Հոլանդական աճուրդ

մինի|300x300փքս|1957 թվականի Գերմանիայում անցկացված հոլանդական աճուրդ մրգեր վաճառելու համար։

**Հոլանդական աճուրդ**, ապրանքների գնման կամ վաճառքի համար նախատեսված մի քանի նմանատիպ աճուրդներից մեկը։ Առավել հաճախ դա նշանակում է աճուրդ, որի դեպքում աճուրդավարը վաճառքի դեպքում սկսում է բարձր առաջարկի գնից և իջեցնում այն մինչև որևէ մասնակից ընդունի գինը, կամ այն հասնի նախապես որոշված պահեստային գնին։ Այս տեսակի գնային աճուրդը առավել հաճախ օգտագործվում է այն ապրանքների համար, որոնք պահանջում են արագ վաճառք, ինչպիսիք են ծաղիկները, թարմ մթերքները կամ ծխախոտը։ Հոլանդական աճուրդը կոչվում է նաև *ժամացույցի աճուրդ* կամ *բաց ճիչով նվազող գնային աճուրդ*։ Այս տեսակի աճուրդը ցույց է տալիս արագության առավելությունը, քանի որ վաճառքը երբեք չի պահանջում մեկից ավելի առաջարկ։ Այն ռազմավարական առումով նման է առաջին գնով կնքված առաջարկով աճուրդին

## Պատմություն
Հերոդոտոսը պատմում է Բաբելոնում տեղի ունեցած նվազող գնային աճուրդի մասին՝ ենթադրելով, որ հին ժամանակներում օգտագործվել են հոլանդական աճուրդներին նման շուկայական մեխանիզմներ: 17-րդ դարի Հոլանդիայում կալվածքների և նկարների վաճառքի համար օգտագործվել են նվազող գներով աճուրդներ: Հոլանդական աճուրդային եղանակը Անգլիայում ի հայտ է եկել 17-րդ դարում, որը կոչվել է «հանքարդյունաբերություն»։ Այդ տեսակի աճուրդում աճուրդավարն սկսել է բարձր գնից, որը հերթականությամբ նվազում է, մինչև որ ինչ-որ մասնակից ասում էր՝ «Իմն է»։ *[[Թայմս|«Թայմս»-ը]]* հիշատակում է 1788 թվականի հոլանդական աճուրդի մասին։

## Աճուրդի գործընթաց
Աճուրդի սկսվելուց առաջ աճուրդավարը մասնակիցներին ներկայացնում է վաճառված առարկաների մասին տեղեկատվություն։ Այս տեղեկատվությունը ցուցադրվում է կայքի առջևում գտնվող ժամացույցի կամ էլեկտրոնային սարքի վրա։

Հոլանդական աճուրդը սկզբում առաջարկում է իրը այնպիսի գնով, որը գերազանցում է վաճառողի կողմից ստացվելիք գումարը։ Գինը աստիճանաբար նվազում է, մինչև որևէ մասնակից ընդունի ներկայիս գինը։ Այդ մասնակիցը հաղթում է աճուրդը և վճարում է այդ գինը իրի համար։ Օրինակ, բիզնեսը կարող է աճուրդի հանել օգտագործված ծառայողական մեքենան 15,000 եվրո մեկնարկային գնով։ Եթե ոչ ոք չի ընդունում սկզբնական առաջարկը, վաճառողը հաջորդաբար իջեցնում է գինը՝ 1000 եվրոյի աճով։ Երբ գինը հասնում է 10,000 եվրոյի, որոշակի առաջարկ անողը՝ ով կարծում է, որ այդ գինը ընդունելի է, և որ շուտով մեկ ուրիշը կարող է առաջարկ անել, արագորեն ընդունում է առաջարկը և մեքենայի համար վճարում է 10,000 եվրո։

Հոլանդական աճուրդները մրցակցային այլընտրանք են ավանդական աճուրդին, որտեղ հաճախորդները աճող արժեքի առաջարկներ են անում մինչև ոչ ոք չի ցանկանում ավելի բարձր առաջարկ անել։
մինի|Ալսմերի ծաղիկների աճուրդ

## Ազդեցությունը շահագրգիռ կողմերի վրա
### Աճուրդավարի եկամուտ
Հոլանդական աճուրդում օգտագործվող ժամացույցի արագությունը զգալի ազդեցություն ունի վերջնական գների և աճուրդավարի եկամտի վրա։ Պարզվել է, որ արագ հոլանդական ժամացույցը զգալիորեն ցածր գնային առաջարկներ և վաճառողի եկամուտ է ապահովում, երբ համեմատվում է առաջին գնով կնքված առաջարկով աճուրդի հետ։ Ընդհակառակը, բավականաչափ դանդաղ հոլանդական ժամացույցը ավելի շահավետ է, քան առաջին գնով աճուրդը։

Մրցույթի մասնակիցների միջև անհատական տարբերությունները նույնպես կարող են ազդել այն բանի վրա, թե որքանով է հոլանդական աճուրդը շահութաբեր աճուրդավարի համար։ Ավելի առաջադեմ տարիքը հստակ, վիճակագրորեն նշանակալի բացասական ազդեցություն ունի հոլանդական աճուրդների ընդհանուր կատարողականի վրա։ Ավելի տարեց մասնակիցները հաճախ չափազանց շատ են վճարում հոլանդական աճուրդներում՝ իրենց ճանաչողական սահմանափակումների և գործարքի ավարտի բարձր անհրաժեշտության պատճառով։

Այն դեպքում, երբ հոլանդական աճուրդին մասնակցում են երկու կամ ավելի մասնակիցներ, գների իջեցումները պետք է աճեն։ Ավելին, աճուրդավարի սպասվող եկամուտը պետք է աճի, երբ աճուրդի մասնակիցների թիվը մեծանում է, և առաջարկների մակարդակները մեծանում են։

Աճուրդավարը պետք է ավելացնի իր եկամուտը, երբ գնորդները դրսևորեն Ալլեի պարադոքսը։ Այս սպասումը պայմանավորված է նրանով, որ առաջարկ ներկայացնողներն արդեն իսկ ունեն առաջարկային նախասիրություններ, բայց բավարար ժամանակ չունեն իրենց նախընտրությունը փոխելու համար, և, հետևաբար, սովորաբար գործում են իրենց սկզբնական պլանի համաձայն։
մինի|Հոլանդական աճուրդ Աալսմիրում

### Աճուրդի մասնակիցներ
Հոլանդական աճուրդներում մասնակիցները չեն կարող տեսնել մյուսների առաջարկները․ նրանք կարող են տեսնել միայն հաղթող առաջարկը։ Սա հանգեցնում է նրան, որ մասնակիցները աճուրդի մրցակցային դինամիկան գնահատելիս ավելի շատ անորոշություն են զգում։ Երբ մասնակիցը պարտվում է, նրա արձագանքը ավելի էմոցիոնալ է, քան հաղթանակի դեպքում։ Սա բացատրվում է Հոլանդական աճուրդների՝ ակնթարթային հաղթանակ ապահովող առանձնահատկությամբ․ հաղթողը ի սկզբանե տեղեկանում է իր հաղթանակի մասին և վճարում է հաղթող գինը, մինչդեռ մնացած մասնակիցների պարտությունը հանկարծակի է և անսպասելի։

Այլ կերպ ասած՝ Հոլանդական աճուրդների մասնակիցները ավելի հակված են զգալ հաղթողի ափսոսանք՝ կարծելով, թե գերշահարկել են, և պարտվողի ափսոսանք՝ կարծելով, թե թերագնահատել են, քանի որ այս աճուրդները ավելի ուժեղ էմոցիոնալ արձագանք են առաջացնում, քան այլ ձևաչափերը։ Դրա հիմնական պատճառն այն է, որ մասնակիցները չեն կարող օգտվել ազդանշաններից (օրինակ՝ մյուսների առաջարկներից), որոնք կարող էին օգնել ձևավորել իրենց գների առաջարկման վարքագիծը։

## Հանրային առաջարկներ
Համեմատած ստանդարտ գրքույկների կառուցման մեթոդի հետ, հոլանդական աճուրդները դիտարկվել են հանրային առաջարկների և գնի բացահայտման համար։ Հոլանդական աճուրդները գովաբանվել են որպես ավելի արդյունավետ և արդար, քանի որ դրանք կարող են կանխել ապահովագրողների կողմից բաժնետոմսերի բաշխումը հայտնի կամ նախընտրելի հաճախորդների միջև։ Առաջարկվել է, որ IPO շուկայում արդյունավետության բարելավումն ավելի հավանական է, որ զգացվի ավելի մեծ, արդեն հրապարակային ցուցակված ընկերություններում, քանի որ գնորդները սովորաբար հեջ ֆոնդեր կամ փոխադարձ ֆոնդեր են։ Այսպիսով, շուկան արդեն որոշել է նրանց բաժնետոմսերի գինը, և արդեն իսկ գոյություն ունի թողարկման չափի ցուցիչ։

ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը, Նյու Յորքի Դաշնային պահուստային բանկի (FRBNY) միջոցով, ԱՄՆ կառավարության համար միջոցներ է հայթայթում հոլանդական աճուրդի միջոցով։ FRBNY-ն համագործակցում է առաջնային դիլերների, այդ թվում՝ խոշոր բանկերի և բրոքեր-դիլերների հետ, ովքեր իրենց և իրենց հաճախորդների անունից ներկայացնում են առաջարկներ՝ օգտագործելով Առևտրային սենյակի ավտոմատացված մշակման համակարգը (TRAPS) և, որպես կանոն, տեղեկացվում են շահող առաջարկների մասին տասնհինգ րոպեի ընթացքում։

Օրինակ, ենթադրենք, որ թողարկման հովանավորը ձգտում է ներգրավել 10 միլիարդ դոլար տասնամյա պարտատոմսերից՝ 5.125% կտրոնով։ Առաջարկները կատարվում են ամենացածր եկամտաբերությունից/ ամենաբարձր գնից մինչև ամբողջ 10 միլիարդ դոլարի հավաքագրումը, սակայն բոլոր ներկայացված առաջարկները ստանում են ամենացածր *մաքրված* գինը, նույնիսկ նրանք, ովքեր ավելի բարձր գին են առաջարկում (խրախուսելով ավելի բարձր գներով առաջարկները): Ընդհանուր առմամբ, առաջարկները հետևյալն են՝

* 1.00 միլիարդ դոլար՝ 5.115% տոկոսադրույքով (ամենաբարձր առաջարկը, ամենացածր կտրոնը)
* 2.50 միլիարդ դոլար՝ 5.120% տոկոսադրույքով
* 3.50 միլիարդ դոլար՝ 5.125% տոկոսադրույքով
* 4.50 միլիարդ դոլար՝ 5.130% տոկոսադրույքով
* 3.75 միլիարդ դոլար՝ 5.135% տոկոսադրույքով
* 2.75 միլիարդ դոլար՝ 5.140% տոկոսադրույքով
* 1.50 միլիարդ դոլար՝ 5.145% տոկոսադրույքով (ամենացածր առաջարկը, ամենաբարձր կտրոնը)

Այս օրինակում 5.130% եկամտաբերությամբ և դրանից բարձր գնով ներկայացված առաջարկների միջոցով հավաքագրվում է 10.00 միլիարդ դոլար. աճուրդն *ավարտվում է* 5.130% եկամտաբերությամբ։ Այսպիսով, բոլոր լրացված առաջարկները ստանում են այս գինը։ Բոլոր ավելի բարձր գնով առաջարկները նախ բավարարվում են (7.00 միլիարդ դոլար), ինչի արդյունքում մնում է բավարար պարտատոմսեր (3.00 միլիարդ դոլար)՝ առաջարկների 2/3-ը բավարարելու համար՝ հաշվարկային գնով. մնացած 1/3-ը և բոլոր ավելի ցածր գնով առաջարկները չեն բավարարվում։ Տեսականորեն, հոլանդական աճուրդի այս առանձնահատկությունը հանգեցնում է ավելի ագրեսիվ առաջարկների, քանի որ նրանք, ովքեր (այս օրինակում) առաջարկում են 5.115%, ստանում են պարտատոմսերը ավելի ցածր գնով և 5.130% ավելի բարձր եկամտաբերությամբ։

Հոլանդական աճուրդի տարբերակը՝ OpenIPO-ն, մշակվել է Բիլ Համբրեխտի կողմից և օգտագործվել է ԱՄՆ-ում մի շարք IPO-ների համար։ Աճուրդները օգտագործվել են հարյուրավոր IPO-ների համար երկու տասնյակից ավելի երկրներում, սակայն դրանք ժողովրդականություն չեն վայելել էմիտենտների շրջանում և, հետևաբար, փոխարինվել են այլ մեթոդներով։ Ամենամեծ միատեսակ գնի կամ «հոլանդական» աճուրդային IPO-ներից մեկը տեղի ունեցավ Սինգապուրի Telecom-ի համար 1994 թվականին։

Հոլանդական աճուրդային IPO-ները քննադատության են ենթարկվել լուռ համաձայնության և կարտելային վարքագծի հնարավորության համար, քանի որ թողարկողը ունի գնի և բաշխման նկատմամբ իր հայեցողությունը։ Այս հնարավորությունն ավելի տարածված է առաջնային շուկայի գործարքներում։

## Հոլանդական աճուրդային բաժնետոմսերի հետգնումներ
1981 թվականին Հոլանդական աճուրդի բաժնետոմսերի հետ վերադարձի ներդրումը տալիս է ընկերություններին այլընտրանք՝ ֆիքսված գներով աճուրդի առաջարկի նկատմամբ, երբ իրականացնում են բաժնետոմսերի հետ վերադարձի առաջարկ։ Առաջին ընկերությունը, որը օգտագործեց Հոլանդական աճուրդը, Todd Shipyards ընկերությունն էր։ Հոլանդական աճուրդի առաջարկը սահմանում է գների սահման, որի շրջանակներում բաժնետոմսերը գնում են։ Բաժնետերերը կարող են ընտրել իրենց բաժնետոմսերը առաջարկել ցանկացած գներով, որոնք տեղավորվում են նշված սահմաններում։ Ընկերությունը հավաքում է այդ պատասխանները՝ ստեղծելով բաժնետոմսերի առաջարկի վարկանիշային գիծ։ Գնումների գինը կլինի ամենացածր գինը, որը թույլ է տալիս ընկերությանը գնել առաջարկվող բաժնետոմսերի քանակը, և ընկերությունը այդ գինը կվճարի բոլոր այն ներդրողներին, որոնք առաջարկել են իրենց բաժնետոմսերը այդ գներով կամ ավելի ցածր։ Եթե բաժնետոմսերի քանակը գերազանցում է պահանջվող քանակը, ընկերությունը գնում է միայն այն բաժնետոմսերը, որոնք առաջարկվել են այդ գնից կամ ավելի ցածր՝ ըստ հարաբերակցման (pro-rata) բոլոր նրանց միջև, ովքեր առաջարկել են այդ գնով կամ ավելի ցածր։ Եթե բաժնետոմսերը չափազանց քիչ են, ապա ընկերությունը կամ չի իրականացնում առաջարկը (եթե այն պայմանավորված է նվազագույն ընդունման պայմանով), կամ գնում է բոլոր առաջարկված բաժնետոմսերը առավելագույն գնով։

## eBay-ի աճող միասնական գների մեխանիզմ
Ավանդական հոլանդական աճուրդ իրականացնելու փոխարեն, ինտերնետային աճուրդների և էլեկտրոնային առևտրի eBay կայքը նախկինում (մինչև 2009 թվականը) առաջարկում էր բազմաքանակ ցուցակագրման ոճ։ Սա թույլ էր տալիս անձին մասնակցել առաջարկին՝ միասին նշելով գինը և քանակը։ Այս հոլանդական աճուրդի մեխանիզմը անվանվել է աճող միատեսակ գնի «հոլանդական» աճուրդ։

Միավորները վաճառվել են առաջարկված գնով և քանակով, որը կազմել է ամենաբարձր ընդհանուր արժեքը։ Յուրաքանչյուր մասնակից վճարել է ամենացածր հաղթող գինը ներկայացրած մասնակցի գինը։ Այնուամենայնիվ, նրանց բոլորին երաշխավորվել էր իրենց սկզբնական առաջարկի մեջ պահանջված քանակը։ Սա գրականության մեջ քննադատվել է որպես հոլանդական աճուրդ չհանդիսացող, քանի որ հոլանդական աճուրդները երաշխավորում են ոչ թե գինը, այլ առաջարկողի կողմից պահանջվող քանակը։

## Դանդաղ հոլանդական աճուրդ
Հոլանդական ծաղիկների աճուրդները համարվում են հատկապես արագ աճուրդի ձև՝ հատկապես ցածր գործարքային ծախսերով, և նրանք օգտագործում են էլեկտրոնային սարք՝ գինը իջեցնելու համար։ Երբեմն ավելի դանդաղ գործընթացները, ինչպիսիք են Ֆիլենեի հանրախանութի ԱՄՆ-ում գտնվող զեղչված նկուղը, որի ընթացքում ապրանքների զեղչը ժամանակի ընթացքում մեծացել է մինչև ապրանքների վաճառքը, համարվում են հոլանդական աճուրդներ։ Աճուրդի վայր վերադառնալու դրական արժեքի առջև կանգնելիս գնորդները նախընտրում են գնել առարկան ավելի շուտ (ավելի բարձր գնով)՝ վերադարձի արժեքից խնայելու համար։ Հետևաբար, երբ հաշվի են առնվում գործարքային ծախսերը, հոլանդական աճուրդները, միջինում, ավելի բարձր եկամուտ են ապահովում, քան փակ գնանշումներով աճուրդները։ Էլեկտրոնային աճուրդների անցկացումը զգալիորեն կրճատում է գործարքների ծախսերը՝ թուլացնելով ֆիզիկական և ժամանակային սահմանափակումները։ Շատ դեպքերում էլեկտրոնային շուկաները հնարավորություն են տալիս մրցակցել այն շուկաներում, որտեղ նախկինում մրցակցությունը հնարավոր չէր։

## Հոլանդական աճուրդի ձևաչափ
Հոլանդական աճուրդները բոլորը վաճառողների առաջարկների աճուրդներ են, որոնք հայտնի են նաև որպես լուռ աճուրդներ, որոնք կարելի է բաժանել երկու տեսակի։

* **Ձեռքով անցկացվող լուռ աճուրդը** գնի իջեցման աճուրդի վաղ ավանդական ձև է, որի դեպքում աճուրդավարը նախ հրապարակայնորեն նշում է ամենաբարձր գինը, ապա առաջարկողները համապատասխանաբար արձագանքում են։ Եթե գնի համար ոչ ոք առաջարկ չի ներկայացնում, աճուրդավարը կնվազեցնի գինը և կառաջարկի նոր գին, ապա կնվազեցնի գինը մեկ առ մեկ, և գործընթացը կշարունակվի մինչև ինչ-որ մեկը գնի այն։ Եթե կա երկուսից ավելի առաջարկ, աճուրդավարը պետք է առաջարկի նոր գին աստիճանաբար։
* **Ցուցանակաձև լուռ աճուրդը** նույնպես հորինվել է հոլանդացիների կողմից և զեղչված գնով աճուրդի ժամանակակից ձև է։ Այսինքն՝ աճուրդավարը նախ հրապարակայնորեն հայտարարում է ամենաբարձր գինը, որը ցուցադրվում է էլեկտրոնային աճուրդի ժամացույցի համապատասխան սանդղակի վրա, ապա առաջարկողը սեղմում է կոճակը՝ մեկ առ մեկ առաջարկ ներկայացնելու համար։ Ցույց է տալիս գնի նվազման միտում, մինչև ինչ-որ մեկը սեղմի կոճակը՝ գնումը հետաձգելու համար։ Երբ աճուրդի ժամանակացույցի սլաքները պտտվում են երկուսից ավելի առաջարկների ուղղությամբ՝ ցույց տալով, որ գինը կբարձրանա մինչև վերջին մասնակիցը, որը կմնա կանգ առնելու համար։ Այստեղ էլեկտրոնային աճուրդի զանգը որպես գործարքի գործիք փոխարինում է փայտե աճուրդի մուրճին։

## Հիբրիդային հոլանդական աճուրդ
Հիբրիդային հոլանդական աճուրդը հոլանդական աճուրդի նոր ձև է, որն օգտագործում է երկու մեթոդ՝ ավանդական հոլանդական աճուրդը և փակ հայտով միասնական գնով աճուրդը։ Համեմատած ավանդական հոլանդական աճուրդի մեթոդի հետ, հիբրիդային հոլանդական աճուրդը բաղկացած է մի քանի փուլից, որոնք բաղկացած են․

* Առաջին փուլում, այսինքն՝ դասական հոլանդական աճուրդում, իրի արժեքը շարունակում է աստիճանաբար նվազել 1%-ով։ Եթե հասել է նվազագույն շեմային գնի և ոչ մի մասնակից չի ներկայացրել առաջարկներ, ապա առաջին փուլը համարվում է ավարտված։
* Երկրորդ փուլը փակ առաջարկով միասնական գնով աճուրդ է։ Առաջին փուլի հաղթողն իրավունք ունի այլևս չմասնակցել աճուրդի երկրորդ փուլին։ Բացի այդ, առաջին փուլում հաղթողի գինը օգտագործվում է որպես նվազագույն գին, և մասնակիցները առաջարկներ են ներկայացնում մասնավոր կերպով, որտեղ մասնակիցները չգիտեն, թե միմյանց առաջարկները ինչ գներով են կատարվում։ Երկրորդ փուլի հաղթողը ընտրվում է ամենաբարձր գին առաջարկած մասնակցից։
* Վերջնական փուլում առաջին փուլի աճուրդի հաղթողը կարող է կրկին առաջարկել երկրորդ փուլի հաղթողից 10%-ով ավելի բարձր գին։ Եթե առաջին փուլի աճուրդի հաղթողը պատրաստ է դա անել, ապա նա հիբրիդային հոլանդական աճուրդի հաղթողն է։ Սակայն, եթե նա չկարողանա դա անել, երկրորդ փուլի հաղթողը հիբրիդային հոլանդական աճուրդի հաղթողն է։

Հիբրիդային հոլանդական աճուրդի ստեղծման նպատակն է հաղթահարել ավանդական հոլանդական աճուրդի խնդիրները, որոնք կարող են հանգեցնել գաղտնի համաձայնության և չափազանց մեծ վճարման։ Աճուրդավարը սկզբում սահմանում է ամենաբարձր գինը, և առաջարկողները պետք է ավելի ցածր առաջարկ անեն, մինչև աճուրդավարը և առաջարկողը համաձայնության գան։ Գաղտնի համաձայնություն է տեղի ունենում, քանի որ գնորդները կարող են համաձայնության գալ գինը որոշելիս։ Հիբրիդային հոլանդական աճուրդը նվազեցնում է գաղտնի համաձայնության և կարտելի հավանականությունը՝ սահմանելով նվազագույն գնի սահմանաչափ, և հաղթող է ընտրվում ամենաբարձր գինը ներկայացնող առաջարկողը։ Բացի այդ, երկրորդ փուլի աճուրդի դեպքում, որտեղ առաջին փուլի հաղթողն ունի երկրորդ փուլի աճուրդին չմասնակցելու հնարավորություն, նա կարող է վերջին փուլում բարձրացնել իր առաջարկը։ Այս գործողությունը կարող է մեծացնել վաճառողի շահույթը։ Հիբրիդային հոլանդական աճուրդը նաև կարող է պահպանել ապրանքի գնի կայունությունը և օգուտ է բերում ինչպես աճուրդավարներին, այնպես էլ առաջարկողներին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* Li, Zhen; Kuo, Ching-Chung (May 2011). "Revenue-maximizing Dutch auctions with discrete bid levels". *European Journal of Operational Research*: S0377221711004875. doi:10.1016/j.ejor.2011.05.039.
* *Malekovic, Ninoslav; Goutas, Lazaros; Sutanto, Juliana; Galletta, Dennis (March 2020). "Regret under different auction designs: the case of English and Dutch auctions".* Electronic Markets. **30** (1): 151–161. . .
* Mishra, Debasis; Parkes, David C. (May 2009). "Multi-item Vickrey–Dutch auctions". *Games and Economic Behavior*. **66** (1): 326–347. .
* Nakajima, Daisuke (September 2011). "First-price auctions, Dutch auctions, and buy-it-now prices with Allais paradox bidders: Auctions and prices with Allais bidders". *Theoretical Economics*. **6** (3): 473–498. doi:10.3982/TE502.
* 

Կատեգորիա:17-րդ դարի հայտնություններ
Կատեգորիա:Առևտուր
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսական շուկաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ