Իկայի քարեր

**Իկայի քարեր**, գլաքարերի և անդեզիտ քարերի հավաքածու. Դրանք գետի ջրերից լվացված ողորկ քարեր են, որոնց մակերեսին փորագրված են Անդերի հնագույն բնակիչներներով և ժամանակակից ժամանակագրությանը հակասող սյուժեներով ռելիեֆներ։ Ներկայումս հայտնի է ավելի քան 50 հազար օրինակ։

Քարերի հավաքածուն հայտնաբերվլ է պերուական Իկա քաղաքի շրջակայքում (որտեղ էլ այժմ պահվում է դրանց մեծ մասը), ինչի կապակցությամբ էլ ստացել է իր անվանումը։ Քարերը տարբերվում են չափերով և քաշով։ Փոքրերը՝ 15-20 գրամ, իսկ ամենամեծերը հասնում են մինչև կես տոննա քաշի՝ 1,5 մետր բարձրությամբ։ Քարերի մեծ մասը ձմերուկի չափ են։ Քարերի գույնը հիմնականում սև է, բայց կան մոխրագույն, բեժ և վարդագույն

մինի|Քար՝ դինոզավրերի հետ մարդկանց ճակատամարտի պատկերով

Թեև որոշ մարդիկ կարծում են, որ Իկայի քարերը հնագույն ծագում ունեն, ներկայումս դրա վերաբերյալ որևէ ապացույց չկա։ Անհնար է նաև որոշել քարերի իրական տարիքը, քանի որ դրանցում բացակայում են ածխածին պարունակող օրգանիկա, իսկ քարանձավի գտնվելու վայրը, որտեղ իբր գտնվել են, գաղտնի է պահվում։ Թերևս քարերից մի քանիսը մինչկոլումբիական արվեստի օրինակներ կարող են լինել, բայց դրանց մեծ մասը ճանաչվում է որպես ժամանակակից կեղծիք։ Հնարավոր է նաև, որ ի սկզբանե գտնվել են գծանկարներով որոշ իսկապես հին քարեր։ Հետագայում դրանք որպես նմուշ օգտագործելով՝ ստեղծվել է կեղծիքների շարք»։

## Իկայի քարերի պատմություն
[մինի|Քարերից մեկի պատկերը, որը որոշ էնտուզիաստների կողմից համարվում է [Հյուսիսային Ամերիկա|Հյուսիսային (վերևի կենտրոնում) և Հարավային Ամերիկայի (ներքևի կենտրոնում), կորած խաղաղ օվկիանոսյան Մու մայրցամաքի (ձախ) և Ատլանտիդայի քարտեզը (աջ)]]

Իկայի քարերի ժամանակակից պատմությունը սկսվել է 1960-ականների սկզբին, երբ դրանք հայտնվեցին Պերուի հնավաճառքի սև շուկայում։ Նրանց մատակարարները հնարժեք իրերի պրոֆեսիոնալ որսորդներն էին, այսպես կոչված՝ «հուաքերոս» (huaqueros): Իսկ առաջին հայտնի կոլեկցիոներները Կառլոս և Պաբլո Սոլդի *(Carlos & Pablo Soldi*) եղբայրներն էին և ճարտարապետ Սանտիագո Ագուրտո Կալվոն (*Santiago Agurto Calvo*): Հետաքրքիր է, որ ճարտարապետ Կալվոն, որպեսզի համոզվի, որ քարերը իսկական են, 1966 թվականին ինքնուրույն պեղումներ է իրականացրել Օկուկահե շրջանում՝ Իկայից 40 կմ հեռավորության վրա գտնվող քաղաքում, որտեղ հատկապես տարածված են քարերը։ Նա ի վերջո գտել է երկու նմուշ նախաիսպանական մշակույթների թաղման վայրերում։

Պետք է նկատի ունենալ երկու կարևոր հանգամանք։ Նախ՝ այդ տարիներին հուակերոսները կոլեկցիոներներին քարերը վաճառում էին բառացիորեն «մի քանի գրոշով»։ Եվ երկրորդը, քանի որ տարօրինակ քարերը զգալի կասկածներ էին առաջացրել կոլեկցիոներների մոտ, հուակերոսներին հաճախ խնդրում էին ցույց տալ այն վայրերը, որտեղ գտնվել են քարերը՝ դրանց իսկությունը հաստատելու համար։

## Կաբրերայի դերը քարերի հայտնիության գործում
մինի|301x301px|Խավիեր Կաբրերայի սենյակը և դիմանկարը Իկայի քարերի հետ

Իկայի քարերը հանրահայտ են դարձել շնորհիվ Խավիեր Կաբրերայի։ Բժշկության պրոֆեսոր, Լիմայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի դեկան, Իկայի ազգային համալսարանի բժշկական դպրոցի հիմնադիր և Իկայի քարերի թանգարանի հիմնադիր դոկտոր Կաբրերան (1924-2001 թթ.) անմիջական ժառանգն էր իսպանացի գաղութարար Դոն Հերոնիմո Լուիս դե Կաբրերայի, ով համարվում է Իկա (1563), նաև 1573 թվականին՝ Կորդոբա քաղաքների հիմնադիրը։

### Կաբրերայի քարերի հավաքածու և թանգարան
Խավիեր Կաբրերայի խոսքով՝ իր առաջին քարը նվեր է ստացել 42-ամյակի առթիվ՝ 1966 թվականին։ Նա պնդմամբ դրա վրա պատկերված էր բրածո ձուկ։ Իսկ հավաքածուն սկսել է ստեղծել 1967 թվականին՝ 45 դոլարով Սոլդի եղբայրներից նմանատիպ 341 օրինակ գնելով։ Նրանք պնդմամբ իրենց առաջին քարերը հայտնաբերել են 1955 թվականին հնագույն դամբարաններ պեղելիս և հուսով էին, որ դա կհետաքրքրի հնագիտական հանրությանը, բայց ոչինչ չէր ստացվել, և հետաքրքրությունը մարել էր։

Կաբրերան քարերի վրա պատկերների համակարգում օրինաչափություն է հայտնաբերել։ Նրա կարծիքով՝ պատկերները խմբավորված են 6-ից 200 քարերի շարքում՝ կազմելով, ասես, քարե գրադարան։ Յուրաքանչյուր սյուժեում քարերի չափերը փոխվում են (մեծանում), ինչպես նաև պատկերի կիրառման ձևը՝ փորագրությունից մինչև ցածր ռելիեֆի տեխնիկա։

մինի|Կաբրերայի թանգարան Իկայում

Կաբրերայի հավաքածուն ունի մոտ 11 հազար ցուցանմուշ։ Պատկերների մեկ երրորդը պարունակում է էրոտիկ տեսարաններ, որոնք լայնորեն տարածված են Անդյան ժողովուրդների մշակույթում։ Նաև օրգանների փոխպատվաստման, երկնային մարմինների դիտարկման, որսի, կենդանիների, այդ թվում՝ դինոզավրերի սյուժեները կիրառվում են քարերի վրա, ինչպես հայտնի «ստեգոզավրի պրոֆիլը» Կամբոջայի Անգկոր Տհոմում գտնվող Տա-Պրոմ տաճարի (1186թ.) սյունակի վրա։

1996 թվականին Կաբրերան բացեց «Փորագրված քարերի թանգարանը» (**), որը գտնվում է Արսենալի հրապարակում՝ Իկայի կենտրոնում, որտեղ պահվում է նրա հավաքածուն։ Այն ներկայումս կոչվում է «Խավիեր Կաբրերայի գիտության թանգարան» ()։

### Իկայի քարերի այլ թանգարաններ և հավաքածուներ
Դոկտոր Կաբրերայի հավաքածուն գուցե Իկայի քարերի ամենամեծ հավաքածուն է, բայց ոչ միակը։ Դրանք նաև պահվում են «Կալյաոյի ծովային թանգարանում» (*Callao Naval Museaum*), հարյուրից ավելի օրինակ գտնվում է «Իկայի տարածաշրջանային թանգարանում» (*Regional Museaum of Ica*), ավելի քան չորս հարյուր կտոր պատկանում է «Պերուի ավիացիոն թանգարանին» (*Peruvian Aeronautical Museaum*), աշխարհի տարբեր ծայրերում կան մի շարք մասնավոր կոլեկցիոներներ։

## Իկայի քարերի հնության կողմնակիցների կարծիքներ
[մինի|240x240փքս|Ձվերի վրա թխսած [Ստեգոզավր]]

* Ենթադրվում է, որ սկզբում` 1960-1980 թվականներին, քարերը վաճառվել են բառացիորեն կոպեկներով, ինչը չի ծածկել դրանց պատրաստման արժեքը։
* Ենթադրվում է, որ քարերի վրա պատկերված է դիպլոդոկուս՝ մեջքին եռանկյունաձև ուղղահայաց թիթեղներով, որոնց առկայությունը հաստատվել է միայն 1990-ականների սկզբին (հնէաբան Ստեֆան Գերկասը հոդված է հրապարակել 1992 թվականի «Geology» ամսագրի թիվ 12 համրում, որում նա առաջին անգամ մատնանշել է բրոնտոզավրերի անատոմիական կառուցվածքի այս առանձնահատկությունը)։ Բացի այդ, մի շարք փորագրություններում այս կենդանիները պատկերված են իրենց հետևի ոտքերի վրա կանգնած, ինչը նախկինում թյուրիմացաբար անհնար է համարվել։ 1940-1950 թվականներին այս փաստերը դեռ հայտնի չէին պալեոնտոլոգներին։
* Ենթադրվում է, որ գոյություն ունեցող տասնյակ հազարավոր Իկայի քարերի արտադրության համար կպահանջվեին գծագրերի մշակման և պատրաստման արդյունաբերական մասշտաբներ, ինչը չէր կարող աննկատ մնալ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Իկայի քարերը, որպես կրեացիոնիզմի հայեցակարգի նկարազարդում, օգտագործվել են Կարլ Բոյի կողմից «Արարումը 21-րդ դարում» (*Creation in the 21st century*) հեռուստասերիալի «Դինոզավրեր» ֆիլմում։

## Տես նաև
* Անպատեհ գտածոներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Жуков А. В.* Камни Ики. Послание невозможной цивилизации. — М.: Вече, 2011. — 368 с.: ил. — Серия «Терра история». — ISBN 978-5-9533-5262-8.

## Արտաքին հղումներ
* Իկայի քարերի նկարներ
* *А. Дмитриев.* Камни Ики // «Аргументы и факты», № 17 (41) от 7 сентября 2004
* Las Piedras Grabadas de Ica, Ocucaje
* Черные Камни Ики и их фальшивые «собратья» из Мексики։ (Իկայի սև քարերը և նրանց կեղծ «եղբայրները» Մեքսիկայից) 
* Аскеров Хасан (Adina). По следам богов. Камни Ики из Перу
* *Sara Ross* 

### Տեսնյութեր
* 
* վավերագրական ֆիլմ «Человек эпохи динозавров»։(«Դինոզավրերի դարաշրջանի մարդը») «По следам тайны» շարքից («Культура», 2013)

Կատեգորիա:Խարդախություն
Կատեգորիա:Խորհրդավոր իրադարձություններ
Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն
Կատեգորիա:Կեղծ հնագիտություն
Կատեգորիա:Կրեացիոնիզմ
Կատեգորիա:Հնագիտական նմուշներ
Կատեգորիա:Պերուի արվեստ
Կատեգորիա:Պերուի մշակույթ
Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Կատեգորիա:Քարե քանդակներ