Իզաբելլա Բաշմակովա

**Իզաբելլա Գրիգորևնա Բաշմակովա** (, ), մաթեմատիկայի ռուս պատմաբան, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1961), պրոֆեսոր (1962)։

## Կրթություն և գործունեություն
Բաշմակովան ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 3-ին Դոնի Ռոստովում՝ հայկական ծագում ունեցող ծնողների ընտանիքում։ Հայրը՝ Գրիգորի Գեորգիևիչ Բաշմակովը, իրավաբան էր։ Ընտանիքը տեղափովել է Մոսկվա 1932 թվականին։ 1938 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետ, բայց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին տարհանվել է Մոսկվայից։ Պատերազմի ընթացքում ծառայել է որպես բուժքույր Սամարղանդում։ 1948 թվականին դարձել է գիտությունների թեկնածու (գիտական ղեկավար՝ Սոֆյա Յանովսկայա)։

Շարունակել է աշխատանքը Մոսկվայի պետական համալսարանում։ 1950 թվականին նրա ամուսինը՝ մաթեմատիկոս Անդրեյ Ի. Լապինը, ձերբակալվել է՝ Լիսենկոիզմին հակառակվելու համար, բայց նաև Բաշմակովայի ջանքերի շնորհիվ ազատվել է 1952 թվականին։ 1961 թվականին դարձել է գիտություննեի դոկտոր, ապա դարձել լիարժեք պրոֆեսոր 1968 թվականին։

1999 թվականին անցել է թոշակի, որից վեց տարի անց՝ 2005 թվականի հուլիսի 17-ին մահացել է Զվենիգորոդում՝ արձակուրդի ժամանակ։

## Ներդրումներ
Բաշմակովայի դիսերտացիան վերաբերում էր ամբողջ և ռացիոնալ թվերի սահմանումների պատմությանը՝ Էվկլիդեսից և Եվդոքսից մինչև Զոլոտարյով, Դեդեկինդ և Կրոնեկեր։

Նրա հետագա աշխատանքները վերաբերում են Դիոֆանտյան հավասարումների լուծման համար Դիոֆանտի օգտագործած և ներկա մեթոդներին։ Ըստ նրա՝ Դիոֆանտի մեթոդները ավելի բարդ են, քան առաջ էին կարծում, քանի որ Դիոֆանտը իր աշատություններում շեշտում էր մասնավոր դեպքերը։ Նա օգտագործել է կոմպլեքս թվերը Ֆրանսուա Վիետի ուսումնասիրած երկրաչափական ձևափոխությունները վերամեկնաբանելու համար։ Ուսումնասիրել է հանրահաշվական կորերի պատմությունը, ռուսերեն է թարգմանել Պիեռ դը Ֆերմայի աշխատանքները։

## Ճանաչում
1986 թվականին Մաթեմատիկոսների միջազային կոնգրեսը հրապարակել է կոնգրեսում ելույթ ունեցողների ցանկը, որոնց մեջ կին չկար։ Ցույցերից հետո կոնգրեսի գործադիր կոմիտեն վեց կանանց հրավիրել է կոնգրեսին։ Բաշմակովան այդ վեց կանանցից մեկն էր, սակայն չի կարողացել ներկա գտնվել կոնգրեսին, բայց նրա հոդվածը տեղ է գտել կոնգրեսի աշխատություններում։

1966 թվականին Գիտության պատմության միջազգային ակադեմիան ընտրել է նրան որպես թղթակից անդամ, իսկ 1971 թվականին՝ լիիրավ անդամ։ 1971, 1976 և 1980 թվականներին ստացել է պատվոգրեր։ 2001 թվականին ստացել է Գիտության պատմության միջազգային ակադեմիայի Ալեքսանդր Կորյեի անվան մրցանակ։ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի 2011 թվականին կոնֆերանսը նվիրված է եղել նրան։

## Ընտանիք
* Ամուսինը՝ Անդրեյ Իվանովիչ Լապին
* Դուստրը՝ Տատյանա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте Летопись Московского университета 
*  Профиль на сайте мехмата МГУ 
* Профиль на сайте mathnet.ru
* *С. С. Демидов, А. Н. Паршин, С. С. Петрова, К. А. Рыбников, Г. С. Смирнова, В. М. Тихомиров, И. Р. Шафаревич* Изабелла Григорьевна Башмакова (к восьмидесятилетию со дня рождения)// УМН, 2001, 56:4(340), с. 169—172
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ