Դենիս Բրեյն

**Դենիս Բրեյն** (), բրիտանացի գալարափողահար։ Երաժշտական ընտանիքից էր։ Հայրն ու պապը գալարափողահարներ էին, նա հաճախել է Լոնդոնի Երաժշտության թագավորական ակադեմիա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է թագավորական ռազմաօդային ուժերում՝ նվագելով բենդում և նվագախմբում։ Պատերազմից հետո նա եղել է Ֆիլհարմոնիայի և Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբերի գլխավոր գալարափողահար, նվագել է կամերային անսամբլներում։

Բրեյնի համար գրված ստեղծագործություններից է Բենջամին Բրիտենի Սերենադը տենորի, գալարափողի և լարայինների համար (1944 թվական)։ Բրեյնի համար նաև ստեղծագործել են՝ Մալքոլմ Առնոլդը, Լենոքս Բերքլին, Ալան Բուշը, Գորդոն Ջեյքոբը, Համֆրի Սիրլը և Մատյաս Զայբերը։

Բրեյնը մահացել է ավտովթարից 36 տարեկանում։

## Կյանք և կարիերա
### Վաղ տարիներ

thumb|upright=1.25|alt=Family tree showing Brain's grandfather horn player, father horn player, brother oboist, and Brain

Բրեյնը ծնվել է 1921 թվականի մայիսի 17-ին Համերսմիթում, Լոնդոն, երաժշտական ընտանիքում։ Նրա մայրը՝ Մարիոն (1887–1954 թվականներ), եղել է երգչուհի Քովենտ Գարդենում, իսկ հայրը՝ Օբրի Հարոլդ Բրեյնը, Լոնդոնյան սիմֆոնիկ նվագախմբի առաջին գալարափողահարն էր և համարվում էր այդ ժամանակի «Բրիտանիայում՝ գործիքի առաջատար ներկայացուցիչ»։

Օբրիի հայր Ալֆրեդ Էդվին Բրեյնը և ավագ եղբայր Ալֆրեդ Էդվին Բրեյնը, եղել են հայտնի գալարափողահարներ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում։ Բրեյնի մյուս ավագ եղբայրը՝ Լեոնարդը (1915–1975 թվականներ), եղել է հոբոյի և անգլիական եղջրափողի առաջատար նվագող, ինչպես նաև Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի տնօրենը։

Բրեյնը կրթություն է ստացել Ռիչմոնդ Հիլի նախապատրաստական դպրոցում, այնուհետև՝ Լոնդոնի Սուրբ Փոլի դպրոցում։ Թեև ենթադրվում էր, որ նա դառնալու է գալարափող նվագող, հայրը նրան հիմնականում հեռու է պահել գործիքից՝ կարծելով, որ այն չպետք է նվագել մինչև հիմնական ատամները չզարգանան։ Բրեյնին թույլատրվել է ամեն շաբաթ առավոտյան մի քանի նոտա հնչեցնել հոր գալարափողով, որպեսզի չկորցնի իր հետաքրքրությունը, բայց նրա առաջին երաժշտական ուսումնասիրությունները դաշնամուրի և երգեհոնի վրա են եղել։

1936 թվականին Բրեյնն ընդունվել է Երաժշտության թագավորական ակադեմիա՝ հոր մոտ գալարափող սովորելու համար, որն այնտեղ գործիքի պրոֆեսոր էր։ Բրեյնը նաև դաշնամուր է սովորել Մաքս Պիրանիի մոտ, երգեհոն՝ Ջի Դ. Կանինգհեմի և հարմոնիա՝ Մոնթեգ Ֆիլիպսի մոտ։ Նրա պրոֆեսիոնալ  եղել է 1938 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, երբ նա նվագել է Բախի Բրանդենբուրգյան կոնցերտը համար 1-ը, որպես երկրորդ գալարափող՝ Լոնդոնի Թագուհու սրահում, հոր՝ Ադոլֆ Բուշի ղեկավարությամբ։ «The Daily Telegraph»-ի երաժշտական քննադատը գրել է․

«Հաջորդ ամիս Բրեյնը և նրա եղբայրը Մոցարտի «Horn Quintet» և «Oboe Quintet» ստեղծագործությունների մենակատարներն են եղել։ Բրեյնը հանդես է եկել անսամբլներով, ներառյալ Գրիլլերի և Բուշի քառյակները, հեռարձակումներ է կատարել BBC-ի համար, որոնցից առաջինում՝ 1939 թվականի փետրվարին, ցուցադրվել է Մոցարտի «Divertimento»-ն ռե-մաժորում Օբրին որպես առաջին գալարափող, իսկ Դենիսը՝ երկրորդ։ Նույն ամսին հայր և որդի ձայնագրվել են Կոլումբիայի համար Լեներ քառյակի հետ»։

### Թագավորական օդուժը պատերազմի ժամանակ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին Բրեյնը և նրա եղբայրը միացել են զինված ուժերին։ Ի տարբերություն Գերմանիայի և Իտալիայի, Բրիտանիան չէր ազատում երաժիշտներին  զորակոչից, սակայն Թագավորական ռազմաօդային ուժերի կենտրոնական նվագախմբի (RAF Band) դիրիժոր, հրամանատար Ռուդոլֆ Օ'Դոնելը զգալի ջանքեր է գործադրել՝ ապահովելու համար դա, ինչպես ասում է Վալտեր Լեգը․ «Յուրաքանչյուր բացառիկ ընդունակ երիտասարդ գործիքավորող գիտեր, որ իր համար տեղ կգտնվի RAF Band-ում»։ Խումբը դարձել է այն, ինչ «The Independent»-ը նկարագրել է որպես «լեգենդար անսամբլ»։ Նրանց հետ Բրեյնը կատարել է եռամսյա շրջագայություն ԱՄՆ-ում 1944-1945 թվականներին և նվագել Պոտսդամի կոնֆերանսի ժամանակ 1945 թվականին։

RAF անսամբլի երաժիշտներին թույլատրվում էր ելույթ ունենալ, երբ դա պաշտոնական բնույթ չի կրել։ Պատերազմի ժամանակաշրջանում Ազգային պատկերասրահում Մայրա Հեսսի կողմից կազմակերպված համերգներում, Բրեյնը հանդես է եկել 26 մենահամերգով մի շարք ստեղծագործություններով, ներառյալ Մոցարտ Հորնի կվինետը և Բրահմսի տրիոն, ջութակով և դաշնամուրով, որոնք, ինչպես գրել է իր կենսագիր Թիմ Բարինջերը, դարձել են «իր հեղինակային ստեղծագործությունները վերջին տարիների ընթացքում»։

BBC-ի համար նա պատերազմի ժամանակ կատարել է 20 հեռարձակում տնային և ռազմական կապերի համար, հիմնականում կամերային երաժշտություն, սակայն մի անգամ նվագել է Մոցարտի Կոնցերտը գալարափողի համար BBC-ի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ՝ դիրիժոր սըր Ադրիան Բուլտի ղեկավարությամբ։

1942 թվականի կեսերին Բրեյնը հանդիպել է կոմպոզիտոր Բենջամեն Բրիտտենին։ Վերջինս գրում էր երաժշտություն, որը նվագում էր RAF նվագախումբը, BBC ռադիոյի մեկնաբանությունների շարքի համար, պատերազմի ժամանակների Բրիտանիայի մասին, որոնք ամեն շաբաթ հեռարձակվում էին ԱՄՆ-ում։ Բրիտտենը անմիջապես հասկացել է Բրեյնի բացառիկ վարպետությունը և համոզել նրան համերգային ստեղծագործություն գրել։ Սա տենորի, գալարափողի և լարայինների սերենադ է, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել Ուիգմոր Հոլում 1944 թվականի հոկտեմբերին՝ Բրեյնի և Փիթեր Փիրսի մենակատարների մասնակցությամբ։ Բրիտտենը խոստովանել է, որ Բրեյնը օգնել է ստեղծագործության ստեղծման ժամանակ։

### Հետագա տարիներ
1945 թվականին Բրեյնը 24 տարեկանում Անգլիայի ամենապահանջված գալարափողահարն է եղել։ Նրա հայրն վնասվել էր վայր ընկնելու հետևանքով և հեռացել BBC-ի սիմֆոնիկ նվագախմբից, թեև տասը տարի նա մնացել է RAM-ի պրոֆեսոր մինչև իր մահը։

Պատերազմից հետո Լեգը և Թոմաս Բիչեմը հիմնել են համապատասխանաբար Ֆիլհարմոնիան և Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբերը։ Բրեյնը երկուսում էլ գլխավոր գալարափողն էր՝ նվագելով Բիչեմի համար «Արքայական ընտանիք» կոչվող փայտահամերգային նվագարկիչների կողքին՝ Ջեք Բրայմեր (կլառնետ), Գվիդիոն Բրուկ (ֆագոտ), Թերենս ՄակԴոնահ (հոբոյ) և Ջերալդ Ջեքսոն (ֆլեյտա)։ Հետագայում նա պարզել է, որ չի հասցնում երկու պաշտոններում աշխատել և հրաժարական է տվել թագավորական ֆիլհարմոնիկից։thumb|Բրեյնի Ալեքսանդր B♭/A մոդել 90 վնասվել է վթարի ժամանակ, վերականգնվել է «Paxman»-ի կողմից և այժմ ցուցադրվում է Երաժշտության թագավորական ակադեմիայում։ |ձախիցԲրեյնն ի սկզբանե նվագել է ֆրանսիական գործիք՝ «Raoux» գալարափողով, որը նման է իր հոր գործիքին։ Գործիքների այս տեսակն ունի հատկապես նուրբ տոնայնություն և լեգատո, բայց ավելի քիչ ուժեղ ձայն, քան գերմանական արտադրության գործիքները։ 1951 թվականին նա անցել է Ալեքսանդր B♭/A մոդելի գործիքին։ Այն  ավելի նեղ կապարե խողովակով է, քան սովորականը, և այնպիսի ձայն է տալիս, որը համեմատելի չէ «Raoux»-ի հետ։

Հետամուտ լինելով կամերային երաժշտության հանդեպ իր հետաքրքրությանը, Բրեյնը եղբոր հետ 1946 թվականին ստեղծել է փողային կվինտետ։ Նա նաև եռյակ ստեղծեց դաշնակահար Վիլֆրիդ Պարրիի և ջութակահար Ժան Պուգնեի հետ։ Բրեյնը հավաքեց իր ընկերներից կազմված կամերային անսամբլը և դարձավ դրա ղեկավարը։ 1945 թվականից նվագել է Կարլ Հաասի Լոնդոնի բարոկկո անսամբլի հետ՝ ինչպես ձայնագրություններ, այնպես էլ համերգներ։ Ցույց տալով իր հումորային ոճը՝ Բրեյնը 1956 թվականին Ջերարդ Հոֆնունգի երաժշտական փառատոնում ռետինե խողովակի վրա կատարել է Լեոպոլդ Մոցարտի գալարափողի համար գրված կոնցերտը՝ ճիշտ կամերտոնի հասնելով։

1953 թվականի նոյեմբերին Հերբերտ ֆոն Կարայանի ղեկավարությամբ և Ֆիլհարմոնիայի նվագակցությամբ Բրեյնը ձայնագրել է Մոցարտի գալարափողի չորս կոնցերտները Կոլումբիայի համար։ Նույն ամսին Սիդնի Սատկլիֆի (հոբոյ), Բեռնարդ Ուոլթոնի (կլառնետ) և Սեսիլ Ջեյմսի (ֆագոտ) հետ ձայնագրել է Մոցարտի «Sinfonia Concertante for Four Winds»։ 1954 թվականի հուլիսին, կրկին Կարայանի ղեկավարությամբ Բրեյնը երգեհոնային հատված է նվագել Պիետրո Մասկանյի «Cavalleria rusticana»-ից Զատկի օրհներգի ձայնագրության մեջ։ Սաթկլիֆի, Ուոլթոնի, Ջեյմսի և դաշնակահար Ուոլթեր Գիզեկինգի հետ 1955 թվականի ապրիլին նա ձայնագրել է Մոցարտի «B flat Divertimento»-ը։ Բրեյնի մյուս ձայնագրություններից Լեգեն մենակատար ելույթ է ունեցել Բրամսի չորս սիմֆոնիաներով, որոնք ղեկավարել է Օտտո Կլեմպերերը։

### Մահ
thumb|right|Բրեյնի գերեզմանը, Հեմփստեդի գերեզմանատուն, Լոնդոն
Բրեյնը խելացի վարորդ էր։ Նրա եղբայրը նրան անվանում էր «լավագույն վարորդը, ում կողքը երբևէ նստել եմ»։

1957 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, 36 տարեկան հասակում, Բրեյնը մահացել է տուն գնալիս՝ Էդինբուրգի փառատոնում Յուջին Օրմանդիի ղեկավարությամբ Չայկովսկու թիվ 6 սիմֆոնիան կատարելուց հետո։ Նա իր «Triumph TR2» սպորտային մեքենայով կտրել է ճանապարհը և բախվել A1 պողոտայում գտնվող ծառին՝ «De Havilland Aircraft» գործարանի հյուսիսային դարպասների դիմաց։

Բրեյնը թաղվել է Լոնդոնի Հեմփստեդ գերեզմանատանը։ Նրա տապանաքարին փորագրված է հատված Հինդեմիթի գալարափողի կոնցերտի «Դեկլամացիա» բաժնից.

     My call transforms
     The hall to autumn-tinted groves
     What is into what
     Has been...

Բրեյնի սիրելի գալարափողներից մեկը (Ալեքսանդր Մայնցացու B♭/A մոդել 90) վնասվել է նրա մահացու վթարի ժամանակ։ Այն ժամանակից ի վեր վերականգնվել է Լոնդոնի Պախման եղբայրների կողմից և հանրային ցուցադրության մեջ է գտնվում «York Gate Collections»-ում RAM-ում։

## Նոր աշխատանքներ և ոգեկոչումներ
Ինչպես Սերենադը տենորի, գալարափողի և լարայինների համար, Բրիտտենը գրել է «Canticle III»-ը. Բրեյնը և Փիրսը կոմպոզիտորի նվագակցությամբ 1955 թվականի համերգի ժամանակ ունեցել են իրենց առաջին ելույթը, որտեղ Բրեյնը նաև ներկայացրել է Ալան Բուշի երկու ստեղծագործությունների պրեմիերան։ Մյուս կոմպոզիտորները, ովքեր գրել են Բրեյնի համար, եղել են Մալքոլմ Առնոլդը (գալարափողի կոնցերտ թիվ 2), Լենոքս Բերքլին (Տրիո գալարափողի, ջութակի և դաշնամուրի համար), Յորք Բոուենը (Կոնցերտ գալարափողի, լարայինների և լիտավրի համար), Հինդեմիթը (Կոնցերտ գալարափողի և նվագախմբի համար), Գորդոն Յակոբը (Կոնցերտ գալարափողի և լարային նվագախմբի համար), Էլիզաբեթ Լյությենսը (գալարափողի կոնցերտը), Համֆրի Սիրլը (Օբադ գալարափող և լարային նվագախմբի համար), Մատյաս Զայբերը (Նոտուրնո գալարափողի և լարային նվագախմբի համար) և Էռնեստ Թոմլինսոնը (Ռապսոդիա և Ռոնդոն, գալարափողի և նվագախմբի համար)։ Ռոմանտիկա և Ռոնդոն գալարափողի և նվագախմբի համար)։

## Ծանոթագրություններ և աղբյուրներ
### Ծանոթագրություններ

### Աղբյուրներ
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Concertonet.com, Instruments of Mass Seduction II։ The Horn; 11 May 2004
* Marshall, Robert L. *Dennis Brain on Record։ A Comprehensive Discography of his Solo, Chamber and Orchestral Recordings*. Newton, MA։ Margun Music, Inc. 1996. An updated version of this discography can be downloaded at։ Dennis Brain (1921-1957) - IHS Online 
*William C. Lynch Dennis Brain Collection (ARS.0138), Stanford Archive of Recorded Sound

Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորությունում մահացածներ