open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կովկասի գերին

**«Կովկասի գերին»** (1820—1821), (), Պուշկինի հարավային բայրոնական առաջին շարքի պոեմներից։ Սկսել է Գուրզուֆում, ավարտվել է 1821 թվականի  փետրվարի 20-ին Կամենկայում։

Սյուժեի հիմքում ընկած է հիասթափված, ապստամբ մի հերոսի ռոմանտիկ սիրո պատմությունը (գերի ընկած ռուս սպա) բնության երեխաների նկատմամբ, որը չի փչացել քաղաքակրթության պատճառով (դրանք ներկայացնում է չքնաղ չերկեզուհին)։ Այս լիրիկական թեման ներկայացվել էէպիկական ֆոնով՝ անծայրածիր Կովկասի գեղեցկությունը, լեռնաբնակների էկզոտիկ կյանքը, ռուսական զենքի հաջողությունները։

Պոեմը հեղինակը բաժանում է երկու մասի, նրա կարծիքով այդ երկուսը վատ են կապված միմյանց հետ՝ նկարագրական-ազգագրական (ավելի լավ ստացված) և ռոմանտիկ-հոգեբանական։ Երկրորդում, նա ցանկանում էր նկարագրել այդ անտարբերությունը կյանքի և իր վայելքների նկատմամբ, այդ հոգու ծերությունը (երիտասարդության ծերությունը, ինչպես արտահայտվում էր նա իր նամակներում), որոնք դարձել են որպես տարբերակիչ հատկանիշներ XIX դարի երիտասարդության համար։ Ըստ ավանդության, պոեմի հիմքում ընկած է ոմն Նեմցովի պատմությունը (слышанный Пушиным մինչև հղումներ) այն մասին է, թե իբր նրան գերությունից ազատել է մի չերկեզուհի, որը սիրահարված էր նրա վրա։ Առաջին միտքը այս պատմությունը մշակելու համար Պուշկինի մոտ հղացավ եկավ 1820 թվականի օգոստոսին Կովկասում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկին
Ուելսլի քոլեջ

**Ուելսլի քոլեջ**, սա ազատ արվեստների կանացի, մասնավոր քոլեջ է, որը բացվել է 1875 թվականին։ Ներկայումս նրա նպատակը «ազատ արվեստների բնագավառում կանանց գերազանց կրթությունը, ովքեր աշխարհի վրա ազդեցություն կունենան»։ Քոլեջի նշանաբանը՝ *«Non Ministrari sed Ministrare»* (Չընդունել ծառայություն, այլ ծառայել), արտացոլում է առաքելոթյունը։

Տեղակայված է Մասաչուսեթս նահանգի Ուելսլի քաղաքում (Բոստոնից 12 մղոն դեպի արևմուտք)։ Քոլեջում կրթությունը տևում է 4 տարի և ավարտվում է բակալավրի դիպլոմի հանձնմամբ։ Այս հաստատությունը նաև մտնում է «Յոթ քույրերի քոլեջներ»-ի խմբի մեջ։ Միաժամանակ այնտեղ կրթություն է ստանում շուրջ 2300 ուսանողուհի։

Քոլեջում խմբերը կազմվում են 12-14 ուսանողուհիներից, իսկ ուսանողուհիների թվային հարաբերությունը դասավանդողների թվին մոտավորապես 9:1 է: Քոլեջի գրադարանը պարունակում է ավելի քան 1,5 միլիոն գիրք, ամսագիր, բժշկական գրառումներ, քարտեզներ պահպանության այլ օբյեկտների փաստաթղթեր։

Քոլեջում գործում է հատուկ ծրագիր, որի շնորհիվ կրթություն են ստանում այն կանայք, ովքեր այս կամ այն պատճառներով չեն կարողացել բակալավրի դիպլոմ ստանալ։

Այս քոլեջը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի հետ միասին հետազոտվեց Բենսոն Սնայդերի կողմից՝ իր՝ «Թաքնված ուսանողական կյանք» (1970) աշխատության մեջ, որում հեղինակը գալիս է այն եզրակացության, որ բազմաթիվ կուտակված խնդիրներ և չիրականացված պահանջներ խանգարում են ուսանողների արվեստագիտական մտածողությանը և անկախ զարգացմանը։

Երկար ժամանակ Ուելսլի քոլեջից ավելի շատ կին էր դուրս գալիս, ով հասել էր մասնագիտական զգալի հաջողությունների, քան որևէ այլ ուսումնական հաստատությունից։

## Ավանդույթներ
thumb|right|300px|Ուելսլի քոլեջ

Ինչպես և բազմաթիվ այլ քոլեջներ,և  հատկապես՝ «Յոթ քույրեր»-ի խմբից, Ուելսլի քոլեջը նույնպես ունի ավանդույթների բազմազանություն։ Յուրաքանչյուր աշնանային քննաշրջանի անցկացվում է «Ծաղկային կիրակի» միջոցառումը։ Բարձր կուրսերի ուսանողուհիները հանդիպում են առաջին կուրսի ուսանողուհիների հետ, ովքեր դառնում են իրենց «կրտսեր քույրերը»։ Առավոտյան բարձր կուրսերում սովորողներն իրենց փոքրիկ քույրերին ծաղիկներ են նվիրում։ Վերջին տարիների ընթացքում միջոցառումը իր անցկացման բնույթով բավականաչափ փոխվել է և այսօր կազմված է քոլեջի տնօրենի և դեկանների ճառերից, բանաստեղծություններ ասմունքելուց և երգչախմբի կատարումից։

Յուրաքանչյուր տարվա շրջանավարտ ծառ է տնկում քոլեջի ճամբարային հատվածում։ Յուրաքանչյուր ծառ ունի իր քարը, որի վրա գրված է տնկման տարեթիվը, քարը ծառի արմատներին մոտ է դրվում։

## Զանգվածային մշակույթում
### Գրականության մեջ
Ջերոմ Սելինջերի «Մարդը, ով ժպտում էր» պատմության կերպարներից մեկը՝ Մերի Հադսոնը, սովորել էր Ուելսլի քոլեջում։

### Կինոյում
«Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմի գործողությունը զարգանում է հենց այդ նույն քոլեջում։

## Տես նաև
* Հիլարի Քլինթոն՝ այդ քոլեջի շրջանավարտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Wellesley College Athletics website
* Wellesley College Digital Scholarship and Archive

Կատեգորիա:Համալսարաններ այբբենական կարգով
Բենիլյուքսի դրոշ

Բենիլյուսքսի դրոշը Բենիլյուքս միջպետական կազմակերպության ոչ պաշտոնական խորհրդանիշն է։ Դրոշը ստեղծվել է 1957 թվականին Բելգիա-Հոլանդիա-Լյուքսեմբուրգյան համագործակցության կոմիտեի կողմից։

## Նկարագրություն
Դրոշն իր մեջ է կրում բոլոր այն երկրների դրոշների սիմվոլները, որոնք անդամակցում են այդ կազմակերպությանը ՝ Բելգիա,	Լյուքսեմբուրգ, Նիդերլանդներ։
Կարմիր գիծը վերցված է Լյուքսեմբուրգի դրոշից, կապույտ գիծը՝ Նիդերլանդների դրոշից, իսկ սև գիծը և դեղին առյուծը, որը նայում է դեպի ձախ, վերցված է Բելգիայի զինանշանից։ Ինչպես նաև առյուծը խորհրդանշում է Բենիլյուքսի ողջ տարածքը, քանի որ նրա պատկերը կա Նիդերլանդների զինանշանի և Լյուքսեմբուրգի զինանշանի վրա։

## Կազմակերպության անդամ երկրների խորհրդանիշեր

Flag of Belgium.svg|Բելգիայի դրոշ
Flag of Luxembourg.svg|Լյուքսեմբուրգի դրոշ
Flag of the Netherlands.svg|Նիդերլանդների դրոշ

Great Coat of Arms of Belgium.svg|Բելգիայի զինանշան
Coat of Arms of Luxembourg.svg|Լյուքսեմբուրգի զինանշան
Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg|Նիդերլանդների զինանշան


## Տես նաև
* Եվրոպայի դրոշ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բենիլյուքս
Հակոբ Արշակյան

**Հակոբ Վրեժի Արշակյան** (), հայ ճարտարագետ, պետական գործիչ։ ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար (04.10.2018-01.06.2019), ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար (01.06.2019-02.04.2021): ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալ (04.08.2021):

## Կենսագրություն
Հակոբ Արշակյանը ծնվել է 1985 թվականին, Երևանում։ 2005-2009 թվականներին սովորել և ավարտել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի «Էլեկտրոնային հաշվողական միջոցների կառուցավորում (կոնստրուկտավորում) և տեխնոլոգիա» բաժինը՝ ստանալով միկրոէլեկտրոնային սխեմաներ և համակարգեր մասնագիտացումը, 2009-2011 թվականներին՝ նույն համալսարանի էլեկտրոնային տեխնիկա բաժնի մագիստրատուրայում  և ստացել «Գերմեծ ինտեգրալ սխեմաների նախագծում» մասնագիտացում։

2008-2012 թվականներին եղել է «ՀԻՄԱ» նախաձեռնության համահիմնադիր անդամ, 2012 թվականից՝ «ՀԻՄԱ» հասարակական կազմակերպության նախագահ։ 2010-2014 թվականներին «Նեյշնլ Ինսթրումենթս» ընկերությունում եղել է համակարգերի ինժեներ, 2014-2017 թվականներին՝ «Ալյանս» գործընկերների ծրագրի տարածաշրջանային ղեկավար (տարածաշրջանն ընդգրկում է Հնդկաստանը, Ռուսաստանը և ԱՊՀ-ն, Արաբական երկրները և Աֆրիկան), 2017-2018 թվականներին «Արաքսիս Ինժեներինգ» ընկերության հիմնադիր, գործադիր տնօրեն։

2018 թվականի մայիսի 16-ին նշանակվել է ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարի առաջին տեղակալ, 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ին նշանակվել է ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար, 2019 թվականի հունիսի 1-ին՝ ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար։

ԱՊՀ մասնակից պետությունների տրանսպորտը համակարգող խորհրդակցության 38-րդ նիստում Հակոբ Արշակյանը ընտրվել է ԱՊՀ մասնակից պետությունների տրանսպորտը համակարգող խորհրդակցության նախագահի տեղակալ՝ 5 տարի ժամկետով։

### Կուսակցական գործունեություն
2015 թվականից «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հիմնադիր վարչության անդամ է։

2019 թվականի հունիսի 16-ին տեղի ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրվել է ՔՊ վարչության անդամ։

2021 թվականի հունիսի 20-ին ՀՀ ազգային ժողովի 8-րդ գումարման պատգամավոր է ընտրվել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ցուցակով։

2021 թվականի օգոստոսի 4-ին ԱԺ նիստում ընտրվել է ՀՀ ԱԺ փոխնախագահ։

### Այլ տվյալներ
2003-2005 թվականներին ծառայել է ՀՀ Զինված ուժերում։ 2014 թվականին եղել է «Ընդդեմ կենսաթոշակային պարտադիր վճարի», «Դեմ եմ» շարժման համակարգող խմբի անդամ։ 2016 թվականի Ապրիլյան պատերազմից հետո, մայիսի 14-ին ՔՊ ջոկատի հետ մարտական հերթապահություն է իրականացրել Արցախ Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Ճանկաթաղ բնակավայրում։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք դուստր և մեկ որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Սարաևոյի երեխաները

**«Սարաևոյի երխաները»** (, ), բոսնիական դրամատիկական ֆիլմ՝ նկարահանված ռեժիսոր Աիդա Բեգիչի կողմից։ Պրոմիերան կայացել է Կաննի կինոփառատոնում 2012 թվականին։

## Սյուժե
Քույր ու եղբայր Ռախիման ու Նեդիմը կորցրել են ծնողներին Բոսնիական պատերազմի ժամանակ։ Տասը տարի անց նրանք ապրում են Սարաևոյում։ 23-ամյա Ռախիման ընդունում է մահմեդականություն և աշխատում որպես մատուցողուհի, իսկ 14-ամյա Նեդիմը դառնում է մանր հանցագործ։ Շուտով նրանց կյանքը կտրուկ բարդանում է, երբ Նեդիմը կռվի է բռնվում տեղի քրեական հեղինակության որդու հետ։

## Դերերում
* Մարիա Պիկիչ – Ռախիմա
* Իսմիր Գագուլա – Նեդիմ
* Բոժան Նավոեց – Դավոր
* Սանելա Պեպելյակ – Վեդրանա
* Վեդրան Ջեկիչ – Ցիզա
* Մարիո Կնեզովիչ – Դինո
* Յասնա Բերի – Սալիխա
*Նիկոլա Ջուրիցկո – Տարիկ
* Շտասա Դուկիչ – Սելմա
* Ալեքսանդր Սեկսան – Ռիզո
*Վելիբոր Տոպիչ – Միրշադ Մելիչ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
Ֆիլմը ներկայացվել է 2012 թվականի Կաննի կինոփառատոնին «Հատուկ հայացք» () ծրագրի շրջանակներում, որտեղ ստացել է «Ժյուրիի հատուկ հիշատակում» մրցանակ։ «Սարաևոյի երեխաները» ֆիլմը ներկայացվել է նաև «Օսկար» մրցանակի «Օտարալեզու լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում Բոսնիա և Հերցեգովինայի կողմից, սակայն չի ընդգրկվել թեկնածուների վերջնական ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2012 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Միաեղջյուրների խանութ

**«Միաեղջյուրների խանութ»** (), ամերիկյան կատակերգական ֆիլմ՝ նկարահանված ռեժիսոր Բրի Լարսոնի կողմից Սամանթա Մաքինթայրի սցենարով։ Գլխավոր դերերը կատարում են Սեմյուել Լ. Ջեքսոնը, Ջոան Քյուսակը, Բրեդլի Ուիթֆորդը, Կարան Սոնին, Մամուդու Աթին, Մերի Հոլանդը և Հեմիշ Լինքլեյթեր։

## Սյուժե
Քիթ անունով կինը վերադառնում է ծնողների մոտ, որտեղ ստանում է խորհրդավոր հրավեր՝ բացելու սեփական խանութը։

## Դերերում
* Բրի Լարսոն – Քիթ
* Սեմյուել Լ. Ջեքսոն – վաճառող
* Ջոան Քյուսակ – Գլեդիս
* Բրեդլի Ուիթֆորդ – Ջին
* Քարան Սոնի – Քևին
* Մամուդու Աթի – Վիրջիլ
* Մերի Հոլանդ – Ջոնի
* Հեմիշ Լինքլեյթեր – Գերի
* Անալի Էշֆորդ – Քրիստալ
* Մարթա Մաքայզեկ – Սաբրինա
* Քրիս Վիտասկ – Մեթ
* Ռայան Հենսեն – Բրոք

## Արտադրություն
2012 թվականի օգոստոսին հայտարարվել է, որ Միգել Արտետան Սամանտա Մաքինտայրի սցենարով նկարահանելու է ֆիլմ, որի գլխավոր դերը կատարելու է Ռեբել Ուիլսոնը։ Մայք Ուայթն ու Դևիդ Բեռնադը պետք է հանդես գային որպես պրոդյուսեր «Rip Cord Productions» ընկերության աջակցությամբ։ 2016 թվականի օգոստոսին հայտարարվել է, որ ֆիլմի ռեժիսորը, պրոդյուսերը, ինչպես նաև գլխավոր դերակատարը կլինի Բրի Լարսոնը։ Որպես պրոդյուսերներ նշվել են Բեռնադը, Ռուբեն Ֆլեյշերը, Փերիս Կասիդոկաստաս-Լատսիսը, Լինեթ Հաուել Թեյլորն ու Թերի Դուգլասը։ 2016 թվականի նոյեմբերին ֆիլմին են միացել Սեմյուել Լ. Ջեքսոնը, Ջոան Քյուսակը, Բրեդլի Ուիթֆորդը, Քարան Սոնին ու Մամուդու Աթին։ Նույն թվականի դեկտեմբերին դերասանական անձնակազմին է միացել Մերի Հոլանդը։

### Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են 2016 թվականի նոյեմբերին Լոս Անջելեսում և ավարտվել նույն թվականի դեկտեմբերի 9-ին։

## Թողարկում
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է Տորոնտոյի կինոփառատոնում 2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։

## Արձագանքներ
Ֆիլմն արժանացել է քննադատների խառը գնահատականներին։ Rotten Tomatoes կայքում այն ունի 64 % վարկանիշ 14 գրախոսությունների հիման վրա 6,2/10 միջին միավորով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Հանս Էպինգեր

**Հանս Էպինգեր կրտսեր** (, ), ավստրիացի բժիշկ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին  մասնակցել է նացիստների կողմից մարդկանց վրա բժշկական փորձարկումներին։

## Կենսագրություն և կարիերա
Հանս Էպինգերը ծնվել է Պրահայում՝ բժիշկ Հանս Էպինգեր ավագի ընտանիքում։ Կրթությունը ստացել է Գրացում և Ստրասբուրգում։ 1903 թվականին Գրացում դառնում է բժիշկ և աշխատում հիվանդանոցում։ 1908 թվականին տեղափոխվում է Վիեննա, որտեղ մեկ տարի անց՝ 1909 թվականին սկսում է մասնագիտանալ ներքին հիվանդությունների ուղղությամբ, հատկապես սկսում է ուսումնասիրել լյարդը։ 1918 թվականին Հանսը դառնում է պրոֆեսոր, որից հետո 1926 թվականին դասավանդում է Ֆրայբուրգում, իսկ 1930 թվականին՝ Քյոլնում։

1936 թվականին այցելում է ԽՍՀՄ՝ Մոսկվա, որպեսզի բուժի Իոսիֆ Ստալինին։ 1937 թվականին մեկնում է Միացյալ Թագավորություն՝ Էդինբուրգի դքսուհի Մարիային բուժելու։

## Բժշկական փորձարկումներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին պրոֆեսոր Վիլհելմ Բայգլբյոկի հետ կատարել է բժշկական փորձարկումներ Դախաու մահվան ճամբարի կալանավորների վրա։ 90 գնչու կալանավորի հետ թեստ է կատարել՝ նրանց որպես հեղուկ տալով բացառապես ծովի ջուր։ Փորձերի պատճառով կալանավորների օրգանիզմը այն աստիճան է ջրազրկվում, որ սկսում են նույնիսկ նոր լվացած հատակները լիզել՝ հույսով որ մի քիչ ջուր կխմեն։ Փորձի հիմնական նպատակն էր պարզել, թե կալանավորները որևէ լուրջ ֆիզիկական բարդացումներ կստանան, թե՞՝ կմեռնեն։ Յուրաքանչյուր փորձարկման տևողությունը կազմել է վեցից տասներկու օր։

## Պատերազմից հետո
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո բժիշկը թույն ընդունելով՝ ինքնսպանություն է գործում։ Դա կատարվեց Նյուրնբերգյան գործողությունից մեկ ամիս առաջ, որտեղ պետք է վկայություն տար։ Նրա գործընկեր Վիլհելմ Բայգլբյոկին դատապարտում են 15 տարվա ազատազրկման։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ernst Klee: Das Personenlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945. 2. Auflage. Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt am Main 2007, ISBN 978-3-596-16048-8.
* Eppinger Hans d. J.. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 1, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1957, S. 258.
* Ernest Rissel: Eppinger, Hans. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 4, Duncker & Humblot, Berlin 1959, ISBN 3-428-00185-0, S. 551 f.

## Արտաքին հղումներ
* Hans Eppinger at "Who Named It?"
* The Ethics Of Using Medical Data From Nazi Experiments  by Baruch C. Cohen.

Կատեգորիա:Ավստրիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան բժիշկներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստի հանցագործներ
Զանգակածաղիկ խոշորատերև

**Զանգակածաղիկ խոշորատերև** (), զանգակազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա բույս, որն ունի դեկորատիվ բարձր հատկանիշներ։

## Նկարագրություն
Բույսը հավաքում են հունիսին թարմ վիճակում, քանի որ պարունակում է C վիտամին։ Դեկորատիվ առանձնահատկություններից բացի հայտնի է նաև որպես վայրի բանջարաբույս։ Արմատները պարունակում են 6․45 % սապոնին։ Արմատները և տերևները պարունակվում են ինուլինի ածխաջրեր։

Զանգակածաղիկ խոշորատերևը բազմանում սերմերի միջոցով, ինչպես նաև թփի բաժանմամբ և արմատային ծիլերով։ Լավ է աճում արևոտ բաց վայրերում, սննդանյութերով հարուստ, ստրուկտուրային, փուխր հողերում։ Մեկ տեղում կարելի է մշակել 3-4 տարի, որից հետո կորցնում է իր դեկորատիվ հատկանիշները։

Օգտագործվում է ամենաբազմազան ծաղկային ձևավորումներում՝ միքսբորդերներում և լանդշաֆտային խմբերում, ալպինարիաներում և քարապարտեզներում։ Կտրած ծաղիկները գործածվում են ծաղկեփնջերում և ծաղկային վերադաշնակումներում։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Հայաստանի հյուսիսային անտառապատ շրջաներում, ինչպես նաև Ծաղկաձորում, Սպիտակում, Գորիսում, Ստեփանավանում, Արտաշատում, Վայքում։ Աճում է նաև Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Ալթայում, Հարավային Կովկասում և Հիմալայներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Զանգակազգիներ
Կատեգորիա:Ծաղկաբույսեր
Էլջեյ

**Էլջեյ** (, իսկական անունը՝ **Ալեքսեյ Կոնստանտինովիչ Ուզենյուկ**, ), ռուս երգիչ, որը հիմնականում երգում է հիփ հոփ ժանրում։

## Կենսագրություն և կարիերա
Ալեքսեյը ծնունդով Նովոսիբիրսկից է։ Կարիերան սկսել է մի քանի սոլո հիփ հոփ ալբոմների ձայնագրությունով։ Ռեփերի դեբյուտային աշխատանքը դարձավ «Бошки дымятся» երգը, որը թողարկվել է 2014 թվականին։ 2016 թվականին թողարկվեց Էլջեյի «Катакомбы» ալբոմը։ 2017 թվականին  թողարկվեց «Элджей & Кравц - Дисконнект» համատեղ տեսահոլովակը, իսկ դրանից հետո լիաֆորմատ «Sayonara Boy» ալբոմը։

Էլջեյի արտաքին տեսքը հաճախ փոփոխության է ենթարկվում, իսկ ռեփերի ոճը դառնում է մոտ Zef-ի և Die Antwoord-ի ոճերին։

2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին «Sayonara Boy» ալբոմը հայտնվեց Apple Music-ում և iTunes-ում։ 2017 թվականի վերջին Էլջեյն ուներ թողարկած վեց ստուդիական ալբոմ, որոնցից վերջինը «Sayonara Boy 3» էր։

2017 թվականի հունիսի 22-ին երգիչը թողարկում է իր նոր «Sayonara Boy ろ» ալբոմը, բացառապես «ՎԿ» սոցցանցի համար։ Apple Music-ում և iTunes-ում  ալբոմը հայտնվել է 2017 թվականի հունիսի 24-ին։ Ալբոմի առաջին սինգլն է «FckuDJ», որը թողարկվել է 2017 թվականի հունվարի 1-ին, երկրորդ սինգլը՝ «Рваные джинсы»՝ թողարկված 2017 թվականի հունիսի 13-ին։ 
[մինի|Էլջեյը [Yves Saint Laurent (ապրանքանիշ)|Yves Saint Laurent ապրանքանիշի նկարահանումների ժամանակ]]
2017 թվականի օգոստոսի 5-ին ռուս ռեփեր Feduk-ի հետ թողարկեց նոր՝ «Розовое вино» սինգլը։ Սինգլը հաշված օրերի ընթացքում զբաղեցրեց առաջնային տեղ iTunes-ում և Apple Music-ում, ինչպես նաև դարձավ ամենահայտնի երգը «ՎԿ»-ում։

2017 թվականի դեկտեմբերին Էլջեյը բացեց սեփական լեյբլը, որտեղ նա սկսեց աշխատել Օդեսայի «Чёрное кино» խմբի հետ, ինչպես նաև թողարկեց «Минимал» սինգլը։ Երգիչը դարձավ «Yves Saint Laurent» ապրանքանիշի «La Nuit De L’homme Intense» օծանելիքների նոր շարքի դեմքը։

2018 թվականի հունիսի 14-ին ԶԼՄ-ում հայտնվեց նորություն, որում ասվում էր, որ Ալեքսեյ Ուզենյուկը և հեռուստահաղորդավարուհի Անաստասիա Իվլեևան հայտարարել են իրենց որպես զույգ։
մինի|Էլջեյը և Սերյոժան, որը հայտնի է դարձել շնորհիվ ռեփերի սինգլի քավեր տարբերակը կատարելով
2017 թվականին Էլջեյը համառուսական հայտնիության արժանացավ, երբ թողարկեց «Розовое вино» երգը, որը կատարում է Feduk-ի հետ։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* 2014 - «Бошки дымятся»
* 2015 - «Пушка» 
* 2016 - «Катакомбы»
* 2016 - «Sayonara Boy»
* 2016 - «Библиотека» 
* 2017 - «Sayonara Boy ろ»
* 2018 - «Sayonara Boy X»

### Սինգլներ
* 2016 - «Тише тише» (feat. Օլեգ Սմիթ)
* 2016 - «Некуда бежать» (feat. Օլեգ Սմիթ)
* 2016 - «Дисконнект» (& Կրաֆց)
* 2016 - «143»
* 2016 - «Залетаю домой»
* 2017 - «Что с моими глазами?»
* 2017 - «Bounce»
* 2017 - «Рваные джинсы»
* 2017 - «Ультрамариновые танцы»
* 2017 - «Розовое вино» (& Feduk)
* 2017 - «Hey, Guys»
* 2017 - «Минимал»
* 2018 - «Suzuki»
* 2018 - «360°»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* YouTube-ում պաշտոնական ալիքը
* 

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեփերներ
Ստվեր (ֆիլմ)

**«Ստվեր»** (), 2016 թվականին նկարահանված ռուսական դետեկտիվ ֆիլմ։ Ռեժիսորը Դմիտրի Սվետոզորովն է։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2017 թվականի հունիսի 6-ին։

## Սյուժե
Ֆիլմը նկարահանվել է ըստ Արկադի Կրասիլշչիկովի «Ստվերին սիրահարվածը» պատմվածքի։ Կինոնկարը պատմում է ժամանակակից  գործարար  Բորիս Գորդինի (Միխայիլ Պորեչենկով) մասին, որը սիրահարված է համր ֆիլմի մի դերասանուհու։ Որպեսզի բավարարի իր կիրքը, Գորդինը գտնում է մի աղջկա, որն արտաքուստ նման է դերասանուհուն (Վարվառա Շչերբակովա)։

## Դերերում
*Միխայիլ Պորեչենկով - Բորիս Գորդին
*Յուրի Ստոյանով
*Վարվարա Շչերբակովա
*Պյոտր Լոգաչև
*Յուրի Գալցև
*Օկսանա Բազիլևիչ
*Տատյանա Տուզովա
*Վալենտինա Նեյմորովեց
*Եգոր Բակուլին
*Ռուդոլֆ Ֆուրմանով
*Դանիիլ Կոկին
*Ալեքսանդր Արավուշկին
*Ալինա Տիտովա
*Վլադիմիր Կուտեյնիկով
*Վլադիմիր Զամորոչինսկի
*Սվետլանա Միխայլովա
*Սերգեյ Վասիլև
*Աննա Ստեպանովա
*Եվգենի Կատաև
*Պավել Չերնյավսկի

## Նկարահանող խումբ
* Գործադիր պրոդյուսերներ՝ Եկատերինա Բորիսովա, Լեոնիդ Շուբ
* Գլխավոր պրոդյուսերներ՝Անդրեյ Սիգլե, Դմիտրի Սվետոզարով
* Սցենարի հեղինակ՝ Արկադի Կրասիլշչիկով
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Դմիտրի Սվետոզարով
* Բեմադրող օպերատոր՝ Գլեբ Կլիմով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Նատալյա Կոչերգինա
* Հագուստի մոդելավորում՝ Տատյանա Դորոժկինա
* Նկարիչ-գրիմյոր՝ Ելենա Կոզլովա
* Մոնտաժ՝ Կոնստանտին Ֆիրևիչ
* Ձայնային ռեժիսոր՝ Պավել Զապոլսկի
* Երկրորդ ռեժիսոր՝ Եվգենիյ Սուրկով
* Դերասանների ընտրություն՝ Գալինա Պուշկովա
* Հնարքների բեմադրող՝Նիկոլայ Պավլով

## Հասույթ և գնահատականներ
Համաձայն «Бюллетень кинопрокатчика» (Կինովարձույթի տեղեկագիր) կայքէջի ֆիլմ մեկնարկային ուքենդին հավաքեց 322 155  ռուբլի, զբաղեցնելով 26-րդ հորիզոնականը։

«Киноафиша» (Կինոաֆիշա) պորտալը դերասանների խաղը բնորոշոլ է որպես «թերի ու անավարտ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կրիոլոֆոզավր

**Կրիոլոֆոզավր** (), թերոպոդների կարգին պատկանող գիշատիչ խոշոր դինոզավրերի տեսակ։ Ապրել են վաղ յուրյան դարաշրջանում (199,3-182,7 մլն տարի առաջ) Անտարկտիդայի տարածքում։

## Պատմություն
Այս տեսակին պատկանող հանածոների մնացորդները հայտնաբերել է Վ․Համմերը 1991 թվականին Կերկպատրիկ լեռան վրա (Տրանսանտարկտիկական լեռներ) կատարած պեղումների ժամանակ։ Տոհմը և տեսակը նկարագրվել են 1994 թվականին։

Մեզոզոյան դարաշրջանում Անտարկտիդան մտնում էր Գոնդվանա հարավային մայրցամաքի կազմի մեջ։ Այն կապված էր Հարավային Աֆրիկայի, Հարավային Ամերիկայի և Ավստրալիայի հետ։ Այս մայրցամաքներում արդեն վաղուց հայտնաբերել էին դինոզավրերի մնացորդներ։ Ենթադրվում էր, որ դրանք կհայտնաբերվեն նաև Անտարկտիդայում։ Իսկապես, 1980-ականների վերջում և 1990-ականների սկզբում Անտարկտիդայի՝ սառույցից զուրկ վայրերում հայտնաբերվել են կավճի ժամանակաշրջանի դինոզավրերի առանձին ոսկորներ։ Ֆաունան, որի մեջ մտնում էր կրիոլոֆոզավրը, պատկանում էր վաղ յուրյան դարաշրջանին (սինեմյուր)՝ շուրջ 190 միլիոն տարեկան։ Կրիոլոֆոզավրի հետ միասին հայտնաբերվել են նաև խոշոր պրոզաուրոպոդների մնացորդներ, ինչպես նաև դիլոֆոզավրերի, ցելոֆիզների, պտերոզավրերի, սինապսիդ-տրիտիլոդոնտների նման գիշատիչների ոսկորների մնացորդներ։

## Նկարագրություն
Կրիոլոֆոզավրը լավ նկարագրված անտարկտիկական դինոզավրերից առաջինն է։ Նրա առավել աչքի ընկնող առանձնահատկությունը գանգի վրա լայնակի կատարի առակայությունն է (մինչև այդ հայտնի բոլոր գիշատիչ դինոզավրերի կատարը տեղակայված էր գանգի երկայնությամբ)։ Գտնված գանգը, ամենայն հավանականությամբ, պատկանել է արու տեսակին։ Քանի որ դինոզավրը ունեցել է Էլվիս Փրեսլիի սանրվածքի նման կատար, ի սկզբանե նրան տրվել է «Էլվիսազավր» ոչ պաշտոնական անունը։ Կատարի հստակ ձևը դեռևս հայտնի չէ։ Էգերը, հավանաբար, չունեին կատար և մեծ էին արուներից։

Կրիոլոֆոզավրի կայուն վիճակը հստակեցվել է վերջերս․ այս կենդանին մոտ է պարզունակ ցերատոզավրեր-դիլոֆոզավրերին։ Կենդանու երկարությունը հասել է 6-8 մետրի։ Սա վաղ յուրյան շրջանի ամենախոշոր գիշատիչն էր։ Այն որսում էր պլատեոզավրերի նման պրոզաուրոպոդներին։

## Պատկերասրահ

Cryolophosaurus ellioti.png|Վերականգնված կրիոլոֆոզավրի կմախք
Cryolophosaurus skullcast aus.jpg|Կրիոլոֆոզավրի գանգ Ավստրալիայի թանգարանում, Սիդնեյ
Cryolophosaurus reconstruction (flipped).jpg|Վերականգնված տեսք
Cryolophosaurus Reflective Size Chart.svg|Կրիոլոֆոզավրի չափերը մարդու և Կայսերական պինգվինի համեմատությամբ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://dinosauricon.com/genera/cryolophosaurus.html .
* http://www.isgs.uiuc.edu/dinos/de_4/5a65c88.htm .
* Polar dinosaurs in Australia? (This Dynamic Earth, USGS) .
* http://www.kansascity.com/mld/kansascity/news/nation/7875317.htm?1c.
* http://www.palaeos.com/Vertebrates/Units/340Theropoda/340.200.html#Cryolophosaurus .
* Fryxell Geology Museum (նկարներ, տեղեկատվություն)

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Անտարկտիդայի կենդանական աշխարհ
Մոնֆոր Լամորի

**Մոնֆոր Լամորի** (), համայնք Ֆրանսիայի Իլ դը Ֆրանս երկրամասի Իվելին գավառում։ Մտնում է Մոնֆոր Լամորի կանտոնի մեջ։ Գտնվում է մայրաքաղաք Փարիզից 20 կմ հյուսիս։ Մոնֆոր Լամորի համայնքում գտնվող 12-րդ դարի վանքի տարածքում է հուղարկավորվել Հայաստանի ազգային հերոս, ֆրանսահայ նշանավոր երգիչ Շառլ Ազնավուրը։

## Աշխարհագրություն
Մոնֆոր Լամորի համայնքը գտնվում է Ռամբույե ամրոցից հյուսիս, ոչ բարձր լեռների ստորոտում, ծովի մակերևույթից 130 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
Ֆրանսիայի թագավոր Ռոբերտ II֊ը Մոնֆորի բլրի վրա 996 թվականին ամրոց կառուցեց։ Մոնֆոր Լամորին 11-րդ դարի կեսերից եղել է Մոնֆոր տան ամրոցը։ Ամրոցի պատնեշը կառուցել է Ամաուրի I֊ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Տեղեկություն Մոնֆոր Լամորիի մասին

Կատեգորիա:996 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Հնդկական անթառամ գնդաձև

**Հնդկական անթառամ գնդաձև**, հավակատարազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա անթառամ բույս, որի հայրենիքը Հնդկաստանն է։

## Նկարագրություն
Բույսի բարձրությունը չի անցնում 30 սմ-ից։ Տերևները մոխրագույն են, փայլուն, մանր։ Ծաղիկները նույնպես մանր են, հավաքված գնդաձև ծաղկաբույլերում և ունեն սպիտակ, դեղին, մանուշակագույն, կարմիր գունավորում։ Լուսասեր է և ջերմասեր։ Բազմանում է սերմերով։ Ցանքը կատարում են մարտին ջերմոցներում։ Սերմերը ծլում են 15 օր հետո։ Գերադասում է թեթև կավավազային, լավ ջրաթափանց, ստրուկտուրային հողերը։ Առաջին տերևները կազմավորվելու փուլում վերատնկում են արկղերի մեջ։ Սածիլները դաշտ են տեղափոխում ուշ գարնանային ցրտահարություններից հետո՝ տնկելով մեկը մյուսից 15-20 սմ հեռավորության վրա։

Օգտագործվում է գորգային ձևավորումներում, ծաղկաթմբերում և ծաղկային այլ ձևավորումներում։ Ճապոնացիները հիմնականում կիրառում են իկեբանայի, մորիբանայի, իկենոբոյի, նագեիերի և այլ ձևավորումներում։

Հնդկական անթառամ գնդաձևի հայրենիքը Կենտրոնական Ամերիկան է՝ ներառյալ Բրազիլիայի շրջանները, Պանաման և Գվատեմալան, բայց ներկայումս աճում է ողջ աշխարհում։ Որպես արևադարձային միամյա բույս այն ծաղկում է ողջ ամառվա ընթացքում մինչև վաղ աշուն (հուլիսից մինչև սեպտեմբեր)։ Շատ երաշտադիմացկուն է, սակայն լավ է աճում արևոտ եղանակներին և կանոնավոր խոնավության պայմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Ծաղկաբույսեր
Կատեգորիա:Հավակատարազգիներ
Օմար Մասկարել Գոնսալես

**Օմար Մասկարել Գոնսալես** (, )՝ իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Այնտրախտ» ակումբի կիսապաշտպան (Մայնի Ֆրանկֆուրտ)։

## Ակումբային գործունեություն
Օմարը գործունեությունը սկսեց Կանարյան կղզիների ֆուտբոլային դպրոցում։ 2010/11 մրցաշրջանում նա միացավ Մադրիդյան համակարգին «Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիա» ֆուտբոլային ակումբին։ Ռեալ Մադրիդ Կաստիլյայում նա հանդես է եկել 2011 թվականի օգոստոսի 21-ին Սպորտինգ Խիխոն Բ-ի դեմ խաղում։ 2012/13 մրցաշրջանի առաջին կեսին Օմարը անցկացրեց ակումբի երրորդ թիմում, բայց հետո վերադարձավ «Կաստիլ»։ «Ռեալ Մադրիդու» նա առաջին անգամ ելույթ ունեցավ 2013 թվականի հուլիսի 1-ին «Օսասունայի» դեմ խաղում։

2018 թվականի ամառը Մասկարելը դարձավ «Շալկե 04ի» ֆուտբոլիս։

## Գործունեությունը ազգային հավաքականում
Օմարը անցկացրեց մեկ խաղ Իսպանիայի մինչև 19 տարեկանների երիտասարդական հավաքականում, նա կանչվել է երիտասարդական թիմ Ալկուդիայում անցկացվող միջազգային մրցաշարի համար։ Քանի որ հայրը Հասարակածային Գվինեայի քաղաքացի է, Օմարը իրավունք ունի մրցակցել հավաքականի համար։ 2012 թվականի մայիսին Մասկարելը կանչվել է հավաքականի գլխավոր մարզչի Ժիլսոն Պաուլոի կողմից պատրաստվելու Թունիսի և Սիրիա-Լեոնի դեմ խաղերի համար, եկել է Մալաբո, վերապատրաստվել թիմի հետ, բայց չի խաղացել ազգային հավաքականում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте «Дерби Каунти»  
* Профиль на официальном сайте «Реала» 
* 
* 

Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դերբի Կաունտիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սպորտինգ Խիխոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էլչեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալյորկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Ֆիլիպ Նովակ (ֆուտբոլիստ)

**Ֆիլիպ Նովակ** (չեխ․՝ Filip Novák, ), չեխ ֆուտբոլիստ, թուրքական «Տրաբզոնսպոր» ֆուտբոլային ակումբի և Չեխիայի ազգային հավաքականի պաշտպանն է։

## Ակումբային կարիերա
Նովակը ֆուտբոլիստի պրոֆեսսիոնալ կարիերան սկսել է Զլին քաղաքի «Ֆաստավ» ակումբում։ Չեխիայի առաջնությունում իր մեկնարկային հանդիպումն է անցկացրել է 2009 թ․ ապրիլի 18-ին, երբ թիմը մրցում էր «Պրիբրամ» ակումբի հետ։ Մրցաշրջանի արդյունքներով Նովակի թիմը դուրս մնաց Չեխիայի առաջնությունից և հետագա պայքարը պիտի շարունակեր երկրորդ դիվիզիոնում։ Ֆաստավի կազմում իր առաջին գոլը խփել է հոկտեմբերի 9-ին, երբ թիմը մրցում էր «Վիկտովիցե» ակումբի հետ։ 2011 թ․ ամռանը ֆուտբոլիստը տեղափոխվում է «Յաբլոնեց» ակումբ։ Նոր թիմի կազմում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է օգոստոսի 15-ին, երբ թիմը մրցում էր «Բոհեմիանս 1905» ակումբի հետ։ Յաբլոնեցի կազմում իր առաջին գոլը խփել է 2012 թ․ հոկտեմբերի 1-ին, երբ թիմը մրցում էր «Դուկլա» ակումբի հետ։ 2013 թ․ կարողացավ նվաճել Չեխիայի գավաթը, իսկ 1 տարի անց նաև սուպերգավաթը։

2015 թ․ ամռանը Նովակը տեղափոխվում է նորվեգական «Միդտյուլան» ակումբ։ Դանիայի առաջնությունում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է օգոստոսի 30-ին, երբ թիմը մրցում էր «Հոբրո» ակումբի հետ։ Միդտյուլանի կազմում իր առաջին գոլը խփել է նոյեմբերի 8-ին, երբ թիմը մրցում էր «Էսբերգ» ակումբի հետ։

## Ազգային հավաքականի կազմում
Չեխիայի ազգային հավաքականի կազմում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է 2015 թ․ մարտի 31-ին, երբ թիմն ընկերական խաղ էր անցկացնում Սլովակիայի ազգային հավաքականի հետ։

## Մրցելույթների վիճակագրություն
*2018 թ. հունիսի 5-ի տվյալներով*

## Նվաճումներ
 **«Յաբլոնեց»**
* Չեխիայի գավաթակիր — 2011/2012
* Չեխիայի սուպերգավաթակիր — 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նովակը Տրաբզոնսպորի կայքում  
* 
* Նովակը UEFA.com կայքում
* 
* 
* Նովակը Facebook֊ում
* Վիճակագրություն ''eu-football.ru'' կայքում 

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Միդտյուլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեխ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեխիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆեներբահչեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալ-Ջազիրա Աբու Դաբիի ֆուտբոլիստներ
Եղեսպակ փայլուն

**Եղեսպակ փայլուն**, շրթնածաղիկների ընտանիքի բազմամյա բույս։ Մշակվում է որպես միամյա, քանի որ բաց գրունտի պայմաններում ձմռանը ցրտահարվում է։

## Նկարագրություն
Բույսի բարձրությունը հասնում է 20-60 սմ-ի։ Ծաղիկները կրակարմիր են՝ հավաքված 14-20 սմ երկարությամբ ողկույզանման ծաղկաբույլերում։ Ջերմասեր է և լուսասեր։ Չի դիմանում ցրտերին։ Լավ է աճում փուխր և սննդանյութերով հարուստ կրային հողերում։ Ծաղկում է ցանելուց 100-120 օր հետո և շարունակում է ծաղկել մինչև առաջին սառնամանիքները։ Սերմերը ցանում են ջերմոցներում փետրվար-մարտ ամիսներին։ Ծիլերը վերատնկում են տորֆահումուսային թաղարներում։

Օգտագործվում են ծաղկադեկորատիվ բոլոր տիպի ձևավորումներում։ Փայլուն եղեսպակի կտրած ծաղիկները պիտանի են ծաղկեփնջեր և ծաղկային կոմպոզիցիաներ ստեղծելու համար։

## Տեսակներ
Հայտնի են փայլուն եղեսպակի մի քանի տեսակ.
* Ֆեյերբոլ
* Իոգանիս
* Ֆեյեր
* Գնոմ 
* Պիկալո
* Ռակետա
Եղեսպակ փայլունը կիրառվում է բժշկության և խոհարարության մեջ։ Հայաստանում տարածված են եղեսպակի բազմաթիվ տեսակներ, որոնք լայն կիրառում են գտել ժողովրդական բժշկության մեջ։ Օգտագործվում են ողողումների համար, ուռուցքների, թարախապալարների բուժման նպատակով և որպես արնահոսությունը դադարեցնող միջոց։

Որպես դեկորատիվ բույս աճեցվում է արևադարձային գոտիներում և ջերմոցներում։ Ավելի ցուրտ գոտիներում բույսը կարող են աճեցվել որպես միամյա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շրթնածաղիկներ
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Ծաղկաբույս
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Ֆրանգիզ Ալիզադե

**Ֆրանգիզ Ալիաղա ղիզի Ալիզադե** (, ) Ադրբեջանի նշանավոր կոմպոզիտոր, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Խաղաղության արտիստ, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2000), պրոֆեսոր (1999), Ադրբեջանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1990), թղթակից անդամ Ադրբեջանի ԳԱԱ (2017), Ադրբեջանի կոմպոզիտորների միության նախագահ։

## Կենսագրություն
Ֆրանգիզ Ալիաղա ղիզի Ալիզադեն ծնվել է 1947 թվականի մայիսի 28-ին Բաքվում։ Նա ստացել է իր առաջին երաժշտական կրթությունը հատուկ երկրորդական երաժշտական դպրոցում։ Այնուհետև սովորել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիտորական դասարանում։ 1972-1974 թվականներին աշխատել է որպես Կարա Կարաևի ասիստենտ։ 1974 թվականից սկսեց իր մանկավարժական գործունեությունը Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայում (ներկա Բաքվի երաժշտական ակադեմիա)։ 2007 թվականին ընտրվել է Ադրբեջանի կոմպոզիտորների միության նախագահ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ադրբեջանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1990)
* Պրոֆեսոր (1999)
* Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2000)
* Օրդեն «Փառք» (2007)
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Խաղաղության արտիստ (2007)
* «Հաջողություն» մրցանակը (2010)
* Օրդեն «Պատվո» (2017)
* Ադրբեջանի ԳԱԱ թղթակից անդամ (2017)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կին կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Բաքվի երաժշտական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դաշնակահարուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժշտական մանկավարժներ
Բենիլյուքսի խորհրդարան

**Բենիլյուքսի միջխորհրդարանական խորհրդատվական խորհուրդ** (հայտնի նաև որպես **Բենիլյուքսի խորհրդարան**), Բենիլյուքսի տնտեսական միության կառույցներից մեկը։

Խորհրդարանը ստեղծվել է 1955 թվականի նոյեմբերի 5-ին Բելգիայի Նիդերլանդների և Լյուքսեմբուրգի միջև կնքված համաձայնագրով, ինչը նշանակում է, որ այն արդեն 3 տարի գոյություն ուներ նախքան Բենիլյուքսի միության ստեղծումը 1958 թվականի փետրվարի 3-ին։ Բենիլյուքսի խորհրդարանը կառավարություններին խորհուրդ է տալիս տնտեսական և տրանսնացիոնալ համագործակցության հարցերով։ Նրա առաջարկությունները կարող են վերաբերել նաև այլ հարցերի, եթե այդպես են պահանջում ընդհանուր շահերը կամ ընթացիկ իրադարձությունները։ Խորհրդարանը նաև երեք կառավարություններին տեղեկացնում է այն կարծիքների մասին, որոնք առաջանում են խորհրդարանական համագումարներում։

## Անդամներ
Բենիլյուքսի խորհրդարանը բաղկացած է 49 անդամից, որից 21 պատգամավորներ ներկայացնում Բելգիան, 21-ը` Նիդերլանդները և 7` Լյուքսեմբուրգը։ Բելգիայի 21 անդամներն ընտրվում են Բելգիայի դաշնային խորհրդարանի երկու պալատներից և Բելգիայի համայնքների և տարածաշրջանների խորհրդարանների կողմից։ Նիդերլանդների 21 անդամներն ընտրվում են Նիդերլանդների Սենատի և Ներկայացուցիչների պալատի անդամներից։ Լյուքսեմբուրգի 7 անդամներն ընտրվում են Լյուքսեմբուրգի Պատգամավորների պալատից։ Գործում է նաև 49 անդամներից յուրաքանչյուրի համար մեկ գործող անդամ, որը կարող է անհրաժեշտության դեպքում փոխարինել այդ անդամին։

Բենիլյուքսի խորհրդարանի անդամները բաժանված են երեք խմբակցությունների։ Քրիստոնեական խմբակցությունը ներառում է քրիստոնեա-դեմոկրատական և ֆլամանդացիների կուսակցությունը և նոր ֆլամանդական ալյանսը Բելգիայից, քրիստոնեա-դեմոկրատական կանչը և քրիստոնեական խորհուրդը Նիդերլանդներից և Սոցիալ-քրիստոնեական ժողովրդական կուսակցությունը Լյուքսեմբուրգից։

Սոցիալիստական խմբակցությունում ընդգրկված են Սոցիալիստների կուսակցությունը, Ֆլանդրիայի սոցիալիստների կուսակցությունը, Կանաչների կուսակցութունը և Էկոլո կուսակցությունը Բելգիայից, Լեյբորիստների կուսակցությունը Նիդերլանդներից, Կանաչների կուսակցությունը, Ձախերի կուսակցությունը և Լյուքսեմբուրգի սոցիալիստական աշխատավորների կուսակցությունը Լյուքսեմբուրգից։

## Նստավայրը
Բենիլյուքսի խորհրդարանի նստավայրը տեղակայվում է Բրյուսել, Հաագա և Լյուքսեմբուրգ քաղաքներում։ Այս քաղաքներից յուրաքանչյուրը երկու տարի ընդունում է Բենիլյուքսի խորհրդարանի լիագումար նիստերը։ Բենիլյուքսի խորհրդարանի քարտուղարությունը գտնվում է Բրյուսելում։

## Հղումներ
1. Benelux Parliament Archived , at the Wayback Machine.,benelux-parliament.eu. Retrieved 2014-3-4
2. ᐱ(in Dutch) 3 politieke fracties Archived November 7, 2012, at the Wayback Machine., benelux-parliament.eu. Retrieved 2014-3-4.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բենիլյուքսի խորհրդարանի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Բենիլյուքս
Կատեգորիա:1955 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:1955 հիմնադրված կազմակերպություններ
Լյուքսեմբուրգա-բելգիական հարաբերություններ

**Բելգիա-Լյուքսեմբուրգ հարաբերություններ**, երկկողման հարաբերություններ Բելգիայի Թագավորության և Լյուքսեմբուրգի Մեծ դքսի միջև։

Երկու երկրները համագործակցության մեծ պատմություն ունեն, մասնավորապես Լյուքսեմբուրգա-բելգիական տնտեսական միությունը, Բենիլյուքսը և համագործակցությունը Եվրամիության շանակներում։ Բելգիան դեսպանատուն ունի Լյուքսեմբուրգում և Լյուքսեմբուրգը դեսպանատուն ունի Բրյուսելում։ Լյուքսեմբուրգում Բելգիայի դեսպանը Թոմաս Անտուանն է։ Լյուքսեմբուրգում Բելգիայի դեսպանը Ժան Ժակ Ուոլֆրինգն է։

Բելգիան և Լյուքսեմբուրգը սահմանակից երկրներ են։ Բելգիական մասում սահմանը գրեթե ամբողջությամբ անցնում է Բելգիայի Լյուքսեմբուրգ նահանգի եզրագծով և միայն հյուսիսից փոքր հատված սահմանակցում է Լիեժ նահանգի Բուրգ Ռոյլանդ գերմանախոս  կոմունային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելգիա-լյուքսեմբուրգյան հարաբերություններ
Դիմորֆոտեկա նարնջագույն

**Դիմորֆոտեկա նարնջագույն**, աստղածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող բազմամյա ծաղկաբույս, որը մեր պայմաններում օգտագործվում է որպես միամյա։ Ողղաձիգ, խիտ ճյուղավորված թուփ է՝ մինչև 30 սմ բարձրությամբ։

## Նկարագրություն
Ծաղկաբույլը հիշեցնում է երիցուկ իր ոսկենարնջագույն լեզվակավոր խոշոր ծաղիկներով, որոնց տրամագիծը հասնում է 6-7 սմ-ի։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, ցանքից 70-90 օր հետո։ Ծաղկագլխիկը սովորաբար դեղին է կամ նարնջագույն՝ մանուշակագույն նշաններով։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, սակայն լավ է աճում ավազակավային փուխր, ստրուկտուրային հողերում։ Լուսասեր է, լավ է ծաղկում միայն առատ լուսավորության պայմաններում, ծաղկաբույլերը բացվում են միայն պարզ, արևոտ օրերին, իսկ գիշերը ամպամած եղանակին փակվում են։

Սերմերը ցանում են բաց գրունտում ապրիլի վերջին կամ մայիսի սկզբներին։ Ծիլերը խոշորանալուց հետո անհրաժեշտ է նոսրացնել՝ թողնելով բույսը բույսից 20 սմ հեռավորության վրա։

## Օգտագործում
Լայնորեն կարելի է օգտագործել ծաղկային բոլոր տեսակի ձևավորումներում՝ ծաղկամարգերում, ծաղկաթմբերում, միքսբորդերներում, մավրիտանական սիզախոտերում, ինչպես նաև կտրած ծաղիկներ ստանալու համար։

## Տարածվածություն
Դիմորֆոտեկա նարնջագույնը աճում է Հարավային Ամերիկայի արևելքում և Նամիբիայում՝ ավազոտ անապատներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղածաղկազգիներ
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Ծաղկաբույեր
Մատերիա (ֆիզիկա)

**Մատերիա** (, թարգմանաբար՝ «նյութ»), ֆիզիկայի հիմնական հասկացություններից մեկը, ընդհանուր տերմին, ժամանակի և տարածության պարունակության բազմություն, որն ազդում է նրա հատկությունների վրա։ Հանդիսանում է ֆիզիկայի ուսումնասիրման առարկա, որտեղ դիտարվում է որպես գիտակցությունից անկախ օբյեկտիվ իրականություն։
աջից|201x201փքս|border
աջից|203x203փքս
աջից|203x203փքս
աջից|236x236փքս

## Մատերիայի հասկացությունը ֆիզիկայի տարբեր բաժիններում
Մատերիայի սահմանումը ընդլայնվում էր գիտության տարբեր ոլորտների զարգացմանը զուգընթաց։ Հնում՝ դա օբյեկտներ էին, որոնց կարելի էր նկարագրել դասական հատկություններով (զանգված, ջերմաստիճան, բաժանելիություն և այլն)։ Նյուտոնի պատկերացումներում ժամանակը և տարածությունը ուսումնասիրվում էին առանձին։ Օպտիկայի, հատուկ և ընդհանուր հարաբերականության տեսության հասկացությունները կապվեցին գրավիտացիայի և ալիքների հետ։

Քվանտային ֆիզիկան, աստղաֆիզիկան և մեծ էներգիաների ֆիզիկան արտահայտում են այն ժամանակակից իմաստով և զբաղվում են մատերիայի նոր տեսակների ուսումնասիրմամբ։

## Մատերիայի հիմնական տեսակները
***[[Նյութ]]**։
****Համասեռ նյութ**՝ բաղկացած է հադրոնների բազմությունից։
*****Բարիոնային նյութ** (**բարիոնային մատերիա**)՝ բարիոններից բաղկացած նյութ։
******Դասական պատկերացման նյութ**՝ կազմված է հիմնականում ֆերմիոններից։ Այդ մատերիայի տեսակը զբաղեցնում է Արեգակնային համակարգության մեծ մասը և մոտակա աստղային համակարգերը։
****[[Հականյութ]]**՝ կազմված է հակամասնիկներից։
** **Նեյտրոնային նյութ**՝ կաղմված է հիմնականում նեյտրոններից և զուրկ է ատոմային կառուցվածքից։ Նեյտրոնային աստղերի հիմնական բաղադրիչը, ավելի մեծ խտւթյամբ, քան սովորական նյութը և ավելի նոսր, քան քվարկ-գլյունային պլազման։

Դաշտը՝ ի տարբերություն նյութի, չունի ներքին դատարկություններ, օժտված է բացարձակ խտությամբ։

***Դաշտ** (դասական իմաստով)։
****[[Էլեկտրամագնիսական դաշտ|Էլեկտրամագնիսակն դաշտ]]**։
** **[[Գրավիտացիոն դաշտ]]**։
* **[[Դաշտի քվանտային տեսություն|Քվանտային դաշտեր]]** (տարբեր ծագման)։
* Ֆիզիկական անորոշ ծագման նյութական օբյեկտներ։
****[[Մութ նյութ]]**։
** **[[Մութ էներգիա]]**։

Այս օբյեկտները ներմուծվել են աստղաֆիզիկական և տիեզերական որոշ երևույթների բացատրման համար։

## Տես նաև
* Մատերիա (փիլիսոփայություն)
* Տարրական մասնիկ
* Զանգված
* Էներգիա
* Հականյութ
* Հիմնարար փոխազդեցություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նյութ
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Լինքոլնի լաբորատորիայի փորձարարական կայան

մինի|2024
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի **Լինքոլնի լաբորատորիայի փորձարարական կայան** (ՄԱՄ աստղադիտարանի կոդը՝ 704), էլեկրա-օպտիկական փորձարարական գիտական հաստատություն, որը տեղակայված է ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգի Սոկոռո քաղաքի մոտ։

Փորձարարական կայանը շահագործվում է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի կողմից, այստեղ կատարվում է հիմնականում առաջավոր էլեկտրա-օպտիկական հետազոտություններ, դրանց գնահատում և նախագծում։ Կայանը կազմում է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի տիեզեկարան հսկողության համակարգի բաղկացուցիչ մասը։ Կայանում է իրականացվում նաև ՆԱՍԱ-ի Երկրին մոտեցող աստորոիդների որոնման ծրագրի շրջանակներում Լինքոլնի անվան մերձերկրյա աստերոիդների որոնման լաբորատորիա կամ ԼԻՆԵԱՐ ծրագիրը (), որի շրջանակներում որոնվում և հետևվում են Երկրին մոտեցով և հավանական վտանգ հանդիսացող աստերոիդներ և գիսաստղեր։

Այս ծրագրի իրականացման ընթացքում են հայտնաբերվել Արեգակնային համակարգի ամենամեծ քանակով փոքր մոլորակներ։ 2018 թվականի դրությամբ Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալներով ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի իրականացման արդյունքում 1997-ից 2012 թվականներին հայտնաբերվել են 149 083 փոքր մոլորակներ։ Հայտնաբերումների քանակով ԼԻՆԵԱՐ ծրագիրը այս պահին ամենահաջողված աստերոիդների որոնման ծրագիրն է աշխարհում։

## Տես նաև
Լինքոլնի անվան մերձերկրյա աստերոիդների որոնման լաբորատորիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Լինքոլնի լաբորատորիայի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ այբբենական կարգով
Ֆրանկոֆոն մամուլի միջազգային միություն

**Ֆրանկոֆոն մամուլի միջազգային միություն** (, **UPF**), ֆրանսերեն ստեղծագործող ժուռնալիստների ընկերակցություն։ Ստեղծվել է 1950 թվականին, համարվում է աշխարհի ամենահին ֆրանկոֆոն կազմակերպությունը, ունի ավելի քան երեք հազար անդամ աշխարհի 110 երկրներում։

## Պատմություն
Ընկերակցությունը հիմնադրվել է 1950 թվականին Լիմոժում (Ֆրանսիա), կանադացի ժուռնալիստ Էմիլ-Դոստալե Օ՛Լերիի նախաձեռնությամբ , ով էլ հենց դարձել է կազմակերպության առաջին նախագահը։ Կազմակերպությունը 2001 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում կայացած 33-րդ ժողովի ընթացքում իր անվանումը *Union internationale des journalistes et de la presse de langue français*-ից փոխել է *Union internationale de la presse francophone*-ի։

## Գործունեությունը
UPF-ն իր առջև նպատակ է դրել զարգացնել համագործակցությունը ֆրանկոֆոն զանգվածային լրատվության միջոցների միջև։ Սկզբնապես ծառայելով որպես ֆրանսախոս ժուռնալիստների հանդիպավայր, հասունացած հիմնախնդիրները քննարկելու և լուծումներ փնտրել-գտնելու հավաքատեղի, ժամանակի ընթացքում UPF-ն դարձել է մասնագիտական միություն։ Դա ոչ կառավարական միջազգային կազմակերպություն է, որը ճանաչված է Եվրոպական խորհրդարանի, Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության, Միավորված ազգերի կազմակերպության և միջազգային բազմաթիվ այլ կազմակերպությունների կողմից։

### Ազատ խոսքի մրցանակ
1991 թվականին ընկերակցությունը, La Francophonie կազմակերպության հետ համատեղ, սահմանել է *Prix de la libre expression* (Մրցանակ՝ արտահայտվելու ազատության համար)։ Մրցանակը շնորհվում է յուրաքանչյուր տարի։ Դրանով պարգևատրվում են այն ժուռնալիստները, ովքեր, չնայելով հետապնդումներին, հալածանքներին, վտանգներին, իրենց ստեղծագործություններում ու գործելակերպում շարունակում են մնալ օբյեկտիվ, ճշմարիտ ու արդարամիտ։ 2000-ական թվականներին այդ մրցանակին արժանացածների շարքում են Միշել Օժեն (Michel Auge), 2000 թ.),  *[[Le Rénovateur|Le Rénovateur-ը]]* (2003 թ.) և Մեյ Շիդաքը  (May Chidiac,  2005 թ.):

## Առաջնորդը
2008 թվականի օգոստոս ամսվա դրությամբ  UPF-ի ղեկավարը Ալֆրեդ դան Մուսան (Alfred Dan Moussa) էր՝ Կոտ դ՛Իվուարից (Côte d'Ivoire): Նա այդ պաշտոնում ընտրվել է 2007 թվականին՝ հաջորդելով Ռադիո Ֆրանս Ինտերնասիոնալի նախկին նախագահ Էրվե Բուրժեին։

## Տես նաև
* Ֆրանսպրես

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:1950 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն
Քսիլոնգ կայան

**Քսիլոնգ կայան** (), աստղադիտարան (ՄԱՄ կոդը՝ 327) տեղակայված Յանշան լեռնաշղթայի հիմնական լեռնագագաթից հարավ Չինաստանի Հեբեյ նահանգում։

Հիմնվել է 1968 թվականին։ Այս պահին հանդիսանում է ՉԱԱ հիմնական դիտարկումների կայանը։ Ասիայի տարածքում գտնվող ամենամեծ աստղադիտարանն է։ Աստղադիտարանում տեղադրված են 50 սմ-ը գերազանցող 9 աստղադիտակներ։ Դրանք են՝
* Mark-III ֆոտոէլեկտրիկ աստրոլաբ
* 60 սմ ռեֆլեկտոր աստղադիտակ
* 80 սմ ռեֆլեկտոր աստղադիտակ
* 85 սմ ռեֆլեկտոր աստղադիտակ
* 60/90 սմ Շմիդտի աստղադիտակ
* 1,26 մ ինֆրակարմիր աստղադիտակ
* 2,16 մ ռեֆլեկտոր աստղադիտակ
* 4 մ LAMOST աստղադիտակ

## Տես նաև
* Պեկինի Շմիդտ-ԼԿՍ աստերոիդների ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Xinglong's Main Page
* Peking Observatory, Xinglong Station

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Չինաստանում
Կատեգորիա:Չինաստանի գիտությունների ակադեմիա
Ֆրանկոֆոնիայի հինգ մայրցամաքների մրցանակ

[մինի|[Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպություն|Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության դրոշը]]

**Ֆրանկոֆոնիայի հինգ մայրցամաքների մրցանակ** (, գրական՝ «Ֆրանկոֆոնիայի հինգ մայրցամաքների մրցանակ»), 2001 թվականին Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության կողմից ստեղծված գրական մրցանակ։

## Մրցանակակիրներ
* 2001 թ. Յասմին Խլաթ *Le désespoir est un péché*-ի համար,  Seuil հրատարակչություն
** Հատուկ հիշատակում՝ Ահմեդ Աբդոդեման, *La ceinture*, Գալլիմար հրատարակչություն
* 2003 թ. Մարկ Դուրան Վալուա, *Chamelle*, JC Lattès հրատարակչություն
** Հատուկ հիշատակում՝ Ֆավզիա Զուարի, *La Retournée*, Ռամսեյ հրատարակչություն
* 2004 թ. Մաթիաս Էնարդ, *La Perfection du tir*, Actes Sud հրատարակչություն
** Հատուկ հիշատակում՝ Սեյմու Դագտեքին, *À la source, la nuit*, Ռոբեր Լաֆոն հրատարակչություն
* 2005 թ. Ալեն Մաբանկու, *Verre Cassé*,  Seuil հրատարակչություն
* 2006 թ. Անանդա Դևիլ,*Eve de ses décombres*, Գալլիմար հրատարակչություն
** Հատուկ հիշատակում՝ Պիեռ Երժո, *La Cité des vents*, éditions 400 coups.
* 2007 թ. Ուիլֆրեդ Ն՛Սոնդե, *Le Cœur des enfants léopards*,  Actes Sud հրատարակչություն
* 2008 թ. Ուբեր Ադադ, *Palestine*, Zulma հրատարակչություն
* 2009 թ.Կոսի Էֆոի, *Solo d'un revenant*,   Seuil հրատարակչություն
* 2010 թ. Լիլիանա Լազար, *Terre des affranchis*, Gaïa հրատարակչություն
* 2011 թ. Ժոսոլին Սոսյե, *Il pleuvait des oiseaux*, XYZ հրատարակչություն
** Հատուկ հիշատակում՝ Պատրիս Նգանանգ, *Mont Plaisant*,  Philippe Rey հրատարակչություն
* 2012 թ. Ժենրյու Դամաս, *Si tu passes la rivière*, Luce Wilquin հրատարակչություն
** Հատուկ հիշատակում՝ Նաոմի Ֆոնտեն, *Kuessipan*, Mémoire d'encrier հրատարակչություն
* 2013 թ. Ամալ Սյուտոհուլ, *Made in Mauritius*, Գալլիմար հրատարակչություն
** Հատուկ հիշատակում՝ Կլոդ Ռենո,  *Dans l'ombre de la lumière*, Actes Sud հրատարակչություն
* 2014 թ. Կամել Դաուդ, *Meursault, contre-enquête*, Barzakh / Actes Sud հրատարակչություն
* 2015 թ. Ին Կոլի Ժան Բոֆան, *Congo Inc. le testament de Bismarck*, Actes Sud հրատարակչություն
** Հատուկ հիշատակում՝ Միգել Բոննեֆոյ, *Le voyage d'Octavio*, Rivages հրատարակչություն
* 2016 թ. Ֆավզիա Զուարի, *Le Corps de ma mère*, Joëlle Losfeld/Demeter հրատարակչություն
* 2017 թ. Յամեն Մանայ, *L'Amas ardent*, Elyzad հրատարակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Prix des cinq continents de la francophonie 

Կատեգորիա:Միջազգային գրականության մրցանակներ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպություն
Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ
Չորահաց

**Չորահաց**, հացաբուլկեղենի կտրտած և չորացրած արտադրանք։ Չորությունը մեծացնում է պիտանելիության ժամկետը։ Չորահացն օգտագործվում է ծովագնացության ժամանակ, բանակներում և այլ էքսպեդիցիաներում։ Գոյություն է ունեցել չորահացի տարանջատում՝ սովորական չորահաց և սպայական չորահաց, վերջիններս թխվում էին ավելի որակյալ ալյուրից։

## Զորքերի՝ չորահացով մթերավորում ([[Ռուսական կայսրություն]], [[XIX դար]])
Ռազմական դրության ժամանակահատվածում և զորքերի զգալի շարժերի դեպքում թարմ թխված հացի փոխարեն զորքերը բավարարվում են չորահացով, որը, որպես մթերք, ավելի քիչ է փչանալու ենթակա և ավելի հարմարավետ է տեղափոխման համար։ Չորահացի օրական բաժինը հավասար է երկու ֆունտի (թարմ հացի դեպքում նախատեսվում է երեք ֆունտ)։ Խաղաղ ժամանակներում զորքերի մոտ մշտապես պահպանվում է չորահացի պաշար, որը պարբերաբար փոխարինվում է թարմ չորահացով՝ հացի փոխարեն։ Ռազմական դրության ժամանակահատվածում այդ պաշարը մասամբ պահվում է պայուսակներում, մասամբ՝ գումակներում։

Պաշարի թարմացման դեպքում չորահացի թխումը տեղի է ունենում հենց զորքերի կողմից։ Արևմտյան ռազմական շրջաններում կառուցված են հատուկ գործարաններ։ Չորահացի թխման պայմանները գրված են առանձին բաղադրատոմսի մեջ։ Չորահացի համար նախատեսված հացը կտրտվում է մեխանիկական եղանակով։ Պատառը պետք է չորս կողմերից հաստ շերտ ունենա։ Չորացումը տեղի է ունենում 65—70&nbsp;°C ջերմաստիճանային պայմաններում։ Խոտանված են համարվում այն չորահացերը, որոնք այրվել են կամ լավ չեն բովվել կամ պարունակում են 8 %-ից ավելի խոնավություն։

Չորահացի սննդարարությունը հավասար է հացի սննդարարությանը, բայց դրանց շարունակական կիրառումը վնասակար է առողջության համար, երբեմն հարուցել է այսպես կոչված չորահացային փորլուծություն։ Այդ իսկ պատճառով հիգիենիկ տեսանկյունից ելնելով, ինչպես նաև ռազմական իրադրության ժամանակ հնարավորության դեպքում չորահացը պետք է փոխարինվի թարմ հացով։

Արևմտաեվրոպական բանակներում չորահացային մթերավորմանը համապատասխանում է գալետներով և չորացված ու մամլած հացով մթերավորումը։ Գալետները պատրաստվում են ոչ թե 2 փուլով (հացի թխում և չորացում), այլ՝ մեկ։ Դրանք ավելի քիչ վնասակար նյութեր և հարուցիչներ են պարունակում, քան չորահացերը։

## Տես նաև
* Հացաբուլկեղեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Recettes du XIXe siècle sur le Guichet du Savoir

Կատեգորիա:Թխվածքներ