Յարոսլավ Կրեստովսկի

**Յարոսլավ Իգորևիչ Կրեստովսկի** (), սովետական նկարիչ և գրաֆիկ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը՝ ՌՍՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպություն)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի փետրվարի 9-ին Լենինգրադում, Լենինգրադի հայտնի քանդակագործ, Լենինգրադի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի պրոֆեսոր Իգոր Վսևոլոդովիչ Կրեստովսկու (1894-1976 թվականներին) ընտանիքում։ Ռուս նշանավոր արձակագիր Վ. Վ.Կրեստովսկու (1840-1895) թոռը, «Պետերբուրգի տնակային թաղամասեր» վեպի հեղինակ։

1937-1941 թվականներին Յարոսլավ Կրեստովսկին սովորել է Համառուսական արվեստների ակադեմիայի միջնակարգ գեղարվեստական դպրոցում Կ. Մ. Լեպիլովի, Օ. Բ. Բոգաևսկայայի հետ։ Պատերազմի բռնկումից հետո նա ընտանիքի հետ տարհանվել է Մեծ Ռոստով, Յարոսլավլի մարզ։ 1944 թվականին տարհանումից վերադառնալուց հետո ընդունվել է Լենինգրադի արդյունաբերական արվեստի նորաբաց բարձրագույն դպրոցի նկարչական բաժինը։

1945 թվականի աշնանը Կրեստովսկու կյանքում ողբերգական դեպք է տեղի ունեցել։ Դեռ պատերազմի սկսվելուց առաջ նրան հրացան տվեցին, և որսը դարձավ նրա իսկական կիրքը։ Վիրիցայի մերձակայքում գտնվող անտառներում բադեր որսալու ժամանակ նրա աչքին պատահաբար կրակել են, որը պետք էր հեռացնել։ Վախենալով, որ դա կարող է ազդել իր գույնի ընկալման վրա՝ Կրեստովսկին տեղափոխվում է ալֆրային նկարչության վարպետների բաժին, որը պատրաստում էր ռեստավրատորների կադրեր։ Ավարտել է 1948 թվականին։ 1948-1950 թվականներին աշխատել է Պետական վերականգնողական արհեստանոցներում՝ որպես պատի նկարների նկարիչ-վերականգնող։ Միաժամանակ, որպես կամավոր, հաճախում է Լենինգրադի Ի. Է. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի դասերին, իսկ 1950 թվականին ընդունվում այնտեղի գրաֆիկայի բաժինը։

Երկու տարի անց տեղափոխվել է գեղանկարչության ֆակուլտետ և 1956 թվականին ավարտել Միխայիլ Բոբիշովի թատերական նկարչական արհեստանոցի ինստիտուտը՝ թատերական և դեկորատիվ նկարչի որակավորմամբ։ Դիպլոմային աշխատանքն էր Ն. Ա. Ռիմսկի-Կորսակովի «Ձյունանուշը» օպերայի դեկորացիայի և զգեստների էսքիզներ։

1957 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ 1958 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի Խորհրդային նկարիչների միության անդամ։ Նկարել է քաղաքային և լանդշաֆտային բնապատկերներ, նատյուրմորտներ, դիմանկարներ, ժանրային և բարդ կոմպոզիցիաներ։ Յարոսլավ Կրեստովսկու ստեղծագործական ձևի ինքնատիպությունը առավելագույնս արտահայտվել է 1950-ականների վերջից մինչև 1970-ականների կեսերը նկարված մի շարք նատյուրմորտների, ժանրային կոմպոզիցիաների և «Լենինգրադի բակերում»։ Այն առանձնանում է դեկորատիվ հարթ գունավորմամբ, գրաֆիկական բնավորությամբ, հմտորեն բեմադրված կոմպոզիցիայի պայմանականությամբ և այլաբանությամբ, ասոցիատիվությամբ։ Յարոսլավ Կրեստովսկու ստեղծագործություններում նկատվում են ժամանակակից իրականության բազմաթիվ բնորոշ գծեր՝ լի լատենտ հակասություններով և դրամատիկ հակադրություններով, լեզվով արտահայտված պատկերավոր ու պլաստիկ պատկերներով։

Հետևյալ նկարների հեղինակը. «Պրիոնեժիե։ Կոնդոպոգա» (1956), «Զբոսանավեր», «Սպիտակ գիշեր։ Կրյուկովի ջրանցք» (երկուսն էլ 1957), «Ռոստով», «Արևոտ օր Լենինգրադում», «Գրիբոեդովի ջրանցք», «Ֆոնտանկա։ Սպիտակ գիշեր», «Խուլ»,«Կրյուկովի ջրանցք։ Առավոտ» (բոլորը1958), «Լվացքի կամուրջ», «Վասիլևսկի կղզում», «Բակ» (բոլորը 1959), «Առավոտյան ջրանցք», «Սպիտակ գիշերը Լենինգրադում» (երկուսն էլ 1961), «Ռոզա։ Կնոջ դիմանկարը» (1962), «Ֆանտազիա Հյուսիսային թեմաներով։ Գիշեր» (1963), «Սառնամանիքային օր», «Երեկո. Բալթյան գործարան», «Արշալույսի ժամը։ Ֆոնտանկա» (բոլորը 1964), «Նատյուրմորտ մանեկենով» (1965), «Սպիտակ գիշեր» (1967), «Ժամագործ վարպետ», «Մեռած ծառ» (երկուսն էլ 1968), «Ժամագործներ։ Հոֆմանի հեքիաթների հիման վրա», «Տիխվինի Հարձակումը» (1969), «Կուրսկի աղեղ։ Հակահարձակումը Բելգորոդսկում», «Ժամացույցներ և տիկնիկներ» (երկուսն էլ), «Տուրբշին արտադրամաս», «Կոլեկցիոներներ» (1975), «Արևածագից մեկ ժամ առաջ», «Ամպրոպ», «Անհանգստացնող Սպիտակ գիշեր», «Լենինգրադի մոտիվ» (բոլորը 1977) և այլն։

Վաթսունական թվականներին դասավանդել է  Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայում:

Կրեստովսկին «տասնմեկ» նկարիչների խմբի անդամներից մեկն էր։ Ձախ ԼՈՍԽ-ի ամենավառ ներկայացուցիչների խումբը միավորվել է ՝ մասնակցելու երկու ցուցահանդեսների ՝ 1972 և 1976 թվականներին։ Ցուցահանդեսներն անցկացվել են Օխտայի Ռուսաստանի նկարիչների միության ցուցասրահում։ Խմբի կազմում էին նաև Վիկտոր Տետերինը, Եվգենյա Անտիպովան, Զավեն Արշակունին, Վալերի Վատենինը, Գերման Եգոշինը, Բորիս Շամանովը, Վալենտինա Ռախինան, Լեոնիդ Տկաչենկոն, քանդակագործ Կոնստանտին Սիմունը, նկարիչներին աջակցում էր նաև արվեստաբան Լ.Վ. Մոչալովը։

1970-ականների կեսերին Կրեստովսկու տեսողությունը անսպասելիորեն վատանում է։ Բժիշկները թույլ չեն տալիս նրան գրել, մի քանի տարի անց նա վերջապես կորցնում է տեսողությունը։ Նկարչի վերջին աշխատանքները թվագրվում են 1977 թվականին։  Յարոսլավ Կրեստովսկու ստեղծագործությունների անհատական ցուցահանդեսները ցուցադրվել են Լենինգրադում (1984), Մոսկվայում (1986) և Սանկտ Պետերբուրգում (1995, 2000)։

Մահացել է 2004 թվականի հունվարի 23-ին Սանկտ Պետերբուրգում ՝ կյանքի 79-րդ տարում։

Յա. Ի.Կրեստովսկու աշխատանքները գտնվում են Պետական Ռուսական թանգարանում, Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահում, Ռուսաստանի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

## Ցուցահանդեսներ

## Գրականություն
* *Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1956 года. Каталог.* — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.15.
* *1917—1957. Выставка произведений ленинградских художников. Каталог.* — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.19.
* *Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1958 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1959. — С.16.
* *Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1963. — С.12.
* *Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1961. — С.24.
* *Выставка произведений ленинградских художников 1961 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1964. — С.23.
* *Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1962 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1962. — С.16.
* *Ленинград. Зональная выставка.* Л., Художник РСФСР, 1965. С.28.
* *Буткевич О. От находок к открытиям. Заметки с выставки «Ленинград»* // Советская культура, 1964, 26 декабря.
* *Никифоровская И. Отчитываться мастерством.* // Ленинградская правда, 1965, 26 ноября.
* *Дмитренко А. О времени, о человеке...* // Смена, 1967, 11 ноября.
* *Третья республиканская художественная выставка «Советская Россия». Каталог.* — М: Министерство культуры РСФСР, 1967. — С.33.
* *Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 25-летию победы над фашистской Германией. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1972. — С.7.
* *Богданов А. Ярче показывать жизнь*. // Вечерний Ленинград, 1971, 21 декабря.
* *Вьюнова И. Мерой времени*. // Ленинградская правда, 1971, 31 декабря.
* *Колесова О. Широка страна моя ... Творческий отчёт ленинградских художников, посвящённый 50-летию образования СССР*. // Ленинградская правда, 1972, 23 сентября.
* *Богданов А. Славя страну труда.* // Вечерний Ленинград, 1972, 10 октября.
* *По Родной стране. Выставка произведений ленинградских художников. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1974. — С.16.
* *Богданов А. Ярче, но и глубже.* // Вечерний Ленинград, 1973, 25 декабря.
* *Дмитренко А. Мир современника*. //  Ленинградская правда, 1975, 12 октября.
* *Советская Россия. Пятая республиканская выставка.* — М: Советский художник, 1975. — С.23.
* *Каталог выставки одиннадцати ленинградских художников.* — Л: Художник РСФСР, 1976.
* *Яковлева Л. Величие подвига.* // Вечерний Ленинград, 1975, 27 мая.
* *Дмитренко А. Мир современника*. Ленинградская правда, 1975, 12 октября.
* *Аникушин М. Создавать произведения, созвучные эпохе*. Ленинградская правда, 1976, 9 января.
* *Леняшин В. Думая о будущем. Время. Художник. Творчество.* // Вечерний Ленинград, 1976, 26 января.
* *Наш современник. Зональная выставка произведений ленинградских художников 1975 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1980. — С.17.
* *Губарев А. На полотнах — человек труда. Выставка «Наш современник».* // Ленинградский рабочий, 1975, 11 октября.
* *Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки.* — Л: Художник РСФСР, 1976. — С.21.
* *Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 60-летию Великого Октября.* — Л: Художник РСФСР, 1982. — С.16.
* *Дмитренко А. Человек на своей земле.* // Ленинградская правда, 1977, 20 ноября.
* *Справочник членов Союза художников СССР. Том 1.* — М: Советский художник, 1979. — С.563.
* *Зональная выставка произведений ленинградских художников 1980 года. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.15.
* *Леняшин В. Поиски художественной правды* // Художник. 1981, № 1. С.8—17.
* *Левандовский С.* Живопись на Ленинградской зональной // Искусство. 1981, № 2. С.65.
* *По Родной стране. Всероссийская художественная выставка.* — М: Советский художник, 1981. — С.10.
* *Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР.* — Л: Художник РСФСР, 1987. — С.66.
* *Серебряная В. Ярослав Игоревич Крестовский.* — Л: Художник РСФСР, 1987. — 144 с.
* *Выставка произведений 26 ленинградских и московских художников. Каталог.* — Л: Художник РСФСР, 1990. — С.26—27, 49.
* *Связь времён. 1932—1997. Художники — члены Санкт-Петербургского Союза художников России. Каталог выставки.* — Санкт-Петербург: ЦВЗ "Манеж", 1997. — С.290.
* *Русская деревня. Выставка произведений петербургских художников. Живопись. Графика.* — СПб., Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1998.
* *Мочалов Л. Группа «Одиннадцати»* // Художник Петербурга. 2000, нояб.—дек. (№ 5) — 2002, июль-авг. (№ 9)
* *Пышный И. Ленинградская живописная школа. Соцреализм 1930—1980. Некоторые имена.* – Санкт-Петербург: Коломенская верста, 2008. — 344 с. - ISBN 978-5-91555-005-5.
* *Юбилейный Справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005.* — Санкт Петербург: «Первоцвет», 2007. — С.76.
* *Данилова А. Группа одиннадцати как художественное явление в изобразительном искусстве Ленинграда 1960—1980 годов.*//Общество. Среда. Развитие. Научно-теоретический журнал. №3, 2010. С.160—164.
* *Стерлигов В. Выступление на выставке одиннадцати на Охте (1972).*  Шестнадцать пятниц: Вторая волна ленинградского авангарда. Издание подготовила Елена Спицына*: В 2-х ч. LA (USA), 2010. Ч. 1. С.246—248.*
* *Традиции школы живописи государственной художественно-промышленной академии имени А. Л. Штиглица. Кафедра общей живописи.* — СПб., 2010. С. 15, 271.
* *60 Лет кафедре общей живописи Санкт-Петербургской государственной художественно-промышленной академии имени А. Л. Штиглица. Каталог выставки*. СПб, 2011. С.19, 82.
* *Крестовский Я. И.* Двор // 80 лет Санкт-Петербургскому Союзу художников. Юбилейная выставка. СПб., «Цветпринт», 2012. С.204.
* *Grigor'yants E. Yaroslav Krestovskiy* // Allgemeines Künstlerlexikon. — Walter de Gruyter. Band 81 — 2013.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *[http://leningradartist.com/bio/k_rus.htm#110 Крестовский Ярослав Игоревич] на сайте [http://www.leningradartist.com/index_r.html «Неизвестный соцреализм. Поиски и открытия»]*
* ''Ленинградская школа живописи. Очерк истории.''
* ''Хронология Ленинградской школы живописи.''

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ