.ai

thumb|աջից|250px|Վերին մակարդակի դոմենների քարտեզ
**.ai**, Անգիլիայի՝ Կարիբյան ավազանում գտնվող Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան տարածքի վերին մակարդակի ազգային դոմեն (ccTLD)։ Մինչև 2025 թվականի հունվար այն կառավարում էր Անգիլյայի կառավարությունը։

Հայտնի դոմենային հաք է արհեստական բանականության (AI) ոլորտի հետ կապված ընկերությունների և նախագծերի համար:

Google-ի գովազդային թիրախավորումը .ai դոմենը դիտարկում է որպես ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն (gTLD), քանի որ «օգտատերերը և կայքի սեփականատերերը հաճախ այդ դոմենն ընկալում են որպես ավելի ընդհանուր, քան որևէ երկրին առնչվող»:

2021 թվականին Google-ի վերլուծաբան Գարի Իլյեսը հայտարարել է, որ «.ai» դոմենն ընդհանուր երկրի կոդով ավելացվել է վերին մակարդակի դոմենների ցանկում, ինչը նշանակում է, որ Google-նը այդ ccTLD-ից ելնելով այն այլևս չի դիտարկի որպես Անգիլյային վերաբերող դոմեն:

Identity Digital ընկերությունը սկսել է կառավարել դոմենը 2025 թվականի հունվարից:

## Երկրորդ և երրորդ մակարդակի գրանցումներ
Գրանցումները off.ai, com.ai, net.ai և org.ai-ում հասանելի են ամբողջ աշխարհում առանց սահմանափակումների։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 15-ից երկրորդ մակարդակի գրանցումները .ai-ում հասանելի են բոլորին ամբողջ աշխարհում։

## Գրանցում
.ai դոմենների համար թույլատրված նվազագույն գրանցման ժամկետը 2-10 տարի է գրանցման և վերաձևակերպման համար, և 2 տարի՝ վերաձևակերպման համար դոմենի փոխանցման դեպքում։ Identity Digital-ն այն մարմինն է, որը պատասխանատու է այս դոմենի կառավարման համար։ Գրանցումները սկսվել են 1995 թվականի փետրվարի 16-ին։ Դոմենի անվան համար օգտագործվող սիմվոլների քանակի սահմանափակումները, նվազագույնը, կազմում են 1-ից 3՝ կախված գրանցողից, և միշտ առավելագույնը՝ 63 նշան։ .ai դոմենների անունների համար աջակցվող սիմվոլների հավաքածուն ներառում է A–Z, a–z, 0–9 և գծիկ։ 2022 թվականի նոյեմբերի դրությամբ .ai դոմենները չեն կարող տեղավորել IDN սիմվոլներ։ Դոմեն գրանցելու համար պահանջներ չկան, ներառյալ տեղացի և օտարերկրյա քաղաքացիների համար։

.ai դոմենը կարող է կասեցվել կամ չեղարկվել, եթե դոմենը ներգրավված է ապօրինի գործունեության մեջ, ինչպիսին է ապրանքային նշանների կամ հեղինակային իրավունքների խախտումը։ Օգտագործումը չպետք է խախտի Անգիլիայի օրենքները։

Անգիլիան օգտագործում է Միատեսակ դոմենային անվան վեճերի կարգավորման կանոնակարգը (UDRP)։ UDRP բողոքի ներկայացումը պահանջում է օգտագործել ICANN-ի հաստատած վեճերի լուծման ծառայության մատակարարներից մեկին։ Եթե դոմենն ICANN-ի կողմից հավատարմագրված գրանցողի մոտ է, նրանք պետք է աշխատեն արբիտրի հետ։ Սովորաբար սա նշանակում է կամ ոչինչ չանել, կամ փոխանցել դոմենը։ .ai դոմենները փոխանցելի են ցանկացած ցանկալի գրանցողներին, քանի որ դոմենի գրանցումը կատարվում է՝ պահպանելով EPP-ն (Extensible Provisioning Protocol)։

Նախկինում գոյություն է ունեցել whois.ai-ի վրա հիմնված ժամկետանց դոմենների հարթակ, որտեղ դրանք կարող էին ձեռք բերվել և աճուրդի հանվել յուրաքանչյուր տասը օրը մեկ՝ ստանդարտ առցանց գործընթացի միջոցով։ Նմանատիպ վերջին աճուրդներն այնտեղ փակվել են 2024 թվականի դեկտեմբերին. հարթակի փակումը նախատեսված էր 2025 թվականի հունիսի 30-ին, բայց այն մնացել է առցանց այդ ամսաթվից հետո եկող ամիսներին։

## Գնահատում
Դոմենների արժեքը կախված է գրանցողից․ տարեկան վճարները տատանվում են 140 ԱՄՆ դոլարից (բազային վճարը, ինչպես սահմանել է Անգիլիան) մինչև 200 դոլար։ 2025 թվականի հուլիսի դրությամբ ամենաբարձր արժեքով .ai դոմենը չբացահայտված մեկն է, որը վաճառվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին, Escrow.com-ում՝ 1․500․000 ԱՄՆ դոլարով, ամիսներ անց նույն գնորդին կատարված 300․000 դոլարի նախնական վաճառքից հետո։ Հրապարակայնորեն բացահայտված դոմենների շարքում ամենաբարձր արժեքովը՝ fin.ai-ն, վաճառվել է 1․000․000 դոլարով 2025 թվականի մարտին։

2017 թվականի դեկտեմբերի 16-ին .ai ռեեստրը սկսել է աջակցել Extensible Provisioning Protocol-ին (EPP) և իր բոլոր դոմենները տեղափոխել է EPP համակարգ։ Հետևաբար՝ բազմաթիվ գրանցողներին թույլատրվել է վաճառել .ai դոմեններ։ Այդ ամսաթվից .ai ccTLD-ն նաև տարածված է դարձել արհեստական բանականության ընկերությունների և կազմակերպությունների շրջանում։ Թեև նման միտումները հիմնականում նկատվում են նոր AI-ի վրա հիմնված ընկերությունների կամ սթարթափների շրջանում, բազմաթիվ հաստատված AI և տեխնոլոգիական ընկերություններ նախընտրել են չընտրել .ai դոմեններ։ Օրինակ՝ DeepMind-ն իր դոմենը պահպանել է .com-ում, Meta-ն իր facebook.ai դոմենը վերահղել է ai.meta.com-ին։

## Ազդեցությունը Անգիլիայի տնտեսության վրա
.ai դոմեններից ստացված գրանցման վճարներն ուղղվում են Անգիլիայի կառավարության գանձապետարան։ 2018 թվականի New York Times-ի հաղորդման համաձայն՝ .ai դոմենների վաճառքից ստացված ընդհանուր եկամուտը կազմել է 2,9 միլիոն դոլար։

2023 թվականին Անգիլիայի կառավարությունը .ai դոմենների գրանցման համար հավաքված վճարներից ստացել է մոտ 32 միլիոն ԱՄՆ դոլար. այդ գումարը կազմել է տարածքի համախառն ներքին արդյունքի ավելի քան 10%-ը։

«Արհեստական բանականության իրական զարգացմանը նախորդած տարիներին .ai դոմեններից ստացված եկամուտը կազմում էր մեր պետական եկամտի 1%-ից պակաս, 2025 թվականին այն կազմելու է մոտ 47%»,- BBC-ին տված հարցազրույցում բացատրել է Անգիլիայի ենթակառուցվածքների և հաղորդակցության նախարար Խոսե Վանթերպուլը։

Ըստ Domaintechnik-ի՝ .ai դոմենների 90% վերաձևակերպման բարձր մակարդակը և 2023 թվականին գրանցված դոմենների 2025 թվականի վերաձևակերպման ալիքը խթանելու են պետական եկամուտների հերթական աճը։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IANA .ai whois տեղեկություն

Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ
ai