open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էտրյո

**Էտրյո** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Իրսոն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Վերվեն։

Համայնքի INSEE կոդը՝ 02298:

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 353 մարդ։ 

## Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 1015 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 646-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 369-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 63,6%, 1999 թվականին եղել է 64,9%)։ 646 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 520-ը (300 տղամարդ և 220 կին), գործազուրկ էին 126 մարդ (63 տղամարդ և 63 կին)։ 369 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 76-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 115- ը՝ թոշակառուներ, 178-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Էֆրի 
 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Առաձգականություն

**Առաձգականություն** (), մարմնի՝ իր նախկին ծավալն ու ձևը (պինդ մարմին) կամ միայն ծավալը (գազեր, հեղուկներ) վերականգնելու հատկությունը, երբ վերանում են նրա վրա ազդող արտաքին ուժերը։ Այդ հատկությամբ օժտված մարմինն անվանում են առաձգական մարմին, իսկ դեֆորմացիան՝ առաձգական դեֆորմացիա։ Պինդ մարմնի համար առաձգական դեֆորմացիաների չափանիշը առաձգականության սահմանն է։ Դրան գերազանցող լարումները, առաձգական դեֆորմացիաներից բացի, առաջացնում են նաև պլաստիկ դեֆորմացիաներ, որոնք չեն անհետանում ուժերի վերացումից հետո։ Պինդ մարմինների մեծամասնության համար բավական լայն շրջանակներում առաձգական դեֆորմացիաների և համապատասխան լարումների միջև գոյություն ունի գծային կապ, որն արտահայտվում է Հուկի օրենքով։

## Արտաքին հղումներ
*Ֆեյնմանի դասախոսություններ - Առաձգականություն

Կատեգորիա:Պինդ մարմնի մեխանիկա
Կատեգորիա:Նյութագիտություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհվածների հուշարձան (Մեղրաձոր)

**Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված մեղրաձորցիների հուշարձան**, հուշահամալիր, որը գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի մարզի Մեղրաձոր գյուղում:

Հուշարձանը նվիրված է Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի և դրա մաս կազմող Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացքում զոհված հայերին՝ Մեղրաձոր գյուղից։ Նրանց թիվը գերազանցում է 100-ը։

Հուշահամալիրը կառուցվել է ճարտարապետ 	Հայկ Հարությունյանի նախագծմամբ։ Հուշահամալիրը իրենից ներկայացնում է առանձին հուշակոթող՝ վիրավոր զինվորի և կռվող զինվորների պատկերներով և առանձին խաչքար-գերեզմանաքար։

Հուշահամալիրի տարածքը ամբողջովին եղևնապատ է։

Կառուցվել է 1985 թվականին։ Համարվում է Մեղրաձոր գյուղի պատմա-մշակութային և ճարտարապետական գլխավոր հուշարձաններից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի հուշարձաններ
Վերածննդի հրապարակ (Ստեփանակերտ)

մինի|346x346փքս|Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակ
**Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակ**, Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտի կենտրոնական հրապարակներից մեկը, որը գտնվում է Արցախի նախագահի նստավայրի հարևանությամբ։

Համարվում է Արցախի զբոսաշրջային և քաղաքական կարևորագույն հրապարակներից մեկը։ Կառուցվել է 1994 թվականից հետո, երբ հայկական զորքերն ազատագրեցին Արցախը։

## Տեղագրություն
Վերածննդի հրապարակը գտնվում է Ստեփանակերտի կենտրոնական հատվածում։ Հարավում Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանի նստավայրն է։

Շրջապատված է մի կողմից Կնունյացների, մյուս կողմից փետրվարի 20-ի փողոցներով։ Հարևանությամբ գտնվում է նաև Պյատաչոկ պուրակը և «Արցախ» բանկը։

Վերածննդի հրապարակից արևմուտք գտնվում է Հայաստանի մշտական ներկայացուցչությունը Արցախում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:2017-07-26 - Stepanakert (Artsakh) 17.jpg|Արցախի նախագահական պալատ
Պատկեր:2014 Stepanakert, Budynek Związku Bojowników o Wolność Arcachu.jpg|Արցախյան ազատամարտի վետերանների միություն շենք
Պատկեր:2017-07-26 - Stepanakert (Artsakh) 12.jpg|Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի շենք
Պատկեր:Hotel Armenia a budova parlamentu - panoramio.jpg|Արմենիա հյուրանոցը
Պատկեր:2017-07-26 - Stepanakert (Artsakh) 1.jpg|Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստեփանակերտ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության հրապարակներ
Էբուլո

**Էբուլո** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Գինկուռու կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։

Համայնքի INSEE կոդը՝ 02274:

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ 117ամայնքի բնակչությունը կազմում է 206 մարդ։ 

## Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 184 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 143-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 41-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 77,7%, 1999 թվականին եղել է 69,3%)։ 143 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին  125-ը (67 տղամարդ և 58 կին), գործազուրկ էին 18 մարդ (8 տղամարդ և 10 կին)։ 41 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 20-ը՝ թոշակառուներ, 11-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Ֆիոլեն 
 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ռոսինանտ

[մինի|Ռոսինանտ։ [Մադրիդում Սերվանտեսի արձանի դրվագ, քանդակագործ Լորենցո Կուլլո Վալերա, 1930]]
**Ռոսինանտ** (), Միգել դե Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ» վեպում Դոն Կիխոտի ձին։ Շատ դեպքերում Ռոսինանտը ոչ միայն Դոն Կիխոտի ձին է, այլ նաև նրա նմանակը. Դոն Կիխոտի պես նա մարդախույս է, ներգրավվում է այնպիսի գործերում, որը նրա կարողություններից վեր է։

## Ծագումնաբանություն
Իսպաներեն *rocín* (ռոսին) բառը նշանակում է աշխատավոր կամ ցածրակարգ ձի, բայց նաև կարող է վերաբերվել անտառաճանաչ կամ անգրագետ մարդուն։ Նման բառեր են նաև ֆրանսերենի՝ *roussine*, *rosse*-ը, պորտուգալերենի՝ *rocim*, իտալերենի *ronzino*-ն։ Բառի ծագումնաբանությունը հստակ չէ։

Իսպաներենում *ante* վերջավորությունը ունի մի քանի իմաստ և կարող է օգտագործվել և որպես առանձին բառ, և որպես վերջածանց։ Իմաստներից մեկը է «նախկին» կամ «նախորդ»։ Այլ իմաստը «դիմացում»-ն է։ Որպես վերջածանց իսպաներենում մակբայական է, *rociante* այս դեպքում նշանակում է որպես *rocín* գործող։

Գրքի գլուխ 1-ինում Սերվանտեսը նկարագրում է, թե ինչպես է Դոն Կիխոտը անվանել ՌոսինանտիՉորս օր մտածում էր, թե ինչ անուն տա ձիուն, որովհետև խորհում էր, թե անթույլատրելի է, որ այսքան հռչակավոր ասպետի այսչափ լավ մի ձի երևելի անուն չունենա։

## Տեսք
Վան Փիս անիմեի և մանգայի կերպարներից մեկը Դոնկիխոտ Ռոսինանտը ստեղծված է ձիու կերպարի հիման վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական կերպարներ
Կատեգորիա:Դոն Կիխոտ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայտնի ձիեր
Կատեգորիա:Հորինված ձիեր
Առաձգականության տեսություն

**Առաձգականության տեսություն**, մեխանիկայի բաժին, ուսումնասիրում է արտաքին ազդեցությունների հետևանքով առաձգական մարմիններում առաջացած տեղափոխությունները, դեֆորմացիաները և լարումները ինչպես մարմնի հավասարակշռված վիճակի, այնպես էլ նրա կետերի հարաբերական շարժման դեպքերում։ Առաձգականության տեսության մեջ մարմինը դիտարկվում է որպես նյութական կետերի հոծ միջավայր և ընդունվում, որ այն կատարելապես առաձգական է։ Առաձգականության տեսության ստատիկական խնդիրներում մակերևութային լարումների և տեղափոխությունների ազդեցությունները հաշվի են առնվում մակերևութային պայմանների, իսկ դինամիկական խնդիրներում՝ նաև նախնական պայմանների բավարարմամբ։ Մակերևութային պայմանների տրման տեսակետից, աառաձգականության տեսության խնդիրները լինում են երեք տիպի՝ առաջին հիմնական խնդիր (մարմնի մակերևույթի բոլոր կետերում տրված են արտաքին լարումները), երկրորդ հիմնական խնդիր (մակերևույթի բոլոր կետերում տրված են տեղափոխությունները), խառը խնդիր (մակերևույթի որոշ մասերում տրված են լինում լարումները, իսկ մնացած մասերում՝ տեղափոխությունները)։ Աառաձգականության տեսության եռաչափ խնդիրների համար ճշգրիտ լուծումներ գտնելը կապված է մաթեմատիկական մեծ դժվարությունների հետ։ Այդ պատճառով էլ, կիրառական բնույթի խնդիրներ ուսումնասիրելիս, դիմում են մոտավոր լուծումների կամ ստիպված են լինում ընդունել որոշ վարկածներ (հիմնականում՝ մարմնի դեֆորմացված վիճակի վերաբերյալ)։ Առաձգականության տեսության ուսումնասիրության արդյունքները կիրառվում են շինարարական տեխնիկայում, մեքենաշինության մեջ և այլուր։ Հայաստանում առաձգականության տեսության բնագավառի ուսումնասիրությունները սկսվել են 1930-ական թվականների վերջերին։ Թորգոմ Խաչատրյանի հետազոտությունները նվիրված էին առաձգական թաղանթների հաշվարկման մեթոդների մշակմանը (1937)։ Օգսեն Սապոնջյանը կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիայի տեսության կիրառմամբ ուսումնասիրել է մի մասով բեռնավորված առաձգական սալերի ծռման հարցերը (1939)։ Այնուհետև աշխատանքներ են տարվել և տարվում են պրիզմատիկ ձողերի ոլորման և ծռման, փոփոխվող տրամագծով լիսեռների ոլորման, բաղադրյալ մարմինների լարված վիճակի որոշման, կոնտակտային և այլ խնդիրների լուծման ուղղությամբ։

Կատեգորիա:Առաձգականության տեսություն
Հայաստանում Քուվեյթի դեսպանություն

**Հայաստանում Քուվեյթի դեսպանություն** (), Քուվեյթի Արաբական Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունը Հայաստանում։

Հայաստանում Քուվեյթի դեսպանությունը գտնվում է մայրաքաղաք Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում՝ Բաբայան փողոցում։ Ներկայումս՝ Հայաստանում Քուվեյթի արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնը զբաղեցնում է Բասսամ Ալքաբանդին։

Դեսպանատանը գործում է նաև Հայաստանում Քուվեյթի պատվո հյուպատոսություն։

## Քուվեյթի մուտքի արտոնագիր
Հայաստանի քաղաքացիներից Քուվեյթ այցելության համար (մինչև 90 օր ցանկացած վեց ամսվա ընթացքում) մուտքի վիզա չի պահանջվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիվանագիտական առաքելություններ Հայաստանի Հանրապետությունում
Կատեգորիա:Հայ-քուվեյթական հարաբերություններ
Տիպ 99 (տանկ)

**Տիպ 99**, չինական արտադրության հիմնական մարտական տանկ։

## Ընդհանուր բնութագիր
Տիպ 99 հիմնական մարտական տանկը, Տիպ 98 տանկի արդիականացված և հզորացված մոդելն է։ Տիպ 99 տանկը իր մարտավարատեխնիկական տվյալներով համարվում է լավագույններից մեկն աշխարհում։ Տիպ 99 տանկերը սկսվել են արտադրվել 2001 թվականից։ Տիպ 99 տանկերը սկսվել են շահագործվել Չինաստանի զինված ուժերում 2001 թվականից։ Ներկայումս Չինաստանում գործում է շուրջ 500 հատ Տիպ 99 հիմնական մարտական տանկ։

## Մարտավարատեխնիկական տվյալներ
Տիպ 99 տանկը լիովին զրահապատված է, ունի 125 մմ տրամաչափով թնդանոթ։ Տանկի վերին հատվածում տեղադրված է 7.62 և 12.7 մմ-անոց գնդացիրներ։ Տիպ 99 տանկը իր մեջ ամբարում է 41 արկեր։ Տիպ 99 տանկի երկարությունը կազմում է 7.7 մ (թնդանոթով 11 մ), լայնությունը՝ 3.4 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.2 մ։ Տիպ 99 տանկի մարտական քաշը կազմում է 54 տոննա։ Տիպ 99 տանկը սնուցվում է 1500 ձիաուժ հզորությամբ դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 80 կմ/ժ արագություն։ Տիպ 99 տանկի վառելիքի պաշարը կազմում է 400 կմ։ Տիպ 99 տանկը համարվում է չինական արտադրության տանկերից լավագույնը։ Տիպ 99 տանկը շահագործվում է անձնակազմի երեք անդամների, այդ թվում հրամանատարի, հրետաձիգի և վարորդի կողմից։

## Պատկերասրահ

Type 98 tanks on parade.jpg
Type 99 MBT front right.jpg
ZTZ-99A MBT 20170902.jpg


## Աղբյուրներ
* Type 99 Main battle tank 

Կատեգորիա:Տանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հիմնական մարտական տանկեր
Կատեգորիա:Չինաստանի տանկեր
Գելան (Շուշիի գավառ)

**Գելան**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Շուշիի գավառում։ Գտնվում էր Թարթառ գետի աջ կողմում, Շուշի քաղաքից 30 կմ հյուսիս։

Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գելան (Բուլանըխի գավառ)

**Գելան**, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Խամուրի լեռների հյուսիսային կողմում։

Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շամույ

**Շամույ** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Լան 2 կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։

Համայնքի INSEE կոդը՝ 02158:

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 260 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 165 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 138-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 27-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 83,6%, 1999 թվականին եղել է 72,1%)։ 138 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 125-ը (64 տղամարդ և 61 կին), գործազուրկ էին մարդ (6 տղամարդ և 7 կին)։ 27 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը՝ թոշակառուներ, 8-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Շամույ 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Առաջին ինքնագիրը

**«Առաջին ինքնագիրը»**, խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, թողարկվել է 1980 թվականին ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ։

## Բովանդակություն
Այն մասին է, թե ինչպես են գազանները ինքնագիր ուզում օլիմպիական արջուկից։

## Ստեղծողներ

## Հնչունավորողներ
* Կլարա Ռումյանովա — *Նապաստակ; Օլիմպիական արջուկ; վոկալ*
* Բորիս Ռունգե — *Կուղբ*
* Յուրի Վոլինցև — *Արջ*
* Գեորգի Վիցին — *կատարում է երգը*

## Ստեղծման պատմություն
Մուլտֆիլմը 1979 թվականի մարտին թողարկման նախնական փուլում էր։ Միայն սցենարի վրա ռեժիսորական աշխատանքից հետո է այն ստացել իր վերջնական անվանումը` «Առաջին ինքնագիրը»։ Էսքիզները բարձր են գնահատվել գեղարվեստական խորհրդի կողմից, քննադատվել է միայն երաժշտությունը։ Սակայն արտադրման ընթացքում դժվարություններ են առաջացել։ Ռեժիսորի երկարատև հիվանդության պատճառով վրջնաժամկետը անընդհատ փոխվում էր, և այն ավարտին է հասցվել միայն 1980 թվականի հունվարին։ Աշխատանքի ընթացքում մուլտֆիլմը շատ փոխվել է, կորցրել է սցենարային շատ սրամիտ դրվագներ, սցենարի խմբագրական կազմը մի քանի անգամ ընդունել է աշխատանքային նյութում ուղղումներ անելու անհրաժեշտությունը։ Փոփոխություններ է պահանջել նաև պետական կինոխորհուրդը, այդ պատճառով էլ մուլտֆիլմը վերջնականորեն ընդունվել է միայն փետրվարի 26-ին։

## Արտաքին հղումներ
* «Первый автограф» на youtube

Կատեգորիա:1980 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Բորիս Դյոժկինի մուլտֆիլմեր
Արջուն (տանկ)

**Արջուն**, հնդկական արտադրության հիմնական մարտական տանկ։

## Ընդհանուր բնութագիր
Արջուն հիմնական մարտական տանկը, Տ-70 տանկի հնդկական մոդելն է։ Արջուն տանկը իր մարտավարատեխնիկական տվյալներով համարվում է լավագույններից մեկն աշխարհում և լավագույնը Հնդկաստանում։ Արջուն տանկերը սկսվել են արտադրվել 2004 թվականից։ Արջուն տանկերը սկսվել են շահագործվել Հնդկաստանի զինված ուժերում 2004 թվականից։ Ներկայումս Հնդկաստանում գործում է շուրջ 124 հատ Արջուն հիմնական մարտական տանկ։

## Մարտավարատեխնիկական տվյալներ
Արջուն տանկը լիովին զրահապատված է, ունի 120 մմ տրամաչափով թնդանոթ։ Տանկի վերին հատվածում տեղադրված է 7.62 և 12.7 մմ-անոց գնդացիրներ։ Արջուն տանկը իր մեջ ամբարում է 39 արկեր։ Արջուն տանկի երկարությունը կազմում է 7 մ (թնդանոթով ~10.2 մ), լայնությունը՝ 3.85 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.32 մ։ Արջուն տանկի մարտական քաշը կազմում է 58.5 տոննա։ Արջուն տանկը սնուցվում է 1400 ձիաուժ հզորությամբ դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 72 կմ/ժ արագություն։ Արջուն տանկի վառելիքի պաշարը կազմում է 450 կմ։ Արջուն տանկը համարվում է հնդկական արտադրության տանկերից լավագույնը։ Արջուն տանկը շահագործվում է անձնակազմի չորս անդամների կողմից։

## Պատկերասրահ

Arjun Mk II front.JPG
Arjun Mk II turrent front.JPG
Arjun Mk II back.JPG


## Աղբյուրներ
* Arjun Main battle tank 

Կատեգորիա:Տանկեր այբբենական կարգով
Գյավերա (Էրզրումի գավառ)

**Գյավերա**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Եփրատի ավազանին պատկանող գետակներից մեկի ափին, Խնուս քաղաքից 48 կմ հյուսիս-արևելք։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 24 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ախտկան

**Ախտկան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չմշկածագի գավառակում։

Գյուղի մասին հիշատակել է Ս. Ծոցիկյանը։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ախու

**Ախու**, գյուղ Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։ Գտնվում էր Կարդարա և Յամբոլիդարա գետերի միջև, նրանց ստորին հոսանքի տարածքում, Տրապիզոնից 30 կմ հարավ-արևելք։

Տարածքը հարթավայրային էր։

## Բնակչություն
Ժամանակին եղել է հայաբնակ գյուղ։ XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Մթնշաղ (վեպ, 2007)

**Մթնշաղ**, Դմիտրի Գլուխովսկիի միստիկ-ֆանտաստիկական վեպը, որը նախ հրապարակվել է համացանցում, այնուհետև` տպագրվել 2007 թվականին։

## Սյուժե
Վեպում նկարագրվում է աշխարհի վերջի հնարավոր տարբերակ` կապված մայաների ցեղի հնագույն կախարդանքների հետ։ Գլխավոր հերոսը թարգմանիչ է, ում հասել են հին ուղերձներ։

Աշխարհում տարբեր բնաակժան աղետներ են լինում. երկրաշարժեր Իրանում, ջրհեղեներ ԱՄՆ-ում, ցունամիներ Ինդոնեզիայում, չորացումներ և հրդեհներ Ռուսաստանում... Թերթերի վերնագրերը և հեռուստատեսային նորությունները լցվում են մարդկությանը հայտնի հնդկացի մայաների մռայլ մարգարեություններով։ Դրանք նշաններ են, որ միայն կույրերը չեն տեսնում, սակայն միայն մեկ մարդ կարող է վերծանել։ Այդ գործողությունների ֆոնին երիտասարդ մի տղա, որը թարգմանիչ է, իսպաներեն մի գիրք է ստանում թարգմանելու համար։ Դա հին իսպաներեն ձեռագիր օրագիր էր, որ պատկանում էր իսպանացի կոնկիստադորի։

Խորհրդավոր և զզվելի արարածները սկսում են գրավել թարգմանչի կյանքն այն բանի համար, որ նա վերծանում է իսպանացու հին ձեռագիրը։ Ժամանակակից Մոսկվայի իրականությունը անհասկանալի ձևով սկսում է միաձուլվել մայաների կայսրության հնագույն պատմության հետԱնհավանական իրադարձությունները գլխավոր հերոսին օգնում են վերծանել գուշակությունները և տեսնել ապագան. հնարավոր է, որ դա սեփական կյանքի գնով է լինում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Գլխավոր հերոսի անունը Դմիտրի Ալեքսեևիչ է` ճիշտ Գլուխովսկու նման
* Գործում է Յուրի Կնոռոզով անունով հերոս
* Գրքում հիշատակվում է Դիեգո դե Լանդան
* Կա տեսակետ, որ մայաների քաղաքակրթությունը կործանվել է աստղադիտական օրացույցի հետ կապված սխալի պատճառով
* 2011 թվականի հուլիսին *Helguard* խումբը Սանկտ Պետերբուրգից, որ նվագում է փաուըր և մելոդիկ դեթ-մետալ ժանրերում, ձայնագրեց Աշխարհի վերջը երգը` Դմիտրի Գլուխովսկիի գրքի մոտիվներով
* 2014 թվականին վեպը ստացավ եվրոպական գրական մրցանակ` Utopiales, որը հանդիսանում է Ֆրանսիայում գլխավոր մրցանակը։

## Արտաքին հղումներ
* Գրքի պաշտոնական կայքը
* Ֆորում 

Կատեգորիա:Ռուսերեն վեպեր
Իտալիայի երկրաշարժ (2016)

**Երկրաշարժ Կենտրոնական Իտալիայում** (), ռիխտերի սանդղակով 6,2 մագնիտուդի երկրաշարժ, որը տեղի է ունեցել 2016 թվականի օգոստոսի 24-ին Կենտրոնական Իտալիայում։

Երկրաշարժի էպիկենտրոնը եղել է Ումբրիայի մարզի Նորչա կոմունան, որտեղ ցնցումները եղել են ամենաուժգինը։ Հզոր ցնցումներ են նկատվել նաև Պերուջայում, Աքվիլայում, Լացիոյում, Նեապոլում, Ֆլորենցիայում, ինչպես նաև մայրաքաղաք Հռոմում։

Երկրաշարժին հաջորդել են 40 հզոր հետցնցումներ։ Ներկայումս հայտնի տվյալներով առնվազն 73 մարդ զոհվել է, իսկ 150-ը անհետ կորած են։

Կենտրոնական Իտալիան համարվում է Ապենինյան թերակղզու սեյսմիկ ամենաակտիվ տարածաշրջանը։ Այս երկրաշարժը համարվում է 2009 թվականից ի վեր Իտալիայում եղած ամենախոշոր աղետը։ Նման երկրաշարժ տեղի է ունեցել նաև 2009 թվականին, սակայն էպիկենտրոնը տեղակայված է եղել Աքվիլա բնակավայրում։ Ավելի քան 300 մարդ զոհվել է, իսկ 65,000 մարդ մնացել է անօթևան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Իտալիայում
Կատեգորիա:2016 երկրաշարժեր
Կատեգորիա:2016 թվականը Իտալիայում
Սան Բենեդիկտոսի վանք

**Սան Բենեդիկտոսի վանք** (), կաթոլիկ վանք, որը գտնվում է կենտրոնական Իտալիայում՝ Ումբրիամարզի Նորչա փոքրիկ քաղաքում։

Ներկայիս տեսքը ստացել է 1998 թվականին։

## Պատմություն
Դեռևս X դարում բենեդիկտյան վարդապետները հաստատված են եղել Նորսիա բնակավայրում, և բենեդիկտյան կաթոլիկ հոգևորականները դարեր շարունակ պահպանել են նվիրվածությունը «սուրբ բազիլիկի»՝ Սան Բենեդիկտոսի վանքի նկատմամբ։ Սակայն 1810 թվականին՝ Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում, իտալացի բենեդիկտյան հոգևորականները արտաքսվել են քաղաքից։ 1988 թվականին մի խումբ ամերիկյան հոգևորականներ, այդ թվում՝ վարդապետներ ժամանել են Իտալիա՝ գտնելով իրենց սեփական կրոնական համայնքը։ 2000 թվականին Նորչայում կրկին հաստատվել են վանականներ, իսկ լքված վանքը սկսել է գործել 2008 թվականին։ Կրոնական կառույցի վերականգնման աշխատանքները գնահատվել են € 6,000,000: 2011 թվականի հուլիսին վանքը համալրվել է 19 վարդապետներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի վանքեր
Կատեգորիա:Կաթոլիկ վանքեր
Լերմոնտով (քաղաք)

**Լերմոնտով** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասում։

Օստրոգորկա գյուղի հետ միասին կազմավորում է «Քաղաք Լերմոնտով» () մունիցիպալ կազմավորումը և հանդիսանում է նրա վարչական կենտրոնը։

Տեղակայված է Նախակովկասում՝ Ստավրոպոլյան բարձրավայրի հարավային եզրամասում՝ Ստավրոպոլից 182 կմ հեռավորության վրա, ինչպես նաև Կովկասյան հանքային ջրերի առողջարանային շրջանի կենտրոնական մասում։

Բնակչությունը 2016 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 22 635 մարդ։
;Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով այստեղ բնակվում են հետևյալ ազգությունները․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 
* Լերմոնտով քաղաքը տեղագրական քարտեզների վրա 
* Լերմոնտով քաղաքը Յանդեքս-քարտեզի վրա 
* Լերմոնտով քաղաքը «wikimapia.org» նախագծում 
* Լերմոնտով քաղաքը «Фото Планета» նախագծում  

Կատեգորիա:1953 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Լերմոնտովի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Երաժշտական գործիքների թանգարան (այլ կիրառումներ)

**Երաժշտական գործիքների թանգարան** եզրը կարող է վերաբերել հետևյալին.

* Երաժշտական գործիքների թանգարան (Միլան), երաժշտական գործիքներին նվիրված թանգարան Միլանի Սֆորցա ամրոցում։
* Երաժշտական գործիքների թանգարան (Բրյուսել), աշխարհում երաժշտական գործիքների թանգարանների շարքում ամենամեծերից մեկը։
Լեգենդ փարոսի և նավի մասին

**Փարոսի և նավի մասին լեգենդը** քաղաքային լեգենդների շարքից է, որը ներկայացնում է խոշոր նավի և առաջին հայացքից նրանց ընդառաջ եկող մի այլ նավի հանդիպումը։ Խոշոր նավը սովորաբար ներկայացվում է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի  գծանավ կամ ավիակիր, որը պահանջում է երկրորդ նավից փոխել ընթացքը։ Երկրորդ նավը, որը սովորաբար ներկայացվում է կանադական, պնդում է, որ հածանավը պետք է փոխի ընթացքը։ Սրանից հետո խոշոր նավի կապիտանը ներկայացնում է իր նավն ու իրեն և կրկնում պահանջը, հաճախ սպառնալիքով, որին հետևում է պատասխանը՝ «Ես փարոս եմ, ինչ ուզում եք արեք»։

## Օրինակ

## Պատմություն
Լեգենդը տարածվում է համացանցում 1995 թվականից՝ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի օպերատիվ շտաբի ռազմածովային գործողությունների հրամանատարի խոսակցության վերծանված սղագրության տեսքով։ Որ իրադարձությունը իրոք տեղի է ունեցել և նրա նկարագրությունը շատ պատճառներով կասկածելի են։ Այս պատմությունը քաղաքային լեգենդ է համարվում, որը սերում է 1930-ական թվականներից։ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերը համացանցում այս պատմությունը հերքել են, որը որ չի խանգարել Ազգային հետախուզության նախկին տնօրեն Ջոն Մակ Կոնելին օգտագործել որպես կատակ իր 2008 թվականի ելույթում։ Այլ պատմողներ այս լեգենդը օգտագործում են որպես այլաբանություն, որը ցույց է տալիս ոչ ճկուն լինելու և սեփական կարևորության զգացողության վտանգավոր լինելն ու իրադրությանը տեղյակ լինելու կարևորությունը։ 2004 թվականի  շվեդական գովազդային ընկերությունը օգտագործել է այս պատմությունը հեռուստատեսային գովազդում։

Այս լեգենդի մասին գրել է նաև ամերիկյան քաղաքագետ, Քրիստոֆեր Նյուպորտի համալսարանի պրոֆեսոր Քվենտին Քիլը, որը քննարկվել է միջազգային ծովային իրավունքի տեսակետից։

Լեգենդին մասնակիորեն անդրադարձել է իր մենախոսություններում ռուսաստանցի հումորիստ Միխայիլ Զադոռնովը։ Զադոռնովի մոտ կանադացիների փոխարեն իսպանացիներ են, իսկ մնացած դետալները կրկնվում են։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Obstinate Lighthouse at Snopes.com  
* The Lighthouse Joke at navy.mil  

Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Փարոսներ
Կատեգորիա:Քաղաքային լեգենդներ
Մադրիդի թագավորական կոնսերվատորիա

**
**Մադրիդի թագավորական կոնսերվատորիա''' (), երաժշտական դպրոց Իսպանիայի մայրաքաղաքում՝ Մադրիդում։

## Պատմություն
Երաժշտության թագավորական կոնսերվատորիան  հիմնադրվել է Ֆերդինանդ VII թագավորի հրամանագրով 1830 թվականի հուլիսի 15-ին։  Ի սկզբանե գտնվել է Մարիա Քրիստինա թագուհու հովանու ներքո։ Դասերն սկսվել են 1931 թվականի հունվարի 1-ից,  բացումը տեղի է ունեցել ապրիլի 2-ին, որին հաջորդած քաղաքացիական պատերազմի տարիներին կոնսերվատորիան ունեցել է  ֆինանսական խնդիրներ։ 1852 թվականին թագավորական թատրոնի շենքի բացմամբ տեղափոխվել է այդ շենք։ 1857  թվականին ուսուցման գործընթացը կայունացել է, բարեփոխվել է կրթական համակարգը, դասընթացները բաժանվել են նախնական ուսուցման և բարձր հմտությունների դասընթացների։ Ուսուցման  համակարգի հետագա  կատարելագործումը կապված է  Թոմաս Բրետոնի անվան հետ, ով ղեկավարել է կոնսերվատորիան 20-րդ դարի սկզբին։ 1925 թվականին թատրոնի շենքը հայտնվել է վթարային վիճակում և փակվել է։ Հետագա քառասուն տարիների ընթացքում կոնսերվատորիան հանգրվանել է տարբեր կառույցներում, իսկ 1966 թվականին կրկին տեղակայվել է թատրոնի շենքում։ 1990 թվականին կոնսերվատորիային հատկացվել է Ռեյնա Սոֆիա թանգարանի դիմաց գտնվող 18-րդ դարում կառուցված առանձին շինությունը (նախկինում՝ Սան Կառլոս թագավորական հիվանդանոց)։

## Շրջանավարտներ
Դպրոցի հայտնի շրջանավարտներից են՝

* Իսաակ Ալբենիս
* Խոակին Աչուկառո
* Խոսե Մարիա Ալվիրա
* Պեդրո Ալբենիս
* Ատաուլֆո Արխենտա 
* Էմիլիո Առիետա
* Տերեսա Բերգանսա
* Տոմաս Բրետոն
* Պաբլո Կասալս
* Ռուպերտո Չապի
* Միգել Անխել Կորիա
* Խոսե ԱՆտոնիո Ռամոս Կուբիլես
* Մանուել դե Ֆալյա
* Մարիա Գալվանի
* Անտոն Գարսիա Աբրիլ
* Լուիս Անտոնիո Գրսիա Նավառո
* Քրիստոբալ Ալֆտեր
* Գարեթ Կոչ
* Ռիկարդո Լորկա
* Ֆերնանդո Մալվար Ռուիս
* Խայմե Մենդոնսա Նայվա
* Մարիա Խոսե Մոնտիե
* Մանուել Օչոա
* Լուիս դե Պաբլո
* Մանուել Կիրոխա
* Միգել Ռոի-Ֆրանկոլի
* Ամադեո Ռոլդան
* Խոակին Տուրինա
* Մարկոս Վիդալ

## Գրականություն
* Federico Sopeña. Historia crítica del Conservatorio de Madrid. — Madrid: Ministerio de Educación y Ciencia, Dirección General de Bellas Artes, 1967.

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Երաժշտական ուսումնական հաստատություններ
Սանտա Մարիա Անտիկվա

[մինի|[Հռոմի ֆորում]]
**Սանտա Մարիա Անտիկվա** (), կաթոլիկ եկեղեցի Հռոմում, Իտալիայում։ Կառուցվել է 5-րդ դարում Պալատին բլրի ստորոտում՝ Հռոմի ֆորումում։ Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցին ամենահին քրիստոնեական կառույցն է Հռոմի ֆորումում։ Եկեղեցում է գտնվում Սանտա Մարիա Ռեգինայի՝ Կույս Մարիամի՝ որպես թագուհի, ամենավաղ հռոմեական պատկերումը։

## Պատմություն
Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցին կառուցվել է 5-րդ դարի կեսին Պալատին բլրի հյուսիսարևմտյան ստորոտի վրա։ Հռոմի ֆորումի ամենահին և ամենակարևոր քրիստոնեական շինությունն է։ Եկեղեցին պարունակում է որմնանկարների հազվագյուտ հավաքածու ( 6-8-րդ դար )։ Այս պատկերների հայտնագործումը տվել է բազմաթիվ տեսություններ վաղ միջնադարյան արվեստի մասին, ինչպես նաև տարբերակիչ համոզմունքներ հնագիտության բնագավառում։ 9-րդ դարում երկրաշարժի պատճառով եկեղեցին ծածկվել է փլատակներով, և 1000 տարի շարունակ մնացել է այդպես։ 20-րդ դարի սկզբում եկեղեցին վերահայտնաբերվել է։ Հետևաբար, Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցին հանդիսանում է կարևոր տար մշակույթի և Հռոմի Ֆորումի քաղաքաշինության հասկացության համար՝ սկսած հին ժամանակներից մինչև քրիստոնեական ժամանակաշրջանի սկիզբը։
1980 թվականից մինչև 2012 թվականը կառույցը փակ է եղել հասարակության համար։ Հուշարձանների համաշխարհային հիմնադրամի և «Soprintendenza per il Patrimonio Storico»-ի համատեղ ջանքերի շնորհիվ եկեղեցին ներկայումս բաց է այցելությունների համար։

Քանի որ եկեղեցին դարեր շարունակ ծածկված է եղել, նրանում լավ պահպանվել են գեղեցիկ գունագեղ ֆրեսկոները, որոնցում պատկերված է Կույս Մարիամը և փոքրիկ Հիսուսը, պապեր, սրբեր և նահատակներ։ Այդ ֆրեսկոները իրենցից ներկայացնում են հռոմեական և բյուզանդական նախա-պատկերաքանդակային արվեստի ամենամեծ և ամենակարևոր հավաքածուներից մեկը աշխարհում։ Այս ֆրեսկոները թվագրվում են պատկերաքանդակների այն ժամանակաշրջանին, երբ արևելքի եկեղեցիներում պատկերները ոչնչացնում էին։

Հովհաննես VII Պապը 8-րդ դարում եկեղեցին դարձրել է Հռոմի եպիսկոպոսական նստավայր։

Եկեղեցին մասամբ ավերվել է 847 թվականին, երբ երկրաշարժի պատճառով կայսերական պալատները փլուզվեցին և ծածկեցին եկեղեցին։ Այդ պատճառով նոր եկեղեցի կառուցվեց մոտակայքում Լևոն IV Պապի կողմից, որն անվանվեց Սանտա Մարիա Նովա (այժմ՝ «Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա»)։ Հետագա վնասներ եկեղեցին կրել է 1084 թվականի նորմանդական պաշարման ժամանակ։

Սանտա Մարիա Լիբերատրիս եկեղեցին կառուցվել է 1617 թվականին նրա ավերակների վրա, սակայն 1900 թվականին քանդվել է, որպեսզի հին եկեղեցու մնացորդները հավաքվի և կյանքի կոչվի։

Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցին 1980-2016 թվականներին փակված է եղել վերականգնման համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Matilda Webb. *The Churches and Catacombs of Early Christian Rome*. Sussex Academic Press, 2001. pp.&nbsp;112–123.
* 

Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վատիկան
Սամեձանո դղյակ

**Սամեձանո դղյակ** (), կառուցված է մարվրիտանական գունագեղ արևելյան ոճով, ունի բացառիկ ներքին հարդարանք։ Գտնվում է Իտալիայի Տոսկանա նահանգի Ֆլորենցիա գավառի Ռեջելլո կոմունայում։

## Պատմություն
Կառուցվել է 1605 թվականին իսպանացի ազնվականի կողմից, 1853 թվականին Սամեձանո դղյակը ձեռք է բերում արվեստագետ-գործարար Ֆերդինանդո Խիմենեսը, որն էլ տասնյակ տարիների քրտնաջան աշխատանքի արդյունքում կարողանում է իրականացել այս իր ստեղծագործական յուրօրինակ մտահղացումը՝ տալով դղյակին ներկայիս տեսքը։
Սամեձանոն ունի 365 սենյակ՝ ըստ տարվա օրերի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ մինչև 1990-ականներն այն գործում էր որպես շքեղ հյուրանոց, ռեստորան և բար։ Սակայն ներկայումս դղյակի սեփականատերն է մի բրիտանական մասնավոր ընկերություն, և այն փակ է այցելուների համար։

## Պատկերասրահ

Sala dei pavoni 04.JPG|Sammezzano palazzo interior: the Peacock Room
Sammezzano, sala 19, 05.JPG|Sammezzano palazzo : Ceiling detail
Sammezzano, sala del nodum solve 18.JPG|Sammezzano palazzo: Decorative detail
Sammezzano, salone delle colonne 01.JPG|L'atrium aux colonnes
Sammezzano, sala dei gigli 01.JPG|Salle des lys
Sammezzano, sala dei gigli 7.1.JPG|Salle des lys
Sammezzano, rotonda bianca 01.JPG|La Rotonde
Sammezzano, sala del nada semper 03.JPG|
Sammezzano, sala degli amori 02.JPG|Salle des amants
Sammezzano, cappella 20.JPG|Coupole de la chapelle
Sammezzano, sala degli stucchi oro 01.JPG|Salle
Sammezzano, sala della virtus in medio 10.JPG|Salle avec des vitraux
Sammezzano, sala pax-libertas 07.JPG|Un plafond
Sammezzano, sala turchese 02.JPG|Ornements
Sammezzano, rotonda bianca, annessi 05.JPG|Ornements


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* www.sammezzano.org, պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի պալատներ
Կատեգորիա:Պալատներ
Կատեգորիա:Տոսկանայի շենքեր և կառույցներ
Իրիս (կոնֆետ)

**Իրիս**, պոմադային զանգված, որը ստացվում է խտացրած կաթը շաքարավազի, կերամաթի, մրգահյութի և բուսական յուղի կամ մարգարինի հետ եփելիս։ Կտրտված տեսքով վաճառվում է որպես կոնֆետ։

## Անվանում
Ենթադրվում է, որ իրիս անվանումը կաթնային կոնֆետներին տվել է 20-րդ դարի ֆրանսիացի հրուշակագործ Մորնասը, ով աշխատում էր Սանկտ Պետերբուրգում։ Նա կոնֆետը նմանեցրել է իրիս ծաղկի թերթիկներին։

## Իրիսի տեսակներ
Իրիսի պատրաստման ժամանակ երբեմն ավելացնում են բուրավետիչ կամ խտացնող նյութեր` ալյուր, սոյայի սպիտակուց, քունջութ, մանրեցված ընկույզ և այլն։ Իրիսը կարող է ունենալ միջուկ և պատված լինել գլազուրով։

Ըստ պատրաստման եղանակի՝ իրիսները լինում են՝ *ձուլածո* և *տիրաժավորած*։ Ըստ խտության և նյութակազմվածքի՝ տարբերում են իրիսի հետևյալ տեսակները.
* Կիսափափուկ («Ոսկե բանալի»)
* Տիրաժային
* Կիսակոշտ
* Փափուկ
* Ձգվող («Կիս-կիս», «Տուզիկ»)

Շոկոլադե կամ վանիլային իրիսը անգլախոս երկրներում անվանում են «ֆաջ» (*fudge*): Լեհաստանում իրիսի հիման վրա պատրաստում են փափուկ կաթնային կոնֆետներ` «Կովիկ» (*«Коровка»*): ԱՄՆ-ում շատ հայտնի են ծովային ջրով իրիսները ():

## Պատրաստում
ԽՍՀՄ-ում տարածում էին գտել փաթեթավորված մանր կոնֆետները` իրիսները։ Պատրաստման ընթացքը կազմված է հետևողականորեն ավելացվող և եփվող բաղադրիչներից, դրանց եռացումը տեղի է ունենում 120—130&nbsp;°C ջերմաստիճանում, որի արդյունքում զանգվածը դեռևս ջրիկ է մնում։ Պատրաստի զանգվածը սառեցնում են մինչև 60&nbsp;°C:

Սառչելուց հետո զանգվածը դառնում է խիտ՝ այնքան, որ տեղադրվի հատուկ սարքի մեջ, որից դուրս է գալիս որոշակի հաստությամբ իրիսային զանգվածը։ Դրանք անց են կացվում փաթեթավորող մեքենայի միջով, կտրտվում են և փաթեթավորվում։

Փաթեթավորումից հետո արտադրանքը սառեցվում է հատուկ թունելներում, այնուհետև ուղարկվում է չորանոց, որտեղ 38&nbsp;°C ջերմաստիճանի պայմաններում տեղի է ունենում բյուրեղացում։ Ըստ ձևի՝ իրիսը կարող է լինել աղյուսաձև, քառակուսաձև և ձևավոր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ГОСТ 6478-89 Իրիս

Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Կատեգորիա:Կոնֆետ
Կատեգորիա:Խոհանոց
Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Կատեգորիա:Քաղցրավենիք
Լաշա Տալախաձե

**Լաշա Տալախաձե** (, ), վրացի գերծանրքաշային կարգի ծանրորդ։

## Կարիերա
2015 թվականին Լաշա Տալախաձեն մասնակցել է Աշխարհի առաջնությանը, և երկամարտի 473 կգ արդյունքով արժանացել է ոսկե մեդալի։

2016 թվականին Տալախաձեն երկամարտի 454 կգ արդյունքով դարձել է Եվրոպայի, իսկ 463 կգ արդյունքով Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։

## Միջազգային արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը iwf.net կայքում 

Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Վրացի ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Ծանրամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ծանրամարտի աշխարհի չեմպիոններ
Իրիդիումի յոդիդ(III)

**Իրիդիումի յոդիդ(III)**, անօրգանական միացություն, իրիդիումի ու յոդաջրածնական թթվի աղը` IrI3 բանաձևով, չի լուծվում ջրում, կանաչ բյուրեղներ։

## Ստացում
* Ստացվում է իրիդիումի օքսիդի(IV) ու յոդաջրածնական թթվի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{2IrO_2\cdot 2H_2O + 8HI \ \xrightarrow{90^oC}\ 2IrI_3 + I_2 + 8H_2O }

## Ֆիզիկական հատկություններ
Իրիդիումի յոդիդը առաջացնում է կանաչ բյուրեղներ, վատ է լուծվում ջրում ու էթանոլում։

Առաջացնում է IrI3•3H2O բաղադրությամբ բյուրեղահիդրատ։

## Քիմիական հատկություններ
* Ուժեղ տաքացման պայմաններում վերածվում է պարզ նյութեր.
::\mathsf{2IrI_3 \ \xrightarrow{430^oC}\ Ir + 3I_2 }

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Իրիդիումի յոդիդներ
Լուիս Ավալոս

**Լուիս Ավալոս** (), կուբայական ծագումով ամերիկացի դերասան և ռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Լուիս Ավալոսը հայտնի է դարձել «Էլեկտրական ընկերություն» (1972-1977 թվականներ), «Զվարճալի պատմություններ գողացված իրերի մասին» (1979 թվական), E/R (1984—1985 թվականներ), «Սիմուլիանտը» (2005 թվական) և «Ջունգլիից ջունգլի» (1997 թվական) Ֆիլմերում խաղացած իր դերերով։

1990 թվականին Լուիս Ավալոսը նկարվել է Always Roses կարճամետրաժ ֆիլմում։

2000 թվականին Լուիս Ավալոսը Լոս Անջելեսում հիմնադրել է թատերական համալսարան :

Լուիս Ավալոսը մահացել է 2014 թվականի հունվարի 22-ին սրտի կաթվածից։

## Պարգևներ և անվանակարգում
*1996 թվական, NCLR Bravo Awards, նոմինացիա Latino Laugh Festival ֆեստիվալում լավագույն դերի համար։ 
*2002 թվական, ALMA Awards, նոմինացիա Resurrection Blvd հեռուստասերիալում լավագւույն երկրորդական դերի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Լուիս Ավալոսը  *AllRovi* կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Ան Ջե Հյոն

**Ան Ջե Հյոն** (հանգըլ՝ 안재현, հանջա՝ 安宰賢, ), հարավկորեացի դերասան և մոդել։

## Գործունեություն
Ան Ջե Հյոնն իր գործունեությունը սկսել է 2009 թվականին որպես մոդել՝ հայտնվելով զանազան ցուցադրություններում, ամսագրերի հոդվածներում և տեսահոլովակներում։ Հայտնի է դարձել 2011 թվականին, երբ նկարահանվել է Լի Սու Գընի և Կիմ Բյոնգ Մանի հեռուստատեսային շոուում։ Հայտնվել է նաև մի քանի տեսահոլովակներում՝ ներառյալ Բեկ Ա Յոնի «Sad Song», K.Will-ի «Please Don't» և Sistar19-ի «Gone Not Around Any Longer» տեսահոլովակներում։

2013 թվականին Անն էլ ավելի հայտնիություն է ձեռք բերում՝ նկարահանվելով «Իմ սերը աստղերից» կորեական դորամայում (հեռուստասերիալ)՝ որպես Ջուն Ջի Հյոնի կրտսեր եղբայր։ Սա հանգեցնում է էլ ավելի մեծ առաջարկի 2014 թվականին․ նա ստանում է «Դուք շրջապատված եք» ոստիկանական կատեկերգությունում և «Նորաձևության արքա» կոմիքսի էկրանավորման մեջ գլխավոր դեր խաղալու առաջարկ։

2015 թվականին Անը խաղացել է իր առաջին գլխավոր դերը որպես բժիշկ-վամպիր «Արյուն» հեռուստասերիալում։

2016 թվականին Անը սկսել է նկարահանվել tvN հեռուստաընկերության եթերում հեռարձակվող «Մոխրոտիկը և չորս ասպետները» սիրային կատակերգությունում՝ ամբարտավան փլեյբոյի դերով։

## Անձնական կյանք
2016 թվականի մարտի 11-ին հաստատել է, որ 2015 թվականի ապրիլից հանդիպում է «Արյուն» հեռուստասերիալի իր խաղընկեր Կու Հե Սոնի հետ։ Ամուսինները պաշտոնապես գրանցել են իրենց ամուսնությունը 2016 թվականի մայիսի 20-ին Կանգնամի շրջանային բաժանմունքում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստասերիալ

### Երաժշտական տեսահոլովակ

## Սկավառակագրություն

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Գյուլթափա (Կարաքիլիսայի գավառ)

**Գյուլթափա**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում։ Գտնվում էր Կարաքիլիսա քաղաքից 23 կմ հարավ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 12 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սպիտակ երշիկ

մինի
**Սպիտակ երշիկ**, **վայսվուրստ** (, ), նրբերշիկի տեսակ խաշելու համար։ Սովորաբար պատրաստվում է հորթի մսից, խոզի ճարպից և համեմունքներից։ Քանի որ պատրաստման ժամանակ չի օգտագործվում նատրիումի նիտրիտ, ուստի այն ունի բաց մոխրասպիտակավուն գույն։

Գերմանիայում կա այդ երշիկի մի քանի տեսակ։ Ամենահայտնիները մյունխենական, սիլեզիական և համբուրգյան սպիտակ երշիկներն են։

## Սիլեզիական սպիտակ երշիկ
Սիլեզիական սպիտակ երշիկը սովորաբար պատրաստում են դեկտեմբերին։ Այն ուտում են Սուրբ Ծնունդին և Ամանորին։ Երշիկը բաղկացած է հորթի մսից և խոզի ճարպից, որոնք մանրացնում են և ավելացնում համեմունքներ, սառույց, կիտրոն ու սպիտակ գինի։ Խճողակը լցնում են խոզի աղիքների մեջ և մի քանի վայրկյան եփում են։ Պատրաստի երշիկը տաքացնում են ջրի մեջ և չեն թողնում, որպեսզի ջուրը սկսի եռալ կամ եփում են յուղի մեջ։ Սիլեզիական խոհանոցի սովորության համաձայն՝ այն մատուցում են թթված կաղամբի և կարտոֆիլի խյուսի հետ, քաղցր մանանեխի հետ մատուցվում է նաև «Տունկե» սոուսը, որը պատրաստված է մանր փշրված անուշահացից (), այն եփում են արգանակի մեջ, որն էլ պատրաստված ծխեցրած մսից, նեխուրից, վայրի գազարից և ավելացվում է մուգ գարեջուր։ Սոուսի մեջ ավելացվում է չամիչ և նուշ։

## Տես նաև
* Սպիտակ նրբերշիկների հասարակած
* Բոկվուրստ
* Բրատվուրստ

## Արտաքին հղումներ

* Վայսվուրտ՝ սպիտակ նրբերշիկ
* Food from Bavaria  published by the *Bavarian ministry of state for agriculture and forests*
* The correct treatment of a Weißwurst - essay about preparing and eating Weißwurst properly (pdf file)

## Գրականություն
* Peter M. Lill, Ludwig Markgraf: *Mythos Weißwurst*. Knürr, München 1999, ISBN 3-928432-23-0

Կատեգորիա:Երշիկեղեն
Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց
Կատեգորիա:Բավարիայի խոհանոց
Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմ

**Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմ ** (1917-1922/1923), նախկին Ռուսական կայսրության տարածքում 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության արդյունքում բոլշևիկների իշխանության գալուն հետևած մի շարք ռազմական ընդհարումներ, տարատեսակ քաղաքական, էթնիկ, սոցիալական խմբերի և պետական կազմավորումների միջև։

Քաղաքացիական պատերազմը Ռուսաստանը խոցած հեղափոխական ճգնաժամի արգասիքն էր, որը սկսվել էր Ռուսաստանում 1905–1907 թվականների հեղափոխությամբ և խորացել՝ հանգեցնելով միապետության անկմանը, տնտեսության փլուզմանը, խոր սոցիալական, ազգային, քաղաքական և գաղափարական պառակտմանը և է՛լ ավելի խորացել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Պառակտման ապոգեյը հանդիսացել է ամբողջ երկրի մասշտաբով ծավալվող անողոք պատերազմը սովետական և հակաբոլշևիկյան իշանությունների միջև։

## Տես նաև
* Կանաչ Ուկրաինա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատերազմներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմ
Չելենջեր 2

**Չելենջեր-2** (), բրիտանական արտադրության հիմնական մարտական տանկ։

## Ընդհանուր բնութագիր
Չելենջեր-2 հիմնական մարտական տանկը, Չելենջեր-1 տանկի արդիականացված և հզորացված մոդելն է։ Չելենջեր-2 տանկերը սկսվել են արտադրվել 1994 թվականից։ Չելենջեր-2 տանկերը սկսվել են շահագործվել Մեծ Բրիտանիայի զինված ուժերում 1995 թվականից։ Ներկայումս Մեծ Բրիտանիայում գործում է ավելի քան 400 հատ Չելենջեր-2 հիմնական մարտական տանկ։

## Տեխնիկական տվյալներ
Չելենջեր-2 տանկի երկարությունը կազմում է 8.33 մ (թնդանոթով 11.55 մ), լայնությունը՝ 3.52 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.49 մ։ Չելենջեր-2 տանկը բավականին ծանր է. նրա քաշը կազմում է ավելի քան 62.5 տ։ Չելենջեր-2 տանկը սնուցվում է 1200 ձիաուժ հզորությամբ **Perkins CV12 TCA** դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 56 կմ/ժ արագություն։ Չելենջեր-2 տանկի վառելիքի պաշարը կազմում է 500 կմ։

## Մարտավարական տվյալներ
մինի|350x350փքս|Չելենջեր-2 տանկ ունեցող երկրներ
Չելենջեր-2 տանկն ունի 120 մմ-անոց թնդանոթ։ Չելենջեր-2 տանկի ամենավերին հատվածում տեղադրված է երկու հատ 7.62 մմ-անոց գնդացիրներ։ Չելենջեր-2 տանկը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։ Չելենջեր-2 տանկը շահագործվում է անձնակազմի չորս անդամների կողմից։

## Սպառազինություն
*  408 հատ
*  38 հատ
*  14 հատ

## Պատկերասրահ

Challenger 2 - Saber Junction 2012.jpg
Challenger 2 Tank Live Firing During Exercise.jpg
Challenger 2 Tank Firing a Shell MOD 45157415.jpg
Challenger 2 Tankfest 2009.jpg
Challenger 2, Tankfest 2009.jpg
Challenger 2 (3665369347).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Challenger-2 Main battle tank 

Կատեգորիա:Տանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հիմնական մարտական տանկեր
Լակոնիկ ոճ

**Լակոնական ոճ**, լակոնիզմ (), 
կարճ ու կտրուկ խոսք, մտքի սեղմ ու հստակ արտահայտություն։ Ըստ ավանդության` այդ ոճը բնորոշ է Լակոնիայում ապրող սպարտացիներին, որոնք սովորեցնում էին կարճ ու դիպուկ խոսել։ Այս ոճի օրինակ է Հուլիոս Կեսարի` Սենատին հղած զեկուցագիրը. «Եկա՛, տեսա՛,  հաղթեցի՛»։ Լակոնիկ  ոճը գեղարվեստական գրականության մեջ արտահայտություն է գտնում կերպարների, հանգամանքների, պատկերների կերտման ժամանակ։ Այդպիսի ոճով է գրված Եղիշե Չարենցի «Լենին» բանաստեղծության սկիզբը։ Հակիրճութամբ են բնութագրվում Հովհաննես Թումանյանի «Անուշը», «Սարոն»  և այլ ստեղծագործություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ոճեր
Կատեգորիա:Հռետորություն
Վրոցլավի կենդանաբանական այգի

**Վրոցլավի կենդանաբանական այգի** (), կամ պարզապես՝ **Վրացլավի գազանանոց**, կենդանաբանական այգի, որը գտնվում է Լեհաստանի Վրոցլավ քաղաքում։
Համարվում է Լեհաստանի ամենահին կենդանաբանական այգին, որը բացվել է 1865 թվականին, այն ժամանակ, երբ Լեհաստանը գտնվում էր Պրուսիայի թագավորության կազմում։

Բացի այդ, Վրոցլավի գազանանոցը նաև Լեհաստանի ամենամեծ կենդանաբանական այգին է՝ ըստ կենդանիների թվի։ Այն ընդգրկում է 33 հեկտար (82 ակր) տարածք և գտնվում է Վրոցլավի կենտրոնում։

Այգում բնակվում են 1100 տեսակի 12,000 կենդանիներ։ Բացի այդ՝ Վրոցլավի կենդանաբանական այգում գործում է նաև աֆրիկարիում-օվկիանարիում, մադագասկարյան տաղավար, օդարիում, տերարիում, զուլանդիա, մանկական զվարճանքների այգի և սնունդ-ըմպելիքների կետ։

Այն նաև առավել այցելվող կենդանաբանական այգին է Լեհաստանում։

Վրոցլավի կենդանաբանական այգին Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների եվրոպական և աշխարհի ասոցացիաների անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհաստանի կենդանաբանական այգիներ
Շամբրի (Էնայի գավառ)

**Շամբրի** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Լան 1 կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։

Համայնքի INSEE կոդը՝ 02157:

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 718 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 453 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 307-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 146-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 67,8%, 1999 թվականին եղել է 69,9%)։ 307 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 272-ը (135 տղամարդ և 137 կին), գործազուրկ էին մարդ (35 տղամարդ և 19 կին)։ 16 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 146-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 30-ը՝ թոշակառուներ, 78-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Շամբրի 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սարայբուրնու

[300px|thumb|right|Ձախից աջ․ [Կապույտ մզկիթ (Ստամբուլ)|Կապույտ մզկիթը, Այա Սոֆիան։ Աջում տեղակայված է Թոփքափը ամրոցը և Կոստանդնուպոլսի պարիսպները։ Հեռվում երևում է Գալաթայի աշտարակը]]
**Սարայբուրնու** ( — պալատական թերակղզի), անգլիական և իտալական գրականության մեջ օգտագործվում է նաև **Սերալիո** (), թերակղզի, որը գտնվում է Ստամբուլում։ Թերակղզին բաժանում է Մարմարա ծովը Ոսկեղջյուրից։ Թերակղզու վրա են գտնվում Թոփքափը ամրոցը և Գյուլհանե այգին։ Սարայբուրնուն գտնվում է Ստամբուլի պատմական հատվածում և 1985 թվականին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկը։

## Պատմություն

ժամանակակից Սարայբուրնուի տեղանքում առաջին բնակավայրը ի հայտ է եկել մ․թ․ա․ 6600 թվականին և թվագրվում է նեոլիթի դարաշրջանին։ Գոյություն ունենալով մոտ 1000 տարի, այն քաղաքի մեծ մասը ջրասույզ է եղել ծովի մակարդակի բարձրացման արդյունքում։ Բնակիչները տեղափոխվել են թերակղզու խորքային հատվածները։ Մինչ օրս հնագիտական բազմաթիվ պեղումներ են իրականացվել տեղանքում։

Սարայբուրնուի տարածքում գտնվել է նաև մեկ այլ բնակավայր, որը կոչվել է **Լիգոս** (), որը հիմնադրվել էր թրակիացիների կողմից՝ մ․թ․ա․ 13- 11-րդ դարերի ընթացքում։ Ինչպես հարևան **Սեմիստրան**, այնպես էլ Լիգոսը հիշատակվում են Պլինիոս Ավագի աշխատություններում։ Այսօր Լիգոսի մնացորդներից մնացել են միայն մի քանի պատեր, որոնք պահպանվել են Թոփքափը ամրոցի մոտ։ Վերջինս կառուցվել է 15–րդ դարում Օսմանյան կայսրության սուլթանների կողմից։

Մ․թ․ա 667 թվականին Մեգարայից ներգաղթած հույները (քաղաքը գտնվել է Աթենքից փոքր հեռավորության վրա) Բյուզանդ արքայի գլխավորությամբ գաղթել են այստեղ և հիմնադրել Բյուզանդիոն քաղաքը։ Ժամանակակից Թոփքափը ամրոցի տեղանքում, նրանք կառուցել էին ակրոպոլիս։ Էլ ավելի վաղ, մ․թ․ա․ 680 թվականին մեգարացիները Բոսֆորի ափին կառուցել էին Քաղկեդոն քաղաքը, ժամանակակից Ստամբուլի Կադըկոյ թաղամասը։

Սակայն, ինչպես պարզվում է, բնակավայր այստեղ գոյություն է ունեցել, մինչև հույները։ Այստեղ գտնված փյունիկյան նավահանգստի հետքերը վերագրվում են պղնձի դարին։
Հին դարերում Սարայբուրնու թերակղզու տեղում գոյություն են ունեցել բնական երկու նավահանգիստ` Պրոսֆորիոնը և Նեորիոնը, որոնք գտնվել են Ոսկեղջյուրի ափին։ Ներկայումս դա Էմինյոնյու շրջանի Սիրքեջի թաղամասն է։ Դրանից հետո կառուցվել են ծովային պատերը, որը առանձնացնում էր բուն քաղաքը ծովից։ Բյուզանդական կայսրության ժամանակ թերակղզին կոչվել է **Այոս Դիմիտրիոս** (` Սուրբ Դիմիտրի)։

1871 թվականինն, երկաթուղային գծի կառուցման ժամանակ, քաղաքային պատերը Սարայբուրնուում մասամբ հանվեցին, սակայն որոշ վայրերում դրանք մինչ օրս կանգուն են, հատկապես Թոփքափը ամրոցի շրջակայքում։

## Տես նաև
* Թոփքափը ամրոց
* Գյուլհանե այգի

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* *Борзенко А., Борзенко А.* Стамбул. Путеводитель. — М.: Вокруг света, 2008.
* *Köroğlu Gülgün* İstanbul'daki Bizans İmparatorluk Sarayları . — OB Archive & Research Center, 2006.

Կատեգորիա:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Բոսֆոր
Կատեգորիա:Ոսկեղջյուր
Շատիյոն սյուր Ուազ

**Շատիոն սյուր** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Ռիմբոն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Սեն Կանտեն։

Համայնքի INSEE կոդը՝ 02170:

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 129 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 89 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 62-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 27-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 69,7%, 1999 թվականին եղել է 71,6%)։ 62 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 53 -ը (62 տղամարդ և 53 կին), գործազուրկ էին 9 մարդ (5 տղամարդ և 4 կին)։ 27 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը՝ թոշակառուներ, 12-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Շատիոն սյոըր 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Գյուլթափա (Բերկրի-Աբաղայի գավառ)

**Գյուլթափա**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում։

## Պատմություն
Գյուղը Բենդավա և Շանգլավա գյուղերի հետ միասին ավերվել է 1899 թվականին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արևելյան կոնֆերենցիա (այլ կիրառումներ)

**Արևելյան կոնֆերենցիա**, կարող է վերաբերել՝
* Արևելյան կոնֆերենցիա - Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) երկու կոնֆերենցիաներից մեկը։ Կոնֆերենցիայում ընդգրկված են 15 ակումբներ, որոնք 5-ական կերպով բաժանված են 3 դիվիզոնների (բաժանմունք) մեջ
* Արևելյան կոնֆերենցիա - Հոկեյի ազգային լիգայի երկու կոնֆերենցիաներից մեկը։ Կոնֆերենցիայում ընդհանուր թվով ընդգրկված են 16 թիմեր, որոնք 8-ական կերպով բաժանված են 2 դիվիզոնների (բաժանմունք) մեջ
Արևելք (այլ կիրառումներ)

**Արևելք**, կարող է վերաբերել՝
* Արևելք - կողմնացույցի չորս հիմնական ուղղություններից մեկը
* Արևելք - ավանդաբար այն ցույց է տալիս Եվրոպայի նկատմամբ դեպի արևելք գտնվող աշխարհի մասը
* Արևելք - հասարակական-քաղաքական, գրական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1943-1946 թվականներին, 1945 թվականից՝ եռօրյա, Թավրիզում
* Արևելք - ազգային, քաղաքական և գրական օրաթերթ։ Հրատարակվել է Կոստանդնուպոլսում, 1884-96 և 1898-1912-ին
* Արևելք, քաղաքական, տնտեսական, գրական օրաթերթ։ Լույս է տեսել Կ. Պոլսում 1931-39 թվականներին։