Էդիթ Ուորթոն

**Էդիթ Ուորթոն** (), ծննդյան անունը՝ **Էդիթ Նյուբոլդ Ջոնս** (), ), գրող և ոճաբան, Պուլիցերյան մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Ուորթոնը ծնվել է 1862 թվականին, Նյու Յորքում, արիստոկրատական ընտանիքում։ Ստացել է տնային կրթություն՝ ի թիվս այլ գրքերի օգտագործելով իր հոր գրադարանի գրականությունը։ Կյանքի հետագա տարիներին, այնուամենայնիվ, նա պայքարել է նման տեսակի կրթության և սոցիալական հարկադրանքի դեմ։ Իր մանկությունն ու պատանեկությունը Ուորթոնն անցկացրել է Եվրոպայում, որտեղ մտերմացել է բազմաթիվ հայտնի գրողների հետ։ Նրա ստեղծագործության վրա հատուկ ազդեցություն է ունեցել Հենրի Ջեյմսը։ Էդիթի դիմանկարը ութ տարեկան հասակում ստեղծել է Փարիզում ապրող ամերիկացի նկարիչ Էդվարդ Հարիստոն Մեյը։

1885 թվականին, 23 տարեկանում Ուորթոնն ամուսնանում է Էդվարդ Ռոբինս Ուորթոնի՝ Բոստոնի ազնվական ընտանիքի բանկիրի հետ։ Սակայն նա երջանիկ չէր։ Շուտով Ուորթոնը հայտնաբերում է, որ ամուսինը գումար է ծախսում սիրուհիների վրա։ Նրանց ամուսնությունը կազմալուծվում է, և 1908 թվականին նա փախչում է Ֆրանսիա՝ Փարիզ, որտեղ սիրավեպ է սկսում «*The Times*»-ի լրագրող Մորտոն Ֆուլերտոնի հետ։ Երկար ժամանակ Ուորթոնի և Ֆուլերտոնի հարաբերությունները գաղտնի էին պահվում, նրանց մասին գիտեին միայն գրողի աղախինը և Հենրի Ջեյմսը։

Իր օրագրում Ուորթոնը խոստովանում է, որ Ֆուլերտոնի հետ հարաբերություններում ձեռք է բերել այն, ինչ իրեն չի հաջողվել ամուսնության մեջ։ Վերջապես, 1913 թվականին նա պաշտոնապես ամուսնալուծվում է Ռոբինս Ուորթոնի հետ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ուորթոնն աշխատում է որպես լրագրող՝ ճամփորդելով ճակատի գծերով։ Նա իր ռազմական ուղևորություններն արտացոլել է բազմաթիվ հոդվածներում։ 1916 թվականին Ֆրանսիայի կառավարության կողմից փախստականներին ցուցաբերած ակտիվ օգնության համար նրան շնորհվում է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան։
Մնացած ամբողջ կյանքը Ուորթոնն անցկացնում է Ֆրանսիայում։ Միայն մեկ անգամ՝ 1923 թվականին, նա լինում է ԱՄՆ-ում՝ Եյլի համալսարանի պատվավոր դոկտորական աստիճան ստանալու համար։

Մահացել է 1937 թվականի օգոստոսի 11-ին։ Թաղված է Վերսալի Գոնար գերեզմանատանը։
Նրա պատվին անվանվել է Վեներայի Ուորթոն խառնարանը։

## Գրական գործունեություն
1902 թվականին Մասաչուսեթսում Ուորթոնը կառուցում է սեփական կալվածքը՝ հանդես գալով տաղանդավոր դիզայներներով։ Այստեղ նա գրում է իր մի քանի վեպերը, այդ թվում՝ «Ուրախության բնակավայրը» (, 1905)։

Նրա ամենահայտնի վեպը՝ «Անմեղության դարաշրջանը» ("*The Age of Innocence*"), գրվել է Ֆրանսիայում և հրատարակվել 1920 թվականին։ Գրքում պատմվում է փաստաբան Նյուլանդ Արչերի մասին, ով բարեկիրթ Մեյ Ուելլանդի հետ հարսանիքի նախօրեին սիրահարվում է նրա զարմիկին՝ գրաֆինա Էլեն Օլենսկայային, որի դժվարին և տխուր ճակատագիրը շատ առումներով նման էր Ուորթոնի ճակատագրին։ Այդ զգացումը «կարմիր թելի» նման անցնում է Արչերի հետագա ողջ կյանքի միջով՝ կանխորոշելով թե՛ նրա հարաբերությունները Մեյի հետ, թե՛ նրա ամուսնության ողջ պատմությունը։ Այս վեպի համար 1921 թվականին Ուորթոնը պարգևատրվում է Պուլիցերյան մրցանակով՝ դառնալով այդ մրցանակին արժանացած առաջին կինը։

## Ընտրված մատենագիտություն
* 1897 — *The Decoration of Houses*
* 1899 — *The Greater Inclination* / Մեծ հմայք
* 1900 — *The Touchstone*
* 1902 — *The Valley of Decision* / Լուծման հովիտ
* 1905 — *The House of Mirth* / Ուրախության բնակավայր
* 1907 — *The Fruit of the Tree* / Ծառի պտուղը
* 1911 — *Ethan Frome* /Էթան Ֆրոմ։ Ֆիլմ
* 1912 — *The Reef*
* 1913 — *The Custom of the Country*
* 1917 — *Summer* / Ամառ
* 1920 — Անմեղության դարաշրջան
* 1922 — *The Glimpses of the Moon*
* 1934 — *A Backward Glance*
* 1938 — *The Buccaneers* / Ծովահեններ (Գեղեցկուհիներ)։ Այս վեպի հիման վրա 1994 թվականին Մեծ Բրիտանիայում նկարահանվել է սերիալ (թողարկման տարին՝ 1995),
ռեժիսոր Ֆիլիպ Սավիլ, դերերում՝ Կարլա Գուջինո, Միրա Սորվինո, Էլիսոն Էլիոթ, Ռիա Կիլսթեդ, Մարկ Թենդի, Ռոնան Վիբերտ,Դինսդեյլ Լենդեն, Սոֆի Դիկս, Ռոզմարի Լիչ, Չերի Լունջի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Էդիթ Ուորթոնը standardebooks.org֊ում
* Edith Wharton Society 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սարսափ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ