Էվա Պարտում

**Էվա Պարտում** (, ), կատարողական արտիստ, ռեժիսոր։

## Կրթություն
1963 թվականից սկսած Պարտումը սովորել է Լոձի Գեղարվեստի պետական բարձրագույն դպրոցում։ Այնուհետև 1965 թվականին ավարտել է Վարշավայի Գեղարվեստի ակադեմիան, որտեղ սովորել է գեղանկարչության բաժնում։ Դիպլոմն ստացել է 1970 թվականին։

## Հիմնական աշխատանքներ
Պարտումը մասնակցել է լեզվական և կատարողական խաղի՝ փորձելով բացահայտել նոր գեղարվեստական լեզու։ «Նոր լեզվի» այս որոնումը հիմնված է եղել նրա այն համոզմունքի վրա, որ գեղանկարչությունն սպառել է նոր կամ փոխակերպող գաղափարներ առաջացնելու իր ներուժը։ Պարտումի աշխատանքը պայմանավորված է եղել նաև այնպիսի հարցերի վրա, ինչպիսիք են հանրային տարածքի հայեցակարգը, կանանց դիրքը, կանացի սուբյեկտիվությունը և 1980-ական թվականների քաղաքական ենթատեքստը շոշափելը։

Պարտումն ուսումնասիրել է կանանց ինքնության խնդիրները, ներառյալ գենդերային կողմնակալությունը արվեստի աշխարհում։ Հարցազրույցներից մեկում նա պատմել է այն դժվարությունների և խտրականության մասին, որոնց բախվել է որպես կին նկարչուհի։ Այս նախապաշարմունքը ոգեշնչել է նրա որոշմանը՝ մերկ հանդես գալու բազմաթիվ աշխատանքներում։ Պարտումը մի անգամ հայտարարել է, որ ինքը մերկ ելույթ կունենա այնքան ժամանակ, մինչև արվեստի աշխարհի կանայք հավասար իրավունքներ ստանան։ Իր հարցազրույցներում նա խոսել է մերկ ցուցահանդեսների մասին. «Իրենց մեկնաբանությունների մեջ շատ քննադատներ կենտրոնանում են իմ ստեղծագործություններում իմ մերկ մարմնի օգտագործման վրա, իրականում չհասկանալով, որ ինձ համար դա նշան ստեղծելն է. նշան, որը ցույց է տալիս մի ամբողջ ուղղություն։ Դա տավտոլոգիական, և ոչ, ինչպես շատերն են հավատում, էգոցենտրիկ ռազմավարություն է… Երբ ցուցահանդեսն ավարտվում է, ես համերգից հետո վիրտուոզի պես խոնարհվում եմ հանդիսատեսիս առաջ…»:

Պարտումի քաղաքացիական աշխատանքներն սկսվել են 1969 թվականին և շարունակվել մինչև 1970-ական թվականները՝ համատեղելով պոեզիան և ներկայացումը։ Նա հայտարարել է, որ այն համարվում է արվեստի գործ` իր մարմինը դարձնելով ֆեմինիստական տրամասության տարր։ Սա կարող է օգտագործվել որպես էականիզմի օրինակ, քանի որ արվեստը վերաբերում է կնոջ մարմնին և մարմնին՝ որպես կտավ օգտագործելու ֆեմինիստական ներկայացման մեջ։

«Ինքնանույնականացում» (1980) աշխատանքը, ներառել է նրա մերկ ֆոտոմոնտաժները՝ Վարշավայի տարբեր տեսարանների վրա, հետիոտների շրջանում, կին ոստիկանի կողքին և նախագահական նստավայրի դիմաց՝ ցույց տալով մերկ կնոջ հակասական բնույթը։ Աշխատանքի վերնագիրը խոսում է կանացի ինքնության բարդ որոնման մասին։

Նկարչի աշխատանքը կենտրոնանում է ավանդական գենդերային նախազգուշացումների և սպասումների վտանգների վրա։ Օրինակ, «Վատ կինը» (1981) ֆիլմում նա չափազանցել է համապատասխանությունը կանանց հնազանդության և հիմարության նորմերին՝ «համբուրելով հանդիսատեսի ձեռքերը, ալկոհոլ լցնելով նրա գլխին, «քաղցր արվեստ» նկարելով հարած սերուցքով հատակին, խոսքեր՝ վարվելով հարբած և հիմար կնոջ պես»։ Մեկ այլ ստեղծագործության մեջ՝ «Կանայք, ամուսնությունը ձեր դեմ է» (1980), նա հագցրել է հարսանեկան զգեստ և փաթաթվել թափանցիկ փայլաթիթեղով, որի վրա գրված է եղել «Տղամարդկանց համար»։ Հետո նա կտրել է զգեստը և փայլաթիթեղը՝ մերկ երևալով։

1971 թվականից նա բանաստեղծական առարկաների տեսքով ստեղծել է «Էվայի բանաստեղծություններ» կոնցեպտուալ պոեզիան, որում հաճախ տպել է շուրթերը։ Վաղ կոնցեպտուալ բանաստեղծական ստեղծագործություններից է եղել «Ակտիվ պոեզիան», որտեղ Պարտումն օգտագործել է փորագրված տառերը տարբեր լանդշաֆտներում քամու միջոցով ցրելու համար՝ օգտագործելով դրանց պատահական բաշխումը պոեզիա ստեղծելու համար։ Նրա հետագա պոեզիան ունեցել է ուժեղ ֆեմինիստական և սոցիալական երանգ, թեև դա երբեք չի արտահայտվել հստակ կամ ակնհայտորեն դիտողին։ 1982 թվականին ռազմական դրության ժամանակ իր ելույթներից մեկում նա եղել է մերկ և կարմիր շրթներկով։ Այն արտահայտել է նրա ստեղծագործության թեմաներից մեկը, որը ներառել է բարքերի պարոդիա, որտեղ կանայք փորձել են արդարացնել իրենցից տղամարդկանց իդեալականացված սպասումները։ Բեռլինի պատի թեմայով ցուցահանդեսում նա լուսանկարել է իրեն մերկ, բարձրակրունկներով և աջ ձեռքում մեծ «Օ» և ձախում՝ «Շ», որը նշանակում է Արևելքի-Արևմուտքի Շատեն կամ Արևելքի-Արևմուտքի ստվերներ։

Պարտումը նաև 1971-1977 թվականներին ծառայել է որպես բարձր ազդեցիկ փոստային արվեստի պատկերասրահի կազմակերպիչ և համադրող։ *Galeria Adres* պատկերասրահում ցուցադրվել են նկարիչներ Ֆլյուքսուսի և այլոց աշխատանքները։ Որպես պատկերասրահի մաս, Էվա Պարտումը լրացուցիչ հրատարակել է կատալոգներ և գրքեր։

1960-ական թվականների և 1970-ական թվականների ընթացքում Պարտումի աշխատանքը հաճախ ենթարկվել է լեհ գրաքննիչների ազդեցությանը, որոնք մերժել են դրանք տարածել հրատարակություններում։

## Ցուցահանդեսներ
2013 թվականի հուլիսին Ֆրակ Լորենը Մեցում կազմակերպել է «Վատ աղջիկներ. հավաքածուն գործողության մեջ» խորագրով ցուցահանդես՝ հարգելով արվեստագետներին, որոնք իրենց աշխատանքը նվիրել են հաստատված կարգը ապակառուցելուն ու ազատության, փորձառության և կյանքի համար տարածք ստեղծելուն։

Պարտումի աշխատանքների մի քանի հետահայաց տեսություններ են եղել, այդ թվում *Wyspa* արվեստի ինստիտուտի կողմից՝ *Ewa Partum: The Legality of Space* (2006):

Նրա աշխատանքների ցուցահանդեսները ներառում են.
* *W.O.R.K.S.*, Հայեցակարգային գրաֆիկա «Կարդում ենք մեր աշխարհը» Կալգարի, Կանադա, 1973
* Պողոտա 74, Սան Պաուլո, 1974, Փոստային արվեստի միջազգային ցուցահանդես '75 Բուենոս Այրես, 1975
* «Ֆիլմը որպես ֆիլմ` Ֆիլմը որպես արվեստ» կինոփառատոն, Լոձ, 1977
* *Quatro* Միլան, 1982, «Ժամանակակից լեհական արվեստը Բեռլինում» 1984
* *Polska 86*, 20-րդ դարի լեհական լուսանկարչության ցուցահանդես
* «Սև և սպիտակ Լեհաստանը», Փարիզ, 1990
* Էստեսմի, Վարշավայի Արվեստի Օֆսեթ ազգային պատկերասրահ, 1991
* *WACK!* Արվեստը ֆեմինիստական հեղափոխության մեջ, *MoCA*, 2007
* Հատուկ տեղի համար, Փաստաթղթեր և աշխատություններ *Generali Foundation*-ի հավաքածուից, Ավստրիական մշակութային ֆորում, 2007

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Լեհ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կոնցեպտուալ արվեստ
Կատեգորիա:Լեհ կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Լեհ լուսանկարիչներ