open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տեսական ինֆորմատիկա

**Տեսական ինֆորմատիկան** կամ **տեսական համակարգչային գիտություն**, ինֆորմատիկայի և մաթեմատիկայի ճյուղ, որը կենտրոնանում է հաշվարկման մաթեմատիկական թեմաների վրա և ներառում է ալգորիթմների տեսությունը։

Հաշվողական տեխնիկայի միությունը տեսական ինֆորմատիկան սահմանում է հետևյալ կերպ՝

## Բաժիններ
### Տեսական ինֆորմատիկա
* **[[Մաթեմատիկական տրամաբանություն]]ը** մաթեմատիկական գիտություն է, կապված ինֆորմատիկայի և փիլիսոփայական տրամաբանության հետ։
* **[[Ավտոմատների տեսություն]]ն** ուսումնասիրում է աբստրակտ մեքենաների կառուցվածքը և գործունեությունը։
* **[[Թվերի տեսություն]]ը** տեսական մաթեմատիկայի ճյուղ է։ Ուսումնասիրում է թվերի, հատկապես ամբողջական թվերի, հատկանիշները և մեծաքանակ խնդիրները, որոնք առաջանում են նրանց ուսումնասիրման հետևանքով։
* **[[Կատեգորիաների տեսություն]]ը** Մաթեմատիկաի ճյուղ է, որն ուսումնասիրում է մաթեմատիկական կառուցվածքները և նրանց հարաբերությունները։
* **[[Հաշվարկային երկրաչափություն]]ն** ուսումնասիրում է այն ալգորիթմները որոնք կարող են ներկայացվել երկրաչափության միջոցով։
* **[[Քվանտային հաշվարկման տեսություն]]ը** զբաղվում է քվանտային համակարգիչների ուսումնասիրմամբ։
* **[[Հաշվարկման տեսություն]]ն** ինֆորմատիկայի և մաթեմատիկայի բաժին է, որը զբաղվում է շատ կարևոր սկզբունքային հարցով՝ ինչը և ինչքան էֆեկտիվորեն կարելի է հաշվարկել։
:* **[[Հաշվարկելիության տեսություն]]ն** պարզում է, որ խնդիրներն են հաշվարկելիորեն լուծելի։
:* **[[Հաշվարկման բարդության տեսություն]]ն** ուսումնասիրում է խնդիրներ, որոնք կապված են ալգորիթմներին անհրաժեշտ ռեսուրսների հետ։ Ալգորիթմների անալիզը հաշվարկման բարդության տեսության ծյուղ է։

Տեսական ինֆորմատիկայի տիրույթին են պատկանում նաև **[[Գրաֆների տեսություն]]ը** և **[[Տիպերի տեսություն]]ը**։
### Ալգորիթմներ և տվյալների կառուցվածքներ
* **[[Ալգորիթմ]]ներ**
* **[[Ալգորիթմների անալիզ]]ն** ուսումնասիրում է ալգորիթմները, և նրանց իրագորձման համար անհրաժեշտ ռեսուրսների քանակը պարզելու համար։
* **[[Տվյալների կառուցվածք]]ները** համակարգչում տվյալների կազմակերպման և պահեստավորման որոշակի ձևեր են։
### Թվային և սիմվոլիկ հաշվարկում
* **[[Կենսաինֆորմատիկա]]ն** ինֆորմատիկայի կիրառումն է մոլեկուլային կենսաբանության ասպարեզում։
* **[[Իմացական գիտություն]]ն** ուսումնասիրում է մտավոր ունակությունը։
* **[[Հաշվարկային քիմիա]]ն** քիմիաի բաժին է, որն օգտագործում է համակարգիչներ՝ քիմիական խնդիրների լուծման համար։
* **[[Հաշվարկային ֆիզիկա]]ն** թվային ալգորիթմների ուսումնասիրումն ու գործածումն է ֆիզիկայից խնդիրների լուծման համար։
* **[[Թվային անալիզ]]ն** ուսումնասիրվում է ալգորիթմներ՝շարունակական մաթեմատիկայի խնդիրների լուծման համար։
* **[[Սիմվոլիկ մաթեմատիկա]]**
* **[[Հաշվարկային նյարդագիտություն]]**

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ալգորիթմներ
Կատեգորիա:Ինֆորմատիկա

Կատեգորիա:Ինֆորմատիկայի բաժիններ
Կատեգորիա:Ֆորմալ գիտություններ
Գարեգին Ա Աստվածաբանական-հայագիտական կենտրոն

Գարեգին Ա Աստվածաբանական-հայագիտական կենտրոնը հիմնվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տարածքում Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ։

Կենտրոնի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2000 թ. հունիսի 26-ին։

Գտնվում է Վեհարանի տարածքում, Ալեքս Մանուկյան «Գանձատան» շենքի ձախ կողմի առաջին և երկրորդ հարկերում։

Կենտրոնի նպատակն է նպաստել Հայաստանում գոյություն չունեցող որոշ գիտաճյուղերի զարգացմանը (Աստվածաբանական ու մեկնողական բնագրերի ուսումնասիրությամբ ու հրատարակությամբ, կաթողիկոսական դիվանատան գործունեության հետազոտությամբ և վավերագրերի լիակատար արխիվի ստեղծմամբ, հայ միջնադարյան կանոնական գրականության հետազոտությամբ և այլն)։

Կենտրոնի տնօրենն է պ.գ.դ. Ազատ Բոզոյանը։
Կենտրոնի աշխատանքային գործունեությանն աջակցում են Գևորգյան Հոգեւոր Ճեմարանի տնօրինությունն ու ճեմարանականները, ինչպես նաև Մայր Աթոռի միաբաններ։

## Գրադարանը

Կենտրոնի գրքերի թիվն այսօր շուրջ 25 000 միավոր է։ Կենտրոնն ունի շուրջ 200 կտոր հնատիպ գրականություն, որոնցից ամենահինը Կղեմոս Գալանոսի եկեղեցու պատմության մասին աշխատությունն է։

Գրադարանում պահվող ամենահիշարժան գործերից է հայերեն Աստվածաշնչի 1666 թ. առաջին հրատարուկությունը։
Ամենահին ձեռագիրը 1183 թ. Դրազարկում՝ Կիլիկիայում գրված Ավետարաններից մեկն է։

2002 թ. գրադարանի գրքացանկը համալրվեց ևս 1000 անուն (միավոր) փաստաթղթերով, գրքերով և այլ նյութերով։

## Գիտական կենտրոն

Գիտական կենտրոնն փորձում է իր աշխատանքները համաձայնեցնել ՀՀ ԳԱԱ հումանիտար ինստիտուտների և գրադարանի հետ։ Նախատեսված է փոխհարաբերություններ հաստատել Մաշտոցի անվան Մատենադարանի, Երևանի պետական համալսարան-ի պատմության և Աստվածաբանության ֆակուլտետների ու Հայաստանի Ազգային գրադարանի հետ։

## Տես նաև
* Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին

Կատեգորիա:Հայագիտական կենտրոններ
Կատեգորիա:Ատվածաբանական կենտրոններ
1001

Հանդիսանում է 11-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 1000-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1000 և 1002 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Ավարտվել է Անիի Մայր տաճարի կառուցումը, որը սկսվել էր, 960-ին։ Ճարտարապետն է Տրդատ ճարտարապետը։

## Ծնունդներ
* Ինգեգերդա

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
821

Հանդիսանում է 9-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 820-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 820 և 822 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1067

Հանդիսանում է 11-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1060-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1066 և 1068 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
SMS

**SMS-ների լեզու** (, կարճ հաղորդագրության ծառայություն)։

**SMS-ների լեզուն կամ Textese-ը** (հայտնի է նաև chatspeak, txt, txtspk, txtk, texting language կամ txt talk անվանումներով) անգլերենի ժարգոն է, որն օգտագործվում է բջջային հեռախոսների SMS-ներում, սոցիալական ցանցերում և անհապաղ հաղորդագրման ժամանակ։ Դա անգլերենի համառոտ ձև է՝ նման rebus-ին։ (predictive text)-ի կիրառման աստիճանական ավելացման հետ դրա կիրառումը նվազում է։ Նման լեզուն ոչ միշտ է ենթարկվում կամ հետևում ընդունված անգլերենի քերականական կանոններին։ Ավելին՝ այս համակարգում գործածված բառերը կարող են բացակայել սովորական բառարաններում։

## Նշանակությունը
Textese-ի նպատակն է օգտագործել հնարավորինս քիչ գրանշաններ հասկանալի հաղորդագրություն փոխանցելու համար։ Ուստի՝ կետադրության, քերականության և մեծատառերով ուղղագրության կանոնները հաճախ անտեսվում են։ 
Այս տարալեզուն ունի փոքրաթիվ հիերոգլիֆներ (իրազեկվածներին հասկանալի կոդեր) և մի շարք տառատեսակային պայմանանշաններ։ Ըստ հետազոտություններից մեկի՝ թեև այս տարալեզվով ավելի արագ կարելի է գրել, այն կարդալու համար ավելի երկար ժամանակ է պահանջվում, քան սովորական անգլերենով։ Ըստ դոկտոր Նանագ Քեմպի (Թասմանիայի համալսարան) հետազոտությունների՝ Textese-ի զարգացումն անքակտելիորեն կապված է քերականության ու հնչյունաբանության խոր ըմբռնման հետ։

## Պատմություն
Textese-ն անգլերենի ձևավորվող բարբառ է՝ գերհամառոտ բառեր և արտահայտություններ կազմելու համար տառերի ու թվերի անսովոր պայմանական կիրառմամբ։ Բարբառի ծագումը կարելի է կապել բջջահեռախոսային հաղորդագրությունների ստեղծման հետ, թեև գրառման էլիպտիկ (սղման) համակարգը ստեղծվել է անվազն **telegraphese**-ի (հեռագրային լեզվի) օրերին։ SMS-ների լեզվով գրելու ստանդարտ կանոններ չկան, շատ բառեր կարող են նաև կրճատվել, օրինակ՝ "text" բառը կարող է վերածվել "txt"-ի։ Բառերն ավելի կարճ դարձնելու համար դրանցում կարող են օգտագործվել նաև թվեր, օրինակ՝"later" բառը կարող է գրվել "l8r" տեսքով։ Այս լեզուն արագացնում է բառերի գրառումը, նպաստում է տառերի թվի առավելագույն կրճատմանը և տեքստային հաղորդման տարածքային սահմանափակման խնդրի լուծմանը։
 
Այն նման է **AOL speak և Telex speak** լեզուներին և ծագել է ինտերնետային **զրուցասրահների (chatroom)** սղագրային տարբերակից, որը պետք է հարմարվեր թույլատրված գրանշանների փոքր թվին (վաղ շրջանի SMS-ներում կարելի էր օգտագործել ընդամենը 160 գրանշան, իսկ որոշ պրովայդերներ վճարը գանձում են ըստ ուղարկված գրանշանների) և հարմար լեզու էր բջջահեռախոսների փոքր ստեղնաշարների համար։

## Բառային կազմ
Մեկ տառը կարող է փոխարինել բառին
* be բառը դառնում է b
* see բառը դառնում է c
* are բառը դառնում է r
* you բառը դառնում է u
* why բառը դառնում է y
Մեկ թիվը կարող է փոխարինել բառին
* ate բառը դառնում է 8
* for բառը դառնում է 4
* to կամ too բառը դառնում է 2
* one կամ won բառը դառնում է 1
Մեկ տառը կամ թիվը կարող է փոխարինել վանկին
* ate վանկը դառնում է 8, ուստի 
* great բառը դառնում է gr8
* mate բառը դառնում է m8
* later բառը դառնում է l8r կամ l8a
* skate բառը դառնում է sk8
* skater բառը դառնում է sk8r
* tomorrow բառը դառնում է 2mro
* for կամ fore վանկը դառնում է 4, ուստի 
* before բառը դառնում է (վերոհիշյալ երկու դեպքեր) b4
* therefore բառը դառնում է thr4։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բջջային կապ
Անկախություն (թերթ)

**Անկախություն**, շաբաթաթերթ, որ հիմնադրվել է Ազգային ինքնորոշում միավորման կողմից 1987 թվականի հոկտեմբերի 24-ին ԽՍՀՄ-ի Հայաստանի Հանրապետությունում, ընդհատակյա պայմաններում։ Փաստորեն խորհրդային բռնապետության պայմաններում, Հայաստանում ստեղծված առաջին ազատ, անկախ շաբաթերթն էր։ Թերթի գոյության, ամենաբեղուն տարիներն են համարվում 1989-1992 թթ., երբ թերթն ունեցավ 150-200 հազար տպաքանակ։ Այդ տարիներին թերթի հեղինակության բարձրացմանն ու առաջընթացն ապահովվեցին երիտասարդ լրագրողներ Երազիկ Գրիգորյանը (հետագայում լեզվի տեսչության պատասխանատու աշխատող), Սուրեն Գեղամյանը (արևելագետ), Վահան Ամատունին (ԽՍՀՄ և Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ) և այլք։

Թերթը ներառեց կյանքի բոլոր ոլորտները՝ ընդհուպ ղարաբաղյան պատերազմի ոգին ու շունչը բարձրացնող հոդվածները։ Թերթը կատարելով իր առջև դրված մինիմալ խնդիրը դադարեցրեց իր գործունեությունը։
Թերթը իր գոյատևման համար պարտական է ԱԻՄ կազմակերպության ղեկավար և հիմնադիր Պարույր Հայրիկյանին։

## Տես նաև
* Այլախոհությունը Խորհրդային Հայաստանում

## Արտաքին հղումներ
* Անկախություն թերթի հոդվածներից մեկը
* թերթի մասին:
* Անկախություն շաբաթաթերթ web 

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայաստանի շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Վահե Թադևոսյան

**Վահե Թադևոսյանը** (), հայ ֆուտբոլիստ է, որը հանդես է գալիս «Ուլիս» ֆուտբոլային ակումբում որպես հարձակվող։

## Կենսագրություն
Նախկինում նա ելույթ է ունեցել «Արարատ», «Բանանց» և շվեյցարական «Աարաու՚» ակումբներում։ Թադևոսյանը ժամանակին հանդես է եկել նաև Հայաստանի երիտասարդական հավաքականում։

## Արտաքին հղումներ
* Վահե Թադևոսյանի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Էդուարդ Մարգարով

**Էդուարդ Արտյոմի Մարգարով** (), ԽՍՀՄ, հայ ֆուտբոլիստ, սպորտի վաստակավոր վարպետ, ՀՍՍՀ վաստակավոր մարզիչ։ Ավարտել տեղի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտը, խաղացել «Լոկոմոտիվ» և «Նեֆթյանիկ» ակումբներում, 1971 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ «Արարատի» կազմում 1971 թվականին նվաճել է ԽՍՀՄ արծաթե, 1973 թվականին՝ ոսկե մեդալներ, 1973, 1975 թվականներին դարձել ԽՍՀՄ գավաթակիր։ 1976 թ. նրա գլխավորությամբ Երևանի «Արարատը» դարձել է ԽՍՀՄ գարնանային առաջնության արծաթե մրցանակակիր, գավաթի եզրափակչի մասնակից։

ԽՍՀՄ առաջնություններում, գավաթային խաղերում, Եվրոպայի գավաթակիրների մրցաշարերում խփել է 157 գնդակ։

ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում 1966 թվականին մասնակցել է աշխարհի 8-րդ առաջնությանը դարձել բրոնզե մեդալակիր։ Եղել է «Արարատի» ավագ մարզիչը, երկրորդ մարզիչը, Հայաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչը։

## Պարգևներ
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2011)
*Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (2013)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Տափօղակով հոկեյ

[մինի|250px|[Շվեդիայի և Լատվիայի հոկեյի ազգային հավաքականները խաղի ընթացում։]]
մինի|250px|Հոկեյի դաշտ։
**Հոկեյ**, թիմային սպորտաձև, որը խաղում են սահադաշտի վրա։ Հոկեյը տարածում է գտել, հիմնականում,  այն երկրներում, որտեղ կլիման նպաստում է բնական սառցադաշտերի գոյացմանը։

Այսպիսով՝ հոկեյի ավանդական ուժեղագույն ազգային թիմերը ներկայացնում են հյուսիսային երկրները, որոտեղ ձմեռները ցուրտ են ու երկարատև։

Հոկեյը Կանադայի ազգային սպորտաձևն է։

Հոկեյ խաղում են հակառակորդ 2 թիմերը, որոնք բաղկացած են 6-ական խաղացողներից, որոնցից 5-ը դաշտային են, մեկ՝ դարպասապահն է։ Խաղացողները սառցադաշտի վրա սահում են չմուշկներով՝ ջանալով սեփական մականներով տափօղակն ուղարկել հակառակորդի դարպասից ներս՝ գոլ խփել։ Հաղթում է այն թիմը, որը խաղին հատկացված ժամանակի ընթացքում առավելագույն քանակով գոլեր է խփում։

Խաղադաշտի երկարությունը հավասար է 51-61 մետրի, իսկ լայնությունը՝ 24-30 մետրի։

Խաղադաշտը շրջափակող եզրակողի բարձրությունը հավասար է 1․10-1․22 սանտիմետրի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր
Կատեգորիա:Հոկեյ
Կատեգորիա:Ձմեռային օլիմպիական մարզաձևեր
794

Հանդիսանում է 8-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 790-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 793 և 795 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Բարեբեր մահիկ

մինի|300 px|Բարեբեր մահիկ
**Բարեբեր մահիկ** (, ՝ ալ-հիլալ ալ-խասիբ)՝ Միջին Արևելքի տարածաշրջանից մեկի պայմանական անվանումն է, որն առաջարկել է Չիկագոյի Համալսարանի հնագետ Ջեյմս Հենրի Բրեսթեդը՝ 1906 թվականին։ Քարտեզի վրա տարածաշրջանն ունի կիսալուսին հիշեցնող ձև։

Հարավից սահմանակից է Սաուդյան Արաբիայի, Սիրիական ու հյուսիս-արաբյան անապատներին, հարավ-արևմուտքից՝ Սինային, հարավ-արևմուտքից այն ողողում է Միջերկրական ծովը, հյուսիսում եզերում է Տավրոսը և Հայկական լեռնաշխարհը, արևելքում՝ Զագրոսի լեռներն են։ Նրա կազմի մեջ են մտնում Միջագետքը և Լևանտը՝ պատմական Սիրիան և Պաղեստինը։

Ներկայումս այդ տարածքն զբաղեցնում են Լիբանանը, Պաղեստինը, Իսրայելը, Սիրիան, Իրաքը, Թուրքիայի հարավ-արևելքը և Հորդանանի հյուսիս-արևմուտքը։ Նրա կազմի մեջ հաճախ ներառնում են նաև Եգիպտոսը։

Բարեբեր մահիկը համարվում է երկրագործության և անասնապահության բնօրրանը, որոնք առաջացել են քարե դարում՝ մոտ 12-10 հազար տարի առաջ։ Բարեբեր մահիկի տարածքում նաև սկիզբ է առել քաղաքակրթությունը, և այստեղ են կառուցվել աշխարհի հնագույն քաղաքները, ինչպես օրինակ՝ Երիքովը։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելք
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն
Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական
Հայաստանի Առաջին խումբ 2009 (ֆուտբոլ)

**«Հայաստանի Առաջին խումբ 2009ը»** Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնության Առաջին խմբի **18-րդ** առաջնությունն էր։ Այն սկսվել է 2009 թվականի ապրիլի 9-ին և ավարտվել նույն թվականի նոյեմբերի 6-ին։

18-րդ առաջնությունը ընթացել է 27 փուլերով։ Թիմերը միմյանց հետ մրցել են 3 անգամ։ Միայն «Իմպուլս» ֆուտբոլային ակումբը իրավունք ուներ հաջորդ տարի հանդես գալ Բարձրագույն խմբում, քանի որ միայն այս թիմն էր, որ 2009 թվականի Բարձրագույն խմբի մասնակից ակումբներից որևէ մեկի դուստր թիմ չէր հանդիսանում։ «Լեռնային Արցախը» և Արարատ ՖԱ-ի դուստր «Արարատ-2» թիմը նույնպես մասնակցելու հայտ էին ներկայացրել, սակայն մրցաշարի սկսելուց օրեր առաջ հրաժարվեցին։ Չեմպիոն հռչակվեց ամենաշատ միավոր վաստակած թիմը՝ «Իմպուլս» ֆուտբոլային ակումբը, որը նաև իրավունք ստացավ հաջորդ տարի հանդես գալ Հայաստանի Բարձրագույն խմբում։

## Մասնակիցներ

## Աղյուսակ

## Արդյունքներ
#### Առաջին շրջան

#### Երկրորդ շրջան

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2009
* Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2009
* Հայաստանի ֆուտբոլի Սուպերգավաթ 2009

## Արտաքին հղումներ
* 2009 թվականի Առաջին խմբի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

## Գրականություն

Առաջին խումբ 2009
Էրոզիա (այլ կիրառումներ)

**Էրոզիա** (լատ. erosio - ողողում, մաշում, քայքայում) կարող է վերաբերել՝

*Էրոզիա — ջրային հոսքով ապարների քայքայման պրոցեսը։ 
*Էրոզիա հողի — հողի մասնակի կամ լրիվ քայքայումը ջրի կամ քիմիական ազդեցությամբ։
*Էրոզիա (մետաղներ) — մետաղական շինվածքների մակերևույթի աստիճանական քայքայումը գազի կամ հեղուկի հոսքում, ինչպես նաև մեխանիկական ներգործությունների կամ էլեկտրական լիցքերի ազդեցությամբ։
*Էրոզիա (բժշկական) — էպիթելային հյուսվածքների վնասումը։
Զավեն Անդրիասյան

**Զավեն Ռոբերտի Անդրիասյան** (), հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2006), աշխարհի մինչև 20 տարեկանների չեմպիոն (2006), Հայաստանի չեմպիոն (2016)։ 2026 թվականից՝ ՖԻԴԵ-ի ավագ մարզիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1989 թվականին, Երևանում։ Շախմատ խաղալ սովորել է 5 տարեկանում, իսկ 7-ում դարձել է Հայաստանի մինչև 10 տարեկանների չեմպիոն։ Այդ արդյունքը նա կրկնել է ևս երկու անգամ՝ 1998 և 1999 թվականներին՝ 100-տոկոսանոց արդյունքով՝ 9 հնարավորից 9 միավոր։ Տարբեր տարիներին նա դարձել է տարբեր տարիքային խմբերի Հայաստանի չեմպիոն։ 14 տարեկանում հաղթել է մինչև 18 տարեկանների ՀՀ առաջնությունում և այլևս չի մասնակցել այդ մրցաշարին։

2005 թվականին նվաճել է Եվրոպայի մինչև 16 տարեկանների հաղթողի կոչումը, նույն թվականին հաղթել է նաև այդ տարիքային խմբի Եվրոպայի արագ շախմատի առաջնությունում։ 2005-ին դարձել է «Աերոֆլոտ օփենի» «Բ» մրցաշարի հաղթող։ Նույն թվականին ստացել է միջազգային վարպետի կոչում։

2006 թվականին նվաճել է Եվրոպայի մինչև 18 տարեկանների առաջնության արծաթե մեդալը, իսկ մեկ ամիս անց, 17 տարեկանում, դարձել է աշխարհի մինչև 20 տարեկանների չեմպիոն և անմիջապես ստացել գրոսմայստերի կոչում։ Այդ պահին նա Հայաստանի ամենաերիտասարդ գրոսմայստերն էր։

Տարբեր տարիներին դարձել է Հայաստանի արագ շախմատի չեմպիոն։ Հայաստանի մեծահասակների առաջնությունների եռակի բրոնզե մեդալակիր է։

2010-ին դարձավ Ռուսաստանի գավաթակիր՝ նոկաուտ համակարգով անցկացվող մրցաշարի բոլոր մրցամարտերը շահելով հիմնական ժամանակում, ինչն աննախադեպ էր այդ մրցաշարի համար։ Զավենն առավելության հասավ մրցաշարի առաջին համար Վիորել Բոլոգանի, Եվրոպայի չեմպիոն Վլադիմիր Պոտկինի և մրցաշարի երկրորդ համար, 2007 թ. Ռուսաստանի գավաթակիր Արտյոմ Տիմոֆեևի նկատմամբ։
[250px|մինի|Գրոսմայստեր Զավեն Անդրիասյանը [միաժամանակյա խաղաշարի ժամանակ, Երևան, 2016 թ. մայիսի 9, Մանկական այգի]]
2013-ին դարձել է Կազանում կայացած Ամառային ուսանողական խաղերի արծաթե մեդալակիր՝ «մահվան» պարտիայում զիջելով ֆիլիպինցի Ուեսլի Սոյին։

2016 թվականին, տանելով 5 հաղթանակ և 6 պարտիա ավարտելով ոչ-ոքի, 11 հնարավորից վաստակել է 8 միավոր և դարձել Հայաստանի բարձրագույն խմբի մրցաշարի հաղթող։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զավեն Անդրիասյանի անձնական քարտը FIDE-ի կայքում 
* Զավեն Անդրիասյանի անձնական քարտը 365chess.com կայքում 
* Շախմատային պարտիաներ «ChessGames» կայքում 

Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի Հայաստանի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Ռուզվելտ (այլ կիրառումներ)

**Ռուզվելտը** նիդերլանդական ազգանուն է, որը նշանակում է «վարդի արտ»։

Ռուզվելտ կարող է վերաբերել ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգի Ռուզվելտ ընտանիքին, որը ներկայացրել է մի շարք հայտնի անձանց, որոնցից են՝

* Էլեոնոր Ռուզվելտ - Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտի կինը
* Թեոդոր Ռուզվելտ - ամերիկայի 26-րդ նախագահ
* Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտ - ամերիկայի 32-րդ նախագահ
* Ալբեր Ռուզվելտ (Albert Roosevelt, ծնվ. 1883) — ֆրանսիացի ռեգբիստ, 1900 թվականի օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։
Մարդկային կատակերգություն (այլ կիրառումներ)

**Մարդկային կատակերգություն** կարող է վերաբերել՝

*Մարդկային կատակերգություն (Վ. Սարոյան) — վեպ է ամերիկահայ գրող՝ Վիլյամ Սարոյանի հեղինակությամբ։
*Մարդկային կատակերգություն (ֆիլմ) — Վիլյամ Սարոյանի համանուն վեպի հիման վրա նկարահանված կինոնկար (2015 թ.)։
*Մարդկային կատակերգություն (Բալզակի վիպաշար) — Օնորե դը Բալզակի ստեղծագործությունն է։
Վահան Արծրունի (այլ կիրառումներ)

**Վահան Արծրունի** կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց՝

* Վահան Արծրունի - հայ իշխան (մ.թ.ա. 1-ին դար)
* Վահան Արծրունի - հայ իշխան (3-րդ դար)
* Վահան Արծրունի - հայ իշխան (4-րդ դար)
* Վահան Արծրունի - հայ իշխան, որին հայերը փորձեցին թագավոր կարգել (5-րդ դար)
* Վահան Արծրունի - հայ իշխան
* Վահան Արծրունի - հայ իշխան
* Վահան Արծրունի - հայ իշխան
* Վահան Արծրունի - հայ իշխան
* Վահան Արծրունի - հայ իշխան
* Վահան Արծրունի (բժիշկ) - հայ բժիշկ-ակադեմիկոս
* Վահան Արծրունի (երաժիշտ) - հայ ռոք երաժիշտ
Ագարակ (քաղաք)

**Ագարակ** , քաղաք Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Արաքս գետի ձախ ափին՝ ծովի մակերևույթից 650 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է 80 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Իրանի հետ սահմանից հեռու է 2-3 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1949 թ.՝ պղնձամոլիբդենային հանքավայրի պաշարների շահագործումն իրականացնելու ակնկալիքով։ Նույն թվականի գարնանը Արաքս գետի ձախ ափին կառուցվեց առաջին փայտյա տնակը և այդ ժամանակվանից սկսվեց կոմբինատին կից ավանի կառուցումը, որը ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1954 թվականի մայիսի 18-ի հրամանագրով դասվեց ՀԽՍՀ քաղաքատիպ ավանների շարքը։

Քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1990-ական թվականներին։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Մշտական բնակչությունը 2022 թվականի դրությամբ կազմել է 5230 մարդ, որի գերակշռող մեծամասնությունը աշխատում է «Ագարակի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ» ՓԲԸ-ում և նրան սպասարկող մանր հիմնարկ-ձեռնարկություններում։

## Պատկերասրահ


Въезд в Агарак.jpg
Пейзажи в районе Агарака 1.jpg|Լանդշաֆտներ
Агарак 2025.8 1.jpg|Կենտրոնական հրապարակ
Парк в Агараке 2.jpg|Կենտրոնական Պարկ
Памятник Великой Отечественной войне в Агараке 1.jpg|Հուշահամալիր
Памятник Великой Отечественной войне в Агараке 2.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Пулпулак в память Великой Отечественной войны в Агараке.jpg
Хачкар в память жертв Геноцида армян, Агарак.jpg
Спортивный комплекс в Агараке.jpg|Մարզահամալիր



## Քույր քաղաքներ

## Տես նաև
* Ագարակի պղինձ-մոլիբդենային հանքավայր
* Ագարակի մենաստան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1949 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1949 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Ագարակ (քաղաք)
Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Էդուարդ Կակոսյան

**Էդուարդ Կակոսյանը** () հայ ֆուտբոլիստ է, որը հանդես է գալիս «Բանանց» ֆուտբոլային ակումբում որպես կիսապաշտպան։

## Ակումբային նվաճումներ

## Մասնագիտական ակումբային կարիերա

Աղբյուր ffa.am

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էդուարդ Կակոսյանի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ուրարտու 2-ի ֆուտբոլիստներ
Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2009

**«Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2009»-ը** Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի **18-րդ** խաղարկությունն է, որն սկսվել է 2009 թվականի մարտի 17-ին և ավարտվել նույն թվականի մայիսի 9-ին։

2009 թվականի Հայաստանի գավաթի խաղարկությանը մասնակցել է 8 թիմ, որոնք պայքարի մեջ են մտել 1/4 եզրափակչից։ Նախորդ խաղարկության համեմատ թիմերի քանակը կրճատվել է 6-ով, և միայն մասնակցել են բարձրագույն խմբի թիմերը։

Այս տարի առաջին անգամ Հայաստանի Գավաթի եզրափակիչը սպասարկում էր Իտալիայից հրավիրված մրցավարական բրիգադը՝ ՖԻՖԱ-ի մրցավար Պաոլո Դոնդարինիի գլխավորությամբ։ Հենրիխ Մխիթարյանի միակ գոլի շնորհիվ՝ գավաթի հաղթող հռչակվեց Երևանի «Փյունիկը», որը իր պատմության ընթացքում 4-րդ անգամ նվաճեց Հայաստանի գավաթը։

Ըստ ՈՒԵՖԱ-ի կանոնակարգի, 2009 թվականի Հայաստանի Անկախության Գավաթին նվաճած թիմը իրավունք է ստանում մասնակցել 2009-10 ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգային, այն սկսելով որակավորման 2-րդ փուլից։ Բայց քանի որ գավաթի հաղթող՝ Երևանի «Փյունիկը» արդեն նվաճել էր 2009-10 ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգային մասնակցելու իրավունք, ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգային մասնակցելու իրավունքը անցավ «Բանանցին», որը սակայն գավաթի եզրափակիչը պարտվելու պատճառով հարկադրված եղավ այն սկսել 1-ին փուլից։

## Արդյունքներ
#### 1/4 եզրափակիչ

#### 1/2 եզրափակիչ

#### Եզրափակիչ

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2009
* Հայաստանի Առաջին խումբ 2009
* Հակոբ Տոնոյանի անվան Սուպերգավաթ 2009

## Արտաքին հղումներ
* 2009 թվականի Անկախության Գավաթի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

## Գրականություն

Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթներ
Ինտերնացիոնալ բրիգադներ

մինի|140px|տհւմբ|Ինտերնացիոնալ բրիգադների նշանը
**Ինտերնացիոնալ բրիգադներ** (), մարտական ինտերնացիոնալ միավորումներ, որոնք 1936-1939 թվականներին Իսպանիայում Ազգային-հեղափոխական պատերազմի ժամանակ Հանրապետական բանակի կազմում մարտնչում էին ֆաշիստական խռովարարների և իտալա-գերմանական ինտերվենտների դեմ։

## Հայերը Ինտերնացիոնալ բրիգադներում

### Հերոսաբար զոհվածներ
* Գրիգոր Հարոյան
* Աշոտ Անդրեասյան
* Կայծակ Գարակողյան
* Գառնիկ Լոբասյան
* Թորոս Լոբասյան
* Հովհաննես Բոգղալյան
* Պողոս Պերճենցի
* Հովհաննես Թոփալյան

## Հերոսներ
* Վահե-Ազատ Ադամյան
* Ռուդոլֆ Շահինյան
* Խաչիկ Ամիրխանյան
* Հակոբ Մարտիրոսյան
* Վահան Չրքարյան

## Արտաքին հղումներ
* Կ. Մերեցկովի հիշողությունները 
* ''Viva la Quince Brigada'' (երգ)
* IBMT the international brigade memorial trust
* Farewell to the International Brigades  
* Abraham Lincoln Brigade Archives 
* Spartacus Educational 
* Արտասահմանցի կամավորները Ազգային -հեղափոխական պատերազմի ժամանակ 

Կատեգորիա:Իսպանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պատերազմ Իսպանիայում
Կատեգորիա:Կոմունիստական ինտերնացիոնալ
Իսպանացի դիմանկարիչների անվանացանկ

[մինի|300px|||[Ֆրանցիսկո Գոյա դքսուհի Ալբայի դիմանկարը]]

**Իսպանացի դիմանկարիչների ցանկը** ընդգրկում է դիմապատկերի ժանրում աշխատած իսպանացի, նաև հրավիրված արտասահմանցի նկարիչներին, որոնք նկարել են իսպանական թագավորներին, կամ նրանց պատվերով։

## Ցուցակ
### Միջնադար և Վերածնունդ
* Ֆերնանդո դե Լյանոս (1480 - 1510), Վերածննդի շրջանի Լոմբարդիայում ապրող իսպանացի նկարիչ։
* Խուան Ֆլանդես (1460 - 1519), ծնունդով ֆլանդացի, Իզաբելլա Կաստիլյացու արքունական դիմանկարիչ։
* Անտոնիո դել Ռինկոն ( Antonio del Rincón}}), Իզաբելլա Կաստիլյացու արքունական դիմանկարիչ։
* Տիցիան, նկարել է դիմապատկերներ Կառլ V-ի ընտանիքի պատվերով։
* Պեդրո դե Կամպանյա

### Ոսկեդար
* Անտոնիս Մոր, հոլանդացի գեղանկարիչ, աշխատել է Ֆիլիպ II-ի արքունիքում։
* Սոֆոնիսբա Անգիսսոլա, իտալացի նկարչուհի, աշխատել է Ֆիլիպ II-ի արքունիքում։
* Ալոնսո Սանչես Կոելյո, աշխատել է Ֆիլիպ II-ի արքունիքում։
* Խուան Գոմես (Juan Gómez), աշխատել է Ֆիլիպ II-ի արքունիքում։
* **[[Էլ Գրեկո]]**, Տոլեդոյի ազնվականների բազմաթիվ դիմապատկերներ ունի։
* Խուան Պանտոխա դե լա Կրուս
* Բարտոլոմե Գոնզալես ( Bartolomé González y Serrano)
* Էուխենյո Կախես
* Ռոդրիգո դե Վիլյանդրադո
* Ֆրանսիսկո Պաչեկո
* **[[Դիեգո Վելասկես]]**, Ֆիլիպ VI-ի արքունական նկարիչն էր։
* Պիտեր Պաուլ Ռուբենս
* Խուան Պարեխա
* Խուան Բաուտիստա Մառտինես դել Մազո
* Խուան Կարրենյո դե Միրանդա, Կարլոս II-ի արքունական նկարիչն էր։
* Կլաուդիո Կոելյո, Կարլոս II-ի արքունական նկարիչն էր։
* Խոսե դե Ռիբերա - հիմնականուն աշխատել է կրոնական թեմաներով, ունի նաև որոշ դիմապատկերներ։
* Սուրբարան, հիմնականուն աշխատել է կրոնական թեմաներով, ունի նաև որոշ դիմապատկերներ։
* Մուրիլյո, հիմնականուն աշխատել է կրոնական թեմաներով, ունի նաև որոշ դիմապատկերներ։
* Ռիբալտա

### Իսպանական Բուրբոնների շրջան
* Գիացինտ Ռիգո
* Միշել Վանլուու
* Ժան Ռան (Jean Ranc) - աշխատել է Ֆիլիպ V-ի արքունիքում։
* Michel-Ange Houasse – աշխատել է Ֆիլիպ V-ի արքունիքում։
*Խոսե Գարսիա Իդալգո ( José García Hidalgo), աշխատել է Ֆիլիպ V-ի արքունիքում։
* Միգել Խասինտո Մելենդես (Miguel Jacinto Meléndez), աշխատել է Ֆիլիպ V-ի արքունիքում։
*Խոսե Գարսիա Իդալգո ( José García Hidalgo) - աշխատել է Ֆիլիպ V-ի արքունիքում։
* Անտոնիո Կարնիսերո (Antonio Carnicero)
* Մարիանո Սալվադոր Մաելյա (Mariano Salvador Maella)
* Լուիս Պարետ (Luis Paret) (1746-1799)

### XVIII դարի վերջ — XIX դար
* Ֆրանսիսկո Բայեյու
* **[[Ֆրանցիսկո Գոյա]]**
* Վիսենտե Լոպես ( Vicente López y Portaña)
* Խոսե Մադրազո ( José Madrazo)
* Ֆեդերիկո դե Մադրազո ի Կունց( Federico de Madrazo y Kuntz), նախորդի որդին։
* Ռայմունդո դե Մադրազո ի Գարետտա ( Raimundo de Madrazo y Garreta}}), նախորդի որդին։
* Խոակին Սորոլյա ի Բաստիդա (Joaquin Sorolla y Bastida)
* Անտոնիո Մարիա Էսկիվել ( Antonio María Esquivel)
* Անտոնիո Լեկուոնա (Antonio Lecuona) - Карлоса VI-ի արքունական նկարիչն էր։ 
* Իգնասիո Զուլոագա ի Զաբալետտա ( Ignacio Zuloaga y Zabaleta)
* Валентин Кардера ( Valentín Carderera) - աշխատել է Իզաբելլա II-ի արքունիքում։
* Դանիել Վասկես Դիաս (1882 - 1969)

### Ժամանակակից արվեստ
* Պաբլո Պիկասո
* Խուան Գրիս
* Խուան Միրո
* Սալվադոր Դալի

## Արտաքին հղումներ
*Իսպանացի գեղանկարիչներ հանրագիտարան 

Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Իսպանիա
Բորիս Կոլկեր

**Բորիս Կոլկեր** () (), թարգմանիչ և լեզուներ դասավանդող ուսուցիչ, միջազգային լեզվագետ, Էսպերանտո լեզվի երեք դասագրքերի հեղինակ։ Ռուսաստանի և ՍՍՀՄ քաղաքացի, իսկ 1993 թվականից՝ ԱՄՆ քաղաքացի։ Բնակվում է Քլիվլենդում, Օհայո նահանգ։

Էսպերանտո լեզուն սովորել է 1957 թ.։ Լեզվագիտության դոկտոր. գիտական թեզը պաշտպանել է էսպերանտագիտության գծով։ Էսպերանտո լեզվի երեք դասագրքերի և միջազգային լեզվագիտության վերաբերյալ հոդվածների ու քննադատական նյութերի հեղինակ։ Նրա *Ճանապարհորդություն Էսպերանտո երկրում* գրքի մեծ ճանաչողության շնորհիվ, որը միաժամանակ Էսպերանտո լեզվի կատարելագործման դասընթաց է և Էսպերանտական մշակույթի ուղեցույց, նա շատերին քաջ հայտնի է որպես ուղևար՝ Էսպերանտո երկրում։

Էսպերանտո Ակադեմիայի անդամ։ Համաշխարհային Էսպերանտո-միության (Universala Esperanto-Asocio) պատվավոր անդամ։ *Մոնատո* ամսագրի համախմբագիր։ Երկու տասնամյակների ընթացքում ղեկավարել է Էսպերանտո լեզվի հեռակա դասընթացը՝ իր բազմաթիվ մասնակիցներով. այդ դասընթացի ավարտական վկայականներ են շնորհվել շուրջ 900 մասնակցի՝ այդ թվում նաև Հայաստանից։ Էսպերանտո է դասավանդել ԱՄՆ-ում՝ Սան-Ֆրանցիսկոյի և Հարթֆորդի համալսարաններում։ Այժմ ղեկավարում է լեզվի կատարելագործման միջազգային հեռակա դասընթացը Ինտերնետում։ Նա Սովետական Միության և Ռուսաստանի Էսպերանտիստական կազմակերպությունների հիմնադիրներից է և տարբեր ժամանակ եղել է դրանց ղեկավար կազմում։ 1984 թ. մասնակցել է Հայաստանում Սովետական Էսպերանտիստական երիտասարդական ճամբարի աշխատանքներին։

## Գիտական թեզ
* *[https://archive.today/20120710093304/miresperanto.narod.ru/konsultoj/kontribuo-1.htm Ռուսերենի ավանդը Էսպերանտոյի կազմավորման ու զարգացման գործում:]* (ռուսերեն՝ Вклад русского языка в формирование и развитие эсперанто.). Մոսկվա. Ակադեմիա Նաուկ ՍՍՍՌ, Ինստիտուտ Յազիկոզնանիա, 1985. - 23 էջ։ Լեզվագիտության վերաբերյալ դոկտորական թեզի ռեֆերատ (ռուսերեն լեզվով)։

## Դասագրքեր
* *[http://www.esperanto.mv.ru/Lernolibro/index.html Учебник языка эсперанто. Основной курс]* (Էսպերանտո լեզվի դասագիրք։ Հիմնական դասընթաց։).
* *[http://www.esperanto.mv.ru/Esp16/index.html Эсперанто за 16 дней. Экспресс-курс]* (Էսպերանտոն 16 օրում։ Արագացված դասընթաց։).
* *[http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4103 Международный язык эсперанто. Полный учебник] * (Էսպերանտո միջազգային լեզու։ Լիակատար ձեռնարկ։).
* *[http://eo.lernu.net/kursoj/kolker/index.php Vojaĝo en Esperanto-lando.] * («Ճանապարհորդություն Էսպերանտո երկրում» - Էսպերանտո լեզվի կատարելագործման դասընթաց և Էսպերանտական մշակույթի ուղեցույց։).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էսպերանտո
Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Մոլդովայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Լեզու ստեղծողներ
Լյուդվիգ Բոլցման

**Լյուդվիգ Էդուարդ Բոլցման** (Ludwig Eduard Boltzmann, ), ավստրիացի ֆիզիկոս, վիճակագրական ֆիզիկայի հիմնադիրներից։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են մոլեկուլային ֆիզիկային, ջերմադինամիկային և ճառագայթման տեսությանը։ Ապացուցել է ջերմադինամիկայի երկրորդ օրենքի վիճակագրական բնույթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի քիմիկոսներ
Հերման Հելմհոլց

**Հերման Հելմհոլց** (, ), գերմանացի բնագետ։ Ֆիզիկական հետազոտությունները վերաբերում են էլեկտրադինամիկային, օպտիկային, ջերմությանը, հիդրոդինամիկային, ձայնագիտությանը։ Ձևակերպել և մաթեմատիկորեն հիմնավորել է էներգիայի պահպանման օրենքը՝ նշելով նրա համընդհանուր բնույթը։ Կարևոր արդյունքեր է ստացել նաև ֆիզիոլոգիական ձայնագիտության և տեսողության ֆիզիոլոգիայի բնագավառներում։

Գիտական երաժշտական հոգեբանության հիմքը դրել է Հելմհոնցը։ Ըստ նրա մարդկանց մեջ լսողական ընկալումները առաջանում են, երբ լսողական ներքին օրգանները պատասխանում են արտաքին ազդակներին։ Այս երևույթը տեղի է ունենում ռեզոնացիայի միջոցով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ‎
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բնագետներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Քյոնիգսբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Բեռլինի Հումբոլդտի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռազմական բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Բանգկոկ

300px|մինի|Բանգկոկ. տեսարժան վայրեր
**Բանգկոկ**,**Կրունգթհեպ** (, **Կրունգ Թհեպ**, կամ՝ **Կրունգ Թհեպ Մահա Նաքհոն**), Թայլանդի մայրաքաղաքն է և գլխավոր նավահանգիստը։ Բնակչությունը կազմում է 8,160,522 մարդ (2007 թվականի հուլիս ամսվա տվյալներով)։ Գտնվում է Մենամ Չաո Պրայա գետի գետաբերանի մերձակայքում՝ Հարավչինական ծովի Սիամի ծոցից 30 կմ հեռավորության վրա։ Բնակչությունը՝ ։

Բանգկոկը Թայլանդի խոշորագույն քաղաքն է։ Հիմնադրման ժամանակ քաղաքին տրված անվանումը գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես որևէ քաղաքի երբևէ տրված ամենաերկար անվանում։

Հարավարևելյան Ասիայի ամենաարագ աճող քաղաքներից է։ Զբաղեցնում է ավելի քան 1,5 հազար քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բանգկոկցիների կարծիքով՝ իրենց քաղաքը տարածաշրջանային այն նոր ու հզոր կենտրոններից է, որ կարող է մրցակցել Սինգապուրի, Հոնկոնգի հետ։ Թայլանդի մայրաքաղաքը համարվում է նաև զբոսաշրջիկների համար ամենագրավիչ քաղաքներից մեկը աշխարհում։

Մայրաքաղաքային օկրուգը հարևան հինգ մարզերի՝ *Նոնթհաբուրի*ի, *Սամութպրական*ի, *Պաթհումթհանի*ի, *Սամութսաքհոն*ի և *Նաքհոնփաթհոմ*ի հետ կազմում է *Մեծ Բանգկոկ* ագլոմերացիան։

## Պատմություն
Հայտնի է 16-րդ դարից։ 1782-ից Թայլանդի մայրաքաղաքն է։ Անվանումը կազմված է թաի լեզվի *բանգ* «բնակավայր» և *կոկ* (սալորենու մի տեսակ) բառերի միացումից։ Գրականության մեջ տարածված է նաև անվան **Բանկոկ** ձևը։ Քաղաքի հիմնադրման ժամանակ նրան տրված պաշտոնական անվանումը բաղկացած է 21 բառից, որոնցից առաջին երկուսը՝ **Կրունգ Թհեպ**, նշանակում է «հրեշտակների քաղաք». բանգկոկցիները հաճախ այդպես էլ անվանում են իրենց քաղաքը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Բանգկոկի ֆոտոուղեցույց
* Bangkok Metropolitan Administration official website
* bangkoktourist.com - Official travel guide by the BMA Culture, Sports and Tourism Department
* Tourism Authority of Thailand (Bangkok)
* Официальный сайт администрации города
* Информационный туристический сайт 

Կատեգորիա:1782 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Թաիլանդի քաղաքներ
Արգելակման ուժերի էլեկտրոնային բաշխում

**Արգելակման ուժերի էլեկտրոնային բաշխում** () ստեղծվել է իբրև ABS համակարգի զարգացում։ Ինժեներները նկատել են, որ արգելակելիս ծանրաբեռնվածության հիմնական զանգվածը բաժին է ընկնում առջևի անիվներին այն դեպքում, երբ հետևի անվադողերի վրա ծանրաբեռնվածությունը նվազում է։ Դա հանգեցնում է նրան, որ հետևի անիվները պարզապես կարող են բլոկավորվել։ Այս խնդիրը լուծվում է երկու եղանակով. սկավառակների վրա կոճղակների ճնշման ուժգնության ավտոմատ կարգավորմամբ և հետին անիվների արգելակային սկավառակների տրամաչափի նվազեցմամբ։

Այս համակարգն օգտագործվում է նաև շրջադարձերում արգելակելիս, երբ ավտոմեքենան «սահում է» կողքի անիվների վրա։ Այս դեպքում ամեն ինչ ավելի բարդ է և պահանջվում է բոլոր անիվների արգելակման սկավառակների վրա կոճղակների ճնշման ուժգնության կարգավորում։ Այն կարող է ավելի կամ պակաս արգելակման ճնշում գործադրել յուրաքանչյուր անիվի վրա, որպեսզի առավելագույնի հասցնի կանգառի հզորությունը՝ միաժամանակ պահպանելով մեքենայի կառավարումը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Արթուր Սարգսյան (նկարիչ)

**Արթուր Վանիկի Սարգսյան** (), ժամանակակից հայ գեղանկարիչ։

### Կենսագրություն
Արթուր Սարգսյանը ծնվել է 1960 թվականին Գյումրիում։ Ապրում և ստեղծագործում է Երևանում։ 1977 թվականին ավարտել է Գյումրու նկարչական դպրոցը, 1989 թվականին՝ Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի կերպարվեստի բաժինը։

Աշխատանքները ներկայացված են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, ԽՍՀՄ մշակութային ֆոնդում, ՀՀ մշակույթի նախարարության ֆոնդում, Սիվիլիթաս հիմնադրամի հավաքածուում, Հայաստանի, ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Նիդերլանդների, Ռուսաստանի, Շվեյցարիայի, Իտալիայի մասնավոր հավաքածուներում։

## Անհատական ցուցահանդեսներ
* 2008 Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 2006 Առաջին Հարկ Ցուցասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2003 «Մտքի Խաղերը», Առաջին Հարկ ցուցասրահ, Երևան, Հայաստան
* 1994 Bossen Կուլտուրայի կենտրոն. Saarbrucken, Գերմանիա
* 1998 JNR Ցուցասրահ. Երևան, Հայաստան

## Պատկերասրահ

ArthurSarkissian Paint 006.jpg|Արթուր Սարգսյան, Երեկոն թանգարանում, 2005
Arthur Sarkissian Painting.jpg
ArthurSarkissian Mind Games.jpg
ArthurSarkissian Nervus Probandi.jpg


## Ծանոթագրություններ

### Արտաքին հղումներ
* Անձնական կայք 
* Արտնետ կայքում

Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Մայիսի 11 ծնունդներ
Մայր Թերեզա

**Ագնես Գոնջե Բոյաջիու** (առավել հայտնի որպես Մայր Թերեզա , ), կաթոլիկ միանձնուհի, «Գթասրտության օրդեն»-ի հիմնադիրը, որը ծառայել էր հիվանդներին և աղքատներին։ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1979)։ Կաթոլիկ եկեղեցին դասել է երանելիների շարքին։

## Ծագում
Ագնես Գոնջե Բոյաջիուն ծնվել է 1910 թվականի օգոստոսի 26-ին Սկոպյե քաղաքում (այժմյան Հյուսիսային Մակեդոնիայում)՝ ալբանական ընտանիքում։ Ծնողները եղել են կաթոլիկներ։

Թերեզա անունը ստացել է 1931 թվականին՝ ի պատիվ 1927 թվականին սրբերի դասին դասված ֆրանսուհի Թերեզայի (Թերեզա Լիզյեցի), որը հայտնի էր իր բարությամբ և գթասրտությամբ։

## Պարգևներ և մրցանակներ
# 1962 թվական՝ Պադմա Շրի՝ Հնդկաստանի 2-րդ ամենաբարձր մրցանակը
# 1963 թվական՝ «Լոտոսի տիրուհի» հնդկական շքանշան
# 1969 թվական՝ «Ասիայի ամենաարժանի կնոջը՝ աղքատների հետ անսահման և անդադրում աշխատանքի համար»
# 1971 թվական՝ Հովհաննես 23-րդ պապի անվան խաղաղության մրցանակ
# 1971 թվական՝ Բոստոնում «բարի սամարացի» մրցանակ
# 1972 թվական՝ Նեհրու մրցանակ համաշխարհային գիտակցության համար
# 1973 թվական՝ Լոնդոնում Տեմպլետոնի մրցանակ՝ կրոնի մեջ առաջադիմության համար
# 1973 թվական՝ «Բոլոր մայրերի մայր» մրցանակ
# 1974 թվական՝ «Տիեզերական մայր» մրցանակ
# 1974 թվական՝ Եմենի վարչապետի մրցանակ՝ Պատվո թուր
# 1975 թվականի հոկտեմբերի 23՝ Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի Ալբերտ Շվայցերի համաշխարհային մրցանակ
# 1975 թվական՝ Կանադա, Էնտիգոնեշ Նովասկոդիա պատվավոր անդամի կոչում
# 1976 թվական՝ Ինդիրա Գանդիի կողմից Վիսվաբևարատ համալսարանի բարձրագույն Դեշիկոտամա (գրականության դոկտոր)
# 1977 թվական՝ Քեմբրիջ, աստվածաբանության պատվավոր դոկտորի կոչում
# (1979) Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր
# 1980 թվական՝ Ինդիրա Գանդիի կողմից, Բհարատ Ռանդա՝ «Հնդկաստանի գոհար» մրցանակ
# 1981 թվական՝ Հռոմի Սուրբ Սիրտ բժշկական համալսարանը բժշկության և վիրաբուժության երախտապարտության պատվավոր վկայական
# 1983 թվականի՝ նոյեմբերի 24՝ Եղիսաբեթ Բ-ի կողմից Դելիի նախագահական պալատում Արժանասիրության Պատվավոր շքանշան
# (1985) «Ազատության շքանշան» - ստացել է ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանից
# 1988 թվական՝ Խաղաղության մրցանակ Մոսկվայի Խաղաղության կոմիտեի կողմից
# 1989 թվական՝ Աշխարհի կանանց մրցանակ՝ Լեյդի Դիանայի կողմից
# 1992 թվական՝ ՄԱԿ-ի մշակույթի բաժնի խաղաղության, կրթության, աղքատին նվիրաբերված կյանքի մրցանակ
# 1994 թվական՝ Յու Տենդ խաղաղության մրցանակ՝ մարդկության համար անդուլ աշխատանքի համար
# 1996 թվականի օգոստոս՝ ԱՄՆ Պատվավոր քաղաքացի պարգև (մինչ այդ տրվել է 2 անգամ)
# 1997 թվականի մայիս՝ ԱՄՆ Կոնգրոսի ոսկե մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 5 հետաքրքիր փաստ Մայր Թերեզայի մասին
* Դարձե՛ք պետքական, և մարդիկ կգան ձեզ մոտ. Մայր Թերեզա

Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:Բալցանի մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Զագրեբի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Կաթոլիկ երանելիներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Սկոպիե քաղաքում ծնվածներ
Առումիններ

**Առումիններ** (առումիներեն ինքնանվանումը՝ Armãnji, Rrãmãnji), Բալկանյան թերակղզու հարավում ապրող ազգ։ Ապրում են հյուսիսային Հունաստանում, Ալբանիայում, Հյուսիսային Մակեդոնիայում, արևելյան Ռումինիայում։ Ընդհանուր թիվը կազմում է 100,000–250,000 մարդ։

## Ծագում
մինի|Մակեդոնիայի առումին տղամարդիկ (XX դարասկզբի լուսանկար)
Ռումինիայում տարածված վարկածի համաձայն, առումինները, ինչպես նաև նրանց հետ կապված մեգլենոռումինները, ինչպես նաև ռումինները և մոլդովացիները, ձևավորվել են տեղի վալախների աստիճանական ռոմանիզացիայի արդյունքում դասական և ուշ անտիկ ժամանակաշրջանում, երբ Բալկանները գտնվում էին Հռոմեական կայսրության կազմում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանիայի ազգեր
Կատեգորիա:Հունաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Ռոմանական ազգեր
Կատեգորիա:Ռումինիայի ազգեր
Կատեգորիա:Սերբիայի ազգեր
Վրաստանի ժողովուրդների Համաշխարհային կոնգրես

**Վրաստանի ժողովուրդների Համաշխարհային կոնգրես (ՎԺՀԿ)**, Վրաստանում և նրա սահմաններից դուրս բնակվող վրացիների հասարակական միավորում, հիմնադրվել է 2009 թվականի մարտին։ 
 
## Կառուցվածքը և կառավարումը
 
ՎԺՀԿ-ի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Վիեննայում (Ավստրիա)։ Ռուսաստանյան մասնաճյուղը բացվել է Սանկտ Պետերբուրգում։ 
 
Նախագահն Ալեքսանդր Եբրալիձեն է՝ ռուսաստանցի գործարար, «Տալիոն» ԲԲԸ գլխավոր տնօրենը։ 
 
Փոխնախագահը Բադրի Մելաձեն է՝ Մոսկվա քաղաքի «Ստոլիչնիյե ապտեկի» կազմակերպությունում անվտանգության գծով գլխավոր տնօրենի տեղակալը։ 
 
Փոխնախագահը Վլադիմիր Խոմերիկին է՝ իննովացիոն և ներդրումային բնագավառի մասնագետների Ռուսաստանի պետական ակադեմիայի ռեկտորի խորհրդականը։ 
 
Ռուսաստանյան մասնաճյուղի տնօրենը Ալեքսանդր Կինտերայան է։ 
 
## Գործունեությունը
 
* Կոնգրեսի պաշտոնական դիմումում հայտարարվում է Վրաստանը ճգնաժամային իրավիճակից դեպի ստաբիլ ժողովրդավարական զարգացման ճանապարհ դուրս բերելու նպատակը, միացյալ, չեզոք, ազատ, բարգավաճող ժողովրդավարական Վրաստանի ստեղծումը։ Առաջ է քաշվում Միխայիլ Սաակաշվիլիի Վրաստանի նախագահի պաշտոնից կամավոր հրաժարականի առաջարկը։
* Regnum ՏԳ օնլայն-կոնֆերանսի ժամանակ հայտարարվեց Թբիլիսիում ՎԺՀԿ-ի վրացական մասնաճյուղի բացման, սեփական թերթի, ռադիոկայանի և հեռուստաալիքի ստեղծման նախագծերը։
* 2009 թվականի մայիսի 14-ին Սոչիում Վրաստանի ժողովուրդների միջազգային կոնֆերանս-ի ժամանակ կոնգրեսի նախագահ Ալեքսանդր Եբրալիձե-ն հայտնեց Վրաստանի նախագահի պաշտոնի համար պայքարի մտնելու իր ցանկության մասին։
 
## Ծանոթագրություններ
 
 
## Մեջբերումներ
* Վրաստանի ժողովուրդների Համաշխարհային կոնգրեսի պաշտոնական կայք էջ
* Կենդանի Ամսագրում Վրաստանի ժողովուրդների Համաշխարհային կոնգրեսի բլոգ

Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքականություն
Նորայր Գյոզալյան

**Նորայր Գյոզալյանը** () հայ ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս «Բանանց» ֆուտբոլային ակումբում որպես հարձակվող։

## Ակումբային նվաճումներ

## Մասնագիտական ակումբային կարիերա

Աղբյուր ffa.am

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նորայր Գյոզալյանի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Հոան Խիանֆան

**Հոան Խիանֆան** (, փինյին։ Huáng Xiànfán, ), չինացի ականավոր պատմաբան, մարդաբանական մասնագետ և ազգագրագետ էր։ Հիմնադիր մեջ Բագուի Դպրոցի, հայր ից Զհուան ուսումնասիրությունների։

## Կենսագրական ակնարկ
Հոան Խիանֆան ծնվել է Չինաստանում։ 1913 թ. սովորել է իր ծննդավայրի քաղաքային դպրոցում։ Իսկ ավարտելով այն 1921-ին՝ վարչարարական նշանակումների համաձայն նա դասավանդման է մեկնում։ Մեկ տարի անց սովորել է Երրորդ Մանկավարժական դպրոցում (Third Normal college) և այնուհետև՝ Պեկինի Մանկավարժական համալսարանում (1926-1932), նույն համալսարանում ստացել է պատմական գիտությունների Բակալավրի գիտական աստիճան։ Համալսարանն ավարտելուց հետո 1932–1935-ը Վ. Հոան ուսանել է համալսարանի մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում և իսկ 1935 թ. նույն ինստիտուտ՝ ստացել ուսումնական գիտությունների տիրապետիր գիտական աստիճան։ 1935-ի հուլիսի 16-ին ավարտում է մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրան և նոյեմբերի 6-ին երկու տարով մեկնում է արտասահմանյան գործուղման, ընդունվում է Ճապոնիայի Տոկիո Կայսերական համալսարան (Tokyo Imperial University)։ 1937 թվականին նա վերադառնում է Գոանխի, դասավանդում է Գոանխի համալսարանում (1938-1940)։ 1941-43 թթ. որպես պրոֆեսոր աշխատել է Զհոնսհանի համալսարանում (Zhongshan University), աշխատել է Գոանխի Մանկավարժական համալսարանում (Guangxi pedagogical University) որպես պրոֆեսոր 1953 - 1982 թթ․-ին։ Վախճանվել է 1982 թ. հունվարին։

Հոան Խիանֆանի հիմնական աշխատանքները վերաբերում են Զհուան ուսումնասիրությունների (**Zhuang studies**), Արևելքի երկրների մշակույթի պատմությանը։ Ուսումնասիրել է տեղական մշակույթը (հատկապես Զհուան ) և պատմությանը։

## Աշխատություններ
* «Չինարեն պատմություն ակնարկ» (1932)
* «Զհուան պատմություն» (1957)

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Չինացի ազգագրագետներ-Հոան Խիանֆան //www.cuaes.org. 
* Մարդաբանական մասնագետ-Հոան Խիանֆան// www.people.com.cn 

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բանահավաքներ
Կատեգորիա:Մարդաբաններ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Չինացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Տոկիոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Չինացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Չինացի ճանապարհորդներ
Սև սեպտեմբեր (կազմակերպություն)

**Սև սեպտեմբեր կազմակերպությունը** (արաբերեն՝ منظمة أيلول الأسود‎) պաղեստինյան ռազմատենչ կազմակերպություն էր հիմնված 1970 թվականին։ Անվանումը ստացել է Հորդանանում տեղի ունեցած Սև սեպտեմբերի ընդհարումից, երբ թագավոր Հուսեյնը հայտարարել է ռազմական կանոնադրություն սեպտեմբերի 16, 1970 թվականին պետական հեղաշրջման փորձից ետք պաղեստինցի մարտիկների կողմից — ինչ որ գումարվել է մահվան և տեղահանության հազարավոր պաղեստինցիների Հորդանանից։ Սև սեպտեմբերը սկսել է որպես փոքր ճյուղ ֆաթահի որի նպատակն էր վրեժխնդիր լուծելի թագավոր Հուսեյնի և Հորդանանի զինված ուժերի դեմ։ Սև սեպտեմբերը հիմնականորեն ճանաչվել է հափշտակման և սպանության տասնմեկ իսրայելցի մարզիկների և մարզողների և սպանության մեկ գերմանացի ոստիկանի Մյունխենի 1972 օլիմպիական խաղերում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Պաղեստինյան կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ռազմական կազմակերպություններ
Իսլանդիայի դրոշ

**[[Իսլանդիա]]յի դրոշ** (), իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնի ուղղանկյուն պաստառ կարմիր հորիզոնական խաչով երիզված սպիտակ գույնով, լայնքի և երկայնքի 18։25 հարաբերակցությամբ։ Պաշտոնապես հաստատվել է 1944 թվականի հունիսի 17-ի № 34 «Իսլանդացիների ազգային դրոշի և պետական զինանշանի օրենք»-ով, այն օրը, երբ Իսլանդիան դարձավ անկախ հանրապետություն։ Օրենքը դրոշը այսպես է նկարագրում․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1944 դրոշներ
Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի պետական խորհրդանիշեր
Լատվիայի դրոշ

**[[Լատվիա]]յի դրոշ** (), օգտագործվել է անկախ Լատվիայի կողմից 1918 թվականից, մինչև 1940 թվականը, երբ երկիրը մտավ Խորհրդային Միության կազմի մեջ։ Այն չի օգտագործվել սովետական իշխանության տարիներին։ Անկախության վերականգնումից կարճ ժամանակ անց՝ 1990 թվականի փետրվարի 27-ին, վերահաստատեց նույն՝ կարմիր-սպիտակ-կարմիր դրոշը։

Չնայած Լատվիայի դրոշը պաշտոնապես ընդունվել է 1923 թվականին, բայց օգտագործվել է դեռևս 13-րդ դարում։ Ըստ լեգենդի, լատվիացի առաջնորդը վիրավորվել է ճակատամարտում, նրան դուրս են բերել մարտի դաշտից սպիտակ կտավի վրա, որի վրա երկու շերտով նրա արյունն է մնացել։ Կտավն օգտագործել են որպես դրոշ, որն էլ լատվիացիներին հաղթանակի է բերել։ Այս պատմությունը նման է Ավստրիայի դրոշի ծագման լեգենդին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատվիայի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:1990 դրոշներ
Արթուր Եդիգարյան

**Արթուր Գեղամի Եդիգարյանը** (), հայ ֆուտբոլիստ է, որը հանդես է գալիս «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբում որպես կիսապաշտպան։ 2009 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2010 թվականի ապրիլ ամիսը Արթուրը վարձավճարով հանդես է եկել Իրանական «ՊԱՍ Համեդան» ակումբում։

## Ակումբային նվաճումներ

## Մասնագիտական ակումբային կարիերա

Աղբյուր ffa.am

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Արթուր Եդիգարյանի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 

Կատեգորիա:Խիմկիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ