Հաագայի գեղարվեստի դպրոց

300px|մինի|Յան Հենդրիկ Վայսենբրուխ «Անտառային տեսարան Բարբիզոնի մերձակայքում»
300px|մինի|Անտոն Մաուվե «Առավոտյան ձիարշավ ծովափին»
300px|մինի|Իսահակ Իսրայելս «Իշարշավ»
300px|մինի|Նույեն Վինյանդ «Նավաբեկություն ժայռոտ ծովափի մոտ»
**Հաագայի կերպարվեստի դպրոց** (նիդերլանդերեն՝ Haagse School (schilderkunst)), 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Նիդերլանդներում գործած առավել նշանակալից գեղարվեստական միավորումը։ Ներառել է 1860-1890 թվականների միջակայքում Հաագայում ապրած և գերազանցապես իրապաշտական (ռեալիստական) ոճով աշխատած նկարիչների խմբի, որոնց վրա նկատելի ազդեցություն էր թողել Ֆրանսիայում գործած Բարբիզոնյան դպրոցը։

## Հակիրճ տեղեկատվություն
Հաագայի կերպարվեստի դպրոցի առավել աչքի ընկած և ամենատիպական ներկայացուցիչներն են Յոզեֆ Իսրայելսը, Վիլլեմ Ռուլոֆսը, Անտոն Մաուվեն, Հենդրիկ Վիլլեմ Մեսդագը, Վիլլեմ դե Զվարտը, ինչպես նաև Մարիս եղբայրները՝ Յակոբը, Մատեյսն ու Վիլլեմը։ Գործնականում Հաագյան դպրոցը նկատելի ազդեցություն է գործել 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի նիդերլանդական ողջ կերպարվեստի վրա։ Իր ստեղծագործական կյանքի վաղ շրջանում այդ դպրոցի ազդեցությունը կրել է նաև բրիտանացի նկարիչ Ջորջ Կլաուզենը։

Որոշ ուսումնասիրողների կարծիքով՝ Հաագյան դպրոցի ազդեցությունը նկատվում է նաև Վինսենթ վան Գոգի վաղ շրջանի գործերի վրա, թեև հետագայում նա լիովին հեռացել է այդ դպրոցի ավանդույթներից, և նրա հանրաճանաչ ստեղծագործություններում դրանք իսպառ բացակայում են։ Նույնը, թերևս, կարելի է ասել նիդերլանդացի նկարիչներ Պիտ Մոնդրիանի, Յան Տորոպի Իսահակ Իզրաելսի ստեղծագործությունների մասին։

Ուսումնասիրողների մի մասն էլ գտնում է, որ հաագացի նկարիչների վրա, Բարբիզոնյան դպրոցից բացի, որոշակի ազդեցություն է գործել 17-րդ դարի սկզբին ֆրանսիական կերպարվեստում դրսևորված ռոմանտիկ աշխարհայացքը և հատկապես գյուղական կյանքի իդեալականացումը։

*Haagse School* եզրույթը շրջանառության մեջ է դրել ժուռնալիստ Յակոբ վան Սանտենը, որը հաագյան դպրոցի ներկայացուցիչների ստեղծագործությունները  բնութագրել է որպես «նկարչական արվեստում մի նոր ու արմատական շարժում»։  Եվ քանի որ նրանց աշխատանքներում նկատելի է զուսպ, մուգ գույների գերակայությունը, մասնագետները կերպարվեստի այդ դպրոցը երբեմն անվանում են *Gray School (Գորշ կամ Մոխրագույն դպրոց)*։

Ուսումնասիրողների շրջանում միասնական կարծիք չի ձևավորվել նաև հաագյան դպրոցի նկարիչներին հատուկ ոճը բնորոշելու հարցում։ Ինչպես վերը նշվեց, ոմանց կարծիքով այդ դպրոցում գերիշխել է իրապաշտական ոճը, սակայն այլոց կարծիքով գերիշխողը եղել է իմպրեսիոնիզմը, և հաագացի նկարիչները, անկախ իրենց ընտրած թեմայից, ցանկացա՛ծ դեպքում առաջին հերթին ձգտել են ճշմարտացիորեն արտացոլել, դիտողին փոխանցել մթնոլորտը։ Սակայն այն էլ պետք է ասել, որ ժամանակի պահպանողական քննադատները հարցականի տակ են դրել ու մինչև անգամ կտրականապես մերժել են իրապաշտության գեղագիտական դրսևորման այդ կերպը՝ «գորշավուն նկարչության» պատճառով։ 1888 թվականին նրանցից մեկը գրել է. «Մեսդագը ցուցահանդեսում կախել է փոթորիկ պատկերող մի նկար, որտեղ ծովը թողնում է ահավոր կեղտոտվածության, իսկ ամպերը՝ ալյուրի գնդերի տպավորություն»։

Բոլոր դեպքերում, որոշ ուսումնասիրողների կարծիքով՝ Հաագայի կերպարվեստի դպրոցը կարող է համարվել իմպրեսիոնիզմի անմիջական և ուղղակի նախորդներից մեկը։

Հաագյան դպրոցի ներկայացուցիչների մեծ մասի ստեղծագործություններում գերակշռում են բնանկարները, իսկ, օրինակ, նրանցից Յոհաննես Բոսոմը գերադասել է նկարել ճարտարապետական ձևեր, Յոզեֆ Իզրաելսն էլ հիմնականում արտացոլել է ագարակագործների ու ձկնորսների կյանքը։

## Գրականություն
* Anna Wagner: *Die Haager Schule - Holländische Maler vor hundert Jahren*, Rheinisches Landesmuseum Bonn 1972, catalog. .
* Ronald de Leeuw, John Sillevis, Charles Dumas (Hrsg.): *The Hague school – Dutch masters of the 19th century*, catalog, Gemeentemuseum, Den Haag, Weidenfeld & Nicolson, London 1983.
* John Sillevis, Hans Kraan, Roland Dorn: *Die Haager Schule - Meisterwerke der holländischen Malerei des 19. Jahrhunderts aus Haags Gemeentemuseum.* catalog, Ed. Braus, Heidelberg, 1987, .
* Sillevis, John: *Dutch Drawings From the Age of Van Gogh*, Taft Museum, Cincinnati, Ohio, 1992.
* Roland Dorn, Klaus Albrecht Schröder, John Sillevis (Hrsg.): *Van Gogh und die Haager Schule*, catalog, Bank of Austria - Kunstforum Wien, Skira editore Mailand, 1996, .
* De Bodt, Saskia and Sellink, Manfred: *Nineteenth Century Dutch Watercolors and Drawings*, Museum Boijmans Van Beuningen, catalog, Rotterdam, 1998.
* Sillevis, John and Tabak, Anne: *The Hague School Book*, Waanders Uitgegevers, Zwolle, 2004.
* Fred Leeman, John Sillevis: *De Haagse School en de jonge Van Gogh*. Ausstellungskatalog, Waanders, Zwolle, Gemeentemuseum, Den Haag, 2005, .
* Renske Suyver: *A Reflection of Holland – the Best of the Hague School in the Rijksmuseum*. Rijksmuseum Amsterdam, 2011, .
* Arprino, Giovanni: *L'opera pittoria completa di Rembrandt*, Rizzoli Editore, Milano, 1969.
* Maritshuis: *Dutch Painting of the Gollden Age*, catalog, Royal Picture Gallery The Hagu: Washington, Fort Worth, Chicago and Los Angeles, 1982 - 198.,
* Liedtke, Walter, Plomp, Miechiel C. and Rüger, Axel: *Vermeer and the Delft School*, The Metropolitan Museum of Art, New York, Yale University Press, New Haven and London, 2001.
* Noon, Patrick: *Richard Parkes Bonington - On the Pleasure of Painting*, Yale Center for British Art, Yale University Press, New Haven and London, 1991 .
* Sillevis John; van Brakel, J. P. , Siebelhoff R. et al.: Katwijk in de Schilderkunst. Museum Katwijk, 1995, .
* Wilton, Andrews and Lyles, Anne: *The Great Age of British Watercolours - 1750 - 1880*, Royal Academy of Arts, London and Prestel-Verlag München, 1993, .
* Cormack, Malcolm: *Constable, John 1776-1837*, Phaidon Press Limited, Oxford, 1983, .
* Müllerschön, Bernd and Maier, Thomas, *Die Maler der Schule von Barbizon - Wegbereiter des Impressionismus*, Stuttgart, Ed. Thombe, 2002 .
* Lévêque, Jean-Jaques: *L'AUBE DE IMPRESSIONNISME - 1848 - 1869*, ACR, Édition Internationale, Courbevoie, Paris, 2000, .
* Imanse, Geurt: *Van Gogh bis Cobra: holländische Malerei 1880–1950*. Hatje, 1980, .

## Պատկերասրահ


File:Bilders 2.jpeg|Գերհարդ Բիլդերս - 
File:Johannes Bosboom - Gezicht te Koblenz.jpg|Յոհաննես Բոսբոմ - ,,Կոբլենցի դեմքը,, Rijksmuseum Amsterdam.
File:Johannes Bosboom - Het strand te Scheveningen.jpg|Յոհաննես Բոսբոմ (1873): ,,Շևենինգենի ծովափը,, Rijksmuseum Amsterdam.
File:Paul Gabriël - Landschap met twee bomen.jpg|Պաուլ Գաբրիել - ,,Երկու ծառ,, (1860/67): Rijksmuseum Amsterdam.
File:Trekvaart Rijksmuseum SK-A-2384.jpeg|Անտոն Մաուվե (1860): Trekvaart, Rijksmuseum Amsterdam.
File:WLANL - artanonymous - Bomschuit op het strand.jpg|Անտոն Մաուվե - (1882): Bomschuit op het strand, private collection.
File:Willem Roelofs10.jpg|Վիլլեմ Ռուլոֆս (1870): In t' gein bij Adcoude, Rijksmuseum Amsterdam.
File:SA 698-Landschap te Oosterbeek-Landschap met vee (provincie Gelderland).jpg|Վիլլեմ Ռուլոֆս (1867): Բնանկար (Գելդերլանդ), Amsterdam Museum.


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''The Hague School and young Van Gogh.'' 
* ''Dutch Art in the Nineteenth Century/The Forerunners of the Hague School.''
* ''Dutch Art in the Nineteenth Century/The Hague School: Introduction.''
* ''Dutch Art in the Nineteenth Century/Intermezzo.''
* ''Dutch Art in the Nineteenth Century/The Hague School Sequel.''
* ''Dutch Art in the Nineteenth Century/The Younger Masters of the Hague School.''
* ''Dutch Art in the Nineteenth Century/Organization.''

Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների պատմություն
Կատեգորիա:Գեղանկարչական դպրոցներ