Սիլդենաֆիլ (Վիագրա)

**Սիլդենաֆիլ**, վաճառվում է **Վիագրա** ապրանքանիշի անվան ներքո, դեղամիջոց, որն օգտագործվում է էրեկտիլ դիսֆունկցիայի և թոքային զարկերակային հիպերտենզիայի բուժման նպատակով։ Այն նաև օգտագործվում է նշանակման սահմաններից դուրս՝ երկրորդային Ռեյնոյի համախտանիշի որոշակի ախտանիշներ բուժելու համար:  Հստակ չէ, թե արդյոք արդյունավետ է կանանց սեռական դիսֆունկցիայի բուժման համար:  Սիլդենաֆիլը կարող է ընդունվել բերանացի( per os), ներերակային (ներարկում երակի մեջ) կամ ենթալեզվային ճանապարհով։  Բերանացի ընդունման դեպքում ազդեցությունը սովորաբար սկսվում է քսան րոպեի ընթացքում և տևում է մոտ երկու ժամ:

Հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են գլխացավը, այրոցը և մաշկի կարմրությունը։  Զգուշություն է պետք ցուցաբերել սրտանոթային հիվանդություն ունեցողները։  Հազվադեպ հանդիպող, բայց լուրջ կողմնակի ազդեցություններից են տեսողության խնդիրները, լսողության կորուստը և երկարատև էրեկցիան (պրիապիզմ), որը կարող է հանգեցնել առնանդամի վնասման։  Սիլդենաֆիլը չպետք է ընդունվի  նիտրոգլիցերինի հետ միարժամանակ, քանի որ դա կարող է հանգեցնել արյան ճնշման լուրջ անկման։

Սիլդենաֆիլը գործում է՝ արգելափակելով ֆոսֆոդիէսթերազ 5-ը (PDE5), որը ֆերմենտ է՝ նպաստող cGMP- ի քայքայմանը և կարգավորում է արյան հոսքը առնանդամում:  Սիլդենաֆիլի ազդեցության համար նախապայման է սեռական գրգռվածությունը և ինքնին չի առաջացնում կամ չի մեծացնում սեռական գրգռվածությունը: Հանգեցնում է նաև թոքերի արյունատար անոթների լայնացմանը:

Pfizer-ը դեղամիջոցը սկզբնապես հայտնաբերել է 1989 թվականին։  Բժշկական օգտագործման համար հաստատվել է Միացյալ Նահանգներում և Եվրամիությունում 1998 թվականին։ 2022 թվականին այն Միացյալ Նահանգներում 157-րդ ամենատարածված դեղն էր՝ ավելի քան 3միլիոն դեղատոմսով։ Հասանելի են նաև որպես ջեներիկ դեղամիջոցները։ Մեծ Բրիտանիայում այն հասանելի է առանց դեղատոմսի:

## Բժշկական կիրառություն

### Էրեկտիլ դիսֆունկցիա
Սիլդենաֆիլի հիմնական ցուցումը էրեկտիլ դիսֆունկցիայի ( սեռական հարաբերությունն ավարտելու համար բավարար էրեկցիա պահպանելու անկարողություն) բուժումն է: Կիրառումը այժմ էրեկտիլ դիսֆունկցիայի ստանդարտ բուժումներից մեկն է, այդ թվում՝ շաքարային դիաբետով տղամարդկանց շրջանում:

#### Հակադեպրեսանտների հետ կապված էրեկտիլ դիսֆունկցիա
Նախնական ապացույցները ենթադրում են, որ սիլդենաֆիլը կարող է օգնել տղամարդկանց, ովքեր ունեն հակադեպրեսանտներով պայմանավորված էրեկտիլ դիսֆունկցիա։

### Թոքային հիպերտենզիա
Թեև սիլդենաֆիլը բարելավում է հիվանդության որոշ ցուցանիշներ թոքային զարկերակային հիպերտոնիայով մարդկանց շրջանում, այնուամենայնիվ,այն  կարծես թե, չի ազդում մահվան կամ լուրջ կողմնակի ազդեցությունների ռիսկի նվազեցման վրա։

### Ռեյնոյի համախտանիշ
Սիլդենաֆիլը և PDE5-ի այլ արգելակիչներ օգտագործվում են նշանակման սահմաններից դուրս ՝ երկրորդային Ռեյնոյի համախտանիշով մարդկանց շրջանում անոթային սպազմը մեղմելու և ձեռքի ու ոտքի մատերի ծանր իշեմիան ու խոցերը բուժելու համար։ Այս դեղամիջոցներն ունեն միջին արդյունավետություն անոթային սպազմի հաճախականությունը և տևողությունը նվազեցնելու տեսանկյունից։  2016 թվականից սկսված նրանց դերը, ընդհանուր առմամբ, Ռեյնոյի հիվանդության դեպքում պարզ չէ։

### Լեռնային հիվանդություն
Սիլդենաֆիլը որոշակի հետաքրքրություն է ներկայացնում լեռնային հիվանդության դեպքում բարձրադիր վայրերում մարզումների արդյունավետությունը բարելավելու համար։ Սակայն դրա ընդհանուր արդյունավետությունը պարզ չէ։

#### Թոքերի այտուց
Սիլդենաֆիլը ուսումնասիրվել է թոքերի այտուցի (HAPE) դեպքում, սակայն դրա օգտագործումը ներկայումս խորհուրդ չի տրվում այդ ցուցման համար։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Կլինիկական փորձարկումներում սիլդենաֆիլի օգտագործման ամենատարածված անբարենպաստ ազդեցություններն էին՝ գլխացավը, կարմրությունը, մարսողության խանգարումը,  քթի փակվածությունը և տեսողության խանգարումը, այդ թվում՝ լուսավախությունը։  Սիլդենաֆիլի որոշ օգտագործողներ բողոքել են, որ ամեն ինչ տեսնում են կապույտ երանգով(ցիանոպսիա)։  Այս ցիանոպսիան կարելի է բացատրել նրանով, որ սիլդենաֆիլը, չնայած ընտրողական է PDE5 -ի նկատմամբ, բայց նաև որոշակի կապ ունի PDE 6- ի հետ, որը ցանցաթաղանթում հանդիպող ֆոսֆոդիէսթերազն է։ Այսպես դեղը ընդունող հիվանդները կարող են ունենալ տեսողության գունային խանգարումներ։ Ոմանք բողոքել են մշուշոտությունից և ծայրամասային տեսողության կորստից։ 2005 թվականի հուլիսին ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչությունը (FDA) թարմացրեց Թադալաֆիլի (Cialis), Վարդենաֆիլի (Levitra) և Սիլդենաֆիլի (Viagra) պիտակավորումը՝ արտացոլելով տեսողության հանկարծակի կորստի հետվաճառքային փոքրաթիվ հաղորդագրությունները, միաժամանակ ընդունելով, որ «...հնարավոր չէ որոշել, թե արդյոք էրեկտիլ դիսֆունկցիայի համար նախատեսված այս դեղամիջոցներն էին տեսողության կորստի պատճառը, թե՞ խնդիրը կապված է այլ գործոնների հետ, ինչպիսիք են բարձր արյան ճնշումը կամ շաքարախտը, կամ այս ամենի համակցությունը»: Կլինիկական փորձարկումներից ստացված համակցված տվյալների ուշադիր վերանայումը, որոնք պարունակում էին դեղի դեղաչափի և ազդեցության տևողության վերաբերյալ լավ փաստաթղթավորված տեղեկատվություն մեծ թվով հիվանդների համար, չի ցույց տալիս որևէ ապացույց PDE5 ինհիբիտորների օգտագործման հետ կապված։

Հետվաճառքային հսկողության ընթացքում հայտնաբերված հազվագյուտ, բայց լուրջ անբարենպաստ ազդեցություններից են երկարատև էրեկցիան, արյան ճնշման կտրուկ անկումը, միոկարդի ինֆարկտը (սրտի կաթվածը), փորոքային առիթմիաները, կաթվածը, ներակնային ճնշման բարձրացումը և լսողության հանկարծակի կորուստը:  2007 թվականի հոկտեմբերին FDA-ն հայտարարեց, որ բոլոր PDE 5 ինհիբիտորների, այդ թվում՝ Սիլդենաֆիլի պիտակի մեջ անհրաժեշտ է ավելի ակնհայտ նախազգուշացում լսողության հանկարծակի կորստի հնարավոր ռիսկի մասին:

### Փոխազդեցություններ
Զգուշություն պետք է կիրառեն այն մարդիկ, ովքեր նաև ընդունում են պրոտեազի ինհիբիտորներ ՄԻԱՎ վարակի բուժման համար: Պրոտեազի ինհիբիտորները արգելակում են սիլդենաֆիլի նյութափոխանակությունը՝ արդյունավետորեն բազմապատկելով սիլդենաֆիլի պլազմային մակարդակը, մեծացնելով կողմնակի ազդեցությունների հաճախականությունը և ծանրությունը: Պրոտեազի ինհիբիտորներ օգտագործողներին խորհուրդ է տրվում սահմանափակել սիլդենաֆիլի օգտագործումը։ Սիլդենաֆիլի նյութափոխանակությանը խանգարող այլ դեղամիջոցներից են Էրիթրոմիցինը և Ցիմետիդինը, որոնք երկուսն էլ կարող են հանգեցնել պլազմայում կիսատրոհման պարբերության երկարացման։

Սիլդենաֆիլի և α1 ինհիբիտորի (որոնք սովորաբար նշանակվում են հիպերտոնիայի կամ միզուղիների հիվանդությունների, օրինակ՝  շագանակագեղձի բարորակ հիպերտրոֆիայի դեպքում) միաժամանակյա օգտագործումը կարող է հանգեցնել արյան ճնշման անկման, սակայն այս ազդեցությունը չի առաջանում, եթե դրանք ընդունվում են առնվազն 4 ժամ ընդմիջումներով։

### Հակացուցումներ
Հակացուցումները ներառում են՝

* Ազոտի օքսիդի, օրգանական նիտրիտների և նիտրատների միաժամանակյա օգտագործումը,  ինչպիսիք են՝
** նիտրոգլիցերին
** իզոսորբիդ մոնոնիտրատ
** իզոսորբիդ դինիտրատ
** նատրիումի նիտրոպրուսիդ
** ալկիլ նիտրիտներ
* Լուծվող գուանիլիլ ցիկլազի խթանիչները, որոնցից է Ռիոցիգուատը
* Սիլդենաֆիլի նկատմամբ հայտնի գերզգայունություն

Սիլդենաֆիլը չպետք է օգտագործվի, եթե սրտանոթային հիվանդությունների առկայության դեպքում սեռական ակտիվությունը խորհուրդ չի տրվում։

## Ոչ բժշկական կիրառություն
### Հաճույքի նպատակով օգտագործում
Սիլդենաֆիլի համբավը երիտասարդների շրջանում տարիների ընթացքում աճել է։  Սիլդենաֆիլի ապրանքանիշը՝ Վիագրան, լայնորեն ճանաչված է, և դեղամիջոցի կապը էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման հետ հանգեցրել է հաճույքի նպատակով օգտագործմանը։  Նման օգտագործման պատճառներից է այն համոզմունքը, որ դեղամիջոցը մեծացնում է լիբիդոն, բարելավում է սեռական կարողությունները,  կամ մշտապես մեծացնում է առնանդամի չափը։  Սիլդենաֆիլը հաճույքի նպատակով օգտագործման ազդեցության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները սահմանափակ են, բայց ենթադրում են, որ այն քիչ ազդեցություն ունի, երբ օգտագործվում է նրանց կողմից, ովքեր չունեին էրեկտիլ դիսֆունկցիա։ Մեկ ուսումնասիրության մեջ 25մգ դեղաչափը չէր առաջացնում սեռական ակտի որակի զգալի փոփոխություն։ Այս ուսումնասիրությունը նաև տվեց պլացեբոյի զգալի ազդեցությունը վերահսկիչ խմբում։

Սիլդենաֆիլի և PDE5-ի այլ արգելակիչների չնախատեսված  օգտագործումը հատկապես բարձր է անօրինական թմրանյութեր օգտագործողների շրջանում:  Սիլդենաֆիլը երբեմն օգտագործվում է այլ նյութերի ազդեցությունը չեզոքացնելու համար՝ հաճախ անօրինական:  Որոշ օգտագործողներ այն խառնում են մեթիլենդիօքսիմեթամֆետամինի(MDMA, էքստազի), այլ խթանիչների կամ օփիատների հետ՝ փորձելով փոխհատուցել էրեկտիլ դիսֆունկցիայի տարածված կողմնակի ազդեցությունը:

### Ջեթլագի հետազոտություն
2007 թվականի ավիացիայի ոլորտում  Նոբելյան մրցանակը շնորհվեց Պատրիսիա Վ. Ագոստինոյին, Սանտյագո Ա. Պլանոյին և Դիեգո Ա. Գոլոմբեկին Արգենտինայի Universidad Nacional de Quilmes- ից, բացահայտման համար, որ սիլդենաֆիլն օգնում է համստերների շրջանում ջեթլագի վերականգնմանը։

### Սպորտ
Պրոֆեսիոնալ մարզիկներն օգտագործել են Սիլդենաֆիլ՝ հավատալով, որ իրենց արյունատար անոթների լայնացումը կհարստացնի արյամբ իրենց մկանները։ Իր հերթին, նրանք կարծում են, որ դա կբարելավի իրենց արդյունքները։

### Անալոգներ
Ացետիլդենաֆիլը և սիլդենաֆիլի այլ սինթետիկ կառուցվածքային անալոգները, որոնք PDE5 ինհիբիտորներ են,  վաճառվում են առանց դեղատոմսի:  Այս անալոգները չեն անցել այն խիստ փորձարկումները, որոնք անցել են սիլդենաֆիլի նման դեղամիջոցները, և, հետևաբար, ունեն անհայտ կողմնակի ազդեցություններ։ Այս դեղամիջոցներն արգելելու որոշ փորձեր են արվել։

ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչությունը (FDA) արգելել է բազմաթիվ արտադրանքներ, որոնք պնդում են, որ *Eurycoma longifolia* են, բայց իրականում պարունակում են միայն սիլդենաֆիլի անալոգներ։

## Հայտնաբերում կենսաբանական հեղուկներում
Սիլդենաֆիլը և/կամ N-դեզմեթիլսիլդենաֆիլը՝ դրա հիմնական ակտիվ մետաբոլիտները, կարող են կուտակվել պլազմայում, շիճուկում կամ ամբողջական արյան մեջ։ Դեղը թերապևտիկ նպատակով ստացողների շրջանում այս կենսաբանական հեղուկներն հետազոտվում են դեղագործական կարգավիճակը գնահատելու, թունավորման հավանական ախտորոշումը հաստատելու կամ մահացու չափից մեծ դոզայի դեպքում դատաբժշկական հետաքննությանը օգնելու համար:

## Գործողության մեխանիզմ

Սիլդենաֆիլը պաշտպանում է ցիկլիկ գուանոզին մոնոֆոսֆատը (cGMP) cGMP-սպեցիֆիկ ֆոսֆոդիէսթերազ 5-ի(PDE5) կողմից քայքայումից։ Առնանդամի խորշիկավոր մարմնում ազոտի օքսիդը (NO) կապվում է գուանիլատ ցիկլազի ընկալիչների հետ, ինչը հանգեցնում է cGMP-ի մակարդակի բարձրացմանը, որն էլ իր հերթին հանգեցնում է պարուրաձև զարկերակների  հարթ մկանների թուլացմանը ( վազոդիլատացիա ): Հարթ մկանների թուլացումը բերում է վազոդիլատացիայի և արյան հոսքի ավելացմանը դեպի առնանդամի սպունգանման հյուսվածք, ինչը հանգեցնում է էրեկցիայի:  Ռոբերտ Ֆ. Ֆուրչգոտը, Ֆերիդ Մուրադը և Լուի Իգնարոն 1998 թվականին արժանացել են ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի՝ հարթ մկանների վազոդիլատացիայի ժամանակ ազոտի օքսիդի նյութափոխանակության ուղու ուսումնասիրության համար:

Հարթ մկանների թուլացման մոլեկուլային մեխանիզմը ներառում է cGMP-կախյալ պրոտեին կինազ ֆերմենտը, որը հայտնի է նաև որպես PKG: Այս կինազը ակտիվանում է cGMP-ի կողմից և ֆոսֆորիլացնում է հարթ մկանային բջիջներում բազմաթիվ թիրախներ, մասնավորապես՝ միոզինի թեթև շղթայի ֆոսֆատազը, RhoA-ն, IP3(ինոզիտոլ եռֆոսֆատի) ընկալիչը, ֆոսֆոլիպազ C-ն և այլն:  Ընդհանուր առմամբ, սա հանգեցնում է ներբջջային կալցիումի նվազմանը:

Սիլդենաֆիլը cGMP-սպեցիֆիկ ֆոսֆոդիէսթերազ 5-ի (PDE5) հզոր և ընտրողական արգելակիչ է, որը պատասխանատու է cGMP-ի քայքայման համար առնանդամի խորշիկավոր մարմնում: Սիլդենաֆիլի մոլեկուլային կառուցվածքը նման է cGMP-ի կառուցվածքին և գործում է որպես PDE5-ի մրցակցային արգելակիչ, ինչը հանգեցնում է cGMP-ի ավելի մեծ քանակության և սեռական խթանման դեպքում առնանդամի դրդման աճի։ Առանց սեռական խթանման և, հետևաբար, NO/cGMP համակարգի ակտիվացման բացակայության, սիլդենաֆիլը չպետք է էրեկցիա առաջացնի: Նույն մեխանիզմով գործող այլ դեղամիջոցներից են Թադալաֆիլը (Cialis) և Վարդենաֆիլը (Levitra):

Սիլդենաֆիլը քայքայվում է լյարդում՝ ցիտոքրոմ p450 ֆերմենտների, հիմնականում CYP450 3A4-ի (հիմնական ուղի), ինչպես նաև CYP2C9 (երկրորդ ուղի) լյարդի իզոֆերմենտների միջոցով։ Այս ֆերմենտների նյութափոխանակության հիմնական արգասիքն է N-դեզմեթիլացված սիլդենաֆիլը, որը հետագայում նյութափոխանակվում է։ Այս մետաբոլիտը նաև ունի PDE ընկալիչների նկատմամբ խնամակցություն, որը կազմում է սիլդենաֆիլի ազդեցության մոտ 40%-ը։ Սիլդենաֆիլը արտազատվում է որպես մետաբոլիտ՝ հիմնականում կղանքով (բերանային ընդունման մոտ 80%-ը) և ավելի փոքր չափով՝ մեզով (բերանային ընդունման մոտ 13%-ը)։ Եթե ընդունվում է բարձր կալորիականության ճարպային սննդի հետ, ներծծումը կրճատվում է և  պլազմայում առավելագույն կոնցենտրացիային հասնելու ժամանակը մեծանում է մոտ մեկ ժամով, իսկ առավելագույն կոնցենտրացիան ինքնին նվազում է գրեթե մեկ երրորդով։

## Կիրառման ուղի
* Սիլդենաֆիլը բանացի ընդունելիս էրեկտիլ դիսֆունկցիայի դեպքում էրեկցիայի առաջացման միջին ժամանակը կազմում է 27 րոպե (տատանվում է 12-ից մինչև 70 րոպե): 
* Սիլդենաֆիլի ենթալեզվային կիրառումը էրեկտիլ դիսֆունկցիայի դեպքում հանգեցնում է ազդեցության միջին սկզբի 15 րոպեում և տևողության միջինը 40 րոպեում։

## Քիմիական սինթեզ
Սիլդենաֆիլի սինթեզի նախապատրաստական քայլերն են՝

# 3-պրոպիլպիրազոլ-5-կարբօքսիլաթթվի էթիլ էսթերի մեթիլացումը տաք դիմեթիլսուլֆատով
# Հիդրոլիզ ջրային նատրիումի հիդրօքսիդով (NaOH)՝ ազոտական թթվի առաջացման համար
# Նիտրացիա օլեումով /ծխացող ազոտական թթվով
# Կարբօքսամիդի առաջացում թիոնիլ քլորիդի / NH4OH հետհոսքի դեպքում
# Նիտրո խմբի վերականգնումը ամինո խմբի
# Ացիլացում 2-էթօքսիբենզոիլ քլորիդով
# Ցիկլիկ միացության առաջացում
# Սուլֆոնացում՝ քլորսուլֆոնիլային ածանցյալի
# Կոնդենսացիա 1-մեթիլպիպերազինով

## Պատմություն
Սիլդենաֆիլը  սինթեզվել է դեղագործ քիմիկոսների խմբի կողմից, որը գլխավորում էր Սայմոն Քեմփբելը,վերջինս  աշխատում էր Անգլիայի Pfizer's Sandwich, Kent հետազոտական կենտրոնում: Սկզբում այն ուսումնասիրվել է հիպերտոնիայի (բարձր արյան ճնշում) և ստենոկարդիայի ( սրտի իշեմիկ հիվանդության ախտանիշ) ժամանակ կիրառելու համար:  Առաջին կլինիկական փորձարկումները անցկացվել են Սուոնսիի Մորիստոն հիվանդանոցում :  Իան Օսթերլոյի ղեկավարությամբ  կլինիկական փորձարկումները ցույց են տվել, որ դեղամիջոցը քիչ ազդեցություն ունի ստենոկարդիայի վրա, բայց կարող է առաջացնել առնանդամի արտահայտված էրեկցիա։ Հետևաբար, Pfizer-ը որոշեց այն շուկայահանել էրեկտիլ դիսֆունկցիայի, այլ ոչ թե ստենոկարդիայի դեպքում։ Դեղամիջոցը գրանցվել  է 1996 թվականին, FDA-ի կողմից հաստատվել է էրեկտիլ դիսֆունկցիայի դեպքում օգտագործման համար 1998 թվականի մարտի 27-ին՝ դառնալով Միացյալ Նահանգներում էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման համար հաստատված առաջին բերանացի դեղամիջոցը և վաճառքի է հանվել Միացյալ Նահանգներում նույն տարում։  Այն շուտով մեծ հաջողություն գրանցեց։ Վիագրայի տարեկան վաճառքը գագաթնակետին հասավ 2008 թվականին՝ 1.934 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։

## Հասարակություն և մշակույթ
### Մարքեթինգ և վաճառք
ԱՄՆ-ում, չնայած սիլդենաֆիլը հասանելի է միայն բժշկի դեղատոմսով, այն գովազդվում էր անմիջապես հեռուստատեսությամբ (հայտնի է, որ հավանության է արժանացել ԱՄՆ նախկին սենատոր Բոբ Դոուլի և ֆուտբոլային աստղ Պելեի կողմից): Համացանցում բազմաթիվ կայքեր առաջարկում են Վիագրա՝ վաճառքի «առցանց խորհրդատվությունից» հետո։ Վիագրա անվանումը այնքան հայտնի է դարձել, որ շատ կեղծ աֆրոդիզիակներ այժմ իրենց անվանում են «բուսական վիագրա» կամ ներկայացվում են որպես կապույտ հաբեր, որոնք ընդօրինակում են Pfizer-ի արտադրանքի ձևն ու գույնը: Վիագրան ոչ պաշտոնապես հայտնի է նաև որպես «վիտամին V», «կապույտ հաբ» կամ «կապույտ ադամանդ»:

Սիլդենաֆիլի և սեռական դիսֆունկցիայի դեմ այլ դեղամիջոցները, որոնք կոչվում են *սեքսոպաթիկ դեղամիջոցներ,* պատճառ դարձան նման ապրանքների նոր տեսակների տարածման:  Վիագրան և նմանատիպ դեղատոմսային դեղամիջոցները լրատվամիջոցներում այնքան էին գովազդվում, որ դարձել էին մշակութային խորհրդանիշ, այդ ժամանակ դա համեմատաբար նոր երևույթ էր, որը հայտնի էր միայն Միացյալ Նահանգներում և Նոր Զելանդիայում։ Հեղինակներից մեկը նշում է, որ չնայած Սիլդենաֆիլի ազդեցությունը սահմանափակվում է միայն առնանդամի անոթներով, գովազդներում պարբերաբար օգտագործվում են գրկախառնվող, ժպտացող և պարող զույգերի պատկերներ, հեղինակը պնդում է, որ դեղագործական ընկերությունները շփոթեցնում են նման գովազդներ օգտագործելով:

2000 թվականին Սիլդենաֆիլի վաճառքը կազմում էր էրեկտիլ դիսֆունկցիայի դեմ դեղահաբերի համաշխարհային շուկայի 92%-ը։  2007 թվականին Վիագրայի համաշխարհային մասնաբաժինը կտրուկ նվազել էր մինչև մոտ 50%, այդ թվում՝ Cialis-ի և Levitra-ի մուտքի, ինչպես նաև մի քանի կեղծ և կլոնավորված դեղամիջոցների, ինչպես նաև PDE5 ինհիբիտորներ ընդունող մարդկանց շրջանում տեսողության կորստի մասին հաղորդագրությունները։ 2008 թվականին FDA-ն ստիպեց Pfizer-ին հեռացնել *Viva Cruiser-ը*՝ Վիագրայի գովազդային խաղը։

2007 թվականի փետրվարին հայտարարվեց, որ Մեծ Բրիտանիայի դեղատների ցանց Boots-ը կփորձի Վիագրայի առանց դեղատոմսի վաճառք իրականացնել Մանչեսթերի (Անգլիա) խանութներում: 30-ից 65 տարեկան տղամարդիկ կկարողանան գնել չորս հաբ դեղագետ հետ խորհրդակցելուց հետո:  2017 թվականին Դեղերի և առողջապահական ապրանքների կարգավորման գործակալությունը (MHRA) ընդունեց օրենք, որն ընդլայնեց այս գործունեությունը ամբողջ երկրում՝  թույլատրելով Սիլդենաֆիլի որոշակի ապրանքանիշ՝ Վիագրա Կոնեկտ (50մգ), որը 2018 թվականի սկզբից կվաճառվի ամբողջ Մեծ Բրիտանիայում առանց դեղատոմսի: Չնայած վաճառքը դեռևս թույլատրվում է դեղագետի հետ խորհրդակցությունից հետո, փորձարկման մյուս սահմանափակումները վերացվել են՝ թույլ տալով 18 տարեկանից մեծ հաճախորդներին գնել անսահմանափակ քանակությամբ դեղահաբեր:

2013 թվականի մայիսին «Pfizer»-ը, որն արտադրում է «Viagra»-ն, «Associated Press»-ին հայտնեց, որ սկսելու է դեղամիջոցը անմիջապես վաճառել մարդկանց իր կայքում։

Pfizer-ը կարգավորել է Mylan-ի և Teva-ի հետ դատական գործընթացը՝ համաձայնվելով, որ երկու ընկերություններն էլ կարող են ԱՄՆ-ում ներկայացնել ջեներիկ դեղամիջոցներ 2017 թվականի դեկտեմբերի 11-ին։ 2017 թվականի դեկտեմբերին Pfizer-ը թողարկել է Viagra-ի իր սեփական ջեներիկ տարբերակը:

2018 թվականի դրությամբ ԱՄՆ Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը թույլ է տվել տասնհինգ դեղ արտադրողների վաճառել Սիլդենաֆիլը Միացյալ Նահանգներում:

Pfizer-ի Վիագրայի համար նախատեսված արտոնագրի ժամկետը լրացել է 2020 թվականի ապրիլին:

### Կեղծիքներ
Կեղծված Վիագրան, չնայած ընդհանուր առմամբ ավելի էժան լինելուն, կարող է պարունակել վնասակար նյութեր կամ նյութեր, որոնք ազդում են Վիագրայի ազդեցության վրա, ինչպիսիք են ամֆետամինները, մետրոնիդազոլը, բորաթթուն և  ռատիցիդները:

Վիագրան աշխարհի ամենաշատ կեղծված դեղամիջոցներից մեկն է։ Ըստ Pfizer-ի 2012 թվականի ուսումնասիրության՝ Վիագրա վաճառող կայքերի մոտ 80%-ը վաճառում էին կեղծ դեղամիջոցներ։

2023 թվականի հոկտեմբերի հաղորդագրության մեջ նշվում էր, որ Ինտերպոլի կողմից ամենաշատ առգրավված թմրանյութերը էրեկտիլ դիսֆունկցիայի նպաստող դեղամիջոցներն են ՝ կազմելով առգրավվածների 22%-ը։

### Տարածաշրջանային խնդիրներ
#### ԱՄՆ
1992 թվականին Pfizer-ը ներկայացրեց Սիլդենաֆիլ նյութի և դրա սրտանոթային հիվանդությունների բուժման համար օգտագործման արտոնագիր:  Արտոնագիրը հրապարակվեց 1993 թվականին և լրացավ 2012 թվականին: Revatio-ի արտոնագիրը (որը նախատեսված է թոքային զարկերակային հիպերտոնիայի, այլ ոչ թե էրեկտիլ դիսֆունկցիայի համար) լրացավ 2012 թվականի վերջին: Սիլդենաֆիլի այս ցածր դեղաչափով ձևի ջեներիկ տարբերակները ԱՄՆ-ում հասանելի են մի շարք արտադրողների կողմից, այդ թվում՝ Greenstone-ի, Mylan-ի և Watson-ի կողմից, 2013 թվականի սկզբից:  Առողջապահության ոլորտի մասնագետները կարող են նշանակել ջեներիկ սիլդենաֆիլ էրեկտիլ դիսֆունկցիայի համար:  Որոշ ժամանակ ջեներիկը հասանելի չէր նույն դեղաչափերով, ինչ ապրանքանիշային Վիագրան, ուստի էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման համար սովորաբար անհրաժեշտ դեղաչափերի օգտագործումը պահանջում էր, որ հիվանդները ընդունեին մի քանի հաբեր։

1994 թվականին Pfizer-ը ներկայացրեց արտոնագիր, որը վերաբերում էր Սիլդենաֆիլի օգտագործմանը էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման համար:  Սա շուկայավարվելու էր որպես Viagra: Այս արտոնագիրը հրապարակվել է 2002 թվականին և լրացել է 2019 թվականին: Teva-ն դատի է տվել վերջին արտոնագիրը անվավեր ճանաչելու համար, սակայն Pfizer-ը շահել  է դատը 2011 թվականի օգոստոսին։ Pfizer-ի հետ կնքված համաձայնագիրը թույլ է տվել Teva-ին սկսել ջեներիկ դեղամիջոցի մատակարարումը 2017 թվականի դեկտեմբերին։

Միացյալ Նահանգներում Pfizer-ը ստացել է սիլդենաֆիլի երկու արտոնագիր՝ մեկը սրտանոթային հիվանդությունների բուժման ցուցումով (վաճառվում է որպես Revatio) և մյուսը՝ էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման ցուցումով (վաճառվում է որպես Viagra): Երկու ապրանքանիշերի տակ էլ նյութը նույնն է::

Սիլդենաֆիլը Միացյալ Նահանգներում հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց, որը նախատեսված է թոքային զարկերակային հիպերտոնիայի և էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման համար, քանի որ արտոնագրի ժամկետը լրացել է 2020 թվականի ապրիլին։

ԱՄՆ-ում Revatio-ն և Viagra-ն շուկայահանվում են Viatris-ի կողմից, այն բանից հետո, երբ Upjohn-ը առանձնացավ Pfizer-ից։

#### Բրազիլիա
Pfizer-ի Սիլդենաֆիլ ցիտրատի արտոնագրի ժամկետը Բրազիլիայում լրացել է 2010 թվականին։

#### Կանադա
Կանադայում Pfizer-ի Revatio-ի (թոքային հիպերտոնիայի բուժման համար օգտագործվող Սիլդենաֆիլ) արտոնագիրը 2010 թվականի հունիսին դատարանի կողմից անվավեր ճանաչվեց դիմումի հիման վրա։

2012 թվականի նոյեմբերի 8-ին Կանադայի Գերագույն դատարանը որոշեց, որ Pfizer-ի Վիագրայի վերաբերյալ 2,163,446 արտոնագիրը սկզբից անվավեր է, քանի որ ընկերությունը իր դիմումում լիարժեք բացահայտում չի տրամադրել:

Teva Canada-ն թողարկեց Novo-Sildenafil-ը՝ Վիագրայի ջեներիկ տարբերակը, այն օրը, երբ Կանադայի Գերագույն դատարանը հրապարակեց իր որոշումը։ Մրցունակ մնալու համար Pfizer-ը նվազեցրեց Viagra-ի գինը Կանադայում:  Այնուամենայնիվ, 2012 թվականի նոյեմբերի 9-ին Pfizer-ը միջնորդություն ներկայացրեց բողոքը Կանադայի Գերագույն դատարանում վերանայելու համար,  այն հիմքով, որ դատարանը պատահաբար գերազանցել է իր իրավասությունը՝ անվավեր ճանաչելով արտոնագիրը:  Վերջապես, 2013 թվականի ապրիլի 22-ին Կանադայի Գերագույն դատարանը ամբողջությամբ անվավեր ճանաչեց Pfizer-ի արտոնագիրը:

#### Չինաստան
Սիլդենաֆիլ ցիտրատ պարունակող դեղամիջոցների արտադրությունն ու վաճառքը տարածված է Չինաստանում, որտեղ Pfizer-ի արտոնագրային պահանջը լայնորեն չի կիրառվում։

#### Եգիպտոս
Եգիպտոսը Վիագրայի վաճառքը հաստատեց 2002 թվականին, սակայն շուտով տեղական ընկերություններին թույլատրեց արտադրել դեղամիջոցի ջեներիկ տարբերակներ։

#### Եվրոպական Միություն

2013 թվականի հունիսին Pfizer-ի Սիլդենաֆիլ ցիտրատի արտոնագրի ժամկետը լրացավ Եվրամիության որոշ անդամ երկրներում, այդ թվում՝ Ավստրիայում, Դանիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իռլանդիայում, Իտալիայում, Նիդեռլանդներում, Իսպանիայում, Շվեդիայում, Մեծ Բրիտանիայում  և Շվեյցարիայում։ Մեծ Բրիտանիայում Pfizer-ի կողմից PDE5 ինհիբիտորների օգտագործման վերաբերյալ արտոնագիրը անվավեր ճանաչվեց 2000 թվականին և որոշումը ուժի մեջ մտավ վերաքննիչ բողոքարկմամբ 2002 թվականին։

#### Հնդկաստան
Սիլդենաֆիլ ցիտրատ պարունակող դեղամիջոցների՝ «ջեներիկ Վիագրա» անվամբ արտադրությունն ու վաճառքը տարածված է Հնդկաստանում, որտեղ Pfizer-ի արտոնագրային պահանջը չի կիրառվում: Ապրանքանիշերի թվում են՝ Կամագրա( Ajanta Pharma ), Սիլագրա( Cipla ), Էդեգրա( Sun Pharmaceutical ), Պենեգրա( Zydus Cadila ), Մանլի (Cooper Pharma) և  Զենգերա( Alkem Laboratories ):

#### Նոր Զելանդիա
Սիլդենաֆիլը Նոր Զելանդիայում 2014 թվականից արդեն սկսվեց վաճառվել դեղատներում առանղ դեղատոմսի։ Կարծիք կա, որ սա նվազեցրել է համացանցում վաճառքը և ավելի անվտանգ է։

#### Հարավային Կորեա
1999 թվականին Հարավային Կորեան Pfizer-ին շնորհեց Սիլդենաֆիլին վերաբերող երկու արտոնագիր։ Առաջին փաստաթուղթը երաշխավորում էր դեղի միանձնյա արտադրությունն ու վաճառքը մինչև 2012 թվականը, մինչդեռ երկրորդը Pfizer-ին տալիս էր Սիլդենաֆիլով էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման բացառիկ իրավունքը։ 2011 թվականին Hanmi Pharmaceutical-ը և CJ CheilJedang-ը դատական հայց ներկայացրեցին բացառիկ օգտագործման արտոնագրի դեմ։ Կորեական դատարանը 2012 թվականի հունիսին որոշում կայացրեց Pfizer-ի դեմ ՝ թույլատրելով դեղատոմսով վաճառվող ջեներիկ Սիլդենաֆիլի անարգել ներքին արտադրությունը։

2012 թվականի ընթացքում Վիագրան կորցրեց Հարավային Կորեայում էրեկտիլ դիսֆունկցիայի բուժման ամենաշատ վաճառվող դեղամիջոցի դիրքը։ Այս զարգացումը հիմնականում պայմանավորված էր «ջեներիկ դեղամիջոցների ներմուծմամբ»։ Ջեներիկ Սիլդենաֆիլը հանրությանը հասանելի դարձավ մայիսին։ Hanmi Pharmaceuticals-ի կողմից PalPal-ի վաճառքը այդ տարի կազմել է 22 միլիարդ վոն կամ Վիագրայի շուկայական մասնաբաժնի մոտ 86%-ը։  2017 թվականին հասանելի էր ավելի քան 50 ջեներիկ Սիլդենաֆիլի հաբեր։ Այդ տարվա ընթացքում Վիագրայի վաճառքը նվազել է։

#### Մեծ Բրիտանիա
2016 թվականին Անգլիայում Սիլդենաֆիլի 2,958,199 դեղատոմս է եղել, 2006 թվականի 1,042,431-ի համեմատ։

2018 թվականին Viagra Connect-ը՝ Pfizer-ի կողմից շուկայում վաճառվող Սիլդենաֆիլը, Մեծ Բրիտանիայում հասանելի դարձավ առանց դեղատոմսի վաճառքի։

## Տես նաև
* Էրեկտիլ դիսֆունկցիա
* Թոքային հիպերտենզիա
* Ռեյնոյի համախտանիշ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1998 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:Անդրոլոգիա
Կատեգորիա:Առնանդամ
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Գրգռիչներ
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Կատեգորիա:Սեռական առողջություն
Կատեգորիա:Սեքսոլոգիա
Կատեգորիա:Սեքսուալություն
Կատեգորիա:Սուլֆանիլամիդներ