Աղոթքի ընկույզ

[մինի|Բացված աղոթքի ընկույզ՝ վերևում [Մոգերի երկրպագություն|մոգերի երկրպագության պատկերով, իսկ ներքևում՝ Հիսուս Քրիստոսի խաչելության: Նիդրլանդներ, XVI դարի սկիզբ:]]
**Աղոթքի ընկույզ** (), X-XVI դարերում Հյուսիսային Եվրոպայում, մասնավորապես՝ Նիդերլանդներում մեծ տարածում ունեցող, փայտից պատրաստված մանրանկարչական արտադրանքի տեսակ։ Աղոթքի ընկույզը գնդաձև է, որպես կանոն՝ կազմված է միմյանց միացած երկու մասերից, ինչն այն նմանեցնում է ընկույզի կճեպին։ Մանրանկարները պատրաստվում էին տոսախից և պատկերում էին աստվածաշնչյան իրադարձություններ, հիմնականում՝ Հիսուս Քրիստոսի խաչելության հետ կապված տեսարաններ։

## Պատրաստում
[մինի|Փակ վիճակում գտնվող աղոթքի ընկույզ, [Նիդերլանդներ, XVI դարի սկիզբ:]]

Տոսախը փայտագրության լավ հանքանյութ է, չնայած բնափայտի այս տարատեսակի օգտագործումը սահմանափակված է արտադրանքի փոքր չափսերով։ Տոսախն ունի համաչափ կարծրություն, դիմացկուն է կոտրվածքների և ճեղքվածքերի նկատմամբ։ Աղոթքի ընկույզների մեծամասնությունը հենց տոսախից է պատրաստված, չնայած հանդիպում են նույնօրինակ արտադրանքներ՝ պատրաստված արծաթից և զարդարված էմալով։

Տոսախե մանրանկարների դետալավորման մակարդակը բացառիկ է. որոշ արտադրաքների վրա տեսանելի է այնպիսի մանրագույն դետալների տեքստուրան, ինչպիսիք են հրեշտակի թևերի փետուրները, վիշապի թեփուկները, հագուսի ձևվածքի հարդարումը և զարդերը։ Արտադրանքների դետալների առատության, ծավալայնության և փոքր չափսի պատճառով սովորական լուսանկարն ընդունակ չէ դրանք որակյալ դրոշմելու, և դրանց պատկերները հավաքում են համակարգչով՝ տարբեր ֆոկուսներով արված լուսանկարներից։
[մինի|ձախից|Ռոբեր Կամպին. [Սուրբ Հովսեփն աշխատելիս:]]
Արվեստաբանների գնահատմամբ՝ մեկ պատրաստի արտադրանքի պատրաստման վրա կարող էր ծախսվել մինչև 30 տարի ժամանակ, այսինքն՝ փաստացի, վարպետի ողջ կարիերան, եթե նա միայնակ աշխատեր։ Այդ իսկ պատճառով ընկույզները և նույն կատեգորիայի նմանատիպ մանրանկարչական արտադրանքները չափազանց թանկ էին, և միայն իրենց ժամանակի ամենաապահովված մարդիկ՝ արիստոկրատները և իշխող ընտանիքների ներկայացուցիչները կարող էին իրենց թույլ տալ գնել դրանք։ Աղոթքի ընկույզները ճոխության և սեփականատիրոջ կարգավիճակի խորհրդանիշն էին, ինչով էլ բացատրվում է այդ կատեգորիայի արտադրանքից մեզ հասած փոքր քանակով։ Հայտնի է, որ տոսախե մանրաքանդակներ ունեին Անգլիայի արքա Հենրի VIII-ը և նրա կին Եկատերինա Արագոնացին, Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլ VI-ը և Բավարիայի հերցոգ Ալբերտ V-ը։ Որոշ արտադրանքներ ներառում են իրենց առաջին սեփականատերերի ինիցիալները կամ զինանշանները, ում համար որ պատրաստվել էին։

Հավանաբար, յուրաքանչյուր արտադրանքի վրա աշխատել է մի քանի վարպետ՝ իր օգնականների հետ, որոնցից յուրաքանչյուրը պատասխանատու էր աշխատանքի իր մասի համար։ բարձրաքանդակները պատրաստվում էին մի քանի մասերից, ապա մաիացվում և սոսնձվում էին փայտե հիմքի վրա։ դեպքերի մեծ մասում հեղինակների անունները հայտնի չեն. մեզ շատ քիչ հասած հասած անուններից մեկը *Adam Dirksz Hinderduyn* (1570—1640) է։

## Արտադրանքի այլ տեսակներ
Համրիչների գնդաձև կախազարդերը հանդիսանում են տոսախե մանրանկարչության ամենատարածված ձևը, սակայն հայտնի են նաև այդ նույն կատեգորիայի արտադրանքի այլ տարատեսակներ. դրանք, նախ և առաջ, եռապատկերները և երկթև սրբանկարներն են, ինչպես նաև մանրանկարչական փորագրմամբ դագաղները, արձանները և նույնիսկ օծանելիքի սրվակները։


Miniature Coffin 1985-136.jpg|Մանրանկարչական դագաղ, Նիդերլանդներ, XVI դարի սկիզբ
Miniature Altarpiece with the Crucifixion.jpg|Մանրանկարչական եռապատկեր. Նիդերլանդներ, XVI դարի սկիզբ
Miniature Altarpiece with the Crucifixion (left).jpg|Եռապատկեր, ձախ փեղկ
Miniature Altarpiece with the Crucifixion (right).jpg|Եռապատկեր, աջ փեղկ
Plaque with the Adoration of Trinity.jpg|Փորագրված ստվարատախտակ, Իսպանիա, XV դար։


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աղոթքի «ընկույզներ». փայտից պատրաստված միջնադարյան մանրանկարներ
* The Ornate Carvings Hidden In Medieval Prayer Nuts
* Carved wooden Prayer Nuts from 16th century
* 16th Century 'Prayer Nut' Hide Miniature Carvings 
* The Prayer Nut

Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Փայտամշակում
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ