Սուրբ գրային աստվածաբանություն

**Սուրբ գրային աստվածաբանություն**, սիստեմատիկ աստվածաբանության ճյուղ։ Եզրույթը դժվար է միանշանակ սահմանել, քանի որ մասնագետների մեծամասնությունը սովորաբար այն կիրառում է տարբեր ձևով։

## Նկարագրություն
Չնայած շատերը խոսում են Սուրբ գրային աստվածաբանության՝ որպես Սուրբ Գրքի ուսումնասիրության (Աստվածաշնչագիտության) ոլորտում հատուկ մեթոդի մասին, որոշ մասնագետներ անդրադառնում են այս եզրույթին՝ նկատի ունենալով նրա տարբերակվող բովանդակությունը։ Այս հասկացությամբ Սուրբ գրային աստվածաբանությունը սահմանափակվում է աստվածաշնչային փաստերի և տվյալների հավաքմամբ՝ առանց տեքստերի միջև տրամաբանական վերլուծության և դիալեկտիկական հարաբերակցության, որը հատկապես շեշտադրվում է սիստեմատիկ աստվածաբանության մեջ։

Չնայած տարբերակումը առկա է եղել ավելի վաղ, Սուրբ գրային աստվածաբանության սկզբնավորումը որպես առանձին գիտաճյուղ կապվում է Յոհան Գաբլերի անվան հետ։ 1787 թվականին որպես Ալտդորֆի համալսարանի պրոֆեսոր՝ նա օգտագործեց եզրույթը իր երդման ճառում և կոչեց այն ինքնուրույն գիտաճյուղ՝ անջատ դոգմատիկայից։

Որոշ ուսումնասիրողներ կենտրոնանում են Հին Կտակարանի կամ Եբրայական Աստվածաշնչի վրա և խորամուխ լինում Հինկտակարանյան աստվածաբանության ոլորտ, որը սկզբնավորվել է քրիստոնյա անհատների կողմից։ Նրանք նպատակ են ունեցել տրամադրել օբյեկտիվ գիտելիք վաղ շրջանի հայտնության վերաբերյալ՝ աշխատելով գխավորապես աստվածաշնչային տեքստերի և դրանց պատմական բովանդակության վրա։

20-րդ դարում երևան եկան նոր կարծիքներ և տեսակետներ, այդ թվում՝ ֆեմինիստ և հրեա մասնագետների կողմից, որոնք առաջ քաշեցին նորանոր գաղափարներ՝ ցույց տալով, որ վաղ շրջանի գրվածքները զերծ չեն հեղինակային պատկերացումներից։ Այս մասնագետների թվում են Վալտեր Էյխրոդտը, Ջերհարդ վոն Ռադը, Ֆիլիս Տրիբլը և Ջոն Լևենսոնը։

Մյուսների ուսումնասիրության ոլորտը Նոր Կտակարանն է, մասնավորապես՝ Նորկտակարանյան աստվածաբանությունը, որը նույնպես միտված է հասկանալու գրվածքների միջև առկա հարաբերությունը և դրանց պատմականությունը։ Ռուդոլֆ Բուլտմանը, Հենդրիկուս Բոերսը և Նիկոլաս Ռայթը ներառված են հիմնական մասնագեների ցանկում։

## Ավետարանի քարոզչության մեջ
Ավետարանի քարոզչության մեջ Սուրբ գրային աստվածաբանությունը աստվածաբանական գիտաճյուղ է, որը շեշտադրում է աստվածաշնչային հատնության աճող, ոչ ստատիկ էությունը։ Գրաեմե Գոլդսվորթին բացատրում է Սուրբ գրային և սիստեմատիկ աստվածաբանության միջև կապը հետևալ կերպ.

 
Այս մոտեցումը Սուրբ Գրքի նկատմամբ տարածելուն օգնել են մի շարք հեղինակներ.՝ Գրեգորի Բեալեյ, Քևին Վանհուզեր, Գերհարդուս Վոս («Սուրբ գրային աստվածաբանություն։ Հին և Նոր Կտակարաններ»), Հերման Նիկոլաս Ռիդդերբոս («Արքայության գալուստը»), Մերեդիթ Քլայն («Արքայության նախերգանք»), Գրաեմ Գոլդսվորթի («Ծրագրի, Ավետարանի և Արքայության համաձայն»), Վաուգհան Ռոբերտս («Աստծո մեծ նկարը»), Ջեյմս Համիլթոն («Աստծո փառքը դատաստանի միջոցով փրկության մեջ»), Փիթեր Գենթրի և Ստեֆան Վելում («Արքայություն ուխտի միջոցով։ Ուխտի աստվածաշնչային-աստվածաբանական հասկացողությունը»)։ Այս ոլորտում հատկապես կարևոր է հիշատակել Հին Պրինկտոնյան աստվածաբան Գերհարդուս Վոսի կատարած ուսումնասիրությունը («Սուրբ գրային աստվածաբանություն։ Հին և Նոր Կտակարաններ»)։

## Սուրբ գրային աստվածաբանական շարժում (1940-1960)
Սուրբ գրային աստվածաբանական շարժումը մոտեցում էր Սուրբ գրքի բողոքական ուսումնասիրությունների շրջանակներում, որը տարածված էր Միացյալ Նահանգներում, մասնավորապես՝ Պրեսբիտերյանների շրջանակներում 1940-ական թվականներից մինչև 1960-ականների սկիզբը։ Մեծապես կրելով նեո-օրթոդոքսիայի ազդեցությունը՝ շարժումը նպատակ ուներ խուսափել ազատական (լիբերալ) աստվածաբանության և քրիստոնեական ֆունդամենտալիզմի հակադրությունից։ Կարևոր թեմաներն էին․

# Սուրբ Գիրքը՝ որպես աստվածաբանական աղբյուր,  
# Սուրբ Գրքի միություն, 
# Աստծո հայտնությունը պատմության մեջ, 
# Աստվածաշնչի եբրայական պարզորոշ մտածելակերպը, 
# Աստվածաշնչային հայտնության եզակիությունը։

Տվյալ ոլորտի մասնագետների թվում էին Ջորջ Ռայթը, Ֆլոյդ Ֆիլսոնը, Օտտո Փայփերը և Ջեյմս Սմարթը։

## Տես նաև
* Աստվածաբանություն
* Սուրբ Գիրք
* Հին Կտակարան
* Նոր Կտակարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*101 Books on Biblical Theology: An Annotated Bibliography -  Compiled by: Brittany D. Kim, Darian R. Lockett, and Charlie Trimm 
*5 Things Biblical Scholars Mean When They Use the Term "Biblical Theology" - from Edward Klink and Darian Lockett's Understanding Biblical Theology
*The Idea of Biblical Theology as a Science and as a Theological Discipline - classic definition of Biblical theology by Geerhardus Vos (1894)
*BiblicalTheology.org - writings of Geerhardus Vos, who is sometimes called "the father of Reformed Biblical Theology"
*''Kerux: The Journal of Northwest Theological Seminary'' - has been printing biblical-theological material in the Calvinistic tradition since 1986
*Beginning With Moses: The Biblical Theology Briefings - articles, essays and book reviews by various scholars in biblical theology
* The Reemergence of Biblical Theology: What is Going On? from *Catalyst* (United Methodist perspective)
* WWW Biblical Theology Index
*Biblical and Systematic Theology: A Digest of Reformed Opinion on Their Proper Relationship
*What is Biblical Theology? - an article by Rich Lusk on Biblical Theology.

Կատեգորիա:Աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Կատեգորիա:Հին Կտակարան
Կատեգորիա:Հուդայական աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Նոր Կտակարան
Կատեգորիա:Քրիստոնեական աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ