Մարիա Ուլյանովա

**Մարիա Ալեքսանդրովնա Ուլյանովա** (, օրիորդական ազգանունը՝ **Բլանկ** [*Бланк*], ), Իլյա Ուլյանովի կինը և հեղափոխականներ Վլադիմիր Լենինի և Ալեքսանդր Ուլյանովի մայրը։

## Կենսագրություն
220px|thumb|right|Ուլյանովների ընտանիքը (1879 թվականի լուսանկար)․<br>կանգնած են (ձախից աջ) Օլգան, Ալեքսանդրը, Աննան,<br>նստած (ձախից աջ)՝ Մարիա Ուլյանովան՝ Մարիան գրկին, Դմիտրին, Իլյան, Վլադիմիրը

Ծնվել է 1835 թվականի փետրվարի 22-ին (մարտի 6) Սանկտ Պետերբուրգում։ Ծնողները եղել են բժիշկ ֆիզիոթերապևտ, արքունի խորհրդական Ալեքսանդր Դմիտրիևիչ Բլանկը (1801 կամ 1804-1870, գերմանական ծագում) և նրա կինը՝ Աննա Իվանովնա (Յոհաննովնա) Գրոսշոպֆը (1810-1838), որի ծնողներն են եղել գերմանացի Յոգան Գրոսշոպֆը () և շվեդուհի Աննա Էստեդտը ():

Մկրտության ծեսը կատարվել է 1835 թվականի փետրվարի 28-ին (մարտի 12) գլխավոր Սուրբ Սպիրիդոն Տրիմիֆունտսկու եկեղեցում` վարդապետ Ալեքսանդր Ստրատիլատովի կողմից։

1838 թվականին Աննա Իվանովնան մահացել է՝ թողնելով վեց երեխա՝ մեկ տղա և հինգ աղջիկ։ Հայրը երկրորդ անգամ է ամուսնացել, իսկ երեխաների դաստիարակությամբ զբաղվել է մոր անզավակ քույրը՝ Եկատերինա Իվանովնան։

Մարիայի մանկությունն ու պատանեկությունը անցել է հոր՝ Կոկուշկինո գյուղի (Կազանի նահանգ) կալվածքում, որտեղ մորաքրոջ ղեկավարությամբ նա լավ տնային կրթություն է ստացել։ Նա տիրապետել է գերմաներեն, անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։ Նա լավ է իմացել ռուսական և եվրոպական գրականություն, նվագել  է դաշնամուր և, որպես ապագա տանտիրուհի, վարժվել է ձեռագործության և տնային տնտեսության մեջ։

1845-1848 թվականներին ապրել է Զլատոուստում։

Նրա տնային կրթության բարձր որակը հաստատվել է ուսուցանելու իրավունքի քննություն հանձնելով և 1863 թվականին տնային ուսուցչի կոչում ստանալով, ինչը համապատասխանել է կանանց գիմնազիայի դասընթացների անցնելուն։

1861 թվականին Մարիա Ուլյանովան մեկնել է Պենզա՝ այցելելու իր ավագ քրոջը՝ Աննային, որտեղ ծանոթացել է իր ամուսնու պաշտոնակցի՝ Ի. Ն. Ուլյանովի հետ։

Մարիայի և Իլյայի հարսանիքը տեղի է ունեցել 1863 թվականի օգոստոսի 25-ին (սեպտեմբերի 6) Կոկուշկինոյում, և նրանք պսակադրվել են Չերեմիշևո գյուղի մոտակա եկեղեցում։

Ամուսնության ընթացքում Ուլյանովան լույս աշխարհ է բերել ութ երեխայի՝ չորս որդու և չորս դստեր (1873 թվականին ծնված Նիկոլայը և 1868 թվականին ծնված Օլգան մահացել են մանկության տարիներին)։

1886 թվականի հունվարին մահացել է Իլյա Ուլյանովը։ Նրա մահից հետո այրին, մնալով վեց երեխաների հետ, ստիպված է եղել ընտանիքի բոլոր հոգսերը վերցնել իր ուսերին։ Առաջին հերթին, հոգ տանելով երեխաների ապագայի մասին, նա հասել է նրանց համար ժառանգական ազնվականության իրավունք ճանաչմանը։ Նրա խնդրանքով Սիմբիրսկի ազնվական պատգամավորական ժողովը, «…1886 թվականի հունիսի 17-ի որոշմամբ, ընդգրկել է ազնվական տոհմաբանության գրքի երրորդ մասում փաստացի պետական խորհրդական Իլյա Նիկոլաև Ուլյանովի այրի Մարիա Ալեքսանդրովային և նրանց երեխաներին…», այն հաստատվել է կայսեր 1886 թվականի նոյեմբերի 6-ի հրամանագրով։ Ընտանիքի գոյության աղբյուրը դառնում է այրու և երեխաների կենսաթոշակը, ինչպես նաև Կոկուշկինոյի կալվածքի՝ նրան պատկանող  մասից ստացված եկամուտները։

1887 թվականին մահապատժի է ենթարկվել Մարիա Ուլյանովայի ավագ որդին՝ Ալեքսանդրը, որը մասնակցել էր կայսր Ալեքսանդր III-ի դեմ մահափորձին։

1891 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում որովայնային տիֆից մահացել է նրա 19-ամյա դուստր Օլգան։

Բազմաթիվ ապրումներ կապված էին նրա մյուս երեխաների՝ Վլադիմիրի, Մարիայի, Դմիտրիի և Աննայի հեղափոխական գործունեության և բազմաթիվ ձերբակալությունների ու աքսորի հետ։ Եվ այնուամենայնիվ, նա աջակցել է իր որդուն՝ Վլադիմիրին իր քաղաքական գործունեության մեջ և երկու անգամ այցելել է նրան արտասահմանում (Ֆրանսիայում 1902 թվականի ամռանը և Ստոկհոլմում 1910 թվականի աշնանը)։

Մարիա Ալեքսանդրովնան մահացել է սրտի սկլերոզից 1916 թվականի հուլիսի 12-ին (25), 82 տարեկան հասակում և թաղվել է Պետրոգրադի Վոլկովսկի գերեզմանատանը։

## Հիշատակ
* Մ. Ա. Ուլյանովայի հուշարձանները տեղադրված են Սանկտ Պետերբուրգում, Ուլյանովսկում, Ուսուրիյսկում, Զլատոուստում, Ռյազանում, Պենզայում։
*1962 թվականին ԽՍՀՄ փոստը թողարկել է Ուլյանովների ընտանիքին նվիրված նամականիշ։
* 1985 թվականին ԽՍՀՄ կապի նախարարությունը թողարկել է Մ. Ա. Ուլյանովայի 150-ամյակին նվիրված ծրար։
* 1985 թվականին ԽՍՀՄ փոստը թողարկել է Մ. Ա. Ուլյանովայի պատկերով նամականիշ։

Պատկեր:Ulyanovsk sculptura M Ulyanova s synom.jpg|Մ. Ա. Ուլյանովայի հուշարձանը որդու՝ Վոլոդյայի հետ, 1971 թվական, Ուլյանովսկ

Պատկեր:Ульянова Мария Александровна (конверт).jpg|ԽՍՀՄ փոստի ծրար, Մարիա Ալեքսանդրովնա Ուլյանովա, 1985 թվական
Պատկեր:Soviet Union stamp 1962 Ulyanov Family CPA 2677.jpg|ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ, 1962 թվական, «Ուլյանովների ընտանիքը»
Պատկեր:USSR 1985 5526 3262 0.jpg|ԽՍՀՄ փոստ, 1985 թվական


## Հասցեները Սանկտ Պետերբուրգում
* 22.02.1835 - 1897 - Անգլիական առափնյա, տուն 74,
* 1897 թվական - Սերգիևսկայա փողոց, տուն 13, բնակարան 16։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Любящий тебя В. Ульянов. Письма В. И. Ленина матери. — 4-е изд. — М.: Молодая гвардия, 1978. — 288 с.
* Ульянова-Елизарова А. И. О В. И. Ленине и семье Ульяновых: Воспоминания, очерки, письма, ст. — М.: Политиздат, 1988. — 415 с. — ISBN 5-250-00169-6
* Ульянов Д. И. Очерки разных лет: Воспоминания, переписка, ст. — 2-е изд., доп. — М.: Политиздат, 1984. — 335 с.
* Ульянова М. И. О Владимире Ильиче Ленине и семье Ульяновых: Воспоминания. Очерки. Письма. — 2-е изд., доп. — М.: Политиздат, 1989. — 384 с. — ISBN 5-250-00661-2
* БД Амбургера на немецких уроженцев http://88.217.241.77/amburger/index.php?id=9215
* Адрес-календарь Российской империи на 1845 часть 1 стр 258
* Справочная книга Казанской губ на 1896 с 12
* Osteuropa 20, 1970
* Канивец, Владимир Васильевич Ульяновы, 1967

## Արտաքին հղումներ
* «Մոր սիրտը»
* [Լենինի նախնիները](https://web.archive.org/web/20071019022643/http://www.rusamny.com/363/t02(363).htm)

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուսներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա