open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մահապատիժը Հունաստանում

**Ժամանակակից** **[[Հունաստան]]ում** **[[մահապատիժ]]ն** իրականացվում էր գիլյոտինով (մինչև 1913 թվականը) կամ գնդակահարության միջոցով։ Վերջին անգամ մահապատիժը կիրառվել է 1972 թվականին ռազմական խունտայի կառավարման ժամանակ, իսկ մահապատիժը փուլ առ փուլ վերացվել է 1975-2005 թվականներին։

## Պատմություն
Հունաստանի Անկախության պատերազմի ժամանակ մահապատիժներն իրականացվում էին հրազենով, թեև երբ միապետությունը 1834 թվականին ներմուծեց քրեական օրենսգիրքը, մահապատժի միակ մեթոդը գիլյոտինն էր։ 1847 թվականին յուրաքանչյուր մահապատժի համար գիլյոտին տրամադրելու դժվարությունները ստիպեցին կառավարությանը ստեղծել հրաձգային ջոկատ՝ որպես մահապատժի այլընտրանքային մեթոդ։ Երկուսն էլ կօգտագործվեին այնքան ժամանակ մինչև 1929 թվականին գնդակահարությունը դառնար մահապատժի միակ միջոցը (վերջին մահապատիժը գիլյոտինով տեղի ունեցավ 1913 թվականին)։ 1946-1949 թվականներին Հունաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ավելի քան 3000 մարդ մահապատժի է ենթարկվել։ Վերջին մահապատիժը տեղի է ունեցել 1972 թվականի օգոստոսի 25-ին, երբ 27-ամյա Վասիլիս Լիմբերսը սպանել է կնոջը, զոքանչին և երկու երեխաներին (նա ողջ-ողջ այրել է նրանց սեփական տանը) Կրետե կղզում։

Մահապատիժը չեղարկվեց խաղաղ ժամանակ հանցագործությունների համար, բացառությամբ պատերազմի ժամանակ պետական դավաճանության համար, 1975 թվականի Սահմանադրության 7-րդ հոդվածով։ Նախկինում հունական խունտայի երեք առաջատար անդամներ Գեորգիոս Պապադոպուլոսը, Ստիլիանոս Պատտակոսը և Նիկոլաոս Մակարեզոսը մահապատժի էին դատապարտվել  ժամանակ ապստամբության համար, սակայն Կարամանլիսի կառավարությունը այդ պատիժները փոխարինեց ցմահ բանտարկությամբ։

1997 թվականին Հունաստանը վավերացրել է Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի երկրորդ կամընտիր արձանագրությունը, որի նպատակն է վերացնել մահապատիժը. Այնուամենայնիվ, վերապահում է արվել, որով թույլատրվում է մահապատիժ կիրառել ամենածանր հանցագործությունների, այն է՝ դավաճանության համար, որը կատարվել է պատերազմի ժամանակ։ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի  թիվ 6 արձանագրությունը, որը նախատեսում է մահապատժի վերացում խաղաղ ժամանակներում, վավերացվել է 1998 թվականին։

Հունաստանը վերացրել է մահապատիժը բոլոր հանցագործությունների համար 2004 թվականին։ 2005 թվականին Հունաստանը վավերացրել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի թիվ 13 արձանագրությունը, որը վերաբերում է մահապատժի վերացման բոլոր հանգամանքներում։

«Ոսկե արշալույս» կուսակցությունը 2013 թվականին կոչ արեց վերականգնել մահապատիժը բռնի հանցագործությունների համար դատապարտված ներգաղթյալների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Second Optional Protocol to ICCPR; Protocol No. 6  and Protocol No. 13  to ECHR - text of the treaties, dates of signature and ratification
* Abolitionist and retentionist countries - report by Amnesty International

Կատեգորիա:Հունաստան
Կատեգորիա:Մահապատիժ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Հունաստանում
Գետնից բարձր

մինի|279x279փքս|Երեխաները խաղում  «հատել ճահիճը» խաղը: Ունեն սահմանափակ կղզիներ (տախտակներ), որոնց վրա կարող են կանգնել և անցնել ճահիճը։
**Գետնից բարձր** (The floor is lava, բառացի թարգմ․՝ **հատակը լավա է**), ակտիվ բակային խաղ, խաղում են երկու և ավելի մասնակից։ Խաղացողները պատկերացնում են՝ իբր հատակը պատված է լավայով (կամ որևէ այլ մահացու նյութով), և  պետք է խուսափեն գետնին դիպչելուց, քանի որ գետնին դիպչելը «մահացու»է։

## Խաղի  կանոններ և նկարագրություն
Նախ ընտրում են կենտրոնական խաղացողին՝ խաղավարին։ Նրա խնդիրն է խաղից հեռացնել մյուսներին։ Երբ խաղավարը բացականչում է՝ «հատակը լավա է», մյուս մասնակիցները պետք է շտապեն  5 վայրկյանում մագլցել կամ ցատկել գետնից բարձր որևէ տեղ այնպես, որ  չդիպչեն հատակին։ Խաղից դուրս են մնում նրանք, ովքեր  չեն հասցնում բարձրանալ, իսկ խաղը շարունակվում է մյուսների հետ։

Խաղացողներին արգելվում է երկար ժամանակ  մնալ նույն վայրում՝ առանց իջնելու։ Խաղի փուլերը համապատասխանում են խաղավարի «հատակը լավա է» հրահանգին։ Յուրաքանչյուր փուլից հետո մասնակիցները պետք է նորից իջնեն գետնին և վազվզեն այնքան, քանի դեռ չի հնչել հաջորդ հարահանգը։

Մանկական խաղահրապարակներում խաղալու դեպում սովորաբար պայման է դրվում, որ «լավայից փրկում են» միայն գետնից բավականաչփ բարձր մակերևույթները, իսկ գետնին լցված ավազը, մանրախիճը, ռետինե գորգը կամ գետնի բարձրությունից քիչ տարբերությամբ  այլ առարկաների վրա չի կարելի բարձրանալ։ Գետին են համարվում նաև հարակից փայտե հարթակները, որոնց վրա նույնպես չի կարելի բարձրանալ։ Որոշ դեպքերում նույնիսկ կարելի է պայմանավորվել, որ փրկել կարող են միայն որոշակի գույն կամ ձև ունեցող բարձր մակերևույթները։

Կա խաղի մեկ այլ տարբերակ էլ, որի դեպքում, եթե հատակը մեկ անգամ արդեն դարձել է լավա, դրա վրա այլևս չի կարելի կանգնել մինչև խաղի ավարտը։ Ընդ որում, պահանջվում է չմնալ նույն տեղում, պետք է մագլցել այլ բարձր տեղեր՝ ցատկելով մի առարկայից մյուսը և չդիպչել գետնին։

## Գործնական կիրառություն
Լեսթերի համալսարանի (Մեծ Բրիտանիա) գիտնականները պարզել են, որ իրական կյանքում (իսկական լավայով) խաղը կավարտվի մի քանի վայրկյանում։ Ընդ որում, էական չէր լինի՝ տանն են խաղացել, թե փողոցում։ Լավայի վերևում գտնվող օդի ջերմաստիճանը շատ արագ կբարձրանար և կհանգեցներ բոլոր խաղացողների մահվանը։ Իրենց հաշվարկներում նրանք կիրառել են Ստեֆան-Բոլցմանի օրենքը։ Հաշվի է առնվել նաև կոնվեկտիվ ջերմափոխանակությունը։

Գիտնականները, սակայն, եկել են այն եզրակացության, որ տեսականորեն հնարավոր կլիներ  խաղալ այս խաղի մեկ այլ տարբերակ, որը նրանք անվանել են «պատերը լավա են»։ Խաղասենյակը չպետք է ունենա առաստաղ, իսկ խաղացողները պետք է աշխատեն չշնչել հրաբխային գազերը։ Բացի այդ, խաղի փուլերը պետք է ունենան բավականին կարճ ընթացք։

## Խաղի այլ տարբերակ
Այս խաղը նման է մանկական մեկ այլ՝ «Փիսիկն անկյուն է ուզում» խաղին, որտեղ սենյակի անկյուննները զբաղեցրած երեխաները «ապահով» են, մինչդեռ փիսիկը՝ կենտրոնական խաղացողը, գտնվում է սենյակի մեջտեղում և փորձում է զբաղեցնել դատարկ անկյունը, իսկ մյուս խաղացողները սլանում են մի անկյունից մյուսը։ Այս խաղը հաճախ խաղացել են դպրոցական կացարաններում, որտեղ սրահի պատերի երկայնքով նստարանները օգտագործվել են որպես հարթակներ, որոնք միանում էին անկյունին, մինչդեռ հատակով անցնող խաղացողները կարող էին բռնվել փիսիկի կողմից։

## Ծանոթագրություն


Կատեգորիա:Երեկույթի խաղեր
Կատեգորիա:Խաղեր
Կատեգորիա:Մանկական խաղեր
Ջյուջու

**Ջյուջու,** յորուբա հայտնի երաժշտության ոճ, աֆրիկյան ավանդական յորուբա հարվածային գործիքների  հանրաճանաչ երաժշտության ժանր, առաջացել է 1900-ական թվականներին՝ որպես յորուբա (թմբուկային երաժշտություն) և  կոչվում է նաև «արմավենու գինու երաժշտություն» ), որը կատարվում է զվարճանքի վայրերում՝ ժամանցի նպատակով։

## Պատմություն
Առաջին ջյուջու ձայնագրությունները 1920-30-ական թվականներին եղել են Օջոգ Դանիելի և Աբաբաբաբա Բաբատունդե Քինգի, ով  հայտնի է Թունդ Քինգ, կողմից։ Ջյուջուն տարածված է Արևմտյան Աֆրիկայում, Հայիթիում, Կուբայում և Հարավային Ամերիկայի այլ երկրներում։ Ջյուջուի առաջատար և գերակշռող գործիքը Iya Ilu-ն է՝ խոսող թմբուկը։ Ջյուջուի որոշ երաժիշտներ՝ այդ թվում՝ Օջոգե Դանիելը, Իրևոլ Դենգեն և «կույր երաժիշտ» Կոկորոն շրջագայում էին, համերգներով հանդես գալիս տարբեր վայրերում։ 1950-ական թվականներին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո հայտնված կատարողներ՝ ինչպիսիք են Թունդ Նիթինգալը և Դաիորօ-ն Tunde Nightingale-ը և I.K. Dairo-ն,  մեծ ժողովրդականության արժանացան, ովքեր զգալիորեն ընդլայնեցին խմբի անդամների թիվը 4-ից հասցնելով 10-ի։ Սկսեցին օգտագործել էլեկտրկան կիթառը և ակորդեոնը։
Մոտավորապես 1960-ականների կեսերին Էբենեզեր Օբեյը և Քինգ Սանի Ադեն սկսեցին ելույթ ունենալ, նրանց միջև մրցակցությունը զարգացավ 1970-ականներին՝ ջյուջուի ինտենսիվ զարգացման ժամանակաշրջանում։
Այնուամենայնիվ, 1980-ականների կեսերին նկատվեց ջյուջուի ժողովրդականության անկում՝ հօգուտ ֆուջիի նոր ժանրի։
Թեև ջյուջու երաժշտությունը, ինչպես ապալան, սակարան, ֆուջին և վական ստեղծվել է մուսուլման յորուբայի կողմից, երաժշտությունն ինքնին մնում է աշխարհիկ։

## Ներկայացման վայր
Ջյուջու երաժշտությունը հիմնականում կատարվում է Նիգերիայի հարավ-արևմտյան շրջանի արտիստների կողմից, որտեղ յորուբաներն ամենաբազմաթիվ էթնիկ խումբն են։ Ներկայացման ժամանակ հանդիսատեսը սովորաբար թղթադրամ է լցնում տարրայի մեջ տալիս ջյուջու երաժիշտներին։ **Աֆրո-ջյուջուն** նիգերական հանրաճանաչ երաժշտության ոճ է՝ ջյուջու երաժշտության և աֆրոբիթի խառնուրդ։ Նրա ամենահայտնի ներկայացուցիչը Շինա Փիթերսն էր, ով այնքան հայտնի էր, որ մամուլը ֆենոմենը անվանեց «Շինամանիա»։ Աֆրո-ջյուջու-ի ժողովրդականության գագաթնակետը եկավ 1990-ականների սկզբին։
Երաժշտության հետազոտող Քրիստֆեր Ալան Ուոթերմանը նշումէ է, որ ջյուջու երաժշտության կատարման կենտրոններից մեկը գտնվում է Իբադանում
։ 
Երաժշտությունը հնչում է, հյուրանոցներում, բարերում, գիշերային ակումբներում, àríyá կոչվող տոնակատարությունների ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*King Sunny Ade interview by Jason Gross from Perfect Sound Forever site (June 1998)
*"Sparkling Prince of Juju Music Called Ludare", *[[Thisday]]*, October 2016

Կատեգորիա:Աֆրիկայի երաժշտություն
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Կատեգորիա:Նիգերիայի երաժշտություն
Կատեգորիա:Նիգերիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Փոփ երաժշտական ժանրեր
Մոնգանե Վալլի Սերոտե

**Մոնգանե Վալլի Սերոտե** կամ **Մոնգանե Ուոլլի Սերոտե** (), հարավաֆրիկացի բանաստեղծ և արձակագիր, քաղաքական ակտիվիստ, խորհրդարանի անդամ։

## Կենսագրություն
Մոնգանե Վալլի Սերոտեն ծնվել է Սոֆիյատուանեում, այժմյան Յոհաննեսբուրգ արվարձանում։ Հաճախել է Լեսոթոյի և Սուոեթոյի դպրոցներ։ Բարձր դասարաններում  սկսել է մասնակցել  Black Consciousness Movement-ին, անդամակցել է Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսին։ Կապված է եղել Սոուետո պոետիկ խմբին, որը գրականության մեջ մարմնավորում էր Հարավային Աֆրիկայի սևամորթ բնակչության ձայնը։ 1969 թվականին նա ձերբակալվել է ահաբեկչության մասին օրենքով և ինը ամիս անցկացրել մենախցում։ Թողնելով դպրոցը աշխատել է որպես լրագրող։

1972 թվականին հրատարակել է «Yakhal’inkomo» («Տավարի մռնչյուն») բանաստեղծությունների իր առաջին ժողովածուն, որը 1973 թվականին  ստացել է Ingrid Jonker մրցանակ, որպես անգլերենով լավագույն դեբյուտ։

Սերոտեն 1974 թվականին ստացել է Ֆուլբրայթի կրթաթոշակ, իսկ  1979 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում ստացել է գեղեցիկ արվեստների մագիստրոսի աստիճան։ Այս շրջանի բանաստեղծություններում զգացվում է Հարլեմյան վերածննդի և «Նեգրիտյուդ» շարժման ազդեցությունը։

Ուսման ավարտից հետո կամավոր աքսորվել է Բոտսվանա, որտեղ մասնակցություն է ունեցել  «Medu Art Ensemble»-ի ստեղծմանը։ 1986 թվականից աշխատել է Լոնդոնում՝ Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի արվեստի և մշակույթի բաժնում։

1990 թվականին վերադարձել է Հարավային Աֆրիկա։ Շարունակել է աշխատել Աֆրիկայի ազգային կոնգրեսում՝ արվեստի և մշակույթի բաժնում, 1994 թվականին եղել է խորհրդարանի արվեստի և մշակույթի հանձնաժողովի նախագահ։

## Ստեղծագործություններ
### Բանաստեղծություններ

* «Yakhal’inkomo» («Տավարի մռնչյուն», 1972)
* «Tsetlo» (1974)
* «No Baby Must Weep» («Երեխաները չպետք է լաց լինեն», 1975)Плач и песнь свободы
* «Behold Mama, Flowers» («Մայրիկ, նայիր, սրանք ծաղիկներ են», 1978)
* «The Night Keeps Winking» («Գիշերը շարունակում է աչքով անել», 1982)
* «A Tough Tale» («Ծանր պատմություն», 1987)
* «Third World Express» («Երրորդ աշխարհի ճեպընթացը», 1992)
* «Come and Hope With Me» («Արի ինձ հետ երազելու», 1994)
* «Freedom Lament and Song» («Ազատության ողբն ու երգը», 1997)
* «History is the Home Address» («Իմ հասցեն պատմությունն է», 2004)

### Պատմվածքներ և վեպեր
* «To Every Birth Its Blood» («Բոլորը ծնվում են ցավի մեջ», 1981, рус. пер. 1987)
* «Gods of Our Time» («Մեր ժամանակի աստվածները», 1999)
* «Scatter the Ashes and Go» («Ցրիր մոխիրը և գնա», 2002)

### Էսսեներ
* «On the Horizon» («Հորիզոնում», 1990)

## Ծանոթագրութուններ

 

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գրողներ
Մայքլ Ռոսբաշ

**Մայքլ Մորրիս Ռոսբաշ** (), ամերիկացի գենետիկ և քրոնոկենսաբան։ Ռոսբաշը Բրանդեյսի համալսարանի պրոֆեսոր և հետազոտող է։ և Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտի քննիչ։ Ռոսբաշի հետազոտական խումբը 1984 թվականին կլոնավորեց Drosophila ցիկլի գենը  և 1990 թվականին ցիրկադային ժամացույցների համար առաջարկեց նմանակման բացասական հետադարձ կապի հանգույց։ 1998 թվականին, գենետիկայի միջոցով, նրանք հայտնաբերեցին Drosophil-ի ցիկլի գենը, ժամացույցի գենը և կրիպտոքրոմի ֆոտոռեցեպտորը, սկզբում բացահայտելով մուտանտի ֆենոտիպը, այնուհետև որոշելով մուտացիայի հիմքում ընկած գենետիկան։ 2003 թվականին Ռոսբաշը ընտրվել է ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։ 2017 թվականին, նա, Մայքլ Յանգի և Ջեֆրի Հոլի հետ միասին, արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակին՝ «ցիրկադային ռիթմը վերահսկող մոլեկուլային մեխանիզմների հայտնաբերման համար»։

## Կյանք
Մայքլ Ռոսբաշը ծնվել է Կանզաս Սիթիում, Միսսուրի։ Նրա ծնողները՝ Հիլդե և Ալֆրեդ Ռոսբաշները, հրեա փախստականներ էին, ովքեր նացիստական Գերմանիան լքեցին 1938 թվականին։ Նրա հայրը կանտոր էր, ով, հուդայականության մեջ, ժամերգություն է երգում։ Ռոսբաշի ընտանիքը տեղափոխվել է Բոստոն, երբ նա երկու տարեկան էր, և այդ ժամանակվանից նա Ռեդ Սոքսի մոլի երկրպագու է։

Ի սկզբանեմ Ռոսբաշը հետաքրքրված էր մաթեմատիկայով, սակայն Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (Կալտեխ) կենսաբանության բակալավրիատի դասընթացը և ամռանը Նորման Դեյվիդսոնի լաբորատորիայում աշխատելը, նրան ուղղորդեցին դեպի կենսաբանական հետազոտություններ։ Ռոսբաշն ավարտել է Կալտեխը 1965 թվականին՝ ստանալով քիմիայի բակալավրի կոչում, մեկ տարի անցկացրել է Փարիզի կենսաբանական ֆիզիկա-Chimique ինստիտուտում՝ Ֆուլբրայթի կրթաթոշակով, իսկ 1970 թվականին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում ստացել է կենսաֆիզիկայի դոկտորի աստիճան։ Երեք տարի Էդինբուրգի համալսարանում գենետիկայի ասպիրանտուրայում անցկացնելուց հետո, Ռոսբաշը 1974 թվականին աշխատանքի անցավ Բրանդեյսի համալսարանում։

Ռոսբաշն ամուսնացած է գիտնական Նադյա Աբովիչի հետ և ունի Պաուլա անունով խորթ դուստր և դուստր՝ Տանյա։

## Հետազոտություն
Ռոսբաշի հետազոտությունն ի սկզբանե կենտրոնացած էր մետաբոլիզմի և mRNA-ի մշակման վրա։ mRNA-ն ԴՆԹ-ի և սպիտակուցի միջև մոլեկուլային կապն է։ Բրանդեյս ժամանելուց հետո Ռոսբաշը համագործակցում էր գործընկերոջ՝ Ջեֆրի Հոլի։ հետ։

## Ծանոթագրություններ
Մետր–տոննա–վայրկյան միավորների համակարգ

**Միավորների մետր–տոննա–վայրկյան (ՄՏՎ) համակարգ**ը, հայտնագործվել է Ֆրանսիայում (այստեղից էլ ստացված միավորների անունները), և  դարձել  իրավական համակարգ 1919-1961 թվականներին։ Այն ընդունվել է Խորհրդային Միության կողմից 1933 թվականին և վավերացվել 1955 թվականին։ Այն միավորների համահունչ մետրիկ համակարգ էր, ինչպես  սանտիմետր-գրամ-վայրկյան համակարգը, բայց ավելի շատ միավորներով  օգտագործման համար։ Համակարգը համարվում էր պիտանի միայն լաբորատոր օգտագործման համար։

## Միավորներ
Միավորային համակարգի բազային միավորներն են.
* Երկարությունը՝ մետր,
* Զանգվածը՝ տոննա,
*: 1&nbsp;t = 103&nbsp;kg = 1&nbsp;Mg
* Ժամանակը՝ վայրկյան

Որոշ ընդհանուր ածանցյալ միավորներ.
* Ծավալը՝ խորանարդ մետր 
*: 1 m3 ≡ 1 ծավալ
* Ուժ՝ ստեն,
*: 1 sn = 1&nbsp;t⋅m/s2 = 103&nbsp;N = 1&nbsp;kN
* Էներգիա՝ ստեն-մետր = կիլոգրամ,
*: 1 sn⋅m = 1&nbsp;t⋅m2/s2 = 103&nbsp;Ջ = 1&nbsp;կՋ
* Հզորությունը՝ սթեն մետր վայրկյանում = կիլովատ,
*: 1&nbsp;sn⋅m/s = 1&nbsp;t⋅m2/s3 = 103&nbsp;վտ = 1&nbsp;kW
* Ճնշումը՝ պիեզ,
*: 1&nbsp;pz = 1&nbsp;t/m⋅s2 = 103&nbsp;Պասկալ = 1&nbsp;kPa = 1&nbsp;կբար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Կատեգորիա:Չափման միավորների համակարգեր
Բելֆեգորի պարզ թիվ

thumb|Բելֆեգորի սկզբնական նշանը, որը ներկայացված է հունարեն π տառով գլխիվայր:

**Բելֆեգորի պարզ թիվ**, պալինդրոմային (դյուրադարձուկ) պարզ թիվ՝ 10000000000000066600000000000001 (1030 + 666 × 1014 + 1), որը նույնն է կարդացվում և՛ հետ, և՛ առաջ և բաժանվում է միայն իր և մեկի վրա։ Այն հայտնաբերել է Հարվի Դուբները։ Բելֆեգոր անունը վերաբերում է դժոխքի յոթ իշխաններից մեկին, որը մեղադրվում էր մարդկանց օգնելու հնարամիտ գյուտերի և հայտնագործությունների մեջ։ «Բելֆեգորի պարզ թիվ» անունը հորինել է հեղինակ Քլիֆորդ Ա. Պիկովերը։ Թիվն ինքնին պարունակում է սնահավատ տարրեր, որոնցից էլ ստացել է անունը. Բելֆեգորի սրտում գտնվող 666 թիվը լայնորեն ասոցացվում է չարիքի հետ, որն օգտագործվում է սիմվոլիզմում՝ ներկայացնելու Ապոկալիպսիսի արարածներից մեկը կամ, ավելի հաճախ, սատանան։ Այս թիվը երկու կողմից շրջապատված է տասներեք զրոյով և ունի 31 նիշ երկարություն (տասներեք հակադարձ), ընդ որում տասներեքն ինքնին երկար ժամանակ արևմտյան մշակույթում սնահավատորեն համարվում է անհաջող թիվ։ 
Այս թիվը կարճ կկոչվի «մեկ նոնիլիոն, վաթսունվեց կվադրիլիոն, վեց հարյուր տրիլիոն մեկ»։ Երկար մասշտաբով այս թվի անունը կլինի «մեկ կվինտիլիոն, վաթսունվեց բիլիարդ, վեց հարյուր միլիարդ և մեկ»։

## Տես նաև
* Պարզ թիվ
* Դյուրադարձուկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Belphegor's Prime: 1000000000000066600000000000001 from Clifford Pickover
* Belphegors's Prime and the Belphegor's numbers sequence (A232449) at The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences

Կատեգորիա:Ամբողջ թվեր
Կատեգորիա:Դևեր
Կատեգորիա:Թվեր
Կատեգորիա:Մաթեմատիկա
Կատեգորիա:Պարզ թվեր
Կատեգորիա:Պարզ թվերի տեսություն
Կատեգորիա:Սնահավատություններ
Օլիմպիական կաղնիներ

աջից|մինի|351x351փքս|Թիլլի Ֆլեյշերն իր կաղնու հետ
**Օլիմպիական կաղնիներ,** կամ ոչ պաշտոնապես, **Հիտլերի կաղնիներ**, անգլիական կաղնիներ, որոնք 1936 թվականի Բեռլինի Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիրներին որպես պարգև հանձնված մեկամյա տնկիներից են։ Այս Օլիմպիական խաղերը համարվում էին «Ադոլֆ Հիտլերի խաղերը»։ Այն ժամանակ այս կաղնիներն անվանում էին «Օլիմպիական կաղնիներ»։ Նրանցից շատերը հայտնի չեն, և նույնիսկ չեն պահպանվել։ Ոչ բոլոր ծառերն է նվիրել անձամբ Հիտլերը։ Օրինակ՝ Լավլոքը նվիրել է դոկտոր Թեոդոր Լևալդը, իսկ Բորդմանի հաաքածուն հավաքել են նրա թիմի անդամները՝ 130 ոսկե մեդալ և այդքան էլ կաղնու տնկի։

## Գերմանիա
Ամենաշատ մեդալները նվաճած գերմանացի մարզիկներին ամենաշատ կաղնիներ էին նվիրել։ Շատերն ասում են, որ դրանք պետք է տնկված լինեին մարզադաշտի մոտ, բայց այդ մասին ոչ մի գրառում չի կատարվել և դժվար կլինի նույնականացնել մոտակայքում գտնվող բազմաթիվ կաղնիների հետ։

## Նոր Զելանդիա
* Ջեք Լավլոք կաղնին գտնվում է Թիմարուի տղաների ավագ դպրոցում։

## Հարավային Կորեա
* Սոն Կի Չունգի կաղնին գտնվում է նրա հուշահամալիրում, Մալի-Դոնգ, Սեուլ։

## Շվեդիա
* Իվար Յոհանսոնի ծառը գտնվում է Վոլկպարկենում, Նորչեպինգ։ Սկզբում ծառը տնկվել է Յոհանսոնի մասնավոր այգում, սակայն 1960 թվականին այն նվիրաբերվել է Նորչեպինգ քաղաքին։

մինի|Իվար Յոհանսոնի օլիմպիական կաղնին Շվեդիայի Նորչյոպինգ քաղաքում

## Միացյալ Թագավորություն
* Բեդֆորդի դպրոցի տարածքում տնկվել է Ջեք Բերեսֆորդին նվիրած երիտասարդ կաղնին։ Այն հեռացվել է շատ տարիներ անց, երբ շինարարական աշխատանքներ էին իրականացվում։ Փայտը օգտագործվել է թիավարման ակումբի համար ներկայացման վահաններ պատրաստելու համար։
* Հարոլդ Ուիթլոկի տնկին նվիրաբերվել է Հենդոն դպրոցին և հեռացվել սնկային հիվանդության պատճառով 2007 թվականի հուլիսին։
* Քրիստոֆեր Բորդմանի կաղնին տնկվել է Նորֆոլկ նահանգի Հաու Հիլլ քաղաքում, բայց ի վերջո չորացել Է։ 2017 թվականին կոճղի փորագրվեցին վրա առագաստանավ և օլիմպիական օղակները։

## ԱՄՆ
** Ջեսի Օուենսը նվաճել է չորս ոսկե մեդալ, ուստի նա ուներ չորս ծառ։
* Մեկ ծառ տնկվել է Օհայո նահանգի Քլիվլենդ քաղաքի Ջեյմս Ռոդսի ավագ դպրոցի բակում։
* Մյուսը տնկվել է Օհայոյի պետական համալսարանում։
* 2022 թվականի դրությամբ Կոռնելիուս Ջոնսոնի կաղնին դեռ կանգնած էր Լոս Անջելեսի Կորեական թաղամասում գտնվող նրա մանկության տան բակում։
* Ջոն Վուդրուֆը (Կոնելսվիլ, Փենսիլվանիա) առաջին աֆրոամերիկացին էր, ով նվաճեց 1936 թվականի Օլիմպիական խաղերի ոսկին։ Նա իր կաղնին տուն բերեց Քոնելսվիլ և տնկեց Քոնելսվիլ քաղաքի ավագ դպրոցի մարզադաշտի (Քեմփբել Ֆիլդ) հյուսիս-արևմտյան անկյունում, որտեղ նա դեռ կանգնած էր 2022 թվականի դրությամբ։

մինի|Վուդրուֆի օլիմպիական կաղնին Քոնելսվիլում, Փենսիլվանիա

## Տես նաև
* Անտառային սվաստիկաներ, Գերմանիա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* Film of Jack Lovelock's race and presentation with the Lovelock Oak

Կատեգորիա:Հայտնի ծառեր
Կատեգորիա:Սպորտի մրցանակներ և պարգևներ
Պոմպ

**Պոմպ**, 
# հիդրավլիկական մեքենա, ապարատ կամ սարք, հիմնականում ծառայում է կաթիլային հեղուկի ճնշումային տեղափոխման համար։ Հեղուկի ոչ ճնշումային տեղափոխման համար ծառայող սարքերը սովորաբար պոմպ չեն անվանում և դասում են ջրամբարձիչ մեքենաների շարքը։ Պոմպի հիմնական պարամետրերն են. միավոր ժամանակում տեղափոխվող ջրի քանակը, զարգացվող ճնշումը, օգտագործվող հզորությունը և օ․գ․գ–ն։ Պայմանականորեն պոմպերը կարելի է բաժանել երկու խմբի, պոմպեր–մեքենաներ (աշխատեցվում են շարժիչներով) և պոմպեր–ապարատներ (գործում են էներգիայի այլ աղբյուրների հաշվին և չունեն շարժվող աշխատանքային մարմիններ)։ Պոմպ-մեքենաները լինում են թիակավոր (կենտրոնախույս, առանցքային, մրրկային), մխոցավոր, ռոտորային (շաղափային, թիթեղնավոր, պտուտակային ևն)։ Պոմպերի առավել տարածված տեսակը՝ կենտրոնախույս պոմպերը (t^\circ >60^\circ C) ջրի, մածուցիկ և ագրեսիվ հեղուկների մատուցման համար։ Դրանց աշխատանքի հիմքում ընկած է պտտվող աշխատանքային անվից թիակների միջև գտնվող հեղուկի մասնիկներին կինետիկ էներգիայի հաղորդումը, որի շնորհիվ առաջացող կենտրոնախույս ուժի ազդեցությամբ մատուցվող միջավայրի մասնիկները տեղափոխվում են աշխատանքային անվից դեպի պոմպի իրանը, իսկ դրանց տեղը օդի ճնշման հետևանքով գրավում են նոր մասնիկներ։ Այդպիսով ապահովվում է պոմպի անընդհատ աշխատանքը։ Մրրկային և առանցքային պոմպերի գործողության սկզբունքը նույնն է, ինչ կենտրոնախույս պոմպինը։ Մխոցավոր պոմպերի (նկ․ 2) աշխատանքը հիմնված է միմյանց հաջորդող ներծծման և մղման պրոցեսների վրա, որոնք տեղի են ունենում պոմպի գլանում՝ աշխատանքային մարմնի շարժման շնորհիվ։ Ռոտորային պոմպերը հիմնականում կիրառվում են հեղուկի փոքր մատուցումների համար։ Ըստ աշխատանքային մարմինների կառուցվածքային առանձնահատկությունների տարբերում են ատամնավոր, պտուտակավոր, մղափականավոր և այլ ռոտորային պոմպեր։Պոմպ–ապարատների խմբին պատկանող շիթային պոմպերը բազմազան են և ունեն կիրառման լայն ոլորտ։ Այդ պոմպերում մղվող հեղուկի էներգիան մեծանում է ի հաշիվ մեկ այլ աշխատանքային միջավայրի էներգիայի։Պոմպերը կիրառվում են ոռոգման, ջրամատակարարման, հրշեջ, ջեռուցման համակարգերում, ՋԷԿ–երում և ԱԷԿ–երում, մեքենաշինության, շինարարության և այլ բնագավառներում։ 
# Փակ ծավալից գազերի դուրս մղման հարմարանք (տես Վակուումային պոմպ)։

## Գրականություն
* Թոքմաջյան Վ․ Հ․, Տոռզյան Ռ․ Ե․, Հիդրավլիկական մեքենաներ և հիդրոհաղորդակներ, Ե․, 1976
* Степанов А․ И․, Центробежные и осевые насосы, пер․ с англ․, 2 изд․, М․, 1960
* Ломакин А․ А․, Центробежные и осевые насосы, 2 изд․, перераб․ и доп․, М․–Л․, 1966
Արաբելլա Դորման

**Արաբելլա Դորման** (, ), բրիտանացի ռազմական նկարիչ և դիմանկարիչ։ 2014 թվականին նա ընտրվել է որպես BBC-ի 100 կանանցից մեկը։

## Կյանք
Դորմանը ծնվել է Լոնդոնում 1975 թվականին։ Սովորել է Լոնդոնի Բայամ շոուի արվեստի դպրոցում և Էդինբուրգի համալսարանում։ Ամուսնացել է ռեժիսոր Դոմինիկ Էլիոտի հետ։

2006 թվականին Դորմանը դարձել է առաջին բրիտանացի ռազմական նկարչուհին, որը գեներալ-լեյտենանտ Ռիչարդ Շիրեֆի հրավերով մեկնել է Իրաքի առաջնագիծ։ Ռիչարդ Շիրրեֆը գնել է նրա աշխատանքներից մեկը։ Իրաքում նա նախ ուղեկցել է *Royal Green Jackets*-ին Բասրայի պալատում, ապա մեկնել Իրանի սահմանից ոչ հեռու գտնվող անապատ։ 2009-2014 թվականներին նա ուղեկցել է բրիտանական զորքերին Աֆղանստանում։ 2009 թվականին ընդգրկվել է Գիլմենդի Սանգին քաղաքում գտնվող 2-րդ հրաձգային գնդում, չնայած նրան չի թուլատրվել զինվորներին ուղեկցել պարեկային ծառայության մեջ, 2010 թվականին ճամփորդել է Աֆղանստանով՝ հաստատվելով Քաբուլում։

2015 և 2016 թվականներին Դորմանը փախստականների հետ աշխատել է Լեսբոսում, Կալեում և Դյունկերկում։ 2015 թվականի դեկտեմբերին ստեղծել է գեղարվեստական ինստալյացիա՝ կախելով նավը, որն օգտագործվում էր փախստականներին Միջերկրական ծովով տեղափոխելու համար, Փիքադիլի փողոցում գտնվող Սուրբ Ջեյմս եկեղեցու տանիքից։ Այս ինստալյացիան՝ «Թռիչքը», ցուցադրվում էր մինչև 2016 թվականի փետրվարը և փախստականների փախուստը կապում էր եկեղեցիների տանիքներից նավակներ կախելու հին ավանդույթի հետ։

Դորմանը ցուցադրվել է այնպիսի վայրերում, ինչպիսիք են Կայսերական ռազմական թանգարանը, Ֆրոստի և Ռիդի պատկերասրահը և *La Galleria Pall Mall-ն*։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարչուհիներ
Ջես Նիկի Փեբռուարի

**Ջես Նիկի Փեբռուարի** (;), հարավաֆրիկյան շախմատիստուհի, կանանց միջազգային վարպետ (2016)։

## Կենսագրություն
Երեք տարի անընդմեջ հաղթել է Հարավային Աֆրիկայի շախմատի պատանեկան առաջնությունում Մ18 և Մ20 տարիքային խմբերում։

2016 թվականին նա հաղթել է աֆրիկյան գոտու 4.3 գոտիական մրցաշարում։ 2017 թվականին Օրանում նա նվաճել է բրոնզե մեդալ Աֆրիկայի կանանց շախմատի անհատական ​​առաջնությունում։ 2017 թվականին նա հաղթել է Հարավային Աֆրիկայի կանանց շախմատի առաջնությունը։ 2018 թվականին նա երկրորդն էր Աֆրիկյան գոտու 4.3 գոտիական մրցաշարում և իրավունք ստացավ հանդես գալ շախմատի կանանց աշխարհի առաջնությունում։ 2018 թվականին Խանտի Մանսիյսկում ընթացող շախմատի կանանց աշխարհի առաջնությունում նա առաջին փուլում պարտվեց Եկատերինա Լագնոյին։ 2021 թվականի նոյեմբերին Ռիգայում նա գրավեց 50-րդ տեղը ՇՄՖ-ի կանանց մեծ շվեյցարական մրցաշարում։

Ներկայացրել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը երկու շախմատային օլիմպիադաներում (2016-2018 թվականներ)։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ
 
 
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Ներարկիչ (պոմպ)

**Ներարկիչ**, շիթային պոմպ, նախատեսված է գազերը և շոգին սեղմելու, ինչպես նաև հեղուկը զանազան ապարատների և ռեզերվուարների մեջ մղելու համար։ Խմելու ջրի մատուցման ներարկիչի գործողությունը հիմնված է շոգու շիթի կինետիկ էներգիան ջրի ճնշման էներգիայի փոխակերպելու վրա։ Կիրառվում է փոքր ստացիոնար և փոխադրովի կաթսայակայանքներում։ Փոքր արտադրողականության և խմելու ջրի բարձր ջերմաստիճանի (40°C–ից ավելի) դեպքում օգտագործման անհնարինության պատճառով ներարկիչը չի կարող կիրառվել միջին հզորության կաթսաների սնման համար։ Գազերի, շոգու կամ հեղուկների արտածծման համար նախատեսված ներարկիչը անվանում են արտարկիչ։ 

Կատեգորիա:Հիդրավլիկա
Կատեգորիա:Պոմպեր
Կատեգորիա:Ջերմատեխնիկա
Ֆարահ Մոհամեդ

**Ֆարահ Մոհամեդ** (, ), կանադացի կանանց իրավունքների ակտիվիստ, խոսնակ և բիզնեսի առաջնորդ, որը հիմնադրել է «G(irls) 20»-ը՝ ամենամյա միջոցառում, որը միավորում է կանանց ամբողջ աշխարհից։ Նա նախկինում զբաղեցրել է Մալալա հիմնադրամի (որը շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է և պաշտպանում է աղջիկների կրթությունը) գործադիր տնօրենի պաշտոնը։ Նա գրեթե տասը տարի աշխատել է կանադացի քաղաքական գործիչների հետ Խորհրդարանական բլրի վրա։

Ֆարահը ստացել է Եղիսաբեթ II թագուհու կյանքի նվաճումների մեդալը և եղել է Կանադայի ներգաղթյալների 2014 թվականի լավագույն 25 կանադացի ներգաղթյալների մրցանակի դափնեկիրներից մեկը, որը շնորհել է «Canadian Immigrant» ամսագիրը։ Նա 2014 թվականին նաև ճանաչվել է BBC-ի 100 կանանցից մեկը։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ֆարահը ծնվել է 1970 թվականին Ուգանդայում։ Նրա ծնողները 1972 թվականին Ուգանդայից հնդկացիներին վտարելուց հետո ապաստան են գտել Կանադայում և բնակություն հաստատել Օնտարիոյի Սենտ Քեթրինզ քաղաքում։ 

Ֆարահը արվեստների բակալավրի կոչում է ստացել Քուինսի համալսարանից և արվեստի մագիստրոսի կոչում և իրավունքի պատվավոր դոկտորի կոչում՝ Արևմտյան Օնտարիոյի համալսարանից։

## G(irls)20
2010 թվականին նա հիմնել է «G(irls)20» ամենամյա միջոցառումը, որը նվիրված է G20-ի յուրաքանչյուր երկրի կանանց հզորացմանը։ Ամեն տարի «G20»-ի գագաթնաժողովից առաջ «G(irls)20»-ը մեկ շաբաթով համախմբում է կանանց առաջնորդների վերապատրաստման և քարոզչության համար։ Ֆարահն եղել է «G(irls)20»-ի գործադիր տնօրենը 5 տարի՝ նախքան «Malala Fund»-ի գործադիր տնօրեն դառնալը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Ուգանդացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ուգանդացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
AEK արենա

**Գեորգիոս Կարապատակիսի անվան AEK արենա** (  ), ֆուտբոլային մարզադաշտ Կիպրոսի Լառնակա քաղաքում։ Հանդիսանում է *ԱԵԿ Լառնակա* թիմի  գլխավոր մարզադաշտը։  2021 թվականից այն ընդունում է նաև Կիպրոսի ազգային հավաքականի տնային խաղերը։ Շահագործման է հանձնվել 2016 թվականին,  ունի 8058 նստատեղ։

## Անվանում
Մարզադաշտի պաշտոնական անվանումն է «AEK Arena – George Karapatakis»: Այդպես է կոչվել ի պատիվ AEK մարզական ակումբի  նախագահ Անդրոս Կարապատակիսի հոր։

## Պատմություն
AEK արենան կառուցվել է GSZ Stadium ընկերությանը պատկանող հողատարածքում։ AEK ակումբն ու GSZ-ն պայմանավորվել են այդ տարածքում մարզադաշտ կառուցել։ Մարզադաշտը պատկանում է Լառնակայի AEK-ին և կառուցվել է նրա միջոցներով։ Շինարարության պատասխանատվությունը վերապահվել է Balltown Holdings (Public) Ltd ընկերությանը, որը հատուկ այդ նպատակով հիմնադրվել է AEK-ի կողմից։

Մարզադաշտի կառուցումը նախատեսվում էր իրականացնել երկու փուլով։ Առաջին փուլը սկսվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ Նախատեսված 4 տրիբունաներից սկզբում կառուցվելու էր 3-ը։ Նախագծի իրականացման ընթացքում մանդատ է տրվել կառուցելու նաև չորրորդը։

Մարզադաշտի ոչ պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Կիպրոսի առաջին դիվիզիոնի 2016-17 մրցաշրջանի 7-րդ տուրի AEK - Արիս խաղով։ Այդ հանդիպումն ավարտվեց  AEK-ի հաղթանակով, 4-0 հաշվով։ Ընդ որում՝ AEK արենայում առաջին գոլը խփեց Խորխե Լարենան։ Նորակառույց մարզադաշտի բացման պաշտոնական արարողությունը տեղի է ունեցել 2016 թվականի նոյեմբերի 27-ին։

Եվրոպական մրցաշարի առաջին խաղը կայացել է 2017 թվականի հունիսի 29-ին, երբ Եվրոպա լիգայի 2017-18 մրցաշրջանի որակավորման փուլի առաջին տուրում տանտերերը մրցել են Ջիբրալթարի Lincoln Red Imps ֆուտբոլային ակումբի հետ և հաղթանակ տարել 5-0 հաշվով։

## Ֆինանսավորում
Մարզադաշտի կառուցման վրա ծախսվել է՝

1) 7 միլիոն եվրո՝ առաջին փուլի համար

2) 3 միլիոն եվրո՝ երկրորդ փուլի համար

## Դասակարգում
2022 թվականի սեպտեմբերից AEK արենան դասվում է ՈՒԵՖԱ-ի 4-րդ կատեգորիայի մարզադաշտերի շարքին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  2016-08-09
Կատեգորիա:2016 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:2010-ականների ճարտարապետություն
Դոմնա Միխայիլիդու

**Դոմնա Միխայիլիդու** (, ), հույն տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ, որը ներկայումս ծառայում է որպես Հունաստանի Աշխատանքի և սոցիալական ապահովության նախարար Կիրիակոս Միցոտակիսի երկրորդ կաբինետում։

## Կենսագրություն
Միխայիլիդուն ակադեմիական տնտեսագետ է, որն աշխատում է տնտեսական զարգացման, ֆինանսական ճգնաժամերի և հանրային ֆինանսների վրա։ Նա նախկինում եղել է «Նոր դեմոկրատիայի» առաջնորդ Կիրիակոս Միցոտակիսի խորհրդականը կառուցվածքային բարեփոխումների, մակրոտնտեսական աճի և ֆինանսական շուկաների հետ կապված հարցերի շուրջ։

2014 թվականից Միխայիլիդուն նաև դասախոս է Քեմբրիջի համալսարանի Զարգացման ուսումնասիրությունների կենտրոնում, որտեղ դասավանդում է ֆինանսների և զարգացման, մասնավոր և պետական պարտքի և պետական կարգավորման հետ կապված թեմաներ։ Նա աշխատել է ՏՀԶԿ-ում Փարիզում և Աթենքում՝ որպես տնտեսագետ և մրցակցության փորձագետ։ Միխայիլիդուն նաև դասավանդել է Դատավորների բիզնես դպրոցում, Քեմբրիջի համալսարանում և Լոնդոնի Համալսարանական քոլեջի հանրային քաղաքականության դպրոցում։] Նա խորհրդատվություն է տվել կառավարական և ոչ կառավարական հաստատություններին, ինչպիսիք են *UNDP*-ն, *FAO*-ն, Բրիտանական խորհուրդը, Իրանի առողջապահության նախարարությունը և այլն։

Նրա գիրքը՝ *The Inexorable Evolution of Financialisation: Financial Crises in Emerging Markets* («Ֆինանսականացման անխուսափելի էվոլյուցիան. ֆինանսական ճգնաժամերը զարգացող շուկաներում»), հրատարակվել է *Palgrave MacMillan*-ի կողմից 2016 թվականին Նրա աշխատանքները հայտնվել են նաև ակադեմիական ամսագրերում, ինստիտուցիոնալ զեկույցներում և հանրաճանաչ մամուլում։ Նա ստացել է Քեմբրիջի համալսարանի ֆինանսների և տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում։

## Մամուլ
*Domna Michailidou and Jonathan Kennedy (2017), *When Populism can Kill* Project Syndicate[6]
*Jonathan Kennedy and Domna Michailidou (2016), *Rethinking Humanitarian Aid in Civil Wars* Project Syndicate[7]
*Jonathan Kennedy and Domna Michailidou (2016), "The politics of polio eradication," Project Syndicate[8] [թարգմանվել է 7 լեզվով և հրատարակվել տարբեր պարբերականներում, ինչպես օրինակ՝ *El Pais* (Իսպանիա), *L'Orient le Jour* (Լիբանան), *Gulf Times* (Քաթար), *Al Shabiba* (Օման), *Al Bayan and Khaleej Times* (ԱՄԷ), *Arab News* (Սաուդյան Արաբիա), *Le Quotidien d'Oran* (Ալժիր), *The Reporter* (Եթովպիա), *Mareeg* (Սոմալի), *Outlook Afghanistan* (Աֆղանստան), *Postimees* (Էստոնիա), *Financial Mirror* (Կիպրոս), *Khmer Times* (Կամբոջա), *AZERNEWS* (Ադրբեջան), *Expreso* (Էկվադոր)]

## Արտաքին հղումներ
*Domna Michailidou / Δόμνα Μιχαηλίδου *youtube*
*facebook.com/MichailidouDomna *facebook*
*Domna Michailidou / Δόμνα Μιχαηλίδου *instagram*

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Հունաստանի նախարարներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հույն կին տնտեսագետներ
Հնդկաստանի քաղաքներ

Այստեղ ներկայացված է **Հնդկաստանի քաղաքների** ցանկը։

Հաճախ Հնդկաստանի քաղաքները բաժանվում են մի քանի մունիցիպալիտետների, ինչը հանգեցնում է նրան, որ քաղաքը աշխարհագրորեն կարող է տեղակայվել մեկ այլ քաղաքի սահմաններում: Հնդկաստանի խոշորագույն քաղաքների ցանկը հիմնված է 2011 թվականի մարդահամարի վրա, որն անցկացրել է Հնդկաստանի ներքին գործերի նախարարությանը կից Հնդկաստանի գլխավոր ռեգիստրը և մարդահամարի հանձնակատարը:

## Ցանկ
Ցանկը ներառում է քաղաքներ, այլ ոչ թե քաղաքային ագլոմերացիաներ:

Սահմանումներ՝
* Ցուցակը հիմնված է համապատասխան համայնքների սահմաններում գտնվող բնակչության թվաքանակի վրա, այլ ոչ թե իրական քաղաքային տարածքի վրա։
* 1 լաք (ավելի քան 100000) բնակչություն ունեցող քաղաքները դասվում են որպես **I դասի քաղաքներ**։
* 1 միլիոն և ավելի բնակչություն ունեցող 46 քաղաքներ պատկանում են **Million Plus UA** կատեգորիային:
* 10 միլիոն և ավելի բնակչությամբ 3 քաղաքային տարածքներ հայտնի են որպես Mega Cities՝ Մեծ Մումբայ (*Greater Mumbai UA*; 18.4 միլիոն), Դելի (*Delhi UA*; 16,3 միլիոն) և Կալկաթա (*Kolkata UA*; 14,1 միլիոն):

## Տես նաև
* Աշխարհի քաղաքների ցանկը
* Միլիոնավոր ավել ագլոմերացիաներ Հնդկաստանում
* Հնդկաստանի տարածաշրջանային ագլոմերացիաների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ
* Список городов Индии с населением менее 100 000 по алфавиту (англ.)
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքների ցանկեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հնդկաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ցանկեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի աշխարհագրություն
Բանդար Գանավե

**Բանդար Գանավե** (), նավահանգստային քաղաք Իրանի հարավում, Բուշեհր օսթանում։ Հանդիսանում է Գանավե շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Քաղաքը գտնվում է Բուշեհր օսթանի հյուսիսային մասում, վարչական կենտրոն Բուշեհրից մոտ 70 կմ հյուսիս-արևմուտք` Պարսից ծոցի ափին։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 73 472 մարդ, որոնք կազմում էին 19 977 տնտեսություն։
Բանդար Գանավեն Բուշեհր օսթանի բնակչությամբ երրորդ ամենախոշոր քաղաքն է Բուշեհրից և Բորազջանից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուշեհրի նահանգ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կճավավանք

**Կճավավանք**, 1703 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի Արևմտյան Հայաստանի Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակի Կճավ գյուղում։ Վանքը ներկայումսը ամբողջությամբ ավերված է։ 

## Պատմություն
Մինչև 1970-ական թվականների սկզբները վանքը երբևէ չէր լուսանկարվել։ Հայ ճարտարապետ Արմեն Հախնազարյանը և ֆրանսիացի բժիշկ և արվեստաբան Ժան-Միշել Թիերին միմյանցից անկախ և ժամանակային փոքր տարբերությամբ կարողացել են նշյալ տարիներին այցելել հնավայր, լուսանկարել և չափագրել։

2008 թվականին փոքր խմբով Կճավավանք է այցելել հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը։ Նրանք այնտեղ գտել են միայն վանքին կից մենավոր ծառը, իսկ վանքը հիմնահատակ քանդված է եղել։

Արմեն Հախնազարյանի 1974 թվականին վավերացրած շինարարական արձանագրության համաձայն՝ Կճավավանքը կառուցվել է 1703 թվականին։

## Տես նաև

* Կճավ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ավերված եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանի նահանգ
Ճշմարտությունը կազատի ձեզ

«**Կճանաչեք ճշմարտությունը, և ճշմարտությունը կազատի ձեզ**» (Լատիներեն՝ ***Vēritās līberābit vōs*** կամ ***Vēritās vōs līberābit*** , հունարեն՝ **ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς**), հատված Հովհաննեսի ավետարանի ութերորդ գլխի 32-րդ հատվածից («Այդժամ Հիսուսն իրեն հավատացած հրեաներին ասաց. «Եթե դուք հավատարիմ մնաք իմ խոսքին, իմ ճշմարիտ աշակերտները կլինեք։ Կճանաչեք ճշմարտությունը, և ճշմարտությունը կազատի ձեզ»)։

## Օգտագործում
### Բարձր կրթության մեջ
Բազմաթի համալսարաններ, քոլեջներ և դպրոցներ օգտագործում են արտահայտությունը որպես կարգախոս, այդ թվում՝ Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ (կիսապաշտոնական), Ջոնս Հոփքինսի համալսարան, Յոնսեի համալսարան, Քենթերբերի Քրիստոս եկեղեցու համալսարան, Ադելֆի համալսարան, Պորտլենդի համալսարան, Այդահոյի պետական համալսարան, Օտտավայի համալսարան, Հյուսիսային Կարոլինայի Սուրբ Օգոստինոսի համալսարան, Հարավային մեթոդիստական համալսարան, Թենեսիի համալսարան, Լաֆայետ քոլեջ, Թրիսուրի Սուրբ Թոմաս քոլեջ, Մար Իվանիոս քոլեջ, Անդրայի քրիստոնեական քոլեջ, Ուրուգվայի կաթոլիկ համալսարան, Կորդոբայի կաթոլիկ համալսարան, Սան Մարտին դե Պորեսի համալսարան և Դոշիշայի համալսարան։

Աստվածաշնչի «Կճանաչեք ճշմարտությունը, և ճշմարտությունը կազատի ձեզ» հատվածը փորագրված է Օսթինում Տեխասի համալսարանի հիմնական շենքի և Այովա նահանգի համալսարանի Փարկս գրադրանի վրա։

Արտահայտության լատիներեն տարբերակը Հարավային մեթոդիստական համալսարանի պաշտոնական կարգախոսն է։

Արտահայտության հունարեն տարբերակը Լենուար-Ռայն համալսարան համալսարանի պաշտոնական կարգախոսն է։

Արտահայտության գերմաներեն թարգմանությունը (*Die Wahrheit wird euch frei machen*) Ֆրայբուրգի համալսարանի պաշտոնական կարգախոսն է։

### Քաղաքականություն
Հովհաննես 8:32-ի անգլերեն թարգմանությունը (Ջեյմս թագավորի տարբերակ) փորագրված է ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական վարչության սկզբնական գլխավոր գրասենյակի վրա։

Դոմինիկյան Հանրապետության զինանշանը պարունակում է Աստվածաշունչ, որի վրա գրված է Հովհաննես 8:31-32 հատվածը։

Բրազիլիայի նախկին նախագահ Ժաիր Բոլսոնարուն հաճախ օգտագործում է արտահայտությունը, որը իր 2018 թվականի նախագահական ընտրությունների կարգախոսն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 

Կատեգորիա:Ավետարան
Կատեգորիա:Ավետարան ըստ Հովհաննեսի
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճշմարտություն
Անգելինա Բաբաջանյան

**Անգելինա Բաբաջանյան** (մայիսի 10, 1979, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մոդել և դերասանուհի.

## Կենսագրություն
Անգելինան ծնվել է հայ ընտանիքում, Թբիլիսիում, որտեղ և անցկացրել է իր մանկությունն ու պատանեկությունը։

Նա հաղթել է «Միսս Հայաստան» մրցույթում 18 տարեկանում, իսկ մեկ տարի անց՝ 1998 թվականին, հաղթել է «Միսս Անդրկովկաս» մրցույթում՝ զբաղեցնելով առաջին տեղը։

Մասնակցել է «Միսս Եվրոպա» մրցույթին։

2001 թվականին ավարտել է Երևանում գտնվող Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիան։

## Ֆիլմագրություն
* 1998 — Երևան բլյուզ — Րիտա
* 2001 — Խենթ հրեշտակը —Գաբրիելի բարեկամուհի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Անգելինա Բաբաջանյան. «Չորրորդ երեխայի մասին մտածում եմ, բայց...»
  
Կատեգորիա:1979 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Մայիսի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ մոդելներ
Ֆիրուզաբադ

**Ֆիրուզաբադ** (), քաղաք Իրանի հարավում, Ֆարս օսթանում։ Հանդիսանում է համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Գտնվում է Ֆարս օսթանի արևմտյան մասում` վարչական կենտրոն Շիրազից մոտ 77 կմ հարավ։ 

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 65 417 մարդ, որոնք կազմում էին 20 184 տնտեսություն։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ֆարսի նահանգ
Կանանց իրավունքների հունական լիգա

**Կանանց իրավունքների հունական լիգա** (), հունական ֆեմինիստական կազմակերպություն, որը հիմնադրվել է 1920 թվականին Աթենքում՝ խթանելու կանանց քաղաքական իրավունքները, ներառյալ ընտրական իրավունքը։ Կանանց միջազգային դաշինքին կից կազմակերպությունը շարունակում է գործել մինչ այսօր։

## Նախապատմություն
Կանանց աջակցության մի շարք նախաձեռնություններ են ձեռնարկվել 1828 թվականին Հունաստանի անկախացումից ի վեր՝ հատկապես կրթության ոլորտում։ 1872 թվականին Կալիոպի Քեհաջիան (1839-1905) հիմնել է Կանանց կրթության խթանման միությունը։ Պարրեն Կալլիրոին (1861-1940) հիմնադրել է Կանանց ազատագրման միությունը 1894 թվականին և Հույն կանանց միությունը 1896 թվականին, թեև երկուսն էլ խուսափել են կանանց ընտրական իրավունքի վիճահարույց գործին ուղղված կոչերից։ 1911 թվականին հիմնադրվել է Հույն կանանց ազգային խորհուրդը, կանանց և երեխաների մոտ հիսուն բարեգործական ասոցիացիաների հովանավոր կազմակերպություն։ Միայն 1920 թվականին Ավրա Թեոդորոպուլուն հիմնել է Կանանց իրավունքների Հունաստանի լիգան՝ մասնավորապես պահանջելով առաջընթաց քաղաքական իրավունքների և ընտրական իրավունքի հարցում։

## Պատմություն
Լիգան հատկապես ակտիվ է եղել 1920-ականներին, 1930-ականներին և 1950-ականներին՝ հաջողությամբ վերացնելով խտրական օրենքները և առաջընթաց գրանցելով ընտանեկան իրավունքում։

«*Կանանց պայքար»* ֆեմինիստական ամսագիրը հրատարակվում է կազմակերպության կողմից 1923 թվականից, այն տարվանից, երբ այն անդամակցել է Կանանց միջազգային դաշինքին։

1982 թվականին հիմնադրել է Կանանց հիմնախնդիրների փաստաթղթավորման և ուսումնասիրության կենտրոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լիգայի կայքը (հունարեն)

Կատեգորիա:1920 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Իրավապաշտպան կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Կանանց կրթություն
Կատեգորիա:Հունաստանի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմը Հունաստանում
Անիլա Դենաժ

**Անիլա Դենաժ** (), ալբանացի քաղաքական գործիչ, 2019 թվականի հունվարից մինչև 2021 թվականի սեպտեմբերը եղել է ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարը։

## Կենսագրություն
Դենաժը ծնվել է Տիրանայում և 1995 թվականին ավարտել է Տիրանայի համալսարանը՝ ստանալով ֆինանսական և բանկային մենեջմենթի որակավորում։

Դենաժը աշխատել է Էլ Սալվադորում, Բոլիվիայում, Էկվադորում, Ռումինիայում և Մոզամբիկում գտնվող ProCredit Banks-ում։ 2013 թվականի հոկտեմբերին դարձել է Ալբանիայի ֆինանսների նախարարության գլխավոր տնօրենը։ 2014 թվականից դասախոսում է մարդկային ռեսուրսների կառավարում Պետական կառավարման դպրոցում։

Դենայը Ալբանիայի Պարտադիր Առողջապահության Ապահովության Հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն է նշանակվել 2018 թվականի հոկտեմբերին։ Երեք ամիս անց նշանակվել է ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարար՝ վարչապետ Էդի Ռամայի կողմից կաբինետի վերադասավորումների արդյունքում՝ փոխարինելով Արբեն Ահմեթաջին։ 2020 թվականին ներկայացրել է մի շարք միջոցառումներ, որոնք նպատակ ունեն օգնելու երկրի տնտեսությանը վերականգնել 2019 թվականի Ալբանիայի երկրաշարժի և COVID-19 համաճարակի «երկու ծանր ցնցումներից»։

Դենաժը եղել է Համաշխարհային բանկի խմբի (WBG) Գենդերային և զարգացման հարցերով խորհրդատվական խորհրդի անդամ։

### Այլ գործունեություն
* Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկ (EBRD), Կառավարիչների խորհրդի նախկին անդամ (2019–2021)
* Համաշխարհային բանկ, Կառավարիչների խորհրդի նախկին անդամ (2019–2021)

### Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ալբանացիներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տիրանայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ինքնասպանությունը Հունաստանում

մինի|Հունաստանն ունի ինքնասպանությունների ամենացածր ցուցանիշներից մեկը բարձր եկամուտ ունեցող երկրներից:
Հունաստանը չի համարվում ինքնասպանությունների բարձր մակարդակ ունեցող երկիր։ 2012 թվականին ԱՀԿ-ի կատարած հետազոտության համաձայն՝ Հունաստանը եղել է Եվրոպայում ինքնասպանությունների ամենացածր ցուցանիշն ունեցող երկիրը։ Հունական ինքնասպանությունների մակարդակը նույնպես ամենացածրերից է աշխարհում, ինչը պայմանավորված է տարբեր գործոններով, ինչպիսիք են հունական հասարակության մտածելակերպը և երկրի կլիման։

Ինքնասպանություններն ավելի հաճախ տեղի են ունեցել Հունաստանի պատմության ավելի վաղ շրջաններում, օրինակ՝ 1946 թվականի Հունաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, որտեղ շատերը պատերազմում կորցրել են իրենց հարազատներին։

Որոշ աղբյուրներ ենթադրում են, որ Հունաստանում տեղի ունեցող ինքնասպանությունների թիվը կարող է թերագնահատվել։ Այդ արարքը երբեմն կարող է թաքցվել ընտանիքի անդամների կողմից կրոնական կամ այլ սոցիալական պատճառներով։

Կան նաև դեպքեր, ինչպիսիք են Դիմիտրիս Քրիստուլասի կամ 45-ամյա ուսուցիչ Սավվաս Մետոյկիդիսի գործը, երբ նրանց որոշումները բողոքի ձև էին Հունաստանի ներկայիս տնտեսական իրավիճակի դեմ։

### Ինքնասպանություններ ըստ տարածաշրջանի և մեթոդների
Հունաստանում ինքնասպանությունների ամենաբարձր ցուցանիշն ունեցող տարածաշրջանը Կրետեն է, որին հաջորդում են Թեսալիան և Ատտիկան համապատասխանաբար երկրորդ և երրորդ տեղում։

Ինքնասպանության ամենատարածված մեթոդներն են կախվելը և բարձրությունից ցատկելը։

### Սեռ և տարիք
Ինչպես շատ այլ երկրների դեպքում, ինքնասպանությունից մահացող տղամարդկանց (76%) մասնաբաժինը ավելի բարձր է, քան կանանցը (24%)։

Ամենաբարձր հաճախականությամբ տարիքային խմբերը 60-64 տարեկան և 80 և բարձր տարիքի մարդիկ են։

Երիտասարդների ինքնասպանությունների թվին են դասվում ձյուդոյի 20-ամյա մարզուհի Էլենի Իոանի և 25-ամյա ֆուտբոլիստ Յանիս Կոսկինիատիսի մահերը համապատասխանաբար 2004 և 2008 թվականներին։ 2012 թվականին 36-ամյա կինը նույնպես ինքնասպան է եղել ՝ նետվելով Աթենքի Պագրատի քաղաքի 6-րդ հարկի պատշգամբից։

### Հունաստանի միջամտությունը ինքնասպանության դեմ
Հունաստանում կա կազմակերպություն, որի նպատակն է կանխել ինքնասպանությունները. Նրանք, ովքեր մտածում են ինքնասպանության մասին կամ գիտեն մեկին, որը տառապում է ծանր դեպրեսիայից, առաջարկվում է զանգահարել 1018 համարին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինքնասպանություն
Կատեգորիա:Հունաստանի հասարակություն
Մեյբոդ

**Մեյբոդ** (), քաղաք Իրանի իսլամանական հանրապետության կենտրոնական մասում` Յազդ օսթանում, Մեյբոդ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում է ։

Գտնվում է Յազդ օսթանի հյուսիսարևմտյան մասում` Յազդ քաղաքից մոտ 42 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արդաքան քաղաքից անմիջապես դեպի հարավ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 80 712 մարդ, որոնք կազմում էին 23 986 տնտեսություն։ Քաղաքը բնակչությամբ Յազդ օսթանի ամենախոշոր քաղաքն է օսթանի վարչական կենտրոն Յազդից հետո։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Ռոզա Կառվալյու

**Ռոզա Կառվալյու** (, ), պորտուգալացի նկարչուհի։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
Ռոզա Կառվալյուն ծնվել է 1952 թվականին Լիսաբոնում։ Նա կերպարվեստ է ուսումնասիրել Լիսաբոնի համալսարանում։
thumb|Ֆրանսուա Բուշեի «Հանգստացող աղջիկը» (օրիգինալ), Կառվալյուի կողմից վերամշակված գործերից մեկն է

## Գեղանկարչություն
Կառվալյուն հատկապես հայտնի է այնպիսի նկարիչների ստեղծագործությունների մանրակրկիտ վերարտադրումներով, ինչպիսիք են Ֆրանսուա Բուշեն, Ֆրանցիսկո Գոյան, Ռեմբրանդը, Ժակ-Լուի Դավիդը և Դիեգո Վելասկեսը, որտեղ նա հեռացնում է բնօրինակ նկարներում առկա հաճախ մերկ կանացի կերպարները՝ դրանով իսկ ընդգծելով արվեստում կնոջ ներկայացվածությունը կամ պատմության մեջ նրա չափազանց մեծ ներկայությունը որպես մուսա, այլ ոչ թե ստեղծագործող։ Նկարների օրինակները, որոնք նա մեկնաբանել է այս կերպ, ներառում են Դավիդի «Մադամ Ռեկամյեի դիմանկարը» և Բուշեի «Հանգստացող աղջիկը»։

thumb|Ժակ-Լուի Դավիդի «Մադամ Ռեկամյեի դիմանկարը» (բնօրինակը), նույնպես վերամշակված է Կառվալյուի կողմից

## Ցուցահանդեսներ
Ռոզա Կառվալյուն առաջին անգամ ցուցադրվել է ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսներում Լագուշում, Պորտուգալիայում և Պորտուում 1982 թվականին։ Նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը կայացել է 1985 թվականին Լիսաբոնում։ Նա ցուցադրվել է հիմնականում Պորտուգալիայում, բայց երկու անհատական ցուցահանդես է ունեցել նաև Բելգիայում։ Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են կոլեկտիվ ցուցահանդեսներում Բրազիլիայում, Գերմանիայում, Մոզամբիկում և Իսպանիայում։ Կառվալյու աշխատանքները ցուցադրվել են 2021 թվականին Գալուստ Գյուլբենկյանի թանգարանում պորտուգալացի կին արվեստագետների ցուցահանդեսի շրջանակներում՝ *Tudo o que eu quero* («Այն, ինչ ես ուզում եմ») խորագրով, որը Եվրոպական Միության Խորհրդում Պորտուգալիայի նախագահության մշակութային ծրագրի մի մասն էր։

## Հավաքածուներ
Կառվալյուի աշխատանքները պահվում են բազմաթիվ հավաքածուներում, այդ թվում՝ Պորտուգալիայի արտաքին գործերի նախարարության և Մշակույթի պետական քարտուղարության, *Energias de Portugal*, Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամի և Գալպա հիմնադրամի հավաքածուներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիսաբոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի նկարչուհիներ
Լինդա Տիրադո

**Լինդա Տիրադո** (, ), ամերիկացի գրող, անկախ լուսանկարիչ և քաղաքական գործիչ։ «*Hand to Mouth: Living in Bootstrap America»* հուշագրությունում պատմվում է նրա կյանքի մասին՝ որպես բանվոր դասակարգի ներկայացուցչի։ Նա նաև հոդվածներ է գրել The Guardian-ի, *The Daily Beast*-ի և ցանցային այլ պարբերականների համար։ 2014 թվականին ընդգրկվել է *[[BBC]]*-ի 100 կանանց ցանկում։

Տիրադոն առաջին անգամ հանրության ուշադրությունը գրավել է 2013 թվականի հոկտեմբերին, երբ *Gawker Media*-ի *Killer Martinis*-ի կայքում աղքատության մեջ ապրելու մասին նրա մեկնաբանությունը վիրուսային է դարձել․ նա հետագայում այն վերածել է գրքի։ Դրանից անմիջապես հետո *Houston Press*-ի հոդվածից պարզ է դարձել, որ նա ունեցել է հարմարավետ անցյալ, եղել է Միչիգանի Քրենբրուկ դպրոցների պրակտիկանտ ուսանող և 2004-2010 թվականներին աշխատել է որպես քաղաքական քարոզարշավի խորհրդատու։ Հոդվածի հեղինակը Տիրադոյին մեղադրել է աղքատության պոռնոգրաֆիան օգտագործելու մեջ, քանի որ նա աղքատությունը նկարագրել է բացասական կարծրատիպերի միջոցով, որոնք կարող են ակնկալել նրանք, որոնք երբեք չեն հանդիպել դրան։ Ինքը՝ Տիրադոն, այս հրապարակման մասին հայտնել Է *GoFundMe-*ի իր էջում. նա իր էսսեն անվանել է «իմպրեսիոնիստական», բայց հրապարակել է գրառումներ, որոնք ապացուցում են, որ մի քանի տարի շարունակ նա և իր ընտանիքը *Medicaid* են ստացել, սոցիալական ապահովություն և *WIC*։

2020 թվականի մայիսին Տիրադոն ձախ աչքի վնասվածք է ստացել Մինեապոլիսում և Սենթ Փոլում Ջորջ Ֆլոյդի բողոքի ցույցերը լուսաբանելիս։ Տիրադոն կարծում էր, որ վնասվածքն առաջացել է ոստիկանության արձակված ռետինե գնդակից, չնայած ավելի ուշ հաղորդվում էր, որ դա սպունգային գնդակ է։ Վիրահատությունից հետո կանխատեսվել է, որ նրա այդ աչքը կկուրանա, բայց հաջորդ օրը նա վերադարձել է աշխատանքի։ 2020 թվականի հունիսի 14-ին Տիրադոն դատական հայց է ներկայացրել ոստիկանության դեմ։ 2022 թվականի մայիսի 26-ին բողոքի ակցիայից հետո Մինեապոլիսի քաղաքային խորհուրդը համաձայնել է վեճը լուծել 600,000 ԱՄՆ դոլարի վճարմամբ։

2020 թվականի օգոստոսին Մամուլի ազգային ակումբը Տիրադոյին շնորհել է *John Aubuchon Press Freedom Award* մրցանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆոտոլրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ ըստ տեսակի
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ