Լուսնի սոնատը

«**Լուսնի սոնատը**», Հրաչյա Քոչարի պատմվածքներից։ Գրվել է 1940 թվականին:

## Գնահատական

Քոչարի խոսքը մշտապես լարված է ու հագեցած անմիջական խորհրդածություններով պատերազմին մասնակցող հայ ժողովրդի զավակների ազգային հպարտության ու ժողովրդի պատմական երթուղիների մասին (օրինակ՝ հայ ժողովրդին ուղղված խոսքերը «Բարեկամություն» պատմվածքի վերջում), հերոսության ժամանակակից ըմբռնման մասին («Հերոսը» և «Հերոսների ծնունդը» ակնարկների հեղինակային դատողությունները), ժողովուրդների եղբայրության հզոր ուժի մասին և այլն։ Հայրենական պատերազմի շրջանում գրված պատմվածքներում Քոչարը նախ և առաջ երևան է բերել սովետական մարտիկների, սպաների հայրենասիրությունը։ Գործողությունների նկարագրությունը Քոչարը կատարել է հերոսի հոգեբանական ապրումների նկարագրությանը զուգընթաց։ Իսկ Լուսնի սոնատը պատմվածքը էականորեն տարբերվում է մնացյալ գործերից: Սա մի պատմվածք է Լուսիկի մասին, ով հիասթափություն է ապրում իրեն խաբած Գուրգենից: Իսկ հայրը՝ Աշոտ Հասրաթյանը, անմնացորդ նվիրված էր աղջկան:

## Սյուժե

Պատմվածքում ի սկզբանե հեղինակը ներկայացնում է Լուսիկին և հորը՝ Արշակ Հասրաթյանին, ովքեր ապրում էին միասին: Այսինքն՝ տանը ապրում էին հայր ու աղջիկ: Լուսիկը մորը երբեք չէր տեսել: Նա սիրահարվել է մի ուրիշ տղամարդու և դեռ երկու տարին չբոլորած Լուսիկին թողել էր ամուսնու մոտ: Լուսիկը սովոր էր հոր ներկայությանը: Հայրը նրա համար մի աշխարհ էր: Հոր և աղջկա միջև ստեղծվել էր մի կապ, թեև իզուր չէ ասված, որ հայրերը սիրում են իրենց աղջիկներին ավելի շատ: Արշակը Լուսիկի համար և՛ հայր էր և՛ մայր, և՛ ընկեր, և՛ խաղընկեր: Լուսիկը հոր հետ կիսվում էր, ամեն ինչ նրան պատմում էր նույնիսկ պատմում էր, թե որ ընկերուհու հետ է կռվել, ինչն է եղել պատճառը: Հասրաթյանը հպարտ էր որ ունի նման աղջիկ. «Իմ Լուսիկն արդեն երեխա չէ, հասուն աղջիկ է նա, օր-օրի վրա փթթում, վարդի կոկոնի պես բացվում է...»: Արշակը նույնպես աղջկա հետ շատ ազատ էր: Խոսում էր ամեն ինչի մասին: Լուսիկը թռչում էր նրա ուսերին, գրկում գլուխը, ստիպում հորը որ համաձայնի այսինչ-այնինչ խնդրանքին, և հայրը համաձայնում էր նրա բոլոր քմահաճույքներին: Լուսիկը շատ էր սիրում նվագել դաշնամուր: Մի օր էլ Հասրաթյանը դստերը հարցնում է, թե արդյո՞ք սիրած տղա չունի: Լուսիկը շփոթվում է, կարմրում, լացում ու գնում իր սենյակը: Հանդիմանում է հորը, թե ինչո՞ւ է իրեն նման հիմար բաներ ասում: Լուսիկը տասնվեց տարեկան էր, բայց խորթ էին իր համար հոր ասածները: Բայց այդ օրվանից նրա մեջ ինչ-որ բան արթնացավ: Սկսեց ավելի իրեն հետևել, հասկանալ թե դասարանի տղաներից ում կարելի է սիրել, թեև ոչ ոքի էլ հարմար չէր գտնում: Իսկ հայրը տանջվում էր, չէ՞ որ նա աղջիկ է, կգա մի օր, որ կթողնի հորը ու կգնա: Նա շատ համարձակ էր դասարանում: Չէր տարբերում տղա-աղջիկ: Խաղում էր բոլորի հետ նույնպես: Բայց շուտով գնալու էր համալսարան և պետք է արդեն իսկ տարբերվեր բոլորից: Այդ օրվանից նա սկսեց տարբերել, թե ով իր հետ ինչպես խոսեց, ինչպես նայեց: Հաջորդ օրը Լուսիկը ընդունվում է կոմիտեի անդամ: Կոմիտեի քարտուղարը Գուրգենն էր, ով միանգամից գրավեց Լուսիկի ուշադրությունը: Գուրգենը երևում էր խելացի, հատկապես հասկանում էր երաժշտությունը, նույնիսկ Լուսիկին խորհուրդ տվեց կարդալ Լև Տոլստոյի «Կրեյցերի սոնատը»: Նա օրեցօր գրավում էր Լուսիկի ուշադրությունը իր խոսքով, շարժուձևով, բնավորությամբ: Ի վերջո Լուսիկը սիրահարվում է, որոշում է ասել ընկերուհուն, բայց վախենում է, որ նա կասի մեկ ուրիշին ու այդպես էլ չի համարձակվում ասել: Բայց նկատում էին աղջիկները, որ Գուրգենը և Լուսիկը անտարբեր չեն միմյանց նկատմամբ: Հատկապես փողոցում մի քանի անգամ տեսել էին նրանց միասին: Մի օր էլ փողոցում հանդիպում են Լուսիկը և Գուրգենը: Գուրգենը մի օր առաջարկում է ուղեկցել Լուսիկին: Լուսիկը համաձայնում է: Երբ հասնում են տուն, Լուսիկը առաջարկում է միասին տուն գնան, իր համար էլ կնվագի դաշնամուր, բայց Գուրգենը հրաժարվում է՝ պատճառաբանելով, թե ժողովի է: Այնպես է ստացվում, որ որոշոմ են քայլել ձյան տակ: Լուսիկը իրերը դնում է տանը, իսկ հայրը այդ ժամանակ տանն էր և տեսնում է նրանց: Թեև աղջիկը չի էլ հասկանում: Գնում է Գուրգենի հետ զբոսնելու: Հայրը շատ է անհանգստանում, նույնիսկ դուրս է գալիս՝ Լուսիկին փնտրելու, և մի որոշ ժամանակ անց տեսնում է իր առաջ քայլող զույգին: Արագացնում է քայլերը, գնում տուն, որպեսզի աղջիկը երբ հասնի տուն տեսնի, թե ինքը քնած է: Երբ Լուսիկը հասնում է տուն արդեն ժամը մեկն էր: Առավոտյան հայրը հարցուփորձ է անում՝ չասելով, թե տեսել է իրենց: Լուսիկը ասում է, թե իբր ընկերուհիների հետ է եղել և որ տուն է եկել ժամը տասնմեկին: Նաև տեղեկացնում է Հասրաթյանին, որ շատ կարևոր հյուր են ունենալու: Գալիս է Գուրգենը: Պարզվում է, որ Գուրգենը և Հասրաթյանը դեռ վաղուց էին ծանոթ: Հասրաթյանին դուր է գալիս Գուրգենը: Եվ երբ Լուսիկը իր սենյակում առանձին նվագում է Գուրգենի համար Կոմիտասի «Քելեր-ցոլեր»-ը, նա չի հասկանում թե այդ ինչ էր,  նույնիսկ անտարբերությամբ է ընդունում: Այնուհետև նվագում է Բեթհովենի «Լուսնի սոնատը», կրկին անտարբերությամբ է մոտենում, չի հասկանում, թե այդ ինչ է, ում գործն է ընդհանրապես: Լուսիկը ցնցվում է, ապշահար գնում է հոր սենյակը: Գոռում է, թե նա իրեն խաբել է: Լուսիկի հիասթափությանը չափ չկար: Չէ՞ որ Գուրգենը շատ գրագետ էր իրեն ներկայացրել: Լուսիկը հեկեկում էր, իսկ տղան շփոթահար կանգնել էր սենյակում, ճակատի վրա շողում էին քրտինքի կաթիլները:

## Տես նաև

* Նախօրյակին
* Ժամանակներ
* Երգը
* Հերոսների ծնունդը
* Ամուսնություն

## Կերպարներ

* Արշակ Հասրաթյան
* Լուսիկ
* Գուրգեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Հրաչյա Քոչար
*ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԸ․ՀՐԱՉՅԱ ՔՈՉԱՐ /OUR GREATS HRACHYA KOCHAR
*ՀՐԱՉՅԱ ՔՈՉԱՐ
*Հրաչյա Քոչարը և իր ժամանակը

Կատեգորիա:Հրաչյա Քոչարի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1940 գրքեր