Էլեկե Բյոմեր

**Էլեկե Բյոմեր** (, ), համաշխարհային գրականության պրոֆեսոր՝ Օքսֆորդի համալսարանում և Ուլսֆոնի քոլեջի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ: Նա անվանի վիպասան է և Հետգաղութային Հետազոտությունների (Postcolonial Studies) հիմնադիր դեմքերից մեկը՝ միջազգային ճանաչում ունենալով գաղութային և հետգաղութային գրականության, պատմության ու տեսության բնագավառներում կատարած իր աշխատանքների շնորհիվ։ Նրա հետաքրքրությունների հիմնական ոլորտներն են՝ կայսերական գրականությունը և դիմադրությունը կայսրությանը, Ենթասահարյան Աֆրիկայի և Հարավային Ասիայի գրականությունը, մոդեռնիզմը, միգրացիան և սփյուռքը, ֆեմինիզմը, տղամարդկայնությունը և ինքնությունը, նացիոնալիզմը, ահաբեկչությունը, ինչպես նաև Ջ. Մ. Կուտզեի, Քեթրին Մենսֆիլդի և Նելսոն Մանդելայի կյանքն ու ստեղծագործությունը:

Իր գեղարվեստական երկերով Բյոմերը համաշխարհային համբավ է ձեռք բերել որպես գաղութային ազդեցության հետևանքների մեկնաբան՝ հատկապես հետապարտեիդյան Հարավային Աֆրիկայի և հետգաղութային Բրիտանիայի համատեքստում:

## Կենսագրություն
Էլեկե Բյոմերը ծնվել է հոլանդացի ներգաղթյալների ընտանիքում՝ Հարավային Աֆրիկայի Դուրբան քաղաքում, որը նա անվանել է «մեղմ միջանկյալ գոտի», որտեղ Հնդկական օվկիանոսի առափմյա մշակույթները հանդիպում են աֆրիկյան քաղաքում: Նա սովորել է անգլերեն և ժամանակակից լեզուներ Արևելյան Կապի նահանգում, որից հետո մեկ տարի ուսանել է բժշկություն՝ ուսումը թողելով անավարտ:

Այս ժամանակահատվածում նրա վրա խորը ազդեցություն է թողել ակտիվիստ Սթիվ Բիկոյի «Սև գիտակցության» (Black Consciousness) շարժումը: Մամելոդի ավանում (Պրետորիայի մոտակայքում) մեկուկես տարի անգլերեն դասավանդելուց հետո նա արժանացել է Ռոդսի կրթաթոշակի և մեկնել Օքսֆորդի համալսարան: Այնտեղ Սուրբ Հովհաննեսի քոլեջում (St John's College) նա ստացել է մագիստրոսի աստիճան (MPhil)՝ մասնագիտանալով 1900-ականներից մինչև մեր օրերի անգլիական գրականության մեջ, ապա պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ նվիրված հետանկախացման շրջանի Արևմտյան և Արևելյան Աֆրիկայի գրականության մեջ ազգի գենդերային կառուցվածքին: 1990 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին վեպը՝ «Screens Against the Sky»:

Նա դասավանդել է Սուրբ Հովհաննեսի քոլեջում, այնուհետև՝ Էքսետերի, Լիդսի և Նոթինգհեմ Թրենթի համալսարաններում, որից հետո նշանակվել է Լոնդոնի համալսարանի Ռոյալ Հոլոուեյ քոլեջի անգլալեզու գրականության պրոֆեսոր: 2007 թվականից նա զբաղեցնում է Օքսֆորդի համալսարանի անգլալեզու համաշխարհային գրականության պրոֆեսորի պաշտոնը:

2019 թվականին նա ընտրվել է Royal Society of Literature ընկերության անդամ, և նույն տարում՝ Royal Historical Society ընկերության անդամ։ 2022 թվականի ապրիլին նա դարձել է Սենթ Ջոնս քոլեջի պատվավոր անդամ, իսկ 2022 թվականի նոյեմբերին առաջադրվել է Maatschappij der Nederlandse Letterkunde (Հոլանդական գրականության ընկերություն) կազմակերպության անդամակցության։ 2025 թվականին նա ընտրվել է Australian Academy of the Humanities ակադեմիայի թղթակից անդամ։

Բյոմերը ամուսնացած է և ունի երկու որդի։

## Հետգաղութային քննադատություն և տեսություն
Բյոմերի աշխատանքը դիտարկվել է որպես հիմնարար գաղութային և հետգաղութային ուսումնասիրությունների, բրիտանական գաղութային պատմության, ինչպես նաև ազգի, պատմվածքի և սեռի ընկալումների ոլորտներում։ Նրա մոտեցումը առանձնանում է նրանով, որ հետգաղութային տան, պատկանելության, միգրացիայի և թարգմանության հարցերը նա ուսումնասիրում է ինչպես գրական քննադատության, այնպես էլ գեղարվեստական ստեղծագործության միջոցով։ Ինչպես նա նշել է Ֆիլիպպո Մենոցցիի հետ հարցազրույցում, գեղարվեստական գրականությունը հնարավորություն է տալիս իրեն բարձրաձայնել «անտեսանելիի և չասվածի մասին հարցեր … ,որոնք տեղի են ունենում, գիտակցության ռադարի սահմաններից դուրս»։

Իր առաջին գրքում՝ *Colonial and Postcolonial Literature: Migrant Metaphors* (1995, 2-րդ հրատարակություն՝ 2005), Բյոմերը ներկայացնում է 1830-ականներից՝ այսպես կոչված «երկրորդ կայսրության» ժամանակաշրջանից մինչև մեր օրերը անգլալեզու համաշխարհային գրական արտադրության խորապես պատմականացված ակնարկը և քննադատորեն վերլուծում է հակագաղութային մտքի և հետգաղութային տեսության առանցքային գաղափարները, տերմիններն ու խնդիրները։ Նրա հիմնական պնդումն այն է, որ գրականությունը ոչ թե պարզապես սոցիալական և քաղաքական իրականության արտացոլում է, այլ ակտիվորեն ներգրավված է գաղութացման, ապագաղութացման և անկախությունից հետո ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացներում, որոնք բազմաթիվ առումներով «տեքստային նախաձեռնություններ» են։ Կայսրության տեքստային կառուցումը վերլուծելով՝ նա դիմում է հանրաճանաչ ժանրերի (միսիոներական և հետազոտական ուղեգրություններ, արկածային ռոմանս, կայսերական գոթիկական պատմվածք, վիկտորիանական «տնային» վեպ) և հեղինակների, այդ թվում՝ Ջոզեֆ Կոնրադի, Ռադյարդ Քիպլինգի, Օլիվ Շրեյների, Դ. Հ. Լոուրենսի, Վիրջինիա Վուլֆի և Թ. Ս. Էլիոթի սերտ ընթերցումներին։ Այնուհետև նա ուսումնասիրում է, թե ինչպես են Չինուա Աչեբեն, Ուիլսոն Հարիսը, Ջամայկա Քինքեյդը, Բեն Օքրին և Նգուգի վա Թիոնգոն իրենց ստեղծագործություններում հաղթահարել գաղութային պատմության և հետանկախական ազգայնականության դիալեկտիկան՝ անդրադառնալով կորցրած մշակութային ժառանգության, մասնատված հիշողության, հիբրիդայնության և լեզվի հարցերին։ Գիրքը եզրափակվում է ժամանակակից կանանց, բնիկ և միգրանտ հետգաղութային գրականությունների անդրադարձով՝ պնդելով, որ թեև նման գրականությունը քննադատվում է արևմտյան շուկաների վրա կողմնորոշվելու համար, այնուամենայնիվ «տարբեր տեսանկյունների համարձակ հատումը հետկայսերական գրականության մեջ կարող է գործել որպես հակագաղութային ռազմավարություն»։ Այսպիսով, ձևակերպելով միջին դիրք «կոսմոպոլիտ» և «տեղային» մոտեցումների միջև, գիրքը առաջարկում է ոլորտի զարգացման նոր ուղղություն և ներկայացնում է դրա գրականությունների, տեսությունների ու պատմությունների այժմ արդեն կանոնական ակնարկ։

Իր երկրորդ գրքում՝ *Empire, the National and the Postcolonial, 1890–1920: Resistance in Interaction* (2002), Բյոմերը զարգացնում է առաջին աշխատությունում մշակված պատմականացված և տեքստային մոտեցումը։ Այստեղ նա կենտրոնանում է 1890–1920 թվականների վրա և ուսումնասիրում այդ շրջանի հակագաղութային, ազգայնական և մոդեռնիստական խմբերի «միջխոսքային» և «միջտեքստային» կապերը։ Նրա յուրահատուկ ուսումնասիրությունները ներառում են իռլանդացիների աջակցությունը հարավաֆրիկյան բոերներին, իռլանդուհի Սիսթեր Նիվեդիտայի և բենգալացի հոգևոր առաջնորդ Աուրոբինդո Ղոշի համագործակցությունը, Սոլ Պլաատյեի հակասական հարավաֆրիկյան ազգայնականությունը, ինչպես նաև Ու. Բ. Յեյթսի, Ռաբինդրանաթ Թագորի և Լեոնարդ Վուլֆի միջսահմանային, կոսմոպոլիտ ներգրավվածությունները։ Ուսումնասիրելով գաղութարար–գաղութացված դասական առանցքը «կողային» ուղղությամբ՝ այսինքն՝ «մշակութային և քաղաքական փոխանակման շփման գոտին» ծայրամասերի միջև, գիրքը նպաստել է հետգաղութային ուսումնասիրությունների ուղղության փոփոխությանը՝ դեպի «փոքր տրանսազգայինություն», «ծայրամասային մոդեռնություններ» և հարակից այլ ոլորտներ։ Հետգաղութային քննադատ Սթիվեն Սլեմոնը այն բնութագրել է որպես «բարձր մոդեռնիզմի պահին լատերալ միջմշակութայնության փայլուն վերլուծություն», հավելելով, որ այն փոխում է կայսերական դիալեկտիկայի ըմբռնումը և վերագծում հետգաղութային դիմադրության տեսության քարտեզը։

*Stories of Women: Gender and Narrative in the Postcolonial Nation* (2005) աշխատությունում Բյոմերը միջամտում է այն մոտեցումներին, որոնք սեռը դիտարկում են որպես «ռասայի կատեգորիային ենթակա»։ Նա պնդում է, որ սեռական, հատկապես հայրիշխանական ձևերը հաճախ են կիրառվել «հետգաղութային ազգերը պատկերացնելու» համար, և որ գեղարվեստական ու այլ դիսկուրսներում ազգի կառուցումները տարբեր կերպով նշանավորվում են արական և իգական արժեքային համակարգերով։ Կենտրոնանալով Աֆրիկայի և Հարավային Ասիայի վրա՝ և ներգրավվելով Բենեդիկտ Անդերսոնի, Ֆրեդրիկ Ջեյմսոնի, Պարթա Չաթերջիի և Ֆրանց Ֆանոնի տեսություններին, նա վերլուծում է սեռային կառուցվածքների և ապակառուցվածքների օրինակներ Նգուգի վա Թիոնգոյի, Չինուա Աչեբեի, Բեն Օքրիի, Արվունդատի Ռոյի, Մանջու Կապուրի և Ցիցի Դանգարեմբգայի ստեղծագործություններում։ Գիրքը սեռի հարցը հստակորեն տեղափոխում է հետգաղութային ազգային ինքնության կենտրոնում։

*Nelson Mandela: A Very Short Introduction* (2008) աշխատությունը քաղաքական առաջնորդության և խարիզմայի ուսումնասիրություն է, որը բարձրացնում է հարցը, թե ինչու է Մանդելայի պատմությունը շարունակում կարևոր մնալ մեր օրերում։ Կարճ կենսագրությունից բացի, այն ներկայացնում է նրա ազգային և միջազգային բազմակի արձագանքները՝ որպես «սոցիալական արդարության համընդհանուր խորհրդանիշ, ոչ ռասայականության և ժողովրդավարության օրինակելի կերպար, բարոյականության ջատագով»։ 2023 թվականի դեկտեմբերին՝ նրա մահվան տասնամյակի առիթով, հրատարակվել է ընդլայնված և թարմացված երկրորդ հրատարակությունը։ Նույն տարում լույս է տեսել նաև *The Audacious Experiment* աշխատությունը, որը ներկայացնում է Մանդելա Ռոդս հիմնադրամի (2003–2023) պատմությունը։

*Indian Arrivals, 1870–1915: Networks of British Empire* (2015) գիրքը ուսումնասիրում է այն հնդիկ գրողների, քաղաքական գործիչների, բարեփոխիչների, քարոզիչների, ուսանողների և նավաստիների կյանքը, որոնք Սուեզի ջրանցքի բացումից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմ ուղևորվել են Բրիտանիա։ Այն 2016 թվականին արժանացել է Եվրոպական Գրականագիտական Ընկերության մրցանակին՝ որպես անգլալեզու գրականությունների մասին լավագույն գիրք։ Աշխատությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում ճանապարհորդությանը որպես անցման ծեսի, հնդիկ միգրանտների ազդեցությանը ուշ վիկտորիանական մշակույթի վրա, ինչպես նաև բրիտանա-հնդկական հանդիպման անհամաչափ և երկխոսությանն աստիճանաբար ձգտող բնույթին։ Քննարկվող գործիչների թվում են Կորնելիա Սորաբջին, Բ. Մ. Մալաբարին, Դադաբհայ Նաորոջին, Տորու Նութը, Սարոջինի Նայդուն, Մանմոհան Ղոշը և Ռաբինդրանաթ Թագորը։ Ձեռագրի պատրաստման ընթացքում Բյոմերը հանդես է եկել որպես համահետազոտող (Co-Investigator)՝ Արվեստների և հումանիտար գիտությունների հետազոտական խորհրդի կողմից ֆինանսավորվող քառամյա հետազոտական և հանրային կրթական նախագծում, որը կրում էր «Հարավասիացիները՝ Մեծ Բրիտանիայի կերտման մեջ» վերնագիրը։

*Postcolonial Poetics: 21st-Century Critical Readings* (2018) աշխատությունը վերաբերում է ժամանակակից ընթերցանության պրակտիկաներին և դրանց ազդեցությանը աշխարհի մասին մեր ընկալման վրա։ Հարավային և Արևմտյան Աֆրիկայի, ինչպես նաև Սև և Ասիական Բրիտանիայի հետգաղութային գրականությունների հիման վրա այն ներկայացնում է ընթերցանությունը որպես երևակայական, ներգրավված սահմանանցման և համակրանքային նույնականացման գործողություն։ Բոհյմերը պնդում է, որ հետգաղութային գրականությունները հատկապես հարմար են նման արձագանք առաջացնելու համար, քանի որ դրանց բնորոշ է հետաքրքրությունը սահմանների, խաչմերուկների, ենթաշրջումների և անցումների նկատմամբ։ Այդ կերպ դրանք ոչ միայն խթանում են այդ հարցերի նորովի վերաիմաստավորումը, այլև ակտիվորեն ներգրավում են ընթերցողներին այնպիսի խնդիրների մեջ, ինչպիսիք են դիմադրությունը, հաշտեցումը, ահաբեկչությունից հետո գոյատևումը և միգրացիան՝ մեր ժամանակների ամենահրատապ հարցերից մի քանիսը։

Բացի իր մենագրություններից, Բոյմերը խմբագրել կամ համախմբագրել է հետգաղութային գրականության և քննադատության մի շարք նշանակալի ժողովածուներ։ *Empire Writing: An Anthology of Colonial Literature 1870–1918* (1998) ժողովածուն ներառում է գեղարվեստական արձակի, պոեզիայի, ճամփորդական գրությունների, հուշագրությունների և էսսեների լայն շրջանակ՝ գրված բրիտանացի, բնիկ և վերաբնակ գրողների կողմից՝ բարձր կայսրության շրջանի ընթացքում։ Ռոբերտ Բեյդեն-Փաուելի բրիտանական բեսթսելլեր *Scouting for Boys* (2004) գիրքը, որը սկաուտական շարժման գաղափարական հիմքն է, ներառում է Բոհմերի ազդեցիկ քննադատական նախաբանը, ինչպես նաև նրա մանրամասն համատեքստային մեկնաբանությունները։ Մաքս Հասթինգսը այս հրատարակությունը բնութագրել է որպես «գրավիչ ընթերցում»։

*J. M. Coetzee in Theory and Context* (2009) ժողովածուն, խմբագրված Ռոբերտ Իգլսթոունի և Քեթի Իդդիոլսի հետ համատեղ, ներառում է քննադատական հոդվածներ 2003 թվականի հարավաֆրիկյան Նոբելյան մրցանակակիրի մասին՝ հեղինակած առաջատար գիտնականների և վիպագիրների կողմից։ *Terror and the Postcolonial* (2010) գիրքը, խմբագրված Սթիվեն Մորթոնի հետ, նպատակ ունի քննադատական հոդվածների բազմազանության միջոցով ահաբեկչության երևույթը ներառել հետգաղութային ուսումնասիրությունների դաշտում՝ գնահատելով դրա գրական և մշակութային ներկայացումները գաղութային ժամանակաշրջանից մինչև մեր օրերը։

*The Postcolonial Low Countries: Literature, Colonialism, and Multiculturalism* (2012) ժողովածուն, խմբագրված Սառա դե Մյուլի հետ, նույնը կատարում է նիդերլանդական և բելգիական հետ/գաղութային պատմության և գրականության համար՝ բացելով նիդերլանդախոս հետգաղութային ուսումնասիրությունների նոր ոլորտը։ *Planned Violence: Post/Colonial Urban Infrastructure, Literature and Culture* (2018) ժողովածուն, խմբագրված Դոմինիկ Դեյվիսի հետ, սոցիալական աշխարհագրության և մշակութային պատմության դիտարկումները մտնում է գրական պատմությունների և մշակութային արտադրության տեսությունների քննադատական երկխոսության մեջ՝ ուսումնասիրելով քաղաքաշինության, դրա հաճախ բռնարար ազդեցությունների և գրականության փոխհարաբերության նոր ընկալումները։

Բոհմերի նոր մենագրությունը՝ *Southern Imagining: A Literary History of the Far Southern Hemisphere*, լույս է տեսել Princeton University Press-ից 2025 թվականին։ Գրքի հետազոտությունը իրականացվել է Բրիտանական ակադեմիայի / Leverhulme Trust-ի ավագ հետազոտական կրթաթոշակի աջակցությամբ (2019–2022)։ *Southern Imagining*-ը ուսումնասիրում է, թե ինչպես ենք մենք տեսնում մոլորակը հարավային կիսագնդի երկնքի, ծովերի և երկրաբանական կառուցվածքի  միջոցով՝ հիմնվելով գրական ընթերցումների վրա՝ սկսած պորտուգալական Վերածննդի բանաստեղծ Լուիշ դե Կամոեշից, շարունակելով Սամուել Թեյլոր Քոլրիջով և Մերի Շելլիով, և հասնելով Ավստրալիայի բնիկ հեղինակներին՝ Ջազ Մանիին և Ալեքսիս Ռայթին։ Այս գրքում, ինչպես և իր մյուս աշխատություններում, Բոհմերը գրական ստեղծագործությունը դիտարկում է որպես ինքնընկալման և գլոբալ ընկալման կենսական ու հիմնարար տարր։ Դրան հարակից էսսեների ժողովածուն՝ *Life Writing and the Southern Hemisphere*, համախմբագրված Քեթրին Քոլլինսի հետ, որը միավորում է հարավային մայրցամաքների կյանքի պատմությունները, հուշագրություններն ու վկայությունները, հրատարակվել է 2024 թվականին։

Որպես փոխկապակցված ամբողջություն դիտարկվելիս՝ Բոհմերի հետազոտությունը ոչ միայն նպաստել է համաշխարհային կայսրությունների պատմության, գլոբալ հարավի ընկալման և հետգաղութային ուսումնասիրությունների ձևավորմանը, այլև բացել է դրանցից յուրաքանչյուրի ապագայի համար կարևոր նոր ուղղություններ։

## Գեղարվեստական գրականություն
Բյոմերը իրեն բնորոշել է «գրող-քննադատ» եզրույթով․ սա մի արտահաըտություն է, որն ի սկզբանե օգտագործվել է Ջ․ Մ․ Կուտզեի կողմից՝ հավասարապես շեշտադրելու և միավորելու իր երկու փոխադարձ ու փոխկապակցված կոչումները։ գեղարվեստական գրականությունն ու քննադատությունը նրա գործունեության մեջ ընթացել են զուգահեռաբար սկսած 1990 թվականից, երբ իր առաջին վեպի հրատարակումից երկու ամիս անց նա ստանձնեց իր առաջին ակադեմիական մշտական պաշտոնը Լիդսի համալսարանում։ *Screens Against the Sky* վեպը կայացման պատմություն է, որն արտացոլում է ազգի և ինքնության քննական վերլուծությունը՝  կատարված գրողների այն սերնդի կողմից, ովքեր ծնվել են Շարփվիլյան սպանդի (1960) հետևանքների շրջանում և մեծացել Սոուետոյի խռովությունների ժամանակաշրջանում (1976), երբ վերելք էր ապրում «Սևամորթների ինքնագիտակցության» գաղփարախոսությունը։

Հատկանշական է, որ վեպի բնաբանները վերցված են Դորիս Լեսինգից և Սթիվ Բիկոյից: Սա մի երիտասարդ կնոջ պատմություն է, ով ստեղծում է իր սոցիալական ինքնությունը պատմությունների, օրագրի և անհնազանդության միջոցով: Նադին Գորդիմերի «Բուրգերի դուստրը» (1979) վեպի հերոսուհու նման, նա նույնպես ձգտում է հավատարիմ մնալ իր քաղաքական համոզմունքներին՝ միևնույն ժամանակ փնտրելով անձնական դրսևորում որպես բժշկական կամավոր: Բազմաթիվ գրախոսականների թվում *Screens Against the Sky-*ը նկարագրվել է որպես. «Ապշեցուցիչ դեբյուտ [...] արագընթաց, հմուտ [...] վարպետորեն պատմված» (The Sunday Times): «Մոլուցքային մոր և դստեր հարաբերությունների փայլուն մատուցում» (The Financial Times): «Գեղեցիկ և հավաստի պատկերացում մի հասարակության մասին, որը պարփակվել է ինքն իր մեջ՝ բախվելով սևամորթների զրկանքներին» (Վենդի Վուդս): Վեպը 1991 թվականին ընդգրկվել է «Դեյվիդ Հայեմ» մրցանակի կարճ ցուցակում:

Սեռային և ռասայական քաղաքականության հարցերը շոշափվում են նաև Բյոմերի երկրորդ վեպում՝ «Անարատ կերպարը» (An Immaculate Figure, 1993): Հերոսուհին՝ մոդել Ռոզանդրա Ուայթը (վերնագրի «անարատ սպիտակ կերպարը»), դիտվում և կիրառվում է որպես «մաքուր տախտակ», որի վրա մի շարք տղամարդ երկրպագուներ՝ «քեռին», զենքի միջազգային վաճառականը և մի հեղափոխական, փորձում են դրոշմել իրենց շահերն ու ցանկությունները: Ինչպես նախորդ գործը՝ As with *Screens Against the Sky-ը*, *An Immaculate Figure* վեպը նույնպես լավ ընդունվեց քննադատների և հանդիսատեսի կողմից՝ բնութագրվելով որպես «իսկապես շատ խելացի գիրք» (The Guardian) և «զարմանալի զսպվածության ու նրբության» վեպ (West Africa):

Bloodlines (1997), վեպում Բյոմերը երկխոսություն է բացում ժամանակակից Հարավային Աֆրիկայի և նրա գաղութային պատմության մի դրվագի միջև՝ հետազոտելու ճշմարտության և հաշտեցման թեման: Վեպը հետևում է լրագրող Անդրեա Հարդիին, որի զուգընկերը մահանում է Դուրբանի պայթյուններից մեկի ժամանակ: Նրա՝ ճշմարտության տագնապալի որոնումները հյուսվում են նամակագրական մի պատմության հետ, որը վերաբերում է Լեյդիսմիթի պաշարման ժամանակ (1899–1900) աֆրիկաներների կողմից կռվող իռլանդացի ազգայնականների մասնակցությանը: Նրա հետաքննությունը նախ տանում է դեպի ռմբակոծողի մայրը, ապա՝ նրա ընտանիքի «գունավոր» (խառնածին) ծագումնաբանությունը, որի վերաբերյալ, սակայն, երկու կանայք ունեն առանձին պատմողական տեսանկյուններ: Ջ. Մ. Կուտզեն վեպն անվանել է «հակաիմպերիալիստական պատմության մի հափշտակող և հետաքրքրաշարժ գլուխ»: Այն արժանացել է Արվեստների խորհրդի գրողի մրցանակին և առաջադրվել «Սանլամ» մրցանակի:

Խառը ռասայական ծագում ունեցող մարդիկ «Արյունակցական կապերում» բնորոշվում են անցյալի հետ իրենց հարցադրական հարաբերությունների միջոցով: Նրանք «գիտեն, որ պատմությունը ուղղագիծ չէ». սա մի ոլորապտույտ մոտիվ է, որը հնագիտական տեսանկյունից վերարծնվում է գետափնյա միջավայրում՝ Բյոմերի չորրորդ վեպում:  *Nile Baby* (2008), մի պատմություն է միգրացիայի մասին՝ տեղակայված անգլիական արվարձանային մանրակրկիտ նկարագրված միջավայրում, որտեղ հռոմեական գերեզմանում նուբիական կմախքի հայտնաբերումը վկայում է Եվրոպայում աֆրիկացիների հնագույն, բայց չընդունված ժառանգության մասին: Սյուժեն պտտվում է երկու երեխաների շուրջ, ովքեր «ազատում են» իրենց դպրոցական լաբորատորիայի հավաքածուում պահվող հարյուրամյա պտուղը: Զգալով, որ արթնացրել են մի ուրվական, նրանք ձեռնարկում են «տարօրինակ և հաճախ տագնապալի ոդիսական Անգլիայով մեկ» (The Times Literary Supplement)՝ փնտրելով դրա արժանի հանգստավայրը: Ճանապարհին նրանց օգնում են մի շարք մեծահասակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը (թեև իրական ծագումը երբեք չի հաստատվում) երեխային նույնացնում է որպես աֆրիկացի և նրա ճակատագրի մեջ ներդնում սեփական պատմությունները: Բյոմերը վեպը բնութագրել է որպես երկխոսություն ոչ միայն իր համար կարևոր երկու գրողների՝ Ջոզեֆ Քոնրադի և Չինուա Աչեբեի հետ, այլև այն կանանց հետ, ովքեր իրեն հարցազրույց են տվել վիժումների թեմայով: Վեպը, ստանալով բազմաթիվ դրական արձագանքներ, ներառվել է անգլիական դպրոցների ուսումնական ծրագրերում:

Անձնականն ու քաղաքականը միահյուսելու Բյոմերին բնորոշ վարպետությունը հիմք է հանդիսացել նաև նրա հինգերորդ և ամենաթարմ վեպի՝ *The Shouting in the Dark* (2015),  համար, որը 2019-ին արժանացել է Օլիվ Շրայների մրցանակին: Ինչպես նախորդ՝ *Screens Against the Sky* և *Bloodlines* գործերում, այստեղ ևս հետևում ենք մի երիտասարդ կնոջ ինքնաբացահայտման ուղուն՝ ընդդեմ ընտանեկան և ազգային բռնության: Գործողությունները ծավալվում են Դուրբանում և դրա շրջակայքում՝ 1970-ական թվականներին, և սյուժեն կենտրոնացած է գլխավոր հերոսուհու հարաբերությունների վրա՝ նրա բռնարար հոր և նևրոտիկ ու անզոր մոր հետ։ Վերնագիրը ծագում է մի առանցքային տեսարանից, որտեղ հայրը գիշերային երկնքի տակ հայհոյանքներ է գոռում.

«Բրեմարում, հենց գիշերն ընկնում է, հոր բերանից տարօրինակ վայրի ճիչեր են ժայթքում... Ռոթմանի “Plain” ծխախոտի ծխով փաթաթված՝ նա նստած է պատշգամբում, ասես պահակ կանգնած լինի, իսկ նրա կողքին՝ ռաթանե սեղանին, դրված է շագանակագույն հեղուկով լի բաժակը։ Այն բառերը, որ նա ժամանակին սովորական ձայնով ասում էր աստղազարդ երկնքին Դուրբանի պատշգամբում, հիմա դուրս են գալիս որպես ճիչեր՝ հում հնչյուններ, որոնք պատռում են նրա ծխողի թոքերը... — Իդիո՛տ,— գոռում է նա։ — Անասուն։ Շարունակի՛ր, հա, շարունակի՛ր»։ Մայրը նրան թողնում է այդ վիճակում։ Ընթրիքից հետո նա ուղիղ գնում է ննջասենյակ, դուռը հետևից փակում է մի կտոցով»:

Երբ Էլլան հասունանում է և դառնում երիտասարդ կին, նա ստիպված է դիմագրավել ոչ միայն ֆիզիկական բռնությանը, այլև պատերազմի հիշողությունների, հոլանդական ծագման, եվրոպական գաղութային պատմության և դրա կրած ռասայական գաղափարախոսության ծանրությանը՝ սեփական անկախ ինքնությունն ու ինքնագիտակցությունը ձևավորելու համար։ Էլլայի պատմությունը, որը հիշեցնում է Ջ. Մ. Կուտզեի *Boyhood*-ում Ջոնի պատմությունը, դիմակայության պատմություն է՝ ճնշման պայմաններում, որը պատկերում է ստեղծագործական, քաղաքական և խորապես մարդկային գիտակցության ձևավորումը։ Ինքը՝ Կուտզեն, *The Shouting in the Dark*-ը բնութագրել է որպես «պատմություն, որքան անհանգստացնող, այնքան էլ գրավիչ, մի աղջկա պայքարի մասին՝ դուրս գալու հոր ճնշման մահացու ծանրության տակից և միաժամանակ ամուր հենակետ գտնելու ապարտեիդի շրջանի Հարավային Աֆրիկայի բարոյախոսկան քաոսում»։ Ինչպես եզրափակում է Էշլի Դեյվիսը *The Scotsman*-ի իր գրախոսության մեջ, *The Shouting in the Dark*-ը «խիտ, անհանգստացնող, բայց ի վերջո հուսադրող գիրք է»։ Վեպի նոր՝ ավստրալական հրատարակությունը լույս է տեսել UWA Publishing-ի կողմից 2019 թվականի փետրվարին, իսկ հոլանդերեն թարգմանությունը՝ *Op de veranda*, հրատարակվել է 2015 թվականին (Cossee)։ *Bloodlines* և *Nile Baby* վեպերի չինարեն թարգմանությունները լույս են տեսել 2024 թվականին։

Ամփոփելով նրա գրական վաստակը՝ հայտնի հետգաղութային քննադատ Սայմոն Գիկանդին նշել է, որ՝

Բյոմերի վեպերը հաճախ պատմում են հերոսուհիների մասին, որոնք փակված են իրենց արտոնյալ աշխարհների մեջ և կտրված են իրենց շրջապատող ավելի լայն քաղաքական իրականությունից։ Այս վեպերը շարժվում են ձախողման հզոր հռետորաբանությամբ, և դրանց կերպարները պայքարում են մի աշխարհի կողմից դրված սահմանների դեմ, որը նրանց համար դժվար է և՛ անվանել, և՛ հաղթահարել, սակայն որի հետ նրանք չեն կարող նույնականանալ։ Իր վեպերում, ինչպես նաև հետգաղութային գրականությանը նվիրված իր ակադեմիական աշխատություններում, Բյոմերը մշտապես ձգտում է հաղթահարել մեղավորության այն մշակույթը, որը կապվել է լիբերալ սպիտակ հարավաֆրիկացի գրողների հետ, և մտածել այն հնարավորության շուրջ, թե ինչպես կարելի է սև գիտակցությունը դարձնել սպիտակ գրության ինքնին բաղկացուցիչ մաս։ Թեև նրա վեպերը հաճախ կենտրոնանում են արտոնյալ սպիտակ մշակույթի փակ տարածքների վրա, դրանց կերպարները փորձում են ինքնիրեն սահմանել՝ հակադրելով իրենց Սթիվ Բիկոյի և 1970-ականների սև գիտակցության շարժման հետ առնչվող քաղաքական շարժումներին։

Թերենս Քեյվը նշում է, որ Բյոմերի գեղարվեստական արձակի «զարմանալիորեն ինքնատիպ կառուցվածքը» ընթերցողի համար ստեղծում է «դանդաղ ծավալվող ազդեցություն», որի միջոցով հուզական և քաղաքական ճշմարտությունները աստիճանաբար բացահայտվում են։

2010 թվականին Բյոմերը հրատարակել է պատմվածքների ժողովածու՝ *Sharmilla, and Other Portraits* վերնագրով։ Ժողովածուն թարգմանվել է իտալերեն և մասամբ՝ հոլանդերեն։ Երկրորդ ժողովածուն՝ *To the Volcano, and Other Stories*, լույս է տեսել Myriad Editions հրատարակչությունում 2019 թվականին։ *TLS*-ում Անջալի Ջոզեֆը այդ «հիշվող չափազանց կենդանի» պատմվածքները համեմատել է Ժան Ռիսի արձակի հետ։ Ջ. Մ. Կուտզեն բարձր է գնահատել դրանց «կրքը և մտավոր խորությունը»։ «Supermarket Love» պատմվածքը, որը ներառված է երկրորդ ժողովածուում, արժանացել է *Australian Book Review*-ի Elizabeth Jolley անվան պատմվածքի մրցանակի գովեստին։

## Այլ մասնագիտական գործունեություններ
Բյոմերը Վուլֆսոն քոլեջի (Օքսֆորդ) հոգաբարձուների խորհրդի անդամ է (Professorial Governing Body Fellow)։ Նա դասավանդում է հետգաղութային գրականություն և տեսություն Օքսֆորդի համալսարանի Անգլերեն լեզվի և գրականության ֆակուլտետում, այնտեղ ղեկավարում է մագիստրոսական և դոկտորական ուսանողների աշխատանքները, ինչպես նաև՝ պրոֆեսորներ Անխի Մուխերջիի և Պաբլո Մուխերջիի հետ համատեղ կազմակերպում է Օքսֆորդի հետգաղութային և համաշխարհային գրականության սեմինարը։ Բյոմերը ընդգրկված է *Interventions: International Journal of Postcolonial Studies*, *Journal of Postcolonial Writing* և այլ գիտական հանդեսների խմբագրական խորհուրդներում, ինչպես նաև Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչության «Oxford Studies in Postcolonial Literatures» մատենաշարի գլխավոր խմբագիրն է։

2017 թվականին Բյոմերը պրոֆեսոր Դեյմ Հերմայոնի Լիից ստանձնեց Օքսֆորդի Կենսագրական գրության կենտրոնի (Oxford Centre for Life-Writing) տնօրենի պաշտոնը և ներկայումս հանդիսանում է դրա գործադիր տնօրենը։ Կենտրոնը հիմնադրվել է 2011 թվականին Վուլֆսոն քոլեջում և հանդիսանում է կենսագրական գրության ուսումնասիրությունների միջազգային կենտրոն։ Այն առաջարկում է այցելուական կրթաթոշակներ, դոկտորական ուսանողական ծրագրեր և հետազոտական կրթաթոշակներ։ Կենտրոնում Բյոմերը կազմակերպում և համակազմակերպում է զեկուցումներ ու աշխատաժողովներ՝ նվիրված ժանրի պրակտիկային և ուսումնասիրությանը, հատկապես՝ Գլոբալ հարավի համատեքստում։

Բյոմերը եղել է John Fell հիմնադրամի կողմից ֆինանսավորվող «Postcolonial Writers Make Worlds» նախագծի գլխավոր հետազոտողը (Principal Investigator), որը ուսումնասիրում էր սև բրիտանական և բրիտանա-ասիական գրականության ընթերցման եղանակները։ Նշված նախագծին առնչվող *Writers Make Worlds* կայքը ներկայացնում է բրիտանացի առաջատար գրողների ստեղծագործությունները։ Նա նաև Օքսֆորդի TORCH կենտրոնի կողմից ֆինանսավորվող «Race and Resistance in the Long Nineteenth Century» հետազոտական ցանցի համակազմակերպիչն է։ 2014–2016 թվականներին Բյոմերը ստացել է Leverhulme International Network Grant կրթաթոշակը՝ «Planned Violence: Post/colonial Urban Infrastructures and Literature» ցանցի համար։ Նույն վերնագրով էսսեների ժողովածուն լույս է տեսել Palgrave Macmillan հրատարակչությունում 2018 թվականին՝ խմբագրված Դոմինիկ Դեյվիսի հետ համատեղ։

Բյոմերը հանդիսանում է Charlie Perkins Scholarships-ի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։ Այս ավստրալա-բրիտանական կազմակերպությունը հիմնադրվել է 2010 թվականին և անվանվել է ակտիվիստ Չարլի Փերքինսի անունով․ այն ֆինանսավորում է Ավստրալիայի բնիկ ուսանողների հետբուհական կրթությունը Օքսֆորդի և Քեմբրիջի համալսարաններում։ 2016 թվականից նա նաև Rhodes Trust-ի հոգաբարձու է։

1988 թվականին Բյոմերը դարձել է Rhodes Scholars Against Apartheid նախաձեռնության հիմնադիր նախագահը և նույն թվականին՝ Կումի Նայդուի հետ համատեղ, հիմնել է Bram Fischer Memorial Lecture դասախոսությունների շարքը։

2009 թվականի մարտին Բյոմերը Կալկաթայի համալսարանում կարդացել է M. M. Bhattacharya հիմնադրամի դասախոսությունները։ 2014–2015 թվականներին նա եղել է Man Booker International Prize մրցանակի ժյուրիի անդամ։ 2015–2017 թվականներին նա ղեկավարել է Օքսֆորդի Հումանիտար գիտությունների հետազոտական կենտրոնը (TORCH), իսկ ներկայումս հանդիսանում է TORCH-ում իրականացվող Mellon հիմնադրամի կողմից ֆինանսավորվող «Humanities and Identities» նախագծի գլխավոր հետազոտողը։ 2019–2023 թվականներին նա եղել է UKRI GCRF ծրագրի շրջանակում իրականացված «Accelerating Achievement for Africa's Adolescents» նախագծի հումանիտար ուղղության ղեկավարներից մեկը, որը հիմնված էր Օքսֆորդի և Քեյփթաունի համալսարաններում։ Այդ ծրագրի շրջանակում անցկացրած աշխատաժողովների հիման վրա նա հրապարակել է մի շարք լայնորեն մեջբերվող հոդվածներ՝ նարատիվի վրա հիմնված միջամտությունների թեմայով։

2016 թվականից Բյոմերը մշտական հետազոտական կապ ունի Ադելաիդայի համալսարանի Ջ. Մ. Կուտզեի ստեղծագործական պրակտիկայի կենտրոնի հետ և 2024 թվականին հանդես է եկել որպես համալսարանի միջազգային այցելու։

## Ընտրված հրապարակումներ
### Մենագրություններ

* *Colonial and Postcolonial Literature: Migrant Metaphors*. Oxford: Oxford University Press (1995, 2nd edn 2005)
* *Empire, the National and the Postcolonial, 1890–1920: Resistance in Interaction*. Oxford: Oxford University Press (2002)
* *Stories of Women: Gender and Narrative in the Postcolonial Nation*. Manchester: Manchester University Press (2005)
* *Nelson Mandela: A Very Short Introduction*. Oxford: Oxford University Press (2008)
* *Indian Arrivals, 1870–1915: Networks of British Empire*. Oxford: Oxford University Press (2015)
* *Postcolonial Poetics: 21st-Century Critical Readings*. London: Palgrave Macmillan (2018)

### Խմբագրված ժողովածուներ
* *Empire Writing: An Anthology of Colonial Literature 1870–1918*. Oxford: Oxford University Press (1998)
* *Scouting for Boys*, Robert Baden-Powell. Oxford: Oxford University Press (2004), second edition (2018)
* *J.M. Coetzee in Context and Theory* (with Robert Eaglestone and Katy Iddiols). London: Continuum (2009)
* *Terror and the Postcolonial* (with Stephen Morton). Malden, MA: Wiley-Blackwell (2010) 
* *The Postcolonial Low Countries: Literature, Colonialism, and Multiculturalism* (with Sarah de Mul). Lanham, MD: Lexington Books (2012)
* *Planned Violence: Post/Colonial Urban Infrastructure, Literature and Culture* (with Dominic Davies). London: Palgrave Macmillan (2018)
* *Life Writing and the Southern Hemisphere* (with Katherine Collins). London: Bloomsbury (2024)

### Վեպեր և պատմվածքներ
* *Screens Against The Sky*. London: Bloomsbury (1990)
* *An Immaculate Figure*. London: Bloomsbury (1993)
* *Bloodlines*. Cape Town: David Philip Publishers (1997)
* *Nile Baby*. Banbury: Ayebia Clarke (2008)
* *Sharmilla, and Other Portraits*. Johannesburg: Jacana (2010)
* *The Shouting in the Dark*. Dingwall: Inverness: Sandstone Press (2015)
* *To the Volcano, and other stories*. Brighton: Myriad Editions (2019)

## Ծանոթագրություններ


### Աղբյուրներ
* Sue Kossew, *Writing Women, Writing Place: Contemporary Australian and South African Fiction*, Routledge (2006)
* Meg Samuelson, *Remembering the Nation, Dismembering Women*, University of KwaZulu-Natal Press (2007)

### Ընտրված լրացուցիչ գրականություն
* Margaret Daymond, "Bodies of Writing: Rediscovering the Past in Zoe Wicomb's David's Story and Elleke Boehmer's Bloodlines", *Kunapipi* 24.1–2 (2002), pp.&nbsp;25–38
* Georgina Horrell, "A Whiter Shade of Pale: White Femininity as Guilty Masquerade in 'New' (White) South African Women's Writing", *Journal of Southern African Studies* 30.4 (2004), pp.&nbsp;765–776
* Meg Samuelson, *Remembering the Nation, Dismembering Women*.  Durban: University of KwaZulu-Natal Press (2007)

Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գրողներ