Մարգարիտ Դերանց

**Մարգարիտ Դերանց** (ծնունդով՝ **Ռիտա Էդուարդի Մանվելյան**, ), հայ գրող, արձակագիր, Հայաստանի Գրողների Միության անդամ, Արցախի գրողների միության անդամ, ԱՄՆ Հայ Գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Մարգարիտ Դերանցը ծնվել է Արցախի Հանրապետության Ստեփանակերտ քաղաքում 1958 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1964 թվականին ընդունվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան թիվ 1 դպրոցը։ Ինը տարեկան հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Երևան։ Ավարտել է Երևանի թիվ 133 դպրոցը։ 1973-1978 թվականներին ուսանել է Երևանի Ժողտնտեսության Պետական համալսարանի ապրանքագիտության և առևտրի էկոնոմիկայի ֆակուլտետում։ 1978 թվականից աշխատել է Առևտրի Մինիստրության հասարակական սննդի համակարգում, որպես տնտեսագետ, ավագ տնտեսագետ, հետագայում Երևան քաղաքի «Արարատ» հասարակական սննդի միավորում, որպես գլխավոր հաշվապահ և տնօրեն։ 
2003 թվականից ապրում և ստեղծագործում է Լոս Անջելեսում։ 
Լոս-Անջելեսում աշխատել է մի շարք հարկային ձեռնարկություններում, որպես հարկային մասնագետ(Mash Accounting: CPA Firm in Glendale, Intelligent Financial Services, Inc in Burbank)։
Գրական ակտիվ գործունեության հետ մեկտեղ Լոս-Անջելեսում համագործակցել է ԱՄՆ Հայ Գրողների «Վերնատուն» գրական - մշակութային հեռուստահաղորդաշարին՝ սկսած 2016 թվականից, ինչպես նաև եղել է հայտնի երգահան, կինոբեմադրիչ, հեռուստալրագրող, Լոս-Անջելոսում առաջին հայ հեռուստատեսության հիմնադիր` Սարգի Մուրադյանի օգնականը «Խոսենք հայերեն» ծրագրում(2018-2022)։ Հովանավորել է հայաստանաբնակ երիտասարդ գրողների՝ գրքերի հրատարակման գործում, այդ նախաձեռնության շրջանակներում ՀԳՄ Ծիծեռնակ հրատարակչությունը լույս է ընծայել Արցախի գրողների «Երբ Արցախը պաշարված էր» ժողովածուն(2023)։
«Արմավ» հրատարակչությունը ՀԳՄ հովանու ներքո կազմակերպել է Մարգարիտ Դերանցի անվան գրական մրցանակաբաշխություն։
2024 թվականից Սանկտ Պետերբուրգի *Четыре* հրատարակչության *Творчество и потенциал* գրական-մշակութային ակումբի անդամ է, ստեղծագործությունների ռուսերեն թարգմանությունները պարբերաբար հրապարակվում են ռուսական գրական կայքերում

2025 թվականի մայիսին կայացել է Մ. Դերանցի գրքերի շնորհանդեսը Սանկտ- Պետերբուրգի «Վերնատուն» մշակութային կենտրոնում։

2025 թվականի սեպտեմբերին ԱՄՆ-ում տեղի է ունեցել Մարգարիտ Դերանցի անգլերեն «Love on the Moonedge» եւ ռուսերեն «Любовь Эмигрантки» գրքերի շնորհանդեսը:

2025 թվական, հայտնի ռուս գրաքննադատ Մաքսիմ Զամշևը (Максим Адольфович Замшев) «Խոհեր կյանքի և մահվան մասին» վերնագրով իր գրախոսականում, որը տպագրվել է «ՍԼՈՎՈ Կ ՍԼՈՎՈւ» (СЛОВО К СЛОВУ) գրական ամսագրում, ճշգրիտ և խորությամբ բացահայտում է արձակագիր Մարգարետ Դերանցի ստեղծագործական մեթոդի էությունը։ Ամսագիրը նաև ներկայացնում է գրող Մարգարետ Դերանցի ստեղծագործական ուղին՝ Ստեփանակերտից մինչև ճանաչում Եվրոպայում (СЛОВО К СЛОВУ, N1,2026, изд. Четыре, стр. 35)

## Գրական ուղի
Մարգարիտ Դերանցը սկսել է գրել հասուն տարիքում։ Ստեղծագործում է արձակ ժանրում. վեպ, վիպակ, էսսե, պատմվածքներ։ Բազմիցս տպագրվել է, ինչպես Հայաստանում և Արցախում, այնպես էլ ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Լիբանանում, Իրանում, Երուսաղեմում։
Յոթ ժողովածուի հեղինակ է։ Մի հարցազրույցում անդրադարձել է իր գրական անվան հարցին․

*2013 թվական, «Բյուրեղապակե ծաղկամանը» վիպակ (Լոս-Անջելես)։
*2015 թվական, «Սարերում պահված գաղտնիքը» վիպակներ, պատմվածքներ (Color Depot, Լոս-Անջելոս)։           
*2016 թվական, «Մենակության քառակուսի» վիպակների, պատմվածքների ժողովածու (Yerevan printing, Լոս-Անջելոս)։ 
*2017 թվական, «Սեր և էմիգրացիա» ժողովածու, որում ընդգրկված են միայն էմիգրացիայի խնդիրն արծարծող ստեղծագործությունները(Անտարես հրատարակչություն)։ 
*2019 թվական, «Ջրահարսի անեծքը» էսսե, «Մեկ պատմվածք» մատենաշար։
*2019 թվական, «Քրտնաձուկ» պատմվածքների ժողովածու, Անտարես հրատարակչության «21-րդ դար․ արձակ» մատենաշար։ 
*2021 թվական, «Սեր Լուսնեզրին» վեպ։ 
*2022 թվական, «Սեր լուսնեզրին» վեպը թարգմանվել է անգլերեն և լույս է տեսել «Love on the Moonedge» խորագրով Լոս-Անջելեսում (Color Depot):
*2022 թվական, «Հրաշամանուկը» պատմվածքն ընդգրկվել է միջնակարգ դպրոցի համար նախատեսված «Հայ ժամանակակից գրականության քրեստոմատիա» վեցհատորյակի 9-րդ դասարանի ցանկում(էջ 39)։
*2023 թվական, Արցախյան պատերազմներին նվիրված «Գմբեթավոր հովանոցը» վեպ,«Անտարես» հրատարակչություն։
*2023 թվական, «Սեր և էմիգրացիա» գիրքը թարգմանվել է ռուսերեն և լույս տեսել  «ЛЮБОВЬ ЭМИГРАНТКИ» վերնագրով։

### Մարգարիտ Դերանցի գրի մասին

## Պարգևներ , մրցանակներ
*2017 թվական, Գրական-մշակութային գործունեության համար արժանացել Լոս-Անջելեսի ՀՀ Գլխավոր Հյուպատոսության և համայնքի մշակութային կազմակերպությունների բազմաթիվ պատվոգրերի հայապահպանության գործում ունեցած նշանակալի ավանդի համար։ 
*2021 թվականին պարգևատրվել է Նարեկացու ոսկե մեդալով, Արցախի Գրողների Միության և Արցախի «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանի կողմից։
*2023 թվականի մարտին Փարիզում, գրական գործունեության համար «Ազնավուր հիմնադրամի» կողմից արժանացել է ոսկե մեդալի։ 
*2023 թվականի  սեպտեմբերին ՀԳՄ կողմից արժանացել է «Գրական վաստակի» ոսկե մեդալի։
*2023 թվական, «Սեր լուսնեզրին» վեպը  մասնակցել է American Book Fest հեղինակավոր մրցանակաբաշխությանը և անցել եզրափակիչ փուլ` պատմական սիրավեպ ժանրում։
*2024 թվական, ՀԳՄ Նախագահության ամենամյա մրցանակաբաշխություն 2023, Չարենցի անվան Ծաղկաձորի ստեղծագործական տան Եղիշե Չարենցի անվան մրցանակ՝ «Գմբեթավոր հովանոցը» գրքի համար։
*2024 թվական, ՍՏԵՓԱՆ ԱԼԱՋԱՋՅԱՆ ամենամյա մրցույթում «ԳՄԲԵԹԱՎՈՐ ՀՈՎԱՆՈՑԸ» վեպն արժանացել է մրցանակի՝ ՍՓՅՈՒՌՔԱՀԱՅ ԳՐՈՂ անվանակարգում։
*2024 թվական, ՀԳՄ «ԱՐՑԱԽԻ ՇՐՋԱՓԱԿՄԱՆ ԵՎ ԱՐՑԱԽԱՀԱՅՈՒԹՅԱՆ ԲՌՆԻ ՏԵՂԱՀԱՆՄԱՆ» թեմայով մրցանակաբաշխությանը Մարգարիտ Դերանցն արժանացել է 2-րդ մրցանակի՝ «Ավետյաց երկիր» պատմվածքի համար
*2024 թվական, «Եվա» ռուսագիր կին գրողների մրցանակի դափնեկիր՝ «*Ева. Особая*» անվանակարգում, Ռուսաստան։
*2025 թվական, Սանկտ-Պետերբուրգում արժանացել է դիպլոմի Անտոն Չեխովի 165-ամյակին նվիրված մրցույթում, արձակ գործերն ընդգրկվել են *Счастье любить* ժողովածուի մեջ։
*2025, Ռուսաստանի «Литературная газета» գրական ամսագրի գրան-պրի մրցանակ՝ «Перо мира», գրականության միջոցով միջազգային երկխոսության ամրապնդման գործում նշանակալի ավանդի համար:
*2025, արժանացել է Կալիֆորնիայի ամերիկյան սենատի և Գլենդելի քաղաքապետարանի բարձրագույն պարգևներին։

## Մամուլ, համահեղինակային ժողովածուներ
*«Գրական Սփյուռք» ժողովածու, 2016։
*«Հրեշտակային քաղաքի գրողները» Մենք և աշխարհը շարքից, Լոս-Անջելեսի հայ գրողների ստեղծագործությունների ժողովածու, Երևան, 2022։
*«Մենք և աշխարհը․ Ամերիկան հեռու և մոտ» ժողովածու, 2023։
* «ԱՐՁԱԿ ԴԱՇՏԵՐ-2», արդի հայ պատմվածքի անթոլոգիա, Երևան, 2024։
*Մ․ Դերանց, Սիոն պաշտոնաթերթ, Երուսաղեմ, օգոստոս-դեկտեմբեր 2022։ 
*«Տիր» ամսագիր, հ․3, Կալիֆոռնիայի հայ գրողների միության պարբերական, 2015։
*Վերնատուն հանդես, 2016։
*«Համայնապատկեր» ամսագիր, հ․74, Կալիֆոռնիա, 2017։
* «Գիտակ» պարբերական հ․3, Լոս-Անջելես, 2017։
*Մարգարիտ Դերանց, Գրանիշ գրական կայք
*Մ․ Դերանց, mamul.am կայք։
*Մ․ Դերանցի պատմվածքներից  «Կայարան » ամսագրի կայքում։
*Պետրոս Դեմիրճյանի գրախոսականը « Սեր լուսնեզրին» գրքի մասին,Գրական թերթ։
*Մ․ Դերանց, Հորիզոն գրական, Կանադա, էջ 14-15։
*Մ․ Դերանց, Նմանը նմանի հետ, պատմվածք, Մագաղաթ կայք։
*Մ․ Դերանց, Ապուրի գոլորշին, պատմվածք, Մագաղաթ կայք
*Մարգարիտ Դերանց, գրախոսական, Ալիք օրաթերթ,էջ 7, ապրիլ 17,2023, Թեհրան։
*Մաշտոց գրական հանդես, հ․1, հունվար, 2023
*https://aspu.am/website/images/journal/47af5670.pdf, Մ․ Դերանց, Հեքիաթ ալյուրի մասին, ՀՊՄՀ պաշտոնաթերթ,հ․9, 2023։
*М.Деранц «Проклятие русалки», nashasreda.ru կայքում
*Маргарит Деранц. Лило. nashasreda.ru կայքում
*https://granish.org/paron-hranty/ Մ.Դերանց, «Պարոն Հրանտը» պատմվածք, Գրանիշ, 2024
*Մ.Դերանց, «Ավետյաց երկիր» պատմվածք, Կայարան, 2024
*Современная литература ПЕРСОНА 3 (1). Маргарит ДЕРАНЦ, ПРОЗА О ЛЮБВИ И ЭМИГРАЦИИ, стр․ 4-5, 2024
*Спецвыпуск Ева_1 (1).2025, «НЕВИДИМАЯ РУКА ВСЕГДА НАПРАВЛЯЛА МЕНЯ», Интервью с Маргарит Деранц, ИНТЕРВЬЮ С УЧАСТНИЦАМИ ПРЕМИИ «ЕВА»
*https://alphanews.am/im-kensagroutyouny-evs-grakanoutyoun/, Մ. Դերանց, Իմ կենսագրությունը եւս գրականություն է, AlphaNews, փետրվար 2025
*https://www.oragark.com/hy/a-night-filled-with-seven-lights/, Մ. Դերանց, Յոթ լուսատուներով լցված մի գիշեր, ԱՄՆ, մարտ, 2025
* Մ․ Դերանց, Առաջնորդի դուստրը, պատմվածք, Գրողուցավ գրական կայք
*https://www.oragark.com/hy/margarit-derants-novel-love-at-the-edge-of-the-moon-by-yeva-aleksanyan/, Անդրադարձ Մ. Դերանցի «Սեր լուսնեզրին» գրքին, Օրակարգ, 2025
*https://nashasreda.ru/margaret-deranc-doch-predvoditelya/, М. Деранц, Дочь предводителя, Наша среда, 2025

## Հեռուստատեսային նախագծեր
Մարգարիտ Դերանցը համագործակցել է **Երգենք հայերեն Սարգի Մուրադյանի հետ** հեռուստանախագծին։ Հաղորդմանը հյուր են եղել հայ անվանի մշակութային և հասարակական  գործիչներ։
*Երգենք հայերեն, Վիգեն Չալդրանյան
*Երգենք հայերեն, Իրավագիտության դոկտոր Ս․Ղազարյան

Մարգարիտ Դերանցը վարել է **ԱՄՆ հայ գրողների միության «Վերնատան հյուրերը»** հաղորդաշարը, GEOPOLITICAL TV, ԱՄՆ․
*Վերնատան հյուրերը  հաղորդաշար, 2017
*Վերնատան հյուրերը հաղորդաշար, 2017

## Արտաքին հղումներ
### Հարցազրույց, գրախոսություն
* Սերն առ դարձ..., հարցազրույց, Ասպարեզ, 2025
*Տօն՝ նուիրուած գրքին, մտքին և հոգուն Օրակարգ կայք
*https://asbarez.am/archives/475178, Մ. Դերանց, «Արցախի պահպանության կոմիտեի» ստեղծման նախաձեռնություն, Ասպարեզ, 2025
*https://www.oragark.com/hy/the-woman-writer-and-the-war-margaret-derants-by-mery-makhsoudian/, Կին գրողը եւ պատերազմը, Մերի Մախսուդյան, գրախոսություն, 2024:
*https://azg.am/news/cultural/%d5%af%d5%ab%d5%b6-%d5%a3%d6%80%d5%b8%d5%b2%d5%a8-%d6%87-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%a6%d5%b4%d5%a8/, Կին գրողը եւ պատերազմը, Մերի Մախսուդյան, հուլիս 2024:
*https://asbarez.am/%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%a6%d5%a3%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6%d5%ab-%d5%af%d5%ac%d5%a5%d5%b6%d5%bf%d5%a7%d5%b5%d5%ac%d5%ab-%d5%b5-%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d5%a1%d5%b6-2/ Մ․ Դերանցի մասին asbarez.am կայքում
*https://www.aravot.am/2024/01/22/1395037/ Մարգարիտ Դերանցի «Գմբեթավոր հովանոցը» վեպի մասին,գրախոսություն, Նաիրա Աբրահամյան։
*https://asbarez.am/%d6%81%d5%a1%d6%82%d5%ab-%d5%b8%d6%82-%d5%bd%d5%ab%d6%80%d5%b8%d5%b5-%d5%be%d5%af%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d6%80%d5%a8-%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%ab%d5%bf-%d5%a4%d5%a5%d6%80%d5%a1/ «Ցաւի Ու Սիրոյ Վկայագիրը Մարգարիտ Դերանցի «Գմբէթաւոր Հովանոց» Վէպում»
*ՀԱՅԱՑՔ ՄԱՐԳԱՐԻՏ ԴԵՐԱՆՑԻ «ՔՐՏՆԱՁՈՒԿ» ԺՈՂՈՎԱԾՈՒԻՆ, Անի Փաշայան Ազգ օրաթերթ, 2019
*Մարգարիտ Դերանցի էջը bookmark.am գրքերի կայքում
*https://www.tert.am/am/news/2017/12/26/Stexcagorc-Arm/2575031 , Մ․Դերանց,«Ստեղծագործական Հայաստան» նախագիծ, Tert.am կայք, 2017
*https://www.iammedia.am/hy/post/Armenian-is-the-language-of-my-soul-and-my-heart, Մ․Դերանց, IamMedia հարթակ
*Էսքիզներ․ Մարգարիտ Դերանց
*Հարցազրույց Իրավունք թերթին, Մարգարիտ Դերանց
*Ծագումով հայեր․ Մարգարիտ Դերանց
*Բարձր գրականություն Արքմենիկ Նիկողոսյանի հետ․ Մարգարիտ Դերանց
*Անի Փաշայանի զրույցը Մ․ Դերանցի հետ, Նոյյան տապան, 2019
*Մարգարիտ Դերանցը «Դիմանկար» հաղորդաշարի հյուր,2019
*HI SHOW հաղորդաշար Հովհ․ Բաբախանյանի հետ, հյուրն է Մարգարիտ Դերանցը
*Մարգարիտ Դերանց, Առավոտ թերթ, 2021
*Մ․ Դերանցը «Բարև» հաղորդաշարի հյուր, 2021
*«Կինը» նախագիծ, Մարգարիտ Դերանց, 2021
*Առաջին ծրագրի հյուրն է Մարգարիտ Դերանցը,2021
*Մարգարիտ Դերանց, Առավոտ թերթ, 2022

*https://yeghegan.ucoz.org/ Մարգարիտ Դերանց, «Եղեգան փող» հանդես, Գյումրի, Սեպտեմբեր 2022,
*https://www.amazon.com/-/es/Margarit-Derants/dp/9939763522 Մ.Դերանցի «Քրտնաձուկ» ժողովածուն «Ամազոն» կայքում
*Մ․ Դերանց, ՀՀ ԳԱԱ հիմնարար գիտական գրադարան
*Մ․ Դերանցի գրքի շնորհանդեսը Ստեփանակերտում 
*Մ. Դերանցի «Սեր լուսնեզրին» գրքի շնորհանդեսն Արցախում
*Մ․ Դերանց, Հայերն այսօր ՀՀ Սփյուռքի նախարարության պարբերական
*http://art-collage.com/post/Grakanutyuny-khabkanq-e,-vor-ognum-e-chanachel-ashkharhy, Մ.Դերանց, Արտկոլաժ կայք
*Մ․ Մախսուդյանի գրախոսականը Մ․ Դերանցի «Սեր և էմիգրացիա» գրքի մասին, Գրական թերթ
*Մ․ Դերանց, հարցազրույց, Նոյյան տապան ,2023
*Մ․ Դերանցը «Առաքելություն» հաղորդաշարի հյուր, 2023 
*Մարգարիտ Դերանց, Առավոտ թերթ,2023
*Մարգարիտ Դերանց․«Բացվող ծրարներ» Վ․ Բաղդասարյանի հետ
*Մարգարիտ Դերանց, «Ժամանակ» օրաթերթ
*Արցախցիներն անցել են ցեղասպանության միջով, դա պարզ ճշմարտություն է․ Մարգարիտ Դերանց Alpha News Armenian news հաղորդաշար
*https://asbarez.am/%D5%AC%D5%B8%D5%BD-%D5%A1%D5%B6%D5%BB%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D6%80%D6%81%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D5%B4/, Լոս Անջելեսում Արցախահայերի առաջին մշակութային ձեռնարկը
*Զեկույցի նյութն Արցախն էր, Մ․ Դերանց, Իրատես, 2024։
*https://lgz.ru/article/sto-tysyach-gorkikh-pirozhnykh/, Сто тысяч горьких пирожных , Маргарит Деранц. Любовь эмигрантки*, «[[Լիտերատուրնայա գազետա|Литературная газета]]», № 49 (6963), 12 декабря 2024*
*https://greatlit.ru/derants_margaret, Маргарит Деранц․ Энциклопедия большой литературы

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ