Քեմբրիջի կանոններ

մինի|«Համալսարանի ֆուտբոլային ակումբի օրենքները» (1856)
**Քեմբրիջի կանոններ,** ֆուտբոլի կանոնների մի քանի ձևակերպումներ, որոնք մշակվել են Քեմբրիջի համալսարանում 19-րդ դարում։

Համարվում է, որ Քեմբրիջի կանոնները զգալի ազդեցություն են ունեցել ժամանակակից ֆուտբոլային կանոնների վրա։ Ոմանք պնդում են, որ 1856 թվականի Քեմբրիջի կանոնները ազդեցություն են ունեցել ավստրալիական կանոններով ֆուտբոլի ծագման վրա։ Կարծիք կա, որ 1863 թվականի Քեմբրիջի կանոնները մեծ մասամբ նպաստել են Ֆուտբոլային ասոցիացիայի խաղի կանոնների ստեղծմանը։

## Նախապատմություն
Ֆուտբոլ խաղալը Քեմբրիջում երկար պատմություն ունի։ 1579 թվականին Չեսթերթոնում քաղաքի բնակիչների և համալսարանի ուսանողների միջև անցկացված խաղերից մեկն ավարտվել է ծեծկռտուքով, որը ստիպել է փոխռեկտորին հրամանագիր արձակել, որն արգելում էր ուսանողներին «ֆուտբոլ» խաղալ քոլեջի տարածքից դուրս։ 1631 թվականին Սուրբ Հովհաննեսի քոլեջի ուսանող Ջոն Բարվիկը «ֆուտբոլ խաղալիս» կոտրել է իր համակուրսեցու անրակը։ Պատմաբան Քրիստոֆեր Ուորդսվորթի խոսքով՝ ֆուտբոլը «կարծում եմ՝ [18-րդ] դարում շատ չէր խաղացվում» համալսարանում։ Խաղի մասին ավելի շատ վկայություններ կան 19-րդ դարի սկզբի մասին։ Ջորջ Էլվես Քորին՝ Հիսուսի քոլեջի ուսուցիչը, 1838 թվականին նշել է. «Ուիլիսի հետ զբոսնելիս մենք անցանք Փարքերի հրապարակի մոտով և այնտեղ տեսանք մոտ քառասուն համալսարանականի, որոնք ֆուտբոլ էին խաղում։ Տեսարանի նորույթն ու կենսունակությունը զվարճալի էին»։ Մյուս կողմից, Ռեգբիի դպրոցի նախկին աշակերտ Ալբերտ Պելը, որը 1839-1841 թվականներին սովորել է Թրինիթի քոլեջում, պնդել է, որ «ֆուտբոլը անհայտ էր», երբ ինքը ժամանեց Քեմբրիջ, բայց որ ինքը և իր ուղեկիցները «հիմնադրել են ֆուտբոլը Քեմբրիջում՝ օգտագործելով ռեգբիի կանոնները»։ 

Տասնիններորդ դարի սկզբին յուրաքանչյուր դպրոց հակված է եղել օգտագործել ֆուտբոլի իր սեփական կանոնները։ Այս դպրոցական կանոնակարգերը սկսել են գրվել 1840-ական թվականներին՝ օգտվելով Ռեգբիի դպրոցի կանոններից 1845 թվականին։  Երբ Քեմբրիջի ուսանողները, որոնք հաճախել են տարբեր դպրոցներ, ցանկացել են միմյանց հետ ֆուտբոլ խաղալ, անհրաժեշտություն է ծագել կազմել կանոնների փոխզիջումային հավաքածու՝ տարբեր կանոնակարգերից առանձնահատկություններ վերցնելով։

## 1838-1842 թվականներ
մինի|Փարքերի խաղադաշտ (1907)
Էդգար Մոնտագուն՝ Շրուսբերիի դպրոցի նախկին աշակերտ, որը սովորել է Քեմբրիջում 1838-1842 թվականներին, 1897 թվականի նամակում հիշում է. «Ես և դպրոցի վեց այլ ներկայացուցիչներ ստեղծեցինք ակումբ և մշակեցինք կանոններ, որոնք պետք է հավասարեցնեին տարբեր խաղերը։ [...] Այդ ժամանակ մենք երկու խաղ ունեցանք Փարքերի խաղադաշտում»։ Ավելի ուշ՝ 1899 թվականի նամակում նա գրել է. «Ես այն յոթ մարդկանցից մեկն էի, ովքեր մշակեցին ֆուտբոլի կանոնները, երբ մենք ստեղծեցինք առաջին ֆուտբոլային ակումբը՝ բոլոր դպրոցների համար արդար լինելու համար»։ Կանոնները չեն պահպանվել։ Այս նամակների հիման վրա Քարին և Դանինգը առաջարկել են, որ «Քեմբրիջի համալսարանի առաջին ֆուտբոլային կանոնները ներկայումս պետք է ենթադրաբար թվագրվեն որպես 1838 թվականին կազմված»։

## 1846 թվական
մինի|Ջոն Չարլզ Թրինգ
1846 թվականին կատարվել է ֆուտբոլի կանոնները ստանդարտացնելու  լուրջ փորձ։ Քեմբրիջի համալսարանից Հենրի դե Ուինթոնը և Ջոն Չարլզ Թրինգը հանդիպել են մասնավոր դպրոցների ներկայացուցիչների հետ՝ խաղի համար միասնական կանոնների մի շարք մշակելու և պաշտոնապես հաստատելու համար։

Նրանք մի քանի հին իթոնցիների հետ միացել և ակումբ են հիմնել։ Խաղերը հազվադեպ են անցկացվել, բայց որոշները խաղացվել են Փարքերի խաղադաշտում։ Դժբախտաբար, այդ ժամանակ խաղը հանրաճանաչ չէր «Վարսիթի»-ում, և ակումբը երկար չի գոյատևել»:

Թրինգն ինքը 1861 թվականին գրել է. «1846 թվականին, երբ Քեմբրիջում փորձ արվեց ներմուծել ընդհանուր խաղ և ստեղծել իսկապես հարգված ակումբ, ռեգբին դարձավ Իթոնի, Վինչեսթերի և Շրուսբերիի տղամարդկանց համատեղ ֆուտբոլային ակումբ ստեղծելու մեծ խոչընդոտ»։ Այս կոդավորման փորձից որևէ կանոն չի պահպանվել։

Գրինը նկարագրել է այս զարգացումը որպես «հայացքների նույնականություն և [ֆուտբոլի] օրենքների ընդհանուր օրենսգիրք ստեղծելու առաջին դրական քայլը, որը ընդունելի կլինի որքան հնարավոր է շատերի համար» և ափսոսում է «այս պատմական պահը հիշատակելու համար» հուշատախտակի բացակայության համար։

## 1848 թվական
մինի|Հենրի Չարլզ Մալդեն
Հենրի Չարլզ Մալդենը սովորել է Թրինիթի քոլեջում 1847-1851 թվականներին։ 1897 թվականին նա նամակ է գրել, որում նկարագրել է 1848 թվականին Քեմբրիջում ֆուտբոլի կանոնների ստեղծման իր հիշողությունները։ Նամակը հետագայում հրապարակել է Ս. Վ. Ալկոկը 1898 թվականի թերթային հոդվածում. Գրելիս իմ առջև է Գոդալմինգի Կոպս Էջ քաղաքից պարոն Հենրի Ս. Մալդենի նամակը, որը հետաքրքիր նկարագրություն է տալիս համալսարաններից մեկում ֆուտբոլը հարմարեցնելու վաղ ջանքերի մասին։ «Հիսուն տարի առաջ այս օրը,- գրում է պարոն Մալդենը 1897 թվականի հոկտեմբերի 8-ի ամսաթվով,- ես ընդունվեցի Քեմբրիջի Թրինիթի քոլեջ։ Հաջորդ տարի փորձ արվեց ֆուտբոլ խաղալ՝ այն ժամանակվա նորաձև մականախաղի փոխարեն։ Սակայն արդյունքում մեծ խառնաշփոթ առաջացավ, քանի որ յուրաքանչյուր տղամարդ խաղում էր այն կանոններով, որոնց սովոր էր իր պետական ​​դպրոցում։ Հիշում եմ, թե ինչպես էին Իթոն քոլեջի տղաները գոռում Ռեգբիի դպրոցի վրա՝ գնդակը բռնելու համար։ Այսպիսով, համաձայնվեց, որ պետական ​​դպրոցներից յուրաքանչյուրը ներկայացնելու համար պետք է ընտրվեն երկու տղամարդ, իսկ «Համալսարանական»-ի համար՝ երկու տղամարդ, որոնք պետական ​​դպրոցի տղաներ չէին։ Ջ. Սոլթը և ես ընտրվեցինք «Համալսարանական»-ի համար։ Կցանկանայի հիշել մյուսներին։ Բըրն, Ռեգբիի, Ուիմփերը, նաև մեկը Իթոնից կարծեմ։ Մենք ընդհանուր առմամբ տասնչորս էինք, կարծեմ։ Ներկայացուցիչներ էին Հարոուի, Իթոնի, Ռագբիի, Վինչեստերի և Շրուսբերիի ուսանողները։ Մենք հանդիպեցինք իմ սենյակներում Հոլից հետո, որն այդ օրերին ժամը 16:00-ին էր։ Երկար հանդիպում սպասելով՝ ես մաքրեցի սեղանները և տրամադրեցի գրիչներ, թանաք և թուղթ։ Մի քանիսը մտնելիս հարցրին ինձ, թե արդյոք քննություն է։ Յուրաքանչյուր տղամարդ իր հետ բերում էր իր դպրոցի կանոնների օրինակը կամ գիտեր դրանք անգիր, և նոր կանոններ մշակելու մեր առաջընթացը դանդաղ էր։ Մի քանի անգամ Սոլթը և ես, անաչառ լինելով, կանոնը ընդունեցինք կամ հանեցինք, երբ քվեարկությունը հավասար էր։ Մենք բաժանվեցինք կեսգիշերից հինգ րոպե առաջ։ Նոր կանոնները տպագրվեցին որպես «Քեմբրիջի կանոններ» գրքի օրինակները բաժանվեցին և կպցվեցին «Պարկերի դաշտում», և դրանք շատ գոհացուցիչ կերպով աշխատեցին, քանի որ ճիշտ է ավելացնել, որ դրանք հավատարմորեն պահվել են, և ես երբեք չեմ լսել որևէ պետական ​​դպրոցի աշակերտի մասին, որը թողնի խաղալը՝ կանոնները չսիրելու պատճառով։ Դե, պարոն, տարիներ անց ինչ-որ մեկը վերցրեց այդ կանոնները, որոնք դեռևս ուժի մեջ էին Քեմբրիջում, և շատ քիչ փոփոխություններով դրանք դարձան Ասոցիացիայի կանոններ։ Արդարացի բռնում, ազատ հարված (ինչպես դեռ խաղում էին Հարրոուում) հանվեց։ Խաղից դուրս վիճակի կանոնը մեղմացվեց։ «Ձեռքերի» կանոնն ավելի խիստ դարձավ. սա պարզապես իմաստուն կերպով փոփոխվել է։Չնայած Մալդենի նամակում նկարագրված 1848 թվականի կանոնները չեն պահպանվել, դրանք մեծ հետաքրքրություն են առաջացրել խաղի պատմաբանների շրջանում: Ալկոկը նշել է, որ «պարոն Մալդենի կողմից ֆուտբոլի միատեսակ կանոնագրքի օգտին սկզբնական շարժման մասին ներկայացվածը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում, քանի որ դրանցից ոչ մեկը նախկինում լույս չի տեսել: [...] Ամեն դեպքում, այն անկասկած հաստատում է հիսուն տարի առաջ գոյություն ունեցող միասնական կանոնագրքի մասին»:  Ն. Լ. Ջեքսոնը, գրելով 1899 թվականին, նշել է, որ Մալդենի նամակում նկարագրված կանոնները «հաստատում են, որ ասոցիացիայի խաղը իր ծագումը պարտական է Քեմբրիջի համալսարանին»: Նույնիսկ ենթադրվել է, որ 1848 թվականի կանոնները մշակած հանդիպումը «արժանի է հիշվել այնքան, որքան [նույն տարվա հեղափոխական իրադարձությունները] Ֆրանկֆուրտում, Փարիզում և Քենինգթոն Քոմմոնում »: 

Մալդենի այն պնդումը, որ 1848 թվականի կանոնները «շատ բավարար» են գործել, կասկածի տակ է առնվում Դանինգի և Շիրդի կողմից՝ այն հիմքով, որ 1856 թվականին պետք է ստեղծվեր կանոնների նոր հավաքածու (տե՛ս ստորև): Պիտեր Սիրբին նաև ենթադրում է, որ չնայած «[գուցե] այս [1848] կանոնները ընդունվել են որոշ խաղերի համար... Մալդենի նկարագրած մարզումների բազմազանությունը, ըստ էության, շարունակվել է որոշ ժամանակ»: Սիրբին մեջբերում է Թ.Գ. Բոննիի հիշողությունները, որը 1852-ից 1856 թվականներին սովորել է Սուրբ Հովհաննեսի քոլեջում, որ նա «հաճախ... ֆուտբոլ է խաղացել Փարքերի խաղադաշտում՝ առանց համազգեստի կամ կանոնավոր կազմակերպվածության»:

## 1851-1854 թվականներ
Փոխզիջման կանոնների մասին մեկ այլ հղում է հայտնվում Վ.Ս. Գրինի հրապարակված հուշագրություններում, որ 1851-1854 թվականներին սովորել է Քեմբրիջի Քինգս քոլեջում․Կար մի ֆուտբոլային ակումբ, որի խաղերը անցկացվում էին խաղադաշտում՝ կանոններով, որոնք ավելի շատ նման էին Իթոնի դաշտի կանոններին, քան որևէ այլ ակումբի։ Սակայն Ռեգբիի և Հարրոուի խաղացողները երբեմն սկսում էին վազել գնդակը ձեռքին կամ պահանջել ազատ հարվածներ, ինչը հանգեցնում էր որոշակի բողոքի և շփոթության։ Թրինիթիի անդամ՝ Բիմոնտը (շուտով նրա քոլեջի անդամ), մշտական խորհրդատու էր, և կանոնները վերանայվել են նրա և մեկ կամ երկու այլ մարդկանց կողմից՝ որոշակի զիջումներով ոչ Իթոնի բնակիչների համար։ Քինգս քոլեջից քչերն են երբևէ խաղացել այս համալսարանական խաղում. իմ ժամանակի վերջում սկսեցին անցկացվել այլ հատուկ ռեգբիի խաղեր այլ դաշտում։

## 1856 թվական
[մինի|Այս 1854 թվականի դիմանկարում պատկերված են [Herbert Mortimer Luckock|Հ.Մ. Լաքոքը (վերևի ձախ անկյունում) և Է.Լ. Հորնը (վերևի աջ անկյունում)՝ 1856 թվականի Քեմբրիջի կանոնների ստեղծողներից երկուսը։]]
1856 թվականին ևս մեկ փորձ է արվել մշակել ընդհանուր կանոններ: Ֆրեդերիկ Գ. Սայքսը, որը 1853-1857 թվականներին սովորել է Սուրբ Հովհաննեսի քոլեջում, նկարագրել է դրանց ստեղծումը 1897 թվականին Սուրբ Հովհաննեսի քոլեջի շրջանավարտների համար ամսագրում հրապարակված նամակում. Կարծում եմ՝ Կանոնները մշակվել են 1856 թվականի Միքայելյան կիսամյակի ընթացքում։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել Թրինիթի քոլեջի Վ. Հ. Սթոունի սենյակներում։ Մինչ այդ ժամանակ համալսարանական ֆուտբոլը բաղկացած էր մի տեսակ ընդհանուր կռվից Պարկերի խաղադաշտում, ժամը 13:30-ից մինչև 15:30-ը։ [...] Կանոններ չկային։ [...] Երբ մենք բավարար թվով հանդիպում էինք, մենք ընտրում էինք երկու կողմ, իսկ հետ մնացածները ընդունում էին ավելի թույլ կողմը կամ անում էին ըստ պահանջի։ Ձեռքը ազատորեն օգտագործվում էր, յուրաքանչյուրն ընդունում էր իր տեսակետը, մինչև 1856 թվականին ճգնաժամ հասավ, որի արդյունքում մշակվեցին այս կանոնները։ Ես երբեք չեմ լսել որևէ պատահարի մասին, և չնայած խաղը խաղում էին եռանդուն, բռնություն չկար, թիրախը գնդակն էր, այլ ոչ թե խաղացողների անձը։ [...] Կարծում եք (ինչպես ես), ​​որ կից Կանոնները կարելի է համարել Ասոցիացիայի խաղի միջուկը։ Այդ ժամանակ ֆուտբոլ խաղում էին միայն դպրոցներում և համալսարաններում, այնպես որ այն այդ ժամանակ ընդհանրապես գոյություն չուներ։ Քեմբրիջում օրենքներ չկային, անկախ նրանից, թե ինչ էր Օքսֆորդում։ Տարբեր դպրոցներ ունեին իրենց սեփական կանոնները, որոնք երբեք չէին միավորվել։ Յուրաքանչյուրն ուներ իր սեփականը։ Կից ներկայացված կանոնները, կարծես, միավորման առաջին փորձն են, և այս տեսանկյունից, հնարավոր է, որ դրանք հանգեցրել են Միավորման կանոններին։Սայքսը տեղյակ չի եղել որևէ փոխզիջումային կանոնի մասին, նախքան իր սեփական 1856 թվականի օրենսգիրքը (որը, նրա կարծիքով, կարող է լինել «համադրման առաջին փորձը») և նշել է, որ դրանց ընդունումից առաջ «համալսարանական ֆուտբոլը» «կանոններ չուներ»։ Քարին և Դանինգը ենթադրոել են, որ «[Քեմբրիջում] նոր կանոնների հրապարակման կանոնավորությունը վկայում է «օրենքների» արդյունավետության հավանական բացակայության մասին»։ 

1856 թվականի Քեմբրիջի կանոնների պատճենը պահպանվել է Շրուսբերիի դպրոցում, մեկ այլ պատճեն, որը թվագրվում է 1857 թվականով, Սայքսը կցել է իր նամակին: Կանոնները կրում էին տասը ֆուտբոլիստների ստորագրություններ՝ երկուական՝ Իթոնից, Ռագբիից, Հարրոուից, Շրուսբերիից և Քեմբրիջի համալսարանից: Կանոնները թույլ էին տալիս ազատ հարված կատարել արդար որսումից (ռեգբիի եզրույթ՝ ). հակառակ դեպքում գնդակը կարող էր ձեռքով բռնվել միայն այն կանգնեցնելու համար: Գնդակին դիպչելը, պահելը արգելված էր: Խաղից դուրս կանոնը պահանջում էր, որ չորս մրցակից լինի խաղացողի և մրցակցի դարպասի միջև: Գոլ էր հաշվվում, երբ գնդակը անցնում է «ուղղահայաց ձողերի միջով և լարի տակով»։

## Օգտագործում Քեմբրիջից դուրս
1861 թվականին «Ֆորեսթ» ֆուտբոլային ակումբը (որը հետագայում դարձել է «Ուոնդերերս» ՖԱ) հրապարակել է տպագիր օրենքների մի շարք, որոնք հիմնված էին 1856 թվականի Քեմբրիջի կանոնների վրա՝ փոքր թվով լրացումներով։ Նույն ակումբի կողմից 1862 թվականի սեպտեմբերին հրապարակված ծանուցման մեջ նշվել է առաջիկա մրցաշրջանի մրցակիցներ, որոնք կխաղային «Քեմբրիջի համալսարանի կանոններով»։

## 1862 թվական
1862 թվականի նոյեմբերին Քեմբրիջում տեղի է ունեցել ֆուտբոլային խաղ Հին Իթոնցիների և Հին Հարրոուցիների թիմերի միջև։ Հատուկ այս խաղի համար կոմիտեի կողմից մշակված կանոնների հավաքածուն համատեղել է Իթոնի և Հարրոուի կանոնների առանձնահատկությունները, միաժամանակ լինելով ավելի կարճ և պարզ, քան երկուսն էլ՝

* ձեռքով գնդակը «կանգնեցնելուց» բացի ցանկացած այլ գործողություն ձեռքով արգելված էր, ինչպես Իթոն Ֆիլդ խաղում
* դաշտի չափերը, դարպասների լայնությունը և դարպասների «հիմքերը» հետևում էին Հարրոուի կանոններին։
* խաղացողը խաղից դուրս էր, եթե չորս մրցակիցներ չէին գտնվում նրա և մրցակցի դարպասի միջև, ինչպես Իթոնում
* երբ գնդակը դուրս եկավ խաղադաշտից, խաղը վերսկսվեց հարվածով, ինչպես Հարրոուի դեպքում

Իթոնի «կարմիր» թայ-բրեյքի և Հարրոուի «արդար որսումի» համար նշանակված տուգանային հարվածի բարդությունները բացառվել են այս խաղի կանոններից, որն ավարտվել է ոչ-ոքի։

## 1863 թվական
[մինի|[Robert Burn (classicist)|Ռոբերտ Բըրնը ՝ 1863 թվականի կանոնները գրող հանձնաժողովի նախագահը]]
1863 թվականի հոկտեմբերին Շրուսբերիի, Իթոնի, Ռագբիի, Մարլբորոյի, Հարրոուի և Վեստմինստերի դպրոցները ներկայացնող ինը խաղացողներից բաղկացած կոմիտեն մշակել է նոր կանոնների մի ամբողջություն։ Հաջորդ ամիս այն հրապարակվել է թերթերում՝ նախաբանում նշելով. Քեմբրիջի համալսարանի համար ընդհանուր խաղ սահմանելը ցանկալի համարվելուց հետո, այդ նպատակով մշակվել են ուղեկցող կանոնները: Առաջին խաղը կկայանա ուրբաթ, նոյեմբերի 20-ին, ժամը 14:15-ին, «Փարքերս Փիս»-ում: Համալսարանի բոլոր անդամները, ովքեր հետաքրքրված են խաղով և ցանկանում են մասնակցել, կարող են մասնակցել՝ վճարելով մեկ շիլինգ յուրաքանչյուր կիսամյակի համար:

* Ինչպես 1856 թվականի նախորդ օրենքները, 1863 թվականի կանոնները նույնպես արգելում էին ռեգբիի ոճով վազքը գնդակով և կռվարարությունը։ Այնուամենայնիվ, երկու կանոնակարգերի միջև կային մի քանի տարբերություններ՝ 
* 1856 թվականի օրենքներն ունեին «լար», որի տակ գնդակը պետք է գնար գոլ խփելու համար, մինչդեռ 1863 թվականի օրենքները թույլ էին տալիս գոլ խփել ցանկացած բարձրությունից։
* 1856 թվականի օրենքները թույլ էին տալիս խաղացողներին բռնել գնդակը, իսկ արդար բռնման համար նշանակվում էր ազատ հարված, մինչդեռ 1863 թվականի օրենքներն արգելում էին դա (երկու օրենսգրքերն էլ թույլ էին տալիս գնդակը ձեռքով «կանգնեցնել» այն)։
* 1856 թվականի օրենքները թույլ էին տալիս խաղացողին լինել օնսայդում, երբ նրա և մրցակցի դարպասի գծի միջև չորս հակառակորդ կա, մինչդեռ 1863 թվականի օրենքներն ունեին խիստ խաղից դուրս վիճակի օրենք, որի համաձայն գնդակից առաջ գտնվող ցանկացած խաղացող համարվում էր խաղից դուրս։
* 1856 թվականի օրենքները նախատեսում էին նետում, երբ գնդակը դուրս էր գալիս խաղից՝ անցնելով կողային գծերը, մինչդեռ 1863 թվականի օրենքներն օգտագործում էին ոտքով հարված։ 1863 թվականի օրենքները նախատեսում էին ազատ հարված 25 յարդից՝ մրցակցի դարպասային գծի ետևում թաչդաունից հետո (ինչը որոշ չափով նման է ժամանակակից ռեգբիում կատարվող փոխակերպմանը), մինչդեռ 1856 թվականի օրենքները՝ ոչ։

Երկու օրենքների միջև տեքստային նմանություն քիչ կա. ընդհանուր առմամբ, 1863 թվականի օրենքներն ավելի երկար են և ավելի մանրամասն, սակայն 1856 թվականի կանոնը, որ «յուրաքանչյուր խաղ պետք է որոշվի գոլերի մեծամասնությամբ», համարժեք չունի ավելի ուշ շրջանի օրենսգրքում։

*«Ֆիլդը»* հրապարակել է այս կանոններով խաղացված խաղի մանրամասն զեկույց 1863 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, երեքշաբթի օրը։ Հեղինակը եզրակացրել է, որ չնայած «մենք [Քեմբրիջի կանոնները] չենք համարում լավագույն խաղը, որը կարող է լինել, [...] այն լավն է», և ենթադրել է, որ այն կարող է ընդունվել որոշ դպրոցների կողմից։

## Ազդեցություն Ֆուտբոլային միության օրենքների վրա
մինի|Էբենեզեր Մորլին Ֆուտբոլային ասոցիացիայի ուշադրությանն է ներկայացրել 1863 թվականի Քեմբրիջի կանոնները։
1863 թվականի Քեմբրիջի կանոնների հրապարակումը համընկավ նորաստեղծ Ֆուտբոլային միության (ՖԱ) ներսում իր սեփական առաջին օրենքների շուրջ բանավեճերի հետ։ Այդ ժամանակ որոշ ֆուտբոլային ակումբներ հետևել են Ռեգբիի դպրոցի օրինակին՝ թույլ տալով գնդակը կրել ձեռքերում, իսկ խաղացողներին թույլատրվել է «կոտրել» (հարվածել սրունքներին) գնդակը կրող հակառակորդներին։ Մյուս ակումբներն արգելել են երկու մարզումները նույնպես։ ՖԱ օրենքները մշակելու հանդիպումների ժամանակ սուր բաժանում կար «կոտրող» և «ոչ կոտրող» ակումբների միջև։

1863 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ֆուտբոլային միության նիստում քննարկվել է այս հարցը, որտեղ գերակշռել են «կոտրող» ակումբները։ Մեկ շաբաթ անց նշանակվել է ևս մեկ նիստ՝ օրենքները վերջնականապես («կարգավորելու») համար։  Քեմբրիջի կանոնները մարզական թերթերում հայտնվել են նոյեմբերի 21-ին՝ Ֆուտբոլային միության նիստից երեք օր առաջ։ 

Նոյեմբերի 24-ի այս կարևոր հանդիպման ժամանակ «կոտրողները» կրկին նեղ մեծամասնություն են կազմել։ Սակայն հանդիպման ժամանակ Ֆուտբոլային միության քարտուղար Էբենեզեր Մորլին պատվիրակների ուշադրությունը հրավիրել է Քեմբրիջի կանոնների վրա (որոնք արգելում էին գնդակ կրելն ու կոտրելը). Պարոն , պատվարժան քարտուղարը, ասաց, որ ինքը հնարավորինս բարեխղճորեն ջանացել է օրենքները մշակել արված առաջարկություններին համապատասխան, բայց ցանկանում է հանդիպման ուշադրությունը հրավիրել տեղի ունեցած այլ հարցերի վրա։ Քեմբրիջի համալսարանի ֆուտբոլային ակումբը, հավանաբար Ֆուտբոլային ասոցիացիայի խրախուսմամբ, մշակել էր մի քանի օրենքներ, որոնց մասնակցել էին վեց պետական ​​դպրոցների հայտնի պարոնայք։ Այդ կանոնները, այսպես հաստատված, արժանի էին ասոցիացիայի կողմից մեծագույն ուշադրությանն ու հարգանքին, և նրանք չպետք է անտեսեն դրանք՝ առանց դրանց տալով այն ամբողջ կշիռը, որը նրանց իրավունք էր տալիս վեց պետական ​​դպրոցների զգացումը։Քեմբրիջի կանոնների քննարկումը և Քեմբրիջի հետ այս հարցի շուրջ հնարավոր հաղորդակցության առաջարկները հանգեցրել են օրենքների վերջնական «կարգավորման» հետաձգմանը մինչև հաջորդ հանդիպումը՝ դեկտեմբերի 1-ին։ Ռեգբիի ոճի ֆուտբոլի կողմնակից մի շարք ներկայացուցիչներ չեն մասնակցեցել այս լրացուցիչ հանդիպմանը, որի արդյունքում արգելվել են «կոտրելով »հարձակումները և գնդակ «կրելը»։ Ինչպես նշվում էր ավելի ուշ տեղի ունեցած հանդիպման մասին թերթային հաղորդագրության մեջ, «Քեմբրիջում վերջերս ընդունված որոշ կանոնների ի հայտ գալը, կարծես, լուռ աջակցություն էր տալիս «չկոտրող գործողությունների» կողմնակիցներին»։ 

Ֆուտբոլային միությունը գրեթե *բառացիորեն* ընդունել է Քեմբրիջի խաղից դուրս վիճակի մասին օրենքը՝ փոխարինելով նախորդ նախագծում բավականին տարբերվող ձևակերպումը։ Մորլին նույնիսկ առաջարկել է Ֆուտբոլային միության օրենքները դարձնել «գրեթե նույնական Քեմբրիջի կանոնների հետ», սակայն այս առաջարկը մերժել է Ֆուտբոլային միության նախագահ Արթուր Փեմբերը։ Արդյունքում, Ֆուտբոլային միության 1863 թվականի վերջնական հրապարակված օրենքները պահպանել են Քեմբրիջի կանոններից շատ տարբերություններ, որոնք առկա էին նախորդ նախագծում, այդ թվում՝ հետևյալը.  

* Անգլիայի Ֆուտբոլային միության օրենքները թույլ էին տալիս բռնել գնդակը, և արդար որսման դեպքում նշանակվում էր ազատ հարված։ Քեմբրիջի կանոնները արգելել են գնդակը ձեռքով բռնելը, բացառությամբ գնդակը կանգնեցնելու դեպքերի։
* Անգլիայի Ֆուտբոլային միության կանոնները նախատեսել են նետում, երբ գնդակը անցնում էր դաշտի եզրից, մինչդեռ Քեմբրիջի կանոնները նախատեսում էին հարված։
* Անգլիայի Ֆուտբոլային միության օրենքները նախատեսում էին խաղացող կողմերի դարպասների փոփոխություն ամեն անգամ, երբ խփվում էր գոլ, մինչդեռ Քեմբրիջի կանոնները սահմանում էին, որ խաղացող կողմերի դարպասները պետք է փոխվեին միայն խաղակեսում։

Այս տարբերությունների պատմական նշանակությունը, սակայն, աննշան էր՝ համեմատած գնդակը խլելու և գնդակը կրելու մերժման որոշման հետ։ Ջոնաթան Ուիլսոնը այն ամփոփել է այսպես.Գնդակը [կրելը] արգելվեց, և [Ֆուտբոլային միությունը] ֆուտբոլն ու ռեգբին գնացին իրենց առանձին ճանապարհներով։

## 1867 թվական
Քեմբրիջի համալսարանի ֆուտբոլային ակումբը շարունակել է խաղալ իր սեփական կանոններով։ 1867 թվականի մարտին այն հրավիրել է «հանրային դպրոցների և քոլեջի ֆուտբոլային ակումբների ներկայացուցիչների» հանդիպում, որի ժամանակ հույս կար, որ «Օքսֆորդը կհամաձայնվի Քեմբրիջի հետ ընդհանուր կանոնների ընդունման հարցում», այն մտադրությամբ, որ այդ կանոնները «ժամանակի ընթացքում լայնորեն կընդունվեն ամբողջ երկրում»։ Քարին և Դանինգը ենթադրել են, որ Քեմբրիջի որոշումը՝ վերանայել իր սեփական կանոնների հավաքածուն, այլ ոչ թե օգտագործել Ֆուտբոլային միության կանոնները, արտացոլում է «Ֆուտբոլային միության հարաբերական թուլությունը այդ ժամանակ»։ Արդյունքում ստացված կանոնների հավաքածուն, որը հստակորեն ներկայացվել է որպես 1863 թվականի կանոնների վերանայում, ներառել էր «թաչ դաուն», որը որոշ չափով նման է ռեգբիի այսօրվա «տրային»՝ թիմը, որը գնդակին դիպչում էր մրցակցի դարպասի գծի հետևում, իրավունք ուներ դարպասին ազատ հարված կատարել, որտեղ չփոխարկված «թաչ դաունների» քանակը օգտագործվում էր որպես թայ-բրեյքեր, եթե երկու թիմերն էլ խփում էին նույն քանակությամբ գոլեր։

## Հետագա զարգացումներ
1869 թվականին Քեմբրիջի ակումբը նամակ է գրել Ֆուտբոլային միությանը՝ առաջարկելով երկու մարմինների միջև խաղ անցկացնել։ Այն պնդում էր խաղալ իր սեփական կանոններով, պայման, որին Ֆուտբոլային միությունը չի համաձայնվել։ 

1871 թվականին ֆուտբոլի երկու հիմնական կանոնների միջև խզումը բյուրեղացել է Ռեգբիի ֆուտբոլի միության (ՌՖՄ) կազմավորմամբ։ Դրան հաջորդել է 1872 թվականին Քեմբրիջի ռեգբիի միության ակումբի հիմնադրումը՝ հետևելով ՌՖՄ կանոններին։ «Կրելու խաղի» կողմնակիցներից զերծ՝ Քեմբրիջի համալսարանի ֆուտբոլային ակումբը միացել է Անգլիայի ֆուտբոլային ասոցիացիային 1873 թվականին։ 1873-1874 մրցաշրջանում այն Անգլիայի գավաթի երրորդ խաղարկությանը խաղացել է Անգլիայի Ֆուտբոլային միության կանոններով։

## Գնահատական
մինի|313x313px|«Քեմբրիջի կանոնները 1848 թվականին» հուշարձանը Փարքերի խաղադաշտում
2000 թվականին անօթևաններից բաղկացած ֆուտբոլային թիմը հուշատախտակ է տեղադրել «Փարքերի խաղադաշտում»։ Այն կրում է հետևյալ գրությունը. Այստեղ՝ Փարքերի խաղադաշտում, 1800-ական թվականների ուսանողները մշակել են ֆուտբոլի պարզ կանոնների ընդհանուր հավաքածու, որը շեշտը դնում էր հմտության վրա՝ ուժի նկատմամբ, որն արգելում էր գնդակը բռնելն ու «խաբելը»։ Այս «Քեմբրիջի կանոնները» որոշիչ ազդեցություն ունեցան 1863 թվականի Ֆուտբոլային միության կանոնների վրա։2018 թվականի մայիսին Փարքերի խաղադաշտում տեղադրվել է «Քեմբրիջի կանոններ 1848» վերնագրով հուշարձան։ Հուշարձանը բաղկացած է չորս քարե սյուներից, որոնց վրա փորագրված են 1856 թվականի Քեմբրիջի կանոնները, որոնք թարգմանվել են մի քանի լեզուներով։

## Ամփոփում

## Տես նաև
* Խաղի կանոններ (ֆուտբոլի ասոցիացիա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1848 Անգլիայում
Կատեգորիա:1848 հայտնություններ
Կատեգորիա:1856 Անգլիայում
Կատեգորիա:1856 հայտնություններ
Կատեգորիա:1863 Անգլիայում
Կատեգորիա:1863 հայտնություններ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարան
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կանոններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆուտբոլն Անգլիայում