open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աբելի ինտեգրալ

**Աբելի ինտեգրալ**, հանրահաշվական ֆունկցիայի ինտեգրալ հետևյալ տեսքով.
: ~\int\limits_{z_0}^{z_1}R(z,w)dz   ~~~   (1),,
որտեղ՝ ~R(z,w) -ը ցանկացած ռացիոնալ ֆունկցիա է ~z և ~w փոփոխականներով, որոնք կապված են այս հավասարմամբ՝
: ~F(z,w)=a_0(z)w^n+a_1(z)w^{n-1}+\cdots+a_n(z)=0   ~~~   (2).
որտեղ ~z -ը կարող է ընդունել ամբողջ արժեքներ՝ ~a_j(z),j=0,1,\cdots,n։

## Տես նաև
* Հանրահաշվական ֆունկցիա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Спрингер Дж. Глава 10 // Введение в теорию римановых поверхностей / Пер. с англ.. — М., 1960.
* Чеботарев Н. Г. Глава 8,9 // Теория алгебраических функций. — М.։ Л., 1948.
* Bliss G. A. Algebraic functions. — N. Y., 1966.

Կատեգորիա:Հանրահաշվական կորեր
Կատեգորիա:Աբելի բազմազանություններ
Կատեգորիա:Ռիմանի մակերևույթներ
Երկանդամ

**Երկանդամ** (- երկու անգամ, nomen-անուն), բազմանդամի հատուկ դեպք երբ այն բաղկացած է երկու միանդամներից։ Օրինակ՝
:a+b, \ a-b, \ a^2+b^2, \ 3b-4b^3
Երկանդամի դրական ամբողջ աստիճանը կոչվում է Նյուտոնի երկանդամ, 
: (a+b)^n = a^n C \frac{1}{n} a^{n-1}b + ... + C \frac{k}{n}a^{n-k}b^k + ... + b^n
տեսքը, որտեղ C^k_n (զուգորդություն n տարրից k-ական, տես կոմբինատորիկա) գործակիցները ամբողջ թվեր են։ Եզրերից հավասարահեռ գործակիցները հավասար են, զույգ համարներով գործակիցների գումարը հավասար է կենտերի ոգւմարին, իսկ ընդհանուր գումարը՝ 2^n։ (a+b)^n-ի յուրաքանչյուր հարևան գործակիցների գումարը հավասար է (a+b)^{n+1}-ի որոշակի գործակցին՝ C^k_n + C^{k+1}_n = C^{k+1}_{n+1}։

Նյուտոնի երկանդամն այս տեսքով հայտնի էր դեռևս Նյուտոնից առաջ. նա պարզապես ընդհանրացրել է կոտորակային և բացասական աստիճանների համար։ Նյուտոնի երկանդամի մասնավոր դեպքերն են գումարի քառակուսին և խորանարդը. 
:(a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2  և (a+b)^3 = a^3 + 3a^2b + 3ab^2 + b^3։

## Տես նաև
* Դիֆերենցիալ երկանդամ
* Նյուտոնի երկանդամ

## Գրականություն
* Բրոքհաուսի և Էֆրոնի հանրագիտարանային բառարան 

Կատեգորիա:Բազմանդամներ
Կատեգորիա:Տարրական ֆունկցիաներ
Կատեգորիա:Հանրահաշիվ
Թովմաս

**Թովմաս**` հայկական արական անուն է, սերում է աստվածաշնչյան անվան հունարեն Θωμᾶς ձևից, որն իր հերթին սերում է արամեերեն     **<small>תאומא</small>** [թէ'օմա] բառից (թարգմանաբար` «երկվորյակ»)։ Անունով և պարսկերեն -յան վերջավորությունով է կազմված Թովմասյան ազգանունը։
## Անունը կրողները
* Թովմաս առաքյալ` Հիսուս Քրիստոսի տասներկու աշակերտներից մեկը
* Թովմաս Թերզյան (1840 թ.Կ.Պոլիս-1909 թ.)` բանաստեղծ և դրամատուրգ
* Թովմաս Խոջամալյան (1720 թ.Նոր Ջուղա,Պարսկաստան-1780 թ.Աքրա,Հնդկաստան)` պատմիչ
* Թովմաս Կետիկյան (1876 թ.Խոտորջուրի գավառ, Արևմտեան Հայաստան-1915 թ.Կարին)` բանասեր և թարգմանիչ
* Թովմաս Մինասենց (ծ.թ.անհ.-1455 թ.Աղթամար)` մատենագիր, գրիչ, ծաղկող
* Թովմաս Նազարբեկյան (1855-1931 թթ.)` ռազմական գործիչ
* Թովմաս Պողոսյան (*1954 թ.Սարչապետ, Կալինինոյի շրջան, Հայկական ԽՍՀ)` բանասեր և երգիչ
* Թովմաս Ֆասուլաճյան (1843 թ.Կ.Պոլիս-1901 թ.Ալեքսանդրիա)` թատերական գործիչ
** Գործածական է եղել նաև Թովմա ձևը՝
*** Թովմա Արծրունի` 9-10-րդ դարերի հայ պատմիչ
*** Թովմա Մեծոփեցի (1378 թ.Արճեշ-1446 թ.)` պատմիչ
*** Թովմա Աքվինացի (լատիներեն` Thomas Aquines, իտալերեն` Tommaso d'Aquino, 1225-74 թթ.)` աստվածաբան և փիլիսոփա

## Տե'ս նաև`
* Թովմա
* Թոմաս
* Թոմ

Կատեգորիա:Անուններ
Շտրաուբենհարդ

** Շտրաուբենխարդտ ** () , կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգի տարածքում։

Մտնում է Էնց շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 10 765 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 33,08 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *08 2 36 072*։

## Քույր քաղաքներ
*  Պոն դը Վել (Ֆրանսիա, 2000)
*  Սեն Սիր սյուր Մանտոն (Ֆրանսիա, 2000)

## Պատկերասրահ

Straubenhardt_-_Dreigoetterstein_Infotafel_2006-04-24.jpg|
Straubenhardt_-_Dreigoetterstein_2006-07-02.jpg|
Straubenhardt_-_Stephanskirche_-_Der_springende_Stier_2006-07-02.jpg|
Straubenhardt_-_Der_schoenste_Wiesengrund_2006-04-24.jpg|
Straubenhardt_Schwanner_Warte_2006-04-26.jpg|
Straubenhardt_-_Fruehlingsfest_2006-04-30.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Նայլ Հորան

**Նայլ Ջեյմս Հորան** (, ), իռլանդացի երգիչ-երգահան և կիթառահար, One Direction խմբի անդամ։ 2010 թվականին ելույթ է ունեցել հայտնի Իքս Ֆակտոր հեռուստաշոուում։ Հաջորդ փուլ չանցնելուց հետո Նիքոլ Շերզինգերի կարգադրությամբ Հարրի Սթայլսի, Լուի Թոմլինսոնի, Լիամ Փեյնի և Զեյն Մալիկի հետ մի խմբի մեջ է մտնում։ Նրանք գրավում են երրորդ տեղը։
Իր կարիերայի ընթացքում Հորանը գրել է մի շարք երգեր։ Հետագայում սկսել է նաև կիթառ նվագել։

## Ընտանիք և մանկություն
Նայլ Ջեյմս Հորանը ծնվել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Իռլանդիայի Մալինգար քաղաքում։ Նրա ծնողներ Բոբբի Հորանը և Մաուրա Գալահերը բաժանվեցին, երբ Հորանը 5 տարեկան էր։ Սովորել է Սուրբ Քեննիի ազգային կրտսեր դպրոցում, այնուհետև կաթոլիկ Կոլաիստե Մհուիրում։ Նայլը սկսեց կիթառ նվագել, երբ Նոր Տարվա այն նվեր ստացավ և ըստ իրեն կիթառը կյանքում ստացած ամենալավ նվերն է եղել։ Նրա երգելու տաղանդը բացահայտել է հորաքույրը։ Ավտոմեքենայում Նայլը սկսել է երգել, իսկ հորաքույրը կարծել է, որ ռադիոն է միացրած։ Պատանի հասակում Նայլը ելույթ է ունեղել Մալինգարի արվեստի կենտրոնում։

## X Factor
2010 թվականին 16-ամյա Նայլը մասնակցում է Իքս Ֆակտորի 7-րդ եթերաշրջանին։ Առաջին փուլը հաղթահարելուց հետո, Նայլը ձախողում է երկրորդ փուլում և դուրս է մնում մրցակցությունից։ Մի քանի օր անց Նիքոլ Շերզինգերի առաջարկով Նայլը և չորս ուրիշ տղաների՝ Հարրի Սթայլսի, Լիամ Փեյնի, Լուի Թոմլինսոնի և Զեյն Մալիկի հետ խումբ է կազմում One Direction անունով։ Երկու շաբաթ պատրաստվելուց հետո սկսում են մրցել։ Նրանք գրավում են երրորդ տեղը։ Դրանից մի քանի շաբաթ անց նրանք Սայմոն Քովելի հետ համաձայնագիր են ստորագրում և արձանագրվում Syco Records-ում։

## One Direction
“Իքս Ֆակտորից” հետո One Direction-ը Սայմոն Քովելի Syco Records ընկերության հետ պայմանագիր ստորագրեց։ Նրանք իրենց առաջին ալբոմը թողարկեցին 2011 թվականին, անունը ՝ Up All Night, որին հետևեց նրանց երկրորդ ՝ Take me home ալբոմը ՝ 2012 թվականին։ Նրանք 2013 թվականին նկարահանեցին կենսագրական ֆիլմ կոչելով այն “this is us”: Ֆիլմը առաջին մեկ շաբաթում մոտ 30 միլլոն դոլար եկմաուտ ստացավ։ Երրորդ ալբոմ “Midnight Memories”-ը թողարկվեց 2013 թվականին, իսկ 2014 թվականին խումբը թողարկեց իրենց չորրորդ ՝”four” ալբոմը։ One Direction-ը 58 տարվա մեջ առաջին խումբն է, ում առաջին չորս ալբոմները Billboard Hot 200 աղյուսակում առաջին հորիզոնականում են։ Նրանց հինգերորդ ալբոմ "Made in the AM-ը" թողարկվեց նոյեմբերի 13-ին, 2015 թվականին։

## Ազդեցություն
Նայլը խոստովանել է, որ Մայքլ Բուբլեն իր վրա մեծ ազդեցություն է թողել, քանի որ նրանք ունեն նման կյանքի պատմություններ այն տեսանկյունից, որ երկուսի տաղանդն էլ իրենց հորաքույրների շնորհիվ է բացահայտվել։

## Անձնական կյանք
Հորանի ծնողները բաժանվել են, երբ նա 5 տարեկան էր։ Ունի մեծ եղբայր Գրեգ անունով։ Դերբի Քոունթի ֆուտբոլային ակումբի մեծ երկրպագու է։
Սիրում է սպորտով զբաղվել։ Խաղում է գոլֆ, ֆուտբոլ և թենիս։ 2010 թվականի ամռանը վնասում է ծունկը։ 2013 թվականին կրկին վնասում է նույն հատվածը, որի հետևանքով 2014 թվականի հունվարին վիրահատում է ծունկը։ Վիրահատությունից հետո Չելսիի նախկին մարզիչ Ջոսե Մաուրինիոյի հետ թերապիայի կուրսեր է անցնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խմբի պաշտոնական կայքը One Direction 
* 
* 
* 



Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի երգիչներ
Սուսաննա Սաֆարյան

**Սուսաննա Ամբիկի Սաֆարյան** (), հայ երգչուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ։

## Կենսագրություն
Սուսաննա Սաֆարյանը ծնվել է 1955 թվականին Արարատի մարզի Վեդի քաղաքում։ Սովորել է Երևանի երաժշտա-մանկավարժական ուսումնարանի վոկալ բաժնում, դասատու՝ Վերգինե Հովհաննիսյան։ Որպես մեներգչուհի 1976 թվականից աշխատել է Հայաստանի ժողովրդական գործիքների պետական նվագախմբում։ 1987 թվականից սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ժողովրդական գործիքների բաժնի ժողովրդական երգի դասարանում, դասախոս՝ Արզաս Ոսկանյան։ Սովորել է ասպիրանտուրայում, ասպիրանտական ուսումնասիրության թեման եղել է «Հայկական օրորներ»ը։ Որպես երգի դասախոս աշխատել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ 1990 թվականից Արամ Մերանգուլյանի անվան անսամբլի մեներգչուհի, 1995 թվականից` Սայաթ-Նովա աշուղական երգի անսամբլի երգչուհի։ Ռադիո-հեռուստատեսային ծրագրերում ներկայացել է «Պանդխտության երգեր», «Հույզի մեղեդի», «Հավերժող կրակ», «Հայկական օրորներ», «Մայրս» համերգաշարերով։ Զբաղվում է երգահավաքությամբ, գրի է առել երգեր, որոնք մշակել և ձայնագրել է «Գանձեր» համույթի, «Արամ Մերանգուլյանի անվան ժողովրդական գործիքների վաստակավոր անսամբլի», «ՀՀ ժողովրդական գործիքների պետական նվագախմբի» հետ։ Համերգներով հանդես է եկել Հայաստանում, Ֆրանսիայում, Ավստրալիայում, Սիրիայում, Իրաքում, Ռումինիայում, Հորդանանում, Բուլղարիայում, Հունաստանում, Կիպրոսում, Գվինեայում, Սենեգալում։ Սուսաննա Սաֆարյանը գրում է բանաստեղծություններ, երգեր, որոնք հնչում են նրա համերգային ծրագրերում։

## Պարգևներ
* ՀԼԿեմ դափնեկիր
* Սայաթ-Նովայի անվան մրցույթի 1-ին մրցանակ
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2008)

## Պատկերասրահ

Susanna Safaryan 2 (2).jpg
Susanna Safaryan 3..jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Սուսաննա Սաֆարյան, «Կարոտ»
* Սուսաննա Սաֆարյան
* Ալիկ Գյուլնաշյան, Սուսաննա Սաֆարյան, «Ես չգիտեմ»
* Հով գիշեր, զով գիշեր (մենակատար` Սուսաննա Սաֆարյան, 1993թ.)

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:1955 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Վեդի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Մայրենա դել Ալկոր

**Մայրենա դել Ալկոր** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լոս Ալկորես շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 69կմ² մակերես։ Բնակչությունը՝ 21100 մարդ(2010)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 25կմ հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Պատկերասրահ

22.Mairena del Alcor, tumba de Antonio Mairena.jpg|Անտոնիո Մայրենայի շիրմաքարը Մայրենա դել Ալկորում 
Castillo de Luna (Mairena del Alcor).jpg|Կաստիլիո դե Լունա (Մայրենա դել Ալկոր)
Mairena.jpg|Մայրենա դել Ալկոր
Jesus Cautivo.jpg|Քրիստոսի արձանը Մայրենա դել Ալկորում


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Մանչա Ռեալ

**Մանչա Ռեալ** (իսպ.՝ Mancha Real), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Խաեն պրովինցիայի Անդալուսիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Բոլշոյ Խաեն* շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 97 կմ²։ Բնակչությունը՝ 11088 մարդ ( 2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը ադմինիստրատական կենտրոնից՝ 19 կմ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր
Ստեփանոս Ներսիսյան

**Ստեփանոս Հակոբի Ներսիսյան (Ներսեսյան)** (), հայազգի նկարիչ։ 

## Կենսագրություն
1840-1842 թվականներին ավարտել Է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիան (դասատուներ՝ Ա․ Զաուերվեյդ և Ա․ Վառնեկ)` ոչ դասական» նկարչի կոչումով։ Ներսիսյանի լուսավորական գաղափարների ձևավորմանը նպաստել է նաև նրա մտերմությունը ժամանակի անվանի մտավորականների (Գաբրիել Սունդուկյան, Ս․ Նազարյան, Միրզա Ֆաթալի Ախունդով, Հովհաննես Այվազովսկի, Պերճ Պռոշյան, Գևորգ Ախվերդյան և ուրիշներ) հետ։ 1846-1965 թվականներին (ընդմիջումներով) նկարչություն Է դասավանդել Թիֆլիսի, Շուշիի դպրոցներում։ Ստեղծագործել Է պատմական ու կենցաղաղային պատկերի, դիմանկարի ու բնանկարի բնագավառներում։ Ներսիսյանի «Խնջույք Քուռ գետի ափին» (1860-ական թվականներ) նկարը նոր շրջանի հայ կերպարվեստի առաջին կենցաղապատկերն է։ Նրա Մ. Զ. Արղության-Երկայնաբազուկի (1849), Անհայտ տղամարդու, Ա. Տեր-Ղուկասյանի, Գ. Ակիմյանի և այլ դիմանկարներում առկա է Հ. Հովնաթանյանի արվեստի որոշակի ազդեցությունը։ «Իշխան Բ. Հ. Բեյբութովի դիմանկարը» (1857) հանդիսային է՝ գեներալի պատվանշանների շեշտադրումով։ «Անհայտ կին», «Մելիք-Ադամյան», «Գ. Իզմիրյան» գործերում պարզորոշ է ժամանակի արվեստի գաղափարական ու գեղագիտիական ազդեցությունը, իսկ «Մեսրոպ Մաշտոց» և «Սահակ Պարթև» (երկուսն էլ՝ 1882) պատկերներն ազգային ինքնագիտակցությունից բխած տրամադրությունների գեղարվեստական արտահայտությունն են։ Ներսիսյանն իր ստեղծագործությամբ ավարտին է հասցրել XVII-XVIII դարերի հայ կերպարվեստի զարգացումը՝ այն կապելով XIX դարի 2-րդ կեսի արվեստի հետ։

Ներսիսյանի գործերը պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Սուրբ էջմիածնի Վեհարանում, ԳԱԹ-ում, Վրաստանի արվեստի (Թբիլիսի), Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների արվեստների թանգարաններում։

## Գրականություն
* Ղազարյան Մ, Ստեփանս Ներսիսյան, «Տեղեկագիր ՀԽՍՀ ԳԱ, հաս, գիտ», 1962, № 1

## Պատկերասրահ

Mesrob Mashtots 1882.jpg|Մեսրոպ Մաշտոց, գտնվում է Էջմիածնի վեհարանում, 1882
Bebutov.jpg|Իշխան Վ. Հ. Բեհբութովի դիմանակարը (1857)
Picnic on the bank of the Kura (1860).jpg|Խնջույք Քուռ գետի ափին. Թիֆլիս (1860-ական)
St. Sahak Partev.jpg|Սուրբ Սահակ Պարթև, 1882


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ դիմանկարիչներ
Լոս Պալասիոս ի Վիլյաֆրանկա

**Լոս Պալասիոս ի Վիլյաֆրանկա** (), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բախո Գվադալկիվիր շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 114 կմ² մակերես։ Բնակչությունը 37279 մարդ։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 18 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Պատկերասրահ

Capilla de nstra snr de la soledad los 'palacios y vfca-sevilla.JPG
Capilla de nuestra snr de los remedioy y vera cruz los palacios y vfc(sevilla).JPG
Casa De La Cultura Los Palacios.JPG
Fuente principal parque marisma Lospalacios.JPG
Olivo union los palacios y vfca-sevilla.JPG
Parroquia sagrado corazon de jesus.JPG
Plaza de los enamorados -los palacios y vfca.JPG
Plaza Enamorados Los palacios.JPG
Plaza losenamorados lospalacios.JPG
Puerta principal Marisba Lospalacios.JPG
Puerta principal santamarialablanca lospalacios.JPG
Rotonda principal entrando desde la carretera de Maribañez.JPG


## Արտաքին հղում
* Լոս Պալասիոս ի Վիլյաֆրանկա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1836 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Բոտսվանայի դրոշ

**[[Բոտսվանա]]յի դրոշը** բաց կապույտ գույնի է, մեջտեղը սպիտակ սահմանված սև հորիզոնական շերտով։ Շերտեր 9։1։4։1։9 հարաբերությամբ։ Դրոշի կապույտ գույնը խորհրդանշում է Աֆրիկյան երկինքը և ջրի հույս։ Սև շերտ խորհրդանիշն է Բոտսվանայի բնիկ բնակչությանը։ Սպիտակ շերտեր խորհրդանշում են ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին։ Շերտերի հարեվանություն նշանակում է սև ու սպիտակ ռասաների փոխըմբռնում, ներդաշնակություն և բարեկամությունը։ Բացի այդ, գույների համադրություն հիշեցնում է զեբրային, որը պատկերված է երկրի զինանշանի վրա։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Flag of Botswana (construction).svg|Բոտսվանայի դրոշի կառուցվածք
Պատկեր:Flag of the President of Botswana.svg|Բոտսվանայի նախագահի դրոշ
Պատկեր:Ensign of the Botswana Defence Force Air Wing.svg|Բոտսվանայի պաշտպանության ուժերի օդային թևի դրոշ


## Արտաքին հղումներ
* Բոտսվանա Flags of the World կայքում

Կատեգորիա:1966 դրոշներ
Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:Բոտսվանայի պետական խորհրդանիշեր
Ծովակալության կղզիներ

**Ծովակալության կղզիներ** (), կղզեխումբ Խաղաղ օվկիանոսի արևմուտքում, Բիսմարկի կղզեխմբում։ Տարածությունը 2072 կմ2 է (առավել խոշոր կղզին՝ Մանուս, 1.6 հազար կմ2), գլխավոր քաղաքն է Լորենհաուն։

## Անվանում
Կղզիները հայտնագործել է իսպանացի ծովագնաց Ալվարո Սաավեդրան 1527֊1529 թվականներին։ 1616 թվականին այստեղ եղել են հոլանդացիները, ովքեր դրանք անվանել են «Քսանմեկ կղզի»։

Այժմյան անվանումը 1767 թվականին տվել են անգլիացի ծովագնացներն ի պատիվ բրիտանական ռազմական նավատորմի գերատեսչության՝ ծովակալությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզեխմբեր
Չեռնոբիլ։ Մեկուսացման գոտի

**«Չեռնոբիլ։ Մեկուսացման գոտի»** (), ռուսական միստիկական բազմասերիանոց ֆիլմ։ Արտադրված է «Սինելաբ փրոդաքշն» ընկերության կողմից։ Ցուցադրվում է ռուսական «ՏՆՏ» հեռուստաալիքով։ Հեռուստասերիալի գործողությունները տեղի են ունենում Չեռնոբիլի ատոմակայանի մեկուսացման գոտում։ Հանդիսանում է առաջին գեղարվեստական բազմասերիանոց ֆիլմը, որի նկարահանումները մասամբ իրականացվել են Պրիպյատ ուրվական քաղաքում։ Ֆիլմը պատմում է հինգ ընկերների մասին, ովքեր ուղևորվում են չեռնոբիլյան գոտի՝ նրանցից մեկի գողացված գումարը ետ բերելու նպատակով։ Տեղ հասնելուն պես երիտասարդները գիտակցում են, որ Գոտին լի է առեղծվածներով և վտանգներով։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 13-ին։

2014 թվականի հոկտեմբերի 20-ին հայտարվում է սերիալի երկրորդ եթերաշրջանի նկարահանման մասին։ Երկրորդ եթերաշարջանը նախորդի պես կունենա 8 սերիա։ Նոր եթերաշրջանի պրեմիերան կկայանա 2017-18 հեռուստատեսային եթեթրաշրջանում։

## Սյուժե
Պաշա անունով երիտասարդի բնակարանից համացանցային պրովայդեր ձևացած մի անձնավորություն գողանում է 8 միլիոն Ռուսական ռուբլի։ Պաշան և ընկերները շուտով պարզում են, որ գողն ուղևորվում է Պրիպյատ ուրվական քաղաք։ Գումարը ետ բերելու նպատակով Պաշան ընկերների հետ ճանապարհ է ընկնում դեպի Չեռնոբիլ։ Առաքելության ժամանակ երիտասարդներին է միանում Պրիպյատի նախկին բնակչուհի Անյան։

## Դերերում
* Կոնստանտին Դավիդով՝ Պաշա, 18-ամյա մոսկվացի երիտասարդ, ով ընկերների հետ ուղևորվում է դեպի Պրիպյատ՝ տանից գողացված գումարը ետ բերելու համար։
* Սերգեյ Ռոմանովիչ՝ Լյոխա, Պաշայի մոտ ընկերը, ով հաճախ ահաբեկում է խմբի անդամ Գոշային և կատակում խիստ անհարմար իրավաճակների ժամանակ։ Նաստյայի զուգընկերն է։
* Վալերիա Դմիտրևա՝ Նաստյա, Լյուխայի զուգընկերուհին, ով հաճախ է զայրանում սիրելիի ոչ պատշաճ կատակների վրա։
* Անվար Խալիլուլաև՝ Գոշա, խելացի, սակայն վախկոտ պատանի։ Պրիպյատ ուղևորվելու համար երիտասարդները որոշում են օգտագործել Գոշայի պապի «ԳԱԶ-3110» մակնիշի ավտոմեքենան։
* Քրիստինա Կազնինսկայա՝ Անյա, մինչև Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարը ընտանյոք բնակվել է Պրիպյատում։ Որոշում է միանալ խմբին՝ պարզելու ավագ քրոջ մահվան պատճառը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը ՏՆՏ հեռուստաալիքի պաշտոնական կայքում 
* Հեռուստասերիալի գնահատականը «film.ru» կայքում  

Կատեգորիա:Ռուսական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթար
Թոմաս

**Թոմաս** (անգլերեն և գերմաներեն` Thomas)` ևրոպական ժողովուրդների մոտ տարածված հունական ծագումով անուն է։ 
## Կրողները
### Ա
* Թոմաս Անդերս (Thomas Anders, *1963 թ.)` գերմանացի երգիչ և երգերի հեղինակ
### Բ
* Թոմաս Բրաուն (Sir Thomas Browne, 1605-82 թթ.)` փիլիսոփա և բանաստեղծ 
### Գ
* Թոմաս Գեյնսբորո (Thomas Gainsborough, 1727-88 թթ.)` անգլիացի նկարիչ
### Դ
* Թոմաս Դեքեր (Thomas Dekker, 1572-1632 թթ.)` անգլիացի դրամատուրգ
### Է
* Թոմաս Էդիսոն (Thomas Alva Edison, 1847-1931 թթ.)` ամերիկացի գիտնական և գյուտարար
* Թոմաս Էլիոթ `[[Գրականության Նոբելյան մրցանակ|ԳՆՄ]][[1948]]` (Thomas Stearns Eliot, 1888-1965 թթ.)` անգլա-ամերիկացի բանաստեղծ, արվեստի տեսաբան
### Թ
* Թոմաս Թրանսթրյոմեր `[[Գրականության Նոբելյան մրցանակ|ԳՆՄ]][[2001]]` (Thomas Tranströmer, *1931 թ.)` շվեդ բանաստեղծ, հոգեբան և դաշնակահար
### Հ
* Թոմաս Հարդի (Thomas Hardy, 1840-1928 թթ.)` անգլիացի վիպասան և բանաստեղծ
* Թոմաս Հեյվուդ (Thomas Heywood, 1574-1641 թթ.)` անգլիացի դրամատուրգ
* 160px
* Թոմաս Հեքսլի (Thomas Huxley, 1825-95 թթ.)` Չարլզ Դարվինի տեսության տարածողն ու հետևորդը
* Թոմաս Հոբս (Thomas Hobbues, 1588-1679 թթ.)` անգլիացի փիլիսոփա և գրող
* Թոմաս Հուդ (Thomas Hood, 1799-1845 թթ.)` անգլիացի բանաստեղծ
### Մ
* Թոմաս Մալթուս (Thomas Robert Malthus, 1766-1834 թթ.)` անգլիացի տնտեսագետ քահանա
* Թոմաս Ման `[[Գրականության Նոբելյան մրցանակ|ԳՆՄ]][[1929]]` (Paul Thomas Mann, 1875-1955 թթ.)` գերմանացի գրող
* Թոմաս Մյուլեր (Thomas Müller, *1989 թ.)` գերմանացի ֆուտբոլիստ
* Թոմաս Մյունցեր (Thomas Müntzer, մոտ.1430-1525 թթ.)` գերմանացի հեղափոխական
* Թոմաս Մոր (Sir Thomas More, 1478-1535 թթ.)` անգլիացի մտածող, գրող և քաղաքական գործիչ
* Թոմաս Մորգան `[[Նոբելյան մրցանակ|ՆՄ]][[1933]]` (Thomas Hunt Morgan, 1866-1945 թթ.)` ամերիկացի կենսաբան
* Թոմաս Մուր (Thomas Moore, 1779-1852 թթ.)` անգլիացի բանաստեղծ
### Յ
* Թոմաս Յունգ (Thomas Young, 1773-1829 թթ.)` անգլիացի գիտնական
### Ն
* Թոմաս Նեվերգրին (Thomas N'evergreen, *1969 թ.Օրհու,Դանիա)` դանիացի երգիչ
### Շ
* Թոմաս Շելլինգ `[[Նոբելյան մրցանակ|ՆՄ]][[2005]]` (Thomas Crombie Schelling, *1921 թ.)` ամերիկացի տնտեսագետ
* Թոմաս Շվեդկաուսկաս (Thomas Švedkauskas, *1994 թ.)` լիտվացի դարբասապահ
### Ջ
* Թոմաս Ջեֆերսոն (Thomas Jefferson, 1743-1826 թ.)` ամերիկացի քաղաքական գործիչ
### Ս
* Թոմաս Սարջենթ `[[Նոբելյան մրցանակ|ՆՄ]][[2011]]` (Thomas J.Sargent, *1943 թ.Փասադենա)` ամերիկացի տնտեսագետ
### Վ
* Թոմաս դե Վաալ (Thomas de Waal, *1966 թ.Նոթինգհեմ,Անգլիա)` բրիտանացի լրագրող և գրող
* Թոմաս Վերմալեն (Thomas Vermaelen, *1985 թ.)` բելգիացի ֆուտբոլիստ
* Թոմաս Վուլֆ (Thomas Clayton Wolfe, 1900-38 թթ.)` ամերիկացի գրող
* Թոմաս Վուդրո Վիլսոն `[[ԱՄՆ նախագահների ցանկ|ԱՄՆ 38<sup>-րդ</sup> նախագահ]](1913-24թթ.)` (Thomas Woodrow Wilson, 1856-1924 թթ.)` ամերիկացի քաղաքական գործիչ
### Ք
* Թոմաս Քարլայլ (Thomas Carlyle, 1795-1881 թթ.)` անգլիացի գրող փիլիսոփա, պատմաբան և գրականագետ
## Որպես ազգանուն
* Այզիա Թոմաս (Isiah Lord Thomas, *1961 թ.)` ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, հետագայում` մարզիչ
* Մայքլ Թիլսոն Թոմաս (Michael Tilson Thomas, *1944 թ.)` դաշնակահար, դիրիժոր և կոմպոզիտոր
* Նորման Թոմաս (Norman G.Thomas, *1944 թ.)` ամերիկացի աստղագետ
## Տե'ս նաև`
* Ծեր Թոմաս
* Թոմ

## Ծանոթագրություններ
Աքքերմանի կոնվենցիա

**Աքքերմանի կոնվենցիան** կնքվել է Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև 1826 թ.-ի հոկտեմբերի 7-ին։ Նախօրյակին խիստ սրվել էին ռուս-թուրքական հարաբերությունները (հունական հարցի բարդացումների հետևանքով)։
1826 թ մարտի 17-ին Ռուսաստանի հավատարմատարը Կ.Պոլսում վերջնագիր ներկայացրեց Բարձրագույն դռանը, որով պահանջում էր՝
# Թուրքական զորքերը հանել Մոլդովայից և Վալախիայից։
# Այնտեղ վերականգնել այն կարգն ու կանոնը, որ սահմանել էր Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև նախկինում կնքված պայմանագրով և Թուրքերի կողմից խախտված էր 1821 թ.-ից հետո։
# Անհապաղ ազատ արձակել Կ.Պոլսում ձերբակալված սերբ դեպուտատներին։ Սերբիային վերադարձնել այն բոլոր իրավունքները, որոնք նա ստացել էր 1812 թ.-ի Բուխարեստի հաշտության պայմանագրով։
# Վերաբացել ռուս-թուրքական բանակցությունները, որ անհետևանք էին մնացել տակավին 1821 թ.-ից։

Այս բոլոր պայմանները Բ. Դուռը պետք է կատարեր վեց շաբաթվա ընթացքում։ Եվրոպական տերություններին հանգստացնելու նպատակով Նիկոլայ Ա-ն մի կողմից հայտարարեց հունական գործերում իր շահագրգռվածության մասին, մյուս կողմից, 1826 թ.-ի ապրիլի 4-ին ստորագրեց Պետերբուրգի արձանագրությունը հունական հարցում ռուս-անգլիական համատեղ ելույթի մասին։
Բ. Դուռն ընդունեց Ռուսաստանի վերջնագիրն, և 1826 թ.-ի հուլիսի 13-ին սկսվեցին ռուս-թուրքական բանակցություններն Աքքերմանում։ Ռուս դիվանագետները թելադրեցին իրենց պայմանները, որոնք թուրքերն ընդունեցին անփոփոխ։ Աքքերմանի կոնվենցիան ուներ ութ հոդված և երկու հավելված։ Այն հաստատում էր Բուխարեստի խաղաղության պայմանագիրը (1812 թ.), նրա որոշ դրույթներ հօգուտ Ռուսաստանի։ Ռուսաստանն ընդլայնում էր իր տիրույթները Սև ծովի արևելյան ափին (Անակլիա, Սուխում և Ռեդութ կալե)։ Ռուսաստանն ազատ առևտրի իրավունք էր ստանում թուրքական կայսրության բոլոր մասերում։ Ռուսաց նավատորմ ազատ նավարկության իրավունք էր ստանում թուրքական ջրերում։ Թուրքիան պարտավորվում էր Մոլդովիային և Վալախիային վերադարձնել բոլոր այն իրավունքներն ու արտոնությունները, որ այդ իշխանություններն ունեին ըստ Բուխարեստի պայմանագրի (1812 թ.) և սուլթանական հրամանագրի (1802 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոլդովայի պատմություն
Կատեգորիա:Ռուս-թուրքական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության պայմանագրեր
Գիշերային թռիչք (պատմվածք)

**Գիշերային թռիչք** (), ֆրանսիացի գրող Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերիի առաջին պատմվածք։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1931 թվականին և դարձել է համաշխարհային գլուխգործոց։

## Պատմություն
Գիրքը պատմում է Էքզյուպերիի կյանքի այն տարիների մասին, երբ ինքը եղել է Արգենտինայի օդանավակայանի օդաչու և տնօրեն։ Կերպարների բնութագիրը հիմնված է այն մարդկանց խառնվածքի վրա, որոնց հեղինակը ճանաչել է Հարավային Ամերիկայում։ Պատմվածքի հերոս Ռիվիերի կերպարը համընկնում է օդանավակայանի նախագահի՝ Դիդիեր Դադուարի կերպարին։

Շատ դրվագներ հայտնվում են նաև Էքզյուպերիի հուշերում՝ գրված 1939 թվականին՝ «Քամի, ավազ և աստղեր» ստեղծագործության մեջ։

## Սյուժե
Ֆաբիանը օդային փոստի օդաչու է Պատագոնիայի փոստից։ Ռիվիերը Ֆաբիանի վերադասն է, ով նրան հրամայում է թռչել հենց այն գիշեր, երբ մրրկահողմ է սկսվում Արգենտինայում։ Ֆաբիանի կինն սպասում է ամուսնուն։ Իրավիճակը գնալով դառնում է ավելի վտանգավոր, այնքան, որ Ֆաբիանը մահվան ճիրաններում է հայտնվում։ Հետո ռադիոհաղորդագրություն է ուղարկում, բայց Ռիվիերը չի կարողանում ոչ-ինչ անել։ Թռիչքն ավարտվում է այնտեղ, բայց արդեն Ֆաբիանը զոհված է լինում։

## Մրցանակներ
«Գիշերային թռիչք» պատմվածքն ստացել է Ֆեմինա մրցանակ, որը համարվում է Ֆրանսիայի կարևորագույն գրական մրցանակներից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Անտուան դե Սենտ Էքզյուպեր - «Գիշերային թռիչք։ Մարդկանց երկիրը։ Փոքրիկ իշխանը։»

Կատեգորիա:1931 վեպեր
Կատեգորիա:Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի
Կատեգորիա:1931 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր, որոնց հիման վրա ստեղծվել են օպերաներ
Կատեգորիա:Էկրանավորված ֆրանսիական վեպեր
Իրական աշխատավարձ

**Իրական աշխատավարձ**, նյութական բարիքներով և ծառայություններով արտահայտված աշխատավարձ։ Ցույց է տալիս, թե ինչ քանակությամբ սպառման առարկաներ կարող է փաստացի գնել և ծառայություններից օգտվել աշխատողն իր աշխատավարձով։ Իրական աշխատավարձը կախված է անվանական աշխատավարձից, սպառման առարկաների և ծառայությունների գներից, գանձվող հարկերի չափից։ Իրական աշխատավարձի դինամիկան հաշվարկվում է որևէ ժամանակաշրջանի համար, որպես ինդեքս, որը որոշվում է անվանական աշխատավարձի և ապրանքների ու ծառայությունների գների ինդեքսների հարաբերությամբ։

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Մյուլակեր

** Մյուլակեր ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգի տարածքում։

Մտնում է Էնց շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 24 798 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 54, 32 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *08 2 36 040*։
Կոմունանա բաժանված է 6 գյուղական շրջանների։

## Հայտնի բնակիչներ
* Սեդրիկ Մարսել Շտեբե (ծն. 1990)-թենիսիստ

## Պատկերասրահ

Ortsansicht_Mühlacker.jpg| 
Mühlacker - Pauluskirche - Westseite - 2005-07-22.jpg|Եկեղեցի
Population Statistics Mühlacker.png| 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Հետշտադ

** Հետշտադ** (), քաղաք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վյուրցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 378 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Տարածքը կազմում է 13.92 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 6 79 146*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վալենսինա դե լա Կոնսեպսյոն

** Վալենսինա դե լա Կոնսեպսիոն** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սևիլյա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 25 կմ2։ Բնակչությունը՝ 8031 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 8 կմ հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Sitio Web del Ayuntamiento de Valencina de la Concepcion
* Valencina de la Concepción
* Urbanismo en Valencina

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Նիկիտա Ղոնդաղսազյան

**Նիկիտա Արտյոմի Ղոնդաղսազյան** (1876, հոկտեմբեր - 1926 թվականից հետո), հայ ճարտարապետ։

## Կենսագրություն և գործունեություն
Ծնվել է 1876 թ. հոկտեմբերին։ 1904 թ. ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Պետական ճարտարապետական-շինարարական համալսարանը և ստացել քաղաքացիական ինժեների կոչում։

1904-1913 թթ. աշխատել է Ելիզավետպոլի նահանգի Շուշի քաղաքում, որպես քաղաքային ճարտարապետ։

1913-1914 թթ. աշխատել է Մոսկվայի քաղաքային վարչությունում որպես ժամանակավոր տեխնիկ, իսկ 1915 թ. ճարտարապետ։

1917 թ. աշխատել է Գլխավոր վերահսկչականում, որպես ինժեներ։ Մասնակցել է մսի շուկայի կառուցման աշխատանքներին։

### Նախագծեր և շինություններ
* Շահույթի տուն (1913)
* Սրետենյան վանքի շահույթի տուն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Большая русская биографическая энциклопедия. (3 CD)
* http://architect.artunion.ru/a04.htm 
* http://interpretive.ru/dictionary/1019303/page/5409

## Գրականություն
* Центральный исторический архив г. Москвы, ф. 179, оп. 45, д. 4612

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:1876 ծնունդներ
Տորվոզավր

**Տորվոզավր**(), հսկա գիշատիչ դինոզավր է, որն ապրել է ուշ Յուրայի ժամանակահատվածում։ Պատկանում է *Մեգալոսաուղիդեին*, մեգալոզավրի ամենամոտ ազգակիցն է։

## Արտաքին տեսք
Ունի 12 մետր երկարություն և 5 տոննա քաշ։ Մարմնի զանգվածը մեծ է (գանգի երկարությունը ավելի քան 1.5 մետր)։ Ոտքերը համեմատաբար կարճ են մարմնի համեմատ։ Նկարագրված է 1979 թվականից ուշ։
300px|մինի|ձախից|Գանգը
Իսկ մնացորդները շատ մեծ են եղել (գանգի երկարությունը 1.58 մ)։ 2000 թ.-ին բավականին մեծ տորվոզավրի մնացորդներ հայտնաբերվել է վերջին Պորտուգալիայում՝ ուշ ժամանակաշրջանի յուրայում։ Ընդհանուր առմամբ մնացորդները քիչ են։ Հնարավոր է, որ այս հսկա գիշատիչները սնվել են լեշով։

## Պատկերասրահ

Museum_AL_dinosaur.jpg
Giantpredatorsscale1.png
Torvosaurus.png
Portugal_Torvosaurus.png
Torvosaurus_claw_NHM.jpg
Torvosaurus_Madrid.jpg
Torvosaurus_gurneyi_teeth.png
Torvosaurus_gurneyi_vertebra.png
Torvosaurus_gurneyi.png

## Արտաքին հղումներ
* ''Torvosaurus'' at DinoData
* ''Largest Predatory Dinosaur in Europe Found''  at nationalgeographic
* http://www.palaeos.com/Vertebrates/Units/340Theropoda/340.100.html#Torvosauroidea 
* http://www.users.qwest.net/~jstweet1/tetanurae.htm 

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Էլ Կորոնիլ

** Էլ Կորոնիլ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սևիլյա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 92 կմ2։ Բնակչությունը՝ 5042 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 53 կմ հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Página del Ayuntamiento
* Página web El Coronil — Mucho más que un pueblo
* El Coronil 

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Դիվան հայոց պատմության (ժողովածուների շարք)

**Դիվան հայոց պատմություն**, դիվանագիտական փաստաթղթերի և պատմական երկերի ժողովածուների շարք։ Հրատարակվել է Թիֆլիսում 1893-1917 թվականներին Գյուտ Աղանյանի աշխատասիրությամբ։ 1—2 հատորները, որոնք հրատարակվել են 1893 թվականին և արժանացել Սահակ-Մեսրոպյան մրցանակի, պարունակում են 1780—1834 թվականների Արևելյան Հայաստանի պատմությանը վերաբերող նյութեր։ Հաջորդ հատորներում զետեղված են կաթողիկոսական գրագրություններ։ 10-րդ հատորը, որը հրատարակվել է 1912 ընդգրկում է XV—XIX դարերի ժամանակագրությունները, 13-րդ հատորը՝ 1915 թվականին Արևմտյան Հայաստանում կատարված բռնություններին վերաբերող փաստաթղթեր, 12-րդը 1917՝ Մ․ Գյումյուշխանեցու երկերի մի մասը։ «Դիվան հայոց պատմության» շնորհիվ շրջանառության մեջ են դրվել նամակներ, կոնդակներ, հիշատակարաններ, ժամանակագրություններ։
 

Կատեգորիա:Պատմական գրքեր
Հայնախագիծ

մինի
**Հայնախագիծ** բաց բաժնետիրական ընկերություն, ստեղծվել է 1996 թվականին 1955 թվականին հիմնված «Հայպետնախագիծ» պետական գլխային նախագծային ինստիտուտի սեփականաշնորհման գործընթացի արդյունքում և հանդիսանում է վերջինիս իրավահաջորդը։

## Պատմություն
«Հայնախագիծը» կոչված է մշակելու քաղաքաշինության ու ճարտարապետաշինարարական օբյեկտների նախագծային փաստաթղթեր։ Այստեղ նախագծվել և իրականացվել են ՀՀ կառավարության № 2 մասնաշենքը, ՀՀ ԳԱԱ-ի նախագահության համալիրը, ԵՊՀ-ի համալիրը, Մեծ եղեռնի հուշահամալիրը, Հրազդան մարզադաշտը, Մարզահամերգային համալիրը և բազմաթիվ այլ կառույցներ Երևանում և Հանրապետության այլ քաղաքներում։

«Հայնախագիծ» ԲԲ ընկերությունը կազմված է վարչական և նախագծային բաժիններից, որոնց մեջ ընդգրկված են 10 ճարտարապետական արվեստանոցներ, 6 կոնստրուկտորական բյուրոներ, 6 ինժեներական բաժիններ, «Նոր շինարարական տեխնոլոգիաների կենտրոնը»։ Ճարտարապետական արվեստանոցները կրում են արվեստանոցի ղեկավարների անունները, որոնք երկար տարիների ստեղծագործական ուղի անցած ու ճանաչված ճարտարապետներ են։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայնախագիծ ԲԲԸ

Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետություն
Հոլցկիրխեն (Ներքին Ֆրանկոնիա)

** Հոլցկիրխեն (Ներքին Ֆրանկոնիա)** (), համայնք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վյուրցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 914 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների)։ Տարածքը կազմում է 8.42 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 6 79 149*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Էլ Կուերվո դե Սևիլյա

** Էլ Կուերվո դե Սևիլյա ** () մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սևիլյա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 31 կմ2։ Բնակչությունը՝ 8673 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 72 կմ հեռավորության վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Web del Ayuntamiento de El Cuevo de Sevilla
* Información sobre El Cuervo de Sevilla en Internet

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Գերմանիայի տարվա ֆուտբոլիստ

**Գերմանիայի տարվա ֆուտբոլիստ,** անվանումը օգտագործվում է 1960 թ.-ից։ Հաղթողը որոշվում է «Kicker» ամսագրի և Գերմանիայի սպորտային ամսագրերի ասոցիացիայի ֆուտբոլային լրագրողների քվեարկությամբ։ Մրցանակ կարող են ստանալ ոչ միայն գերմանացիները, այլ նաև այն օտարերկրացի ֆուտբոլիստները, ովքեր հանդես են գալիս գերմանական Բունդեսլիգայում։ Բրազիլացի Գոնսալվես Աիտոնը 2004 թ.-ին դարձավ առաջին օտարերկրացին, ով նվաճեց Գերմանիայի լավագույն ֆուտբոլիստին տրվող մրցանակը։

## Հաղթողների ցուցակը
[200px|մինի|աջից|Այս տարվա մրցանակակիրը՝ [Մանուել Նոյերը]]
[200px|մինի|աջից|2012 թ.-ի մրցանակակիրը՝ [Մարկո Ռոյսը]]
[200px|մինի|աջից|Մրցանակակիր [Միրոսլավ Կլոզեն]]
[200px|մինի|աջից|2010 թ.-ի մրցանակակիրը՝ [Արիեն Ռոբենը]]

Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Գերմանիայում
Թոմ (անուն)

**Թոմ** (անգլերեն` Tom)` հունական ծագումով Թոմաս անվան կարճ ձևն է։ 
## Կրողները
* Թոմ Հենքս (Թոմաս Ջեֆրի Հենքս, Tom Hanks, *1956 թ.)` ամերիկացի կինոդերասան, նաև` փրոդյուսեր
* Թոմ Հարդի (Edward Thomas Hardy, *1977 թ.Լոնդոն)` անգլիացի դերասան
* Թոմ Հիդելսթոն (Thomas William Hiddleston, *1981 թ.)` բրիտանացի դերասան
* Թոմ Յորք (Thomas Edward Yorke, *1968 թ.)` անգլիացի րոք երաժիշտ
* Թոմ Սելլեք (Tom Selleck, *1945 թ.)` սլովակյան և շոտլանդական ծագումով ամերիկացի դերասան
* Թոմ Քրուզ (Thomas Cruise Mapother IV, *1962 թ.Նյու Յորք)` ամերիկացի դերասան
* Թոմ Քլևերլի (Thomas William Cleverley, *1989 թ.)` անգլիացի ֆուտբոլիստ
* Թոմ Ֆելթոն (Thomas Andrew "Tom" Felton, *1987 թ.)՝ բրիտանացի դերասան և երգիչ
## Տե'ս նաև`
* Թոմ Սոյերի արկածները
## Ծանոթագրություններ
Մարտին դե լա Խարա

**Մարտին դե լա Խարա** ()` քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սյերե շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 50 կմ² մակերես։ Բնակչությունը՝ 2782 մարդ (2010)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 109 կմ հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Թովմա

**Թովմա**՝ հայկական Թովմաս արական անվան հնում գործածված ձևն է։
## Կրողները
* Թովմա Արծրունի՝ 9-10-րդ դարերի հայ պատմիչ
* Թովմա Մեծոփեցի (1378 թ. Արճեշ-1446 թ.)՝ պատմիչ
* Թովմա Աքվինացի (լատիներեն՝ Thomas Aquines, իտալերեն՝ Tommaso d'Aquino, 1225-74 թթ.)՝ աստվածաբան և փիլիսոփա
Էլ Մադրոնյո

** Էլ Մադրոնյո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սևիլյա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 103 կմ2։ Բնակչությունը՝ 350 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 77 կմ հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* El Madroño 

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Բրայան Քրենսթոն

**Բրայան Լի Քրենսթոն** (, ), հեռուստատեսության, թատրոնի և կինոյի ամերիկացի դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր և պրոդյուսեր, «Թոնի», «Էմմի» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների դափնեկիր։ Հանդիսատեսին առավելապես հայտնի է «Ամբողջ ծանրությամբ» հեռուստասերիալում Ուոլթեր Ուայթի, «Մալքոլմը կենտրոնում» սիթքոմում Հալի և «Սայնֆելդ» սիթքոմում Թիմ Ուոթլիի կերպարները մարմնավորելով։ «Ամբողջ ծանրությամբ» հեռուստասերիլում ունեցած դերակատարման չորս համար արժանացել է Էմմի մրցանակի՝ «լավագույն առաջին պլանի դերասան» անվանակարգում։ 2011 թվականին համալրելով հեռուստասերիալի պրոդյուսերական կազմը, ևս երկու անգամ դարձել է Էմմիի դափնեկիր՝ «լավագույն հեռուստադրամա» անվանակարգում։ Երեք անգամ առաջադրվել է նույն մրցանակի՝ «կատակերգական հեռուստասերիալի լավագույն երկրորդ պլանի դերասան» անվանակարգում՝ «Մալքոլմը կենտրոնում» սիթքոմում ունեցած դերակատարման համար։ Ուոլթեր Ուայթի դերակատարման համար առաջադրվել է նաև հինգ Ոսկե գլոբուս մրցանակի՝ հաղթելով մեկում (2014), ինը Կինոդերասանների միության մրցանակի՝ հաղթելով չորսում և հինգ «Սատուրն» մրցանակի՝ հաղթելով երկուսում։

2014 թվականի հունիսին արժանացել է «Թոնի» մրցանակի՝ «Մինչև վերջ» թատերական ներկայացման մեջ ԱՄՆ 36-րդ նախագահ Լինդոն Ջոնսոնին մարմնավորելու համար։

Քրենթսոնի մասնակցությամբ առավել հայտնի գեղարվեստական ֆիլմերից են «Փրկել շարքային Ռայանին» (1998), «Փոքրիկ միսս Երջանկություն» (2006), «Դրայվ» (2011) «Արգո գործողությունը», «Գոձիլա» (2014) և մի շարք այլ կինոնկարներ։

Կատարել է նաև ռեժիսորական աշխատանքներ «Մալքոլմը կենտրոնում» սիթքոմի 7, «Ամբողջ ծանրությամբ» հեռուստասերիալի 3, «Ամերիկյան ընտանիք» հեռուստասերիալի 2 և «Գրասենյակ» սիթքոմի 1 էպիզոդներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Էջը IMDb կայքում

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Դրամա Դեսկ» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Մարտի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ գերմանական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Մեղրեցոց Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի

մինի|Մեղրեցոց Սուրբ Աստվածածաին եկեղեցու ավերակները
**Մեղրեցոց Սուրբ Աստվածածաին եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Շուշի քաղաքում։ Կառուցվել է 1833 թ. Մահտեսի Հախումյանի ծախսերով Շուշիի վերին մասում համանուն թաղում։ Արձանագրություններում հիշատակվում է որպես Սուրբ Ամենափրկիչ Մեղրեցոց եկեղեցի։ Աղոթասրահը (24,75x12,77 մ) ուղղանկյուն ծավալատարածական հորինվածք է ունեցել։ Թաղակապ կամարները հանգում էին սրահի կենտրոնի չորս սյուների և երկայնական պատերի վեց որմնասյուների վրա։ ՈՒնեցել է երկու դուռ հարավային և արևմտյան կողմերից և 10 լուսամուտ։

Հարավային դռան ճակատային քարի վրա եղել է հետևյալ արձանագրությունը.«1838 Մահտեսի պապայ հախումեանց տոհմին չուներ զաւակ մարմնաւոր ինքեան զօր հասին պատրաստեաց կտակ շինել զտաճար սուրբ եկեղեցւոյ մի երկնահանգոյն,որ տայ վերճեմել մարդկային սեռից ի բարին անհուն յանուն Տիրամայր սուրբ Աստվածածաին կենաց պատճառի յիշատակ հոգւոյն ընդ անցաւորին յայսմ աշխարհի նախ քան կատարել նոր նպատակի հողացաւ մարմին, որ աստ կայ եդեալ ի մեջ տաճարիս պերճ գերեզմանիս։»
Զանգակատունը եռահարկ էր՝ սրբատաշ քարից։ ՈՒթանկայուն ռոտոնդայի նման մի փոքրիկ զանգակատուն էլ գտնվում էր եկեղեցու տանիքի մեջտեղում։ Երբեմնի ճարտարապետական համալիրը 1960-ական թթ. ադրբեջանական գաղութարարների կողմից քանդվել, հարմարեցվել և վերածվել էր ամառային բացօթյա բեմահարթակի։ Խորանը և կողային աբսիդները պահպանվել են։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Շուշիի եկեղեցիներ
Հութերս

մինի|Հութերսի մատուցողուհիների խմբակային լուսանկար
**«Հութերս»** (), ամերիկյան «Hooters of America, Incorporated» (տեղակայված Ատլանտայում) և «Hooters, Incorporated» (տեղակայված Քլիրուոթերում) մասնավոր անդրազգային ռեստորանային ցանցերի ապրանքանիշային անվանում։ «Hooters» անվանումն ունի երկիմաստ գործածություն՝ վերաբերելով բվի կռնչոցին (hooting), ինչպես նաև ամերիկյան ժարգոնում նկարագրում է կնոջ կուրծքը։

Ցանցի թիրախային հաճախորդները տղամարդիկ են, ինչի պատճառով մասնաճյուղերում սպասարկում են բաց հագուստով երիտասարդ կանայք (Hooter Girls)։ Մատուցողուհիների ֆիզիկական գրավչությունն ու ցանկասեր պահվածքը հանդիսանում է «Հութերսի» հիմնական այցեքարտը։ Արագ սննդի ցանց չի համարվում, չնայած ճաշացանկում կարելի է գտնել տարբեր տեսակի համբուրգերներ և սենդվիչներ։ Ռեստորանում կարելի նաև պատվիրել ստեյք, ծովային ուտեստներ, աղցաններ և հավի թևիկներ։ Գրեթե բոլոր մասնաճյուղերն ունեն ալկոհոլային խմիչքների իրացման լիցենզիա։ Ցանցում առավել տարածված ալկոհոլային խմիչքներն են գարեջուրը և գինին։ Ռեստորաններում վաճառվում են նաև թեմատիկ շապիկներ, վերնաշապիկներ և զանազան հուշանվերներ։

2014 թվականի դրությամբ Միացյալ Նահանգներում գործում է ավելի քան 460 մասնաճյուղ, որոնք տեղակայված են 44 նահանգներում, ինչպես նաև Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիներում և Գուամում։ Ցանցը գործունեություն է ծավալում նաև 24 այլ երկրներում։ Առաջին անդրազգային մասնաճյուղը բացվել է Սինգապուրում։ Ներկա պահին գոյություն ունեն միջազգային մասնաճյուղեր Ավստրալիայում, Ավստրիայում, Արուբայում, Բրազիլիայում, Գերմանիայում, Գվատեմալայում, Դոմինիկյան Հանրապետությունում, Էլ Սալվադորում, Էկվադորում, Թայլանդում, Թայվանում, Կանադայում, Կոլումբիայում, Կոստա Ռիկայում, Հարավային Կորեայում, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում, Հունգարիայում, Ճապոնիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Մեքսիկայում, Շվեյցարիայում Չեխիայում, Չինաստանում, Պանամայում և Ֆիլիպիններում։ Անդրազգային խոշորագույն կետերը տեղակայված են Սինգապուրում, Տոկիոյում և Սան Պաուլույում։

## Մշակութային հղումներ
* «Հարավային այգի» անիմացիոն սիթքոմի սերիաներից մեկում ցուցադրվում է «Չամիչներ» անվամբ ռեստորան, որի մատուցողուհիները նման են «Հութերսի» աղջիկներին։
* «Սիմփսոններ» անիմացիոն սիթքոմում Բարտ Սիմփսոնի դպրոցական թշնամի Նելսոնի մայրն աշխատում էր «Հութերսում», սակայն ավելորդ քաշ հավաքելու պատճառով ռեստորանի ղեկավարությունը կնոջն հեռացնում է աշխատանքից։
* «Բլրի արքան» մուլտսերիալում «Բազումս» ռեստորանն հանդիսանում է «Հութերսի» ծաղրապատճենը։
* «Անկասելիները» (գլխ. դերերում՝ Դենզել Վաշինգտոն, Քրիս Փայն) ֆիլմում Մայա և Նիքոլ Բարնսերն աշխատում էին որպես «Հութերսի» մատուցողուհիներ։
* «Մեծ հայրիկ» (գլխ. դերերում՝ Ադամ Սենդլեր) ֆիլմում մի քանի անգամ հիշատակվում է «Հութերսի» մասին։ 
* «Հայտարարում եմ ձեզ Չակ և Լարի» (գլխ. դերում՝ Ադամ Սենդլեր, Քևին Հարթ) ֆիլմում երբ գլխավոր հերոսները դուրս են գալիս հիվանդանոցից, նրանց են մոտենում «Հութերսի» համազգեստով կանայք։
* «Օֆիս» (գլխ. դերում՝ Սթիվ Կարել) սիթքոմում գլխավոր հերոս Մայքլ Սկոտը «Հութերսի» մշտական հաճախորդ է։
* «Միախառնում» (գլխ. դերերում՝ Ադամ Սենդլեր, Դրյու Բերիմոր) ֆիլմում Ջիմի և Լոուրենի կույր ժամադրությունը տեղի է ունենում «Հութերսում»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1983 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Էրոտիկա
Սորվիլան

**Սորվիլան** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Կոստա Տրոպիկալ* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 34,5 կմ2։ Բնակչությունը՝ 614 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Արտաքին հղումներ
* Microweb turística de Sorvilán realizada por el Patronato de Turismo de Granada 

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Պոլզինգեն

** Պոլզինգեն ** (), քաղաք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վյուրցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1970 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 33.87 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 5 77 162*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մարչենա

**Մարչենա** ()՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում։

* Տարածքը՝ 379 կմ² մակերես։ 
* Բնակչությունը՝ 19861 մարդ (2010)
* Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 60 կմ հեռավորության վրա։
մինի|ձախից

## Ժողովրդավարություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Ազոտի ենթախումբ

**Ազոտի ենթախումբ**, Մենդելեևի պարբերական համակարգի 15-րդ խմբի ոչ մետաղներ։ 15-րդ խմբի ոչ մետաղներն են՝ ազոտˋ (N), ֆոսֆորˋ (P), արսենˋ (As), ծարիրˋ (Sb), բիսմութˋ (Bi) և մոսկովիումˋ (Mc) տարրերը։ Դրանք բոլորն էլ p-տարերր են, արտաքին էլեկտրոնային թաղանթում ունեն հնգական էլեկտրոն։

15-րդ խմբի տարրերից առավել մեծ նշանակություն ունեն ազոտը և ֆոսֆորը։ Արսենի միացությունները թունավոր են։ «Սպիտակ արսենը» միջին դարերում օգտագործվել է որպես թույն։ Գինեթթվի անտիմոնային աղը երկար ժամանակ օգտագործվել է բժշկության մեջ։ Ծարիրը և բիսմութը մտնում են որոշ համաձուլվածքների բաղադրության մեջ։

Քննարկվող ենթախմբի տարրերի ատոմների արտաքին էներգիական մակարդակում առկա է հնգական էլեկտրոն, որոնցից երեքը զույգված չեն։ Դրանից բխում է, որ այս ենթախմբի տարրերի ատոմը կարող է այլ տարրերի ատոմներից երեք էլեկտրոն միացնելˋ համապաստխան միացություններում -3 օքսիդացման աստիճան դրսևորելով։ Սակայն դա տեղի է ունենում միայն իրենցից ավելի փոքր էլեկրաբացասականությամբ տարրերի, օրինակˋ ջրածնի ու մետաղների ատոմներին միանալիս։

Իսկ իրենցից ավելի մեծ էլեկտրաբացասականությամբ տարրերի ատոմներին միանալիս 15-րդ խմբի տարրերի ատոմներն էլեկտրոններ են տրամադրում ու դրական լիցքավորում։

Ազոտի ատոմի արտաքին էներգիական մակարդակում թափուր օրբիտալներ չկան, և այդ ատոմը չի կարող գրգռվել։ Ահա թե ինչու ազոտի բնութագրական վալենտականությունը 3 է։ Սակայն, դոնորակցեպտորային մեխանիզմով չորրորդ կապն առաջանալիս ազոտի ատոմը կարող է և քառավալենտ լինել։

15-րդ խմբի տարրերի ատոմի շառավիղը կարգաթվի մեծացման հետ մեծանում է, էլետրաբացասականությունըˋ փոքրանում, ուստի մետաղական հատկությունները մեծանում են. ազոտն ու ֆոսֆորը տիպական ոչ մետաղներ են, արսենն ու ծարիրը երկդիմի տարրեր են, իսկ բիսմութը մետաղ է։
Ազոտի մոլեկուլը երկատոմ է, իսկ ենթախմբի մնացած տարրերի առաջացրած պարզ նյութերի մոլեկուլները բարձր ջերմաստիճաններում՝ գազային վիճակում, հիմնականում 4-ական ատոմներից են կազմված։

Կատեգորիա:Պարբերական աղյուսակի ենթախմբեր
Կատեգորիա:Ազոտ
Կեսադա

**Կեսադա** (իսպ.՝ Quesada), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Խաեն պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սիեռա դե Կասորլա շրջանում։ Զբաղեցնում է 328,7 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը` 5898 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 99 կմ հեռավորության վրա։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Iltre. Ayuntamiento de Quesada
* Quesada en el Instituto de Estadística de Andalucía.

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր
Էլ Ռուբիո

** Էլ Ռուբիո** ()՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սևիլյա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 21 կմ2։ Բնակչությունը՝ 3549 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 102 կմ հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* El Rubio 

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Սիեռա դե Եգուաս

**Սիեռա դե Եգուաս** ( Sierra de Yeguas), մունիցիպալիտետ Իսպանիաում, որը մտնում է Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում գտնվող Մալագա նահանգի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Գուադալտրեբա* շրջանի (կոմարկի) կազմում։ Զբաղեցնում է 86 կմ² մակերես։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 3545 մարդ է։ Հեռավորությունը նահանգի վարչական կենտրոնից 83 կմ է։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* SierradeYeguas.com, página de la localidad 

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մալագա պրովինցիայի բնակավայրեր
Կաստիլյո դե Լոկուբին

**Կաստիլյո դե Լոկուբին** (իսպ.՝ Castillo de Locubín), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Խաեն պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սիեռա Սուր շրջանում։ Զբաղեցնում է 104 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը` 4692 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 68 կմ հեռավորության վրա։

## Արտաքին հղումներ
* Portal de Castillo de Locubín

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր
Արկտոուս

**Արնիկա** (), պատկանում է հավամրգազգիների ընտանիքին։ Տարածված է հյուսիսային շրջաններում Եվրոպայում, Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Այս տեսակ ըստ որոշ հեղինակների ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն ընդգրկված է Արչահատիկ (*Arctostaphylos Adans*) տեսակի մեջ։

## Կենսաբանական նկարագիր
Թփերը թափող կամ սողացող են։ Սաղմը բազմաթիվ ծավալներով։ Էլիպսաձև կամ հակաձվաձև է, աստիճանաբար նեղանում է կոթունի մեջ։ Ծաղիկները քանակապես փոքր են, կարճ ողկույզում։ Բաժակի նման, աստիճանաբար վեր տանող, ինչպես 5 շեղբեր, թեքում դեպի դուրս։ Առէջները, երկարավուն-ձվաձև, իջնող է վերևում լայն բացված, փոքր խիտ հավելումների կամ հազվադեպ, առանց նրանց։ Մրգային հատապտուղ է, սերմերը 4-5 հատ։

## Դասակարգում
##### Տաքսոնոմիա
Արկտոուս դասը մտնում է (*Arbutoideae *) ենթաընտանիքի, ծաղկավոր բույսեր (*Ericaceae*) ընտանիքի (*Ericales*) կարգի մեջ։
Մի շարք բուսաբաններ համարում են այս տեսակ հոմանիշ Արչահատիկի (*Arctostaphylos*):

## Տեսակներ
*   =  ]
* 
* 

## Գրականություն
* Род 1107. Арктоус — Arctous // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин и Е. Г. Бобров. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1952. — Т. XVIII. — С. 84—88. — 802 с. — 3000 экз.
* Род 25. Арктоус — Arctous // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1960. — Т. V. Покрытосеменные. Семейства Миртовые — Маслиновые. — С. 345—347. — 544 с. — 2200 экз.
* Мазуренко М. Т. Арктоус красноплодный. Арктоус альпийский // Вересковые кустарнички Дальнего Востока (структура и морфогенез) / Отв. ред. А. П. Хохряков. — М.։ Наука, 1982. — С. 107—119. — 184 с. — 1200 экз. — УДК 582.912.42

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր