Ֆրանսերենի հոդերն ու որոշիչ բառերը

Ֆրանսերենում գրեթե բոլոր հասարակ գոյականները պահանջում են հոդի կամ որոշիչ բառի գործածություն։ Հոդերը և որոշիչ բառերը սեռով (արական կամ իգական) և թվով (հոգնակի կամ եզակի) համաձայնում են այն գոյականի հետ, որին լրացնում են, չնայած մեծ մասն ունի միայն մեկ հոգնակի ձև (արականի և իգականի համար)։ Շատերը նաև հաճախ փոխում են արտասանությունը, եթե դրանց հաջորդող բառը սկսվում է ձայնավոր հնչյունով։

Չնայած հոդերն ընդհանրապես իրենցից ներկայացնում են որոշիչ բառերի մի ենթատեսակ, դրանք հիմնականում դիտվում են առանձին, իսկ ֆրանսերենի որոշիչ բառերի մեծ մասը ածականների ենթատեսակ է համարվում։

## Հոդեր
Ֆրանսերենի հոդերը երեք տեսակի են՝ **որոշիչ հոդ**, **անորոշ հոդ** և **մասնական հոդ**։

### Որոշիչ հոդ
Ֆրանսերենի որոշիչ հոդը ծագել է լատիներեն *ille* ցուցական դերանունից, և համապատասխանում է հայերեն *-ը *կամ* -ն *որոշիչ հոդերին։ Ֆրանսերենում որոշիչ հոդի ընտրությունը կախված է գոյականի սեռից, թվից, ինչպես նաև գոյականի առաջին տառից.

Ինչպես հայերենում ***ը***-ն և*** ն***-ն, այնպես էլ ֆրանսերենում որոշիչ հոդերը գործածվում են խոսողին և խոսակցին արդեն ծանոթ առարկա մատնանշելու համար։ Որոշիչ հոդի գործածությունը պարտադիր է հետևյալ դեպքերում.

Ֆրանսերենում որոշիչ հոդերը գործածվում են նաև անհաշվելի գոյականների հետ, ընդհանրական իմաստ արտահայտող հոգնակի գոյականների հետ և վերացական գոյականների հետ։ Օր.՝
* J'aime **le** lait.  (Ես սիրում եմ կաթ:)
* J'aime **les** romans.  (Ես սիրում եմ վեպեր:)
* **Le** capitalisme a transformé ce pays.  (Կապիտալիզմը վերափոխել է այս երկիրը:)

***Թավատառ տեքստ***=== Անորոշ հոդ ===
Ֆրանսերենի անորոշ հոդը համապատասխանում է հայերեն *մի *անորոշ հոդին (թեև հայերենում անորոշ առումը հաճախ արտահայտվում է նաև  հոդի բացակայությամբ)։ Ինչպես հայերենում, այնպես էլ ֆրանսերենում անորոշ հոդը գործածվում է խոսողին կամ խոսակցին անծանոթ առարկա նշելու համար, օր.՝

J'ai cassé **une** chaise rouge. (Ես **մի** կարմիր աթոռ եմ ջարդել:)
Ֆրանսերեն անորոշ հոդը ունի նաև հոգնակի տարբերակ՝  *des*, որը կարելի է թարգմանել որպես *մի քանի* կամ էլ ուղղակի բաց թողնել։ Օր.՝  Il y a des livres là-bas. (Այնտեղ (մի քանի) գրքեր կան:)

Անորոշ հոդն ունի հետևյալ ձևերը.

# Անորոշ հոդը դառնում է ***de*** (կամ ***d***) ժխտական բայերից հետո, բացառությամբ *être *բայի.  Je n'ai pas **de** livre  (Ես գիրք չունեմ)։ 
# Հոգնակի ***des*** ձևը սովորաբար դառնում է *de* (կամ ***d***' ձայնավորից առաջ) երբ այն վերաբերում է այնպիսի գոյականի, որին ածական է նախորդում. &nbsp;**de** nombreux livres&nbsp; *(բազմաթիվ գրքեր),* &nbsp;**d&#x27;**autres livres&nbsp; *(այլ գրքեր)*, բայց **des** livres reliés&nbsp; *(կազմած գրքեր), *քանի որ վերջին օրինակում ածականը հաջորդում է գոյականին։
# Ֆրանսերենում մասնագիտությունը նշելիս ընդհանրապես հոդ չի գործածվում. Ma soeur est avocat.&nbsp; (Իմ քույրն իրավաբան է)։

### Մասնական հոդ
Ֆրանսերենի մասնական հոդը  ցույց է տալիս անհաշվելի գոյականների ընդհանուր ծավալի անորոշ մասը, կամ էլ հաշվելի գոյականների անորոշ քանակություն.  J'ai **du** café  (Ես սուրճ ունեմ)

Մասնական հոդն ունի հետևյալ ձևերը.

# Ինչպես անորոշ հոդը, այպես էլ մասնական հոդը դառնում է de (կամ d' ձայնավորից առաջ) ժխտական բայերից հետո, բացառությամբ être բայի, և այն հոգնակի գոյականներից հետո, որոնց ածական է նախորդում. Il prend **de** l'eau  (Նա ջուր է բերում)։
Պետք է նկատել, որ (բացառությամբ ժխտական բային հաջորդելու դեպքի) մասնական հոդը կազմվում է *de* նախդրի և որոշյալ հոդի  ձևերից։ Հարկ է ուշադրություն դարձնել նաև այն հանգամանքին, որ ժխտական բայից հետո անորոշ և մասնական հոդերն ունենում են հոգնակիի նույն ձևը. տվյալ դեպքում իմաստի մեջ հստակ տարբերություն չկա։ (Որոշ քերականագետներ *des-*ն համարում են բաձարձակապես անորոշ  կամ բաձարձակապես մասնական հոդ՝ ասելով, որ մյուս հոդը հոգնակի ձև չունի:)

## Որոշիչ բառեր
Որոշիչ բառերը, ինչպես մյուս ածականները, սեռով և թվով համաձայնում են այն գոյականի հետ, որին լրացնում են։

### Ստացական որոշիչ բառեր
Ստացական որոշիչ բառերը  (կամ *ստացական ածականները*) ցույց են տալիս պատկանելություն և սեռով ու թվով համաձայնում են այն գոյականի հետ, որին լրացնում են՝ միաժամանակ նշելով այն անձի/առարկայի դեմքը և թիվը, ում պատկանում է տվյալ գոյականը, սակայն ոչ սեռը, օր.՝ *le stylo(m) de Patricia(f)- son stylo:*

Ստացական ածականն ունի հետևյալ ձևերը.

### Ցուցական որոշիչ բառեր

Ցուցական որոշիչ բառերը (կամ *ցուցական ածականները*) համապատասխանում են հայերեն *այս, այդ* ցուցական դերանուններին։ Ավելի կոնկրետացնելու և անորոշությունից խուսափելու համար *-ci* կամ *-là* կարող է ավելացվել գոյականից առաջ։
* cet homme-ci - այս տղամարդը
* cet homme-là - այդ տղամարդը

### Հարցական որոշիչ բառեր
*Quel *հարցական որոշիչ բառը կարելի է թարգմանել որպես *որ* կամ *ինչ*։ Quel-ը սեռով և թվով համաձայնում է այն գոյականի հետ, որին լրացնում է.

Օրինակ՝  *quel train-որ գնացքը*, *quelle chaise-որ աթոռը*, *quels hommes-որ տղամարդիկ*, *quelles fleures-որ ծաղիկները*

*Quel*-ը կարող է գործածվել որպես բացականչություն
* Quel film !  (Ի՜ նչ ֆիլմ/ինչպիսի՜ ֆիլմ)
* Quelle gentillesse !  (Ի՜նչ բարություն/ինչպիսի՜ բարություն)

### Չափորոշիչներ
*Չափորոշիչը* որոշիչ բառ է, որը ցույց  է լրացյալի չափը կամ քանակը, ինչպես *շատ* և *քիչ* բառերը հայերենում։  Ֆրանսերենում  չափորոշիչների մեծ մասը կազմվում է քանակ ցույց տվող գոյականի կամ մակբայի և *de *(կամ *d*) նախդրի միջոցով։

Քանակ ցույց տվող գոյականների և *de* նախդրի միջոցով կազմված չափորոշիչների մեջ են մտնում հետևյալ արտահայտությունները.  
* *des tas de* (շատ)
* *trois kilogrammes de* (երեք կիլոգրամ)
* *une bouchée de* (մի բերան/պատառ)
* *une douzaine de* (մի դյուժին/տասներկու հատ)
Քանակ ցույց տվող մակբայի և *de* նախդրի միջոցով կազմված չափորոշիչների մեջ են մտնում հետևյալ արտահայտությունները.  
* *beaucoup de* (շատ)
* *un peu de* (մի փոքր/մի քիչ)
* *peu de* (քիչ)
* *assez de*, *suffisamment de* (բավական)
* *pas de* (ոչ մի)
Այլ չափորոշիչների մեջ մտնում են.
* *bien* + մասնական հոդ (շատ)
* *quelque(s)* (որոշ/մի քանի)
* քանակական թվականները (73, 4, 2, և այլն)

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* L'Académie française (French)

Category:Articles with French-language external links
Կատեգորիա:Քերականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն