Իզատես II

**Իզատես II** (, **Մոնոբազի որդի** (), **Իզատ Բար Մոնոբաս** (), ), Ադիաբենեի (ժամանակակից Իրաքի տարածքում) պարթևական ենթակա թագավորության թագավոր (մ.թ. 31-55): Ադիաբենեի թագուհի Հեղինեի և Ադիաբենեի թագավոր Մոնոբազ I-ի որդին։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ թագուհի Հեղինեն նաև Եդեսիայի Աբգար Ե թագավորի կինն էր և, հետևաբար, նաև Եդեսիայի թագուհին էր:

Հայտնի է որպես առաջին ոչ հրեա տիրակալներից մեկը, որը պաշտոնապես ընդունել է հուդայականություն:

## Աղբյուրներ և վկայություններ
Մ.թ. 1-ին դարի հրեա պատմիչ Հովսեփոս Փլավիոսը (մ.թ. 37-97) իր «Հրեական հնություններ» () աշխատության 20-րդ գրքում մանրամասն գրել է հրեաների և Մերծավոր Արևելքի այլ ժողովուրդների, այդ թվում՝ Ադիաբենեի և նրա թագավորական տան՝ Մոնոբազ I-ի, Իզատեսի, Հեղինե թագուհու, ինչպես նաև կրտսեր Մոնոբազի ու նրանց մերձավորների մասին: Հենց Փլավիոսի վկայություններից է հայտնի, որ Ադիաբենեն 1-ին դարում դարձել էր հուդայականության կենտրոններից մեկը Միջագետքում, և որ այդ թագավորական ընտանիքը նշանակալի դեր է ունեցել Երուսաղեմի պատմության մեջ:

## Կենսագրություն
Իզատեսի ծննդյան մասին հայտնի միակ վկայությունը պահպանվել է Հովսեփոս Փլավիոսի մոտ («Հրեական հնություններ»): Վերջինս պատմում է, որ Ադիաբենեի թագավոր Մոնոբազոսը, որը կոչվում էր նաև Բազայոս, սիրահարվում է իր քրոջը՝ Հեղինեին, ամուսնանում նրա հետ և նրանից հղիացած կնոջ որովայնին դիպչելու պահին լսում է մի ձայն, որը խնդրում է՝ «ձեռքը հանի, որպեսզի չխանգարի այն մանկանը, որին Աստված նախասահմանել է երջանիկ լինել»: Այդ երեխային էլ հետագայում անվանում են Իզատես, որովհետև նա, իբր, աստվածային նախախնամության պտուղ էր:

Երիտասարդ տարիքում հայրը նրան ուղարկել է Խարակենեի Աբեներիգոս I թագավորի արքունիք՝ դեպի Խարաքս Սպասինի քաղաքը։ Խարաքսում Իզատեսը հանդիպեց Անանիա անունով մի հրեա վաճառականի, որը նրան ծանոթացրեց հրեական կրոնի սկզբունքներին և խորապես հետաքրքրվեց դրանցով։ Իզատեսն ամուսնացավ Աբեներիգոս թագավորի դստեր՝ Սիմաչոյի հետ, ով Անանիայի ջանքերի շնորհիվ ընդունեց հուդայականություն։ Նրա մայրը նախկինում ընդունել էր հուդայականություն՝ առանց Իզատեսի իմացության: Հոր մահից հետո (մոտ մ.թ. 31 թվականին) տուն վերադառնալով և գահ բարձրանալով՝ Իզատեսը իմացավ մոր՝ հուդայականություն ընդունելու մասին. նա ինքը մտադիր էր դավանափոխ լինել և նույնիսկ որոշեց թլպատվել։ Նրա ուսուցիչ Անանիան և մայրը համոզեցին նրան, բայց նա, ի վերջո, համոզվեց մեկ այլ հրեա՝ Եղիազարի կողմից։

Իզատեսը որոշ ժամանակ խաղաղություն էր վայելում. նա այնքան հարգված էր, որ ընտրվեց որպես հաշտարար պարթև թագավոր Արտավան Գ-ի և նրա ապստամբ ազնվականների միջև: Մ.թ. 38 թվականին Պարթևստանի թագավոր Արտավան Գ-ն, օգտվելով Մեծ Հայքի թուլացած վիճակից և հռոմեա-պարթևական հակամարտությունների ժամանակավոր դադարից, Միջագետքի հյուսիսում գտնվող Միգդոնիայի նահանգը անջատեց Հայաստանից և որպես հավատարմության ու օժանդակության վարձատրություն՝ փոխանցեց Ադիաբենեի թագավոր Իզատես I-ին:

Սակայն, երբ Իզատեսի մի քանի ազգականներ բացահայտորեն խոստովանեցին իրենց հուդայականությունը ընդունելու մասին, Ադիաբենեի որոշ ազնվականներ գաղտնի համոզեցին արաբ թագավոր Աբիասին պատերազմ հայտարարել նրա դեմ։ Իզատեսը հաղթեց իր թշնամուն, որը հուսահատությունից ինքնասպան եղավ։ Այնուհետև ազնվականությունը դավադրության մեջ մտավ Պարթևստանի թագավոր Վաղարշ Ա-ի հետ, սակայն վերջինս վերջին պահին զրկվեց իրականացնել իր ծրագրերը, և Իզատեսը շարունակեց իր անխափան գահակալությունը ընդհանուր առմամբ քսանչորս տարի։

Իզատեսը մահացել է մոտավորապես մ.թ. 55 թվականին։ Նրա մայրը՝ Հեղինեն, նրանից հետո միայն կարճ ժամանակով ողջ մնաց։ Նա թողեց քսանչորս որդի և քսանչորս դուստր։ Իզատեսին հաջորդեց նրա ավագ եղբայր Մոնոբազ II-ը, որը Իզատեսի և թագուհի Հեղինեի աճյունները ուղարկեց Երուսաղեմ՝ թաղելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Gottheil, Richard and Isaac Broydé. "Izates". *[[Jewish Encyclopedia]]*. Funk and Wagnalls, 1901–1906.
* 
* 

Կատեգորիա:Ադիաբենեի թագավորներ