Մարիո Բոտտա

## Կենսագրություն
Մարիո Բոտտան, հայտնի շվեյցարական ճարտարապետ, ծնվել է 1943 թվականին քաղաք Մենդրիսիո,կանտոն Տիչինո : Նրա կրթությունը սկսվել է 1958 թվականին, և 1961 թվականին նա դարձել է Միլանի գեղարվեստի Լիցեյի ուսանող: 18 տարեկանում Բոտտան արդեն իսկ աշխատում էր իր առաջին նախագծի վրա:

1964 թվականին Մարիո Բոտտան ունեցել է հնարավորություն սովորելու մեծ վարպետներից, այդ թվում՝ Կառլո Սկարպայից և Ջուզեպպե Մացտարիոլից, Վենետիկի ճարտարապետության համալսարանում: Հաջորդ տարի նա համագործակցել է Խուլիան դերա Ֆուենտեի և Խոսե Ուսեբրի հետ Լը Կորբյուզիեի ստուդիայում, որտեղ նա աշխատել է մի շարք նշանակալի նախագծերի վրա, որոնք մեծ ազդեցություն են ունեցել նրա հետագա կարիերայի վրա:

Բոտտայի մոտեցումը ճարտարապետության նկատմամբ հստակ արտահայտում է ժամանակի և տարածության միջև հարգանքի հարաբերությունը, ինչի արդյունքում ստեղծվում են յուրահատուկ և ներդաշնակ կառուցապատումներ: Նրա աշխատանքներում հաճախ կարելի է նկատել աշխարհագրական և մշակութային համատեքստի կարևորությունը, ինչը թույլ է տալիս ստեղծել միասնաբար մշակված և տեղայնացված նախագծեր:
1969 թվականից Մասնավոր պրակտիկա, Լուգանո;

Նրա պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսվել է 1970 թվականին Լուգանոյում։ Այդ ժամանակից ի վեր նա լայնորեն դասավանդել է, դասախոսություններ, սեմինարներ և դասընթացներ տալով բազմաթիվ ճարտարապետական դպրոցներում ամբողջ Եվրոպայում, Ասիայում, Միացյալ Նահանգներում և Լատինական Ամերիկայում։ 1976-ին նա եղել է Լոզանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հրավիրյալ պրոֆեսոր, 1978թ.՝ Շվեյցարիայի ճարտարապետների ֆեդերացիայի անդամ, իսկ 1987-ին՝ Նյու Հեյվենի Յեյլի ճարտարապետական դպրոցում: 1982-1987 թվականներին  նա դարձել է Շվեյցարիայի կերպարվեստի դաշնային հանձնաժողովի անդամ։ 1983 թվականին Շվեյցարիայի պոլիտեխնիկական դպրոցների պրոֆեսոր։ Նրա արագացած պրոֆեսիոնալ աճը ցույց է տալիս նրա նվիրվածությունը ճարտարապետության ոլորտում, ինչպես նաև ստեղծագործական և ուսումնական նորարարություններին, որոնք ազդել են բազմաթիվ ուսանողների և գործընկերների վրա։

1984 Ամերիկյան ճարտարապետների ինստիտուտի պատվավոր անդամ,1987թ. այցելու պրոֆեսոր, Յեյլի համալսարան: 1989 Կոմիտեի անդամ, Ճարտարապետական ​​պլանավորման միջազգային դասընթաց, Ճարտարապետական ​​հետազոտությունների միջազգային կենտրոն: Անդրեա Պալադիո, 1991թ.՝ Փարիզի ճարտարապետության ակադեմիայի անդամ:1996 թվականին պարոն Բոտտան Մենդրիսիոյում հիմնադրեց Ճարտարապետության ակադեմիան, որտեղ նա շարունակում է դասավանդել։ Դեկանի պաշտոնը զբաղեցրել է 2002-2003 թվականներին և կրկին 2011-2013 թվականներին:

## Ոճ

Մարիո Բոտտայի նախագծերն անսովոր են, դրանք համատեղում են մոդեռնիզմի գեղագիտությունը, մինչդեռ թվում է, թե «խոսում» են հստակ և կանոնավոր երկրաչափական ձևերի լեզվով: Մարիո Բոտտայի աշխատանքներում ցուցադրվում են ինչպես մոդեռնիզմ, այնպես էլ կոնստրուկտիվիզմի տարրեր։ Ճարտարապետ Մարիո Բոտտայի նախագծերի երկրաչափական «ճշտությունը» պատահական չէ։ Զարմանալի շինությունների ստեղծողն ունի հնագույն ոճի ասկետիկ գեղեցկության խոր զգացում: Նորմերին ու չափանիշներին նուրբ, մտածված չհամապատասխանելը ծնեց նոր նորմեր ու չափորոշիչներ՝ հետևելով հնագույն ճարտարապետական ​​ժողովրդականությանը: Սա զարմանալիորեն զուգորդվում է եվրոպական կլասիցիզմի բոլոր խիստ ավանդույթների հետ։ Սա հատկապես նկատելի է Մարիո Բոտտայի հոգեւոր շինություններում՝ եկեղեցիներ, սինագոգներ, տաճարներ։

## Նախագծեր

### Թատրոն և մշակութային կենտրոն Անդրե Մալրո, Շամբերի, Ֆրանսիա 1982-1987 թթ

|Նկարագրություն`Թատրոն և մշակութային կենտրոն Անդրե Մալրո
|Ամսաթիվ`1982-1987 թթ
|Հեղինակ`Մարիո Բոտտա

Մրցութային նախագիծ 1982 թ,
Շինարարություն՝ 1983-1987 թթ,
Պատվիրատու՝ Շամբերի քաղաք,
Գույքի մակերեսը՝ 7600 մ²,
Օգտագործելի տարածք՝ 9800 մ²,
Ծավալը՝ 82'000 մ³:

Նախագիծը ծագել է ճարտարապետական ​​մրցույթից, որը կոչ է անում վերականգնել 19-րդ դարի Նապոլեոնյան զորանոցը և կառուցել խառը նշանակության համալիր: Շենքը գտնվում է գոյություն ունեցող քառանկյունից դուրս՝ մեկնաբանելով որպես արտաքին ճեմասրահ։ Համալիրի տարբեր գործառույթները կազմակերպված են երեք հատորով. Նապոլեոնյան քառանկյունի արևելյան թեւը, որտեղ տեղակայված են վարչական ծառայությունները, ինչպես նաև թատրոնի նախասրահը, որն օգտագործում է բակը որպես բաց ատրիում, կիսագլանը պահում է դահլիճը և բարակ ապակեպատ կամրջով միացված է կուրալի թևին: Զուգահեռավարը պահում է տեխնիկական սարքավորումները և բեմը։ Դահլիճի ծայրամասային դիրքը` դեպի պատկերասրահներ տանող սանդուղքով, շարադրում է պտույտը զորանոցի առանցքի և թատրոնի առանցքի միջև, դրանով իսկ շենքը հավասարեցնելով փողոցին: Կոր ճակատը նահանջում է ստորին հարկերում՝ ստեղծելով սյունապատ տարածություն, որը անվտանգության աստիճանների հետ միասին կազմում է հրապարակ։

### MOMA Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Սան Ֆրանցիսկո, ԱՄՆ 1989-1995 թթ.

Նախագիծ՝ 1989/1990-1992 թթ,
Շինարարություն՝ 1992-1995 թթ,
Գործընկեր՝ Hellmuth, Obata & Kassabaum Inc.,
Պատվիրատու՝ ժամանակակից արվեստի թանգարան,Սան Ֆրանցիսկո,
Օբյեկտի մակերեսը՝ 5'575 մ²,
Օգտագործելի տարածք՝ 18500 մ²,
Ծավալը՝ 100'000 մ³։

Թանգարանը գտնվում է Երբա Բուենա թաղամասում՝ քաղաքային երկնաքերերի ֆոնին։ Ի տարբերություն վերջինիս ուղղահայաց լարվածության, MOMA-ն կարծես խարսխված է գետնին: Նրա ուղղանկյուն ծավալը, որը ձևավորվել է պատրաստի աղյուսե տարրերով պատված պողպատե կառուցվածքով, լայնանում է հորիզոնական: Կտրված մխոցի տեսքով տպավորիչ լուսարձակը դառնում է աչք դեպի քաղաք և լուսավորում ներքևի նախասրահը: Թանգարանը բաղկացած է հինգ վերգետնյա հարկերից և նկուղից։ Առաջին հարկը պարունակում է մեծ ներքին տարածք՝ գրադարանով, սրճարանով և լսարանով, իսկ վերին չորս հարկերում տեղակայված են ցուցահանդեսային տարածքները:

### Սանտա Մարիա դելի Անջելիի մատուռ, Տամարո լեռ, Շվեյցարիա 1990-1996 թթ.

Նախագիծ՝ 1990-92 թթ,
Շինարարություն՝ 1992-96թթ,
Հաճախորդ՝ Էջիդիո Կատանեո,
Նկարիչ՝ Էնցո Կուչի,
Մատուռ՝ 184 մ² Արտաքին քայլուղի՝ 150 մ²,
Ծավալը՝ 2'820 մ³։

Տեղակայություն: Եկեղեցին տեղակայված է բնության մեջ գտնվող լեռան թեքության վրա, որը ստեղծում է դեպի շինությունը անցումային ուղի:
Երկու ճանապարհներ: Մեկը տանում է տեսարանային հարթակ, որը դիտում է դարքը, իսկ մյուսը տանում է դեպի եկեղեցու մուտքը:Ամֆիթատրոնի տեսքով աստիճանները թեքվածեն դեպի լեռը, որոնք դարձնում են տանիքը հարթահողային անցում:Տարածքը բաժանված է երեք մասի, որտեղ փափուկ սև պատերը հակադարձվում են սպիտակ ուղիղ գծերով առաստաղին:Երկու ծանր սյուներն առկա են մուտքում, իսկ փոքր ապսիդան դուրս է գալիս հիմնական ծավալից, ստեղծելով կենտրոնացված աղոթքի վայր:Ուժեղ լույսը ուշադրություն է հրավիրում նկարի վրա, որը նկարել է Էնցո Կուկին և որի վրա պատկերված են աղոթքի ձեռքերը:

### Հարության տաճար, Էվրի, Ֆրանսիա 1988-1995 թթ
Նախագիծ՝ 1988-1992 թթ
Շինարարություն՝ 1992 -1995 Կառավարում
նախագիծ՝ Ֆիլիպ Թալբոտ և ասոցիացիաներ
Պատվիրատու՝ Էվրի Քորբեյլ Էսսոնի թեմական միություն
Օբյեկտի մակերեսը՝ 1600 մ²
Օգտագործելի տարածք՝ 4800 մ²
Ծավալը՝ 45'000 մ³

Այն պարզ և միատեսակ կառուցվածք է, որը ձևավորվում է անկյունագծով կտրված գլանով:Շենքի վերին մասը նայում է դեպի հրապարակ, իսկ ստորին մասը սահմանակից է բնակելի համալիրին։ Տաճարը բացվում է դեպի երկինք՝ հիմքի շրջանակի և տանիքի եռանկյունու միջև ապակե կապի միջոցով։ Շենքի վերևում գտնվող ծառերի շարքի գտնվելու վայրի ընտրությունը քաղաքի վրա կախված կանաչ լուսապսակ է առաջացնում:Գլանաձև ծավալը հերքում է ճակատի գաղափարը։ Դա շրջանի մեջ ներգծված եռանկյունու թեք մակերեսն է, որը ցույց է տալիս տաճարի կողմնորոշումը:Ներսում ակնհայտ հիերարխիա կա հավատացյալների համար վերապահված կենտրոնական տարածության և տարբեր մակարդակներում ծառայության պարագծային գոտու միջև:Գլանի հատումը տանիքի մի կողմի գծային միացման հետ աբսիդին տալիս է իր հատուկ ձևը։

### Բեխթլերի ժամանակակից արվեստի թանգարան, Շառլոտ, ԱՄՆ (2000-2009)

Նախագիծ՝ 2000-2005 թթ,
Շինարարություն՝ 2007-2009 թթ,
Պատվիրատու՝ Անդրեաս Բեխթլեր,
Գործընկեր՝ Wagner Murray Architects PA, Charlotte,
Օբյեկտի մակերեսը՝ 1'910 մ²,
Մակերես՝ 2'490 մ²,
Ծավալը՝ 16'990 մ³:

Թանգարանը գտնվում է Շառլոտ քաղաքի կենտրոնում, մի քաղաք, որը վերջին տարիներին բուռն քաղաքային զարգացում է ապրել: Այնտեղ պահվում են արվեստի գործեր Անդրեաս Բեխտլերի հավաքածուից։ Խորանարդաձև շենքը ներսից ունի խոռոչ՝ բաց հանրային բակ առաջարկելու համար, որը ուրվագծված է հետևի մասում պլաստիկ ծավալներով: Չնայած իր համեստ չափերին, մեծ պլաստիկ ուժ է ստեղծվում պինդ մարմինների և դատարկությունների խաղի արդյունքում: Այսպիսով, այն կարող է սահմանվել որպես ճարտարապետական ​​քանդակ, որտեղ դատարկությունները նշում են նոր քաղաքային տարածքը, որը պաշտպանված է չորրորդ հարկի պատկերասրահով, որը դուրս է ցցված շենքի միջուկից և հենվում է ներքևի հրապարակից վեր բարձրացող հսկայական սյունով:Այս թանգարանը հիանալի օրինակ է Մարիո Բոտտայի նորարարական մոտեցումների և տեղանքի զարգացման նկատմամբ հարգանքի։

### Սանտո Վոլտո եկեղեցի, Թուրին, Իտալիա (2001-2006)
Նախագիծ՝ 2001թ,
Շինարարություն՝ 2004-2006 թթ,
Պատվիրատու՝ Թուրինի արքեպիսկոպոսություն, կարդինալ Սեվերինո Պոլետտո,
Ծրագրի կառավարում. Studio O. Siniscalco, Թուրին,
Օբյեկտի մակերեսը՝ 10'000 մ²,
Օգտագործելի տարածք՝ 26300 մ²,
Ծավալը՝ 125'000 մ³:

Եկեղեցին ունի յոթանկյուն հատակագիծ և բաղկացած է յոթ աշտարակներից, որոնք ավելացվել են մատուռների ստորին մարմիններին, որոնք իրենց խճճված գագաթի միջով կատարում են նաև լուսարձակներ։ Ներսում բրգաձև տանիքը գրկում է լայն դահլիճը և փոփոխվող պինդ մարմինների և դատարկությունների միջոցով կենտրոնական տարածության մեջ ստեղծում է լույսի և ստվերի հուշող խաղ: Հաճախորդների խնդրանքով Հիսուսի դեմքը վերարտադրվել է աբսիդային պատի վրա՝ օգտագործելով կարմիր Վերոնայի քարե աղյուսների հմուտ շարումը: Որպես տարածքի կապույտ օձիքի մշակույթի հիշեցում, նախկին պողպատի գործարանի ծխի դեզը պահպանվեց և ավելացվեց կայծակներով պողպատե պարույրով: Եկեղեցին քաղաքային տարածքին միացված է ստորին շինությամբ, որը երկու կողմից անցնում է մետրոպոլիայի կուրիայի գրասենյակներով, բնակարաններով, աշխատանքային օրերին մատուռով, վարդապետարանով և կրթության և հանգստի համար տարբեր հարմարություններով, ինչպես նաև ստորգետնյա կոնֆերանսների սրահով:

### «Fiore di pietra» («Քարե ծաղիկ»), ռեստորան, Ջեներոզո լեռ, Շվեյցարիա

Նախագիծ՝ 2013
Շինարարություն՝ 2015-2017
Բացման տարեթիվ՝ 29 մարտի 2017
Հաճախորդ՝ Ferrovia Monte Generoso SA
Քաղաքացիական շինարարություն՝ Studio d’Ingegneria Luigi Brenni
Օգտակար մակերես` 2500 մ² (որից 2140 մ² նոր և 360 մ² գոյություն ունեցող)
Ծավալ: 9'200 մ³ (որից 8'000 մ³ նոր և 1'200 մ³ գոյություն ունեցող)

Նոր ռեստորանը, որը գտնվում է Ջեներոզո լեռան գագաթին, զարդարում է տեղը, որտեղ մի ժամանակ կանգնած էր քսաներորդ դարասկզբի հյուրանոցը։ Տեղակայումը անսովոր է՝ փոքր հարթակ, որը նայում է լեռան հյուսիսային կողմի ընդարձակ հարթությանը՝ հզոր ժայռային ձևավորմամբ և 300-400 մետր քարի խիստ թեքությամբ։ Այս զարմանալի ժայռային ձևավորումը որոշիչ գործոն էր «քարե ծաղիկի»՝ ութանկյուն շինության ստեղծման համար՝ առանձին «թերթիկներով»։ Արեւելյան ճակատում այս կլորացված կառույցը ապահովում է դիտացանցի տարածք, որը հետեւում է լեռան լանջին։ Տարրերի (կամ «թերթիկների») դասավորությունը ստեղծում է հինգ հարկանի աշտարակների խումբ, որոնք թեթև առաջ են ընկնում, որպեսզի վերնահարկերը կրկին համախմբվեն։ Երկաթուղային կայանի մակարդակին (հողի մակարդակ) տեղակայված ընդարձակ մուտքի գոտին միացնում է արտաքին մասը ներքինի հետ։ Մուտքից հասանելի ցուցասրահում գտնվում են Մոնտե Ջեներոզոյի պատմության մասին տեղեկատվական ցուցանակներ և Մարիո Բոտտայի նախագծած ներկայիս շինության մոդելներ և պլաններ։ Ծառայողական տարածքները տեղակայված են առաջին հարկում, կոնֆերանս դահլիճը, որը տեղավորում է մոտ իննսուն հոգի, գտնվում է երկրորդ հարկում, իսկ երկու վերին հարկերում գտնվում են ինքնասպասարկման ռեստորանը (մեծ պատշգամբով) և բարձրակարգ ռեստորանը։ Կառուցվածքային բաղադրությունը պատրաստված է երկաթբետոնից, երեսապատված մոխրագույն բնական քարով՝ փոփոխվող հարթ և կտրատված շերտերով։ Աշտարակները, որոնք թվում են ինքնուրույն, միացված են մեծ պատուհաններով, որոնք բացում են 360° պանորամային տեսարաններ՝ Պոյի հովիտ դեպի Միլան և հարավից Լուգանո լիճը և Ալպերը։ Արդյունքում ստեղծվում է հզոր, տարբերակիչ, երկրաչափական շինություն, որը հակասում է և հետևաբար երկխոսության մեջ է մտնում շրջակա լանդշաֆտի բնական առանձնահատկությունների հետ։

### Աթոռներ Պրիմա և Սեկոնդա 1982 թ

Դիզայն՝ 1982 թ,
Արտադրություն՝ 1982 թվականից,
Արտադրող՝ Alias ​​SpA,
Չափսը՝ 48 x 58 սմ, 72 սմ Հ, Քաշը՝ 5 կգ,
Շինարարություն՝ պողպատե խողովակներ, մետաղական մոխրագույն կամ անթափանց սև էպոքսիդային խեժի ավարտ,
Նստատեղը՝ պողպատե սալաքար, մետաղական մոխրագույն կամ փայլատ սև,
Ետը՝ երկու պտտվող գլանաձև հատված՝ պատրաստված փափուկ սև պոլիուրեթանային փրփուրից:

Երկու աթոռներն էլ ունեն նույն երկրաչափական հիմքը։ Հետևից առջև շրջված դիզայնը առանձնացնում է Prima-ն Seconda-ից, որը երկարացնելով երկու ուղղահայաց տարրերը և ավելացնելով բազկաթոռներ՝ դառնում է փոքրիկ բազկաթոռ, դարձնելով այն ավելի հարմարավետ և ընդգրկուն։
 Հրաշալի է նկատել Մարիո Բոտտայի աթոռների նախագծման մեջ այդպիսի նուրբ տարբերակումը։ Բոտտայի մոտեցումը ցուցաբերում է ինչպես պարզության, այնպես էլ ֆունկցիոնալության կարևորությունը, միաժամանակ պահպանելով ժամանակակից և գեղագիտական դիմագիծ։

## Մրցանակներ և պարգևատրումներ
* 1969 թվականին ստացել է ճարտարապետության աստիճան․
* 1984թ.՝ ճարտարապետության ինստիտուտի անդամ․
* Բրիտանական թագավորական ինստիտուտի պատվավոր անդամ․
* 1989 թվականին ստացել է մրցանակ (կրկին շահել է 1993 թվականին)․
* արժանացել է Եվրոպական մշակութային մրցանակի․

## Հղումներ
* Մարիո Բոտտաի կենսագրություն
* Օֆիցիալ կայքէջը

Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Մոդեռնիզմ
Կատեգորիա:Ճարտարապետական ոճեր
Կատեգորիա:21-րդ դարի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստ