Գեռնիկայի ռմբակոծում

**Գեռնիկայի ռմբակոծում**, 1937 թվականի ապրիլի 26-ին Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ գերմանական «Կոնդոր լեգեոնի» օդային ռմբակոծումը Գեռնիկա քաղաքի վրա։

## Պատճառները և իրականացոմը
Գեռնիկա քաղաքը Բասկերի երկրի պատմամշակութային կենտրոնն է։ Այնտեղ գտնվում է մի մեծ ծառ, որի տակ հին ժամանակներում եղել են ժողովրդական հավաքույթներ, և իշխանությունների ներկայացուցիչները երդում են իրականացրել։ 1937 թվականին այն հանրապետականների ձեռքում է եղել, որոնք վարել են Բիլբաոյի պաշտպանությունը։ Գեռնիկայում, բացի տեղի շուրջ 3700 բնակիչներից, եղել են հանրապետական բանակի զինվորներ։ Գործել է ռազմական արդյունաբերության 3 գործարան, այդ թվում երկուսից մեկը Իսպանիայի օդային ռումբերի և փոքր զենքի արտադրության համար, ինչպես նաև Մաուզեր 96K ավտոմատ ատրճանակներ։ Բացի այդ՝ ռմբակոծության տարածքում տեղակայված է եղել ռազմավարական նշանակություն ունեցող կամուրջ։

Այսպիսով, տեսականորեն ռազմական տեսանկյունից ռմբակոծումը կարող էր հիմնավորված լինել։

Ժամը 16:30-ից 18:45-ը մի քանի ինքնաթիռներ (հիմնական հարվածող ուժը եղել էՅունկերս Յու 52-ը, եղել են նաև 3 իտալական Սավոյա SM.79 ռմբակոծիչներ և 1 Դորնե-17) քաղաքի վրա նետել են 50 և 250 կիլոգրամանոց ռումբեր (նաև հրկիզող)։ Քաղաքի վրա նետված ռումբերի ընդհանուր թիվը գնահատվել է 40 տոննա։ Օդանավերը ոչնչացրել են հանրապետական բանակի զինվորներից (ինչպես նաև, հաստատվել է, քաղաքացիական անձանց) գնդացիրների կրակոցներից։

## Զոհեր և հետևանքներ
Ռմբակոծության արդյունքում հրդեհ է բռնկվել, որը ոչնչացրել է քաղաքի մեծ մասը՝ Բիլբաոյից հրշեջների ուշ ժամանման և նրանց անհամազոր գործողությունների պատճառով։ Ոչ թե ուղղակիորեն ինքնաթիռները, այլ հատկապես առաջացած հրդեհն է եղել աղետալի ոչնչացման պատճառ (շենքերի առնվազն 75%)։
Մարդկանց զոհերի քանակի վերաբերյալ գնահատումները զգալիորեն տարբերվել են. 120-ից մինչև 300՝ կախված հաշվողների քաղաքական հայացքներից (առաջին թիվը Ֆրանկոյի նացիոնալիստներին համակիր պատմաբանների հաշվարկն է եղել, երկրորդը ընդունվել է Բասկերի երկրում)։ Հաշվի առնելով այն փաստը, որ պատերազմական պայմաններում դժվար է զոհերի հաշվարկը և զոհերի նույնականացումը, ամենաիրատեսական ցուցանիշը կարող է լինել 150-250 մարդ, որոնք զոհվել են անմիջապես ռմբակոծության ժամանակ>:
Բացի այդ, մոտ 600 մարդ մահացել է Բիլբաոյի հիվանդանոցներից մեկում, որտեղ բազմաթիվ զոհեր են եղել Գեռնիկայից և շրջակայքից։
Ռմբակոծությունից երկու օր անց նացիոնալիստական զորքերը գրավել են Գեռնիկան, զինվորները պատրաստվել են սղոցել Գեռնիկայի ծառը, բայց հրթիռային ստորաբաժանումն այն հսկողության տակ է վերցրել։

## Անդրադարձ
Հաջորդ օրը Ջոն Ստիրի ռմբակոծության մասին զեկույցը հրապարակվել է Թայմսում։ Այն բացահայտել է Գերմանիայի մասնակցությունը Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմին և, ի լրումն օբյեկտիվ տեղեկատվության, առիթ է տվել Գեռնիկայի մասին որոշ առասպելների (օրինակ, որ ռմբակոծումը տեղի է ունեցել շուկայի օրը, երբ քաղաքում հավաքվում են գյուղացիներ ամբողջ տարածքից, չնայած իրականում շուկայի օրը չեղյալ է հայտարարվել ռազմական դրության պատճառով։ Շուտով հայտնվել է Պիկասոյի «Գեռնիկան» հայտնի նկարը (առաջին անգամ ցուցադրվեց 1937 թվականի հուլիսին)։
Ֆրանկոյի քարոզչությունը հերքել է ռմբակոծությունը և համառորեն պնդել, որ քաղաքը հրետակոծվել է հենց հանրապետականների կողմից՝ որպես «հրդեհված երկրի» մարտավարության մաս (սա իսկապես պատահել է Իրուն քաղաքի հետ, նաև Բասկերի երկրում)։ Այսօր բասկ ազգայնականները օգտագործում են Գեռնիկայի իրադարձությունների վարկածը, ներառյալ որպես պատմական արդարացում իրենց ինքնորոշման իրավունքի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Сулайка Й. Незавершенное наследие Герники: фон Рихтгофен, Айта Пачи и Ленин (часть I) // Герника: журнал о баскской культуре. 2010. № 3
* Сулайка Й. Незавершенное наследие Герники: фон Рихтгофен, Айта Пачи и Ленин (часть II) // Герника: журнал о баскской культуре. 2010. № 4

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1937 Եվրոպայում
Կատեգորիա:Բասկերի երկրի պատմություն
Կատեգորիա:Իսպանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի ռազմական պատմություն
Կատեգորիա:Իտալիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Իտալիայի ռազմական պատմություն
Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ
Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պատերազմ Իսպանիայում