Յուրի Սահակյան

**Յուրի Հակոբի Սահակյան** (), հայ բանաստեղծ-մանկագիր, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1968 թվականից։

## Կենսագրություն
Յուրի Սահակյանը ծնվել է 1937 թվականի հուլիսի 22-ին Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանի Չայլու գյուղում։ Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը 1966 թվականին։

1971-1973 թվականներին մասնակցել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտին կից գրականության բարձրագույն դասընթացներին։

Աշխատել է Երևանի հեռուստատեսության ստուդիայում, «Հայրենիքի ձայն» շաբաթաթերթի խմբագրությունում, Հայաստանի գրքասերների ընկերությունում, «Սովետական գրող» և |Արևիկ հրատարակչություններում։

1999 թվականին «Այբբենարանի ուղեկից» մանկական բանաստեղծությունների ժողովածուի համար արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության «Ոսկե եղեգն» պետական գրական առաջին կարգի մրցանակի։

2012 թվականին Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 21-րդ տարեդարձի կապակցությամբ, ինչպես նաև բազմամյա վաստակի և ստեղծագործական նվաճումների համար շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչումը։

2017 թվականին շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ

2018 թվականին շնորհվել է Արցախի Հանրապետության Մշակույթի և արվեստի վաստակավոր գործչի կոչումը։ Մահացել է 2019 թ. նոյեմբերի 24-ին։

Առաջին բանաստեղծությունը տպագրել է «Սովետական Ղարաբաղ» թերթում։ Առաջին գիրքը լույս է ընծայել 1966 թ. «Սովետական Գրող» հրատարակչությունում։

Հայաստանի գրողների միության անդամ է 1968 թվականից։

Նրա բանաստեղծությունները թարգմանվել են ռուսերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, շվեդերեն, իսպաներեն, սերբերեն, լիտվերեն, բուլղարերեն, աբխազերեն, ուկրաիներեն,  ադրբեջաներեն։

Նրա բանաստեղծությունների հիման վրա գրվել են բազմաթիվ երգեր.
* «Արփա Սևան» - երաժշտություն՝ Էդգար Հովհաննիսյանի,
* «Այլ աչեր» - երաժշտություն՝ էդուարդ Թումանյանի,
* «Շարունակիր ժպտալ» - երաժշտություն՝ Ռոբերտ Ամիրխանյանի, և այլն։ Ապրում և ստեղծագործում է Երևանում։
* «Կյանքն անցողիկ է» - երաշժտությունը՝ Ստեփան Բաբաթորոսյանի
* «Նամակ ռազմաճակատից» - երաժշտությունը՝ Ստեփան Բաբաթորոսյանի

## Երկերի մատենագիտություն
* Արևը քո դեմքին, Երևան, 1966, 52 էջ։
* Իմ մեղեդին, Երևան, 1974, 85 էջ։
* Երբ դու գալիս ես, Երևան, 1980, 120 էջ։
* Արտուտիկ, նախշուն տոտիկ, Երևան, 1984, 80 էջ։
* Աքլորակռիվ, Երևան, 1984, 88 էջ։
* Սարը սարին, Երևան, 1986, 192 էջ։
* Ձկնորս արջն ու մկնորս կատուն, Երևան, 1987, 92 էջ։
* Բարի թզուկն ու պարկապզուկը, Երևան, 1990, 93 էջ։ 
* Չարն իրեն տեր չկարծի (բանաստեղծություններ), Երևան, 1993, 80 էջ։
* Այբբենարանի ուղեկից, Երևան, 1998, 40 էջ։
* Հայ ժողովրդական հանելուկներ, Երևան, 1998, 96 էջ։
* Հայ ժողովրդական հանելուկներ, Երևան, 1998, 120 էջ։
* Խաղիկներ, հանելուկներ, ասացվածքներ, Երևան, 2001, 52 էջ։
* Հայկական ժողովրդական խաղիկներ, հանելուկներ, ասացվածքներ, Երևան, 2001։
* Խաղիկներ – խաղալիքներ, Երևան, 2002, 60 էջ։
* Խաղիկներ, հանելուկներ, ասացվածքներ, Երևան, 2003, 52 էջ։
* Խաղիկներ, հանելուկներ, ասացվածքներ, Երևան, 2003, 96 էջ։
* Հանելուկ – հանմանելուկ, Երևան, 2003, 148 էջ։
* Շուտասելուկներ և բառախաղեր, Երևան, 2004, 28 էջ։
* Չափածո օրագրություն, Երևան, 2004, 64 էջ։
* Արարատն իմ պատշգամբից, Երևան, 2006, 44 էջ։
* Աշնան տերևներ թափանցիկ ջրում, Երևան, 2007, 64 էջ։
* 101 բանաստեղծություն մանուկներին, Երևան, 2008, 112 էջ։
* Արտուտիկ, նախշուն տոտիկ, Երևան, 2008, 84 էջ։
* Բանաստեղծություններ և հեքիաթներ, Երևան, 2008, 72 էջ։
* Նապո Չորրորդը, Երևան, 2008, 84 էջ։
* Խաղիկներ, հանելուկներ, ասացվածքներ, Երևան, 2010, 96 էջ։
* Ճուտ եմ, ճուտ եմ (մանկական երգեր), Երևան, 2010, 56 էջ։
* Չքնեք տղաներ (բանաստեղծություններ), Երևան, 2010, 120 էջ։
* 850+1 հանելուկ, Երևան, 2011, 96 էջ։
* Վեց գրքից (բանաստեղծություններ), Երևան, 2011, 164 էջ։
* Ձկնորս արջուկն ու մկնորս կատուն, Երևան, 2012, 84 էջ։
* Բառ ու բանի շտեմարան, Երևան, 2013, 264 էջ։
* Ծաղկած խնձորենի, Երևան, 2013, 264 էջ։
* Ծաղկած ծառեր ու գեղեցիկ կանայք (բանաստեղծություններ), Երևան, 2013, 104 էջ։
* Պիեսներ տիկնիկային թատրոնների համար, Երևան, 2017, 200 էջ։
*Խոլո կամ Քարե թռչունի թռիչքը (Երևան, 2017, 32 էջ)
*Տերևն ասաց տերևին (Երևան, 2017, 80 էջ)

## Երգեր
Նրա խոսքերով են գրվել այնպիսի երգեր, ինչպիսիք են՝

* «Սա Երևանն է» - երաժշտ. Մարտին Վարդազարյանի
* «Արփա Սևան» - երաժշտ. Էդգար Հովհաննիսյանի
* «Այլ աչեր» - երաժշտ.՝ Էդուարդ Թումանյանի
* «Շարունակիր ժպտալ» - երաժշտ. Ռոբերտ Ամիրխանյանի
* «Խուտուտ-Մուտուտ, Հովիկ-Հովիկ»- երաժշտ. Տիգրան Մանսուրյանի
* «Չքնեք, տղաներ» - երաժշտ. Գուրգեն Գաբրիելյանի
* «Ծաղրածուն և ծաղրածուն» - երաժշտ. Ստեփան Բաբաթորոսյանի
* «Երեք լոբի» - երաժշտ. Ստեփան Շաքարյանի
* «Կյանքն Անցողիկ է» - երաժշտ. Ստեփան Բաբաթորոսյանի
* «Նամակ Ռազմաճակատից» - երաժշտ. Ստեփան Բաբաթորոսյանի և այլն...

## Թարգմանություններ

* Ալի Բաբան և քառասուն ավազակները.- Երևան։ Նոյյան տապան.- 12 չհ. էջ.- (Հեքիաթների շքերթ)։
* Ալիսան հրաշքների աշխարհում.- Երևան։ Նոյյան տապան, 2003.- 12 չհ. էջ.- (Հեքիաթների շքերթ)։
* Ակիմ Յակով։ Աղջիկն ու առյուծը։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Արևիկ, 1989.- 20 էջ։
* Աղվեսն ու խլահավը։ Ռուսական ժողովրդական հեքիաթ.- Երևան։ Պրոֆ-Պրեսս Բուկինիստ, 2010.- 10 էջ.- (Կարդում ենք երեխաների համար)։ 
* Ամեն դաշտից մի փունջ ծաղիկ։ Թարգմանական ընտրանի.- Երևան։ Ծիծեռնակ, 2004.- 58 էջ։
* Անդերսեն Հանս Քրիստիան։ Հեքիաթներ.- Երևան։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գործերով Հայաստանի ազգային հանձնաժողով, 2005.- 62 էջ։
* Անճոռնի ճուտիկը.- Երևան։ Պրոֆ-Պրեսս; Բուկինիստ, 2015.- 12 էջ.- (Կարդում ենք երեխաների համար)։
* Անտառային հանելուկներ.- Երևան։ Պրոֆ–Պրեսս; Բուկինիստ, 2015.- 12 էջ.- (Կարդում ենք երեխաների համար)։
* Աշնանային գույներ։ Չափածո, արձակ ստեղծագործություններ, թարգմանություններ, կերպարվեստ.- Երևան, 2010.- 139 էջ.- (Լուսաբաց, թիւ 6)։ 
* Արարատի երկիր։ Հայաստանը 20-րդ դարի սերբական պոեզիայում (երկլեզու հրատարակություն) /Կազմ.՝ Բ. Սիմոնյան.- Երևան։ Ապոլոն, 2002.- 115 էջ.- Բովանդ-ից՝ Դուշկո Տրիֆունովիչ. Շոկ սենյակ; Դրագուտին Օգնյանովիչ. Ամպրոպը Սևանի վրա; Ստոյան Բերբեր. Արարատ; Նեդելկո Թերզիչ. Հայրենի մեղեդին։
* Բժեխվա Յան։ Պանրի ծակերը.- Երևան։ Էդիթ Պրինտ, 2010.- 12 էջ.- (Ուրախ գնացքի գրադարան)։
* Գարնանային կանչեր։ Չափածո, արձակ ստեղծագործություններ, թարգմանություններ, կերպարվեստ.- Երևան, 2010.- 139 էջ.- (Լուսաբաց, 7)։ 
* Գարու հատիկը.- Երևան։ Պրոֆ-Պրեսս Բուկինիստ, 2010.- 10 էջ.- (Կարդում ենք երեխաների համար)։

## Պարգևներ
* «Այբբենարանի Ուղեկից» մանկական բանաստեղծությունների ժողովածուի համար 1999 թվականին արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության «Ոսկե Եղեգն» պետական գրական առաջին կարգի մրցանակի։
* Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2012)։
* Արցախի Հանրապետության Մշակույթի և Արվեստի վաստակավոր գործիչ  (2018)

## Գրականություն
* Ալեքսանդր Թոփչյան, Չհրաժարվել հույզերից։ «Գարուն», 1967, № 1։ (Գրախոսություն Վազգեն Առաքելյանի «Երեքնուկներ», Ծովինարի «Ապրիլ», Լևոն Զաքարյանի «Իմ փողոցը», Յուրի Սահակյանի «Արևը քո դեմքին» բանաստեղծական ժողովածուների մասին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ