Կատվի ճոճք (վեպ)

**«Կատվի** **ճոճք»,** ամերիկացի գրող Կուրտ Վունեգուտի գիտաֆանտաստիկ տարրերով երգիծական պոստմոդերն վեպը: Վոնեգուտի չորրորդ վեպն առաջին անգամ հրատարակվել է 1963 թվականի մարտի 18-ին ուսումնասիրելով և ծաղրելով  գիտության, տեխնոլոգիայի, կրոնի նպատակի, և սպառազինությունների մրցավազքի կարևորությունը, հաճախ հիվանդագին հումորի միջոցով:

## Սինոփսիս
### Նախապատմություն
Առաջին դեմքից սովորական պատմողը վեպը սկսում է «Կոչեք ինձ Ջոնա։ Ծնողներս այդպես էին անում կամ գրեթե այդպես էին փորձում անել: Նրանք ինձ Ջոն էին կոչում» արտահայտությամբ, չնայած որ վեպի ընթացքում այդ անուններից ոչ մեկը չի հայտնվում։ Պատմողը պրոֆեսիոնալ գրող է, որը սյուժեն ներկայացնում է որպես 20-րդ դարի կեսերին տեղի ունեցող հետադարձ գործողությունների շարք,երբ նա պլանավորում էր գրել «Աշխարհի կործանման օրը» գիրքը։ Նա այդ գրքի իր գաղափարը նկարագրում է որպես պատմություն այն մասին, թե ինչ էին մարդիկ անում Հիրոսիմայի ատոմային ռմբակոծության օրը:Ամբողջ գրքում նա նաև ներառում է իմաստալից, ինչպես նաև հեգնական հատվածներ և զգացմունքներ «Բոկոնոնի գրքեր» անունով տարօրինակ կրոնական սուրբ գրքից։ Վեպի իրադարձությունների մեծ մասը տեղի է ունենում նախքան պատմողը կընդուներ իր ներկայիս կրոնը՝ Բոկոնոնիզմը:

## Սյուժեի համառոտ նկարագրություն
Իր առաջիկա գրքի համար հետազոտություններ կատարելիս պատմողը նամակ է գրում Նյուտ Հոենիկերին՝ ատոմային ռումբի համահեղինակ և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր ֆիզիկոս Ֆելիքս Հոենիկերի կրտսեր որդուն՝ խնդրելով Նյուտին նկարագրել, թե ինչ է հիշում առաջին ռումբի նետման օրվանից։ Նյուտը պատմում է, որ իր հայրը ոչինչ չէր անում, բացի  «Կատվի Օրորոց» լարային խաղը  նվագելուց:Մոտ մեկ տարի անց պատմողը մեկնում է (հորինված) Իլիում՝ Նյու Յորք, Ֆելիքս Հոենիկերի գործընկերների և այլ ծանոթների հետ հարցազրույց վարելու։ Այնտեղ նա իմանում է *այս նայն կոչվող նյութի մասին, որը Հոենիկերը հորինել էր ռազմական օգտագործման համար և պատմողի համար անհայտ էր, և այժմ գտնվում է նրա երեք չափահաս երեխաների մոտ։*  «Այս նայնը» ջրի այլընտրանքային կառուցվածք է, որը սենյակային ջերմաստիճանում պինդ է և սովորական հեղուկ ջրի հետ շփման ժամանակ գործում է որպես սերմնաբյուրեղ ինչը հեղուկ ջուրը անմիջապես սառչի է վերածում և առաջանում է  «այս նայն»-։

Ի վերջո, ամսագրային առաջադրանքը պատմողին տանում է (հորինված) Կարիբյան ծովի Սան Լորենցո կղզի, որը Երկրի ամենաաղքատ երկրներից մեկն է։ Ինքնաթիռով ճանապարհորդության ժամանակ պատմողը զարմանում է  հանդիպելով Նյուտին և Անժելային՝ Ֆելիքսի միակ դստերը։ Նա նաև հանդիպում է Սան Լորենցոյում  ԱՄՆ նորանշանակ դեսպանին որը համապարփակ ուղեցույց է տրամադրում Սան Լորենցոյի անսովոր մշակույթի և պատմության մասին։ Ուղեցույցը նկարագրում է տեղական ազդեցիկ կիսա-պարոդիկ կրոնական շարժումը որը կոչվում է Բոկոնոնիզմ, որը համատեղում է կյանքի և Աստծո կամքի մասին անհարգալից, նիհիլիստական ​​և ցինիկ դիտարկումներ, շեշտը դնում է պատահականությունների վրա, ինչպես նաև մտածված և հումորային ասացվածքներն ու ծեսերը՝ «Բոկոնոնի գրքերը» կոչվող սուրբ տեքստում: Կրոնի հիմնադիր Բոկոնոնը կղզու նախկին առաջնորդն էր, որը ստեղծել է Բոկոնոնիզմը՝ որպես կղզու անլուծելի աղքատության և անմարդկային պայմաններում մարդկանց նպատակ և համայնք տալու ուտոպիական նախագծի մաս: Բոկոնոնիզմին արգելված հմայքի և հույսի գրավիչ զգացողություն հաղորդելու միտումնավոր փորձի շրջանակներում կրոնը անվանապես արգելված է, ինչը Բոկոնոնին ստիպել է «թաքնված» ապրել ջունգլիներում: Ներկայիս բռնապետ, «Պապա» Մոնզանոն սպառնում է բոլոր բոկոնոնիստներին կախաղան հանելով: Բոկոնիզմով հետաքրքրված՝ պատմողը հետագայում բացահայտում է այն տարօրինակ իրականությունը, որ Սան Լորենցոյի գրեթե բոլոր բնակիչները, այդ թվում՝ նույնիսկ «Պապա» Մոնցանոն, գաղտնի կիրառում են այն, և կախաղան հանելու պատիժը, իրականում, բավականին հազվադեպ է։

Սան Լորենցոյում ինքնաթիռի ուղևորներին դիմավորում են «Պապա» Մոնզանոն, նրա գեղեցիկ որդեգրված դուստրը՝ Մոնան (ում պատմողը խիստ տենչում է) և մոտ հինգ հազար սան լորենցացիներից բաղկացած ամբոխ։ Մոնզանոն հիվանդ է քաղցկեղով և ցանկանում է, որ իր հաջորդը լինի Ֆրենկ Հոենիկերը՝ Մոնզանոյի անձնական թիկնապահը և, պատահականորեն, Ֆելիքս Հոենիկերի մյուս որդին։ Ֆրանկը այս պաշտոնին հասավ՝ «Պապա» Մոնզանոյին տալով այս ինը կտոր։ Սակայն Ֆրանկը, անհարմար զգալով առաջնորդելու հարցում, անձամբ հանդիպում է պատմողի հետ և որոշ չափով պատահականորեն առաջարկում նրան նախագահությունը։ Սկզբում զարմացած՝ պատմողը դժկամությամբ ընդունում է առաջարկը, երբ նրան խոստանում են գեղեցիկ Մոնային՝ որպես հարսնացու։ Նյուտը կրկնում է կատվի օրորոցի գաղափարը՝ ենթադրելով, որ խաղը՝ ուր անտեսանելի կատվով, կյանքի անիմաստության համապատասխան խորհրդանիշ է։ Շուտով անկողնային «Պապա» Մոնզանոն ինքնասպան է լինում՝ կուլ տալով այս ինը, որից հետո նրա դիակը անմիջապես վերածվում է պինդ այս ինը  գնդի։ Ֆրենկ Հոենիկերը խոստովանում է, որ Մոնզանոյին սառցե Ինը բաժակ է տվել, իսկ Հոենիկերները բացատրում են, որ երբ նրանք փոքր էին, հայրը նրանց ակնարկներ էր տալիս սառցե Ինը բաժակի գոյության մասին՝ խոհանոցում դրանով փորձարկումներ անելիս։ Հոր մահից հետո նրանք նյութի կտորները հավաքեցին թերմոսների մեջ և պահեցին դրանք այդ ժամանակվանից ի վեր։

Սկսվում են պատմողի նախագահական երդմնակալության տոնակատարությունները, սակայն Սան Լորենցոյի կործանիչների կողմից ցուցադրվող օդային ցուցադրության ժամանակ ինքնաթիռներից մեկը խափանվում է և ընկնում ծովափնյա պալատի վրա, ինչի հետևանքով Մոնզանոյի դեռևս սառած մարմինը ընկնում է ծովը։ Աշխարհի ծովերի, գետերի և ստորգետնյա ջրերի ամբողջ ջուրը անմիջապես վերածվում է պինդ սառցե ինը ջրերի։ Աշխարհի օվկիանոսների սառչումը անմիջապես առաջացնում է ուժեղ տորնադոներ որոնք ավերում են Երկիրը, բայց պատմողին հաջողվում է Մոնայի հետ փախչել պալատի տակ գտնվող գաղտնի բունկեր:  Երբ մի քանի օր անց սկզբնական փոթորիկները հանդարտվում են, նրանք դուրս են գալիս։ Կղզում փրկվածներ փնտրելով՝ նրանք հայտնաբերում են զանգվածային գերեզման, որտեղ բոլոր ողջ մնացած Սան Լորենցայի բնակիչները ինքնասպան են եղել՝ սառցե ինը ջրերը դիպչելով իրենց բերաններին՝ Բոկոնոնի կատակերգական խորհրդով, որը բացատրական նամակ էր թողել։ Ցուցաբերելով իր ժողովրդի համար վշտի և հրաժարական տված զվարճանքի խառնուրդ՝ Մոնան անմիջապես հետևում է օրինակին և մահանում։

Սարսափած պատմողին հայտնաբերում են մի քանի այլ փրկվածներ, այդ թվում՝ Նյուտը և Ֆրենկ Հոենիկերը, և նա մի քանի ամիս ապրում է նրանց հետ քարանձավում, որի ընթացքում գրում է գրքի բովանդակությունը։ Մի օր անապատով անցնելիս նա տեսնում է Բոկոնոնին, որը մտածում է, թե որոնք պետք է լինեն «Բոկոնոնի գրքերի» վերջին խոսքերը: Բոկոնոնը նշում է, որ եթե ավելի երիտասարդ լիներ, մարդկային հիմարության մասին գիրք կդներ Սան Լորենցոյի ամենաբարձր լեռան գագաթին, գլուխը կդներ դրա վրա, կուլ կտար ինը սառցե ձյուն և կմահանար՝ ծաղրելով Աստծուն:

## Թեմաներ
[մինի|1965 թվական, Վոնեցուտի լուսանկարը [Bernard Gotfryd|Բերնարդ Գոտֆրիդի կողմից։]]
Վոնեգուտի կրկնվող թեմաներից շատերը շրջանառվում են «Կատվի օրորոցում», մասնավորապես՝ ազատ կամքի և մարդու տեխնոլոգիայի հետ կապի հարցերը: Առաջինը մարմնավորված է բոկոնիզմի ստեղծման մեջ՝ արհեստական ​​կրոն, որը ստեղծվել է Սան Լորենցոյի պաշարված բնակիչների կյանքը տանելի դարձնելու համար՝ ընդունելով և վայելելով ամեն ինչի անխուսափելիությունը: Վերջինս դրսևորվում է «Այս ինի» մշակմամբ և շահագործմամբ, որը մտահղացվել է անտարբերությամբ, բայց չարաշահվել է աղետալի նպատակներով:  1969 թվականին Ամերիկյան Ֆիզիկական Ասոցիացիային ուղղված իր ելույթում Վոնեգուտը նկարագրում է «Այս ինի» ոգեշնչման աղբյուրը և դրա ստեղծողը որպես «հին ոճի գիտնական, որը չի հետաքրքրվում մարդկանցով» և կապ է հաստատում միջուկային զենքի հետ։

Ավելի թեմատիկ առումով, «Կատվի օրորոցը» որպես հիմնական թեմա դիտարկում է Սառը պատերազմի ժամանակ միջուկային ոչնչացման սպառնալիքը: Կուբայի հրթիռային ճգնաժամը, որի ընթացքում համաշխարհային տերությունները բախվեցին Կարիբյան ծովի մի փոքրիկ կղզու շուրջ՝աշխարհը հասցնելով փոխադարձ անխուսափելի ոչնչացման եզրին,տեղի ունեցավ 1962 թվականին, և վեպի մեծ մասը կարելի է դիտարկել որպես այլաբանական։

## Ոճ
Ինչպես Վոնեգուտի ստեղծագործությունների մեծ մասում, այս գրքում նույնպես լայնորեն օգտագործվում են հեգնանք, հիվանդագին հումոր և ծաղրերգություն: «Կատվի օրորոցը», չնայած իր համեմատաբար կարճ ընթացքին, պարունակում է 127 առանձին գլուխներ, որոնցից մի քանիսը Բոկոնոնի գրքից տողեր են: Վոնեգուտն ինքը պնդում էր, որ իր գրքերը «ըստ էության խճանկարներ են, որոնք կազմված են մի ամբողջ կույտ փոքրիկ կտորներից... և յուրաքանչյուր կտոր կատակ է»։

## Նախապատմություն
Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմից հետո, Կուրտ Վոնեգուտն աշխատել է General Electric հետազոտական ​​ընկերության հասարակայնության հետ կապերի բաժնում: GE-ն վարձել է գիտնականների և թույլ տվել նրանց մաքուր հետազոտություններ կատարել, իսկ նրա աշխատանքն էր հարցազրույցներ անցկացնել այդ գիտնականների հետ և գտնել լավ պատմություններ նրանց հետազոտությունների մասին: Վոնեգուտը կարծում էր, որ ավելի տարիքով գիտնականները անտարբեր էին այն մասին, թե ինչպես կարող են օգտագործվել իրենց հայտնագործությունները: Երբ գիտաֆանտաստիկայի հեղինակ Հ.Գ. Ուելսը  1930-ականներին այցելել է լաբորատորիաներ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր քիմիկոս Իրվինգ Լայնգմյուրը նրան առաջարկել է սենյակային ջերմաստիճանում սառույցի կայուն ձևի մասին պատմության գաղափարը: Ուելսը երբեք ավելի առաջ չի գնացել, բայց Վոնեգուտի ավագ եղբայր Բերնարդը, որը Լանգմյուրի կրտսեր գործընկերն էր GE-ում, հիշել և պատմել է նրան դրա մասին: Հեղինակի և գիտնականի մահից հետո Վոնեգուտն ինքն իրեն մտածել է. «Գտնողներ, պահողներ՝ գաղափարն իմն է»։ Լանգմյուրն ինքը կդառնար դոկտոր Ֆելիքս Հոենիկերի մոդելը: Վոնեգուտը *The Nation-ին տված հարցազրույցում ասել է, որ «Լանգմյուիրը բացարձակապես անտարբեր էր այն ճշմարտությունների հնարավոր օգտագործման նկատմամբ, որոնք նա փորել էր ժայռից և բաժանել շրջապատի ցանկացած մեկին, բայց նրա գտած ցանկացած ճշմարտություն ինքնին գեղեցիկ էր, և նրան բացարձակ չէր հետաքրքրում, թե ով է այն հաջորդը ստանալու»*։ Դոկտոր Ֆելիքս Հոենիկերի «սառցե ինը» հորինված գյուտը անունով նման էր միայն իրական  Այս Ինը նյութին, որը սառույցի բազմաթիվ տարբերակներից մեկն է։ Լանգմյուիրը աշխատել էր սառցե բյուրեղներ ցանելու վրա՝ անձրևները կամ փոթորիկները նվազեցնելու կամ ավելացնելու համար։

### Գործողությունների միջավայր
Սան Լորենցոյի Հանրապետությունը հորինված երկիր է որտեղ տեղի է ունենում գրքի երկրորդ կեսի մեծ մասը։

Սան Լորենցոն փոքրիկ, ժայռոտ կղզի-պետություն է, որը գտնվում է  Կարիբյան ծովում, Պուերտո Ռիկոյին համեմատաբար մոտ։ Սան Լորենցոն ունի միայն մեկ քաղաք՝ նրա ծովափնյա մայրաքաղաք Բոլիվարը։ Երկրի կառավարման ձևը  բռնապետական է, հիվանդ նախագահ «Պապա» Մոնսանոյի կառավարման ներքո, որը Միացյալ Նահանգների հավատարիմ դաշնակիցն է և կոմունիզմի կատաղի հակառակորդը:  Օրենսդիր մարմին գոյություն չունի: Սան Լորենցոյի ենթակառուցվածքները նկարագրվում են որպես խարխուլ, բաղկացած մաշված շենքերից, կեղտոտ ճանապարհներից, աղքատ բնակչությունից և ամբողջ երկրում միայն մեկ գործող տաքսիից:  Սան Լորենցոյի լեզուն անգլերենի վրա հիմնված կրեոլ լեզու է (օրինակ  "twinkle, twinkle, little star"  բառը թարգմանվում է «tsvent-kiul, tsvent-kiul, lett-pool store»"tsvent-kiul, tsvent-kiul, lett-pool store") որը կոչվում է «Սան Լորենցոյի բարբառ»: Սան Լորենցոյի ազգային օրհներգը հիմնված է *«Home on the Range»* երգի մեղեդու վրա: Նրա դրոշը բաղկացած է կապույտ դաշտի վրա գտնվող ԱՄՆ ծովային հետևակի կապրալի շևրոններից (ենթադրաբար դրոշը թարմացվել է, քանի որ 1920-ականներին ծովային հետևակի կորպուսի կոչումների վրա խաչված հրացաններ չէին ներառվում)։  Նրա արժույթը կոչվում է կապրալ՝ յուրաքանչյուր ԱՄՆ դոլլարի դիմաց 2 կապրալ փոխարժեքով. և՛ դրոշը, և՛ դրամական միավորը անվանվել են ԱՄՆ ծովային հետևակի կապրալ Էրլ Մաքքեյբի անունով, որը լքել էր իր վաշտը 1922 թվականին ամերիկյան օկուպացիայի ժամանակ Պորտ-օ-Պրենսում տեղակայված ժամանակ, և Մայամի գնալու ճանապարհին նավաբեկության է ենթարկվել Սան Լորենցոյում։ Մաքքեյբը,Տոբագոյից իր համախոհ Լայոնել Բոյդ Ջոնսոնի հետ միասին,  տապալեցին կղզու կառավարող շաքարի ընկերությունը և անարխիայի որոշ շրջաններից հետո հռչակեցին հանրապետություն։

Սան Լորենցոն ունի նաև իր սեփական կրոնը՝ բոկոնիզմը, որը հիմնված է կյանքը վայելելու վրա՝ հավատալով «ֆոմային» (անվնաս ստեր) և խրախուսանք ստանալով այնտեղ, որտեղ հնարավոր է։ Սակայն, բոկոնիզմը, որը հիմնադրվել է Մաքքեյբի հանցակից Բոյդ Ջոնսոնի կողմից (Սան Լորենցոյի բարբառով արտասանվում է «Բոկոնոն»), արգելված է. գաղափար, որը Բոկոնոնն ինքն է առաջ քաշել, քանի որ կրոնն արգելելը միայն կարագացնի դրա տարածումը։ Բոկոնոնիստները կարող են պատժվել՝ կեռիկով խրվելով, բայց բոկոնիզմը մասնավոր կերպով մնում է կղզու գրեթե բոլոր բնակիչների, այդ թվում՝ այն արգելող առաջնորդների գերիշխող կրոնը։ Սակայն պաշտոնապես Սան Լորենցոն քրիստոնեական ազգ է։

## Կերպարներ
* Պատմողը գրող է, որը պնդում է, որ իր ծնողներն են իրեն Ջոն անվանել, բայց գիրքը սկսում է «Կոչիր ինձ Ջոնա»,  խոսքերով՝ հղում անելով Հերման Մելվիլի *[[Մոբի Դիք|Մոբի-Դիք]]* («Կոչիր ինձ Իսմայել»), վեպի առաջին տողին՝ զուգահեռ անցկացնելով «Մոբի Դիկ»-ի և Աստվածաշնչյան Հովնայի՝ մեծ ձկան հետ փոխազդեցության միջև։ Առաջին էջից այն կողմ ոչ մի անուն այլևս չի հիշատակվում։ Նա գրքում տեղի ունեցող իրադարձությունները նկարագրում է հումորային և հեգնական մանրամասներով։ Հիրոսիմայի ատոմային ռմբակոծության օրվա մասին գիրք գրելիս նա կապվում է Հոենիկեր երեխաների հետ։ Ի վերջո, Ֆրանկլին Հոենիկերը նրան առաջարկում է Սան Լորենցոյի նախագահությունը։
* Ֆելիքս Հոենիքերը «Ատոմային ռումբի հայրն» է և անտեսանելի կերպար որը մահացել է վեպի սյուժեի սկսվելուց շատ տարիներ առաջ։ Ֆելիքս Հոենիքերը հռչակվել է Երկրի ամենախելացի գիտնականներից մեկը։ Էքսցենտրիկ և զգացմունքներից զուրկ մարդ լինելով՝ նա պատկերվում է որպես անբարոյական և անտարբեր իր հետազոտություններից բացի ամեն ինչի նկատմամբ։ Նրան միայն ինչ-որ բան էր պետք, որը կզբաղեցներ իրեն, օրինակ՝ «Ատոմային ռումբի հայրերից», մեկի դերում և «սառցե ինի» ստեղծման մեջ,որը պոտենցիալ աղետալի նյութ էր, որը կարող էր  ոչնչացնել Երկրի վրա ողջ կյանքը, բայց որը նա տեսնում էր միայն որպես մտավոր հանելուկ ( Ծովային հետևակի գեներալը առաջարկել էր մշակել մի նյութ, որը կարող էր կարծրացնել ցեխը, որպեսզի զինվորները կարողանային ավելի հեշտությամբ վազել դրա վրայով): «Սառցե ինի» հետ կապված փորձերի ժամանակ Ֆելիքսը քնել է իր ճոճաթոռին և մահացել։ Պատմողի՝ Հոենիքերի մասին կենսագրական մանրամասների որոնումները ապահովում են ինչպես նախապատմությունը, այնպես էլ կապող թելը պատմության տարբեր ենթաբաժինների միջև։
* Էմիլի Հոենիքերը Ֆելիքսի կինն էր և Ֆրենկի, Անժելայի և Նյուտի մայրը։ Նա մահացավ ծննդաբերության ժամանակ վերջինիս հետ։ Էմիլիի նախկին սիրեկանի՝ դոկտոր Ասա ​​Բրիդի խոսքով՝ Նյուտի ծննդաբերության բարդությունները պայմանավորված էին որոշ ժամանակ առաջ ավտովթարի ժամանակ Նյուտի ստացած կոնքի վնասվածքով։ Դոկտոր Ասա ​​Բրիդը Ֆելիքս Հոենիքերի նախկին ղեկավարն է։ Նա պատմողին տանում է Իլիում և «General Forge and Foundry» ընկերություն, որտեղ աշխատում էր հանգուցյալ Ֆելիքսը։ Շրջագայության ավելի ուշ դոկտոր Բրիդը նեղանում է պատմողից՝ գիտնականներին սխալ ներկայացնելու համար։
* Մարվին Բրիդը Ասա Բրիդի եղբայրն է։ Նա տիրապետում և ղեկավարում էր տապանաքարերի խանութը այն քաղաքում, որտեղ Ֆելիքս Հոենիկերն աշխատում էր ատոմային ռումբի վրա։ Այստեղ պատմողը ցնցված է, երբ գտնում է տապանաքար, որի վրա գրված է իր ազգանունը։
* Նյուտոն «Նյուտ» Հոենիկեր. Հայտնի գիտնական Ֆելիքս Հոենիկերի թզուկ («ջինջ») որդին և նկարիչ։ Նա Ֆրենկի և Անժելա Հոենիկերի եղբայրն է։ Նրա հիմնական հոբբին մինիմալիստական ​​աբստրակտ աշխատանքներ նկարելն է։ Նա կարճ ժամանակով սիրային կապ է ունեցել ուկրաինացի թզուկ պարուհու՝ Զինկա անունով մեկի հետ, որը, պարզվեց, ԿԳԲ-ի գործակալ էր, որը ուղարկվել էր Խորհրդային Միության համար «սառցե ինը» գողանալու։
* Ֆրանկլին «Ֆրենկ» Հոենիկերը Ֆելիքս Հոենիկերի ավագ որդին է և գեներալ-մայոր Սան Լորենցոյում։ Նա Նյուտի և Անժելա Հոենիկերի եղբայրն է։ Նա բացարձակապես տեխնիկապես մտածող մարդ է, ով ի վիճակի չէ որոշումներ կայացնել, բացի տեխնիկական խորհուրդներ տալուց։ Նրա հիմնական հոբբին մոդելներ կառուցելն է։ Սպասվում էր, որ նրա մահից հետո նա կփոխարինի «Պապա» Մոնցանոյին, սակայն նա անհանգստությամբ նախագահությունը հանձնում է պատմողին։
* Անժելա Հոենիկեր Քոներսը Ֆելիքս Հոենիկերի դուստրն է և կլառնետահարուհի։ Նա Ֆրենկ և Նյուտ Հոենիկերների ամուսնացած քույրն է։ Ի տարբերություն իր թզուկ եղբոր՝ Անժելան անսովոր բարձրահասակ է կնոջ համար։ Մոր մահից հետո նա հոգ էր տանում հոր մասին և Նյուտի համար մայրական կերպար է։ Նա և իր եղբայրները բոլորն էլ ունեն «սառցե ինն»-ի նմուշներ, որոնք գտել են հոր՝ աթոռին մահացած մարմնի հետ միասին։ Ենթադրվում է, որ նա «սառցե ինը» օգտագործել է ամուսնու հետ ամուսնական պայմանագիր կնքելու համար։ Նա մահանում է, երբ վեպի վերջում տեղի ունեցած ապոկալիպտիկ իրադարձությունից հետո փչում է «սառցե ինն»-ով աղտոտված կլառնետի վրա։
* Բոկոնոնը (ծննդյան անունը՝ Լայոնել Բոյդ Ջոնսոն) համահիմնադրել է Սան Լորենցոն որպես հանրապետություն՝ Էրլ Մաքքեյբի (այժմ մահացած ԱՄՆ ծովային հետևակի դասալիք) հետ միասին և ստեղծել է Բոկոնիզմի կրոնը, որը նա խնդրել է Մաքքեյբին արգելել՝ դրան տալով գրավիչ արգելված առեղծվածային զգացողություն, որոշակի իմաստ հաղորդելով Սան Լորենցոյի ծայրահեղ աղքատ քաղաքացիների տխուր կյանքին: Հետևաբար, նա տարիներ շարունակ ապրել է աքսորյալի մեջ՝ Սան Լորենցոյի ջունգլիներում: Նա վեպում անձամբ հայտնվում է միայն մեկ անգամ՝ վեպի ամենավերջին գլխում:
* «Պապա» Մոնզանոն Սան Լորենցոյի հիվանդ բռնապետն է։ Նա մի ժամանակ կոմս Մաքքեյբի աջ ձեռքն ու ընտրյալ իրավահաջորդն էր։ Նա Ֆրենկ Հոենիկերին նշանակում է իր իրավահաջորդ, ապա ինքնասպան է լինում՝ սառցե ինը կտորով։ Նա Մոնա Մոնզանոյի որդեգրած հայրն է։
* Մոնա Աամոնս Մոնզանոն «Պապա» Մոնզանոյի 18-ամյա որդեգրած դուստրն է։ Ֆինլանդացի կենսաբանական հոր շնորհիվ գեղեցիկ սևամորթ աղջիկ, շիկահեր, նրա որդեգրումը քաղաքական հնարք էր՝ տարբեր ռասաները Մոնզանոյի կառավարման ներքո ինտեգրելու և նրա ռեժիմի համար սիրելի խորհրդանշական զավակ ապահովելու համար։ Պատմողը նրան նկարագրում է որպես «Սան Լորենցոյի միակ գեղեցիկ կինը»։ Նա պետք է ամուսնանար Մոնզանոյի իրավահաջորդի հետ, և, հետևաբար, նա համաձայնվում է ամուսնանալ պատմողի հետ վեպի վերջում տեղի ունեցող աղետից առաջ։
* Ջուլիան Քասլը Castle Sugar Cooperation-ի բազմամիլիոնատեր նախկին սեփականատերն է, որի հետ պատմողը մեկնում է Սան Լորենցո՝ ամսագրի համար հարցազրույց վերցնելու։ Ի վերջո, նա փոխում է իր կյանքի հանդեպ հայացքները՝ հրաժարվելով իր բիզնես նախագծերից՝ Սան Լորենցոյի ջունգլիներում մարդասիրական հիվանդանոց հիմնելու և ղեկավարելու համար։
* Հ. Լոու Քրոսբին եռանդուն ամերիկամետ հեծանիվ արտադրող է, որին պատմողը հանդիպում է Սան Լորենցո մեկնող ինքնաթիռում։ Նրա գլխավոր նպատակն է իր ամերիկյան գործարանը տեղափոխել Սան Լորենցո, որպեսզի կարողանա այն աշխատեցնել էժան աշխատուժով։
* Հեյզել Քրոսբին ամուսնացած է Հ. Լոու Քրոսբիի հետ,ով Հուսիեր է որը հավատում է հուսիերների միջև որոշակի տիեզերական եղբայրության և խնդրում է աշխարհի բոլոր հուսիերներին իրեն «մայրիկ» անվանել:
* Ֆիլիպ Քասլը Ջուլիան Քասլի որդին է և Սան Լորենցոյում գտնվող հյուրանոցի կառավարիչը։ Նա նաև գրել է Սան Լորենցոյի պատմությունը, որը պատմողը կարդում է դեեպի կղզի իր թռիչքի ժամանակ։ Բոկոնոնը նրան և Մոնային սովորեցրել է, երբ նրանք երիտասարդ ուսանողներ էին։ Քասլի գրքի ցանկը կարդալով՝ Քլեր Մինտոնը եզրակացնում է, որ նա համասեռամոլ է։
* Հորլիկ Մինտոնը Սան Լորենցոյում Ամերիկայի նոր դեսպանն է, որին պատմողը հանդիպում է ինքնաթիռում։ Նա սև ցուցակում է ընդգրկվել որպես կոմունիստների համակիր Մաքքարթիի դարաշրջանում։
* Քլեր Մինտոնը գրքերի ցանկերի հեղինակ է։ Նա այնքան լավ է տիրապետում ցանկերի կազմմանը, որ նույնիսկ պնդում է, որ կարողանում է տարօրինակ գիտելիքներ ստանալ գրողների մասին՝ նրանց ցանկերը կարդալով։ Նա ամուսնացած է Սան Լորենցոյում Ամերիկայի նոր դեսպանի հետ։ Նա և իր ամուսինը չափազանց մտերիմ են, ինչը կազմում է այն, ինչ պատմողը անվանում է դուպրաս։

## Բոկոնոնիզմ
Սան Լորենցոյի բնակիչների կողմից գաղտնի դավանվող կիսահումորային կրոնը, որը կոչվում է Բոկոնոնիզմ, ներառում է վեպի համար յուրահատուկ հասկացություններ:Այս հասկացություններից շատերը օգտագործում են անգլերենի Սան Լորենցոյի  Կրեոլական «բարբառի» բառեր: Կրոնի մեջ ենթադրվում է Աստծո ներկայությունը, որը ակնհայտորեն գործում է խորհրդավոր ձևերով:Դրա սրբազան տեքստերից շատերը, որոնք միասին կոչվում են «Բոկոնոնի գրքեր», գրված են  կալիպսո երգերի տեսքով։ Բոկոնիստական ​​ծեսերը նույնքան տարօրինակ կամ աբսուրդային են. օրինակ, գերագույն կրոնական արարքը բաղկացած է երկու երկրպագուների կողմից մերկ ոտքերի ներբանները միմյանց շփելուց՝ հոգևոր կապ ներշնչելու համար:

Բոկոնիստական ​​տերմինները ներառում են.

* կարաս – տիեզերական առումով նշանակալից կերպով կապված մարդկանց խումբ, նույնիսկ երբ մակերեսային կապերը ակնհայտ չեն։
* դուպրաս – ընդամենը երկու մարդուց բաղկացած կարաս, որոնք գրեթե միշտ մահանում են մեկ շաբաթվա ընթացքում։ Տիպիկ օրինակ է սիրող զույգը, որը միասին աշխատում է մեծ նպատակի համար։
* *Գրանֆալուն* – կեղծ կարաս; այսինքն՝ մարդկանց խումբ, ովքեր պատկերացնում են, որ ունեն կապ, որն իրականում գոյություն չունի: Օրինակ՝ «հուսիերները»: Հուսիերները Ինդիանայից մարդիկ են, և հուսիերները որևէ ընդհանուր իրական հոգևոր ճակատագիր չունեն: Նրանք իրականում ընդամենը անուն ունեն:
* վամպետեր – կարասի կենտրոնական թեման կամ նպատակը։ Յուրաքանչյուր կարաս ցանկացած պահի ունի երկու վամպետեր՝ մեկը՝ աճող, մյուսը՝ նվազող։
* *ֆոմա* – անվնաս ստեր
* wrang-wrang – Մեկը, ով բոկոնիստին հեռացնում է իր ընկալման գծից։ Օրինակ, գրքի պատմողը հեռացվում է նիհիլիզմից, երբ նրա նիհիլիստ տնային տնտեսուհին սպանում է նրա կատվին և թողնում նրա բնակարանը խարխուլ վիճակում։
* kan-kan – Առարկա կամ իր, որը մարդուն բերում է իր կարասի մեջ։ Պատմողը գրքում նշում է, որ իր կան-կանը այն գիրքն է, որը նա գրել է Հիրոսիմայի ռմբակոծության մասին։
* sinookas – Մարդկանց կյանքի միահյուսված «ջրիկները»։
* vin-dit – հանկարծակի հրում բոկոնիզմի ուղղությամբ։
* saroon – համաձայնվել vin-dit-ի հետ։
* stuppa – մշուշապատ երեխա (այսինքն՝ հիմար)։
* duffle – հազարավոր մարդկանց ճակատագիրը, որը դրված է մեկ «stuppa»-ի վրա։
* sin-wat – մարդ, ով ցանկանում է ինչ-որ մեկի ամբողջ սերը իր համար։
* pool-pah – կեղտոտ փոթորիկ, բայց որոշ համատեքստերում՝ Աստծո զայրույթ։
* Զբաղված, զբաղված, զբաղված. բառեր, որոնք բոկոնոնիստները շշնջում են, երբ մտածում են, թե որքան բարդ և անկանխատեսելի է կյանքի մեխանիզմը իրականում։ Հիմա ես կոչնչացնեմ ամբողջ աշխարհը. բոկոնիստի վերջին խոսքերը ինքնասպանությունից առաջ։
* բոկո-մարու. բոկոնոնիստների պաշտամունքի գերագույն արարքը, որը երկու անձանց մերկ ոտքերի ներբանների միջև երկարատև ֆիզիկական շփումից բաղկացած մտերիմ արարք է։
* զահ-մահ-կի-բո. անխուսափելի ճակատագիր
* Բորասիսին և Պաբուն՝ Արևի Աստվածը և Լուսնի Աստվածուհի,Երկուական տրանսնեպտունյան օբյեկտը՝ 66652 Բորասիսին և նրա արբանյակը՝ 66652 Բորասիսի I Պաբուն, այժմ կրում են նրանց անունները։
** Բորասիսին՝ Արևը, իր գրկում պահում էր Լուսին Պաբուին և հույս ուներ, որ Պաբուն իրենից կրակոտ երեխա կբերի։ Բայց խեղճ Պաբուն երեխաներ ծնեց, որոնք սառն էին, որոնք չէին այրվում... Ապա խեղճ Պաբուն ինքն էլ վտարվեց, և նա գնաց ապրելու իր սիրելի երեխայի՝ Երկրի հետ։

## Ընդունելություն
*«Տիտանների Սիրենները»* (1959) և *«Մայր Գիշերը»* (1962) գրքերը դրական արձագանքներ ստանալուց և փափուկ կազմով գրքերի լավ վաճառքից հետո, խոշոր հրատարակչություն Holt, Rinehart, and Winston հրատարակեց «Կատվի օրորոցը» որպես կոշտ կազմով օրիգինալ։ Թեոդոր Ստերջենը գովաբանեց «Կատվի օրորոցը»՝ նկարագրելով դրա սյուժեն որպես «սարսափելի, զվարճալի, ցնցող և զայրացնող» և եզրակացրեց, որ «սա նյարդայնացնող գիրք է, և դուք պետք է կարդաք այն։ Եվ ավելի լավ է թեթև վերաբերվեք դրան, քանի որ եթե չկարդաք, լաց կլինեք և կկրակեք ինքներդ ձեզ»։

Ըստ *Indianapolis Monthly-ի*, «1972 թվականին Օհայո նահանգի Ստրոնգսվիլ քաղաքի դպրոցական խորհուրդը արգելեց գիրքը՝ առանց պաշտոնական պատճառ նշելու։ Հանդիպման գրառումներում գրքի մասին հիշատակումներ կան որպես «լիովին հիվանդ» և «աղբ»։ Արգելքը չեղարկվեց 1976 թվականին»։ Գիրքը նաև վիճարկվեց 1982 թվականին Նյու Հեմփշիրի Մերիմաք Ավագ դպրոցում։

«Կատվի օրորոցը» 1964 թվականին առաջադրվել է Հյուգո մրցանակի՝ որպես լավագույն վեպ:

## Ֆիլմերի, հեռուստատեսային և թատերական ադապտացիաներ
* Բրյուս Պրիբրամի և Քեն Կուտայի ​​թատերական ադապտացիան (1976) ներկայացվել և շրջագայվել է  «Theatre Express»  կինոընկերության կողմից:Փիթսբուրգ Փենսիլվանիա:
* 2005 թվականին գիրքը վարձակալվել է Լեոնարդո Դիկապրիոյի  Appian Way Productions պրոդյուսերական ընկերության կողմից: Ջեյմս Վ. Հարթը, *Կոնտակտ* (1997)ֆիլմի սցենարիստը,և նրա որդի Ջեյք Հարթը կապված էին սցենարի մշակման հետ։
* Կալիպսոյի երաժշտական ​​ադապտացիան ներկայացվել է «Untitled Theater Company #61» (Անվերնագիր թատերական ընկերություն) կինոընկերության կողմից Նյու Յորքում 2008 թվականին։
* Նոա Հոուլին պետք է նկարահաներ հեռուստատեսային ադապտացիա։

## Հանրաճանաչ մշակույթում
* 1964 թվականի բրիտանական գիտաֆանտաստիկ *Սթինգրեյ հեռուստասերիալում ցուցադրվել է «Կատվի օրորոց»-ից ոգեշնչված սցենարի վաղ դրամատիզացիա:«Վարդագույն սառույց» ապոկալիպտիկ դրվագում աշխարհի օվկիանոսները սառչում են սառցե իննը նման նյութով, որը տարածվում է սերմնացանի հանքերի միջոցով:*
* Ջեք Լանկաստերը 1970-ականների սկզբին ղեկավարել է «Կարասը» անունով մի խումբ, որի կազմում էին Չիկ Ուեբը, Պերսի Ջոնսը, Ջոն Գուդսոլը և Ռոբին Լամլին.
* Վեպից Բոկոնոնի «Լավ, լավ, շատ լավ» («53-րդ Կալիպսո») բանաստեղծության փոփոխված տարբերակը նույնպես երաժշտության է վերածվել Ամբրոսիա,սոֆթ ռոք խմբի կողմից, որի համահեղինակը Վոնեգուտն է, և այն ներառվել է որպես նրանց 1975 թվականի դեբյուտային ալբոմի բացման երգը:Վոնեգուտը երգը ռադիոյով լսելուց հետո խմբին գրեց. «Ես ինքս, իհարկե, խենթանում եմ մեր երգի համար, բայց ի՞նչ գիտեմ և ինչո՞ւ չպետք է իմանամ։ Ամեն դեպքում, այսքանը միշտ գիտեի. երաժշտությունը միակ արվեստն է, որն իսկապես արժե մի անիծյալ բան։ Ես նախանձում եմ ձեզ»։
* Grateful Dead-ի  հրատարակչական ընկերությունը՝ Սառը ինը, անվանակոչվել է հորինված նյութի անունով:  1983-1985 թվականներին խմբի ղեկավար Ջերրի Գարսիան սցենարիստ և կատակերգու  Թոմ Դևիսի ետ աշխատել է գրքի հիման վրա նկարահանված սցենարի վրա: Ֆիլմը երբեք չի նկարահանվել։
* «Սառը ինը»  Ջո Սատրիանիի 1987 թվականի *Surfing with the Alien ալբոմի երկրորդ երգն է։*
* Վոնեգուտը համագործակցել է ամերիկացի կոմպոզիտոր Դեյվ Սոլդիրի հետ 1995 թվականին թողարկել «Սառցե 9 բալլադներ» վերնագրով սկավառակը, որը ներառում է ինը երգ, որոնց տեքստերը վերցված են «Կատվի օրորոցից» ​​(Cat's Cradle): Վոնեգուտը ընթերցել է իր տեքստերը Սոլդիրի երաժշտության ներքո:
* *«Նորեկը»* (2003) ֆիլմի սյուժեն ներառում է «ICE-9» անունով հորինված համակարգչային վիրուս։
* Born Ruffians-ի 2008 թվականի *Կարմիր, Դեղին և Կապույտ* ալբոմում կա «Կուրտ Վոնեգուտ» անունով երգ, որում տեղ է գտել «Կատվի օրորոցը» ֆիլմի հետևյալ տողը. «Վագրը պետք է որսա թռչուն, պետք է թռչի, մարդը պետք է նստի և մտածի, թե ինչու, ինչու, ինչու վագրը պետք է քնի, թռչունը պետք է վայրէջք կատարի, մարդը պետք է ինքն իրեն ասի, որ հասկանում է»։
* Ice Nine Kills մեթալ խումբը սկզբնապես կոչվում էր «Ice Nine» և «Kills» անվանումն ավելացվեց իրենց առաջին մինի ալբոմի թողարկումից առաջ։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Oltean, A. A. (2013). "An Application of the General Theory of Verbal Humor to Kurt Vonnegut's 'Cat's . *Studii De Ştiintă Şi Cultură*, 9(1), 143–149.

* Vonnegut, Kurt  Holt, Rinehart and Winston, 1963 at Internet Archive
* Bokononism All text from *Cat's Cradle* that refers to Bokononism (including the Books of Bokonon)
* The Books of Bokonon online
*  All of the text from *Cat's Cradle* which refers to Bokononism (including the Books of Bokonon)
*  All of the text from *Cat's Cradle* which refers to Bokononism (including the Books of Bokonon).

Կատեգորիա:1963 գրքեր
Կատեգորիա:1963 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:1963 վեպեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրականություն
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ վեպեր
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր