Լյուտեինային փուլ

Դաշտանային ցիկլը միջինում տևում է 28 օր։ Այն սկսվում է դաշտանով (1-7 օր)՝ ֆոլիկուլային փուլի ընթացքում (1-14 օր), որին հաջորդում է ձվազատումը (14-րդ օր) և ավարտվում է **լյուտեինային փուլով** (14-28 օր)։ Մինչդեռ պատմականորեն բժշկական փորձագետները կարծում էին, որ լյուտեինային փուլը համեմատաբար կայուն է և տևում է մոտավորապես 14 (14-28-րդ օրեր),  վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ լյուտեինային փուլի տևողության մեջ կարող է լինել լայն տատանումներ ոչ միայն տարբեր անհատների մոտ, այլև ցիկլից ցիկլ միևնույն անձի մոտ։  Լյուտեինային փուլը բնութագրվում է հորմոնների մակարդակի փոփոխություններով, ինչպիսիք են պրոգեստերոնի և էստրոգենի մակարդակի բարձրացումը, գոնադոտրոպինների (ֆոլիկուլ խթանիչ հորմոնի (ՖԽՀ) և լյուտեինացնող հորմոնի (ԼՀ)) նվազումը, էնդոմետրիումի լորձաթաղանթի փոփոխությունները՝ բեղմնավորված ձվաբջջի իմպլանտացիան խթանելու և դեղին մարմնի զարգացման համար: Բեղմնավորման բացակայության դեպքում դեղին մարմինը հետ է զարգանում, ինչը հանգեցնում է պրոգեստերոնի և էստրոգենի նվազմանը, ՖԽՀ-ի և ԼՀ-ի աճին, ինչպես նաև էնդոմետրիումի շերտազատմանը՝ դաշտանային ցիկլը վերսկսելու համար:
աջից|մինի|350x350փքս|Դաշտանային ցիկլ

## Հորմոնալ փոփոխություններ
Ձվազատումից և ձվաբջջի արտազատումից հետո արտազատվում են հիպոֆիզի հորմոններ՝ ֆոլիկուլ խթանիչ հորմոն (ՖԽՀ) և լյուտեինացնող հորմոն (ԼՀ), որոնք հանգեցնում են դոմինանտ ֆոլիկուլի մնացած մասերի վերափոխմանը դեղին մարմնի։ Այն շարունակում է աճել լյուտեինային փուլի ընթացքում ձվազատումից հետո և արտադրում է հորմոնների զգալի քանակություն, մասնավորապես պրոգեստերոն, և, ավելի փոքր չափով, էստրոգեն և ինհիբին։ Պրոգեստերոնը կարևոր դեր է խաղում էնդոմետրիումի սաղմի իմպլանտացիային նախապատրաստելու համար և վաղ հղիությանը նպաստելու գործում։ Պրոգեստերոնի բարձր մակարդակը կանխում է ֆոլիկուլի աճը։ Էստրոգենի և պրոգեստերոնի աճը նաև հանգեցնում է մարմնի բազալ ջերմաստիճանի բարձրացման լյուտեինային փուլի ընթացքում։ 

Ձվազատման ընթացքում տեղի ունեցող ԼՀ-ի կտրուկ աճը առաջացնում է ձվաբջջի արտազատումը ձվարանից դեպի արգանդափող, և ստիպում է ձվաբջջին բաժանվել և մտնել մեյոզ II-ի մետաֆազ (46 կամ 2n քրոմոսոմ) և արտամղել իր առաջին բևեռային մարմինը: Ձվաբջջը կշարունակի մեյոզը և արտամղել իր երկրորդ բևեռային մարմինը միայն բեղմնավորումից հետո: Ձվազատումը տեղի է ունենում ԼՀ-ի կտրուկ աճից մոտ 35 ժամ անց կամ ԼՀ-ի կտրուկ աճից մոտ 10 ժամ անց: Ձվազատումից մի քանի օր անց դեղին մարմնի կողմից արտադրվող էստրոգենի քանակի աճը կարող է առաջացնել  արգանդի վզիկի լորձ, մարմնի բազալ ջերմաստիճանի իջեցում կամ երկուսն էլ: Սա հայտնի է որպես «երկրորդային էստրոգենի կտրուկ աճ»: 

Դեղին մարմնի կողմից արտազատվող հորմոնները ճնշում են առաջային հիպոֆիզի կողմից ՖԽՀ-ի և ԼՀ-ի  արտադրությունը: Դեղին մարմինը գոյատևելու համար ակտիվացնում է ԼՀ իր ընկալիչների վրա: Դեղին մարմնի կորուստը կարող է կանխվել սաղմի իմպլանտացիայով. իմպլանտացիայից հետո մարդու սաղմերը արտադրում են մարդու խորիոնիկ գոնադոտրոպին,  որը կառուցվածքային առումով նման է ԼՀ-ին և կարող է պահպանել դեղին մարմինը: Եթե իմպլանտացիա տեղի ունենա, դեղին մարմինը կշարունակի պրոգեստերոն արտադրել ութից տասներկու շաբաթ, որից հետո այս գործառույթը ստանձնում է ընկերքը:  Բեղմնավորման բացակայության դեպքում մարդու խորիոնիկ գոնադոտրոպին չի արտադրվում, և դեղին մարմինը 10-12 օրվա ընթացքում ատրոֆիայի կենթարկվի (լուտեոլիզ կամ լյուտեալ ռեգրեսիա): Դեղին մարմնի մահը հանգեցնում է պրոգեստերոնի և էստրոգենի մակարդակի անկմանը: Ձվարանների հորմոնների անկումը բացասական հետադարձ կապ է առաջացնում LՀ-ի և ՖԽՀ-ի վրա, դրանով իսկ մեծացնելով ԼՀ-ի և ՖԽՀ-ի կոնցենտրացիաները և հանգեցնելով էնդոմետրիումի շերտազատմանը և ձվարանների ֆոլիկուլի ընտրության մեկ այլ փուլի:

## Արգանդի փոփոխություններ
Դաշտանային ցիկլի ֆոլիկուլային փուլի ընթացքում արգանդի էնդոմետրիումը գտնվում է պրոլիֆերատիվ փուլում, որը բնութագրվում է զարգացող ֆոլիկուլի կողմից արտադրվող շրջանառվող էստրոգենի ավելացմամբ: Էստրադիոլի ավելացումը փոխում է էնդոմետրիումի լորձաթաղանթը և նպաստում է էպիթելային բջիջների բազմացմանը, հյուսվածքի հաստացմանը և պարուրաձև զարկերակների երկարացմանը, որոնք սննդանյութեր են մատակարարում աճող հյուսվածքին: Էստրոգենը նաև էնդոմետրիումը դարձնում է ավելի զգայուն պրոգեստերոնի նկատմամբ՝ պատրաստվելով լյուտեինային փուլին: 

Ձվազատումից հետո և լյուտեինային փուլի ընթացքում արգանդի էնդոմետրիումը գտնվում է սեկրետոր փուլում, որը բնութագրվում է աճող դեղին մարմնից պրոգեստերոնի արտադրությամբ: Պրոգեստերոնը կանխում է էնդոմետրիումի բազմացումը և պահպանում է արգանդի հյուսվածքը՝ նախապատրաստելով այն բեղմնավորված ձվաբջջի իմպլանտացիային: Լյուտեինային փուլի վերջում պրոգեստերոնի մակարդակը նվազում է, և դեղին մարմինը ատրոֆիայի է ենթարկվում: Պրոգեստերոնի անկումը հանգեցնում է էնդոմետրիումի իշեմիայի, որը հետագայում կշերտազատվի հաջորդ ցիկլի սկզբում՝ դաշտանի սկզբում: Լյուտեինային կամ սեկրետոր փուլի այս վերջին մասը կարելի է անվանել իշեմիկ փուլ, որը տևում է ընդամենը մեկ կամ երկու օր:

## Ախտանիշներ
Այս փուլում պրոգեստերոնի մակարդակի փոփոխությունները կարող են առաջացնել նախադաշտանային համախտանիշի (PMS) բնորոշ ախտանիշներ, ինչպիսիք են՝

* Անհանգստություն
* Գլխացավեր
* տրամադրության տատանումներ
* Գրգռվածություն
* զգայուն կրծքեր
* Քաշի ավելացում
* Քնի խանգարում
* Սեռական ցանկության փոփոխություններ
* Փքվածություն
* Զգացմունքային սթրեսներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բազմացման համակարգ
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա
Կատեգորիա:Դաշտանային ցիկլ
Կատեգորիա:Կնոջ ներզատական համակարգ
Կատեգորիա:Սեռական առողջություն