Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդես

**Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդես** ( կամ *WIPA*), միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդես, որը ժամանակային իմաստով ոչ կանոնավոր ձևով տեղի է ունենում Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում 1881 թվականից։ Հանդիսանում է Եվրոպայի ամենահեղինակավոր ավանդական ֆիլատելիստական ցուցահանդեսը։ 2010 թվականի դրությամբ պատմության ընթացքում անցկացված 10 Վիեննայի ֆիլատելիստական ցուցահանդեսներից (1881, 1885, 1890, 1894, 1923, 1933, 1965, 1981, 2000, 2008) վերջինիս ղեկավարությունը պաշտոնական է համարում 1933 թվականից հետո անցկացված ցուցահանդեսները։

## Պատմություն
### 19-րդ դար
Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդեսի նախատիպը կարելի է համարել 1873 թվականին Վիեննայում տեղի ունեցած 1համաշխարհային ցուցահանդեսը։

Առաջին անգամ ֆիլատելիստական լիարժեք ցուցհանդես Վիեննայում կազմակերպվել է 1881 թվականի նոյեմբերի 13-ից 20-ը Զիգմունդ Ֆրիդլի կողմից, ինչպես նաև Վիեննական ֆիլատելիստական ակումբի կողմից *()*, որը ստեղծվել էր 1880 թվականին։ Այն անցկացվում է Վիեննայի այգեգործական համայնքի սրահում։ Նպատակն է աշխարհի տարբեր երկրներին վերաբերող փոստային նամականիշների ցուցադրությունը։ Այդ ժամանակ նամականիշների հավաքածուները տարածված չէին և հավաքվում էին հիմնականում ոչ թե մասնագետ ֆիլատելիստների կողմից, այլ սիրողական ֆիլատելիայով զբաղվողների։ Օրինակ հավաքածուների ցուցադրությունը իրականացվում էր բաց ալբոմներով, այլ ոչ թե ցուցադրական տաղավարներով, որոնք այն ժամանակ դեռևս չկային։

1885 թվականի փետրվարի 28-ից մարտի 12-ը տեղի է ունեցել փոստային նամականիշների ևս մեկ Վիեննայի միջազգային ցուցադրություն։ 1890 թվականիապրիլի 20-ից մայիսի 4-ը կազմակերպվել է հերթական հաջորդ վիեննական ցուցահանդեսը, որը նվիրված էր Սև պեննիի 50 ամյակին։ Հոբելյանական այդ ցուցադրության կազմակերպիչը կրկին Զիգմունդ Ֆրիդն էր։ 19-րդ դարի վերջին վիեննական ֆիլատելիստական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1894 թվականի ապրիլի 20-ից հունիսի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում։

### 20-րդ դար
20-րդ դարում Վիեննայում փոստային նամականիշների ցուցահանդեսներ սկսեցին կազմակերպվել միայն Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։ Առաջինը տեղի ունեցավ 1923 թվականի սեպտեմբերի 1-ից 9-ը։

Ֆիլատելիզմի պատմության մեջ խոշորագույն իրադարձություն է համարվում 1933 թվականի Վիեննայի ցուցահանդեսը, որը տեղի է ունեցել հունիսի 24-ից հուլիսի 9-ը ընկած ժամանակահատվածում քաղաքի երեք առանձին հատվածներում՝ Վիեննական սեցեսսիոնիզմի սրահներում, Նկարիչների տանը և զինվորական խաղատանը։ Ցուցահանդեսի կազմակերպիչն էր ավստրիացի հռչակավոր ֆիլատելիստ Էդվին Մյուլերը։ Ցուցահանդեսին ներկայացված էին նաև «Թիֆլիսյան յուրահատուկ» փոստային բացառիկ նամականիշի երեք օրինակ։ Այս հազվագյուտ տեսակները ցուցադրվեցին Ռուսական կայսրության արժեքավոր իրերի ցուցադրության շրջանակներում, որոնք պատկանում էին ռուսաստանցի առաջատար ֆիլատելիստ Ա.Կ.Ֆաբերժեին, ով հանդիսանում էր հայտնի ոսկերիչ Կ.Գ.Ֆաբերժեի որդին։ Այդ հավաքածուն ցուցադրվեց ցուցահանդեսի շրջանակներից դուրս և միջազգային ֆիլատելիայում առաջացրեց մեծ իրարանցում։

1965 թվականի հունիսի 4-ից 13-ը և 1981 մայիսի 22-ից 31-ը տեղի ունեցած Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդեսները մասնակիցների ամենամեծ թվաքանակի շնորհիվ մնացին պատմության մեջ։ Ցուցահանդեսները զբաղեցնում էին համապատասխանաբար 5000 և 5800 մ² Տոնավաճառի պալատում և Հոֆբուրգի պալատում։ 1981 թվականի ցուցահանդեսում բացառիկ այլ նամականիշների կողքին ցուցադրվեց «Պայծառ աստղ, 5 սանտիմետր» շվեյցարական նամականիշը, ըդն որում, այն ցուցադրվում էր առանձին տաղավարով, որի կողքին կանգնած էին պահակներ։

2000 թվականին Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդեսի տարածքը կրճատվեց մինչև 2700 մ²։ Ցուցահանդեսը նվիրված էր առաջին ավստրիական փոստային նամականիշի թողարկման 150 ամյակին, ինչպես նաև ավստրիացի նկարիչ Ֆրիդենսրայխ Հունդերտվասերին, ով եղել է մի քանի նամականիշների հեղինակ։ Ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել մայիսի 30-ից հունիսի 4-ը «Ավստրիական կենտրոնում», որտեղ չորս օրերի ընթացքում այն դիտեցին 60 հազար այցելու։

### 21-րդ դար
2008 թվականի սեպտեմբերի 18-ից 21-ը տեղի ունեցած Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդեսում ներկայացվել էին 472 մասնակիցների հավաքածուներ, որոնք զբաղեցնում էին 2435 մ²։ Ցուցահանդեսին ներկայացված էին նաև 24 ֆիլատելիստական կազմակերպություններ, 87 ֆիլատելիստական դիլերներ և 43 փոստային ադմինիստրացիներ Իտալիայից, Վատիկանից և Սան Մարինոյից։ Ցուցահանդեսի գրան պրին ստացավ իտալացի Օտավիո Մասին, ներկայացրել էր 1850-1866 թվականների Լոմբարդո-Վենեցիայի նամականիշներ։

## Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդեսը ֆիլատելիայում
Ավստրիայում անցկացվող Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդեսի և այլ երկրներում կազմակերպվող ֆիլատելիստական ցուցահանդեսների կապակցությամբ հրատարակվում են փոստային բլոկներ և ֆիլատելիստական այլ նյութեր։

1881 և 1890 թվականներին ցուցահանդեսի կազմակերպիչների կողմից թողարկվեցին 1850 թվականի ավստրիական առաջին նամականիշների նկարներով նամականիշներ։ Դրանք պատրաստվել էին հատուկ պատրաստված ֆորմայով տպագրամեքենայով, որը տեղադրվել էր հենց ցուցահանդեսի սրահում։ Այդ նամականիշների վրա արժեքի փոխարեն սպիտակ ֆոնի վրա գունավոր նշված էր «1881» (գունավորը սպիտակ ֆոնի վրա) և «1890» (սպիտակ գունավոր ֆոնի վրա) տարեթվերը։ Նամականիշները թողարկվել էին բոլոր հնարավոր տարատեսակներով՝ ատամնավոր և առանց դրանց, սպիտակ և գունավոր թղթի վրա։

1933 թվականի ցուցահանդեսի կապակցությամբ Ավստրիայի փոստը թողարկել էր նամականիշներ և Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդեսի բլոկ, որոնք մեր օրերում համարվում են բավականին բացառիկ։ Բացի այդ, հրատարակվեցին ֆիլատելիստական խմբանկարներ 10 շարքից կազմված ար դեկո ոճի փոստային նամականիշներ փոստային առաքման թեմայով։ Խմբանկարների հեղինակն էր քանդակագործ և նկարիչ Լյուդվիգ Հեսհայմերը (1872-1956)։ Շարքի առաջին խմբանկարի վրա պատկերված է փոստատար։ Այդ նույն ձևավորումը օգնագործվել էր հոբելյանական փոստային քարտի վրա։

1681 Vienna 400.jpg|Հունգարիա (1965թ., փսստային բլոկ)
The Soviet Union 1968 CPA 3693 stamp (Gold Medal, Gold Medal and Plaque, Hofburg Palace and St. Stephen's Cathedral (Exhibitions, Vienna, Austria, Luposta, 1961, Wipa, 1965)).jpg|ԽՍՀՄ, 1968թ.
150years-Austrian-stamps.jpg|Ավստրիա (2000թ.), փոստային բլոկ (նվիրված է ավստրիական փոստային  նամականիշի 150 ամյակին)
Stamp of Moldova 105.gif|Մոլդովա (2000թ.)


## Հետաքրքիր փաստեր
* 1933 թվականի Վիեննայի միջազգային ֆիլատելիստական ցուցահանդեսի փոստային կոմիտեի կազմում ինչ-որ կերպ ընդգրկվել էր նաև հունգարացի ֆիլատելիստ Բելա Սելուկան, ով ձեռք էր բերել փոստային նամականիշների կեղծարարի և կեղտոտ ձեռքով դիլերի համբավ։
* Նույն ցուցադրության ժամանակ ավստրիական բարոն Ալֆոնս ֆոն Ռոտշիլդը ցուցադրեց իր հավաքածուն անանուն, քանի որ վախենում էր Հիտլերի իշխանության գալուց հետո հակասեմիտիզմի դրսևորումից։ Վախից Ռոտշիլդը իր ընկեր, հայտնի ֆիլատելիստ Թեոդոր Շամպիոնի հետ փորձում է արագ հավաքել իր հավաքածուի ամենաարժեքավոր ցուցանմուշները և հեռանալ, սակայն բռնվում է ոստիկանության կողմից և տարվում ոստիկանության բաժանմունք։ Նրանց անձը ճշտելուց հետո ոստիկանությունը ազատ է արձակում չհաջողած «գողերին»։ 1937 թվականին, երբ Ավստրիան հայտնվել էր գերմանական անեկսիայի վտանգի առջև, Ալֆոնս ֆոն Ռոտշիլդը արտագաղթում է ԱՄՆ՝ իր հետ վերցնելով փոստային նամականիշների իր հավաքածուն։ Հետագայում նա նամականիշները վաճառում է ամերիկյան աճուրդներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Վիեննայի մշակույթ
Կատեգորիա:Միջազգային ցուցահանդեսներ
Կատեգորիա:Ֆիլատելիա
Կատեգորիա:Ավստրիայի փոստային նամականիշներ