Էլեոնորա Ավագ

**Էլեոնորա Ավագ** (), կամ **Էլեոնորա Աննա Մարիա Գոնզագա** (, , ,  ), Գոնզագա տան արքայադուստր, ծնունդով Մանտուայի և Մոնֆերատի արքայադուստր, Մանտուայի և Մոնֆերատոյի դուքս Վինչենցո I-ի դուստրը։ Ֆերդինանդ II կայսեր երկրորդ կինը։ Ամուսնությունից հետո՝ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրուհի, Գերմանիայի թագուհի, Հունգարիայի թագուհի և Չեխիայի թագուհի, Ավստրիայի էրցհերցոգուհի։

Նրա օրոք Վիեննայի կայսերական արքունիքը դարձավ եվրոպական բարոկկո երաժշտության կենտրոններից մեկը։ Ինչպես ամուսինը, կայսրուհի Էլեոնորան նույնպես հակառեֆորմացիայի կողմնակից էր։

## Կենսագրություն
### Ընտանիք և վաղ տարիներ
[243px|left|thumb|Ենթադրաբար [Պիտեր Պաուլ Ռուբենս|Ռուբենսի վրձնին պատկանող մանկական դիմանկարը (1600/1601)]]
Էլեոնորա Աննա Մարիան ծնվել է Մանտուայում 1598 թվականի սեպտեմբերի 23-ին։ Նա Վինչենցո I-ի՝ Մանտուայի և Մոնֆերատի դուքսի և Տոսկանացի Էլեոնորայի՝ Մեդիչի տան արքայադստեր կրտսեր դուստրն էր։ Արքայադստեր ծնողները զարմիկ և քույր էին։ Հոր կողմից նա թոռնուհի էր Գուլիելմո I-ին՝ Մանտուայի և Մոնֆերատի դուքսին և Ավստրիացի Էլեոնորային՝ Հաբսբուրգների տան էրցհերցոգուհուն, մոր կողմից՝ Ֆրանչեսկո I-ին՝ Տոսկանայի մեծ դուքսին և Ավստրիացի Իոհաննային՝ Հաբսբուրգների տան էրցհերցոգուհուն։ Արքայադստեր երկու տատիկները հարազատ քույրեր էին։ Նա նաև Ֆրանսիայի թագուհի Մարիայի զարմուհին էր։

Ծնվելուց անմիջապես հետո՝ 1598 թվականի նոյեմբերի 22-ին, արքայադստերը մկրտեցին Էլեոնորա Աննա Մարիա անուններով՝ Սուրբ Վարվառայի բազիլիկում՝ դքսական պալատում։ Մկրտության արարողությունը կատարեց Ֆրանցիսկոսը՝ Մանտուայի եպիսկոպոսը, աշխարհիկ կյանքում՝ Անիբալե Գոնզագան։ Արքայադստեր կնքահայրերն էին Ֆերդինանդը՝ Շտիրիայի դուքսը, նրա ապագա ամուսինը, որին մկրտության ժամանակ ներկայացնում էր Յակոբ Պրանդտները, և Մարգարիտան՝ Իսպանիայի թագուհին։

Էլեոնորան իր վաղ մանկությունն անցկացրել է Մանտուայի դքսական պալատում, որը եվրոպական մշակույթի և գիտության կենտրոններից մեկն էր։ Երբ նա դարձավ տասը տարեկան, արքայադստեր դաստիարակությունը վստահվեց նրա մորաքույր Մարգարիտա Բարբարային՝ Ֆերարայի և Մոդենայի այրի դքսուհուն, որն ապրում էր Մանտուայում գտնվող Սուրբ Ուրսուլայի կուսանոցում, որը հիմնադրվել էր իր կողմից։ Մարգարիտա Բարբարան հետևում էր, որպեսզի զարմուհին լավ կրթություն ստանա։ Արքայադստերը դասավանդվող առարկաների շարքում էին լեզուները, պատմությունը, երաժշտությունը և գեղանկարչությունը։ Էլեոնորայի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել նաև մորաքրոջ կրոնականությունը, որն արտահայտվում էր բարեպաշտության և գթասրտության գործերում։

1610 թվականին Վինչենցո I-ը սկսեց բանակցություններ իր տասներկուամյա դստեր ամուսնության շուրջ Մարկանտոնիո IV-ի՝ Կոլոննա տան Պալիանոյի դուքսի և իշխանի հետ։ Չնայած հարսնացուի համար առաջարկված հարյուր երեսուն հազար սկուդո օժիտին, բանակցություններն ավարտվեցին ոչնչով՝ Կոլոննա տան Դորիա տան ներկայացուցչի հետ ամուսնության նախորդ պայմանավորվածության պատճառով։ Էլեոնորայի ամուսնության շուրջ բանակցությունները Վիկտոր Ամադեուսի՝ Սավոյական տան թագաժառանգ արքայազնի հետ, նույնպես արդյունք չտվեցին։ Փեսացուն պահանջեց մեծ տարածքային ձեռքբերումներ որպես հարսնացուի օժիտ, ինչին Գոնզագա տունը պատասխանեց մերժումով։ Վինչենցո I-ը մահացավ 1612 թվականին՝ չհասցնելով ամուսնացնել իր դստերը։

### Ամուսնություն
280px|right|thumb|Սուստերմանսի վրձնին պատկանող Ֆերդինանդի և Էլեոնորայի դիմանկարը (1628/1630)
1621 թվականի հուլիսին այրիացած կայսր Ֆերդինանդ II-ը գաղտնի խորհրդական բարոն Յոհան Ուլրիխ ֆոն Էգենբերգին ուղարկեց Մանտուա՝ նրան հանձնարարելով բանակցել Էլեոնորայի հետ իր ամուսնության շուրջ։ Նախկինում նա ամուսնացած էր Մարիա Աննա Բավարացու հետ, ումից ունեցել է երկու որդի և երկու դուստր։ Իրավաբանները կարողացան Սուրբ Աթոռի թույլտվությունը ստանալ կայսեր ամուսնության համար մի բարեկամի հետ, որը նաև նրա կնքամայրն էր։ 1621 թվականի նոյեմբերի 21-ին կնքվեց ամուսնական պայմանագիր, որի պայմանները կրկնում էին կայսեր պայմանագիրը առաջին կնոջ հետ, և նույն օրը Մանտուայի դքսական պալատի Սուրբ Վարվառայի բազիլիկում կնքվեց հեռակա ամուսնություն։

Հարսանեկան արարողությունները տեղի են ունեցել Ինսբրուքում 1622 թվականի փետրվարի 2-ին և համեստ բնույթ են կրել։ Ֆերդինանդն ու Էլեոնորան, որին ուղեկցում էին հարազատները, պսակադրվել են կայսերական պալատական մատուռում։ Որպես հարսանեկան նվեր՝ հարսնացուն փեսայից ստացել է երեսուն հազար դուկատ արժողությամբ ադամանդ մարգարիտով, ևս տասնութ հազար ֆլորին նրան են մատուցել ամուսնու հպատակները Տիրոլի կոմսությունից։ Ամուսնությունից երկու օր անց նորապսակներն ու հյուրերը մասնակցել են սերվիտների վանքում կատարված պատարագին, որտեղ միանձնություն է ընդունել Աննա Կատերինան՝ Տիրոլի այրիացած կոմսուհին՝ Էլեոնորայի մեկ այլ մորաքույրը։ Նա մահացել էր զարմուհու հարսանիքից մեկ տարի առաջ։ Եվս երկու օր անց Էլեոնորայի հարազատները, կայսրից նվերներ ստանալով, մեկնել են Մանտուա, իսկ հենց նորապսակները դրանից հետո հաջորդ օրը մեկնել են Վիեննա։

Չնայած տարիքային մեծ տարբերությանը, ամուսնությունը երջանիկ էր։ Ամուսիններն ընդհանուր երեխաներ չունեին, բայց Էլեոնորան կարողացավ վստահելի հարաբերություններ հաստատել բոլոր խորթ տղաների և խորթ աղջիկների հետ։ Հատկապես մեծ ազդեցություն է ունեցել կրտսեր խորթ տղայի ձևավորման վրա, ում մեջ սեր է ներարկել դեպի արվեստը և գրականությունը։ Ինչպես ամուսինը, նա խորապես կրոնական մարդ էր և հակառեֆորմացիայի կողմնակից, հովանավորում էր եկեղեցիներին և վանքերին, մեծ ուշադրություն էր դարձնում բարեգործությանը։ Կայսեր և կայսրուհու հոգևորականները ճիզվիտներն էին։ Երկուսն էլ տարված էին որսով և երաժշտությամբ։ Հետագայում կայսրը վերանայեց ամուսնական պայմանագիրը՝ հօգուտ կնոջ։

### Կայսրուհի և թագուհի
Հարսանիքից հետո Վիեննա ժամանելուն պես Էլեոնորան սովորեց գերմաներեն։ Նա աշխատանքի ընդունեց նախորդ կայսրուհու ծառաներին՝ իր հետ ժամանած սպասավորների մեծ մասին հետ ուղարկելով հայրենիք։ Ֆերդինանդը կնոջը նվիրեց Ֆավորիտե կալվածքը, որը նախկինում պատկանում էր նրա մահացած կնոջը։ Ավելի ուշ նա նաև ստացավ Լաքսենբուրգի և Շյոնբրունի պալատները:

1622 թվականի հուլիսի 26-ին Պրեսբուրգում Էլեոնորան թագադրվեց որպես Հունգարիայի թագուհի, 1627 թվականի նոյեմբերի 21-ին Պրահայում նա թագադրվեց որպես Բոհեմիայի թագուհի, իսկ նույն թվականի նոյեմբերի 7-ին Ռեգենսբուրգում տեղի ունեցավ նրա թագադրումը որպես Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրուհի և Գերմանիայի թագուհի։ Արարողությունը տեղի ունեցավ Սուրբ Պետրոս առաքյալի տաճարում:

Էլեոնորան քաղաքականությամբ չէր հետաքրքրվում, բայց ձգտում էր լավ կայսրուհի լինել իր հպատակների համար։ Նա հաճախ էր ուղեկցում ամուսնուն կայսերական ընտրողների և կայսրության պետությունների ղեկավարների հետ հանդիպումներին: Եկեղեցուն նրա կատարած բազմաթիվ նվիրատվությունների թվում էր Վիեննայի Ավգուստինյան եկեղեցում Լորետանի Մադոննայի մատուռի կառուցումը։ Օծված 1627 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, մատուռը դարձավ կայսերական արքունիքի երկրորդ մատուռը։ Նրա մոտ կառուցվեց դամբարան, որտեղ պահվում էին Հաբսբուրգների տան մահացած անդամների սրտերով լցված սափորները։ Հռոմի Ուրբանոս VIII պապի օրհնությամբ կայսրուհին Վիեննայում կառուցեց անոտնաթաթ կարմելիտների վանք, որին կտակեց ութսուն հազար ֆլորին իր մահից հետո իր հոգու փրկության համար աղոթելու համար։ Ամուսնու հետ միասին նա հիմնադրեց ևս մեկ անոտնաթաթ կարմելիտների վանք Վիեննայում և հովանավորեց եղբայրությանը, որը զբաղվում էր մահացած անօթևանների հիշատակմամբ և թաղումով, ինչպես նաև կարիքավորներին օգնություն ցուցաբերելով։ Կայսրուհին նաև աջակցում էր Գրացում իր կողմից հիմնադրված կարմելիտների վանքին:

Օգնություն ցուցաբերելով հպատակներին՝ Էլեոնորան չէր մերժում նաև հայրենակիցներին, որոնք ժամանում էին կայսրուհու արքունիք: Էլեոնորայի առանձնահատուկ հովանավորությամբ էին վայելում իտալացի երաժիշտներն ու պարողները: Նա նպաստեց Վիեննայի կայսերական արքունիքը եվրոպական բարոկ երաժշտության կենտրոնի վերածելուն։ Նրա օրոք դրվեց կայսերական արքունիքում կայսերական ընտանիքի տոնակատարությունների ժամանակ օպերաներ և բալետներ բեմադրելու ավանդույթը։ Առաջին նման բեմադրությունը եղավ ներկայացումը Ֆերդինանդ II-ի ծննդյան օրը՝ 1625 թվականին։ Այդ նպատակով Հոֆբուրգում կառուցվեց մեծ փայտե դահլիճ:

Էլեոնորայի համար ծանր ցնցում դարձավ պատերազմը, որը սկսվեց նրա եղբայրների մահից հետո, որոնք արական սեռի ժառանգներ չէին թողել։ Այդ պատերազմի ժամանակ, մի կողմից կայսեր, Իսպանիայի թագավորի և Սավոյի դուքսի, իսկ մյուս կողմից Ֆրանսիայի թագավորի, Վենետիկի դոժի և Մանտուայի և Մոնֆերատոյի դուքսի միջև, կայսերական բանակը գրավեց և թալանեց Մանտուան՝ կայսրուհու հայրենի քաղաքը:

### Այրիություն և ուշ տարիներ
1637 թվականի փետրվարի 15-ին մահացավ կայսր Ֆերդինանդ II-ը։ Այրիանալով՝ Էլեոնորան բնակություն հաստատեց Գրացի ամրոցում՝ ամուսնու դամբարանից ոչ հեռու։ Նույն թվականին նա տեղափոխվեց Վիեննա և բնակություն հաստատեց իր կողմից հիմնադրված ոտաբոբիկ կարմելիտների վանքում։ Ժամանակակիցների վկայությամբ՝ այրիացած կայսրուհին բարեպաշտ կյանք էր վարում։ Իր ժամանակի մի մասն նա անցկացնում էր քաղաքից դուրս գտնվող իրեն պատկանող պալատներում, օրինակ՝ Շյոնբրունում, որը նրա կողմից զգալիորեն բարեկարգվել էր իտալական բարոկկոյի ոգով։

1637 թվականի ապրիլի 18-ին Էլեոնորայի համար պաշտոնապես սահմանվեց պահպանման չափը՝ որպես այրիացած կայսրուհի։ Հետագայում կենսաթոշակի գումարը բազմիցս փոխվել է։ Ամուսնուց կյանքի ընթացքում ստացած թանկարժեք իրերը, ներառյալ մարգարտյա ադամանդը, որը նրան նվիրվել էր հարսանիքի օրը, Էլեոնորան վերադարձրեց Հաբսբուրգների տան գանձարան։

Ինչպես միշտ, այրի կայսրուհին ակտիվ նամակագրություն էր վարում իտալացի և ավստրիացի բարեկամների հետ։ Էլեոնորան դարձավ Կառլ II-ի, Մանտուայի և Մոնֆերատոյի դուքսի լիազորված անձը Նևերսկու Գոնզագա տոհմից՝ իր քրոջ՝ ապագա կայսրուհի Էլեոնորա Կրտսերի և այրի կայսրուհու խորթ որդու՝ կայսր Ֆերդինանդ III-ի միջև ամուսնական պայմանագիր կնքելիս: Ամուսնական պայմանագիրը ստորագրվել է 1651 թվականի փետրվարի 8-ին։

Կտակում, որը նա կազմել էր 1651 թվականին և վերջին անգամ փոփոխել մահից անմիջապես առաջ, Էլեոնորան իր գլխավոր ժառանգորդ նշանակեց կայսրուհի Էլեոնորա Կրտսերին։ Բացի այդ, նա զգալի գումարներ է թողել հիշատակի պատարագների և ողորմության համար։ Էլեոնորա Աննա Մարիան մահացավ Վիեննայում 1655 թվականի հունիսի 27-ին և թաղվեց ոտաբոբիկ կարմելիտների վանքում։ Կայսրուհու սիրտը դրեցին անոթի մեջ, որը դրեցին ամուսնու դամբարանի կողքին՝ նրա դամբարանում։ 1782 թվականին նրա մնացորդները տեղափոխվեցին Վիեննայի Սուրբ Ստեփանոսի տաճար։243px|right|thumb|Անհայտ նկարչի վրձնած այրի կայսրուհու դիմանկարը

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:Ավստրիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Հաբսբուրգներ
Կատեգորիա:Միապետների դուստրեր