Միխայիլ Ֆոմենկո

**Միխայիլ Իվանովիչ Ֆոմենկո** (, ), խորհրդային և ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան և կիսապաշտպան, ֆուտբոլի մարզիչ։ Հայտնի է Կիևի «Դինամոյի» ելույթներով։ ԽՍՀՄ ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացող (1972-1977 թթ.), ԽՍՀՄ սպորտի միջազգային կարգի վարպետ (1975 թ․)։ ՀԽՍՀ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1975 թ․), Ուկրաինայի վաստակավոր մարզիչ, Ուկրաինայի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ, Պատվո շքանշանի լիիրավ ասպետ (2020, 2015, 2004)։

Խաղային կարիերան ավարտելուց հետո Միխայիլ Ֆոմենկոն դարձել է ֆուտբոլի մարզիչ։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 26-ից մինչև 2016 թվականի հունիսի 23-ը գլխավորել է Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը։

## Կարիերա
### Ակումբային
Միխայիլ Ֆոմենկոն եղել է Սումի քաղաքի «Սպարտակ» ֆուտբոլային դպրոցի սան։ Պատանեկության տարիներին հանդես է եկել Սումիի «Սպարտակ» (1965-1969), Վորոշիլովգրադի «Զարյա» Վորոշիլովգրադի (1970-1971) ակումբներում։ 1972 թվականի մրցաշրջանի մեկնարկից առաջ տեղափոխվել է Կիևի «Դինամո», որտեղ հանդես է եկել պաշտպանի դիրքում։ 
### ԽՍՀՄ ազգային հավաքական
1972 թվականին Ֆոմենկոն իր նորամուտը նշել է ԽՍՀՄ հավաքականում։ 1972 թվականի հուլիսի 16-ին ֆիննական Վասա քաղաքի մարզադաշտում Ֆոմենկոն նշել է իր նորամուտը ԽՍՀՄ հավաքականում։ Նա մասնակցել է աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների ընտրական խաղերին և 1976 թվականի Մոնրեալի օլիմպիական խաղերին։ Եվրոպայի առաջնության Շվեյցարիայի, Չեխոսլովակիայի և Հունգարիայի հավաքականի հետ Բուդապեշտում ընկերական խաղում Միխայիլ Ֆոմենկոն կրել է ԽՍՀՄ հավաքականի թիմի ավագի թևկապը։

### Մարզչական գործունեություն
Ֆոմենկոն իր ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտել է 30 տարեկանում՝ մեջքի վնասվածքի պատճառով, որից հետո երկու տարի սովորել է Մարզիչների բարձրագույն դպրոցում, ստացել դիպլոմ և զբաղվել մարզչական գործունեությամբ։ Նա գլխավորել է ուկրաինական մի շարք ակումբներ, Բաղդադի «Ալ-Ռաշիդ» ակումբը և Իրաքի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո եղել է Կիևի «Դինամոյի» (1992-1993), «Վերեսի» (1994), Գվինեայի հավաքականի (1994), «ԲԿՄԱ-Բորիսֆենի», Խարկով ի «Մետալիստի» (1994, 1996-2000, 2001-2002, 2003), Կիևի «ԲԿՄԱ-ի», Զապորոժիեի «Մետալուրգի» (2003), Սիմֆերոպոլի «Տավրիայի» (2006-2008), Բելգորոդի «Սալյուտի» (2010-2011) մարզիչները։

«Գուրիա» ակումբում նա 1989 թվականին հասել է ԽՍՀՄ ֆուտբոլի առաջնության բարձրագույն լիգա (չնայած 1990 թվականին վրացական ակումբները դուրս են եկել միութենական ֆուտբոլային մրցաշարերից, և Ֆոմենկոն չի կարողացել շարունակել աշխատել ակումբի հետ)։

2012 թվականի դեկտեմբերի 26-ին նշանակվել է Ուկրաինայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ՝ պայմանագիր կնքելով 1+2 ձևաչափով2։ Նրա մարզչական նորամուտը ազգային հավաքականում տեղի է ունեցել 2013 թվականի փետրվարի 6-ին կայացած Նորվեգիայի հետ ընկերական խաղում, որում Ուկրաինայի հավաքականը հաղթել է 2։ 0 հաշվով։ Նրա գլխավորությամբ թիմը հասել է 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնություն, որտեղ պարտվել է բոլոր երեք հանդիպումներում, ինչից հետո Ֆոմենկոն լքել է ազգային թիմը։

## Հիվանդություն և մահ
2023 թվականի ամռանը հայտնի դարձավ, որ Ֆոմենկոն բուժվում է քաղցկեղից։

Միխայիլ Ֆոմենկոն մահացել է 2024 թվականի ապրիլի 29-ին 75 տարեկան հասակում։ Հուղարկավորվել է Սումի  քաղաքի Լուչանսկի գերեզմանատանը։

## Ձեռքբերումներ
### Որպես խաղացող
### «Դինամո» (Կիև)
*ԽՍՀՄ չեմպիոն (3)՝ 1974, 1975, 1977 թթ
*ԽՍՀՄ գավաթակիր (2)՝ 1974, 1978
*ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիրների գավաթակիր՝ 1975 թ
*ՈՒԵՖԱ-ի Սուպերգավաթի հաղթող՝ 1975թ
### ԽՍՀՄ ազգային հավաքական
*1972 թվականի Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (թիմի կազմում, չի մասնակցել խաղերին)
*1976 թվականի օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր

### Որպես մարզիչ
### «Դինամո» (Կիև)
*Ուկրաինայի չեմպիոն՝ 1992/93 թթ
*Ուկրաինայի գավաթի հաղթող՝ 1993 թ

### ԲԿՄԱ (Կիև)
Ուկրաինայի գավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 2001 թ
### Անձնական
*ԽՍՀՄ-ի մրցաշրջանի 33 լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակներում (6)՝ թիվ 1 - 1974, 1975, 1976; Թիվ 2: 1973, 1977; Թիվ 3՝ 1972 թ
*ԽՍՀՄ սպորտի միջազգային վարպետ (1975)
*ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1975)
*Ուկրաինայում տարվա լավագույն մարզիչ (2): 1993, 2001

## Պարգևներ
*Պատվո շքանշանով, 1-ին աստիճանի (2020)
*II աստիճանի շքանշան (2015)
*III աստիճանի շքանշան (2004)
*Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (19 մայիսի, 2008 թ.) - Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության սպորտի զարգացման գործում անձնական նշանակալի ավանդի, բարձր պրոֆեսիոնալիզմի, մարզական նվաճումների և Ղրիմի 50-ամյակի կապակցությամբ։
«Անվանական զենք» (2015) տարբերակում
*Սումի քաղաքի պատվավոր քաղաքացի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ֆոմենկո. Ով վախենում է, պարտվում է
*Ֆոմենկո. «Տղաները հնարավոր ամեն ինչ արեցին»
* Профиль на сайте «История украинского футбола»
* Профиль на сайте истории и статистики ФК «Металлист»

 
Կատեգորիա:Դինամո Կիևի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զարյա Լուգանսկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով