Եղիսաբեթ

մինի|Եղիսաբեթ
**Եղիսաբեթ** (), Հովհաննես Մկրտչի մայրը, Զաքարիայի կինը և Մարիամի՝ Հիսուսի մոր ազգականը, ըստ Ղուկասի Ավետարանի):

Եղիսաբեթն անցել էր ծննդաբերելու նորմալ տարիքը, երբ հղիացավ և ծնեց Հովհաննեսին։ Սուրբ է համարվում Հռոմի կաթոլիկ, Արևելյան ուղղափառ և Լյութերական եկեղեցիների կողմից, բացի իսլամում բարձր հարգված անձնավորություն լինելուց։

## Աստվածաշնչյան պատմություն
Ըստ Ղուկասի Ավետարանի Առաջին գլխի՝ Եղիսաբեթը «Ահարոնի դուստրերից էր»։ Նա և իր ամուսինը՝ Զաքարիան, «արդար էին Աստծո առաջ՝ անմեղ քայլելով Տիրոջ բոլոր պատվիրաններով ու կանոններով», բայց անզավակ։ Երբ նա գտնվում էր Տիրոջ տաճարում, Զաքարիային այցելեց Գաբրիել հրեշտակը։Աստվածաբան Ադամ Ս. Ինգլիշի խոսքերով՝ տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 24-ին՝ հիմնվելով հրեական օրացույցի հաշվարկների վրա՝ համաձայն Ղևտացիների 23-րդ գլխի՝ Քավության օրվա վերաբերյալ։ Զաքարիան կասկածում էր, որ կարող է իմանալ դա, քանի որ և՛ ինքը, և՛ իր կինը տարեց էին։ Հրեշտակը ներկայացավ որպես Գաբրիել և ասաց Զաքարիային, որ նա «համր կլինի և չի կարողանա խոսել» մինչև խոսքերը կատարվեն, քանի որ չի հավատում։Ըստ պատմության՝ Գաբրիել հրեշտակը ուղարկվեց Գալիլեայի Նազարեթ քաղաքը՝ Մարիամի տեսիլքում, ով կույս էր և նշանված մի տղամարդու՝ Հովսեփի հետ։ Նա հաղորդեց Մարիամին, որ Սուրբ Հոգուց հղիանալու է և որդի է ծնելու, որին պետք է անվանեն Հիսուս։ Մարիամին նաև հայտնեց, որ իր հարազատ Եղիսաբեթը արդեն հղիության վեցերորդ ամսում է։ Այդ լուրը լսելուց հետո Մարիամը ճանապարհվեց Հուդայի լեռնային մի քաղաք՝ այցելելու Եղիսաբեթին։Մեթյու Հենրին մեկնաբանում է․ «Մարիամը գիտեր, որ Եղիսաբեթը հղի է, բայց չկա որևէ նշան, որ Եղիսաբեթին հայտնել էին իր հարազատ Մարիամի մասին՝ որ նա էր լինելու Մեսիայի մայրը։ Հետևաբար, նրա ունեցած այդ գիտելիքը հայտնությամբ ստացված է եղել, ինչը մեծ խրախուսանք էր Մարիամի համար»։ Երբ Մարիամը լսեց Եղիսաբեթի օրհնությունը, նա արտաբերեց այն խոսքերը, որոնք այժմ հայտնի են որպես «Մագնիֆիկատ»։Դա Եղիսաբեթի վերջին հիշատակությունն է՝ նա այլևս չի հիշատակվում Աստվածաշնչի որևէ այլ հատվածում։ Գլուխը շարունակվում է Զաքարիայի մարգարեությամբ (հայտնի որպես Բենեդիկտուս) և ավարտվում է այն նշումով, որ Հովհաննեսը «աճում էր, զորանում հոգով և բնակվում էր անապատներում», մինչ սկսեց իր ծառայությունը Իսրայելում։ Ուստի անհայտ է, թե որքան ժամանակ Եղիսաբեթն ու նրա ամուսինը ապրեցին դրանից հետո։

Միջնադարից ի վեր Եղիսաբեթի ողջույնի խոսքերը՝ «Օրհնյալ ես դու կանանց մեջ, և օրհնյալ է քո որովայնի պտուղը», կազմել են «Ողջույն քեզ, Մարիամ» աղոթքի երկրորդ մասը։

Երուսաղեմի մերձակայքում գտնվող Վանաձիթ Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի ֆրանցիսկյան վանքում է ավանդական «Եղիսաբեթի դամբարանը»։
աջից|մինի|Մարիոտո Ալբերտինելլիիաջից՝ Եղիսաբեթը, Մարիամի հետ

## Գաղտնի գրքեր
Եղիսաբեթը հիշատակվում է մի շարք գաղտնագրություններում (ապոկրիֆներում), հատկապես՝ Հակոբի նախամարգարեությունում։ Այս գրքում ներկայացված են Հովհաննես Մկրտչի ծնունդը, Զաքարիայի սպանությունը, ինչպես նաև Եղիսաբեթի և մանկան փրկությունը՝ «Մանկունքի կոտորածի» ժամանակ։

Նախամարգարեությունը պատմում է այն մասին, որ Հերովդես թագավորը հրամայում է սպանել բոլոր տղա մանուկներին՝ Մեսիայի ծննդի վախից, Եղիսաբեթը Հովհաննեսին տանում է լեռները՝ թաքցնելու։                 Երբ զինվորները գալիս են որոնելու նրանց, Աստված հրաշքով նրանց պահպանում է։ Միաժամանակ Զաքարիան՝ մանկան հայրը, հրաժարվում է հայտնել, թե որտեղ են իր կինն ու որդին, ինչի համար էլ սպանվում է տաճարի ներսում։

Այս պատմությունները ընդգծում են Եղիսաբեթի հավատը, մայրական քաջությունն ու Աստծո միջամտությունը՝ Հովհաննես Մկրտչի կյանքում։

## Սրբացում
Եղիսաբեթը Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցում սրբացվել է և ամեն տարի տոնվում է նոյեմբերի 5-ին, իսկ ուղղափառ, լյութերական եւ անգլիկանական եկեղեցիներում իր ամուսնու՝ Զաքարիայի հետ միասին, կրկին ամեն տարի՝ սեպտեմբերի 5-ին։ Լյութերական եկեղեցու սուրբ օրացույցում նշվում է որպես մայրացու, իսկ Զաքարիան՝ մարգարե։

Արևելյան ուղղափառ եկեղեցում Եղիսաբեթի տոնը նշվում է մարտի 30-ին՝ «Այցելության» տոնին։

## Իսլամ
Եղիսաբեթը իսլամում  մեծ հարգանք է վայելում։ Թեև Զաքարիան բազմաթիվ անգամներ հիշատակվում է Ղուրանի մեջ։ Եղիսաբեթը, թեև անունով չի նշվում, սակայն ակնարկվում է որպես իմաստուն, բարեպաշտ և հավատավոր կին, որը ինչպես իր ազգական Մարիամը, Աստծո կողմից բարձր աստիճանի է հասցվել։ Համարվում է, որ նա մարգարեի և քահանա Հարոնի ժառանգն է։

Զաքարիան և նրա կինը՝ Եղիսաբեթը, երկուսն էլ բարեպաշտ և հաստատուն էին իրենց կրոնական հավատամքի մեջ, սակայն նրանք երկուսն էլ ծեր էին և զավակ չունեին, այդ պատճառով Զաքարիան հաճախ աղոթում էր Աստծուն, խնդրելով որդի։

Սակայն նրա խնդրանքը միայն հայր դառնալու ցանկությունից չէր բխում, նա ցանկանում էր, որ իր մահից հետո ինչ-որ մեկը շարունակեր հոգևոր ծառայությունները և Տիրոջ քարոզչությունը Իսրայելի ժողովրդի համար։ Աստված հրաշքով բուժեց Եղիսաբեթի անպտղությունը և պարգևեց Զաքարիային որդի՝ Հովհաննես Մկրտչին, ով դարձավ մարգարե։ Աստված այսպիսով լսեց ամուսինների աղոթքները՝ նրանց հավատքի, վստահության և Աստծո հանդեպ սիրո պատճառով։

Ղուրանում Աստված հիշատակում է Զաքարիային, նրա կնոջը և Հովհաննեսին՝ նկարագրելով նրանց որպես խոնարհ և Աստծուն նվիրված ծառաներ։Սուննի իսլամի կարևոր պատմագիրներ աթ-Թաբարիի և ալ-Մասուդիի հաղորդումների համաձայն՝ Եղիսաբեթը համարվում է Իմրանի դուստրը, այսինքն՝ Մարիամի քույրը։ Այսպիսով, ըստ այդ աղբյուրների, նրանց զավակները՝ Հիսուսը և Հովհաննեսը եղել են բարեկամներ կամ մերձավոր զարմիկներ։

Մյուս ավանդույթների համաձայն, Եղիսաբեթը եղել է Ֆակուհդի դուստրը և Իմրանի կնոջ՝ Հաննայի քույրը, ինչը նույնպես հաստատում է ընտանիքի մերձավոր կապը Մարիամի հետ։

Այս տարբերակները տարածված են իսլամական վերլուծություններում և մեկնաբանություններում, հատկապես ընդգծելու համար մարգարեական առաքելության ժառանգական և ընտանեկան կապը՝ Հիսուսի ու Հովհաննեսի միջև։

Շիա իսլամական ավանդույթում՝ հատկապես հադիսների մեջ, Եղիսաբեթը հայտնի է որպես Հանանահ, և համարվում է Մարիամի մոր՝ Հաննայի քույրը։

Աբու Բասիրը գրառել է, որ Իմամ Ջաֆար ալ-Սադիղը ասել է.*«Հաննան՝ Իմրանի կինը, և Հանանան՝ Զաքարիայի կինը, քույրեր էին։ Մարիամը ծնվեց Հաննայից, իսկ Հովհաննեսը՝ Հանանայից։ Մարիամը ծնեց Հիսուսին, և այսպիսով Հիսուսը եղավ Հովհաննեսի մորաքրոջ դստեր որդին, իսկ Հովհաննեսը՝ Մարիամի մորաքրոջ որդին։ Իսկ մորաքույրը՝ ինչպես հորաքույրը՝ մերձավոր հարազատ է համարվում»։*Այս մեկնաբանությունը շեշտում է Մարիամի և Հովհաննես Մկրտչի մերձավոր ընտանեկան կապը, իսկ Հիսուսի ու Հովհաննեսի միջև հարաբերությունը նկարագրվում է որպես զարմիկներ՝ մորական կողմից։ Շիայում սա նաև խորացնում է մարգարեական ընտանեկան սրբության գաղափարը՝ որպես աստվածային հավատքի մաս։

## Մանդայականություն
Մանդայականությունում Եղիսաբեթը՝ Հովհաննես Մկրտչի մայրը, հայտնի է Է Նիշբայ անունով։ Նա հիշատակվում է Մանդայական Հովհաննեսի Գրքի 18-րդ, 21-րդ և 32-րդ գլուխներում։

Մանդայականությունն աղանդային բնույթի կրոն է, սերում է Մերձավոր Արեւելքից, որը մեծարում է Հովհաննես Մկրտչին որպես գերագույն մարգարե։  Այդ պատճառով էլ նրա մայրը՝ Նիշբայը, առանձնահատուկ հարգանք է վայելում մանդայական աղանդում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Stained glass depiction of Elizabeth and Zachary, Cathédrale Saint-Etienne de Bourges

Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի անձինք
Կատեգորիա:Սրբեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեական աղանդներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն