Վիտալի Ֆոկին

**Վիտալի Ալեքսեևիչ Ֆոկին** (, ), սովետական ծովակալ։ Ռազմածովային ուժերի գլխավոր շտաբի պետ (1952-1953 թվականեր)։ Ռազմածովային նավատորմի գլխավոր շտաբի պետ - ԽՍՀՄ նավատորմի գլխավոր հրամանատարի առաջին տեղակալ (1953-1958 թվականեր), Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի հրամանատար (1958-1962 թվականներ), ԽՍՀՄ նավատորմի գլխավոր հրամանատարի առաջին տեղակալ (1962-1964 թվականներ), Ծովակալ (1953 թվական)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1906 թվականի մարտի 4-ին (մարտի 17) Վիսոկայա գյուղում (այժմ՝ Կոստրոմայի շրջանի Պիշչուգսկի շրջան) բանվորական ընտանիքում։

1922 թվականից ծառայել է նավատորմում։ 1927 թվականին ավարտել է Մ.Վ.Ֆրունզեի անվան ռազմածովային դպրոցը։ Նույն թվականին անդամագրվել է ԽՄԿ կուսակցությանը։

Ծառայել է որպես 2-րդ նավատորմի անձնակազմի դասակի հրամանատար, այնուհետև «Ավրորա» հածանավի նավարկիչ:

1930 թվականին ավարտել է Կարմիր բանակի նավատորմի հրամանատարական կազմի նավատորմի դասարանը, ծառայել որպես պարեկային նավի և կործանիչի հրամանատարի օգնական և հրամանատար:

1937 թվականի օգոստոսից՝ Հյուսիսային նավատորմի կործանիչների և պարեկային նավերի առանձին դիվիզիայի հրամանատար։

1938 թվականի ամռանը 2-րդ աստիճանի կապիտան Ֆոկինը ձերբակալվել է ԽՍՀՄ ԼՂԻՄ մարմինների կողմից և հեռացվել նավատորմից, ինչպես նաև վտարվել է ԽՄԿԿ-ից: 1940 թվականի ապրիլի 7-ին ազատ է արձակվել բանտից առանց դատավարության, նույն թվականի ապրիլի 21-ին վերականգնվել Է ռազմածովային ուժերի կադրերում և վերականգնվել։

Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից է։ Մասնակցել է արկտիկական շարասյունների ուղեկցմանը, հրետանային աջակցություն ցուցաբերել ցամաքային ուժերին և ապահովել վայրէջքներ։ 1942 թվականին ծանր վիրավորվել է։ 1942 թվականի մարտի 5-6-ը  ղեկավարել է խորհրդային և բրիտանական նավերի ջոկատի հաջող գործողությունը՝ փրկելու Գրոմկի կործանիչը, որը կորցրել է իր արագությունը փոթորկի հետևանքով։

1942 թվականի ապրիլից մինչև 1944 թվականի մարտը եղել է Կասպյան նավատորմի շտաբի պետը, ապահովել է հակաօդային պաշտպանությունը ծովային տրանսպորտի համար և ստորջրյա նավթամուղի անցկացում Ապշերոնյան թերակղզուց մինչև Աստրախան:

1944 թվականի հոկտեմբերից եղել է էսկադրիլիաի հրամանատար Հյուսիսային նավատորմում, մասնակցել է դաշնակիցների և ներքին շարասյունների ուղեկցմանը: 1945 թվականից՝ հրամանատարաշտաբային պաշտոններում։

1952 թվականի օգոստոսից մինչև 1953 թվականի ապրիլը եղել է ՌԾՈւ գլխավոր շտաբի պետ։ 1953 թվականի մայիսի 11-ից մինչև 1958 թվականի փետրվարի 12-ը եղել է նավատորմի գլխավոր շտաբի պետ, ԽՍՀՄ նավատորմի գլխավոր հրամանատարի առաջին տեղակալ:

1958 թվականի փետրվարի 12-ից մինչև 1962 թվականի հունիսի 30-ը եղել է Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի հրամանատար:

1962 թվականի հունիսի 30-ից մինչև 1964 թվականը՝ ԽՍՀՄ նավատորմի գլխավոր հրամանատարի առաջին տեղակալ:

1961-1964 թվականներին ԽՄԿԿ Կենտկոմի անդամ, ԽՍՀՄ 6-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

Մահացել է 1964 թվականի հունվարի 23-ին ։ Թաղվել է Մոսկվայում՝ Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

## Զինվորական կոչումներ
* փոխ-ծովակալ (25.9.1944 թվական)
* վիցե-ծովակալ (11.5.1949 թվական)
* ծովակալ (03.8.1953 թվական)

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան (1948 թվական)
* Կարմիր դրոշի չորս շքանշան (1942, 1943, 1944, 1952 թվականներ)
* Նախիմովի 1-ին աստիճանի շքանշան (1945 թվական)
* Ուշակովի II աստիճանի շքանշան (25.9.1944 թվական)
* Կարմիր աստղի շքանշան (1935 թվական)
* մեդալներ

### Այլ երկրներ
* Սուրբ Օլավի շքանշանի աստղով հրամանատար (Նորվեգիա)
* Լեհաստանի Վերածննդի շքանշանի հրամանատարական խաչ (Լեհաստան)
* Չին-խորհրդային բարեկամության մեդալ (ՉԺՀ)

## Հիշատակ
1960 թվականի հոկտեմբերի 5-ին «Ադմիրալ Ֆոկին» հրթիռային հածանավը կոչվել է Վ. Ա. Ֆոկինի անունով, գործարկվել 1961 թվականի նոյեմբերի 5-ին, շահագործման հանձնվել 1964 թվականի նոյեմբերի 28-ին, նավատորմից վտարվել է 1993 թվականի հունիսի 30-ին:

Քաղաք Պրիմորսկի երկրամասում (նախկին ԶԱՏՕ Շկոտովո-17, Խաղաղօվկիանոսյան գյուղ) և Ռուսաստանի Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի ռազմածովային բազան անվանակոչվել է ծովակալի պատվին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Лурье В. М. Фокин, Виталий Алексеевич // Адмиралы и генералы Военно-Морского флота СССР в период Великой Отечественной и советско-японской войн (1941—1945). — СПб.: Русско-балтийский информационный центр БЛИЦ, 2001. — С. 228. — 280 с. — 2000 экз. — ISBN 5-86789-102-X.
* *Скрицкий Н. В.* Русские адмиралы. — М., 2003.
* *Смирнов‑Владов В.* Адмирал Фокин // На страже Заполярья. — 2002, 23 февраля.

## Արտաքին հղումներ
* Սառը պատերազմի ռազմածովային ուժերի հրամանատար ծովակալ Վիտալի Ալեքսեևիչ Ֆոկին

 
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 21-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4