I Պարթևական լեգեոն

**I Պարթևական լեգեոն** (), Հռոմեական լեգեոն կայսրության դարաշրջանում։

Կազմավորվել է կայսր Սեպտիմիուս Սևերուսի կառավարման ժամանակ և տեղակայվել Միջագետքում, որտեղ էլ մնացել է հաջորդ դարերի ընթացքում։ Մասնակցել է արևելյան սահմանի բազմաթիվ հակամարտություններին։ Լեգեոնի մասին վերջին հիշատակումները վերաբերում են V դարի սկզբին։ I Պարթևական լեգեոնի խորհրդանիշը կենտավրոսն է:

## Լեգոնի պատմություն
I Պարթևական լեգեոնը ձևավորվել է 197 թվականին կայսր Սեպտիմիոս Սևերոսի հրամանով, որն այն օգտագործել է Պարթևական թագավորության դեմ իր պատերազմում։ Նրա հետ միասին կազմակերպվել են ևս երկու լեգեոններ նույն մականուններով՝ II և III: Ենթադրություն կա, որ I և III լեգեոնների կազմում ընդգրկվել են կայսերական գահի հավակնորդ Պեսցենիուս Նիգերի զորքի մնացորդները։ Պարթևների դեմ արշավանքն ավարտվել է հաջողությամբ և Պարթևստանի մայրաքաղաք Կտեսիֆոնի գրավմամբ։ Ըստ հռոմեացի պատմիչ Դիոն Կասիոսի պատմության, I և III Պարթևական լեգեոնները մնացին որպես կայազոր նոր գրավված հողերում, որոնք կայսրը կազմակերպել է Միջագետք նահանգում։ II Պարթևական լեգեոնը տեղափոխվել է Ալբան՝ Հռոմի մոտ, որտեղ ծառայել է որպես կայսրության ռազմավարական պահուստ։ Հնարավոր է, որ լեգեոնի լրիվ անվանումն եղել է՝ I Պարթևական Սևերով Անտոնինով լեգեոն։ Սեպտիմիոս Սևերը, որը եկել է իշխանության քաղաքացիական պատերազմի արդյունքում, իրեն հայտարարել է կայսր Մարկոս Ավրելիոս Անտոնինի որդեգիր։ Երկու կայսրերի անուններն էլ արտացոլվել են լեգեոնի անվան մեջ։

I Պարթևական լեգեոնը տեղակայված էր Սինգարա կոչվող ամրոցում, որտեղ մնացել է մի քանի դար՝ պաշտպանելով կայսրությունը պարթևներից և նրանց իրավահաջորդ Սասանյաններից։ Միջագետքի նահանգի առանձնահատկությունն այն էր, որ նրա կառավարիչները ասպետական դասի պրեֆեկտներ էին, այլ ոչ թե սենատորական արիստոկրատիայի ներկայացուցիչներ։ Համապատասխանաբար, I Պարթևական լեգեոնի լեգատը սենատոր չէր, այլ ասպետ։

I Պարթևական լեգեոնը, ամենայն հավանականությամբ, մասնակցել է արևելյան սահմանին III դարում տեղի ունեցած բազմաթիվ հակամարտություններին։ Այսպես, այն մտել է հռոմեական բանակի կազմի մեջ Կարակալլայի պարթևական արշավանքի ժամանակ, մասնակցել է Ալեքսանդր Սևերոսի պատերազմին Սասանյան պետության դեմ։ Ամենայն հավանականությամբ, լեգեոնը ներգրավված է եղել նաև Գորդիան III-ի պարսկական արշավանքի ժամանակ։ Ֆիլիպ I Արաբի կառավարման օրոք լեգեոնը ստացել է «Ֆիլիպով» պատվավոր կոչումը։

256 թվականին պարսից թագավոր Շապուր I-ը հարձակվել է Հռոմեական պետության վրա և գրավել բազմաթիվ քաղաքներ։ Երբ հռոմեական կայսր Վալերիանը փորձել է վերականգնել կարգը և ներխուժեց Միջագետք, նա պարտություն կրեց և գերեվարվեց։ Սակայն Պալմիրայի թագավոր Օդենատը կարողացավ պաշտպանել արևելյան նահանգները։ Դիոկղետիանոսի օրոք, նրա համակառավարիչ Գալերիոսի արշավանքի արդյունքում, պարսիկները պարտություն կրեցին և ստիպված եղան հրաժարվել հյուսիսային Միջագետքի տարածքների նկատմամբ հավակնություններից։ III Պարթևական լեգեոնը, պետք է որ իր դերն ունենար այս արշավանքների ժամանակ, բայց մենք գրեթե ոչ մի տեղեկություն չունենք դրա մասին։

Զարմանալի չէ, որ լեգեոնի առանձին ստորաբաժանումներ ուղարկվել են կայսրության այլ մասեր։ Մակագրություններից մենք գիտենք, որ I Պարթևական լեգեոնի զինվորները ծառայել են Լիկիայում և Կիրենայում։ Զինվորը, որը թաղել է իր որդուն Կիլիկիայում, ծառայել է I Պարթևական լեգեոնում (հնարավոր է՝ III Պարթևականում)։

360 թվականին I Պարթևական լեգեոնը դեռ գտնվում էր Սինգարում, քանի որ այն հիշատակվում է որպես այն լեգեոններից մեկը, որը փորձում էր պաշտպանել քաղաքը պարսկական հարձակումից։ Սակայն նրան դա չհաջողվեց, և լեգեոնը ջախջախվեց, իսկ նրա զինվորների մի մասը գերեվարվեց։ Արդյունքում լեգեոնը տեղափոխվել է Նիսիբիս և Կոնստանտինա, որտեղ, համաձայն *Notitia Dignitatum*-ի, այն գտնվել է V դարի սկզբին պրեֆեկտի հրամանատարության ներքո, որը ենթարկվել է Միջագետքի դուքսին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
# 
# 

## Արտաքին հղումներ
# 
# 
# 

## Տես նաև
* Հռոմեական լեգեոնների ցանկ

Կատեգորիա:197 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի լեգեոններ
Կատեգորիա:Հռոմեա-պարթևական պատերազմներ
Կատեգորիա:Հռոմեա-պարսկական պատերազմներ