Նեկրոֆոբիա

**Նեկրոֆոբիա**, հատուկ ֆոբիա, վախ մահացած օրգանիզմների, ինչպես նաև մահվան հետ կապված իրերի (օրինակ՝ դագաղների, տապանաքարերի, հուղարկավորությունների, գերեզմանատների ) նկատմամբ։ Բոլոր տեսակի հույզերի դեպքում մահվան նկատմամբ մոլուցքը դրսևորվում է ինչպես հմայքի, այնպես էլ օբյեկտիվացման մեջ: Նեկրոֆոբիան կարող է նաև նշանակել վախ մահացածների նկատմամբ, օրինակ՝ համոզմունք, որ մահացածների հոգիները կվերադառնան՝ ողջ մնացածներին հետապնդելու նպատակով:

Վախով տառապողը կարող է այս զգացողությունը զգալ ցանկացած պահի, կամ զգալ երբ ինչ-որ բան է առաջացնում վախը, օրինակ՝ մահացած կենդանի տեսնելը կամ սիրելիի կամ ընկերոջ հուղարկավորությանը մասնակցելը։ *Նեկրոֆոբիա* բառը ծագում է հունարեն *nekros* (  )՝ «դիակ» և հունարեն *phobos* (  )՝ « վախ» բառերից։

## Պատճառներ
Նեկրոֆոբիան կարող է ունենալ բազմաթիվ պատճառներ, որոնցից շատերը դեռևս ուսումնասիրվում են: Նեկրոֆոբիայի շատ դեպքեր առաջանում են տրավմատիկ միջադեպից հետո, ինչպիսիք են մտերիմ մարդու կամ ընտանի կենդանու մահը, կամ դիակ տեսնելը: Ֆոբիաները մշակութային կամ ձեռք բերված արձագանքի արդյունք են, ինչը նշանակում է, որ մեծահասակի անհանգստությունը, պարանոյան և վախը կարող են փոխանցվել իր երեխային: Որոշ երեխաներ կարող են ավելի հակված լինել անհանգստության և նմանատիպ խնդիրների իրենց գենետիկայի միջոցով։

Մեկ այլ էակի ազդեցություն կարող է լինել անհատի կողմից օգտագործվող մեդիան: Սարսափ ժանրի ֆիլմերն ու գրքերը հակված են մեծ վախ առաջացնել մահացածների մոտ ներկա գտնվող մարդկանց մոտ։ Հետազոտող Մեթյու Հադսոնը նշում է, որ «մեր ուղեղը անընդհատ սպասում և նախապատրաստում է մեզ կոնկրետ գործողությունների՝ ի պատասխան սպառնալիքի, և սարսափ ֆիլմերը հմտորեն օգտագործում են սա՝ մեզ մոտ հուզմունք առաջացնելու նպատակով»։ Հուզմունքի զգացողություն առաջացնու զատ, այն կարող է նաև վախի զգացողություններ առաջացնել: Բացի այդ, չլուծված սթրեսը հակված է առաջացնել «պաշտպանական և փախուստի վարքագիծ», որը կարող է նպաստել նեկրոֆոբիային:

## Ախտանիշներ
Նեկրոֆոբիայի ախտանիշները կարող են տարբեր լինել տարբեր անձանց մոտ: Որոշները կարող են ֆիզիկական խնդիրներ ունենալ, որոնք առաջացել են հստակ դեպքերից հետո (օրինակ՝ դիակ կամ մահացած կենդանի տեսնելը): Այս ախտանիշները կարող են լինել՝ 

* գլխապտույտ
* խեղդվելու զգացողություններ
* շնչառության դժվարություն
* քրտնած ձեռքեր
* արագ սրտխփոց
* ծակող զգացողություններ
* չափազանց քրտնարտադրություն
* կրծքավանդակի մեջ լարվածություն
* դող:

Ինչպես նաև որոշ հոգեբանական ախտանիշներ, ինչպիսիք են. 

* վախի և անհարմարության ուժեղ զգացողություն
* վերահսկողության կորստի կամ ուշագնացության զգացում
* մահվան վախ
* իրականությունը տարբերակելու անկարողություն
* սեփական մարմնից անջատվածության զգացում
* իրավիճակից խուսափելու ցանկություն:

## Ծագում
Նեկրոֆոբիայի հայտնի ծագումը գալիս է հին հունական մշակույթից և գոյություն է ունեցել դեռևս նեոլիթյան ժամանակաշրջանում։ Այդ ժամանակ համարվում էր, որ մահացածները կվերակենդանանան «ոչ կենդանի, ոչ էլ մեռած, այլ «անմահ» վիճակում»։ Նրանք կարծում էին, որ այդ անմահների նպատակը կենդանի մարդկանց վնասելն է։ Այս վախի պատճառով շատ դիակներ հայտնաբերվել են քարերով և ամֆորայի բեկորներով պատված։ Դա արվում էր մարմինը ամրացնելու համար։

Մահացածների վերակենդանանալու վախը կապված է այն համոզմունքի հետ, որ մահից հետո մարմինն ու հոգին բաժանվում են իրարից, ինչը ենթադրում է, որ հոգին շարունակում է ապրել մեկ այլ ձևով (օրինակ՝ վերամարմնավորում, հանդերձյալ կյանք և այլն): Այս համոզմունքը մարդկանց տանում է այն մտքին, որ հոգին կարող է նաև վերամիավորվել իր սեփական մարմնի հետ, կամ որ մեկ այլ հոգի կարող է զբաղեցնել նրա տեղը:

## Բուժում
Չնայած նեկրոֆոբիան կանխելու կամ բուժելու հստակ եղանակներ չկան, կան մի քանի բուժման տարբերակներ: Բուժման բազմաթիվ մեթոդներ ներառում են տարբեր տեսակի հոգեթերապիաներ, ինչպիսիք են կոգնիտիվ վարքային թերապիան և էքսպոզիցիոն թերապիան: Էքսպոզիցիոն թերապիան ամենաարդյունավետն է այս խանգարման բուժման համար։ Այս ֆոբիան բուժելու համար կարող է նաև դեղորայք նշանակվել: Ենթադրվում է, որ D-ցիկլոսերին հակաբիոտիկը նպաստում է վախի մարմանը և կարող է կիրառվել որոշակի ֆոբիաների բուժման համար։

Կան նաև ֆոբիաներից ազատվելու եղանակներ։ Դրանք են.

* մեդիտացիան, յոգան, խորը շնչառությունը
* վստահելի մարդու հետ զգացմունքների մասին խոսելը
* աջակցության խմբի միանալը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆոբիաներ