open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Քաղաքական գործընթաց

Քաղաքական գործընթացը սահմանվում է որպես քաղաքականության դինամիզմ (շարժունակության)։ Եթե քաղաքական ինստիտուտները ձևավորվում են, միավորվում են կայունությունը քաղաքականության մեջ, ապա գործընթացները մարմնավորում են շարժունությունը, փոփոխականությունը քաղաքականության մեջ, այսինքն՝ դինամիկան։ Քաղաքական գործընթացները սահմանվում են որպես փոխկապակցված միևնույն տրամաբանությամբ համադրված գործողություների համալիր, որոնք կարող են սկսվել նախապատրաստված կամ ինքնաբուխ կերպով։

## Քաղաքական գործընթացների դասակարգումը

Գործընթացները կարող են դասակարգվել տարբեր հիմքերով՝
* Տարածքային, այս տեսանկյունից տարանջատում ենք՝ համաշխարհային, տարածաշրջանային, ներպետական, պետության առանձին տարածքներում տեղի ունեցող։
* Ֆունկցիոնալ (գործառնական) այս դեպքում քաղաքական գործընթացները ուսումնասիրվում են քաղաքական համակարգի գործառնության վրա ունեցած ազդեցությամբ, տարբերակում են *դիսֆունկցիոնալ* քաղաքական գործընթացներ, որոնք բացասական են ազդում, *աֆունկցիոնալ*, որոնք չեզոք են, *էվֆունկցիոնալ*, որոնք դրական են։
* Կառուցվածքային, տարբերակում ենք՝ կոնստրուկտիվ և դեստրուկտիվ, խնդիրը քաղաքական համակարգի կառուցվածքների վրա գործընթացների ազդեցությունն է՝ դրական կամ բացասական։

Քաղաքական գործընթացների առանցք է հանդիսանում քաղաքական որոշումների ընդունումը։ Քաղաքական որոշումների ընդունման գործընթացը ունենում է հետևյալ փուլերը՝
* Խնդրահարույց իրավիճակի վերաբերյալ պատկերացման ձևավորում
* Տեղեկատվության հավաքում
* Հնարավոր և այլընտրանքային որոշումների ձևակերպում	
* Հնարավոր և այլընտրանքային որոշումների արժևորում
* Հնարավոր և այլընտրանքային որոշումների գնահատում
* Որոշման ընտրության կամ օպտիմալ որոշման ձևակերպում

Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն
Սերգեյ Ազարով

**Սերգեյ Ազարով** (բելառուսերեն՝ *Сяргей Мікалаевіч Азараў*, ), բելառուս շախմատիստ։

Ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է 5 օլիմպիադայի (2000-2008)։

## Օլիմպիադաների արդյունքները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մինսկ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բելառուս շախմատիստներ
Californication (ալբոմ)

**Californication**, ամերիկյան Red Hot Chili Peppers ռոք-խմբի յոթերորդ ստուդիական ալբոմը՝ թողարկված 1999 թ. հունիսի 8-ին Warner Music լեյբլի կողմից։ Ալբոմի պրոդյուսերական աշխատանքը կատարել է Ռիք Ռուբինը, որն աշխատել էր նաև խմբի նախորդ երկու ալբոմների հետ։ «Californication» ալբոմը նշանավորվեց նաև կիթառահար Ջոն Ֆրուշանտեյի վերադարձով, որը լքել էր խումբը 1992 թվականին և պաշտոնապես վերադարձել 1998 թվականին՝ փոխարինելով Դեյվ Նավարրոյին։ Սկավառակի երգերը հիմնականում շոշափում են սեքսի, մահի, ինքնասպանությոան, թմրանյութերի, գլոբալիզացիայի և ճանապարհորդության թեմաները։

Ալբոմի «Californication», «Around the worls», «Otherside» և «Scar Tissue» երգերը հիթ դարձան, իսկ վերջինը 2000 թվականին նվաճեց Գրեմմիի «Լավագույն ռոք-երգ» մրցանակը։

«Californication» ալբոմը հանդիսանում է խմբի ֆինանսապես ամենահաջողակ ալբոմը։ Վաճառվել է ալբոմի 16 միլիոնից ավել օրինակ, որից 5 միլիոնը միայն ԱՄՆ-ում։

Ալբոմը մեկնարկել է հայտնի «Billboard 200» հիթ-շքերթի 5-րդ հորիզոնականից, հասնելով մինչ 3-րդ տեղը։ Բրիտանական «UK Top 40» չարթում հասել 5-րդ հորիզոնականին
: Թողարկումից մոտ երկու ամիս անց, 1999 թ. հուլիսի 22-ին, վաստակել է «Ոսկե» կարգավիճակ։ Գերմանական չարթերում ալբոմը մնացել է 114 շաբաթ, և վաճառվել է 750,000 օրինակով, այնտեղ վաստակելով եռակի «Ոսկե» կարգավիճակ։

## Երգացանկ

### Չարթեր

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:1999 ալբոմներ
Կատեգորիա:Red Hot Chili Peppers ալբոմներ
Հաշվապահական հաշվառման հաշիվների պլան

Հաշվային պլանը հաշվապահական փաստաթուղթ է, որը ներառում է բոլոր հաշիվները համապատասխան կոդերով և անվանումներով։

## Հաշվային պլանի կառուցվածքը
Հաշվային պլանը կազմված է 9 դասից։ 
# Ոչ ընթացիկ ակտիվներ
# Ընթացիկ ակտիվներ
# Սեփական կապիտալ
# Ոչ ընթացիկ պարտավորություններ
# Ընթացիկ պարտավորություններ
# Եկամուտներ
# Ծախսեր
# Կառավարչական հաշվառման հաշիվը
# Արտահաշվեկշիռային հաշիվներ

1-7-րդ դասերը ընդգրկում են ֆինանսական հաշվառման հաշիվները, որոնք օգտագործվում են ֆինանսական հաշվետվություններում արտացոլման ենթակա տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Դրանք բաժանվում են հաշվեկշիռային հաշիվների (1-5 դասեր) և գործունեության արդյունքների հաշիվների (6,7 դասեր)։ Հաշվեկշիռային հաշիվները նախատեսված են կազմակերպության ակտիվների, սեփական կապիտալի և պարտավորությունների հաշվառման համար։ Կազմակերպության գործունեության արդյունքների հաշիվները նախատեսված են կազմակերպության եկամուտների և ծախսերի հաշվառման համար։ Կառավարչական հաշվառման հաշիվները նախատեսված են արտադրական ծախսումների և արտադրանքի, աշխատանքների, ծառայությունների ինքնարժեքի, ինչպես նաև ոչ ընթացիկ նյութական և ոչ նյութական ակտիվների կառուցման կամ ստեղծման ու մշակման ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման համար։ Կառավարչական հաշվառման հաշիվները օգտագործվում են կազմակերպությունում կառավարչական որոշումներ ընդունելու նպատակով։

Արտահաշվեկշիռային հաշիվները նախատեսված են կազմակերպությանը չպատկանող, բայց ժամանակավորապես նրա տրամադրության կամ օգտագործման տակ գտնվող ակտիվների առկայության և շարժի վերաբերյալ տեղեկատվության ընդհանրացման և վերահսկման համար։ Օրինակ՝ գործառնական վարձակալությամբ ընդունված հիմնական միջոցներ, պատասխանատու պահպանման. վերամշակման ընդունված ապրանքանյութական արժեքներ և այլն։

Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Սերգեյ Ժիգալկո

**Սերգեյ Ժիգալկո** (բելառուսերեն՝ *Сяргей Жыгалка*, ), բելառուս շախմատիստ, գրոսմայստեր (2007)։

2003-ին Եվրոպայի մինչև 14 տարեկանների առաջնությունում գրավել է 1-ին տեղը. Մագնուս Կառլսենը այս առաջնությունում 3-րդն էր։ 2006-ին Եվրոպայի մինչև 18 տարեկանների առաջնությունում գրավել է առաջին տեղը։ 2007-ի և 2008-ի Բելառուսի առաջնություններում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։ 2009-ին դարձել է Բելառուսի չեմպիոն։ Նույն թվականին դարձել է նաև աշխարհի երիտասարդների փոխչեմպիոն՝ առաջին տեղը զիջելով Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Մաքսիմ Վաշիե-Լագրավին։ 
2012 և 2013 թվականներին դարձյալ նվաճել է Բելառուսի չեմպիոնի տիտղոսը։ 2017 թվականին դարձել է Լեհաստանի Կատովիցե քաղաքում անցկացված բլից շախմատի Եվրոպայի առաջնության հաղթողը։ Սերգեյ Ժիգալկոն երեք անգամ՝ 2009, 2011 և 2012 թվականներին, հռչակվել է Բելառուսի լավագույն շախմատիստ։

Ավագ եղբայրը շախմատիստ Անդրեյ Ժիգալկոն է։ Հենց նա էլ Սերգեյի մարզիչն է։


## Վարկանիշի փոփոխությունները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բելառուս շախմատիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մինսկ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Հրանտ և Գայանե Հովսեփյաններ

**Հրանտ և Գայանե Հովսեփյաններ** (), հայ ժողովրդական երգիչներ։ Խումբը հայտնի է դարձել 2004 թվականին, երբ նրանց «Dance with me» ալբոմը արժանացել է «Տարվա լավագույն ժողովրդական ալբոմ» կոչումին։

## Կենսագրություն
Հրանտը և Գայանեն մեծացել են Հայաստանում, բազմազավակ Լարիսա Հովսեփյանի ընտանիքում։ Հրանտը ազգությամբ անգոլացի է, իսկ Գայանեն ռուս և եթովպացի է։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
Հրանտը և Գայանեն Parseghian Records լեյբլի միջոցով երկու ալբոմ են թողարկել.
* 2004: Dance with Me
* 2005: Hrant & Gayane Vol.2

## Տես նաև
* H.A.Y.Q

## Արտաքին հղումներ
* Տեսանյութ Հովսեփյանների ընտանիքի մասին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Աստերիքսն ու Օբելիքսն ընդդեմ Կեսարի

**«Աստերիքսն ու Օբելիքսն ընդդեմ Կեսարի» **() ռեժիսոր Կլոդ Զիդիի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Քրիստեան Կլավյեն, Ժերար Դեպարդիեն, Ռոբերտո Բենինյին, Միշել Գալաբրյուն, Կլոդ Պեպլյուն, Դանիել Պրևոն, Պեր Պալմադեն, Լետիցիա Կաստան, Արիել Դոմբալը։

## Սյուժե
Մ․թ․ա․ 50 թվականին կայսր Հուլիոս Կեսարը նվաճեց Գալիան։ Միայն մի փոքրիկ գյուղի բնակիչներ հրաժարվեցին հարկեր վճարելուց, քանի որ նրանք ունեն կախարդական ըմպելիք։ Այդ ըմպելիքի շնորհիվ երկու անբաժան ընկերներ Աստերիքսն ու Օբելիքսը դառնում են սուպեր հերոսներ և ի զորու են պայքարել հռոմեական կայսրության դեմ։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Աստերիսն ու Օբելիքսն ընդդեմ Կեսարի   ֆիլմը Merojax կայքում։
* 
*aRmenia Tv Serial  

Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1999 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կլոդ Զիդիի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Աստերիքսն ու Օբելիքսը։ Առաքելությունը՝ Կլեոպատրա

**«Աստերիքսն ու Օբելիքսը։ Առաքելությունը՝ Կլեոպատրա»** (), ռեժիսոր Ալեն Շաբաի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ժերար Դեպարդիեն, Քրիստեան Կլավյեն, Ժամել Դեբբուզը, Մոնիկա Բելուչին, Ալեն Շաբան, Կլոդ Ռիշը, Ժերար Դարմոնը, Էդուարդ Բաերը, Դեդոնեն, Մուս Դիուֆը։

## Սյուժե
Մեծն Կլեոպատրան հռոմեական կայսր Հուլիոս Կեսարի հետ գրազ է եկել, որ նրա հպատակները երեք ամսում կարող են ստեղծել հսկայական ոսկե ապարանք։ Այդ վտանգավոր պատվին են արժանացնում ճարտարապետ Նումերոբիսին, որն եթե ժամանակի մեջ չտեղավորվի, ապա կդառնա կոկորդիլոսների կերակուրը։ Նումերնաբիսը օգնության է կանչում իր հին ընկերոջը՝ դրուիդ Պանորամիքսին, որպեսզի վերջինս իր մոգական ըմպելիքի միջոցով կարողանա օգնել նրան։ Աստերիքսն ու Օբելիքսը դրուիդին ուղեկցում են Եգիպտոս։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2000-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալեն Շաբայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Պղպեղ

**Տաքդեղ**, *Պղպեղ*,(), մորմազգիների ընտանիքի ուտելի մշակաբույս։

## Պղպեղի տարատեսակները
Պղպեղը պատկանում է մորմազգիների ընտանիքին (պտուղները խոշոր և գունավոր են), ունի մոտ 700 տեսակ, որոնցից մի մասը աճեցվում է պտուղներից կծու համեմունքներ պատրաստելու նպատակով, օրինակ՝

## Հետաքրքիր փաստեր պղպեղի մասին
Պղպեղը Ամերիկայից Եվրոպա է բերել Քրիստափոր Կոլումբոսը։ Մեքսիկայի տարածքում ապրող ացտեկները ևս ժամանակին սննդի մեջ ծեծած պղպեղ էին ավելացնում։ Հայրենիքում՝ Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում, նաև Ֆլորիդայում (ԱՄՆ) պղպեղը աճում է որպես վայրի բույս։ Դրանք բազմամյա ոչ խոշոր թփեր են՝ կարմիր, նարնջագույն, դեղին գույներով և արտաքին տեսքով միմյանցից տարբեր։

Բանջարեղենային պղպեղները, որոնց նաև անվանում են բուլղարական (չնայած որևէ կապ չկա այդ երկրի հետ), բավական տարածված են և վիտամիններով շատ հարուստ՝ B1, B2, PP և այլն։ Հատկապես կանաչ պղպեղի մեջ վիտամին C-ի պարունակությունը ամենաշատն է։ Գերադասելի է այն ուտել հում վիճակում։ Դեղին, կարմիր, նարնջագույն պղպեղները հարուստ են բետտա-կարոտինով, որը նախապահպանում է սրտային հիվանդություններից և քաղցկեղի որոշ տեսակներից։ Բացի այդ, կարմիր պղպեղը մյուսների համեմատ ավելի քաղցր է և զգալի քանակությամբ պրովիտամին A է պարունակում։

Պտղին կծվություն է հաղորդում ալկալոիդային կապսաիցին նյութը։ Չոր կարմիր պղպեղում մոտ 2 տոկոս կապսաիցին կա։ Կծու կարմիր պղպեղը նաև A և C վիատմիններ, շաքար, սպիտակուց և հանքանյութեր է պարունակում, ուստի այն շատ օգտակար է։ Այս պղպեղում առկա կապսաիցինը բարելավում է արյան շրջանառությունը։
 
Կարմիր կծու պղպեղում պարունակվող ալկալոիդները նպաստում են օրգանիզմում սերոտոնինի սինթեզին, ինչի ազդեցությամբ ուրախության զգացողություն է առաջանում։ Այս պատճառով կծու պղպեղ օգտագործել խորհուրդ է տրվում ընկճախտի հակում ունեցող մարդկանց։
 
Ամենահայտնի կծու պղպեղներից մեկը՝ չիլին, նպաստում է կալորիաների այրմանը. այն խորհուրդ է տրվում նիհարել ցանկացողներին։ Ցանկացած ուտեստի մեջ մի քիչ չիլին մոտ 45 կալորիա է այրում։ Այն օգտագործվում է ախորժակը, արյան շրջանառությունը, մարսողությունը բարելավելու և տաքացնող քսուքներ պատրաստելու համար։

## Մարինացված պղպեղ
**Բաղադրիչներ**

* կարմիր, կանաչ, դեղին պղպեղներ – 1,25 կգ
* սխտոր – 4 պճեղ
* կարմիր կծու պղպեղ – 2 հատ
* գինու քացախ – 375 գ
* անիսոնի օղի – 2 ճ. գդ.
* աղ – 2 թ. գդ.
* շաքարավազ – 5 գ
* դափնու տերև – 4 հատ

Պղպեղները լվանալ, մաքրել։ Սխտորը մաքրել, չորս մասի բաժանել ամեն պճեղը։ Չիլին մաքրել և կտրատել։ Քացախը խառնել 375 մլ ջրին, ավելացնել անիսոնի օղին, աղը, շաքարավազը, չիլին, սխտորը, եռացնել։ Մարինադի մեջ գցել պղպեղները, եփել 3 րոպե։ Ավելացնել դափնու տերևը։ Մարինացված բանջարեղենը լցնել մաքուր բանկաների մեջ, փակել։ Թողնել գոնե մեկ շաբաթ, որպեսզի համերը միախառնվեն։ Կարելի է պահել սառնարանում մոտ վեց ամիս։

## Տես նաև
* Տաքդեղ

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Մորմազգիներ
Մոլեկուլային շարժիչ

մինի|Միկրոխողովակի վրա ամրացած կինեզին տեսակի նանոռոբոտը
**Մոլեկուլային շարժիչ**, բջջի ներսում կամ բջիջների միջև քիմիական նյութեր փոխադրող մեքենաներ։ Տեղաշարժվում են միկրոխողովակների վրայով, սովորաբար մեկ ուղղությամբ. բջջի կորիզից դեպի դուրս կամ հակառակը։ Հայտնի են տասնյակից ավել տեսակներ։ Կոչվում են նաև **նանոռոբոտներ**

Կատեգորիա:Կենսաֆիզիկա
Կատեգորիա:Նանոտեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Մեքենաներ
Կատեգորիա:Բջջի անատոմիա
Սոնա Թնկըրյան

**Սոնա Արփիարի Թնկըրյան** (օրիորդական ազգանունը՝ *Տեր-Մարգարյան*, ), հայ արձակագիր։

## Կենսագրություն
Սոնա Տեր-Մարգարյանը ծնվել է 1818 թվականին, Կոստանդնուպոլսում։  Ավարտել է Կ. Պոլսի Կեդրոնական վարժարանը (1936), զբաղվել մանկավարժությամբ։ Գրական առաջին գործը՝ «Գզրար Ավոն» (1934), տպագրվել է «Հայ խոսնակ մարդկանց» պարբերականում։ 1950 թվականին հրատարակել է «Կյանքի միջեն» խորագրով պատմվածքների ժողովածուն, 1968 թվականին՝ «Կյանքին հետ» գիրքը, որն ամփոփում է 6 վիպակ և «Մարուքյաններ» վեպը։ Նրա «Քարե պուպրիկ» թատերգությունը բեմադրվել է Կ. Պոլսում։ Թնկըրյանը ակտիվորեն մասնակցել է պոլսահայ պարբերական  մամուլին։ Մահացել է Նյու Յորքում։

## Երկեր
* «Կեանքի մէջէն» 1950։
* «Կեանքի հետ»
* «Քարէ պուպրիկ» թատերգություն
* Սահմանք։ Նորավեպ և վիպակներ, Ե., 1982:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ
Շաղափ (գետ)

**Շաղափը** հեղեղատար գետ է Արարատի մարզում` Վեդիի ձախակողմյան վտակներից։ Վեդիի մեջ է թափվում Ուրցաձոր գյուղի մոտ։ Գետաբերանի մոտավոր աշխարհագրական կոորդինատներն են : Հոսում է հյուսիսարևմտյան ուղղությամբ։ Երկարությունը մոտ 17,5 կմ է, ջրահավաք ավազանի մակերեսը` մոտ 145 կմ2։

Կատեգորիա:Արարատի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Վեդի գետի վտակներ
Գերմանացիները Հայաստանում

**Գերմանացիները Հայաստանում** (), ազգային փոքրամասնություն Հայաստանում։

## Պատմություն
Գերմանացիների պատմությունը Հայաստանում սկսվել է նրանց ներգաղթից է դեպի Հարավային Կովկաս։ Նրանք եկել էին Վյուրթեմբերգ քաղաքից։ Հայաստանի գերմանական բնակչությունը տասնամյակների ընթացքում երբեք չի գերազանցել 500-ից, անընդհատ նվազել է և հասել է 200 մարդու՝ 1926 թվականանին գերմանական համայնքը Հայաստանում կազմում էր 104 մարդ։ 1939 թվականին Հայաստանում բնակվել է 433 գերմանացի։ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Հայաստանից 212 գերմանացիներ էին գաղթել Ղազախստան, որտեղ առավել մեծ գերմանական գաղութ կար։ 

1989 թվականի տվյալներով Հայաստանաբնակ գերմանացիների թիվը հասել է 265 մարդու։ 2001 թվականին գերմանացիները Հայաստանում կազմել են 133 մարդ։ 2019 թվականի տվյալներով Հայաստանում բնակվում է 40-50 գերմանացի մեծ մասամբ Երևանում և շատ քիչ քանակությամբ նաև Լոռվա մարզում։

## Տես նաև
* Հայերը Գերմանիայում
* Գերմանացիներն Ադրբեջանում

Հ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգեր
Կարմրախայտ

մինի|Թխաթույր կարմրախայտ
**Կարմրախայտ**, սաղմոնազգիների ընտանիքի փոքր ձուկ։ Մաշկը շականակագույն է՝ սև, կարմիր և դեղնավուն պուտերով։ Մարմնի երկարությունը 25-35 սմ, քաշը՝ 200-500 գրամ։ Ապրում է լեռնային սառը, պարզ գետակներում։ Սնվում է ջրի մեջ թափվող միջատներով, թրթուրներով, գորտերի շերեփուկներով։

Հայաստանում բոլոր գետակներում եղել է, սակայն որոշ տեղեր ոչնչացել է։

Կարմրախայտը սաղմոնաձկների ընտանիքի ձուկ է։ Տարածված է գրեթե բոլոր գետերի (բացառությամբ՝ Սևանա լճի ավազանի) վերին և միջին հոսանքներում։ Նախընտրում է թթվածնով հարուստ, խճապատ հատակով և արագահոս ջրերը։ Սառնասեր է։ Համեմատաբար խոշոր ձուկ է՝ կողքերից փոքր-ինչ սեղմված։ Մարմնի երկարությունը 20-25 (երբեմն՝ մինչև 54) սմ է, զանգվածը՝ մինչև 2 կգ։ Բերանը մեծ է՝ զինված ծնոտների, քմոսկրերի, խոփոսկրերի և լեզվի վրա գտնվող սուր ու մի փոքր հետ թեքված ատամներով։ Թեփուկները մանր են։ Մարմնի գունավորումը կախված է տարիքից, ապրելավայրից ու ֆիզիոլոգիական վիճակից։ Սովորաբար մեջքը և գլխի վերին մասը մուգ շագանակագույնից մուգ կանաչավուն են, կողքերը՝ ավելի բաց՝ ոսկեգույն նրբերանգով։ Փորիկը սպիտակավուն է կամ դեղնավուն։ Մարմինը պատված է սև ու կարմիր կլորավուն բծերով, մատղաշների մարմինը՝ 6-9 ուղղաձիգ շերտերով։ Սեռահասուն է դառնում 3-4 տարեկանում։ Արուներն ավելի վաղ են հասունանում։ Բազմանում է գետերի ակունքներում՝ խճապատ հատակին էգերի պատրաստած բներում՝ 4-7&nbsp;°C ջերմաստիճանային պայմաններում։ Դնում է մինչև 5 հզ. ձկնկիթ։ Սնվում է ջրի վրա ընկնող միջատներով, նրանց թրթուրներով, ջրային իշուկներով, անձրևաորդերով, փափկամարմիններով, խոշոր առանձնյակները՝ նաև մանր ողնաշարավորներով։ Բազմացման շրջանում կարող է սնվել նաև ձկնկիթով։
Կարմրախայտը Հայաստանի արժեքավոր ձկնատեսակներից է, որի պաշարները, սակայն, գրեթե սպառվել են, և ձուկը կորցրել է արդյունագործական նշանակությունը։ Կատարվում են արհեստական պայմաններում կարմրախայտ բուծելու փորձեր

## Տեսակներ
* Թխաթույր կարմրախայտ (*Salmo trutta*)
* Ծիածանային կարմրախայտ (*Salmo irideus*)
* Առվի կարմրախայտ (*Salmo trutta fario*)
* Լճային կարմրախայտ (*Salmo trutta lacustris*)

Կատեգորիա:Սաղմոններ
Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1957 (թիմերի կազմեր)

**[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]ի** 1957 թ. խաղարկությանը մասնակցեցին երեք ազգային հավաքականներ։

## Թիմեր
### 
### 
### 

## Նայիր նաև
* Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1957

Կատեգորիա:Աֆրիկայի ազգերի գավաթ (թիմերի կազմեր)
Գոռ Սուջյան

**Գոռ Մկրտչի Սուջյան** (), հայ ռոք երգիչ, երաժիշտ և երգահան, որը 2013 թվականին իր Դորիանս խմբով ներկայացրել է Հայաստանը Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։

## Կենսագրություն
### Մանկություն
Գոռ Սուջյանը ծնվել է 1987 թվականի հուլիսի 25-ին Երևանում, հայտնի կիթառահար և ջազմեն Մկրտիչ Սուջյանի ընտանիքում։

### Դորիանս
17 տարեկանում Գոռը հիմնադրել է Գոռ և ընկերներ խումբը, որը կատարում էր հայտնի ռոք երգերի քավրներ։ 2008 թվականին Գոռը դառնում է Դորիանս ռոք խմբի մենակատարը։

2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին խումբը թողարկում է իր առաջին ալբոմը՝ «Fly» անվանմամբ։

### Եվրատեսիլ 2013
2013 թվականին Հանրային հեռուստաընկերությունը հայտարարել է, որ Գոռը Դորիանս խմբի հետ ներկայացնելու է Հայաստանը Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։ Մրցույթում Դորիանսը կատարել է Lonely Planet երգը և, անցնելով եզրափակիչ փուլ, զբաղեցրել է 18-րդ հորիզոնականը։
### Անձնական կյանք
2013 թվականին Գոռ Սուջյանը ամուսնացել է Վարսենիկ Մինասյանի (Վարսենիկ Սուջյան/Վարսա) հետ։ Նրանք ունեն մեկ որդի՝ Դանիելը։

### [[PROJECT LA|Project LA]]
2017 թվականից Գոռ Սուջյանը սկսել է գործունեություն ծավալել Լևոն Արևշատյանի հիմնած «PROJECT LA» նախագծում։ Այստեղ Գոռ Սուջյանը հանդես է գալիս հայ և արտասահմանյան մեծանուն գրողների ստեղծագործությունների ներկայացմամբ՝ երգի տեսքով։

## Տես նաև
Հայաստանը Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում
PROJECT LA

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Հայաստանի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 25 ծնունդներ
By the Way

**By the Way**, ամերիկյան Red Hot Chili Peppers ռոք-խմբի ութերորոդ ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2002 թ. հուլիսի 9-ին Warner Music լեյբլի կողմից։ Ալբոմի պրոդյուսերական աշխատանքը կատարել է Ռիք Ռուբինը։ Թողարկումից մեկ շաբաթ անց վաճառվեց ալբոմի 286,000 օրինակ, և ալբոմը զբաղեցրեց հեղինակավոր Billboard 200 հիթ-շքերթի երկրորդ հորիզոնականը։ 2007 թ. հոկտեմբերի 19-ին Ամերիկյան ձայնագրման ընկերությունների միությունը ալբոմին շնորհեց Պլատինե կարգավիճակ։

## Երգացանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2002 ալբոմներ
Կատեգորիա:Red Hot Chili Peppers ալբոմներ
Նորման Ռիդուս

**Նորման Մարկ Ռիդուս** (, ), ամերիկացի դերասան, սցենարիստ և ռեժիսոր։ Ռիդուսի մասնակցությամբ առավել հայտնի ֆիլմերից են «Խավար նավահանգիստ» (1998) և «Բլեյդ 2» (2002) ֆիլմերը։ Հանդես է գալիս նաև «Քայլող մեռյալները» հեռուստասերիալում։

## Կենսագրություն և կարիերա
Ռիդուսը ծնվել է 1969 թվականի հունվարի 6-ին Ֆլորիդա նահանգի Հոլլիվուդ քաղաքում, սակայն մեծացել է Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում, որտեղ էլ սկսել է մոդելի կարիերան։ Տարիներ շարունակ եղել է Պրադա,  Alessandro Dell'Acqua, Դուրբան, Levi Strauss & Co և Լեքսուս ապրանքանիշերի մոդել։

Ռիդուսը 1997 թվականին որպես դերասան փոքր դերով առաջնաելույթ է ունեցել «Մուտանտներ» ֆիլմում։ Մեծ էկրանին նրա ամենահայտնի դերը եղել է «Սրբերը Բունդոքից» ֆիլմում (1999)։ Բացի այդ, հայտնվել է բազմաթիվ ցածր բյուջետային *Direct-to-video* ֆիլմերում՝ սկսած 90-ական թվականների վերջերից։

2010 թվականից սկսած՝ Ռիդուսը նկարահանվել է «Քայլող մեռյալները» սերիալում՝ Դերիլ Դիքսոնի դերում։

Նորման Ռիդուսը նկարահանվել է Լեդի Գագայի 2011 թվականի մայիսի 5-ին թողարկված «Judas» երգի տեսահոլովակում։

Բացի այդ, Նորման Ռիդուսը նախատիպ է ծառայել չեղարկված «Silent Hills», ապա՝ «Death Stranding» վիդեոխաղերի կերպարների։

## Անձնական կյանք
1998-2003 թվականները Նորման Ռիդուսը հանդիպել է մոդել Հելենա Քրիստենսենի հետ։ Զույգը ունի մեկ որդի՝ Մինգուսը, որը ծնվել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 13-ին։

2016 թվականից հանդիպել է գերմանացի դերասանուհի Դայան Քրյուգերի հետ։ 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ին զույգը ունեցել է դուստր։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* IMDb էջը

Կատեգորիա:1969 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ֆոտոմոդելներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Սառցային գոտի

[մինի|[Անտարկտիդայի սառցե ծածկույթը տիեզերքից]]
**Սառցային գոտի**ն երկրագնդի բնական գոտիներից մեկն է։ Այն հայտնի է նաև որպես **արկտիկական և անտարկտիկական անապատների գոտի**։

Գոտում տիրապետում են հավերժական ձյունն ու սառցադաշտերը։

## Տարածման շրջաններ
[մինի|[Գրենլանդիայի սառցե ծածկույթը տիեզերքից]]
Սառցային գոտին տարածվում է երկրագնդի ծայր հյուսիսային և ծայր հարավային շրջաններում։

Հյուսիսային կիսագնդում այն ընդգրկում է Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսը, առափնյա որոշ շրջանները, շրջակա կղզիները, Գրենլանդիան, իսկ Հարավային կիսագնդում` Անտարկտիդա մայրցամաքը։

## Կլիմա
Սառցային գոտուն բնորոշ է արկտիկական (Հյուսիսային կիսագնդում) և անտարկտիկական (Հարավային կիսագնդում) կլիման։

Այստեղ ձմեռը երկարատև է, ցուրտ, դաժան և սառնամանիքային, իսկ ամառը` կարճատև և ոչ տաք։

Ձմռանը այստեղ լինում են երկարատև գիշերներ, իսկ ամռանը՝ երկարատև ցերեկներ։

Ամռանը, չնայած Արեգակը մի քանի ամիս մայր չի մտնում, սակայն հորիզոնում գրաված ցածր դիրքի պատճառով նրա ճառագայթները սահում են երկրի մակերևույթի վրայով և չեն տաքացնում այն։

Ամռան ամիսների միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 0&nbsp;°C-ի շուրջ, իսկ ձմռանը՝ -20°-ից մինչև -55&nbsp;°C-ի։ Անտարկտիդայում գրանցվել է մինչև 89,2°С զրոյից ցածր ջերմաստիճան։

Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը քիչ են՝ 100 - 200 մմ.։

## Հողեր
Այս գոտում հողառաջացումը համարյա բացակայում է։ Հողառաջացմանը խանգարում է դարավոր սառույցը, որը թույլ չի տալիս որպեսզի մայր ապարները քայքայվեն և միախառնվելով օրգանական մնացորդներին՝ առաջացնեն հող։

Որոշ շրջաններում, որտեղ սառույցը որոշակիորեն հալվում է, առաջանում են քարային և սաղմնային (կմախքային) հողեր։

## Բուսական աշխարհ
Սառցային գոտում բուսական ծածկույթը բացակայում է, միայն սառույցից ազատված որոշակի շրջաններում կարելի է հանդիպել մամուռներ և քարաքոսեր։

## Կենդանական աշխարհ
մինի|Սառցե ծածկույթ
Գոտում կենդանական աշխարհը նույնպես աղքատ է։

Կարելի է հանդիպել սպիտակ արջ, խոյացուլ, ջրերում՝ կետ, ծովացուլ, փոկ, ծովային կատու, թռչուններից՝ նրբափետուր այդերուկ (Հյուսիսային կիսագնդում) և պինգվիններ (Անտարկտիդայում)։

## Յուրացում
Բևեռային գոտիներում մշտական բնակչություն չկա։ Գրենլանդիայում բնակվում է շուրջ 60.000 մարդ, որոնց մեծ մասը էսկիմոսներ են։

Որոշ շրջաններում հիմնված են գիտահետազոտական կայաններ։

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բնություն
Եվգենիա Լոզա

**Եվգենիա Ֆյոդորի Լոզա** (, , ), Ռուսաստանի և Ուկրաինայի կինոյի և թատրոնի դերասանուհի։ Ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիան։

## Կենսագրություն
Լոզան ծնվել է հուլիսի 6-ին 1984 թվականին հանքարդյունաբերական Անտրացիտ քաղաքում, որը գտնվում է Լուգանսկի մարզում։ Ծնողները՝ Ֆյոդոր Նիկոլաևիչը և Լյուդմիլա Կոնստանտինովնան, շինարար-ինժեներներ են։ Ավագ քույրն ապրում է Կրասնոդարի երկրամասում։

Վաղ մանկությունից շատ է կարդացել և բանաստեղծություններ գրել։ Տասը տարեկանում սկսել է զբաղվել մանկական թատերական ստուդիայում՝ սովորելով դերասանական վարպետություն։ Մասնակցել է բոլոր ստուդիական հեքիաթային բեմադրություններին, ստացել փոքր հոնորարներ։

15 տարեկանում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։

2001 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի դերասանական ֆակուլտետ՝ Կոնստանտին Ռայկինի դասընթացին։ Համակուրսեցիներն էին Գլաֆիրա Տարխանովան, Ելենա Կուտիրևան (Արոսևա), Ալեքսեյ Բարդուկովը, Արտյոմ Օսիպովը և այլք։

2019 թվականի օգոստոսի 22-ին  ամուսնացել է դերասան Անտոն Բաթիրևի հետ։ 2020թ. մայիսի 27-ին դերասանուհին իր Instagram-յան օգտահաշվում հայտնել Է դերասանի հետ ամուսնալուծության մասին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1963 (թիմերի կազմեր)

**[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]ի** 1963 թ. խաղարկության եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցեցին վեց ազգային հավաքականներ։

## Խումբ A
### 
### 
### 

## Խումբ B
### 
### 
### 

## Նայիր նաև
* Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1963

Կատեգորիա:Աֆրիկայի ազգերի գավաթ (թիմերի կազմեր)
Աստերիքսն Օլիմպիական խաղերում

**«Աստերիքսն Օլիմպիական խաղերում» **(), ռեժիսորներ Ֆրեդերիկ Ֆորեսթեի և Թոմա Լանգմանի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ժերար Դեպարդիեն, Կլովիս Կորնիյյակը, Բենուա Պուլվորդը, Ալեն Դելոնը, Վանեսա Էսլերը, Ֆրանկ Դյուբոսկը, Խոսե Գարսիան, Ստեֆան Ռուսոն, Ժան Պիեռ Կասելը, Էլի Սեմունը։

## Սյուժե
Մ.թ.ա. 50 թ.-ին ողջ Գալիան Հռոմեական կայսրության տիրապետության տակ էր։ Բայց հուսահատվել պետք չէ։ Կա մի գյուղ, որը դեռ հերոսաբար ապստամբում է, քանի որ նրա բնակիչները վստահ են, թր իրենք անպարտելի են։ Արդեն մի քանի ամիս է, ինչ Պոլյուբովիքսի սիրտը բաբախում է միայն հունական արքայադուստր Իրինայի համար։ Բայց, ավաղ, նա միակ թեկնածուն չէ։ Մեծ քաղաքականությունը Իրինային որպես ամուսին նախատեսել է Բրուտոսին՝ Հուլիոս Կեսարի որդուն։ Հարսանիքը հետաձգելու և Պոլյուբովիքսին հնարավորություն տալու համար Իրինան հայտարարում է, որ իր հետ կամուսնանա նա, ով կհաղթի օլիմպիական խաղերին։ Եվ այսպիսով Պոլյուբովիքսը սկսում է պարապել Աստերիքսի ու Օբելիքսի մոտ, իսկ Բրուտոսը դիմում է խորամանկ քայլերի։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Աստերիքսն Օլիմպիական խաղերին» ֆիլմը Merojax.tv կայքում 
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրեդերիկ Ֆորեսթեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում մ.թ.ա. 1-ին դարում
Աստերիքսն ու Օբելիքսը Բրիտանիայում

**«Աստերիքսն ու Օբելիքսը Բրիտանիայում» **(), ռեժիսոր Լորան Տիրարի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ժերար Դեպարդիեն, Էդուարդ Բաերը, Գիյոմ Գալենը, Վենսան Լակոսթը, Վալերի Լեմերսեն, Ֆաբրիս Լուկինին, Կատրին Դենյովը, Շարլոթա Լեբոնը, Բոլի Լաններսը, Դենի Բունը։

Հուլիոս Կեսարը շարունակում է նվաճել աշխարհը։ Հիմա նա իր հռչակված լեգիոնի հետ ուզում է գրավել մի խորհրդավոր կղզի, որը կոչվում է Բրիտանիա։ Հուլիոս Կեսարը միանգամից գրավում է Բրիտանիան, բայց մի փոքրիկ գյուղ շարունակում է պաշտպանվել և չի հանձնվում։ Բրիտների թագուհի Կորդելիան տեսնելով, որ իրենց ուժերը սպառվում են, իր ամենահուսալի սպային՝ Կրասովաքսին, ուղարկում է Գալիա, որպեսզի նա օգնություն բերի, այն մի փոքրիկ գյուղից, որը կարողանում է դիմակայել հռոմեական լեգեոնին։ Օգնության են գալիս Աստերիքսն ու Օբելիքսը։

## Սյուժե
Մեր թվարկությունից առաջ հիսուներորդ տարի։ Հուլիոս Կեսարը ձգտում է նոր նվաճումների։ Բոլոր փառահեղ լեգիոնների գլուխ կանգնած՝ նա պատրաստվում է գրավել մի կղզի, որը գտնվում է աշխարհի ծայրին և կոչվում է Բրիտանիա։

Իսկ Աստերիքսն ու Օբելիքսը առանց այդ էլ շատ հոգսեր ունեն։ Առաջնորդը հանձնարարել է նրանց Լյուտեցիայից նոր ժամանած իր եղբորդուց՝ Գադորիքսից, իսկական տղամարդ սարքել, իսկ դա իրականացնելը ծայրահեղ դժվար է։ Երբ գալլերի մոտ է գալիս Կրասովաքսը, նրանք տալիս են իրենց հանրահայտ կախարդական ըմպելիքից, և Աստերիքսն ու Օբելիքսը մեկնում են նրա հետ Բրիտանիա։ Գադորիքսին նրանք նույնպես իրենց հետ են վերցնում՝ չ՞է որ ճանապարհորդությունը երիտասարդին կրթելու հիանալի միջոց է։
Բայց, ցավոք, ամեն ինչ մտածածի պես չի ընթանում։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*                                                                                                     
* «Աստերիքսն ու Օբելիքսը Բրիտանիայում» ֆիլմի էջը ARMFilm կայքում

Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իտալական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իտալական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լորան Տիրարի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հունգարական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Գեղեցկուհիները

**«Գեղեցկուհիները» **(), ռեժիսոր Արիել Զեյթունի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ժյուդիտ Գոդրեշը, Օր Ատիկան, Ժերար Դեպարդիեն, Սոֆի Ֆորտեն, Արմելը, Դենի Բունը, Ամանդա Լիրը, Լետիսիա Լակրուան, Տիամ Այսատուն, Սասկիա Մալդերը։

## Սյուժե
Մի-ինչ որ պահ Սեսիլ Բյուսին նկատեց, որ ինքը վարում է մի այնպիսի կյանք, որը խիստ տարբեր է մյուս կանանցից։ Նրա ծանոթներն իրենց գլուխը չեն ցավեցնում մարդաբանությամբ, չեն գրում դոկտորական դիսերտացիաներ և դրա փոխարեն վայելում են կյանքը։ Ընկերանալով հարուստ աղջկա հետ, Սեսիլն իրեն մեջ կարողանում է բացահայտել բնավորության նոր գծեր, համարձակվում է քայլ անել իրեն անծանոթ վայելքների և հաճույքների աշխարհում։

## Դերերում

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արիել Զեյթունի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Kauf MICH! (սինգլ)

**«Kauf MICH!»** , գերմանական Die Toten Hosen ռոք-խմբի երգն է 1993 թվականի նույնանուն Kauf MICH! ալբոմից։ Առանձին սինգլով թողարկվել է 1988 թվականին։ Երգի հեղինակներն են Անդրեաս Ֆրեգեն, Միխաել Բրայթքոփվ, և Հանս Մյուլերը։ Խմբի թվով 27-րդ սինգլն է։ Ռեժիսոն Հանս Նելեմանի կողմից նկարահանվել է տեսահոլովակ։

## Երգացանկ
# "Kauf MICH!" – 3։30
# "Der heiße Draht (մաս I)" − 6։19
# "Hilfe" − 3։24
# "Der heiße Draht (մաս II)" − 6։15
# "I Fought the Law" − 2։35 (The Crickets քավեր)
# "Der heiße Draht (մաս III)" − 7։25

Կատեգորիա:1994 սինգլներ
Կատեգորիա:Die Toten Hosen երգեր
Կոլումբայնի ավագ դպրոց

right|thumb|220px|Կոլումբայնի զոհերի հուշահամալիր

**Կոլումբայնի ավագ դպրոց** (անգլ.` *Columbine High School*), ավագ դպրոց տեղակայված ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի Ջեֆերսոն շրջանում։

## Պատմություն

Դպրոցը բացվել է 1973 թվականի աշնանը։ Առաջին ուսումնական տարում չի ունենցել ավարտական դասարան, ինչը շարունակվում է մինչև 1975 թվականը։ Դպրոցը գտնվում է նույնանուն ավանում։ Անվանումը ստացել է Կոլորադո նահանգում աճող Կոլումբայն ծաղկի էնդեմիկ տեսակից։ Առաջին տնօրենն է եղել ոմն Ջերալդ Դիֆորդը։

Դպրոցի պաշտոնական գույներն են կապույտը և մոխրագույնը։ Գույների ընտրության հարցը դրվել էր 1973 թվականին՝ քվեարկության ճանապարհով, որին մասնակցում էին ապագա աշակերտները։
### Զանգվածային սպանություններ

Դպրոցն հայտնվում է համաշխարհային լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում 1999 թվականի ապրիլի 20-ին, երբ ավարտական դասարանի աշակերտներ Էրիկ Հարիսը և Դիլան Կլեբոլդը զինված մուտք գործեցին հաստատություն՝ մոտ մեկ ժամվա ընթացքում սպանելով տասներկու աշակերտների և մեկ ուսուցչի, ինչպես նաև վիրավորեցին ևս 23 աշակերտի։ Ոճիրը կատարելուց հետո պատանի մարդասպանները ինքնասպանություն գործեցին։ Կոլումբայնի ահաբեկչությունը մինչ օրս համարվում է ամերիկյան դպրոցներում կատարված խոշորագույն հանցագործություններից մեկը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը
* Սպորտային բաժնի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դպրոցներ
Լասիոգլոսում

**Լասիոգլոսում** (Lasioglossum ), մեղուների ընտանիքի ամենախոշոր տեսակը։ Հայտնի է շուրջ 1750 տեսակ։

Կատեգորիա:Մեղուներ
Սարգիս Մարտիրոսյան (ԽՍՀՄ հերոս)

[մինի|Գեներալ-լեյտենանտ Սարգիս Մարտիրոսյանը [Արա Սարգսյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Հայկանուշ Դանիելյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Վաղարշ Վաղարշյանի հետ, 1945 թվական։ Նկարել է լուսանկարիչ Գաբրիել Խանոյանն, իր տանը հայ մեծերին հյուրնկալելիս։|300px]]
**Սարգիս Սողոմոնի Մարտիրոսյան** (), խորհրդահայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ (1945), Խորհրդային Միության հերոս (1945 թվականի մայիսի 10)։

## Կենսագրություն
Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, ապա՝ Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Հայաստանում խորհրդային ռեժիմի հաստատվելուց հետո մտել է կարմիր բանակի շարքերը, 1922 թվականին հայկական հրաձգային դիվիզիայում նշանակվել գնդացրային դասակի հրամանատար։ 1928 թվականին ավարտել է ԲԳԿԲ գլխավոր շտաբի Մոսկվայի բարձրագույն զինվորական դասընթացները և դարձել կադրային սպա։ 1924-1938 թվականներին 76-րդ հայկական լեռնա-հրաձգային դիվիզիայում վարել է տարբեր պաշտոններ (վաշտի հրամանատար, գնդի շտաբի պետի տռղակալ՝ հետախուզության գծով, դիվիզիզյի շտաբի հետախուզության բաժնի պետ և այլն)։
մինի|Սարգիս Մարտիրոսյանի հուշատախտակը Երևանում
Խորհրդային Միության վրա Ֆաշիստական Գերմանիայի հարձակումից հետո Հարավային ռազմաճակատում Մարտիրոսյանը եղել է 227-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի պետ, Մոսկվայի համար մղված մարտերում՝ 340-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ Նրա հրամանատարությամբ դիվիզիան մարտնչել է Վորոնեժի ռազմաճակատում։ 1943 թվականին Մարտիրոսյանը նշանակվել է կորպուսի հրամանատար՝ 1-ին Ուկրաինական ռազմաճակատի կազմում (կորպուսը մասնակցել է Կորսուն-Շևչենկովսկի խմբավորման ոչնչացման մարտերին, Յաշ-Քիշնևյան օպերացիային, Լեհաստանի, Ռումինիայի գրավմանը, Վիսլա-Օդերյան, Բեռլինյան օպերացիաներին և Չեխոսլովակիայի գրավմանը)։ Կորպուսի կազմում մի քանի ամիս մարտական գործողություններին մասնակցել է ԽՍՀՄ-ում կազմակերպված չեխոսլովակյան առաջին բրիգադը՝ Լյուդվիգ Սվոբոդայի հրամանատարությամբ։ Հերոսի կոչման է արժանացել հակառակորդի դեմ մղած պայքարում հրամանատարության մարտական առաջադրանքները օրինակելիորեն կատարելու և ցուցաբերած խիզախության համար։ Մարտիրոսյանը եղել է նոր ազատագրված Կիև քաղաքի կայազորի առաջին պետը։ 1947 թվականին նշանակվել է հրաձգային զորամասի հրամանատար Մերձկարպատյան ռազմական օկրուգում։ 1950 թվականին փոխադրվել է Անդրկովկասյան ռազմական օկրուգ, որպես զորամասի հրամանատարի տեղակալ։ 1953 թվականին զորացրվել և բնակվել է Երևանում։

## Գրականություն
* Արմո Մալխասյան, Սովետական բանակի հայ գործիչներ, Ե., 1963, էջ 253-262։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Կատեգորիա:Կիևի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Կուրսկի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Սերմ

մինի|աջից|Սպիտակ թխկիի սերմ (Acer pseudoplatanus)
**Սերմ**՝ սաղմնային բույս է՝ իր մեջ կուտակված պաշարային սննդանյութերով։ Այն բույսերի բազմացման և տարածման օրգան է։

Սերմը արտաքինից պատված է ամուր ծածկույթով՝ սերմնամաշկով, որի ներսում գտնվում են սաղմը և պաշարային սննդանյութերը։ Սերմնամաշկը սերմը պաշտպանում է չորանալուց և մեխանիկական վնասվածքներից։ Սերմնամաշկի վրա երեվում է սերմնասպին, այն հետքը, որով սերմն ամրանում է սերմնաոտիկին։ Սերմնասպիի կողքին գտնվում է սերմնամուտքը, որով սերմի մեջ են թափանցում ջուրը և օդը։ Սերմի հիմնական մասերն են սաղմը և պաշարանյութերը։ Սաղմում լավ երևում է շաքիլը, որում կուտակված են պաշարային սննդանյութեր։ Դրանցով է սնվում սաղմը սերմի ծլման սկզբնական փուլում։ Տարբերում են երկշաքիլավոր և միաշաքիլավոր սերմեր։ Երկու շաքիլ ունենարևածաղկի, խնձորենու, վարունգի, սեխի և մի շարք այլ բույսերի սերմեր, որի համար էլ կոչվում են երկշաքիլավոր բույսեր։ Կան նաև միաշաքիլավոր բույսեր, որոնց սերմն ունի մեկ շաքիլ։ Միաշաքիլավոր սերմերի էնդոսպերմը կարող է գտնվել սաղմի մոտ կամ շրջապատել սաղմը։ Սերմերի բաղադրության մեջ մտնում են օրգանական (օսլա, ճարպեր, սպիտակուցներ) և անօրգանական (ջուր և հանքային աղեր) նյութեր։


Seed Development Cycle.svg
Ginkgo embryo and gametophyte.jpg
Avocado seed diagram.svg
Budowa nasienia-dwuliscienne.svg
Phaseolus vulgaris seed.jpg
Brown Flax Seeds.jpg


## Սերմի քիմիական բաղադրություն
Հիմնական առանձնահատկությունը դա հասուն սերմի քիմիական կազմն է, ջրի բաղադրությունը կազմում է 10—15 % (ըստ տարբեր աղբյուրների, 5-ից մինչև 20%)։ Քիմիական կազմը ուժեղ կազված է պայմաներից ր բույսի սորտից։ и от сорта растения Մի տեսակի բույսերի սերմերը պարունակում են սպիտակուցներ, թթվածին, ճարպեր։

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Seed Science Research — международный журнал, посвящённый изучению семян
* The Seed Site: collecting, storing, sowing, germinating, and exchanging seeds, with pictures of seeds, seedpods and seedlings.
* Royal Holloway, University of London: The Seed Biology Place
* The Millennium Seed Bank Project Kew Garden's ambitious preservation project
* The Svalbard Global Seed Vault - a backup facility for the world's seed banks
* Plant Physiology online: Types of Seed Dormancy and the Roles of Environmental Factors
* Canadian Grain Commission:Seed characters used in the identification of small oilseeds and weed seeds

Կատեգորիա:Բույսի բազմացում
Կատեգորիա:Սերմ
Դաբաղանյութեր

**Դաբաղանյութերը** բուսական ծագում ունեցող պոլիմերային ֆենոլային միացություններ են, որոնք ունակ են դաբաղել կենդանու կաշին՝ վերածելով այն մշակված կաշու։ Դաբաղանյութերի այս հատկության բնույթն այն է, որ նրանք, ռեակցիայի մեջ մտնելով կոլագենի հետ,  առաջացնում են կայուն, չլուծվող և չուռչող միացություններ, և հենց սրա հետևանքով անմշակ կաշին վերածվում է առաձգականի և ջուր չներծծողի։

## Ֆիզ.քիմ. հատկությունները
Դաբաղանյութերը ամորֆ բնույթի բաց դեղնավուն փոշիներ են։

## Դասակարգում
Ըստ Ֆրեյդենբերգի դասակարգվում են հետևյալ ձևով.
# Հիդրոլիզվող դաբաղանյութեր, որոնք **տանազա** ֆերմենտի ազդեցությունից ստանում են կապտասև գունավորում։ Նոսր թթուների ազդեցությունից դաբաղանյութերը ենթարկվում են տրոհման և առաջացնում են հասարակ ֆենոլային և ոչ ֆենոլային միացություններ։ Հիդրոլիզի հետևանքով առաջացած միացությունների բնույթից ելնելով տարբերում են հիդրոլիզվող դաբաղանյութերի երկու տեսակ՝ գալլոլային և էլլադային։
# Կոնդենսացված դաբաղանյութեր-սրանք իրենցից ներկայացնում են կատեխինների և լեյկոանտոցիանիդինների պոլիմերներ։ Սրանք թթվային միջավայրում վերածվում են ամորֆ միացությունների։

## Տարածումը բուսական աշխարհում, կուտակումը և կուտակման վրա ազդող գործոնները
Դաբաղանյութերը լայն տարածում են գտել բուսական աշխարհում։ Սրանցով առավել հարուստ են վարդազգիների, հնդկացորենազգիների, լոբազգիների ընտանիքներին պատկանող բույսերը։ Դաբաղանյութերը հիմնականում կուտակվում են ծառերի կեղեւներում (արմատների և կոճղարմատների կեղևներում), իսկ խոտաբույսերի մոտ՝ ցողունում և կեղևում։ Դաբաղանյութերն ունեն սպիտակուցային ծագում, առաջանում են շաքարներից՝ ֆոտոսինթեզի արդյունքում։

Դաբաղանյութերը շատ կարևոր դեր ունեն բույսերի համար, մասնավորապես՝
* հանդիսանում են պաշարանյութ
* կանխում են բնափայտի փտումը
* մասնակցում են բույսերում ընթացող օքսիդավերականգնման ռեակցիաներին
* պաշտպանում են բույսն արտաքին միջավայրի անբարենպաստ պայմաններից, միջատներից և հիվանդություններից

Դաբաղանյութերի կուտակման վրա բույսերում կարող են ազդել հետևյալ գործոնները.
* Օրոգրաֆիկ լեռնագրական գործոնը
* Խոնավությունը
* Բույսի տարիքը
* Բույսի վեգետացիոն շրջանը
* Կլիման

## Կիրառությունը բժշկության մեջ
Դաբաղանյութեր պարունակող դեղաբույսերի հումքն օգտագործվում է արտաքին (այրվածքներ, տեղային արյունահոսություններ, լորձաթաղանթների բորբոքումներ) եւ ներքին (հանդես են գալիս որպես հակաթույն բուսական ծագում ունեցող, ինչպես նաև ծանր մետաղներով թունավորումների ժամանակ) խնդիրների դեպքում։

Դաբաղանյութեր են պարունակում կաղնին, օձագալարը, մատնունին, առյուծագին և այլ բույսեր։

Կատեգորիա:Օրգանական միացություններ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Նյութեր
Արմենիա (այլ կիրառումներ)

**Արմենիա** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

## Բնակավայրեր
* Արմենիա (Կինդիո) - քաղաք Կոլումբիայի Կինդիո դեպարտամենտում
* Արմենիա (Անտոկիա) - քաղաք Կոլումբիայի Անտոկիա դեպարտամենտում
* Արմենիա (Փենսիլվանիա) - քաղաք ԱՄՆ-ի Փենսիլվանիա նահանգում
* Արմենիա (Վիսկոնսին) - քաղաք ԱՄՆ-ի Վիսկոնսին նահանգում
* Արմենիա (Բելիզ) - գյուղ Բելիզում
* Արմենիա (Սալվադոր) - ավան Սալվադորում

## Այլ
* Արմենիա TV - հայկական հեռուստաընկերություն
* Արմենիա (աստերոիդ) - աստերոիդ
* Արմենիա (ջերմանավ) - ԽՍՀՄ ջերմանավ
* Արմենիա (շաբաթաթերթ) - Մարսելում 1885-1923 թթ. հրատարակված շաբաթաթերթ
* «Արմենիա (պաշտոնաթերթ, Բուենոս Այրես)» - հայկական թերթ տպագրվում է Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսում։
* Արմենիա - մինչև 1979 թվականը «Հայդատ», ամսաթերթ, 1994 թվականից՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսնում 1975 թվականից Սիդնեյում
* Արմենիա - հայկական խոշորագույն մասնավոր շուրջօրյա հեռուստաընկերություն։
* Արմենիա - քաղաքական, գրական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1929-1933 թվականներին (ընդհատումներով), Լոս Անջելեսում։
Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1965 (թիմերի կազմեր)

**[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]ի** 1965 թ. խաղարկության եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցեցին վեց ազգային հավաքականներ։

## Խումբ A
### 
### 
### 

## Խումբ B
### 
### 
### 

## Նայիր նաև
* Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1965

Կատեգորիա:Աֆրիկայի ազգերի գավաթ (թիմերի կազմեր)
Կուրիտիբա ՖԱ

**Coritiba Foot Ball Club**, հայտնի է նաև որպես պարզապես **Coritiba**, բրազիլական ֆուտբոլային ակումբ, հիմնադրվել է 1909 թվականին Կուրիտիբա քաղաքում.

## Նվաճումներ
Բրազիլիայի ֆուտբոլի առաջնության հաղթող
* **Սերիա Ա**։
:: 1985
Պարանա նահանգի չեմպիոն
* '''Սերիա Ա (Պարանա)։ 
:: 1916, 1927, 1931, 1933, 1935, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1951, 1952, 1954, 1956, 1957, 1959, 1960, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979, 1986, 1989, 1999, 2003, 2004, 2008, 2010, 2011, 2012

## Արտաքին հղումներ
* Ակումբի կայքը

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բրազիլական ֆուտբոլային ակումբներ
Ողնաշար

[thumb|[մարդու ողնաշարը]]
**Ողնաշար** (), մարմնի հենարանը և ամբողջ մարմնի առանցքը։ Այն միանում է կողերի, կոնքի և գանգի ոսկրերի հետ։ Պաշտպանում է իր մեջ գտնվող ողնուղեղը։
Ողնաշարը կապում է մարմնի մասերը, կատարում է պաշտպանական ֆունկցիա ողնուղեղի ու հենարանային՝ գլխի, ձեռքերի և իրանի համար։ Ողնաշարի վերին հատվածը պահում է գլուխը։ Ողնաշարի երկարությունը կազմում է մարդու հասակի մոտ 40%-ը։

## Ողնաշարի բաժիներ
մինի|ձախից|Ող 5 մմ տրամագծով
Ողնաշարը կազմված է 33-34 ողերից և բաժանվում է 5 հատվածների։ Նրանում տարբերում են հետևյալ բաժինները՝
* Պարանոցային (7 ող)
* Կրծքային (12 ող)
* Գոտկային (5 ող)
* Սրբանային (5 ող)
* Պոչուկային (4-5 ող)
Չափահաս մարդկանց սրբանային և պոչուկային ողերը սերտաճում են և առաջացնում սրբոսկրն ու պոչուկը։
Բոլոր ողերը, բացառությամբ պարանոցային 1 և 2-ից, ունեն կառուցվածքային ընդհանրություն։

Ողնաշարն ունի S-աձև կորություններ, որոնք ամորտիզացիայի են ենթարկում հրումները, որոնք առաջանում են քայլելու, վազելու, ցատկելու ժամանակ։

Պարանոցային և գոտկային մասերում կորությունն ուղղված է առաջ և կոչվում է լորդոզ։ Կրծքային և սրբոսկրային մասերում կորությունն ուղղված է հետ և կոչվում է կիֆոզ։ Ողնաշարի կորությունները զարգանում են երեխայի ծնվելուց 2-3 ամիս անց։
Ողնաշարը կազմված է ողերից։ Ողն ունի մարմին, որի հետին մասից դուրս է գալիս աղեղը, որից էլ՝ ելուստները։ Ողի մարմնի հետին մակերեսի և աղեղի միջև գտնվում է ողնաշարային անցքը։ Ողնաշարային անցքերը, դասավորվլով միմյանց վրա, առաջացնում են ողնաշարային խողովակ, որտեղ գտնվում է ողնուղեղը։

## Պաթոլոգիա
* Լորդոզ ( - թեքված, ծռված)
* Կիֆոզ ( - թեքում, սապատավոր)
* Ռետրոլիստեզ
* Սկոլիոզ ( - «կոր», )

## Նկարներ

Illu vertebral column.svg|**Ողնաշարի բաժիններ**
Spinal cord direv.svg|**Ողնուղեղի գորշ և սպիտակ նյութերը**
Human_skeleton_back_french.svg|**Մարդու կմախքը**
Gray409.png|**Ողնաշարի կապող մկանները**
Gray 111 - Vertebral column-coloured.png|**Ողնաշար**


## Տես նաև
* Ողնաշարային շարժիչ հատված

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ողնաշարային սյունակ - Մարդու անատոմիայի քարտեզ 
* Անատոմիա  

Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Պարմի մենաստանը

**Պարմի Մենաստանը** (), ֆրանսիացի գրող Ստենդալի ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկն է։ Այն տպագրվել է երկու հատորով 1839 թվականին։ Երկրորդ անգամ վերափոխված այն տպագրվել է 1841 թվականին։ Սկզբնական շրջանում գրքի անունը շոշափվում էր միայն որոշ գրական խմբակներում։ Այն առավել հայտնի է դարձել քսաներորդ դարում։
Օնորե դը Բալզակին գրած նամակներից մեկում Ստենդալը բացատրում է, որ գրքի գործողությունների համար ընտրել է իտալական Պարմա քաղաքը, քանի որ համեմատած մյուս քաղաքների այն ամենաանվտանգն էր։

Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած վեպեր
Կատեգորիա:Ստենդալի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրականություն
Կատեգորիա:1839 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր, որոնց հիման վրա ստեղծվել են օպերաներ
Կատեգորիա:Էկրանավորված ֆրանսիական վեպեր
Օդաչու

**Ավիատորը** անձն է, որը ակտիվ մասնակցում է օդանավի թռիչքի գործընթացում։ **Օդաչուն** այն ավիատորն է որը ուղղակիորեն ղեկավարում է օդանավը։

## Հայտնի օդաչուներ
մինի|աջից|Լուիս Բրելիո
150 px|Վալենտինա Տերեշկովա|մինի|աջից
150 px|Կոնստանտին Արցեուլով|մինի|աջից
150 px|Ջեյմս Ստյուարտ|մինի|աջից
* Յուրի Գագարին
* Ամեթ խան Սուլթան
* Գրիգորի Բախչիվանջի
* Մարկ Գալլայ
* Վալենտինա Գրիզոդուբովա
* Նիկոլայ Գաստելլո
* Յուրի Գարնաև
* Ալեքսանդր Գարնաև
* Վալենտինա Տերեշկովա
* Գեորգի Գորշկով
* Իվան Կոժեդուբ
* Սիգիզմունդ Լևանևսկի
* Վլադիմիր Մազոխ
* Իլյա Պանկով
* Ալեքսանդր Պոկրիշկին
* Պլոտր Պոկրիշև
* Վասիլի Լազարև
* Վիտալի Պոպկով
* Գրիգորի Ռեչկալով
* Սվետլանա Սավիցկայա
* Բորիս Սաֆոնով
* Միխայիլ Սիմոնով
* Վիկտոր Տալալախին
* Սերգեյ Ուտոչկին
* Վալերի Չկալով
* Սեմյոն Շեստակով
* Սուլամբեկ Օսկանով
* Լուի Բլերիո
* Չառլզ Լինդգբերգ
* Ամելիա Էրհարթ
* Հանս Ուլրիխ Ռուդել
* Էրիխ Հարտման
* Հերման Գյորինգ
* Հաննա Ռայչ
* Ֆրենկ Ուիթլ
* Մանֆրեդ ֆոն Ռիխտգոֆեն
* Էռնստ Ուդետ
* Թիմու Ապակիձե
* Իգոր Տկաչենկո

### Հայ օդաչուներ
* Նելսոն Ստեփանյան
* Կոնստանտին Արցեուլով (Այվազովսկու թոռը)
* Ջեյմս Բաղյան

### Այլ
Պատմության մեջ հայտնի են շատ անձինք, ովքեր օդաչու չեն եղել մասնագիտությամբ, բայց ունեցել են օդաչուական փորձ, մասնավորապես՝
* Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի, գրող
* Աբիգ Ավագյան, գրող
* Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի, գրող
* Գաբրիել Անո) լեզվաբան, մանակավրժ, ֆուտբոլիստ
* Զավեն Ավետիսյան, գրականագետ
* Միքի Սփիլլեյն, գրող
* Ջեյմս Ստյուարտ, դերասան
* Ջոն Տրավոլտա, դերասան
* Քըրք Քըրքորյան, գործարար
և շատ այլ անձինք ևս

## Գրականություն
* Амирьянц Г. А. Лётчики-испытатели: Михаил Нюхтиков со товарищи. - М.: Кучково поле, 2008. - 664 с. - 1500 экз. - ISBN 978-5-901679-74-6
* Амирьянц Г. А. Лётчики-испытатели: Туполевцы. - М.: Кучково поле, 2008. - 760 с. - 1500 экз. - ISBN 978-5-9950-001-3 (в пер.)

## Արտաքին հղումներ

*AI, autonomy, and airpower: the end of pilots?

Կատեգորիա:Օդաչուներ
Հարկ-Սուն Լաու

**Հարկ-Սուն Լաու** (, ), չինացի դերասան։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Նախագիծ Ա» ֆիլմից։

Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Մինգ Ծա Վու

**Մինգ Ծա Վու** (, Չինաստան), չինացի դերասան, պրոդյուսեր։ Առաջին անգամ ֆիլմում նկարահանվել է 1961 թվականին, որը եղել է «Սիրո դասեր»-ը։ Ըստ IMDB կայքի՝ դերասանն առավել հայտնի է «Փոքրիկ սուպերմենը» (1974), «Խիզախները» (1975), «Բուդդայի թևերը» (1979), «Փոքրիկ խենթ տղան» (1982) ֆիլմերից։ Նկարահանվել է քառասունից ավել ֆիլմերում։

## Ֆիլմագրություն
### Դերասան

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Չինացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Լի Լի Հուա

**Լի Լի Հուա** (, ), չինացի դերասանուհի և երգչուհի, շանհայական (1940-ականներ) և հոնգկոնգյան (1950-70-ականներ) կինեմատոգրաֆի ամենահայտնի և հաջողակ դերասանուհիներից մեկը, «Shaw Brothers» ստուդիայի աստղերից ավագը, որը կրում էր «ասիական կինոյի թագուհի» տիտղոսը։ Իր չթառամող երիտասարդության համար երկրպագուների կողմից կոչվել է «Մշտադալար ծառ»։

Ի տարբերություն չինական կինեմատոգրաֆի վաղ շրջանի շատ այլ դերասանուհիների՝ Լի Լի Հուան, նախքան կինոյում նկարահանվելը, պեկինյան օպերայի դերասանական վարպետություն է սովորել։ 1930-ական թվականների վերջին նա դարձավ շանհայական կինեմատոգրաֆի «ոսկե դարի» վերջին նոր դերասանուհիներից մեկը։ Ճապոնական շրջափակման տարիներին Լի Հուան ակտիվորեն համագործակցում էր ճապոնացիների հետ, որի համար պատերազմի ավարտից հետո մեղադրվեց «մշակութային լրտեսության» մեջ։ 1940-ական թվականների վերջին Լին տեղափոխվում է Բրիտանական Հոնգկոնգ, որտեղ դառնում է ժամանակի ամենապահանջված դերասանուհին։ Այդ ժամանակ նա ակտիվորեն համագործակցում է մի քանի առաջատար կինոստուդիաների հետ, նկարահանվում է ոչ միայն Հոնգկոնգում, այլև Թայվանում, Ճապոնիայում և ԱՄՆ-ում։ Լի Լի Հուան դարձավ առաջին հայտնի չինացի դերասանուհին, որը հրավեր ստացավ նկարահանվելու Հոլիվուդում։ 1950-ական թվականների կեսերին, երբ Հոնգկոնգի կինեմատոգրաֆ եկավ դերասանուհիների նոր սերունդ, Լի Լի Հուայի դիրքերը զգալիորեն թուլացան։ Այդուհանդերձ, դերասանուհուն հաջողվեց պահպանել իր հանրահայտությունը մինչև իր կարիերայի ավարտը՝ 1982 թվականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:1924 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Չինացի երգչուհիներ
Յամ Յին

**Յամ Յին** (, Չինաստան) չինացի դերասանուհի։

Կատեգորիա:Չինացի դերասանուհիներ