Լիլյա Տոլմաչովա

**Լիլյա Միխայլովնա Տոլմաչովա** (, ), խորհրդային և ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի, ռեժիսոր, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1981)։

## Կենսագրություն
Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Լիլյա Տոլմաչովան ծնվել է Սարատովում, այլ տվյալների համաձայն՝ Վոլգոգրադի մարզի Ռուդնևո գյուղում, մանկավարժների ընտանիքում։
Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիա՝ մասնակցելով Վիկտոր Յակովլևիչ Ստանիցինի դասընթացներին։ 1950 թվականին ավարտել է դպրոց-ստուդիան։ 1952 թվականից աշխատել է Սարատովի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, 1955-1956 թվականներին՝ Մոսսովետի թատրոնում։

1956 թվականից Լիլյա Տոլմաչովան եղել է «Սովրեմեննիկ» թատրոնի դերասանուհի։ Վիկտոր Ռոզովի պիեսի վրա ստեղծված «Հավերժ կենդանի» ներկայացման մեջ, որով «Սովրեմեննիկ» թատրոնը սկսել է իր գործունեությունը, Տոլմաչովան խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը` Իրինա Բորոզդինայի դերը։ Թատրոնի գոյության առաջին տարիներից Տոլմաչովան դարձել է նրա առաջատար դերասանուհիներից մեկը՝ խաղալով ժլատ Լենոչկայի և հաջողակ Ագնյա Շաբինայի դերերը Ռոզովի «Ուրախության որոնումներում» և «Ավանդական հավաքույթ» պիեսների հիման վրա բեմադրված ներկայացումներում, Թամարայի դերը՝ «Հինգ երեկո»-ում, Նադիայի դերը՝ Ալեքսանդր Վոլոդինի «Ավագ քույրը» ֆիլմում, Կոնստանտին Սիմոնովի կինը, որին նա սիրում էր «Չորրորդը» ֆիլմում։ Նրա լավագույն դերերից են Ելիզավետա Ալեքսանդրովնան Իվան Գոնչարովի «Սովորական պատմություն» ֆիլմում և Միլդան՝ Եվգենիա Գինզբուրգի «Կտրուկ երթուղի» ֆիլմում։

1970-ականների վերջերից Տոլմաչովան զբաղվել է ռեժիսուրայով, ինչպես թատրոնի մի շարք այլ առաջատար արտիստներ։ 1977 թվականին Գալինա Վոլչեկի առաջարկությամբ  նա բեմադրել է Ալլա Սոկոլովայի «Ֆարյաթևի երևակայությունները» պիեսը, գլխավոր դերում՝ Ստանիսլավ Սադալսկին, 1978 թվականին բեմադրել է Լուիջի Պիրանդելլոյի «Հենրի IV»-ը, իսկ 1980 թվականին Օլեգ Եֆրեմովի հրավերով Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնում Մարիա Բաբանովայի հետ բեմադրել է Էդուարդ Օլբիի «Ամեն ինչ ավարտված է» ներկայացումը (ներկայացումը ձայնագրվել է հեռուստատեսության համար)։

Տոլմաչովան մահացել է Մոսկվայում, երկարատև հիվանդությունից հետո՝ 2013 թվականի օգոստոսի 25-ին, 82 տարեկան հասակում։ Թաղվել է 2013 թվականի օգոստոսի 29-ին Վագանկովյան գերեզմանատանը։

## Անձնական կյանք
Լինելով Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիայի 3-րդ կուրսի ուսանող` Լիլյա Տոլմաչովան ամուսնացել է Օլեգ Եֆրեմովի հետ։ Ամուսնությունը կարճատև է եղել, նրանք ամուսնալուծվել են 1952 թվականին, բայց ընկերական հարաբերությունները պահպանվել են մինչև Եֆրեմովի կյանքի վերջին օրերը։

Լիլյա Տոլմաչովայի երկրորդ ամուսինը «Խորհրդային գրող» հրատարակչության պոեզիայի բաժնի գլխավոր խմբագիր Վիկտոր Ֆոգելսոնն է եղել, որի հետ ամուսնությունը տևել է մոտ 30 տարի։

## Պարգևներ
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (15.07.1968),
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (11.03.1981),
* «Պատվո նշան» շքանշան,
* Բարեկամության շքանշան (15.04.1996) - թատերական արվեստի բնագավառում  ներդրած մեծ ավանդի համար,
* Մեդալ նվիրված «Մոսկվայի 850-ամյակին» (1997),
* Պատվո շքանշան (2006 թվականի ապրիլի 14) - թատերական արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և ստեղծագործական հաջողությունների համար,
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (2012 թվականի հունիսի 9) - հայրենական թատերական արվեստի բնագավառում երկարամյա ստեղծագործական գործունեության և ունեցած մեծ ավանդի համար։

## Ստեղծագործական ուղի
### Դերերը թատրոնում
#### Սարատովի պատանի հանդիսատեսի թատրոն
* Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ» - Ջուլիետ
* «Ի՞նչ անել» ըստ Չերնիշևսկու։ Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Ֆեդոսեև - Վերա Պավլովնա
* Յոզեֆ Տիլի «Պարկապզուկ նվագողը Ստրակոնիցեից» – Դորոտկա

#### [[Մոսսովետի անվան թատրոն]]
* Միխայիլ Լերմոնտովի «Դիմակահանդես» - Նինա
* Մովզոնի «Հանգիստ նրբանցքում» - Լենա «Սովրեմեննիկ»

#### [[Սովրեմեննիկ (թատրոն)|Սովրեմեննիկ թատրոն]]
* Վիկտոր Ռոզովի «Հավերժ կենդանի» - Իրինա
* Էդուարդո Դե Ֆիլիպպոյի «Ոչ ոք» - Նինուչչա
* Ալեքսանդր Վոլոդինի «Հինգ երեկո» - Թամարա
* Կոնստանտին Սիմոնովի «Չորրորդը» - Քեթ
* Ալեքսանդր Վոլոդինի «Ավագ քույրը» - Նադյա
* «Սովորական պատմություն» Իվան Գոնչարովի վեպի վրա - Ելիզավետա Ալեքսանդրովնա
* Մաքսիմ Գորկու «Հատակում» - Նաստյա
* Միխայիլ Շատրովի «Բոլշևիկներ» - Ալեքսանդրա Կոլոնտայ
* Ուիլյամ Գիբսոնի «Երկուսը ճոճանակի վրա» - Գիտել
* Էդմոն Ռոստանի «Սիրանո դը Բերժըրակ» - Ռոքսանա
* «Կտրուկ երթուղի»,  Լ. Գինզբուրգի վիպակի հիման վրա - Միլդա

## Դերեր կինոյում
* 1958 - Կյանքն անտեղի անցավ - Նինա
* 1960 - Աղմկոտ օր - Լենոչկա, Ֆեոդորի կինը
* 1965 - Կամուրջը կառուցվում է - Վալենտինա Ալեքսանդրովնա Պերովա
* 1978 - Բեթհովենի կյանքը - Ջուլիետ Գվիչչարդի
* 1979 - Հետաքննությունը վարում են գիտակները։ Հոտաղը վարունգով - Բոբորիկինի մուսան

## Ռեժիսորական աշխատանքներ
;«Սովրեմեննիկ» թատրոն
* 1977 - Ա. Սոկոլովի «Ֆարյաթևի ֆանտազիաները»
* 1978 - Լուիջի Պիրանդելլոյի «Հենրի IV»
;Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն 
* 1980 - Էդուարդ Օլբիի «Ամեն ինչ ավարտված է»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Youtube.com: Лилия Толмачёва о Саратовском ТЮЗе

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ