Խնայողություններ

**Խնայողություններ**, որոշակի ժամանակահատվածում ստացված եկամտի մի մասը, որը չի ծախսվում ընթացիկ սպառման վրա, այլ պահվում և ներդրվում է ապագայում օգտագործելու համար։ Խնայողությունների հայեցակարգը կարող է կիրառվել առանձին տնտեսական գործակալների (անհատներ, տնային տնտեսություններ, ընկերություններ) և ամբողջ տնտեսության նկատմամբ։  Չկա մեկ ճիշտ ցուցանիշ, որը բնութագրում է խնայողությունների ցանկալի չափը։ Այնուամենայնիվ, խնայողությունը առողջ ռազմավարություն է, քանի որ խնայողությունը ապահովում է ֆինանսական անվտանգություն տարբեր անկանխատեսելի իրադարձությունների դեպքում:Տնտեսական տեսանկյունից խնայողությունները հետաձգված սպառումն են։ Սպառողները պատրաստ են բավականին բարձր տոկոսադրույքով  զոհաբերել այսօրվա սպառման մի մասը՝ ապագայում ավելի շատ սպառելու համար։

## Սահմանում
Ամբողջ երկրի կողմից որոշակի ժամանակահատվածում կատարված խնայողությունները կոչվում են ազգային խնայողություններ։ Կախված նրանից, թե ով է դրանք արել, առանձնանում են մասնավոր և պետական ​​խնայողությունները։ Մասնավոր խնայողություններ կարող են անել ինչպես տնային տնտեսությունները, այնպես էլ ձեռնարկությունները։ Խնայողությունների հիմնական մասը ստացվում է կենցաղային խնայողություններից, որոնք նաև կոչվում են անձնական խնայողություններ։ Դրանք տնտեսության մեջ ներդրումների աղբյուր են։

### Փակ տնտեսություն
Փակ տնտեսության ՀՆԱ-ն կարելի է գրել որպես ՀՆԱ-ի հավասարություն եկամուտների և ծախսերի առումով։

հիմնական մակրոտնտեսական հավասարում՝

: Y = C + I + G,

որտեղ Y —  ՀՆԱ,C — մասնավոր սպառում, I — ներդրումներ, G — պետական ​​ծախսեր։

Նկատի ունենալով, որ պետությունը հարկեր է գանձում չափաբաժնով՝ T և դրանք օգտագործում է բյուջեի ծախսերը ֆինանսավորելու համար, ապա  նվազեցնում են եկամտի չափը։

Այնուհետև հավասարումը կարելի է վերաշարադրել հետևյալ կերպ.

: (Y - T) = C + I - (T - G),

(Y - T) — սպառողական տնօրինվող եկամուտ, (T - G) — բյուջեի դեֆիցիտ/դեֆիցիտ։

Ավելցուկի դեպքում կառավարությունը խնայողություններ է անում, իսկ դեֆիցիտի դեպքում ֆիզիկական անձանցից պարտք է վերցնում նրանց խնայողությունների հաշվին։

: S = (Y - C - T) + (T - G) = I .

Ձախ կողմում առաջին փակագծերում գրված են մասնավոր խնայողությունները, իսկ երկրորդում՝ հանրային խնայողությունները։ Երկու տեսակի խնայողությունների գումարը հավասար է ներդրմանը։ Ազգային հաշիվների համակարգում այդ հավասարությունն իրականացվում է փաստարկներով։ Խնայողությունների և ներդրումների չափի հավասարեցումը տեղի է ունենում տոկոսադրույքի փոփոխության պատճառով, երբ տնտեսությունը հավասարակշռության մեջ է մտնում.

: S(r) = I(r),

որտեղ r —իրական տոկոսադրույք։

### Բաց տնտեսություն
Բաց տնտեսությունում բոլոր փոխակերպումներից հետո նմանատիպ հավասարությունը կունենա հետևյալ տեսքը։

: (Y - C - T) + (T - G) - I = NX,

որտեղNX — զուտ արտահանում (արտահանման և ներմուծման տարբերությունը)։ Հավասարակշռության դեպքում ներդրումները հավասար են խնայողության՝ իրական տոկոսադրույքի և իրական փոխարժեքի փոփոխությունների պատճառով։

: S(r) - I(r) = NX(\varepsilon),

Եթե ​​արտահանումն ավելի մեծ է, քան ներմուծումը, ապա արտասահմանում տեղական ապրանքների սպառումը ֆինանսավորվում է արտաքին աշխարհին տրվող վարկերով։ Վարկերը տրամադրվում են երկրի ներսում կատարված խնայողություններից։ Ստացվում է, որ խնայողությունները ավելին են, քան ներդրումները, և կա կապիտալի արտահոսք։ Եթե ​​ներմուծումն ավելի շատ է, քան արտահանումը, ապա երկիրը պարտք է վերցնում օտարերկրյա ապրանքներ սպառելու համար։ Ստացվում է, որ խնայողությունները ավելի քիչ են, քան ներդրումները, և կա կապիտալի ներհոսք։

## Անձնական խնայողություններ
Խնայողությունները անձնական (ընտանեկան) բյուջեի կարևոր կետերից են։ Ընտանեկան բյուջեի ծախսման սկզբունքներն ու կանոնները քննարկվում են անձնական ֆինանսների վերաբերյալ գրականության մեջ։ Ստացված եկամտի մի մասի խնայողությունը կապված է տարբեր շարժառիթների հետ՝ անձրևոտ օրվա, ծերության, երկարաժամկետ օգտագործման ապրանքներ գնելու համար խնայողություն, խնայողությունները երեխաներին փոխանցելու համար և այլն։ Խնայողությունների ռացիոնալությունը բխում է կյանքի ցիկլի և մշտական ​​եկամտի վարկածներից։ Խնայողությունների չափը (դրույքաչափը) կախված է անհատական ​​նախասիրություններից, եկամտի մակարդակից և այլ գործոններից։ Քեյնսը կարծում էր, որ խնայողության տոկոսադրույքը հաստատուն է և որոշվում է հիմնարար հոգեբանական օրենքով. խնայողությունները աճում են եկամուտների աճին զուգահեռ, բայց ավելի փոքր չափով։ Ժամանակակից տնտեսագիտության մեջ խնայողությունները նկարագրվում են միջժամանակային ընտրության տարբեր մոդելներով, որոնցում խնայողությունների տոկոսադրույքը կարող է փոխվել՝ կախված արտաքին հանգամանքներից (եկամուտ, տոկոսադրույքներ և այլ գործոններ)։

203x203փքս|Խնայատուփ

## Պետական ​​խնայողություններ
Խնայողությունները կարելի է դիտարկել նաև պետության մակարդակով որպես ամբողջություն։

Ազգային (ենթազգային՝ մարզային, տեղական) բյուջեի ծախսման սկզբունքներն ու կանոնները քննարկվում են պետական ​​ֆինանսների վերաբերյալ գրականության մեջ։

### Խնայողության շարժառիթները
Ստացված եկամտի մի մասի խնայողությունը կապված է հետևյալ դրդապատճառների հետ.

* առաջնային արտահանման ապրանքների (առավել հաճախ բնական ռեսուրսների) վրա համաշխարհային շուկայի բարենպաստ իրավիճակից ժամանակավոր եկամուտների խնայողություն։
* խնայողություններ ապագայի համար, երբ սպառվում են արտահանման առարկա բնական ռեսուրսների պաշարները։
* խնայողություններ տնտեսական ճգնաժամի (ռեցեսիայի) դեպքում, երբ անհրաժեշտ է պահպանել պետության կողմից ստանձնած սոցիալական ծախսերի մակարդակը։
* որպես հակացիկլային տնտեսական քաղաքականության իրականացման գործիք։

Խնայողությունների ռացիոնալությունը բխում է բյուջեի եկամուտներն ու ծախսերը հարթելու անհրաժեշտությունից՝ դրանք քիչ թե շատ կայուն մակարդակի վրա պահպանելով։ Եկամուտների և ծախսերի ավելացումը պետք է առաջին հերթին կապված լինի երկարաժամկետ տնտեսական աճի հետ, այլ ոչ թե պատահական միանվագ բյուջետային եկամուտների, որոնց վրա ապագայում հնարավոր չէ հույս դնել։ Հետևաբար, շատ երկրներ ներդնում են բյուջեի կառուցվածքային հավելուրդի/դեֆիցիտի գնահատման մեթոդներ։

Խնայողություններ կատարելիս պետությունը կարող է առաջնորդվել բյուջետային կանոններով, որոնք սահմանափակումներ են դնում բյուջեի պարամետրերի վրա.

* դեֆիցիտի չափը որպես եկամտի կամ ՀՆԱ-ի տոկոս,
* պետական ​​պարտքի չափը՝ որպես ՀՆԱ-ի տոկոս,
* եկամտի որոշակի տեսակների մասնաբաժինը, որն օգտագործվում է ընթացիկ ծախսերը ֆինանսավորելու և սուվերեն հիմնադրամ փոխանցելու համար։

Վերջին դեպքում օրինակ կարող են հանդիսանալ բնական ռեսուրսների (Ռուսաստանում՝ նավթի և գազի) արտահանումից ստացված հարկային եկամուտները, որոնց մի մասն ուղղվում է հիմնադրամին։

### Խնայողությունների մեծությունը
Խնայողության չափը որոշվում է յուրաքանչյուր երկրի կողմից ինքնուրույն և սովորաբար որոշվում է հարկաբյուջետային կանոնների պարամետրերով։

## Տես նաև
* տնային տնտեսությունների ֆինանսներ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձնական ֆինանսներ
Կատեգորիա:Բյուջե
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Սպառման տեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆինանսներ