Գյուղատնտեսական մշակաբույսեր

thumb|332x332փքս
**Գյուղատնտեսական մշակաբույսեր,** բուսատեսակներ, որոնք մշակում են սննդամթերք, տեխնիկական հումք և գյուղատնտեսական կենդանիների կեր ստանալու համար։

«Սերմնաբուծության մասին» առաջին Ֆեդերալ օրենքի հոդվածի համաձայն՝ գյուղատնտեսական մշակաբույսերին են պատկանում հացահատիկային բույսերը, ընդեղենը, կերաբույսերը, ձիթատու մշակաբույսերը, եթերայուղատու մշակաբույսերը, տեխնիկական բույսերը, բանջարեղենային մշակաբույսերը, դեղաբույսերը, ծաղկային մշակաբույսերը, պտղատու մշակաբույսերը, հատապտղային մշակաբույսերը, կարտոֆիլը, շաքարի ճակնդեղը, խաղողը, որոնք օգտագործվում են գյուղատնտեսական արտադրության մեջ։
link=Պատկեր:New_World_Domesticated_plants.JPG|աջից|300x300փքս

## Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվության վրա ազդող գործոններ
Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվության վրա ազդող հիմնական գործոններն են․
* բնական պայմաններ (օդի ջերմաստիճանը, արևային ճառագայթում), որոնց վրա մարդը չի կարող ազդել, բայց դրանք հաշվի են առնվում ցանքի ժամանակն ընտրելիս, բույսերի կանգուն խտության շարքերի ուղղությունը ընտրելիս և այլն։
* գործոններ, որոնք կախված են մարդու արդյունաբերական գործունեությունից` հողի խոնավությունը, սննդանյութերի մատակարարումը բույսերին, տեսակը, սերմի որակը, ցանքի պաշտպանումը վնասատուներից, հիվանդություններից և մոլախոտերից, աճի կարգավորումը, բերքահավաքը։

## Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի սելեկցիա
Մեծ բերքատվությամբ օժտված նոր սորտերի ներմուծումը մեծացնում է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի արգասաբերությունը։ Ռուսաստանում հացահատիկային մշակաբույսերի բերքատվության աճը տեղի է ունեցել արտադրության մեջ  «Անքիստ» ցորենի տեսակի և նրա սորտերի ներմուծումից հետո։ Ներդրվեցին կարծր ցորենի տեսակները, ինչպիսիք են «Առագաստ» և «Կորալ» սորտերը (անքիստ սորտի ցորենը, որը մեկ հեկտարից 90 ցենտներ բերք է տալիս), «Սարատովյան 46» և «Ժիգուլովյան» (գարնանացան ցորենի սորտեր, որոնք մեկ հեկտարից 50-60 ցենտներ բերք են տալիս)։ Ստեղծվեցին եգիպտացորենի հիբրիդներ,որոնք դիմացկուն են գետնամածումի և երաշտի ժամանակ և տարբերվում են սերմերի մեծ մթերատվությամբ («Կոդ 215», «Կոլեկտիվ 100 ՏՎ» և այլն)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:The Soviet Union 1964 CPA 3065 stamp (Agricultural Crops of the USSR. Potato or ground apple 'lorch' (Solanum tuberosum)).jpg|Կարտոֆիլի սորտ` «Լորխ»
Պատկեր:The Soviet Union 1964 CPA 3064 stamp (Agricultural Crops of the USSR. Common wheat or bread wheat 'bezostaya 1' (Triticum aestivum)).jpg|Ցորենի սորտ` «Անքիստ 1»
Պատկեր:The Soviet Union 1964 CPA 3063 stamp (Agricultural Crops of the USSR. Maize or corn 'VIR 42' (Zea mays)) small resolution 2.jpg|Եգիպտացորենի սորտ` «Վիր 42»
Պատկեր:Melbourne (AU), Queen Victoria Market -- 2019 -- 1543.jpg|Վարունգ
Պատկեր:Capsicum annuum fruits IMGP0049.jpg|Բուլղարական պղպեղ
Պատկեր:Aloès vera 01.jpg|Հալվե (ալոե)
Պատկեր:گلها و گیاهان دارویی، روستای خفر پادنا در ایران 48.jpg|Դեղաբույս
Պատկեր:Praha - Dívčí hrady - View SE on Wheatfield.jpg|Ցորենի հասկ
Պատկեր:RHR 6249.jpg


## Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ընդհանուր հավաքում
Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ընդհանուր բերքահավաք է կոչվում գյուղատնտեսական արտադրանքի փաստացի հավաքված ծավալը։ Արտադրության հաշվառումը կատարվում է ցանքի ամբողջ տարածքով` ըստ առանձին մշակաբույսերի կամ որոշ մշակաբույսերի խմբերի։ Այս ցուցանիշով հաշվարկում են 1954 թվականից։ Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ընդհանուր բերքահավաքի ծավալը հաշվարկվում է հազարավոր տոննաներով կամ ցենտներով։

## Տես նաև
* Գենետիկորեն ձևափոխված գյուղատնտեսական մշակաբույսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բույսեր
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական աշխատանք
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական հողագիտություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն