Վյաչեսլավ Շպորտ

**Վյաչեսլավ Իվանովիչ Շպորտ** (, ), ռուս քաղաքական գործիչ, 2009 թվականի մայիսի 6-ից մինչև 2018 թվականի սեպտեմբերի 28-ը Խաբարովսկի երկրամասի նահանգապետը (Խաբարովսկի երկրամասի նահանգապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար 2009 թվականի ապրիլի 30-ից մինչև մայիսի 6-ը և 2013 թվականի ապրիլի 30-ից մինչև սեպտեմբերի 8-ը)։ 2018 թվականի սեպտեմբերին Խաբարովսկի երկրամասի նահանգապետի ընտրություններում պարտվել է Ռուսաստանի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու Սերգեյ Ֆուրգալին։

ԽՄԿԿ անդամ (մինչև 1991 թվականը), «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության բարձրագույն խորհրդի անդամ (2013-2017 թվականներ)։ ՌԴ Պետական դումայի պատգամավոր (1999-2007 թվականներ), 2019 թվականի հունվարի 23-ից՝ Ռուսաստանի Դաշնության ռազմարդյունաբերական հանձնաժողովի Կոլեգիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1954 թվականի հունիսի 16-ին Կոմսոմոլսկե-նա-Ամուրեում։

### Կրթություն
Ավարտել է պոլիտեխնիկը՝ «ինքնաթիռաշինություն» մասնագիտությամբ։ Ավարտել է Կոմսոմոլսկի-նա-Ամուրեի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (հեռակա)։ 1993 թվականին վերապատրաստվել է Սթենֆորդի համալսարանում (ԱՄՆ)։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (թեմա՝ «բարձր ամրության տիտանային համաձուլվածքների օգտագործումը ավիաշինությունում»), 1999 թվականին՝ տեխնիկական գիտությունների դոկտոր։ 2003 թվականին ավարտել է Եկատերինա Մեծի անվան ազգային ինստիտուտի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 2012 թվականին՝ Ռազմական գիտությունների ակադեմիայի ռուսական ոչ կառավարական գիտահետազոտական միջտարածաշրջանային հասարակական կազմակերպության պրոֆեսոր։ Զինվորական կոչումով պահեստազորի գնդապետ է։

Արտոնագրերով ամրագրված 10 գյուտերի հեղինակ է։

### Աշխատանքային գործունեություն
Ուսումնառության ավարտից հետո աշխատել է Կոմսոմոլսկի-նա-Ամուրեի Յու. Ա. Գագարինի անվան ավիացիոն արտադրական միավորման տեխնիկումում, որպես հավաքող-կլեպալշչիկ։

1973-1975 թվականներին ծառայել է Հեռավոր Արևելքում գտնվող հրթիռային զորքերում և հրետանիներում։ 1979 թվականին վերադարձել է Կոմսոմոլսկի-նա-Ամուրեի Յու. Ա. Գագարինի անվան ավիացիոն արտադրամաս, որտեղ զբաղեցրել է գլխավոր տնօրենի տեղակալի պաշտոնը։ 1997 թվականից մինչև 1999 թվականի դեկտեմբերը եղել է տեխնիկական տնօրեն և գլխավոր ինժեներ

Առանց արտադրությունից կտրվելու գերազանցությամբ ավարտել է պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է «ինքնաթիռաշինության ինժեներ-մեխանիկի» որակավորում։

Վ. Ի. Շպորտի մասնակցությամբ յուրացվել և սերիական արտադրության են դրվել Սու-22, Սու-27 շարքի ավիացիոն ռազմական տեխնիկայի նոր նմուշներ, մարտական հերթապահության և արտահանման են դրվել եզակի մեքենաներ՝ Սու-33 (նավային տարբերակ), Սու-30 և Սու-27։

Վ. Ի. Շպորտի նախաձեռնությամբ և նրա անմիջական ղեկավարությամբ գործարկվել են երկու փոխարկման ծրագրեր՝ Բե-103 («Ամֆիբիա») և Սու-80 ինքնաթիռների հավաքման համար՝ տեղական և տարածաշրջանային ավիաուղիների համար։

### Քաղաքական գործունեություն
1995 թվականին «Դումա-96» ընտրական միավորման համաեվրոպական ցուցակով առաջադրվել էր Պետական դումայի երկրորդ գումարման պատգամավոր, սակայն 1995 թվականի դեկտեմբերի 17-ի ընտրություններում չի կարողացել հաղթահարել 5 %-ի շեմը։

Նաև առաջադրվել է Հյուսիսային միամանդատ (Խաբարովսկի երկրամաս) № 56 ընտրատարածքից ՌԴ Պետական դումայի պատգամավոր, սակայն ընտրատարածքի ընտրություններում պարտվել է՝ զբաղեցնելով 16-րդ տեղը (ձայների 4 %)։

1999 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ընտրվել է ՌԴ երրորդ գումարման Պետական դումայի պատգամավոր Կոմսոմոլսկի-նա-Ամուրե միամանդատ № 56 ընտրատարածքից (Խաբարովսկի երկրամաս)՝ ստանալով ձայների 46,24 %-ը։ Առաջադրվել է ընտրողների կողմից։

Պետդումայում ընդգրկվել է «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբում։ 2000 թվականի հունվարի 11-ին հիմնադիր ժողովում ընտրվել է խմբի նախագահի ութ տեղակալներից մեկը։

2000 թվականի հունվարի 26-ից Պետդումայի արդյունաբերության, շինարարության և գիտատար տեխնոլոգիաների հարցերով կոմիտեի նախագահի տեղակալ։

2000 թվականի մայիսի 27-ին «Միասնություն» կուսակցության հիմնադիր համագումարում ընտրվել է կուսակցության քաղխորհրդի անդամ։

2000 թվականի նոյեմբերի 22-ին ընդգրկվել է Պետական դումայի «Գործարար Ռուսաստան» միջֆրակցիոն միավորման կազմում ։

2002 թվականին ավարտել է ՌԴ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիային կից բարձրագույն ակադեմիական դասընթացները՝ «Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանությունը և անվտանգության ապահովումը» մասնագիտությամբ։ [մինի|300px|[Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, 2013 թվական]]
2003 թվականին ստացել է 2-րդ բարձրագույն կրթությունը «իրավագիտություն» մասնագիտությամբ։

2003 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընտրվել է ՌԴ Պետական դումայի պատգամավոր Կոմսոմոլսկի-նա-Ամուրե միամանդատ օկրուգում։ Ընդգրկվել է «Միասնական Ռուսաստան» խմբակցության կազմում։ Դարձել է արդյունաբերության, շինարարության և գիտատար տեխնոլոգիաների կոմիտեի նախագահի տեղակալ։

2004-2007 թվականներին եղել է Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական կուսակցության նախագահի տեղակալ։

2007 թվականին ընտրություններում Միասնական Ռուսաստանի ցուցակով չի անցել դումա, թիվ 29 տարածաշրջանային խումբը (Խաբարովսկի երկրամաս, Հրեական ինքնավար մարզ) կուսակցական ցուցակում եղել է միայն 6-րդը

2008 թվականի հունվարից մինչև 2009 թվականի փետրվար՝ «Սուխոյ» ավիացիոն հոլդինգային ընկերության արտադրության և տեխնիկական զարգացման տնօրինության տնօրեն։

2009 թվականի մարտի 2-ից՝ Խաբարովսկի երկրամասի կառավարության նախագահի տեղակալ, երկրամասի արդյունաբերության, տրանսպորտի և կապի նախարար։

### Խաբարովսկի երկրամասի նահանգապետ
Խաբարովսկի երկրամասի նահանգապետ Վիկտոր Իշաևի լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցման պատճառով 2009 թվականի ապրիլի 30-ին նշանակվել է Խաբարովսկի երկրամասի նահանգապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար։ Պաշտոնապես հաստատվել է 2009 թվականի մայիսի 6-ին։

2019 թվականի նոյեմբերի 29-ից մինչև 2010 թվականի հունիսի16-ը և 2014 թվականի հոկտեմբերի 25-ից մինչև 2015 թվականի ապրիլի 7-ը՝ Ռուսաստանի Դաշնության Պետական խորհրդի նախագահության անդամ։

2013 թվականի ապրիլի 30-ին առաջիկա ընտրությունների կապակցությամբ նշանակվել է Խաբարովսկի երկրամասի նահանգապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Խաբարովսկի երկրամասում տեղի են ունեցել նահանգապետի ընտրություններ, որտեղ Վյաչեսլավ Շպորտը 63,92 % արդյունքով հաղթել է ՌԼԴԿ-ի հիմնական մրցակից, Պետդումայի պատգամավոր Սերգեյ Ֆուրգալին, որը հավաքել է 19,14 %։

2018 թվականի սեպտեմբերի 9-ի ընտրություններում պարտվել է Ռուսաստանի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու Սերգեյ Ֆուրգալին՝ առաջին փուլում հավաքելով 35,62 % (Ֆուրգոն 35,81 % )։ Երկրորդ փուլում, որը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 23-ին, հավաքել է 27,97 % (Ֆուրգոնը՝ 69,57 %)։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Բարեկամության շքանշան (2002 թվականի մարտի 4), *ձեռք բերած աշխատանքային հաջողությունների, ժողովուրդների միջև բարեկամության և համագործակցության ամրապնդման և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար*։
* Ռուսաստանի Դաշնության պատվավոր ավիաշինարար։
* ԽՍՀՄ ավիացիոն արդյունաբերության որակի գերազանցիկ։
* «Ամուրեի տարերքի դեմ պայքարի մասնակցի» մեդալ։
* «Ռուսական նավատորմի 300 տարվա հոբելյանական մեդալ», Սու-33 կործանիչի ստեղծման համար։
* Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի շնորհակալություն (2009 թվականի սեպտեմբերի 17), *2009 թվականի մայիսի 21-22-ը Խաբարովսկ քաղաքում Ռուսաստան-Եվրոպական միություն գագաթնաժողովի նախապատրաստման և անցկացման ակտիվ մասնակցության համար*։
* Կոմսոմոլսկ-նա-Ամուրեի պատվավոր քաղաքացի (2012)։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի որդի և դուստր։

* Կին՝ Գալինա Անդրեևնա Շպորտ, Խաբարովսկի երկրամասի «էներգախնայողության» մասնաճյուղի կոմերիտական բաժանմունքի տնտեսագետ։
* Որդի՝ Ռոման Վյաչեսլավովիչ Շպորտ, ծնվել է Կոմսոմոլսկ-նա-Ամուրեում։ Երկրորդ բարձրագույն կրթությունը ստացել Է ԱՄՆ-ում։ 2009 թվականին դարձել է տեխնիկական գիտությունների թեկնածու՝ պաշտպանելով «թռչող սարքերի դետալների պատրաստման ժամանակ խողովակային մթերման գործընթացների հետազոտություն» թեմայով ատենախոսությունը։ Ապրում է Մոսկվայում։ Ունի երկու որդի՝ Վյաչեսլավ (ծնվել է 2002 թվականին) և Դմիտրի (ծնվել է 2011 թվականին)։
* Դուստր՝ Սվետլանա Վյաչեսլավովնա Շպորտ, ծնվել է 1978 թվականին Կոմսոմոլսկ-նա-Ամուրեում։ 2001 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Ի. Մ. Սեչենովի անվան բժշկական ակադեմիան։ 2007 թվականին դարձել է բժշկական գիտությունների թեկնածու՝ պաշտպանելով «ճանապարհատրանսպորտային պատահարների մասնակից կին վարորդների սթրեսային ռեակցիայի ընթացքի առանձնահատկությունները» թեմայով ատենախոսությունը։ 2009 թվականին դարձել է Վ. Պ. Սերբսկու անվան սոցիալական և դատական հոգեբուժության պետական գիտական կենտրոնի գիտական քարտուղար։ Ապրում է Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պետական դումայի անդամներ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ