Դիվիզիայի հրամանատարի օր (ֆիլմ)

**Դիվիզիայի հրամանատարի օր** (), խորհրդային ֆիլմ՝ ըստ Ալեքսանդր Բեկի համանուն վավերագրական վիպակի։ Առաջնախաղը կայացել է 1983 թվականի օգոստոսի 8-ին։

Ֆիլմը նվիրված է Կարմիր բանակի 78-րդ հրաձգային դիվիզիայի (9-րդ գվարդիա) 1941 թվականի դեկտեմբերյան մարտերին (Կլին-Սոլնեչնոգորսկի հարձակողական գործողություն), որոնք տեղի են ունեցել Վոլոկոլամսկի ուղղությամբ՝ Ռոժդեստվենոյի և Սնեգիրիի տարածքում, գեներալ-մայոր Ա.Պ. Բելոբորոդովի հրամանատարությամբ։

1983 թվականի օգոստոսին թողարկվելուց հետո ֆիլմը ոչ մի անվանակարգ կամ մրցանակ չի ստացել։

## Դիպաշար
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1941 թվականի դեկտեմբերի սկզբին, կռիվ է ընթանում Սելիվանիխա գյուղի համար։ Գեորգի Ժուկովը ժամանում է Դեդովսկ քաղաքում գտնվող գնդապետ Աֆանասի Բելոբորոդովի 78-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբ։ Այս ուղղությամբ թշնամու սպասվող տանկային ճեղքումը հետ մղելու համար Ժուկովը Բելոբորոդով տեղափոխեց 17-րդ և 146-րդ տանկային բրիգադները, ինչպես նաև գնդապետ Զասմոլինի հրաձգային բրիգադը: Կրյուկովո գյուղի լքվածության մասին լուր ստանալուց հետո Ժուկովը շտապ մեկնում է ռազմաճակատի այդ հատված։

Դեկտեմբերի 2-ին Բելոբորոդովը գնում է Դեդովսկի կարի գործարան, որտեղ հրաման է տալիս պայթեցնել գործարանը, եթե քաղաքը գրավեն գերմանական զորքերը։ Հետո նա հասնում է դիվիզիոնի շտաբ, որտեղ լարված իրավիճակ է ստեղծվում. տեղեկություններ են ստացվում գերմանական տանկային շարժիչների ձայների մասին, բայց տանկերն իրենք չեն երևում։ Շուտով հետախուզական հաղորդում է գալիս, որ Սնեգիրի-Ռոժդեստվենո առաջնագծում ՍՍ մոտոհրաձգային դիվիզիայի «Ռայխ» ստորաբաժանումները անցել են պաշտպանական դիրք և տանկեր են թաղում։ Որոշ ժամանակ անց ճակատային շտաբից լուրեր են հասնում, որ 78-րդ հրաձգային դիվիզիան ստացել է 9-րդ գվարդիական դիվիզիայի կոչում, գնդապետ Բելոբորոդովը՝ գեներալ-մայորի կոչում, և հրաման է տրվել անցնել հարձակման։

Գրող Ալեքսանդր Բեկը ժամանում է դիվիզիոնի շտաբ և այնուհետև մշտապես մնում է Բելոբորոդովի մոտ:

Դեկտեմբերի 8-ին 9-րդ պահակային դիվիզիան սկսում է գրոհը Սնեգիրի գյուղի ուղղությամբ։ Հրաձգային կորպուսի ստորաբաժանումները բարձրանում են հարձակման՝ սկզբում չհանդիպելով հակառակորդի դիմադրությանը։ Դոկուչաևի և Կոնովալովի գնդերը կրում են իրենց առաջին կորուստները, երբ մոտենում են Սնեգիրի ճանապարհին գտնվող դպրոցում տեղադրված կետին։ Հարձակումը դադարեցվում է։ Հրետանային կրակը նոսր էր և ոչ ճշգրիտ: Խնդիրը չեն լուծում նաև ժամանած տանկերը՝ դպրոցի վրա մոտ տարածությունից կրակելու փորձի ժամանակ պատասխան կրակով խոցվել է T-34-ներից մեկը։ Բելոբորոդովը դժգոհ է Դոկուչաևի հարձակման փորձերից և փորձում է համոզել նրան գործել շրջանաձև ճանապարհով։ Մյուս շրջաններում նույնպես հարձակումը դադարեցվել է։ Լարված իրավիճակը շտաբում թուլացնում են տեղեկություններն այն մասին, որ Զասմոլինի հրաձգային բրիգադը ներխուժել է Ռոժդեստվենո, իսկ նրա 2-րդ գումարտակը գրավել է սովխոզը։ Սակայն Զասմոլինը անմիջապես զանգահարում է Ռոժդեստվենոյից և օգնություն խնդրում։ Իրավիճակն ավելի է բարդանում, և Բելոբորոդովը ուղարկում է իր օգնականին Ռոժդեստվենո «տեսնելու, թե ինչու են նրանք տակը լցրել», և հետախուզական դասակ է ուղարկվում՝ պարզելու թշնամու ուժերը Սնեգիրիից հյուսիս։

Սիբիրցի Պետկա Ֆոմինիխը, ով շտաբ է ժամանել Սնեգիրիի մոտակայքում գտնվող առաջնագծից, Բելոբորոդովին ասում է, որ հենակետը լավ ամրացված է, և շրջակա տարածքը տեսանելի է: Հետևակը ձյան մեջ էր արդեն 6 ժամ։ Բելոբորոդովը խնդրում է իր զինակիցներին փոխանցել, որ մարտից հետո տեղի կունենա 9-րդ գվարդիական դիվիզիայի նոր դրոշի հանդիսավոր հանձնումը։

Հաղորդվում է, որ գերմանացիները հակահարձակման են անցել, իսկ Զասմոլինի բրիգադը լքել է Ռոժդեստվենոն և սովխոզը։ Ռոժդեստվենոյում գնդացրորդները մնացել են շրջապատված։ Նահանջող զորքերի «ուսերին» գերմանացիները կարող են ներխուժել Դեդովսկ քաղաք։ Բելոբորոդովը շտաբ ժամանած Զասմոլինին հագնվում է և խնդիր է դնում «ամեն գնով վերցնել Ռոժդեստվենոն մինչև ժամը 21։00»։

Կարի ֆաբրիկայի տնօրեն Աննա Տիմոֆեևնան գալիս է շտաբ և աղաչում Բելոբորոդովին չպայթեցնել գործարանը։ Բելոբորոդովը համոզում է նրան, որ նրանք չեն պատրաստվում նահանջել և պայթեցնել գործարանը։ Միաժամանակ վերադարձող հետախուզական վաշտը հաղորդում է Սնեգիրիից հյուսիս հակառակորդի ուժերի մասին: Բելոբորոդովը հրաման է տալիս ժամը 17։ 00-ին հավաքել գնդի հրամանատարներին։

Գրողի հետ զրույցում Բելոբորոդովը նրան պատմում է «ընդհանուր աշխատանքի»՝ ղեկավարելու ունակության մասին։ «Պետք է հրամայենք այնպես, որ մարդիկ կարողանան տնօրինել իրենց կյանքը»։ Բելոբորոդովը հրամանատարական ժողով է անցկացնում ճակատում, որտեղ նա հրամայում է Դոկուչաևի գնդին շարունակել գրոհները «նույն դերում» ճակատում՝ ծածկելու խորը արշավանքը ամենաթույլ տեղում՝ Սնեգիրիից հյուսիս, նպատակ ունենալով շրջանցել Վիլհելմ Բիտրիչի ամբողջ խմբին, հասնել Վոլոկոլամսկի մայրուղու հետևի մաս և կտրել այն Իստրա գետից: Գործողությունը պլանավորում են Սուխանովի գնդի ուժերը։

Սուխանովի գունդը սակրավորների ուղեկցությամբ սկսում է առաջ շարժվել անտառով։ Ժուկովն այդ պահին կորցնում է համբերությունը և զանգահարում Ռոկոսովսկուն՝ պահանջելով գնալ Սնեգիրի և «կարգավորել գործերը՝ անկախ անձերից»։ Բելոբորոդովը դիվիզիոնի շտաբ ժամանած Ռոկոսովսկուն զեկուցում է, որ Սնեգիրին և Ռոժդեստվենոյին կվերցնեն 45 րոպեից։ Ռոկոսովսկին որոշում է մնալ շտաբում և անձամբ վերահսկել օրվա մարտական ​​առաջադրանքի կատարումը։

Սուխանովի գունդը, շարունակելով շարժվել, կորուստներ է կրում ականապատ դաշտում։ Պարզվել է, որ ականորսիչը անսարք է։ Սուխանովը որոշում է Բելոբորոդովին զեկուցել առաջադրման ձգձգման մասին։ Բայց հակառակ հրամաններին, գնդի կոմիսար Կոնդրատենկոն առաջ է գնում՝ ճանապարհ բացելով ականապատ դաշտով։ Զինվորները քայլում են՝ ականներից խուսափելով։ Գունդը հաղթահարում է վտանգավոր հատվածը և ժամանակին հասնում ելման դիրք Վոլոկոլամսկի մայրուղում։

Ժամը 22:00-ին, հրետանային նախապատրաստությունից հետո, Դոկուչաևի և Կոնովալովի գնդերը գրավում են Սնեգիրին և Ռոժդեստվենոն, ինչի մասին Բելոբորոդովը հանդիսավոր կերպով զեկուցում է Ռոկոսովսկուն. «Իստրա տանող ճանապարհը բաց է»:

## Գլխավոր դերում

* Վալերի Ցվետկով - Բելոբորոդով
* Ալեքսեյ Սաֆոնով - Բրոննիկով, գնդի, իսկ ավելի ուշ՝ բրիգադի կոմիսար
* Միխայիլ Ուլյանով - Ժուկով
* Ալեքսանդր Միխայլով - Ռոկոսովսկի
* Վլադիմիր Զամանսկին գնդապետ Զասմոլինի դերում
* Վյաչեսլավ Եզեպով - գրող (Ա. Բեկ)
* Սվետլանա Կոնովալովա - Աննա Տիմոֆեևնա
* Ալեքսեյ Զոլոտնիցկի - Վիտեւսկի
* Իվան Ագաֆոնով - փոխգնդապետ Դոկուչաև
* Բորիս Մորոզով - փոխգնդապետ Սուխանով
* Ալեքսանդր Գոլոբորոդկո - հանձնակատար Կոնդրատենկո
* Գեորգի Շախեթ - Կոնովալով
* Անատոլի Սկորյակին - Պետկա Ֆոմինիխ
* Վիկտոր Չեբոտարյով - Ռոդիոնով
* Դանիիլ Նետրեբին - Ժարկով
* Օ.Կենեբաև - Բյալդի
* Յուրի Մալյարով - Պոգորելով, հրետանային գնդի հրամանատար
* Եվգենի Կրասավցև - Զասմոլինի բրիգադի կոմիսար՝ գումարտակի ավագ կոմիսարի կոչումով
* Լեոնիդ Տրուտնև - Վլասով

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Վասիլի Սոլովյով
* Ռեժիսոր՝ Իգոր Նիկոլաև
* Օպերատոր՝ Իննա Զարաֆյան
* Կոմպոզիտոր՝ Ալեքսեյ Նիկոլաև
* Նկարիչ՝ Անատոլի Անֆիլով

## Սաունդթրեք
Ֆիլմում օգտագործվում են երաժշտական ​​թեմաներ Ռիմսկի-Կորսակովի «Կերժենեցի ճակատամարտը» ստեղծագործությունից ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիայի պետական ​​սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ (դիրիժոր՝ Էմին Խաչատրյան)։

## Գրականություն
* *Козлов Г. *Портрет на фоне битвы (О худож. фильме «День командира дивизии») // Искусство кино, 1984, № 8. — с. 35-43.
* *Николаев И. И.* Последний приказ генерала. // Звезда, 2001, № 10.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին