Կոլյուչին

**Կոլյուչին**, կղզի Չուկոտի ծովում։ Գտնվում է Չուկոտկայի ինքնավար շրջանի Իուլտինսկի շրջանի հյուսիսում։ Կղզու տարածքը 8 կմ է կազմում։ 1963 թվականին նրա վրա հայտնաբերվել են հին էսկիմոսյան հուշարձաններ։

## Անվանում
Էսկիմոսների շրջանում կղզին հայտնի է եղել որպես «Կուլյուսիկ»՝ «մեծ սառցադաշտ» անունով, այնուհետև այդ անվանումը չուկչաները հարմարեցրել են «Կուվլյուչինին»՝ «կրուգլոյե» անվանը, որից էլ առաջացել է ռուսերեն «Կոլյուչին» անվանումը։ Առաջին անգամ ռուսական անվան տակ կղզին քարտեզագրվել է Նիկոլայ Իվանովիչ Դաուրկինի կողմից 1769 թվականին։ Ջեյմս Կուկը, որը կղզի է այցելել 1778 թվականի օգոստոսին, այն քարտեզագրել է «Burney' Ս Island» անունով։

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
### Աշխարհագրություն
Կոլյուչինը գտնվում է Չուկոտկայի ծովում, մայրցամաքից առանձնացված է Սերգիևսկու նեղուցով, որի լայնությունը 18 կմ է կազմում։ Կղզու մակերեսը կազմում է 8 կմ², երկարությունը՝ 4,5 կմ, լայնությունը՝ մինչև 1,5 կմ։ Ծովի մակարդակից ամենաբարձր կետը 188 մետր է։ Հյուսիսային ափը ժայռոտ և զառիթափավոր է, հարավային ափը՝ հարթավայրային։ Կղզում տարածված են քարե բլոկներ և խճաքարեր, կան խայտաբղետ տունդրաների ոչ մեծ հատվածներ։

### Կլիմա
1972-1974 թվականների տվյալներով՝ Կոլյուչինի տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմել է 9,7&nbsp;°C։ Այնտեղ ամենացուրտ ամիսը փետրվարն է, ամսական միջին ջերմաստիճանը կազմում է -18,3&nbsp;°C-ից մինչև 29,9&nbsp;°C, ամենատաք ամիսը հուլիսն է՝ ամսական 4,2&nbsp;°C-ից մինչև 7,5&nbsp;°C միջին ջերմաստիճանըով։ Դրական ջերմաստիճաններ եղել են հուլիս-օգոստոս ամիսներին, երբեմն՝ հունիսից սեպտեմբեր ամիսներին։ Բևեռային օրը տևել է մայիսի 29-ից հուլիսի 17-ը։ Ձմռանը ձյան ծածկույթը հասնել է մինչև 50-70 սմ բարձրության։ Քամու տարեկան միջին արագությունը կազմել է 6-7 մ/վ, առավելագույնը՝ 34-28 մ/վ։ Տեղումների տարեկան միջին քանակը կազմել է 300-500 մմ։ Ամենաշատ տեղումներ ունեցող ամիսը օգոստոսն է եղել։

## Կենդանական աշխարհ
ձախից|մինի|226x226пкс|Կայրերը Կոլյուչինի ժայռերի վրա
Կոլյուչինի կղզու հարավ-արևելյան ափին գտնվում է ծովացուլի «Odobenus rosmarus divergens» ենթատեսակի դամբարան։ Կղզում հանդիպում են սպիտակ արջեր։ 1987 թվականի մայիսի 16-ից հունիսի 3-ն ընկած ժամանակահատվածում Կոլյուչինի կղզու մոտ թռչունների գարնանային թռիչքի դիտարկման արդյունքների հիման վրա, որն անցկացրել է Վ. Ի. Պրիդատկոն, կղզում գրանցվել է թռչունների 27 տեսակ, որոնցից առավել տարածված են եղել մոևկան, հաստագլուխ կայրան, սովորական քարաթռչնակը, սպիտակ խաղտտնիկը, պունոչկան, դուտիշը, արծաթափայլ որորը և իպատկան։

## Պատմություն
1823 թվականի ապրիլին Ֆերդինանդ Պետրովիչ Վրանգելի ղեկավարությամբ Սիբիրի հյուսիսային ափերին և Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսին արշավախումբը դրա վրա հայտնաբերել է Կոլյուչին և 11 չուկչաների խրճիթ։ Երբ հետազոտողները կղզուց քառորդ մղոն հեռավորության վրա ճամբար են դրել սառույցի վրա, չուկչացիները դա համարել են հարձակում։ Սակայն թիմի անդամներից մեկը՝ չուկչա Էթելը, կարողացել է հանգստացնել կղզու բնակիչներին։ Այնուհետև հետազոտողների և չուկչաների միջև ընկերական կապ էն հաստատվել և տեղի է ունեցել փոխանակում՝ հետազոտողները ծխախոտն ու ուլունքները փոխանակել են կետի մսի հետ։ Ջեյմս Կուկը քարտեզագրել է կղզին, որը կոչել է «Burney' s Island»։ Ապրիլի 17-ին արշավախումբը լքել է կղզին։

1909 թվականի հունիսի 29-ին Յոհան Կորենը սառցապատ Իդլիդլ կղզուց հասել է Կոլյուչին, որի վրա հետագայում անցկացրել է 2 շաբաթ։ Հուլիսի 29-ին՝ Նոմ վերադառնալուց հետո, Կորենը կրկին այցելել է կղզի։ Նա կղզում կատարված հետազոտությունների արդյունքում հայտնաբերվել է բերդով ավազատուփի ձվերի շարվածքը։ 1912 թվականին Կորենը կրկին այցելել է կղզի։

1943 թվականի հուլիսին կղզու հյուսիսում կառուցվել է «Կոլուչին կղզի» օդերևութաբանական կայանը՝ նավագնացության անվտանգությունն ապահովելու համար։ 1963 թվականին հնագետ Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Դիկովը կղզում հայտնաբերել է հին էսկիմոսի հուշարձաններ. կղզու հյուսիսում՝ կացարանների ավերակներ, արևմտյան լանջին՝ քարե տեսլա, թերթաքարային դանակների բեկորներ, քերիչներ, ծովափին՝ ժանիքի կտրվածքներ և հաստ պատերով խեցեղենի բեկորներ, բևեռային կայանից հարավ-արևմուտք՝ 10 քարե բլուրներ, հարավում՝ երկու կացարանների և քարե բլոկներից պաշտպանական պատի ավերակներ, ինչպես նաև արջի գանգեր։ 1992 թվականին «Օստրով Կոլյուչին» կայանը դադարեցրել է աշխատանքը։

## Նկարներ

Պատկեր:Kolyuchin-Insel 2 2013-08-01.jpg|«Odobenus rosmarus divergens»-ները պառկած
Պատկեր:Kolyuchin-Insel 3 2013-08-01.jpg|Հաստագլուխ կայրերն ու մոյեվկաները ժայռի վրա
Պատկեր:Kolyuchin-Insel 6 2013-08-01.jpg|Բևեռային կայան «Կոլյուչին կղզի»


## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Ասիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Չուկոտկայի ինքնավար շրջան
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կղզիներ