Դավոն (պատմվածք)

«**Դավոն»,** հայ գրող Մուշեղ Գալշոյանի պատմվածքներից, զետեղված է «Մարութա սարի ամպերը» պատմվածաշարի մեջ։ Լույս է տեսել 1983 թվականին։ 

## Գնահատական
Գալշոյանի պատմվածքներն ամփոփվել են «Մարութա սարի ամպերը» ընդհանուր ժողովածուի մեջ և լույս տեսել 1981 թվականին՝ հեղինակի մահից մեկ տարի անց: Ժողովածուն ներկայի և անցյալի իմաստավորման ուրույն գեղարվեստական արտահայտություն է: Այն գաղափարական նպատակասլացությամբ, գեղարվեստական մտածողության ինքնատիպությամբ հայ գրականության լավագույն շարքերից է, որտեղ Գալշոյանը վերստեղծում է մի աշխարհ, որը որքան իրական, նույնքան էլ առասպելական է՝ արտահայտման եղանակի կերպարային գեղարվեստական մտածողությամբ: Գրքում կենտրոնական են դառնում մարդու, բնության և հայրենիքի փոխադարձ կապի, ինչպես նաև անհատի և պատմության միջև առկա լարվածության խնդիրները։ Ազատության և պայքարի թեմաները հանդես են գալիս որպես ստեղծագործության առանցքային մոտիվներ՝ ընդգծելով անհատի դերն ընդհանուր պայքարի համատեքստում։ Հատկապես տպավորիչ են ծերունազարդ հերոսների կերպարները, որոնք կարծես դուրս են ժամանակի հոսքից՝ ապրելով արտաժամանակյա կյանքում։ Նրանք դառնում են ժողովրդի հավաքական հիշողության և ազգային ինքնության խորհրդանիշներ, որտեղ անցյալն ու ներկան միահյուսված են՝ ապագայի համար հույս ներշնչելու նպատակով։ 

## Սյուժե
Ստեղծագործությունը սկսվում է հերոսի հոգեվարքի տեսարանով։ Պատմվածքի գլխավոր գործող անձը՝ Դավոն, սասունցի փախստական է։ Ու հիմա՝ մեռնելու պահին, նա հիշում է իր ամբողջ կյանքը, իր ընկերներին, և շարունակում է իր վեճն աշխարհի ու մարդկանց հետ: Դավոն արդեն մահվան եզրին է: Նրա շուրջ հավաքվում են իր համերկրացի ծերունիները, որոնց թվում է նաև նրա զինընկերը՝ Համզե Պչուկը: Ժամանակին միասին են կռվել, միասին հաղթանակներ տարել, միասին առաջնորդվել են «Ով զարկվեց՝ դավաճան է» սկզբունքով: Դա Զորավար Անդրանիկի կարգախոսն էր: Դավոն եղել է Զորավար Անդրանիկի բանակում, նրա լավագույն զինվորներից մեկն էր։ Բնավորությամբ համառ զինվոր է եղել, երբեմն նաև չի հնազանդվել Զորավարին։ Մի անգամ Անդրանիկը նրան նույնիսկ մահվան է դատապարտել, բայց Դավոն մնացել է նույն համառ, իր սկզբունքներին հավատարիմ սասունցին։  Անդրանիկի բանակում Համզե Պչուկը և Դավոն միասին կռվել են Ցիցքարի կռվում, ու Դավոն, մահվան մահճում պառկած, հիմա մտքով այնտեղ է՝ Ցիցքարի կռվում: Նա ուզում է վերադառնալ անցյալ, հայտնվել այդ օրերում ու Պչուկին ուզում է հետը տանել: Ամուր սեղմում է իր ռազմի ընկերոջ ձեռքը և հազիվհազ է խոսում: Ոգով ու ողջ էությամբ զիվորական Դավոն նույնիսկ կյանքի վերջին րոպեներին, հիշում է ոչ թե իր երեխաներին կամ կնոջը, իր առաջին սիրուն կամ հորն ու մորը, այլ՝ Ցիցքարի հերոսական կռիվները, հիշում է Անդրանիկ փաշայի հրամանը, իր գաղտագողի պաշտպանությունը զորքի թիկունքում, հետախուզությունները և թե ինչպես էր սուրն օդում թափ տալով գոռում․ «Ով զարկվեց՝ դավաճան է»: Նա համոզված է, որ անկախ թշնամու արձակած գնդակներից, ինքը չի զարկվելու: Մինչ Դավոյի զենքի ընկերները մտածում են որ նա վերջապես Ճանապարհվում է դեպի խաղաղ հանգրվան, այլևս «ճամփորդ» է։ Ընկերների այն հարցին, թե ուր է գնում, հոգեվարքի մեջ պատասխանում է. «Կռիվ կերթամ, Պչո՛ւկ»՝ հիշելով Ցիցքարի կռիվները: Պչուկն առանց բառ ասելու հասկանում է ընկերոջը: Կնճռոտած ճակատից Պչուկը հասկացնում է, որ Դավոն երջանիկ է, որ մտովի կռվում է: Դավոն սեղմում է Պչուկի ձեռքը, իսկ հետո քիչ–քիչ թուլացնում: 

## Կերպարներ

* Դավոն

* Համզե Պչուկ

* Զորավար Անդրանիկ

* Գրիգոր

* Բջե Ավե

* խըդլջոզա Մանուկ

* խութա Միրոն

* Տիգրան

* հիթենքցի Մոսեն

## Արտաքին հղումներ
«Դավոն» պատմվածքի աուդիոտարբերակը հեղինակի ընթերցմամբ

Պատմվածքի թվային տարբերակը granish.org- ում

## Տես նաև

* Թուխ Մանուկ (պատմվածք)
* Ներսեն (պատմվածք)
* Կանչը (պատմվածք)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուշեղ Գալշոյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1983 գրքեր