open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վարուժան Նալբանդյան

**Վարուժան Կարապետի Նալբանդյան** (), հայ մոդեռնիստ արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1971 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կահիրեում (Եգիպտոս)։ Ուսանել է ֆրանսիական, ապա հայկական դպրոցներում։ Ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հոգեբանության, տրամաբանության և հայոց լեզվի ֆակուլտետը։ Հեղինակ է թատերգությունների և արձակ (աֆորիզմ, պատմվածք, վիպակ, հեքիաթ, էսսե) ստեղծագործությունների, որոնց մեջ ելակետերն են եղել էկզիստենցիալիզմը, ֆանտաստիկ ռեալիզմը, երևակայական ռեալիզմը։ Նա իր թատերգությամբ անդրադարձել է բիբլիական թեմաներին, իսկ էսսեներն անդրադառնում են համեմատական աստվածաբանությանը, «Ագնի Յոգային», Ռամակրիշնայի ուսմունքին։

Ստեղծագործությունները տպագրվել են մամուլում («Գարուն», «Նորք», «Նոր-Դար», «Կանչ», «Այսօր», «Ֆօն Ֆօն»), բեմադրվել են Գյումրիի ու Երևանի թատերական ինստիտուտներում որպես դիպլոմային աշխատանք։ 1990-ականներրին համագործակցել է «Այսօր» շաբաթերթի հետ։

Բնագրերից թարգմանել է Ժան Պոլ Սարտրի, Ալբեր Կամյուի, Իոնեսկոյի, Անույի, Դյուրասի, Արթուր Ադամովի, Ժոզեֆ Բեդիեի, Մ. Դրյուոնի, Է. Տրիոլեի և այլոց ստեղծագործությունները։ Վարուժան Նալբանդյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ռուսերեն, սլովակերեն։

Մահացել է Երևանում։

## Երկեր
# Խայտաբղետ խոհագրություն, Եր., 2003։
# Ձմեռ պապին ածիլեցին, Եր., 2003։
# Հրաժարյալները, Եր., 2002։
# Բիբլիական թատերապատում, գիրք 1-2, Եր., 1998, 1999։
# Տրդատ Երրորդ, Եր., 1997։
# Ռադամես, Եր., 1995։
# Այ քեզ բան, Եր., 1990։
# Կայեն, Եր., 1989։
# Մամոնտը և պապոնտը, Եր., 1986։
# Այս նավը ե՞րբ պիտի շարժվի, Եր., 1984։
# Բուն և արևածաղիկը, Եր., 1982։
# Դարպասը երրորդ հարկում, Եր., 1980։
# Կրկեսային երազանքներ, Եր., 1977։
# Այս պատմության մեջ ի՞նչն է ճիշտը, Եր., 1974։
# Անցումը, Եր., 1971։
# Ձմեռ պապը գարնանը, Եր., 1967։
# Անծանոթ աղջիկը, Եր., 1962։
# Ձմեռ տատը, Եր., 1962։
# Հրաչիկը - ձկան յուղը, Եր., 1962։
### Թարգմանություններ (ֆրանսերենից)

* Բեդիե Ժոզեֆ, Տրիստանի և Իզոլդայի սիրավեպը, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 230 էջ։
* Բուսենար Լուի, Ադամանդ որոնողները (թարգմանության հեղինակակից Վ. Սեղբոսյան), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 663 էջ։
* Դիդրո Դ., Փիլիսոփայական և գեղագիտական երկեր (գրքի մեջ մտնող «Փիլիսոփայական դիտողություններ գեղեցիկի ծագման ու բնույթի մասին» և «Դրամատիկական բանաստեղծության մասին» գործերը թարգմանել է Վ. Նալբանդյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 502 էջ։
* Դրյուոն Մորիս, Այս աշխարհի հզորները, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 400 էջ։
* Տրիոլե Էլզա, Ավինյոնի սիրահարները, Երևան, «Հայաստան», 1965, 355 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Աբաս (այլ կիրառումներ)

**Աբաս** կարող է վերաբերել՝

* Աբբաս - սեմական արական անձնանուն։
* Աբաս եպիսկոպոսապետ (ծննդյան թվականն անհայտ - 596) - Աղվանքի կաթողիկոս (552-596)
* Աբաս Արծրունի (9-րդ դար) - Աշոտ Աբուլաբբասի որդին, հայ իշխան
* Աբաս Բագրատունի (ծննդյան թվականն անհայտ - 892) - Հայոց սպարապետ (862-892)
* Աբաս Բագրատունի - տես այլ կիրառումներ
* Աբաս Ճահկեցի (12 - 13-րդ դարեր) - հայ իշխան։
* Աբաս Քիառոստամի (ծն. 1940) - պարսիկ ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր
* Աբբաս I (1571 - 1629) - Իրանի Սեֆևյան հարստության շահ (1587-1629)

## Աղբյուրներ
Աշխարհի երկրներն ըստ բնակչության

մինի|270px|Աշխարհի սխեմատիկ քարտեզ. պետություններն ըստ ազգաբնակչության։
**Աշխարհի պետություններն ըստ ազգաբնակչության** այս ցանկը ներկայացնում է տարբեր տարիների տվյալները։ Ներկայացված են աշխարհի բոլոր անկախ պետությունները և կախյալ պետությունները (վերջիններս նշված են *շեղատառ*)։ Անդրծովյան երկրամասերի բնակչությունը ներառված է մայր երկրի ազգաբնակչության մեջ, միայն այն դեպքում, երբ վերջինիս տարածքային ամբողջականության մաս են կազմում։

٭٭Չի ներառում Արցախի Հանրապետությունը

## Տես նաև
* Աշխարհի երկրներն ըստ տարածքի
* Աշխարհի երկրներն ըստ եկամտային տարբերության

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր
Կատեգորիա:Ժողովրդագրություն
Կատեգորիա:Բնակչություն ըստ երկրի
Ղազար Բոլատ

**Ղազար Բոլատ** (*Բոլատյան*, ), հայ հասարակական գործիչ, խմբագիր։

Ծնվել է Կ. Պոլսում։ 1896 թվականին Պոլսում հրատարակել է «Հանրագիտակ» շաբաթաթերթը, որը շարունակվել է մինչև 1899 թ.։ 1899-1900 թվականներին խմբագրել է «Ծաղիկ» հանդեսը։ Կյանքի վերջին տարիներին ապրել է Եգիպտոսում, եռանդուն մասնակցություն է ունեցել եգիպտահայ մշակութային կյանքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Nokia N97

**Nokia N97**-ը Nokia ընկերության Nseries սմարթֆոնների սենսորային բջջային համակարգիչ է բաշխվող QWERTY ստեղնաշարով։ Հեռախոսի մասին հայտարաված է եղել 2008 թվականի դեկտեմբերի 2-ին և դա դարձել է Nokia-ի երկրորդ սենսորային հեռախոսը (Nokia 5800 XpressMusic-ից հետո)։ Նաև Nokia N97-ը հիմնված է Symbian OS S60 պլատֆորմի հինգերորդ հրատարակչության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սմարթֆոններ
Մինաս Գաբամաճյան

**Մինաս Գաբամաճյան** (), հայ մանկավարժ, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը, նվիրվել ուսուցչության։ Մանկավարժության զուգընթաց զբաղվել է գրականությամբ և հրապարակախոսությամբ։ 1863 թվականին հրատարակել է «Զեփյուռ հայրենյաց» կիսամյա հանդեսը, 1870 թվականին՝ «Հայրենիք» շաբաթաթերթը, 1877 թվականին՝ «Ապագա» օրաթերթը, իսկ 1879 թվականի սեպտեմբերից «Լույս» շաբաթաթերթը, որպես խմբագիր հրավիրելով Հակոբ Պարոնյանին։ Հրատարակել է մի քանի դասագրքեր, ինչպես՝ «Պատմություն հայ ազգին» (1879), «Նոր դասագիրք հայոց պատմության», «Պատկերազարդ սուրբ գրոց պատմություն» և այլն։ Մահվանից մի քանի տարի առաջ կարճ ժամանակով նորից դիմել է խմբագրական աշխատանքին, հրատարակելով «Ծաղիկ» հանդեսը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Nokia Nseries

[մինի|աջից|250px|[Nokia N93]]
**Nokia Nseries**-ը Nokia ընկերության մուլտիմեդիական սմարթֆոնների սերիա է։ Այդ սերիայի շատ արտադրանքները նվազագույն դեպքում ունեն հետևյալ ստանդարտները՝ 3G, HSDPA կամ WLAN:

## Պատմություն
2005 թվականի ապրիլի 27-ին Nokia ընկերությունը հայտարարել է իր արտադրանքների նոր սերիայի մասին Ամստերդամում անցկացվող ցուցահանդեսին։ Այդպիսի առաջին արտադրանքները դարձել էին Nokia N70, Nokia N90 և Nokia N91 հեռախոսները։
2005 թվականի նոյեմբերի 2-ին Nokia անոնսավորել է նոր Nokia N71, Nokia N80 և Nokia N92 բջջայինները, իսկ 2006 թվի ապրիլի 25-ին ներկայացրել է Nokia N72, Nokia N73 և Nokia N93 սմարթֆոնները։ 2007 թվականին շուկա են մտել Nokia N82 և Nokia N95 Nseries հեռախոսները։ Վերջինը ստացել է Nseries-ի ֆլագմանի կարգավիճակ, իսկ 2008-ի օգոստոսի 15-ին Սպառողական Էլեկտրոնիկայի Եվրոպական Ասոցիացիան (EISA) ընդունել այն որպես *«[[2007]]-[[2008]] թվականների լավագույն եվրոպական մեդիֆոն»*։

## Nseries հեռախոսների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Nokia Nseries 
* Nseries-ի տեսագրություններ

Կատեգորիա:Nokia բջջային հեռախոսներ
Կատեգորիա:Symbian OS
Համմուրաբի թագավորի օրենքներ

[մինի|220px|Համմուրաբի թագավորի օրենքները [ստելայի վրա]]

**Համմուրապի թագավորի օրենքները** (***Համմուրապիի կոդեքսը***) լավ պահպանված հնադարյան օրենքների հավաքածու է, որը ստեղծվել է մ․ թ․ ա․ 1790-ին Բաբելոնում։ Այն ուժի մեջ է դրվել Բաբելոնի թագավոր Համմուրաբիի կողմից։ Օրենքները հայտնաբերվել են XX դարի սկզբներին հայտնաբերած մարդու հասակի չափերին հասնող սև քարե սյան վրա (ստելա), որի մակերեսը ծածկված է եղել սեպագրերով։Այդ "ստելա"-նեը կոչվում էին նաև կոթող։Այդ 7 քարե կոթողները դրվեցին Բաբելոնի"մարզերում"։Հիմա այդ կոթոներից մեկը դրված է Ֆրանսիայի "Լուվր" թանգարանում։ Համմուրաբի թագավորի օրենքները բաղկացած են 282 օրենքներից, որոնք տարբեր պատիժներ էին սահմանում` ըստ մարդկանց հասարակարգային դիրքի, կամ կախված այն բանից, թե օրենք խախտողը ազատ մարդ է, թե ստրուկ։

Համմուրաբին հասկանում էր, որ զենքի ուժով ստեղծած պետությունը չէր կարող երկար գոյատևել, եթե այն ներսից ամուր չլիներ։ Ուստի անհրաժեշտ էր մտցնել գրավոր օրենքներ և նրանցով կարգավորել կյանքի բոլոր բնագավառները։ Համմուրաբին հանձնարարեց հավաքել երկրում գործող բոլոր բանավոր և գրավոր օրենքներն ու դրանց հիման վրա կազմել օրենսգիրք։ Համմուրաբիի օրենսգիրքը մեծ դեր ունեցավ Բաբելոնի քաղաքական և տնտեսական կյանքի զարգացման համար։ Օրենսգրքի հեղինակությունն այնքան մեծ էր, որ հետագայում այն հաշվի էին առնում Առաջավոր Ասիայի բոլոր պետությունները օրենքներ ընդունելու ժամանակ։ Համմուրաբիի օրենքները փորագրվել են 9 մ բարձրությամբ բազալտե սյան վրա։

Համմուրաբին թագավորել է Բաբելոնում մ․ թ․ ա․ 1792-1750 թվականներին։ Նա իրեն է ենթարկել ամբողջ Միջագետքը և Բաբելոնական թագավորության համար սահմանել միասնական օրենքներ։

մինի|150px|Ստելան՝ կողքից դիտելիս։

## Համմուրաբի թագավորի օրենքներից հատվածներ
«Ես՝ Համմուրաբիս, աստվածների կողմից նշանակված առաջնորդս, թագավորներից ամենաառաջինը, եփրատյան գյուղերի նվաճողը, ճշմատություն և արդարություն դրեցի երկրի շուրթերին։

Այսուհետև․

* Եթե մարդը գողանա տաճարի կամ թագավորի գույքը, նրան պետք է սպանել․ ով կընդունի գողացած գույքը, նույնպես պետք է սպանել։
* Եթե մարդը գողանա ստրուկին կամ ստրկուհուն, նրան պետք է սպանել։
* Եթե մարդը թաքցնի փախած ստրուկին, նրան պետք է սպանել։
* Եթե մեկը կտրի ստրուկի խարանը, նրա մատները պետք է կտրել։
* Եթե մարդը սպանի ուրիշի ստրուկին, նա պետք է ստրուկի դիմաց տա ստրուկ։
* Եթե մարդը սպանի ուրիշի եզը, նա պետք է եզան դիմաց տա եզ։
* Եթե մարդը ունի պարտք, նրա կինը, որդին կամ դուստրը պետք է 3 տարի ստրկության մեջ լինեն, չորրորդ տարում նրանց պետք է ազատ արձակեն։
* Եթե մարդն իր հավասարին ապտակի, նա պետք է վճարի տուգանք։
* Եթե մարդը ապտակի իրենից բարձրին (այսինքն մեծատոհմիկ աստիճանավորի, քրմին), պետք է նրան 60 անգամ հարվածել եզան կաշվից պատրաստած մտրակով»։
* Եթե երեխան ապտակի իր հորը կամ մորը ապա նրա ձեռքը պետք է կտրվի։

Եզրափակման մեջ ասված է․

* «Ես՝ Համմուրաբիս, արդարադատ թագավոր եմ, որին Արևի աստվածը շնորհել է օրենքներ։ Իմ խոսքերը հիանալի են, իմ գործերը՝ աննման»։

## Ծանոթագրություններ և աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Օրենքների գիտական թարգմանությունը անգլերեն 
* Օրենքների թարգմանությունը ռուսերեն

Կատեգորիա:Բաբելոն
Կատեգորիա:Հին աշխարհի օրենքներ
Կատեգորիա:Ստելաներ
Կատեգորիա:Սեպագրեր
Տիգրան Գաբամաճյան

**Տիգրան Գաբամաճյան**, հայ հրապարակախոս։

Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը և 1860-ականների սկզբներից մտել գրական-հրապարակախոսական ասպարեզ։ Պարբերական մամուլում և առանձին գրքույկներով լույս է ընծայել հրապարակախոսական, բանավեճայի բնույթի հոդվածներ։ Այնուհետև ամբողջովին նվիրվել է ուսուցչական աշխատանքի։ 1864 թվականին հրատարակել է «Համառոտ բառարան գործնական բառից տաճկերենե հայերեն» աշխատությունը։ Գրել է նաև գեղարվեստական ստեղծագործություններ 1875 թվականին լույս է ընծայել «Դյուցազնությունք մեծին Վարդանա և Վահանա Մամիկոնեից և նկարագրություն Անի քաղաքի և առումն ի Հունաց» ստեղծագործությունը։ Մասնակցել է կաթոլիկների և բողոքականների դեմ մղված դավանաբանական պայքարին, տպագրել գրքույկներ, որոնցից են. «Լսարան Հայաստանյաց կաթողիկե եկեղեցվո ուղղափառ վարդապետության ընդդեմ Լութերական հայոց» և «Քրիստոնեություն և լութերական հայեր»։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Վահե Գազան

**Վահե Գազան** (), հայ նկարիչ։

Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Փոքր հասակից ծնողների հետ տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որտեղ ստացել է նախնական և մասնագիտական կրթությունը, սովորել զարդարվեստի ֆրանսիական ազգային վարժարանում։ Ուսման ընթացքն ավարտելուց հետո աշխատել է նկարչական տարբեր արհեստանոցներում։ Մասնակցել է Փարիզում կազմակերպված ցուցահանդեսներին։ Որպես զարդանկարիչ և գրաֆիկ աշխատակցել է ֆրանսիական մի քանի պարբերականների։ Նկարազարդել է նաև «Սասունցի Դավիթ» էպոսը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ նկարիչներ
Սիմոն Գաբամաճյան

**Սիմոն Գաբամաճյան** (), հայ բառարանագիր, գրող,  բանասեր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Կրթությունն ստացել է Ս. Խաչ վարժարանում, ապա Սկյուտարի ճեմարանում, աշակերտելով բանաստեղծ Սիմոն Ֆելեկյանին։ Գրել է բանաստեղծություններ, որոնք լույս են տեսել Գևորգ Այվազյանի «Մամուլ» երգիծաթերթում։ 1880-1885 թվականներին պաշտոնավարել է Սկյուտարի ճեմարանում՝ որպես հայոց լեզվի դասատու։ Նույն այդ տարիներին կարճ ժամանակով հրատարակել է «Ընտանիք» հանդեսը, սակայն չունենալով հաջողություն, ընդհատել է և ամբողջովին նվիրվել ուսուցչական աշխատանքին։ Կազմել է դասագրքեր, ձեռնարկներ, ընթերցարաններ և այլն, ինչպես՝ «Հավաքածո ընտիր գրվածոց ազգային և օտար մատենագրաց, աշխարհիկ լեզվով», որի Ա մասը արժանացել է 5 տպագրության, Բ մասը՝ 4, «Փնջիկ, նախապատրաստական տարի, հայերեն արտասանությանց», արժանացել է բազմաթիվ տպագրությունների։ 1907 թվականին լույս է տեսել նրա «Նոր քերականություն հայերեն գրաբար լեզվի» դասագիրքը, 1909 թվականին՝ «Նոր բառգիրք հայերեն լեզվի» բառարանը։ Բացի վերոհիշյալ գրքերից՝ տպագրել է «Թեոդոր Սալհունի կամ քրիստոնյա Նահատակը» ողբերգությունը, Րաֆֆու, Մատթեոս Իզմիրլյանի կենսագրությունները, «Բախտացույց ու երազահան», «Առձեռն նամականի» և այլն։ 1919-1940 թվականներին 20 տարի հրատարակել է «Գրպանի տարեցույց» փոքրիկ գրքույկները, որոնք բացի տոմարական գիտելիքներից՝ պարունակում են բանասիրական և գրական նյութեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նոր Բառագիրք Հայերէն Լեզուի, Սիմոն Գաբամաճեան։ Տպագրութիւն Ռ. Սագաեան, Կ. Պօլիս, 1910։

Կատեգորիա:Թուրքահայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ գրողներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ բանասերներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրողներ
Սլայդեր (հեռախոսի կորպուս)

մինի|Սլայդերի գործման սկզբունքը, տեսքը կողքից
**Սլայդեր** (ծագումը՝  - սահել), բջջային հեռախոսների կորպուսի տեսակ, ինչպես նաև հենց այդ կորպուս ունեցող հեռախոսի անվանումը։ Առաջին անգամ հեռախոս-սլայդերը ներկայացրել է Siemens Mobile ընկերությունը իր Siemens SL10 մոդելով 1999 թվականին։

Ինչպես ծալովի կորպուսները, սլայդերն էլ ունի երկու մաս, որոնք, սակայն, ամրացված չեն մեկ սռնով, այլ տեղադրված են զուգահեռ հարթություններում և կապված են հատուկ մեխանիզմի օգնությամբ, որը թույլ է տալիս տեղաշարժել («սահել») միմյանց այդ հարթություններում (սովորաբար միայն մեկ ուղղությամբ)։

Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ
Սլայդեր (այլ կիրառումներ)

**Սլայդեր** () կարող է նշանակել՝

* Սլայդեր — մետաղե կամ ապակե դատարկ գլանի տեսք ունեցող սարք կիթառի վրա հաղանելու համար
* Սլայդեր — մոտոցիկլի կմախքի հետ կապված տերմիրն
* Սլայդեր — բբջջային հեռախոսների և նման այլ սարքերի կորպուսի տեսակ
* Սլայդեր , **շարժիչ** — ծրագրի ինտերֆեյսի էլեմենտ։
* **Սլայդեր** (, որը ծագել է «street light interference»-ից, ինչը նշանակում է, «միջամտությունը փողոցի լուսավորման մեջ») — մարդ, որը ունի անբացատրելի կարողություն ազդել էլէտրասարքերի վրա (այսինքն մոտենալիս անջատել/միացնել լամպեըր)։
Մանկական Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ

**Մանկական Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ**, Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ութերորդ մրցույթն է, որը տեղի է ունեցել Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում։ Մրցույթը տեղի է ունեցել 2010 թվականի նոյեմբերի 20-ին։ Մրցույթը հաղթել է Հայաստանի ներկայացուցիչ Վլադիմիր Արզումանյանը իր «Մայրիկ» երգով։

## Անցկացման ֆորմատ
Հայտերի ընդունման արդյունքներով Մանկական Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում նախնական համաձայնություն են տվել 17 երկիր, սակայն վերջնական որոշումը կընդունվի միայն հունիսի 14-ից հետո։ Հավանաբար Կիպրոսը և Շվեդիան հետ կկանչեն իրենց հայտերը։ Այդպիսով, մրցույթում կմասնակցեն մոտ 15 երկիր - սպասվում է այն երկրների առաջին ելույթը, որոնք դեռ չեն մասնակցել Մանկական Եվրատեսիլում, ինչպես նաև մեկ նոր հեռուստաընկերության, որը ԵՀՄ-ը նախագծերում դեռ չի մասնակցել։

## Անցկացման վայր
Եվրոպական Հեռարձակողների Միությունն առաջարկել է Բելառուսին մասնակցել Մանկական Եվրատեսիլ 2010 իրենց մոտ անցկացնելու համար պայքարում։ Բացի Բելառուսից, այդ իրավունքի համար պայքարել են Ռուսաստանը և Մալթան։ Պլանավորվում է, որ Մանկական Եվրատեսիլը կանցկացվի «Մինսկ-Արենա» սպորտային համալիրում։

## Մասնակիցներ
մինի|200px|Վլադիմիր Արզումանյան
### Մասնակիցների աղյուսակ

### 12 միավոր
12 միավոր ստացած երկրների աղյուսակը՝

* Մինչև քվեարկության սկսումը բոլոր երկրներին տրվում է 12 միավոր։ Այդպիսով ոչ մի երկիր չի ստանում զրո միավոր։

### Հրաժարվել են
* 
* 

### Վերադարձել են
* 
* 

## Միջազգային հեռարձակում
* 
* 
* 

## Հետաքրքիր փաստեր
* Նրանից հետո, երբ Ադրբեջանում իմացան, որ Հայաստանի ներկայացուցիչ Վլադիմիր Արզումանյանը ծագումով Ստեփանակերտից է, հեռարձակումը դադարեցվեց։

## Արտաքին հղումներ
* Մանկական Եվրատեսիլի պաշտոնական կայք
* Մանկական Եվրատեսիլը ESCKaz կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ
Հրանտ Գազանճյան

**Հրանտ Գազանճյան**, հայ նկարիչ, ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը, հետևել նկարչության։ 1896 թվականին մեկնել է Փարիզ, աշխատել դաշնամուրի նորոգման մի արհեստանոցում, ապա սովորել է Փարիզի գեղարվեստների վարժարանում, ավարտելուց հետո շրջագայել է Ֆրանսիայում, նկարել ծովը՝ իր տարբեր արտահայտություններով, աստիճանաբար դառնալով ճանաչված ծովանկարիչ Ֆրանսիայում։ 1919 թվականից վերջնականապես հաստատվել է Փարիզում, զբաղվել նկարչությամբ ու ճարտարապետությամբ։ Նրա նախագծով Ֆրանսիայում, Եգիպտոսում և Թուրքիայում կառուցվել են մի շարք շենքեր։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ծովանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ նկարիչներ
Փամբակ (գետ, Լոռու մարզ)

**Փամբակ**, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդի հիմնական վտակը։ Գետի ակունքը գտնվում է Ջաջուռի լեռնանցքի արևելյան լանջին, և Թումանյան քաղաքում միախառնվելով Ձորագետին կազմավորում է Դեբեդ գետը։ Երկարությունը 86 կմ։ Գետի ավազանը 1370 քկմ է։ Շրջապատված է՝ հյուսիսից Բազումի, հարավից՝ Փամբակի լեռնաշղթաներով։ Գետահովիտն ընդարձակ կիրճ է, որը գետաբերանի հատվածում փոխվում է խորը կանիոնի։ Առավել խոշոր վտակը Ձորագետն է։ Միջին բարձրությունը 1926 մ։ Ունի ոռոգման կարևոր նշանակություն։ Փամբակի վտակների ջրերով է սնվում Շիրակամուտի ջրանցքը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Բ. Պ. Մնացականյան, Հայաստանի ջրային հաշվեկշիռը, Երևան, 2005։

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Դեբեդ գետի վտակներ
Սերո Աբրահամյան

**Սերո Սողոմոնի Աբրահամյան** (իսկական անունը՝ *Սերյոժա*, ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1956 թ.-ից։ ԽՄԿԿ անդամ 1955 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Մարտունու շրջանի Աշան գյուղում։ Սովորել է տեղի և հարևան Ղզղալա գյուղի դպրոցներում։ 1949-1963 թվականներին եղել է գյուղական դպրոցական գրադարանների և կուլտուրայի տան վարիչ և տնօրեն։ 1964 թվականից ավագ գրական աշխատող է եղել Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) թերթի խմբագրությունում։
1990 թ. բռնագաղթել է Բաքվից և բնակություն հաստատել Սևանում։ 1991 թվականին հիմնադրել է Հայաստանի խուլ-համրերի միավորման «Խաղաղ աշխարհ» թերթը։

Գրողի «Ապրողներս ընկածների պարտապանն ենք» (1997 թվական) գրքում ներկայացված են [Արցախյան գոյամարտում զոհված ՀՀ [Գեղարքունիքի մարզի Սևանի ենթաշրջանի 37 ազատամարտիկների կենսագրությունները և Սևանի կամավորական ջոկատի մարտական ուղին։ Արցախյան շարժման և պատերազմին նվիրված հրապարակախոսական հոդվածներ («Արցախյան քրոնիկոն», «Գրառումներ Բաքվից», «Թուրքը մնում է թուրք» և այլն) է տպագրել «Գարկան թերթ», «Ազատ Արցախ», «Սևան» և այլ թերթերում։

Մահացել է ՀՀ Սևան քաղաքում, թաղված է Աշանում։

## Երկեր
* Իմ ստորագրությունը (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ազերնեշր, 1955, 88 էջ։
* Ներշնչանք (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ազերնեշր, 1960, 52 էջ։
* Միջօրե (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1963, 72 էջ։
* Լեռնային վտակ (ժողովածուում տեղ են գտել նաև Ս. Աբրահամյանի գործերը), բաքու, Ազերնեշր, 1963, 132 էջ։
* Ծարավ (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1972, 64 էջ։
* Լեռներ, իմ լեռներ (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1977, 60 էջ։
* Եվ ես ապրում եմ (բանաստեղծություններ և պոեմներ), Բաքու, «Յազըչը», 1982, 96 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1925 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:2000 մահեր
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Ձորագետ

**Ձորագետ**, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդի ձախ օժանդակը։

Երկարությունը 67 կմ է։ Սկիզբ է առնում Ջավախքի լեռնաշղթայի լանջերից։ Լեռնահարթավայրային տիպի գետ է։ Վերին հոսանքում՝ Լոռվա սարահարթում, ունի հարթավայրային բնույթ՝ դանդաղահոս է, ցածրադիր, երբեմն ճահճապատ ափերով և հաճախ առաջացնում է գալարներ։ Միջին հոսանքում՝ Ստեփանավան քաղաքից ներքև, գետը, ընդունելով Տաշիր խոշոր վտակը, մտնում է խոր, մինչև 100-120 մ խորությամբ կիրճերի մեջ։ Գետահովիտը նեղանում է՝ վերածվելով կիրճի, այնուհետև նեղ ու խորը կանիոնի։ Ձորագետի ջրահավաք ավազանի մակերեսը 1460 կմ2 է։

Առավել խոշոր վտակը Տաշիր գետն է, որը սկիզբ է առնում Վիրահայոց լեռնաշղթայի լանջերից, հոսում Լոռվա սարահարթով, թափվելով Ձորագետ՝ գետաբերանից 28 կմ հեռավորության վրա։ Վերին հոսանքում Գարգառ վտակն ընդունելուց հետո հովիտը լայնանում է, Ձորագետը միանում է Փամբակ գետին և սկզբնավորում Դեբեդ գետը։

Գետն ունի արևելք-հարավ-արևելք ուղղություն և մոտիկ է Բազումի լեռնաշղթայի ստորոտին, հետևաբար ավելի երկար վտակները միանում են ձախից, ինչպես օր.՝ Սևաբերդը, Տաշիրը, Ուռուտը, Հովանաձորը, որոնցից առաջին երկուսն ավելի ջրառատ են։ Աջակողմյան վտակներից են Չքնաղը և Գարգառը։

Գետի սնումը խառն է. 53.2%-ը կազմում են ձնաանձրևային, իսկ 46.8%-ը՝ ստորերկրյա ջրերը։ Վերջին ցուցանիշը Դեբեդի ավազանում ամենամեծն է։

Ձորագետի ջրերն օգտագործվում են ոռոգման և էլեկտրաէներգիա ստանալու նպատակներով։ Նրա գետաբերանում 1932 թվականին կառուցվել և գործում է Ձորագետի ջրաէլեկտրակայանը՝ 22,2 հազար կվտ ընդհանուր հզորությամբ, իսկ Ստեփանավան քաղաքի մոտ՝ Ստեփանավանի փոքր ջրէկ-ը։ Ձորագետի վտակ Տաշիրից սկիզբ է առնում Լոռվա ջրանցքը (50 կմ), որը ձգվում է մինչև Դեբեդ գետ և ոռոգում ավելի քան 4000 հա հողատարածություն։

## Անվանում
Հին աղբյուրներում հիշատակվում է Տաշրաջուր անունով։ Նախահեղափոխական շրջանի ռուսական քարտեզների վրա նշված է «Կամենկա» անունով։

## Պատկերասրահ
alt=Ստեփանավանի կամուրջը|մինի|Ստեփանավանի կամուրջը Ձորագետ գետի կիրճի վրայով
Պատկեր:Ձորագետի կիրճը.jpg|Ձորագետի կիրճը
Պատկեր:Ձորագետի կանիոնը.jpg|Ձորագետի կանիոնը
Պատկեր:Dzoraget(river) Bridge.jpg|11-րդ դարի կամուրջ Ուռուտ վտակի վրա
Պատկեր:Dzoraget(river).jpg
Պատկեր:Dzoraget(river)1.jpg
Պատկեր:Dzoraget(river)3.jpg
Պատկեր:Dzoragetatstepanavan.jpg|Ձորագետի կիրճ
Պատկեր:Dzoraget(river)4.jpg
Պատկեր:River Dzoraget.jpg|Գետի ստորին հոսանքի բարձրադիր ձախափնյակից, Արևածագ գյուղի մոտ
Պատկեր:Dzoraget 04.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեբեդ գետի վտակներ
1 ցեխին (Բոլոնիա)

**1 ցեխինը** (**1 ձեկկինո**, իտալ.՝ *zecchino),* Պապական մարզի Բոլոնիա կիսանկախ քաղաքում (Հյուսիսային Իտալիա) շրջանառություն ունեցած ոսկե մետաղադրամ էր։ Հատվել է 1737 - 1787 թվականներին։

Բոլոնիայի ցեխինի բաղադրությունը՝ 98,6% հարգի ոսկի, կշիռը՝ 3,5 գրամ։

Մեկ ցեխինի (ձեկկինո) արժեք ունեցող մետաղադրամները Բոլոնիայում շրջանառության են թողվել 8 տարբեր տեսակներով.

## 1 ցեխին (Բոլոնիա, 1737 - 1738)
## 1 ցեխին (Բոլոնիա, 1740)

### Պատմություն
1740 թվականի այս դրամատեսակը cede vacante-ի (*«թափուր Աթոռի»*) ժամանակամիջոցի թողարկում է։ Հատվել է Բոլոնիայում, Հռոմի պապ Կղեմես XII-մահից հետո (փետրվարի 6, 1740)՝ ընդհանուր շրջանառության համար և միայն այդ թվականին, մինչև նոր պապի (Բենեդիկտոս XIV -ի) նշանակումը։

### Նկարագրություն
Նախորդ 1 ցեխին դրամից չի տարբերվում կշռով, չափսով կամ ոսկու բաղադրությամբ (98,6% ոսկի)։ 1737 - 1738 թվականների ցեխինից զանազանվում է միայն դիմերեսի վրա նշված տարեթվի և «zecchino» բառի տեղադրությամբ։

***Դիմերես***
Դրամի երեսի կողմի կենտրոնում՝ երկու հերալդիկ վահան, վերևում՝ տարեթիվը (1740)։

***Դարձերես***
Դրամի ռևերսի վրա պատկերված է հերալդիկ ծառացած առյուծ՝ թաթի մեջ դրոշակ բռնած, իտալերեն դենոմինացիայով (ZECCHINO)։

### Նումիզմատական արժեք

Հասվի առնելով, որ այս ոսկե դրամը հազվագյուտ է և ոչ հաճախ է երևան գալիս աճուրդներում, նրա նումիզմատական արժեքը որոշակիորեն չի նշվում։

Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Ցեխին
Կատեգորիա:Իտալիայի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Վատիկանի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Ոսկե դրամներ
Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2004

**«Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2004ը»** Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի **13-րդ** խաղարկությունն է։ Այն սկսվել է 2004 թվականի մարտի 10-ին և ավարտվել նույն թվականի մայիսի 9-ին։

## Արդյունքներ
#### Նախնական  փուլ
Նախնական փուլը անցկացվել ե միայն մեկ խաղով։

#### 1-ին փուլ

#### 1/4 եզրափակիչ

#### 1/2 եզրափակիչ

#### Եզրափակիչ

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2004
* Հայաստանի Առաջին խումբ 2004
* Հակոբ Տոնոյանի անվան Սուպերգավաթ 2004

## Արտաքին հղումներ
* 2004 թվականի Անկախության Գավաթի բաժինը RSSSF.com կայքէջում 

## Գրականություն

Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթներ
Վլադիմիր Աբրահամյան (բանաստեղծ)

**Վլադիմիր Գուրգենի Աբրահամյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1957 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1958 թվականից։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Աբրահամյանը ծնվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ Շամխորի շրջանի Լեռնային Ջագիր գյուղում։ 1953 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի Վ. Լ. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ Նույն թվականից էլ աշխատանքի է անցել Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) օրաթերթի խմբագրությունում, սկզբում որպես գրական աշխատող, 1965-1981 թվականներին՝ գրականության և արվեստի բաժնի վարիչ։ 1981 թվականից «Գրական Ադրբեջան» հանդեսի խմբագիրն է եղել։ Ադրբեջաներեն առանձին գրքով լույս է տեսել նրա «Ես իջել եմ լեռներից» բանաստեղծությունների ժողովածուն (Բաքու, 1975)։

## Վ. Աբրահամյանի երկերի մատենագրություն
* Բողբոջներ (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1959, 80 էջ։
* Սարի շուշաններ (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1963, 64 էջ։
* Կարոտ և կանչեր (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1966, 64 էջ։
* Ես իջել եմ լեռներից (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1968, 104 էջ։
* Ուրցի բույրը (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ազերնեշր, 1972, 96 էջ։
* Յոթ ծիածան (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1976, 216 էջ։
* Աստղ լուսո (բանաստեղծություններ), Բաքու, «Յազըչը», 1983, 248 էջ։

## Վ. Աբրահամյանի կատարած թարգմանությունները (ադրբեջաներենից)

* Վագիֆ, Հատընտիր։ Ղոշմաներ, գազելներ, մուխամմազներ (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Վլ. Աբրահամյանը), Երևան, «Հայաստան», 1970, 151 էջ։
* Աշուղ Ալեսկեր, Երգեր (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Վլ. Աբրահամյանը), Երևան, «Հայաստան», 1972, 107 էջ։
* Նաբի Խազրի, Հովիտներ (բանաստեղծություններ և պոեմներ, որոնց մի մասը թարգմանել է Վլ. Աբրահամյանը), Երևան, «Հայաստան», 1974, 135 էջ։
* Սուլեյման Ռուստամ, Չինարի (բանաստեղծությունների ժողովածու, որի մի մասը թարգմանել է Վլ. Աբրահամյանը), Երևան, «Հայաստան», 1976, 159 էջ։
* Սամեդ Վուրղուն, Բանաստեղծություններ (ժողովածուի մի մասը թարգմանել է Վլ. Աբրահամյանը), Երևան, «Հայաստան», 1976, 123 էջ։
* Եղբայրական ձայներ։ Սովետական նշանավոր գրողների ստեղծագործությունների ժողովածու (մի մասը թարգմանել է Վլ. Աբրահամյանը), Երևան, «Լույս», 1978, 294 էջ։
* Խազարի երգը (ադրբեջանական պոեզիա), Բաքու, «Յազըչը», 1979, 136 էջ։
* Խազարի երգը (ադրբեջանական պոեզիա, գրքի մեջ մտնող Մամեդ Ռահիմի, Կասում Կասումզադեի, Սոհրաբ Թահիրի, Այազ Վաֆալու բանաստեղծությունները թարգմանել է Վլ. Աբրահամյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1982։
* Միրվարիդ Դիլբազի, Հայաստանը սրտիս մեջ (բանաստեղծությունների ժողովածու, որի հիմնական մասը թարգմանել է Վլ. Աբրահամյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1984, 40 էջ։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Աբրահամյանը դասարան․ամ կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ադրբեջաներենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Սայիդ Կութուբ

**Սայիդ Կութուբ**, նաև՝ **Կութբ**, **Ղութուբ**, **Ղութբ** (արաբերեն՝ سيد قطب) () օգոստոսի 29, 1966), եգիպտացի մուսուլման աստվածաբան, փիլիսոփա և գրող, իսլամիզմի ջատագով և տեսաբան, «Մուսուլման Եղբայրներ» իսլամիստական քաղաքական ուղղության ականավոր գործիչ։ Կութուբը մեծ ազդեցություն ունեցած է Ալ-Քայիդայի և Իսլամական ջիհադի վրա։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Վերին Եգիպտոսի Ասյութ մուհաֆազայի Մուշա ավանում, մանր կալվածատիրոջ ընտանիքում։ Հայրը ակտիվ էր տեղական քաղաքական և իսլամական կյանքում, ինչը մեծ ազդեցություն գործեց Սայիդ Կութուբի հետագա կյանքում։ Բարձրագույն կրթություն ստացավ Կահիրեում, ապա անցավ աշխատանքի որպես ուսուցիչ։

Սայիդ Կութուբը բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է, գրել է 24 գիրք, հիմնականում՝ աստվածաբանական և կրոնա-քաղաքական թեմաներով։ Ստեղծագործությունների թվում է նաև մի շարք վեպեր և բանաստեղծություններ։ Նրա գլուխ-գործոցն է համարվում 30 հատորից բաղկացած *«Ֆի զիլալ ալ-Կուրան»* («Ղուրանի հովանու ներքո») աշխատությունը, որտեղ նա ներկայացրել է Ղուրանի ծավալուն մեկնաբանություններ։

Այցելել է Միացյալ Նահանգներ և հայրենիք վերադառնալուց հետո ակտիվորեն հանդես է եկել Արևմուտքի բարոյա-հասարակական դրվածքի դեմ։ Ժամանակի ընթացքում Կութուբի իսլամիստական հայացքներն ստացան ավելի ծայրահեղ բնույթ և նա ընդրկվեց քաղաքական պայքարի մեջ, ուղղված Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերի քաղաքականության դեմ։ Մի քանի անգամ ձերբակալվել է, բանտարկվել և ապա ազատ արձակվել։ 1965 թ. օգոստոսին կրկին ձերբակալվել է և, ի շարս այլոց, ամբաստանվել է հակապետական գործունեության մեջ՝ կառավարության հեղաշրջում կազմակերպող խմբակում մասնակցելու մեղադրանքով։ Դատավարության արդյունքում դատապարտվել է մահապատժի՝ կախաղան հանելու միջոցով, ինչն ի կատար է ածվել 1966 թ. օգոստոսի 29-ին։

Սայիդ Կութուբի կրոնա-քաղաքական փիլիսոփայությունը և իսլամի հասարակական դրույթների արմատական մեկնաբանությունը մեծ ազդեցություն են գործել ժամանակակից իսլամական ծայրահեղ գաղափարախոսության և հոսանքների վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Կաիդա
Կատեգորիա:20-րդ դարում մահապատժի ենթարկվածներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եգիպտացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ

**Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթը** ամենամյա հեռուստամրցույթ է, որին մասնակցում են Եվրոպական հեռարձակողներին միության որոշ երկիր-անդամների ներկայացուցիչները։ Մանկական Եվրատեսիլը հաղորդվում է հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով Եվրոպայի ամբողջ տարածքում և աշխարհի ուրիշ այլ մասերում, ինչպես նաև Ինտերնետում։ Մրցույթում կարող են մասնակցել 9-ից մինչև 14 տարեկան երեխաները։

## Մասնակցություն

Մանկական Եվրատեսիլ, ինչպես նաև սովորական Եվրատեսիլում, կարող են մասնակցել միայն ԵՀՄ-ի երկիր-անդամների մասնակիցներ, թեև մրցույթը ցուցադրվում է նաև այլ, չմասնակցող, երկրներում։

Հետևյալ աղյուսակում և քարտեզին նշված են այն բոլոր երկրները, որոնք երբևէ մասնակցել են մրցույթում՝

մինի|300px|աջից

## Հաղթողներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Մանկական Եվրատեսիլ

*
Մինսկ-Արենա

**«Մինսկ-Արենա բազմապրոֆիլ մշակութա-սպորտային համալիրը»** (), սպորտա-զվարճային համալիր է Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում։ Կազմված է երեք օբյեկտներից՝ 15000 մարդ տարողությամբ բազմաֆունկցիոնալ սպորտա-տեսարանային արենայից, չմշկավազային մարզադաշտից և վելոդրոմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2009 սպորտում
Էրոտիկա

մինի|Մերկանկար 19-րդ դարից
մինի|Ժամանակակից էրոտիկա
**Էրոտիկա** (հունարեն ἔρως, Էրոս հունական դիցաբանության աստվածի անունից), սեռական զգացմունքների փոխանցման արվեստ ։ Հաճախակի էրոտիկան արտահայտվում է կերպարվեստի, գրականության, ֆիլմերի և երգերի միջոցով։ Էրոտիկ երկում նկարագրված կերպարների պահվածքը կարող է ինչպես սիրո զգացողության հետ կապված լինել, այդպես էլ ուղղակի սեռական ցանկությունով։ Էրոտիկ երկերը հաճախ են գրաքննության ենթարկվում։

## Տարբերությունը պոռնոգրաֆիայից

Ի տարբերություն պոռնոգրաֆիայի, էրոտիկային բնորոշ չեն նատուրալիզմը և ուշադրության կենտրոնացումը անմիջապես սեռական օրգանների վրա։ Էրոտիկայում հաճախ ներկա է թերասության տարրը, սյուժեի անավարտ մնալը։

### Պոռնոգրաֆիայի առանձնահատկություններ
Մի շարք հեղինակներ, որոնք զբաղեցնում են ֆեմինիստական դիրքեր, առաջարկում են «էրոտիկա» անվանել իրավահավասար սեռական հարաբերությունները, իսկ «պոռնոգրաֆիա» - անիրավահավասար, կանանց սեռական շահերը սահմանափակող, այնուամենայնիվ, գոյություն ունի հատուկ կանանց համար ստեղծած պոռնոգրաֆիա։

## Դիցաբանական կերպարներ
* Աստղիկ - սիրո ու գեղեցկության աստվածուհի հին հայկական դիցարանում։
* Աֆրոդիտե - հին հունական սիրո և գեղեցկության աստվածուհի (Վեներան հռոմեացիների մոտ)։
* Էրոս - հին հունական սիրո և կրքերի աստված (Կուպիդոնը հռոմեացիների մոտ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սովետական էրոտիկա. Ո՞վ է մերկացրել գեղեցկուհիներին:)
* Էրոտիկ գրքեր
* Էրոտիկ գրականություն

Կատեգորիա:Էրոտիկա
Կատեգորիա:Արվեստ
Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Ալենուշ Տերյան

**Ալենուշ Տերյան** (, ), Իրանի ֆիզիկայի առաջին կին պրոֆեսոր։ Առաջին արևային աստղադիտարանի հիմնադիրն է Իրանի աստղագիտության պատմության մեջ։ Հայտնի է որպես «Իրանի ժամանակակից աստղագիտության մայր»։

## Կենսագրություն
Ալենուշ Տերյանը ծնվել է 1920 թվականին Թեհրանում։ Մայրը ուսանել էր Շվեյցարիայում և ֆրանսերենի ուսուցչուհի էր, իսկ հայրը Նոր Ջուղայի հայերից էր և գրող էր, կյանքի վերջին 20 տարիներին ծառայել է որպես Իրանի «Սեփահ բանկի» տնօրեն։ Ծնողները տիրապետել են հայերենին, պարսկերենին, և ֆրանսերենին։ Հայրը նաև Ֆիրդուսու բանաստեղծություններից հայերեն թարգմանությունների հեղինակ է, որոնք հրատարակվել են իր գրքում «Արիզադի Պոեզիայի Հավաքածո» (պարսկ.՝ *ديوان اشعار آريزاد*) անվամբ։

1947 թվականի մայիսին Ալենուշն ավարտում է ուսումը Թեհրանի համալսարանի Գիտության ֆակուլտետում և նույն տարվա սեպտեմբերից աշխատանքի անցնում նույն ֆակուլտետի ֆիզիկայի լաբորատորիայում, իսկ մեկ տարի հետո նշանակվում լաբորատորիայի գործառությունների պետ։

Տերյանը փորձում է համոզել իր դասախոս Մահմուդ Հեսաբիին, որ օգնի իրեն կրթաթոշակ ստանալ՝ Ֆրանսիայում ուսումը շարունակելու համար։ Սակայն կին լինելու պատճառով մերժվում է։ Չնայած դրան՝ հոր ֆինանսական օգնությամբ մեկնում է Փարիզ և Սորբոնի համալսարանի Մթնոլորտային ֆիզիկայի ֆակուլտետում շարունակում ուսումը։ 1956 թվականին ստանում է ասպիրանտի աստիճան և Սորբոնում նրան դասախոսի պաշտոն է առաջարկվում։ Սակայն Իրանին ծառայելու համար որոշում է վերադառնալ և որպես դասախոս սկսում է թերմոդինամիկա դասավանդել Թեհրանի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում։

1959 թ.-ին Արևմտյան Գերմանիան թոշակ է տրամադրում Թեհրանի համալսարանին՝ արևային ֆիզիկայի աստղադիտարանում 4 ամիս սովորելու համար, և Տերյանն է ընտրվում որպես թոշակի շահառու։ 1961 թ.-ի մարտին չորս ամսով մեկնում է Գերմանիա, ապա վերադառնում Իրան և 1964 թվականի մայիսի 30-ին արժանանում պրոֆեսորի կոչման՝ այդպիսով դառնալով Իրանի առաջին կին պրոֆեսորը։

1966 թվականի նոյեմբերի 20-ին ընտրվում է Թեհրանի համալսարանի Երկրաֆիզիկայի կոմիտեի անդամ, իսկ երեք տարի հետո նշանակվում Թեհրանի համալսարանի Երկրաֆիզիկայի հիմնարկի արևային ֆիզիկայի հետազոտությունների խմբի նախագահ և աշխատանքի անցնում արևային ֆիզիկայի աստղադիտարանում, որի հիմնադրման մեջ ինքը մեծ դեր էր կատարել։

Տերյանը Իրանում աստղաֆիզիկա դասավանդող առաջին անձն էր։ 1979 թվականին պաշտոնաթողման դիմում է ներկայացրել և պաշտոնաթող եղել։ Նա կտակում բնակարանը նվիրել է Ջուղայի հայերին և այն ուսանողներին, որոնք հարմար բնակատեղի չունեն։ Կյանքի վերջը անց է կացրել Թեհրանի Թոհիդ ծերանոցում։

## Գնահատականներ
Իրանի հեռուստատեսության «Իմաստուններ» ծրագրի կողմից որպես գիտության ոլորտի մնայուն դեմք է ճանաչվել։ 2003 թվականին նրա կյանքի մասին վավերական ֆիլմ է ստեղծվել Իրանի հեռուստատեսության պատվերով, «Դեպի արև» (պարսկ.՝ *سوي خورشيد*) անվամբ։

2006 թվականի հուլիսին Իրանի նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադի կողմից գնահատագրի ու շքանշանի է արժանացել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալենուշ Տերյանը դասարան․ամ կայքում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Աստղագետներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Թեհրանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իրանահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Իրանահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Կին աստղագետներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Բանակում (հեռուստասերիալ)

**«Բանակում»**, հեռուստասերիալ «Շանթ» հեռուստաընկերության եթերում։ Հեռարձակվել է 2009 թվականի օգոստոս 31-ից մինչև 2012 թվականի օգոստոս 3-ը, այնուհետև ունեցել շարունակությունը «Քաղաքում» հեռուստասերիալով։

## Սյուժե
Քաղաքացիական կյանքն էլ ավելի ես գնահատում, երբ այն երկու տարով դառնում է անհաս մի երազ։ Հերոսներն իրենց քաղաքացիական փափուկ կյանքից գալիս են բանակ ու հայտնվում մի ուրիշ աշխարհում, որտեղ կան ապրելու այլ կանոններ։ Երևանցին, գյումրեցին, լոռեցին, մարտունեցին և այլ շրջաններից եկած տղաներ հավաքվում են մի հարկի տակ, մի գաղափարի շուրջ, այն է` պաշտպանել հայրենիքը։ 

Նրանք ստիպված են հանդուրժել միմյանց, փոխզիջումների գնալ, երբեմն էլ նյարդերը տեղի են տալիս, և բախումն անխուսափելի է։ Տղաներից յուրաքանչյուրն ունի իր վախերն ու թերությունները, որոնք ներկայացվում են հումորով։  

Հերոսների ծառայության ընթացքը հագեցած է հումորային պատմություններով և արկածներով։

## Դերերում

## Տես նաև
* Քաղաքում (հեռուստասերիալ)

## Ծանոթագրությունենր

## Արտաքին հղումներ
* «Բանակում»-ի էջը «Շանթ» հեռուստաընկերության կայքում

Կատեգորիա:2009 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2000-ականների հայկական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Շանթ հեռուստաընկերության նախագծեր
Կատեգորիա:2010-ականների հայկական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հայկական հեռուստասերիալներ
Տիգրան Գալեմճյան

**Տիգրան Գալեմճյան** (), հայ թատերական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը։ Բեմական ասպարեզ է մտել 1860-ականների սկզբներինմ նախ խաղացել է «Արևելյան թատրոնում», ապա՝ 1868-1869 թատերաշրջանից դարձել է Հակոբ Վարդովյանի թատերախմբի հուշարարը, հետագայում՝ Վարդովյանի գործակիցը։ Այդ տարիներից գրել է պատմական ողբերգություններ, որոնք բեմադրվել են Վարդովյանի և այլ թատերախմբերի կողմից։ 1879 թվականին նրա «Արա Գեղեցիկ» ողբերգության ներկայացման առիթով է, որ սուլթանական կառավարությունը արգելել է հայերեն ներկայացումները։ Նույն այդ տարում ստեղծել է մի նոր խումբ, կառավարությունից թույլտվություն ստացել, բարեգործական նպատակներով ներկայացումներ տվել Պոլսի արվարձաններում, այս ձևով հայ թատրոնի գոյությունը հասցնելով մինչև 1882։ Այնուհետև հարկադրված է եղել աշխատել թուրքական խմբերում։

1896 թվականին մեկնել է Բուլղարիա, Վառնայում միացել է Արշակ Պենկլյանի խմբին։ Այստեղ էլ գրել է պիեսներ բուլղարական և հայկական կյանքից, ինչպես «Սասնո հերոսները», «Զեյթունի ապստամբությունը», «Վասպուրականի հերոսները»։ Թարգմանել է Վիկտոր Հյուգոյի «Էռնանին», «Արքան զբոսնում է», Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդայի» լիբրետտոն, Շեքսպիրի «Օթելլոն», «Համլետը», «Լիր Արքան», «Մակբեթը», «Ռոմեո և Ջուլիետը», որոնց մի մասը բեմադրվել է հայերեն, մի մասը՝ թուրքերեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Մելքոն Գալենտեր

**Մելքոն Գալենտեր** (), հայ մանկավարժ։

Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է նախնական կրթությունը։ Հիմնականում զբաղվել է կարուձևի ձեռնարկներ ստեղծելով։ 1885 թվականին լույս է տեսել նրա «Եվա կամ ուղեցույց իգական սեռի զգեստոց ձեռագիտության» նկարազարդ գիրքը, 1892 թվականին՝ «Տարրական ձևագիտություն կամ ուղեցույց «Եվայի», որի բարեփոխված հրատարակությունը կատարվել է 1904 թվականին։ Այնուհետև լույս է տեսել նրա մի քանի նման ձեռնարկները. ինչպես՝ «Տետր չափառության ըստ դրության «Եվայի» (1887), «Նորագծայի դրություն. Ադամ» (1900), «Առձեռն ձև ու կար» (1904) և այլն։ Վերոհիշյալ ձեռնարկներով երկար տարիներ կարուձև են սովորել իգական դպրոցներում, որոնցում ձևագիտություն է ավանդել հեղինակը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1855 ծնունդներ
Կատեգորիա:1907 մահեր
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Պողոս Գալըպճյան

**Պողոս Գալըպճյան**, հայ մանկավարժ։

Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը, զբաղվել ուսուցչությամբ։ 1870-ականներից լույս են տեսել նրա մի շարք ձեռնարկներն ու դասագրքերը, ինչպես «Գավայիտի արապիյե» (դասագիրք տաճկերեն լեզվի, 1874), «Առաջնորդ օսմանյան լեզվի. մասն Ա - Հեգարան և ընթերցարան» (1880), «Բանալի օսմանյան լեզվի», «Գործնական ընդարձակ քերականություն թուրք, արաբ և պարսիկ լեզվաց» (1884), «Ուղեցույց գրագիտության կամ համաձայնություն թուրք լեզվի» (1885), «Գործնական ընդարձակ բառարան» և այլն։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Գրիգորիս Գալեմքյարյան

**Գրիգորիս Գալեմքյարյան** (*Գևորգ Ֆրանչիսկոսի*, ), հայ բանասեր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Անտոոնյան վարժարանում։ 1875 թվականին տեղափոխվել է Վիեննայի Մխիթարյանների վանքը, որտեղ շարունակել է ուսումը, ավարտել և ձեռնադրվել քահանա, դառնալով միաբանության անդամ։ 1880-ականների վերջերից բանասիրական հոդվածներով աշխատակցել է պարբերական մամուլին։ 1890 թվականին Վիեննայում լույս է տեսել նրա «Գործնական մեկնություն առաքելական աթոռո սահմանադրության» աշխատությունը, 1892 թվականին՝ «Ցուցակ հայերեն ձեռագրաց արքունի մատենադարանին ի Մյունխեն»։ Գրել է նաև լեզվաբանական աշխատություններ, որոնցից ուշագրավ է «Ոսկեդարյան և ոչ ոսկեդարյան հայերենի խնդիրը» (1903)։ Կատարել է թարգմանություններ, ինչպես Հ. Գելցերի «Համառոտ պատմություն հայոց» գիրքը։ Եղել է «Հանդես ամսօրյայի» խմբագիրը։ Գրել է «Պատմություն հայ լրագրության ի սկզբանե մինչև մեր օրերը (1794-1860)» ուսումնասիրությունը (Վիեննա, 1893), որը առաջին փորձն է հայ լրագրության պատմության սիստեմատիկ շարադրանքի։

## Աշխատություններ և թարգմանություններ
* Գալէմքեարեան Գրիգորիս Վրդ., Կենսագրութիւն. Սարգիս արք.-ի Սարաֆեան եւ ժամանակին հայ կաթողիկեայք, Վիեննա, 1908 (Ազգային Մատենադարան, ԾԵ)։
* Գալէմքեարեան Գրիգորիս Վրդ., Կենսագրութիւններ երկու հայ պատրիարքներու եւ տասն եպիսկոպոսներու եւ ժամանակին հայ կաթողիկեայք, Վիեննա, 1915 (Ազգային Մատենադարան, ՀԸ)։
* Գալէմքեարեան Գրիգորիս Վրդ.(թարգմ.), Արեւելեան հայք ի Պուքովինա, Վիեննա, 1915 (Ազգային Մատենադարան, Դ)։
* Գալէմքեարեան Գրիգորիս Վրդ., Ցուցակ հայերէն ձեռագրաց արքունի մատենադարանին ի Միւնխէն, Վիեննա, 1892։
* Գալէմքեարեան Գրիգորիս Վրդ., Պատմութիւն հայ լրագրութեան, ի սկզբանէ մինչեւ մեր օրերը, Վիեննա, 1893։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Զարուհի Գալեմքյարյան

**Զարուհի Աշոտի Գալեմքյարյան** (**Եվտերպե**, ), հայ գրող։

## Կենսագրություն
Զարուհի Գալեմքյարյանը ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրի Արամյան վարժարանում։ 17 տարեկան հասակից սկսել է ոտանավորներ գրել, որոնք լույս են տեսել «Ծաղիկ» պարբերականում, *Եվտերպե* ծածկանունով։ 1893 թ. հրատարակել է «Զարթոնք» ժողովածուն, հաջորդ տարի լույս է ընծայել երկրորդ ժողովածուն՝ «Մրմունջը»։ Ամուսնությունից հետո, դեն գցելով Եվտերպե ծածկանունը, *Գ. Զարուհի* ստորագրությամբ արձակ բանաստեղծություններ, մանր պատմվածքներ է տպագրել մամուլում («Բյուզանդիոն», «Արևելյան մամուլ», «Ծաղիկ», հետագայում՝ «Շանթ», «Ոստան», «Թեոդիկի տարեցույց» և այլն)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո մեկնել է ԱՄՆ, բնակություն հաստատել Նյու Յորքում։ Այնուհետև առանձին գրքով լույս են տեսել նրա «Թոռնիկիս գիրքը» և «Կյանքիս ճամփեն» (Անթիլիաս, 1952) ժողովածուները։ 1964 թ. Սփյուռքում և Հայաստանում նշվեց նրա ծննդյան 90-ամյակը։ Այդ առիթով Հայպետհրատը լույս ընծայեց նրա երկերի մի ժողովածու «Հասկաքաղ» վերնագրով (Երևան, 1965)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում օսմանյան ներգաղթյալներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Արևմտահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Արևմտահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Գալուստ Գալստյան (այլ կիրառումներ)

**Գալուստ Գալստյան** կարող է վերաբերել՝

* Գալուստ Գալստյան - Կ. Պոլսում 1872-ին ծնված հայ նկարիչ։
* Գալուստ Գալստյան - 1935-ին ծնված հայ արձակագիր։
Գալուստ Գալստյան (նկարիչ)

**Գալուստ Գալստյան (Գալուստյան)** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Պեզճյան վարժարանում։ Ապա սովորել է Պոլսի գեղարվեստների ուսումնարանում, որն ավարտելուց հետո զբաղվել է նկարչությամբ, հրապուրվել հատկապես ծովանկարչությամբ։ Կատարել է նաև դիմանկարներ։ Նրա գործերը ցուցադրվել են եվրոպական գրեթե բոլոր մայրաքաղաքներում, արժանանալով բարձր գնահատականի։ Նրա արվեստը գնահատողներից է եղել Ռումինիայի թագուհի, գրող Կարմեն Սիլվան, որը Ռումինիայի թանգարանի համար գնումներ է կատարել հայ նկարչից։ 1912 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, Նյու Յորքում հիմնել իր արվեստանոցը, կազմակերպել ցուցահանդեսներ 1912, 1913 և 1917 թվականներին։ Նրա բազմաթիվ նկարները զարդարում են ամերիկյան շատ հիմնարկների դահլիճները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1872 ծնունդներ
Կատեգորիա:1936 մահեր
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ծովանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Գալուստ Գալստյան (գրող)

**Գալուստ Սարգսի Գալստյան** (), հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1967)։ ԽՄԿԿ անդամ 1959 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ՀԽՍՀ Արթիկի շրջան Ղազանչի (այժմ՝ Շիրակի մարզի Մեղրաշեն) գյուղում։ Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական և Մոսկվայի տեքստիլ և թեթև արդյունաբերության ինստիտուտները։ 1954 թվականից ապրել և աշխատել է Կիրովականում։ 1954-1973 թվականներին աշխատել է Կիրովականի Ստեփան Շահումյանի անվան կարի ֆաբրիկայում, սկզբում որպես բանվոր, ապա գլխավոր ինժեներ։ 1973-1975 թվականներին գրական խորհրդական է եղել Հայաստանի գրողների միության Կիրովականի բաժանմունքում։ 1975 թվականից աշխատել է Կիրովականի ավտոտեխսպասարկման զոնալ միավորումում, սկզբում որպես կայանի պետ, հետո՝ տնօրեն։

## Մատենագրություն
* Կարևորը ճանապարհին չմնալն է (պատմվածքներ), Երևան, «Հայաստան», 1965, 96 էջ։
* Ձորում քրքջում է մեկը, Երևան, «Հայաստան», 1969, 280 էջ։
* Փակ և բաց դռներ (պատմվածքներ և «Արցունքի վերջին կաթիլը» պիեսը), Երևան, «Հայաստան», 1976, 260 էջ։
* Կիրովական, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 450 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Նագանո

**Նագանո** (ճապոներեն՝ 長野市), քաղաք Ճապոնիայում, Հոնսյու կղզու կենտրոնական մասում։ Նագանոյի պատմությունը սկսվում է 7-րդ դարից, երբ այն մի փոքր ավան էր, կառուցված տաճարի շուրջ։ Այժմ Նագանոն կարևոր կրթական և արդյունաբերական կենտրոն է, ունի երկու համալսարան։

Նագանոյում է գտնվում Ձենկո-ձի բուդհայական տաճարը, ուր զետեղված է Բուդհայի բրոնզե արձանը (մ.թ.ա. 6-րդ դար), որը ճապոնացիներին նվիրել էր Կորեան։

Նագանոն հատկապես միջազգային հռչակ ձեռք բերեց այնտեղ 1998 ձմեռային Օլիմպիական խաղեր անցկացնելու շնորհիվ։

Կատեգորիա:1897 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ձմեռային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Պրիմորիե Այդովշչինա (ֆուտբոլային ակումբ)

**«Պրիմորիե» Ֆուտբոլային Ակումբը** մասնագիտական ֆուտբոլային ակումբ է, որը հանդես է գալիս Այդովշչինայում։

## Պատմություն

«Պրիմորիե» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1924 թվականին, Այդովշչինա քաղաքում։

## Ներկա կազմ
*[[Մարտի 28]], [[2010]]*

## Արտաքին հղումներ
* «Պրիմորիե» ՖԱ-ի պաշտոնական կայքէջը 

Կատեգորիա:Սլովենական ֆուտբոլային ակումբներ
Օլթի (գետ)

**Օլթի**, գետ Թուրքիայի Էրզրումի և Արդվինի մարզերում։ Տեր-Հակոբյանն նույնացնում է *Գլավկոս* գետի հետ։

## Անվանումներ
Տարբեր աղբյուրներում հիշատակվում է հետևյալ անուններով՝ Բոխա, Բողխա, Բուղխա, Գրավկոս, Ուղթիս, Ողթյաց գետ, Օլթիի գետ, Օլթիի ջուր։ Վերջին երկու անվանումները նույնական են Օլթի քաղաքին։

## Աշխարհագրություն
Օլթին Հայկական լեռնաշխարհի հինգ հիմնական գետերից մեկի՝ Ճորոխի աջ վտակն է։ Սկիզբ է առնում Ծիրանյաց լեռներից, հոսում նեղ կիրճով մինչև համանուն քաղաքը։ Աջակողմյան վտակներից է Դարբենքը, որն ունի վերին և ստորին ճյուղեր․ դրանք անցնում են համանուն գյուղերով։

Երկարությունը 144 կմ է։ Սնումը ձնաանձրևային է։

Ձախից ընդունում է Թորթում գետը և թափվում Ճորոխ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Ճորոխ գետի վտակներ
Հայկազուն Գալստյան

**Հայկազուն Գալստյան (Գալուստյան)** (), հայ բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Սովորել է Մեսրոպյան և Կեդրոնական վարժարաններում։ Հետագայում հետևել է Իստամբուլի համալսարանի գրական ֆակուլտետի փիլիսոփայական բաժանմունքի դասընթացներին։ Ավարտել է 1964 թվականին, զբաղվել ուսուցչությամբ։ Գրական-հրապարակախոսական ասպարեզ է մտել 1940-ականների սկզբներից։ Գրել է հայերեն և թուրքերեն բանաստեղծություններ։ Թուրքերենները տեղ են գտել 1942 թվականին հրատարակված «Բալքըս» ժողովածուում։ Հայերեն բանաստեղծություններն ամփոփված են «Քարյուղի լամբարը» (Իստանբուլ, 1948) և «Գործիս ճամբուն վրա» (1962) ժողովածուներում։ 1965 թվականի վերջերին եկել է Հայաստան, աշխատանքի ընդունվել ՀԽՍՀ ԳԱ արևելագիտության սեկտորում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Միհրան Գալփակճյան

**Միհրան Գալփակճյան** (), հայ դերասան։

Ծնվել է Կոստանդնուպոլիսում, որտեղ ստացել է կրթությունը։ 1870 թ.-ից մասնակցել է Հ. Վարդովյանի թատերախմբի ներկայացումներին։ Մեկ տասնամյակ խաղացել է տարբեր խմբերում, կատարել դրամատիկ, կատակերգակ, նաև օպերետային դերեր «Ժիրոֆլե Ժիրոֆլյա», «Մադամ Անգո» և այլ օպերետներում։ Երբ 1880-ականների ակզբներից արգելվել է հայկական ներկայացումները, դարձել է քահանա, կոչվել *Տեր Խոսրով*։ Այնուհետև երկար տարիներ զբաղվել է ուսուցչությամբ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1851 ծնունդներ
Կատեգորիա:1906 մահեր
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Վաղարշակ Գալփակճյան

**Վաղարշակ Գալփակճյան** (), հայ խմբագիր, հրապարակախոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը։ Գիտական մի շարք հոդվածներով աշխատակցել է Կ. Պոլսի մամուլին։ Համիդյան սարսափի օրերին աքսորվել է Անատոլու։ Սահմանադրությունից հետո վերադարձել է Պոլիս, դարձել «Բյուզանդիոն» թերթի գլխավոր աշխատակիցներից մեկը։ Եղել է «Ժամանակ» օրաթերթի արտոնատեր հրատարակիչը։ 1909 թվականին միաժամանակ խմբագրել է «Գարուն» պարբերականը։ Պատերազմից հետո 1919-1920 թվականներին Կ. Պոլսում խմբագրել է «Նոր այգ» թերթը, ապա մեկնել է Ֆրանսիա, բնակություն հաստատել Մարսելում, որտեղ էլ մահացել է։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1873 ծնունդներ
Կատեգորիա:1923 մահեր
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ