Վիսլավա Շիմբորսկա

**Մարիա Վիսլավա Աննա Շիմբորսկա** ( , ), լեհ բանաստեղծուհի, էսսեիստ, թարգմանիչ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր գրականության բնագավառում (1996 թվական)։ Վիսլավա Շիմբորսկային կոչում են «քնարերգության Մոցարտ»։

## Կենսագրություն
Վիսլավա Շիմբորսկան ծնվել է 1923 թվականի հուլիսի 2-ին Պրովենտում (ներկայում՝ Կուռնիկ, Լեհաստան)։ Հոր մահից հետո նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Տորուն, իսկ 1931 թվականին՝ Կրակով, որտեղ էլ Վիսլավա Շիմբորսկան ապրել ու աշխատել է մինչև իր մահը։ 1939 թվականին, երբ սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, Վիսլավա Շիմբորսկան սովորում էր դպրոցում։ 1943 թվականից նա աշխատել է երկաթուղում և կարողացել է խուսափել Գերմանիա տեղափոխվելուց։ Այդ ժամանակ նա նկարազարդել է անգլիալեզու դասագիրք, ինչպես նաև սկսել է ստեղծագործել՝ գրելով պատմվածքներ ու բանաստեղծություններ։

1945 թվականին Վիսլավա Շիմբորսկան ընդունվել է Կրակովի Յագելոնյան համալսարան, որտեղ սովորել է լեհական գրականություն ու սոցիոլոգիա։ 1945 թվականին «Dziennik Polski» օրաթերթում տպագրվել է նրա առաջին բանաստեղծությունը՝ «Szukam słowa» («Փնտրում եմ բառեր»)։ Հետագա տարիների ընթացքում նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են տարբեր թերթերում ու ամսագրերում։ 1948 թվականին ֆինանսական խնդիրների պատճառով Վիսլավա Շիմբորսկան թողել է ուսումը։ Նույն թվականին նա ամուսնացել է բանաստեղծ Ադամ Վլոդեկի հետ. նրանք երեխաներ չեն ունեցել և բաժանվել են 1954 թվականին, սակայն ընկերական հարաբերություններ են պահպանել մինչև Վլոդեկի մահը 1986 թվականին։ 1953-1981 թվականներին Վիսլավա Շիմբորսկան աշխատել է Կրակովում լույս տեսնող «Życie Literackie» գրական թերթում։

1996 թվականին Վիսլավա Շիմբորսկան արժանացել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի «քնարերգության համար, որ ծայրահեղ ճշգրտությամբ պատկերում է մարդկային իրականության շրջանակներում առկա պատմական ու կենսաբանական երևույթները»։

Վիսլավա Շիմբորսկան մահացել է 2012 թվականի փետրվարի 1-ին 88 տարեկան հասակում։ Նրա օգնականը՝ Միխալ Ռուշինեկը, հաստատել է, որ նա մահացել է քնած ժամանակ։

## Ստեղծագործություն
Վիսլավա Շիմբորսկայի ստեղծագործությունների առաջին ժողովածուն պատրաստ է եղել 1949 թվականին, սակայն չի հրատարակվել գրաքննության պատճառով, որովհետև չի համապատասխանել «սոցիալիստական գաղափարախոսությանը»։ 1952 թվականին լույս է տեսել նրա բանաստեղծությունների «Dlatego żyjemy» («Դրա համար էլ ապրում ենք») ժողովածուն։

Իր ստեղծագործություններում Վիսլավա Շիմբորսկան անդրադարձել է փիլիսոփայական ու բարոյական խնդիրների, հավերժականի ու ակնթարթայինի կապին, գոյություն ունեցող ու գոյություն չունեցողի հարցերին։ Նրա երկերին հատուկ են հեգնանքը, որ մոտ է գրոտեսկին, լակոնիկ փոխաբերությունները, բանաստեղծության ռացիոնալ կառուցվածքը։ Նրա շատ ստեղծագործություններ վերաբերում են պատերազմի ու ահաբեկչության թեմային։

Վիսլավա Շիմբորսկան լեհերեն է թարգմանել ֆրանսիացի բանաստեղծների ստեղծագործությունները։

Վիսլավա Շիմբորսկայի ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն ու եվրոպական այլ լեզուներով, ինչպես նաև արաբերեն, եբրայերեն, ճապոներեն և չինարեն։

## Պարգևներ
* Գյոթեի մրցանակ (1991)
* Հերդերի մրցանակ (1995)
* Սպիտակ արծվի շքանշան (13 հունվարի, 2011 թվական)

## Հրատարակություններ
* *Dlatego żyjemy* (*Warszawa: Czytelnik*, 1952)
* *Pytania zadawane sobie. Poezje.* (*Kraków: Wydawnictwo Literackie*, 1954)
* *Wołanie do Yeti. Wiersze.* (*Kraków: Wydawnictwo Literackie* 1957)
* *Sól* (*Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy*, 1962)
* *Wiersze wybrane* (*Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy*, 1964)
* *101 wierszy* (1966)
* *Poezje wybrane* (*Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza*, 1967)
* *Sto pociech* (*Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy*, 1967)
* *Wiersze wybrane* (1967)
* *Poezje wybrane* (1967)
* *Poezje* (*Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy*, 1970)
* *Wybór poezji* (*Warszawa: Czytelnik*, 1970)
* *Wszelki wypadek* (*Warszawa: Czytelnik*, 1972)
* *Wybór wierszy* (*Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy*, 1973)
* *Tarsjusz i inne wiersze* (*Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza*, 1976)
* *Wielka liczba* (*Warszawa: Czytelnik*, 1976)
* *Poezje wybrane II* (*Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza*, 1983)
* *Ludzie na moście* (*Warszawa: Czytelnik*, 1986)
* *Poezje: Poems* (լեհերեն և անգլերեն, *Kraków: Wydawnictwo Literackie*, 1989)
* *Lektury nadobowiązkowe* (1992)
* *Wieczór autorski: wiersze* (*Warszawa: Anagram*, 1992)
* *Koniec i początek* (*Poznań: a5*, 1993)
* *Życie na poczekaniu* (*Kraków: Wydawnictwo Literackie*, 1996)
* *Widok z ziarnkiem piasku. 102 wiersze* (*Poznań: a5*, 1996)
* *Sto wierszy — sto pociech* (1997)
* *14 wierszy* (*Suprasl: Stowarzyszenie «Uroczysko»*, 1998)
* *Poczta literacka czyli Jak zostać (lub nie zostać) pisarzem* (*Kraków: Wydawnictwo Literackie*, 2000)
* *Wiersze wybrane* (*Kraków: a5*, 2001)
* *Chwila* (*Kraków: Znak*, 2002)
* *Rymowanki dla dużych dzieci* (*Kraków: a5*, 2003)
* *Wiersze* (*Olszanica: Bosz*, [2003]
* *Wiersze wybrane. Wyd. nowe rozszerzone* (*Kraków: a5*, 2004)
* *Dwukropek* (2005)
* *Tutaj* (2009)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Prokop J.* — *"Wisława Szymborska*, *Kraków*, 1973;
* *«Wokół Szymborskiej»*, *Poznań*, 1995;
* *Потемкин А.* Пани Шимборска — Моцарт в поэзии // Эхо планеты. 1996 № 42
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Նոբելյան մրցանակի կայքում 
* Шимборская, Вислава в «Журнальном зале»

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ
Կատեգորիա:Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ