Օլեգ Յակուբսոն

**Օլեգ Լեոնիդովիչ Յակուբսոն** (, ), ռուս խորհրդային մանկավարժ և գավառագետ, Լիվնի քաղաքի պատվավոր քաղաքացի, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր ուսուցիչ, Լիվնի քաղաքի ժամանակակից գավառագիտական թանգարանի հիմնադիր։ Հայտնաբերել է մի կենդանատեսակի մնացորդներ, որը գոյություն է ունեցել 350 միլիոն տարի առաջ։ Այդ տեսակը հետագայում ստացել է Յակուբսոնիա լիվնինսիս անունը (*Jakubsonia livnensis*):

## Վաղ տարիներ
աջից|մինի|200x200փքս|Օլեգ Յակուբսոնի ծնղները՝ Լեոնիդ Յակովլևիչ և Սոֆյա Ալեքսեևնան (1937 թվական)
Ծնվել է 1937 թվականի մայիսի 4-ի երեկոյան Ռուսաստանի Լիվնի քաղաքում։ Սակայն, ինչպես ինքն էր պնդում, հոր խնդրանքով որպես ծննդյան օր է գրանցվել մայիսի 5-ը, որովհետև այդ օրն էլ ծնվել մարքսիզմի հիմնադիր Կառլ Մարքսը։ Նրա ծնողները եղել են ուսուցիչներ Լեոնիդ Յակովլևիչը և Սոֆյա Ալեքսեևնան։

Իր ծնվելուց մի քանի շաբաթ անց հայրը ենթարկվել է բռնաճնշման, արդյունքում ազատազրկվել է 5 տարով, 2 տարով էլ զրկվել է իրավունքներից։ Սակայն բանտում 1 տարի 8 ամիս մնալուց հետո, վճռաբեկ բողոքարկման արդյունքում համաներվել է և վերականգնել իր իրավունքները։ Նա մահացել է 1941 թվականի օգոստոսին ռազմաճակատում՝ Ելնյա քաղաքի մատույցներում, որտեղ կամավորականների հետ մեկնել էր դեռևս պատերազմի առաջին օրերին։

1945 թվականին Օլեգ Յակուբսոնը տարհանումից վերադառնալով, սկսել է հաճախել Լիվնենյան № 1 դպրոցը։

## Կրթություն (1955—1960)
ձախից|մինի|300x300փքս|Օլեգ Յակուբսոնը ավարտական դասարանում (վերևի շարք, ձախից երկրորդը, 1955 թվական)
1955 թվականին, դպրոցը ավարտելով, աչքերի խնդրի պատճառով չի կարողացել գնալ զինվորական ուսումնարան։ Ծնողների օրինակին հետևելով ընդունվել է Օրյոլի պետական համալսարանը։ Սկզբում ընդունվել էր միայն որպես թեկնածու, քանի որ անցողիկ 17 միավորի փոխարեն վաստակել էր 15 միավոր։ Սակայն առաջին նստաշրջանից հետո դարձել է համալսարանի լիիրավ ուսանող։

Համալսարանի վերջին կուրսում ստացել է բարձր կրթաթոշակ, իսկ պետական քննությունները հանձնել է գերազանց։
ձախից|մինի|233x233փքս|Յակուբսոնի գերեզմանը Նոր զալիվնինյան գերեզմանատանը (1.11.2016 Լիվնի)

## Որոշ կենսագրական փաստեր
* 1963 թվականի հոկտեմբերին երիտասարդ ուսուցիչը հերթական արշավն է անցկացրել իր աշակերտների հետ։ Ներկայիս Լիպովչիկի շրջակայքում նրանք հայտնաբերել են մարդկային ոսկորներ։ Դրանցից հնարավոր է եղել հավաքել 6 կմախք։ Լուսանկարելուց հետո ոսկորները թաղվել են։ Արված հետազոտություններից հետո գիտնականները պարզել են, որ այդ ոսկորները պատկանել են Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներին։

աջից|մինի|280x280փքս|Օլեգ Յակուբսոնը Լիպովչիկի հուշակոթողի մոտ (աջից, 2011 թվական)
Սակայն 50-60-ական թվականների սկզբին քաղաքի պատմության մասին Վոլկովի հրատարակած գրքից և մի շարք հրապարակումներից հետո կրկին հետազոտություններ են սկսվել։

Շուտով պարզ է դարձել, որ այդ մնացորդները պատկանել են 1967-1938 թվականներին ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի կողմից սպանված բնակիչներին։ Որոշ ժամանակ անց արձանագրվել է նաև այդ իրադարձությունների մասնակիցներից մեկի վկայությունը: 1992 թվականին այդ նույն վայրում հիմնվել է ստալինյան բռնաճնշումների զոհերի հուշակոթողը՝ Լիպովչիկը։

* 1960-ական թվականներին հիմնել է Լիվնի քաղաքի գավառագիտական թանգարանը։ Այնտեղ ներկայացվել են այն առարկաների հավաքածուները, որոնք նա հավաքել է իր աշակերտների հետ տարբեր էքսկուրսիաների և արշավների ընթացքում։ Սկզբնական շրջանում ցուցահանդեսի բոլոր հավաքածուները դրված են եղել Լիվնիի № 1 դպրոցում։ 1967 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ցուցահանդեսը տեղափոխվել է իշխանության կողմից հատուկ ընտրված վայր, որը դրանից հետո դարձել է քաղաքային թանգարան։
* 1966 թվականին նկարիչ Սելիշչևի հետ կատարել են առաջին քայլերը Լիվնի քաղաքի զինանշանը վերականգնելու ուղղությամբ։
* 1997 թվականին արժանացել է «Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր ուսուցիչ» տիտղոսին։

* 1997, 1998, 1999, 2000 թվականների ամռանը գիտությունների թեկնածու Լեբեդևի գլխավորությամբ Բորիսյակայի հնէաբանական համալսարանի և Լիվենյան գավառագիտական թանգարանի ներկայացուցիչները պեղումներ են իրականացրել քաղաքի շրջակայքում։

ձախից|մինի|172x172փքս|Շքանշան «Լիվնի քաղաքին մատուցած ծառայությունների համար»
1999 թվականի պեղումների ժամանակ Օլեգ Յակուբսոնը հայտնաբերել է մի կենդանատեսակի մնացորդներ, որը գոյություն է ունեցել 350 միլիոն տարի առաջ։ Հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ դա անհայտ կենդանատեսակ է։ Կենդանին քառոտանի, փոքր չափերով (սալամանդրա կենդանատեսակի նման) երկկենցաղ է եղել։ Ունեցել է և՛ խռիկներ, և՛ թոքեր։ Մինչև այսօր էլ այն համարվում է Ռուսաստանի տարածքում հանդիպած ամենահին կենդանատեսակը։ Ըստ ավանդույթի, այն ստացել է հայտնաբերողի անունը՝ Յակուբսոնիա լիվնինսիս (Jakubsonia livnensis):

* 2009 թվականին պարգևատրվել է «Լիվնի քաղաքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանին։
* 2013 թվականին, չնայած քաղաքային խորհրդի կոմունիստ պատգամավորների դիմադրության, արժանացել է «Լիվնի քաղաքի պատվավոր քաղաքացի» տիտղոսին։

## Հիմնական հրատարակումները
աջից|մինի|250x250փքս|Յակուբսոնի որոշ հրատարակումները
Հիմնականում Յակուբսոնի հրապարակումները նվիրված են Լիվենի և նրա շրջանների նախկին և ներկայիս պատմությանը։

* Աշխարհագրական դիրքի առանջնահատկություններ
* Լիվենյան գավառագիտական թանգարանի կյանքը
* Սերգեյ Նիկոլաևիչ Բուլգակովի կենսագրությունը
* Հայրենական Մեծ պատերազմի և հերոս լիվենցիների մարտերի պատմությունը
* Հին Լիվնըների պատմությունը
* Պլեշկովյան բրուտագործական արհեստը
* Մշակութային և հասարակական կյանքի էջեր
* Լիվնիում բոլշևիկյան ահաբեկչության զոհերը
* Լիվենյան խոզերի բուծման պատմությունը
* Լիվնենյան Ուղղափառ եկեղեցիները
* Լիվենյան շրջանի բնակիչները
* Եղանակ և բնություն
* Հակաբոլշևիկյան ապստամբությունը Լիվնըյում

Օլեգ Յակուբսոնի տպագրված աշխատանքների թվին են պատկանում նաև բելետրիստիկաները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Олег Якубсон: «Я не любил свое детство» // Ливенская газета, 04.05.2017 

Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս գավառագետներ