Լոնդոնի մետաղների բորսա

**Լոնդոնի մետաղների բորսա** (, *LME*), աշխարհի առաջատար ապրանքային բորսա, որը մասնագիտացած է գունավոր մետաղների առևտրի ոլորտում։

## Պատմություն
19-րդ դարի կեսերին Մեծ Բրիտանիան պղնձի և անագի ամենամեծ արտադրողն էր աշխարհում։ Զարգացող արդյունաբերության հումքի կարիքները հիմնականում ապահովվել են Հարավային Ամերիկայի, Աֆրիկայի և Ասիայի նոր հայտնաբերված հանքավայրերից մատակարարումներով։ Օվկիանոսներով հումքի տեղափոխումը լի էր ռիսկերով, տարբեր պատճառներով նավերը հասնում էին անհավասարաչափ, ինչը էական ազդեցություն էր ունենում գների վրա և, հետևաբար, ռիսկ էր գնորդների և վաճառողների համար։ Տրանսպորտի և կապի զարգացման հետ մեկտեղ (հայտնագործվել է հեռագիրը, իսկ ավելի ուշ՝ հեռախոսը) վաճառականները հնարավորություն են ունեցել նախապես տեղեկություններ ստանալ հումքի մատակարարման մասին։ Սա իր հերթին հանգեցրեց գործարքների կնքմանը ապագայի համար։ Առևտրի ծավալներն ավելացան, և առևտրականները սկսեցին կանոնավոր կերպով հանդիպել գործարքներ իրականացնելու համար։

Սկզբում առևտրականները հանդիպում էին Լոնդոնի Սիթիի կենտրոնում գտնվող Թագավորական բորսայի մոտ գտնվող սրճարանում (*Jerusalem Coffee House*), որտեղ գործարքները կատարվում էին բարձրաձայնով շրջանաձև։

1876 ​​թվականին նրանք հիմնեցին Լոնդոնի մետաղների բորսան, որը սկսեց գործել 1877 թվականի հունվարի 1-ին Լոմբարդ դատարանի շենքում։ Ֆյուչերսային գործարքները սկսեցին իրականացվել եռամսյա ժամկետով, որը մոտավորապես համապատասխանում էր Չիլիից և Սինգապուրից Միացյալ Թագավորություն պղնձի առաքման ժամկետին։

1882 թվականին բորսան տեղափոխվեց նոր շենք Ուիթինգթոն պողոտայում, որտեղ այն մնաց 98 տարի, մինչև տեղափոխվեց Plantation House նոր շենք։

Փոխանակումը ներկայումս գտնվում է Լիդենհոլ փողոցի 56 հասցեում (Քաղաքում)։

Սկզբում բորսայում վաճառվում էր երկու մետաղ՝ պղինձ և անագ։ Արծաթի առևտուրը սկսվել է 1897 թվականին։ 1914 թվականին արծաթի առևտուրը դադարեց՝ վերականգնվելով միայն 1935-1939 թվականներին կարճ ժամանակով։ Այնուհետև բորսայում արծաթի առևտուրը վերսկսվեց 1968 թվականին և շարունակվեց մինչև 1989 թվականի հունիսը։ Կապարի և ցինկի առևտուրը պաշտոնապես սկսվեց 1920 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բորսան չի գործել մինչև 1949 թվականը։

Ալյումինի առևտուրը սկսվել է 1978 թվականին, իսկ նիկելի առևտուրը՝ 1979 թվականին։ Այսպիսով, *LME*-ն դարձավ վեց գունավոր մետաղների՝ պղնձի, ալյումինի, անագի, նիկելի, կապարի և ցինկի աշխարհի առաջատար առևտրային կենտրոնը։ 2000 թվականի ապրիլի 10-ին այս վեց մետաղների ինդեքսների համար սահմանվեց *LMEX* պայմանագիրը։

Մշտապես զարգացնելով և կատարելագործելով առևտրի մեթոդները՝ բորսան նոր պայմանագրեր է կնքել 2002 թվականին ալյումինի համաձուլվածքների և 2005 թվականին պլաստիկի առևտրի համար։

LME-ն ձեռք է բերվել *Hong Kong Exchanges and Clearing*-ի կողմից (Հոնկոնգի ֆոնդային բորսայի օպերատոր) 2012 թվականի դեկտեմբերին։

## Բորսայի գործառույթներ
Լինելով գունավոր մետաղների համաշխարհային առևտրի ճանաչված կենտրոն՝ բորսան իրականացնում է հետևյալ հիմնական գործառույթները.

*Ապրանքների օրական գնագոյացում, վաճառվող ապրանքների համաշխարհային գինը ձևավորվում է *LME*-ում։ Քանի որ բորսայում ներկայացված են գունավոր մետաղների առևտրի հետ կապված աշխարհի խոշորագույն ընկերությունների (արտադրողներ, սպառողներ, վերավաճառողներ) շահերը, առևտրի արդյունքներն արտացոլում են առաջարկի և պահանջարկի փոխհարաբերությունները, այսինքն՝ շուկայի ներկա իրավիճակը։
*Հեջավորում. Սա պաշտպանության ձև է ապագայում ապրանքի վաճառքի կամ գնման գնի փոփոխության ռիսկից։ Հեջավորումը բորսայի առաջնային գործառույթներից մեկն է ավելի քան 130 տարի։ 1877 թվականին բորսայի ստեղծումից ի վեր *LME*-ի վրա հեջավորման գործարքներ են իրականացվել։
*Ապրանքների առաքման երաշխիք (պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունների կատարման երաշխիք), Բորսայում գնված կամ վաճառվող իրական ապրանքների (ֆիզիկական մետաղի) առաքման երաշխիքն ապահովվում է բորսայի պահեստներում առկա բավարար քանակությամբ ապրանքների առկայությամբ։ Օրինակ, LME-ն ունի յոթ պահեստ Միացյալ Թագավորությունում, տասը պահեստ Եվրոպայում (Ռոտերդամ, Ջենովա, Համբուրգ, Անտվերպեն և այլն), յոթը՝ Հեռավոր Արևելքում (Ճապոնիա, Սինգապուր) և պահեստ Հյուսիսային Ամերիկայում։ Բորսայում կնքված պայմանագրերով պարտավորությունների կատարման երաշխիքը (ֆյուչերսներ, օպցիոններ) ապահովվում է հատուկ հաշվարկային համակարգի ստեղծմամբ, բորսաների մասին օրենսդրության ընդունմամբ և բորսայում գործարքներ կատարելու կանոնների մշակմամբ, կառավարական մարմինների կողմից փոխանակումների գործունեության վերահսկողությամբ։

Բորսաներն իրենց հիմնական գործառույթների կատարմանը զուգահեռ շուկայական տնտեսության ինստիտուտ են, որը շուկայական հարաբերությունների մասնակիցներին տալիս է հետևյալ հնարավորությունները.
*խաղալ գների տարբերությունների վրա (սպեկուլյատիվ գործողություններ), այս տեսակի գործարքները նախատեսված չեն փաստացի ապրանքներ մատակարարելու կամ ստանալու համար (սպեկուլյանտները կարևոր դեր են խաղում ֆյուչերսների առևտրում` ավելացնելով շուկայի իրացվելիությունը և ստանձնելով գնային ռիսկեր, դրանով իսկ օգնելով հեջերներին).
*կապիտալի ներդրում ապրանքի մեջ, շատ ընկերություններ (մասնավորապես՝ ֆինանսական, ներդրումային և այլն), փորձելով պաշտպանել իրենց փողերը գնաճից, գնում են բազմաթիվ ապրանքներ։ Ապրանքների գների բարձրացման դեպքում դա օգնում է նրանց ոչ միայն պաշտպանել փողը գնաճից, այլ երբեմն ավելի շահավետ եկամուտ ստանալ, քան ավանդական կապիտալի շուկայում.
*արբիտրաժային գործողություններ, այն դեպքում, երբ տարբեր շուկաներում (տարբեր երկրների բորսաներում) ապրանքների գները տարբերվում են, բորսայական առևտրի մասնակիցները միաժամանակ վաճառում և գնում են ապրանքներ տարբեր բորսաներում՝ դրանով իսկ ստանալով լրացուցիչ շահույթ.
*ֆինանսավորում, բորսայի այս ծառայությունից կարող են օգտվել երաշխիքի սեփականատերերը (բորսայի պահեստի անդորրագիր, որը տալիս է ապրանքը տնօրինելու իրավունք)։ Ենթադրենք, սեփականատերը չի ցանկանում վաճառել ապրանքը, բայց նրան մի որոշ ժամանակ գումար է պետք։ Այս դեպքում նա կարող է բրոքերի միջոցով կազմակերպել երաշխիքի վաճառքը ապագա առաքման համար ապրանքների միաժամանակյա գնմամբ։ Այս գործողությունը, որը հայտնի է որպես *lending*, թույլ է տալիս պահպանել ապրանքի սեփականատիրոջ դիրքը՝ որոշ ժամանակով միջոցներ ստանալով։

## Բորսայի կառուցվածք
thumb|Լոնդոնի մետաղների բորսայի շենքի գլխավոր մուտքը
Իր կազմակերպաիրավական կարգավիճակով բորսան սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն է։

Բորսայի գործունեության ընդհանուր կառավարումն իրականացնում է բորսայի կոմիտեն, որը, մասնավորապես, ամեն օր հայտարարում է օրվա պաշտոնական գինը՝ ելնելով առևտրի արդյունքներից։

Բորսան սահմանում է բորսայի անդամների տարբեր կարգավիճակներ։ LME-ում կան մասնակիցների վեց կատեգորիաներ․

**Ring Dealing Members* - առավելագույն իրավունքներով մասնակիցներ, ներառյալ ռինգում բոլոր գործարքները կատարելու իրավունքը
**Associate Broker Clearing Members* – անդամներ, որոնք ունեն նախորդ կատեգորիայի անդամների բոլոր իրավունքները, բացառությամբ առևտրային նստաշրջանի ընթացքում ռինգում գործարքներ կնքելու իրավունքը
**Associate Trade Clearing Members* - անդամներ, ովքեր իրավունք ունեն հաշվարկներ կատարել քլիրինգային պալատի միջոցով սեփական գործարքների վերաբերյալ, բայց առանց ռինգում գործարքներ կատարելու իրավունքի։
**Associate Broker Members* – կարող են տրամադրել բրոքերային ծառայություններ, բայց իրենք իրավունք չունեն գործարքներ կատարել առևտրի ընթացքում
*Associate Trade Members – կարող են գործարքներ կատարել բորսայում որպես հաճախորդ
*Անհատական ​​և պատվավոր անդամներ - բորսայում առևտուր անելու իրավունք չունեն։

## Ռինգում առևտուր անող ընկերությունների ցանկ

2012 թվականի ապրիլի 26-ի դրությամբ Ring Dealing Անդամների ցանկը ներառում էր․

*Amalgamated Metal Trading Limited
*Barclays Capital
*ED&F Man Capital Markets
*INTL FCstone (Europe) Ltd
*J.P.Morgan Securities Ltd
*MAREX Financial Limited
*Metdist Trading Ltd
*Natixis Commodity Markets Limited
*Newedge Group (Մեծ Բրիտանիայի մասնաճյուղ)
*Société Générale
*Sucden Financial Limited
*Triland Metals Ltd

## Աճուրդների կազմակերպում
Բորսայում առևտուրն իրականացվում է ամեն օր, բացառությամբ հանգստյան և տոն օրերի, երկու նստաշրջանների ընթացքում. 
*Առաջին նստաշրջանը առևտուրն սկսվում է 11:40-ին և ավարտվում 14:45-ին 
*Երկրորդ նստաշրջանը սկսվում է 14:55-ին և ավարտվում 17:00-ին։

Առաջին և երկրորդ նստաշրջանների ընթացքում յուրաքանչյուր մետաղի համար առևտուրն իրականացվում է երկու անգամ։ Մեկ մետաղի առևտրի ժամանակը 5 րոպե է։ Յուրաքանչյուր ապրանքի օրվա պաշտոնական գինը հայտարարվում է առաջին (առավոտյան) նստաշրջանի երկրորդ առևտրի արդյունքներով։

Առևտուրն իրականացվում է ստանդարտ փոխանակման պայմանագրերի համաձայն։ Կան երկու տեսակի պայմանագրեր՝ ֆյուչերսներ և օպցիոններ։ Յուրաքանչյուր պայմանագիր սահմանում է.

*ապրանքների ծավալը (օրինակ՝ պղինձ -25 տ, ալյումին - 25 տ., նիկել - 6 տ, անագ - 5 տ, ցինկ - 25 տ, կապար - 25 տոննա)
*առաքման պայմաններ (*CIF Rotterdam*)
*պարտավորությունների կատարման վերջնաժամկետ (անմիջական առաքում, երեք ամիս, վեց ամիս և այլն)
*արտադրանքի որակի ստանդարտ պահանջներ (օրինակ, ալյումին - 99,7%; ցինկ - 99,995%, անագ - 99,85% և այլն)
Գործարք կնքելու համար անհրաժեշտ է միայն որոշել պայմանագրերի քանակը և գինը։

Մրցույթի մասնակիցները նստում են շրջագծով դասավորված աթոռների վրա։ Յուրաքանչյուր հայտատուի նշանակվում է հատուկ աթոռ։ Այսպիսով, աթոռները կազմում են շրջան, այսպես կոչված «բռնցքամարտի ռինգ»։ Գործարքները ավանդաբար կատարվում են ձայնային գոռգոռոցներով (օգտագործելով բացականչության մեթոդը)։ Նիստից հետո բոլոր պայմանագրերը գրանցվում են բորսայի քլիրինգային պալատում։

## Արտաքին հղումներ
*London Metal Exchange
* London Bullion Market Association 
* Minor Metals Trade Association  
* London Platinum and Palladium Market  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Գունավոր մետաղներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ