Էգբելետ

**Էգբելետ** կամ **Էգեբելետ** , լիճ Ֆրանսիայում՝ Սավոյ դեպարտամենտում, Օվերն-Ռոն-Ալպեր շրջանում։

Այն Սավուայի գլխավոր լիճն է, որը գտնվում է Ժյուրայի լեռնաշղթայի հարավային մասում՝ Շամբերիից մոտ 10 կմ և Լիոնից մոտ 100 կմ հեռավորության վրա։ Այն զբաղեցնում է 545 հեկտար տարածք, ինչը այն դարձնում է Ֆրանսիայի յոթերորդ ամենամեծ բնական լիճը՝ Ժնևի լճից, Ուրտեն և Կարկան լճերից, Գրան Լյո լճից, Բուրժե լճից, Անսի լճից և Մարվիլ լճից հետո։ Արևելքից այն սահմանակից է Էպին  լեռնաշղթային, որի ամենաբարձր կետը Գրել լեռն է, իսկ արևմուտքից՝ Տուրնյե լեռներին։ Առավելագույն խորությունը 71 մետր է։

Էգբելետ լիճը մասնավոր լիճ է, որը պատկանում է Ռիվերյոլ դը Շամբո դը Լեպին   ընտանիքին և «Էլեկտրիսիտե դե Ֆրանս» ընկերությանը, որը լճի կառավարումը վստահել է Լակ դը Էգբելետ համայնքների համայնքին։ Դրա ափերը բաժանված են հինգ ափամերձ համայնքների միջև՝ Էգբերետ-լե-Լակ, Լեպեն-լե-Լակ, Սեն-Ալբան-դե-Մոնբել, Նովալեզ և Նան։ Լճի հարավային ծայրում կան երկու կղզիներ, որոնք շրջապատված են եղեգնուտներով։

Լճի ջրի որակը և բնական միջավայրը պահպանելու համար մոտորանավակների օգտագործումը լճում արգելվեց 1967 թվականի հրամանագրով: Բացի այդ, 2015 թվականի մարտից ի վեր լիճը Ֆրանսիայի քաղցրահամ ջրի առաջին տարածաշրջանային արգելոցն է:

## Աշխարհագրություն
### Գտնվելու վայրը
մինի|Լեպին-լե-Լակ լողափից բացվող Էպին լճի և լեռների տեսարանը
Էգբելետ լիճը գտնվում է Սավոյ դեպարտամենտի արևմտյան մասում՝ Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում, Շվեյցարիայի և Իտալիայի մոտ։ Նրա ափերը բաժանված են արևմուտքում գտնվող Էգբելետ-լե-Լակ, հյուսիսում գտնվող Նանս, հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Նովալեզ, արևմուտքում գտնվող Սեն-Ալբան-դե-Մոնբել և հարավում գտնվող Լեպին-լե-Լակ համայնքների միջև։

Այն զբաղեցնում է 5.45 կմ² տարածք այսպես կոչված Նախկին Սավոյարդական հողերում՝ Էպին լեռնաշղթայի ստորոտում, որը այն բաժանում է դեպարտամենտի պրեֆեկտուրայից՝ Շամբերի քաղաքից։ Լճից մի քանի կիլոմետր դեպի արևմուտք գտնվում է մեկ այլ բնական արգելապատնեշ՝ Տուրնիե լեռները , որոնք ուրվագծում են լճի ջրբաժանը։

Լճի ջրերը ծովի մակարդակից միջինում հասնում են 373 մ բարձրության: Լճի ավազանի հողերը հիմնականում բաշխված են անտառների (46.8%) և արոտավայրերի (32.9%) միջև, քաղաքաշինությունը և հողերի մշակութային օգտագործումը զբաղեցնում են աննշան մաս՝ համապատասխանաբար 8.6% և 3.4%:

### Տոպոգրաֆիա
right|326x326px|Լճի բատիմետրիկ քարտեզը (Delebecque, 1898)։
right|400x400px|Լճի պարզեցված երկրաբանական լայնական կտրվածքը՝ Թուրինի, Էգբելեի և Սեն-Թիբո-դը-Կուզի միջով։
Լիճն ունի հավասարասրուն եռանկյան ձև, որի հարավային ափը հիմքն է: Նրա ամենամեծ երկարությունը 3.75 կմ է, ամենամեծ լայնությունը՝ 1.98 կմ, իսկ ամենափոքր լայնությունը՝ 550 մ:

Բատիմետրիայի համաձայն՝ լիճն ունի հինգ ենթալճային ավազան, երկու ջրասույզ բլուր և երկու կղզի։ Առավելագույն խորությունը 71.1 մետր է։ Առավելագույն խորություն ունեցող կետը գտնվում է արևելյան ափի մոտ, քանի որ այն գտնվում է Էպին լեռնաշղթայի ժայռի լանջին։ Իսկ լճի արևմտյան մասը, ընդհակառակը, գտնվում է հարթ բլրոտ գոտում և ավելի մեղմ ու պակաս խորը տարածք է։ Այս առումով լճի միջին խորությունը 30.6 մ է։

Լճի ջրի ծավալը 166 միլիոն խորանարդ մետր է, և վերևում գտնվող քարտեզը ցույց է տալիս, որ լիճն ունի երեք փոս՝

* հյուսիսային փոսը, այսպես կոչված «Կոմբից» (La Combe) ոչ հեռու (խորությունը 50 մետր),
* փոս հարավ-արևելքում, Էգբելետ նավահանգստի մոտ (71 մետր),
* փոս հարավ-արևմուտքում, կղզիների և Լեպինի միջև։

Լիճն ամբողջությամբ ծածկված էր սառույցով 1909, 1929, 1941, 1942 և 1956 թվականների ձմեռներին։

### Երկրաբանություն
մինի|Գուա առվակը լճից մի քանի մետր հեռավորության վրա է։
Լճի ջրհավաք ավազանը գտնվում է գերիշխող երկրաբանական կրաքարի վրա, և վերը նշված երկու կղզիները, հավանաբար, մորենային ծագում ունեն:

Էգբելետ լիճն արևելքից սահմանազատված է կրաքարերով և ծովային մոլասի շերտով, մինչդեռ նրա արևմտյան ափերը շրջապատված են տեռասներով, որոնց ամենացածր մակարդակը 1.60 մ է, իսկ ամենաբարձրը՝ 26 մ: Բացի այդ, ամբողջ ափի երկայնքով կա գրեթե ամբողջությամբ սառցադաշտային ծագում ունեցող նստվածքների շերտ:

### Հիդրոգրաֆիա
Էգբելետ լճի ջրի ծավալը կազմում է 166 միլիոն խորանարդ մետր, իսկ ավազանը զբաղեցնում է 58.4 կմ² տարածք։ Կարծիք կա նաև, որ լճի մակերեսային և խորը ջրերը խառնվում են տարին մեկ կամ երկու անգամ:

Չնայած լիճն ունի ջրի տարբեր աղբյուրներ, այն ունի միայն մեկ բնական ելք՝ Թիեր գետը, որը Գիե գետի աջ վտակն է: Այն գտնվում է լճի հարավարևմտյան մասում՝ «Պլանկ Ֆորդի» (Գուե դը Պլանշ) մակարդակում, որտեղ այն կազմում է Լեպեն-լե-Լակ և Սեն-Ալբան-դե-Մոնբել համայնքների սահմանը:

Հյուսիսից հարավ, ժամացույցի սլաքի հակառակ ուղղությամբ, գտնվում են հետևյալ ջրային վտակներն ու հոսանքները.

* Գյուա (Նանս),
* Նովալեզի անտառ (Նանս),
* Ներե (Նանս),
* Ժանժու (Նովալեզ),
* Լուիզարդ (Սենտ–Ալբան–դե–Մոնբել),
* Բուրգ (Լեպեն-լե-Լակ),
* Թյուիլրի (Լեպեն-լե-Լակ),
* Աղացներ (Լեպեն-լե-Լակ):

Այս աղբյուրների շարքում լճի հիմնական վտակներն են Գին, Լեը և Թյուիլրի գետերը։ Բացի այդ, չնայած լճի արևելյան ափը գտնվում է Էպին լեռնաշղթայի երկայնքով, որը գետաբերաններ չունի, այս լեռնաշղթայից կան ակտիվ լճային աղբյուրներ։

### Հաղորդակցության ուղիներ և տրանսպորտ
մինի|RD 921d ճանապարհը և TER Rhône-Alpes գնացքը Լեպին-լե-Լակում։
Ավտոմեքենայով լիճ կարելի է հասնել Լիոնը և Շամբերին միացնող A43 մայրուղով, որը գալիս է հյուսիսից և ունի ճանապարհի մի հատված, որը ձգվում է լճի հյուսիսային ափից 500 մ հեռավորության վրա գտնվող թեքահարթակի երկայնքով։ Այս ճանապարհը հասնում է Նանս համայնք։ Լճի հյուսիսային և արևմտյան ափերով անցնում է 921 ազգային ճանապարհը, որը միանում է 921d ազգային ճանապարհին, որը ձգվում է լճի արևելյան և հարավային ափերով այնպես, որ հնարավոր է ամբողջական շրջան կազմել («Լճի շուրջը» երթուղին)։

Երկաթուղին լճի հարավային ափով շրջանցում է Սեն-Անդրե-լե-Գազ-Շամբերի գիծը։ Այս գիծը լիճը սպասարկում է երկու երկաթուղային կայարաններով՝ Լեպին-լե-Լակ-լա-Բոշը Լեպին-լե-Լակում, որը գտնվում է լճի հարավ-արևմուտքում, և Էգբելետ-լե-Լակը Էգբելետ-լե-Լակում, որը գտնվում է լճի հարավային ափին։ Այս երկու կայարաններն էլ սպասարկվում են TER Rhône-Alpes գնացքներով և ավտոբուսներով՝ Լիոն-Շամբերի և Սեն-Անդրե-լե-Գազ-Շամբերի երթուղիներով։

Օդային տրանսպորտի առումով լճին ամենամոտ օդանավակայանը Շամբերի-Սավուա օդանավակայանն է, որը գտնվում է տասը կիլոմետր հեռավորության վրա ուղղափառ շրջանագծով, բայց լճից բաժանված է Ապին լեռնաշղթայով։ Այն հնարավորություն է տալիս հասնել Հյուսիսային Եվրոպայի բազմաթիվ ուղղություններ, այդ թվում՝ ձմռանը։ Լճից 100 կիլոմետր շառավղով կան նաև երկու միջազգային օդանավակայաններ՝ Լիոն-Սենթ Էքզյուպերիի օդանավակայանը և Շվեյցարիայի Ժնևի միջազգային օդանավակայանը։

## Տեղանուն
*Էգբելետ* ՝ հիդրոնիմ է, որը կազմված է *aigue-* (էգ*-*) նախածանցից և ֆրանսերեն *belle* (գեղեցիկ) բառից: Այն ծագում է լատիներեն *Carbonaria* բառից, ապա *Aqua Bella* բառից, որը ֆրանսերեն թարգմանաբար նշանակում է «l'eau belle» (գեղեցիկ ջուր) կամ «la belle eau» (գեղեցիկ ջուր): *-ette* (-էտ) վերջածանցը բառին տալիս է փաղաքշական իմաստ, ինչը հանգեցնում է «belle petite eau» (գեղեցիկ փոքրիկ ջուր) թարգմանությանը:

Սակայն այս թարգմանությունը հրաժարվել է հոգնակի համարժեքի՝ «belles petites eaux» (փոքրիկ գեղեցիկ ջրեր) օգտին, որն օգտագործվում է, ի թիվս այլոց, Էգբելետ լճի զբոսաշրջության գրասենյակի և սահմանային սավոյարդների համատեղ ասոցիացիայի կողմից: Այս թարգմանությունը արտացոլվում է նաև 2005 թվականին հրատարակված *«Էգբելետ լիճ»* գրքում:

Ֆրանկո-պրովանսալերենի սավոյարդական բարբառով լիճը կոչվում է *Lèc d'Égouabelèta* և արտասանվում է։

Լիճն իր անունը տվել է Էգբելետ-լե-Լակ համայնքին:

## Լիճը մարդկության պատմության մեջ
### Լճի լեգենդը
Էգբելետ լճի ձևավորումը և երկու կղզիների առկայությունը հիշատակվում են տեղական ավանդազրույցում, ինչպես մանրամասն նկարագրել է Շևրոն ա Լուի Շոդելը  1908 թվականին հրապարակված իր ուսումնասիրության մեջ։

### Նախապատմություն
Լեպին-լե-Լակ  կոմունայի մոտ գտնվող լճի մակերեսային հատվածներում հայտնաբերվել են ամրացված կույտեր և կույտային կացարանների կամ «կույտային կացարանների» մնացորդներ, որոնք վկայում են նեոլիթի և բրոնզի դարաշրջաններում այստեղ մարդկային ներկայության մասին: Հնագետները այս ջրային քաղաքների գոյությունը հայտնաբերել են 19-րդ դարի կեսերին:

### Հնություն
Մեծ կղզում հայտնաբերվել են անտիկ շրջանի մնացորդներ՝ սարկոֆագ և երեք կլոր անցքերով քար, որը հայտնի է նաև որպես քար ամանի մեջ: Նույն կղզու ծայրին, 1 մետր խորության վրա, հայտնաբերվել է նաև հին հռոմեական լոգարան, որը ծածկված էր ցեմենտի շերտով:

Հետագայում Էգբելետ լճի տարածքը հերթագայաբար ծառայում էր որպես արևմուտքից արևելք տարանցիկ կետ, ապա՝ որպես եզր։ Հռոմեական ճանապարհ էր անցնում լճի հարավային ափով, նախքան Սեն-Միշելի լեռան եզրը բարձրանալը և Շամբերի քաղաքը իջնելը, որն այն ժամանակ կոչվում էր *Lemencum*։ Այս ուղիղ, բայց զառիթափ ճանապարհը մրցակցում էր հյուսիսային (Դյու Շա անցում , կատվի անցում) և հարավային (Լեզ Էշել) այլ երթուղիների հետ, որոնք անկասկած ավելի տարածված էին, եթե հավատանք Լեպինում հայտնաբերված հռոմեական հնագիտական մնացորդներին՝ համեմատած Սեն-Պիեռ-դե-Ժենեբրոյում հայտնաբերված մնացորդների հետ, որոնք համապատասխանում են Լե Էշելով անցնող երթուղուն։

### Միջնադարը և մեր ժամանակը
Միջնադարում Էպինի լեռները Մոնբելի լորդերի տիրույթի մաս էին կազմում , որոնք տիրապետում էին Սավոյարդյան սահմանի մեծ մասին, մինչդեռ Լեպին և Էգբելետ գյուղերը, ինչպես նաև լիճը, Դ’Էյգբելի լորդերի ժառանգության մաս էին կազմում, որոնք իրենց ամրոցն ունեին Էգբելետ  գյուղում: Այսպիսով, Էգբելետ անվանումը ծագում է Էգբելից:

Սեն-Միշելի սյունով անցնող ճանապարհը մինչև 17-րդ դարի վերջը մնաց Շամբերի տանող ամենաշատ օգտագործվող ճանապարհը։ 17-րդ դարի սկզբին բեռնակիրները ճանապարհորդներին օգնում էին անցնել լեռնանցքը՝ վճարելով մեկ քառորդ էկյուս։ Վիլյամոնի լորդը , որը 1588 թվականին փոխառել էր լեռնանցքը, այն համարում էր բավականաչափ լավ պահպանված՝ ճանապարհորդներին անտառում հանդիպող արջերից և այլ վայրի կենդանիներից պաշտպանելու համար։ 1665 թվականին, Սավոյի դուքս Կառլ Էմանուել II-ի օրոք, Լեզ Էշել տանող ճանապարհին կատարվեցին լայնածավալ բարելավումներ, որը մեծ առավելություն ունի Սեն-Միշելի սյունից 300 մետր ցածր գտնվող Սեն-Միշել սյունի նկատմամբ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Էգբելետը կորցրել է իր կարևորությունը որպես տարանցիկ կետ։

### Ժամանակակիցություն
մինի|Էգբելետ լիճը, մոտավորապես 1860 թվական
Մինչև 1860 թվականը Էգբելետ լիճը չէր պատկանում Ֆրանսիային, այլ Սավոյի դքսությանը, որը Սարդինիայի թագավորության մաս էր կազմում։ Ֆրանսիական սահմանն այդ ժամանակ գտնվում էր լճից մոտ 15 կիլոմետր հեռավորության վրա և անցնում էր Գիե գետի երկայնքով։

Առնվազն 17-րդ դարի վերջից սկսած՝ արևմուտք-արևելք ամբողջ երթևեկությունն անցել է Լե Էշելով, լճի հարավային ափերով անցնող ուղիղ երթուղին երբեք չի լքվել, և հին հռոմեական ճանապարհը դարձել է «սարդինյան ճանապարհ», որը լավ պահպանված է եղել: Կլոդ Շապի Փարիզ-Միլան օպտիկական հեռագրական գծի կայարանը կառուցվել է 1805 թվականին լճի ակունքում գտնվող Կոլ դյու Կրուսիֆիքսի () վրա: Երկու դար շարունակ լճից հարավ գտնվող Լեպինը և Էգբելետը լայնորեն հայտնի չէին, ուստի դրանք գտնվում էին համեմատաբար մեկուսացված վիճակում, որն ավարտվեց 1884 թվականին Լիոն-Շամբերի երկաթուղային գծի բացմամբ: 1880-ից 1884 թվականներին փորվել է Լեպինի երկաթուղային թունելը՝ 3310 մետր երկարությամբ, որը կապում է Էգբելետ-լե-Լակ և Սեն-Կասեն համայնքները: Եթե լճի շրջակայքը նախկինում զուտ գյուղատնտեսական էր, երկաթուղու գալուստը նպաստեց փոքր զբոսաշրջային բիզնեսի զարգացմանը. բազմապատկվեցին հյուրանոցները, պանսիոնատները և ռեստորանները: Լիոնցիները կազմում էին այն հաճախորդների մեծամասնությունը, ովքեր սկսեցին այստեղ գնել և կառուցել երկրորդական տներ:

1860 թվականին Սավոյի անեքսիայից հետո, մարկիզ Կոստա դե Բորեգարը 1866 թվականին լճի սեփականության իրավունքը փոխանցեց Լեպինի կոմս Իպոլիտ դե Շամբոյին : Այնուամենայնիվ, երկարատև դատական վեճից հետո, մետր Ռուայե-Կոլանը  ստացավ լճի հյուսիսային մասի մոտ կեսի փոխանցումը Նանսի , Նովալեզի  և Սեն–Ալբան–դե–Մոնբելի  համայնքներից, որը, ենթադրվում է, Մոնբելի լորդերի  սկզբնական ժառանգական իրավունքների մաս է կազմել։ Լճի այս հյուսիսային մասը 1919 թվականին վաճառվեց Force et Lumière-ին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, 1943 թվականի սեպտեմբերին, այս լճի մոտ էր գտնվում ֆրանսիական աշխարհազորի՝ համագործակցային զորամասի առաջին երիտասարդական ճամբարը:

Պատերազմից հետո, էլեկտրաէներգիայի և գազի արդյունաբերության ազգայնացման որոշումից հետո, լճի հյուսիսային մասը 1946 թվականին դարձավ նոր ազգային «Électricité de France» (EDF) ընկերության սեփականությունը: Բացի այդ, պատերազմից հետո սկսեցին գերակշռել նոր զբոսաշրջային գործունեությունները՝ լեռնագնացությունը և քարավաններով զբոսանքները, և լճի շուրջ կառուցվեցին բազմաթիվ զբոսաշրջային ճամբարներ՝ ամառային ամիսներին այստեղ եկող Նիդեռլանդներից մշտական հաճախորդների համար:

1960-ականներին թիվ 6 ազգային ճանապարհը անընդհատ խցանված էր գագաթնակետային ժամերին՝ Դյու Էշել թունելում խցանումների պատճառով: Այս խնդիրը լուծելու համար 1974 թվականին երթևեկության համար բացվեց A43 ավտոմայրուղին, որը կապում էր Լիոնը Շամբերիի հետ՝ անցնելով լճի հյուսիսային ափին շատ մոտ, նախքան Ապին լեռան մեջ փորված նոր թունել մտնելը: Այս ավտոմայրուղին հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ մուտք գործել լիճ, բայց այն մի շարք սպառնալիքներ է ներկայացնում լճի էկոլոգիայի համար՝ հալեցնող աղեր և անվադողերի մնացորդներ: Անցնելով լճափնյա համայնքներով, որոնք գտնվում են Շամբերիի ագլոմերացիայից 15 կմ-ից պակաս հեռավորության վրա, այս ավտոմայրուղին դրանք վերածում է արվարձանների: 21-րդ դարի սկզբին այս համայնքների բնակչությունը, որը նախկինում նվազում էր գյուղական բնակչության քաղաքներ արտահոսքի պատճառով, սկսեց աճել: Սա վերաքաղաքաշինության երևույթ է, որը արտահայտվում է ափամերձ տարածքներում մշտական բնակության համար մեծ թվով տների կառուցմամբ:

## Կենսաբազմազանության պաշտպանություն և պահպանում
### Պաշտպանություն
Էգբելետ լիճը 1935 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդգրկվել է որպես պահպանվող տարածք: Լիճը նաև Natura 2000 ցանցի մաս է կազմել 2006 թվականից և նաև բնական տարածք է, որը գտնվում է էկոլոգիայի, բուսական և կենդանական աշխարհի վերահսկողության տակ: Բիոտոպի պաշտպանության պրեֆեկտուրայի հրամանագիրը պաշտպանել է ափի որոշ հատվածներ 2001 թվականից ի վեր:

2015 թվականի մարտի 6-ին Ռոն-Ալպեր շրջանը Էգբելետ լիճը տասը տարով հայտարարեց տարածաշրջանային արգելոց՝ այն դարձնելով Ֆրանսիայի առաջին քաղցրահամ ջրերի տարածաշրջանային արգելոցը:

### Ֆաունա և ֆլորա
#### Ձկներ
մինի|Ձկներ լճի հյուսիսարևմտյան ափի մոտ
Լճում տարբեր ձկնատեսակների առկայությունը բնական հավասարակշռության և ձկնորսների գործունեության արդյունք է, որը փոխհատուցվում է տեղական ձկնորսների միության կողմից, որը ամեն տարի վերականգնում է մանրաձկան պոպուլյացիան ձկներն են սպիտակ ձկները (կարմրակն, բրամ, գետածածան), ինչպես նաև գայլաձկներ, շերեփաձուկ, սաղմոնաձկներ, այդ թվում՝ արկտիկական կարմրախայտ և վենդաս։

Հենց որ ցուրտ եղանակը գալիս է, լճի սպիտակամորթները խմբերով դուրս են գալիս և տեղափոխվում Գուա առվակ, ամբարտակ կամ Էգբելետ նավահանգիստ, հավանաբար այն պատճառով, որ այնտեղի ջուրն ավելի տաք է, և ավելի շատ սնունդ կա։ Սակայն սպիտակամորթները ոչ միայն պետք է անհանգստանան ջերմության և սննդի համար, այլև փախչեն երկու խոշոր գիշատիչներից՝ գայլաձկից և ձկնորսներից։ Բարեբախտաբար, տեսակի գոյատևման համար այն ունի ուժեղ վերարտադրողական կարողություն տնկարանում ստեղծված բարենպաստ պայմաններում, ինչը ապահովում է այս տեսակի արագ վերարտադրությունը լճում։

Երբ գայլաձուկը որսում է մակերեսային ջրերում, ջրհեղեղատների մոտ, կարմրախայտը, որը հիմնականում սնվում է գիշերը, քիչ մրցակցություն ունի գայլաձկան հետ, քանի որ կարմրախայտը որսում է մեծ խորություններում: Լճում կարելի է հանդիպել ծիածանափայլ իշխանի, որը վերջերս է հայտնվել, և լճային կարմրախայտի, որը հանգիստ ապրում է մեծ խորություններում՝ ձկնորսների ձկնորսական կարթերից հեռու: Պերճը մեծ պահանջարկ ունի ձկնորսների շրջանում, ովքեր մրցում են դրա համար եվրոպական վենդասի, կիրբոտի և գայլաձկան հետ:

Արկտիկական ածուխը լիճ է ներմուծվել 1970-ական թվականներին: Դրանք ձվադրում են 50 մետր կամ ավելի խորության վրա՝ լճի մեծ փոսերում:

Սովորական սիգը ապրում է խորություններում, որտեղ ջուրը լավ թթվածնով է հագեցած, բացառությամբ ձվադրման ժամանակահատվածի, երբ այն դուրս է գալիս մակերես։ Այս ձուկը բավականին առատ է լճում և հանդիսանում է Էգբելետ լճի փորձառու ձկնորսների համար գավաթ։

Բուրբոտը շատ ավելի հազվադեպ է հանդիպում և գրեթե երբեք չի որսվում ձկնորսական կարթով։ Այն հատակային ձուկ է, և միայն մի քանիսն են որսացել հատակին մոտ։

#### Թռչուններ
Լճի ափին շատ են լինում փարփարները, բացառությամբ ձմռանը։ Մեծ կատարավոր սուզակը լճի ամենանկատելի թռչունն է։ Հանդիպում են նաև կռնչան բադեր, թշշան կարապներ, մոխրագույն տառեղներ և եղեգնահավեր:

#### Միջատներ
Լիճը ապաստան է բազմաթիվ ճպուռների համար, այդ թվում՝ նարնջագույն խայտաբղետ զմրուխտի (Դեյլ, 1834), որը էնդեմիկ է Հարավարևմտյան Եվրոպայում և պաշտպանված է Ֆրանսիայում:
[մինի|Ամռանը [ֆիտոպլանկտոն լճին հաղորդում է հարուստ կանաչ գույն։]]

#### Ջրաճահճային բույսեր
* Ջրաշուշան
* Արենածաղիկ սովորական
* Գայլուկ սովորական
* Սև լաստան

#### Շերտավորում և թթվածնացում
Էգբելետ լիճը շերտավորված է ապրիլից մինչև դեկտեմբեր, երբ այն ունի երկու շերտ՝ էպիլիմնիոնը, որը գտնվում է մակերևույթից մինչև տասը մետր խորության վրա և կազմում է լճի ընդհանուր ծավալի մոտ մեկ երրորդը, և հիպոլիմնիոնը, որը գտնվում է ներքևում։ Այս երկու շերտերը թույլ կապված են միմյանց հետ։

Գարնանը և ամռանը էպիլիմնիոնը, որտեղ ջերմաստիճանը բարձրանում է արևի լույսի ազդեցության տակ, դառնում է ֆիտոպլանկտոնի, այսինքն՝ մանրադիտակային բույսերի ակտիվության վայր, որոնք արևի լույսն օգտագործում են ֆոտոսինթեզի համար և այդպիսով լճի որոշ հատվածներին տալիս են կանաչ գույն: Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել ֆիտոպլանկտոնի 93 տարբեր տեսակների առկայությունը: Ֆիտոպլանկտոնից բացի, էպիլիմնիոնը նաև զոոպլանկտոնի, մանրադիտակային կենդանիների և ձկների բնակավայրն է: Այս բոլոր կենդանի արարածները սպառում են թթվածին: Տաք եղանակին ֆոտոսինթեզի ընթացքում ավելի շատ թթվածին է ստեղծվում, քան սպառում են էպիլիմնիոնի բնակիչները:

Հիպոլիմնիոնում, որը լույս չի ստանում, ջերմաստիճանը մնում է շատ ցածր (5-ից 6 աստիճան) ամբողջ տարվա ընթացքում: Ամռանը այնտեղ ապրող զոոպլանկտոնը սպառում է թթվածին, ինչպես նաև օրգանական նստվածքներ, որոնք օքսիդանում են: Հիպոլիմնիոնում ապրում են նաև որոշ ձկնատեսակներ, ինչպիսիք են սիգը և արկտիկական ածուխը:

Որպեսզի հիպոլիմնիոնը լիովին չսպառի թթվածինը, անհրաժեշտ է, որ երկու շերտերի ջրերը խառնվեն։ Էգբելետ լճում դա սովորաբար տեղի է ունենում ձմռանը, երբ էպիլիմնիոնի ջերմաստիճանը բավականաչափ ցածր է իջնում, որպեսզի հասնի հիպոլիմնիոնի ջրի ջերմաստիճանին։ Նույն ջերմաստիճանի դեպքում երկու շերտերի ջուրը կարող է խառնվել։ Լճի ջրային շերտերի խառնմանը հավասարապես նպաստում են փոթորիկները և լիճ թափվող առվակների հոսանքները:

Լիճը համարվում է առողջ կամ օլիգոտրոֆիկ, երբ երկու շերտերն էլ լավ են հագեցած թթվածնով, ուստի բույսերի և կենդանիների տարբեր տեսակներ կարող են ապրել ինչպես մակերեսային, այնպես էլ խորը ջրերում: Հակառակ դեպքում խոսվում է էվտրոֆիկացման գործընթացի մասին:

#### Էվտրոֆիկացիա
1970-ական թվականներից ի վեր օրենսդրությունը բավականին խիստ է եղել ամբողջ լճի շուրջ սիֆոնների տեղադրման պահանջով։ Այսպիսով, լճի աղտոտումը մարդկային գործունեությամբ զգալիորեն նվազել է, և գյուղատնտեսությունը դարձել է լճի ջրերում ֆոսֆատների հիմնական աղբյուրը։ Ֆոսֆատները խթանում են բուսական օրգանիզմների աճը. որոշ ֆոսֆատներ անհրաժեշտ են ֆիտոպլանկտոն արտադրելու, հետևաբար՝ ջուրը թթվածնով հագեցնելու համար, սակայն ֆոսֆատների ավելցուկը հանգեցնում է ֆիտոպլանկտոնի և ջրիմուռների քանակի այնպիսի աճի, որ ջրի թափանցիկությունը վատանում է, և լույսը թափանցում է միայն մակերեսային։ Բացի այդ, պլանկտոնի արագ աճը հանգեցնում է նրան, որ մեռնող պլանկտոնը ժամանակ չունի ամբողջությամբ վերամշակվելու մեռած պլանկտոնով սնվող միկրոօրգանիզմների կողմից, ինչի արդյունքում պլանկտոնը անաէրոբ քայքայվում է, ինչը հանգեցնում է լճի ջրերում ծծմբական թթվի առաջացմանը:

Լճի էվտրոֆիկ դառնալը կանխելու համար ջրում ֆոսֆատի պարունակության համար սահմանվել է 0.01 մգ/լ սահման: Էգբելետ լճում 1974-76 թվականներին ջրում ֆոսֆատի կոնցենտրացիան գերազանցել է 0.02 մգ/լ-ը: 1984 թվականին այն նվազել է մինչև 0.01 մգ/լ: Համեմատության համար՝ Բուրժե լճում ջրում ֆոսֆատի կոնցենտրացիան 1978 թվականին աճել է մինչև 0.4 մգ/լ: 2012 թվականին հրապարակվել են Թոնոն-լե-Բենում գտնվող INRA լճային հիդրոկենսաբանական կայանի մասնագետ Ֆրեդերիկ Ռիմեի  կողմից 1999-2011 թվականներին անցկացված ուսումնասիրության արդյունքները, որոնք ցույց են տալիս, որ Էգբելետ լիճը լավ վիճակում է և մոտ է օլիգոտրոֆիկ վիճակին:
մինի|Պլավնի կղզիների ափերին

1974 թվականից՝ A43 մայրուղու բացման օրվանից, լճում քլորիդի պարունակությունը փոխվել է 3-5 մգ/լ-ից մինչև 8-9 մգ/լ: Առաջին մոտավորությամբ՝ չկա որևէ հիմք ենթադրելու, որ նման կոնցենտրացիան կարող է վնասակար ազդեցություն ունենալ խմելու ջրի պիտանիության կամ էկոլոգիական հավասարակշռության վրա: Այնուամենայնիվ, 1984 թվականին կարելի էր դիտարկել տեղային «հիմքի» ձևավորման սկիզբը, որտեղ քլորիդի կոնցենտրացիան հասել է 10 մգ/լ-ի: Լճի միջինից ավելի խիտ հիմքային շերտի կայուն տեղադրումը կարող է խոչընդոտ հանդիսանալ վերին շերտում ջրերի խառնման համար և վնասակար հետևանքներ ունենալ ջրի ստորին շերտի թթվածնացման համար:

#### Պլավնի
Լճի ափի մեծ մասը զբաղեցնում են ջրհեղեղատարածքները։ Մասնավորապես, երկու կղզի ամբողջությամբ շրջապատված են ջրհեղեղատարածքներով։ Եղեգնուտը տարածվում է բողբոջող կոճղարմատներով։ Ցողունների հիմքը գտնվում է ջրի մեջ ոչ մեծ խորության վրա։ Արմատների և կոճղարմատների միահյուսումը խեցգետինների բնական միջավայր է։ Գայլաձկները այստեղ են գալիս ձվադրելու։ Եղեգնուտները ջրի բնական մաքրողներ են, ուստի դրանց ոչնչացումն արգելվում է։ Սակայն զբոսաշրջության զարգացումը և լիճ տանող նոր ուղիների որոնումը ենթադրում են ամեն տարի նոր ջրհեղեղատարածքների ոչնչացում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լճեր