Էներգախնայողություն

**Էներգախնայողություն**, վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ (ռացիոնալ) օգտագործմանը (և տնտեսող օգտագործմանը) ուղղված իրավական, կազմակերպչական, գիտական, արտադրական, տեխնիկական և տնտեսական միջոցառումների իրականացում և տնտեսական շրջանառության մեջ վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ներգրավմանը։ 

Էներգախնայողությունը բնական ռեսուրսների պահպանման և վառելիքի այրման արտադրանքի արտանետումներով շրջակա միջավայրի աղտոտվածության նվազեցման բնապահպանական և ապրանքների ու ծառայությունների ինքնարժեքի նվազեցման տնտեսական խնդիր է։ Էներգախնայողության արդիականությունը աճում է բոլոր երկրներում, հատկապես այն երկրներում, որոնք հարուստ չեն իրենց էներգառեսուրսներով՝ կապված էներգառեսուրսների հիմնական ավանդական տեսակների գների գերազանցող աճի և դրանց համաշխարհային պաշարների աստիճանական սպառման հետ։ Էներգետիկ ճգնաժամերը բնապահպանական խնդիրների հետ միասին  էներգախնայողության ամենաուժեղ խթանն է։

## Էներգախնայողության հիմնական տեխնիկական ուղղություններն ու մեթոդները
### Էներգաարդյունավետ շենքերի նախագծում և կառուցում
Մեծ քանակությամբ ջերմային և էլեկտրական էներգիա է ծախսվում ձմռանը շենքերը տաքացնելու և ամռանը հովացնելու համար։  Նախագծման, շինարարության և հիմնանորոգման փուլերում իրավասու լուծումների մի շարք օգտագործումը թույլ է տալիս բազմիցս (օրինակ՝ Պասիվ տան տիպի շենքերում մինչև 10 անգամ) նվազեցնել էներգիայի սպառման ամենամեծ կետերը՝ ջեռուցման, տաք ջրամատակարարման և օդորակման համար:

#### Ճարտարապետական որոշում
* շենքի էներգետիկ ռացիոնալ կողմնորոշումը կարդինալ կետերի նկատմամբ՝ պատուհանների բացվածքների օպտիմալ մեկուսացման տեսանկյունից:

Շենքերի արդյունավետության և հարմարավետության բարձրացման ամենաարդյունավետ և պարզ լուծումներից մեկը շենքերի ճիշտ կողմնորոշումն է կարդինալ կետերի նկատմամբ: Ձմռանը արևի ճառագայթային էներգիայի ամենամեծ մատակարարումը տեղի է ունենում հարավային կողմի պատերին և պատուհաններին (հյուսիսային կիսագնդում), իսկ ամռանը ամենից շատ ճառագայթվում են արևելյան և արևմտյան պատերն ու պատուհանները: Այս առումով առավել ռացիոնալ կողմնորոշումը պլանում երկարաձգված շենքերի լայնական դիրքն է այնպիսի հաշվարկով, որ ձմռանը հարավային պատուհանների միջոցով լինի պայծառ արևային էներգիայի առավելագույն մատակարարում, իսկ ամռանը արևելյան և արևմտյան պատուհանների միջոցով ջերմության հոսքը նվազագույն է։ Պետք է խուսափել Г-աձև, П-աձև կամ նմանատիպ շենքերի դասավորությունից, հատկապես բարձրահարկ շենքերից: Եթե նախատեսված շենքը հատակագծում ունի քառակուսի ձև, ապա պատուհանների հիմնական մասը պետք է տեղադրվի հարավից և հյուսիսից, իսկ հնարավորության դեպքում նվազեցվի արևելյան և արևմտյան պատուհանների քանակը և տարածքը: Շենքերն իրենք պետք է տեղակայվեն միմյանցից բավարար հեռավորության վրա, որպեսզի ձմռանը մեկ շենքը չլինի մեկ այլ շենքի պատուհանների ստվերում: Անհատական բնակելի կառուցապատման համար փողոցները նույնպես պետք է նախագծվեն լայնության ուղղությամբ. տների հարավային պատուհաններն այս դեպքում դուրս կգան փողոց կամ բակ և, հետևաբար, չեն ընկնի հարևան տների ստվերի տակ (ինչպես նաև ուղղակիորեն չեն նայելու հարևան հարակից տարածքներին, ինչը հատկապես կարևոր է երկրորդ հարկերի պատուհանների համար): Հարավային և հյուսիսային պատուհանների մոտ խիտ սաղարթով ծառեր (հատկապես փշատերև ծառեր) տնկելը չի թույլատրվում:

#### Ծավալային պլանավորման լուծում
thumb|right|Հարավային պատուհանների վերևում գտնվող փոքր հովարը պաշտպանում է ամառային բարձր արևի ճառագայթներից և չի խանգարում ձմեռային արևի ցածր ճառագայթներին
* տան էներգաարդյունավետ ձև, որն ապահովում է արտաքին ցանկապատերի նվազագույն տարածքը հատակի տարածքի նկատմամբ,
* ապակեպատման օպտիմալ տարածք,
* մուտքերի վրա տամբուրների առկայությունը,
* արդյունավետ արևապաշտպանություն ամառային գերտաքացումից, ինչը խաթարում է հարմարավետությունը և հանգեցնում էլեկտրաէներգիայի հովացման ծախսերի:

#### Կառուցողական լուծումներ
* շենքի արտաքին պարիսպների շարունակական մեկուսիչ պատյանը դրսից պատրաստված է բարձր արդյունավետությամբ ջերմամեկուսիչ նյութերից, սառը կամուրջների բացակայությունը, հերմետիկությունը,

Շենքի արտաքին մասում ջերմամեկուսացումը մի շարք առավելություններ ունի ներքին ջերմամեկուսացման նկատմամբ. ցողի կետը դուրս է բերվում արտաքին մակերևույթի վրա ջերմամեկուսացման (պատի նյութը չի խոնավանում), սենյակում ջերմաստիճանի տատանումները զգալիորեն հարթվում են արտաքին պատերի նյութի ջերմային իներցիայի պատճառով (աղյուս, բետոն և այլն), արտաքին պատերը խաղում են ջերմային էներգիայի մարտկոցի դերը ջերմության անհավասար ժամանակի մատակարարման դեպքում (արևի ջերմություն, վառարանների ջեռուցման ջերմություն, էլեկտրական ջեռուցում արտոնյալ գիշերային սակագներով և այլն), արտաքին պատերի նյութի շահագործման պայմանները բարելավվում են:

* էներգախնայող ապակեփաթեթներ սելեկտիվ ծածկույթով ապակուց (i-ապակի) և միջապակյա բացը լրացնելով ծանր իներտ գազերով, բազմախցիկ պլաստիկ և սոսնձված փայտե փայտանյութից պատրաստված պրոֆիլներ, որակյալ ամրեցնող և երկկողմանի պատուհանների տաք դիստանցիոն շրջանակներ։

#### Ինժեներական լուծումներ
* տարվա ցուրտ/տաք ժամանակահատվածներում ջերմության/զովության նվազագույն կորուստներով օդի փոխանակման ապահովում՝ ջերմության վերականգնման մեխանիկական մատակարարման և արտանետման համակարգով:
* արտաքին բնական աղբյուրների և տունը շրջապատող տարածքի էներգիայի օգտագործումը, օրինակ՝ արևային էներգիայի օգտագործումը ջրի ջեռուցման համար, ձմռանը ջեռուցման համար ստորգետնյա հողի ամբողջ տարվա կայուն ջերմաստիճանի օգտագործումը և ամռանը օդորակումը ջերմային պոմպի միջոցով, որը թույլ է տալիս ձեռք բերել կամ դուրս բերել 3-4 միավոր ջերմային էներգիա ծախսված էլեկտրաէներգիայի յուրաքանչյուր միավորի համար: Ուղղակի պասիվ օդորակումը նույնիսկ ավելի ծախսարդյունավետ է ՝ առանց ջերմային պոմպի մասնակցության:
* Ջեռուցում տաք ջրի հատակների միջոցով ջերմային պոմպի հետ միասին: Հատակի ջեռուցումը, համեմատած ավանդական ջեռուցման ռադիատորների հետ, տալիս է տարածքների ավելի միասնական տաքացում և հարմարավետության բարձր աստիճան ավելի ցածր ջերմային ծախսերով:
* օգտագործելով տան ներքին ջերմային արտանետումներ, օրինակ՝ ջուրը տաքացնելով սառնարանի կոնդենսատորի և օդորակիչի արտաքին միավորի կողմից թողարկված ջերմությամբ:
* ջերմային և էլեկտրական էներգիայի լրացուցիչ խնայողություն շենքի բոլոր տեխնիկական սարքերի կառավարման ավտոմատացված համակարգի («Խելացի տուն» համակարգ) օգտագործման շնորհիվ:

#### Էներգախնայող շենքերի կառուցման փորձ
Արդեն կառուցված զրոյական էներգիայի տները ներառում են՝ հաշմանդամների տուն Յարվենպյաայում (2124 մ²), ուսանողական հանրակացարան Կուոպիոյում (2124 մ²), մեկ ընտանիքի տուն Մինտուհարյուում (154 մ²): Հյուվինկյաայում 2013 թվականին կառուցվել է 160 մ² մակերեսով մեկ ընտանիքի տուն։ Գրեթե զրոյական սպառման տներ, որոնք կառուցվել են Պիետարսաարիում (մեկ ընտանիք, 165 մ²) և Լահտիում (թոշակառուների տուն, 16500 մ²)։

2015 թվականին Ruukki ընկերությունը ավարտեց շինարարությունը աշխարհում առաջին կոմերցիոն անշարժ գույքի օբյեկտների հետ գրեթե զրոյական էներգիայի սպառումով։ Այս փորձարարական օբյեկտը Ֆինլանդիայի կիրառական գիտությունների համալսարանի հետազոտական կենտրոնի շենքն էր (Հյամենլին):

2018 թվականի մարտին Բիշքեկում կառուցվեց Ղրղզստանի առաջին բազմաբնակարան բնակելի շենքը՝ ինքնավար ջեռուցման և էլեկտրամատակարարման համակարգով։ Բնակիչների համար ջերմությունն ու էլեկտրաէներգիան անվճար են սահմանված նորմատիվների շրջանակներում:

### Էլեկտրական էներգիայի խնայողություն
Կենցաղային էլեկտրական սարքերից ամենամեծ էներգիայի սպառումը ունեն այն սարքերը, որոնք իրենց նախագծման մեջ ունեն ջեռուցման տարրեր (էլեկտրական վառարաններ, ջեռուցման սարքեր, էլեկտրական թեյնիկներ, միկրոալիքային վառարաններ, լվացքի մեքենաներ և այլն), ինչպես նաև բարձր էներգիայի սպառում ունեցող այլ սարքեր (օդորակիչներ, փոշեկուլներ): Սառնարանները նույնպես զգալի ընդհանուր էներգիայի սպառում ունեն այն պատճառով, որ չնայած համեմատաբար փոքր հզորությանը, նրանք աշխատում են շուրջօրյա և ամբողջ տարվա ընթացքում:

Էլեկտրական սարքեր գնելիս պետք է ուշադրություն դարձնել էներգիայի սպառմանը և էներգաարդյունավետության դասերին:Էլեկտրական սարքեր գնելիս պետք է ուշադրություն դարձնել էներգիայի սպառմանը և էներգաարդյունավետության դասերին:
#### Էլեկտրական վառարաններ
* հնարավորության դեպքում էլեկտրական վառարանների փոխարեն գազի վառարանների օգտագործումը:
* մինի|Էլեկտրական վառարանավելի տնտեսական խոհարարական սարքավորումների օգտագործումը՝ դանդաղ կաթսաներ, ինդուկցիոն էլեկտրական վառարաններ, ճնշման կաթսաներ և այլն:
* օգտագործելով լայն, հարթ հատակով սպասք, որն ամբողջությամբ ծածկում է էլեկտրական վառարանի այրիչի մակերեսը:

#### Էլեկտրական ջեռուցում
* ջեռուցման տեղափոխումը թանկ էլեկտրականությունից էներգիայի ավելի էժան տեսակների,
* ուղղակի էլեկտրական ջեռուցման փոխարինում ջեռուցման համար՝ օգտագործելով ջերմային պոմպեր,
* էլեկտրական ջեռուցման սարքերի օպտիմալ հզորության ընտրություն,
* էլեկտրական ջեռուցման սարքերի օպտիմալ տեղադրումը՝ դրանց օգտագործման ժամանակը և պահանջվող հզորությունը նվազեցնելու համար,
* տեղական (լոկալ) տաքացում, այդ թվում՝ շարժական տաքացուցիչներով, ուղղորդված տաքացում ռեֆլեկտորներով,
* ջերմաստիճանի կառավարման սարքերի օգտագործումը, ներառյալ ավտոմատ միացման և անջատման սարքերը, ջերմաստիճանի վրա հիմնված էներգիայի իջեցումը, ժամանակի ժամանակաչափերը։

#### Սառնարանային միավորումներ և օդորակիչներ
մինի|Դասական սառնարանի դիագրամ (սառնարանային միավոր)
Սառնարանների և կենցաղային սառնարանների համար էլեկտրաէներգիայի սպառումը նվազեցնելու հիմնական մեթոդներն են: 
* գնման ժամանակ սառնարանային և սառցարանային խցիկների ծավալի օպտիմալ ընտրություն,
* բնակարանի (պատերի) բարձրորակ ջերմամեկուսացում և սառնարանի դռան ամրեցնող համակարգեր,
* կանխել սառցակալումը և ժամանակին հալեցնել,
* խորհուրդ չի տրվում սառնարանային համակարգում (սառնարան) տեղադրել նյութեր և ապրանքներ, որոնք ունեն շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանից բարձր ջերմաստիճան. դրանք պետք է նախապես սառեցվեն մինչև տվյալ սառնարանային համակարգի ջերմաստիճանը,
* բարձրորակ ջերմության տարածում՝ ջերմահեռացնող ռադիատորի արդյունավետ սառեցում (ռադիատորի արդյունավետ օդափոխություն, սառնարանի ռադիատորի հեռացում չջեռուցվող սենյակում կամ սառը սեզոնում այնտեղ սառնարան դնելը),
* չի թույլատրվում սառնարանը դնել ջերմության աղբյուրներին մոտ և արևի ճառագայթների տակ դնել։

Օդորակման համար
*անհրաժեշտ է ճիշտ ընտրել օդորակման տեսակը (պասիվ, գոլորշիացնող, շարժական, պատուհանային, սպլիտ համակարգ, VRV/VRF համակարգ, չիլլեր-ֆանկոյլ համակարգ)՝ կախված կլիմայից, պահանջվող հզորությունից և սենյակի տեսակից,
* չոր և տաք կլիմայական պայմաններում սեղմման փոխարեն անհրաժեշտ է օգտագործել ավելի ծախսարդյունավետ գոլորշիացնող տիպի օդորակիչներ (ուղղակի կամ անուղղակի գոլորշիացում),
* պասիվ օդորակման օգտագործումը, երբ հնարավոր է ջերմության ուղղակի տարածում ստորգետնյա ջրի և հողի մեջ,
* կոմպրեսիոն օդորակիչով օդորակելիս պատուհաններն ու դռները պետք է փակ լինեն, հակառակ դեպքում օդորակիչը կսառեցնի փողոցը կամ միջանցքը,
* մաքրել օդային ֆիլտրերը և ջերմափոխանակիչները, կանխել դրանց ուժեղ աղտոտումը,
* անհրաժեշտ է կարգավորել օպտիմալ ջերմաստիճանի ավտոմատ պահպանման ռեժիմը՝ հնարավորության դեպքում չսառեցնելով սենյակը հարմարավետ 24 աստիճանից ցածր,
* հաշվի առեք օդորակիչների տեղադրումից և օգտագործումից հրաժարվելու հնարավորությունը, ներառյալ գեղագիտական տեսանկյունից (օդորակիչների արտաքին բլոկներ, որոնք կախված են տների ճակատներից),
* սենյակի ջերմամեկուսացում և արևապաշտպանություն:

#### Լուսավորություն
Չնայած էներգախնայող լույսի աղբյուրների ակտիվ ներդրմանը, լուսավորության համար էլեկտրաէներգիայի սպառումը մնում է զգալի: Ավելի էներգաարդյունավետ լույսի աղբյուրների օգտագործումը հաճախ հանգեցնում է ոչ այնքան էլեկտրաէներգիայի խնայողության, որքան ավելորդ լուսավորության և շրջակա միջավայրի մարդածին լույսի աղտոտման: Լուսավորության համար էլեկտրաէներգիայի սպառումը օպտիմալացնելու հիմնական միջոցառումներն են՝
* ցերեկային լույսի առավելագույն ռացիոնալ օգտագործում (պատուհանների ռացիոնալ տեղադրում և օպտիմալ տարածք, արթուն մնալու համար օպտիմալ ռեժիմի կիրառում, որը առավելագույնս համապատասխանում է ցերեկային ժամերին, լուսամփոփների oգտագործում ՝ առանց պատուհանների ներքին տարածքները լուսավորելու),
* ինտերիերի և էքստերիերի արտացոլման բարձրացում (մոտակա շենքերի պայծառ արտաքին պատերը մեծացնում են լուսավորությունը սենյակներում ցերեկային ժամերին  պատուհանների մեջ բնական լույսի արտացոլման պատճառով),
* լույսի աղբյուրների օպտիմալ տեղադրում (տեղական լուսավորություն, ուղղորդված լուսավորություն),
* լուսավորող սարքերի օգտագործումը միայն անհրաժեշտության դեպքում, լուսավորությունը հերթապահ ռեժիմի տեղափոխելը, երբ այն ավելի քիչ է պահանջվում (օրինակ՝ փողոցային լուսավորություն 23-00-ից մինչև 6-00 ժամ),
* առկա աղբյուրների լույսի արդյունավետության բարձրացում (ջահերի, ստվերների փոխարինում, ստվերներից կեղտի հեռացում, ավելի արդյունավետ ռեֆլեկտորների օգտագործում),
* մինի|E40 ցոկոլով LED լամպերը նախատեսված են փողոցային լուսավորության ստանդարտ լամպերում տեղադրելու համար էներգիայի ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման համարանարդյունավետ շիկացման և վտանգավոր սնդիկ պարունակող լյումինեսցենտային լամպերի փոխարինում ավելի էներգաարդյունավետ, անվտանգ և երկարատև լամպերով,
* լուսավորության կառավարման սարքերի կիրառում (շարժման և ակուստիկ սենսորներ, լույսի սենսորներ, ժամանակաչափեր, հեռակառավարման համակարգեր),
* խելացի բաշխված լուսավորության կառավարման համակարգերի տեղադրում (այս օբյեկտի համար էլեկտրաէներգիայի ծախսերը նվազագույնի հասցնելու համար):

#### Էլեկտրաէներգիայի կորուստների նվազեցում
* հաղորդիչների լարերի անվանական արժեքների ավելացում,
* չարտոնված կապերի հետևում,
* ռեակտիվ էներգիայի սպառման նվազում։

#### Էլեկտրական շարժիչ
Հիմնական միջոցառումներն են՝
* էլեկտրական շարժիչի հզորության օպտիմալ ընտրություն,
* հաճախականության կարգավորվող սկավառակի (CRP) օգտագործումը:

### Ջերմության խնայողություն
#### Ջերմության կորստի նվազում
* շենքերի կառուցման և արդիականացման մեջ արդյունավետ ջերմամեկուսիչ նյութերի օգտագործումը:
* ջերմամեկուսիչ պատուհանների կառուցվածքների տեղադրում օգտագործելով ցածր արտանետումների ընտրովի ապակի: Թույլ է տալիս խնայել 10-20% ջերմություն,
* Շենքի մուտքի մոտ տամբուրների սարքը, մեկուսացված մուտքի և պատշգամբի դռների օգտագործումը,
* արտանետվող օդի ջերմության վերականգնման տեղադրում: Թույլ է տալիս խնայել ջերմության 20-30%-ը,
* բացվածքների միջոցով արտաքին սառը օդի մուտքը ջեռուցվող սենյակներ կանխելու համար օգտագործվում են բարձր արագությամբ օդային ջերմային վարագույրներ։

#### Ջերմամատակարարման համակարգերի արդյունավետության բարձրացում
Ջերմամատակարարման համակարգերի արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված միջոցառումները նախատեսում են օպտիմիզացման հետևյալ ոլորտները՝
 
Աղբյուրի կողմից՝
* ջերմության աղբյուրների արդյունավետության բարձրացում նվազեցնելով ձեր սեփական կարիքների ծախսերը,
* ժամանակակից ջերմային արտադրության սարքավորումների օգտագործումը, ինչպիսիք են կոնդենսացիոն կաթսաները, պիրոլիզի կաթսաները և ջերմային պոմպերը,
* օգտագործելով ջերմային էներգիայի հաշվառման հանգույցներ,
* կո- և տրի- սերնդի օգտագործումը,
* հողի ջերմափոխանակիչների օգտագործումը:

Ջերմային ցանցերի կողմից՝
* Շրջակա միջավայրի ջերմային կորուստների նվազեցում,
* Ջեռուցման ցանցերի հիդրավլիկ ռեժիմների օպտիմալացում

### Տաք ջրի խնայողություն
* ջրի սպառման հաշվառքի սարքերի տեղադրում,
* ջրի օգտագործումը միայն այն դեպքում, երբ դա իսկապես անհրաժեշտ է,
* ջրի հոսքի ավտոմատ կարգավորիչների, ծորակի համար 6 լ/րոպե կարգավորիչներով օդափոխիչների և ցնցուղի համար 10 լ/րոպե կարգավորիչների տեղադրում,

### Գազի խնայողություն
* գազի կաթսայի և պոմպի օպտիմալ հզորության ընտրություն,
* սենյակների մեկուսացում, արդյունավետ ջեռուցման ռադիատորների օպտիմալ ընտրություն այն սենյակներում, որտեղ ջեռուցումն օգտագործվում է գազի կաթսայով,
* գազօջախների վրա լայն հարթ հատակով սպասքի օգտագործումը, փակվող կափարիչով, ցանկալի է թափանցիկ, թեյնիկի մեջ տաքացնելով միայն անհրաժեշտ քանակությամբ ջուր,
* ջեռուցման փոխանցումը, հնարավորության դեպքում, էներգիայի այլ, ավելի էժան տեսակների առավելագույն օգտագործման վրա:

### Շարժիչի վառելիքի խնայողություն
* տրանսպորտային միջոցների ռացիոնալ օգտագործումը թույլ բեռով անարդյունավետ վազքը նվազագույնի հասցնելու համար,
* ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման և ճանապարհատրանսպորտային ենթակառուցվածքների կատարելագործում, ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների օպտիմալացման և ռացիոնալացման համար ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրում,
* էլեկտրական մեքենաների, հիբրիդային շարժիչով կամ գազով աշխատող մեքենաների օգտագործումը,
* սահուն մեկնարկներ և արգելակումներ մեքենայով վարելիս,
* գնեք ցածր վառելիքի սպառում ունեցող մեքենաներ,
* ներքին այրման շարժիչի աշխատանքի ժամանակին կարգավորում,
* արդյունավետ և հարմարավետ հասարակական տրանսպորտ:

### Էներգախնայողություն տարբեր արդյունաբերություններում
#### Էներգախնայողություն մեքենաշինության մեջ
Մեքենաշինական ձեռնարկություններում սպառված բոլոր էներգառեսուրսներից մոտ 30%-ը ծախսվում է զուտ տեխնոլոգիական գործընթացների վրա, իսկ մոտ 70%-ը ջէկ-երի, կաթսայատների, օդափոխության, լուսավորության, սեղմված օդի արտադրության, ներհամայնքային տրանսպորտի և այլ օժանդակ կարիքների վրա: Մեքենաշինության մեջ էներգատար արտադրություններն են՝ դարբնագործություն, ձուլարան, ջերմային և էլեկտրապատում։  

Մեծ թվով մետաղամշակման մեքենաներ ունեցող մեքենաշինական ձեռնարկություններում էլեկտրաէներգիայի զգալի խնայողության կարելի է հասնել հետևյալ միջոցառումներով՝

1. Կրճատելով նպաստները և փոխելով աշխատանքային մասերի ձևը՝ մոտենալով պատրաստի արտադրանքի ձևին;

2. Արտադրանքի մշակման մեթոդների փոփոխություն,

3. Օգտագործելով բազմաշերտ մեքենաներ,

4. Ֆրեզերային աշխատանքների կատարում, մեկ մեքենայի վրա մի քանի ֆրեզերային գործիքների տեղադրմամբ,

5. Բեռնվածության բարձրացում կամ ցածր հզորության շարժիչներով չծանրաբեռնված էլեկտրական շարժիչների փոխարինում,

6. Կտրման պարամետրերի փոփոխություն։

## Տես նաև
* Էներգաարդյունավետություն
* Պասիվ տուն
* Լույսի աղտոտում

## Արտաքին հղումներ
* Федеральный закон об энергосбережении и повышении энергетической эффективности
* Федеральный закон об энергосбережении и повышении энергетической эффективности (от 23 ноября 2009 г. № 261-ФЗ)
* Проблемы нормативного регулирования энергосбережения в Россиийской федерации

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Կատեգորիա:Էներգետիկա
Կատեգորիա:Էներգիա
Կատեգորիա:Էներգիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կայուն զարգացում
Կատեգորիա:Կայունություն
Կատեգորիա:Կլիմայի փոփոխության քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կլիմայի փոփոխություն
Կատեգորիա:Հասարակություն
Կատեգորիա:Ճարտարագիտություն
Կատեգորիա:Նավթային տնտեսություն
Կատեգորիա:Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն
Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա