Ժիլ Բենշուա

**Ժիլ Բենշուա** (, ), ֆրանկո-ֆլամանդացի կոմպոզիտոր, «բուրգունդյան» («առաջին հոլանդական») դպրոցի վառ ներկայացուցիչ։

## Կյանք

Բենշուայի մասին կենսագրական տեղեկությունները սուղ են և իրարամերժ։ Նա  երաժշտական կրթություն է ստացել  հավանաբար հայրենի քաղաքում։ 1419-23 թվականին եղել է Մոնսի եկեղեցական երգեհոնահար։ 1423-ին նա տեղափոխվել է Լիլ, որտեղ ծառայության է մտել Ուիլյամի՝ Սաֆլկի կոմսի մոտ (այս հանգամանքը նշված է  Բենշուայի մահվան վերաբերյալ Օկեգեմի մոտետում), որը այդ ժամանակ գտնվում էր Ֆրանսիայի հյուսիսը բռնազավթած բրիտանական զորքերի կազմում։ Կոմս Բենշուայի պատվերով նա գրել է «Ainsi que a la foiz m’y souvient» ռոնդոն։ 1420-ականների երկրորդ կեսին (հնարավոր է արդեն 1427-ին) Բենշուան ծառայության է մտել Բուրգունդիայի դքսության դատարանի մատուռում, որի հետ է կապված նրա երաժշտական կարիերայի ծաղկումը։ 1431 թվականին, երբ գրվել է Բենշուաի «Nove cantum melodie» մոնտետը, նա եղել է այդ կապելլայի երգիչ (մատրետի տեքստում նշված են բոլոր 19 երգիչները)։

Քահանա չառաջադրվելով՝ Բենշուան, այնուամենայնիվ, Բուրգունդիայի տարբեր շրջաններում ստացել է բենեֆիցիումներ, ինչը ապահովել է նրա հարմարավետ գոյությունը։ 1437-ին ստացել է Բուրգունդյան դատարանի պատվավոր քարտուղարի պաշտոնը։ Բենշուան ճանաչում էր և հավանաբար հաճախ հանդիպում էր Գիյոմ Դյուֆայի հետ (նրանց փաստական հանդիպումը1449 թվականին է)։ 1452 թվականից մինչև կյանքի վերջ Սոունի քաղաքի Սբ. Վինսենթ եկեղեցում եղել է կանոնիկոս։ Ըստ պատմական ապացույցների՝  նույնիսկ այս ավելի ուշ տարիներին Բենշուան (բացի կոմպոզիցիայից) շարունակել է երգել տաճարում, և նա դա արել է հմտորեն։

## Ստեղծագործություն
Եկեղեցական երաժշտության բնագավառում Բենշուան մեսիայի օրդինարիայի առանձին մասերի տեքստերի մոտ 28 շարադրանք է թողել (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei; ամբողջական մեսիաները չեն պահպանվել), վեց մագնիֆիկատ, ավանդական օրհներգների մոտետներ (ինչպես ''Ave regina caelorum'', ''Ut queant laxis'', ''Veni creator spiritus'' և *[[Te Deum]]*) և ազատ շարադրված«նոր» բանաստեղծություններ (ինչպես՝ «Nove cantum melodie», իզորիթմիայի տեխնիկայով)։

Բենշուայի ժառանգության առավել արժեքավոր մասը համարվում է նրա շանսոնը (ընդհանուր առմամբ մոտ 60), հիմնականում երեք ձայնի համար։ Դրանցում նա իրեն դրսևորել է որպես կոմպոզիտոր, որը հավատարիմ է անցյալի ոճական ավանդույթներին։  Բենշուայի «Բուրգունդյան շանսոն»-ը աշխարհիկ բազմաձայն բալլադների և ռոնդոների ֆրանսիական Ars nova դպրոցի կարծրատիպային կուրտուական թեմաներով տեքստերի (նման, օրինակ, Գիյոմ դը Մաշոյի բանաստեղծություններին) ուղղակի ժառանգորդն է։ Տեքստերի հեղինակները անհայտ են, բացառությամբ «*Dueil angoisseus rage demeseurée»* բալլադի՝ դրված Քրիստինա Պիզանսկայայի ստեղծագործությունների տակ։

Երգերի ճնշող մեծամասնությունը գրված է «պահպանողական» մենզուրային հորդորի ներքո, չնայած այն հանգամանքին, որ բինար մենզուրան երաժշտության տեսության մեջ դեռեւս Ars nova-ի ժամանակներից ի վեր հավասարեցվել է թուրնար մենզուրային։ Դատելով այլ ձայների ենթատեքստերի հաճախակի բացակայությունից, բացի դիսկանտից, նաև (որոշ) ներածական հատվածներում տեքստի լիակատար բացակայությունից՝ Բենշուան ենթադրում էր, որ երգերը պետք է կատարվեն խառը, վոկալ-գործիքային անսամբլի կողմից։ Բենշուայի ամենահայտնի երգերի շարքում է «*De plus en plus*, *Triste plaisir*, *Adieu m’amour» ռոնդոն։*

Հոգևոր և աշխարհիկ ստեղծագործությունների տեխնիկայում Բենշուան օգտագործել է ֆոբուրդոնը։ Որոշ մոտետներ՝ իր իկ երգերի կոնտրաֆակտուրան, կամ ընդհակառակը, օրինակ՝ «*Mort en merchy» երգը* վեցերորդ տոնայնության մագնիֆիկատի կոնտրաֆակտուրա է, «*Virgo rosa venustatis» մոտետը*  «*C'est assez»* երգի կոնտրաֆակտուրան է*։* Բենշուայի երաժշտության հնչյունային համակարգի կառուցվածքը հնատիպ հարմոնիայի բնորոշ օրինակ է, որը հիմնված է կոնկորդի (ինչպես Ars nova-ի երաժշտության մեջ) և գոթական կադենցիաների առատության վրա։ Լադի տեղակայումը կատարվում է քայլերը շրջանցելով՝ դրանով հանդերձ ողջ պիեսի «կենտրոնական տոնը» ուղղակիորեն չի բխում կադենցիոն պլանից։

Մի շարք ստեղծագործությունների համար վիճարկվում է Բենշուայի հեղինակությունը։

## Դիմանկար
* Ըստ Էվվին Պանոֆսկու, Ժիլ Բենշուան պատկերված է Յանա վան Էյքի «Տիմոֆեյ» նկարում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Коннов В. Нидерландские композиторы XV—XVI веков. — Ленинград: Музыка, 1984.
* Binchois studies, ed. by A. Kirkman and D.Slavin. Oxford, 2000 (публикации докладов на международной конференции по Беншуа).

## Արտաքին հղումներ
* Дискография Жиля Беншуа.

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բելգիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ