Չարլզ Հեթֆիլդ

**Չարլզ Մելորի Հեթֆիլդ** (, ), ամերիկացի «անձրև առաջացնող»։

## Վաղ կյանք
Հեթֆիլդը ծնվել է Ֆորտ Սքոթում, Կանզաս, 1875 թվականի հուլիսի 15-ին։ Նրա անշարժ գույք վաճառող հայրը՝ Սթիվենը, 1886 թվականին տեղափոխել է ընտանիքը Հարավային Կալիֆորնիա՝ սկզբում հաստատվելով Սան Դիեգոյում, որտեղ երեք տուն է կառուցել։ Ապա ռանչո է հիմնել Բոնսալի քաղաքից քառասուն մղոն հյուսիս գտնվող Գոֆեր կիրճում։ Չարլզը հասուն տարիքում դարձել է «Նյու Հոում» կարի մեքենաների ընկերության վաճառող։ 1904 թվականին նա տեղափոխվել է Գլենդել, Կալիֆորնիա։

## Կյանք և գործունեություն
Բոնսալում մեծացող երիտասարդ ժամանակ Հեթֆիլդը տիրապետել է անձրև առաջացնելու հմտությանը և սկսել է մշակել անձրև առաջացնելու իր սեփական մեթոդները՝ ոգեշնչված այն բանից, թե ինչպես էր եռացող թեյնիկը գրավում ջրի գոլորշին, որը բարձրանում էր հարևան  թավայից իր մոր վառարանի վրա։ Մինչև 1902 թվականը նա ստեղծել էր 23 քիմիական նյութերի գաղտնի խառնուրդ մեծ ցինկապատ գոլորշիացնող տանկերում, որոնք, նրա պնդմամբ, գրավում էին անձրևը։ Հեթֆիլդն իրեն անվանել է «խոնավության արագացուցիչ»։

1904 թվականին կազմակերպիչ Ֆրեդ Բիննին սկսեց հասարակական կապերի արշավ Հեթֆիլդի համար։ Լոս Անջելեսի մի շարք ֆերմերներ տեսել են նրա գովազդը թերթերում և Հեթֆիլդին խոստացել են 50 դոլար անձրև արտադրելու համար։ Փետրվարին Հեթֆիլդը և նրա եղբայր Փոլը կառուցեցին գոլորշացնող աշտարակ Լա Քրեսենտաում, որտեղ Հեթֆիլդը օգտագործեց իր խառնուրդը։ Հեթֆիլդի փորձը, ըստ երևույթին, հաջող է եղել, ուստի ֆերմերները նրան վճարել են 100 դոլար։ Ժամանակակից եղանակային բյուրոյի զեկույցները նկարագրում էին անձրևը որպես փոթորկի փոքր մաս, որն արդեն գալիս էր, բայց Հեթֆիլդի կողմնակիցները այդ կարծիքը արհամարհել են։

Հեթֆիլդը սկսել է ավելի շատ աշխատանքի առաջարկներ ստանալ։ Նա Լոս Անջելեսին խոստացել է 460 մմ անձրև, ըստ երևույթին հաջողվել է, և հավաքել է $1000 վճար։  Այս ջանքերի համար Հեթֆիլդը կառուցել էր իր աշտարակը Ալտադենայում գտնվող Էսպերանսա Սանիտարիումում, Ռուբիո կիրճի մոտ։

1906 թվականին Հեթֆիլդը հրավիրվել է Յուկոնի տարածք, որտեղ նա համաձայնել է անձրև ստեղծել Քլոնդայքի ջրից կարիք ունեցող ոսկու հանքավայրերի համար։ Քլոնդայքի պայմանագիրը կազմել է 10․000 դոլար, սակայն անհաջող ջանքերից հետո Հեթֆիլդը հազիվ կարողացավ հավաքել ընդամենը 1100 դոլար իր ծախսերի համար։ Այս ձախողումը չկանգնեցրեց նրա կողմնակիցներին։

1915 թվականին Սան Դիեգոյի քաղաքային խորհուրդը, Սան Դիեգոյի Wide Awake Improvement Club-ի ճնշման տակ, դիմել է Հեթֆիլդին, որպեսզի անձրև ստեղծի Մորենա Դամի ջրամբարը լցնելու համար։ Հեթֆիլդն առաջարկեց անվճար անձրև արտադրել, այնուհետև գանձել 1000 դոլար մեկ դյույմի համար (393,7 դոլար մեկ սանտիմետրի համար), 1,02-ից մինչև 1,27 մ լցվելուց հետո չվճարել։ Խորհուրդը կողմ է քվեարկել 10,000 դոլար վճարել, երբ ջրամբարը կլցվի։ Պաշտոնական համաձայնագիր երբեք չի կնքվել, թեև Հեթֆիլդը շարունակել է բանավոր փոխըմբռնման հիման վրա։ Հեթֆիլդը եղբոր հետ աշտարակ է կառուցել Մորենա լճի կողքին, որն ավարտել են Ամանորի սկզբին։

1916 թվականի հունվարի 5-ին հորդառատ անձրև է սկսվել և օրեցօր ավելի ուժեղացել։ Չորացած գետերի հուները լցվել են մինչև վարարման աստիճան. Վատթարացող ջրհեղեղները ավերել են կամուրջները, լքված գնացքները և կտրել հեռախոսի մալուխները, հեղեղվել են տներ և ֆերմաներ։ Սուիթվոթեր և Ստորին Օտայի ամբարտակները ամբողջությամբ լցվել և վարարել են։  Հունվարի 20-ին անձրևը դադարել է, բայց երկու օր անց վերսկսվել։ Հունվարի 27-ին Ստորին Օտայ ամբարտակը ավերվել է՝ մեծ ավերածությունների և մոտ մոտ 20 մահվան պատճառ դարձել (հաշիվները տարբերվում են)։

Հեթֆիլդը փետրվարի 4-ին զրուցել է մամուլի հետ և ասել, որ վնասը իր մեղքով չէ, և որ քաղաքը պետք է համապատասխան նախազգուշական միջոցներ ձեռնարկեր։ Հեթֆիլդը կատարել էր իր պայմանագրի պահանջները՝ լցնելով ջրամբարը, բայց քաղաքային խորհուրդը հրաժարվել է վճարել գումարը, քանի դեռ Հեթֆիլդը պատասխանատվություն չի կրի վնասների համար, որը գնահատվել է 3,5 մլն դոլար։ Բացի այդ, գրավոր պայմանագիր չի եղել։ Հեթֆիլդը փորձել է բավարարվել 4000 դոլարով, ապա դատի է տվել խորհրդին։ Հայցը շարունակվել է մինչև 1938 թվականը, երբ երկու դատարաններ որոշել են, որ անձրևը Աստծո արարք էր, ինչը նրան ազատել է թույլ տված սխալի պատասխանատվությունից, բայց նաև նշանակել է, որ Հեթֆիլդը չէր ստաննալու իր հոնորարը։

Հեթֆիլդի համբավը միայն աճել է, և նա ավելի շատ պայմանագրեր է ստացել անձրևի արտադրության համար։ Ի թիվս այլ բաների, 1929 թվականին նա աշխատանքի է ընդունվել Նոր Օռլեանի Standard Steamship and Fruit Company-ում, որպեսզի դադարեցնի հրդեհը Հոնդուրասում 100,000 ակր բանանի պլանտացիայի վրա։  Ավելի ուշ Bear Valley Mutual Water ընկերությունը ցանկացել է լցնել Մեծ Արջի լիճը։ Սակայն Մեծ դեպրեսիայի ժամանակ նա ստիպված է եղել վերադառնալ իր աշխատանքին որպես կարի մեքենաների վաճառող։ Նրա կինը՝ Մեյբլը, բաժանվել է նրանից 1931 թվականին՝ ամուսնալուծության համաձայնագրի ժամանակ պնդելով, որ Հեթֆիլդն իրենից թաքցրել է իր եկամուտների մի մասը։

Չարլզ Հեթֆիլդը մահացել է 1958 թվականի հունվարի 12-ին և իր հետ տարել իր քիմիական բանաձևը։ Թաղվել է Գլենդելում գտնվող Ֆորեսթ Լոուն մեմորիալ Փարկ  գերեզմանատանը։

Հեթֆիլդը գրանցել է առնվազն 500 հաջողություն։  Ըստ հետագա մեկնաբանների և նրա հետ հանդիպողներ Հեթֆիլդի հաջողությունները հիմնականում պայմանավորված էին նրա օդերևութաբանական հմտությամբ, տեղումների վիճակագրության մանրամասն ուսումնասիրությամբ և ժամանակի բնածին զգացողությամբ՝ ընտրելով այն ժամանակաշրջանները, որտեղ, այնուամենայնիվ, անձրևի մեծ հավանականություն կար։ Սան Դիեգոյի խորհրդի անդամ Ջոն Լ. Բեկոնըը, ով ուսումնասիրել է Հեթֆիլդի այսպես կոչված հաջողությունները, նրան համարում էր ոչ այլ ինչ, քան «անիծված եղանակի լավ մարգարե»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Գլենդել քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն