open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Queen Forever

**Queen Forever**, բրիտանական Քուին խմբի հավաքածու ալբոմներից։ Որոշ ժամանակ ակնկալվում էր, այն իր մեջ կներառի երգեր, որոնց մասին խմբի տղաները մոռացել էին և որոնց վոկալային մասը ձայնագրվել է դեռ Ֆրեդի Մերկուրիի կենդանության օրոք 1980 թվականից մինչև 1990 թվականը, ինչպես նաև Ֆրեդիի Մայքլ Ջեքսոնի հետ ձայնագրած երգերը։ Խմբի բաս կիթառահար Ջոն Դիկոնը նույնպես մասնակցել է ձայնագրման գործընթացին։

Կիթառահար Բրայան Մեյը հայտնել է, որ երգերի մեծ մասը կատարում է Ֆրեդի Մերկուրին։ Վերջինս կյանքից հեռացել է 1991 թվականին, բայց նրա ձայնագրությունները պահպանվել են խմբի արխիվում։ Մեյը հայտնել էր, որ ձայնասկավառակում լինելու են այնպիսի երգեր, որոնք դեռ ոչ ոք չի լսել։ Ալբոմը թողարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 14-ին և Մեծ Բրիտանիայում վաճառվել 100,000 օրինակով։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ
}
|-

|-

|-

|-

|-

|-
!scope="row"|Israeli Albums Chart
| 4
|-
!scope="row"|Italian Albums (FIMI)
| 5
|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-
|}

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քուին խմբի ալբոմներ
Նորմա Ռեյ

**Նորմա Ռեյ** (), գեղարվեստական ֆիլմ։ Գլխավոր դերում խաղում է Սալի Ֆիլդը։ Ֆիլմը ստացել է 2 «Օսկար» մրցանակ։

## Գլխավոր դերերում
* Սալի Ֆիլդ՝ Նորմա Ռեյ Ուեբստեր
* Բո Բրիջես՝ Սոնի Ուեբստեր
* Ռոն Լիբման՝ Ռյուբեն Վարշովսկի
* Պետ Խինգլ՝ Վերնոն
* Բարբարա Բեկսլի՝ Լեոնա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1979 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Հյուսիսային Կարոլինայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1978 թվականին
Քլեր Հոլթ

**Քլեր Ռհիանոն Հոլթ** (, ), ավստրալիացի դերասանուհի, ով հայտնի է «H2O։ Պարզապես ավելացրու ջուր» սերիալում Էմմայի և աշխարհահռչակ գերբնական Վամպիրի օրագրերը երիտասարդական դրամայում Ռեբեկա Մայքլսոնի դերերը կատարելու շնորհիվ։

## Կենսագրություն
Քլերը ծնվել է Ավստրալիայի Բրիսբեյն քաղաքում։ Նա ծնվել է որպես Քլեր Ռհիանոն Հոլթ։ 2005 թվականին Քլերը ավարտել է Ստարտհոլմի դպրոցը։ Քլերը բազմաթիվ սպորտերի մասնագետ է, այդ թվում լողի, վոլեյբոլի, Թաեքվոնդոյի ու այլ սպորտերի։ Թաեքվոնդոյի ասպարեզում Քլերը սև գոտի ունի։

## Կարիերան
Քլերի ` որպես դերասանուհու կարիերան սկսվեց 2006 թ.-ին, երբ նա հաղթեց Network Ten-ի կազմակերպած մրցույթում ու ստացավ "H2O:Ուղղակի Ջուր Ավելացրու" մանկապատանեկան սերիալի գլխավոր հերոսուհիներից մեկի ` Էմմա Գիլբերտի դերը։ Սերիալը մեծ հաջողություն ունեցավ ոչ միայն Ավստրալիայում, այլև ամբողջ աշխարհում, այն ցուցադրվեց նաև Հայաստանում։ Քլերը լքեց սերիալը 2008 թ.-ին ու նկարահանվեց "Սուրհանդակները" սարսափ ֆիլմի երկրորդ մասում, որի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2009 թ.-ին։ Այս դերերի շնորհիվ Քլերը հայտնի դարձավ ամբողջ Ավստրալիային։
2011 թ.-ին Քլերը մասնակցեց բազմաթիվ քասթինգների, ու ստացավ աշխարհահռչակ ամերիկյան "Դաժան Աղջիկները" ֆիլմի երկրորդ մասի գլխավոր դերերից մեկը։ Նույն տարում Քլերը հանդես եկավ «Հմայիչ խաբեբաները» դետեկտիվ դրամատիկ սերիալում ` Սամարայի դերում։ 
Քլերի կարիերայի ամենամեծ դերը Վամպիրի օրագրերը-ում տարած իր դերն էր։ 2011 թ.-ին Քլերը սկսվեց նկարահանվել սերիալում որպես ամենահին վամպիր ` Ռեբեկա Մայքլսոնը։ Ռեբեկայի դերը սիրվեց բոլորի կողմից, ու այն այնքան մեծ հաջողություն ունեցավ որ 2013 թ.-ի հունվարին սերիալը ցուցադրով ընկերությունը հայտարարեց որ Քլերը կստանա նոր սփին-օֆֆ «Հնամենիները» սերիալի գլխավոր դերը։ Քլերը նաև տարել է "Տխուր Ինչպես Ջազը" ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու դերը, ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2012 թ.-ին։ 
Քլերը որպես հայտնի դերասանուհի հայտնվել է "Հեռուստատեսույան ու կինոյի ամենասեքսուալ կանանց" ցուցակում։ Նա նաև ներկա է եղել ավստրալիական ու ամերիկյան բազմաթիվ մրցանակաբաշխությունների ու միջոցառումների։ Քլերը իր լավագույն ընկերուհու` Ֆիբի Թոնքինի հետ նկարահանվել է երեք սերիալում։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Բույսերի պաշտպանություն

[220px|մինի|Թունաքիմիկատների կիրառում տերևային հազարի վրա ([Յումա (Արիզոնա)|Յումա, Արիզոնա նահանգ, ԱՄՆ)]]
**Բույսերի պաշտպանություն**, գիտությունների համալիր, ընդգրկում է բույսերի վնասատուների, հիվանդությունների և մոլախոտերի դեմ պայքարի ձևերն ու եղանակները։

## Բույսերի պաշտպանության խնդիրներ
Խնդիրներն են վնասատուների տեսակային կազմի, տարածման, վնասի բնույթի ու չափի, բույսերի և վնասատուների փոխադարձ կապի բացահայտումը, պայքարի արդյունավետ, մարդկանց և շրջապատի համար անվտանգ եղանակների մշակումը։ Բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարում են ագրոտեխնիկական, կենսաբանական, քիմիական, մեխանիկական և կենսաֆիզիկական եղանակներով։ Էկոլոգիապես անվտանգ է կենսաբանական եղանակը, երբ ստեղծվում են բույսերի հիվանդադիմացկուն սորտեր, իսկ բույսերի կարանտինի միջոցով սահմանափակվում է վնասատուների և հիվանդությունների տարածումը։

## Բույսերի պաշտպանությունը Հայաստանում
Հայաստանում բույսերի պաշտպանության խնդիրներով զբաղվում է երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոնը։
Հայաստանում ուսումնասիրվել են բամբակենու, շաքարի ճակնդեղի, առվույտի, խնձորենու, խաղողի որթի, սեխի ճանճի, բանջարանոցային և այլ բույսերի, ամբարային վնասատուների տեսակային կազմը, կենսակերպը, զարգացման առանձնահատկությունները, հետազոտվել են բամբակենու, շաքարի ճակնդեղի, ծխախոտի, ցորենի, պտղատու ծառերի, խաղողի որթի, ինչպես նաև բանջարաբոստանային բույսերի, թիթեռնածաղկավոր մշակովի խոտաբույսերի տարբեր հիվանդությունները, դրանց տարածվածությունը, վնասակարության աստիճանը, մշակվել դրանց դեմ պայքարի եղանակներ։ Մոլախոտերի դեմ քիմիական քաղհանի համար հետազոտվել են տարբեր հերբիցիդներ, ընտրվել առավել արդյունավետները, սինթեզվել նորերը և ստեղծվել հարմարանքներ դրանց անվտանգ օգտագործման համար։

Բույսերի պաշտպանության բնագավառի իրավական, տնտեսական և կազմակերպական հիմքերը կարգավորվում են «Բույսերի պաշտպանության և բույսերի կարանտինի մասին» Հայաստանի օրենքով (2000)։

Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Բնության օրացույց

**Բնության օրացույց**, ֆենոլոգիական տեղեկագիր տվյալ տեղանքի բնության սեզոնային երևույթների բազմամյա միջին ժամկետների վերաբերյալ։ Ստեղծվում է ֆենոլոգիական դիտարկումների և սեզոնային երևույթների ուսումնասիրությունների հիման վրա։ Առնվազն 3-7 (որոշ դեպքերում 50-100) տարվա դիտարկումների հիման վրա հաշվարկվում է յուրաքանչյուր երևույթի միջին ժամկետը և կազմվում նմուշային կամ չափանմուշային բնության օրացույց։ Սեզոնային երևույթների հաջորդականությունը սովորաբար հաստատուն է, սակայն առանձին տարիների դրանք կարող են շեղվել՝ եղանակային և այլ պայմաններից կախված։ Բնության օրացույցները լայնորեն կիրառվում են գյուղատնտեսության մեջ (կազմվում են պտղաբույծի, խաղողագործի, բանջարաբույծի, անասնաբույծի, մեղվաբույծի բնության օրացույցներ), նաև անտառաբուծության, որսորդության, ռազմական և այլ բնագավառներում։ Բնության օրացույցների օգնությամբ մի քանի օրվա ճշտությամբ կանխատեսվում են ընթացիկ տարվա ցանկացած երևույթի ժամկետները։ Բնության օրացույցում տրվում են տվյալ տարածաշրջանին բնորոշ բույսերի և կենդանիների կյանքի նկատելի փոփոխությունների ժամկետները (բույսերի վեգետացիայի վերսկսումը, տերևակալումը, ծաղկումը, պտուղների ու սերմերի հասունացումը, տերևաթափը, թռչունների չուն, վերադարձը, ձվադրումը, ձագ հանելը, տարբեր միջատների երևան գալը, դրանց ձվադրումը, թրթուրավորումը, թռիչքը և այլն)։

Սեզոնային երևույթների փոփոխությունների պատկերը բավական ճշտությամբ կարելի է տալ օդի ջերմաստիճանի տարեկան փոփոխությամբ։ Այդ երևույթների և եղանակի փոփոխությունների միջև կապը ցույց տալու համար բնության օրացույցում տեղեկություններ են տրված նաև մի շարք օդերևութաբանական և ջրաբանական երևույթների (ձնաշերտի գոյացման, ձնհալի, գետերի հորդացման, սառցակալման և այլն) վերաբերյալ։

## Հայաստանում
Հայաստանում բնության օրացույցները կազմվել են վաղ ժամանակներից, բայց կանոնավոր հրատարակվել են 1960-ական թվականներից՝ «Ագրոկլիմայական տեղեկագրերի» մեջ։ 1976 թվականին առաջին անգամ հրատարակվել է «Հայաստանի բնության օրացույցը» (Ռ. Մկրտչյան, Ֆ. Հայրապետյան), որտեղ ընդհանրացվել են ՀՀ 55 բնակավայրում կատարված օդերևութաբանական կայանների 25-40 տարիների ֆենոլոգիական դիտարկումների արդյունքները։

Բնության օրացույցի միջոցով լուծվում են բազմաթիվ կիրառական խնդիրներ՝ շենքերի ջեռուցումը, անասունների մսուրային կերի անցման ժամկետներն ու տևողությունը և, ըստ դրանց, վառելիքի ու անասնակերի պաշարների կուտակումը։

Կատեգորիա:Բնություն
Բուսաբանական այգի

[300px|մինի|[Բեռլինի բուսաբանական այգին]]
**Բուսաբանական այգի**, գիտահետազոտական, կրթական և մշակութային հաստատություն, որտեղ ստեղծվում և ուսումնասիրվում են համաշխարհային ֆլորայի բազմազանությունը ներկայացնող կենդանի բուսական հավաքածուներ։ Աշխարհում առաջին բուսաբանական այգին ստեղծվել է Իտալիայում՝ 14-րդ դարի սկզբներին։

## Հայաստանում
Հայաստանում բույսերի ներմուծման և կլիմայավարժեցման աշխատանքները ղեկավարում և համակարգում են ՀՀ ԳԱԱ Բուսաբանության ինստիտուտին կից Երևանի բուսաբանական այգին իր Վանաձորի և Սևանի բաժանմունքներով։ Երևանի բուսաբանական այգին հիմնադրվել է 1935 թվականին (80 հա, 1100 բուսատեսակ), Վանաձորի և Սևանի բաժանմունքները՝ համապատասխանաբար՝ 1935 թվականին (12 հա, 600 բուսատեսակ) և 1944 թվականին (2 հա, 450 բուսատեսակ)։

Բուսաբանական այգում հավաքված բուսական հարուստ ֆոնդերը լայնորեն օգտագործվում են ուսանողների և դպրոցականների ուսուցման և բնակչության բուսաբանական գիտելիքների հարստացման նպատակով։

Փակ և բաց գրունտի բուսականության հավաքագրումը այգու գոյության ամբողջ ընթացքում կազմել է ավելի քան 7 հազար տեսակ։

Բուսաբանական այգու ծառաթփային բուսականության ցուցադրումը կառուցված է աշխարհագրական սկզբունքով։ 1967 թվականին ստեղծված աշխարհագրական դենդրարիումում (4 հողամաս) տեղաբաշխված են Կովկասի և Ղրիմի, Հյուսիսային Ամերիկայի, Եվրոպայի և Սիբիրի, Արևելյան Ասիայի (Չինաստան, Ճապոնիա, Կորեա, Հեռավոր Արևելք) դենդրոֆլորաները։
Երևանի բուսաբանական այգում մինչև 1992 թվականը գործում էր ջերմատուն, որտեղ ներկայացված էին 1260 տեսակի արևադարձային և մերձարևադարձային բույսեր։ Այժմ տեսականու թիվը նվազել է մինչև 300՝ 1992 թվականից ջերմատնային տնտեսության չգործելու պատճառով։

Կատեգորիա:Բուսաբանական այգիներ
Մոնգոներ

մինի|Մոնգո երեխաներ
**Մոնգոներ**, Ժողովուրդ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։ Ձևավորվել է մի շարք ցեղախմբերից։ Թիվը մոտ 12 միլիոն։ Լեզուն պատկանում է բանտու լեզուների կենտրոնական խմբին։ Մոնգոների լեզվի մի քանի բարբառներով գոյություն ունի գիր։ Զգալի մասը քրիստոնյա է (կաթոլիկներ), արևադարձային անտառների խորքերում բնակվողները պահպանում ես նախնադարյան պաշտամունքի տարրեր։ Հիմնականում զբաղվում են արորային երկրագործությամբ, օժանդակ դեր ունեն որսորդությունը, ձկնորսությունն ու հավաքչությունը։ Մի մասն աշխատում է յուղատու արմավենու և սուրճի պլանտացիաներում, ինչպես նաև գյուղատնտեսական հումքի մշակման արդյունաբերության մեջ։ Անցյալում մոնգոները գործուն մասնակցություն ունեին փղոսկրի և ստրուկների վաճառքի մեջ։

Կատեգորիա:Զաիրի ազգեր
Սնուկերի աշխարհի առաջնություն 2014

**Սնուկերի աշխարհի առաջնություն 2014** (), սնուկերի աշխարհի գլխավոր մրցաշարի 2013/2014 մրցաշրջանը, որը անց է կացվել 2014 թվական ապրիլի 19 ից մայիսի 5 Քրուսիբլ թատրոնում (Շեֆֆիլդ, Անգլիա)։ Անգլիացի Մարկ Սելբին դարձավ մրցաշարի հաղթող, եզրափակիչում հաղթելով առաջնության ներկայիս չեմպիոն — Ռոննի Օ'Սալլիվանին 18-14 հաշվով։

## Մրցանակային գումար
Առաջնության ընդհանուր ֆոնդը աճել է անցյալ տարվա համեմատ և կազմում է GB£ 1 214 000։ Առաջնության հաղթողի պարգևավճար նույնպես աճել է և կազմում է GB£ 300 000։ Բոլոր մրցանակային գումարները ամենաբարձրն են սնուկերի ողջ պատմության մեջ։ Մրցանակային գումարի բաշխումը այսպես է՝
* Հաղթող՝ GB£ 300 000
* Եզրափակիչի մասնակից՝ £ 125 000
* Կիսաեզրափակիչի մասնակից՝ £ 55 000
* Քառորդեզրափակիչի մասնակից՝ £ 25 000
* 1/8 եզրափակիչի մասնակից՝ £ 16 000
* 1/16 եզրափակիչի մասնակից՝ £ 12 000
* 4-րդ որակավորման ռաունդի մասնակից՝ £ 8 500
* 3-րդ որակավորման ռաունդի մասնակից՝ £ 5 000
* 2-րդ որակավորման ռաունդի մասնակից՝ £ 1 000
* Ամենաբարձր բրեյկը որակավորման փուլում՝ £ 1 000
* Ամենաբարձր բրեյկը գլխավոր փուլում՝ £ 10 000
* Ընդհանուր մրցանակային գումարը՝ £ 1 214 000

## Հիմնական մրցաշար
Ստորև բերված են արդյունքները վերջնական փուլի մրցաշարում։ Փակագծերով գրված թվերը մրցաշարում մասնակիցների համարներն են (ընդհանուր եզրափակիչ փուլին առաց որակավորման մասնակցում է 16 խաղացող, և 16 խաղացող մասնակցում է որակավորման փուլը հաղթահարելուց հետո)։

## Եզրափակիչ
Ռոննի Օ'Սալլիվանի և Մարկ Սելբիի երկու օրանոց եզրափակիչը վարեց Բրենդան Մուրը։ Սա Բրենդան Մուրի Աշխարհի առաջնության եզրափակիչ վարելու առաջին փորձն էր։ Առաջին և երկրորդ խաղակեսերը Ռոննին հաղթեց համապատասխանաբար՝ 5-3 և 5-4 հաշիվներով։ Վերջին երկու խաղակեսերում Մարկ Սելբին հաղթեց համապատասխանաբար՝ 1-5 և 3-6 հաշիվներով։ Մարկ Սելբին հռչակվեց աշխարհի չեմպիոն, հաղթելով Ռոննի Օ'Սալլիվանին 18-14 հաշվով։

### Վիճակագրություն

 ԽՀ։ Խաղակեսի հաշիվը; ԸՀԱԺ։ Ընդհանուր հաշիվը այդ ժամանակ; Փակագծերում նշված է ֆրեյմի շահման բրեյկը։

## Սենչուրիներ
### Հիմնական փուլի սենչուրիներ
Այստեղ ներկայացված են աշխարհի առաջնության հիմնական փուլի բոլոր 58 սենչուրիները Շեֆֆիլդում կայացած 17 օրանոց աշխարհի առաջնության ժամանակ կատարված ամեն մի սենչուրիի համար, տիտղոսի հովանավոր Dafabet-ը, վճարել է £100 World Snooker-ի պաշտոնական բարեգործական կազմակերպությանը, Bluebell Wood Children's Hospice-ին։

* 140, 137, 132, 130, 113, 108, 103, 102, 101, 100 Նիլ Ռոբերտսոն
* 137, 112, 109 Ռիքի Ուոլդեն
* 136, 131, 124, 124, 118, 117, 113, 112, 108, 106, 103, 102, 100 Ռոննի Օ'Սալլիվան
* 136, 124, 116, 109 Մարկո Ֆու
* 136 Դին Ցզյունխուեյ
* 135, 108, 103 Մայքլ Ուոսլի
* 134, 115, 106, 104 Բերրի Հովկինս
* 134 Սթիվեն Մայգուր
* 133, 127, 110, 109, 104 Մարկ Սելբի

* 130, 107 Ռայան Դեյ
* 117, 107 Ջադդ Թրմափ
* 112, 102, 101 Շոն Մորֆի
* 111 Ջեյմի Բերնտտ
* 111 Ջոն Հիգգինս
* 110, 102 Ալի Քարթեր
* 107 Ալան Մակմանուս
* 106 Դոմինիկ Դեյլ
* 102 Ռոբին Հալլ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Սնուկերի աշխարհի առաջնություն
Բուսաբանության ինստիտուտ

**ՀՀ ԳԱԱ Ա. Թախտաջյանի անվան բուսաբանության ինստիտուտ**, կազմակերպվել է 1938 թվականին ԱրմՖԱՆ-ի կենսաբանության բաժնի և բուսաբանական այգու միավորմամբ։

## Հիմնական խնդիրներ
Հիմնական խնդիրներն են Հայաստանի բուսական աշխարհի, բուսական պաշարների, բարձրակարգ բույսերի էվոլյուցիայի ուսումնասիրությունը, անտառաբուծությունը, տնտեսապես արժեքավոր և գեղագարդիչ բույսերի ներմուծումն ու կլիմայավարժեցումը, ինչպես նաև բույսերի անատոմիայի, ֆիզիոլոգիայի, էկոլոգիայի, փոշեհատիկաբանության, բրածո բույսերի հետազոտությունը։ Կազմված է բարձրակարգ բույսերի կարգաբանության և աշխարհագրության, անտառագիտության, հումքի և բույսերի էկոլոգիայի, երկրաբուսաբանության, ծառագիտության և ծաղկաբուծության, «Հայաստանի բուսաշխարհ» բաժիններից, բույսերի ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայից և բուսաբանական այգուց՝ Սևանի ու Վանաձորի բաժանմունքներով։ Ինստիտուտում մշակվել են Հայաստանի անտառապատման և կանաչապատման գիտական հիմունքները, որի հիման վրա անտառապատվել է Սևանա լճից ազատված շուրջ 17 հզ հա տարածք, հարյուրավոր գեղազարդիչ ներմուծված բուսատեսակներ ներդրվել են քաղաքների և բնակավայրերի կանաչապատման գործում, ստեղծվել են եթերայուղատու, դեղատու և այլ օգտակար հատկություններով բուսատեսակներ։ Կազմվել և հրատարակվել է (1989) բույսերի Կարմիր գիրքը։ Բուսաբանական ինստիտուտում ստեղծվել է բույսերի հարուստ հերբարիում (բուսապահոց՝ շուրջ 500 հզ թերթով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտահետազոտական ինստիտուտներ ըստ թեքումի
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ինստիտուտներ ու կազմակերպություններ
Մոնգոլֆիե եղբայրներ

**Մոնգոլֆիե** (Montgolfier) **Ժոզեֆ Մոնգոլֆիե** (1740- 1810) և **Էտյեն Մոնգոլֆիե** (1745-1799) եղբայրներ, աերոստատի ֆրանսիացի գյուտարարներ։ Նրանց կառուցած՝ տաք ծխով լցված օդապարիկի («մոնգոլֆիեր») առաջին թռիչքը տեղի է ունեցել 1783 թվականի հունիսի 5-ին, Վիդալոն-լեզ-Անոնե քաղաքում, իսկ մարդկանց թռիչքն այդ օդապարիկով՝ 1783 թվականի նոյեմբերի 21-ին, Փարիզում էր։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կոռնեյ Չուկովսկի

**Կոռնեյ Իվանովիչ Չուկովսկի** (, իսկական անունը՝ **Նիկոլայ Վասիլևիչ Կոռնեյչուկով** [*Николай Васильевич Корнейчуков*], ), ռուս խորհրդային արձակագիր, բանաստեղծ, քննադատ, գրականագետ, մանկագիր, լրագրող, թարգմանիչ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1957)։ Օքսֆորդի համալսարանի գրականության պատվավոր դոկտոր (1962-ից)։

Գրողներ Նիկոլայ Չուկովսկու և Լիդիա Չուկովսկայայի հայրն է։

## Գործունեություն, ստեղծագործություններ
Գրել է հուշագրություններ, գրական ակնարկներ, գրականագիտական աշխատություններ («Չեխովից մինչև մեր օրերը» (1908), «Դեմքեր ու դիմակներ» (1914), «Նեկրասովի վարպետությունը» (1952), «Լենինյան մրցանակ» (1962), «Ժամանակակիցներ» (1962), «Չեխովի մասին» (1967), Շերլոք Հոլմսի մասին)։

Չուկովսկին առավել հռչակված է իբրև մանկագիր («Չոփ-չոփ արա», 1923, հայ. հրատ. 1955, «Խավարասեր հսկան», 1923, «Այբոլիտ», 1929, հայ. հրատ. «Բժիշկ Այբոլիտ», 1938, «Փոքրիկ երեխաներ», 1928, հետագայում՝ «Երկուսից մինչև հինգ», 1970, «Բիբիգոնի արկածները», 1945, հայ. հրատ. 1972 և այլն)։ Չուկովսկու մանկական չափածո ստեղծագործությունները գրված են խաղի ձևով, հնչուն հանգերով, ուրախ, անմիջական տրամադրությամբ և ունեն հետաքրքրաշարժ սյուժեներ։

Ռուսերեն է թարգմանել Ուոլթ Ուիթմենի «Խոտի տերևներ» (1907)։

Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի 3 շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Մանկագիրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պերեդելկինոյի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Մարշալի պլան

[մինի|[Ջորջ Մարշալ]]
**«Մարշալի պլան»** (), պաշտոնապես՝ **«Եվրոպայի վերականգնման ծրագիր»** (*European Recovery Program*), երկրորդ համաշխարհային պատերազմից (1939-1945) հետո ԱՄՆ-ի տնտեսական օգնությամբ վերականգնման և զարգացման ծրագիր, որի նպատակն էր ամրապնդել պատերազմի հետևանքով Արևմտյան Եվրոպայի երկրների թուլացած տնտեսությունները, խոչընդոտել կոմունիզմի առաջխաղացմանը տվյալ երկրամասում, միասնական ճակատ ստեղծել Խորհրդային Միության և սոցիալիստական ճամբարի դեմ։ «Մարշալի պլանը» և «Թրումենի դոկտրինը» նախորդեցին և նպաստեցին ՆԱՏՕ-ի հիմնադրմանը (1949)։

Ծրագրի գաղափարը առաջ էր քաշել ԱՄՆ պետքարտուղար Ջորջ Մարշալը՝ 1947 թվականի հունիսի 5-ին, որը սատարում ստացավ Անգլիայի ու Ֆրանսիայի կողմից։ Չորս տերությունների (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, ԽՍՀՄ) արտաքին գործերի նախարարների խորհրդակցությունում (1947 թվականի հունիս-հուլիս) նրանք առաջարկեցին Եվրոպայում ստեղծել «ղեկավար կոմիտե»՝ եվրոպական երկրների ռեսուրսներն ու կարիքները պարզելու և արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերի զարգացման ուղղությունը որոշելու համար։ ԽՍՀՄ-ը և սոցիալիստական ճամբարի երկրները հրաժարվեցին մասնակցել «Մարշալի պլանին»։ Հուլիսին 16-ին մի շարք արևմտյան երկրներ (Անգլիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Բելգիա, Նիդերլանդներ, Լյուքսեմբուրգ, Շվեդիա, Նորվեգիա, Դանիա, Իռլանդիա, Իսլանդիա, Պորտուգալիա, Ավստրիա, Շվեյցարիա, Հունաստան, Թուրքիա) կնքեցին համաձայնագիր եվրոպական տնտեսական համագործակցության կազմակերպություն (նախապես՝ կոմիտե) ստեղծելու վերաբերյալ, որը պետք է մշակեր «Եվրոպայի վերականգնման ծրագիրը»։

«Մարշալի պլան»-ը ուժի մեջ մտավ 1948 թվականի ապրիլին, երբ ԱՄՆ-ում ընդունվեց «օտարերկրյա պետություններին օգնելու» քառամյա ծրագիրը, կնքվեցին երկկողմանի համաձայնագրեր, որոնցով մարշալի պլանի մասնակիցները պարտավորվում էին նպաստել «ազատ ձեռնարկությանը», խրախուսել ամերիկյան մասնավոր ներդրումները, իջեցնել մաքսատուրքերը և այլն։ Օգնությունը տրվում էր ԱՄՆ-ի դաշնային բյուջեից՝ անհատույց վարկերի և փոխառությունների ձևով, որը 1948-1951 թվականներին կազմեց 17 միլիարդ դոլլար (60%-ը ստացան Անգլիան, Ֆրանսիան, Իտալիան և Արևմտյան Գերմանիան)։ 1951 թվականի դեկտեմբերի 30-ին պաշտոնապես դադարեց «Մարշալի պլան»-ի գործողությունը և այն փոխարինվեց «Անվտանգության փոխադարձ ապահովման» օրենքով (կոնգրեսն ընդունեց 1951 թվականի հոկտեմբերի 10-ին), որը նախատեսում էր ռազմական և տնտեսական օգնություն։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականություն
Կատեգորիա:Տնտեսական պլանավորում
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի քաղաքականություն
Լևոն Միրախորյան

**Լևոն Մանվելի Միրախորյան** (), ռումինահայ նյարդահոգեբույժ, պարահոգեբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1925), պրոֆեսոր (1930)։

Մանուել Միրախորյանի որդին։

## Կենսագրություն
1922 թվականին ավարտել է Կլուժի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, եղել տեղի նյարդային հիվանդությունների կլինիկայի պրոֆեսոր։ 1926 թվականին Կլուժում հիմնել է հոգեբանության և պարահոգեբանության ռումինական ազգային ընկերություն, որի նախագահն է եղել մինչև 1944 թվականը։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են հեռազգայության, ներշնչման, հիպնոսի, հեռաանզգայացման և կատալեպսիայի երևույթների ուսումնասիրություններին, դրանց մեթոդներով նյարդահոգեկան և մի շարք այլ հիվանդությունների ախտորոշման ու բուժման հարցերին։ Եղել է արտասահմանյան (Փարիզ, Լոնդոն և այլն) հոգեբանական և պարահոգեբանական ընկերությունների անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինահայ հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ պրոֆեսորներ
Բուսական աշխարհի օբյեկտներ

**Բուսական աշխարհի օբյեկտներ**, վայրի բուսատեսակները, դրանց համակեցությունները (կիսաանապատային, տափաստանային, անտառային, մարգագետնային, ջրաճահճային և այլն), աճելավայրերը, բուսական ծագում ունեցող բնության հուշարձանները, ինչպես նաև բուսաբանական այգիները, դենդրոպարկերը, անտառային տնկարկները։ Բուսական աշխարհի օբյեկտները կարող են օգտագործել ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք՝ գյուղատնտեսական (ընտրասերում, կենդանիների արածեցում, խոտհունձ, մեղվաբուծություն), արդյունագործական (բնափայտային, սննդային, դեղատու, տեխնիկական բույսերի և դրանց առանձին մասերի ու արգասիքների հավաքում և մթերում), սոցիալական, բնապահպանական և գեղագիտական (ռեկրեացիա, առողջապահություն, կանաչապատում, վերակուլտիվացում, դաշտապաշտպանություն, հողապաշտպանություն), գիտահետազոտական և կրթական նպատակներով։

ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսերի օգտագործումը թույլատրվում է բացառիկ դեպքերում՝ գիտահետազոտական, մշակության մեջ ներդրման և բնական պայմաններում դրանց վերարտադրության նպատակներով՝ ՀՀ Կառավարության որոշմամբ։

Բուսական աշխարհի օբյեկտների պաշտպանության նպատակով արգելվում է դրանց հրկիզումը, հանքային պարարտանյութերի և պեստիցիդների չկանոնակարգված օգտագործումը, բուսատեսակների ապօրինի ներմուծումը ՀՀ, կլիմայավարժեցումն ու ընտրասերման նպատակով օգտագործումը, կենսատեխնոլոգիաների միջոցով ստացված կենդանի ձևափոխված օրգանիզմների ինքնակամ օգտագործումը։ Բուսական աշխարհի օբյեկտների և դրանց աճելավայրերի անվտանգությունը, ինչպես նաև բուսածածկույթի ջրապահպանական, հողապաշտպանական, կլիմայակարգավորիչ և ռեկրեացիոն հատկությունների անխաթարությունն ապահովելու նպատակով նախատեսվող տնտեսական, շինարարական, սոցիալական և այլ գործունեությունն իրականացվում է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։ Բուսական աշխարհի հազվագյուտ և անհետացման եզրին գտնվող օբյեկտները պահպանության նպատակով ընդգրկվում են Կարմիր գրքում, կազմավորվում են բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ, մշակվում և ներդրվում են հազվագյուտ ու անհետացման եզրին գտնվող բուսատեսակների և դրանց համակեցությունների վերականգնման կենսաբանական տեխնոլոգիաներ։ Արգելվում է ցանկացած գործունեություն, որը հանգեցնում է ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված տեսակների թվաքանակի կրճատման և դրանց աճելավայրերի վատթարացման։

Կատեգորիա:Բույսեր
Պոմերանյան շպից

մինի|200px|Պոմերանյան շպից
**Պոմերանյան շպից** կամ *պոմերանցի*, շների դեկորատիվ ցեղատեսակ։ Որոշ շնաբանական ֆեդերացիաներիը, ինչպես Շնաբանական միջազգային ֆեդերացիան, պոմերանցիներին դասակարգում են որպես գերմանական շպիցի տեսակ, մյուսները, ինչպես Շների ամերիկյան ակումբը, պոմերանյան շպիցերին առանձին ցեղատեսակ են համարում։

Պոմերանյան շպիցերին հաճախակի շփոթում են գերմանական շպիցերի հետ, սակայն արտաքինով նրանք տարբերվում են. պոմերանցու մազը ավելի է բամբականման է, փափուկ և մանած, դունչը կարճ է, իսկ գերմանացու մոտ մազը ցից է, իսկ դունչն էլ ձգված։

Պոմերանյան շպիցը լինում է պստլիկ (ցվերգշպից), փոքր և միջին։

## Ծագում
Ցեղատեսակի անունը ծագել է Գերմանիայի Պոմերանիա պատմական երկրամասի անվանումից։ Այս ցեղատեսակը համարվում է շպիցների ամենափոքր ներկայացուցիչը։

1870 թվականին Վիկտորիա թագուհու կառավարման ժամանակաշրջանում շպիցները Պոմերանիայից հայտնվում են Անգլիայում, որտեղ սկսվում է նրանց գաճաճ ձևի բուծման աշխատանքները։ Անգլիական և ամերիկյան շպիցների լավագույն ներկայացուցիչները մեծ ազդեցություն են թողնում ամբողջ աշխարհի բուծողների վրա և աստիճանաբար այլ երկրների շպիցների ցեղատեսակը փոխվում է, նմանվում պոմերանյան տեսակին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Эллманн В. «Померанский шпиц». ООО "АКВАРИУМ-ПРИНТ " ISBN 5-98435-628-7
*
*

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Շան ցեղատեսակներ
Կատեգորիա:Շների գերմանական ցեղատեսակներ
Կատեգորիա:Շների դեկորատիվ ցեղատեսակներ
Վիլլեմ Ռոյարդս

**Վիլլեմ Ռոյարդս** (Royaards) (), հոլանդացի դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ։

1886 թ.-ին սովորել է Ամստերդամի թատերական դպրոցում։ Առաջին նշանակալից դերը եղել է դ-ր Ռանկը (Իբսենի «Նորա», 1889)։ 1905-1907 թթ.-ին աշխատել է Գերմանական թատրոնում (Բեռլին) Ռայնհարդի հետ, որի ազդեցությամբ զբաղվել է ռեժիսուրայով։ 1908 թ.-ին Ամստերդամում ստեղծել է սեմական թատերախումբ «Բեմ»-ը, ուր բեմադրել է Վոնդելի «Լյուցիֆեր», «Գեյսբրեխտ վան Ամստել», ինչպես և Սոֆոկլեսի, Շեքսպիրի, Սթրինդբերգի, Կլոդելի, Ժիրոդուի պիեսները։ Ռոյարդսը բարեփոխել է հոլանդական թատրոնի խաղացանկը, հարստացրել բեմադրական կուլտուրան, եղել ժամանակակից հոլանդական բեմի վարպետներ Յան Մյուսի, Ռոյարդս-Սանդբերգի (Ռոյարդսի կինը), Լ. Սալբոռնի և այլոց դաստիարակը։ 1925 թ.-ին թողել է բեմական գործունեությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլանդացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի թատերական գործիչներ
Պիեռ Լուի դը Մոպերտյուի

**Պիեռ Լուի Մորո դը Մոպերտյուի** (, ), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, փիլիսոփա։

1723 թվականից՝ ֆրանսիական ԳԱ, 1743 թվականից՝ ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Գլխավորել է Պրուսական ԳԱ (1746-1753 թթ.)։ 1736-1737 թվականներին Մոպերտյուի ղեկավարած «Լապլանդյան» արշավախումբը միջօրեականային չափումների հիման վրա պարզել է, որ Երկիրը բևեռներում սեղմված գունդ է։ Մոպերտյուի, ղեկավարվելով մետաֆիզիկական դատողություններով, ձևակերպել է (1740) փոքրագույն գործողության սկզբունքը, այն համարել համապարփակ մեխանիկական օրենք, որից կարելի է դուրս բերել շարժման բոլոր օրենքները։ Ըստ Մոպերտյուի, այդ սկզբունքը աստծու գոյության ամենահամոզիչ ապացույցն է։ Մոպերտյուի փիլիսոփայական հայացքները անհետևողական են, միջանկյալ դիրք է գրավել դեիզմի և թեիզմի միջև, քրիստոնեության նկատմամբ ցուցաբերել հաշտվողական վերաբերմունք։ Առանձին հարցերում մոտենում է XVIII դարի ֆրանսիական մատերիալիզմին, քննադատել է Լայբնիցի իդեալիստական մոնադավանությունը, ընդունել Լոքի սենսուալիզմը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Մոլուքյան կղզիներ

**Մոլուքյան կղզիներ** (Moluccas, Maluku), Մալայան կղզեխմբի արևելյան մասը Ինդոնեզիայում։ Տարածությունը 83,7 հզ․ կմ2 է, բնակչությունը՝ մոտ 1 միլիոն (1971)։ Զգվում են հյուսիսից հարավ 1300 կմ։ Խոշոր կղզիներն են՝ Հալմահերա, Սերամ, Բուրու։ Ունեն լեռնային մակերևույթ, բազմաթիվ հրաբուխներ (10-ը գործող)։ Առավելագույն բարձրությունը 3019 մ է (Բինայա լեռ, Սերամ կղզում)։ Հաճախակի են երկրաշարժերը։ Կան անագի, ոսկու, նավթի հանքավայրեր։ Կլիման հասարակածային է։

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով
Մոսկովյան հավեր

**Մոսկովյան հավեր**, մսաձվատու ցեղ։ Ստացվել է 1956-1959 թվականներին, յուրլովյան, լեգհոռն և Նյու հեմփշիր հավերի ցեղերի վերարտադրական տրամախաչման եղանակով (բուծման աշխատանքները ղեկավարել է ակադեմիկոս Սերգեյ Սմետնևը)։ Ցեղի ներսում ստեղծված է նաև 6 գիծ, որոնք օգտագործվում են հիբրիդացման մեջ՝ լեգհոռնի գծերի հետ տրամախաչելիս։

Մոսկովյան հավերը ունեն ամուր, խիտ մարմնակազմ։ Մարմինը երկար է, գլուխը՝ լայն, կատարը՝ ուղիղ դիրքով ու տերևաձև, կուրծքը՝ կորնթարդ ու լայն, մեջքը՝ երկար և հարթ։ Հավերի փետրածածկը սև է կամ պարանոցի հատվածում՝ դեղին Փետուրներով (աքաղաղների մոտ դեղին փետուրները կան նաև թիակի և գոտկի հատվածներում)։

Ըստ Սովետական մեծ հանրագիտարանի, տարեկան միջին ձվատվությունը՝ 210-228 հատ (հիբրիդային հավերինը՝ 240 և ավելի)։ 52 շաբաթական հավերի կենդանի զանգվածը 1,9-2,2 կգ է։ Ձվի բեղմնավորվածությունը՝ 95, ճտահանությունը՝ 90, թռչնի պահպանվածությունը 90-95% է։

Մոսկովյան հավերը տարածված են Ռուսաստանի Դաշնության Մոսկվայի մարզում, Ուկրաինական, Ուզբեկստանում և այլուր։

Կատեգորիա:Հավերի ցեղեր
Մոնոմոտապա

**Մոնոմոտապա**, **Մվենե Մուտապա** (, ), վաղ պետական միավորում Աֆրիկայում, Զամբեզի և Լիմպոպո գետերի միջագետքում։ Ստեղծել է մաշոնա ժողովրդի կարանգացեղը։ Մոնոմոտապա ծաղկում է ապրել XIV—XV դդ․, երբ նրա քաղաքական ազդեցությունը տարածվել է միջագետքի սահմաններից դուրս գտնվող տարածքների վրա։ Մոնոմոտապաի հասարակական-տնտեսական կառուցվածքը ձևավորվել է Զիմբաբվեի երկաթի դարի մշակույթի հիման վրա։ Կարանգայի գերագույն առաջնորդները, որոնք կրել են մվենե մուտապա տիտղոսը, ունեցել են քաղաքական և կրոնական մեծ իշխանություն։ Մեծ դեր է կատարել տոհմացեղային ավագանին, առաջացել են ռազմական դեմոկրատիային հատուկ պետական մարմինների տարրերի սաղմերը։ Մոնոմոտապաում եղել է բնատնտեսություն։ Զգալի զարգացման են հասել երկրագործությունը, մետաղամշակությունը, խեցեգործությունը, մոնումենտալ քարաշինարարությունը, առևտրական կապերը։ Երկպառակտչական պատերազմների հետևանքով 1693 թվականին Մոնոմոտապան կործանվել է ռոզվի ցեղերի կողմից։

Կատեգորիա:Զիմբաբվեի պատմություն
Կատեգորիա:Մոզամբիկի պատմություն
Կատեգորիա:Աֆրիկայի պատմական երկրներ
Կատեգորիա:Նախկին կայսրություններ
Դիաննա Էյգրոն

**Դիաննա Էլիզ Էյգրոն** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի, մոդել ու պարուհի։ Դիաննան նաև You, Me, and Charlie-ն կայքի ստեղծողն է, որում նկարներով նկարագրվում է իր սերը երաժշտության, արվեստի ու այլ նախասիրությունների նկատմամբ։ Դիաննան հանրությանը հայտնի է դարձել "Երգչախումբ" սերիալի գլխավոր հերոսներից մեկի ` Քուին Ֆաբրեի դերը տանելու շնորհիվ։

## Կենսագրություն
Դիաննան ծնվել է Ջյորջիա նահանգում, բայց անցկացրել է մանկությունն ու պատանեկությունը Տեխասում ու Կալիֆորնիայում։ Նա Մերի ու Ռոնալդ Էյգրոնների դուստրն է։ Էյգրոնի հայրի ծագմամբ ռուս էր, ու իրենց ազգանունը ծագել է Էյգրոնսկի ռուսական ազգանունից։ Դիաննան Ջեյսոն անունով երիտասարդ եղբայր ունի։ Նա մանկուց ստացել է բազմաթիվ դերեր դպրոցական միջոցառումներում ու թատրոններում։ Դիաննայի հրեշտակային ձայնը ծնողները նշմարել են մանկուց, բայց երբեք նրան որևէ երածշտական դասերի չեն տարել։

## Կարիերա
Դիաննան որպես դերասանուհի իր կարիերան սկսել է 2006 թվականին ` նկարահանվել միանգամից մի քանի ֆիլմերում ու հեռուստաշոուներում։ Դիաննան հայտնի դարձավ բոլորին "Վերոնիկա Մարս" և "Հերոսները" սերիալներում տարած դերերի համար։ Նա սկսեց ավելի մեծ համբավ վայելել երբ տարավ իր թերևս ամենահայտնի ու հիշվող դերը ` Քուին Ֆաբրեյի դերը "Երգչախումբ" աշխարհահռչակ երիտասարդական հեռուստասերիալում։ Այս դերի համար նա արժանացավ բազմաթիվ մրցանակների ու այլ պարգևատվությունների։ Դիաննան մինչ այժմ խաղում է սերիալում, սակայն այլևս գլխավոր դերակատարը չէ ու սերիալում հայտնվում է միայն կարևորագույն սերիաներում։ Դիաննան բացի սերիալներում ու տեսահոլովակներում նկարահանվելուց նկարահանվել է նաև բազմաթիվ աշխարհահռչակ ֆիլմերում, դրանցից են հայուհի Շերի ու Քրիստինա Ագիլերայի ընկերակցությամբ "Բուրլեսք" ֆիլմը, "Ես Չորրորդ Համարն եմ" ֆանտաստիկ ժանրի ֆիլմը, որտեղ Դիաննան գլխավոր դերակատարուհի էր և այլ բազմաթիվ ֆիլմեր։ Դիաննան 2013 թ.-ին նկարահանվել է նաև Ռոբերտ Դե Նիրոյի հետ "Ընտանիքը" կատակերգական մարտաֆիլմում։ Այժմ Դիաննան շարունակում է նկարահանվել բազմաթիվ ֆիլմերում, սերիալներում ու տեսահոլովակներում։ Դիաննան իր ուժերն է փորձել նաև ռեժիսուրայում, դառնալով մեկ կարճամետրաժ ֆիլմի ու մի տեսահոլովակի ռեժիսոր։

## Ֆիլմագրություն
**Ֆիլմեր**

**Հեռուստատեսություն**

**Որպես Ռեժիսոր**

**Տեսահոլովակներ**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Visual Basic

thumb|Ալան Կուպերը ստեղծել է Visual Basic ծրագրավորման լեզուն և Visual Basic .NET ծրագրի դիզայներն է։
**Visual Basic** (արտասանվում է ինչպես *Վիշուլ Բեյսիք*), ընդհանուր նշանակության ծրագրավորման լեզու, որը համարվում է «միջին-մակարդակի» լեզու, քանի որ թույլատրում է ինչպես ցածր մակարդակի, այնպես էլ բարձր մակարդակի ծրագրավորում։ Ծրագրավորման լեզուն ստեղծել է Ալան Կուպերը 1991 թվականին Մայքրոսոֆթի աջակցությամբ։

## Visual Basic .NET
**Visual Basic .NET** Visual Basic-ի լիցենզավորված ծրագիրը, ստեղծվել 2001 թվականին, ծրագիրների շարանի դրագ ընդ դրոպ դիզայներն է Ալան Կուպերը։ Վերջին կայուն տարբերակը եղել է Visual Basic 2013-ը (VB 12.0), որը աշխատում է .NET Framework 4.5.1.-ով։

Կատեգորիա:Օբյեկտ կողմնորոշված ծրագրավորման լեզուներ
Կատեգորիա:Microsoft Visual Studio
Ճգնավորություն

մինի|Ճգնավորաց անձավ Իսպանիայում
**Ճգնավորություն**, կրոնական մղումով հասարակությունից, ընտանիքից և ընդհանրապես մարդկանցից հեռանալը, ճգնակեցությունը (ասկետիզմ) ամայի և անմարդաբնակ վայրում։ Հատուկ է եղել հինարևելյան կրոններին (բրահմայականություն, բուդդայականություն, հուդայականություն և այլն)։ Քրիստոնեության մեջ երևան է եկել 3-րդ դարում (Եգիպտոսի անապատներում), կրոնական ջերմեռանդությունից բացի եղել նաև հռոմեական հալածանքներից փախուստի միջոց։ Առաջին քրիստոնյա ճգնավորները (նշանավոր են Պողոս Թեբեացին և Անտոնիոս Մեծը) ինքնազրկմամբ և մարմնական տառապանքով ձգտել են բարոյական մաքրության՝ կարծելով, թե իրենց օրինակով մարդկությունը կձերբազատվի սոցիալական անհավասարության չարիքից։ 4-րդ դարում ճգնավորությունը տարածում է ստացել նաև Պաղեստինում, Կապադովկիայում, Հայաստանում, ավելի ուշ՝ Եվրոպայում (Գալիա, Իսպանիա, Իտալիա)։ Պաշտոնական եկեղեցին խրախուսել է ճգնավորությունը՝ միաժամանակ ձգտելով անհատ ճգնավորներին համախմբել եկեղեցու իրավասության տակ գտնվող մենաստաններում։ Միջին դարերում ճգնավորությունը աստիճանաբար կուլ է գնացել վանականությանը։

Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Վանականություն
Կատեգորիա:Ասկետիզմ
Պեիթո

**Պեիթո** (՝ «համոզմունք»), հունական դիցաբանության աստվածուհի կամ օվկիանոսուհի, ով մարմնավորում է համոզմունք և գայթակղություն։ Օվկիանոսի և Տեթիսի դուստրն է։ Հին Հռոմում նրան կոչում էին Սուադելե (Suadela/Suada)։

Ըստ Պավսանիասի՝ հենց Թեսևսն է ստեղծել Ափրոդիտեի և Պեիթոյի պաշտամունքը Աթենքի Միջնաբերդի հարավային լանջին։
Պեիթոն Ափրոդիտեի սպասավորուհին էր կամ ուղեկից և սերտորեն կապված էր սիրո և գեղեցկության աստվածուհու հետ։ Հնագույն արվեստագետների և բանաստեղծներ ուսումնասիրել այս կապը իրենց աշխատանքներում։ ։

Կապը ավելի էր խորացել Հին հունական ամուսնությունների համատեքստում, քանի որ ապագա փեսան պետք է բանակցեր և համոզեր ապագա աներոջը՝ ապագա հարսի ձեռքը խնդրելու և Հարսանյաց գինը վճարելու համար։ Եվ հաջողության հասնում էին այն տղամարդիկ, ովքեր լավ համոզել գիտեին։

Պեիթոն և Ափրոդիտեն երբեն որոշակի չափով նույնացվում էին և Պեիթո անունը դառնում էր Ափրոդիտեի կամ՝ ածականը, կամ՝ անվան համակցությունը։ Սա ցույց է տալիս, թե ինչպես է կարևորվում հունական մշակույթում համոզմունքի (կամ ցանկության) ու սիրո հարաբերությունը։

* Հենց Պեիթոն է համոզում Մեդեային լքել հայրենիքը։
* Զուգում է մանյակով Պանդորայի պարանոցը։
* Ափրոդիտեին թագադրվում ծաղկեպսակով, երբ նա ծնունդ է առնում ծովի փրփուրներից։

## Ծագում
Պեիթոյի ծագումը որոշ չափով պարզված չէ։
* Ըստ Հեսիոդոսի «Թեոգոնիա» Պեիթոն Օվկիանոսի և Տեթիսի դուստրն է, ինչը նշանակում է, որ նա օվկիանոսուհի է, հետևաբար, քույր է հանդիսանում այնպիսի նշանավոր աստվածուհիներին, ինչպիսիք են Դիոնան, Դորիսը, Մետիսը և Կալիպսեն։
Սակայն, Հեսիոդոսի դասակարգումը Պեիթոին որպես օվկիանոսուհի, հակասում է մյուս աղբյուրներին։ Նա առավել հաճախ համարվում է Ափրոդիտեի դուստր։ Նաև համարվում էր Հերմեսի՝ սուրհանդակ աստվածի կինը։
* Ըստ Հերմեսիանակտի՝ Պեիթոն Հերմեսի կինն էր և համարվում էր քարիսներից մեկը։

## Աստղագիտության մեջ
* Ի պատիվ Պեիթոի անվանվել է աստերոիդ (118) Պեիթո՝ հայտնաբերված 1872 թ։

## Ծանոթագրություններ






## Աղբյուրներ
* The Theoi Project, "PEITHO" 
* Images of Political Personifications: Peitho (persuasion) 
* 

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գեղեցկության աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Եռակողմ ֆուտբոլ

thumb|Եռակողմ ֆուտբոլի դաշտը։
**Եռակողմ ֆուտբոլ**, ֆուտբոլի խաղի տեսակ է, որի ժամանակ նույն դաշտում միաժամանակ խաղում են երեք թիմ։ Խաղի նպատակն է գրավել հակառակորդի դարպասը, միաժամանակ աշխատելով անառիկ պահել սեփականը։

Եռակողմ ֆուտբոլի դաշտը հավասարակողմ վեցանկյուն է, երեք դարպասներով, որոնք տեղադրված են յուրաքանչյուր հաջորդ կողմին։ Խաղում են մեկ գնդակով։ Խաղի տևողությունը երեք խաղակես է՝ յուրաքանչյուրը 12 րոպե։ Հաղթում է այն թիմը, որն ամենաքիչ գնդակներն է բաց թողել։

## Պատմություն
thumb|Եռակողմ ֆուտբոլի խաղ Ավստրիայում
Եռակողմ ֆուտբոլի գաղափարի հեղինակն է դանիացի աբստրակցիոնիստ-նկարիչ Այսգեր Յորնը։ Նա փորձում էր զարգացնել և հարստացնել իրադրության տեսությունը, և ֆուտբոլի այս տեսակը ստեղծվել է որպես տեսական նախագիծ։ Ըստ հեղինակի, խաղի առավելությունը փիլիսոփայական տեսակետից նրանում դրամատիզմի բացակայությունն է։ Կարծիք կա, որ եռակողմ ֆուտբոլը նպաստում է տարբեր խմբերի համատեղ աշխատանքին և շփմանը։

Եռակողմ ֆուտբոլի առաջին պաշտոնական խաղը կայացել է 1993 թվականին Գլազգոյում։ Այն կազմակերպել էր Լոնդոնի հոգեբանա-աշխարհագրական ասոցիացիան։ Խաղին մասնակցել է սկանդալային գրող Ստյուարտ Հոումը։

## Խաղի տարածումը
Խաղը ժողովրդականություն է ստացել Ավստրիայում, Անգլիայում, Լեհաստանում, Սերբիայում, Շոտլանդիայում, Բելառուսում։

## Արտաքին հղումներ
* sports.ru, Ֆուտբոլի տարօրինակ տեսակներ
* 3G ֆուտբոլ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Ուլրիխ Զայդլ

**Ուլրիխ Զայդլ** (, ), ավստրիացի ռեժիսոր, սցենարիստ, գրող և պրոդյուսեր։

Սերում է թունդ կաթոլիկ ընտանիքից, ծնողները մասնագիտությամբ բժիշկներ էին։ Մանկության տարիներն անց է կացրել Ստորին Ավստրիա նահանգում։

Շուրջ մեկուկես տասնյակ ֆիլմերի հեղինակ է, բազմաթիվ միջազգային կինոփառատոների դափնեկիր։ Զայդլի գեղարվեստական ֆիլմերը դրամաներ են, որոնց բնորոշ է ընդգծված անաչառ ենթադրյալ վավերագրականություն։

Կինոարտադրությունում իր աշխատանքը սկսել է որպես կարճամետրաժ, ապա և վավերագրական ֆիլմերի ռեժիսոր. «Լավ լուրեր» (1990 թ.), «Սեր առ կենդանիներ» (1995 թ.), «Մոդելներ» (1999 թ.)։

Իր 2001 թ-ի «Շան օր» առաջին գեղարվեստական կինոնկարի համար արժանացել է Վենետիկի կինոփառատոնի մրցանակի։

2003 թ-ին հիմնադրել է «Ulrich Seidl Filmproduktion GmbH» կինոընկերությունը և այդ պահից ի վեր հանդես է գալիս նաև որպես պրոդյուսեր։

2007 թ-ի նրա «Ներմուծում/Արտահանում» կինոնկարը արժանացել է «Ոսկե ծիրան» երևանյան միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակի, ինչպես նաև ներկայացվել է Կաննի կինոփառատոնում։

2012-2013 թթ-ին էկրան բարձրացավ Զայդլի «Դրախտ» եռապատումը։ Դրանցից առաջինը «Դրախտ. Սեր» (2012 թ.) կինոնկարը պատմում է ավստրիացի մոտավորապես 50 տարեկան կանանց մասին, որոնք մեկնում են Քենիա սեքս-զբոսաշրջության։ Երկրորդը՝ «Դրախտ. Հավատք» (2012 թ.), նվիրված է ռենտգենոլոգ-բուժքրոջը, ով դարձել է կաթոլիկ միսիոներուհի, իսկ երրորդը՝ «Դրախտ. Հույս» (2013 թ.), պատմում է նիհարելու նպատակով հատուկ սննդակարգով ճամբար մեկնած դեռահաս աղջկա մասին։

2013 թ-ին կրկին այցելել է Երևան, որտեղ «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնի «Երևանյան պրեմիերաներ» ծրագրի շրջանակներում ցուցադրվեց նրա «Դրախտ. Սեր» ֆիլմը։

Զայդլն ամուսնացած է լրագրող Վերոնիկա Ֆրանցի (ծնվել է 1965 թ-ին) հետ, ով մասնակցել է նրա վերջին ֆիլմերի ստեղծմանը որպես սցենարի համահեղինակ։ Նրանց ընտանիքը բնակվում է Վիեննայում, ունեն երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ոսկե ծիրան
Կատեգորիա:Ավստրիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Մոնոտիպ

**Մոնոտիպ** ( հունարեն մոնո և rujtog — տպահետք), տառաձուլման ավտոմատ մեքենա։ Նախատեսված է գրքերի և ամսագրերի բարդ տեքստի (առանձին լիտերներից բաղկացած տառատողերի տեսքով) շարվածքի համար։ Մոնոտիպի մեջ մտնում են շարող-ծակատող ապարատը և ձուլող ավտոմատը։ Մոնոտիպի կառուցվածքը հնարավորություն էր տալիս շարելու ցանկացած բարդ տեքստ, աղյուսակ և մեկտողանի բանաձև։ Կան նաև մի քանի տողանի բանաձևերի շարվածքի մոնոտիպներ (Անգլիա)։ Տառաձուլման ավտոմատը 1 /ր-ում ձուլում է մինչև 180 լիտեր։

Հայաստանում մոնոտիպ ներդրվել է 1952 թվականին, Երևանի պոլիգրաֆկոմբինատում։

Կատեգորիա:Տեխնիկա
Մարող տատանումներ

thumb|Տատանողական կոնտուր|right|150px
300px|մինի|Մարող տատանումներ

**Մարող տատանումներ**, ֆիզիկական մեծության պարբերական փոփոխումներ, որոնց առավելագույն շեղումը հավասարակշռության վիճակի նկատմամբ (պայմանական ամպլիտուդ, X_0) նվազում է ժամանակի ընթացքում։ Մարող տատանումներից են ազատ կամ սեփական տատանումները, որոնց ամպլիտուդը նվազում է տատանման էներգիայի կորուստների պատճառով։ Մեխանիկական համակարգում էներգիայի կորուստը պայմանավորված է շփումով և արտաքին միջավայր ճառագայթվող առաձգական ալիքներով, իսկ էլեկտրական համակարգում՝ հաղորդիչների ակտիվ դիմադրությամբ, դիէլեկտրիկ և ֆեռոմագնիսական միջավայրերի կլանմամբ և էլեկտրամագնիսական ալիքների ճառագայթմամբ։ Միևնույն նշանի երկու իրար հաջորդող ամպլիտուդային արժեքների միջև ընկած ժամանակամիջոցը (T) պայմանականորեն կոչվում է մարող տատանումների պարբերություն։ Հաստատուն պարամետրերով գծային համակարգերում ազատ տատանումների ամպլիտուդը նվազում է էքսպոնենտային u(t) = A \cos(\omega t+q) օրենքով (նկ․), որտեղ a-ն մարման ցուցիչն է, t-ն՝ ժամանակը, \omega-ն՝ «անկյունային հաճախականությունը»։ Վերջինս որոշվում է \omega=\frac{1}{2 \pi T}\sqrt{{\omega_0}^2-a^2} արտահայտությամբ, որտեղ \omega_0-ն տատանողական համակարգի անկյունային հաճախականությունն է կորուստների բացակայության դեպքում։
right|frame|Զսպանակավոր ճոճանակի մարող տատանումներ
Պարզագույն էլեկտրական տատանողական կոնտուրի դեպքում a= \frac{R}{2L}, որտեղ R-ը կոնտուրի ակտիվ դիմադրությունն է, L-ը՝ ինդուկտիվությունը։ Պարզագույն մեխանիկական տատանողական համակարգի դեպքում մածուցիկ միջավայրում առաձգական ուժի ազդեցությանը ենթարկվող m զանգվածի համար a=\frac{b}{2m}, որտեղ b-ն առաձգական ուժի և արագության համեմատականության գործակիցն է։ Մարող տատանողական պրոցեսը հաճախ բնութագրվում է մարման դեկրեմենտով։

## Զսպանակավոր ճոճանակի մարող տատանումներ
thumb|left|300px|К կոշտությունն է,m՝ զանգվածը

Դիտարկենք զսպանակավոր չոչանակի տատանումները( այն ենթարկվում է Հուկի օրենքին), որի մի ծայրը ամրացված է ,մյուս ծայրին ամրացված է *m* զանգվածով մարմինը։ Տատանումները կատարվում են այնպիսի միջավայրում, որտեղ դիմադրույան ուժը ուղիղ համեմատակն է արագությանը, (*c*  համեմատականության գործակցով)։

Նյուտոնի երկրորդ օրենքը այս դեպքում կունենա հետևյալ տեսքը․

m \vec{a} = \vec{F_c} + \vec{F_y},

որտեղ F_c-շփման ուժն է, իսկ  F_y՝ առաձգականության ուժն է․

F_c = -cv, F_y = -kx, այսինքն,

m a + c v + k x = 0,
կամ դիֆերենցիալ տեսքով
\ddot{x} + { c \over m} \dot{x} + {k \over m} x = 0,
որտեղ k-ն (Հուկի օրենքում) կոշտությունն է, c՝ շփման գործակիցն է․

Պարզության համար ներմուծվում է հետևյալ նշանակումը ՝
\omega_0 = \sqrt{ k \over m },\qquad \zeta = { c \over 2 \sqrt{k m} }.


\omega_0-ն սեփական հաճախությանն է, \zeta-ն մարման գործակիցն է։

Այդ դեպքում դիֆերենցիալ հավասարման տեսքն է՝
\ddot{x} + 2 \zeta \omega_0 \dot{x} + \omega_0^2 x = 0

Փոխարինենք  x = e^{\lambda t}, կստանանք բնութագրական հավասարում    \lambda^2 + 2 \zeta \omega_0 \lambda + \omega_0^2 = 0, որի արմատները հաշվվում են հետևյալ բանաձևով․


\lambda_\pm = \omega_0( - \zeta \pm \sqrt{\zeta^2 - 1})

## Տես նաև

*Սեյսմոօսցիլիատոր
* Մարման դեկրեմենտ

Կատեգորիա:Տատանումների տեսություն
Կատեգորիա:Մեխանիկական տատանումներ
Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսական տատանումներ
Մոխրագույն հողեր

frameless|աջից
**Մոխրագույն հողեր**, հողերի տիպ, ձևավորվել են մերձարևադարձային, կիսաանապատային բուսածածկի տակ։ Կազմավորվում են լյոսերի, լյոսանման կավավազների և գիպս, կարբոնատներ, դյուրալույծ աղեր պարունակող հին ալյուվիալ նստվածքների վրա։ Մոխրագույն հողերի համար բնորոշ է հողառաջացնող պրոցեսի տարեկան ցիկլայնությունը՝ գարնանային ակտիվ փուլում ինտենսիվորեն զարգանում է բուսականությունը (հողում աշնանն ու ձմռանը կուտակված խոնավության շնորհիվ), վերին հորիզոններում տեղի է ունենում բուսական մնացորդների կուտակում և հումիֆիկացում, կարբոնատների և հանքային աղերի մի մասի տեղաշարժ ներքին հորիզոնները, ամռան փուլում հումուսային նյութերը հանքայնանում են. դյուրալույծ աղերը մազանոթային խոնավության հետ բարձրանում են վերին հորիզոնները։ Մոխրագույն հողերի պրոֆիլն ունի հետնյալ կառուցվածքը, A՝ հումուսային հորիզոն (պարունակում է 1—4,5% հումուս, հզորությունը 40—120 սմ է, մոխրագույն կամ մոխրահարդագույն, վատ արտահայտված կնձկային կառուցվածքով), B՝ էլյուվիալ-կարբոնատ․ հորիզոն, C՝մայր ապար, դրանից ցած (1,5—2 մ խորության վրա)՝ դյուրալույծ աղերի կուտակումներ։ Մոխրագույն հողերը օժտված են ջրաֆիզիկական լավ հատկություններով, կենսաբանական բարձր ակտիվությամբ, բավականաչափ բերրի են, ոռոգման դեպքում տալիս են բարձր բերք։ Ստորաբաժանվում են ենթատիպերի՝ բաց, սովորական (տիպիկ), մուգ և հյուսիսային։ Բաց և սովորական մոխրագույն հողերը օգտագործվում են ոռոգվող երկրագործությունում (բամբակենու, շաքարի ճակնդեղի, հացահատիկների ցանքերը, խաղողի և պտղատու այգիները)։ Տարածված են Առաջավոր Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Ավստրալիայում, Միջին Ասիայում։

Կատեգորիա:Հողի տեսակներ
Մոլնիյա (արբանյակներ)

մինի|«Մոլնիյա 1»
**«Մոլնիյա»**, Երկրի արհեստական արբանյակների (ԵԱԱ) խորհրդային սերիայի անվանում։ Նախատեսված է եղել հեռուստատեսային ծրագրերի վերահեռարձակման և հեռագրային, հեռախոսային ու լուսահեռագրային կապի («Մոլնիա— 1», «Մոլնիյա—2», «Մոլնիյա—3»), ինչպես նաև շուրջստացիոնար ուղեծրից ռադիոկապի և հեռուստատեսության փորձնական հաղորդումների («Մոլնիյա—1Մ») համար։ Մտնում էր «Մոլնիյա-Օրբիտա» տիեզերական կապի համակարգի մեջ։

Առաջին «Մոլնիյա—1»-ը ԵԱԱ արձակվել է 1965 թվականի ապրիլի 23-ին։

«Մոլնիյա—2» ԵԱԱ-ի (1965 թվականի հոկտեմբերի 14-ին) արձակմամբ սկսվել է հեռավոր երկկողմանի հեռուստատեսային և հեռախոսահեռագրային կապի համակարգի փորձնական շահագործումը։ 1967-ին ստացվել է տիեզերքից Երկրի գունավոր հեռուստատեսային պատկերը։

Մինչև 1980-ի հունվարի մեկը արձակվել է 74 «Մոլնիյա» ԵԱԱ, որոնք Խորհրդային ՄԻության տարածքում և ուրիշ երկրներում ապահովում էին կանոնավոր կապ և հեռուստատեսային հաղորդում։

Կատեգորիա:Երկրի արհեստական արբանյակներ
Մոնոքրոմատիկ լույս

**Մոնոքրոմատիկ լույս** ( մոնո․․․ և հուն.— գույն), *մեներանգ լույս*, աչքով անմիջականորեն ընկալելի հաճախությունների տիրույթի մեջ մտնող որոշակի և խիստ հաստատուն |հաճախության էլեկտրամագնիսական ալիք։ «Մոնոքրոմատիկ լույս» տերմինի ծագումը պայմանավորված է նրանով, որ տարբեր հաճախության լուսային ալիքները մարդն ընկալում է իբրև տարբեր գույներ։ Սակայն տեսանելի տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքները ֆիզիկական բնույթով չեն տարբերվում այլ տիրույթների (ինֆրակարմիր, ուլտրամանուակագույն, ռենտգենյան և այլն) ալիքներից, և դրանց համար նույնպես կիրառում են «մոնոքրոմատիկ» («մեներանգ») տերմինը, թեև այդ ալիքները գույնի զգացողություն չեն առաջացնում։

«Մոնոքրոմատիկ լույսն», առհասարակ, «մոնոքրոմատիկ ճառագայթում» հասկացությունները վերացական են։ Տեսական վերլուծությունը ցույց է ավել, որ խիստ մեներանգ ալիքի առաքումը պետք է շարունակվի անվերջ երկար, մինչդեռ ճառագայթման իրական պրոցեսներն ըստ ժամանակի սահմանափակ են, այդ պատճառով միաժամանակ առաքվում են որևէ միջակայքի պատկանող բոլոր հաճախությունների ալիքներ։ Որքան նեղ է այդ միջակայքը, այնքան «մոնոքրոմատիկ» է ճառագայթումը։ Քանի որ իդեալական մոնոքրոմատիկ ճառագայթում գոյություն չունի, ապա ցանկացած ճառագայթման ինտենսիվությունն ունի որոշակի բաշխում ըստ հաճախությունների։ Սպեկտրային գծի Δω լայնությունը (հաճախությունների այն միջակայքը, որտեղ լույսի ինտենսիվությունը 2 անգամ պակաս է ω0 հաճախության դեպքում ունեցած առավելագույն ինտենսիվությունից) պայմանավորված է գրգռված վիճակում ատոմի կյանքի տևողությամբ, ատոմների բախումներով, ջերմային շարժումով և այլն։

Ոչ մոնոքրոմատիկ լույսը քվագիմոնոքրոմատիկ դարձնելու համար օգտագործում են տարբեր մոնոքրոմատորներ։ Խիստ մոնոքրոմատիկ ճառագայթման աղբյուր կարող են ծառայել նաև լազերների որոշ տեսակներ։

Կատեգորիա:Սպեկտրասկոպիա
Կատեգորիա:Գույներ
Մոլուցք

**Մոլուցք**, *մոլագարություն, մոլություն։*

1․ Բուռն, անզուսպ ու անդիմադրելի ձգտում, ներքին մղում որևէ երևույթի նկատմամբ։ Մոլուցքի հիվանդագին արտահայտություններից են թմրամոլությունը (Նարկոմանիա), ալկոհոլամոլությունը, պիրոմանիան (հրդեհ առաջացնելու անհաղթահարելի հիվանդագին հակում), կլեպտոմանիան (գողություն կատարելու հակում), դրոմոմանիան (թափառաշրջիկության հակում), սուիցիդոմանիան (ինքնասպանության փորձեր կատարելու հակում) են։

2․ Ծայր աստիճանի, սաստիկ զայրույթ, որն ուղեկցվում է հոգեշարժական գրգըռվածությամբ։ Դրա արտահայտության ձևերից են՝ գրգռված մելանխոլիան (*[[Մանիակալ դեպրեսիվ պսիխոզ]]*), ախտաբանական աֆեկտը (հոգեկան տրավմայից հանկարծակի առաջացած գիտակցության խանգարման ֆոնի վրա ընթացող խիստ գրգռված վիճակ, կործանիչ-ավերիչ և ագրեսիվ գործողություններով) և այլն։