Թայվանի երկրաշարժ 2024

**Թայվանի երկրաշարժ**, տեղի է ունեցել 2024 թվականի ապրիլի 3-ին, տեղական ժամանակով 07:58-ին (23:58 UTC), 7.4 մագնիտուտ հզորությամբ երկրաշարժը տեղի է ունեցել հարավարևմտյան Թայվանի Հուալյան քաղաքից 18 կմ կմ հեռավորության վրա։ Թայվանում ամենամեծ երկրաշարժն էր 1999 թվականի Ջիջի երկրաշարժից հետո։ Եղել են մի քանի հետցնցումներ, որոնք գերազանցել են հինգ մագնիտուտը։

## Տեկտոնական տեղակայում
Թայվանն ունի բազմաթիվ ուժեղ երկրաշարժերի պատմություն։  Կղզին գտնվում է Ֆիլիպինյան ծովի և Եվրասիական սալերի զուգակցման բարդ գոտում։ Երկրաշարժի վայրում այս սալերը մոտենում են  միմյանց տարեկան75 մմ։ Թայվանի հարավում Եվրասիական սալիի օվկիանոսային ընդերքը ընկղմվում է Ֆիլիպինյան ծովի սալի տակ՝ ստեղծելով կղզային՝ Լուզոնի աղեղը։ Թայվանում օվկիանոսային ընդերքն ամբողջությամբ իջել է, և աղեղը բախվում է Եվրասիական սալի մայրցամաքային ընդերքին։ Թայվանից հյուսիս Ֆիլիպինյան ծովի սալը, ի տարբերություն, ընկղմվում է Եվրասիական սալի տակ՝ ձևավորելով Ռյուկյու աղեղը։

## Երկրաշարժ
մինի|332x332px
Երկրաշարժը ունեցել է CWB սեյսմիկ առավելագույն ուժգնությունը՝ 6+ M**<sub>w</sub>**  Հուալիեն քաղաքում և 5 M**<sub>w</sub>**՝ Թայբեյում։  6.4 M**<sub>w</sub>** հզորությամբ հետցնցում է տեղի ունեցել ժամը 00:11 U

TC-ին, որին հաջորդել է 5.7 M**<sub>w</sub>** հզորությամբ ժամը 00:35-ին, 5.5 M**<sub>w</sub>** հզորությամբ ժամը 00:43-ին և մեկը՝ 5.7 M**<sub>w</sub>** ժամը 00:46։  Հիմնական ցնցումը Թայվանում տեղի ունեցած ամենաուժեղ երկրաշարժն էր 1999 թվականի Ջիջի երկրաշարժից ի վեր, որի  7.7 M**<sub>w էր</sub>**։ Ցնցումները զգացվել են Հոնկոնգում, Շանհայում, Սուչժոու, Շենչժեն, Գուանչժոու, Շանթոու և Չինաստանի Ֆուցզյան նահանգի մի քանի քաղաքներում։

Երկրաշարժը ունեցել է կիզակետային մեխանիզմ, որը համապատասխանում է հակադարձ խզվածքին 34,8 կմ խորության  խորության վրա։ Համաձայն Միացյալ Նահանգների երկրաբանական հետազոտության, ճեղքը տեղի է ունեցել Եվրասիական սալիի ներսում հյուսիս-արևելք-հարավ-արևմուտք հարվածող, չափավոր անկման, հետադարձ խզվածքի վրա։ Նմանատիպ մեծության հակադարձ խզվածքով երկրաշարժի խզման գնահատված չափերը 60 կմ են 35 կմ-ով։

## Ցունամի
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության բնական պաշարների նախարարությունը երկրորդ ամենաբարձր մակարդակի նարնջագույն ցունամիի նախազգուշացում է տվել՝ նախազգուշացնելով պոտենցիալ տեղայնացված ալիքների մասին, որոնք կարող են զգալի վնաս հասցնել ափամերձ շրջաններին։  Ճապոնիայի օդերևութաբանական գործակալությունը ցունամիի նախազգուշացում է տվել Օկինավայի պրեֆեկտուրայի համար, որ սպասվում է 3 մ ալիք, որը հետագայում նվազեցվեց։ A 30 սմ ալիքը դիտվել է Յոնագունիում երկրաշարժից մոտ 15 րոպե անց։ Ալիքներ են սպասվել նաև Միյակո և Յայամա կղզիների երկայնքով,  20 սմ ալիքները հասնեն են Միյակո և Իշիգակի կղզիներին։  Ցունամիի նախազգուշացումն առաջինն էր, որը տրվել է Օկինավա պրեֆեկտուրայում 2011 թվականի Տոհոկուի երկրաշարժից և ցունամիից հետո։ Դրա պատճառով դադարեցվել են թռիչքները Օկինավայում և Կագոսիմայում, այդ թվում՝ Նահա օդանավակայանը, որը տարհանվել է երրորդ հարկ։ Չինաստանի Ցունամիի նախազգուշացման կենտրոնը, որը գտնվում է Բնական պաշարների նախարարության ներքո, թողարկել է իր ամենաբարձր տագնապի մակարդակը 1-ին կամ կարմիր մակարդակում։

Ֆիլիպիններում տարհանումներ են նշանակվել Աղետների ռիսկի նվազեցման և կառավարման ազգային խորհրդի կողմից Բատանես, Կագայան, Իզաբելա և Իլոկոս Նորտե նահանգներում PHIVOLCS- ի նախազգուշացումից հետո։ Խորհրդատվություն է տրվել 23 նահանգներին «բարձր ցունամիի ալիքների» համար՝  3 մ, որը հետագայում կրճատվեց մինչև 30 սմ Թայվանի ժամանակով ժամը 10:03-ին Խաղաղ օվկիանոսի ցունամիի նախազգուշացման կենտրոնը հայտնել է, որ «ցունամիի սպառնալիքն այժմ հիմնականում անցել է», ինչը ստիպեց PHIVOLCS-ին չեղարկել ցունամիի նախազգուշացումը։

## Ազդեցություն
Չորս մարդ է մահացել է, երեքը զոհվել են ժայռերի անկումից Հուալիենի Տարոկո ազգային պարկում արշավելիս։  Մեկ այլ մարդ մահացել է, երբ թունելը փլուզվել է և ջախջախել նրա բեռնատարը։ Այգու ավելի քան 40 այցելու տուժել է։ Հիսուն մարդ վիրավորվել է նաև Հուալիենում, Յիլանում, Թայբեյում, Նոր Թայբեյում, Կելունգում և Տաոյուանում ՝ ընկնելու կամ տապալված առարկաների պատճառով։

26 շենքերի գրանցված փլուզումներից կեսից ավելին տեղի է ունեցել Հուալիենում։ Փլուզումների հետևանքով առնվազն 20 մարդ արգելափակվել է։  Հուալիեն քաղաքում փլուզվել են երկու տուն, ինը հարկանի շենք և ռեստորան՝ ներսում բազմաթիվ մարդկանց արգելափակելով։ Քաղաքի միջնակարգ դպրոցի շենքը նույնպես մեծ վնասներ է կրել։  Թայբեյում նույնպես պահեստի շենք է փլուզվել՝ պատճառելով երեք աննշան վնասվածքներ, ևս մեկ մարդ փրկության է սպասում։  Մայրաքաղաքի հին շենքերի և որոշ նոր շինությունների երեսպատման սալիկներ են պոկվել և թափվե լ։ Սինդիան շրջանում տեղի ունեցած անկման հետևանքով յոթ տուն փլուզվել է, ինչի հետևանքով 12 մարդ տարհանվել է։  Հաղորդվում է, որ Նոր Թայբեյի շրջանաձև գծի ուղևորափոխադրումը սխալ դասավորված է, և Թայբեյի մետրոյի բոլոր ծառայությունները կարճ ժամանակով դադարեցվել են անվտանգության ստուգումների համար։ Տաոյուան միջազգային օդանավակայանի առաստաղի մի մասը փլուզվել է։  Յուանի օրենսդրական շենքի պատերն և առաստաղները նույնպես վնասվել են։ Թայչունգում քարաթափումները փակել են ճանապարհը՝ վնասելով երեք մեքենա և վիրավորելով վարորդին։ Ըստ Taipower-ի տվյալների, էլեկտրաէներգիայի անջատումները տուժել են Թայվանում 87000 տուն, որոնցից 14833-ը եղել են բուն քաղաքում; Երկրաշարժից մոտավորապես 25 րոպեի ընթացքում վերականգնվել է 5306 դեպք։  Գրանցվել են նաև ինտերնետի խափանումներ։  Հաղորդվում է, որ կղզու մեծ մասում վնասված պատեր և ամենուրեք բեկորներ և տապալված պատեր են։

Սիուլինի մոտ զանգվածային սողանք է տեղի ունեցե լ.  Սուհուա մայրուղին, առնվազն ինը քարաթափումից հետո փակվել է։ Մեկ այլ մայրուղու վրա տեղի է ունեցել քարաթափում, որը հարվածել է առնվազն 12 ավտոմեքենայի ևվիրավորվել են ինը հոգի։  Գույշան կղզին տուժել է, կղզու մեծ մասը փլվել է օվկիանոս։

Երկրաշարժի և ցունամիի նախազգուշացումից հետո կիսահաղորդիչներ արտադրող TSMC-ն ժամանակավորապես դադարեցրեց չիպերի արտադրության որոշ մեքենաներ և տարհանեց անձնակազմի շատ անդամների։

## Արձագանք
Թայվանի պաշտոնաթող նախագահ Ցայ Ինգ Վենը մտահոգություն է հայտնել պատճառված վնասի կապակցությամբ և հրամայել է Չինաստանի Հանրապետության զինված ուժերին աջակցել Հուալիենում և կղզու այլ մասերում տեղական կառավարությանը փրկարարական առաքելություններում։ Փոխնախագահ և նորընտիր նախագահ Ուիլյամ Լայը կոչ է արել հանրությանը զգույշ լինել և հանգստություն պահպանել և հայտարարել է աղետի դեմ պայքարի շտապ օգնության կենտրոնի ստեղծման մասին։

Մի քանի կիսահաղորդչային ընկերություններ, այդ թվում՝ Powerchip-ը, KYEC-ը, Taimide Tech-ը և TSMC-ն ժամանակավորապես դադարեցրել են գործունեությունը և տարհանել իրենց օբյեկտները Հսինչուում։ TSMC-ն հայտնել է, որ երկրաշարժից ակնկալում է մոտ 60 միլիոն դոլարի վնաս։

Չինաստանի Թայվանի գործերի գրասենյակը հայտնել է, որ անհանգստացած է երկրաշարժով և պատրաստ է օգնություն ցուցաբերել։

Ճապոնիան ռազմական ինքնաթիռ է տեղակայել Օկինավայի պրեֆեկտուրայում ցունամիի ահազանգից հետո հնարավոր վնասները դիտարկելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2024 Ասիայում
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր