Մարգարետա Աբենիուս

**Մարգարետա (Մարգիտ) Ուլրիկա Աբենիուս** (, ), շվեդ գրաքննադատ, 1930-1970 թվականների ամենաազդեցիկ գրականագետներից մեկը, էսսեիստ, գրող և թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Մարգիտ Աբենիուսը ծնվել է 1889 թվականին, Օրսայում։ Նա Վիլհելմ և Մարիա Աբենիուսների  չորս զավակներից ամենամեծն էր։ Առաջին տարիներին նա ծնողների հետ ապրել է Բուրոս քաղաքում, այնուհետև նրանք տեղափոխվել են Էրեբրու, որտեղ հայրն աշխատանքի էր անցել Համալսարանի արվեստի, արհեստների և դիզայնի քոլեջում, որը այդ ժամանակ կոչվում էր «Տեխնիկական դպրոց» ():

Մարգիտը իր մորից ժառանգել է հետաքրքրություն պոեզիայի, ժողովրդական մեղեդիների և բանավոր պատմվածքների նկատմամբ։ 1917 թվականի աշնանը Էրեբրոի Ռիեսբերգի գիմնազիան ավարտելուց հետո Մարգիտ Աբենիուսը ընդունվել է *Uppsala Enskilda Läroverk*-ի մասնավոր դպրոցի եռամյա ուսումնական դասընթացները, որտեղ սովորել է հունարեն, լատիներեն և անգլերեն։ Շվեդերենի և անգլերենի ուսուցիչ Օլոֆ Գերդմանը առանձնապես ուժեղ ազդեցություն է ունեցել Մարգիտի մտավոր զարգացման և հետագա կյանքի վրա, և նրանց մտերմությունը տևել է մինչև Գերդմանի մահը` 1965 թվականին։

1919 թվականի գարնանը դպրոցն ավարտելուց հետո` այդ տարվա աշնանը, Մարգիտը ընդունվել է Ուփսալայի համալսարան, բայց առողջության վատթարացման պատճառով նա ստիպված է եղել հետաձգել ուսումը մինչև 1920 թվականի աշուն։ Ուսումնառության ընթացքում նա հետաքրքրվել է ոճաբանության ուսումնասիրությամբ, որում նրան աջակցել են սկանդինավյան լեզուների պրոֆեսոր, իսկ հետագայում նաև Շվեդիայի ակադեմիայի անդամ Բենգթ Հեսելմանը։ Նա իր ուսումնասիրության նյութերը հրապարակել է *Nysvenska studier*-ում 1923, 1928 և 1930 թվականներին։

1925 թվականին՝ սկանդինավյան լեզուների, անգլերենի և գրականության պատմության գիտական աստիճան և 1928 թվականին սկանդինավյան լեզուների բակալավրի կոչում ստանալուց հետո, Մարգիտ Աբենիուսը կենտրոնացավ Յուհան Հենրիկ Չելգրենի ստեղծագործությունների  ուսումնասիրության վրա և գրել է իր ատենախոսությունը *Stilstudier i Kellgrens prosa* թեմայով։ Նա սկսեց հրատարակվել նաև *Vår lösen* ամսագրում (վերջին հոդվածը լույս է տեսել 1967 թվականին)։ 
1931 թվականին իր դիսերտացիան պաշտպանելուց հետո Մարգիտ Աբենիուսը հեռացել է Ուփսալայի համալսարանից և նվիրվել գրականագիտությանը, էսսեներ գրելուն և թարգմանություններ կատարելուն։ 1933-1964 թվականներին եղել է *Bonniers Litterära Magasin*-ի խմբագիրը, որը հիմնադրվել է մեկ տարի առաջ։ Ամսագրում նա հրապարակել է շվեդական և արտասահմանյան հրատարակությունների ակնարկներ։ 1933-1964 թվականներին հրապարակվել է նաև *Ord och Bild* ամսագրում։

1933-1967 թվականներին վարել է նաև ռադիոհաղորդումներ, որտեղ մեկնաբանել է արձակի և քնարերգության վերաբերյալ ակնարկները։ Մարգիտ Աբենիուսը դասախոսություններ էր կարդում նաև մշակութային միությունների համար։ 1944 թվականին նրան հրավիրեցին Ուփսալայում ղեկավարելու ընթերցասերների խմբակ, որը կոչվում էր «*Yrkeskvinnors klubbs litterära cirkel*» (աշխատող կանանց գրական ակումբ)։ Ուփսալայում նա մտավորական շրջանակի անդամ էր, որում ընդգրկված էին փիլիսոփա և քննադատ Ինգեմար Հեդենիուսը, Կնուտ Ենսսոնը, Տորա Դալը, Ստինա Արոնսոնը, Բրոր Հյորտը։ 1940-ականներին Մարգիտ Աբենիուսը կենտրոնացավ գրական գործունեության վրա։ 1944 թվականին նա *Kontakter* ժողովածուում հրապարակել է իր 20 էսսեները և հոդվածները, որով հաստատվեց որ նա այդ տասնամյակի կարևոր քննադատներից մեկն է։ 1950-ականներից ի վեր Մարգիտը աշխատել է Շվեդիայում ֆրանսիացի փիլիսոփա Սիմոն Վիլին ժողովրդականացնելու ուղղությամբ, հրատարակել նրա էսսեները և թարգմանել նրա գործերը շվեդերեն։ 1930-ականներից ի վեր նա ակտիվորեն քննադատել է ինչպես նացիզմը, այնպես էլ կոմունիզմը, նրա համակրանքներն ավելի ու ավելի էին հակված քրիստոնեության հանդեպ։ Մարգիտը, թեև շփվում էր կանանց իրավունքների պաշտպանների և սուֆրաժիստների հետ, նա երբեք իրեն չէր նույնացնում նրանց հետ։ 1949-1969 թվականներին նա եղել է շվեդական գրական ընկերության  *Samfundet De Nio* («Իննի ընկերություն») անդամ։ 1963 թվականին նա ամփոփել է իր աշխատանքային գործունեությունը «*Memoarer från det inre*» գրքում, որը ջերմորեն ընդունվեց քննադատների կողմից, իսկ 1965 թվականին ստացավ վերջերս հիմնադրված Բիրգեր Շյբերգի մրցանակը։

Մարգիտ Աբենիուսը չի ամուսնացել։ Մահացել է 1970 թվականին, Ուփսալայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Margareta (Margit) Ulrika Abenius

Կատեգորիա:Շվեդ գրականագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Շվեդ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ