Այգեր

**Այգեր** (գերմաներեն՝ Eiger), 3967 մ բարձրությամբ լեռ Շվեյցարիայում՝ Բեռնյան Ալպերում, Բեռնեզ Օբերլենդում: Հարևանությամբ գտնվող Մյոնխ և Յունգֆրաու լեռների հետ ներկայացնում է շվեյցարական Ալպերի ամենաբնորոշ տեսարժան վայրերից մեկը: Մինչ Այգերի հյուսիսային կողմը կտրուկ վեր է խոյանում Գրինդելվալդի և Լաուտերբրունենի հովիտներից ավելի քան 3000 մ բարձրության վրա, հարավային կողմի լանջերը ծածկված են Յունգֆրաու-Ալեչ տարածքի մեծ սառցադաշտերով, որոնցով ձևավորվում է Ալպերի ամենասառցադաշտային շրջանը: Այգերի ամենաուշագրավ առանձնահատկությունը նրա 1800 մ բարձրությամբ հյուսիսային պատն է, որը կազմավորված է զառիթափ ժայռերով ու սառույցով և կոչվում է **Eiger-Nordwand**, **Eigerwand** կամ պարզապես **Nordwand**: Այդ պատը (նման է Տրիգլավի հյուսիսային պատին ) Ալպերի ամենամեծ հյուսիսային լանջն է: Այդ հսկա լանջը բարձրանում է Քլայն Շայդեգ հանգստավայրի վերևում՝  համանուն լեռնանցքի վրա, որը երկու հովիտներ է միացնում։ Հյուսիսային պատի ստորոտում է գտնվում «Յունգֆրաու-Ալեչ-Բիչհորն» անունը կրող բնության հուշարձանը, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում: 

Այգերը պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 1252 թվականին: Առաջին հաջողված վերելքը իրականացվել է արևմտյան լանջով 1858 թվականի օգոստոսի 11-ին իռլանդացի Չարլզ Բարինգտոնի կողմից, որին օգնել են շվեյցարացի ուղեկցորդներ Քրիստիան Ալմերն ու Պետեր Բորենը: Հյուսիսային լանջը, որը համարվում է ամենադժվարամատչելին ու ամենավտանգավորը, առաջին անգամ հաղթահարվել է 1938 թվականին ավստրա-գերմանական արշավախմբի կողմից:

Այգերը հաճախ է հիշատակվում ԶԼՄ-ներում՝ հիմնականում լեռնագնացային արշավախմբերի բազմաթիվ ողբերգությունների պատճառով: 1935 թվականից ի վեր առնվազն 64 լեռնագնաց է զոհվել՝ փորձելով մագլցել հյուսիսային լանջը, ինչի արդյունքում լեռն ստացել է գերմանական *Մորդվանդ* մականունը, որը ընդհանուր անվանման՝ Nordwand-ի (Հյուսիսային պատ) ածանցյալն է և բառացի թարգմանությամբ նշանակում է *մարդասպան պատ*:

Այգերի հյուսիսային լանջը հաղթահարել են նաև սլովենացի լեռնագնացներ, որոնցից Ֆրանչեկ Կնեզը 1982 թվականին, 6 ժամ ժամանակով, կրկնել է Հեքմայրի վերելքի բացարձակ ժամանակային ռեկորդը:

Այգերի միջով փորված թունելով է անցնում «Յունգֆրաու» անունը կրող երկաթուղին:

## Գրականության և արվեստի գործերում
[thumb|[Ջոն Սարջենթ. Այգերը՝ դիտված Մյուրենից, 1870]]

Այգերը (հաճախ Յունգֆրաուի և Մյոնխի հետ) բազմիցս պատկերվել է կերպարվեստի գործերում:
### Գրականության մեջ
* Հենրիխ Հարեր - «Ճերմակ սարդը» // *Heinrich Harrer. Die Weiße Spinne. Die Geschichte der Eiger-Nordwand. Ullstein, Berlin 1958*.
* Տրևանյան - «Պատժամիջոց՝ Այգերի գագաթին« (*The Eiger Sanction*, 1972) 
* . գիրքը պատմում է  1936 թվականին Այգերի հյուսիսային պատը հաղթահարելու ժամանակ տեղի ունեցած ողբերգության մասին:
* 

### Կինոյում
* «Պատժամիջոց՝ Այգերի գագաթին» (*The Eiger Sanction*, ԱՄՆ, 1975) — գեղարվեստական կինոնկար Տրևինյանի նույնանուն վեպի հիման վրա. ռեժիսոր և գլխավոր դերակատար՝ Քլինտ Իսթվուդ
* «Հմայող լռություն» (2007) — Ջո Սիմփսոնի նույնանուն գրքի էկրանավորումը
* «Հյուսիսային պատը» (*Nordwand*, 2008) — գեղարվեստական կինոնկար Այգերի հյուսիսային պատը 1936 թվականին հաղթահարելու առաջին փորձի մասին

## Պատկերասրահ

BerneseAlps.jpg|Այգերը, Մյոնխը և Յունգֆրաուն  վերջալույսին
Eiger Mittellegi-Ridge.jpg|
EigerDetail.svg|Այգերն ու շրջական՝ քարտեզի վրա
Eigergletscher.jpg|Այգերի սառցադաշտերը
Eiger Felsabbruch20060721.JPG|Ձնահյուս
Heckmair-Route.jpg|Հեքմայրի մագլցուղին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Այգերը Summitpost-ում
* Այգերը Peakware - լուսանկարներ
* Այգերը Hikr
* Այգերը Flickr
* Živa spletna kamera severne stene Eigerja
* Այգերի հին ու նոր վերելքներ. լուսանկարներ և ֆիլմեր
* Are you still here? օրագրություններ, Charles Sherwood.

Կատեգորիա:Ալպերի լեռներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի լեռներ
Կատեգորիա:Չթարգմանված հոդված կաղապար:Կարմիր հղումների հաշվիչ