Եվրոպական Միության տնտեսական և արժութային միություն

**Եվրոպական Միության տնտեսական և արժութային միություն** (**'), քաղաքականությունների ամբողջություն՝ կազմված [[Եվրոպական միություն|Եվրամիության]] [[Եվրոպական միության անդամ պետություններ|անդամ պետությունների]] տնտեսությունները երեք փուլով միավորելուն ուղղված քայլերից։

[[Տնտեսական և արժութային միություն|Տնտեսական և արժութային միության]] երեք փուլ կա, որոնցից յուրաքանչյուրը բաղկացած է աստիճանաբար ավելի սերտ տնտեսական ինտեգրումից։ Միայն այն դեպքում, երբ պետությունը մասնակցում է երրորդ փուլին, նրան թույլատրվում է ընդունել [[եվրո]]ն որպես իր պաշտոնական արժույթ։ Այսպիսով, երրորդ փուլը մեծապես հոմանիշ է եվրագոտուն միանալուն։ Եվրոյի [[կոնվերգենցիա]]յի չափանիշները պահանջների ամբողջություն են, որոնք պետք է բավարարվեն, որպեսզի երկիրը կարողանա երրորդ փուլին մասնակցի։ Դրա կարևոր տարրը [[Եվրոպական փոխարժեքի մեխանիզմ]]ում առնվազն երկու տարի մասնակցությունն է, որի դեպքում թեկնածու արժույթները ցուցադրում են տնտեսական կոնվերգենցիա՝ պահպանելով եվրոյի նկատմամբ իրենց նպատակային փոխարժեքից սահմանափակ շեղում։

Տնտեսական և արժութային միության քաղաքականությունը տարածվում է [[Եվրոպական միություն|Եվրոպական Միության]] բոլոր անդամ պետությունների վրա։ ԵՄ բոլոր նոր անդամ պետությունները պետք է պարտավորվեն մասնակցել երրորդ փուլին իրենց անդամակցության պայմանագրերով և պարտավոր են մտնել երրորդ փուլ, երբ համապատասխանեն բոլոր կոնվերգենցիայի չափանիշներին։ Քսան ԵՄ անդամ պետություններ, այդ թվում՝ [[Խորվաթիա]]ն, մտել են երրորդ փուլ և ընդունել են եվրոն որպես պետական արժույթ։ [[Դանիա]]ն, որի ԵՄ անդամակցությունը նախորդել է եվրոյի ներդրումին, ունի ԵՄ պայմանագրերից հրաժարվելու իրավական իրավունք և, հետևաբար, պարտավոր չէ անցնել երրորդ փուl։

== Պատմություն ==
=== Վաղ զարգացում ===
Եվրոպայում տնտեսական և դրամական միության գաղափարն առաջին անգամ առաջ է քաշվել Եվրոպական համայնքների ստեղծումից շատ առաջ։ Օրինակ՝ [[Լատինական արժութային միություն|Լատինական դրամական միությունը]] գոյություն է ունեցել 1865-1927 թվականը։ [[Ազգերի լիգա]]յում <bdi>[[Գուստավ Շթրեզեման]]</bdi><bdi>[[Գուստավ Շթրեզեման|ը]]</bdi> 1929 թվականին խնդրել է եվրոպական արժույթի ստեղծում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Եվրոպայում մի շարք նոր ազգային պետությունների առաջացման պատճառով տնտեսական բաժանման աճի ֆոնին։

1957 թվականին Ալպբախի Եվրոպական ֆորումում [[Նիդերլանդների բանկ|Նիդեռլանդների բանկի]] կառավարիչ Մարիուս Հոլտրոպը պնդել է, որ միասնական Եվրոպայում անհրաժեշտ է կենտրոնական բանկերի ընդհանուր քաղաքականություն, սակայն Եվրոպական համայնքի կենտրոնական բանկեր համակարգած նախաձեռնության նրա հետագա պաշտպանությունը սկեպտիկորեն ընդունել են [[Բելգիայի ազգային բանկ]]ը, [[Ֆրանսիայի բանկ]]ը և <bdi>[[Գերմանիայի դաշնային բանկ]]</bdi><bdi>[[Գերմանիայի դաշնային բանկ|ի]]</bdi> ղեկավարները։

[[Եվրոպական հանձնաժողով]]ի անդամների միջև տնտեսական և արժութային միություն ստեղծելու առաջին կոնկրետ փորձը սկիզբ է առել 1969 թվականին Եվրոպական հանձնաժողովի նախաձեռնությունից, որը սահմանում էր տնտեսական քաղաքականության և դրամավարկային համագործակցության ավելի մեծ համակարգման անհրաժեշտությունը, որին հաջորդել է պետությունների կամ կառավարությունների ղեկավարների 1969 թվականի [[Հաագա]]յում կայացած գագաթնաժողովի որոշումը՝ մշակել փուլային ծրագիր՝ 1970-ականների վերջին տնտեսական և արժութային միություն ստեղծելու նպատակով։

Նախկինում ներկայացված տարբեր առաջարկների հիման վրա [[Լյուքսեմբուրգ]]ի վարչապետի և ֆինանսների նախարար Պիեռ Վերների գլխավորած փորձագիտական խումբը 1970 թվականի հոկտեմբերին ներկայացրել է տնտեսական և արժութային միություն ստեղծելու առաջին ընդհանուր համաձայնեցված ծրագիրը՝ երեք փուլով (Վերների ծրագիր): Նախագիծը լուրջ խոչընդոտների է հանդիպել 1971 թվականի օգոստոսին ԱՄՆ դոլարի ոսկու չփոխարկվելու հնարավորության (այսինքն՝ [[Բրետոն-Վուդսյան համակարգ]]ի փլուզման) և 1972 թվականի նավթի գների աճի հետևանքով առաջացած ճգնաժամերի պատճառով։

=== Դելորի զեկույց ===
Տնտեսական և արժութային միության վերաբերյալ բանավեճը վերսկսվել է 1988 թվականի հունիսին [[Հաննովեր]]ի գագաթնաժողովում, երբ տասներկու անդամ պետությունների կենտրոնական բանկերի կառավարիչների ժամանակավոր Դելորի կոմիտեին, որը գլխավորում էր Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ [[Ժակ Դելոր]]ը, խնդրել է առաջարկել նոր ժամանակացույց՝ տնտեսական և արժութային միություն ստեղծելու հստակ, գործնական և իրատեսական քայլերով: Այս աշխատանքի ձևը ծագել է Շպաակի մեթոդից:

1989 թվականի Դելորի զեկույցը սահմանել է տնտեսական և արժութային միությունը երեք փուլով ներդնելու ծրագիր, և այն ներառում էր այնպիսի հաստատությունների ստեղծում, ինչպիսին է Եվրոպական կենտրոնական բանկերի համակարգը, որը պետք է պատասխանատու լիներ դրամավարկային քաղաքականության մշակման և իրականացման համար:

==== Փուլեր ====
Դելորի զեկույցը սահմանել է տնտեսական և արժութային միության իրականացման երեք փուլեր:

===== Առաջին փուլ (1990 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 1993 թվականի դեկտեմբերի 31-ը) =====
*1990 թվականի հուլիսի 1-ին Եվրոպական տնտեսական համայնքում վերացվել է արժութային վերահսկողությունները, այդպիսով կապիտալի շարժը լիովին ազատականացվել է։
*1992 թվականի [[Մաաստրիխտի պայմանագիր]]ը սահմանում է տնտեսական և արժութային միության ավարտը որպես պաշտոնական նպատակ և սահմանում է տնտեսական կոնվերգենցիայի մի շարք չափանիշներ, որոնք վերաբերում են գնաճի մակարդակին, պետական ֆինանսներին, տոկոսադրույքներին և փոխարժեքի կայունությանը։
*Պայմանագիրը ուժի մեջ է մտնում 1993 թվականի նոյեմբերի 1-ին։

===== Երկրորդ փուլ (1994 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ը) =====
*Եվրոպական արժութային ինստիտուտը հիմնադրվում է որպես Եվրոպական կենտրոնական բանկի նախորդ՝ անդամ պետությունների և նրանց ազգային բանկերի միջև դրամավարկային համագործակցությունը ամրապնդելու, ինչպես նաև Եվրոպական արժութային միավորի թղթադրամները վերահսկելու խնդրով։
*1995 թվականի դեկտեմբերի 16-ին որոշվել է այնպիսի մանրամասներ, ինչպիսիք են նոր արժույթի ([[եվրո]]) անվանումը, ինչպես նաև անցումային շրջանների տևողությունը։
*1997 թվականի հունիսի 16-17-ին [[Եվրոպական խորհուրդ]]ն [[Ամստերդամ]]ում որոշել է ընդունել Կայունության և աճի պակտը, որը նախատեսված էր եվրոյի ստեղծումից հետո բյուջետային կարգապահությունն ապահովելու համար, և ստեղծվել է նոր փոխարժեքի մեխանիզմ՝ եվրոյի և դեռևս եվրագոտու մեջ չմտած երկրների ազգային արժույթների նկատմամբ կայունություն ապահովելու համար։
*1998 թվականի մայիսի 3-ին [[Բրյուսել]]ում կայացած [[Եվրոպական խորհուրդ|Եվրոպական խորհրդում]] ընտրվել է 11 նախնական երկրներ, որոնք 1999 թվականի հունվարի 1-ից կմասնակցեին երրորդ փուլին։
*1998 թվականի հունիսի 1-ին ստեղծվել է [[Եվրոպական կենտրոնական բանկ]]ը, իսկ 1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ին սահմանվել է 11 մասնակից ազգային արժույթների և եվրոյի փոխարկման փոխարժեքները։

===== Երրորդ փուլ (1999 թվականի հունվարի 1-ից մինչ այսօր) =====
*1999 թվականի սկզբից եվրոն այժմ իրական արժույթ է, և ներդրվում է միասնական դրամավարկային քաղաքականություն՝ Եվրոպական կենտրոնական բանկի լիազորությունների ներքո: Մինչև իրական [[եվրո թղթադրամներ]]ի և մետաղադրամների ներդրումը սկսվում է երեք տարվա անցումային շրջան, սակայն իրավաբանորեն ազգային արժույթներն արդեն դադարել են գոյություն ունենալուց:
*2001 թվականի հունվարի 1-ին Հունաստանը միացել է տնտեսական և արժութային միության երրորդ փուլին։
*2002 թվականի հունվարի 1-ին շրջանառության մեջ մտան եվրոյի թղթադրամներն ու մետաղադրամները։
*2007 թվականի հունվարի 1-ին Սլովենիան միացել է տնտեսական և արժութային միության երրորդ փուլին։
*2008 թվականի հունվարի 1-ին Կիպրոսը և Մալթան միացել են տնտեսական և արժութային միության երրորդ փուլին։
*2009 թվականի հունվարի 1-ին Սլովակիան միացել է տնտեսական և արժութային միության երրորդ փուլին։
*2011 թվականի հունվարի 1-ին Էստոնիան միացել է տնտեսական և արժութային միության երրորդ փուլին։
*2014 թվականի հունվարի 1-ին Լատվիան միացել է տնտեսական և արժութային միության երրորդ փուլին։
*2015 թվականի հունվարի 1-ին Լիտվան միացել է տնտեսական և արժութային միության երրորդ փուլին։
*2023 թվականի հունվարի 1-ին Խորվաթիան միացել է տնտեսական և արժութային միության երրորդ փուլին։

== Քննադատություն ==
Քննարկումներ են եղել այն մասին, թե արդյոք Եվրագոտու երկրները կազմում են [[Օպտիմալ արժութային տարածք|օպտիմալ արժութային գոտի]]։

Նաև լուրջ կասկածներ են առաջացել, թե արդյոք Եվրագոտու բոլոր պետությունները իսկապես բավարարում են Մաաստրիխտի պայմանագրով պահանջվող կայուն կոնվերգենցիայի բարձր աստիճանը», որպես պայման՝ հետագայում ֆինանսական խնդիրներ չառաջանալու դեպքում եվրոյին միանալու համար։

=== Արժութային քաղաքականության անկայունություն ===


Քանի որ եվրագոտու անդամակցությունը սահմանում է միասնական [[դրամավարկային քաղաքականություն]] և, ըստ էության, արտարժույթի օգտագործում համապատասխան պետությունների համար, նրանք այլևս չեն կարող օգտագործել մեկուսացված ազգային դրամավարկային քաղաքականությունը որպես տնտեսական գործիք իրենց կենտրոնական բանկերի շրջանակներում: Նրանք նաև չեն կարող փող թողարկել՝ պահանջվող պետական ​​պակասորդները ֆինանսավորելու կամ պետական ​​պարտատոմսերի վաճառքից տոկոսներ վճարելու համար: Այս ամենը կենտրոնացված իրականացնում է Եվրոպական կենտրոնական բանկը: Արդյունքում, եթե անդամ պետությունները չեն կառավարում իրենց տնտեսությունը այնպես, որ կարողանան ցուցաբերել հարկաբյուջետային կարգապահություն (ինչպես նրանք պարտավոր էին Մաաստրիխտի պայմանագրով), մեխանիզմը նշանակում է, որ անդամ պետությունը կարող է արդյունավետորեն սպառել գումարը ծախսերը ֆինանսավորելու համար: Սա բնութագրվում է որպես ինքնիշխան պարտքի ճգնաժամ, երբ երկիրը զրկված է ինքնիշխան արժույթով վերաֆինանսավորվելու հնարավորությունից: Ահա թե ինչ է պատահել Հունաստանի, Իռլանդիայի, Պորտուգալիայի, Կիպրոսի և Իսպանիայի հետ:

== Բարեփոխված տնտեսական և արժութային միության ծրագրեր ==
Կարծելով, որ մաքուր խնայողության կուրսը չի կարող լուծել եվրաճգնաժամը, Ֆրանսիայի նախագահ [[Ֆրանսուա Օլանդ]]ը վերաբացել է [[Եվրագոտի|Եվրագոտու]] ճարտարապետության բարեփոխման վերաբերյալ բանավեճը: Գործող տնտեսական և արժութային միության ավարտման ծրագրերի վրա աշխատանքների ինտենսիվացումը՝ դրա տնտեսական սխալներն ու սոցիալական ցնցումները շտկելու համար, ներմուծել է ''իսկական տնտեսական և արժութային միություն'' բանալի բառերը: 2012 թվականի սկզբին Մաաստրիխտի արժութային ճարտարապետության արատավոր ճարտարապետության շտկման առաջարկը, որը ներառում էր՝ [[Եվրոպական միություն|ԵՄ]]-ի հարկաբյուջետային կարողությունների ներդրում, ընդհանուր պարտքի կառավարում և լիովին ինտեգրված բանկային միություն, անհավանական էր թվում: Բացի այդ, լայնորեն տարածված էին մտավախությունները, որ Միության՝ եվրագոտու անդամ պետությունների գործերին միջամտելու և ճկուն աշխատանքային շուկաներ ու ճկուն աշխատավարձեր պարտադրելու լիազորությունների ամրապնդման գործընթացը կարող է լուրջ սպառնալիք ներկայացնել Սոցիալական Եվրոպայի համար: Բանակցային գործընթացում անդամ պետությունները պաշտպանում էին տարբեր լուծումներ՝ կախված իրենց սոցիալական և քաղաքական առանձնահատկություններից, մինչդեռ արդյունքը լայն փոխզիջում էր:

=== Առաջին տնտեսական և արժութային միության բարեփոխումների ծրագիր (2012–2015) ===
2012 թվականի դեկտեմբերին՝ [[Եվրոպական պարտքային ճգնաժամ|Եվրոպայի պետական պարտքի ճգնաժամի]] գագաթնակետին, որը բացահայտել է տնտեսական և արժութային միության ճարտարապետության մի շարք թույլ կողմեր, Խորհրդի, Եվրոպական հանձնաժողովի, Եվրոպական կենտրոնական բանկի և Եվրոխմբի չորս նախագահները հրապարակել են ''Դեպի իսկական տնտեսական և արժութային միություն'' վերնագրով զեկույցը։ Զեկույցում ուրվագծվել է տնտեսական և արժութային միության կայունությունն ու ամբողջականությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ գործողությունների իրականացման հետևյալ ճանապարհային քարտեզը.


=== Երկրորդ տնտեսական և արժութային միության բարեփոխումների ծրագիր (2015–2025). Հինգ նախագահների զեկույցը ===
2015 թվականի հունիսին Խորհրդի, [[Եվրոպական հանձնաժողով]]ի, [[Եվրոպական կենտրոնական բանկ]]ի, [[Եվրախումբ|Եվրախմբի]] և [[Եվրոպական խորհրդարան]]ի նախագահները հրապարակել են ''Եվրոպայի տնտեսական և արժութային միության ավարտը'' վերնագրով հետագա զեկույցը (հաճախ անվանում են Հինգ նախագահների զեկույց): Զեկույցում ուրվագծվել է տնտեսական և արժութային միության հետագա խորացման ճանապարհային քարտեզ, որը նպատակ ուներ ապահովել արժութային միության սահուն գործունեությունը և թույլ տալ անդամ պետություններին ավելի լավ պատրաստ լինել համաշխարհային մարտահրավերներին հարմարվելու համար.

* **Փուլ 1** (2015 հուլիս - 2017 հունիս). տնտեսական և արժութային միությունը պետք էր ավելի դիմացկուն դառնար՝ հիմնվելով առկա գործիքների վրա և լավագույնս օգտագործելով առկա պայմանագրերը: Այս առաջին փուլը ներառել է հետևյալ աշխատանքային կետերի իրականացումը.
# Տնտեսական միության խորացում՝ ամբողջ եվրագոտու տարածքում կոնվերգենցիայի, աշխատատեղերի ստեղծման և աճի նոր խթան ապահովելու միջոցով։ Սա պետք է իրականացվի հետևյալ կերպ,
# Մրցակցության մարմինների համակարգի ստեղծում, 
# [[Մակրոտնտեսական անհավասարակշռության ընթացակարգ]]ի ուժեղացված իրականացում,
# Զբաղվածության և սոցիալական կատարողականի վրա ավելի մեծ ուշադրություն դարձնում,
# Վերանայված տնտեսական քաղաքականության ավելի ուժեղ համակարգում,
# Նոր [[Կապիտալի շուկաների միություն|կապիտալի շուկաների միության]] գործարկում,
# Եվրոպական համակարգային ռիսկերի խորհրդի ուժեղացում, որպեսզի այն կարողանա հայտնաբերել ամբողջ ֆինանսական ոլորտի համար ռիսկերը,
# Նոր խորհրդատվական Եվրոպական հարկաբյուջետային խորհրդի ստեղծում,
# Եվրոպական կիսամյակի շրջանակներում խորհրդարանական վերահսկողության ամրապնդում,
# Եվրոպական խորհրդարանի և ազգային խորհրդարանների միջև համագործակցության մակարդակի բարձրացում,
# Քայլերի ձեռնարկում եվրագոտու համախմբված արտաքին ներկայացուցչության ուղղությամբ,
# Միջկառավարական համաձայնագրերը ինտեգրում ԵՄ օրենսդրության շրջանակներում։ Սա ներառում է Կայունության, համակարգման և կառավարման մասին պայմանագիրը, Եվրո Պլյուս պակտի համապատասխան մասերը և Միասնական լուծման հիմնադրամի վերաբերյալ միջկառավարական համաձայնագիրը,
# Նոր խորհրդատվական Եվրոպական հարկաբյուջետային խորհրդի ստեղծում,
# Եվրախմբի ղեկավարման ամրապնդում,
# Քայլերի ձեռնարում եվրագոտու համախմբված արտաքին ներկայացուցչության ուղղությամբ։
# Միջկառավարական համաձայնագրերի ինտեգրում ԵՄ օրենսդրության շրջանակներում։ Սա ներառում է Կայունության, համակարգման և կառավարման մասին պայմանագիրը, Եվրո Պլյուս պակտի համապատասխան մասերը և Միասնական լուծման հիմնադրամի վերաբերյալ միջկառավարական համաձայնագիրը։
* **Փուլ 2**. կատարվել է առաջին փուլի արդյունքների ամփոփում։ Փորձագիտական խմբի հետ խորհրդակցությունների հիման վրա Եվրոպական հանձնաժողովը 2017 թվականի գարնանը հրապարակել է սպիտակ թուղթ, որը կգնահատեր 1-ին փուլում ձեռք բերված առաջընթացը և ավելի մանրամասն կուրվագծեր 2-րդ փուլում տնտեսական և արժութային միության ավարտման համար անհրաժեշտ հաջորդ քայլերն ու միջոցառումները։ Այս փուլը նախատեսում էր ներառել հետևյալ գաղափարները.
# Եվրոպական կայունության միջկառավարական մեխանիզմը պետք է դառնա ԵՄ պայմանագրային իրավունքի մաս, որը ավտոմատ կկիրառվեր եվրագոտու բոլոր անդամ պետությունների համար (ինչը հնարավոր է անել ԵՄ գործող պայմանագրի գործող կետերի շրջանակներում)՝ դրա կառավարումը պարզեցնելու և ինստիտուցիոնալացնելու համար։
# Ավելի հեռահար միջոցառումներ նույնպես կարող են համաձայնեցվել՝ տնտեսական և արժութային միության տնտեսական և ինստիտուցիոնալ ճարտարապետությունն ավարտելու համար՝ կոնվերգենցիայի գործընթացն ավելի պարտադիր դարձնելու նպատակով։
# Այս նոր ընդհանուր կոնվերգենցիայի չափանիշների ուղղությամբ նշանակալի առաջընթացը և դրանց հասնելուց հետո դրանց շարունակական պահպանումը պետք է ստուգվեն կանոնավոր մոնիթորինգի միջոցով և կլինեն այն պայմաններից մեկը, որը պետք է բավարարի եվրագոտու յուրաքանչյուր անդամ պետություն՝ տնտեսական ցնցումների կլանման մեխանիզմ անվամբ նոր ֆինանսական կարողությանը մասնակցելու իրավունք ստանալու համար, որը կստեղծվի եվրագոտու համար որպես այս երկրորդ փուլի վերջին տարր: Տնտեսական ցնցումների կլանման մեխանիզմի հիմքում ընկած հիմնարար գաղափարն այն է, որ դրա պայմանական ցնցումները կլանող փոխանցումները պետք է ակտիվացվեն դեռևս Եվրոպական կայունության մեխանիզմի՝ երկրին պայմանական մակրոտնտեսական ճգնաժամի աջակցության ծրագիր առաջարկելու անհրաժեշտությունից շատ առաջ, բայց որ մեխանիզմը միևնույն ժամանակ երբեք չպետք է հանգեցնի երկրների միջև մշտական տարեկան փոխանցումների կամ եկամուտների հավասարեցման փոխանցումների: Այս տնտեսական ցնցումների կլանման մեխանիզմի» առաջին կառուցողական բլոկը, թերևս, կարող է լինել Եվրոպական ռազմավարական ներդրումների հիմնադրամի մշտական տարբերակի ստեղծումը, որի շրջանակներում երկրի կողմից ֆինանսավորման աղբյուրների և ապագա ռազմավարական ներդրումային նախագծերի բացահայտված պաշարից օգտվելը կարող է ժամանակացույցով նախատեսված լինել իր տնտեսական բիզնես ցիկլում անկումների/ցնցումների պարբերական բռնկման դեպքում:
# Տնտեսական ցնցումների կլանման մեխանիզմի գործարկման մեկ այլ կարևոր նախապայման, ենթադրվում է, կլինի այն, որ եվրագոտին նախ հաստատի ազգային բյուջեների վերաբերյալ համատեղ որոշումների կայացման ավելի մեծ աստիճան և տնտեսական քաղաքականության բարելավված համակարգում։
* **Փուլ 3** (մինչև 2025 թվականը). հասնել խորը և իրական տնտեսական և արժութային միության վերջնական փուլին՝ հաշվի առնելով նաև ԵՄ պայմանագրերում հնարավոր փոփոխությունների հեռանկարները։

Վերոնշյալ բոլոր երեք փուլերը նախատեսված են տնտեսական և արժութային միության բոլոր չորս չափումներում հետագա առաջընթաց ապահովելու համար.
# **Տնտեսական միություն**. բարգավաճման և սոցիալական համախմբվածության վրա կենտրոնացում։
# **Ֆինանսական միություն.** Եվրոպական Միության բանկային միության ավարտը և կապիտալի շուկաների միության ստեղծում։
# **Ֆինանսական միություն**. հուսալի և ինտեգրված հարկաբյուջետային քաղաքականության ապահովում։
# **Քաղաքական միություն'''. տնտեսական և արժութային միության ժողովրդավարական հաշվետվողականության, օրինականության և ինստիտուցիոնալ ամրապնդման բարձրացում։

### Հիմնական աղբյուրներ
Եվրոպական կենտրոնական բանկի պատմական արխիվը 2020 թվականի մարտին հրապարակել է տնտեսական և արժութային միության ուսումնասիրության կոմիտեի (Դելորի կոմիտե) արձանագրությունները, զեկույցները և սղագրությունները։

## Տես նաև
* Կապիտալի շուկաների միություն
* Կապիտալի շուկաների միություն
* Եվրոպական կենտրոնական բանկ
* Եվրոպական միասնական շուկա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*Economic and monetary union: A Historical Documentation (European Commission)
*The euro (European Commission Economic and Financial Affairs)
*European integration process: 1969–1979 Crises and revival: Economic and Monetary Union cooperation subject file by the CVCE (Centre of European Studies)
*Completing Europe's Economic and Monetary Union: Five presidents' report (EC, EP, European Central Bank, Eurogroup and Council) 

Կատեգորիա:1990 Եվրոպայում
Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1990 քաղաքականությունում
Կատեգորիա:1992 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Դրամավարկային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Եվրագոտի
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Եվրոպա
Կատեգորիա:Եվրոպական միության տնտեսություն
Կատեգորիա:Եվրոպական միության քաղաքականություն
Կատեգորիա:Եվրոպական միություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Տնտեսական քաղաքականություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն