Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպք

**«Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպք»**, բրիտանացի գրող Մարկ Հեդոնի 2003 թվականի առեղծվածային վեպն է։ Հեդոնը և նրա այս ստեղծագործությունն արժանացել են Whitbread Book Awards մրցանակին՝ «Լավագույն վեպ» և «Տարվա գիրք» անվանակարգերում, Commonwealth Writers' Prize մրցանակին՝ որպես «Լավագույն առաջին գիրք», և Guardian-ի մանկական գեղարվեստական գրականության մրցանակին։

Հեդոնն այս ստեղծագործությունը համարում էր իր առաջին վեպը մեծահասակների համար, քանի որ նրա նախորդ գրքերը նախատեսված էին երեխաների համար։ Անսովոր է այն փաստը, որ հրատարակիչը լույս ընծայեց նաև առանձին հրատարակություն մանկական շուկայի համար, որը նույնպես մեծ հաջողություն ունեցավ:

Վեպը ներկայացվում է առաջին դեմքից՝ 15-ամյա Քրիստոֆեր Ջոն Ֆրենսիս Բունի անունից, որը նկարագրվում է որպես «վարքագծային որոշակի դժվարություններ ունեցող մաթեմատիկոս», ով ապրում է Ուիլթշիր կոմսության Սուինդոն քաղաքում։ Թեև Քրիստոֆերի առանձնահատկությունը հստակ նշված չէ, գրքի տեքստում հիշատակվում է Ասպենգերի համախտանիշը։ Որոշ մեկնաբաններ Քրիստոֆերին բնութագրել են որպես աուտիզմի սպեկտրի խանգարում ունեցող անձ։

2009 թվականի հուլիսին Հեդոնն իր բլոգում գրել է. «Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպքը» գիրքը Ասպերգերի համախտանիշի մասին չէ։  Այն վեպ է տարբեր և օտար լինելու, աշխարհը զարմանալի և բացահայտող ձևով տեսնելու մասին։ Գլխավոր հերոսի նեյրոտարբերվող(neurodivergent) լինելը հենց դա է փաստում։ Գիրքը հատկապես որևէ կոնկրետ խանգարման մասին չէ»: Հեդոնը նշել է նաև, որ ինքը աուտիկ սպեկտրի կամ Ասպերգերի համախտանիշի փորձագետ չէ։

Աշխարհայացքի տարբերությունն արտահայտելու համար հեղինակը նախընտրել է գլուխները համարակալել  պարզ թվերով, սովորական հաջորդական թվերի փոխարեն: Ի սկզբանե գրված լինելով անգլերեն՝ գիրքը թարգմանվել է ևս 36 լեզվով։

Գրքի վերնագիրը Շերլոկ Հոլմսի երկխոսության տող է սըր Արթուր Կոնան Դոյլի The Adventure of Silver Blaze կարճ պատմվածքից։

## Սյուժե
Քրիստոֆեր Ջոն Ֆրենսիս Բունը 15-ամյա պատանի է անգլիական Սուինդոն քաղաքից։ Նա  ապրում է իր հոր՝ Էդի հետ։ Էդի կինը մահացել էր։ Մի գիշեր Քրիստոֆերը հայտնաբերում է, որ իր հարևանուհու՝ տիկին Շիրսի շանը՝ Վելինգթոնին, եղանով սպանել են։ Մինչ Քրիստոֆերը Վելինգթոնի մարմնի մոտ սգում է նրա մահը, տիկին Շիրսը ոստիկանություն է կանչում։ Երբ ոստիկանը բռնում է Քրիստոֆերի թևից, տղան խուճապի է մատնվում և հարվածում նրան։ Նա ձերբակալվում է ոստիկանության սպայի նկատմամբ բռնություն կիրառելու համար, սակայն շուտով ազատ է արձակվում նախազգուշացմամբ։ Հակառակ հոր առարկություններին՝ Քրիստոֆերը որոշում է հետաքննել շան մահը և իր ստացած ողջ տեղեկատվությունը գրանցում է գրքում։ Հետաքննության ընթացքում նա հանդիպում է տարեց տիկին Ալեքսանդրին, որը Քրիստոֆերին հայտնում է, որ իր մայրը սիրային կապի մեջ է եղել տիկին Շիրսի ամուսնու՝ պարոն Շիրսի հետ։

Էդը գտնում է գիրքը և բռնագրավում այն։ Հոր սենյակում գիրքը փնտրելիս Քրիստոֆերը գտնում է իր մոր՝ Ջուդիի նամակները, որոնք թվագրված են նրա ենթադրյալ մահից հետո (Քրիստոֆերը հավատում էր, որ մայրը մահացել է սրտի հիվանդությունից պատմության դեպքերից երկու տարի առաջ)։ Ի վերջո, նա հասկանում է, որ մայրը ողջ է և ապրում է Լոնդոնում՝ Պարոն Շիրսի հետ։ Քրիստոֆերը տառապում է անհանգստությունից և ընկնում կատատոնիկ վիճակի մեջ։ Երբ Էդը հասկանում է, որ Քրիստոֆերը գտել է նամակները, խոստովանում է, որ ստել է Ջուդիի մահվան մասին։ Էդը նաև խոստովանում է, որ տիկին Շիրսի հետ վիճելուց հետո զայրույթի պատճառով սպանել է Վելինգտոնին։ Քրիստոֆերը որոշում է փախչել տնից և ապրել իր մոր հետ։

Երկար, իրադարձություններով լի ճանապարհորդությունից հետո, ոստիկաններից խուսափելուց և գնացքներից ու շրջապատի ամբոխից վատ ու ճնշված զգալուց հետո, նա վերջապես հասնում է մոր և պարոն Շիրսի տուն։ Նրա հայտնվելը մորը մեծ ուրախություն, իսկ Պարոն Շիրսին տրտմություն է պատճառում։ Ժամանելուց կարճ ժամանակ անց Քրիստոֆերը ցանկանում է վերադառնալ Սուինդոն՝ մաթեմատիկայի A-մակարդակի քննություն հանձնելու համար, բայց նրա մայրը կապ է հաստատում դպրոցի հետ՝ այն հետաձգելու համար։ Այնուամենայնիվ, Քրիստոֆերի պատճառով առաջացած կոնֆլիկտի հետևանքով Ջուդին և պարոն Շիրսը բաժանվում են, ինչի արդյունքում Ջուդին որդու հետ վերադառնում է Սուինդոն, և քննությունը վերահաստատվում է։

Վիճաբանությունից հետո Ջուդին համաձայնում է թույլ տալ Էդին ամեն օր կարճ ժամանակով տեսակցել Քրիստոֆերին։ Քրիստոֆերը շարունակում է վախենալ հորից՝ հույս ունենալով, որ նա կբանտարկվի Վելինգթոնին սպանելու համար։ Էդը Քրիստոֆերին մի շան ձագ է նվիրում՝ խոստանալով, որ աստիճանաբար կվերականգնի որդու վստահությունը։ Քրիստոֆերն ասում է, որ ինքը համաձայն է փորձել վերականգնել այն վստահությունը, որը հայրը կորցրել էր գրքի ընթացքում: Քրիստոֆերը հայտարարում է, որ հետագայում  կհանձնի քննություններ և կհաճախի համալսարան: Նա գերազանց գնահատականներով հանձնում է մաթեմատիկայի A մակարդակի քննությունը։ Գիրքն ավարտվում է Քրիստոֆերի լավատեսական հայացքով դեպի ապագան։ Նա սկսել է վերականգնել հոր հանդեպ վստահությունը, սակայն դեռ երկար ժամանակ կպահանջվի, մինչև նրանք լիովին վերականգնեն կոտրված վստահությունը։

## Հերոսներ

; Քրիստոֆեր Ջոն Ֆրենսիս Բուն
: Վեպի գլխավոր հերոսը և պատմողը, որը հետաքննում է տիկին Շիրսի շան՝ Վելինգթոնի սպանությունը՝ միաժամանակ հաղթահարելով իր խանգարման հետ կապված մարտահրավերները։
; Էդ Բուն
: Քրիստոֆերի հայրը, կաթսայատան ինժեներ։ Մինչ պատմության սկիզբը Էդը երկու տարի միայնակ է խնամել Քրիստոֆերին։
; Ջուդի Բուն
: Քրիստոֆերի մայրը։ Գրքի սկզբում Քրիստոֆերը գրում է, որ նա մահացել է սրտի կաթվածից դեպքերից երկու տարի առաջ։
; Թոբի
: Քրիստոֆերի ընտանի առնետը, որը սատկում է գրքի վերջում։
; Վելինգթոն
: Տիկին Շիրսի մեծ սև պուդելը, որին գիշերը եղանով  խոցված և սպանած են գտնում։
; Շոբան
: Քրիստոֆերի օգնականը և մենթորը դպրոցում։ Նա սովորեցնում է տղային, թե ինչպես է գործում հասարակությունը և թե ինչպես վարվել դրա բարդ կանոնների շրջանակներում։
; Էյլին Շիրս
: Վելինգթոն շան տիրուհին. նա որոշ ժամանակ մխիթարում էր Էդին և Քրիստոֆերին մոր մահվան մասին լուրից հետո։
; Ռոջեր Շիրս
: Տիկին Շիրսի նախկին ամուսինը և Ջուդի Բունի սիրելին։
; Տիկին Ալեքսանդր
: Տարեց հարևանուհի, ով Քրիստոֆերին տեղեկություններ է հայտնում նրա ծնողների և տեր ու տիկին Շիրսերի վերաբերյալ։
; Պարոն Ջիվոնս
: Քրիստոֆերի հոգեբանը։
; Ռոդրի
: Էդ Բունի աշխատակիցը։
; Սենդի
: Քրիստոֆերի Ոսկեգույն ռետրիվեր ցեղատեսակի շնիկը, որին հայրը նվիրում է գրքի վերջում՝ փորձելով վերականգնել իրենց հարաբերությունները։
; Հարգարժան Փիթերս
: Քրիստոֆերի մաթեմատիկայի քննությունը վերահսկողը։

## Թեմաներ
### Սոցիալական հաշմանդամություն
2004 թվականի հարցազրույցում Հեդոնն ասել է․«Անկեղծորեն պետք է ասեմ, որ ես ավելի շատ հետազոտություն եմ կատարել Լոնդոնի մետրոպոլիտենի և Սուինդոնի երկաթուղային կայարանի ներքին տեսքի վերաբերյալ, որտեղ տեղի են ունենում վեպի որոշ գործողություններ, քան Ասպերգերի համախտանիշի։ Ես (Քրիստոֆերին) տվեցի մոտ 9 կամ 10 կանոններ, որոնցով նա պետք է առաջնորդվեր իր կյանքի ընթացքում, և այլևս ոչինչ չկարդացի Ասպերգերի մասին, քանի որ կարծում եմ՝ չկա «տիպիկ» մարդ, որն ունի Ասպերգերի համախտանիշ. նրանք նույնքան մեծ և բազմազան խումբ են, որքան հասարակության ցանկացած այլ խումբ։ Եվ ամենակարևորն այն է, որ ես շատ եմ օգտագործել իմ երևակայությունը, շատ եմ փորձել ինձ դնել նրա տեղում՝ ձգտելով նրան կենդանի մարդ դարձնել, այլ ոչ թե պարզապես «ճիշտ» ներկայացնել նրան, ինչ էլ որ դա նշանակի»։Հեդոնն իր կայքում նշում է, որ թեև գիրքը գրելու նախապատրաստական փուլում կարդացել է «մի քանի թերթային և ամսագրային հոդվածներ Ասպերգերի համախտանիշ և աուտիզմ ունեցող մարդկանց մասին կամ նրանց կողմից գրված, նա շատ քիչ բան գիտի Ասպերգերի համախտանիշի մասին, և որ Քրիստոֆեր Բունի կերպարը ոգեշնչված է երկու տարբեր մարդկանցից։ Ըստ Հեդոնի՝ այդ մարդկանցից ոչ մեկին չի կարելի բնութագրել որպես հաշմանդամություն ունեցող։ Հեդոնը հավելել է նաև, որ մի փոքր զղջում է, որ «Ասպերգերի համախտանիշ» տերմինը հայտնվել է իր վեպի շապիկին։ 2010 թվականին *[[The Independent]]* պարբերականին տված հարցազրույցում նա նկարագրվել է որպեսայժմ արդեն լիովին վրդովված, որ «Ասպերգեր» բառը հայտնվել է վեպի հաջորդող հրատարակությունների վրա, քանի որ հիմա բոլորը կարծում են, թե նա փորձագետ է, և նա շարունակ հեռախոսազանգեր է ստանում՝ դասախոսություններով հանդես գալու հրավերներով։Վեպի վերաբերյալ իր քննադատական էսսեում Վիվիեն Մյուլերը մեջբերում է հաշմանդամության տեսության ոլորտի փորձագետների որոշ գովեստի խոսքեր.«Քրիստոֆերի առօրյա փորձառությունների ներկայացման միջոցով վեպը հարուստ հիմք է ստեղծում այս յուրահատուկ ճանաչողական առանձնահատկության էթնոգրաֆիկ ուսումնասիրության համար՝ դրական լույսի ներքո ներկայացնելով համախտանիշը։ Ընթերցողն այս դեպքում հանդես է գալիս որպես էթնոգրաֆ, որին հրավիրում են տեսնելու այն, ինչը Մարկ Օսթինն անվանում է «աուտիկ կյանքի որակ, ինչն  ինքնին արժեքավոր է»։ Նմանատիպ տեսակետ է հայտնում նաև Ալեքս ՄաքՔլիմենսը՝ գրելով, որ Հեդոնի վեպը էթնոգրաֆիկ հաճույք է, և որ Հեդոնի ձեռքբերումն այն է, որ նա գրել է մի վեպ, որը կառուցված է գլխավոր հերոսի տարբերվող լինելու շուրջ՝ առանց այդ տարբերությունը պիտակավորող  բնութագիր դարձնելու»։Մյուլերը հավելում է, որ վեպըաշխատում է հաշմանդամություն ունեցող խոսող սուբյեկտի ուժեղ զգացողությամբ՝ ընթերցողներին ներգրավելով Քրիստոֆերի ճանաչողական/մարմնական տարածության մեջ՝ նրա տեսակետների և արձագանքների աստիճանական շերտավորման միջոցով... Պատմությունը հարուստ է նաև դիագրամներով, քարտեզներով, գծագրերով, պատմություններով ու տեքստերով, որոնք ձևավորում են Քրիստոֆերի բառապաշարը՝ շփոթեցնող նշանների և ձայների աշխարհում իմաստներ քարտեզագրելու համար։Նա նաև հիանում է այնպիսի տարրերով, ինչպիսիք ենՔրիստոֆերի կապվածության և անկապության շեղող հոսքի այն ձևը, որով նա գրում էր և մտածում, նրա մտորումներն այն մասին, թե ինչու են կենդանիներն իրենց հենց այդպես պահում, նրա քվազի-փիլիսոփայական դատողությունները մահվան, կյանքի ու հանդերձյալ աշխարհի մասին, և տիեզերագնաց դառնալու նրա ձգտումը․․․Մանկական գրքերի մի ուսումնասիրության մեջ, որոնք սովորեցնում են էմոցիոնալ կյանքի մասին, Լորա Ջանան գրել է․«Մի կողմից, սա մի պատմություն է այն մասին, թե ինչպես է անհերքելիորեն տարօրինակ մի դեռահաս տղա կառչում կարգուկանոնից, հաղթահարում ընտանեկան ճգնաժամը և փորձում իմաստավորել աշխարհն այնպես, ինչպես ինքն է տեսնում։ Բայց այն նաև խորը պատկերացում է տալիս մի խանգարման՝ աուտիզմի մասին, որի պատճառով դրանով տառապողները դժվարանում են ընկալել անգամ պարզագույն մարդկային էմոցիաները։ Այսպիսով, «Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպքը» վեպն իր ընթերցողների մեջ սերմանում է ավելի մեծ գնահատանք սեփական զգացմունքների, դրանք արտահայտելու և մեկնաբանելու ունակության հանդեպ։ Այս մեծ գրական հաջողությունը հայտնվեց *[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]-ի* գեղարվեստական գրականության բեսթսելլերների ցուցակի առաջին հորիզոնականներում հենց այն ժամանակ, երբ Ասպերգերի համախտանիշի և աուտիզմի սպեկտրի խանգարումների մասնագետների կողմից այն ներկայացվում էր որպես աուտիզմ ունեցող դեռահաս տղայի ներաշխարհի անգերազանցելի գեղարվեստական պատկերում։

### Փոխաբերություն
Քրիստոֆերը հաճախ է մեկնաբանում «փոխաբերություն» հասկացությունը հասկանալու կամ գնահատելու իր անկարողությունը։ Նա որպես օրինակ է բերում մի մեջբերում, որը գտել է «իսկական վեպում»․ «Ես լի եմ երկաթով, արծաթով և սովորական ցեխի շերտերով։ Ես չեմ կարող կծկվել այն ամուր բռունցքի մեջ, որը սեղմում են նրանք, ովքեր կախում չունեն խթանից»: Հեդոնը NPR-ի լրագրող Թերի Գրոսին ասել է. «Բավականին զվարճալի է, բայց դա իրականում Վիրջինիա Վուլֆի մեջբերումն է։ Վիրջինիա Վուլֆը դա ասում  է ոչ աշխատանքային օրը, կարծում եմ *[[Ալիքներ (վեպ)|The Waves]]-*ի մեջտեղում։ Հեղինակ, ում ես իրականում սիրում եմ, բայց ով երբեմն մի փոքր կորցնում էր ինքնատիրապետումը»։

### Բազմամոդալություն
Վեպը մշակվում է տարբեր  նշանագիտական եղանակներով կամ ռեսուրսներով՝ քարտեզներով, դիագրամներով, նկարներով, ինչպես նաև սմայլիկներով, որոնք  ոչ թե դեկորատիվ բնույթ են կրում, այլ կարևոր են սյուժեն հասկանալու համար։ Սա նշանակում է, որ Հեդոնի վեպը կարելի է ընկալել որպես «բազմամոդալ»։

## Ընդունում
### Մրցանակներ

### Քննադատական արձագանք
2006 թվականին Մեծ Բրիտանիայում BBC-ի գրագիտության արշավի շրջանակներում՝ Գրքի համաշխարհային օրվա առթիվ անցկացված հարցումը ցույց տվեց, որ ընթերցողների քվեարկությամբ «Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպքը» դասվել է վեպերի «լավագույն հինգ երջանիկ ավարտների» շարքին (մյուսներն էին՝ *[[Հպարտություն և նախապաշարմունք|«Հպարտություն և նախապաշարմունք]]»*, *[[Ծաղրասարյակ սպանելը (վեպ)|«Ծաղրասարյակ սպանելը]]»*, *«[[Ջեյն Էյր]]»* և *«[[Ռեբեկա (վեպ)|Ռեբեկա]]»*, ընդ որում՝ «Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպքը» վարկանիշով գերազանցել էր վերջինիս)։

School Library Journal պարբերականը գովաբանել է վեպը, այն անվանելով «հագեցած և հուզիչ վեպ»։ San Jose Mercury News-ը նշել է. «Հեդոնն այստեղ անում է մի համարձակ քայլ և նա դա անում է  հիանալիորեն։ Նա մեզ ցույց է տալիս, թե ինչպես է գիտակցությունը կարգավորում աշխարհը, նույնիսկ երբ աշխարհը չի ցանկանում կարգավորվել», հավելելով, որ «այս վեպի մեծ ձեռքբերումն այն է, որ այն գերազանցում է իր ակնհայտ հնարամտությունը։ Դա ավելին է, քան պարզապես պատմողական հնարամտության վարժանք։ Լի հումորով և ցավով, այն խորը ուսումնասիրության է ենթարկում այն ​​ամենը՝ սովորույթները, սովորությունները, լեզուն, խորհրդանիշները, առօրյա կյանքը և այլն, որոնք միաժամանակ միավորում և բաժանում են մարդկանց»։ The Christian Century-ի գրախոսն այն նկարագրել է որպես կլանող և հավաստի գիրք. «Ընթերցողը կլանվում է ոչ միայն սպանված շան և անհետացած մոր առեղծվածով, այլև աուտիզմ ունեցող երեխայի խորհրդավոր աշխարհով»։

The Atlanta Journal-Constitution-ի գրախոսն այն նկարագրել է որպես հուզիչ զարգացում, որը Հեդոնը շարադրել է քնքշությամբ և հոգատարությամբ... մի յուրօրինակ պատուհան դեպի մի տղայի միտքը, որը մի փոքր այլ կերպ է մտածում, բայց իր տարեկից շատ երեխաների նման, լիովին չգիտի, թե ինչ զգա։ Պրոֆեսոր Ռոջեր Սոդերն այն անվանել է խորիմաստ և հիանալի պատմություն՝ նշելով. «Մեր Սպոքեյնի գրքի ակումբի բոլոր անդամները հատուկ կրթության ոլորտի մասնագետներ են և զգալի փորձ ունեն այս հաշմանդամությունն ունեցող երեխաների հետ։ Մենք կարծում ենք, որ պատմությունը հավաստի է»։

*[[Բրիտանիկա հանրագիտարան|Բրիտանիկա հանրագիտարանի]]* հեղինակ Քեթի Լոունը գրել է. «Հեդոնի հմտությունը կայանում է նրանում, որ նա այնպես է գրում, որ չնայած  նրան, որ Քրիստոֆերը հնարավոր է անտեղյակ է իր թաքնված էմոցիաներից և տրամադրության նրբություններից, ընթերցողը տեղեկանում է դրանց մասին»։

2019 թվականին գիրքը *[[The Guardian]]*-ի կողմից կողմից կազմված 21-րդ դարի 100 լավագույն գրքերի ցանկում զբաղեցրել է 19-րդ տեղը:

### Բժշկական ոլորտի մասնագետների արձագանքներ
Ալեքս ՄըքՔլիմենսը, որին Մյուլլերը մեջբերել է վերևում, գրել է նաև. «Հաղորդակցության մասին այս հիանալի էսսեն պարտադիր ընթերցանության գիրք է այն բոլորի համար, ովքեր թեկուզ մի փոքր հետաքրքրված են աուտիզմի սպեկտրի խանգարումներով։ Այս գիրքը պարտադիր ընթերցանության է նաև նրանց համար, ում պարզապես հաճույք են պատճառում հետաքրքրաշարժ պատմությունները․․․ Մեզ առաջարկվում է առաջին դեմքից գրված այնպիսի պատմություն, որը համապատասխանում է ժամանակակից գրողների ցանկացած ստեղծագործության։ Մարկ Հեդոնը ստեղծել է իսկական գրական կերպար, և դեռահաս Ասպերգերի համախտանիշով տառապողի հերոսական արկածախնդրության նրա մոտեցումը հիանալի կերպով է մշակված։ Նա օգտագործում է իր հերոսի բառացի մտածելակերպը՝ սյուժեի իրական ուղղությունը քողարկելու համար»։ Գրախոս Փոլ Մուրհեդը գիրքն անվանում է «բավականին հուզիչ արկածային պատմություն» և գրում է. «Սա նաև գրական մեծ նվաճում է։ Լեզվի կիրառումը որոշակիորեն զուսպ է, ինչը աուտիզմ ունեցող պատմող ունենալու անխուսափելի հետևանքն է, բայց այն ունի իր սեփական գեղեցկությունը և այն էֆեկտիվ է։ Քրիստոֆերի կերպարի կառուցումն այնքան համոզիչ և արդյունավետ է, որ նա ոչ միայն այն կերպարն է, որին դուք երկրպագում եք, այլև պատմության մեջի այն կերպարը, որին դուք ամենալավն եք հասկանում։ Զարմանալի է, թե որքան հավաստիորեն և հարմարավետորեն է այս պատմությունը ձեզ դնում դնում մի մարդու վիճակի մեջ, որը նախկինում ձեզ կարող էր միանգամայն օտար թվալ»:

Գրախոս Դեյվիդ Էլիսը, «Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպքը»  «հավակնոտ և նորարարական վեպ» անվանելով, գրել է, որ Հեդոնին հաջողվում է խուսափել աուտիզմ ունեցող մարդկանց ու նրանց ընտանիքներին վիրավորելու, կա՛մ Քրիստոֆերին խղճահարության առարկա դարձնելու երկու հակադիր թակարդներից։ Սյուժեի կիզակետը դառնալու փոխարեն, աուտիզմն այն ավելի է հարստացնում։  Ոչ զգացմունքային նկարագրությունները  դիտողական կատակերգության բազմաթիվ պահեր ավելի ուժգին են դարձնում, իսկ դժբախտությունները ներկայացված են չափազանց սրտաճմլիկ ձևով։ Նա եզրակացնում է․ «Քրիստոֆերի պատմությունը շատ ավելի հաճելի է և, ամենայն հավանականությամբ, ձեր հիշողության մեջ կմնա շատ ավելի երկար, քան ցանկացած բժշկական դասագիրք»։

### Վիճարկումներ
«Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպքը» վեպը հաճախակի է վիճարկվել իր վիրավորական լեզվի, երիտասարդ ընթերցողների համար ենթադրաբար անպատշաճ լինելու, ինչպես նաև կրոնական տեսակետի պատճառով։ Ամերիկյան գրադարանային ասոցիացիայի ամենաշատ արգելված և վիճարկված գրքերի ցանկում գիրքը 2010-2019 թվականներին զբաղեցրել է 51-րդ տեղը, իսկ 2015 թվականին՝ հինգերորդ տեղը։

## Էկրանավորումներ
### Բեմականացում
Սայմոն Սթիվենսի և Մարիան Էլիոթի բեմադրած պիեսի պրեմիարան կայացել է  Ազգային թատրոնում՝ 2012 թվականի օգոստոսի 2-ին: Գլխավոր դերերում՝ Լյուկ Թրեդուեյը՝ որպես Քրիստոֆեր, Նիկոլա Ուոքերը՝ որպես նրա մայր՝ Ջուդի, Փոլ Ռիթերը՝ որպես նրա հայր՝ Էդ, Ունա Ստաբսը՝ որպես տիկին Ալեքսանդր և Նիամ Քյուսաքը՝ որպես Շոբան: Մինչև հոկտեմբերի վերջը տևած ներկայացումը սեպտեմբերի 6-ին ուղիղ հեռարձակվել է աշխարհի կինոթատրոններում՝ Ազգային թատրոնի ուղիղ եթերում ծրագրի միջոցով:

2013 թվականի մարտից ներկայացումը տեղափոխվել է Լոնդոնի Շաֆտսբերի պողոտայի Ապոլլո թատրոն: Դեկտեմբերի 19-ին՝ ներկայացման ժամանակ, առաստաղի որոշ մասեր ընկել են՝ վիրավորելով ներսում գտնվող 700-ից ավելի հանդիսատեսներից մոտ 80-ին։ Այն վերաբացվել է Գիլգուդ թատրոնում 2014 թվականի հունիսի 24-ին։ Վեսթ Էնդի նոր դերասանական կազմը գլխավորում էին Գրեհեմ Բատլերը՝ որպես Քրիստոֆեր Բուն, Սառա Վուդվարդը՝ որպես Շիբան, Նիկոլաս Թենանթը՝ որպես Էդ, Էմիլի Ջոյսը՝ որպես Ջուդի, Գեյ Սոփերը՝ որպես տիկին Ալեքսանդր, Վիքի Ուիլինգը՝ որպես տիկին Շիրս և Դանիել Քեյսին՝ որպես պարոն Շիրս։ 2015 թվականին դերասանական կազմում էին Սայոն Դանիել Յանգը՝ որպես Քրիստոֆեր Բուն, Ռեբեկա Լեյսին՝ որպես Շիոբան, Նիկոլաս Թենանթը՝ որպես Էդ, Մերի Ստոքլին՝ որպես Ջուդի, Ժակլին Քլարկը՝ որպես տիկին Ալեքսանդր, Ինդրա Օվեն՝ որպես տիկին Շիրս, Սթիվեն Բեքեթը՝ որպես Ռոջեր Շիրս, Մեթյու Տրեվանիոնը՝ որպես պարոն Թոմփսոն, Փըրլ Մաքին՝ որպես թիվ 40/Փանկ աղջիկ, Շոն Մաքքենզին՝ որպես Հարգարժան Փիթերս, իսկ Քաֆֆե Քիթինգը խաղաց Քրիստոֆերի այլընտրանքային դերը։ Նրանց միացան Մարկ Ռոուլինգսը, Պենելոպե Մաքգին, Նաոմի Սեյդը և Սայմոն Վիկտորը։

Միկի Ռոուն առաջին բացահայտ աուտիստիկ դերասանն էր, որը խաղաց Քրիստոֆեր Բունի դերը «Գիշերը շան հետ պատահած տարօրինակ դեպք»-ում։ Նա իր այս փորձը գրառել է  *Fearlessly Different: An Autistic Actor's Journey to Broadway's Biggest Stage* գրքում։

Մարիա Ռենե Պրուդենսիոյի ադապտացիան և իսպաներեն թարգմանությունը բեմադրվել է Մեխիկոյի Teatro de los Insurgentes թատրոնում 2014 թվականի հունիսին: Քրիստոֆերի կերպարը մարմնավորել են Լուիս Հերարդո Մենդեսը և Ալֆոնսո Դոսալը։ Իսրայելական ադապտացիան (եբրայերեն թարգմանությունը Դանիել Էֆրատի կողմից) նույն թվականի մարտից բեմադրվում է Թել Ավիվի Բեյթ Լեսին թատրոնում, որտեղ Քրիստոֆերի դերը խաղում է Նադավ Նեցը. 2015 թվականին Նեցը իր խաղի համար արժանացել է Իսրայելի թատերական մրցանակաբաշխության «Լավագույն դերասան» անվանակարգին։

Դոմինիկ Հոլյեի ֆրանսերեն թարգմանությամբ բեմադրությունը (ռեժիսոր՝ Ֆիլիպ Ադրիեն) տեղի է ունեցել Փարիզի Théâtre de la Tempête թատրոնում 2015 թվականի սեպտեմբերի 11-ից մինչև հոկտեմբերի 18-ը։ Այն նաև ցուցադրվել է Բելգիայի Լիեժ քաղաքի Le Moderne թատրոնում, Դանիել Հենրի-Սմիթի բեմադրությամբ, 2017 թվականի ապրիլի 28-ից մինչև մայիսի 13-ը։

Քրիստիան Բունդեգաարդի կողմից ստեղծված ադապտացիայի դանիերեն թարգմանության պրեմիերան կայացել է Օդենսեի թատրոնում 2019 թվականի սեպտեմբերին։ Գլխավոր դերում է եղել Քրիստոֆեր Հելմութը։

Ներկայացման 10-ամյակին նվիրված Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի շրջագայությունը մեկնարկել է 2021 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ Troubadour Wembley Park թատրոնում։

### Ֆիլմ
Վեպի կինոարտադրության իրավունքները Բրեդ Գրեյը և Բրեդ Փիթը ձեռք բերեցին Warner Brothers-ի համար։ 2011 թվականին Սթիվ Քլովզը նշանակվեց նախագծի սցենարիստ և  ռեժիսոր, սակայն 2026 թվականի դրությամբ ֆիլմը դեռ չի նկարահանվել։

Սուդիպտո Ռոյի կողմից նկարահանվել է վեպի բենգալերեն-անգլերեն տարբերակը՝ “Kia and Cosmos” վերնագրով, որտեղ կերպարների սեռային դերերը շրջված են, իսկ սյուժեն կենտրոնացած է Կոսմոս անունով կատվի սպանության շուրջ։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:2003 գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպեր
Կատեգորիա:Գրքեր