Լի Թինգթինգ

**Լի Թինգթինգ** (, ), մասնագիտության մեջ հայտնի որպես **Լի Մայզի**, չինացի ակտիվիստ և գենդերային հավասարության, սեռական ոտնձգությունների իրազեկման և ԼԳԲՏ քարոզարշավի մասնակից։ 2015 թվականին Կանանց միջազգային օրվա նախօրեին ոստիկանությունը ձերբակալել է նրան «Ֆեմինիստական հնգյակի» չորս այլ ակտիվիստների հետ միասին՝ հասարակական տրանսպորտում սեռական ոտնձգությունների դեմ բողոքելու համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Լիի ծնողները ստիպված են եղել ամուսնանալ երիտասարդ տարիքում՝ երբ մայրն արդեն Լիով հղի էր։ Լին ծնվել է Յանկինգ թաղամասում՝ Պեկինի գյուղական ծայրամասում, 1989 թվականին։ Լիի հայրն աշխատել է պարարտանյութ մատակարարելով։ Այն բանից հետո, երբ նրա հայրը հեռացվել է աշխատանքից, Լիի մայրը աշխատանքի է ընդունվել Պեկինի գործարաններից մեկում, բայց շարունակել է կատարել իր բոլոր կենցաղային պարտականությունները։ Լիի խոսքով՝ նրա հայրը «բավականին շովինիստ էր»։ Նա ընտանեկան բռնության է ենթարկել Լիին, երբ նա արդեն մեծ էր։

Լին տեղափոխվել և ապրել է Պեկինի տարբեր վայրերում՝ կրթություն ստանալու համար։ Երբ Լին երեք տարեկան էր, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Շունի թաղամաս՝ մոր աշխատանքի համար։ Յոթ տարեկանում Լին վերադարձել է Յանկինգ թաղամաս՝ դպրոց գնալու համար իր հուկուն ստանալու պատճառով։ Այնուհետև վերադարձել է Շունի՝ իր հուկուի խնդիրը լուծելուց հետո։ Ավագ դպրոցը նա հաճախել է Շունիի թիվ 10 դպրոցում և նախընտրել է սովորել հումանիտար գիտություններ։

### Լեսբուհի ինքնության բացահայտում
Լին պարզել է, որ ինքը լեսբուհի է, երբ սովորել է միջնակարգ դպրոցում։ Ավագ դպրոցում նա հարաբերությունների մեջ է մտել միջնակարգ դպրոցի իր լավագույն ընկերուհու հետ։ Լիի ընկերուհին ի վերջո բաժանվել է նրանից, քանի որ վախեցել է, որ մյուսները կիմանան նրա լեսբուհի լինելու մասին, ինչը շատերը հիվանդություն են համարել։ Լին շատ վրդովված էր բաժանումից և փորձել է խոսել մեկ այլ ընկերոջ հետ՝ մխիթարություն փնտրելու համար։ Լիին մխիթարություն տալու փոխարեն, ընկերուհին նրան մեղադրել է «լա լա» լինելու մեջ, որը լեսբուհիների համար նվաստացուցիչ տերմին է։ Ընկճված Լին փորձել է ինքնասպան լինել, բայց ողջ է մնացել։ Այս դեպքը դրդել է Լիին փոխել իր անունը Թինգթինգ կանացի անունից Մայզի, որը մանդարինով նշանակում է «բրնձի բույս»։ Լիի համար Մայզին նշանակում էր ազատություն և իրական լինել։ 2008 թվականին, իր նոր անունով, Լին ընդունվել է Սիանում Չանգանի համալսարան։ Սիանում Լին սովորել է պետական կառավարում։

## Ակտիվիզմ
Լիի ակտիվիստական կարիերան սկսվել է բակալավրիատում։ Երբ նրա ընկերուհին հղի էր, Լին սկսել է սեռական դաստիարակություն տալ իր հասակակիցներին։ Համալսարանական իր երկրորդ տարվա ընթացքում Լին ստեղծել է լեսբիների համայնքային ուսուցման խումբ՝ առաջարկելով խորհրդատվական ծառայություններ և աջակցություն համալսարանի ուսանողների համար։ Մինչև 2013 թվականը խումբը բաղկացած էր մոտ 200 ակտիվ կամավորներից, որոնք պաշտպանում էին իրավահավասարության օրենսդրությունը և ընդգծում էին խտրական վարքագիծը կառավարությունում և բիզնեսում։ 2011 թվականին Լին իմացել է կատարողական արվեստի մասին և անմիջապես հետաքրքրվել է իր ակտիվիզմի մեջ դրա կիրառմամբ։

### Վնասված հարսնացուն
2012 թվականին Վալենտինի օրը նա երկու այլ կամավորների հետ շրջել է Պեկինի առևտրի փողոցներից մեկով՝ արյան հետքերով պատված հարսի զգեստով, որպեսզի ուշադրություն հրավիրի Չինաստանում ընտանեկան բռնության վրա։ Թեև ամբոխը հիմնականում պատրաստակամ էր ընկալել դա, շատերը, ինչպես հաղորդվել է, անհարմար են զգացել անձնական հարցերը հանրության մեջ բարձրաձայնելու համար։ Միջոցառման ընթացքում քաղաքային կառավարման պաշտոնյաները հետևել են երեք կանանց՝ հանդիմանելով նրանց՝ ցույցը չգրանցելու համար։ Հաջորդ օրը բազմաթիվ լրատվամիջոցներ հայտնել են Լիի ցույցի մասին։

### «Զբաղեցրեք տղամարդկանց տեղը»
Լին նաև ղեկավարել է *Զբաղեցրեք տղամարդկանց տեղը* ցույցը Չժենգ Չուրանի հետ։ Այս ցույցով Լին և գործընկերները բողոքել են կանանց զուգարանի դիմաց սովորական երկար հերթերի դեմ։ Ցույցը սկսվել է 2012 թվականի փետրվարի 19-ին Գուանչժոուում։ Արդյունքում Գուանչժոուի կառավարությունը համաձայնել է 150%-ով ընդլայնել կանանց զուգարանը։ Փետրվարի 26-ին նույն ցույցը սկսվել է Պեկինում։ Դա հանգեցրել է նրան, որ Լիին հարցաքննել են ոստիկանությունում։ 2012 թվականից մինչև 2017 թվականը Չինաստանի խոշոր քաղաքներում բազմաթիվ ցույցեր են տեղի ունեցել, ինչը հանգեցրել է հանրային զուգարանների դիզայնի նոր կանոնակարգի։ Այս ցույցին մեծ ուշադրություն են արժանացրել ազգային և միջազգային լրատվամիջոցները, ինչպես նաև առցանց քննարկումները, հատկապես այն բանի համար, որ այն խրախուսել է տղամարդկանց միասնությունը գենդերային հարցերի շուրջ։

### Գլխի սափրում
2012 թվականի օգոստոսին Լին և չորս այլ կանայք հրապարակայնորեն սափրել են իրենց գլուխները Լիչի Բեյում, Գուանչժոու, Չինաստան։ Այս ցույցը բողոք էր գենդերային խտրականության բարձրագույն ուսման ընդունվելու ժամանակ, քանի որ որոշ հաստատություններ պահանջել են, որ աղջիկներն ավելի բարձր միավորներ ունենան, քան տղաները։

### Դոնգֆենդ Բուբայը կարիերայի տոնավաճառում
2013 թվականին Սիան քաղաքում կայացած կարիերայի տոնավաճառում Լին գնացել է որպես Դոնգֆենգ Բուբայ՝ գեղարվեստական կերպար՝ մարտարվեստի բարձր հմտություններով։ Դոնգֆենգ Բուբայը ամորձատել է իրեն, որպեսզի կատարի մարտարվեստի ձեռնարկի հմտությունները սովորելու նախապայմանը, որը հայտնի էր որպես «*Արևածաղկի ձեռնարկ»* ()։ Այս կերպարով Լին ուշադրություն է հրավիրել աշխատավայրում գենդերային խտրականության վրա, քանի որ շատ պաշտոնների համար պահանջել են միայն տղամարդ աշխատողներ։

### Բռնի ամուսնություն
2016 թվականին հրապարակած տեսահոլովակում Լին հայտարարել է, որ իր ներկայիս քարոզարշավի աշխատանքը կենտրոնացած է բռնի ամուսնությունների կանխարգելման վրա։

## Կալանավորում
2015 թվականի մարտի 6-ին ոստիկանության աշխատակիցները ժամանել են Լիի բնակարան, որտեղ նա ապրել է իր զուգընկերոջ հետ։ Մոտավորապես այդ ժամանակ Լին և գործընկերները ծրագրել են ցույց կազմակերպել երեք քաղաքներում Կանանց միջազգային օրվա կապակցությամբ՝ ուշադրություն հրավիրելով հասարակական տրանսպորտում սեռական ոտնձգությունների վրա։ Սկզբում, քանի որ Լին ոչինչ չէր կարողացել անել, հանել է իր ուկուլելեն և մի երգ նվագել, իսկ ընկերուհին երգել է։ Լին սկզբում չի բացել դուռը և լսել է սպաների խոսակցությունը, որ նրանք հետևել են իր հեռախոսազանգերին։ Նա, ի վերջո, բացել է դուռը, երբ սպաները կանչել են փականագործին, որպեսզի բացի դուռը։ Լին հայտնել է, որ ոստիկանությունը նրան դատարկ կալանավորման որոշում է ներկայացրել, խուզարկել է նրա բնակարանը և առգրավել և՛ իր, և՛ իր զուգընկերոջ էլեկտրոնիկան։ Ոստիկաններն այնուհետև առանձին մեքենաներով տարել են Լիին և նրա զուգընկերոջը։ Լիին սկզբում տարել են տեղի ոստիկանական բաժանմունք, որտեղ ստուգել են նրա հեռախոսազանգերը։ Երբ Լիին խնդրել են հավաքել իր հեռախոսի գաղտնաբառը, Լին օգտվել է հնարավորությունից և ջնջել է իր WeChat-ի պատմությունը։

Մարտի 7-ի երեկոյան Լիին տարել են նկուղային ավտոկայանատեղի և տեղափոխել ֆուրգոնով։ Նրա զուգընկերոջն արդեն ազատ են արձակել, սակայն ֆուրգոնում պահվել են ակտիվիստներ Ուեյ Թինգթինգը և Վան Մենը։ Իշխանությունները պարբերաբար հարցաքննություն են իրականացրել ակտիվիստների հետ ծրագրված հակասեռային ոտնձգությունների գործունեության վերաբերյալ։ Հարցերը հասել են օտար ուժերի ներգրավմանը, ինչը Լիի խոսքերով, թվում էր, չափազանց նյարդայնացրել է իշխանություններին։ Լիին հարցրել են նաև այլ հասարակական բողոքի ակցիաների մասին, որոնց նա մասնակցել է։ Հարձակվել են նաև ՀԿ-ի գրասենյակի վրա, որտեղ աշխատում էր Լին, քանի որ հենց այս աշխատանքով էր նա ամենից շատ ներգրավված գենդերային հավասարության քարոզչության և ԼԳԲՏ-ին վերաբերող գործունեության մեջ։ Թեև իշխանությունները ցանկացել են տեղեկություններ ստանալ այս ընկերության մասին, սակայն Լին ղեկավար պաշտոնում չի եղել։ Ազատ արձակվելուց հետո Լին հայտարարել է, որ իշխանությունները հանկարծակի ներխուժում էին սենյակ և բղավում. «Լի Թինգինգ, դու մեզ հետ անկեղծ չես եղել, դու նորից ստում ես»։ Այնուհետև փորձում էին վախեցնել չճշտված նոր ապացույցներով։

37 օրվա կալանքից հետո՝ 2015 թվականի ապրիլի 13-ին, Լին ազատ է արձակվել մյուս չորս ակտիվիստների հետ միասին, որոնք հետագայում դարձել են ֆեմինիստական հնգյակ։ Նրա փաստաբանի խոսքով՝ ազատումը պայմանական է եղել, ինչը թույլ կտա ավելի ուշ մեղադրանք առաջադրել Լիին։

## Հետևանքներն ու շարունակական ակտիվիստական գործունեությունը
Հաղորդվում է, որ Լին ընդգրկվել է չինական լրատվամիջոցների սև ցուցակում, ինչը նշանակում է, որ ոչ մի ազգային լրատվամիջոց նրա մասին չի զեկուցի և չի խոսի նրա հետ։ Օրինակ, փակվել է այն ՀԿ-ն, որտեղ աշխատել էր Լին։

Լին ավարտել է Էսեքսի համալսարանը 2019 թվականի փետրվարին։

Լին կարծիքներ է գրել միջազգային լրատվամիջոցների համար, ներառյալ *[[The Guardian|The Guardian-ը]]*, որտեղ նա նկարագրել է իր ձերբակալությունը և Չինաստանում կանանց իրավունքների վիճակը։ Նա նաև մասնակցել է պանելային քննարկումների և ելույթներ ունեցել  «Ֆեմինիզմը Չինաստանում» թեմայով ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։ 2023 թվականի ապրիլին Լին սկսել է «Զբաղեցրեք տղամարդկանց տեղը» գործունեության նոր փուլը Չինաստանում։

Լին լքել է Չինաստանը 2023 թվականի ամռանը և այժմ ապրում է Նյու Յորքում կնոջ հետ։

## Մրցանակներ
*100 Կանայք (BBC) - 2015
*Ոսկե մրցանակ, Ժամանակակից արվեստի դպրոցների ուսանողների առաջադրված ցուցահանդես, Ասօրվա արվեստի թանգարան - 2007
*Պատվավոր մրցանակ, Շանհայի երիտասարդական արվեստի ցուցահանդես - 2007

## Ցուցահանդեսներ
2005-ից 2013 թվականներին Լին ունեցել է 36 ցուցահանդես․

* 1 ցուցահանդես, 2013
* 5 ցուցահանդես, 2012
* 5 ցուցահանդես, 2011
* 5 ցուցահանդես, 2010
* 9 ցուցահանդես, 2009
* 4 ցուցահանդես, 2008
* 5 ցուցահանդես, 2007
* 1 ցուցահանդես, 2006 և 1 ցուցահանդես, 2005

## Արվեստ
Լի Թինգթինգի արվեստը ժամանակակից ոճ է։ Նրա գործերի մեծ մասը ջրաներկ են, սովորաբար հիմնականում կապույտ կամ վարդագույն։ Նրա արվեստը հաճախ պատկերում է բնապատկերներ, նատյուրմորտներ և մեկ առարկայի կրկնություն կամ «կույտ» (սովորաբար պլաստիկ շշեր կամ բաժակներ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կանայք Չինաստանում
Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ