Պղնձե ապստամբություն

**Պղնձե ապստամբություն** քաղաքային ցածր խավերի ապստամբություն էր, որը ուղված էր
հարկերի բարձացման, ինչպես նաև վերաբերում էր արժեզրկված պղնձե մետաղադրամների թողարկման դեմ, որը տեղի ունեցավ Մոսկվայում 1662թ. հուլիսի 25-ին (օգոստոսի 4-ին)։ Պղնձե մետաղադրամների չափից ավելի հատումը հանգեցրեց արծաթի դրամների համեմատ պղնձե դրամների զգալի արժեզրկմանը։ Ապստամբությունից մեկ տարի անց պղնձե մետաղադրամների հատումը դադարեցվեց։
Նմանվելով Աղի ապստամբությանը՝ Պղնձե ապստամբությունը կարիքավորների բողոքն էր Ռոմանովների ձախողված քաղաքականության դեմ՝ մասնավորապես Ալեքսեյ Միխայլովիչի։

## Ապստամբության պատճառներ
17-րդ դարում ռուսական կայսրությունը չուներ սեփական ոսկու և արծաթի հանքեր, իսկ թանկարժեք մետաղները արտասահմանից էին ներկրում։ Դրամահատարաններում ռուսական մետաղադրամները հատվում էին արտասահմանյան դրամների նմանօրինակելով՝ մանրադրամ, դենգի և պոլուշկի (կես մանրադրամ)։ 
Երկարատև  պատերազմը, որը ընթանում էր Ռեչ Պոսոպոլիտայի և ռուսական կայսրության միջև   հսկայական ծախսեր էր պահանջում։ Պատերազմը շարունակելու համար գումար հայթայթելու նպատակով Ֆիոդոր Ռտիշչևն առաջարկեց պղնձե մետաղադրամներ թողարկել, բայց արծաթե մետաղադրամների արժեքով։ Հարկերը հավաքում էին արծաթե մետաղադրամներով, սակայն աշխատավարձերը բաշխում էին պղնձե մետաղադրամներով։ Սկզբում պղնձե փոքր մետաղադրամները արծաթե մետաղադրամներին համարժեք էին, բայց շուտով մետաղադրամների չափից դուրս թողարկումը հանգեցրեց դրանց արժեզրկմանը։ Պղնձե մետաղադրամները հատվում էին Մոսկվայում, Նովգորոդում և Պսկովում։ Արծաթի 6 ռուբլու դիմաց տրամադրում էին 170 ռուբլի պղնձե մետաղադրամ։ Չնայած ցարի հրամանին, բոլոր ապրանքները կտրուկ թանկացան։

## Ապստամբության զարգացումը ու առաջընթացը
Հասարակ ժողովուրդը վրդովված էր բոյարների անպատժելիությունից։ 1662 թվականի հուլիսի 25-ին (օգոստոսի 4-ին) Լուբյանկայում հայտնաբերեցին թերթեր, որոնք մեղադրանքներ էին պարունակում արքայազն Իլյա Դանիլովիչ Միլոսլավսկու, Բոյար դումայի մի քանի անդամների դեմ և մեծահարուստ  Վասիլի Շորինի դեմ։ Նրանց մեղադրում էին Ռեչ Պոսոպլիտայի հետ գաղտնի հարաբերություններում լինելու մեջ, որոնք բացառապես անհիմն էին։ Բարկացած ժողովրդին, պարզապես, պատճառ էր հարկավոր։ Հատկանշական է, որ համընդհանուր ատելության օբյեկտները  այն նույն մարդիկ էին, որոնք մեղադրվում էին Աղի ապստամբության ժամանակ չարաշահումների  կատարելու մեջ։  Տասնչորս տարի առաջ, մարդկանց ամբոխը հարձակվեց և ավիրեց Շորինի  տունը, ով հավաքում էր «հինգերորդ դենգան» հարկը  ամբողջ պետությունում։ Այս անգամ մի  քանի հազար մարդ գնաց տեսնելու ցար Ալեքսեյ Միխայլովիչին, ով գտնվում էր Կոլոմենսկոյե գյուղի իր պալատում։ Ապստամբների անսպասելի հայտնվելը զարմացրեց ցարին, և նա ստիպված եղավ դուրս գալ ժողովրդին ընդառաջ։ Ժողովուրդը ցարին ներկայացրեց գների ու հարկերի իջեցման և մեղավորներին պատժելու իրենց պահանջները։ Հանգամանքների բերումով  Ալեքսեյ Միխայլովիչը խոստացավ զբաղվել հարցով, որից հետո հանդարտված մարդիկ, հավատալով խոստումներին, հեռացան։ Մեկ այլ հազարավոր մարդկանցից կազմված ամբոխը շատ ավելի ռազմատենչ կերպով, Մոսկվայից գնում էր ցարի հետ հանդիպման։ Մանր առևտրականները, մսագործները, հացթուխները, կարկանդակ պատրաստողները և գյուղացիները հերթական անգամ շրջապատեցին Ալեքսեյ Միխայլովիչի պալատը և այս անգամ այլևս չխնդրեցին, այլ պահանջեցին, որ դավաճաններին հանձնեն իրենց վրեժխնդրության համար՝ սպառնալով, որ «եթե ցարը ինքնակամ նրանց չհանձնի ժողովրդի ձեռքը, իրենք իրենց սովորության համաձայն կանեն դա իրենց ձևով»։ Այնուամենայնիվ, Կոլոմենսկոյեում արդեն հայտնվել էին նետաձիգներ և զինվորներ, որոնք ուղարկվել էին ցարին օգնելու համար։ Մարդիկ հրաժարվեցին հեռանալ, և ցարը ստիպված եղավ հրաման տալ ամբոխը ուժի գնով ցրելու։ Անզեն ամբոխին քշեցին գետը, մինչև հազար մարդ սպանվեց, կախաղան բարձրացավ, խեղդվեց Մոսկվա գետում, մի քանի հազարը ձերբակալվեցին և հետաքննությունից հետո աքսորվեցին։Գրիգորի Կառապովիչ Կոտոշիխինը նկարագրում է պղնձե ապստամբության արյունալի ավարտը հետևյալ կերպ․

Պղնձե ապստամբության պատճառով իրականացվող հետախուզումները աննախադեպ էին։ Բոլոր կիրթ մոսկվացիները ստիպված էին տրամադրել իրենց ձեռագրի նմուշները, որպեսզի դրանք համեմատվեն այսպես կոչված «քրեական թղթերի» հետ։ Սադրիչները այդպես էլ չհայտնաբերվեցին։

## Արդյունքներ
Պղնձե ապստամբության արդյունքը պղնձե դրամի աստիճանական վերացումն էր։ 1663 թվականին Նովգորոդում և Պսկովում փակվեցին պղնձի դրամահատարանները և վերսկսվեց արծաթե մետաղադրամների հատումը։ Պղնձե մետաղադրամներն ամբողջությամբ հանվեցին շրջանառությունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1662 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի պատմություն
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն