Արագածոտնի թեմի հոգևորականների ձերբակալություն (2025)

**Արագածոտնի թեմի հոգևորականների ձերբակալությունը** տեղի է ունեցել 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին՝ Հայաստանի իրավապահ մարմինների կողմից իրականացված գործողությունների արդյունքում, ինչի ընթացքում ձերբակալվել և քննչական մարմիններ են տարվել մի շարք հոգևորականներ, ինչպես նաև Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանը։ 

## Նախապատմություն
Դեպքերից առաջ հրապարակային քննարկման առիթ էր դարձել Արամ քահանա Ասատրյանի սեպտեմբերի 16-ի հայտարարությունը՝ արված Հայաստանի հանրային հեռուստատեսության եթերում։ Տեր Արամը նշել էր, որ 2021 թվականի ընդդիմադիր տարբեր հավաքների և միջոցառումների է մասնակցել ոչ թե իր կամքով, այլ՝ վերադասի հրահանգով։ Նրա պնդմամբ՝ հրահանգը տրվել էր Արագածոտնի թեմի առաջնորդ՝ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանի կողմից, որը Վեհափառ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի քրոջ որդին է։ Տեր Արամը հաղորդման ընթացքում նշել էր, որ եպիսկոպոսը իրեն սպառնացել է կարգալույծ անել՝ պատճառաբանելով, թե նա չի բավարարում իր «վերադասի սպասելիքներին»։ Նրա խոսքերով՝ լարվածությունը ծագել էր այն բանից հետո, երբ 2021 թվականին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կինը՝ Աննա Հակոբյանը կապ է հաստատել իր հետ՝ տնօրհնեք կազմակերպելու նպատակով։ Դրանից հետո Տեր Արամը հայտարարել էր, որ իր ծառայողական գործունեության նկատմամբ սկսել էին կիրառվել սահմանափակումներ։ Տեր Արամի սեպտեմբերի 16-ի հայտարարությունը ուղարկվել էր Հայաստանի գլխավոր դատախազություն, որտեղի այն փոխանցվել է Քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի վարչություն՝ նշված հանգամանքները ուսումնասիրելու նպատակով։

## Պատմություն
2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Հայաստանի իրավապահ մարմինները միաժամանակյա խուզարկություններ իրականացրին Արագածոտնի թեմին ենթակա մի շարք եկեղեցիներում և հոգևորականների բնակարաններում։ Ըստ Քննչական կոմիտեի հաղորդագրության՝ գործողությունները կատարվել են քրեական գործի շրջանակում՝ կապված հավաքներին հարկադրելու և ընտրական իրավունքների խախտման ենթադրյալ դեպքերի հետ։ Սաղմոսավանքի հոգևոր հովիվ Փառեն քահանա Առաքելյանը ձերբակալվել է և տեղափոխվել ծանր հանցագործությունների բաժին՝ որպես քրեական գործի շրջանակում ներգրավված անձ։

Ըստ մամուլի հրապարակումների և փաստաբանների հայտարարության՝ քրեական գործը հարուցվել է «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» հասարակական կազմակերպության ծրագրերի համակարգող Դանիել Իոաննիսյանի հաղորդման հիման վրա, որտեղ նշվում էր հոգևորականների քաղաքական գործունեության հնարավոր դրսևորումների մասին։

## Ձերբակալվածներ
Լրատվամիջոցների հաղորդմամբ՝ բերման են ենթարկվել առնվազն վեց հոգևորականներ, այդ թվում՝
* Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյան - Արագածոտնի թեմի առաջնորդ,
* Փառեն քահանա Առաքելյան - Սաղմոսավանքի հոգևոր հովիվ,
* Մանուկ
* Հայկ
* Ղևոնդ

ինչպես նաև մի քանի այլ քահանաներ, որոնց անունները պաշտոնապես չեն հրապարակվել։

## Քննչական գործողություններ
Հոկտեմբերի 15-ին իրավապահ մարմինները ձեռնարկել են մի շարք գործողություններ Արագածոտնի թեմում։ Ըստ փաստաբան Արա Զոհրաբյանի՝ Երևանի քննչական վարչություն են տարվել հինգ հոգևորականներ՝ Տեր Փառեն, Տեր Մանուկ, Տեր Հայկ, Տեր Մկրտիչ և Տեր Ղևոնդ քահանաները, ինչպես նաև մի շարք քաղաքացիական անձինք։ Նրանցից մեկը՝ Սաղմոսավանքի հովիվ Փառեն քահանա Առաքելյանը, ձերբակալվել է և տեղափոխվել Հայաստանի քննչական կոմիտեի ծանր հանցագործությունների բաժին։ Այդ գործողություններին զուգահեռ խուզարկութուն է իրականացվել Արագածոտնի թեմի առաջնորդ՝ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանի բնակարանում, որի ավարտից հետո նրան նույնպես տեղափոխել են Քննչական կոմիտե։ Այդ ժամանակ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանի գտնվելու վայրը հայտնի չի եղել, որ մասին տեղեկացրել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգի տնօրեն Եսայի քահանա Արթենյանը։ Նաև հայտնի չի եղել, թե ինչ գործի շրջանակներում են հոգևորականները քննչական մարմիններ տարվել։ 

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգի տնօրեն Եսայի քահանա Արթենյանը հայտնել է, որ Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանի գտնվելու վայրը հայտնի չէ, և ներկայում փորձում են պարզել, թե որտեղ է նա գտնվում։։ Քննչական կոմիտեն տեղեկատվություն չի տրամադրում նրա գտնվելու վայրի մասին, իսկ քննչական խմբի ղեկավարը հայտարարել է, որ տեղյակ չէ, թե ուր է նա։ Փաստաբան Արա Զոհրաբյանը սա որակել է որպես Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանի իրավունքների կոպիտ խախտում՝ նշելով, որ պետական մարմնի այս վարքագիծը առերևույթ համապատասխանում է Քրեական օրենսգրքի 451-րդ հոդվածին (բռնի անհետացումը)։

Այնուամենայնիվ, իրավապահ մարմինները չէին հստակեցրել, թե որ քրեական գործի շրջանակներում են հոգևորականները քննչական մարմիններ տարվել։ Սակայն, ավելի ուշ, Քննչական կոմիտեն պաշտոնական հաղորդագրությամբ պարզաբանել է, որ հոգևորականները Քննչական կոմիտե են տարվել՝ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով՝ հավաքներին մասնակցելը խոչընդոտելու կամ հարկադրելու դեպքի առթիվ նախաձեռնված քրեական վարույթի նախաքննության շրջանակներում։

## Հետագա զարգացումներ
Բերման ենթարկված հոգևորականներից մի մասին հետագայում ազատ են արձակել, սակայն նրանք որոշ ժամանակ չեն լքել Քննչական կոմիտեի շենքը։ Հոգևորականները «հրավիրվել» են քննչական վարչություն վկայի կարգավիճակով, իսկ նրանց նկատմամբ իրականացված գործողությունները կապված են Տեր Արամ Ասատրյանի կողմից արված հայտարարության հետ։ Խուզարկությունների և վարույթների հիմքում եղել է Տեր Արամի սեպտեմբերի 16-ի Հանրային հեռուստաընկերության եթերում արված հարցազրույցը, որի հիման վրա Դանիել Իոաննիսյանը հաղորդում է ներկայացրել՝ պարզելու, թե արդյոք հոգևորականները հարկադրված են եղել մասնակցել հավաքներին, թե ոչ։ Փաստաբան Արմինե Ֆանյանը հայտնում է, որ Արագածոտնի դեմի առաջնորդը իրականացված գործողությունների արդյունքում հայտնվել է պաշտպանության իրավազորությունից դուրս, այսինքն, բռնի անհետացել է, իսկ Քննչական կոմիտեն հրաժարվում է հայտնել նրա գտնվելու վայրը։ Փաստաբանի խոսքով՝ բերման ենթարկված հոգևորականները չեն հարցաքննվում, քանի որ նրանք հայտարարել են, որ ցանկանում են պաշտպանի ներկայությամբ հարցաքննվել։

## Հասարակական արձագանք
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը և մի շարք հոգևորականներ քննադատական հայտարարություններով հանդես եկան՝ ընդգծելով, որ գործողությունները կարող են դիտվել որպես Հայ Առաքելական եկեղեցու դեմ ուղղված ճնշում։ Քաղաքական շրջանակներում ևս բարձրացվեց եկեղեցու նկատմամբ իշխանության վերաբերմունքի հարցը։ Իշխանական աղբյուրները, սակայն, հայտարարել են, որ գործը բացառապես իրավական բնույթ ունի և կապ չունի հոգևորականների գործունեության հետ՝ որպես եկեղեցական ծառայողների։

Հայոց եկեղեցու պահպանության համահայկական խորհուրդը խստորեն դատապարտել է հոգևորականների դեմ ուղղված իրավապահ մարմինների գործողությունները և այն որակել՝ «որպես համակարգված ճնշում՝ Հայոց եկեղեցու նկատմամբ»։

## Տես նաև
* Նիկոլ Փաշինյանի հակաեկեղեցական արշավ
* Միջադեպ Սարդարապատի հուշահամալիրի մոտ (2024)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու պատմություն
Կատեգորիա:2025 Հայաստանում
Կատեգորիա:Նիկոլ Փաշինյանի հակաեկեղեցական արշավ