Ֆլուոքսետին

**Ֆլուոքսետին** (ի թիվս այլոց՝ վաճառվում է **Պրոզակ** բրենդային անվան տակ), սերոտոնինի հետզավթման ընտրողական արգելակիչների (ՍՀԸԱ) դասի հակադեպրեսիվ դեղամիջոց, որն օգտագործվում է մեծ դեպրեսիվ խանգարման, տագնապային խանգարման, օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման (ՕԿԽ), խուճապային խանգարման, նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարման և բուլիմիայի բուժման նպատակով: Այն նաև հաստատված է 8 տարեկան և բարձր երեխաների ու դեռահասների մեծ դեպրեսիվ խանգարման բուժման համար: Օգտագործվում է նաև վաղաժամ սերմնաժայթքման բուժման նպատակով: Ֆլուոքսետինն ընդունվում է բերանացի եղանակով:

Ընդհանուր կողմնակի ազդեցությունները ներառում են ախորժակի կորուստը, սրտխառնոցը, փորլուծությունը, գլխացավը, քնի հետ կապված խնդիրները, բերանի չորությունը և սեռական դիսֆունկցիան: Վտանգավոր կողմնակի ազդեցություններ են սերոտոնինային համախտանիշը, մանիան, ցնցումները, ինքնասպանության վարքագծի բարձր ռիսկը և արյունահոսության բարձր ռիսկը: Հակադեպրեսանտների հանման համախտանիշը ֆլուոքսետինի դեպքում ավելի քիչ հավանական է, քան այլ հակադեպրեսանտների դեպքում: Հղիության ընթացքում ֆլուոքսետինի ընդունումը կապված է նորածինների մոտ սրտի բնածին արատների առաջացման զգալի աճի հետ։ Ենթադրվում է, որ ֆլուոքսետինով թերապիան կարող է շարունակվել կրծքով կերակրման ժամանակ, եթե այն օգտագործվել է հղիության ընթացքում կամ եթե այլ հակադեպրեսանտներն անարդյունավետ են եղել։

Ֆլուոքսետինը հայտնագործվել է «Eli Lilly and Company»-ի կողմից 1972 թվականին և կիրառության մեջ է մտել 1986 թվականին: Այն ընդգրկված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում և հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց: 2023 թվականին այն Միացյալ Նահանգներում տասնութերորդ ամենահաճախ նշանակվող դեղամիջոցն է եղել և չորրորդ ամենատարածված հակադեպրեսանտը՝ ավելի քան 27 միլիոն նշանակված դեղատոմսով։

«Eli Lilly»-ն շուկա է հանում նաև ֆլուոքսետինի և օլանզապինի ֆիքսված դեղաչափով համակցությունը՝ որպես օլանզապին/ֆլուոքսետին (Սիմբիաքս), որը 2003 թվականին հաստատվել է ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչության (FDA) կողմից՝ երկբևեռ I խանգարման դեպրեսիվ դրվագների բուժման համար և 2009 թվականին՝ բուժման նկատմամբ կայուն դեպրեսիայի բուժման համար։

## Բժշկական կիրառություններ
մինի|Ֆլուոքսետինի բլիստերային փաթեթ 20 մգ դեղապատիճներ
մինի|Ֆլուոքսետինի 10մգ դեղահաբեր
Ֆլուոքսետինը հաճախ օգտագործվում է մեծ դեպրեսիվ խանգարման, օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման (ՕԿԽ), հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման (ՀՍԽ), բուլիմիայի, խուճապային խանգարման, նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարման և տրիխոտիլոմանիայի բուժման նպատակով։ Այն օգտագործվել է նաև կատապլեքսիայի, ճարպակալման, ալկոհոլային կախվածության, սոցիալական տագնապային խանգարման, ինչպես նաև շատակերության խանգարման դեպքում։ Ուսումնասիրությունները չեն հաստատումաուտիզմ ունեցող երեխաների շրջանում դրա օգտակարությունը, թեև կան նաև նախնական ապացույցներ մեծահասակների աուտիզմի դեպքում դրա օգտակարության վերաբերյալ։ Ֆլուոքսետինը ֆլուվոքսամինի հետ միասին ցույց է տվել որոշակի նախնական հեռանկարներ՝ որպես COVID-19-ի ծանրության նվազեցման պոտենցիալ միջոց, եթե այն կիրառվում է հիվանդության զարգացման վաղ շրջանում:

### Դեպրեսիա
Ֆլուոքսետինը հաստատված է երեխաների և մեծահասակների մեծ դեպրեսիվ խանգարման բուժման համար: Մեծահասակների շրջանում իրականացված փորձարկումների մետա-վերլուծությունը եզրակացրել է, որ ֆլուոքսետինը չափավոր կերպով գերազանցում է պլացեբոյի ազդեցությանը: Ֆլուոքսետինը կարող է լինել պակաս արդյունավետ, քան մյուս հակադեպրեսանտները, սակայն ընդունելիության բարձր մակարդակ ունի:

Միջինից ծանր աստիճանի դեպրեսիվ խանգարում ունեցող երեխաների և դեռահասների համար ֆլուոքսետինը թվում է լավագույն բուժումը (կոգնիտիվ-վարքային թերապիայի հետ կամ առանց դրա), սակայն համոզվելու համար անհրաժեշտ են լրացուցիչ հետազոտություններ, քանի որ ազդեցության չափերը փոքր են, իսկ առկա ապացույցները՝ ոչ լիարժեք։ 2022 թվականի համակարգված վերլուծությունը և երեխաների ու դեռահասների շրջանում դեպրեսիայի բուժման նպատակով ֆլուոքսետինի կիրառումը հաստատող երկու կույր-վերահսկվող փորձարկումները ցույց տվեցին, որ երկու փորձարկումներն էլ ունեցել են լուրջ թերություններ և հետևաբար, չեն ապացուցել դեղամիջոցի անվտանգությունը կամ արդյունավետությունը: 2025 թվականին TADS հետազոտության միջոցով պարզ դարձավ, որ դեպրեսիայով դեռահասների բուժման հարցում ֆլուոքսետինը չի եղել պլացեբոյից գերադասելի՝ հակասելով նախկինում զեկուցված արդյունքներին, որոնք օգտագործվել են մետա-վերլուծություններում և ուղեցույցներում:

### Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում
Ֆլուոքսետինն արդյունավետ է մեծահասակների օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման (ՕԿԽ) բուժման համար: Այն նաև արդյունավետ է երեխաների և դեռահասների ՕԿԽ-ի բուժման համար։ Երեխաների և դեռահասների հոգեբուժության ամերիկյան ակադեմիան նշում է, որ ՍՀԸԱ-ները, ներառյալ ֆլուոքսետինը, պետք է օգտագործվեն որպես առաջին շարքի թերապիա երեխաների մոտ՝ կոգնիտիվ-վարքային թերապիայի (ԿՎԹ) հետ միասին, միջինից ծանր աստիճանի ՕԿԽ-ի բուժման համար:

### Խուճապային խանգարում
Խուճապային խանգարման բուժման հարցում ֆլուոքսետինի արդյունավետությունը ցուցադրվել է երկու 12-շաբաթյա պատահականացված բազմակենտրոն III փուլի կլինիկական փորձարկումներում, որոնցում ընդգրկված են եղել խուճապային խանգարում ախտորոշված հիվանդներ՝ ագորաֆոբիայով կամ առանց դրա: Առաջին փորձարկման ժամանակ ֆլուոքսետինով բուժվող խմբի սուբյեկտների 42%-ը հետազոտության ավարտին զերծ է եղել խուճապի նոպաներից՝ պլացեբո խմբի 28%-ի համեմատ: Երկրորդ փորձարկման ժամանակ ֆլուոքսետինով բուժվող պացիենտների 62%-ը հետազոտոըւթյան ավարտին զերծ է եղել խուճապի նոպաներից՝ պլացեբո խմբի 44%-ի համեմատ:

### Նյարդային բուլիմիա
2011 թվականի համակարգված վերլուծությունը քննարկել է յոթ փորձարկում, որոնք համեմատել են բուլիմիայի բուժման հարցում ֆլուոքսետինի ազդեցությունը պլացեբոյի հետ, որոնցից վեցը հայտնաբերել են այնպիսի ախտանիշների նշանակալի նվազում, ինչպիսիք են փսխումը և շատակերությունը: Սակայն, բուժման խմբերի միջև տարբերություն չի նկատվել, երբ ֆլուոքսետինը և հոգեթերապիան համեմատվել են միայն հոգեթերապիայի հետ:

### Նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարում
Ֆլուոքսետինն օգտագործվում է նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարման բուժման նպատակով. մի վիճակ, երբ անհատներն ամեն ամիս դաշտանի լյուտեինային փուլում ունենում են աֆեկտիվ և մարմնական ախտանիշներ։ Օրական 20 մգ ֆլուոքսետինի ընդունումը կարող է արդյունավետ լինել նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարման բուժման նպատակով, թեև օրական 10 մգ դեղաչափերը նույնպես արդյունավետորեն են նշանակվել։

### Իմպուլսիվ ագրեսիա
Ֆլուոքսետինը առաջին շարքի դեղամիջոց է հանդիսանում ցածր ինտենսիվության իմպուլսիվ ագրեսիայի բուժման համար: Ֆլուոքսետինը նվազեցրել է ցածր ինտենսիվության ագրեսիվ վարքագիծը սահմանային անձնային խանգարում ունեցող բուժառուների շրջանում։ Ֆլուոքսետինը նվազեցրել է նաև ընտանեկան բռնության դեպքերը՝ նման վարքագծի պատմություն ունեցող ալկոհոլիկների մոտ:

### Ճարպակալում և ավելորդ քաշ ունեցող մեծահասակներ
2019 թվականին համակարգված վերլուծությունը համեմատել է ֆլուոքսետինի տարբեր դեղաչափերի (օրական 60 մգ, 40 մգ, 20 մգ, 10 մգ) ազդեցությունը քաշի վրա՝ ճարպակալում և ավելորդ քաշ ունեցող մեծահասակների շրջանում: Պլացեբոյի համեմատ՝ ֆլուոքսետինի բոլոր դեղաչափերը, ըստ ամենայնի, նպաստել են քաշի կորստին, սակայն բուժման ընթացքում հանգեցրել են կողմնակի ազդեցությունների առաջացման բարձր ռիսկի, ինչպիսիք են գլխապտույտը, քնկոտությունը, հոգնածությունը, անքնությունը և սրտխառնոցը: Այնուամենայնիվ, այս եզրակացությունները հիմնված են եղել ցածր հավաստիության ապացույցների վրա: Նույն վերլուծության մեջ, երբ համեմատվել են ֆլուոքսետինի ազդեցությունը ճարպակալում և ավելորդ քաշ ունեցող մեծահասակների քաշի վրա այլ հակագիրության միջոցների, օմեգա-3 ժելատինային պարկուճների և բուժում չստանալու հետ, հեղինակները չեն կարողացել ստանալ վերջնական արդյունքներ՝ ապացույցների նշանակալի չլինելու պատճառով:

### Հատուկ պոպուլյացիաներ
Երեխաների և դեռահասների շրջանում ֆլուոքսետինը նախընտրելի հակադեպրեսանտ է՝ իր արդյունավետության և տանելիության նախնական ապացույցների շնորհիվ։ Ֆլուոքսետինի ազդեցության հետևանքով պտղի հիմնական արատների առաջացման բարձր ռիսկը հաստատող ապացույցները սահմանափակ են, թեև Միացյալ Թագավորության Դեղերի և առողջապահական արտադրանքի կարգավորող գործակալությունը (MHRA) զգուշացրել է դեղատոմս դուրս գրողներին և բուժառուներին այն մասին, որ առաջին եռամսյակում (օրգանոգենեզի՝ պտղի օրգանների ձևավորման ընթացքում) ֆլուոքսետինը կարող է չնչին բարձրացնել սրտի բնածին արատների ռիսկը։ Ավելին, հետազոտություններից մեկում նկատվել է կապ առաջին եռամսյակի ընթացքում ֆլուոքսետինի օգտագործման և պտղի փոքր արատների առաջացման բարձր ռիսկի միջև:

Սակայն 21 հետազոտությունների համակարգված վերլուծությունը և մետա-վերլուծությունը, որը հրապարակվել է «Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada» ամսագրում, եզրակացրել է, որ «մոր կողմից ֆլուոքսետինի օգտագործման հետ կապված պտղի սրտի արատների թվացյալ բարձր ռիսկը վերջերս նկատվել է նաև դեպրեսիա ունեցող այն կանանց մոտ, ովքեր հղիության ընթացքում հետաձգել են ՍՀԸԱ թերապիան և հետևաբար, ամենայն հավանականությամբ, կապված չէ դեղորայքի կիրառման հետ: Ընդհանուր առմամբ, այն կանայք, ովքեր բուժվում են ֆլուոքսետինով հղիության առաջին եռամսյակում, չեն գտնվում պտղի արատների առաջացման բարձր ռիսկի տակ»:

Ըստ ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչության (FDA)՝ հղիության ուշ շրջանում ՍՀԸԱ-ների ազդեցությանը ենթարկված նորածինները կարող են ունենալ նորածինների կայուն թոքային հիպերտենզիայի բարձր ռիսկ: Սահմանափակ տվյալներն են հաստատում այս ռիսկը, սակայն FDA-ն խորհուրդ է տալիս բժիշկներին դիտարկել ՍՀԸԱ-ների, օրինակ՝ ֆլուոքսետինի դեղաչափի աստիճանական նվազեցումը երրորդ եռամսյակի ընթացքում: 2009 թվականի վերլուծությունը խորհուրդ չէր տալիս ֆլուոքսետինը որպես առաջին շարքի ՍՀԸԱ լակտացիայի ընթացքում՝ նշելով, որ «ֆլուոքսետինը պետք է դիտարկվի որպես պակաս նախընտրելի ՍՀԸԱ կրծքով կերակրող մայրերի համար, հատկապես նորածինների դեպքում, և այն մայրերի մոտ, ովքեր ֆլուոքսետին են ընդունել հղիության ընթացքում»: Սերտրալինը հաճախ նախընտրելի ՍՀԸԱ է հղիության ընթացքում՝ պտղի վրա դիտվող համեմատաբար նվազագույն ազդեցության և կրծքով կերակրման ժամանակ դրա անվտանգության բնութագրի շնորհիվ:

## Կողմնակի ազդեցություններ
Կլինիկական փորձարկումներում ֆլուոքսետինով բուժվող անձանց շրջանում նկատված կողմնակի ազդեցությունները, որոնց հանդիպման հաճախականությունը >5% է և առնվազն երկու անգամ ավելի հաճախ է հանդիպում ֆլուոքսետինով բուժվողների մոտ՝ պլացեբո ստացածների հետ համեմատ, ներառում են՝ անսովոր երազներ,անկանոն սերմնաժայթքում, անորեքսիա, տագնապ, աստենիա, փորլուծություն, գլխապտույտ, բերանի չորություն, դիսպեպսիա, հոգնածություն, գրիպանման համախտանիշ, իմպոտենցիա, անքնություն, լիբիդոյի նվազում, սրտխառնոց, նյարդայնություն, ֆարինգիտ, ցան, սինուսիտ, քնկոտություն, քրտնարտադրություն, դող, անոթալայնացում և հորանջում։ Ֆլուոքսետինը համարվում է ամենաուժեղ խթանիչը ՍՀԸԱ-ների շարքում (այսինքն՝ այն առավել հակված է առաջացնելու անքնություն և գրգռվածություն): ՍՀԸԱ-ների շարքում այն նաև ունի մաշկաբանական ռեակցիաներ առաջացնելու ամենամեծ հակվածությունը (օրինակ՝ եղնջացան, ցան, քոր և այլն):

### Սեռական դիսֆունկցիա
Սեռական դիսֆունկցիան, ներառյալ լիբիդոյի կորուստը, էրեկտիլ դիսֆունկցիան, հեշտոցային արտադրության նվազումը և օրգազմի բացակայությունը, ֆլուոքսետինով և այլ ՍՀԸԱ-ներով բուժման ամենահաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են: Թեև վաղ կլինիկական փորձարկումները ենթադրում էին սեռական դիսֆունկցիայի համեմատաբար ցածր մակարդակ, ավելի ուշ հետազոտությունները, որոնցում հետազոտողն ակտիվորեն հարցնում է սեռական խնդիրների մասին, փաստում են, որ հանդիպման հաճախականությունը >70% է:

2019 թվականին Եվրոպական դեղամիջոցների գործակալության Դեղազգոնության ռիսկերի գնահատման կոմիտեն հանձնարարել է, որ ընտրված ՍՀԸԱ-ների և ՍՆՀԸ-ների ներդիր-թերթիկները պետք է մշակվեն՝ ներառելով տեղեկատվություն կայուն սեռական դիսֆունկցիայի հնարավոր ռիսկի վերաբերյալ: Հաջորդելով եվրոպական գնահատմանը՝ «Health Canada»-ի անվտանգության վերլուծությունը «չկարողացավ ոչ հաստատել, ոչ էլ բացառել պատճառահետևանքային կապը... որը հազվադեպ դեպքերում եղել է երկարատև», սակայն խորհուրդ է տրվել, որ «բուժաշխատողները տեղեկացնեն պացիենտներին սեռական երկարատև դիսֆունկցիայի պոտենցիալ ռիսկի մասին՝ անկախ բուժման տևողությունից»:

### Հանման համախտանիշ
Ֆլուոքսետինի ավելի երկար կիսատրոհման պարբերությունը՝ թերապիայի դադարեցումից հետո ավելի քիչ տարածված է դարձնում հակադեպրեսանտների հանման համախտանիշի զարգացումը, հատկապես համեմատած ավելի կարճ կիսատրոհման պարբերություն ունեցող հակադեպրեսանտների մոտ, ինչպիսին է պարոքսետինը։ Թեև ավելի կարճ կիսատրոհման պարբերություն ունեցող հակադեպրեսանտների դեպքում խորհուրդ է տրվում դեղաչափի աստիճանական նվազեցում, ֆլուոքսետինի դեպքում աստիճանական նվազեցումը կարող է անհրաժեշտ չլինել: Այն խորհուրդ է տրվել որպես բուժման տարբերակ հակադեպրեսանտների հանման համախտանիշի համար:

### Հղիություն
Հակադեպրեսանտների (ներառյալ ֆլուոքսետինի) ազդեցությունը կապված է հղիության միջին տևողության կրճատման (երեք օրով), վաղաժամ ծննդաբերության բարձր ռիսկի (55%-ով), ծննդյան ցածր քաշի (75 գ-ով) և Ապգարի սանդղակով ավելի ցածր միավորների հետ (to և *I*Ks կալիումական հոսանքների վրա, որոնք վերաբևեռացնում են սրտի գործողության պոտենցիալը: Որոշակի հանգամանքներում դա կարող է հանգեցնել QT միջակայքի երկարեցման, որը էլեկտրասրտագրության միջոցով կատարվող չափում է և արտացոլում է, թե որքան ժամանակ է պահանջվում սրտին յուրաքանչյուր զարկից հետո վերալիցքավորվելու համար: Երբ ֆլուոքսետինն ընդունվում է QT միջակայքը երկարաձգող այլ դեղամիջոցների հետ միասին, կամ երկար QT համախտանիշի նկատմամբ հակվածություն ունեցողների կողմից, առկա է պոտենցիալ մահացու անկանոն սրտի ռիթմերի փոքր ռիսկ, ինչպիսին է torsades de pointes-ը: 2011 թվականին ավարտված հետազոտությունը պարզել է, որ ֆլուոքսետինը չի փոփոխում QT միջակայքը և չունի կլինիկորեն նշանակալի ազդեցություն սրտի գործողության պոտենցիալի վրա:

## Գերդոզավորում
Գերդոզավորման դեպքում ամենահաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցություններն են՝

Նյարդային ազդեցություններ
* տագնապ
* լարվածություն
* անքնություն
* քնկոտություն
* հոգնածություն
* դող
* գլխապտույտ 

Աղեստամքսային ազդեցություններ
* անորեքսիա
* սրտխառնոց
* փորլուծություն
* անոթալայնացում
* քսերոստոմիա

Այլ ազդեցություններ
* անկանոն սերմնաժայթքում
* ցան
* գերքրտնարտադրություն
* իջած լիբիդո

## Փոխազդեցություններ
Հակացուցումները ներառում են նախկինում (վերջին 2 շաբաթվա ընթացքում) բուժումը ՄԱՕ պաշարիչներով, ինչպիսիք են ֆենելզինը և տրանիլցիպրոմինը՝ սերոտոնինային համախտանիշի առաջացման հավանականության պատճառով: Դրա օգտագործումից պետք է խուսափել նաև ֆլուոքսետինի կամ օգտագործվող դեղաձևի ցանկացած այլ բաղադրիչի նկատմամբ հայտնի գերզգայունություն ունեցող անձանց շրջանում: Խորհուրդ չի տրվում նաև դրա օգտագործումը պիմոզիդ կամ թիորիդազին ստացողների շրջանում:

Ցավի կառավարման համար կոդեինի կարճաժամկետ նշանակման դեպքում խորհուրդ է տրվում վերահսկել և կարգավորել դեղաչափը: Կոդեինը կարող է չապահովել բավարար ցավազրկում, երբ ֆլուոքսետինը նշանակվում է դրա հետ միասին: Եթե անհրաժեշտ է օփիոիդային բուժում, օքսիկոդոնի օգտագործումը պետք է վերահսկվի, քանի որ օքսիկոդոնը նյութափոխանակվում է ցիտոքրոմ P450 ֆերմենտային համակարգի միջոցով, իսկ ֆլուոքսետինը և պարոքսետինը CYP2D6 ֆերմենտների հզոր պաշարիչներ են: Սա նշանակում է, որ կոդեինի կամ օքսիկոդոնի համակցումը ֆլուոքսետին հակադեպրեսանտի հետ կարող է հանգեցնել ցավազրկման նվազեցման:

Որոշ դեպքերում ֆլուոքսետինի հետ դեքստրոմետորֆան պարունակող մրսածության և հազի դեմ դեղամիջոցների օգտագործումը խորհուրդ չի տրվում, քանի որ ֆլուոքսետինը բարձրացնում է սերոտոնինի մակարդակը, ինչպես նաև այն պատճառով, որ ֆլուոքսետինը ցիտոքրոմ P450 2D6-ի պաշարիչ է, ինչը թույլ չի տալիս, որ դեքստրոմետորֆանը նյութափոխանակվի բնականոն արագությամբ՝ այդպիսով բարձրացնելով սերոտոնինային համախտանիշի և դեքստրոմետորֆանի այլ հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների ռիսկը:

Այն բուժառուներն, ովքեր ընդունում են ՈՍՀԲԴ-ներ, հակաագրեգանտներ, հակամակարդիչներ, օմեգա-3 ճարպաթթուներ, վիտամին E և սխտորի հավելումներ, պետք է զգույշ լինեն ֆլուոքսետին կամ այլ ՍՀԸԱ-ներ ընդունելիս, քանի որ դրանք երբեմն կարող են ուժեղացնել այդ դեղամիջոցների արյունը նոսրացնող ազդեցությունը։

Ֆլուոքսետինը և նորֆլուոքսետինը պաշարում են ցիտոքրոմ P450 համակարգի բազմաթիվ իզոֆերմենտներ, որոնք մասնակցում են դեղերի նյութափոխանակությանը: Երկուսն էլ CYP2D6-ի (որը նաև դրանց նյութափոխանակության համար պատասխանատու հիմնական ֆերմենտն է) և CYP2C19-ի հզոր, և CYP2B6-ի ու CYP2C9-ի չափավոր պաշարիչներ են։  In vivo ֆլուոքսետինը և նորֆլուոքսետինը զգալիորեն չեն ազդում CYP1A2-ի և CYP3A4-ի ակտիվության վրա: Դրանք նաև պաշարում են P-գլիկոպրոտեինի ակտիվությունը, որը թաղանթային տրանսպորտային սպիտակուցի տեսակ է և կարևոր դեր է խաղում դեղերի տեղափոխման ու նյութափոխանակության մեջ, հետևաբար P-գլիկոպրոտեինի սուբստրատների, օրինակ՝ լոպերամիդի կենտրոնական ազդեցությունները կարող են ուժեղանալ: Դեղերի նյութափոխանակության ուղիների վրա այս լայնածավալ ազդեցությունը ստեղծում է հաճախ օգտագործվող դեղերի հետ բազմաթիվ փոխազդեցությունների հավանականություն։

Դրա օգտագործումից պետք է խուսափել նաև այն անձինք, ովքեր ընդունում են այլ սերոտոներգիկ դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են մոնոամին օքսիդազի պաշարիչները, եռցիկլիկ հակադեպրեսանտները, մետամֆետամինը, ամֆետամինը, MDMA-ն, տրիպտանները, բուսպիրոնը, ժենշենը, դեքստրոմետորֆանը (DXM), լինեզոլիդը, տրամադոլը, սերոտոնինի և նորադրենալինի հետզավթման պաշարիչները (ՍՆՀԸ) և այլ ՍՀԸԱ-ներ՝ որպես հետևանք սերոտոնինային համախտանիշի զարգացման հավանականության պատճառով:

Ֆլուոքսետինը կարող է նաև բարձրացնել օփիոիդների գերդոզավորման ռիսկը որոշ դեպքերում, մասամբ՝ ցիտոքրոմ P-450-ի վրա իր պաշարող ազդեցության պատճառով: Նման այն բանին, թե ինչպես կարող է ֆլուոքսետինն ազդել դեքստրոմետորֆանի նյութափոխանակության վրա, այն կարող է հանգեցնել նրան, որ այնպիսի դեղամիջոցներ, ինչպիսին է օքսիկոդոնը, չնյութափոխանակվեն բնականոն արագությամբ՝ այդպիսով բարձրացնելով սերոտոնինային համախտանիշի ռիսկը, ինչպես նաև հանգեցնելով արյան մեջ օքսիկոդոնի կոնցենտրացիայի բարձրացման, ինչը կարող է հանգեցնել պատահական գերդոզավորման: 2022 թվականի հետազոտությունը, որն ուսումնասիրել է 2000-ից 2020 թվականների ընթացքում ՍՀԸԱ-ների օգտագործման հետ մեկտեղ օքսիկոդոն ընդունել սկսած ավելի քան 2 միլիոն ամերիկացիների առողջության ապահովագրության հայցերը, պարզել է, որ պարոքսետին կամ ֆլուոքսետին ընդունող պացիենտներն ունեցել են օքսիկոդոնի գերդոզավորման 23%-ով ավելի բարձր ռիսկ, քան այլ ՍՀԸԱ-ներ օգտագործողները:

Առկա է նաև սպիտակուցների հետ ուժեղ կապվող դեղամիջոցների հետ փոխազդեցության հավանականություն, քանի որ ֆլուոքսետինը կարող է նշված դեղերը դուրս մղել պլազմայից կամ հակառակը, հետևաբար բարձրացնելով կամ ֆլուոքսետինի, կամ ազդող նյութի շիճուկային կոնցենտրացիաները:

## Ֆարմակոլոգիա

### Ֆարմակոդինամիկա
Ֆլուոքսետինը սերոտոնինի հետզավթման ընտրողական արգելակիչ (ՍՀԸԱ) է և թերապևտիկ դեղաչափերով զգալիորեն չի պաշարում նորադրենալինի և դոֆամինի հետզավթումը: Այնուամենայնիվ, այն դանդաղեցնում է սերոտոնինի հետզավթումը, ինչի հետևանքով սերոտոնինը արտազատվելիս ավելի երկար է պահպանվում: Առնետների շրջանում մեծ դեղաչափերը ցույց են տվել սինապտիկ նորադրենալինի և դոֆամինի զգալի աճ։ Այսպիսով, դոֆամինը և նորադրենալինը կարող են նպաստել մարդկանց մոտ ֆլուոքսետինի հակադեպրեսանտ ազդեցությանը գերթերապևտիկ դեղաչափերի (60–80 մգ) դեպքում: Այս ազդեցությունը կարող է միջնորդված լինել 5HT2C ընկալիչներով, որոնք պաշարվում են ֆլուոքսետինի բարձր կոնցենտրացիաների դեպքում:

Ֆլուոքսետինը բարձրացնում է շրջանառվող ալոպրեգնանոլոնի՝ GABAA ընկալիչի դրական ալոստերիկ մոդուլյատորի կոնցենտրացիան այնպիսի կոնցենտրացիաների դեպքում, որոնք ակտիվ չեն սերոտոնինի հետզավթման համար։ Նորֆլուոքսետինը՝ ֆլուոքսետինի նյութափոխանակության հիմնական ակտիվ արգասիքը, նմանատիպ ազդեցություն է թողնում մկների ուղեղում ալոպրեգնանոլոնի մակարդակի վրա: Բացի այդ, և՛ ֆլուոքսետինը, և՛ նորֆլուոքսետինը հանդիսանում են նման մոդուլյատորներ, ինչը կարող է կլինիկորեն նշանակալի լինել:

Բացի այդ, պարզվել է, որ ֆլուոքսետինը գործում է որպես σ1-ընկալիչի ագոնիստ, որի ուժգնությունն ավելի մեծ է, քան ցիտալոպրամինը, բայց քիչ, քան ֆլյուվոքսամինինը: Այնուամենայնիվ, այս հատկության նշանակությունը լիովին պարզաբանված չէ։ Ֆլուոքսետինը գործում է նաև որպես անոկտամին 1-ի՝ կալցիումով ակտիվացվող քլորիդային անցուղու պաշարիչ։ Հայտնի է նաև, որ մի շարք այլ իոնային անցուղիներ, ներառյալ նիկոտինային ացետիլխոլինային ընկալիչները և  5-HT3 ընկալիչները, պաշարվում են նմանատիպ կոնցենտրացիաների դեպքում:

Ապացուցվել է, որ ֆլուոքսետինը պաշարում է թթվային սֆինգոմիելինազը՝ կերամիդի մակարդակի հիմնական կարգավորիչը, որը սֆինգոմիելինից սինթեզում է կերամիդ։

### Ազդեցության մեխանիզմ
Թեև պարզ չէ, թե ինչպես է ֆլուոքսետինն ազդում տրամադրության վրա, ենթադրվում է, որ այն թողնում է հակադեպրեսանտ ազդեցություն՝ պաշարելով սինապսում սերոտոնինի հետզավթումը՝ կապվելով նեյրոնային թաղանթի հետզավթման պոմպին՝ սերոտոնինի հասանելիությունը մեծացնելու և նյարդամիջնորդանյութերի փոխանցումն ուժեղացնելու նպատակով: Ժամանակի ընթացքում սա հանգեցնում է նախասինապտիկ 5-HT1A ընկալիչների քանակի և զգայունության նվազման (down-regulation), ինչը կապված է սթրեսակայունության բարելավման հետ, և ուղեղի նեյրոտրոֆիկ գործոնի էքսպրեսիայի հետագա հետաձգված աճի հետ, ինչը կարող է նպաստել բացասական աֆեկտիվ կողմնակալությունների նվազմանը։ Նորֆլուոքսետինը և դեսմեթիլֆլուոքսետինը ֆլուոքսետինի մետաբոլիտներն են և նույնպես գործում են որպես սերոտոնինի հետզավթման պաշարիչներ՝ երկարացնելով դեղամիջոցի ազդեցության տևողությունը։

Ֆլուոքսետինի երկարատև ազդեցությունը փոխում է միելինացման գործընթացում ներգրավված գեների էքսպրեսիան, որը ձևավորում է ուղեղի կապակցվածությունը և նպաստում հոգեկան խանգարումների ախտանիշների զարգացման: Միելինացման հետ կապված գեների կարգավորումը մասնակիորեն պատասխանատու է ՍՀԸԱ-ների ազդեցության երկարաժամկետ դրական թերապևտիկ ազդեցությունների համար:

### Ֆարմակոկինետիկա
Ֆլուոքսետինի կենսամատչելիությունը համեմատաբար բարձր է (72%), իսկ պլազմայում առավելագույն կոնցենտրացիայի հասնում է 6–8 ժամում: Այն բարձր աստիճանով կապված է պլազմայի սպիտակուցների հետ, հիմնականում՝ ալբումինի և α<sub>1</sub>-գլիկոպրոտեինի: Ֆլուոքսետինը նյութափոխանակվում է լյարդում ցիտոքրոմ P450 համակարգի իզոֆերմենտների կողմից, ներառյալ CYP2D6-ը: Ֆլուոքսետինի նյութափոխանակության մեջ CYP2D6-ի դերը կարող է լինել կլինիկորեն կարևոր, քանի որ մարդկանց շրջանում այս ֆերմենտի ֆունկցիայի գենետիկական փոփոխականությունը բավականին մեծ է: CYP2D6-ը պատասխանատու է ֆլուոքսետինը իր միակ նյութափոխանակության ակտիվ արգասիքի՝ նորֆլուոքսետինի վերածելու համար: Երկու դեղամիջոցներն էլ հանդիսանում են նաև CYP2D6-ի հզոր արգելակիչներ:
class=skin-invert-image|մինի|200x200փքս|Նորֆլուոքսետինի S էնանտիոմերը՝ ֆլուոքսետինի նյութափոխանակության  հիմնական ակտիվ արգասիքը
Ֆլուոքսետինի և նրա ակտիվ մետաբոլիտ նորֆլուոքսետինի չափազանց դանդաղ դուրսբերումն օրգանիզմից տարբերում է այն մյուս հակադեպրեսանտներից: Ժամանակի ընթացքում ֆլուոքսետինը և նորֆլուոքսետինը պաշարում են իրենց իսկ նյութափոխանակությունը, ուստի ֆլուոքսետինի դուրսբերման կիսատրոհման պարբերությունը մեկանգամյա ընդունումից հետո 1-3 օրից դառնում է 4-6 օր՝ երկարատև օգտագործումից հետո: Նմանապես, նորֆլուոքսետինի կիսատրոհման պարբերությունն ավելի երկար է (16 օր) երկարատև օգտագործումից հետո։ Հետևաբար, դեղամիջոցի և դրա ակտիվ մետաբոլիտի կոնցենտրացիան արյան մեջ շարունակում է աճել բուժման առաջին մի քանի շաբաթվա ընթացքում, և նրանց կոնցենտրացիան արյան մեջ կայունանում է միայն չորս շաբաթ անց։ Ավելին, ուղեղում ֆլուոքսետինի և դրա մետաբոլիտների կոնցենտրացիան շարունակում է աճել առնվազն բուժման առաջին հինգ շաբաթվա ընթացքում։ Մեծ դեպրեսիվ խանգարման դեպքում, թեև հակադեպրեսանտ ազդեցության սկիզբը կարող է զգացվել արդեն 1–2 շաբաթից, պացիենտի ստացած ընթացիկ դեղաչափի լիարժեք օգուտը չի իրացվում ընդունումից հետո առնվազն մեկ ամսվա ընթացքում: Օրինակ՝ 6-շաբաթյա մի հետազոտության մեջ կայուն պատասխանի հասնելու միջին ժամանակը կազմել է 29 օր: Դեղամիջոցի ամբողջական արտազատումը կարող է տևել մի քանի շաբաթ: Բուժման դադարեցումից հետո առաջին շաբաթվա ընթացքում ուղեղում ֆլուոքսետինի կոնցենտրացիան նվազում է ընդամենը 50%-ով: Նորֆլուոքսետինի մակարդակն արյան մեջ բուժման դադարեցումից չորս շաբաթ անց կազմում է բուժման առաջին շաբաթվա վերջում գրանցված մակարդակի մոտ 80%-ը, և դադարեցումից յոթ շաբաթ անց նորֆլուոքսետինը դեռևս հայտնաբերելի է արյան մեջ:

### Չափումը օրգանիզմի հեղուկներում
Ֆլուոքսետինը և նորֆլուոքսետինը կարող են քանակապես որոշվել արյան, պլազմայի կամ շիճուկի մեջ՝ բուժումը վերահսկելու, հոսպիտալացված անձանց մոտ թունավորման ախտորոշումը հաստատելու կամ մահվան դեպքերի դատաբժշկական հետաքննությանը աջակցելու նպատակով: Արյան կամ պլազմայի մեջ ֆլուոքսետինի կոնցենտրացիաները սովորաբար տատանվում են 50–500 մկգ/լ սահմաններում այն անձանց մոտ, ովքեր դեղն ընդունում են հակադեպրեսանտ ազդեցության համար, 900–3000 մկգ/լ՝ սուր գերդոզավորումից փրկվածների մոտ, և 1000–7000 մկգ/լ՝ մահացու գերդոզավորման զոհերի մոտ: Նորֆլուոքսետինի կոնցենտրացիաները քրոնիկական թերապիայի ընթացքում մոտավորապես հավասար են մայրական դեղամիջոցի կոնցենտրացիաներին, սակայն սուր գերդոզավորումից հետո կարող են զգալիորեն պակաս լինել, քանի որ մետաբոլիտի հավասարակշռության հասնելու համար պահանջվում է առնվազն 1–2 շաբաթ։

## Պատմություն
Աշխատանքը, որն ի վերջո հանգեցրել է ֆլուոքսետինի հայտնագործմանը, սկսվել է Eli Lilly and Company-ում 1970 թվականին՝ որպես Բրայան Մոլոյի և Ռեյ Ֆուլերի համագործակցություն: Այդ ժամանակ հայտնի է եղել, որ հակահիստամինային դեղամիջոց դիֆենհիդրամինը դրսևորում է որոշ հակադեպրեսանտանման հատկություններ: Որպես ելակետ ընդունվել է 3-ֆենօքսի-3-ֆենիլպրոպիլամինը՝ մի միացություն, որն իր կառուցվածքով նման է դիֆենհիդրամինին: Մոլոյը և Eli Lilly-ի մեկ այլ քիմիկոս՝ Կլաուս Շմիգելը, սինթեզեցին դրա տասնյակ ածանցյալների շարք։ Հույս ունենալով գտնել մի ածանցյալ, որը պաշարում է միայն սերոտոնինի հետզավթումը, Eli Lilly-ի մեկ այլ գիտնական՝ Դեյվիդ Թ. Վոնգը, առաջարկեց կրկին փորձարկել այդ շարքը սերոտոնինի, նորադրենալինի և դոֆամինի in vitro հետզավթման համար՝ օգտագործելով նեյրոկենսաբան Սոլոմոն Սնայդերի կողմից մշակված մեթոդը: Այս թեստը ցույց տվեց, որ միացությունը, որը հետագայում անվանվեց ֆլուոքսետին, այդ շարքի սերոտոնինի հետզավթման ամենահզոր և սելեկտիվ պաշարիչն է: Ֆլուոքսետինի մասին առաջին հոդվածը հրապարակվել է 1974 թվականին՝ FASEB-ում և ASPET-ում ունեցած ելույթներից հետո: Մեկ տարի անց դրան տրվեց պաշտոնական քիմիական անվանումը՝ ֆլուոքսետին, իսկ Eli Lilly and Company-ն տվել է դրան Պրոզակ ապրանքանիշային անվանումը: 1977 թվականի փետրվարին Eli Lilly & Company-ի ստորաբաժանում հանդիսացող Dista Products Company-ն ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչությանը (FDA) ներկայացրել է ֆլուոքսետինի՝ որպես հետազոտվող նոր դեղամիջոցի հայտ:

Ֆլուոքսետինը բելգիական շուկայում հայտնվեց 1986 թվականին: ԱՄՆ-ում FDA-ն իր վերջնական հաստատումը տվեց 1987 թվականի դեկտեմբերին, իսկ մեկ ամիս անց Eli Lilly-ն սկսել է Պրոզակի վաճառքը. ԱՄՆ-ում տարեկան վաճառքը մեկ տարվա ընթացքում հասել է 350 միլիոն դոլարի: Համաշխարհային վաճառքն ի վերջո հասավ տարեկան 2,6 միլիարդ դոլարի գագաթնակետին:

Lilly-ն փորձել է արտադրանքի ընդլայնման մի քանի ռազմավարություններ, ներառյալ երկարատև ձերբազատմամբ դեղաձևերը և կլինիկական փորձարկումների ֆինանսավորումը՝ նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարման դեպքում ֆլուոքսետինի արդյունավետությունն ու անվտանգությունը ստուգելու համար, և 2000 թվականին FDA-ի կողմից հաստատվելուց հետո (1999 թվականին խորհրդատվական հանձնաժողովի հանձնարարականից հետո), այդ ցուցման համար ֆլուոքսետինի վերաբրենդավորումը որպես «Սարաֆեմ»։ Ֆլուոքսետինը նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարման բուժման համար օգտագործելու գյուտը կատարել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի աշխատակից Ռիչարդ Վուրտմանը, արտոնագիրը տրամադրվել էր նրա ստարտափին՝ Interneuron-ին, որն էլ իր հերթին այն վաճառել է Lilly-ին:

Պրոզակից ստացվող իր եկամուտները ջեներիկ մրցակցությունից պաշտպանելու համար Lilly-ն նաև հնգամյա, բազմամիլիոնանոց դատական պայքար է մղել Barr Pharmaceuticals ջեներիկ ընկերության դեմ՝ ֆլուոքսետինի իր արտոնագրերը պաշտպանելու համար և պարտվել է իր արտադրանքի ընդլայնման արտոնագրերի գործերով (բացառությամբ Սարաֆեմի), ինչը 2001 թվականից սկսած ճանապարհ է բացել ֆլուոքսետինի ջեներիկ արտադրողների համար: Երբ Lilly-ի արտոնագրի ժամկետը լրացել է 2001 թվականի օգոստոսին, ջեներիկ դեղամիջոցների մրցակցությունը երկու ամսվա ընթացքում 70%-ով նվազեցրել է Lilly-ի ֆլուոքսետինի վաճառքի ծավալները:

2000 թվականին ներդրումային բանկերից մեկը կանխատեսել էր, որ Սարաֆեմի տարեկան վաճառքը կարող է հասնել 250 միլիոն դոլարի: 2002 թվականին Սարաֆեմի վաճառքը կազմեց տարեկան մոտ 85 միլիոն դոլար, և այդ տարի Lilly-ն դեղամիջոցի հետ կապված իր տոմսերը 295 միլիոն դոլարով վաճառեց Galen Holdings-ին՝ իռլանդական փոքր դեղագործական ընկերությանը, որը մասնագիտացած էր մաշկաբանության և կանանց առողջության ոլորտում և ուներ գինեկոլոգների գրասենյակների հետ աշխատող վաճառքի անձնակազմ։ Վերլուծաբանները գործարքը ողջամիտ են համարել, քանի որ Սարաֆեմի տարեկան վաճառքը նշանակալի ֆինանսական տարբերություն է ստեղծում Galen-ի համար, բայց ոչ Lilly-ի։

Սարաֆեմը շուկա հանելը որոշ շրջանակներում վնասել է Lilly-ի հեղինակությանը: Նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարման ախտորոշիչ կարգը վիճահարույց է եղել դեռևս 1987 թվականին առաջին անգամ առաջարկվելուց ի վեր և քննադատության է ենթարկվել Lilly-ի դերը այն DSM-IV-TR-ի հավելվածում պահպանելու հարցում, որի շուրջ քննարկումները սկսվել են 1998 թվականին: Lilly-ն քննադատության է ենթարկվել գումար աշխատելու նպատակով հիվանդություն հնարելու և նորարարություն չանելու, այլ պարզապես առկա դեղերից գումար աշխատելը շարունակելու ուղիներ փնտրելու համար: Այն նաև քննադատվել է FDA-ի և կանանց առողջությամբ զբաղվող խմբերի կողմից՝ առաջին անգամ թողարկվելիս Սարաֆեմը չափազանց ագրեսիվ մարքեթինգի ենթարկելու համար. արշավը ներառում է հեռուստատեսային գովազդ, որտեղ ներկայացված է եղել մթերային խանութում գտնվող մի հոգնած կին, որն ինքն իրեն հարցնում է, թե արդյո՞ք ունի նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարում:

## Հասարակություն և մշակույթ
### Նշանակման միտումներ
2010 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում դուրս է գրվել ջեներիկ ֆլուոքսետինի ավելի քան 24,4 միլիոն դեղատոմս, ինչը այն դարձրել է երրորդ ամենաշատ նշանակվող հակադեպրեսանտը սերտրալինից և ցիտալոպրամից հետո:

2011 թվականին Միացյալ Թագավորությունում դուրս է գրվել ֆլուոքսետինի 6 միլիոն դեղատոմս: 1998-ից 2017 թվականների ընթացքում ամիտրիպտիլինի հետ մեկտեղ այն եղել է Անգլիայում 12–17 տարեկան դեռահասների համար ամենահաճախ նշանակվող առաջին հակադեպրեսանտը:

### Բնապահպանական ազդեցությունները
Ֆլուոքսետին հայտնաբերվել է ջրային էկոհամակարգերում, հատկապես Հյուսիսային Ամերիկայում: Աճում է հետազոտությունների թիվը, որոնք ուսումնասիրում են ֆլուոքսետինի (ի թիվս այլ ՍՀԸԱ-ների) ազդեցությանը ոչ թիրախային ջրային օրգանիզմների վրա։

2003 թվականին առաջին հետազոտություններից մեկը մանրամասն անդրադարձել է ջրային բնության վրա ֆլուոքսետինի հնարավոր ազդեցություններին. այս հետազոտությունը եզրակացրել է, որ շրջակա միջավայրում առկա կոնցենտրացիաներով ազդեցությունը փոքր ռիսկ է ներկայացնում ջրային համակարգերի համար, եթե ռիսկի գնահատման նկատմամբ կիրառվի վտանգի գործակցի մոտեցումը: Այնուամենայնիվ, նրանք նաև նշեցին ֆլուոքսետինի ոչ մահացու հետևանքների վերաբերյալ հետագա հետազոտությունների անհրաժեշտությունը՝ հատուկ կենտրոնանալով ուսումնասիրվող տեսակների զգայունության, վարքագծային արձագանքների և սերոտոնինային համակարգով կարգավորվող վերջնակետերի վրա:

Ֆլուոքսետինը, ինչպես և մի քանի այլ ՍՀԸԱ-ներ, խթանում է վերարտադրողական վարքագիծը որոշ խեցեմորթների մոտ ՝ 10 Մ-ը կամ 30 մասնիկ տրիլիոնին դեղաչափերով:

2003 թվականից ի վեր մի շարք ուսումնասիրություններում նշվել է ֆլուօքսետինի առաջացրած ազդեցությունը՝ բազմաթիվ վարքային և ֆիզիոլոգիական ասպեկտների վրա՝ խթանելով հակագիշատչային վարքագիծը, վերարտադրողականությունը և սննդի հայթայթումը դաշտային պայմաններում հայտնաբերված կոնցենտրացիաների մակարդակով կամ դրանից ցածր։ Այնուամենայնիվ, 2014 թվականի ֆլուոքսետինի էկոտոքսիկոլոգիայի վերաբերյալ մի ակնարկ եզրակացրել է, որ այդ ժամանակ հնարավոր չէր հասնել համաձայնության՝ շրջակա միջավայրի համար իրատեսական դեղաչափերի՝ վայրի բնության վարքագծի վրա ազդելու կարողության վերաբերյալ: Շրջակա միջավայրի համար իրատեսական կոնցենտրացիաների դեպքում ֆլուոքսետինը փոխում է միջատների հարսնյակից դուրս գալու ժամկետները: Ռիչմոնդը և այլք (2019) պարզել են, որ ցածր կոնցենտրացիաների դեպքում այն արագացնում է երկթևանիների (Diptera) դուրս գալը, մինչդեռ անսովոր բարձր կոնցենտրացիաների դեպքում այն չունի նկատելի ազդեցություն:

Հայտնի է, որ մի շարք տարածված բույսեր կլանում են ֆլուոքսետին: Մի քանի մշակաբույսեր փորձարկվել են, և Ռեդշոուն ու այլոք (2008 թվական) պարզել են, որ ծաղկակաղամբը մեծ քանակությամբ կլանում է ցողունի և տերևի մեջ, բայց ոչ գլխիկի կամ արմատի: Վուն և այլոք (2012) պարզել են, որ հազարը և սպանախը նույնպես կլանում են հայտնաբերելի քանակություններ, մինչդեռ Քարտերը և այլոք (2014) պարզել են, որ բողկը (Raphanus sativus), արոտավայրային փայլատակը (Lolium perenne), իսկ Վուն և այլոք (2010)՝ սոյան (Glycine max), քիչ են կլանում: Վուն փորձարկել է սոյայի բոլոր հյուսվածքները, և բոլորը ցույց են տվել միայն ցածր կոնցենտրացիաներ:[10] Ի հակադրություն սրա, Ռայնհոլդը և այլք (2010) պարզել են, որ ջրապլյուսները ֆլուոքսետինի բարձր կլանման ունակություն ունեն և խոստումնալից են աղտոտված ջրի կենսավերականգնման համար, հատկապես Lemna minor-ը և Landoltia punctata-ն: Ակվակուլտուրայում ներգրավված օրգանիզմների համար էկոտոքսիկությունը լավ փաստագրված է: Ֆլուոքսետինն ազդում է ինչպես ակվակուլտուրային անողնաշարավորների, այնպես էլ ողնաշարավորների վրա և պաշարում է հողի մանրէները՝ ունենալով զգալի հակաբակտերիալ ազդեցություն։

### Քաղաքականություն
1990 թվականին Ֆլորիդայի նահանգապետի համար մղվող նախընտրական արշավի ժամանակ բացահայտվել է, որ թեկնածուներից մեկը՝ Լոութոն Չայլզը, ունեցել է դեպրեսիա և վերսկսել է ֆլուոքսետինի ընդունումը, ինչը դրդել է նրա քաղաքական հակառակորդներին կասկածի տակ դնել նահանգապետի պաշտոնում ծառայելու նրա պիտանելիությունը:

### Ամերիկյան օդանավերի օդաչուներ
2010 թվականի ապրիլից սկսած՝ ֆլուոքսետինը դարձավ այն չորս հակադեպրեսանտներից մեկը, որոնք Դաշնային ավիացիոն վարչությունը (FAA) թույլատրեց օդաչուներին՝ ավիացիոն բժշկական փորձագետի թույլտվությամբ: Մյուս թույլատրված հակադեպրեսանտներն են սերտրալինը (Zoloft), ցիտալոպրամը (Celexa) և էսցիտալոպրամը (Lexapro): Այս չորսը մնում են 2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ի դրությամբ FAA-ի կողմից թույլատրված միակ հակադեպրեսանտները:

Սերտրալինը, ցիտալոպրամը և էսցիտալոպրամը միակ հակադեպրեսանտներն են, որոնք 2019 թվականի հունվարի դրությամբ թույլատրված են EASA-ի բժշկական հավաստագրման համար։

## Հետազոտություններ
Վերոնշյալ հակաբակտերիալ ազդեցությունը () կարող է կիրառվել մշակաբույսերի բակտերիալ հիվանդությունների և ակվակուլտուրայի բակտերիալ հիվանդությունների բազմակայուն բիոտիպերի դեմ: Գլյուկոկորտիկոիդային ընկալիչի դեֆեկտ ունեցող և նվազեցված հետազոտական վարքագծով զեբրաֆիշ մուտանտի (Դանիո-ռերիո) մոտ ֆլուոքսետինը վերականգնել է բնականոն հետազոտական վարքագիծը: Այն ցույց է տալիս կապը գլյուկոկորտիկոիդների, ֆլուոքսետինի և այս ձկների հետազոտական վարքագծի միջև։

Ֆլուոքսետինն օժտված է հականեմատոդային) ազդեցությամբ: Չոյը և այլոք (1999 թվական) պարզել են, որ այս ազդեցության մի մասը պայմանավորված է որոշակի տրանսմեմբրանային սպիտակուցների հետ փոխազդեցությամբ:

## Անասնաբուժական կիրառում
Ֆլուոքսետինը սովորաբար օգտագործվում է և արդյունավետ է շների մոտ տագնապային վարքագծի և բաժանման տագնապի բուժման համար, հատկապես որպես վարքագծային փոփոխությանն ուղղված միջոցառումների լրացում։

## Տես նաև
* Հակադեպրեսանտներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամիններ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Արոմատիկ միացություններ
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Եթերներ
Կատեգորիա:Հակադեպրեսանտներ
Կատեգորիա:Ֆտորօրգանական միացություններ