Սահմանաքար

**Սահմանաքար** կամ **սահմանային ցուցիչ,**  ամուր նյութից պարաստված, երկարաժամկետ ֆիզիկական նշիչ, որը նույնականացնում է ցամաքային սահմանի սկիզբը կամ սահմանի փոփոխությունը, հատկապես սահմանի ուղղության փոփոխությունը Գոյություն ունեն սահմանանշանների մի քանի այլ տեսակներ, որոնք հայտնի են որպես **սահմանային ծառեր**, **սահմանային** **սյուներ**։

## Նպատակ
Ըստ Ջոսիա Օբերի, սահմանային ցուցիչները «մարդկային, մշակութային, սոցիալական իմաստներ պարտադրելու միջոց են երբեմնի չտարբերակված բնական միջավայրին»։ Սահմանային նշանները կապված են սոցիալական հիերարխիայի հետ, քանի որ դրանք բխում են անձի կամ խմբի լիազորությունից՝ հայտարարելու տվյալ տարածքի սահմանները քաղաքական, սոցիալական կամ կրոնական պատճառներով։ Օբերը նշում է, որ «որոշելը, թե ով և ինչ նպատակով կարող է օգտագործել վարելահողերի հողամասերը, ունի անմիջական և ակնհայտ տնտեսական հետևանքներ»։

Շատ սահմաններ նկարվել են աշխարհագրական լայնության կամ երկարություն անտեսանելի գծերով, ինչը հաճախ ստեղծում է անհրաժեշտությունը նշելու այդ սահմանները հողի վրա, որքան հնարավոր է ճշգրիտ, օգտագործելով ժամանակակից տեխնոլոգիաները։ GPS տեխնոլոգիան ցույց է տվել, որ շատ սահմաններ հողի վրա անճշտորեն են նշված։

## Պատմություն
Սահմանային քարերը սկզբում ծառայել են սուրբ վայրերը նշելու համար։ Սահման նշելու այս ավանդույթը տարածվել է ողջ Եվրոպայում։ Օրինական տարածքը տեսանելի է դարձել սահմանաքարերով։ Քարերը, որոնք իրավաբանորեն պարտադիր են համարվել, հատուկ պաշտպանության տակ են եղել։ Այս պաշտպանությունը հիշատակվում է վաղ ժողովրդական իրավունքում և նաև միջնադարյան իրավական ժողովածուներում։

Հռոմեացիները Տերմինուսում ունեցել են սահմանաքարերի իրենց աստվածը։ Երբ Հռոմի Կապիտոլիումի վրա Յուպիտերի պատվին տաճար պետք է կառուցվեր, մի  հին սահմանաքար խանգարել է, ի վերջո, աուսպիցիայով որոշել են, տաճարը կառուցել է բարձրագույն հռոմեական աստծո սահմանաքարի շուրջ։

Միջնադարից ի վեր գերմանական տարածքներում սահմանների ճշտումները և քարերի ճիշտ տեղադրման պատասխանատվությունն ընկել է դատավորների վրա։ Վաղ սահմանաքարերը սկզբում բաղկացած են եղել հիմնական քարից և ավելի փոքր կողային քարերից՝ «վկաներից»։ «Վկաները» խնդիր են ունեցել քարը նշել որպես դիտավորյալ դրված սահմանաքար՝ երաշխավորել են քարի իսկությունը։ Դրանք սկզբում կառուցվել են այն երկու հողակտորների վրա, որոնք պետք է առանձնացվեին, սակայն հետագայում դրանք տեղադրվել են սահմանի վրա։

## Կառուցվածք
Ավանդաբար, սահմանային նշանները հաճախ պատրաստել են քարից, սակայն հետագայում շատերը պատրաստել են բետոնով կամ տարբեր նյութերի խառնուրդից։ Դրանք սովորաբար տեղադրվում են նշանավոր կամ հատկապես տեսանելի կետում։ Շատերի վրա գրված են համապատասխան տեղեկություններ, ինչպիսիք են սահմանատիրոջ անվան հապավումը և հաճախ ամսաթիվը։

## Հայաստանում
thumb|300px|Արտաշես Ա թագավորի արամեերեն արձանագրությամբ սահմանաքար: Հայաստանի պատմության թանգարան
**Սահմանաքարեր**, հողաբաժանումները նշող կոփածո հատուկ քարեր Հին Հայաստանում։ Դրվել են գյուղերի ու ագարակների սահմանագլուխներին՝ Արտաշես Ա թագավորի ձեռնարկած հողային բարեփոխումների կապակցութամբ։ Մովսես Խորենացու այս հաղորդումը հաստատվում է Սևանա լճի առափնյա շրջաններում, Սպիտակում և Սյունիքում հայտնաբերված մոտ մեկ տասնյակ սահմանաքարերուվ, որոնց վրա կան Զարեհ Երվանդունու որդի Արտաշես արքայի անունով արամեերեն արձանագրություններ։

## Գրականություն
* Սարգսյան Գ. Խ., Հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանը և Մովսես Խորենացին, Երևան, 1966 թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության մշակույթ
Կատեգորիա:Գույքային իրավունք
Կատեգորիա:Իրավունքի պատմություն
Կատեգորիա:Կոթողներ
Կատեգորիա:Հնագիտական օբյեկտներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սահմաններ