Աբորտը և հոգեկան առողջությունը

Գիտական ​​և բժշկական փորձագիտական ​​մարմինները բազմիցս եկել են այն եզրակացության, որ աբորտը հոգեկան առողջության համար ավելի մեծ վտանգ չի ներկայացնում, քան մինչև վերջ ձգվող չնախատեսված հղիությունը։ Այնուամենայնիվ, հղիության արհեստական ​​ընդհատման և հոգեկան առողջության միջև կապը քաղաքական հակասությունների ոլորտ է։ 2008 թվականին Ամերիկյան Հոգեբանների Ասոցիացիան առկա ապացույցների ուսումնասիրությունից հետո եզրակացրեց, որ արհեստական ​​աբորտը չի մեծացնում հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների վտանգը։ 2011 թվականին Միացյալ Թագավորության Հոգեկան Առողջության Ազգային Համագործակցության Կենտրոնը նմանապես եզրակացրեց, որ հղիության առաջին եռամսյակում առաջին անգամ աբորտը չի մեծացնում մտավոր առողջության հետ կապված խնդիրների վտանգը՝ համեմատած հղիությունը ավարտին հասցնելը։ 2018 թվականին Գիտությունների, Ճարտարագիտության և Բժշկության ազգային ակադեմիաները եզրակացրեցին, որ աբորտը չի հանգեցնում դեպրեսիայի, անհանգստության կամ հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման։ Մեծ Բրիտանիայի Մանկաբարձների և Գինեկոլոգների Թագավորական Քոլեջը նույնպես ամփոփեց ապացույցները՝ պարզելով, որ հղիության արհեստական ​​ընդհատումը չի մեծացնում հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների վտանգը՝ համեմատած այն կանանց հետ, ովքեր մինչև վերջ տանում են անցանկալի հղիություն։ 2011 և 2012 թվականներին Դանիայի բնակչության վրա անցկացված երկու ուսումնասիրություններ, որոնք վերլուծել են աբորտի և հոգեբուժական ընդունելության միջև կապը, չեն հայտնաբերել աբորտից հետո ընդունելությունների աճ։ Նույն ուսումնասիրությունը, փաստորեն, ցույց է տվել, որ առաջին ծննդաբերությունից հետո հոգեբուժարան ընդունվելու աճ է գրանցվել։ Աբորտի և հոգեկան առողջության վերաբերյալ բժշկական գրականության 2008-ի համակարգված վերանայումը ցույց տվեց, որ բարձրորակ ուսումնասիրությունները հետևողականորեն ցույց են տվել աբորտի հոգեկան առողջության հետևանքները քիչ կամ բացակայում են, մինչդեռ անորակ հետազոտություններն ավելի հավանական է, որ բացասական հետևանքներ են հաղորդում։

Չնայած գիտական ​​և բժշկական կարծիքի ծանրաբեռնվածությանը, աբորտի դեմ պայքարող որոշ խմբեր շարունակում են պնդել աբորտի և հոգեկան առողջության խնդիրների միջև կապը։ Որոշ հակաաբորտային խմբեր օգտագործել են «հետաբորտային համախտանիշ» տերմինը՝ նկատի ունենալով բացասական հոգեբանական ազդեցությունները, որոնք նրանք վերագրում են աբորտին։ Այնուամենայնիվ, «հետաբորտային սինդրոմը» չի ճանաչվում որպես փաստացի սինդրոմ հիմնական բժշկական հանրության կողմից։ Հետաբորտային համախտանիշը ներառված չէ *Հոգեկան Խանգարումների Ախտորոշիչ և Վիճակագրական Ձեռնարկում* DSM-IV-TR կամ ICD-10 հոգեբուժական վիճակների ցանկում։ Բժշկական մասնագետները և ընտրության կողմնակիցները պնդում են, որ «հետաբորտային սինդրոմի» գաղափարը հանրահռչակելու ջանքերը մարտավարություն են, որոնք օգտագործվում են աբորտների դեմ պաշտպանների կողմից քաղաքական նպատակներով։ ԱՄՆ-ի որոշ նահանգային օրենսդիրներ պարտավորեցրել են հիվանդներին ասել, որ աբորտը մեծացնում է դեպրեսիայի և ինքնասպանության ռիսկը, չնայած գիտական ​​ապացույցներին, որոնք հակասում են նման պնդումներին։

## Ժամանակակից գիտական ապացույցներ
Գիտական ​​գրականության համակարգված վերանայումները եզրակացրել են, որ աբորտ արած կանանց երկարաժամկետ հոգեկան առողջության տարբերություններ չկան՝ համեմատած համապատասխան հսկողության խմբերի կանանց հետ, այսինքն՝ չպլանավորված հղիության պահպանում մինչև վերջ։ Այս ուսումնասիրությունները չեն հայտնաբերել որևէ պատճառահետևանքային կապ աբորտի և հոգեկան առողջության խնդիրների միջև։ Թեև որոշ ուսումնասիրություններ արձանագրել են աբորտի և հոգեկան առողջության խնդիրների միջև վիճակագրական հարաբերակցություն, այս ուսումնասիրությունները սովորաբար մեթոդաբանորեն թերի են և չեն հաշվի առնում շփոթեցնող գործոնները, կամ, ինչպես բազմաթիվ աբորտներ ունեցող կանանց արդյունքների դեպքում, տալիս են այլ նմանատիպ հետազոտությունների հետ անհամապատասխան արդյունքներ։ Որոշ ուսումնասիրություններում նկատված հարաբերակցությունները կարող են բացատրվել նախկինում գոյություն ունեցող սոցիալական հանգամանքներով և հուզական կամ հոգեկան առողջության խնդիրներով։ Տարբեր գործոններ, ինչպիսիք են հղիության հետ հուզական կապվածությունը, աջակցության բացակայությունը և աբորտի վերաբերյալ պահպանողական հայացքները, կարող են մեծացնել բացասական ռեակցիաների հավանականությունը։

Բժշկական և հոգեբուժական փորձագիտական ​​խոշոր խմբերը մշտապես պարզել են, որ աբորտը հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրներ չի առաջացնում։ 2008թ.-ին Ամերիկյան Հոգեբանական Ասոցիացիան (ԱՀԱ) վերանայեց աբորտի և հոգեկան առողջության մասին գրականությունը և եզրակացրեց, որ չափահաս կնոջ մեկ առաջին եռամսյակում հղիության արհեստական ​​ընդհատումից հետո հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների ռիսկը ավելին չէ, քան անցանկալի հղիությունը մինչև վերջ պահպանելունը։ Նկատելով, որ աբորտը կարող է և՛ սթրեսից ազատել, և՛ «հավելյալ սթրես առաջացնել», նրանք բացահայտորեն մերժեցին այն գաղափարը, որ աբորտը «բնույթով տրավմատիկ է»։ Այն կանանց թվում, ովքեր աբորտից հետո ունենում են հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրներ, ԱՀԱ-ն եզրակացրեց, որ այդ խնդիրները, ամենայն հավանականությամբ, կապված են նախկինում գոյություն ունեցող ռիսկի գործոնների հետ։ Քանի որ այս և այլ ռիսկային գործոնները կարող են նաև որոշ կանանց նախատրամադրել ծննդաբերությունից հետո ավելի բացասական ռեակցիաների, հոգեկան հիվանդությունների ավելի բարձր ցուցանիշները, որոնք դիտվում են աբորտի նախկին պատմություն ունեցող կանանց մոտ, ավելի հավանական է, որ պայմանավորված լինեն այս այլ գործոններով, քան բուն աբորտով։ Հանձնաժողովը նկատել է խիստ անհամապատասխանություն բազմաթիվ աբորտների ազդեցության վերաբերյալ ուսումնասիրությունների արդյունքների միջև։ Բացի այդ, նույն գործոնները, որոնք կնոջը նախատրամադրում են բազմակի անցանկալի հղիության, կարող են նաև նախատրամադրել նրան հոգեկան առողջության հետ կապված դժվարությունների։ Հետևաբար, նրանք հրաժարվեցին մի քանի աբորտների վերաբերյալ ուսումնասիրությունների վերաբերյալ հստակ եզրակացություն անել։

2011 թվականի դեկտեմբերին Մեծ Բրիտանիայի Հոգեբույժների Թագավորական Քոլեջը համակարգված վերանայում իրականացրեց՝ պարզաբանելու այն հարցը, թե արդյոք աբորտը վնասակար ազդեցություն ունի կանանց հոգեկան առողջության վրա։ Վերանայումը, որն անցկացվել է Հոգեկան Առողջության Ազգային Համագործակցության Կենտրոնի կողմից և ֆինանսավորվել է Միացյալ Թագավորության Առողջապահության նախարարության կողմից, եզրակացրել է, որ չնայած անցանկալի հղիությունը կարող է մեծացնել հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների վտանգը, անցանկալի հղիության հետ կապված կանայք ունեն հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների նմանատիպ ցուցանիշներ՝ անկախ նրանիցէ նրանք ընտրում են հղիությունը մինչև վերջ կամ աբորտ անել։

2020 թվականին ԱՄՆ կանանց շրջանում իրականացված երկարաժամկետ հետազոտությունը ցույց է տվել, որ կանանց մոտ 99%-ը կարծում է, որ ճիշտ որոշում է կայացրել աբորտից հինգ տարի անց։ Սփոփանքը առաջնային զգացմունքն էր, երբ քիչ կանայք տխրություն կամ մեղքի զգացում ունեն։ Սոցիալական խարանը տարիներ անց բացասական հույզեր և ափսոսանք կանխատեսող հիմնական գործոնն էր։ Հետազոտողները նաև նշել են. «Այս արդյունքներն ավելացնում են գիտական ​​ապացույցն այն մասին, որ հղիության արհեստական ​​ընդհատման վերաբերյալ զգացմունքները կապված են անձնական և սոցիալական համատեքստի հետ և չեն հանդիսանում բուն աբորտի պրոցեդուրաների արդյունք»։

Որոշ կանայք իսկապես ունենում են բացասական հույզեր աբորտից հետո, բայց ոչ այնպիսի տեմպերով, որոնք տարբերվում են այն կանանցից, ովքեր ցանկացել են աբորտ անել և չեն արել, կամ այն ​​կանանցից, ովքեր վիժել են։ Աբորտ անող կանայք կարող են աջակցություն ստանալ աբորտ մատակարարողներից կամ ազգային զանգերի կենտրոններից, ինչպիսիք են Exhale-ը, ինչպես նաև All-Options-ը։

## Հետաբորտային համախտանիշ
Այն գաղափարը, որ աբորտն ունի բացասական հոգեբանական ազդեցություն, լայնորեն տարածվել է 1970-ականներին ճգնաժամային հղիության կենտրոնների կողմից, իսկ «հետաբորտային համախտանիշ» տերմինը լայնորեն օգտագործվել է աբորտի դեմ պաշտպանների կողմից՝ լայնորեն ներառելու ցանկացած բացասական հուզական ռեակցիա, որը վերագրվում է աբորտին։

Հետաբորտային համախտանիշը չի հաստատվել որպես առանձին հոգեբուժական վիճակ և չի ճանաչվել Ամերիկյան Հոգեբանական Ասոցիացիայի, Ամերիկյան Հոգեբուժական Ասոցիացիայի, Ամերիկյան Բժշկական Ասոցիացիայի, Մանկաբարձների և Գինեկոլոգների Ամերիկյան Քոլեջի և Հանրային Առողջության Ամերիկյան Ասոցիացիայի կողմից։ Guttmacher Institute-ը հայտնում է, որ 2018 թվականի օգոստոսի դրությամբ ԱՄՆ 22 նահանգներից, որոնք ներառում են տեղեկատվություն հղիության արհեստական ​​ընդհատման հնարավոր հոգեբանական արձագանքների մասին, ութ նահանգ շեշտում է բացասական հուզական արձագանքները։ Վերջին գրականությունը, որն անդրադարձել է աբորտի հոգեբանական ազդեցությանը, ընդգծում է այն կանանց ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը, ովքեր հակված են մտավոր առողջության ռիսկին նախքան աբորտ անելը։

## Իրավալան և քաղաքական պատմություն
1967 թվականի Աբորտի մասին օրենքի համաձայն՝ Միացյալ Թագավորությունում աբորտը օրինականացվել է միայն այն դեպքում, երբ երկու բժիշկ համաձայնել են, որ հղիության ավարտը կվնասի կնոջ ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությանը։ Հոգեկան առողջության նկատառումը նաև դեր խաղաց 1973-ին ԱՄՆ Գերագույն դատարանի որոշման մեջ, որը վճռեց, որ նահանգի կառավարությունները չեն կարող արգելել հղիության ուշ ընդհատումը, երբ «անհրաժեշտ է [կանանց] կյանքը կամ առողջությունը պահպանելու համար»։ Այս կանոնը հստակեցվել է 1973 թվականի Դոու ընդդեմ Բոլթոնի դատական ​​որոշմամբ, որը սահմանում է, որ «բժշկական վճիռը կարող է իրականացվել՝ հաշվի առնելով բոլոր գործոնները՝ ֆիզիկական, էմոցիոնալ, հոգեբանական, ընտանեկան և կնոջ տարիքը, որոնք առնչվում են հիվանդի բարեկեցությանը»։ Հենց այս դրույթով է, որ ԱՄՆ-ում կանայք կարող էին օրինական կերպով ընտրել աբորտը, երբ զննումները բացահայտում էին կենսունակ պտղի աննորմալությունները։

1987թ.-ին ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը հանձնարարեց ամերիկացի վիրաբույժ գեներալ Ք. Էվերեթ Քուփին, ավետարանական քրիստոնյա և աբորտի հակառակորդ, զեկույց հրապարակել աբորտի հետևանքների մասին։ Հաղորդվում է, որ վերանայման գաղափարը ընկալվել է որպես քաղաքական գամբիտ Ռեյգանի խորհրդականներ Դինեշ Դ'Սոուզայի և Գարի Բաուերի կողմից, ովքեր կարծում էին, որ նման զեկույցը «կթարմացնի» աբորտների դեմ շարժումը՝ ներկայացնելով աբորտի ռիսկերի ապացույցներ։ Քուփը դժկամությամբ էր ընդունում հանձնարարությունը՝ հավատալով, որ Ռեյգանն ավելի շատ մտահոգված էր իր քաղաքական բազայի հանգստությամբ, քան կանանց առողջության բարելավմամբ։

Կոոպը, ի վերջո, վերանայել է ավելի քան 250 հետազոտություն, որոնք վերաբերում են աբորտի հոգեբանական ազդեցությանը։ 1989 թվականի հունվարին Քուփը Ռեյգանին ուղղված նամակում գրել է, որ «գիտական ​​ուսումնասիրությունները վերջնական տվյալներ չեն տալիս կանանց վրա հղիության արհեստական ​​ընդհատման ազդեցության մասին»։ Քուփն իր նամակում ընդունել է հարցի քաղաքական ենթատեքստը՝ գրելով. «[Ռեյգանի որոշ խորհրդականների] մտքում կանխորոշված ​​եզրակացություն էր, որ հղիության արհեստական ​​ընդհատման բացասական ազդեցությունը կանանց վրա այնքան ճնշող էր, որ ապացույցները կստիպեն հակադարձել Ռոն ընդդեմ Ուեյդի բանավեճին»։ Ավելի ուշ Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի առջև տված ցուցմունքում Քուփը հայտարարեց, որ առկա ապացույցների որակը չափազանց ցածր է զեկույց պատրաստելու համար, որը «կարող է դիմակայել գիտական ​​և վիճակագրական ստուգմանը»։ Քուփը հավելել է, որ «կասկած չկա այն փաստի վրա, որ որոշ մարդիկ աբորտից հետո ունենում են ծանր հոգեբանական ազդեցություն, սակայն առանձին դեպքերը լավ գիտական ​​նյութ չեն դառնում»։ Կոնգրեսի իր ցուցմունքում Քուփը հայտարարեց, որ թեև աբորտի հոգեբանական արձագանքները կարող են «ճնշող» լինել առանձին դեպքերում, աբորտի հոգեբանական ռիսկերը «չնչին են հանրային առողջության տեսանկյունից»։

Հետագայում Կոնգրեսի կոմիտեն մեղադրեց, որ Քուփը հրաժարվեց հրապարակել իր վերանայման արդյունքները, քանի որ նա չկարողացավ ապացույցներ գտնել, որ աբորտը վնասակար է, և որ Քուփը ներկայացրեց իր արդյունքները Ռեյգանին ուղղված իր նամակում՝ պնդելով, որ ուսումնասիրությունները վերջնական չեն։ Կոնգրեսական Թեոդոր Ս. Վայսը (D-NY), ով վերահսկում էր հետաքննությունը, պնդում էր, որ երբ Քուփը ոչ մի ապացույց չգտավ, որ աբորտը վնասակար է, նա «որոշեց զեկույց չհրապարակել, փոխարենը նամակ գրել նախագահին, որը բավարար մշուշոտ կլիներ, որպեսզի խուսափեն ընտրության կողմնակից դիրքորոշումից, որ աբորտն անվտանգ է կանանց համար»։

Ավելի ուշ՝ 1989 թվականին, պատասխանելով հարցի շուրջ ծավալված քաղաքական բանավեճին, Ամերիկյան Հոգեբանական Ասոցիացիան ձեռնարկեց գիտական ​​գրականության վերանայում։ *[[Science (ամսագիր)|Science]]* ամսագրում հրապարակված նրանց ակնարկը եզրակացրեց, որ «գիտական ​​հետազոտությունների ապացույցների կշիռը ցույց է տալիս, որ առաջին եռամսյակում անցանկալի հղիության օրինական աբորտը հոգեբանական վտանգ չի ներկայացնում կանանց մեծամասնության համար»։ ԱՀԱ աշխատանքային խումբը նաև եզրակացրեց, որ «աբորտներից հետո ծանր բացասական արձագանքները հազվադեպ են և լավագույնս կարելի է հասկանալ նորմալ կյանքի սթրեսի դեմ պայքարի շրջանակներում»։

1994 թվականին Միացյալ Թագավորության Լորդերի պալատի Հանձնաժողովը հրապարակեց մի զեկույց (սովորաբար կոչվում է Ռաուլինսոնի զեկույց), որը եզրակացրեց, որ չկա որևէ գիտական ​​ապացույց, որ աբորտը որևէ օգուտ է բերում հոգեկան առողջությանը, սակայն. փոխարենը կարող է ավելի մեծ վտանգի ենթարկել կանանց հոգեբուժական հիվանդությունների, քան եթե կինը ծննդաբերի։ Հանձնաժողովը խորհուրդ է տվել, որ աբորտ մատակարարողները «պետք է նախաձեռնեն անկախ և երկարաժամկետ հետաքննություն այն հաճախորդների նկատմամբ, որոնք համարվում են էմոցիոնալ անհանգստության առավել վտանգի տակ»։ Մամուլի հաղորդագրության մեջ Ռաուլինսոնի հանձնաժողովը նշել է, որ Հոգեբույժների Թագավորական Քոլեջը գրավոր ցուցմունք է տվել, որում ասվում է, որ «աբորտի համար հոգեբուժական ցուցումներ չկան», նշելով, որ դա «լուրջ հարցեր է առաջացնում՝ հաշվի առնելով, որ աբորտների 91%-ը կատարվում է մոր հոգեկան առողջության հիմքով»։ Ի պատասխան՝ Հոգեբույժների Թագավորական Քոլեջը հայտարարություն է տարածել, որ Ռաուլինսոնի հանձնաժողովների իրենց գրավոր հայտարարության ամփոփագիրը «կոլեջի տեսակետների ոչ ճշգրիտ պատկերացումն է աբորտի վերաբերյալ»՝ հավելելով, որ «Չկան ապացույցներ մեծ հոգեբուժական խանգարումների կամ երկարատև հոգեբանական անհանգստության ռիսկի մասին [աբորտից հետո]»։

2006 թվականին Մեծ Բրիտանիայի Համայնքների պալատի գիտական և տեխնոլոգիական կոմիտեն ձեռնարկեց ևս մեկ հետաքննություն գիտական ​​զարգացումների վերաբերյալ և ներառեց Հոգեբույժների Թագավորական Քոլեջի խնդրանքը թարմացնելու իրենց 1994-ի հայտարարությունը հղիության արհեստական ​​ընդհատման վերաբերյալ՝ ավելի վերջին ուսումնասիրությունների լույսի ներքո։ 2008թ.-ին Հոգեբույժների Թագավորական Քոլեջը թարմացրեց իր դիրքորոշման հայտարարությունը` առաջարկելով, որ կանայք պետք է հետազոտվեն ռիսկի գործոնների համար, որոնք կարող են կապված լինել հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների հետագա զարգացման հետ և պետք է խորհրդատվություն ստանան հղիության արհեստական ​​ընդհատման հնարավոր ռիսկերի մասին։ Հոգեբույժների Թագավորական Քոլեջի վերանայված դիրքորոշման հայտարարությունը ներառում էր հղիության արհեստական ​​ընդհատման և հոգեկան առողջության համակարգված վերանայման առաջարկություն՝ հատուկ նկատի ունենալով «արդյո՞ք կան ապացույցներ աբորտի համար հոգեբուժական ցուցումների համար»։ Այս փոփոխված կարծիքի վրա ազդել է աճող գրականությունը, որը ցույց է տալիս կապը հղիության արհեստական ​​ընդհատման և հոգեկան առողջության խնդիրների միջև, ներառյալ 30-ամյա երկարատև ուսումնասիրությունը Քրայսթչերչում, Նոր Զելանդիա, ծնված մոտ 500 կանանց  և Քորնվելի հետաքննությունը հայտնի բրիտանացի նկարչուհի Էմմա Բեքի աբորտի հետ կապված ինքնասպանության վերաբերյալ։ Այս հանձնարարականը հանգեցրեց 2011թ.-ի վերանայմանը, որն իրականացվել է Հոգեկան առողջության ազգային համագործակցության կենտրոնի կողմից։

## Տես նաև
* Հետծննդաբերական դեպրեսիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
; Հիմնական բժշկական մարմինների ակնարկներ

* 
* 
** Updated in: 
*