open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իրավահարաբերություն

**Իրավահարաբերությունը** երկու անձանց միջև առաջացող այնպիսի հարաբերություններն են որոնք կարգավորվում են իրավական նորմերով։

Իրավահարաբերությունը բաղկացած է իրավահարաբերության սուբյեկտներից, օբյեկտից, և բովանդակությունից։ Տվյալ դեպքում իրավահարաբերության սուբյեկտ է համարվում այն անձը, որը կարող է կրել իրավունքներ և պարտականություններ։ Իրավահարաբերության օբյեկտ է համարվում այն խնդիրը, որի շուրջ սուբյեկտները մտել են իրավահարաբերության մեջ։ Իրավահարաբերության բովանդակություն է համարվում օբյեկտի շուրջ իրավահարաբերության մեջ մտած սուբյեկտների իրավունքները և պարտականությունների ամբողջությունը։

Իրավահարաբերությունների սուբյեկտներ կարող են լինել՝
#Պետությունը՝ ի դեմս իր ներկայացուցչի՝ պաշտոնատար անձանց
#Տեղական ինքնակառավարման մարմինները
#Իրավաբանական անձինք
#Ֆիզիկական անձինք

Իրավահարաբերությունները լինում են հարաբերական և բացարձակ

Բացարձակ իրավահարաբերության դեպքում իրավահարաբերության կողմերից մեկը հայտնի է, իսկ մյուս կողմը համարբում են բոլոր այլ անձինք որոնք պետք է հարգեն տվյալ անձի որոշակի իրավունքը (նման հարաբերության տեսակ է սեփականության իրավունքը)

Օր.՝
Սուբյեկտ -> առարկա -> մնացած բոլոր սուբյեկտները

Հարաբերական իրավահարաբերության դեպքում առկա են երկու հայտնի կողմեր, որոնք իրավահարաբերության մեջ են մտնում որոշակի օբյեկտի շուրրջ։

Օր.՝
Սուբյեկը -> առարկա -> սուբյեկտ

## Աղբյուրներ
* Վ.Ն. Խրոպանյուկ, «Պետության և իրավունքի տեսություն»
* Տարիել Բարսեղյան, «Քաղաքացիական Իրավունք», հատոր 1-ին
* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան
* Ներսիսյանց, «Իրավունքի և պետության տեսություն»

Կատեգորիա:Իրավական եզրեր
Կատեգորիա:Իրավունք
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Վրաց ուղղափառ եկեղեցի

**Վրաց առաքելական ուղղափառ եկեղեցի** (պաշտոնապես՝ Վրաստանի առաքելական ինքնուրույն ուղղափառ եկեղեցի, վրացերեն՝ საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია), ինքնուրույն ուղղափառ եկեղեցի։ Ենթադատությունը տարածվում է Վրաստանի ամբողջ տարածքին, Թուրքիայում (Տաո-Կլարջեթի եկեղեցական թեմ), Ադրբեջանում (Խորնաբուջի և Հերեթի եկեղեցական թեմ), և Հայաստանում (Ագարակ-Տաշիրի եկեղեցական թեմ):

## Տես նաև
* Վրաստանի արքեպիսկոպոսություն
* Ռուս ուղղափառ եկեղեցի

Կատեգորիա:Քրիստոնեական եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ազգային եկեղեցիներ
Ակրոստիքոս

**Ակրոստիքոս**, անտիկ պոեզիայից սկիզբ առնող բանաստեղծական ձև, որի տողերի առաջին տառերը, վերևից ներքև կարդալիս, կազմում են որևէ բառ կամ արտահայտություն։

Հաճախ սկզբնատառերից կազմվում է այն անձի անուն-ազգանունը, որին ձոնված է բանաստեղծությունը։ Անցյալում ակրոստիքոսի ձևն օգտագործվել է գրաքննությունը շրջանցելու կամ երկի հեղինակի անունը թաքուն տարածելու համար։ Կիրառվել է նաև չափածո հանելուկների մեջ, որի առաջին տառերից կազմվել է պատասխանը։

Ակրոստիքոսի ձևին հայ բանաստեղծներից դիմել է Եղիշե Չարենցը. իր «Գիրք ճանապարհի» ժողովածուի մեջ նա չորս ակրոստիքոս է նվիրել դստերը՝ Արփենիկ Չարենցին։ Ակրոստիքոս է նաև Վահան Տերյանի հետևյալ բանաստեղծությունը, որի տողերի սկզբնատառերը կազմում են ռուս բանաստեղծ Վեչեսլավ Իվանովի անուն- ազգանունը.

մինի|200px|«Վեչեսլավ Իվանով» ակրոստիքոսի հեղինակ Վահան Տերյանը

**Վ**արդավառի վարդերը վառ
**Ե**րգող երգչիդ երգում եմ ես.
**Չ**ըկար երկրիս նման պարտեզ-
**Ե**վ նա ավե՜ր, չարին ավա՜ր...
**Ս**րտի երգիչ, դու բոցավառ
**Լ**ուսե երգով ասա հրկեզ,
**Ա**րդյոք «հարյա՜վ» պիտի երգես,
**Վ**առսիրտ երգիչ, երկրիս համար...

**Ի**նչպես կարկուտն արտն անարատ
**Վ**այր է թափում, այնպես առատ,
**Ա**յնպես անգութ երկրում իմ որբ,
**Ն**այիր՝ թափված քանի՜ կորյուն-
**Ո**րքա՜ն, որքա՜ն, որքա՜ն արյուն-
**Վ**երքեր-վարդեր արնոտ ու բորբ...


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բառախաղեր
Կատեգորիա:Տաղաչափություն
Անտունի

**Անտունի**, հայ հին ժողովրդական երգի տեսակ՝ հորինված մեծ մասամբ պանդխտության, նաև սիրո և այլ թեմաներով։

Անտունիները սկզբնապես ստեղծվել են միջին հայերենով և շատ տարածված են եղել հատկապես Արևմտյան Հայաստանի Ակն գավառում։ Շատ անտունիներ առաջացել են հայրեններից՝ պահպանելով նրանց տաղաչափական առանձնահատկությունները։ Անտունիները սովորաբար կազմված են լինում 4, 6 և ավելի տողեր ունեցող տներից, 7-8 վանկանի տողերից։

Հայտնի է Կոմիտասի «Անտունի» երգը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական երգեր
Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր
Վահան Գալֆայան

**Վահան Եփրեմի Գալֆայան** (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շամախի քաղաքում։ 1915 թվականին ավարտել է Մոսկվայի առևտրի ինստիտուտի քիմիական ֆակուլտետը։ 1921 թվականից աշխատել է Երևանում որպես բանվորա-գյուղացիական տեսչության հրահանգիչ։ 1928-1930 թվականներին դասախոսել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում։ 1942-1943 թվականներին եղել է Հարավային ռազմաճակատի «Սուվորովական» հայերեն թերթի պատասխանատու քարտուղարը, ապա՝ խմբագիրը։ 1930-1942 թվականներին և 1944-1964 թվականներին ուսուցչություն է արել Թբիլիսիի տարբեր դպրոցներում։ Մանկավարժական երկարամյա գործունեության համար պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ 1964 թվականից բնակվել է Երևանում, որտեղ էլ մահացել է։

## Վահան Գալֆայանի երկերի մատենագիտություն
* Շիրիմների կղզին..., Թիֆլիս, տպարան «Էպոխա», 1913, 77 էջ։
* Արփիկի երազը, Երևան, Պետհրատ, տպարան Հերմես, 1926, 20 էջ։
* Հարազատ դեմքեր, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 184 էջ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Խաչատրյան Հ.Հ. Գրական տեղեկատու, 1986։ էջ 115։ 
* Հովակիմյան Բ.Մ. Հայոց ծածկանունների բառարան, 2005։ էջ 582։ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Մամիկոն Գևորգյան

**Մամիկոն Հարությունի (Արտեմի) Գևորգյան** (), հայ դրամատուրգ, թատերական գործիչ, թարգմանիչ, բառարանագիր, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Քաղաքիկ գյուղում (այժմ Նախիջևանի ԻՄ)։ Սովորել է Ագուլիսի դպրոցում, 1897 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը։ 1901-1903 թվականներին Մոսկվայում, 1903-1912 թվականներին՝ Թիֆլիսում և 1912-1916 թթ.՝ Կոկանդում աշխատել է որպես դատապաշտպան։ 1921 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ 1921-1928 թվականներին որոշ ընդմիջումներով եղել է Երևանի Գ. Սունդուկյանի անվան դրամատիկական թատրոնի, 1933 թվականին՝ Երևանի օպերայի ու բալետի թատրոնի տնօրեն։

Գրել է «Փառանձեմ» և «Վարդազար» պատմական պիեսները, «Գիքոր» կինոնկարի սցենարը (համահեղինակ՝ Ամասի Մարտիրոսյան)։ Հայերեն է թարգմանել Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անօժիտը», «Եկամտավոր պաշտոնը» դրամաները։ Հայերենից ռուսերեն է թարգմանել Փավստոս Բուզանդի «Հայոց պատմություն»-ը, Գաբրիել Սունդուկյանի «Խաթաբալա»-ն, Շիրվանզադեի «Պատվի համար»-ը։

1928 թվականին Երվանդ Թաղիանոսյանից հետո նշանակվել է Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական հանրային գրադարանի տնօրեն, որտեղ աշխատել է մինչև 1931 թվականի հունիսի 16-ը։

1943-1960 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ լեզվի ինստիտուտում, մասնակցել ռուս-հայերեն քառահատոր բառարանի ստեղծմանը (Երևան, 1954-1958)։ 1950 թվականին «Փավստոս Բուզանդի «Հայոց պատմությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Մահացել է Երևանում։

## Երկեր
* Հիշողություններ Եղիշե Չարենցի մասին (գրքում տեղ է գտել Մ. Գևորգյանի «Միասին անցկացրած օրեր» հուշագրությունը), Ե., Հայպետհրատ, 1961, 395 էջ։

## Թարգմանություններ (ռուսերենից)

* Ալեքսանդր Պուշկին, Ճանապարհորդություն դեպի Արզրում, Երևան, Պետհրատ, 1937, 59 էջ։
* Ալեքսանդր Պուշկին, Ճանապարհորդություն դեպի Արզրում (2-րդ տպագրություն), Երևան, Պետհրատ, 1937, 54 էջ։
* Ալեքսանդր Պուշկին, Հեքիաթներ, բանաստեղծություններ, արձակ էջեր։ Միհատորյակ մանուկների և պատանիների համար (գրքի մեջ մտնող «Ճանապարհորդություն դեպի Արզրում» երկի հատվածը թարգմանել է Մ. Գևորգյանը), Ե., Պետհրատ, 1937, 215 էջ։
* Ալեքսանդր Պուշկին, Ընտիր երկեր 3 հատորով, հատոր 2, Արձակ էջեր (գրքի մեջ մտնող «Ճանապարհորդություն դեպի Արզրում» երկը թարգմանել է Մ. Գևորգյանը), Ե., Պետհրատ, 1937, 215 էջ։
* Ալեքսանդր Օստրովսկի, Ընտիր երկեր (գրքի մեջ մտնող «Արդյունավետ պաշտոն»-ը թարգմանել է Մ. Գևորգյանը, «Անօժիտը» երկը՝ Արշալույս Տեր-Հովնանյանն ու Մ. Գևորգյանը), Ե., Հայպետհրատ, 1948, 420 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային գրադարանի տնօրեններ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Իրավաբանական փաստ

**Իրավաբանական փաստերը** այն հանգամանքներն են, որոնք իրավահարաբերությունների ծագման, փոփոխման կամ դադարման պատճառ են հանդիսանում։ Իրավաբանական փաստերը ամրագրված են իրավական նորմերում որպես նրանց իրարկության մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ հանգամանքներ։ Դրանք ձևակերպվում են իրավական նորմի վարկածում։

Ըստ իրավաբանական սուբյեկտի կամքից կախվածության հանգամանքի իրավաբանական փաստերը բաժանվում են երկու խմբի
*Եղելություններ
: Այն իրավաբանական փաստերն են որոնք առաջանում են մարդու կամքից անկախ։ Դրանք իրենց հերթին բաժանվում են՝
:* Մարդու կամքով առաջացող, բայց հետագայում նրա հսկողությունից դուրս եկող
:* Մարդու կամքից անկախ առաջացող և հետագայում նրա հոսկողությանը չենթարկվող(ֆորս մաժոռ)

*Գործողություններ՝
:Այն իրավաբանական փաստերն են որոնք վրա են հասնում մարդու կամքով։ Դրանք իրենց հերթին բաժանվում են՝ 
:*Իրավաչափ գործողություններ
::Այնիսի գործողություններն են որոնք միտված են իրավահարաբերությունների մեջ մտնելուն։ Սրանք իրենց հերթին բաժանվում են՝
::*Իրավաբանական ակտեր
::*Իրավաբանական արարքներ
:*Ոչ իրավաչափ գործողություններ(իրավախախտումներ)
::Այն իրավական փաստերն են որոնք կհամարվեն Հակաիրավական գործողություններ։

## Աղբյուրներ
Վ.Ն Խրոպոնյուկ, «Պետության եւ իրավունքի տեսություն», 375 էջ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Դատավարական իրավունք
Բելետրիստիկա

**Բելետրիստիկա** (ֆրանսերեն՝ *belles lettres* - գեղեցիկ գրականություն), գեղարվեստական արձակ ստեղծագործությունների (պատմվածք, նորավեպ, վիպակ, վեպ և այլն) հավաքական անվանումը։ 

Ներկայումս ռուսերեն լեզվում բելետրիստիկա տերմինը ձեռք է բերել որոշ բացասական իմաստային երանգ։ Այդպես երբեմն անվանում են գրական այն երկերը, որոնք չունեն խոր բովանդակություն և թեթև ընթերցանության նյութ են։

«Բելետրիստիկա» տերմինը ռուսերեն լեզվում հաճախ օգտագործվում է «զանգվածային գրականության» վերաբերյալ՝ հակադրվելով «բարձր գրականությանը»։ Այդ հակադրությունը գալիս է 19-րդ դարի գրաքննադատներ Վիսարիոն Բելինսկու և Դմիտրի Պիսարևի հոդվածներից, որոնք երբեմն այդ բառն օգտագործել են այն գրականության վերաբերյալ, որ չէր ներառվում իրենց սոցիալական սխեմաների շրջանակներում։

Ըստ ռուսալեզու հեղինակներ Չուպրինինի և Նիկոլյուկինի, բելետրիստիկան գրականության «միջին ոլորտ» է, որի ստեղծագործություններն աչքի չեն ընկնում գեղարվեստական յուրօրինակությամբ և ուղղված են միջին մակարդակի գիտակցությանը, դիմում է ընդհանուր բարոյական արժեքների։ Բելետրիստիկան սերտ կապ ունի նորաձևության ու կարծրատիպերի, ժողովրդականություն վայելող թեմաների հետ, ինչպես նաև կարող է վերաբերել լուրջ ու արդիական հասարակական հարցերին ու խնդիրներին։ Կերպարների տիպերը, նրանց մասնագիտությունները, սովորությունները, հետաքրքրությունները համապատասխանեցվում է մեծամասնության պատկերացումներին։ Սակայն ի տարբերություն զանգվածային գրականության, որ օգտագործում է «գրական նեգրերի», բելետրիստիկայում առկա է հեղինակի դիրքորոշումը։ Այնուամենայնիվ, բելետրիստիկայի ու զանգվածային գրականության միջև հստակ սահմանազատում չկա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գրականություն
ICQ

**ICQ**, հաղորդագրությունների ակնթարթային փոխանակման կենտրոցված ծառայություն համացանցում, որը առաջին անգամ մշակել է իսրայելական Mirabilis ընկերությունը։ Այժմ ICQ-ն պատկանում է ռուսական Digital Sky Technologies ներդրումային ֆոնդին(այն գնել է 2010 թ.-ի ապրիլ ամսին ամերիկյան AOL կոորպորացիայից՝ 187.5 միլիոն ամերիկյան դոլարով)։ 1996 թվականի նոյեմբերին առաջին անգամ դուրս է եկել ICQ-ի լիակատար տարբերակը և այդ օրվանից դարձել է համացանցի հաղորդագրությունների ակնթարթային փոխանակման առաջին ծրագրերից մեկը։ Այժմ ICQ-ում գրանցված է մոտ 400 միլիոն մասնակցային հաշիվ և մոտ 15 միլիոն ակտիվ մասնակիցներ ունի։

ICQ-ն տարածում են 2005 թվականից Rambler Media-ն, իսկ 2009 թվականից Յանդեքսը։ 2010 թվականի ավարտին նրանց կմիանա Mail.Ru պորտալը։

## 16.08.2010
2010 թվականի օգոստոսի 16-ին կեսօրի մոտերքում վիրուսային համաճարակ սկսվեց ICQ բաժանորդների մոտ, երբ նրանք միացնում էին ICQ ծրագիրը ցանցի միջոցով համակարգիչ մուտք էր գործում Snatch վիրուսային ծրագիրը։ Այդ ծրագիրը կազմված էր համանուն .exe ֆայլից։ Այդ իսկ պատճառով այս վիրուսային ծրագիրը վտանգավոր է միայն Windows օպերացիոն համակարգից օգտվողների համար։ Օգոստոսի 16-ի դրությամբ հակավիրուսային ծրագրերի մեծ մասը այս վիրուսը չէին ճանաչում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ICQ - ի մասին lenta.ru կայքում
* ICQ-ի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Իսրայելի վարչական բաժանում

[մինի|150px|աջից|(1) [Հյուսիսային մարզ (Իսրայել)|Հյուսիսային, (2)&nbsp;Հայֆայի, (3)&nbsp;Կենտրոնային, (4)&nbsp;Թել Ավիվի, (5)&nbsp;Երուսաղեմի, (6)&nbsp;Հարավային; (А)&nbsp;Գոլանի բարձունքներ, (В)&nbsp;Արևմտյան ափ, (С)&nbsp;Գազայի հատված]]

Իսրայելի պետությունը բաժանված է 6 վարչական մարզերի, որոնք կոչվում են «**մեհոզոթ**» (եբրայերեն՝ מחוזות)։ Այսօր Իսրայելում կան 6 մեհոզոթներ (մարզեր)՝

* Կենտրոնական
* Հայֆայի
* Հյուսիսային
* Երուսաղեմի
* Հարավային
* Թել Ավիվի

Իսրայելի մարզերը բաժանված են ենթամարզերի, որոնք կոչվում են «**նաֆոթ**» (եբրայերեն՝ נפות)։ Նաֆոթները բաժանված են 15 շրջանների։ Վիճակագրական նպատակների համար երկիրը բաժանված է 3 մետրոպոլիտների՝ Թել Ավիվ, Գուշ Դան, Հայֆա և Բեեր Շևա։ Սակայն ամենամեծ իսրայելական քաղաքը, և՛ բնակչության թվաքանակով, և՛ տարածքով՝ Երուսաղեմն է իր 732,100 բնակիչներով և 126 կմ² տարածքով։ Թել Ավիվը, Հայֆան և Ռիշոն լե Ցիոնը մեծությամբ զբաղեցնում են հաջորդ տեղերը՝ համապատասխանաբար 384,600, 267,000 և 222,300 բնակչությունով։

## Տես նաև
* Երուսաղեմ
* Գոլանի բարձունքներ

## Արտաքին հղումներ
* cbs.gov.il

Կատեգորիա:Իսրայելի վարչական բաժանում
Գոլանի բարձունքներ

thumb|right|229x229px|Գոլանի բարձունքների քարտեզը
**Գոլանի բարձունք, Ջուլանի բարձունք** (՝ *ռամատ հագոլան*, ՝ *հադաբաթ ալ-ջուլան*), Սիրիական տարածք Մերձավոր Արևելքում, որը ՄԱԿ-ը համարում է Իսրայելի կողմից բռնագրավված։ Մինչև 1967 թվականը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության 14 մարզերից մեկի՝ Ալ-Կունեյտրայի մարզի մասն էր։ Այն գրեթե ամբողջությամբ զբաղեցնում է այս մարզի տարածքը։

1967 թվականին Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ անցել է Իսրայելի վերահսկողության տակ։ 1973 թվականին Ահեղ Դատաստանի օրվա պատերազմում նրա մի մասը հետ է վերցվել Սիրիայի կողմից, մյուս մասում հաստատվել է ՄԱԿ-ի խաղաղապահ զորքերի վերահսկողությունը։ 1981 թվականին Իսրայելը դարձյալ անեքսիայի է ենթարկել բարձունքը, սակայն անեքսիան չի ճանաչել համաշխարհային ոչ մի միավորում։ Ե՛վ Իսրայելը, և՛ Սիրիան Գոլանի բարձունքը համարում են իրենց տարածքի մի մասը։ 2019 թվականի մարտի 25-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրեց մի հրամանագիր, որով Միացյալ Նահանգները միակողմանիորեն ճանաչում է Գոլանի բարձունքը որպես Իսրայէլի պետության անքակտելի մաս։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Gilgal Refa'im - Rujm el-Hiri.JPG|Ոգիների անիվ
Պատկեր:Um-al-kanatir-rehavam-arcs.jpg|1500-ամյա վաղեմության հնադարյան սինագոգի ավերակները մի վայրում, որը կրում է արաբական Ում-էլ-Կանտիր անվանումը 
Պատկեր:Hermonsnow.jpg|Տեսարանը դեպի Հերմոն լեռը Բենտալ լեռից
Պատկեր:Brechat ram mt hermon.JPG|Ռամ լիճը
Պատկեր:Golan 1.JPG|Ավիտալ լեռը
Պատկեր:Bental.JPG|Բենտալ լեռը


## Տես նաև
* Սիրիայի վարչական բաժանում
* Իսրայելի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Golan Heights-Background, Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական կայք
* 

Կատեգորիա:Գոլանի բարձունքներ
Ալեքսանդրյան ոտանավոր

**Ալեքսանդրյան ոտանավոր**, եվրոպական պոեզիայում լայնորեն գործածվող բանաստեղծական չափ։ Շատ տարածված է եղել հատկապես ֆրանսիական պոեզիայում՝ սկսած 12-րդ դարից՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացու մասին գրած մի պոեմից։ Այստեղից էլ «ալեքսանդրյան» մակդիրը։

Բանատողը բաղկացած է 12 վանկից, կայուն ռիթմական շեշտեր է կրում 6-րդ և 12-րդ վանկերի վրա և հատածով բաժանվում է երկու հավասար կիսատողերի։ Ռուսական պոեզիայում ալեքսանդրյան ոտանավորը սովորաբար վեցոտնյա յամբական տող է։

12-վանկանի տողերով ոտանավորներ գրվում են նաև հայ պոեզիայում՝ կամ մեկ հատածով 6-րդ վանկից հետո.

:Երբ երկնքի մովում // վերջին աստղը հանգավ՝
:Նա իր տունը թողեց // ու ճանապարհ ընկավ։
::(Եղիշե Չարենց)

և կամ երկու հատածով՝ 4-րդ և 8-րդ վանկերից հետո.

:Ինչ մնաց ինձ // -ոսկյա մի ցանց, // ուրիշ ոչինչ,
:Մարգարտաշար // հուշերի գանձ // -ուրիշ ոչինչ։
::(Վահան Տերյան)

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Տաղաչափություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիական պոեզիա
Պրոլետարական գրողների ռուսաստանյան ասոցացիա

**ՌԱՊՊ** (ռուսերեն հապավում՝ **РАПП**, **Российская ассоциация пролетарских писателей** - **Պրոլետարական գրողների ռուսաստանյան ասոցացիա**), 20-30-ական թվականներին խորհրդային գրականության գլխավոր կազմակերպություններից մեկը։

ՌԱՊՊ-ը միավորում էր մարքսիստական աշխարհայացք ունեցող կուսակցական և կոմերիտական գրողներին։ Նույնատիպ կազմակերպություններ կային ազգային հանրապետություններում, այդ թվում նաև Հայաստանում։

ՌԱՊՊ-ականները անհանդուրժող վերաբերմունք ունեին դեպի անկուսակցական գրողները։

Կուսակցական կենտկոմի 1932 թվականի ապրիլի 23-ի որոշմամբ ՌԱՊՊ-ը և մյուս գրական կազմակերպությունները վերացվեցին։ Նրանց փոխարեն ստեղծվեց ԽՍՀՄ գրողների միություն։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Գրական խմբավորումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրական ուղղություններ և խմբեր
Կատեգորիա:Ստեղծագործական միություններ
Սարգիս Աբրահամյան (մշակութային գործիչ)

**Սարգիս Ավետիսի Աբրահամյան** (), հայ արձակագիր, մանկավարժ, մշակութային գործիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1960 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շոշ գյուղում (Արցախ)։ Ավարտել է Բաքվի մանկավարժական տեխնիկումը, Ադրբեջանի մանկավարժական ինստիտուտի հեռակա բաժնի պատմության ֆակուլտետը (1944)։ 1935-1937 թվականներին որպես պատմության ուսուցիչ աշխատել է ԼՂԻՄ-ի Մարտունու շրջանի Ննգի գյուղի դպրոցում, 1937-1939 թվականներին՝ նույն շրջանի Ղզղալա գյուղի միջնակարգ դպրոցում, 1940 թվականին՝ Մարտունու շրջանային ժողկրթության բաժնի վարիչ։ 1940-1941 թվականներին եղել է Ադրբեջանի ԼԿԵՄ Լեռնային Ղարաբաղի մարզային ժողկրթության բաժնի վարիչ, 1949-1950 թվականներին՝ Ստեփանակերտ քաղաքի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար, 1950-1952 թվականներին՝ քաղաքական ու գիտական գիտելիքների տարածման մարզային ընկերության պատասխանատու քարտուղար, 1952-1953 թվականներին՝ Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի մարքսիզմ-լենինիզմի ամբիոնի վարիչ, 1954-1955 թվականներին՝ աշխատավորների դեպուտատների մարզային սովետի կուլտուրայի բաժնի վարիչ, 1954-1955 թվականներին՝ ԼՂԻՄ աշխատավորների դեպուտատների մարզային սովետի գործկոմի նախագահի տեղակալ, 1955-1957 թվականներին՝ Ադրբեջանի ԿԿ Լեռնային Ղարաբաղի մարզկոմի քարտուղար, 1957-1961 թվականներին՝ մարզկոմի երկրորդ քարտուղար, 1961-1963 թվականներին՝ մարզային սովետի կուլտուրայի բաժնի վարիչ, 1963-1969 թվականներին՝ կինոֆիկացիայի մարզային վարչության պետ։ Եղել է Ադրբեջանի ԽՍՀ 5-րդ գումարման դեպուտատ։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։ Մահացել է Ստեփանակերտում։

## Ս. Աբրահամյանի երկերի մատենագիտություն
* Սերունդների հետ (վեպ), գիրք 1, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 396 էջ։
* Լեռնային վտակ (ժողովածուի մեջ տեղ են գտել Ս. Աբրահամյանի «Աստղ», «Արևաշեն», «Կարմիր մեխակներ», «Աղ ու հացի պատիվը» պատմվածքները), Ազերնեշր, 1957, 32 էջ։
* Սերունդների հետ (վեպ), գիրք 2, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 340 էջ։
* Լեռնային վտակ (ժողովածուի մեջ տեղ են գտել Ս. Աբրահամյանի «Հասմիկը» պատմվածքը), Բաքու, Ազերնեշր, 1963, 132 էջ։
* Մեր քաղաքը (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 300 էջ։
* Ոլորաններում (վիպակ), Երևան, «Հայաստան», 1967, 219 էջ։
* Հավատարմություն (վեպ), Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1967, 256 էջ։
* Լեռնային վտակ (ժողովածուի մեջ տեղ են գտել Ս. Աբրահամյանի գործերը), Բաքու, Ազերնեշր, 1967, 196 էջ։
* Կարմիր մեխակներ (պատմվածքներ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1973, 128 էջ։

## Թարգմանություններ

* Խազարի երգը։ Ադրբեջանական քնարերգություն.- Երևան։ Սովետական գրող, 1982.- 296 էջ․- Որոշ ստեղծագործություններ։

## Պատկերասրահ

ԼՂ գրողների միություն.jpg|Նկարում՝ աջից, առաջին շարքում՝  Ա. Հովհաննիսյան, Հ. Բեգլարյան: Երկրորդ շարքում՝ Բ. Ջանյան, Ս. Աբրահամյան, Բ. Ուլուբաբյան: Երրորդ շարքում՝ Վ. Օվյան, Գ. Գաբրիելյան, Ի. Ալավերդյան, Գ. Աղաջանյան


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Մինաս (այլ կիրառումներ)

**Մինասը** կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց

*Մինաս Ավետիսյան - հայ նկարիչ
*Մինաս - միջնադարի հայ մանրանկարիչ
*Մինաս - XVII դարի հայ նկարիչ
*Մինաս - միջնադարյան հայ ճարտարապետ
*Մինաս - բնակավայր Ուրուգվայում
Սապփո

[մինի|200px|Սապփոյի արձանը [Լուվր|Լուվրի թանգարանում]]
**Սապփո**, **Սաֆո** (հին հունական ատտիկյան բարբառով՝ Σαπφώ, էոլյան բարբառով՝ Ψαπφώ, ), հին հույն բանաստեղծուհի, հին հունական գրականության խոշորագույն դեմքերից։

Սապփոն ծնվել է Լեսբոս կղզու Միտիլենե քաղաքում։ Ապրել է մ․թ․ա 7-րդ դարի վերջին և 6-րդ դարի սկզբին։ Դաստիարակվել է արիստոկրատական ընտանիքում։ Հայրը պատկանում էր Միտիլինեի հարուստ քաղաքացիների թվին։ Սապփոն ապրել է լիության և ճոխության մեջ, ամուսնացել է միտիլինեցի մի ունևոր մարդու հետ, որից ունեցել է մի աղջիկ։ Իր բանաստեղծություններից բացի Սապփոն հայտնի է որպես կանանց միջև սիրո և կրքի խորհրդանիշ։

Սապփոն գլխավորել է ազնվազարմ աղջիկների խմբակը, որտեղ նրանց սովորեցրել է երաժշտություն, երգ ու պար, կազմակերպել է աղջիկների երգչախումբ։ Գրել է էլեգիաներ, հիմներ, հարսանեկան երգեր ևն։ Ըստ Ալեքսանդրյան գիտնականների՝ Սապփոյի երգերը կազմել են 8 գիրք, որոնցից առաջինը բաղկացած է եղել 1320 ոտանավորից (330 տուն), պահպանվել են մի քանի ամբողջական բանաստեղծություններ և բազմաթիվ հատվածներ։ Նրա քնարերգության հիմնական թեման սերն ու գեղեցկությունն է, բնությունը։ Առավել հայտնի է «Հիմն Աֆրոդիտեին» բանաստեղծությունը։ Գրել է էոլյան բարբառով։

Տաղաչափության մեջ ընդունված է Սապփոյի անունով բանաստեղծական տուն՝ «սապֆոյական տուն»։ 
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սաֆֆո. Կանանց սերը գովերգողը (հոդված)

Կատեգորիա:Հին հույն բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Հին հույն գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք
Արկադի Անդրեասյան

**Արկադի Անդրեասյան** (), հայ ֆուտբոլիստ (կիսապաշտպան), մարզիչ, միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, բարձրակարգ տեխնիկայի տեր, տակտիկական ճկուն մտածողությամբ և նուրբ դիտողականությամբ ֆուտբոլիստ, խաբսի և փոխանցման վարպետ, խաղի հմուտ կազմակերպիչ, դիպուկ հարվածող։ Լավագույններից մեկը հայկական ֆուտբոլում։

## Կարիերա
1969-78 թթ. Երևանի «Արարատի» կազմում հանդես է եկել ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում։ Անցկացրել է 242 խաղ, խփել 61 գոլ։ Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (1972), 1973 թ. ԽՍՀՄ չեմպիոն, 1971 և 1976 (գարնանային) թթ. առաջնությունների արծաթե մեդալակիր, 1973 և 1975 թթ. ԽՍՀՄ գավաթակիր։ 1972-1975 թթ. ԽՍՀՄ գլխավոր հավաքականի անդամ, մասնակցել է 12 խաղի, խփել 1 գոլ։ 1969-72 թթ. հանդես է եկել ԽՍՀՄ օլիմպիական հավաքականում, մասնակցել է 10 խաղի, խփել 4 գոլ։ ԽՍՀՄ 1976 թ. գարնանային առաջնության լավագույն ռմբարկու (8 գոլ)։ Մրցելույթներն ավարտելով՝ որպես գլխավոր մարզիչ աշխատել է Աբովյանի «Կոտայքում» (1979-81), Երևանի «Արարատում» (1982-1983 և 1986-989, թիմի լավագույն արդյունքը՝ 5-րդ տեղ), Հոկտեմբերյանի «Սպարտակում» (1984-1985) և ՀՀ առաջնության մասնակից Էջմիածնի «Զվարթնոցում» (1992-93)։ Աշխատել է նաև Լիբանանում, այնուհետև գլխավորել է Երևանի «Արարատը» (1996-2003), «Միկան»։

## Վիճակագրություն

## Պարգևներ և կոչումներ
*25px «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալ։
*Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (2013)

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Արկադի Անդրեասյանի մասին դասարան․ամ կայքում 
* Արկադի Անդրեասյան. «Արարատը» ցանկանում է հանդես գալ Ռուսաստանի առաջնությունում

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Նուբ

**Նուբ** (անգլերեն՝ *Noob* կամ *N00b*) անգլերեն *Newbie* (նորեկ) բառի կրճատված ձևն է, որը ժարգոն է դարձել համացանցային գործունեության մեջ։ Այն տարբեր գործածություններ ունի՝ այն կարող է օգտագործվել օրինակ առցանց խաղերի նորեկի նկատմամբ, որևէ ոլորտում անփորձ անձի նկատմամբ, կամ Յուզնետում երկար ժամանակ եղած լինելով մտքի թել անգամ չցուցադրող անձի նկատմամբ։

## Ստուգաբանություն
Բառը լույս է տեսել Յուզնետի (Usenet) talk.bizarre ցանցային խորհրդակցությունում, ապա տարածվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանցային ժարգոն
Կատեգորիա:Վիդեո խաղի մշակույթ
Արտյոմ Ֆալյան

**Արտյոմ Գրիգորի Ֆալյան** (), հայ ֆուտբոլիստ (կիսապաշտպան), մարզիչ, ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1967)։

Հանդես է եկել Բաքվի «Դինամո», «Նեֆթյանիկ» թիմերում։ ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում անցկացրել է 23 խաղ։ 1950 թ.-ից մարզել է Բաքվի թիմերը, այնուհետև գլխավորել է Երևանի «Արարատը» (1965-1967 թթ.), Լենինգրադի «Զենիթը», Դոնեցկի «Շախտյորը»։

1965 թ.-ին «Արարատը» նրա ղեկավարությամբ հաղթող դարձավ ԽՍՀՄ առաջնության առաջին խմբի մրցաշարում, ֆուտբոլիստներն արժանացան փոքր ոսկե մեդալների ու տեղափոխվեցին բարձրագույն խումբ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1919 ծնունդներ
Կատեգորիա:1977 մահեր
Կատեգորիա:Բաքու քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Սվյատոսլավ Իգորևիչ

**Սվյատոսլավ Իգորի** (, , հին ռուսերեն՝ Свѧтославъ Игорєвичь), կիևյան մեծ իշխան 945-972 թվականներին, հռչակվել է որպես զորապետ։ Բյուզանդական աղբյուրներում կոչվել է որպես *Սֆենդոսլավ* (հունարեն՝ Σφενδοσθλάβος):

Ձևականորեն Սվյատոսլավը դարձել է մեծ իշխան 3 տարեկանում 945 թվականին իր հոր Իգորի մահվանից հետո, բայց ինքնուրույն սկսել է ղեկավարել 960 թվականից։ Սվյատոսլավի օրոք Կիևյան պետության ղեկավարման նշանակալից մասը իրականացրել է իր մայրը՝ Օլգա իշխանուհին, սկզբում Սվյատոսլավի փոքրահասակության, հետո նրա մշտապես արշավանքներում լինելու պատճառով։ Բուլղարական արշավանքից վերադառնալու ժամանակ 972 թվականին Սվյատոսլավին սպանել են պեչենեգները դնեպրյան քարվանտներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջնադարյան երեխա կառավարիչներ
Բաբկեն Մելիքյան

**Բաբկեն Մելիքյան** (), Հայ ֆուտբոլիստ (կիսապաշտպան, հարձակվող), սպորտի վարպետ։

Բաբկեն Մելիքյանը տեխնիկական լավ պատրաստականությամբ, տպավորիչ խաղով աչքի ընկնող ֆուտբոլիստ է։

ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում հանդես է եկել Երևանի «Արարատ» (1978-84 և 1988-91), Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր» (1986), Մոսկվայի «Սպարտակ» (1987) թիմերում։

«Արարատի» կազմում անցկացրել է 302 խաղ, խփել 43 գոլ։ Մրցելույթներ է ունեցել Լիբանանում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դնեպրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա

**Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա** (անգլերեն՝ *Asian Football Confederation, AFC*), ՖԻՖԱ-ի անդամ։ Կոնֆեդերացիայի անդամ է 45 երկիր և Ավստրալիան։

Կոնֆեդերացիայի անդամ երկրներից առավել վաղ ֆուտբոլի ազգային ֆեդերացիաներ են հիմնադրել Ճապոնիան, Իրանը, Թայվանը, Իսրայելը։

Կոնֆեդերացիան անցկացնում է Ասիայի առաջնություններ, Ասիական խաղերի ծրագրով ֆուտբոլի մրցաշարեր, ասիական երկրների չեմպիոնների գավաթի խաղարկություններ և այլն։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ կոնֆեդերացիաներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային կազմակերպություններ
Ալբերտ Վ. Սարգսյան (ֆուտբոլիստ)

**Ալբերտ Վլադիմիրի Սարգսյան** (), հայ նախկին ֆուտբոլիստ (պաշտպան, այնուհետև՝ կիսապաշտպան), ֆուտբոլային մարզիչ։ 
ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում հանդես է եկել Երևանի «Արարատ» (1983-88 և 1990-91), Կիևի «Դինամո» (1989) թիմերում։ «Արարատի» կազմում անցկացրել է 189 խաղ, խփել 19 գոլ։ Որպես մարզիչ աշխատել է Վիլնյուսի «Լոկոմոտիվում» և հայաստանյան թիմերում։

## Խաղացողի կարիերա
Իր կարիերայի մեծ մասը Ալբերտ Սարգսյանն անցկացրել է ԽՍՀՄ առաջնության Երևանի «Արարատ», 1989 թվականի մրցաշրջանն անցկացրել է Կիևի «Դինամոյում»։ Վերադարձել է «Արարատ» ավագ եղբոր՝ Արմենակ Սարգսյանի հրավերով, որն ակումբի մարզիչն էր։ Կարիերան ավարտել է Լիտվայում, որտեղ խաղացել «Պաներիս» և «Լոկոմոտիվ» Վիլնյուս ակումբներում։

Ալբերտ Սարգսյանը խաղացել է ԽՍՀՄ պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում։ 1990 թվականի հոկտեմբերի 9-ին ԽՍՀՄ գլխավոր հավաքականի կազմում անցկացրել է մեկ ոչ պաշտոնական խաղ ըննդեմ Իսրայելի հավաքականի (3:0)։

## Մարզչական կարիերա
2010 թվականի առաջնությունում «Գանձասարը» սկզբում ելույթ է ունեցել ոչ այնքան հաջող։ Դրա պատճառով մամուլում տարածվել է տեղեկություն այն մասին, որ կապանցիներին նախկինում գլխավորած, իսկ այդ ժամանակ ակումբի գլխավոր մարզչի օգնական Ալբերտ Սարգսյանը փոխարինել է Սլավա Գաբրիելյանին։ Շուտով այդ տեղեկությունը հերքել է ակումբի գործադիր տնօրեն Վլադիկ Առաքելյանը։ Արդյունքում Սարգսյանը ի վերջո փոխարինել է Գաբրիելյանին։ Այդ տեղափոխությունը դարձել է առաջինը մրցաշրջանում։ Առաջնության արդյունքում թիմի զբաղեցրած դիրքը եղել է ամենավատը բարձրագույն դիվիզիոնում անցկացրած ժամանակաշրջանում։ Ավելի ուշ հայտնի է դարձել, որ ՈՒԵՖԱ-ն նախապատրաստել է փաստաթուղթ, որում նշվում է, որ երկրների բարձրագույն լիգաների ակումբների գլխավոր մարզիչները պետք է ունենան «Ա» կատեգորիայի արտոնագիր։ Ալբերտ Սարգսյանը, որն այդ ժամանակ գլխավորում էր թիմը, չուներ նման արտոնագիր։ Հետագայում հայտնի է դարձել, որ որ ակումբն այդ պաշտոնի համար փնտրում է նոր մասնագետ, և հիմնական թեկնածուն Աբրահամ Խաշմանյանն է։ Դեկտեմբերի 20-ին Խաշմանյանն ստորագրել է մեկամյա պայմանագիր «Գանձասարի» հետ, իսկ Սարգսյանն ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը «Ռուսաստանի ֆուտբոլի հավաքական» կայքում  

Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Կիևի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Ալեքսանդր Պոդշիվալով

**Ալեքսանդր Պոդշիվալով** (ռուսերեն՝ *Александр Викторович Подшивалов*, ), ռուս ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։

Ալեքսանդր Պոդշիվալովը ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում հանդես է եկել Երևանի «Արարատում» (1984-90) և Մոսկվայի «Տորպեդո» թիմերում։ Այնուհետև խաղացել է Իսրայելում։ «Արարատի» կազմում խաղացել է 169 խաղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1964 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Տորպեդո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Օլեգ (իշխան)

**Օլեգ Մարգարե** (ռուսերեն՝ Вещий Олег, հին ռուսերեն՝ Ольгъ, ), նովգորոդյան (879-ից) և կիևյան (882-ից) իշխան վարյագական ծագումով։ Հաճախակի համարվում է Հին ռուսական պետության հիմնադիր։ Տարեգրությունում բերված է «Մարգարե» (ռուսերեն՝ Вещий) մականունը, որը նշանակում է ապագան իմացող։ Այդ մականունը ստացել է բյուզանդական արշավանքից վերադարձի ժամանակ՝ 907 թ.։
882թ. գրավել է Կիևը և իրեն ենթարկել պոլյաններին, իշխանություն է հաստատել նաև հարևան ցեղերի վրա, որոնցից ամենակարևորը դրևլյաններն էին։ Այս ամենը դուր չեկավ խազարներին և նրանք պատերազմ սկսեցին Օլեգ իշխանի դեմ, սակայն Օլեգն ավերեց նրանց կասպիական նավահանգիստները։ 911թ. Օլեգը հարձակվեց Կոստանդնուպոլսի վրա և ավերեց ու թալանեց այն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռեգենտներ
Նազար Պետրոսյան

**Նազար Պետրոսյան** (), հայ ֆուտբոլիստ (հարձակվող), սպորտի վարպետ։

Նազար Պետրոսյանը տեխնիկապես լավ պատրաստված, արագաշարժ ֆուտբոլիստ է, խաբսի և փոխանցման վարպետ։

## Կարիերան
1970-1977 և 1982-1984 թթ. Երևանի «Արարատի» կազմում հանդես է եկել ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում։ Անցկացրել է 216 խաղ, խփել 21 գոլ։ Խաղացել է նաև ԲԿՄԱ (1978-1980) և Կրասնոդարի «Կուբան» (1981) թիմերում։

1973 թվականին ԽՍՀՄ չեմպիոն, 1976 թվականի գարնանային առաջնության արծաթե մեդալակիր, 1973 և 1975 թթ. ԽՍՀՄ գավաթակիր։

Հանդես է եկել ԽՍՀՄ պատանեկան, երիտասարդական և գլխավոր (3 խաղ) հավաքականներում։

Եղել է ԽՍՀՄ առաջնության առաջին խմբի մասնակից Աբովյանի «Կոտայքի» խաղացող մարզիչ (15 խաղ, 2 գոլ)։ Հետագայում մարզչական-կազմակերպչական աշխատանքի է անցել Ռուսաստանում։

2013 թ. հոկտեմբերի 10-ին Հայկական ֆուտբոլի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի և ձեռք բերած փայլուն նվաճումների համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։

## Աղբյուրներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Ռուբեն Աղաբաբյան

**Ռուբեն Հակոբի Աղաբաբյան** (*Ռուբեն Աղաբաբ*, ), կրել է հոր՝ գրող Հակոբ Աղաբաբի գրական անունը), հայ բանաստեղծ, ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր (1949 թվականից), Վրացական ԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1962), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թիֆլիսում։ 1932 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը և աշխատանքի անցել նույն ինստիտուտի ճարտարապետության ամբիոնում (1960 թվականից ճարտարապետության գիտահետազոտական լաբորատորիայի վարիչն էր)։ 1943-1949 թվականներին դասախոսել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտում։

Նրա նախագծով կառուցվել են բնակելի տներ ու հասարակական շինություններ, Թբիլիսիի հայ մշակույթի գործիչների պանթեոնը։

1941-1945 և[1966-1970 թվականներին եղել է Վրաստանի գրողների միության հայկական մասնաճյուղի նախագահը։ Մահացել է Թբիլիսիում։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

## Երկեր
* Լիրիկա, Թիֆլիս, 1930, 31 էջ։
* Առաջին ծաղիկներ (մանկական երգեր), Երևան, Պետհրատ, 1939, 44 էջ։
* Архитектура грузинского народного жилища, Тб., 1945
* Այգ (բանաստեղծությունների ժողովածու), Թբիլիսի, Սախելգամի, 1948, 78 էջ։
* Композиция купольных сооружений Грузии и Армении, Е., 1950.
* Ուղևորություն դեպի անցյալն ու ներկան (տպավորություններ Թուրքիայից), Երևան, «Հայաստան», 1965, 80 էջ։
* Հանդիպում դարերի հետ, Երևան, «Սովետական գրող», 1982, 55 էջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Ռուբեն Աղաբաբյանի մասին հոդվածը «Խորհրդայի Վրաստան» թերթի [1986] թվականի դեկտեմբերի 16-ի համարում (թիվ 151)։]

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչներ
Վազգեն Ամիրբեկյան

**Վազգեն Միքայելի Ամիրբեկյան** (), հայ արձակագիր, լրագրող, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1958 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ղարաքիլիսա (այժմ՝ Վանաձոր) քաղաքում։ Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 1931 թվականից։ Եղել է տեղի յոթնամյա դպրոցի ուսուցիչ, ապա աշխատել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան քիմիական կոմբինատում որպես «Քիմիայի ճակատում» բազմատպաքանակ թերթի պատասխանատու քարտուղար։ 1934-1940 թվականներին եղել է «Ավանգարդ» թերթի բաժնի վարիչ, 1940-1944 թվականներին՝ ՀԼԿԵՄ Կիրովականի շրջկոմի քարտուղար, 1944-1949 թվականներին՝ «Սովետական Հայաստան» օրաթերթի արդյունաբերության և տրանսպորտի բաժնի վարիչ, 1949-1950 թվականներին՝ Լենինականի «Բանվոր» քաղաքային թերթի խմբագիր։ 1953 թվականին ավարտել է ՍՄԿԿ Կենտկոմին առընթեր կուսակցական բարձրագույն դպրոցը։ 1954-1960 թվականներին եղել է ՀԿԿ կենտկոմի մամուլի սեկտորի վարիչը։ 1960-1974 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտում՝ որպես հայ պարբերական մամուլի պատմության բաժնի ավագ գիտաշխատող։ 1965 թվականին «Սովետական տեղական մամուլը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1974-1976 թվականներին ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտում աշխատել է որպես ավագ գիտաշխատող։ Մահացել է Երևանում։

## Վ. Ամիրբեկյանի երկերի մատենագիտություն
* Անքուն գիշերներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1949, 180 էջ։ 
* Վաչե Չինարյան (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 180 էջ։ 
* Կոմերիտականները (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 284 էջ։ 
* Կոլտնտեսային բազմատիրաշ թերթերը, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 104 էջ։ 
* Վաչե Չինարյան (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 228 էջ։ 
* Սովետահայ տեղական մամուլը (1921-1925 թթ.), Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1964, 220 էջ։ 
* Հայաստանի մամուլը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին (1941-1945), Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1971, 287 էջ։ 
* Մենավոր ծառը (վեպ), Երևան, «Հայաստան», 1974, 284 էջ։ 
* Ժողովուրդների եղբայրության դրոշով, Երևան, «Գիտելիք», 1979, 48 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Սուրեն Այվազյան (այլ կիրառումներ)

**Սուրեն Այվազյան** կարող է վերաբերել՝

* Սուրեն Այվազյան - հայ աշխարհագրագետ։
* Սուրեն Այվազյան - հայ արձակագիր։
* Սուրեն Այվազյան - հայ բժիշկ։
* Սուրեն Այվազյան - հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
Սուրեն Այվազյան (գրող)

**Սուրեն Բախշիի Այվազյան** (), հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Խնձորեսկ (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) գյուղում։ 1934 թվականին ավարտել է Գորիսի մանկավարժական տեխնիկումը, ապա որպես ուսուցիչ աշխատել է Գորիսի շրջանի Խնածախ և Տեղ գյուղերում։ 1942 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայկական բաժինը։ 1942-1945 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմի, 1941-1945) գործողություններին։ 1945 թվականին աշխատել է Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) թերթի խմբագրությունում։ 1953 թվականից բնակվել է Երևանում։ Նրա գործերից թարգմանվել ու լույս են տեսել ռուսերեն և այլ լեզուներով։ Մահացել է Երևանում, թաղվել է հայրենի Խնձորեսկ գյուղի իր առանձնատան բակում։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։

մինի|Սուրեն Այվազյանի գերեզմանը Խնձորեսկում

## Երկերի մատենագիտություն
* Անավարտ գորգը (պատմվածքներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1947, 128 էջ։
* Խորաձորցիք, Բաքու, Ազերնեշր, 1951, 248 էջ։
* Լեռնեցիներ (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 455 էջ։
* Խիղճը (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 268 էջ։
* Տուր ձեռքդ, կյանք (վիպակ, պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 282 էջ։
* Անշեջ կրակների կղզին (վիպակ, պատմվածքներ, զրույցներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 163 էջ։
* Տուր ձեռքդ, կյանք, երկրորդ մաս, Երևան, Հայպետհրատ, 1961։
* Տուր ձեռքդ, կյանք (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 327 էջ։
* Հովիվը, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 40 էջ։
* Բարի առավոտ (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 476 էջ։
* Ջաղացի ճանապարհին (պատմվածք), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 48 էջ։
* Ճակատագիրն հայոց (վեպ), Երևան, «Հայաստան», 1966, 800 էջ։
* Ճակատագիրն հայոց (վեպ), Երևան, «Հայաստան», 1967, 800 էջ։
* Բարձունքի վրա, Երևան, «Հայաստան», 1970, 24 էջ։
* Կա և հետմահու կյանք (վիպակներ, պատմվածքներ, մանրապատումներ), Երևան, «Հայաստան», 1971, 376 էջ։
* Գարունս ձյուների տակ (գրական մանրապատումներ), Երևան, «Հայաստան», 1972, 100 էջ։
* Առավոտ լուսո (վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1976, 572 էջ։
* Խնձորեսկ (վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1982, 492 էջ։
* Ասուր, հեյ Ասուր (վիպակ), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 216 էջ։
* Ճակատագիրն հայոց (վեպ), Երևան, 1989։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սուրեն Բախշիի Այվազյան...«Կա և հետմահու կյանք»...Խնձորեսկի միջնակարգ դպրոց...«Արիության դաս-2015»

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Հեղինակային իրավունքի նշան

**Հեղինակային իրավունքի նշանը** (**©**) օգտագործվում է զգուշացնելու համար, որ ստեղծագործությունը պաշտպանված է որոշակի հեղինակային իրավունքներով։ Ըստ Բեռնի կոնվենցիայի, ցանկացած ստեղծագործություն ստեղծման պահին պաշտպանված է հեղինակային իրավունքներով, հետևաբար նույնիսկ © նշանի դեպքում իրավաբանորեն գործում են հեղինակային իրավունքները։

## Գործածումը
Թեև իրավաբանորեն պարտադիր չէ, հեղինակային իրավունքի նշանի կողքին սովորաբար նշվում են հետևյալ տվյալները.
* (համա) հեղինակի անունը
* ստեղծման կամ հրատարակման տարեթիվը
* հեղինակային իրավունքների սահմանումը։

Օրինակ.
:*© 2012 Արմեն Արմենյան*

Կամ.
:*© 2012 Արմեն Արմենյան*
:*[[Բոլոր իրավունքները պահպանված են]]։*

## Տեխնիկական տվյալներ
Նշանը կազմված է շրջագծված լատիներեն C տառից («copyright» բառի առաջի տառը)։ Յունիկոդում նշանը տասնվեցական համակարգով ունի 00A9 և տասական համակարգով 169 համարները։ Այն տառատեսակներում, որտեղ © նշանը չկա, օգտագործում են C տառը կլոր փակագծերում՝ «(c)»։ HTML-ում օգտագործում են &copy հուշումը (մնեմոնոկան)։

## Տարբերակներ

Պատկեր:Copyright.svg|Հեղինակային իրավունքները պաhպանված են
Պատկեր:Copyleft.svg|Հեղինակային իրավունքները պաhպանված չեն՝ որոշ նախապայմաններով (Copyleft)
Պատկեր:PD-icon.svg|Հեղինակային իրավունքներ չկան (Հանրության սեփականություն)


## Այլ նշաններ
* Ձայնագրություններ հեղինակային իրավունքների նշման համար օգտագործվում է ℗ (անգլերեն *phonogram* բառի առաջին տառը)։
* Գրանցված ապրանքանիշների համար օգտագործվում է ® (անգլերեն *registered* բառի առաջին տառը)։
* Ճապոնիայում օգտագործվում է նաև Ⓧ նշանը։

Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Երջանիկ Առաքելյան

**Երջանիկ Գեղամի Առաքելյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1969)։ ԽՄԿԿ անդամ 1966 թվականից։

## Կենսագրություն
Երջանիկ Առաքելյանը ծնվել է Մաքրավանք գյուղում։ 1935 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, 1937 թվականին՝ ՀԼԿԵՄ Կենտկոմին առընթեր կոմերիտական աշխատողների երկամյա դասընթացը։ 1938 թվականին աշխատել է Հրազդանի «Լենինյան դրոշով» թերթի խմբագրությունում որպես բաժնի վարիչ։ 1939-1946 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1956-1958 թվականներին որպես ապրանքագետ աշխատել է Երևանի մետաղյա իրերի և թիթեղյա գլանման գործարանում, 1959-1962 թվականներին՝ «Պիոներ» (այժմ՝ «Աղբյուր») ամսագրի խմբագրությունում որպես գրական աշխատող, 1962-1968 թվականներին՝ Հայաստանի ժողովրդական ստեղծագործության հանրապետական տանը որպես բանահյուսության բաժնի վարիչ։ Մահացել է Երևանում, թաղվել է Ծաղկաձոր քաղաքում։

## Երկերի մատենագրություն
* Ծաղիկներ, Ե. Հայպետհրատ, 1961, 20 էջ։ 
* Սիրտը երգում է (բանաստեղծություններ), Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 56 էջ։ 
* Շեկ Մինասն ու դիմակները, Երևան, «Հայաստան», 1970, 16 էջ։ 
* Արևի ժպիտը, Երևան, «Հայաստան», 1972, 40 էջ։ 
* Կապույտ անձրև (բանաստեղծություններ), Երևան, «Հայաստան», 1973, 148 էջ։ 
* Զանգակներ (ժողովածուում տեղ են գտել նաև Ե. Առաքելյանի մի քանի գործեր), Երևան, «Հայաստան», 1974, 160 էջ։ 
* Տասը չափիր, մեկ կտրիր, Երևան, «Հայաստան», 1975, 56 էջ։ 
* Գույների համանվագ (ժողովածուն ընդգրկում է «Լուսաստղ» պոեմը և բանաստեղծություններ), Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 224 էջ։ 
* Կարոտները չեն հեռանում (բանաստեղծություններ, թարգմանություններ, փոխադրություններ), Երևան, «Սովետական գրող», 1979, 240 էջ։ 
* Վաղը դպրոց ենք գնալու (ժողովածուում գործ ունի նաև Ե. Առաքելյանը), Երևան, «Լույս», 1982, 256 էջ։ 
* Թևավոր բարդի (բանաստեղծություններ), Երևան, «Սովետական գրող, 1982, 212 էջ։

## Թարգմանությունները (ռուսերենից)

* Պլատոն Վորոնկո, Քո գրքույկը, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 30 էջ։
* Օ. Պանկո-Յաշ, Փոքրիկ տղայի հետ պատահած մեծ նորությունը, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 13 էջ։
* Իշտվան Կորմուշ, Փոքրիկ տղայի և հրաշք եղնիկի մասին (հեքիաթ), Երևան, Հայպետհրատ, 1965, 30 էջ։
* Սամուիլ Մարշակ, Մանուկների համար, Երևան, «Հայաստան», 1971, 28 էջ։ 
* Կարլոս Ալվարես, Երգը մենախցում, Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 46 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Ոնոփրիոս Անոփյան

**Ոնոփրիոս Հակոբի Անոփյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1934)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նոր Նախիջևան քաղաքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Դոնի Ռոստովում։ 1892-ին ավարտել է Նոր Նախիջևանի թեմական դպրոցը։ Նրա առաջին բանաստեղծությունը՝ «Ձմեռ» խորագրով, լույս է տեսել 1891-ին, Վիեննայի «Հանդես ամսօրյա» ամսագրում։ Անոփյանի ինքնուրույն և թարգմանական բանաստեղծությունները ցրված են նախասովետական շրջանի թերթերում և ամսագրերում։ Մահացել է Սիմֆերոպոլ քաղաքում։

## Երկեր
* Բանաստեղծութիւններ, Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2010, 304 էջ։

## Թարգմանություններ (ռուսերենից)
* Նիկողայոս Մառ, Ամառային ուղևորությունից դեպ ի Հայս։ Նկատողություններ և քաղվածքներ հայկական ձեռագրերից։ Վիեննա, Մխիթարյան տպարան, 1892, 90 էջ։
* Ալեքսանդր Պուշկին (Աղբյուր-Տարազի հրատարակություն, ժողովածուի մեջ մտնող բանաստեղծությունների մի մասը թարգմանել է Ոնոփրիոս Անոփյանը), Թիֆլիս, տպարան Կ. Մարտիրոսյանի, 1899, 31 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Գուրգեն Անտոնյան (գրականագետ)

**Գուրգեն Գերասիմի Անտոնյան** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1955), Ադրբեջանական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1973), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1946 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կուսապատ (այժմ՝ ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանում) գյուղում։ 1934 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1934-1937 թվականներին սովորել է նույն համալսարանի ասպիրանտուրայում (ղեկավար՝ Արսեն Տերտերյան)։ 1937-1974 թվականներին դասավանդել է Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտում, 1943-1974 թվականներին եղել է այդ ինստիտուտի հայոց լեզվի և գրականության ամբիոնի վարիչը։ 1974-1984 թվականներին դասախոսել է Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտում, եղել այդ ինստիտուտի հայոց լեզվի և գրականության ամբիոնի վարիչը։ Մահացել է Բաքվում, որտեղ էլ թաղվել է։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։

## Ստեղծագործական ուղի
Աշխատությունները վերաբերում են հայ-ադրբեջանական գրականության կապերին, հասարակական մտքին («Նիզամին և հայ գրականությունը», 1947, «Սամեդ Վուրղուն», 1958, «Հայ-ադրբեջանական բարեկամությունը գրականության մեջ», 1962)։ Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Շամիլի ռեակցիոն շարժումը և XIX դարի հայ հասարակական մտքի մի քանի հարցեր» գիրքը (Բաքու, 1955), ադրբեջաներեն՝ «Հայ և ադրբեջանական ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը 19-20-րդ դարի գրականության մեջ» երկը (Բաքու, 1950)։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

## Գ. Անտոնյանի երկերի մատենագիտություն
* Արևմտահայ ռեալիստական արձակը, Բաքու, հրատ. ԱդրԽՍՀ լուսժողկոմի, 1939, 48 էջ։ 
* Նիզամին և հայ գրականությունը, Բաքու, Ազերնեշր, 1947, 124 էջ։ 
* Հայ և ադրբեջանական ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը 19-20-րդ դարերի գրականության մեջ, Բաքու, Ազերնեշր, 1955։
* Սամեդ Վուրղուն, Բաքու, Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտ, 1958, 75 էջ։ 
* Հայ-ադրբեջանական բարեկամությունը գրականության մեջ, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 360 էջ։
* Реакционное движение Шамиля и некоторые вопросы армянской общественной мысли XIX века, 1952.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Տրիոլետ

**Տրիոլետ** (ֆրանսերեն՝ *triolet*, ծագում է իտալերեն *trio* - «երեք» բառից), բանաստեղծության կառուցման կայուն ձև, որը բաղկացած է ութ տողից։

Տրիոլետի առաջին տողը նույնությամբ կրկնվում է չորրորդ և յոթերորդ տողերում, իսկ երկրորդ տողը՝ ութերորդ տողում։ Համապատասխանաբար բանաստեղծությունը ունի ընդամենը երկու հանգ, որոնք կրկնվում են չորսական անգամ։

17-րդ դարի ֆրանսիական պոեզիայից տրիոլետի ձևն անցավ մյուս գրականություններին։ Օգտագործվել է հատկապես 20-րդ դարի սկզբի բանաստեղծների կողմից։ Հայ գրականության մեջ բազմաթիվ տրիոլետներ է ստեղծել Վահան Տերյանը։ Օրինակ.
մինի|200px|Բազմաթիվ տրիոլետների հեղինակ Վահան Տերյանը

Չունի և պարսից արքան
Որքան պոետն անտուն,
Այնքան գանձ ու խնդում
Չունի և պարսից արքան.
Հարուստն է պոետն այնքան
Երկրի մթին բանտում...
Չունի և պարսից արքան
Որքան պոետն անտուն...


Տրիոլետներ են գրել նաև Եղիշե Չարենցը, Նաիրի Զարյանը և այլք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Եղիշե Չարենցի «Տրիոլետ Լ. Բ.-ին» ստեղծագործությունը

Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր
Ռոնդո (այլ կիրառումներ)

**Ռոնդո** կարող է վերաբերել՝

* Ռոնդո (բանաստեղծություն) - բանաստեղծության կառուցման կայուն ձև։
* Ռոնդո (երաժշտություն) - երաժշտական ստեղծագործության կառուցվածքի ձև։
Ռոնդո (բանաստեղծություն)

**Ռոնդո** (ֆրանսերեն *rondeau* - «կլոր» բառից), բանաստեղծության կառուցման կայուն ձև։

Ռոնդոն հենվում է որոշ տողերի կրկնության և ամբողջ բանաստեղծության մեջ միայն երկու հանգի օգտագործման վրա։ Առաջացել է միջնադարյան ֆրանսիական պոեզիայում։

Գրվել են 8, 15, նույնիսկ 25 տողանի ռոնդոներ։ Սակայն ամենից տարածվածը եղել է 13 տողանի ռոնդոն՝ բաղկացած երկու քառատողից և վերջում մեկ 5 տողանի տնից։ Ռոնդոյի առաջին տողը կրկնվում է նաև 7-րդ և վերջին՝ 13-րդ տողերում, իսկ 2-րդ տողը՝ իբրև 8-րդ տող։ Ռոնդոյի ձևով գրելու առանձին փորձեր են արվել նաև նոր ժամանակներում, այդ թվում նաև արևմտահայ բանաստեղծ Արշակ Չոպանյանը։ Ահա նրա ռոնդոներից մեկը («Փրփուրը»).


Ես ժանյակն եմ ձյունագույն,
Պճնող կատարն ալիքին.
Հառաչանքն եմ կաթնագին՝
Հուզված ծովին խաժ հոգվույն։

Իմ ծոցս իրեն կընտրե բույն
Երփներանգ շողն արեգակին.
Ես ժանյակն եմ ձյունագույն,
Պճնող կատարն ալիքին։

Ոչի՛նչ ինձմե փափկագույն.
Ծնունդ հովուն քմայքին,
Կապրեմ պահ մը հեշտագին
Ու կըցնդեմ ես իսկույն.
Ես ժայնակն եմ ոսկեգույն։


## Արտաքին հղումներ
* Վահան Թեքեյանի «Մութին մեջ» ռոնդոն

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր