open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բառալի

**Բառալի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։ Բնակչությունը 1076 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 94 կմ²։ Զբաղեցնում է 11 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 9040։ Հեռախոսային կոդ՝ 070։

Բնակչության հովանավոր համարվում է սուրբ Լյուչիան։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 342
 bar:1871 from:0 till: 316
 bar:1881 from:0 till: 334
 bar:1901 from:0 till: 333
 bar:1911 from:0 till: 389
 bar:1921 from:0 till: 395
 bar:1931 from:0 till: 506
 bar:1936 from:0 till: 530
 bar:1951 from:0 till: 677
 bar:1961 from:0 till: 805
 bar:1971 from:0 till: 849
 bar:1981 from:0 till: 947
 bar:1991 from:0 till: 1025
 bar:2001 from:0 till: 1076
PlotData=
 bar:1861 at: 342 fontsize:S text: 342 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 316 fontsize:S text: 316 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 334 fontsize:S text: 334 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 333 fontsize:S text: 333 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 389 fontsize:S text: 389 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 395 fontsize:S text: 395 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 506 fontsize:S text: 506 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 530 fontsize:S text: 530 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 677 fontsize:S text: 677 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 805 fontsize:S text: 805 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 849 fontsize:S text: 849 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 947 fontsize:S text: 947 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1025 fontsize:S text: 1.025 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1076 fontsize:S text: 1.076 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 070 9802445
* Պաշտոնական կայք՝ http://comunedibarrali.altervista.org 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://comunedibarrali.altervista.org 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Բուրչեի

**Բուրչեի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։ Բնակչությունը 2978 մարդ, բնակչության խտությունը 31,36 կմ²։ Զբաղեցնում է 94,97 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 9040։ Հեռախոսային կոդ՝ 070։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Կույս Մարիամը (Nostra Signora di Monserrat): Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 8-ին։

## Ծանոթագրություններ
Վիլա Բելա դա Սանտիսիմա Տրինդադի

**Վիլա Բելա դա Սանտիսիմա Տրինդադի** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու նահանգի կազմում, Գուապորե գետի ափին՝ Բոլիվիայի հետ Բրազիլիայի ունեցած պետական սահմանի մերձակայքում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու նահանգի հյուսիսային մարզում։ Մտնում է Ալտա Ֆլորեստայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 14 862 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 13 630,948 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 1,1 մարդ/կմ2։

1752-1820 թվականներին Վիլա Բելա դա Սանտիսիմա Տրինդադին եղել է *Մատու Գրոսուի կապիտանություն* կոչված վարչական տարածքի մայրաքաղաքը
: Բնակավայրում ներկայումս գործոմ է պատմության մի ոչ մեծ թանգարան
:

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 109.567.330,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝7.908,14 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,715 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մատու Գրոսու նահանգի բնակավայրեր
Վալերմոզա

**Վալերմոզա** (), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։ Սահմանակից է Դեչիմոպուտցու, Իգլեզիաս, Սիլիկուա, Վիլլաչիդրո, Վիլլազոր համայնքներին։

Բնակչությունը՝ 2.010 մարդ, բնակչության խտությունը 32,52 կմ²։ Զբաղեցնում է 61,81 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 9010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0781։

Բնակավայրի հովանավոր համարվում է սուրբ Լյուցիֆերը։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:1270
  bar:1871 from: 0 till:1329
  bar:1881 from: 0 till:1447
  bar:1901 from: 0 till:1364
  bar:1911 from: 0 till:1459
  bar:1921 from: 0 till:1519
  bar:1931 from: 0 till:1512
  bar:1936 from: 0 till:1556
  bar:1951 from: 0 till:2032
  bar:1961 from: 0 till:2025
  bar:1971 from: 0 till:1909
  bar:1981 from: 0 till:1912
  bar:1991 from: 0 till:2092
  bar:2001 from: 0 till:2010

PlotData=

  bar:1861 at:1270 fontsize:XS text: 1270 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1329 fontsize:XS text: 1329 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:1447 fontsize:XS text: 1447 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:1364 fontsize:XS text: 1364 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:1459 fontsize:XS text: 1459 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:1519 fontsize:XS text: 1519 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:1512 fontsize:XS text: 1512 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:1556 fontsize:XS text: 1556 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2032 fontsize:XS text: 2032 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:2025 fontsize:XS text: 2025 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1909 fontsize:XS text: 1909 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1912 fontsize:XS text: 1912 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:2092 fontsize:XS text: 2092 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:2010 fontsize:XS text: 2010 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT



## Ծանոթագրություններ
Ֆուքսմյուլ

**Ֆուքսմյուլ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Տիրշենրոյտ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1694 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 14,84 կմ2։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 3 77 119*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան**, քանդակագործ Միխայիլ Անիկուշինի և ճարտարապետ Վասիլի Պետրովի Ալեքսանդր Պուշկինին նվիրված հուշարձանը Սանկտ Պետերբուրգի Արվեստների հրապարակում՝ Ռուսական պետական թանգարանի առջև։ Տեղադրվել է 1957 թվականի հունիսի 19-ին։ Հուշարձանը բացվել է Լենինգրադի 250-ամյակի միջոցառումների շրջանակներում։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը ձուլվել է բրոնզից «Մոմումենտսկուլպտուր» գործարանում։ Հուշարձանի բարձրությունը 4 մետր է, պատվանդանի հետ միասին՝ 7 մետր 90 սմ։ Պատվանդանը կարմիր գրանիտից է, որի ճակատային մասում ոսկեզօծ տառերով փորագրված է. «Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինին»։

Հուշարձանի հեղինակն է Միխայիլ Անիկուշինը, ճարտարապետը՝ Վասիլի Պետրովը։ 1958 թվականին հուշարձանն արժանացել է Լենինյան մրցանակի։

## Տես նաև
* Հուշարձաններ նվիրված Ալեքսանդր Պուշկինին 
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Մոսկվա)
* Ալեքսանդր Պուշկինի կիսանդրի (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Иогансон Б. Слово к молодым // Художние. 1958, № 2. С.42-43.
* Ленинград. Путеводитель / Составитель Серпокрыл С. М. — Л.։ Лениздат, 1973.
* Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки. — Л։ Художник РСФСР, 1976. — с.124.
* Н. А. Синдаловский Петербург։ От дома к дому… От легенды к легенде… Путеводитель. — СПб.։ Норинт, 2000.
* Гдалин А. Д. Памятники А. С. Пушкину։ История. Описание. Библиография. Т.I. Россия. Ч.1. Санкт-Петербург, Ленинградская область. — Спб., Академический проект, 2001.

## Արտաքին հղումներ
* Միխայիլ Անիկուշին, կենսագրություն և ստեղծագործական գործունեություն 
* Միխայիլ Անիկուշինի կենսագրությունը

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձաններ
Անաստասիա Բավիկինա

**Անաստասիա Բավիկինա** (), ռուսական վոլեյբոլիստ, «Դինամո» թիմի և Ռուսաստանի հավաքականի հարձակվող։ Արժանացել է Ռուսաստանի «Սպորտի վարպետ» տիտղոսին։

## Անձնական կյանքը
2012 թվականի հունիսի 6–ին Անաստասիա Բավիկինան ամուսնացավ երկրորդ «Դինամո» թիմի վոլեյբոլիստ Ալեքսեյ Դվորնիկովի հետ։ 2015 թվականին ավարտեց Ռուսաստանի դաշնության ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի, երիտասարդության և տուրիզմի համալսարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը վոլեյբոլի միջազգային ֆեդերացիաի կայքում
* Էջը Եվրոպաի վոլեյբոլի կոնֆեդերացիաի կայքում 
* s&task=showplayer&act=games&pid=921&Itemid=61 Անձի պրոֆիլը

Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Վիլլանովա Տուլո

**Վիլլանովա Տուլո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։

Բնակչությունը՝ 1208 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 30 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 40 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 8030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0782։

Վիլլանովա Տուլոն սահմանակից է Գուդանի, Իզիլի, Լակոնի, Նուռի, Սադալի և Սեուլո համայնքներին։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Ջուլիանոսը։ Տոնը նշվում է փետրվարի 20-ին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 734
 bar:1871 from:0 till: 717
 bar:1881 from:0 till: 767
 bar:1901 from:0 till: 1031
 bar:1911 from:0 till: 1170
 bar:1921 from:0 till: 1135
 bar:1931 from:0 till: 1222
 bar:1936 from:0 till: 1282
 bar:1951 from:0 till: 1603
 bar:1961 from:0 till: 1780
 bar:1971 from:0 till: 1241
 bar:1981 from:0 till: 1235
 bar:1991 from:0 till: 1140
 bar:2001 from:0 till: 1208
PlotData=
 bar:1861 at: 734 fontsize:S text: 734 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 717 fontsize:S text: 717 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 767 fontsize:S text: 767 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1031 fontsize:S text: 1.031 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1170 fontsize:S text: 1.170 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1135 fontsize:S text: 1.135 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1222 fontsize:S text: 1.222 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1282 fontsize:S text: 1.282 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1603 fontsize:S text: 1.603 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1780 fontsize:S text: 1.780 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1241 fontsize:S text: 1.241 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1235 fontsize:S text: 1.235 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1140 fontsize:S text: 1.140 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1208 fontsize:S text: 1.208 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0782 813023

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ
Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան** կարելի է հանդիպել աշխարհի շատ բնակավայրերում, այդ թվում՝

* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Մոսկվայում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Սանկտ Պետերբուրգում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Բրյուսելում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Տագանրոգում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Կիսլովոդսկում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Երևանում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Թբիլիսիում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Նիժնի Նովգորոդում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Պետրոզավոդսկում
* Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան - Մոսկվայում
Վիլլապուտցու

**Վիլլապուտցու** (), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։

Բնակչությունը՝ 4.831 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 26,65 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 181,28 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 9040։ Հեռախոսային կոդ՝ 070։

Բնակչության հովանավորն է սուրբ Գևորգը։ Տոնը նշվում է մայիսի 15-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակչության գլխավոր կայք 

## Ծանոթագրություններ
Ար սյուր Ֆորման

**Ար սյուր Ֆորման** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։

## Աշխարհագրական դիրք
Գտնվում է 35 կմ հյուսիս Լիոնից, ծովի մակարդակից բարձր է 226-281 մետր։

## Պատմություն
300px|left
Ապրեմոն պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 969 թվականին։ 9-րդ դարում պատկանել է Ար ազնվական ընտանիքին, ապա տարածքը փոխանցվել է Լիոնին։ 1409 թվականին կոմունան ամբողջությամբ այրվել է կրոնական պատերազմի պատճառով։

1592 թվականին տարածքը անցել է Գառնիեղ դե Գառնե ազնվականներին, ում պատկանում է նաև տեղի ամրոցը։

1826 թվականից սկսած կոմունայի Սանկտ Ժան-Մարի Վիանեն ուղտագնացության վայր է դարձել, որտեղ տարեկան այցելում են մոտ 100,000 մարդիկ։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 1367 մարդ։

## Տեսարժան վայրեր
* Ժան-Մարի Վիանեյի տունը
* Ժան-Մարի Վիանեյ գերեզմանոցը և եկեղեցին

## Քույր քաղաքներ
* Եթինգեն Շեփախ, Գերմանիա

## Պատկերասրահ

Mairie_d%27Ars-sur-Formans.JPG
Monument_aux_morts_d%27Ars.JPG
Basilique_d%27Ars_-_12.JPG
Basilique_d%27Ars_-_17.JPG
Basilique_d%27Ars_-_6.JPG
Statue_du_cur%C3%A9_d%27Ars_devant_le_presbyt%C3%A8re_du_cur%C3%A9_d%27Ars.JPG
Chapelle_du_Coeur_(Ars-sur-Formans).JPG
%C3%89glise_souterraine_de_Notre-Dame-de-la-Mis%C3%A9ricorde_(Ars-sur-Formans)_-_escalier.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բիտի (Սարդինիա)

**Բիտի** (իտալերեն՝ Bitti), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։

Բնակչությունը 3481 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 16,12 մարդ/կմ², զբաղեցրած տարածքը՝ 215,88 կմ²։

Փոստային ինդեքս՝ 8021, հեռախոսային կոդ՝ 0784։

Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Սուրբ Գևորգը։ Տոնը նշում են ամեն տարի ապրիլի 23-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Անդրեյ Բոլոտով

**Անդրեյ Տիմոֆեևիչ Բոլոտով** (), ռուս գիտնական և գրող, ռուսական ագրոնոմիական գիտության հիմնադիրներից։

Բոլոտովի «Դաշտերի բաժանման մասին» աշխատությունը առաջին ձեռնարկն էր ցանքաշրջանառությունների և գյուղատնտեսական տարածքի կազմակերպման մասին։ Ըստ գոտիների հողակլիմայական պայմանների, մշակել է ագրոտեխնիկական միջոցառումների համապատասխան ձևեր, պարարտացման գիտական մեթոդներ, մոլախոտերի դեմ միջոցներ։ Հայտնաբերել է դիխոգամիայի (խնձորենու) երևույթը և նշել խաչաձև փոշոտման առավելությունները։ Բոլոտովի գրական ժառանգությունից կարևոր նշանակություն ունեն ինքնակենսագրական նոթերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Տուլայի նահանգում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տուլայի նահանգում մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Ռուս բուսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Ռայան Լյուիս

**Ռայան Լյուիս** (, ), ամերիկացի պրոդյուսեր, դիջեյ և երաժիշտ։ Իր սեփական *Instrumentals* ալբոմին զուգահեռ Լյուիսը թողարկեց *The VS. EP* (2009) մինի-ալբոմը և The Heist (2012) ալբոմը։
2006 թվականին Լյուիսը ընկերացավ ռեփեր Մաքլեմորի հետ Myspace-ի միջոցով, և շուտով նրանք դարձան հաջողակ դուետ։

## Վաղ կյանք
Ռայան Լյուիսը ծնվել է 1988 թվականի մարտի 25-ին Վաշինգտոն նահանգի Սպոկան քաղաքում։ Նրա ծնողներն են Ջուլի և Սքոթ Լյուիսները։ Ռայանն ունի 2 քույր՝ Թերեզան և Լորան։ Վաղ տարիքում նա ռոք-խմբերում նվագում էր կիթառով, բայց երաժշտության հանդեպ իրական սերը հասունացավ 15 տարեկանում։ Նա հաճախեց Ferris High School Սպոկանում և Roosevelt High School-ն ավարտեց Սիեթլում։ Լյուիսը Վաշինգտոնի համալսարանն ավարտեց «Գաղափարների համեմատական պատմություն» մասնագիտությամբ։

2006 թվականի ամռանը Լյուիսն սկսեց նկարներ նկարել ռեփեր Մաքլեմորի համար և դարձավ պրոֆեսիոնալ ֆոտոնկարիչ։ 2008 թվականի վերջին, մի քանի փորձնական երգերից հետո, Մաքլեմորն ու Ռայան Լյուիսն սկսում են աշխատել *The VS. EP* անունով համատեղ նախագծի վրա։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
* *The Heist* (2012)
* *This Unruly Mess I've Made* (2016)

### Մինի-ալբոմներ
* *The VS. EP* (2009)
* *The VS. Redux* (2010)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիջեյներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարտի 25 ծնունդներ
Ռյու դե Մա

**Ռյու դե Մա** (), գետ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում, Լոթարինգիա նահանգում, Մոզել գետի ձախ վտակը։ Մոզել գետ է թափվում Առնավիլի մոտ։

## Աշխարհագրություն
280px|left|մինի|Մադին լիճ, Ռյու-դե-Մայի ակունքը

Ակունքը գտնվում է Ժեվիլի մոտ, Տուլից 17 կմ. հյուսիս-արևմուտք։ Մոզելի ձախ վտակն է։ գետի երկարությունը կազմում է մոտ 54,6 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 385 կմ²։ Ջրի միջին ծախսը՝ 3,65 մ³/վ։ Վտակը՝ Մադին, որը դուրս է գալիս Մադին լճից։

## Բնակավայրեր
Գետը հոսում է Լոթարինգիայի երկու դեպարտամենտներով՝ Մյոզ և Մյորթ և Մոզել

## Հղումներ
Fiche cours d'eau Գետի բնութագիրը  

Կատեգորիա:Մյոզ դեպարտամենտի գետեր
Կատեգորիա:Մյորթ և Մոզել դեպարտամենտի գետեր
Դառը լուսին (ֆիլմ)

**Դառը լուսին** () մելոդրամա։ Նկարահանել է ռեժիսոր Ռոման Պոլանսկին 1992 թվականին։ Գլխավոր դերերում են Պիտեր Կոյոտին և ռեժիսորի կինը՝ Էմմանուել Սենյեն։ Ֆիլմի երաժշտությունը գրել է հանրահայտ հույն կոմպոզիտոր Վանգելիսը։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1992 թվականի հուլիսի 12-ին Մեծ Բրիտանիայում։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Горькая луна» на сайте Фильм. Ру

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1992 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ռոման Պոլանսկու ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր գրողների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հաշմանդամության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ստամբուլում
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:StudioCanal ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնական դավաճանության մասին
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնության մասին
Առակ մեղուների մասին

**«Առակ մեղուների մասին»** կամ **«Ազնիվ արատներ - հասարակական շահույթ»** (, 1714 թվական), անգլիացի գրող Բեռնարդ դե Մանդևիլի ստեղծագործությունը։

## Հիմնական տեղեկություններ
225px|մինի|ձախից
Անգլիացի բժիշկ Ն. Բարբոնի «Մտորումներ առևտրի մասին» (1690 թվական) գրքում պնդվում էր, որ շռայլողությունը արատ է, որը խթանում է առևտուրը, իսկ ժլատությունը, ընդհակառակը, վնասում է կոմերցիային։ Գեղարվեստական ձևով այդ նույն գաղափարը արտահայտել է Բեռնարդ դե Մոնդևիլը՝ «Տրտնջացող փեթակը կամ Խառդախները, որոնք ազնիվ են դարձել» (The Grumbling Hive, or Knaves Turn’d Honest) երգիծանքում, որը անանուն հրատարակվել է 1705 թվականին։ 1714 թվականին, նույնպես անանուն, հրատարակվել է ստեղծագործության երկրորդ հրատարակությունը՝ «Առակ մեղուների մասին կամ Ազնիվ անձանց արատները - բարիք հասարակության համար» (The Fable of The Bees։ or, Private Vices, Public Benefits), որում այլաբանական ձևով ապացուցվում է, որ հասարակությանը, որը որոշել է խնայողության համար հրաժարվել պերճանքից և կրճատել սպառազինությունը, սպասում է թախծալի ճակատագիր։ Երկրորդ հրատարակությունը լրացվում էր քսան ծանոթագրությունով, որոնցում Մանդևիլը զարգացնում էր առակի առավել կարևոր մասերի փիլիսոփայական իմաստը։ Մանդևիլի կյանքի օրոք «Առակ մեղուների մասին» ստեղծագործությունը բազմիցս վերահրատարակվել է և ունեցել է բազմաթիվ հավելվածներ։ Վերջին հրատարակությունը թվագրվում է 1732 թվականին։ Անգլիական Միդլսեթս կոմսության երդվյալ ատենակալների դատարանի որոշմամբ 1723 թվականին առակը ճանաչվում է վնասակար։

## Թարգմանություններ
Ռուսերեն լեզվով գիրքը հրատարակվել է 1974 թվականին՝ Ե. Ս. Լագուտինի թարգմանությամբ, «Փիլիսոփայական ժառանգություն» շարքում (Մոսկվա, «Միտք» հրատարակչություն)։ Վերահրատարակվել է 2000 թվականին՝ Ե. Ս. Լագուտինի և Ա. Լ. Սուբոտինի թարգմանությամբ, «Փիլիսոփայական մտքի հուշարձաններ» շարքում (Մոսկվա, «Գիտություն» հրատարակչություն)։

Ռուսական տարբերակում այն անվանվում է «Տրտնջացող փեթակ կամ Խարդախներ, որոնք դարձել են ազնիվ»։

Բելառուսերեն լեզվով այն թարգմանվել է 2003 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Текст поэмы в оригинале 
* Текст поэмы в переводе на русский

Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Քաղաքական գրքեր
Կոնստանտին Բակուն

**Կոնստանտին Բակուն** (, ), ուկրաինական և ռուսական վոլեյբոլիստ, խաղում է հարձակվողի դիրքում։ Արժանացել է սպորտի վարպետ կոչման։

## Արտաքին հղումներ
* Անձի պրոֆիլը
* Անձի պրոֆիլը
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի վոլեյբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտի վարպետներ
Սերգեյ Բարանով

**Սերգեյ Անդրեյի Բարանով** (, ), ռուս վոլեյբոլիստ, անկյունագծային հարձակվող, սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Մարզական նվաճումներ
### Ռուսաստանի ազգային հավաքականի կազմում
* 2004 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր
* Եվրոպայի 2005 թվականի առաջնության արծաթե, 2003 թվականի առաջնության բրոնզե մեդալակիր
* Համաշխարհային լիգայի 2006 թվականի մրցաշարի բրոնզե մեդալակիր
* Եվրոլիգայի մրցաշարի 2005 թվականի ոսկե, 2004 թվականի արծաթ մեդալակիր

### Ակումբային
* Ռուսաստանի բարձրագույն խմբի առաջնությունների եռակի չեմպիոն  (2002/03, 2003/04, 2004/05) և արծաթե մրցանակակիր (2005/06)
* Ռուսաստանի կրկնակի գավաթակիր (2003, 2005) և գավաթի խաղարկության արծաթե մրցանակակիր  (2015)
* Եվրոպայի չեմպիոնների լիգայի հաղթող (2002/03, 2003/04), բրոնզե մրցանակակիր (2004/05, 2005/06).
* Եվրոպայի վոլեյբոլի կոնֆեդերացիայի գավաթի խաղարկության հաղթող (2008/09)

### Անձնական
* Եվրոպայի չեմպիոնների լիգայի «Չորսի եզրափակիչ» մրցաշարի լավագույն հարձակվող (2003/04).
* Ռուսաստանի վոլեյբոլի աստղերի մրցախաղի մասնակից (2005)

## Ուշագրավ փաստ
Սերգեյ Բարանովը առաջին կարգային մարզիկ էր, երբ նրա թիմը՝ Բելգորոդի «Լոկոմոտիվ-Բելոգորիե»-ն նվաճեց Եվրոպայի չեմպիոնների լիգայի մրցաշարի հաղթողի տիտղոսը (2002/2003 տարեշրջանում)։ Այդ կապակցությամբ թիմի մյուս անդամների պես նրան էլ շնորհվեց միջազգային կարգի սպորտի վարպետի կոչում, թեև նա սպորտի վարպետի կոչում դեռ չէր ստացել։

Սերգեյ Բարանովը պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Դմիտրի Բարսուկ

**Դմիտրի Բարսուկ** (, ), ռուսաստանցի վոլեյբոլիստ, է խաղում՝ Ռուսաստանի լողափային վոլեյբոլի հավաքականում։ Արժանացել է միջազգային կարգի սպորտի վարպետի կոչման։ Աշխարհի 2007 թվականի լողափային վոլեյբոլի առաջնությունում խաղալով Իգոր Կոլոդինսկու զուգընկերությամբ, նվաճել է արծաթե մեդալ, Եվրոպայի 2008 թվականի առաջնությունում, դարձյալ վերջինիս ընկերակցությամբ, բրոնզե մեդալ, 2015 թվականին կայացած առաջին եվրոպական խաղերում՝ Յարոսլավ Կոշկարյովի զուգընկերությամբ՝ արծաթե մեդալ։ Մասնակցելով 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերին՝ գրավել է հինգերորդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցելույթների վիճակագրությունը
* Դմիտրի Բարսուկի մասին Beach Volleyball Database-ում

Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Անաստասիա Բարչուկ

**Անաստասիա Բարչուկ** (, ), ռուսաստանցի  վոլեյբոլիստուհի։ 2015 թվականի մայիսին Ռուսաստանի ազգային երիտասարդական հավաքականի կազմում հաջողությամբ հանդես է եկել աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի մրցաշարում, այդ նույն տարում ընդգրկվելով ուսանողական հավաքականում՝ ոսկե մեդալ է նվաճել հարավկորեական Կվանջու քաղաքում անցկացված համալսարանական խաղերում՝ Ունիվերսիադա - 2015-ում։

Ծնկի վնասվածքի պատճառով 2016 թվականի դեկտեմբերին հարկադրված է եղել ընդհատել իր մարզական կարիերան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անաստասիա Բարչուկը ВК «Заречье-Одинцово» կայքում
* Պրոֆիլը վոլեյբոլի եվրոպական կոնֆեդերացիայի կայքում
* Վիճակագրությունը «Волей Сервис» գործակալության կայքում

Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Բաբելոն-5։ Ներսի ստվերը

«**Բաբելոն-5։ Ներսի ստվերը**» (), գիտա-ֆանտաստիկ վեպերի շարքի գրքերից, որի գործողությունները տեղի են ունենում «Բաբելոն-5» մտացածին տիեզերքում։ Գրքի հեղինակն է հանդիսանում Ջին Կավելոսը, որը միաժամանակ հանդիսանում է Dell Books հրատարակչության խմբագիրը և «Տեխնոմագերի եռագրության» հեղինակը։

## Իրադարձությունների նկարագրություն
Իրադարձությունները, որոնք նկարագրվում են գրքում, իրականանում են երկու իրար չհատվող սյուժետային գծերում, 2257 թվականի սկզբին, անմիջապես «Բաբելոն-5։ Դրվագ 00։ Հանդիպումներ» ֆիլմում տելի ունեցող իրադարձություններից առաջ, որը հանդիսանում է «Բաբելոն -5» ամբողջ շարքի հիմնական առանցքը։ Հիմնական սյուժեն նկարագրում է «Իկար» հետազոտական տիեզերանավի թռիչքը դեպի Զախադումու և Աննա Շերիդանի՝ «Բասելոն-5» կայանի տրամանատար Ջոն Շերիդանի կնոջ, ճակատագիրը (պատման տվյալ մասը ամբողջովին ճանաչվում է դավանական)։ Երկրորդ սյուժետային գիծը պատմում է Ջոն Շերիդանի կողմից «Ագամեմնոն» տիեզերավի հրամանատարության մասին։

Վեպը բացահայտում է այն, թե ինչպես Աննա ներգրավվում է Զախադումում IPX-ի պեղումների նախագծին, ինչպես է նա հանդիպում Մորդենին և ինչպես է նա դառնում «Ստվերներ» տիեզերանավի կրիչը՝ այն ինչպիսին նա ներկայացել է «Բասելոն-5» շարքի երրորդ շրջանի եզրափակիչ դրվագում։

Նաև վեպում ցույց է տրվում այն, թե ինչպես և ինչու Մորդենը իրեն համար ընտրեց «Ստվերների» գործակալի ճակատագիրը։ Նա հավաքագրվում է այն ժամանակ, երբ նրա կինը և դուստրը մահանում են տեռորիստական գործողության ժամանակ՝ Իոյի մոտ անցման տարածքը պայթեցվում է այնտեղ մարդատար օդանակի անցնելու ժամանակ։ Մորդենի մեղքը և դաժան սառնարյունությունը աշխատանքում, մասամբ, կարող է բացատրվել նրանով, որ Ստվերները նրան հայտնում են, որ նրա կինը և դուստրը ողջ են և ինչ-որ տեղ դեռևս տառապում են և նրա հնարավորություն ունի թեթևացնելու և ավարտին հասցնելու նրանց տառապանքները, եթե նա համագործակցի իրենց հետ։

Այս սյուժեի մանրամասները հատվում են Ջին Կավելոսի մեկ այլ ստեղծագործության հետ՝ «Տեխնոմագերի եռագրություն», որը Ստրաժինսկու կողմից համարվում է հարյուր տոկոսանոց դավանական։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.imdb.com/title/tt0105946/

Կատեգորիա:1997 գրքեր
Ֆրանտիշեկ Օնդրժիչեկ

**Ֆրանտիշեկ Օնդրժիչեկ** (), չեխ ջութակահար, մանկավարժ և կոմպոզիտոր։ 1873-1876 թվականներին սովորել էր Պրահայի, 1877-1879 թվականներին՝ Փարիզի կոնսերվատորիաներում։ 1879-1881 թվականներին՝ Փարիզի ժ․ Պադլուի նվագախմբի մենակատար։ 1882 թվականից հանդես էր եկել աշխարհի շատ երկրներում (այդ թվում՝ Ռուսաստանում, առաջին՛ անգամ՝ 1884 թվականին)։ 1909 թվականից դասավանդել էր իր իսկ հիմնադրած նոր Վիեննական կոնսերվատորիայում (1912–1919 թվականներին՝ տնօրեն)։ 1919-1922 թվականներին ղեկավարել էր Պրահայի կոնսերվատորիայի վարպետների դպրոցի ջութակի դասարանը։ Օնդրժիչեկը չեխիայի ջութակի արվեստի խոշորագույն ներկայացուցիչներից էր։ Հեղինակ էր ջութակի համար գրված ստեղծագործությունների, մեթոդական ձեռնարկի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Չեխ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Տականա (հրաբուխ)

**Տականա** (), հրաբուխ Կենտրոնական Ամերիկայում՝ Գվատեմալայի և Մեքսիկայի սահմանին։

Տականան հանդիսանում է 4093 մ բարձրությամբ ակտիվ ստրատոհրաբուխ, բարձրությամբ 10-րդը Մեքիսկայում, 2-րդը Գվատեմալայում։ Գտնվում է Մեքսիկայի Կակաոատան քաղաքից հյուսիս։

Հայտնի ժայթքումները տեղի են ունեցել 1855, 1878, 1903, 1949-1951 թվականներին։ Վերջին ժայթքումը գրանցվել է 1986 թվականին։
մինի|ձախից|Անտառ Տականա հրաբխի լանջին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "Volcán Tacaná, Guatemala/Mexico"

Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ
Կատեգորիա:Ացտեկների դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մեքսիկայի հրաբուխներ
Կատեգորիա:Ստրատոհրաբուխներ
Օնիխիա

**Օնիխիա** ( հունարեն,  –եղունգ), եղունգների հիվանդություն։ Պատճառները բազմաթիվ են։ Լինում է ոչ սնկային (եղունգների ապաճումներ) և սնկային (օնիխոմիկոզ) օնիխիա։ Ոչ սնկային օնիխիան առաջանում է որոշ մաշկային (էկզեմա, պսորիազ, կարմիր, տափակ որքին և այլն), ինչպես նաև նյարդային համակարգի, ներզատիչ գեղձերի, արյան հիվանդությունների, պարբերական հիվանդության և ավիտամինոզների ժամանակ։ Ախտանշանները բազմազան են․ եղունգների մակերևույթի վրա նկատվում են ակոսներ, փոսիկներ, եղնգաթերթիկները հաստանում են, պղտորվում, եղունգահունից անջատվում։ Բուժումը․ հիմնական հիվանդության վերացում, վիտամիններ (հատկապես «А»), փափկացնող և եղունգների սնուցումը բարելավող քսուքներ, ձեռքերի ու ոտքերի տաք լոգանքներ և մերսում, ներքին ընդունման համար՝ սննդային ժելատին։ Բուժական միջոցները պետք է լինեն տևական։ Սնկային օնիխիան զարգանում է որպես մի շարք սնկային հիվանդությունների մասնավոր արտահայտություն։ Ախտանշանները կախված են հարուցիչ–սնկիկների տեսակից։ Բուժումը․ հիմնական հի վանդության վերացում, եղունգաթերթիկների մասնակի կամ լրիվ հեռացում, սնկասպան դեղանյութերի օգտագործում։ Կանխարգելումը․ ոտքերի ու ձեռքերի մաշկի սնկային հիվանդությունների ժամանակին բուժում։

Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Օնիխոֆորներ

**Օնիխոֆորներ** (), առաջնաարախեայիններ, ցամաքային անողնաշարավոր կենդանիների տիպ (մոտ 70 տեսակ)։ Որդանման են, երկարությունը մինչև 10–15 սմ։ Պատված են Փափուկ ծալքավոր կուտիկուլայով։ Շնչում են օղակիր խողովակներով՝ տրախեաներով, նյարդային համակարգը սանդղաձև է։ Բաժանասեռ են, կենդանածին։ Տարածված են հարավային կիսագնդի արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիներում։ խոնավասեր են։ Ապրում են անտառի խոնավ փռոցի մեջ, քարերի տակ։ Չոր տեղերում խրվում են հողի մեջ։

Կատեգորիա:Կենդանաբանություն
Գումարտակները կրակ են խնդրում

«**Գումարտակները կրակ են խնդրում**» (), Յուրի Բոնդարևի վիպակը, որի գործողությունները իրականում են 1943 թ. Ուկրաինայում։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1957 թվականին «Երիտասարդ Գվարդիա» ամսագրում։ 1985 թվականին վիպակի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։

## Սյուժե
Սյուժեի հիմքը Հայրենական մեծ պատերազմի կարևոր փուլերից մեկն է՝ 1943 թվականի ամառ-աշուն պատերազմաշրջանում խորհրդային զորքերի կողմից Դնեպր գետի անցումը, մասնավորապես Կիև քաղաքից հարավ գտնվող Բուկրինյան պլացդարմում կատարվող իրադարձությունները։

85-րդ հրաձգային գնդի երկու գումարտակ՝ մայորներ Բուլբանյուկի և Մաքսիմովի հրամանատարությամբ, պետք է անցնեն Դնեպրը, պլացդարմ ստեղծեն Նովոմիխայլովկա գյուղի շրջանում, Դնեպրով քաղաքից հարավ (մտացածին անվանում), գնդի հետագա հարձակողական գործողությունների զարգացման նպատակով, քանի որ դրվել է ռազմական առաջադրանք։ Բատալիոններին հրաման է տրվում՝ պլացդարմում ամրանալով և ճակատամարտ սկսելով գնդին նշան տալ «կրակ ենք խնդրում», որից հետո ամբողջ դիվիզիոն հրետանին պետք է հարված հասցնի հակառակորդին։ Բատալիոնների գետանցումի և ճակատամարտ սկսելու համար հատկացվում է հրետանային գնդի երկու միավոր և հրետանաձիգների երկու հաշվարկ՝ լեյտենանտ Երշովի և կապիտան Երմակովի հրամանատարությամբ, որը մինչ վիրավորվելը ղեկավարել էր գնդապետ Գուլյաևի հրաձգային գնդի մարտկոցով։

Այդպիսին էր ծրագիրը։ Սակայն շուտով հրամանատարությունը փոխում է հարձակման ծրագիրը՝ տվյալ գնդին հրաման տալով դուրս գալ զբաղեցրած դիրքերից, տեղափոխվել Դնեպրովից հյուսիս և միանալով մեկ այլ գնդի, որը վերջերս կայացած մարտերում մեծ կորուստներ էր կրել, քաղաքի վրա հարձակվել հյուսիսից։ Արդեն մարտի բռնված բատալիոններին հրամայվում է չնահանջել, այժմ նրանց գործողությունները պետք է կրեն շեղող բնույթ։ Դիվիզիայի հրամանատար Իվերզևը շտապ կերպով հետ է կանչում բոլոր գնդերը, այդ թվում նաև հրետանային գունդը՝ բատալիոնները թողնելով առանց կրակային աջակցության, որով բատալիոններին դատապարտում է անխուսափելի մահվան...

## Լրացուցիչ տեղեկություն
* Պատմվածքի դրվագները Յու. Բոնդարևի կողմից օգտագործվել են «Ազատագրում» կինոէպոպեայի երկրորդ ֆիլմի սցենարում՝ «Ճեղքում» (1969 թ.)։
* 2013 թ. պատմվածքը ընդգրկվում է «100 գրքերի» ցուցակում, որոնք Ռուսաստանի Դաշնության Կրթության և գիտության նախարարության կողմից խորհուրդ են տրվում դպրոցականներին ինքնուրույն ընթերցանության համար։

## Աղբյուրներ
* booksonline.com.ua
* litmir.club/bd 

Կատեգորիա:Գրքեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Օյմյակոնի սարահարթ

**Օյմյակոնի սարահարթ** (, ), Ցանա–Օյմյակոնի բարձրավանդակի մասը Ինդիգիրկա գետի ավազանում, Ռուսաստանի Դաշնության Սախա-Յակուտիայի Հանրապետությունում, Սունտար Խայատ և Տաս Կիստաբիտ լեռնաշղթաների միջև։ Տիրապետում են ցածր լեռնային զանգվածները և բլրաշարերը (բարձրությունը՝ մինչև 2000 մ)։ Կազմված է ավազաքարերից և թերթաքարերից, կան գրանիտային ներժայթուկներ։ Ծածկված է կուենու նոսր անտառներով, 1200 մ-ից բարձր՝ լեռնային տունդրայով։

Օյմյակոնի իջվածքում է գտնվում Հյուսիսային կիսագնդի ցրտի բևեռը (միջին ջերմաստիճանը մինչև –50&nbsp;°C է, բացարձակ նվազագույնը՝ մոտ –70&nbsp;°C)։

Կատեգորիա:Սարահարթեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սարահարթեր
Միխայիլ Բեկետով

**Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Բեկետով** (, ), ռուս վոլեյբոլիստ, անկյունագծային։ Հասակը` 199 սմ։ Հիմնականում հանդես է եկել մերձմոսկովյան Օդինցովո քաղաքի «Իսկրա» և Օրենբուրգի «Նեֆտյանիկ» թիմերում։ 2001/2002 տարեշրջանում ճանաչվել է Ռուսաստանի վոլեյբոլի բարձրագույն խմբի առաջնության լավագույն խաղացող։ Ներկայումս Օդինցովոյի «Իսկրա» թիմի գլխավոր մարզիչն է։

## Մարզական նվաճումներ
* Ռուսաստանի վոլեյբոլի բարձրագույն խմբի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 2002/03, 2007/08 և բրոնզե մրցանակակիր - 1998/99, 1999/2000,  2000/2001,  2005/2006, 2006/2007, 2008/2009
* Ռուսաստանի գավաթակիր - 2002|2002
* Եվրոպայի չեմպիոնների լիգայի արծաթե մեդալակիր - 2003/04
* Եվրոպայի վոլեյբոլի կոնֆեդերացիայի գավաթի խաղարկության արծաթե (2005/06) և բրոնզե (2002/03) մրցանակակիր
* Եվրոպայի թոփ-ակումբների մարտահրավերի գավաթի խաղարկության բրոնզե մեդալակիր - 2006/07
* Անդրեյ Կուզնեցովի անվան մրցանակի դափնեկիր - 2002
* Ռուսաստանի վոլեյբոլի տղամարդ աստղերի մրցախաղի մասնակից - 2009

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձի պրոֆիլը 

Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Սոչիմիլկո

**Սոչիմիլկո**, **Շոչիմիլկո**, (, «ծաղկող վայր»), Մեքսիկայի մայրաքաղաք Մեխիկոյի 16 շրջաններից մեկը։ Գտնվում է քաղաքի կենտրոնից 18 կմ հեռավորության վրա։ Հյուսիսից սահմանամերձ է Կայոական, Տլալպան, Իստապալապա շրջաններին, արևմուտքից՝ Տլաուլակ շրջանին, հարավ-արևմուտքից՝ Միլպա-Ալտային։ 122 կմ2 տարածքով համարվում է մեծությամբ Մեխիկոյի երրորդ շրջանը։

Ողջ աշխարհում Սոչիմիլկոն հայտնի է ացտեկների հին ջրանցքներով, որոնք հիշեցնում են Տեսկոկո լիճը, որի վրա էլ գտնվում է Մեխիկո քաղաքը։ Այստեղ հին ջրանցքի երկայնքով կարելի է նավարկել գոնդոլաներով, ծանոթանալ այս շրջանի բուսականությանը, լսել ավանդական մեքսիկական երաժշտություն, մարիաչիների երգեր։ Համարվում է ամենաշատ այցելվող տուրիստական վայրերից։ 1987 թվականին Սոչիմիլկոյի ջրանցքները ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Տես նաև
* Սոչիմիլկո լիճ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official '''Xochimilco''' website  — *Delegación Xochimilco*.
*  

Կատեգորիա:Ացտեկներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Մեքսիկայում
Կատեգորիա:Մեխիկոյի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Մեքսիկայի մշակույթ
Էմիրեյթսի Գավաթ 2015

**Էմիրեյթսի Գավաթ 2015**, ընկերական ֆուտբոլային մրցաշար, որը կազմակերպվել է անգլիական «Արսենալի» կողմից։ Մրցաշարին մասնակցել է 4 թիմ, դրանք էին՝ «Օլիմպիկ Մարսելը» Լիգա 1-ից, «Վիլյառեալը» Լա Լիգայից, «Արսենալը» Պրեմիեր լիգայից և «Վոլֆսբուրգը» Բունդեսլիգայից։ Մրցաշարը տեղի է ունեցել 2015 թվականի հուլիսի 25-ից մինչև հուլիսի 26-ը։ Մրցաշարում հաղթանակի համար տրվում էր 3 միավոր, ոչ-ոքիի համար 1, իսկ պարտության համար 0 միավոր։ Մրցաշարի բացման հանդիպումները տեղի է ունեցել հուլիսի 25-ին, իսկ հաջորդ հանդիպումները տեղի է ունեցել հուլիսի 26-ին։ Յուրաքանչյուր թիմ մրցաշարի ընթացքում անցկացնում է 2 հանդիպում, և հաղթում է այն թիմը որը վաստակել է ավելի շատ միավոր։

## Մրցաշարային աղյուսակը
{|
|-
|

## Խաղերի արդյունքները

## Ռմբարկուներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 
* Emirates Cup News 

Կատեգորիա:Էմիրեյթսի Գավաթ
Մնացական Իսկանդարյան

**Մնացական Իսկանդարյան** (17 մայիսի, 1967, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ), խորհրդային հայ հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ, մարզիչ, Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն (1991, 1992), աշխարհի եռակի չեմպիոն (1990, 1991, 1994), Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (1992)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1991)։ Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ (2000)։

## Կենսագրություն
Մնացական Իսկանդարյանը ծնվել է 1967 մայիսի 17-ին Լենինականում (Գյումրի)։ Հունահռոմեական ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1978 թվականից՝ Կորյուն Մովսեսյանի գլխավորությամբ։ 1987 թվականին երիտասարդների շրջանում դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ 1988-1991 թվականներին ընդգրկված է եղել ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի կազմում։ 1989 թվականի դարձավ Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ 1990 թվականին տեղափոխվեց ծանր քաշային կարգ և դարձավ աշխարհի չեմպիոն, իսկ 1991 թվականին դարձավ և՛ Եվրոպայի և՛ աշխարհի չեմպիոն։

1992 թվականին ներկայացնելով Հայաստանը Միացյալ թիմում, հաղթեց Եվրոպայի առաջնությունը և Օլիմպիական խաղերը Բարսելոնայում։ Հետո հանդես եկավ Ռուսաստանի դրոշի ներքո։ 1994 թվականին երրորդ անգամ դարձավ աշխարհի չեմպիոն։ 1996 թվականին մասնակցեց Ատլանտայի Օլիմպիական խաղերին։ Դրանից հետո ավարտեց սպորտային կարիերան և անցավ մարզչական կարիերայի։ 1996 թվականից համարվում է Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականի մարզիչը։

2012 թվականին ընդգրկված է եղել Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի(FILA) Փառքի տանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/is/mnatsakan-iskandaryan-1.html 
* Լավագույն սովետական և ռուսական ըմբշամարտիկները 
* Մնացական Իսկանդարյանը Infosport.ru կայքում
* Մնացական Իսկանդարյան՝ «Գորգում դու պետք է լինես եսասեր...»

Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի մարզիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Մայիսի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռուս ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի հայաստանցի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիրներ
Էրոտիկ թրիլեր

**Էրոտիկ թրիլերը** կինեմատոգրաֆիայի և գրականության ժանր, որը համարվում է էրոտիկայի և թրիլերի խառնուրդ։ Ժանրը մեծ տարածում գտավ Հյուսիսային Ամերիկայում 1980-ականների կեսերից և 90-ականների սկզբից, մինչև մրցունակության նվազում։

## Օրինակներ
### Ֆիլմեր
Այդ ժանրի ամենահայտնի ստեղծագործություններն են Հիմնական բնազդը, Մարմնի տաքությունը, Սահմանը, Քլոյեն, Ավտոճանապահային պատահարը, Հագնված՝ սպանելու-ն, Շլդիկ աչքերովը, Թշնամու հետ քնողը, Վայրի բաները և Զենդալին։

### Հեռուստատեսություն
Ամերիկյան սարսափ հեռուստասերիալ Ամերիկյան սարսափ պատմությունն իր մեջ ունի ծանր էրոտիկայի ներուժը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրականություն
Ջեյմս Մեյսոն Քրաֆթս

**Ջեյմս Մեյսոն Քրաֆթս** (), ամերիկացի քիմիկոս։

Քիմիա է ուսումնասիրել Գերմանիայում և Ֆրանսիայում (1859–1865 թվականներ)։ Եղել է ԱՄՆ-ի Կոռնելի համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետի դեկան և պրոֆեսոր (1866–1870 թվականներ), Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստուտի պրոֆեսոր (1870–1874 թվականներ), ռեկտոր (1898 թվականիցից)։

1874-1891 թվականներին աշխատել է Փարիզում, Շառլ Ֆրիդելի հետ բացահայտել են արոմատիկ ածխաջրածինների և նրանց ածանցյալների ալկիլացման և ացիլման մեթոդը։ Հետագայում այն անվանել են Ֆրիդել–Քրաֆթսի ռեակցիա։

Քրաֆթսն ուսումնասիրել է նաև սիլիցիումի օրգանական միացությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Ֆրիդրիխ I Ռազմատենչ

**Ֆրիդրիխ I Ռազմատենչ** (, ), Սաքսոնիայի կուրֆյուրստ 1423 թվականից, Մեյսենի մարկգրաֆ **Ֆրիդրիխ IV Մռայլ** անունով () 1381 թվականից, Վետտինների դինաստիայից։

Մեյսենի մարկգրաֆ Ֆրիդրիխ III Խիստի ավագ որդին։

## Կենսագրություն
1381 թվականին իր եղբայրներ Գեորգի (մահացել է 1402 թվականին) և Վիլհելմ II-ի հետ միասին ժառանգել է հայրական գահը և ղեկավարել սկզբում մոր խնամակալության տակ։ Հորեղբայրների հետ բաժանման արդյունքում 1382 թվականին եղբայրների հետ միասին ստացավ Օստերլանդիան, Լանդսբերգ մարկը, Պլեյսներլանդիան, Թյուրինգիայի մի քանի քաղաքներ (Օրլամյունդե, Կալա, Յենա, Նաումբուրգ և այլն) և մայրական ժառանգական տարածքները՝ Կոբուրգ։

1389 թվականին եղբայրները մեծացրին իրենց տարածքները Զաալֆելդ քաղաքի գնման հաշվին, իսկ 1400 թվականին՝ Քյոնիգսբերգ շրջանի գնման հաշվին։

1407 թվականին իր հորեղբոր, Վիլհելմ Միաչքանու մահից հետո, Ֆրիդրիխը և Վիլհելմը ըստ Նաումբուրգյան պայմանագրի (1410 թվական) ստացան Մեյսենի հողերի այն կեսը, որոնք սահմանակից էին իրենց տիրույթներին։ Ֆրիդրիխն իրեն վերցրեց Օստերլանդիան, որից 1423 թվականին Վիլհելմին զիջեց Լայպցիգը։ Երբ վերջինս մահացավ, չթողնելով ժառանգներ, նրա մասնաբաժինն էլ անցավ Ֆրիդրիխին (1425 թվական)։

## Ռազմական կարիերան
Ֆրիդրիխը հաջողությամբ բազմաթիվ պատերազմներ էր վարում։ 1388 թվականին նա օգնեց իր հորեղբորը՝ Նյուրնբերգի բուրգգրաֆ Ֆրիդրիխ V-ին ֆրանկոնյան քաղաքների դեմ պատերազմում։

1391 թվականին Տեվտոնական օրդենի հետ դաշնակցելով՝ կռվել է լեհական թագավոր Յագայլոյի դեմ։ Երբ կայսր Վենցեսլավը հրաժարվեց կնության տալ Ֆրիդրիխին իր քույր Աննային, Ֆրիդրիխն անցավ կայսրի թշնամի, պֆալցգրաֆ Ռուպրեխտի կողմը։

1409 թվականին նա մեծ ուրախությամբ ընդունեց պրահյան համալսարանից հեռացած պրոֆեսորներին և հիմնեց Լայպցիգի համալսարանը։

## Կուրֆյուրստության ստացում
Հուսիտական պատերազմների ժամանակ նա Սիգիզմունդ կայսրի գլխավոր դաշնակիցն էր։ Որպես շնորհակալություն դրա համար, կայսրը շնորհեց Ֆրիդրիխին Սաքսոնիայի կուրֆյուրստությունը, որի հիմնական մասն էր կազմում Սաքսեն-Վիտենբերգ հերցոգությունը, որտեղ 1422 թվականին կտրվել էր Ասկանյան դինաստիան։ Ֆրիդրիխի նոր տիրույթները, իր նախկին մեյսենյան մարկգրաֆության հետ միասին, այդ ժամանակից սկսեցին կոչվել Սաքսոնիա, իսկ Ֆրիդրիխի տիրակալության հետ միասին այդտեղ հաստատվեց Վետտինների դինաստիան։

Երբ Աուսսիգի մոտակայքում սաքսոնական բանակը ոչնչացվեց հուսիտների կողմից, իսկ Ֆրիդրիխի գլխավորած կայսերական բանակը փախավ դրանց տեսնելով՝ Ֆրիդրիխը մահացավ վշտից։

## Ընտանիք
1402 թվականին Ֆրիդրիխն ամուսնացավ Կատերին Բրաունշվեյգ-Լյունեբուրգցու հետ (1395—1442), երեխաները.
* Կատերինա (մահացել է մանուկ հասակում)
* Ֆրիդրիխ II (1412—1464), Սաքսոնիայի հաջորդ կուրֆյուրստը,
* Սիգիզմունդ (1416—1471), 1440—1443 թվականներին Վյուրցբուրգի եպիսկոպոս,
* Աննա (1420—1462), 1436 թվականից ամուսնացած է եղել լանդգրաֆ Լյուդվիգ I Հեսսենցու հետ (1402—1458),
* Կատերինա (1421—1476), 1441 թվականից ամուսնացած է եղել կուրֆյուրստ Ֆրիդրիխ II Բրանդենբուրգցու հետ (1413—1471),
* Հենրիխ (1422—1435)
* Վիլհելմ III Արի (1425—1482), 1445 թվականից Թյուրինգիայի լանդգրաֆ, 1457 թվականից՝ Լյուքսեմբուրգի հերցոգ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Horn, «Lebens- und Heldengeschichte F. des Streitbaren» (Лейпциг, 1733)

Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Հանս Այսլեր

**Հանս Այսլեր** (), գերմանացի կոմպոզիտոր։ ԳԴՀ արվեստների ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն

Ծնվել է հուլիսի 6-ին, Լայպցիգում։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Բեռլին։ 1933 թվականին դարձել է վտարանդի, 1938 թվականին անցել ԱՄՆ, աշխատել Հոլիվուդում։ Հրատարակել է «Կոմպոզիցիաներ ֆիլմերի համար» գիրքը (1947)։ Կոմունիստական պրոպագանդով զբաղվելու մեղադրանքով 1948 թվականին արտաքսվել է ԱՄՆ-ից։ 1950 թվականից դասավանդել է Բեռլինի կոնսերվատորիայում։ Գրել է ԳԴՀ պետական հիմնի երաժշտությունը (խոսք Ի. Բեխերի)։ Հանս Այսլերը նոր ոճի հեղափոխական երգի ստեղծողն է, բազմաթիվ հակաֆաշիստական երգերի հեղինակ (հանրահայտ «Կոմինտերն», «Միացյալ ճակատի երգը» և այլն)։ Հանս Այսլերը գրել է «Գերմանական սիմֆոնիա» (1937), կանտատներ, գործիքային ստեղծագործություններ, «Երգ խաղաղության մասին» սիմֆոնիկ տրիպտիխը (1951) և այլն։ Արժանացել է ԳԴՀ ազգային մրցանակների (1950, 1958)։ Մահացել է սեպտեմբերի 6-ին, Բեռլինում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:ԳԴՀ ազգային մրցանակի դափնեկիրներ
Աղորիք

upright|thumb|աջից
**Աղորիք**, հացահատիկ և այլ հատիկներ աղալու հարմարանք։

## Պատմություն
մինի|Երկանք
Հայտնի է հին ժամանակներից (վաղ նեոլիթ) և անցել է կատարելագործման մի շարք փուլեր։ Նախնական ձևը կազմված է եղել անողորկ երկու աղացաքարից՝
* վերինը՝ ավելի փոքր, ուռուցիկ մակերեսով, շրջանաձև (աշխատեցրել են մեկ ձեռքով) կամ ձվաձև, մակույկաձև (աշխատեցրել են երկու ձեռքով), *ներքևինը ունեցել է ավելի մեծ, լայն ու երկարավուն, գոգավոր մակերես։

Ցորենը լցրել են ներքևի քարի վրա և վերինը հետ ու առաջ շարժելով մանրացրել։ Հետագայում ստեղծվել է երկանքը՝ բաղկացած զույգ տափակ, բոլորակ, տաշած քարերից։

Վերին աղացաքարը պտտեցվում էր ձեռքով։ Ավելի ուշ աղացաքարը պտտեցնելու համար սկսեցին օգտագործել ջրի ուժը, հայտնագործվեց ջրաղացը։ Մ. թ. ա. 6-րդ հազարամյակում աղորիք օգտագործել են Առաջավոր Ասիայում։ Մոտ X դարում երևան եկավ հողմաղացը, իսկ XVIII դարի՝ շոգաղացը։

Ներկայումս աղորիքի տարբեր ձևերին փոխարինել են կատարելագործված ալրաղացային սարքեր ու մեքենաներ։

## Միջնադարյան Հայաստանում
Միջնադարյան Հայաստանում, համաձայն վիմական և մատենագրական տվյալների, հնուց ի վեր գործել են ջրաղացներ։ X-XIII դարերում վիմական արձանագրություններում բազմաթիվ հիշատակություններ կան վանքերին, եկեղեցիներին մեկ կամ երկու ակ ջրաղացների նվիրաբերության մասին։

Զաքարյան Իվանե աթաբեկը և իր կինը՝ Խոշաքը, 1231 թվականին Վերին Շիրակի ջրաղացներից ստացվող հարկը շնորհում են Շիրակավանին։ Դոփյան տոհմի իշխան Հասանի կինը՝ Մամքանը, 1310-ական թվականներին Գեղարքունիքի Բրդի այրք գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցուն է ընծայել մեկ ջրաղաց և կալվածներ։

Արագածոտն գավառի տեր Վաչուտյան Վաչեի եղբայր Սմբատ իշխանը (XIII դարի սկիզբ) մահանալով, իր կնոջը՝ Զմրուխտին է թողել միակ ջրաղացը, որը Զմրուխտն ընծայել է Հոռոմոսի վանքին։

Կատեգորիա:Ալրաղացներ
Աղոթք հմայական

**Աղոթք հմայական**, կապքի աղոթք, ախտարական չափածո կամ արձակ բանաձև, որով մարդը փորձել է ներգործել արտաքին աշխարհի վրա և ազատվել բնական ու հասարակական ուժերի իշխանությունից։

## Ծագումնաբանություն
Ծագումնաբանորեն կապվում է խոսքի հմայական պաշտամունքին և ուղեկցում հմայական արարողություններին։ Կազմաբանական տեսակետից կարևոր դեր են խաղացել երդումները, անեծքները և օրհնանքները։ Դասական տիպը կազմված է վիպական սկզբնամասից, հմայական արարողության նկարագրությունից և աղոթքի բուն նպատակից։

Երդմնեցման, աղերսանքի կամ հրամանի միջոցով արտահայտում է աղոթողի (հմայողի) բարի կամ չար ցանկությունը, որևէ երևույթ (հիվանդություն, մահ տարաժամ, երաշտ, կարկուտ, զանազան փորձանքներ ևն) կանխելու, ցանկալի արդյունք առաջ բերելու համար։ Սերելով նախնադարից՝ աղոթք հմայականը կրում է հեթանոսության և քրիստոնեության հետքեր։

## Հայերեն աղոթք
Գոյատևել է բանավոր և գրավոր ավանդումով, հատուկ անհատների՝ աղոթողների, գրբացների և այլոց շնորհիվ։ Ստվար թիվ են կազմում հայերեն ձեռագրերում գտնվող աղոթք հմայականները։ Այդպիսի նյութերի ժողովածուներ են *«[[Ուրբաթագիրք]]»*-ը (հրատարակություն 1513, «Գիրք աղօթից, որ կոչի Կիպրիանոս, վասն ամենայն ազգ պատահարաց որք գան ի վերայ մարդոյ») և հմայիլները, որոնք փաթեթաձև գրվածքներ են և հայտնի են բազմաթիվ ձեռագրերով ու մի քանի տպագրություններով։

## Տես նաև
* Ախտարական գրականություն

Կատեգորիա:Աղոթքներ