Blender

**Blender** (հայերեն՝ Բլենդեր), պրոֆեսիոնալ անվճար և բաց կոդով ծրագրակազմ՝ եռաչափ համակարգչային գրաֆիկայի ստեղծման համար, ներառյալ մոդելավորման, քանդակագործության, անիմացիայի, սիմուլյացիայի, վերարտադրման, հետմշակման և ձայնի հետ տեսանյութի խմբագրման գործիքներ, «հանգույցների» (Node Compositing) միջոցով կոմպոզիտացիա, ինչպես նաև ստեղծելու գործիքներ 2D անիմացիաներ. Այն ներկայումս շատ տարածված է անվճար 3D խմբագիրների շրջանում՝ իր արագ կայուն զարգացման և տեխնիկական աջակցության շնորհիվ։

## Պատմություն
Հոլանդական NeoGeo անիմացիոն ստուդիան (կապված չէ Neo Geo վիդեո խաղերի սարքավորումների հետ) սկսեց զարգացնել Blender-ը որպես ներքին հավելված, և հիմնվելով առաջին աղբյուրի ֆայլերի ժամանակային դրոշմանիշների վրա՝ 1994 թվականի հունվարի 2-ը համարվում է Բլենդերի ծննդյան օրը։ 1.00 տարբերակը թողարկվել է 1995 թվականի հունվարին, որի հիմնական հեղինակն է ընկերության համասեփականատեր և ծրագրաշարի մշակող Թոն Ռուզենդալը։ Բլենդեր անունը ոգեշնչվել է շվեյցարական Yello էլեկտրոնային խմբի երգից՝ Baby ալբոմից, որը NeoGeo-ն օգտագործել է իր շոուում։ Դիզայնի որոշ ընտրանքներ և փորձառություններ Blender-ի համար փոխանցվել են ավելի վաղ ծրագրային ապահովման հավելվածից, որը կոչվում է Traces, որը Roosendaal-ը մշակել է NeoGeo-ի համար Commodore Amiga հարթակի վրա 1987-1991 թվականներին։

1998 թվականի հունվարի 1-ին Blender-ը հրապարակավ թողարկվեց առցանց՝ որպես SGI անվճար ծրագիր։ NeoGeo-ն հետագայում լուծարվեց, և նրա հաճախորդների պայմանագրերը ստանձնեցին մեկ այլ ընկերություն։ NeoGeo-ի լուծարումից հետո Թոն Ռուզենդալը հիմնադրեց Not a Number Technologies (NaN) ընկերությունը 1998թ.-ի հունիսին՝ ավելի զարգացնելու Blender-ը, սկզբում այն որպես բաժնետոմս բաշխելով մինչև NaN-ը սնանկացավ 2002 թվականին։ Սա նաև հանգեցրեց Blender-ի զարգացման դադարեցմանը։

2002 թվականի մայիսին Ռուզենդալը սկսեց շահույթ չհետապնդող Blender Foundation-ը, որի առաջին նպատակն էր գտնել միջոց՝ շարունակելու զարգացնել և առաջմղել Blender-ը որպես համայնքի վրա հիմնված բաց կոդով նախագիծ։ 2002 թվականի հուլիսի 18-ին Ռուզենդալը սկսեց «Free Blender» արշավը, որը հանդիսանում է քրաուդֆանդինգի նախադրյալ։ Արշավը նպատակ ուներ 100,000 եվրոյի (այդ ժամանակ 100,670 ԱՄՆ դոլար) միանվագ վճարման համար Blender-ի բաց աղբյուրներից օգտվելու համար, որի գումարը հավաքվում էր համայնքից։ 2002 թվականի սեպտեմբերի 7-ին հայտարարվեց, որ նրանք բավականաչափ միջոցներ են հավաքել և կթողարկեն Blender-ի սկզբնական կոդը։ Այսօր Blender-ը անվճար և բաց կոդով ծրագրակազմ է, որը հիմնականում մշակվել է իր համայնքի, ինչպես նաև Blender ինստիտուտի 24 աշխատակիցների կողմից։

Բլենդերի հիմնադրամն ի սկզբանե իրավունք էր վերապահում օգտագործել կրկնակի լիցենզավորում, որպեսզի, ի լրումն GPL 2.0 կամ ավելի ուշ, Blender-ը հասանելի լիներ նաև «Blender License»-ի ներքո, որը չէր պահանջում գաղտնալսման աղբյուրի կոդը, այլ պահանջում էր վճարումներ Blender-ին։ Հիմնադրամ. Այնուամենայնիվ, այս տարբերակը երբեք չի կիրառվել և այն անորոշ ժամանակով կասեցվել է 2005 թ. Blender-ը հասանելի է բացառապես «GNU GPLv2 կամ ավելի ուշ» տակ և չի թարմացվել GPLv3-ով, քանի որ «ակնհայտ օգուտներ» չեն նկատվել։

2019 թվականին, 2.80 տարբերակի թողարկմամբ, հանվեց տեսախաղերի պատրաստման և նախատիպի ինտեգրված խաղային շարժիչը. Blender-ի մշակողները խորհուրդ են տվել օգտվողներին տեղափոխել ավելի հզոր բաց կոդով խաղերի շարժիչներ, ինչպիսին է Godot-ը։

## Ծանոթագրություններ