open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արձնիի ճակատամարտ

**Արձնիի ճակատամարտ**, Արաբական խալիֆայության դեմ 774-775 թվականների հայերի ապստամբության ժամանակ վերջին և ամենախոշոր մարտը։ Տեղի է ունեցել 775 թվականի ապրիլի 24 - ապրիլի 25-ին։

## Ընթացքը
Ապրիլի 24-ին Արաբական 30 հազարանոց զորքը, Ամր իբն Իսմայիլ զորապետի գլխավորությամբ Արճեշի ճակատամարտից հետո ներխուժել է Բագրևանդ գավառը՝ բանակելով Արձնի գյուղի մոտ, Արածանիի ափին։ Հայկական 5 հազարանոց զորքը, Մուշեղ Մամիկոնյանի հրամանատարությամբ, թողնելով Կարին քաղաքի պաշարումը, Բասենի վրայով մտել է Բագրևանդ և, անցնելով Արածանին, թշնամու հետ ունեցել առաջին փոքրիկ ընդհարումը։ Ապրիլի 25-ին՝ արևածագին սկսվել է ճակատամարտը։ Սկզբում հայերը փախուստի են մատնել արաբներին, սակայն վերջիններս, օգնության հասած զորքով հակահարձակման են անցել և պարտության մատնել հայերի՝ գերազանցապես ռամիկներից բաղկացած զորքը։

## կորուստները
Արձնիի ճակատամարտում հերոսաբար ընկել են 3000 հայեր, այդ թվում՝ 
* Բագրատունյաց տնից` Սմբատ սպարապետը և նրա տոհմակից Սահակը.
* Մամիկոնյանց տնից՝ Մուշեղ զորավարը և տոհմապետ Սամվելը. 
* Գնունյաց տնից՝ Դաշույն Վահանը և ուրիշ նախարարներ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Ղևոնդ, Պատմություն», թարգմ. Արամ Տեր-Ղևոնդյանի, Երևան, 1982, էջ 118-121.

Կատեգորիա:Աբբասյան խալիֆայության ճակատամարտեր
Արձնի

**Արձնի**, գյուղ Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Բագրևանդ գավառում։

## Արձնի ճակատամարտ
Արձնի գյուղում 776 թվականի ապրիլի 24-ին տեղի է ունեցել մեծ ճակատամարտ` Մուշեղ Մամիկոնյանի ղեկավարությամբ հայկական 10000-անոց ազատագրական բանակի և արաբական 30000-անոց բանակի միջև։ Հայերի կողմից զոհերը հասել է 3500 հոգու, այդ թվում նաև՝ Մամիկոնյան տոհմի շատ ներկայացուցիչները, որի հետևանքով նրանք երկար ժամանակ դադարեցին քաղաքական ասպարեզում նշանակալի դեր խաղալուց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Բագրևանդ
Կատեգորիա:Այրարատ
Նիհոնդայրա աստղադիտարան

**Նիհոնդայրա աստղադիտարան** (, աստղադիտարանի կոդը` — «385»), աստղադիտարան Ճապոնիայում, տեղակայված է Սիուձոկա պրեֆեկտուրայի Ծիմիդզու գյուղի մոտ գտնվող բլրի վրա։ Աստղադիտարանը երբեմն նաև անվանվում է իր գտնվելու վայրի անունով **Սիուձոկայի աստղադիտարան**։ Այստեղ, ճապոնացի աստղագետներ Տակեշի Ուրատայի և Մինորու Կիձավայի կողմից հայտնաբերվել են բազմաթիվ աստերոիդներ։

2007 թվականին աստղադիտարանը աշխարհում 43-րդն էր աստերոիդների հայտնաբերման վայրերի ցանկում, այն ժամանակ այստեղ հայտնաբերվել էին 163 աստերոիդներ, սակայն 2016 թվականի տվյալներով այստեղ արդեն հայտնաբերվել են ավելին քան 400 աստերոիդներ։

1983 թվականի փետրվարի 8-ին Գեյսեյի աստղադիտարանում Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդը անվանվել է (2880) Նիհոնդայրա ajs astxadita8ani patvin:

## Հիմնական նվաճումները
* Հայտնաբերվել են 163 աստերոիդ։
* 7024 աստղաչափական դիտարկումներ հրապարակվել են 1967-ից 2000 թվականները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
**Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները**
* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները
* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները

**NASA ADS տվյալների բազայում աստղադիտարանի ներդրումը**
* Որոնում «Nihondaira Observatory» բառերով

**1870 թվականից հետո աստերոիդների և մոլորակների արբանյակների դիտարկումները**
* Դիտարկումների արխիվ ՓՄԿ-ի կայքում

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Ճապոնիայում
Կարսի պաշարում (1877)

**Կարսի պաշարում**, 1877-1878 թվականների Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ ռուսական զինված ուժերի կողմից Կարս քաղաքի պաշարման և գրավման գործընթաց։

Կարսը եղել է Օսմանյան կայսրության արևելյան հատվածի խոշոր ամրոցներից մեկը։ Պատերազմի սկզբին հեծելազորի գեներալ Միքայել Լոռիս-Մելիքովի գլխավորած կորպուսը (30 000 զինծառայող և 96 հրանոթ) պաշարել է Կարսը, սակայն Ահմեդ Մուխտար փաշայի հինգ հազարանոց բանակի և 25 000-անոց անկանոն զորախմբերի հակահարվածի արդյունքում, հունիսի 28-ին (հուլիսի 9-ին) ստիպված է եղել է թողնել պաշարումը և նահանջել ռուսական սահմանների մոտ։

Ալաջայի ճակատամարտում թուրքական ուժերին ջախջախելուց հետո՝ ռուսական զորքերն սկսել են հարձակումը և հոկտեմբերի 9 (21)-ին գեներալ-լեյտենանտ Իվան Լազարևի ջոկատը (28 000 սուսերավորներ և 56 հրանոթներ ) մոտեցել են Կարսին։ Հոկտեմբերի 13-ից (25) մինչ հոկտեմբերի 20ը (նոյեմբերի 2) Կարսին է մոտեցել ծանր հրետանային զորախումբ (5 հատ 6 դյույմ տրամաչափ ունեցող, 24 հատ 24 ֆուտ տրամագիծ ունեցող, 28 հատ 9 ֆուտ տրամագիծ ունեցող հրանոթներ և 6 հատ 6 դյույմ տրամագիծ ունեցող ականանետեր)։

Հոկտեմբերի 30-ից (նոյեմբերի 12) սկսած մեկ շաբաթվա ընթացքում տեղի է ունեցել թուրքական ամրությունների ինտենսիվ ռմբակոծում։ Նոյեմբերի 5-ին (12) երեկոյան ժամը 9-ին սկսվել է ամրոցի պաշարումը։ Նոյեմբերի 6-ին (18) առավոտյան ժամը 8-ին գրոհի ժամանակ ողջ մնացած թուրքերը հանձնվել են։ Կարողացել են փախչել միայն հեծյալների փոքր խումբ և ամրոցի կառավարիչ Հուսեյն Համի փաշան։

## Արտացոլումն արվեստում
1880 թվականին ռուս կոմպոզիտոր Մոդեստ Մուսորգսկի գրել է «Կարսի նվաճումը» անունը կրող նվագախմբային հանդիսավոր քայլերգը։

## Պատկերասրահ

պատկեր:Hottinger Volksblatt 1878 004 Bild1.jpg|Կարսի բերդը, Օսմանյան կայսրություն, 1878 թվական։
պատկեր:Падение Карса, 1877.jpg|Կարսի անկումը,Նիկոլայ Կարազինի նկարը։
պատկեր:The castle of Kars.jpg|Կարսի բերդը 2018 թվականին։


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* *А. Б. Широкорад.* «Русско-турецкие войны 1676—1918 гг.», АСТ-Харвест, Минск, 2000 ISBN 985-433-734-0

Կատեգորիա:Կարսի պաշարումներ
Կատեգորիա:Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)
Վլադիմիր Պետուխով

**Վլադիմիր Պետուխով** (, ), խորհրդային և ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1975) և ԽՍՀՄ ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիային կից որակավորման ֆակուլտետը (1989)։ Տիրապետում է անգլերեն և պորտուգալերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1975 թվականից։

*1976-1980 թվականներին՝ ավագ ռեֆերենտ-ստաժոր, Անգոլայում ԽՍՀՄ դեսպանատան երրորդ քարտուղար։
*1984-1987 թվականներին՝ առաջին քարտուղար, Անգոլայում ԽՍՀՄ դեսպանատան խորհրդական։
*1987-1991 թվականներին՝ խորհրդական, Մոզամբիկում ԽՍՀՄ դեսպանության դեսպանորդ-խորհրդական։
*1991-1993 թվականներին՝ Անգոլայում ԽՍՀՄ դեսպանության, ապա Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանորդ։
*1995-1997 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Աֆրիկայի վարչության պետ։
* 1997 թվականի ապրիլի 4-ից-2000 թվականի նոյեմբերի 9-ը՝ Կաբո Վերդեի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
*2000-2003 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Աֆրիկայի դեպարտամենտի գլխավոր խորհրդական։
* 2003 թվականի հունիսի 9-ից-2008 թվականի դեկտեմբերի 1-ը՝ Գվինեա Բիսաուում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1991 թվականի օգոստոսի 17)։
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2000 թվականի օգոստոսի 8)։
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2008 թվականի հոկտեմբերի 21)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությւոնը Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի կայքում 
* Ռուսաստանի ԱԳՆ հաղորդագրությունը Պետրուխովի մահվան մասին

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Հոստուն (գյուղատեղի)

մինի|աջից|Հոստուն
**Հոստուն**, գյուղատեղի ՀՀ Վայոց ձորի մարզի Եղեգիս գյուղից 4 կմ դեպի արևմուտք, Եղեգիս գետի աջ ափին։ Գտնվելով Օրբելյանների Եղեգիս գյուղաքաղաքին շատ մոտ, հավանաբար հանդիսացել է դրա արվարձանը։ Լքվել է 1950-ական թվականներին։ Գյուղի մերձակայքում գտնվում են Ոստանիք (Ոստինք) բերդ-բնակավայրի ավերակները։ 2005-2006 թվականներին հնագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր Աշոտ Փիլիպոսյանի ղեկավարությամբ տարածքում իրականացվել են մասնակի պեղումներ, որոնց արդյունքում պեղվել են 9-11-րդ, 13-14-րդ, 16-17-րդ և 19-րդ դարերի հնագիտական շերտեր։ Հայտնաբերված իրերի մեջ մեծ թիվ են կազմում խեցեղենի՝ դաջազարդ կարասի, ջնարակված, կարմիր անոթների բեկորներ, ապակե ապարանջաններ, 14-16-րդ դարերին թվագրվող դրամներ։ Գյուղատեղիում պահպանվել են երկու գերեզմանատուն և կիսավեր ժամատուն-եկեղեցին։

## Եկեղեցի
մինի|ձախից|Եկեղեցին արևմուտքից
Հոստունի կենտրոնական մասում գտնվում է կիսախարխուլ եկեղեցի։ Եռանավ-բազիլիկ եկեղեցին վերակառուցվել է 17-18-րդ դարերում։ Ներսում կան չորս մույթեր, երկու կողմերում՝ խորաններ։ Արևելյան կողմում կիսակլոր աբսիդ է։ Արևմուտքից կից է գավիթը։ Դուռը հարավային կողմից է։ Եկեղեցին կառուցված է անտաշ որձաքարերով, որոնք իրար են միացվել կրաշաղախով։ Կառույցի շինարարության մեջ օգտագործվել են ավելի հին եկեղեցու սրբատաշ քարեր և խաչքարեր, որոնցից մեկը թվագրվում է 1251 թվականին։

## Տես նաև
* Եղեգիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ Մշակույթի նախարարության «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն»
* PanArmenian Net կայքում
* Agro Web Վայոց ձոր կայքում

Կատեգորիա:Հայաստանի լքված գյուղեր
Կատեգորիա:Հայաստանի լքված բնակավայրեր
Սերգեյ Կոպիրկին

**Սերգեյ Կոպիրկին** (, ), ռուս դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1985)։ Տիրապետում է անգլերեն, ֆրանսերեն և իսպաներեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1985 թվականից։

*1985-1986 թվականներին՝ Կամերունում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
*1986-1988 թվականներին՝ Նիգերում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
*1990-1994 թվականներին՝ Ռուանդայում ԽՍՀՄ/Ռուսաստանի դեսպանատան աշխատակից։
*2000-2005 թվականներին՝ Մեծ Բրիտանիայում Ռուսաստանի դեսպանատան աշխատակից։
*2006-2011 թվականներին՝ ՌԴ ԱԳՆ ԱՊՀ երկրների առաջին դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
*2011-2018 թվականներին՝ Բրյուսելում (Բելգիա), ԵՄ-ում և Եվրոատոմում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ։
* 2018 թվականի ապրիլի 6-ից՝ Հայաստանում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Ամուսնացած է։ Ունի որդի։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2009 թվականի ապրիլի 13)
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2017 թվականի փետրվարի 10)

## Պարգևներ
* Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի շնորհակալագիրը (2011 թվականի դեկտեմբերի 13)՝ *Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի կայքում
* Դեսպանի էջը Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանատան կայքում 

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպաններ
Տիգրան Ֆարմանյան

**Տիգրան Սիմոնի Ֆարմանյան** (), հայ լրագրող։ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր (2001-2019)։
ՀՀ վաստակավոր լրագրող։ ՀԽՍՀ ժուռնալիստների միության անդամ (1982)։

## Կենսագրություն
Տիգրան Ֆարմանյանը ծնվել է 1953 թվականի մայիսի 16-ին, Վրացական ԽՍՀ Ասպինձայի շրջանի Դամալա գյուղում։ Ավարտել է գյուղի դպրոցը։ 1970-1975 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժնում։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է «Երեկոյան Երևան» թերթում, որտեղ 1976-1987 թվականներին եղել է թերթի թղթակից, այնուհետև՝ բաժնի վարիչ, 1987-1990 թվականներին՝ ՀԿԿ Երքաղկոմիտեի գաղափարախոս, բաժնի հրահանգիչ, 1990-1995 թվականներին՝ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի մեկնաբան, օրաթերթի գլխավոր խմբագրի տեղակալ, «Փետրվար» երիտասարդական հավելվածի խմբագիր, 1995-2001 թվականներին՝ ՀՀ ներքին գործերի նախարարության «02» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր, 2001 թվականից՝ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր։

## Մրցանակներ
* ՀԺՄ «Ոսկե գրիչ» մրցանակ, 1982
*ՀՀ վաստակավոր լրագրող, 2007

## Մահ
Մահացել է երկարատև ծանր հիվանդությունից հետո՝ 2019 թվականի ապրիլի 24-ին։ Կհուղարկավորվի Ջրվեժ համայնքի գերազմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր լրագրողներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժուռնալիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Քանունի Սուլթան Սուլեյման կամուրջ (Ստամբուլ)

**Քանունի Սուլթան Սուլեյման կամուրջ** (), հայտնի է նաև **Բյույուքչեքմեջե կամուրջ** անունով), քարե կամարապատ կամուրջ, որը գտնվում է Թուրքիայի եվրոպական հատվածում, Ստամբուլի Բյույուքչեքմեջե շրջանում։ Կամուրջը Ստամբուլի կենտրոնից գտնվում է 36 կիլոմետր (22 մղոն) դեպի արևմուտք։

Կամուրջը կառուցվել է օսմանյան ժամանակաշրջանում հայազգի ճարտարապետ Միմար Սինանի (1488/1490–1588) կողմից։ Կամուրջը կառուցվել է տարածքով մեծ, սակայն ծանծաղ Բյույուքչեքմեջե լճի բերանին։ Կամրջի կառուցումը սկսվել է 1566 թվականին, իսկ շահագործման հանձնվել 1567 թվականին։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ կամրջի կառուցման ժամանակ լճի ջուրը ցամաքացվել է և փոխարենը քարապատվել է շուրջ 40000 խորանարդ մետր տարածք։

Կամուրջը բաղկացած է 28 թռիչքներից և բաժանված է չորս հիմնական հատվածների՝ առաջացնելով երեք փոքր կղզյակներ։ Նախկինում կամուրջը հաղորդակցության լրջագույն գործառույթ է իրականացրել Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքի և արևմտյան վիլայեթների միջև։ Ներկայումս 16-րդ դարում կառուցված կամուրջը շարունակում է պահպանել իր պատմական և խորհրդանշական արժեքը։ 1986-1989 թվականներին կամուրջը վերանորոգվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ճանապարհային կամուրջներ
Կատեգորիա:Միմար Սինանի նախագծած կառույցներ
Կատեգորիա:Սուլեյման I
Կատեգորիա:Ստամբուլի կամուրջներ
Էմմա Պոպիկ

**Էմմա Պոպիկ** (, ), լեհ արձակագիր, բանաստեղծուհի։ Հեղինակ է ֆանտաստիկ և երեխաների համար գրված ստեղծագործությունների։

## Կենսագրություն
Բանասիրություն է ուսումնասիրել Գդանսկի համալսարանում։ Աշխատել է որպես ուսուցչուհի, Բիդգոշչի բարձրագույն մանկավարժական դպրոցում եղել է ընթերակա, այնուհետև Գդանսկի ծովային ինստիտուտի հրատարակչությունում եղել է խմբագիր։

Երկար տարիներ ապրել է Լոնդոնում, մի շարք ուղևորություններ է կատարել աշխարհում։ Վերադառնալով հայրենիք՝ 2000 թվականին հիմնադրել է «Nowy Kurier Nadbałtycki» թերթը, որի գլխավոր խմբագիրն է եղել մինչև 2011 թվականը։ Այնուհետև խմբագրել է «Gazeta WPiA UG» թերթը։

## Ստեղծագործությունը
Առաջին անգամ հրատարակվել է 1983 թվականին։ Գրել է գիտաֆանտաստիկ պատմվածքներ, վիպակներ, վեպեր, բանաստեղծություններ, էսսեներ, հեքիաթներ երեխաների համար։

Նրա առաջին գիրքը՝ «Միայն Երկիր» («Tylko Ziemia») ֆանտաստիկ պատմվածքների ժողովածուն, լույս է տեսել 1986 թվականին, իսկ 1988 թվականին «Զեկույց» («Raport») գիրքը։ 1994 թվականին հրատարակում է «Եռացող ջուր» («Wrzące powietrze») բանաստեղծությունների ժողովածուն, 1995 թվականին՝ «Վախի դարպասներ» («Bramy strachu») ֆանտաստիկ վեպը, 1999 թվականին՝ «Աստվածների գենետիկա» («Genetyka bogów») գիտական և ֆանտաստիկ էսսեների ժողովածուն, 2004 թվականին «Մուտք հեքիաթների աշխարհ» («Wejście do baśni») հեքիաթների ժողովածուն։

Էմմա Պոպիկի ստեղծագործությունները թարգմանվել են մի շարք լեզուներով՝ չեխերեն, ճապոներեն, էսպերանտո։ Ինքը թարգմանություններ է կատարում անգլերենից։

Հետաքրքրված է ՉԹՕ-ների ֆենոմենով, որի վերաբերյալ հոդվածներ է հրապարակում։ Նրա հոդվածները հրապարակվել են ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Չինաստանում, Ֆինլանդիայում և այլ երկրներում։ «Mutual UFO Network» կազմակերպության անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Emma Popik 

Կատեգորիա:Անգլերենից լեհերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գդանսկի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լեհ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ կին գրողներ
Կատեգորիա:Լեհ մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ֆանտաստ գրողներ
Հյուսիսային Մակեդոնիայի նախագահական ընտրություններ (2019)

**Հյուսիսային Մակեդոնիայում նախագահական ընտրությունները** տեղի են ունեցել 2019 թվականի ապրիլի 21-ին։ Այդ քվեարկությունը 1991 թվականից ի վեր անկախ հանրապետության պատմության մեջ վեցերորդ նախագահական ընտրություններն էին։  2009 և 2014 թվականների ընտրություններում հաղթել է Գեորգե Իվանովը, որն իրավունք չունի իր թեկնածությունն առաջադրել երրորդ ժամկետով։

Առաջին փուլում աննշան առավելությամբ հաղթեց Պենդարովսկին։ Քանի որ թեկնածուներից ոչ մեկը չի անցել 50 %-ի շեմը, Հյուսիսային Մակեդոնիայում 2019 թվականի մայիսի 5-ին կկազմակերպվի ընտրությունների երկրորդ փուլ։

## Նախապատմություն
Հյուսիսային Մակեդոնիայի գործող նախագահ Գեորգե Իվանովն առաջին անգամ ընտրվել է 2009 թվականին՝ աջակցելով այն ժամանակ իշխող Ներքին մակեդոնական հեղափոխական կազմակերպություն-Մակեդոնական ազգային միասնության դեմոկրատական կուսակցություն։ Գեորգի Իվանովը վերընտրվել է 2014 թվականին՝ երկրորդ փուլում հաղթելով Մակեդոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական միության թեկնածու Սթևո Պենդարովսկուն։

2015 և 2016 թվականներին լայնածավալ քաղաքական ճգնաժամը և զանգվածային բողոքները հանգեցրել են 2016 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների։ Չնայած նրան, որ իշխող Ներքին մակեդոնական հեղափոխական կազմակերպություն-Մակեդոնական ազգային միասնության դեմոկրատական կուսակցությունն առաջինն է դարձել խորհրդարանում ձայների և ստացած տեղերի թվով (51 մանդատ 120-ից), կառավարության ստեղծման նախաձեռնությունը գրավել է Մակեդոնիայի ընդդիմադիր Սոցիալ-դեմոկրատական միությունը։ Նոր իշխող կոալիցիայի մեջ են մտել Մակեդոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական միությունը (49 մանդատ) և ալբանական փոքրամասնությունը ներկայացնող կուսակցությունները՝ հանուն ինտեգրման ժողովրդավարական միությունը (10 մանդատ), ալբանացիների դեմոկրատական կուսակցությունը (2 մանդատ), Բեսա շարժում խմբակցության մի մասը (5 պատգամավորից 3-ը)։ Վարչապետ նշանակվեց Զորան Զաևը։

2019 թվականի ընտրություններն անցկացվում են տարածաշրջանային կազմակերպություններին, մասնավորապես Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի կազմակերպությանը և Եվրամիությանը Հյուսիսային Մակեդոնիայի ինտեգրման գործընթացի ակտիվացման ֆոնին, որոնց միանալու շուրջ բանակցությունները երկար ժամանակ սառեցվել էին երկիրը անվանելու չլուծված հարցի պատճառով։ 2018 թվականի սեպտեմբերի 30-ին երկրում հանրաքվե Է անցկացվել, որը վերաբերում էր Հունաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման մասին պայմանագրի (Պրեսպանյան համաձայնագիր) հավանությանը։ Համաձայնագրին աջակցել է ընտրողների 91,5 %-ը, որոնք քվեարկությանը մասնակցել են 36,9 %-ով։ 2019 թվականի հունվարի 11-ին Հյուսիսային Մակեդոնիայի խորհրդարանն ընդունեց Պրեսպանյան համաձայնագրով նախատեսված սահմանադրական փոփոխությունները, ինչն ապաշրջափակեց տարածաշրջանային կազմակերպություններին Հանրապետության միանալու շուրջ բանակցությունների գործընթացը։ Համաձայնագրի ակտիվ կողմնակիցներ են եղել իշխող կոալիցիայի մաս կազմող կուսակցությունները։

## Ծանոթագրություններ

Նախագահական ընտրություններ
Կատեգորիա:2019 ապրիլի իրադարձություններ Եվրոպայում
Կատեգորիա:2019 ընտրություններ
Հյուսիսային Մակեդոնիա
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի նախագահական ընտրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Արդյունքների համալրման կարիք ունեցող ընտրությունների և հանրաքվեների մասին հոդվածներ
Բոսնիա և Հերցեգովինայի աշխարհագրություն

250px|left|thumb
Ցինցար լեռ (2085 մ.)|250px|left|thumb

**[[Բոսնիա և Հերցեգովինա]]**, տեղակայված է Եվրոպայի հարավ-արևելքում։ Ընդհանուր հաշվով՝ պետության մակերեսը կազմում է 51 209,2 կմ², որոնցից 51 197 կմ² ցամաք է, իսկ 12,2 կմ²՝ ջուր։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի պետական սահմանը ունի 1551 կմ երկարություն։ Դրանից 905 կմ-ը ցամաքային սահման են, որոնցից 625 կմ-ի դեպքում սահման են հանդիսանում Սավա, Դրինա և Ունա գետերը։ Ծովային սահմանագծի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 21 կմ։ Խորվաթիայի հետ սահմանի ձգվածությունը 936 կմ է, Սերբիայի հետ՝ 350 կմ և Չեռնոգորիայի հետ՝ 244 կմ։

Բոսնիա և Հերցեգովինայի ընդերքը հարուստ է բոքսիտներով, պղինձով, ցինկով, կապարով, քրոմիտով, կոբալտով, մանգանով, գորշ ածխով, արծաթով, սնդիկով, աղով։ Բնական հանածոներից նաև կարել է նշել ավազը, կավը, գիպսը և այլն։

Բոսնիա և Հերցեգովինայի կլիման հիմնականում չափավոր ցամաքային է՝ մեղմ ամառներով և ցուրտ ձմեռներով։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը դաշտավայրերում կազմում է 19-21°С, իսկ լեռներում՝ 12-18°С։ Հունվարյան միջին ջերմաստիճանը դաշտավայրերում տատանվում է 0°С-ից մինչև -2°С, իսկ լեռներում՝ 4°С-ից -7°С։ Տարվա ընթացքում դաշտավայրերում թափվում են 800-1000 մմ տեղումներ, իսկ լեռներում՝ 1500-1800 մմ։ Հարավում և հարավ-արևմուտքում գերակշռում է մերձարձադարձային միջերկրածովյան կլիման։ Այս տարածքում ամառը չոր է և շոգ, իսկ հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը 25°С է։ Ձմեռը խոնավ է և տաք, իսկ հունվարյան միջին ջերմաստիճանը 5°С է։ Տարվա ընթացքում տեղումների քանակը հասնում է մինչև 1600 մմ։

## Տես նաև
* Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի աշխարհագրություն
Ստամբուլի հարսնացու

**Ստամբուլի հարսը** (), թուրքական հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվել է թուրքական Star TV հեռուստաընկերությամբ։ Հեռուստասերիալի գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Ասլը Էնվերը, Օզջան Դենիզը և Սալիհ Բադեմջին։ Հեռուստասերիալի առաջին սերիան ցուցադրվել է 2017 թվականի մարտի 3-ին։

## Սցենար
Ֆարուքը և Սյուրեյյան սիրահարվում են Ստամբուլում, ամուսնանում և տեղափոխվում Ֆարուքի մորական տուն՝ Բուրսա։ Սյուրեյյան մշտապես փորձում է ձեռքբերել ամուսնու մոր վստահությունը, որը բավականին խիստ կին է և կառավարում է ընտանիքը սեփական կանոններով։ Երկրորդ եթերաշրջանում Բորան ընտանիքը կորցնում է բնակարանը, ժառանգությունը և փորձում հետ չմնալ ժամանակակից բարձրաշխարհիկ կյանքի կանոններից։

## Դերասանական կազմ
*Օզջան Դենիզ - Ֆարուք Բորան
*Ասլը Էնվեր - Սյուրեյյա Բորան 
*Իփեք Բիլգին -	Էսմա Բորան 
*Սալիհ Բադեմջի - Ֆիքրեթ Բորան 
*Ֆիրաթ Թանիս	 -	Ադեմ Բորան
*Դիլարա Աքսյույեք	- Իփեք Բորան 
*Գյուվեն Մուրատ Աքփընար	- Օսման Բորան 
*Նեսլիհան Յելդան	- Սանեմ
*Ներգիս Չորաքչի 	-  Քիյմեթ
*Փելինսու Փիր	-	Նուրգյուլ
*Ֆաթիհ Քոյունօղլու	-	 Աքիֆ
*Նեսլիհան Արսլան	-	 Դիլարա
*Էրեն Բալքան	-	 Գյուլիստան 
*Սաբրի Օզմեներ	-	Մուսթաֆա

## Սերիաներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
*  
* 

Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Կոռնել Ֆիլիպովիչ

**Կոռնել Ֆիլիպովիչ** (, ), լեհ արձակագիր, բանաստեղծ, սցենարիստ։ Լեհաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Յագելոնյան համալսարանում։ 1936-1939 թվականներին եղել է «Nasz Wyraz» ամսագրի խմբագիրը։ 1939 թվականից մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Գերմանական օկուպացիայի տարիներին պայքարել է լեհական դիմադրության շարքերում։ Եղել է համակենտրոնացման ճամբարներում (Զակսենհաուզեն, Գրոս-Ռոզեն)։ 1943 թվականին ընդհատակում տասը օրինակով թողարկում է «Mijani» բանաստեղծությունների ժողովածուն, որը պատկերազարդել էր նրա կինը՝ լեհ հայտնի նկարիչ Մարիա Յարեմա։

1947 թվականին լույս է տեսնում նրա պատմվածքների առաջին ժողովածուն՝ «Krajobraz niewzruszony»: Որպես սցենարիստ սկսել է հանդես գալ 1956 թվականից։

1975 թվականին եղել է «Հուշագիր 59»-ի ստորագրողներից, որով դեմ էր արտահայտվում Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխություններին։ Գիտական դասընթացների ոչ պաշտոնական հասարակական կազմակերպության անդամ էր։ Տպագրվել է «II obieg» թերթում։

1980-1982 թվականներին եղել է Լեհաստանի գրողների միության կրակովի բաժանմունքի փոխնախագահը։ 1989 թվականին մասնակցել է Լեհ գրողների ընկերակցության ստեղծմանը և ղեկավարել կրակովյան մասնաճյուղը։

Թաղված է Կրակովի Սալվատորյան գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործությունը
Կոռնել Ֆիլիպովիչը 37 գրքի հեղինակ է։

## Ստեղծագործությունները հայերեն
* Անտիհերոսի օրագիրը (վիպակներ), Ե., Սովետական գրող, 1976, 246 էջ։ Թարգմանիչ՝ Ռոզա Ջանոյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)

**Հերցեգովինա** կարող է վերաբերել.

* Բոսնիա և Հերցեգովինա, հանրապետություն Եվրոպայի հարավ-արևելյքում։
* Հերցեգովինա, պատմական շրջան Բալկանյան թերակղզում։

## Տես նաև
* Բոսնիա (այլ կիրառումներ)
* Բոսնիա և Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)
Բոսնիա (այլ կիրառումներ)

**Բոսնիա** կարող է վերաբերել.

* Բոսնիա և Հերցեգովինա, հանրապետություն Եվրոպայի հարավ-արևելյքում։
* Բոսնիա, պատմական շրջան Բալկանյան թերակղզում։
* Բոսնա, գետ Բոսնիա և Հերցեգովինայում։

## Տես նաև
* Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)
* Բոսնիա և Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)
Ընտանեկան լուսանկար (նկար)

**«Ընտանեկան լուսանկար»** (), Անրի Մատիսի 1911 թվականին վրձնած նկարն է։ Գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգի Պետական Էրմիտաժի հավաքածուում։

## Ստեղծման պատմություն
Անրի Մատիսը նկարը վրձնել է 1911 թվականին՝ մոսկվացի առևտրական, մեկենաս և գեղանկարչության կոլեկցիոներ Սերգեյ Իվանովիչ Շչուկինի պատվերով, որը նկարչին առաջարկել է նկարել իր ընտանիքի լուսանկարը տան ինտերիերում։

## Նկարագրություն
Նկարում շաշկի խաղալուց պատկերված են նկարչի որդիները՝ Ժան Ժերարը և Պիերը։ Նրանք կարմիր գույնի հագուստ են կրում։ Նրանց հարազատ քույրը՝ Մարգարիտան, պատկերված է կանգնած վիճակում՝ սպիտակ օձիքով և թևքածալով սև շրջազգեստով։ Կնոջը՝ Ամելիին նկարիչը պատկերել է բազմոցին նստած ասեղնագործելուց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1911 նկարներ
Կատեգորիա:Անրի Մատիսի նկարներ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Եֆիմիա Կրիվոշեևա

**Եֆիմիա Պետրովնա Կրիվոշեևա** (), ազգությամբ էրզիացի ժողովրդական հեքիաթասաց, մորդովական հեքիաթասացության արվեստի հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
Եֆիմիա Կրիվոշեևան ծնվել է 1867 թվականի հունիսի 1-ին, Տարասովկա գյուղում (այժմ՝ Պենզայի մարզի Կամեշկիրսկի շրջանի կազմում), Պյոտր Ֆեոդորովիչ Ադամովի բազմանդամ ընտանիքում։ Կրթություն չի ստացել։ Աշխատել է ըստ վարձակալության, կատարել է ցանկացած դժվարին աշխատանք։ Կրիվոշեևների բազմանդամ ընտանիքն աղքատ է ապրել։ Որպեսզի ինչ-որ կերպ հանգստացնի հոգին, Եֆիմիա Պետրովնան երգեր է ընտրել, որոնք կատարել է ընկերների և հարազատների շրջանում։ Պատանեկան տարիքում եղել է լավ երգահան, հասուն տարիքում ունեցել է սգացող կնոջ, հմուտ կատարողի և ծիսական ու ոչ ծիսական բանահյուսության գիտակի հեղինակություն։

Եֆիմիա Պետրովնայի ստեղծագործական տաղանդը բացահայտել է որդին՝ Իլյա Պետրովիչ Կրիվոշեևը, որը 1922 թվականին ձայնագրել է մոր կատարումը։ Կրիվոշեևայի անունը լայն ճանաչում է ստացել 1936 թվականին, երբ «Պրավդա» թերթում հրապարակվել է նրա «Եղերերգ Կիրովի մասին» () ստեղծագործությունը։ Լայն ճանաչում են գտել Կրիվոշեևայի քաղաքացիական հեքիաթները, բանաստեղծությունները՝ «*Одов чачсь, миресь - масторось*» և «*Эсь эрямодон*»:

Կորցրել է յոթ երեխաների և վիշտը խեղդել է լացի մեջ։

Մահացել է  1936 թվականի հունիսի 24-ին, Սարանսկում։

## Ստեղծագործություններ
Կրիվոշեևան հիսունից ավելի հեքիաթների հեղինակ է։ Նրա ստեղծագործությունների առաջին հավաքածուն՝ «Լաց և երգ» () հրատարակվել է 1937 թվականին։ Բացի այդ, նրա ստեղծագործությունները տպագրվել են «Մոր ձայնը»  (, 1950), «Լսեք, իմ զավակներ», (, 1968) հավաքածուներում։ Կրիվոշեևայի աշխատանքները լիակատար ներկայացված են «Ընտրված գործեր» հավաքածուում (1968)։

## Ընտանիք
* Ամուսին՝ Կրիվոշեև Պյոտր Վասիլևիչ, գյուղացի, դարբին

### Երեխաներ
* Կրիվոշեև Իլյա Պետրովիչ՝ գրող, Մորդովիայի վաստակավոր մանկավարժ
* Կրիվոշեև Նիկիֆոր Պետրովիչ
* Կրիվոշեև Իվան Պետրովիչ
* Օդերովա (Կրիվոշեևա) Ալեքսանդրա Պետրովնա

### Թոռներ
* Օդերով Կոնստանտին Անտոնովիչ
* Օդերով Միխայիլ Անտոնովիչ՝ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, ՌԽՖՍՀ գյուղատնտեսության վաստակավոր մեխանիզատոր
* Օդերով Անատոլի Անտոնովիչ
* Օդերով Յուրի Անտոնովիչ

## Հիշատակ
* 2014 թվականին Սարանսկում որդու՝ Մոկշանսկի փողոցի № 16  տանը, որտեղ Եֆիմիա Կրիվոշեևան ապրել է կյանքի վերջին տարիները, տեղադրվել է նրան նվիրված հուշատախտակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Кривошеева, Ефимья Петровна // Корзинка - Кукунор. - М. : Советская энциклопедия, 1953. - С. 390. - (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949-1
* 

Կատեգորիա:Հեքիաթասացներ
Կատեգորիա:Էրզիացի գրողներ
Թադեուշ Դոլենգա-Մոստովիչ

**Թադեուշ Դոլենգա-Մոստովիչ** (, ), լեհ արձակագիր, լրագրող, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Թադեուշի հայրը՝ Ստեֆանը, կալվածք էր վարձակալել, որտեղ վարում էր օրինակելի տնտեսությունը, որը շրջակայքում համարվում էր լավերից։ Թադեուշի մանկությունն անցել է բարեկեցիկ ու հանգիստ։ Միջավայրը, որտեղ ապրել է, արտացոլվել է իր հիմնական ստեղծագործություններում։ Ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվել է Գլուբոկոե քաղաք։ Գլուբոկոեի տունը գտնվում էր Կրակովի փողոցում։

Նախնական կրթությունն ստացել է տանը, ապա սովորել է Վիլենյան գիմնազիայում, որն ավարտել է 1915 թվականին։ Սովորելու տարիներին անդամակցել է ոչ լեգալ կազմակերպությունների։ Կիևի համալսարանում սովորելու ժամանակ անդամակցել է լեհական ռազմական կազմակերպության։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ 1919 թվականին կամավոր մտնում է լեհական բանակ, որտեղ ծառայում է մինչև 1922 թվականը։

1922 թվականից ապրում է Վարշավայում։ 1922-1926 թվականներին աշխատակցում, իսկ այնուհետև խմբագրում է «Rzecz Pospolita» թերթը։ Սկսում է զբաղվել գրական գործունեությամբ։ 1925 թվականից նույն թերթի էջերում սկսում են հայտնվել նրա գելիետոններն ու հոդվածները Т. М. ստորագրությամբ։ Նույն 1925 թվականներին ի հայտ են գալիս նրա պատմվածքները։ 1926 թվականից հանդես է գալիս նոր ծածկանունով՝ Դոլենգա։

Ակտիվորեն հանդես է Յուզեֆ Պիլսուդսկու ռեժիմի դեմ, որի համար մեկ անգամ փողոցում ենթարկվել է հարձակման և դաժանաբար ծեծվել։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռումինական սահմանի մոտ կազմակերպում է միլիցիա, որը իշխանության բացակայության պայմաններում պահպանում էր հասարակական կարգն ու Կուտի քաղաքի բնակիչների անվտանգությունը։ 1939 թվականին ողբերգական անհայտ հանգամանքներում ողբերգական մահ է ունենում։ Վարկածներից մեկի համաձայն ավանից հեռանալիս զոհվել է խորհրդային զինվորի կրակոցից։ Մյուս վարկածի համաձայն՝ զոհվել է Լվովի մոտ հեռահար կրակոցից։

## Ստեղծագործործությունը
Գրել է լեհերեն։ Նրան ճանաչում է բերել իր առաջին վեպը՝ «Նիկոդիմ Դիզմայի կարիերան», որտեղ սուր սատիրայով ներկայացված է Լեհաստանի հասարակական-քաղաքական իրավիճակը Յուզեֆ Պիլսուդսկու ռեժիմի ժամանակ։ Վեպի գործողությունները տեղի են ունենաում Արևմտյան Բելառուսիայում։

## Ստեղծագործությունները հայերեն
* Նիկոդիմ Դիզմայի կարիերան (վեպ), Ե., Հայաստան, 1970, 394 էջ։ Թարգմ.՝ Օլգա Սանահյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ
Կատեգորիա:Լեհ լրագրողներ
Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Յամատոտակադա

, Ճապոնիայի Նառա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 16,49 կմ², բնակչությունը՝ 65 707 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 3984,66 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Յամատոտակադա քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նառա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Կաշիհարա, Գոսե, Կաշիբա, Կացուրագի քաղաքները և Կորյո ավանը։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 65 707 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 3984,66 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Յամատոտակադա քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում *[[Camellia sasanqua]]*-ն, ծաղիկ՝ զարդենին։

## Քույր քաղաքներ
*  Լիսմոր (Նոր Հարավային Ուելս)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Յամատոտակադա քաղաքի պաշտոնական վեբկայք 
* Ճապոնական Յամատոտակադա քաղաքի պաշտոնական վեբկայք  

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Կացուրագի

, Ճապոնիայի Նարա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 33,73 կմ², բնակչությունը՝ 36 421 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 1079,78 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Կացուրագի քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նարա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Յամատոտակադա, Գոսե, Կաշիբա քաղաքները և Տայսի, Կանան ավանները։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 36 421 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 1079,78 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Կացուրագի քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում *[[Quercus gilva]]*-ն, ծաղիկ՝ չինական քաջվարդը, թռչուն՝ *[[Cettia diphone]]*-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Ճապոնական Կացուրագի քաղաքի պաշտոնական վեբկայք

Կատեգորիա:2004 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Զոֆյա Պոսմիշ

**Զոֆյա Պոսմիշ** (, իսկանա անվանումը՝ *Զոֆյա Պոսմիշ-Պյասեցկա*, , ), լեհ արձակագիր, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
1942 թվականից եղել է Օսվենցիմ և Ռավենսբրյուկ գերմանական համակենտրոնացման ճամբարներում։ Պատերազմից հետո բնակվել է Վարշավայում։ 1952 թվականին ավարտել է Վարշավայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։

«Głos Ludu» թերթում աշխատել է որպես թղթակից, այնուհետև աշխատել է Լեհական ռադիոյում։

## Ստեղծագործությունը
Զոֆյա Պոսմիշի առաջին գիրքը հրատարակվել է 1945 թվականին, որը «Բելզենից գիտեմ դահիճներին» հուշագրությունն էր։ Նրան լայն ճանաչում է բերում «45-րդ նավասենյակի ուղևորուհին» ռադիոներկայացումը։ Նույանուն գիրքը հրատարակվել է 1962 թվականին։ Այս ստեղծագործության մոտիվներով ռեժիսոր Անջեյ Մունկը նկարահանում է «Ուղևորուհին» գեղարվեստական ֆիլմը, որը 1963 թվականին էկրան է բարձրանուն ռեժիսորի մահվանից հետո։ 1968 թվականին Պոսմիշի այս ստեղծագործության հիման վրա Մեչիսլավ Վայնբերգը գրում է «Ուղևորուհին» օպերան (լիբրետո՝ Ալեքսանդր Մեդվեդև)։ Օպերան մասնագետների կողմից արժանացավ բարձր գնահատականի, սակայն ԽՍՀՄ-ում արգելվեց։

## Ստեղծագործությունները հայերեն
* Ուղևորուհին (վիպակ), Ե., Հայաստան, 1965, 222 էջ։ Թարգմ.՝ Կ. Դալլաքյան։

## Երկեր
*Znam katów z Belsen… (1945)
*Pasażerka (Czytelnik 1962, 1964, 1971, 1980; Krajowa Agencja Wydawnicza 1988; Wydawnictwo Axis Mundi 2010)
*Przystanek w lesie (Czytelnik 1965, zbiór opowiadań)
*Cierpkie głogi (1966, scenariusz, zekranizowana w 1966 przez Janusza Wejcherta)
*Mały (1970, scenariusz, zekranizowany w 1970 przez Juliana Dziedzinę)
*Wakacje nad Adriatykiem (Czytelnik 1970, 1980; Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau 2004; Znak Litera Nova 2017)
*Mikroklimat (Książka i Wiedza 1975)
*Drzewo do drzewa podobne (Wydawnictwa Radia i Telewizji 1977)
*Miejsce na ścianie (Wydawnictwa Radia i Telewizji 1977)
*Cena (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1978)
*Człowiek spod kaloryfera (Wydawnictwa Radia i Telewizji 1980)
*Ten sam doktor M. (Iskry 1981)
*Wdowa i kochankowie (Czytelnik 1988)
*Do wolności, do śmierci, do życia (Von Borowiecky 1996)
*Chrystus oświęcimski (Fundacja na rzecz Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży 2011, 2014)
*Królestwo za mgłą. Z autorką Pasażerki rozmawia Michał Wójcik (Znak Litera Nova 2017, ISBN 978-83-240-3727-8)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ կին գրողներ
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Վարշավայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Լեհ կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ձերժինսկու փողոց (Յալթա)

**Ձերժինսկու փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է լեհ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, հեղափոխական շարժման ակտիվ մասնակից Ֆելիքս Էդմունդովիչ Ձերժինսկու (1877-1926) պատվին։ Սկիզբ է առնում Մոսկովյան փողոցից, կատարում շրջադարձ և ավարտվում նույն փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 1200 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Ձերժինսկու փողոցը սկսվում է Մոսկովյան փողոցից, հատում Կալիննիկովի, Մալիշևի, Վեսեննյայա, Ցվետոչնայա փողոցները, Սվետլի փակուղին, ևս մեկական անգամ Ցվետոչնայա և Վեսեննյայա փողոցները և ավարտվում Մոսկովյան փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 1200 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 34 շինություն։

Ձերժինսկու փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է լեհ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, հեղափոխական շարժման ակտիվ մասնակից Ֆելիքս Էդմունդովիչ Ձերժինսկու (1877-1926) պատվին։ 1921 թվականի ապրիլի 14-ին նա նշանակվել է հաղորդակցության ճանապարհների ժողկոմ՝ մնալով Համառուսաստանյան արտակարգ հանձնաժողովի (ՎՉԿ) նախագահ և ներքին գործերի ժողկոմ։ 1924 թվականի փետրվարի 2-ից՝ ԽՍՀՄ ԺՏԲԽ նախագահ՝ մնալով ԽՍՀՄ ԺԿՍ-ին կից Միացյալ պետքաղվարչության նախագահ։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Աճյունն ամփոփված է Կրեմլի պատի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Дзержинского в Ялте
*Подробная карта Улица Дзержинского, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс улица Дзержинского, г. Ялта

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Թոֆիկ Թաղիզադե

**Թոֆիկ Մեհդիկուլի օղլի Թաղիզադե** (, ), ադրբեջանցի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, Ադրբեջանի (1960) և Չեչնիայի (1964) արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1976);

## Կենսագրություն
Թոֆիկ Թաղիզադեն ծնվել է 1919 թվականի փետրվարի 7-ին Բաքվում։ 1953 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Համամիութենական պետական կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։ Ավարտելուց հետո աշխատել է «Ադրբեջանֆիլմ» ստուդիայում։ 1944 թվականից հանտիսանում է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամը։ Եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցը։

1955 թվականին նա կատարել է իր առաջին լիամերտրաժ գեղարվեստական ֆիլմը («Հանդիպում»)։

1960 թվականին դարձել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի արվեստի վաստակավոր գործիչ, իսկ 1964-ին `Չեչեն-Ինգուշ Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության։ 1976 թվականին արժանացել է Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչմանը։ 1970 թվականին  պարգևատրվել է Ադրբեջանի Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակով։

## Ֆիլմեր

## Տես նաև
* Ադրբեջանական կինո
* Քյամիլ Ռուստամբեկով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Տուզլովյան լանջեր

**Տուզլովյան լանջեր** (), տարածաշրջանային նշանակության բնության համալիր հուշարձան։ Գտնվում է Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում։ Տուզլովյան լանջերը բնության հուշարձանի կարգավիճակ ստացել է Ռոստովի մարզի կառավարության 15.05.2014 թվականի թիվ 349 որոշմամբ։

## Նկարագրություն
[ձախից|մինի|210x210փքս| [Փետրախոտ գեղեցկագույն]]
ձախից|մինի|210x210փքս| Ճահճային մրրկաբազե
[ձախից|մինի|210x210փքս| [Փասիաններ|Փասիան սովորական]] 
Տուզլովյան լանջերը հեղեղատների հատակին և լանջերին աճող լայնատերև անտառների (բայրաքային անտառներ) հատվածներ են։ Նրանք բազմազանություն են հաղորդում տափաստանային լանդշաֆտին և լրացնում նրա բուսական աշխարհը։ Տուզլով գետի ափի լանջերն առանձնանում են բուսական և կենդանական աշխարհի հարստությամբ, անտառային շատ հազվագյուտ բուսատեսակների (անտառային հողմածաղիկ և այլն) և կենդանիների առկայությամբ։ Այստեղ աճում է մոտ 375 բուսատեսակ, որոնցից 12-ը գրանցված են Ռոստովի մարզի Կարմիր գրքում։

Տուզլովյան լանջերը տարածաշրջանային նշանակության բնության հուշարձան է։ Այն գտնվում է Մերձազովյան ափամերձ հարթավայրի տարածքում, Դոնեցի բլրաշարի հարավարևելյան մասի ստորոտում։ Տուզլովյան լանջերը բաղկացած է երկու հատվածից` մեկը գտնվում է Տուզլով գետի աջ ափին, Կարպո-Նիկոլաևկա գյուղից դեպի հարավ-արևմուտք, իսկ մյուսը գտնվում է Ստոյանով խուտորից դեպի հյուսիս-արևելք, Տուզլով գետի ձախ ափին։

Ընդհանուր առմամբ Տուզլով գետի հովտում գրանցված է 375 բարձրագույն բուսատեսակ, որոնցից 251-ն աճում է լանջերին` տափաստանային համայնքներում։ Գետի հովտում հայտնաբերվել են 12 տեսակի հազվագյուտ բուսատեսակներ, որոնք պահանջում են պահպանություն։ Բոլորն էլ ընդգրկված են Ռոստովի մարզի պահպանվող բույսերի ցանկում։ Այդ բույսերն են ծովոսպ լողացող, խնկեղեգ ճահճային, Շրենկի և Բիբերշտայնի վարդակակաչներ, այծախոտ դեղագործական, հակինթ տափաստանային և այլն, մորկեղ տափաստանային սունկ (1984 թվականին գրանցվել է ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում)։

Բնության հուշարձանի տարածքում հանդիպում են. ճարպիկ մողես, լորտուներ՝ սովորական և ջրային, փոքր վիշապօձ, փասիան, վայրի բադ, սովորական հողմավար, ճահճային մկնաճուռակ, ոսկեգույն մեղվակեր և մերձափնյա ծիծեռնակ, պիրոլ, ճոճահավ, կաչաղակ, սերմնագռավ, մոխրագույն ագռավ, շիկահավ, սովորական սոխակ, արտույտներ դաշտային, տափաստանային և փուփուլավոր։ Այստեղ հանդիպում են. աղվես, քարակզաքիս, տափաստանային ժանտաքիս, աքիս, գորշ նապաստակ։ Լայնորեն ներկայացված են անողնաշարավոր կենդանիների տեսակները, որոնց թվում կան Կարմիր գրքերում ընդգրկված հազվադեպ հանդիպողներ։

Տուզլովյան լանջեր բնության հուշարձանն ունի բնապահպանական և գիտական նշանակություն։

## Գրականություն
* «О памятниках природы Ростовской области». Постановление Администрации Ростовской области от 19 октября 2006 года № 418.
* Миноранский В. А., Демина О. Н. Особо охраняемые природные территории Ростовской области. Ростов-на-Дону, 2002.

## Արտաքին հղումներ
* Тузловские склоны
* Тузловские склоны 
* Тузловские склоны

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջան
Կատեգորիա:2006 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Օդրա (համակարգիչ)

250px|right|thumb|Օդրա No. 1305, 1974
**Օդրա (համակարգիչ)**, Լեհաստանի Վրոցլավ քաղաքում համակարգիչների արտադրության հոսքագիծ։

Արտադրությունը մեկնարկել է 1959-1960 թվականներին։ 1001, 1002, 1003, 1013, 1103, 1204 մոդելները լեհական նախնական կառուցվածքն էին։ 1304 և 1305 մոդելները ծրագրային պայմանավորվածության համաձայն *ICL*-ի (*International Computers Limited*) 1905 և 1906-ի ֆունկցիոնալ գործընկերներն էին։ Վերջին մոդելը 1325-ն էր՝ հիմնված *ICL*-ից երկու մոդելների վրա։

Անունը գալիս է Օդրա գետից, որը հոսում է Վրոցլավ քաղաքի միջով։

Համակարգիչները կառուցվել են *Elwro* արտադրական գործարանում, որը փակվել է 1989 թվականին։

*ODRA-1002*-ը ընդունակ է մեկ վայրկյանում ընդամենը 100-400 գործողություններ կատարել։

1962 թվականին *Elwro*-ի աշխատակից Վիտալդ Պոդգորսկուն հաջողվեց համակարգչային խաղ ստեղծել ODRA-1003 նախատիպի վրա, դա *Նիմ* խաղի տարբերակի հարմարեցումն էր, ինչպես պատկերված էր *Անցյալ տարի Մարիենբադում* ֆիլմում։ Համակարգիչը կարող էր խաղալ կատարյալ խաղ և երաշխավորել հաղթանակը։ Խաղը երբեք չի տարածվել *Elwro* ընկերությունից դուրս, սակայն նրա տարբերակները հայտնվել են այլ վայրերում։ Դա թերևս պատմության մեջ առաջին լեհական համակարգչային խաղն էր։

*ODRA-1204*- ի կողմից օգտագործվող գործարկման համակարգը կոչվում էր *SODA*: Այն նախատեսված էր փոքր համակարգչի վրա աշխատելու առանց մագնիսական պահեստավորման և կարող է իրականացնել միաժամանակ բեռնում և ծրագրերի իրականացում։

*ODRA 1204* համակարգիչը Լենինգրադի թիմի կողմից օգտագործվել է 1976 թվականին *ALGOL 68* կոմպիլյատորի կատարելագործման համար։ *ODRA 1204* -ը սինթետիկ վերլուծության է ենթարկվել, կոդի առաջացումը գործարկվում է *IBM System/360* համակարգում։

## XXI դարում պահպանված համակարգիչներ
XXI դարի սկզբին գրեթե բոլոր համակարգիչները անջատվել էին կամ մասնատվել կամ տեղափոխվել թանգարաններ։ Սակայն որոշները շարունակել են իրենց աշխատանքը։ Ներկայումս գոյություն ունի *Odra* (*KONSOLA 5.0*) տերմինալի էմուլյատոր, որը վերստեղծում է համակարգչի աշխատանքը։

* 2003 թվականի հուլիսի 18-ին, 29 տարվա անխափան գործողությունից հետո, անջատվել է *Odra* համակարգիչը, որն օգտագործվել էր Վրոցլավի *Hutmen* ընկերության կողմից բաշխման համար։
* 2010 և 2012 թվականներին *Mera Elzab Zabrze* ձեռնարկությունում շահագործումից հանվեցին *Odra 1305*  համակարգիչները։ Նմանատիպ ցուցանմուշներից մեկը գտնվում է Կատովիցեի Համակարգիչների և ինֆորմատիկայի պատմության թանգարանում։
* Մինչև 2006 թվականի ամառը *Odra 1305* համակարգիչն օգտագործվել է *Ostroda* -ի երկաթուղային կայարանում PKP ընկերության կողմից՝ մինչև անջատվելը։
* Մինչև 2010 թվականի ապրիլի 30-ը Վրոցլավ Բրոխուվ երկաթուղային կայարանում օգտագործվել է ևս մեկ *Odra 1305* համակարգիչ։ Տեղական ժամանակով ժամը 22:00-ին համակարգիչը վերջնականապես անջատվել է և փոխարինվել ժամանակակից համակարգչով։
* *Odra 1305-* -ի ևս մեկ օրինակ օգտագործվել է Լուբլին Թաթարներ երկաթուղային կայարանում, այն անջատել է 2010 թվականի մայիսի 1-ին։

## Գրականություն
* Bronisław Obirek "Maszyny analityczne organizacja zmechanizowanego obrachunku" Wydawnictwo Naukowo Techniczne, Warszawa 1970թ ։

## Տես նաև
* Խորհրդայի համակարգչային համակարգերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտությունը Լեհաստանում
Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2013

**Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2013**, անցկացվել է 2013 թվականի մայիսի 30-ից հունիսի 9-ը Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում։ Մրցաշարին մասնակցելու էին եկել 208 մարզիկներ 37 երկրներից։

### Մեդալակիրներ

## Ընդհանուր հաշվարկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնության պաշտոնական կայք
* Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնության արդյունքներ
* Բռնցքամարտի Բելառուսի ֆեդերացիա

Կատեգորիա:2013 բռնցքամարտում
Կատեգորիա:Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնություններ
Քնած գնչուհին (նկար)

**«Քնած գնչուհին»** (), ֆրանսիացի նկարիչ պրիմիտիվիստ Անրի Ռուսոյի նկարն է, վրձնել է 1897 թվականին։

Առաջին անգամ նկարը ցուցադրվել է  Անկախների սալոնում, որից հետո Ռուսոն անհաջող կերպով փորձել է այն վաճառել իր հարազատ քաղաքի քաղաքապետին՝ Լավալ Մայենին։ Նրան ուղղված նամակում նկարիչը գրել է.

Նամակն անպատասխան է մնացել, և նկարը մնացել է  ածուխի առևտրով զբաղվով փարիզցի մի առևտրականի մասնավոր հավաքածուում, որտեղ էլ մնացել է մինչև 1924 թվականը՝ երբ նկարը նկատել է գեղարվեստի քննադատ Լուի Վոկսելը։ Նույն թվականին  արվեստի գործերի վաճառական  Դանիել Անրի Կանվեյլերը ձեռք է բերել  «Քնած գնչուհին»՝ չնայած կասկածել է դրա բնօրինակ լինելուն։ Կտավն ավելի ուշ գնել է արվեստի պատմաբան Ալֆրեդ Խ. Բար կրտսերը, Նյու Յորքի  ժամանակակից արվեստի թանգարանի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Wieland Schmied (Hg.): «*Harenberg Museum der Malerei. 525 Meisterwerke aus sieben Jahrhunderten*». Dortmund: Harenberg Lexikon Verlag, 1999. ISBN 3-611-00814-1

## Արտաքին հղումներ
* Քնած գնչուհին
* Նկարի անիմացիոն տարբերակը 
* Անրի Ռուսո՝ Քնած գնչուհին, impressionism.su

Կատեգորիա:1897 նկարներ
Կատեգորիա:Անրի Ռուսսոյի նկարներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Վեդիական մելիթեա

**Վեդիական մելիթեա** (), նիմֆալիդների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
16-18 մմ առջևի թևի երկայություն ունեցող ոչ խոշոր չափի թիթեռէ, որի թևերի ընդհանուր գուներանգը դեղնաօքրագույն է, իսկ առջևի և հետին թևերը՝ սեռին բնորոշ սև պտերի տրամակապերով։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ, Գեղամա լեռնաշղթայի արևմտյան ճյուղավորմանը բնորոշ տեսակ է, որը հայտնի է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցից (Գառնիի և Վեդիի հատվածներ) և Երանոս լեռանը անմիջապես հարող տարածքներից։

## Էկոլոգիա
Ապրում են միջնալեռնային աղքատ քսերոֆիտային բուսականությամբ խճաքարային-կավային փլվածքներում, տալիս են մեկ սերունդ։ Թռիչքը մայիսի կեսից մինչև հունիսի սկիզբ է։ Թրթուրները զարգանում են Serratula serratuloides բույսի տերևների վրա։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը և դար փոփոխության միտումները համեմատաբար բարձր է՝ զգալի տատանումներով տարբեր տարիներին։

Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Բոգաչևի սևամարմին

**Բոգաչևի սևամարմին** () սևամարմինների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
4,5-5,5 մմ մարմնի երկարությամբ փոքր չափի բզեզ է՝ նեղ ձվաձև, ուռուցիկ մարմնով։ Գունավորումը կարմրադարչնագույնից մինչև սևադարչնագույն է, իսկ ծածկույթները չափավոր փայլուն են։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ տեսակ է։ Հայաստանում տարածված է Նուբարաշենում և «Էրեբունի» պետական արգելոցում։

## Էկոլոգիա
Ապրում են կարմիր կավահողերով անապատներում, հանդիպում՝ գարնանը՝ մարտի վերջից մինչև հունիսի սկիզբը, քարերի տակ։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։

## Պահպանություն
Սահմանական արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակի և դրա փոփոխության միտումները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններից են անասունների արածեցումը, քաղաքային ենթակառուցվածքի զարգացմամբ և հողերի գյուղատնտեսական յուրացմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը։

Պահպանվում են «Էրեբունի» պետական արգելոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սևամարմիններ
Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Էթամբուտոլ/իզոնիազիդ

**Էթամբուտոլ/իզոնիազիդ**, դեղամիջոց, որը կիրառվում է տուբերկուլոզի բուժման համար։ Այն կոմբինացված դեղամիջոց է, որը իր մեջ պարունակում է էթամբուտոլի և իզոնիազիդի ֆիքսված դեղաչափեր։ Այն կիրառվում է այլ հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցների հետ միասին։ Այն օգտագործվում է պերօրալ։

Կողմնակի ազդեցությունները ներառում են առանձին դեղերի կողմնակի ազդեցությունները։ Ավելի հաճախ դիտվող կողմնակի ազդեցություններից են կենտրոնացման դժվարությունը, համրությունը և լյարդի հետ կապված խնդիրները։ Լյարդի խնդիրները կարող են լինել շատ ծանր և հաճախ դիտվում են  տարեկանից մեծ մարդկանց մոտ։ Երեխաների դեպքում կիրառել խորհուրդ չի տրվում։ Հղիության դեպքում երեխայի համար անվտանգ լինելը հստակ չէ։

Այն ԱՀԿ դեղերի ցուցակի մեջ է որպես առողջապահության համակարգում անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցներից մեկը։ Զարգացող երկրներում արժեքը 1.47-ից մինչև 1.99$ է մեկ ամսվա օգտագործման դեղաչափի համար։ Այն հասանելի չէ Կանադայում և ԱՄՆ-ում։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Տուբերկուլոզ
* Հակատուբերկուլյոզային դեղամիջոցներ
* Իզոնիազիդ
* Էթամբուտոլ

## Գրականություն
* Ներդիր թերթիկ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլյոզ
Սանրաբեղ չրխկան

**Սանրաբեղ չրխկան** (), չրխկանների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
14-19 մմ երկարությամբ, մուգ կանաչ կամ մուգ կապույտ մարմնով, մետաղական փայլով միջին մեծության բզեզ է։ Բեղիկները սև են, առանց փայլի, ոտքերը դարչնագույն կամ կարմրագորշագույն են, իսկ վերնաթևերը՝ երբեմն բաց գունավորված զոլով։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայում, Կովկասում և Սիբիրում։ Հայաստանում հայտնի է Վանաձոր (Լոռու մարզ), Դիլիջան (Տավուշի մարզ) քաղաքների և Հանքավան գյուղի (Կոտայքի մարզ) շրջակայքերից։

## Էկոլոգիա
Ապրում է անտառային, անտառատափաստանային գոտիների խիտ խոտածածկ հատվածներում և բացատներում։ Ամենակեր (պոլիֆագ) թրթուրն ապրում է հողում, հանդիպում՝ անտառածածկ տեղերում։ Հայաստանի պայմաններում զարգացումը հավանաբար տևում է երկու տարի։ Հասուն բզեզների թռիչքը դիտվում է մայիս, հունիս ամիսներին։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Հանդիպում է հազվադեպ։

Վտանգման հիմնական գործոններն են հողի պնդեցմանը հանգեցնող անտառահատումները և չկարգավորված ռեկրեացիոն ծանրաբեռնվածությունը։

Պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Չրխկաններ