open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տերբաս

**Տերբաս** (ֆր. Terrebasse, օքս. Tèrrabaisha), կոմունա Ֆրանսիայում, գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզում։ Դեպարտամենտ՝ Վերին Գարոն։ Այն Օրիյակի մի մասն է։ Մտնում է Սեն Գոդենս շրջանի մեջ։

Համայնքի INSEE կոդը 31552-ն է։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է Փարիզից մոտ 640 կմ դեպի հարավ, Թուլուզից՝ 60 կմ հարավ-արևմուտք։

Համայնքով հոսում է Լուժ գետը։

## Կլիմա
Կլիման չափավոր ծովային է։ Ձմեռը մեղմ է և ձյունառատ, գարունը բնորոշվում է հորդառատ անձրևներով և ամպրոպներով, ամառը չոր է և տաք, աշունը՝ արևոտ։

Տիրապետում են հարավարևելյան և հյուսիսարևմտյան հզոր քամիները։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2015 թվականին կազմել է 140 մարդ։

## Ադմինիստրացիա

## Տնտեսություն
2010 թվականին 92 աշխատունակ մարդկանցից (15-64 տարեկան) 66-ը եղել են տնտեսապես ակտիվ, 26-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ (71.7%-ը, 1999 թվականին՝ 71.2%): 66 ակտիվ բնակիչներից 63-ը (36 տղամարդ և 27 կին) աշխատել են, 3-ը եղել են գործազուրկ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 26 ոչ ակտիվ բնակիչներից 8-ն աշակերտներ կամ ուսանողներ էին, 10-ը՝ թոշակառուներ, 8-ը` տնտեսապես ակտիվ չէին այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Map commune FR insee code 31552.png|Կոմունայի քարտեզը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ
Լաուրա Կովեշի

**Լաուրա Կոդրուտա Կովեշի**  (()  ի ծնե՝ **Լաուրա Կոդրուտա Լասկու** (), ), ռումինացի պետական գործիչ, Ռումինիայի ազգային հակակոռուպցիոն տնօրինության գլխավոր դատախազ,  2006 թ.-ից մինչև 2012 թվականը եղել է Ռումինիայի գլխավոր դատախազը։

## Կենսագրություն
Լաուրան ծնվել է 1973 թվականին։ Հայրը՝ Յոհան Լասկուն եղել է դատախազ։ Լաուրան մանկության և պատանեկության տարիներին խաղացել է բասկետբոլ, 1989  թվականին բասկետբոլի Ռումինիայի ազգային հավաքականի կազմում դարձել է մինչև 16 տարեկանների փոխչեմպիոնուհի։

1991-1995 թվականներին սովորել է   «Բաբեշ-Բոյայի» համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 1995 թվականի սեպտեմբերի 15-ից մինչև 1999 թվականի մայիսի 1-ը աշխատել է Սիբիու շրջանի դատախազությունում։ 1996-1997 թվականներին սովորել է նույն քաղաքի  «Լուչիան Բլագայի» համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 2000 թվականի նոյեմբերի 1-ից  մինչև 2002 թվականի նոյեմբերի 1-ը եղել է Սիբիու շրջանի դատախազության կոռուպցիայի և կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի կազմակերպության գլխավոր դատախազը։ 2002- 2004 թվականներին եղել է նույն Սիբիու շրջանի դատարանի կազմակերպված հանցագործությունների և թմրանյութերի  դեմ պայքարի  գլխավոր դատախազը։ 2004 թվականի սեպտեմբերի 1-ից  մինչև նույն թվականի դեկտեմբերի 1-ը եղել է Սիբիուի քրեական հետախուզության վարչության գլխավոր դատախազը, իսկ մինչև 2006 թվականը՝ տարածքային կառավարման դատախազը։ 2006 թվականի հունվարից մինչև հոկտեմբեր եղել է Սիբիու շրջանի դատախազության ահաբեկչության և կազմակերպված հանցավորության գրասենյակի  դատախազ։  2006 -2012 թվականներին եղել է Վճռաբեկ դատարանի գլխավոր դատախազ։ Ստանձնելով այդ պաշտոնը Լաուրա Կովեշին դառնում է Ռումինիայի պատմության մեջ առաջին կին և երիտասարդ գլխավոր դատախազը։ 2012 թվականին ստացել է իրավագիտության դոկտորի կոչում։ 2016 թվականի փետրվարից Ռումինիայի արդարադատության նախարարության գլխավոր դատախազն է։ Բազմաթիվ հոդվածների և գրքերի հեղինակ է։

Իր աշխատանքային գործունեության ընթացքում Լաուրա Կովեշին բազմաթիվ քրեական գործեր է հարուցել ռումինացի բարձրաստիճան պաշտոնյաների դեմ։

## Ընտանիք
2002 թվականին Լաուրան ամուսնացել է հունգարացի Էդուարդ Կովեշիի հետ։ 2007 թվականին նրանք ամուսնալուծվել են։  Ամուսնալուծությունից հետո Լաուրան որոշել է կրել նախկին ամուսնու ազգանունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Կին իրավագետներ
Կատեգորիա:Ռումինացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի քաղծառայողներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Ռումինացի բասկետբոլիստներ
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018 Խումբ H

**[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018]] խումբ H** խաղերը տեղի կունենան 2018 թվականի հունիսի 19-ից 28-ը։ Խմբում ընդգրկված են Լեհաստանի, Սենեգալի, Կոլումբիայի և Ճապոնիայի հավաքականները։ Լավագույն երկու հավաքականները կանցնեն 1/8 եզրափակիչ։

## Հավաքականներ

## Դիրք

1/8 երզափակչում`
* H խմբի հաթողը կհանդիպեն Խումբ G-ի երկորդ տեղի հետ։
* H խմբի երկրորդ տեղը կհանդիպի Խումբ G-ի հաղթողի հետ։

## Հանդիպումներ
Բոլոր ժամերը տեղի ժամանակով են։

### Կոլումբիա-Ճապոնիա


### Լեհաստան-Սենեգալ


### Ճապոնիա-Սենեգալ


### Լեհաստան-Կոլումբիա


### Ճապոնիա-Լեհաստան


### Սենեգալ-Կոլումբիա


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018
Ազատության հրապարակ (Տոլյատի)

**Ազատության հրապարակ** (), հրապարակ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Տոլյատի քաղաքի Կենտրոնական շրջանում։

## Պատմություն
Ազատության հրապարակը դարձավ առաջին վայրերից, որտեղ սկսեցին կառուցել նոր Ստավրոպոլ քաղաքը։ Ըստ նախնական ճարտարապետական նախագծերի՝ Ալեքսանդր Պուշկինի անունը կրող հրապարակում և նրան հարակից Պուշկինի բուլվարում նախատեսվում էր կառուցել շինություններ, սակայն ավելի ուշ իրականացվել է այն կառուցող կոմերիտականների գաղափարը՝ նոր հրապարակի կենտրոնում տեղադրել  «Ազատության համար մարտնչողների» կոթող  (այժ՝ Փառքի կոթող)՝ ի պատիվ հերոս-ընկերների և տարածքը հայտնի դարձավ որպես Ազատության հրապարակ, իսկ Պուշկինի բուլվարը դարձավ Երիտասարդական։ Պուշկինի անունով մնաց մի փոքր փողոց, որը հրապարակը սահմանափակում է հարավարևելյան կողմից։

Ազատության հրապարակի համալիրը բաղկացած է մի քանի շենքերից, որոնք կառուցված են ստալինյան կլասիցիզմի ոճով։

* Մշակույթի տուն, այժմ՝ «Պիլիգրիմ» տիկնիկային թատրոն, սկզբում ունեցել է 400 նստատեղ, ընդլայնվել է մինչև 500 տեղ (1958 թ., ճարտարապետ՝ Շարոնով)
* Ստավրոպոլի քաղգործկոմ, այժմ՝ Տոլյատիի քաղաքապետարան (1955-1959 թթ., կառուցել է № 3 շինվարչությունը, ընդունվել է Պետական հանձնաժողովի կողմից, հուլիսի  25, 1959 թ.)
* Ստավրոպոլի մարզի վարչակազմի շենք (1957-1958 թթ., Ուրբանիստիկայի ինստիտուտի նախագիծ)
* Կույբիշևյան մասնաճյուղի շենք «Սարատովգիպրոգորսելստրոյ»
* Բնակելի տներ (1958-1959 թթ.)

## Պատկերասրահ

Obelisk of Glory, Togliatty, Russia.JPG|Փառքի կոթող
Piligrim theatre, Togliatti, Russia.jpg|«Պիլիգրիմ» թատրոն
Administration of Stavropolsky rajon, Togliatti.jpg|Ստավրոպոլի մարզի վարչակազմի շենք
Administration of city, Tolyatti, Russia.JPG|Տոլյատիի քաղաքապետարան


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տոլյատիի հրապարակներ
Շակե Չոբա

**Շակե Չոբա** (, օրիորդական ազգանունը՝ **Շիրոկա** (, ), ֆեմինիստուհի և սուֆրաժիստուհի։ Նա հիմնել է «Ալբանացի կանայք» միավորումը (), բարձր դասի կանանց կազմակերպություն, կարճ ժամանակ հրատարակված համանուն ամսագիր, որը լուսաբանում էր կանանց խնդիրները։

## Կենսագրություն
Շակե Շիրոկան ծնվել է 1875 թվականի Շկոդեր քաղաքում, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Օսմանյան Կայսրության Սկանդարի սանջակում։ Նրա զարմիկը բանաստեղծ Ֆիլիպ Շիրոկան է։ Նա Զագրեբի (Խորվաթիա) մենաստանի կաթոլիկ եկեղեցում ստացել է միջնակարգ կրթություն, ինչն այդ ժամանակ Ավստրո-Հունգարիայի նախկին մաս էր, որտեղ սովորել է իտալերեն, գերմաներեն և սերբախորվաթերեն։ 1904 թվականին Շակեն Վենետիկում (Իտալիա) ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Շկոդեր հայտնի ընտանիքից Նդոցեմ Չոբայի հետ։ Հետագայում զույգը տղա է ունեցել։

1920 թվականի օգոստոսի 3-ին Շակե Չոբան հիմնել և գլխավորել է Շկոդերի վերին դասի կանանց համար «Ալբանացի կինը» միավորումը որպես աջակցություն Ալբանիայի ազգային բանակին, որը պայքարում էր Հարավսլավիայի թագավորության ռազմական ուժերի դեմ, որոնք ներխուժել էին Ալբանիայի հյուսիս։ Կազմակերպությունը նաև բարձրացրել է կանանց ազատագրման հարցը և հրատարակել է «Ալբանացի կին» ամսագիրը, որտեղ տպագրվել են զինվորներին և նրանց ընտանիքներին օգնելու համար նվիրատվություններ անողների անունները և գումարի չափը։ Հրատարակությունը հրատարակել է բազմաթիվ հոդվածներ ալբանացի կանանց իրավունքների և պարտականություոնների վրա։ 1921 թվականի հուլիսին հաջորդ հրատարակումից հետո, ամսագիրը փակվեց։

1937 թվականի նոյեմբերի 10-ին Շակե Չոբայի մասնակցությամբ կանանց ասոցիացիաները վերակազմավորվել են ազգային մակարդակով 150 կանանց մասնակցությամբ, որոնք պայքարում էին ժամանակի վերապրուկների, անգրագիտության դեմ, կանանց հագուստի բարելավման, մոր և մանկան առողջության պահպանման համար։ Նա խնամքով պահել է իր գործունեության մասին վկայությունները գրառումների և օրագրերի մեջ, որոնք 1954 թվականին նրա մահից հետո Չոբայի ընտանիքը պահպանել է։

Ալբանիայի անկախության 90-ամյակի տոնակատարությունների ժամանակ՝ 2002 թվականի նոյեմբերին, Ալբանիայի նախագահ Ալբանիա Մոյսիուն հետմահու շնորհել է Շակե Չոբային Նայիմ Ֆրաշերիի շքանշան () 1920-ականներին անկախության շարժմանը մասնակցելու համար՝ «ընդդեմ Ալբանիայի բաժանման և ալբանացի կանանց ազատագրման համար»։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆլորենցիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ
Կատեգորիա:Ալբանացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Ալբանացի կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Ֆաիկ Սուջադդինով

**Միրֆաիկ Միրի օղլի Սուջադդինով **(), (), ադրբեջանացի կոմպոզիտոր և երաժիշտ, Ադրբեջանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ(2000), Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2006), «Փառքի» շքանշանի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Միրֆաիկ Միրի օղլի Սուջադդինովը ծնվել է 1947 թվականին հունիսի 14-ին Գյանջայում։ 1965 թվականին Ֆաիկ Սուջադդինովն ընդունվել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժին։ 1969 թվականից աշխատել է Ադրբեջանի պետական ռադիոյի և հեռուստատեսության կոմիտեի Էստրադայի նվագախմբում։ 20-րդ դարի 80-ական թվականներին Ֆաիկ Սուջադդինովը թողել է աշխատանքը Էստրադայի նվագախմբում և շարունակել կրթությունը Ադրբեջանի մանկավարժական լեզուների ինստիտուտում(այսօրվա Բաքու Սլովենիայի համալսարանը)։ 1977 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիտորական ֆակուլտետը։ 1981 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիտորական ֆակուլտետ։ 2000-ական թվականներին Ֆաիկ Սուջադդինովն ապրել և աշխատել է Թուրքիայում և Կիպրոսում։ 2006 թվականից հանդիսանում է Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ։ Նա 2007 թվականին պարգևատրվել է Ադրբեջանի «Փառքի» շքանշանով։ 2007 թվականի սեպտեմբերին արժանացել է Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի անձնական կրթաթոշակի։

## Ֆիլմագրություն
* Aşkarsızlıq şəraitində (film, 1986) - (Անհասկանալի կերպով)
* Bir anın həqiqəti (film, 2003) - (Մի պահիր ճշմարտությունը)
* Bahar oğlu (film, 2004) - (Գարունի որդին)
* Balqabaq (film, 2007) - (Դդում)
* Qovğalı kəndinin gecələri (film, 2008) - (Գովգալի գյուղի գիշերը)
* Dalan (film, 2012) - (Փողոցում)
* Ömür payı. Səməndər Rzayev (film, 2015) - (Կյանքի նվերը)
* Portret... Bəstəkar Faiq Sücəddinov (film, 2017) - (Դիմանկար ... Կոմպոզիտոր Ֆաիկ Սուջադդինով)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կոմպոզիտորներ
Յուն Յու Սուն

**Յուն Յու Սուն** (հանգըլ՝ 윤유선, ), հարավկորեացի դերասանուհի։ Յունը սկսել է իր կարիերան 1974 թվականին որպես երեխա դերասանուհի, և շարունակել է ակտիվ գործունեությունը կինոյի և հեռուստատեսության մեջ, մասնավորապես «Երկու կանանց պատմությունը» (1994 թ.), «Նույնիսկ եթե քամին փչում է» (1995 թ.), «Բարձր հարված». «Կարճ ոտքերի վրեժը» (2011 թ.), և «Մեկ այլ խոստում» (2014 թ.):

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստասերիալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Մալգոժատա Գերսդորֆ

**Մալգոժատա Մարիա Գերսդորֆ** (, ), լեհ իրավաբան և դատավոր, աշխատանքային իրավունքի մասնագետ, իրավաբանական գիտությունների պրոֆեսոր, 2014 թվականից ծառայում է որպես Լեհաստանի Գերագույն դատարանի առաջին նախագահ։

## Կենսագրություն
1975 թվականին ավարտել է Վարշավայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, իսկ  1981 թվականին ստացել է դոկտորի աստիճան։ 1992 թվականին դարձել է Վարշավայի համալսարանի պրոֆեսոր, 2005 թվականից աշխատել է որպես համալսարանի պրոռեկտոր, իսկ 2008 թվականին դարձել է իրավաբանական ֆակուլտետի ղեկավարը։

Հեղինակ և համահեղինակ է ավելի քան 200 գիտական հրատարակությունների, մի շարք մենագրությունների և Զբիգնև Սալվայի խմբագրությամբ աշխատանքային օրենսգրքի բազմաթիվ մեկնաբանությունների։

1980-2005 թվականներին Մալգոժատա Գերսդորֆը եղել է «Համերաշխություն» շարժման անդամ։ 2003-2005 թվականներին եղել է Լեհաստանի օրենսդիր խորհրդի անդամ։ Անդամակցում է Միացյալ գիտական ինստիտուտի գիտխորհրդին և ընդհանուր համագործակցությանը, որը կապված է լեհական վարկային կոոպերատիվների համակարգի հետ։

1991 թվականից աշխատել է Լեհաստանի գերագույն դատարանում։ Աշխատել է Գերագույն դատարանի Հավաստագրումների բյուրոյում և Հետազոտությունների ու վերլուծությունների բյուրոյում։ 2005 թվականին դարձել է իրավաբանական խորհրդատու Գերագույն դատարանում։ 2008 թվականին նշանակվել է Գերագույն դատարանի դատավոր, աշխատել է Աշխատանքի, սոցիալական ապահովման և հասարակական հարաբերությունների պալատում։ 2014 թվականին դարձել է առաջին կինը, որ նշանակվել է Գերագույն դատարանի առաջին նախագահ՝ հաջորդելով Ստանիսլավ Դաբրովսկուն, որը մահացել էր ավելի վաղ 2014 թվականին, և Լեխ Քշիշտոֆ Պապրիցկուն, ով առաջին նախագահի պաշտոնակատարն էր։

2018 թվականի հունվարի 23-ին դարձել է Լեհաստանի դատական համակարգի պետական խորհրդի նախագահ՝ փոխարինելով Դարիուշ Զավիստովսկուն։ 2018 թվականի մարտի 6-ին լքել է այդ պաշտոնն այն բանի հետո, երբ «Իրավունք և արդարություն ու «Կուկիզ'15» կուսակցություններն ընտրել են Պետական խորհրդի նոր կազմ (նոր օրենքի հիման վրա, որը սենատին թույլ է տալիս ընտրել դատավորներին։ Մալգոժատա Գերսդորֆը հանդես է եկել այդ օրենքի դեմ՝ ասելով, որ «դատարանները հեշտությամբ վերածվում են խաղաթղթի քաղաքական գործիչների ձեռքում»։ Հետագայում օրենքն ընդունվել է օրենսդիր երկու պալատներում, սակայն դրանից հետո նախագահ Անջեյ Դուդան վետո է դրել դրա վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Մալգոժատա Գերսդորֆի էջը „Ludzie nauki” կայքում 

Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Լեհ իրավագետներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վարշավայի համալսարանի շրջանավարտներ
Օսկար Դոմինգես

**Օսկար Դոմինգես** (, ), իսպանացի նկարիչ և քանդակագործ, մեկը իսպանական սյուռեալիզմի ներկայացուցիչներից մեկը` Սալվադոր Դալիի ու Խոան Միրոյի հետ մեկտեղ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1906 թվականի հունվարի 7-ին, Սան Կրիստոբալ դե լա Լագունայում (Իսպանիա)։ Մանկության տարիներին հիվանդացել է ծանր հիվանդությամբ, որի արդյունքում վնասվել են դեմքի ոսկորներն ու վերջույթները։ 1926 թվականից ապրել է Փարիզում` զբաղվելով ընտանեկան բիզնեսով (բանանի արտահանում Ֆրանսիա)։ 1929 թվականից վերջնականապես հաստատվել է Փարիզում, որտեղ ծանոթացել է  տարբեր ավանգարդիստական խմբերի  և սյուրռեալիստների հետ։

1931 թվականին նկարել է իր դիմանկարը, որտեղ իրեն պատկերվել է կտրված երակներով։ Վաղ շրջանի հեքիաթային և սեքսուալ մոտիվներով աշխատանքները նկարիչը ներկայացրել է իր առաջին անհատական ցուցահանդեսում (1933 թվական, մայիս, Գեղեցիկ արվեստների պատկերասրահ, Տեներիֆե)։ Այդ ցուցահանդեսի բնորոշ աշխատանք է համարվում  «Սյուրռեալիստական բնանկարը» (1933 թվական, Տեներիֆե)։

1934 թվականին միացել է Անդրե Բրետոնի խմբին, որի անդամ է եղել մինչև դրա լուծարումը 1948 թվականին։ 1936 թվականին Դոմինգեսը սկսել է փոխել սյուրռեալիստների կողմից «թարգմանված նկարներ» կոչվող մեթոդը։ «Թարգմանված նկարներ» տերմինը Բրետոնի կողմից ներառվել է «Սյուրռեալիզմի կրճատ բառարան»-ում։

1947 թվականին լույս է տեսնում Դոմինգեսի «Նրանք նայում են միմյանց» բանաստեղծությունների գիրքը։ Դոմինգեսը համարվում է նաև սյուռեալիզմի տեխնիկային վերաբերվող շատ հոդվածների հեղինակ։ 
1952 թվականին սկսել է շփվել Մարիա Լաուրա դե Նուալի հետ, ում նա անվանում էր «աստծո պարգև»։

Օսկար Դոմինգեսն ինքնասպան է եղել` կտրելով իր երակները (1957 թվական, դեկտեմբերի 31, Փարիզ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օսկար Դոմինգեսի նկարները «Ciudad de la Pintura» կայքում
* Օսկար Դոմինգեսի ինքնանկարները 
* Դոմինգեսը www.if-art.com կայքում
* Սյուրռեալիզմը գեղանկարչության, քանդակագործության և լուսանկարչության մեջ

Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան նկարիչներ
Մարիա Գլուշկո

**Մարիա Վասիլևնա Գլուշկո** (, ), խորհրդային գրող, սցենարիստ։ Ուկրաինայի գրողների միության անդամ (1954 թվականից), գործադիր քարտուղար, հետագայում` Ուկրաինայի գրողների միության Ղրիմյան կազմակերպության նախագահ։

## Կենսագրություն
Մարիա Գլուշկոն ծնվել է  1922 թվականին Վլադիվոստոկում՝ հրետանու զորապետի ընտանիքում։ Երկար տարիներ ընտանիքի հետ ապրել է Սարատովում։ Հայրենական պատերազմից առաջ ամուսնացել է իր դասընկերոջ հետ, որը Բաումանի ինստիտուտի ուսանող էր։

Սովորել է Մոսկվայի մեխանիկա-մեքենաշինական ինստիտուտում (1939-1946)։ Մասնակցել է Հայրենական պատերազմին։ Կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ` պաշտպանելու հայրենիքը։ Իր փորձությունների մասին հետագայում գրել է ստեղծագործություններում։

1955 թվականին ավարտել է Սիմֆերոպոլի Ղրիմի մանկավարժական ինստիտուտը, հետագայում՝ Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը։

Ապրել և ստեղծագործել է Ղրիմում։ 1960 թվականին ղեկավարել է «Ղրիմի» ալմանախի խմբագրական խորհուրդը, այնուհետև ղեկավարել է Ուկրաինայի գրողների միության Ղրիմի մասնաճյուղը (1980 թվականից), եղել «Ծիածան» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։
Կյանքի վերջին տարիներին մասնակցել է Ղրիմի մշակույթի հանրապետական ֆոնդի աշխատանքներին։ Ծանր ապրումներ է ունեցել ԽՍՀՄ փլուզման ժամանակ, որից հետո այլևս չի գրել։

## Պարգևներ
* «Պատվո նշան» շքանշան (18.01.1982)
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ (28.01.1967)

## Ընտրյալ երկեր
* «Анна Ильина» (1951)
* «На всю жизнь» (1956)
* «Это мой сын» (1958)
* «Юлька» (сборник рассказов, 1960)
* «Потому что люблю» (1962)
* «Живым говори - До свидания» (1963)
* «Живите дважды» (1966)
* «Елена Николаевна» (1969)
* «Потому что люблю» (1972)
* «Ночной троллейбус» (1972)
* «Трудный день» (1978)
* «Год активного солнца» (1980)
* «Возвращение» (1984)
* «Кольцо для Анастасии» (1986)
* «Мадонна с пайковым хлебом» (1987)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ
Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի սցենարիստներ
Քրիստոսը Մարթայի և Մարիամի տանը (նկար)

**«Քրիստոսը Մարթայի և Մարիամի տանը»** (), բարոկկո դարաշրջանի հոլանդացի հռչակավոր գեղանկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի ներկայացուցիչ Յան Վերմեերի նկարը։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1654 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 160 × 142 սմ։

Այսօր «Քրիստոսը Մարթայի և Մարիամի տանը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահում (Էդինբուրգ, Միացյալ Թագավորություն)։

## Կտավի ստեղծում
«Քրիստոսը Մարթայի և Մարիամի տանը» կտավը հեղինակն ավարտին է հասցրել 1655 թվականին։ Այն համարվում է Յան Վերմեերի ամենավաղ ստեղծագործություններից մեկը։ Նկարիչն իր ստեղծագործական ուղին սկսելիս հաճախակի էր նկարում քրիստոնեական և դիցաբանական սյուժեներով (օրինակ՝ «Դիանան ուղեկցորդուհիների հետ»)։ Վերմեերի ոճին այնքան էլ բնորոշ չէ այս կտավը, այդ պատճառով նրա ստեղծագործությունները հետազոտող մասնագետներն այն կարծիքին էր, որ կտավը ստեղծվել է անհատական պատվերի շնորհիվ։

## Սյուժե
«Քրիստոսը Մարթայի և Մարիամի տանը» ստեղծագործությունում հոլանդացի նկարիչը պատկերել է Աստվածաշնչի Նոր Կտակարանի այն հատվածը, երբ Հիսուս Քրիստոսը այցելում է Մարթային և Մարիամին։ Այս դեպքը տեղի է ունեցել Բեթանիայում։

## Նկարագիր
«Քրիստոսը Մարթայի և Մարիամի տանը» ստեղծագործությունն արված է հոլանդական գեղարվեստական դպրոցի ավանդույթներով։ Կտավը ստեղծելու պահին Վերմեերն օգտագործել է մուգ, դեղնակարմիր և տաք ոսկեգույն երանգներ, որոնց պայծառությունն ընդգծում էր ավելի մուգ գույներով։ Հեղինակը կտավի կենտրոնում նկարել է երեք ֆիգուր, ընդ որում, շատ դետալներ է բաց թողել, որպեսզի կոմպոզիցիայի գերհագեցում չլինի։ Հետևի ֆոնն արված է մուգ երանգներով, որպեսզի գլխավոր հերոսներն առավել ընդգծված երևան։ Ֆիգուրների դասավորությունն ու մտացածին ինտերիերը բնորոշ են իտալական վերածննդի ավանդույթներին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Norbert Schneider: *Vermeer sämtliche Gemälde*. Taschen, Köln 2004. ISBN 3-8228-6377-7
* DuMont: *Vermeer*. DuMont Literatur- und Kunstverlag, Köln 2003. ISBN 3-8321-7339-0

## Արտաքին հղումներ
Картина на сайте Национальной галереи Шотландии
* National Galleries of Scotland web page on the painting 
* Essential Vermeer website pages on the painting
* Vermeercentrum, housed at the site of the former St. Lucas Guild in Delft.
* ''Vermeer and The Delft School'', a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art, which contains material on the painting (see index)
* ''The Milkmaid'' by Johannes Vermeer, exhibition catalog fully online as PDF from The Metropolitan Museum of Art, which contains material on the painting
* Johannes Vermeer, ''Christ in the House of Martha and Mary'', Colourlex

Կատեգորիա:1654 նկարներ
Կատեգորիա:Յան Վերմեերի նկարներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի սյուժեով նկարներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Քրիստոսը գեղանկարչության մեջ
Կրիշյանիս Բարոն

**Կրիշյանիս Բարոն** (, ), լատվիացի գրող, բանահավաք և հասարակական գործիչ, դաինաների՝ լատիշական ազգային երգերի հավաքող։

## Կենսագրություն
Կրիշյանիս Բարոնը ծնվել է 1835 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ստրուտելեում, որտեղ հայրն աշխատում էր որպես կառավարիչ։ Սովորել է Վենտսպիլսում և Ելգավայում։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Դորպատի համալսարանում, որտեղ ծանոթանում է Կրիշյանիս Վալդեմարի հետ և ակտիվորեն մասնակցում լատիշ ուսանողների հավաքներին։ Միջոցների սակավության պատճառով Բարոնն ուսումը կիսատ է թողնում։

1862 թվականին մասնակցում է պետերբուրգյան «Pēterburgas Avīzes» թերթի խմբագրմամբ, իսկ արդյունքում դառնում է գլխավոր խմբագիրը։ 1865 թվականին արգելվում է թերթի լույս ընծայումը, իսկ Կրիշյանիս Բարոնը, որպես քաղաքական անցանկալի անձ, ենթարկվում է ոստիկանության հսկողությանը։

Գրեթե երեսուն տարի աշխատել է Վորոնեժի մարզում որպես տնային ուսուցիչ կալվածատեր Իվան Ստանևիչի ընտանիքում։
ձախից|մինի|Կրիշյանիս Բարոնի տապանաքարը (1985)
1893 թվականին վերադառնում է հայրենի Լատվիա։ Հեղինակն այստեղ սկսեց զբաղվել աշխարհագրությամբ և լեզվագիտությամբ։ Ամբողջ կյանքը նվիրեց լատիշերեն ազգային երգերի հավաքմանը, մշակմանը։ Նա հավաքեց ավելի քան 217 996 տեքստ, որը դարձավ բանահավաքության կարևոր աշխատանքներից մեկն աշխարհում։

Կրիշյանիս Բարոնն իր մահկանացուն կնքել է 1923 թվականի մարտի 8-ին Ռիգայում՝ ութսունյոթ տարեկան հասակում։ Հուղարկավորված է Ռիգայի Մեծ գերեզմանոցում։

## Աշխատություններ
* Լատիշերեն ազգային երգեր (1894-1915)  6 հատորով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Krišjāņa Barona muzejs 
* Memoriālo Muzeju Apvienība - Krišjānis Barons (1835 – 1923) 
* Krišjānis Barons (1835–1923) - folklorists, rakstnieks, publicists - vietas.lv
* Letonika.lv profils
* ailab.lv par Krišjāni Baronu

Կատեգորիա:20-րդ դարի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Լատիշ գիտնականներ
Կատեգորիա:Լատիշ գրողներ
Կատեգորիա:Լատիշ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ
Լուկաս Մաի

**Լարս Լուկաս Մաի** (, ), գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Բավարիա Մյունխենի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Բավարիա Մյունխեն
Մաին Բավարիա Մյունխենի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2018 թվականի ապրիլի 21-ին թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Հանովերի դեմ խաղում և դառնալով 2000-ական թվականներին ծնված առաջին ֆուտբոլիստը, ով խաղադաշտ է դուրս եկել Բավարիայի կազմում։ Ապրիլի 27-ին Մաին կնքեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը՝ նախատեսված մինչև 2021 թվականը։ 2017-18 մրցաշրջանում Մաին անցկացրեց 2 հանդիպում ակումբի առաջին թիմի կազմում։

2019 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Մաին երկարաձգեց իր պայմանագիրը Բավարիա Մյունխենի հետ մինչև 2022 թվականը։

## Միջազգային կարիերա
Մաին ներկայացրել է Գերմանիան տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2017 թվականի մայիսին նա մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ անցկացնելով 5 հանդիպում և դառնալով 1 գոլի հեղինակ։ Գերմանիան դուրս մնաց մրցաշարի կիսաեզրափակչից՝ հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտվելով Իսպանիային։ Հոկտեմբերին Մաին մասնակցեց մինչև 17 տարեկանների աշխարհի առաջնությանը։ Այստեղ նա անցկացրեց 5 հանդիպում, իսկ Գերմանիան դուրս մնաց քառորդ եզրափակչից՝ 1-2 հաշվով պարտվելով Բրազիլիային։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի նոյեմբերի 10-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մաիի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Մաին transfermarkt-ում
* Մաին soccerbase.com-ում
* Մաին WhoScored.com կայքում
* Մաին Բավարիա Մյունխենի պաշտոնական կայքում 
* Մաին ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վերդերի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Էրոիկա

**«Էրոիկա»** (), 1958 թվականի լեհական սև-սպիտակ ռազմական ֆիլմ։ Դրաման բաղկացած է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին երկու առանձին նովելներից, որոնք 1944 թվականի Վարշավայի ապստամբության և Գերմանիայի ռազմագերիների ճամբարի մասին են։ Եղել է նաև երրորդ նովելը, որի գործողությունները տեղի են ունեցել Լեհաստանի լեռներում, սակայն ռեժիսորը որոշել է հրաժարվել է դրանից։ Այն Լեհական հեռուստատեսությամբ առաջին անգամ ցուցադրվել է 1972 թվականին։

## Դիպաշար
### Առաջին նովել
Սովորական լեհ քաղաքացին չի ցանկանում մասնակցել զավթիչների դեմ ապստամբությանը։ Սակայն պատահաբար տեղի տալով հորդորներին՝ մասնակցել է հունգարացի զինվորների  հետ ապստամբների բանակցություններին, որոնք տեղի են ունեցել ապստամբությանը միանալ ցանկացող թշնամու բանակում։ Վտանգելով կյանքը՝ նա փոխանցել է գաղտնագրված տեղեկությունը, սակայն ոչ մի օգուտ չի տալիս ապստամբներին։
### Երկրորդ նովել
Գերմանական կոնցլագերի լեհ ռազմագերի սպաները քննարկում են իրենց ընկերոջ հուսահատ արարքը, որը փախուստ էր կատարել։ Իրականում նա չէր փախել, այլ թաքնվել էր ճամբարի տարածքում, որպեսզի մյուս բանտարկյալները չկորցնեն այն հույսը, որ կարող են այդեղից հասնել ազատության։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի նկարագրությունը filmpolski.pl կայքում 
* Ֆիլմից կադրեր fototeka.fn.org.pl կայքում

Կատեգորիա:1958 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Վարձակ

thumb|Վարձակ, 14-րդ դարի մանրանկար
**Վարձակ**, հելենիստական և միջնադարյան ժամանակաշրջանի հայկական թատրոնի մնջախաղի դերասանուհի, պարուհի և երաժշիտ։ Միջնադարում վարձակ էին անվանում անբարոյական կանանց։

Սկզբնական շրջանում վարձակները եղել են Անահիտ աստվածուհու մեհյանի սպասավորներ, ովքեր մասնակցել են ծիսական արարողություններին։ «Վարձակ» անվան մեջ արմատը «վարձն» է, որը նշանակում է «վճար», հետևաբար ենթադրվում է, որ վարձակ բառն առաջացել է դերասանուհու տրվող վճարներից։

Ամենահայտնի վարձակը, որի անունը պահպանվել է մինչ մեր օրերը Նազենիկն է (II դար)։ Վերջինիս մասին ասել են, որ նա *«երգում է ձեռքերով»*։ Մինչ մեր օրերը պահպանվել են հայկական մանրանկարներ, որոնց վրա պատկերված են այդ դերասանուհիները։

Հայտնի է, որ Աղթամարում հանդես են եկել դերասան-գուսանների և դերասանուհի-վարձակների խմբեր։ Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցու պատերի վրա (X դար) պահպանվել են հայկական դերասանի դիմակների հաղթաքանդակներ։ Ընդորում, դիմակներից մեկը կատակերգակ դերասանի դիմակ է (համապատասխաննում է Մենանդրոսի դրամատուրգիային), մյուսը՝ միմոս գուսանների սատիրիկ դիմակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թատերական հանրագիտարան (Հայկական թատրոն)
* Թատերական հանրագիտարան (Վարձակ)

Կատեգորիա:Հայկական թատրոն
Նիկլաս Դորշ

**Նիկլաս Դորշ** (, ), գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Հայդենհայմի կազմում։ Խաղում է հենակետային կիսապաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Բավարիա Մյունխեն
Դորշը Բավարիա Մյունխենի ակադեմիայի սան է։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքեց 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։ 2015-16 մրցաշրջանում Դորշը միացավ Բավարիա Մյունխեն II-ին՝ իր դեբյուտը նշելով 2016 թվականի մարտի 5-ին՝ Վակեր Բուրգհաուզենի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը Բավարիայի երկրորդ թիմի կազմում խփեց 2016 թվականի հուլիսի 17-ին՝ Իլերտիսենի դեմ խաղում։ Հաջորդ մրցաշրջանում գերմանացին դարձավ Բավարիա II-ի ավագը։ 2016 թվականի հուլիսի 1-ին նա երկարաձգեց իր պայմանագիրը մինչև 2018 թվականը։

Բավարիայի առաջին թիմի կազմում Դորշը մասնակցեց 2017 թվականի Չեմպիոնների միջազգային գավաթին։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2018 թվականի ապրիլի 28-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի դեմ խաղում և այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ։

### Հայդենհայմ
2018 թվականի մայիսի 23-ին Դորշը ազատ գործակալի կարգավիճակում միացավ Հայդենհայմին ակումբի հետ կնքելով 3 տարվա պայմանագիր։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 5-ին՝ Արմինիայի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը խփեց 2019 թվականի փետրվարի 16-ին՝ Համբուրգի դեմ խաղում։ Մայիսի 12-ին գերմանացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Դույսբուրգի դեմ խաղում։ Օգոստոսի 4-ին Դորշը 2 գոլային փոխանցում տվեց Շտուտգարտի դեմ խաղում։ Օգոստոսի 30-ին նա գոլ խփեց Նյուրնբերգի դեմ հանդիպման 82-րդ րոպեին, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 2-2 հաշվով։

## Միջազգային կարիերա
Դորշը ներկայացրել է Գերմանիան տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2015 թվականի մարտին նա մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը, սակայն ստացավ վնասվածք և մասնակցեց մրցաշարի միայն 1 հանդիպման, իսկ Գերմանիան հասավ առաջնության եզրափակիչ, որտեղ 4-1 հաշվով պարտվեց Ֆրանսիային։ Հոկտեմբերին Դորշը մասնակցեց աշխարհի Մ17 առաջնությանը՝ խաղադաշտ դուրս գալով թիմի բոլոր 4 հանդիպումներում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի նոյեմբերի 9-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Անհատական

* Ֆրից Վալտերի մեդալ. 2015 (Արծաթ Մ17)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դորշի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Դորշը transfermarkt-ում
* Դորշը soccerbase.com-ում
* Դորշը WhoScored.com կայքում
* Դորշը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Դորշը ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Աուգսբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գենտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայդենհայմի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյուրնբերգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Մերիտան Շաբանի

**Մերիտան Շաբանի** (, ), գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի կազմում։ Խաղում է հարձակվողական կիսապաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Բավարիա Մյունխեն
Շաբանին Բավարիայի ակադեմիայի սան է։ 2017-18 մրցաշրջանում նա տեղափոխվեց Բավարիա II: Իր առաջին հանդիպումը երկրորդ թիմի կազմում անցկացրեց 2017 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ Իլերտիսենի դեմ հանդիպման 82-րդ րոպեին փոխարինելով Ֆաբիան Բենկոյին։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը Շաբանին նշեց 2018 թվականի ապրիլի 28-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի դեմ խաղում։ Բավարիայի առաջին թիմի կազմում Շաբանին անցկացրեց 3 հանդիպում։

### Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս
2019 թվականի օգոստոսի 8-ին Շաբանին 3 տարվա պայմանագիր կնքեց Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի հետ՝ միանալով ակումբի մինչև 23 տարեկանների թիմին։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի օգոստոսի 9-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շաբանիի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Շաբանին transfermarkt-ում
* Շաբանին soccerbase.com-ում
* Շաբանին WhoScored.com կայքում
* Շաբանին Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայքում
* Շաբանին ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Գրասհոպերի ֆուտբոլիստներ
Պերելեշինի տուն

**Պերելեշինի տուն** (), երկհարկանի շենք Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Հունական փողոցի 63 հասցեում։ 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի № 301 որոշմամբ այն ճանաչվել է տեղական նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

## Պատմություն
Տագանրոգ քաղաքի Հունական փողոցի 63 հասցեում գտնվող երկհարկանի տունը՝ ութ պատուհաններով, կենտրոնից հանդիսավոր մուտքով և մուտքի վերևի պատշգամբով, կառուցվել է 19-րդ դարի 3-րդ քառորդում։ Ձախից հիմնական մասնաշենքի շարունակությունը կառուցվել է զգալիորեն ավելի ուշ։ Կողաշենքը կառուցվել է երկու պատուհանով, դեպի ներքին բակ երկաթյա դռներով։ 
     
Շինության առաջին սեփականատերը եղել է Տագանրոգի քաղաքապետ (1864-1866) Պավել Ալեքսանդրովիչ Պերելեշինին կից, հատուկ հանձնարարություններով պաշտոնատար անձ, դատական ատենակալ Միխայիլ Սեմյենովիչ Կրավցովը։ 1874 թվականին քաղաքում բացվեցին ծովագնացության դասընթացներ, և Միխայիլ Սեմենովիչը, Աքիլլես Նիկոլաևիչ Ալաֆուզովին և Իվան Ալեքսեևիչ Վետլիցկինը մտան կոմիտեի վարչության կազմի մեջ։

մինի|ձախից|Տագանրոգ, Հունական փողոց 63, նախագիծ՝ 1832 թ., ճարտարապետ՝ Պ. Մակեդոնսկի

1870-ականների վերջերին տունը  ձեռք է բերում առևտրային դատարանի երդվյալ փաստաբան, կոլեգիալ քարտուղար Յակով Վիկտորովիչ Դյաչենկոն։ Նրա մահից հետո տունը տնօրինում են նրա ժառանգները։ 1890-ական թվականներին տունը ձեռք է բերում ինժեներ մեխանիկի կինը Լյուբով Կրոտկովան և տիրապետում է այն մինչև 1900 թվականը։ Առանձնատան վերջին սեփականատերը եղել է ունևոր գյուղացի Սեմյոն Ֆեդորովիչ Ֆյոդորովը։ Տան վերջին սեփականատիրոջ օրոք այնտեղ բնակարան էր վարձակալել Մարիինսկյան կանանց գիմնազիայի և Ա. Ա. Գրանովսկու առաջին կարգի ուսումնարանի մանկավարժ Վլադիմիր Սեմենովիչ Միխայլովսկին։

Շենքի հանդիսամուտքը գտնվում էր փողոցի կողմում։ Տան երկրորդ հարկ բարձրանում էին մարմարյա աստիճանով, որը ճյուղավորվում էր տան աջ ու ձախ կողմերը։ Տան առաջին հարկի ուղղանկյուն պատուհանները զարդարում էին պորտաքարերը, Երկրորդ հարկինը, շրջանակակալներն ու զարդաքիվերը։ 
       
Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքը ազգայնացվեց, ներկայումս այն բնակելի տուն է։ Շենքը համարվում է տեղական նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

## Ճարտարապետություն
Երկհարկանի ութ հորիզոնական տեղակայված պատուհաններով և հանդիսամուտքով  տունը կառուցված է վաղ կլասիցիզմի ոճով։ Հանդիսամուտքի վրա տեղակայված է մեծ պատշգամբ։ Դեպի շենքի բակ մտնող մետաղյա դուռը գտնվում է նրա ձախ մասում։ Հիմնական մասնաշենքի ձախ կողմի շարունակությունն ավելի վաղ է կառուցվել։ 
 
Երկրորդ հարկի պատուհանների վրա կառուցված են բարձակներով զարդաքիվեր։ Պատուհանների տակ կառուցված են ուղղանկյուն որմնախորշեր։ Առաջին հարկի պատուհանների վերնամասը շարված է պսակաձև քիվերով ու մոդիլյոններով պորտաքարերով։

## Գրականություն
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). - Таганрог: Лукоморье, 2003. - 514 с. - ISBN 5-901565-15-0.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Կենտրոնական հրապարակ (Տոլյատի)

**Տոլյատիի Կենտրոնական հրապարակ** (), հրապարակ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Տոլյատի քաղաքի Կենտրոնական շրջանում։

## Նկարագրություն
Կենտրոնական հրապարակը ձևավորվել է Խաղաղության և Լենինի փողոցների հատման վայրում։ Կենտրոնական հրապարակը համարվում է հասարակական, գործարար գոտի և քաղաքի մշակութային ու քաղաքական կյանքի միջուկը։ Հրապարակի հարավային հատվածը ուղղված է դեպի Լենինի զբոսայգի, որը համարվում է պուրակային և զբոսավայրային գոտի։

1977 թվականին հրապարակում տեղադրվեց գորշ գրանիտից հուշաքար, որի վրա գրված էր «Այստեղ կառուցվելու է «Փառք աշխատանքին» հուշարձանը»։ Այստեղ նախատեսվում էր կառուցել հուշարձան Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանակիր Կույբիշևհիդրոշին ընկերության շինարարների պատվին։ Սակայն անցան տասնամյակներ հուշարձանը չկառուցվեց և Կենտրոնական հրապարակի վերակառուցման ժամանակ այն տեղափոխվեց մոտակա Կենտրոնական զբոսայգի, որտեղ էլ 2006 թվականի օգոստոսի 10-ին բացվեց «Փառք աշխատանքին» հուշարձանը։

Հրապարակի համալիրի մեջ մտնում են`  
* «Տոլյատտի» մշակույթի պալատ
* «Ժիգուլիների աստղ» հյուրանոց
* «Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացի» հուշարձան (քանդակագործ՝ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկով, հուշարձանը տեղադրվել է Տոլյատիի քաղաքապետ Սերգեյ Ժիլկինի հրամանով)
* Սուրբ ծննդյան  մատուռ
* Հուշահամալիր «Քաղաքի հիմնադիրներին»
* «Տոլյատիի» քաղաքային դումա
Կենտրոնական հրապարակում տեղի են ունենում քաղաքային տոներ, կազմակերպվում տոնավաճառներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տոլյատիի հրապարակներ
Նևայի սահմանագլուխ (հուշահամալիր)

**«Նևայի սահմանագլուխ» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր «Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադի մարզի Օտրադնոյե քաղաքում՝ Լենինգրադի շրջափակումը ճեղքելու համար մղված մարտերի տեղում։

## Պատմություն
1942 թվականի օգոստոսին գերմանական զորքերի հրամանատարությունը պլանավորել էր սկսել Լենինգրադի գրոհը։

Օգոստոսի 19-ին 268-րդ հրաձգային դիվիզիայի մարտիկները գնդապետ Սեմյոն Դոնսկովի հրամանատարությամբ հզոր հրետանային պատրաստությունից և ռմբակոծությունից հետո գրոհեցին հակառակորդի դիրքերը Տոսնո գետի արևելյան ափին։ Միաժամանակ դեսանտը գրավեց երկաթուղային և խճուղային կամուրջները և զբաղեցրեց փոքր պլացդարմ ափին, որը ստացավ «Իվանովյան փոքրիկ հրապարակ» անվանումը։

## Նկարագրություն
մինի|280x280փքս|«Նևայի սահմանագլուխ» հուշահամալիր. ստելան
մինի|267x267փքս|Եղբայրական գերեզմանի կոթողը
1944 թվականին մարտերի մասնակից Վ. Ա. Պետրովի նախագծով Տոսնո գետի ափին տեղադրվեց համեստ կոթող նրա համագնդեցիների հիշատակին։ 1960-ական թվականներին, երբ լենինգրադցիները ստեղծում էին «Փառքի կանաչ գոտին», Ձերժինսկու շրջանի աշխատավորները կառուցեցին «Իվանովյան փոքրիկ հրապարակի» պաշտպաններին նվիրված «Նևայի սահմանագլուխ» հուշարձանը։

Զառիվայր բլրի գագաթին կառուցված է բետոնե սալիկներով պատված հարթակ, որի վրա գտնվում է 23-մետրանոց հորիզոնական ստելա, որը պառկած է երեք լայնակի դրված բլոկների վրա։ Ստելայի վրա արված հիշատակային մակագրությամբ թվարկվում են այն զորամասերն ու զորամիավորումները, որոնք մարտնչել են այս սահմանագծին 1941-1944 թվականներին։ Յուրաքանչյուր բլոկի բարձրությունը 1,8 մետր է։ Դրանք տեղադրվել են մեկը մյուսի նկատմամբ տեղաշարժված և ունեն տարբեր երկարություններ։ Հուշարձանի կողքին գետնի մեջ տնկված են կոճղապատնեշներ, որոնցից մեկի վրա կա հետևյալ մակագրությունը. *«Ճամփորդ, հաղորդի՛ր Լենինգրադին՝ թշնամին չի անցել»։*

Հուշարձանի ճարտարապետներն են Վ. Ա. Պետրովը, Ֆ. Կ. Ռոմանովսկին, քանդակագործն է Ա. Գ. Դյոման։

Հուշարձանի մոտ կառուցվել է մատուռ, որի նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Ս. Գ. Ստրուկովը։ Մատուռն ամրագրված է Հովհանի տաճարին։

Տոսնոյի գետաբերանի մոտ գտնվող եղբայրական գերեզմանի վրա տեղադրված է կոթող։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гусаров А. Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб.: Паритет, 2010. — 400 с. — ISBN 978-5-93437-363-5.

Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Անխորտակելի Սեմ

**Անխորտակելի Սեմ** (, որոշ աղբյուրներում **Կատու Բիսմարկից** կամ պարզապես **Օսկար**), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գերմանական «Բիմարկ» գծանավի, «Կոզակ» էսկադրոնային ականակրի, ավելի ուշ՝ «Արկ Ռոյալ» ավիակիրի վրա ծառայած, և այդ երեք նավերի խորտակումից փրկված կատու, որը մահացել է ցամաքում՝ 1955 թվականին։

## Ծառայություն
### Բիսմարկ
250px|մինի|«Բիմարկ» գծանավը
Սևուսպիատակ կատվին Երրորդ Ռայխի «Բիմարկ»  գծանավ է բերել անհայտ նավաստի։ Բրիտանական առևտրային նավերը խորտակելու հրամանով, նավը ծով է դուրս եկել Գոդենհաֆենից  1941 թվականի մայիսի 18-ին։ Ինն օր անց մայիսի 27-ին բրիտանական էսկադրան խորտակել է նավը։ 2200 նավաստիներից փրկվել են 115-ը։ Մի քանի ժամ անց անգլիական «Կոզակ» էսկադրոնային ականակրի նավաստիները գտել են կատվին նավաբեկորների վրա և նավ են բարձրացրել։ Ընդ որում ականակրի անձնակազմին չի հաջողվել փրկել և ոչ մի մարդու։ Չիմանալով կատվի իսկական անունը, նրան անվանել են «Օսկար»։

### Կոզակ
250px|մինի|«Կոզակ» էսկադրոնային ականակիրը
Մի քանի ամիս Սեմը անց է կացրել ականակրի վրա, այդ ընթացքում նավը լողացել է Միջերկրական ծովի և Հյուսիսային Ատլանտիկայի ջրերում։ 1941 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ջիբրալթարից Լիվերպուլ մեկնող HG-75-ին ուղեկցելուց Կոզակին տորպեդահարել է գերմանական U-563 սուզանավը։

Կոզակի անձնակազմը տեղափոխվել է «Լեգիոն» գծանավ։ Խիստ վնասված նավը Ջիբրալթար վերադարձնել վատ եղանակի պատճառով չի հաջողվել և այն խորտակվել է հոկտեմբերի 27-ին։ Նավացռուկին կպած գերմանական տորպեդը 159 անգլիացի նավաստու մահվան պատճառ է դարձել, բայց Օսկարը այս անգամ էլ է փրկվել։ Որոշ ժամանակ նա ապրել է Ջիբրալթարում։

### Արկ Ռոյալ
250px|մինի|«Արկ Ռոյալ» ավիակիրը
«Կոզակի» խորտակվելուց հետո կատվին սկսել են անվանել «Անխորտակելի Սեմ» և տարել են «Արկ Ռոյալ» ավիակիր, որի օդանավները խորտակել էին Սեմի առաջին նավը։ Նոյեմբերի 14-ին Մալթայից վերադառնալուց «Արկ Ռոյալին» տորպեդահարել է գերմանական U-81 սուզանավը։ Վնասված նավը բուքսիրի վերցնել չի հաջողվել, և «Արկ Ռոյալը» խորտակվել է Ջիբրալթարից 30 մղոնի վրա։ Բոլոր նավաստիները, օդաչուները և Սեմը բարձրացել են օգնության շտապած նավեր և փրկվել.։

Փրկվածներին տեղափոխել են սկզբում «Լայթինգ» ապա «Լեգիոն» ականակիր, որը արդեն մեկ անգամ մասնակցել էր Սեմին փրկելուն։ «Լայթինգը» խորտակվել է չորս ամիս անց՝ 1942 թվականի մարտի 26-ին, իսկ «Լեգիոնը» 1943 թվականի մարտի 12-ին գերմանական տորպեդային «S-55» կատերի կողմից։

## Հետագա կյանք
Ավիակրի խորտակվելուց հետո, որոշել են կատվին թողնել ցամաքում։ Որոշ ժամանակ ապրել է Ջիբրալթարի գեներալ-նահանգապետի գրասենյակում, բայց հետո ուղարկել են Մեծ Բրիտանիա, որտեղ և՝ Բելֆաստում, դիմավորել է պատերազմի ավարտը։

Մահացել է 1955 թվականին։ Նկարչուհի Ջորջինա Շոու-Բեյքերի պաստելով նկարած կատվի նկարը ցուցադրվում է Գրինվիչում գտնվող Բրիտանիայի Ազգային ծովային թանգարանում.։

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

## Ծանոթագրություններ
Չնվաճվածները (հուշահամալիր)

**«Չնվաճվածները» հուշահամալիր** (), հուշահամալիր «Փառքի կանաչ գոտի» համալիրի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադի մարզում։ Կառուցվել է 1966 թվականին Պուշկին - Կոլպինո - «Դետսկոսելսկի» խորհրդային տնտեսություն ճանապարհաբաժանին։

Հուշահամալիրը Ռուսաստանի դաշնային նշանակության պատմության հուշարձան է (գրանցման համար` 781510211750006) համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2001 թվականի հուլիսի 10-ի թիվ 527 որոշման, ինչպես նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է։

## Նկարագրություն
Բարձրադիր հարթակում գտնվում է հարձակման նետվող զինվորի պատկերով բետոնե ստելան, կողքին՝ «Այստեղով է անցել խորհրդային զորքերի պաշտպանության առաջնագիծը։ 1941-1944» գրությամբ ստելան և երկու հրետանային հրանոթ։

Ստելաներից արևելք, հարթակի սահմանագծին, բետոնե ուղղանկյունաձև հիմքի վրա տեղադրված է ուղղանկյունաձև մարմարե հուշաքար հետևյալ տեքստով. «237-րդ հրաձգային դիվիզիային և Կրասնոգվարդեյսկի ամրացված շրջանին, որոնք 1941 թվականի սեպտեմբերին դիմակայեցին ֆաշիստական զավթիչների հարձակմանը»։ Հարթակի հետևի՝ արևելյան սահմանագիծը և հարավարևմտյան հատվածը առանձնացված են դեկորատիվ մետաղական ներկված ցանկապատով, որի հետևում տնկված են կապույտ եղևնիներ։ Պարիսպի դիմաց՝ հյուսիսարևմտյան մասում, տեղադրված է երեք մետաղական ձևավոր դրոշաձող։

Համալիրի հեղինակներն են ճարտարապետներ Ն. Ն. Կարասյովը և Ե. Դ. Բիչկովը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Гусаров А. Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб.: Паритет, 2010. — 400 с. — ISBN 978-5-93437-363-5.

Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ
Տևրիկի գավառակ

**Տևրիկ**, գավառ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։ Վարչական կենտրոնը Տևրիկ քաղաքն էր։

## Աշխարհագրություն
Գավառակը տարածվում էր Սեբաստիայի գավառի արևելյան մասում, Երզնկայի գավառի սահմանակցությամբ, Եփրատի աջակողմյան Տևրիկի գետ վտակի և նրա օժանդակների հովիտներում։ Տևրիկն ունի արգավանդ և բերքառատ հողեր, ոռոգելու առատ ջուր։

## Պատմություն
Տևրիկի հայերը թուրքերի փեռքով զանգվածաբար կոտորվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Կենդանի մնացածները տարագրվել են տարբեր երկրներ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 46090 բնակիչ, որից 20000-ը՝ հայեր։

## Տնտեսություն
Լայն տարածում ուներ գյուղատնտեսությունը։ Մշակում էին հացահատիկ, խաղող, մրգերի զանազան տեսակներ, զբաղվում էին նաև անասնապահությամբ։ Հայերը նաև զբաղվում էին առևտրով և արհեստներով։ Հռչակված էր Տևրիկի գինին։

## Օգտակար հանածոներ
Գավառակն ունի երկաթի ու մագնիսի հանքեր։

## Վարչական բաժանում
XX դարի սկզբին ուներ 129 գյուղ, որոնք միավորված էին 6 գյուղախմբերի մեջ։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Նիկոլայ Էկկ

**Նիկոլայ Էկկ** (, իսկական ազգանունը` *Իվակին*, ), կինոյի և թատրոնի խորհրդային ռեժիսոր, սցենարիստ և դերասան։ ՌԽԴՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1973)։ Նկարահանել է խորհրդային առաջին հնչյունային լիամետրաժ ֆիլմը («Կյանքի ուղեգիր»), առաջին խորհրդային գունավոր ֆիլմը («Գրունյա Կորնակովա»)։

## Կենսագրություն

Նիկոլայ Էկկը ծնվել է Ռիգայում։ 1920-1921 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոմունիստական դրամատուրգիայի արվեստանոցում։
Իր ստեղծագործական ուղին սկսել է որպես դերասան, իսկ հետո` ռեժիսոր-լաբորանտ` աշխատելով Մեյերխոլդի թատրոնում։

1927 թվականին ավարտել է կինեմատոգրաֆիայի պետական տեխնիկումը և 1928-1936 թվականներին որպես ռեժիսորի օգնական է աշխատել «Մեժռաբպոմ-Ռուս» կինոստուդիաում։
1935 թվականին էկրանավորվել է «Ծաղիկների դիմակահանդեսը», իսկ դրանից մեկ տարի անց, 1936 թվականին, նկարահանվել է առաջին խորհրդային գունավոր ֆիլմը` «Գրունյա Կորնակովան»։ 1946-1956 թվականներին զբաղվել է գրական գործունեությամբ։
Ն. Վ. Էկկը մահացել է 1976 թվականի հուլիսի 14-ին։ Թաղված է Մոսկվայի Կուզմինսկի գերեզմանոցում։

## Հիշատակ
2002 թվականին Ռուսաստանի փոստը թողարկել է Ն. Վ. Էկկի  հարյուրամյակին նվիրված գեղարվեստական ծրար` օրգինալ դրոշմանիշով։

## Մրցանակներ և պարգևներ

* 1932-Վենետիկի միջազգային կինոփառատոն (Լավագույն ռեժիսոր, «Կյանքի ուղեգիր» ֆիլմ)   
* ՌԽԴՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1973) 
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան

## Ֆիլմեր
### Կինոռեժիսոր
* 1929 - Ինչպես է պետք և ինչպես պետք չէ
* 1930 - Հնչյունային հավաքական ծրագիր N 2
* 1931 - Կյանքի ուղեգիր 
* 1931-1934 - Պրոլետարական հրաշք 
* 1935 - Ծաղիկների դիմակահանդես 
* 1936 - Գրունյա Կորնակովա 
* 1938 - Սորոչինյան տոնավաճառ
* 1962 - Երբ ձյուն է գալիս
* 1963 - Մայրիկը և երկու անաշխատունակները
* 1967 - Կանաչ ձեռնոցով մարդը

### Սցենարիստ
* 1929 - Ինչպես է պետք և ինչպես պետք չէ
* 1931 - Կյանքի ուղեգիր
* 1936 - Գրունյա Կորնակովա
* 1939 - Սորոչինյան տոնավաճառ

### Կինոդերասան

* 1936 - Գրունյա Կորնակովա - Անդրեյ Ռիբնիկով

## Մեջբերումներ
 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Տրանսպորտի պատմություն (քանդակային կոմպոզիցիա)

«**Տրանսպորտի պատմություն**»  (), երեք մասից բաղկացած մոնումենտալ դեկորատիվ քանդակագործական ստեղծագործություն Տոլյատի քաղաքում։ Կոմպոզիցիան նախագծվել է 1975 թվականին, Տոլյատի քաղաքի Ավտոգործարանային շրջանի կառուցապատման գլխավոր հատակագծի ստեղծման ժամանակ։ Ստեղծագործությոնները տեղադրվել են  1977—1979 թվականներին Հեղափոխության փողոցում։

Կոմպոզիցիան իրենից ներկայացնում է 20-րդ դարի սկզբի տրանսպորտի միջոցների ոճավորված նմուշներ` անվավոր շոգենավ, շոգեքարշ, օդապարիկ։
  
«Օդապարիկը» հիշեցնում է ֆանտաստիկ թռչող ապարատ, որը իր մեջ միավորում է գունդ, առագաստ, գոնդոլ  օդանավորդներով։ 10 մետր բարձրությամբ կոմպոզիցիան ձգվում է դեպի վեր, որը պահում է խարիսխը ձգված ճոպաններով։  Թեթև, ցանցկեն  կառուցվածքը ամրացված է ծանր հիմքի վրա պրիզմայի տեսքով։

«Առաջին  շոգենավը» բաղկացած է ջրային տրանսպորտի ճանաչված հանգույցներից` նավի իրանից, կայմից, առագաստափայտից, առագաստից, խարիսխից, դրոշից և այլն։ Շոգեմեքենայի առանձնահատկություններով  շոգեքարշը (թիակաձև անիվներով հաղորդակ, ծխատար խողովակ) ունի նաև առագաստանավի տարրեր ու հանգույցներ։ Խորհրդանշական տախտակամածի վրա գտնվում է ռոմանտիկ զույգը` տղամարդը գլխարկով և կինը հովանոցով։  
«Առաջին  շոգենավը» էապես տարբերվում է իրականից, այն ունի բազմաթիվ դեկորատիվ և գեղարվեստական տարրեր և հանգույցներ։ 
   
Մասնագետների կարծիքով կոմպոզիցիաները հակավանդալային տեսանկյունից լավ նախածված են։  
Պատրաստված են սև մետաղից  (կռած, ձուլած, զոդած)  տեղադրված են վիթխարի երկաթբետոնե պատվանդանի և կրաքարե սալիկների վրա։  Քանդակի չափերն են`
* օդապարիկ` 10 × 6 × 6 մ
* առաջին շոգեքարշ` 10 × 6 × 2,5 մ
* շոգենավ` 10 × 6 × 3 մ  
Հեղինակներն են ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, Պետական մրցանակի դափնեկիր Անդրեյ Վասենցովը և ճարտարապետ Ե. Իոխելեսը։

Տոլյատիի քաղաքապետարանի աշխատակիցների անգործության պատճառով  2011 թվականին  հողատարածքը, որի վրա գտնվում էին քանդակները, անցան մասնավոր անձանց։ Դատական գործի նյութերում ասվում է, որ Տոլյատիի քաղաքապետարանը չկարողացավ ապացուցել, որ «Տրանսպորտի պատմության» քանդակների շարքը համարվում է մշակութային ժառանգության օբեկտ և դրանք  քանդման վտանգի տակ ընկան։ Ի պատասխան Տոլյատիի քաղաքապետ Անատոլի Պուշկովը հայտարարեց.

2014 թվականին շարունակվեցին քանդակների տեղափոխման վայրի վերաբերյալ քննարկումները, դրանց տեղադրման հնարավոր վայրերից էին համարվում 19-րդ թաղամասի ընտանեկան հանգստի զբոսայգին, գավառագիտական թանգարանի դիմացի տարածքը և Հաղթանակի զբոսայգին։

2014 թվականի աշնանը Շուսևի անվան ճարտարապետության մոսկովյան թանգարանում Տոլյատիին նվիրված ցուցահանդեսի շրջանակներում ներկայացվեց  նաև «Տրանսպորտի պատմության» շարքի շոգենավի փոքրացված չափերով քանդակը։

## Գրականություն
* Постоногов Ю. И. Памятники г. Тольятти. — Самара: Самарский государственный педагогический университет, 1999. — С. 71-72. — 92 с. — 100 экз. — ISBN 5-7699-1330-8.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1979 հիմնադրումեր Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Սամարայի մարզի հուշարձաններ