Կանալետտո

**Ջովաննի Անտոնիո Կանալետտո** (, ), իտալացի նկարիչ, ճարտարապետական բնապատկերի՝ վեդուտների վարպետ։

Հիմնականում աշխատել է Վենետիկում, մասամբ՝ Հռոմում և Լոնդոնում։ Ստեղծել է բնանկար համայնապատկերներ՝ ճարտարապետական անսամբլներ, վենետիկյան հուշարձաններ և քաղաքային կյանքի գունեղ դրվագներ։

Նկարել է նաև երևակայական տեսարաններ՝ Capriccio-ներ, թեև այդ պատկերներում երևակայականի ու իրականի միջև սահմանը հստակ չէ։ Բացի այդ, հեղինակել է գրավյուրներ՝ կիրառելով օֆորտի տեխնիկան։ 1746-ից 1756 թվականներին աշխատել է Անգլիայում, որտեղ նկարել է Լոնդոնի և նրանից հյուսիս ընկած վայրերի բազմաթիվ տեսարաններ։ Անգլիայում եղել է չափազանց հաջողակ արվեստագետ՝ բրիտանացի առևտրական և արվեստի գործերի հավաքորդ Ջոզեֆ Սմիթի շնորհիվ, ում՝ Կանալետոյի գործերի չափազանց հարուստ հավաքածուն  վաճառվել է Անգլիայի Գևորգ Երրորդ թագավորին։

## Կենսագրություն
Անտոնիոն ծնվել է 1697 թվականի հոկտեմբերի 16-ի, Վենետիկում։ Նկարչության առաջին ուսուցիչը եղել է թատերական նկարիչ հայրը՝ Բեռնարդո Կանալը
(այստեղից էլ նրա *Կանալետո*՝ այսինքն՝ *Փոքր Կանալ* մականունը). տղան օգնել է հորը վենետիկյան թատրոնների ներկայացումների համար նկարազարդումներ անելիս։

1719 թվականին այցելել է Հռոմ, որտեղ ծանոթացել է հայտնի վեդուտիստ Ջովանի Պաոլո Պանինիի արվեստին և վերադառնալով՝ սկսել է իրեն հատուկ տոպոգրաֆիկ ոճով նկարել վենետիկյան տեսարաններ։ Առաջին բարձրարժեք գործը, որ կրում է նրա ստորագրությունը, «Ճարտարապետական կապրիչիոն» է(1723 թ., Միլան, մասնավոր հավաքածու։ Ուսանելով քաղաքային բնանկարի ճանաչված վարպետի համբավ ունեցող Լուկա Կառլեվարիսի /Luca Carlevarijs/ մոտ, Կանալետոն վարպետության տեսակետից կարճ ժամանակամիջոցում հասել ու գերազանցել է նրան։ Արվեստի գիտակները գերադասել են գնել նրա աշխատանքները, քանի որ դրանցում, ի տարբերություն Կառլեվարիսի գործերի, կարելի էր տեսնել ոչ միայն վենետիկյան ինչ-որ գեղեցիկ տեսարան, այլև՝ շողշողացող արև":

Կանալետոն ստեղծագործության վաղ շրջանում կտավների մեծ մասը ամբողջությամբ նկարել է այսպես ասած՝ բնականից. մինչդեռ այն ժամանակներում ընդունված էր դրսում միայն ճեպանկարներ անել և նկարներն ամբողջացնել արվեստանոցում։ Ինչպես ցույց են տվել բրիտանացի արվեստի պատմաբանների ուսումնասիրությունները, նա նկարելիս համարյա երբեք չի օգտագործել camera obscura., և սակայն նրա նկարները միշտ էլ աչքի են ընկել զարմանալի ճշգրտությամբ։

Աշխատանքներից շատերը նկարիչն ու նրա գործակալը հաջողությամբ վաճառել են ուսանելու նպատակով Վենետիկ եկած անգլիացիների։ 1720-ական թվականների վերջերից սկսած՝ Կանալետոն իր բրիտանացի գործակալ Օուեն Սուինիի խորհրդով փոքրաչափ կտավների վրա նկարել է վենետիկյան բազմաթիվ տեսարաններ՝ հիմնականում անգլիացիներին վաճառելու նպատակով։ Հետագայում նկարչի գլխավոր գործակալը դարձել է մեկ այլ բրիտանացի՝ բանկիր Ջոզեֆ Սմիթը, ով 1744 թվականին նշանակվել է Վենետիկում Բրիտանիայի հյուպատոս։ Տարիների ընթացքում Սմիթը ձեռք է բերել Կանալետոյի շուրջ հիսուն նկար, հարյուր հիսուն գծանկար, տասնհինգ գրավյուր (օֆորտ)՝ իսկապես հազվագյուտ ու արժեքավոր գործեր, որոնք նա 1763 թվականին վաճառել է Գևորգ Երրորդ թագավորին։

1740-ական թվականներին, երբ սկսվեց պատերազմը ավստրիական ժառանգության համար, անգլիացիներն այլևս հազվադեպ էին այցելում Վենետիկ, և նկարչի եկամուտները կտրուկ նվազեցին։ Սմիթը կազմակերպեց նրա մի շարք "capricci" օֆորտների տպագրությունը, բայց դրանց վաճառքը չարդարացրեց ակնկալիքները, և Կանալետոն 1746 թվականին մեկնեց Լոնդոն, որպեսզի մոտ գտնվի իր նկարների գլխավոր շուկային։

Նա Անգլիայում մնաց ինը տարի՝ մինչև 1755 թվականը, նկարեց լոնդոնյան բազմաթիվ տեսարաններ, բայց նկարչի վարպետության մեջ առաջընթաց չէր նկատվում. նա կարծես կրկնում էր ինքն իրեն։ Անգլիացի արվեստաբան և քննադատ George Vertue-ն մինչև անգամ կասկած հայտնեց, թե Կանալետոյի անվան տակ աշխատում է մի բոլորովին ուրիշ նկարիչ։ Իսկ պատմաբան Մայքլ Լևին նրա այդ շրջանի նկարները բնութագրել է իբրև «անբնակ»։ Հակառակն ապացուցելու նպատակով նկարիչն ստիպված էր նկարել դրսում, ցուցադրաբար, դիտորդների ներկայությամբ, բայց կենդանության օրոք այդպես էլ չհաջողեց վերականգնել իր վարկն ու համբավը։

Հայրենի բնօրրան վերադառնալուց ութ տարի անց՝ 1763 թվականին Կանալետոն ընտրվել է Վենետիկի ակադեմիայի անդամ, նշանակվել *Collegio dei Pittori*-ի ղեկավար։ Նա շարունակել է ստեղծագործել մինչև իր մահը՝ 1768 թվականը. հիմնականում աշխատել է հին էսքիզների, ճեպանկարների վրա, բայց երբեմն էլ ստեղծել է արվեստի էֆեկտով աչքի ընկնող,  զարմանահրաշ կոմպոզիցիաներ։

## Գրականություն
* Alessandro Brogi, *Canaletto et le paysage urbain*, coll. « Les grands maîtres de l'art », Édition *Le Figaro*, 14 octobre 2008.
* Alain Buisine, *Un Vénitien dit le Canaletto*, Zulma, 2001. 
* Cesare Brandi, *Canaletto*, Arnoldo Mondadori Editore, 1960.
* Pietro Zampetti, *Vedutisti veneziani del Settecento*, Alfieri, 1967.
* Lionello Puppi, Giuseppe Berto, *L'opera completa del Canaletto*, Rizzoli, 1968.
* André Corboz, *Sur la prétendue objectivité de Canaletto* in *Arte veneta* XXVIII (1974), pp.&nbsp;205–218.
* Alessandro Bettagno (a cura di), *Canaletto: disegni, dipinti, incisioni*, Neri Pozza, 1982.
* André Corboz, *Canaletto. Una Venezia immaginaria*, Mondadori Electa, 1985.
* Alberto Cottino, *Vedutisti*, Arnoldo Mondadori Arte, 1991.
* Simonetta Pelusi (testi di), *Canaletto*, Mondadori-Electa, 2007.
* Giuseppe Pavanello (a cura di), *Canaletto. Venezia e i suoi splendori*, catalogo della mostra (Treviso, 23 ottobre 2008 - 5 aprile 2009) Marsilio, 2008.

## Պատկերասրահ

  Canaletto - The Piazza San Marco in Venice - Google Art Project.jpg|Սուրբ Մարկոսի հրապարակը Վենետիկում
  Canaletto (Giovanni Antonio Canal), Il Campo di Rialto.jpg|Ռիալտոյի կամուրջը Վենետիկում
  Canaletto, Capriccio-River Landscape with a Column, a Ruined Roman Arch and Reminiscences of England.jpg|Capriccio գետի, սյան, հռոմեական ավերված կամարի տեսարանով
  Giovanni Antonio Canal, il Canaletto - The Grand Canal and the Church of the Salute - WGA03880.jpg|Վենետիկի Մեծ ջրանցքը 
  1735 Canaletto Bacino di San Marco in Venedig anagoria.JPG|Սուրբ Մարկոսի տաճարը Վենետիկում
  Canaletto (1697-1768), Venezia, campo Santi Giovanni e Paolo, 1736-1740.jpg|Սբ. Հովհաննեսի ու Պողոսի հրապարակը Վենետիկում
  Canaletto Alnwick.jpg|Alnwick ամրոցը, Անգլիա
  Canaletto - The City Seen Through an Arch of Westminster Bridge.JPG|Լոնդոն. քաղաքային տեսարան Վեստմինիստերյան կամրջից(1747).
Canaletto - Bucentaur's return to the pier by the Palazzo Ducale - Google Art Project.jpg|Ադրիատիկ ծովի հետ Վենետիկի դոժի պսակադրությոան տոնակատարությունը
Giovanni Antonio Canal - View of Venice.jpg|Վենետիկյան տեսարան
Giovanni Antonio Canal, il Canaletto - Regatta on the Canale Grande - WGA03904.jpg|Նավարկություն Մեծ ջրանցքում
Canaletto, Rome - the Arch of Constantine, 1742.jpg|Հռոմ. Կոնստանդինի հաղթակամարը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Canaletto’s Camera
* Web Gallery of Art
* The Canaletto Foundation  More than 335 images of Canaletto's paintings.
* Canaletto and the history of vedute 
* *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/49680 Canaletto]*, a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art

Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ