Մարկո Տարդելլի

**Մարկո Տարդելլի**, (, ), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ, մենեջեր։ Իր կարիերան սկսել է «Պիզա» ֆուտբոլային ակումբում, իսկ ավելի ուշ հանդես է եկել «Կոմո», «Յուվենտուս» և «Ինտերնացիոնալե» ֆուտբոլային ակումբներում՝ նախքան շվեյցարական «Սանկտ Գալեն» ակումբում կարիերան ավարտելը։ Նա շատ հաջող կարիերա է անցկացրել «Յուվենտուսում»՝ նվաճելով հինգ չեմպիոնական տիտղոսներ, ինչպես նաև Իտալիայի գավաթի մի քանի տիտղոսներ և ՈՒԵՖԱ-ի չորս խոշոր մրցաշարեր (ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգան, Գավաթակիրների գավաթը, ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգան և ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթը)՝ դառնալով ՈՒԵՖԱ-ի բոլոր երեք խոշոր ակումբային մրցաշարերում հաղթած առաջին երեք խաղացողներից մեկը Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և «Յուվենտուսի» թիմակիցներ Անտոնիո Կաբրինիի և Գաետանո Շիրեայի հետ միասին։

Տարդելլին հաջողության է հասել նաև Իտալիայի ազգային հավաքականի կազմում: Նա իր երկիրը ներկայացրել է ֆուտբոլի Աշխարհի երեք առաջնություններում (1978, 1982 և 1986 թվականներին)՝ հաղթելով 1982 թվականի մրցաշարում։ 1982 թվականի Աշխարհի առաջնության ժամանակ եզրափակչում նրա խփած գոլը տոնելը համարվում է Աշխարհի առաջնությունների պատմության ամենանշանավոր պահերից մեկը։ Մասնակցել է նաև ՈՒԵՖԱ Եվրո 1980-ին, որտեղ զբաղեցրել է չորրորդ տեղը և ընդգրկվել է մրցաշարի թիմի կազմում։

Համարվելով Իտալիայի մեծագույն կիսապաշտպաններից և իր սերնդի լավագույն խաղացողներից մեկը՝ Տարդելլին եռանդուն և միևնույն ժամանակ տեխնիկապես հմուտ երկկողմանի կիսապաշտպան էր, որը հայտնի էր ինչպես հարձակման, այնպես էլ պաշտպանության մեջ ներդրում ունենալու ունակությամբ։ 2015 թվականին նա ընդգրկվել է իտալական ֆուտբոլի Փառքի սրահում։

Որպես մենեջեր՝ Տարդելլին սկզբում աշխատել է Իտալիայի մինչև 16 տարեկանների թիմի հետ, իսկ ավելի ուշ եղել է Չեզարե Մալդինիի օգնականը մինչև 21 տարեկանների թիմում։ Հետագայում նա գլխավորել է մի քանի ակումբներ Իտալիայում, այնուհետև դարձել է Իտալիայի ֆուտբոլի մինչև 21 տարեկանների ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ՝ հաղթելով 1997 թվականի Միջերկրածովյան խաղերում և 2000 թվականի Եվրոպայի մինչև 21 տարեկանների առաջնությունում, որից հետո վերադարձել է մարզչական աշխատանքի ակումբային մակարդակում։ 2004-2005 թվականներին նա նաև ղեկավարել է Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը, մինչդեռ 2008-2013 թվականներին աշխատել է որպես Ջովաննի Տրապատտոնիի օգնականը Իռլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Տարդելին ծնվել է Լուկա գավառի Կարեջինեում։ Կարիերան սկսել է 1972 թվականին, «Պիզա» ֆուտբոլային ակումբում, իտալական Սերիա C խմբում։ Երկու տարի անց նա խաղացել է Սերիա B խմբի «Կոմո» ակումբի հետ, նախքան հաջորդ տարի՝ 1975 թվականի հոկտեմբերին, միանալով Սերիա A խմբի «Յուվենտուս» ակումբին։

Թուրինյան ակումբում իր տասնամյա պաշտոնավարման ընթացքում նա մեծ հաջողությունների է հասել՝ դառնալով առաջին երեք խաղացողներից մեկը, որը թիմակիցներ Անտոնիո Կաբրինիի և Գաետանո Շիրեայի հետ հաղթել է եվրոպական բոլոր երեք խոշոր մրցաշարերում (1977 թվականի ՈՒԵՖԱ Գավաթը, 1984 թվականի Գավաթակիրների գավաթը և 1985 թվականի ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգան)։ «Յուվենտուսի» հետ նա նաև նվաճել է իտալական Սերիայի A-ի հինգ առաջնություն և Իտալիայի գավաթի երկու տիտղոս, ինչպես նաև 1984 թվականի Եվրոպայի Սուպերգավաթը։

Նա որոշիչ գոլ է խփել 1977 թվականի ՈՒԵՖԱ Գավաթի եզրափակչի առաջին խաղում «Աթլետիկ Բիլբաո» ակումբին՝ ինչի արդյունքում «Յուվենտուսը» նվաճել է Եվրոպայի առաջին տիտղոսը։

Ընդհանուր առմամբ Տարդելլին «Յուվենտուսի» կազմում անցկացրել է 376 հանդիպում և դարձել է 51 գոլի հեղինակ։ Նա թուրինյան ակումբից հեռացել է 1985 թվականին՝ տեղափոխվելով «Ինտեր», որտեղ մնացել է մինչև 1987 թվականը, մինչև 1988 թվականին կարիերան ավարտելը՝ շվեյցարական «Սանկտ Գալեն» ակումբում մրցաշրջան անցկացնելուց հետո։

## Միջազգային կարիերա

Տարդելլին միջազգային մակարդակով իր նորամուտը նշել է 1976 թվականի ապրիլի 7-ին՝ Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։ Նա խաղացել է 1978 թվականի աշխարհի առաջնությունում և 1980 թվականի ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնությունում, հասել է կիսաեզրափակիչ և երկու մրցաշարերում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը, ինչպես նաև ընդգրկվել է Եվրո 80-ի հավաքականի կազմում։ Նա իրեն լավ է դրսևորել հատկապես 1982 թվականի Աշխարհի առաջնությունում Իտալիայի հաղթական արշավի ժամանակ՝ դառնալով երկու գոլի հեղինակ։ Նրա առաջին գոլը գրանցվել է խմբային փուլի երկրորդ տուրի՝ Արգենտինայի դեմ խաղում, իսկ մրցաշարի երկրորդ հիշարժան գոլը՝ Արևմտյան Գերմանիայի դեմ եզրափակչում, տուգանայինից ձախ ոտքի հարվածով։ Երկրորդ գոլի տոնակատարությունը համարվում է 1982 թվականի Աշխարհի առաջնությունում Իտալիայի հաղթանակի գլխավոր խորհրդանիշներից մեկը։

2014 թվականին 1982 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ գոլի նրա հայտնի տոնակատարությունը Բրիտանական հեռարձակման կորպորացիան կոչեց Աշխարհի առաջնության բոլոր ժամանակների չորրորդ կարևորագույն պահը։ Նա ընդհանուր առմամբ 81 հանդիպում է անցկացրել Իտալիայի հավաքականի կազմում՝ իր վերջին խաղը անցկացնելով Նորվեգիայի դեմ 1985 թվականի սեպտեմբերին, ինչպես նաև եղել է Իտալիայի հավաքականի ավագը 1983-1985 թվականներին։ 1986 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունում հանդես է եկել հավաքականի կազմում, սակայն չի խաղացել: Ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտել է 1988 թվականին։

## Խաղաոճ

1980-ականների սկզբին Տարդելլին համարվում էր աշխարհի լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը։ Արագ, համառ և եռանդուն խաղացող՝ լավ ոտքերով, նա համարվում է բոլոր ժամանակների մեծագույն իտալացի կիսապաշտպաններից մեկը և երկկողմանի կիսապաշտպան էր, որը հայտնի էր որպես ֆուտբոլիստ իր մարտավարական խելքով, բազմակողմանիությամբ և աշխատանքի արագությամբ, ինչը թույլ էր տալիս նրան խաղալ կիսապաշտպանության ցանկացած վայրում։ Չնայած այն հանգամանքին, որ նա սովորաբար խաղում էր կենտրոնում ավելի հարձակողական կիսապաշտպանի դիրքում, նա իր կարիերայի ընթացքում խաղացել է նաև մի քանի այլ դիրքերում և ունակ էր խաղալ որպես պաշտպան․ իր վաղ կարիերայի ընթացքում նա խաղում էր որպես եզրային պաշտպան դաշտի երկու կողմերում, ինչպես նաև որպես կենտրոնական պաշտպան՝ շնորհիվ իր վարպետության նշանառության և գնդակ շահելու կարողությունների։ Չնայած Տարդելին հիմնականում հայտնի էր իր արագությամբ, դիմացկունությամբ և պաշտպանական հմտություններով, նա նաև ուներ հզոր հարված և ունակ էր հարվածել և գնդակը փոխանցել ցանկացած ոտքով։ Իր հիանալի արագության և սլացիկ կազմվածքի պատճառով «Յուվենտուսից» Տարդելլիի թիմակից Լուչանո Սպինոզին նրան տվել է իտալական «*Schizzo*» մականունը։ 2007 թվականին Թայմս անգլիական օրաթերթը Տարդելլիին դասել է պատմության 50 ամենաուժեղ ֆուտբոլիստների ցուցակի 10-րդ հորիզոնականում:

## Մարզչական կարիերա
Տարդելին իր մարզչական կարիերան սկսել է որպես Իտալիայի մինչև 16 տարեկանների հավաքականի գլխավոր մարզիչ 1988 թվականին՝ ֆուտբոլիստի կարիերայի ավարտից անմիջապես հետո։  Երկու տարի անց նա դարձել է գլխավոր մարզիչ Չեզարե Մալդինիի օգնականը Իտալիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականում: 1993 թվականին նա անցել է «Կոմո» ակումբ։ Նա գլխավորել է «Կոմոն»՝ բարձրանալով Սերիա B խումբ, բայց չի կարողացել խուսափել անկումից։

1995 թվականին նա գլխավորել է «Չեզենա» ֆուտբոլային ակումբը, որը Սերիա B խմբի թիմ էր։ Տարդելլին երեք մրցաշրջան է անցկացրել «Չեզենայում»՝ նախքան մեկնելը և դառնալով Իտալիայի մինչև 21 տարեկանների թիմի գլխավոր մարզիչ: Հաջորդ տարի նա նվաճել է Եվրոպայի մինչև 21 տարեկանների առաջնությունը, ինչպես նաև մարզել է Իտալիայի հավաքականը, որը մասնակցել է 2000 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերին և հասել է քառորդ եզրափակիչ։ Տարդելլին դարձել է «Ինտերի» գլխավոր մարզիչը 2000/01 մրցաշրջանում։

Տարդելին որոշ ժամանակ եղել է իր նախկին «Յուվենտուսի» վարչական խորհրդի կազմում 2006 թվականին, նախքան 2007 թվականին հրաժարական տալը, ենթադրաբար ակումբի զարգացման ուղղության վերաբերյալ ղեկավարության հետ տարաձայնությունների պատճառով։ 2008 թվականի փետրվարին միացել է Իռլանդիայի Հանրապետության ազգային հավաքականի մարզչական շտաբին՝ որպես նորանշանակ գլխավոր մարզիչ Ջովաննի Տրապատտոնիի օգնական։ Նա վերամիավորվել է «Յուվենտուսի» նախկին թիմակից Լիամ Բրեդիի հետ, որը նույնպես նշանակվել է Տրապատտոնիի օգնական։

Տարդելլին Իռլանդիայի հավաքականից հեռացել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 11-ին կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ՝ մեկ օր առաջ Ավստրիայից կրած պարտությունից հետո։

## Անձնական կյանք
Տարդելլին աշխատավոր դասի ընտանիքից էր և չորս երեխաներից կրտսերն էր։  Նրա հայրը բանվոր էր, իսկ մայրը տնային տնտեսուհի։ Դպրոցական տարիներին նա գումար է վաստակել՝ աշխատելով որպես մատուցող։

1991 թվականին իտալացի դերասանուհի Մոանա Պոցին պնդում էր, որ սիրավեպ է ունեցել Տարդելլիի հետ։

Տարդելլին ունի երկու երեխա․ դուստրը՝ Սառան (լրագրող) առաջին ամուսնությունից և որդին՝ Նիկոլան (մոդել) լրագրող Ստելլա Պենդեի հետ հարաբերություններից։

2016 թվականից Տարդելին հարաբերությունների մեջ է լրագրող Միրտա Մերլինոյի հետ։ Տարդելլին մեկն էր ավելի քան 80 իտալացի հայտնիներից, ովքեր ստորագրել են խնդրագիր՝ հօգուտ 2016 թվականի սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվեի։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբ

### Հավաքական

### Մարզչական

## Նշումներ


## Մրցանակներ
### Խաղացող

#### Յուվենտուս
* Սերիա A. 1976–77, 1977–78, 1980–81, 1981–82, 1983–84
* Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ. 1978–79, 1982–83
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա. 1984–85
* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա. 1976–77
* ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ․ 1983–84
* ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ․ 1984

#### Իտալիա
* Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն․ 1982

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոմոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պիզայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ