Ադա Քրիստեն

**Քրիստիանա ֆոն Բրեդեն** կամ **Քրիստինա Բրեդեն** (, , ծննդյամբ՝ Ֆրեդերիկ (), ըստ առաջին ամուսնու Նոյբաուեր (), ), ավստրիացի գրող, բանաստեղծուհի և թատրոնի դերասանուհի, որն ավելի հայտնի էր «Ադա Քրիստեն» () կեղծանունով։

## Կենսագրություն
Քրիստեն Ֆրեդերիկը ծնվել է 1839 թվականի մարտի 6-ին Վիեննայում, նա բավարար կրթություն չի ստացել և զբաղվել է ինքնուսուցմամբ։ Եղել է Լյութերական։ Նրա հայրը բանտարկվել է Ավստրիական կայսրությունում 1848 թվականի հեղափոխությանը մասնակցելու համար և մահացել երիտասարդ տարիքում՝ ընտանիքին թողնելով ծայրահեղ աղքատության մեջ։

Քրիստենը դերասանուհի է դարձել 15 տարեկանում՝ միանալով շրջիկ դերասանների խմբին։ Նա ամուսնացել է Զիգմունդ ֆոն Նոյբաուերի հետ և վերադարձել հայրենի քաղաք։ Նրա միակ երեխան մահացել է 1866 թվականին, իսկ առաջին ամուսինը, ով տառապում էր հոգեկան խանգարումներից, մահացել է 1868 թվականին։

Նրա առաջին բանաստեղծությունը՝ «Lieder einer Verlorenen»-ն, գրվել է ամուսնու մահվան մահճի մոտ և հրատարակվել գրող Ֆերդինանդ ֆոն Զաարի աջակցությամբ։ Ընկերների օժանդակությամբ մոտավորապես նույն ժամանակաշրջանում նա սկսել է կեղծանուններով հրատարավկել տարբեր ամսագրերում։ Նրա դեբյուտային բանաստեղծությունն արդեն մեծ ժողովրդականություն է վայելել և հաջորդ տարի այն կրկին հրապարակվել։ Ընդհանուր առմամբ գրել է բանաստեղծությունների չորս ժողովածու։ Գրել է նաև պատմվածքներ և ակնարկներ «կյանքի ճամփեզրում գոյատևելու» մասին։

1873 թվականին ամուսնացել է ազնվական Ադալմար ֆոն Բրեդենի հետ և այդ ամուսնության շնորհիվ նորից դարձել ֆինանսապես ապահովված։ Ամուսնությունը նրան հնարավորություն է տվել միանալ վիեննական վերնախավին՝ ներխուժելով գրական շրջանակ, որին պատկանել է նաև Լյուդվիգ Անցենգրուբերը։

Քրիստիանա ֆոն Բրեդենը մահացել է 1901 թվականի մայիսի 19-ին Ինցերսդորֆում և թաղվել Մացլայնսդորֆի Լյութերական գերեզմանատանը։

Ադա Քրիստենի պոեզիան շատ տարածված էր ռուս ընթերցողների շրջանում XIX դարի 70-ականներին, նրա բանաստեղծությունները թարգմանել են Միխալովսկին, Պլեշչեևը, Ֆ. Միլլերը, Պրախովը և ուրիշներ։ Նրա պատմվածքների թարգմանությունները տպագրվել են «Նրբագեղ գրականություն»-ում։

## Մատենագիտություն
* *Ein ehrlicher Mann* (Singspiel in einem Akt). Musik von Christian Seidel. Bloch, Berlin 1860, 21 S.
* *Drei Soldaten* (Genrebild mit Gesang in einem Akt). Frei nach dem Franz. von Ada Christen. Bloch, Berlin 1861, 42 S.
* *Die Häuslerin* (Volksstück) 1867
* *Lieder einer Verlorenen* (Gedichte) Hoffmann und Campe, Hamburg 1868, VII, 85 S. (Online-Ressource)
* *Ella* (Roman) 1869 (NDB 3,1957)
* *Aus der Asche* (Neue Gedichte) Hoffmann und Campe, Hamburg 1870 (NDB 3,1957) (Online-Ressource http://gateway-bayern.de/BV020370290)

* *Faustina* (Drama in fünf Akten). Jakob Dirnböcks (Georg Brandt), Wien 1871, 123 S. (NDB 3,1957)
* *Schatten* (Gedichte) Hoffmann und Campe, Hamburg 1872
* *Vom Wege* (Skizzen) Hoffmann und Campe, Hamburg 1874 (NDB 3,1957)
* *Aus dem Leben.* (Skizzen) Ernst Julius Günther Nachf., Leipzig 1876 (NDB 3,1957)  (Inhalt u.&nbsp;a.: *Käthes Federhut*, *Rahel*) (Online-Ressource http://gateway-bayern.de/BV001167129)
* *Aus der Tiefe* (Gedichte) Hoffmann und Campe, Hamburg 1878 (NDB 3,1957)
* *Unsere Nachbarn* (Skizzen) Heinrich Minden, Dresden 1884 (NDB 3,1957)  (Inhalt u.&nbsp;a.: *Der einsame Spatz*, *Nachbar Krippelmacher*, *Als er heimkehrte*)
* *Als sie starb* (Novelle) 1888
* *Jungfer Mutter.* Eine Wiener Vorstadtgeschichte. (Roman) Heinrich Minden, Dresden 1892 (NDB 3,1957) (Digital http://www.zeno.org/nid/20004654838)
* *Wiener Leut* (Volksstück) 1893 (Uraufgeführt am 1. Februar 1894 am Dt. Volkstheater Wien)
* *Wie Lottchen nähen lernte*. (Erzählung) 1897 (NDB 3,1957)
* *Der Kanarienvogel* (Erzählung) 1897 (NDB 3,1957)
* *Das Nelkenbeet* (Erzählung) 1897 (NDB 3,1957)
* *Hypnotisiert* (Lustspiel) 1898 (NDB 3,1957)
* *Fräulein Pascha* (Lustspiel) 1899 (NDB 3,1957)
* *Evchens letzte Puppe* (Erzählung) 1901 (NDB 3,1957)
* *Auf dem Eisbrecher* (Erzählung) 1901 (NDB 3,1957)
* *Ernas Traum* (Erzählung) 1902 (NDB 3,1957)
* *Ausgewählte Werke.* Hrsg. von W. A. Hammer. 1911 (Teilsammlung)
* *Das Haus zur blauen Gans.* Auswahl aus Erzählungen und Gedichten. Hrsg. von Hanna-Heide Kraze. Union Verlag, Berlin(Ost) 1964
**Nur nicht so tropfenweis verbluten*, Hrsg. von Jan J. Laurenzi, 2021 (Anthologie) ISBN 9783752683561

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ