Ջորջ Մայքեն

**Ջորջ Լոուրենս Մայքեն կրտսեր**,  «**Միստր Բասկետբոլ**» մականունով, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ է եղել բասկետբոլի ազգային լիգայի (NBL) **Chicago American Gears-**ի և NBL-ի Մինեապոլիս Լեյքերսի, Ամերիկայի բասկետբոլի ասոցիացիայի (BAA) և Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիաներում (NBA). Անընդհատ խաղալով հաստ, կլոր ակնոցներով,   Մայքենը պրոֆեսիոնալ բասկետբոլի առաջամարտիկներից է եղել։ Իր չափերի և խաղի միջոցով նա վերաիմաստավորել է բասկետբոլը որպես խաղ, որտեղ իր ժամանակներում գերիշխում էին «մեծ մարդիկ»: Նրա անդրադարձները, հարվածների արգելափակումը և փոքր պաշտպանների վրա իր երկդիքսթուկ հարվածով հարվածելու ունակությունը օգնել են փոխել խաղը: Նա նաև օգտագործել է ազատ նետումներ կատարելու տեխնիկան տուգանային հարվածից շատ ավելի վաղ, քան Ռիկ Բարրին:

Մայքենն ունեցել է շատ հաջող խաղային կարիերա՝ ինը սեզոնների ընթացքում հաղթելով NBL, BAA և NBA-ի յոթ առաջնություններ, NBA-ի բոլոր աստղերի խաղի MVP գավաթը և երեք գոլային տիտղոս: Նա մասնակցել է NBA-ի բոլոր աստղերի առաջին չորս խաղերին և եղել է All-BAA-ի և All-NBA-ի առաջին վեց թիմերի անդամ: Մայքենն այնքան գերիշխող է եղել, որ նա դրդել է մի քանի էական կանոնների փոփոխություններ NBA-ում, ներառյալ խոչընդոտ գնդակի հարվածին կանոնի ներդրումը, խախտման գոտու լայնացումը, որը հայտնի է որպես «Մայքեն կանոն», և հարվածային ժամանակի ստեղծումը: 

Իր խաղային կարիերայից հետո Մայքենը դարձել է Ամերիկյան բասկետբոլի ասոցիացիայի (ABA) հիմնադիրներից մեկը՝ ծառայելով որպես լիգայի հանձնակատար։ Նա մեծ դեր է ունեցել NBA-ի Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ ընդլայնող թիմի ձևավորման գործում: Իր վերջին տարիներին Մայքենը ներգրավված է եղել երկարատև իրավական պայքարի մեջ NBA-ի դեմ՝ բարձրացնելու այն խաղացողների չնչին թոշակները, ովքեր թոշակի էին անցել մինչև լիգայի շահութաբեր դառնալը: 2005 թվականին Մայքենը մահացավ խրոնիկական շաքարախտի բարդություններից: 

Իր նվաճումների համար Մայքենը 1959 թվականին ներկայացվել է Նեյսմիթ Մեմորիալ բասկետբոլի փառքի սրահում: Նա նաև ընդգրկվել է NBA-ի 25-րդ, 35-րդ, 50-րդ և 75-րդ հոբելյանական թիմերում։

## Վաղ կյանք
Մայքենը ծնվել է 1924 թվականի հունիսի 18-ին Ջոլիետում, Իլինոյս, խորվաթ հոր՝ Ջոզեֆի և լիտվացի մոր՝ Միննիի ընտանիքում՝ Ջոյ, Էդ եղբայրների և քույր Մարիի հետ միասին։ Նրա պապը՝ Յուրայ (Ջորջ) Մայքենը ծնվել է Վիվոդինայում, Խորվաթիա, այն ժամանակ Ավստրո-Հունգարիայի մաս մոտ 1874 թվականին։ Ջուրաջը 1891 թվականին գաղթել է Բրեդոկ, Փենսիլվանիա, որտեղ ամուսնացել է մեկ այլ խորվաթ ներգաղթյալի՝ Մարիայի հետ, 1906 թվականին Ալեգենիում, Փենսիլվանիա: 1907 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ծնվել է Մայքենի հայրը՝ Ջոզեֆը, և շուտով ընտանիքը տեղափոխվել է Ջոլիետ, որտեղ նրանք բացել են Մայքենի պանդոկը Էլսի պողոտայի և Հյուսիսային Բրոդվեյի անկյունում։ 

Մայքենը վաղ հասակում այնպես է ջարդել մի ծունկը, որ նրան մեկուկես տարի պահել են անկողնում։ 1938 թվականին Մայքենը հաճախել է Չիկագոյի Արքեպիսկոպոս Քուիգլիի նախապատրաստական ճեմարանը և ի սկզբանե ցանկանցել է լինել կաթոլիկ քահանա, բայց հետագայում վերադարձել է տուն՝ ավարտելու Joliet Catholic-ում։ Մայքենին կարծես վիճակված չի եղել մարզիկ դառնալ. Երբ Մայքենը ընդունվել է Չիկագոյի Դեփոլ համալսարանը 1942 թվականին, նրա հասակը , քաշը  եղել։

## Քոլեջի կարիերա
Դպրոցական տարիներին Մայքենը հանդիպել է 28-ամյա նորեկ ԴեՊոլի բասկետբոլի մարզիչ Ռեյ Մեյերին: Մեյերը պոտենցիալ է տեսել Մայքենի մեջ, ով վառ և խելացի էր, բայց նաև անշնորհք և ամաչկոտ: Մեյերի մտքերը հեղափոխական էին այն ժամանակների համար, երբ դեռ կարծում էին, որ բարձրահասակ խաղացողները շատ անհարմար են երբևէ լավ բասկետբոլ խաղալու համար: Հաջորդ ամիսներին Մեյերը Մայքենին վերածել է ինքնավստահ, ագրեսիվ խաղացողի, ով ավելի շուտ հպարտանում էր իր հասակով, քան ամաչում դրա համար: Մեյերն ու Մայքենը ինտենսիվ մարզվել են, և Մայքենը սովորել է երկու ձեռքով դիպուկ հարվածներ կատարել: Նրա մարզումների առօրյան հետագայում հայտնի դարձավ որպես Mikan Drill: Բացի այդ, Մեյերը ստիպել է Մայքենին պարի դասերի հաճախել և պարանով ցատկել՝ նրան լիարժեք մարզիկ դարձնելու համար: 
ձախից|մինի|Մայքեն Լոնգ Այլենդի համալսարանի դեմ խաղում Մեդիսոն Սքուեր Գարդենում, 1944 թ
Մայքենը գերակշռել է իր հասակակիցներին Դեպոլում իր Ազգային քոլեջի մարզական ասոցիացիայի (NCAA) կարիերայի սկզբում: Նա վախեցնում էր հակառակորդներին իր չափերով և ուժով, իսկ հարձակման ժամանակ անկասելի էր իր կեռիկի հարվածը: «Մայքենը» համբավ է ձեռք բերել որպես առաջնության ամենադժվար և ծանր խաղացողներից մեկը, որը հաճախ խաղում էր վնասվածքներով և խախտումներով հակառակորդ կենտրոնական խաղացողների դեմ: Բացի այդ, Մայքենը զարմացրել է բասկետբոլային աշխարհին դարպասապահի ունակությամբ՝ թռիչքի ժամանակ գնդակներ նետելով, նախքան դրանք կհասնեին օղակին: «Մենք զոնայի պաշտպանություն պետք է ստեղծեինք, որի բանալին չորս հոգի ուներ, իսկ ես զամբյուղն էի պահպանում», հիշում է Մայքենը: «Երբ մյուս թիմը նետում էր, ես պարզապես բարձրանում էի և դուրս էի հանում այն»: Որպես հետևանք, NCAA-ն (և ավելի ուշ NBA-ն) արգելեց գնդակին դիպչելը կա՛մ այն բանից հետո, երբ այն հասել էր իր գագաթնակետին թռիչքի ժամանակ, կա՛մ այն բանից հետո, երբ այն դիպչել էր հետին տախտակին և հնարավորություն ուներ օղակ մտնել: Բոբ Կուրլանդ,  Օկլահոմայի A&M- ի բարձրահասակ կենտրոնը NCAA-ի այն քիչ հակառակորդ կենտրոններից մեկն էր, որը հաջողության հասավ Մայքենի դեմ: 

Մայքենը ճանաչվել է Helms NCAA քոլեջի տարվա խաղացող 1944 և 1945 թվականներին և երեք անգամ եղել է համաամերիկյան բասկետբոլիստ: 1945 թվականին նա գլխավորել է Դեփոլին դեպի NIT տիտղոսը, որն այն ժամանակ ավելի հեղինակավոր էր, քան NCAA տիտղոսը։ Մայքենը գլխավորել է թիմը վաստակելով 23,9 միավոր մեկ խաղում 1944–45-ին և 23,1 միավոր մեկ խաղում 1945–46-ին։ Երբ Դեփոլը հաղթել է 1945 թվականի NIT-ում, Մայքենը ճանաչվել է ամենաարժեքավոր խաղացողը երեք խաղերում վաստակելով 120 միավոր, այդ թվում՝ 53 միավոր Ռոդ Այլենդի նկատմամբ 97–53 հաշվով հաղթանակում։

## Մասնագիտական կարիերա
### Չիկագո Ամերիկան Գիրս (1946-1947)
մինի|Մայքեն Chicago American Gears-ի կազմում
1945–46 քոլեջի սեզոնի ավարտից հետո Մայքենը պայմանագիր է կնքել Բասկետբոլի ազգային լիգայի **Chicago American Gears**-ի հետ, որը ժամանակակից NBA-ի նախորդն էր։ 1946–47 NBL սեզոնի վերջում նա խաղացել է Gears-ի հետ 25 խաղի ընթացքում՝ որպես նորեկ վաստակելով 16,5 միավոր յուրաքանչյուր խաղում։ Մայքենը գլխավորել է Gears-ը և գրավել երրորդ տեղը 1946 թվականի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլի համաշխարհային մրցաշարում, որտեղ նա ճանաչվել է ամենաարժեքավոր խաղացողը հինգ խաղերում վաստակելով 100 միավոր: Մայքեն ընտրվել է նաև All-NBL թիմում: 

1947–48 NBL սեզոնի մեկնարկից առաջ Gears-ի սեփականատեր Մորիս Ուայթը թիմը դուրս է բերել լիգայից։ Ուայթը փորձել է ստեղծել 24 թիմերի լիգա, որը կոչվում էր Ամերիկայի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլի լիգա, որտեղ նա պատկանում էր բոլոր թիմերին և ասպարեզներին: Այնուամենայնիվ, լիգան ընդհատվել է ընդամենը մեկ ամիս հետո, և Ուայթի թիմերի խաղացողները հավասարապես բաշխվել են NBL մնացած 11 ֆրանշիզների միջև: Մայքեն դարձել էՄինեապոլիս Լեյքերսի անդամ՝ խաղալով մարզիչ Ջոն Կունդլայի մոտ։ 

### Մինեապոլիս Լեյքերս (1947–1954, 1956)
«Լեյքերսի» կազմում իր առաջին մրցաշրջանում Մայքենը 1195 միավորով գլխավորել է լիգան՝ դառնալով NBL-ի միակ խաղացողը, ով NBL-ի մեկ մրցաշրջանում վաստակել է ավելի քան 1000 միավոր: Կանոնավոր մրցաշրջանից հետո նա ճանաչվել է լիգայի MVP, իսկ Լեյքերսը նվաճել է NBL տիտղոսը։ 1948 թվականի ապրիլին նա գլխավորել է «Լեյքերսը» հաղթանակի Պրոֆեսիոնալ բասկետբոլի համաշխարհային մրցաշարում, որտեղ նա ճանաչվել է MVP՝ տիտղոսակիր խաղում վաստակելով մրցաշարային ռեկորդային 40 միավոր Նյու Յորքի Ռենեսանսի դեմ խաղում։ 

Հաջորդ տարի Լեյքերսը և NBL-ի երեք այլ ֆրանչայզներ անցել են Ամերիկայի բասկետբոլի նորաստեղծ ասոցիացիա: Մայքենը գլխավորել է նոր առաջնությունը միավորների քանակով և դարձյալ մեկ մրցաշրջանի ռեկորդ սահմանել: Լեյքերսը հաղթել է Վաշինգտոն Կապիտոլսին 1949 թվականի BAA եզրափակիչում։

1949 թվականին BAA-ն և NBL-ը միավորվել են՝ ձևավորելով NBA-ն։ Նոր լիգան սկսել է NBA-ի մեկնարկային 1949–50 մրցաշրջանում, որին մասնակցել են 17 թիմեր, ներառյալ «Լեյքերսը» Կենտրոնական դիվիզիոնում։ Մայքենը կրկին գերիշխող է եղել՝ միջինը մեկ խաղում վաստակելով 27,4 միավոր և մեկ խաղում 2,9 գոլային փոխանցում և նվաճելով ևս մեկ գոլային տիտղոս: Տպավորիչ 51–17 ռեկորդ գրանցելուց և փլեյ-օֆֆ փուլ անցնելուց հետո Մայքենի թիմը խաղացել է 1950 թվականի NBA-ի եզրափակիչը Սիրակուզա Նեյշնլսի դեմ։ Խաղ 1-ում «Լեյքերսը» հաղթել է Սիրակուզին իրենց սեփական մարզադաշտում, երբ «Լեյքերսի» պահեստային Բոբ Հարիսոնը 40 ոտնաչափ հեռավորությունից նետում է կատարել՝ Մինեապոլիսին երկու միավորով հաղթելու համար։ Թիմը բաժանեց հաջորդ չորս խաղերը, և 6-րդ խաղում Լեյքերսը հաղթեց 110–95 հաշվով և նվաճեց NBA-ի պատմության առաջին չեմպիոնությունը։ Մայքեն փլեյ-օֆֆում մեկ խաղում վաստակել է 31,3 միավոր: 
աջից|մինի|Մայքեն (աջ ծայրում) և 1950–51 Լեյքերսը
1950–1951 NBA մրցաշրջանում Մայքենը կրկին գերիշխող է եղել՝ կանոնավոր առաջնությունում վաստակելով կարիերայի լավագույն 28,4 միավոր մեկ խաղում։ Նա նվաճել է ևս մեկ գոլային թագ և միջինը 3,1 գոլային փոխանցում կատարել մեկ խաղում: Այդ տարի NBA-ն ներկայացրել է նոր վիճակագրություն՝ անդրադարձներ :  Այս անվանակարգում աչքի է ընկել նաև Մայքենը, իր 14,1 անդրադարձը մեկ խաղում զիջում էր միայն Սիրակուզայի Դոլֆ Շայեսի 16,4:  Այդ տարում Մայքեն մասնակցել է NBA-ի երբևէ անցկացված ամենահայտնի խաղերից մեկին։ Երբ Ֆորտ Ուեյն Փիսթոնսը խաղացել է Լեյքերսի դեմ, Փիստոնսը առաջ է անցել 19–18 հաշվով։ Հաշիվը մնացել է 19–18 մինչև խաղի ավարտը։ Խաղը NBA-ի բոլոր ժամանակների ամենացածր միավորներով խաղն է եղել: Այս խաղը կարևոր գործոն էր *shot clock*-ի զարգացման գործում, որը ներդրվել է չորս տարի անց։ Մայքենը վաստակել է «Լեյքերսի» 18 միավորից 15-ը՝ այդպիսով վաստակելով իր թիմի միավորների 83,3%-ը և սահմանելով NBA-ի բոլոր ժամանակների ռեկորդը։  Հետմրցաշրջանում Մայքենը կոտրել է ոտքը մինչև 1951 թվականի Արևմտյան դիվիզիոնի եզրափակիչը Ռոչեսթեր Ռոյալսի դեմ: Թագավորական թիմը հաղթել է 3-1 հաշվով: Տասնամյակներ անց՝ 1990թ.-ին, Մայքենը հիշել է, որ իր ոտքը ամրացված էր. այնուհանդերձ, չնայած մեկ ոտքով արդյունավետորեն ցատկելով կորտում, նա ասել է, որ միջինը 20 կենտ միավոր է հավաքում մեկ խաղում: 

1951–1952 NBA սեզոնում NBA-ն որոշել է ընդլայնել զամբյուղի տակ գտնվող խախտման գոտին 6 ոտնաչափից մինչև 12 ոտնաչափ։ Քանի որ խաղացողները կարող էին միանգամից երեք վայրկյան մնալ գոտում, ընդարձակված գոտին ստիպեց Մայքենի նման մեծ տղամարդկանց դիրքավորվել հարձակման ժամանակ զամբյուղից ավելի հեռու: Այս կանոնի գլխավոր ջատագովը Նյու Յորք Նիքսի մարզիչ Ջո Լապչիկն էր, ով Մայքենին համարում էր իր թշնամին. կանոնը ստացել է «Մայքենի կանոն» անվանումը։ Մինչ Մայքենը դեռևս մեկ խաղում վաստակում էր տպավորիչ 23,8 միավոր, այս արդյունքը պակաս էր նախորդ մրցաշրջանում նրա 27,4 միավորից մեկ խաղում: Նաև նրա գոլերի քանակը 428-ից իջավ մինչև 385։ Այդ մրցաշրջանում «Մայքեն»-ը նույնպես գերիշխող խաղ է անցկացրել: 1952 թվականի հունվարի 20-ին նա վաստակել է 61 միավոր՝ 91-81 հաշվով հավելյալ ժամանակում հաղթել են Ռոչեսթեր Ռոյալսի դեմ։ Այն ժամանակ դա լիգայի պատմության մեջ երկրորդ լավագույն արդյունքն էր՝ 1949 թվականին Ջո Ֆուլքսի 63 միավորով խաղից հետո: Մայքենի արդյունքն ավելի քան կրկնապատկել է իր թիմակիցների արդյունքը, որոնք միասին վաստակել են 30 միավոր: Նա նաև գրանցել է 36 անդրադարձ, որն այն ժամանակ ռեկորդ էր: Ավելի ուշ այդ մրցաշրջանում Լեյքերսը հասել է 1952 թվականի NBA-ի եզրափակիչ և մրցել Նյու Յորք Նիքսի դեմ։ Սա որակվել է որպես NBA-ի պատմության ամենատարօրինակ եզրափակիչ շարքերից մեկը, քանի որ թիմերից ոչ մեկ չէր կարող խաղալ սեփական դաշտում առաջին վեց խաղերում: *Lakers' Minneapolis Auditorium*-ն արդեն ամրագրված էր, իսկ Նիքսի Մեդիսոն Սքուեր Գարդենը զբաղեցրել էին Ringling Bros.-ը և Barnum & Bailey Circus-ը: Միակ տնային խաղում՝ Լեյքերսը հաղթել է 82–65 հաշվով և հաղթել Նիքսին 4–3 հաշվով՝ նվաճելով NBA-ի տիտղոսը և վաստակելով 7,500 դոլար՝ բաժանելով թիմի անդամների միջև։ 

NBA-ի 1952–53 մրցաշրջանում Մայքենը միջինը վաստակել է 20,6 միավոր մեկ խաղում, կարիերայի ամենաբարձր ցուցանիշը՝ 14,4 անդրադարձ մեկ խաղում և 2,9 փոխանցում մեկ խաղում։ Նրա անդրադարձների միջինը ամենաբարձրն է եղել առաջնությունում:  1953թ. NBA-ի բոլոր աստղերի խաղում Մայքենը վաստակել է 22 միավոր և 16 անդրադարձ և նվաճել այդ խաղի MVP մրցանակը: Լեյքերսը 1953 թվականին դուրս է եկել NBA-ի եզրափակիչ և կրկին հաղթել Նիքսին 4–1 հաշվով։ 

NBA-ի 1953–54 մրցաշրջանում 29-ամյա Մայքենը դանդաղորեն անկում է ապրել՝ միջինը մեկ խաղում վաստակելով 18,1 միավոր, 14,3 անդրադարձ և 2,4 փոխանցում։ Նրա գլխավորությամբ «Լեյքերսը» նվաճել է NBA-ի ևս մեկ տիտղոս՝ թիմին տալով երրորդ անընդմեջ չեմպիոնությունը և հինգերորդը վեց տարվա ընթացքում: NBA-ի տեսանկյունից, Մինեապոլիս Լեյքերսի դինաստիան է միայն կարողացել գերազանցել 1957–69 թվականների տասնմեկ տիտղոս ունեցող Բոստոն Սելթիքս դինաստիան։ 

1953–54 մրցաշրջանի վերջում Մայքեն հայտարարել է իր կարիերան ավարտելու մասին։ Նա ավելի ուշ ասել է. «Ես ունեի մեծացող ընտանիք, և ես որոշեցի լինել նրանց հետ: Ես զգացի, որ ժամանակն է սկսել պրոֆեսիոնալ աշխարհը բասկետբոլից դուրս»: Վնասվածքները նույնպես գործոն էին, քանի որ Մայքենն իր կարիերայի ընթացքում ստացել էր 10 ոսկորների կոտրվածք և 16 կար։ Առանց Մայքենի, Լեյքերսը դուրս է եկել փլեյ-օֆֆ, բայց չի կարողացել դուրս գալ NBA-ի 1955 թվականի եզրափակիչ: NBA-ի 1955–56 մրցաշրջանի կեսին Մայքենը վերադարձել է Լեյքերսի կազմ։ Նա մասնակցել է 37 խաղի, սակայն նրա երկար բացակայությունը ազդել է նրա խաղի վրա։ Նա միջինը վաստակել է ընդամենը 10,5 միավոր, 8,3 անդրադարձ և 1,3 փոխանցում, իսկ Լեյքերսը պարտվել է փլեյ-օֆֆի առաջին շրջանում։ Մրցաշրջանի ավարտին Մայքենը վերջնականապես հեռացավ կարիերայից: Նրա 10,156 միավորը ռեկորդային է եղել այն ժամանակ. նա NBA-ի առաջին խաղացողներից է, ով կարիերայի ընթացքում վաստակել է 10000 միավոր: Նա ընդգրկվել է բասկետբոլի Փառքի սրահի առաջին աստիճանում 1959 թվականին և Associated Press-ի կողմից հռչակվել է դարի առաջին կեսի լավագույն խաղացող:

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Բասկետբոլի ազգային լիգա

Աղբյուր

#### Կանոնավոր սեզոն

#### Փլեյ-օֆֆ

## Հետխաղային կարիերա
1956 թվականին Մայքենը եղել է Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի հանրապետական թեկնածուն Մինեսոտայի 3-րդ կոնգրեսական շրջանում: Նա մարտահրավեր է նետել գործող ներկայացուցիչ Ռոյ Վիերին սերտ պայքարում, որը ցույց է տվել ընտրողների բարձր մասնակցություն: Չնայած գործող հանրապետական նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերի վերընտրվելուն, անփորձ Մայքենը պարտություն կրեց 52%-ից 48%-ով: Վիերը ստացել է 127 356 ձայն, Մայքենի 117 716-ի դիմաց: Վերադառնալով իրավաբանի մասնագիտությանը, Մայքենը հիասթափված աշխատանքի հոսքի հույսից հետո, վեց ամիս Մայքենն ընդհանրապես ոչ մի հանձնարարություն չի ստացել՝ ֆինանսական դժվարությունների մեջ, ստիպված կանխիկացրել է կյանքի ապահովագրությունը:

Խնդիրներ են  առաջացել նաեւ «Մայքեն»-ի պրոֆեսիոնալ մարզական կարիերայում. 1957–58 NBA մրցաշրջանում Լեյքերսի մարզիչ Ջոն Կունդլան դարնալով գլխավոր մենեջեր, համոզել է Մայքենին դառնալ Լեյքերսի մարզիչ։ Այնուամենայնիվ, սա ձախողում էր, քանի որ Լեյքերսը դիմացել է 9–30 ռեկորդին, մինչև Մայքենը լքել է պաշտոնը և վերադարձրել մարզչական պարտականությունները Կունդլանին: Թիմի պատմության վատագույն մրցաշրջաններից մեկում Լեյքերսն ավարտել է մրցաշրջանը 19–53 արդյունքով։ Այս ձախողումից հետո Մայքենը հաջողությամբ մասնագիտացել է կորպորատիվ և անշարժ գույքի իրավունքի ոլորտում: Նա նաև գնել և վերանորոգել է շենքեր Մինեապոլիսում: 

1967 թվականին Մայքենը վերադարձել է պրոֆեսիոնալ բասկետբոլ՝ դառնալով ամերիկյան բասկետբոլի ասոցիացիայի առաջին կոմիսարը ՝ NBA-ի մրցակից լիգա: Բասկետբոլի երկրպագուներին իր լիգա հրապուրելու համար Մայքենը հորինել է լիգային բնորոշ կարմիր-սպիտակ-կապույտ *ABA* գնդակը, որը նրա կարծիքով ավելի հայրենասիրական էր, ավելի հարմար հեռուստատեսության համար և ավելի հաճելի, քան *NBA*-ի շագանակագույն գնդակը: Նա նաև սահմանել է երեք կետանոց գիծ: Մայքենը հեռացել է *ABA*-ից 1969 թվականին, սակայն լիգան շարունակել է գործել մինչեւ 1976 թվականը։

1980-ականների կեսերին, մոտ 25 տարի անց, երբ Լեյքերսը 1960-ին տեղափոխվել է Լոս Անջելես և *ABA*-ի Մինեսոտա Մասկիսի և Մինեսոտա Փայփերսի հեռանալուց հետո, Մայքենը գլխավորել է աշխատանքային խումբը՝ նպատակ ունենալով վերադարձնել պրոֆեսիոնալ բասկետբոլը Մինեապոլիս: Այս հայտը հաջողվել է, ինչը հանգեցրել է նոր Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ ֆրանշիզայի սկզբնավորմանը 1989–90 NBA սեզոնում։ 

1994 թվականին Մայքենը դարձել է ''Chicago Cheetahs'' տափօղակով հոկեյի պրոֆեսիոնալ թիմի մասնակի սեփականատերը և խորհրդի նախագահը, որը հիմնված է եղել Չիկագոյում, որը խաղացել է *Roller Hockey International*- ում:

## Անձնական կյանք, առողջություն և մահ
1947թ.-ին Մայքենն ամուսնացել է իր կնոջ՝ Պատրիսիայի հետ, և նրանք միասին ապրել են մինչև իր մահը 58 տարի։ Մայքեններն ունեին վեց երեխա՝ որդիներ Լարին, Թերին, Պատրիկը և Մայքլը, և դուստրերը՝ Տրիշան և Մորինը։ Իր ողջ կյանքում Մայքենը համընդհանուր դիտվել է որպես նախատիպ «նուրբ հսկա»՝ կոշտ, բայց ընկերասեր անձնական կյանքում: Նա նաև Էդ Մայքենի ավագ եղբայրն է, ով բասկետբոլ է խաղացել *DePaul*-ում, խաղացել է BAA-ում և NBA-ի Ֆիլադելֆիա Ուորիորսում։

Իր կյանքի վերջին տարիներին Մայքենը հիվանդացել էշաքարախտով և երիկամների անբավարարությամբ: Ի վերջո, հիվանդության պատճառով նրա աջ ոտքն անդամահատել են ծնկից ներքեւ։ Երբ նրա բժշկական ապահովագրությունը դադարեցրել են, Մայքենը հայտնվել է ֆինանսական ծանր դժվարությունների մեջ։  Նա երկարատև իրավական պայքար է մղել NBA-ի և NBA-ի խաղացողների միության դեմ՝ բողոքելով 1700 դոլար/ամսական թոշակների դեմ այն խաղացողների համար, ովքեր թոշակի էին անցել մինչև 1965 թվականը (այսպես կոչված «մեծ փողերի դարաշրջանի սկիզբ»): Բասկետբոլի թոշակի անցած խաղացողների ազգային միության ներկայացուցիչ Մել Դևիսի խոսքերով, այս պայքարը նրան պահեց, քանի որ Մայքենը հույս ուներ ողջ մնալ, երբ նոր կոլեկտիվ գործարքի պայմանագիրը վերջապես կհիմնավորի իր սերունդը: 2005 թվականին, սակայն, նրա ինքնազգացողությունը վատացել է։ Մայքենը մահացել է Սքոթսդեյլում, Արիզոնա, 2005 թվականի հունիսի 1-ին շաքարախտի և այլ հիվանդությունների բարդություններից: Նրա որդին՝ Թերին հայտնել է, որ իր հայրը կյանքի վերջին հինգ տարիների ընթացքում շաբաթական երեք անգամ դիալիզի է ենթարկվել չորս ժամով։

## Ժառանգություն
Մայքենի մահը սգում է բասկետբոլային աշխարհը։  Նրա դժբախտությունը նաև լրատվամիջոցների ուշադրությունը հրավիրեց NBA-ի վաղ շրջանի մի քանի խաղացողների ֆինանսական դժվարությունների վրա: Շատերը կարծում էին, որ մեծ փողերի սերնդի խաղացողները բանակցություններում պետք է հաջողության հասնեն և ստանան ավելի մեծ թոշակներ 1965-ից առաջ նախորդների համար: Շաքիլ Օ'Նիլը վճարել է Մայքենի հուղարկավորության համար՝ ասելով. «Առանց 99 համարի [Մայքեն] ես չկամ»։ Նախքան 2005 թվականի Արևելյան կոնֆերենցիայի եզրափակչի հինգերորդ խաղը Հիթի և Դետրոյթ Փիստոնսի միջև, մի րոպե լռությամբ հարգել են Մայքենին: Բոբ Քուսին նկատել է, որ Մայքենը պատկերավոր կերպով կրում էր NBA-ն առաջին օրերին և դարձրեց լիգան վստահելի և հանրաճանաչ: 

Մայքենը գովաբանվում է որպես բասկետբոլի ժամանակակից դարաշրջանի ռահվիրա: NBL, BAA և NBA 520 խաղերում նա վաստակել է 11764 միավոր (միջինը 22,6 մեկ խաղում) և միջինը կատարել 13,4 անդրադարձ և 2,8 արդյունավետ փոխանցում։ Որպես իր կատաղի խաղաոճի վկայություն, նա նաև երեք անգամ գլխավորել է առաջնությունը անձնական խախտումներով: Մայքեն ավարտել է կարիերան որպես NBA-ի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկու: Նա հաղթել է *NBL, BAA և NBA*-ի յոթ առաջնությունները, բոլոր աստղերի *MVP*-ի գավաթը և երեք գոլային տիտղոս, և եղել է *NBA*-ի բոլոր աստղերի առաջին չորս խաղերի և առաջին վեց *All-BAA* և All-NBA թիմերի անդամ: Ինչպես նաև *The Associated Press*-ի կողմից հռչակվել է դարի առաջին կեսի լավագույն խաղացող, Մայքենը եղել է *Helms Athletic Foundation*-ի բոլոր ժամանակների համաամերիկյան թիմում, որն ընտրվել է 1952 թվականին անցկացված հարցման արդյունքում: Նա նաև ընդգրկված է եղել 1970 և 1980 թվականների NBA-ի 25-րդ և 35-րդ հոբելյանական թիմերում և ընտրվել որպես NBA-ի 50 լավագույն խաղացողներից մեկը 1996 թվականին։ «Մայքեն»-ը ընդգրկվել է Բասկետբոլի Փառքի Սրահում 1959 թվականի առաջին աստիճանում: Մայքենի ազդեցությունը խաղի վրա արտացոլված է նաև Mikan Drill-ում, որը դարձել է բասկետբոլի «մեծ տղամարդկանց» հիմնական վարժությունը: «Մայքեն»-ը NBA-ի ապագայի նախազգուշացումն է եղել, որտեղ կգերիշխեն բարձրահասակ, հզոր խաղացողները:  
[աջից|մինի|Մայքենի ռեկորդային 1948 թվականի [Bowman Gum|Բոումենի քարտը]]
Երբ գերաստղային կենտրոն Շաքիլ Օ'Նիլը դարձել է Լոս Անջելես Լեյքերսի անդամ, Մայքենը հայտնվեց *[[Sports Illustrated|Sports Illustrated-ի]]* շապիկին 1996 թվականի նոյեմբերին Օ'Նիլի և Քարիմ Աբդուլ-Ջաբբարի հետ: Հոդվածում Աբդուլ-Ջաբարին և Մայքենին անվանել են «Լեյքերսի լեգենդներ», որոնց հետ համեմատել են Օ'Նիլին։ 2001 թվականի ապրիլից Մայքենի արձանը, ով նկարահանում է իր նշանավոր կեռիկը, զարդարում է Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ Թիրախային Կենտրոնի մուտքը: Բացի այդ, ''Staples Center-'' ում կա տեղադրված մի պաստառ՝ նվիրված Մայքենի և նրա ընկերակից Մինեապոլիս Լեյքերսի հիշատակին: 

Մայքենի 1948 թվականի Բոումենի առևտրային քարտը մի պահ եղել է երբևէ վաճառված ամենաթանկ բասկետբոլային քարտը: 

2022 թվականի հոկտեմբերին Մայքեն մասին անկյուն բացվել է Խորվաթ-ամերիկյան սպորտի փառքի սրահում։ 

2022 թվականի հոկտեմբերի 30-ին «Լեյքերսը» հեռացրել է«Մայքեն»-ի 99 համարի մարզաշապիկը։ 

### Կանոնների փոփոխություններ
«Մայքենն» այնքան դոմինանտ է դարձել, որ NBA-ն փոխել է իր խաղի կանոնները՝ նվազեցնելու նրա ազդեցությունը։ Լիգան լայնացրել է գոտին վեցից տասներկու ոտնաչափ («Մայքեն կանոն»): Նա նաև դեր է խաղացել նետման ժամացույցի ներդրման գործում։ *NCAA*-ում նրա գերիշխող խաղը զամբյուղի շուրջ հանգեցրեց պաշտպանական դարպասապահի արգելմանը:

## Ծանոթագրություններ

*

Կատեգորիա:NBA մարզիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի մարզիչներ
Կատեգորիա:Չօգտագործվող համարներով NBA բասկետբոլիստներ