Այդպես են վարվում բոլորը

**Այդպես են վարվում բոլորը**, KV 588, (ամբողջական անունը՝ «**Այդպես են վարվում բոլորը կամ Սիրահարների դպրոց**», ), Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի ստեղծած կատակերգական օպերա-բուֆֆա  երկու գործողությամբ։ Լիբրետոյի հեղինակ՝ Լորենցո դա Պոնտե։ 

Առաջին ներկայացումը կայացել է 1790 թվականի հունվարի 26-ին Վիեննայի արքունական թատրոնում (Theater an der Burg)՝ արժանանալով ջերմ ընդունելության։ Սակայն 5 ներկայացումից հետո այն առժամանակ հանվել է խաղացանկից Ավստրիայի Յոզեֆ II կայսեր մահվան պատճառով։ Սուգի ժամանակաշրջանն անցնելուց հետո կայացել է ևս 5 ներկայացում։ Ներկայումս, շնորհիվ այն հանգամանքի, որ օպերան պարունակում է Մոցարտի երբևիցե ստեղծած առավել գեղեցիկ երաժշտությունը, այն երգահանի հաճախ բեմադրվող ստեղծագործություններից մեկն է։

## Գործող անձինք

## Կարճ բովանդակություն
Օպերայի գործողությունները տեղի են ունենում Նեապոլ քաղաքում մոտ 1790 թվականին։

### Առաջին գործողություն
#### Տեսարան 1. Սրճարան
Նեապոլի սրճարաններից մեկում Ֆերանդոն և Գուլիելմոն (երկու սպաներ) համոզվածություն են հայտնում, որ իրենց նշանածները (համապատասխանաբար՝ Դորաբելլան և Ֆիորդիլիջին) հավերժ հավատարիմ են լինելու իրենց։ Դոն Ալֆոնսոն միանում է բանավեճին և առաջարկում է գրազ առ այն, որ նա կարող է մեկ օրվա ընթացքում ապացուցել, որ ո՛չ Դորաբելլան և ո՛չ էլ Ֆիորդիլիջին ոչնչով չեն տարբերվոմ այլ կանանցից, ունեն նույն փոփոխական բնավորությունը։ Ֆեռնանդոն և Գուլիելմոն ընդունում են գրազը։ Պայմանները պարզ են. երկու սպաները պարտավոր են մոտակա օրը իրենց սիրելի կանանց փորձության ենթարկելու նպատակով անել այն ամենն, ինչ նրանց կկարգադրի դոն Ալֆոնսոն, ոչ մի դեպքում չբացահայտելով նրանց գրազի առարկան։

#### Տեսարան 2. Ծովափնյա զբոսայգի
Ֆիորդիլիջին և Դորաբելլան գովաբանում են իրենց տղամարդկանց (զուգերգ՝ «Ah guarda sorella» — «Ահ, տե՛ս քույրիկ»)։ Ներս է մտնում Ալֆոնսոն, որը վատ լուր է հայտնում. սպաներին կանչել են պատերազմի։ Ներս են մտնում Ֆերնանդոն և Գուլիելմոն գալիս են սրտով կոտրված և հրաժեշտ տալիս (կվինտետ՝ «Sento, o Dio, che questo piede è restio» — «Ես զգում եմ, ո՜վ Աստված, որ իմ ոտքը դժկամ է»)։ Մինչ տղամարդկանց հետ նավը հեռանում է, Ալֆոնսոն և քույրերը մաղթում են նրանց ապահով ճանապարհորդություն (տերցետ՝ «Soave sia il vento» — «Թող քամին մեղմ լինի»)։ Ալֆոնսոն, մենակ մնացած, ուրախությամբ գուշակում է, որ կանայք (ինչպես բոլոր կանայք) հավատարիմ չեն լինի (արիոզո՝ «Oh, poverini, per femmina giocare cento zecchini?» - «Օ՜, խեղճ տղաներ, կնոջ վրա 100 ցեխին գրազ գալ»)։ .

#### Տեսարան 3. Քույրերի առանձնատուն
Գալիս է Դեսպինան (սպասուհին) և հարցնում է, թե ի՞նչ է պատահել։ Դորաբելլան ողբում է մենակ մնալու տանջանքների համար (արիա՝ «Smanie implacabili» — «Տանջանքներն անհաշտելի»)։ Դեսպինան ծաղրում է քույրերին՝ խորհուրդ տալով նրանց նոր սիրեկաններ վերցնել, քանի դեռ նրանց նշանածները բացակայում են (արիա՝ «In uomini, in soldati, sperare fedeltà?» - «Տղամարդկանցից, զինվորականներից դուք հավատարմությու՞ն եք ակնկալում»)։ Քույրերի հեռանալուց հետո գալիս է Ալֆոնսոն։ Երկյուղ կրելով, որ Դեսպինան կճանաչի կերպարանափոխված տղամարդկանց՝ նա կաշառում է սպասուհուն, որպեսզի նա օգնի գրազը շահելու գործում։ Այնուհետև ժամանում են երկու տղամարդիկ՝ բեղավոր ալբանացիների հագուստով (սեքսետ՝ «Alla bella Despinetta» — «Հանդիպեք գեղեցիկ Դեսպինետային»)։ 

Ներս են մտնում քույրերը, որոնք տագնապած են իրենց տանը տարօրինակ տղամարդկանց առկայությունից։ «Ալբանացիները» քույրերին ասում են, որ իրենց քույրերի հանդեպ սերն է այստեղ բերել։ Սակայն քույրերը հրաժարվում են ընդունել նրանց սիրահետումները։ Ֆիորդիլիջին խնդրում է «ալբանացիներին» հեռանալ և խոստանում է հավատարիմ մնալ իր նշանածին (արիա՝ «Come scoglio» — «Ինչպես ժայռ»)։ «Ալբանացիները» շարունակում են քույրերի սրտերը գրավելու փորձերը, Գուլիելմոն այնքան հեռու է գնում, որ մատնանշում է իր բոլոր տղամարդկային հատկանիշները (արիա՝ «Non siate ritrosi» — «Մի՛ ամաչեք»), բայց ապարդյուն։ Ֆերանդոն, մնալով մենակ և կանխազգալով հաղթանակը, գովաբանում է իր սերը (արիա՝ «Un'aura amorosa» — «Սիրող շունչ»)։

#### Տեսարան 3. Ծովափնյա զբոսայգի
Քույրերը տխրության մեջ են` հիշելով պատերազմ գնացած իրենց նշանածներին։ Հանկարծ հայտնվում են «ալբանացիները» և սպառնում թույն խմել, եթե քույրերը չընդառաջեն իրենց սիրահետումներին։ Մինչ Ալֆոնսոն փորձում է հանգստացնել նրանց, նրանք խմում են «թույնը» և ձևացնում, թե կորցրել են գիտակցությունը։ Շուտով դեպքի վայր է գալիս «բժիշկը» (դա զգեստափոխված Դեսպինան է) և, օգտագործելով մեծ մագնիսի բուժիչ ուժը, կարողանում է վերակենդանացնել «ալբանացիներին»։ Տղամարդիկ, ձևացնելով, թե դեռ ամբողջովին ուշքի չեն եկել, Դորաբելլայից և Ֆիորդիլիջիից համբույր են պահանջում՝ համարելով որ դրախտում են և նրանց անվանելով աստվածուհիներ։ Քույրերը հրաժարվում են, նույնիսկ երբ Ալֆոնսոն և բժիշկը (Դեսպինա) հորդորում են նրանց համաձայնվել։

### Երկրորդ գործողություն
#### Տեսարան 1. Քույրերի ննջասենյակ
Դեսպինան հորդորում է քույրերին ենթարկվել «ալբանացիների» սիրահետումներին (արիա՝ «Una donna a quindici anni» — «Տասնհինգ տարեկան կին»)։ Իր հեռանալուց հետո Դորաբելլան Ֆիորդիլիջիին խոստովանում է, որ ինքը հետաքրքրված է, և երկուսն էլ համաձայնում են, որ սոսկ սիրախաղը ոչ մի վնաս չի կարող պատճառել և կօգնի նրանց ժամանակն անցկացնել, մինչ նրանք սպասում են իրենց սիրեկանների վերադարձին (դուետ՝ «Prenderò quel brunettino» — «Ես կվերցնեմ թխահերին»)։

#### Տեսարան 2. Ծովափնյա զբոսայգի
Դորաբելլան և քողարկված Գուլիելմոն զույգ են կազմում, ինչպես և Ֆերանդոն ու Ֆիորդիլիջին։ Նրանց զրույցը կաշկանդված է ու անհարմար, և Ֆերանդոն հեռանում է Ֆիորդիլիջիի հետ։ Մնալով մենակ Դորաբելայի հետ՝ Գուլիելմոն փորձում է գայթակղել նրան։ Աղջիկը ցույց է տալիս թույլ դիմադրություն, սակայն շուտով նրան է հանձնում մի մեդալիոն, որի մեջ Ֆերանդոյի դիմանկարն է, սրտաձև կախազարդի փոխարեն (դուետ՝ «Il core vi dono» — «Սիրտս քեզ եմ տալիս»)։

Ֆերանդոն նվազ հաջողակ է Ֆիորդիլիջիի հարցում (Ֆերանդոյի արիան՝ «Ah, lo veggio» — «Ահ, ես տեսնում եմ դա» և Ֆիորդիլիջիի արիան՝ «Per pietà, ben mio, perdona» — «Խնդրում եմ, սիրելիս, ներիր»)։ Այդ պատճառով նա կատաղում է, երբ հետագայում Գուլիելմոյից իմանում է, որ իր դիմանկարով մեդալիոնն այդքան արագ տրվել է նոր սիրեկանին։ Գուլիելմոն սկզբում կարեկցում է Ֆերանդոյին (արիա՝ «Donne mie, la fate a tanti» — «Իմ տիկնայք, դուք շատերի հետ եք այդպես վարվում»), բայց հետո չարախնդում է, քանի որ իր նշանածը հավատարիմ է մնացել։

#### Տեսարան 3. Քույրերի առանձնատան սենյակ
Դորաբելլան խոստովանում է իր անհավատարմությունը Ֆիորդիլիջիին (արիա՝ «È amore un ladroncello» — «Սերը փոքրիկ գող է»)։ Ֆիորդիլիջին, վրդովված իրադարձությունների նման զարգացումից, որոշում է մեկնել ռազմաճակատ և գտնել իր նշանածին։ Սակայն, նախքան նրա մեկնելը, հայտնվում է Ֆերանդոն և շարունակում սիրահետել նրան։ Ի վերջո, Ֆիորդիլիջին տեղի է տալիս և ընկնում նրա գիրկը (դուետ՝ «Fra gli amplessi» — «Գրկախառնության մեջ»)։

Գուլիելմոն հուսահատության մեջ է, մինչդեռ Ֆերանդոն նրան է վերադարձնում իր նախկին չարախնդանքը։ Ալֆոնսոն, ով հաղթել էր գրազը, հորդորում է տղամարդկանց ներել իրենց հարսնացուներին։ Ի վերջո` «Così fan tutte» — «Այդպես են վարվում բոլորը» (կամ՝ «Բոլոր կանայք այդպիսին են»)։

#### Տեսարան 4
Տեսարանը սկսվում է որպես քույրերի և նրանց «ալբանացի» փեսացուների կրկնակի հարսանիք։ Դեսպինան, նոտարի կերպարանքով, ներկայացնում է ամուսնական պայմանագիրը, որը ստորագրում են միայն տիկնայք։ (Տղամարդիկ, իհարկե, գիտակցում են, որ այս հարսանիքը կեղծ է և միայն մասնակցում են խաղին, որպեսզի դաս տան իրենց անհավատարիմ սիրեցյալներին)։

Անմիջապես հետո հեռվից լսվում է զինվորական երաժշտություն, ինչն ազդարարում է սպաների վերադարձը։ Ալֆոնսոն հաստատում է քույրերի վախերը՝ Ֆերանդոն և Գուլիելմոն արդեն տան ճանապարհին են։ «Ալբանացիները» շտապում են թաքնվել (իրականում՝ հանելու իրենց հանդերձանքը)։ Նրանք վերադառնում են արդեն որպես սպաներ՝ հայտնելով իրենց սերը։ Ալֆոնսոն սպաների առջև «պատահաբար» գցում է ամուսնական պայմանագիրը, և երբ նրանք կարդում են այն, զայրույթ են ձևացնում։ Այնուհետև նրանք հեռանում են և րոպեներ անց վերադառնում՝ կիսով չափ «ալբանացու», կիսով չափ՝ սպայական հագուստով։

Բացահայտվում է, որ նոտարը Դեսպինան էր, և քույրերը հասկանում են, որ իրենց խաբել են։ Ի վերջո, բոլորը ներում են միմյանց, և ողջ խումբը փառաբանում է կյանքի անխուսափելի լավ ու վատ պահերն ընդունելու բանական մարդու կարողությունը։

## Ընտրյալ սկավառակագրություն

## Ծանոթագրություններ և հղումներ

Կատեգորիա:1790 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ