open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իսպանա-թուրքական հարաբերություններ

**Իսպանա-թուրքական հարաբերություններ**, երկկողմանի դիվանագիտական հարաբերություններն են՝ Իսպանիայի ու Թուրքիայի միջև։

## Պատմություն
16-րդ դարում Իսպանիան և Օսմանյան կայսրությունը պայքարում էին միմյանց միջև, որպեսզի գերակայություն հաստատեն Միջերկրական ծովում։ 1571 թվականին Լեպանտոյի ծովամարտում իսպանական նավատորմը (դաշինք կազմելով Վենետիկյան հանրապետության և Պապական մարզի հետ) հաղթանակ տարավ Օսմանյան կայսրության նկատմամբ։ Հյուսիսային Աֆրիկայում իսպանացիները կռվում էին օսմանների դաշնակիցներ՝ Բերբերյան ծովահենների դեմ։ Փրկվելով կրոնական հետապնդումներից կոնվերսորները և սեֆիդները փախնում էին Օսմանյան կայսրություն այն բանից հետո, երբ Իսպանիայում տեղի ունեցավ մորսիկների անհաջող ապստամբությունը։ Արծաթը, որն բերվում էր Լատինական Ամերիկայից առաջացրեց ինֆլյացիա Իսպանիայում, որն այնուհետև տարածվեց Եվրոպայի այլ մասերում, նույնիսկ Օսմանյան կայսրությունում։ 1782 թվականին Իսպանիան և Օսմանյան կայսրությունը կնքեցին Խաղաղության, բարեկամության և առևտրի համաձայնագիր։

## Քաղաքական հարաբերություններ
[thumb|Պաշտոնական ավանդական լուսանկարը իսպանա-թուրքական բարձր մակարդակի հանդիպումից հետո [Մադրիդում, 2012 թվականի նոյեմբերի 27]]

Թուրքիան և Իսպանիան հանդիսանում են՝ Եվրոպայի Խորհրդի, Հյուսիսատլանտյան դաշինքի կազմակերպություն, Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության և Միջերկրածովյան միության անդամներ։

Երկկողմանի հարաբերություններում դիվանագիտական մակարդակում չկան որևիցե հակասություններ պետությունների միջև։ Իսպանիան աջակցում է Թուրքիայի հայտը, որպեսզի այն դառնա Եվրոպական Միության անդամ։ 1998 թվականի հունիսի 22-ին պետությունները միմյանց միջև կնքեցին համատեղ գործողությունների ծրագիր, որն որոշեց երկկողմանի հարաբերությունների զարգացման ուղղությունները։ 2004 թվականին նախաձեռնվեց Քաղաքակրթությունների միությունը վարչապետ Սապատերոյի և Թուրքիայի վարչապետ  Էրդողանի կողմից։

## Առևտրային հարաբերություններ
2011 թվականին ապրանքաշրջանառությունը պետությունների միջև կազմել է՝ 5,99 մլրդ եվրո։ 2015 թվականին Իսպանիայի և Թուրքիայի միջև ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 8,5 մլրդ դոլար։ Թուրքիայում գործում է ավելի քան 610 իսպանակ ընկերություններ։ Իսպանական ներդրումները թուրքական տնտեսության մեջ կազմում են մոտավորապես 10 մլրդ դոլար։ 2008 թվականին Թուրքիա է այցելել ավելի քան 350 000 իսպանացի զբոսաշրջիկ։

Մոտավորապես 75 թուրքական ընկերություն էլ գործում է Իսպանիայում։ Թուրքական ներդրումները իսպանական տնտեսության մեջ կազմում են 143 մլն դոլար 2002-2015 թվականների ընթացքում։

## Տես նաև
* Եվրոպական Միություն-Թուրքիա հարաբերություններ

## Արտաքին հղումներ
* Turkish embassy in Madrid
* Turkish Ministry of Foreign Affairs about relations with Spain
* Spain-Turkey Civic Forum. Reinforcing bilateral relations for a common european vision

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի երկկողմ հարաբերություններ
Վենդա (լեզու)

**Վենդա (չիվենդա)**, վենդա ժողովրդի լեզուն, ՀԱՀ պաշտոնական լեզուներից մեկը։ Տարածված է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հյուսիս- արևելքում, առավելապես Լիմպոպո գավառի հյուսիսում, ինչպես նաև Զիմբաբվեի հարավում (ՀԱՀ-ի հետ սահմանին)։ Այս լեզվով խոսողների ընդհանուր թիվը կազմում է 1,152 միլիոն մարդ, որից ՀԱՀ-ում` 1,022 միլիոն (2001 թվականի մարդահամար), Զիմբաբվեում,  130 հազար մարդ։ Վենդան համարվում է բանտուստան Վենդայի պաշտոնական լեզուն։ Ներկայումս այն համարվում է Լիմպոպո գավառի Վխեմբե շրջանի բնակչության մեծամասնության լեզուն։

## Դասակարգում
Վենդան բանտու լեզուներից մեկն է։ Ըստ Մալկոմ Գարսիի (1948 թ., 1967-1971 թթ.) դասակարգման և 1978 թվականն Ի. Բաստենի ճշգրտման` այն վերաբերվում է S գոտու, վենդա խմբին (S.20) և ունի  S.21 պայմանական ինդեքսը։ 
Ամենամեծ բարբառներն են`պհանին, տավհացինդին, իլաֆուրին, մբեձին, մանդան, գուվհուն, լեմբետուն։
 
## Բնութագիր
Կառուցվածքը տիպիկ բանտուական է, կցական արհեստական թեքվածության տարրերով։  Հնչյունաբանական առանձնահատկություններից է հարուստ բաղաձայնական համակարգը, որին բնորոշ է կրկնակի հնչյունաբանական արտաբերման առկայությունը։ Ամբողջությամբ ներկայացված է անվանական (համահնչյունական) դասակարգման համակարգը (17 դաս և 2 ենթադաս)։

## Գրելաձև
Գրերը ստեղծվել են 19-րդ դարի վերջերին լատինական տառագրական հիմքի վրա։ C, J և Q տառերը օգտագործվում են միայն օտարալեզու փոխառություններում։ 

## Հնչյունաբանություն

## Վիկիպեդիան  վենդա լեզվով
Գոյություն ունի Վիքիպեդիա վենդա լեզվով բաժին («Վիկիպեդիա վենդա լեզվով»), որտեղ առաջին սրբագրումները կատարվել են 2004 թվականին։ 2018 թվականի օգոստոսի 29-ի դրությամբ բաժինը պարունակում է 266 հոդված (էջերի ընդհանուր քանակը կազմում է 1631),  այնտեղ գրանցված են 4466 մասնակիցներ, որոնցից ոչ մեկը ադմինիստրատորի կարգավիճակ չունի, վերջին  30 օրվա ընթացքում որոշակի գործողություններ են կատարել 11 մասնակիցներ, բաժնի գոյության ընթացքում կատարված սրբագրումների թիվը կազմում է 16 813։

## Գրականություն
* Ziervogel D. A Handbook of the Venda language. Pretoria, 1961
* Poulos G. A Linguistic Analysis of Venda Pretoria, 1990.
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանտու լեզուներ
Կատեգորիա:ՀԱՀ-ի լեզուներ
Կատեգորիա:Զիմբաբվեի լեզուներ
ԱՄՆ-ի խոշորագույն լճերի ցանկ

**ԱՄՆ-ի խոշորագույն լճերի ցանկ**, հետևյալ ցանկում ներկայացված են ամենախոշոր լճերն ու ջրամբարները ըստ հայելու մակերեսի, որոնք մասամբ կամ ամբողջությամբ պատկանում են ԱՄՆ-ին։ Ջրի մակարդակը թվարկվող լճերում խիստ տատանվում է և նշված են միջին տվյալները։ Այն լճերը, որոնց մի մասը գտնվում է Կանադայի սահմանում (հարևան երկիր է ԱՄՆ-ին), տվյալները ներկայացված են լճի ընդհանուր տարածքի վերաբերյալ, ոչ թե միայն ԱՄՆ-ի տարածքում գտնվող հատվածի մասին։

## Լճեր և ջրամբարներ
:*Ըստ մակերեսի աճման կարգի*

## Տես նաև

* Տարածքով ամենամեծ լճերի ցանկ (ամբողջ աշխարհ)
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների աշխարհագրություն
* Մեծ Լճեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lake & Reservoir Search Results  կայքում *lakelubbers.com
* [https://web.archive.org/web/20080916092140/http://nationalatlas.gov/articles/mapping/a_general.html#ten Profile of the People and Land of the United States — Water — Lakes]  կայքում *nationalatlas.gov
* 10 крупнейших озёр США   կայքում*geography.about.com
* [http://www.statista.com/statistics/204193/the-largest-lakes-in-the-us-by-area/ 20 крупнейших озёр США]  կայքում *statista.com

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լճեր
Կատեգորիա:Ցանկեր:ԱՄՆ
Կատեգորիա:Լճերի ցանկեր
Ինես Արիմադաս

**Ինես Արիմադաս** (, ), իսպանացի և կատալոնացի քաղաքական գործիչ, Կատալոնիայի խորհրդարանի ընդդիմության առաջնորդ (2015 թվականից)։

## Կենսագրություն
Ծնողները՝ Ռուֆիոնո Արիմանդասը (ծնվել է 1937 թվականին) և Ինես Գարսիա Լոպեսը Սալմորալի (Սալամանկայի պրովինցիա) բնիկներ են։ Ինես Արիմադասը ծնվել է Կադիսում։ Նա հինգ երեխաներից ամենափոքրն է։ Հայրը 1979-1983 թվականներին Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի ռեժիմի անկումից հետո դարձավ առաջատար Իսանիայի ժողովրդավարական կենտրոնի միությունում։

Ինեսն ավարտել է կաթոլիկ դպրոց (*Nuestra Señora del Pilar*) Խերես դե լա Ֆրոնտերայում։ Դպրոցում հետաքրքրվում էր կատալոնական մշակույթով (անգամ դասընկերուհու օգնությամբ սովորել է կատալոներեն) և երազում էր դառնալ հնագետ։ Ընդունվել է Պաբլո դե Օլավիդեի համալսարան, որտեղ սովորել է իրավագիտություն, պետական կառավարում և բիզնեսի կառավարում։ Սովորել է նաև Նիսի *IPAG* բիզնես-դպրոցում, որտեղ ընդգրկվել է *Erasmus* ծրագրի մեջ։

24 տարեկան հասակում *MAT* ընկերությունում կես տարի աշխատել է որպես նավթաքիմիական արդյունաբերության բաժնի պետ։ 2008 թվականին տեղափոխվել է Բարսելոնա։ Տեղափոխվելով Բարսելոնա` 6 տարի աշխատել է D'Aleph ընկերությունում որպես խորհրդատու գործողությունների և ռազմավարության վերաբերյալ։

## Քաղաքական գործունեություն
250px|մինի|ձախից|Ինես Արիմադասը 2016 թվականին
2010 թվականին ընկերոջ հետ հայտնվում է Ռոմեա թատրոն՝ «Քաղաքացիական» կուսակցության միջոցառմանը, հետաքրքրվում է դրա քաղաքական ուժով և հաջորդ տարի դառնում է մամուլի քարտուղար։

Կատալոնիայի 2012 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում նա ընտրվում է որպես «Քաղաքացիական» կուսակցության շարքային երիտասարդ ակտիվիստ։ 2015 թվականին, երբ կուսակցությունն ու նրա առաջնորդները դուրս եկան համազգային հարթակ, 34-ամյա Ինեսը դառնում է կուսակցության առաջնորդը Կատալոնիայի խորհրդարանում։ Ղեկավարելով կուսակցությունը 2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում, նա ստացավ մոտ 17,9 տոկոս ձայն և մեծացրեց իր ներկայացուցչությունը՝ 9-ից հասցնելով 25-ի։ Եղել է նաև Ժեներալիտատ կուսակցության նախագահի թեկնածու։

2017 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում 2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին հայտարարում է իրենց հաղթանակի մասին, քանի որ կուսակցությունը շատ հայտնի էր. նրա կողմից էին ընտրողների 25 տոկոսը, ինչը անդամների համար ապահովում էր 37 տեղ։

## Անձնական կյանք
2016 թվականի հուլիսի 30-ին ամսունանում է իր քաղաքական հակառակորդ, Կատալոնիայի խորհրդարանի նախկին նախագահ Խավիեր Սիմայի հետ։

## Պատկերասրահ

Foto de Carles Puigdemont i Inés Arrimadas.jpg|
Sáenz de Santamaría se reúne con Inés Arrimadas, portavoz de Ciudadanos en el Parlamento de Cataluña.jpg|
Albert Rivera e Inés Arrimadas, del partido Ciudadanos en un acto en Madrid, en octubre de 2015.JPG|
Acto preelectoral de Ciudadanos, en Madrid, con Inés Arrimadas hablando el 25 de octubre de 2015.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իսպանացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կատալոնիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Էննի Բարնարդ

**Լեդի Էննի Բարնարդ** (, ծնդյան անունը` **Լինդսեյ**, ), շոտլանդացի ճանապարհորդ գրող, նկարիչ և բարձր խավի ազդեցիկ կին, «Auld Robin Gray» բալլադի հեղինակը։ Հարավային Աֆրիկայի Քեյփթաունում անցկացրած հինգ տարիները զգալի ազդեցություն են ունեցել ժամանակի մշակութային և հասարակական կյանքի վրա։

## Կենսագրություն
right|thumb|320px|«Հարավային Աֆրիկայի պատմական տները», Դորոթի Ֆեյրբրիջ
thumb|«Դրախտ» մատիտանկար, Էննի Բարնարդի հարավաֆրիկյան բնակարանը
Էննին ծնվել է Ֆայֆում, Բալկարես առանձնատանը։ Էննի Լինդսեյի (ծննդյան անունը` Դալրիմփլ) և Բալկարեսի 5-րդ կոմս Ջեյմս Լինդսեյի իններորդ երեխան և առաջին դուստրն է։ 1793 թվականին տեղափոխվել է Լոնդոն, որտեղ հանդիպել և ամուսնացել է Լիմերիկի եպիսկոպոս Թոմաս Բարնարդի որդու` Էնդրյու Բարնարդի հետ, ով նրանից տասներկու տարով երիտասարդ էր։ Հետագայում Հենրի Դունդասի միջոցով Էնի ամուսինը նշանակվել է Բարեհուսո հրվանդանի, որն այն ժամանակ գտնվում էր բրիտանական ռազմական օկուպացիայի տակ, գաղութային քարտուղար։ Բարնարդները Բարեհուսո հրվանդան են ժամանել 1797 թվականի մարտին, Լեդի Էննի Քեյփում մնացել է մինչև 1802 թվականի հունվար։

Մելվիլին, ով այն ժամանակ պատերազմական և գաղութային քարտուղար էր, գրած Էննիի նամակները,  ճամփորդական օրագրերը տեղեկատվական կարևոր աղբյուր են դարձել ժամանակի մարդկանց, իրադարձությունների և հասարակական կյանքի մասին։ Նա նաև մարդկանց հիշողության մեջ մնացել է որպես աշխարհիկ կին, որը հայտնի է որպես Բարեհուսո հրվանդանի ամրոցի տիրուհի։

Ուշագրավ նամակների, ամսագրերի և նկարների շարքը Էննին հրապարակել է 1901 թվականին, Հարավային Աֆրիկան մեկ դար առաջ խորագրով։ 1806 թվականին, երբ Բրիտանիան կրկին նվաճեց Քեյփը, Բարնարդը վերանշանակվեց գաղութային քարտուղար, սակայն Էննին նախընտրեց մնալ Լոնդոնում։ 1807 թվականին Բարնարդը մահացավ Քեյփում, իսկ էննին կյանքի մնացած մասն ապրեց Լոնդոնում, որտեղ մահացավ 1825 թվականի մայիսի 18-ին։

Էննին նաև ուսյալ նկարիչ էր, ստեղծել է յուղանկարներ, գծանկարներ։

Ուիլյամ Լիվեսը 1812 թվականին բացահայտել է, որ Auld Robin Gray-ը 1772 թվականին գրել է Էննի Բարնարդը, երաժշտությունը գրել է Լիվեսը։ Այն անանուն կերպով տպագրվել է 1783 թվականին, իսկ Լեդի Էննը միայն ճանաչել է իր հեղինակությունը մահից երկու տարի առաջ Վալտեր Սքոթին (1823 թ.) գրված նամակով, որը հետագայում խմբագրել է այն Bannatyne ակումբի համար։

Լեդի Էննին Քեյփթաունում հիշատակվում է մի քանի ձևով։ Բարեհուսո հրվանդանի ամրոցի պալատը հայտնի է որպես «Լեդի Էննի Բարնարդի պարասրահ»։ Քեյփթաունի Նյուլենդս արվարձանի ճանապարհներից մեկը, որտեղ ապրել են Բարնարդները, անվանվել է «Լեդի Էննի պողոտա», իսկ նրա քանդակը ցուցադրվում է Քլերմոնթի արվարձանում գտնվող քաղաքացիական կենտրոնի նախասրահում։ Բարնարդների տունը, խաղողի այգին պահպանվել են որպես հյուրանոցի մաս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sheet Music for ''Auld Robin Gray''
* ''South Africa a century ago; letters written from the Cape of Good Hope (1791–1801)'' by Barnard, Anne Lindsay, Lady, 1750-1825, editor William Henry Wilkins. London: Smith, Elder & Co., 1910 at A Celebration of Women Writers

Կատեգորիա:Շոտլանդացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի արվեստագետներ
The Greatest (երգ, Սիա)

**«The Greatest»**, ավստրալիացի երգչուհի և հեղինակ Սիայի երգն ամերիկացի ռեփեր Քենդրիկ Լամարի մասնակցությամբ։ Թողարկվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։ Երգն ընդգրկվել է Սիայի՝ 2016 թվականին թողարկված This Is Acting ալբոմի դելյուքս տարբերակում։ Երգը գրել են Սիան ու Գրեգ Քյորստինը։

## Արձագանքներ
*[[The Atlantic]]* ամսագրից Սպենսեր Քորնհաբերը գրել է․ «Որևէ տիպի սոցիալական համատեքստի բացակայության պայմաններում այս ամենը վառ, գեղեցիկ ու անարտահայտելի տխուր է»։ Բրիտանական The Edge թերթից Բրունո Ռասելը երգի կառուցվածքը կոչել է «ոգեշնչող», ինչպես «պարզ ուղերձ. որ մենք կարող ենք փոխել իրավիճակն ու պետք է լինենք ‘The Greatest’, բայց դրա համար մենք պետք է գործենք հիմա»։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակում երեխաների խմբի հետ միասին նկարահանվել է 13-ամյա Մեդդի Զիգլերը, որը նախկինում արդեն մասնակցել էր Սիայի տեսահոլովակների նկարահանումներին, որոնցից են՝ «Chandelier» և «Cheap Thrills»։ Տեսահոլովակը բեմադրել են Սիան ու ավստրալիացի ռեժիսոր Դենիել Ասկիլը, իսկ պարային հատվածների խորեոգրաֆը Ռայան Հեֆինգտոնն է։ Այն թողարկվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։

Երաժշտական քննադատները տեսահոլովակը համարել են նվիրված Օռլանդոյում տեղի ունեցած զանգվածային սպանությանը ահաբեկչության վերաբերյալ մի շարք հղումների պատճառով. նկարահանումներին մասնակցած պարողներից շատերը դա հաստատել են սոցիալական կայքերում։

Տեսահոլովակն սկսվում և ավարտվում է ցածր ձայնային աղմուկով։ Ապա ցուցադրում են հատակին պառկած մարդիկ։ Զիգլերը սև կեղծամով լիակատար լռության մեջ ծիածանի բոլոր գույների ներկերը մատներով քսում է իր այտերին։ Նա ազատում է 48 այլ երիտասարդ մարդկանց բանտային վանդակից (49-ը ահաբեկչության արդյունքում զոհվածների թիվն է), բայց նրանց ազատությունը երկար չի տևում։ Հետա կադրում երևում են փամփուշտներից ծակծկված պատը, ինչից հետո բոլոր պարողներն ընկնում են հատակին։ Եզրափակիչ տեսարանում Մեդի Զիգլերի դեմքին հոսում են արցունքներ։

## Կենդանի կատարումներ
2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Սիան առաջին անգամ կատարել է «The Greatest» երգը Apple Eventի ընթացքում, որ տեղի է ունեցել Սան Ֆրանցիսկոյում՝ Bill Graham Civic Auditorium-ում, iPhone 7 նոր մոդելի ներկայացման ժամանակ։ Հինգ պարողներ 13-ամյա Մեդի Զիգլերի գլխավորությամբ ելույթ են ունեցել մարմնագույն բալետային հագուստով, իսկ երաժշտական տեսահոլովակները («The Greatest»  երգից բացի կատարվել է նաև «Chandelier» երգը) միաժամանակ ցուցադրվել են էկրանին հետին պլանում։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  (պաշտոնական տեսահոլովակ)
*  (աուդիոտարբերակ Քենդրիկ Լամարի վոկալով երկրորդ րոպեին)

Կատեգորիա:ԼԳԲՏ երգեր
Կատեգորիա:Սիայի երգեր
Կատեգորիա:Քենդրիկ Լամարի երգեր
Say Amen (Saturday Night)

«**Say Amen (Saturday Night)**», ամերիկյան Panic! At the Disco ռոք խմբի երգը, նրա Pray for the Wicked ալբոմի առաջին սինգլը։ Թողարկվել է 2018 թվականի մարտի 21-ին։ Երգն զբաղեցրել է Billboard-ի Alternative Songs հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականը 2018 թվականի հունիսին։

## Թողարկում
Say Amen (Saturday Night) երգը թողարկվել է 2018 թվականի մայիսի 21-ին, որպես պրոդյուսեր հանդես են եկել Ջեյք Սինքլերն ու Այմադ Ռոյալը։ Նույն օրը թողարկվել է (Fuck A) Silver Lining սինգլը։ Say Amen (Saturday Night) սինգլը գլխավորել է Billboard-ի Alternative Songs հիթ-շքերթը 2018 թվականի հունիսին։

## Տեսահոլովակ
2018 թվականի մարտի 21 տեղի է ունեցել ռեժիսոր Դանիել Կամպոսի կողմից նկարահանված Say Amen (Saturday Night) երգի տեսահոլովակի պրեմիերան։ Դանիելը նախկինում արդեն աշխատել էր Բրենդոն Ուրիի՝ Panic! At The Disco խմբի մենակատարի հետ։ Բրենդոնն ասել է, որ այդ տեսահոլովակը կծառայի որպես պրիքվել խմբի՝ 2013 թվականին նկարահանված This Is Gospel երգի (խմբի Too Weird to Live, Too Rare to Die! չորրորդ ստուդիական ալբոմից) և 2015 թվականին նկարահանված Emperor's New Clothes երգի (խմբի Death of a Bachelor հինգերորդ ստուդիական ալբոմից) տեսահոլովակների համար։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է դերասանուհի Քլոե Հոլմսը։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 երգեր
Արագոնի թագուհիների ցանկ

150px|մինի|Արագոնի զինանշան
Արագոնի թագավորությունը ձևավորվել է 1035 թվականին, երբ Նավառայի թագավորությունը Սանչո III արքայի մահից հետո բաժանվեց երեք մասի։ Սանչոյի որդուն` Գոնսալոյին անցան *Սոբրարբեն*  և  *Ռիբարգորսան*, իսկ նրա ոչ օրինական որդուն` Ռամիրոյին անցավ Արագոնը, սակայն Գոնսալոն սպանվեց շուտով, և նրա տարածքներն անցան Ռամիրոյին, և այդպիսով Ռամիրոն դե ֆակտո դարձավ Արագոնի թագավոր։

## Արագոնյան դինաստիա

## Տրաստամարյան դինաստիա

### Միջնադարյան ժամանակաշրջանի թագուհիներ, 1462-1472
Կատալոնիայում տեղի ունեցող քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում, Հուան II-ին գահնկեց անելու և գահին տիրանալու իրենց թեկնածությունն էին ներկայացրել երեք թեկնածուներներ։ Ներանցից մեկը Պեդրո V -ն էր, ով ամուսնացած չէր։ Երկրորդը ՝ Էնրիկե IV-ն էր, որի կինը Ժուանա պորտուգալացին էր, Դուարտե I-ի դուստրը։ Երրորդ թեկնածուն Ռենե I-ն էր, ում առաջին կինը եղել Լոթարինգիայի դքսուհի Իզաբելը մինչև 1462 թվականին, իսկ երկրորդը ՝ ֆրանսիացի ազնվական Ժանեն։

## Հաբսբուրգների պալատ

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թագուհիներ
Մորից Բլյայբտրոյ

**Մորից Բլյայբտրոյ** (, ), գերմանացի դերասան։

Դերասան Հանս Բրեների և դերասանուհի Մոնիկա Բլյայբտրոյի որդին է։

## Կենսագրություն
Մորից Բլյայբտրոյը ծնվել է Մյունխենում, մեծացել՝ Համբուրգում։ Դեռևս մանուկ հասակից սկսել է խաղալ հեռուստաֆիլմերում։ 11-րդ դասարանում լքում է դպրոցը։ Նյու Յորքում այցելում է դերասանական կուրսերի։ Հետո վերադառնում է հայրենիք և սկսում խաղալ թատրոնում և նկարահանվել հեռուստատեսությունում։

Մորիցին լայն ճանաչում բերեցին հետևյալ ֆիլմերը՝ «Բախելով երկնքի դռները», «Փախչի՛ր Լոլա, փախչի՛ր» և  «Գիտափորձ»։

## Մրցանակներ
2006 թվականին դերասանն արժանացել է «Արծաթե արջ» մրցանակի՝ տղամարդու լավագույն դերի համար՝ Բեռլինի 56-րդ կինոփառատոնի ժամանակ։ Այս մրցանակին Բլյայբտրոյն արժանացավ «Տարրական մասնիկներ» ֆիլմում դերի համար։

## Հատընտիր ֆիլմագրություն
* 1993 - Շուլց և Շուլց / *Schulz und Schulz* 
* 1994 - Անմեղության հրեշտակ / *Unschuldsengel* 
* 1994 - Սատանայի երեխաները / *Kinder des Satans*
* 1995 - Քաղաքային զրույց / *Stadtgespräch*
* 1996 - Հատուկ բաժին / *Die Gang*  
* 1996 - Առաջին անգամ / *Das erste Mal*  
* 1997 - Բախելով երկնքի դռները / *Knockin' On Heaven’s Door* - *Աբդուլ*
* 1998 - Փախչի՛ր Լոլա, փախչի՛ր / *Lola rennt* - *Մաննի*
* 1998 - Սիրի՛ր մերձավորիդ / *Liebe Deine Nächste*- *Տրիստան*
* 1998 - Ձվի դեղնուց / *Das Gelbe vom Ei*  
* 1999 - Լուսնային հայր / *Luna Papa* - *Նասրեդին*
* 1999 - Անտեսանելի կրկես / *Invisible Circus* - *Էրիկ*
* 2000 - Ացտեկների արևը / *Im Juli* - *Դանիել*
* 2001 - Գիտափորձ / *Das Experiment* - *Թարեք*
* 2002 - Սոլինո / *Solino* - *Ջանկարլո Ամատո*
* 2003 - Գերմանիկուս / *Germanicus*
* 2004 - Խոհարար-գող / *C(r)ook* - *Վալենտին*
* 2005 - Պահապանը։ Լեգենդ Օմար Խայամի մասին / *The Keeper: The Legend of Omar Khayyam*
* 2005 - Մյունխեն / *Munich* - *Անդրեաս*
* 2006 - Տարրական մասնիկներ / *Elementarteilchen* - *Բրունո*
* 2007 - Անվնաս պահակախումբ / *The Walker*
* 2007 - Արտույտների ագարակը / *La Masseria delle allodole* - *Յուսուֆ*
* 2007 - Կին գործակալներ / *Les femmes de l´ombre* - *ՍՍ-ի գնդապետ Կարլ Հայնդրիխ*
* 2008 - Բաադերի համալիր / *Der Baader Meinhof Komplex* - *[[Անդրեաս Բաադեր]]*
* 2010 - Ժամանակը փոխում է քեզ / *Zeiten ändern dich*
* 2011 - Սիրո գեղադիտակ / *360* - *գերմանացի բիզնեսմեն*
* 2013 - Համաշխարհային պատերազմ Զ / *World War Z* - *դոկտոր*
* 2014 - Սպի / *The Cut* - *Փիթեր Էդելման*
* 2014 - Ստերեո / *Stereo* - *Հենրի*
* 2015 - Լուսնի մութ կողմը / *Die dunkle Seite des Mondes* - *Ուրս Բլանկ*
* 2017 - Մի անգամ Գերմանիայում / *Es war einmal in Deutschland…* - *Դավիդ Բերման*
* 2017 - Միայն Աստված ինձ դատավոր / *Nur Gott kann mich richten* - *Ռիկի*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կինոդերասաններ
Ocean (երգ)

**«Ocean»**, հոլանդացի դիջեյ և երաժշտական պրոդյուսեր Մարտին Գարիքսի և ամերիկացի երգիչ Քալիդի երգը, որ թողարկվել է 2018 թվականի հունիսի 15-ին STMPD RCRDS լեյբլում։

## Պատմություն
2017 թվականի հոկտեմբերին Մարտին Գարիքսի երկրպագուն հարցրել է Քալիդի հետ նրա համագործակցության մասին Թվիթերում։ Դրան ի պատասխան Քալիդը մեջբերել է Մարտինի ասածը, և նա ասել է. «Արի անենք դա»։ Այն մասին, որ Քալիդը ստուդիայում աշխատել է Մարտին Գարիքսի հետ միասին, վերջինս առաջին անգամ պատմել է «Billboard Music Awards»-ին տված հարցազրույցի ժամանակ՝ 2018 թվականի ապրիլի 17-ին։ Ավելի ուշ Մարտին Գարիքսը պատմել է մանրամասները Kenh14 News լրատվական պորտալին. «Ներկա պահին ես կարող եմ հայտարարել, որ ունեմ նոր երգ Քալիդի հետ։ Նա հիանալի երգիչ է։ Մենք այն կթողարկենք հունիսի սկզբին։ Ես հիացած եմ դրանով»։

## Երգացանկ

### Ռեմիքսներ
# «Ocean» (Martin Garrix & Cesqeuax Remix) — 3:41
# «Ocean» (Cazztek Remix) — 4:55
# «Ocean» (Todd Helder Remix) — 2:19
# «Ocean» (Silque Remix) — 3:37
# «Ocean» (DubVision Remix) — 5:37
# «Ocean» (Goja Remix) — 3:34
# «Ocean» (Bart B More Remix) — 3:04
# «Ocean» (Banx & Ranx Remix) — 3:35
# «Ocean» (VAN DUO Remix) — 3:54
# «Ocean» (Syn Cole Remix) — 3:21
# «Ocean» (MYRNE Remix) — 3:42
# «Ocean» (Don Diablo Remix) — 3:21
#«Ocean» (David Guetta Remix) — 3:16

## Արձագանքներ
*[[Billboard]]*-ից Քեթ Բեյնը նշել է, որ «երգը հիանալիորեն համապատասխանում է Քալիդի սրտագին ձայնածավալին»։

«*Your EDM*» երաժշտական պորտալից Մեթյու Մեդոուն «Ocean» երգը նկարագրել է որպես «ամենանուրբը Գարիքսի բոլոր երգերի մեջ, որը մենք երբևէ լսել ենք»։ Նա նշել է, որ երգը հնչում է ավելի շատ Քալիդի ոճով, քան նրա սեփական։

## Հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:Մարտին Գարիքսի երգեր
Կատեգորիա:Քալիդի երգեր
Սմբուկի խավիար

**Սմբուկի խավիար**, բանջարեղենային խավիար է, որը պատրաստվում է սմբուկից։ Համարվում է ոչ միայն համեղ, այլ նաև օգտակար, քանի որ սմբուկը օգտակար է առողջության համար, մասնավորապես՝ սննդի մեջ սմբուկի օգտագործումը նպաստում է արյան մեջ, լյարդում և երիկամներում խոլեսթերինի իջեցմանը։ Բացի այդ, սմբուկի խավիարը հարուստ է վիտամիններով և միկրոէլեմենտներով։

«Ռուսաստանի մասին 500 հետաքրքիր փաստ» գրքի մեջ հաստատվում է, որ Ռուսաստանում սմբուկի խավիարը հայտնվել է 17-րդ դարում, և որ այն բերվել է Իրանից։ 1970-ական թվականների սկզբին ԽՍՀՄ-ում բանկաներում պահածոյացված սմբուկի խավիարը սովորաբար մեծ քանակությամբ մնում էր խանութների դարակներում և այն շատ դժվար էին գնում։ Այդ փաստը (որ խավիարը ոչ մեկին պետք չէ և կամ հասանելի է մեծ քանակությամբ) նշվում է Լեոնիդ Գայդայի՝ «Իվան Վասիլևիչը փոխում է մասնագիտությունը» ֆիլմում, «օտարերկրյա սմբուկի խավիար» հումորային արտահայտության մեջ։ Ֆիլմի ցուցադրումից հետո սեղանին սմբուկի խավիարի մատուցումը նորաձև է դարձել.։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
** Баклажанная икра по-одесски // 
** Икра баклажанная // 

Կատեգորիա:Բանջարեղենով ուտեստներ
Նորա Ջոնս

**Նորա Ջոնս** (, ամբողջական անունը` **Գիթհալի Նորա Ջոնս Շանկար**, , ), ամերիկացի ջազային երգչուհի և դաշնակահարուհի, սեփական երգերի հեղինակ և կատարող, դերասանուհի։

Ռավի Շանկարի դուստրն է։ Նրա արյունակից քույրն է Անուշկա Շանկարը։

## Կենսագրություն և ստեղծագործություններ
2002 թվականին թողարկել է իր դեբյուտային «Come Away With Me» ալբոմը, որը վաճառել է ավելի քան 20 միլիոն օրինակով և գերազանցել բոլոր ռեկորդները՝ արժանանալով հինգ «Գրեմմի» մրցանակի, այդ թվում՝ այնպիսի հեղինակավոր անվանակարգերում, ինչպես՝ «տարվա ալբոմ», «տարվա ձայնագրություն» և «տարվա հայտնություն»։ Հաջորդ՝ «Feels Like Home» ալբոմը (2004), գրեթե նույնչափ հաջողակ էր։ Այն ևս երգչուհուն Գրեմմի մրցանակներ բերեց «Հայտնի երաժշտության լավագույն կանացի կատարում», «Հայտնի երաժշտության լավագույն դուետ կատարում» և «Տարվա ձայնագրություն» («Here We Go Again» երգի համար, զուգերգ Ռեյ Չարլզի հետ) անվանակարգերում։

2007 թվականին թողարկեց իր երրորդ՝ «Not Too Late» ալբոմը և դարձավ տասնամյակի ամենահաջողակ երաժիշտներից մեկը՝ վաճառելով ավելի քան 16 միլիոն ձայնագրություն ԱՄՆ-ում և 39 միլիոն ձայնագրություն ամբողջ աշխարհում։ Ջոնսի ձայնի հնչերանգն ու հուզական ձայնածավալը հաճախ են համեմատում Բիլլի Հոլիդեյի հետ։

2007 թվականին Նորա Ջոնսը (Ջուդ Լոուի հետ միասին) կատարեց «Իմ հապալասե գիշերներ» ֆիլմի գլխավոր դերը։ Դա հոնկոնգցի ռեժիսոր Վոնգ Կարվայի առաջին անգլալեզու աշխատանքն էր։ Ֆիլմի և Ջոնսի դերասանական խաղի նկատմամբ արձագանքները տարբեր էին։ «New York Post» թերթը առանց ակնարկների հայտարարել է. «Ասենք անկեղծորեն՝ տիկին Ջոնսը չի կարողանում խաղալ»։ Դրա հետ մեկտեղ, հոլիվուդյան պրոդյուսեր Հարվի Վայնշտեյնը հայտարարել է, որ տպավորված է Նորայի դեբյուտով և նրա համար մյուզիքլ է փնտրում։

2014 թվականի փետրվարին Նորան լույս աշխարհ է բերել իր անդրանիկ որդուն, իսկ 2016 թվականի հուլիսին՝ երկրորդ երեխային։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
# 2002: «Come Away with Me»
# 2003: «New York City»
# 2004: «Feels like Home»
# 2007: «Not Too Late»
# 2009: «The Fall»
# 2010: «…Featuring»
# 2010: «Chasing Pirates» (Remix EP)
# 2012: «Little Broken Hearts»
# 2012: «Covers»
# 2016: «Day Breaks»
# 2019: «Begin Again»

### Սինգլներ

## Ֆիլմագրություն
* 2002 «Ծանուցմամբ սեր» («») - ռեստորանի դաշնակահարուհի
* 2007 «Իմ հապալասե գիշերներ» («») - Էլիզաբեթ
* 2012 «Թեդ» («») - խաղում է ինքն իրեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Նորա Ջոնսը stylemedia.am կայքում 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ
Օգուն (նահանգ)

**Օգուն** (), նահանգ Նիգերիայի հարավարևմտյան մասում։ Նիգերիայի՝ տարածքի մեծությամբ 24-րդ, իսկ բնակչության թվով՝ 16-րդ նահանգն է։ Նահանգի վարչական կենտրոնը Աբեոկուտա քաղաքն է։

## Վարչական բաժանում
Վարչականորեն նահանգը բաժանվում է տեղական ինքնակառավարման 21 շրջանների.

* Հյուսիսային Աբեոկուտա
* Հարավային Աբեոկուտա
* Ադո-Օդո/Օթա
* Էվեկորո
* Իֆո
* Արևելյան Իջեբու
* Հյուսիսային Իջեբու
* Հյուսիս-Արևելյան Իջեբու
* Իջեբու Իգբո
* Իջեբու Օդե
* Իկեննե
* Իմեկու Աֆոն
* Իպոկիա
* Օբաֆեմի Օվոդե
* Օդոգբոլու
* Օդեդա
* Առափնյա Օգուն
* Հյուսիսային Ռեմո
* Շագամու
* Հյուսիսային Յեվա (նախկինում՝ Հյուսիսային Էգբադո)
* Հարավային Յեվա (նախկինում՝ Հարավային Էգբադո) 

## Տնտեսություն
Օգունը գյուղատնտեսկան նահանգ է, մասնագիտացած է կակաոյի մշակման գործում։ Նահանգում զարգացած է գարեջրագործությունը, ցեմենտի արդյունաբերությունը, արմավենու յուղի, հեծանվային անվադողերի արտադրությունը և փայտամշակությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. — 2-е изд., доп. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 350. — 210 000 экз. — .

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Կրթական հաստատություններ  
* Պետական կառավարման քոլեջ, Օդոգբոլու 
* Մերսիլենդի միջազգային դպրոց 

Կատեգորիա:1976 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Նահանգներ
Կատեգորիա:Նիգերիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Նիգերիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վարչական բաժանում
Աղ դրած վարունգ

**Աղ դրած վարունգ** կամ **թթու վարունգ**, վարունգից և տարատեսակ համեմունքներից պատրաստված ուտեստ։ Սլավոնական և գերմանական (*Salzgurken*) խոհանոցների ավանդական ուտեստներից մեկն է։

## Աղում
Աղելու համար վարունգները տեսակավորվում են ըստ մեծության, հասած լինելու և տեսակի։ Աղ դնելու համար ավելի հարմար են սև բշտիկներով վարունգները, սպիտակ բշտիկներով վարունգներն օգտագործվում են թարմ վիճակում։ Առանձնահատուկ նրբախորտիկ է համարվում մատղաշ, աղի վարունգը, որի կեղևը բարակ և ձիգ է՝ առանց փուչ և փափկած տեղերի։

Պատրաստումը տեղի է ունենում հետևյալ կերպ. վարունգները տեղափոխում են աղաջրի մեջ և փայտյա տակառների մեջ պահում են մի քանի շաբաթից մինչև մի քանի ամիս։ Բացի կերակրի աղից, աղաջրի մեջ ավելացնում են համային հավելումներ, որոնք փոփոխվում են՝ կախված բաղադրատոմսից՝ սխտոր, սամիթ, սև պղպեղ, սև հաղարջի, բալի, կաղնու, սովորական կծվիչի և այլ տերևներ։

Վարունգները, որոնք դեռ նոր են հասցրել աղիանալ, կոչվում են թեթև աղը դրած։ Ավելի երկար աղադրման դեպքում տեղի է ունենում խմորում՝ կաթնաթթվի ձևավորման գործընթաց։

[250px|մինի|Աղի [վարունգ]]

## Պահպանում և պահածոյացում
Գրեթե մինչև 20-րդ դարի վերջը վարունգը ձմռան համար պահպանում էին փայտյա տակառներում (կադուշկաներում), որոնք մի քանի փութ տարողունակ էին։ Մեր օրերում վարունգը պահածոյացնում են ապակյա բանկաներում՝ 1-ից մինչև 5 լիտր տարողությամբ։

## Կիրառում
Աղ դրած վարունգը կարելի է ուտել առանց լրացուցիչ մշակման։ Այն ուտում են ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ կտրտած վիճակում տարբեր ուտեստներին՝ աղցաններին, ապուրներին, սոլյանկային ավելացնելով։

Տարածված կարծիքի և կարծրատիպի համաձայն՝ հանդիսանում են ավանդական ռուսական ակրատ՝ օղու համար։

Վարունգի աղաջուրը նաև կիրառվում է ուտեստներ պատրաստելիս։ Այն կալյայի հիմքն է, ավելացվում է աղ դրած վարունգով ապուրի՝ աղապուրի մեջ՝ որպես բաղադրատոմսի անքակտելի մաս, ինչպես նաև մի քանի սոլյանկաների մեջ։ Դրա հիման վրա պատրաստում են սոուսներ և աղցանային ամոքունքներ։ Ռուսական և ուկրաինական կենցաղում գոյություն ունի ավանդույթ՝ խնջույքից հետո աղաջուրն օգտագործել որպես խումարից դուրս գալու միջոց, ինչը նպաստում է օրգանիզմից հեռացնել ալկոհոլային թունավորման արգասիքները։

## Տես նաև
* Վարունգ
* Սոլյանկա
* Թթու դրած կաղամբ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.hajany.com/clanky/recepty/rychlokvasky---kvasaky---mocaky.html
* http://www.dobra-kucharka.cz/kucharka.4/okurky-kvasaky-recept.9416.html 
* http://www.zenax.cz/recept_kvasaky_698.htm
* http://jakuvarit.cz/kvasaky/

Կատեգորիա:Խոհանոց
Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Աբեղոյ

**Աբեղոյ**, անհայտ ծագումով հայկական արական անձնանուն։ Ըստ Հրաչյա Աճառյանի, Մովսես Խորենացու կողմից հնարված անուններից է, որը հորինվել է Աբեղյան նախարարական տոհմի անվան հիման վրա։

## Հայտնի անվանակիրներ
* Աբեղոյ Աբեղյան (մ.թ.ա. 2-րդ դար), Աբեղյանքի իշխան, Արքունիքի սպասարարման և գահավորման նախարար, Աբեղյանների նախարարական տոհմի նահապետ.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 16 
* «Հայոց Պատմություն», Մովսես Խորենացի, 1961, Երևան, Գլուխ Բ. կ, էջ 217
* «Պատմութիւն Հայոց։ Ի սկզբանէ աշխարհի մինչև ցամ Տեառն» Միքայել Չամչյան, 1784, հատոր Ա, Վենետիկ, էջ 350

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Աբերիոս

**Աբերիոս**, հայկական արական անձնանուն։ Ըստ Հրաչյա Աճառյանի, աղավաղված անուն է, որը հայերի մեջ հիշատակվում է մեկ անգամ, 5-րդ դարում։

## Հայտնի անվանակիրներ
* Աբերիոս Երեց (5-րդ դար).

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 16 
* «Անծանօթ էջեր Մաշթոցի եւ նրա աշակերտների կեանքից», Նիկողայոս Ադոնց, «Հանդէս ամսօրեայ», 1925, թ. 5-6, էջ 198-202
* «Պատմութիւն Հայոց։ Ի սկզբանէ աշխարհի մինչև ցամ Տեառն» Միքայել Չամչյան, 1784, հատոր Ա, Վենետիկ, էջ 527

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կոսա (լեզու)

**Կոսա (կհոսա, իսիկոսա)**, ՀԱՀ պաշտոնական լեզուներից մեկը։ Այդ լեզվով խոսում է շուրջ 7,9 միլիոն մարդ (բնակչության շուրջ 18 %-ը), որը համարվում է երկրորդը երկրում (զուլուից հետո)։ Նրա մերձավոր լեզուներից են զուլուն, սվազին, հարավային նդեբելեն և հյուսիսային նդեբելեն, կոսա լեզվին տիրապետողները հասկանում են այս լեզուներով խոսողներին։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
### Պատմություն
Կոսա ժողովրդին այս լեզվով կոչում են amaXhosa, իսկ լեզուն՝ isiXhosa: Կոսա լեզուն գտնվում է բանտու լեզուների տարածման հարավարևմտյան շրջագծում, առավել մոտ տեղական ավանդական կոսայական լեզուների միջավայրին։ 1859 թվականին Հենրի Հեա Դագմորի կողմից Աստվածաշունչը թարգմանվեց կոսա լեզվով։

### Աշխարհագրական  տարածվածություն
Կոսա լեզվով խոսացողները հիմնականում բնակվում են ՀԱՀ Արևելյան Կապի նահանգում (նույնիսկ զուլու լեզվով այս նահանգի պաշտոնական անվանումը հնչում է որպես KwaXhosa՝ նմանվելով  Կվազուլու-Նատալ նահանգի անվանման հետ)։ Կոսա լեզվով են խոսում նաև Արևմտյան Կապի նահանգում, ներառյալ Քեյփթաունը, Գաուտենգ նահանգում և ողջ Հարավային Աֆրիկայում։ 
 
## Վիկիպեդիան կոսա լեզվով
Գոյություն ունի Վիքիպեդիա կոսա լեզվով բաժին («Վիքիպեդիա կոսա լեզվով»), առաջին խմբագրումն այստեղ կատարվել է 2003 թվականին։ 2018 թվականի օգոստոսի 29-ի տվյալներով բաժնում առկա է 747 հոդված (էջերի ընդհանուր թիվը կազմում է 3138), այնտեղ գրանցված են 7454 մասնակիցներ, որոնցից ոչ մեկն ադմինիստրատորի կարգավիճակ չունի, վերջին  30 օրվա ընթացքում որոշակի գործողություններ են կատարել 22 մասնակիցներ, բաժնի գոյության ընթացքում կատարված սրբագրումների թիվը կազմում է 29796։

## Լեզվաբանական բնութագիր
### Հնչյունաբանություն և հնչակարգություն
Կոսայի հնչյունաբանական համակարգին բնորոշ է բազմաթիվ հնչյունների և հակադրությունների առկայությունը, որն այնքան էլ բնութագրական չէ բանտու լեզվի համար։ Մասնավորապես, կոսա լեզվում բավականին ներկայացված են շչական հնչյունները, որը պայմանավորված է կոսալեզվով խոսողների լայն շփումներով (քանի որ նգուն խմբի բոլոր ժողովուրդները խիստ տարամուսնական են, սովորաբար բանտու տղամարդիկ կնության են վերցնում կոսայի ցեղերի բազմաթիվ կանանց)։ Կոսա լեզվի (զուլուի հետ միասին) վրա զգալի է եղել կոսայական լեզուների ազդեցությունը (որոշ հաշվարկներով այս լեզվի բառերի մեկ երրորդը պարունակում են շչական հնչյուններ)։ Բացի այդ, կոսա լեզվում առկա են մի շարք խուլ ռնգային հնչյուններ, որոնք բացակայում են կոսայական լեզուներում, հավանաբար դրանց առկայությունը պայմանավորված է նրանով, որ կոսա լեզվով խոսողները նախորդ ձայնավորի ռնգայնացումը մեկնաբանում են որպես ինքնին ձայնավորի նշան։ Բացի այդ կոսան հարուստ է կողմնական հնչյունների շարքով, ներառյալ համեմատաբար հազվագյուտ հանդիպող  [ɮ̈] հնչյունը։  Խուլ ձայնավորները արտասանվում են թույլ կլլական ըմպանային ձևով։ Գոյություն ունեն նաև շնչեղության հակադրություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Xhosa, A language of South Africa 
* Izifundo zesiXhosa

Կատեգորիա:ՀԱՀ-ի լեզուներ
Կատեգորիա:Կոսա
Մարիա Ուգարտե

**Մարիա Ուգարտե Էսպանյա** (, ), իսպանացի-դոմինիկցի լրագրող, գրող, ակադեմիկոս, պատմաբան և հնագրագետ։ Ուգարտեն առաջին կինն էր, ով Դոմինիկյան Հանրապետությունում աշխատել է որպես լրագրող, ինչպես նաև առաջին կինը, ով դարձել է Դոմինիկյան պատմության ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Մարիա Ուգարտեն ծնվել է Իսպանիայի Հին Կաստիլիայի Սեգովիա քաղաքում, բասկ զինվոր Խերոնիմո դե Ուգարտե Ռոուրեի ընտանիքում, ով Իսպանիայի երկրորդ հանրապետության օրոք դարձել է Սամորայի քաղաքացիական նահանգապետ։ Մարիա Ուգարտեն աշակերտել է Անտոնիո Մաչադոյին և Խոսե Օրտեգա ի Գասետին, եղել է Խուլիան Մարիասի դասընկերը։

Ուգարտե Էսպանյան փիլիսոփայություն և գրականություն է ուսանել (1935) Մադրիդի կենտրոնական համալսարանում (այժմ՝ Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարան), մասնագիտացել է պատմական գիտություններում, եղել Պիո Սաբալա ի Լերայի ասիստենտը (1934–1936):

Համալսարանում հանդիպել է Կոնստանտինո Բրուսիլոֆին (ծննդյան անունը՝ Կոնստանտին Ալեքսեևիչ Բրուսիլոֆ-Նիգեհորոձեֆ, Սանկտ Պետերբուրգ, 1895 թվական - Կարակաս, 1977 թվական), ռուս աքսորական, Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից (հետագայում՝ նաև Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմ)։ Նրանք ամուսնացել են և ունեցել մեկ դուստր՝ Կարմենը։

Երկրում տիրող քաղաքական իրավիճակը՝ քաղաքացիական պատերազմ, Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի ի հայտ գալը, նրանց ստիպեցին ապրել աքսորում և փախչել Դոմինիկյան Հանրապետություն, ուր ժամանեցին 1940 թվականի փետրվարին։ Սկզբում Ուգարտեն աշխատել է Արտաքին գործերի նախարարության Պետքարտուղարությունում, ինչպես նաև իսպաներեն է դասավանդել Երկրորդ համաշխարահայի պատերազմի փախստականներին Դոմինիկյան Հանրապետության հյուսիսում գտնվող Սոսուա քաղաքում։

1943 թվականի հունիսից մինչև նոյեմբեր Սանտո Դոմինգոյի համալսարանում դասավանդել է Արխիվագիտություն՝ Դոմինիկյան Հանրապետությունում արխիվային գիտության առաջին դասընթացը։ Նա կազմեց Ժողովրդական ընդհանուր արխիվի տեղեկագիրը և այն հրատարակեց  1947 թվականին։ 1940-ական թվականներին Ուգարտեն հայտնաբերեց գաղութային փաստաթղթերի հսկայական կապուկ, այդ թվում`«Բայագուանայի արքայական արխիվը»։ 1945 թվականին Բրյուսիլոֆը և Ուգարտեն ամուսնալուծվել են, և վերջինս տեղափոխվել է Վենեսուելա։

1948 թվականի ապրիլին Ուգարտեն իր կարիերան սկսել է որպես *El Caribe* թերթի լրագրող, ուր նրան աշխատանքի էր հրավիրել թերթի գլխավոր խմբագիր Ռաֆայեյլ Էռերան։ *El Caribe* թերթում Ուգարտեն եղել է խմբագրի օգնական, թերթի մշակությաին էջի պատասխանատու (1963–1998), թերթի հավելվածների տնօրեն և պաշտոնավարել է մինչև 2000 թվականին թոշակի անցնելը։ 1950 թվականին առանձին գույքով ամուսնացել է անասնապահ Խոսե Անտոնիո Խիմենես Ալվարեսի հետ։

## Ստեղծագործություններ
* *Origen de las universidades y de los títulos académicos*
**Monumentos coloniales* (1977)
**La Catedral de Santo Domingo, Primada de América* (1992)
**Iglesias, capillas y ermitas coloniales* (1995)
**Estampas coloniales* (1998)
**Prats Ventós, 1925–1999* (2002)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոմինիկյան Հանրապետության գրողներ
Կատեգորիա:Դոմինիկյան Հանրապետության լրագրողներ
Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իսպանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Նիզամեդդին մզկիթ

**Նիզամեդդին մզկիթ** ()՝ Ամիրջանի բնակավայրի ամենահին պատմական հուշարձաններից մեկը, որը գտնվում է Բաքվի Սուրախանու թաղամասում։

## Պատմություն
150px|thumb|left|Նիզամեդդին մզկիթի տեսակետը
Նիզամեդդին մզկիթի վրա կա գրություն։ Գրությունում գրված է, որ, մզկիթը կառուցվել է 14-րդ դարում Էմիր Նիզամեդդինի նախաձեռնությամբ։ Նիզամեդդին մզկիթը վերանորոգվել է 1384-1385 թվականներին Շարիֆեդդինի կողմից։ Մզկիթի հարավային կողմում կառուցվել է նոր պորտալ։ 1830-1831 թվաններին այստեղ կատարվել են հիմնական վերանորոգման աշխատանքները, իսկ հյուսիսային պատի կողքին կառուցվել է նոր սենյակ։

Ներկայումս մզկիթը փակ է և պաշտպանվում է պետության կողմից։ Ադրբեջանի Հանրապետության Նախարարների Կառավարության հրամանագրով ՝«պատմական և մշակութային հուշարձանների մասին»,  Նիզամեդդին մզկիթը ազգային նշանակության պատմության  հուշարձան է։

## Պատկերասրահ

Nizameddin Mosque in Amirjan7.jpg|Նիզամեդդին մզկիթ
Nizameddin Mosque in Amirjan11.jpg|Նիզամեդդին մզկիթ
Nizameddin Mosque in Amirjan10.jpg|Նիզամեդդին մզկիթ
Nizameddin Mosque in Amirjan3.jpg|Նիզամեդդին մզկիթ


## Տես նաև
* Իչարի Շահար (Բաքվի թաղամաս)
* Ջումա մզկիթ (Բաքու)
* Հաջի Բանի Մզկիթ
* Թազափիր մզկիթ
* Հեյդար մզկիթ

## Գրականություն
* Ашурбейли С. Б. История города Баку. Период средневековья. — Б.: Азернешр, 1992. — 408 с. — ISBN 5-552-00479-5.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաքվի մզկիթներ
Բեթի Քամիա

**Նեթի Օլիվ Նամիսանգո Քամիա-Թրոմվե** (, , հայտնի է նաև որպես **Բեթի Քամիա**), ուգանդացի գործարար կին, քաղաքական գործիչ։ Ուգանդայի կառավարության կազմում զբաղեցնում է Կամպալա ինքնիշխան մայրաքաղաքի նախարարի պաշտոնը (2016 թվական, հունիսի 6)։

Երկրում գրանցված քաղաքական կուսակցություններից մեկի՝ Ուգանդայի դաշնային միության (UFA) հիմնադիրն ու նախագահն է։ 2011 թվականին մասնակցել է Ուգանդայի նախագահական ընտրություններին և 52782 ձայնով զբաղեցրել հինգերորդ տեղը։ 2006-2011 թվականներին Լուբագայի հյուսիսային ընտրատարածքից եղել է խորհրդարանի անդամ։

## Կենսագրություն
Բեթի Քամիան ծնվել է Քենիայի Նակուրու քաղաքում 1955 թվականին, ուգանդացի Ջորջ Ուիլսոն Քամիայի և քենիացի Մարգարեթ Վաիրիմու Քամիայի ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի ինը երեխաներից չորրորդը։ 1961 թվականին նրանց ընտանիքը հաստատվել է Ուգանդայում։

Սովորել է Կամպալայի ՄաքՔեյ հիշատակի դպրոցում և Արևմտյան Ուգանդայի Սուրբ Հելլեն տարրական դպրոցում։ Այնուհետև սովորել է Աղջիկների Վանյանգե դպրոցում O-Level և Բուդո Քինգս քոլեջում A-Level կրթության համար։ Մակերերեի համալսարանից ստացել է մարքետինգի բնագավառում առևտրի բակալավրի աստիճան։

## Գործունեություն
1980-ական թվականների կեսերին Ջինջա քաղաքում միացել է Ուգանդայի կաշի արդյունահանող ընկերությանը և մինչև 1988 թվականն աշխատել վաճառքի բաժնում։ Այնուհետև մինչև 1992 թվական Նյանզա տեքստիլ արդյունաբերական ընկերությունում եղել է վաճառքի տնօրեն։ Հետագայում ամուսնու հետ տեղափոխվել է Կամպալա։

1996-1999 թվականներին Կամպալայի Պորտ Բել արվարձանում աշխատել է Ուգանդայի գարեջրատուն ՍՊԸ-ում որպես մարքեթինգի մենեջեր, 1999-2004 թվականներին` Ուգանդայի վայրի բնության կրթության կենտրոնի (UWEC) գործադիր տնօրեն, 2001-2004 թվականներին, միաժամանակ եղել է քաղաքական ճնշման խմբի բարեփոխումների քաղաքական կուսակցության պաշտոնյա։ 2005-2010 թվականներին եղել է Ժողովրդավարական բարեփոխումների ֆորում կուսակցության նախագահ  Կիզզա Բեսինջեի հատուկ պատվիրակը։ Ժողովրդավարական բարեփոխումների ֆորում կուսակցությունից ընտրվել է Լուբագայի հյուսիսային ընտրատարածքից խորհրդարանի ընտրված անդամ։ 2010 թվականի հունվարին հրաժարվել է Ժողովրդավարական բարեփոխումների ֆորում կուսակցությունից և ձևավորել Ուգանդայի դաշնային միություն կուսակցությունը՝ դառնալով դրա առաջին նախագահը։

2016 թվականի հունիսի 6-ին նշանակվել է Կամպալա ինքնիշխան մայրաքաղաքի նախարարի պաշտոնում։

## Անձնական կյանք
Քամիան ամուսնացել է նախկին զինվորական Սպենսեր Թրվոմվեի հետ, որը մահացել է 2003 թվականին։ Զույգն ունի վեց երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուգանդայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մակերերեի համալսարանի շրջանավարտներ
Ապակե աշտարակ

**Ապակե աշտարակ** (), գրասենյակային երկնաքեր Մադրիդի Ֆուենկառնալ Էլ-Պարդո շրջանում՝ տեղակայված Պասեո դե լա Կաստելյանա 259C հասցեում։ Երկնաքերի բարձրությունը կազմում է 249 մետր, քաղաքի և ամբողջ երկրի (Տոռե Սեպսայից հետո) ամենաբարձր շենքերի ցանկում զբաղեցնում է երկրորդ տեղը, Եվրամիության ամենաբարձր շենքերի ցանկում՝ չորրորդ և Եվրոպայի ամենաբարձր շենքերի ցանկում՝ 15-րդ տեղը (ներառյալ Ռուսաստանը)։

## Նկարագրություն
«Ապակե աշտարակը» «Չորս աշտարակներ» համալիրի չորս երկնաքերերից մեկն է։ Համալիրի մյուս երեք աշտարակներն են՝ *[[Torre Cepsa]]* (250 մետր), *Torre PwC* (236 մետր) և *[[Torre Espacio]]* (230 մետր)։ Կառույցի համար փորվել և հանվել է 90000 մ3 հող, թափվել է 40000 մ3 բետոն, շինարարության համար ծախսվել է 4,5 միլիոն աղյուս (չհաշված ստորգետնյա հարկերը) և 6000 տոննա պողպատ։ «Ապակի աշտարակի» նախասրահի առաստաղի բարձրությունը 10 մետր։ Երկնաքերը հագեցած է ժամանակակից հրդեհային պաշտպանության համակարգով, օրինակ, կրակը հանգցնող հովհարիչները կարող են դիմակայել մեկ ժամ 400&nbsp;°C ջերմաստիճանի։ Երկնաքերի ստորին հատվածում և նրա գագաթին օդի ջերմաստիճանի տարբերությունը կարող է հասնել 10 աստիճան, աշտարակի վերին մասում քամու գրանցված առավելագույն արագությունը 132 կմ/ժ է։ Երկնաքերը, ինչպես իր անունը, ամբողջությամբ պատված է ապակով և ունի 4600 պատուհան 44000 մ2 ընդհանուր տարածք և մոտ հարյուր տոննա զանգված։ Երկնաքերում էլեկտրական մալուխների երկարությունը մոտ 250 կիլոմետր է։ Շենքի 27 վերելակների աշխատանքը կազմակերպվում է այնպես, որ նույնիսկ թեժ ժամերին այն տեղ է հասնում կես րոպեից։ Երկնաքերի տանիքում կա ուղղահայաց տեսակի ձմեռային այգի 600 մ² տարածքով կան (մոտ 24000 բույսեր)։

Ամենամեծ վարձակալներ՝ *KPMG* (20000 մ² 17 հարկերում, 1900 աշխատակից), *Red Hat*, *VidaCaixa Grupo*, *Grupo Agbar*, *SEAT*, *ThyssenKrupp*, *Regus*:
;Հիմնական առանձնահատկություններ
* Շինարարություն՝ 2004-2008 թթ. կամ 2009 թ. դեկտեմբերի 4
* Բարձրություն՝ 250 մ (ալեհավաքի), 249 մ (ճարտարապետական), 210,6 (վերին հարկերում)
* Երկարություն և լայնություն՝ 51 х 33 մ
* Հարկեր՝ ըստ տարբեր աղբյուրների 45, 50 կամ 53 և 6 ստորգետնյա
* Վերելակներ՝ 27
* Տարածք՝ 59827 մ²
* Ավտոկանգառատեղեր՝ 1200
* Շինարարության արժեքը՝ 339590604 դոլարին համարժեք
* Ճարտարապետ՝ Սեզար Պելլի
* Սեփականատեր՝ *Mutua Madrileña
* Հիմնական կապալառու՝ *Grupo ACS

## Պատկերասրահ

Torre de Cristal (Madrid) 03a.jpg|Շինարարություն, 2006, նոյեմբեր
Madrid - CTBA, Torre de Cristal 08.JPG|Գլխավոր մուտք
Torre de Cristal (Madrid) 07.jpg|Գիշերայի տեսարան
Jardin vertical5.jpg|Տանիքի կանաչ պատ ձմեռային այգին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Torre de Cristal
* Torre de Cristal at structurae.net

Կատեգորիա:2008 կառույցներ
Կատեգորիա:2008 կառուցումն ավարտված գրասենյակային շենքեր
Կատեգորիա:Մադրիդի երկնաքերներ
Բեթի Ամոնգի

**Բեթի Ամոնգի** (ի ծնե Բեթի Ամոնգի Օնգոմ , ), Ուգանդայի կին քաղաքական գործիչ, Ուգանդայի կառավարության ֆինանսների, բնակարանաշինության և քաղաքաշինության նախարար։ Նա այդ պաշտոնին նշանակվել է 2016 թվականի հունիսի 6-ին։ Նա նաև ներկայումս գործող խորհրդարանի անդամ է, որը ներկայացնում է Օյամ Հարավային շրջանի 10-րդ խորհրդարանը (2016 թվականից մինչև 2021 թվականը)։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
Բեթի Ամոնգին ծնվել է Հյուսիսային Ուգանդայի Լանգո ենթա-տարածաշրջանի Օյամ շրջանում, 1975 թվականի նոյեմբերի 15-ին։ 1996 թվականին ընդունվել է Մակերերեի համալսարան՝ ստանալով քաղաքագիտության և պետական կառավարման գծով Արվեստի բակալավրի աստիճան։ Ավելի ուշ 2009 թվականին ստացել է միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտական ուսումնասիրությունների արվեստի մագիստրոսի կոչում։

## Գործունեություն
Բեթի Ամոնգին առաջին անգամ խորհրդարանի անդամ է ընտրվել 2001 թվականին։ Նա վերընտրվել է 2006, 2011 և 2016 թվականներին։ Անսպասելի քայլ էր, երբ Ուգանդայի նախագահը՝ իշխող Ազգային դիմադրության շարժում քաղաքական կուսակցությունից Յովերի Մուսևենին, 2016 թվականի փետրվարի 20-ին նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններից հետո *Հողերի, բնակարանային շինարարության և քաղաքային զարգացման նախարար* հայտարարեց Բեթի Ինգրիդին, չնայած Բեթին պատկանում էր Ուգանդայի ազգային Կոնգրես ընդդիմադիր կուսակցությանը։

Կաբինետի փոփոխության արդյունքում, 2019 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, նա նշանակվել է մայրաքաղաք Կամպալայի նախարար՝ փոխարինելով Բեթի Քամիային, ով ստանձնել է հողերի կառավարման, բնակարանաշինության և քաղաքաշինության գործը։

## Անձնական
2013 թվականի ապրիլի 6-ին Բեթի Ամոնգին ամուսնացել է Լիրայի քաղաքապետարանի խորհրդարանի անդամ և  Ուգանդայի ազգային Կոնգրես ընդդիմադիր կուսակցության նախագահ Ջիմի Ակենի հետ։ Ակենան Միլտոն Օբոտեի  որդին է, ով եղել է Ուգանդայի առաջին վարչապետը և երկու անգամ՝ Ուգանդայի նախագահը։ Ավանդական ամուսնությունը տեղի է ունեցել Օյամ շրջանիի Մինակուլու վաչատարածքում, որին ներկա էին 32 պատգամավոր։ Հարսանիքին ներկա է եղել նաև երկրի նախագահ Յովերի Մուսևենին՝ զույգի ընկերը։

## Տես նաև
* Ուգանդայի կառավարություն
* Ուգանդայի խորհրդարան

*Ուգանդացի կին քաղաքական գործիչներ*
* Կաբակումբա Մասիկո - Ուգանդայի *Տեղեկատվության և ազգային առաջնորդության* նախկին նախարար։
* Վինի Քիզա (կին ուսուցիչ և քաղաքական գործիչ)
* Անջելինե Օզեգե (մոդել)
* Նագայի Սեմպալա (կին քաղաքական գործիչ)
* Աննա Ադեկեն (կին իրավաբան և քաղաքական գործիչ)
* Ինգրիդ Տուրինավե (*Ժողովրդավարական փոփոխությունների ֆորում* ընդդիմադիր կուսակցության կանանց լիգայի նախագահ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Website of the Parliament of Uganda 
* Betty Amongi, Obote’s Maruzi Country Deserves Much Better 

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մակերերեի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ուգանդայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուգանդայի քաղաքական գործիչներ
Ֆիգալիա

**Ֆիգալիա** (հուն.` Φιγαλία), հին հունական քաղաք Հունաստանի արևմուտքում։ Տեղակայված է Արկադիայի հարավ-արևմտյան մասում, Մեսենիայի սահմանին։

Արկադիայի պաշտպանական քաղաքներից է եղել։ Քաղաքը շրջապատված է եղել մոտ 4 կմ երկարությամբ ամուր պարսպով մոտ, ուղղանկյուն և կլոր աշտարակներով, որոնք պահպանվել են մինչ օրս։

Ներկայումս հին քաղաքի հարևանությամբ տեղակայված է նույնանուն գյուղը, որը մինչև 20-րդ դարի սկիզբը հայտնի էր Պավլիցա անունով (Παύλιτσα)։ Ֆիգալիան գտնվում է բարձրադիր վայրում։ Պարսպի պատերը կառուցվել են զառիթափի վրա։ Պելոպոնեսի ամենաբարձր լեռները՝ Կոթիլիուսը և Էլաիոնը նույնպես տեղակայված են Ֆիգալիայի մոտ։ Քաղաքը գտնվում էր Նեդե գետի հյուսիսային ափին։

Ենթադրվում է, որ հին ժամանակներում քաղաքի հիմնադիրն է եղել Լիակոնի որդին` Ֆիգալը։ Այնուհետև քաղաքը անունը դարձել է Ֆիալիա` Բուկոլիոնի որդու՝ Ֆիալի պատվին, սակայն այդ անունը լայնորեն չի տարածվել։ Մ․թ․ա․ 659 թվականին Ֆիգալիան գրավեցին լակեդեմոնները, սակայն ֆիգալացիները կարողացան վերադարձնել քաղաքը օրեսֆասեցիների օգնությամբ։ Ըստ Ստրաբոնի, Արկադիայի մյուս քաղաքների հետ միասին, Ֆիգալիան անկում է ապրել Հռոմեական կառավարման ժամանակ։
մինի|ձախից

Ըստ Պավսանիասի քաղաքում կառուցվել են Արտեմիսի, Դիոնիսոս Ակրատոֆորայի, Եվրինոմեի տաճարները։ Գիմնասիոնում վեր էր խոյանում Հերմեսի արձանը։ Ագորայի վրա կանգնած էր Արրիխիոնի արձանը։ Օլիմպիայի հնագիտական թանգարանում պահպանվում է կուրոսի (պատանի) արձանը, որը պատկերում է Արրիխիոնին։ Հայտնաբերվել է ագորայում։ Օրեսֆասեցիների գերեզմանը նույնպես գտնվում էր ագորայում։

Ֆիգալիան լավագույնս հայտնի է Ապոլլոնի տաճարով, որի պեղումները սկսվել են 1812 թվականին։ Տաճարի հեղինակը ճարտարապետ Իկտինոսն էր, ով ապրել է Պերիկլեսի դարաշրջանում։ Վերջինս կառուցել է Աթենքի Պարթենոն համալիրը։ Տաճարը կառուցվել է մարմարից։ Ըստ Պավսանիասի, տաճարն առանձնանում է մարմարի գեղեցկությամբ և աշխատանքի մանրակրկիտությամբ։

1927 թվականին Անաստասիոս Օրլանդոսը պեղել է հին աղբյուրներ, որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. 3-րդ դարի սկզբից մինչև մ․թ․ա․ 4-րդ դարի վերջը։ 1996 թվականին հնագետ Քսենյա Արափոիյանին (Ξένη Αραπογιάννη) հայտնաբերել է Աթենասի և Զևսի տաճարը Կուրդումբուլի բլրի վրա՝ քաղաքի հարավ-արևմտյան մասում։ Տաճարից հյուսիս հայտնաբերվել են բնակավայրի ավերակներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Phigaleia: polygonal masonry, Temple of Athena, ancient Phigaleia, in (ancient) Arcadia, Greece
* Phigaleia: cella of the Temple of Athena
* Temple of Athena, ancient Phigaleia
* Phigaleia: cult-statue base, Temple of Athena
* Phigaleia: ancient fountain house
* Phigaleia: looking out the door

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ