Բաց կոդով տնտեսագիտություն

մինի|Ամենաշատ բաց կոդով ներդրողներ ունեցող տասը ընկերությունները։
մինի|Տեխնիկական զեկույց Եվրոպայում բաց կոդով տնտեսագիտության վերաբերյալ։
**Բաց կոդով տնտեսագիտություն**, տնտեսական հարթակ, որը հիմնված է ծրագրային ապահովման, ծառայությունների կամ այլ ապրանքների արտադրության համար բաց համագործակցության վրա։

Առաջին անգամ բաց կոդով ծրագրային ապահովման ոլորտում կիրառվելով՝ այս տնտեսական մոդելը կարող է կիրառվել ձեռնարկությունների լայն շրջանակի համար։

Բաց կոդով տնտեսագիտության որոշ բնութագրեր կարող են ներառել՝ աշխատանք կամ ներդրում, որը կատարվում է առանց վերադարձի հստակ ակնկալիքի, օգտատերերի և մշակողների միջև համագործակցության միջոցով արտադրված ապրանքներ կամ ծառայություններ, և ձեռնարկության անմիջական անհատական սեփականության բացակայություն։

Վերջերս ծրագրային ապահովումից դուրս հայտնի չէին առևտրային կազմակերպություններ, որոնք որպես կառուցվածքային հիմք կիրառեին բաց կոդով տնտեսագիտությունը։ Այսօր կան կազմակերպություններ, որոնք մատուցում են ծառայություններ և ապրանքներ, կամ առնվազն հրահանգներ նման ծառայություններ կամ ապրանքներ ստեղծելու համար, որոնք օգտագործում են բաց կոդով տնտեսական մոդել։

Բաց կոդի կառուցվածքը հիմնված է օգտատիրոջ մասնակցության վրա։ «Ցանցային միջավայրը հնարավորություն է տալիս կազմակերպել արտադրությունը նոր եղանակով՝ արմատապես ապակենտրոնացված, համագործակցային և ոչ սեփականատիրական, որը հիմնված է ռեսուրսների և արդյունքների համատեղ օգտագործման վրա լայնորեն տարածված, թույլ կապված անհատների միջև, ովքեր համագործակցում են միմյանց հետ՝ առանց հույսը դնելու ո՛չ շուկայական ազդանշանների, ո՛չ էլ կառավարչական հրամանների վրա»:

## Խթաններ
### Անհատական խթաններ
Թեև սկզբում կարող է թվալ, որ բաց կոդով ծրագրային ապահովմանը ներդրում կատարելը հակասում է տնտեսական հիմնարար սկզբունքներին, սակայն կան մի քանի եղանակներ, որոնցով մարդիկ խրախուսվում են ներդրում ունենալ բաց կոդով նախագծերում։ Որոշ պատճառներ խիստ տնտեսապես շահավետ չեն ներդրողի համար, բայց կապված են հանգստի հետ։ Մարդիկ ծրագրավորում են որպես հոբբի և խրախուսվում են ներդրում ունենալ բաց կոդով նախագծերում պարզապես այն պատճառով, որ դա նրանց դուր է գալիս։ Կան նաև անձնուրաց պատճառներ, ինչպիսիք են ավելի լավ աշխարհ ստեղծելը և սեփական ժամանակը նվիրաբերելը այն նախագծին, որին հավատում ես։

Կան նաև մի շարք տնտեսական փաստարկներ բաց կոդով ծրագրային ապահովման ստեղծման օգտին։ Հնարավոր տնտեսական օգուտը անձի հեղինակության կամ ռեզյումեի բարելավումն է։ Բաց կոդով ծրագրային ապահովման առաջատար ներդրողը կարող է ավելի հեշտ հասանելիություն ունենալ ռիսկային կապիտալի միջոցներին կամ ավելի լավ հասանելիություն ունենալ աշխատատեղերին։ Ավելին, բաց կոդով ծրագրային ապահովման մշակումը կարող է ավելի էժան լինել, քան առևտրային ծրագրային ապահովում գնելը, այդպիսով խնայելով ներդրողի գումարը։

### Կորպորատիվ խթաններ
Կորպորացիաներն ունեն մի շարք խթաններ բաց կոդով նախագծերին մասնակցելու համար, այդ թվում՝ տաղանդների ներգրավման համար։ Որոշ ծրագրային ապահովման մշակողներ բաց կոդով ծրագրային ապահովման մեծ կողմնակիցներ են, և եթե նրանք օգտագործել են որևէ ընկերության բաց կոդով ծրագրային ապահովում կամ տեղյակ են դրա մասին, ապա նրանք կարող են ավելի շատ հետաքրքրված լինել այդ ընկերությունում աշխատելու հարցում։ Օրինակ, Twitter-ը ստեղծել է Bootstrap-ը՝ կայքեր նախագծելու համար հեշտ օգտագործվող շրջանակ։ Bootstrap-ը շատ տարածված է և օգտագործվում է շատերի կողմից։ Հետևաբար, բաց կոդով Bootstrap-ի միջոցով Twitter-ը կարողանում է բարձրացնել ապրանքանիշի ճանաչելիությունը՝ շնորհիվ իրենց ծրագրաշարով արտադրանք մշակող մարդկանց մեծ թվի, ինչը պետք է օգնի նրանց ներգրավել տաղանդներ։

Ընկերությունների համար սովորական է բաց կոդով օգտագործել ոչ թե իրենց արտադրանքի հիմնական մասերը, որոնք կարևոր են բիզնեսի համար, այլ օգտակար օժանդակ գործընթացներն ու ենթակառուցվածքները։ Այս կերպ, բաց կոդավորման միջոցով նրանք ստանում են տաղանդների ձեռքբերման և բրենդավորման բոլոր դրական կողմերը և չեն զիջում շուկայական մասնաբաժինը։

Արտադրանքը բաց կոդով դարձնելով՝ ավելի շատ մարդիկ կարող են ներդրում ունենալ։ Այս ներդրումները կարող են օգնել ավելի արագ մշակել ծրագիրը, ուստի ընկերությունների համար կարող է օգտակար լինել նաև բաց կոդով տարբերակը՝ անվճար օգնություն ստանալու համար։

## Ազդեցությունը կորպորացիաների վրա
### Մոնոպոլիաներ
Բաց կոդով ծրագրային ապահովումը կարող է օգնել պաշտպանվել մենաշնորհներից։ Օրինակ՝ GNU/Linux-ի՝ բաց կոդով համակարգչային օպերացիոն համակարգի, ի հայտ գալը օգնեց կանխել Microsoft-ի մենաշնորհատեր համարվելը։ Microsoft-ը 1990-ականներին Linux-ը համարում էր իրենց հիմնական մրցակիցը։ Համակարգիչների շատ արտադրողներ իրենց օգտատերերին առաջարկում են Linux կամ Windows օպերացիոն համակարգեր, իսկ բջջային հեռախոսների և պլանշետների օպերացիոն համակարգերի մեծ տոկոսը Android է, որը Linux-ի տարբերակ է։ Տուժում են ոչ միայն մենաշնորհները, այլև մի շարք այլ բիզնեսներ, որոնք ունեն ուժեղ դիրքեր։ Microsoft Office-ն ունի բաց կոդով մրցակիցներ, ինչպիսին է LibreOffice-ը։

### Բաց կոդով շահույթ հետապնդող բիզնեսներ
Բազմաթիվ ընկերություններ ստեղծել են բիզնեսներ բաց կոդով ծրագրային ապահովման շուրջ։ Նրանք դա անում են՝ իրենց ամբողջ կոդը հրապարակելով բաց կոդով, այնուհետև վճար գանձելով ուսուցման, հավաստագրերի, հավելումների և այլ ծառայությունների համար։ Մեկ օրինակ է Red Hat-ը, որը արտադրում է օպերացիոն համակարգեր։ Red Hat-ը վաճառում է այնպիսի ծառայություններ, ինչպիսիք են 24/7 աջակցությունը, ընկերության արտադրանքի հետ ինտեգրումը և ուսուցումը։ Red Hat-ը բաց կոդով բիզնես մոդելի ռահվիրա էր և 2017 թվականի ապրիլի դրությամբ գնահատվում էր մոտավորապես 16 միլիարդ դոլար։ Այլ օրինակներից է Google-ը, որը ստեղծել է Android-ը՝ Linux-ի վրա հիմնված բաց կոդով բջջային օպերացիոն համակարգ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յոչայ Բենկլերը նոր բաց կոդով տնտեսագիտության մասին

Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում