open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուրբ Աստվածածին վանք (Կարմրավոր)

**Սուրբ Աստվածածին վանք (Կարմրավոր)**, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Վան մարզի Վարագա և Ձիաթռնուկ լեռների լանջերի հարթության վրա։ Կառուցման հստակ տարեթիվը հայտնի չէ։

Վանքը բաղկացած էր եկեղեցուց և գավիթից, տարածքը պարսպապատ էր։ Եկեղեցին կառուցված էր անտաշ քարերից։ Գմբեթը կանգնած էր  2 քառանկյուն և 8 կիսասյուների վրա։ Եկեղեցու կոզակը կիսաբոլոր էր և ուներ խաչկալ՝ Սուրբ Աստվածածնի պատկերով, իսկ կողքի խորանները նվիրված էին Սուրբ Յովհաննեսին և Սուրբ Գևորգ։ Ինչ վերաբերվում է գավիթին, այն հասարակ կառույց էր՝ բաղկացած 2 ամբողջական և 8 կիսասյուներից և առանց գմբթի։

Վանքից բացվում էր սքանչելի տեսարան դեպի Վանա լիճ, Այգեստան, Սիփան, Արտոս և Նեմրութ։

Վանեցի մտավորական Գևորգ Շերենցը վանքի մասին ասել է՝

Սուրբ Աստվածածին վանքը վերանորոգվել է երկու անգամ, առաջինը՝ 1868-1870 թվականներին, երկրորդ անգամ Համիդյան ջարդերից հետո՝ 1895-1896 թվականներին։

1873 թվականի ապրիլ ամսին վանք է այցելել Երեմիա Տևկանցը, ըստ նրա հաղորդած տեղեկության, վանքը չի ունեցել վանահայր և ենթարկվել է ուղղակիորեն Վանի թեմի առաջնորդին։ Վանքում ապրել է մեկ միաբան՝ Աստվածատուր Վարդապետը, որը տեղափոխվել էր Լիմ անապատից, մեկ վերակացու, մեկ տիրացու, երկու մշակ, հինգ հոտաղ և երկու տնտես։

1880-1881 թվականներին Օսմանյան Հայաստանի մի շարք գավառներում սկսվել է սով, 1895-1896 թվականների կոտորածներից հետո վանքում գործել է որբանոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Ուշ ժամադրություններ

«**Ուշ ժամադրություններ**» (), խորհրդային մելոդրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Գրիգորևը։ Էկրան է բարձրացել 1980 թվականին։

## Սյուժեն
Վերան, գյուղից տեղափոխվելով Լենինգրադ, բարձրագույն կրթություն է ստացել, պաշտպանել ատենախոսություն։ Նա կառուցել և կահավորել է կոոպերատիվ բնակարան։ Նրան չի հաջողվել միայն հասնել ընտանեկան երջանկության։ Բայց ահա Վերան հանդիպում է Նիկոլայ Երեմեևիչին, և սիրում են միմյանց երկու ոչ երիտասարդ մարդիկ։ Նիկոլայ Երեմեևիչը հանուն Վերայի զոհաբերում է իր ընտանիքը, իսկ Վերան հանուն նրա՝ իր համար սովորական ազատությունը։ Սակայն պարզվում է, որ համատեղ կյանքն այնքան էլ հեշտ չէ, և Վերան ու Նիկոլայ Երեմեևիչը չեն կարողանում հարմարվել միմյանց։

## Դերերում
* Լարիսա Մալևաննայա – *Վերա Իվանովնա
* Յուրի Պլատոնով – *Նիկոլայ Երեմեևիչ
* Եկատերինա Վասիլևա – *Վարվառա Սեմյոնովնա
* Սերգեյ Նիկոնենկո – *Կուկուշկին
* Ալինա Օլխովա – *Աննա Իվանովնա, Նիկոլայ Երեմեևիչի կինը
* Ալեքսանդր Չաբան – *Միշա, Նիկոլայ Երեմեևիչի որդին
* Գալինա Շչեպետնովա – *Լենա
* Օլեգ Պալմով – *Մակարով

## Դրվագներում
* Վիկտոր Գոգոլև – *ատենախոսական խորհրդի նախագահ
* Պյոտր Գորին – *Սեմյոն Պետրովիչ (դերը հնչյունավորել է Ի. Եֆիմովը)
* Վլադիմիր Կարպենկո
* Վալերի Օլշանսկի
* Թամարա Սերովա – *գնչուհի
* Լ. Սիրոտյուկ
* Զոյա Սոկոլովա – *Լենայի մայրը
* Բորիս Ուլիտին – *տղամարդ հուղարկավորության ժամանակ
* Պյոտր Շելոխոնով – *Լենայի հայրը

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Եվգենի Գաբրիլովիչ, Ալեքսեյ Գաբրիլովիչ
* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Գրիգորև
* Օպերատոր՝ Վալերի Միրոնով
* Նկարիչ՝ Ալեքսեյ Ֆեդոտով
* Կոմպոզիտոր՝ Վադիմ Բիբերգան

## Փաստեր
Գնչուհու հետ դրվագը նկարահանվել է Յուրևեց քաղաքում (Իվանովոյի  մարզում)՝ գետի նավահանգստի ֆոնին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1980 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Զորախաչ եկեղեցի

**Զորախաչ եկեղեցի**, Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ Բերձորից մոտ 52 կմ դեպի հյուսիս, Հակարի գետի մոտակայքում, կառուցվել է 17-18-րդ դարերում։

Եկեղեցու մատենագրական տեղեկություններ առկա չեն, բայց դատելով ճարտարապետական ոճից և եկեղեցու պատերի մեջ ագուցված տապանաքարերից կարելի է այն վերագրել 17-18-րդ դարերի կառույցի։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին միանավ բազիլիկ է, ունի երկարավուն խորան, հարավից և հյուսիսից կա ավանդատներ, կառուցված է անմշակ քարերով, կրաշաղախով իսկ ներսից սվաղապատ է։ Կան նաև ագուցված տապանաքարեր 16-17-րդ դարերի։
Եկեղեցու ավանդատների մուտքերը դեպի խորան են բացվում, իսկ եկեղեցին ուներ 2 մուտք որոնցից հարավային մուտքը հետագայում փակվել է։ Արևելյան և արևմտյան կողմերից առկա են 2 լուսամուտներ, սակայն ոճավորմամբ իրարից տարբերվում են, կա կարծիք որ դրանց սրբատաշ շրջանակները վերցվել են ավելի վաղ կառույցից։ Եկեղեցու երկարությունն է 9,6 մետր իսկ լայնությունը 5,2 մետր (ավանդատներով՝ 10,7 մետր), պատերի հաստությունը մոտ 1 մետր է։

18-րդ դարի երկրորդ կեսին այդ տեղում հաստատված քրդերը, Զորախաչ եկեղեցու ավանդատները օգտագործել են որպես պահեստ։
Արցախյան առաջին ազատամարտից հետո եկեղեցու տանիքին տեղադրվել է երկաթե մեծ խաչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Նաթիբ լեռ

**Նաթիբ լեռ** , հրաբուխ և կալդերա Ֆիլիպինների Լուսոն կղզու հարավում՝ Բաթանի շրջանում։ Հրաբուխը զբաղեցնում է Բաթան թերակղզու հյուսիսային հատվածը։ Լեռն իր շրջակայքով բնության հատուկ պահպանվող տարածք է և 1945 թվականից կոչվում է Բաթանի ազգային պարկ։

## Ֆիզիկական առանձնահատկություններ
thumb|left|Քարտեզի ռելիեֆը
Նաթիբ լեռը ստրատոհրաբուխ է՝ 6-7 կմ (3.7-4.3 մղոն) բարձրությամբ կաղնաձև կալդերայով, որը բացված է դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Այդ կալդերայի արևելյան կողմում ընկած է ավելի փոքր՝ 2 կմ-անոց Պասուկուլան կալդերան։ Նաթիբ լեռան ամենաբարձր գագաթը ծովի մակարդակից բարձր է 1253 մետր (4111 ոտնաչափ) և գտնվում է երկու կալդերաների համընկնման կետում։ Բարդ կալդերան ընդհանուր ունի 26 կմ (16 մղոն) տրամագիծ։

## Հրաբխային ակտիվություն
Նաթիբ լեռը չի ունեցել պատմական ժայթքումներ։ 1991 թվականի ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ վերջին ժայթքումը հավանաբար տեղի է ունեցել Անթրոպոգենից մինչև Պլեյստոցեն ընկած ժամանակահատվածում։ Ավելի վաղ՝ 1971 թվականին կատարված հետազոտությունը ցոյց է տալիս, որ ժայթքման հետևանքով առաջացած նյութերի տարիքը 69 000-ից ±27 000 է։ Դոկտոր Քեվին Ռոդոլֆոյի վերջերս կատարած հետազոտությունը Չիկագոյի Իլինոյս համալսարանի հողի և շրջակա միջավարի գիտությունների դեպարտամենտից ցույց է տվել, որ վերջին ժայթքումը եղել է հրաբխի նախապատմական պիրոկլաստիկ հոսքը, որը Սուբիկ ծովածոցից մուտք է գործել Զամբալեսի թերակղզի, ուսումնասիրելուց 11-18 000 տարի հետո։ Նաթիբի այժմյան ակտիվությունը զբաղեցնում է 5 ջերմային տարածք։ Նաթիբ կալդերայի հիդրոթերմալ հանքավայրերից են Ասինը, Մամոտը, Տիգուլանգինը, Ույոնգը և Պայպիտը։ Հանքավայրերի ջերմաստիճանը՝ ցածր հոսքերով և չեզոք կամ ալկալային ջրազրկմամբ, հասնում է 30-56&nbsp;°C-ի։

Ֆիլիպինների հրաբխագիտության և սեյսոմոլոգիայի համալասրանը Նաթիբ լեռը դասակարգել է պոտենցիալ ակտիվ հրաբուխների մեջ։

## Երկրաբանություն
Նաթիբ լեռան վրա հայտնաբերված ժայռերի մեծամասնությունը բիոտիտային, հոռնբլենդային, անդեզիտային ծագման է, որոնք ունեն թեքում դեպի դացիտային հոսքեր և տուֆեր և նման են Մարիվելս լեռանը՝ Բաթան թերակղզու հարավային մասին։

Նաթիբը Արևմտյան Բաթանի հրաբխային շղթայի մասն է, որն իր մեջ ներառում է Պինատուբո ակտիվ հրաբուխը։

## Տես նաև
* Ֆիլիպինների ակտիվ հրաբուխների ցանկ
* Ֆիլիպինների պոտենցիալ ակտիվ հրաբուխների ցանկ
*Ֆիլիպինների հանգած հրաբուխների ցանկ
* Խաղաղօվկիանոսյան հրաբուխների հրե օղակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS), Natib page
*Smithsonian Institution's Global Volcanism Program, Natib page

Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոս
Կատեգորիա:Հանգած հրաբուխներ
Դիմակահանդես (ֆիլմ-բալետ, 1985)

**«Դիմակահանդես»** (), խորհրդային ֆիլմ-բալետ, որը բեմադրել են կինոռեժիսոր Ֆելիքս Սլիդովկերը և բալետմայստերներ Նատալյա Ռիժենկոն և Վիկտոր Սմիրնով-Գոլովանովը 1985 թվականին «Էկրան» (ԽՍՀՄ) ստեղծագործական միությունում։ Արամ Խաչատրյանի համանուն բալետի էկրանավորումն է նրա երաժշտության հիման վրա։

«Զլատա Պրահա» հեռուստատեսային ֆիլմերի փառատոնի գլխավոր մրցանակի դափնեկիր է։

## Պատմություն
Միխայիլ Լերմոնտովի համանուն դրամայի սյուժեի հիման վրա ստեղծված «Դիմակահանդես» բալետի պրեմիերան կայացել է 1982 թվականի ապրիլի 4-ին Օդեսայի օպերայի և բալետի պետական թատրոնում։ Ներկայացման պարտիտուրայի համար կոմպոզիտոր Էդգար Հովհաննիսյանն օգտագործել է իր ուսուցիչ Արամ Խաչատրյանի երաժշտությունը։ Բալետը բեմադրվել է խորհրդային խորեոդրամայի ավանդույթներով, խորեոգրաֆիան կառուցված է դասական բալետային շարժումների և ժամանակակից (այն ժամանակվա ԽՍՀՄ-ի համար) պարի միավորմամբ։

1985 թվականին ներկայացման հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ-բալետը, որն արժանացել է «Զլատա Պրահա» հեռուստատեսային ֆիլմերի միջազգային մրցույթի գլխավոր մրցանակի։

## Դերերում
* Նիկիտա Դոլգուշին – *Արբենին
* Սվետլանա Սմիռնովա – *Նինա
* Սերգեյ Բարանով – *իշխան Զվեզդիչ
* Նատալյա Բարիշևա – *բարոնուհի Շտրալ
* Ալեքսանդր Կորենյոկ – *Շպրիխ
* Ռաֆայել Ավնիկյան – *Անհայտ
* Էպիզոդներում՝ Օդեսայի օպերայի և բալետի թատրոնի արտիստներ

## Երաժիշտներ
* Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի երգչախումբ և նվագախումբ
* Դիրիժոր՝ Ա. Տեր-Ոսկանյան

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Ֆելիքս Սլիդովկեր
* Բեմադրող բալետմայստերներ՝ Նատալյա Ռիժենկո, Վիկտոր Սմիրնով-Գոլովանով
* Լիբրետոյի հեղինակ՝ Լիդիա Վիլվովսկայա, Միխայիլ Դոլգոպոլով, Նատալյա Ռիժենկո, Վիկտոր Սմիրնով-Գոլովանով
* Երաժշտական կոմպոզիցիայի և խմբագրության հեղինակ՝ Էդգար Հովհաննիսյան
* Օպերատոր՝ Գեորգի Ռեռբերգ
* Նկարիչ՝ Իլյա Գլազունով
* Զգեստների նկարիչ՝ Նինա Վինոգրադովա-Բենուա

## Տեխնիկական տվյալներ
* Սովորական ֆորմատ
* Գունավոր պատկեր
* Տևողությունը՝ 64 րոպե
* Արտադրություն՝ «Էկրան» ստեղծագործական միավորում, «Սոյուզհեռուստաֆիլմ»

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Իմ եղբայրը

**«Իմ եղբայրը»** (), 1971 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Աբդուլլա Կարսակբաևը «Ղազախֆիլմ» ստուդիայում։

## Սյուժե
Կենսագրական ֆիլմ է Ղազախական ԽՍՀ-ում կոմերիտմիության հիմնադիր Գանի Մուրատբաևի կյանքի մասին։

1921 թվականին 18-ամյա Գանին ստեղծում է Ղազախստանում առաջին կոմերիտական ջոկատը, որը մեկնում է աուլներում պարենամթերք հավաքելու՝ սովամահ Պովոլժիեի օգնության համար։ Նա և իր ընկերները պրոպագանդա են վարում բնակչության շրջանում, և չնայած մեծահարուստների ահաբեկչությանը խորհրդային իշխանության երիտասարդ կողմնակիցների դեմ, կոմերիտականների թիվն աճում է. Գանիի ջոկատին են միանում նաև բայ Կոժամկուլի որդին և մոլլա Ռաուշանի դուստրը, որը դառնում է Գանիի առաջին և միակ սերը։ Երկու տարի անց նա՝ որպես ԵԿԻ-ի արևելյան բաժնի վարիչ, հաստատում է խորհրդային երիտասարդության համար միջազգային կապեր։ Ծանր հիվանդությունը ընդհատուկ է նրա կյանքը  22 տարեկան հասակում։

## Դերերում
* Կուման Դաստանբեկով – *Գանի Մուրատբաև
* Աննա Լիսյանսկայա – *Ն. Կ. Կրուպսկայա
* Ալեքսեյ Զոլոտնիցկի – *Վասիլի
* Եվգենի Կրասավցև – *Նիկոլայ
* Գուրամ Գոգավա – *[[Նազըմ Հիքմեթ]]
* Իրինա Կուբերսկայա – *Գալինա
* Մերուերտ Ուտեկեշեևա – *Ռաուշան
* Կենենբայ Կոժաբեկով – *Ամիրկուլ
* Մակիլ Կուլանբաև – *Սադիրբայ
* Աշիր Չոկուբաև – *Ուազիրկուլ
* Անվար Կյոնջաև – *Բոլատ
* Զ. Մենդիբաև – *Կոժամկուլ Ամիրկուլով
* Օ. Արիստանով – *առողջ մարդ
* Տ. Օկիմով – *Այդար
* Բոլատ Կալիմբեկով – ''անապաստան
* Նուրժուման Իխտիմբաև

Ֆիլմը կրկնօրինակվել է Կինոդերասանի կենտրոնական ստուդիայում («Մոսֆիլմ»), կրկնօրինակման ռեժիսոր՝ Ե. Ալեքսեև։

## Քննադատություն
Կինոգետները գնահատել են կոմերիտական առաջնորդի  դերի կատարումը դերասան Կուման Տաստանբեկովի կողմից․

«Біздің Гани» ֆիլմում, որը լույս է տեսել 1972 թվականին, դերասանը, որն ստեղծել է Գանի Մուրատբաևի՝ 20-րդ դարասկզբի ղազախական երիտասարդության բոցաշունչ ղեկավարի կերպարը, բազմակողմանիորեն բացահայտել է իր հերոսի բնավորությունն իր զգացմունքներով, հայրենասիրական զգացումներով, կոմերիտական ոգով և ցույց տվել իսկական մարտիկի։ 

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Брат мой // Искусство кино, № 12, 1972
* Брат мой // Советские художественные фильмы: 1970—1971. — М.: Нива России, 1995. — стр. 152

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1971 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Արաքս Մաթևոսյան

**Արաքս Սուրենի Մաթևոսյան** (), կոմպոզիտոր, դաշնակահարուհի, մանկավարժ, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ռոստովի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Արաքս Մաթևոսյանը ծնվել է 1941 թվականի հուլիսի 31-ին Դոնի Ռոստովում։ Հինգ տարեկանում սկսել է սովորել Մ.  Իպպոլիտով-Իվանովի անվան երաժշտական դպրոցի նախապատրաստական դասարանում, որը ղեկավարում էր մանկավարժ Ա. Ֆ. Բերեզնյակը։ Դաշնամուրի ուսուցիչը եղել է Մ. Բեսկինա-Կոմպանեեցը։

Տասնչորս տարեկանում ընդունվել է Ռոստովի արվեստների ուսումնարան և սովորել դաշնամուրի դասարանում։ Արաքս Մաթևոսյանի կոմպոզիցիա սովորել է ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Ալեքսեյ Արտամոնովի մոտ, իսկ դաշնամուրի դասարանում նրա ուսուցիչը եղել է Զ․ Գրինբերգը։

1964 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիան պրոֆեսոր Վիկտոր Մերժանովի դաշնամուրի դասարանում, ինչպես նաև պրոֆեսոր Արամ Խաչատրյանի կոմպոզիցիայի դասարանում։ Նրա դասախոսներն են եղել Ա. Շնիտկեն պարտիտուրների ընթերցանության բնագավառում, Է․ Դենիսովը՝ վերլուծության դասընթացում, Վ. Ագաֆոնիկովը, ինչպես նաև Յու. Ֆորտունատովը դասավանդել է գործիքավորման արվեստ։

1966 թվականին կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո դարձել է ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամ։

1964-1975 թվականներին դասավանդել է հատուկ դաշնամուր ՌՈՒԻ-ում։ 1975-2017 թվականներին եղել է Ռոստովի Սերգեյ Ռախմանինովի պետական կոնսերվատորիայի դասախոս։

Արաքս Մաթևոսյանը ընդհանուր ստեղծագործական գործունեություն է ծավալել Արամ Խաչատրյանի հետ, որը տևել է մինչև նրա մահը 1978 թվականին։

Գրել է «Կոմսուհի Դ.-ի սերը նամակներում և բանաստեղծություններում» (), «Սիրելի ստախոսը» (), «Աղջիկը կակաչում» () կամերային օպերաները։ Այդ ստեղծագործությունները կատարվել են կոմպոզիտորական ֆորումներում Ռուսաստանում, Բուլղարիայում, Լեհաստանում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Սլովենիայում, ԱՄՆ-ում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Օր առաջին (ֆիլմ, 1958)

**«Օր առաջին»** (), խորհրդային լիամետրաժ գունավոր պատմա-հեղափոխական գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1958 թվականին ռեժիսոր Ֆ. Մ. Էրմլերի կողմից։

## Սյուժե
1917 թվականի հոկտեմբերի տագնապալի օրերին Վիբորգի կողմից Սմոլնի է գնում սովորական աշխատավոր տղա՝ Նիկոլայ Տիմոֆեևը։ Նրա հետ  գնում է իր հղի կինը՝ Կատյան։ Պետրովն ընկնում է Հոկտեմբերյան հեղափոխության իրադարձություների հորձանուտը․ նա մեկնում է Պետրոպավլովյան ամրոց՝ աշխատանքային ջոկատների համար զենք ձեռք բերելու համար, մտնում է Ձմեռային պալատ կանանց «մահվան գումարտակի» ուղեկալների միջոցով, որպեսզի ժամանակավոր կառավարությանը անվերապահ կապիտուլյացիայի վերջնագիր փոխանցի, մասնակցում է ձմեռային գրոհին։ Բայց հենց դարպասի մոտ նրան խոցում է յունկերի գնդակը։ Անմխիթար վշտով  ամուսնու  դիակի վրա է խոնարհվում Կատյան։ Ապրումներից նա սկսում է ծննդաբերել։ Կարմիրգվարդիականները շինելի վրա նրան տեղափոխում են Գլխավոր շտաբի շքամուտք։ Շուտով լույս աշխարհ է գալիս նոր աշխարհի նոր մարդը։

## Դերերում
* Էդուարդ Բրեդուն – *Նիկոլայ Տիմոֆեև
* Օլգա Ռեուս-Պետրենկո – *Կատյա
* Ինոկենտի Սմոկտունովսկի- Վ. Ա. Անտոնով-Օվսեենկո
* Կոնստանտին Սկորոբոգատով – *բանվոր-պուտիլովեց
* Ալեքսանդր Լարիկով – *բեռնափոխադրող
* Յուրի Տոլուբեև – *բեռնասայլորդ
* [[Գլեբ Յուչենկով]] – *Վ. Ի. Լենին
* Լեոնիդ Լյուբաշևսկի – *[[Յակով Սվերդլով]]
* Ն. Վակուրով – *Նիկոլայ Պոդվոյսկի
* Կոնստանտին Ադաշևսկի – *Կիշկին
* Իգոր Բոգոլյուբով – *Լուխմին
* Ալեքսանդր Սուսնին – *Պաշկա
* Վասիլի Մերկուրև
* Իվան Նազարով
* Անատոլի Ալեքսեև
* Գեորգի Ժժենով
* Իվան Սելյանին
* Վլադիմիր Տրոշին
* Ադրիան Ֆիլիպով
* Անատոլի Պավլով – *Բլագոնրավով
* Անտոնինա Պավլիչևա – ''Նիկոլայի մայրը

## Մրցանակներ
1959 թվականին Կիևում անցկացված համամիութենական կինոփառատոնի երկրորդ մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար (Օ. Պետրենկո)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Սնկային անձրև (ֆիլմ)

«**Սնկային անձրև**» (), 1982 թվականի խորհրդային կինոդրամա։

## Սյուժե
Անձրևից հետո տպարանի աշխատողները շաբաթ օրվա վաղ առավոտյան մեծ կոլեկտիվով ծառայողական տրանսպորտով գնում են անտառ՝ սունկ հավաքելու։ Պատրաստվելով վերադառնալ՝ նրանք նկատում են, որ տարեց կին ուղևորուհին բացակայում է։ Կարճ ժամանակ որոնելով նրան և ենթադրելով, որ նա ավելի վաղ տուն է գնացել այլ մեքենայով, բոլորը միաձայն որոշմամբ վերադառնում են քաղաք։ Իսկ կինը մնացել է անտառում, քանի որ վատացել էր։

## Գլխավոր դերերում
* Վլադիմիր Զամանսկի – *Միխալ Միխալիչ Վորոբյով, ֆաբկոմի նախագահ
* Տատյանա Կրավչենկո – *Նադյա Պոլիվանովա
* Էռնստ Ռոմանով – *Օլեգ Գրիգորի Մաշինցև, ինժեներ
* Եկատերինա Վասիլևա – *Ռայա Լապիկովա, գրաշար, մարզիկ

## Դերերում
* Ռիմա Բիկովա – *Պոլինա Վիկենտիևնա
* Վլադիմիր Գոստյուխին – *Նադյա Պոլիվանովայի սիրեկանը
* Բորիս Իվանով – *Անդրեյ Անտոնովիչ, տնօրենի տեղակալ
* Ելենա Դրապեկո – *Զոյա Իվանովնա Վոլոշինա
* Գեորգի Դրոզդ – *Վիտալի Պավլովիչ, տնօրենի պաշտոնակատար
* Ալեքսանդր Պոտապով – *Վասյա Բուսիգին, ավտոբուսի վարորդ
* Օլեգ Կորչիկով – *Զոյա Վոլոշինայի ամուսինը
* Ալեքսեյ Ժարկով – *Կոլյա Պրոկլով
* Լյուբով Մալինովսկայա – *Վերա Մատվեևնա Պուշկարյովա, թոշակառու
* Ալեքսեյ Վանին – *տպարանի տպագրիչ
* Սոնյա Ջիշկարիանի – *Սոնյա, Պրոկլովի դուստրը
* Գեորգի Շտիլ – *Ռայայի մարզիչը
* Էլվիրա Կոլոտուխինա – ''գրաշար

### Էպիզոդներում
Նատալյա Բորովկովա, Իգոր Էրելտ, Ն. Կոտելնիկով, Նատալյա Սկվորցովա, Ա. Պոլյակով, Ա. Զավադսկայա, Լ. Ջիշկարիանի, Վիկտոր Շապրանով, Վ. Կարտոշկին, Պավել Ղամբարյան, Նադյա Միլյուտենկո

## Նկարահանման խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Անատոլի Սոսնին
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Կոշելև
* Բեմադրող օպերատոր՝ Ալեքսեյ Ղամբարյան
* Բեմադրող նկարիչ՝ Գեորգի Կրոպաչյով
* Կոմպոզիտոր՝ Իգոր Ցվետկով
* Հնչյունային օպերատոր՝ Գ․ Բելենկի
* Խմբագիր՝ Ա. Բեսսմերտնի
* Լենինգրադի օպերայի և բալետի Փոքր թատրոնի նվագախումբ
** Դիրիժոր՝ Յու. Բոգդանով
* Ռեժիսոր՝ Իլյա Միլյուտենկո
* Օպերատորներ՝ Վ. Մասեև, Վ. Սիդորին
* Մոնտաժող՝ Լ. Սեմյոնովա
* Գրիմարար՝ Օ. Տելովա
* Կոստյումներ՝ Լ. Մոշկինա
* Ռեժիսորի օգնականներ՝ Ն. Զախարովա, Վ. Միխայլով
* Օպերատորի օգնական՝ Յու. Օռլյուկով
* Դեկորատոր՝ Վ. Իվանով
* Վարչական խումբ՝ Մ. Բոչևեր, Ե. Ռեշետնիկով, Վ. Լասկարև
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Ի․ Կարակոզ

## Փաստեր
* Ֆիլմում հնչում է Բուլատ Օկուջավայի «Старинная солдатская песня» երգը։
* Ֆիլմը նկարահանվել է Մոգիլյով քաղաքում (Բելառուս) և նրա ծայրամասերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Հրաշքների սեզոն (ֆիլմ, 1985)

«**Հրաշքների սեզոն**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Գեորգի Յունգվալդ-Խիլկևիչը Սերգեյ Աբրամովի «Потому что потому» վեպի հիման վրա 1984 թվականին։ Պրեմիերան կայացել է 1985 թվականի օգոստոսի 26-ին։

## Սյուժե
Նկարիչ Վադիմ Տավրովն զգում է, որ պետք է փոխի միջավայրն ու գտնի ոգեշնչման նոր աղբյուրներ և հանգստանա քաղաքային կյանքից։ Նա մեկնում է մի բնակավայրը, որտեղ հանգստանում են կրկեսի արտիստները և նրանց ընտանիքների անդամները։ Վադիմի ընկերոջ տունը, որտեղ նա կանգ է առնում, բնակեցված է առասպելական արարածներով և այնտեղ հրաշքներ են տեղի ունենում։ Այնտեղ չեն դադարում երաժշտություն, պարերն ու զվարճանքը։ Սկզբում նկարիչը փորձում է առանձնանալ, բայց անմաքուր ուժը թափանցում է փակ դռների ու պատուհանների միջով։ Վադիմին մնում է միայն միանալ այդ տոնակատարությանը։ Նախկինում Վադիմը մասնագիտացել էր նատյուրմորտների վրա, բայց հիմա որոշում է փոխել մասնագիտացումը։ Կրկեսի արտիստների շարքում նկարիչը գտնում է հմայիչ Տայային՝ իր նոր նկարի հերոսուհուն։

Ֆիլմը նկարահանվել է տեսահոլովակի ձևաչափով։

## Դերերում
* Արունաս Ստորպիրշտիս – *Վադիմ Տավրով (հնչյունավորել է Ալեքսանդր Բելյավսկին)
* Լարիսա Շախվորոստովա – *Տայա
* Բորիս Շուվալով – *Օլեգ
* Դենիս Կալաշնիկով – *Կոնստանտին
* Բորիս Մոիսեև – *պարող (հնչյունավորել է Իգոր Յասուլովիչը)
* Լարի Խիտանա – *թխահեր պարուհի («Էքսպրեսիա» տրիո, հնչյունավորել է Ինգա Տրետյակովը)
* Լյուդմիլա Չեսնուլյավիչյուտե – *շիկահեր պարուհի («Էքսպրեսիա» տրիո)
* [[Իգոր Դմիտրիև]] – *Իգոր Բորիսովիչ, հյուր, արվեստաբան
* Յուրի Դուբրովին – *հյուր Վադիմի տանը
* Օլեգ Բելով – *հյուր Վադիմի տանը
* Վալենտինա Իվաշևա – *Վադիմի մայրը
* Նատալյա Մարտինսոն – *Տանյա, Վադիմի քույրը
* Յուրի Ռուդչենկո – *Վիկտոր Վիկտորովիչ, Վադիմի ընկերը
* Իննա Ուլյանովա – *Ուլյանովա, Վադիմի մոր ընկերուհին
* Ինգա Տրետյակովա – *Իրոչկա
* Իվան Ագապով – *Ալեքսեյ
:*Երաժշտական համարները կատարում են․*
* Միխայիլ Բոյարսկի
* Ալլա Պուգաչովա

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Գեորգի Յունգվալդ-Խիլկևիչ
* Սցենարիստ՝ Սերգեյ Աբրամով
* Օպերատոր՝ Գենադի Կարյուկ
* Կոմպոզիտոր՝ Յուրի Չերնավսկի
* Երգերի հեղինակ՝ Լեոնիդ Դերբենյով
* Նկարիչ՝ Իգոր Բրիլ
* Բալետմայստեր՝ Բորիս Մոիսեև
* «Էքսպրեսիա» տրիո

## Երգեր ֆիլմում
* «Спокойные рассветы, спокойные закаты», կատարում է Միխայիլ Բոյարսկին
* «Что с нами будет...», կատարում է Միխայիլ Բոյարսկին
* «Белая дверь», կատարում է Ալլա Պուգաչովան
* «Робинзон», կատարում է Ալլա Պուգաչովան
* «Трёхголовый дракон», կատարում է Միխայիլ Բոյարսկին
* «Отражение в воде», կատարում է Ալլա Պուգաչովան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Рецензия и обзор фильма на сайте Кинотеатр.ру
* 
*  Օդեսայի կինոստուդիայի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օդեսայի կինոստուդիայի ֆիլմեր
Հրաշալի բնավորություն

**«Հրաշալի բնավորություն»** (), 1970 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Կոնստանտին Վոինովն Էդվարդ Ռաձինսկու սցենարով։

## Սյուժե
Երգչուհի Նադեժդա Կազակովան, որը ծնունդով Սիբիրից է և ունի բարդ բնավորություն ու կատարում է անկանխատեսելի արարքներ, եկել է հարավային ծովափնյա քաղաք՝ միջազգային երիտասարդական փառատոնում երգելու համար։ Բայց արդեն առաջին փորձի ժամանակ նրան ձախողում է սպասվում, ինչի պատճառով նա համաձայնում է համերգով մեկնել լեռներում ՀԷԿ կառուցող բանվորների մոտ։ Այստեղ նա գտնում է ոգեշնչում, հաջողություն և անպատասխան սեր։

## Քննադատություն
1971 թվականի դեկտեմբերի վերջին ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության քարտուղար Ալեքսանդր Կարագանովը նշել է, որ ֆիլմը («Ամեն երեկո՝ տասնմեկին», «Վտանգավոր հյուրախաղեր» ֆիլմերի հետ միասին) չի վերլուծվել քննադատների կողմից, իսկ քննադատությունը հանգել է «քիչ թե շատ սրամիտ գրախոսական սարկազմների», սակայն այդ ֆիլմում դրսևորվում են «գեղեցկության, մտավորականության, բարոյականության, արվեստի սահմանների և նրա խնդիրների մասին միանգամայն որոշակի պատկերացումներ»։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Էդվարդ Ռաձինսկի
* Բեմադրիչ՝ Կոնստանտին Վոինով
* Գլխավոր օպերատոր՝ Նիկոլայ Օլոնովսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Էդուարդ Արտեմիև
* Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Լեոնիդ Դերբենյով, Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկի
* Նկարիչ՝ Նատալյա Մեշկովա
* Ռեժիսոր՝ Ա. Բրոդսկի
* Հնչյունային օպերատոր՝ Վիկտոր Զորին
* Կոստյումների նկարիչ՝ Շ. Բիխովսկայա
* Նկարիչ-դիմահարդար՝ Ա․ Բասկակովա
* Օպերատոր՝ Մ. Բից
* Մոնտաժող՝ Լ. Լիսենկովա
* Տնօրեն՝ Վ. Մասլով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Чудный характер на Internet Movie Database

Կատեգորիա:1970 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Նետում, կամ ամեն ինչ սկսվեց շաբաթ օրը

**«Նետում, կամ Ամեն ինչ սկսվեց շաբաթ օրը»** (), խորհրդային գեղարվեստական հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանել է  ռեժիսոր Սերիկ Ռայբաևը Կիր Բուլիչովի (լուսագրերում՝ Կիրիլ Բուլիչյով) «Գնդակը նետելու ունակություն» () վիպակի մոտիվներով։

Կիր Բուլիչովի ստեղծագործությունների առաջին էկրանավորումն է նրա հայրենիքում։

## Սյուժե
Ճարտարապետ Թեմիրբեկ Սարսենբաևը առեղծվածային պրոֆեսորից նվեր է ստանում մեծ հեռավորություններից և գրեթե առանց նշանառության առարկաները թիրախին անսխալ նետելու ունակություն։ Այդ մասին տեղեկանում է տեղի «Արման» բասկետբոլային ակումբի մարզիչն ու առաջարկում նրան ուժերը փորձել խաղում։ Եվ չնայած Թեմիրբեկը բասկետբոլի համար ոչ մի բնական տվյալներ չունի, բացի գնդակը ճշգրիտ նետելու ունակությունից, նրա շնորհը վերափոխում է թիմին, որը սկսում է «խաղալ Սարսենբաևի հույսով»։

Նոր առաջատարի գլխավորած թիմը մի շարք հաղթանակներ է տանում, իսկ Թեմիրբեկը դառնում է բասկետբոլի իսկական աստղ։ Երկրպագուները նրան բառացիորեն տանում են ձեռքերի վրա, հայտնվում են երկրպագուհիներ, ինչի մասին նա նախկինում չէր կարող երազել։ Բայց հաջողությունը և համբավը երջանկություն չեն բերում Սարսենբաևին, նա հասկանում է, որ այդպես էլ չկարողացավ դառնալ իսկական բասկետբոլիստ։

Վճռորոշ խաղի նախօրեին նա հայտարարում է ակումբից հեռանալու մասին։ «Արմանը» սկսում է պարտվել առանց իր առաջատարի, Թեմիրբեկը, այնուամենայնիվ, գալիս է խաղի՝ թիմին օգնելու համար։ Դուրս գալով խաղադաշտ և խաղի մեջ բեկում մտցնելով՝ նա խնդրում է մարզիչին փոխարինել իրեն երիտասարդ խաղացողող՝ «հավերժական պահեստայինով»։ «Արմանը» հաղթում է, և Սարսենբաևը խաղից հետո վերջնականապես հեռանում է սպորտից։

## Դերերում
* Եսբոլգան Ժայսանբաև – *Թեմիրբեկ Սարսենբաև (հնչյունավորել է Յուրի Սարանցևը)
* Ասանալի Աշիմով – *պրոֆեսոր
* Գալինա Շետենովա – *Էստուլե
* Լև Տյոմկին – *Անդրեյ Զախարովիչ, մարզիչ
* Ժեկսեն Կաիրլիև – *Բահիտ Բայմուտդին, բասկետբոլիստ
* Ջամբուլ Խուդայբերգենով – *բասկետբոլիստ
* Դիմաշ Ախիմով – *բասկետբոլիստ
* Ն. Եսենգալիև – *բասկետբոլիստ
* Բ. Սեիտով – *բասկետբոլիստ
* Բայկենժե Բելբաև – *բասկետբոլիստ
* Վիտալի Գրիշկո – *բասկետբոլիստ
* Անաուրբեկ Մոլդաբեկով – *մեկնաբան
* Գուլնարա Ռախիմբաևա – *ռեժիսորի օգնական
* Գուլզիա Բելբաևա – *էպիզոդ
* Ռիմա Կաբդալիևա – *Այգիրիմ
* Տանատ Ժայլիբեկով – *ադմինիստրատոր
* Անդրեյ Դուդարենկո – *էպիզոդ
* [[Արտյոմ Կարապետյան (դերասան)|Արտյոմ Կարապետյան]] – *հեղինակի տեքստ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Ալեքսանդր Ստրախով, Ֆելիքս ֆրանսիացիներ
* Ռեժիսոր՝ Սերիկ Ռայբաև
* Օպերատոր՝ Միխայիլ Արանիշև
* Նկարիչ՝ Պավել Զալցման
* Կոմպոզիտոր՝ Ալեքսանդր Զացեպին
* Երգերի տեքստի հեղինակ Օնեգին Գաջիկասիմով («Верю в тебя»), Լեոնիդ Դերբենև («Голос разлуки», «Люди, любите сказки»)
* Երգերը կատարում են՝ Ալլա Պուգաչովա («Верю в тебя»), Լյուդմիլա Բելոգորսկայան («Голос разлуки»), Մեհրդադ Բադին («Люди, любите сказки»)
* Խորհրդատուներ՝ Ալեքսանդր Գոմելսկի, Նիկոլայ Տունդա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Бросок, или Всё началось в субботу» на obasketbole.ru
* «Бросок, или Всё началось в субботу» на rutab.net

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր բասկետբոլի մասին
Կատեգորիա:1970-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Ժողովրդավարական հայրենիք կուսակցություն

**Ժողովրդավարական հայրենիք կուսակցություն**, հայկական քաղաքական կուսակցություն։  Կուսակցության նախագահը Պետրոս Մակեյանն է։

## Պատմություն
Կուսակցությունը հիմնադրվել է 1988 թվականին։ Կուսակցությունը հրաժարվել է 2003 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելուց՝ ընտրություններում կոռուպցիայի մտավախությունների պատճառով։

Հետագայում կուսակցությունը միացել է Հայ ազգային կոնգրեսին և 2012 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցել է նրանց ընտրական դաշինքին։ Հայ Ազգային Կոնգրեսը յոթ տեղ է ստացել Ազգային ժողովում։ Մինչև 2012 թվականի ընտրությունները` «Ժողովրդավարական հայրենիք» կուսակցությունը մտավախություն ուներ, որ ընտրությունները կեղծվելու են, և հայտարարվել է, որ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը հանցավոր կազմակերպություն է։

«Ժողովրդավարական հայրենիք» կուսակցությունն ի վերջո թերահավատորեն է վերաբերվել «Հայ ազգային կոնգրեսին» և լքել այն` շարունակելով մնալ անկախ արտախորհրդարանական ուժ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հայաստանի կուսակցությունների ցանկ

Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցի (Բագարան)

**Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցի (Բագարան)**, Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Արշարունիք գավառում, Բագարան գյուղի մոտ, Ախուրյանի գետաբերանից ոչ հեռու՝ ձորի գագաթին։ Շուշանիկ եկեղեցու դիմաց, կառուցվել է 7-րդ դարում։

Ըստ արձանագրությունների, այն հիմնադրել է Բուտ Առավելյան իշխանը 624 թվականին, բայց կառուցումը ավարտին է հասցրել իր կինը՝ Աննան, 631 թվականին։ Եկեղեցին ներքուստ և արտաքուստ խաչաձև է և շատ նման է Էջմիածնի տաճարին, որը համարվում է հայկական եկեղեցաշինության մեջ եզակի կոթողներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կարսի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Հակակու)

** Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, գտնվում է  Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Հակակու գյուղում։ 2020 թվականի  Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Հակակու գյուղը, ինչպես և ամբողջ Հադրութի շրջանը օկուպացվել են Ադրբեջանի կողմից։

## Տեղակայություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Հակակու գյուղի կենտրոնական մասում։ Եկեղեցին նաև անվանում են *Գյուղամեջի եկեղեցի*։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ է՝ 13,40X9,60 մետր չափի ուղղանկյուն հատակագծով։ Այն արևելյան մասում ավարտվում է կիսաշրջան խորանով և նրան կից ուղղանկյունաձև ավանդատներով։ Տանիքը թեք է և թաղակապ։ Սրահը նավերի է բաժանվում զույգ կամարների օգնությամբ, որոնք հենված են երկու ազատ և երկու զույգ պատկից սյուների վրա։ Պատերը շարված են մանր ու կոպիտ մշակված քարերով ու կրաշաղախով, կամարները, դռան և լուսամուտների բացվածքները շարված են սրբատաշ քարերով։ Եկեղեցու միակ մուտքը գտնվում է հարավային մասում։ Եկեղեցու վրա կա շինարարական արձանագրության, ըստ որի այն կառուցվել է 1621 թվականին։

Եկեղեցին Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում չի տուժվել։ Ադրբեջանի կողմից Հադրութի շրջանը օկուպացվելուց հետո կառույցից տեղեկություն չկա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հակակուի սուրբ Աստվածածին եկեղեցու լուսանկարները https://monumentwatch.org/ կայքում

Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հադրութի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Էվրի

**Էվրի** (), քաղաք Ֆրանսիայում, Փարիզ քաղաքից 26 կմ հարավ արևելք, Սեն գետի Էսոն դեպարտամենտում։

Էվրին այսպես կոչված պլանավորված քաղաքներից մեկն է։ 1960-ականներին քաղաքը բնակչության պայթյուն ունեցավ և այժմ համարվում է Ֆրանսիայի «ամենաերիտասարդ» քաղաքը։

## Տնտեսություն և արդյունաբերություն
Էվրիում տեղակայված են «Arianspace» հրթիռային-տիեզերական ընկերության և Ինֆորմատիկայի և տիեզերագնացության հետազոտական ինստիտուտի կենտրոնակայանները։

Էլեկտրական արդյունաբերություն։

«Accor» ընկերությունների կենտրոնակայանը հյուրանոցների և ռեստորանների բիզնեսն է, իսկ «Carrefour»-ը՝ մանրածախ առևտուրը։

## Տեսարժան վայրեր
Քաղաքի հիմնական տեսարժան վայրը տաճարն է, որը կառուցվել է շվեյցարացի ճարտարապետ Մարիո Բոտտայի կողմից 1991-1995 թվականներին։ Վերջին 100 տարվա ընթացքում սա միակ տաճարն է, որը կառուցվել է Ֆրանսիայում։

Էվրիական տաճարի մզկիթը ամենամեծերից մեկն է Եվրոպայում։

## Նշանավոր անձինք
* Յաննիկ Կոկոն՝ իտալացի գեղասահորդ
* Մոդ Մեդենու՝ բասկետբոլիստ
* Ավրելիեն Նգեյիտալա՝ ֆուտբոլիստ
* Niska՝ ռեփեր
* Koba LaD՝ ռեփեր

## Քույր քաղաքներ
*  Բեքսլի, Մեծ Բրիտանիա
*  Էսթելի, Նիկարագուա
*  Կաես, Մալի
*  Տրոյսֆորդ, ԳԴՀ
*  Նովի Տարգ, Լեհաստան
*  Ռեպանտինի, Կանադա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Տաճար Էվրիում

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Դավիթ Վարդանյան (քաղաքական գործիչ)

**Դավիթ Մանուկի Վարդանյան** (), քաղաքական գործիչ, «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Դավիթ Վարդանյանը ծնվել է 1950 թվականի փետրվարի 12-ին Երևանում։ Սովորել է  Երևանի պետական համալսարանում, որն ավարտել է 1971 թվականին։ Ստացել է ֆիզիկոս-տեսաբանի որակավորումը, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու է։

1971-1990 թվականներին Երևանի պետական համալսարանում աշխատել է պինդ մարմինների ֆիզիկայի ամբիոնի ճյուղային լաբորատորիայի սեկտորի վարիչ, ավագ գիտաշխատող։ Եղել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ։ Կոմիտեի մյուս անդամների հետ 1989 թվականի հունվարից մայիսը բանտարկված է եղել։

1998-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի աշխատակազմի վերահսկողության ծառայության պետը։ 1990-1995 թվականներին եղել է Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (թիվ 42 ընտրատարածք)։ Եղել է Գերագույն խորհրդի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ, «Ազգային ժողովրդավարներ» պատգամավորական խմբի անդամ։ 1995-1999 թվականներին եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր (ԱԺՄ համամասնական ընտրացուցակով)։ Եղել է Ազգային Ժողովրդավարական Միության խմբակցության անդամ։

1999 թվականի մայիսի 30-ին Ազգային Ժողովի պատգամավոր է ընտրվել Ազգային Ժողովրդական Միության համամասնական ընտրացուցակով։ Եղել է Ազգային Ժողովի պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, Ազգային Ժողովրդական Միության խմբակցության անդամ։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Աշոտ Բաղդասարյան (պատգամավոր)

**Աշոտ Գևորգի Բաղդասարյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Աշոտ Բաղդասարյանը  ծնվել է 1952 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Երևանում։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, որն ավարտել է 1975 թվականին և ստացել է սննդի արդյունաբերության մեքենաների և ապարատների մասնագետի որակավորումը։ Որպես ճարտարագետ  1974-1975 թվականներին աշխատել է Երևանի «Էլեկտրապրոյեկտ» նախագծային ինստիտուտում։

1975-1976 թվականներին եղել Խորհրդային Հայաստանի գունավոր մետալուրգիայի վարչության արտադրական երկրաբանահետախուզական տրեստի ճարտարագետ-մեխանիկ։ Որպես գլխավոր մեխանիկ 1976 թվականին աշխատել է նույն տրեստի երկրաբանաֆիզիկական արշավախմբում, 1976-1981 թվականներին եղել է Հայաստանի սննդի արդյունաբերության նախարարության գլխավոր մեխանիկի, էներգետիկի և սարքավորումների համակազմի բաժնում՝ ավագ ճարտարագետ, առաջատար ճարտարագետ։ 1981-1982 թվականներին եղել է Աբովյանի գարեջրի գործարանի գլխավոր ճարտարագետ, 1982 թվականին՝ Երևանի գարեջրի գործարանի գլխավոր ճարտարագետ, 1987 թվականին՝ տնօրեն, 1996 թվականին՝ «Երևանի գարեջուր» ՓԲԸ գործադիր տնօրեն, 1997-2003 թվականներին՝ գլխավոր տնօրեն, իսկ 2003 թվականից՝ եղել է «Երևանի գարեջուր» ՓԲԸ տնօրենների խորհրդի նախագահ։ 2003 թվականի մայիսի 25-ին Ազգային Ժողովի պատգամավոր է ընտրվել ՀՀԿ համամասնական ընտրացուցակով։ Եղել է Ազգային Ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Եղել է ՀՀԿ խմբակցության անդամ։ 2006 թվականի հուլիսի 22-ից եղել է ՀՀԿ անդամ։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Պարգևներ
2002 թվականին-«Երևանի զինանշան» հուշամեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Թանահատի վանք (Արևիս)

**Թանահատի վանք**, հայկական առաքելական կիսավեր վանական համալիր Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիանի Արևիս գյուղից 3 կմ դեպի հյուսիս է Թանահատ գյուղատեղին, կառուցվել է՝  5-ից 7-րդ դարերում։

Վանքի եկեղեցին որը Սուրբ Ստեփանոս Նախավկայի անունն է կրում, միանավ բազիլիկ է, իսկ բեմը լրիվ պայտաձև կամարով է։ 
Կառուցման համար օգտագործվել է կարմրավուն քար, և դա է պատճառը որ տեղացիներ երբեմն «Կարմիր վանք» են անվանում։
Եկեղեցու ներսի և դրսի հատվածները շինված է խոշոր, սրբատաշ քարերով։ եկեղեցին ունի 2 մուտք՝ հարավային և արևմտյան կողմերից։

Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի թվարկած, Սյունիքի 30 խոշոր վանքերի և եկեղեցիների ցանկը, գրում է. Սիսական տան բոլոր վանքերի գլուխն ու շնորհաշատության աղբյուրն եղել է Տաթևը, իսկ նրանից հետո Թանահատի վանքը։

Օրբելյանը նաև պարզաբանում է վանքի անվան ծագումը. վանքի կրոնավորները` սնվում էին միայն բանջարեղենով ու ընդեղենով, նաև հրաժարվել էին թանից, և այդ պատճառով էլ թանահատներ կոչվեցին, այստեղից էլ վանքի անունը մնաց Թանահատի վանք։
Վանքը հիմնադրել է Մխիթար ճգնավորը, որի գերեզմանն էլ գտնվում է վանքի մոտ։

Այժմ եկեղեցին կիսաավեր է, կանգուն են մնացել հյուսիսային պատը`գրեթե ամբողջությամբ, հարավային, արևելյան ու արևմտյան պատերը պահպանվել են մասնակիորեն, նրանց բարձրությունն է 1,5-ից 2 մետրը։

Տանիքը փլուզված է, պահպանվել է միայն բեմի կամարը, բայց 1976 թվականին վերանորոգման աշխատանքների նախապատրաստման ժամանակ այն նույնպես փլուզվել է, սակայն համարակալվել է և եկեղեցուց մոտ 70 մետր հեռավորության վրա նույն ձևով դասավորվել է։

Եկեղեցուց հարավային սյունասրահից մեկ կանգուն է մնացել, մոտ 1.8 մ բարձրությամբ։

2013 թվականին հարավային պատից մի մեծ հատված պոկվել է, և թափվել է սյունասրահի մեջ` վնասելով սրահի գետնին ընկած սյունը։

Վանքի տարածքում կա գերեզմանաքարեր և խաչքարերի մնացորդներ։ Շրջակայքում նաև կարելի է հանդիպել, քանդակազարդ խոյակների, սյուների, պատվանդանների և քիվերի ամբողջական կամ վնասված մնացորդների, որոնք վկայություն են վանքի վեհության ու գեղեցկության մասին։

1975 թվականին  վանքի տարածքում հայտնաբերվել է, և տեղաղափոխվել է Էրեբունի թանգարան, ուրարտական Արգիշտի Բ արքայի (մ.թ.ա. 7-րդ դարի) թողած սեպագիր մի արձանագրություն` փորագրված բազալտե քարակոթողի երկու երեսին։

## Պատկերասրահ

Tanahat church of Arevis 1.jpg
Tanahat church of Arevis 16.JPG
Tanahat church of Arevis 15.JPG
Tanahat church of Arevis 30.JPG
Tanahat church of Arevis 27.JPG
Tanahat church of Arevis 44.JPG
Tanahat church of Arevis 6.jpg
Tanahat church of Arevis 51.JPG
Tanahat church of Arevis 79.JPG
Tanahat church of Arevis.jpg
Tanahat church of Arevis 53.JPG
Tanahat church of Arevis 35.JPG
Tanahat church of Arevis 24.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Զալուժանի (Սամբորի շրջան)

**Զալուժանի** (ուկր։ *Залужани*), գյուղ Սամբորի շրջանում, Լվովի մարզ, Ուկրաինա։

## Աշխարհագրություն
Ընդգրկման տարածքը  8.5 կմ²։ Փոստային ինդեքս` 81472։ Հեռախոսային կոդ՝ 3236:

## Կլիմա

## Բնակչություն
2001 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 386 մարդ։ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զալուժանի Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի կայք

Կատեգորիա:Լվովի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անտոն Շապուրմա

**Անտոն Շապուրմա** (, ), ռումեյ խորհրդային բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրականագետ։ Ուկրաինայի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Անտոն Շապուրման ծնվել է Սարտանում, հունական աղքատ ընտանիքում։ Հայրը` Ամրոսի Շապորման, մայրը` Ելենա Շապուրման, Սարտանի բնիկներ էին։ 1929 թվականին ավարտել է դպրոցը և ընդունվել Կիևի ազգային տնտեսության համալսարան, բայց արդեն մյուս տարում վերադարձել է Մարիուպոլ, որտեղ աշխատել է որպես հաշվապահ։

Ռումիներեն լեզվով նրա առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են «Կոլեկտիվիստիս» թերթի գրական էջերում՝ «Ռոմեոս» կեղծանվամբ։ 1934 թվականին նա դառնում է Գեորգի Կոստոպրավի գրական խմբի անդամ, և մինչ 1937 թվականին հունական մամուլի փակումը նրա աշխատանքները պարբերաբար տպագրվում էին «Կոլեկտիվիստիս» թերթում և «Նեոտիտա» ալմանախում։

Խրուշչովյան ձնհալի գալուստով Անտոն Շապուրման Լեոնտի Կիրյակովի հետ միասին հայտնվել է ռումերական գրականության վերածննդի ակունքներում։ Նա գրում է ռումեյերեն բանաստեղծություններ և գրական հոդվածներ, կատարում ուկրաինական և ռուս դասականների թարգմանություններ։

## Մատենագրություն
### Սեփական ստեղծագործություններ
* Шапурма, Антон Амвросиевич. Тост: стихи и сказки / А. А. Шапурма. — Донецк : Донбасс, 1972. — 104с.
* Шапурма, Антон Амвросиевич. Сорок небылиц: стихотворная сказка. (1977).
* Шапурма, Антон Амвросиевич. Морской десант : Поэмы / [Авториз. пер. с греч. яз. И. Курлата ; Худож. С. В. Савилов]. — Донецк : Донбас, 1985. — 80 с. : ил. ; 17 см содерж.: Морской десант; Сапоги с неба. — 4000 экз.
* Шапурма, Антон Амвросиевич. Край мой Приазовский : Стихи, поэма, баллады, сказки : [Авториз пер. с греч.] / Антон Шапурма. — Донецк : Донбас, 1980. — 104 с. : ил. ; 16 см. Содерж.: Стихи; Баллады, сказки; Харлампий : Поэма. — 5000 экз.
* Шапурма, Антон Амвросиевич. Кардъаком ту Приазовье. — Киев : Радянський письменник, 1986. — Текст на греч. яз.
* Шапурма, Антон Амвросиевич. Го полы ирта ст’Сартана : Избранные произведения / А. А. Шапурма; сост. О. К. Хаджинова. — Севастополь : Изд-во ЧП Кручинина Л. Ю., 2006. — 206 с. — Текст на греч. яз. — ISBN 966-8389-11-5

### Գրական ստեղծագործություններ
* Ես վայելում եմ կյանքը
* Անխորտակելի էներգիայի բանաստեղծ
* Դոնեցյան բանաստեղծ

### Թարգմանություններ ռումեյերեն
* Կոբզար, Տ. Շևչենկո (1964 թվական)
* Ուկրաինական պոեզիայի փոքր անթոլոգիա (1966 թվական)
* 50 հոկտեմբեր Դոնբասի հույների պոեզիայում (1967 թվական)
* Լենինն ապրում է (1969 թվական)
* Ի. Կոտլյարևսկու, Լեսյա Ուկրաինկինայի, Է. Գրեբինկայի, Ս. Գուլակ-Արտեմովսկու, Պ. Տիչինայի, Մ. Ռիլսկու, Ա. Մալիշկոյի, Ս. Օլեյնիկի, Մ. Բազանի, Վ. Սոկոլովի, Դ. ստեղծագործությունների թարգմանությունների ձեռագիր հավաքածուներ

## Աղբյուրներ
* Письменники Радянської України: Бібліографічний довідник / Автори-упорядники В. К. Коваль, В. П. Павловська. — К.: Радянський письменник, 1981.

## Արտաքին հղումներ
* Шапурма Антон Амвросиевич // Сайт федерации греческих обществ Украины
* Татьяна Богадица. «Я вновь вернулся в Сартану…» // Ильичевец № 6 (10266), 20 января 2011 года

Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Մերկուրի կղզիներ

**Մերկուրի կղզիներ** ( երբեմն նաև **Iles d'Haussez**), Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային կղզու հյուսիսում 7 կղզիների խումբ։ Գտնվում են Կորոմանդել թերակղզուց 8 կմ (5 մղոն) հեռու և Վիտիագա քաղաքից  25 կմ (22 մղոն) հյուսիս-արևելք։

## Նկարագրություն
Մերկուրի կղզիների հիմնական շղթան բաղկացած է արևմտյան մասում գտնվող Մեծ Մերկուրի (հայտնի է նաև Ահուահու անունով), արևելքում գտնվող Կարմիր Մերկուրի (Վակաու) և 5 ավելի փոքր կղզիներից (Կորապուկի, Կանաչ, Ատիու կամ Միջին, Կավիտու կամ Ստանլեյ և Մոտուրեհու կամ Կրկնակի կղզիներ), որոնք գտնվում են այս 2 կղզիների արանքում։ Միայն հիմնական շղթան է բնակեցված, մյուսները ծառայում են որպես բնական արգելոցներ։ Այս շղթայի հարավը հայտնի է իր փոքրիկ կղզյակներով, որոնք Մերկուրի ծովածոցի բերանից հյուսիս են ընկած։ Առանձնացած Կյուվյե կղզին Մեծ Մերկուրուց 15 կմ (9.3) մղոն հյուսիս է ընկած, չնայած այս կղզին սովորաբար Մերկուրի կղզիների մաս չի համարվում։ Մեծ Մերկուրի կզին հիշեցնում է պլիոցելյան ռիոլիթային հրաբուխ։

### Մեծ Մերկուրի
Մեծ Մերկուրի կղզու սեփականատերերն են Նոր Զելանդիայի հայտնի բիզնեսմեններ Մայքլ Ֆեյը և Դեյվիդ Ռիչվայթը։ Մասնավոր կղզում, որն առանձնահատուկ է իր 2 ճոխ բնակարաններով, վարձավճարը կարող է 1 օրվա համար հասնել մինչև 20 000 նորզելանդական դոլարի։ U2-ի գլխավոր երգիչ Բոնոն և գիթարիստ Էդջը 2006 թվականի նոյեմբերին Օքլենդում կայանալիք U2-ի համերգի համար կղզում մնացել են։ 2009 թվականի նոյեմբերի 30-ին Մեծ Մերկուրիում է տեղի ունեցել Rocket Lab Atea-1-ի Օդերևութաբանական հրթիռի առաջին հաջող արձակումը։

Ֆեյը և Ռիչվայթը ծախսել են  750 000 դոլար, որը համապատասխանում է Բնության պահպանության վարչության ներկայացրած գումարին, որպեսզի 2014 թվականի սկզբներին սկսված ծրագրով կղզին (հասանելի հանրության) զերծ լինի վնասատուներից։ 2016 թվականի մայիսի 13-ին հայտարարվել է, որ Մերկուրի կղզիները ազատ են ներկայացված վնասատու կաթնասուններից։ Գաղութային ժամանակներում կղզում եղել են ավելի քան 20 բնակավայրեր՝ ներառյալ Մատակավաուն՝ բնակավայր կղզու արևմտյան մասում, որտեղ 1950-ականներին իրականացվել են ծավալուն հնագիտական պեղումներ։

### Այլ կզղիներ
Ավելի փոքր կղզիները նույնականցվել են որպես թռչունների համար կարևոր տարածք, քանի որ դրանք ապահովում են մրրկահավերի մինչև 3000 բների տեղեր։ Մոտուրեհու և Վակաու կղզիները Մերկուրի կղզիների վտանգված միջատների տունն են։

## Տես նաև
* Նոր Զելանդիայի կղզիների ցանկ

## Ծանոթագրություներ

## Արտաքին հղումներ
*'Geology – New Zealand's Geological History ', from *An Encyclopaedia of New Zealand*, edited by A. H. McLintock, originally published in 1966. Te Ara – The Encyclopedia of New Zealand, updated 2006-09-26. Retrieved 2007-04-15.

Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի կղզիներ
Էդուարդ Գաբրիելյան

**Էդուարդ Արշակի Գաբրիելյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Էդուարդ Գաբրիելյաը ծնվել է 1941 թվականի օգոստոսի 16-ին Երևան քաղաքոմ։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է  1968 թվականին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ճարտարագետ-շինարարի որակավորում։

1959-1965 թվականներին որպես վարպետ  աշխատել է Հայաստանի թատերական ընկերության գեղարվեստաարտադրական կոմբինատում, 1965-1967 թվականներին` գլխավոր ճարտարագետ, 1967-1974 թվականներին` տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար, իսկ 1974-1976 թվականներին` տնօրեն։

1976-1996 թվականներին զբաղեցրել է «Հայբնագույնքարեր» ԱՄ գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։ 2000 թվականից եղել է «Երևանի միկրոավտոբուսային ՈՒԱԶ» ԲԲԸ տնօրենների խորհրդի նախագահ, «Երևանի ՈՒԱԶ» ՓԲԸ նախագահ։

2003 թվականի մայիսի 25-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր ՕԵԿ համամասնական ընտրացուցակով։ Մինչև 2006 թվականի մայիսի 22-ը եղել է ՕԵԿ և ՕԵ խմբակցության անդամ։ 2006 թվականի մայիսի 25-ից եղել է «Գործարար» պատգամավորական խմբի անդամ։ Ոչ մի կուսակցության չի պատկանել։ Եղել է Ազգային Ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՕԵԿ անդամներ
Մանուկ Գասպարյան

**Մանուկ Հովհաննեսի Գասպարյան** (), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Մանուկ Գասպարյանը ծնվել է 1949 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Ապարանի շրջանի Քասախ գյուղում։ 1976 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ինժեներաշինարարական ինստիտուտը, իսկ 1989 թվականին՝ Բելգորոդի (ՌԴ) սպառողական կոոպերացիայի ինստիտուտը։ Ստացել է տնտեսագետի որակավորումը։ 1968-1970 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1971-1990 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ առեւտրի նախարարության համակարգում գլխավոր հաշվապահ, որպես սննդառի տնօրեն։ 1990-1997 թվականներին եղել է «Օրիոն» ՍՊԸ նախագահ, 1997-1999 թվականներին` Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն թաղապետարանի ֆինանսական բաժնի պետ։ 1999-2003 թվականներին եղել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր (թիվ 24 ընտրատարածք)։ Եղել է Ազգային Ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Խմբակցություններում և պատգամավորական խմբերում չի ընդգրկվել, ապա «Ժողովրդի ձայն» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2003 թվականին մայիսի 25-ին Ազգային Ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 4 ընտրատարածքից։ Եղել է Ազգային Ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Խմբակցություններում և պատգամավորական խմբում ընդգրկված չէ։ Ոչ մի կուսակցության չի պատկանում։ Մահացել է 2008 թվականի հունվարի 10-ին։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Մուրադսարի ժայռապատկերներ

**Մուրադսարի ժայռապատկերներ**, Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Թեքսարի լեռնաշղթայում՝ Ջերմուկ քաղաքից հյուսիս-արևմուտք։

Հայկական լեռնաշխարհի ժայռապատկերների առկա են նաև Մուրադսարից (նորագույն քարտեզներում կոչվում է Հուսոսար) մոտ 2 կմ հյուսիս և հյուսիս-արևելք։ Ընդհանուր առմամբ, կա մոտ 200 քարերի վրա առկա ժայռապատկերներ, դրանք սփռված են խմբերով, որոնց յուրաքանչյուր խումբը հասնում է մոտ մի քանի տասնյակի։ 1960 թվականից բազմաթիվ հետազոտողներ ուսումնասիրել են դրանք։

Յուրաքանչյուր քարի կարելի է տեսնել մոտ 20-ին հասնող պատկերներ։ Պատկերները ստեղծվել են մի գործիքով, որը, ըստ երևույթի ունեցել է՝ կլոր, կետի չափ ծայր ունեցող, սուր ելուստներից մաքրազերծված հատկանիշներ։ Պատկերների ուրվագծերը մեթոդաբար ծեծելով քարի մակերևույթի վրա, ստացել են այդ պատկերները։ Ժայռապատկերները բովանդակությունները շատ տարբեր են. առկա են քրմական հավատալիքներ, անեծքներ, ինչպես նաև առասպել, կենցաղ, գյուղատնտեսություն, որսորդություն, աղետ, պատերազմ և այլ երևույթներ արտահայտող թեմաներ։ Կան նաև մարդկանց և կենդանիների խմբակային ու առանձին տեսարաններ, ֆանտաստիկ կերպարներ, նշաններ և այլն։

Կարելի է հանդիպել այնպիսի քարաբեկորներ, որոնց մի քանի նիստերը զարդարված են տարբեր պատկերներով։ Օրինակ՝ ժայռապատկերներից մեկի վրա զարդարված են երեք նիստ․ Դրանցից մեկի վրա պատկերված է օձ, մյուսինը՝ այծեր, շուն, իսկ այծերը տարբեր գործառույթներ են իրականացնում և ունեն տարբեր իմաստային բնութագրեր։

Կան նաև  «տիեզերական այծեր» որոնց կոտոշները կամարաձև են և հասնում են մինչև մեջքը։ «Տիեզերական այծը» պատկերված է կամարաձև և ունի երկնքի սֆերիկ գծապատկեր, որի ստորին վերջույթները երեքն են, ընդ որում, մեջտեղինը խորհրդանշում է պտղաբերություն կամ ծլած սերմ։ Նաև կան պատկերված սովորական «երկրային» այծեր, որոնք իրաի են միացված կոտոշնորով, և դրանով ներկայացնում են իրենց դերակատարության կարևորությոնը երկրի վրա
Նիստը ամբողջովին պատկերված է օձի զարդաքանդակով իսկ երրորդ նիստը բաժանում է երկու մասի։ Օձից ներքև՝ մարդու պատկեր է՝ հնարավոր է հանգուցյալ, ինչպես նաև սովորական այծ և ցլիկ, իսկ օձից վերև՝ Կենաց ծառ, ցուլ, մարդ, որի մի ձեռքում մանգաղանման գործիք է, իսկ մյուսում՝ ինչ-որ իր, այնուհետև՝ այծ և այծիկ։

Մուրադսարի ժայռապատկերները, հիմնականում նմանություն ունեն Հայկական լեռնաշխարհում գտնվող մյուս վայրերում առկա ժայռապատկերներից, բայց կան մի քանի առանձնահատկություններ։
Հավանաբար, ժայռապատկերները եղել են սրբազան վայրում, որտեղ քրմերը, ջրերը քաշվելուց հետո, իրականացրել են ծիսակատարություններ։

Բազալտի մակերեսի վրա պահպանվել են որոշ արձանագրություններ, հավանաբար դրանք ծիսական բնույթի են։ Կան նաև խնջույքների հետ կապված պատկերներ։  Ժայռապատկերների նման  փորագրության տեխնիկան փոխանցվել է հաջորդ սերունդներին, դա խոսում է նրա մասին որ մեր նախնիների պահպանել և կարևորել են մեր ավանդույթները։

Հետաքրքրական է այն որ այս ամենը հետագայում եղավ պարարտ հող Քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունելու համար, քանի որ այն ևս հաստատված էր լույսի, հավերժության, ավանդապաշտության, վարքի ու բարոյականության կանոնների վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժայռապատկեր
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հնագիտական թանգարաններ