Պիդֆորտ

thumb|250px|Պիդֆորտը՝ աջ կողմից
**Պիդֆորտ** (, ;  or *piéfort* ), տարօրինակ, հաստ մետաղադրամ, հաճախ ուղիղ երկու անգամ գերազանցում է տվյալ չափսի և ձևի մետաղադրամների սովորական քաշը։ Պիդֆորտները հիմնականում շրջանառության մեջ չեն և թողարկվում են միայն դրամահատարանի պաշտոնյաների (ինչպես նմուշներ) կամ հավաքորդների, բարձրաստիճան անձանց և այլ VIP-ներին ներկայացնելու համար։ Ավելի հազվադեպ, պիդֆորտն արտասանվում է որպես «պիեֆորտ»։

## Պատմություն
thumb|Պիդֆորտ, 1643
Պիդֆորտ մետաղադրամները առաջին անգամ գրանցվել են միջնադարյան Ֆրանսիայում և Մեծ Բրիտանիայում, իսկ առաջին ֆրանսիական պիդֆորտները հայտնաբերվել են 12-րդ դարում։ Պատճառը, որ մետաղադրամները հատվել են պիդֆորտի ձևով, հավանաբար այն էր, որ դրանք չկորչեն սովորական շրջանառվող մետաղադրամների մեջ։ Ամենավաղ պիդֆորտ մետաղադրամների սկզբնական նշանակության տեսությունները հետևյալն են․

# Որպես վարչական հաստատման օրինաչափություններ։ 
# Որպես նախշեր՝ տարբեր դրամահատարաններում փորագրողներին ցույց տալու համար, թե ինչպիսին պետք է լինի հաստատված դիզայնը։ 
# Որպես հաշվիչներ կամ ջեթոններ դրամահատարանի աշխատավորների համար, որոնք նման են հասարակ կամ ավելի բարդ աբակուսի ուլունքներին։  
Ավելի ուշ, ազգի մետաղադրամների պիդֆորտ տարբերակների ավելի հազվադեպ օգտագործումը հանգեցրեց նրան, որ դրանք օգտագործվեցին որպես դիվանագիտական հեղինակավոր նվերներ թագավորներին, ազնվականներին, բարձրաստիճան անձանց և այլ VIP անձանց։ Նշենք, որ մետաղադրամ հավաքելը ավանդաբար անվանվել է «արքաների հոբբի»։ Քաղաքականապես ազդեցիկ մետաղադրամների կոլեկցիոներների կողմից պիդֆորթների պահանջարկը հանգեցրել է այնպիսի սովորական արտադրության, որ *droit de pied fort-ը* կամ «piedfort-ի իրավունքը» հաստատվել է որպես կանոնների պաշտոնական օրենսգիրք, որը սահմանել է կաններ, օիդֆորտի նոր դիզայն ստեղծելու իրավունքի վերաբերյալ։

Բրիտանական առաջին մետաղադրամները արծաթյա կոպեկներ էին, որոնք հատվել էին Էդվարդ I-ի (1272-1307) օրոք։ 1588 թվականին Մեծ Բրիտանիան դադարեցրեց պիդֆորտերի արդյունահանումը, բայց Ֆրանսիան շարունակեց դրանք հատել առնվազն ևս 150 տարի, մինչ այդ նույնպես դադարեցրեց արտադրությունը։ Ֆրանսիայում պիդֆորտերի կանոնավոր արտադրությունը վերսկսվեց 1890 թվականին, իսկ Մեծ Բրիտանիայում պիդֆորտերը հանրության առաջ առաջին անգամ հասանելի դարձան 1982 թվականին։ Այդ ժամանակից ի վեր Մեծ Բրիտանիայի թագավորական դրամահատարանը հայտնի էր պիդֆորտերով բազմաթիվ հուշադրամների ստեղծմամբ։ Չինաստանը 1988 թվականին թողարկեց PID կոլեկցիոներների համար։

## Ստուգաբանություն
*Piedfort-ը* ֆրանսերեն « *pied* » (ոտք), և « *fort* » (ուժեղ, մեծ, ծանր) բառերի միացությունն է։  Բառացի նշանակում է «ծանր ոտք», բայց բառական իմաստը «ծանր քաշ» է։ 18-րդ դարի ֆրանսիական հանրագիտարանային բառարաններն այն արձանագրում են երկու առանձին բառերի տեսքով՝ որպես «կարկանդակ ամրոց» (1774)։

PIED FORT, արժույթի պայմաններ, այս բառը ասվում է ոսկու, արծաթի կամ այլ մետաղի մետաղադրամի մասին, որն ավելի հաստ է, քան սովորական արժույթը...

«Piedfort»-ի ժամանակակից ձևը անգլերենումի հայտ է եկել 1802 թվականին Sotheby's-ի աճուրդների կատալոգում, երբ այդ տերմինն արդեն լայնորեն օգտագործվում էր։

## Ուղղագրական սխալ
Piefort-ի սխալ ուղղագրության անպատշաճությունը երևում  է 1917 թվականին, երբ սխալը բավական տարածված էր դարձել վաղ դրամագիտական ժարգոնային բառարանում հիշատակելու համար.

Piefort, կամ ավելի ճիշտ՝ Piedfort, բառացիորեն նշանակում է ցանկացած մետաղադրամ, որը կտրված է անսովոր հաստ պլաշտի վրա որպես փորձնական կտոր կամ շարադրանք։ 

*Piefort-ի* սխալ գրությունը երևում է անգլերենում դեռևս 1893 թվականին, որտեղ հեղինակը և մեջբերող հեղինակները տալիս են բառի կեղծ ստուգաբանություններ՝ կապված մետաղադրամի քաշի (ոչ հաստության) հետ, մետաղադրամի վրա մարդու ոտքերի պատկերմանը և անվան կոռումպացվածությանը։

Ազդեցիկ Krause and Mishler *Standard Catalog of World Coins-ը* օգտագործել է և՛ *piedfort-ը*, և՛ *piefort-ը* միմյանց փոխարինելով առնվազն նախորդ 3 տասնամյակների ընթացքում՝ սկսած 2012 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Մետաղադրամների արտադրություն