Սանյա

**Սանյա** (չին.՝ 三亚, պինյին՝ sānyà ), Հայնան կղզու ամենահարավային քաղաք, Հարավային Չինաստանի Հայնան նահանգի չորս պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաքներից մեկը։

Ըստ 2020 թվականի մարդահամարի՝ Սանյայի ընդհանուր բնակչությունը կազմում էր 1,031,396 բնակիչ, որոնք ապրում էին 1,919,58 կմ2 տարածքում։ Այնուամենայնիվ, նրա կառուցապատված (կամ մետրոյի) տարածքը, որը ներառում է Հայթանգ և Ջիյան թաղամասերը, 2020 թվականի դրությամբ բնակվում էր 801,020 բնակիչով:

Քաղաքը հայտնի է իր արևադարձային կլիմայով և դարձել է հայտնի զբոսաշրջային վայր՝ ծառայելով նաև որպես Չինաստանի ազգային լողափնյա վոլեյբոլի հավաքականի մարզման վայր: Սանյան փոքրաքանակ Ուծուլների համայնքների բնակության վայրն է: Սանյայում տեղակայված է նաև Յուլինի ռազմածովային բազան, որը Հարավային Չինաստանի ծովում տեղակայված հիմնական ռազմական կայան է, որտեղ տեղակայված է Ժողովրդական ազատագրական բանակի նավատորմի միջուկային բալիստիկ հրթիռների նավատորմը:

## Պատմություն
Հնադարում հայտնի որպես Յաժոու, փոստային ռոմանիզացիայով՝ Այչոու (崖州), բառացիորեն «ժայռային նահանգ կամ պրեֆեկտուրա», Սանյայի պատմությունը սկսվում է Ցին դինաստիայից (մ.թ.ա. 221–206): Ցին դինաստիայի ժամանակ քաղաքական կենտրոններից իր հեռավորության պատճառով Սանյուն երբեմն կոչվում էր Թյանյա Հայջիաո (天涯海角), որը նշանակում է «երկնքի և օվկիանոսի վերջ» կամ «երկրի վերջ»։ Արդյունքում, քաղաքը ծառայել է որպես աքսորի վայր այն պաշտոնյաների համար, ովքեր կորցրել էին երկրի կառավարիչների բարեհաճությունը:

Թանգ դինաստիայի ժամանակ մի բուդդայական վանական պատահաբար վայրէջք կատարեց այստեղ և օգտագործեց այս վայրը որպես միջանկյալ կանգառ իր միսիոներական ճանապարհորդության ընթացքում դեպի Ճապոնիա:

### 20-րդ դար
մինի|Սանյայի քարտեզ 1962թ․
1912 թվականին Յաժոուն դարձավ Յասիան (Yai-hsien) (崖县; փոստային ինդեքս՝ Aihsien)։

1958 թվականին Յասիան վարչատարածքը Յաչենգից տեղափոխվեց Սանյա, և Յասիան միաձուլվեց Բաոթինգի, Լինգշուիի, Նիուլուի և Սինգլունի, Վանինգի հետ՝ դառնալով խոշոր շրջան։ 1959 և 1961 թվականներին այս տարածքները բաժանվեցին՝ ստեղծելով Բաոթինգ և Լինգշույ, մինչդեռ Յասիան շրջանը մնաց իր ներկայիս պրեֆեկտուրայում: Չինաստանի Պետական ​​խորհրդի հաստատումից հետո Յասիանը 1987 թվականի սեպտեմբերի 26-ին վերածվել Սանյա քաղաքի, իսկ Սանյա քաղաքը պաշտոնապես հիմնադրվեց 1987 թվականի դեկտեմբերի 30-ին:

2007 թվականին Պեկինի օլիմպիական կազմկոմիտեն հայտարարեց, որ Սանյա քաղաքը կդառնա 2008 թվականի Պեկինի ամառային օլիմպիական խաղերի ջահի փոխանցման առաջին փուլի վայրը Չինաստանում  :

## Աշխարհագրություն
մինի|Սանյա քաղաքի քարտեզ
Սանյան գտնվում է Հայնանի կղզու հարավային ծայրում՝ Սանյա ծոցի վրա: Գտնվում է 18° 15' հյուսիսային լայնության վրա, Սանյան պրեֆեկտուրայի մակարդակով երկրորդ ամենամեծ քաղաքն է երկրի հարավում գտնվող Սանշայից հետո (նաև կառավարվում է Հայնան նահանգի կողմից): Թեև վարչական տարածքը (Սանյա Սիթի) ունի անհարթ տեղանք, քաղաքն ինքնին ընդհանուր առմամբ հարթ է, որը գտնվում է դեպի հյուսիս ընկած ցածր լեռների և Հարավչինական ծովի միջև ընկած հատվածում:

Քաղաքը Չինաստանի ափամերձ քաղաքներից մեկն է, որն առավել վտանգված է ծովի մակարդակի արագ բարձրացման պատճառով:

## Կլիմա
մինի|Լողափ Սանյայում
Տարածքն ունի արևադարձային խոնավ և չոր կլիմա (Կոպեն Aw),  որը բնութագրվում է տաք եղանակով ամբողջ տարվա ընթացքում։ Մուսսոնի ազդեցությունը ուժեղ է, համեմատաբար երկար խոնավ սեզոնով և արտահայտված չոր սեզոնով։ Ամենաթեժ ամիսը հունվարն է, որի միջին առավելագույն ջերմաստիճանը 26,9&nbsp;°C է (80,4&nbsp;°F), իսկ ամենաշոգը, ի տարբերություն Չինաստանի մնացած մասի, հունիսն է՝ 32,5&nbsp;°C միջին ջերմաստիճանով (90. 5&nbsp;°F); միջին տարեկան առավելագույն ջերմաստիճանը 30,2&nbsp;°C է (86,4&nbsp;°F): Ջրի ջերմաստիճանը մնում է 22&nbsp;°C-ից բարձր (72&nbsp;°F) ամբողջ տարվա ընթացքում:

Օդերեւութաբանական դիտարկումների սկզբից ի վեր Սանյայում միջին տարեկան ջերմաստիճանը տատանվել է։ Օրինակ՝ 2024 թվականը Սանյայում միջին տարեկան ջերմաստիճանը կլինի 27,1&nbsp;°C (80,8&nbsp;°F), 0,6&nbsp;°C բարձր 1991-2020 թվականների միջինից, իսկ ամենացուրտ ամսվա (դեկտեմբեր) միջին ջերմաստիճանը կլինի 23,2&nbsp;°C ( 73,8&nbsp;°F), իսկ ամենաշոգ ամիսը (օգոստոս) կլինի 29,9&nbsp;°C (85,8): °F) https://rp5.ru/Weather_archive_in_Sanya_Phoenix_(airport),_METAR.

## Ստորաբաժանումներ

## Զբոսաշրջություն
Վերջին տարիներին Սանյան դարձել է զբոսաշրջության հայտնի վայր: Բազմաթիվ միջազգային հինգաստղանի հյուրանոցների ցանցեր այժմ հիմնված են տարածքում: 2009 թվականին Դադոնհայում բացվեց շքեղ Mandarin Oriental Sanya-ը՝ Հայնան կղզու առաջին Մանդարին արևելյան հյուրանոցը: Այժմ կան ավելի քան 100 հյուրանոցներ՝ միջազգային բրենդներից մինչև տեղական հանգստավայրեր:

Ամբողջ քաղաքում կարող եք տեսնել ռուսերեն և անգլերեն ցուցանակներ: Ի պատասխան քաղաքի ռեստորաններում զբոսաշրջիկների (օտարերկրացիների կամ չինացիների) չափից ավելի գանձման մեղադրանքներին  Հայնանի կառավարության պաշտոնյաները և Սանյա քաղաքի պաշտոնյաները խոստացել են ճնշել այդ պրակտիկան:  Սանյայի արդյունաբերության և առևտրի վարչությունը մայիսի 1-ի տոն օրերին ներդրել է քաղաքի ծովամթերքի ռեստորանների վերաբերյալ իրական ժամանակում տեղեկատվական համակարգ՝ հանրային վերահսկողություն իրականացնելու նպատակով, որպեսզի կանխվի գների ավելացումը ռեստորաններում:

Սանյան նաև հյուրընկալում է Նանշանի Գուանինը, որը գտնվում է Նանշանի տաճարում (Սանյա):

Yalong Bay Tropical Paradise Forest Park-ի (亚龙湾热带天堂森林公园) և Sanya Coral Reef ազգային բնական արգելոցի (三亚珊瑚礁国家级自礶园) բնության արգելոցները գտնվում են Յալոնգ Բեյի մոտ: Վերջին տարիներին, երբ Սանյա ծովածոցի և ստորև նշված մյուս ծովածոցերի ջրերը դարձել են ավելի մաքուր և առողջ, ափի երկայնքով ժամանակ առ ժամանակ հայտնվում են դելֆինների մի քանի տեսակներ, այդ թվում՝ անհետացող չինական սպիտակ դելֆինը: Այնուամենայնիվ, դրանք չեն համարվում որպես թիրախային զբոսաշրջային վայրեր  :

## Տրանսպորտ
Քաղաքը սպասարկում է Sanya Phoenix միջազգային օդանավակայանը։ Տաքսիները հասանելի են ամբողջ քաղաքում:

Հայնանի այլ մասերից ավտոբուսները սպասարկում են Սանյա ավտոկայանը: Թիվ 8 ավտոբուսը միացնում է օդանավակայանը Դադոնհայ լողափին։ Այնտեղից զբոսաշրջիկները կարող են գնալ 24 կամ 25 ավտոբուսներով Յալոնգ Բեյ կամ 28 ավտոբուսով դեպի Հայթանգ ծովածոց: Կա նաև անվճար ավտոբուս Լուհույտու հրապարակից դեպի *Haitangwan Bay Duty Free* առևտրի կենտրոն՝ Չինաստանի ամենամեծ նման կենտրոնը:

### Hainan East Ring Intercity Rail
Hainan East Ring միջքաղաքային երկաթուղին միացնում է Սանյան և Հայկոուն և անցնում Հայնան կղզու արևելյան ափով: Նրանց միջև կան 15 կայաններ, որոնք կամ արդեն գործում են, կամ դեռ կառուցման փուլում են։ Գնացքները նախատեսված են 250 մղոն/ժ արագությամբ շարժվելու համար: Ճանապարհորդության ժամանակը Սանյաից Հայկոու մոտավորապես 1 ժամ 22 րոպե է: *Hainan Western Ring High-Speed ​​Railway*-ն անցնում է նահանգի արևմտյան ափի երկայնքով, նաև կապում է Սանյային Հայկոուի հետ:

### Տրամվայ
մինի|Jiangang Road կայարանին մոտեցող տրամվայ
Սանյայի տրամվայի ծառայությունը սկսել է փորձարկել 2019 թվականի հունվարի 7-ին:  Տրամվայները բաղկացած են հինգ վագոնից՝ առավելագույնը 362 մարդ տարողությամբ։ Բնակելի և քաղաքային բնակավայրերում տրամվայի առավելագույն արագությունը 50 կմ/ժ է։ Ներկայիս տրամվայի երթուղին սկսվում է Սանյայի երկաթուղային կայարանից և ավարտվում Ծյանանգ ճանապարհային կայարանում, որը ներկայումս Չինաստանի ամենահարավային երկաթուղային կայարանն է։ Առաջին գծի ամբողջական շահագործումը սկսվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։

## Տնտեսագիտություն և սոցիալական ծառայություններ
### Հիվանդանոցներ
2019 թվականի մարտի դրությամբ Սանյայում կար 54 հիվանդանոց՝ ինչպես պետական, այնպես էլ պետական ​​ֆինանսավորմամբ և մասնավոր։ Կան նաև բազմաթիվ կլինիկաներ տարեկան առողջական ստուգումների համար, որոնք սովորաբար ազգային շղթայական ապրանքանիշեր են Չինաստանում, ինչպիսին է Ciming Healthcheck-ը :

Հայնանի 301-րդ հիվանդանոցը, որը հանդիսանում է Ժողովրդական ազատագրության բանակի գլխավոր հիվանդանոցի մասնաճյուղ, գտնվում է Սանյաի Հայթանգ ծովածոցի շրջանում: Հիվանդանոցն ունի զգալի քանակությամբ ժամանակակից սարքավորումներ բժշկական և հետազոտական ​​նպատակներով, ներառյալ Դա Վինչիի վիրաբուժական համակարգը, տարբեր MIR համակարգեր (ներառյալ 1.5T MRI, 3.0T MRI), պարուրաձև CT սարքավորումներ (ներառյալ 128 կտոր CT), բժշկական գծային արագացուցիչ և ավելի քան 450 միլիոն յուան ​​գնահատված էլեկտրոնային մանրադիտակներ: Հիվանդանոցն ունի 500 հիվանդի մահճակալ և ընդհանուր առմամբ 74 կլինիկական, թերապևտիկ և բուժքույրական բաժանմունք :

Սանյա ավանդական չինական բժշկության հիվանդանոցը (三亚市中医院) գտնվում է Ֆենհուանգ ճանապարհին։[1] Այն երրորդական խնամքի հիվանդանոց է, որն առաջարկում է բժշկական օգնություն, կրթություն, հետազոտություն, առողջապահական ծառայություններ և միջազգային փոխանակում և համագործակցություն չինական բժշկության ոլորտում։[փա՞ստ] :

### Բժշկական զբոսաշրջություն
Հայնանի Սանյա շրջանն առաջարկում է ազատ առևտրի նավահանգիստ, որը հնարավորություն է տալիս արտասահմանյան ծառայություններ մատուցողներին մուտք գործել տեղական շուկա, և այն ակտիվորեն զարգացնում է առողջապահական առևտրային ծառայությունների արդյունաբերությունը՝ խթանելու բժշկական զբոսաշրջությունը: Պիլոտային նախագիծը հաստատվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Պետական ​​խորհրդի կողմից 2013 թվականին, որը կոչվում է *Boao Lecheng International Medical Tourism Pilot Zone*, որը նաև 2024 թվականին հայտնի է որպես **Boao Hope City**,որպես միակ բժշկական զբոսաշրջության հատուկ գոտի Չինաստանում: Տարածքում առկա են մասնագիտացված բժշկական ծառայություններ և հատուկ լիցենզավորված դեղեր: Բժշկական տեխնոլոգիաների և սարքավորումների ներմուծումը կամ դեղերը, որոնք հաստատված են վաճառքի համար Չինաստանից դուրս, բայց դեռ հաստատված չեն Չինաստանում, կարող են օգտագործվել փորձնական գոտում պետական ​​մարմինների հատուկ թույլտվությամբ: Տարածքը հասանելի է նաև փորձարկման և փորձարկումների համար: Լեչենգը 2023 թվականին ընդունել է մոտ 300,000 բժշկական զբոսաշրջիկ, ինչպես նաև սպասարկել է տարածքում բնակվող մոտ 28,000 մարդու:

## Կրթություն
### Քոլեջներ և համալսարաններ
Սանյա համալսարան (三亚学院) Գտնվում է Xueyuan Rd., Yingbin Ave. Sanya Hainan 572022.Սանյա համալսարանը անկախ բակալավրիատի համալսարան է: Համալսարանն ունի տասնչորս ֆակուլտետ՝ սոցիալական զարգացման, իրավագիտության, ֆինանսների և տնտեսագիտության, կառավարում, զբոսաշրջության կառավարում, հումանիտար և հաղորդակցություն, արվեստ, օտար լեզուներ, ճարտարագիտություն, ֆիզիկական դաստիարակություն, հանրակրթություն և նախապատրաստական ​​դասընթացներ, միջազգային զբոսաշրջություն, միջազգային կրթություն և երաժշտություն և այլն: Այն առաջարկում է 56 բակալավրի աստիճան:

Qiongzhou համալսարանը (琼州大学) գտնվում է 1 Yucai Road-ում,  Սանյա քաղաքի միակ պետական ​​համալսարան Qiongzhou ակտիվորեն հավաքագրում է ավելի շատ միջազգային ուսանողների՝ հուսալով քաղաք ներգրավել չինացի զբոսաշրջիկների և լեզու սովորող ուսանողների: Միջազգային ուսանողներին առաջարկվում են հետևյալ դասընթացները՝ սկսնակ չինարեն, միջին չինարեն, առաջադեմ չինարեն (ունկնդրություն, արտասանություն, ընթերցանություն և գրություն), անգլերեն, ռուսերեն (ունկնդրություն, արտասանություն, ընթերցանություն և գրություն), չինական գեղագրություն և նկարչություն, չինական մարտարվեստ,Չինաստանի պատմություն, Լի և Միաոյի մշակույթի ուսումնասիրություններ, զբոսաշրջության և ժամանցի կառավարում, և երաժշտական ​​կատարում:

### Տարրական և միջնակարգ դպրոցներ
Քաղաքի կառավարությունն իր կայքում նշում է, որ «Լինելով Հայնանի երկրորդ ամենամեծ քաղաքը՝ Սանյաում կրթությունը համեմատաբար ավելի լավն է, քան Հայնանի նահանգային միջինը», բայց մանկապարտեզներն այնքան լավ չեն, որքան Չինաստանի խոշոր քաղաքներում: Տարրական և միջնակարգ դպրոցները դեռևս հետ են մնում, զիջելով Չինաստանի ազգային միջին ցուցանիշին:

Քաղաքի կառավարության տվյալներով՝ թիվ 7 և 9 հիմնական դպրոցները լավագույնն են քաղաքում, իսկ Բայիի հիմնական դպրոցը «նույնպես որակյալ է»: Քաղաքի կառավարությունը սահմանում է լավագույն կրտսեր միջնակարգ և բարձրագույն միջնակարգ հաստատությունները՝ համապատասխանաբար Սանյա Շիյանի միջնակարգ դպրոց և Սանյա թիվ 1 ավագ դպրոց:

Սանյա միջազգային դպրոցը (նախկինում՝ Կանադայի միջազգային դպրոց Սանյայում) առաջին դպրոցն է, որն առաջարկում է ինչպես կանադական, այնպես էլ մանդարինի ծրագրեր Հայնանում: Դպրոցը հայտարարեց իր տեղափոխության մասին BanShanBanDao -Serenity Coast(半山半岛) բնակելի տարածք 2014 թվականի օգոստոսին, որտեղ նոր համալսարանը կառաջարկի նախադպրոցական կրթություն, որտեղ նոր կամպուսը կառաջարկի նախընտրական Կ. ցերեկային և գիշերօթիկ հարմարություններ ուսանողների համար :

## Իրադարձություններ
Քաղաքը հյուրընկալել է՝

* Boao Forum for Asia Ամենամյա բարձր մակարդակի ֆորում համաշխարհային առաջնորդների համար, որը կենտրոնացած է ասիական տարածաշրջանի և դրա շահագրգիռ կողմերի վրա:
* 2014 WTTC Global Summit Հիմնական բանախոսներ՝ Քոֆի Անան, Ջեֆրի Կատցենբերգ, Դեյմ Դե Անն Ջուլիուս, Յաո Մինգ
* 2011–12 Volvo Ocean Race Leg 4-ի մեկնարկը դեպի Օքլենդ
* 2011 BRICS գագաթնաժողով
* Elite Model Look-ը 2008 և 2009 թվականներին
* «Միսս աշխարհ» մրցույթը 2003, 2004, 2005, 2007, 2010, 2015, 2017 և 2018 թվականներին
* Mister World մրցույթ 2007 թ
* World's Strongest Man մրցույթը 2006 և 2013 թվականներին
* 2012 Սանյա լողափի միջազգային երաժշտական ​​փառատոն
* 2013 ITF Women's Circuit – Sanya
* 2014–15 Volvo Ocean Race In-port race and Leg 4 Start to Auckland
* FIA Formula E Sanya ePrix from 2019
* 2020 Asian Beach Games

## Քույր քաղաքներ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sanya_Sunset_photo_by_Dale_Preston.jpg|Սանյա մայրամուտ
Պատկեր:Sanya_Beach_Photo_by_Dale_Preston.jpg|Մայրամուտը Սանյա լողափում
Պատկեր:Hainan_Sanya_2.jpg|Սանյայի արևելյան մասը
Պատկեր:Sanya_River.JPG|Սանյա գետ
Պատկեր:Sanya_beach_scene.jpg|Լողափի տեսարան
Պատկեր:HainanSanya5.jpg|Մայրամուտ Սանյա Բեյում
Պատկեր:HainanSanya3.jpg|Հյուրանոց Սանյայում
Պատկեր:Sanya_bay_sea_beach.JPG|Սանյա Բեյ լողափ
Պատկեր:People_in_Sanya.JPG|Փողոցի անկյուն


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Guanyin of the South Sea of Sanya article — *with pictures, author confuses "Buddha" and "Guanyin".*
* Whatsonsanya.com: News, travel, business and cultural guide to Sanya and Hainan Province

Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքներ