Վրեժխնդրության պոռնոգրաֆիա

**Վրեժխնդրության պոռնոգրաֆիա** կամ **վրեժխնդրության պոռնո** (), բացահայտ սեռական բնույթի նյութեր հասանելի ցանցում տեղադրելը՝ առանց դրանցում պատկերված անձի համաձայնության։

Սովորաբար նման նյութերը հրապարակվում են նախկին զուգընկերների կողմից՝ վրեժխնդրության ակտով (որտեղից էլ ծագում է այս պրակտիկայի անվանումը) կամ հաքերների կողմից, որոնք ստացել են նման նյութերին ոչ արտոնյալ մուտք գործելու հնարավորություն: Այս լուսանկարներից և տեսանյութերից շատերը սելֆիներ են՝ արված պատկերված անձի կողմից։ Պատկերներին հաճախ կից են անձնական տեղեկություններ, այդ թվում՝ անուններ, ազգանուններ, հասցեներ և հղումներ դեպի Facebook և այլ սոցիալական ցանցերի էջեր։

2014 թվականի հունվարին Իսրայելը դարձել է աշխարհում առաջին երկիրը, որն ընդունել է օրենք՝ վրեժխնդրության պոռնոն համարելով սեռական հանցագործություն: Վրեժխնդրության պոռնոյի դեմ պայքարի տարբեր օրենքներ են ընդունվել նաև Ավստրալիայի Վիկտորիա նահանգում և ԱՄՆ մի շարք նահանգներում, այդ թվում՝ Կալիֆոռնիայում և Նյու Ջերսիում։

## Պրակտիկայի ընդհանուր նկարագրությունը
2000 թվականին իտալացի հետազոտող Սերջո Մեսինան բացահայտել է «կյանքի պոռնո» ()՝ պոռնոգրաֆիայի նոր ժանր, որը բաղկացած է նախկին ընկերուհիների լուսանկարներից և տեսանյութերից, որոնք տարածվում են Usenet խմբերի միջոցով։ Ութ տարի անց սիրողական պոռնոգրաֆի XTube ագրեգատորը սկսել է բողոքներ ստանալ, որ այնտեղ պոռնոգրաֆիկ բովանդակություն է տեղադրվում՝ առանց դրանում ներկայացված մարդկանց թույլտվության։ Այնուհետև մի քանի կայքեր սկսել են հատուկ կերպով ստեղծել համաձայնեցված պոռնոգրաֆիա, որը նմանակել է վրեժխնդրության պոռնոյին և տեղադրել այն՝ որպես օգտատիրոջ կողմից վերբեռնված «իսկական» բովանդակություն։

Վրեժխնդրության պոռնոն միջազգային ճանաչում է ձեռք բերել, երբ Հանթեր Մուրը 2010 թվականին գործարկել է IsAnyoneUp.com կայքը և առաջիններից մեկն է եղել, որը թույլ է տվել ներառել նաև պատկերված մարդկանց մասին անձնական տեղեկություններ, ինչպիսիք են գործատուի անունները, հասցեները և սոցիալական ցանցերի էջերի հղումները։

## Իրավական տեսանկյուններ
Քաղաքացիական օրենսգրքերի, անձնական կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքների, հեղինակային իրավունքի և քրեական օրենքների խախտումները՝ բոլորն էլ իրավական հիմքեր են ոչ համաձայնեցված պոռնոգրաֆիան հեռացնելու համար, և շատ մարդիկ, որոնց սեռական լուսանկարները տեղադրվել են առցանց, առանց իրենց համաձայնության, փնտրում են դրանք հեռացնելու օրինական եղանակներ։

### Խախտումները և անձնական կյանքի անձեռնմխելիության իրավունք
Վերջերս վրեժխնդրության պոռնոյի վերաբերյալ դատական հայցերը ներառում են բեռնողների դեմ մեղադրանքներ՝ անձնական կյանքի անձեռնմխելիության խախտման, անձնական տեղեկատվության անօրինական հրապարակման և դիտավորյալ տառապանք պատճառելու համար ()։ ԱՄՆ քառասուն նահանգներ, այդ թվում՝ Կալիֆոռնիան և Նյու Յորքը, ունեն կիբեռոտնձգության դեմ պայքարի օրենքներ, որոնք նույնպես կիրառվում են այդ դեպքերում։

### Հեղինակային իրավունք
Վրեժխնդրության պոռնոգրաֆիայի պատկերների և տեսանյութերի մոտ 80%-ը նկարահանվել են հենց մասնակիցների կողմից։ Դրանց առցանց, առանց թույլտվության հրապարակումը, հետևաբար, վերբեռնողների կողմից նրանց հեղինակային իրավունքի խախտում է: Ամերիկայում վրեժխնդրության պոռնոյի զոհերն իրավունք ունեն օգտագործել «Digital Millennium Copyright Act» օրենքը՝ պահանջելու բովանդակության հեռացումը դրա մատակարարներից։

### ԱՄՆ հատուկ օրենքներ
ԱՄՆ-ում երկու նահանգներ՝ Նյու Ջերսին և Կալիֆոռնիան, ունեն վրեժխնդրության պոռնոյի վերաբերյալ հատուկ օրենքներ։

Նյու Ջերսի նահանգի օրենքն արգելում է սեռական բնույթի () լուսանկարների և տեսանյութերի տարածումն այն անձի կողմից, որը գիտի, որ չունի դրա համար բացահայտ թույլտվություն կամ իրավունք, և որ դա արվում է առանց պատկերված անձի համաձայնության։ Օրենքը կիրառվել է Ռատգերսի համալսարանի ուսանող Դհարուն Ռավիի դեմ դատական գործընթացում, որը տարածել էր իր սենեկակցի՝ Թայլեր Կլեմենտիի ինքնասպանությունից առաջ սեռական ակտի տեսագրությունը, որը նա արել էր վեբ տեսախցիկով։ Օրենքը նաև կիրառվել է մի քանի տղամարդկանց դատավարություններում, որոնք մեղադրվել են իրենց նախկին ընկերուհիներին նկատմամբ վրեժխնդրության պոռնոգրաֆիա ցուցադրելու մեջ։

Կալիֆորնիայի նահանգում 2013 թվականի հոկտեմբերին ընդունված օրենքն արգելում է ինտիմ լուսանկարների կամ տեսանյութերի տարածումը, եթե դրանք նկարահանվել են անձի համաձայնությամբ՝ պայմանով, որ դրանք կմնան անձնական, բայց հետո տարածվել են՝ նրան վնասելու կամ հուզական լարվածություն առաջացնելու նպատակով։

## ԱՄՆ-ից դուրս գործող օրենքներ
Եվրոպական շատ երկրներ ունեն լավ զարգացած իրավական համակարգեր անձնական կյանքի անձեռնմխելիությունը պաշտպանելու համար, որը կարող է տարածվել նաև վրեժխնդրության պոռնոյի վրա։

2014 թվականի հունվարին Իսրայելը դարձել է առաջին երկիրը, որն ընդունել է օրենք, որը վրեժխնդրության պոռնոն համարել է սեռական հանցագործություն: Ինտիմ տեսանյութեր տարածելն առանց պատկերված անձի համաձայնության կհանգեցնի մինչև հինգ տարվա ազատազրկման։

Ֆրանսիայում հանցագործություն է համարվում անձի անձնական կյանքը դիտավորյալ խախտելը՝ առանց նրա համաձայնության անձնական վայրում նկարահանված լուսանկար տարածելով։

Ֆիլիպիններում ինտիմ պատկերներ կամ տեսանյութեր ինտերնետում պատճենելը, վերարտադրելը, տարածելը կամ հրապարակայնորեն ցուցադրելը հանցագործություն է առանց պատկերված անձանց գրավոր համաձայնության։

Ավստրալիայի Վիկտորիա նահանգը փոխել է սեքսինգի մասին գործող օրենքը՝ արգելելով երրորդ անձանց սեռական գրգռում առաջացնող պատկերների ուղարկումը։

Հայաստանում չկա հատուկ օրենք, որը վերաբերում է «վրեժխնդրության պոռնոյին»։ Այնուամենայնիվ, պոռնոգրաֆիկ բնույթի նյութերի առանց համաձայնության տարածումը քրեականացվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածով։ Այս հոդվածը արգելում է պոռնոգրաֆիկ նյութերի անօրինական արտադրությունը, վաճառքը կամ տարածումը, այդ թվում՝ թվային ձևաչափերով։ Նման արարքների համար նախատեսվում է տուգանք, կալանք մինչև երկու ամիս կամ ազատազրկում մինչև երկու տարի։ Չնայած «վրեժի պոռնո» արտահայտությունը օրենքում բացահայտ չի գործածվում՝ առանց համաձայնության անձնական բովանդակության տարածման դեպքերը կարող են հետապնդվել այս հոդվածի շրջանակներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cyber Civil Rights Initiative
* Without My Consent

Կատեգորիա:Էրոտիկա
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում
Կատեգորիա:Պոռնոգրաֆիա
Կատեգորիա:Սեռական բռնություն
Կատեգորիա:Սեքսուալություն