Նեշեթ Էրթաշ

**Նեշեթ Էրթաշ** (, ) թուրք ժողովրդական երաժշտության երգիչ, տեքստերի հեղինակ, ժամանակակից աշուղ և թուրքական ավանդական գործիքի՝ բաղլամայի վիրտուոզ։ Նրա մասնագիտությունը թուրքերենում հայտնի է որպես «հալք օզանի», որը բառացիորեն նշանակում է «ժողովրդական աշուղ»։ Յաշար Քեմալը Էրթաշին տվել է նրա մականունը՝ «Բոզքըրըն Թեզենեսի» (բառացիորեն՝ «Տափաստանի պտուկ»), գրելով այն իրեն նվիրած գրքում:

## Կենսագրություն
Նեշեթ Էրթաշը ծնվել է 1938 թվականին Քըրշեհիրի Քըրթիլլար գյուղում։ Նրա հայրը՝ Մուհարրեմ Էրթաշը, նույնպես ժողովրդական բանաստեղծ էր։ Նրա մայրը՝ Դոնե Քոչը, Մուհարրեմի երկրորդ կինն էր, որի հետ նա ամուսնացել է իր առաջին կնոջ՝ Հադիջեի վաղ մահից հետո։ Նեշեթը չորս երեխաներից երկրորդն էր։ Նա ուներ ավագ խորթ եղբայր՝ Նեջաթի, հոր առաջին ամուսնությունից և երկու կրտսեր քույրեր՝ Այշեն և Նադիյեն։

Նրա մայրը՝ Դոնեն, նույնպես վաղ է մահացել, և հայրը կրկին ամուսնացել է Արզուի հետ։ Երրորդ ամուսնությունից ծնվել են չորս որդի՝ Էքրեմը, Ալին, Մուհարրեմը և Ջեմալը։

Նեշեթը ամուսնացել է Բոլուից երգչուհի Լեյլայի հետ 1960 թվականին Անկարայում, որտեղ նրանք ծանոթացել էին գիշերային ակումբում ելույթ ունենալիս։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր և մեկ որդի։ Զույգը բաժանվել է տասը տարվա ամուսնությունից հետո։

## Գործունեություն
Հինգ և վեց տարեկան հասակում Նեշեթ Էրթաշը սկսել է նվագել նախ ջութակ, ապա՝ բաղլամա՝ թուրքական ազգային գործիք։ Նրա հայրը իր ապրուստը վաստակել է Կենտրոնական Անատոլիայի գյուղերում հարսանեկան արարողություններին նվագելով, և ութ տարի Նեշեթը ուղեկցել է նրան։ Արդյունքում, նա չի կարողացել ավարտել տարրական դպրոցը։

Տասնչորս տարեկանում Նեշեթ Էրթաշը մեկնեց Ստամբուլ, որտեղ նվագեց Բեյօղլուի գիշերային ակումբում: Երկու տարի անց նա տեղափոխվեց Անկարա՝ այնտեղ շարունակելու իր բեմական կարիերան։ Նա դիմեց Անկարայի պետական ​​Թուրքական ռադիոկայան (TRT) և սկսեց կատարել թյուրքյու՝ թուրքական ժողովրդական երգեր, «Յուրթթան Սեսլեր» (բառացիորեն՝ «Հայրենիքից եկող ձայներ») ցերեկային ծրագրում՝ «Քըրշեհիրի Նեշեթ Էրթաշ» անվամբ: Միևնույն ժամանակ, նա գիշերները նվագում էր գիշերային ակումբներում։

Նա դարձավ շատ հայտնի և համերգներ տվեց բազմաթիվ քաղաքներում, որոշ դեպքերում՝ վեց կամ յոթ անգամ: Նրա ստեղծագործություններն ու ձայնագրությունները նրան հայտնի դարձրին: Սակայն 1978 թվականին նրա մատները կաթվածահար եղան: Շուտով նա դարձավ անփույթ և չուներ բուժման համար վճարելու միջոց, քանի որ չուներ այլ շուկայական հմտություններ: Այսպիսով, 1979 թվականին նա մեկնեց Գերմանիա, որտեղ ապրում էր իր եղբայրը: Այնտեղ նա ապաքինվեց կաթվածահարությունից և կրկին սկսեց երաժշտություն նվագել հարսանեկան արարողությունների և տեղական միջոցառումների ժամանակ, որոնց մասնակցում էին Գերմանիայի թուրքական համայնքի անդամները: Նա նաև իր երեք երեխաներին տարավ այնտեղ։ Գերմանական արվեստի դպրոցը նրան առաջարկեց սազ նվագելու ուսուցչի պաշտոն: Նա ընդունեց և երկու տարի աշխատեց այս պաշտոնում։

Գերմանիայում գտնվելու ընթացքում Էրթաշը նվիրվեց իր երեխաների կրթությանը, և նա գրեթե մոռացվեց իր երկրում: Այնուամենայնիվ, ծովահենները շարունակեցին շահույթ ստանալ նրա երաժշտությունն ու տեքստերը նվագելուց Թուրքիայում: 2000 թվականի սկզբին նա բացահայտ բողոքեց TRT-ի դեմ, որը հայտարարել էր, որ նա մահացել է։

23 տարի անց նա վերադարձավ տուն և ողջունվեց ամբոխի կողմից: Նրա առաջին համերգի ժամանակ, որը տեղի ունեցավ Ստամբուլի Հարբիյե բացօթյա թատրոնում, հանդիսատեսը նրան ծափահարեց՝ մեծ անակնկալի բերելով, ինչը մեծ հաջողություն էր 30 տարվա բացակայությունից հետո: Դրան հաջորդեցին շրջագայություններ երկրով մեկ և անվճար համերգներ: Նա կրկին զգաց իր հայրենիքի ժողովրդի հետ հանդիպելու հաճույքը։ Սակայն նա մերժեց «Պետական ​​արտիստ» կոչումը, որը թուրքական պետությունը ցանկանում էր շնորհել նրան՝ ասելով. «Ես արդեն այս պետության արտիստն եմ»։

Էրթաշի առաջին ձայնագրությունը թողարկվել է 1957 թվականին։ Իր կարիերայի ընթացքում նա ձայնագրել է ավելի քան 30 ալբոմ։ Պնդվում է, որ Թուրքիայում հեղինակային իրավունքի մասին թերի օրենքների պատճառով նա լիովին չի օգտվել իր բանաստեղծություններից, երաժշտությունից և ձայնագրություններից։

Նա կատարել է Աբդալ-թուրքմենական ավանդույթի երաժշտական ​​ստեղծագործություններ։

## Մրցանակներ
2006 թվականին Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովը նրան պարգևատրել է «Ակնառու ծառայության համար» պետական ​​մեդալով, որը նա ընդունել է, իր խոսքերով, «[իր] նախնիների անունից»։

2010 թվականին Նեշեթ Էրթաշը պարգևատրվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Ազգային կենդանի մարդկային գանձ» մրցանակով։

2011 թվականի ապրիլի 25-ին նրան Ստամբուլի տեխնիկական համալսարանը շնորհել է պատվավոր դոկտորի կոչում։

## Մահ և թաղում
Էրտաշը մահացել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ 74 տարեկան հասակում, Իզմիրի հիվանդանոցում, որտեղից երկու շաբաթ առաջ տեղափոխվել էր շագանակագեղձի քաղցկեղի բուժման համար։ Նրա մարմինը ինքնաթիռով տեղափոխվել է Անկարա, որտեղից այն տեղափոխվել է Քըրշեհիր նահանգի Չիչեքդաղի։ Ահի Էվրան մզկիթում տեղի ունեցած կրոնական հուղարկավորությունից հետո, որին մասնակցել են բարձրաստիճան քաղաքական գործիչներ, ինչպիսիք են վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, մշակույթի նախարար Էրթուղրուլ Գյունայը և ընդդիմության առաջնորդ Քեմալ Քըլըչդարօղլուն, ինչպես նաև թուրքական երաժշտական ​​​​աշխարհի հայտնի դեմքեր, ինչպիսիք են Օրհան Գենջեբայը և Արիֆ Սաղը, ինչպես նաև տասը հազար այլ մարդիկ, նա թաղվել է հոր գերեզմանի ստորոտում, ինչպես նա խնդրել էր իր կտակում։

## Տես նաև
* Էսին Էնգին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Թուրք դիրիժորներ
Կատեգորիա:Թուրք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Թուրք երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրք կոմպոզիտորներ