open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օլեքսեյ Դեմյանյուկ

**Օլեքսեյ Վոլոդիմիրովիչ Դեմյանյուկ** ( ուկրաիներեն ՝ Олексій Володимирович Дем'янюк. ), ուկրաինացի խորհրդային թեթևատլետ, բարձրացատկորդ մարզիկ, որը միջազգային մրցումներում ներկայացրել է Խորհրդային Միությունը։

1980 թվականին ԽՍՀՄ առաջնությունում գրավել է 2-րդ տեղը, ապա հաղթող ճանաչվել Զնամենսկի եղբայրների հուշամրցաշարում և ընդգրկվել ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում։ Մասնակցել է այդ նույն տարում Մոսկվայում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերին։ Տարեվերջին նվաճել է ԽՍՀՄ չեմպիոնի տիտղոսը. դրանից մեկ տարի առաջ էլ ԽՍՀՄ գավաթակիր էր դարձել։ Մասնակցել է ԱՄՆ-ի թեթևատլետների հետ ընկերական մրցաշարին և 2 մետր 33 սանտիմետր ցուցանիշով հաղթող է ճանաչվել. դա նրա անձնական ռեկորդն էր և այդ ժամանակվա լավագույն ցուցանիշներից մեկն էր աշխարհում։

Դեմյանյուկը ԽՍՀՄ չեմպիոնի տիտղոսը նվաճել է երկու անգամ (1981 թ.՝ մարզադահլիճային առաջնությունում և 1982 թ.՝ բացօթյա, մարզադաշտային առաջնությունում )։ Քաղաքական բոյկոտի պատճառով չի մասնակցել Լոս Անջելեսի օլիմպիական խաղերին (1984 թ.)։

Նրա որդին՝ Դմիտրոն, նույնպես բարձրացատկորդ էր։

## Մարզական ձեռքբերումներ

## Անձնական լավագույն ցուցանիշները
* Բարձրացատկ (մարզադաշտ) – 2,33 (1981 և 1984)
* Բարձրացատկ (մարզադահլիճ) – 2.33 (1985)

## Ուշագրավ փաստեր
Օլեքսեյ Դեմյանյուկը բարձրացատկորդների համար հնարել է յուրահատուկ ձև ունեցող մարզակոշիկներ, և մարզահագուստ թողարկող ձեռնարկություններն աստիճանաբար անցել են դրանց զանգվածային արտադրությանը։ Նա ստեղծել է նաև մարզումների հատուկ համաարգ, որը նույնպես տարածում է ստացել բարձրացատկորդների շրջանում։

## Հիշատակ
Ամեն տարի Լվովում անց է կացվում Օլեքսեյ Դեմյանյուկի հիշատաին նվիրված թեթևատլետիկական մրցաշար, որին մասնակցում են Ուկրաինայի տարբեր քաղաքներից և հարևան երկրներից ժամանած 100-150 ուժեղագույն բարձրացատկորդներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ołeksij Demjaniuk, [w:] tilastopaja.info [online] [dostęp 2011-06-23]  (ang.).
* 

Կատեգորիա:1958 ծնունդներ
Կատեգորիա:1999 մահեր
Կատեգորիա:Թեթևատլետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ
Ճոճվող ձի

**Ճոճվող ձի,** ձիուկի տեսքով խաղալիք՝ տեղադրված ճոճաթոռի նմանվող ճոճանակների վրա։

## Նկարագրություն
Գոյություն ունի երկու տեսակ, մի դեպքում ձիու հատվածը ամրացված է գետնի հետ շփվող մի զույգ կոր ճոճանակներին, իսկ մյուս դեպքում  ձին երկաթե շղթաներով կախված է ամուր շրջանակից և  շարժվում է միայն թեթևակի հրելուց։

## Պատմություն
Ճոճվող ձիու նախատիպերը համարվում են օրորոցը, ճոճվող խաղալիքների այլ տարբերակներ և անիվների վրա ձիերի տեսքով խաղալիքներ։ Իր ներկայիս տեսքով ճոճվող ձին հայտնվել է ոչ շուտ, քան 17-րդ դարը Հյուսիսային Ամերիկայի բրիտանական գաղութների տարածքում, չնայած կան աղբյուրներ, որոնք ցույց են տալիս, որ նման խաղալիքը կարող էր գոյություն ունենալ դեռևս միջնադարում կամ նույնիսկ Հին Հունաստանում։

Ճոճվող ձին մոտ 19-րդ դարի սկզբին դարձել է հայտնի մանկական խաղալիք՝ Անգլիայից տարածվելով եվրոպական երկրներ (հատկապես  Գերմանիայում), բայց այդ ժամանակ այն հիմնականում ապագա թագավորների՝ արքայազների կամ ազնվականների  ճոճվող  խաղալիքն էր։ Պատրաստվել են արհեստավորների կողմից, զարդարվել են փայտի փորագրություններով։ Ճոճվող ձին զանգվածային արտադրության մանկական խաղալիք դարձավ միայն 19-րդ դարի վերջին։

## Հետաքրքիր փաստեր
2006 թվականին Գինեսի համաշխարհային ռեկորդների գրքում գրանցվել են Կալիֆորնիայի Քեթլինելն ու Լես Հարթնեսը, որպես  ձեռքով փորագրված փայտե ամենամեծ ճոճվող ձիու հեղինակներ։ Այս ճոճվող ձին պատրաստվել է 2000 թվականին և ունի մոտ 7 ոտնաչափ 8 դյույմ (234 սմ) բարձրություն և 1200 ֆունտ (680 կգ) քաշ։ Այն կարելի էր տեսնել վերածննդի տոնավաճառներում, փերիների փառատոններում, ինչպես նաև մասնավոր երեկույթների և միջոցառումների ժամանակ, որտեղ մինչև 3 մեծահասակ կամ 4-5 երեխա կարող են միաժամանակ նստել ճոճվող ձիու թամբին։ Ըստ Լեսի և Քաթլինելի՝ ամենաերիտասարդ ձիավորը եղել է վեց շաբաթական, իսկ ամենատարեցը՝ 94 տարեկան։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Gustav_IIIs_gunghäst_-_Livrustkammaren_-_81810.tif|Փայտից քանդակված ճոճվող ձին ոսկեզօծ տակդիրի վրա։ Հավանաբար պատկանել է Շվեդիայի թագավոր Գուստավ III-ին մանուկ հասակում
Պատկեր:Winchendon_Rocking_Horse.jpg|Ճոճվող ձիու արձան Վինչենդոն քաղաքում, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ
Պատկեր:En_pojke_rider_på_en_mekanisk_gunghäst_-_Nordiska_Museet_-_NMA.0052584.jpg|1880-ականների Ստոկհոլմում մեխանիկական ճոճվող ձի հեծած տղան
Պատկեր:Dala_Häst_Hobby_Rawkr.jpg|Paul Kuniholm, քանդակ, 2023 թվական, ներշնչված շվեդական խաղալիքի օրինակով


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Happy Trails  (rocking horse article from the Smithsonian website)

Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Կատեգորիա:Ձիեր մշակույթում
Լճի ծերունի

մինի|Լճի ծերունին, 2013 թվական
**Լճի ծերունի** (), 9 մ (30 ոտնաչափ) բարձրությամբ կոճղ, ամենայն հավանականությամբ, տսուգա ծառի, որն ուղղահայաց օրորվում է Օրեգոնի խառնարանային լճում առնվազն 1896 թվականից։

Կոճղը ջրագծի շրջանում ունի մոտ 2 ոտնաչափ (61 սմ) տրամագիծ և բարձրանում է ջրից մոտ 4 ոտնաչափ (1,2 մ) բարձրության վրա։ Դրա մակերեսը սպիտակել է ֆոտոդեգրադացիայի պատճառով։ Լողացող փայտի բաց ծայրը պառակտված է և մաշված, բայց բավականաչափ լայն և լողացող, որպեսզի կարողանա դիմակայել մարդու ծանրությանը։

Ֆոնտինալիսը՝ մամուռը, որը առկա է խառնարանային լճի ջրերում 394 ոտնաչափ (120 մ) խորության վրա, նույնպես աճում է այստեղ և հանդիպում է ջրի մակերեսին մոտ։

## Պատմություն
ձախից|մինի|Լճի ծերունի, էսքիզ, 1938 թվական
Ջոզեֆ Ս. Դիլլերը հրատարակեց խառնարանային լճի առաջին երկրաբանությունը 1902 թվականին, նույն թվականին, երբ տարածքը դարձավ ազգային պարկ: Իր աշխատության մեջ Դիլլերը հակիրճ նկարագրում է մի մեծ կոճղ, որը նա գտել էր լճում վեց տարի առաջ,  որը  թվագրված էր իր 1896 թվականի զեկույցում։ Կոճղի նախնական ռադիոածխածնային թվագրումը ցույց է տվել, որ ծառն ինքնին առնվազն 450 տարեկան է։

Դիլլերը պարզել էր, որ կոճղը կարող էր շարժվել՝ կապելով այն մետաղալարով և քաշելով այն կարճ հեռավորության վրա։ Հինգ տարի անց Դիլլերը նկատեց ծերունուն 1/4 մղոն (400 մ) հեռավորության վրա այն վայրից, որը նա նշել էր ավելի վաղ։ Կոճղի ամենավաղ հայտնի լուսանկարը վերաբերում է այս ժամանակաշրջանին։

Վաշինգտոնից ստացված հարցման արդյունքում «ծերունու» գտնվելու վայրը գրանցելու նախագիծն իրականացվել է 1938 թվականի հուլիսի 1-ից սեպտեմբերի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Այս դիտարկումները ցույց տվեցին, որ այն շարժվում է զարմանալի արագությամբ և բավականին հեռու։ 1938 թվականին դիտարկման ժամանակահատվածում «ծերունին» քայլել է առնվազն 62,1 մղոն (99,9 կմ)։ Ամենամեծ տեղաշարժերը տեղի են ունեցել ուժեղ քամու և ալիքների առկայության օրերին։

Քանի որ այն կարող է լինել լճի գրեթե ցանկացած վայրում, նավապետները սովորաբար միմյանց հայտնում էին դրա գտնվելու վայրի մասին ՝ ընդհանուր անվտանգության համար, չնայած այսօր Կրեյտեր լճում մասնավոր նավագնացությունն արգելված է։

1988 թվականին լճում տեղի ունեցան ստորջրյա ուսումնասիրություններ, և գիտնականները որոշեցին կապել «ծերունուն» Վիզարդ կղզու արևելյան ծայրում՝ չեզոքացնելու նավիգացիոն վտանգը, մինչև նրանց հետազոտական աշխատանքներն ավարտվեն։ Կոճղը ամրացնելուց հետո եղանակը պարզից փոխվեց փոթորիկի։ Օգոստոսին ձյուն տեղալուց հետո նրանք արձակեցին «ծերունուն»։ Դրանից անմիջապես հետո եղանակը պարզվեց, ինչը նպաստեց սնահավատության տարածմանը։

2012 թվականի հունվարի դրությամբ զբոսաշրջային նավակները պարբերաբար նավարկում են «ծերունուն» կողքով իրենց ճանապարհորդությունների ընթացքում՝ տեսնելու Կրեյտեր լճի շրջակայքում գտնվող տեսարժան վայրերը։ Լճի ջրի թափանցիկության պատճառով ծառի բնի ամբողջ ընկղմված մասը նույնպես տեսանելի է ջրագծի տակ։

## Գրականություն
* "The geology and petrography of Crater Lake National Park" by Joseph Silas Diller and Horace Bushnell Patton. [U.S. Geological Survey Professional Paper No. 3. Series B, Descriptive geology, 22. Series D, Petrography and mineralogy, 21.]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տեսարժան վայրեր
Աղեղնավոր (կենդանակերպի նշան)

40px|left|Знак Стрельца
thumb|right|Աղեղնավորը «Ֆաստոլֆի ժամերի գրքից», այժմ Օքսֆորդի համալսարանի Բոդլեյան գրադարանում, անհայտ հեղինակ, 1440-1450 թվականներ

**Աղեղնավոր** () — կենդանակերպի իններորդ նշան, ընկած խավարածրի 240°-ից 270°-ը, ըստ գարնանային գիշերահավասարի՝ փոփոխական նշան, որի տարերքն է կրակը։ Արևը Աղեղնավորի նշանում է գտնվում դեկտեմբերի 18-ից հունվարի 17-ը, իսկ արևմտյան աստղագիտության մեջ՝ նոյեմբերի 22-ից դեկտեմբերի 20-ը։

Պատկերված է որպես կենտավրոս, որը պատրաստ է նետ արձակել, արտահայտում է կենդանու մարմնի և մարդու հոգու ներդաշնակությունը։ Աղեղնավորին բնորոշ է ակտիվությունն և վճռականությունը։

Ինչպես կրակի տարերքի պատկանող կենդանակերպի բոլոր նշանները, Աղեղնավորն էլ արական, դրական (ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ շարժում) և Արեգակի ակտիվ տուն է։ Նրա որակները չորս տարրականներից են։ Աղեղնավորը համարվում է «տաք» ու «չոր» նշան, իսկ նրա գույնը մանուշակագույնն է։ Նշանի հետ կապված առասպելները վերաբերում են Էնկիդուին (Գիլգամեշի էպոսից), կենտավրոս Քիրոնին և Օրիոնին։ Մարդու մարմնի սխեմատիկ բաժանման 12 մասի մեջ այն վերահսկում է կոնքերն ու շնչառական ուղիները։ 

## Արևմտյան աստղագուշակություն
Արևմտյան աստղագիտության մեջ համարվում է, որ արևը Աղեղնավորի նշանում է գտնվում մոտավորապես նոյեմբերի 23-ից դեկտեմբերի 22-ը։ Չպետք է շփոթել Աղեղնավորի համաստեղության հետ, որում արևը գտնվում է դեկտեմբերի 18-ից հունվարի 17-ը։

Աղեղնավորի նշանը «ղեկավարում» է Յուպիտերը։

## Գրաֆիկական խորհրդանիշ
Սկզբում Աղեղնավորի նշանը պատկերված է եղել կենտավրոսի տեսքով՝ անձնավորելով կիսակենդանի կիսամարդուն։ Հետագայում արիական մշակույթը փոխել է խորհրդանիշը՝ դարձնելով այն սպիտակ ձի հեծած նետաձիգ։ Ներկայումս աստղագիտական ​​խորհրդանիշ են դարձել նետը և աղեղի մի մասը։


RR5111-0119R.gif|Ռուսական մետաղադրամ «Աղեղնավոր»
RR5110-0068R.gif|Ռուսական մետաղադրամ «Աղեղնավոր»
AM 100 dram Ag 2008 ZZ Sagittarius b.PNG|Հայկական արծաթե մետաղադրամ «Աղեղնավոր»
AM 10000 dram Au 2008 ZZ Sagittarius b.PNG|Հայկական ոսկե մետաղադրամ «Աղեղնավոր»


## Ծանոթագրություններ

## Գրականության ցանկ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Աստղագուշակություն
Սիլվանուս Թեյերի մրցանակ

**Սիլվանուս Թեյերի մրցանակ** (), ամենամյա մրցանակ, որը տրվում է Միացյալ Նահանգների ռազմական ակադեմիայի (West Point) կողմից։ Անվանվել է Սիլվանուս Թեյերի պատվին։

Պարգև ստանալ կարող են ինչպես ակտիվ ծառայության մեջ գտնվող, այնպես էլ պաշտոնաթող ամերիկացի զինծառայողները։ Ներկայումս մրցանակը շնորհվում է ոչ միայն Ուեսթ Փոյնթի շրջանավարտներին։

## Դափնեկիրներ

* 1958 - Էռնեստ Լոուրենս
* 1959 - Ջոն Ֆոսթեր Դալես
* 1960 - Հենրի Քաբոտ Լոջ
* 1961 - Դուայթ Էյզենհաուեր
* 1962 - Դուգլաս Մակարթուր
* 1963 - Ջոն Մաքքլոյ
* 1964 - Ռոբերտ Լովետ
* 1965 - Ջեյմս Բրայանտ Քոնանտ
* 1966 - Կառլ Վինսոն
* 1967 - Ֆրենսիս Ջոզեֆ Սփելման
* 1968 - Բոբ Հոփ
* 1969 - Դին Ռասկ
* 1970 - Էլսուորթ Բանկեր
* 1971 - Նիլ Արմսթրոնգ
* 1972 - Բիլլի Գրեհեմ
* 1973 - Օմար Բրեդլի
* 1974 - Ռոբերտ Մերֆի
* 1975 - Վիլյամ Ավերել Հարիման
* 1976 - Գորդոն Գրեյ
* 1977 - Ռոբերտ Սթիվենս
* 1978 - Ջեյմս Կիլիան
* 1979 - Քլեր Բութ Լյուս
* 1980 - Թեոդոր Հեսբերգ
* 1981 - Ջեյմս Ուեբ
* 1982 - Դեյվիդ Փաքարդ
* 1983 - Ջեյմս Դուլիթլ
* 1984 - Սթենլի Ռոջերս Ռեսո
* 1985 - Ֆրենկ Փեյս
* 1986 - Էդվարդ Թելլեր
* 1987 - Բարրի Մորիս Գոլդուոթեր
* 1988 - Ուորեն Էրլ Բերգեր
* 1989 - Ռոնալդ Ռեյգան
* 1990 - Մայք Մենսֆիլդ
* 1991 - Փոլ Նիցե
* 1992 - Ջորջ Շուլց
* 1993 - Սայրուս Վենս
* 1994 - Ջորջ Հերբերտ Ուոքեր Բուշ
* 1995 - Բարբարա Ջորդան
* 1996 - Ջոն Ուիլյամ Վեսսի
* 1997 - Ուոլթեր Քրոնքայթ
* 1998 - Քոլին Փաուել
* 1999 - Նորման Ավգուստին
* 2000 - Հենրի Քիսինջեր
* 2001 - Դենիել Ինուե
* 2002 - ամերիկացի զինվոր
* 2003 - Գորդոն Սալիվան
* 2004 - Բոբ Դոուլ
* 2005 - Սանդրա Դեյ Օ’Քոննոր
* 2006 - Թոմ Բրոքաու
* 2007 - Ֆրեդերիկ Կրոսեն
* 2008 - Ուիլյամ Ջեյմս Փերի
* 2009 - Ռոսս Պերո
* 2010 - Ջեյմս Բեյքեր
* 2011 - Ռոբերտ Գեյթս
* 2012 - Հայկ Սքելթոն
* 2013 - Մադլեն Օլբրայթ
* 2014 - Կոնդոլիզա Ռայս
* 2015 - Հարի Սինիս
* 2016 - Ռոբերտ Մյուլեր
* 2017 - Ջորջ Ու. Բուշ
* 2018 - Լեոն Պանետտա
* 2019 - Էն Դանվուդի
* 2020 – Ռայան Քրոքեր
* 2021 - Մեյ Ջեմիսոն
* 2022 - Քենեթ Ֆիշեր
* 2023 - Էլիզաբեթ Դոուլ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Audio of speech by 1962 award recipient General Douglas MacArthur

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի մրցանակներ
Անա Կարիչ

**Անա Կարիչ** (, ), Հարավսլավիայի և Խորվաթիայի հեռուստատեսության, կինոյի և թատրոնի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1941 թվականի մայիսի 13-ին Պերուշիչ գյուղում։ Նրա հայրը արվեստի թանգարանի վերականգնող էր։ Սովորել է Զագրեբի միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետեւ ընդունվել է Զագրեբի դրամատիկական արվեստի ակադեմիա, որն ավարտել է 1963 թվականին։

Անան սկսել է դերասանությամբ զբաղվել 1960-ականների սկզբին, դեռ նախքան Դրամատիկական արվեստի ակադեմիան ավարտելը։ Նրա դեբյուտային ֆիլմերն էին «*Carevo novo ruho*» («Թագավորի նոր զգեստը») և «*Pustolov pred vratima*» («Արկածախնդիրը դռան մոտ»), թողարկված 1961 թվականին։ Չնայած Անա Կարիչը հիմնականում հայտնի էր որպես հեռուստատեսային դերասանուհի, նա նաև հանդես է եկել բազմաթիվ կինոյի և թատրոնի բեմադրություններում։ Որոշ ժամանակ աշխատել է Կոմեդիայի թատրոնում։

Կարիչը նկարահանվել է խորվաթական մի շարք հայտնի ֆիլմերում այնպիսի ռեժիսորների հետ, ինչպիսիք են Անտե Բաբաջան, Նիկոլա Տանհոֆերը, Զվոնիմիր Բերկովիչը և Կրստո Պապիչը։ Իր կարիերայի ընթացքում նա կատարել է 49 դեր ֆիլմերում և 12-ը՝ հեռուստատեսային։ Նա խաղում էր գեղեցիկ, ազնվական ու զգայական կանանց դերեր։

Կարիչը մահացել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Զագրեբում՝ նույն օրը, երբ մահացել է հայտնի խորվաթ դերասան Բորիս Բուզանչիչը, որի հետ նա աշխատել և ընկերություն է արել։ Նրան հուղարկավորել են հոկտեմբերի 14-ին Զագրեբի Միրոգոյ գերեզմանատանը։

## Մրցանակներ
*Խորվաթիայի 2004/2005 թվականների թատերական մրցանակ ռադիոթատրոնի համար։ 
*2010 թվականին նա ստացել է Ֆաբիժան Շովագովիչի անվան մրցանակ՝ խորվաթական կինոյում ունեցած ավանդի համար.։ 
*2012 թվականին Պուլայի կինոփառատոնում նա արժանացել է «Ոսկե արենա» մրցանակին՝ որպես լավագույն դերասանուհի, ռեժիսոր Իգոր Միրկովիչի «*Noćni brodovi*» ռոմանտիկ դրամայում գլխավոր դերի համար։

## Ֆիլմեր
**Slučajni život*, 1969
**Putovanje na mjesto nesreće*, 1971
**Kuća*, 1975
**Živi bili pa vidjeli*, 1979
**Tajna Nikole Tesle*, 1980
**Donator*, 1989
**Čaruga*, 1991
**Krhotine - Kronika jednog nestajanja*, 1991
**Rusko meso*, 1997
*Pont Neuf*, 1997
**Infekcija*, 2003
**Noćni brodovi'', 2012

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորվաթ դերասանուհիներ
ԱՄՆ արխիվների և փաստաթղթերի ազգային վարչություն

250px|right|thumb|Կառավարման զինանշան
thumb|right|250px|NARA շենք
**Արխիվների և փաստաթղթերի Ազգային վարչություն (ԱՄՆ)**, նաև ՝ Ազգային արխիվներ (), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կառավարության անկախ գործակալություն։ Ստեղծվել է 1984 թվականին։ Ազգային արխիվը պատասխանատու է այնպիսի հիմնարար պատմական փաստաթղթերի բնօրինակների պահպանման համար, ինչպիսիք են ԱՄՆ Անկախության հռչակագիրը, ԱՄՆ Սահմանադրությունը, Իրավունքների օրինագիծը, ԱՄՆ կառավարության գործունեության փաստաթղթավորումը, հանրային հասանելիության սահմանների ընդլայնմանը այն փաստաթղթերի նկատմամբ, որոնք պարունակվում են Ազգային արխիվում։ NARA-ն պաշտոնապես պատասխանատու է Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի ակտերի, նախագահական ուղերձների և գործադիր հրամանների օրինականորեն ճշգրիտ և հեղինակավոր պատճենների պահպանման և հրապարակման համար, ինչպես նաև պատասխանատու է դաշնային կանոնակարգերի համար։ NARA-ի գլխավոր ադմինիստրատորը Միացյալ Նահանգների արխիվագետն է, որը ոչ միայն վերահսկում է պետական օրենսդիր մարմինների կողմից ԱՄՆ Սահմանադրության փոփոխությունների ընդունման վերաբերյալ պաշտոնական փաստաթղթերը, այլև լիազորություն ունի հայտարարելու, թե երբ է հասել փաստաթղթի ընդունման Սահմանադրական շեմը, և, հետևաբար, երբ այն դարձել է փոփոխության ակտ։

## Պատմություն
1934 թվականի հունիսի 19-ին ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտը ստորագրեց ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից ընդունված «Ազգային արխիվների մասին օրենքը», որով ստեղծվեց արխիվների և փաստաթղթերի ազգային վարչություն ()։ Ամերիկյան պատմական ասոցիացիան կարևոր դեր խաղաց այս որոշման մեջ, հատկապես նրա AHA քարտուղար Ուալդո Լելանդը և   *American Historical Review*  ամսագրի առաջին խմբագիր Ջոն Ֆրանկլին Ջեյմսոնը:1984 թվականի հոկտեմբերին (որոշումն ուժի մեջ է մտել 1985 թվականի ապրիլի 1-ից) ազգային արխիվային վարչությունը ձեռք բերեց անկախ գործակալության կարգավիճակ և սկսեց կոչվել արխիվների և փաստաթղթերի Ազգային վարչություն։

## Հետաքրքիր փաստեր
Արխիվների և գրառումների Ազգային վարչությունը դարձավ առաջին կազմակերպությունը, որը լրիվ դրույքով  «Վիքի-ռեզիդենտ» պաշտոնում վարձակալեց վիքիպեդիստ Դոմինիկ Մակդեվիտ-Փարքսին (անգ՝ *Dominic McDevitt-Parks*), ով խմբագրել է Վիքիպեդիան 2004 թվականից և սովորել է պատմության և արխիվների կառավարման մագիստրատուրայում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Հղում
* ԱՄՆ - ն. Ազգային արխիվների և գրառումների վարչություն

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրադարաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կառավարության անկախ գործակալություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կառավարության գործակալություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական գործակալություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական կառուցվածք
Կատեգորիա:Ազգային արխիվներ
Կատեգորիա:Արխիվներ
Կատեգորիա:Պետական մարմիններ
Անա Դերեկ

**Անա Դերեկ** (, ), խորվաթ գեղարվեստական մարմնամարզուհի է, որը ներկայացնում է իր ազգը միջազգային մրցույթներում։ Նա մասնակցել է 2015 թվականի Գլազգոյում կայացած աշխարհի առաջնությանը և որակավորվել 2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին *Aquece Rio 2016*-ի ընթացքում, որն անցկացվել էր խաղերից չորս ամիս առաջ Ռիո դե Ժանեյրոյում։

## Կարիերա
Դերեկը ծնվել է 1998 թվականի սեպտեմբերի 4-ին։
2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Օլիմպիական խաղերում Դերեկը հավաքել է 11,433 միավոր հավասարակշռության գերանի վրա և 13,200՝ գետնային վարժություններում, սակայն հենացատկի վրա նա սխալ է կատարել քայլերը և վազել է ցատկասեղանի վրայով, ինչը հանգեցրել է դատարկ հաշվի և հետընթացի մեկնարկային ցուցակից։ Դերեկը անհատական բազմամարտի որակավորման փուլում տեղ չի զբաղեցրել։

2017 թվականի մարտի 25-ին Դոհայի աշխարհի գավաթի խաղարկության ժամանակ Դերեկը հավաքել է 12,833 միավոր հավասարակշռության գերանի վրա և 12,900՝ գետնային վարժությունների եզրափակչում՝ նվաճելով բրոնզե մեդալ։

2018 թվականի մարտի 18-ին Բաքվում կայացած Աշխարհի գավաթի խաղարկության ժամանակ Դերեկը 13,533 միավոր է հավաքել գետնային վարժությունների եզրափակչում և նվաճել ոսկի։

2019 թվականին Դերեկը իրավունք է ստացել մասնակցելու 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին Շտուտգարտում անցկացված գեղարվեստական մարմնամարզության աշխարհի 2019 թվականի առաջնության արդյունքում։

2021 թվականի հուլիսի 25-ին Տոկիոյում կայացած որակավորման փուլում (հետաձգվել է 2020 թվականից՝ COVID-19 համաճարակի պատճառով), նա հավաքել է 11,633 միավոր հավասարակշռության գերանի և 12,433՝ գետնային վարժությունում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ana Derek at the International Gymnastics Federation
*

Կատեգորիա:Խորվաթ մարզիկներ
Ռոբերտ Քրիլի

**Ռոբերտ Քրիլի** (, ), ամերիկացի պոետ, արձակագիր, խմբագիր, ուսուցիչ։

## Կենսագրություն և ստեղծագործություն
Ընդունվել է Հարվարդի համալսարան (1943), բայց  թողել է ուսումը՝ զինվորական ծառայության պատճառով,  1944—1945 տարիներին գտնվում էր ամերիկյան բանակի շարքերում՝ Բիրմայում և Հնդկաստանում։ Արվեստի բակալավրի դիպլոմ է ստացել միայն 1955 թվականին։ Ապրել է Գվատեմալայում,Կանադայում իսպանական Մալյորկա կղզում (1951—1955):

Սեւ լեռան պոեզիայի խմբի հիմնադիրներից է։ Նա մի քանի տարի խմբագրել է Black Mountain ամսագիրը։ Մասնակցել է 60-ականների հակապատերազմական շարժմանը։ 1966 թվականից դասավանդել է Բաֆֆալոյի համալսարանում։ Նրա ընկերներն էին Չարլզ Օլսոնը, Ալեն Գինսբերգը, նկարիչ՝ Ջեքսոն Փոլոքը։ Քրայլին մի շարք բանաստեղծական ժողովածուների, «Կղզին» վեպի և «Ոսկի որոնողներ» պատմվածքների  հեղինակն է։

Ըստ ռուս քննադատ Անտոն Նեստերովի՝ «Քրայլին առաջին հերթին «աշխատել է» քերականության վրա 50-60-ականներին։

## Ստեղծագործություններ
* Le Fou (Columbus, Ohio: Golden Goose Press, 1952)
* The Immoral Proposition(Karlsruhe-Durlach/Baden, Germany: Jonathan Williams, 1953)
* The Kind of Act Of (Palma de Mallorca, Spain: Divers Press, 1953)
* The Gold Diggers (Palma de Mallorca, Spain: Divers Press, 1954). ISBN 0-7145-0256-1
* All That Is Lovely in Men (Asheville, N.C.: Jonathan Williams, 1955)
* If You (San Francisco: Porpoise Bookshop, 1956)
* Just in Time: Poems 1984—1994 (New York: New Directions, 2001)
* On Earth: Last Poems and an Essay (Berkeley: University of California Press, 2006)
* Olson, Charles; Creeley, Robert; Butterick, George F. (editor). Charles Olson and Robert Creeley: The Complete Correspondence (Vol. 3) (New York: HarperCollins Publishers, 1981) ISBN 0-87685-482-X

## Գրականություն
* Արկադի Դրագոմոշչենկո, Memory Gardens // «Նոր լողափ», 2005, № 10.
* Սուսլովա, Է.Վ. Ռոբերտ Քրիլիի ռեֆլեքսիվ պոետիկան լեզվի և մտածողության միջև/ թարգմանություն -2013.-№ 13.- С. 16-21.
* Mary Novik: Robert Creeley: A Writing Biography and Inventory. Dissertation, University of British Columbia 1973. Publiziert als: Robert Creeley: An Inventory, 1945-1970. Kent State University Press, Kent OH 1973.

## Ծանոթագրություն

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բիթ սերունդ
Սուսանգերդ

**Սուսանգերդ** (), քաղաք Իրանի հարավ-արևմուտքում` Խուզեսթան օսթանում, Դաշտե Ազադեգան շահրեստանի (գավառի) կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Գտնվում է Խուզեսթան օսթանի արևմտյան մասում` օսթանի վարչական կենտրոն Ահվազից մոտ 46 կմ հյուսիս-արևմուտք, Իրաքի հետ սահմանից մոտ 35 կմ հեռավորության վրա։ Տեղադրված է Խուզեսթանի դաշտավայրի հյուսիսարևմտյան մասում` ծովի մակարդակից 16 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 51 431 մարդ, որոնք կազմում էին 12 664 տնտեսություն։  Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Խուզեսթան
Վերա Ցիգնաձե

**Վերա Վարլամովնա Ցիգնաձե** (, ), վրացի խորհրդային ​​բալետի պարուհի, մանկավարժ։ Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1955)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1924 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Բաքվում]։ 1943 թվականին ավարտել է Բաքվի պարարվեստի ուսումնարանը և ընդունվել Ադրբեջանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի թատերախումբ։ Պարել է կորդեբալետում, բայց արդեն 16 տարեկանում Դինա Գացինովայի ղեկավարությամբ պատրաստել է Ռայմոնդայի հատվածը Ալեքսանդր Գլազունովի «Ռայմոնդա» բալետից։ 1946 թվականին տեղափոխվել է Վրաստանի Պալիաշվիլու անվան օպերայի և բալետի թատրոն, որտեղ դարձել առաջատար մենակատար։ 1948 թվականից դարձել է Վախթանգ Ճաբուկիանիի գործընկերը։

Վերա Ցիգնաձեի պարն առանձնանում է իր տեխնիկականությամբ, մեղմ կանացիությամբ և շարժման թեթևությամբ։

Վերա Ցիգնաձեն շատ է շրջագայել ԽՍՀՄ քաղաքներում, արտասահմանյան հյուրախաղերի է մեկնել Փարիզ, ԱՄՆ, Իսպանիա, Բրազիլիա, Չիլի։

1969 թվականից դասական պար է դասավանդել Թբիլիսիի պարարվեստի ուսումնարանում։

## Բալետային դերերգեր
* Լյուդվիգ Մինկուսի «Դոն Կիխոտ» - Կիտրի
* Պյոտր Չայկովսկու «Կարապի լիճ» - Օդետա-Օդիլիա
* Ադոլֆ Ադանի «Ժիզել» - Ժիզել   
* Ֆրեդերիկ Շոպենի «Շոպենիանա» - Սիլֆիդա
* Ալեքս Մաճավարիանիի «Օթելլո»-  Դեզդեմոնա
* Ալեքսանդր Կրեյնի «Լաուրենսիա» - Լաուրենսիա
* Ռեյնգոլդ Գլիերի «Կարմիր կակաչ» - Տաո Հոա 
* Բորիս Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվան» - Մարիա
* Սուլխան Ցինցաձեի «Դեմոն» - Թամարա
* Գրիգորի Կիլաձեի  «Սինատլե» - բարի փերի  
* Դավիդ Թորաձեի «Գորդա» - Իրեմա

## Տեսագրություն
1960 - «Վենետիկյան մավր  (Օթելլո)» - Դեզդեմոնա

## Ֆիլատելիա
2005 թվականի դեկտեմբերին վրացական փոստը թողարկել է «Վրացական բալետ»-ի երկու նամականիշների շարք։ Առաջին նամականիշի վրա (Mi #488) պատկերված է Վերա Ցիգնաձեն, երկրորդում (Mi #489) պատկերված է խորհրդային վրացի բալետի դերասան, պարուսույց, մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Վախթանգ Ճաբուկիանին։

## Ճանաչում և պարգևներ
* Պատվո շքանշան (Վրաստան, 1995),
* Լենինի շքանշան (04/17/1958),
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (11/30/1950),
* Առաջին աստիճանի Ստալինյան մրցանակ (1948) - Զաքարիա Փալիաշվիլու անվան օպերայի և բալետի պետական ​​ակադեմիական թատրոնում ներկայացված Գ․Վ. Կիլաձեի «Սինատլե» բալետում բարի փերիի դերի համար,
* Երկրորդ աստիճանի Ստալինյան մրցանակ (1951) - Դավիդ Թորաձեի «Գորդա» բալետում Իրեմայի դերերգի կատարման համար,
* Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1955),
* Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացի (2009)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фотографии В. Цигнадзе на сайте «Мастера музыкального театра»
* Фотографии В. Цигнадзе и В. Чабукиани в балете «Отелло»

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ
Էմանուիլ Քսանթոս

[մինի|213x213փքս| Քսանթոսի գերեզմանը [Աթենքի առաջին գերեզմանատուն|Աթենքի առաջին գերեզմանատանը ։]]
**Էմանուիլ Քսանթոս** ( . ), հույն վաճառական, ով մասնակցել է Filiki Eteria («Բարեկամների ընկերություն») անվանումն ստացած հունական ընդհատակյա կազմակերպության հիմնադրմանը՝ օսմանյան լծից ազատագրվելու նպատակով։

## Կենսագրություն
Քսանթոսը ծնվել է օսմանյան տիրապետության տակ ընկած Հունաստանում՝ Էգեյան ծովի Պատմոս կղզում։ Պատանի հասակում գաղթել է Իտալիա, ընդունվել Լեֆկադայի մասոնական օթյակը («Սուրբ Մավրայի ազատ շինարարների ընկերություն»),ապա տեղափոխվել է Ռուսաստան ու հաստատվել Օդեսա քաղաքում։ Այդտեղ գտնվելու ընթացքում  ծանոթացել է Նիկոլաոս Սկուֆասի և Աթանասիոս Ցակալովի հետ, ու երեքով հղացել են Հունաստանի անկախության համար հող նախապատրաստելու նպատակով գաղտնի կազմակերպություն հիմնելու գաղափարը և միասին 1814 թվականին Օդեսայում հիմնել են «Filiki Eteria»-ն 1818 թվականին երեք գործընկերները տեղափոխվել են Կոստանդնուպոլիս ՝ իրենց նախաձեռնած գործն առաջ մղելու համար։ Այնտեղ հուլիսին Սկուֆասը հիվանդացել է ու մահացել՝ թողնելով Քսանթոսին որպես կազմակերպության երկու ղեկավարներից մեկը։ Քսանթոսը ոչ միայն իր վաստակած գումարներն է ներդրել, այլև հաճախ իր կյանքն է վտանգի ենթարկել, մինչև վերջ նվիրվել է Հունաստանի Անկախության պատերազմին, որն սկսվել է 1821 թվականին։ Նա և իր հիմնադրած գաղտնի ընկերությունը ամեն ինչ արել են թուրք զավթիչների դեմ զինված ապստամբությունը նախապատրաստելու և հաղթական ավարտի հասցնելու համար։

Նա կազմակերպել է Ալեքսանդր Իփսիլանտիսի փախուստը Ավստրիայի *Մուգաչի* բանտից և նրան է հանձնել *Ֆիլիկի Էթերիա*յի ղեկավարումը (Իփսիլանտիսը ռուսական բանակի գեներալ էր, նախքան գերի ընկնելն ու բանտարկվելը եղել էր ցարի համհարզը)։ Մահից առաջ Քսանթոսը գրել է իր *[[Հուշագրություն|«Հուշերը»]]* ( *Απομνημονεύματα* ), որը լույս է տեսել 1854 թվականին և պատմական տեղեկատվության կարևոր աղբյուր է Հունաստանի Անկախության պատերազմի մասին։

Քսանթոսը մահացել է Աթենքում, թաղվել այդ քաղաքի առաջին գերեզմանատանը։ Նա ամուսնացած էր Սևաստի Կրուստալայի հետ։

## Գրքեր
* Xanthos, Em., *Memoirs  for the Friendly Society* (facsimile reprint of 1834 ed), Vergina (Athens, 1996) / Քսանթոս, Էմ., *Հուշեր բարեկամական ընկերության մասին* (ֆաքսիմիլային վերահրատարակություն 1834 թ. հրատ.), Վերգինա (Աթենք, 1996)

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε., 1975, τόμοι ΙΑ΄ και ΙΒ΄
* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος, 1994—1996, τόμος 59
* Ξάνθος Ε., Απομνημονεύματα για τη Φιλική Εταιρεία, (φωτομηχανική ανατ. της εκδ. του 1834), Βεργίνα, (Αθήνα 1996).
* *Н.&nbsp;І.&nbsp;Бацак*. Ксантос Емануїл  //

## Արտաքին հղումներ
* Media related to Emmanuel Xanthos at Wikimedia Commons

Կատեգորիա:1772 ծնունդներ
Կատեգորիա:1852 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Հունաստանի պայքարը ազատության համար
Կատեգորիա:Մասոններ
Մերի Քրոնոպուլու

**Մերի Քրոնոպուլու** ( . ), հույն դերասանուհի, ով 1960-ական թվականների ամենասիրված դերասանուհիներից էր։

## Կյանք և կարիերա
Մերի Քրոնոպուլուն ծնվել է 1933 թվականի հուլիսի 16-ին Աթենքում; Նա նկարահանվել է բազմաթիվ ֆիլմերում, որոնցից 16-ը թողարկվել են *Ֆինոս Ֆիլմ*  կինոստուդիայում։ Նա գլխավոր հերոսուհիների կերպարների տպավորիչ մարմնավորումներով հանդես է եկել նաև թատրոնում։ Քրոնոպուլուն մահացել է Աթենքի հիվանդանոցներից մեկում, ընկնելու պատճառով առաջացած բարդություններից, 2023 թվականի հոկտեմբերի 6-ին՝ 90 տարեկան հասակում։ Նրա աճյունը քաղաքացիական արարողությունից հետո դիակիզվել է Պաիանիայում գտնվող նրա տանը, որտեղ հետագայում ամփոփվել է նրա մոխիրը։

## Դերասանական աշխատանքներ
### Կինո

### Հեռուստատեսություն

### Թատրոն

## Մրցանակներ
* Սալոնիկի կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն դերասանուհու համար « *Ծիծեռնակի երեխաները» ֆիլմի* համար, 1987
* Հունաստանի կինոակադեմիայի պատվավոր մրցանակ, 2021

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1933 ծնունդներ
Կատեգորիա:2023 մահեր
Կատեգորիա:Հույն դերասանուհիներ
Դոգոնբադան

**Դոգոնբադան** (), քաղաք Իրանի հարավ-արևմուտքում, Քոհգիլուե և Բոյեր Ահմադ օսթանում։ Հանդիսանում է Գաչսարան շահրեստանի (գավառի) վարչական կենտրոնը։ Վերջին մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է ։

Գտնվում է Քոհգիլուե և Բոյեր Ահմադ օսթանի հարավային մասում, օսթանի վարչական կենտրոն Յասուջից մոտ 78 կմ հարավ-արևմուտք։ Տեղադրված է արևմտյան Զագրոսի լեռնային շրջանում, ծովի մակարդակից 736 մ բարձրության վրա։ Քաղաքից ոչ հեռու գտնվում է խոշոր Գաչսարան նավթագազային հանքավայրը։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 96 728 մարդ, որոնք կազմում էին 26 770 տնտեսություն։ Դոգոնբադանը Քոհգիլուե և Բոյեր Ահմադ օսթանի բնակչությամբ երկրորդ ամենախոշոր քաղաքն է օսթանի վարչական կենտրոն Յասուջից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթություններ

Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Ռամեշբաբու Վայշալի

**Ռամեշբաբու Վայշալի** (, ), հնդիկ շախմատիստ, կանանց գրոսմայստեր (2018), միջազգային վարպետ (2021)։

## Կենսագրություն
Շախմատի աշխարհի աղջիկների առաջնությունների հաղթող, տարբեր տարիքային խմբերում՝ մինչև 12 տարեկան (2012), մինչև 14 տարեկան (2015)։ 2018 թվականին Ռիգայում ՌՏՀ Օպեն շախմատային փառատոնի «A» մրցաշարում նա լրացրեց գրոսմայստերի ստանդարտը։

2021 թվականի հուլիսին Վայշալին Սոչիում մասնակցել է շախմատի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկությանը, որտեղ 1-ին տուրում 2։ 0 հաշվով հաղթել է կանադացի շախմատիստուհի Կիյու Չժոուին, իսկ 2-րդ տուրում պարտվել է վրացի շախմատիստ Բելա Խոտենաշվիլիին 0:2 հաշվով։

2021 թվականի նոյեմբերին Ռիգայում Վայշալին գրավեց 29-րդ տեղը «ՇՄՖ-ի կանանց մեծ շվեյցարական մրցաշարում»։

Վայշալին հաղթել է 2023 թվականի Կանանց մեծ շվեյցարական մրցաշարում (Դուգլաս, Մեն կղզի), և այդպիսով ընդգրկվել է 2024 թվականի հավակնորդների մրցաշարում։

Մրցաշարերում ունեցած հաջողությունների համար ՇՄՖ-ն 2016 թվականին Վայշալիին շնորհել է կանանց միջազգային վարպետի (WIM) կոչում, իսկ 2018 թվականին՝ կանանց միջազգային գրոսմայստերի (WGM): 2021 թվականին նա նաև ստացել է տղամարդկանց միջազգային վարպետի կոչում (IM):

Նրա կրտսեր եղբայրը շախմատի գրոսմայստեր Ռամեշբաբու Պրագնանանդհան է (ծնվել է 2005 թվականին)։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ
* 
* Личная карточка Рамешбабу Вайшали на сайте 365chess.com
* Выступления Рамешбабу Вайшали на шахматных олимпиадах среди девушек до 16 лет
* Выступления Рамешбабу Вайшали в чемпионатах мира среди юниоров
* Выступления Рамешбабу Вайшали в личных чемпионатах Азии
* Выступления Рамешбабу Вайшали в чемпионатах Индии

Կատեգորիա:Հնդիկներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Ամեն ինչ կաթի պատճառով

«**Ամեն ինչ կաթի պատճառով»** (, 1910), ամերիկյան համր կատակերգական ֆիլմ՝ նկարահանված Ֆորթ Լիում։

Դեյվիդ Գրիֆիթի կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմն է Մերի Փիքֆորդի մասնակցությամբ։ Ֆիլմի պատճենը պահվում է Կոնգրեսի գրադարանում։

## Սյուժե
Երիտասարդ կապալառուն շփոթում է տանտիրոջ աղջկան՝ Սոֆյային սպասուհու հետ և սիրահարվում նրան։ Հասկանալով, որ շփոթմունքի առարկա է դարձել, Սոֆյան հագնում է սպասուհու հագուստը՝ սիրահետելով երիտասարդին։ Շուտով նրանք ամուսնանում են։

## Դերերում
* Մերի Փիքֆորդ - երիտասարդ կին
* Քեյթ Բրյուս - երիտասարդ կնոջ մայր
* Բլանշ Սվիթ - սպասուհի
* Մաք Սեննեթ - բատրակ
* Արթուր Վ. Ջոնսոն - երիտասարդ կապալառու
* Ջեկ Փիքֆորդ
* Ֆլորա Ֆինչ

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ֆիլմի երկարությունը 301 մետր է։
* Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1910 թվականի հունվարի 13-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1910 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1910-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կարճամետրաժ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր
Կատեգորիա:1910-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Դիվյա Դեշմուխ

**Դիվյա Դեշմուխ** (; ), հնդիկ շախմատիստ, կանանց գրոսմայստեր (2021)։

## Կենսագրություն
Տարբեր տարիքային խմբերում աղջիկների շախմատի աշխարհի առաջնությունում եղել է հաղթող՝ մինչև 10 տարեկանը (2014), մինչև 12 տարեկանը (2017)։ 2016 թվականին Դիվյա Դեշմուխը, մինչև 12 տարեկանը, գրավել է 3-րդ տեղը աղջիկների շախմատի աշխարհի առաջնությունում։

2020 թվականին նա Հնդկաստանի հավաքականի կազմում հաղթել է ՇՄՖ-ի շախմատի առցանց օլիմպիադայում։

2021 թվականի նոյեմբերին Ռիգայում Դիվյա Դեշմուխը գրավեց 46-րդ տեղը ՇՄՖ-ի կանանց մեծ շվեյցարական մրցաշարում։

2023 թվականին Ալմաթիում նա հաղթել է կանանց շախմատի Ասիայի առաջնությունը։

Մրցաշարերում ունեցած հաջողությունների համար ՇՄՖ-ն 2018 թվականին Դիվյա Դեշմուխին շնորհել է կանանց միջազգային վարպետի (WIM) կոչում, իսկ 2021 թվականին՝ կանանց միջազգային գրոսմայստերի (WGM) կոչում։

2025 թվականի Կանանց շախմատի աշխարհի գավաթի առաջնությունում Դիվյա Դեշմուխը զբաղեցրել է առաջին տեղը

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կոնստանտինոս Վոլանակիս

**Կոնստանտինոս Վոլանակիս** ( հունարեն ՝ Κωνσταντίνος Βολανάκης, ), հույն նկարիչ։ Հույն խոշորագույն ծովանկարիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
Վոլանակիսը ծնվել է Կրետեի Հերակլիոն քաղաքում, նրա ծնողները եկել են այդտեղ Ռեթիմնոյի մոտ գտնվող փոքրիկ գյուղից։ Հետագայում նրանք նորից տեղափոխվել են բիզնեսի պատճառներով, և Վոլանակիսը իր հիմնական կրթությունը ստացել է Սիրոսում որը ավարտել է 1856 թվականին։ Այնուհետև, իր եղբայրների հորդորով, մեկնել է Տրիեստ և դարձել հույն վաճառականների ընտանիքի հաշվապահ, որոնք ամուսնական կապեր ունեն իր ընտանիքի հետ։ Այնտեղ գտնվելու ժամանակ նա նավերի և նավահանգիստների էսքիզներ է անել իր հաշվապահական մատյաններում։ Նրան աշխատանքից հեռացնելու փոխարեն ընտանիքը ճանաչել է նրա գեղարվեստական տաղանդը և պայմանավորվածություն է ձեռք բերել, որ նա սովորեր Մյունխենի Գեղարվեստի ակադեմիայում ՝ Կարլ ֆոն Պիլոտիի ղեկավարությամբ՝ միանալով հույն ուսանողների խմբին, որոնց թվում եղել են Նիկոլաոս Գիզիսը, Գեորգիոս Յակոբիդեսը, Նիկիֆորոս Լիտրասը և Պոլիխրոնիս Լեմբեսիսը։ Նրա հրահանգիչները խրախուսում են բնանկարչության ցանկացած տեսակ, քանի որ այն «անկում էր ապրում», ուստի նա կենտրոնացել է դիմանկարների վրա։

Նրա ընդմիջումը տեղի է ունեցել 1869 թվականին՝ Լիսայի ճակատամարտից երեք տարի անց, երբ կայսր Ֆրանց Ջոզեֆը նկարչական մրցույթ է անցկացրել՝ հիշատակելու այդ իրադարձությունը։ Վոլանակիսը հաղթել է մրցույթում՝ ստանալով 1000 ոսկի Ֆլորին և երեք տարի անվճար ճամփորդական նավարկություններ Ավստրիայի նավատորմի հետ։ Նա լիովին օգտվել է դրանից՝ պատրաստելով բազմաթիվ կտավներ և էսքիզներ։ 1883 թվականին չնայած Գիզիսի նախազգուշացումներին, որ դա կփչացնի իր կարիերան, վերադարձել է Հունաստան և հաստատվել Պիրեյում, որտեղ իր ընտանիքն ուներ խեցեգործական գործարան։

Այդ ժամանակից մինչև 1903 թվականը եղել է ուսուցիչ Աթենքի Գեղարվեստի դպրոցում, որտեղ նրա ամենահայտնի ուսանողներից է եղել Միխալիս Օիկոնոմուն։ Նա նաև ունեցել է իր մասնավոր դպրոցը։ Նրա մեկ այլ աշակերտուհի Սոֆիա Լասկարիդուն 1889 թվականին պարգևատրվել է Քավիչի շքանշանի արծաթե խաչով։ Այնուամենայնիվ, նա շատ աղքատ էր իր վերջին տարիներին՝ իր շատ մեծ ընտանիքի և իր արվեստի նկատմամբ հետաքրքրության անկման պատճառով։

Վոլանակիսը մահացել է 1907 թվականի հունիսի 29-ին Պիրեյում, խոշոր ճողվածքի հետ կապված բարդություններից։ Նրա հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել ընտրությունների օրը, ուստի շատ քիչ մարդիկ են ներկա եղել։ Վոլանակիսի նկարները պահվում են պետական և մասնավոր հավաքածուներում, ինչպիսիք են Հունաստանի ազգային պատկերասրահը, Աիկատերինի Լասկարիդիս հիմնադրամը և Թելոգլիոն կերպարվեստի հիմնադրամը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Κωνσταντίνος_Βολανάκης_-_Συλλέγοντας_τα_δίχτυα.jpg|alt=Collecting the Nets (1871)|Ցանցերի հավաքում (1871)
Պատկեր:Corinth_canal_inauguration_by_Volanakis.jpg|alt=The Inauguration of the Corinth Canal (1893)|Կորնթոսի ջրանցքիբացումը (1893)
Պատկեր:Βολανάκης,_Κωνσταντίνος_-_Η_έξοδος_του_Άρεως,_1894.jpg|alt=Sortie of the Aris (1894)|Արիսի տեսակ (1894)
Պատկեր:Βολανάκης,_Κωνσταντίνος_-_Αραγμένα_καράβια,_π._1886-1890.jpg|alt=Anchored Boats (1895)|խարսխված նավակներ (1895)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ծովանկարիչներ
Կատեգորիա:Հույն նկարիչներ
Կատեգորիա:Հույներ
Կատեգորիա:Հույն ուսուցիչներ
Ջեննի Դրիվալա

**Ջեննի Դրիվալա** (), հույն սոպրանո երգչուհի է։

## Կյանք և գործունեություն
Դրիվալան սովորել է բյուզանդական գրականություն Աթենքի համալսարանում, դասական բալետ (Մորիանովայի դպրոց), դերասանություն Ազգային թատրոնի դպրոցում, դաշնամուր (Այկիս Պանձարիի և Գ. Արվանիտակիի ղեկավարությամբ) և երգչային արվեստ (Էիրինի Լամբրինիդուի և Միրեյ Ֆլերիի ղեկավարությամբ) Աթենքի կոնսերվատորիայում։ Նա ավարտել է իր երաժշտական ուսումը Բրեմենի համալսարանում՝ Ջոն Մոդինոսի ղեկավարությամբ (1980)։

Նա իր դեբյուտով հանդես եկավ Դոնիցետիի *Լուչիա դի Լամերմուր*  գլխավոր դերում Հունաստանի ազգային օպերայում և 1983 թվականին Իտալիայի Բարիի Պետրուզելի թատրոնում։ 

1982-2007 թվականներին նա մեկնաբանել է գլխավոր դերեր մոտ քսան օպերաներում՝ *La traviata*, *Rigoletto* և *L'Assedio di Corinto* որպես Հունաստանի ազգային օպերայի պրեմիերաներ, *Attila*, *Anna Bolena*, *Die Entführung aus dem Serail* և *Die sieben Todsünden* որպես հունական ազգային օպերա, *Die Zauberflöte*, *La bohème*, *Pagliacci*, *Les contes d'Hoffmann*, *Die Fledermaus*, *Faust* (Աթենքի փառատոն 1994)։

2008 թվականից աշխատում է որպես ռեժիսոր։ Նա երգել է Աթենքի համերգասրահում Թանոս Միկրուցիկոսի «Հելենի վերադարձը» (1993) և Միկիս Թեոդորակիսի «Անտիգոնե» (1999) համաշխարհային պրեմիերաներում։

## Ձայնագրություններ
* *Songs I Love*, Լոնդոն, 1995 *Sommrecords*
* *The Crucifixion* – *Byzantine Opera by Y. Boufides*, Աթենք, 1996
* *Christmas 2000* – Աթենք, 2000
* *Antigone* – *Opera by M.Theodorakis*
* *Sechs Lieder, Op. 68 (Strauss)|Brentano Lieder* – *Daphne (opera)* by R. Strauss
* *Aria*, Աքենք (2006), Բելինիի, Վերդիի, Մոցարտի, Մեյերբեերի արիաներ 
* Mozart: *Mitridate, Re di Ponto* (as Aspasia) – *Teatro la Fenice* (1999), Concuctor: Roderick Brydon"

## Ֆիլմեր
**Malina* by Werner Schroeter (1991)
*** by Werner Schroeter (1996)

## Մրցանակներ
* Ոսկե մեդալ *International Singing Competition of Toulouse* (1977)
* *Best Interpreter Award Spoleto*, Իտալիա
* Առաջին մրցանակ *Vincenzo Bellini International Competition*, Իտալիա (1983)
* UNESCO *Maria Callas Prize* (2016)
* *Traetta Prize* (2018)

## Արտաքին հղումներ
*''International	ISNI VIAF 2''
*National Germany
*Artists MusicBrainz
*Drivala, Jenny, Deutsche Biographie

## Ծանոթագրություններ
Ալբերտ Սաքսոնացի

**Ալբերտ Սաքսոնացի** (, ), միջնադարյան փիլիսոփա, մաթեմատիկոս, մեխանիկ և բնագետ։

## Կենսագրություն
Ալբերտ Սաքսոնացի, ծննդյան անունը՝ Ալբրեխտ Ռիկե, ֆերմեր Բերնհարդ Ռիկեի որդին էր։ Սովորել է Պրահայում և Փարիզում։ Աշակերտել է Ժան Բուրիդանին։

1351-1362 թվականներին պրոֆեսոր Ալբերտ Սակսոնսկին դասավանդել է Փարիզի համալսարանում, 1353 թվականին եղել է Սորբոնի համալսարանի ռեկտոր։ Այնուհետև հրավիրվել է Ավինյոն՝ Հռոմի Պապ Ուրբան V-ի կողմից։ Մասնակցել է Վիեննայի համալսարանի հիմնադրմանը, 1365 թվականին դարձել նրա առաջին ռեկտորը։ 1366 թվականից մինչև կյանքի վերջը եղել է Հալբերշտադտի եպիսկոպոս։ 1367 թվականինմ մասնակցել է Դինկլերի ճակատամարտին, Բրաունշվեյգ-Լյունեբուրգի դուքս Մագնուս II-ի պայքարին՝ ընդդեմ Հիլդեսհայմի եպիսկոպոս Գերհարդ Բերգի և գերեվարվել։ Թաղված է Հալբերշտադտի պանթեոնում։

## Գիտական հետաքրքրություններ
աջից|356x356փքս|Եռաստիճան իմպուլսի տեսությունն ըստ Ալբերտ Սաքսոնացուն
Ալբերտ Սաքսոնացուն են պատկանում «Հարցեր Արիստոտելի չորս գրքերին երկնքի և աշխարհի մասին», որում ձևակերպվել են վեց փաստարկ՝  հօգուտ երկրի շարժման։  Ահա դրանցից ամենահայտնին.Ոմանք կարծում էին, որ երկիրը տապակայի է նման, իսկ արևը ՝  խարույկի ։ Բայց, ինչպես խարույկը  չէ, որ շարժվում է տապակայի շուրջը, այլ տապական է շրջվում  շամփուրի վրա, այնպես էլ ասում են, որ արևը չէ, որ շարժվում է երկրի շուրջը, այլ, ավելի շուտ երկիրն է, որ շարժվում է Արեգակի շուրջը, որովհետև երկրին արև է պետք, այլ ոչ թե հակառակը։Սակայն, ի վերջո, Ալբերտը խոսում է երկրի անշարժության արիստոտելյան ուսմունքի օգտին։

Քննարկելով իմպետուսի տեսությունը, որը մշակվել է իր ուսուցիչ  Ժան Բուրիդան մեխանիկային նվիրված աշխատություններում, Ալբերտը բերում է հետևյալ օրինակը, որը հետագայում բերեց Գալիլեո Գալիլեյը իր " Երկխոսություն աշխարհի երկու գլխավոր համակարգերի վերաբերյալ" գրքում։

Ալբերտը  փորձել է պարզել նաև, թե ինչպես է մարմնի արագությունը աճում հավասարաչափ արագացող շարժման ժամանակ, սակայն նա երբեք վերջնական համաձայնության չի եկել այդ ժամանակաշրջանում շրջանառվող տեսությունների հետ։

## Գրականություն
* Վ. Պ Գայդենկո, Գ.Ա. Սմիրնով, գիրք, Արևմտաեվրոպական գիտությունը միջնադարում. շարժման ընդհանուր սկզբունքներ և ուսմունք,Գիտություն, 1989. — 352 էջ։
* Ա. Տ. Գրիգորյան, Վ.Պ. Զուբով, գիրք, մեխանիկայի հիմնական հասկացությունների զարգացման ակնարկներ, ԽՍՀՄ ԳԱ հրատարակչություն, 1962 թվական, էջ 274

## Արտաքին հղումներ
* P. Duhem, Albert of Saxony (The original catholic encyclopedia)

Կատեգորիա:14-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բնագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Միջնադարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ
Դիմիտրիս Գլինոս

**Դիմիտրիս Գլինոս** (, ), հույն մանկավարժ, փիլիսոփա և քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Գլինոսը ծնվել է Զմյուռնիայում, Ալեքսանդրոս Գլինոսի տասներկու երեխաներից ավագն է։ Զմյուռնիայի Ավետարանական դպրոցն ավարտելուց հետո 1899 թվականին մեկնել է Աթենք և ընդունվել է Աթենքի համալսարանի փիլիսոփայության բաժինը։ Ավարտել է 1905 թվականին և անցել փիլիսոփայություն, մանկավարժություն և փորձարարական հոգեբանություն Գերմանիայում Յենայի համալսարանում (1908-1909 թվականներին Ռուդոլֆ Էուկենի ղեկավարությամբ) և Լայպցիգի համալսարանում (1909-1911 թվականներին Վիլհելմ Վունդտի ղեկավարությամբ)։ Գերմանիայում ծանոթացել է Գեորգիոս Սկլիրոսի հետ, որը Գլինոսին ծանոթացրել է սոցիալիստական գաղափարախոսության հետ և վճռորոշ ազդեցություն է ունեցել նրա հետագա կարիերայի վրա։

Ամուսնացել է Աննա Քրոնիի հետ 1908 թվականի սեպտեմբերին։

Հունաստան վերադառնալուն պես 1913 թվականին կառավարությանն է ներկայացրել կրթական բարեփոխումների առաջարկ։ Նա առաջարկել է ներմուծել և փոփոխություններ կատարել՝

* Ուսուցման լեզուն (օգտագործելով խոսակցական դեմոկրատական հունարենը հնաոճ կաթարևուսայի փոխարեն)։ Գլինոսն առաջարկել է նույնիսկ օգտագործել լատինատառ այբուբենը հունարենի փոխարեն, տոնիկ պատճառներով։
* Դպրոցական համակարգի կառուցվածքը (տարրական դպրոցը երկարացնել 4-ից 6 տարի)
* Կրթական բովանդակություն (ավելի քիչ ֆորմալիզմ, ավելի մեծ շեշտադրում գիտության վրա)
* Ուսումնական մեթոդներ (դասընթացների և նյութերի թարմացում)
* Ուսուցիչների վերապատրաստում
* Աղջիկների կրթությունաջից|մինի|Գլինոսի «Ի՞նչ է ազգային-ազատագրական ճակատը և ի՞նչ է ուզում» գրքույկը, 1944 թվական։
Գլինոսը դարձել է կրթության նախարարության գլխավոր քարտուղար 1917 թվականին վարչապետ Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի օրոք և սկսել է կատարել առաջարկվող բարեփոխումները։ Նրա ջանքերը դադարեցվել են և նրա բարեփոխումները չեղարկվել են, երբ Վենիզելոսը կորցրել է իշխանությունը 1920 թվականին և Գլինոսը սկսել է հրատարակել «Ա. Գաբրիել, ուսուցիչ» կեղծանունով։ Նա վերահաստատել է բարեփոխումները այն բանից հետո, երբ Վենիզելոսը վերականգնեց իշխանությունը 1922 թվականին, բայց կրկին թուլացավ, երբ Թեոդոր Պանգալոսը վերցրեց իշխանությունը 1925 թվականին։ 1930 թվականին սկսել է իր ակտիվ ներգրավվածությունը քաղաքականության մեջ՝ 1936 թվականի ընտրություններում ընտրվելով Հունաստանի կոմունիստական կուսակցության պատգամավոր։ Մետաքսասի վարչակարգի հաստատումից հետո բազմաթիվ այլ կոմունիստների և այլ քաղաքական այլախոհների հետ ուղարկվել է ներքին աքսորի՝ Ագիոս Էֆստրատիոս կղզի։ Հունաստանի առանցքի օկուպացիայի ժամանակ Գլինոսը ակտիվորեն ներգրավվել թ Կոմունիստների գլխավորած Ազգային ազատագրական ճակատի (ԱԱՃ) հիմնադրմանը և 1942 թվականի սեպտեմբերին գրել է նրա քաղաքական մանիֆեստը՝ *«Ի՞նչ է Ազգային ազատագրական ճակատը և ինչ է ուզում»*։ Միաժամանակ 1942 թվականի դեկտեմբերին ընտրվել է ՔԿԿ քաղբյուրոյի անդամ, որի շարքերում եղել է 1935 թվականից։ Գլինոսը մահացել է 1943 թվականի Սուրբ Ծննդյան ժամանակ, վիրահատությունից հետո և մինչ պատրաստվում էր տեղափոխվել Ազատ Հունաստան՝ մասնակցելու « Լեռնային կառավարության» հիմնադրմանը և, հնարավոր է, ստանձնելու նրա նախագահի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:Զմյուռնիայի հույներ
Կատեգորիա:Հույն գրողներ
Կատեգորիա:Հույն ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հունաստանի նախարարներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Հոնդուրասի սպիտակ չղջիկ

**Հոնդուրասի սպիտակ չղջիկ** (),Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում բնակվող տերևավորների ընտանիքի Ectophylla ցեղի չղջիկների տեսակ։

## Նկարագրություն
Մարմնի երկարությունը 3,7-ից 4,7 սմ է, քաշը՝ մինչև 7 գ, արուները մի փոքր ավելի մեծ են, քան էգերը։ Մարմնի գույնը  սպիտակ է,իսկ որովայնի ստորին հատվածը՝ բաց մոխրագույն։ Քիթն ու ականջները վառ դեղին են։ Աչքերը շրջապատված են մոխրագույն օղակով։ Ականջները չափավոր մեծ են և լայն։ Պոչը բացակայում է։ Ատամների բանաձևը՝ 2/2, 1/1, 2/2, 2/2 = 28. Կարիոտիպ 2n = 30 FN = 56:

## Տարածում
Տեսակը տարածված է Կոստա Ռիկայում, Հոնդուրասում, Նիկարագուայում և Պանամայում։ Ապրում է խոնավ մշտադալար անտառներում՝ ծովի մակարդակից մինչև 700 մ բարձրության վրա։

## Կենսակերպը
Ապրում է միայնակ կամ մինչև 6 չղջիկներից  բաղկացած  փոքր խմբերում։ Ցերեկը հանգստանում է հելիկոնիայի տերևների տակ՝ գետնից մոտ 2 մ բարձրության վրա։ Գիշերը գնում է սնունդ փնտրելու։ Սնվում է մրգերով, ֆիկուսի տեսակներով։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* Rodriguez, B. & Pineda, W. 2008. Ectophylla alba
* *Ronald M. Nowak* Walker's Bats of the World, JHU Press, 1994 Google книги
* Robert M.Timm (1982). Ectophylla alba. Mammalian Species (166).

Կատեգորիա:Չղջիկներ
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Ելենա Նաթանայել

**Ելենա Նաթանայել** (, ), հույն կինոդերասանուհի։

## Կյանք և գործունեություն
Ելենա Նաթանայելը (ծնունդով՝ **Էլենի Դելիվասսիլի-Նաթանայել**) Նեա Ֆիլադելֆեյայում՝ Աթենքի մերձակայքում գտնվող քաղաքում, ապահովված ընտանիքում։ Դելիվասիլին նրա հոր ազգանունն էր, իսկ Նաթանայելը` մորը, բայց նա վերցրել է երկուսը միասին։ Նրա հայրը տեքստիլ դիզայներ և արտադրող էր, Փոքր Ասիայի հունական Այվալիից, իսկ մայրը *մանիոթ*(հունական ազգաբնակչության էթնիկ խմբերից մեկը) էր։ Նա դրամայի դասընթացներ է անցել Փելոս Կացելիսի դրամատիկական դպրոցում։

Նրա տպավորիչ գեղեցիկ տեսքը ուշադրության արժանացավ 1960-ականներին այն ժամանակ ծաղկող հունական կինոյի պրոդյուսերների և ռեժիսորների կողմից։ Նա առաջին անգամ հայտնվեց կինոթատրոնում 1964 թվականին *Kati na kaiei* ֆիլմում, որի ռեժիսորն է Ջանիս Դալիանիդիսը։ Նրա երկրորդ էկրանային դերը եղել է 1965 թվականին, գերմանական *The Blood of the Walsungs* ֆիլմում, որի ռեժիսորն է Ռոլֆ Թիելը և հիմնված է Թոմաս Մանի վեպի վրա։ Եվս մի քանի դրվագներ հաջորդեցին վաթսունականների վերջին հունական ֆիլմերում, և իր դերերի մեծ մասում նա նկարահանվեց որպես վատ վարքով հարուստ աղջիկ։

1968 թվականին Սալոնիկի միջազգային կինոփառատոնում ստացել է «Լավագույն դերասանուհի» մրցանակը «*Randevou me mia agnosti*» ֆիլմում դերի համար։ 1970-ականների սկզբին նա հաստատեց իր էկրանային կերպարը որպես ազատամիտ, գեղեցիկ երիտասարդ կին և դարձավ նորաձևության կուռք։ Այդ տասնամյակի ընթացքում հունական կոմերցիոն կինոյի կտրուկ անկումը տհաճ ազդեցություն ունեցավ նրա կարիերայի վրա, ինչը սովորական բան էր այդ ժամանակաշրջանի հույն կինոաստղերի համար։

Յոթ տարվա բացակայությունից հետո նա վերադարձավ մի շարք տեսաֆիլմերով, սովորաբար թեթև կատակերգություններով։ Դրանից հետո նրա փառքը խամրեց և միայն որոշ առանձնահատուկ ելույթներ ունեցավ։ Նրա գեղեցկությանը և դերասանական կարողություններին արժանի դերերից մեկը «*Ջուլիան*» էր 1998 թվականին «*Aggigma psyhis*» սերիալում՝ *Mega Channel*, *Գորգոնես*, 2007 թվականին։ Նրա վերադարձը ջերմորեն ընդունվեց հանդիսատեսի կողմից։

Ելենա Նաթանայելը հարաբերություններ ուներ Գիորգոս Ցագկարիսի հետ, ումից 1973 թվականին ծնվեց դուստրը՝ Ինկան։ Թոշակի անցնելուց հետո նա մի քանի տարի ապրում էր Եվբեայի իր ֆերմայում, իր գործընկեր Տասոս Միտրոպուլոսի հետ։ Նա վետերան ֆուտբոլիստ էր Օլիմպիակոսում, որտեղ Ելենան զբաղվել էր գինու արտադրությամբ։

Նաթանայելը մահացավ թոքերի քաղցկեղից 2008 թվականի մարտի 4-ին։ Հունական մամուլը նրան անվանեց «Հունական կինոյի կախարդուհի» (*Γόησσα του ελληνικού κινηματογράφου*)։ Նրա հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել մարտի 5-ին, Նեա Ֆիլադելֆեյայի գերեզմանատանը։

## Ֆիլմեր

## Արտաքին հղումներ
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ