Կրուկենբերգի ուռուցք

**Կրուկենբերգի ուռուցք,** որը վերաբերում է ձվարանների չարորակ ուռուցքին, որը մետաստազներ է ստացել առաջնային տեղամասից՝ դասականորեն ստամոքս-աղիքային տրակտից, չնայած այն կարող է առաջանալ այլ հյուսվածքներում, օրինակ՝ կրծքագեղձում։ Ստամոքսի ադենոկարցինոման, հատկապես պիլորուսում, ամենատարածված աղբյուրն է։ Կրուկենբերգի ուռուցքները հաճախ (ավելի քան 80%) հայտնաբերվում են երկու ձվարաններում՝ համապատասխան դրա մետաստատիկ բնույթին։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Կրուկենբերգյան ուռուցքները հաճախ հայտնվում են ուշադրության կենտրոնում, երբ դրանք առաջացնում են որովայնի կամ կոնքի ցավ, փքվածություն, ասցիտ կամ ցավ սեռական հարաբերության ժամանակ։ Կրուկենբերգյան ուռուցքները երբեմն կարող են առաջացնել ձվարանների ստրոմայի ռեակցիա, որը հանգեցնում է հորմոնների արտադրության, ինչը հանգեցնում է հեշտոցային արյունահոսության, դաշտանային ցիկլի անկանոն փոփոխության կամ հիրսուտիզմի կամ երբեմն վիրիլիզացման որպես հիմնական ախտանիշ։ Հազվագյուտ դեպքերում հիվանդությունը կարող է դրսևորվել հիդրոնեֆրոզով և հիդրոուրետրով։ 

Այս բոլոր ախտանիշները ոչ սպեցիֆիկ են և կարող են առաջանալ նաև մի շարք այլ խնդիրների հետ, բացի քաղցկեղից, և ախտորոշումը կարող է կատարվել միայն հաստատող հետազոտություններից հետո, ինչպիսիք են համակարգչային շերտագրությունը (ՀՇ), լապարոտոմիան և/կամ ձվարանների բիոպսիան։

## Պատճառը և դեպքը
Կրուկենբերգի ուռուցքները կարելի է տեսնել բոլոր տարիքային խմբերում, միջին տարիքը 45 տարեկան է։ Շատ երկրներում ձվարանների մեջ մետաստազներ ստացած քաղցկեղը կազմում է ձվարանների քաղցկեղի միայն մոտ 1-2%-ը մնացած դեպքերում ձվարանն ինքնին քաղցկեղի առաջնային տեղն է։ Այնուամենայնիվ, Ճապոնիայում դրանք ներկայացնում են ձվարանների չարորակ նորագոյացությունների շատ ավելի մեծ տոկոս (գրեթե 20%)՝ ստամոքսի քաղցկեղի տարածվածության աճի պատճառով։ 

Կրուկենբերգի ուռուցքները կազմում են մետաստատիկ քաղցկեղների մոտ 15%-ը, որոնք ի սկզբանե կարծես թե առաջացել են ձվարաններում, և որպես այդպիսին ավելի քիչ տարածված են, քան ձվարանների էպիթելային և սեռական բջիջների ուռուցքներից առաջացող մետաստազները։

Մարդկանց մոտ, ովքեր ունեցել են ոչ գինեկոլոգիական չարորակ ուռուցքներ, ադնեկսային զանգվածների մոտավորապես 20%-ը չարորակ են, և դրանց 60%-ը Կրուկենբերգի ուռուցքներն են։

## Պաթոգենեզ
Քննարկումներ են եղել ստամոքսից, կույր աղիքից կամ հաստ աղիքից մինչև ձվարաններ ուռուցքային բջիջների մետաստազավորման ճշգրիտ մեխանիզմի շուրջ։ Դասականորեն ենթադրվում էր, որ որովայնի խոռոչի վրայով ուղղակի սերմնացրումը պատճառ է հանդիսանում այս ուռուցքի տարածմանը, սակայն ավելի հավանական է համարվում ավշային ճանապարհով տարածումը։ Ենթադրվում է, որ ռետրոգրադ ավշային հանգույցներն ավելի կարևոր են Կրուկենբերգի ուռուցքի պաթոգենեզում, քանի որ Կրուկենբերգի ուռուցքով ձվարանները չեն ցույց տալիս պատիճային ներխուժում։ Կրուկենբերգի ուռուցքների ախտորոշման միջին տարիքը կարող է մասամբ կապված լինել ձվարանների անոթների համեմատաբար ավելացման հետ։ 

Միկրոսկոպիկորեն Կրուկենբերգի ուռուցքները հաճախ բնութագրվում են ձվարանների հյուսվածքում մուցինային մատանիաձև բջիջներով։ Երբ հայտնաբերվում է առաջնային ուռուցքը, սովորաբար հայտնաբերվում են մատանիաձև բջիջները։ Այնուամենայնիվ, այլ մանրադիտակային հատկանիշներ կարող են գերակշռել։   Կրուկենբերգի ուռուցքներն առավել հաճախ մետաստազներ են ստամոքսի քաղցկեղից, մասնավորապես՝ ադենոկարցինոմայից կամ կրծքագեղձի քաղցկեղից հատկապես ինվազիվ լոբուլյար կրծքագեղձի քաղցկեղից, սակայն դրանք կարող են առաջանալ կույր աղիքի, հաստ աղիքի, բարակ աղիքի, ուղիղ աղիքի, լեղապարկի և միզապարկի մեջ կամ լեղուղիների, ենթաստամոքսային գեղձի, Vater-ի կամ արգանդի վզիկի ամպուլաի մեջ։ 

Իմունոհիստոքիմիան կարող է օգնել ախտորոշել Կրուկենբերգի ուռուցքները ձվարանների առաջնային նորագոյացություններից։  Օրինակ, ուռուցքները, որոնք իմունոռեակտիվ են CEA-ի կամ ցիտոկերատին 20-ի (CK20) նկատմամբ և բացասական ցիտոկերատին 7-ի (CK7) համար, կարող են ավելի հավանական լինել, որ կոլոռեկտալ ծագում ունեն։

## Բուժում և կանխատեսում
Քանի որ Կրուկենբերգի ուռուցքները երկրորդական են (մետաստատիկ), կառավարումը կարող է տրամաբանորեն առաջնորդվել առաջնային քաղցկեղի հայտնաբերմամբ և բուժմամբ։ Կրուկենբերգի ուռուցքների օպտիմալ բուժումը պարզ չէ։ Վիրահատական հեռացման դերը համարժեքորեն չի լուծվել, սակայն եթե մետաստազները սահմանափակվում են ձվարաններով, վիրահատությունը կարող է բարելավել գոյատևումը։ Քիմիաթերապիայի և/կամ ռադիոթերապիայի դերը անորոշ է, բայց երբեմն կարող է օգտակար լինել։

## Պատմություն
Կրուկենբերգի ուռուցքներն անվանվել են Ֆրիդրիխ Էռնստ Կրուկենբերգի (1871–1946) պատվին, ով 1896 թվականին հայտնել է, թե իր կարծիքով ձվարանների առաջնային չարորակ նորագոյացություն է, վեց տարի անց պարզվեց, որ դրանք ունեն մետաստատիկ աղեստամոքսային տրակտի ծագում։ Այնուամենայնիվ, Փեյջը նկարագրել էր գործընթացը 1854 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուռուցքների տեսակներ
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նորագոյացություններ