Ռուսաստանի բնակչության եկամուտներ

500px|thumb|Միջին աշխատավարձը ըստ տարածաշրջանի 2019 թվականի ապրիլին (ռուբլի/ամիս):
2020 թվականից ի վեր Ռուսաստանը հաշվարկում է անձահաշիվ եկամուտ, որի հիման վրա հաշվարկվում են նաև կենսապահովման նվազագույնը և նվազագույն աշխատավարձը: Միջին տարեկան աշխատավարձի ցուցանիշն ավելի ճշգրիտ է արտացոլում իրավիճակը, քան միջին ամսական աշխատավարձը: Այսպիսով Sberindex-ի տվյալներով՝ 2020 թվականի հունվարին Ռուսաստանի բոլոր ոլորտներում միջին աշխատավարձը կազմել է 31,540 ռուբլի և 38278 ռուբլի դեկտեմբերին: 2021 թվականի հունվարին այն կազմել է 33,549 ռուբլի, իսկ դեկտեմբերին՝ 42,801 ռուբլի: 2022 թվականի հունվարին միջին աշխատավարձը կազմել է 37,429 ռուբլի, 2022 թվականի դեկտեմբերին՝ 49,627 ռուբլի: Փորձագիտական ալիքների տրամադրած տեղեկատվության համաձայն Ռուսաստանում գնաճը կազմել է 13.7%։ 2022 թվականի սեպտեմբերին Ռուսաստանը տարեկան գնաճի առումով աշխարհում զբաղեցրել է 45-րդ տեղը։ Նրա հարևանները վարկանիշում եղել են Չիլին՝ նույնպես 13.7% և Մոնղոլիան՝ 13.8%: 2022 թվականի հարցման ընթացքում պարզվել է, որ ռուսների երկու երրորդը (66%) բացառում են այն հնարավորությունը, որ նրանք մոտ ապագայում կվերցնեն վարկ կամ հիփոթեք՝ բնակարան գնելու համար։ Պատճառները ցածր աշխատավարձերն ու հիփոթեքային բարձր տոկոսադրույքներն են: Ռուսաստանում 2023 թվականի փետրվարին միջին աշխատավարձը կազմել է 42,024 ռուբլի: 2023 թվականի հուլիսի ցուցանիշը կազմել է 53,571 ռուբլի: Հունիսի 16-ին Ռուսաստանի փոխվարչապետ Տատյանա Գոլիկովան՝ ելույթ ունենալով Սանկտ Պետերբուրգի միջազգային տնտեսական ֆորումի (SPIEF-23) նիստում հայտնել է, որ մոտ 6 միլիոն աշխատող ռուսներ ստանում են նվազագույն աշխատավարձից (ՄՎ) ցածր աշխատավարձ (ամսական 16,242 ռուբլուց ցածր) և մոտ 12 միլիոն ռուսներ աշխատում են առանց աշխատանքային պայմանագրերի, կամ քաղաքացիական իրավունքի պայմանագրերի (ՔՊՊ) կամ ինքնազբաղվածի կարգավիճակով: 2023 թվականի ապրիլի դրությամբ ռուսների մոտ կեսը բողոքում է, որ իրենց աշխատավարձը չափազանց ցածր է և ցանկանում է ստանալ կրկնակի ավելին։ Այս եզրակացություններին հանգել են HeadHunter-ի վերլուծաբանները։ Ընդհանուր երկրի բնակիչների 71 տոկոսը դժգոհ է իր եկամուտներից։ Ռուսաստանի Դաշնության աշխատունակ բնակչության միայն մեկ քառորդն է գոհ եղել իրենց ամսական աշխատավարձի չափից (26%)https://fintolk.pro/news/rossiyane-nedovolny-svoej-zarplatoj-kto-stradaet-bolshe-vseh/:

Ռուսաստանում աշխատավարձը կազմում է ՀՆԱ-ի մոտավորապես 39%-ը, մինչդեռ եվրոպական երկրների մեծ մասում այս ցուցանիշը գերազանցում է 50%-ը: Վերջին տարիներին կարծիք կա, որ ցածր աշխատավարձերը մրցակցային առավելություն են Ռուսաստանի տնտեսության համար, քանի որ դրանք օգտակար են բիզնեսով զբաղվելու համար, իսկ աղքատությունը կարող է «բուժվել» խոցելի քաղաքացիներին վճարումներ կատարելով։ Սակայն 2024 թվականին միայն մեկ նպաստի համար բյուջեն կծախսի 1,6 տրիլիոն ռուբլի։ «Այս աջակցության միջոցը էժան չէ պետության համար։ Եթե նպաստ ստացողների թիվը աճի` նպաստները որպես աղքատության դեմ պայքարի հիմնական գործիք օգտագործելու քաղաքականությունը կդառնա բյուջետային կայունության համար լրացուցիչ ռիսկ», այս մասին հայտնել է Տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցի պրոռեկտոր Լիլիա Օվչարովան: 2023 թվականին ռուսների շրջանում անցկացված հարցումը քիչ կամ ընդհանրապես չճանապարհորդելու պատճառների վերաբերյալ ցույց է տվել, որ ճանապարհորդության համար գումարի պակասը կազմում է պատասխանների 62.9%-ը: Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի «Ռոմիր» հետազոտական հոլդինգի սոցիոլոգները և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի տնտեսական կանխատեսումների ինստիտուտի (IEF) փորձագետները 2024 թվականին հայտնել են, որ պարտադիր վճարումներից հետո բնակչության մոտ ավելի ու ավելի քիչ ազատ գումար է մնում և նրանք սպասում են տնային տնտեսությունների սպառման հետագա դանդաղման՝ գների աճի ֆոնին։ Նրանք այս դանդաղումը համարում են ամբողջ Ռուսաստանի տնտեսության խնդիր։

Ռոսստատի տվյալներով՝ 2022 թվականի միջին աշխատավարձը կազմել է 40,368 ռուբլի։ Միջին անվանական կուտակված աշխատավարձը կազմել է 65,388 ռուբլի։

Ռոսստատի կողմից 2021 թվականի ապրիլ ամսվա համար անցկացված նմուշային ուսումնասիրության համաձայն միջին աշխատավարձը կազմել է 56,280 ռուբլի:

Ռոսստատի պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ Ռուսաստանի բնակչության միջին եկամուտը 2020 թվականին կազմել է 35,361 դոլար ամսական, միջին ամսական աշխատավարձը՝ 51,083 ռուբլի, իսկ միջին կենսաթոշակը՝ 14,986 ռուբլի։ Ռուսաստանի բնակչության դրամական եկամուտների ընդհանուր ծավալը 2020 թվականին կազմել է 62 տրիլիոն ռուբլի։

2023 թվականի հունիսին «Լևադա» կենտրոնի հարցման համաձայն՝ ռուսները նշել են, որ 2023 թվականի առաջին կիսամյակում իրենց միջին ամսական եկամուտը կազմել է 24 հազար ռուբլի։ Եվ կենսապահովման համար նրանք պետք է վաստակեն միջինում 27,8 հազար ռուբլի։ ամսական։

Ռոսստատի պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 2021 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ Ռուսաստանում միջին աշխատավարձը կազմել է 54,687 ռուբլի։ Միևնույն ժամանակ, աղքատության մակարդակից ցածր եկամուտ ունեցող բնակչության թիվը (ամսական 11 908 ռուբլի) 2021 թվականի վերջին կազմել է մոտ 11% (ավելի քան 16 միլիոն մարդ), իսկ տարվա ընթացքում այն տատանվել է 8.5-14.2% սահմաններում, որը հաշվարկվել է Ռոսստատի կողմից նոր մեթոդաբանությամբ 2022 թվականի հունվարի 1-ից Ռուսաստանում նվազագույն աշխատավարձը սահմանվում է 13,890 ռուբլի

Ռուսաստանի բնակչության եկամուտների հիմնական տեսակներն են՝ աշխատավարձը (ներառյալ թաքնվածը)՝ 66%, սոցիալական վճարումները՝ 19%, ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացված եկամուտը՝ 8%, գույքից ստացված եկամուտը՝ 5%, այլ եկամուտներ՝ 2% (2018 թվականի տվյալներով):

Ռուսաստանի Դաշնության բնակչության եկամուտների օգտագործման կառուցվածքը՝ ապրանքների և ծառայությունների գնում՝ 75%, պարտադիր վճարումներ և տարբեր վճարումներ՝ 12%, խնայողություններ՝ 8%, արտարժույթի գնում՝ 4%, բնակչության ձեռքում գտնվող գումարի աճ՝ 2% (2017 թվականի տվյալներով): Ըստ Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (OECD) 2018 թվականին քաղաքացիների եկամտի միջին 30%-ը ծախսվել է միայն սննդի վրա, իսկ ևս 23.4%-ը՝ բնակարանային և կոմունալ ծառայությունների, հագուստի և կոշկեղենի, կապի և ճանապարհորդության վրա:

Ռուսաստանը աշխարհի ամենաշատ աշխատող երկրներից մեկն է։ այն միշտ եղել է ամենաերկար աշխատանքային ժամեր ունեցող հինգ երկրների շարքում։ Ռուսը տարեկան 600 ժամ ավելի է աշխատում, քան օրինակ գերմանացին:

2024 թվականի հուլիսի սկզբին Համաշխարհային բանկը Ռուսաստանի վարկանիշը բարձրացրել է մինչև բարձր եկամուտ ունեցող երկրների կատեգորիա։ 2023 թվականին մեկ շնչի հաշվով ազգային եկամտի մակարդակը կազմել է 14,250 ԱՄՆ դոլար։ 2022 թվականին այս ցուցանիշը կազմել է 12,830 ԱՄՆ դոլար, որի դեպքում Ռուսաստանի Դաշնությունը դասվում էր միջինից բարձր ՀՆԱ ունեցող երկրների շարքին: Ռոսստատի տվյալներով՝ 2023 թվականին Ռուսաստանում միջին համախառն աշխատավարձը կազմել է 74,854 ռուբլի՝ ($ 873.11) և (զուտ՝ 13% հարկի հանումից հետո) 65,122.98 ռուբլի ($ 759.61):

## Ռուսաստանի մարզերի ցանկը միջին ամսական աշխատավարձով
Ռուսաստանում կա միջին ամսական աշխատավարձ, անվանական և իրական։ Անվանական աշխատավարձերը ներառում են բոլոր աշխատավարձերը, ներառյալ կազմակերպությունների աշխատողների, անհատ ձեռնարկատերերի, անհատների աշխատավարձերը, ինչպես նաև պաշտոնատար անձանց, ձեռնարկությունների տնօրենների և անհատ ձեռնարկատերերի աշխատավարձերը: Իրական աշխատավարձերը ներառում են միայն կազմակերպություններում, անհատ ձեռնարկատերերում և անհատներում աշխատողներին հաշվարկված և վճարված աշխատավարձերը։ Բոլոր շրջաններում սննդի, բնակարանային և կոմունալ ծառայությունների աշխատավարձերն ու ծախսերը մոտավորապես հավասար են։ Որովհետև որքան բարձր է աշխատավարձը տարածաշրջանում, այնքան բարձր են ծախսերը։ Սա չի վերաբերում Մոսկվային. սննդի գները կարող են հավասար լինել այլ շրջաններում սննդի գներին՝ ավելի ցածր աշխատավարձերով։ Տարբեր շրջաններում ապրող Ռուսաստանի քաղաքացիները երբեմն հայտնվում են բոլորովին այլ պայմաններում։ Որոշ տարածքներում, կլիմայական պատճառներով պայմանավորված, կյանքի արժեքը զգալիորեն բարձր է, իսկ աշխատանքային և կենսապայմանները շատ ավելի դժվար են և կապված են մարդկանց առողջության վրա լրացուցիչ բեռի հետ։ Դրա հետ կապված, երկրի որոշ շրջաններում աշխատավարձին պահանջվում է տարածաշրջանային գործակից (լրացուցիչ վճար, աշխատողին փոխհատուցում դժվար կլիմայական պայմաններում աշխատանքի կամ այլ ծախսերի հետ կապված): Այս շրջանները ներառում են Արևելյան Սիբիրյան շրջանի հարավային մասը, Հեռավոր Արևելքը, Հեռավոր Հյուսիսը և նմանատիպ կարգավիճակ ունեցող շրջանները։

Ռուսաստանում 2022 թվականին միջին ամսական իրական աշխատավարձը, ըստ «Ռոսստատ»-ի կազմել է ամսական 50,702 ռուբլի։

Մարզերում ամսական միջին անվանական աշխատավարձերը 2023 թվականի սկզբին՝ ըստ Ռոսստատի տվյալների https://visasam.ru/russia/rabotavrf/zarplata-po-regionam.html, ռուբլով և դոլարով։ 2023 թվականի ամռանը Ռուսաստանում դոլարի փոխարժեքը կազմում է 1 դոլար = 91 ռուբլի։

## Պատմություն
alt=График. Горизонтальная ось: года с 1991 до 2020 гг. Вертикальная ось %. Старая методология: 1991	100 % 1992	53 % 1993	61 % 1994	69 % 1995	59 % 1996	59 % 1997	62 % 1998	52 % 1999	46 % 2000	52 % 2001	56 % 2002	62 % 2003	72 % 2004	79 % 2005	89 % 2006	101 % 2007	113 % 2008	116 % 2009	119 % 2010	126 % 2011	127 % 2012	133 % 2013	138 % 2014	137 % 2015	133 % 2016	125 % 2017	123 % 2018	123 %. Новая методология 2014	136 % 2015	133 % 2016	127 % 2017	127 % 2018 127 % 2019 128 % 2020 123 %|մինի|400x400փքս|Ռուսաստանի բնակչության իրական տնօրինվող դրամական եկամուտը 1991-2020 թվականներին ըստ 1991 թվականի մակարդակի %

### 1990-ականներ
1990-ականներին բնակչության մեծամասնության կենսամակարդակը որոշվում էր աշխատավարձի և սոցիալական նպաստների չափերով։ 1990-ականների ընթացքում Ռուսաստանի բնակչության իրական եկամուտները կրկնակի անգամ նվազել են՝ հասնելով 1960-ական և 1970-ական թվականների մակարդակին, մինչդեռ կյանքի մակարդակի և որակի ցուցանիշների մեծ մասը վատթարացել է:

Հետազոտողները նշել են, որ աշխատավարձի մակարդակն ու կառուցվածքը աշխատողների բացարձակ մեծամասնությանը չեն ապահովում իրենց ծախսած աշխատանքի համար լիարժեք կամ նույնիսկ ընդունելի փոխհատուցում։ Պետական վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ 1995 թվականի վերջին իրական աշխատավարձի միջին մակարդակը նվազել էր մինչև բարեփոխումների մեկնարկից (1992 թվականի հունվար) առաջ եղած մակարդակի մոտավորապես 34%-ը։ Ակադեմիկոս Լվովը մեջբերել է տվյալներ, որոնց համաձայն՝ 1991 թվականին համեմատելի գներով միջին ամսական աշխատավարձը կազմել է 598 ռուբլի, իսկ 1998 թվականին՝ ընդամենը 198 ռուբլի, այսինքն՝ այն նվազել է 3 անգամ։ Իրական աշխատավարձերի ամենամեծ անկումները տեղի են ունեցել 1995 և 1998 թվականներին։

1990-ականների ամենասուր խնդիրներից մեկը աշխատավարձերի, կենսաթոշակների և սոցիալական նպաստների զանգվածային չվճարումն է եղել։ Այսպիսով Պետական վիճակագրական կոմիտեի տվյալների համաձայն՝ 1997 թվականի հուլիսի վերջին պետության պատասխանատվության տակ գտնվող աշխատավարձի պարտքերի ծավալը կազմել է 11.4 տրիլիոն ռուբլի։ Այս վիճակագրությունը չի ներառել զինծառայողների և աշխատողների որոշ այլ կատեգորիաների նկատմամբ պարտքի վերաբերյալ տվյալները և դրանց ներառումը պարտքի չափը հասցրել է մոտավորապես 20 տրիլիոն ռուբլու։ 1997 թվականի սկզբին աշխատավարձի ընդհանուր պարտքերը (ըստ Պետական վիճակագրական կոմիտեի) կազմել են մոտավորապես 50 տրիլիոն ռուբլի։

### 2000-ականներ
2000-ականներին բնակչության իրական եկամուտները զգալիորեն աճեցին, ինչպես նաև նվազել է աղքատության գծից ցածր ապրող բնակչության համամասնությունը՝ ըստ պաշտոնական վիճակագրության (2000 թվականի 29%-ից մինչև 2009 թվականի 11%)։ Բնակչության միջին եկամուտը 1999 թվականի ամսական 1659 ռուբլուց աճել է մինչև 16895 ռուբլի 2009 թվականին, միջին աշխատավարձը՝ 1523 ռուբլուց մինչև 18638 ռուբլի։ Բնակչության իրական տնօրինվող եկամուտը աճել է 2.6 անգամ։

2001 թվականին, Ռուսաստանի պատմության մեջ առաջին անգամ, սահմանվել է 13% եկամտային հարկի հարթ դրույքաչափ։ 2002 թվականին մեկնարկել է կենսաթոշակային բարեփոխում, որը ներառել է անցում զուտ բաշխողական համակարգից բաշխողական-կուտակողական կենսաթոշակային համակարգի։

### 2010-ականներ
2010-ականների սկզբին բնակչության եկամուտների աճը շարունակվեց։ 2013 թվականին բնակչության միջին ամսական եկամուտը կազմել է 25,928 ռուբլի, միջին աշխատավարձը՝ 29,792 ռուբլի։ 2010-2013 թվականներին իրական եկամուտները աճել են 16%-ով։

Սակայն ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի պատճառով՝ 2014 թվականին վերջին տարիների ընթացքում առաջին անգամ բնակչության իրական եկամուտները նվազել են (0.7%-ով): 2015 թվականին բնակչության իրական եկամուտները նվազել են 3.2%-ով, 2016 թվականին՝ 6%-ով, 2017 թվականին՝ 2%-ով:

2018 թվականին բնակչության իրական եկամուտները աճել են 1.1%-ով: 2019 թվականին գրանցվել է 1.7% աճ։

### 2020-ականներ
2020 թվականին Ռուսաստանի բնակչության իրական եկամուտները նվազել են 2%-ով:

2021 թվականի հունվարի 1-ից Ռուսաստանում եկամտային հարկի միատարր սանդղակը փոխարինվել է երկաստիճանով՝ 13% տարեկան մինչև 5 միլիոն ռուբլի եկամուտ ունեցողների համար և 15%՝ ավելի բարձր եկամուտ ունեցողների համար։

2021 թվականի արդյունքների համաձայն, Ռուսաստանի բնակչության իրական տնօրինվող եկամուտը աճել է 3.1%-ով՝ ռեկորդային աճ 2013 թվականից ի վեր:

2023 թվականի մարտին Ռուսաստանի Դաշնության փոխվարչապետ Տատյանա Գոլիկովան հայտնել է, որ երկրում մեկ շնչի հաշվով միջին եկամուտը 2022 թվականին 2021 թվականի համեմատ աճել է 12.4%-ով և կազմել ամսական 45,272 ռուբլի։ Նրա խոսքով՝ իրական աշխատավարձերի աճի դինամիկա է գրանցվել Ռուսաստանի 22 տարածաշրջաններում։ Ընդհանուր առմամբ, վերջին հինգ տարիների ընթացքում այս ցուցանիշը աճել է 22.1%-ով և կանխատեսվում է, որ այն էլ ավելի կաճի 2022 թվականին։ Մինչև 2023 թվականը, ըստ Գոլիկովայի սպասվում է իրական աշխատավարձերի և բնակչության եկամուտների կայուն աճ։ Նա նաև հայտնել է, որ աջակցության միջոցառումների շնորհիվ 2017 թվականից ի վեր 3.6 միլիոն մարդ կարողացել է դուրս գալ աղքատության գծից:

Ռոսստատի տվյալներով՝ Ռուսաստանում միջին ամսական աշխատավարձը 2022 թվականի մարտից մինչև 2023 թվականի մարտն ընկած ժամանակահատվածում աճել է 6.3%-ով և կազմել 71 334 ռուբլի։ Գործակալության տվյալներով՝ 2022 թվականի իրական աշխատավարձի աճը՝ հաշվի առնելով գնաճը, կազմել է 0.3%՝ կանխատեսված 1.0% նվազման փոխարեն։ 2023 թվականի առաջին երեք ամիսներին Ռուսաստանում իրական միջին աշխատավարձը տարեկան կտրվածքով աճել է 1.9%-ով։ Տնտեսական զարգացման նախարարության տվյալներով՝ իրական աշխատավարձի աճը 2023 թվականին պետք է կազմեր 5.4%, 2024 թվականին՝ 2.8%, 2025 թվականին՝ 2.8%:

2023 թվականի սեպտեմբերին Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է Ռուսաստանի բոլոր մակարդակների իշխանությունների և ընկերությունների համար առաջնահերթ խնդրի մասին՝ հաջորդ տասը տարիների ընթացքում անցնել բարձր աշխատավարձով տնտեսության։ Դրան հասնելու համար, ըստ նրա, անհրաժեշտ է մեծացնել անձնակազմի վերապատրաստման ջանքերը և անցկացնել աշխատաշուկայում մասնագետների պահանջարկի գնահատում:

Ռուսաստանի վարչապետ Միխայիլ Միշուստինի խոսքով՝ 2023 թվականին երկրում աշխատավարձի անվանական աճը գերազանցել է 14%-ը, իրականը՝ 7.8%-ը, իսկ դրա միջին չափը աճել է մինչև 73 հազար ռուբլի:

Ռոսստատի տվյալներով՝ 2023 թվականին չի մնա այնպիսի տնային տնտեսություն, որը բավարար գումար չունենա սննդի համար։ 2004 թվականին նման ընտանիքների բաժինը կազմել է 4.4%: 2022 թվականին՝ 0.1%։ Ամեն ինչ գնելու համար գումար ունեցող տնային տնտեսությունների թիվն աճել է 3.4%-ով։ Երկարաժամկետ օգտագործման ապրանքներ գնել չկարողացողների թիվը 49.7%-ից նվազել է մինչև 48.7%, իսկ հագուստ գնելու և բնակարանային ու կոմունալ ծառայությունների համար վճարելու դժվարություններ ունեցողների թիվը՝ 12.9%-ից մինչև 11.2%:

Մակրոտնտեսական վերլուծության և կարճաժամկետ կանխատեսումների կենտրոնի (CMASF) կողմից 2024 թվականի կեսերին հրապարակված ուսումնասիրության համաձայն՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում բարեկեցության աճը տարվա ընթացքում կայուն է դարձել, չնայած եկամուտների անհավասարության մակարդակը մեծացել է։ Բնակչության եկամուտները 2023 թվականին աճել են 5.6%-ով, իսկ 2024 թվականի առաջին կիսամյակում՝ 7.4%-ով։ Իրական աշխատավարձը 2023 թվականին աճել է 7.8%-ով, 2024 թվականի առաջին հինգ ամիսներին՝ 10.1%-ով։ Աշխատավարձերի աճը ազդել է գրեթե բոլոր ոլորտների վրա՝ ֆինանսական ոլորտից մինչև արդյունահանող արդյունաբերություն։ Աղքատության մակարդակը 2023 թվականին նվազել է մինչև առնվազն 8.5%։ Հետազոտության հեղինակների կարծիքով, բնակչության բարձր եկամուտ ունեցող խմբերի շրջանում ի հայտ են եկել նոր խմբեր՝ Ուկրաինայում ռազմական գործողության մասնակիցներ, որոնց եկամուտները առնվազն կրկնակի գերազանցում են երկրում միջին աշխատավարձը, ինչպես նաև ներմուծման փոխարինմանը ակտիվորեն մասնակցող ոլորտների աշխատողներ։ 2023 թվականին ամսական 100 հազար ռուբլուց բարձր եկամուտ ունեցող քաղաքացիների մասնաբաժինը 2021 թվականի 5.7%-ից աճել է մինչև 10%:

Ռուսաստանի տնտեսական զարգացման նախարարության կողմից հրապարակված սոցիալ-տնտեսական զարգացման կանխատեսման համաձայն՝ Ռուսաստանի քաղաքացիների միջին ամսական աշխատավարձը 2024-2027 թվականներին կաճի 35%-ով։ 2024 թվականին, 2023 թվականի համեմատ, միջին աշխատավարձը կաճի 17.9%-ով՝ հասնելով 74,854 ռուբլու։ 2025 թվականին՝ 13.2%-ով մինչև 99,952 ռուբլի, 2026 թվականին՝ 10.2%-ով մինչև 110,169 ռուբլի, 2027 թվականին՝ +8.3%-ով մինչև 119,296 ռուբլի։

Ռուսաստանի վարչապետ Միխայիլ Միշուստինի խոսքով՝ Ռուսաստանի բնակչության իրական դրամական եկամուտները 2024 թվականին աճել են 8.4%-ով, իսկ նույն տարվա ամիսների 11%-ի աշխատավարձը աճել է 8.7%-ով:

Ռոսստատի տվյալներով՝ 2024 թվականի դեկտեմբերին աշխատավարձի աճը հասել է իր առավելագույն արժեքին 2028 թվականի նոյեմբերից ի վեր և կազմել է 21.9% տարեկան կտրվածքով։ Հարկերից առաջ Ռուսաստանի Դաշնությունում միջին աշխատավարձը կազմել է 128,665 ռուբլի, այդ թվում՝ Մոսկվայում՝ 281,778 ռուբլի, Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգում 262,061 ռուբլի, Մագադանի մարզում՝ 224,085 ռուբլի։

## Եկամտի տեսակներ
### Աշխատավարձեր
[մինի|500x500փքս|Ռուսաստանում միջին աշխատավարձի դինամիկան ԱՄՆ դոլարով 1995-2015 թվականներին՝ ըստ [Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպություն|OECD տվյալների]]
մինի|500x500փքս|
Միջին աշխատավարձի առումով Ռուսաստանը զբաղեցնում է առաջին տեղը ԱՊՀ երկրների շարքում և չորրորդը՝ Բալթյան երկրներից հետո, հետխորհրդային 15 հանրապետությունների շարքում։

Ռուսաստանում կազմակերպությունների աշխատակիցների միջին աշխատավարձը 2021 թվականի հունիսին կազմել է՝
* հարկերի անկումից առաջ՝ 58782 ռուբլի
* 13% ստանդարտ հարկի դրույքաչափը վճարելուց հետո՝ 51,140 ռուբլի

Գնողունակության համարժեքության (ԳՀՀ) համեմատության դեպքում Ռուսաստանում դոլարային արտահայտությամբ աշխատավարձերը զգալիորեն ավելի բարձր են, քան շուկայական փոխարժեքով։ Այսպես 2017 թվականին միջին աշխատավարձը, ըստ PPP-ի, կազմել է 1640 դոլար, մինչդեռ նույն տարվա շուկայական փոխարժեքով փոխարկելիս այն հավասար է եղել 671 դոլարի։

Ոչ կառավարական հաստատություններում միջին աշխատավարձը զգալիորեն ավելի բարձր է, քան պետական և մունիցիպալ հաստատություններում (2019 թվականի ապրիլին՝ համապատասխանաբար 56,477 և 39,640 ռուբլի):

#### Ըստ տնտեսական գործունեության տեսակների
Ռուսաստանի Դաշնությունում 2015-2016 թվականներին տնտեսական գործունեության տեսակի համաձայն կազմակերպությունների ամբողջական շրջանակում աշխատողների միջին ամսական անվանական կուտակված աշխատավարձը, ռուբլով։

#### Կրթական համակարգ
Ռուսաստանի կրթական համակարգում միջին աշխատավարձը 2016 թվականի փետրվարին կազմել է ամսական 25,797 ռուբլի, այդ թվում՝

«Ռոսկոմստատ»-ի տվյալներով՝ Ռուսաստանի հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների ուսուցչի միջին աշխատավարձը 2018 թվականին կազմել է 38,400 ռուբլի, ինչը 10%-ով ավելի է նախորդ տարվա ցուցանիշից։ Ավելին, Չուկոտկայում ուսուցիչների եկամուտն ամենաբարձրն է՝ ավելի քան 93 հազար ռուբլի:

#### Միջին աշխատավարձ
մինի|Նորմալին մոտ (պինդ գիծ) և անհավասարաչափ տեղաշարժված (կտրուկ գիծ) բաշխման գրաֆիկների վրա մոդալ, միջնարժեք և միջին ցուցանիշների արժեքների տարբերությունների օրինակ։ X-առանցքը նմուշի արժեքներն են, Y-առանցքը՝ նմուշում X-առանցքի յուրաքանչյուր արժեքի քանակը։ σ՝ ստանդարտ շեղում
Միջին աշխատավարձի համեմատությամբ միջին աշխատավարձն ավելի օբյեկտիվ ցուցանիշ է, որը չի ցույց տալիս աշխատողների ́ աշխատավարձերի իրական բաշխումը և դրանց չափը: Միջին աշխատավարձի ցուցանիշը օբյեկտիվ է միայն ստանդարտ նորմալ գաուսյան բաշխման դեպքում, որի դեպքում միջնարժեքը և միջին արժեքները գործնականում հավասար կլինեն։

2020 թվականին Ռուսաստանում միջին աշխատավարձը կազմել է 32,422 ռուբլի։ Կազմակերպություններում միջին աշխատավարձի և միջին աշխատավարձի հարաբերակցությունը կազմում է 63%, իսկ միջին աշխատանքային եկամտի հարաբերակցությունը (հաշվի առնելով ոչ ֆորմալ հատվածում զբաղվածությունը)՝ մոտ 76%: Այս տարբերությունը վկայում է աշխատավարձերի անհավասար բաշխման և աշխատողների փոքր մասի շրջանում չափազանց բարձր աշխատավարձերի առկայության մասին, ինչը հանգեցնում է միջին աշխատավարձի ավելի բարձր մակարդակի:

#### Նվազագույն աշխատավարձ
2020 թվականից ի վեր Ռուսաստանում դաշնային նվազագույն աշխատավարձը կապված է միջին աշխատավարձի հետ։ 2021 թվականի հունվարի 1-ից այն կազմել է միջին աշխատավարձի 42%-ը՝ 12 792 ռուբլի (եկամտային հարկից առաջ) և 11 129 ռուբլի (13% հարկը հանելուց հետո): 2024 թվականի հունվարի 1-ից նվազագույն աշխատավարձը կկազմի 19,242 ռուբլի։

Յուրաքանչյուր դաշնային սուբյեկտ կարող է սահմանել իր սեփական նվազագույն աշխատավարձը, որը չի կարող ցածր լինել դաշնայինից։ Տարածաշրջանային նվազագույն աշխատավարձը պարտադիր է բոլոր գործատուների համար, բացառությամբ դաշնային բյուջեից ֆինանսավորվողների, որոնք աշխատում են դաշնային ենթակա մարմնի տարածքում։ Այսպիսով, Մոսկվայում, 2021 թվականի հունվարի 1-ից, նվազագույն աշխատավարձը կազմում է 20,589 ռուբլի, Մոսկվայի մարզում՝ 15,000 ռուբլի։

2021 թվականին աշխատող քաղաքացիների 2.5%-ը ստացել է դաշնային նվազագույն աշխատավարձի մակարդակով (12,792 ռուբլի) կամ ավելի ցածր աշխատավարձ:

#### Աշխատավարձի տարբերակում
Եթե երկրում միջին աշխատավարձը 2016 թվականին կազմել է 36.7 հազար ռուբլի, ապա միջնարժեք աշխատավարձը (աշխատավարձ, որը բոլոր աշխատողներին թվաքանակով բաժանում է երկու հավասար խմբերի) կազմել է 26.5 հազար ռուբլի, իսկ մոդալ աշխատավարձը (աշխատողների ամենամեծ խմբի աշխատավարձը՝ 20%)՝ ամսական 17 հազարից մինչև 25 հազար ռուբլի:

Ռուսաստանի տարբեր շրջաններում միջին ամսական աշխատավարձը տատանվում էր 17,419.05 ռուբլուց Օրյոլի շրջանում մինչև 73,091.7 ռուբլի Յամալո-Նենել է ինքնավար շրջանում:

Ռուսաստանում ընկերությունների ղեկավարների և շարքային աշխատակիցների աշխատավարձերի միջև եղած տարբերությունը զարգացող երկրների մակարդակին է և շատ ավելի բարձր, քան զարգացած երկրների մակարդակը. եթե Ռուսաստանում աշխատավարձերի տարբերությունը 12.5 անգամ է, ապա Չինաստանում այն կազմում է 13.4, Լատինական Ամերիկայի երկրներում՝ 10.2, Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում և ԱՄՆ-ում՝ 3.5, իսկ Հյուսիսային Եվրոպայում՝ 2.9:

#### «Մոխրագույն» աշխատավարձեր
Ռուսաստանի ֆինանսների նախարար Անտոն Սիլուանովի գնահատականներով՝ Ռուսաստանում «մոխրագույն» աշխատավարձերի ծավալը կազմում է տարեկան ավելի քան 10 տրիլիոն ռուբլի կամ աշխատավարձի ֆոնդի 30%-ը:

Rabota.ru պորտալի ուսումնասիրության համաձայն՝ 2013 թվականին շուկայում «մոխրագույն» աշխատավարձերի բաժինը կազմել է 35%, 2014 թվականին՝ 59%՝ լիովին «մոխրագույն»՝ 29%, 24%՝ «մոխրագույնի» և «սպիտակի» համադրություն, 9%՝ «մոխրագույնի» և «սևի», իսկ 8%՝ «սպիտակի» և «սևի» համադրություն:

Այլ տվյալների համաձայն՝ յուրաքանչյուր չորրորդ ռուս ստանում է ոչ պաշտոնական եկամուտ:

#### Աշխատավարձի պարտքեր
2016 թվականի փետրվարի 1-ի դրությամբ, կազմակերպություններից ստացված տեղեկատվության համաձայն (որոնք կապված չեն փոքր բիզնեսի հետ), աշխատավարձի ընդհանուր պարտքը կազմել է 4,332 միլիոն ռուբլի: Ռոսստատի տվյալներով՝ 2019 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ աշխատավարձի ընդհանուր ժամկետանց պարտքը կազմել է 2,569.7 միլիոն ռուբլի և 2019 թվականի հունիսի 1-ի համեմատ նվազել է 378.8 միլիոն ռուբլով (12.8%-ով):

2005-ից մինչև 2023 թվականը աշխատավարձի ուշացման հետևանքով աշխատողների թիվը նվազել է 250 անգամ՝ գրեթե 2,5 միլիոնից հասնելով 10 հազարի։ Միաժամանակ, պարտքերի ծավալը նվազել է 19 անգամ՝ 15 միլիարդից հասնելով 800 միլիոնի։

### Կենսաթոշակներ
Ռուսաստանում 2018 թվականի հոկտեմբերին միջին կենսաթոշակը կազմել է 13,383 ռուբլի։ 2018 թվականին նվազագույն տարիքային կենսաթոշակը սահմանվել էր 8,703 ռուբլի: 2015 թվականին կենսաթոշակառուների համար կենսամակարդակի նվազագույն չափը կազմել է 8,210 ռուբլի։

2022 թվականին ապահովագրական միջին կենսաթոշակը կազմել է 17 հազար ռուբլի, ապահովագրական կենսաթոշակի վճարումը՝ 6400 ռուբլի։

## Կենսապահովման նվազագույն արժեքը
Ռուսաստանում աշխատունակ տարիքի բնակչության կենսամակարդակի նվազագույն չափը կազմում է 10,187 ռուբլի, ինչը նվազում է (կառավարության որոշմամբ) 2015 թվականի համեմատ, երբ տարվա երկրորդ եռամսյակում այն հավասար էր աշխատունակ տարիքի բնակչության համար 10,792 ռուբլու։ Այն նաև կրճատվել է երեխաների համար՝ 366 ռուբլուց մինչև 257 ռուբլի, իսկ թոշակառուների համար՝ 210-ից մինչև 141 ռուբլի: 2016 թվականի մարտի 10-ին Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությունը որոշում է կայացրել, որով նվազեցրել է կենսապահովման միջին նվազագույն չափը (բոլոր կատեգորիաների համար)՝ 2015 թվականի չորրորդ եռամսյակի համար այն սահմանելով 456 ռուբլի։

Այն նվազել է 221 ռուբլով երրորդ եռամսյակի համեմատ (9,673 ռուբլի):

Որոշ տնտեսագետներ, այդ թվում՝ ՎԿՈՒԶ-ի տնօրեն Վյաչեսլավ Բոբկովը, կարծում են, որ Ռուսաստանում նվազագույն աշխատավարձի թերագնահատումը կառավարության միտումնավոր քաղաքականություն է՝ աշխատավարձի աճի դանդաղեցման միջոցով, և պաշտոնապես սահմանված կենսապահովման նվազագույն չափը արհեստականորեն թերագնահատված է 2-2,5 անգամ՝ համեմատած իրականի (ապրանքների և ծառայությունների նվազագույն սպառողական զամբյուղի) հետ: 2013 թվականի հունվարի 1-ից Ռուսաստանի կառավարությունը փոխել է սպառողական զամբյուղի ձևավորման սկզբունքը։ Այժմ այն հաշվի է առնում միայն սննդամթերքի արժեքը, իսկ ոչ պարենային ապրանքների և ծառայությունների արժեքը վերցվում է որպես պարենային զամբյուղի արժեքի 50%-ը, և ոչ թե օգտագործվում է մանրամասն ցանկ, ինչպես նախկինում է եղել: Մասնագետների կարծիքով, սա թույլ է տալիս արհեստականորեն զսպել պաշտոնապես սահմանված կենսապահովման նվազագույնը «վիճակագրական մանիպուլյացիաների» միջոցով։ Այս կերպ «*պետությունը փորձում է նվազեցնել բյուջեի սոցիալական բեռը*», ինչի մասին Deutsche Welle-ին տված հարցազրույցում ասել է ռուս փորձագետը:

Ռոսստատի տվյալներով՝ Ռուսաստանում 2016 թվականի առաջին եռամսյակում կենսապահովման նվազագույնից ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց թիվը աճել է մինչև 22.7 միլիոն մարդ՝ 2015 թվականի չորրորդ եռամսյակի 14.4 միլիոնի համեմատ։

2022 թվականին կենսամակարդակի նվազագույն չափը կազմում է 12,654 ռուբլի, աշխատանքային տարիքի բնակչության համար՝ 13,793 ռուբլի։

## Հարկում
2021 թվականի հունվարի 1-ից Ռուսաստանում գործում է անձնական եկամտահարկի երկաստիճան սանդղակ։ Հարկի դրույքաչափը կազմում է 13% նրանց համար, ովքեր տարեկան վաստակում են մինչև հինգ միլիոն ռուբլի ներառյալ, և 15% նրանց համար, ում եկամուտն ավելի բարձր է: Հարկային եկամուտները ուղղվում են դաշնային ենթակա մարմինների և քաղաքային բյուջեներին։

2017 թվականին անձնական եկամտահարկի եկամուտների ընդհանուր գումարը կազմել է 3,25 տրիլիոն ռուբլի։ Վերջին տարիներին Ռուսաստանի համախմբված բյուջեի եկամուտներում անձնական եկամտահարկի բաժինը կազմել է 10-11% (2017 թվականին՝ 10.5%)։

## Եկամտի շերտավորում
[մինի|400x400փքս|Աշխարհի քարտեզը, որը ցույց է տալիս [Ջինիի գործակիցը, որը չափում է հարստության անհավասարության մակարդակը տարբեր երկրներում 2019 թվականին։]]
Ժամանակակից Ռուսաստանի հասարակության կարևորագույն խնդիրներից մեկը քաղաքացիների միջև տնտեսական անհավասարությունն է։

Ռուսաստանի բնակչության բաշխումը միջին ամսական դրամական եկամտի հիման վրա (2018 թվականի տվյալների համաձայն)՝

* Մինչև 10,000 ռուբլի՝ 12%
* 10,000-27,000 ռուբլի՝ 43%
* 27,000-45,000 ռուբլի՝ 24%
* ավելի քան 45,000 ռուբլի՝ 21%

Ամենացածր վարձատրվող աշխատողների 10 տոկոսը ամսական ստանում է միջինը 7,527 ռուբլի, մինչդեռ 1ամենաբարձր վարձատրվողների 10 տոկոսը՝ 108,996, այսինքն՝ 14.5 անգամ ավելի։ 2016 թվականի առաջին կիսամյակի արդյունքներով, ամենահարուստ մարդկանց 10 տոկոսի բաժինը կազմել է 29.4%: Ընդհանուր եկամտի տոկոսը՝ 10-ի բաժնի համար Ամենաաղքատ ռուսների տոկոսը կազմում է 2.1 տոկոս։ Ռուսաստանում աշխատողների 90 տոկոսը ստանում է 44 հազար ռուբլուց պակաս «մաքուր» եկամուտ, մնացած 10 տոկոսից ավելի բարձր աշխատավարձ։ Դրա մասին վկայում են 2015 թվականի ապրիլ ամսվա աշխատավարձերի բաշխման վերաբերյալ տվյալները՝ ըստ դեցիլների՝ աշխատողների 10 տոկոսային խմբերի http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/trud/sr-zpl3.xls։ Չնայած այն հանգամանքին, որ 2-րդ դեցիլում միջին աշխատավարձը կազմում է 11.9 հազար ռուբլի (10.2՝ անձնական եկամտահարկը հանելուց հետո), միջինում ամենացածր վարձատրվողների 20 տոկոսը հավասար է 9.6 հազարի, իսկ իրականում՝ 8.2 հազարի։ Երրորդ դեցիլի աշխատավարձը կազմում է 15.4 հազար ռուբլի (13.2՝ առանց անձնական եկամտահարկի), մինչդեռ ամենաաղքատների բոլոր 30 տոկոսի միջին աշխատավարձը կազմում է 11.7 հազար ռուբլի (10 հազար զուտ ): 4-րդ դեցիլում միջին աշխատավարձը 19 հազար ռուբլի է (16՝ զուտ), բայց առաջին 4 դեցիլները միասին, այսինքն՝ ամենաաղքատ աշխատողների 40 տոկոսը միջինում վաստակում է 13.5 հազար ռուբլի (11.5՝ առանց անձնական եկամտահարկի): 5-րդ 10% խմբում միջին աշխատավարձը կազմում է 22.8 կամ 19.4 հազար՝ հարկերի հանումից հետո։ Բոլոր աշխատավարձերի 50 տոկոսը միջինում կազմում է 15.6 հազար ռուբլի (13.3 - զուտ): Աշխատավարձի 60 % - միջինում 17,5 հազար ռուբլի (15 - հարկերի նվազեցումից հետո) և 70%՝ 19.7 հազար (17՝ զուտ) http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/trud/sr-zpl3.xls։ Միաժամանակ տղամարդկանց և կանանց միջև եկամտի տարբերության կրճատման դրական միտում կա՝ 36.8%-ից 2001 թվականին՝ մինչև 28.3% 2017 թվականին:

### Դեցիլի գործակից
Աղյուսակը ցույց է տալիս ամենահարուստ 10%-ի և ամենաաղքատ 10%-ի հարաբերակցություն:

Համեմատության համար, ամենացածր դեցիլային գործակիցը սկանդինավյան երկրներում՝ Դանիայում, Ֆինլանդիայում և Շվեդիայում է, ինչպես նաև հետխորհրդային Բելառուսում՝ 3-4: Գերմանիայում, Ավստրիայում և Ֆրանսիայում այս գործակիցը տատանվում է 5-ից մինչև 7, ԱՄՆ-ում՝ 15, Բրազիլիայում՝ 39: Լրագրող Աննա Գարանենկոյի խոսքով՝ տնտեսագետները օպտիմալ հարաբերակցությունը համարում են 5-ի և 7-ի միջև։ 2007 թվականին Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտի ղեկավար Ռուսլան Գրինբերգը հայտարարել է՝ «Հենց որ դեցիլային գործակիցը հասնում է 10-ի, երկրում առաջանում են սոցիալական անկարգությունների պայմաններ։ Այս կանոնը չի գործում, բացառությամբ ԱՄՆ-ի, որտեղ գործակիցը պահպանվում է 10-12 մակարդակի վրա։ Սակայն այնտեղ դա համարվում է նորմալ, քանի որ ամերիկյան փիլիսոփայությունը տարբերվում է մերից։ Այնտեղ կարծում են. եթե դու աղքատ ես, ապա դա քո սեփական մեղքն է»:

### Հարուստ բնակչություն
Բոստոնի խորհրդատվական խմբի տվյալներով՝ 2006 թվականին Ռուսաստանում կար 440,000 տնային տնտեսություն՝ 100,000 դոլարից ավելի ակտիվներով։ տնային տնտեսությունների ընդհանուր հարստությունը տարեկան միջինում աճում է 22.5%-ով, և 2006 թվականի վերջին այն կազմել է 540 միլիարդ դոլար: Ռուսական տնային տնտեսությունները իրենց ակտիվների 60.1%-ը պահում են կանխիկ (պորտուգալականը՝ 59.5%, չեխականը՝ 62.5%, հունգարականը՝ 72%):

«Ռենեսանս Քեփիթալ Ինվեսթմենթ Մենեջմենթ»-ի տվյալներով՝ նախկինում հրապարակված տվյալները ցույց են տալիս, որ Ռուսաստանում մոտ 7 միլիոն տնային տնտեսություններ տարեկան ավելի քան 30,000 դոլար եկամուտ ունեն։ 2006 թվականին նրանց եկամուտը աճել է 65%-ով, մինչդեռ միլիոնատեր ընտանիքների եկամուտը մի փոքր ավելի արագ է աճել։ Ռուսաստանի հարուստ տնային տնտեսությունները բնութագրվում են միջոցների պահպանողական ներդրմամբ, ռիսկային ներդրումների մասնաբաժինը չի գերազանցում 30%-ը:

2007 թվականին «Ռոսգոսստրախ»-ը հրապարակել է Ռուսաստանի հարուստ բնակիչների եկամուտների վերաբերյալ ուսումնասիրություն: Այս ուսումնասիրության համաձայն՝ Ռուսաստանում կար 5 միլիոն ընտանիք, որոնց տարեկան եկամուտը կազմում էր ավելի քան 30 հազար դոլար: Եթե հաշվի առնենք, որ Ռուսաստանում ընտանիքի միջին չափը կազմում էր 2.7 մարդ, ապա, հետևաբար, Ռուսաստանում կար մոտ 13.5 միլիոն բարձր եկամուտ ունեցող բնակիչ: Կային 160 հազար միլիոնատեր ընտանիքներ և 12 հազար ընտանիքներ, որոնց եկամուտը գերազանցում էր 5 միլիոն դոլարը։ Միլիոնատեր ընտանիքների 80%-ը բնակվում էր Մոսկվայում և Մոսկվայի մարզում: Ընդհանուր առմամբ, 2006-2007 թվականներին հարուստ ռուսների թիվն աճել է 60%-ով, 30-100 հազար դոլար եկամուտ ունեցող խումբն ավելի նկատելիորեն աճել է, քան մյուսները՝ 71%-ով, ամենաբարձր եկամուտ ունեցող խումբը՝ 5 միլիոն դոլարից ավելի եկամուտ ունեցողը, կիսով չափ աճել է:

2007 թվականին Զարգացման կենտրոնի գործադիր տնօրեն Նատալյա Ակինդինովան պնդում էր, որ Մոսկվայի մարզում ապրում է մոտ 50 հազար ընտանիք, որոնց եկամուտը գերազանցում է մեկ միլիոն դոլարը:

#### Ամենահարուստ
Forbes-ի 2007 թվականի սեպտեմբերի տվյալների համաձայն՝ 100 ամենահարուստ ռուսների ընդհանուր կարողությունը մեկ տարվա ընթացքում աճել է 36%-ով:

Forbes ամսագրի տվյալներով՝ 2008 թվականի մայիսից մինչև 2009 թվականի փետրվարը ռուս դոլարային միլիարդատերերի թիվը 110-ից նվազել է մինչև 32 մարդ, իսկ նրանց ընդհանուր կարողությունը նվազել է գրեթե 5 անգամ:

2011-2012 թվականներին ռուս դոլարային միլիարդատերերի թիվը կազմել է մոտ 100 մարդ՝ 499 միլիարդ դոլար համակցված կարողությամբ։

2022 թվականին միլիարդատերերի ընդհանուր կարողությունը նվազել է մինչև 353 միլիարդ դոլար՝ Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման, համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի և աշխարհում արտահանման/ներմուծման արգելքի պատճառով և թիվը 123-ից նվազել է մինչև 88 և ավելի քիչ։

### Աղքատություն
2012 թվականի առաջին երեք եռամսյակների տվյալների համաձայն՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում կենսապահովման նվազագույն չափը կազմել է 6,643 ռուբլի/ամիս։

Բնակչության այն մասնաբաժինը, որի եկամուտները ցածր են կենսամակարդակի մակարդակից, կազմում է 12.1% (տվյալները 2012 թվականի հունվար-սեպտեմբեր ամիսների համար):

Աշխատանքի նախարարության ղեկավար Մաքսիմ Տոպիլինի խոսքով՝ 2015 թվականին կենսամակարդակից ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց թիվը 16 միլիոնից աճել է մինչև 19 միլիոն (այսինքն՝ 11.1%-ից մինչև 12.9%)։

«Աղքատ» ընտանիքների բաժինը, ովքեր նույնիսկ սննդի համար բավարար գումար չունեն, և նրանց, ովքեր բավարար գումար ունեն սննդի համար, բայց դժվարանում են հագուստ գնել, տարվա ընթացքում 22%-ից աճել է մինչև 39%։ Սրանք VTsIOM-ի կողմից 2015 թվականի դեկտեմբերի 12-13-ին անցկացված հարցման արդյունքներն են։ 2015 թվականի հուլիսի 11-12-ը անցկացված ուսումնասիրության մասնակիցները աղքատ ընտանիքների շարքին կդասակարգեին այն ընտանիքները, որոնց մեկ անձը ամսական վաստակում է 11 հազար ռուբլի։ Հարցվածների խոսքով՝ ծայրը ծայրին հասցնելու համար անհրաժեշտ նվազագույն գումարը մեկ անձի համար կազմում է 22,7 հազար ռուբլի։ «Լևադա կենտրոնի» հարցման համաձայն՝ ռուսների 75%-ը, իրենց իսկ խոստովանությամբ, կարող է գնել միայն սնունդ և հագուստ։ Եվս 23%-ը ցանկանում է որոշ թանկարժեք իրեր, ինչպիսիք են հեռուստացույցը կամ սառնարանը, բայց չի կարող մեքենա գնել։ Միայն 4%-ն է կարողանում գնել այն։ Բնակչության 60%-ը կարծում է, որ ապրանքների և ծառայությունների գները 2015 թվականին միջինում աճել են 15-50%-ով։ Մարդկանց ևս 20%-ը կարծում է, որ գները բարձրացել են 50-100%-ով։

2000-ականների սկզբից և տնտեսական վերականգնման ողջ ժամանակահատվածում Ռուսաստանում աղքատ բնակչության համամասնությունը կայուն կերպով նվազել է։ 2008-2009 թվականների տնտեսական ճգնաժամի ընթացքում անկման տեմպը դանդաղել է, բայց չհանգեցրել է աղքատության աճի։ Հետճգնաժամային 2010-2011 թվականների ժամանակահատվածում, ըստ պաշտոնական վիճակագրության, աղքատության մակարդակը հասել է 12.6%-ի։ 2012 թվականին ցածր եկամուտ ունեցող բնակչության համամասնությունը կրկին նվազել է, աղքատության մակարդակը նվազել է մինչև 10.6%:

2022 թվականի նոյեմբերի վերջին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ երրորդ եռամսյակի արդյունքներով Ռուսաստանի Դաշնությունում աղքատության մակարդակը նվազել է մինչև 10.5%։ Նրա խոսքով՝ անկումը փոքր է, բայց ընդհանուր առմամբ դրական դինամիկան կարևոր է և պետք է պահպանվի։ Նախագահի խոսքով՝ բնակչության ամենաաղքատ 10%-ի եկամուտները այս տարվա առաջին երեք եռամսյակների ընթացքում աճել են 27.8%-ով: Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ իրական եկամուտների աճը գերակա խնդիր է՝ նշելով, որ «մարդիկ իրենց բարեկեցությունը որոշում են ոչ թե վիճակագրությամբ, այլ իրենց գրպանում եղած գումարի քանակով»:

Ռոսստատի տվյալներով՝ 2022 թվականին Ռուսաստանի Դաշնությունում աղքատության մակարդակը նվազել է մինչև պատմականորեն ամենացածր՝ 10.5%: 2021 թվականին այն կազմել է 11%։ Աշխատանքի համառուսաստանյան հետազոտական ինստիտուտի գլխավոր տնօրեն Դմիտրի Պլատիգինի խոսքով՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում աղքատության մակարդակի անկումը, ի թիվս այլ բաների, պայմանավորված էր երկրում գործազրկության նվազմամբ, երեխաներ ունեցող ընտանիքներին վճարումների ծրագրերի մշակմամբ, աշխատավարձերի և սոցիալական նպաստների բարձրացմամբ։ Նաև 2022 թվականին, ըստ Ռոսստատի, կենսապահովման մակարդակից ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց թիվը 2021 թվականի 16 միլիոնից նվազել է մինչև 15.3 միլիոն:

2023 թվականի հունիսին աշխատանքի և սոցիալական պաշտպանության նախարար Անտոն Կոտյակովը հայտարարել է, որ մինչև 2030 թվականը աղքատության նպատակային մակարդակը կազմում է 6.5%։ Նախարարը նշել է աղքատության կրճատման դրական դինամիկան վերջին երեք տարիների ընթացքում՝ հայտնելով, որ 2022 թվականի վերջին այն կազմել է 9.8%: 2024 թվականի երկրորդ եռամսյակի դրությամբ Ռուսաստանի բնակչության 8.5%-ը (12.4 միլիոն մարդ) ապրել է աղքատության գծից ցածր վիճակով։ 2024 թվականի երկրորդ եռամսյակի դրությամբ անձը համարվում էր աղքատության գծից ցածր ապրող, եթե նրա ամսական տնօրինվող եկամուտը 15,354 ռուբլուց պակաս է եղել (175.48 դոլար)։

#### Համաշխարհային բանկի աղքատության գնահատման զեկույց 2004
2004 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Համաշխարհային բանկը (ՀԲ) Ռուսաստանում ներկայացրել է իր «Աղքատության գնահատման զեկույցը»։ Նրա գնահատականներով՝ 1997-1999 թվականներին Ռուսաստանում աղքատությունը բնակչության 24.1%-ից (35.3 միլիոն մարդ) աճել է մինչև 41.5% (60.5 միլիոն): Այնուհետև, 1999-ից 2002 թվականներին, Ռուսաստանին հաջողվել է կրճատել աղքատությունը կեսից ավելիով՝ մինչև 19.6%։ Այս ընթացքում գործազրկությունը աշխատունակ բնակչության 13.2%-ից նվազել է մինչև 8.2%, իսկ միջին աշխատավարձը աճել է 15%-ով։

Ռուսաստանում աղքատները ամենից հաճախ գյուղերի և փոքր քաղաքների աշխատունակ բնակիչներ են, ովքեր երեխաներ ունեն։ Պաշտոնական աղքատության գծից ցածր ապրող մարդկանց համամասնությունը շատ բարձր է կրթության, մշակույթի և առողջապահության ոլորտի աշխատողների շրջանում։ Միևնույն ժամանակ, ՀԲ փորձագետները և ռուս վիճակագիրները տարբեր մեթոդներ են կիրառում աղքատության մակարդակը որոշելու համար։ Ռուս փորձագետները գնահատում են աղքատ բնակչության համամասնությունը՝ հիմնվելով ամսական եկամտի վրա։ Օրինակ՝ 2004 թվականի երկրորդ եռամսյակում պաշտոնական կենսապահովման նվազագույն չափը կազմել է 2,363 ռուբլի։ մեկ շնչի հաշվով ամսական, և 29.8 միլիոն մարդ կամ բնակչության 20.8%-ը եկամուտ ուներ այս մակարդակից ցածր։ Համաշխարհային բանկը կարծում է, որ այս մեթոդը լիովին ճիշտ չէ և առաջարկում է աղքատությունը գնահատել ոչ թե եկամտի մակարդակով (որի մասին մարդիկ միշտ չէ, որ ճշմարտությունն են ասում), այլ սպառման մակարդակով։ Հետևաբար, 2002 թվականին, Համաշխարհային բանկի տվյալներով, Ռուսաստանի բնակչության 19.6%-ը տառապում էր աղքատությունից, իսկ Ռուսաստանի կառավարության տվյալներով՝ 25%-ը։

Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ տրանսպորտային սուբսիդիաների 8%-ը բաժին է ընկնում երկրի քաղաքացիների ամենաաղքատ 20%-ին, մինչդեռ ամենահարուստ 20%-ը ստանում է այդ սուբսիդիաների 30%-ը։ Եվ ամենահարուստների կողմից ստացվող բնակարանային նպաստների չափը 2.1 անգամ գերազանցում է աղքատների կողմից ստացվող օգնությանը։

## Մարզեր
Ռուսաստանի Դաշնության մարզերում ամսական միջին աշխատավարձերը 2015 թվականի վերջի և 2016 թվականի սկզբի համար (ըստ Ռոսստատի):

### Կենտրոնական դաշնային շրջան

### Հյուսիսարևմտյան դաշնային շրջան

### Հարավային դաշնային շրջան

### Հյուսիսային Կովկասի դաշնային շրջան

### Վոլգայի դաշնային շրջան

### Ուրալի դաշնային շրջան

### Սիբիրիայի դաշնային շրջան

### Հեռավոր Արևելքի դաշնային շրջան

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Овчарова Л. Н., Бирюкова С. С., Попова Д. О., Варданян Е. Г.* Уровень и профиль бедности в России: от 1990-х годов до наших дней / Центр анализа доходов и уровня жизни Института управления социальными проблемами НИУ ВШЭ // М.: НИУ ВШЭ, 2014. — 35 с.

Կատեգորիա:Ռուսաստանի տնտեսություն