Խորհրդային Միության տուլացի հերոսներին նվիրված հուշարձան

**Խորհրդային Միության տուլացի հերոսներին նվիրված հուշարձան** (), Լենինի պողոտայի հրապարակում գտնվող հուշահամալիր Տուլայում, որը նվիրված է խորհրդային այն զինվորներին, ովքեր զոհվել են Հայրենական մեծ պատերազմում։ Հուշարձանը բացվել է 1967 թվականին։

## Պատմություն
Տուլայի քաղաքային խորհրդի աշխատավոր պատգամավորների գործկոմի 1967 թվականի մարտի 14-ի № 3տ 39-10 որոշմամբ Լենինի պողոտայի թիվ 61 և 63 շենքերի միջև գտնվող պուրակում հանդիսավորությամբ բացվել է «Տուլայի բնակիչներին՝ Խորհրդային Միության հերոսներին» կոթողը, որը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին զոհվածներին։ Քանդակագործը՝ Ս. Ս. Սեմյոնով, ճարտարապետներ՝ Ն. Ի. Գրոմով և Պ. Մ. Զայցև։ Հուշահամալիրից անմիջապես հետո գտնվում են Համայն Սրբերի գերեզմանատունը և Համայն Սրբերի տաճարը։

Տուլայի մարզային աշխատավոր պատգամավորների խորհրդի գործկոմի 1969 թվականի ապրիլի 9-ի № 6-294 որոշմամբ և Տուլայի մարզի վարչակազմի ղեկավարի 1991 թվականի դեկտեմբերի 11-ի № 71 հրամանագրով հուշարձանը ճանաչվել է տարածաշրջանային նշանակության պահպանվող մշակութային ժառանգության հուշարձան։

2008 թվականին իրականացվել է հուշահամալիրի հիմնանորոգում և հարակից պուրակի վերակառուցում։ Քանի որ մոտակայքում ԳԱԱՀ-ն է, այգում տեղադրվել են երիտասարդ զույգերի համար նախատեսված ճոճանակներ։ Հուշահամալիրն ավանդաբար հանդիսանում է ծաղիկների զետեղման վայր։ Տուլայի քաղաքապետ Վլադիմիր Մոգիլնիկովը բացատրել է նոր այգու հայեցակարգը՝ «Երբ մենք ճարտարապետների, կոնստրուկտորների հետ մտածում էինք, թե ինչպես բարեկարգել այս վայրը, երբ մենք հարցումներ էինք անցկացնում տարբեր տարիքի քաղաքացիների շրջանում, մենք եկանք մի ընդհանուր կարծիքի, որ սա այգի է, այլ ոչ թե գերեզմանատուն։ Մենք այն բաժանեցինք երկու գոտու։ Մենք ստեղծեցինք սգո գոտի, որտեղ մենք հարգանքի տուրք ենք մատուցում մեր Հայրենիքի պաշտպաններին, իսկ այգու մյուս մասում՝ մեր ապագան՝ երեխաներն ու նորապսակները»։ Սկվերի զարդը դարձել է մարմարով երեսպատված շատրվանը՝ հնգաթև աստղի տեսքով։

2019 թվականին իրականացվել է հերթական վերակառուցումը։ Բոլոր զվարճալի տարրերը հեռացվել են՝ նորապսակների համար նախատեսված նստարանը, մանկական խաղահրապարակը, ինչպես նաև ոլորուն լուսատուները և նստարանները։ Ամբողջ պուրակի կոմպոզիցիան նվիրված է զոհված հերոսներին։

## Հուշարձանի կազմ
Հուշարձանի համալիրի կազմի մեջ մտնում են`
* մի փոքր կորացված ուղղանկյուն սալաքար՝ 4 × 15 մ չափերով, որի վրա ամրացված են մարմարե սալիկներ՝ 84 զինվորների՝ գեներալների, սպաների, զինվորների ազգանուններով, որոնք զոհվել են Հայրենական մեծ պատերազմի մարտերում։ Սալաքարի ստորին մասում երկու կողմից ներդրման տեխնիկայով կատարվել է հետևյալ մակագրությունը՝ «Տուլայի Խորհրդային Միության հերոսներին՝ հավերժ փառք»։
* Սալաքարի նկատմամբ անհամաչափ տեղադրված է Մայր-Հայրենիքի կանացի կերպարը՝ 3,8 մ բարձրությամբ, որը պատրաստված է մետաղից՝ թերթերի եռակցմամբ կոփման տեխնիկայով։ 2004 թվականին կենտրոնական սալաքարի երկու կողմերում տեղադրվել են լրացուցիչ գրանիտե սալաքարեր՝ Խորհրդային Միության հերոսների անուններով, որոնք մահացել են Հայրենական մեծ պատերազմից հետո, և Կարմիր աստղի շքանշանի լրիվ ասպետների անուններով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Монумент тулякам — Героям Советского Союза // Монументы и памятники воинской доблести и славы России. — [Изд. 2-е доп. и перераб.]. — , 2004. — С. 388. — фото.
* *Потехин И. П.* Мемориал завершён / И. П. Потехин // На службе Отечеству. — 2003. — № 11. — С. 1. (Об открытии в Туле двух памятных стел, посвящённых тулякам — Героям Советского Союза)

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1967 քանդակներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ