Վասիլի Պելևին

**Վասիլի Սերգևիչ Պելևին** (, ), խորհրդային լեռնագնաց, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1951), լեռնագնացության ավագ հրահանգիչ։ 1949 և 1952 թվականներին Պելևինի վերելքները գրավեցին առաջին տեղը ԽՍՀՄ լեռնագնացության առաջնություններում։ 1957-1958 թվականներին Խորհրդային 2-րդ Անտարկտիկական արշավախմբի մասնակից։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
Վասիլի Պելևին ծնվել է 1910 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Մոսկվայի մարզի Շչյոլկովո գյուղում։

1938 թվականին ավարտել է քիմիական մեքենայաշինության Մոսկովյան ինստիտուտը, մասնագիտանալով որպես տեխնիկական գիտությունների թեկնածու՝ այրման ֆիզիկայի կիրառմամբ, ռեակտիվ տեխնոլոգիայի և մետալուրգիայի ոլորտում։ Աշխատել է Գ. Մ. Կրժիժանովսկու անվան Էներգետիկայի ինստիտուտում և Արդյունաբերական գազի համառուսաստանյան գիտահետազոտական ​​ինստիտուտում։

1941 թվականին Մոսկվայի Մոսկվորեցկի զինկոմիսարիատից զորակոչվել է Կարմիր բանակ, իսկ 1942 թվականի փետրվարին մեկնել է ռազմաճակատ։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ  Կարելյան և Հյուսիսարևմտյան ճակատներում եղել է հրանետային դասակի հրամանատար։ Վիրավորում ստանալուց հետո տեղափոխվել է տանկային զորքեր, մասնակցել Կուրսկի ճակատամարտին, ինչպես նաև Պրահայի և Բեռլինի գործողություններին։ Պատերազմի ավարտին նա ուներ կապիտանի կոչում և տանկային կորպուսի քիմիական ծառայության պետն էր։ Պարգևատրվել է երեք շքանշանով, այդ թվում՝ Հայրենական պատերազմի 1-ին (06.04.1985) և 2-րդ աստիճանի (29.05.1945) շքանշաններով, ինչպես նաև մեդալներով։

### Լեռնագնացություն
Լեռնագնացությամբ սկսել է զբաղվել 1935 թվականին Կովկասում։ 1937 թվականին ավարտել է Արհմիությունների Համամիութենական Կենտրոնական Խորհրդի լեռնագնացության հրահանգիչների դպրոցը, աշխատել է որպես հրահանգիչ և ավագ հրահանգիչ լեռնագնացության ճամբարներում, եղել է մարզիչ լեռնագնացության հրահանգիչների դպրոցում։

Առաջին սպորտային լեռնագնացությունները կատարել է դեռ պատերազմից առաջ, սակայն բոլոր նշանակալի լեռնագնացությունները կատարել է հետպատերազմյան շրջանում։ Լեռնագնացությունների մեծ մասը կատարել է «Սպարտակ» մարզական ընկերության թիմի կազմում, որի ղեկավարը եղել է Վիտալի Միխայլովիչ Աբալակովը։ 1940 թվականին լեռնագնացներ Մակրատովի և Մասլովիի հետ Պելևինն ավարտել է Թալգար լեռնազանգվածի բոլոր յոթ գագաթների անցումը (առաջին վերելքը): 1947 թվականին Պելևինն ավարտել է Շխելդա լեռնաշղթայի անցումը և կատարել է նոր երթուղու առաջին վերելքը հյուսիսարևելյան լեռնաշղթայի երկայնքով դեպի Շչուրովսկի գագաթ։ 1948 թվականին կատարել է Բեզենգի պատի անցումը։ 1949 թվականին կատարել է Դիխթաու-Կոշտանտաու անցումը (այս երթուղին գրավեց առաջին տեղը ԽՍՀՄ լեռնագնացության առաջնությունում, անցման դասում)։ Պելևինը 1950 և 1951 թվականներին աշխատել է Տրանսբալկարիայի շրջանում՝ Կոդարի և Ուդոկանի լեռնաշղթաների տարածքում, երկրաբանական հետազոտություններ անցկացնող հատուկ խմբում։ 1952 թվականին, որպես խմբի ղեկավար, բարձրացել է Միժիրգի լեռան գագաթը հյուսիսային լեռնաշղթայով (Պելևինու երթուղի, 5B կատեգորիա), որը ԽՍՀՄ առաջնությունում տեխնիկապես դժվար վերելքների դասում կիսեց առաջին տեղը՝ Բորիս Գարֆի թիմի հետ, որը իրականացրել էր Հյուսիսային պատի հենարանով Շատինտաուի վերելքը։ Միժիրգիի հյուսիսային լեռնաշղթայով վերելքը համարվում է շատ դժվար՝ իր մեծ երկարության (մոտ 2000 մետր), մի շարք դժվար հատվածների և մեծ բարձրության (մոտ 5000 մետր) պատճառով։ Պելևինի թիմը ստիպված է եղել կազմակերպել 4 գիշերակաց պատի վրա, նախքան գագաթնակետին հասնելը։ 1953 թվականին Պելևինը բարձրացել է Թալգար լեռնազանգվածի հյուսիսային գագաթը՝ արևմտյան պատի երկայնքով (նրանց երթուղին հետագայում կոչվեց Պելևինի երթուղի): Պելևինը մասնակցել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի 2-րդ անտարկտիկական արշավախմբին, որի ընթացքում 1957-1958 թվականների ձմռանը Կոմսոմոլսկայա կայարանում ձմեռային խմբի առաջին ղեկավարն էր:

## Սպորտային նվաճումներ
### Լեռնագնացության ԽՍՀՄ առաջնություններ
* 1949 թվական - 1-ին տեղ (տրավերսի դաս), Կոշտանտաու-Դիխթաու լեռնագագաթների տրավերս՝ հյուսիսային լեռնաշղթայի երկայնքով դեպի Դիխտաու վերելքով, Վիտալի Աբալակովի գլխավորած «Սպարտակ» թիմի կազմում, որի կազմում էին նաև Նիկոլայ Գուսակը, Վալենտինա Չերեդովան, Յակով Արկինը, Իվան Լեոնովը, Վլադիմիր Մարտինովը, Յուրի Մոսկալցովը։
* 1951 թվական - 2-րդ տեղ (տրավերսի դաս), Ուշբա-Շխելդի լեռնաշղթաների անցում, «Սպարտակ» թիմի առաջնորդ, որի կազմում էին նաև Իվան Լեոնովը, Վիկտոր Ռուբանովը, Շաքիր Տենիշևը։
* 1952 թվական - 1-ին /2-րդ տեղեր (տեխնիկական դաս), Հյուսիսային լեռնաշղթայի երկայնքով Միժիրգա լեռան գագաթ բարձրանալը, «Սպարտակ» թիմի առաջնորդ, որի կազմում էին նաև Իվան Լեոնովը, Վիկտոր Ռուբանովը, Ալեքսանդր Բորովիկովը, Վլադիմիր Կիզելը։
* 1953 թվական - 3-րդ տեղ (տեխնիկական դաս), Արևմտյան պատի երկայնքով Թալգար լեռնազանգվածի հյուսիսային գագաթ բարձրանալը, «Սպարտակ» թիմի առաջնորդ, որի կազմում էին նաև Վիկտոր Նագաևը, Վիկտոր Ռուբանովը, Կոնստանտին Կորոլյովը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լեռնագնացներ