open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գալա Արտ (ցուցասրահ)

մինի
**«Գալա Արտ» ցուցասրահը**, ցուցասրահ Երևանում։ Հիմնադրվել է 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ին։ Ցուցասրահի հիմնադիր տնօրեններն են ամուսիններ Ավետիս Բերբերյանն ու Նուշիկ Միքայելյանը։

## Նպատակներ
«Գալա Արտ» ցուցասրահի հիմնական նպատակներից է միջազգային արվեստի շուկայում հայկական կերպարվեստի մնայուն տեղը հաստատել, հայ արվեստագետների աշխատանքներով հանդես գալով լավագույն միջազգային ցուցահանդեսներում։ Գործունեության հիմնական մաս է կազմում նաև երիտասարդ տաղանդավոր արվեստագետների բացահայտումն ու միջազգային ասպարեզում նրանց աշխատանքների տարածումը։

## Ցուցադրություններ
Ցուցասրահում ներկայացվում են 19-րդ դարից՝ մինչև ժամանակակից, պատմականորեն հայտնի արվեստագետների գեղանկարներ և քանդակներ։ «Գալա Արտը» ներկայացնում է ազգային և միջազգային ճանաչում վայելող շուրջ 100 գեղանկարիչների և քանդակագործների, որոնց աշխատանքները զարդարում են լավագույն հավաքածուները՝ հայ դասական մեծագույն վարպետների (Մարտիրոս Սարյան, Մինաս Ավետիսյան, Գևորգ Բաշինջաղյան, Հարություն Կալենց, Հակոբ Հակոբյան) և ժամանակակից արվեստագետների՝ Այվազ Ավոյան, Արև Պետրոսյան, Արկադի Պետրոսյան, Աշոտ Բաղդասարյան, Կարեն Բաղդասարյան, Հարություն Հակոբյան, Հերիքնազ Գալստյան, Վավ Հակոբյան և շատ ուրիշների գործեր։

### Հիմնական ծառայություններ
* Հատուկ միջոցառումների և հավաքույթների համար արվեստի գործերի տրամադրում, ցուցադրության կազմակերպում, պրոֆեսիոնալ տեղափոխում և տեղադրում
* Արվեստի գործերի խորհրդատվություն և ընտրություն
* «Գալա Արտ» ցուցասրահի տարածքի վարձակալում մշակութային բարձրակարգ միջոցառումների, կորպորատիվ հանդիպումների և ընկերական հատուկ հավաքույթների համար

## Ցուցահանդեսներ
* 2014 թ. «Բեյրութ Արտ Ֆեյր» միջազգային ցուցահանդես
* 2014 թ. «Արտ Կոկտեյլ» ցուցահանդես
* 2014 թ. «Արվեստի գլուխկոտրուկ» 29 արդի և ժամանակակից արվեստագետների աշխատանքների ցուցահանդես
* 2013 թ. «Համաշխարհային մոդեռնիստ վարպետներ», ցուցահանդես նվիրված Պիկասոյի, Մարկ Շագալի, Միրոյի, Մատիսի և Դալիի օրիգինալ լիտոգրաֆիաներին
* 2013 թ. «Տիեզերքը մենք ենք», 19-րդ դարից մինչև 2014՝ շուրջ 150 աշխատանքների ցուցադրություն
* 2013 թ. «Ժամանակը սեր է», ցուցահանդես նվիրված Սուրբ Սարգսի տոնին
* 2012 թ. «Դու և գույնը», Նոր տարվան հատուկ տոնական արվեստի հավաքածուի ցուցահանդես
* 2012 թ. «Բացման ցուցահանդես», 40 արվեստագետների մասնակցությամբ

## Հասցե
Ցուցասրահը գտնվում է Երևանի Բայրոնի փողոցի 12 հասցեում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գալա Արտ ցուցասրահի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Երևանի պատկերասրահներ
Մատ վերջին հորիզոնականում

**Մատ վերջին հորիզոնականում**, շախմատային պարտիայում կամ խնդիրներում մատի տարատեսակ, որն անում է թագուհին կամ նավակը (երկուսն էլ կարող են առաջանալ զինվորի վերածումից հետո) 8-րդ հորիզոնականում, եթե մատ են անում սպիտակները, և 1-ին հորիզոնականում, եթե մատ են անում սևերը, երբ արքան չի կարող տեղափոխվել առջևի հորիզոնական, քանի որ այնտեղ կանգնած են սեփական զինվորները։

## Օրինակներ

Որպես կանոն, մատը վերջին հորիզոնականում հայտարարում են նավակի կամ թագուհու քայլով։ Սակայն հնարավոր է դեպք, երբ զինվորը վերածվում է ծանր խաղաքարի և հայտարարում մատ։ Օրինակը բերված է տրամագրում։

:**1. a8=Թ#** 
կամ 
:**1. a8=Ն#**

1914 թվականին Օսիպ Բեռնշտեյնի դեմ Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկան անցկացրեց վերջին հորիզոնականում մատով ավարտվող հիանալի կոմբինացիա։ Նա խաղում էր սևերով և 29-րդ քայլում խաղաց

:**29… Թb2!**

Արդյունքում սպիտակները հաշտվեցին նավակի կորստի հետ. *30. Թ։b2?? Նd1x; 30. Թе1 Թ։с3* մատով. *30. Նс2*-ին սևերը խաղում են *30… Թb1+ 31. Թf1 Թ։с2*.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մատ վերջին հորիզոնականում 

Կատեգորիա:Շախմատային եզրույթներ
Կատեգորիա:Շախմատային մատեր
Ակվալանիա

**Ակվալանիա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 4418 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 87 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 51 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61041։ Հեռախոսային կոդ՝ 0721։

Սիրակուզայի Սուրբ Լուկիան հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր։ Տոնակատարությունը դեկտեմբերի 13-ին է։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2319
  bar:1871 from:0 till: 2826
  bar:1881 from:0 till: 2929
  bar:1901 from:0 till: 3485
  bar:1911 from:0 till: 3463
  bar:1921 from:0 till: 3722
  bar:1931 from:0 till: 3838
  bar:1936 from:0 till: 4074
  bar:1951 from:0 till: 4206
  bar:1961 from:0 till: 3807
  bar:1971 from:0 till: 3420
  bar:1981 from:0 till: 3683
  bar:1991 from:0 till: 3971
  bar:2001 from:0 till: 4178
PlotData=
  bar:1861 at: 2319 fontsize:S text: 2.319 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2826 fontsize:S text: 2.826 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2929 fontsize:S text: 2.929 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 3485 fontsize:S text: 3.485 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3463 fontsize:S text: 3.463 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3722 fontsize:S text: 3.722 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 3838 fontsize:S text: 3.838 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 4074 fontsize:S text: 4.074 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 4206 fontsize:S text: 4.206 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 3807 fontsize:S text: 3.807 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 3420 fontsize:S text: 3.420 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 3683 fontsize:S text: 3.683 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 3971 fontsize:S text: 3.971 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 4178 fontsize:S text: 4.178 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0721 79671
* Էլ-փոստ։ info@comune.acqualagna.ps.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.acqualagna.ps.it/ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ապեկիո

**Ապեկիո** (), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 2111 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 20 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 103 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61042։ Հեռախոսային կոդ՝ 00722։

Քաղաքի հովանավորն է Սուրբ Մարտին Տուրը։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 11-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Աուդիտորե

**Աուդիտորե** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 1628 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 80 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 20 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0722։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1502
  bar:1871 from:0 till: 1623
  bar:1881 from:0 till: 1748
  bar:1901 from:0 till: 1962
  bar:1911 from:0 till: 2215
  bar:1921 from:0 till: 2147
  bar:1931 from:0 till: 2375
  bar:1936 from:0 till: 2398
  bar:1951 from:0 till: 2357
  bar:1961 from:0 till: 1759
  bar:1971 from:0 till: 1324
  bar:1981 from:0 till: 1380
  bar:1991 from:0 till: 1347
  bar:2001 from:0 till: 1425
PlotData=
  bar:1861 at: 1502 fontsize:S text: 1.502 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1623 fontsize:S text: 1.623 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1748 fontsize:S text: 1.748 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1962 fontsize:S text: 1.962 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2215 fontsize:S text: 2.215 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2147 fontsize:S text: 2.147 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2375 fontsize:S text: 2.375 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2398 fontsize:S text: 2.398 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2357 fontsize:S text: 2.357 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1759 fontsize:S text: 1.759 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1324 fontsize:S text: 1.324 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1380 fontsize:S text: 1.380 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1347 fontsize:S text: 1.347 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1425 fontsize:S text: 1.425 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0722 362109
* Էլ-փոստ։ comune.auditore@provincia.ps.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.auditore.pu.it/ 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.auditore.pu.it/ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ընկերության կղզիներ

**Ընկերության կղզիներ** (, ) , կղզեխումբ Խաղաղ օվկիանոսի հարավային մասում, մտնում է Ֆրանսիական Պոլինեզիայի մեջ։ Տարածությունը 1.6 հզ կմ² է։ Ամենախոշոր կղզին Տահիտին է (1042 կմ²)։

## Անվանում
Հայտնագործել է անգլիացի ծովագնաց Սեմյուել Ուելիսը 1767 թվականին այդ կղզիներն է այցելել Ջեյմս Կուկը, գծանշել դրանք քարտեզի վրա և կոչել ի պատիվ Լոնդոնի թագավորական ընկերության (Մեծ Բրիտանիայի գիտությունների ակադեմիան)։

## Աշխարհագրություն
Ընկերության կղզիներ — հրաբխային ծագումով արևադարձային կղզեխումբ, որը գտնվում է Ֆրանսիական Պոլինեզիայի արևմուտքում։ Մակերեսը — 1593 կմ².

Ընկերության կղզիները երկու խմբի են՝ Հողմակողմ կղզիներ և Հողմահակառակ կղզիներ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզեխմբեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կղզիներ
Դանիական արվեստ

**[[Դանիա]]յի** տարածքում հանդիպում են մ․թ․ա․ 8 հազարամյակի գեղարվեստական մշակույթի հուշարձաններ։

«Վիկինգների դարաշրջանից» պահպանվել են Տրելեբորգ (Զելանդիա կղզում), Ագերսբորգ (ԼիմՖիորդի մոտակայքում) ամրոցների մնացորդները, ինչպես նաև ռունագրերով քարակոթողներ։ Դանիական միասնական թագավորության ստեղծումով (10-րդ դար) և քրիստոնեության ընդունումով (մոտ 960) սկսվում է փայտե, ապա՝ քարե, բազիլիկ եկեղեցիների կառուցումը։

Ռոմանական շրջանում կերտվում են լատխաչի համամասնությունների հատակագծով տաճարներ։ Գոթական շրջանում (8 դ․ սկիզբ-16 դ․) ստեղծվել են Ռոսկիլեի և Օդենսեի տաճարները, ինչպես նաև ուղղանկյուն հատակագծով ամրոցներ։

Կատեգորիա:Դանիական արվեստ
Կամարենա

**Կամարենա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տոլեդո նահանգում (Կաստիլիյա-Լա-Մանչա ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տոռիխոս շրջանում։ Տարածքը 66 կմ² է։ Բնակչությունը 3704 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 30 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Նատրիումի հեքսաֆտորսիլիկատ

**Նատրիումի հեքսաֆտորսիլիկատ**, անօրգանական նյութ՝ Na_2[SiF_6] բանաձևով։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Վատ է լուծվում ջրում։

## Ստացումը
* Ստացվում է նատրիումի ֆտորիդի և սիլիցիումի ֆտորիդի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{2NaF + SiF_4 \ \xrightarrow{}\ Na_2[SiF_6] }
* Ստացվում է H_2[SiF_6] -ի և նատրիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{H_2[SiF_6] + 2NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_2[SiF_6] + 2H_2O }
* Ստացվում է H_2[SiF_6] -ի և նատրիումի կարբոնատի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{H_2[SiF_6] + Na_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ Na_2[SiF_6] + H_2O + CO_2\uparrow }

## Ֆիզիկական հատկությունները
Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Մոլեկուլի պարամետրերը՝ a=0,886 նմ, c=0,504 նմ։

## Քիմիական հատկությունները
* Տաքացնելիս քայքայվում է.
::\mathsf{Na_2[SiF_6]  \ \xrightarrow{570-600^oC}\ 2NaF + SiF_4 }
* Փոխազդում է ծծմբական թթվի հետ.
::\mathsf{Na_2[SiF_6] + H_2SO_4 \ \xrightarrow{}\ Na_2SO_4 + SiF_4\uparrow + 2HF\uparrow }
* Փոխազդում է նատրիումի հիդրօքսիդի հետ.
::\mathsf{Na_2[SiF_6] + 8NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_4SiO_4 + 6NaF + 4H_2O }
* Տաքացման պայմաններում փոխազդում է նատրիումի կարբոնատի հետ.
::\mathsf{Na_2[SiF_6] + 2Na_2CO_3 \ \xrightarrow{100^oC}\ 6NaF + SiO_2 + 2CO_2\uparrow }
* Տաքացման պայմաններում փոխազդում է ֆտորաջրածնի հետ.
::\mathsf{Na_2[SiF_6] + 2HF \ \xrightarrow{100^oC}\ 2Na(HF_2) + SiF_4\uparrow }
* Տաքացման պայմաններում վերականգնվում է ալյումինի հետ մինչև սիլիցիումի տետրաֆտորիդ.
::\mathsf{Na_2[SiF_6] + 2Al \ \xrightarrow{700^oC}\ Na_3[AlF_6] + 2Na(HF_2) + SiF_4\uparrow }

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Лидин Р.А.* и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Կոմպլեքսային ֆտորիդներ
Կատեգորիա:Սիլիցիումի կոմպլեքսային միացություններ
Միջին մողես

**Միջին մողես**, (Lacerta media), մողեսների ենթակարգի իսկական մողեսների ընտանիքի նույնանուն ցեղի մողես։

## Բնակություն
Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Տավուշի և Լոռու մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Բնակվում է թփուտային ու նոսրանտառային բուսականությամբ քարքարոտ տարածքներում, երբեմն՝ այգիներում ու մշակահողերում, հանդիպում է նաև առուների ու լճերի ափամերձ վայրերում։

## Ընդհանուր բնութագիր
Մարմնի երկարությունը՝ 3-17 սմ է, պոչը՝ կրկնակի երկար, ինքնահատվող։ Գլուխը բարձր է՝ ծածկված խոշոր, համաչափ տեղադրված վահանիկներով։ Կոպերը շարժուն են, արտաքին ականջային անցքը՝ լավ արտահայտված։ Որովայնային մակերեսը ծածկված է 6 երկայնակի շարքեր ձևավորող խոշոր ու լայն վահանիկներով։ Երիտասարդ մողեսի մուգ շագանակագույն ընդհանուր գունավորում ունեցող մարմնի երկայնքով ձգվում են 5 նեղ, կանաչավուն զոլեր։ Տարիքի հետ մեջքի ողջ մակերեսի ընդհանուր գունավորումը ձեռք է բերում կանաչավուն (մուգ կանաչից կամ կանաչագորշավունից վառ կանաչ) երանգ։ Երկայնակի զոլերը պահպանվում են կամ լրիվ անհետանում, իսկ նրանց միջև հաճախ հայտնվում են մուգ բծեր։ Հասուն արուի որովայնային մակերեսը դեղնականաչավուն է, էգինը՝ դեղնավուն կամ սպիտակ։ Բազմացման շրջանում արուի գլխի կողմնային մակերեսը, կոկորդը, երբեմն նաև մարմնի կողմնային հատվածները դառնում են վառ երկնագույն, էգերի մոտ նույն հատվածում երևում են ավելի մանր, բաց երկնագույն խալեր։ Միջին մողեսները որոշ տարածքներում հանդիպում են համատեղ՝ մոտ ազգակից զոլավոր և ճարպիկ մողեսների հետ։ Ձմեռում է հոկտեմբերի վերջից մարտ։ Սնվում է հիմնականում անողնաշարավորներով, երբեմն՝ նաև մանր մողեսներով ու օձերով։

## Բազմացում
Բազմացումն սկսվում է մայիսից։ Ձվադրում է տարեկան 2 անգամ։ Խոշոր էգերը կարող են դնել մինչև 30 ձու (երկար.՝ մինչև 1,5 սմ)։ Ձագերը ծնվում են հուլիսի կեսից սեպտեմբերի սկիզբը։ Չնայած լայնորեն տարածված հակառակ կարծիքի՝ Միջին մողեսը թունավոր չէ։ Հաճախ խնամվում է անազատ պայմաններում։ Օգտակար է. ոչնչացնում է վնասատու միջատներին։

## Պատկերասրահ

Lacerta bilineata in Rovigo.jpg
Armenischegebirgseidechse-02.jpg
Lacerta praticola.jpg
Eremias arguta, Balkhash, 2004.JPG
Eidechse auf Brombeere 6662.JPG
Ophisops elegans.jpg


Կատեգորիա:Մողեսներ
Նատրիումի հեքսաֆտորստիբատ

**Նատրիումի հեքսաֆտորստիբատ**, անօրգնական միացություն՝ Na[SbF_6] բանաձևով։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Ջրում լուծվում է։

## Ստացումը
* Ստացվում է Sb_2O_3-ի ֆտորի բրոմիդի և նատրիումի ֆտորիդի փոխազդեցությունից,
::\mathsf{6Sb_2O_3 + 20BrF_3 + 12NaF \ \xrightarrow{350^oC}\ 12Na[SbF_6]\downarrow + 10Br_2 + 9O_2 }
* Ստացվում է նատրիումի ֆտորիդի և ծարիրի ֆտորիդի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{SbF_5 + NaF \ \xrightarrow{}\ Na[SbF_6] }

## Ֆիզիկական հատկությունները
Հանդես է գալիս անգույն բյուրեղների ձևով։ Մոլեկուլի պարամետրերը՝ a=0,820 նմ։

Լուծվում է ջրում ենթարկվելով հիդրոլիզի։

## Քիմիական հատկությունները
* Հիդրոլիզվում է.
::\mathsf{[SbF_6]^- + H_2O \ \rightleftarrows \ [SbOF_4]^- + 2HF }
::\mathsf{2[SbF_6]^- + H_2O \ \rightleftarrows \ [Sb_2OF_{10}]^{2-} + 2HF }
* Փոխազդում է ֆտորաջրածնի հետ.
::\mathsf{Na[SbF_6] + 3HF \ \xrightarrow{0^oC}\ H_3[SbF_8] + NaF\downarrow }
* Փոխազդում է նատրիումի հիդրօքսիդի հետ.
::\mathsf{Na[SbF_6] + NaOH \ \xrightarrow{}\ Na[Sb(OH)F_5] + NaF }
::\mathsf{Na[SbF_6] + 6NaOH \ \xrightarrow{}\ Na[Sb(OH)_6]\downarrow + 6NaF }

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Ծարիրի միացություններ
Կատեգորիա:Ֆտորիդներ
Թաթարական նեղուց

**Թաթարական նեղուց** (), նեղուց մայրացամաքային Ասիայի և Սախալին կղզու միջև։ Միացնում է Ճապոնական և Օխոտի ծովերը։ Երկարությունը 663 կմ է, լայնությունը հարավում՝ մինչև 324 կմ, հյուսիսում՝ մինչև 40 կմ, ամենանեղ տեղում՝ Նևսկու նեղուցում, 7,3 կմ։ Նվազագույն խորությունը նավուղում 8 մ է։

Թաթարական նեղուցի հյուսիսային մասը կոչվում է *Ամուրի լիման* (այնտեղ է թափվում Ամուր գետը)։ Նավահանգիստներն են Վանինոն, Սախալինի Ալեքսանդրովսկը, Նևելսկը և Խոլմսկը։

## Անվանում
Անվանումը ոչ մի կապ չունի թաթար ժողովրդի անվան հետ։ Անվանումը տվել են եվրոպացիներն այն ժամանակ, երբ սխալմամբ թաթարներ էին անվանում թյուրքական, մոնղոլական, տունգուս–մունջուրական բոլոր ժողովուրդներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի նեղուցներ
Կատեգորիա:Ճապոնական ծով
Կատեգորիա:Նեղուցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի նեղուցներ
Կատեգորիա:Սախալինի մարզ
Հայլբրոն (շրջան)

**Հայլբրոն** ՝ շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Հայլբրոն քաղաքը։ Շրջանը մտնում է Բադեն-Վյուրթեմբերգ մարզի մեջ։ Շտուտգարտ օկրուգի ենթակայության տակ է։ Զբաղեցնում է 1.099,95 կմ2։ Բնակչությունը՝ 330 021 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 300 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 08 1 25։ Շրջանում 45 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Ֆենտոլամին

300px|մինի|Ֆենտոլամին՝ քիմիական բանաձև
**Ֆենտոլամին** (), իմիդազոլի հիդրոքլորիդ։ Արտադրվում է Ֆենտոլամինի հիդրոքլորիդի ձևով (Phentolamini hydrochloridum)։
Սինոնիմներ։ Regitine, Dibasin, Phentolamine, Rogitine։ 
## Ընդհանուր տեղեկություններ
մինի
Սպիտակ կամ քիչ սերուցքագույն փոշի, քիչ է լուծվում ջրում, դժվար՝ սպիրտում։
Հանդիսանում է սինթետիկ միացություն, այժմյան α բլոկատորների ներկայացուցիչ։ Ունենում է ոչ ընտրողական ալֆա ադրենոբլոկատոր ազդեցություն, ազդելով հետսինապտիկ α1 և պրեսինապտիկ α2 ադրենընկալիչների վրա։
Ինչպես այլ այսպիսի ադնենոբլոկատորների, այնպես էլ ֆենտոլամինի օգտագործումը պայմանավորված է ադրենէրգիկ անոթասեղմիչ իմպուլսների խաթարումով, պերիֆերիկ անոթների լայնացումով՝ հատկապես արտերիոլներ և նախակապիլյարներ, մկանային հյուսվածքի, մաշկի և լորձաթաղանթների արյունամատակարարման լավացումով, ինչպես նաև զարկերակային ճնշման անկմամբ։ 
Կիրառվում է նաև պերիֆերիկ արյան շրջանառության խանգարման (Ռեյնոյի հիվանդություն, էնդարտերիտ,ակրոցիանոզ, աթերոսկլերոտիկ գանգրենայի առաջին փուլ), ծայրամասային տրոֆիկ խոցերի բուժման, դանդաղ լավացող վերքերի, ցրտահարման, ինչպես նաև ֆեոքրոմացիտոմայի ժամանակ։
Կան տվյալներ, որ ֆենտոլամինը, ինչպես նաև այլ α ադրենոբլոկատորների կիրառումը ուժեղացնում է ինսուլինի սեկրեցիան, որը կարող է օգտակար լինել շաքարային դիաբետով տառապող հիվանդների բուժման համար։

## Կիրառում
Նշանակվում է դեղահատի ձևով, մեծահասակներին՝ 0.05գ, փոքրերին՝ 0.025գ 3-4 անգամ օրը։ Ծանր դեպքերում դոզան հնարավոր է բարձրացնել մինչև 0.1գ՝ 3-5 անգամ օրը։ Առկա են նաև ինյեկցիոն տարբերակները։
Կան տեղեկություններ Ֆենտոլամինի՝ որպես պերիֆերիկ վազոդիլատատոր օգտագործման մասին՝ սրտամկանի ինֆարկտի սուր փուլերում։ Օգտագործվում է նաև երեխաների ատրիովենտրիկուլյար բլոկադաների դեպքում, 1մգ/կգ՝ 4 ընդունման համար։ Նկարագրված է դրական էֆֆեկտ՝ նամանավանդ արտահայտված բրադիկարդիայի դեպքում։
## Գերդեղաչափում
Օրթոստատիկ կոլապս, տախիկարդիա, գլխապտույտ, մաշկի քոր և կարմրություն, սրտխառնոց, փսխում, լուծ։
## Հակացուցումներ
Հակացուցված է սիրտ-անոթային համակարգի արտահայտված օրգանական փոփոխությունների դեպքում։

Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Α ադրենոբլոկատորներ
Ճահճային կրիա

**Ճահճային կրիա** (Emys orbicularis), սովորական կրիա, աչիկավոր կրիա, ջրային կրիաների ընտանիքի կենդանի։ Հայաստանում հանդիպում է միայն Տավուշի մարզում։ Տարածված է հիմնականում տաք կամ բարեխառն կիսաչորային գոտիներում։ Բնակվում է հոսող և կանգուն բնական ու արհեստական, ջրավազաններում և ջրամերձ տարածքներում։

## Կառուցվածք
Զրահի երկարությունը փոխվում է տարիքի հետ (2,2-29 սմ)։ Պոչը համեմատաբար երկար է (զրահից 1,4-3 անգամ կարճ է)։ Զրահի մեջքային մակերեսը՝ կարապաքսը, համեմատաբար ուռուցիկ է, վահանիկները՝ հարթ։ Զրահի որովայնային մասը՝ պլաստրոնը, շարժուն է։ Կարապաքսն ու պլաստրոնը միացած են կապանով։ Գլուխը ծածկված է հարթ մաշկով։ Մատների միջև, զարգացած են լողաթաղանթներ։ Կարապաքսի գույնը գորշ կանաչավունից գրեթե սև է՝ կախված մանր, սև ու սպիտակավուն, դեղնավուն կամ նարնջագույն բծերի խտությունից։ Պլաստրոնի գույնը սպիտակավունից դեղնավուն է կամ վարդագույն՝ կախված բաց գույնի բծերի ընդհանուր գունավորումից։ Մաշկի մուգ ընդհանուր գունավորման վրա ևս առկա է բաց դեղնավունից նարնջագույն երանգներով մանր բծերի խճանկար։ Գլուխն ու վերջույթները նույնպես մուգ գույնի են՝ ծածկված մանր դեղնավուն գծերով։ Երիտասարդ կրիաները խայտաբղետ են։ Սնվում է որդերով, հոդվածոտանիներով, փափկամարմիններով, մանր ողնաշարավորներով, լեշերով, նաև ջրային բուսականությամբ։ Ձմեռում է հիմնականում հոսող ջրավազանների հատակին՝ թաղվելով տիղմի մեջ (1 մ խորություն)։
## Ձվադրումը
Ձմեռման տևողությունը կախված է կլիմայի պայմաններից (հաճախ՝ հոկտեմբերից մարտի վերջը)։ Զուգավորումը սկսվում է ապրիլին, շարունակվում մինչև հունիսի կեսերը։ Մայիսի վերջից հուլիսի սկիզբը էգը ձվադրում է 2-3 անգամ, յուրաքանչյուր անգամ դնում երկարավուն, 28-33 մմ × 18-20 մմ տրամագծով 5-10 ձու և դրանք թաղում հողի մեջ։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի վերջերին-սեպտեմբերի սկզբին։ Սեռահասուն է դառնում 6-8 տարեկանում։ Պահպանության նպատակով խնամվում և բազմացվում է նաև անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակներով, միսն ու ձուն՝ որպես սնունդ։ Գրանցված է Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր գրքում։

Կատեգորիա:Կրիաներ
Կատեգորիա:Միջազգային Կարմիր գիրք
Միխաել

**Միխաել**՝ հայկական Միքայել անվանը համարժեք գերմանական (գերմաներեն՝ Michael) անուն; Ունի իգական՝ **Միխաելա** (գերմաներեն՝ Michaela) տարբերակը;

## Անունը կրողները
* Միխայել Շումախեր(*1969 թ․)•Michael Schumacher•գերմանացի ավտոարշավորդ
* Միխաել Հանեքե(*1942 թ․)•Michael Haneke•ավստրիացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ
* Միխայելա Շաֆֆրատ(*1970 թ․)•Michaela Schaffrath•գերմանացի պոռնոդերասանուհի
Նատրիումի հեքսաֆտորոֆոսֆատ(V)

**Նատրիումի հեքսաֆտորոֆոսֆատ(V)**, անօրգանական նյութ՝ Na[PF_6]։ Առաջացնում է սպիտակ բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։ Փոխազդում է տաք ջրի հետ։
## Ստացումը
* Ստացվում է ֆոսֆորի հեքսաֆտորիդի և նատրիումի ֆտորիդի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{PF_5 + NaF \ \xrightarrow{}\ Na[PF_6] }
* Ստացվում է ֆոսֆորի քլորիդի և նատրիումի ֆտորիդի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{PCl_5 + 6NaF \ \xrightarrow{175-230}\ Na[PF_6] + 5NaCl }
* Ստացվում է H[PF_6]-ի և նատրիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{H[PF_6] + NaOH \ \xrightarrow{}\ Na[PF_6] + H_2O }
## Ֆիզիկական հատկությունները
Առաջացնում է սպիտակ բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։
## Քիմիական հատկությունները
* Տաքացման պայմաններում քայքայվում է.
::\mathsf{Na[PF_6] \ \xrightarrow{500-600^oC}\ PF_3 + NaF + F_2 }
* Անջուր աղը միջին ջերմաստիճաններում քայքայվում է.
::\mathsf{Na[PF_6]\cdot H_2O \ \xrightarrow{80^oC}\ Na[PF_6] + H_2O }
* Փոխազդում է տաք ջրի հետ.
::\mathsf{Na[PF_6] + 2H_2O \ \xrightarrow{100^oC}\ Na[PO_2F_2] + 4HF }
* Փոխազդում է ազոտական թթվի ջրային լուծույթի հետ.
::\mathsf{2Na[PF_6] + 2HNO_3 + 5H_2O \ \xrightarrow{100^oC}\ 2H[PO_2F_2] + 9HF + 2NaNO_3 }
* Տաքացման պայմաններում փոխազդում է նատրիումի հիդրօքսիդի հետ.
::\mathsf{Na[PF_6] + 8NaOH \ \xrightarrow{350-400^oC}\ Na_3PO_4 + 6NaF + 4H_2O }
## Գրականություն
* *Лидин Р.А.* и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Ֆոսֆորի հալոգենիդներ
Կատեգորիա:Ֆտորի միացություններ
Նոյնկիրխեն (շրջան)

**Նոյնկիրխեն** ( ), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Օտվայլեր քաղաքը։ Շրջանը մտնում է Սաար մարզի մեջ։ Զբաղեցնում է 249,24 կմ2։ Բնակչությունը 137 727 մարդ։ Բնակչության խտությունը 553 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը 10 0 43 է։ Շրջանում 7 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Անաստասիայի մատ

**Անաստասիայի մատ** (), շախմատային կոմբինացիա գերմանացի գրող Յոհան Յակոբ Վիլհելմ Հայնզեի (1746-1803) «Անաստասիան և շախմատային խաղը» (1803) նորավեպից։

## Պատմություն
Հայնզեն 1803 թվականին հրապարակեց «Անաստասիան և շախմատային խաղը։ Արդինգելլոյի նամակները Իտալիայից» նորավեպը։ Սա գրականության պատմության մեջ գեղարվեստական առաջին ստեղծագործությունն է, որում դիպաշարի ընթացքում բերվում է շախմատային խաղի դիրք։ Եվ այդ դիրքը կապված է կին հերոսի՝ Անաստասիայի հետ, որը հայտարարում է մատ 3 քայլից.

**1.Ձe7+ Աh8 2.Ն։h7+! Ա։h7 3.Նh5#**

Ինչպես և «Դիլարամի մատը», «Անաստասիայի մատը» մտել է շախմատի պատմության մեջ, և այդ անվանումով մատային տվյալ կոմբինացիան բերվում է գերմանական և ֆրանսիական շախմատային տեղեկագրքերում։

## Օրինակներ գործնական պարտիայից

«Անաստասիայի մատի» գաղափարը երբեմն հանդիպում է գործնական շախմատում. Ամենաառաջին օրինակներից էր Կոնրադ Բայեր - Էռնստ Կառլ Ֆալկբեեր պարտիան (Վիեննա, 1852).

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Մատ (շախմատ)
* Դիլարամի մատ

## Արտաքին աղբյուրներ
* *Schendel G.* Wilhelm Heinse und das Anastasia-Matt // chessbase.de 23.06.2003 

Կատեգորիա:Շախմատային եզրույթներ
Կատեգորիա:Շախմատային մատեր
Դիլիջանի երկրագիտական թանգարան-պատկերասրահ

**Դիլիջանի երկրագիտական թանգարան-պատկերասրահ**, հիմնադրվել է 1950 թվականին ուսուցիչ Եղիշե Հովսեփյանի կողմից, այցելուների համար բացվել է 1952 թվականին։ Թանգարանի պատկերասրահն ստեղծվել է 1958 թվականին։ Ընդգրկված է Դիլիջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (հուշարձան՝ 10.3/134):

## Պատմություն
Թանգարանի նախկին շենքը կառուցվել է 1920 թվականին՝ որպես հյուրանոց, այնուհետև օգտագործվել՝ որպես հիվանդանոց, հետագայում դարձյալ հյուրանոց։ 1967 թվականին վերանորոգումից հետո հանձնվել է Դիլիջանի երկրագիտական թանգարանին։ 2005 թվականին հին շենքը քանդվել է և 5 տարվա ընթացքում կառուցվել է թանգարանի նոր շենքը՝ Դիլիջան քաղաքի ֆինանսավորմամբ և քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Նվեր Դանիելյանի նախագծով։ 2010 թվականին եղել է թանգարանի պաշտոնական բացումը, իսկ 2011 թվականի ապրիլի 1-ից բաց է այցելուների համար։

## Ցուցադրություն
Թանգարանում պահվում և ցուցադրվում են հնագիտական իրեր՝ 1017 հատ, ազգագրական իրեր՝ 628 հատ, 391 կիրառական արվեստի իր, 353 գրաֆիկական աշխատանքներ, 409 գեղանկարներ,  քանդակներ, 47 արծաթյա իր, որից 36-ը մետաղադրամ, հնատիպ գրականություն՝ 39 կտոր։
Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում հնագիտության բաժինը, որը հայտնաբերվել է Դիլիջանի շրջակայքից և պատկանում է ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարաշրջաններին։ Պատկերասրահը հարուստ է հայ, ռուս և արտասահմանյան նկարիչների, այդ թվում՝ Հովհաննես Այվազովսկու, Վարդգես Սուրենյանցի, Գևորգ Բաշինջաղյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Ռոքուել Քենտի, Էդգար Շահինի, Ռիշար Ժերանյանի,Շանթ Հերթևցյանի բնօրինակ աշխատանքներով։

## Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքում, Մյասնիկյան 28 հասցեում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Շենք երկրագիտական թանգարանի, ArmAg (2).jpg
Պատկեր:Շենք երկրագիտական թանգարանի, ArmAg (3).jpg
Պատկեր:Շենք երկրագիտական թանգարանի, ArmAg (8).jpg
Պատկեր:Շենք երկրագիտական թանգարանի, ArmAg (10).jpg
Պատկեր:Շենք երկրագիտական թանգարանի, ArmAg (5).jpg
Պատկեր:Շենք երկրագիտական թանգարանի, ArmAg (9).jpg
Պատկեր:Մազակալ.jpg|մազակալ
Պատկեր:Ծովային տեսարան.jpg|Հովհաննես Այվազովսկի, Ծովային տեսարան
Պատկեր:Վարդգես Սուրենյանց Ներքինին հարեմում.jpg|Վարդգես Սուրենյանց, Ներքինինը Հարեմում
Պատկեր:Petros Duryan's bust by Adibek Grigoryan.jpg|Ադիբեկ Գրիգորյան, Պետրոս Դուրյանի մարմարե կիսանդրին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Թանգարանները պարզապես իրեր պահելու տեղ չեն, նրանք արտահայտում են այն մշակույթը, որն այնտեղ ներկայացված է. Անժելա Լալայան

Կատեգորիա:1950 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1950 հիմնադրված թանգարաններ
ե
Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի թանգարաններ
Նատրիումի հեքսաքլորոիրիդատ(IV)

**Նատրիումի հեքսաքլորոիրիդատ(IV)**, անօրգանական նյութ՝ Na2[IrCl6] բանաձևով, առաջացնում է մուգ-կարմիր բյուրեղներ։

## Ստացումը
* Ստացվում է իրիդիումի օքսիդի, աղաթթվի և նատրիումի քլորիդի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{IrO_2 + 4HCl + 2NaCl \ \xrightarrow{}\ Na_2[IrCl_6] + 2H_2O }
* Ստացվում է իրիդիումի, քլորի և նատրիումի քլորիդի փոխազդեցությունից.
::\mathsf{ Ir + 2Cl_2 + 2NaCl \ \xrightarrow{T}\ Na_2[IrCl_6] }

## Ֆիզիկական հատկությունները
Առաջացնում է բյուրեղներ։

Լուծվում է ջրում։

## Քիմիական հատկությունները
* Փոխազդում է կալիումի քլորիդի հետ.
::\mathsf{ 2Na_2[IrCl_6] + 2KCl \ \xrightarrow{}\ 2K_2[IrCl_6]\downarrow + 2NaCl }

## Գրականություն
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5.
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Ливингстон С. Химия рутения, родия, палладия осмия, иридия, платины. — М.։ Мир, 1978. — 368 с.
* Лидин Р.А. и др. Константы неорганических веществ. — М.։ Дрофа, 2006. — 685 с. — ISBN 5-7107-8085-5.
* Гинзбург С. И. и др. Аналитическая химия платиновых металлов. — М.։ Наука, 1972. — 616 с.

Կատեգորիա:Իրիդիումի կոմպլեքսային միացություններ
Կատեգորիա:Նատրիումի աղեր
Կատեգորիա:Կոմպլեքսային քլորիդներ
Հրանտ Վանյան

**Հրանտ Անուշավանի Վանյան** (), հայ խորհրդային ինժեներ-մեխանիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1972)։ ԽՄԿԿ անդամ (1962)։

## Գործունեություն
Ավարտել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական արտադրության ինժեներների ինստիտուտը (1939)։ 1960-1980 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության մեքենայացման և էլեկտրիֆիկացման ԳՀԻ-ի տնօրենի՝ գիտական աշխատանքների գծով տեղակալ։ Աշխատանքները վերաբերում են քարքարոտ հողերի յուրացման ու մեքենայացման տեխնոլոգիական հիմունքներին և քարհավաք մեքենաների աշխատանքային օրգանների ստեղծման հարցերին։

## Երկեր
* Բամբակենու մշակման կոմպլեքսային մեքենայացումը, Երևան։ Հայպետհրատ, 1956։
* Բամբակի բերքահավաքի մեքենայացումը,  Երևան։ Հայպետգյուղհրատ, 1961։
* Բանջարաբուծության կազմակերպումը կոլտնտեսություններում։ (Բանջարաբուծության գծով գյուղատնտես. 1-ին կարգի վարպետներ պատրաստելու ձեռնարկ), (համահեղինակ)։ Երևան։ Հայպետհրատ, 1952։
* Դաշտավարության կազմակերպումը կոլտնտեսություններում (համահեղինակ) Երևան։ Հայպետհրատ, 1952։
* Դիզելային շարժիչների հիմնական առանձնահատկությունները։ Երևան։ Հայպետհրատ, 195
* Նորարարություններ Հայաստանի գյուղատնտեսության մեքենայացման բնագավառում (համահեղինակ)։ Երևան։ Հայպետհրատ, 1958։
* Պտղաբուծության կազմակերպումը կոլտնտեսություններում (Պտղաբուծության գծով 1-ին կարգի վարպետներ պատրաստելու ձեռնարկ)։  Երևան։ Հայպետհրատ, 1953։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Թալիշի լեռներ

**Թալիշի լեռներ** (, ,  *Kuh-ha:ye Ta:lesh*), լեռներ Ադրբեջանի հարավ-արևելքում և Իրանում։ Երկարությունը շուրջ 100 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 2477 մ։

## Անվանում
Հայտնի են նաև *Թալիշ* անունով։ Անվանումն առաջացել է Կասպից ծովի հարավարևմտյան ափին բնակվող թալիշ ժողովրդի անունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Իրանի լեռնաշղթաներ
Thinking About You

«**Thinking About You**», շոտլանդացի երաժիշտ Քելվին Հարիսի երգն է, համագործակցությամբ հորդանանցի երգչուհի Այա Մարարի հետ։ Երգը 2012 թվականին ընդգրկվել է Քելվին Հարիսի «18 Months» կոչվող երրորդ ստուդիական ալբոմում, սակայն որպես այդ ալբոմի ութերորդ սինգլ թողարկվել է 2013 թվականի օգոստոսի 2-ին։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Վինսենթ Հայքոքը, նկարահանվել է Լոս Անջելեսում և ներկայացվել է 2013 թվականի հուլիսի 15-ին Քելվին Հարիսի VEVO էջում։ Տեսահոլովակի մի քանի կադրում նկարահանվել է անգլիական Hurts դուետի անդամ Թեո Հաչքրաֆթը, ով նաև իր մասնակցությունն է ունեցել է Քելվինի «Under Control» երգում։

## Երգացանկ
;Թվային ներբեռնում - Ռեմիքսների մինի ալբոմ
# «Thinking About You» (Jesse Rose Remix) - 5։29
# «Thinking About You» (Laidback Luke Remix) - 6։34
# «Thinking About You» (Michael Brun Remix) - 5։42
# «Thinking About You» (Ludo Remix) - 6։45
# «Thinking About You» (GTA Remix) - 6։49
# «Thinking About You» (Firebeatz Remix) - 5։53
# «Thinking About You» (EDX's Belo Horizonte At Night Remix) - 6։51
# «Thinking About You» (Manufactured Superstars Remix) - 6։53

## Հիթ-շքերթներ

## Հրատարակութոյւն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը YouTube-ում
* Երգի բառերը  MetroLyrics-ում

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:Քելվին Հարիսի երգեր
Կարլեն Դալլաքյան

**Կարլեն Լևոնի Դալլաքյան ** (), հայ խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող, գրականագետ, լրագրող, թարգմանիչ։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1964)։

Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը (1951)։ Մինչև 1957 թվականը կատարել է կոմերիտական ղեկավար աշխատանք։

1957-1963 թվականներին աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմում։ 1963-1970 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Մինիստրների սովետին առընթեր հայ եկեղեցու գործերի խորհրդի նախագահ, 1971-1975 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի վարիչ։ 1976-ի հունվարին ընտրվել է ՀԿԿ Կենտկոմի քարտուղար։ ՀԽՍՀ 8-9 գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ է, ՀԿԿ Կենտկոմի (1971 թվականից) և ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի (1976 թվականից) անդամ։ Անգլերենից և ռուսերենից թարգմանել է Մարկ Տվենի, Լ․ Պերվոմայսկու և ուրիշ հեղինակների մի շարք գործեր։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Անգլերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Լեոնիդ Վանյան

**Լեոնիդ Լևի (Լվովիչ) Վանյան** (), հայ խորհրդային երկրաֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1975)։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Գուբկինի անվան Մոսկվայի նավթային ինստիտուտը (1954)։ 1954-1974 թվականներին աշխատել է հետախուզման երկրաֆիզիկական մեթոդների համամիութենական գիտահետազոտական, ԽՍՀՄ ԳԱ Երկրի ֆիզիկայի, տիեզերական հետազոտությունների ինստիտուտներում։ 1974 թվականից ղեկավարում է Պ․ Պ․ Շիրովի անվան օվկիանոսաբանության ինստիտուտի էլեկտրամագնիսական դաշտերի լաբորատորիան։ Աշխատությունները վերաբերում են էլեկտրամագնիսական զոնդավորման և բնական էլեկտրամագնիսական դաշտերի փոփոխման բնույթի հարցերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երկրաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Հակոբ Վայրադյան

**Հակոբ Սիմոնի Վայրադյան** (), հայ խորհրդային կիբեռնետիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1973 թ.), պրոֆեսոր (1975 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1957 թվականից։

Ավարտել է Մոսկվայի ինժեներա-ֆիզիկական ինստիտուտը (1955 թ.) և դասախոսում է նույն ինստիտուտում։ Աշխատությունները վերաբերում են ավտոմատացված կառավարող համակարգերի հուսալիության, բազմապրոցեսորային հաշվողական համակարգերի, բժշկական կիբեռնետիկայի, պատկերների (կերպարների) ճանաչման հարցերին։ Վայրադյանը տեսական և գործնական ներդրում ունի բարդ հաշվողական սարքերի ու համակարգերի մշակման և ստեղծման գործում։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1976 թ.)։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի, «Պատվո նշան» շքանշաններով։

## Երկեր
* Вайрадян, Акоп Семенович. Методы испытаний вычислительных комплексов реального времени / Моск. инж.-физ. ин-т, [Фак. кибернетики]. - М. : МИФИ, 1988. - 69,[1] с. : ил.; 20 см. FB 2 88-14/30
* Вайрадян, Акоп Семенович. Обработка информационных массивов [Текст] / А.С. Вайрадян, В.С. Лаврентьев ; Под ред. проф. А.С. Вайрадяна ; Моск. инж.-физ. ин-т. - Москва : МИФИ, 1977. - 80 с. : ил.; 20 см. FB Б 77-27/2598, FB Б 77-27/2599

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կալերա ի Չոսաս

**Կալերա ի Չոսաս** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տոլեդո նահանգում (Կաստիլիյա-Լա-Մանչա ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա-Կամպանա-դե-Օլոպեսա շրջանում։ Տարածքը 280 կմ² է։ Բնակչությունը 4595 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 92 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Թամանի թերակղզի

**Թամանի թերակղզի** (), թերակղզի Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։ Ողողվում է Սև և Ազովի ծովերի ջրերով։ Տարածությունը շուրջ 2 հզ կմ² է, բարձրությունը մինչև՝ 164 մ։

## Անվանում
Հայտնի է նաև *Թաման* անունով։ Անվանումն առաջացել է ադիգերեն *թեմեն* «ճահիճ» բառից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազովի ծով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թերակղզիներ
Կատեգորիա:Սև ծով
Նատրիումի հեքսաթիոցիանատֆերրատ(III)

**Նատրիումի հեքսաթիոցիանատֆերրատ(III)**, անօրգանական միացություն՝ Na_3[Fe(SCN)_6] բանձևով։ Առաջացնում է մուգ-կարմիր բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։

## Ստացումը
* \mathsf{Fe(SCN)_3 + 3NaCN + 12 H_2O\ \rightarrow\ Na_3[Fe(SCN)_6]\cdot 12 H_2O}

## Ֆիզիկական հատկությունները
Առաջացնում է մուգ-կարմիր բյուրեղներ, որոնց բանաձևը՝ Na3[Fe(SCN)6]•n H2O, որտեղ n=3 կամ 12։

Լուծվում է ջրում և էթանոլում։

## Գրականություն
* Руководство по неорганическому синтезу։ В 6-ти т. / Ред. Брауэр Г.. — М.։ Мир, 1985. — Т. 5. — 360 с.

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Տիոգիանատներ
Կատեգորիա:Ֆերատներ
Ճռիկներ

**Ճռիկներ**, (Grylloidea), ուղղաթև միջատների կարգի վերնաընտանիք։

## Ընդհանուր բնութագիր
Մարմինը գլանաձև է, երբեմն՝ գնդաձև, բեղիկները՝ սովորաբար մարմնից երկար։ Որոշ տեսակների թևերը կարճացած են կամ անհետացած։ Արուները վերնաթևերի վրա ունեն ձայնարձակ ապարատ, որի օգնությամբ գիշերները «երգում են»։ Լսողական օրգաններն առջևի ոտքերի վրա են։ Էգերը սովորաբար ունեն նիզակաձև ձվադիր, ձվադրում են հողում կամ բույսերի ցողուններին։ Զարգանում են ոչ լրիվ կերպարանափոխությամբ։ Ձմեռում են և՝ թրթուրները, և՝ հասունները։ Ստորգետնյա, գիշերային կենսակերպի միջատներ են, հանդիպում են ամենուր՝ դաշտերում, հողի ճեղքերում, քարերի տակ, տներում և այլն։ Ամենակեր են։ Գյուղատնտեսության մշակաբույսերին մեծ վնաս են պատճառում իշախառանչը և տափաստանային ճռիկը (Melanogryllus desertus)։ Վերջինս նախընտրում է առավել խոնավ, փխրուն հողով վայրերը, որտեղ հեշտությամբ ցերեկային ապաստան է գտնում թաքնվելու համար։ Վնասում է տարեկանին, ծխախոտին, կաղամբին, կարտոֆիլին, սոխին, խաղողի վազին։ Ուտում է բույսերի մատղաշ տերևները, բողբոջները և այլն։

## Ձվադրում
Ձվադրում է հողի ճեղքերում՝ հունիսին։ 14-18 օր անց ձվերից դուրս եկած թրթուրները թաքնվում են քարերի, հողակոշտերի, տերևների տակ կամ ճեղքերում։ Ունի 5 հասակ, ձմեռում է թրթուրը՝ վերջին հասակում՝ քարերի, տերևների տակ։

## Տեսակներ
Հայտնի է 2 հազար, Հայաստանում՝ 16 տեսակ։

## Պատկերասրահ

Gryllus campestris 3.jpg
Myrmecophila acervorum.jpg
Conocephalus dorsalis 8961.jpg
Ceuthophiluscricket.jpg
Camel Cricket dsc00387 Neda.jpg


Կատեգորիա:Միջատներ
Նատրիումի հեքսանիտրոկոբալտատ(III)

**Նատրիումի հեքսանիտրոկոբալտատ(III)**, անօրգանական միացություն՝ Na_3[Co(NO_2)_6] բանաձևով։ Առաջացնում է դեղին բյուրեղներ։ Լուծվում է սառը ջրում։
մինի|Na<sub>3</sub>Co(NO<sub>2</sub>)<sub>6</sub>.
## Ստացումը
* \mathsf{CoCl_2 + 7NaNO_2 + 2CH_3COOH \ \xrightarrow{50-60^oC}\ }
::::\mathsf{ \xrightarrow{50-60^oC}\ Na_3[Co(NO_2)_6] + NO\uparrow + 2NaCl + 2CH_3COONa + H_2O }

## Ֆիզիկական հատկությունները
Առաջացնում է դեղին բյուրեղներ։ Լավ լուծվում է սառը ջրում։ Փոխազդում է տաք ջրի հետ։

## Քիմիական հատկությունները
* Փոխազդում է տաք ջրի հետ.
::\mathsf{3Na_3[Co(NO_2)_6] + 2H_2O \ \xrightarrow{100^oC}\ 3CoNO_3(OH)\downarrow + 9NaNO_2 + 5NO\uparrow + HNO_3  }
* Փոխազդում է ազոտական թթվի հետ.
::\mathsf{3Na_3[Co(NO_2)_6] + 2HNO_3 \ \xrightarrow{100^oC}\ 3Co(NO_3)_3 + 9NaNO_2 + 5NO\uparrow + H_2O }
* Փոխազդում է նատրիումի հիդրօքսիդի հետ.
::\mathsf{Na_3[Co(NO_2)_6] + 2NaOH \ \xrightarrow{100^oC}\ Co(OH)_2\downarrow + NO\uparrow + 2NaNO_2 + NaNO_3 }
* Փոխազդում է կալիումի նիտրատի հետ.
::\mathsf{Na_3[Co(NO_2)_6] + 2KNO_3 \ \xrightarrow{}\ NaK_2[Co(NO_2)_6]\downarrow + 2NaNO_3 }

## Գրականություն
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5.
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.
* Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.։ Мир, 1972. — Т. 2. — 871 с.

Կատեգորիա:Ազոտային միացություններ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Կոբալտի կոմպլեքսային միացություններ
Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ
Յակոբսդորֆ (Բրանդենբուրգ)

**Յակոբսդորֆ (Բրանդենբուրգ)** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Օդերֆորլանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 1880 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 50,26 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 67 237*։

Կոմունան ստորաբաժանվում է 3 գյուղական համայնքի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Շտորկով (Մարկ)

**Շտորկով (Մարկ)** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 9077 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 179,96 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 67 481*։

Քաղաքը ստորաբաժանվում է 13 քաղաքային համայնքի։


Պատկեր:Storkow_Bundesstrasse_246.jpg| 
Պատկեր:LOS 08-13 img11 Storkow.jpg| 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ռիթմ

**Ռիթմ** (` համաչափություն, կառուցիկություն), հավասար միավորների պարբերական, կանոնավոր կրկնություն, որը հատուկ է ինչպես բնության երևույթներին (Երկրի պտույտն արեգակի և իր առանցքի շուրջ, ծովի մակընթացությունն ու տեղատվությունը, մարդու սրտի զարկերը), բոլոր մեխանիզմների աշխատանքին (լծակ, ժամացույց, մետրոնոմ, Նյուտոնի ճոճանակ, հաստոցներ և այլն), այնպես էլ արվեստի որոշ տեսակների (երաժշտություն, պար, չափածո խոսք)։

Երաժշտության մեջ ռիթմն առաջանում է հնչյունների կանոնավոր հերթականությունից։ Պարը մարդկային մարմնի ռիթմիկ շարժումների շարանն է։

Ռիթմը կարևորագույն դեր է խաղում *չափածո խոսքում*` տարանջատելով այն արձակից։ Չափածոն պարունակում է որոշ հավասար միավորներ, որոնց պարբերական կրկնությունից էլ առաջանում է ոտանավորի ռիթմը։ Չափածոյի բոլոր տեսակներում ռիթմի հիմնական միավորը բանաստեղծական տողն է։

Բանաստեղծական ռիթմն առաջանում է՝ 
* վանկերի թվով հավասար տողերի կրկնությունից (վանկական ոտանավոր),
* շեշտված և անշեշտ վանկերի նույնատիպ զուգորդումներից (վանկաշեշտական ոտանավոր),
* տողերի մեջ հավասար թվով շեշտերի առկայությունից (Համաշեշտ ոտանավոր),
* տողերի արտասանության ժամանակամիջոցի հավասարությունից (Չափական ոտանավոր)։

Չափածո երկերում հանդես է գալիս ռիթմ ստեղծող ևս մի գործոն. երկու, երեք, չորս կամ ավելի տող միասին կազմում են մի խումբ՝ բանաստեղծական տուն։ Համանման տները բանաստեղծության կամ պոեմի մեջ կրկնվում են՝ ընդգծելով չափածո ստեղծագործության ռիթմը։

## Տես նաև
* Վանկական ոտանավոր
* Վանկաշեշտական ոտանավոր
* Համաշեշտ ոտանավոր
* Չափական ոտանավոր

## Աղբյուրներ
* Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, Գրականագիտական բառարան, էջ 262

Կատեգորիա:Գրականագիտություն
Կատեգորիա:Տաղաչափություն
Գրիգոր Ազիզյան (այլ կիրառումներ)

**Գրիգոր Ազիզյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Գրիգոր Ազիզյան, հայ ճարտարագետ-շինարար։
* Գրիգոր Ազիզյան (նկարիչ), ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ։
Էֆեդրին

**Էֆեդրին**, (՝ անվանումը լատիներեն Ephedra բույսից), փսիխոակտիվ թունային ալկալոիդ, պարունակվում է Ephedra բույսի տարբեր տեսակներում՝ Պսևդոէֆեդրինի հետ։ Բույսը հայտնաբերվում է Միջին Ասիայի, Սիբիրի լեռնային գոտիներում։ Անցյալում օգտագործվել է որպես դեղորայք, սակայն այժմ պահպանումը և ռեալիզացիան գտնվում է խիստ հսկողության ներքո։

## Սինթեզ
Ստացվում է բնական խառնուրդից բալաստային նյութերի մաքրման միջոցով։ Առաջին անգամ Էֆեդրինի սինթեզը սինթետիկ ճանապարհով իրականացվել է Շպյոտի կողմից (1925)։ Հետագայում առաջարկվել են այլ տարբերակներ, բայց ներկայումս ամենաընդունելին բենզոլի և մոնոքլորպրոպիոնաթթվի քլորանհիդրիդի կոնդենսացիան է՝ ալյումինի քլորիդի մասնակցությամբ։ Առաջացած քլորէթիլֆենիլկետոնը կոնդենսացվում է մեթիլամինի հետ, առաջացած երկրորդային ամինը վերականգնվելով առաջացնում է Էֆեդրին։

## Կառուցվածք
Էֆեդրինն ունի երկու ասիմետրիկ ածխածնի ատոմ, այսինքն առկա են 4 օպտիկակապես ակտիվ Էֆեդրինի մոլեկուլներ և 2 ռացեմատային խառնուրդ։ Ամենահայտնին ցիս- և տրանս- իզոմերներն են։ Ցիս իզոմերը համարվում է ձախ իսկ տրանս իզոմերը(Պսևոդեէֆեդրին) աջ պտտող։ Էֆեդրինի անջատումը ռացեմատային խառնուրդից հենված է իզորմերների օքսալատների տարբեր լուծելիությամբ սպիրտում։ Էֆեդրինի օքսալատը սպիրտում վեր է ածվում բյուրեղների, մինչդեռ Պսևդոէֆեդրինը լուծվում է սպիրտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալկալոիդներ
Կատեգորիա:Սրտանոթային գործակալներ
Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Գրգռիչներ
Դիլարամի մատ

**Դիլարամի մատ**, անհայտ հեղինակի միջնադարյան մանսուբ (շախմատային դիրք Ստամբուլի թանգարանում պահվող 1140 թվականի մագաղաթից), որում մատը ստացվում է երկու նավակների զոհաբերությամբ։ Որոշ հրատարակություններում որպես հեղինակ նշվում է շատրանջի արաբ վարպետ աս-Սուլին.

## Պատմություն
Անվանումը ծագում է պարսիկ բանաստեղծ Ֆիրդուսի ալ-Թահիթալի 1503 թվականի շախմատային մի ձեռագրում ներկայացվող սիրային պատմությունից։ Դիլարամը (պարսկերեն՝ «հանգիստ սիրտ») շախմատի մոլի սիրահար վեզիրի կինն էր։ Մի օր նա խաղում է ուժեղ մրցակցի հետ։ Նրա բախտը չի բերում, և նա տանուլ է տալիս ողջ ունեցվածքը։ Այդժամ, տարվելով խաղով, նա անում է վերջին խաղադրույքը՝ գեղեցկուհի Դիլարամին։ Վճռորոշ այդ պարտիայում նրա գործերը կրկին վատ են դասավորվում։ Սպիտակ արքային վտանգ է սպառնում բոլոր կողմերից։ Բայց խաղին հետևող Դիլարամն այդ դիրքում նկատում է հրաշագեղ փրկություն և բացականչում է. «Զոհաբերի՜ր երկու ռուխը (արաբերեն՝ «նավակ») և փրկի՜ր ինձ»։ Այդ հուշումից հետո վեզիրը գտնում է գեղեցիկ կոմբիանցիան և հաղթում.

**1.Նh8+ Ա։h8** 
**2.Аf5+ Աg8** 
**3.Նh8+ Ա։h8** 
**4.g7+ Աg8** 
**5.Ձh6×**

h3 դաշտում ալֆիլ (А) է («ալֆիլ»՝ արաբերեն «փիղ»), որը փղի «նախնին» է և կարող էր անկյունագծով ցատկել միայն մեկ դաշտի վրայով, ձիու պես ցատկելով նաև այլ խաղաքարերի վրայով։

## Տես նաև
* Մատ (շախմատ)
* Մանսուբ
* Անաստասիայի մատ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատային եզրույթներ
Կատեգորիա:Շախմատային մատեր
Գենադի Ամիրյանց

**Գենադի Աշոտի Ամիրյանց** (), ինքնաթիռաշինարար։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1980)։ Պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ավիացիայի ինստիտուտը։ 1960 թվականից աշխատում է Մոսկվայի Ավիացիայի կենտրոնական պետական ինստիտուտում. 1993 թվականից՝ ավիաառաձգականության բաժնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են ինքնաթիռների հարմարվող տիպի թևերի ստեղծմանը։ Հեղինակ է ավիացիայի պատմության մասին գրքերի, 100 գիտական աշխատանքների և 30 հայտնագործությունների։ Աշխատությունները նվիրված են ազգային գիտության և տեխնիկայի պատմությանը։

## Երկեր
* К святому делу был причастен… // Еженедельник "Жуковские вести" №4(796) Среда, 24 января 2007 [1]
* Летчики-испытатели / Г. А. Амирьянц, 399 с., [16] л. ил. 21 см, М. Машиностроение 1997
* Не прощаюсь... : [О летчике-испытателе, участнике ликвидации аварии на Чернобыл. атом. станции А. Д. Грищенко / Г. А. Амирьянц ; Рос.-амер. ун-т], 63,[1] с. ил. 21 см, М. РАУ. Изд.-полигр. центр 1991
* Михаил Нюхтиков со товарищи. Серия: Летчики-испытатели. М., 2008
* Туполевцы. Серия:Летчики-испытатели М., 2008

## Գրականություն
* Саркисян А.Е. Армяне-военные ученые, конструкторы, производственники и испытатели XX века.Т.2.-Ер.:"Амарас", 2005, с. 17-19

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ինքնաթիռաշինարարներ
Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կոկանդ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Սաարլուիս (շրջան)

**Սաարլուիս ** (), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Սաարլուիս քաղաքը։ Զբաղեցնում է 459,07 կմ2։ Բնակչությունը 203 720 մարդ։ Բնակչության խտությունը 444 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը 10 0 44 է։ Շրջանում 13 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ

մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Նոյցելլե

**Նոյցելլե** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 4471 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 135.00 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 67 365*։

Կոմունան բաժանված է 12 գյուղական համայնքների։

## Պատկերասրահ

Kloster_Neuzelle_Klosterteich.JPG
Niederlausitz_08-13_img26_Kloster_Neuzelle.jpg
Neuzelle_Kloster_Interior-view.JPG
Niederlausitz_08-13_img28_Kloster_Neuzelle.jpg


## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Website des Amtes Neuzelle
* Website des Stifts Neuzelle

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Եպես

**Եպես ** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում՝ Կատալոնիա ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալյես Օքսիդենտալ շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 85 կմ²։ Բնակչությունը՝ 5212 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 39 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչության հովանավոր սուրբն է Բենիտո Աբադը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Diputación de Toledo 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սաարբրյուկեն (մունիցիպալիտետ)

**Սաարբրյուկեն ** (), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Սաարբրյուկեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 410,64 կմ²։ Բնակչությունը 332 252 մարդ։ Բնակչության խտությունը 809 մարդ/կմ² է։

Շրջանի պաշտոնական կոդը 10 0 41 է։ Շրջանում 10 համայնք կա։

## Միջազգային կապեր
Սաարբրյուկենի շրջանը բարեկամական ու գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ շրջանների հետ.

## Ծանոթագրություններ

մինի|ձախից|Սաարբրյուկենի օդանավակայանը

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ