open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կարճկանի գավառակ

**Կարճկան**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Վանա լճի հարավ-արևմտյան կողմում։ Կենտրոնը Եղեգիս գյուղն էր։

Տարածքով մոտավորապես համապատասխանում է պատմական Երերվարք գավառաին։

## Աշխարհագրություն
Ունի խիստ լեռնային տարածք, սառնորակ հանքային աղբյուրներ, փարթամ արոտավայրեր և կաղմու թանձրախիտ մթին ծառեր։ Գավառակի միջով հոսում է Կարճկանի գետը։

## Կլիմա
Ունի առողջարար կլիմա։

## Բնակչություն
Ըստ Վ. Քիների 1890-ական թվականներին ուներ 14459 բնակիչ, որից հայեր՝ 7890, քրդեր՝ 5550, գնչուներ՝ 600, թուրքեր՝ 176, եզիդի քրդեր՝ 175, հրեաներ՝ 68: 1909 թվականին հայերի թիվը նվազելով հասել էր 5222 մարդու։

## Պատմություն
Գավառակի հայությունը զանգվածաբար կոտորվեց 1915 թվականի մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, հողագործությունն ու փայտամշակությունն էր։ Մշակելի հողերի սահմանափակության պատճառով հացահատիկի ցանքսերը քիչ էին։ Ոմանք էլ նաև զբաղվում էին փայտահայտությամբ և փայտածուխի վաճառքով։

## Օգտակար հանածոներ
Գավառակում կան պղնձի, երկաթի, կապարի, արծաթի և ոսկու պաշարներ, որոնց մի մասը արդյունահանվել է դեռևս հին ժամանակներում։

## Վարչական բաժանում
Ըստ Վ. Քիների 1890-ական թվականներին ուներ 79 բնակավայր։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Իսրայելի բնագիտական և հումանիտար ակադեմիա

**Իսրայելի բնագիտական և հումանիտար ակադեմիա** (, բառացիորեն՝ «**Իսրայելի գիտությունների ազգային ակադեմիա**», ), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Իսրայելում։ Հիմնադրվել է Երուսաղեմում 1961 թվականին Իսրայելում բնական և հումանիտար գիտությունների բնագավառի գիտնականների միջև շփումների խթանման, պետական մարմիններին գիտական և տեխնիկական հարցերի շուրջ խորհրդատվության նպատակով։ Ակադեմիայում ընդգրկված են հարյուրավոր իսրայելցի գիտնականներ։ Ակադեմիայի հիմնական շենքը գտնվում է Ալբերտ Այնշտայնի հրապարակում, Իսրայելի նախագահի նստավայրից ոչ հեռու։ Ակադեմիան ֆինանսավորում է Իսրայելի երկրաբանության, բուսական և կենդանական աշխարհի ուսումնասիրությունները, Թալմուդի ուսումնասիրությունը, հրեական փիլիսոփայությունը, գրականությունը և եբրայերենը։ Միջազգային մակարդակում ակադեմիան մասնակցում է ՑԵՌՆ ֆիզիկական ծրագրերին և ղեկավարում է Այնշտայնի կրթաթոշակի հիմնադրամը։
thumb|left|150px|Ալբերտ Այնշտայնի արձանը ակադեմիայի բակում

## Ակադեմիայի ղեկավարություն
Ակադեմիայի ղեկավարությունը բաղկացած է նախագահից և փոխնախագահից, որոնք պատկանում են տարբեր գերատեսչությունների, ինչպես նաև բնական գիտությունների և հումանիտար բաժինների նախագահներից։ Խորհրդի բոլոր անդամները, ընդհանուր առմամբ, ընտրվում են երեք տարի ժամկետով` վերընտրվելու հնարավորությունով։ Ըստ էության, ակադեմիայի մի շարք անդամներ իրենց պաշտոններում մնում են երկու կամ երեք շրջան անընդմեջ։

## Ակադեմիայի անդամների ընթացիկ ցանկ
Ցանկում ընդգրկված են միայն ակադեմիայի ակտիվ անդամները (2016 թվականի դրությամբ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*"Israel Academy of Sciences and Humanities" Israel Ministry of Foreign Affairs, May 24, 1999
* "About the Israel Academy of Sciences and Humanities" International Stem Cell Forum, retrieved August 16, 2005

Կատեգորիա:1961 հիմնադրումներ Իսրայելում
Կատեգորիա:Ազգային ակադեմիաներ
Կատեգորիա:Իսրայելի գիտական կազմակերպություններ
Անդրեյ Լունյով

**Անդրեյ Եվգենևիչ Լունյով** (), ռուս ֆուտբոլիստ, «Զենիթ» ֆուտբոլային ակումբի և Ռուսաստանի ազգային հավաքականի դարպասապահն է։

## Կարիերա
2010 թվականից սկսած Լունյովը հանդես է եկել «Տորպեդո» ակումբի առաջին թիմի կազմում։ 2011/12 մրցաշրջանում վարձավճարով հանդես է եկել «Իստրա» ակումբի կազմում։ 2013 թ․ ամռանը վարձավճարով տեղափոխվել է «Կալուգա»։ 2015 թ․ ձմռանը պայմանագիր է կնքել «Սատուրն» ակումբի հետ, որի կազմում անցկացրել է 4 հանդիպում։ 2015 թ․ ամռանը պայմանագիր է կնքել «Ուֆա» ակումբի հետ։ Մինչև տարվա վերջ նոր ակումբի կազմում անցկացրած 10 խաղերում բաց է թողել 7 գնդակ։

2016 թ․ դեկտեմբերի 23-ին Լունյովը տեղափոխվում է «Զենիթ»։ Զենիթի հետ պայմանագիր է կնքվում 4.5 տարի ժամկետով։ Նոր ակումբի կազմում առաջին պաշտոնական հանդիպումն անցկացրել է 2017 թ․ մարտի 19-ին, երբ թիմը մրցում էր Տուլայի Արսենալի հետ։ Մի քանի հաջող հանդիպում անցկացնելուց հետո Անդրեյը կարողանում է դառնալ թիմի հիմնական դարպասապահը։

## Ազգային հավաքականի կազմում
Լունյովը կարողացել է ընդգրկվել 2017 թ․ Կոնֆեդերացիաների գավաթին մասնակցող Ռուսաստանի ազգային հավաքականի կազմում, սակայն չի կարողացել մեկնել մասնակցելու մրցաշարին, քանի որ վնասվածք էր ստացել «Կրասնոդարի» դեմ անցկացված խաղում։

Ազգային հավաքականի կազմում առաջին խաղն անցկացրել է 2017 թ․ հոկտեմբերի 10-ին, երբ թիմն ընկերական խաղ էր անցկացնում Իրանի ազգային հավաքականի հետ (1:1)։ Երկրորդ հանդիպումն անցկացրել է նոյեմբերի 14֊ին, երբ թիմը մրցում էր Իսպանիայի ազգային հավաքականի հետ։ Այդ հանդիպման վերջնամասում Լունյովը վնասում է գլուխը և տեղափոխվում հիվանդանոց, և քանի որ փոխարինումների քանակը լրացել էր, դարպասը մինչև խաղի ավարտը պաշտպանում էր Դենիս Գլուշակովը։ 2018 թ․ մարտին մասնակցում է Ֆրանսիայի հետ անցկացված ընկերական խաղին և ցուցադրում վստահ խաղ։

Ազգային հավաքականում Իգոր Ակինֆեևի կարիերայի ավարտից հետո հավաքականի մարզիչ Չերչեսովը հայտարարեց, որ Լունյովը թիմի հիմնական դարպասապհն է։

## Վիճակագրություն
### Ակումբային
*2018 թ. նոյեմբերի 1-ի տվյալներով*

### Ազգային հավաքական
*2018 թ. նոյեմբերի 20-ի տվյալներով*

### Խաղերը և գոլերը ազգային հավաքականի կազմում
*2018 թ. նոյեմբերի 20-ի տվյալներով*

**Ընդամենը․ 7 խաղ, 14 բաց թողած գնդակ, 2 հաղթանակ, 2 ոչ ոքի, 3 պարտություն**

## Նվաճումներ
; Զենիթ
* Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր ֊ 2016/17

; Անձնական
* Ռուսաստանի առաջնության ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ ֊ 2016 թ․ սեպտեմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լունյովը sports.ru կայքում
* Լունյովը premierliga.ru կայքում
* Լունյովը footballfacts.ru կայքում

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ուֆայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Տորպեդո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Տափոլոռ կասսիայի

**Տափոլոռ կասսիայի** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
30-90 սմ երկարությամբ, նեղ-թևավոր ճյուղավորված ցողուններով միամյա բույս է։ Տերևը կազմված է 30-70 մմ երկարությամբ, 2-5 (8) մմ լայնությամբ 1 զույգ գծային տերևիկներից։ Տերևի առանցքը ճյուղավորված բեղիկով վերջացող է։ Ծաղկակիրները գեղձերով պատված են և ունեն 1 (2) ծաղիկ։ Բաժակը նույնպես գեղձերով է պատված և ունի լայն-եռանկյուն-ձվաձև ատամիկներ։ 11-13 մմ երկարությամբ պսակը ծաղկման սկզբում դեղին է, հետագայում դրոշը դառնում է վարդամանուշակագույն՝ մուգ ջղերով։ 30-40 մմ երկարությամբ, 5-6 մմ լայնությամբ ունդերը, հատկապես ոչ հասունները, ծածկված են ոսկեգույն նստադիր գեղձերով։ Բույսի սերմերը թմբիկավոր են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Գորիսի շրջակայք, «Շիկահող» պետական արգելոց, Ագարակ և Եղվարդ գյուղերի շրջակայք)։ Աճում է Անատոլիայում, Կիպրոսում, Լիբանանում, Սիրիայում, Պաղեստինում, Իրաքում, Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում` ծովի մակարդակից 750-1400 մ բարձրությունների վրա, կաղնու-բոխու անտառներում, շիբլյակում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կախարդական ջրհորը

**Կախարդական ջրհորը** (), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ` նկարահանված 1956 թվականին։ Ռեժիսոր Վլադիմիր Դեգտյարյովի առաջին գործերից է։ Մուլտֆիլմում հաջողությամբ օգտագործվել է ժողովրդական նկարչությունը։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ռուսական հեքիաթի մոտիվներով, Ձմեռ պապի կերպարն այստեղ ամփոփոխ է։

## Սյուժե
Մի ժամանակ մի կին էր ապրում` իր երկու աղջիկների հետ։ Խորթ աղջիկը ձեռագործուհի էր, իսկ հարազատ աղջիկը ծույլ էր։ Ձեռագործուհին ողջ օրն աշխատում էր, իսկ ծույլը քնում էր։ Մի անգամ նրանք դույլիկը գցում են կախարդական ջրհորը, իսկ խորթ աղջիկը ստիպված էր գնալ դրա հետևից։ Եվ նա հայտնվում է հենց Ձմեռ պապի թագավորությունում։ Եվ քանի որ նա սովոր էր առավոտից երեկո աշխատելուն, նա Ձմեռ պապի տունը կարգի է հրավիրում, ինչի համար էլ Ձմեռ պապը պարգևատրում է նրան։ Մայրը նախանձում է խորթ աղջկան և հարազատ աղջկան ուղարկում է Ձմեռ պապի մոտ` նվերների հետևից։

## Նկարահանող խումբ

## Դերերը հնչյունավորել են
* Մարգարիտա Կորաբելնիկովա` ձեռագործուհի
* Մարիա Վինոգրադովա` ծույլ աղջիկ
* Յուրի Խրժանովսկի` արջի քոթոթ
* Իրինա Պոտոցկայա` նապաստակ
* Ելենա Դենիսովա` խորթ մայր
* Վասիլի Շելոկով` Ձմեռ պապ

## Մրցանակներ
* 1957 - Էդինբուրգի 11-րդ կինոփառատոնի մրցանակ (Շոտլանդիա)։

## Վերաթողարկում
1990-ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է Studio PRO Video-ի` խորհրդային մուլտֆիլմերի լավագույն հավաքածուներում, 1994 թվականից ներառվել է «Союз» ստուդիայի հավաքածուներում։

2006 թվականին թողարկվել է DVD ձևաչափով մուլտֆիլմերի հավաքածուում։ Տեխնիկական բնորոշիչներ.
* Փաթեթավորման տեսակ - Keep case
* Ներկայացուցիչ - СОЮЗ Видео
* Տարածաշրջանային կոդ - 5
* Պատկերի ձևաչափ - Standart 4:3 (1,33:1)
* Հնչյունավորումը - Русский Dolby Digital Stereo

Հավաքածուի մեջ մտնում էին «Կախարդական ջրաղաց», «Կախարդական զանգակ», «Աքաղաղը և բոյարինը», «Ծերունին և կռունկը», «Կախարդական ջրհոր», «Մատնաչափիկ» մուլտֆիլմերը։

## Գրականություն
* «Волшебный колодец», авт. А.Любарская, изд. Детгиз, 1945 — Всего страниц: 237.
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վլադիմիր Դեգտյարյովի մուլտֆիլմեր
Համլետ Խանըզադե

**Համլետ Բաբիր օղլի Խանըզադե** (, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1982);

## Կենսագրություն
Համլետ Բաբիր օղլի Խանըզադեն ծնվել է 1941 թվականին։ Համլետ Խանըզադեն ծնվել է Բաքվի Շագանի բնակավայրում։ Նա առաջին կրթությունը ստացել է այստեղ։ 50-ականների վերջին նա ընդունվեց Արվեստի համալսարան։ 1961 թվականին նա սկսեց աշխատել ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում որպես դերասան։

Նա մահացավ 1990 թվականի փետրվարի 3-ին։

Համլետ Խանըզադեն իր գործունեության առաջին տարիներից կատարել է քնարական-հոգեբանական դերեր։ Նա գլխավոր դերեր է խաղացել ադրբեջանցի և համաշխարհային դրամատուրգների ստեղծագործություններում։ Նա բեմում խաղացել է Աղասադիղ Գերայբեյլու, Ալիաղա Աղաևի, Հասան Թուրաբովի, Ադիլ Իսգենդերովի, Հոքյումա Ղուրբանովայի և այլ հայտնի դերասանների հետ միասին։

Համլետ Խանըզադեն մի քանի դերեր է խաղացել որոշ ֆիլմերում, այդ թվում` հեռուստատեսային ֆիլմերում։ 1970-ական թվականներից սկսած նա սկսել է աշխատել կինոյում։ «Ես ուզում եմ յոթ որդի» ֆիլմի «Գիզիր» կերպարն նրա ամենահիշարժան դերերից մեկն է։

Լավագույն դերակատարումներից են՝
* Մեր Ջաբիշ ուսուցիչը (1969),
* Ճակատամարտում լեռներում (1967),
* Դեդե Գորգուդ (1975),
* Հայրենի ափերը (1989),
* Աշխատանք և վարդ (1962),
* Նավի ժամացույցի գաղտնիքը (1983),
* Քննությունը (1987),
* Հետաքննությունը շարունակվում է (1966),
* Գնացքում (1981);

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ
Մաքսիմ Տիշկին

**Մաքսիմ Վիկտորովիչ Տիշկին** (), ռուս ֆուտբոլիստ, «Բալթիկա» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպանն է։

## Կարիերա
Տիշկինի առաջին պրոֆեսիոնալ ակումբը եղել է «Մորդովիան», որի կազմում մասնակցել է 50 հանդիպման առաջին և երկրորդ դիվիզիոններում։ 2009 թ․ Մորդովիան դուրս է գալիս առաջին դիվիզիոն, որից հետո ֆուտբոլիստը լքում է ակումբը և տեղափոխվում Ռյազանի «Զվեզդա» ակումբ։ Զվեզդայում անցկացնելով մեկ մրցաշրջան Տիշկինը տեղափոխվում է Կոստրոմայի «Սպարտակ», որտեղ ևս անցկացնում է մեկ մրցաշրջան։

2012 թ․ Տիշկինը տեղափոխվում է «Ուֆա», որն այդ ժամանակ հանդես էր գալիս Ազգային լիգայում։ Նոր ակումբի կազմում ֆուտբոլիստը կարողանում է ամրապնդվել թիմի հիմնական կազմում։ 2013/14 մրցաշրջանում կարողանում է օգնել Ուֆային պատմության մեջ առաջին անգամ դուրս գալ Պրեմիեր լիգա։ Ռուսաստանի առաջնության բարձրագույն դիվիզիոնում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2014 թ․ օգոստոսի 3-ին , երբ թիմը մրցում էր «Կուբան» ակումբի հետ։ 2015 թ․ ապրիլի 8-ին Տիշկինը խզում է պայմանագիրը Ուֆայի հետ։ Պրեմիեր լիգայի 2014/15 մրցաշրջանում ֆուտբոլիստն անցկացնում է 19 հանդիպում։

2015 թ․ հուլիսի 6-ին Տիշկինը վերադառնում է «Մորդովիա» ստորագրելով 1 տարվա պայմանագիր։ 2015/16 մրցաշրջանում մասնակցում է 18 հանդիպման, բայց չի կարողանում ետ պահել թիմին Ազգային լիգա տեղափոխվելուց։

2016 թ․ հունիսի 23-ին Տիշկինը պայմանագիր է ստորագրում «Տոմ» ակումբի հետ։ Նոր ակումբի կազմում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2016 թ․ օգոստոսի 1-ին, երբ թիմը մրցում էր «Կրասնոդար» ակումբի հետ։ 2016 թ․ դեկտեմբերի 6-ին հայտնի դարձավ, որ ֆուտբոլիստը խզում է պայմանագիրը Տոմի հետ։

2017 թ․ հունիսի 21-ին Տիշկինը պայմանագիր է ստորագրում «ՍԿԱ֊Խաբարովսկ» ակումբի հետ։ Նոր ակումբի կազմում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2017 թ․ օգոստոսի 5-ին, երբ թիմը մրցում էր «Լոկոմոտիվ» ակումբի հետ։ 2018 թ․ հունվարին ֆուտբոլիստը լքում է ակումբը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տիշկինը premierliga.ru կայքում
* Տիշկինը sports.ru կայքում
* Տիշկինը transfermarkt.com կայքում
* Տիշկինը soccerway.com կայքում

Կատեգորիա:Մորդովիա Սարանսկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուֆայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Գազ խզմզաբաժակ

**Գազ խզմզաբաժակ** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Խիտ ցցված պարզ մազիկներով ծածկված, բազմամյա, անցողուն, կանաչամոխրագույն, ստորգետնյա ընձյուղներով բույս է։ Տերևիկները ձվաձև-էլիպսաձև են, 10-16-ական զույգ։ Ծաղկաբույլը խիտ է, պտղի ժամանակ չերկարացող։ Բաժակը խողովակաձև է, ավելի ուշ՝ ձվաձև փքված, խավոտ։ Պսակը մանուշակագույն է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Գեղամի ֆլորիստիկական շրջանում (Զառ և Քյանքան գյուղերի միջև, «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց)։ Աճում է նաև Նախիջևանում և Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից մոտ 2500 մ բարձրության վրա, չոր լանջերին քարաթափվածքների վրա, մարգագետնատափաստանում, գիհու նոսրանտառում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մեծ մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ կիսալուսնաձև

**Գազ կիսալուսնաձև** (),  լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Երկծայր մազիկներով ծածկված բազմամյա բույս է։ Ցողունները ճյուղավորված են, մինչև 60 սմ բարձրությամբ։ Տերևիկները 9-15-ական զույգ են, 5-13 մմ երկարությամբ, 1,5-2,5 մմ լայնությամբ։ Ծաղկաբույլը խիտ է, ծաղկելիս նոսրացող։ Պսակը կարմիր է։ Ունդերը կախվող են, երկարավուն-գծային, խիտ թավամազ, ուղիղ կամ թեթևակի աղեղնաձև կորացած՝ աննկատելի երկար և թավամազ կտուցի անցնող։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Վանաձորի շրջակայք)։ Աճում է նաև Դաղստանում և Իրանում (լեռնագագաթ՝ Էլբուրս)։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1400 մ բարձրության վրա, խճաքարոտ լանջերին, ժայռերի միջև։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է ինտենսիվ տնտեսական գործունեության գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Անտե Բրկիչ

**Բրկիչ, Անտե** ( ), խորվաթ շախմատիստ, գրոսմայստեր, մարզիչ։ Խորվաթիայի չեմպիոն (2011)։  Խորվաթիայի հավաքականի կազմում 3 անգամ մասնակցել է  օլիմպիադայի  (2004—2006, 2012) և 4 անգամ   Եվրոպայի թիմային առաջնության։ Աշխարհի գավաթի մասնակից։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի առաջնության կրկնակի հաղթող (2012, 2014)։

## Արդյունքների աղյուսակ

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները chessgames կայքում
*Անձնական քարտը 365chess կայքում
* Մասնակցությունը Եվրոպայի առաջնություններին
*Մասնակցությունը Եվրոպայի թիմային առաջնություններին

Կատեգորիա:Խորվաթ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Տափոլոռ անտառային

**Տափոլոռ անտառային** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
50-200 սմ երկարությամբ, թույլ, լայն-թևավոր ցողուններով, բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևիկները 1 զույգ են, ռոմբաձև-էլիպսաձև կամ լայն-նշտարաձև, 6-14 սմ երկարությամբ, 1-4,5 սմ լայնությամբ։ Ծաղկակիրներն ունեն 3-10 տերևներից երկար ծաղիկներ։ Պսակը բազմերանգ է, դրոշի երկարությունը՝  13-17 մմ։ 5-8 սմ երկարությամբ ունդերը գծային են։ Սերմերը ցանցաթմբիկավոր են։

## Տարածվածություն
Հայտնի է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում, «Շիկահող» պետական արգելոցում։ Աճում է նաև Կովկասի այլ շրջաններում, Եվրոպայում, Հյուսիսային Անատոլիայում, Հյուսիսարևմտյան Աֆրիկայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1000 մ բարձրության վրա, անտառում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է միայն մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի բուսականություն
Մատուտակ խոզանավոր

**Մատուտակ խոզանավոր** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
80-100 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Ցողունը ճյուղավորված է։ Տերևներն ունեն 5-12 սմ երկարություն։ Տերևիկները 3-6 զույգ են, էլիպսաձև և տակի կողմից բազմաթիվ գեղձերով։ Ծաղկաբույլը խիտ է, գնդաձև կամ օվալ։ 5-7 մմ երկարությամբ պսակը բաց մանուշակագույն է։ Ունդերը վերին մասում խիտ են և երկար խոզանաձև-գեղձային, հիմքի մոտ՝ մերկ, 1-3 սերմերով։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Երևանի (Զեյվա, Սիս գյուղերի և Էջմիածին քաղաքի շրջակայք) և Մեղրու (Լեհվազ գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Կովկասը, Միջին Եվրոպան, միջերկրածովյան ավազանի երկրները, Անատոլիան, Իրանը, Արևմտյան Սիբիրի հարավարևմտյան մասը և Միջին Ասիայի հյուսիսարևմտյան մասը։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-900 մ բարձրությունների վրա, գետերի և առուների ափերին։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակի շատ մեծ ընդհանուր տարածման պատճառով սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես անհետացած տեսակ։ Հայտնի են մի քանի պոպուլյացիաներ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Ճարճատուկ գեղձավոր

**Ճարճատուկ գեղձավոր** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Սպիտակավուն ցողունով, գեղձային մազիկներով ծածկված, 20-60 սմ բարձրությամբ միամյա խոտաբույս է։ Ցողունները սովորաբար խիստ ճյուղավորված են, ճյուղիկները՝ վերջում հաստացող։ Զամբյուղները բազմածաղիկ են։ Ծաղիկները բաց երկնագույն են կամ հազվադեպ՝ սպիտակավուն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Երևանի շրջակայք և Ուրծի լեռնաշղթա) և Դարեղեգիսի (գյուղ Ռինդ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Անատոլիայում և Սիրիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 900-1400 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև տափաստաններում, երրորդական ժամանակաշրջանի կարմիր կավերում և քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի են երեք պոպուլյացիաներ։ Տարածման շրջանը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակի տարածման հիմնական շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների նվազման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Մեկ պոպուլյացիան պահպանվում է Էրեբունի պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ չորասեր

**Գազ չորասեր** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
5-20 սմ բարձրությամբ, երկծայր մազիկներով ծածկված ցածր կիսաթփիկ բույս է։ Ցողունները գետնատարած են կամ ուղիղ։ Ծաղկակրի երկարությունը 1-10 սմ է։  Ծաղկաբույլի ծաղիկները փոքրաթիվ են։ Պսակը կապույտ է։ Ունդերը 5-8 մմ երկարությամբ են, պարզորոշ կտուցի անցնող, գորտնուկավոր՝ խիտ ծածկված երկար, գորտնուկների վրա նստած մազիկներով։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Վերին Ախուրյանի (Աշոցքի շրջակայք) և Սևանի (Արեգունի լեռնաշղթա, Նորադուզի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Արևելյան Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2000-2300 մ բարձրությունների վրա, չոր խճաքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիան պահպանվում է «Սևան» ազգային, Արփա լճի պարկերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Կիսաթփիկ բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Առվույտ արաբական

**Առվույտ արաբական** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Համարյա մերկ, բարակ, թույլ ցողուններով, 20-60 սմ բարձրությամբ միամյա բույսեր։ Տերևակիցները խոր-ատամնավոր են։ Տերևիկները սրտաձև են, հիմնականում վերևից կենտրոնում դարչնագույն-կարմիր պուտով։ Ծաղկակիրները ծածկող տերևից կարճ են։ Ծաղկաբույլերն ունեն 1-5 ծաղիկներ։ Պսակը դեղին է։ 4-5 մմ տրամագծով ունդը գնդաձև-գլանաձև է և 4-5 պտույտներով։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում («Շիկահող» պետական արգելոց, Վահանավանքի շրջակայք)։ Լոկալիտետները երկուսն են, որոնց միջև հեռավորությունը 25 կմ է։ Աճում է նաև Արևմտյան Նախակովկասում, Ղաղստանում, Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում, Թալիշում, գրեթե ամբողջ Եվրոպայում, Հարավարևմտյան Ասիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1100 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև խոնավ վայրերում, մարգագետիններում, անտառների եզրերին և թփերի մացառուտներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակի լայն ընդհանուր տարածման պատճառով սպառնալիքի կարգավիճակը իջեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ սաղանլուղի

**Գազ սաղանլուղի** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ճիմ առաջացնող, կոճղարմատավոր բազմամյա բույս է, որը խիտ ծածկված է պարզ մազիկներով։ Ցողունները փռված են։ Տերևների երկարությունը 2-4 սմ է, իսկ տերևիկներինը՝ 6-7 մմ։ Ծաղկաբույլը գլխիկավոր է և բաղկացած է 12-18 ծաղիկներից։ Պսակը կարմրավուն է, ունդը՝ բաժակին հավասար։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի (լեռնագագաթ՝ Կապուտջուղ) և Դարեղեգիսի (Ջերմուկի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։

## Էկոլոգիա
Բույսը աճում է վերին և ենթալպյան լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1800–2700 մ բարձրությունների վրա, խճաքարոտ լանջերին, մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի են երկու պոպուլյացիաներ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կուրկուրան կարճաթև

**Կուրկուրան կարճաթև** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-30 սմ բարձրությամբ, թխակապույտ առսեղմ թավոտ բազմամյա բույս է։ Ցողունները ճյուղավորված են։ Տերևիկները 4-9 զույգ են, գծային, վերևից՝ մերկ, ներքևից՝ թավոտ, 15-40 մմ երկարությամբ և 1,5-2 լայնությամբ։ Ծաղկաբույլը սակավածաղիկ է։ 10-11 մմ երկարությամբ պսակը վարդագույն է։ Ունդերը բաղկացած են 1-3 մասերից, որոնք խիտ ալյուրանման–խավոտ և խոզանավոր են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի (Ուրծի լեռնածղթա, Զովաշեն, Դվին, Երանոս, Վեդի, Երսախ, Ուրցաձոր գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջանում։

## Էկոլոգիա
Բույսը աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 700–1800 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, կավային և ավազային հողերի վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս–հուլիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ Շելկովնիկովի

**Գազ Շելկովնիկովի** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-40 սմ բարձրությամբ երկծայր մազիկներով ծածկված, բազմամյա ճյուղավորված բույս է։ Տերևիկները նեղ-գծային են։ Ծաղկաբույլը ունի նոսր երկարացած, փոքրաթիվ ծաղիկներ։ Պսակը կարմիր է։ Ունդերը կախված են կամ հորիզոնական ուղղված` դրանց միջև ցայտուն ուրվագծված սերմերով և սեղմվածքով։

## Տարածվածություն
Աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արտաշատի շրջակայք, Գոռավան գյուղ)։ Աճում է նաև Արևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 900-1200 մ բարձրությունների վրա, ստորին լեռնային գոտում, անապատում և կիսաանապատում։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին, պտղաբերում է հունիս-հուլիս ամիսներին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Աճում է Արարատյան հարթավայրում, ինտենսիվ տնտեսական գործունեության գոտում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի կազմում գտնվող «Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրերի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կուրկուրան հիասքանչ

**Կուկուրան հիասքանչ** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա, անցողուն բույս է, որն ունի 6-25 սմ բարձրություն։ Տերևիկները 1-4-ական զույգերով են, երկու կողմից արծաթավուն-մազոտ, ձվաձև-էլիպսաձև։ Ծաղկաբույլը խիտ է, բազմածաղիկ։ 14-20 մմ երկարությամբ պսակը ծիրանագույն-մանուշակագույն է։ Ունդը կազմված է 3-6 մասերից, որոնք  առանց խոզանաձև փշերի են, թմբիկավոր։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Շիրակի (Ջաջուռ, լեռնագագաթ՝ Մեծ Սարիար), Լոռու (Սպիտակ քաղաքի շրջակայք) և Դարեղեգիսի (Խաչիկ, Գնիշիկ, Մոզրով գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հյուսիսային և Արևելյան Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1800-2700 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, քարքարոտ և խճաքարոտ լանջերին, ժայռերի ճեղքերին։ Ծաղկում է մայիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Շիրակի լեռնաշղթայի վրա։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ Զանգեզուրի

**Գազ Զանգեզուրի** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-15 սմ բարձրության, տրագականտ, խիստ ճյուղավորված բույս է։ Տերևները 6 սմ երկարությամբ են՝ գագաթին փոքրիկ փշերով։ Տերևիկները համարյա մերկ են, 5-9-ական զույգերով։ Ծաղիկները 3-5-ական են և տերևների անութներում նստած։ Ծաղկակիրների երկարությունը հասնում է 8 մմ-ի։ Բաժակի երկարությունը հասնում է 0,5-1 մմ-ի, ծածկված է ցցված կամ հետ թեքված մազիկներով։ Պսակը երկանագույն-մանուշակագույն է, դրոշի երկարությունը հասնում է 16-23 մմ-ի։ Ունդերը երկարավուն-ձվաձև են, կարճ, առսերմ մազոտ։

## Տարածված
Աճում է Զանգեզուրի (Լեռնագագաթներ՝ Սարիդարա և Կապուտջուղ) և Մեղրու (Բուղաքար, Լիճք) ֆլորիստիկական շրջաններում։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2100-3500 մ բարձրությունների վրա, չոր խճաքարոտ լանջերին, քարաթափվածքների վրա, մարգագետիններում, կաղնուտներում։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ձմեռ պապն ու գորշ գայլը (մուլտֆիլմ, 1937)

**«Ձմեռ պապն ու գորշ գայլը»** (), սև-սպիտակ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված 1937 թվականին ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր Օլգա Խոդատաևայի կողմից։ Խորհրդային առաջին ամանորյա մուլտֆիլմն է Ձմեռ պապի մասնակցությամբ, որը թողարկվել է Խորհրդային Միությունում՝ Ամանորի տոնումը պաշտոնական դարձվելուց հետո։
«Ձմեռ պապն ու գործ գայլը» մուլտֆիլմում գայլը, իհարկե, մի քիչ նման է կուլակի, վնասարարի։ Այդ ժամանակ անընդհատ քննարկվում էին դաստիարակության և դաստիարակչական գործընթացում մուլտիպլիկացիայի դերի հարցերը։ Թե ինչպիսին պետք է լինի ժամանակակից մանկական հեքիաթը, 1937 թվականին դեռ այնքան էլ պարզ չէր։ Փորձել են, հավանաբար, թշնամու կեպարը ներկայացնել գայլի տեսքով։ Հեքիաթում պետք է լիներ թշնամու կերպար, որն առկա էր իրականությունում։

## Սյուժե
Անտառային գազանները պատրաստվում են Ամանորին։ Ձմեռ պապը ցանկանում է եղևնի կտրել նրանց տոնակատարության համար։ Երկու նապաստակներ նրա հետ գնում են եղևնի կտրելու և իրենց քրոջը թողնում են պահպանելու տունը։ Այդ ժամանակ գորշ գայլը փորձում է մտնել նապաստակների տուն՝ ասելով, թե ինքը Ձմեռ պապն է, սակայն նրանց քույրը չի հավատում։ Դրանից հետո գայլը հագնում է մուշտակ ու դնում մորուք և որպես Ձմեռ պապ նորից թակում նապաստակների տան դուռը։ Փոքրիկ նապաստակը ներս է թողնում գայլին, և վերջինս նրան գցում է պարկի մեջ ուտելիքի հետ միասին ու հեռանում։ Ձմեռ պապն ու նապաստակներն անտառում լսում են իրենց քրոջ ձայնը և փորձում են հասնել գայլի հետևից, սակայն նա փախչում է։ Փոքրիկ նապաստակը, պոկելով պարկի կարկատանը, պարկից նետում ուտելիքներն, ինչից հետո ինքն էլ դուրս է գալիս։ Այդպես Ձմեռ պապն ու նապաստակները գտնում են նրան ու հասնում գայլի տան մոտ։ Վերջինս, հայտնաբերելով կորուստները, Ձմեռ պապից թաքնվում է իր տանը։ Ձմեռ պապը սառեցնում է գորշ գայլի տունը, և վերջինս ստիպված դուրս է գալիս։ Ապա գայլը կտրում է եղևնին ու այն տանում նապաստակների տուն։ Ձմեռ պապը զարդարում է տոնածառն ու նվերներ բաժանում կենդանիներին։ Դրանից հետո գայլը ներողություն է խնդրում փոքրիկ նապաստակից ու նորից առևանգում նրան, սակայն Ձմեռ պապը փրկում է նապաստակին ու բուք բարձրացնում, որը գայլին քշում է հեռու։

## Ստեղծողներ
* Ռեժիսոր՝ Օլգա Խոդատաևա
* Օգնական՝ Ն. Վոինով
* Սցենարիստ՝ Վլադիմիր Սուտեև
* Կոմպոզիտոր՝ Գ. Լոբաչյով
* Հնչյունային օպերատոր՝ Ս. Ռենսկի
* Օպերատոր՝ Դ. Կարետնի
* Նկարահանումները՝ Կ. Կռիլովա, Պ. Լեբեդևա
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝ Լամիս Բրեդիս, Տ. Գիրշբերգ, Ֆաինա Եպիֆանովա, Բ. Պետին, Տ. Պուզիրյովա, Լիդիա Ռեզցովա, Մ. Զոտովա

## Տես նաև
* Ձմեռ պապը և գորշ գայլը (մուլտֆիլմ, 1978)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումեր
* 
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1937 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր գայլերի մասին
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Ֆոլլիս

[250px|մինի|աջից|[Գալերիոս կայսրի ֆոլլիս]]

**Ֆոլլիս** (հոգնակի՝ folles, իտալերեն՝ follaro, արաբերեն՝ fels), մետաղադրամի տեսակ էր Հռոմեական և Բյուզանդական կայսրությունների պատմության մեջ։

## Հռոմեական մետաղադրամ
[250px|մինի|ձախից|[Կոստանդիոս II կայսրը 325 թվականի Հերակլեայի AE3 ֆոլլիսի վրա:]]
Նախկինում «ֆոլլիս» բառն օգտագործվել է մոտավորապես 294 թվականին արտադրված հռոմեական խոշոր բրոնզե մետաղադրամը (այս մետաղադրամի իրական անունը անհայտ է) բնութագրելու համար Դիոկղետիանոսի դրամահատման բարեփոխման ժամանակ։ Այն կշռում էր մոտ 10 գրամ, և մոտ 4%-ը արծաթ էր, հիմնականում՝ մակերեսի վրա բարակ շերտով։ Այնուամենայնիվ, հետագա ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ դա սխալ է, և որ այդ մետաղադրամը, հնարավոր է, հայտնի է որպես «նումիուս»։ *Ֆոլլիս* բառը լատիներեն նշանակում է տոպրակ (սովորաբար կաշվից պատրաստված), և ակնհայտ է, որ այս տերմինը նախկինում օգտագործվել է որոշակի մետաղադրամներ պարունակող կնքված տոպրակի համար։ Այն նաև ենթադրում է, որ մետաղադրամն անվանվել է ֆոլլիս, որովհետև հին հունարեն «φολίς» բառը նշանակում է մետաղի բարակ շերտ (համ՝ լատիներեն *folium*,«տերև»), որը ծածկում է տարբեր առարկաների մակերևույթը, քանի որ ի սկզբանե այս մետաղադրամն ուներ արծաթի բարակ շերտ վերևի մասում։ Դիոկղետիանոսի «ֆոլլիսը», չնայած «Առավելագույն գների մասին» (301 թվական) էդիկտով գների ամրապնդման ջանքերին, վերագնահատվել և նվազեցվել է, քանի որ ժամկետն անցել էր։ Կոստանդիանոսի ժամանակ այն փոքր էր և հազիվ մի փոքր արծաթ էր պարունակում։ 4-րդ դարի կեսերին արտադրվել է Կոնստանդիանոսի բրոնզների շարքը, թեև կոնկրետ անվանումները ստույգ չեն և քննարկվում են պատմաբանների և դրամագետների կողմից։ Դրանք կոչվում են AE1, AE2, AE3 եւ AE4, որոնցից առաջինը խոշորագույնն է (մոտ 27 մմ) և վերջինը, ամենափոքր (միջինը՝ 15 մմ) տրամագծով։ Այսինքն՝

Չորրորդ դարի ֆոլլիսները Միացյալ Թագավորությունում հայտնաբերված  մետաղադրամների ամենալայն տեսակն են։

## Բյուզանդական մետաղադրամ
[մինի|[Անաստասիոս Ա (կայսր)-ի 40-նումիանոց և 5-նումիանոց:]]
[250px|մինի|աջից|[Կոստանդին Ծիրանածին|Կոստանդին VII և Զոյա:]]
Ֆոլլիսը 498 թվականին վերաթողարկվել է որպես մեծ բրոնզե մետաղադրամ (40 նումիանոց), Անաստասիոս Ա (կայսր)-ի դրամային բարեփոխումներով, որն ընդգկում է բրոնզե դրամական միավորներ՝ հունական թվանշաններով նշված իրենց արժեքներով։ Անաստասիոսի 40-նումիանոց մետաղադրամը պատկերված է 1996 թվականին թողարկված Մակեդոնիայի 50 դենար թղթադրամի դիմերեսին։

Ֆելսը (փոփոխված՝ ֆոլլիս) բրոնզե մետաղադրամ էր, որը թողարկվել է Օմայյան և Աբբասյան խալիֆայությունների կողմից, սկսած 8-րդ դարի վերջերից, սկզբում որպես բյուզանդական ֆոլլիսի ընդօրինակում։

## Տես նաև
*Տրիֆոլարո, 3 ֆոլես արժեքով միջնադարյան մետաղադրամ
*Ֆելս, Վաղ Օմայյան մետաղադրամ
*Ֆալուս, Մարոկկոյի նախկին մետաղադրամ
*Ֆիլս, Արաբական որոշ արժույթների ժամանակակից բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* A close look at a follis by Doug Smith
* Follis Coin Catalog information and details
* Article from Forum coins

Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Հին Հռոմի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Ալուշտայի քաղաքային խորհուրդ

**Ալուշտայի քաղաքային խորհուրդ** (, ), քաղաքային խորհուրդ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Տարածք, որը ենթարկվում է Ալուշտայի քաղաքային խորհրդին, երբեմն անվանում են «Մեծ Ալուշտա»։ Շրջանը տեղաբաշխված է Ղրիմի հարավային ափին, տուրիստական գոտում և հայտնի է իր առողջարաններով։

## Բնակչություն
2001 թվականի ուկրաինական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում էր 52 215 մարդ։ Բնակչության էթնիկական կազմը հետևյալն էր՝
* ռուսներ — 67,1 %
* ուկրաինացիներ — 23 %
* ղրիմի թաթարներ — 6 %
* բելառուսներ — 1,4 %
* լեհեր — 0,2 %
* մոլդովացիներ — 0,2 %:

## Շրջանի կազմ
Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 1 քաղաք — Ալուշտա, 7 գյուղական խորհուրդ, 1 քաղաքատիպ ավանով (Պարտենիտ) և 26 գյուղերով։

300px
* **1 — [[Ալուշտա (քաղաք, Ուկրաինա)|Ալուշտա]]**
* **2 — Իզոբիլնենսկի գյուղական խորհուրդ**
** Իզոբիլնոե
** Ռոզովի
** Վերխնյայա Կուտուզովկա 
** Նիժնյայա Կուտուզովկա 
* **3 — Լուչիստովսկի գյուղական խորհուրդ**
** Լուչիստոե
** Լավանդա
** Սեմիդվորե
* **4 — Մալոմայակսկի գյուղական խորհուրդ**
** Մալի Մայակ
** Բոնդարենկովո
** Վինոգրադնի
** Զապրուդնոե
** Կիպարիսնոե
** Լավրովոե
** Լազուրնոե
** Նիժնեե Զապրուդնոե
** Պուշկինո
** Ուտյոս
** Չայկա
* **5 — Մալորեչենսկի գյուղական խորհուրդ**
** Մալորեչենսկոե
** Գեներալսկոե
** Ռիբաչիե
** Սոլնեչնոգորսկոե
* **6 — Պարտենիտսկի գյուղական խորհուրդ**
** Պարտենիտ
* **7 — Պրիվետենսկի գյուղական խորհուրդ**
** Պրիվետնոե
** Զելենոգորիե

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Արմյանսկի քաղաքային խորհուրդ

**Արմյանսկի քաղաքային խորհուրդ** (, ), քաղաքային խորհուրդ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Ոչ մեծ շրջան, որը տեղաբաշխված է Ղրիմի ամենահյուսիսում, և միանում է մայրցամաքին Պերիկոպի պարանոցով։

## Բնակչություն
2001 թվականի ուկրաինական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում էր 26 867 մարդ։ Բնակչության էթնիկական կազմը հետևյալն էր՝
* ռուսներ — 55,7 %
* ուկրաինացիներ — 36,2 %
* ղրիմի թաթարներ — 3,5 %
* բելառուսներ — 1,1 %
* մոլդովացիներ — 0,3 %:

## Շրջանի կազմ
Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 1 քաղաք — Արմյանսկ և 1 գյուղական համայնք (Սուվորովսկի գյուղխորհուրդ), 3 գյուղերով։ Սուվորովո, Վոլոշինո և Պերեկոպ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Արկտիկայի պահապանները

**Արկտիկայի պահապանները** (), անգլո-կանադական անիմացիոն ֆիլմ։ Ռեժիսոր Ահարոն Վուդլի։ Ի սկզբանե ֆիլմի պրեմիերան պետք է կայանար 2018 թվականի հունվարի 26-ին, սակայն անհայտ պատճառներով առաջին ցուցադրությունը հետաձգվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 19-ին։ Ֆիլմը 2019 թվականի հունվարի 18-ին կցուցադրվի  Entertainment Studios ստուդիայում։

## Սյուժե
Բևեռային աղվես Սվիֆթին, աշխատում է Արկտիկական փոստային ծառայությունում, բայց երազում է դառնալ խասկիների էլիտար փոստատարների խմբի անդամ։ Որպեսզի ապացուցի, որ նա արժանի է դրան, Սվիֆթին գողանում է սահնակներից մեկը և հասցնում է խորհրդավոր ծանրոցը խորհրդավոր վայր, որտեղ բացահայտում է գաղտնի ամրոցը և  հանդիպում է չար հանճար Ծովացուլին։ Շուտով Սվիֆթին իմանում է, որ Ծովացուլը պատրաստվում է հալեցնել բևեռային սառույցները, որ տիրանա ստորջրյա երկրին։ Սվիֆթին օգնության է կանչում իր ընկերներին՝ սպիտակ արջին, ինտրովերտին, խելագար ալբատրոսին, երկու ջրասամույրներին, և խենթ մեխանիկ աղվեսին։ Խելագարների խումբը միավորվում է, որպեսզի փրկի երկիրը Օտտո ֆոն Ծովացուլի չար ծրագրերից։

## Դերերում
*Ջերեմի Ռեներ` Սվիֆթի
*Ջեյմս Ֆրանկո` *Լեմմի*
*Ալեք Բոլդուին` *անծանոթ*
*Լորի Հոլդեն` *Ջեյդ*
*Անժելիկա Հյուսթոն` *Մագդա*
*Մայքլ Մեդսեն` Դյուկ
*Ջոն Քլիզ` Օտտո ֆոն Ծովացուլ
*Օմար Սի` Լեո
*Հայդի Կլում` Բերտա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր աղվեսների մասին
Վարդի կոկոնով ձու (Ֆաբերժեի ձու)

**«Վարդի կոկոնով ձու»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1895 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով՝ կնոջ՝ կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի համար։

Այս ձուն դարձավ առաջինը, որը Նիկոլայը նվիրեց Ալեքսանդրային։

Այսօր «Վարդի կոկոնով ձու» կայսերական ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆաբերժեի թանգարանում (Նարիշկինների և Շուվալովների պալատ, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

## Նկարագիր
[left|thumb|190px|[1917 թվականի լուսանկար, որտեղ երևում են հետագայում կորսված անակնկալներից՝ թագը և կախազարդը]]«Վարդի կոկոնով ձուն» պատրաստված է նեոդասական ոճով՝ ի հակակշիռ 19-րդ դարի վերջին տարածված մոդեռն ոճի։ Ձուն բացվում է ինչպես կոնֆետատուփը, որի ներսում պահված է վարդի կոկոն՝ պատված դեղին գույնի էմալով։

## Անակնկալ
«Վարդի կոկոնով ձու» կայսերական ոսկերչական ձվի անակնկալը դեղին վարդի կոկոնն է։ Կոկոնի թերթիկները նույնպես բացվում են, որի մեջ թաքցված են ադամանդակուռ և սուտակակուռ ոսկե թագը և կաբոշոնային աստղակերպ սուտակե կախազարդը։ Վերջին երկու անակնկալները կորսված են։ Թագը խորհրդանշում էր Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի նոր տիտղոսը՝ Ռուսական կայսրության կայսրուհի։

## Պատմություն
Ալեքսանդր III կայսեր մահից հետո նրա որդին՝ Նիկոլայ II-ն ամուսնանում է Ալիսա Վիկտորիա Ելենա Բեատրիսի՝ Հեսսեն-Դարմշտադտի արքայադստեր հետ, որն ընդունում է Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնա անունն ու դառնում կայսրուհի։ Նրա հարազատ քաղաքը՝ Դարմշտադտը հռչակված էր իր վարդաստաններով, դրա համար էլ կայսրուհին կարոտով էր լցվել դեպի վարդերը։ Դեղին վարդերը կայսրուհու հայրենիքում՝ Գերմանիայում բավականին թանկարժեք էին։ Ֆաբերժեին Նիկոլայ կայսրը ձվի համար վճարում է 3 250 ռուբլի։

## Սեփականատերեր
Ձուն պահպանվել է թագավորական հավաքածուում ընդհուպ մինչև 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխությունը։ Նույն թվականին Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարությունը այն բռնագրավում է, իսկ ավելի ուշ՝ 1927 թվականին վաճառում Էմանուել Սնոումանին, որը ներկայացնում էր «*Wartski*» ոսկերչական տունը։

1930-ական թվականներին ձվի սեփականատերը Չարլզ Պարսոնսն էր, որից հետո մի քանի տասնամյակ ձվի մասին ոչ մի տեղեկություն չի շրջանառվում։ 1985 թվականին Մալկոլմ Ֆորբսը Լոնդոնում ձեռք է բերում ձուն «*Fine Art Society»*-ից։ 2004 թվականին «Վարդի կոկոնով ձուն» վաճառքի է հանվում, որը գնում է Վիկտոր Վեկսելբերգը։ Վերջինս ինը կայսերական ձու է գնել՝ մոտավորապես 100 միլիոն դոլարի արժողությամբ։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Վարդի կոկոնով ձուն» թանգարանի կայքում 

Կատեգորիա:1895 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Վեկսելբերգի հավաքածու
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Լեռնիկ Հարությունյան

**Լեռնիկ Հենրիկի Հարությունյան** (), հայ դերասան։ Բացի հայկական ֆիլմերը, նկարահանվել է գերմանական, պարսկական և ֆրանսիական ֆիլմերում։

## Կենսագրություն
Լեռնիկ Հենրիկի Հարությունյանը ծնվել է 1981 թվականի մայիսի 16-ին, Հայաստանի Տավուշի մարզի Նավուր գյուղում։ 2002 թվականին ավարտել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտը։ 2005 թվականից Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի դերասան է։ Աշխատել է նաև «ATV», «Արմենիա», «Շանթ», Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություններում։

### Ներկայացումներ

### Հեռուստասերիալներ

### Ֆիլմեր

## Ընտանիք
* Հայրը՝ Հենրիկ Աբրահամի Հարությունյանը (ծնվ․ 24 հունվարի 1960)
* Փոքր եղբայրը՝ Արթուր Հենրիկի Հարությունյանը (ծնվ․ 29 հոկտեմբերի 1982)
* Քույրը՝ Արփինե Հենրիկի Հարությունյանը (ծնվ․ 8 փետրվարի 1990)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մի օր ուսուցչուհիս ինձ նմանեցրեց Ալեն Դելոնին, և ինքս ինձ հարց տվեցի՝ իսկ ինչո՞ւ չնմանվեմ իդեալին. Լեռնիկ Հարությունյան

Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Սև վարդակակաչ (այլ կիրառումներ)

**«Սև վարդակակաչ»**, 1979-1989 թվականների Աֆղանական պատերազմում զոհված զինվորների հիշատակին նվիրված հուշահամալիրներ Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում.

* Սև վարդակակաչ (Եկատերինբուրգ)
* Սև վարդակակաչ (Պետրոզավոդսկ)
* Սև վարդակակաչ (Ռուզաևկա)
Սատանայի աթոռ

**Սատանայի աթոռ** (), ժայռոտ բնասահման, բնության երկրաբանական հուշարձան, որը տեղակայված է Բոլշայա Վարա լեռան՝ նախկին հրաբխի հարավարևելյան լանջին։ Գտնվում է Ռուսաստանի Կարելիայի Հանրապետության Պետրոզավոդսկ քաղաքի սահմանագծում, Սոլոմեննոյե շրջանում, Օնեգա լճի Պետրոզավոդսկի ծովախորշի հյուսիսարևելյան ափին։ Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության տեղական նշանակության օբյեկտ է (գրանցման թիվ՝ 101430128250005)։

## Նկարագրություն
Ենթադրվում է, որ Բոլշայա Վարան հրաբուխ է, որը գործել է ավելի քան 2 միլիարդ տարի առաջ։ Հրաբխի հետևանքով ստորոտին ձևավորվել են ուշագրավ ձևի ժայռեր։ Բոլշայա Վարա լեռան հիմնական տեսարժանիքը Սատանայի աթոռն է։ Այս անունը գալիս է այն փաստից, որ ժայռերը նմանվում են հսկա աթոռի կամ գահի։

Համաձայն առասպելի՝ Օնեգա լճի ափին ապրում էր մի պապիկ, որն ուներ Պայ անունով թոռնուհի։ Նրանք ապրում էին Պետուշինայա լեռան վրա։ Մի օր թոռնուհուն կախարդում է ծեր կախարդուհին՝ կնության տալով սատանային, որն ապրում էր դիմացի ափին։ Բայց սատանան ուներ մի առանձնահատկություն. նա սիրում էր ժամերով նստել աթոռին և նայել լճին։ Այսպես սատանան նստած էր աթոռին, իսկ հարսը, որպեսզի չփախչի, ուղարկվել էր կղզի, որի անունը մինչ օրս Պայ կղզի է։

Սատանայի աթոռը քարե զանգված է, որը հիշեցնում է «աթոռ»՝ բացատ «նստատեղով» և ծովի մակարդակից 122 մետր բարձրությամբ ուղղաբերձ ժայռ «թիկնակով»։ Զանգվածի ժայռային ելուստները ստորին պրոտերոզոյի (սույսարյան ժամանակաշրջան) խոշոր հրաբխային կառուցվածքի բեկորներ են։ Ժայռերը ժայթքման արգասիք են. բավական լավ պահպանված կառույցվածքով և հյուսվածքներով գնդային լավաներ, ավելի վեր՝ հրաբխային տուֆեր, վերին մասում՝ վարիոլիթային կառոյցվածքով լավային հոսքեր։

Սատանայի աթոռը քաղաքի բնակիչների և զբոսաշրջիկների հանգստի ավանդական վայր է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* * Хохлова Т. Ю., Антипин В. К., Токарев П. Н.* Особо охраняемые природные территории Карелии. (2-е изд., дополненное). — Петрозаводск: изд-во КарНЦ РАН, 2000. — 312 с., ил.
* Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. — С. 197—384 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0127-8 (т. 3)

## Արտաքին հղումներ
* Геологические памятники природы 
* Урочище «Чёртов стул» 
* Чёртов стул

Կատեգորիա:Պետրոզավոդսկի տեսարժան վայրեր