Սեմ Գիլբերտ (գործարար)

**Սեմ Գիլբերտ** (, ), ամերիկացի գործարար, որն ունեցել է շինարարական ընկերություն Լոս Անջելեսում (Կալիֆորնիա)։ Նա առավել հայտնի է որպես UCLA-ի տղամարդկանց բասկետբոլի Bruins թիմի վիճահարույց խաղացող 1960-ականների կեսերից, մինչև UCLA-ին հանձնարարվեl 1 դադարեցնել համագործակցությունը նրա հետ 1981 թվականին։ Նա ղեկավարել է փողերի լվացման ձեռնարկություն՝ ֆինանսավորելու այժմ հայտնի World Poker Tour շրջագայության կանգառը, որը կոչվում էր Հեծանիվ խաղատուն, որի համար նա հետմահու մեղադրվել է 1987 թվականին։ Նա Լոս Անջելեսի շրջանի հայտնի ուսուցչի՝ Ռոուզ Գիլբերտի ամուսինն է եղել։

## Անձնական կյանք
Գիլբերտը ծնվել է Լոս Անջելեսի տարածքում։ Նրա ծնողները լքել ել Լիտվան՝ խուսափելու հետապնդումներից։ Մեծանալով Հոլիվուդում նա ավարտել է Հոլիվուդի միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև 1930-ականներին հաճախել է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարան, սակայն չի ավարտել այն։ Նա հետաքրքրված է եղել քաղաքացիական իրավունքներով և եղել է ԳՄԱԱԱ-ի ակտիվիստ։ Գիլբերտն իր առաջին կնոջից ունեցել է երկու որդի՝ Մայքլը և Ռոբերտը։

### Ռոուզ Գիլբերտ
Սեմ Գիլբերտը հանդիպել է իր երկրորդ կնոջը՝ Ռոուզին, կրտսեր եղբոր միջոցով։ Ռոուզը ԼԱԿՀ-ի շրջանավարտ է եղել և հայտնի ուսուցիչ դարձաել Palisades Charter High School-ում։ Նա ճանաչվել է Լոս Անջելեսի միասնական դպրոցական շրջանի կողմից ցմահ ուսուցչի և Ոսկե խնձորի մրցանակների կողմից։ Ռոուզը ճանաչվել է Հարվարդի համալսարանի տարվա լավագույն ուսուցիչ։ Նա հանդես է եկել CBS հեռուստատեսային շոուներում 48 Hours և CBS Evening News-ում Քեթի Կուրիկի հետ։ Ռոուզը նաև հայտնվել է Teacher Magazine-ի 2007 թվականի մայիսի շապիկին։ Ռոուզն առաջին ամուսնությունից ունեցել ՝ դուստր՝ Մեգիին, ով մահացավ էմբոլիայից 2004 թվականին 54 տարեկան հասակում։ Ռոուզը մահացել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 16-ին՝ 95 տարեկան հասակում։

«Աստղային պատերազմներ. Ուժի արթնացում» ֆիլմի սցենարիստ և ռեժիսոր Ջեֆրի Ջեյքոբ Աբրամսը Ռոուզին անվանել է Մազ Քանատայի կերպարի հեղինակ։ Աբրամսը պատմել է իր հայրենի քաղաքի թերթին՝ Palisadian-Post-ին, որ նա հիմնել է Մազը Ռոուզի վրա․

## Բիզնես
Գիլբերտին պատկանում էր Sam Gilbert and Associates շինարարական ընկերությունը, որը կառուցում էր տներ և առևտրային շենքեր Արևմտյան Լոս Անջելեսի տարածքում։

Նա մշակել է գյուտեր, այդ թվում՝ մետաղական գամասեղներ և դռան կողպեք, որոնք նրան հարստացրել են։

## Սպորտային ուժեղացուցիչ
ԼԱԿՀ-ի խաղացողների համար հայտնի որպես «Papa Sam» և «Papa G»՝ Ժիլբերտը սկսել է իր հարաբերությունները ԼԱԿՀ բասկետբոլի հետ մոտ 1966-1967 թվականներին, երբ ԼԱԿՀ-ի խաղացող Ուիլի Նաուլսը խորհրդատվության համար իր մոտ է բերել Լյու Ալկինդորին (այժմ՝ Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարին) և Լյուսիուս Ալենին։ Նա իր տունը բացել է խաղացողների համար Լոս Անջելեսի Բել Էյր քաղաքում և շատերի համար դարձել խորհրդատու։ Նա գնել է հագուստ, մեքենաներ, նույնիսկ աբորտներ է կազմակերպել խաղացողների ընկերուհիների համար։

Գիլբերտը դարձել է Ալսինդորի, Ալենի, Սիդնի Ուիքսի, Հենրի Բիբիի, Բիլ Ուոլթոնի և Սուեն Նաթերի պրոֆեսիոնալ պայմանագրերի սպորտային գործակալը։ Նա և Լոս Անջելեսի գործարար Ռալֆ Շապիրոն 1,4 միլիոն դոլար արժողությամբ պայմանագիր են կնքել «Միլուոքի Բաքսի» հետ Ալսինդորի համար։

Մարզիչ Ջին Բարտոուն, ով հետևում էր Ջոն Վուդենին, որպես Բրուին տղամարդկանց բասկետբոլի թիմի մարզիչ, զգացել է, որ իր կյանքին վտանգ է սպառնում Գիլբերտի կողմից։ Նա շնորհակալություն է հայտնեց NCAA-ին 1993 թվականին՝ 1976 թվականին ԼԱԿՀ ծրագիրը չհետաքննելու համար։

1980 թվականին ԼԱԿՀ մարզական տնօրեն Ջեյ Դի Մորգանի մահից հետո Գիլբերտը սկսել է ավելի մեծ ազդեցություն ունենալ ԼԱԿՀ բասկետբոլի թիմի վրա։ Մարզիչ Լարի Բրաունը «բախվել է» Գիլբերտի հետ՝ համաձայն 1988 թվականի Sports Illustrated-ի հոդվածի։

1981 թվականին Լոս Անջելես Թայմսի հետաքննությունը պարզել է, որ Գիլբերտը կանոնավոր կերպով օգնել է ԼԱԿՀ-ի մարզիկներին զեղչեր ստանալ այնպիսի ապրանքների համար, ինչպիսիք են ավտոմեքենաները, ստերեոները և ավիատոմսերը, և այդպիսով, ըստ երևույթին, թույլ է տվել NCAA-ի կանոնակարգերի բազմաթիվ խախտումներ։ Հետաքննությունը չի հայտնաբերել ապացույցներ, որ Վուդենը հստակ իրազեկված է եղել Գիլբերտի գործունեության մասին։ Այնուամենայնիվ, Գիլբերտի ընդհանուր ազդեցությունը խաղացողների կյանքում գաղտնիք չի եղել։ Սա հանգեցրել է Թայմս լրագրողների այն եզրակացության, որ եթե Վուդենը տեղյակ չի եղել խաղացողների համար Գիլբերտի բարեհաճությունների առանձնահատկություններին, ապա միայն այն պատճառով, որ Վուդենը ջանք չի գործադրել այդ մանրամասները բացահայտելու համար։ Իր հերթին, Վուդենը խոստովանել է, որ ինքը միշտ անհանգստացած է եղել խաղացողների հետ Գիլբերտի հարաբերություններից, բայց հաստատակամորեն հերքել է, որ տեղյակ է եղել Գիլբերտի կողմից արված որևէ բանի մասին, որը խախտում էր NCAA կանոնակարգերը։ Նա նաև պնդել է, որ և՛ ինքը, և՛ Մորգանը խաղացողներին խորհուրդ են տվել հեռու մնալ Գիլբերտից, բայց, ի վերջո, նրանք չեն կարող վերահսկել խաղացողների կամ Գիլբերտի գործողությունները։ Հաշվի առնելով այն, ինչ հետագայում պարզվել է, այնուամենայնիվ, Վուդենը խոստովանել է, որ նա կարող էր ունենալ «թունելի տեսողություն» և որ նա, հավանաբար, «չափազանց շատ է վստահում»։ Այնուամենայնիվ, Վուդենն ասել է, որ իր «խիղճը մաքուր է եղել»՝ կապված այդ հարցում իր դերի հետ։

1981 թվականին կատարված հետաքննությունից հետո, որի ընթացքում, ըստ Լոս Անջելես Թայմսի, օրինախախտումների վերաբերյալ 15 տարվա ապացույցներ են հավաքվել և ԼԱԿՀ բասկետբոլի թիմը երկու տարի փորձաշրջան է ստացել NCAA-ից։  ԼԱԿՀ-ն նույնպես ստիպված է եղել հրաժարվել եզրափակիչ քառյակի իր ելույթից 1980 թվականի NCAA տղամարդկանց դիվիզիոնի բասկետբոլի մրցաշարում Ռոդ Ֆոսթերի և այլոց մասնակցությամբ հավաքագրման խախտումների պատճառով։

2007 թվականի «UCLA Dynasty» ֆիլմը, որը թողարկվել է HBO-ի կողմից, պարունակում է հատված Գիլբերտի մասին։ HBO-ի պրոդյուսեր Ջորջ Ռոյը կարծում է, որ ինքը լրագրողական պատասխանատվություն է կրել այն ներառելու կամ քննադատության ենթարկվելու համար։

## Մեղադրական եզրակացություն
1987 թվականին Գիլբերտը դաշնային հետաքննության է ենթարկվել փողերի լվացման և ռեկետի մեղադրանքով։ Հետաքննության տվյալներով՝ մարիխուանայի մաքսանենգությունից ստացված փողերը լվանալու սխեման կազմվել է Կալիֆորնիայի Բել Գարդենս քաղաքում հեծանվային կազինոյի կառուցումը ֆինանսավորելու համար։ Քրեական մեկ դիմումի համաձայն.Գիլբերտին Մայամիում մեղադրանք է առաջադրվել նրա մահից չորս օր անց։ Մեղադրանք է առաջադրվել նաև նրա որդի Միքայելին։

Ջորջ Հարդիի և The Park Place Associates-ի սեփականությունն արդարացվել է 1990 թվականին, և նրանք վերականգնել են իրենց բաժնետոմսերի 35%-ը։  LCP-ի գործընկերներ Ջուլիանա Քոյնը և Կալիֆորնիայի նախկին ժողովական Դեյվիդ Ք. Փիրսոնը պայմանավորվել են մինչև քաղաքացիական դատավարությունը։ 1991 թվականին նրանք համաձայնել են հրաժարվել LCP-ում իրենց շահերի մոտ կեսից, որը կազինոյում ունեցել է 65% բաժնետոմս։

## ԼԱՀԿ օժանդակումներ Գիլբերտ ընտանիքից
ԼԱԿՀ-ի Ռոուզ և Սեմ Գիլբերտի կրթաթոշակը վճարում է վճարներ երկու ասպիրանտների համար, ովքեր հաճախել են ԼԱԿՀ որպես բակալավրիատի ուսանող առնվազն երկու տարի և մասնակցել տղամարդկանց կամ կանանց մարզական թիմերին։

Ամբիոնը, որը տրամադրել է Մեգի Ջ. Գիլբերտը երկբևեռ խանգարումների բուժման համար, հիմնադրվել է 2008 թվականին ԼԱԿՀ-ի Ջեյն և Թերի Սեմելի նյարդագիտության և մարդու վարքագծի ինստիտուտում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *[[Giant Steps (book)|Giant Steps]]*, Kareem Abdul-Jabaar with Peter Knobler (1983) 
* *Bill Walton: on the road with the Portland Trail Blazers*, Jack Scott (1978) 
* *Undue process: the NCAA's injustice for all*, Don Yaeger, Sports Publishing LLC, (1991) 
* "John Wooden dies at 99; UCLA basketball coach won 10 national titles". *Los Angeles Times*, June 5, 2010. "Known as the 'Wizard of Westwood,' Wooden's accomplishments during his 27-season tenure with the Bruins made him one of the greatest coaches in sports history. He also created the 'Pyramid of Success' motivational program."
* "John Wooden, Who Built Incomparable Dynasty at U.C.L.A., Dies at 99". *New York Times*, June 5, 2010.
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ