open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իսրայելյան անձնագիր

մինի|աջից|Իսրայելական անձնագրի կազմը
մինի|աջից|Իսրայելական անձնագրի Անձնական տեղեկութունների էջը
մինի|աջից|Իսրայելի մուտքի կնիքը անձնագրում
## Երկրներ, որոնք չեն ընդունում Իսրայելական անձնագրեր
* Ալժիր
* Բանգլադեշ
* Բրունեի Դարուսալամ
* Ջիբուտի
* Իրան
* Քուվեյթ
* Լիբանան
* Լիբիա
* Մալայզիա (Մալազիայի պետության կողմից հատուկ թույլտվություն ստանալու դեպքում մուտքը թույլատրվում է)։
* Պակիստան
* Սաուդյան Արաբիա
* Սուդան
* Սոմալիա
* Սիրիա
* Միավորված Արաբական Էմիրություններ
* Եմեն

## Եկրկներ, որոնք չեն ընդունում անձնագրեր, որոնց մեջ կա Իսրայելական կնիք կամ վիզա
* Իրան
* Լիբանան
* Լիբիա
* Սուդան
* Սիրիա
* Եմեն

Կատեգորիա:Անձնագրեր
Կատեգորիա:Իսրայելի իրավունք
Կատեգորիա:Անձնագրեր ըստ երկրի
Անդրե-Լուի Դեբիերն

**Անդրե-Լուի Դեբիերն** (, ), ֆրանսիացի քիմիկոս։ Հայտնագործել է ակտինիումը (1899), Մարիա Սկլոդովսկայա-Կյուրիի հետ համատեղ ստացել է մետաղական ռադիում (1910), 1911 թվականին ստեղծել է առաջին միջազգային ռադիումային էտալոնը, որպես Մարի Կյուրիի ուրանի հանքաքարի հետ աշխատանքների շարունակության արդյունք։

Դեբիերնը սովորել է Փարիզի քիմիայի և ֆիզիկայի արդյունաբերական բարձրագույն դպրոցում (ESPCI ParisTech): Նա Չարլզ Ֆրիդելի աշակերտն էր և Պիեռ ու Մարի Կյուրիներին մոտ ընկերը։ 1906 թվականին՝ Պիեռ Կյուրիի մահից հետո Դիբեիերն օգնում է Մարի Կյուրիին դասավանդման և հետազոտման մեջ։ 1910 թվականին Մարի Կյուրիի հետ ստացել է մետաղական ռադիում՝ տեսանելի չափերով, որը սակայն հետո վերածել են համաձուլվածքների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Ռադիոակտիվ շարքեր

**Ռադիոակտիվ շարքեր** (ռադիոակտիվ ընտանիքներ), ռադիոնուկլիդների շարքեր, որոնք ավարտվում են կայուն իզոտոպով։ Ռադիոակտիվ յուրաքանչյուր հաջորդ իզոտոպը (դուստր իզոտոպ) առաջանում է նախորդից (մայր իզոտոպ) a-, P-տրոհմատիպ ընտանիքներ, ծագումնաբանորեն իրար հետ կապված ռադիոակտիվ իզոտոպ կամ կլանման հետևանքով։ Շարքիtառաջինtանդամը (նախամայրը) այդ շարքի ամենակայուն իզոտոպն է՝ ունի ամենամեծ կիսաքայքայման պարբերությունը (Tt/2)։ Իզոտոպի a-տրոհումը բերում է զանգվածի թվի փոքրացման 4 միավորով և կարգահամարի (միջուկում պարունակվող պրոտոնների թվի) փոքրացման 2 միավորով։ Յ ֊տրոհումը չի փոխում զանգվածի թիվը, կարգահամարը մեծանում է 1 միավորով։K-կլանումը՝ ատոմի էլեկտրոնային թաղանթից էլեկտրոնի անցումն է միջուկ, բաժանվում է 4-ի, ապա մյուս անդամներինը՝ 4 ն է (որը ամբողջ թիվ է)։ Գոյություն ունեն 4ո+1, 4ո+2 և 4ո՜ՒՅ զանգվածի թվերով իզոտոպներից բաղկացած ռադիոակտիվ շարքերը տարբերում են բնական և արհեստական ռադիոակտիվ շարքերը բնության մեջ գոյություն ունեն թորիումի (4ո), ուրանի (4ո+2), ակտինաուրանի (4ո+3)։ Ռադիոակտիվ շարքերի անդամները, քանի որ նրանց առաջին անդամների կիսաքայքայման պարբերությունները (տեսաղյուսակ) համաչափելի են երկրի տարիքի հետ։ Այդ շարքերն ավարտվում են կապարի կայուն իզոտոպներով։ Նեպտունիուսի (4ո+1) շարքի առաջին անդամի Ti/2 (2,14* 106 տարի) մոտ 1000 անգամ փոքր է երկրի տարիքից։

Այդ շարքի անդամները նախ ստացվել են արհեստականորեն, ապա աննշան քանակներով հայտնաբերվել ուրանի խեժահտնքում։ Շարքի վերջին անդամը 209Bi է։
Բնական ռադիոակտիվ շարքերի բոլոր անդամները դարերի ընթացքում գրեթե անփոփոխ քանակություններով գոյություն ունեն բնության մեջ, քանի որ ժամանակի ընթացքում իզոտոպի առաջացման և քայքայման արագությունները հավասարվում են (դարավոր հավասարակշռություն)։Արհեստական ռադիոակտիվ շաարքերը սկսվում են 4ո, 4ո+1, 4ո+2 և 4ո+3 զանգվածի թվերով արհեստականորեն ստացված տրանսուրանային և այլ իզոտոպներով։ Բնական և արհեստական ռադիոակտիվ շարքերը բերված են աղյուսակում։ Բնական ռադիոակտիվ շարքերի որոշ անդամներ կրում են հնացած անվանումներ, որոնց ժամանակակից անվանումները բերված են տարրերի պարբերական աղյուսակում, համապատասխան կարգահամարի տակ (օրինակ՝ մեզոթորիում 1-ը՝ ^MsTh ռադիումի՝ 228Ra^ իզոտոպն է)։Աղյուսակը տես հաջորդ էջում։

Հայտնի են չորս ռադիոակտիվ շարքեր.

թորիումի 23590Th, ուրանի 23892U (ուրանի - ռադիումի),

ուրանի 23592U (ակտինոուրանի) և նեպտունի 23793Np

Կատեգորիա:Ռադիոակտիվություն
Վիքիքարտեզ

**Վիքիքարտեզը** () առգիծ քարտեզային ռեսուրս է, որը համատեղում է Google-ի քարտեզները վիքի համակարգի հետ՝ թույլ տալով մասնակիցներին տեղեկություններ մուտքագրել երկրագնդի ցանկացած հատվածի վերաբերյալ ավելի քան 60 լեզուներով։ Ստեղծվել է ռուս ոստայն-դիվելոփերներ Ալեքսանդր Կորյակինի և Եվգենի Սավելյովի կողմից և գործածման դրվել 2006 թվականի մայիսի 24-ից՝ «Եկե՛ք նկարագրենք ո՛ղջ Երկիր մոլորակը» նշանաբանով։

Վիքիքարտեզը կապ չունի Վիքիպեդիայի և Վիքիմեդիա Հիմնադրամի հետ, այն ըստ հեղինակների պարզապես ներշնչված է դրանց գաղափարախոսությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Վիքիքարտեզի գլխավոր էջը
* Երևանը Վիքիքարտեզում

Կատեգորիա:2006 ստեղծված կայքեր
Հեռախոս

Էլեկտրական տատանումները ձայնայինի փոխակերպող էլեկտրա–ձայնագիտական սարք։ Գործածվում է հեռախոսային ապարատներում, հեռախոսային կոմուտատորներում, ռադիո–տեխնիկական տարբեր սարքերում, չափիչ կամրջակներում և այլն։ Ըստ փոխակերպման սկզբունքի՝ հեռախոսները լինում են էլեկտրամագնիսական, էլեկտրադինամիկական և պիեզոէլեկտրական։ Ըստ կառուցվածքի ժամանակակից բոլոր հեռախոսները պատիճավոր են։
# Հեռախոսային ապարատի՝ կենցաղում գործածվող, սակայն տեխնիկապես ոչ ճշգրիտ անվանումը։ 
# Առօրյա խոսակցության մեջ՝ հեռախոսային ապարատի  համարը

Կատեգորիա:Կապ
Կատեգորիա:Կազմակերպական տեխնիկա
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Վիպասանք

**Վիպասանք**, հայ ժողովրդական պատմավիպական երկերի (էպոս, վիպերգ) ընդհանրական անունը։ Վիպասանքը պատմել և մասամբ երգել են ժողովրդական երգիչ–գուսանները՝ փանդիռի և այլ երաժշտական գործիքների նվագակցությամբ։ Վիպասանքի հնագույն նմուշները գրի է առել Մովսես Խորենացին «Պատմութիւն Հայոցի» մեջ։ Վիպասանք են կոչվել նաև վիպական երկերի մշակող-կատարողները (վիպասան)։

Կատեգորիա:Կրթություն
Վանատուր

**Վանատուր**, հյուրընկալության աստվածն է հայ հին դիցաբանության մեջ։ Համարվել է պանդուխտների, օտար ճամփորդների հովանավորը, նրանց ապաստան, օթևան տվողը։ Վանատուրի տոնը նշվել է հին հայոց տարեգլխի՝ Ամանորի առաջին օրը, որի համար հաճախ նրան անվանել են Ամանորյա դից։ Նավասարդ ամսվա մեկին, երբ հասունացել են պտուղները, ժողովուրդը հավաքվել է Բագրևանդ գավառում՝ Նպատ լեռան ստորոտին գտնվող Բագավանի տաճարում ու Վանատուրին նվիրված շրջակա օթևաններում և մեծ շուքով նշել են Վանատուրի տոնախմբությունը։

Վան նշանակում է բնակարան, բնօրրան, տուն-տեղ և տուր/տալ բառերից և նշանակում է բնակ (բնօրրան, տուն-տեղ) տվող-պարգևող։

Հայկական դիցաբանությունում Վանատուր Աստվածը երբեմն ընկալվում է որպես Հյուրընկալության Աստված։ 

## Ամանոր
Հայերի համաժողովրդական սիրո ու ճանաչման արժանացած աստվածներն էին Ամանորն և Վանատուրը։ **Ամանորը**, որ հին հայերենում նշանակում է *նոր տարի*, հին հայերի նոր տարին անձնավորող աստվածն էր ու համարվում էր "նոր պտուղների ամենաբեր"։ Նրա տոնն ու պաշտպամունքը կատարվում էր հայոց նոր տարվա օրերին՝ *Նավասարդին*, որ հայոց հին տոմարով համընկնում էր հուլիսի վերջերին և օգոստոսի սկզբներին՝ տարվա այն ամիսներին, երբ հասունանում էին նոր մրգերն ու պտուղները։ Նավասարդյան տոնախմբությունները համաժողովրդական մեծ շուքով ու ցնծությամբ կատարվում էին հատկապես հայոց հին հոգևոր կենտրոններից մեկում՝ Բագրևանդ գավառի դաշտավայրում գտնվող Բագավանում, որ նշանակում է *դիցավան* կամ *աստվածավան*։ Այս ավանում էր գտնվում նոր տարվա աստվածների՝ Ամանորի և հյուրընկալ Վանատուրի պաշտամունքատեղի։

## Վանատուրը
Եթե Ամանորը խորհրդանշում էր նոր տարին ու նրա բերած նոր պտուղները, ապա Վանատուրը, որ բառացի նշանակում է *օթևան տվող, հյուրընկալ*, խորհրդանշում էր Նավասարդին և այլ օրերի՝ Բագավան այցելած բազմահազար հյուրերին և ուխտավորներին հյուրընկալելու, տեղ ու օթևան տալու իրողությունը։ Հայոց Տիգրան Վերջին թագավորը Բագավանում իր եղբոր՝ Մաժան քրմապետի գարեզմանի վրա սրբավայր է շինում, որ բոլոր անցորդները վայելեն այդտեղ զոհաբերվող կենդանիների միսն ու խմիչքը, միաժամանակ նույն տեղում գիշերեն ու հյուրընկալվեն։ 

**Վանատուր**՝ հյուրընկալության աստվածությունը հայ հին դիցաբանության մեջ։ Համարվել է պանդուխտների, օտար ճամփորդների հովանավորը, նրանց ապաստան, օթևան տվողը։ Վանատուրի տոնը նշվել է հին հայոց տարեգլխի՝ Ամանորի առաջին օրը, որի համար հաճախ նրան անվանել են Ամանորյա դից։ Նավասարդ ամսվա մեկին, երբ հասունացել են պտուղները, ժողովուրդը հավաքվել է Բագրևանդ գավառում՝ Նպատ լեռան ստորոտին գտնվող Բագավանի տաճարում ու Վանատուրին նվիրված շրջակա օթևաններում և մեծ շուքով նշել են Վանատուրի տոնախմբությունը։ Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելուց հետո,  Գրիգոր Լուսավորիչն այն փոխեց Ս.Կարապետի և Աթենոգինեա հիշատակի տոնով։

## Այլ մեկնաբանություն
Կարծիքներ կան, թե՝ Վանատուրը ու Ամանորը մեկ աստված են, Վանատուրը Ամանոր աստծու մակդիրներն է և նշանակում է *օթևան տվող, հյուրընկալ* Ամանոր։ Կամ էլ, կարծում են՝ Վանատուրը հյուրընկալ Արամազդ աստծու մակդիրն է։

## Աղբյուրներ
*Սարգիս Հարությունյան "Հայ Հին Վիպաշխարհը" ԱՐԵՎԻԿ 2004

Կատեգորիա:Հայկական աստվածներ
Սպանդարամետ

Սանդարամետ, Սպանդարամետապետ, երկրի ու ստորերկրյա աշխարհի անձնավորում, հավերժահարս կամ պարզապես ստորերկրյա աշխարհը, հին հայկական դիցաբանության մեջ։  

Սպանդարամետ կամ Սանդարամետ , զրադաշտական յազատայի (հրեշտակային աստվածության) հայկական անունը՝ Սպենտա Արմայտի, վեց Ամեշա Սպենտաներից մեկը եւ երկրի պահապանը։ 

Անունը ծագում է զրադաշատական մայր երկրի հովանավոր դիցուհու՝ Սպենտա Արմայտիի անունից։ Հավանաբար սկզբանապես եղել է սոսկ բուսականության և պտղաբերության աստվածություն. գոյություն է ունեցել «տօն սպանդարամետական պաշտամանն»։ Ուշ շրջանի պատկերացումներում երևան է գալիս իբրև դժոխքի ու ստորերկրյա ջրերի աստված, մեռյալ ոգիների տիրակալ։  

Անվանումը հայերենում պահպանվել է երկու ձևով՝ Սպանդարամետ և Սանդարամետ։ Առաջինը, ամենայն հավանականությամբ, ծագում է հյուսիսարևմտյան միջին իրանականից, իսկ Սանդարամետը՝ («Հադես, ստորգետնյա աշխարհ»)՝ հարավարևմտյան իրանական տարբերակից, հնարավոր է՝ հին ձևից։ 

Չի հաստատվել, թե երբ է Սանդարամետ անվանումը մուտք գործել հայերեն։ Դա կարող էր տեղի ունենալ Աքեմենյան կայսրության ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. 550–330 թթ.)։ Այդ ուղղագրությամբ այն հանդիպում է նաև Բիբլիայի հայկական թարգմանության մեջ, որտեղ օգտագործվում է նաև ածական ձևը՝ սանդարամետական։ 5-րդ դարի հայ գրող Ագաթանգեղոսը օգտագործում է արտահայտությունը *սանդարամետական ննջեցեալք* («ստորգետնյա աշխարհի մեջ ննջողներ»)՝ նկատի ունենալով մահացածներին։

Բառի կիրառումը՝ որպես ստորգետնյա աշխարհի հոմանիշ, վկայում է, որ այն հայերեն է անցել այն ժամանակաշրջանում, երբ երկիրը դիտվում էր որպես մահացածների տուն։ Սանդարամետը, ամենայն հավանականությամբ, ընկալվել է որպես ստորգետնյա աշխարհի աստվածություն՝ զրադաշտական և հնագույն հավատալիքների միաձուլման հետևանքով։

Միջնադարյան պատմիչ Թովմա Արծրունու վկայությամբ՝ Արտաշեսյան արքա Արտաշես Բ-ը (կառ. մ.թ.ա. 75–69 թթ.) Վասպուրականում կառուցել է «Հերակլեսի և Դիոնիսոսի տաճարները»։ Հերակլեսը համապատասխանում է Վահագնին, իսկ Դիոնիսոսը՝ ամենայն հավանականությամբ, Սպանդարամետին։

Ագաթանգեղոսի մոտ, Արշակունի արքա Տրդատ Գ-ը (կառ. մ.թ. 298–330 թթ.) հիշատակում է «շահապետ գերեզմանոցին», որը, ամենայն հավանականությամբ, վերաբերում է Սպանդարամետին։ Հայերեն շահապետ բառը (ծագում է հին պարսկերեն *xšaθrapati*-ից) օգտագործվել է գերբնական էակներին բնորոշելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական աստվածներ
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Հազարան Բլբուլ

մինի|Հազարան Բլբուլը ռուսական հեքիաթում։
**Հազարան Բլբուլ**, առասպելական թռչուն, հայկական հրաշապատում հեքիաթների հիմնական կերպարներից։ Հանդիպում է նաև Զաղի Հավք, Հազարաբիլբուլ, Պյուլպյուլ ձևերով, համապատասխանում է գերմաներեն *Der goldene Vogel* կերպարներին։ Հազարան Բլբուլը ներկայացվում է որպես բնության զարթոնքի հրաշագործ ուժ, գեղեցկության, արդարության ու ներդաշնակության խորհրդանիշ։ Նրա երգով վերակենդանանում է անեծքով (կախարդանքով) պատուհասված բուսական ու կենդանական աշխարհը։ Հազարան Բլբուլը պահվում է ոսկե վանդակում, անմատչելի տեղում նրան տիրանալու համար հեքիաթի հերոսը ենթարկվում է ծանր փորձությունների, հաղթահարում դժվարություններ։ Հազարան Բլբուլի սյուժեն տարածված է մի շարք տարբերակներով և և ընդգրկում է ազգագրական լայն շրջաններ՝ Արարատյան դաշտ, Գուգարք, Արցախ, Ջավախք, Վասպուրական, Ալաշկերտ և այլն։

## Արտաքին հղումներ
* Ղազարոս Աղայանի հեքիաթը Հազարան Բլբուլի մասին

## Գրականություն
* Սրվանձտյանց Գ., Մանանա, ԿՊ, 1876, էջ 221–28։ 
* Հայկունի Ս., Ժողովրդական հեքիաթ, Մ.–Վաղ–պատ, 1902 (Էմինյան ազգագրական ժողովածու, հ. 4)։

Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Փյունիկներ
Ծովինար (աստվածուհի)

**Ծովինար** Նար, Նուրին (ծով և «նարու»–գետային ոգի բառերից) ջրի, ծովի, անձրևի աստվածուհին հայ դիցաբանության մեջ /Վանի թագավորության դիցարանում հիշատակվում է Ծինույարդի անվանաձևով/։

Հայ ժողովրդական հավատալիքներում ու հեքիաթներում՝ ամպրոպային ոգի, փայլակի կամ կայծակի իգական անձնավորում, որի մասին եղած զրույցները նման են ամպրոպային դյուցազունների առասպելներին։ Ծովինարը հրեղեն, ցասումնալից էակ է, որ ամպրոպի ժամանակ խաղում է ամպերի մեջ և պատուհասող կարկուտ կամ պտղաբեր անձրև ուղարկում մարդկանց։ Երաշտի ժամանակ մարդկային թափորները, ծիսական երգերի ուղեկցությամբ, մաղթանքներ էին ուղղում Ծովինարին, որպեսզի նա անձրև տար դաշտերին։

Առասպելական զրուցներում և ժողովրդական վեպում ջրային տարերքի հետ կապված ամպերի կայծակնացայտ ոգի կամ ծովային ջրից հղիացած երկվորյակ դյուցազուննրի՝ Սանասարի ու Բաղդասարի մայրը։ «Սասնա ծռեր» էպոսի մի քանի պատումներում հանդես է գալիս նաև Ծովյալ խանում, Ծովյալ անվանաձևերով։ Ծովինարը հալածվում է, հետապնդվում, ենթարկվում զանազան վտանգների, ինչպես Սարանյուն՝ հնդկական, Լետոն՝ հունական, Ռեան՝ հռոմեական սուրբ երկվորյակների առասպելներում։

## Գրականություն
* Աբեղյան Մ., Երկ., հ.7, Ե., 1975, էջ 70–73: 
* Մելիք-Օհանջանյան Կ., Միթրա-Միհրի արբանյակներն ու գործակալները, տես «Գրական բանասիրական հետախուզումներ», գիրք 1, Ե., 1946: 
* Սասնա ծռեր, հ. 2, մաս 1, Ե., 1944, մաս 2, Ե., 1951:

Կատեգորիա:Հայկական աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Կատեգորիա:Հայ հին հավատալիքներ
Կատեգորիա:Ծովային աստվածներ
Մոսկվա կինոթատրոն

**Մոսկվա**, կինոթատրոն Երևանում։ Բացվել է 1936 թվականի դեկտեմբեր 12-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն համայնքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Կինոթատրոնը բացվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 12-ին հայկական առաջին հնչյունային ֆիլմի՝ Պեպոյի ցուցադրումով։ Կինոթատրոնի շենքը կառուցվել է 1935-1936 թվականներին ճարտարապետներ Տիրան Երկանյանի և Գևորգ Քոչարի նախագծով՝ քանդված Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցու տեղում։ Շինարարության շաբաթօրյակներին մասնակցել են Արմենֆիլմի աշխատողները Համո Բեկնազարյանը, Յու. Ֆելդմանը և ուրիշները։ Բացման օրը ցուցադրվել է առաջին հայկական ձայնային ֆիլմը Պեպոն։ Կառուցումից հետո շենքը բազմիցս վերակառուցվել է՝ 1960 թվականին Գևորգ Քոչարի և Թելման Գևորգյանի նախագծով, 1983 թվականին՝ ճարտարապետներ Բաղդասար Արզումանյանի, Զ. Զաքարյանի, Արեգ Իսրայելյանի, Արսեն Մելիքյանի նախագծով։

thumb|ձախից|Մոսկվա կինոթատրոն

Շենքի ճակատը զարդարված է հայտնի խորհրդային ֆիլմերի թեմաներով խորաքանդակներով՝ «Չապաև», «Պեպո», «Դավիթ Բեկ», «Սայաթ Նովա» և պլաստիկ արվեստների. «Պար» և «Բեմ»։ Վերակառուցվել է մի քանի անգամ։

Կինոթատրոնի սեփականաշնորհումից հետո շենքը մեկ տարով փակվել և վերաբացվել է 2000 թվականի սեպտեմբերին։ Կինոթատրոնին հարակից շատրվանը վերանորոգվել և վերաբացվել է 2010 թվականին։

Ունի չորս դահլիճներ. մեծ «Կարմիր դահլիճ» (491 նստատեղ), փոքր - «Կապույտ դահլիճ» (350 նստատեղ), VIP (35 նստատեղ), «Կարմիր»  փոքր դահլիճ (49 նստատեղ) և ամառային դահլիճ (չի աշխատում)։

1978 թվականին «Մոսկվա» կինոթատրոնում տեղի է ունեցել 11-րդ համամիութենական կինոփառատոնը, 2004 թվականից անցկացվում է միջազգային «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնը, կազմակերպվում են նաև «Բրիտանական ֆիլմերի փառատոնը», «Ռոլան» մանկապատանեկան ֆիլմերի փառատոնը, «ՌեԱնիմանիա» անիմացիոն ֆիլմերի փառատոնը, ինչպես նաև ճապոնական, հնդկական, ֆրանսիական ֆիլմերի ցուցադրություններ և այլն։ Կինոցուցադրություններին զուգահեռ կինոթատրոնի սպասասրահում կազմակերպվում են բազմաբնույթ ցուցահանդեսներ ու ցուցադրություններ։

«Մոսկվա» կինոթատրոնի շենքը դուրս է գալիս Շառլ Ազնավուրի հրապարակ (նախկին կինո «Մոսկվայի»), որտեղ նաև գտնվում են «Գոլդեն Թյուլիփ» հյուրանոցը, Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական պետական դրամատիկական թատրոնը, Հայաստանի նկարիչների միության շենքը և «Կենդանակերպի նշաններ» շատրվանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մոսկվա կինոթատրոնի մասին
* Երևանյան քրոնիկոն․ ֆիլմերի հայաստանյան պահոցը՝ Մոսկվա կինոթատրոն

Կատեգորիա:1936 հիմնադրումներ Հայաստանում
Մոսկվա կինոթատրոն
Կատեգորիա:Երևանի տեսարժան վայրեր
Բագավան

**Բագավան** (բառացիորեն՝ «դիցավան»), պատմական Հայաստանի հռչակավոր դիցավաններից մեկը, ուր կառուցված էին բազմաթիվ տաճարներ։ Հայտնի է եղել որպես պաշտամունքի վայր Բնափիլիսոփայության, այնուհետև՝ քրիստոնեության ժամանակաշրջանում։ Գտնվում է Այրարատ նահանգի Բագրևանդ գավառում (Ալաշկերտում), Արածանի (Մուրադ) գետի ձախ ափին, Ձիրավի դաշտում, Նպատ լեռան ստորոտին։ Բագավան անունը կազմված է *բագ* և *ավան* բառերի միացումից։ Բագ նշանակում է «աստված», իսկ ավան՝ «վայրի», կամ «տեղի» իմաստ ունի։ Հայ պատմիչների կողմից Բագավանի փոխարեն գործածվել է նաև Դիցավան բառը, որը Բագավանի իմաստ ունի։ Ագաթանգեղոսը Բագավանում հիշատակվում է Ամանորի և Վանատուրի մեհյանների գոյությունը։

Հայաստանում քրիստոնեությունը, որպես պետական կրոն հռչակումից հետո Բագավանի հեթանոսական մեհյանները վերաշինվեցին, որպես հայ առաքելական եկեղեցու քրիստոնեական ՝ եկեղեցիներ,տաճարներ այդ թվում՝ Ս. Հովհաննես տաճարը։ Այն հիմնվել է 4 - դարի սկզբում , հասակակից է Էջմիածնին։

Մինչև 1915 թ Բագրևանդի գավառի (Ալաշկերտի) հայաթափվելը վանքին կից կար հայկական գյուղ, որին տեղացիները Վանքի գյուղ էին անվանում։ Թուրքերը դա Ուչ Քիլիսա (երեք եկեղեցի) էին անվանում, նկատի ունենալով տաճարի երեք սեղանները կամ խորանները։ Ս. Հովհաննես վանքը ուներ ընտիր ձեռագրերի հավաքածու, որը 1877-78 թթ ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ ոչնչացվել է։

Կատեգորիա:Այրարատի բնակավայրեր
Գլեն Սիբորգ

**Գլեն Թեոդոր Սիբորգ** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Լոս Անջելեսի համալսարանը (1934)։ Աշխատել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում (1945 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1958–1961 թվականներին՝ համալսարանի նախագահ)։

1942–1946 թվականներին Չիկագոյի մետալուրգիական լաբորատորիայում զբաղվել է պլուտոնիումի արդյունաբերական ստացման խնդրով։

1954–1961 թվականներին և 1971 թվականից՝ զբաղեցրել է Բերքլիի ճառագայթային լաբորատորիայի երկրորդ տնօրենի պաշտոնը։

1961–1971 թվականներին եղել է ԱՄՆ միջուկային էներգիայի հանձնաժողովի նախագահը։

Մի խումբ գիտնականների հետ սինթեզել է պլուտոնիումը (1940–1941), հայտնաբերել ամերիցիում, կյուրիում (1944), բերկլիում (1949), կալիֆոռնիում (1950), էյնշտեյնիում (1952), ֆերմիում (1953), մենդելեևիում (1955) քիմիական տարրերը։ Հետագա տարիներին մասնակցել է ավելի ծանր տարրերի սինթեզման աշխատանքներին։

1971 թվականից եղել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։ 1951 թ. ստացել է Նոբելյան մրցանակ ամերիկացի ֆիզիկոս Էդվին ՄաքՄիլանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գլեն Սիբորգի կենսագրությունը
* Կենսագրությունը Նոբելի Ինստիտուտի կայքում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Բարշամին

**Բարշամինը**, **Բարշամ** կամ **Բարսամինը** (Barshamin, Barsamin, բառացիորեն - "երկնքի որդի"), ի սկզբանե եղել է սեմական աստվածություն
, որը երկրպագվել է առավելապես Ասորեստանում։

Բարշամինի պաշտամունքը Հայաստան է անցել Ասորիքից։ Թե ինչ գործառույթներ է ունեցել սեմական այդ գերագույն աստվածությունը հայոց դիցարանում՝ հայտնի չէ։ Հայ ավանդության մեջ նա հանդես է գալիս որպես պատմական անձ։ Ըստ Մովսես Խորենացու, հնագույն ժամանակներում Բարշամինը եղել է հայոց Արամ նահապետի հակառակորդը։ Հետագայում ասորիներից աստվածացվում և թերևս իբրև ասորիների աստվածային նախնի Բարշամ, որից հայոց նախնի Վահագնը հարդ է գողանում և հետքը թողնում երկնքում՝ «Հարդագողի ճանապարհ»։ Երկու դեպքում էլ նա հայերին հակառակորդ է, որի պաշտամունքը, սակայն, ներմուծվում է Հայաստան. հետագայում Տիգրան Մեծը Միջագետքը նվաճելիս գտել է Բարշամինի՝ փղոսկրից ու բյուրեղից կազմված, արծաթապատ արձանը, որն արքան հրամայել է տեղափոխել և կանգնեցնել Դարանաղիքի Թորդան ավանում և հետագայում այլ սրբավայրերի հետ կործանվում է Գրիգոր Լուսավորչի կողմից։ Ըստ երևույթին, Բարշամինը Հայաստանում համադրվել է Միհրի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական աստվածներ
Կատեգորիա:Ասորական աստվածներ
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
VIP

**VIP** (), հապավումի հայերեն թարգմանությունն է՝ *«Շատ կարևոր անձ»*։
Հապավումը գալիս է 1961 թվականին նկարահանված բրիտանական կատակերգական ֆիլմից՝ «The VIPs»։ Երբեմն կիրառվում է նաև **VVIP** (Very Very Important Person) հապավումը՝ *«Էլ ավելի (Շատ շատ) կարևոր անձ»*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հապավումներ
Էդվին ՄաքՄիլան

**Էդվին Մետիսոն ՄաքՄիլան** (, ), ամերիկացի քիմիկոս։ Ունի աշխատություններ միջուկային ֆիզիկայի բնագավառում։ Ամերիկացի քիմիկոս Ֆ. Էյբլսոնի հետ սինթեզել է նեպտունիումը, պլուտոնիումի հայտնագործողներից մեկն է։ 1951 թ. ստացել է Նոբելյան մրցանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Աժդահակ (այլ կիրառումներ)

**Աժդահակ** կարող է վերաբերել՝

* Աժդահակ (լեռնագագաթ) - լեռնագագաթ Գեղամա լեռնաշղթայում
* Աժդահակ (լեռնագագաթ) - լեռնագագաթ Հայկական Պար լեռնաշղթայում
* Աժդահակ (դիցաբանություն) - վիշապ հայ և հյուսիսաին կովկասյան առասպելաբանության մեջ։
Արամե պատկերասրահ

**Արամե պատկերասրահ**, գեղարվեստական պատկերասրահ Երևանում։

## Նկարագրություն
Պատկերասրահը հիմնադրվել է 2003 թ.։ Այն մասնավոր գեղարվեստական պատկերասրահ է, որ ներկայացնում է անվանի հայ գեղանկարիչների և քանդակագործների ստեղծագործություններ՝ նախապատվությունը տալով դասական ակունքներից սնվող ռեալիստական արվեստի տարբեր ուղղություններին։ 2012 թվականին բացվել է Արամե պատկերասրահի «Մաշտոց» մասնաճյուղը։

Այստեղ կարելի է ձեռք բերել հայ դասական արվեստի այնպիսի նշանավոր հեղինակների գործեր, ինչպիսիք են՝ Մինաս Ավետիսյանը, Հովսեփ Կարալյանը, Մհեր Աբեղյանը, Բաբկեն Քոլոզյանը և Վաղարշակ Էլիբեկյանը։

Արամե պատկերասրահում ցուցադրվում և վաճառվում են նաև միջազգային ճանաչում վայելող մի շարք ժամանակակից գեղանկարիչների ստեղծագործություններ։ Նրանց շարքում հատկապես առանձնանում են՝ Էմիլ Գազազը, Ռուբեն Աբովյանը, Սարգիս Համալբաշյանը, Տարոն Մուրադյանը, Գևորգ Եղիազարյանը և Արմեն Գևորգյան։

«Արամեն» Հայաստանի առաջին և առայժմ միակ պատկերասրահն է, որը մասնակցել է Նյու Յորքի 2003-2004 թվականների միջազգային արտէքսպոներին և ներկայացրել մի շարք հայ ժամանակակից գեղանկարիչների գործերը։ Արամեն հաջողությամբ համագործակցում է ԱՄՆ-ի և Եվրոպական երկրների մի շարք հեղինակավոր պատկերասրահների հետ։

## Պատկերասրահ

Areg Elibekyan's exhibition, Yerevan, Arame (5).jpg|Արեգ Էլիբեկյանի ցուցահանդեսը Արամեում, 2016
Areg Elibekyan's exhibition, Yerevan, Arame (8).jpg|Արեգ Էլիբեկյանի ցուցահանդեսը Արամեում, 2016


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արամե պատկերասրահի արբանյակային լուսանկարը Վիքիքարտեզում
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Երևանի պատկերասրահներ
Տիր

**Տիր,** դպրության, պերճախոսության, գիտությունների ու արվեստների աստվածը հին հայկական դիցաբանության մեջ։

Համարվել է Արամազդ աստվածահոր ատենադպիրն ու սուրհանդակը, մարդկանց ճակատագրի գուշակ ու երազների մեկնիչ, նրանց չար ու բարի գործերի գրանցողը, ննջեցյալների հոգիները «անդրշիրիմյան աշխարհ» ուղեկցողը։ Նա մի ամբողջ ամիս զբաղվում էր մարդկանց ծնունդներն ու մահերն իր մատյանում գրանցելով, մնացած տասնմեկ ամիսներն արարչագործության ավիշ էր ներարկում գրողներին, երաժիշտներին, պատկերահաններին և քարագործ-ճարտարապետներին։

Տիր աստծուն Արիական գաղտնագիտության մեջ համապատասխանել է եթերի տարերքը, ինչը խորհրդանշել է գիտելիքը և մարմնավորվել է երկնային ոլորտով։ Այն ժամանակակից գիտության մեջ ունի Իոնոլորտ անվանումը։

Տիրին նվիրված գլխավոր կաճառը կոչվել է  կամ Զվարդնոց․ այն այսօր կոչվում է Զվարթնոց։ Երազամույն բառը կազմված է "երազ" արմատից, "ա" հոդակապից և "մույն" արմատից, ինչը նշանակում է՝ վայելչություն։  նշանակում է երազների վայելք։ Տիրի կաճառ է եղել նաև Այրիվանքը՝ ժամանակակից Գեղարդավանքը։ Վանական համալիրի հարող քարանձավները, ուր ուխտավորները, երազանք պահելով, փորձում են քարեր նետել, Տիրի պաշտամունքի մնացուկներն են և ուղղակիորեն վկայում են այնտեղ ժամանակին Տիրի կաճառի գոյության մասին։

Տիրի կաճառ է եղել նաև Մեծամորում, Քարահունջում, Տաթևի և Հաղպատի տեղում։ Տիր աստծուն նվիրված նշանավոր կաճառ կար Արևմտյան Հայաստանի Մշո Սուրբ Կարապետ վանքի տեղում։ Տիրի կաճառ եղել է նաև Սոսյաց անտառում՝ Արմավիր մայրաքաղաքի մոտ, որտեղ բնապաշտ քրմերը բնության երևույթներն են ուսումնասիրել, աստղագիտությամբ զբաղվել։

Տիր աստծո տոնահանդեսը՝ Տիրական։ Հայոց հին տոմարի 4-րդ ամիսը Տիրի անունով կոչվել է Տրե կամ տրի, ծիածանը՝ Տիրական կամ Տրական գոտի։ Նրա անունով են կոչվել Տիրինկատար լեռը, Տիրակատար քաղաքը, Տրե և Տիրառիճ գյուղերը, ինչպես նաև մի շարք անձնանուններ (Տիրան, Տիրոց, Տրդատ)։ Հելլենիստական դարաշրջանում հայերը Տիրին են նույնացրել Ապոլլոնին և Հերմեսին։

## Տիրը մշակույթում
Տեառնընդառաջ տոնը Բնապաշտական Կրոնում նվիրված է եղել Տիր աստծուն ու կոչվել է *Տրնտես* (*Տիրին տեսության*)։ Նրա անվան հետ է կապված «Գրողի տարած», «գրողի ծոցը» արտահայտությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական աստվածներ
Մարդագայլ

[300px||մինի|աջից|[1722 – գերմանական փայտափոր պատկեր]]

**Մարդագայլ**, եվրոպական ֆոլկլորում, գիշերները ժամանակավորապես գայլի փոխարկվող մարդ (որոշ ժողովուրդների մոտ միայն կին)՝ օժտված գիշատիչ հատկություններով։ Մարդագայլի մասին հավատալիքները տարածված են աշխարհի բոլոր կողմերում։ Այն իր արտացոլումն է գտել բազմաթիվ սարսափ-վեպերում։

Սլավոնական ժողովուրդներն էակին պատկերացնում են որպես արեգակն ու լուսինը խժռող կենդանի։

## Մարդագայլն այլ ժողովուրդներում
Մարդագայլի պես է գերմանական ՛՛Werwolf՛՛, անգլիական ՛՛Werewolf՛՛, իսպանական ՛՛Hombre Lobo՛՛, ֆրանսիական ՛՛Loupgarou՛՛, իտալական ՛՛Lupo Mannaro՛՛, պորտուգալական ՛՛Lobisomem՛՛, հին հռոմեական ՛՛Faunis Ficarius՛՛ և ռուսական ՛՛волколак՛՛.

Հավատը այսպիսի էակների նկատմամբ մեծ դեր են խաղում ժողովրդական ավանդազրույցների ստեղծման մեջ և տարածված է ամբողջ Երկրագնդով։ Կան երկրներ, որտեղ փոխակերպման ժամանակ մարդը վերածվում է այլ կենդանու․ Հարավային Հնդկաստանում՝ վագրի, Հարավային Ամերիկայում՝ հովազի, Աֆրիկայում ՝ առյուծ, լուսան և այլն։

## Պատմական հիշատակումներ
Հերոդոտոսը մի հետաքրքրական մեջբերում է անում Նեվրերի ցեղի մասին, որը շատ գիտնականների է հուզել։

## Հնարավոր կերպարանքներ
Մարդը, ում վիճակված է դառնալ մարդագայլ, իր կյանքի ընթացքում չի կարող աչքի ընկնել լավ մարդկային որակներով․ չար ուժերը կառավարում են նրա բոլոր գործողությունները, սովորեցնում են կախարդել և շեղում են նրան ճշմարիտ ճանապարհից։ Նա հիմնականում խորամանկ է, հզոր, անդեմք և չափազանց երջանիկ իր բոլոր գործերում և նախաձեռնություններում․ սակայն մահանում է մեկ ակնթարթում։
Ժողովրդական երևակայությունը վառ գույներով է նկարագրում մարդագայլին․ գունատ, խորը կնճիռներով պատված դեմք, ուղղահայաց ցցված մազածածկույթ, կարմիր, արյունով լցված աչքեր, արյունոտված ձեռքեր՝ մինչև արմունկներ, ձութի պես սև, երկաթյա ատամներ։ Սակայն երբ նա կեսգիշերն լքում է իր գերեզմանը, վերածվում է կամ չղջիկի, կամ մարդու՝ պահպանելով միայն իր երկաթյա ատամները։ Գյուղերը իջնելով՝ նա հիմնականում մտնում է հավաբներ, և առաջին հավին հոշոտելուց հետո շտապում է հետ՝ իր գերեզմանը։ Նրա այցելություններից ազատվելու համար պետք է նրան սպանել իր իսկ գերեզմանում, ալոճենուց պատրաստված աշտեով։ Սակայն բարդ է գտնել այդ գերեզմանը։ Այն գյուղերում, որտեղ մարդագայլի պատճառով զոհերի քանակը շատացել է, գյուղացիները մի երիտասարդ ձիու հետ գնում են գերեզմանոց, և ստիպում ձիուն անցնել մի շիրիմից մյուսի վրա այնքան ժամանակ, մինչև մի գերեզմանի վրա ձին չխրտնի և ցույց տա վախի նշաններ։ Հենց դրանից հետո գյուղացիները արտաշիրիմում են անում, և եթե դին չի քայքայվել, սակայն թաղված է տասնամյակներ առաջ, կամ եթե դիի արտաքին տեսքը մարդագայլի է հիշեցնում, ապա պտտում են դին բերանքսիվայր, և ուսերի միջև՝ պարանոցի հատվածում խոցում ալոճենու աշտեով։ Ծիսակարգից հետո գյուղացիները շտապում են այրել մարդագայլի դին, և այն աշտեն, որով նա սպանվել է։

## Տես Նաև
Դարձվոր (մարդագայլ)

Կատեգորիա:Դիցաբանություն
Ճչացողներ (ֆիլմ)

**Ճչացողներ** () 2006 թվականին ռեժիսոր Քարլա Կարապետյանի կողմից նկարահանված 91 րոպեանոց փաստավավերագրական անգլալեզու ֆիլմ, որը պատմում է Հայոց Մեծ Եղեռնի և 1915 թվականից մինչ այսօր աշխարհում տեղի ունեցած այլ ցեղասպանությունների մասին։ Ֆիլմում ընդգրկված են հարցազրույցներ ամերիկյան ալտերնատիվ մետալ խմբի՝ System of a Down-ի մենակատար Սերժ Թանկյանի, ում պապը Հայոց ցեղասպանության վերապրածներից էր, ինչպես նաև մարդու իրավունքների պաշտպան-ակտիվիստ, լրագրող և պրոֆեսոր Սամանթա Փաուերի և այլ մարդկանց հետ, ովքեր այս կամ այն չափով առնչվել են Ռուանդայի և Դարֆուրի ցեղասպանությունների հետ։ «Ճչացողներ» ֆիլմում քննարկվում է նաև այժմյան Թուրքիայում ցեղասպանության ժխտումը և ԱՄՆ-ի կողմից ցեղասպանության հանդեպ ունեցած հիմնականում չեզոք դիրք։

Ֆիլմի պրեմիերայից ոչ շատ ժամանակ անց՝ 2007 թվականի հունվարին Ստամբուլում 17-ամյա թուրք ազգայնականի կողմից սպանվեց «Ակոս» թերթի լրագրող Հրանտ Դինքը, ով ֆիլմում հարցազրույց էր տվել Թուրքիայի կողմից 1915 թվականին տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանության ժխտման մասին, որի պատճառով նրա դեմ գործ հարուցվեց 301-րդ հոդվածով։

«Ճչացողներ» ֆիլմը ցուցադրվում է հայկական երիտասարդական կազմակերպությունների կողմից՝ Հայոց ցեղասպանությունը մեկնաբանելու և պարզաբանելու, իրազեկվածության մակարդակը բարձրացնելու նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վավերագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Քարլա Կարապետյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Լմբատավանք

**Լմպատավանք,** հայկական ճարտարապետական մի հուշարձան է, որը գտնվում է Արթիկ քաղաքի մոտ, Լմպատ թաղամասում։

## Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին
Լմբատավանքը (ճիշտը՝ *Լմպատի վանքի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի*), ճարտարապետական հուշարձան է Արթիկից մոտ երկու կիլոմետր հարավ-արևմուտք։ Արտաքուստ և ներքուստ խաչաձև հատակագծով, տրոմպային փոխանցումով, ութնիստ թմբուկով, գմբեթավոր փոքր կառույց է։ Պահպանված արձանագրությունները շինարարության մասին տեղեկություն չեն պարունակում։  

Ըստ ճարտարապետական վերլուծության՝ VI դարի է։ Պահպանված հետքերը հիմք են տալիս ենթադրելու, որ արևմտյան թևը շրջապատված է եղել սրահով։ Հուշարձանի առանձնահատկություններն են՝ ուղղանկյուն հատակագծով հյուսիսային և հարավային թևերը՝ թաղի փոխարեն ծածկված գմբեթարդով (անցումը իրականացված է երկու շարք տրոմպներով), արևելքում միակ խորանը՝ առանց լուսամուտի (գոյություն ունեցող բացվածքը կատարվել է հետագայում), պայտաձև խարանն ու կամարները։

Ըստ արձանագրության, գմբեթը X դարում վերականգնվել է։ Ներդաշնակ ծավալներով, դեկորատիվ գեղանկար տարրերով վերձիգ կառույցը ունի զուսպ և խոնարհ կերպար։ Խորանում և նրանից աջ ու ձախ մասերին պահպանվել են Լմպատավանքի կառուցման ժամանակակից որմնանկարների մնացորդներ. կենտրոնում եղել է գահակալ Քրիստոսը, շուրջը՝ երկնային ուժերի սիմվոլներ, բոցի լեզուների ֆոնի վրա։ Աջ ու ձախ մասերին պատկերված են դեպի խորանի կենտրոնը շարժվող երկու ձիավոր (մեկը Սուրբ Գրիգորն է)՝ ձեռքերին խաչավարդ ցուպով։ Որմնանկարները հարթապատկերային են, տեղ-տեղ գրաֆիկական մոտեցումով, կատարված են հյութեղ, մեծ ներդաշնակությամբ։ Այժմ որմնանկարները քայքայվել և գրեթե չեն երևում։

## Պատկերասրահ

Lmbatavank, Artik 06.jpg
Lmbatavank (1).jpg
- 2024 Лмбатаванк 2.gif
- 2024 Лмбатаванк 3.gif
- 2024 Лмбатаванк 1.gif
Lmbatavank church doors 03.08.2019.jpg
- 2024 Лмбатаванк 5.gif
Արթիկ, Վանական համալիր՝ Լմբատավանք 10.jpg
Արթիկ, Վանական համալիր՝ Լմբատավանք 2.jpg
Saint Stephen Church of Lmbat Monastery (10).jpg
- 2024 Лмбатаванк 0.gif


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:6-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արթիկի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական չգործող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Gliese 581 c

**Gliese 581 c**, արտաարեգակնային մոլորակ, որը պտտվում է կարմիր թզուկ աստղ Gliese 581-ի շուրջը։ Այն գտնվում է աստղը շրջապատող տարածության բնակելի գոտում, որտեղ մոլորակների մակերևույթի ջերմաստիճանը թուլատրում է հեղուկ ջրի գոյության։ Մոլորակը գտնվում է Կշեռքի համաստեղության մեջ՝ 20.4 լուսային տարի հեռավորության վրա երկրագնդից 
:

## Հայտնաբերումը
Մոլորակը հայտնաբերվել է Ստիվեն Ուդրի-ի թիմի կողմից Ժնևի աստղադիտարանում, Շվեյցարիայում։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* ESO 22/07 Astronomers Find First Earth-like Planet in Habitable Zone 
* Space.com: Major Discovery: New Planet Could Harbor Water and Life
* BBC: New 'super-Earth' found in space
* badastronomy.com-blog: HUGE NEWS: first possibly Earthlike extrasolar planet found! 
* Slashdot: Earthlike planet orbiting nearby star

Կատեգորիա:Արտաարեգակնային մոլորակներ
Կեպլերի օրենքներ

մինի|աջից|180px|Յոհան Կեպլեր
**Կեպլերի օրենքները**, մոլորակների շարժման օրինաչափությունների օրենքներ են, որոնք հայտնաբերվել են գերմանացի աստղագետ Յոհան Կեպլերի կողմից։ Այս օրենքները Կեպլերը ստացել է դանիացի աստղագետ Տիխո Բրահեյի (1546 - 1601) ստացած դիտողական փաստերի մշակման հիման վրա։

Կեպլերի օրենքներն են՝
# Ցանկացած մոլորակի ուղեծիրը էլիպս է, որի կիզակետում է գտնվում Արեգակը։
# Մոլորակը Արեգակին միացնող ուղիղը հավասար ժամանակահատվածներում ծածկում է հավասար մակերեսներ։
# Մոլորակի ուղեծրային պարբերության քառակուսին ուղիղ համեմատական է նրա ուղեծրի միջին կիսաառանցքի խորանարդին։

## Առաջին օրենքը
thumb|Կեպլերի առաջին օրենքը
Մոլորակները շարժվում են էլիպսաձև ուղեծրով, որոնց կիզակետերից մեկում գտնվում է Արեգակը։
Էլիպսը հարթ կոր է, որի ցանկացած կետի համար երկու կիզակետներից ունեցած հեռավորությունների գումարը հաստատուն մեծություն է։

Եթե համարենք, որ էլիպսի կիզակետերն են F-ը և S-ը, կենտրոնը O-ն, ապա ըստ սահմանման՝ 
:::FD+DS=FA+AS=Const:
OA-ն էլիպսի մեծ կիսաառանցքն է (a), իսկ OE-ն՝ փոքր (b)։ Ընդ որում A և B կետերը էլիպսի կիզակետերից հավասարահեռ են։ 
Էլիպսի ձգվածությունը (e) բնորոշվում է
:::e=OA-AF/OA=c/a
մեծությամբ և կոչվում է էլիպսի էքսցենտրիստիտետ կամ ձգվածություն։ 
Կեպլերի առաջին օրենքից հետևում է, որ մոլորակի շարժման ընթացքում փոխվում է Արեգակից նրա հեռավորությունը։
Արեգակը գտնվում է S կիզակետում, որին ուղեծրի ամենամոտ B կետը կոչվում է **արեգակնամերձ կետ** (պերիհելիում), իսկ ամենահեռու A կետը կոչվում է **արեգակնահեռ կետ** (ապոհելիում)։

## Երկրորդ օրենքը
300px|մինի|ձախից
thumb|Կեպլերի երկրորդ օրենքը
Էլիպսաձև ուղեծրերով, մոլորակները շարժվում են հաստատուն սեկտորային արագություներով կամ որ նույնն՝ է նրանց շառավիղ վեկտորը հավասար ժամանակահատվածներում գծում է հավասար մակերեսներ։
Հավասարամեծ մակերեսները սահմանափակող աղեղների երկարությունները տարբեր են։ Փաստորեն այդ տարբեր ճանապարհները մոլորակն անցնում է հավասար ժամանակահատվածներում։ Սրանից բխում է, որ մոլորակի գծային արագությունը ուղեծրի տարբեր կետերում նույնպես տարբեր է։ Ինչքան մոտ է մոլորակը Արեգակին, այնքան ավելի արագ է շարժվում իր ուղեծրով։ Արեգակնամերձ կետում արագությունն առավելագույնն է, իսկ արեգակնահեռ կետում՝ նվազագույնը։

## Երրորդ օրենքը
Արեգակի շուրջ յուրաքանչյուր երկու մոլորակների պտտման պարբերությունների քառակուսիների հարաբերությունը հավասար է նրանց ուղեծրերի մեծ կիսառանցքների խորանարդերի հարաբերությանը։

Եթե առաջին մոլորակի պտտման պարբերությունը և ուղեծրի մեծ կիսառանցքը համապատասխանաբար նշանակենք T1 և a1 իսկ երկրորդ մոլորակի այդ նույն մեծությունները՝ T2 և a2, ապա Կեպլերի 3-րդ օրենքը մաթեմատիկորեն կարտահայտվի հետևյալ բանաձևով՝

:::{T_1^2 \over T_2^2} = {a_1^3 \over a_2^3}

## Արտաքին հղումներ
* Կեպլերի օրենքները ֆեյնմանյան դասախոսություններում

Կատեգորիա:Երկնային մեխանիկա
Կատեգորիա:Դասական մեխանիկայի օրենքներ
Արարատ (այլ կիրառումներ)

**Արարատ** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

**Աշխարհագրություն**
* Արարատ լեռ - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում,
* Արարատյան դաշտ - հարթավայր Հայկական լեռնաշխարհում,
* Արարատի մարզ - մարզ Հայաստանում,
* Արարատ (քաղաք) - քաղաք Հայաստանի Արարատի մարզում,
* Արարատ (գյուղ) - գյուղ Արարատի մարզում,
* Արարատի շրջան - ՀԽՍՀ շրջաններից մեկը,
* Արարատ (քաղաք, Ավստրալիա) - բնակավայր Ավստրալիայում,
* Արարատ - հանգած հրաբուխ Ավստրալիայի հարավ–արևելքում, Արարատ քաղաքից 8 կմ հարավ–արևելքում։

**Կազմակերպություններ**
* Հայ Մշակութային Արարատ Կազմակերպություն - մարզամշակութային կազմակերպություն Իրանում և մարզադաշտ Թեհրանում։
* Արարատ բանկ - հայկական առևտրյաին բանկ։

**Մամուլ**
* Արարատ (օրաթերթ) - լիբանանահայ օրաթերթ
* Արարատ (հեռուստաալիք) - հայկական հեռուստաընկերություն, հիմնվել է սեպտեմբերի 21-ին 2008 թվականին Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերության կողմից։
* Արարատ (ամսագիր, Թեհրան) - ամսագիր։ Հայ մշակութային «Արարատ» միության հրատարակություն։
* Արարատ (ամսագիր, Բուենոս Այրես) - ամսագիր։ Լույս է տեսել 1943-1947 թվականներին, Բուենոս Այրեսում՝ հայերեն, իսպաներեն։
* Արարատ (շաբաթաթերթ, Լիբանան) - ազգային, քաղաքական և գրական երկօրյա, հետագայում՝ օրաթերթ, 2001-ի հունիսից՝ շաբաթաթերթ։
* Արարատ (շաբաթաթերթ, Թիֆլիս) - հրատարակվել է Թիֆլիսում քաղաքագլուխ Զաքարյա Ստեփանյան Ամիրաղյանի նախաձեռնությամբ։ Խմբագիրն է եղել Գաբրիել Պատկանյանը։

**Սպորտ**
* Արարատ (ֆուտբոլային ակումբ) - ֆուտբոլային ակումբ Երևան քաղաքից,
* Արարատ (Տալլին) - ֆուտբոլային ակումբ Էստոնիայում,
* Արարատ Թեհրան (ֆուտբոլային ակումբ) - ֆուտբոլային ակումբ Թեհրան քաղաքից,
* Արարատ մարզադաշտ - մարզադաշտ Թեհրան քաղաքում,

**Արվեստ**
* Արարատ (ֆիլմ) - կանադահայ ռեժիսոր Ատոմ Էգոյանի կողմից 2002 թվականին նկարահանված ֆիլմ։
**Այլ**
* Արարատ (հանքային ջուր, Արարատ) - ազոտ-ածխաթթվական, հիդրոկարբոնատային, կալցիում-մագնեզիումական, թույլ ճառագայթաակտիվ, ցածր ջերմաստիճանի հանքային ջուր Արաքսի հովտում՝ ՀՀ Արարատ քաղաքից 3 կմ հարավ-արևելք։
* Արարատ (հանքային ջուր, Վեդի) - հիդրոկարբոնատ-սուլֆատային, կալցիում-նատրիումական, ցածր ջերմաստիճանի հանքային ջուր՝ ՀՀ Արարատի մարզում՝ Վեդի քաղաքի շրջակայքում։
* Արարատ Գերեզմանատուն - հայկական գերեզմանատուն Ֆրեզնոյում, Ֆրեզնոյի շրջան, Կալիֆորնիա,
* Արարատ (անձնանուն) - հայկական արական անձնանուն։
Արմավիր (այլ կիրառումներ)

**Արմավիր** կարող է վերաբերել․

### Աշխարհագրություն

* Արմավիր՝ մարզ Հայաստանում,
* Արմավիր՝ քաղաք Հայաստանի Արմավիրի մարզում,
* Արմավիր, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում,
* Արմավիր, պատմական բնակավայր-հնավայր Հայաստանի Արմավիրի մարզում,
* Արմավիր՝ քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության  Կրասնոդարի երկրամասում,
* Արմավիր՝ բլուր Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Արմավիր գյուղի մոտ,
* Արմավիր՝ քաղաք, Ք. հ. 9-րդ դարից՝ Մեծ Հայքի Բագրատունիների թագավորության կազմում։
Չափագիտություն

250px|մինի|աջից|Չափագիտոություն

**Չափագիտություն** կամ **չափաբանություն**, չափումների իրականացման և նախապատրաստման վերաբերյալ գիտական հիմնավորմամբ ինչպես նաև հասարակական և քաղաքական դրդապատճառներով հիմնավորված մշակված մոտեցումների և միջոցների ստնդարտների դիսցիպլինա։ Սահմանում է չափումների միասնականությունն ու պահանջվող ճշգրտությունը ապահովելու մեթոդները։ Չափաբանությունն ունի երեք հիմնական ուղղություն օրենսդրական, գիտական և կիրառական։
Օրենսդրական Չափաբանության խնդիրներից է ֆիզիկական մեծությունների կիրառման, էտալոնների և չափման միջոցների ու մեծությունների վերաբերյալ պարտադիր տեխնիկական ու իրավական պահանջների մշակումը, որն ուղղված է չափումների միասնականության ապահովմանը։ Այն ընդգրկում է չափավբանական գործունեության բոլոր կողմերը՝ միջազգային մակարդակից մինչև առանձին ձեռնարկությունները։ Այս ոլորտին են պատկանում չափման միջոցների հսկման, փորձարկման, ստուգաչափման և բնութագրերի նորմավորման հարցերը։ Չափաբանության հիմնական խնդիրներն են՝ չափումների ընդհանրական տեսության և մոտեցումների մշակումը, ֆիզիկական մեծությունների միավորների ու դրանց համակարգերի կազմումը (տեսական Չափավանություն), չափման մեթոդների ու միջոցների, չափումների ճշգրտության որոշման մեթոդների, չափումների միասնականության և չափման միջոցների միատեսակության հիմունքների մշակումը (օրենսդրական Չափաբանություն), էտալոնների և չափման նմուշամիջոցների ստեղծումը, չափերի ու չափման միջոցների ստուգումը (կիրառական Չափաբանություն)։ Չափագիտության զարգացման պատմական փուլերն են՝ մետրի էտալոնի հաստատումը (Ֆրանսիա, XVIII դ․ վերջ), միավորների բացարձակ համակարգի ստեղծումը (Կ․ Գաուս, 1832), միջազգային Մետրական կոնվենցիայի ստորագրումը (1875), Միավորների միջազգային համակարգի մշակումն ու հաստատումը (1960)։ Գիտության, տեխնիկայի ու արդյունաբերության զարգացման գործում Չափագիտության դերի մեծացման հետևանքով XIX դ․ վերջում և XX դ․ սկզբում մի շարք երկրներում ստեղծվել են չափագիտական հատուկ ինստիտուտներ՝ Չափերի և կշիռների գլխավոր պալատը Ռուսաստանում (1893, այժմ՝ Դ․ Ի․ Մենդելեևի անվ․ չափագիտության համամիութենական ԴՀԻ), ֆիզիկատեխնիկական պետական ինստիտուտը Գերմանիայում (1887), Ազգային ֆիզիկական լաբորատորիան Մեծ Բրիտանիայում (1899)․ Ստանդարտների ազգային բյուրոն ԱՄՆ-ում (1901) ևն։ XX դարում ստեղծվել են նաև մի շարք Միջազգային չափագիտական կազմակերպություններ։

## Տես նաև

* Չափագիտական ծառայություն

Կատեգորիա:Չափագիտություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական վիճակագրություն
Կատեգորիա:Որակի հսկողություն
Էմիլիո Սեգրե

**Էմիլիո Սերգե** (, ), ֆիզիկոս-փորձարար։ Ծնվել է Իտալիայում, 1938 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։ Հայտնագործել է (այլոց հետ) առաջին արհեստական տեխնեցիումը (1937 թ.), աստատը (1955 թ.) և պլուտոնիում-239-ը (1941 թ.), ինչպես նաև անտիպրոտոնը (1955 թ.)։ 1959 թ. ստացել է Նոբելյան մրցանակ՝ Օ. Չեմբերլենի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հռոմի Սապիենզա համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Ռուդոլֆ Դիզել

**Ռուդոլֆ Դիզել** (), ), գերմանացի ինժեներ, սեղմումից բռնկվող ներքին այրման շարժիչի ստեղծողը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ֆրանսիա արտագաղթած գերմանական ընտանիքում։ Բռնկված ֆրանս-պրուսական պատերազմի պատճառով 1870 թ. ամբողջ ընտանիքին աքսորեցին Անգլիա։ Կրթություն ստանալու համար ծնողները Ռուդոլֆին ուղարկեցին Գերմանիա՝ սկզբում Աուգսբուրգ, այնուհետև Մյունխեն, բարձրագույն տեխնիկական դպրոց, որը նա ավարտեց գերազանցությամբ՝ դառնալով սառնարանների տեղավորման ինժեներ։ Ավարտել է Մյունխենի բարձրագույն պոլիտեխնիկական դպրոցը (1878)։ Երիտասարդ Դիզելին հովանավորում էր ինժեներ և ձեռնարկու Կարլ ֆոն Լինդեն, որը 1880 թ. Ռուդոլֆին աշխատանքի տեղավորեց իր ֆիրմայի ֆրանսիական բաժնում։

## Գյուտեր
մինի|Դիզելի շարժիչի արտոնագիրը
Կտրուկ սեղմված և լայնացած վիճակում գտնվող գազին հետևելը Դիզելին հանգեցրեց շարժիչի գլանում գազի բաղադրության անկայծ բոցավառման մտքին։

Գազի հետ առաջին փորձերից հետո հետազոտողն անցավ վառելիքային հեղուկների փորձարկումներին՝ բոցավառման համար կիրառելով սեղմված օդի բարձր ջերմաստիճանը։

1890 թ. Ռուդոլֆը տեղափոխվեց Լինդեյի ձեռնարկատան բեռլինյան բաժին։ Այստեղ նա ներկայացրեց իր գաղափարների հաշվարկներն ու տեսական հիմնավորումները և 1892 թ. ստացավ արտոնագիր։

1897 թ. Դիզելին հաջողվեց ցուցադրել քսանհինգ ձիաուժ հզորությամբ իր հորինվածքի գործող շարժիչի աշխատանքը։ Բարձր էֆեկտիվությամբ շարժիչը հետաքրքրեց Կրուպպա ֆիրմային, Աուգսբուրգի մեքենաշինարարական գործարաններին։

## Մահը
Ռուդոլֆն ունենում է կոմերցիոն հաջողություն, սակայն որոշ ժամանակ անց դադարում են արտոնագրություններ տալ արդեն այլ գյուտարարների կողմից վավերացված կառուցողական հաշվեսխալների հետևանքով։ Հավանաբար, նա մահացել է Լա-մանշ նեղուցում՝ «Դրեզդեն» փոստային շոգենավի խորտակումից։ Առաջ են քաշում մեկ այլ տարբերակ, ըստ որի նա ինքնասպան է եղել ֆինանսական անհաջողությունների պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուդոլֆ Դիզելի մահվան 150 ամյակը 
* Ռուդոլֆ Դիզելի խորհրդավոր մահը — XX դարի 100 մեծագույն գաղտնիքները  
* Ռուդոլֆ Դիզել — մարդ և շարժիչ 
* Ռուդոլֆ Դիզել— Կենսագրությունը և հետաքրքիր փաստեր կյանքից 

Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Գերմանացի գործարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Ալիք (թերթ)

մինի|Ալիք օրաթերթի 80-րդ ամյակի արարողություն
**Ալիք**, օրաթերթ, սկզբում՝ շաբաթաթերթ, դաշնակցական կուսակցության օրգան

Լույս է տեսնում 1931-ի մարտի 22-ից, Թեհրանում։ Խբագրել են Հ. Թադևոսյանը, Տ. Պողոսյանը և ուրիշներ։ Ներկայիս խմբագիրն է Պ. Մինասյանը։ Տպագրում է հասարակական–քաղաքական, գրական–գեղարվեստական նյութեր։ Ունի հակասովետական և հակակոմունիստական շեշտված բնույթ։ Թերթը խեղաթյուրում է հայ ժողովրդի վերջին հարյուրամյակի պատմությունը, պատմական փաստերը հարմարեցնում իր կուսակցության շահերին։ Միջազգային քաղաքականության հարցերում պաշտպանում է ռեակցիոն իմպերիալիստական շրջանների դիրքորոշումը։

## Պատմություն
Ալիք-ը հրատարակվում է 1931 թ. մարտի 22-ից Թեհրանում, սկզբում որպես շաբաթաթերթ, 1935 թ.-ից երկօրյա, իսկ 1941 թ.-ից օրաթերթ, 1965 թ.-ից էլ լույս է տեսնում 8 էջով։ Հրատարակվել է առանց դադարի, միայն 1979 թ. հունվարին Իրանի հեղափոխութեան հաղթանակի նախօրյակին մասնակցելով համաիրանական մամուլի գործադուլին՝ շուրջ 40 օր դադարել է հրատարակվելուց։ Ունի Հ.Յ.Դ.-ի գաղափարա-քաղաքական ուղղվածություն և իր բովանդակության առանցքն է կազմում Հայ Դատի հետապնդումը։ Հայ ժողովրդի բովանդակ շահերի պաշտպանությունը, իրանահայ համայնքի հայեցի դիմագծի պահպանումը, զանգվածների քաղաքականացումը և Իրանի բարգավաճմանն ու վերելքին նպաստելը իր հնարաւորությունների սահմաններում են։

Նախապես ունեցել է շեշտված հակախորհրդային դիրքորոշում՝ ի նպաստ հայ ժողովրդի անկախության վերականգնման։

Հայաստանի անկախացումից հետո պաշտպանել է օրավոր զարգացող Իրան-Հայաստան կապերի ամրապնդումը՝ ամրագրված փոխադարձ շահերի հիման վրա։

Ալիք-ի արտոնատերերն են եղել՝ դոկտ. Վարդան Հովհաննիսյանը, դոկտ. Արտաշես Բաբալյանը, դոկտ. Ռոստոմ Ստեփանյանը և ճարտ. Ալբերտ Աճեմյանը։ Իսկ տարբեր տարիների խմբագիրներից պիտի նշել՝ Հովսեփ Թադեոսյանին, Երվանդ Հայրապետյանին, Անդրե Տեր-Օհանյանին, Հովսեփ Հովհաննիսյանին, Տաճատ Պողոսյանին, դոկտ. Բաղդիկ Մինասյանին, Արսեն Մամյանին (խմբ. պատասխանատու), Հրայր Խալաթյանին, Էդվարդ Երիցյանին, Էդվարդ Ղահրամանյանին, Նորայր Էլսայանին և Սեդա Դավթյանին։ Ներկայիս, 2004 թ. մարտից, օրաթերթը խմբագրում է Դերենիկ Մելիքյանը։

1961-63 թթ. հրատարակվել է «Ալիք» ամսագիրը, իսկ 1969-78 թթ.՝ «Ալիք պատանեկան» երկշաբաթաթերթը։

Ունեցել է «Շարժում», «Հայ երիտասարդ», «Ուսանողական էջ», «Գրական», «Էջ 404» հավելվածները։ Ներկայիս ունի երիտասարդական «Խաչմերուկ» և «Մանկական էջ» հավելվածները։

Հրատարակել է իրանահայ դպրոցների դասագրքեր, հայերեն ու պարսկերեն գրքեր և տպագրական այլազան պատվերներ։ Բազմիցս մասնակցել է Իրանի մամուլի ցուցահանդեսներին։

Ալիք-ի խմբագրատունը 1998 թվականին, փոխադրվեց իր նոր շենքը, իսկ տպարանը 2006 թվականին փոխադրվեց այդ նույն շենքը։

Ներկայիս տպագրվում է 4350 տպաքանակով, ունի բաժանորդներ՝ Իրանի հայահոծ քաղաքներում և սփյուռքի զանազան գաղթօջախներում։ 2001 թ. հունվարի 23-ից «Ալիք»-ը տեղադրվում է համացանցի վրա։

2007 թվականին լույս տեսավ «Ալիք»-ի հիմնադրման 75-ամեակի առթիվ պատրաստված գիրքը։

## Արտաքին հղումներ
* Ալիք օրաթերթի կայքէջը 
* Թեհրանի «Ալիք» Օրաթերթի 85-Ամեակին

Կատեգորիա:Իրանի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Թեհրանում
Ծաղրապատում

**Ծաղրապատում**, արվեստի գործ, որը դիտավորյալ կրկնօրինակում է ուրիշի էական հատկանիշները, սովորաբար մեծ համբավ ունեցող գործի կամ գործերի խմբի հիման վրա՝ կատակերգական էֆֆեկտ ստեղծելու ակնկալիքով։

Ծաղրապատումները ստեղծվում են տարբեր ժանրերով և արվեստի տարբեր ճյուղերի հիման վրա։

Ավելի տարածված են գրականական ծաղրապատումները՝ ինչպես չափածո, այնպես էլ պոետիկական։

Հայտնի են ֆիլմեր-ծաղրապատումները. դրանք ֆիլմեր են, որոնք ծաղրապատում են կամ որոշակի շատ հայտնի ֆիլմեր, կամ ֆիլմի մի ամբողջ ենթաբաժին։

## Առավել տարածված մեթոդներ
Ծաղրապատման կատակերգությանը սովորաբար հասնում են բավականին պարզ մեթոդների կիրառմամբ, որոնցից առավել տարածված են.
 
#**Հիպերբոլիզացիան**, երբ տվյալ ժանրի կամ ստեղծագործության էական հատկանիշները մինչև աբսուրդի աստիճան շեշտվում են և կրկնվում։
#**Ստեղծագործության շրջումը**, երբ տվյալ ժանրի կամ ստեղծագործության էական հատկանիշները փոխարինվում են հակադիր հատկանիշներով։
#**Ենթատեքստի միակցումը**, երբ ենթատեքստը այնպես է փոխվում, որ վերջնական ստեղծագործության ճշգրիտ կրկնված յուրահատկությունները դառնում են ամիմաստ և ծիծաղելի։

Կատեգորիա:Արվեստի գործեր ըստ ժանրի