Սրտի կծկումների հաճախականության փոփոխականություն

մինի|401x401փքս|Սրտի կծկումների հաճախականություն՝ R-R միջակայքերի փոփոխականությամբ
[մինի|Շան սրտի էլեկտրասրտագրության (ԷՍԳ) գրանցում, որը ցույց է տալիս զարկից զարկ փոփոխականությունը R-R միջակայքերում (վերևում) և [սրտի կծկումների հաճախականություն (ներքևում):]]
**Սրտի** **կծկումների հաճախականության փոփոխականություն** (**ՍԿՀՓ**), սրտի կծկումների միջև ընկած ժամանակահատվածի տատանման ֆիզիոլոգիական երևույթ, որը չափվում է զարկից զարկ ընկած միջակայքի փոփոխություններով:

Օգտագործվող այլ տերմիններից են «ցիկլի տևողության փոփոխականությունը», «R-R փոփոխականությունը» (որտեղ R-ը ԷՍԳ-ի QRS կոմպլեքսի գագաթին համապատասխանող կետն է, իսկ R-R-ը՝ երկու հաջորդական R-երի միջև ընկած միջակայքը) և «սրտի պարբերության փոփոխականությունը»: Սրտի կծկումների հաճախականության փոփոխականությունը որոշելու համար կարևոր է RR միջակայքի չափումը (որը հաճախ անվանում են նորմալ-նորմալ կամ NN միջակայք)։

Զարկերի փոփոխականությունները հայտնաբերելու նպատակով կիրառվող մեթոդները ներառում են ԷՍԳ-ն, զարկերակային ճնշման գնահատումը, բալիստոկարդիոգրամաները**** և ֆոտոպլետիզմոգրաֆից (PPG) ստացված ալիքիային ազդանշանը: ԷՍԳ-ն համարվում է ՍԿՀՓ-ի չափման ոսկե ստանդարտ, քանի որ արտացոլում է սրտի ամբողջական էլեկտրական գործունեությունը:

## Փոփոխականություն
Զարկից զարկ ընկած միջակայքի փոփոխականությունը (կամ տատանումը) ֆիզիոլոգիական երևույթ է:Սրտի կծկումների կամ R-R միջակայքերի փոփոխությունների հատուկ վերլուծության դեպքում (հզորության սպեկտրալ վերլուծություն) ստացված ամբողջական պատկերը ըստ հաճախականությունների բաժանվում է երեք հիմնական խմբի կամ «գագաթների»՝ շատ ցածր հաճախականություն (<0.04 Հց), ցածր հաճախականություն (0.04-0.15 Հց) և բարձր հաճախականություն (0.15-0.4 Հց)։:

Բարձր հաճախականության (ԲՀ) գագաթը արտացոլում է սրտի պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի գործունեությունը, իսկ ցածր հաճախականությունն (ՑՀ) ունի գերակշռող սիմպաթիկ բաղադրիչ: Թեև նախկինում կարծել են, թե ՑՀ-ն հիմնականում արտացոլում է սիմպաթիկ նյարդային համակարգի գործունեությունը, այժմ լայնորեն ընդունված է, որ այն արտացոլում է և՛ սիմպատիկ, և՛ պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի պատկերը:

Պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի գործունեության խաթարումը և սիմպատիկ նյարդային համակարգի գործունեության ակտիվացումը հանգեցնում են ՍԿՀՓ-ի կրճատմանը: Բարձր հաճախականության (ԲՀ) խումբը (0.15-ից մինչև 0.40 Հց), հատկապես, կապված է պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի գործունեության հետ: Այս տիրույթում ՍԿՀՓ-ն զուգակցվում է շնչառական սինուսային առիթմիայի հետ, որը կարգավորում է սրտի կծկումների հաճախականությունը թափառող նյարդի միջոցով (մեծանում է ներշնչման ժամանակ և նվազում՝ արտաշնչման ժամանակ): Ցածր հաճախականության (ՑՀ) խմբի (0.04-ից մինչև 0.15 Հց) ֆիզիոլոգիական ազդակների մասին ավելի քիչ բան է հայտնի:

Սինուս-նախասրտային հանգույցը ստանում է մի քանի տարբեր ազդակներ, և RR միջակայքն ու դրա փոփոխականությունն այդ ազդակների արդյունքն են։ Հիմնական ազդող գործոններն են  հումորալ համակարգն ու սիմպաթիկ և պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգերը: Շնչառական շարժումներն առաջացնում են սրտի հաճախականության ալիքային փոփոխություններ, որոնք միջնորդավորված են հիմնականում պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի միջոցով։ Կարծիք կա, որ ճնշաընկալիչների միջոցով հետադարձ կապով պատասխանի ուշացումը կարող է առաջացնել սրտի հաճախականության 10 վայրկյան տևողությամբ ալիքային փոփոխություններ (որոնք կապված են զարկերակային ճնշման Մայերի ալիքների հետ), սակայն այս փաստը դեռևս մնում է վիճելի:

Ազդակների վրա ազդող գործոններն են բարոռեֆլեքսը, ջերմակարգավորումը, հորմոնները, քուն-արթնություն ցիկլը, սննդակարգը, ֆիզիկական ակտիվությունը և սթրեսը:

## Կլինիկական նշանակություն
ՍԿՀՓ-ի նվազումը սրտամկանի ինֆարկտից հետո հանդիսանում է մահացության կանխատեսիչ գործոն: Մի շարք այլ վիճակներ նույնպես կարող են կապված լինել փոփոխված (սովորաբար ավելի ցածր) ՍԿՀՓ-ի հետ, ներառյալ սրտային կանգային անբավարարությունը, դիաբետիկ նեյրոպաթիան, հետփոխպատվաստումային դեպրեսիան, հակվածությունը նորածնային հանկարծամահության համախտանիշին (SIDS) և անհաս երեխաների գոյատևման ցածր մակարդակը, ինչպես նաև հոգնածության աստիճանը քրոնիկական հոգնածության համախտանիշի ժամանակ: Մյուս կողմից, զարկերակային բարձր ճնշում (հիպերտենզիա) ունեցող բուժառուների մոտ ավելի ակտիվ ՍԿՀՓ-ն հանդիսանում է նախասրտերի շողացման ռիսկի գործոն։

## Ֆիզիոլոգիական և սոցիալական տեսանկյուններ
մինի|Նյարդաընդերային ինտեգրման մոդելի պարզեցված պատկեր
Հոգեֆիզիոլոգիայի ոլորտում կա հետաքրքրություն ՍԿՀՓ-ի նկատմամբ: ՍԿՀՓ-ն ունի հաստատված կապ հուզական գրգռվածության հետ: Հայտնաբերվել է, որ բարձր հաճախականության (ԲՀ) ակտիվությունը նվազում է արտահայտված ճնշվածության և հուզական լարվածության, ինչպես նաև տագնապային վիճակի պայմաններում, ինչը հավանաբար կապված է ուշադրության և շարժողական արգելակման հետ: Ապացուցվել է, որ ՍԿՀՓ-ն նվազած է այն անհատների մոտ, ովքեր նշում են անհանգստության ուժգին զգացողություն։ Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում ունեցող անձանց մոտ ՍԿՀՓ-ն և դրա ԲՀ բաղադրիչը նվազած են, իսկ ցածր հաճախականության (ՑՀ) բաղադրիչը՝ բարձրացած: Ավելին, հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարմամբ հիվանդները չեն դրսևորել որևէ ԲՀ կամ ՑՀ ռեակտիվություն տրավմատիկ իրադարձությունը վերհիշելիս: Առողջ, դեպրեսիվ և փսիխոտիկ անձանց միջև հայտնաբերվել են նշանակալի վիճակագրական տարբերություններ։

Նյարդաընդերային ինտեգրումը ՍԿՀՓ-ի մոդել է, որը դիտարկում է ինքնավար համակարգը որպես ճանաչողական, վարքագծային և ֆիզիոլոգիական կարգավորման պատասխանատու։ Նյարդաընդերային ինտեգրման մոդելը նկարագրում է, թե ինչպես է առաջ-ճակատային կեղևը կարգավորում լիմբիական համակարգի գործունեությունը, որը գործում է պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգը ճնշելու և սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ուղիներն ակտիվացնելու ուղղությամբ: Ինքնավար համակարգի այս երկու ճյուղերի ելքային ազդանշանների տատանումն առաջացնում է ՍԿՀՓ, և հետևաբար առաջ-ճակատային կեղևի գործունեությունը կարող է կարգավորել ՍԿՀՓ-ն:

ՍԿՀՓ-ն ներկայացվում է որպես թե՛ պարասիմպաթիկ և թե՛ սիմպաթիկ նյարդային համակարգերի ազդեցության գնահատման ցուցիչ։ Օրինակ՝ ցույց է տրվել, որ բարձր ՍԿՀՓ-ն արտացոլում է հույզերի պատշաճ կարգավորում, որոշումների կայացում և ուշադրության կենտրոնացում, իսկ ցածր ՍԿՀՓ-ն՝ հակառակը: Պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգն աշխատում է սրտի կծկումների հաճախականությունը նվազեցնելու ուղղությամբ, իսկ սիմպաթիկ նյարդային համակարգը՝ կծկումների հաճախականությունը մեծացնելու ուղղությամբ: Բարձր ՍԿՀՓ ունեցող անձանց շրջանում կարող է դիտվել պարասիմպաթիկ ակտիվության բարձրացում, իսկ ցածր ՍԿՀՓ ունեցողի մոտ՝ սիմպաթիկ ակտիվության բարձրացում:

Հույզերը կարող են բնութագրվել տվյալ իրավիճակի տևողությամբ և անձի վրա ունեցած ազդեցությամբ: Հույզերը կարգավորելու կարողությունը կարևոր է սոցիալական միջավայրի և բարեկեցության համար: ՍԿՀՓ-ն հնարավորություն է տվել պատկերացում կազմել հուզական կարգավորման հետ կապված ֆիզիոլոգիական բաղադրիչների մասին: Ապացուցվել է, որ ՍԿՀՓ-ն արտացոլում է հուզական կարգավորումը երկու տարբեր մակարդակներում՝ հանգստի վիճակում և ինչ-որ առաջադրանք կատարելիս: Հետազոտությունները ենթադրում են, որ հանգստի վիճակում ավելի բարձր ՍԿՀՓ ունեցող անձը կարող է ցուցաբերել ավելի համապատասխան հուզական արձագանքներ՝ համեմատած նրանց հետ, ովքեր հանգստի վիճակում ունեն ցածր ՍԿՀՓ: Էմպիրիկ հետազոտությունը պարզել է, որ ՍԿՀՓ-ն կարող է արտացոլել ավելի լավ հուզական կարգավորում հանգստի վիճակում բարձր ՍԿՀՓ ունեցողների մոտ, հատկապես բացասական հույզերի դեպքում: Այնուամենայնիվ, ՍԿՀՓ-ն բարձրանում է բացասական լուրերից այն անձանց շրջանում, ովքեր ավելի ուժգին են արձագանքում բացասական լուրերին, քան դրականին: Գործողություն կատարելիս ՍԿՀՓ-ն ենթակա է փոփոխության, հատկապես երբ մարդիկ կարիք ունեն կարգավորելու իրենց հույզերը: Ամենակարևորը՝ անհատական տարբերությունները ևս կապված են հույզերը կարգավորելու կարողության հետ:

Նախկին հետազոտությունները ենթադրում են, որ ուշադրության կարգավորման մեծ մասը պայմանավորված է առաջ-ճակատային կեղևի արգելակող հատկություններով: Առաջ-ճակատային կեղևից եկող ազդակներն ապահովում են պարասիմպաթիկ ազդեցություններ, և եթե ինչ-որ պատճառով այդ ազդակներն ակտիվ են, ուշադրությունը կարող է տուժել: Հետազոտողները ենթադրել են, որ ՍԿՀՓ-ն կարող է հանդիսանալ ուշադրության կարևոր ցուցիչ: Պարզվել է, որ բարձր տագնապայնություն և ցածր ՍԿՀՓ ունեցող խմբերն ունեն թույլ ուշադրություն: Ենթադրվել է նաև, որ ուշադրության բարձրացումը կապված է բարձր ՍԿՀՓ-ի և թափառող նյարդի ակտիվության մեծացման հետ։ Թափառող նյարդի գործունեությունն արտացոլում է պարասիմպաթիկ և սիմպաթիկ նյարդային համակարգերի ֆիզիոլոգիական կարգավորումը: Առաջ-ճակատային կեղևի և պարասիմպաթիկ ու սիմպաթիկ նյարդային համակարգերի գործունեությունը կարող է ազդել սրտի գործունեության վրա: Այնուամենայնիվ, բոլոր անձինք նույն կերպ չեն ենթարկվում այս ազդեցությանը: ՍԿՀՓ-ի և ճանաչողական գործառույթների համակարգված վերանայումը հուշում է, որ հանգստի վիճակում ՍԿՀՓ-ն կարող է կանխատեսել ուշադրության անհատական տարբերություններ: Ավելին, ՍԿՀՓ-ն կարողացել է ցույց տալ իր դերը ուշադրության կարգավորման գործում՝ հաստատելով բարձր ՍԿՀՓ-ն որպես բարձր ուշադրության ցուցանիշ:

Որոշ հետազոտություններում պարզվել է, որ որոշումների կայացման հմտությունները նույնպես արտացոլվում են ՍԿՀՓ-ի միջոցով: Նախկին հետազոտությունները հուշում են, որ և՛ հույզերը, և՛ ուշադրությունը կապված են որոշումների կայացման հետ. օրինակ՝ որոշումների վատ կայացումը կապված է հույզերը և ուշադրությունը կարգավորելու կամ վերահսկելու անկարողության հետ և հակառակը: Ցածր ՍԿՀՓ-ն որոշումների կայացման վրա ազդում է բացասաբար, իսկ ՍԿՀՓ-ի ավելի բարձր մակարդակներն ունեն դրական ազդեցություն: Ամենակարևորը՝ հանգստի վիճակի ՍԿՀՓ-ն հանդիսացել է այնպիսի ճանաչողական ֆունկցիաների զգալի կանխատեսիչ գործոն, ինչպիսին որոշումների կայացումն է։ Պարզվել է, որ ՍԿՀՓ-ն, ուղեկցվելով տագնապի հետ, հանգեցնում է որոշումների վատ կայացման: Հետազոտողների մի խումբ պարզել է, որ ցածր ՍԿՀՓ-ն հանդիսացել է ավելի բարձր անորոշության ցուցիչ, ինչը հանգեցրել է որոշումներ կայացնելու վատ հմտությունների, հատկապես տագնապի բարձր մակարդակ ունեցողների մոտ: ՍԿՀՓ-ն օգտագործվել է նաև բարձր ռիսկային խաղերում որոշումներ կայացնելու հմտությունները գնահատելու համար և պարզվել է, որ ռիսկ պարունակող որոշումներ կայացնելիս ՍԿՀՓ-ի ցուցանիշը սիմպաթիկ գործոնի համեմատ ավելի ցածր է: ՍԿՀՓ-ն կարող է օգտագործվել հոգեբանական տարբեր իրավիճակներգնահատելու համար:

Բազմավագուսային տեսությունը ինքնավար նյարդային համակարգում ՍԿՀՓ միջնորդավորող ուղիները նկարագրելու ևս մեկ միջոց է: Բազմավագուսային տեսությունն առանձնացնում է երեք հիմնական գործընթացներ՝ պասիվ արձագանք շրջակա միջավայրի սպառնալիքին, ակտիվ արձագանք շրջակա միջավայրի սպառնալիքին և տատանում շրջակա միջավայրի սպառնալիքի հետ կապի և անջատման միջև։ Այս տեսությունը, ինչպես և մյուսները, դասակարգում է սրտի կծկումների հաճախականության փոփոխականությունը՝ հիմնվելով հաճախականության տիրույթների վրա: Չնայած սրան, այն շեշտն ավելի շատ դնում է շնչառական սինուսային առիթմիայի և ենթադրյալ նյարդային ուղու միջոցով դրա փոխանցման վրա, որը տարբերվում է ՍԿՀՓ-ի այլ բաղադրիչներից: Սրտի Բազմավագուսային վերահսկողության վերաբերյալ գոյություն ունեն անատոմիական և ֆիզիոլոգիական մի շարք ապացույցներ:

## Ֆենոմեններ
Գոյություն ունեն երկու հիմնական տատանումներ.

* Շնչառական առիթմիան (կամ շնչառական սինուսային առիթմիան) ուղղակիորեն առաջանում է շնչառական շարժումների հաճախականությունը կարգավորող շնչառական կենտրոնի կողմից։ Սա սրտի կծկումների հաճախականության փոփոխականության առաջացման հիմնական պատճառն է: Շնչառական ռիթմը նորմալ, չանզգայացված սուբյեկտների շրջանում նպաստում է ՍԿՀՓ-ի առաջացմանը հիպերվենտիլյացիայի շնորհիվ։
* Ցածր հաճախականության տատանումները կապված են զարկերակային ճնշման Մայերի ալիքների (Տրաուբե-Հերինգ-Մայերի ալիքներ) հետ և սովորաբար ունենում են 0.1 Հց հաճախականություն կամ 10 վայրկյան տևողությամբ պարբերություն:

### Սրտի կծկումների հաճախականության օրինաչափությունների ձևավորում
Սրտի կծկումների հաճախականության կարգավորումը, ներառյալ թե՛ արագացումը և թե՛ դանդաղեցումը, խիստ յուրահատուկ գործընթաց է: Սրտի կծկումների հաճախականության հստակ օրինաչափություններ կարելի է նկատել առօրյա բոլոր շարժումների ժամանակ, ինչպիսիք են ծնկի իջնելը կամ կանգնելը: Այս օրինաչափություններն արտացոլում են բարձր զգայունություն ունեցող ֆիզիոլոգիական կարգավորիչ մեխանիզմներ, որոնք թույլ են տալիս առողջ սրտին հարմարվել կյանքի տարբեր ազդեցոգործոններին:

## Արտեֆակտներ
Սրտի կծկումների ոչ ճշգրիտ որոշումը կհանգեցնի ՍԿՀՓ-ի հաշվարկման սխալների: ՍԿՀՓ-ն խիստ զգայուն է արտեֆակտների նկատմամբ, և նույնիսկ տվյալների 2% սխալը կհանգեցնի անցանկալի շեղումների ՍԿՀՓ-ի հաշվարկներում: Հետևաբար, նախքան որևէ ՍԿՀՓ վերլուծություն իրականացնելը, ճշգրիտ արդյունքներ ապահովելու համար կարևոր է պատշաճ կերպով վերահսկել արտեֆակտները և RR չափման սխալները։

Արտեֆակտների հուսալի վերահսկողությունը, ներառյալ R-ատամիկի ճիշտ նույնականացումը, վերծանումը և սխալների բացառումը, պահանջում է մեծ խնամք և ճշգրտություն: Սա կարող է շատ ժամանակատար լինել մեծածավալ հետազոտություններում, որտեղ տվյալները հավաքագրվել են երկար ժամանակահատվածում: Արտեֆակտները հուսալիորեն վերահսկելու նպատակով հետազոտողների համար ստեղծվել են հատուկ ծրագրեր, որոնք պարունակում են մի շարք հուսալի և փորձարկված գործիքներ: Այս ծրագրերը ներառում են նաև որոշակի ավտոմատացված հնարավորություններ, սակայն կարևոր է, որ հետազոտողը ևս վերանայի ցանկացած ավտոմատացված գործողություն և կատարի համապատասխան փոփոխություններ:

## Վերլուծություն
Ամենալայն տարածում ունեցող մեթոդները կարող են բաժանվել 2 խմբի՝ ժամանակային տիրույթի մեթոդներ և հաճախականության տիրույթի մեթոդներ: Եվրոպական և ամերիկյան միացյալ աշխատանքային խումբը 1996 թվականին նկարագրել է ՍԿՀՓ չափումների ստանդարտները: Առաջարկվել են նաև այլ, օրինակ՝ ոչ գծային մեթոդներ:

### Ժամանակային տիրույթի մեթոդներ
ժամանակային-տիրույթի մեթոդները հիմնված են զարկից զարկ կամ NN միջակայքերի հաշվարկների վրա (սովորաբար որոշվում են RR միջակայքերի միջոցով), և վերլուծում են այնպիսի փոփոխականներ, ինչպիսիք են՝

* NN միջակայքերի ստանդարտ շեղում (SDNN)՝ հաճախ հաշվարկվում է 24-ժամյա ժամանակահատվածի համար: SDNN-ն արտացոլում է բոլոր այն բաղադրիչները, որոնք պատասխանատու են գրանցման ժամանակահատվածում ՍԿՀՓ-ի համար, հետևաբար այն ներկայացնում է ընդհանուր փոփոխականությունը:
* NN միջակայքերի միջինի ստանդարտ շեղում (SDANN)` հաշվարկվում է կարճ ժամանակահատվածների համար, սովորաբար 5 րոպե: Հետևաբար, SDANN-ը 5 րոպեից ավելի երկարտևողությամբ ՍԿՀՓ-ների գնահատման չափանիշն է:
* Հաջորդական տարբերությունների միջինի քառակուսի արմատ (RMSSD)` հարևան NN-ների միջև հաջորդական տարբերությունների միջինի քառակուսի արմատն է:
* Հաջորդական տարբերությունների ստանդարտ շեղում (SDSD)` հարևան NN-ների միջև հաջորդական տարբերությունների ստանդարտ շեղումն է:
* NN50` հաջորդական NN-ների այն զույգերի քանակը, որոնք տարբերվում են ավելի քան 50 մվ-ով:
* pNN50՝ NN50-ի հարաբերակցությունը NN-ների ընդհանուր քանակի վրա:
* NN20՝ hաջորդական NN-ների այն զույգերի քանակը, որոնք տարբերվում են ավելի քան 20 մվ-ով:
* pNN20՝ NN20-ի հարաբերակցությունը NN-ների ընդհանուր քանակի վրա:
* Շնչառական ցիկլի գնահատական՝ EBC, տվյալ հետազոտության ժամանակահատվածում որոշակի տևողությամբ շարժվող պատուհանի միջակայքնի սահմանն է (առավելագույն-նվազագույն): Պատուհանները կարող են շարժվել միմյանց վրա համընկնելով կամ լինել խստորեն առանձնացված և հաջորդական: EBC-ն հաճախ տրամադրվում է տվյալների հավաքագրման այնպիսի սցենարներում, որտեղ հիմնական նպատակը իրական ժամանակում ՍԿՀՓ հետադարձ կապի հայտնաբերումն է: Ապացուցվել է, որ PPG-ից ստացված EBC-ն՝ 10-վայրկյանանոց և 16-վայրկյանանոց հաջորդական ու համընկնող պատուհանների դեպքում, բարձր փոխկապակցվածություն ունի SDNN-ի հետ:

### Երկրաչափական մեթոդներ
NN միջակայքերի շարքը կարող է գնահատվել նաև որպես երկրաչափական պատկեր, ինչպիսին է՝ ՍԿՀՓ-ի երկրաչափական չափումների եռանկյունաչափական ինդեքսը՝ խտության բաշխման ինտեգրյալի և խտության բաշխման առավելագույն արժեքի հարաբերությունը: ՍԿՀՓ-ի առավելագույն եռանկյունաչափական ինդեքսը հավասար է բոլոր NN միջակայքերի քանակի և առավելագույն քանակի հարաբերությանը: Երկրաչափական պատկերը ստանալու համար անհրաժեշտ է NN միջակայքերի բավարար քանակ (գործնականում 20 րոպեից մինչև 24 ժամ), ՍԿՀՓ-ի կարճաժամկետ փոփոխությունները գնահատելու համար այս մեթոդը գործածելի չէ՝

* NN միջակայքերի տևողությունների խտության բաշխման ընտրանք
* հարևան NN միջակայքերի միջև տարբերությունների խտության բաշխման ընտրանք
* յուրաքանչյուր NN (կամ RR) միջակայքի բաշխման դիագրամը անմիջապես նախորդող NN (կամ RR) միջակայքի հետ, կոչվում է նաև «Պուանկարեի գրաֆիկ» կամ «Լորենցի գրաֆիկ»(ըստ երևույթին սխալմամբ): Այնուհետև օգտագործվում է պարզ բանաձև, որը դատում է փոփոխականության մասին՝ հիմնվելով ստացված պատկերի երկրաչափական և/կամ գրաֆիկական հատկությունների վրա:

### Հաճախականության տիրույթի մեթոդներ
Հաճախականության տիրույթի մեթոդները սահմանում են հաճախականության տիրույթներ, այնուհետև հաշվում են յուրաքանչյուր տիրույթին համապատասխանող NN միջակայքերի քանակը: Տիրույթները սովորաբար լինում են՝ բարձր հաճախականություն (ԲՀ) 0,15-ից 0,4 Հց, ցածր հաճախականություն (ՑՀ) 0,04-ից 0,15 Հց և շատ ցածր հաճախականություն (ՇՑՀ) 0,0033-ից 0,04 Հց: ԲՀ հզորությունն արտացոլում է պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի խթանումը, մինչդեռ ՑՀ հզորությունն արտացոլում է ինչպես սիմպաթիկ, այնպես էլ պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգերի խթանումը: ՇՑՀ հզորությունը ասոցացված է ջերմակարգավորման, ռենին-անգիոտենզինային համակարգի և ծայրամասային անոթաշարժ ակտիվության հետ։

Հասանելի են վերլուծության մի քանի մեթոդներ: Հզորության սպեկտրալ խտությունը (ՀՍԽ), օգտագործելով պարամետրիկ կամ ոչ պարամետրիկ մեթոդներ, տրամադրում է հիմնական տեղեկատվություն հաճախականությունների միջև հզորության բաշխման վերաբերյալ: Ամենահաճախ օգտագործվող ՀՍԽ մեթոդներից մեկը Ֆուրիեի դիսկրետ ձևափոխությունն է: ՀՍԽ-ի հաշվարկման մեթոդները ընդհանուր առմամբ կարող են դասակարգվել որպես ոչ պարամետրիկ և պարամետրիկ: Շատ դեպքերում երկու մեթոդներն էլ ապահովում են համանման արդյունքներ: Ոչ պարամետրիկ մեթոդների առավելություններն են՝ (1) օգտագործվող ալգորիթմի պարզությունը (դեպքերի մեծ մասում Ֆուրիեի արագ հավասարում [FFT]) և (2) մշակման արագությունը: Պարամետրիկ մեթոդների առավելություններն են՝ (1) սպեկտրալ բաղադրիչներ, որոնք կարող են տարբերակվել՝ անկախ նախապես ընտրված հաճախականության տիրույթներից, (2) սպեկտրի հեշտ հետմշակումը՝ ցածր և բարձր հաճախականության հզորության բաղադրիչների ավտոմատ հաշվարկով և յուրաքանչյուր բաղադրիչի կենտրոնական հաճախականության հեշտ նույնականացմամբ, և (3) ՀՍԽ-ի ճշգրիտ գնահատումը նույնիսկ փոքր թվով նմուշների դեպքում, որոնցում ենթադրվում է, որ ազդանշանը պահպանում է կայունությունը: Պարամետրիկ մեթոդների հիմնական թերությունը ընտրված մոդելի ստուգման անհրաժեշտությունն է:

Բացի հաճախականության պարամետրերի հաշվարկման համար օգտագործվող դասական FFT-ի վրա հիմնված մեթոդներից, ՀՍԽ-ի գնահատման ավելի ճշգրիտ մեթոդ է Լոմբ-Սկարգլի պարբերագրիչը (ԼՍ պարբերագրիչ): Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ տիպիկ RR տվյալների համար Լոմբ-Սկարգլի պարբերագրիչը կարող է ապահովել ՀՍԽ-ի ավելի ճշգրիտ գնահատում, քան FFT մեթոդները: Քանի որ RR տվյալները անհավասարաչափ ընտրանքված տվյալներ են, ԼՍ մեթոդի մեկ այլ առավելությունն այն է, որ ի տարբերություն FFT-ի վրա հիմնված մեթոդների, այն հնարավոր է օգտագործել առանց RR տվյալների վերաընտրման անհրաժեշտության:

Որպես այլընտրանք, ազդանշանի հզորությունը հաշվարկելիս առաջացող արտեֆակտներից խուսափելու նպատակով ներդրվել է «ակնթարթային ամպլիտուդի» մեթոդը, որը հիմնված է RR տվյալների Հիլբերտի ձևափոխության վրա:

### Ոչ գծային մեթոդներ
Հաշվի առնելով սրտի կծկումների հաճախականությունը կարգավորող մեխանիզմների բարդությունը, հիմնավորված է ենթադրել, որ ոչ գծային մեթոդների վրա հիմնված ՍԿՀՓ վերլուծության կիրառումը արժեքավոր կլինի: Սրտի կծկումների հաճախականության փոփոխականությունը չի կարող նկարագրվել որպես ցածր չափողականությամբ քաոսային գործընթաց: Ապացուցված է, որ ՍԿՀՓ-ի գնահատման ոչ գծային մեթոդների կիրառմամբ կարելի է գնահատել շաքարային դիաբետի կանխատեսումը։ Սրտի կծկումների հաճախականության փոփոխականության վերլուծության համար ամենահաճախ օգտագործվող ոչ գծային մեթոդը Պուանկարեի գրաֆիկն է: Յուրաքանչյուր տվյալի կետ ներկայացնում է հաջորդական զարկերի զույգ. x-առանցքը ընթացիկ RR միջակայքն է, իսկ y-առանցքը՝ նախորդող: ՍԿՀՓ-ն քանակապես գնահատվում է տվյալներին մաթեմատիկորեն սահմանված համապատասխան երկրաչափական պատկերներ ավելացնելու միջոցով: Օգտագործվող այլ մեթոդներից են՝ կորելյացիոն չափողականությունը, սիմվոլիկ դինամիկան, ոչ գծային կանխատեսելիությունը, կետային կորելյացիոն չափողականությունը, ընտրանքային էնտրոպիան, բազմամասշտաբ էնտրոպիայի վերլուծությունը, ընտրանքային ասիմետրիան և հիշողության տևողությունը (հիմնված վիճակագրական վերլուծության վրա): Հնարավոր է նաև երկրաչափորեն ներկայացնել հեռահար կորելյացիաները:

### Երկարաժամկետ կորելյացիաներ
Պարզվել է, որ RR միջակայքերի հաջորդականություններն ունեն երկարաժամկետ կորելյացիաներ: Այնուամենայնիվ, այս վերլուծությունների թերություններից մեկը համապատասխանության որակի վիճակագրության բացակայությունն է, այսինքն՝ ստացվում են արժեքներ, որոնք կարող են ունենալ կամ չունենալ վիճակագրական արժեք: Քնի տարբեր փուլերի ընթացքում հայտնաբերվել են կորելյացիաների տարբեր տեսակներ:

## ՍԿՀՓ-ի պարամետրերի կախվածությունը սրտի կծկումների հաճախականությունից
ՍԿՀՓ-ն բնութագրող բոլոր պարամետրերը սերտորեն կապված են սրտի կծկումների հաճախականության (ՍԿՀ) հետ, սակայն բազմաթիվ հոդվածներ չեն կատարել բավարար համեմատություններ և ՍԿՀ-ի և ՍԿՀՓ-ի միջև նշանակալի տարբերություններ և կապեր չեն գնահատվել։

ՍԿՀՓ և ՍԿՀ ճշգրիտ փոխհարաբերությունը դեռևս քննարկման առարկա է: Ժամանակային տիրույթի պարամետրերի մեթոդով ստացված արդյունքները ենթադրում են, որ եթե գոյություն ունի համընդհանուր ֆունկցիա, ապա այն պետք է լինի կամ էքսպոնենցիալ, կամ հիպերբոլիկ բնույթի։  Ֆունկցիան որոշելու նպատակով օգտագործվող գնահատման մեթոդները մինչ այժմ թույլ չեն տվել ընտրություն կատարել այդ տարբերակների միջև:

Գնահատման նոր մեթոդը վերջերս թույլ է տվել բարձր ճշգրտությամբ որոշել այս ֆունկցիան, առողջ անհատների շրջանում այն ընդհանուր առմամբ կարող է նկարագրվել երկու նվազող էքսպոնենցիալ բաղադրիչներով:

## ԷՍԳ գրանցման տևողություն և պայմաններ
Կարճաժամկետ գրանցումների հետազոտման դեպքում ժամանակային տիրույթի մեթոդները հաճախականության տիրույթի մեթոդների համեմատ ավելի նախընտրելի են: Դա պայմանավորված է այն փաստով, որ գրանցումը պետք է լինի անհրաժեշտ ամենացածր հաճախականության սահմանի ալիքի երկարությունից առնվազն 10 անգամ մեծ: Այսպիսով, ՍԿՀՓ-ի ԲՀ բաղադրիչները գնահատելու համար անհրաժեշտ է մոտավորապես 1 րոպե տևողությամբ գրանցում (այսինքն՝ 0,15 Հց ստորին սահմանը 6,6 վայրկյանանոց ցիկլ է, և 10 ցիկլը պահանջում է ~60 վայրկյան), մինչդեռ ՑՀ բաղադրիչին (0,04 Հց ստորին սահմանով)՝ անհրաժեշտ է ավելի քան 4 րոպե:

Թեև ժամանակային տիրույթի մեթոդները, հատկապես SDNN և RMSSD մեթոդները, կարող են օգտագործվել երկարատև գրանցումները հետազոտելու համար, երկարաժամկետ փոփոխականության զգալի մասը կազմում են ցերեկային և գիշերային տարբերությունները: Հետևաբար, ժամանակային տիրույթի մեթոդներով վերլուծվող երկարաժամկետ գրանցումները պետք է պարունակեն առնվազն 18 ժամ վերլուծելի ԷՍԳ տվյալներ, որոնք ներառում են գիշերվա ամբողջ տևողությունը:

## ՍԿՀՓ-ի բաղադրիչների ֆիզիոլոգիական համադրություններ
### Սրտի կծկումների հաճախականության վեգետատիվ ազդեցություններ
Սրտի ավտոմատիզմ բնորոշ է տարբեր ռիթմավար հյուսվածքների, սակայն սրտի կծկումների հաճախականությունը և ռիթմը հիմնականում գտնվում են վեգետատիվ նյարդային համակարգի վերահսկողության տակ: Պարասիմպաթիկ ազդեցությունը սրտի կծկումների հաճախականության վրա իրականացվում է թափառող նյարդի կողմից ացետիլխոլինի արտազատման միջոցով: Մուսկարինային ացետիլխոլինային ընկալիչները արձագանքում են այս արտազատմանը հիմնականում բջջային թաղանթի՝ K+ հանդեպ թափանցելիության մեծացմամբ: Ացետիլխոլինը նաև արգելակում է գերբևեռացմամբ ակտիվացող «ռիթմավար» հոսանքը: «Ik-ի մարման» վարկածը ենթադրում է, որ ռիթմավարի ապաբևեռացումը առաջանում է ուշացած հոսանքի հետևանքով, ինչը առաջացնում է դիաստոլիկ ապապաբևեռացում: Սա «Ik-ի մարման» վարկածն է։ «If-ի ակտիվացման» վարկածը հուշում է, որ գործողության պոտենցիալի ավարտից հետո If-ն ապահովում է դանդաղ ակտիվացող հոսանք, որը գերակշռում է մարող Ik-ին՝ այդպիսով սկիզբ դնելով դանդաղ դիաստոլիկ ապապոլյարացմանը:

Սրտի կծկումների հաճախականության վրա սիմպաթիկ ազդեցությունը միջնորդվում է էպինեֆրինի և նորէպինեֆրինի արտազատմամբ: β-ադրենաընկալիչների ակտիվացումը հանգեցնում է թաղանթային սպիտակուցների cAMP-միջնորդավորված ֆոսֆորիլացման և ICaL-ի ու If-ի ավելացման. արդյունքը դանդաղ դիաստոլիկ ապաբևեռացման արագացումն է:

Հանգստի պայմաններում գերակշռում է թափառող նյարդի տոնուսը, և սրտի պարբերության տատանումները հիմնականում կախված են վագալ կարգավորումից: Վագալ և սիմպաթիկ ակտիվությունը մշտական փոխազդեցության մեջ են: Քանի որ սինուսային հանգույցը հարուստ է ացետիլխոլինէսթերազով, ցանկացած վագալ իմպուլսի ազդեցությունը կարճատև է, քանի որ ացետիլխոլինը արագ հիդրոլիզվում է: Պարասիմպաթիկ ազդեցությունները գերազանցում են սիմպաթիկ ազդեցություններին, հավանաբար, երկու անկախ մեխանիզմների միջոցով՝ խոլիներգիկ եղանակով խթանված նորէպինեֆրինի արտազատման նվազեցում՝ ի պատասխան սիմպաթիկ ակտիվության, և ադրենոխթանման նկատմամբ պատասխանի խոլիներգիկ թուլացում:

### Բաղադրիչներ
Հանգստի պայմաններում առկա RR միջակայքերի տատանումները ներկայացնում են սրտի կծկման հաճախականության փոփոխականությունը: Ինչպես երևում է վեգետատիվ փորձերի կլինիկական և փորձարարական դիտարկումներից, ինչպիսիք են թափառող նյարդի էլեկտրական խթանումը, մուսկարինային ընկալիչների պաշարումը և վագոտոմիան, կարելի է հասկանալ, որ էֆերենտ վագալ (պարասիմպաթիկ) ակտիվությունը ԲՀ բաղադրիչի հիմնական խթանն է: Ավելի խնդրահարույց է ՑՀ բաղադրիչի մեկնաբանությունը, որը որոշների կողմից դիտվում էր որպես սիմպաթիկ մոդուլյացիայի մարկեր, սակայն այժմ հայտնի է, որ այն ներառում է ինչպես սիմպաթիկ, այնպես էլ վագալ ազդեցություններ: Օրինակ՝ սիմպաթիկ ակտիվացման ժամանակ առաջացած հաճախասրտությունը սովորաբար ուղեկցվում է ընդհանուր հզորության զգալի նվազմամբ, մինչդեռ վագալ ակտիվացման ժամանակ տեղի է ունենում հակառակը: Այսպիսով, սպեկտրալ բաղադրիչները փոխվում են նույն ուղղությամբ և հնարավոր չէ ենթադրել որ ՑՀ-ն արտացոլում է միայն սիմպաթիկ էֆեկտներ:

ՍԿՀՓ-ն չափում է սրտի վեգետատիվ ազդակների տատանումները, այլ ոչ թե վեգետատիվ ազդակների միջին մակարդակը: Հետևաբար, ինչպես սրտի վեգետատիվ ազդակի դադարեցումը, այնպես էլ հագեցնող բարձր մակարդակները կարող են բերել ՍԿՀՓ-ի նվազման:

## Կենսաբանական վիճակների և ախտաբանությունների հետ կապված փոփոխություններ
ՍԿՀՓ-ի նվազում արձանագրվել է մի շարք սիրտ-անոթային և ոչ սիրտ-անոթային հիվանդությունների ժամանակ։

### Սրտամկանի ինֆարկտ
Սրտամկանի ինֆարկտից հետո ՍԿՀՓ-ի անկումը կարող է արտացոլել դեպի սիրտն ուղղված վագալ ակտիվության նվազում: Սրտամկանի սուր ինֆարկտից հետո ողջ մնացած բուժառուների ՍԿՀՓ-ն ի հայտ է բերում ընդհանուր հզորության և սպեկտրալ բաղադրիչների անհատական հզորության նվազում: Նյարդային վերահսկողության փոփոխության առկայությունն արտահայտվում է նաև RR միջակայքի ցերեկային և գիշերային տատանումների նվազմամբ: Սրտամկանի ինֆարկտից հետո խիստ ցածր ՍԿՀՓ ունեցող բուժառուների շրջանում մնացորդային էներգիայի մեծ մասը բաշխված է ՇՑՀ հաճախականության տիրույթում՝ 0,03 Հց-ից ցածր։

### Դիաբետիկ նեյրոպաթիա
Շաքարային դիաբետի հետ ասոցացված նեյրոպաթիայի դեպքում, որը բնութագրվում է մանր նյարդաթելերի փոփոխությամբ, ՍԿՀՓ-ի ժամանակային տիրույթի պարամետրերի նվազումը, ըստ երևույթին, ոչ միայն բացասական կանխատեսողական արժեք ունի, այլև բերում վեգետատիվ նեյրոպաթիայի կլինիկական դրսևորման: Վեգետատիվ նեյրոպաթիայի նշաններ չունեցող դիաբետիկ բուժառուների մոտ արձանագրվել է ՑՀ և ԲՀ բացարձակ հզորության նվազում: Դիաբետ ունեցող բուժառուներին և առողջ մարդկանց կարելի է տարբերակել ՍԿՀՓ-ի նվազմամբ:

### Սրտի փոխպատվաստում
Սրտի վերջերս կատարված փոխպատվաստում տարած բուժառուների շրջանում արձանագրվել է խիստ նվազած ՍԿՀՓ՝ առանց որոշակի սպեկտրալ բաղադրիչների: Մի քանի բուժառոուների շրջանում առանձին սպեկտրալ բաղադրիչների հայտնվելը համարվում է սրտի վերանյարդավորման արտացոլում: Այս վերանյարդավորումը կարող է տեղի ունենալ փոխպատվաստումից 1-2 տարի անց և ենթադրվում է, որ ունի սիմպաթիկ ծագում: Բացի այդ, որոշ փոխպատվաստված բուժառոուների շրջանում նկատված կապը շնչառության հաճախականության և ՍԿՀՓ-ի ԲՀ բաղադրիչի միջև նույնպես մատնանշում է, որ ոչ նյարդային մեխանիզմը կարող է առաջացնել շնչառության հետ կապված ռիթմիկ տատանում:

### Սրտամկանի գործառույթի խափանում
Սրտային անբավարարությամբ բուժառուների մոտ դիտվել է ՍԿՀՓ-ի նվազում: Այս վիճակում, որը բնութագրվում է սիմպաթիկ ակտիվացման նշաններով, ինչպիսիք են սրտի կծկումների ավելի մեծ հաճախականությունը և շրջանառվող կատեխոլամինների բարձր մակարդակը, արձանագրվել է կապ ՍԿՀՓ-ի փոփոխությունների և ձախ փորոքի դիսֆունկցիայի աստիճանի միջև: Հիվանդության շատ ուշ փուլերում և ՍԿՀՓ-ի կտրուկ նվազմամբ բուժառուների մեծ մասի շրջանում ՑՀ բաղադրիչը հնարավոր չէր հայտնաբերել՝ չնայած սիմպաթիկ ակտիվացման կլինիկական նշաններին: Սա արտացոլում է այն, ինչպես նշվել է վերևում, որ ՑՀ-ը կարող է ճշգրիտ չարտացոլել սրտի սիմպաթիկ տոնուսը:

### Լյարդի ցիռոզ
Լյարդի ցիռոզը ժամանակ դիտվում է ՍԿՀՓ-ի նվազում: Ցիռոզով բուժառուների մոտ ՍԿՀՓ-ի նվազումն ունի կանխատեսողական արժեք և կանխորոշում է մահացությունը: ՍԿՀՓ-ի կորուստը նաև կապված է պլազմայում պրոբորբոքային ցիտոկինների ավելի բարձր մակարդակի և այս բուժառուների խմբում նյարդաճանաչողական գործառույթի խանգարման հետ:

### Սեպսիս
ՍԿՀՓ-ն նվազում է սեպսիսով հիվանդների մոտ: ՍԿՀՓ-ի կորուստն ունի ինչպես ախտորոշիչ, այնպես էլ կանխատեսողական արժեք սեպսիսով նորածինների համար: Սեպսիսի ժամանակ ՍԿՀՓ-ի նվազման ախտաֆիզիոլոգիան լիովին պարզաբանված չէ, սակայն կան փորձարարական ապացույցներ, որոնք ցույց են տալիս, որ սուր համակարգային բորբոքման ժամանակ ՍԿՀՓ-ի նվազման հարցում կարող է դեր խաղալ սրտի ռիթմավար բջիջների մասնակի անջատումը վեգետատիվ նյարդային վերահսկողությունից: ՍԿՀՓ-ի նվազումն ընդհանուր առմամբ ավելի արտահայտված է բորբոքային վիճակների ժամանակ:

### Տետրապլեգիա
Ողնուղեղի վերին՝ պարանոցային հատվածի քրոնիկական վնասվածքներով բուժառուներն ունեն սինուսային հանգույցին ուղղված անվնաս էֆերենտ վագալ նյարդային ուղիներ: Այնուամենայնիվ, որոշ տետրապլեգիկ բուժառուների ՍԿՀՓ-ի և զարկերակային ճնշման փոփոխականության մեջ կարող է հայտնաբերվել ՑՀ բաղադրիչ: Հետևաբար, ՍԿՀՓ-ի ՑՀ բաղադրիչն այն անձանց շրջանում, ովքեր չունեն սրտի սիմպաթիկ ազդակներ, ներկայացված է վագալ մոդուլյացիայով:

### Սրտային հանկարծամահություն
Սրտային հանկարծամահության զոհերի շրջանում հայտնաբերվել է ավելի ցածր ՍԿՀՓ, քան առողջ անձանց շրջանում։ ՍԿՀՓ-ի անկում կարող է դիտվել մինչև սրտային հանկարծամահության զարգացումը, ինչը հարցեր է առաջացնում այն մասին, թե արդյոք փոփոխված վեգետատիվ ֆունկցիան դերակատարում ունի էլեկտրական անկայունության զարգացման գործում: ՍԿՀՓ-ն նվազած է նաև սրտային հանկարծամահությունից վերապրածների մոտ, ովքեր հետագա դրվագների բարձր ռիսկի տակ են: ՍԿՀՓ-ն զգալիորեն նվազում է ինչպես մահացու, այնպես էլ ոչ մահացու առիթմիաներից առաջ:

### Քաղցկեղ
Հրապարակված հետազոտությունների համակարգված վերանայման համաձայն՝ ՍԿՀՓ-ն կապակցվում է քաղցկեղով բուժառուների հիվանդության զարգացման և ելքի հետ: Քաղցկեղի վաղ փուլերում գտնվող բուժառուներն ունեն զգալիորեն ավելի բարձր ՍԿՀՓ՝ համեմատած ուշ փուլերում գտնվող բուժառուների հետ, ինչը հուշում է, որ հիվանդության ծանրությունն ազդում է ՍԿՀՓ-ի վրա: Քաղցկեղի տարբեր տեսակների միջև կարող են դիտվել ՍԿՀՓ-ի տարբեր արժեքներ:

### Հղիություն
ՍԿՀՓ-ի փոփոխություններ տեղի են ունենում ինչպես առողջ հղիությունների ժամանակ, այնպես էլ նմանատիպ փոփոխություններ դիտվում են հղիության դիաբետով հղիների շրջանում, և դիտվում են ՍԿՀՓ-ի ավելի ցածր միջին արժեքներ:

### Տրամադրության և տագնապային խանգարումներ
Ցածր RMSSD-ն, որը համարվում է վագալ տոնուսի արտացոլում, կապված է դեպրեսիայի բարձր ռիսկի հետ: Ավելի ցածր SDNN և բարձր ՑՀ/ԲՀ հայտնաբերվել են բիպոլյար խանգարում ունեցողների շրջանում, և մասնավորապես նրանց մոտ, ովքեր բնութագրվում են հիվանդության ավելի ծանր ընթացքով՝ պայմանավորված դրվագների մեծ քանակով, հիվանդության տևողությամբ և փսիխոզի առկայությամբ։ Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումով (ՀՏՍԽ) բուժառուները նույնպես ունեցել են ավելի ցածր ԲՀ, որը վագալ տոնուսի չափանիշ է:

## Հատուկ միջամտություններով պայմանավորված փոփոխություններ
ՍԿՀՓ-ն մեծացնող միջամտությունները կարող են պաշտպանիչ լինել սրտային մահացության և սրտային հանկարծամահության դեմ: Չնայած աճող համաձայնությանը, որ վագալ ակտիվության բարձրացումը կարող է օգտակար լինել, դեռևս հայտնի չէ, թե որքան պետք է մեծանա վագալ ակտիվությունը (կամ ՍԿՀՓ-ն՝ որպես մարկեր)՝ համապատասխան պաշտպանություն ապահովելու համար

### β ադրենապաշարիչներ
Հետինֆարկտային բուժառուների ՍԿՀՓ-ի վրա β-ադրենապաշարիչների ազդեցության վերաբերյալ տվյալները զարմանալիորեն քիչ են: Չնայած վիճակագրորեն զգալի աճի դիտարկումներին, փաստացի փոփոխություններն այդքան էլ արտահայտված չեն: Շների շրջանում ինֆարկտից հետո β-պաշարիչները չեն փոփոխում ՍԿՀՓ-ն:

### Հակաառիթմիկ դեղամիջոցներ
Տվյալներ կան մի քանի հակաառիթմիկ դեղամիջոցների վերաբերյալ: Հաղորդվել է, որ ֆլեկաինիդը և պրոպաֆենոնը, բայց ոչ ամիոդարոնը, նվազեցնում են ՍԿՀՓ-ի ժամանակային տիրույթի չափումները քրոնիկական փորոքային առիթմիայով բուժառուների մոտ: Մեկ այլ հետազոտության շրջանակներում պրոպաֆենոնը նվազեցրել է ՍԿՀՓ-ն և ՑՀ-ն շատ ավելի շատ է նվազեցրել, քան ԲՀ-ը: Ավելի մեծ մի հետազոտություն հաստատել է, որ ֆլեկաինիդը, ինչպես նաև էնկաինիդը և մորիցիզինը, նվազեցրել են ՍԿՀՓ-ն հետինֆարկտային բուժառուների մոտ, սակայն հետագա հսկողության ընթացքում որևէ փոխհարաբերություն չի գտել ՍԿՀՓ-ի փոփոխության և մահացության միջև: Այսպիսով, որոշ հակաառիթմիկ դեղամիջոցներ, որոնք կապված են մահացության մակարդակի բարձրացման հետ, կարող են նվազեցնել ՍԿՀՓ-ն: Այնուամենայնիվ, հայտնի չէ, թե արդյոք ՍԿՀՓ-ի այս փոփոխություններն ունեն որևէ ուղղակի կանխատեսողական նշանակություն:

### Սկոպոլամին
Ցածր դեղաչախով մուսկարինային ընկալիչների պաշարիչները, ինչպիսիք են ատրոպինը և սկոպոլամինը, կարող են առաջացնել սրտի վրա վագալ ազդեցությունների պարադոքսալ ակտիվացում, ինչպես հուշում է սրտի կշկումների հաճախականության նվազումը: Բացի այդ, սկոպոլամինը և ցածր դեղաչափով ատրոպինը կարող են զգալիորեն մեծացնել ՍԿՀՓ-ն: Այնուամենայնիվ, չնայած սրտի կծկումների հաճախականության դանդաղումը համապատասխանում է ատրոպինի ցածր դեղաչափին, ՍԿՀՓ-ի աճը մեծապես տատանվում է տարբեր անհատների միջև և նույն անհատի մոտ: Սա հուշում է, որ նույնիսկ սրտի վագալ ակտիվության համար ՍԿՀՓ-ն կարող է լինել ոչ լիարժեք մարկեր:

### Թրոմբոլիզ
Թրոմբոլիզի ազդեցությունը ՍԿՀՓ-ի վրա (գնահատված pNN50-ով) արձանագրվել է սուր ինֆարկտով 95 բուժառուների շրջանում: ՍԿՀՓ-ն ավելի բարձր է եղել թրոմբոլիզից 90 րոպե անց այն բուժառուների մոտ, որոնք ունեցել են ինֆարկտի հետ կապված զարկերակի անցանելիություն: Այնուամենայնիվ, 24 ժամ անց այս տարբերությունն այլևս նշանակալի չէր:

### Ֆիզիկական վարժություններ
Ֆիզիկական մարզումները կարող են նվազեցնել սիրտանոթային մահացությունը և սրտային հանկարծամահությունը: Ենթադրվում է նաև, որ կանոնավոր ֆիզիկական մարզումները փոփոխում են սրտի վեգետատիվ կարգավորումը: Կանոնավոր մարզվող անձինք ունենում են «մարզիկների հազվասրտություն» (այսինքն՝ սրտի հանգստի կծկումների ցածր հաճախականություն) և սովորաբար ունենում են ավելի բարձր ՍԿՀՓ, քան նստակյաց կյանք վարող անձինք: Բացի այդ, ավելի մեծ ընտրանքային էնտրոպիա ունեցող անձանց շրջանում թափառող նյարդի ազդեցության դադար ավելի հաճախ է հանդիպում։

### Կենսաբանական հետադարձ կապ
Ռեզոնանսային շնչառության կենսաբանական հետադարձ կապ կոչվող տեխնիկան սովորեցնում է, թե ինչպես ճանաչել և վերահսկել սրտի կծկումների հաճախականության ոչ կամային փոփոխականությունը: Սուտարտոյի և այլոց իրականացրած ռանդոմիզացված հետազոտությունը գնահատել է ռեզոնանսային շնչառության կենսաբանական հետադարձ կապի ազդեցությունը. դեպրեսիան, տագնապը և սթրեսը զգալիորեն նվազել են: Գյոսլ Վ. Ց.-ի և այլոց իրականացրած առաջին ընդհանուր մետա-վերլուծությունը (24 հետազոտություն, 484 անհատ, 2017 թ.) ցույց է տալիս, որ «ՍԿՀՓ-ի կենսաբանական հետադարձ կապի մարզումը կապված է սթրեսի և տագնապի զգացողությունների զգալի նվազման հետ», միևնույն ժամանակ նշելով, որ անհրաժեշտ են ավելի լավ վերահսկվող հետազոտություններ:

### Փողային գործիքներ
Մի հետազոտություն, որն ուսումնասիրել է բնիկ ամերիկացիների սրինգ նվագելու ֆիզիոլոգիական ազդեցությունները, հայտնաբերել է ՍԿՀՓ-ի զգալի աճ ինչպես ցածր տոնայնության, այնպես էլ բարձր տոնայնության սրինգներ նվագելիս:

## ՍԿՀՓ-ի նորմալ արժեքներ
Չնայած ՍԿՀՓ-ի համար չկան համընդհանուր ընդունված ստանդարտ արժեքներ, որոնք կարող են օգտագործվել կլինիկական նպատակներով, բազմաթիվ հետազոտություններ չափել և զեկուցել են նորմալ արժեքներ տարբեր պոպուլյացիաների համար։

**ՍԿՀՓ-ի ստանդարտ չափանիշների նորմալ արժեքները**

**Ժամանակային տիրույթի վերլուծության հապավումներ**

IBI-ն միջզարկային միջակայքն է (InterBeat Interval)՝ ժամանակահատվածը սրտի հաջորդական կծկումների միջև (նորմայից նորմա միջզարկային միջակայք, որը հայտնի է նաև որպես R-R միջակայք)՝ արտահայտված միլիվայրկյաններով (մվ): SDNN-ը նորմայից նորմա միջզարկային միջակայքերի ստանդարտ շեղումն է՝ արտահայտված միլիվայրկյաններով: RMSSD-ն սրտի նորմալ զարկերի միջև հաջորդական տարբերությունների միջինի քառակուսի արմատն է՝ արտահայտված միլիվայրկյաններով։ Գրանցման բնականոն ժամանակը հինգ րոպե է։

**Սպեկտրալ վերլուծության հապավումներ**

ՑՀ-ն ցածր հաճախականության տիրույթի հզորությունն է (միլիվայրկյան քառակուսի (մվ²) կամ նորմալացված միավորներ), ԲՀ-ն բարձր հաճախականության տիրույթի հզորությունն է (միլիվայրկյան քառակուսի (մվ²) կամ նորմալացված միավորներ), ՑՀ/ԲՀ-Ն ՑՀ և ԲՀ հզորությունների հարաբերակցությունն է։

## Տես նաև
* Սրտի կծկումների հաճախականություն
* Սինուսային ռիթմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սրտաբանություն
Կատեգորիա:Սրտի էլեկտրաֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա