Հարոլդ Ակտոն

**Սըր Հարոլդ Մարիո Միտչել Ակտոն** (,) բրիտանացի գրող, գիտնական և գեղագետ, որը «Կենսախինդ երիտասարդներ» կազմակերպության ականավոր անդամ էր։ Նա գրել է գեղարվեստական, կենսագրական, պատմական և ինքնակենսագրական ստեղծագործություններ։ Չինաստանում գտնվելու ընթացքում նա ուսումնասիրել է չինարեն լեզուն, ավանդական դրամա և պոեզիա, որոնցից մի քանիսը թարգմանել է։

Նա ծնվել է Իտալիայի Ֆլորենցիայի մոտակայքում՝ անգլո-իտալական նշանավոր ընտանիքում։ Իթոն քոլեջում նա Իթոնի արվեստի ընկերության հիմնադիր անդամ էր, նախքան Օքսֆորդ մեկնելը և Քրիստոսի եկեղեցում «Ժամանակակից մեծերը» կարդալը։ Նա համահիմնադրել է «The Oxford Broom» ավանգարդ ամսագիրը և շփվել դարաշրջանի բազմաթիվ մտավորականների և գրական գործիչների հետ, այդ թվում՝ Իվլին Վո հետ, ով «*Brideshead Revisited*»-ում Էնթոնի Բլանշի կերպարը մասամբ հիմնել է նրա վրա։ Պատերազմների միջև ընկած ժամանակահատվածում Ակտոնն ապրել է Փարիզում, Լոնդոնում և Ֆլորենցիայում՝ առավել հաջողակ լինելով որպես պատմաբան, նրա գլուխգործոցը Մեդիչիների և Բուրբոնների մասին եռահատոր ուսումնասիրությունն էր։

Միջերկրական ծովում որպես RAF կապի սպա ծառայելուց հետո նա վերադարձավ Ֆլորենցիա՝ վերականգնելով իր մանկության տունը՝ Վիլլա Լա Պիետրան, իր նախկին փառքին։ Ակտոնը ասպետի կոչում ստացավ 1974 թվականին և մահացավ Ֆլորենցիայում՝ Լա Պիետրան թողնելով Նյու Յորքի համալսարանին։

## Վաղ տարիներ
### Նախապատմություն
ձախից|մինի|Վիլլա Լա Պիետրա
Ակտոնը ծնվել է անգլո-իտալա-ամերիկյան բարոնետների նշանավոր ընտանիքում, որը հետագայում մեծացել է որպես Ալդենհեմի բարոններ Ակտոն՝ Վիլլա Լա Պիետրա քաղաքում, իր ծնողների տանը, որը գտնվում էր Իտալիայի Ֆլորենցիայի պարիսպներից մեկ մղոն հեռավորության վրա։ Նա պնդում էր, որ իր նախապապը կոմոդոր սըր Ջոն Ակտոնն էր, 6-րդ բարոնետը (1736–1811), որն ամուսնացել էր իր զարմուհու՝ Մերի Աննա Ակտոնի հետ և Նեապոլի վարչապետն էր Ֆերդինանդ IV-ի օրոք և կաթոլիկ պատմաբան լորդ Ակտոնի պապը։ Այս ազգակցական կապը հերքվել է. Հարոլդ Ակտոնը, ըստ էության, սերում է սըր Ջոն Ակտոնի եղբորից՝ գեներալ Ջոզեֆ Էդվարդ Ակտոնից (1737–1830)։Այս երկու եղբայրներն էլ ծառայել են Իտալիայում և սերում են Ակտոնսի Շրոփշիր ընտանիքից։

Նրա հայրը հաջողակ արվեստի հավաքորդ և վաճառական Արթուր Ակտոնն էր (1873–1953), Յուջին Արթուր Ռոջեր Ակտոնի (1836–1895) ապօրինի որդին և Եգիպտոսի գյուղատնտեսության և առևտրի նախարարության խորհրդականը։Նրա մայրը՝ Հորթենս Լենոր Միտչելը (1871–1962), Ջոն Ջ. Միտչելի ժառանգորդն էր, ով Իլինոյսի Թրաստի և Խնայողական Բանկի նախագահ, Դաշնային խորհրդատվական խորհրդի նշանակված անդամ և Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտի հոգաբարձու (1908–1909) էր։Արթուր Ակտոնը Հորթենսի հետ հանդիպել է Չիկագոյում՝ 1896 թվականին բանկի նոր շենքի իտալական առանձնահատկությունները նախագծելիս, և Միտչելի կարողությունը թույլ է տվել Արթուր Ակտոնին գնել Ֆլորենցիայի բլուրների վրա գտնվող ուշագրավ Վիլլա Լա Պիետրան, որտեղ Հարոլդ Ակտոնն ապրել է իր կյանքի մեծ մասը։Վիլլայի միակ ժամանակակից կահույքը մանկական սենյակներում էր, և դրանք հեռացվեցին, երբ երեխաները մեծացան (Հարոլդի կրտսեր եղբայր Ուիլյամ Ակտոնը ծնվել է 1906 թվականին):
մինի|Սալա դել Կրոչիֆիսո, Վիլլա Լա Պիետրա, Ֆլորենցիա, լուսանկարը՝ Ֆոտո Ռեալիի, Ֆոտո Ռեալիի արխիվ, Պատկերների հավաքածուների բաժին, Արվեստի ազգային պատկերասրահի գրադարան, Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան

## Կարիերա և կրթություն
Նրա վաղ կրթությունը ստացել է Ֆլորենցիայում գտնվող տիկին Պենրոուզի մասնավոր դպրոցում: 1913 թվականին ծնողները նրան ուղարկել են Անգլիայի հարավում Ռեդինգի մոտ գտնվող Վիքսենֆորդի նախապատրաստական ​​դպրոց,որտեղ Քենեթ Քլարկը նրա համակուրսեցին էր: 1916 թվականին նավերի վրա սուզանավերի հարձակումները Անգլիա ճանապարհորդությունը դարձրել էին անապահով, ուստի Հարոլդը և նրա եղբայրը սեպտեմբերին ուղարկվել են Ժնևի մոտ գտնվող Շատո դը Լանսի միջազգային դպրոց: 1917 թվականի աշնանը նա հաճախել է Քենթի Աշլոունի «ուսուցողական» դասընթացների՝ Իթոնին նախապատրաստվելու համար, որտեղ նա ընդունվել է 1918 թվականի մայիսի 1-ին: Իթոնում նրա ժամանակակիցների թվում էին Էրիկ Բլեյրը (գրող Ջորջ Օրուել), Սիրիլ Քոնոլլին, Ռոբերտ Բայրոնը, Ալեքսանդր Դուգլաս-Հյում,Յան Ֆլեմինգ,Բրայան Հովարդը, Օլիվեր Մեսելը, Էնթոնի Փաուելը, Սթիվեն Ռանսիմանը և Հենրի Յորքը (վիպասան Հենրի Գրինը): Դպրոցական վերջին տարիներին Ակտոնը դարձավ Իթոնի արվեստի ընկերության հիմնադիր անդամ, և նրա տասնմեկ բանաստեղծությունները հրապարակվեցին «Իթոնի մոմը» ամսագրում, որը խմբագրել էր նրա ընկեր Բրայան Հովարդը։

### Օքսֆորդի տարիներ
1923 թվականի հոկտեմբերին Ակտոնը մեկնեց Օքսֆորդ՝ Քրիստոսի եկեղեցում «Ժամանակակից մեծերը» կարդալու։ Հենց «Մեդոու Բիլդինգս»-ի իր սենյակների պատշգամբից նա մեգաֆոնի միջոցով արտասանեց հատվածներ «Անմարդաբնակ երկիրը» գրքից (դրվագ, որը պատմվում է «Բրայդսհեդի վերանայված այցելություն»-ում՝ Էնթոնի Բլանշի կերպարի միջոցով)։ Օքսֆորդում սովորելու տարիներին նա համահիմնադրեց «The Oxford Broom» ավանգարդ ամսագիրը և հրատարակեց իր առաջին բանաստեղծությունների գիրքը՝ «Ակվարիում»-ը (1923)։ Ակտոնը համարվում էր իր ժամանակի առաջատար դեմք և հաճախ ավելի մեծ ուշադրության էր արժանանում այդ ժամանակաշրջանի հուշագրություններում, քան այն մարդիկ, ովքեր ավելի մեծ հաջողությունների էին հասել հետագա կյանքում. օրինակ՝ ուելսցի դրամատուրգ Էմլին Ուիլյամսը նկարագրել է Ակտոնի հետ այս հանդիպումը իր ինքնակենսագրականում՝ «Ջորջ» (1961)

«Մեկ այլ դարաշրջանի և կլիմայական քաղաքավարությամբ խոնարհվելով՝ նա խոսեց անգլերենով, որը անթերի իտալերեն էր խոսում։ «Ես ամենասարսափելիորեն ներողություն եմ խնդրում այս ցուրտ գիշերը, չնայած ես մեկ տարի է, ինչ այստեղ եմ, ինձ համար չափազանց հիմարաբար դժվար է կողմնորոշվել, ես շրջել եմ Թոմում,ոտքի մատների վրա, չափազանց զայրացնող. որտե՞ղ է «ժամանում» մեր սիրելի Դինը»։ Նա խորապես շնորհակալություն հայտնեց ինձ, բարձրացրեց գլխարկը  շլացուցիչ ժպիտով և շտապեց դեպի Դինվարդը՝ արևելյան դիվանագետ, որպեսզի թողնի թանկարժեք քարերով զարդարված այցելության քարտ։ «Աստված իմ,- ասաց Էվերսը,- սա ի՞նչ է»։ «Նա «Օքսֆորդի» գեղագետն է,- տեղեկացրի նրան,- վիկտորիական դարաշրջանի մարդ, նրա սենյակները Մեդոուում կիտրոնի դեղին գույնի են, և նա կանգնած է իր պատշգամբում ու մեգաֆոնով կարդում է իր բանաստեղծությունները անցորդներին, և նա պատկանում է Կեղծավորների ակումբին՝ և Ռոբերտ Բայրոնի և Էվելին Վոյի հետ միասին, նրանք իրենց անվանում են հետպատերազմյան սերունդ և իրենց ուսերին կրում են սրտերի նշան՝ ի տարբերություն պատերազմից առաջ ապրած Ռուպերտ Բրուքի մարդկանց, ովքեր իրենց անվանում էին Հոգիներ: Նրանք հավանաբար կուտեն գինու մեջ եփած նորածիններին:

Ուիլյամսը նաև նկարագրել է Ակտոնի «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» գրքի գրախոսությունը Օքսֆորդի «Չերվել» ուսանողական թերթում. «հմայիչ տղայի գիրք է, մենք կառաջարկեինք էժան հրատարակություն, որը հարմարավետորեն կտեղավորվի դպրոցական բլեյզերի գրպանում» և ամփոփել է Ակտոնի մոդեռնիստական ​​մոտեցումը գրականությանը. «Բայց եթե մեկը գտնի բառերը, սիրելիներս, ապա գեղեցկությունը սև պուդինգի մեջ:

1925 թվականին Գրեհեմ Գրինը գրեց իր ապագա կնոջը. «Այժմ, երբ ես բացակայում եմ, ես ամենաշատը կարոտում եմ Հարոլդին... չնայած ես դա ոչ մեկին չէի խոստովանի, նրա հարձակումը «Չերվել»-ում ինձ վրա լավագույն և ամենաօգտակար քննադատությունն էր, որը ես երբևէ լսել եմ, և իմ աշխատանքներում իմ կատարած ցանկացած փոփոխություն հիմնված է դրա վրա»։ Քսանհինգ տարի անց Գրինը գրեց Էվելին Վոուին Ֆլորենցիայում իրենց ընդհանուր ընկերոջը այցելելու մասին. «Որքա՜ն բարի և սիրելի է նա, և ինչպես ես դա չէի գիտակցում Օքսֆորդում»:
մինի|Օքսֆորդի երկաթուղային ակումբը, որի գաղափարը ստեղծել է Ջոն Սուտրոն, որտեղ գերիշխում է Հարոլդ Ակտոնը։ Ձախից աջ, հետևի շարքում՝ Հենրի Յորք, Ռոյ Հարրոդ, Հենրի Ուեյմաութ, Դեյվիդ Փլանքեթ Գրին, Հարրի Ստևորդեյլ, Բրայան Հովարդ։ Միջին շարքում՝ Մայքլ Ռոս, Ջոն Սուտրո, Հյու Լայգոն, Հարոլդ Ակտոն, Բրայան Գինես, Պատրիկ Բալֆուր, Մարկ Օգիլվի-Գրանթ, Ջոնի Դրուրի-Լոու։ Առջևի շարքում՝ բեռնակիրներ։
Օքսֆորդ Ակտոնում գերիշխում էր Երկաթուղային ակումբը, որի կազմում էին. Հենրի Յորքը, Ռոյ Հարրոդը, Հենրի Թիննը՝ Բաթի 6-րդ մարկիզը, Դեյվիդ Փլանկետ Գրինը, Էդվարդ Հենրի Չարլզ Ջեյմս Ֆոքս-Սթրենգվեյսը, Իլչեստերի 7-րդ կոմսը, Բրայան Հովարդը, Մայքլ Փարսոնսը, Ռոսի 6-րդ կոմսը, Ջոն Սուտրոն, Հյու Լայգոնը, Հարոլդ Ակտոնը, Բրայան Գինեսը, 2-րդ բարոն Մոյնը, Պատրիկ Բալֆուրը, 3-րդ բարոն Քինրոսը, Մարկ Օգիլվի-Գրանթը, Ջոն Դրուրի-Լոուն:

### Ազդեցությունը Վոյի վրա
Էվելին Վոն իր վեպերում ներառել է բարդ կերպարներ, որոնք հիմնված էին իր ծանոթ անհատների վրա։ Ակտոնը, ըստ հեղինակի, ոգեշնչել է, գոնե մասամբ, «Էնթոնի Բլանշի» կերպարը Վոյի «Վերադարձ դեպի Բրիդսհեդ» (1945) վեպում։ Լորդ Բոլդուինին ուղղված նամակում Վոն գրել է. «Կա մի գեղագիտական ​​տհաճ անձնավորություն, որը երբեմն հայտնվում է իմ վեպերում տարբեր անուններով՝ դա 2/3 Բրայան [Հովարդ] և 1/3 Հարոլդ Ակտոն էր։ Մարդիկ կարծում են, որ դա ամբողջությամբ Հարոլդի գործն էր, ով շատ ավելի քաղցր և ողջամիտ մարդ է [քան Հովարդը]»։ Վոն նաև գրել է. «Իմ վեպերում Հարոլդ Ակտոնի հետ հաճախ սխալմամբ նույնականացվող կերպարները մեծ մասամբ վերցված են Բրայան Հովարդից»։

### Ընդհանուր գործադուլ և դրանից հետո
1926 թվականին Ակտոնը, չնայած ապաքաղաքական լինելուն, ընդհանուր գործադուլի ժամանակ աշխատել է որպես հատուկ ոստիկան և ստացել է իր աստիճանը։ Հոկտեմբերին նա բնակարան է գտել Փարիզում՝ Քուեյ դը Բուրբոն 29 հասցեում, և նրա դիմանկարը նկարել է Պավել Չելիչեֆը։Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում Փարիզի և Լոնդոնի միջև տեղափոխվելով՝ Ակտոնը փորձել է գտնել իր ձայնը որպես գրող։ 1927 թվականին նա սկսել է աշխատել վեպի վրա, և հաջորդ տարվա սկզբին լույս է տեսել բանաստեղծությունների երրորդ գիրքը՝ «Հինգ սրբեր և մեկ հավելված»։ Դրան հաջորդել է արձակ առակը՝ «Կորնելյան»-ը, մարտին։ Հուլիսին Ակտոնը եղել է Էվելին Վոյի և պատվարժան Էվելին Գարդների հարսանիքի խաչեղբայրը։ Վոյի «Անկում և անկում» վեպը նվիրված էր Ակտոնին՝ «հարգանքի և սիրո ոգով», բայց երբ Ակտոնի սեփական վեպը՝ աղետալիորեն վերնագրված «Հարմարավետություն» վեպը, լույս է տեսել 1928 թվականի հոկտեմբերին, այն քննադատների կողմից, ինչպիսին է Սիրիլ Քոնոլլին, քննադատվել է «Անկում և անկում» վեպի համեմատությամբ «Անկում և անկում» վեպերի հետ։

1920-ականների վերջին Հարոլդը հաճախ էր այցելում Լեդի Քունարդի լոնդոնյան սրահը, որտեղ տարբեր ժամանակներում հանդիպում էր Էզրա Փաունդին, Ջոզեֆ Դյուվինին և իռլանդացի վիպասան Ջորջ Մուրին։ Ֆլորենցիա այցելությունների ժամանակ նա ամրապնդեց իր բարեկամությունը Նորման Դուգլասի հետ, որը գրեց Ակտոնի կողմից Ջանգաստոնե դե Մեդիչիի 18-րդ դարի անպարկեշտ հուշագրության՝ «Մեդիչիների վերջինը» թարգմանության նախաբանը, որը մասնավոր կերպով տպագրվել էր Ֆլորենցիայում 1930 թվականին՝ որպես Լունգարնո շարքի մաս։ Չորրորդ բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ «Այս քաոսը», հրատարակվել է Փարիզում Ակտոնի ընկերուհի Նենսի Քունարդի կողմից, չնայած Ջանգաստոնի թարգմանությունն ավելի խոստումնալից ուղղություն էր ցույց տալիս։ Պատմությունն իսկապես շատ ավելի համակրելի էր Ակտոնի համար, քան պոեզիան։ Նրա «Վերջին Մեդիչին» (չշփոթել նմանատիպ վերնագրով նախորդ գրքի հետ) հրատարակվել է Ֆաբերի հրատարակչությունում 1932 թվականին՝ իտալական պատմական ուսումնասիրություններին արված մի շարք ակնառու ներդրումների շարքի առաջինը։

Ալան Փրայս-Ջոնսը, մի ուշադիր դիտորդ, զգաց, որ Ֆլորենցիայում կյանքը ծանրաբեռնում էր Ակտոնին իր աննշանությամբ, քանի որ, ինչպես իր հայրը, նա աշխատասեր և ուշադիր գիտնական էր։ Արևելքը փախուստի միջոց էր։ Նա բնակություն հաստատեց Պեկինում, ինչպես այն ժամանակ հայտնի էր Պեկինը, որը նրան դուր եկավ։ Նա ուսումնասիրեց չինարեն լեզու, ավանդական դրամա և պոեզիա։ 1932-1939 թվականներին ժամանելու միջև ընկած ժամանակահատվածում նա հրատարակեց «Դեղձի ծաղկի հովանոց» և «Ժամանակակից չինական պոեզիա» (1936) գրքերի հարգված թարգմանությունները, երկուսն էլ՝ համագործակցելով Չեն Շիհ-սիանգի (ժ) հետ, և «Հայտնի չինական պիեսներ» (1937) գրքերի հեղինակավոր թարգմանությունները՝ համագործակցելով Լ. Ս. Արլինգտոնի հետ։ Նրա «Քաջվարդեր և պոնիներ» (1941) վեպը արտագաղթածների կյանքի սուր պատկերն է։ Նա թարգմանեց «Սոսինձ և լաք» (1941) վեպը, որը ընտրվել էր 17-րդ դարի գրող Ֆենգ Մենգլոնգի «Աշխարհը արթնացնելու պատմություններից»՝ Արթուր Ուեյլիի՝ առաջատար գիտնական-թարգմանչի և «Բլումսբերի խմբի» անդամի նախաբանով։

Երկրորդ չին-ճապոնական պատերազմը բռնկվեց 1937 թվականին, բայց Ակտոնը չմեկնեց մինչև 1939 թվականը, երբ վերադարձավ Անգլիա և միացավ Թագավորական ռազմաօդային ուժերին որպես կապի սպա։ Նա ծառայել է Հնդկաստանում և այն ժամանակվա Ցեյլոնում, իսկ հետո, ազատագրումից հետո, Փարիզում։ Երբ պատերազմն ավարտվեց, նա վերադարձավ Ֆլորենցիա։ Լա Պիետրան գրավված էր գերմանացի զինվորների կողմից, բայց նա արագորեն վերականգնեց այն իր նախկին փառքին։

## Գրական ստեղծագործություններ
Ակտոնի ոչ պատմական աշխատությունների թվում են բանաստեղծությունների չորս հատոր, երեք վեպ, երկու նովել, պատմվածքների երկու հատոր, ինքնակենսագրության երկու հատոր և իր ընկերուհի Նենսի Միտֆորդի հուշագրությունը, ով իր իսկական ժամանակակիցն էր։ Նրա պատմական աշխատությունների թվում են «Վերջին Մեդիչին»՝ Մեդիչիների ուշ շրջանի մեծ դուքսերի ուսումնասիրությունը, և Բուրբոնների տան՝ 18-րդ և 19-րդ դարի սկզբին Նեապոլի թագավորության կառավարիչների մասին երկու մեծ հատոր, որոնք միասին կարելի է համարել նրա գլխավոր ստեղծագործությունը։

## Մրցանակներ և պարգևներ
Ակտոնը 1965 թվականին արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի (CBE) հրամանատարի կոչման, իսկ 1974 թվականին՝ ասպետի կոչման։Ֆլորենցիայի Բրիտանական ինստիտուտը, որը 1917 թվականից ի վեր անգլո-ֆլորենտական ​​մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոն էր, իր հավաքածուները վերանվանել է Հարոլդ Ակտոնի գրադարան։

## Անձնական կյանք
Ակտոնը կաթոլիկ էր.  նրա մշակութային և պատմական նվիրվածությունը եկեղեցուն մնաց անփոփոխ իր ողջ կյանքի ընթացքում: Ակտոնի անունը առաջին անգամ հիշատակվեց 1971 թվականին բրիտանական մշակութային էլիտայի կողմից Հռոմ ներկայացված միջնորդագրում, որով խնդրում էին չեղյալ համարել պատարագի ավանդական լատինական ծեսը Անգլիայում:Նրա մայրը՝ ժառանգորդուհի Հորտենսե Լենոր Միտչելը, որը նրա կյանքում գերիշխող անձնավորություն էր և ապրեց մինչև 90 տարեկանը, չհեշտացրեց նրա կյանքը, բայց նա մնաց նվիրված և հիացմունքով լի որդի:

Ակտոնը 1920-ականների Լոնդոնի «Կենսախինդ երիտասարդներ» կազմակերպության ականավոր անդամ էր։
մինի|Cimitero Evangelico Agli Allori
Ակտոնի մահից հետո, ի պատասխան մի ամսագրային հոդվածի, որը ենթադրություններ էր անում ինչպես Ակտոնի եղբոր հավանական ինքնասպանության, այնպես էլ Ակտոնի համասեռամոլության մասին, հեղինակ Ա. Ն. Ուիլսոնը նշել է. «Նրան համասեռամոլ անվանելը կնշանակեր սխալ հասկանալ նրա էության ողջ էությունը» և որ «Նա ավելի անսեռ էր, քան որևէ այլ բան»։Ամերիկացի գրող Դեյվիդ Պլանտի հոդվածում Ակտոնի Օքսֆորդում անցկացրած ժամանակը նկարագրվում էր որպես «տղամարդկային գեղագիտական-դենդի», սակայն նշվում էր, որ 1930-ականներին Չինաստանում գտնվելու ընթացքում Ակտոնի տղաների նկատմամբ հակումը հանգեցրել է գաղտնի կառավարական փաստաթղթի, որում նա նկարագրվում էր որպես «սկանդալային անառակ» և կանխել է նրա ծառայության հնարավորությունը հետախուզական ծառայություններում, երբ պատերազմը բռնկվեց։ Պլանտը նաև նկարագրել է այն երիտասարդ տղամարդկանց, որոնց Ակտոնը ողջունել է «Լա Պիետրա»-ում, այդ թվում՝ Ալեքսանդր Զիլկեին՝ գերմանացի լուսանկարիչ և նկարիչ, որը Ակտոնի սիրեկանն էր նրա կյանքի վերջին քսանհինգ տարիների ընթացքում։

Երբ Ակտոնը մահացավ, նա Վիլլա Լա Պիետրան թողեց Նյու Յորքի համալսարանին։ Ընտանիքի ունեցվածքն ու հավաքածուն Նյու Յորքի համալսարանին թողնելով՝ Ակտոնը ցանկություն հայտնեց, որ կալվածքն օգտագործվի որպես հանդիպման վայր ուսանողների, դասախոսների և հյուրերի համար, ովքեր կարող են սովորել, դասավանդել, գրել և հետազոտություններ անել, ինչպես նաև որպես միջազգային ծրագրերի կենտրոն։ Նրա մահից հետո ԴՆԹ թեստը հաստատեց ամուսնությունից ծնված խորթ քրոջ գոյությունը, որի ժառանգները դատարան են դիմել՝ վիճարկելու Ակտոնի 500 միլիոն դոլարի կտակը Նյու Յորքի համալսարանին։

Ակտոնը թաղվել է իր ծնողների և եղբոր կողքին՝ Ֆլորենցիայի հարավային արվարձան Գալուցցոյում (Իտալիա) գտնվող Cimitero Evangelico degli Allori-ի կաթոլիկական հատվածում։

## Հրատարակություններ
* Ակվարիում, Լոնդոն, Դաքվորթ, 1923
* Հնդկական էշ, Լոնդոն, Դաքվորթ, 1925։
* Հինգ սրբեր և մեկ հավելված, Լոնդոն, Հոլդեն, 1927։
* Կոռնելյան, Լոնդոն, «Վեստմինստեր Պրես», 1928։
* Միամիտ, Լոնդոն, «Վեստմինստեր Պրես», 1928։
* Մեդիչիների վերջինը, Ֆլորենցիա, Ջ. Օրիոլի, 1930։
* Այս քաոսը, Փարիզ, Hours Press, 1930։
* Վերջին Մեդիչները, Լոնդոն, Ֆաբեր և Ֆաբեր, 1932։
* Ժամանակակից չինական պոեզիա (Չեն Շիհ-Սիանգի հետ), Դաքվորթ, 1936։
* Հայտնի չինական պիեսներ (Լ. Ս. Արլինգտոնի հետ), Պեյպինգ, Անրի Վեչ, 1937։
* Սոսինձ և լաք. Չորս նախազգուշացնող պատմություն (Լի Յի-Սիեի հետ), Լոնդոն, The Golden Cockerel Press, 1941։
* Քաջվարդեր և պոնիներ, Լոնդոն, Չատտո և Վինդուս, 1941; հրատարակչություն՝ Հոնկոնգ; Նյու Յորք. Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչություն, 1983։
* «Գեղագետի հուշեր», Լոնդոն, Մեթյուեն, 1948; վերահրատարակված՝ Լոնդոն, Մեթյուեն, 1970։
* Արքայազն Իսիդոր։ Վեպ, Լոնդոն, Մեթյուեն, 1950։
* Նեապոլի Բուրբոնները (1734–1825), Լոնդոն, Մեթյուեն, 1956։
* Ֆերդինանդո Գալիանի, Հռոմ, Edizioni di Storia e di Letteratura, 1960 թ.
* Ֆլորենս (Մարտին Հյորլիմանի հետ), Լոնդոն, Թեմզա և Հադսոն, 1960։
* Նեապոլի վերջին բուրբոնները (1825–1861), Լոնդոն, Մեթյուեն, 1961։
* Հին լամպեր նորի համար, Լոնդոն, Մեթյուեն, 1965։
* «Գեղագետի ավելի շատ հուշագրություններ», Լոնդոն, Մեթյուեն, 1970։
* «Զգացողություն զգացողության դիմաց», Լոնդոն, Համիշ Համիլթոն, 1972։
* Տոսկանական վիլլաներ, Լոնդոն, Թեմզա և Հուդզոն, 1973; վերահրատարակվել է որպես «Տոսկանայի վիլլաներ, Լոնդոն, Թեմզա և Հուդզոն», 1984։
* Նենսի Միտֆորդ։ Հուշագրություն, Լոնդոն, Համիշ Համիլթոն, 1975։
* Դեղձի ծաղկի հովհարը (Չեն Շիհ-Սիանգի հետ), Բերկլի, Կալիֆոռնիայի համալսարանի հրատարակչություն, 1976։
* Պացիի դավադրությունը. դավադրություն Մեդիչիների դեմ, Լոնդոն, Թեմզա և Հադսոն, 1979։
* 1982.«Հոգու մարզադահլիճ», Լոնդոն, Համիշ Համիլթոն, 1982։
* Երեք արտակարգ դեսպաններ, Լոնդոն, Թեմզա և Հադսոն, 1984թ.
* Ֆլորենս. ճանապարհորդի ուղեկից (ներածություն; տեքստերը՝ Էդվարդ Չեյնիի խմբ.), Լոնդոն, Կոնստեբլ, 1986։

## Լրացուցիչ ընթերցանություն
### Երկրորդային աղբյուրների զգալի քանակ

* Մարտին Գրին, 2008 [1977], «Արևի երեխաները. Անգլիայում 1918 թվականից հետո «անկման» պատմություն, Մաունթ Ջեքսոն, Վիրջինիա, ԱՄՆ. Axios Press, 1604190019, տե՛ս [1] կամ [2], մուտք գործվել է 2015 թվականի հուլիսի 11-ին: [Գիրք, որում Ակտոնը շատ ակնառու կերպով է ներկայացված: Նրա և «Լա Պիետրա» վիլլայի միջև եղած կապի համար տե՛ս էջեր 1–8, 94–117, 220, 393–395 և 425f : Նրա վաղ կրթության համար տե՛ս էջեր 11, 79, 103 և 115f: Իթոնում անցկացրած ժամանակի մասին տե՛ս էջեր 98f, 127–182 և 256: Օքսֆորդում անցկացրած ժամանակի մասին տե՛ս էջեր 2ff, 11, 20, 82, 117, 155, 163–195, 201, 227, 305 և 464: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում ունեցած իր փորձի մասին տե՛ս էջեր 333–355 և 367: Նրա ծնողների՝ Արթուրի և Հորտենսեի մասին տե՛ս էջեր 6, 102–114, 338 և 385f:]
* Շառլոտ Իգար, 2011, «Գաղտնիքների և ստերի տունը», The Sunday Times (ամսագիր, առցանց), 3 հուլիսի 2011, տե՛ս [1], մուտք գործվել է 11 հուլիսի 2015թ.: Ենթավերնագիր՝ «Արվեստի վաճառող Արթուր Ակտոնի սիրավեպը իտալացի գեղեցկուհու հետ հանգեցրեց ապօրինի երեխայի, երկու արտաշիրմված մարմինների և երկարատև, դաժան թշնամության»:
* Ալան Փրայս-Ջոնս, 1994, «Մահախոսական. Սըր Հարոլդ Ակտոն», The Independent (առցանց), 28 փետրվարի 1994, տե՛ս [1], մուտք գործված՝ 11 հուլիսի 2015թ.։ Դ. Ջ. Թեյլոր, 2007, Պայծառ երիտասարդներ. Լոնդոնի ջազի դարաշրջանի կորուսյալ սերունդը, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ. Macmillan-FSG, 0374116830, [2], մուտք գործված՝ 11 հուլիսի 2015թ.։ [Տես էջեր՝ 21–31, 68, 74–77, 83–88, 127, 140ff, 150, 163–166, 171–179, 189–205, 216–218, 231, 257, 279–288, 311–315]:
* Լուկա Բարատտա, (2020), «Անհետացած հասարակության մթնոլորտը արթնացնելը». Սըր Հարոլդ Ակտոնի Ֆիրենզ ֆանտազմատիկան «Հոգու մարզադահլիճում» (1982)», Mediazioni: Rivista online di Studi Interdisciplinari su Lingue e Culture, 27, էջ A139-A165:

### Արխիվային ռեսուրսներ
* Հարոլդ Ակտոնի 1904–1994 թվականների փաստաթղթերը (3.83 գծային ոտնաչափ) պահվում են Եյլի համալսարանի Բեյնեկեի հազվագյուտ գրքերի և ձեռագրերի գրադարանում։
* Harold Acton Correspondence with Ruth Page and Thomas H. Fisher, 1948–1952 Արխիվացված 7 Օգոստոս 2011 Wayback Machine are housed at the New York Public Library.
* Հարոլդ Մարիո Միտչել Ակտոնի ստորագրված նամակը՝ Ֆլորենս, Հերբերտ Քահունին, 1961 թվականի հունիսի 18 (1 միավոր (4 էջ)), պահվում է Պիերպոնտ Մորգանի գրադարանում։
* Ռոբին ՄաքԴուալի մոտ 1933–1980 թվականների (0.21 գծային ոտնաչափ) փաստաթղթերը պահվում են Եյլի համալսարանի Բեյնեկեի հազվագյուտ գրքերի և ձեռագրերի գրադարանում։

### Այլ լրացուցիչ աղբյուրներ
* Էդվարդ Չեյնի, «Սըր Հարոլդ Ակտոն», Օքսֆորդի ազգային կենսագրական բառարան, 2004թ. [լրիվ մեջբերումը անհրաժեշտ է]
* Էդվարդ Չեյնի և Նիլ Ռիչի, Օքսֆորդ, Չինաստան և Իտալիա. Գրվածքներ սըր Հարոլդ Ակտոնի պատվին, Ֆլորենս-Լոնդոն, 1984։ [լրիվ մեջբերումը անհրաժեշտ է]
* ԺանՔրիստոֆեր Հոլիս, Օքսֆորդը քսանականներին (1976): [լրիվ մեջբերումը անհրաժեշտ է]-Մարի Տիեբո, «Անգլիական ծագում ունեցող Բեզանսոնյան ընտանիք. Ակտոնները», Բեզանսոնի և Ֆրանշ-Կոնտեի ակադեմիայի աշխատություններ և հուշագրություններ, Բեզանսոն, 1987։ [լրիվ հղումը անհրաժեշտ է]

## Արտաքին հղումներ
* 
* http://forgottenchicago.com/features/banks/ and https://www.loc.gov/pictures/item/2008678296/, images of the 1896 Chicago ITSB building, whose Italianate design included contributions from Acton's father.
* Harold Acton at the Gay/Bi/Lesbian Encyclopedia
* Wafted onto the Antimacassars – memories of Acton at Oxford by Emlyn Williams
* . General Collection, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Անգլալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գեղագետներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորություն
Կատեգորիա:Պատմաբաններ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ