open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ալբերտո Մեդինա

**Ալբերտո Մեդինա Բրյուսենյո** (, ), ֆուտբոլիստ, Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ և «Ալեբրիես Դե Օահակա» ակումբի հարձակվող։ Երբեմն խաղում է նաև որպես կիսապաշտպան, տարբերվում է լավ դրիբլինգով։

## Կարիերա
Ֆուտբոլում նորամուտը նշել է 2000 թվականին՝ 17 տարեկանում «Գվադալահարա» ֆուտբոլային ակումբում։ Երիտասարդական հավաքականից տեղափոխվել է Չիվաս։ Նրան կոչում էին «Մեքսիկայի ֆուտբոլային ակումբի գոհար»։ Մրցաշարից հետո սկսեց հետաքրքրվել նրանով «Դորտմունդի Բորուսիան» ֆուտբոլային ակումբը, բայց «Չիվասը» մերժեց բոլոր առաջարկները։

## Միջազգային կարիերա
Ալբերտո Մեդինան բազմիցս հրավեր է ստացել Լավոլպեն ֆուտբոլային ակումբի կողմից, խաղացել է բազմաթիվ ընկերական խաղերում, 2004 թվականի «Օլիմպիական ֆուտբոլի խաղերում», և այլն։ Հիմնականում փոխարինել է Ռամոն Մորալեսին և Հարեթ Մորհետիին։

Ուգո Չավեսը՝ հաջորդ մարզիչը Մեքսիկայի հավաքականի Մեդինային բազմիցս հրավիրել է հավաքական։ Մեդինայի գլխավորությամբ Մեքսիկայի ազգային հավաքականը 2007 թվականի Կոնկակաֆի ոսկե գավաթի առաջնությունում գրավեց երկրորդ տեղը, իսկ Վենեսուելայում 2007 թվականի Ամերիկայի գավաթում երրորդ տեղը։

2009 թվականին Ագիռե Մեդինայի գլխավորությամբ նվաճեցին Կոնկակաֆի ոսկյա առաջնությունը

### Գոլերը Մեքսիկայի առաջնությունում

### Ակումբային
* Մեքսիկայի ֆուտբոլի չեմպիոնաատ 2006։

### Միջազգային
* Կոնկակաֆի ոսկյա առաջնություն 2009

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Պաչուկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Գետարի

**Գետարի** (), կոմունա Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Ակվիտանիա շրջանում, Ատլանտյան Պիրենեյ դեպարտամենտում։ Մտնում է Սեն Ժան դը Լյուզ կանտոնի կազմի մեջ։ Բայոն շրջանի կոմունա է։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 64249։

## Աշխարհագրություն
ձախից|մինի|200x200փքս|Կոմունայի քարտեզ
Կոմունան գտնվում է Փարիզից հարավ-արևմուտք 680 կմ հեռավորության վրա, Բորդոյից հարավ-արևմուտք 180 կմ, իսկ Պոյից արևմուտք`105 կմ։

### Կլիմա
Կլիման տաք օվկիանոսային է։ Ձմեռը մեղմ է, հունվարի միջին ջերմաստիճանը +5°С -ից մինչև+13°С է, −10&nbsp;°C-ից ցածր հազվադեպ է լինում։ Տարեկան տեղումների քանակը թափվում է 15 օրերի ընթացքում՝ նոյեմբերից ապրիլ ամիսներին՝ ձյան տեսքով։ Առավելագույն ջերմաստիճանը ամռանը 20-30&nbsp;°C  է, իսկ 35&nbsp;°C-ից բարձր հազվադեպ է լինում։ Տեղումների տարեկան քանակը բարձր է և կազմում է 1100 մմ։ Կոմունայում գերակշռում են անհողմ եղանակները, ուժեղ քամիները հազվադեպ են։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1349 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 818 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 587-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 231-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 71,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 73,7%)։ 587 աշխատունակ բնակիչներից 519-ը աշխատում էին (269 տղամարդ և 250 կին), անաշխատանք էին 68 -ը (27 տղամարդ և 41 կին)։ 231 անգործ մարդկանցից 75-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 83-ը թոշակառու, 73-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Նիկոլայ եկեղեցի (XVI դար)։ Պատմական հուշարձան է 2001 թվականից։
* Քաղաքապետարանի շենք։ Պատմական հուշարձան է 1993 թվականից։
* Սարալեգինեա վիլլա (1909 թվական)։ Պատմական հուշարձան է 1994 թվականից։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Guéthary Mairie Fronton.jpg|Քաղաքապետարանի շենքը
Պատկեր:Getariko irudia 1.jpg|Սուրբ Նիկոլայի եկեղեցին
Պատկեր:Getariako geltokia Lapurdi.jpg|Կայարանի շենքը
Պատկեր:Guéthary Sémaphore.jpg|Սեմաֆոր
Պատկեր:Guéthary (Pyr-Atl., Fr) Croix des Marins.JPG|Խաչի խաչ
Պատկեր:Guéthary (Pyr-Atl., Fr) Monument aux morts.JPG|Զինվորական հուշարձան


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Հիպերիոն (վեպ)

**Հիպերիոն** (), գերմանացի ռոմանտիկ գրող Ֆրիդրիխ Հյոլդեռլինի նամակագրական վեպը՝ առաջին անգամ տպագրված 1797 (հատոր Ա) և 1799 (հատոր Բ) թվականներին։ Ամբողջական անունն է Hyperion oder Der Eremit in Griechenland (Հիպերիոն կամ Ճգնավորը Հունաստանում)։ Վեպի յուրաքանչյուր հատոր բաժանված է երկու գրքի, և յուրաքանչյուր երկրորդ գիրք պարունակում է բնաբան Սոփոկլեսի կողմից։ 
Երկը կազմված է Հիպերիոնի՝ իր ընկեր Բելլարմինին ուղղված նամակներից, ինչպես նաև մի քանի նամակներից՝ Հիպերիոնի և նրա սիրեցյալ Դիոտիմայի միջև՝ վեպի երկրորդ հատորում։ Դեպքերը տեղի են ունենում Հունաստանում, և վեպում արծարծվում են անտեսանելի ուժերի, կոնֆլիկտների, սիրո և հույսի թեմաները։ Վեպի սյուժեն սկսվում է անմիջապես Հիպերիոնի՝ Հունաստան վերադառնալուց հետո։ Վեպը մանրամասնորեն նկարագրում է երիտասարդ հույների կյանքը, որոնք պայքարում են Հունաստանի անկախության համար։ Ծանոթագրություններից մեկում Հյոլդեռլինը հատուկ կերպով կապում է վեպի դեպքերը ռուսների՝ «նավատորմը Կղզեխումբ բերելու» հետ 1770 թվականին՝ հավանաբար մտցնելով վեպի դեպքերը Պելոպոնեսյան կամ Օռլովյան ընդվզման հետ։

Թե՛ Բելլարմինի, թե՛ Դիոտիմայի կերպարները հետագայում հանդիպում են Հյոլդեռլինի պոեզիայում։

Երկը պարունակում է "*Hyperions Schicksalslied*" (Հիպերիոնի ճակատագրի երգը), որի հիման վրա Յոհաննես Բրահմսը 1869 թվականից 1871 թվականների ընթացքում ստեղծել է իր հայտնի Schicksalslied Op. 54-ը։

Իտալացի կոմպոզիտոր Լուիջի Նոնոն Հյոլդեռլինի այս երկից հատվածներ է ընդգրկել իր *Fragmente-Stille, an Diotima* գործում լարային քառյակի համար (1980 թվականին)՝ որպես ստեղծագործությունը կատարելիս լուռ «երգելու» նոթաշարի մաս։

1983 թվականին գերմանացի քանդակագործ Անգելա Լայխը ստեղծել է *Հիպերիոն* անունով քանդակ՝ ի պատիվ Հյոլդեռլինի վեպի գլխավոր հերոսի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմաներեն վեպեր
Կատեգորիա:Նամակագրական վեպեր
Վիկտոր Ալվարես

**Վիկտոր Ալվարես** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, ձապ պաշտպան, կիսապաշտպան, խաղում է իսպանական «Էսպանիոլ» ակումբում։

## Կարիերա
Ալվարեսը ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 5 տարեկանից, 1998 թվականին նա առաջին անգամ խաղացել է իսպանական մանկական «Սնատվիսենտի» ֆուտբոլային ակումբում։ Այնուհետև 8 տարեկան հասակում՝ 2001 թվականին, տեղափոխվել է կատալոնական «Բարսելոնա»֊ի մանկապատակնեկան ակումբ, որտեղ խաղացել է 6 տարի։ Այդ տարիների ընթացքում Ալվարեսը բարձրացրեց իր տեխնիկան, և արդեն 2007 թվականին Ալվարեսի խաղով սկսվեց հետաքրքրվել «Էսպանիոլը»։ Նույն թվականին Ալվարեսը տեղափոխվեց «Էսպանիոլ»֊ի մանկապատանեկան ակումբ, որտեղ խախաց 3 տարի։ 2010 թվականին Ալվարեսը մանկապատանեկան ակումբից տեղափոխվեց «Էսպանիոլ»֊ի գլխավոր ակումբի 2֊ական թիմ, որտեղ հնարավորություն ստացավ մասնակցել Տերսերե֊ին՝ Իսպանիայի 4֊րդ խոշորագույն դիվիզիային։

2011֊2012 թվականների մրցաշրջանի ժամանակ «Էսպանիոլ»֊ի գլխավոր մարզիչ՝ Մաուրիսիո Պոչետինո֊ն Ալվարեսին տեղափոխեց մեկնարկային կազմ։ 2011 թվականի մարտի 6֊ին «Լևանտե»֊ի դեմ խաղի ժամանակ վերջապես Ալվարեսը նշեց իր դեբյուտը։ Այնուհետև մեկ ու կես տարի Ալվարեսը խաղում էր 2֊րդ թիմի հիմնական կազմում։ 2012 թվականի աշնանը «Էսպանիոլ»֊ի նոր գլխավոր մարզիչ Ժոան Կապդևիլա Ալվարեսին տեղափոխեց հիմնական հավաքական։ Ալվարեսը այնտեղ անցկացրեց ընդամենը 9 հանդիպում, այնուհետև «Էսպանիոլը» փոխեց իր գլխավոր մարզիչին և նոր մարզիչ նշանակվեց Խավիեր Ագիրեն։ Նոր մարզիչը Ալվարեսին նստեցրեց պահեստայինների նստարանին։ 2013 թվականի գարնանը Ալվարեսը ակումբի հետ նոր պայմանագիր կնքեց՝ 4֊ամյա ժամկետով։ 2013 թվականի մայիսին Ալվարեսի մոտ հայտնաբերվու է սրտանոթային հիվանդություն, որի պատճառով նա վիրահատվում է և որոշ ժամանակ խաղադաշտ դուրս չի գալիս։ 2013 թվականի նոյեմբերին Ալվարեսը վերադարձավ խաղադաշտ և այդ մրցաշրջանում մասնակցեց ընդամենը 8 խաղի։ Հաջորդ մրցաշրջանում Ալվարեսը ավելի շատ խաղաց հիմնական կազմում որպես ձախ պաշտպան։ 2016 թվականի հուլիսին Ալվարեսը լուրջ վնասվածք ստացավ ծնկի հատվածում, որի պատճառով ստիպված բաց թողեց 2016֊2017 թվականի մրցաշրջանի սկիզբը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Մեծ Բրիտանիայի ամենափոքր տուն

մինի|Բրիտանիայի ամենափոքր տունը
**Մեծ Բրիտանիայի ամենափոքր տունը** (, հայտնի է նաև որպես «**առափնյա տուն**»), Ուելսի Քոնուի քաղաքի ափամերձ շրջանում տեղակայված տուրիստական վայր։ Տան երկարությունն ու լայնությունը 3.05 և 1.8 մետր են, իսկ բարձրությունը` 3.1 մետր։ Այն բնակության համար օգտագործվել է 16-րդ դարից մինչև 1900 թվականը. ինչպես ենթադրվում է անվանումից, այս տունը համարվում է Մեծ Բրիտանիայի ամենափոքր տունը։

Տունը ապրելու համար օգտագործվել է մինչև 1900 թվականը, երբ այն վարձակալում էր Ռոբերտ Ջոնս անունով մի ձկնորս։ Սենյակները չափազանց փոքր էին, և ձկնորսը չէր կարող հասակով մեկ կանգնել սենյակում, և նա ստիպված հեռացավ տնից, երբ խորհրդարանում հայտարարվեց, որ այն պիտանի չէ բնակության համար։ Տան սեփականատերերը ցայսօր Ռոբերտ Ջոնսի սերունդներն են։ 2006 թվականի հունիսին զբոսաշրջիկների հոսքը 50%-ի չափով նվազեց մետակայքում կատարվող ճանապարհաշինարարական աշխատանքների պատճառով։

Տունը ներկված է կարմիր և գտնվում է Քոնուիի ամրոցի պատերի մոտ։ Այն բաց է գարնանից մինչև աշուն։ Մուտքի գումարը £1.00 է մեծերի և 50պ երեխաների համար։ Երբ տունը բաց է, ուելսցի մի կին, որ ազգային հագուստ է կրում, կանգնում է տան դիմաց և այցելուներին ներկայացնում տան պատմությունը։ Աստիճանները տանում են երկրորդ հարկ, որն այնքան փոքր է, որ այնտեղ կա ընդամենը սենյակ՝ մեկ անկողնու ու մի պահարանի համար։ Այցելուները հնարավորություն չունեն աստիճաններով վերև բարձրանալու շինարարական անկայունության պատճառով, սակայն կարող են տեսնել այն շարժական սանդուղքից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Տեղեկատվություն այցելուների համար 

Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի տներ
Պակ Սո Ջին

**Պակ Սո Ջին** (, , ), հարավկորեացի երգչուհի և կոմպոզիտոր, ավելի հայտնի է բեմական Սոջին կեղծանվամբ։ Համարվում է աղջիկների հարավկորեական *Girl's Day* խմբի անդամ։

## Վաղ տարիներ

Պակ Սո Ջինը ծնվել է 1986 թվականի մայիսի 21-ին Դեգուում, Հարավային Կորեա։ Ավարտել է Լի Հյոն տարրական, Սոջին միջնակարգ և Կենդոկ ավագ դպրոցները։ Նա Ենգնամ համալսարանում ստացել է մեխանիկական ճարտարագիտություն մասնագիտությունը։

## Գործունեություն

Դեբյուտից առաջ Սոջինը *Ulala Sesion* տղաների խմբի վոկալի ուսուցչուհին էր։

2010 թվականի հուլիսի 7-ին տեղի ունեցավ Սոջինի դեբյուտը՝ որպես *Girl’s Day* խմբի անդամ Music Band-ում, ներկայացնում էր «Tilt My Head» երգը։

2011 թվականի հունվարի 9-ին Սոջինը ներկայացրեց իր առաջին՝ «Our Love Like This» սոլո-երգը «Ցանկության կրակ» դորամայի համար։

2012 թվականի ապրիլի 19-ին *Girl’s Day* խումբը լույս ընծայեց «Everyday II» մինի ալբոմը։ Ալբոմում էր նաև «Telepathy» երգը, որի կոմպոզիտորը Սոջինն էր։ Այդ տարում Սոջինը և նրա գործընկերը գրեցին «It’s Snowing» երգը, *Tokyo Girl* խմբի համար։ Երգը լույս է տեսել դեկտեմբերի 7-ին։

2013 թվականի մարտի 14-ին խումբը ներկայացրեց ամբողջական ալբոմ՝ «Expectation» անունով։ Սոջինը գրել է ներկայացնող երգը՝ «Girl’s Day World» վերնագրով, ինչպես նաև համախմբակցի հետ գրել է «I Don’t Mind» երգի բառերը։ Հոկտեմբերի 15-ին Girl’s Day-ը թողարկեց նոր երգ՝ «Let’s Go» վերնագրով, որի կոմպոզիտորն էր Սոջինը։

2014 թվականի մարտի 2-ին Սոջինը համագործակցեց *Crucial Star* երգչի հետ՝ թողարկելով «Three Things I Want to Give You» երգը Պակ Հյոն Կենի հետ։

2015 թվականի հունվարի 30-ին Սոջինը կատարեց «Dizzy Dizzy» երգը՝ որպես «Սեմի վերադարձը» դորամայի սաունդթրեք։

## Ազդեցություն
Սոջինը պատմել է, որ իր վրա մեծ ազդեցություն է թողել Ում Ջի Հվան։ Սոջինը նկարագրում է նրան՝ որպես իր սերնդի բազմամյա առաջնորդ։

## Ֆիլմագրություն

### Հեռուստասերիալներ

### Ժամանցային շոու

## Սկավառակագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պակ Սո Ջինը HanCinema կայքում

Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարուհիներ
Rise & Fall (երգ)

մինի|Քրեյգ Դեյվիդ
**Ռայզ ընդ ֆոլ** (), բրիտանացի երգիչ Քրեյգ Դեյվիդի երգն է։ Այն իր երկրորդ ալբոմի՝ *Slicker Than Your Average*-ի (2002) երրորդ սինգլն է։ Երգը վերադարձրեց Դեյվիդին Մեծ Բրիտանիայի լավագույն հնգյակ՝ զբաղեցնելով  վարկանիշային աղյուսակի երկրորդ հորիզոնական։ Երգը բրիտանացի երաժիշտ Սթինգի և Դեյվիդի համագործակցության արդյունքն է։ Այն ալբոմի ամենամեծ հիթն էր։ Երգը գրվել է Սթինգի *Ten Summoner's Tales* ալբոմի  *[[Shape of My Heart]]* երգի հիման վրա։ Աղջիկների *Sugababes* խումբը թողարկեց նրանց երգը։ Երգը վերադարձրեց Դեյվիդին նաև ավստալական վարկանիշային աղյուսակ, որտեղ այն շրջանցեց և՛ *What's Your Flava?*, և՛ *Hidden Agenda* երգերին։

## Երգը վարկանիշային աղյուսակում
*Ռայզ ընդ ֆոլ* երգը Մեծ Բրիտանիայի վարկանիշային աղյուսակում զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը և երկու շաբաթ գտնվել է լավագույն 75 երգերի շարքում։ Այն նաև Ավստրալիայի վարկանիշային աղյուսակում գրանցել է վեցերորդ հորիզոնականը։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը նկարահանվել է Max & Dania-ի կողմից։ Դեյվիդի մի շարք երգեր նույնպես նկարահանվել են նրանց կողմից։

## Վարկանիշային աղյուսակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Զուգերգեր
Գայլի արձանիկ (մ․թ․ա․ 6-5-րդ դարեր, Այրում)

**Գայլի արձանիկ, ** 6-5-րդ դդ. Այրումում հայտնաբերված բրոնզե ձուլածո ֆիգուրա, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2225-26 համարի ներքո։

## Նկարագրություն
Փոսորակ շրջանի մեջ առնված աչքերը, կլորավուն դունչը գծազարդ է։ Խոշոր ատամնաշարով երախը բաց է։ Կենդանու կեցվածքը լարված է, առջևի ոտքերն մեկնած են առաջ, ետևինները`թեթևակի կքած։ Ոտնաթաթերին նշված են ճանկերը։ Պոչը երկար է, ծայրին գալարապտույտով։ Գայլը և շունը կապված են անդրշիրիմյան աշխարհի հետ։

## Պաշտամունք
Հայոց հին հավատալիքներում շներին վերագրվում էր հանգուցյալի հոգին անդրշիրիմյան աշխարհ առաջնորդելու և մահացածներին վերակենդանացնելու հատկանիշ։ Արձանիկն, անշուշտ, պաշտամունքային է և կերպավորում է հարալեզներին`շնագլուխ աստվածություններ, որոնք հին հայկական դիցարանում կապվում էին մահվան և վերակենդանացման հավատալիքների հետ։

## Ավանդազրույց
Արալեզների մասին հնագույն պատմություններից մեզ է հասել Արա Գեղեցիկի և Շամիրամի մասին ավանդազրույցը` Մ. Խորենացու մշակմամբ, ըստ որի`Ասորեստանի Շամիրամ թագուհին, հրապուրված հայոց թագավոր Արայի գեղեցկությամբ, փորձում է ընծաներով տիրանալ նրան։ Մերժվելով Շամիրամը որոշում է զենքով հասնել իր նպատակին։ Տեղի ունեցած ճակատամարտում Արա Գեղեցիկը զոհվում է։ Վշտահար Շամիրամը արալեզներին է հանձնում Արա Գեղեցիկի դին` նրա վերքերը լիզելով վերակենդանացնելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

Կատեգորիա:Բրոնզի դարի արվեստ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Կատեգորիա:Հնագիտություն
Նուգզար Ավալիանի

**Նուզգար Շալվովիչ Ավալիանի** (, ), վրացի քաղաքական գործիչ, Վրաստանի միասնական կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղարը (2009-2014)։

2013 թվականի Վրաստանի նախագահական ընտրություններում եղել է նախագահի թեկնածուներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1942 թվականին Վրաստանի ԽՍՀ-ում։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Թբիլիսիի պետական համալսարանում, որտեղ ստացել է շինարար-ինժեների մասնագիտական որակավորում։ 1964 թվականին դարձել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ։

Նուգզար Ավալիանին եղել է ԽՄԿԿ ավտոգործարանային շրջկոմի առաջին քարտուղարը, ինչպես նաև Քութայիս քաղաքի, Ծղալտուբոյի և Տղիբուլի շրջանների կոմկուսակցությունների ղեկավարը։ Կրթություն է ստացել նաև Խորհրդային Միության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ 1983 թվականին ավարտել է Մոսկվայում գտնվող ԽՄԿԿ Կենտրոնակա կոմիտեին առընթեր գործող հասարակական գիտությունների ակադեմիայի ասպիրանտուրան։

Եղել է ԽՍՀՄ պատմական գիտությունների թեկնածու։ Լճացման տարիներին մասնակցել է Վրաստանում կոմունիստական ռեժիմի վերակառուցման աշխատանքներին։ 2009 թվականին դարձել է Վրաստանի միասնական կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար՝ փոխարինելով գեներալ Պանտելեմոն Գեորգաձեին։

2013 թվականի Վրաստանի նախագահական ընտրություններում հավաքել է 663 ձայն (0.04%): 2014 թվականի հունվարի 31-ին Նուգզար Ավալիանին ենթարկվել է ավտվթարի, որի արդյունքում լրջորեն վնասվել է։ 2014 թվականի մարտի 8-ին Նուգզարը մահացել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Վրացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Վրաերթի զոհեր
Ծաղկաձորի ճոպանուղի

մինի|Ծաղկաձորի ճոպանուղի|alt=
**Ծաղկաձորի ճոպանուղի**, բազկաթոռային ճոպանուղի տուրիզմի և լեռնադահուկային սպորտի կենտրոն հանդիսացող Հայաստանի Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքում։ Ճոպանուղին ընկած է Թեղենիս լեռան արևելյան լանջին՝ ծովի մակարդակից 1966-2819 մետր բարձրության վրա։

## Պատմություն
մինի|Ծաղկաձորի ճոպանուղու տոմսարկղի շինությունը։|alt=
Ծաղկաձորում ճոպանուղին գործում է 1967 թվականից։ 2004-2007 թվականներին շվեյցարական-իտալական Լայտներ («LEITNER») ընկերությունը ճոպանուղին ամբողջությամբ փոխարինել է նոր, ժամանակակից ճոպանուղիով՝ զինված լավագույն տեխնիկայով ու սարքավորումներով՝ ակտիվ և ապահով հանգիստ ապահովելով զբոսաշրջիկների և լեռնադահուկային սպորտի սիրահարների համար։ Կառուցվել են ճոպանուղու 5 կայաններ և շուրջ 30 կմ երկարությամբ սահուղիներ։

### Կայաններ

### 2-րդ կայանի տեխնիկական տվյալներ
* Երկարությունը՝ 1.4 կմ
* Տևողությունը՝ 19 րոպե և 7 վայրկյան
* Միջին արագությունը՝ 4.4 կմ/ժ
* Նվազագույն բարձրությունը՝ 1961 մ
* Առավելագույն բարձրությունը՝ 2234 մ
* Ընդհանուր բարձրացումը՝ 276 մ
* Ընդհանուր իջեցումը՝ 20 մ

## Պատկերասրահ

Ծաղկաձորի ճոպանուղի.jpg
WinterArmenia3.JPG
WinterArmenia5.JPG
WinterArmenia4.JPG
Цахкадзор Tsaghkadzor 3.jpg
Tsarghgadzor summer01.jpg
Teens Wikicamp 2023 07.jpg|2023 թվականի պատանեկան Վիքիճամբարի մասնակիցները՝ Ծաղկաձորի ճոպանուղու 1-ին կայանում


## Ծանոթագրություններ

ճ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Հայաստանի ճոպանուղիներ
Հայ-վրացական հարաբերություններ

**Հայ-վրացական հարաբերություններ**, պաշտոնական հարաբերություններ երկու հարևան երկրների՝ Հայաստանի և Վրաստանի միջև։ Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հուլիսի 17-ին։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Վրաստանի և Հայաստանի միջև կնքված են ավելի քան 80 պայմանագրեր, այդուհանդերձ երկրների միջև հարաբերությունները միանշանակ չեն։

## Պատմություն
### Հայ–վրացական պատերազմ, 1918

## Մեր օրեր
մինի|265x265փքս|Սերժ Սարգսյանի և Վրաստանի նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլու հանդիպումը Թբիլիսիում
Երկկողմ դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հուլիսի 17-ին, իսկ 2001 թվականի հոկտեմբերին երկու երկրների միջև կնքվել է «Բարեկամության, համագործակցության և փոխօգնության» պայմանագիրը։ Վրաստանը տնտեսական ամուր կապեր ունի Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ, որոնց հետ Հայաստանը չունի դիվանագիտական հարաբերություններ։ Պաշտոնական Երևանը դաշնակցական կապեր ունի Ռուսաստանի հետ, որի հետ պաշտոնական Թբիլիսին դադարեցրել է դիվանագիտական հարաբերությունները։ Այդուհանդերձ, քանի որ ՀՀ սահմանները Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ, Վրաստանը կարևոր դեր ունի ՀՀ տնտեսության համար՝ արտահանման և ներկրման տեսանկյունից։ Հայաստանի և Վրաստանի միջև գործում է երկաթգիծ, որը իրար է կապում երկու երկրների մայրաքաղաքները։ 2009 թվականին վրացական ապրանքների ներկրմամբ ՀՀ-ն զբաղեցնում է 4-րդ տեղը՝ սպառելով վրացական արտահանվող ապրանքների 7.9%-ը։ ՀՀ-ն Վրաստան է արտահանում էլեկտրաէներգիա։

Վրաստանում բնակվում են մոտ 250 000 հայեր, ովքեր հիմնականում բնակվում են հայկական պատմական Ջավախքում։ Վրաստանի առաջին նախագահ Զվիադ Գամսախուրդիան վերապահորեն էր մոտենում Վիրահայոց համայնքին, իսկ 1990 թվականին նույնիսկ հայտարարել է, որ «Վրաստանում բնակվող հայերը և ադրբեջանցիները վտանգ են ներկայացնում վրաց ազգի համար և նրանց մեծամասնությունը թշնամիներ են»։ Գամսախուրդիայի մահից հետո, վրացական նոր իշխանությունները հայերին ավելի բարյացակամորեն են վերաբերել։ Եվ Հայաստանում, և Վրաստանում պետական բյուջեի հաշվին տպագրվում է «Վրաստան» թերթը։ Թերթում տպագրվում են հասարակական-քաղաքական բնույթի իրադարձություններ։ «Վրաստան» թերթը նախատեսված է ինչպես Վրաստանում բնակվող հայերի, այնպես էլ Հայաստանում բնակվող վրացիների համար։ Հայաստանում ազգային փոքրամասնությունները թիվը շատ քիչ է։ Մեր երկրում բնակվում են մի քանի հարյուր վրացիներ։ Համայնքն այդքան էլ զարգացած չէ։

## Դեսպանություններ

;Հայաստան
*Թբիլիսի (դեսպանատուն) 
*Բաթում (Գլխավոր հյուպատոսություն)
;Վրաստան
*Երևան (դեսպանատուն) 

## Տես նաև
* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Վրաստանի արտաքին քաղաքականություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հայ-վրացական հարաբերություններ
Հույն-իսլանդական հարաբերություններ

**Հույն-իսլանդական հարաբերություններ,** միջազգային և դիվանագիտական հարաբերությունները Հունաստանի և Իսլանդիայի Հանրապետության միջև։ Երկու երկրներն էլ հաստատել են դիվանագիտական հարաբերությունները 1961 թվականին։

Հունաստանի շահերը Իսլանդիայում ներկայացնում է Օսլոյի հունական դեսպանությունը, որը գտնվում է Նորվեգիայում։ Ռեյկյավիկում գործում է Հունաստանի պատվո հյուպատոսություն։

Աթենքում ևս գործում է Իսլանդիայի պատվավոր հյուպատոսություն։

## Տես նաև
* Հունաստան
* Իսլանդիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Հունաստանի արտաքին գործերի նախարարություն. Ռեյկյավիկի հունական պատվո հյուպատոսություն 
*  Իսլանդիայի Հանրապետության արտգործնախարարությունը Հունաստանի հետ հարաբերությունների մասին 
*  Նորվեգիայում Իսլանդիայի դեսպանատուն 

Կատեգորիա:Իսլանդիայի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի երկկողմ հարաբերություններ
Լեշկենդար

**Լեշկենդար**, լեռ Աբխազիայի Տղվարչելի շրջանում։ Ունի 1373 մետր բարձրություն։

Լեշկենդար լեռը Աբխազիայի յոթ սրբավայրերից մեկն է։ Նրա բարձունքներից մեկի (945 մ) վրա գտնվում են քրիստոնեական հայտնի տաճարի ավերակները՝ ընձառյուծներ (կամ հավանական է՝ շներ) պատկերող հարթաքանդակներով։ Այդ տաճարի շինարարության հստակ տարեթիվը անհայտ է և ըստ տարբեր աղբյուրների կառուցվել է VII և IX դարերի միջև ընկած ժամանակաշրջանում։
thumb|left|Տաճարի ավերակները

## Գրականություն
* Սերգեյ Վերեշչագին, Աբխազիա, 2004—2005. 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Կարապետ Չեռնովի եկամտաբեր տուն

**Կարապետ Չեռնովի եկամտաբեր տուն** (), շենք Դոնի Ռոստովում, որը գտնվում է Բոլշայա Սադովայա փողոցի և Վորոշիլովյան պողոտայի խաչմերուկում։ Կառուցվել է XIX դարի վերջում, ավելի ուշ վերակառուցվել է։ Ներկայումս շենքում տեղակայված է Ռոստովի պետական տնտեսագիտական համալսարանը։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
ձախից|մինի|Չեռնովի (ձախից) և Մելքոնով-Եզեկովի (աջից) տները
ձախից|մինի|Չեռնովի տունը վերնահարկը կառուցելուց հետո
Եռահարկ եկամտաբեր տունը կառուցվել է 1890-ական թվականներին վաճառական Կարապետ Չեռնովի պատվերով։ Ավելի ուշ ճարտարապետ Ֆ. Յասինսկու նախագծով և ինժեներ Գ. Չորչոփյանի ղեկավարությամբ տան հարկերի թիվը հասցվել է հինգի։

Եկամտաբեր տան շինարարության հետ կապված է քաղաքային մի առասպել ձիաբույծ Կարապետ Չեռնովի և բրդավաճառ Գաբրիել Մելքոնով-Եզեկովի վեճի մասին։ Պարզելու համար, թե նրանցից ով է ավելի հարուստ, վաճառականները որոշել էին դեմ-դիմաց կառուցել երկու եկամտաբեր տուն Բոլշայա Սադովայա փողոցի և Մեծ պողոտայի (Վորոշիլովյան պողոտայի այն ժամանակվա անվանումը) խաչմերուկում։ Վեճում հաղթելու էր նա, ում տունն ավելի շքեղ կլիներ։ Նախ եկամտային տներն ունեին երեքական հարկ, սակայն, երբ XX դարի սկզբին Ռոստովում սկսվեց շինարարական բումը, երկու վաճառականներն էլ որոշեցին տները դարձնել հինգհարկանի։ Ի վերջո, Մելքոնով-Եզեկովի տան գմբեթը մի քանի մետր բարձր դուրս եկավ։ Գմբեթի վրա նոր բան կառուցել Չեռնովը չէր կարող, և այդ ժամանակ նրա տան տանիքին տեղադրվեցին սյուներ։ Այդ առանձնահատկության պատճառով քաղաքացիները նրա տունն անվանեցին «հենարանների վրա սյուներով տուն»։

Մինչև 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը եկամտաբեր տան տարածքները վարձակալել էին Սանկտ Պետերբուրգի միջազգային առևտրային բանկը, Փոխադարձ վարկի առևտրականների ընկերությունը, Գյուղատնտեսական բանկը և ատամնաբույժ Մ. Մ. Սաբսովիչը։

1920-ական թվականներին Չեռնովի տունը պետականացվեց։ Առաջին հարկում բացվեցին խանութներ, իսկ մնացած հարկերում տեղակայվեցին Աշխատանքի պալատը, «Դինամո» մարզական ընկերությունը, «Սևկավսնաբսբիտը» և այլ հաստատություններ։ 1931 թվականին շենքը տրվեց ֆինանսատնտեսական ինստիտուտին։

Չեռնովի տունը լրջորեն տուժել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ 1950-ական թվականների վերջում այն վերակառուցվել է ճարտարապետներ Մ. Իշունինի և Գ. Պետրովի նախագծով, բայց արդեն առանց տանիքի սյուների։ Մելքոնով-Եզեկովի տունը պատերազմի ժամանակ հիմնովին ավերվել է և այլևս չի վերականգնվել։

1970-ական թվականներին շենքի հյուսիսային կողմից կցակառուցվել է յոթհարկանի մասնաշենք։

1964 թվականին ֆինանսատնտեսական ինստիտուտը վերանվանվել է ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտ։ Ներկայումս շենքը զբաղեցնում է Ռոստովի պետական տնտեսագիտական համալսարանը։
մինի|Ճակատի ձևավորումը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Տոմա Կուտուր

**Տոմա Կուտուր** (, ), ֆրանսիացի նկարիչ, ակադեմիզմի ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
Տոմա Կուտուրը եղել է Անտուան Ժան Գրոյի և Պոլ Դելարոշի աշակերտը։ 1840-ականների սկզբին մեծ հեղինակություն էր վայելում ի շնորհիվ նկարելու էլեգանտ ոճի, ֆրանսիական դասական դպրոցի բնորոշ գծի, որի հետ կապված են գույների նուրբ զգացողությունը և երևակայության թռիչքը. շատ ֆրանսիացիների կողմից կոչվում էր Վերոնեզե։ Մի ժամանակ Էդուարդ Մանեի ուսուցիչն էր։ Սակայն Կուտուրի հետ վերջին ընդհարման պատճառով Մանեն թողեց ուսումը և դարձավ նոր միտման՝ իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկը։ Նկարչի աշակերտների շարքում էին՝ ամերիկացի Էդվարդ Հարիսոն Մեյ Կրտսերը և գերմանացի Օտտո Քնիլլեն։

## Ստեղծագործություններ
Մեծ ճանաչում ձեռք բերեց նրա «Հռոմեացիներն անկման ժամանակ» նկարը (1847 թվական, Փարիզ, Օրսե թանգարան), որի օրինակով կարելի է տեսնել, թե ինչպիսի էվոլյուցիա է ապրել դասականությունը Դավիդի դարաշրջանից, երբ անտիկ աշխարհի հերոսները բարոյականության և քաղաքացիության իդեալներ էին ծառայում մինչև Հռոմի պատկերումը ընկղմված հաճույքների և շքեղության մեջ։ 

Thomas Couture 003.jpg|Հռոմեացիները անկման ժամանակ
Drummer Boy 1857 Thomas Couture.jpg|Թմբկահարը
Thomas Couture - The Supper after the Masked Ball.jpg|Ընթրիք դիմակահանդեսից հետո

 
Անտիկ աշխարհը ձեռք էր բերում հետաքրքրաշարժության հատկանիշներ։ Կուտուրն աշխատել է նաև մոնումենտալ որմնանկարների վրա։ Նկարել է դիմանկարներ։ Առավել հայտնի են նրա էտյուդները (Խելագարը, Ռուան, Գեղեցիկ արվեստների թանգարան, Ռուան)։ Այստեղ ի տարբերություն մեծ կտավների՝ նկարված է չոր ակադեմիական ձևով ու ավելի պատկերավոր է և անկեղծ։

## Գրականություն
* Европейское искусство: Живопись. Скульптура. Графика: Энциклопедия: В 3 т. — М.: Белый город, 2006.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Article on Thomas Couture 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Իբերիայի լեռ

**Իբերիայի լեռ** (), լեռ Աբխազիայում, Նոր Աֆոն քաղաքում։ Ունի 344 մետր բարձրություն։ Գագաթին պահպանվել է Անակոպիա ամրոցը։ Այստեղ է գտնվում նաև Նոր Աֆոնի քարանձավը։ Ըստ ավանդության՝ հնում լեռան վրա հայտնվել է Անակոպյան Սուրբ Աստվածածին սրբապատկերը։ Լեռան գագաթից բացվում է ընդարձակ տեսարան դեպի Սև ծով՝ Պիցունդա հրվանդանից մինչև Սուխում։

Լեռ տանող ճանապարհը բարեկարգ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Կապիկների հուշարձան

**Կապիկների հուշարձան,** քանդակագործական հուշարձան՝ նվիրված կապիկներին փորձարարական բժշկությանն իրենց մատուցած ծառայությունների համար։

## Գտնվելու վայր
Հուշարձանը գտնվում է Աբխազիայի մայրաքաղաք Սուխումում՝ Տրապեցիա լեռան վրա՝ Աբխազիայի Գիտությունների ակադեմիայի փորձարարական ախտաբանության և թերապիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի տարածքում։

## Ստեղծման պատմություն
Տեղադրվել է Աբխազիայի Նախարարների խորհրդի որոշմամբ Աբխազիայի կապիկների բուծարանի 50-ամյա հոբելյանի առթիվ, երբ ՓԱԹԳՀԻ-ն պարգևատրվեց Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի շքանշանով՝ մարդուց շնորհակալություն կապիկին պոլիոմիելիտի, դեղին տենդի, բծավոր տիֆի, մալարիայի, տուբերկուլյոզի և շատ այլ հիվանդությունների դեմ մարդու հաղթանակի համար։ Կապիկի հուշարձանը ձուլվեց Միշիշչիում։ Կշռում է 1,5 տոննա

Հուշարձանը վնասվել էր Վրաց-աբխազական պատերազմի (1992-1993) վրացի զինվորների կողմից, որոնք հրացաններից կրակում էին հուշարձանի վրա։ Փամփուշտների հետքերը տեսանելի են մինչև օրս։

## Նկարագրություն
Ուշագրավն այն է, որ պատվանդանի վրա հայտնվել է ոչ թե կապիկ, այլ բուծարանի պահապան, համադրիլների իմաստուն առաջնորդ Մուրրեյի քանդակը։ Նա պատկերված է նստած պատվանդանի վրա, որի վրա փորագրված են մարդկային այն հիվանդությունների անունները, որոնք ուսումնասիրված և հաղթահարված են շնորհիվ կապիկների վրա փորձերի։

## Գրականություն
* Заянчковский И. Ф. Памятники животным. — Киев, 1983. — С. 100—104

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կենդանիներին նվիրված հուշարձաններ
Ավետիս Սուվալյան

**Ավետիս Գրիգորի Սուվալյան** (), հայ բժիշկ, վնասվածքաբան-օրթոպեդ, ըմբիշ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1987), պրոֆեսոր (1999)։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1958)։ Հունա-հռոմեական ըմբշամարտի ՀԽՍՀ և Մոսկվայի բազմակի չեմպիոն (1954-1966)։

## Կենսագրություն
Ավետիս Սուվալյանը ծնվել է 1934 թվականին Երևանում։ 1958 թվականին ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը, 1966 թվականին՝ Մոսկվայի երկրորդ պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1966 թվականից աշխատել է Մոսկվայի Ն. Ի. Սկլիֆոսովսկու անվան շտապ օգնության գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1966 թվականից, միաժամանակ՝ Մոսկվայի Մ. Ֆ. Վլադիմիրսկու անվան մարզային գիտահետազոտական ինստիտուտի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ամբիոնում։ 1989 թվականից Ոսկրամիացման հետևորդներ ընկերակցության անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են կոտրվածքի տեղում ոսկրի արյունատար համակարգի հարմարվողական հնարավորություններին։ Փորձարարական եղանակով ապացուցել է ներոսկրային ոսկրամիացման փակ եղանակի առավելությունը։ Խողովակավոր ոսկրերի կոտրվածքների, չսերտաճած կոտրվածքների և կեղծ հոդերի բուժման ժամանակ կիրառել է մետաղական հաստ ձողեր։ Ստեղծել է նոր կառուցվածքներ և սարքավորումներ՝ ներոսկրային ոսկրամիացումն իրականացնելու համար։ Առաջարկել է վերջույթների և գանգուղեղի զուգակցված վնասվածքների դասակարգումը և բուժման եղանակներ։ Համահեղինակ է բժշկական «Ռուս-անգլերեն մեծ բառարանի» (2000)։

## Երկեր
* Интрамедулярный остеосинтез массивными металлическими штифтами. Мсква, 1988 (համահեղինակ).
* Интрамедулярный остеосинтез: особенности циркуляторных расстройств костей и их компенсация. Васкуляризация костей при переломах и дефектах. Москва, 1993 (համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ վնասվածքաբաններ
Կատեգորիա:Հայ օրթոպեդներ
Կարմիր գլխարկով կինը (նկար)

**«Կարմիր գլխարկով կինը»**  (),  բարոկկո դարաշրջանի հոլանդացի հռչակավոր գեղանկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի ներկայացուցիչ Յան Վերմեերի նկարներից։ Կտավը հեղինակը վրձնել է 1665 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 23,2 × 18,1 սմ։  «Կարմիր գլխարկով կինը» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Արվեստի ազգային պատկերասրահում (Վաշինգտոն, ԱՄՆ)։

## Պատմություն
«Կարմիր գլխարկով կինը» ստեղծագործությունը Յան Վերմեերը վրձնել է 1665 թվականին։ Այն համարվում է հեղինակի բազմաթիվ թրոնիներից (դիմանկարի տեսակ Հոլանդիայում) մեկը, որտեղ պատկերված է անսովոր հանդերձանքով բնորդի կեցվածք ընդունող մոդելը, ովքեր, ինչպես հայտնի է, աչքի չէին ընկնում իրենց կոկետությամբ։ Ենթադրվում է, որ նկարը վաճառքի է հանվել 1696 թվականի մայիսի 16-ին Ամստերդամում։ Տարիներ հետո նկարը վաճառքի է հանվել «*Hôtel de Bouillon»* հյուրանոցում՝ 1822 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Փարիզում։ Նկարը գնել է բարոն Լուի Մարի Բապտիստը (*Louis Marie Baptiste Atthalin,* 1784-1856), որից հետո «Կարմիր գլխարկով կինը»  ստեղծագործությունը ժառանգությամբ անցել է նրա զարմիկ բարոն Գաստոն Լաուրենտին (մահացել է 1911 թվականին)։

1925 թվականի նոյեմբերին այս կտավը վաճառվել է ամերիկացի բանկիր, միլիարդատեր Էնդրյու Մելոնին։ Վերջինս հետո «Կարմիր գլխարկով կինը» կտավը նվիրում է Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահին։

## Ցուցահանդեսներ
* 1925 թվական-«17-րդ դարի հոլանդական վարպետների ժամանակավոր ցուցահանդես», M. Knoedler & Co., Նյու Յորք, 1925 թվական, № 1
* 1928 թվական-«Գեղանկարչության քսան գլուխգործոցների ժամանակավոր ցուցահանդես», M. Knoedler & Co., Նյու Յորք, 1928 թվական, № 12
* 1995 թվական-«Պատկերասրահի հոլանդական սրահ», Արվեստի ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն, 1995-1996 թվականներ
* 1996 թվական-«Յան Վերմեեր», Արվեստի ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն, Մաուրիցհեյս, Հաագա, 1995-1996 թվական, № 14
* 1998 թվական-«Հավաքածուների սրահ», Արվեստի ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն, 1998 թվական, № 60
* 1999 թվական-«Յան Վերմեեր. գեղարվեստ», Արվեստի ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն, № 11
* 2001 թվական-«Վերմեերն ու Դելֆտի դպրոցը», Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք), Արվեստի ազգային պատկերասրահ, 2001 թվական, № 74

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Web pages on the painting at National Gallery of Art, Washington
* Essential Vermeer
* ''Girl with the Red Hat''

Կատեգորիա:1665 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Յան Վերմեերի նկարներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Կատեգորիա:Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Արտեմիսն ու արու եղջերուն

**Արտեմիսն ու արու եղջերուն** (), հին հունական Արտեմիս աստվածուհու վաղ Հռոմեական կայսրության կամ Հելլենիստական դարաշրջանի բրոնզե քանդակ։ 2007 թվականի հունիսին Օլբրայթ-Նոքս պատկերասրահն արձանն աճուրդի հանեց, որի արժեքը կազմեց 28,6 միլիոն դոլար, այդ ժամանակահատվածում ցանկացած քանդակի համար վճարված ամենաբարձր գինը։

## Նկարագրություն
Արձանը ներկայացնում է հունական դիցաբանությունում որսորդության, պտղաբերության մշտապես երիտասարդ աստվածուհի Արտեմիսին։ Նա մի պարզ պլինթի վրա կանգնած կարծես ուզում է նետն ազատ արձակել աղեղից։ Ժամանակի ընթացքում աղեղն առանձնացվել է արձանից և կորել։ Աստվածուհու գանգուր մազերը հավաքված են ծոծրակին։ Հագին ունի գոտկատեղին ծալքավորված կարճ խիտոն և մասամբ ծածկված է հիմատիով։ Ոտքերին ժանյակազարդ սանդալներն են, կողքին կանգնած է արու եղջերուն։ Ենթադրվում է, որ քանդակի բնօրինակում աստվածուհու աջ կողքին եղել է ցատկոտող շուն։

12 1/2 բարձրությամբ պատվանդանի վրա կանգնած քանդակն ունի 36 1/4 ինչ երկարություն, եղջերուն՝ 16 3/4 ինչ։ Արձանի նյութը բրոնզ է, ենթադրվում է, որ ստեղծվել է մ. թ. ա. 1-ին դարից մ. թ. 1-ին դար ժամանակահատվածում։ Քանդակը պեղվել է 1920-ական թվականներին հռոմեական շինհրապարակում և ձեռքից ձեռք է անցել նախքան Նյու Յորք նահանգի Բուֆֆալո քաղաքի Օլբրայթ-Նոքս պատկերասրահում տեղակայվելը։

Քանդակը համարվում է «դասական դարաշրջանի պահպանված արվեստի ամենագեղեցիկ գործերից մեկը»։ Այն բարձր է գնահատվում իր գերազանց պահպանված վիճակի համար, չնայած աղեղը կորել է։

## Օլբրայթ-Նոքս պատկերասրահի հավաքածու կազմից հանում
2006 թվականի նոյեմբերին Օլբրայթ-Նոքս պատկերասրահը հայտարարեց «Արտեմիսն ու արու եղջերուն» քանդակն իր հավաքածուի կազմից հանելու մասին։ Հասարակության կողմից սիրելի քանդակը թանգարանի հավաքածուի մշական ցուցադրության կազմում էր ընդգրկվել 1953 թվականին։ Պատկերասրահի տնօրեն Լուիս Գրաչոսն անտիկ քանդակը սահմանեց որպես հաստատության պատմական «ժամանակակից արվեստի ձեռքբերման և ցուցադրման» «առանցքային առաքելությունից» դուրս գտնվող։ Թանգարանից նմուշ հանելու որոշումը կայացվել է թանգարանի տնօրենների խորհրդի քվեարկությամբ, վավերացվել է բոլոր անդամների կողմից՝ ըստ Ամերիկյան թանգարանների միության ուղեցույցի։ Վաճառքից հետո հարց բարձրացվեց՝ ինչպես թանգարանները կարող են պահպանել իրենց կարևորությունը՝ գտնվելով տնտեսապես անկայուն մարզերում, ունենալով սահմանափակ ռեսուրսներ ձեռքբերման գործընթացների կազմակերպման համար։

## Աճուրդ
2007 թվականի հունիսի 7-ին Հյու Հիլդսլին քանդակը Նյու Յորքի Սոթբիս բորսայում աճուրդի հանեց։ Նախնական գնահատված 5-7 միլիոն դոլար արժեքից ռեկորդ սահմանելով՝ արձանի արժեքը կազմեց 28,6 միլիոն դոլար։ Արձանը դարձավ երբևէ աճուրդում վաճառված ամենաարժեքավոր քանդակը՝ գերազանցելով 2005 թվականին 27,4 միլիոն դոլարով վաճառված Կոնստանտին Բրանկուզիի «Թռչունը տարածության մեջ աշխատանքին։ Ժամանակակից արվեստի տարբեր գործեր գերազանցել են վաճառքի գինը, սակայն անտիկ ժամանակաշրջանի առավել բարձր վճարված գործը եղել է Guennol Lioness-ը։ Գնորդը մնաց անհայտ, աճուրդի գործարքն ավարտին հասցրեց դիլեր Ջուզեպպե Էսկենացին։

2008 թվականի հունվարին քանդակը վեց ամսով տրամադրվել է Մետրոպոլիտեն թանգարանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրոնզե քանդակներ
Որտեղի՞ց ենք մենք եկել։ Ովքե՞ր ենք մենք։ Ո՞ւր ենք գնում

**«Որտեղի՞ց ենք մենք եկել։ Ովքե՞ր ենք մենք։ Ո՞ւր ենք գնում»** (1897-1898 թվականներ ), Պոլ Գոգենի հայտնի կտավներից։ Ստեղծվել է Տահիտիում, այժմ գտնվում է Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանում, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ։

## Ծագում և պատմություն
1891 թվականին Գոգենը մեկնեց Տահիտի՝ որոնելու ավելի պարզ ու բնական հասարակություն, քան իր հարազատ ֆրանսիականն է։ Ի լրումն իր ստեղծած մի քանի կտավների, որոնք արտահայտում էին իր անձնական դիցաբանությունը, 1897 թվականին նա սկսել է նկարել այդ կտավը և ավարտին հասցրել 1898 թվականին։ Հենց ինքը նկարիչը ստեղծագործությունը համարում էր իր մտքի վսեմության գագաթնակետը։

Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանի պահպանողները հաճախ են փոփոխում նկարի պատմությունը ի հայտ բերելով նոր փաստեր։ 1898 թվականին Գոգենը նկարը ուղարկում է Ջորջ Դանիել դե Մոնֆրեյդին Փարիզ։ Այնուհետև նկարը փոխանցել և վաճառել է փարիզեցի և եվրոպացի առևտրականներին և կոլեկցիոներներին, մինչև 1936 թվականը, երբ Նյու Յորքում գնվեց Մարի Հարիմանի պատկերասրահի կողմից։ 1936 թվականի ապրիլի 16-ին Բոստսնի գեղարվեստի թանգարանը գնել է այն Մարի Հարիմանի պատկերասրահից։

Նկարը ցուցադրվում է գեղարվեստի թանգարանի (համար 36.270) Տոմպկինսի հավաքածուում, Սիդնի և Էռնեստ Ռաբբի պատկերասրահների մասն է կազմում (որը ցուցադրում է 1880-1900 թվականների եվրոպական արվեստը)։ Այն ունի մոտ 1.5 մետր բարձրություն և մոտ 3.6 երկարություն։

## Ոճ ու վերլուծություն
Գոգենը որոշել էր ինքնասպան լիներ նկարն ավարտելուց հետո, ինչը նա փորձել էր անել ավելի շուտ։ Նա նշեց, որ նկարը պետք է կարդալ աջից ձախ՝ երեք հիմնական կերպարների խումբը լուսաբանում են անվան մեջ դրված հարցերը։ Երեք կանայք երեխաների հետ ներկայացնում են կյանքի սկիզբը, միջին խումբը խորհրդանշում է հասունության ամենօրյա գոյությունը, վերջին խմբում ըստ նկարչի «Ծեր կինը մոտենում է մահվանը, կարծես համակերպված ու հանձնված մտորմունքին», նրա ոտքերի մոտ «Արտասովոր սպիտակ թռչուն է… ներկայացնում է խոսքերի ապարդյունությունը»։ Կապույտ կուռքը հետին պլանում ըստ երևույթին ներկայացնում է այն, ինչը Գոգենը նկարագրել է որպես «Անդրշիրիմյան աշխարհ»։ Նկարի ամբողջականության մասին ասել է հետևյալը. «Ես հավատում եմ, որ այս կտավի ամբողջականությունը գերազանցում է իմ նախորդ կտավներին և որ ես էլ երբեք չեմ նկարի նմանատիպ կամ ավելի լավ կտավ»։

Նկարը հանդիսանում է Գոգենի նորարարական պոստիմպրեսիոնիզմի ոճի բանալին։ Նրա արվեստը ընդգծում է հստակ գույների և հաստ նրբագծերի օգտագործումը, իմպրեսիոնիզմի սկզբունքները, միևնույն ժամանակ ձգտել է նաև տալ հուզական և էքսպրեսիոնիստական ուժ։ Այն ծագել է 20-րդ դարի ավանգարդային այլ շարժումների հետ, ներառյալ կուբիզմն ու ֆովիզմը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բոստոնի գեղեցիկ արվեստների թանգարան

Կատեգորիա:1897 նկարներ
Կատեգորիա:1898 նկարներ
Կատեգորիա:Բոստոնի գեղեցիկ արվեստների թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պոլ Գոգենի նկարներ
Կատեգորիա:Պոստիմպրեսիոնիզմ
Գեորգի IX

**Գեորգի IX** (), Քարթլիի արքա (1525—1527):

Բագրատիոնների տոհմի 81-րդ արքա՝ Կոնստանտին II-ի որդին։

Գահին բազմել է այն բանից հետո, երբ եղբայրը՝ թագավոր Դավիթ X-ը, սկսեց վարել ճգնավոր կյանք։
1527 թվականին կայացած արքայատոհմերի բախման պատճառով (կամ այլ պատճառներով) ստիպված է եղել գահը զիջել իր եղբորորդուն՝ Լուարսաբ I-ին։

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Վրացի արքաներ
Ռուսլանա Գևորգյան

**Ռուսլանա Ասիլի Գևորգյան** (), հայ սրտաբան, կլինիկական դեղաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1990)։

## Կենսագրություն
Ռուսլանա Գևորգյանը ծնվել է 1941 թվականին Թիֆլիսում։ 1965 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1966-1989 թվականներին աշխատել է Սրտաբանության գիտահետազոտական ընկերությունում, 1985-1989 թվականներին եղել է կենսաախտորոշման կլինիկալաբորատոր բաժանմունքի վարիչ, 1989-1992 թվականներին՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության գիտաբժշկական տեղեկատվության հանրապետական բաժնի վարիչ, 1992 թվականից՝ ՀՀ առողջապահության նախարարի խորհրդական, 1998 թվականից՝ առողջապահության քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ, 1999-2006 թվականներին՝ ԶԼՄ-ի հետ կապերի գծով ՀՀ առողջապահության նախարարի խորհրդական, 2006 թվականին՝ մամուլի խոսնակ։ 2000 թվականին Ռուսլանա Գևորգյանի մասին հոդված է զետեղվել ամերիկյան Մատենագիտության ինստիտուտի «Ով ով է» միջազգային հավաքածուի կին մասնագետների և բիզնեսմենների բաժնում։

Աշխատանքները վերաբերում են մոլեկուլյար բջջային և կլինիկական սրտաբանության և դեղաբանության հարցերին, առողջապահական բնագավառի բարեփոխումների մշակմանը։ Հեղինակ է ավելի քան 60 հրատարակությունների։

## Պարգևներ
* «Տարվա կին» (ԱՄՆ Մատենագիտության ինստիտուտի միջազգային հետազոտական խորհրդի որոշմամբ), 2000
* «Medal of Honor» (արիության մեդալ), 2000

## Գրականություն
* Айриян А.П. Армянские учёные-медики // Ер., 1998.
* «Деловой Экспресс» - Экономический еженедельник Армении / Интервью с советником министра здравоохранения РА Русланой Геворкян.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դեղաբաններ
Կատեգորիա:Հայ սրտաբաններ
Բագրատ VII

**Բագրատ խան** առավել հայտնի է որպես **Բագրատ VII** (, ), եղել է Քարթլիի խան, ըստ վրացական մի շարք աղբյուրների հիշատակվում է որպես արքա (1615-1619 թթ.): Բագրատը Դավիթ XI-ի և Էլենի (Կախեթի թագավոր Ալեքսանդր II բարեկամուհու) տղան է, իրանական դաստիարակությամբ մուսուլման։ 1616 թվականին Աբբաս I Սեֆիի կողմից ստացել է Խանի տիտղոսը։ Չունենալով լիակատար իշխանություն կառավարել է միայն Քարթլիի հարավային մասում։ Հիմնականում բնակվել է Բոլնիսի քաղաքում, որտեղ և մահացել է։ Նրա ժառանգորդը դարձել է որդին՝ Սիմոն II-ը։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է եղել Կախեթիի թագավոր Ալեքսանդր II-ի դստեր՝ Աննայի հետ։
Ունեցել է երկու երեխա՝
* Սիմոն II, Քարթլիի թագավոր
* Փահրիջան Բեգում, թագուհի, ամուսնացած է եղել Աբաս I-ի հետ։

Կատեգորիա:Քարթլիի արքաներ
Ադամանտիոս Կորաիս

**Ադամանտիոս Կորաիս** (, , ), Լուսավորության դարաշրջանի հույն գրող և գրաքննադատ։

## Կենսագրություն
Ադամանտիոս Կորաիսը ծնվել է 1748 թվականին Օսմանյան կայսրության Զմյուռնիա քաղաքում։ Սովորել է Զմյուռնիայի ավետարանական ինստիտուտում և ապա նաև Ֆրանսիայի՝ Մոնպելիեի համալսարանում։ Ապրել և ստեղծագործել է մեծ մասամբ Ֆրանսիայում։ Նրա գլխավոր վաստակը եղել է այն, որ նա զտեց հունարեն լեզուն մեծ քանակությամբ օտարածին բառերից։

Եղել է նոր շրջանի հույն գրականության կարկառուն ներկայացուցիչներից մեկը, ով եղել է ոչ միայն գրող, այլև բառարանագիր, լեզվաբան, փիլիսոփա, գրաքննադատ և անգամ բժիշկ։

Կորաիսը հրատարակել է հին հույն դասականների հայտնի փիլիսոփայական և գրական ստեղծագործություններ։ Նա եղել է Հունաստանի ազգային-ազատագրական պայքարի մեծ ջատագով և ստեղծագործական առանձին շարքեր նվիրել է Հունաստանի ազատագրությանը։

Մահացել է 1833 թվականի ապրիլի 6-ին Փարիզում։

## Տես նաև
* Սոլոմոս Դիոնիսոս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Զմյուռնիայի հույներ
Կատեգորիա:Հույն աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Հույն բանասերներ
Կատեգորիա:Հույն բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հույն բժիշկներ
Կատեգորիա:Հույն գրողներ
Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հույներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լեզվաբաններ
Անգլերենի այբուբեն

**[[Անգլերեն]] այբուբենը** հիմնվել է լատիներեն այբուբենի վրա և կազմված է 26 տառից։

6 տառ նշանակում են ձայնավորներ հնչյուններ՝ «A», «E», «I», «O», «U», «Y»։

20 տառ նշանակում են բաղաձայն հնչյուններ՝ «B», «C», «D», «F», «G», «H», «J», «K», «L», «M», «N», «P», «Q», «R», «S», «T», «V», «W», «X», «Z»։

«Y» տառը նշանակում է և ձայնավոր և բաղաձայն.

## Արդի անգլերեն այբուբենի տառերը

## Դիգրաֆներ
Անգլերեն լեզվում կան հետևյալ դիգրաֆները՝
# sh = [ʃ], «shine» [ʃaɪn];
# zh = [ʒ], «Zhukov» [ˈʒukov];
# ch = [tʃ], «China» [ˈtʃaɪnə]; = [k]
# kh = [x], «Kharkov» [ˈxarkov];
# th = [ð] կամ [θ], «the» [ðiː, ðə], «think» [θɪŋk].

## Պատմություն
Անգլերեն գիրը առաջացել է մ․ թ․ ա. 5-րդ դարում։ Գրության համար օգտագործվել են անգլո-սաքսոնական ռուները, պահպանվել են այդ ժամանակի միայն մի քանի ոչ մեծ հատվածներ, պատառիկներ։ Ռուները փոխարինվել են լատինական տառերով՝ քրիստոնեական քարոզիչների գալստյան հետ, 7-րդ դարում, թեպետ, մի որոշ ժամանակ երկու այբուբենները միմյանց զուգահեռ գործածվում էին։

1011 թվականին Բենեդիկտինյան աբբայության մի վանական՝ Բյորտֆերտ (Byrhtferð) անունով, կիրառության մեջ է դրել հին անգլերենի այբուբենը (Old English Alphabet), որը բաղկացած էր լատիներեն այբուբենի 23 տառից (առանց «J», «U» և «W» տառերի), դրանք լրացնելով ամպերսենդով (and, իսկ ավելի ճիշտ լատիներեն նույն նշանակությամբ et բառը ներկայացնող կցագիրը՝ &) և 4 տառով (հիմնականում անգլո-սաքսոնական ռունաներ՝ «ȝ» (yoȝ, յոուգ), վունյո («w»), Թորն ( [th] հնչյուն), «Ð» և «Æ» կցագրով)։ Բյորտֆերտի ներմուծած անգլերեն այբուբենի տարբերակը եղել է հետևյալը՝
: A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X Y Z & Ȝ Ƿ Þ Ð Æ

XVI դարում առաջարկվեցին «U» և «J» տառերը, որոնք լատինական այբուբենում չեն եղել, և ծագում էին լատիներենի «V» և «I» տառերից։ Բացի այդ՝ անգլերենի նորացվող այբուբենում առանձին տառի կարգավիճակ ստացավ «W» («VV») կցագիրը՝ լիգատուրան։ Միաժամանակ որոշ այլ լիգատուրաներ, ինչպես, օրինակ՝ «æ»-ն և «œ»-ն կարող են օգտագործվել որոշ հունական և լատինական ծագմամբ բառերում, ինչպես օրինակ, «encyclopædia» — հանրագիտարան (նման իրավիճակը հիմնականում առկա էր մինչև XIX դարը ներառյալ)։ Սակայն ստեղնաշարերի և տպագրական սարքերի տեխնիկական որոշ սահմանափակությունների հետևանքով այդ լիգատուրաները բրիտանական անգլերենում հաճախ փոխարինվում են «ae» և «oe» տառակապակցություններով, իսկ ամերիկյան անգլերենում՝ պարզապես «e» տառով։

Այսպիսով, իր ժամանակակից տեսքով անգլերենի այբուբենը սկսել է ձևավորվել է XVI դարում՝ Բյոտֆերտի հին անգլերենի այբուբենի հիման վրա և իր ներկայիս տեսքն է ստացել XX դարում։

## Տառերի հաճախականություն
Ամենաշատ հանդիպող տառն անգլերեն այբուբենում դա «E»-ն է, իսկ ամենահազվադեպը «Z»:

Ներքևում տրված աղյուսակում գրված է օգտագործվող տառերի հաճախականությունը (տոկոսներով).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Այբուբեններ
Կատեգորիա:Այբուբեններ ըստ լեզվի
Անակոփիա (ամրոց)

**Անակոփիա ամրոց**, պաշտպանական կառույց, տեղակայված է Նոր Աֆոն քաղաքում, հանդիսանում է Աբխազիայի տարածքում առավել ամբողջական պահպանված ամրությունը։

## Պատմություն
* VII դարի վերջին բյուզանդացիների անմիջական մասնակցությամբ արաբների ներխուժումից հետո կանգնեցվել է պատի հիմնական մասը։
* Ավանդության փոխանցմամբ, 736—737 թվականներին Մարվեն իբն Մուհամմադը 60 հազարանոց արաբական զորքով շրջափակեց ամրոցը, որտեղ Լեոնը (Աբխազիայի իշխան, Աբխազիայի արքա Լեոն II-ի հորեղբայրը) պահում էր վրացի արքաներին։ Անակոփիայի պաշտպանությունը կազմակերպեցին հազար վրացի և երկու հազար աբխազ (արևմտավրացական) զորքերը։ Վավերագրողի խոսքերով այդ ժամանակ արաբական զորքի շարքերում սկսվեց համաճարակ, որը խլեց 35 հազար զինվորի կյանք։ Երեք հազար արաբ մահացավ գրոհի ժամանակ ամրոցի պատերի տակ, բայց Անակոփիան այդպես էլ չգրավվեց։ Մարվենի պլանն Աբխազիայով անցնել Բյուզանդիայի թիկունք ձախողվեց։
* 788 թվականին արաբ զորավար Սուլեյման իբն Իսամը փորձեց արևմտյան կողմից շրջափակել ամրոցը, բայց նրա պլանը ևս ձախողվեց։
* VII դարի երկրորդ կեսին, Անակոփիա լեռան կատարին հույն վանականները կառուցում են միասրահ տաճար։
* VII—VIII դարերում, լեռան լանջին կառուցվեց երկրորդ տաճարը։
* XIV դարում Անակոփիայում հաստատվեց նոր ժողովուրդ, ովքեր կառուցեցին լեռնային պարիսպներ և քառահարկ աշտարակ։

## Տեխնիկական տվյալներ
thumb|Ամրոցը վերակառուցումից հետո, (XXI դար)
thumb|Անակոփիա ամրոցը թռչնի թռիչքի բարձրությունից (2016 թվական)
* Զբաղեցնում է 450×150 մետր տարածք։
* Հարավային պատերը պաշտպանված են յոթ աշտարակներով՝ դժվար մատչելի տեղերում, այնտեղ որտեղ կարող էին կիրառվել պարսպաքանդ մեքենաներ։
* Լեռնային պարիսպները կառուցված են մեծ, լավ մշակված կրաքարի նյութից։ Քաղաքային դարպասները ևս կազմված են կրաքարից և տեղակայված են բարձր տեղում, ամրոց մտնել հնարավոր էր միայն կողադիր փայտե սանդուղքով։
* Արևմտյան կլոր աշտարակները տեղակայված են այնպես, որ պաշտպանեն ամրոցի գլխավոր դարպասները։
* Ամրոցում, լեռան կատարին, գտնվում է մշակութային անսպառ ջրհոր, ենթադրվում է, որ այն կառուցել են Անակոփիայի շինարարները։

Կատեգորիա:Վրացական բերդեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրաստանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:7-րդ դարի հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Վրաստանում
Մուխրանիներ

**Բագրատիոնի-Մուխրանիներ** (), վրաց ազնվականական տոհմ, Բագրատիոնիների ճյուղ։ 16-րդ դարում արքայորդի Բագրատը ժառանգություն է ստանում Քարթլիի թագավորության կենտրոնական հատվածում գտնվող Մուխրանի երկրամասը։ Այդ ժամանակից ի վեր ազնվական ընտանիքը հայտնի դարձավ **Մուխրան-Բատոնի** անվանումով։

Բագրատիոնի-Մուխրանիների թագավորական ընտանիքի ղեկավարը միջնադարյան ժամանակաշրջանում հայտնի էր *«բատոն»* անվանումով։

Մուխրանիների ազնվականական տոհմի ավագ ճյուղն այժմ հանգած է։ Վերջիններս գոյություն են ունեցել Քարթլիի թագավորության հինգ արքաների կառավարման տարիներին՝ 1658-1724 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Նրանց հետնորդները տեղափոխվել են Ռուսական կայսրություն և ստացել *«վրաց իշխանի»* կամ  *«բագրատիոնի իշխանի»* տիտղոս։

1957 թվականից Բագրատիոնի-Մուխրանիները իրենց համարում էին Վրաստանի գլխավոր թագավորական տոհմը։ Դա պայմանավորված էր նրանով, որ Մուխրանիները համարվում էին Բագրատիոնիների գլխավոր հետնորդը։ Ներկայումս Մուխրանիների բատոնը Գեորգի Բագրատիոնի-Մուխրանելին է, ով իր գործունեությունը ծավալում է Իսպանիայում։

## Տես նաև
* Վրաց Բագրատիոնիների թագավորություն

Կատեգորիա:Վրաց ազնվական տոհմեր
Կատեգորիա:Քարթլիի թագավորություն