Տոկոսադրույքի համարժեքություն

**Տոկոսադրույքի համարժեքություն** կամ **տոկոսային համարժեքություն,** ոչ աբրիտաժային պայման, որը իրենից ներկայացնում է հավասարակշռված իրավիճակ, որտեղ ներդրողները երկու տարբեր երկրների տոկոսային ավանդները համարում են հավասարաչափ գրավիչ, այսինքն՝ տարբերություն չեն տեսնում այդ երկու ներդրումների միջև։

Տվյալ պայմանը չիրագործելը թույլ է տալիս ներդրողներին գումար վաստակել  աբրիտաժով, որը չի ծածկվում տոկոսներով։ Պարիտետի հայեցակարգը հիմնված է երկու ենթադրության վրա․ կապիտալի շարժունակությունը և ներքին ու արտաքին ակտիվների կատարյալ փոխանակելիությունը։ Եթե  արտարժույթի շուկան հավասարակշռված է, տոկոսադրույքի պարիտետից ենթադրվում է, որ ներքին ակտիվների ակնկալվող եկամտաբերությունը հավասար կլինի արտարժութային ակտիվների եկամտաբերությանը, ճշգրտված փոխարժեքով։ Հետևաբար, ներդրողները չեն կարող  ցածր տոկոսադրույքով վարկ վերցնելով ձեռք բերել աբրիտաժ՝ ցածր տոկոսադրույք ունեցող  երկրում վարկեր տրամադրելով, դրանք փոխակերպելով երկրորդ երկրի արժույթի և ներդնելով երկրորդ երկրի բանկերում բարձր տոկոսադրույքով։ Դա անհնար է կորուստների (կամ հակառակը՝ շահույթների) տեսանկյունից վարկի ժամկետի ավարտից հետո միջոցները սկզբնական արժույթով փոխանցելիս։ Տոկոսադրույքի համարժեքությունը արտահայտվում է երկու ձևով՝ չծածկված () և ծածկված ()։ Առաջին դեպքում ներդրողները չեն փորձում վերացնել արժութային ռիսկը, այն է՝ փոխարժեքի անսպասելի փոփոխությունների ռիսկը։ Ծածկված պարիտետը առաջանում է արժույթի փոխանակման ֆորվարդային պայմանագրերի կնքման արդյունքում։ Պարիտետի այս կամ այն  ձևի համապատասխանությունն արտացոլող հարաբերությունները հնարավորություն են տալիս կանխատեսել ապագա փոխարժեքները  (ֆորվարդ և կանխիկ)։

Տվյալները հաստատում են, որ ընդհանուր առմամբ ծածկված պարիտետը պահպանվում է, բայց այնուամենայնիվ հավասարությունը նկատվում է բոլոր տեսակի ռիսկերի, ծախսերի, հարկերի և իրացելիության  տարբերությունների պատճառով առաջացած սխալներում։ Եթե պարիտետը տեղի է ունենոմ երկու ձևերով, ֆորվարդային փոխարժեքը դառնում է կանխիկ փոխարժեքի անաչառ կանխատեսումը։ Այս տարբերակը օգտագործվում է չծածկված պարիտետի պահպանման վարկածը ստուգելու համար։ Այս տեսակ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ չծածկված պարիտետը միշտ չէ որ պահպանվում է։ Եթե չծածկված պարիտետը ուղեկցվում է գնողականության պարիտետով, ապա առաջանում է իրական տոկոսադրույքի համարժեքություն։ Համաձայն այս տեսության, ակնկալվող իրական փոխարժեքներն արտահայտում են ակնկալվող ճշգրտումները։ Իրական տոկոսադրույքի հավասարությունը նկատվում է երկարաժամկետ հեռանկարում, հատկապես՝ զարգացող շուկաներում։

## Ենթադրություններ
Պարիտետի հայեցակարգը հիմնված է մի քանի ենթադրությունների վրա։ Դրանցից առաջինը կապիտալի շարժունակությունն է, այսինքն ներդրողների ներքին ակտիվները օտարերկրյա ակտիվների հետ փոխանակելու կարողությունն ու պատրաստակամությունը։  Երկրորդ ենթադրությունը ակտիվների կատարյալ փոխանակելիությունն է, որն ապահովվում է ռիսկի և իրացելիության իրար մոտ մակարդակներով։ Այս ենթադրությունների համաձայն՝ ներդրողները կգնեն ամենաեկամտաբեր ակտիվները՝ ներքին կամ արտաքին։ Այստեղից հետևում է, որ ակտիվների երկու կատեգորիաները պետք է հավասարապես շահութաբեր լինեն։ Սա չի նշանակում, որ ռեզիդենտ ներդրողները և նրանց օտարերկրյա գորըծնկերները կստանան նույն եկամուտները։ Սակայն սահմանի երկու կողմերում գտնվող ներդրողների համար ներքին և օտարերկրյա ներդրումները հավասարապես գրավիչ կլինեն։

## Չծածկված տոկոսադրույքի պարիտետ
Եթե արբիտրաժը վերացվում է առանց առժութային ռիսկերը վերացնելու ֆորվարդային պայմանագրի կնքման, արդյունքում առաջացող պարիտետը կոչվում է չծածկված։ Ռիսկից չեզեք ներդրողները անտարբեր կլինեն երկու երկրների բանկային ավանդների նկատմամբ և եկամտաբերության ցանկացած  տարբերություն կփոխհատուցվի փոխարժեքով։  Օրինակ դոլարային ավանդի եկամտաբերությունը դոլարով արտահայտված հավասար կլինի եվրոյով  ավանդի դոլարային եկամտաբերությանը։ Խաղացողները զրկվում են չծածկված տոկոսային  աբրիտաժ ստանալու հնարավորությունից։  Չծածկված պարիտետը օգնում է բացատրել ինչպես է  կառուցված կանխիկ դրույքաչափը։  Տեսականորեն չծածկված պարիտետը արտահայտվում է հետևյալ կերպ՝

: (1 + i_{US}) = \frac {E_t(S_{t + k})} {S_t} (1 + i_{EA})

Որտեղից

: E_t(S_{t + k}) — Կանխիկի ապագա փոխարժեքի ակնկալիքը  *t + k*;
: k — Դրական ժամանակաշրջանների քանակը
: S_t — Կանխիկ դրույքաչափը տվյալ ժամանակահատվածում  *t*;
: i_{US} —Տոկոսադրույքը առաջին երկրում՝ օրինակ, ԱՄՆ–ում
: i_{EA} — Տոկոսադրույքը երկրորդ երկրում՝ օրինակ, եվրագոտում

Ունենք հավասարություն դոլարով ավանդի դիմաց դոլարի վերադարձի միջև 1 + i_{US} և եվրոյով ավանդ  \frac {E_t(S_{t + k})} {S_t} (1 + i_{EA})

### Մոտավորություն
Եթե չծածկված պարիտետը պահպանվում է, ապա  եվրոյով ավանդից ստացած ավելորդ շահույթը պետք է փոխհատուցվի  ակնկալիքով, որ եվրոն անկում կկատարի դոլարի։ Նույնը նկատվում է հակառակ իրավիճակում․ եթե եվրոյի նորդրումը ավելի քիչ շահույթ է բերում, ներդրողը կստանա փոխհատուցում դոլարի նկատմամբ եվրոյի հետագա ամրապնդման պարագայում։ Չծածկված պարիտետի բանաձևը կունենա մոտավորապես հետևյալ տեսքը՝

: i_{US} = i_{EA} + \frac _{t + k}) = i_{EA} - {\Delta}E_t({p^{EA}}_{t + k})

Իրական փոխարժեքի հավասարության հայեցակարգը հիմնված է մի քանի ենթադրությունների վրա, ներառյալ արդյունավետ շուկաները, երկրում ռիսկային հավելավճարների բացակայությունը և իրական փոխարժեքի կայունությունը։ Կան համոզիչ ապացույցներ, որ  Ասիայի, ինչպես նաև Ճապոնիայի զարգացող երկրներում ձեռք է բերվում պարիտետ։ Ուսումնասիրելով պարիտետից շեղումները՝ տնտեսագետները պարզել են, որ դրանք համընկնում են էքսպոնացիալ արագությամբ պարիտետին, ընդ որում, ընդհանուր դեպքում շեղումների կրկնակի կրճատումը տևում է վեցից յոթ ամիս։ Որոշ երկրներում կրկնակի կրճատումը տեղի է ունենում երկու–երեք ամսվա ընթացքում։ Նման անհամապատասփանատվությունները կարող են պայմանավորված լինել երկրների միջև ֆինանսական ինտեգրման տարբեր աստիճաններով։ Կարճաժամկետ հեռանկարում իրական տոկոսադրույքի հավասարությունը չի պահպանվում։ Պարիտետը հայտնաբերվում է հինգից տասը տարվա հորիզոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արտարժույթի շուկա
Կատեգորիա:Դրամավարկային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային առևտուր
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսներ
Կատեգորիա:Տնտեսական ցուցանիշներ