Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհի

**Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհի** ( ) եգիպտացի հեղինակ և «Նահդայի» լրագրող, եգիպտական նահդայի և արաբական հրապարակախոսության ներկայացուցիչ։ Խմբագրել է «Արևելքի լամպ» («Միսբահ ալ-Շարկ») թերթը և հրատարակել «Ժամանակահատված» («Ֆաթրա մին ալ-Զաման»)՝ սոցիալական և քաղաքական երգիծանքի շարքային գրական ստեղծագործություն, որը կազմվել և հրատարակվել է 1907 թվականին՝ որպես «Հադիս Իսա բին Հիշամ»։

## Կենսագրություն
Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհին ծնվել է 1858 թվականին մետաքսի վաճառականների ընտանիքում։ Նա ձերբակալվել է իր հոր՝ Իբրահիմ ալ-Մուվեյլիհիի հեղինակած քաղաքական թռուցիկ տարածելու համար՝ Արաբիի ապստամբությունից առաջ ընկած ժամանակահատվածում։ Չնայած սկզբում նա դատապարտվել էր մահվան, նրա դատավճիռը մեղմացվել է. նա աքսորվել է և մեկնել Իտալիա՝ հորը միանալու համար։ Երկուսը 1884 թվականին մեկնեցին Փարիզ և օգնեցին Ջամալ ադ-Դին ալ-Աֆղանիին և Մուհամմադ Աբդոյին հակագաղութային իսլամական հեղափոխական «ալ-Ուրվաթ ալ-վուսկա» ամսագրի հրատարակման գործում։

Մուվեյլիհիները վտարվեցին Ֆրանսիայից իրենց «ալ-Իթթիհադ» թերթի չորրորդ համարից հետո, որը խիստ քննադատում էր օսմանյան սուլթանին։ Լոնդոնում կարճ ժամանակ անցկացնելուց հետո նրանք հրավիրվեցին Ստամբուլ և տեղափոխվեցին այնտեղ 1885 թվականին։ Ֆաթիհ գրադարան մուտք ունենալով՝ Մուհամմադը հասանելիություն ունեցավ արաբական գրականության կարևոր ստեղծագործություններին և արտագրեց դրանցից մի քանիսը, այդ թվում՝ Աբու ալ-Ալա ալ-Մաարրիի՝ իր սիրելի բանաստեղծի ստեղծագործությունները։

1887 թվականին Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհին վերադարձավ Եգիպտոս։ Նա «Ալ Մուքաթթամ»-ի համար գրում էր մի շարք կեղծանուններով։ Նա հանդիպեց անգլիացի Ուիլֆրիդ Սքավեն Բլանտի հետ և մուտք գործեց արքայադուստր Նազլի Ֆադիլի շրջապատ, որի մեջ էին մտնում Մուհամմադ Աբդոն, Սաադ Զաղլուլը, Ահմադ Ֆաթհի Զաղլուլը, Քասիմ Ամինը, Մուստաֆա Ֆահմին, Ալի Յուսուֆը և Հաֆիզ Իբրահիմը։

Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհիի և նրա հոր՝ Իբրահիմի կողմից խմբագրված «Միսբահ ալ-շարք» («Արևելքի լամպ») թերթը լույս տեսավ 1898 թվականի ապրիլի 14-ին։ Այս թերթում Մուհամմադը հրատարակեց «Ֆատրա մին ալ-Զաման»՝ սոցիալական և քաղաքական երգիծանքի շարքային գրական ստեղծագործություն։

## Այլ գրողների մասին
Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհին Եգիպտոսի բանաստեղծ-դափնեկիր Ահմադ Շաուկիի հայտնի քննադատն էր, հատկապես նրա «ալ-Շաուկիյաթ» անթոլոգիայի առաջին հատորի հրատարակումից հետո։ Առնվազն երկու նվիրված հոդվածներում ալ-Մուվեյլիհին մեղադրել է Շաուկիին փորձարարության մեջ, որը նա համարել է հերետիկոսական. նա Շաուկիի ինքնակենսագրության հրատարակումը համարել է արաբական պոեզիայում աննախադեպ և ամբարտավան, իսկ նրա արձակը՝ անհարիր այն բանաստեղծին, որի միակ արտահայտիչ ձայնը պետք է լինի պոեզիան։ Եվրոպայում իր ուսումնասիրություններից ստացված նրա արևմտյան ազդեցությունը՝ «զզվելի» և անարժան արաբական հպարտ պոետիկ ավանդույթին։

Ավանդույթի, իսկության և ձևականության մասին այս քննարկումները՝ ընդդեմ փորձարկումների, գռեհկության և արևմտականացման, բնորոշ էին Նահդային և գերազանցող լեզվին ու գրականությանը, ավելի լայնորեն անդրադառնալով այդ ժամանակվա մշակույթում և հասարակությունում տեղի ունեցող այլ փոփոխություններին։

## Հրատարակություններ
* Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհի, ալ-Աʿմալ ալ-քամիլա («Ամբողջական աշխատություններ»), 2 հատոր, խմբ. Ռոջեր Ալեն, Կահիրե 2002։
* Եգիպտոսի մշակույթի գերագույն խորհրդի գլխավոր տնօրեն, պրոֆեսոր Գաբեր Ասֆուրը [արաբական] պատվիրել է Ռոջեր Ալենի այս հրատարակությունը։

## Թարգմանություններ
* Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհի, Ժամանակաշրջան, թարգ.՝ Ռոջեր Ալեն, ընթերցանություն 1992։ Այս թարգմանությունը մշակվել է Ռոջեր Ալենի դոկտորական ատենախոսության հիման վրա, որն ավարտվել է Մուհամմադ Մուստաֆա Բադավիի ղեկավարությամբ Օքսֆորդում 1968 թվականին
* Muḥammad al-Muwayliḥī, *What ʿĪsā ibn Hishām told us*, trans. Roger Allen, 2 vols., New York University Press, 2015.**։
* Մուհամմադ ալ-Մուվեյլիհի, Ինչ մեզ պատմեց Իսա իբն Հիշամը, թարգ.՝ Ռոջեր Ալեն, 2 հատոր, Նյու Յորքի համալսարանի հրատարակչություն, 2015։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Եգիպտացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի լրագրողներ