Տարսիլա դու Ամարալ

**Տարսիլա դու Ամարալ** (, ), բրազիլացի նկարիչ, բրազիլական մոդեռնիզմի գլխավոր դեմքերից մեկը։
Բրազիլացի հինգ նկարիչներից բաղկացած *Grupo dos Cinco*-ի անդամ, որոնք համարվում են Բրազիլիայի ժամանակակից արվեստի շարժման ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից։ «Grupo dos Cinco»-ի մյուս անդամներն են` Անիտա Մալֆատտին, Մենոտի Դել Պիչչիան, Մարիոը դե Անդրադեն և Օսվալդ դե Անդրադեն։ Տարսիլան մեծ դեր է ունեցել նաև «Անտոպոֆագիա» շարժման ձևավորման գործում (1928-1929)։

## Կենսագրություն
Տարսիլա դու Ամարալը ծնվել է Կապիվարիում, ծնողների դաստակերտում` հող օգտագործողների և սուրճի տնկարկների տերերի հարուստ ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիներին նա ծնողների հետ մեկնել է Բարսելոնա, որտեղ ուսում է ստացել և առաջին անգամ դրսևորվել են նրա ձգտումները նկարչության հանդեպ։ 1916 թվականից նա Սան Պաուլոյում սովորել է քանդակագործություն, այնուհետև` գեղանկարչություն և նկարչություն։ Չափազանց պահպանողական ուսուցիչները նրան չէին բավարարում և 1920 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, ընդունվել Ժյուլիանի ակադեմիա։ 1922 թվականին մասնակցել է Փարիզում կազմակերպված խմբակային ցուցահանդեսին։

1922 թվականին վերադառնալով Սան Պաուլո, նա մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել բրազիլացի գրողներ և մոդեռնիստ նկարիչներ` Անիտա Մալֆատտիի, Մարիո դե Անդրադեի, Օսվալդ դե Անդրադեի և Մենոտի դել Պիչչիայի հետ։ Նրանք ձևավորել են «Grupo dos Cinco»-ն, որը դարձել է բրազիլական մոդեռնիզմի կենտրոն և շարժիչ ուժ։
1923 թվականին նկարիչը կարճ ժամանակով վերադարձել է Փարիզ, որտեղ դասեր է ստացել Ալբեր Գլեզից, Անդրե Լոտից, Ֆերնան Լեժեից։ Նրա ֆրանսիացի ուսուցիչների հետաքրքրությունը հնամենի ոճի և պրիմիտիվիզմի նկատմամբ, ստիպել են նկարչին դիմել բրազիլական ժողովրդական ավանդույթներին։

Հայրենիք վերադառնալուց հետո նա Օսվալդ դե Անդրադեի հետ ճանապարհորդել է Բրազիլիայում՝ սովորելով տեղական ավանդույթներն ու ժողովրդական արհեստները։ Նկարազարդել է Անդրադեի գրքերը և 1926 թվականին նրանք ամուսնացել են։ Ամուսինները ճանապարհորդել են Եվրոպայում և Միջին Արևելքում։ 1926 թվականին Փարիզի Պերսյե պատկերասրահում տեղի է ունեցել Տարսիլա դու Ամարալի առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Նա մտերմացել է սյուրռեալիստների հետ։ Ամուսնու հետ միասին նրանք մշակել են յուրահատուկ անտրոպոլոգիայի փիլիսոփայություն, որը Բրազիլիան ընկալում է որպես ուշ մշակույթի կրող և «սնվում» է իր նախորդ մշակույթներից՝ հնամենի աֆրոամերիկյանից մինչև նորագույն եվրոպական (տես` «Անտրոպոֆագիական մանիֆեստ»)։ 1929 թվականին նկարիչի անհատական ցուցահանդեսներ են անցկացվել Ռիո դե Ժանեյրոյում և Սան Պաուլոում. Տարսիլա դու Ամարալը մասնակցել է կոլեկտիվ ցուցահանդեսների Նյու Յորքում և Փարիզում։ 1930 թվականին Տարսիլա դու Ամարալը և Օսվալդ դե Անդրադեն ամուսնալուծվել են և Անդրադեն ամուսնացել է գրող և լրագրող Պագուի հետ։

1931 թվականին նկարչուհին այցելել է ԽՍՀՄ, որտեղ նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Մոսկվայի նոր արևմտյան արվեստի պետական թանգարանում և շրջագայել է երկրում։ 1932 թվականին վերադառնալով հայրենիք, նա միացավ ձախ ուժերին` հակադրվելով Ժետուլիու Վարգասի բռնապետական ռեժիմին, այդ թվում՝ սահմանադրական հեղափոխությանը։ Նրան ձերբակալել են և մեկ ամիս անցկացրել է բանտում։ Տարսիլան սկսել է անդրադառնալ սոցիալական թեմատիկային։ 1938 թվականից նա մշտապես բնակվել է Սան Պաուլոում։ Մասնակցել է Սան Պաուլոյի առաջին բիենալեին, Վենետիկի բիենալեին (1964)։

Մահացել է 1973 թվականին, Սան Պաուլոյում։ Թաղված է Սան Պաուլոյի Կոնսոլասան գերեզմանատանը։

## Հիմնական  աշխատանքներ
**An Angler*, 1920-ական թվականներ, Էրմիտաժի թանգարան, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան
**"[https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00589226/document A Negra]**",* 1923,
**Cuca*, 1924, Գրենոբլի թանգարան, Ֆրանսիա
**Landscape with Bull*, 1925, Մասնավոր հավաքորդ
**O Ovo*, 1928, Ջիլբերտո Չաթուբրիանդ, Ռիո դե Ժանեյրո
**Abaporu*, 1928, Էդուարդո Կոստանտինի, Լատինաամերիկյան արվեստի թանգարան, Բուենոս Այրես
**Lake*, 1928, Մասնավոր հավաքածու, Ռիո դե Ժանեյրո
**Antropofagia*, 1929, Պաուլինա Նեմիրովսկի, Նեմիրովսկի հիմնադրամ, Սան Պաբլո
**Sol poente*, 1929, Մասնավոր հավաքածու, Սան Պաուլո
**Segundo Class*, 1933, Մասնավոր հավաքածու, Սան Պաուլո
**Retrato de Vera Vicente Azevedo*, 1937, Բրազիլական արվեստի թանգարան, Սան Պաուլո
**Purple Landscape with 3 Houses and Mountains*, 1969–72, James Lisboa Escritorio de Arte, Սան Պաուլո

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Congdon, K. G., & Hallmark, K. K. (2002). *Artists from Latin American cultures: a biographical dictionary*. Westport, Connecticut, Greenwood Press. 
*Lucie-Smith, Edward. *Latin American Art of the 20th Century*. London: Thames & Hudson Ltd, 2004.
*Damian, Carol. *Tarsila do Amaral: Art and Environmental Concerns of a Brazilian Modernist*. *Woman's Art Journal* 20.1 (1999): 3-7.
*Barnitz, Jaqueline. *Twentieth-Century Art of Latin America*. China: University of Texas Press, 2006: 57.
*Gotlib, Nadia Batella. *Tarsila do Amaral: a Modernista*. São Paulo: Editora SENAC, 2000.
*Pontual, Roberto. *Tarsila*. *Groves Dictionary of Art*. Ed. Jane Turner. New York: Macmillan, 1996.
*Amaral, Aracy and Kim Mrazek Hastings. *Stages in the Formation of Brazil's Cultural Profile*. *The Journal of Decorative and Propaganda Arts*. 21 (1995): 8-25.
*Fundación Juan March. *Tarsila do Amaral* (Catalogue: published in English and Spanish) Madrid: Fundación Juan March (2009), 295 pp. English 
*D'Alessandro, Stephanie and Luis Pérez-Oramas.  *Tarsila do Amaral: Inventing Modern Art in Brazil*.  New Haven: Yale University Press, 2017. 
*Scott, Andrea. *Introducing New York to the First Brazilian Modernist*. The New Yorker, 2018.
*Cardoso, Rafael. *The Problem of Race in Brazilian Painting, c. 1850-1920*. Art History, 2015: 18-20.
*Ebony, David. *Brazil's First Art Cannibal: Tarsila Do Amaral*. Yale University Press Blog, 2017.
*Jackson, Kenneth David. *Three Glad Races: Primitivism and Ethnicity in Brazilian Modernist Literature*. Modernism/modernity 1, (1994): 89-112.
**Latin American Women Artists 1915–1995*. Films Media Group, 2003.

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 
*Official Catalogue Raisonné (English/Portuguese) 
*Links to various paintings
*Search for list of exhibitions
*Tarsila do Amaral, The Museum of Modern Art
*MoMA Audio: Tarsila do Amaral: Inventing Modern Art in Brazil
*New to MoMA: Tarsila do Amaral’s A Lua (The Moon), interview with Ann Temkin

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչներ
Կատեգորիա:Ժյուլիանի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Քանդակագործներ