Սենթ Լյուսիայի տնտեսություն

**Սենթ Լյուսիայի տնտեսություն** Ժամանակին մի մշակաբույսերի գյուղատնտեսական տնտեսություն էր, այժմ անցել է Սենթ Լուսիան անցել է զբոսաշրջության և բանկային սպասարկման վրա հիմնված տնտեսության։ Զբոսաշրջությունը՝ կղզու ամենամեծ արդյունաբերությունը և աշխատատեղերի, եկամտի և արտարժույթի հիմնական աղբյուրը, կազմում է նրա ՀՆԱ-ի 65%-ը։ Գյուղատնտեսությունը, որը նախկինում ամենամեծ արդյունաբերությունն էր, այժմ նպաստում է ՀՆԱ-ի 3%-ից պակասին, բայց դեռևս կազմում է աշխատատեղերի 20%-ը։ Բանանի արդյունաբերությունն այժմ անկում է ապրում՝ կապված էժան լատինամերիկյան արտադրողների ուժեղ մրցակցության և եվրոպական առևտրային նախապատվությունների նվազման հետ, սակայն կառավարությունն օգնել է աշխուժացնել արդյունաբերությունը՝ 2018 թվականին արտահանվել է 13,734 տոննա։ Արտահանման համար աճեցվող գյուղատնտեսական մշակաբույսերն են՝ բանանը, մանգոն և ավոկադո։ Կղզին համարվում է Արևելյան Կարիբյան ավազանի ամենատարբեր և զարգացած արտադրական արդյունաբերությունը։

Սենթ Լյուսիան կարողացել է գրավել բազմաթիվ օտարերկրյա բիզնեսների և ներդրողների։

## Տնտեսության պատմություն
Կղզու բանանի արդյունահանումը մեծապես տուժեց 2007 թվականին Դին փոթորկից : 2006 թվականին մարզպետը հայտարարեց.«Թեև շատերի համար կենսամակարդակը բարելավվել է, բայց այնուամենայնիվ մեծ թվով մարդիկ դուրս են մղվել տնտեսական ակտիվության եզրից, հատկապես այն ոլորտներում, որոնք ժամանակին ապրուստի համար մեծապես կախված էին բանանի արդյունաբերությունից։»

## Ոլորտներ
### Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսությունը երկրորդ ամենամեծ արդյունաբերությունն է Սենթ Լյուսիայում։ 2020 թվականին գյուղատնտեսությունը նպաստել է միայն 2,2%-ով Սենթ Լյուսիայի ՀՆԱ-ին, բայց դեռևս կազմում է զգալի թվով աշխատատեղեր՝ զբաղված բնակչության մոտ 10%-ը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով, մոտավորապես 10,000 գյուղատնտեսական տնտեսությունները զբաղեցնում էին 30,204 ակր տարածք, միջինը 3,0 ակր յուրաքանչյուր գյուղատնտեսական տնտեսության համար։

Հողատարածքի մոտ 18%-ն օգտագործվում է գյուղատնտեսական գործունեության համար։ Ֆերմերային տնտեսությունների մեծ մասը բաղկացած է 5 հեկտարից պակաս հողատարածքից։ Սենթ Լյուսիայում աճեցվող հիմնական գյուղատնտեսական ապրանքներն են՝ բանանը, կոկոսը, կակաոյի հատիկները, մանգոն, ավոկադոն, բանջարեղենը, ցիտրուսային մրգերը և արմատային մշակաբույսերը, ինչպիսիք են հեմը և քաղցր կարտոֆիլը։ Այս գյուղմթերքների մեծ մասն աճեցվում է տեղական սպառման համար, սակայն բանանն ու կոկոսը հիմնականում աճեցվում են արտահանման նպատակով։ Բանանը զբաղեցնում է մոտ 14,826 ակր գյուղատնտեսական հողատարածք, մինչդեռ կոկոսը զբաղեցնում է 12,400 ակր։

Սենթ Լուսիան ունի փոքր անասնաբուծության ոլորտ, որտեղ գերակշռում են թռչնաբուծությունը և խոզի միսը։ Կղզին ինքնաբավ է ձվի արտադրության մեջ և փորձում է ինքնաբավ դառնալ թռչնաբուծության և խոզի մսի արտադրության մեջ։ Գյուղատնտեսության նախարարությունը խրախուսում է ֆերմերներին ոչխարներ և այծեր բուծել՝ նվազեցնելու համար կղզի սառեցված մսի ներմուծումը, և օգնել է՝ աջակցելով ֆերմերներին, ներմուծելով անասունների արյունատար շղթաներ՝ բարձրացնելու անասունների արտադրողականությունը և սուբսիդիաներ տրամադրելով անասունների կերերի համար։

Օգնություն է տրվում նաև տեղական կաթնամթերքի և տավարի մսի արդյունաբերության աշխուժացմանը՝ արդյունավետ խոշոր եղջերավոր անասունների ցեղատեսակների ներդրման, անասունների նկատմամբ պատշաճ խնամքի համար ֆերմերների վերապատրաստման և կաթնամթերքի արտադրամասերի և սպանդանոցների կառուցման համար հիմնադրամների ստեղծման միջոցով։

Կղզին նաև ձգտում է ընդլայնել իր արտահանումը «Սենթ Լուչիայի համը» ապրանքանիշի ներքո, որը հովանավորվում է «Export Saint Lucia»-ի կողմից։ Արտադրանքները, որոնք գովազդվում են, ներառում են «Saint Lucia» մեղրը, ռոմը, շոկոլադը, կոկոսի յուղը, գրանոլան և միջատներին վանող միջոցները։
### Զբոսաշրջություն
Ներկայումս կղզին տարեկան գրավում է ավելի քան 900,000 այցելու։ Սենտ Լյուսիան կարողացել է ներգրավել օտարերկրյա բիզնեսներ և ներդրումներ, հատկապես իր օֆշորային բանկային և զբոսաշրջության ոլորտներում։ Զբոսաշրջությունը Սենթ Լյուսիայի աշխատատեղերի և եկամտի հիմնական աղբյուրն է, որը կազմում է ՀՆԱ-ի 65%-ը և կղզու արտարժութային եկամուտների հիմնական աղբյուրը։ Սենտ Լյուսիայի հյուսիսային ծայրը զբոսաշրջության ամենաուրբանիզացված տարածքն է, որտեղ կան բավականին թվով հյուրանոցներ և հանգստավայրեր, որոնք տեղակայված են լողափերի երկայնքով կամ ծովափնյա տեսարաններով։ Այստեղ են գտնվում նաև կղզու բազմաթիվ խոշոր, բոլորը ներառող հանգստավայրերը։

## Տնտեսական միտումներ
Աղքատության մակարդակի վրա կամ ցածր մակարդակում ապրող կղզիների տնային տնտեսությունների մակարդակը 1995-2005 թվականներին աճել է 18,7-ից մինչև 21,4%։ 2006 թվականի դրությամբ կղզու բնակչության ևս 16,2%-ը խոցելի է տնտեսական ցնցումների նկատմամբ, որոնք կարող են հեշտությամբ դուրս մղել նրանց աղքատության շեմից։ Մեկ գյուղական թաղամաս ուներ աղքատության շեմից ցածր տնային տնտեսությունների 44,9%-ը (2005 թվական)։

Կղզու տնտեսական բազան ընդլայնելու համար կառավարությունը որպես զարգացման նպատակներ ավելացրեց փոքր, համակարգչային տեխնոլոգիաների և ֆինանսական ծառայությունները։

Սենթ Լյուսիայի առաջատար եկամուտներ արտադրողները՝ գյուղատնտեսությունը, զբոսաշրջությունը և փոքրածավալ արտադրությունը, օգտվում էին ճանապարհների, կապի, ջրամատակարարման, կոյուղու և նավահանգստային օբյեկտների ենթակառուցվածքների բարելավման վրա։ Օտարերկրյա ներդրողներին գրավել են նաև ենթակառուցվածքների բարելավումները, կրթված և հմուտ աշխատուժը և համեմատաբար կայուն քաղաքական պայմանները։ Ամենամեծ ներդրումը նավթի պահեստավորման և փոխադրման տերմինալում է, որը կառուցվել է «Hess Oil»-ի կողմից։ Կարիբյան զարգացման բանկը ֆինանսավորել է օդանավակայանի ընդլայնման նախագիծը։

Մինչև 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի իրադարձությունները, զբոսաշրջության ոլորտը զգալի ձեռքբերումներ էր ունեցել՝ զգալով բում, չնայած որոշ ժամանակավրեպ և ավերիչ փոթորիկների։ 2001 թվականին նավարկության այցելուները և նավարկության ժամանումները նվազել են, և մի քանի հյուրանոցներ սնանկ են հայտարարել, այդ թվում՝ «Hyatt»-ը։ Զբոսաշրջության ոլորտի զարգացումը մնում է առաջնահերթություն, և կառավարությունը պարտավորվել է ապահովել բարենպաստ ներդրումային միջավայր։ Զբոսաշրջության օբյեկտների կառուցման և արդիականացման համար տրամադրվում են խթաններ։ Կղզու ֆիզիկական ենթակառուցվածքը բարելավելու համար հանրային միջոցների օգտագործումը եղել է ազատական, և կառավարությունը ջանքեր է գործադրել մշակութային և սպորտային միջոցառումներ ներգրավելու և պատմական վայրերը զարգացնելու համար։

## Ընդհանուր ակնարկ
Սենթ Լյուսիայի տնտեսությունը հիմնականում կախված է զբոսաշրջությունից և բանանի արտադրությունից ստացվող եկամուտներից, փոքրածավալ արտադրությունից։

Թեև բանանից ստացված եկամուտներն օգնել են ֆինանսավորել երկրի զարգացումը 1960-ական թվականներից ի վեր, արդյունաբերությունն այժմ գտնվում է վերջնական անկման մեջ՝ պայմանավորված Եվրոպական Միության առևտրային նախապատվությունների նվազմամբ և Լատինական Ամերիկայի ավելի ցածր գնով բանան արտադրողների մրցակցության պատճառով։ Երկիրը խրախուսում է ֆերմերներին տնկել այնպիսի մշակաբույսեր, ինչպիսիք են կակաոն, մանգոն և ավոկադոն՝ իր գյուղատնտեսական արտադրանքը դիվերսիֆիկացնելու և բանանի տեղահանված աշխատողներին աշխատանք ապահովելու համար։

Զբոսաշրջությունը վերականգնվեց 2004 թվականին՝ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ից հետո տեղի ունեցած ռեցեսիայից հետո, և շարունակեց աճել 2005 թվականին՝ կազմելով Սենթ Լյուսիայի ՀՆԱ-ի ավելի քան 48%-ը։ Հյուրանոցային և ռեստորանային արդյունաբերությունը 2005 թվականի ընթացքում աճել է 6,3%-ով։ Մշտական ժամանումներն աճել են 6,5%-ով, իսկ Միացյալ Նահանգները մնացել է ամենակարևոր շուկան՝ կազմելով այդ ժամանողների 35,4%-ը։ Զբոսանավերի ուղևորներն աճել են 21,9%-ով։ Զբոսաշրջային նավերի վերաբաշխումը, ուղղիչ նավամատույցների կառուցումը և վառելիքի բարձր ծախսերը կանխեցին աճի ավելի բարձր տեմպերը։ Այնուամենայնիվ, մի քանի ներդրողներ կղզու համար ծրագրել են զբոսաշրջային նոր նախագծեր, այդ թվում՝ մեծ հյուրանոց և հանգստավայր կղզու հարավային մասում։ Համաշխարհային անկումը զբոսաշրջային եկամուտների և օտարերկրյա ներդրումների կրճատման պատճառ է դարձել՝ զգալիորեն դանդաղեցնելով աճի տեմպերը։

Սենթ Լյուսիայի արժույթը Արևելյան Կարիբյան դոլարն է (EC$), տարածաշրջանային արժույթ, որը համօգտագործվում է Արևելյան Կարիբյան արժույթի միության (ECCU) անդամների միջև։ Արևելյան Կարիբյան Կենտրոնական բանկը (ECCB) թողարկում է EC$, կառավարում է դրամավարկային քաղաքականությունը և կարգավորում և վերահսկում է առևտրային բանկային գործունեությունը իր անդամ երկրներում։ ECCB-ն EC$-ը պահել է EC$2.7 = US$1-ի վրա։

Սենթ Լյուսիան ԱՄՆ Կարիբյան ավազանի նախաձեռնության շահառու է և Կարիբյան համայնքի և ընդհանուր շուկայի անդամ է։ Երկիրը հյուրընկալում է Արևելյան Կարիբյան պետությունների կազմակերպության գործադիր քարտուղարությունը։

Սենթ Լուսիան Արևելյան Կարիբյան հեռահաղորդակցության մարմնի շտաբն է, որը մշակում է կանոնակարգեր՝ տարածաշրջանում հեռահաղորդակցության ոլորտի ազատականացման համար մինչև 2004 թվականը։

## Տնտեսական վիճակագրություն

**ՀՆԱ գնողունակության պարիտետ է** $1,667 միլիարդ (2016 թվական)

**ՀՆԱ - իրական աճի տեմպ** -3.5% (2012 թվական)

**ՀՆԱ – մեկ շնչի հաշվով** գնողունակության համարժեքությունը՝ $12,952 (գնահատված՝ 2016 թվականին)։
**ՀՆԱ-ի կազմն ըստ ոլորտների**
***գյուղատնտեսություն**- 2.43%
***արդյունաբերություն**- 13.43%
***Ծառայություններ**- 84.14% (2016 թվական)

**Աղքատության շեմից ցածր բնակչություն** 21.4% (2005 թվական)

**Ընտանիքի եկամուտը կամ սպառումն ըստ տոկոսային մասնաբաժնի.**
*ամենացածր 10%:*
ԱԺ%
*ամենաբարձր 10%:*
ԱԺ%

**Գնաճի մակարդակ (սպառողական գներ)** -0,934% (գնահատված՝ 2016 թվականին)

**Աշխատուժ** 50,300 (2011 թվական)

**Աշխատուժ՝ ըստ զբաղմունքի.**
*գյուղատնտեսություն -21.7%,
*արդյունաբերություն և առևտուր -24.7%,
*ծառայություններ 53.6%- (2002 թվական)

**Գործազրկության մակարդակը** 15% (2013 թվական)

*Վճարը*
լավագույնը շաբաթական 350 դոլար է

*Բյուջե:*
*եկամուտները:*
$141,2 մլն
*ծախսեր.*
$146,7 մլն, ներառյալ $25,1 մլն կապիտալ ծախսերը (2000 թվական)
*Արդյունաբերություններ*
հագուստ, էլեկտրոնային բաղադրիչների հավաքում, խմիչքներ, ծալքավոր ստվարաթղթե տուփեր, զբոսաշրջություն, կրաքարի մշակում, կոկոսի մշակում

**Արդյունաբերական արտադրության աճի տեմպ**
*8.9% (1997 թվական)

**Էլեկտրաէներգիա - արտադրություն** 281 ԳՎտժ (2003 թվական)

*Էլեկտրաէներգիա` արտադրություն ըստ աղբյուրի*
*հանածո վառելիք.*
100%
*հիդրո:*
0%
*միջուկային:*
0%
*այլ:*
0% (1998 թվական)

**Էլեկտրաէներգիա - սպառում **102 ԿՎտժ (1998 թվական)
*Գյուղատնտեսություն - ապրանքներ:**
<BR>
բանան, կոկոս, բանջարեղեն, ցիտրուս, արմատային մշակաբույսեր, կակաո

*'Արտահանում** 82 միլիոն դոլար (2004 թվական)

**Արտահանում-ապրանքներ**<BR>
բանան 41%, հագուստ, կակաո, բանջարեղեն, մրգեր, [[կոկոսի յուղ]]

''Արտահանում - գործընկերներ:**

Ֆրանսիա 25%, Միացյալ Նահանգներ 18,3%, Միացյալ Թագավորություն 14,5%, Բրազիլիա 6,8% (2005 թվական)

*Ներմուծում:*
$410 միլիոն (2004 թվական)

**Ներմուծում-ապրանքներ.**
սնունդ 23%, արտադրական ապրանքներ 21%, մեքենաներ և տրանսպորտային սարքավորումներ 19%, քիմիական նյութեր, վառելիք

*Ներմուծում-գործընկերներ.*
Միացյալ Նահանգներ 23,8%, Տրինիդադ և Տոբագո 16%, Նիդեռլանդներ 11,1%, Վենեսուելա 6,3%, Ֆինլանդիա 6,2%, Միացյալ Թագավորություն 5,7 %, Ֆրանսիա 4,7% (2005 թվական)

*Պարտք - արտաքին:*
*214 միլիոն դոլար (2000 թվական)

«Տնտեսական օգնություն - ստացող.» 51,8 միլիոն դոլար (1995 թվական)

*Արժույթ* 1 Արևելյան Կարիբյան դոլար (EC$) = 100 ցենտ

**Փոխարժեքներ** Արևելյան Կարիբյան դոլար (EC$) ԱՄՆ դոլարի դիմաց 1 – 2,7000 (ֆիքսված փոխարժեք 1976 թվականից սկսած)

**Ֆիսկալ տարի** 1 ապրիլի – 31 մարտի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկաների տնտեսություն
Կատեգորիա:Սենտ Լյուսիա