open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Երիտասարդ գվարդիա

**Երիտասարդ գվարդիա** (, ), հակաֆաշիստական կոմերիտական ընդհատակյա կազմակերպություն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ Նացիստական Գերմանիայի կողմից օկուպացված Կրասնոդոնում։ Գործել է ընդհատակյա կուսակցական կազմակերպության ղեկավարությամբ։

Կրասնոդոնի օկուպացիայից (1942 թվականի հուլիսի 20) հետո ստեղծվեցին հակաֆաշիստական երիտասարդական խմբեր՝ Ի․ Զեմնուխովի, Օ․ Կոշևոյի, Վ․ Լևաշովի, Ս․ Տյուլենինի, Ա․ Ելիսեենկոյի, Վ․ Ժդանովի, Ն․ Սումսկոյի, Ու․ Գրոմովայի, Ա․ Պոպովի, Մ․ Փահլևանյանի (Պեգլիվանովա) գլխավորությամբ։ «Երիտասարդ գվարդիայի» հրամանատարն էր Իվան Տուրկենիչը։ Նրանք ընդունում և տարածում էին Սովինֆորմբյուրոյի հաղորդագրությունները, տպագրում և տարածում հակաֆաշիստական թռուցիկներ, զինված պայքար մղում հիտլերականների դեմ։

1943 թվականի հունվարի սկզբներին գվարդիականները մատնությամբ ձերբակալվեցին և դաժանորեն խոշտանգվեցին։ Հետապնդումներից խույս տվեց 11 մարդ, այդ թվում և Գ․ Մ․ Հարությունյանցը։ 1943 թվականի սեպտեմբերի 13-ի ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության հրամանագրով Գրոմովային, Զեմնուխովին, Կոշևոյին, Տյուլենինին, Շևցովային շնորհվեց Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։

Խորհրդային տարիներին «Երիտասարդ գվարդիայի» մասնակիցների անունով են կոչվել բնակավայրեր, հանքահորեր, կոլտնտեսություններ, նավեր, պիոներական դրուժինաներ, Վորոշիլովգրադի մարզում հիմնադրված քաղաքներից մեկին տրվել է Մոլոդոգվարդեյսկ անունը։

«Երիտասարդ գվարդիայի» հիշատակին է նվիրված նաև Ալեքսանդր Ֆադեևի «Երիտասարդ գվարդիա» վեպը։

## Գրականություն
* Молодая гвардия․ Сб․ документов и воспоминаний, 3 изд., Донецк, 1972․

Կատեգորիա:Խորհրդային կազմակերպություններ
Հայկական հարցերի հաստատություն (Գերմանիա)

**Հայկական հարցերի հաստատություն**, Դիտական ընկերակցության սկզբունքով միավորում է հայ և օտար մասնագետներին միավորող կազմակերպություն։

Հիմնվել է 1977 թվականին, Մյունխենում՝ ՀՀԴ կուսակցության հովանավորությամբ։ Դիտական ընկերակցության սկզբունքով միավորում է հայ և օտար մասնագետներին, որոնք հետազոտում են Հայ դատի, Հայոց ցեղասպանության, Հայաստանի նորագույն շրջանի պատմության հարցերը։ Հրատարակելէ «Հայոց ցեղասպանություն» փաստաթղթերի ժողովածուի 1-ին (1987), 2-րդ (1988) և 3-րդ (1991) հատորները։ Վերջին հատորում զետեղված են նաև Սումգայիթի (1988) ու Բաքվի (1990) ջարդերին վերաբերող նյութեր։ Հաստատության նախաձեռնությամբ ստեղծվել է Հայ ժողովրդի իրավունքների պաշտպանության միջազգային կոմիտե, որի խնդիրն է միջազգային հասարակայնությանը ներկայացնել Հայ դատը։ Վերջին տարիների հրապարակումների մի մասը նվիրված է Արցախին, հայ սփյուռքի հարցերին։

Կատեգորիա:Հայկական հարց
Երևաննախագիծ

**«Երևաննախագիծ»,** նախագծային ինստիտուտ Երևանում։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1958 թվականին, Երքաղխորհրդի գործկոմի ճարտարապետական հատակագծային վարչության նախագծային արվեստանոցի բազայի վրա։ Մշակում է Երևան քաղաքի գլխավոր հատակագծի, բնակելի զանգվածների և տների, հասարակական և կոմունալ կառույցների նախագծեր։ Ունի հինգ ճարտարապետական և մեկ հատակագծային արվեստանոց, հատուկ մասնագիտացված և տեխնիկական բաժիններ։ Կազմվել է Երևան քաղաքի գլխավոր հատակագիծը՝ մինչև 2000 թվականի հեռանկարով, որը 1971 թվականին ընդունել է ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհուրդը, հաստատել՝ ԽՍՀՄ Պետշինի հատուկ հանձնաժողովը։ Երևանի կենտրոնի կառուցապատման նախագիծը 1974 թվականի համամիութենական մրցույթում շահել է առաջին մրցանակ։ 

«Երևաննախագիծ»-ի նախագծերով Երևանում կառուցվել են նոր բնակելի զանգվածներ (Աջափնյակ, Նոր Նորք, Զեյթուն, Էրեբունի և այլն), ժողովրդական տնտեսության նվաճումևերի ցուցահաևդեսի արդյունաբերության, գիտության և մշակույթի տաղավարները (Ֆենիքս Դարբինյան, Ա․ Մելքոնյան, Ջիմ Թորոսյան, Ռազմիկ Մանուկյան, Լևոն Գևորգյան, Տ․ Շահնազարյան), «Անի» հյուրանոցի (Ֆենիքս Դարբինյան, էդուարդ Սաֆարյան, Ֆ․ Հակոբյան, Գ․ Բալյան), «Էրեբունի» թանգարանի (Բաղդասար Արզումանյան, Շմավոն Ազատյան), Շախմատիստի կենտրոնական տան ( Ժաննա Մեշչերյակովա, Ռ․ Մանուկյան), մաթեմատիկական մեքենաների ԳՀԻ-ի (Տ․ Մարգարյան, Բաղդասար Արզումանյան, Շմավոն Ազատյան, Յուրի Դալլաքյան), Լ․ Ա․ Հովհաննիսյանի անվան սրտաբանության և սրտային վիրաբուժության ԳՀԻ-ի (Ջիմ Թորոսյան, Լ․ Գրիգորյան), Կինոյի տան (Ե․ Սաֆարյան, Ի․ Մանուչարյան) և այլ շենքեր։ «Կովպետտրանս» նախագծային ինստիտուտի հետ համատեղ մշակվել է Երևանի մետրոպոլիտենի տեխնիկական նախագիծը։ Նախագծվել են «Հանրապետության հրապարակ», «Երիտասարդական», «Բարեկամություն» և այլ կայարանների նախասրահները, կազմվել են ՀԽՍՀ կառավարական նոր տան, Երևանի պատմական և ճարտարապետական հուշարձանների պահպանման նախագծեր։

«Երևաննախագիծ» ինստիտուտում են աշխատել Հովհաննես Մարգարյանը, Միքայել Մազմանյանը, Գևորգ Քոչարը և վաստակաշատ ուրիշ ճարտարապետներներ ու շինարարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Երևանի պատմություն
Համիշխանության մատանի

[մինի|Համիշխանության մատանին՝ «[Մատանիների տիրակալը» գրքի ֆոնին]]
**Համիշխանության մատանի** (, Սև խոսվածք՝ Ash nazg), բանասեր և գրող Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի աշխարհահռչակ վիպաշարի կենտրոնական արտեֆակտն է, որին տիրանալու համար է ընթանում պատերազմը։ Այն առաջին անգամ հայտնվում է «Հոբիտ կամ գնալն ու գալը» հեքիաթում։

## Մատանու գրվածքը
մինի|Մատանու վրայի գրվածքը
Համիշխանության մատանու վրա կա Սև խոսվածքով գրություն՝ գրառված թենգվար գրային համակարգով։

Սև խոսվածք․
Ash nazg durbatulûk,
Ash nazg gimbatul,
Ash nazg thrakatulûk
Agh burzum-ishi krimpatul.

Հայերեն․
Մեկ մատանի՝ նրանց բոլորին ղեկավարելու համար,
Մեկ մատանի՝ նրանց գտնելու համար,
Մեկ մատանի՝ նրանց բոլորին բերելու համար
Եւ խավարի մեջ կապելու։

Այս քառատողը գալիս է հետեւյալ բանաստեղծությունից, որը բերվում է որպես «Մատանիների տիրակալը» գրքի բնաբան եւ նկարագրում է բոլոր 20 Իշխանության մատանիները․

Three Rings for the Elven-kings under the sky,
Seven for the Dwarf-lords in their halls of stone,
Nine for Mortal Men doomed to die,
One for the Dark Lord on his dark throne
In the Land of Mordor where the Shadows lie.
**One Ring to rule them all, One Ring to find them,
One Ring to bring them all and in the darkness bind them**
In the Land of Mordor where the Shadows lie.


Կատեգորիա:Մատանիներ
Կարապետ Երանյան

**Կարապետ Հակոբի Երանյան** (, Ինեպոլու, Թուրքիա), հայ գրաֆիկ։

## Կենսագրություն
1934 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1936-1948 թվականներին աշխատել է Հայֆիլմ ստուդիայում՝ որպես մուլտիպլիկացիայի նկարիչ։ 1950 թվականից զբաղվում է պլակատով։

## Ստեղծագործություններ
Պլատակներ՝
*«Մայր Հայաստան»
*«Խաղաղություն և ազատություն»
*«Մենք խաղաղության կողմնակից ենք»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1914 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ինեպոլու քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
And Justice for All (ալբոմ)

**…And Justice for All** , ամերիկյան Metallica խմբի չորրորդ ալբոմն է։ Ձայնագրվել է 1988 թվականի օգոստոսի 25-ին, Elektra Records երաժշտական ստուդիայում։ Սա Ջենսոն Նյուսթիդի՝ խմբի բաս կիթառահարի առաջին ալբոմն է խմբի հետ՝ Սլիֆ Բարթոնի մահվանից՝ 1986 թվականից հետո։ ...And Justice for all ալբոմի մեջ են մտնում երաժշտական շարժ ունեցող, երկար ու ամբողջական երգեր, հիմնականում արագ տեմպերով։ Երգերի բառերն ունեն քաղաքական ու արդարության ձգտող երանգ, արտահայտում են բողոք պատերազմի ու չարության դեմ։

Ալբոմի շապիկին կապկպված Արդարության աստվածուհին է՝ ձեռքում բռնած կշեռք և սուր։ Գրաֆիտի ոճով գրված "...And Justice for All" արտահայտությունը սկավառակի ներքևի աջ անկյունում է։ Այս ձևավորումն արել է Ստեֆան Գորմանը։ Ալբոմի նշանաբանը ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագրի վերջին բառերն են։ Ալբոմը մեծ աղմուկ բարձրացրեց երաժշտական քննադատների շրջանում։ Այն The Village Voice-ի և Pazz & Jop critics-ի կազմած շքերթներում դարձել է տարվա լավագույն ալբոմ, իսկ «One» երգը Մետալլիկա խմբին բերեց իրենց առաջին Գրեմմին՝ Մետալ ժանրի լավագույն ստեղծագործություն անվանակարգում, 1990 թվականին։ Ալբոմը դարձավ խմբի՝ երբևէ ամենաշատ վաճառված ալբոմը։ Այն դարձավ underground մետալ ժանրի՝ ԱՄՆ-ում հաջողություն գրանցած առաջին ալբոմը։ ԱՄՆ-ում վաճառվել է ալբոմի ավելի քան 8 միլիոն օրինակ։

## Շքերթները

## Ալբոմի երգերը

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* ...And Justice for All-ը Discogs-ում 

Կատեգորիա:1988 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ
Նատրիումի հեքսաֆտորոալյումինատ(III)

**Նատրիումի հեքսաֆտորոալյումինատ(III)**, անօրգանական նյութ, ֆտորաջրածնի, ալյումինի և նատրիումի խառև աղն է՝ Na3[AlF6] քիմիական բանաձևով։ Անգույն բյուրեղները վատ են լուծվում ջրում։

## Ստացումը
* Բնության մեջ հազվադեպ է հանդիպում կրիոլիտ մետաղը, որը պատկանում է ֆտորիդների խմբին, քիմիական բաղադրությունը Na3[AlF6]
* Ստացվում է նատրիումի ֆտորիդի և ալյումինի ֆտորիդի խիտ լուծույթների փոխազդեցությունից.
* ։\mathsf{3NaF + AlF_3 \ \xrightarrow{\ }\ Na_3[AlF_6] \downarrow }
* Պլավիկյան թթվի ազդեցությամբ նատրիումի հիդրօքսիդի և նատրիումի ֆտորիդի փոխազդեցությունից.
* ։\mathsf{3NaF + Al(OH)_3 \ \xrightarrow{\ }\ 3H_2O + Na_3[AlF_6] \downarrow }
* Փոխանակային ռեակցիաներով.
* ։\mathsf{AlF_3 + 3NH_4F + 3NaNO_3 \ \xrightarrow{\ }\ 3NH_4NO_3 + Na_3[AlF_6] \downarrow }
* ։\mathsf{Al_2(SO_4)_3 + 12NaF \ \xrightarrow{\ }\ 3Na_2SO_4 + 2Na_3[AlF_6] \downarrow }

## Քիմիական հատկությունները
* Դիսոցվում է.
* ։\mathsf{Na_3[AlF_6] \ \stackrel{\xrightarrow{1000^oC}}{\xleftarrow[\ \ \ \ \ \ \ ]{}}\ 3Na^+ + [AlF_6]^{3-} }
* Հետագա տաքացման ընթացքում սկսում է քայքայվել
* ։\mathsf{[AlF_6]^{3-} \ \stackrel{\xrightarrow{>1000^oC}}{\xleftarrow[\ \ \ \ \ \ \ \ ]{}}\ [AlF_4]^- + 2F^- }
* Փոխազդում է կոնցենտրիկ թթուների հետ.
* ։\mathsf{2Na_3[AlF_6] + 9H_2SO_4 \ \xrightarrow{\ }\ 6NaHSO_4 + Al_2(SO_4)_3 + 12HF\uparrow }
* և հիմքերի հետ
* ։\mathsf{Na_3[AlF_6] + 4NaOH \ \xrightarrow{\ }\ Na[Al(OH)_4] + 6NaF }

## Կիրառություն
* Էլեկտրոլիտների արտադրություն
* Մետալուրգիական լցանյութ
* Ապակու և էմալի արտադրություն
* Լցանյութ կաուչուկի համար

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов.-3-е изд., испр.-М.։ Химия, 2000.-480 с.
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др..-М.։ Советская энциклопедия, 1988.-Т. 1.-623 с.
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.-2-е изд., испр.-М.-Л.։ Химия, 1966.-Т. 1.-1072 с.
* Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов.-М.։ Мир, 1971.-Т. 1.-561 с.

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Ֆտորալյումինատներ
Սպիտակափոր ոզնի

:*Չշփոթել *'սպիտակամորթ** կամ **աֆրիկյան սպիտակափոր ոզնու** հետ։''

**Սպիտակափոր** կամ **արևելաեվրոպական ոզնի''' (), միջատակերների կարգի ոզնիների ընտանիքի կաթնասուն կենդանի։ Տարածված է անտառային, տափաստանային և կիսաանապատային գոտիներում։ Ապրում է բացատներում, պուրակներում, այգիներում, գետահովիտներում, որտեղ կան թփուտներ, մրգատու ծառեր։ Հիմնականում վարում է գիշերային կյանք։ Ցերեկները թաքնվում է բնում, որը պատրաստում է ծառերի, խիտ մացառուտների, թափված տերևների տակ, փչակներում, այլ կենդանիների լքված բներում։

## Կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 24-28 սմ է, պոչինը՝ 2,5-4 սմ, ականջինը՝ 0,25-0,34 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 0,6-1,կգ։ Մարմնի մեծ մասը ծածկված է սրածայր փշերով, որովայնը՝ փափուկ սպիտակավուն մազերով։ Գլխի վերին մասում՝ ականջների միջև, ունի փոքրիկ, անմազ տարածություն։ Սնվում է միջատներով, որդերով, խխունջներով, մողեսներով, օձերով, մանր կրծողներով, երբեմն՝ թռչունների ձագերով ու ձվերով, պտուղնորով ու հատապտուղներով։ Ձմեռային քուն է մտնում նոյեմբերից ապրիլ։ Ունի լավ զարգացած հոտառություն։ Բազմանում է ապրիլից ամռան կեսը։ Հղիությունը տևում է 7 շաբաթ։ Ամռան կեսերին ունենում է 4-8 ձագ, որոնց մինչև ուշ աշուն կերակրում է մայրը, ապա ձագերը հեռանում են։ Սեռահասուն են դառնում հաջորդ տարվա գարնանը։ Օգտակար է. ոչնչացնում է վնասատու միջատներին, կրծողներին։

## Սննդարություն
Արևելաեվրոպական ոզնիների սննդարության մաս են կազմում  միջատները՝ բզեզները, ուղղաթևերը, ականջմտուկները, թրթուրները, գերադասում են տարբեր տեսակի գիշատիչ բզեզներ։ Հաճախակի սնվում են խխունջներով, մլակներով, անձրևորդերով, ինչպես նաև հատապտուղներով՝ մորի, ելակ, արքայամորի, թութ , մամուռներով, կաղիններով, արևածաղկով, սնկերով։ Հյուսիսում ավելանում է ողնաշարավորները՝  անֆիբիաները, լիզերը, փեքր կրծեղները։

## Որսորդներ, վտանգավոր ոզնիների համար
Արևելաեվրոպական ոզնիները որսվում են որսորդ թռչունների՝ բվերի կողմից ։ Բելգրադյան ոզնիները համարվում են առաջնորդներ՝ ներսի և դրսի մակաբույծների (լուեր, կլոր և ժապավենավոր որդեր) համար։

Կատեգորիա:Միջատակերներ
Կատեգորիա:Ոզնիներ
Կատեգորիա:Միջին Արևելքի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի կաթնասուններ
Սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիա

**Սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիա** (ՍԹԿ), էկոլոգիական չափորոշիչ, աղտոտող քիմիական նյութի առավելագույն կոնցենտրացիան շրջակա միջավայրում, որի երկարատև ամենօրյա ազդեցությունը բացասաբար չի ազդում մարդու առողջության կամ այլ ընկալիչի և սերունդների վրա։

Ըստ աղտոտվող օբյեկտի՝ տարբերում են աղտոտող նյութի առավելագույն կոնցենտրացիա օդում (մթնոլորտում, աշխատանքային տեղամասում), ջրամբարներում (ձկնաբուծական, խմելու, կենցաղային) և հողում (վարելահողերում)։ ՍԹԿ-ի սահմանային թույլատրելի նորմատիվները միասնական են Հայաստանի ամբողջ տարածքում։ Անհրաժեշտության դեպքում առանձին տարածքների համար կարող են սահմանվել առավել խիստ նորմատիվներ։ Այդ նորմատիվները և դրանց որոշման եղանակները հաստատվում և գործողության մեջ են դրվում Հայաստանի կառավարության սահմանած կարգով։

Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կատեգորիա:Թունաբանություն
Նեապոլի թագավորություն

**Նեապոլի թագավորություն** (), պետություն Հարավային Իտալիայում․ կազմավորվել է 1282 թվականին՝ Սիցիլիական թագավորության անկումից հետո։

Գոյատևել է մինչև 1504 թվականը։ Մայրաքաղաքն էր Նեապոլը։ Իտալական պատերազմների ժամանակ՝ 1494-1559 թվականներին, դարձել է Իսպանիայի տիրույթ և Սիցիլիայի հետ կազմել է Երկու Սիցիլիաների թագավորությունը։ Երկու Սիցիլիաների թագավորության ցամաքային մասում ֆրանսիական օկուպացիայի ժամանակ՝ 1806-1815 թվականներին ստեղծված Ֆրանսիայից կախյալ իտալական պետությունը կառավարել են Նապոլեոն Առաջինի եղբայր Ժոզեֆ Բոնապարտը և Յոախիմ Մյուրատը։

Կատեգորիա:1282 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ապենինյան թերակղզու պատմական երկրներ
Կատեգորիա:Նեապոլի թագավորություն
Ride the Lightning

«**Ride the Lightning**» (), Metallica հևի մետալ խմբի երկրորդ ալբոմ, որը թողարկվել է 1984 թվականի հուլիսի 27-ին Megaforce Record լեյբլի ներքո և վերահրատարակվել է 1984 թվականի նոյեմբերի 16-ին Elektra Records-ի կողմից։ «Հեծնել կայծակը» արտահայտությունը նշանակում է «մահապատժի ենթարկվել էլեկտրական աթոռի վրա» (այն կարող եք տեսնել ալբոմին շապիկի վրա)։ Սա նրանց առաջին աշխատանքն էր, որը ձայնագրվել էր պրոդյուսեր Ֆրեմմինգ Ռասմուսենի հետ միասին։

## Ալբոմի մասին
1983 թվականի հուլիսին Metallica-ն թողարկել է իր առաջին ալբոմը՝ Kill 'em All, Megaforce Records լեյբլում։ 1984 թվականի փետրվարի 20-ից խումբը սկսում է աշխատել իր երկրորդ ալբոմի վրա՝ Ride the Lightning, «Sweet Silence Studios» ստուդիայում՝ Դանիայում։ Metallica-ն վերջացնում է ալբոմի ձայնագրությունը մարտի 1984 թվականի 14-ին և հրատարակում այն հուլիսի 30-ին Megaforce լեյբլում։

## Երգացանք

Կատեգորիա:1984 ալբոմներ
Կատեգորիա:Metallica խմբի ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Սագունտո (քաղաք)

**Սագունտո** (, , ), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Վալենսիա մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Կամպո-դե-Մորոեդրե շրջանի կազմի մեջ։

Քաղաքը կազմված է երկու հիմնական մասերից՝ հին քաղաք կամ *Սագունտո-քաղաք*, որը գտնվում է ռոմանական ոճով կառուցված ամրոցի և թատրոնի ներքևի հատվածում և *Սագունտո-պորտ* պատմական կենտրոնից 5 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքի շրջանում՝ ներառյալ Սագունտո-պորտում, ապրում են 66 070 քաղաքացի (2009), որոնց մեծ մասը (41 076) ապրում են Պորտ Սագունտոյում (Puerto de Sagunto)։

## Հայտնի մարդիկ
* Վիսենտե Բելտրան (1918-1981)՝ իսպանացի օդաչու, Հայրենական Մեծ պատերազմի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից
* Խոակին Ռոդրիգո (1901—1999)՝ իսպանացի կոմպոզիտոր, XX դարի իսպանական երաժշտության ամենամեծ գործիչներից մեկը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
** Ayuntamiento de Sagunto
* Web de Turismo de Sagunto realizada por el Ayuntamiento
* Web de Turismo de Sagunto realizada por la Agencia Valenciana de Turismo
* Sagunto en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana 
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias — Guía Turística
* http://es.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Autorizaci%C3%B3n_de_copia_de_web/Federaci%C3%B3n_Valenciana_de_Municipios_y_Provincias
* Guía de comercios de Sagunto 
* Datos sobre historia y monumentos de Sagunto
* Սագունտո-TV 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հունական աստվածների, ոգիների և այլ առասպելական էակների ցանկ

## <span style="color:#0000FF">Ա</span>

## <span style="color:#0000FF">Բ</span>

## <span style="color:#0000FF">Գ</span>

## <span style="color:#0000FF">Դ</span>

## Աղբյուրներ
*  Հանրագիտարան 

Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Ագիլիզավր

**Ագիլիզավր** (լատիներեն - Agilisaurus), Neornithischia խմբին պատկանող թռչունակոնքային դինոզավրերի ցեղ։ Այս կենդանիները ապրել են վաղ յուայի ժամանակաշրջանում (մոտ 171,6-167.7 միլիոն տարի առաջ) ներկայիս Ասիայի տարածքում։ Բրածո մնացորդները գտնվել են Չինաստանի Սիուչան պրովինցիայում։ Այս տեսակը առաջին անգամ նկարագրվել է պալեոնտոլոգ Պենգի կողմից 1990 թվականին։ Այս ցեղը ներկայացված է մեկ տեսակով՝ - *Agilisaurus louderbacki* ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Ամուրկա (գետ)

**Ամուրկա ()**, գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Ակունքը գտնվում է 3607 կմ Օբ գետի աջ ափին։ Գետի երկարությունը 8,900 կմ է։ Ավազանի տարածքը կազմում է 45 կմ²։ Գետի ակունքը գտնվում է 3607 կմ Օբ գետի աջ ափին։ Գետի երկարությունը կազմում է 8,900 կմ, ջրահավաք մակերեսը կազմում է 45 կմ²։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200312115100008771**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100370**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* В статье использована информация, предоставленная Федеральным агентством водных ресурсов из перечня водных объектов, зарегистрированных в государственном водном реестре по состоянию на 29.03.2009.

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Օբ գետի վտակներ
Ընտանիքի պատմական տիպեր

Կարելի է առանձնացնել ընտանիքի երեք պատմական տիպեր՝ *հայրիշխանական* (ավանդական), *երեխայակենտրոն* (ժամանակակից), *ամուսնական* (հետժամանակակից)։ Այս ձևերը ներկայումս գործում են զուգահեռ, սակայն ունեն առաջացման խիստ արտահայտված պատմական հաջորդականություն։

## Ընտանիքի հայրիշխանական տիպ
Ընտանիքի այս տիպը հիմնվում է երկու հիմնական սկզբունքների՝ ուժեղ արտահայտված սեռատարիքային ենթակայության և ընտանիքի կենսական ցիկլի բոլոր փուլերում անձնային ընտրողականության բացակայության վրա։ Կառուցված է դոմինանտող հարաբերությունների հիմքի վրա՝ ամուսնու ավտորիտար իշխանության, ամուսնուց կնոջ կախվածության և ծնողներից երեխաների կախվածության վրա։ Տիրում է ծնողների բացարձակ իշխանություն և դաստիարակության ավտորիտար համակարգ։ Տղամարդու ձեռքերում են կետրոնացած տնտեսական ռեսուրսները, և նա է ընդունում հիմնական որոշումները։ Ընտանիքի ցանկացած անդամի հեղինակությունը կախված է նրա սեռրց և տարիքից։

## Ընտանիքի երեխայակենտրոն տիպ
Ընտանիքի այս տիպը բնութագրվում է ամուսութան՝ սիրո վրա հիմնված լինելով, ամուսինների հարաբերական համահավասարությամբ, ինչպես ամուսինների, այնպես էլ ծնող-երեխա փոխհարաբերություններում դոմինանտում են սերն ու ջերմությունը։ Փոխհասկացումը և վստահությունը դառնում են ամուսինների հարաբերությունների հիմքը։ Երեխաների դաստիարակությունը ընտանիքի կյանքի գլխավոր իմաստն է։ Այստեղից ձևավորվում է ընտանիքի պլանավորման ֆենոմենը, ինչի արդյունքում վերարտադրողական շրջանը սահմանափակվում 5–10 տարով և երեխաների մեկ կամ երկու ծնունդով։ Ծնվում է սպասված երեխան, որը դառնում է ծնողական սիրո օբյեկտ։ Ընտանիքի երեխայակենտրոն տիպում ընտանիքի բոլոր անդամները նշանակություն են տալիս ապահովվածությանը, դաստիարակությանը, կրթությանը, երեխաների ֆիզիկական և հոգեկան առողջությանը։ Ընտանիքի անդամների գործողությունները ուղղված են երեխաների բարեկեցությանը, մասնավորապես ամուսնության պահպանում հանուն երեխաների։ Գոլոդը իր հետազոտություններում նշում է, որ երեխայակենտրոն ընտանիքը՝ կախված երեխա-ծնող հարաբերությունների բնույթից, կարող է ներկայացված լինել երեք տարբերակներով.
* Ավտորիտար, 
* Ամբիվալենտ,
* Կվազիավտոնոմ(երեխայակենտրոնությունից անցում դեպի երեխայի ավտոնոմ զարգացման)

## Ընտանիքի ամուսնական տիպ
Վերջին տասնամյակում դիտվում է մոնոգամ ընտանիքների ևս մեկ տիպի ձևավորում, որը կոչվում է ամուսնական տիպ։ Այս տիպի առաջացման հիմնական պատճառ կարելի է համարել կնոջ սոցիալական և տնտեսական դերի բարձրացումը, երեխաների ավտոնոմության մեծացումը և գլխավորը՝ ընտանեկան կյանքի նորմերի փոփոխությունը։ Ամուսինները հրաժարվում են ենթարկել իրենց բոլոր հետաքրքրությունները երեխաների հետաքրքրություններին։ Նկատվում է նաև ամուսինների ավտոնոմության միտում, քանի որ նրանցից յուրաքանչյուրի շփման շրջանակը դուրս է գալիս միայն ընտանեկանից։ Ընդ որում ամուսնական ընտանիքում տիրում են էգալիտար հարաբերություններ կնոջ և ամուսնու միջև։ Այս տիպի ընտանիքում կարևորը կնոջ և ամուսնու հարաբերություններն են, որի ընթացքում ձևավորվում են ընտանեկան արժեքները, որոնք հետագայում երեխա-ծնող հարաբերությունների հիմք են դառնում։

## Գրականություն
* Карабанова О.А. Психология семейных отношений и основы семейного консультирования։ Учебное пособие. — М.։ Гардарики, 2005. — 320 с.

Կատեգորիա:Ընտանիք
Սելավ

250px|մինի|Սելավ Չայնա թաունում
**Սելավ**, լեռնային գետերի հուներում հանկարծահաս, մեծ քայքայիչ ուժով, կարճատև, բավական մեծ արագության (մինչև 10 մ/վ և ավելի) ցեխային, ցեխաքարային զանգվածահոսք։

Սելավները սովորաբար ձևավորվում են ջրհավաք ավազանի սահմաններում թափվող տեղատարափ մթնոլորտային տեղումներից, մակերևութային հեղուկ հոսքից և տարվա չորային ժամանակաշրջանում լեռնային ապարների հողմահարումից գոյացած կուտակումներից։

Ջրի մակարդակը կտրուկ բարձրանում է, և ջրում կոշտ նյութերի պարունակությունն ավելանում է 10-75 %-ով։ Երբեմն սելավ ձևավորվում է ձյան, սառցադաշտային բուռն հալքից, ջրամբարների վթարից։ Իր կործանարար ուժով հայտնի է Գետառի 1946 թվականի սելավը։

## Սելավները Հայաստանում
250px|մինի|Սելավ
Հայաստանի և Արցախի տարածքներում սելավային երևույթների 75 %-ը բաժին է ընկնում 1800-2800 մ բարձրություններին՝ կապված տեղատարափ անձրևների, կարկուտի, հազվադեպ ձնհալքի հետ։

Հայաստանի սելավային ավազաններն ու հոսքերը լինում են տարբեր սելավաբերության, ձևավորման հաճախականության, հոսքի պինդ նյութով հագեցածության։

Հայաստանում սելավների ամենամեծ քանակությունը հունիս (30 %) հուլիսին (25 %) է։ Սելավները մեծ վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը՝ հողերի լվացմամբ, ձորակների առաջացմամբ, հողատարածքները բերվածքներով ծածկելով։ Սելավները հատկապես հաճախակի են Արագածի հարավային, հարավարևմտյան Մաստարա, Փամբակ, Դեբեդ, Ազատ, Վեդի, Հրազդան, Գետառ, Ողջաբերդ, Ողջի, Գորիս և Մեղրի գետերի ավազաններում։

### Սելավների հասցրած վնասը
250px|մինի|ձախից
Ընդհանուր առմամբ սելավները վնաս են հասցնում հանրապետության շուրջ 200 բնակավայրի։ Գլխավոր տրանսպորտային հաղորդակցուղիների վրա բացահայտված են 600-ից ավելի սելավավտանգ տեղամասեր։ Սելավային հոսքերը ջրային էրոզիայի առավել ցայտուն, իսկ Հայաստանի տարածքում նաև անապատացման հզոր գործոններից են։ Հողի էրոզիան սկսվում է տեղատարափ անձրևների թափվելու ընթացքում և վերջանում սելավների ձևավորմամբ, որոնք իրենց բերվածքներով աղտոտում են գետերը, խցանում դրանց հուներն ու ծածկում գետահովիտների առափնյա հողերը։

### Սելավների դասակարգում
Հաշվի առնելով սելավաբերության աստիճանը, մասշտաբները, գործելու հաճախականությունը, սելավային զանգվածների պինդ բաղադրիչի քանակն ու բնույթը՝ Հայաստանի տարածքում առանձնացվում են՝ առաջին կարգի վտանգավորության հոսքեր (բնորոշվում են ուժեղ կամ միջին սելավաբերությամբ, մեծ չափերով, բարձր հաճախականությամբ և տնտեսական օբյեկտների նկատմամբ լուրջ սպառնալիքով), երկրորդ կարգի վտանգավորության հոսքեր (բնորոշվում են միջին մասշտաբի սելավաբերությամբ, չափավոր հաճախականությամբ (մինչև 10 տարի) և սպառնում բնակելի առանձին շենքերին, երկրորդ կարգի խճուղային ճանապարհներին, խոշոր ջրանցքներին ու կառույցներին), երրորդ կարգի վտանգավորության հոսքեր (բնորոշվում են թույլ սելավաբերությամբ և թույլ հաճախականությամբ, սպառնում են տեղական նշանակության ճանապարհներին, ցանքատարածություններին, անտառներին, արոտավայրերին, փոքր ջրանցքներին)։

## Սելավի դեմ պայքարի միջոցներ
Իր կործանարար ուժով հայտնի է Գետառի 1946 թվական սելավը։ Սելավի դեմ պայքարի հիմնական միջոցներն են հողաբուսածածկույթի ամրացումն ու պահպանումը, լեռնալանջերի անտառապատումը, գետահուների կանոնավորումն ու ամբարտակումը և այլ ջրատեխնիկական միջոցառումներ։

Կատեգորիա:Բնական աղետներ
Աբրիկտոզավր

**Աբրիկտոզավր** ( - «զգոն մողես» ), դինոզավրերի ցեղ, որը պատկանում է հետերոդոնտոզավրերի խմբին։ Այս կենդանիները ապրել են վաղ յուրայի ժամանակաշրջանում՝ ներկայիս Հարավային Աֆրիկայի տարածքում։ Սա համեմատաբար փոքր չափեր ունեցող երկոտանի խոտակեր դինոզավրի տեսակ է։ Ունի մոտավորապես 1 մետր երկարություն և կշռում է 45 կիլոգրամ։
Այս դինոզավրը հայտնի է միայն 2 կմախքների շնորհիվ, որոնք հայտնաբերվել են Լեսոտոի Ցգաչաս Նեք շրջանում և Հարավային Աֆրիկայի Կապսյան պրովինցիայում։ Կազմավորումը, որտեղից գտնվել են կմախքները առնչվում է գետտանգյան և սինեմյուրյան երկրաբանական շերտերին (վաղ յուրայի ժամանակաշրջան)։ Գտածոների տարիքը գնահատվում է 200-190 միլիոն տարի։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Երկնային մարմինների խոտորումներ

**Երկնային մարմինների խոտորումներ**, երկնային մարմինների և արհեստական արբանյակների շարժման շեղումը երկու մարմնի խնդրով որոշվող տեսական հետագծերից, որոնք կոնական հատույթներ են (էլիպս, հիպերբոլ, պարաբոլ)։ Կոնական հատույթով շարժումը կարելի է դիտել որպես առաջին մոտարկում, եթե փոխազդող մարմիններից մեկը զանգվածով զգալիորեն մեծ է մյուսից։ Օրինակ, մոլորակների շարժումն Արեգակի շուրջը առաջին մոտարկումով համարվում է էլիպսային ուղեգծրերով շարժում (մոլորակների փոխազդումը կարելի է արհամարհևլ)։ Երկնային մարմինների խոտորումների պատճառներից են երկնային այլ մարմինների ձգողությունը, այդ մարմինների շեղումը գնդաձևությունից, շարժման միջավայրի դիմադրությունը, զանգվածի փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում, լույսի ճնշումն են։ Կրկնակի աստղերի խոտորումները պայմանավորված են մոտակա աստղերի ձգողությամբ, ինչպես նաև գալակտիկայի ընդևանուր ձգողական դաշտով։

Կատեգորիա:Երկնային մարմիններ
Կատեգորիա:Մոլորակագիտություն
Արևելյան թատրոն (Թուրքիա)

**«Արևելյան թատրոն»**, հայ առաջին պրոֆեսիոնալ դրամատիկական թատրոնը նոր ժամանակներում։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1861 թվականին, Կ․Պոլսում՝ Ս․ և Ա․ Ալթունյան եղբայրների ջանքերով։ Առաջին ներկայացումը (Ռոթայի «Երկու հիսնապետներ») տեղի է ունեցել 1861 թվականի դեկտեմբերի 14-ին և նշանավորվել Միքայել Նալբանդյանի «Ազգային թատրոն Պոլսի մեջ» ծրագրային ճառով։ Թատրոնի գաղափարական հովանավորությունն ստանձնել է Հ․ Սվաճյանի «Մեղու» պարբերականը։ Թատերախումբը առաջին թատերաշրջանում գործել է իտալացի ռեժիսոր Ասթիի հետ, 1862-1864 թվականներին Զմյուռնիայում՝ դերասաններ Հ. Վարդովյանի ու Մ․ Մնակյանի, ապա՝ Ս. Էքշյանիգլխավորությամբ։ Իսկ 1869-1871 թվականները թատրոնը գլխավորում է Պետրոս Մաղաքյանը։

1865-1868 թվականներին «Արևելյան թատրոն» կոչվել է «Հայ դերասանական ընկերություն»՝ Ս․ Հեքիմյանի տնօրինությամբ։ Թատրոնի խաղացանկը կազմված է եղել տարբեր ժանրերի ու ժամանակների պիեսներից, մեծ տեղ են գրավել ֆրանսիական ռոմանտիկական դրաման (Վիկտոր Հյուգո, Ալեքսանդր Դյումա-հայր), իտալական կլասիցիզմի ներկայացուցիչների (Պ․ Մետաստազիո, Վ․ Մոնթի, Վ․ Ալֆիերի), Մոլիերի գործերը և իտալական ավանդական սյուժեներով կատակերգությունները։ Հայ ազգային դրամատուրգիայից «Արևելյան թատրոն» բեմադրել է Մ․ Վանանդեցու «Միհրդատ»-ը, «Մեծն Ներսես»-ը, Թովմաս Թերզյանի «Սանդուխտ»-ը, Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանի «Արշակ Բ»-ն, Սրապիոն Հեքիմյանի «Վահրամ»-ը, Դ․ Տեր-Պողոսյանի «Մխիթար դյուցագն»-ը։ Այստեղ է սկզբնավորվել արևմտահայ դերասանական դպրոցը՝ ի դեմս Ա․ Փափազյանի, Ս․ Էքշյանի, Պետրոս Մաղաքյանի, Հ. Վարդովյանի, Մ․ Մնակյանի, Հ․ Աճեմյանի, Ե․ Գարագաշյանի, Դավիթ Թրյանցի, Թովմաս Ֆասուլաճյանի։

1869-1876 թվականներին որոշ ընդհատումներով թատրոնը գործել է Պետրոս Մաղաքյանի գլխավորությամբ։ Խմբի առաջատար դերասաններն են եղել Պետրոս Ադամյանը, Ա․ Հրաչյան, Աստղիկը, Դ․ Թրյանցը, Սիրանույշը, Մարի Նվարդը։ Այս շրջանում է վերջնականապես ձևավորվել և պրոֆեսիոնալ բարձր մակարդակի հասել արևմտահայ դերասանական դպրոցը՝ ռոմանտիկ-սենտիմենտալ և մելոդրամային խաղաոճի որոշակիորեն արտահայտված տարրերով։ «Արևելյան թատրոն» նպաստել է 1860-1870-ական թվականներին արևմտահայ լուսավորական շարժմանը և ազգային-ազատագրական ձգտումներին, զգալի ավանդ ներդրել ազգային թատերական արվեստի զարգացման մեջ։

## Գրականություն
* Շարասան, Թրքահայ բեմն և իր գործիչները, ԿՊ, 1914։
* Ասատուր Հ․, Բերայի «Արևելյան թատրոն»-ին առաջին երկու տարեշրջանները, «Ըն արձակ տարեցույց», ԿՊ, 1926։
* Ստեփանյան Գ․,Արուսյակ Փափազյան, Ե․, 1955։ Նույնի, Ուրվագիծ արևմտահայ թատրոնի պատմության, հ․ 1, Ե․, 1962։
* Հովհաննիսյան Հ․ Վ․, Մարտիրոս Մնակյան, Ե․, 1969։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական թատրոններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի թատրոններ
Կատեգորիա:1861 հիմնադրումներ
Հայկ Երզնկացյան

**Հայկ Երզնկացյան** (1908, Հարար, Եթովպիա), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1918 թվականին հաստատվել է Ադիս-Աբեբայում, որտեղ 1924 թվականին ավարտել է Առաջին ազգային վարժարանը, իսկ Փարիզում ստացել ինժեների որակավորում։ Հեղինակ է 200 նկարների։

## Ստեղծագործություններ
*«Ուորգ Մարոպ» կոթող
*«Հովվի սրինգը»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1908 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հարար քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Ադեոպապոզավր

**Ադեոպապոզավր** (), պրոզաուրոպոդ խմբին պատկանող սողունակոնքային դինոզավրերի ցեղ, որոնք ապրել են վաղ յուրայի ժամանակաշրջանում։ Բրածո մնացորդները հայտնաբերվել են Կանյոն Դել Կոլորադո երկրաբանական շերտում, որը գտնվում է Արգենտինայի Սան-Խուան քաղաքում։ Արտաքինից հիշեցնում է Massospondylus դինոզավրին։ Հայտնի է 4 մասնակի պահպանված կմախքների միջոցով։
Նմուշի տիպը PVSJ568, որը իր մեջ պարունակում է գանգը և կմախքի մեծ մասը։ Վերին և ստորին ծնոտների ծայրերի ոսկորների կառուցվածքը հնարավորություն են տալիս ենթադրել, որ դա իրենից ներկայացնում է եղջերացած կտուց։ Բրածո մնացորդները ներկայումս անվանվում են Adeopapposaurus և սկզբնական շրջանում վերագրվում էին հարավամերիկյան դինոզավր Massospondylus-ին։ Այժմ Adeopapposaurus-ը դասակարգվում է որպես մասսոպոնդիլիդների ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Adeopapposaurus-ը նկարագրվել է 2009 թվականին Ռիկարդո Ն. Մարտինեսի կողմից։ Տիպիկ տեսակ - Adeopapposaurus mognai, որի անվանումը ցույց է տալիս մնացորդների հայտնաբերման վայրը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Ալոզավրիդներ

**Ալոզավրիդներ** (լատիներեն-Allosauridae), Տերոպոդ խմբի դինոզավրեր, որոնք պատկանում են սողունակոնքայինների ընտանիքին (գիշատիչ են)։ Այս կենդանիները ապրել են ներկայիս Ասիայի, Աֆրիկայի, Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքներում (155-145 միլիոն տարի առաջ)։ Այս ընտանիքը ներառում է Saurophaganax, Allosaurus և քիչ ուսումնասիրված Epanterias ցեղերը։ Վերջինս կարող է լինել Allosaurus նմուշը։ Առաջին անգամ այս ընտանիքն առանձնացվել է ամերիկացի հնէաբան Օտնիել Չարլզ Մարշի կողմից 1878 թվականին։
## Դասակարգում
### Տաքսոնոմիա
* Ինֆրակարգ - Կարնոզավրեր
* Ընտանիք - Ալոզավրիդներ (Allosauridae)
* Ենթաընտանիք - Allosaurinae
* Ցեղ - Ալլոզավր (Allosaurus)
* Ցեղ - Epanterias
* Ցեղ - Saurophaganax

### Կլադոգրամմա
Տարբեր խմբերի փոխկապակցվածության կլադոգրամմա ( Benson, Carrano և Brusatte, (2010)։)

Կլասդոգրամմա ըստ Zanno-ի և Makovicky-ի (2013)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բրածո օրգանիզմների մասին կայք ''The Paleobiology Database''  *www.paleodb.org* 

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Գարեգին Երիցյան

**Գարեգին Ալեքսանդրի Երիցյան** (), հայ գրաֆիկ, թատերական նկարիչ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964)։

## Կենսագրություն
Գարեգին Երիցյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1898-1901 թվականներին սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1909-1918 թվականներին մասնակցել է Թիֆլիսի մի շարք թատրոնների ստեղծման աշխատանքներին։

Հեղինակել է «Ուշ լինի, նուշ լինի» օպերետը (1916), «Սայաթ-Նովա» երաժշտական դրաման (1917) և այլ գործեր։ 1921-1925 թվականներին եղել է Երևանի Առաջին պետթատրոնի (Սունդուկյանի անվան թատրոն) նկարիչ։ Կազմակերպել է մի շարք ներկայացումներ՝ «Ավազակները» (1922), «Ռևիզոր» (1923) և այլն։

Առաջին ուսուցիչներն են եղել նկարիչներ Հարություն Շամշինյանը և Վարդգես Սուրենյանցը։ 1898 թվականին սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայի ճարտարապետական բաժնում։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Հովհաննես Թումանյանի գրքերի առաջին ձևավորողն է՝ «Շունն ու կատուն», «Ախթամար»։ 1921 թվականից աշխատել է որպես Երևանի պետական թատրոնի նկարիչ, որտեղ իրականացրել է 27 բեմադրություն, այդ թվում՝
* «Պեպո»
* «Հույսի կործանումը»
* «Ավազակներ»
* «Ջրասույզ զանգ»
* «Օթելլո»
* «Երևակայական հիվանդ»
Հայտնի է նաև որպես երգիծական ամսագրերի խմբագիր-հրատարակիչ և ամսագրեր նկարազարդող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բեմանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Աֆրովենատոր

**Աֆրովենատոր** (), Տերոպոդ խմբի, նեովենատորիդրիդների ընտանիքի սողունակոնքայինների ցեղին պատկանող դինոզավրեր, որոնք ապրել են կավճի ժամանակաշրջանում(մոտ 135 միլիոն տարի առաջ) ներկայիս Աֆրիկայի տարածքում։ Տերոպոդի մնացորդները հայտնաբերվել են Նիգերիայի Agadez կոչվող տարածքում (Tiourarén շերտում)։ Առաջին անգամ նկարագրվել է հնէաբան Փոլ Սերենոի կողմից 1994 թվականին։ Ներկայացված է մեկ՝ *Afrovenator abakensis* տեսակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բրածո կենդանիների դասակարգում ''The Paleobiology Database'' на *www.paleodb.org* 

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Առևտրի համաշխարհային կենտրոն 1

**Առևտրի համաշխարհային կենտրոն 1** (1 World Trade Center), առավել հայտնի է որպես **Ազատության աշտարակ**, գտնվում է Նյու Յորքի Մանհեթեն թաղամասում։ Այն հանդիսանում է Նյու-Յորքի ամենաբարձր կառույցը՝ գերազանցելով Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգին, ինչպես նաև արևմտյան կիսագնդի ամենաբարձր և ամբողջ աշխարհում բարձրությամբ չորրորդ երկնաքերը։ Կառուցման աշխատանքները մեկնարկել են դեռևս 2006 թվականի ապրիլի 27-ին և ավարտվել են 2013 թվականի մայիսի 10-ին. 541 մետր բարձրությամբ շենքը դարձավ ԱՄՆ-ի ամենաբարձր կառույցը։ Բացումը տեղի է ունեցել 2014 թվականին։ Շինության ընդհանուր մակերեսը կազմում է 242 000 քառակուսի մետր, իսկ բարձրությունը՝ 541 մետր։ Շինության բարձրությունը (1776 ֆուտ) ունի սիմվոլիկ նշանակություն. 1776 թվականին ընդունվեց Միացյալ Նահանգների անկախության հռչակագիրը։ Շինության արժեքը գնահատվում է 3.9 միլիարդ ամերիկյան դոլար։

Ազատության աշտարակի կառուցման գաղափարը ծագել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունից հետո, որի ժամանակ ավերվեցին Առևտրի համաշխարհային կենտրոնի զույգ աշտարակները։ Երկնաքերը ներկայումս գտնվում է հենց այդ աշտարակների տեղում։ Նրա հետ միասին կառուցվել է հուշահամալիր՝ նվիրված 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչության զոհերի հիշատակին։ Հուշահամալիրի բացումը տեղի է ունեցել 2011 թվականին նախագահներ Բարաք Օբամայի և Ջորջ Բուշ կրտսերի (ում նախագահության օրոք տեղի էր ունեցել ահաբեկչությունը) ներկայությամբ։

Ազատության աշտարակի կառուցման համար օգտագործվել է երկաթբետոն, պողպատ և ապակի։ Այն ունի 104 վերգետնյա և 5 ստորգետնյա հարկ։ Չնայած կառուցման աշխատանքները սկսվել էին 2006 թվականի ապրիլի 27-ին, երկնաքերը 0 մ բարձրությունը հաղթահարել է 2008 թվականի մայիսի 17-ին։

## Կառուցման ժամանակագրություն
* 2008 թվականի օգոստոսի 1-կառույցի բարձրությունը կազմեց 8 մետր
* 2009 թվականի փետրվարի 11-32 մետր
* 2010 թվականի փետրվարի 10-ստորին պողպատյա կառույցի կառուցման ավարտը, որն ուներ խորանարդի ձև. շինության բարձրությունը գերազանցեց 61 մետրը
* 2010 թվականի ապրիլ-կառուցվեց 26 հարկ
* 2010 թվականի հոկտեմբեր-44 հարկ
* նոյեմբերի 17-կառուցվեց 48 հարկ. շինության բարձրությունը հասավ 171 մետրի
* դեկտեմբերի 16-52 հարկ. երկնաքերի բարձրությունը կազմեց գրեթե 183 մետր
* 2011 թվականի հունվար- հաղթահարվեց 210 մետր նշակետը
* մայիսի 10-կառուցվեց 65 հարկ
* սեպտեմբերի 24-84 հարկ
* հոկտեմբերի 30-շինության բարձրությունը կազմեց 333 մետր
* 2012 թվականի ապրիլի 6-100 հարկ
* 2013 թվականի մայիսի 10-շինությունը հասավ նախագծված բարձրությանը, տեղադրվեց ծայրաձողը

## Հետաքրքիր փաստեր
* Կառույցի առաջին սյունը տեղադրելու ժամանակ նրան ամրացրել են ամերիկյան դրոշի մեծ պատկեր և գրություն՝ «Ազատության աշտարակ» (Freedom Tower)։ 2006 թվականի դեկտեմբերի 19-ին մի քանի մարդիկ նկատել են, որ սյունը տեղադրելուց հետո դրոշի՝ աստղերով կապույտ մասը հայտնվել է աջ կողմում, չնայած ըստ պետական օրենքի՝ այն միշտ պետք է լինի ձախ մասում։ Դրոշի պատկերը արագ հանվել է և դեկտեմբերի 23-ին փոխարինվել նոր, ճիշտ պատկերով։
* Շենքի՝ երկաթբետոնից կառուցման գաղափարը տարաձայնությունների տեղիք է տվել։ Որոշ քննադատներ ենթադրեցին, որ աշտարակը ոչ թե ազատության, այլ վախի տպավորություն է առաջացնում, և այն անվանեցին «վախի աշտարակ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի շենքեր և կառույցներ
Սուրբ Թադևոս (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Թադևոս** եզրը կարող է վերաբերել.

* Սուրբ Թադևոս - քրիստոնեական եկեղեցու սուրբ
* Սուրբ Թադևոս - ոչնչացված հայկական եկեղեցի Բաքվում, Ադրբեջան
* Սուրբ Թադևոս - ոչնչացված հայկական եկեղեցի Գանձակում, Ադրբեջան
* Սուրբ Թադևոս - հայկական եկեղեցի Դդմաշեն գյուղում, Հայաստան
* Սուրբ Թադևոս - հայկական վանական համալիր Իրանում
Սուրբ Եղիշե (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Եղիշե** եզրը կարող է վերաբերել.

* Սուրբ Եղիշե, աղվանական եկեղեցի Քիշում, Ադրբեջան։
* Սուրբ Եղիշե, ոչնչացված հայկական եկեղեցի Արեշում, Ադրբեջան։
* Սուրբ Եղիշե, ոչնչացված հայկական եկեղեցի Խոշկաշեն գյուղում, Ադրբեջան։
* Սուրբ Եղիշե, Մեծ Բրիտանիայում Հայ առաքելական եկեղեցու ամենամեծ եկեղեցին։
Սուրբ Կարապետ (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Կարապետ** եզրը կարող է վերաբերել.

### Անձինք
* Հովհաննես Մկրտչին տրվող անուններից մեկը

### Եկեղեցիներ
; Հայաստան
* Հովհաննես Կարապետի վանք - վանք Հայաստանի Արարատի մարզում

; Թուրքիա
* Մշո Սուրբ Կարապետի վանք ֊ վանք Մեծ Հայքի Տարոն գավառում
* Սուրբ Կարապետ - հայկական եկեղեցի Ֆռնուզում, Թուրքիա

;Վրաստան
* Սուրբ Կարապետ - ի սկզբանե՝ հայկական, այժմ՝ վրացական եկեղեցի Թբիլիսիում, Վրաստան
* Սուրբ Կարապետ - հայկական եկեղեցի Գանձա գյուղում, Վրաստան
* Սուրբ Հովհաննես Կարապետ - եկեղեցի Վրաստանի Կարծախ գյուղում

;Ադրբեջան
* Սուրբ Կարապետ - ոչնչացված հայկական մատուռ, Ադրբեջան
* Սուրբ Կարապետ - ավերված հայկական եկեղեցի Ապակունիսում, Ադրբեջան

### Բնակավայրեր
* Սուրբ Կարապետ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում

### Գետեր
* Սուրբ Կարապետ ջուր - գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդ գետի վտակներից մեկը

## Տես նաև
* Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
Summer (երգ)

«**Summer**», շոտլանդացի դիջեյ, երգիչ-երգահան և երաժշտական պրոդյուսեր Քելվին Հարիսի երգն։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի մարտի 14-ին որպես նրա չորրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը հեղինակը և պրոդյուսերն է Քելվին Հարիսը։

## Նախապատմություն և թողարկում
2014 թվականի մարտի 11-ին Քելվին Հարիսը Ինստագրամի իր էջում տեղադրում է երգից 15 վայրկյան, իսկ երեք օր անց՝ մարտի 14-ին, երգի ամբողջական տարբերակը թվային ներբեռնման ֆորմատով թողարկվում է որպես Քելվին Հարիսի թվով չորրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։

Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Էմիլ Նավան, թողարկվել է 2014 թվականի ապրիլի 6-ին։ Տեսահոլովակի մի փոքր հատվածում նկարահանվել է անգլիացի դերասան Ջեյսոն Սթեթհեմը։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

!scope="col" colspan="3"| Ներբեռնում
|-

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:2014 սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Քելվին Հարիսի երգեր
Նիզամ ալ-Մուլք

**Աբու Ալի ալ-Հասան իբն Ալի իբն Իսհակ ալ-Թուսի** (, ), ավելի հայտնի **Նիզամ ալ-Մուլք** տիտղոսով, սելջուկյան սուլթանների պարսիկ քաղաքական գործիչ, միջնադարյան մուսուլմանական Արևելքի ականավոր գործիչ։

## Ծնունդը
Ծնվել է մոտ 1019 թվականին Խորասանում` Թուսի մոտ։ Նիզամ ալ-Մուլքի մայրը մահանում է, երբ նա նորածին էր, և նրան դաստիարակում էր հայրը։ Հայրը ցանկանում էր, որ որդին լավ կրթություն ստանա, և ջանքեր էր գործադրում այդ ուղղությամբ։ Նիզամը դեռ մանկուց հետաքրքրվում էր գիտությամբ և պատանեկության տարիներին այցելում է շատ քաղաքներ գիտելիք ստանալու համար։ Նա մեծ ուշադրություն էր դարձնում կրոնական և ճշգրիտ գիտություններին, հատկապես` թվաբանությանը։

## Նիզամ ալ-Մուլքը` վեզիր
մինի|ձախից|Մելիք-շահ
Նիզամ ալ-Մուլքը ծառայել է շատ կառավարիչների մոտ, սակայն հայտնիություն է ձեռք բերում Խորասանի կառավարիչ Դաուդ իբն Մուկալի (սելջուկյան սուլթան Տուղրիլ-բեկի եղբայր) մոտ ծառայության ժամանակ։ Այս ժամանակ սելջուկների պետությունն արագորեն զարգանում ու ծաղկում էր, և պատրաստվում էր դառնալ հզորագույն պետությունը ամբողջ մուսուլմանական աշխարհում։ Նիզամ ալ-Մուլքը մեծ ներդրում է ունենում պետության հզորացման գործում։

Խորասանի կառավարիչը հիանում էր Նիզամի արդարությամբ և գիտելիքներով։ Նա իր որդուն՝ Ալփ Ասլանին, ով հաջորդելու էր իրեն, հրամայել էր լսել Նիզամ ալ-Մուլքի խորհուրդները. «Թող նա լինի քեզ որպես հայր, և լսիր նրա խորհուրդները»։ Տուղրիլ-բեկի մահից հետո գահ է բարձրանում նրա եղբորորդի Ալփ Ասլանը։ Վերջինս հեռացնում է հանգուցյալ սուլթանի խաբեբա վեզիրին, և 1063 թվականին վեզիր է դառնում Նիզամ ալ-Մուլքը։ Նիզամն արդար և խելացի մարդ էր, և նրա այս հատկանիշները հետագայում մեծ օգուտ են տալիս Սելջուկյան սուլթանությանը։ Մինչև Ալփ Ասլանի մահը Նիզամը ծառայում էր նրա մոտ։ Այդ տարիների ընթացքում նա շատ աշխատանք կատարեց պետության ամրապնդման և զարգացման համար։ Նա մասնակցում էր արշավանքներին և կռվում էր սուլթանի կողքին։

Նիզամ ալ-Մուլքն ամրապնդեց իր ազդեցությունը հատկապես Ալփ Ասլանի որդու՝ Մելիք-շահի օրոք։ Երբ Մելիք-շահը գահ բարձրացավ, 20 տարեկան էր և բոլոր հարցերով դիմում էր Նիզամին ու ընդունում էր նրան որպես հայր։

Նիզամ ալ-Մուլքը 30 տարի ծառայել է որպես վեզիր. Ալփ Ասլանի օրոք 1063—1072 թվականներին և Մելիք-շահի օրոք՝ 1072—1092 թթ.։

## Գործունեությունը
Նիզամ ալ-Մուլքը գրել է «Կառավարման գիրք» (, Սիասաթնամա) աշխատությունը, որն անհրաժեշտ էր երկրի կառավարման համար։ Նա հիմնադրել է մեդրեսեներ (դպրոցներ), որոնք հայտնի են Նիզամիա (  ) անվանումով։ Առաջին և ամենախոշոր մադրասան կառուցվել է Բաղդադում, որտեղ դասախոսել է ալ-Ղազալին։

## Մահը
մինի|աջից|Նիզամ ալ-Մուլքի մահը
Նիզամը պայքարում էր իսլամիստների դեմ՝ հանձինս նրանց տեսնելով վտանգ սելջուկների համար։ Դեռևս 1080-ական թվականներին նա հրամայում է ձերբակալել իսլամիստ քարոզիչ Հասան իբն Սաբբահին։ Սակայն վերջինս կարողանում է խուսափել բանտարկումից և ամեն կերպ փորձում է հեռացնել իր թշնամի Նիզամ ալ-Մուլքին։ Հասանը հանձնարարություն է տալիս իսլամիստ Բու Թահիր Արրանիին սպանել Նիզամին։ 1092 թվականի հոկտեմբերի 14-ին սուֆի ձևանալով` Բու Թահիր Արրանին դանակով սպանում է Նիզամ ալ-Մուլքին։

## Աղբյուրներ
* Дациев Абубакр, Низам аль-Мульк - величайший везирь изламского мира

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սելջուկյան սուլթանության միապետներ
Կատեգորիա:Սպանված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Ռաֆայել Ալկանտարա

**Ռաֆայել Ալկանտարա**, նաև՝ **Ռաֆինյա** (, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան։ Ալկանտարաներից կրտսերը։

## Կենսագրություն
Ռաֆայել Ալկանտարան ծնվել է 1993 թվականի փետրվարի 12-ին Բրազիլիայի Սան Պաուլո քաղաքում, չնայած նա ունի Իսպանիայի քաղաքացիություն։ Լեգենդար Մազինյոյի որդի Ռաֆայելը Իսպանիա տեղափոխվեց վաղ տարիքում, երբ իր հայրը դեռ հանդես էր գալիս Վալենսիայում, Սելտայում և Էլչեում։ 2006 թվականին` 13 տարեկան հասակում Ռաֆինյան իր եղբոր` Տիագոյի հետ միասին ընդունվեց Բարսելոնայի Լա Մասիա մարզադպրոց։
Ռաֆինյան հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան է, ով շատ վտանգավոր է մրցակցի տուգանային հրապարակում։ Ռաֆինյան հաճախ աչքի է ընկնում գոլերով, սակայն մշտապես ապահովում է դրանք գոլային փոխանցումների տեսքով։ Ռաֆինյան խաղացել է Իսպանիայի Մ 16, Մ 17 և Մ 19 հավաքականներում, սակայն որպես իր վերջնական հավաքականը ընտրել է Բրազիլիան, որի Մ 20 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցել է Կանահինայում կայացած հարավամերիկյան առաջնությանը։

## Բնութագիր
Տաղանդավոր և ձախլիկ Ռաֆինյան հայտնի է թիմի գրոհներին ճիշտ ժամանակին միանալու հատկությամբ։ Որպես կիսապատշպան Ռաֆինյան ղեկավարում է խաղի տեմպը։ Վերջին մրցաշրջաններում Ռաֆինյան Հայտնի է եղել որպես հիանալի ասիստենտ, սակայն հեղինակել է բազմաթիվ գոլեր։

### Կարիերա
*2014 ՖԱ Բարսելոնա
*2013–2014 ՖԱ Սելտա (վարձավճար)
*2011–2013 ՖԱ Բարսելոնա Բ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը «Բարսայի» պաշտոնական կայքում 
* Պրոֆիլը BDFutbol կայքում
* Պրոֆիլը Futbolme կայքում
* Պրոֆիլը Transfermarkt.co.uk կայքում

Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Սելտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Սոսիեդադի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Աբդուլլահ իբն Աբդուլ-Ազիզ ալ-Սաուդ

**Աբդուլլահ իբն Աբդուլ-Ազիզ ալ-Սաուդ** (, ), Սաուդյան Արաբիայի թագավոր և Երկու սրբազան մզկիթների պահապան 2005-ից մինչև իր մահը՝ 2015 թվականը։
Նա ժառանգել է գահը 2005 թվականի օգոստոսի 1-ին իր խորթ եղբայր Ֆահդ թագավորից.

Աբդուլահը Ֆահդի նման եղել է Սաուդյան Արաբիայի հիմնադիր Իբն Սաուդի բազմաթիվ երեխաներից մեկը։ Աբդուլահը իր հասուն տարիքի մեծ մասը զբաղեցրել է բազմաթիվ քաղաքական պաշտոններ։ 1961 թվականին նա եղել է Մեքքայի քաղաքապետը։ Հաջորդ տարի նա նշանակվել է Սաուդյան Արաբիայի ազգային գվարդիայի հրամանատար և շարունակել է զբաղեցնել պաշտոնը, երբ նա դարձել է թագավոր։ Նա նաև եղել է պաշտպանության նախարարի տեղակալը և դարձել է թագաժառանգ արքայազն, երբ Ֆահդը տիրացել է գահին 1982 թվականին։ Երբ թագավոր Ֆահդը սրտի կաթված է ստանում, Աբդուլահը *դե ֆակտո* դառնում է երկրի ղեկավարը, մինչև պաշտոնապես թագադրվում է մեկ տասնամյակ հետո։

## Կենսագրություն
Աբդուլլահ Բին Աբդուլ Ազիզ Ալ Սաուդը ծնվել է 1924 թ. օգոստոսի 1-ին Սաուդյան Արաբիայի մայրաքաղաք Էր-Ռիադում՝ արքայի ընտանիքում։ Այժմ Աբդուլլահ Բին Աբդուլ Ազիզ Ալ Սաուդը 90 տարեկան է, ունի 35 երեխա (15 տղա) (20 աղջիկ)։

## Ընտանիք
Նրա ամենափոքր երեխան ծնվել է 2003 թվականին, երբ նա 79 տարեկան էր։ Նրա երկրորդ որդին՝ արքայազն Մութայբը, Ազգային գվարդիայի հրամանատարն է։ Մյուս որդին՝ արքայազն Միշաալը, 2013 թվականից Մեքքայի մարզպետն է։ Մյուս արքայազն Խալեդ Ալ Ֆաիսալը Կրթության և գիտության նախարարն է՝ մինչ այդ, 2009 թ. նա ծառայել է որպես Նաջրան նահանգի կառավարիչ։ Նրա որդին՝ արքայազն Աբդուլ ազիզը, արտաքին գործերի նախարարի տեղակալն է։ Նրա դուստրը՝ արքայադուստր Ալիան, սոցիալական սպասարկման ծրագրերի նախագահն է։

## Քննադատություն
2008 թ. փետրվար ամսին՝ Ամերիկյան Վաշինգտոն Փոստը Հրապարակեց աշխարհի ամենադաժան բռնապետեր վերնագրով հոդվածը՝ որտեղ Աբդուլլահ Բին Աբդուլ Ազիզ Ալ Սաուդը գտնվում էր 4-րդ տեղում՝ զիջելով միայն Հյուսիսային Կորեայի նախագահ՝ Կիմ Չեն Իրին, Սուդանի նախագահ՝ Օմար Ալ Բաշիրին, Մյանմարի գեներալ՝ Տան Շվեյին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի թագավորներ
Կատեգորիա:1924 ծնունդներ
Կատեգորիա:2015 մահեր
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Երկու սուրբ մզկիթների պահապան
Կատեգորիա:Արաբ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վիկտորիանական թագավորական շղթայի ասպետներ
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Վիճակագրական դիտարկում

**Վիճակագրական դիտարկում**, վիճակագրական հետազոտության առաջին փուլը, սոցիալ-տնտեսական երևույթների ու պրոցեսների վերաբերյալ մասսայական տեղեկությունների պլանաչափ, գիտականորեն կազմակերպված հավաքում։ Կազմակերպվում է երկու ձևով՝ 
ա․ հաշվետվություն, 
բ․ հատուկ (մարդահամարներ, սոցիոլոգիական հետազոտություններ)։ 
Ըստ փաստերի գրանցման հաճախականության վիճակագրական դիտարկում ստորաբաժանվում է՝ 
ա․ անընդհատի կամ ընթացիկի, որի ժամանակ փաստերը բացահայտվում և գրանցվում են դրանց առաջացմանը համեմատ, 
բ․ ընդհատվողի, որի դեպքում փաստերը գրանցվում են պարբերաբար։ 
Ըստ հետազոտվող համակցության միավորների ընդգրկման տարբերում են՝ 
ա․ համատարած՝ հաշվառվում են ուսումնասիրվող համակցության բոլոր միավորները, և 
բ․ ոչ համատարած վիճակագրական դիտարկում՝ գրանցվում են ուսումնասիրված համակցության ոչ բոլոր միավորները (վերջինս լինում է՝ հիմնական զանգվածի, անկետային, մենագրական և ընտրանքային)։ 
Իրականացման եղանակից ելնելով տարբերվում են՝ անմիջական, փաստաթղթային և հարցումային (գրավոր և բանավոր) դիտարկումներ։ 
Վիճակագրական դիտարկում անցկացվում է նախապես մշակված պլանով, որը բովանդակում է ծրագրամեթոդաբանական (դիտարկման նպատակի ու խնդիրների սահմանում, օբյեկտի ու միավորի որոշում, ծրագրի մշակում, տեսակի ու եղանակի ընտրություն) կազմակերսյական հարցեր։

Կատեգորիա:Վիճակագրություն
Էրիխ ֆոն Շտրոհայմ

**Էրիխ ֆոն Շտրոհայմ** (գերմաներեն՝ **Erich Oswald Hans Carl Maria von Stroheim**, ), ամերիկյան ռեժիսոր և դերասան։ Ազգությամբ՝ ավստրիացի։

1909 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։ Որպես դերասան գործունեությունն սկսել է 1915 թվականից։ Դերասանական և ռեժիսորական աշխատանքներում սարկազմը, գրոտեսկը, երգիծանքը զուգակցել է ռեալիստական վավերագրական ստույգությանը։ Ստեղծել է ցինիկ, դաժան, հաճախ մտագար մարդու կերպարի զանազան տարբերակներ։ Ֆոնի գլուխգործոցը «Ընչաքաղցություն» ֆիլմն է։ Լավագույն կինոնկարներից են նաև «Կույր տղամարդիկ», «Ուրախ այրին», «Հարսանեկան քայլերգ»։ Ֆոնի ֆիլմերը հաճախ հանդիպել են մամուլի և պրոդյուսերների կատաղի դիմադրությանը, կրճատվել ու աղավաղվել։ Անհաշտ արվեստագետը 1930-ական թվականներին հեռացել է ռեժիսորական աշխատանքից և գլխավորապես հանդես եկել որպես դերասան։ Ամենաճանաչված դերերից են՝ Ֆոն Ռաուֆենշտայն «Մեծ պատրանք», Գաղտնի գործակալ («Ջիբրալթար», սովետական էկրանում՝ «Գաղտնի գործակալության ցանցերը», գեներալ Ռոմմել «Հինգ դամբարան Կահիրեի ճանապարհին», դոկտոր ֆեն հարդեն «Հյուսիսային աստղ» և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ավստրիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոպրոդյուսերներ