Աննատներ

**Աննատներ** (,  կամ , **' բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է «տարի»), [[Կաթոլիկ եկեղեցի|եկեղեցական]] [[Բենեֆիցիում|նպաստ]] ստացողի կողմից վճարում էր համադրող իշխանություններին։ Ի վերջո, դրանք բաղկացած էին [[Բենեֆիցիում|նպաստի]] առաջին տարվա շահույթի կեսից կամ ամբողջից։ [[Սուրբ աթոռ|Հռոմեական աթոռի]] կողմից գանձման իրավունքը յուրացնելուց հետո դրանք վճարվել են [[Առաքելական պալատ|պապական գանձարան]]՝ իբր որպես [[Կաթոլիկ եկեղեցի|եկեղեցուն]] առաջարկված ավանդ։ Նրանք նաև հայտնի էին որպես «առաջին պտուղներ» ([[Լատիներեն|լատ․՝]] primitiae)՝ կրոնական ընծա, որը թվագրվում է ավելի վաղ [[Հին հունական դիցաբանություն|հունական]], [[Հին հռոմեական կրոն|հռոմեական]] և [[Հուդայականություն|եբրայական]] կրոններից։

== Պատմություն ==
Այս սովորույթը միայն աստիճանաբար է աճել։ Շատ վաղ շրջանում [[Հռոմ]]ում եպիսկոպոսական օծում ստացած եպիսկոպոսները սովոր էին նվերներ մատուցել համապատասխան եկեղեցական տարբեր իշխանություններին։ Այս սովորույթից դուրս եկավ նման նվերների պատվիրատու իրավունքը։

«Jus deportuum»'', «''annalia» կամ «annatae», ի սկզբանե [[եպիսկոպոս]]ի իրավունքն էր՝ պահանջելու ապրողների առաջին տարվա շահույթը նոր ընդունված պաշտոնից, որի մասին առաջին հիշատակումը հանդիպում է [[Պապ Հոնորիուս III|Հոնորիուս III պապի]] (մահ. 1227 թ.), բայց դրա ծագումը 6-րդ դարից թվագրվող սովորույթից է, որով եկեղեցական պաշտոններում ձեռնադրվածները վճար կամ հարկ էին վճարում ձեռնադրող եպիսկոպոսին։ Ի սկզբանե, տասներեքերորդ և տասնչորսերորդ դարերում, «annatæ» կամ «annalia»-ն նշանակում էր միայն այն փոքր բարիքների առաջին պտուղները, որոնցից Պապը իրեն վերապահել էր հովանավորությունը և շնորհել էր կոնսիստորիից դուրս։ Այս պնդումներից էր, որ ժամանակի ընթացքում զարգացան պապական տարեգրությունները, խիստ իմաստով։ Սրանք հաշվեգրվել են [[Առաքելական պալատ]]ին (Պապական գանձարան)։

Ամենավաղ գրառումները ցույց են տալիս, որ «annata»-ն երբեմն արտոնություն է եղել եպիսկոպոսին տարիներ շարունակ, երբեմն իրավունք՝ հիմնված անհիշելի նախադեպի վրա։ Ժամանակի ընթացքում Հռոմի պապերը, ֆինանսական ճգնաժամի սթրեսի տակ, իրենց համար արտոնություն են պահանջել, թեև սկզբում ժամանակավորապես։ Այսպիսով, 1305 թվականին [[Պապ Կլիմենտ Վ|Կղեմես V Պապը]] պահանջել է Անգլիայի բոլոր թափուր բարիքների առաջին պտուղները, իսկ 1319 թվականին [[Հովհաննես XXII|Հռոմի Հովհաննես XXII պապը]]՝ քրիստոնեական աշխարհի բոլոր օգուտներից, որոնք առաջացել էին հաջորդ երկու տարիների ընթացքում։ Այդ դեպքերում եպիսկոպոսների իրավունքները անկեղծորեն յուրացվում էին [[Սուրբ աթոռ|Սուրբ Աթոռի]] կողմից, որն այժմ համարվում է եպիսկոպոսական իրավասության վերջնական աղբյուրը։

== Դասակարգում ==
Այս տարեգրությունները կարելի է լայնորեն բաժանել չորս դասերի, չնայած հիմնական հատկանիշները ընդհանուր են բոլորի համար.

# **' կամ **'․ Վանահոր, եպիսկոպոսի կամ արքեպիսկոպոսի կողմից վճարում, որը պետք է կատարվի նրա ձեռնադրվելուց հետո, հաջորդ տարվա ակնկալվող եկամուտների իր նոր ծխական համայնքից։ Այս վճարումը կապված է Հռոմի պապին վճարվող պարտավորության հետ, երբ եպիսկոպոսները կարգվում են որպես մետրոպոլիտներ կամ պատրիարքներ։ Երբ 13-րդ դարի կեսերին եպիսկոպոսների հիրոտոնիան դարձավ Հռոմի պապի բացառիկ իրավունքը, նա սկսեց նվիրատվություններ ստանալ Արևմուտքի բոլոր եպիսկոպոսներից։ 14-րդ դարի վերջին դրանք հաստատվեցին տարեկան եկամտի չափով։
# '', '', կամ **'․ Անննատները շնորհվում են եպիսկոպոսի կամ արքեպիսկոպոսի կողմից իր վերահսկողության տակ գտնվող համյանքների համար, բայց եկեղեցու կողմից «վերապահված» են պապականության պահպանման համար։
# **'․ Համայնքների կամ կորպորացիաների օգտին տարեկան վճարումներ, որոնք, ըստ Պողոս II-ի 1469 թվականի որոշման, չեն վճարվել յուրաքանչյուր հանձնման ժամանակ, այլ տասնհինգ տարին մեկ անգամ։
# the **'․ մի փոքր հավելավճար, որն ի վերջո ավելացվում է այլ աննատներին որպես նոտարական վճար։

## Ազգային տատանումներ
Չի կարելի ենթադրել, որ այս համակարգը երբևէ գործել է բացարձակ միատեսակ և ամբողջականությամբ կաթոլիկ քրիստոնեական աշխարհի տարբեր մասերում։ Կային շարունակական տարաձայնություններ և վեճեր. կենտրոնական իշխանությունները ջանում էին պահպանել և ընդլայնել իրենց ֆինանսական սխեմաներից ամենակարևորը, իսկ ենթակա եկեղեցականներն ամեն ինչ անում էին, որպեսզի ընդհանրապես ազատվեն զոռբայությունից կամ փոխակերպեն այն ավելի քիչ վիճելի ձևի։ Կուրիայի պաշտոնյաներին պարգևատրելու և պապական եկամուտներն ավելի ու ավելի շատ բարիքներ «պահեստավորելու» միջոցով ավելացնելու հեշտ նպատակին դիմավորեցին անգլիական եպիսկոպոսների և բարոնների (գլխավոր տուժողների) բողոքի ակցիաները՝ Ռոբերտ Գրոսետեստի գլխավորությամբ՝ Լիոնի խորհրդում 1245 թվականին։ Թեման հաճախ դառնում էր ազգային հետաքրքրություն ներկայացնող տեսակների տագնապալի քանակի պատճառով, որն այդպիսով ցամաքեցվեց, և, հետևաբար, դրա վերաբերյալ կան բազմաթիվ որոշումներ տարբեր ազգային կառավարությունների կողմից։

### Բրիտանիա
Անգլիայի Թագավորությունում, որն ընդգրկում էր Ուելսը 1277-1283 թվականներին անգլիական նվաճումից հետո, անննատները սկզբնապես վճարվում էին Քենթերբերիի արքեպիսկոպոսին, սակայն 14-րդ դարի սկզբին Հովհաննես XXII–ի կողմից այն երեք տարի շարունակ պահանջվեց և ընդմիշտ ուզուրպացվեց իր իրավահաջորդների կողմից։ Վճարումները սկզբնապես կարգավորվում էին Նորվիչի եպիսկոպոս Վալտեր Սաֆիլդի կողմից՝ 1254 թվականին Իննոկենտիոս IV–ի որոշմամբ։ Սա շտկվել է Նիկոլայ III-ի կողմից 1292 թվականին։ 1531 կամ 1532 թվականին ընդհանուր վճարումները կազմում էին տարեկան մոտ 3000 ֆունտ ստերլինգ, և Հենրի VIII–ը արգելում է դրանց հավաքագրումը։ 1534 թ.-ին Թոմաս Կրոմվելը խորհրդարանից ստացավ «Աննատների զսպման մասին ակտը», որը վերականգնեց աննատները՝ որպես թագին պարտք վճարում։ Նոր գնահատական է սահմանվել այն հանձնակատարների կողմից, ովքեր գրել են Թագավորի գրքերը (լատ․՝ ) 1535 թվականին։ 1704 թվականի փետրվարին թագուհի Աննան նրանց տրամադրեց աղքատ հոգևորականներին օգնելու համար, մի սխեմա, որը հայտնի էր որպես  «Աննա թագուհու պարգև»։ 1535 թվականի գնահատումները դեռ օգտագործվում էին 1704 թվականին, և դրանց շարունակական օգտագործումը բնորոշ էր Աննա թագուհու պարգևի ստեղծման ակտին, հետևաբար, «առաջին պտուղների» վճարումները չեն աճել՝ արտացոլելու կյանքի իրական արժեքը։ Մինչև 1837 թվականը Եկեղեցական Հանձնակատարները հայտնեցին, որ առաջին պտուղները բերում էին տարեկան 4000–5000 ֆունտ ստեռլինգ, մինչդեռ եկեղեցու եկամուտը կազմում էր տարեկան մոտ 3 միլիոն ֆունտ, և առաջին պտուղների իրական արժեքը, հետևաբար, կլիներ ավելի քան 150,000 ֆունտ տարեկան։

### Ֆրանսիա
Ֆրանսիայում, չնայած թագավորական հրամաններին և նույնիսկ Սորբոնի չեղյալ հայտարարմանը, համենայն դեպս, «servitia communia»-ի վճարման սովորույթը պահպանվեց մինչև օգոստոսի 4-ի տխրահռչակ դեկրետը՝ 1789 թվականի Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։

### Գերմանիա
Գերմանիայում 1418 թվականին Կոնստանցիայի կոնկորդատով որոշվեց, որ եպիսկոպոսությունները և աբբադարանները պետք է վճարեն «servitia»–ն՝ համաձայն հռոմեական կառավարության գնահատման՝ երկու կիսամյակային մասով։ Այդ վերապահված արտոնությունները պետք է վճարեին միայն «annalia»–ն, որը գնահատվում էր քսանչորս ոսկու ֆլորինից բարձր։ Սակայն շուտով վերացվեց։ Նմանատիպ իրավիճակը հանգեցրեց նաև դրանց գործնական վերացմանը Ֆրանսիայում, Իսպանիայում և Բելգիայում։ Բազելի խորհուրդը (1431–1443 թթ․) ցանկանում էր վերացնել «servitia»–ն, սակայն Վիեննայի կոնկորդատը (1448 թ․) հաստատեց Կոնստանցիայի որոշումը։ Քաղաքականապես այս ժողովածուին հակադրվել է Մարտին Լյութերն իր «1520 թվականը գերմանական ազգի քրիստոնյա ազնվականության համար» գրքում, որտեղ նա գրել է.

«Servitia» հավաքելու պրակտիկան շարունակվել է Ռեֆորմացիայի ընթացքում, չնայած այն փոփոխելու Էմսի համագումարի (1786 թ.) ջանքերին, դեռևս անվանապես ուժի մեջ է մնում։ Սակայն, փաստորեն, 1803 թվականին եկեղեցական պետությունների աշխարհիկացման հետևանքով առաջացած հեղափոխությունը գործնականում վերջ դրեց համակարգին, և «servitia»–ները կա՛մ փոխարկվեցին որոշակի կոնկորդատների ներքո չափավոր ֆիքսված գումարի, կա՛մ դարձան առանձին բանակցությունների առարկա յուրաքանչյուր եպիսկոպոսի հետ նրա նշանակման վերաբերյալ։ Պրուսիայում, որտեղ եպիսկոպոսները որպես պետական պաշտոնյաներ աշխատավարձ էին ստանում, վճարումը կատարում էր կառավարությունը։

## Տես նաև
* Պապական պետություններ
* Տնտեսական հարցերի քարտուղարություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցական իրավունք
Կատեգորիա:Կաթոլիկության պատմություն
Կատեգորիա:Հարկում
Կատեգորիա:Պապության պատմություն
Կատեգորիա:Սուրբ Աթոռ
Կատեգորիա:Վատիկանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեության պատմություն