Բերդ (պարային անսամբլ)

**«Բերդ» պարային անսամբլ,** հայկական ժողովրդական և բեմական պարարվեստի համույթ, որը 1963 թվականին հիմնադրել է ՀՀ ժողովրդական արտիստ Բորիս Գևորգյանը։ Այն ներկայացնում է հայկական ավանդական և ժողովրդական պարարվեստը՝ հանդես գալով Հայաստանի և աշխարհի տասնյակ երկրներում, մասնակցելով շուրջ 500 միջազգային փառատոների, 1000+ համերգների և շուրջ մեկ միլիոն հանդիսատեսի առջև։ 2009 թվականի մայիսի 26-ին ՀՀ նախագահի հրամանագրով (N 124) անսամբլը ստացել է «Հայաստանի վաստակավոր կոլեկտիվ» պատվավոր կոչում։

## Հիմնադրում և անվանում
1963 թվականին, այն ժամանակ, երբ Հայաստանում ազգային մշակութային գործունեությունը լայնորեն չէր խրախուսվում, Բորիս Գևորգյանը հիմնադրեց ավանդական պարերի համույթ։ Շուտով այն ձևավորվեց որպես **Բերդ** պարային անսամբլ, որը դարձավ Հայաստանի խոշորագույն պարային դպրոցներից մեկը։ Անվանումը կապված է հայկական ազգային «Բերդ» պարի հետ, որն իր արմատները տանում է Վասպուրականից՝ ծիսական «Գմբեթախաղ» պար-խաղից։

## Ղեկավարներ
* Բորիս Գևորգյան՝ հիմնադիր, գեղարվեստական ղեկավար (1963–1990)։
* Կարեն Գևորգյան՝ գլխավոր բալետմայստեր (1990–ից), ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ։ Ստեղծել է ավելի քան 50 նոր պարեր՝ դասական օրինակներ համարվող հայկական ազգային պարի համար։
* Ստեփան Գևորգյան՝ տնօրեն և պրոդյուսեր, վերջին երկու տասնամյակներում ապահովել է միջազգային ճանաչման մեծ մասշտաբ։ Նա նաև IGF–Ավանդական արվեստների միջազգային միության Հայաստանի մասնաճյուղի գլխավոր քարտուղարն է։

## Ստեղծագործական մոտեցում
1990-ականներից նրա որդին՝ Կարեն Գևորգյանը, ստանձնել է անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարությունը։ Նրա բեմադրություններն առանձնանում են ազգային բնավորությամբ և նոր շերտեր են ավելացնում ավանդական հայկական պարին։ Ավագ որդին՝ Ստեփան Գևորգյանը, դարձել է անսամբլի տնօրենը և մեծ դեր է խաղում «Բերդի» միջազգային ճանաչման գործում։

Կարեն Գևորգյանը, պահպանելով ավանդույթները, միաժամանակ որդեգրել է ավելի նորարարական ազգագրական մոտեցում՝ նոր կյանք հաղորդելով հայկական պարին։ Նա ուսումնասիրել է պատմական աղբյուրներ, ճանապարհորդել Հայաստանի տարբեր շրջաններով՝ հավաքելով գյուղական ավանդական պարեր, համակարգել և բեմադրել դրանք՝ վերածելով պրոֆեսիոնալ բեմական արվեստի։ Նրա հեղինակած 50-ից ավելի նոր պարեր այսօր համարվում են հայկական ազգային պարի դասական նմուշներ։

## Միջազգային շրջագայություններ
Անսամբլի բեմադրությունները համադրում են ավանդական շարժումները, պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությունը և բեմական նորարարությունը։ Կարեն Գևորգյանը հավաքագրել է ժողովրդական պարեր Հայաստանի տարբեր շրջաններից, ուսումնասիրել և վերաձևակերպել է շարժումների մանրակրկիտ նրբությունները։ Այս եղանակով Բերդը ներկայացնում է հայկական պատմական շրջանները՝ Տարոն, Մուշ, Տիգրանակերտ, Վասպուրական, Մուսալեռ, Խարբերդ, Հոմշեն։ Յուրաքանչյուր պար պատմություն է՝ հավատքի, տոկունության և ժողովրդի ոգու մասին։

## Պատմություն
### 1960-1980-ականներ
* 1963 — Հիմնադրում Երևանում։
* 1967 — Առաջին միջազգային ելույթը՝ Ռիգա, Լատվիա (միջազգային փառատոն), արժանանալով Լաուրեատի կոչմանը։
* 1970–80-ականներ — Մասնակցություն միջազգային փառատոների Հունաստանում, Հունգարիայում, Ալժիրում, Ավստրիայում և այլ երկրներում։ Ստանալով միջազգային մրցանակներ և ճանաչում։

### 1990-ականներ
* 1990 — Հունգարիա (Հայկական մշակույթի օրեր)։
* 1993 — Ֆրանսիա և Գերմանիա, 45-օրյա շրջագայություն, 16+ հայաշատ քաղաքներ։ Մասնակցություն Գերմանիայի Բոխում քաղաքի միջազգային փառատոնին։
* 1994 — Ֆրանսիա (Շատո Գոմբեղ, Վուառոն և այլն), Լեհաստան՝ Լոձ (մենահամերգ)։
* 1995 — Թայվան, 4-ամսյա շրջագայություն, միջազգային փառատոններ և մենահամերգներ Թայբեյում («Սուն Յաթ-Սեն» և «Չյան Կայ Շեք» սրահներ)։ Թայվանական մամուլը՝ «Բերդը ամենահրաշալի պարախումբն էր, որ երբևէ տեսել է մեր հանդիսատեսը»։
* 1996 — Իսպանիա (մեկամսյա շրջագայություն՝ Բադահով, Բուրգոս, Կադիս, Սիուդադ Ռեալ)։
* 1997 — Ֆրանսիա (միջազգային փառատոններ)։
* 1998 — Իսպանիա (Բուրգոս, Կաստելյոն) և Իտալիա, Շվեյցարիա (Ավիանո, Իմոլա, Ռուսսի, Ֆրիբուրգ)։ Իտալական մամուլ՝ «Սքանչելի ելույթ՝ հույզերով լի, հրաշագեղ պարերով ու տարազներով»։
* 1999 — Ավստրիա և Գերմանիա (մենահամերգներ), Իտալիա (Կուարտու Սանտ’Էլենա, Կոռի, Կաստելյոն դել Լագո, Կորրոպոլի)։

### 2000-ականներ
* 2000 — Իսպանիա և Ֆրանսիա (Ավիլես, Օլորոն-Սենթ-Մարի, Լա Գյարդ), բազմամյա մենահամերգներ։ Դիժոն, Ֆրանսիա՝ միջազգային մրցույթում **Ոսկե մեդալ** (մասնակցել է 25+ երկիր)։
* 2001 — Բելգիա և Ֆրանսիա (Մարսինել, Մոնթուաղ, Քուգան)։
* 2002 — Իսպանիա և Ֆրանսիա (Խիխոն, Տերուել, Սենթ-Էտիեն, Պլոզեվետ)։
* 2004 — Ֆրանսիա և Իսպանիա (Կոնֆոլան, Բրայ-դյուն, Քուգան, Բուրգոս)։
* 2006 — Իսպանիա և Պորտուգալիա, Կանարյան և Բալեարյան կղզիներ (Բարսելոն, Սոլլեր, Ռուբի, Վալենսիա, Ինխենիո, Օրենսե, Մոնսաո)։
* 2009 — Իտալիա, Շվեյցարիա և Ֆրանսիա (Տրեվիզո, Կալյարի, Իտտիրի, Ուդինե, Ապիրո, Ֆրիբուրգ)։ Եվրոպական մամուլը՝ «Բարձրարվեստ կատարումներ, ազգային պարով պատմում են երկրի պատմությունը»։

### 2010-ականներ
* 2011 — Ռուսաստան (Դոնի Ռոստով, Կրասնոդար, Նիժնի Նովգորոդ, Սանկտ Պետերբուրգ, Մոսկվա), նվիրված ՀՀ անկախության 20-ամյակին։ Սերգեյ Գորին՝ «Անսամբլը ոչ միայն հայ ժողովրդի, այլև համաշխարհային ձեռքբերում է»։ Նույն տարի՝ Չինաստան (Պեկինի Ազգային պարի թատրոն)։ Չինական մամուլ՝ «Տղաների առնականություն և պարուհիների հեզաճկունություն»։
* 2012 — Մոսկվա և Սանկտ Պետերբուրգ (գարուն), Ֆրանսիա, Բելգիա, Իսպանիա (Բերշտետ, Կիյան, Լիմու, Էլն, Նամյուր, Լես-Պրեսես)։ Պակո Միլար, Ուտրիասի քաղաքապետ՝ «Հիասքանչ համերգ՝ բազմազան պարեր, համաչափություն և գեղեցիկ տարազներ»։
* 2013 — Ռուսաստան (Սոչի, Նովոմիխայլովկա, Ջուբգա)։
* 2014 — Իրանահայություն («Սիփան» կենտրոն) մենահամերգներ։ Աթենք՝ Պարի միջազգային խորհրդի կոնգրես, վարպետաց դասեր «Հայկական ժողովրդական պարերի» թեմայով։
* 2015 — Չինաստան (Պեկին, Շանհայ)։
* 2016 — Ֆրանսիա (45-օրյա շրջագայություն, Մոնթուաղ, 20 մենահամերգ)։
* 2017 — ԱՄՆ (Լոս Անջելես, Բոստոն, Նյու Յորք)։ Լեփ-լեցուն դահլիճներ, հոտնկայս ծափեր։
* 2018 — Ֆրանսիա (Մարսել, Փարիզ)՝ անսամբլի 55-ամյակին նվիրված համերգներ։
* 2019 — Ֆրանսիա, Իսպանիա, Շվեյցարիա, 55-օրյա շրջագայություն։ Մասնակցություն Ռոման, Նիցցա, Բուրգոս, Պորտուգալետե, Խակա, Էվոլեն փառատոններին և 25 մենահամերգ։

### 2020-ականներ
* 2025 — Ֆրանսիա, Փարիզ (Casino de Paris), սոլո համերգ՝ 1500+ հանդիսատեսով, երկժամյա ծրագիր։

## Ընդհանուր վիճակագրություն
* Երկրներ — 30+ (որոշ աղբյուրներով՝ 40+)։
* Միջազգային փառատոններ — շուրջ 500։
* Համերգներ — ավելի քան 1000։
* Հանդիսատես — մոտ 1,000,000։

## Մշակութային և սփյուռքյան ազդեցություն
«Բերդ» անսամբլի ելույթները սփյուռքահայ համայնքների համար դառնում են ազգային ինքնության պահպանման միջոց։ Անսամբլը հաճախ հրավիրվում է հենց համայնքների կողմից։ Միաժամանակ հանդիսատեսի զգալի հատվածը նաև ոչ հայեր են։ «Բերդը» համարվում է կամուրջ հայրենիքի և սփյուռքի միջև։

## Պարգևներ և կոչումներ
* «Հայաստանի վաստակավոր կոլեկտիվ» (ՀՀ Նախագահի հրամանագիր, 26 մայիսի 2009 թ., թիվ 124)
* Միջազգային մամուլի բարձր գնահատականներ՝ Թայվան, Իտալիա, Բելգիա, Ֆրանսիա, Չինաստան

## Տես նաև
* Հայկական պար
* Հայաստանի մշակույթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բերդ պարային անսամբլ — պաշտոնական կայք
* Բերդ անսամբլ Facebook
* Բերդ անսամբլ YouTube

Կատեգորիա:1963 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1963 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի մշակութային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայկական պարախմբեր
Կատեգորիա:Պարի անսամբլներ