Օրիոն (տիեզերական աստղադիտարան)

**Օրիոն**, խորհրդային աստղաֆիզիկական աստղադիտարանների շարք, որոնք օգտագործվել են տիեզերանավերի վրա։ Ընդամենը արձակվել են երկու աստղադիտարան՝ «Օրիոն 1» (1971) և «Օրիոն 2» (1973)։ Աստղադիտարանները նախագծվել են Բյուրականի աստղադիտարանում, Գրիգոր Գուրզադյանի ղեկավարած կոնստրուկտորային բյուրոյում։

## Օրիոն 1
Օրիոն 1 տիեզերական աստղաֆիզիկական աստղադիտարանը տեղադրվել է Սալյուտ-1 ուղեծրակայանի վրա։ Աստղադիտարանը շահագործել է 1971 թվականի հունիսին անձնակազմի անդամ Վիկտոր Պացաևի կողմից, ով այսպիսով դարձել է առաջին մարդը, ով օգտագործել է աստղադիտակ Երկրի մթնոլորտից դուրս։

Աստղադիտարանը հնարավորություն է տվել ստանալ պայծառ աստղերի կարճալիք սպեկտրեներ։ Ստացվել են Վեգա և Կենտավրոսի բետա աստղերի սպեկտրոգրամները 2000-ից 3800 Ա ալիքի երկարությունների միջև։

## Օրիոն 2
Օրիոն 2-ը տեղադրվել է Սոյուզ-13 տիեզերանավի վրա 1973 թվականի դեկտեմբերին։ Տիեզերանավը ձևափոխվել էր, որպեսզի դառնա առաջին օդաչուավոր տիեզերական աստղադիտարանը։ Աստղադիտարանը ղեկավարել է անձնակազմի անդամ Վալենտին Լեբեդևը։ Աստղադիտարանի նախագծողը Գրիգոր Գուրզադյանն էր, այն ժամանակ նա աշխատում էր Գառնիի տիեզերական աստղագիտության լաբորատորիայում։ Հազարավոր աստղերի ուլտրամանուշակագույն սպեկտրոգրամներ ստացվել են լայնանկյուն մենիսկի աստղադիտակի միջոցով։ Ստացվել է մոլորակային միգամածության առաջին ուլտրամանուշակագույն սպեկտրոգրամը (IC 2149), որը բացահայտել է ալյումինի և տիտանի սպեկտրալ գծեր։ Այս տարրերը նախկինում չէին նկատվել մոլորակային միգամածությունում։ Այդ մոլորակային միգամածությունում հայտնաբերվել է նաև երկֆոտոն արտանետում։ Աստղադիտակով հայտնաբերվել է նաև ուշագրավ աստղային կուտակում Կառավար համաստեղությունում։

## Տես նաև
Գրիգոր Գուրզադյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Garni Space museum 
* New World Encyclopedia - Space Observatories
* Մարդու ժամանակը. Գրիգոր Գուրզադյան
* «Տիեզերքը ափի մեջ». ԳՐԻԳՈՐ ԳՈՒՐԶԱԴՅԱՆ
;Օրիոն 1-ի մասին նյութեր
*
*
*
*
*Gurzadyan, G.A., 1972 On One Principle of Operation of Orbital Observatory by a Cosmonaut, *Commun. Byurakan Obs*, vol.XLV, p.&nbsp;5.
*Gurzadyan, G.A., Harutyunian, E.A., 1972 Orbital Astrophysical Observatory Orion, *Commun. Byurakan Obs.*, vol.XLV, p.&nbsp;12.
*
*
*

;Օրիոն 2-ի մասին նյութեր
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*Gurzadyan, G. A., Ultraviolet observations of planetary nebulae, *Planetary nebulae. Observations and theory, Proc. IAU Symp.76*, Ed.Y.Terzian, p.&nbsp;79, Dordrecht, D.Reidel Publ., 1978.
*
*Ambartsumian V.A. (ed) Gurzadyan, G.A.; Raushenbach, B.V.;  Feoktistov, K.P.; Klimuk, P.I.; Lebedev, V.V.; Maksimenko, A.P.; Gorshkov, K.A.; Savchenko, S.A.; Baryshnikov, G.K.; Pachomov, A.I.; Antonov, V.V.; Kashin, A.L.; Loretsian, G.M.; Gasparyan, O.N.; Chabrov, G.I.;  Ohanesian, J.B.; Tsybin, S.P.; Rustambekova, S.S.; Epremian, R.A. Observatory in space "SOYUZ-13"-"ORION-2" . "*Mashinostroenie" Publ*, Moscow, 1984 (monograph, in Russian).
*Gurzadyan G.A, Ohanesyan, J.B., Rustambekova, S.S. & Epremian, R.A., Catalogue of  900 Faint Star Ultraviolet Spectra, *Publ. Armenian Acad. Sci*, Yerevan, 1985.
*
*
*Furniss, T., Manned Spaceflight Log, *Jane's,* London, 1986.
*Davies, J. K., Astronomy from Space, *PRAXIS Publishing*, Chichester, 2002.

Կատեգորիա:Ուլտրամանուշակագույն աստղադիտակ
Կատեգորիա:Տիեզերական աստղադիտակներ