open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Միհա Բլաժիչ

**Միհա Բլաժիչ** (, ), սլովենացի ֆուտբոլիստ, հունգարական «Ֆերենցվարոշ» ակումբի և Սլովենիայի ազգային հավաքականի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Միհա Բլաժիչը իր ծննդավայրի «Կոպեր» ակումբի սան է։ 2011 թվականի մարտի 12-ին «Ռուդարի» դեմ խաղում նա իր նորամուտն է նշել Սլովենիայի առաջնությունում։ 2013 թվականի մարտի 10-ին նույն «Ռուդարի» դեմ խաղում Միհան խփել է իր առաջին գոլը «Կոպերի» կազմում։

2015 թվականին նա ակումբին օգնել է նվաճել Սլովենիայի գավաթը։ Նույն թվականի ամռանը Բլաժիչը տեղափոխվել է «Դոմժալե»։ Հոկտեմբերի 17-ին «Կրկի» դեմ խաղում նա իր նորամուտն է նշել նոր թիմում։ Հոկտեմբերի 25-ին «Գորիցայի» դեմ խաղում Միհան խփել է իր առաջին գոլը «Դոմժալեի» կազմում։ 2017 թվականին նա երկրորդ անգամ է նվաճել Սլովենիայի գավաթը։

2017 թվականի ամռանը Բլաժիչը տեղափոխվել է հունգարական «Ֆերենցվարոշ»՝ կնքելով 3 տարվա պայմանագիր։ Սեպտեմբերի 16-ին, «Հոնվեդի» դեմ խաղում նա իր նորամուտն է նշել Հունգարիայի առաջնությունում։ Նոյեմբերի 25-ին «Հալադաշի» դեմ խաղում Միհան խփել է իր առաջին գոլը «Ֆերենցվարոշի» կազմում։ 2019 թվականին նա օգնել է իր թիմին նվաճել Հունգարիայի չեմպիոնի կոչումը, իսկ մեկ տարի անց կրկնել է հաջողությունը։

## Միջազգային կարիերա
2017 թվականի հունվարի 17-ին Սաուդյան Արաբիայի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղում Բլաժիչն իր նորամուտն է նշել Սլովենիայի ազգային հավաքականում։

## Նվաճումներ
**Թիմային**

**«Կոպեր»**

* Սլովենիայի գավաթակիր՝ 2014/2015

**«Դոմժալե»**

* Սլովենիայի գավաթակիր՝ 2016/2017

**«Ֆերենցվարոշ»**

* Հունգարիայի չեմպիոն (2)՝ 2018/2019, 2019/2020

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Սլովենացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սլովենիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆերենցվարոշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անժեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեխ Պոզնանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Ստեֆանո Մագնասկո

**Ստեֆանո Մագնասկո Գալինդո** (), չիլիացի ֆուտբոլիստ, «Ունիվերսիդադ Կաթոլիկա» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Մագնասկոն «Ունիվերսիդադ Կաթոլիկա» ակումբի ֆուտբոլային ակադեմիայի սան է։ 2011 թվականի մարտի 7-ին «Պաղեստինի» դեմ խաղում նա նորամուտն է նշել Չիլիի ֆուտբոլի առաջնությունում։ Սեպտեմբերին Ստեֆանոն Անգլիայի «Բոլթոն Ուոնդերերս»-ում փորձաշրջան էր անցնում և «Չելսի» ֆուտբոլային ակումբ, բայց պայմանագիրը նրան այդպես էլ չի առաջարկվել։ Նույն թվականին նա օգնել է թիմին հաղթել Չիլիի ֆուտբոլի գավաթը։

2012 թվականի ամռանը Ստեֆանոն Նիդեռլանդներ է տեղափոխվել հոլանդական «Գրոնինգեն» ֆուտբոլային ակումբ։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 480 հազար եվրո։ Օգոստոսի 12–ին «Տվենտե» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում նա նորամուտն է նշել Հոլանդիայի ֆուտբոլի առաջնությունում։ Մագնասկոն ռոտացիայի ֆուտբոլիստ էր և միշտ չէ, որ խաղադաշտ էր դուրս գալիս առաջին րոպեներից։ 2014 թվականի ամռանը նա երկու անգամ ավելի քիչ գումարով, քան վճարել էր «Գրոնիգենը» վերադարձել է «Ունիվերսիդադ Կաթոլիկա»։

## Ձեռքբերումներ
*«Ունիվերսիդադ Կաթոլիկա»*
* Չիլիի 2011թվականի գավաթակիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Magnasco at Football Lineups
* Voetbal International profile 

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գրոնինգենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիլիի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սանտյագո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կոպերի նավահանգիստ

**Կոպերի նավահանգիստ** (**', **'), Սլովենիայի միակ նավահանգիստը։ Հիմնադրվել է 1957 թվականի մայիս ամսին։ Կառավարվում է սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից, նավահանգստային և լոգիստիկ ծառայություններ է մատուցում և ընկած լինելով Ադրիատիկ ծովի հյուսիսային մասում, Կոպեր քաղաքին կից՝ միմյանց է կապում գլխավորապես Կենտրոնական ու Հարավարևելյան Եվրոպայի և միջերկրածովյան ու հեռավորարևելյան շուկաները։ Ունի տնտեսական ազատ գոտի։

2019 թվականին Կոպերի նավահանգիստը եղել է զբոսանավերի ամենամեծ նավամատույցը Ադրիատիկի հյուսիսում։ Գործել են 12 տերմինալ, նավագնացային 38 գիծ։ Ուղևորներ ու բեռներ տեղափոխող գնացքներն այս նավահանգիստ են հասնում եվրոպական 11 երկրներից՝ Ավստրիայից, Բուլղարիայից, Հունգարիայից, Իտալիայից, Գերմանիայից, Լեհաստանից, Ռումինիայից, Սլովակիայից, Սերբիայից, Խորվաթիայից, Չեխիայից։ Նավահանգստի ղեկավարությունը ունի արտասահմանյան երեք ներկայացուցչություն, որոնք գտնվում են Վիեննայում (Ավստրիա), Բուդապեշտում (Հունգարիա) և Պրահայում (Չեխիա)։

## Պատկերասրահ

Port of Koper.jpg|
Koper (161) (3957525441).jpg|
Izraelska ladja Palmah v koprskem pristanišču 1962 (2).jpg|Նավամատույցը 1962 թվականին
Koper-3302330.jpg|Մեր օրերում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Luka Koper - Official Page;
* Živeti s pristaniščem (*Living with the port*) - A Web Platform for Sustainable Development of Luka Koper
* 
** Пашукайце свой кантэйнер 
** Каталог партовай супольнасці 
* 
* 
* ТАА «Прыстань Коперскага порта»  
* 
* 
* ТАА «Адрыя транспарт»  

Կատեգորիա:Նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Սլովենիայի տնտեսություն
Խոսե Մարիա Էգուրեն

**Խոսե Մարիա Էգուրեն Ռոդրիգես** (իսպ. *José María Eguren Rodríguez*, ), պերուացի բանաստեղծ, գրող, լրագրող, նկարիչ, մանրանկարիչ, լուսանկարիչ, գյուտարար։
## Կենսագրություն
Էգուրենի ծնողները ագարակի սեփակատերեր էին, որտեղ նա անց է կացրել իր պատանեկության մեծ մասը։ Փոքր տարիքից առողջության հետ խնդիրներ է ունեցել, մեծացել է թույլ և հիվանդ, դրա համար ստացել է տնային կրթություն, մեծացել է  որպես կաշկանդված  ու ամաչկոտ, շատ կարդում էր, ուսումնասիրում էր բնությունը։ 15 տարեկանում ընդունվեց ճիզվիտական քոլեջ։ Վարում էր խստորեն ասկետիկ ապրելակերպ, միայնակ էր, ինքնակամ հրաժարվել էր հասարակական կյանքից, ժամանակի մեծ մասը անց էր կացնում տանը և Լիմայից հյուսիս գտնվող de Barranco հանգստավայրում։

1931 թվականից 1940 թվականներին  աշխատել է Պերուի ժողովրդական  կրթության նախարարության գրադարանում։

Էգուրենը  սիրում էր ուսումնասիրել  բնությունը, նա յուղաներկով և ջրաներկով էսքիզներ էր նկարում, որոնք սիրված ու հայտնի են իր հայրենիքում։ Իմպրեսիոնիստերի ազդեցությամբ ստեղծել է նկարներ։

Սկզբում ծանոթացավ ռոմանտիկ և մոդեռնիդստբանաստեղծների և գրողների աշխատանքներին, ինչպիսիք էին  Հուլիո Էրեր-ի-Ռեյսսիգը, հետագայում ՝ եվրոպական դեկադենտների և բանաստեղծ սիմվոլիստների ստեղծագործություններով, առաջին հերթին ֆրանսիական, այդ թվում Բոդլերի, Վառլենի, Մալարմեի, ինչպես նաև Դ’Աննունցիոյի և Էդգար Ալլան Պոյի։ Զբաղվում էր մանկական գրականությամբ (Գրիմ եղբայրները, Անդերսեն) և  գեղանկարիչ- վարպետների աշխատանքներով, անգլիական գրողների գեղագիտությամբ (Ռասկին, Ռոսսետտի, Ուայլդ)։ Այս հեղինակներից յուրաքանչյուրն իր հետքը թողել է Էգուրենի աշխատանքներում։

1930 թվականին հանդես է եկել որպես արձակագիր։  Նրա ստեղծագործությունների մեծ մասը հրատարակվել են։

Խոսե Մարիա Էգուրենը Պերուում սիմվոլիզմի նշանավոր ներկայացուցիչ էր։

Վախճանվել է  1942 թվականին շարունակական  հիվանդության պատճառով։

## Ընտրանի
### Արձակ

* Motivos estéticos, 1959.
* La sala ambarina. Lima: 1969.
* Poesías completas y Prosas selectas. Recopilación, introducción y notas de Estuardo Núñez. Lima: 1970.
* Motivos. Buenos Aires: 1998.
* Obra poética. Motivos. Prólogo, cronología y bibliografía por Ricardo Silva-Santisteban. Caracas: 2005.
* Motivos. Edición, prólogo y notas de Juan Manuel Bonet. Madrid:2008.

### Ժողովածուներ
* Խորհրդանիշներ (1911),
* Պատկերների երգ (1916),
* Բանաստեղծություններ (1929)

### Պոեզիա

* Simbólicas (1911)
* Lied I
* Lied III
* ¡Sayonara!
* Los reyes rojos
* El duque
* Las bodas vienesas
* Marcha fúnebre de una
* Marionnette
* El dominó
* La canción de las figuras (1916)
* La niña de la lámpara azul
* El caballo
* Peregrín, cazador de figuras
* Nocturno
* Lied V

«Գեղագիտական աղոթքներ» գրքի ձեռագրերի հեղինակ (թողարկվել է 1959)։ Էգուրենի ամբողջական աշխատանքները, որոնք տպագրվել են 1974 և 1997 թվականներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  José María Eguren

Կատեգորիա:Պերուացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Պերուացի գրողներ
Կատեգորիա:Պերուացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ալեքսանդր Գրիգորյան (գիտնական)

**Ալեքսանդր Կոնստանտինի Գրիգորյան** (), հայ գիտնական, մանկավարժ, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու։ ԵՊՀ՝ ուսումնական աշխատանքների գծով նախկին պրոռեկտոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1966 թվականի ապրիլի 6-ին Երևանում։

### Կրթություն
1990 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետը, որից հետո՝ 1993-1996 թվականներին, ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետի ասպիրանտուրան, իսկ 2000 թվականին «Տարօրինակ քվարկային նյութից բաղկացած գերխիտ աստղերի մոդելներ» ատենախոսությամբ ստացել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

### Աշխատանքային գործունեություն
Ալեքսանդր Գրիգորյանը 1990 - 1993 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետի ուսումնական լաբորոտորիայի վարիչ, այնուհետև նույն ֆակուլտետում ասիսենտ և դոցենտ։

2000-2006 թվականներին եղել է ԵՊՀ  ուսումնական վարչության պետը, իսկ 2006-2019 թվականներին եղել է ԵՊՀ ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտորը։

2006 թվականից ԵՊՀ մանկավարժության ամբիոնի (ներկայումս՝ ԵՊՀ մանկավարժության և կրթության զարգացման կենտրոն) դոցենտ է։

## Պարգևներ
* 2019	ԵՊՀ ոսկե մեդալ
* 2014	Անանիա Շիրակացու մեդալ
* 2011	ՀՀ զինված ուժերի «ՀՀ զինված ուժեր 20 տարի» հոբելյանական մեդալ, 
* 2009	Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի հուշամեդալ
* 2009	«Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական համալսարան» մեդալ

## Գիտական աշխատություններ, հոդվածներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուներ
Ռոբերտ Օ’Բրայեն

**Ռոբերտ Չարլզ Օ’Բրայեն** (, ), ամերիկացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ, 2019-2021 թվականներին ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդականը։

## Կենսագրություն
Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում ստացել է իրավունքի բակալավրի, իսկ Բերկլիի համալսարանում՝ դոկտորի կոչում։ Լոս Անջելեսի «Larson O’Brien, LLP» իրավաբանական ընկերության գործընկերն էր։ 1987 թվականին՝ Լոս Անջելեսի համալսարանն ավարտելուց հետո, ստացել է դրամաշնորհ՝ շարունակելու կրթությունը աշխարհի ցանկացած կետում, և ուսումնասիրել է քաղաքագիտություն և պետական կառավարում Հարավաֆրիկյան Ֆրի Սթեյթ նահանգի համալսարանում։ Այդ ընթացքում ՀԱՀ-ում ծանոթացել է իր ապագա կնոջ հետ և սովորել Աֆրիկանսում (բրիտանական «The Guardian» թերթի տվյալներով՝ առաջին սևամորթ ուսանողին թույլատրվել է ուսումը հիշյալ համալսարանում միայն 1988 թվականին)։

1996-1998 թվականներին՝ որպես ԱՄՆ բանակի պահեստազորի սպա, համագործակցել Է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հետ՝ զբաղվելով 1991 թվականին Քուվեյթ ներխուժման հետևանքով Իրաքի դեմ բազմամիլիարդանոց հայցերով, որին հաջորդել է Պարսից ծոցում տեղի ունեցած առաջին պատերազմը։ 2005 թվականին հրաժարական է տվել մայորի կոչումով։

2000-ական թվականների սկզբից աշխատել է ԱՄՆ պետական դեպարտամենտում։ Պետքարտուղարներ Կոնդոլիզա Ռայսի և Հիլարի Քլինթոնի լիազորությունների ընթացքում մասնավոր-պետական գործընկերության համանախագահն էր Աֆղանստանում իրավաբանական բարեփոխումներ իրականացնելու համար, որի շրջանակներում անցկացվել է դատավորների, դատախազների և փաստաբանների ուսուցում։ 2012 թվականին Միթ Ռոմնիի և Սքոթ Ուոքերի նախագահական ընտրարշավի ընթացքում արտաքին քաղաքականության ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական էր։ 2016 թվականին հրատարակել է «While America Slept: Restoring American Leadership to a World in Crisis» գիրքը, որտեղ պաշտպանել է ուժային օպերացիաների միջոցով խաղաղության պահպանման քաղաքականությունը և քննադատել Բարաք Օբամայի վարչակազմին միջազգային խնդիրների լուծման դիվանագիտական մեթոդների նկատմամբ ավելորդ հակվածության համար։ 2018 թվականի մայիսին նշանակվել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ պատանդների գործերով հատուկ ներկայացուցիչ։

2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ Ջոն Բոլթոնի հրաժարականից հետո, նշանակվել է ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական։

2020 թվականի հոկտեմբերի 20-ին նրան Բրազիլիայից հրավիրել են մասնակցելու «Artemis» լուսնային ծրագրին։

## Անձնական կյանք
Օ’Բրայենը դաստիարակվել է որպես կաթոլիկ, սակայն քսան տարեկանում ընդունել է Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի եկեղեցու վարդապետությունը և ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական նշանակվելուց հետո դարձել ԱՄՆ քաղաքական համակարգի ամենաբարձրաստիճան մորմոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Համազասպ Ա Մամիկոնյան

**Համազասպ Մամիկոնյան** (), հայ նախարար և զորավար Մեծ Հայքում, հայոց սպարապետ (389-415), սպարապետ Մանվել Մամիկոնյանի (377-384) որդին, սպարապետ Վարդանի և Հմայակի հայրը, Մամիկոնյանների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Համազասպ Մամիկոնյանը Մեծ Հայքի սպարապետ Մանուել և Վարդանույշ Մամիկոնյանների որդին է, Արտավազդի, Հմայակի և Հայոց թագուհի Վարդանդուխտի (378-389) եղբայրը։ Մասնակցել է 378 թվականին տեղի ունեցած Կարինի ճակատամարտին, որի ժամանակ Մանուել Մամիկոնյանը հաղթում է Հայոց արքա Վարազդատին (374-378) և սպարապետ Բատ Սահառունուն (376-377)։ Մեծ Հայքի արքա Վռամշապուհի (389-414) ժամանակ նշանակվում է հայոց սպարապետ։ Մահացել է Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Դ-ի մահից (415) որոշ ժամանակ հետո։

Ամուսնացել էր Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Սահակ Պարթևի դստեր՝ Սահականույշի հետ։ Զավակներն են՝.
# Վարդան Մամիկոնյան, հայոց սպարապետ
# Համազասպյան Մամիկոնյան
# Հմայակ Մամիկոնյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ նախարարներ
Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության սպարապետներ
Կատեգորիա:5-րդ դարի հայ նախարարներ
Վիլյամ Մորգան

**Վիլյամ Մորգան** (, ), վոլեյբոլ խաղի ստեղծողը, որն ի սկզբանե կոչվում էր «մինտոնետ» ()։

## Կարճ կենսագրություն
Ծնվել է հունվարի 23-ին, ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի Լոքպորտ քաղաքում։ 1892 թվականին նա Մասաչուսեթսի Սփրինգֆիլդ քոլեջում սովորելիս հանդիպել է բասկետբոլի ստեղծող Ջեյմս Նեյսմիթին։ Նեյսմիթի պես Մորգանը ևս շարունակել է իր կարիերան Երիտասարդ մարդկանց քրիստոնեական ասոցիացիայի (YMCA) ֆիզիկական դաստիարակության քոլեջում։ Նայսմիթի և բասկետբոլի ազդեցության տակ նա Մասաչուսեթս նահանգի Հոյլոք քաղաքում 1895 թվականին հորինել է «մինտոնետը»։ Ավելի ուշ, Ալֆրեդ Թ. Հալստեդը խաղը դիտելուց հետո այն վերանվանել է վոլեյբոլ։

Մորգանը մահացել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, 72 տարեկան հասակում, իր ծննդավայր Լոքփորթ քաղաքում, ԱՄՆ։ Նրա անունով է կոչվել Հոլյոքի տարրական դպրոցը։

## Տես նաև
* Վոլեյբոլ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Կենսագրությունը volleyball.org կայքում 
* Կենսագրությունը Սփրինգֆիլդի քոլեջի կայքում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Սպորտի ղեկավարներ և կառավարիչներ
Էդվարդ Աչեսոն

**էդվարդ Աչեսոն** (, ), ամերիկացի քիմիկոս։

## Կենսագրություն
thumb|left|150px|Էդվարդ Աչեսոնի տունը Մոնոնգահելայում
thumb|right|Աչեսոնի հուշատախտակը Վաշինգտոնում, Փենսիլվանիա 
Ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Վաշինգտոն քաղաքում։ Աչեսոնը սիլիցիումի կարբիդի սինթեզի գործընթացի գյուտարարն էր, որը կրում է նրա անունը և մինչ օրս օգտագործվում է սիլիցիումի կարբիդի (կարբորունդ) արտադրության համար։ 1908-1909 թվականներին եղել է Էլեկտրաքիմիական ընկերության նախագահ։

## Մրցանակներ
* 1894՝ Ջոն Սքոթի մեդալ
* 1901՝ Ջոն Սքոթի մեդալ
* 1907՝ Ռամֆորդի մրցանակ
* 1910՝ Պերկինի մեդալ
* 1929՝ Էդուարդ Գուդրիչ Աչեսոնի մեդալ, էլեկտրաքիմիական ընկերության մրցանակ, որը կոչվում է նրա անունով։ Աչեսոնը առաջինն է ստացել այս մեդալը։
* 1997՝ ընդգրկվել է Գյուտարարների ազգային փառքի սրահում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Փողոցային տեսարան Կահիրեում

**«Փողոցային տեսարան Կահիրեում»** կամ **«Անցանկալի ընկերակիցը։ Փողոցային տեսարան Կահիրեում»** (), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի վաղ շրջանի նկարը՝ ստեղծված 1873 թվականին։ Գտնվում է Թաունլի հոլլի (Բեռնլի) գեղարվեստի պատկերասրահ-թանգարանում։

## Պատմություն
Նկարչի առավել վաղ գործերից «Փողոցային տեսարան Կահիրեում» կտավը ավարտին է հասցվել 1873 թվականին և ցուցադրվել է Բրիտանացի նկարիչների թագավորական միությունում։

1951 թվականին Պ. Օլդմանը կտավը տվել է Թաունլիի գեղարվեստի թանգարանից։ Նկարը սխալմամբ նույնականացրել են որպես «Իսպանացի աղջիկն ագուռով», մինչև որ Էնթոնի Հոբսոնը հայտնաբերել է «Անցանկալի ընկերակիցը։ Փողոցային տեսարան Կահիրեում» ճիշտ անվամբ պիտակը։ Նկարի սյուժեն պարզ չէ։ Հոբսոնը կարծել է, որ Ուոթերհաուսը այդ ժամանակ «դեռևս չէր յուրացրել մարմնի կեցվածքի և շարժման հարմար համապատասխանությունը, որը մի քանի տարի շարունակ նրան դարձրել է լեգենդների ականավոր նկարազարդող։

Ուոթերհաուսը հետագայում պատկերել է նույն կնոջը նույն հագուստով իր «Պարող աղջիկ» կտավում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1873 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարներ
Էմեթ Չափման

**Էմեթ Չափման** ( ), ջազ երաժիշտ, որը հայտնի է որպես Չափմանի փայտիկի գյուտարար։

## Կենսագրություն
Չափմանը որպես կիթառահար սկսել է ձայնագրվել 1960-ական թվականների վերջին։ Նա նվագել է տարբեր հանրաճանաչ արվեստագետների, այդ թվում` ջազ կիթառահար Բարնի Քեսելի և սիրված երգիչ ու երգահան Թիմ Բաքլիի հետ։ Չափմանի այս ժամանակահատվածի երաժշտության վրա ազդել է Ջոն Քոլթրեյնի ստեղծագործությունը։

Աստիճանաբար Չափմանի ոճը փոփոխվել է։ Երաժիշտը փորձեր է կատարել կիթառի կառուցվածքի հետ` փորձելով հասնել ստեղնաշարի հետ համեմատելի ձայնային հնարավորությունների, մասնավորապես ավելացնելով նոր լարեր, բայց ի վերջո նրա հետաքրքրությունը գրավել է կատարման քիչ հայտնի ոճը, որը հայտնի է թեփփինգ անունով։ Եզրակացնելով, որ դասական կիթառի դիզայնը այդ ոճին այնքան էլ համապատասխան չէ, Չափմանն ստեղծել է նոր գործիք, որը կիթառի երկար ու լայն պարանոց է 8, 10 կամ 12 լարերով։ Նա իր համար ստեղծել է առաջին փայտիկը 70-ական թվականների սկզբին։ Հետագայում Չափմանն ստացել է 14 արտոնագիր տարբեր տեսակի ձողերի համար։ 1970-ական թվականներին Չափմանը շրջագայել է` խթանելու իր երաժշտությունն ու գործիքները, որոնցից ստեղծել է մոտ 5000 հատ հաջորդ 30 տարիների ընթացքում։ 21-րդ դարի սկզբին ամբողջ աշխարհում հազարավոր երաժիշտներ էին նվագում Չափմանի փայտիկով, նոր գործիքի ամենահայտնի վարպետներից մեկը  King Crimson-ի բաս կիթառահար Թոնի Լևինն է։

1985 թվականին Չափմանը թողարկել է «Parallel Galaxy» վերնագրով անհատական ալբոմը։ Ըստ Չափմանի, իր երաժշտական ոճը ջազ կիթառահար Ջոն Մաքլաֆլինի ազդեցության արդյունքն է։ Ձայնասկավառակի երգերից մեկը` «Back Yard»-ը, օգտագործվել է «Dune» կինոնկարում։ Չափմանի` ոսկեգույն ներկված փայտիկը` ներքևի հատվածում սոսնձված դդումով, օգտագործվել է որպես ինը լարանի երաժշտական գործիք` բալիսետ, որը նկարագրված է համանուն վեպում։

1987 թվականին Չափմանը թողարկել է ուսուցողական տեսանյութ, որը կոչվում էր «Hands Across The Board»:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էմեթ Չափմանի կենսագրության կայք

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազային կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ
Կատեգորիա:Երաժշտական գործիքների վարպետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Վինսենթ Հուգո Բենդիքս

**Վինսենթ Հուգո Բենդիքս** (, ), ամերիկացի գյուտարար և արդյունաբերող։ Վինսենտ Բենդիքսը եղել է առաջամարտիկ ոչ միայն ավտոմոբիլների ոլորտում, այլ նաև` ավիացիոն արդյունաբերությունում 20-րդ դարի 20-ական և 30-ական թվականներին։ Նա նշանակալի ներդրում է ունեցել այդ արդյունաբերության զարգացման մեջ։

## Կենսագրություն
Վինսենթ Հուգոն ծնվել է ԱՄՆ-ի Իլինոյս նահանգի Մոլինե քաղաքում։ Նա եղել է երեք երեխաներից ավագը մեթոդիկ եկեղեցու սուրբ հոգևորական Ջեն Բենգսթոնի ընտանիքում, որը ծագումով Շվեդիայի Անգերմանլանդ քաղաքից էր։ Նրա մայրը եղել է շվեդական գյուղական ընտանիքից, օրիորդական անունը` Աննա Դենիելսոն։ Մոլինեում ապրելու տարիներին ընտանիքը փոխել է իր ազգանունը` դառնալով Բենդիքս։ Ավելի ուշ նրանք տեղափոխվել են Չիկագո` մնալով նույն նահանգում։ 16 տարեկանում հեռացել է տնից, հասել է Նյու Յորք, աշխատել է` միաժամանակ սովորելով գիշերօթիկ դպրոցում։

Նա 1907 թվականին հիմնադրել է Bendix Corporation ավտոմոբիլային ընկերությունը։ Նա արտադրել է Բենդիքս Բագգիզ անունով ավտոմեքենան (Bendix Buggies): Արտադրելով 7000 ավտոմեքենա` ընկերությունը երկու տարի անց սնանկացել է, բայց 1910 թվականին Բենդիքսն ստեղծել և արտոնագրել է Բենդիքս շարժարքը, որը գործարկել է շարժիչը սոլենոիդի օգնությամբ։ Սոլենոիդը շարժում էր ալիքը, որի վրա էլ գտնվում էր սարքը։ Երբ շարժիչը շարժվում է միջին արագությամբ, ալիքը ավտոմատ հետ է քաշվում։ Այդ սարքը հնարավոր է դարձնում լայն կիրառել ավտոմեքենաներում էլեկտական ընթացաշարժիչը, իսկ հետո նաև` ավիացիոն և այլ շարժիչներում։

1923 թվականին Բենդիքսը հիմնադրել է Արգելակային Բենդիքս ընկերությունը (Bendix Brake Company), ինչը պահանջում էր արտոնագրի իրավունք ստանալ ֆրանսիացի ինժեներ Անրի Պերոյի` արգելակային ագուցարանի և թմբուկների ծրագրի համար։ Բենդիքսը նաև մասնկացել է Բենդիքս ավիացիոն ընկերության հիմնադրմանը 1929 թվականին, հիմնադրել է Անդրմայրցամաքային Բենդիքս ավիամրցավազքը 1931 թվականին։ 1942 թվականին նաև հիմնադրել է Bendix Helicopters, Inc.-ը` ուղղաթիռների արտադրման համար։ Bendix Aviation և Bendix Brake ավելի ուշ վերանվանվել են Բենդիքս ընկերություն։

Թաղվել է Չիկագոյի Գրեյսլենդ գերեզմանատանը։

## Մրցանակներ և պաշտոններ
* 1929 թվական՝ Բևեռային աստղի շքանշանի ասպետ Գուստավ V թագավորի կողմից։
* 1931 թվական՝ Ավտոմոբիլային ինժեներների միության նախագահ։
* 1936 թվական՝ ֆրանսիական լեգեոնի պատվի ասպետ։
* 1984 թվական՝ ներառվել է Ավտոմոբիլային փառքի դահլիճում։
* 1991 թվական՝ ներառվել է Ազգային ավիացիայի փառքի դահլիճում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Բենջամին Ֆորսթներ

**Բենջամին Ֆորսթներ** (, ), ամերիկացի զինագործ, գյուտարար և ձեռներեց։

## Կենսագրություն

Ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Բիվեր շրջանում։ Ֆորսթները իր գյուտի` Ֆորսթների շաղափի արտոնագիրն ստացել է 1874 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։ Գյուտի հաջողությունը նրան մեծ շահույթ է բերել։ Առանց կապարի պտուտակի (որն ինքը` Ֆորսթներն անվանում էր «խճճված կետ») և սովորական փայտի շաղափներին բնորոշ եզրերի այն, պարզվել է, որ հատկապես հարմար է զենքագործների և հյուսների համար։ Դրա փորվածքն անգերազանցելի էր տափակ հատակով անցքի հարթության մեջ։ Այն ավելի հարմար էր անկյունային հորատման համար, քան Ռասել Ջենինգի պարույրային շաղափները, միևնույն ժամանակ վերացել է փայտե մանրաթելերի համար շաղափի համընկման խնդիրը։ Ի վերջո, Ֆորսթներն արտոնագիր է ստացել իր շաղափներն արտադրելու մի քանի ընկերությունների վաճառելու համար։ Ֆորսթների փորձն այսօր էլ արտադրության մեջ է։ Ֆորսթների ժամանակակից շաղափների հորատման օղակի շրջագիծը բաժանված է երկու մասի։

1850-ական թվականների սկզբին Բենջամին Ֆորսթները տեղափոխվել է Միսսուրի, որտեղ հայտնվել է կրոնական ուտոպիստ սոցիալիստ Ուիլյամ Քիլի ազդեցության տակ։ Նրա հետ միասին նա 1863 թվականին մեկնել է հյուսիս-արևմուտք, որտեղ նրանք հիմնում են համայնք։ 1865 թվականին Ֆորսթները հաստատվել է Օրեգոնի Սալեմ քաղաքում և հաջորդ տարի ամուսնացել է Լուիզա Սնայդերի հետ։ Նրանց միակ երեխան որդեգրված դուստրն էր` տիկին Ֆորսթների զարմուհին։ Բենիամին Ֆորսթները շուտով սկսել է զենքագործի կարիերան։ Նա հաճախակի գործուղվում էր դեպի Արևելք, 1876 թվականին մասնակցել է Ֆիլադելֆիայի Համաշխարհային ցուցահանդեսին, իսկ 1893 թվականին՝ Չիկագոյի Համաշխարհային ցուցահանդեսին, որտեղ նրա շաղափներն ստացել են ամենաբարձր գնահատականը։ Իր շահութաբեր վարձավճարների շնորհիվ նա դարձել է Սեյլեմի ամենահարուստ բնակիչներից մեկը և խոշոր սեփականատեր։

Ֆորստները թոշակի է անցել 1891 թվականին՝ իր բիզնեսի շնորհիվ բավարար գումար և ունեցվածք կուտակելով։

Գյուտարարը մահացել է Սեյլեմում, երկարատև գրիպից հետո։ Թաղվել է 1897 թվականի մարտի 2-ին։

Նրա կինը` Լուիզա Ֆորսթները, մահացել է 1917 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, Սեյլեմում, 75 տարեկան հասակում և թաղվել է Odd Fellows գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://web.archive.org/web/20070312210757/http://www.ptreeusa.com/forstner_bit_sets.htm
* http://jonzimmersantiquetools.com/tools/stanley_bits_a.jpg
* http://stehle.ru/products/23907801

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի զինագործներ
Վիկտոր Վոուք

**Վիկտոր Վոուք** (, ), ամերիկացի գիտնական, ինժեներ, էլեկտրոմոբիլի և հիբրիդային ավտոմոբիլների մշակող։

## Կենսագրություն
Վիկտոր Վոուկը ծնվել է 1919 թվականի ապրիլի 27-ին, Նյու Յորքում, Մինսկից վտարանդիներ Աբրամ Իսաակի և Էսթեր Լևինի ընտանիքում։ Նրա եղբայրը գրող Հերման Վոուքն է։ 1939 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում ստացել է բակալավրի աստիճան։ 1942 թվականին դարձել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի փիլիսոփայության դոկտոր։

1959 թվականին մասնակցել է Henney Kilowatt էլեկտրոմոբիլի ստեղծմանը։

1960-ական և 1970-ական թվականներին մշակել է էլեկտրոմոբիլների և հիբրիդային ավտոմեքենաների ուրվագիծը ավտոմոբիլային տրանսպորտի համար։ Նա վերասարքավորել է Buick Skylark ավտոմոբիլը` դնելով դրա վրա 20 կվ հզորությամբ էլեկտրական և ռոտորային RX-2 Mazda շարժիչները։ Նախատիպը թեստավորվել է Շրջակա միջավայրի պահպանման գործակալությունում։ Վառելիքի սպառումը նվազել է, սպառվել է ընդամենը 9 %-ը` համեմատած այդ ժամանակվա բենզինե ավտոմոբիլների հետ։

Այդ աշխատանքի համար ստացել է «Ամերիկյան էլեկտրոմոբիլների և հիբրիդային ավտոմոբիլների պապիկ» մականունը։

Վոուքն ակտիվորեն մասնակցել է էլեկտրոմոբիլների և հիբրիդային ավտոմոբիլների ստանդարտավորմանը. եղել է IEC TC69 and the ISO TC22 SC21 կոմիտեների անդամ։

Վիկտոր Վոուքը մահացել է 2005 թվականի մայիսի 19-ին, Նյու Յորքում, քաղցկեղից։

Նրա արխիվները պահպանվել են Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Gary Flinn Victor «Wouk’s 1972 Buick Skylark prototype helped him become the godfather of the hybrid electric car»

Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Ալաթլի

**Ալաթլի,** գյուղական բնակավայր Ադրբեջանի հանրապետության Եվլախի շրջանում։

Ենթադրվում է, որ այս գյուղը անվանափոխության է ենթարկվել կամ այլևս գոյություն չունի, քանի որ ոչ մի ադրբեջանական կայքում այդ անունով բնակավայր չի նշվում։
* 

Կատեգորիա:Եվլախի շրջանի բնակավայրեր
Արան, Եվլախ

**Արան,** խոշոր գյուղական բնակավայր Ադրբեջանի հանրապետության Եվլախի շրջանում։ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղն ունի 7,263 բնակիչ։

Բնակավայրը 1 կմ է հեռու Եվլախ - Գանձակ երկաթուղու Մինգեչաուր կայարանից։

1946 թվականից ունի քաղաքային տիպի բնակավայրի կարգավիճակ։ Մինչև 1990-ականների սկիզբը գյուղն ունեցել է «Ապրիլի 28» անվանումը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:Եվլախի շրջանի բնակավայրեր
Յուխարը Սալամաբադ

**Յուխարը Սալամաբադ** (նաև **Սալամաբադ** և **Յուխարի Սալամաբադ),** գյուղական բնակավայր Ադրբեջանի հանրապետության Եվլախի շրջանում։

Բնակավայրը վարչատարածքային նոր բաժանմամբ մտնում է Խալդան խոշորացված համայնքի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Եվլախի շրջանի բնակավայրեր
Փիթեր Փենը և Վենդին

***«Փիթեր Փենը և Վենդին»*** (), ամերիկացի ռեժիսոր Դևիդ Լոուրիի ֆենտաստիկական ֆիլմը, որի սցենարը նա գրել է Թոբի Հելբրուքի հետ համատեղ։ Ֆիլմը 1953 թվականի «Փիթեր Փեն» մուլտֆիլմի կինոտարբերակն է, որը հիմնված է Ջեյմս Մեթյու Բարրիի համանուն հեքիաթի վրա։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Ալեքսանդր Մոլոնին և Իվեր Անդերսոնը։ Պրեմիերան նախատեսված է 2022 թվականին Դիսնեյ+ ծառայությունում։

## Սյուժե
Դարլինգների ընտանիքում երեխաները սիրում են երևակայել Փիթր Փենի մասին։ Մայրը չի ընդդիմանում նրանց երևակայությանը, համարելով այդ կախարդական տղային մանկության շունչ, իսկ ահա հայրը անկեղծորեն հավատացած է, որ հորինվածքները բարբաջանքներ են։ Բայց ահա մի կախարդական գիշերում երեխաներին հնարավորություն է ընձեռնվում թռչել Փիթր Փենի հետ դեպի ֆանտաստիկ երկիր՝ Նետլանդիա։ Այդ կղզում ապրում են կորած տղա երեխաները, քաջ հնդկացիները և խորհրդավոր ջրահարսները, ինչպես նաև ծովահենները, նավապետ Ջեյմս Հուկի գլխավորությամբ։

## Դերերում

## Արտադրություն
### Մշակում
2016 թվականի ապրիլին հայտարարվել էր, որ «Դիսնեյ» ստուդիան կնկարահանի «Փիթեր Փեն» մուլտֆիլմի ռեմեյքը։ Ֆիլմի ռեժիսորը կլինի Դևիդ Լոուրին, իսկ սցենարիստը՝ Թոբի Հելբրուքսը։ Պրոդյուսերը կլինի Ջիմ Ուիթաքերը։

### Քասթինգ
2020 թվականի հունվարին The New Zealand Herald-ը հայտնել էր, որ Դիսնեյը Նոր Զելանդիայից երիտասարդ դերասան է փնտրում Փիթեր Փենի դերի համար։ Ալեքսանդր Մոլոնին և Էվերը նշանակվել են Փիթեր Փենի և Վենդի Դարլինգի դերերում համապատասխանաբար։  Նույն տարվա հուլիսի Ջուդ Լոուն սկսել է նախնական բանակցություններ Նավապետ Հուքի դերի համար։ Լոուն հաստատվել է սեպտեմբերին, երբ հայտարարվել էր, որ Յարա Շահիդին կխաղա Զընգ-Զընգի դերը։  2020 թվականի հոկտեմբերին հաստատվել է, որ Ալիսա Վապանատանկը կխաղա Ջրաշուշանի դերը։ 2021 թվականի հունվարին Ջեյմս Գեֆիգանը միացել է դերասանական կազմին Միստր Սմիի դերով։

### Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումները նախատեսվել է անցկացնել 2020 թվականի ապրիլի 17-ից մինչև օգոստոս, բայց դրանք հետաձգվել են կորոնավիրուսի համաճարակի պատճառով։ Ավելի ուշ նկարահանումները սկսվել են 2021 թվականի մարտի 16-ին, և դրանք պլանավորվում է անցկացնել մինչև 2021 թվականի հունիսի 30-ը։

## Թողարկում
Ի սկզբանե ֆիլմը նախատեսվում էր թողարկել Disney+ ծառայությունում, բայց հետո հայտարարվել է, որ ֆիլմը կթողարկվի  կինոթատրոններում։ Սակայն 2020 թվականի դեկտեմբերին հայտարարվել է, որ ֆիլմն այնուամենայնիվ դուրս կգա Disney+-ով կորոնավիրուսի պանդեմիայի պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2023 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բիլ Կոնդոնի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վանկուվերում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փիթեր Պեն
Կատեգորիա:Ֆիլմեր երեխաների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ծովահենների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Վասյոկ Տրուբաչովը և նրա ընկերները (ֆիլմ)

«**Վասյոկ Տրուբաչովը և նրա ընկերները**» (), խորհրդային սև և սպիտակ դպրոցական հերոսական արկածային գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրել է ռեժիսոր Իլյա Ֆրեզը 1955 թվականին Մ. Գորկու անվան կինոստուդիայում (Մոսկվա)։ Ֆիլմը նկարահանվել է Վալենտինա Օսեևայի համանուն վիպակ-եռերգության առաջին գրքի հիման վրա (I-II գրքեր, 1947-1951, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, III գիրք, 1952)։

Մոսկվացի դպրոցականների մասին պատմող երկերգության  երկրորդ ֆիլմը՝ «Տրուբաչովի ջոկատը պայքարում է», նույնպես նկարահանվել է Իլյա Ֆրեզը Մ. Գորկու անվան կինոստուդիայում 1957 թվականին։

## Սյուժե
Ֆիլմը երեք անբաժան դպրոցական ընկերների՝ Վասյայի, Կոլյայի և Սաշայի բարեկամության և հասարակ խորհրդային երեխաների՝ պիոներների մասին է, որոնցից յուրաքանչյուրն իր խնդիրներն ու գործերն ունի։ Տղաները պայքարում են դասարանում գերազանց կարգապահության համար, սակայն նրանց ցուցադրական հերթապահությունը ձախողվում է, քանի որ աշակերտներից մեկը թաքցնում է կավիճը՝ զգուշանալով գրատախտակի մոտ կանչվելուց։ Ընկերները վիճում են։ Դասընկերները վստահ են, որ կավիճը թաքցրել է Վասյոկը, դատապարտում են նրան։ Ցանկանալով շտկել կատարվածը՝ միջադեպի իրական մեղավորը որոշում է պատի թերթում կատարված քննադատական նշումից հանել Տրուբաչյովի ազգանունը։ Այս վեճից հետո ընկերները հաշտվում են։

## Դերերում
* Օլեգ Վիշնև – *Վասյոկ Տրուբաչյով
* [[Սաշա Չուդակով]] – *Կոլյա Օդինցով
* Վովա Սեմյոնովիչ – *Սաշա Բուլգակով
* [[Սլավա Դևկին]] – *Մազին
* Ժորա Ալեքսանդրով – *Ռուսակով
* Նատաշա Ռիչագովա – *Նյուրա Սինիցինա
* Վալերա Սաֆարբեկով – *Մալյուտին
* Յուրա Բաշկիրով – *Մեդվեդև
* Բորյա Կանարեյկին – *Բելկին
* Օլյա Տրոիցկայա – *Զորինա
* Յուրի Բոգոլյուբով – *ուսուցիչ, Սերգեյ Նիկոլաևիչ
* Լեոնիդ Խարիտոնով – *Միտյա Բուրցև, պիոներների ջոկատավար
* Իվան Պելտցեր – *«Գրոզնի», դպրոցի պահակ
* Անաստասիա Զուևա -մորաքույր Դունյա 
* Յուրի Մեդվեդև – *Տրուբաչյովի հայրը
* Պյոտր Ալեյնիկով – *Ռուսակովի հայրը
* Իվետա Կիսելյովա – *Եկատերինա Ալեքսեևնա
* Նինա Նիկիտինա – *Բուլգակովի մայրը
* Կիրիլ Լավրով – *որմնադիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Васёк Трубачёв и его товарищи» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»
* М. Павлова. Рец.: Фильм «Васёк Трубачёв и его товарищи». 1955 год

Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1955 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դպրոցի մասին
Չարլզ Թեքեր

**Չարլզ Թեքեր** (, ), ամերիկացի գիտնական հաշվողական համակարգերի տեսության բնագավառում, 2009 թվականի Թյուրինգի մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Չարլզ Թաքերը ծնվել է 1943 թվականի փետրվարի 26-ին Փասադենա քաղաքում։ Նա ստացել է ֆիզիկայի բակալավրի աստիճան՝ 1967 թվականին ավարտելով Բերկլիի Կալիֆորնիայի համալսարանը։ Բաթլեր Լեմպսոնի և այլ շրջանավարտների հետ հիմնել է *Berkeley Computer Corporation* ընկերությունը, որտեղ զբաղվել է համակարգչային էլեկտրոնիկայի մշակմամբ։ Սակայն ընկերությունը առևտրային հաջողություն չի ունեցել, և Թեքերը տեղավորվել է Xerox PARC հետազոտական կենտրոնում։

1970-ականների և 1980-ականների ընթացքում դարձել է *Ethernet* պրոտոկոլի մշակողներից մեկը, ինչպես նաև մեծ ներդրում է ունեցել առաջին լազերային տպիչի ստեղծման գործում։ 1983 թվականին Թեքերը հիմնադրել է *Digital Equipment Corporation* (DEC Systems Research Center) հետազոտական կենտրոնը, իսկ 1997 թվականին մասնակցել Քեմբրիջում *Microsoft Research* լաբորատորիայի ստեղծմանը։ ԱՄՆ վերադառնալուց հետո Թեքերը մշակել է ապարատային հավելված *Microsoft Tablet PC* պլանշետային համակարգչի համար *Dynabook է Xerox PARC*-ի վրա իր փորձի հիման վրա։

## Մրցանակներ
* 1994 - *ACM Fellow
* 1996 - *Distinguished Alumnus in Computer Science at U.C. Berkeley
* 1996 - *Ցյուրիխի շվեյցարական բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի պատվավոր դոկտորական տիտղոս
* 2004 - *Չարլզ Սթարք Դրեյպերի մրցանակ
* 2007 - *Ջոն ֆոն Նեյմանի մեդալ
* 2009 - *Թյուրինգի մրցանակ «Xerox Alto-ի՝ առաջին ժամանակակից անհատական համակարգչի նորարական մշակման և ստեղծման համար, ինչպես նաև Ethernet տեխնոլոգիայում նրա ներդրման և պլանշետային անհատական համակարգիչների զարգացման համար».*
* 2017 - *Էքերթ-Մոկլիի մրցանակ

Չարլզ Թեքերը Շվեյցարիայի դաշնային տեխնոլոգիական ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր է և Microsoft-ի տեխնիկական աշխատակից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

* 

* 

* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Charles Thacker, computerhistory.org
* Chuck Thacker, microsoft.com
* An interview with Chuck Thacker, budiu.info
* Chuck Thacker Attains Computing’s Peak, microsoft.com

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Բոնչո Գենչև

**Բոնչո Գենչև** (, ), բուլղարացի ֆուտբոլիստ, հարձակողական ոճի կիսապաշտպան։ Բուլղարիայի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է 1994 թվականի Աշխարհի առաջնությանը և 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը։

## Ակումբային կարիերա
Բոնչո Լյուբոմիրով Գենչևը ծնվել է 1964 թվականի հուլիսի 7-ին Բուլղարիայի Դոբրիչի մարզի Գեներալ Տոշևո քաղաքում։ Ֆուտբոլային կարիերան սկսել է տեղի «Սպորտիստ» ակումբում։

1981 թվականին կայացել է Գենչևի պրոֆեսիոնալ նորամուտը Դոբրիչի «Դոբրուջա» թիմում։ Այնուհետև խաղացել է բուլղարական «Լիտեքս» (1982-1983), «Լոկոմոտիվ» (Գոռնա Օրյախովիցա) (1983-1986), «Էտիր» (1987-1991) ակումբներում։

1991 թվականին պայմանագիր է կնքել պորտուգալական «Սպորտինգի» հետ, որի կազմում անցկացրել է ընդամենը 2 խաղ։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո նա տեղափոխվել է Անգլիա, որտեղ խաղացել է «Իփսվիչ Թաունում» (1992-1995) և «Լութոն Թաունում» (1995-1997)։ 1997-1999 թվականներին խաղացել է բուլղարական ԲԿՄԱ-ում։ Այնուհետև Գենչևը կրկին տեղափոխվել է Անգլիա, որտեղ «Հենդոնում» և «Քարշոլթոն Աթլետիկում» խաղալուց հետո 2007 թվականին ավարտել է ֆուտբոլիստի կարիերան։

Որոշ ժամանակ աշխատել է որպես միջազգային դեսպան «Իփսվիչ Թաունում»։

2016 թվականին Բոնչո Գենչևը նշանակվել է բուլղարական «Էտիր» ակումբի գլխավոր մարզիչ, բայց պաշտոնը թողել է մարտի 7-ին՝ դառնալով Բուլղարիայի ֆուտբոլային միության շրջանային խորհրդի նախագահը Վելիկո Տիռնովոյում։

## Կարիերա ազգային հավաքականում
1990-1996 թվականներին Բուլղարիայի ազգային հավաքականում անցկացրել է 12 հանդիպում՝ չխփելով ոչ մի գոլ։

1994 թվականի աշխարհի առաջնության 1/8 եզրափակչի Մեքսիկայի ազգային հավաքականի դեմ խաղում Բոնչոն փոխարինման է դուրս եկել և հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում անրեպ իրացրել է իր փորձը։

Գենչևը եղել է 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնության ազգային ընտրանու հայտացուցակում, որտեղ մեկ րոպե է խաղացել խմբային փուլի Ռումինիայի դեմ խաղում, որն ավարտվել է բուլղարացիների հաղթանակով։

## Անձնական կյանք
Խաղային կարիերայի ավարտից հետո Բոնչոն որոշ ժամանակ ղեկավարել է «Սթրայքերներ» սրճարան-բարը Վեսթ Քենսինգթոնում։

Ամուսնացած է։ Նրա երկու որդիները՝ Լյուբոմիրը և Յավորը, նույնպես դարձել են ֆուտբոլիստներ։

## Նվաճումներ
### Ակումբային

; «Էտիր»

* Բուլղարիայի չեմպիոն՝ 1990/91

; ԲԿՄԱ (Սոֆիա)

* Բուլղարիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 1997/98 
* Բուլղարիայի գավաթի խաղարկության արծաթե մեդալակիր՝ 1998

### Անձնական
* Բուլղարիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 1997/98

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը  ՖԻՖԱ-ի կայքում
* Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իպսվիչ Թաունի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լուտոն Թաունի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի նախագահների ցուցակ

thumb|Սերբիայի գիտությունների ու արվեստի ակադեմիայի շենքը
**Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիա**, Սերբիայի բարձրագույն գիտակրթական հաստատություն։ Հիմնադրվել է 1886 թվականի նոյեմբերի 1-ին ՝ որպես Սերբիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիա։
Սերբացի բժիշկ եւ բուսաբան Իոսիֆ Պանչիչը 1887 թվականին նշանակվեց Ակադեմիայի առաջին նախագահ։ Նա, ինչպես նաև Ակադեմիայի առաջին անդամները, ընտրվեց արքա Միլան Օբրենովիչի կողմից ՝ Համագումարի (Խորհրդարանի) կողմից հաստատված օրենքի համաձայն.
Ակադեմիայի Նախագահը, համաձայն «Գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի մասին» օրենքի 24-րդ հոդվածի, ընտրվում է նրա ժողովի կողմից։ Քվեարկությունը գաղտնի է. Հաղթող է ճանաչվում այն թեկնածուն, ով ունի ձայների առնվազն 50% -ը։ Եթե երկու շաբաթ անց հաղթող չլինի, ապա քվեարկվում է երկրորդ քվեարկությունը։
Ներկայումս Ակադեմիայի Նախագահը նյարդաբան Վլադիմիր Կոստիչն է, ով այս պաշտոնում է 2015 թվականից։
Ակադեմիայի Նախագահը նրա ներկայացուցիչն է և գործում է նրա անունից։ Նա գումարում է Վեհաժողովի, Նախագահության և Գործադիր կոմիտեի նիստերը, վերահսկում է նրանց գործունեությունը և կատարում է նաև մի շարք այլ գործառույթներ։

## Սերբիայի գիտությունների և մշակույթի ակադեմիայի նախագահներ

## Ծանոթագրություններ
Ուոլտեր Դիմեր

**Ուոլտեր Դիմեր** (, ), ամերիկացի գյուտարար, որը 1928 թվականին հորինել է մաստակը։

## Կենսագրություն
Ուոլտեր Դիմերը ծնվել և մեծացել է Ֆիլադելֆիայում (Փենսիլվանիա)։ 1926 թվականից աշխատել է որպես հաշվապահ *Fleer* ընկերությունում, որը մաստակ էր արտադրում։ Չնայած նրան, որ Դիմեր մասնագիտությամբ հաշվապահ էր, նա սիրում էր իր ազատ ժամանակի ընթացքում մաստակի բաղադրատոմսերի փորձարկումներ կատարել։ Նման փորձարկումներից մեկի ժամանակ նա պատահաբար ստացել է յուրահատուկ բաղադրատոմս, որը թույլ է տալիս պատրաստել ոչ շատ կպչուն և չմասնատվող ռետին։ Ռետինը վարդագույն էր, քանի որ գործարանի միակ սննդային ներկը վարդագույն էր։

Գործարանում արտադրվող մաստակի համեմատ՝ նոր մաստակն ավելի քիչ կպչուն էր և հեշտությամբ ձգվում էր։ Դիմերը փաթեթավորել է հարյուր կտոր մաստակ և դրանք վաճառքի է հանել տեղական հրուշակեղենի խանութում՝ մեկ հատի համար մեկ պեննի գնով։ Նոր մաստակը վաճառվել է մեկ օրում։

Fleer ընկերությունը սկսել է վաճառել նոր մաստակը «Dubble Bubble» անվանումով, իսկ Դիմերն անձամբ վաճառողներին սովորեցրել է մաստակից փչելով ուռեցնել, որպեսզի ցույց տա նոր ռետինի տարբերությունը մաստակներից։ «Dubble Bubble»-ի՝ հատը մեկ պեննի գնով վաճառքի արդյունքն ԱՄՆ-ում առաջին տարում գերազանցել է 1,5 մլն դոլարը։ Դիմերը չի արտոնագրել իր գյուտը և շուտով մրցակցություն է առաջացել մաստակ արտադրողների միջև, որը մեծ դեպրեսիայի ժամանակ հայտնի և էժան հաճույք է դարձել։

Դիմերը Fleer-ում աշխատել է մի քանի տասնամյակ՝ հասնելով մինչև փոխնախագահի պաշտոնի (1930-70), ինչպես նաև դառնալով Fleer Corporation-ի տնօրենների խորհրդի անդամ (1970-85)։ Ուոլտեր Դիմերը մահացել է 1998 թվականի հունվարի 9-ին Լանկաստերում սրտի անբավարարությունից, իր 94-րդ ծննդյան հաջորդ օրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Ուիլյամ Դիքսոն

**Ուիլյամ Դիքսոն** (, ), շոտլանդական ծագմամբ ամերիկացի գյուտարար, որը Թոմաս Էդիսոնի հետ համատեղ ստեղծել է առաջին կինեմատոգրաֆիական տեխնոլոգիաներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ուիլյամ Դիքսոնը ծնվել է 1860 թվականի օգոստոսի 3-ին Ֆրանսիայի Բրետան երկրամասի Լե Մինիիկ սյուր Ռանս համայնքում՝ Անգլիայից գաղթածների ընտանիքում։ Մայրը Էլիզաբեթ Քենեդի Լոուրին է։ Հայրը՝ Ջեյմս Վայթ Դիքսոնը՝ շոտլանդացի նկարիչ է, աստղագետ և լեզվաբան։

Հոր մահից հետո Դիքսոնների ընտանիքը որոշում է կայացրել տեղափոխվել Մեծ Բրիտանիա։

Դիքսոնը զբաղվել է գիտությամբ և մեխանիկայով՝ հույս ունենալով աշխատել ամերիկացի հայտնի գյուտարար Թոմաս Էդիսոնի լաբորատորիայում։ Երբ ընտանիքը տեղափոխվել է ԱՄՆ, Ուիլյամ Դիքսոնը ցանկալի աշխատանք է ստացել Էդիսոնի ընկերությունում։ 1887 թվականից ղեկավարել է Վեստ-Օրանժ քաղաքի «կենդանի լուսանկարների» լաբորատորիան։ 1889-1892 թվականներին Էդիսոնի հետ սահմանել է ժամանակակից ֆիլմի պերֆորացիայի ստանդարտը։

Զբաղվել է ձայնագրի մշակմամբ, բայց նաև հետաքրքրվել է «շարժվող նկարներով»։ Նրա որոշ գաղափարներ իրականացվել են, օրինակ, 35 մմ ստանդարտը կինոժապավենի համար, էմուլսիայի բաղադրությունը ժապավենի համար և այլն։ Հայտնի է նաև որպես մուտոսկոպի գյուտարար (սարք, որը հիշեցնում է թմբուկ, որի ներսում տեղադրված էր լուսանկարներով սկավառակը՝ սկավառակի պտույտի ժամանակ լուսանկարները «կենդանացելու» համար)։ 1893 թվականին Դիքսոնը լրամշակել է իր գյուտը և հեռացել  Էդիսոնից՝ սեփական գործը սկսելու համար։ «Մուտոսկոպ և Բայոգրաֆ» ֆիլմերի արտադրության ընկերության հիմնադիրներից մեկն է։ 1899-1900 թվականներին Տրանսվալայում նկարահանել է անգլո-բուրական պատերազմի փաստագրական տեսարաններ։

Մահացել է 1935 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Մեծ Բրիտանիայում 75 տարեկան հասակում։

## Ֆիլմեր
* *The Boxing Cats (Prof. Welton’s)*
* *Դիքսոնի ողջույնը*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերատորներ
Կատեգորիա:Համր կինո
Կատեգորիա:Համր կինոյի դերասաններ
Ուալդո Սեմոն

**Ուալդո Լոնսբերի Սեմոն** (, ), ամերիկացի քիմիկոս, գյուտարար։  Հայտնի է որպես պլաստիկի ամենատարածված տեսակներից մեկի՝ պոլիվինիլքլորիդի (ՊՎՔ) ստացման մեթոդիկայի մշակող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1898 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ալաբամա նահանգի Դեմոպոլիս քաղաքում։ Ավարտել է Վաշինգտոնի համալսարանը՝ ստանալով քիմիայի բակալավրի և քիմիական ճարտարագիտության դոկտորի աստիճաններ։

Ուալդո Սեմոնն առավել հայտնի է նրանով, որ 1926 թվականին գտել է պոլիվինիլքլորիդի հատկությունները բարելավելու միջոց։ Դրա համար նա խառնել է մի քանի սինթետիկ պոլիմերներ, ինչի արդյունքում ստացվել է մի նյութ, որը առաձգական էր, բայց ոչ կպչուն։ Շնորհիվ իր ֆիզիոլոգիական անվնասակարության, խոնավության, թթուների, ալկալիների, այլ օգտակար հատկությունների՝ պոլիվինիլքլորիդը (կամ ՊՎՔ) ստացել է շատ լայն կիրառություն՝ դառնալով աշխարհում երկրորդ ամենատարածված պլաստիկը։

Սեմոնը նաև աշխատել է ռեզինի մեթոդների բարելավման վրա և, ի վերջո, մշակել է սինթետիկ փոխարինող։ 1935 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա աղից, կոքսից և կրաքարից ստեղծել է կորոսիլ (Koroseal)՝ պոլիմեր, որին պատրաստման ժամանակ կարելի է տալ ցանկացած խտություն։ Սեմոնը կազմել է ավելի քան 5000 այլ սինթետիկ ռետինե խառնուրդներ՝ 1940 թվականին հաջողության հասնելով ամերիպոլի հետ (Ameripol («ամերիկյան պոլիմեր»), որը նա մշակել է *BFGoodrich* ընկերության համար։ Ընդհանուր առմամբ, Սեմոնն ունեցել է 116 արտոնագիր։ 1995 թվականին 97 տարեկանում նա ներառվել է Գյուտերի փառքի սրահում (Invention Hall of Fame)։

Աշխատելով *BFGoodrich* ընկերության համար՝ Սիմոնը զեկույցներ է արել Հարի Լ. Ֆիշերի հետ, իսկ հետո ղեկավարել Բենջամին Ս.Գարվին։ Այդ երկու գիտնականներն էլ, ինչպես և Սիմոնը, ստացել են Չարլզ Գուդիերի մեդալ։

Ուոլդո Սիմոնին երբեմն վերագրում են մաստակի գյուտը, բայց դա այդպես չէ։ Նա հորինել է չմարսվող նյութ սինթետիկ կաուչուկից, որը կարող էր օգտագործվել մաստակի փոխարեն, և որը արտադրում էր բացառապես մեծ փուչիկներ։ Սակայն արտադրանքը այդպես էլ մնացել է հետաքրքրական փորձի մակարդակում և երբեք վաճառքի չի հանվել։

1944 թվականին Սեմոնը պարգևատրվել է Չարլզ Գուդիերի մեդալով, իսկ 1964 թվականին՝ Էլիոթ Քրեսոնի մեդալով։ *BFGoodrich*-ից հեռանալուց հետո նա աշխատել է Օհայո նահանգի Քենթ քաղաքի Քենթի պետական համալսարանում։

Մահացել է Օհայո նահանգի Հադսոն քաղաքում 1999 թվականի մայիսի 26-ին 100 տարեկան հասակում.

## Ժառանգություն
Ուալդո Սեմոնի անտառային արգելոցը (Waldo Semon Woods Conservation Area) անվանվել է գյուտարարի պատվին, այն բանի համար, որ նա անհատույց հող է տրամադրել Մետրո պարկին (Metro Parks), որը սպասարկում էր Օհայո նահանգի Սամիթ շրջանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Аудиоинтервью с Уалдо Семоном.
* UW Alumni Magazine Profile
* Metro Parks, Serving Summit County 
* Biography at Bouncing-Balls.com

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Ուիլյամ Տորնտոն

**Ուիլյամ Տորնտոն** (англ. *William Thornton*, ), անգլիացի և ամերիկացի ճարտարապետ, բժիշկ, նկարիչ և գյուտարար, ունիվերսալ գիտելիքների և կարողությունների տեր մարդ։

## Կենսագրություն
Ուիլյամ Տորնտոնը ծնվել է 1759 թվականի մայիսի 20-ին։ Շոտլանդիայի մայրաքաղաք Էդինբուրգում սովորել է բժշկություն։ 1787 թվականին մեկնել է ԱՄՆ։ Լինելով Վաշինգտոնի Կապիտոլիումի առաջին ճարտարապետը՝ համբավ է ձեռք բերել։ 1793 թվականի հուլիսի 25-ին նրա նախագիծը հաղթել է քննարկման ներկայացված 17 առաջարկից կազմված մրցույթում։ Ուիլյամ Տորնտոնն արժանացել է 500 ԱՄՆ դոլար դրամական պարգևի։

Տորնտոնի կողմից իրականացված այլ ճարտարապետական նախագծերից են Ֆիլադելֆիայի «Library Company»-ի և Վաշինգտոնի «Octagon House»-ի շենքերը, որտեղ 1898 թվականից տեղակայված է Ճարտարապետության ամերիկյան ինստիտուտը։

1792 թվականի հունիսի 1-ից մինչև իր մահը՝ 1828 թվականը, Տորնտոնը գլխավորել է նաև ԱՄՆ-ի արտոնագրային բյուրոն (եղել է նրա առաջին սուպեր ինտենդանտը)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ
Զագորե (շրջան)

**Զագորե** ( zɐˈɡɔrɛ), նաև **Զագորիե** (), **Զագորա** (), ներկայիս Բուլղարիայի տարածքում գտնվող անորոշ սահմաններով պատմական շրջան միջնադարում։ Անվանունը սլավոնական ծագում ունի և նշանակում է «լեռներից հարավ»՝ այսինքն ՝ բալկանյան ։ Տարածաշրջանն առաջին անգամ հիշատակվել է հունարեն որպես Ζαγόρια (հին բուլղարական թարգմանության մեջ այն թարգմանվել է որպես Զագորիա), 8-րդ դարի սկզբին Բուլղարիայի Տերվելի իշխանության օրոք շրջանը Բյուզանդական 716 թվականի բուլղարական պայմանագրով Բյուզանդական կայսրությունը  փոխանցել է Բուլղարական առաջին կայսրությանը։ Համատեքստից ելնելով ՝ Զագորեն կարող է սահմանվել որպես տարածաշրջան հյուսիսարևելյան Թրակիայում։

Բուլղարական երկրորդ կայսրության ժամանակ  շրջանը հիշատակվել է նաև Բուլղարիայի ցար Իվան Ասեն Երկրորդի` 1230 թվականի Դուբրովնիկյան կանոնադրության մեջ, որը թույլ էր տալիս ռագուզացի վաճառականներին առևտրով զբաղվել բուլղարական հողերում, որոնց թվում «ամբողջ Զագորեում»։

14-րդ դարի վենետիկյան փաստաթղթերում Զագորան հիշատակվում է որպես Բուլղարիայի հոմանիշ (օրինակ ըստ 1384 թվականի փետրվարի 14-ի մի փաստաթղթի՝ partes del Zagora, subditas Dobrotice): Նմանապես, հետագայում Ռագուզանի աղբյուրները պարբերաբար ապացուցում են բարձրորակ զագորայի մոմի (կերա զագորա, զախորին, զաուրա, զախորի, զակորա) ակտիվ ներմուծումը Բուլղարիայից, որը հաճախ գնում էին Սոֆիայից։

Այսօր տարածաշրջանի անունը օգտագործվել  է Ստարա Զագորա («Ստարա Զագորա», հյուսիսարևելյան Թրակիայի խոշոր քաղաքի և Ստարա Զագորա մարզի մայրաքաղաք) և Նոր Զագորա («Նոր Զագորա» քաղաք Սլիվեն մարզում) տեղանուններում։ Անտարկտիկայի Հարավային Շետլանդյան կղզիների Լիվինգսթոն կղզում գտնվող Զագորե լողափը նույնպես անվանվել է Բուլղարիայի Անտարկտիկայի տեղանունների հանձնաժողովի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թրակիա
Կատեգորիա:Ստարա Զագորայի մարզ