Ժան Սիլվեն Բայի

**Ժան Սիլվեն Բայի** (, ), ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակների քաղաքական գործիչ, աստղագետ, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Եղել է Փարիզի առաջին քաղաքապետը և Սահմանադիր (Ազգային) ժողովի առաջին նախագահը։

## Կենսագրություն
### Գիտությունների ակադեմիայում
Ժան Բային հետևողական դիտումներ է կատարել և ուսումնասիրել Հալեյի գիսաստղն ու Յուպիտերի արբանյակների անհավասարաչափ շարժումերը։ Իր դիտումների ու հետազոտությունների արդյունքներն ամփոփել է արժեքավոր աստղագիտական աշխատություններում։ Բացի այդ, հեղինակել է աստղագիտության պատմության վերաբերյալ այնպիսի կարևոր աշխատություններ, ինչպիսիք են *Historia de la astronomía antigua*-ն (1775), *Historia de la astronomía moderna*-ն (1778-1783) և *Historia de la astronomía india y oriental*-ը (1787)։ Այդ ամենը նկատի առնելով՝ նրան ընտրել են նախ՝ Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի, այնուհետև՝ 1783 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, նաև Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Իսկ մինչ այդ՝ 1778 թվականին ընտրվել էր Շվեդիայի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։ Կարևոր է մշել նաև, որ Ժան Բային մասոնական մեծագույն օթյակի՝ «Ինը քույրեր»-ի ամենաակտիվ անդամներից էր։
thumb|200px | left | Բայիի դիմանկարը (նկարիչ՝ Ժան-Լորան Մոսնիե (1789 թ.) (Carnavalet թանգարան, Փարիզ)
### Ֆրանսիական հեղափոխության գործիչ
Ժան Բային ակտիվորեն ներգրավվել է հեղափոխական իրադարձություններում։ Փարիզ քաղաքի համայնքի կողմից ընտրվել է հասարակության երրորդ դասը ներկայացնող պատգամավոր Գլխավոր շտատներում, ապա՝ այդ շտատների նախագահ, իսկ երբ շտատները վերափոխվել են Ազգային սահմանադիր ժողովի, դարձել է վերջինիս առաջին նախագահը։ Հենց նա է գլխավորել պատգամավորներին գնդակախաղի վերսալյան դահլիճում տեղի ունեցած երդման արարողության ժամանակ, որը երրորդ դասի առաջին բացահայտ ելույթն էր թագավորի դեմ։ Բաստիլի գրավումից հետո նշանակվել է Փարիզի առաջին քաղաքագլուխ։ Ցավոք, այս վերջին պաշտոնում նա անմիջական մասնակցություն է ունեցել 1791 թվականի հուլիսի 17-ին Մարսյան դաշտում տեղի ունեցած հակամիապետական ցույցի մասնակիցների գնդակահարությանը (նա իր քաղաքական հայացքներով սահմանադրական միապետության կողմնակից էր), որի հետևանքով խիստ հեղինակազրկվել է և մի քանի ամիս անց ստիպված է եղել աթոռը զիջելու ժիրոնդիստ Պետիոնին։ Բային հրաժեշտ է տվել հասարակական գործունեությանն ու մայրաքաղաքին, քաշվել Նանտի մերձակա Մեդյոնե գյուղը, որտեղ զբաղվել է իր հիշողություննեը գրի առնելով (հրատարակվել են 1821—1822 թթ.)։ Իշխանության եկած յակոբինյանները հենց այստեղ էլ ձերբակալել են նրան, տարել Փարիզ, 1793 թվականի նոյեմբերի 11-ին դատապարտել մահապատժի և հաջորդ օրն իսկ գլխատել։

## Մեծարանք
* Բայիի պատվին նրա անունով է կոչվել Լուսնի խառնարաններից մեկը։
* # 100229 աստղակերպին (աստերոիդին) տրվել է Ժանբայի (Jeanbailly) անվանումը։
* Քանդակագործ Լուի Պիեռ Դեսենը 1790 թվականին կերտել է Ժան Բայիի քարե կիսանդրին, որը ներկայումս ցուցադրվում է Ֆրանսիական հեղափոխության թանգարանի 1789 թվականի ամառային սրահում։

## Երկեր
* 1766։ *Essai sur la théorie des satellites de Jupiter*
* 1771։ *Sur les inégalites de la lumière des satellites de Jupiter*
* 1775։ *Histoire de l'astronomie ancienne*
* 1777։ *Lettres sur l'origine des sciences*
* 1779։ *Lettres sur *l'Atlantide* de Platon*
* 1778-1783։ *Histoire de l'astronomie moderne*
* 1787։ *Histoire de l'astronomie indienne et orientale*
* *Éloge de Charles V*
* *Éloge de Lacaille*
* *Éloge de Molière*
* *Éloge de Pierre Corneille*
* *Éloge de Gottfried Leibniz*
* Jean-Sylvain Bailly, *Mémoires*. Clermont-Ferrand։ Paléo, coll. « Sources de l'histoire de France : la Révolution française », 2004. 2 volumes։
** Tome 1։ *la Révolution du Tiers : 29 décembre 1786-14 juillet 1789*. 300 p., 21&nbsp;cm. ISBN 2-84909-089-1.
** Tome 2։ *Premier maire de Paris : 15 juillet-2 octobre 1789*. 285 p., 21&nbsp;cm. ISBN 2-84909-093-X.

## Կինոյում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Juicio de Napoleón sobre Jean Sylvain Bailly.

Կատեգորիա:Մահապատժի դատապարտվածներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ընթացքում մահապատժի ենթարկված անձինք
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ