Հյուսիսային սեր

**«Հյուսիսային սեր»** (), 1927 թվականի խորհրդային համր սև-սպիտակ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Իվանովսկին։ Ֆիլմը չի պահպանվել։

Եվգենի Զամյատինի «Հյուսիս» պատմվածքի էկրանավորումն է, գրողն ինքը հանդես է եկել որպես սցենարիստ և մասնակցել է նկարահանումներին:

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունը, ինչպես և վիպակինը, ծավալվում է հյուսիսում։ Տեղի մեծահարուստ խանութպանին աշխարհի նկատմամբ իր սպառողական հայացքով հակադրվում է ձկնորս և որսորդ Մարեյը, որը, չնայած իր ամենօրյա հոգսերին, ունի անիրականանալի երազանք՝ արհեստական արևի մասին, որը ցրելու է բևեռային գիշերը։

## Դերերում
* Վասիլի Չուդակով - Մարեյ, ձկնորս
* Բորիս Լիտկին - Ստեպկա, որբ
* Անատոլի Նելիդով - խանութպան
* Ալեքսեյ Գորյուշին - Շիշով, ղեկապետ
* Եկատերինա Կորչագինա-Ալեքսանդրովսկայա - մորաքույր Մատրյոնա, պառավ կին
* Զանա Զանոնի - Պելկա, Մարեյի կինը
* Ուրսուլա Կրուգ - խանութպանի կինը
* Նատալյա Ռազումովա - Աննա, այրի
* Ն. Գալկով - Իվան, կարգադրիչ
* Ֆեոդոր Բոգդանով  - էպիզոդ
* Սերգեյ Տրոիցկի - դրվագ

Նկարահանումներին մասնակցել է կինոֆիլմերից հայտնի արջ վարժեցնող Նիկոլայ Գլադիլշչիկովը, որը նկարահանվել է ֆիլմում էպիզոդիկ դերում։

## Գրական հիմք
«Հյուսիս» պատմվածքը գրել է Եվգենի Զամյատինը 1918-1919 թվականներին։  Նրա մտահղացումը ծագել է 1915 թվականին՝ հյուսիսում աքսորում գտնվելու ժամանակ, բայց այդ ժամանակ պատմությունը չի ավարտվել։  Զամյատինը հիշել է, որ երկու տարի անց վագոնում նա «լսել է արջի որսի մասին խոսակցությունը, որ արջից փրկվելու միակ միջոցը մեռած ձևանալն է», և այդ ժամանակ ծնվել է պատմության ավարտը։

Գրականագետները նկատել են վիպակի կինեմատոգրաֆիական բնույթը՝ նրա 28 գլուխներից յուրաքանչյուրը կառուցված է եռապլանային սկզբունքով և ներկայացնում է տրամաբանորեն ավարտված դրվագ, վիպակն իր մեջ միավորում է ժամանակային և տարածական հեռանկարը, որտեղ որպես ֆոն հանդես է գալիս բնապատկերը, երկրորդ հատակագիծը լոպարների կոլորիտային կերպարներն են, առաջին պլանում՝ պատմվածքի կենտրոնացման կենտրոնը գլխավոր հերոս Մարեյի կերպարն է, իսկ նրանց միջև միջնորդ է Պելկայի բանաստեղծական բնույթը։ 

«Հյուսիսի» ճարտարապետակերտությունը շատ ավելի մոտ է կինոյի արվեստին, քան ստատիկ նկարչությանը։  Պատահական չէ, որ ռեժիսոր Ա. Իվանովսկին ֆիլմ է նկարահանել հենց այդ ստեղծագործության մոտիվներով։ 
Նշվում է, որ այն փաստը, թե գրողը, ինքը հանդես գալով որպես սցենարիստ, ֆիլմին տվել է «Հյուսիսային սեր» անվանումը, դրանով իսկ ընդգծել է պատմվածքի ժանրի քնարական բնույթը։

## Նկարահանումներ
Զամյատինը 1926 թվականի հունիսի 1-ին 100 ռուբլու դիմաց պայմանագրով «Սևզապկինոյին» «որպես լիակատար սեփականություն, պահպանելով հեղինակային իրավունքը» փոխանցել է «Հյուսիս» պատմվածքի հիման վրա գրված կինոսցենարը։

Ի տարբերություն նույն գրողի՝ «Տունը ձնաբքի մեջ» ֆիլմի համար գրված կինոսցենարի, որը նկարահանել է ռեժիսոր Էրմլերը «Քարանձավներ» պատմվածքի հիման վրա, Զամյատինն անձամբ է մասնակցել «Հյուսիսային սեր» ֆիլմի նկարահանումներին։

Ֆիլմը նկարահանվել է 1927 թվականի ամռանը հյուսիսում՝ Մուրմանսկում և Ալեքսանդրովսկում (ներկայում՝ Պոլյարնոյե), Զամյատինը նույնպես եղել է այնտեղ։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1928 թվականի փետրվարի 24-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Северная любовь // Советские художественные фильмы: Немые фильмы (1918—1935) / ВГФК, Москва. — М.: Искусство, 1961. — стр. 225
* *Дмитрий Ермолаев* — «Северная любовь» попутчика и классика // Мурманский вестник, 2 апреля 2011

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1927 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր