open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պասիոնարության տեսություն

**Պասիոնարություն** (կամ **էթնոգենեզի պասիոնարության տեսություն**), Լև Գումիլյովի կողմից առաջարկված տեսություն, որը նկարագրում է զարգացող էթնոսների և տեղական լանդշաֆտի ու այլ էթնոսների հետ փոխներգործության պատմական գործընթաց։ Առաջին անգամ տեսությունը հրապարակվել է պարբերականներում մի քանի հոդվածների տեսքով, հետագայում ներկայացվել է որպես ատենախոսություն։ Գումիլյովի տեսությունը սահմանում է և նկարագրում է էթնոսի (ավելի ճիշտ մի քանի էթնիկական համակարգերի) եզրերը, մտցնում է պասիոնարության եզրը, նկարագրում է էթնոգենեզին բնորոշ և էթնոսների փոխներգործության գործընթացները։

## Էթնոգենեզ
### Սկզբնական պայմանները
Էթնոգենեզի սկիզբ է հանդիսանում տվյալ տարածքում կայուն և տարածվելու հնարավորություն ունեցող ազգաբնակչության ձևավորումը, որը ունի հարևաններից իրեն տարբերվող առանձնահատուկ վարվելաձևի կարծրատիպ։

Նման իրադարձության համար հարկավոր է հետևյալ պայմանների համընկնումը.
* տվյալ տարածքի պասիոնար զարկի գծում լինելը կամ էթնոգենեզի սկսման վայրում պասիոնարության հզոր գենետիական դրեյֆ,
* մեկ տարածքի վրա երկու կամ ավելի լանդշաֆտների զուգակցություն,
* մեկ տարածքի վրա երկու կամ ավելի ազգերի առկայություն։

### Ընթացում
Տիպիկ էնթոգենեզը կազմված է հետևյալ փուլերից.



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պասիոնարության տեսություն
Կատեգորիա:Պատմության փիլիսոփայություն
Սթիվեն Յոն

**Սթիվեն Յոն** (,  (*Յոն Սան Յոպ*) ), կորեական ծագմամբ ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Քայլող մեռյալները» հեռուստասերիալում Գլենի կերպարը մարմնավորելու համար։ Ունեցել է երկրորդական դեր «Մեծ պայթյունի տեսությունը» բազմասերիանոց ֆիլմում։

Յոնը կատարել է հնչյունավորում «Crysis» և «Crysis Warhead» համակարգչային խաղերում

## Ֆիլմագրություն
մինի|Յոնը 2012 թվականի Սան Դիեգոյի Կոմիկ-կոն ամենամյա իրադարձության ժամանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMDb էջը

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Հայնց Ֆիշեր

**Հայնց Ֆիշեր** (, ), ավստրիացի պետական և քաղաքական գործիչ։ Հայնց Ֆիշերը 2004 թ-ի հուլիսի 8-ից Ավստրիայի նախագահն է։ Ավարտել է Վիեննայի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը։ Առաջին անգամ խորհրդարանի պատգամավոր դարձավ 1971 թ-ին։ Շատ տեսաբաններ նշում են, որ նա միշտ խուսափում է քաղաքական կոնֆլիկտներից։ Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։ Հետաքրքրվում է ալպինիզմով։ 2010 թ-ի ապրիլի 25-ին վերընտրվել է Ավստրիայի նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Der Österreichische Bundespräsident / Ավստրիայի նախագահ 
* Պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ակադեմիկոսներ
Հեռուստատեսությունը Լատվիայում

Լատվիայում հեռուստատեսության եթերի առաջին փորձարկումները կատարվել են 1937 թ.։ Մշտապես հեռուստատեսությունը սկսել է գործել 1954 թվականից։ Ներկայումս հեռուստատեսությունը հանդիսանում է երկրի ամենապահանջված ԶԼՄ-ի տեսակը։ Հոդվածը ներկայացնում է երկրում գործող հեռուստաալիքների ցանկը։

## Ազգային հեռուստատեսություն

## Մասնավոր հեռուստաալիքներ

## Արտասահմանյան եթերային հեռուստաալիքներ

## Արբանյակային և կաբելային հեռուստաալիքներ
*LTV1 HD
*LTV7 HD
*LTV3
***[[TV XXI]]** http://www.tv21.lv/lv/home/
*Kinomania http://www.kinomania.tv/
*Eurosport
*Sony Entertainment Television
*HBO
*HBO Comedy
* Viasat (MTG) http://www.viasat.lv/
** TV1000
** TV1000 Action
** TV1000 Premium
** Viasat Sport Baltic
** Viasat Golf
** Viasat Premier League HD
** Viasat History
** Viasat Explorer
** Viasat Nature
*Fox Broadcasting Company
**FOX
**Fox Life
**Fox Crime
**National Geographic Channel
* NonStop
**Silver Baltic
**Showtime Baltic
**Star!

## Գավառային հեռուստաալիքներ
* TV Dzintare - Լիեպայա
* VTV - Վալմիերա http://www.vtv.lv/ 
* LRTV - Ռեզեկնե http://www.lrtv.lv/
* TV Miljons - Դաուգավպիլս
* STV - Սկրունդա http://www.tvskrunda.lv/
* Ogres TV - Օգրե
* TV Viļāni - Վիլյանի
* VTV - Վենտսպիլս http://www.skatvis.net/
* Kurzemes TV - Ventspils

## Փակված հեռուստաալիքներ
* MTV Latvia
* RBS TV
* LZK (Latvijas Ziņu kanāls - Լատվիայի լրատվական ալիք)

## Ծանոթագրություններ
KISS (սկզբունք)

**KISS** (, «մի բարդացրու հիմար» կամ ավելի հարգալից տարբերակ  — «արա կարճ ու հասարակ»), նախագծման գործընթաց ու սկզբունք։
Սկզբունքի հիմնական նպատակը հնարավորինս պարզ նախագծումն է և բարդ կառուցվածքներից խուսափելը։ Արդյունքում ստեղծված համալիրը պետք է աշխատի առանց բարդույթների, հեշտ ու հուսալի, ինչպես նաև հեշտ հասկանալի լինի։

Ավելի հազվադեպ հապավումը բացվել է նաև որպես  – «եկ պարզ ու ուղիղ» և « – «եկ բթության աստիճան պարզ»

## Տես նաև
* Օկկամի ածելի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Դիզայն
Լևոն Թյությունճյան

**Լևոն Ռուբենի Թյությունճյան** (), հայ գրող, հրապարակագիր, հասարակական-մշակութային գործիչ։

Սովորել է Վենետիկի Մխիթարյանների Քաղկեդոնի վարժարանում, ապա՝ Պոլսի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 1917 թ.-ին Թիֆլիսում Անդրանիկ Օզանյանի և Վահան Թոթովենցի հետ հիմնել է «Հայաստան» օրաթերթը։ 1920-ականների կեսերից հաստատվել է Շվեյցարիայում։ Հրատարակել է «Հուշեր ահավոր տարիներեն», «Հայաստանյաց եկեղեցվո մեջ ամբողջեն անջատ հասարակություն չկա» (1956 թ.) և այլ գրքեր, «Հարություն ամիրա Պեզճյան և իր ժամանակները» (1971 թ.) պատմական ուսումնասիրությունը։ Թյությունճյանը զբաղվել է նաև նկարչությամբ։ 1928-1949 թթ.-ին նրա կտավները ներկայացվել են ցուցահանդեսներում։ 1972 թ.-ին այցելել է Հայաստան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Անդրիաս Ղուկասյան

աջից|frameless|312x312փքս
**Անդրիաս Մարատի Ղուկասյան** (), հայ հասարակական, քաղաքական գործիչ, 2013 թվականի ՀՀ Նախագահի ընտրությունների թեկնածու։

## Կրթություն
* 1987 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 83 միջնակարգ դպրոցը։
* նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետ։
* 1988-1989 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։
* 1994 թվականին ավարտել է ԵՊՀ-ն՝ «Տնտեսական կիբեռնետիկա» մասնագիտությամբ, ստանալով տնտեսագետ-մաթեմատիկոսի որակավորում։
* 2005 թվականին ավարտել է Սանկտ-Պետերբուրգի արտաքին տնտեսական կապերի, տնտեսագիտության և իրավունքի ինստիտուտը՝ ստանալով բակալավրի աստիճան «Իրավագիտություն» մասնագիտությամբ։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1995-1999 թթ. աշխատել է «Հայներարտբանկում», որպես գործունեության պլանավորման դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալի, Ներքին աուդիտի ծառայության պետ, Վարկային դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ պաշտոններ։
* 1998 թ. հիմնադրել է «Բիզնես-պորտնյոր» խորհրդատվական ընկերությունը, որը կառավարել է մինչև 1999 թվականը։
* 1999 թվականից առ այսօր գլխավորում է «Ռադիո Հայ» ՍՊ Ընկերությունը՝ զբաղեցնելով ընկերության հիմնադիրների ժողովի նախագահի պաշտոնը։
* 2002-2003 թթ. հիմնադրել է և աշխատել է որպես տնօրեն «Վարդազարյան և Ղուկասյան» իրավաբանական խորհրդատվական ընկերությունում։
* 2002 թվականին հիմնադրել է «Ֆլամինգո-Արտ-լողափ» ՍՊԸ-ն և կառավարել ընկերությունը մինչև 2011 թվականը։
* 2004-2008 թթ. հանդիսացել է «Կովկասյան կոմունիկացիոն խումբ» ՓԲԸ ներկայացուցիչը «Դվին հյուրանոցային համալիր» ՓԲԸ-ում։ Զբաղեցրել է նաև վերջինիս տնօրենի պաշտոնը։

## Հասարակական-քաղաքական գործունեությունը
* 2008 թվականին հիմնադրել է «ԽՍՀՄ-ին կողմ և դեմ» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպությունը, որը ղեկավարել է մինչև 2010 թվականը։
* 2011 թվականից կամավոր հիմունքներով աջակցել է «Խորհրդային Ադրբեջանից փախստականների համագումար» քաղաքացիական նախաձեռնությանը։
* 2013 թ. առաջադրվել է Հայաստանի Նախագահի թեկնածու։
* 2014 թվականի հոկտեմբերի 14-ին իր ֆեյսբուքյան էջում հորդորել է, որ հոկտեմբերի 24-ին Գագիկ Ծառուկյանը, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Ստեփան Դեմիրճյանը և Րաֆֆի Հովհաննիսյանը հայտարարեն ժամանակավոր կառավարություն ձևավորելու մասին, իսկ Գագիկ Ծառուկյանը անձամբ ղեկավարի քաղաքացիների այն խումբը, որը կալանքի տակ կվերցնի Սերժ Սարգսյանին։

## Կալանավորում
2016 թվականի հուլիսի 31-ին Անդրիաս Ղուկասյանը կալանավորվեց Սարի թաղում զանգվածային անկարգություններ կազմակերպելու մեղադրանքով և անազատության մեջ էր գտնվում նույն թվականի նոյեմբերի 20-ից։ 2018 թվականի մայիսի 7-ին ազատ է արձակվել։ Ստեղծեց Հայկական կառուցողական կուսակցությունը 2018-ի հուլիսին։ 2021 թ. Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու համար կառուցողական հայկական կուսակցությունը մտավ «Ազատ հայրենիք» նախընտրական դաշինք։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է։ Ունի մեկ դուստր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անդրիաս Ղուկասյանի կենսագրությունը կառուցողական կուսակցության կայքում

Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՀ Նախագահի թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ իրավագետներ
Ջոն Քարթեր (ֆիլմ, 2012)

**«Ջոն Քարթեր» **(), ռեժիսոր Էնդրյու Ստենտոնի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Թեյլոր Կիտչը, Լին Քոլինսը, Մարկ Ստրոնգը, Դոմինիկ Ուեսթը, Ջեյմս Փյուրֆոյը, Բրայան Կրենսթոնը, Դերիլ Սաբարան, Ամանդա Քլեյթոնը, Կիարան Հինդսը, Նիկոլաս Վուդեսոնը։

## Սյուժե
ԱՄՆ-ի քաղաքացիական պատերազմի վետերան Ջոն Քարթերն իր կամքին հակառակ հայտնվում է Մարսում, որտեղ գերի է ընկնում չորս մետր հասակ ունեցող ռազմիկ տեղաբնակների մոտ։ Քարթերը ստիպված է փրկել ինքն իրեն և նաև պատերազմի դաշտում հայտնված Գելիումի արքայադուստր Դեյա Տորիսին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Էնդրյու Ստենտոնի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այլմոլորակայինների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Արիզոնայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1868 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1881 թվականին
Ջեֆրի Դեման

**Ջեֆրի Դեման** (անգլ.՝ *Jeffrey DeMunn*,  ), թատրոնի, հեռուստատեսության և կինոյի ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Քայլող մեռյալները» բազմասերիանոց հեռուստաֆիլմի առաջին և երկրորդ եթերաշրջաններում հանդես գալու համար։

Հանդիսատեսին հայտնի է նաև «Ուղեկցորդը», «Կանաչ մղոն», «Մառախուղ» և այլ ֆիլմերում ունեցած երկրորդ պլանի դերերի համար։ 1995 թվականին նկարահանվել է «Քաղաքացի իքսը» ֆիլմում՝ մարմնավորելով խորհրդային ժամանակների ամենաարյունարբու սերիական մարդասպան Անդրեյ Չիկատիլոյին։ Մարդասպանի դերը Դեմանին բերում է , ինչպես նաև առաջադրվում է «Էմմի» մրցանակի՝ «լավագույն երկրորդ պլանի դերասան» անվանակարգում։

Ջեֆրին ծնվել է 1947 թվականին Նյու Յորք նահանգի Բուֆալլո քաղաքում՝ Վիոլետ և Ջեյմս Դեմաննների ընտանիքում։ 70-ական թվականներին մեկնել է Անգլիա, որտեղ խաղացել է հայտնի Օլդ Վիկ թատրոնի բեմում։ ԱՄՆ վերադառնալուց հետո միացել է Թագավորական շեքսպիրյան խմբին և մասնակցել բազմաթիվ ներկայացումների։
1974 թվականին Ջեֆրին ամուսնացել է Էնն Սեկյերի հետ, որից 1995 թվականին բաժանվել է։ 2001 թվականին ամուսնացել է Քերի Լիի հետ։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMDb էջը
* Էջը բրոդվեյան բազայում

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Դրամա Դեսկ» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Արամ Ս. Հարությունյան

**Արամ Սերգեյի Հարությունյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, «Ազգային համաձայնություն» կուսակցության նախագահ։

## Կրթություն
Ծնվել է մանկավարժի ընտանիքում։
* 1975 թ. ոսկե մեդալով ավարտել է միջնակարգ դպրոցը.
* 1975 թ. ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը և, 1980 թ.-ին գերազանցությամբ ավարտել այն։
* 1980 թ. ընդունվել է ԵՊՀ ասպիրանտուրա և գործուղվել Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան համալսարան։
* 1983 թ. ավարտել է ասպիրանտուրան։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1984-2008 թթ.-ին դասավանդել է ԵՊՀ-ում։ Ունի բազմաթիվ տպագրված աշխատանքներ։

## Քաղաքական գործունեություն
* 1987 թվականից զբաղվում է քաղաքականությամբ։
* 1988 թվականից անմիջականորեն մասնակցել է Ղարաբաղյան գոյամարտին` մասնավորապես կենսական նշանակություն ունեցող Լաչինի ինքնապաշտպանական մարտերին, ազատագրմանը և ռազմականացված բնակավայրերի ստեղծմանը։
* 1991-99 թթ. եղել է ԱԻՄ-ի անդամ։
* 1996-99 թթ. եղել է ԱԻՄ-ի Խորհրդարանի խոսնակ։
* 1998-99 թթ. եղել է ՀՀ Նախագահին առընթեր Սահմանադրության փոփոխություններ նախապատրաստող հանձնաժողովի անդամ։
* 1999 թ. ՀՀ Ազգային Ժողովի ընտրությունների ժամանակ ԱԻՄ-ի համամասնական ցուցակում երկրորդն էր։
* 1999 թ. նոյեմբերին հեռացվել է ԱԻՄ-ից
* 2000 թ. ապրիլին մի խումբ համախոհների հետ հիմնել է «Ազգային համաձայնություն» կուսակցությունը, որի նախագահն է մինչ այսօր։
* 2003 և 2008 թթ. եղել է Հայաստանի Հանրապետության նախագահի թեկնածու։
* 2007 թ. «Ազգային համաձայնություն» կուսակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցեց։
* 2008 և 2009 թթ. եղել է Մարտի 1-ի դեպքերն ուսումնասիրող ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողովի անդամ։
* 2013 թ. առաջադրվել է ՀՀ Նախագահի թեկնածու։

Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

Կատեգորիա:ՀՀ Նախագահի թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:«Ազգային համաձայնություն» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Մեիր Կահանե

**Մեիր Կահանե** (), հրեա րաբբի։ 1968 թ. ԱՄՆ-ում հիմնել է «Հրեական պաշտպանության լիգան»։ 1969 թ. հաստատվել է Իսրայելում, որտեղ հիմնել է «Կախ» շարժումը, ընտրվել է Քնեսեթի պատգամավոր։

Կահանեն ուներ աջ-ծայրահեղական հայացքներ, գտնում էր, որ բոլոր արաբներին պետք է վտարել Իսրայելից։ Սպանվել է 1990 թ. Նյու Յորքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի րաբբիներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հրեա ազգայնականներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հրեական կրոնական ահաբեկչություն
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Սպանված կրոնական առաջնորդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հրեաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հանցագործներ
Արթուր Էդինգտոն

thumb|left|

**Արթուր Սթենլի Էդինգտոն** (, ), անգլիացի աստղագետ, ֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ 1914 թվականից։

Էդինգտոնի աշխատանքները վերաբերվում են աստղերի շարժումների, ներքին կառուցվածքի, հարաբերականության տեսության, ռելյատիվիստական տիեզերաբանության հարցերին։ Առաջինն է ճառագայթային հավասարակշռության տեսությունը կիրառել աստղերի ընդերքի նկատմամբ, մշակել հավասարակշռված գազային ճառագայթող աստղերի տեսությունը։ Եղել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի և արտասահմանյան այլ ակադեմիաների ու գիտական ընկերությունների անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ
Կրոնի համաշխարհային օր

**Կրոնի համաշխարհային օր**, ՄԱԿ-ի նախաձեռնությամբ նշվող միջազգային օր է։ Նշվում է ամեն տարի հունվարի երրորդ կիրակի օրը։ Սկիզբ է առել 1950 թվականի ԱՄՆ Բահաի ազգային հոգևոր հավաքի որոշմամբ։ Նպատակն է ուշադրություն հրավիրել տարբեր կրոնների և կրոնական սկզբունքների նմանությանը և հասնելու ներդաշնակության։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Նախկին ընկերուհիների ուրվականները

**«Նախկին ընկերուհիների ուրվականները» **(), ռեժիսոր Մարկ Ուոթերսի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Մեթյու Մակքոնահին, Ջենիֆեր Գարները, Մայքլ Դուգլասը, Բրեկին Մեյերը, Լեյսի Չաբերտը, Ռոբերտ Ֆորսթերը, Էն Արչերը, Էմմա Սթոունը, Դենիել Սունջատան, Նորին ԴեՎուլֆը։

Քոնոր Միդը կնամոլ է, որը միանգամից և միաժամանակ կարող է լքել երեք ընկերուհու համացանցային կոնֆերանսի ժամանակ։ Դրա համար էլ, երբ Քոնորը գալիս է իր եղբոր հարսանիքին, նրա միակ ցանկությունը հարսնացուի ընկերուհիներից մեկին հրապուրելն էր, քանի որ նա միակն էր, ով չէր ընկել իր սարդոստայնի մեջ։ Բայց Քոնորի հորեղբայր Ուեյնը, ում շնորհիվ Քոնորը դարձել էր այժմյանը, այլ բան էր որոշել անել։ Նա ուզում է Քոնորի մեջ արթնացնել իրական, անեղծ սերը։ Իսկ դա բավականին դժվար գործ է, դրա համար էլ նրան պետք է նախկին ընկերուհիների ուրվականները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մարկ Ուոթերսի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Լայն Սինեմայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր որբերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ուրվականների մասին
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հարսանիքի մասին
Էմիլ Ժակ-Դալկրոզ

**Էմիլ Ժակ-Դալկրոզ** (*Émile Jaques-Dalcroze*, իսկական ազգանունը՝ *Ժակ*, ), շվեյցարացի կոմպոզիտոր, մանկավարժ։

Ստեղծել է երաժշտական-ռիթմական դաստիարակության համակարգ, դասավանդել Ժնևի կոնսերվատորիայում (1892-1910 թթ.), Հելլերաուի դպրոցում (1911-1914 թթ.), Ժնևի՝ իր հիմնած ինստիտուտում (1915 թ.-ից)։ Նմանատիպ դպրոցներ և ինստիտուտներ են հիմնադրվել Ստոկհոլմում, Փարիզում, Վիեննայում, 1924 թ.-ին՝ Մոսկվայում և Պետրոգրադում, 1924 թ.-ին՝ Թիֆլիսում (ռիթմի և պլաստիկայի ինստիտուտը, ղեկավար՝ Ս. Լիսիցյան)։ Գրել է 7 օպերա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гл. ред. Ю. В. Келдыш. Музыкальная энциклопедия.&nbsp;-&nbsp;М.։ Советская энциклопедия, 1974.&nbsp;-&nbsp;Т. 2. 
* Mead, V. H. (1996). "More than Mere Movement – Dalcroze Eurhythmics." Music Educators Journal, 82 (4), 38-41 

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շվեյցարացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:1865 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:1950 մահեր
Կատեգորիա:Հուլիսի 1 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Արթուր թագավորի արքունիքի առաջին ասպետը

**«Արթուր թագավորի արքունիքի առաջին ասպետը» **() ռեժիսոր Մայքլ Գոթլիբի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Թոմաս Յեն Նիկոլասը, Ջոս Էկլենդը, Արտ Մալիկը, Պալոմա Բաեզան, Քեյթ Ուինսլեթը, Դենիել Կրեյգը, Դևիդ Տայսոլը, Ռոն Մուդին, Բերի Ստենտոնը, Մայքլ Մելմանը։

## Սյուժե
Միջնադարի մեծ հրաշագործ Մերլինը չգիտեր, որ «Ռեզեդայի ասպետները» դա պատվավոր ասպետական տիտղոս չէր, այլ ժամանակակից բեյսբոլային թիմի հպարտ անվանում է։ Արդյունքում կախարդական հորձանուտը տասնչորսամյա Կելվինին տանում է ասպետների ժամանակաշրջան, որը լի է արքայադստրերով և հրաշագործներով։ Իսկ կյանքն այդ ժամանակաշրջանում այնքան էլ խաղաղ չէր, այլ լի էր թագավորական ինտրիգների հեղեղով, մրցարշավներով, արքայադստեր առևանգումներով և ասպետական ժամանակաշրջանին բնորոշ այլ հատկանիշներով։ Կելվինն իր հնարամտության, XX դարի փորձն ու գիտելիքներն օգտագործելով իր նոր ընկերների հետ կարողանում է հաղթանակել չարին և դառնալ Արթուր թագավորի առաջին ասպետը։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մայքլ Գոթլիբի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ժամանակի միջով ճանապարհորդության մասին
Հիմարների ոսկին

**«Հիմարների ոսկին» **(), ռեժիսոր Էնդի Թենանտի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Մեթյու Մակքոնահին, Քեյթ Հադսոնը, Դոնալդ Սազերլենդը, Ալեքսիս Դզենան, Յուեն Բրեմները, Ռեյ Ուինսթոնը, Քևին Հարտը, Մալկոլմ-Ջամալ Ուորները, Բրայան Հուքսը, Դևիդ Ռոբերտսը։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է գանձեր որոնող զույգի մասին, որոնք ամուսնալուծվել են, քանի որ հիասթափվել են միմյանցից և որոնումների վրա ծախսված զուր ժամանակից։ Բայց երբ նրանք կրկին ընկնում են գանձի հետքի վրա, նրանք վերամիավորվում են։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Էնդի Թեննանտի ֆիլմեր
Ֆերենց Էրկել

**Ֆերենց Էրկել** (, ), հունգար կոմպոզիտոր, դիրիժոր, դաշնակահար։ Հունգարիայի ազգային օպերային արվեստի հիմնադիր։

Գրել է հունգարական ազգային հիմնի երաժշտությունը (1845), 9 օպերա (այդ թվում ազգային-հայրենասիրական՝ «Բանկ բան», բեմադրվել է 1861 թվականին), տոնական նախերգանք նվագախմբի համար (1887), դաշնամուրային պիեսներ, երգեր։

## Կենսագրություն
Համաձայն ընտանեկան ավանդության Ֆերենցը Հունգարիայում վերաբնակեցված հոլանդացի վան Էրկելի ժառանգներից է։ Նրա երաժշտական կարողությունները վաղ են հայտնաբերվել։ Սովորել է Հենրիկ Կլեյնի մոտ Պոժոնիում։ Երիտասարդ տարիներին համերգներ է տվել որպես երգիչ և դասավանդել է դաշնամուր (1828-1835), նաև 1890 թվականից ծառայել է որպես կապելմեյստեր Կլուժ-Նապոկաում։ (1835) թվականին տեղափոխվել է Պեշտ, որտեղ շուտով դարձել Հունգարական թատերական միության դիրիժոր։ 1838 թվականից 1890 թվականներին եղել է Հունգարիայի ազգային թատրոնի գլխավոր դիրիժորը և ղեկավարը, գլխավորել է Պեշտի ֆիլհարմոնիկ միության նվագախումբը, դրա հիմնադրման 1853 թվականից մինչև 1871 թվականը, իսկ (1868) թվականից՝ Համահունգարական երգչախմբային միության ղեկավար։ 1875-1889 թվականներին եղել է դաշնամուրային բաժնի տնօրեն և պրոֆեսոր, իսկ 1886 թվականից Հունգարիայի երաժշտական ակադեմիայի տնօրենը և պրոֆեսորը։ 1872 թվականին Ֆերենց Լիստի հետ նախաձեռնել է Բուդապեշտում Օպերային թատրոնի նոր շենքի կառուցումը, թատրոնի կառուցման առաջին օրվանից եղել է թատրոնի դիրիժոր։

## Ստեղծագործություն
Ֆերենց Էրկելը համարվում է Հունգարիայի ազգային օպերայի հիմնադիրը բառի ուղիղ իմաստով, քանի որ հենց նա է ստեղծել առաջին հունգարական օպերան։ Իր օպերաների մեծ մասում նա անդրադարձել է Հունգարիայի ողբերգական պատմությանը՝ երկրի ազատագրումը զավթիչներից և կռիվները բռնապետների դեմ։ Առավել շատ հերոսական-քնարական օպերաներ, ինչպես՝ «Լասլո Խունյադի» և «Բան Բանկ»։ Էրկելին բնութագրական է այդ ժամանակվա արևմտաեվրոպական օպերային ավանդույթների և ազգային երաժշտական ոճի համադրությունը (բացառիկություն, շատ հունգարական ազգայի մեղեդիներ, օրինակ օգտագործել է Վերբունկոշը)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հունգարացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հունգարացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հունգարացի մանկավարժներ
Սլավոնական նոր հեթանոսություն

մինի|Ռոդնովերների ծիսակատարություններ Կալուգայի մարզում
**Սլավոնական նոր հեթանոսություն** կամ **ռոդնովերիե**, կրոնական նոր հոսք, որի նպատակն է վերականգնել մինչքրիստոնեական սլավոնական ավանդույթները և հավատքը։ Ռոդնովերները սրբազան են համարում «հին սլավոնների գիտելիքները», պահպանում են մինչքրիստոնեական ժամանակների վերակենդանացված ավանդույթները և սովորույթները, ոմանք «մաքրման» արարողություն են անցնում, որի արդյունքում նոր սլավոնական անուն են ստանում։ Դա տարբերում է ռոդնովերներին սկզբնական սլավոնական արժեքները վերականգնողներից (Պյոտր Զոլին, Անդրեյ Տյունյաև), և էքստրեմիստներից, որորնք իրենց գրքերում քրիստոնեությունը օտար վտանգ են համարում (Վլադիմիր Իստարխով)։

Սլավոնական նոր հեթանոսությունը հստակ կառուցվածք չունի և բաժանվում է տարբեր կազմակերպությունների և խմբավորումների, որոնց հայացքները զգալիորեն տարբերվում են։ Այդպես, որոշ ռոդնովերները հեռու են քաղաքականությունից, քրիստոնեության հանդեպ չեզոք են, իսկ մյուսները զբաղեցնում են հակասեմական ուլտրաաջ դիրքեր, հայտարարում են սլավոնների ընտրված լինելը, մասնակցում են ռուսական շքրեթներին։

Կատեգորիա:Սլավոնական նոր հեթանոսություն
Կատեգորիա:Նոր հեթանոսությունը Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կրոնը Սլովակիայում
Հեռուստատեսությունն Էստոնիայում

**Հեռուստատեսությունն Էստոնիայում** ստեղծվել է 1955 թվականին, երբ ԽՍՀՄ կառավարության 1953 թվականի որշմամբ։ 2006 թ. պաշտոնապես սկսվել է թվային հեռարձակումը։ Ներկայումս հեռուստատեսությունը հանդիսանում է երկրի ամենապահանջված ԶԼՄ-ի տեսակը։

## Հեռուստաալիքների ցանկը
### Հանրային հեռուստատեսություն
աջից|250px

### Մասնավոր
*Kanal 2
*Kanal 11
*Kanal 12
*Seitse
*TVN (ռուսերեն)
*TV3
*TV3+ (ռուսերեն)
*TV6

### Գավառային
*Alo TV - Տարտու
*Tallinna TV – Տալլին

### Հեռարձակումը դադարեցված հեռուստաալիքներ
*TV 1
*EVTV
*RTV
*Tipp TV
*Neljas
*Kalev Sport
*TV4
*MTV Eesti
*TV14

## Ծանոթագրություններ
Վաչե Օհանյան

**Վաչե Արիստակեսի Օհանյան** (), հայ գրող։

## Կենսագրություն
Վաչե Օհանյանը ծնվել է Իրանի Թավրիզ քաղաքում 1905 թ.։ Եղել է Հրաչյա Աճառյանի աշակերտը, դպրոցն ավարտել է 1922 թ. գերազանցությամբ։ Նույն տարում ընդունվել է ընդհատակյա կոմերիտական կազմակերպություն։ Հոր մահվանից հետո ուսումը շարունակելու նպատակով Թավրիզից տեղափոխվել Երևան, ուր ընդունվել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը։

1924 թ. Հայաստանի Կոմերիտմիության Կենտրոնական կոմիտեի առաջադրանքով անցել է կոմերիտական աշխատանքի։ Եղել է Լենինականի մարզային կոմիտեի հրահանգիչ, Ղափանի շրջանային կոմիտեի քարտուղար։ Կոմերիտմիությունում եղել է 1922-1928 թթ.։

1927—1929 թթ. զորակոչվել է և ծառայել է հայկական դիվիզիայի 1–ին գնդում։ 1929—1930 թթ. աշխատել է որպես բանվոր Բաքվի բիդոնի գործարանում։ 1930-1937 թթ. աշխատել է մամուլում՝ պատասխանատու քարտուղար «Մաչքուլ», «Սույգյուղ», «Բանվոր» թերթերում, եղել է նաև «Բանվոր» թերթի խմբագիր։ 1937 թ. եղել է Լենինականի քաղկոմի ագիտրոպի բաժնի վարիչ։ 1925 թվականից կոմունիստական կուսակցության անդամ է։

1937 թ. հեռացվել է կուսակցության շարքերից և դատապարտվել 8 տարի ազատազրկության կեղծ մեղադրանքներով՝ իբրև «հակահեղափոխական, ազգայնական կազմակերպության անդամ»։ Աքսորից ազատվել է 1944 թ. լավ աշխատանքի համար, ժամկետից շուտ։ 1945—1948 թթ. աշխատել է Երևանի քաղսովետի տպարանում, որպես գործարանի պետ, տեխնոլոգ և այլն։ 1949 թ. աքսորվել է Կրասնոյարսկի երկրամաս, ուր աշխատել է Աբանակի շրջանի գյուղերից մեկում մինչև 1955 թ. հոկտեմբերը։

Վերադառնալով 1955 թ. Երևան, վերականգնվել է կուսակցության շարքերում։ Աշխատել է որպես խմբագիր Հայպետհրատում, հետո 1956—60 թթ. խմբագիր և խմբագրության վարիչ Հայուսդասհրատ-ում, 1960—1962 թթ. եղել է նույն հրատարակչության գլխավոր խմբագիր, իսկ 1962 թվականի դեկտեմբերից եղել այդ հիմնարկության տնօրենը մինչև 1965 թ., երբ անցել է թոշակի։ Հետագայում աշխատել է Մարքսիզմ-Լենինիզմի ինստիտուտում։ 1991 թ. հրատարակել է գիրք՝ «Առանց հանցանքի տասնութ տարի», ուր նկարագրել է իր փորձությունները աքսորում անցկացրած դաժան տարիներին։

Վաչե Օհանյանը մահացել է 1992 թ.։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Ենթաէթնոս

**Ենթաէթնոս** (կամ **ենթաէթնիկ խումբ**), խտաբար բնակվող և մեծ էթնոսին պատկանող մարդկանց մի խումբ, որը ունի մի շարք մշակութային յուրահատկություններ և գիտակցում է այդ տարբերությունը։ Ենթաէթնոսը ունի իր ինքնավանումը, իսկ նրա անդամները ընդունում են իրենց երկակի պատկանելիությունը՝ միաժամանակ էթնոսին և ենթաէթնոսին (օրինակ՝ չերքեզահայերը հայ ժողովրդի կազմում, նագայբակները թաթար ժողովրդի կազմում, դիգորները օս ժողովրդի մեջ, կազակները ռուս ժողովրդի կազմում և այլն)։

## Եզրի առաջացումը
«Ենթաէթնիկ խումբ» (, ) եզրը օգտագործվում է ֆրանսալեզու գրականության մեջ սկսած 19-րդ դարից, անգլալեզու՝ 20-րդ դարի սկզբից, երբեմն մատնանշելով ռասայի մեջ մտնող էթնիկ խմբերը։

«Ենթաէթնոս» եզրը մտցրել է Լև Գումիլյովը էթնոգենեզի պասիոնար տեսության շրջանակներում, էթնոսի կառուցվածքի տարր հանդիսացող՝ էթնիկ համակարգը նշելու համար։ Ենթաէթնոսի մեջ Գումիլյովը առանձնացնում է կոնսորցիան և կոնվիքսիան։

Համաձայն Գումիլյովի, էթնոսի կայունության հատկանիշն է տարբեր էնթաէթնոսների գոյությունը, որոնք լինելով սիմբիոզի հարաբերության շրջանակներում բաժանում են իրար մեջ ֆունկցիաները։ Ոչ անտագոնիստական մրցակցության եղանակով ենթաէթնոսները չխախտելով էթնոսի ներքին միասնականությունը ավելի ճկուն են դարձնում նրա ներքին կառուցվածքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պասիոնարության տեսություն
Կատեգորիա:Էթնոս
Լև Աբելիովիչ

**Լև Մոիսեևիչ Աբելիովիչ** (, ), բելառուս կոմպոզիտոր։ Բելառուսի արվեստի վաստակավոր գործիչ (1963)։ Վասիլի Զոլոտարևի և Նիկոլայ Մյասկովսկիի սանը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է բնիկ վիլնյուսցի Մոիսեյ Լեյբովիչ և Եվա Էլյաշ-Խաիմովնա Աբելովիչների ընտանիքում։ 1935-1939 թվականներին սովորել է Վարշավայի կոնսերվատորիայում, 1941 թվականին ավարտել է Բելառուսի կոնսերվատորիան։

Մահացել է Մինսկում 1985 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։ Թաղված է Մինսկի Հյուսիսային գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործությունը
Ստեղծագործություններին հատուկ է քնարա-փիլիսոփայական սիմֆոնիզմը և վոկալ երաժշտությունը։ Ստեղծագործություններից են 4 սիմֆոնիաները (1962-1970), կոնցերտ դաշնամուր համար (1979), «Ֆրեսկի» դաշնամուրային շարքը, վոկալիզ Դմիտրի Շուստակովիչի հիշատակին, երգեր, ռոմանսներ, երաժշտություն կինոյի, թատրոնի, հեռուստատեսության, ռադիոներկայացումների համար և այլն։ Յակուբ Կոլասի, Մաքսիմ Տանկի, Ադամ Միցկևիչի, Մաքսիմ Բոգդանովիչի, Ֆեոդոր Տյուտչևի բանաստեղծությունների համար գրել է երաժշտություն։

## Պարգևներ ու կոչումներ
* Բելառուսական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1963)
* «Պատվո նշան» շքանշան (05.01.1972)
* ՌԽՖՍՀ և Բելառուսական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդների պատվոգրեր

## Գրականություն
* Республика Беларусь: Энциклопедия: В 6 т. / Г. П. Пашков;. — Минск: «Беларуская Энцыклапедыя» имени Петруся Бровки, 2006. — Т. 2. — С. 5—6. — 912 с. — ISBN 978-985-11-0371-9.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բելառուսի արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Լավրենտի Աբեցեդարսկի

**Լավրենտի Սեմյոնովիչ Աբեցեդարսկի** (բելառուսերեն՝ *Лаўрэнцій Сямёнавіч Абэцэдарскі*, ), բելառուս պատմաբան, ԽՍՀՄ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1968), պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1966)։

## Կենսագրություն
Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, արժանացել «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ 1946 թվականին ավարտել է Բելառուսի պետական համալսարանը։ Դասավանդել է նույն համալսարանում, 1950-1958 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ պատմության ամբիոնի վարիչ, 1958-1975 թվականներին՝ ԲԽՍՀ պատմության ամբիոնի վարիչ։ 1950 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն (), իսկ 1966 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն՝ «Բելառուս ժողովրդի պայքարը Ռուսաստանին միանալու համար (XVI—XVII դդ.)»:

## Գիտական գործունեություն
Գիտական հետզոտությունները վերաբերում են 16-17-րդ դարերի ռուս-բելառուսական հարաբերություններին, 17-րդ դարի բելառուսական ազգային-ազատագրական, հակաավատական պայքարին։ «Բելառուսները XVII դ. Մոսկվայում. ռուս-բելառուսական կապերի պատմությունից» (1957) գրքի հեղինակն է։

## Մատենագիտություն
* *Абэцэдарскі Л. С.* Барацьба ўкраінскага і беларускага народаў за ўз’еднанне з Расіяй у сярэдзіне XVII века . — Мінск : Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1954. — 67 с.
* *Абецедарский Л. С.* Белорусы в Москве XVII в. Из истории русско-белорусских связей . — Минск : Издательство БГУ, 1957. — 62 с.
* Русско-белорусские связи : сборник документов : (1570—1667 гг.) / отв. ред. Л. С. Абецедарский, М. Я. Волков. — Минск : Высшая школа, 1963. — 534 с.
* *Абэцэдарскі Л. С.* У святле неабвержных фактаў. — Мінск : Голас Радзімы, 1969. — 111 с.
* *Абецедарский Л. С.* Белоруссия и Россия : Очерки русско-белорусских связей второй половины XVI—XVII вв.  — Минск : Вышэйшая школа, 1978. — 255 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Բելառուսի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բելառուս պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բելառուսի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Մագադան

**Մագադան** (ռուսերեն՝ Магада́н), քաղաք, Ռուսաստանի Մագադանի մարզի կենտրոնը։ Նավահանգիստ Օխոտի ծովի Նահաևոյի խորշի ափին։

## Անվանումը
Անվանումը առաջացել է օրոչերեն **մոնգոդան** «ծովային բերուկներ» բառից։

## Պատմություն
Որպես բնակավայր առաջացել է 1930-ականների սկզբին՝ Ռուսաստանի հյուսիս-արևելքի բնական ռեսուրսների յուրացման առիթով։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1929 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Հակոբ Սառիկյան

**Հակոբ (Կիրակոս) Սառիկյան**, ծնունդով Տավուշի մարզի Գանձաքար (նախկին Վերին Աղդան) գյուղից է։
Ծնվել է 1872 թ-ին։ Մասնակցել է ինքնապաշտպանական մարտերին։ Եղել է Անդրկովկասում Հայաստանի հյուպատոս։ Մասնակցել է Խանասորի արշավանքին։

Կատեգորիա:Հյուպատոսներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ
Կատեգորիա:Գանձաքար գյուղում ծնվածներ
ISO 9000

ISO 9000-ը որակի կառավարման միջազգային ստանդարտների «խումբ» է, որը ստեղծված է արտադրողներին հավաստացնելու, որ իրենց արտադրած ապրանքը համապատասխանում է սպառողների կարիքներին՝ միաժամանակ բավարարելով հաստատված կարգավորման պահանջներին including the seven quality management principles upon which the family of standards is based.։ Ստանդարտները հրատարակվում են ISO՝ International Organization for Standardization կողմից և հասանելի են Ազգային ստանդարտի մարմինների կողմից։ ISO 9000-ը զբաղվում է որակի կառավարման համակարգի հիմնախնդիրներով, ներառյալ որակի կառավարման 8 սկզբունքները, որոնց վրա էլ հիմնված են ընտանիքի ստանդարտները։

## ISO 9000-ի պարտադիր գրանցումներ
* Ղեկավարության կողմից վերլուծություն
* Կրթվածություն, պատրաստվածություն, հմտություներ և փորձ
* Արտադրական գործընթացների և թողարկվող արտադրանքի նկատմամբ պահանջների հաստատում
* Արտադրանքի նկատմամբ պահանջների վերլուծության արդյունքներ և այդ վերլուծությունից բխող գործողություններ
* Նախագծման և մշակման համար մուտքային տեղեկություններ
* Նախագծման և մշակման վերլուծության արդյունքներ, ելքային գործողություններ
* Նախագծի հաստատման և մշակման կամ այլ համապատասխան անհրաժեշտ վերլուծության արդյունքներ
* Նախագծի և մշակման վավերացման /հաստատման արդյունքներ/, այլ անհրաժեշտ գործողություններ 
* կառավարման արդյունքները՝ նախագծերի և մշակումների փոփոխությունների մասիմ և ցանկացած այլ գործողություններ
* Մատակարարների գնահատման արդյունքներ
* Այնպիսի պրոցեսների հաստատում, որոնց արդյունքները հնարավոր չէ ստուգել շարունակական մոնիթորինգի կամ չափումների միջոցով
* Այն արտադրանքի բնութագիրը, որին պետք է օպերատիվ հսկում
* Սպառողի սեփականության կորուստ, վնաս կամ այլ անպետքություն, որը նրան հարկավոր չէ 
* Ստանդարտներ, որոնք օգտագործվում են չափիչ սարքավորումների ստուգման նպատակով, որոնց համար տեղական կամ միջազգային ստանդարտներ գոյություն չունեն
* Նախկին չափումների արդյունքների հաստատում, եթե հայտնաբերում են չափող սարքավորումների անհամապատասխանություն անհրաժեշտ պահանջներին
* Չափիչ սարքերի ստուգման արդյունքներ
* Ներքին աուդիտի և հետևող գործողությունների արդյունքներ
* Արտադրանքի որակի համապատասխանության մասին ինֆորմացիա
* Արտադրանքի անհամապատասխանության մասին ինֆորմացիա և ցանկացած նախափեռնողական գործողություն՝ ներառյալ դրա մերժոման/արգելման թույլատվությունը
* Ուղղիչ գործողությունների արդյունքներ
* Կանխարգելող գործողությունների արդյունքները։

## Ծանոթագրություններ

9000
Առավոտ (թերթ, Երևան)

**Առավոտ**, հայկական լրատվական օրաթերթ։ Հրատարակվում է հայերեն՝ 1994 թվականից։ Պարբերականի պաշտոնական կայքը հասանելի է հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Օրաթերթի գլխավոր խմբագիրն է Արամ Աբրահամյանը։ Առցանց տարբերակի խմբագիրը Աննա Իսրայելյանն է։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք   

Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական էլեկտրոնային թերթեր
Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի օրաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Պրիպյատ (գետ)

**Պրիպյատ** (ուկրաիներեն՝ *Прип'ять*, բելառուսերեն՝ *Прыпяць*), գետ Բելառուսում և Ուկրաինայում, Դնեպրի աջ վտակը։ Երկարությունը 775 կմ է (դրա մեծագույն մասը գետը հոսում է Բելառուսի տարածքով),  ավազանը՝  114․3 հզ. կմ²։ Դնեպրի ամենամեծ աջակաղմյան վտակն է երկարության, ջրառատության և ջրավազանի մակերեսի տեսակետներից։ Թափվում է Կիևի ջրամբարը։

## Աշխարհագրություն
Սկիզբ է առնում Կովել քաղաքի մոտից, հոսում Պոլեսիեով, թափվում Կիևյան ջրամբարը։ Խոշոր վտակներն են Ստոխոդը, Ստիրը, Գորինը, Ուբորտը, Ուժը, Յասելդան, Լանը, Սլուչը, Պտիչը։ Սնումը խառն է (հիմնականում ձնային)։ Վարարում է մարտի սկզբներին։

Ջրի միջին ծախսը գետաբերանում 460 մ³/վրկ է, առավելագույնը՝ մոտ 6000մ³/վրկ։ Սառցակալում է դեկտեմբերի կեսերին, սառցագերծվում՝ մարտի վերջերին։

Գետի լայնությունը վերին հոսանքում հասնում է մինչև 40, միջին հասանքներում՝ 50—70, ստորինում՝ 100 — առավելապես 250 մետրի, իսկ Կիևի ջրամբար մուտք գործելիս՝ 4—5 կիլոմետրի։ Հունի հատակը ավազային է և ավազճմային։ Գետի թեքությունը 0,08 մ/կմ է։

Պրիպյատը նավարկելի է գետաբերանից վեր մինչև 591 կմ։ Գետով լաստառաքում է իրականացվում։ Զարգացած է նաև ձկնորսությունը։

Պրիպյատը Դնեպր—Բուգյան ջրանցքով կապված է Բուգի, Դնեպր- Նեմանի ջրանցքով և Շարա գետով՝ Նեմանի հետ։ Նավարկելի է մինչև Ստոխոդի գետաբերանը։ Պրիպյատի ափերին են Պինսկ, Պետրիկով, Մոգիր, Նարովլյա, Չեռնոբիլ քաղաքները։

Գետի ափերին գտնվող ամենախոշոր քաղաքը Մոզիրն է, երկրորդը՝ Պինսկը։ Մյուս քաղաքներից, Չեռնոբիլի ատոմային էլեկտրակայանի 1986 թվականի աղետալի վթարից հետո, հանրաճանաչ են դարձել հատկապես Չեռնոբիլ և Պրիպյատ քաղաքները, որոնք վերածվել են աղետի գոտու։

Քանի որ Պրիպյատի ջրահավաք տարածքները ախտահարված են ռադիոնուկլիդներով, և հատկապես՝ Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի օտարման գոտու սահմաններում, ուստի հենց այդ գետն է համարվում Կիևի ջրամբար ռադիոնուկլիդներ հասցնող գլխավոր աղբյուրը։ Այդ փաստը հաստատվել է նաև գիտական ուսումնասիրությունների արդյունքում ձեռք բերված տվյալներով։

## Պատկերասրահ

Prypyat_near_Luninets.jpg|Պրիպյատը Լունիցի մերձակայքում, 2008
Prypyat_near Ptich.jpg|Գետը ստորին հոսանքում, 2008
Prypyat_near_Petrykau.JPG|Պրիպյատը Պետրիկովի մերձակայքում, 2009
Prypiat River in the Chernobyl Exclusion Zone, May 2009.jpg|Պրիպյատը Չեռնոբիլում, 2009


## Գրականություն
* 
*  *(1-е издание — 1966)*
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*  (Февраль 2004)

Կատեգորիա:Բելառուսի գետեր
Կատեգորիա:Դնեպր գետի վտակներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գետեր
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Առավոտ (այլ կիրառումներ)

**Առավոտ**, կարող է վերաբերել.

* Առավոտ - օրվա ժամանակահատվածներից մեկը
* Առավոտ (ժամ) - հին Հայաստանում՝ օրվա 10-րդ ժամը
* Առավոտ (օրաթերթ) - հայկական օրաթերթ
Կրկնակի գրանցման եղանակ

Հաշվապահական հաշիվներում տնտեսական գործառնությունների հետևանքով առաջացած փոփոխությունները գրանցվում են ***կրկնակի գրանցման եղանակով***, այսինքն՝ գործառնության գումարը միաժամանակ գրանցվում է 2 տարբեր հաշիվներում։ Հաշիվներում գրանցումներ կատարելու այս եղանակը յուրահատուկ է միայն հաշվապահական հաշվառմանը։ Կրկնակի գրանցման եղանակը հնարավորություն է ստեղծում ստուգելու կատարված գրանցումների ճշտությունը և ապահովում է գործառնությունների փոխադարձ կապի արտացոլումը։
Կրկնակի գրանցման եղանակի էությունը և նշանակությունը

Դիտարկված բոլոր օրինակներում յուրաքանչյուր գործառնության գումար միաժամանակ գրանցվում է 2 հաշիվներում, ընդ որում մի հաշվի դեբետում, մյուսի՝ կրեդիտում։ Հաշիվների միջև առաջացած այդպիսի կապը կոչվում է հաշիվների թղթակցություն, իսկ հաշիվները՝ թղթակցող հաշիվներ։ Տնտեսական գործառնության դեբետագրվող և կրեդիտագրվող հաշիվների և գումարի նշումը անվանում ենք հաշվապահական ձևակերպում։ Կատարված գործառնության գումարը մի հաշվի դեբետում և մյուս հաշվի կրեդիտում գրանցելը ոչ թե պատահական է, այլ օրինաչափություն։ Դա հետևանք է այն բանի, որ ակտիվները հաշվեկշռում արտացոլվում են երկակի ձևով՝ըստ կազմի և տեղաբաշխման և ըստ գոյացման աղբյուրների և նշանակման, ինչպես նաև ըստ հաշիվներում գրանցումներ կատարելու սահմանված կանոններով։ Հաշիվներում գրանցումներ կատարելու այս կարգը կոչվում է կրկնակի գրանցման եղանակ, որը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական գործառնությունները ընթացիկ հաշվառման մեջ արտացոլելու համար։ Կրկնակի գրանցման եղանակը ունի 2 կարևոր նշանակություն՝ 
* Ճանաչողական
* Ստուգողական
Առաջինը այն է, որ ծանոթանալով համապատասխան հաշիվներում կատարված գրանցումներին, կարողանում ենք կռահել, թե ինչ գործարք է կատարվել։ Ստուգողական նշանակությանը կանդրադառնանք շրջանառության տեղեկագիրն ուսումնասիրելիս։ Կրկնակի գրանցման եղանակը հաշվապահական հաշվառման մեջ օգտագործվում է 500 տարուց ավելի և հանդիսանում է հաշվապահական հաշվառման մեթոդի կարևորագույն տարրերից մեկը։

Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Հաշվապահական հաշիվ

Կազմակերպությունները, գործողության մեջ դնելով իրենց տրամադրության տակ գտնվող ակտիվները, ծավալում են տնտեսական գործունեություն։ Տնտեսական գործունեության ընթացքում նրանք կատարում են բազմաթիվ և բազմապիսի գործառնություններ։ Այդ գործառնությունները կազմակերպության ակտիվների, սեփական կապիտալի և պարտավորությունների կազմում առաջացնում են փոփոխություններ։ Անիմաստ կլիներ հաշվեկշռի ակտիվում և պասիվում տեղի ունեցած յուրաքանչյուր փոփոխությունից հետո նոր հաշվեկշիռ կազմելը. Դա բավականին կծանրաբեռներ հաշվապահական հաշվառման աշխատանքները և հնարավորություն չէր տա արտացոլելու հաշվեկշռի ակտիվի և պասիվի շարունակական փոփոխությունները, քանի որ հաշվեկշիռը արտացոլում է ակտիվների և դրանց գոյացման աղբյուրների կայուն դրությունը, այլ ոչ թե դրանց շարժը։ Այս խնդիրը լուծվում է հաշվապահական հաշվառման հաշիվների օգնությամբ։ Հաշվապահական հաշիվը 2 կողմից բաղկացած մի աղյուսակ է, որի ձախ մասը կոչվում է դեբետ, իսկ աջը՝ կրեդիտ։ Հաշվապահական հաշիվները դասակարգվում են 2 խմբի՝
# Ակտիվային
# Պասիվային հաշիվներ։

Ակտիվային են կոչվում այն հաշիվները, որոնք գտնվում են հաշվեկշռի ակտիվ կողմում։ Այդպիսի հաշիվներն են՝ հիմնական միջոցները, ոչ նյութական ակտիվները, կառույցները, ապրանքները, դեբիտորական պարտքերը և այլն։ Ակտիվային հաշիվներում սկզբնական մնացորդը, ավելացումները և վերջնական մնացորդը գրանցվում են դեբետում, իսկ նվազեցումները կրեդիտում։ Ակտիվային հաշիվները պետք է ունենան միայն դեբետային մնացորդ։

Պասիվային են կոչվում այն հաշիվները, որոնք գտնվում են հաշվեկշռի պասիվ կողմում։ Դրանք են՝ կանոնադրական կապիտալը, էմիսիոն եկամուտը, շահույթը, վարկերը, կրեդիտորական պարտքերը գնումների գծով և այլն։

Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Անտառատունդրա

400px|մինի|աջից
**Անտառատունդրային գոտի**, Հյուսիսային կիսագնդի մերձարկտիկական գոտու անցումնային բնական գոտի՝ բարեխառն գոտու անտառային (հարավում) և տունդրային (հյուսիսում) գոտիների միջև։

Գոտին բնութագրվում է անտառային և տունդրային տարրերի համակցությամբ, ինչպես նաև նոսր անտառի զարգացմամբ։ Անտառատունդրային գոտին 30—50 կմ֊-ից մինչև 300– 400 կմ լայնությամբ ձգվում է Եվրասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի հյուսիսային մասում։ Մայրցամաքների ափամերձ շրջաններում և կղզիներում անտառատունդրային գոտին սովորաբար փոխարինվում է տունդրայով։
400px|մինի|աջից
## Կլիմա
Կլիման անցումնային է՝ տայգայի կլիմայից տունդրային կլիմայի։ Տաք եղանակը տևում է մոտ 4 ամիս (հունիս–սեպտեմբեր)։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 10&nbsp;°C–ից 14&nbsp;°C-ի, հունվարինը՝ - 10&nbsp;°C–ից -40&nbsp;°C։ Տարեկան տեղումները՝ 200—400 մմ։ Ձնածածկույթի հզորությունը հասնում է 1 մ։ Բազմամյա սառածությունը և աննշան գոլորշիացումն առաջացնում են մակերեսային խոնավության ավելցուկ, ճահճակալում և ջրալակոլիթներ (5—7 մ բարձրությամբ)։

## Հողային կազմ
Հողերը գլեյա-պոդզոլային և տորֆա-գլեյան են, տեղ-տեղ՝ տորֆա-ճահճային։

## Բուսականություն
Բուսականությունը՝
* նոսր անտառային
* տունդրային
* ճահճային
* մարգագետնային է։
Նոսր անտառներում հաճախ հանդիպում են սփռված կամ կիսասփռված, կորացած ձներ։ Ծառերի կամ անտառակղզիների արանքում, բազմամյա խոտերի հետ մեկտեղ, տարածված են քարաքոսա-մամռային, թփուտային կամ մացառուտային համակցություններ։

### Անտառային կազմ
Սկանդինավյան թերակղզու հյուսիսում անտառատունդրային գոտին կազմված է կեչու կորացած անտառներից
* Կոլա թերակղզում՝ կեչու, եղևնու, սոճու նոսր անտառներից և թփուտաքարաքոսային տունդրայից
* Սպիտակ ծովի և Ուրալի միջև ընկած շրջանում՝ սիբիրական եղևնուց (երբեմն նաև՝ խեժափիճի և կեչի) և ակնաթփա-քարաքոսային տունդրաներից։
* Ուրալյան լեռնաշղթայի և Պյասինա գետի միջև ընկած նոսր անտառներում գերակշռում են սիբիրական խեժափիճին, եղևնին և լաստենին
* Պյասինա գետից արևելք դաուրական խեժափիճին։
* Յուրահատուկ է Հեռավոր Արևելքի լեռնային անտառատունդրան, որի նոսր անտառը կազմված է դաուրական խեժափիճուց, մայրենու և լաստենու մացառուտա-թփուտային սփռվածքից, բոշխա-ճահճային տունդրայից։
* Հյուսիսային Ամերիկայի նոսր անտառները կազմված են սպիտակ և սև եղևնուց, ամերիկյան խեժսւփիճուց,
* Գրենլանդիայում՝ բուրավետ կեչուց, լաստենուց և արոսենուց։

## Կենդանական աշխարհ
Անտառատունդրային գոտիյում կաթնասուններից հանդիպում են հյուսիսային եղջերու, գայլ, կզաքիս, կուղբ, աքիս, սպիտակ նապաստակ, դաշտամուկ, լեռնային շրջաններում՝ ծվծվան, Սիբիրում՝ արջամուկ և գետնասկյուռ։ Ավելի բազմազան է թռչնաշխարհը (սպիտակ կաքավ, սագեր, բադեր, կտցար, ճնճղուկ և այլն)։

Անտառատունդրային գոտու 85—90%–ը եղջերային արոտավայրերն են։ Հողագործության ժամանակակից բևեռային սահմանը հիմնականում համապատասխանում է անտառների և նոսր անտառների հյուսիսային սահմանին։ Հովտային մարգագետինները բնութագրվում են հացազգիների բարձր բերքատվությամբ։

## Գրականություն
* А. П. Тыртиков .Лес на северном пределе в Азии. М.,1996. 144 с. ISBN 5-87317-006-1

Կատեգորիա:Կլիմայական գոտիներ
Մշակութային Հայաստան

**«Մշակութային Հայաստան»**, հեռուստանախագիծ «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերության եթերում է 2011 թվականից։ Պատրաստվում է ՀՀ մշակույթի նախարարության հետ համատեղ։ «Մշակութային Հայաստան»-ի շրջանակներում շաբաթական երեք անգամ ներկայացվում են հայաստանյան մշակույթի կարևորագույն իրադարձությունները։ Հաղորդաշարն ունի մշտական հեռուստաէջեր՝ «Մշակութային հարցազրույց», «Դարձ առ գիրք», «Գրադարան», «Հոբելյան», «Մեր մեծերը», «Հիշում ենք...», «Փառատոն

Հաղորդման հեղինակը և ռեժիսորն է Վահագն Զաքարյանը

## Արտաքին հղում
* Հաղորդաշարը «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերության կայք-էջում 

Կատեգորիա:Հայկական հեռուստահաղորդումներ
Կալկուլյացիա

**Կալկուլյացիա** (հաշվարկում), արտադրության գործընթացում պատրաստվող արտադրանքի մեկ միավորի կամ շինարարության, նորոգման և այլ աշխատանքների ու ծառայությունների մեկ միավորի վրա կազմակերպության կատարած ծախսումների հաշվարկման և ինքնարժեքի որոշման աշխատանք։

Պարզ է, որ այդպիսի հաշվարկը հնարավոր է կատարել միայն դրամական գնահատմամբ, որովհետև արտադրանքի ինքնարժեքի մեջ մտնում են տարբեր բնույթի ծախսեր(դրամական, նյութական, աշխատանքային)։ Արտադրության գործընթացում արտադրանքի վրա կատարված ծախսումները, որոնք ներառվում են ինքնարժեքի մեջ, բաժանվում են՝ ուղղակի և անուղղակի ծախսումների։

Այն ծախսերը, որոնց կատարման կամ հաշվարկման պահին հնարավոր է որոշել, թե արտադրանքի որ տեսակին են կոնկրետ վերաբերում, համարվում են ուղղակի և միանգամից ներառվում են տվյալ արտադրատեսակի ինքնարժեքի մեջ։ Օրինակ, արտադրանքի թողարկման ժամանակ ծախսված նյութերը, արտադրանքը թողարկող բանվորների աշխատավարձերը և այլն։ Անուղղակի ծախսումներ են համարվում այն բոլոր ծախսումները, որոնց կատարման կամ հաշվարկման պահին հնարավոր չէ որոշել, թե այդ ծախսումների որ մասը որ արտադրատեսակին է վերաբերում։ Այդպիսի ծախսումներ են արտադրական ստորաբաժանումների կառավարչական և սպասարկող անձնակազմի աշխատավարձը, դրանց սոցապ հատկացումները, արտադրական նշանակության հիմնական միջոցների մաշվածությունը, նորոգման և սպասարկման ծախսումները և այլն։

Բոլոր անուղղակի ծախսումները հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում հավաքվում են հատուկ այդ նպատակով բացված հաշիվներում, իսկ ժամանակաշրջանի վերջում պայմանական եղանակով բաշխվում են թողարկված արտադրատեսակների միջև և դուրս են գրվում հիմնական արտադրության վրա՝ միացնելով ուղղակի ծախսումներին։ Բոլոր ուղղակի և անուղղակի ծախսումները գումարելով՝ ստացվում է թողարկված արտադրանքի ինքնարժեքը։ Անուղղակի արտադրական ծախսումների բաշխումը կատարվում է ըստ ուղղակի ծախսումների, ըստ ուղղակի նյութական ծախսումների, ըստ ուղղակի աշխատանքային ծախսումների և այլն։ Բաշխման եղանակի ընտրությունը կախված է կազմակերպության նյութատարության, աշխատատարության մակարդակներից և այլն։

Անուղղակի ծախսումների բաշխման գործակիցը որոշելու համար անուղղակի ծախսումների գումարը բաժանում ենք ուղղակի աշխատանքային ծախսումների հանրագումարի վրա։ Սրանից հետո յուրաքանչյուր արտադրատեսակի պատրաստման համար կատարված ուղղակի աշխատանքային ծախսումների գումարը բազմապատկում են անուղղակի ծախսումերի բաշխման գործակցով։

Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Շաղափ (այլ կիրառումներ)

**Շաղափ** կարող է վերաբերել՝

* Շաղափ (գետ) - գետ Հայաստանի Արարատի մարզում՝ Վեդիի վտակներից
* Շաղափ (գյուղ) - գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում։