Վիրավոր եղջերուն (Կալո)

***Վիրավոր եղջերուն*** () մեքսիկացի նկարչուհի Ֆրիդա Կալոյի յուղանկարն է՝ ստեղծված 1946 թվականին։ Այն հայտնի է նաև որպես ***Փոքրիկ եղջերուն*** անվամբ։ «Վիրավոր եղջերուն» նկարում Կալոն կիսվում է իր շարունակական ֆիզիկական և էմոցիոնալ տառապանքով, որն ունեցել է ողջ ստեղծագործական գործունեության ընթացքում։ Այս նկարը ստեղծվել է Կալոյի կյանքի վերջին տարիներին, երբ նրա առողջական վիճակը վատթարանում էր։ Կալոն միախառնել է մինչկոլումբոսյան, բուդդայական և քրիստոնեական խորհրդանիշները՝ արտահայտելու իր համոզմունքներն ու ներշնչման աղբյուրները։  

18 տարեկանում Կալոն լուրջ վնասվածքներ է ստացել ավտոբուսի վթարի հետևանքով, որի արդյունքում վնասվել է նրա ողջ մարմինը։ Վնասվել էին հատկապես ողնաշարը, կողոսկրը, կոնքը, աջ ոտքը և որովայնը։ Նրանից մի ողջ կյանք պահանջվեց այս վթարի հետևանքները բուժելու համար։ Այս ինքնանկարը Կալոն նկարել է ողնաշարի վիրահատությունից հետո, որը նրան մեկ տարի գամել էր անկողնում։ Ապաքինման ընթացքում նա կրում էր պողպատե կորսետ, որը կարելի է տեսնել նրա հետագա ինքնանկարներում։ Ի վերջո, փտախտի պատճառով նրա աջ ոտքը կտրեցին մինչև ծունկը։

Մշակութային ազդեցությունների բազմազանությունը ցույց է տալիս Կալոյի սեփական մշակութային արմատները։ Նրա հայրը գերմանացի էր, իսկ  մայրը՝ մեքսիկացի, ուստի մանուկ հասակից նա ծանոթ էր եվրոպական և մեքսիկական ավանդական գաղափարներին։ Հայտնի է նաև, որ կյանքի վերջին տարներին Կալոն հետաքրքրված եր Արևելյան կրոններով։

1940 թվականին Կալոն երկրորդ անգամ ամուսնացավ մեքսիկացի նկարիչ Դիեգո Ռիվերայի հետ։ Նրանց երկրորդ ամուսնությունը նույն խնդիրներն ուներ, ինչ առաջինը, որը լի էր խանդով, սիրավեպերով և վեճերով։

«Վիրավոր Եղջերուն» նկարելու ժամանակ, Կալոն իր օրագրում նկարել էր մի փոքրիկ եղջերու, որը ենթադրվում է, որ ոգեշնչվել էր իր ընտանի եղնիկ Գրանիզոյից։

*«Վիրավոր Եղջերուն»* նկարը Կալոն նվիրել էր իր մոտ ընկերներին՝ Արկադի և Լինա Բոյտլերներին, որպես հարսանեկան նվեր։

## Նկարագրություն
«Վիրավոր եղջերուն» նկարում Կալոն իրեն պատկերում է որպես կենդանու և մարդու հիբրիդ։ Նա ունի եղջերուի մարմին, իսկ գլխից դուրս են գալիս եղջյուրներ։ Եղնիկը կանգնած է՝ ոտքերը պատրաստ շարժման։ Առջևի աջ ոտքը բարձրացած է գետնից, կարծես վնասված է կամ շարժման մեջ է։ Եղնիկը մարմնում խրված է ինը նետ, որոնք առաջացրել են արնահոսող վերքեր։ Եղնիկը անտառում է, նրա աջ կողմում կա ինը ծառ, իսկ գետնին ընկած է կոտրված ճյուղ։ Նկարում տեսանելի են միայն ծառերի բները, իսկ տերևները չեն երևում։ Աջ կողմում գտնվող ծառի ճյուղերից մեկը կտրված է։ Կտրված ճյուղը հավանաբար այն ճյուղն է, որն ընկած է գետնին՝ եղնիկի դիմաց։ Կոտրված ճյուղն աչքի է ընկնում, քանի որ ավելի մանրամասն է նկարված, քան ամբողջ անտառի հատակը։ Կալոյի դեմքը հանգիստ նայում է դիտողին՝ ցույց տալով ցավի թույլ նշաններ։ Նրա պարանոցն ու գլուխը ուղիղ են և զգոն։  Կալոյի ականջների հետևից երևում են եղջերուի ականջներ։ Նկարի հետևի հատվածում երևում է մի ջրային տարածք, որը կարելի է տեսնել ծառերի միջից։ Չնայած երկինքը պայծառ է, կայծակը հարվածում  է սպիտակ ամպից։ Նկարի ներքևի ձախ անկյունում՝ նկարչի ստորագրությունից և նկարի ստեղծման տարեթվից հետո, գրված է կարմա բառը։ Վիրավոր եղջերուն հիմնականում պատկերված է կանաչ, շագանակագույն և մոխրագույն երանգներով, ինչպես նաև քիչ քանակությամբ կապույտ և կարմիր։ Նկարի ֆիզիկական չափերը բավականին փոքր են՝ ընդամենը 22.4 x 30 սանտիմետր։

## Բացատրություն և վերլուծություն
Այս նկարում Կալոն կիսվում է իր ներքին ցավով, որը տանջել է իրեն ողջ կյանքի ընթացքում։ Ներկայացված ցավը՝ ոչ միայն ֆիզիկական, այլ նաև էմոցիոնալ տառապանքն է, որն առաջացել է Ռիվերայի հետ հարաբերություններից։ Համեմատած մեքսիկացի այլ նկարիչների նկարների հետ, ինչպիսիք էին Ռիվերան, Ալֆարո Սիկեյրոս և Խոսե Կլեմենտե Օրոսկոն, Կալոյի նկարները չափերով փոքր էին։ Ոմանք նրա նկարների չափերը մեկնաբանում են որպես մեկուսացման նշան, ինչը նույնպես արժեզրկում է նրան ցավ պատճառող հանգամանքները։

Գերեզմանի վրա կոտրված ճյուղ դնելը մեքսիկական ավանդույթ է։ Սա ընկալվում է որպես արվեստագետի առողջության վատթարացման նշան։ Չնայած եղջերուի մարմնի վերքերին, Կալոն նկարել է դեմք, որն արտահայտում է ոչ թե տառապանք, այլ ուժ։

Հետազոտողները նշում են, որ Կալոյի գլխի եղջյուրները արու եղջերուի եղջյուրներ են։ Կալոն իրեն ներկայացնում է մասամբ տղամարդու և մասամբ կնոջ, ինչպես նաև մարդկային  և կենդանական հատկանիշների համակցությամբ։ Այս հիբրիդային ձևը բացատրվում է նկարչի մինչկոլուբոսյան գաղափարների և ավանդույթների ազդեցությամբ, որոնք հուշում են, որ նկարիչը իր աջ ոտքը պատկերել է եղնիկի միջոցով։ Այս հավատամքում օրերը ներկայացվում են նշաններով և թվերով, որոնք գերադասելի է, որ լինեն ծառի ճյուղերի քանակությամբ։ Կարևոր ամսաթվերը, ինչպես օրինակ՝ ծննդյան օրերը, օգտագործվում էին կանխատեսումներ անելու համար։ Կալոն ընտրեց եղջերուին իր համար խորհրդանիշ՝ կապելով աջ ոտքի հետ, և ըստ ացտեկների օրացույցի՝ նա ծնվել է իններորդ օրը։ Այս երկու խորհրդանշանները միասին բարենպաստ չէին, քանի որ ինը թիվը խորհրդանշում էր երկրային տարրերը, ինչպես նաև անդրաշխարհը՝ բաղկացած ինը փուլից։ «Վիրավոր եղջերուն» նկարում ինը թիվը կարելի է տեսնել երկու անգամ։ Ձախ կողմում՝ բաց տարածությունից առաջ, որը տեսանելի է դարձնում օվկիանոսը և կայծակը, կա ինը ծառ, ինչպես նաև ինը նիզակ՝ խրված եղջերուի մարմնում։ Ինը թվին կարելի է հանդիպել նաև եղջյուրների քանակում, եթե դրանք հաշվենք միասին։

Նկարում եղջերուի աջ ոտքը բարձրացած է գետնից, որը գուցե խորհրդանշում է Կալոյի ֆիզիկական վնասվածքը։ Երբ Կալոն նկարում էր «Վիրավոր եղջերուն» նկարը, նա դժվարությամբ էր քայլում, որը ավելի ուշ փորձեց շտկել ողնաշարի վիրահատությամբ։

Որոշ արվեստագետներ կարծում են, որ Կալոյի՝ ինքն իրեն ինչպես արական, այնպես էլ իգական առանձնահատկություններով պատկերելը, ցույց է տալիս նրա սեռական կողմնորոշումը։ Այս մոտեցումն ընդունում է նրա երկսեռ լինելը։ Մյուս մեկնաբանությունները արական և իգական առանձնահատկությունները կապում են հերմաֆրոդիտիզմի և մինչկոլումբոսյան ացտեկների համոզմունքների հետ, որոնք կապ են տեսնում կենդանիների և մարդու մարմնի մասերի միջև։ «Կարմա» բառի նշանակությունը, որը նկարի ձախ անկյունում է, վիճելի է։ Կալոյի սեփական համոզմունքն էր, որ իր կյանքը կանխորոշված է ճակատագրով, և հետևաբար նա չի կարող կանխել այն դժվարությունները, որոնց պետք է բախվեր։ Հետևաբար, նրան պատահած դժվարությունները նախորդ կյանքում արածների արդյունքն էր։ 

Քրիստոնեության ազդեցությունը նույնպես ակնհայտ է սուրբ Սեբաստիանի՝ ծառից կապված և նետերով հալածված նահատակի պատմության մեջբերման մեջ։

Մինչկոլումբոսյան, բուդդայական և քրիստոնեական խորհրդանիշները արտացոլում են Կալոյի բազմամշակութային իրականությունը, որը նաև ներկայացնում է սեռի հնարավոր բազմազանությունը։ Նա իր պատկերը ներկայացնում է այս հակադրող հատկանիշներով՝ ինքնության հասկացությունը բացահայտելու համար։ Այս փոփոխությունների միջոցով ինքնությունը դիտվում է որպես փոփոխական և բարդ, ոչ թե կայուն վիճակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1946 նկարներ
Կատեգորիա:Ինքնադիմանկարներ
Կատեգորիա:Ֆրիդա Կալոյի նկարներ