Բեն Գերցել

**Բեն Գերցել** (), ամերիկացի գիտնական, Aidyia Holdings ընկերության գլխավոր գիտաշխատող, ֆուտուրոլոգ, ֆինանսական կանխատեսման մասնագետ, արհեստական ինտելեկտի ծրագրային ապահովման գծով Novamente LLC մասնավոր ընկերության, ինչպես նաև Biomind LLC բիոինֆորմացիոն ընկերության նախագահ, որն արհեստական բանականություն է տրամադրում տվյալների (հատկապես միկրոչիպերի և SNP տվյալների) բիոինֆորմացիոն վերլուծության համար, Artificial General Intelligence Society-ի և OpenCog Foundation-ի նախագահ, ֆուտուրիստական Humanity + շահույթ չհետապնդող կազմակերպության փոխնախագահ, կենսաֆարմակոլոգիական Genescient Corp ընկերության գիտական  Singularity University-ի խորհրդատու։ Չինաստանի Xiamen համալսարանի Fujian Key Lab-ի խելացի համակարգերի հետազոտական պրոֆեսոր, և արհեստական ինտելեկտի ուսումնասիրությանը նվիրված գիտաժողովների գլխավոր նախագահ, արհեստական ինտելեկտի հեղինակ և հետազոտող: Նա նաև խորհրդատու է Machine Intelligence Research Institute-ում (նախկինում՝ Singularity Institute), որտեղ նա հետազոտությունների ղեկավար էր։

Բեն Գերցելը Ռատգերսի համալսարանի սոցիոլոգիայի պրոֆեսոր Թեդ Գերցելի որդին է։ Դպրոցի տասը դասարանն ավարտելուց հետո Բենը ընդունվում է բարդ քոլեջ Simon's Rock-ում, որտեղ ստանում է քվանտիտիվային հետազոտությունների բակալավրի աստիճան։ Գերցելը 1989 թվականին Թեմփլի համալսարանում ստացել է մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի կոչում։ Նախքան ծրագրային ապահովման արդյունաբերությանը միանալը, Բենը աշխատել է մաթեմատիկայի, համակարգչային գիտության և ճանաչողական գիտության ամբիոններում այնպիսի համալսարաններում, ինչպիսիք են Նևադայի համալսարանը, Նյու Յորքի քաղաքային համալսարանը, Ուաիկատոյի համալսարանը և Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարանը: Այսօր նա իր ժամանակի մեծ մասն անցկացնում է Հոնկոնգում։ 

Նա հետազոտական աշխատանք է կատարում ուժեղ արհեստական ինտելեկտի, բնական լեզվի մշակման, ճանաչողական գիտությունների, տվյալների հանքարդյունաբերության, մեքենայական ուսուցման, հաշվողական ֆինանսների, բիոինֆորմատիկայի, վիրտուալ աշխարհների, խաղերի և շատ այլ ոլորտներում: Հրատարակել է տասնյակ գիտական գրքեր, ավելի քան 100 տեխնիկական փաստաթղթեր, ինչպես նաև բազմաթիվ հրապարակախոսական հոդվածներ:

Բենը OpenCog նախագծի համահիմնադիրն է և ակտիվորեն զարգացնում է այն: Արհեստական բանականության ստեղծման նախագիծ։ Այն կենտրոնանում է մարդու նման բարեկամական արհեստական ինտելեկտի ստեղծման և ԱԲ-ի հետագա կիրառման վրա այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են ֆինանսական կանխատեսումը, բիոինֆորմատիկան, ռոբոտաշինությունը, ինչպես նաև խաղերը:

## Անձնական կյանք և կարիերա
Բեն Գերցելն ունի չորս երեխա, շատ ընտանի կենդանիներ, ազատ ժամանակ նա սիրում է ֆանտաստիկա, երաժշտություն, փիլիսոփայություն, մաթեմատիկա, ժամանակ է անցկացնում մաքուր օդում և այլն: Նա պանպսիխիստ է և ագնոստիցիզմ։

1966 թվականին Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում ծնվեց Քերոլ և Թեդ Գերցելների որդին՝ Բենը։ Նրա ծնողները երկուսն էլ ամերիկացի են, Բենը հիմնականում ունի արևելաեվրոպական հրեական արմատներ, բայց քանի որ նա ծնվել է Բրազիլիայում, Գերցելն ունի երկակի ամերիկյան և Բրազիլական քաղաքացիություն: 1968 թվականին նա տեղափոխվեց Յուջին, Օրեգոն, ինչպես ինքն էր ասում, «այն ժամանակ հիանալի վայր էր, որտեղ լի էր հիպպիներով»։ 1973 թվականին տեղափոխվել է Հարավային Ջերսիի արվարձան։ 1982 թվականին նա ավարտեց ավագ դպրոցի 10-րդ դասարանը և 15 տարեկան հասակում ընդունվեց Simon's Rock College, Բենը այն անվանեց «նշանավոր հաստատություն, որը ես բարձր խորհուրդ եմ տալիս ավագ դպրոցի լավագույն շրջանավարտներին»: 1984 թվականին այս քոլեջում նա հանդիպեց իր ապագա կնոջը՝ Գվեն Յորգիին (հետագայում՝ Գվեն Գերցել, այժմ՝ Գվեդելին Ցի Արանյա)։

1985 թվականին ավարտել է Simon's Rock College-ը՝ ստանալով քվանտիտիվային հետազոտությունների գիտական աստիճան։ Այնուհետև տեղափոխվել է Նյու Յորք և ընդունվել կիրառական մաթեմատիկայի ասպիրանտուրա Նյու Յորքի համալսարանի Կուրանտ ինստիտուտում: Ազատ ժամանակ նա զբաղվել է կոգնիտիվ գիտության և արհեստական ինտելեկտի ոլորտում լուրջ հետազոտություններով։ 1987 թվականին Բենը տեղափոխվել է Ֆիլադելֆիա և ընդունվել Տեմպլի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ասպիրանտուրա, ինչպես նաև ամուսնացել։ 1989 թվականին նա ստացել է մաթեմատիկայի դոկտորի կոչում Թեմփլի համալսարանում, տեղափոխվել Լաս Վեգաս, որտեղ նրան սպասում էր առաջին իսկական աշխատանքը՝ Նևադայի համալսարանի մաթեմատիկայի պրոֆեսորը։

Ավելի ուշ՝ 1989 թվականին, Բենը և նրա կինը՝ Գվենը, ունեցան իրենց առաջին որդին՝ Զարաթուստրա Ամադեուսը։ 1993 թվականին ծնվել է երկրորդ որդին՝ Զեբուլոն Ուլիսը, Բենը ակտիվորեն աշխատել է ամբողջ աշխարհում, իսկ շուտով տեղափոխվել է Նոր Զելանդիա, որտեղ սկսել է համակարգչային գիտության դասախոսություններ կարդալ Ուաիկատոյի համալսարանում։ 1995 թվականին նա տեղափոխվեց Պերտ, Արևմտյան Ավստրալիա, որտեղ հնարավորություն ունեցավ ճանաչողական գիտության ուսումնասիրություններ կատարել Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարանում: Բենը խոսեց Պերտի մասին այսպես.«Բոլոր այն վայրերից, որտեղ ես ապրել եմ, Պերտը լավագույնն է: Հիանալի կլիներ մի օր վերադառնալ այնտեղ»: 1996 թվականին Ֆրենսիս Հեյլիգենի հետ միասին նրանք հիմնեցին Global Brain խումբը՝ ավելի ու ավելի խելացի ինտերնետից բխող ուղեղն ուսումնասիրելու համար, իսկ 2011 թվականին Գերցելը միացավ Բրյուսելի ազատ համալսարանի նորաստեղծ Global Brain ինստիտուտի գիտական խորհրդին։ 1997 թվականին նա հեռացավ ակադեմիայից, ինչը, նրա խոսքով, իր կյանքը շատ ավելի հետաքրքիր, բայց շատ ավելի սթրեսային դարձրեց: 1997 թվականին նա բացեց ծրագրային ապահովման ընկերություն և տեղափոխվեց Նյու Յորք՝ Intelligenesis Corp-ը գործարկելու համար (հետագայում հայտնի է որպես Webmind Inc.), որի նպատակն էր ստեղծել ԱԲ-ի իսկապես խելացի համակարգ և շահույթ ստանալ դրա բաղադրիչների մշակումից: 1997 թվականի սկզբին Գերցելի ընտանիքը ունեցավ իր առաջին դուստրը՝ Շեհերազադա Օկիլանի Նաստասիան։ 1997-98 թվականներին Բենը Ստատեն Այլենդի քոլեջում դասավանդել է CUNY համակարգի մի մասը, մինչդեռ Intelligenesis-ը մեկնարկել է։ 1997-2001 թվականներին Գերցելը գլխավորել է Webmind Inc.-ը (նաև հայտնի է որպես Intelligenesis Corp.)։ Նրա աշխատանքի մասին գրել են Wall Street Journal-ում և The New York Times-ում, որտեղ բացատրվում է մեքենայական ուսուցման մոտեցումը, որը զուգորդվում է բնական լեզվի մշակման հետ, որը կիրառվում է ինտերնետից հավաքված տեքստային տեղեկատվության վրա, բիզնեսի ռիսկերը կանխատեսելու կամ գնման որոշում կայացնելու հարցում օգնելու համար:

2001 թվականին Գերցելը տեղափոխվել է Նյու Մեքսիկո, որտեղ հետազոտություններով զբաղվել է Նյու Մեքսիկոյի համալսարանի ինֆորմատիկայի ամբիոնում։ Այս ժամանակահատվածում նա ապրում էր Զուզաքս սա Ալբուկերկեից արևելք գտնվող լեռներում գտնվող մի վայր է, որը նա անվանեց լավագույնը Պերտից հետո: Նաև 2001 թվականին նա հիմնադրել է Novamente LLC ընկերությունը՝ webmind-ի ժառանգորդը, ինչպես նաև ստեղծել է Biomind LLC ընկերությունը, որը նախատեսված է Novamente տեխնոլոգիան կենսաինֆորմատիկայում կիրառելու համար։ 2002 թվականին նա տեղափոխվեց Վաշինգտոն և բնակություն հաստատեց Վաշինգտոնի ագլոմերացիայի մոտակայքում, քանի որ նա փոքր ֆինանսավորում գտավ Biomind-ի համար և ցանկանում էր, որ ընկերությունը հիմնված լինի դրա մոտ: Այստեղ տեղափոխվելուց անմիջապես հետո Գվենն ու Գերցելը բաժանվեցինա։

2004 թվականին Գերցելն ամուսնացել է Իզաբելլա Լիոն Ֆրեյրայի հետ։ 2005-2007 թվականներին նա շարունակել է աշխատել Novamente և Biomind ընկերությունների կայացման ուղղությամբ, զբաղվել է ԱԲ-ի զարգացման նախագծերով, ինչպես նաև սկսել է ուշադրություն դարձնել AGI-ի՝ որպես հետազոտական համայնքի զարգացմանը։ Նա կազմակերպեց AGI կոնֆերանսներ, հրատարակեց մի քանի ժողովածուներ և այլն: 2007-ի մայիսին նա ելույթ ունեցավ Google Tech-ում և խոսեց ուժեղ արհեստական ինտելեկտ ստեղծելու իր մոտեցման մասին։ Նա սահմանեց հետախուզությունը որպես աշխարհում և հենց գործակալում օրինաչափություններ, մոդելներ հայտնաբերելու ունակություն: Սկզբում նա փորձում է արհեստական ինտելեկտ ստեղծել «երեխայի նման», իսկ հետո այդ գործակալին աճեցնում և մարզում է արհեստական կամ վիրտուալ աշխարհում, ինչպես, օրինակ, Second Life-ը,ստեղծել ավելի հզոր հետախուզություն։ Գիտելիքը ներկայացվում է ցանցի տեսքով, որի հանգույցներն ու հղումները ճշմարտության հավանական արժեքներն են, ինչպես նաև «ուշադրության արժեքները», որոնք նման են արհեստական նյարդային ցանցի կշեռքներին: Մի քանի ալգորիթմներ սպասարկում են այս ցանցը, որոնցից հիմնականը հավանականության ելքային մեքենայի և էվոլյուցիոն ծրագրավորման օգտագործողի տարբերակի աշխատանքի համադրությունն է։ 2008 թվականին նա հիմնադրել է OpenCog-ը՝ բաց կոդով AGI-ի ստեղծման նախագիծը։ 2008 թվականի օգոստոսին աուդիո հարցազրույցում 2008 թվականի օգոստոսին Գերցելը հայտարարել է, որ հանդիսանում է Order of Cosmic Engineers տրանսհումանիստական կազմակերպության հիմնադիրներից մեկը։ Նա նաև ասել է, որ պայմանագիր է կնքել Alcor կրիոֆիրմայի հետ, որպեսզի մահվան դեպքում նրա մարմինը սառեցվի:

2009 թվականին Գերցելը դարձավ Չինաստանի Xiamen համալսարանի Artificial Brain Lab-ի հյուրի անդամ և սկսեց մի նախագիծ, որտեղ նա օգտագործեց OpenCog-ը' մարդանման ռոբոտը վերահսկելու համար: 2009 թվականին Գերցելը բաժանվեց Իզաբելլայից՝ մնալով ընկերներ։ 2010 թվականին Բենը սկսեց համատեղ նախագիծ Հոնկոնգի պոլիտեխնիկական համալսարանի հետ, որի նպատակն էր OpenCog-ի կիրառումը խելացի խաղային նիշերը վերահսկելու համար: 2011 թվականին նա Ruiting Lian-ի հետ միասին սկսեց շատ ժամանակ անցկացնել Հոնկոնգում՝ աշխատելով ԱԲ-ի, ինչպես նաև AGI-ի տարբեր նախագծերի վրա։ 2011 թվականին Գերցելը Aidyia Holdings-ի հիմնադիրներից մեկն էր, նորաստեղծ, որն ուղղված էր Հոնկոնգի բաժնետոմսերի շուկայի կանխատեսմանը։ 2012 թվականին նա ամուսնացել է Ruiting Lian-ի հետ։ Քանի որ 2013 թվականին նա ապրում էր Հոնկոնգում մշտապես, մի գյուղում հյուսիս Tai Po նոր տարածքներում։

Նա նաև աշխատել է Genescient-ում, մի  ընկերությունում, որը կենսաինֆորմատիկ և այլ գործիքներ է կիրառել երկարակյաց ճանճերի գենոմների օգտագործման համար՝ տարիքային հիվանդությունների դեմ պայքարելու համար բուժական դեղամիջոցներ ստեղծելու նպատակով: Բացի այդ Գերցելն աշխատել է Igenesis խորհրդատվական ընկերությունում, որը հիմնադրվել է Բրազիլիայի Բելո Հորիզոնտե քաղաքում և ներգրավված է ԱԲ-ի և այլ առաջադեմ տեխնոլոգիաների զարգացման մեջ:

2009 թվականին Բեն Գերցելը և Ուգո դե Գարիսը նկարահանվեցին 45 րոպեանոց վավերագրական ֆիլմում Singularity or Bust. 2014 թվականին Գերցելը հայտնվել է ամերիկյան գիտական վավերագրական հեռուստասերիալում՝ «Որդանման փոսի միջով», 5-րդ եթերաշրջանի 1-ին սերիայում։

The Singularity-ի լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմը, որը ստեղծվել է անկախ ռեժիսոր Դագ Վոլենսի կողմից (թողարկումը տեղի է ունեցել 2012-ի վերջին) ցույց տվեց Գերցելի խորը տեսլականը և նրա ըմբռնումը, թե ինչպես կարելի է ընդհանուր ԱԲ-ն իսկապես մտածող դարձնել: Այս ֆիլմը ճանաչվել է որպես «վավերագրական ֆուտուրիզմի զանգվածային նվաճում» և «մինչ օրս եզակիության լավագույն վավերագրական ֆիլմ»։

## Գրքեր
* *[http://www.goertzel.org/books/intel/contents.html The Structure of Intelligence: A New Mathematical Model of Mind]* (Springer, 1993)
* *[http://www.goertzel.org/books/mind/contents.html The Evolving Mind]* (Gordon and Breach, 1993)
* *[http://www.goertzel.org/books/logic/contents.html Chaotic Logic: Language, Thought and Reality From the Perspective of Complex Systems Science]* (Plenum Press, 1994)
* *[[Linus Pauling]]: A Life in Science and Politics* (Basic Books, 1995). Written with his father Ted Goertzel. Ted in turn is son of Victor and Mildred Goertzel and Ted credits his parents also as co-authors of the Pauling biography.
* *[http://www.goertzel.org/books/complex/contents.html From Complexity to Creativity]* (Plenum Press, 1997)
* *Creating Internet Intelligence* (Plenum Press, 2001).
* *Mind in Time* (Hampden Press, 2003) co-edited by Allan Combs and Mark Germine.
* *Artificial General Intelligence: Cognitive Technologies* (Springer, 2005), co-edited with Cassio Pennachin, describes the mathematics underpinning the Novamente AI Engine.
* *The Hidden Pattern: A Patternist Philosophy of Mind* (Brown Walker Press, 2006)
* *The Path to Posthumanity* (Academica, 2006) co-authored with Stephan Vladimir Bugaj
* *Advances in Artificial General Intelligence* (IOS Press, 2007) co-edited with Pei Wang

## Ծանոթագրություններ