Ալեքսանդր Գրադսկի

**Ալեքսանդր Բորիսովիչ Գրադսկի** (ծնունդով՝ **Ֆրադկին**; 1949 թվականի նոյեմբերի 3, Կոպեյսկ, Չելյաբինսկի մարզ, ԽՍՀՄ - 2021 թվականի նոյեմբերի 28, Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս երգիչ, բազմագործիքավորող, երգերի հեղինակ, բանաստեղծ, կոմպոզիտոր, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1999), Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2014), Ռուսաստանի Դաշնության Պետական մրցանակի դափնեկիր (1999)։ Ռուսական ռոքի հիմնադիրներից մեկը։

2014 թվականից մինչև 2021 թվականը՝ «Գրադսկի Հոլ» թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։

## Կենսագրություն
### Մանկություն
Ծնվել է 1949 թվականի նոյեմբերի 3-ին Չելյաբինսկի մարզի Կոպեյսկ քաղաքում։ Հայրը՝ Բորիս Աբրամովիչ Ֆրադկինը (1926—2013), ինժեներ-մեխանիկ էր, ծնունդով՝ Խարկովից, ծնողների հետ տարհանվել է Չելյաբինսկ 1941 թվականին։ 1957 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։ Ապագա երաժշտի զարգացման վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա մայրը՝ ԳԻՏԻՍ-ի շրջանավարտ Թամարա Պավլովնա Գրադսկայան (1928-1963)։ Մինչև 14 տարեկանը կրել է հոր ազգանունը (Ֆրադկին), Գրադսկի ազգանունը վերցվել է մոր մահից անմիջապես հետո՝ 1963 թվականին՝ ի հիշատակ նրա։ Մի քանի տարի ապրել է տատիկի՝ Գրադսկայա (Պավլովա) Մարիա Իվանովնայի մոտ՝ Մոսկվայի մարզի Լենինսկի շրջանի Ռաստորգուևո գյուղում։ Ոգեշնչման աղբյուրներից են եղել ռուսական ժողովրդական երաժշտությունը, Էլվիս Փրեսլին, Բիլ Հեյլին, *[[The Beatles|The Beatles-]]*ը, Չեսլավ Նեմենը, Կլավդիա Շուլժենկոն, Մարկ Բերնեսը, Լեոնիդ Ուտյոսովը, սիրված խմբերի թվում էր նաև The Doors, Jethro Tull, Pink Floyd, Grateful Dead, The Police:

### Խորհրդային շրջան
Ավարտել է Դունաևսկու անվան մանկական երաժշտական դպրոցը՝ ջութակի դասարանը (1967)։ Գնեսինների անվան ռուսական երաժշտական ակադեմիայի շրջանավարտ է (1974 թվական)։ Սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում, Տ. Ն. Խրեննիկովի կոմպոզիցիայի դասարանում (1976—1977):

1963 թվականի դեկտեմբերին ընդգրկվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի լեհ ուսանողներից կազմված «Խավարասերներ» խմբի կազմում, որտեղ կատարել է Էլվիս Փրեսլիի երգերը և Առնո Բաբաջանյանի «Երկրի լավագույն քաղաքը» թվիստը։ Հիմնադրել է այդ ժամանակների երրորդ («Եղբայրներ»-ից և «Բազե»-ից հետո) խորհրդայի ռոք-խումբը՝ «Սլավոններ»-ը (1965) և նրան ամենամեծ հանրահայտությունը բերած «Փուչիկներ» խումբը (1966), որի կազմում 1971 թվականին զբաղեցրել է 1-ին տեղը «Արծաթե լարեր» փառատոնում։ Երգել է նաև «Լոս Պանչոս», «Սկյութներ» խմբերում։ 1967 թվականին, «Սովրեմեննիկ» անսամբլի ստեղծման հետ կապված 2 ամիս ժամանակավորապես աշխատել է որպես սաքսոֆոնահար Դոնեցկի ֆիլհարմոնիայում։ 1970 թվականի օգոստոսից մինչև 1971 թվականի ապրիլը աշխատել է «Ուրախ տղաներ» անսամբլում (վոկալ, կիթառ)։ Նա համագործակցել է կոմպոզիտոր Դավիթ Թուխմանովի հետ, ով հետագայում նրան հրավիրել է երգել մի քանի կոմպոզիցիաներ 1972 թվականին թողարկված «Որքան գեղեցիկ է աշխարհը» ալբոմի համար։

1970-ականների սկզբին ռեժիսոր Անդրեյ Միխալկով-Կոնչալովսկին սկսեց իր աշխատանքը «Ռոմանս սիրահարների մասին» ֆիլմի վրա։ «Ռոմանս սիրահարների մասին»-ի կոմպոզիտորը պետք է լիներ Մուրադ Կաժլաևը, բայց նա հրաժարվեց։ Այդ ժամանակ Արկադի Պետրովն առաջարկեց Գրադսկու թեկնածությունը։ Գրադսկին այս ֆիլմում ոչ միայն երաժշտությունը ստեղծեց, այլ նաև կատարեց վոկալ մասեր։ 1974 թվականին թողարկված ֆիլմը զգալի հաջողություն ունեցավ և ճանաչում բերեց ֆիլմի երաժշտությունը ստեղծողին։ *[[Billboard]]* երաժշտական ամսագիրը Գրադսկուն հռչակել է «Տարվա աստղ» (1974) «համաշխարհային երաժշտության մեջ ունեցած նշանակալի ավանդի համար»։ Նա բանաստեղծություններ է գրել իր որոշ երգերի համար։

1976 թվականին ձայնագրել է Ալեքսանդրա Պախմուտովայի և Նիկոլայ Դոբրոնրավովի «Որքան երիտասարդ էինք» երգը, որը գրվել էր ռեժիսոր Յուրի Բորեցկու «Իմ սերը երրորդ կուրսում» ֆիլմի համար։ Երգը դարձել է «Երգ-77» փառատոնի դափնեկիր և մինչև վերջին օրը եղել է երգչի «այցեքարտը»։ Նույն թվականին հանդես է եկել «Բրատիսլավայի լիրա» էստրադային մրցույթում։

1977 թվականին հանդես է եկել որպես «Արքայադուստրը և մարդակերը» մուլտֆիլմի հնչունային կոմպոզիտոր և կատարող։ Հեղինակել է «>Մարզադաշտ» ռոք-օպերան (նվիրված Վիկտոր Հարայի հիշատակին) (1985), որի վրա Գրադսկին աշխատել է ավելի քան 10 տարի, այս օպերայում դերերը խաղացել են Խորհրդային Միության հայտնի երգիչներ և դերասաններ Ալլա Պուգաչովան, Իոսիֆ Կոբզոնը, Ելենա Կամբուրովան, Անդրեյ Մակարևիչը, Անդրեյ Միրոնովը, Միխայիլ Բոյարսկին և այլք։

1980 թվականին, Վլադիմիր Վիսոցկու մահից հետո, նրան նվիրում է «Երգ ընկերոջ մասին» ստեղծագործությունը և վերադառնում բանաստեղծություններ գրելուն և սոցիալական թեմայով երգեր ստեղծելուն։ 1980-ականների կեսերին Գրադսկին «հեղինակ-կատարող» ոճաբանության մեջ անհատական ծրագիր ստեղծեց իր սեփական սուր սատիրիկ ստեղծագործություններով («Հակավերակառուցման բլյուզ», «Երգ հեռուստատեսության մասին», «Հարավային մնաս բարով»)։ 1983 թվականի դեկտեմբերին, Ռուսակովի անվան մշակույթի տանը տեղի ունեցած համերգից հետո (որի ժամանակ Գրադսկին շտապ փոխարինել էր Բորիս Գրեբենշչիկովին), երգիչը կանչվեց ՊԱԿ-ի աշխատակիցների հետ զրույցի և նկատողություն ստացավ Մոսկոնցերտի գծով։

Մասնակցել է խորհրդային մի շարք ռոք փառատոնների, այդ թվում՝ «Ռոք-պանարամա» փառատոնների կազմակերպմանը, մասնակցել է Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարի լիկվիդատորների աջակցության համերգին։ Եղել է«Ալեքսանդր Գրադսկու հիթ-շքերթ» ռադիոհաղորդման հաղորդավարը. այստեղ ներկայացված էին տարբեր ժանրերի շուրջ 107 արտիստներ։ 1987 թվականից կոմպոզիտորների միության անդամ է։

1988 թվականին Մեծ թատրոնում կատարել է Աստղագուշակի դերերգը Ռիմսկի-Կորսակովի «Ոսկե աքլորիկը» օպերայում (դիրիժոր՝ Եվգենի Սվետլանով)։ Նույն թվականին նա առաջին անգամ կարողացավ մեկնել արտերկիր (ԱՄՆ)՝ մասնակցելով Թեդ Թըրների «Choices for the Future» սիմպոզիումին։ Համատեղ նախագծերում և համերգներում հանդես է եկել Լայզա Մինելլիի, Շառլ Ազնավուրի, Ջոն Դենվերի, Քրիս Քրիստոֆերսոնի, Դայոն Ուորվիքի, Սեմմի Դևիսի, *[[Grateful Dead]]-ի*, Սինդի Պետերսի հետ ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Իսպանիայում, Հունաստանում, Շվեդիայում։

1990 թվականին Ճապոնիայում Ջոն Դենվերի հետ համատեղ համերգներից մեկից հետո Գրադսկին պայմանագիր կնքեց Victor Entertainment-ի՝ ճապոնական առաջատար ընկերության հետ։ Նրա ապրանքանիշի ներքո թողարկել է երկու ձայնասկավառակ (Metamorphoses և the Fruits From the Cemetery) և մի քանի համերգներ է տվել Ճապոնիայում՝ բազմազան երգացանկով՝ սկսած սեփական երգերից ռուսերեն և վերջացրած արևմտյան հիթերով և ճապոնական դասական սիրերգերով։

ԽՍՀՄ-ում նրա առաջին երեք ռոք բալետները («Մարդ», «Ռասպուտին» և «Հրեական բալլադ») բեմադրվել են Կիևի բալետի թատրոնի կողմից (բալետմայստեր Գ.Կովտուն), իսկ վերջին երկուսը՝ Սառույցի բալետի թատրոնը (գեղարվեստական ղեկավար Ի. Բոբրին)։

### Հետխորհրդային Ռուսաստանում
[աջից|մինի|280x280փքս|Ռուսաստանի նախագահ [Վլադիմիր Պուտինը շնորհավորում է Ալեքսանդր Գրադսկուն Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստի կոչում շնորհելու կապակցությամբ, 2000 թվական]]
Ավելի քան 40 գեղարվեստական ֆիլմերի, մի քանի տասնյակ վավերագրական և մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի երաժշտության հեղինակ է։ Թողարկել է ավելի քան 18 երկարամետրաժ ձայնասկավառակ, մի քանի ռոք-օպերաների և ռոք-բալետների, բազմաթիվ երգերի հեղինակ է։ Աշխատել է Մոսկվայի կոմպոզիտորների միության նախագահի տեղակալ։

Մասնակցել է «Պրես-կլուբ», «Չաս պիկ», «Ռոք-ուրոկ», «Բելիյ պապուգայ», «Ակուլի պերա» հեռուստահաղորդումներին։ Ընդ որում, հանդես է եկել հեռուստատեսության, որպես ամբողջություն, քննադատությամբ՝ համեմատելով իր դիտարկումները «բնագետ-նկարչի» տեսանկյունից։

Իրեն դրսևորել է որպես մարգինալ, գործընկերների նկատմամբ պահանջկոտ էր, լրագրողներին չէր ընդունում (Եվգենի Դոդոլևի պնդմամբ՝ հենց Գրադսկին է լրատվամիջոցներում ներմուծել «գոգաթիակ» և «ժուրնալյուգա» բառերը)՝ կա՛մ ընկերանում էր նրանց հետ, կա՛մ՝ ընդհանրապես չէր շփվում։

Ռուսական ռոքի ի հայտ գալու մասին քննադատաբար է արտահայտվել. բազմիցս հայտարարել է, որ դա «չի կայացել», շեշտը դնելով կատարողների ցածր մասնագիտական մակարդակի վրա և զուգահեռներ անցկացնելով «գողական»-ի հետ։

2009 թվականին Ալեքսանդր Գրադսկին թողարկեց «Վարպետը և Մարգարիտան» օպերան։ Օպերան չի բեմադրվել, գոյություն ունի 2009 թվականի միակ ձայնագրության տեսքով, որը լայն վաճառքի չի հանվել, ձայնագրությանը մասնակցել են Գրադսկու ընկերները՝ ամենահայտնի ռուս արտիստներ Ելենա Մինինան, Նիկոլայ Ֆոմենկոն, Անդրեյ Մակարևիչը, Անդրեյ Լեֆլերը, Իոսիֆ Կոբզոնը, Լյուբով Կազարնովսկայան, Վլադիմիր Զելդինը, Գրիգորի Լեպսը, Ալեքսեյ Պետրենկոն, Վալերի Զոլոտուխինը, Ալեքսանդր Ռոզենբաումը, Լոլիտա Միլյավսկայան, Արկադի Արկանովը և շատ ուրիշներ։ Պարտիաներից մեկը ձայնագրված է Գեորգի Միլյարի ձայնով։

2011 թվականին թողարկվել է *«Ոչ ֆորմատ»* ալբոմը։

2013 թվականին լույս տեսավ երաժշտի մասին առաջին գիրքը «Ալեքսանդր Գրադսկի. The Ձայն»։

2014 թվականին Մոսկվայում բացեց իր սեփական երաժշտական թատրոնը՝ «Գրադսկի Հոլ»-ը, որի շինարարությունը տևեց ավելի քան 20 տարի։ Այս պահին բոլոր համերգներն ու բեմադրությունները հաջողություն են վայելում հանդիսատեսի շրջանում։ Թատրոնի թատերախումբը բաղկացած է հիմնականում «Ձայն» շոուի մասնակիցներից, սակայն Գրադսկին հաճախ թատրոն էր հրավիրում նաև երկրի լավագույն արտիստներին՝ մենահամերգներ տալու համար։

2019 թվականին «ԱՍՏ» հրատարակչությունում լույս է տեսել «Ալեքսանդր Գրադսկի. Ռուսական երաժշտության Գրանդը» գիրքը, որում երաժշտի ստեղծագործությունի վերաբերյալ իրենց տպավորությունները կիսել են Եվգենի Եվտուշենկոն, Անդրեյ Կնիշևը, Անդրեյ Մակարևիչը, Վլադիմիր Մատեցկին և այլ գործընկերներ։

### Հեռուստանախագիծ «Ձայն»
2012-2014 թվականներին Դիմա Բիլանի, Պելագեայի և Լեոնիդ Ագուտինի հետ միասին մասնակցել է Առաջին ալիքի «Ձայն» հեռուստանախագծին՝ որպես ուսուցիչ։ Ընդ որում, ծրագրի առաջին երեք սեզոններում հաղթել են նրա թիմի անդամները՝ Դինա Գարիպովան, Սերգեյ Վոլչկովը և Ալեքսանդր Վորոբյովը։

2015 թվականին՝ չորրորդ մրցաշրջանում, նա կրկին զբաղեցրել է ուսուցչի տեղը, այս անգամ նա եղել է Բաստայի, Պոլինա Գագարինայի և Գրիգորի Լեպսի հետ։ Նրա սանը՝ Միխայիլ Օզերովը, եզրափակչում գրավել է երկրորդ տեղը։ Որպես խորհրդատու, նա իր դստերը՝ Մաշային, հրավիրել էր շոուին։

2017 թվականին նա կրկին «Ձայն»-ի ուսուցիչ էր, նախագիծ էր վերադարձել «Ոսկե կազմը» (Գրադսկի, Բիլան, Պելագեա, Ագոիտին)։ Նրա սան Սելիմ Ալախյարովը գրավեց առաջին տեղը։

2021 թվականին Դիմա Բիլանի, Պելագեայի և Լեոնիդ Ագուտինի հետ վերադարձել է «Ձայն»-ի հոբելյանական եթերաշրջան։ Գրադսկու մասնակցությամբ վերջին եթերը հեռարձակվել է դեկտեմբերի 10-ին նոկաուտների փուլում։ Նրա թիմի անդամ Ալիշեր Քարիմովը եզրափակչում գրավեց երկրորդ տեղը։

### Մահ
2021 թվականի նոյեմբերի 26-ին շտապ հոսպիտալացվել է Մոսկվայի կլինիկաներից մեկում՝ ինսուլտի կասկածանքով, գտնվել է վերակենդանացման բաժանմունքում, իսկ նոյեմբերի 28-ին, Մոսկվայի ժամանակով 02:10-ին, գիտակցության չգալով մահացել է 73 տարեկան հասակում իշեմիկ ինսուլտից։

Հրաժեշտի արարողությունը տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին «Գրադսկի Հոլ» թատրոնում։ Թաղված է Մոսկվայում, Վագանկովյան գերեզմանատանը (56-րդ հողակտոր )։

## Ընտանիք
Մայրը՝ Թամարա Պավլովնա Գրադսկայան (1928—1963), ավարտել է ԳԻՏԻՍ-ը (Ն. Պլոտնիկովի կուրսը), դերասանուհի էր, այնուհետև՝ «Թատերական կյանք» ամսագրի թղթակից։

Հայրը՝ Բորիս Աբրամովիչ Ֆրադկինը(1926—2013), ավարտել է Մոսկվայի ավտոմեխանիկական ինստիտուտը, ինժեներ-մեխանիկ էր։ 1941 թվականին 15-ամյա պատանին Խարկովից տարհանվել էր Չելյաբինսկ ծնողների՝ ռեֆերենտ Աբրամ Սեմյոնովիչ Ֆրադկինի (1893—?) և մեքենագրուհի Ռոզալիա Իլյինիչնա Ֆրադկինայի (օրիորդական ազգանունը՝ Չվերտկինա, 1895—1996) հետ։ Ռոզալիա Իլյինիչնա Ֆրադկինային, ով մինչև 1980-ականների վերջն ապրում էր Ալեքսանդր Գրադսկու ընտանիքի հետ, նրա երաժիշտ ընկերները անվանում էին «ռուսական ռոք-ն-ռոլի տատիկ»։

Մորեղբայրը՝ Բորիս Պավլովիչ Գրադսկին, Իգոր Մոիսեևի անսամբլի մենակատարն էր, պարող, նվագել է ակորդեոն, պիեսներ է գրել ակորդեոնի համար,մահացել է 2002 թվականին:250x250փքս|Ալեքսանդր Գրադսկին Մարինա Կոտաշենկոյի հետ (2005 թվական)

Ալեքսանդր Գրադսկին ամուսնացել է չորս անգամ՝

* Առաջին կինը Նատալյա Միխայլովնա Գրադսկայան է։ Իր առաջին ամուսնությունն անվանել է «երիտասարդական արարք»։
* Երկրորդ կինը Անաստասյա Վերտինսկայան է (ծնվել է 1944 թ.), դերասանուհի։ Ամուսնացած են եղել 1976-1980 թվականներին, չնայած բաժանվել են դեռ 1978 թվականին։
* Երրորդ կինը Օլգա Սեմյոնովնա Գրադսկայան է (ի ծնե՝ Ֆարտիշևա)։ Ամուսնացած են եղել 1980-ից մինչև 2001 թվականը։ Ունեն երկու երեխա՝ որդին՝ Դանիել Գրադսկին (ծն. 1981 թվականի մարտի 30-ին), գործարար է և երաժիշտ, և դուստրը՝ Մարիա Գրադսկայան (ծն. 1986 թվականի հունվարի 14-ին), ավարտել է ՄՊՀ-ն, հեռուստահաղորդավար է և արվեստի մենեջեր։
* Չորրորդ կինը Մարինա Կոտաշենկոն է (ծն. 1984 թվականի նոյեմբերի 22-ին), ամուսնացել են 2021 թվականին (2003 թվականից մինչև 2021 թվականը ապրել են առանց ամուսնության գրանցման), դերասանուհի է, 2009 թվականին ավարտել է ԿՀՊԻ-ը։ Որդիներ Ալեքսանդրը ծնվել է 2014 թվականին և Իվանը՝ ծնվել է 2018 թվականին։

## Սկավառակագրություն
[աջից|մինի|250x250փքս|Ալեքսանդր Գրադսկին 2014 թվականին [Տիրասպոլում համերգի ժամանակ]]

; Ստուդիական ալբոմներ և մինիոններ

; Համերգային ալբոմներ և տեսանյութեր

* 1996 — ЖИВьЁМ в «России» *(ձայնագրությունը՝ 1995 թվականի մարտի 17-ին «Ռոսիա» ձայնագրման պետական կոմիտե, ք. Մոսկվա)*
* 2000 — ЖИВьЁМ в «России»-2 *(ձայնագրությունը՝ 1999 թվականի նոյեմբերի 3-ին,«Ռոսիա» ձայնագրման պետական կոմիտե, ք. Մոսկվա)*
* 2004 — ЖИВьЁМ в «России»-2․ Հոբելյանական վիդեո համերգ *(ձայնագրությունը՝ 1999 թվականի նոյեմբերի 3-ին «Ռոսիա» ձայնագրման պետական կոմիտե, ք. Մոսկվա)*
* 2010 — ЖИВьЁМ в «России»․ Հոբելյանական վիդեո համերգ *(ձայնագրությունը՝ 1995 թվականի մարտի 17-ին «Ռոսիա» ձայնագրման պետական կոմիտե, ք. Մոսկվա)*
* 2010 — Հակավերրակառուցման բլյուզ *(ֆիլմ-համերգի ձայնագրություն 1990 թ.)*
* 2014 — Համերգ-2010 *(«Կրոկուս Սիթի Հոլլ»-ում 2010 թվականի նոյեմբերի 28-ին կայացած համերգի ձայնագրություն,ք. Մոսկվա)*

; Ժողովածուներ

* 1996- Ոսկե հնություն *(1971—1987 թթ ձայնագրություններ)*
* 1997 — Ռուսական ռոքի լեգենդներ. Ալեքսանդր Գրադսկին և «Փուչիկներ» անսամբլը
* 1998 — Հավաքածու *([[Երաժշտական ալբոմ|բոքս-սեթ]], 13 CD)*
* 2011 — Ալեքսանդր Գրադսկու «Ընտրանի»

; Հրավիրված կատարող

* 1972- Դավիթ Թուխմանով- *Որքան գեղեցիկ է աշխարհը* (երգեր՝ «Ջոկոնդա», «Կայի-չկայի ես»)
* 1974- «Յուրայինների մեջ՝ օտար,օտարների մեջ յուրային» («Երգ նավի մասին»)
* 1946- *«Մաշան և Վիտյան ընդդեմ Վայրի կիթառների»* (երգեր՝ «Վայրի կիթառներ», «Կոշչեյի երգը»)
* 1981- Ալեքսանդրա Պախմուտովա՝ *Երջանկության թռչուն* (երգեր՝ «Մենք չենք ապրում առանց միմյանց», «Ես մանկուց երազում էի բարձրության մասին»)

### Որոշ երգեր երգացանկից
[մինի|230x230փքս|«Ծաղիկներ» խմբի հոբելյանական համերգին, 2001 թվական։ Ձախից աջ՝ [Ստաս Նամին|Ս․ Նամին, Ն․ Նոսկով, Ա․ Գրադսկի, Ա․ Ռոմանով։]]

* «Հակավերակառուցման բլյուզ» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Բալլադ Այու ձկնորսական գյուղի մասին» (Յու. Սաուլսկի- Ե. Եվտուշենկո) «Արև, նորից արև» ֆիլմից
* «Ռոքնռոլի Աստված» («Տապանագիր», եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Կլինի քնքուշ անձրև» (խոսք՝ Ս. Տիսդեյլ, թարգմ.՝ Լ. Ժդանովի)
* «Վալս» (Դրանից) (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Վերադարձ» (խոսքերը՝ Բ. Օկուջավայի) «Ռոմանս սիրահարների մասին» ֆիլմից
* «Դաշտերում ձյան և անձրևի տակ» (խոսքերը՝ Ռ. Բըրնսի, թարգմ.՝ Ս. Մարշակի)
* «Քո աչքերում» (խոսքերը՝ Ն. Ռուբցովի) «Դաշտերի աստղ» վոկալ սյուիտից
* «Միայնակ դուրս եմ գալիս ճանապարհ» (Ե. Շաշինա- Մ. Լերմոնտով) Ռոմանս
* «Վառվիր, վառվիր, իմ աստղ» (Պ. Բուլախով-Բ. Չուևսկի) Ռոմանս
* «Եկեք սկսենք» (եր. և խոսքերը՝ Ջ. Դենվերի)՝ կատարող՝ Ալեքսանդր Գրադսկի (անգլերենով)
* «Երկվորյակ» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Մինչև վերջ, մինչև լուռ խաչ» (խոսք՝ Ն. Ռուբցովի) «Դաշտերի աստղ» վոկալ սյուտից
* «Ճանապարհային» (խոսք՝ Ն. Ռուբցովի) «Դաշտերի աստղ» վոկալ սյուտից
* «Ջոկոնդա» (Դ. Թուխմանով- Տ. Սաշկո)
* «Դեղին տուն» (խոսքերը՝ Ս. Չոռնիի) «Երգիծանք» վոկալ սյուտից
* «Կայի-չկայի ես» (Դ. Թուխմանով-Ս. Կիրսանով)
* «Դաշտերի աստղ» (խոսք՝ Ն. Ռուբցովի) համանուն վոկալ սյուիտից
* «Ձմռան առավոտ» (խոսք՝ Բ. Պաստերնակի)
* «Ձմռան գիշեր» (խոսք՝ Բ. Պաստերնակի)
* «Որքան երիտասարդ էինք» (Ա. Պախմուտովա-Ն. Դոբրոնրավով) «Իմ սերը երրորդ կուրսում» ֆիլմից
* «Օրորոցային» (խոսքերը՝ Ն. Կոնչալովսկայայի) «Ռոմանս սիրահարների մասին» ֆիլմից
* «Դեպի Ռուսաստան» («Հանգստացեք, ես աղաչում եմ ձեզ») (խոսքերը՝ Վ․Նաբոկովի)
* «Դեմքը՝ ապակուն…» (խոսքերը՝ Պ. Էլյուարի)
* «Վայնասուններ» (խոսքերը՝ Սաշա Չոռնիի) «Երգիծանք» վոկալ սյուտից
* «Հորդառատ անձրևներ ծովում (բլյուզ)» (եր․՝ T. Waits, խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Սիրելիս, քնիր» (եր․՝ Է․ Կոլմանովսկու, խոսքերը՝ Ե. Եվտուշենկոյի)
* «Սեր» (խոսքերը՝ Բ. Օկուջավայի) «Ռոմանս սիրահարների մասին» ֆիլմից
* «Ես մանկուց երազում էի բարձրության մասին» (Ա. Պախմուտովա-Ն. Դոբրոնրավով) «Օ՜, սպորտ, դու խաղաղություն ես» ֆիլմից
* «Աղոթք» (խոսքերը՝ Սաշա Չոռնիի) «Երգիծանք» վոկալ սյուտից
* «28 կոպեկ պրեմիում ալյուրից բոքոնի մենախոսությունը» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Մենք կարմիր գինի լցրեցինք» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Մենք փոփոխության չէինք սպասում» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Մենք չենք ապրում առանց միմյանց» (Ա. Պախմուտովա-Ն. Դոբրոնրավով) «Օ՜, սպորտ, դու խաղաղություն ես» ֆիլմից
* «Մեր հին տունը» (խոսքերը՝ Ռ. Բըրնսի, թարգմ՝ Ս. Մարշակի)
* «Մի երգիր, գեղեցկուհի, ինձ мшт» (Ս. Ռախմանինով- Ա. Պուշկին) Ռոմանս
* «Ոչ ոքինը» (Յու. Սաուլսկի-Ե. Եվտուշենկո) «Արև, նորից արև» ֆիլմից
* «Դաշտիկում ոչինչ» (ռուս ժողովրդական)
* «Հարբեցողի գիշերային երգը» (խոսքերը՝ Սաշա Չոռնիի) «Երգիծանք» վոկալ սյուտից
* «Գիշերային» (խոսք՝ Ն. Ռուբցովի) «Դաշտերի աստղ» վոկալ սյուիտից
* «Իրադրություն» («Որդին հեկեկում է․ ծեծվել է երկու գումարածի համար …») (խոսքերը՝ Սաշա Չոռնիի) «Երգիծանք» վոկալ սյուտից
* «Շների մասին» (խոսքերը՝ Ն. Ռուբցովի) «Դաշտերի աստղ» վոկալ սյուտից
* «Պոետի հիշատակին» (Վ. Ս. Վիսոցկու մասին) (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Երգ դելֆինների մասին» (Յու. Սաուլսկի-Ե. Եվտուշենկո) «Արև, նորից արև» ֆիլմից
* «Երգ ընկերոջ մասին» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Երգ ընկերության մասին» (խոսքերը՝ Բ. Օկուջավայի) «Ռոմանս սիրահարների մասին»
* «Երգ ոսկու մասին» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու) «Իֆ ամրոցի բանտարկյալը» ֆիլմից
* «Երգ նավի մասին» կամ «Պապական նավակ» (Է. Արտեմև-Ն.Կոնչալովսկայա) «Յուրայինների մեջ՝ օտար,օտարների մեջ յուրային» ֆիլմից
* «Песня о матери» (խոսքերը՝ Ն. Կոնչալովսկու) «Ռոմանս սիրահարների մասին» ֆիլմից
* «Երգ ճոճանակի մասին» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու) «44-ի օգոստոսին…» ֆիլմից
* «Երգ ազատության մասին» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու) «Իֆ ամրոցի բանտարկյալը» ֆիլմից
* «Երգ «խենթերի» մասին» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու) «Իֆ ամրոցի բանտարկյալը» ֆիլմից
* «Երգ Մոնտե Քրիստոյի մասին» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու) «Իֆ ամրոցի բանտարկյալը» ֆիլմից
* «Մնաս բարով» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու) «Իֆ ամրոցի բանտարկյալը» ֆիլմից
* «Երգ թռչունների մասին» (խոսքերը՝ Ն. Գլազկովի) «Ռոմանս սիրահարների մասին» ֆիլմից
* «Երգ խղճի մասին» (Յու. Սաուլսկի-Ե. Եվտուշենկո) «Արև, նորից արև» ֆիլմից
* «Երգ, որը նման է բոլոր երգերին» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Ծաղրածուի երգ» (խոսքերը՝ Ռ. Բըրնսի, թարգմ՝ Ս. Մարշակի)
* «Ածխագործի ընկերուհին» (խոսքերը՝ Ռ. Բըրնսի, թարգմ՝ Ս. Մարշակի)
* «Գաղտնի» («Ուզում եմ հանգստանալ երգիծանքից») (խոսքերը՝ Սաշա Չոռնիի) «Երգիծանք» վոկալ սյուտից
* «Ժառանգներ» (խոսքերը՝ Սաշա Չոռնիի) «Երգիծանք» վոկալ սյուտից
* «Կապույտ անտառ» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Փուչիկներ» (խոսքերը՝ Վ. Սաուտկինի)
* «Սոնետ» (Ե. Կրիլատով-Ա. Գրադսկի)
* «Սպորտային» - երգ Սոչիի 2014 թվականի Օլիմպիական խաղերի մասին
* «Թատրոն» (խոսքերը՝ Սաշա Չոռնիի) «Երգիծանք» վոկալ սյուտից
* «Կյանքում միայն մեկ անգամ է հանդիպում լինում» (Բ. Ֆոմին-Պ. Գերման) Ռոմանս
* «Լուսանկարներ իմ և քո հետ» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Հարավային մնաս բարով» (եր. և խոսքերը՝ Ա. Գրադսկու)
* «Ես Գոյան եմ» (խոսքերը՝ Ա. Վոզնեսենսկու)
* «Կատաղի շինջոկատ» (Ա. Պախմուտովա-Ն. Դոբրոնրավով) «Իմ սերը երրորդ կուրսում» ֆիլմից
* «Ես կմեռնեմ մկրտության ցրտին» (խոսք՝ Ն. Ռուբցովի) «Դաշտերի աստղ» վոկալ սյուտից
* «Փակելով շրջանը» (Ք. Քելմի-Մ. Պուշկինա)- կատ․՝ ռոք երաժիշտների խումբ (Քրիս Քելմի, Յուրի Գորկով, Կոնստանտին Նիկոլսկի, Ալեքսանդր Սիտկովեցկի, Վիտալի Դուբինին, Սերգեյ Մինաև, Հովհաննես Մելիք-Փաշաև, Անդրեյ Մակարևիչ, Ալեքսանդր Մոնին, Գրիգորի Բեզուգլի, Եվգենի Մարգուլիս, Մարինա Կապուրո, Պավել Սմեյան, Ժաննա Ագուզարովա, Անատոլի Ալյոշին, Անդրեյ Դավիդյան, Վալերի Սյուտկին, Յուրի Դավիդով, Ալեքսանդր Իվանով, Ալեքսանդր Կուտիկով, Դմիտրի Վարշավսկի, Արթուր Բերկուտ)

## Ռոք օպերաներ
մինի|310x310փքս

* 1967-1969 - Ճանճ Ցոկոտուխան
* 1973-1985 - Մարզադաշտ
* 1979-2009 - Վարպետը և Մարգարիտան

## Բալետներ
* 1985-1988 - «Մարդ»
* 1987-1990 - «Ռասպուտին»
* 1988-1990 - «Հրեական բալլադ»

## Ֆիլմագրություն
### Դերեր կինոյում

* 1972 - Քաղաքավարության այց- *[[միջադեպ]]*
* 1975 - Երկու ջութակի կոնցերտ - *երգիչ*
* 1979 - Երգի մեջ իմ կյանքն է…Ալեքսանդրա Պախմուտովա- *«Կատաղի շինջոկատ»*
* 1979 - Կամերտոն - *[[կամեո]]*
* 1991 - Հանճար- *[[կամեո]]*
* 2000 - Հանցավոր Պետերբուրգը. Ֆիլմ 1․ Բարոն- *[[միջադեպ]]*

### Վոկալ պարտիաներ
* 1974 - Յուրայինների մեջ՝ օտար,օտարների մեջ յուրային
* 1974 - Ռոմանս սիրահարների մասին
* 1975 - Երկու ջութակի կոնցերտ
* 1976 - Արև, նորից արև
* 1976 - Երգեր ամպերի տակ
* 1976 - Իմ սերը երրորդ կուրսում
* 1976 - Երկնագույն շնիկը (մուլտֆիլմ) - *Նավաստի/սղոց- ձուկ*
* 1977 - Հին փարոսի լեգենդը (մուլտֆիլմ)
* 1977 - Արքայադուստրը և մարդակերը (մուլտֆիլմ)
* 1978 - Բռնել-քամին (մուլտֆիլմ)
* 1978 - Խոսենք, եղբայր…
* 1979 - Սիրելիներից մի բաժանվեք
* 1980 - Օ՜, սպորտ, դու խաղաղություն ես
* 1986 - Կլիմ Սամգինի կյանքը
* 1988 - Լեռնանցք (մուլտֆիլմ)
* 1989 - Իֆ ամրոցի բանտարկյալը
* 1989 - Կարծրատիպեր (մուլտֆիլմ)
* 1989 - Օդեսայում ապրելու արվեստը
* 2000 - 44-ի օգոստոսին…

### Կոմպոզիտորական ֆիլմագրություն
* 1974 - Ռոմանս սիրահարների մասին
* 1977 - Հին փարոսի լեգենդը (մուլտֆիլմ)
* 1977 - Արքայադուստրը և մարդակերը (մուլտֆիլմ)
* 1978 - Խոսենք, եղբայր…
* 1978 - Բռնել-քամին (մուլտֆիլմ)
* 1978 - Ադամանդի արահետ
* 1979 - Կամերտոն
* 1979 - Որս (մուլտֆիլմ)
* 1980 - Բումերանգ
* 1985 - Հետաքննությունը վարում են գիտակները․ Հրդեհ
* 1986 - Մեն-միակ կյանքում
* 1988 - Լեռնանցք (մուլտֆիլմ)
* 1989 - Իֆ ամրոցի բանտարկյալը
* 1989 - Ռոք և ճակատագիր
* 1989 - Օդեսայում ապրելու արվեստը
* 1989 - Կարծրատիպեր (մուլտֆիլմ)
* 2000 - 44-ի օգոստոսին…

## Տեսահոլովակներ

## Վավերագրական ֆիլմեր
* 1979 - «Ալեքսանդրա Պախմուտովա - «Երգի մեջ իմ կյանքն է…“» (Ա. Պախմուտովայի 50-ամյա հոբելյանի առթիվ)
* 1979 - «Սխրանք. Գաղտնագիր 12080»
* 1989 - «Եվ տողը չի ավարտվում» (Վ. Նաբոկովի բանաստեղծությունների ցիկլը, երաժշտությունը՝ Ա. Գրադսկու)
* 2012 - «Կենդանի հոգի» (վավերագրական ֆիլմ Ալեքսանդր Բարիկինի ստեղծագործական ուղու մասին)
* 2014 - «Ալեքսանդր Գրադսկի. *«Շրջվեք»*» («Առաջին ալիք», վավերագրական ֆիլմ Ա. Գրադսկու 65-ամյակի առթիվ)

## Հանրային դիրքորոշում
1992 թվականին գրել է «Ձայն լսարանից», հրապարակախոսական հոդվածը, որը տպագրվել է «Նովիյ վզգլյադ» թերթու։.

1993 թվականին, Ռուսաստանում գարնանային քաղաքական ճգնաժամի ժամանակ, նա կանգնեց Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Բ. Ն. Ելցինի կողքին՝ Գերագույն Խորհրդին դիմակայելու հարցում՝ մասնակցելով «Այո—Այո—Ոչ—Այո» նախագահական արշավին, որը նվիրված էր ապրիլյան հանրաքվեի։

2000 թվականի ապրիլին նա ստորագրել է նամակ ի պաշտպանություն Չեչնիայում Ռուսաստանի նորընտիր նախագահ Վլադիմիր Պուտինի քաղաքականության։

Վերջին տարիներին քաղաքականության մասին սկզբունքորեն հրապարակային հայտարարություններ չի արել՝ դա բացատրելով այսպես՝Եթե ունեք գոնե ինչ-որ հեղինակություն, եթե ինչ-որ մեկը սիրում է ձեզ, և ինչ-որ մարդիկ հաշվի են առնում Ձեր կարծիքը, և դուք գիտեք այդ մասին, ապա այնքան էլ կոռեկտ չէ արտահայտվել երաժշտության հետ կապ չունեցող թեմաների շուրջ։ Քանի որ մարդիկ, ովքեր սիրում են ձեզ, կարող են Ձեր հայտարարությունը համարել գործողությունների ուղեցույց և ինքնաբերաբար հետևել ձեզ այդ կարծիքին։ Մարդիկ, ովքեր չեն սիրում Ձեզ, կարող են ասել՝ «Իսկ ո՞վ է այդպես ասում։ Այսպիսով, եկե՛ք մտածենք հակառակը»։ Եվ նրանց վրա, ստացվում է, դու ազդել ես։ Այսինքն՝ դու սկսում ես մասնակցել բոլորովին այլ թեմաներով ինչ-որ բաների քննարկմանը՝ օգտագործվելով որպես երգիչ, որպես մարդ, ում լսում են։ Եվ դու պետք է քեզ զգաս հիմարի պես։ Ես ինձ հիմարի պես կզգայի։ Այսինքն՝ ես ինչ-որ մեկի վրա ազդել եմ, իսկ ես իրավունք ունե՞մ ինչ-որ մեկի վրա ազդել։ Որևէ իրավունք չունեմ․․․ Երաժշտական առումով, բանաստեղծական առումով, գեղագիտական առումով ես արդեն ինքս կամ ազդում եմ կամ չեմ ազդում։ Եվ դա իմ իրավունքն է՝ գոյություն ունենալ որպես մարդ, այսպես ասենք, փորձելով ինքնադրսևորվել արվեստում։ Բայց մնացած ամեն ինչում դա պարզապես ճիշտ չի լինի իմ կողմից, ավելի լավ է դա երբեք չանել։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1997) - *արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակ (1999) - *էստրադային արվեստի բնագավառում* («Կենդանի երաժշտության երեք ժամ» համերգային ծրագրի համար)
* Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1999) - *երաժշտական արվեստի բնագավառում ունեցած մեծ վաստակի համար*
* Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2014)
* Վլադիմիր Վիսոցկու «Սեփական ուղի» մրցանակ (2019) - *ստեղծագործական անզիջում ուղու և ստեղծագործական հսկայական տաղանդի, բարուն և գեղեցկությանը ծառայելու համար*։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *[[Додолев, Евгений Юрьевич|Додолев Е. Ю.]]* Александр Градский. The Голос. — : Рипол-классик, 2013. — ISBN 978-5-386-05582-0.
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Градский, Александр Борисович на *animator.ru*
* Интервью с Александром Градским на *vokrug.tv*
* Фото из личного архива певца
* Российское авторское общество
* Александр Градский: «Шопен не мог, а я не хочу», «Совершенно секретно», № 7, 1994
* 

 
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կիթառահարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս հեռուստաանձինք
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:«Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ» խաղի մասնակիցներ