Պակ Չժոն-յան

**Պակ Չժոն-յան** ( ՝ 박중양, հանջա ՝ 朴重陽, ), Չոսոնի ժամանակաշրջանի կորեացի պաշտոնյա և ճապոնական կառավարման տակ գտնվող կորեացի բյուրոկրատ, քաղաքական գործիչ, ազատական և սոցիալական ակտիվիստ էր։ Քանդել է Դեգու ամրոցը և հին Գյոնսանգ նահանգային գրասենյակը և նպաստել Դեգուի քաղաքային պլանավորմանը և ճանապարհների պահպանմանը։ Նա մասնակցել է նաև Ջինջու ամրոցի ավերմանը։ Նա ճապոնական խմբակային գաղափարախոսությամբ ճապոնական գաղութատիրության գիտակցված կողմնակիցն էր, ինչպես նաև քաղաքացիական իրավունքների ջատագովը։

Պակը մեկնել է Ճապոնիա՝ սովորելու, այնուհետև վերադարձել իր երկիր՝ բյուրոկրատ դառնալու համար։ 1906-1907 թվականներին նշանակվել է Դեգուի քաղաքապետ և Գյոնսանբուկ-դո նահանգի փոխնահանգապետ։ Հետագայում նա հաջորդաբար զբաղեցրել է  Հարավային Փհենգանամ, Հարավային Ջոլայի, Հյուսիսային Գյոնգսանգի, Հյուսիսային Փյոնգանգբուկի և Հարավային Չունգչոնգի նահանգապետի պաշտոնները։ Պակը մասնակցել է 1910 թվականի ճապոնա-կորեական պայմանագրի կնքմանը և դեմ է եղել մարտի 1-ի շարժմանը։ Նա հիմնել է նաև «Ռեֆրեյն» ակումբը։

Պակը նաև 1921-1923 թվականներին եղել է Հվանհաե-դո և 1923-ից 1925 թվականներին Հարավային Չունգչոնգ նահանգի նահանգապետ։ Այնուհետև 1928 թվականին նա վերանշանակվել է Հվանհաե նահանգի նահանգապետ։

Պակը ճապոնամետ էր, և հետագայում երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո կոչվեց համագործակից։ Նրա մականուններն էին՝ Հայակ (해악), Իլսո (일소) և Վոնգյուն (원근): Նա նաև ուներ ճապոնական անուններ՝Շեգեյե Հոչու ( 朴忠重陽), Ջույո Բոկո (朴 重陽) և Շին Յամամատո (山本 信)։

## Վաղ կյանք
Պակ Չժոն-յանը ծնվել է 1874/1872 թվականի մայիսի 3-ին, Յանջու կոմսությունում՝ Ջունաեում, Գյոնգի նահանգում կամ Դեգուում՝ Բակ Չժոն Հոյի և Ջոնջու կլանի Լեդի Լիի ընտանիքում։ Նրա ծննդյան տարեթիվը պարզ չէ․ մի աղբյուրի համաձայն նրա ծննդյան տարեթիվը 1872 կամ 1874 թվականն է։ Նրա ընտանիքի ծագումն անհայտ է։ Նրա հայրը վերահսկում էր վարձակալած ֆերմա և նաև վարձով էր տալիս այն։ Նա ուներ մի քանի եղբայրներ և քույրեր, բայց նրանք վաղ մահացել են։

Դեռահասության տարիներին նա միացել է Անկախության ակումբին, սակայն այն լուծարվել է Կորեական կայսրության կողմից ճնշումների պատճառով։ Սա հիասթափեցրել է Պակին և կորեական կայսրության հանդեպ վատ զգացողություն է առաջացրել։

1894 թվականի մարտին Կորեական կայսրությունը մարդասպանների վարձեց և ուղարկեց Ճապոնիա և Չինաստան։ Չինաստանի Շանհայ քաղաքուն Կիմ Օկ-կյունը, ով բարեփոխական մտածողությամբ ակտիվիստ էր, սպանվել է մարդասպան Հոնգ Չոն Ուի կողմից։ Քիմի մարմինը հանձնվել է չինական ռազմանավին, որտեղ այն մասնատվել է։ Նրա մարմնի մասերը հրապարակայնորեն ցուցադրվել են Կորեայի մի քանի քաղաքներում՝ որպես ավանդական նվաստացում և դավաճանության համար պատիժ։ Երբ Հոնգը վերադարձել է Կորեա, նա նշանակվել է բարձր պաշտոնի։ Պակի մոտ առաջացավ ծայրահեղ ատելություն Կորեական կայսրության և Կորեայի ժողովրդի նկատմամբ։

## Միջազգային կրթություն
Փոքր տարիքից նա ցանկանում էր մեկնել Ճապոնիա։ 1897 թվականին նա ընտրվել է Կորեայի կառավարության կողմից ուսանող,ով սովորելու է Ճապոնիայում։ Պակը ինքն էր իր մասին հոգ տանում, քանի որ նրա ընտանիքը աղքատ էր։ 1897 - 1900 թվականներին սովորել է Աոյամա ավագ դպրոցում։ 1900 թվականին նա ընդունվել է Դոկյո Բուկիի միջնակարգ դպրոց՝ բանկային գործ սովորելու։ Այնուհետև նա կրկնակի մասնագիտացել է ճապոնական ոստիկանական ուսումնասիրություններում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Պակն Իտո Հիրոբումիից ընդունեց նեոկոնֆուցիականությունը և «Ազգային բարգավաճման և ռազմական հզորության տեսությունը»։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Պակը ընդունեց նեոկոնֆուցիականությունը և Իտո Հիրոբումիի «Ազգային բարգավաճման և ռազմական ուժի տեսությունը»։

Այդ ժամանակ նա ընտրեց ճապոնական Շին Յամամոտո անունը։ Պակը նույնպես դարձավ ճապոնացի բյուրոկրատ։ Նա փորձեց խորհրդարանական համակարգը ներկայացնել Կայսերական Կորեայի կառավարությանը, սակայն Կորեայի կառավարությունը մերժեց այն։

1903 թվականին նա վերադարձավ և փորձաշրջան անցավ որպես Կայսերական Կորեայի քաղաքացիական սպա։ Կորեա վերադառնալուց հետո Պակը շարունակեց պաշտպանել ճապոնամետ դիրքորոշումը։

## Կարիերա
### Կորեական կայսրության դարաշրջան
[մինի|ձախից|[Ռուս-ճապոնական պատերազմ]]
1903 թվականին Պակը հաջողությամբ զբաղեցրեց կառավարական տարբեր պաշտոններ և նշանակվեց նաև Պետական կառավարման գործակալության աշխատակազմի անդամ։ 1905 թվականին ռուս-ճապոնական պատերազմի ժամանակ ծառայել է որպես զինվորական թարգմանիչ։ 1905 թվականի նոյեմբերին աշխատանքի է անցել գյուղատնտեսության, առևտրի և արդյունաբերության վարչության աշխատակազմում։ Նա հրաժարական տվեց, երբ ստորագրվեց Ճապոնիա-Կորեա 1905 թվականի պայմանագիրը։ Մայիսի 5-ին նա նշանակվել է Ազգային պաշտպանության դեպարտամենտի ինժեներ (군부;軍部) և ուղեկցել է արքայազն Յի Կանգին Ճապոնիա մեկնման ժամանակ։ Երկու ամիս անց նա վերադարձավ իր երկիր։

1906 թվականին Պակը նշանակվել է Դեգու շրջանի նահանգապետ։ Այնուհետև, կարճ ժամանակահատված հետո, նա կրկին արժանացել է Հյուսիսային Գյոնգսանգ նահանգի նահանգապետի պաշտոնակատարի կոչմանը։ Կառավարման ընթացքում Պակը քանդեց Դեյգեուպ ամրոցը առանց պաշտոնական թույլտվության։ Նա գաղտնի վարձեց ճապոնացի բանվորների՝ կառույցը քանդելու համար։ Պակը նաև նոր փողոց է կառուցել։ 1906 թվականի սկզբին նա դիմեց Կորեայի կառավարությանը՝ թույլտվություն ստանալու համար, սակայն մերժվեց։ Կառավարությունը փորձեց պատժել նրան արարքի համար, սակայն նա պաշտպանություն ստացավ Իտո Հիրոբումիից։ Հետագայում նա արդիականացրեց Դեգուի քաղաքաշինությունը և ճանապարհների սպասարկումը։

Նա ջանքեր էր գործադրում կառուցելու ժամանակակից հիվանդանոցներ, բժշկական դպրոցներ և քոլեջներ և հաջողությամբ կառուցեց Դոջինի հիվանդանոցը և նրան հարակից բժշկական դպրոցը։ Նա նաև ազատ մամուլի, այդ թվում նաև իրեն երգիծող ամսագրերի կողմնակիցն էր։ Նրա գաղափարն այն էր, որ մամուլի ազատությունը պարտադիր է կառավարությանը վերահսկելու համար։

1907 թվականին նա դարձավ Ֆյոնգաննամտոյի և Ֆյոնգանպուկտոյի նահանգապետ, իսկ 1910 թվականին՝ Հարավային Չունգչոնգ նահանգի նահանգապետ։

### Ճապոնական կանոն
մինի|ձախից|Պակ Չժոն-յանը Հյուսիսային Չունգչոնգի նահանգապետի պաշտոնում իր ծառայության ժամանակ
Երբ 1910 թվականի օգոստոսին ստորագրվեց Ճապոնիա-Կորեա պայմանագիրը, Պակը մնաց Հարավային Չունգչոնգի նահանգապետի պաշտոնին մինչև 1915 թվականը։ 1916-1920 թվականներին նա եղել է Ճապոնիայի կառավարության՝ Կորեայի գաղտնի խորհրդի անդամ։ 1919 թվականին նա դեմ է արտահայտվել Մարտի 1-ի շարժմանը և ի պատասխան դրա՝ ապրիլի 6-ին հիմնել է Ռեֆրեյն ակումբը։ Պակը միջամտեց ու տարհամոզեց՝ մարտի 1-ի շարժման ցուցարարներին խորհուրդ տալով գնալ տուն։ Սրա պատճառով նրա հետ հարաբերությունները խզել են նրա վաղեմի ընկերներ Սեո Ջե Պիլը և Յուն Չի Հոն։
մինի|աջից|Պակ Չժոն-յան,1923
1921 թվականին նշանակվել է Հվանհաե նահանգի կառավարիչ, իսկ 1923-1925, թվականներին՝ Հյուսիսային Չունգչոնգ նահանգի կառավարիչ։ 1923 թվականի Մեծ Կանտոյի երկրաշարժից հետո նա դիմել է Ճապոնիայի կառավարությանը՝ ազատ արձակել ձերբակալված կորեացիներին և պնդել, որ կորեացիները չեն երկրաշարժի ժամանակ տեղի ունեցած քրեական գործերի մեղավորները։ 1924 թվականի նոյեմբերին նրան մեղադրեցին սեռական բռնության սկանդալի մեջ, սակայն մեղադրող կինը հանկարծամահ եղավ. երեք տարի անց նրա դեմ մեղադրանքը մերժվեց։ 1928 թվականին նա կրկին նշանակվել է Հվանհաե նահանգի նահանգապետ։

Նա կառավարում էր քաղաքացիական բնակչությանը կանոնակարգված բյուրոկրատական համակարգի միջոցով, հաճախ նախազգուշացումներով և պատժի փոխարեն մի քանի օր կալանքի տակ պահելով, և ճնշեց ճապոնացի ոստիկանների և զինվորների ուժը՝ հալածելու խաղաղ բնակիչներին, նույնիսկ նրանց բանտարկելով։ Երբեմն, բյուրոկրատները բանտարկվում էին, բայց ճապոնական ոստիկանությունը նրան երբեք չէր ձերբակալում, քանի որ նրան հատկապես վստահում էր Կորեայի ճապոնացի գեներալ-նահանգապետը, ինչը գոհացնում էր Չոսոնից շատերին։

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դարաշրջան
մինի|ձախից|Պակ Չժոն-յանը,1930-ականների վերջերին
1927-1939 թվականներին նա եղել է Ճապոնիայի կառավարության՝ Կորեայի գաղտնի խորհրդի անդամ, իսկ 1936 թվականին՝ Կորեայի Գաղտնիության Ճապոնիայի կառավարության գլխավոր խորհրդական։ Յոթ տարի անց նա ընտրվել է խորհրդի փոխնախագահ։ 1940 թվականին նա փոխեց անունը Հոչու Շեգեյե։

1941 թվականի հոկտեմբերի 22-ին նշանակվել է *Joseon Patriotic Fighting Group*-ի խորհրդական, որը 1943 թվականի հունվարին միավորվել է «People Reason» դաշինքի հետ։ Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան պատերազմի ժամանակ նա ներգրավված էր ճապոնական զորքերին քաջալերելու և մխիթարելու գործին, ինչպես 1942 և 1943 թվականներին, երբ նրան ուղարկեցին սփոփելու Սինգապուրում տեղակայված ճապոնական զորքերին։ 1943 թվականին նշանակվել է Ճապոնիայի Կորեայի կառավարության գաղտնի խորհրդի փոխնախագահ։ 1945 թվականի ապրիլի 3-ին ընտրվել է Հասակակիցների պալատի կոնգրեսական։

Ճապոնիայի կայսրության և Կորեայի ճապոնական գլխավոր նահանգապետի հետ նրա համագործակցության շնորհիվ 2008 թվականին Համագործակցության հետազոտական ինստիտուտը նրան համարեց որպես ճապոնամետ համագործակցող Կորեայում։

## Հետագա տարիներ
մինի|աջից|Պակ Չժոն-յանի ձերբակալությունը,1949
Կորեան ազատագրվել է 1945 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, սակայն Պակը մնացել է Դեգուում։ Նա հեգնել է Կորեայի անկախության ակտիվիստներին անկախության ճակատամարտում իրենց սխրագործությունների մասին խոսելու համար։

1945 թվականի հոկտեմբերից հետո, երբ որոշ ճապոնամետ խումբ աղերսում էին իրենց կյանքի պահպանման համար, նա ծաղրում էր կորեական դիմադրության ակտիվիստներին։ 1949 թվականի հունվարի 1-ին նա ձերբակալվել է Հակազգային գործունեության հատուկ քննչական կոմիտեի կողմից և մեղադրվել Ազգային դավաճանության մասին օրենքի համաձայն։ Բայց Պակը դատարանում պահպանեց իր անմեղությունը և մնաց իր ճապոնամետ համոզմունքներին։
Չոսոն դինաստիան խավարի հասարակությունն էր,Ճապոնական տիրապետության ժամանակ ժամանակակից Կորեան բարեփոխվեց։ Քաղաքացիական ծառայողների նպատակը սոցիալական բարեկեցությունն էր։ Ճապոնացիների կառավարած ժամանակը «ժողովրդի արյունը սեղմելու» ժամանակն էր, և պնդում են, որ նաև անտեղյակ են քաղաքականության իմաստից, անհիմն ճապոնական ատելության նախապաշարմունքներից։
1949 թվականի փետրվարին նա գրավի դիմաց ազատ է արձակվել բրոնխային թոքաբորբի և ասթմայի պատճառով։ Ավելի ուշ նա շարունակեց քննադատել նախագահ Լի Սին Մանին, Կիմ Գուին, Լի Զե Յոնգին և Համ Թաե Յոնգին որպես «հայրենասերներ»։ 1955 թվականին Ռին փորձեց Պակին փակել Սո-ջու-Յոնգ հոգեբուժական հիվանդանոցում և Սեուլի Սեոնգմո հոգեբուժարանում, բայց չհաջողվեց։ Պակ Չժոն-յանը մահացել է Չիմսան Մաունթայնում՝ Դեգուում 1959 թվականի ապրիլի 23-ին թոքաբորբից։ Մահվան պատճառը թոքերի հիվանդությունն էր և ծերունական հիվանդությունը։

## Անձնական կյանք
### Ընտանիք

Տարբերակներից մեկն ասում է, որ նա Իտո Հիրոբումիի որդեգրած որդին էր։ Բայց 1948-ին նա խոսեց ինչ-որ մամուլի ընկերության հետ և հաստատեց, որ դա սուտ է։ Նա Իտո Հիրոբումիին անվանել է «Իմ հարգված ուսուցիչը»։

Նա ուներ կին՝ Լի Ջույոլը և երկու որդի։ Նրա առաջին որդին՝ Պակ Մունունգը, 1940-ական թվականներին Հյուսիսային Գյոնսանգ նահանգի Չեոնգդո, Չենսոնգ, Սանջու և Դալսեոն քաղաքների հաջորդ քաղաքապետն էր։ Նրա երկրորդ որդին՝ Պակ Մու Ունգը մահացել է երիտասարդ տարիքում։

Նրա թոռնուհին և Պակ Մունունգի դուստրը՝ Պակ Բու-նամը (1931–2018) մանկաբույժ և ինտերնիստ էր, նա համալսարանի պրոֆեսոր էր Կյունպուկի ազգային համալսարանի բժշկության քոլեջում՝ Քեյմյունգ համալսարանում։ Նա Լի Յոլ-Հենի կինն էր։ Լի Յոլ-Հեն ատամնաբույժ և պլաստիկ վիրաբույժ էր․ Լին եղել է Կյունպուկի ազգային համալսարանի Բժշկության քոլեջի համալսարանի պրոֆեսոր և բանաստեղծ Լի Սանգ-Հվայի և դիմադրության ակտիվիստներ Լի Սանգ Ջոնգի, քաղաքական գործիչ Լի Սանգ-Բայկի զարմիկը։

Պակ Չժոն-յանը դուստրեր ուներ նաև ճապոնական հարճից։

### Տնային կենդանու անունը
Նա ուներ «Stick Mr. Bak(박짝대기)» անունով իր ընտանի կենդանուն։ Ընտանի կենդանիների անունը ընտրվել է այն պատճառով,որ Պակը միշտ երկար փայտ էր կրում, որը երբեմն կոչվում էր «Լուսավոր փայտիկ»։

### Այլ
Տասնամյակներ շարունակ Պակը կանոնավոր կերպով ամեն օր գրում էր իր օրագրում, որը պահվում էր 20 տուփի մեջ։ Պակի օրագիրը գրավվել է, երբ նա ձերբակալվել է Հակազգային գործունեության հատուկ քննչական կոմիտեի կողմից։ Նույնիսկ ազատ արձակվելուց հետո Պակը հետ չի ստացել իր օրագիրը։ Բակը գրել է «Sulhoe» հուշագիր, որը օրագրի պատճենահանման թուղթն էր և իր հիշողությունները։

## Գրքեր
* 《Bak Jungyang's Diary》(박중양일기, 朴重陽日記)
* 《Sulhoe》(술회, 述懷)
* 《Sinnyeon sogam》(신년소감, 新年所感)
* 《Pokdosa pyeonjip jaryo》(폭도사편집자료, 暴徒史編輯資料) (1907)

## Պատկերասրահ

Image:朴重陽 2.png| Պակ Չժոն-յան (1941)
Image:반민특위에 출두하는 박중양.png|Պակ Չժոն-յան (1949թ․ հունվար)
Image:박중양 5.jpg|Պակ Չժոն-յան (1907թ․հունիս)
Image:Park Joong-yang 2.jpg|Պակ Չժոն-յան (1908)
Image:박중양 충북도지사.png|Պակ Չժոն-յան (1925)
Image:1933.03.01 朴重陽 2.jpg|Պակ Չժոն-յան (1932)
Image:朴重陽と朝鮮民報記者 1935.09.04..png|Պակ Չժոն-յանը և լրագրողը (1935)
Image:1906년 10월 대구 읍성 철거보고서.png|Զեկույց Դեգու ամրոցի քանդման մասին (1906թ․հոկտեմբեր)
Image:박중양 관찰사의 장계.jpg|Ձեռագիր նամակ կայսր Կոջոնգին (1909թ․նոյեմբերի 1-ին)
Image:박중양 휘호.png|Կալիգրաֆիայի արվեստ (1933թ․ նոյեմբերի 30)
Image:朴重陽 興天地無窮.png|Կալիգրաֆիայի արվեստ՝ուղարկված «Հոզեո Նյուզին» (1932թ․ մարտի 1)
Image:중추원 참의 박중양 북경 출장 명령서.jpg|Գործուղման պատվերների հոլոգրաֆիկ հաշվետվություն (1938)
Image:자제단 조직 뉴스 기사.jpg|Ռեֆրեյն ակումբի նորությունները (1919թ․ապրիլի 16)


## Տես նաև

* Korea under Japanese rule
* Ito Hirobumi
* Yun Chi-ho
* Seo Jae-pil
* Refrain club
* Yu Kil-chun
* Yun Chi-oh
* Russo-Japanese War
* Kim Ok-gyun
* Syngman Rhee
* Kim Ok-gyun
* Kim Kyu-sik

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Bak Eungyung(1999), *일제하 조선인관료 연구*, Seoul, Korea: Hakminsa.
* 반민족문제연구소(1993), *친일파 99인 1*, Seoul, Korea: Dolbegye. .
* Lim Jong-guk(1991), *실록 친일파*, Seoul, Korea: Dolbegye. .
* 민족경제연구소(1948), *친일파 군상*, Seoul, Korea: 삼성출판사.
* 일제말~해방~한국戰 잔혹사 
* Jeong Jae-yong(2008), *빙이화 (상, 하)*, Seoul, Korea:Hansome media
* Daqinfo(2003), *부끄러운 문화 답사기*, Seoul, Korea:Bookis

## Արտաքին հղումներ

* Bak Jungyang 
* Bak Jungyang 
* Bak Jungyang  
* Bak Jungyang:Korea historical person information 
* 大邱の近代化-朴重陽 
* 日本帝國勅選貴族院議員一覽 
* "일제가 현대 조선 개신" 해방후에도 망발…친일파 박중양  i-Daegumail news 2010. 01.25 
* 순종의 남행에는 친일파 뿐이었다 The Dailian News 2010.01.30 
* "순종 남행이 박중양의 정치적 입지 높여" The Dailian News 2010.01.30 
* 친일중의 친일 ‘3·1운동 자제단’은 누구? The Hangyeolye 2010.03.01 

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի գրողներ