open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մեդիսոն շրջան (Տեխաս)

**Մադիսոն շրջան** (), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.217 կմ² է, բնակչությունը՝ 12.940 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մադիսոնվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1853 թ.։

## Աղբյուրներ
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում 

Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Լովինգ շրջան (Տեխաս)

**Լովինգ շրջան** (), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ ԱՄՆ-ի բնակչության թվով ամենափոքր շրջանն է։ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմում էր ընդամենը 67 մարդ, իսկ 2010 թվականի դրությամբ՝ 82 մարդ։ Շրջկենտրոնը Մենտոն բնակավայրն է։

## Պատմություն
Առաջին եվրոպացին, որը այցելել է ժամանակակից շրջանի տարածքը, իսպանացի կոնկիստադոր Անտոնիո դե Էսպեխոն էր, որը 1583 թվականին անցել է Պեկոս գետը։
1837-1874 թվականները տարածքն եղել է Բեխար շրջանի մի մասը, 1874 թվականին եղել է Թոմ շրջանի կազմի մեջ։ 1893 թվականին կազմավորվել է Լովինգ շրջանը։ Իր անվանումը ստացել է ֆերմեր Օլիվեր Լովինգի պատվին, որը խոշոր եղջերավոր կենդանիներ էր բուծում և այստեղ ագարակատուն ուներ։

1897 թվականին մտել է Ռիվս շրջանի կազմի մեջ։

1921 թվականին այստեղ նավթի հանք է բացվել, ինչը բնակչության մեծ հոսքի պատճառ է դարձել։ 1931 թվականին շրջանը կրկին վերակազմավորվել է։ 1933 թվականին գրանցվել է բնակչության թվի ամենամեծ ցուցանիշը՝ ավելի քան 600 մարդ։

## Քաղաքական դիրքորոշում
Բոլոր նախագահական ընտրություններում Լովինգ շրջանը քվեարկում է հանրապետական կուսակցության թեկնածուի օգտին՝ երբեմն բացառություն անելով անկախ թեկնածուներին։

## Աշխարհագրություն
ԱՄՆ-ի Մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով, շրջանի ընդհանուր տարածքը կազմում է 1 753 կմ², որոնցից 1 743 կմ²-ն ցամաք է և 10 կմ²-ն կամ 0,56 %-ը՝ ջրամբարներ։

Պեկոս գետը համարվում է շրջանի արևմտյան սահմանը, Ռեդ Բլաֆ ջրամբարը գոյացնում է հյուսիսարևմտյան սահմանը Ռիվս և Էդի շրջանների հետ։ Լովինգ շրջանի լանդշաֆտը իրենից ներկայացնում է հարթ անապատ, մի քանի ոչ բարձր լեռներով։ Բուսականությունն աղքատ է, ներկայացված է անապատային խոտաբույսերով և թփուտներով, զանազան կակտուսներով և գետի երկայնքով աճող կարմրանի մացառուտներով։ Բարձրությունների տատանումները փոփոխվում են ծովի մակարդակից 818-1009 մետրի վրա։

## Հարևան շրջաններ
* Լեա շրջան (հյուսիս)
* Ռիվս շրջան (հարավ և արևմուտք)
* Վինկլեր շրջան (արևելք)
* Ուարդ շրջան (հարավ-արևելք)
* Էդի շրջան (հյուսիս-արևմուտք)

## Բնակչություն

2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում էր 67 մարդ, իսկ 2010 թվականի դրությամբ՝ 82 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,0384 մարդ/կմ²։ Բնակչության ռասայական կազմը՝ 60 սպիտակամորթ, այլ ռասաների 6 ներկայացուցիչ և երկու կամ ավելի ռասաների 1 ներկայացուցիչ։ 7 մարդ իսպանախոս էին կամ լատինոամերիկացի։

Լովինգը միակ շրջանն է Միացյալ Նահանգներում, որտեղ ոչ մեկ չի ապրում աղքատության սահմանաշենից ցածր մակարդակի վրա։

## Տնտեսություն
Շրջանի տնտեսությունը գրեթե ամբողջությամբ հիմնված է նավթագազային հորատապայթեցման աշխատանքների և ֆերմերային տնտեսության վրա։

## Բնակավայրեր
* Մենտոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Մոտլի շրջան (Տեխաս)

**Մոտլի շրջան** (), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Պաշտոնապես հիմնադրվել է 1876 թվականին և իր անվանումը ստացել է Տեխասի հեղափոխության զինվոր Յունիուս Մոտլիի պատվին, ով մասնակցել է Տեխասի անկախության մասին հռչակագրի մշակմանը և ընդունմանը և զոհվել է Սան Հասինտոյի ճակատամարտում։

2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմել է 1 210 մարդ։ Շրջկենտրոնը Մատադոր քաղաքն է։

Մոտլի շրջանը մտնում է Տեխասի 46 շրջանների թվի մեջ, որտեղ արգելվում է կամ սահմանափակված է ոգելից խմիչքների վաճառքը։

## Աշխարհագրություն
ԱՄՆ-ի մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2564 կմ², որոնցից 2562 կմ²-ին ցամաք է և 2 կմ²-ին կամ 0,04%-ը՝ բնական ջրամբարներ։

**Մոտլի շրջանը սահմանակցում է**՝
* Բրիսկո շրջան (հյուսիս-արևմուտք)
* Դիքենս շրջան (հարավ)
* Քոթլ շրջան (արևելք)
* Ֆլոյդ շրջան (արևմուտք)
* Հոլ շրջան (հյուսիս)

## Բնակավայրեր
### Քաղաքներ
* Մատադոր
* Ռոարին Սփրինգս

### Ոչ մունիցիպալ տարածքներ
* Ֆլոմոտ

### Լքված բնակավայրեր
* Տի-Պի-Սիթի

## Քաղաքական կողմնորոշում
2008 թվականի նախագահական ընտրություններում Ջոն Մակկեյնը ստացել է ընտրողների ձայների 87,88%-ը։

Տեխասի ներկայացուցիչների պալատում Մոտլի շրջանը հաշվառված է 68-րդ շրջանի կազմում։ Շրջանի շահերը ներկայացնում է Մյունսթերից Դրյու Սփրինգերը։

## Կրթություն
Շրջանում գործում է Մոտլիի դպրոցական օկրուգը։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Փանոլա շրջան (Տեխաս)

**Փանոլա շրջան** (), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից։ Ընդհանուր տարածությունը 2.075 կմ² է, բնակչությունը՝ 22.756 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քարթեջ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1846 թ.։

## Աղբյուրներ
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում 

Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Ափշեր շրջան (Տեխաս)

**Ափշեր շրջան** (), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածքը 1.523 կմ² է, բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով եղել է 39.309: Շրջկենտրոնն է Գիլմեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1846 թվականին և կոչվել ԱՄՆ-ի նախկին պետքարտուղարներից մեկի՝ Աբել Ափշերի անունով։
## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում 

Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Վիկտորիա շրջան (Տեխաս)

**Վիկտորիա շրջան** (), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.287 կմ² է, բնակչությունը՝ 84.088 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վիկտորիա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1836 թ.։

## Աղբյուրներ
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում 

Կատեգորիա:1836 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Եկատերինա Դուրյան-Արմենյան

**Եկատերինա Միխայիլի Դուրյան-Արմենյան** (Դանդուրյան, ), հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1947)։

Հայ խորհրդային դերասան Արմեն Արմենյանի կինը։

## Կենսագրություն
Բեմական կարիերան սկսվել է 1903 թվականին Բաքվում։ 1914 թվականին եղել է Մոսկվայի Գեղարվեստական թատրոնի ստուդիայի ազատ ունկնդիրը։ Հանդես է եկել Աբելյան-Արմենյան թատերախմբում։ Ամուսնու՝ հայտնի դերասան և ռեժիսոր Արմեն Արմենյանի հետ շրջագայել է Անդրկովկասով և արտասահմանյան շատ բնակավայրերով, որտեղ շատ հայեր էին ապրում՝ Բուլղարիա, Եգիպտոս, Իրան։ 1932 թ.-ից աշխատել է Գյումրիի Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում։

## Դերերը թատրոնում
* *Մարգարիտ*՝ Ա. Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
* *Էփեմիա*՝ Գ. Սունդուկյանի «Պեպո»
* *Դեզդեմոնա*՝ Ու. Շեքսպիրի «Օթելլո»
* *Ժակլին*՝ «Անհայտ կին»
* *Վասիլիսա*՝ Մ. Գորկու «Հատակում»
* *Պոլինա*՝ Մ. Գորկու «Թշնամիներ»
* *լեդի Միլֆորդ*՝ Ֆ. Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* *Սալոմե*՝ Գ. Սունդուկյանի «Էլի մեկ զոհ»
* *արքայամայր*՝ «Երկիր հայրենի»
* *Մարիա Պետրովնա*՝ «Փառք»
* *Կրուչինինա*՝ Ա․ Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»
* *Սոնա*՝ Ա. Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
* *Արմենուհի*՝ Ա. Շիրվանզադեի «Չար ոգի»
* *Ժաննա դ'Արկ*՝ Ֆ. Շիլլերի «Օռլեանի կույս»
* *Դեզդեմոնա*՝ Ու. Շեքսպիրի «Համլետ»
* *Նորա*՝ Հ. Իբսենի «Նորա»
* *ֆրու Ալվինգ*՝ Հ. Իբսենի «Ուրվականներ»
* *Ռուկայա*՝ Ա. Յուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն»
* *Անանի*՝ Գ. Սունդուկյանի «Էլի մեկ զոհ»
* *Սալոմե*՝ Գ. Սունդուկյանի «Քանդած օջախ»
* *Մարիա Էստերագ*՝ Գերգեյի և Լիտովսկու «Իմ որդին»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Եկատերինա Դուրյան-Արմենյանը Кино-Театр.ru կայքում

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Նինա Մանուչարյան

**Նինա Նիկողայոսի Մանուչարյան** (), հայ դերասանուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1949)։

## Կենսագրություն
Դերասանական գործունեությունն սկսել է 1909 թվականից Զուբալովի ժողովրդական տանը։ Հանդես է եկել Ամո Խարազյանի, Արտեմ Բերոյանի թատերախմբերում, Երևանի հեղափոխական թատրոնում, Առաջին պետթատրոնում, ինչպես նաև նկարահանվել է կինոնկարներում։ 1929-1958 թվականներին աշխատել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։

## Դերերը թատրոնում
* *տիկին Միլլեր*՝ Ֆ. Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* *Էմիլիա*՝ Վ. Շեքսպիրի «Օթելլո»
* *Ռոզալիա*՝ Ա. Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
* *Կեկել*՝ Գ. Սունդուկյանի «Գիշերվա սաբրը խեր է»
* *Լուիզ*՝ «Երկու որբ»
* *Զառնիշան*՝ Ա. Շիրվանզադեի «Չար ոգի»
* *Լյուդմիլա*՝ Ս. Նայդյոնովի «Վանյուշինի զավակները»
* *Ժյուլի*՝ «Կողոպտված փոստ»
* *Մարթա*՝ Ա. Աբելյանի «Մարվող ճրագներ»
* *Թալալ*՝ «Բաղնըսի բոխչա»
* *դեդի*՝ Հ. Թումանյանի «Գիքոր»
* *Պրոստակովա*՝ Դ. Ֆոնվիզինի «Տհասը»
* *գեղջկուհի*՝ «Կրակե օղակ»
* *Տրուդվուդ*՝ Չ. Դիքենսի «Դավիթ Կոպերֆիլդ»
* *Մարթա Բյունտեր*՝ Վ. Սելիխովաի և Ն. Սացի «Ֆրից Բաուեր»
* *Ֆելլեր*՝ Վ. Լյուբիմովաի «Ձյունիկ»
* *Լյուբով Տիմոֆեևնա*՝ Գ. Յաղջյանի «Զոյա»
* *Եֆրոսինա Միրոնովնա*՝ Ա. Ֆադեևի «Երիտասարդ գվարդիա»
* *Պելագեյա*՝ «Հետախույզներ»

## Դերերը ֆիլմերում
* 1925 թվական - *Շպանիկ*՝ «Նամուս»
* 1926 թվական - *Եղսո*՝ «Շոր և Շորշոր»
* 1926 թվական - *Նանո*՝ «Զարե»
* 1927 թվական - *Զառնիշան*՝ «Չար ոգի»
* 1927 թվական - *Եղսան՝ «[[Ղուլը]]»
* [[1930]] թվական - *Անուշի տատը*՝ «[[Անուշ (ֆիլմ, 1930)|Անուշ»]]
* [[1932]] թվական - *Ստեփանյանի մայրը*՝ «[[Անբանը (ֆիլմ)|Անբանը»]]
* [[1933]] թվական - *մայր*՝ «[[Հարութ]]»
* [[1935]] թվական - *Նաթել''՝ «Պեպո»

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Վուդի Հարելսոն

**Վուդի Հարելսոն** (, իսկական անունը՝ **Վուդրոու Թրեյսի Հարելսոն**, ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր և դրամատուրգ, «Էմմի» մրցանակի դափնեկիր (1989), «Օսկարի» երկակի (1997, 2010) և «Ոսկե գլոբուսի» քառակի (1997, 2010, 2013, 2015) մրցանակակիր։ Խաղացել է 60-ից ավելի ֆիլմերում։

Նրա հայրը՝ Չառլզ Հարելսոնը, վարձու մարդասպան է եղել։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Հարելսոնը ծնվել է Տեխասի Միդլենդ քաղաքում՝ Չարլզ Հարելսոնի և Դայանա Լու Օսվալդի ընտանիքում։ Ծնողներն ամուսնալուծվել են 1964 թվականին, երբ Վուդին 3 տարեկան էր։ Ընտանիքի միջնեկ որդին էր, ուներ 2 եղբայր՝ Ջորդանը և Բրետը։ Երբ Վուդին դարձավ 7 տարեկան, հորը ձերբակալեցին սպանության համար։ 10 տարի անց (1979) Չարլզ Հարելսոնը մեղադրվեց շրջանային դատավոր Ջոնաթան Վուդի սպանության մեջ, և ստացավ 2 ցմահ բանտարկություն։

1973 թվականին Հարելսոնը տեղափոխվում է մոր մոտ՝ Օհայո նահանգի Լիվան քաղաք, որտեղ էլ մեծացել է։ Հարելսոնը սովորել է Լիվանի միջնակարգ դպրոցում, իսկ Ինդիանայի Հաննովեր քոլեջում () ուսումնասիրել է անգլերեն և դերասանական վարպետություն։

Առավել նշանավոր ֆիլմերից են.
* «Մարդասպանի բնազդը» (1988)
* «Դոկտոր Հոլլիվուդ» (1991)
* «Անպարկեշտ առաջարկ» (1993)
* «Ի ծնե մարդասպաններ» (1994)
* «Փողերով գնացքը» (1995)
* «Ժողովուրդն ընդդեմ Լարրի Ֆլինթի» (1996)
* «Խաբեություն» (1997)
* «Բարակ կարմիր գիծ» (1998)
* «Խփիր ոսկորին» (1999)
* «Էդը հեռուստացույցից» (1999)
* «Կատաղության կառավարում» (2003)
* «Ավելի վատ չի լինում» (2003)
* «Այստեղ ծերուկների տեղը չէ» (2007)
* «2012» (2009)
* «Քաղցած խաղեր» (2012)
* «Քաղցած խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը» (2013) և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1961 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Հուլիսի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Գոլեսթան

**Գոլեսթան օսթան** (` *Օսթան-է Գոլեսթան*) օսթան (նահանգ) Իրանի հյուսիսում, Իրանի 31 օսթաններից մեկը։ Արևելքից սահմանակից է Հյուսիսային Խորասան, հարավից` Սեմնան, հարավ-արևմուտքից` Մազանդարան օսթաններին, հյուսիսից` Թուրքմենստանին, արևմուտքից ողողվում է Կասպից ծովի ջրերով։ Օսթանի տարածքը կազմում է , բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով` ։ Վարչական կենտրոնը Գորգան քաղաքն է։

Օսթանը ձևավորվել է 1997 թվականին՝ անջատվելով Մազանդարան օսթանից։  2014 թվականից օսթանը մասն է կազմում Իրանի 1-ին տարածաշրջանի, որի կենտրոնը Թեհրանն է։

## Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով օսթանի բնակչությունը կազմում էր 1 593 055 մարդ` 379 354 տնային տնտեսություններում։ 2011 թվականի մարդահամարը հաշվառել էր 1 777 014 մարդ, որոնք ապրում էին 482 842 տնտեսություններում։ Ըստ վերջին` 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների` բնակչությունը կազմում էր արդեն 1 868 819 մարդ` 550 249 տնտեսություններում։

Տասը հազարից ավել բնակչություն ունեցող քաղաքներն են Գորգանը (բնակչությունը 2016 թվականի դրությամբ` 350 676 մարդ), Գոնբադե Քաբուսը (151 910 մարդ), Բանդար Թորքամանը (53 970 մարդ), Ալիաբադը (52 838  մարդ), Ազադշահրը (43 760 մարդ), Քորդքույը (39 881 մարդ), Քալալեն (36 176 մարդ), Աղքալան (35 116  մարդ), Մինուդաշտը (30 085 մարդ), Գալիքաշը (23 394 մարդ), Բանդարե Գեզը (20 742 մարդ), Ֆազելաբադը (19 461 մարդ), Գոմիշանը (19 191 մարդ), Սիմինշահրը (17 205 մարդ), Ռամիանը (12 426 մարդ), Խանբեբինը (10 878 մարդ)։ Ընդհանուր առմամբ 2016 թվականի դրությամբ քաղաքներում ապրում էր 995 615 մարդ կամ օսթանի բնակչության 53,3%-ը։

### Ազգային և լեզվական բաժանում
2006 թվականին Իրանի կրթության նախարարության գնահատականով օսթանում էթնիկ խմբերի բաժանումը հետևյալն էր.
* Թուրքմեններ։ 34.20%
* Մազանդարանցիներ։ 30.40%
* Սիստանցիներ և պարսիկներ։ 14.90%
* Բելուջներ։ 10.90%
* Ղզլբաշներ։ 7.30%
* Այլոք (ադրբեջանցիներ, ղազախներ, քրդեր, հայեր, վրացիներ և այլն)։ 2.3%

Օսթանում տարբեր լեզուների տարածումն ըստ շահրեստանների ցուցադրված է ստորև բերված քարտեզում.
300px|Գոլեսթանում ըստ շահրեստանների լեզուների տարածման քարտեզ

## Վարչական բաժանում
Օսթանը բաժանված է 14 շահրեստանների (գավառների).

400px

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գոլեսթանի նահանգ
Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իրանի նահանգներ
Վիլավարդե (Մադրիդ)

**Վիլավարդե**, Մադրիդի 21 թաղամասերից մեկն է։ Տարածքը 20.29 կմ²։ Բնակչությունը 126.802 և բնակչության խտությունը՝ 6249/կմ²։ Թաղամասը իր կարգավիճակը ստացել է 1950 թվականին։ Այն բաժանված է հինգ համայնքների։ Վիլավերդեում ապրում են հիմնականում աշխատավոր դասի բնակիչներ։

Կատեգորիա:Մադրիդի թաղամասեր
Ջվարի վանք

**Ջվարի** (, թարգ. «խաչ»), վրացական վանք Մցխեթ քաղաքի մոտ, Կուր և Արագվա գետերի խառնման մոտ գտնվող լեռան գագաթին, որտեղ համաձայն պատմական աղբյուների (օրինակ՝ «Քարթլիի թագավորների կյանքը») Սուրբ Նունեն խաչ է կանգնեցրել։ Ջվարին, իր ճարատապետական ձևերի գերազանցությամբ, Վրաստանի ճարտարապետական գլուխգործոցներից մեկն է և երկրի Համաշխարհային ժառանգության առաջին հուշարձանը։

## Պատմություն

Արդեն 545 թվականին «խաչի» սարում կանգնած էր փոքրիկ տաճար, հիմա այն ավերվել է։ Ավելի մեծ եկեղեցի եռաչափ ֆորմայով կանգնեցվել է 590-604 թվականներին։ Հնարավոր է, որ ճարտարապետը եղել է Միքել Տխելին։

Այն կանգնած է ժայռի գագաթին, եկեղեցին նրա օրգանական ավարտն է և ամբողջ շրջակա լանդշաֆտի կենտրոնը։ Լանդշաֆտի հետ միասնությունը ընդգծվում է նրանով, որ հենց վանքը համապատասխանում է ժայռի չափերին՝ 1-7-ը։ Տաճարի ձևը հանդիսանում է վրացի ճարտարապետների երկարատև որոնումների արդյունքը, նրանք հրաժարվել են բազիլիկ ձևից և ձգտել են ստանալ կենտրոնական խաչ, որը ապահովում է ներքին տարածություն։ Այդ որոնումներն իրենց արտացոլումն են թողել Կախեթիում գտնվող Ձվելի-Գավազի վանքի և Նինոծմինդա մայր տաճարի վրա։

Ոչ այնքան մեծ չափերով վանքը իրենից ներկայացնում է քառաձև խաչ, որի եզրերը ձևավորված են կիսաշրջան օբսիդիաներով։ Ներքին տարածությունը աչքի է ընկնում համաչափությամբ, պարզությամբ և մաքրությամբ։ Վանքը ավարտվում է ութ կլոր խորաններով թմբուկով։

Ճակատի տեսքը որոշվում է օբսիդիաներով ձևավորված եզրերի հարթ խորշերով։ Վանքի արևելյան և հարավային մասերը ձևավորված են քանդակներով։ Քանդակները կոպիտ են և հասարակ, բայց ընդհանուր զարդապատկերները լավ ընդգծում են վանքի ճարտարապետական ձևը։

Ճարտարապետական որոշումների առանձնահատկությունը բացառապես մաքուր լանդշաֆտն է։ Գմբեթի ութ կլոր խորաններով թմբուկը օրինակ է ծառայել աթենական Սիոնի և շատ ուրիշ կովկասյան վանքերի համար՝ դառնալով միջնադարյան Վրաստանի խորհրդանիշը։

2004 թվականին Ջվարին գրանցված է եղել Միջազգային հուշարձանների հիմնադրամի ցանկում, ինչպես մեկը հարյուրից, որոնց վտանգ է սպառնում, սակայն 2007 թվականին կատարվող վերականգնման աշխատանքները թույլ են տվել հանել վանքը այդ ցանկից։ Մինչդեռ վանքի պատերին մինչև հիմա կարելի է տեսնել բարբարոսական ձեռագրերի հետքերը։

## Գրականություն
* Всеобщая история искусств, т. 2, М. «Искусство», 1960
* Rosen, Roger. *Georgia: A Sovereign Country of the Caucasus.* Odyssey Publications։ Hong Kong, 1999. ISBN 9622177484

Կատեգորիա:Վրաստանի վանքեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Վրաստանում
Կատեգորիա:Մցխեթ-Մթիանեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Ստեփան Թարյան

**Ստեփան Միքայելի Թարյան (Թարխարարյան)** (), հայ բեմանկարիչ, քանդակագործ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1945)։

Եղել է ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ Մայրանուշ Պարոնիկյանի ամուսինը։

## Կենսագրություն
Մեծացել է Թիֆլիսում։ Ավարտել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ուսումնարանը (1918), Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիայի քանդակագործության բաժինը (1927)։ 1927 թվականին տեղափոխվել է Երևան։

1920 թվականին արտանկարել է Անիի Տիգրան Հոնենցի եկեղեցու որմնանկարները։
[մինի|Ստեփան Թարյանի հուշատախտակը Երևանի [Տիգրան Մեծի պողոտա (Երևան)|Տիգրան Մեծի պողոտայում]]
Առաջին ձևավորումը եղել է «Խաթաբալա» ներկայացումը 1927 թվականին Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնում։ Աշխատել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, ինչպես նաև Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր), Արտաշատի և Ալավերդու թատրոններում։

«Հայֆիլմում» ձևավորել է «Կիկոս» (1933), «Գիքոր» (1934) ֆիլմերը։

## Թատերական ձևավորումներ
* «Խաթաբալա» (1927 թ., 1940 թ., 1945 թ.)
* «Պեպո» (1929 թ., 1948 թ.)
* «Քանդած օջախ» (1938 թ.)
* «Նապոլեոն Կորկոտյան» (1934 թ.)
* «Ցասում» (1930 թ.)
* «Արշալույսին» (1937 թ.)
* «Հրացանավոր մարդը» (1938 թ.)

## Քանդակներ
Հեղինակ է Վանո Խոջաբեկյանի (1930), դերասանուհի Մայրանուշ Պարոնիկյանի (1945) դիմաքանդակների (երկուսն էլ՝ մարմար, ՀԱՊ), «Սպասում» քանդակի (1930-ական թթ., Երևանում տեղադրվել է 2000 թ.)։

## Պատկերասրահ

Սպասում.jpg|«Սպասում» քանդակ (2000 թ., Երևան)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բեմանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Վասիլի Շերիշև

**Վասիլի Շերիշև** (), խորհրդային բեմանկարիչ։

## Կենսագրություն
1928 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Բարձրագույն գեղարվեստատեխնիկական սեմինարիան, այնուհետև մինչև 1937 թվականը եղել է Լենինականի Ա․ Մռավյանի անվան թատրոնի գլխավոր բեմանկարիչը։ Աշխատել է հիմնականում Վ․ Աճեմյանի հետ ռեժիսորական համագործակցությամբ։ Շերիշևը ռուսական ժամանակակից բեմանկարչության սկզբունքները փոխադրեց հայ իրականություն, որի շնորհիվ Լենինականի թատրոնը հասավ թատերադեկորացիոն արվեստի նոր ըմբռնումների և կիրառման բարձր մակարդակի։ 

## Թատերական ձևավորումները
* «Ցասում»
* «Հատակում» (1932 թ․)
* «Հոպլյա, մենք ապրում ենք»
* «Հացը» (1931 թ․)
* «Շահնամե» (1935 թ․)
* «Գոշ» (1936 թ․)
* «Խնդության փողոց» (1932 թ․)
* «Բեկում» (1929 թ․)
* «Մարոկկո» (1929 թ․)
* «Իմ բարեկամը» (1933 թ․)
* «Ահազանգ» (1931 թ․)
* «Ժամագործն ու հավը» (1934 թ․)
* «Սեր և խարդավանք» (1934 թ․)
* «Չախ-Չախ թագավորը» (1936 թ․)
* «Եգոր Բուլըչով»

## Գրականություն
* Խալաթյան Լ․, Որոնումների և հայտնագործությունների մի շրջան, տես Մեծ հոկտեմբերը և սովետահայ թատրոնը գրքում, Ե․, 1967։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:1902 ծնունդներ
Կատեգորիա:1940 մահեր
Իվի Ադամու

**Իվի Ադամու** (, ), կիպրացի երգչուհի, 2012 թվականի մայիսին իր «La La Love» երգով ներկայացրել է Կիպրոսը Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթում և եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 16-րդ հորիզոնականը։

Իվին 2009 թվականին մասնակցել է հունական տարբերակով Իքս Ֆակտոր մրցույթի երկրորդ եթերաշրջանին և զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը։

## Կենսագրություն
### Վաղ հասակում
Իվին ծնվել է 1993 թ. նոյեմբերի 24-ին Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստա շրջանի Այիա Նապա քաղաք-առողջարանում։ Նրա հայրը հույն կիպրացի է, իսկ մայրը՝ բուլղարացի։ Նա ընտանիքի երեք զավակներից է, ունի 2 քույր։ 9 տարեկանում մասնակցել է երաժշտական մրցույթի, որտեղ կատարել է Աննա Վիսսիի "Kaka Paidia" երգը, և հաղթել մրցույթում։ Մրցույթից հետո նա սկսեց հաճախել վոկալի և դաշնամուրի, որն էլ առիթ հանդիսացավ հետագա երաժշտական մրցույթների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգչուհու պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Կիպրացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Տիգրան Շամիրխանյան

**Տիգրան Ավագի Շամիրխանյան** (), հայ ռեժիսոր, դերասան, Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ Փոքր հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բաքու, այնուհետև՝ Թիֆլիս։ Սովորել է Ներսիսյան դպրոցում։ Երիտասարդ տարիներին հանդես է եկել սիրողական ներկայացումներում։ 1921-1922 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Հայկական դրամատիկական ստուդիայում, ապա ընդունվել է Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը (*ГИТИС*), որն էլ ավարտել է 1934 թվականին։

Ավելի քան տասներեք տարի հանդես է եկել որպես դերասան (հիմնայանում որպես կատակերգակ)՝ խաղալով մոտ 40 դեր։ Գրեթե նույնքան էլ ներկայացումներ է բեմադրել որպես ռեժիսոր։ Առաջին ռեժիսորական աշխատանքը եղել է 1929 թվականին իր հիմնած Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի անդրանիկ ներկայացումը՝ «Պայթյունը»։ Որպես ռեժիսոր հանդես է եկել նաև Լենինականի Մռավյանի անվան թատրոնում։

## Դերեր թատրոնում
* Դարչինյան՝ «Ցասում»
* Գիքո՝ «Պեպո»

## Բեմադրություններ
* «Պայթյուն» (1929)
* «Ինտերվենցիա» (1934)
* «Արշալույսին»
* «Մեծ բարեկամություն»
* «Անտառի խորքում»
* «Կանաչ փողոց»
* «Կապուտան»
* «Բամբասանք և սեր»
* «Դավիթ Կոպերֆիլդ»
* «Երևակայական հիվանդ»
* «Երկու տիրոջ ծառան»
* «Փաստաբան Պատլենը»
* «Ցասում»
* «Կրակե օղակում»
* «Երիտասարդ գվարդիա»
* «Սուվորովականները»
* «Ամառային գիշերվա երազը»
*«Երկու տիրոջ ծառան» (1942)

## Հեղինակած գրքեր
* «Դերասանական արվեստի հիմունքներ»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևան քաղաքում թաղվածներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Տրանսլոկացիա

Տրանսլոկացիան քրոմոսոմային մուտացիաների տեսակ է, որի ժամանակ տեղի է ունենում ԴՆԹ-ի շղթայի հոմոլոգ մասերի փոխանակում։

Երբ ցենտրիոմ ունեցող հատվածը միանում է առանց ցենտրիոմ ունեցող հատվածին առաջացնելով սիմետրիկ սրանսլոկացիաներ։ Կան դեպքեր երբ ցենտրիոմ ունեցող հատվածը միանում է անցենտրիոմ հատվածի հետ առաջացնելով անսիմետրիկ տրանսլոկացիաներ։
Տրանսլոկացիայի երևույթ է օրգանիզմում՝ Դաունիի համախտանիշը։ Որի առաջացման պատճառը մեյոզի առաջին բաժանման անաֆազում կրոսինգովերի ժամանակ որոշ քրոմոսոմների կարճ հատվածներ(քրոմոսոմի կարճ և երկար թևիկներ ) իրենց ռիբոսոմային ՌՆԹ-ով շղթայից դուրս են մնում։ Սա ոչ մի ազդեցություն չի ունենում օրգանիզմի ֆենոտիպի զարգացման վրա։ Սակայն եթե բաժանված հատվածը ընկնում է գենոմի մեջ բեղմնավորման ժամանակ, ապա ի հայտ է գալիս Դաունի համախտանիշը։ Այն կարող է ունենալ ազդեցություն հինգ զույգ քրոմոսոմների հետ և բերում է 47 քրոմոսոմային հավաքի առաջացմանը։

## Գրակիանություն
* Баранов В. С. Кузнецова Т. С. Цитогенетика эмбрионального развития человека։ Научно-практические аспекты.  - СПб, Из-во Н-Л, 2007
* Коряков Д. Е., Жимулев И. Ф. Хромосомы. Структура и функции.  - Новосибирск։ Из-во СО РАН, 2009.

Կատեգորիա:Մուտացիա
Կատեգորիա:Քրոմոսոմներ
Ակադեմիական թիավարությունն ամառային II օլիմպիական խաղերում. քառյակ ղեկորդով

Ամառային II օլիմպիական խաղերում ղեկորդով քառյակների մրցումներն ակադեմիական թիավարությունում անցկացվել են օգոստոսի 25-ին և 26-ին։ Մասնակցել են 4 երկրներից 5 հոգանոց 10 անձնակազմ։

Ըստ մրցումների կանոնների միայն կիսաեզրափակչում հաղթողներն են մասնակցում եզրափակչին, սակայն կիսաեզրափակչում պարտված երեք քառյակ դուրս եկան մրցավազքի, որն էլ համարվում երկրորդ եզրափակիչ։

## Մեդալակիրներ

## Մրցումներ

### Կիսաեզրափակիչ

### Եզրափակիչ Ա

### Եզրափակիչ Բ

## Արտաքին հղումներ
* Խաղերի պաշտոնական արձանագրություն  
* Մրցումների արդյունքներ
Գրականության Նոբելյան մրցանակ

մինի|Շվեդական ակադեմիայի շենքը
**Գրականության Նոբելյան մրցանակ** (), ամենամյա հեղինակավոր մրցանակ, որը շնորհվում է Նոբելյան ֆոնդի կողմից գրականության ոլորտի ձեռքբերումների գնահատման համար։ Մրցանակաբաշխությունը կայանում է ամեն տարի Նոբելյան կոմիտեի կողմից Ստոկհոլմում։ Ալֆրեդ Նոբելի կողմից 1895 թվականին հաստատված 5 մրցանակներից մեկն է, որը տրվում է 1901 թվականից։ Մյուս մրցանակներն են՝ քիմիայի Նոբելյան մրցանակ, ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ, խաղաղության Նոբելյան մրցանակ, բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ։ Գրականության ոլորտում առաջին Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է ֆրանսիացի բանաստեղծ և էսսեիստ Ռենե Ֆրանսուա Արման Պրյուդոմին՝ «նշանակալի գրական արժանիքների, հատկապես բարձր իդեալիզմի, գեղարվեստական կատարելատիպի, ինչպես նաև հոգևորի և տաղանդի յուրօրինակ համացության համար, որի վկայությունն են նրա գրքերը»։

## Տես նաև
* Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Գրականություն
Կատեգորիա:Միջազգային գրականության մրցանակներ
Կատեգորիա:Շվեդական գրականության մրցանակներ
Կատեգորիա:1901 հիմնված մրցանակներ
Բռնապետություն

**Բռնապետություն, դեսպոտիզմ**, պետության կառավարման տեսակ, որի դեպքում բացարձակ իշխանությունը պատկանում է միայն մեկ անձի (բռնապետի) կամ խմբի, իսկ քաղաքական համակարգը տոտալիտար-բռնատիրական է. բացակայում է խոսքի ազատությունը, չկա ժողովրդական ներկայացուցչություն և չկան քաղաքական կուսակցություններ։
Տոտալիտար(ամբողջատիրական) պետական կառավարման ձևն ի հայտ է եկել Եվրոպայի որոշ երկրներում 1920-30-ական թթ.։Այս կառավարման ժամանակ պետությունն իր վերահսկողությունն է հաստատում կյանքի բոլոր բնագավառների վրա՝ քաղաքականություն, տնտեսություն, կրոն, մշակույթ, մամուլ և այլն։ Ճիշտ է՝ ամբողջատիրական վարչակարգերը միմյանցից տարբերվում են, բայց ունեն մի շարք ընդհանուր հատկանիշներ։
Դրանք են՝

* Հասարակությունում անհատը անվերապահորեն ենթարկվում է մեծամասնությանը՝ հրաժարվելով սեփական մղումներից,
* Պետությունը ճանաչվում է իբրև միակ ստեղծագործ ուժը, որն ազգին առաջնորդում է դեպի «պայծառ ապագա»,
* Գոյություն ունի միայն մեկ «ճշմարիտ» կուսակցություն, որն ուղղություն է ցույց տալիս պետությանն ու ազգին,
* Անհատից, ազգից, պետությունից ու կուսակցությունից վեր կանգնած է առաջնորդը։

## Պատմական օրինակներ
Տոտալիտար քաղաքական համակարգը գործում է հետևյալ սկզբունքի համաձայն. «Թույլատրված է այն, ինչ հրամայված է»։ Պատմության մեջ տոտալիտար քաղաքական համակարգի գործունեության դասական օրինակներ են Նացիստական Գերմանիան՝ Հիտլերի և Խորհրդային Միությունը՝ Ստալինի կառավարման տարիներին։

## Արտաքին հղումներ
* ''Dictionary of the History of Ideas''
Զաքար Սիմոնյան

**Զաքար Սիմոնյան** (1906-1939), հայ բեմանկարիչ։

## Կենսագրություն

Զաքար Սիմոնյանը սովորել է Վրաստանի Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Աշխատել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, Թիֆլիսի Հայ դրամայում, Լենինականի թատրոնում։

## Թատերական ձևավորումները

* «Գիքորը»
* «Սունդուկյանի Թիֆլիսը» (1935 թ․)
* «Պեպո»
* «Քանդած օջախ»
* «Էլի մեկ զոհ»
* «Էմմանվել»
* «Ամպրոպը»
* «Թշնամիները»
* «Պլատոն Կրեչետ»
* «Շահնամե»

Կատեգորիա:Թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:1906 ծնունդներ
Կատեգորիա:1939 մահեր
Կանկուն

**Կանկուն** ( , մայաների լեզվով՝ kaan kun, թարգ. «օձաբուն»), քաղաք Մեքսիկայում, միջազգային տուրիզմի խոշոր կենտրոն։ Գտնվում է Մեքսիկայի հարավային Կինտանա Ռոո նահանգի հյուսիս-արևելքում, Յուկատան թերակղզում, Կարիբյան ծովի ափին, Մեխիկոյից ավելի քան 1.700&nbsp;կմ հեռավորության վրա։ Բենիտո Խոարես մունիցիպալիտետի վարչկենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 1978,75 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2020 թվականի տվյալներով եղեղ է 888.797:

Կանկունը Մեքսիկայի զբոսաշրջային կարևոր կենտրոններից է։ Ընկած է Մայայական Ռիվիերա անվանումով հայտնի առողջարանային գոտու հյուսիսային մասում։ Քաղաքում միջազգային օդանավակայան է գործում, որն ուղևորափոխադրումների ծավալով երկրորդ տեղն է գրավում Մեքսիկայում։

2010 թվականի նոյեմբերի 26-ից մինչև դեկտեմբերի 10-ը Կանկունում ՄԱԿ-ի կլիմայական գագաթնաժողով է անկացվել։

## Կլիմա
thumb|upright=1.35|Կանկունի համայնապատկերը արբանյակից

## Քույր քաղաքներ
* , Ուիչիտո, 1975 թ. նոյեմբերի 25-ից
* , Տիմիշոարա, 2019 թ. մարտի 5-ից
* , Նեյփերվիլ, Իլինոյս, 2021 թ. փետրվարի 5-ից

## Պատկերասրահ

Cancun Strand Luftbild (22179809191).jpg
Cancun aerial photo by safa.jpg
CancunRuins2002.jpg
Yamiluum1.JPG
Cancun 2.JPG
FuenteFonatur.JPG
Palaciomun08.jpg
BetoAvilaCUN.jpg
Estadiopotros.JPG
Playacancun1.JPG
MMUN008.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Կանկուն. մայաների հնագույն քաղաքակրթության ակունքների մոտ 
* Կանկունի տուրիստական կայք
* Տուրիզմը Մեքսիկայում. Կանկուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կինտանա Ռոոյի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մեքսիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Տուրիզմը Մեքսիկայում
Սվետլանա Տատունց

**Սվետլանա Ախունդի Տատունց** (, ), ռուսաստանցի էթնոսոցիոլոգ, կոնֆլիկտոլոգ, Մոսկվայի պետական համալսարան (ՄՊՀ) համաշխարհային քաղաքականության ֆակուլտետի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1953 թվականին Բաքվում։ 1978 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, Մոսկվայի Պետական Համալսարանի հասարակական գիտությունների ամբիոնի ասպիրանտուրան և ՄՊՀ սոցիոլոգիական ֆակուլտետի դոկտորանտուրան։ 1983 թվականից պատմական գիտությունների դոկտոր է, 1996 թ.-ից՝ սոցիոլոգիական գիտությունների դոկտոր (դիսերտացիայի թեման՝ «Էթնոսոցիոլոգիան որպես գիտություն»)։ Գիտական ստաժավորում է անցել Ռեգենսբուրգի համալսարանի սոցիոլոգիայի ինստիտուտում, Գերմանիա, 1995-1996 թթ.։ 1998- 2008 թթ. ՄՊՀ Սոցիոլոգիայի Ֆակուլտետի պրոֆեսոր էր, այնտեղ գիտական ուղղությունը էթնոսոցիոլոգիա ստեղծել է։ 2001 թվականին դաշնային կրթական ծրագիրը „ էթնոսոցիոլոգիա“ բոլոր Ռուսաստանի Դաշնության համալսարանների համար գրել է։ Ռուսական սոցիոլոգիական ասոցիացիայի անդամ է։ 2008 թվականից ՄՊՀ Համաշխարհային քաղաքականության ֆակուլտետի պրոֆեսոր է։ 2021 թվականից Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական ​​համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսոր է։

## Գիտական աշխատանքներ
Հրատարակել է ավելի քան 70 գիտական աշխատություններ էթնոսոցիոլոգիայի, քաղաքագիտության, հասարակագիտության բնագավառում, այդ թվում՝ գերմաներեն, անգլերեն, իսպաներեն և իտալերեն, հրատարակված արտասահմանում։
* Наступит ли осень «национализма»? К вопросу о нации, национализме и национальной политике, М. 1995 г.
* Interethnische Widersprüche und Konflikte in der Nordkaukasus-Region der Russischen Föderation. In։ Robert Hettlage (Hrsg.) Kollektive Identität in Krisen. Ethnizität in Region, Nation, Europa. Opladen։ Westdeutscher Verlag 1997, S. 216 - 226 (Межэтнические противоречия и конфликты на Северном Кавказе Российской Федерации. В кн.։ Роберт Хеттлаге (изд.) Коллективная идентичность в кризисе. Этничность в регионе, в нации, в Европе.)
* Этнополитические конфликты и геополитические факторы (научная редакция, автор։ Аршба О.И.), М. 1998 г.
* Этносоциология, М. 1999 г.
* Нация и национализм. История и теория в текстах и документах, М. 2002 г.
* Иммиграция, интеграция натурализация. Опыт западноевропейских стран (научная редакция, автор։ Аршба О.И.), M. 2012 г.

## Արտաքին հղում
* ՄՊՀ Համաշխարհային քաղաքականության ֆակուլտետ 
* Մոսկվայի պետական համալսարանի վաստակաշատ պրոֆեսորներ
* Գրքերիի և հոդվածների ցուցակ 
* Ռեգենսբուրգի համալսարանի սոցիոլոգիայի ինստիտուտ 
* ՌԴ դաշնային կրթական ծրագիրը „ էթնոսոցիոլոգիա“ 
* Ռուսերեն սոցիոլոգիական ասոցիացիա
* Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական ​​համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսորներ 

Կատեգորիա:Ռուսահայ քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Հայ սոցիոլոգներ
Իրաքի վարչական բաժանում

աջից|250px|մինի|Իրաքի մարզների քարտեզը
Իրաքը բաժանված է 18 **մարզերի** ( muḥāfaẓä), որոնք անգլերեն հայտնի են որպես **նահանգապետություն** ()։

## Տես նաև
* ISO 3166-2:IQ

## Արտաքին հղումներ
* Iraq Inter-Agency Information & Analysis Unit


Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Ասլան Ուսոյան

**Ասլան (Հասան) Ռաշիդովիչ Ուսոյան** (, ), ազգությամբ եզդի, ռուսաստանյան քրեական հեղինակություն, օրենքով գող։ Առավել հայտնի էր **Դեդ Հասան** (, թարգ.՝ *Հասան պապ*) մականվամբ։ Ռուսաստանյան ԶԼՄ-ները Ուսոյանին անվանում են խոշորագույն հանցագործական միության առաջնորդ։

## Կենսագրություն
Ասլան Ուսոյանը ծնվել է 1937 թվականի փետրվարի 27-ին Թբիլիսիում՝ Վրացական ԽՍՀ։ 19 տարեկանում ոստիկանության աշխատողներին դիմադրելու համար դատապարտված է եղել 1 տարի և 6 ամիս ազատազրկման, սակայն 1956 թվականի հունվարի 10-ին Վրացական ԽՍՀ Գերագույն դատարանը վերաորակավորել է քրեական գործը, և Ուսոյանը դուրս է եկել ազատազրկման վայրից՝ «ժամկետի լրացման պատճառով»։

1959 թվականի հունվարի 15-ին Թբիլիսիի Ստալինյան շրջանային դատարանը կողոպուտի համար դատապարտել է Ասլան Ուսոյանին 5 տարի ազատազրկման, սակայն որոշ ժամանակ անց նա պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է։ 1966 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Թբիլիսիի Օկտյաբրսկի շրջանի դատարանը սպեկուլյացիայի համար Ուսոյանին դատապարտել է 3 տարի ազատազրկման։ Ազատազրկման ընթացքում Ուսոյանը Դավիթ Շահումյանսկիի և Մեհրաչ «Ֆարտովի» կողմից օրենքով գող է «թագադրվել», իսկ 1968 թվականի հունիսի 24-ին նրան պայմանական վաղաժամկետ ազատել են Վրացական ԽՍՀ Ցուլուկիձեի շրջանի ժողդատարանի որոշմամբ։

Սպանվել է Մոսկվայում անհայտ դիպուկահարի արձակված գնդակից։

## Տես նաև
* Եզդիները Ռուսաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ասլան Ուսոյանը Լենտապեդիայում

Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:2013 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:Եզդիներ
Կատեգորիա:Հունվարի 16 մահեր
Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանում հրազենից մահացածներ
Կատեգորիա:Սպանվածներ
Կատեգորիա:Օրենքով գողեր
Բացարձակ միապետություն

Կառավարման համակարգն իրենից ներկայացնում է տվյալ երկրում իշխանության ձևավորման և ժողովուրդ -իշխանություն փոխհարաբերությունների համակարգ։ Ըստ կառավարման համակարգի՝ պետությունները լինում են՝
* հանրապետություններ,
* միապետություններ։

Միապետական կառավարման համակարգի պարագայում իշխանությունը փոխանցվում է ժառանգաբար, ժողովուրդն այստեղ իշխանության ձևավորման գործընթացում էական ազդեցություն չի ունենում։ Միապետությունները բաժանվում են 2 խմբի՝
* բացարձակ,
* սահմանադրական 

Բացարձակ միապետական կառավարման համակարգերում իշխանությունն ամբողջովին կենտրոնացած է միապետների ձեռքին, որը իրականացնում է ինչպես օրենսդիր, այնպես էլ գործադիր գործառույթներ։ Բացարձակ միապետություններ գոյություն ունեն աշխարհի մոտ 10 պետություններում։ Դրանցից ամենախոշորը Սաուդյան Արաբիան է, Օմանը, Կատարը։ Միապետությունը, պետության կառավարման համակարգ է, երբ իշխանության գլուխ կանգնած է մեկ անձնավորություն՝ միապետը։ Հաճախ միապետությունը ժառանգական է, հետևաբար տվյալ պետության իշխանությունը պատկանում է մեկ դինաստիայի։ (Արաբական էմիրություն, Քուվեյթ, Մարոկկո, Հորդանան)։
Դեմակրատական  քաղաքական  համակարգն հայտնի է երկու՝ նախագահական հանրապետություն, խորհրդարանական հանրապետություն և կիսանախագահական հանրապետություն։  
Նախագահական կառավարման ձևը արդի քաղաքական ռեժիմների ցանկում բավականին տարածված ձև է։ Նախագահական կառավարման ձևի առաջացման և տարածման մեջ ամենանշանակալի ավանդն է ունեցել ԱՄՆ-ն և այդ երկրի առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոն։Նախագահական երկրներում ի տարբերություն մյուս կառավարման ձև ունեցող պետությունների նախագահը կանգնած է երկրի գլխին, կառավարության ղեկավարն է և իրավունք ունի  դնել պառլամենտում քննարկվող հարցերի կամ պառլամենտի կողմից կայացված որոշումների վրա, նախագահները հիմնականում ընտրվում են ժողովրդի կողմից ուղղակի ընտրությունների միջոցով, սակայն կան երկրներ որտեղ նախագահը ընտրվում է պառլամենտի կողմից։

## Ներկա շրջան
2020 թվականի դրությամբ աշարհում մնացել է թվով վեց բացարձակ միապետություն.

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Ավտորիտարիզմ
Սահմանադրական միապետություն

Կառավարման համակարգն իրենից ներկայացնում է տվյալ երկրում իշխանության ձևավորման և ժողովուրդ-իշխանություն փոխհարաբերությունների համակարգ։ Ըստ կառավարման համակարգի՝ պետությունները լինում են՝
* հանրապետություններ.
* միապետություններ։

Միապետական կառավարման համակարգի պարագայում իշխանությունը փոխանցվում է ժառանգաբար, ժողովուրդն այստեղ իշխանության ձևավորման գործընթացում էական ազդեցություն չի ունենում։ Միապետությունները բաժանվում են 2 խմբի՝
* բացարձակ.
* սահմանադրական 

Սահմանափակ միապետությունները իրենց հերթին բաժանվում են՝
* սահմանադրական կամ պառլամենտական.
* դուալիստական կամ երկակի միապետություններ։

Սահմանափակ միապետություններում, չնայած նրան, որ իշխանությունը փոխանցվում է ժառանգաբար, միապետի իշխանությունը սահմանափակված է սահմանադրությամբ և օրենքներով։ Սահմանադրական միապետություններում միապետը հանդիսանում է պետության գլուխը, սակայն գործադիր իշխանության ձևավորման գործընթացի վրա նա էական ազդեցություն չունի, կառավարության ձևավորման իրավունքը պատկանում է պառլամենտին։ Դուալիստական միապետություններում միապետը իրականացնում է մասնակի օրենսդիր, մասնակի գործադիր լիազորություններ, բացի դրանից միապետի գահակալության հարցը դրվում է քվեարկության պառլամենտում։ Դուալիստական միապետությունների օրինակներ են՝ ԱՄԷ-ը, Քուվեյթը, Բահրեյնը։ Սահմանադրական միապետությունները ավելի տարածված են։ Դրանցից են Մեծ Բրիտանիան, Ճապոնիան, Բելգիան, Նիդեռլանդները, Շվեդիան և  Պորտուգալիան։

Կատեգորիա:Պետական կառուցվածքներ
Ունիտար պետություն

մինի|աջից|420px|Ներկայիս ունիտար պետությունները

**Ունիտար պետություն**, պետական կարգ, իշխանության վարչատարածքային կազմավորման առանձնահատկությունների ամբողջություն։

## Պետությունների տեսակներ

Ըստ պետական կարգի պետությունները լինում են․
* ունիտար
* դաշնային կամ ֆեդերատիվ։

Մասնագիտական գրականության մեջ առանձնացվում են նաև կոնֆեդերացիաներ կամ համադաշնություններ, որոնք, կարելի է ասել, ոչ թե պետություններ են, այլ պետությունների համագործակցության ձևեր։ Ունիտար պետությունները ծագումնաբանորեն ավելի վաղ են հանդես եկել։ Ունիտար պետությունները, որպես կանոն, ձևավորվում են մոնոէթնիկ տարածքների վրա։ Այստեղ վարչատարածքային բոլոր սուբյեկտները հավասար են իրենց քաղաքական և իրավական կարգավիճակով։ Ունիտար պետություններում գործում է 1 սահմանադրություն, միասնական օրենսդրություն, միասնական օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների մարմիններ։ Ունիտար պետություններում վարչատարածքային միավորները չեն կարող ունենալ սեփական կառավարությունը, սեփական պառլամենտը կամ դատական իշխանության կառույցները։ Ունիտար պետությունները տարանջատվում են՝
* կենտրոնացված
* ապակենտրոնացված պետություններ։

Կենտրոնացված ունիտար պետությունների օրինակ է ՀՀ-ը, իսկ ապակենտրոնացվածի՝ Ֆրանսիան, Վրաստանը և այլն։
Ունիտար կամ միացյալ է համարվում այն պետությունը, որտեղ առկա է մեկ միասնական սահմանադրություն և որի ամբողջ տարածքում գործում են կենտրոնացված պետական իշխանություն և կառավարման միասնական համակարգ։ Այստեղ ներքին տարածական բաժանումը ընդունված է անվանել վարչատարածքային բաժանում, իսկ միավորները՝ վարչատարածքային միավորներ։ Աշխարհի պետությունների մեծ մասն ունիտար են, օրինակ՝, որն ունի երկաստիճան կառուցվածք։ Այն բաղկացած է և մարզերին ենթական համայնքներից ։

Կատեգորիա:Քաղաքական աշխարհագրություն
Պաղեստինյան ազգային վարչության վարչական բաժանում

մինի|աջից|200px|Պաղեստինյան վարչության նահանգները
Օսլոյի պայմանագրերը կապելուց հետո Արևելյան ափի և Գազայի հատվածի պաղեստինյան տարածքները բաժանված են եղել 3 տարածքների (Տարածք A, տարածք B, տարածք C) և 16 նահանգների Պաղեստինյան ազգային վարչության կառավարման ներքո։





## Արևելյան ափ
մինի|աջից|100px|Հյուսիսային նահանգները




## Գազայի հատված
մինի|աջից|100px|Հարավային նահանգները





## Տես նաև
* ISO 3166-2:PS

## Արտաքին հղումներ
* geohive.com 

## Ծանոթագրություններ

*
Բահրեյնի վարչական բաժանում

Բահրեյնը բաժանվում է 5 մուհաֆազների ()։

## Նախկին մունիցիպալիտետներ
Մինչև 2002 թվականի հուլիսի 3-ը, երբ Բահրեյնում վարչական ռեֆորմ է անցկացվել, Բահրեյնը բաժանվում էր 12 տարածաշրջանների, որոնք կառավարվում էին երկրի մայրաքաղաք Մանամայից։

Հետևյալ քարտեզը ցույց չի տալիս Համադ քաղաքը, որը անջատված է եղել Ռիֆա և Հարավային տարածաշրջանից 1991 թվականին։

## Տես նաև
* ISO 3166-2:BH

## Արտաքին հղումներ
* Decree-Law establishing governorates
* Divisions of Bahrain


Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Մերձդնեստրի վարչական բաժանում

[աջից|250px|մինի|[Մերձդնեստրի վարչական քարտեզը]]
Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետությունը բաժանվում է 5 շրջանների և հանրապետական ենթարկման 2 քաղաքի։

## Արտաքին հղումներ
* Մոլդովայի վարչական բաժանում
Լեհաստանի վարչական բաժանում

Լեհաստանի Հանրապետությունը բաժանվում է 16 վոյեվոդությունների (), որոնք բաժանվում են 379 պովյատներ (), իսկ պովյատները 2.478 գմինաների ()։ Վարչական բաժանման այդ եռաստիճան համակարգը գործում է 1999 թվականից։ Քաղաքապետերը սովորաբար ունեն պովյատի և գմինայի ղեկավարի կարգավիճակը։

Վարչական բաժանման ընթացիկ համակարգը սկսել է գործել 1998 թվականին Լեհաստանի խորհրդարանում որոշ օրենագծերի ընդունման արդունքում, որոնք ուժի մեջ են մտել 1999 թվականի հունվարի 1-ից։ Մինչև այդ բարենորոգությունները (1975-1998 թթ.) կար 49 փոքր վոյեվոդություն, պովյատներ չկաին (տես՝ Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետության վարչական բաժանում)։ Բարենորոգությունների արդյունքում ստեղծված նոր 16 վոևուդությունները ստեղծված են եղել պատմական շրջանների հիման վրա։

Սակայն վոևուդությունների սահմանները ամեն տեղ չէ, որ պահպանել են պատմական շրջանները սահմանները։ Օրինակ, Սիլեզյան վոյեվոդությունը ընդգրկում է Փոքր Լեհաստանի տարածքը։ Նույնպես Ռադոմին հարակից շրջանը, որոը եղել է Փոքր Լեհաստանի պատմական մասը, գտնվում է Մասովյան վոյեվոդությունում։ Նաև, Պոմերանյան վոյեվոդությունը ընդգրկում է պատմական Պոմերանիայի միայն արևելյան մասը, ինչպես նաև դրանից դուրս մի քանի շրջան։

1999 թվականի վարչական ռեֆորմի արդյունքում ստեղծված վարչատարածքային բաժանման համակարգը կարելի է արտացոլել հետևյալ կերպով.
* **1-ին աստիճան՝** 16 վոյեվոդություն,
* **2-րդ աստիճան՝** 379 պովյատ,
** 65 քաղաքային () (պովյատի իրավունքներով քաղաք), քաղաքի կարգավիճակով գմինա, որը ունի պովյատի պարտականություններ
** 314 երկրային (), մինչև մի քանի հարևան գմինա ընդգրկող պովյատ,
* **3-րդ աստիճան՝** 2479 գմինա,
** 306 քաղաքային (), գմինա, որը համապատասխանում է քաղաքի վարչական սահմաններին,
** 597 գյուղաքաղաքային (), գմինա, որի կազմի մեջ մտնում է քաղաք և մի քանի գյուղ,
** 1576 գյուղական (), գմինա, որի կազմի մեջ որևէ քաղաք չի մտնում։



Պատկեր:POLSKA mapa woj z powiatami.png|վոյեվոդությունները
Պատկեր:POLSKA woj pow gminy.png|Պովյատները և գմինաները
Պատկեր:Plcarplates379v06.png|Լեհաստանի տարածաշրջանային կոդավորումը



## վոյեվոդություններ

## Պովյատներ

## Գմինաներ

## Արտաքին հղումներ
* Administrative division of Poland and Self Government Bodies - resolution of Marshals' Covenant of the Republic of Poland 

## Ծանոթագրություններ
Շվեդիայի վարչական բաժանում

մինի|աջից|200px|Շվեդիայի վարչական բաժանում
Շվեդիայի Թագավորությունը բաժանված է 21 շրջանի, որոնք կոչվում են **[[լեն]]** ()։ Լյոները բաժանված են 290 կոմունաների։

Լեները, փոխարիներլով Շվեդիայի բաժանումը պատմական շրջանների (), հիմնադրված են եղել 1634 թվականին ռիքսկանցլեր Աքսել Օքսենշերնայի նախաձեռնությամբ տարածքի ավելի արդյունավետ կառավարման նպատակով։ Այդ ժամանակ «լեն» բառը ուներ «հայրենակալվածք» իմաստը։

Ամենը լենը ունի Շվեդիայի կառավարության կողմից նշանակվող սեփական վարչություն ( (sv)), որը լենի, ինչպես նաև խորհրդարանի՝ ռիքսդագի, ներկայացուցիչ է հանդիսանում։ Լենի վարչության գլխավոր նպատակն է տեղական կառավարման կոորդինացումը համաձայն Շվեդիայի կառավարության և Ռիքսդագի քաղաքականության հետ մեկ կողմից, և տեղական յուրահարտկությունների և պահանջների մյուս կողմից։
 
Բացի այդ, ամեն լենում կա տեղական կառավարման իր ընտրովի մարմինը՝ լանդստինգը ( (sv)), որի գլխավոր նպատակներից է լենում սոցիալական և բժշկական սպասարկման ապահովումը։

## Լյոների քարտեզը


* AB։ Ստոկհոլմի լեն
* AC։ Վեստերբոտտենի լեն
* BD։ Նորրբոտտենի լեն
* C։ Ուփսալայի լեն
* D։ Սյոդերմանլանդի լեն
* E։ Էստերգյոթլանդի լեն
* F։ Յոնչյոպինգի լեն
* G։ Կրունուբերգի լեն
* H։ Կալմարի լեն
* I։ Գոթլանդի լեն
* K։ Բլեկինգեի լեն
* M։ Սկոնեի լեն
* N։ Հալանդի լեն
* O։ Վեստրա Գյոթալանդի լեն
* S։ Վերմլանդի լեն
* T։ Էրեբրուի լեն
* U։ Վեստմանլանդի լեն
* W։ Դալարնայի լեն
* X։ Յեվլեբորգի լեն
* Y։ Վեստերնորրլանդի լեն
* Z։ Յեմտլանդի լեն

200px*Շվեդիայի լեները*

200pxՀամեմատելով Շվեդիայի պատմական շրջանները լեների հետ, կարելի շատ նմանություններ գտնել։ Խոշոր գծերով նշված են լեները, իսկ գույներով շրջանները։


Ամեն լենը բաժանվում է կոմունաների (kommuner), որոնց գոյությունը մասմաբ գտնվում է կենտրոնական կառավարության իրավասության ներքո։ 2004-ից կոմունաների թիվը կազմում է 290, իսկ միջին չափով ամեն լենում կա 13.8 կոմունա (տես՝ Շվեդիայի կոմունաներ)։

Մինչև 1968 թվականը Ստոկհոլմ քաղաքը ուներ իր լենի կոդը՝ **A**, որը այժմ որևԷ համատեքստերում օգտագործվում է **AB** կոդի հետ փոխարինելով մեկը մյուսի։ Ստոկհոլմի լենը ունի **B** կոդը։

## Արտաքին հղումներ
* Լյոնների վարչությունները
* Շվեդիայի Կառավարության կայքը
* Շվեդիայի ազգային ատլաս 


Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Ակադեմիական թիավարությունն ամառային II օլիմպիական խաղերում. ութնյակներ

Ամառային II օլիմպիական խաղերում ութնյակների մրցումներն ակադեմիական թիավարությունում անցկացվել են օգոստոսի 25-ին և 26-ին։ Մասնակցել են 5 երկրներից 46 մարզիկներ։

## Մեդալակիրներ
thumb|ԱՄՆ-ի թիմ

## Մրցումներ

### Կիսաեզրափակիչ

### Եզրափակիչ

## Արտաքին հղումներ
* Խաղերի պաշտոնական արձանագրություն  
* Մրցումների արդյունքներ
Հրաձգությունն ամառային II Օլիմպիական խաղերում

Ամառային II Օլիմպիական խաղերում հրաձգությունն անցկացվել է հուլիսի 15-17 և օգոստոսի 1-5: Մասնակցել են ութ երկրների 75 մարզիկներ։ Առաջին անգամ է անցկացվել վահանակային հրաձգությանը և թիմերի միջև մրցումները։

## Մեդալներ
thumb|right|Հրացանից հրաձգության մրցումներ
thumb|Հրաձգարանի մուտք
thumb|Շվեյցարիայի հրաձգության թիմը

### Մեդալների ընդհանուր հաշվարկ
(**Թավատառերով** ըստ կատեգորիաներ առանձնացված են մեդալների առավելագույն քանակը, ինչպես նաև ընդունող երկիրը)

### Մեդալակիրներ

## Երկրներ
thumb|400px|right|Հրաձգությունում մասնակցող երկրենրը.<br/> — կանաչ։5-ից քիչ մարզիկներ<br/> — կապույտ։ 5-9 մարզիկներ<br/> — նարնջագույն։ 10-19 մարզիկներ<br/> — կարմիր։ 19-ից ավել մարզիկներ
Հրաձգությունում մասնակցել են 8 երկրների 75 մարզիկներ։
Փակագծերում նշված են մարզիկների թիվը
* Բելգիա (10)
* Մեծ Բրիտանիա (1)
* Դանիա (5)
* Նիդերլանդներ (7)
* Նորվեգիա (5)
* Ռումինիա (1)
* Ֆրանսիա (38)
* Շվեյցարիա (8)

## Արտաքին հղումներ
* Մրցումների մեդալակիրները ՄՕԿ-ի կայքում 
* Մրցումների արդյունքները
Կիսանախագահական Հանրապետություն

Կառավարման համակարգն իրենից ներկայացնում է տվյալ երկրում իշխանության ձևավորման և ժողովուրդ-իշխանություն փոխհարաբերությունների համակարգ։ Ըստ կառավարման համակարգի պետությունները լինում են՝
* հանրապետություններ,
* միապետություններ։
### Հանրապետություն
Հանրապետական կառավարման համակարգի պարագայում իշխանությունը ձևավորվում է ուղղակի կամ անուղղակի ընտրությունների միջոցով, որի դեպքում ժողովուրդը մասնակցում է իշխանության ձևավորման գործընթացին։ Առանձնացվում են հանրապետական կառավարման համակարգի 3 տեսակներ՝
* նախագահական,
* պառլամենտական,
* խառը կամ կիսանախագահական։
#### Կիսանախագահական հանրապետություն
Կիսանախագահական կառավարման համակարգերը շատ տարածված են։ Կիսանախագահական հանրապետությունները բաժանվում են 2 խմբի՝
* նախագահական-վարչապետական,
* խորհրդարանական-նախագահական։
Առաջինի պարագայում նախագահը ավելի մեծ լիազորություններ ունի կառավարության ձևավորման գործընթացում։ նա կարող է ձևավորել կառավարություն, նշանակել վարչապետին, իսկ խորհրդարանը արդեն երկրորդ փուլում կառավարության հաստատման ժամանակ կարող է անվստահություն հայտնել կառավարությանը։ Այդպիսի կարգ էր գործում ՀՀժում մինչջ սահմանադրական բարեփոխումները՝ 2005 թ. նոյեմբերի 27-ին։ Սահմանադրության բարեփոխումներով կառավարության ձևավորման գործընթացում խորհրդարանի դերը ավելի մեծացավ։ Բարեփոխված սահմանադրությամբ նախագահը վարչապետ է նշանակում խորհրդարանական խումբ-խմբակցությունների հետ խորհրդակցելուց հետո, պատգամավորների մեծամասնության վստահությունը վայելող անձի։ Ռուսաստանում, որը նույնպես կիսանախագահական հանրապետություն է, վարչապետի թեկնածությունը նախագահը առաջարկում է ՊետԴումային, որն էլ քվեարկում է վարչապետի օգտին։

Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Եվգենի Եվտուշենկո

**Եվգենի Եվտուշենկո** (, ), խորհրդային և ռուս պոետ, նաև վիպասան, դրամատուրգ, սցենարիստ, դերասան, խմբագիր, թարգմանիչ և մի քանի ֆիլմի ռեժիսոր։ 1949 թվականին հրապարակվել է առաջին բանաստեղծությունը։  Երեք տարի անց լույս է տեսել նրա առաջին՝ «Ապագայի հետախոյզները» ժողովածուն։ Այդ ժամանակ դա դարձել է ԽՍՀՄ Գրողների միության ամենաերիտասարդ անդամը։ Նա սերտ բարեկամական կապերի մեջ էր խորհրդահայ բանաստեղծների, մասնավորապես՝ Գևորգ Էմինի, Պարույր Սևակի հետ։ Ռուսերեն է թարգմանել Գևորգ Էմինի բանաստեղծությունները։ 1974 թվականին Երևանում Գևորգ Էմինի և Գարիկ Բանդուրյանի թարգմանությամբ հայերեն լույս է տեսել Եվգենի Եվտուշենկոյի բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ «Երրորդ հիշողություն» խորագրով, որին 1981 թվականին հաջորդել է «Ես սիբիրցի եմ» ժողովածուն։ 1991 թվականից բնակվում էր  ԱՄՆ-ում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Եվգենի Եվտուշենկոն գրապահարանում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:«Մեծ գիրք» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Պերեդելկինոյի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ՌԴ կառավարության մրցանակի դափնեկիրներ մշակույթի բնագավառում
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ գրականության և արվեստի բնագավառում
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամներ