ, Եզնարած, Վերոնիկայի վարսեր համաստեղությունների միջև։ Այստեղ է գտնվում Որսկան շներ պարուրաձև միգամածությունը։ Հյուսիսային միջին լայնություններում երևում է ամբողջ տարին։
Ռոլան Ասատրյան

**Ռոլան Սոսենի Ասատրյան** (), բժիշկ։ Բժշկական ծառայության պահեստի կապիտան (1970 թվականին)։

Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը (1966 թվականին)։

## Գործունեություն
1963-1983 թվականներին աշխատել է ՀՀ առողջապահության համակարգում, 1983 թվականից՝ «Մալաթիա» բժշկական կենտրոնում։

1991 թվականի սեպտեմբերին կամավոր մեկնել է ԼՂՀ Շահումյանի շրջան, մասնակցել է հիվանդ, վիրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների բուժօգնության աշխատանքներին։ Գիտական աշխատությունները վերաբերել է են արդյունաբերական թունաբանության, ալերգիաբանության հարցերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Արմեն Ղասաբյան

**Արմեն Հարությունի Ղասաբյան** (հոկտեմբերի 2, 1963, Երևան), վիրաբույժ։ ՀՀ բանակի պահեստի մայոր (2003 թվական)։

## Կենսագրություն
1982-1984 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը (1991 թվական)։ 1991-2003 թվականներին աշխատել է Երևանի շտապ օգնության երրորդ կայանում, երկաթգծի հիվանդանոցում, կենտրոնական կլինիկական, «Օմար» կայազորային հոսպիտալներում։ 1991-1994 թվականներին «Հատուկ գնդի», բժիշկների ուժեղացված հատուկ ջոկատի կազմերում մասնակցել է ՀՀ Գորիսի, Նոյեմբերյանի և ԼՂՀ Շահումյանի (Բուզլուխ, էրքեջ, Մանաշիդ), Մարտակերտի (Կիչան, Սխրավենդ), Լաչինի (Ղոչազ), Քելբաջարի (Օմարի լեռնանցք) ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Շրջանային կենտրոնական հիվանդանոցներում և ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բուժօգնություն է ցույց տվել վիրավոր ազատամարտիկներին։

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Ադամ Չարտորիսկի

**Ադամ Եժի (Յուրի) Չարտորիսկի** (), լեհական և ռուսական քաղաքական և պետական գործիչ։

Ալեքսանդր I կայսեր մտերիմներից, Գաղտնի կոմիտեի () անդամ, 1804—1806 թվականներին՝ արտաքին գործերի մինիստր։ Առաջադրել է Ալեքսանդր 1-ի իշխանության ներքո լեհական բոլոր հողերի միավորման ծրագիր։ 1815 թվականից Լեհական թագավորության սենատոր էր։ 1830-1831 թվականներին Լեհական ապստամբության ժամանակ եղել է Ազգական կառավարության ղեկավար, խոչընդոտել է սոցիալական և քաղաքական վերափոխումների անցկացմանը։ Ապստամբության պարտությունից հետո տարագրվել է։ Չարտորիսկիի փարիզյան նստավայրը («Տոթել Լամբեր») դարձել է պահպանողական-միապետական վտարանդիների կենտրոն, իսկ նրա կողմնակիցները նրան հայտարարել են «դե ֆակտո թագավոր»։ Զարգացրել է արմական տերությունների օժանդակությամբ Լեհաստանի անկախության վերականգնման ծրագիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեհ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեհ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լեհ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեհ ռազմական գործիչներ
Թամարա Չեբան

**Թամարա Սավելևնա Չեբան** (, , ), մոլդովացի խորհրդային երգչուհի (սոպրանո), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1960)։

1946 թվականին ավարտել է Քիշնևի կոնսերվատորիան։ Եղել է Մոլդովայի ռադիոյի մենակատարուհի (1944-1951), հանդես եկել Մոլդովայի ժողովրդական գործիքների «Ֆլուերաշ» նվագախմբի հետ։ 1973 թվականից երգեցողություն է դասավանդել Քիշնևի Արվեստի ինստիտուտում (1976 թվականից դոցենտ)։ Եղել է Մոլդովական ԽՍՀ երաժշտաերգչախմբային ընկերության պատվավոր նախագահ (1973 թվականից)։

Համարվել է մոլդովական ժողովրդական, ինչպես և մոլդովական կոմպոզիտորների երգերի նշանավոր կատարող։

Կատեգորիա:Մոլդովացի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Վալերի Բասկայանց

**Վալերի Աղաբեկի Բասկայանց** (, Վոլգոգրադ (Ռուսաստան)), վիրաբույժ։ ՀՀ բանակի բժշկական ծառայության պահեստի փոխգնդապետ (1996 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Վոլգոգադի պետական բժշկական ինստիտուտը (1966)։ 1967-1976 թվականներին աշխատել է Վոլգոգդրադի մարզի տարբեր քաղաքների բուժհիմնարկներում. 1976-2000 թվականներին՝ ՀՀ առողջապահության համակարգում, 2000 թվականից՝ Հանրապետական տուբերկուլոզային դիսպանսերի վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ։

1992-1993 թվականներին կամավոր մեկնել է ԼՂՀ (Շահումյան և Շուշի), հիվանդանոցներում և ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալնեուրմ բուժել, վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ