Բուչայի մարտեր

**Բուչայի ճակատամարտ`** ռուսական բանակի Կիևի հարձակման մի մասն էր 2022 թվականի ռուս-ուկրաինական պատերազմի ժամանակ։ Բուչա քաղաքի վերահսկողության համար մարտերը տեղի են ունեցել Ռուսաստանի և Ուկրաինայի զինված ուժերի միջև։ Մարտերը տևել են 2022 թվականի փետրվարի 27-ից մինչև մարտի 31-ը և ավարտվել ռուսական զորքերի դուրսբերմամբ։ Քաղաքի գրավումը Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևը գրավելու ավելի լայն գործողության մի մասն էր, որը վատ պլանավորման պատճառով հանգեցրեց մայրաքաղաքի միայն մասնակի շրջափակման, որին հաջորդեց ռուսական զորքերի նահանջը։

Ուկրաինայի զինված ուժերը դիմադրել են ռուսական բանակին Կիևի արևմտյան արվարձաններում, մասնավորապես՝ Իրպենում, Բուչայում և Հոստոմելում: Բուչան Կիևի մարզային պետական ​​վարչակազմի կողմից Կիևի մարզի ամենավտանգավոր վայրերից մեկն էր ճանաչվել: Մարտի 24-ին Բուչային շնորհվել է Ուկրաինայի հերոս քաղաքի կոչում: Բուչայից ռուսական զորքերի դուրսբերումից հետո քաղաքում հայտնաբերվել են բազմաթիվ քաղաքացիական անձանց դիակներ, ինչը հանգեցրել է ռուս զինծառայողների դեմ ռազմական հանցագործությունների մեղադրանքների: Այս սպանությունները մեծ միջազգային ուշադրություն են գրավել:
մինի|Չայկա գյուղի պոլիուրեթանային փրփուրի արտադրության գործարանը մարտի 3-ի հրաձգությունից հետո։

## Նախապատմություն
2022 թվականի փետրվարի 24-ի վաղ առավոտյան ռուսական զորքերը ծանր զենքի հարված հասցրին Բուչային հարակից Հոստոմելում գտնվող Անտոնովի օդանավակայանին։ Տեղական ժամանակով ժամը 17:00-ին ռուսական զորքերը վայրէջք կատարեցին։

Փետրվարի 25-ի առավոտյան ռուսական զորքերը վայրէջք կատարեցին Բուչայից 27 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Դիմերում։

Հոստոմելի ծայրամասում ռուսական զորքերը առաջխաղացին հյուսիս-արևմուտքից՝ գրավելով նրա օդանավակայանը՝ Իվանկովում ուկրաինական պաշտպանությունը ճեղքելուց և քաղաքում կամուրջ հիմնելուց հետո։ Չնայած Հոստոմելում ուկրաինական դիմադրությունը դեռևս չէր ճնշվել, ռուսական զորքերը սկսեցին առաջխաղացում դեպի հարավ՝ գրավելու հարևան Իրպին և Բուչա քաղաքները՝ Կիև ներխուժելու նպատակով։
մինի|Շենք Բուչայում մարտերից հետո։

## Մարտերի ժամանակագրություն
**Փետրվար**

2022 թվականի փետրվարի 25-ին, ըստ UNIAN-ի, Բուչայում ոչնչացվել է ռուսական դիվերսիոն-հետախուզական խումբ: Բուչայում և Հոստոմելում զինված բախումներ են սկսվել:

Փետրվարի 27-ին ռուսական մեքենաները Գոստոմելից մտել են Բուչա՝ փորձելով հասնել Իրպին, և սկսվել են փողոցային մարտեր: Որոշ ժամանակ անց Վոկզալնայա փողոցով շարժվող ավտոշարասյունը ոչնչացվել է: Շարժման ընթացքում ռուսական զորքերը հարձակվել են հանրային այգում գտնվող աֆղան զինվորների հուշարձանի՝ պատվանդանի վրա տեղադրված BRDM-2-ի վրա՝ այն շփոթելով Ուկրաինայի զինված ուժերի մեքենաների հետ: Ռուսական զորքերը կանգնեցնելու համար պայթեցվել է Բուչա և Իրպին քաղաքները միացնող կամուրջը: Ռուսական մեքենաների հետագա առաջխաղացումը կասեցվել է: Փետրվարի 27-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը զգալի վնաս են հասցրել Բուչայում տեղակայված Ռուսաստանի զինված ուժերի V խմբի զորքերին, այրելով մեծ թվով զրահատեխնիկա:

**Մարտ**

Մարտի 3-ին ուկրաինական զորքերը վերականգնեցին Բուչայի վերահսկողությունը և բարձրացրին Ուկրաինայի դրոշը քաղաքային խորհրդի շենքի վրա։ Ազատագրումից հետո արագորեն ստեղծվեց «Կանաչ միջանցք», որի միջոցով Բուչայից և հարևան Իրպին քաղաքից տարհանվեց 1500 մարդ։

Այնուհետև ռուսական զորքերը (ենթադրաբար՝ Կադիրովի գվարդիան) մտան քաղաք Վորզելից և Հոստոմելից։ Փողոցային մարտեր սկսվեցին մի քանի ուղղություններով։ Ռուսական բանակը ավիառումբեր նետեց, պայթյուն տեղի ունեցավ Չայկի գյուղի մոտ գտնվող մրցուղում։ Հաղորդվում էր, որ ռուսական զորքերը տեղակայվել էին տեղական մատակարարման բազայում և նախկին գործարանային շենքում։ Նրանք այնտեղ դիրքեր էին հաստատել՝ թույլ չտալով, որ տարհանման և մարդասիրական օգնության առաքման ավտոբուսները մտնեն տարածք, որպեսզի չբացահայտեն նրանց գտնվելու վայրը։

Մարտի 4-ին ուկրաինական լրատվամիջոցները հաղորդեցին, որ ռուսական զորքերը Սևերինովկայի մոտակայքում ընկել են բարեկամական կրակի տակ՝ ոչնչացնելով ինը տանկ և չորս զրահափոխադրիչ։ Նույն օրը դադարեցվել է տարածքի ջրի, էլեկտրաէներգիայի, գազի և ջեռուցման մատակարարումը։

Մարտի 5-ին Իրպինի բնակիչները, որոնք ենթարկվել էին ծանր հրետակոծության, փորձեցին տարհանվել նախկինում ավերված կամրջով։ Արեստովիչը հաստատեց Բուչայի և Հոստոմելի գրավումը՝ նշելով, որ ռուսական զորքերը խափանել են տարհանումը։ Մարտի 6-ին ռուսական զորքերը ուժեղացրին քաղաքի ռմբակոծությունը, որի հետևանքով, ըստ Ուկրաինայի, սպանվեցին մեծ թվով խաղաղ բնակիչներ։ Քաղաքային խորհուրդը հայտնեց, որ բնակիչները ապաստան են գտել նկուղներում, և որ քաղաքը չի կարողացել մարդասիրական օգնություն ստանալ անընդհատ հրետանային կրակոցների պատճառով։ Փողոցային մարտերը շարունակվեցին ևս մի քանի օր։ Տարհանումը խափանվեց ռուսական զորքերի կողմից, և տեղի բնակիչները հայտնեցին, որ կրակում են խաղաղ բնակիչների վրա։ Քաղաքի փողոցներում մեծ քանակությամբ լքված ռազմական տեխնիկա էր մնացել։ Ըստ Ուկրաինայի՝ մարտի 10-ին 67 խաղաղ բնակիչ թաղվել է Բուչայի եկեղեցու տարածքում գտնվող զանգվածային գերեզմանում։ Մարտի 23-ին, ըստ ուկրաինական լրատվամիջոցների հաղորդագրությունների, Իրպին և Բուչա քաղաքները շրջապատված էին ուկրաինական ուժերով։ Սակայն, մարտի 23-ի զեկույցում Պատերազմի ուսումնասիրության ինստիտուտը պնդում էր, որ չի կարող հաստատել Բուչայի և Հոստոմելի տարածքում ռուսական ուժերի շրջափակումը: Մարտի 24-ի զեկույցում պնդվում էր, որ ուկրաինական ուժերը չեն վերադարձրել Կիևից հյուսիս-արևելք գտնվող որևէ տարածք։ Մարտի երկրորդ կեսին ռուսական բանակի հարձակողական ներուժը սկսեց նվազել: Լոգիստիկ խնդիրների և ուկրաինական ուժերի հակագրոհի միջոցով շրջափակման վտանգի պատճառով ռուսական խումբը ստիպված եղավ նահանջել դեպի Բելառուս։ Մարտի 24-ին Բուչային շնորհվեց Ուկրաինայի հերոս քաղաքի կոչում: 2022 թվականի մարտի 31-ին Բուչան ազատագրվեց ռուսական օկուպացիայից։
մինի|Զոհվածների մարմիներ Եկեղեցու հարևանությամբ գտնվող եղբայրական գերեզմանում։
**Ապրիլ**

2022 թվականի ապրիլի 1-ին Բուչայի քաղաքապետ Անատոլի Ֆեդորուկը հայտարարեց, որ քաղաքն ազատագրվել է ուկրաինական զինված ուժերի կողմից օկուպացիայից։ Բուչայից նահանջի ժամանակ մի քանի ռուս դեսանտայիններ դարանակալվեցին և հանձնվեցին։ Քաղաքի փողոցներում մնացին բազմաթիվ լքված և ջարդված ռազմական տեխնիկա, քաղաքացիական մեքենաներ և զոհված բնակիչների դիակներ։

## Պատերազմական հանցագործություններ
Բուչան ուկրաինական ուժերի կողմից վերագրավվելուց հետո ի հայտ եկան ռուսական զորքերի կողմից կատարված ռազմական հանցագործությունների ապացույցներ: Agence France-Presse-ի լրագրողները Բուչայի փողոցներում հայտնաբերել են 20 դիակ: Մահվան ճշգրիտ պատճառը այդ ժամանակ անհայտ էր, բայց առնվազն մեկի ձեռքերը կապված էին մեջքի ետևում, և բոլոր զոհերը տղամարդիկ էին: Քաղաքապետ Անատոլի Ֆեդորուկի խոսքով՝ մոտ 280 մարդ թաղված է եղել զանգվածային գերեզմանում: The Guardian-ը հայտնել է, որ Կիևի շրջանի ազատագրումից հետո Ուկրաինայի զինված ուժերը ականատես են եղել ցնցող ավերածությունների. ճանապարհներին թափված մարմիններ, քաղաքացիական անձանց մահապատժի ապացույցներ, զանգվածային գերեզմաններ և սպանված երեխաներ: Բուչայի շրջանի Մոտիժին գյուղի ղեկավար Օլգա Սուխենկոն (ըստ տեղեկությունների՝ իր ընտանիքի հետ միասին) հայտնաբերվել է մահացած՝ ռուս զինվորների կողմից առևանգվելուց հետո: Ուկրաինայի դատախազությունը պարզել է, որ ռուսական օկուպացիայի ընթացքում ռուսական զորքերը Բուչայում սպանել են ավելի քան 600 քաղաքացիական անձանց, որոնցից շատերը խոշտանգումների են ենթարկվել: 2024 թվականի դրությամբ 60 մարմին մնացել է անհայտ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա (2022)
Կատեգորիա:Ռուս-ուկրաինական պատերազմ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատերազմներ
Կատեգորիա:2022 հակամարտություններ