Արվեստի ազգային պատկերասրահ

**Արվեստի ազգային պատկերասրահ** (), գեղարվեստի թանգարան Վաշինգտոնում (ԱՄՆ)։ Թանգարանում պահվում է արվեստի գործերի՝ աշխարհի լավագույն հավաքածուներից մեկը։ Թանգարանում ներկայացված են եվրոպական և ամերիկյան վարպետների լավագույն աշխատանքներ՝ նկարներ, քանդակներ, գրաֆիկական աշխատանքներ, լուսանկարներ, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի գործեր։ Պատկերասրահը աշխարհի՝ ամենաշատ այցելություններ ունեցող տասը թանգարաններից մեկն է։

Հավաքածուն ընդգրկում է 1.200 կտավ։ Այն իտալական վերածննդի, հոլանդական և իսպանական բարոկկոյի լավագույն հավաքածուներից է ողջ աշխարհում։ Ամերիկյան կառավարությունը պատկերասրահին է փոխանցել 20.000 նկար և լուսանկար, որոնք պատկերում են ամերիկյան արհեստներն ու ժողովրդական արվեստը։

Պատկերասրահը հիմնադրվել է 1937 թվականին ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից մի քանի հավաքորդների մասնավոր հավաքածուների հիման վրա։ Այսպես՝ Էնդրյու Ուիլյամ Մելոնը ոչ միայն նվիրեց իր հարուստ հավաքածուն, այլև 10 միլիոն դոլար հատկացրեց շենքի կառուցմանը։ Պատկերասրահի շենքի կառուցումն ավարտվել է 1941 թվականին։ Շենքը կառուցված է նեոդասականության ոճով ճարտարապետ Ջոն Ռասել Պոուպի նախագծով։

## Պատմություն
300px|մինի|Արևմտյան շենքը շինարարության ավարտից հետո
1920-ական թվականներին ֆինանսիստ և հավաքորդ Էնդրյու Մելոնը սկսեց հավաքել վաղ շրջանի վարպետների նկարներ և քանդակներ՝ երկրում գեղարվեստական ազգային պատկերասրահ ստեղծելու նպատակով։ Հավաքածուի հիմքը կազմում էին խորհրդային իշխանությունների կողմից Էրմիտաժից վաճառված գործերը։ Մելոնի մահից հետո՝ 1937 թվականի մարտի 24-ին, Կոնգրեսի երկու պալատների որոշմամբ հավաքածուի և գումարային միջոցների հիման վրա ստեղծվում է պատկերասրահը։

Ճարտարապետ Ջոն Պոուպի նախագծած շենքի շինարարությունն ավարտվում է 1941 թվականին։ Բացումը կատարվում է 1941 թվականի մարտի 17-ին նախագահ Ֆ. Ռուզվելտի կողմից։ Այդ պահին այն աշխարհում ամենամեծ շինությունն էր՝ պատրաստված մարմարից։ Թանգարանը գտնվում է 6-րդ փողոցի նախկին երկաթուղային կայարանի տեղում, որը հայտնի է նրանով, որ 1881 թվականին այնտեղ մահացու վիրավորվել է ԱՄՆ 20-րդ նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդը։

200px|մինի|Պատկերասրահի արևելյան շենք
Ինչպես և ենթադրում էր Մելոնը, ազգային պատկերասրահի հիմնումը առիթ հանդիսացավ, որ շատերը արժեքավոր շատ գործեր փոխանցեն նրան։ Այդպիսի նվիրատվություններ արեցին Պոլ Միլոնը, Սեմուել Քրեսը, Ջոզեֆ Ուայդեները, Լեսինգ Ռոզենվալդը, Էդգար Ուիլյամը և այլք։

1970-ական թվականներին Էնդրյու Մելոնի զավակների՝ Պոլ Մելոնի և Էյլսա Մելոն-Բրյուսի նվիրատվությամբ կառուցվում է պատկերասրահի արևելյան մասնաշենքը, որի կառուցումն ավարտվում է 1978 թվականին (ճարտարապետ՝ Յո Մին Պեյ) և բացվում նույն թվականի հունիսի 1-ին նախագահ Ջիմի Կարտերի կողմից։ Նոր շենքում իրենց տեղն են գտնում ժամանակակից նկարների, քանդակների հավաքածուներ, հիմնվում են նաև ուսումնական և հետազոտական կենտրոններ։

1999 թվականի մայիսի 23-ին համալիրը ամբողջացվում է քանդակների այգիով ()։ Այն ժամանակակից քանդակների բաց ցուցահանդես է։

## Շենք
200px|մինի|ձախից|Շենքի լուսանկարը արբանյակից
Արվեստի ազգային պատկերասրահն ունի երկու շենք՝ արևելյան () և արևմտյան (), որոնք միացված են ստորգետնյա ընդարձակ անցումով։ Արևմտյան շենքը կառուցված է նորդասականության ոճով՝ բացօթյա սյունազարդ տաղավարով և գմբեթով, որ հիշեցնում է Պանթեոնը։ Արևելյան շենքը, արևմտյանի խիստ դասական ոճի հետ համեմատած, ունի երկրաչափական ձև. վերևից այն իրար միացված պրիզմաների տեսք ունի։

## Հավաքածու
300px|մինի|Արևմտյան շենքի ինտերիեր
Արևմտյան շենքում պահվում են միջնադարից մինչև 19-րդ դարի եվրոպական հեղինակների նկարների հարուստ հավաքածուներ, ինչպես նաև 20-րդ դարի ամերիկյան գեղանկարիչների աշխատանքներ։ Հավաքածուներում ներառված են Յան Վերմեերի, Ռեմբրանդտի, Կլոդ Մոնեի, Վան Գոգի, Լեոնարդո դա Վինչիի աշխատանքները։

Արևելյան շենքում հավաքված են ժամանակակից արվեստի գործեր (սկսած 19-րդ դարի վերջից), այդ թվում՝ Պաբլո Պիկասսոյի, Անրի Մատիսի, Ջեքսոն Պոլլոքի, Էնդի Ուորհոլի, Ռոյ Ֆոքս Լիխտենշտեյնի, Ալեքսանդր Կոլդերի աշխատանքները։ Այս շենքում են գտնվում նաև պատկերասրահի գրասենյակները, հետազոտական կենտրոնները։

Արևմտյան շենքից դեպի արևմուտք՝ 7-րդ փողոցում է գտնվում քանդակների այգին։ 25.000մ² տարածքում գործում է հսկայական շատրվանը (ձմռանը այն վերածվում է սահադաշտի), որը շրջապատված է քարե նստարաններով, քանդակներով։

2014 թվականին պատկերասրահի հավաքածուն հարստացավ սնանկացած Կորկորանա պատկերասրահի 17.000 աշխատանքներով, այդ թվում՝ Դելակրուայի, Դեգայի, Մոնեի, Պիկասսոյի, ամերիկյան ակնառու նկարիչների աշխատանքներով։

## Ղեկավարում
ԱՄՆ կառավարությունը ամենամյա հատկացումների միջոցով ֆինանսավորում է պատկերասրահը։ Արվեստի բոլոր գործերը, ինչպես նաև պատկերասրահի հատուկ ծրագրերը ֆինանսավորվում են նվիրատվություններով։ Պատկերասրահը պաշտոնապես չի հանդիսանում Սմիթսոնի ինստիտուտի մաս, բայց մտնում է ինստիտուտի կողմից հսկվող մշակութային 90 հաստատությունների մեջ։

## Պատկերասրահ

Giorgione - Adoration of the Shepherds - National Gallery of Art.jpg|Ջորջոնե, «Հովիվների երկրպագություն»
Raffaello Madonna Cowper.jpg|Ռաֆայել, «Տիրամայր»
Tizian 080.jpg|Ջորջոնե և Տիցիան, «Վենետիկցի ազնվականի դիմանկար»
Giovanni Bellini and Titian - The Feast of the Gods - Google Art Project.jpg|Ջովաննի Բելլինի և Տիցիան, «Աստվածների խրախճանք»
El Greco 042.jpg|Էլ Գրեկո, «Լաոկոոն»
Rembrandt van Rijn - The Mill - Google Art Project.jpg|Ռեմբրանդտ, «Հողմաղաց»
Rembrandt van Rijn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|Ռեմբրանդտ, «Ինքնադիմանկար բերետով»
Johannes Vermeer - A Lady Writing - Google Art Project.jpg|Յան Վերմեեր, «Նամակ գրող աղջիկը»
Columbus and His Son at La Rábida.JPG|Էժեն Դելակրուա, «Կոլումբոսը և իր որդին Ռաբիդայում»
Édouard Manet - Le Vieux Musicien.jpg|Էդուարդ Մանե, «Ծեր երաժիշտը»
Edouard Manet 039.jpg|Էդուարդ Մանե, «Սալորօղի»
Claude Monet - Monet's garden at Vétheuil (1880).jpg|Կլոդ Մոնե, «Նկարչի այգին»
Vincent van Gogh - National Gallery of Art.JPG|Վան Գոգ, «Ինքնադիմանկար»
Paul Gauguin - Self-Portrait with Halo and Snake.jpg|Պոլ Գոգեն, «Ինքնադիմանկար»
Le Garçon au gilet rouge, par Paul Cézanne, National Gallery of Art.jpg|Պոլ Սեզան, «Կարմիր բաճկոնով տղան»
Girl in White by Vincent Van Gogh - NGA.jpg|Վան Գոգ, «Սպիտակ հագած կինը»
Edouard Manet - Le Chemin de fer - Google Art Project.jpg|Էդուարդ Մանե, «Երկաթուղի»
The Equatorial Jungle.JPG|Անրի Ռուսո, «Հասարակածային անտառ»


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Walker J. National Gallery of art. — Washington, N. Y, 1979:

## Արտաքին հղումներ
* Պատկերասրահի պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:1937 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1937 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Գմբեթներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ