open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պերգամոն

մինի|Պերգամոնի պետությունը Փոքր Ասիայում, մ.թ.ա. 188 թ.
**Պերգամոն** ( or Πέργαμος), հելլենիստական պետություն Փոքր Ասիայի արևմտյան մասում։ Իր պատմության ընթացքում Պերգամոնը պայքարում էր մյուս հելլենիստական պետությունների, հատկապես Սելևկյանների կայսրության և Պտղոմեոսյան Եգիպտոսի հետ։

Եվմենոս II-ի ժամանակ Պերգամոնը սկսում է դաշնակցել Հռոմի հետ, ընդդեմ Սելևկյան արքա Անտիոքոս III Մեծի։ Վերջիվերջո Հռոմի հետ դաշինքը բերում է նրան, որ Ատտալոս III-ը երկիրը կտակում է Հռոմին։ Մ.թ.ա. 133 թ. Պերգամոնը դառնում է Հռոմեական նահանգ։ Բայց շուտով Պերգամոնում սկսվում է ապստամբություն Արիստոնիկոսի գլխավորությամբ։ Հռոմեացիներին միայն մ.թ.ա. 129 թ. է հաջողվում ճնշել ապստամբությունը և Պերգամոնի թագավորության տարածքի վրա ստեղծել Ասիա պրովինցիան։

=Պերգամոնի մշակույթը=
Պերգամոն մայրաքաղաքում սկսեցին պատրաստել պերգամենտ թուղթը, որի վրա գրվում էին գրքեր։ Դա շատ օգտակար և համեմատաբար էժան նյութ էր։ Դա նպաստեց բազմաթիվ գրքերով լի գրադարանի ստեղծմանը քաղաքում։ Այդտեղ հավաքվում էին գիտնականներ տարբեր երկրներից, քննարկում գիտական տարբեր թեմաներ։ Պերգամոնի գրադարանը լուրջ մրցակից էր Եգիպտոսի Ալեքսանդրիայի հանրահայտ գրադարանին։ Հետագայում Պերգամոնի հրդեհից փրկված գրքերը տեղափոխվեցին Ալեքսանդրիայի գրադարան։
## Պատկերասրահ

File:Pergamon 20.jpg|
File:Pergamon 26.jpg|
File:Pergamon 27.jpg|
File:Pergamon 21.jpg|
File:Pergamon 22.jpg|
File:Pergamon 28.jpg| 
File:Pergamon 24.jpg| 
File:Pergamon 25.jpg| 
 


## Պերգամոնի արքայացանկ
*Լիսիմաքոս մ.թ.ա. 284
*Փիլիտերոս մ.թ.ա. 283-263
*Եվմենոս I մ.թ.ա. 263-241
*Ատտալոս I Սոտեր մ.թ.ա. 241-197
*Եվմենես II Սոտեր մ.թ.ա. 197-160
*Ատտալոս II մ.թ.ա. 160-139
*Ատտալոս III մ.թ.ա. 139-133
*Եվմենոս III Արիստոնիկոս մ.թ.ա. 133-129

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հելլենիստական պետություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի նախկին բնակավայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ
Կատեգորիա:Փոքր Ասիա
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հռոմեական Ասիա
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Եգեյան տարածաշրջանի հնավայրեր
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքներ
Արբաթ

**Արբաթ**, գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզի Մասիսի տարածաշրջանում, Մասիս քաղաքից մոտ 7 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 27 կմ հեռավորության վրա։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Գյուղի մակերեսը՝ 304 կմ2 է, բնակչությունը՝ 1801։ Նախկինում ունեցել է նաև Արբադ, Արպատ անվանումները։ Գյուղն ունի դպրոց, հիվանդանոց, գրադարան։

## Կլիմա
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 850 մ բարձրության վրա։ Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -9-ից -10&nbsp;°C։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26&nbsp;°C, իսկ առավելագույնը՝ 46&nbsp;°C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արբաթի մշտական բնակչությունը կազմել է 2058, առկա բնակչությունը՝ 1946 մարդ։ Նախկինում եղել է ադրբեջանաբնակ։ Ներկայիս հայ բնակիչների նախնիների մի մասը 1828-1829 թթ. գաղթել է Պարսկահայաստանի Մակու և Սալմաստ գավառներից։

Արբաթի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

Ըստ 2005 թ.-ի ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքի բնակչությունը կազմում է 1538 մարդ, որից 48% տղամարդիկ են, իսկ կանայք՝ 52%։ Մինչաշխատունակ տարիքի բնակչությունը կազմում է 30%, աշխատունակ տարիքի ներկայացուցիչները՝ 56%, հետաշխատունակները՝ 14%։ Գյուղն ունի 493 տնտեսություն։ Ազգային կազմը միատարր չէ, այստեղ ապրում են նաև եզդիներ։

## Տնտեսություն
Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 250 հա։ Վարելահողերը զբաղեցնում են վերջիններիս մոտ 90%։ Կան նաև խաղողի և պտղատու այգիներ՝ 1,5 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ՝ լոլիկ, տաքդեղ, սմբուկ, ձմերուկ, սեխ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են նաև կաթնամսատու անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։
մինի|Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների

## Տես նաև
* Արբաթի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր
Էլ Սիդ

**Ռոդրիգո Դիաս դե Վիվար** (), նաև հայտնի որպես **Էլ Սիդ Կամպեադոր**, կաստիլիացի միջնադարյան ազնվական, սպարապետ և դիվանագետ։ Կաստիլիա և Լեոն միացյալ թագավորության թագավոր Ալֆոնսո VI-ի կողմից աքսորվելուց հետո միացել է մավրերի բանակին։

Նա հռչակվել է իր սխրանքներով Ռեկոնկիստայի ժամանակ։ Հաղթել է ալ-մորավիներին Վալենսիայի համար մղված ճակատամարտում, որին տիրելով (1094 թվականի հուլիս) կառավարել է մինչև իր մահը՝ որպես անկախ տիրակալ։ Սիդ Կամպեադորն իդեալականացվել է «Երգ իմ Սիդի մասին» ժողովրդական էպոսում։ Նրա կերպարն իր արտացոլումն է գտել ոչ միայն Իսպանիայի գրական հուշարձաններում, այլև նրա սահմաններից դուրս (Ֆրանսիայում՝ Պիեռ Կոռնեյլի, Գերմանիայում՝ Յոհան Գոթֆրիդ Հերդերի ստեղծագործություններում)։

Սալաքայի ճակատամարտում քրիստոնյաների պարտությունից հետո, Ալֆոնսո VI-ը ետ է բերում Սիդին, և վերջինս դառնում է քրիստոնյա-մավրական բանակի հրամանատար։

Ռոդրիգո Դիասը կրթվել է Կաստիլիայի թագավորական արքունիքում և ստացել **ալֆերեզի** տիտղոս (բանակային բարձրագույն աստիճան)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էլ Սիդի մասին**<small>(անգլ.)</small>**

Կատեգորիա:Իսպանական լեգենդներ
Կատեգորիա:Էպոսների կերպարներ
Քուրդ Բ

**Քուրդ Բ Ամբերդեցի** (ծննդյան թվականն անհայտ - 1340/1350-ական թթ-ին), հայ ռազմական և պետական գործիչ, Արարատյան կողմնակալության հրամանատար-կողմնակալ, իշխանաց-իշխան, Վաչուտյան իշխանատոհմի իշխան։

## Գործունեությունը
Արարատյան կողմնակալության հիմնադիր Վաչե Ա-ի որդու՝ Քուրդ Ա-ի թոռն է, Տայիրի որդին և կողմնակալության գահին հաջորդել է հորեղբորը՝ Դավիթ Վաչուտյանին։ 1316-1335 թվականների միջև գրված մի ձեռագրի հիշատակարանում նշված է, որ նա գահակալել է մոնղոլ Ղազան խանի /գահակալել է 1295-1304 թթ-ին/, Խուդաբանդ խանի /գահակալել է 1304-1316 թթ-ին/, Աբու Սայիդ խանի /գահակալել է 1316-1335 թթ-ին/ օրոք՝ 13-րդ դարավերջից մինչև 1340-ական թվականները։

Այս խաների հետ ունեցած հարաբերությունների շնորհիվ՝ ընդունվել է նրանց կողմից և իր տարածքներում ինքնիշխան գործելու հրամանագիր /ֆարման/ է ստացել։ Հենց այդ շրջանում մոնղոլական լծի թուլացմանը զուգահեռ ավելանում էր առանձին հայ իշխանավորների հզորությունը։ Քուրդ Բ-ն Շահնշահ Գ-ի, Բուրթել Օրբելյանի, Գրիգոր Դոփյանի (Խաչենցու) հետ 14-րդ դարի առաջին կեսի ամենահայտնի քաղաքական-ռազմական դեմքերից մեկն էր։ Նա վերականգնել էր ռազմական հզորությունը՝ Ամբերդի, Կարբիի և այլ բերդեր, ուներ հզոր հեծելազոր և իր զորաբանակներով պաշտպանում էր ոչ միայն հայրենի տիրույթները, այլև ,,...այլոց գաւառակցացն բազում կարեկից և օգնական լինէր,,։ Արժանահիշատակ են նաև նրա բարեկամական կապերը։ Նրա կինն էր Իվանե Ա Զաքարյանի տոհմից Ամիրբեկի դուստր Խուանդ խաթունը։

Դստերը՝ Թաթունին կնության էր տվել Խաչենի Ծարա ճյուղից Հասան Գ-ի որդի Հասան Դ-ին։ Թշնամիների դեմ տարած հաղթանակները Քուրդ Բ-ն հավերժացրել է Կարբիի հաղթակամար-եկեղեցու կառուցումով, որի շինարարությունն ամենայն հավանականությամբ ավարտվել է 1338 թ-ին և որը իր գաղափարական մատուցմամբ՝ հաղթակամար-եկեղեցի, եզակի երևույթ է հայկական միջավայրում։

## Գրականություն
# Զաքարիա Սարկավագ, Պատմագրութիւն, հ. 3, Վաղարշապատ, 1870 թ.։
# Տիգրան Պետրոսյանց, Վաչուտյաններ, Ե., 2001 թ., 363 էջ։
# ՊետրոսՅանց Տիգրան, Վաչուտյաններ, Ե., 2023:
# Վիկտոր Պետրոսյանց /Տիգրան Պետրոսյանց/, Վաչուտյան իշխանական տան տոհմածառը, ,, բանբեր Երևանի համալսարանի,,, 1981 թ., թիվ 3։

Կատեգորիա:Այրարատի իշխաններ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Վաչուտյաններ
Պոլինա Վիարդո-Գարսիա

**Պոլինա Վիարդո-Գարսիա** (, ), ֆրանսիացի օպերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո), կոմպոզիտոր և վոկալի ուսուցիչ։

Իսպանացի երգիչ և մանկավարժ Մանուել Գարսիայի դուստրը և աշակերտը, Մարիա Մալիբրանի քույրը։

Ելույթ է ունեցել Եվրոպայի տարբեր թատրոններում, հայտնի է դերերգերից են Ֆիդես («Մարգարեն» Ջակոմո Մեյերբեր), Օրփեոս («Օրփեոս և Էվրիդիկե» Գլյուկ), Ռոզինա («Սևիլյան սափրիչ» Ռոսսինի)։ Պոլինա Վիարդո-Գարսիան իր մոտիկ ընկերոջ Իվան Տուրգենևի լիբրետոներով սիրերգերի և կոմիկական օպերաների հեղինակ է։

## Կենսագրություն
1837 թվակիանին 16-ամյա Պոլինա Գարսիան Բրյուսելում տվել է իր առաջին համերգը, իսկ 1839 թվականին ելույթ է ունեցել Լոնդոնում Դեզդեմոնայի դերերգով Ջոակինո Ռոսսինիի Օթելլո (Ռոսսինիի օպերա) օպերայում։ Այդ դերը դարձել է սեզոնի լավագույն կատարումը։ Երաժշտական քննադատների կարծիքով, աղջկա ձայնը՝ չհաշված որոշ թերությունները, ներառում էր նրբին տեխնիկա և զարմանալի կիրք։

1840 թվականին Պոլինան ամուսնացել է Փարիզի Théatre Italien թատրոնի կոմպոզիտոր և տնօրեն Լուի Վիարդոյի հետ։ Ամուսինը կնոջից 21 տարի մեծ էր։ Ամուսինները 1844 թվականից տեղափոխվում են Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ Պոլինան ելույթ է ունենում Անտոնիո Տամբուրինի և Ջովանի Բատիստա Ռուբինիի հետ, իսկ Լուին զբաղվում էր նրա կարիերայով։

Վիարդոն բազմաթիվ երկրպագուներ է ունեցել, որոնցից էր Իվան Տուրգենևը։ Նա սիրահարվել է երգչուհուն 1843 թվականին, լսելով նրա կատարմամբ «Սևիլյան սափրիչ» օպերան։ 1845 թվականին Տուրգենևը թողնում է Ռուսաստանը, որ հետևի Պոլինային։ Ի վերջո նա դառնում է համարյա թե Վիարդոների ընտանիքի անդամը։ Գրողը Պոլինայի չորս երեխաներին վերաբերվում էր, որպես սեփական երխաների և պաշտել է երգչուհուն մինչև կյանքի վերջը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայտնի գրողների մուսաներ
Կատեգորիա:Կին դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Աննա Կասյան

**Աննա Հովհաննեսի Կասյան** (), ազգությամբ հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։ Բնակվում է Փարիզում։ Բազմաթիվ միջազգային երաժշտական մրցույթների դափնեկիր։

Երգացանկը ներառում է Ռոզինայի («Սևիլյան սափրիչ», Ռոսսինի), Ցեռլինայի («Դոն Ժուան», Մոցարտ), Նորինայի («Դոն Պասկուալե» Դոնիցետտի) և այլ դերերգեր։

Համերգներով հանդես է եկել Կարնեգի սրահում, Ժնևի օպերայում, Սանկտ Պետերբուրգի ֆիլhարմոնիկ դահլիճում, Փարիզի Սալե Կորտո սրահում և այլն։

## Արտաքին հղումներ
* Աննա Կասյան 
* Աննա Կասյանի պաշտոնական կայքը 
* Աննա Կասյանը «Աշխարհի հայերը» հաղորդման հյուր

Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ օպերային երգիչներ
Ջեֆ Հարդի

**Ջեֆրի Ներո «Ջեֆ» Հարդի** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), գեղանկարիչ, բանաստեղծ, երգիչ, երգերի հեղինակ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։

Մինչև «WWE» կազմակերպությունում ելույթներ ունենալը, հանդես է եկել «Organization of Modern Extreme Grappling Arts» (OMEGA) կազմակերպությունում, որը պատակնել է իրեն և եղբորը՝ Մեթ Հարդիին։ «WWE»-ի հետ մարզական պայմանագիր կնքելուց հետո եղբայրները որոշ ժամանակ հանդես են գալիս որպես ջոբերներ, որից հետո «TLC» (սեղաններ, սանդուղքներ, աթոռներ) ձևաչափի թիմային մարտերում ունեցած նշմարելի ելույթների շնորհիվ կարողանում են դրական տեղաշարժ ունենալ մարզական կարիերաներում։ Թիմում զորակոչելով Լիտային, Հարդիների խմբավորումն ստանում է «Team Xtreme» անվանումը։ Որպես թիմային ռեստլեր, Հարդին ութ անգամ ճանաչվել է թիմային վարկածով չեմպիոն (վեց անգամ աշխարհի թիմային չեմպիոն, մեկ անգամ WCW թիմային չեմպիոն, մեկ անգամ TNA աշխարհի թիմային չեմպիոն)՝ բոլոր տիտղոսները նվաճելով եղբոր հետ։

Ունեցել է նշմարելի հաջողություններ նաև անհատական ելույթներում՝ վեց անգամ ճանաչվելով աշխարհի չեմպիոն, այդ թվում՝ մեկ անգամ նվաճելով WWE չեմպիոնական տիտղոսը, երկու անգամ Աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսը և երեք անգամ՝ TNA աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսը։ Ծանրքաշային տիտղոսներից զատ հինգ անգամ նվաճել է WWE միջմայրցամաքային, մեկական անգամներ WWE կիսածանրքաշային և WWE Եվրոպայի, և երեք անգամ WWE հարդքոր տիտղոսը։

Հանդիսանում է «Peroxwhy?gen» կոչվող ալտերնատիվ ռոք խմբի մենակատարը։

## Ծանոթագրություններ

# 
# 

## Արտաքին հղումներ
* Էջ TNAWrestling.com կայքում 
* Մարտերի ցանկ Ռեստլինգի համացանցային բազայում
* Էջը Ռեստլինգի առցանց բազայում

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Դիմակավոր ռեստլերներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 31 ծնունդներ
Մաուրիսիո Ալոնսո Ռոդրիգես

**Մաուրիսիո Ալոնսո «Պիպո» Ռոդրիգես Լինդոն** (, ), սալվադորցի ֆուտբոլային մարզիչ է և նախկին հարձակվող։ ի հավաքականի կազմում մասնակցել է 1970 թ. աշխարհի առաջնությանը որպես խաղացող, իսկ 1982 թ. աշխարհի առաջնությանը՝ որպես ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ Պիպոյի խփած հաղթական գոլը Հոնդուրասի հետ խաղում (3։2) համարում են, այսպես կոչված, «ֆուտբոլային պատերազմի» առաջին շունչը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեքարտ Մաուրիսիո Ռոդրիգես fifa.com , worldfootball.net  (), fannet.org ()

Կատեգորիա:1945 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սալվադորի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սալվադորցի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Սալվադորցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Բորիս Գոդունով (օպերա)

**Բորիս Գոդունով** (), ռուս կոմպոզիտոր Մոդեստ Մուսորգսկու օպերա չորս գործողությամբ և նախաբարով (առաջին խմբագրման մեջ՝ յոթը, երկրորդ՝ ութը տեսարաններով)։ Լիբրետտոն երգահանի ըստ Ալեքսանդր Պուշկինի նույնանուն ողբերգության։ Առաջին խմբագրումը ավարտին է հասցվել 1869 թ., երկրորդը՝ 1872 թ.։ Առաջին անգամ ամբողջապես բեմադրվել է 1874 թ. հունվարի 27-ին Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում։ Օպերան համարվում է ռուս երաժշտական թատրոնի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը, հաճախակի բեմադրվում է Ռուսաստանում և աշխարհի այլ երկրներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1874 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Մուսորգսկու օպերաներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն օպերաներ
Տուրանդոտ (օպերա)

**Տուրանդոտ** (), իտալացի երգահան Ջակոմո Պուչչինիի օպերա երեք գործողությամբ (հինգ տեսարանով), ըստ Կառլո Գոցցիի նույնանուն պիեսի։ Իտալերեն լիբրետտոն Ջուզեպպե Ադամիի և Ռենատո Սիմոնիի։ Պուչչինին չի հասցրել ավարտել օպերան, այն ավարտին է հասցրել ըստ երգահանի թողած սևագրերի Ֆրանկո Ալֆանոն։

Առաջին անգամ բեմադրվել է 1926 թվականի ապրիլի 25-ին Միլանի Լա Սկալա թատրոնում։

«Տուրանդոտը» համարվում է Պուչչինիի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը, հատկապես հայտնի է օպերայի գործող անձանցից մեկի՝ Կալաֆի «Nessun dorma» մեներգը (արիան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1926 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ
Կատեգորիա:Մահը երաժշտության մեջ
Մաշտոցներ

**Մաշտոցներ**, մատուռ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքի Ցամաքաբերդ թաղամասից 2,5-3 կմ դեպի արևելք։ Կառուցված է Ցամաքաբերդից արևելք ընկած լեռների, որոնք նույնպես կոչվում են «Մաշտոցներ» հարավային լանջերից մեկի վրա։

## Անվան ստուգաբանություն
«Մաշտոցներ» անվանումը կապված է Մաշտոց Ա Եղիվարդեցի կաթողիկոսի հետ (897-898)։

## Պատմություն
Մաշտոցը (ավազանի անունը՝ Ստեփանոս) ծնվել է 833 թվականին Եղվարդ գյուղում։ Ուսանել է Մաքենացվոց վանքում և դարձել տեղի միաբան, այնուհետև անցել է «Արտավազդա ապարանք» կոչված ավելի խստակրոն անապատը։ Ապա առանձնանալով՝ 862 թվականին եկել է Սևանի կղզու հանդիպակաց՝ «Մաշտոցներ» լեռներում ճգնելու, որտեղ կառուցել է ճգնարան ու այնտեղ երկար ժամանակ ապրել է աղոթալից ու սրբակենցաղ վարքով։ Այստեղից էլ անցել է Սևանի կղզին, հիմնել միաբանություն, Սյունիքի բդեշխի և նրա կնոջ՝ Աշոտ Բ Երկաթի դստեր՝ Մարիամ իշխանուհու հետ Սևանում 871 թվականին կառուցել է Սուրբ Հարություն, Սուրբ Առաքելոց և Սուրբ Կարապետ եկեղեցիները։

Այդ եկեղեցիներից ներքև նա կառուցել է Սուրբ Աստվածածին մատուռը, որը պահպանվել է մինչև 1920-ական թվականների սկիզբը, այնուհետև այն պայթեցրել են բոլշևիկները։

Մաշտոց ճգնավորի կառուցած ճգնարանը դարերի ընթացքում ավերվել և դարձյալ վերանորոգվել է։ 1900-ական թվականների սկզբին այն ոչնչացման եզրին է գտնվել։ Վերջին անգամ այն 1983 թվականին հիմնովին վերանորոգել է Մասիսի շրջանի Այնթապ գյուղից Անատոլի անունով մի հավատացյալ։

## Ներկա վիճակ
Մատուռն ունի սպասավոր, որը 2007 թվականի դեկտեմբերին Մայր Աթոռում Գեղարքունիքի թեմի առաջնորդի ձեռնադրմամբ ստացել է տեր Մեսրոպ քահանա անունը։ Մատուռը մշտապես ունի բազմաթիվ այցելուներ Հայաստանից և աշխարհի տարբեր երկրներից։ Ժամանակին այստեղ տեղի են ունեցել պսակադրության արարողություններ։ Քանի որ մատուռը չի գտնվում Հայ Առաքելական եկեղեցու տիրույթում և օծված չէ, այդ պատճառով պսակադրությունն այլևս չի օրհնվում։ Այժմ արվում են միայն օրհնություններ, բժշկության աղոթքներ, տրվում է մատաղ։ Մատուռը գտնվում է ՀՀ ԿԳՄՍՆ «Հուշարձանների պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի հսկողության ներքո։

## Պատկերասրահ

Մաշտոցներ, խաչքար3.jpg
Մաշտոցներ, խաչքար․.jpg
Մաշտոցներ․.jpg
Մաշտոցներ, խաչքար4.jpg
Մաշտոցներ, խաչքար.jpg
Մաշտոցներ.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի շենքեր և կառույցներ
Եվգենի Օնեգին (օպերա)

**Եվգենի Օնեգին** (, 1877 - 1878), ռուս երգահան Պյոտր Չայկովսկու օպերա յոթը տեսարանով ըստ Ալեքսանդր Պուշկինի նույնանուն ստեղծագործության։ Առաջին բեմադրությունը կայացել է Մոսկվայի Փոքր թատրոնում 1879 թ. մարտի 17 (29) Մոսկվայի կոնսերվատորիայի ուսանողների ուժերով և Նիկոլայ Ռուբինշտեյնի ղեկավարությամբ։ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում բեմադրվել է 1884 թ. հոկտեմբերի 19 (31)։ 
Հայաստանում օպերան բեմադրվել է 1943 թ. (դիրիժոր - Գ.Բուդաղյան, բեմադրիչ – Ի.Վոլչեկ), 1955 թ. (դիրիժոր- Յ.Դավթյան, բեմ.- Գ.Մելքումյան) և 1964 թ. (դիրիժոր – Ս.Չարեքյան, բեմ. – Հ.Ղափլանյան)։

## Օպերայի բովանդակությունը
Չայկովսկին օպերան անվանել է «Քնարական տեսարաններ», ներկայացվում է գյուղական համեստ ազնվական ընտանիքի զավակի՝ Տատյանայի ճակատագիրը։ 
Լարինների ընտանիքն ունի երկու դուստր՝ Տատյանան և Օլգան։ Տատյանան համեստ, ազնվաբարո, զգացմունքային աղջիկ է, իսկ նրա քույր Օլգան՝ զվարճասեր և թեթևամիտ։ Ընտանիքին այցելում են երկու քաղաքից ժամանած բարձրաշխարհիկ երիտասարդ՝ Լենսկին և Օնեգինը։ Տատյանան սիրահարվում է վերջինիս, և նամակով հայտնում է իր զգացմունքների մասին։ Օնեգինի կերպարը մեծամիտ է և սառնասիրտ, ուստի նա մերժում է աղջկա սերը և ավելին, սկսում է սիրահետել նրա քրոջը՝ Օլգային, ում սիրահարված էր Լենսկին։ Վերջինս մենամարտի է հրավիրում Օնեգինին և զոհվում է հենց այդ մենամարտում։

Այս դեպքից անցնում է 20 տարի։ Պետերբուրգի բարձրատոհմ հասարակության պալատներից մեկում պարահանդես է, այստեղ է նաև Օնեգինը։ Շրջելով պալատում նա հանդիպում է մի կոմսուհու և ապշած ճանաչում Տատյանային, ով ամուսնացել էր Պետերբուրգի կոմս Գրեմինի հետ։ Միայնակ մնացած Օնեգինը զղջում է և այս անգամ ինքն է սիրահարվում կոմսուհուն, սակայն Տատյանան, հավատարիմ մնալով ամուսնուն, մերժում է Օնեգինի սերը։

## Ստեղծագործությունը
Օպերան սկսվում է սիմֆոնիկ նախերգանքով, որտեղ հնչում է Տատյանայի ճակատագրի դրամատիկական թեման։ Հերոսների բնութագրերը օպերայում բացահայտվում են քնարական և դրամատիկական արիաների, ասերգերի և վոկալ զուգերգերի միջոցով։ Խմբերգային համարներից է գյուղական կենցաղը նկարագրող հատապտուղ հավաքող աղջիկների խմբերգը երրորդ տեսարանում։ Լիբրետոն կազմել է գրականագետ Շիլովսկին։ 
Օպերան ավարտվում է Օնեգինի զղջման ճիչերով.

: **«Ամո՜թ, օ՜ ողորմելի իմ ճակատագիր»։**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1879 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Չայկովսկու օպերաներ
Կատեգորիա:Պուշկինի ստեղծագործությունների հիման վրա գրված օպերաներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն օպերաներ
Օսկար լավագույն դերասանի համար

**Օսկար լավագույն դերասանի համար**, Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից սահմանված և 1928 թվականից առ այսօր շնորհվող կինոմրցանակ տղամարդու լավագույն գլխավոր դերակատարման համար։ Ամենահեղինակավոր «Օսկար» մրցանակներից մեկը։

## Փաստեր, թվեր
Դերասան Դանիել Դեյ-Լյուիսը ռեկորդակիր է որպես այս մրցանակակիր, նա ստացել է 3 Օսկար (1989, 2007 և 2013 թ.):

8 դերասան 2 անգամ են ստացել Օսկար լավագույն դերասանի համար։
* Սփենսեր Թրեյսի (1937 և 1938)
* Ֆրեդրիկ Մարչ (1932 և 1946),
* Գերի Կուպեր (1941 և 1952),
* Մառլոն Բրանդո (1954 և 1972),
* Ջեք Նիկոլսոն (1975 և 1997) (ևս մեկ Օսկար ստացել է 1983 թվականին երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում),
* Դասթին Հոֆման (1979 և 1988),
* Թոմ Հենքս (1993 և 1994),
* Շոն Փեն (2003 և 2008)
Ամենաշատը ներկայացվել են.
* Սփենսեր Թրեյսի և Լոուրենս Օլիվիե - 9 անգամ
* Ջեք Նիկոլսոն և Փոլ Նյուման - 8 անգամ
* Պիտեր Օ'Թուլ, Մառլոն Բրանդո, Դասթին Հոֆման, Ջեք Լեմոն - 7անգամ
Հետաքրքիր է, որ Պիտեր Օ'Թուլը 8 անգամ ներկայացված լինելով այդպես էլ չի ստացել Օսկար։ Ընդ որում նրա առաջին ու վերջին Օսկարի ներկայացված լինելը եղել է 44 տարիների ընթացքում։

## Մրցանակակիրները
### 1928-1930 թվականներ

### 1940 թվականներ

### 1950 թվականներ

### 1960 թվականներ

### 1970 թվականներ

### 1980 թվականներ

### 1990 թվականներ

### 2000 թվականներ

### 2010 թվականներ

### 2020 թվականներ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.filmsite.org/bestactor2.html

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսկար կինոմրցանակ
Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիական ցուցակներ
Մանուել Լապուենտե

**Մանուել Լապուենտե Դիասը** (, ), մեքսիկացի ֆուտբոլային մարզիչ և նախկին հարձակվող։ յի հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնում հաղթել է 1998 թվականի ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթում և 1999 թվականի ՖԻՖԱ-ի կոնֆեդերացիաների գավաթում։ Գլխավորել է Մեքսիկայի հավաքականը նաև 1998 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ Զբաղեցրել է մեքսիկական «Ամերիկա» ակումբի փոխնախագահի պաշտոնը։

## Արտաքին հղումներ
* Մանուել Լապուենտեի կայքը manololapuente.com  ()
* Տեղեքարտ Մանուել Լապուենտե national-football-teams.com (), fannet.org ()
* Մանուել Լապուենտեի մարզչական վիճակագրությունը geocities.com ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոնտեռեյի ֆուտբոլիստներ
Բրայդուել

մինի|Բրայդուելի կանանց համար նախատեսված խուցերից մեկը։ 16-րդ դարի պատկեր
**Բրայդուել** (), խիստ կանոնակարգով բանտ Լոնդոնում։ Բանտը հայտնի է նրանով, որ այստեղ ընկնողները այլևս դուրս չէին գալիս։ Բանտը գործել է մինչև 1864 թվականը։

## Պատմություն
Ի սկզբանե այս կառույցը օգտագործվել է որպես ամրոց Հենրի VIII-ի համար, որը կառուցվել էր միջնադարյան St Bride’s Inn հյուրանոցի փոխարեն։ Անվանումը ստացել է մոտակայքում գտնվող շինության անունից, որը նվիրված է եղել Սուրբ Բրիգիտեյին։ Շենքի մեծ մասը այրվել էր Լոնդոնյան մեծ հրդեհի ժամանակ և վերակառուցվել է 1666-1667 թվականներին։ 2003 թվականին նշվեց կառույցի հիմնադրման 450-ամյակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական շինություններ
Մեթ Հարդի

**Մեթյու Մուր Հարդի** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «TNA Wrestling» կազմակերպությունում։ Հայտնի է նաև «WWE» և «Ring of Honor» (ROH) ընկերություններում անցկացրած տարիներից։

## Տիտղոսներ
* WWE
** 1x ECW չեմպիոն
** 1x WWE Միացյալ նահանգների չեմպիոն
** 6x WWE աշխարհի թիմային չեմպիոն
** 1x WWE թիմային չեմպիոն
** 1x WWE Եվրոպայի չեմպիոն
** 1x WWE թեթևքաշային չեմպիոն
** 1x WWE հարդքոր չեմպիոն
** 1x WCW աշխարհի թիմային չեմպիոնատ
* OMEGA
** 1x OMEGA ծանրքաշային չեմպիոն
** 1x OMEGA թիմային չեմպիոն
* National Championship Wrestling
** 1x NCW ծանրքաշային չեմպիոն
* National Wrestling Alliance
** 1x NWA 2000 մրցույթի հաղթանակող

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Slam! Էջ
* «Online World of Wrestling» էջ

Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Lord’s Cricket Ground

**Lord’s Cricket Ground** (ինչպես նաև **Lord’s**), կրիկետի համար նախատեսված մարզադաշտ Լոնդոնում, որտեղ տեղի են ունենում Անգլիայի կրիկետի առաջնության կարևոր հանդիպումները։ Մարզադաշտը անվանվել է ի պատիվ հիմնադիր Թոմաս Լորդի։ Այս մարզադաշտը հաճախ անվանում են նաև «կրիկետի տուն»։ Մարզադաշտում է գտնվում աշխարհում սպորտային խաղերի ամենահին թանգարանը։

Lord's-ը ներկայումս իր սկզբնական վայրում չէ. այն 1787-ից 1814 թվականներին երեք դաշտ է հիմնել։ Առաջինը կամ Lord's Old Ground-ը գտնվել է ներկայիս Դորսեթի հրապարակում։ Նրա երկրորդ դաշտը՝ Lord's Middle Ground-ը, օգտագործվել է 1811-ից 1813 թվականներին։ Lord's-ի ներկայիս դաշտը գտնվում է Lord's Middle Ground-ից մոտ 230մ հյուսիս-արևմուտք։ Դաշտը կարող է տեղավորել 31,100 հանդիսատես, որոնց տարողությունը ավելացել է 2017-ից 2022 թվականներին՝ որպես մարզադաշտի վերակառուցման շարունակական ծրագրերի մաս։

## Պատմություն
Ներկայիս մարզադաշտի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1814 թվականին։ Հարթֆորդշիր ակումբն իր առաջին խաղն այստեղ անցկացրել է 1814 թվականի հունիսի 22-ին՝ Marylebone Cricket Club-ի դեմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոնդոնի մարզադաշտեր
Գլան

**Գլան**, պտտական մարմին, որը ստացվում է, եթե ուղղանկյունը պտտենք նրա կողմերից մեկի (այդ կողմը պարունակող ուղղի) շուրջը։
165px|մինի|հ–գլանի բարձրություն, r–հիմքի շառավիղ։

## Ծանոթություն
Մենք ուսումնասիրելու ենք միայն «ուղիղ շրջանային գլանը»։ Նրա մակերևույթը կազմված է երկու հիմքերից և կողմնային մակերևույթից։ Ուղիղ շրջանային գլանի հիմքերը երկու հավասար շրջաններ են, որոնք տեղադրված են զուգահեռ հարթություններում այնպես, որ նրանց կենտրոններով անցնող ուղիղը ուղղահայաց է այդ հարթություններին։ Այդ ուղիղը կոչվում է գլանի առանցք։ Գլանի կողմնային մակերևույթը կազմում են նրա հիմքերին ուղղահայաց բոլոր այն հատվածները, որոնց ծայրերը պատկանում են հիմքերի շրջանագծերին։ Այդ հատվածները կոչվում են **գլանի ծնորդներ**, իսկ հիմքերի կենտրոնները միացնող հատվածը՝ **գլանի բարձրություն**։ Դրանք իրար հավասար հատվածներ են։ Ծնորդի երկարությունը հավասար է բարձրությանը։ Եթե գլանի կողմնային մակերևույթը կտրենք ծնորդով, նրա փռվածքը կլինի ուղղանկյուն, որի կողմերից մեկը հավասար է գլանի ծնորդին, իսկ մյուսը՝ գլանի հիմքի շրջանագծի երկարությանը։ Ուստի եթե h–ով նշանակենք գլանի բարձրությունը, իսկ r–ով՝ հիմքի շառավիղը, ապա գլանի կողմնային մակերևույթի մակերեսը՝

**S=2πrh**

իսկ լրիվ մակերևույթի մակերեսը՝

**S=2πrh+2πr^2\,**։

## Գլանի հատույթները տարբեր հարթություններով
right
### Հատկություն 1
Եթե հատող հարթությունն ուղղահայաց է գլանի առանցքին, ապա այն գլանի կողմնային մակերևույթը հատում է մի շրջանագծով, որը հավասար է **գլանի** հիմքի շրջանագծին։
#### Ապացույց
Այս փաստը անմիջապես բխում է տարածության մեջ զուգահեռ տեղափոխության այն հատկությունից, ըստ որի ցանկացած հարթություն անցնում է իրեն զուգահեռ հարթության կամ ինքն իրեն։ Դիցուք ß_ն գլանը հատող և նրա հիմքին զուգահեռ հարթությունն է։ Գլանի առանցքի ուղղությամբ զուգահեռ տեղափոխությունը, որը համատեղում է ß հարթությունը գլանի հիմքի հարթության հետ, համատեղում է կողմնային մակերևույթի հատույթը հիմքի շրջանագծի հետ։

### Հատկություն 2
*Գլանի առանցքին զուգահեռ հարթությունը գլանը հատում է ուղղանկյունով (ենթադրվում է, որ այդ հարթության հեռավորությունը գլանի առանցքից փոքր է R–ից)։*

#### Ապացույց
Դիցուք  M N –ը գլանի  O O_1  առանցքին զուգահեռ a հարթության և գլանի հիմքի հատման գիծն է։  M  և  N  կետերով տանելով գլանի  M M_1   և  N N_1  ծնորդները՝ կստանանք  M M_1 N_1 N  ուղղանկյունը, որի հարթությունը զուգահեռ է  O O_1 –ին, որովհետև  M M_1 || O O_1 ։ Քանի որ  M N  և  O O_1  խաչվող ուղիղներից մեկով( M N –ով) անցնում է մյուսին զուգահեռ միայն մեկ հարթություն, ապա  M M_1 N_1 N  հարթությունը համընկնում է a հարթության հետ։

Կատեգորիա:Երկրաչափական մարմիններ
Կատեգորիա:Տարրական երկրաչափական պատկերներ
Ալտ (լարային նվագարան)

**Ալտ**, լարային աղեղնավոր երաժշտական գործիք, ջութակների ընտանիքից (ջութակ, թավջութակ, կոնտրաբաս)։ Գտնվում է ջութակի և թավջութակի միջև։ Նվագախմբերի (10-14) և լարային կվարտետների անբաժան մասն է կազմում, նաև օգտագործվում է որպես մենակատար գործիք։

## Համառոտ նկարագրություն
Ունի չորս լար։ Լարվածքը կվինտային է (փոքր օկտավայի դո, փոքր օկտավայի սոլ, առաջին օկտավայի ռե, առաջին օկտավայի լյա)։ Ձայնատարբերման հիմնական միջոցը լարերի վրայով աղեղը սահեցնելն է (arco), նվագելու հատուկ միջոցներից է պիցցիկատոն։ Չափսը կարող է լինել 37-42 սմ (դեկայի երկարությունը)։ Նվագելու ժամանակ գործիքը պահում են ուսի վրա։

## Պատմություն
Ծագել է մոտ XV դարում, մեկ այլ ՝ վիոլա ընտանիքի գործիքներից։ Այդտեղից էլ գալիս է անվանումը։ Ծագումով ՝ ջութակների ընտանիքի ամենահին գործիքն է։ Առաջին դասական տեսակները մշակվել են Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Լեհաստանում, Գերմանիայում. Իտալական վարպետները՝ Ստրադիվարիուսը և Գուարներին, ստեղծել են անզուգական և անգերազանցելի գործիքներ։ Ալտը նվագախմբերի (10-14) և լարային կվարտետնէրի (1) անբաժան մասն է կազմում։ Ալտի համար գրվել են շատ սոնատներ, կոնցերտներ, կապրիսներ։ Փոխադրվել են Նիկոլո Պագանինիի 24 կապրիսները ջութակի համար, Յոհան Սեբաստիան Բախի թավջութակի սյուիտները և ջութակի սոնատները և այլ հանրահայտ գործեր։

## Կատարողներ
Ալտ նվագող երաժշտին անվանում են *ալտահար*։

Հանրահայտ ալտահարներ.
* Լայոնել Թերթիս
* Վիլլիամ Փրիմրոուզ
* Յուրի Բաշմետ
* Տաբեա Ցիմմերման
* Նոբուկո Իմաի
* Ժերար Կոսսե
* Լորենս Փաուեր
* Մաքսիմ Ռիզանով
* Քիմ Քաշքաշյան
* Իդա Քավաֆյան

Կատեգորիա:Աղեղնավոր երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կապաղակ

**Կապաղակ**, հնագույն քաղաք, Աղվանքի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է ներկայիս Ադրբեջանի Կուտկաշեն քաղաքի մոտակայքում։ Եղել է Աղվանից մարզպանության կենտրոնը։ Այստեղ էին նստում Աղվանքի միացյալ թագավորության առաջին գահակալները մինչև 1-ին դարի երկրորդ կեսը, երբ երկրի թագավորությունն անցավ Չողում հիմնադրված Մազքութական Արշակունի հարստությանը։ Մինչև 15-րդ դարը առևտրական խոշոր կենտրոն էր։ 16-րդ դարում ավերեցին Սեֆյանները։ Այժմ պահպանվել են ամրոցի և քաղաքի ավերակները։

## Տես նաև
* Աղվանք
*Աղվանից մարզպանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղվանք
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Թարգմանչաց վանք (Այգեշատ)

**Թարգմանչաց վանք**, վանք Հայաստանի Արմավիրի մարզի Այգեշատ գյուղում, պատմական Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Արագածոտն գավառում։

## Հիշատակություններ

Բնակիչները, որ անցած դարի ռուս-պարսկական պատերազմների ժամանակ այստեղ են եկել Խոյից, տաճարը կոչում էին Սուրբ Մարիամ Աստվածածին։ Մեսրոպ եպիսկոպոս Սմբատյանն Թարգմանչաց է կոչվել եկեղեցին։ 
Թորոս Թորամանյանը հաղորդում է․

## Ճարտարապետություն

### Ներկա վիճակ

Տաճարը մինչև անցյալ դարի կեսերը եղել է կանգուն։ Կործանվել է ռուս-թուրքական և ռուս-պարսկական պատերազմների ժամանակ։ Տաճարի գմբեթի արևելյան հատվածը հենված է գմբեթակիր կամարի վրա գոյատևել է մինչև 1926 թվականը։ Այժմ կանգուն է տաճարի հյուսիս-արևելյան անկյունը միայն՝ արևելյան խորանի, հյուսիս-արևելյան ավանդատան ու 3/4 խորշի և հարավ-արևելյան ավանդատան մի մասի ներքնամասերը միայն՝ մինչև գմբեթիակիր կամարների հիմքը։ Տաճարի մյուս մասերը մեծ զանգվածների ձևով ընկած են իրենց երբեմնի տեղերեից ոչ հեռու։ Այդ զանգվածները վերին աստիճանի ամրակուռ են, շաղախը՝ կարծր։ Շինության կործանումն ինչ-որ երկրաշարժի վերագրել ալներև ահհիմն է։

Տաճարը կառուցված է եղել տեղական սև և մասամբ շագանակագույն մեջ չափերի տուֆաքարով և կրաշաղախով։ Շարքի քարերի բարձրությունը ճակատներում 50-70 սանտիմետ է, ներսի պատերում՝ 40-50 սանտիմետր։ Շարքերը և կարերը կանոնավոր են, քարերը մշակված են սրբատաշ, եզրագծերը՝ ճիշտ։

### Ճարտարապետական ձևեր

Տաճարում գործադրված ճարտարապետական ձևերը պարզ են, զուսպ, կերտված չափի և համաչափության նուրբ զգացումով, նրանց միջև ակներև է ներքին ներդաշնակություն, որ արտահայտվում է մասերում և ամբողջի մեջ վեհ հանգստությամբ։

Շինության ներսում բացակայում է քանդակը։ Ուղղանկյուն հիմքի վրա բարձրացող ուրմնամույթերի խոյակները պարզ խորանարդներ են, որ դեպի վերև թեթևակի լայնանում են, փոխանցվում ոչ լայն եզրաշերտի։ Դրանց հենվող գմբեթակիր կամարները կողադեմ չունեն, կամարաքարերը երկարությամբ դրված են կամարի ուղղությամբ։ Կողադեմ չունեն նաև գմբեթային փոխանցման համակարգի տրոմպի կամարները։

Գմբեթաթմբուկի հիմքով անցնող գոտին, որ ունի մոտ կես քարի բարձրություն, ապտից դուրս փոքր չափով։ Այն մի սլաքար է, որի ներքին եզրը կլորացվել է, տրվել է գլանի ձև։ Գմբեթաթմբուկի ներսում, պատի հարթությունից փոքր չափող առաջացած, նույնպես առանց կողադեմի հարթ որմնասյուակամարաշար է, դրանցից ութի մեջ պատուհաններ են, մյուս ութը՝ խուլ են՝ հարթ պատի ձևով։ Գմբեթաթմբուկի ներսում կանգուն մնացած երեք կամարների վրայից դեպի գմբեթի գագաթն են ձգվում հարթ եզրագծով քարակերտ ջլաղեղներ։ Այդպիսիք գմբեթում եղել են ընդամենը 12-ը՝ երեքական հատ ամեն խորանի վերևում, որոնցով և ստեղծվել է գմբեթածածկի դեկորատիվ խաչը։

Տաճարի արտաքին ճակատների վրա տեղ գտած զարդաձևերը նույնպես զուսպ են և փոքրաթիվ։

Տաճարի արևելյան, հյուսիսային և հարավային ճակատները օժտված ենսեղանաձև  հիմքով և հատած կիսակոնաձև վերնամաս ունեցող զույգ խորշերով, որոնք իրենց չափերով ու ճակատների հարթության վրա գրաված դիրքով տաճարի ամբողջական հորինվածքի հետ ներդաշնակ ենու համաչափ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:6-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Մակրոբիուս

**Ամբրոսիոս Թեոդոսիոս Մակրոբիոս** (, ), հռոմեական գրող, լեզվաբան, փիլիսոփա-նորպլատոնական, երաժշտության տեսաբան։ Նա առաջին հերթին հայտնի է 7 գրքից բաղկացած «Սատուրնալիա» () ստեղծագործությամբ, որտեղ ամփոփել է մի շարք տեղեկություններ գիտության տարբեր բնագավառներից։ Աշխատությունն առաջին հերթին արժեքավոր է նրանով, որ դրանում պահպանվել են քաղվածքներ բազմաթիվ անտիկ հեղինակների ստեղծագործություններից, որոնց բնագրերը մեզ չեն հասել։ Հեղինակի մեկ այլ ստեղծագործությունն է «Սկիպիոնի երազը» փիլիսոփայական տրակտատը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հռոմեացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Կատեգորիա:5-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանասերներ
Կատեգորիա:Իտալացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:4-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի փիլիսոփաներ
Ամոն

**Ամոն**, աստված հին եգիպտական դիցարանում։ Պատկերվել է ոչխարի եղջյուրներով տղամարդու կերպարանքով։ Համարվել է Եգիպտոսի մայրաքաղաք Թեբեի հովանավորը։ Սկզբում նույնացվել է պտղաբերության աստված Մինի, այնուհետև՝ արևի աստված Ռայի հետ (Ամոն–Ռա)։ Հետագայում Ամոն դառնում է եգիպտական պաշտոնական դիցաբանի գլխ. աստվածը, որի շնորհիվ նրա քրմերն ունեցել են քաղաքական մեծ ազդեցություն։ Հույները նույնացրել են Զևսի հետ։

Երբ Ալեքսանդր Մակեդոնացին գրավեց Եգիպտոսը մ.թ.ա. 332 թվականին վերջին, նա համարվում էր ազատարար՝ այդպիսով առանց կռվի գրավելով Եգիպտոսը։ Նա Սիվայում հռչակվել է Ամոնի որդի։ Ամունը նույնացվում էր Զևսի հետ, և Ալեքսանդրը հաճախ էր անվանում Զևս-Ամոնին որպես իր իսկական հայր, և նրա մահից հետո արժույթի վրա նրան պատկերում էին Ամոնի եղջյուրներով զարդարված՝ որպես նրա աստվածության խորհրդանիշ։ Ալեքսանդր Մակեդոնացուն Ամոնի եղջյուրներով պատկերելու ավանդույթը շարունակվել է դարեր շարունակ, երբ Ալեքսանդրը Ղուրանում հիշատակվում է որպես «Դհու ալ-Քարնայն» (Երկեղջյուր)՝ հղում կատարելով նրա Ամոնի եղջյուրներով պատկերմանը մերձավորարևելյան մետաղադրամների և արձանիկների վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերագույն աստվածներ
Կատեգորիա:Եգիպտական աստվածներ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի աստվածներ
Կատեգորիա:Արևի աստվածներ
Քվինտոս Կուրտիոս Ռուփոս

**Քվինտուս Կուրցիուս Ռուֆուս** (, ), մ.թ. I դարի հռոմեացի պատմիչ, «Մեծն Ալեքսանդր Մակեդոնացու պատմությունը» գրքի հեղինակը։

Նրա «Մեծն Ալեքսանդր Մակեդոնացու պատմությունը» բաղկացած է 10 գրքից։ Առաջին երկու գրքերը կորել են, իսկ մեզ հասած 8 գրքերում կան պակասող հատվածներ։ Կուրտիոսի շարադրանքը խճողված է հռետորական բնույթի հատվածներով և գլխավորապես նկարագրում է ռազմական դեպքերի ընթացքը։ Նկատելի է միտումնավոր վերաբերմունքը Ալեքսանդր Մակեդոնացու նկատմամբ, որի հաջողությունները վերագրում է ոչ այնքան նրա ձիրքին, որքան բախտին։

Կուրցիուսի երկում արժեքավոր տեղեկություններ են պահպանվել մ.թ.ա. IV դարի Հայաստանի պատմության որոշ անցքերի մասին։ Գիրքը թարգմանվել է հայերեն (ռուսերեն թարգմանությունից)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեական պատմիչներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Քոֆի Քինգստոն

**Քոֆի Նահաջե Սարկոդիյե Մենսահ** (, ), առավել հայտնի **Քոֆի Քինգստոն** ռինգային անվամբ, գանական արմատներով ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ։ Հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում, որտեղ ընդհանուր առմամբ նվաճել է 10 չեմպիոնական տիտղոս, այդ թվում՝ 4 անգամ հռչակվել է միջմայրցամաքային չեմպիոն, երեք անգամ Միացյալ Նահանգների չեմպիոն, չորս անգամ թիմային վարկածով չեմպիոն (1 անգամ Էվան Բորնի, 1 անգամ Ար-Թրութի, և 2 անգամ Բիգ Ի-ի և Քսավիեր Վուդսի հետ) և մեկ անգամ աշխարհի թիմային չեմպիոն (Սի Էմ Փանքի հետ)։

## Արտաքին հղումներ
* Քոֆի Քինգստոնն առցանց 
* Էջը WWE.com կայքում
* thewrestlingcafe.com էջ 

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Գանացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Գանացի ըմբշամարտիկներ
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Ծովինար)

**Ծովինարի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի**, բազիլիկ եկեղեցի ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Ծովինար գյուղում։ Գտնվում է Սևանա լճի հարավային ափին։ Չունի գմբեթ։

Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ֆենդեր

**Ֆենդերը** (), ընկերություն է, որն զբաղվում է կիթառների արտադրությամբ։ Ֆենդերի արտադրանքները վաճառվում են ամբողջ աշխարհում։

""Ֆենդեր" երաժշտական գործիքներ ընկերությունը"(անգլ.` *Fender Musical Instruments Corporation (FMIC)*), շատ հաճախ հանդիպող որպես Ֆենդեր, լարային գործիքներ և ուժեղացուցիչներ արտադրող ամերիկյան արտադրող է։ Արտադրանքներից առավել հայտնի են ամբողջական իրանով Ստրատոկաստեր և Տելեկաստեր էլեկտրական կիթառները։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Արիզոնա նահանգի Սքոթսդեյլ քաղաքում։ Ընկերությունը, որ նախկինում անվանվում էր Ֆենդեր Էլեկտրական Գործիքներ Արտադրող Ընկերություն, հիմնադրվել է Կալիֆոռնիայի Ֆուլերտոն քաղաքում Կլարենս Լեոնիդաս "Լեո" Ֆենդերի կողմից 1946 թվականին։ Լեո Ֆենդերը նախագծել է առաջին կոմերցիոն հաջողություն բերած բաս կիթառներից ամբողջական իրանով Precision Bass (P-Bass)-ը, որը հայնտի դարձավ ռոք, ջազ, քանթրի, Մոթոուն, ֆանք և այլ երաժշտական ոճերում։ Այժմ Ֆենդերի Precision և Jazz Bass մոդելները լայնորեն համարվում են որպես չափանիշ, որով այլ էլեկտրական բաս կիթառները համեմատվում ու չափվում են։ Ընկերությունը մասնավոր կորպորացիա է, որը կառավարվում է ընկերության արժեթղթերի մեծամասնության համասեփականատերեր հանդիսացող նույն ընկերության կառավարիչների կողմից։ Լարի Թոմասը ընկերության գլխավոր տնօրենն է, իսկ Ջեյմս Բրոնենը՝ ֆինանսական գծով տնօրենը։ Ընկերությունը ներկայացրել է նախնական հրապարակային առաջարկին (IPO) 2012 թ. մարտ ամսին։ Բացի իր Սքոթսդեյլի գրասենյակից, Ֆենդերն ունի արտադրական հաստատություններ Կորոնայում (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ) և Էնսենադայում (Բաջա Կալիֆոռնիա, Մեքսիկա)։

Կատեգորիա:Երաժշտական գործիքներ
Թեոփրաստես

**Թեոփրաստես** (, , ), հույն փիլիսոփա-պերիպատետիկ, գիտնական, երաժշտության տեսաբան։ Արիստոտելի բարեկամն ու աշակերտը։ Բազմակողմանի գիտնական, բուսաբանություն և բույսերի աշխարհագրություն գիտությունների հիմնադիր (Արիստոտելի հետ միասին)։ Հեղինակ է բնագիտության տարբեր բնագավառներին վերաբերող (ֆիզիկայի, հանքաբանություն, ֆիզիոլոգիա, և այլն) ավելի քան 200 գրքերի, որոնցից մեզ են հասել միայն մի քանիսը։

Արիստոտելի տրամաբանական ուսմունքում կատարել է էական լրացումներ, որոնք առնչվում են նաև ժամանակակից տրամաբանությանը։ Արսեն Բագրատունին հայերենի է թարգմանել Թեոփրաստեսի «Նկարագիրք» աշխատությունը (հրտ. Վնտ., 1830, ԿՊ, 1901)։ 
thumb|''Historia plantarum'', 1549|right

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հույն գիտնականներ
Կատեգորիա:Հույն ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հույն կենսաբաններ
Ալեսանդրո Սաֆինա

**Ալեսանդրո Սաֆինա** (, ), իտալացի օպերային և էստրադային երգիչ (տենոր)։

Ներկայումս հանդես է գալիս «օպերային ռոք» ժանրում։ Ելույթներ է ունեցել աշխարհի ամենահեղինակավոր համերգասրահներում։ Նրա կատարումները հնչում են «Կնքահայրը» ֆիլմում, «Կլոն» հեռուստասերիալում։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 29-ին համերգային ծրագրով հանդես է եկել Երևանում։

## Սկավառակագրություն
### Սոլո ձայնասկավառակներ
# *Insieme A Te* (1999, առաջին ձայնասկավառակ)
# *Insieme A Te* (2001, վերաթողարկում)
# *Junto A Ti* (2001, Insieme A Te ձայնասկավառակի իսպանալեզու տարբերակ)
# *Alessandro Safina* (2001, վերաթողարկում)
# *Alessandro Safina* (2001, վերաթողարկում, ավելացվել է բոնուս-երգ)
# *Insieme A Te* (2002, թողարկվել է միայն Իտալիայում)
# *Musica Di Te* (2003)
# *Sognami* (2007)

### Սինգլներ
# «La Sete Di Vivere» (1999)
# «Luna» (2000)
# «Aria E Memoria» (2001)
# «Life Goes On» (duet with Petra Berger, 2007)

### Մաքսի-սինգլներ
# «Luna» (2000)
# «Insieme A Te» (2001, թողարկվել է Նիդերլանդներում)
# «Aria E Memoria» (2001)

### Համերգներ և DVD
# **Live In Italy «Only You»**, 2001 (համերգը ձայնագրվել է El Greco հունական ամֆիթատրոնում Թաորմինում)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ալեսանդրո Սաֆինայի պաշտոնական էջը Ֆեյսբուքում
* Պաշտոնական ֆան ակումբ
* Ալեսանդրո սաֆինայի երգերի թարգմանությունը ռուսերեն

Կատեգորիա:Իտալացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իտալացի երգիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Տենորներ
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Ոսկեվազ)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, կանգուն հայկական եկեղեցի է Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ոսկեվազ գյուղում։ Պատկանում է անգմբեթ բազիլիկա տեսակին։ Ներկայումս կատարվում են վերականգնողական աշխատանքներ։

Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Բրիտանի Դենիել

**Բրիտանի Դենիել** (, ), ամերիկացի դերասանուհի է, դերասանուհի Սինտի Դենիելի քույրը։ Դերասանուհին ծնվել է Ֆլորիդա նահանգի Գեյնսվիլ քաղաքում։ Իր առաջին դերը նա խաղացել է Swan’s Crossing սերիալում։ Աշխատել է այնպիսի դերասանների հետ, ինչպիսիք են՝ Լեոնարդո ԴիԿապրիոն և Մարկ Ուոլբերգը։

Կատեգորիա:Գեյնսվիլ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Բրենդոն Լի

**Բրենդոն Լին** (, լրիվ անունը՝ **Բրենդոն Բրյուս Էմերի Լի** , ), ամերիկացի դերասան։

Հայտնի դերասան և մարտիկ Բրյուս Լիի որդին։ Հոր նման մահացել է վաղ հասակում՝ 28 տարեկանում, «Ագռավը» ֆիլմի նկարահումների ժամանակ։Տեսարաններից մեկի ժամանակ դերասան Մայքլ Մասսի մարմնավորած չարագործ հերոսը պետք է նրա հերոսի վրա կրակեր զենքից, նկարահումների ժամանակ դերասանի և նկարահող խմբի ուշադրությունից զուրկ է մնում ատրճանակում մնացած փամփուշտը, և կրակելուց հետո Բրենդոն Լին վիրավորվում է, շատ արյուն է կորցնում և 12 ժամ անց մահանում է Հյուսիսային Կարոլինայի հիվանդանոցներից մեկում։
մինի|աջից|Բրյուս և Բրենդոն Լիերի գերեզմանները

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բրենդոն Լիի երկրպագուների ակումբ (ռուսերեն)
* Բրենդոն Լիի երկրպագուների ակումբ (իտալերեն)
* Բրենդոն Լիի երկրպագուների ակումբ  (անգլերեն)

Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ
Կատեգորիա:Մարտի 31 մահեր
Կատեգորիա:Փետրվարի 1 ծնունդներ
Սուրբ Թադևոս եկեղեցի (Դդմաշեն)

**Դդմաշենի Սուրբ Թադևոս եկեղեցի**, կիսավեր հայկական եկեղեցի Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Դդմաշեն գյուղում։ Կոչվել է Սուրբ Թադեոս Առաքյալի անունով։ Եկեղեցին իր ճարտարապետությամբ, ոմանց կարծիքով, համարվում է չորրորդ ամենակարևոր օրինակը Թալինի տաճարից, Պտղնավանքից և Արուճավանքից հետո։ 1907 թվականի երկրաշարժից առաջացած կառուցվածքային վնասից հետո 1907 թվականին թմբուկը փոխարինվել է տասնվեցնիստանիով, որը ճարտարապետական ոճով տարբերվում էր բնօրինակից։ Բացի վերը նշված փոփոխությունից, եկեղեցում այլ մեծ փոփոխություններ չեն եղել։ Եկեղեցուց հարավ գտնվում է ընդարձակ գերեզմանատուն, որը հիմնականում բաղկացած է անշուք գերեզմանաքարերից։

## Ճարտարապետություն
Ս. Թադևոս եկեղեցին ունի խաչաձև ուղղանկյուն հատակագիծ։ Մեկ կոնաձև գմբեթը հենվում է տասնվեցանիստ թմբուկին, որի վերևում ութ պատուհան է, որոնց միջով լույսը թափանցում է կառուցվածքի ներսը։ Թմբուկը երիզող պատուհանների միջև ճակատներում կան խորշեր։ Աբսիդում առկա է փոքր պատուհան, իսկ տասը ավելի մեծ պատուհանները լուսավորում են նավը։ Պատուհաններ կան նաև աբսիդին կից բոլոր աղոթասենյակներում։ Եկեղեցու արտաքին և ներքին տեսքը գրեթե զուրկ է որևէ զարդարանքից։ Պատուհանների վերևի զոլակները նույնպես զարդարված չեն։ Եկեղեցու ներսում տեղադրված է փայտյա գեղազարդ խորան։

## Պատկերասրահ

Ddmashen S. Tadevos Church SW Wall.JPG|Եկեղեցու տեսքը հարավ-արևմուտքից
Ddmashen Khachkar 2.JPG|Խաչքարեր հարավային մուտքի մոտ
Ddmashen Khachkars.JPG|Խաչքարերի շարք
Ddmashen Church West Portal.JPG|Արևմտյան մուտք
Ddmashen Church 1.jpg
Village Ddmashen.JPG|Դդմաշեն գյուղը եկեղեցիով


## Ծանոթագրություններ

* DDMASHEN (Gegharkunik) - Union of Communities of Armenia

## Արտաքին հղումներ

*Ddmashen Church, Armeniapedia.org

Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Լա Կորունյա

**Լա Կորունյա** կամ **Ա Կորունյա** (, ), նավահանգստային և առողջարանային խոշոր քաղաք Իսպանիայի հյուսիս-արևմուտքում, Գալիսիա ինքնավար համայնքի Լա Կորունյա նահանգի վարչական կենտրոն։

## Տես նաև
* Գալիսիա
* Իսպանիայի քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լա Կորունյայի պաշտոնական կայք
* Մունիցիպալական խորհուրդ

Կատեգորիա:Իսպանիայի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Լա Կորունյա
Կատեգորիա:Լա Կորունյայի քաղաքներ
Չապաևկա (Որդուարի շրջան)

**Չապաևկա** (), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Որդուարի շրջանի բնակավայրեր
Արմավիրի թեմ

**Արմավիրի թեմ**ը կազմավորվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա Սարգիսյանի՝ 1996 թ. մայիսի 30-ի կոնդակով։ Ընդգրկում է Հայաստանի Արմավիրի մարզը։ Առաջնորդանիստ է համարվում Վաղարշապատի Սուրբ Աստվածածին մայր եկեղեցին։ Թեմի առաջնորդն է Սիոն եպիսկոպոս Ադամյանը (2001-ից)։
Պատմականորեն Արմավիրի թեմի տարածքը, որպես Արարատյան երկրամասի միջուկ, պատկանել է արքունիքին, եկեղեցական վարչատարածքային առումով ընդգրկվել տարբեր եպիսկոպոսությունների (Ամբերդ, Հովհաննավանք, Բջնի) կազմում, իսկ վերջին հարյուրամյակում՝ անմիջականորեն ենթարկվել է Ս. Էջմիածնի Մայր Աթոռին։ Այդպես է եղել նաև վաղ միջնադարում, որի մասին հետաքրքիր վկայություն է պահպանվել 10-րդ դարի մատենագիր Ուխտանեսի Պատմության մեջ։ Վերջինս պատմելով Վրաց Կյուրիոն կաթողիկոսի՝ Հայաստանում կրթվելու և պաշտոնավարելու մասին, նշում է, որ Մովսես Բ Եղիվարդեցի կաթողիկոսը նրան տվել է կաթողիկոսանիստ Դվինի Կաթողիկե եկեղեցու վանահայրությունը և Այրարատյան գավառի եպիսկոպոսությունը։

Արմավիրի թեմի տարածքում են գտնվում Էջմիածնի Սուրբ Հռիփսիմե, Սուրբ Գայանե (VIIդ.) և Շողակաթ (XVIIդ.) վանքերը (ենթարկվում են Մայր աթոռին), ինչպես նաև Այգեշատի Սուրբ Թարգմանչաց (VIIդ.) վանքը, Փարաքարի Սուրբ Մարիամ Աստվածածին, Ամբերդի Սուրբ Թովմաս առաքյալ (XII դ.), Սամաղարի Սուրբ Հարություն (XIII դ.), Սուրբ Պողոս-Պետրոս (XIIIդ.), Արագածի Սուրբ Ստեփանոս, Հովտամեջի Սուրբ Աստվածածին, Հայթաղի Սուրբ Աստվածածին (XIX դ.) և այլ եկեղեցիներ, Արշալույսի Սուրբ Կարապետ, Արմավիրի Սուրբ Դավիթ, Արևաշատի Թուխ Մանուկ, Բաղրամյանի Սուրբ Սարգիս մատուռները։ Թեմի տարածքում գործում են մի քանի կիրակնօրյա դպրոցներ։

Արմավիրի Թեմն ներառում է Արմավիրի մարզի ամբողջ տարածքը՝ 97 համայնքներով, որը ընդգրկում է Էջմիածին, Արմավիր, Մեծամոր, Բաղրամյան քաղաքները շրջակա գյուղերով։ Մարզի բնակչությունը կազմում է ավելի քան 250 հազար մարդ։ Արմավիրի մարզի տարածքը գտնվում է Արարատյան հարթավայրում։ Մարզում հիմնականում զարգացած է գյուղատնտեսությունը։ Մարզի տարածքում գործում են բազմաթիվ կրթա-դաստիարակչական հիմնարկներ, որոնց թվում կան նախադպրոցական, դպրոցական, բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, քոլեջներ, համակարգչային կենտրոններ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձր պահել մարզի կրթական մակարդակը։

Թեմի առաքելության շրջանակներում է ուսումնական հաստատությունների հիմնումն ու զարգացումը։ Արմավիրի թեմը իրականացնում է բազմաթիվ կրթական ծրագրեր, որոնց թվում են կիրակնօրյա դպրոցները, քրիստոնեական դաստիարակության և քարոզչության կենտրոնը, երիտասարդաց միությունը, համակարգչային, անգլերեն լեզվի ուսուցման և կրոնագիտության կենտրոնը։ Կենտրոնների և դպրոցների հիմնական նպատակներն են քրիստոնեական հավատի և բարոյականության սկզբունքների սերմանումը։

Թեմը իրականացնում է սոցիալ-տնտեսական ծրագրեր, ցուցաբերելով նյութական օգնություն սոցիալապես խիստ անապահով ընտանիքներին, կարիքավորներին։

Կատեգորիա:Արմավիրի թեմ