Ալեքսանդր Կուզմին (ճարտարապետ)

**Ալեքսանդր Վիկտորովիչ Կուզմին** () խորհրդային և ռուս ճարտարապետ, Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարության գիտությունների ակադեմիայի նախագահ, «Շինարարություն» հետազոտական կենտրոն ԲԲԸ-ի գլխավոր տնօրեն, Մոսկվա քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ (1996-2012 թվականներ), Ռուսաստանի արվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ, ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի պրոֆեսոր և ակադեմիկոս, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական ճարտարապետ (2003), Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր ճարտարապետ (1997), Ռուսաստանի և Մոսկվայի պատվավոր շինարար։

## Կենսագրություն
Կուզմինը ծնվել է 1951 թվականի հուլիսի 12-ին Մոսկվայում զինվորական նավաստու ընտանիքում։ Մանկուց սիրել է նկարչությունը, ավարտել է գեղարվեստի դպրոցը, իսկ իններորդ դասարանում իմացել է Մոսկվայի ճարտարապետական ինստիտուտի մասին և սկսել է հաճախել նախապատրաստական դասընթացների։ Հետագայում Կուզմինը բազմիցս իրեն անվանել է «պատահական ճարտարապետ»։ 1974 թվականին ավարտել ինստիտուտի քաղաքաշինության ֆակուլտետը։

1974-1991 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի գլխավոր հատակագծի ինստիտուտում՝ ճարտարապետից դառնալով ինստիտուտի գլխավոր ճարտարապետ։ Նաև եղել է Մոսկվայի գլխավոր հատակագծի ինստիտուտի կոմերիտական բյուրոյի քարտուղարը։

1991 թվականին նշանակվել է նախ Մոսկվայի ճարտարապետության և քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի տեղակալ, ապա՝ առաջին տեղակալ: 1996 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2012 թվականի հունիսը եղել է Մոսկվայի ճարտարապետության և քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահը և Մոսկվա քաղաքի գլխավոր ճարտարապետը։ Իրեն համարել է Յուրի Լուժկովի ճարտարապետական գաղափարների՝ այսպես կոչված «Լուժկովյան ոճի» կրող։ Կուզմինի օրոք Մոսկվայի տեսքի մեջ տեղի են ունեցել բազմաթիվ նշանակալի փոփոխություններ՝ Մանեժնայա հրապարակի և Պետրոս I-ի հուշարձանի տեսքի վերափոխումը, Վոենտորգ շենքի և Մոսկվա հյուրանոցի քանդումն ու վերակառուցումը, Մանեժի վերականգնման հայեցակարգը, Խոդինկայի դաշտի տարածքի զարգացումը և Ցարիցինո այգու հատակագծումը։

2009 թվականի ապրիլին ընտրվել է Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարության գիտությունների ակադեմիայի (ՌՃՇԳԱ) փոխնախագահ: Եղել է Ռուսաստանի ճարտարապետների միության և Մոսկվայի ճարտարապետների միության վարչության անդամ, Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտների և մունիցիպալիտետների գլխավոր ճարտարապետների խորհրդի նախագահ, ինչպես նաև՝ ԱՊՀ մայրաքաղաքների գլխավոր ճարտարապետների խորհրդի նախագահ:

2010 թվականի ապրիլին ցուցադրաբար դուրս է եկել Ռուսաստանի Դաշնության Քաղաքացիական պալատի լսումներից, որոնք նվիրված են եղել Մոսկվայի՝ մինչև 2025 թվականը զարգացման գլխավոր ծրագրի քննադատությանը։ 2011 թվականի վերջին վերանշանակվել է բաժնի ղեկավարի պաշտոնում Մոսկվայի նոր քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինի կողմից՝ «քաղաքապետարանի պաշտոնավարման ժամկետով», դառնալով այն քիչ պաշտոնյաներից մեկը, ով պահպանել է իր պաշտոնը Յուրի Լուժկովի հրաժարականից հետո։

2012 թվականի հուլիսի 12-ին հրաժարական է տվել Մոսկվա քաղաքի գլխավոր ճարտարապետի պաշտոնից։

2012 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2014 թվականի ապրիլը եղել է «Ավտոտոր» հոլդինգի փոխնախագահը և գլխավոր ճարտարապետը։

Դաշնային գույքի կառավարման գործակալության 2014 թվականի մարտի 7-ի թիվ 127-р հրամանով նշանակվել է «Շինարարություն» հետազոտական կենտրոն ԲԲԸ-ի գլխավոր տնօրեն։

2014 թվականի ապրիլի 17-ին Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարության գիտությունների ակադեմիայի ընդհանուր ժողովի կողմից ընտրվել, իսկ 2014 թվականի մայիսի 28-ին Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության կողմից հաստատվել է որպես ՌՃՇԳԱ-ի նախագահ.

Կուզմինը 60-ից ավելի խոշոր քաղաքաշինական նախագծերի և գիտական հոդվածների տնօրենը, հեղինակը և համահեղինակն է, այդ թվում՝ «Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի քաղաքաշինության հիմնական ուղղությունները մինչև 2010 թվականը», «Մոսկվայի զարգացման գլխավոր պլանի նախագիծը մինչև 2020 թվականը», «Մոսկվայի արդյունաբերական գոտիների զարգացման և վերակազմակերպման առաջարկներ», «Մոսկվայի բնական համալիր տարածքների պահպանման և զարգացման հիմնական ուղղությունները», Մոսկվայի օղակաձև ճանապարհի, Մոսկվայի երրորդ և չորրորդ տրանսպորտային օղակների կառուցման նախագծերը, «Մոսկվայի օղակաձև երկաթուղու ուղևորափոխադրումների վերակառուցման նախագիծը» և այլն։

2013 թվականին հեղինակների թիմի ղեկավարությամբ մշակել և Կալինինգրադ քաղաքի կառավարության հաստատմանը ներկայացրել է «Լիարժեք պրոֆիլի ավտոմոբիլային արտադրության օբյեկտների կլաստերի և նոր բնակելի թաղամասի պլանավորման նախագիծը», «Մոսկվայի մարզի Սերգիև Պոսադի պատմական կենտրոնի զարգացման հայեցակարգը» և Իրկուտսկի մարզի նահանգապետի անունից՝ «Իրկուտսկի պատմական կենտրոնի զարգացման հայեցակարգը»։

Կուզմինը 30-ից ավելի ավարտուն ճարտարապետական նախագծերի հեղինակն էր, այդ թվում՝ «Հին Գոստինի Դվորի վերականգնումը», «Մանեժի վերականգնումը», «Ցարիցինոյի բնական և պատմական պարկի» նախագծային նախագծերը, «Խոդինկայի դաշտի տարածքի զարգացման հայեցակարգը», Կռիլացկոյեի սառցե պալատի և մանկական օլիմպիական գյուղի նախագծերը, «Մոսկվա-Սիթի» վարչական շենքերի համալիրի շինարարական նախագիծը, Մոսկվա գետի վրայով հետիոտնային կամուրջների նախագծերը, Ներքին զորքերի զինվորներին, Ներքին գործերի նախարարության 200-ամյակին նվիրված հուշարձանների նախագծերը, Հակահիտլերյան կոալիցիայի զինվորներին՝ Շառլ դը Գոլին, Ալիշեր Նավոյին, Նիզամիին, Սերգեյ Կորոլյովին և շատ այլ բարդ քաղաքաշինական, ճարտարապետական և պլանավորման աշխատանքների, խոշորածավալ շինարարական և վերակառուցման նախագծերի, ինչպես նաև հուշարձանային և դեկորատիվ արվեստի առարկաների նախագծերը։

Հեղինակ է Մոսկվայի քաղաքային դումայի քննարկմանը ներկայացված և ընդունված 10-ից ավելի օրենքների։

Հետաքրքրված է եղել Ռուսաստանի պատմությամբ և Մոսկվայի «Դինամոյի» երկրպագու էր։

Ալեքսանդր Կուզմինը մահացել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 27-ի գիշերը՝ 68 տարեկան հասակում։ Թաղվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը:

### Ընտանիք
* Երկրորդ կինը՝ Նատալյա Նիկոլաևնա Գրիգորևա (ամուսնացել է 1996 թվականի նոյեմբերի 23-իմ, հարսանիքը՝ 2003 թվականի մայիսի 18-ին):
* Դուստր՝ Ալեքսանդրա Կուզմինա (ծնվել է 1977 թվականի հունիսի 11-ին) - Մոսկվայի մարզի գլխավոր ճարտարապետ 2019 թվականի հունիսից։
* Որդին՝ Դանիիլ Կուզմին(ծնվել է 1997 թվականի օգոստոսի 18-ին)։
* Որդեգրված դուստր՝ Անաստասիա Գրիգորևա (1982-2009) - Կուզմինի երկրորդ կնոջ դուստրը առաջին ամուսնությունից։

## Պարգևներ
* Արվեստի և գրականության շքանշանի ասպետ (Ֆրանսիա)
* Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական ճարտարապետ (2003 թվականի նոյեմբերի 22)՝ արվեստի ոլորտում ունեցած մեծ նվաճումների համար
* Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր ճարտարապետ (1997 թվականի հոկտեմբերի 6)՝ *տնտեսության ամրապնդման, սոցիալական ոլորտի զարգացման և Մոսկվայի հիմնադրման 850-ամյակի կապակցությամբ ունեցած նշանակալի ներդրման համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի պատվավոր դիպլոմ (2011 թվականի դեկտեմբերի 17)՝ *«Ռուսաստանի պետական ակադեմիական Մեծ թատրոն» դաշնային պետական բյուջետային մշակութային հաստատության վերակառուցման, վերականգնման, տեխնիկական հագեցման և հանդիսավոր բացման գործում ունեցած մեծ ներդրման համար»*։
* Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակ ճարտարապետության ոլորտում 1999 թվականին՝ Մոսկվայի Ուդալցովա փողոցի վրա գտնվող բնակելի համալիրի համար (Օլիմպիական գյուղ 1998 թվականի Աշխարհի երիտասարդական խաղերի համար)
* Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2007 թվականի գիտության և տեխնոլոգիայի մրցանակ՝ *Մոսկվայում համալիր զարգացման նախագծի մշակման և իրականացման համար՝ Հարավարևելյան վարչական շրջանի Մարիինսկի պարկի բնակելի թաղամասի օրինակով*։
* «Մոսկվա քաղաքին անբասիր ծառայության համար» գերազանցության նշան
* Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատվավոր դիպլոմ (2018 թվականի դեկտեմբերի 19)՝ քաղաքային համայնքին մատուցած ծառայությունների համար
* Մոսկվայի կառավարության երկու մրցանակ
* Ռուս Ուղղափառ Եկեղեցու չորս կարգեր
* Վ. Գ. Շուխովի անվան ոսկե մեդալ
* Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարության գիտությունների ակադեմիայի ոսկե մեդալներ
* Ռուսաստանի Գեղարվեստի ակադեմիայի ոսկե մեդալներ
* Բելգիայի ճարտարագիտական ընկերության ասպետ «Գյուտերի մեջ ունեցած վաստակի համար»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*