Լին Քոնվեյ

**Լին Քոնվեյ** (, ), ամերիկացի համակարգչային գիտնական, էլեկտրոնիկայի ինժեներ, գյուտարար, ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի առաջամարտիկ, տրանսգենդեր կին և ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստ։ Քոնվեյը 1960-ականներին աշխատել է Այ-Բի-Էմ միջազգային ընկերությունում, նրա մշակած գյուտն օգտագործվում է ժամանակակից համակարգչային պրոցեսորների արդյունավետությունը բարելավելու համար։

Այն բանից հետո, երբ «Այ-Բի-Էմ» ընկերությունը բացահայտել է սեռափոխություն կատարելու Լինի մտադրության մասին, նրան ազատել է աշխատանքից։

Սեռափոխությունից հետո նա նոր անուն է ստացել և սկսել նոր կարիերա։

## Կենսագրություն
Լին Քոնվեյը ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Մաունթ-Վերնոն քաղաքում 1938 թվականի հունվարի 2-ին, մեծացել է որպես տղա, եղել է ամաչկոտ, ունեցել է գենդերային ինքնության խանգարում։ Փոքր տարիքում տարվել է աստղագիտությամբ, ավագ դպրոցում սովորել է մաթեմատիկա։

1955 թվականին բարձր գնահատականներով ընդունվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, 1957–58 թվականներին արականից իգական սեռի անցման փորձից հետո հուսահատված հեռացել է ինստիտուտից։ Մի քանի տարի որպես էլեկտրոնային տեխնիկ աշխատելուց հետո Քոնվեյը վերսկսել է ուսումը Կոլումբիայի համալսարանի ճարտարագիտության և կիրառական գիտությունների դպրոցում և 1962 և 1963 թվականներին ստացել բակալավրի և մագիստրոսի կոչումներ։

Քոնվեյը 1964 թվականին աշխատանքի է ընդունվել «Այ-Բի-Էմ» ընկերությունում և կարճ ժամանակ անց ընդգրկվել ճարտարապետական թիմում, որը զարգացնում էր առաջադեմ գերհամակարգիչ ։

## Սեռափոխություն
Քոնվեյը դիմել է տրանսգենդերների հետ աշխատող բժիշկ-սեքսապաթոլոգ Հարի Բենջամինին, որը խորհրդատվություն է տրամադրել Քոնվեյին և հորմոններ նշանակել։ Բենջամինի խնամքի ներքո Քոնվեյը սկսել է իր սեռափոխության գործընթացը։

Մինչ այդ Քոնվեյը ամուսնացած է եղել և ունեցել է երկու երեխա։ Այն ժամանակ գործող իրավական սահմանափակումների համաձայն՝ սեռափոխությունից հետո սեռափոխվողն իրավունք չուներ իր երեխաների հետ շփվեր։ 1968 թվականին «Այ-Բի-Էմ» ընկերությունը սեռափոխության պատճառով նրան ազատել է աշխատանքից։
[right|thumb|240px|Քոնվեյը գերմանական ծագում ունեցող ամերիկացի ճարտարագետ-էլեկտրիկ [Չարլզ Պրոտեուս Շտայնմեցի գերեզմանի մոտ]]

## Կարիերա որպես համակարգչային գիտնական
Սեռափոխությունից հետո նա նոր անուն է ստացել և 1968 թվականին սկսել նոր կարիերա։ Որպես պայմանագրային ծրագրավորող` նա աշխատել է «Computer Applications, Inc.» ընկերությունում։ Որպես թվային համակարգերի դիզայներ և համակարգչային ճարտարապետ` 1969-1972 թվականներին աշխատել է «Memorex» ընկերությունում։

1973 թվականին նա միացել է համակարգչային տեխնոլոգիաների հետ կապված ապրանքներ արտադրող «Xerox PARC» ընկերությանը, որտեղ նա Բերտ Սաթերլենդի ղեկավարությամբ ղեկավարել է «LSI Systems» խումբը։ Այդ ընկերությունում Քոնվեյը հիմնել է Multi-Project Wafer միկրոէլեկտրոնային արտադրության տարբերակը։ Նրա նոր գյուտը մեծացրել է արտադրությունը և նվազեցրել ծախսերը։ Նա համագործակցել է ամերիկացի համակարգչային գիտնական և ինտերնետի ռահվիրա Քարվեր Միդի և ամերիկացի գիտնական և ինժեներ Իվան Սաթերլենդի հետ ու համակարգչային ոլորտում հասել լուրջ հաջողության։

1978 թվականին Քոնվեյը` որպես հրավիրյալ դոցենտ, աշխատել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկայի և համակարգչային գիտությունների ամբիոնում՝ դասավանդելով հայտնի դարձած «VLSI» նախագծման դասընթացը։ Դասընթացի ընթացքում փորձարկվել են նախագծման նոր մեթոդներ և դասագիրք, ինչպես նաև մշակվել է ուսումնական ծրագիր և ուղեցույց հրահանգիչների համար, որոնք հետագայում օգտագործվել են ամբողջ աշխարհի հետագա դասընթացներում։

1980 թվականին նա հեռացել է մեծ ներդրում թողած «Xerox» ընկերությունից և միացել DARPA-ին, որը Միացյալ Նահանգների պաշտպանության նախարարության հետազոտական ​​և զարգացման գործակալություն է և պատասխանատու է բանակի կողմից կիրառվող զարգացող տեխնոլոգիաների մշակման համար։ Այնտեղ նա պաշտպանության դեպարտամենտի ռազմավարական համակարգչային նախաձեռնության հիմնական մշակողն էր, ուսումնասիրել է բարձր արդյունավետության հաշվողական, ինքնավար համակարգերի տեխնոլոգիան և խելացի զենքի տեխնոլոգիան։ Նա նաև աշխատել է որպես պաշտպանության դեպարտամենտի ռազմավարական համակարգչային դեպարտամենտում։

1985 թվականին որպես էլեկտրատեխնիկայի և համակարգչային գիտությունների պրոֆեսոր և ճարտարագիտության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ նա աշխատանքի է ընդունվել Միչիգանի համալսարանում։ 1998 թվականին որպես Միչիգանի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր հեռացել է համալսարանից։

Թոշակի անցնելուց հետո Քոնվեյն իմացել է, որ IBM-ում իր վաղ աշխատանքի պատմությունը շուտով կարող է բացահայտվել Մարկ Սմոդերմանի հետազոտության շնորհիվ, որը պատրաստվում էր հրապարակման 2001 թվականին։ 1999 թվականին նա սկսել է կամաց-կամաց պատմել ընկերներին և գործընկերներին իր անցյալի սեռափոխության մասին։

Իր պատմությունը հրապարակելուց հետո նա սկսել է զբաղվել տրանսգենդերների իրավունքների պաշտպանությամբ՝ նպատակ ունենալով լուսաբանել և կարգավորել գենդերային ինքնության խնդիրները և գենդերային անցումային գործընթացները։ Նա ուղղակի և անուղղակի օգնություն է ցուցաբերել շատ այլ տրանսգենդեր կանանց, որոնք անցել են սեռափոխության շրջան, և վարել է կայք, որը տրամադրել է բժշկական ռեսուրսներ և հոգեբանական խորհրդատվություն։

Նա նաև հանդես է եկել տեխնոլոգիական արդյունաբերության ոլորտում տրանսգենդեր մարդկանց զբաղվածության հավասար հնարավորությունների և պաշտպանության օգտին։

## Ժառանգություն
1980-ականներին Mead-Conway VLSI չիպերի զարգացման հեղափոխությունը արագորեն տարածվել է հետազոտական համալսարաններում և համակարգչային արդյունաբերություններում։

2012 թվականի աշնանը Էլեկտրական և Էլեկտրոնիկական ճարտարագետների ինստիտուտի կողմից հրատարակել է «IEEE Solid-State Circuits» ամսագրի հատուկ համարը, որը նվիրված է եղել Լին Քոնվեյի կարիերային։ Ամսագրում զետեղվել են նրա կարիերայի հուշերը և ճարտարագիտության նախկին տնօրեն Չակ Հաուսի գործընկերների մեկնաբանությունները։

2020 թվականին NAE-ի նախագահ Ջոն Լ. Անդերսոնը հայտարարել է, որ «Լին Քոնվեյը հեղափոխական ռահվիրա է «VLSI» համակարգերի նախագծման մեջ։ 2000 թվականին նրա պատմությունն ավելի լայն լուսաբանում է ստացել «Scientific American» և «Լոս Անջելես Թայմս» ամսագրերում։

2020 թվականին «IBM» ընկերությունը ներողություն է խնդրել նրան աշխատանքից հեռացնելու համար։

## Անձնական կյանք և մահ
1987 թվականին Քոնվեյը հանդիպել է պրոֆեսիոնալ ինժեներ Չարլզ Ռոջերսին, որը կիսել է նրա հետաքրքրությունը։ 1994 թվականին նրանք Միչիգանի գյուղական վայրերում տուն են գնել։ 2002 թվականի օգոստոսի 13-ին նրանք ամուսնացել են։

Քոնվեյը մահացել է սրտի կաթվածից Միչիգան նահանգի Ջեքսոն քաղաքում գտնվող իր տանը, 2024 թվականի հունիսի 9-ին, 86 տարեկան հասակում։

## Լավագույն աշխատություններ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտոնագրեր
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք
*Lynn Conway's Retrospective
* 

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին համակարգչային գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կանայք ճարտարագիտությունում
Կատեգորիա:Կին գյուտարարներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ