Նախագիծ

**Նախագիծ**, առաջադրանքի տեսակ է, և այն սովորաբար ներառում է հետազոտություն կամ ուսումնասիրություն, որը մանրակրկիտ պլանավորված է որոշակի նպատակին հասնելու համար։

Այլընտրանքային տեսակետը նախագիծը դիտարկում է որպես իրադարձությունների հաջորդականություն. «փոխկապակցված առաջադրանքների մի շարք, որոնք պետք է կատարվեն որոշակի ժամանակահատվածում և որոշակի ծախսերի և այլ սահմանափակումների շրջանակներում»։

Նախագիծը ժամանակավոր (այլ ոչ թե մշտական) սոցիալական համակարգ է (աշխատանքային համակարգ), որը կարող է համալրվել թիմերով (կազմակերպությունների ներսում կամ դրսում) ՝ սահմանափակ ժամանակի պայմաններում որոշակի առաջադրանքներ կատարելու համար։

Նախագիծը կարող է լինել կազմել մի մեծ ծրագրի մի մասը կամ գործել որպես հատուկ համակարգ։

Բաց կոդով ծրագրային ապահովման «մշակման նախագծերը» կամ արտիստների «երաժշտական նախագծերը» (օրինակ) կարող են չունենալ թիմի որոշակի կազմ, հստակ պլանավորում և/կամ սահմանափակ տևողություն։

## Ընդհանուր ակնարկ
 բառը հայոց լեզվում ի սկզբանե մուտք է գործել բավականին ուշ, և այն առաջաել է «նախապես գծել» արտահայտությունից։

Նախագծերի կառավարման ինստիտուտի (Project Management Institute) սահմանման համաձայն ՝ նախագիծը կարող է սահմանվել որպես «ժամանակավոր իրադարձություն», որի նպատակն է փոփոխություններ կատարել թիմերում, կազմակերպություններում կամ հասարակությունում: Նախագծի արդյունքը սովորաբար եզակի արտադրանք, ծառայություն կամ գործունեության արդյունք է։ Նախագծերը կարող են լինել կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ:

### Չեղարկում
Նախագծի չեղարկումը նախագծի ավարտից առաջ դադարեցնելն է, որը սովորաբար ներառում է ֆինանսական միջոցների և այլ նախագծային ռեսուրսների հասանելիության դադարեցումը: Նախագծի չեղարկումը կարող է տեղի ունենալ ծախսերի աճի, ժամանակացույցի խախտման, բյուջեի փոփոխության, նախագծի նպատակի փոփոխման կամ անարդիականացման, քաղաքական գործոնների կամ դրանց և այլ գործոնների համակցության պատճառով: Պայմանագրերը հաճախ սահմանում են ժամանակը և եղանակը, որով կարող է չեղարկվել նախագիծը:

Պայմանագրային նախագծերը սովորաբար ունենում են որոշակի ավարտի ամսաթիվ, դա այն ամսաթիվն է, երբ պայմանագիրը կարող է երկարաձգվել կամ չերկարաձգվել: Չերկարաձգումը հաճախ ունենում է նույն հետևանքները, ինչ դադարեցումը, բայց ենթադրում է տարբեր իրավական հետևանքներ:

## Նախագծի կառավարման պաշտոնական սահմանում
Նախագիծը կազմված է կոնկրետ և կազմակերպված ջանքից, որը մոտիվացված է ընկալված հնարավորությամբ՝ բախվելով խնդրի, կարիքի, ցանկության կամ անհարմարության աղբյուրի (օրինակ՝ շենքում պատշաճ օդափոխության բացակայություն),  Այն ձգտում է իրականացնել ունիկալ և նորարարական արդյունք, ինչպիսիք են արտադրանքը, ծառայությունը, գործընթացը կամ որոշ դեպքերում՝ գիտական հետազոտությունը:

## Կիրառման հատուկ տեսակներ
### Դպրոց և համալսարան
Նախագիծը անհատական կամ համագործակցային աշխատանք է, որը մանրակրկիտ պլանավորվում և ուսումնասիրվում է ուսումնասիրողների կողմից: Դպրոցներում, ուսումնական հաստատություններում և համալսարաններում նախագիծը հետազոտական առաջադրանք է, որը տրվում է ուսանողներին և, ընդհանուր առմամբ, պահանջում է ավելի մեծ ջանք և ինքնուրույն աշխատանք, քան սովորական շարադրություն գրելիս: Սա պահանջում է, որ ուսանողները փնտրեն փաստեր և վերլուծեն դրանք կամ գրադարանային/ինտերնետային հետազոտությունների միջոցով, կամ էմպիրիկ կերպով տվյալներ հավաքելով: Գրավոր զեկույցը, որը ստացվում է ծրագրի արդյունքներից, սովորաբար ունենում է դիսերտացիայի ձև, որը պարունակում է բաժիններ, որոնք վերաբերում են նախագծի մեկնարկին, վերլուծությանը, արդյունքներին և եզրակացություններին։

### Նախագծերի կառավարում
Նախագծերի կառավարման մեջ նախագիծը ժամանակավոր գործողություն է, որի նպատակն է ստեղծել եզակի արտադրանք, ծառայություն կամ արդյունք: Նախագծի կառավարման մեջ նախագիծը կարող է իրականացվել տարբեր ձևերով։ Մեկ այլ սահմանում է կառավարման միջավայրը, որը ստեղծվում է մեկ կամ մի քանի բիզնես ապրանքներ տրամադրելու նպատակով՝ ըստ որոշակի բիզնեսի սցենարի։ Նախագծերը կարող են դիտվել նաև որպես ժամանակավոր կազմակերպություններ։

Նախագծի նպատակները սահմանում են նպատակային վիճակը նախագծի ավարտին, որի ձեռքբերումը համարվում է անհրաժեշտ՝  նախատեսված օգուտները ստանալու համար: Դրանք կարող են ձևակերպվել որպես SMART չափանիշներ։ Նախագծերը հաճախ կառավարվում են ղեկավար թիմի կողմից․

* Հատուկ
* Չափելի ձեռքբերում
* Հասանելի 
* Իրատեսական (հնարավոր է հասնել կազմակերպության ներկա պահին ունեցած ռեսուրսներով)
* Հասանելի ժամանակով

Գնահատումը (չափումները) իրականացվում է նախագծի ավարտից հետո: Այնուամենայնիվ, մոնիտորինգի և գնահատման միջոցով անհրաժեշտ է անընդհատ հետևել նախագծի ընթացքին:

### Քաղաքացիական և ռազմական շինարարություն և արդյունաբերական ենթակառուցվածքներ
Քաղաքացիական, ռազմական և արդյունաբերական (օրինակ՝ նավթագազային) ենթակառուցվածքներում կապիտալ նախագծերը վերաբերում են սարքավորումների, կառույցների և շենքերի կառուցման և տեղադրման աշխատանքներին: Քանի որ այս աշխատանքները ժամանակավոր գործողություններ են ՝ հստակ մեկնարկի և ավարտի ամսաթվերով, կիրառվում է «նախագիծ» տերմինը: Քանի որ այս գործունեության արդյունքը, որպես կանոն, երկարաժամկետ ենթակառուցվածք է, որի կյանքի տևողությունը չափվում է տարիներով կամ տասնամյակներով, այդ նախագծերը սովորաբար ֆինանսական հաշվառման մեջ հաշվառվում են որպես կապիտալ ծախսեր և այդպիսով կոչվում են «կապիտալ նախագծեր»:

### Պետական նախագիծ
Այն կարող է սահմանվել որպես «պետական քաղաքականության և (կամ) գործակալությունների միջոցառումների ամբողջություն, որոնք միավորված են որոշակի խնդրի կամ մարտահրավերների շուրջ»։ Այսպիսով, այս տեսակի նախագծերը ենթադրում են մշտական փոփոխություններ և դինամիզմ ՝ ժամանակի ընթացքում զարգացող սոցիալական կառույցների պատճառով: Պետական նախագծերը պետք է հարմարվեն ներկա պահին։ Դրանք հիմնականում հիմնված են համայնքային ծառայության վրա:

### Ենթակառուցվածքային ծածկագիր
Ենթակառուցվածքային ծածկագրի համատեքստում նախագիծը ծածկագրերի ամբողջություն է, որն օգտագործվում է համակարգի առանձին բաղադրիչ ստեղծելու համար: Չկա կանոն այն մասին, թե ինչ շրջանակ կարող է ներառել մեկ նախագիծը կամ դրա բաղադրիչը։

### Նախագծային ծառայություններ
Դա նախագծի համար ծառայությունների մատուցումն է, ներառյալ խորհրդատվություն, շահագործում, կառավարում, վարչական կամ այլ ծառայությունների մատուցումը: Օրինակ, Site One Landscape Supply ընկերությունը տրամադրում է նախագծային ծառայություններ ՝ կանաչապատման նախագծերն իրականացնելու համար: Jubilee Scholars խորհրդատվական ընկերությունը տրամադրում է բազմամասնագիտական նախագծային ծառայություններ:

### Ծառայողական նախագիծ
Սա նախագծի տարատեսակ է, որի նպատակն է բարելավել այլ մարդկանց կյանքը, որը հաճախ իրականացվում է առանց դրա դիմաց ինչ-որ բան ակնկալելու: Այն կարող է օգուտ բերել անհատներին, շահույթ չհետապնդող կազմակերպությանը կամ համայնքին: Ծառայողական նախագիծը կարող է ուղղակիորեն բավարարել համայնքի կարիքները, անուղղակիորեն բավարարել համայնքի կարիքները համայնքի հետազոտության, կազմակերպման կամ գործողությունների միջոցով և ապահովել հասարակության, քաղաքականության և շրջակա միջավայրի փոփոխություններ։

### Համայնքային նախագիծ
Համայնքային նախագիծը համայնքի վրա հիմնված նախագիծ է։ Այն ծառայողական նախագծի օրինակ է։

## Տեսակները
Նախագծի վրա հիմնված գործունեության որոշ վերլուծություններում տարբերակվում է ՝ օգտագործելով ռազմավարական տերմինաբանություն, մեծ ռազմավարական նախագծերի և ավելի չնչին կամ բարդ գործառնական նախագծերի ՝ մարտավարական նախագծերի միջև:

## Օրինակներ
* Մարդու գենոմի նախագիծ, որը կազմել է մարդու գենոմի քարտեզը
* Մանհեթենի նախագիծ, որի շրջանակներում մշակվել է առաջին միջուկային զենքը
* «Պոլարիս» հրթիռային նախագիծ. միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռի կառավարման համակարգ
* «Ապոլոն» նախագիծ, որի շրջանակներում մարդիկ վայրէջք են կատարել Լուսնի վրա
* Սովեական ատոմային ռումբի նախագիծ
* Նախագիծ 706
* Գիզայի Մեծ Բուրգի նախագիծ
* SDG-ներ

## Նախագծերի հետ կապված թեմաներ
* Մեգանախագիծ
* Ծրագրերի կառավարում
* Ծրագրային ապահովման զարգացման նախագծերի կառավարում
* Նախագծերի կառավարման ինստիտուտ (PMI)
* Նախագծի կառավարման միջազգային ասոցիացիա (IPMA)
* Նախագծի կառավարման ծրագրակազմ
* Նախագծի պլանավորում
* Փոքրամասշտաբ նախագծերի կառավարում
* PRINCE2

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:Աշխատանք
Կատեգորիա:Արտադրանք
Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Գիտական մեթոդ
Կատեգորիա:Ծրագրերի կառավարում
Կատեգորիա:Կազմակերպական վարքագիծ
Կատեգորիա:Կառավարում
Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ
Կատեգորիա:Ճարտարագիտություն
Կատեգորիա:Մենեջմենթ
Կատեգորիա:Շինարարություն
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիա