Ջոն Ուորն Գեյթս

**Ջոն Ուորն Գեյթս (****,** **)**, հայտնի նաև որպես «Bet-a-Million» Գեյթս, ամերիկյան ոսկեզoծ դարաշրջանի արդյունաբերող և խաղամոլ։ Նա փշալարերի արտադրության առաջին քարոզիչներից էր։ Ծնվել և մեծացել է ներկայիս Իլինոյս նահանգի Արևմտյան Չիկագո քաղաքում։ Նրան դուր չէր գալիս ֆերմայի կյանքը և վաղ տարիքում սկսեց հարևաններին տարբեր բիզնես առաջարկներ անել, այդ թվում՝ տան և տեղական երկաթուղու համար վառելափայտի վաճառք։ Երբ սկսեց տեղական հացահատիկի առևտրով զբաղվել, որը ձախողվեց, Գեյթսը սկսեց ժամանակ անցկացնել տեղի երկաթուղային կայարանում և նորից ծանոթացավ այն մարդկանց հետ, ում նախկինում վառելափայտ էր վաճառում։ Նրան հրավիրել են միանալ իրենց պոկերի խաղին, և դրա միջոցով զարգացավ Գեյթսի հակումները թղթախաղերի ու այլ հավանականության խաղերի նկատմամբ։

Հյուսիսային Կենտրոնական քոլեջում (այդ ժամանակվա Հյուսիսարևմտյան քոլեջ) մաքրագրություն, հաշվապահություն և բիզնես իրավունք սովորելուց հետո նա ձախողվեց որպես տեղական տնտեսական ապրանքների խանութի սեփականատեր։ Գեյթսը սկսեց հետաքրքրվել փշալարերով և դարձավ Ուաշբերն-Մոեն ընկերության վաճառող։ Երբ նրան նշանակեցին Տեխասի վաճառքի տարածքում, պարզեց՝ ագարակատերերը կտրականապես հրաժարվում են գնել իր ապրանքը։ Գեյթսը փշալարերի ցուցադրություն է կազմակերպել Սան Անտոնիոյի ռազմական հրապարակում, որտեղ նախիրը փորձում էր ճեղքել իր տեղադրած փշալարերի պատնեշները։ Այնուհետև նա մեծ հաջողություններ ունեցավ ընկերության արտադրանքը վաճառելու գործում և բացեց իր սեփական փշալարերի բիզնեսը, որն ի վերջո հանգեցրեց պողպատի արտադրությանը։ Ընթացքում նրա ընկերությունը գնեց Ջոն Մորգանի U. S. Steel կորպորացիան: Գեյթսին չհրավիրեցին միանալու ընկերությանը, և նա երկար տարիներ դիմադրեց Մորգանին՝ կատարելով մի շարք բիզնեսի ձեռքբերումներ և վաճառքներ․ երկուսն էլ առանցքային դեմքեր էին 1907 թվականի Խուճապի ժամանակ։

Գեյթսը եղել է Republic Steel-ի և Տեխաս ընկերության, հետագայում Տեկսակո, նախագահը։ Նա կարևոր դեր է խաղացել պողպատի արդյունաբերության մեթոդների փոփոխման գործում՝ Բեսեմերի գործընթացից մինչև մարտենյան գործընթաց, և Տեխասի Պորտ Արթուր քաղաքի կառուցման գործում։

## Կենսագրություն
### Երիտասարդություն
Գեյթսը ծնվել է Իլինոյս նահանգի Արևմտյան Չիկագո քաղաքում (այն ժամանակ հայտնի որպես Turner Junction), 1855 թվականի մայիսի 18-ին։ Նա Ա․ Ասելի և Մերի Ուորն Գեյթսերի որդին էր։ Գեյթսն ուներ 2 ավագ եղբայր, Ջորջը և Գիլբերտը, բայց երկուսն էլ մահացել են երբ նա 15 տարեկան էր։ Մինչդեռ Գեյթսը մեծացել է կրոնական ընտանիքում, նրա մայրը, Մերին, ավելի կրոնասեր դարձավ երկու ավագ որդիների մահից հետո։ Քանի որ նա ներգրավված էր ինչպես միջնակարգ, այնպես էլ կիրակնօրյա դպրոցում ինչ-որ անվնաս մանկական չարաճճիությունների մեջ, նրան մեղադրում էին կիրակնօրյա դպրոցում նվիրատվություններ գողանալու մեջ: Արդյունքում նրան արգելել են եկեղեցի հաճախել։

Գեյթսը մեծացել է ֆերմայում, սակայն ֆերմերային կյանքը նրան չի հետաքրքրել։ Իր առաջին բիզնեսը սկսել է վաղ տարիքից՝ կլպելով հարևանի եգիպտացորենը։ Նրա հաջորդ բիզնես նախագիծը մեկ այլ հարևանի համար հողատարածքը փայտանյութից մաքրելն էր: Այս աշխատանքի համար Գեյթսը վաստակեց 1000 ԱՄՆ դոլար՝ փայտանյութը որպես վառելափայտ վաճառելով տներին և երկաթուղուն։ Գեյթսն այնուհետ վերցրեց այս աշխատանքի գումարը և գնեց կալսիչի բաժնետոմսերի կեսը։ Քանի որ այս տեսակի սարքավորումներն այն ժամանակ բոլորովին նոր էին, միայն մի քանի ֆերմերային տնտեսություններ ունեին այն, ուստի Գեյթսը և նրա գործընկերը վարձեցին իրենց՝ այն գործարկելու տեղական տարբեր ֆերմաներում: Մեկ սեզոնից հետո Գեյթսը հոգնեց այս տեսակի աշխատանքից և կալսիչի իր մասնաբաժինը վաճառեց գործընկերոջն ու մեկ ուրիշ ընկերոջ։ Այնուհետև Գեյթսը դարձավ հացահատիկի տեղական վաճառական՝ բիզնեսը վարելով ընտանեկան տնից: Այս առևտրական ձեռնարկությունը ձախողվեց. փորձելով խուսափել ֆերմերային աշխատանքից՝ նա սկսեց ժամանակ անցկացնել երկաթուղային կայարանոմ, որտեղ նախկինում վառելափայտ էր վաճառել։ Երկաթուղու աշխատողները հիշեցին նրան և այժմ հրավիրեցին միանալու իրենց պոկերի խաղերին։ Գեյթսը հայտնաբերեց, որ նա հակված է խաղի և գուշակելու, թե խաղացողները ինչ քարտեր ունեն և ինչպես կխաղան դրանք: Այժմ, երբ հացահատիկի առևտուրը մոռացվել է, նա կարողացել է փոխհատուցել կորուստները թղթախաղի սեղանի շուրջ։

Սուրբ Չարլզի մոտ տնային խնջույքին մասնակցելու ժամանակ նա հանդիպեց և սիրահարվեց ֆերմերի դստերը՝ Դելլորա Բեյքերին։ Երեկույթներից մեկի ժամանակ Գեյթսը նրան ամուսնության առաջարկ է արել: Դելլորան պատրաստ էր ընդունել Գեյթսի առաջարկը, բայց մտածում էր ինչպես նա կկարողանա ապահովել կնոջը, քանի որ նրա միակ եկամուտը գալիս էր երկաթուղային պոկերի խաղերում հաղթելուց: Երբ նրա հայրը հայտնաբերեց Գեյթսին ընտանիքի գոմում մի քանի երկաթուղայինների հետ պոկերի խաղում, Ասելն ասաց որդուն, որ նրանից օգուտ չկա և երբեք չի էլ լինի: Միայն Մերիի միջնորդության շնորհիվ նրա որդին տանից դուրս չեկավ։ Գիտակցելով, որ իրեն ավելի շատ կրթություն է պետք, քան միջնակարգ դպրոցը տվել էր, նա հաղորդեց իր ծնողներին, որ պատրաստվում է հաճախել տեղի քոլեջ։ Գեյթսը հաճախեց մոտակա Ուիթոն քոլեջի որոշ դասընթացներ և ավարտեց Հյուսիսային Կենտրոնական քոլեջը 1876 թվականին։ Նա քիչ հնարավորություն ուներ գործնականում կիրառելու իր նոր բիզնես կրթությունը, քանի որ 1873 թվականի ֆինանսական խուճապը սկսվեց հենց այն ժամանակ, երբ նա ավարտում էր իր քոլեջի կրթությունը: Դելլորայի հետ ամուսնանալու համար Գեյթսն ընդունեց ցանկացած աշխատանք, որը կարող էր ստանալ հաջորդ տարի. դրանց մեծ մասը կապված էր գյուղատնտեսական աշխատանքների հետ։ Գեյթսն ու Դելլորան ամուսնացել են 1874 թվականի փետրվարի 25-ին։

### Ամուսնություն և վաղ առևտրական ձեռնարկումներ
Գեյթսը փորձեց վերականգնել հացահատիկի միջնորդավաճառքի բիզնեսը, բայց կորցրեց իր բոլոր խնայողությունները: Երբ զույգի առաջին երեխան մահացած ծնվեց, Գեյթսը վերադարձավ իր նախկին պոկերի խաղին և լրջորեն մտածեց Դելլորայի հետ քաղաքից հեռանալու մասին: Իմանալով այդ մասին՝ Մերի Գեյթսը ամուսնուն ասաց, որ պետք է ֆինանսապես օգնի որդուն, որպեսզի նա կարողանա նոր բիզնես սկսել: Գեյթսի սկեսրայրը՝ Էդ Բեյքերը, արդեն առաջարկել է օգնել դստերն ու փեսային այս կերպ։ Ասելը գնեց երկհարկանի աղյուսե շենք, իսկ Էդ Բեյքերը ֆոնդային կապիտալ տրամադրեց Turner Junction-ում տնտեսական ապրանքների խանութ բացելու համար: Սկզբում բիզնեսը լավ էր ընթանում. Գեյթսն ու Դելլորան կարողացան տեղափոխվել իրենց սեփական տուն: Գեյթսը սկսեց ավելի քիչ ժամանակ անցկացնել տնետսական ապրանքների խանութում, և թեև նրա գործընկերը փորձեց ինքնուրույն կառավարել բիզնեսը, նա չկարողացավ դա անել հաջողությամբ։ 1876 թվականի մայիսի 21-ին ծնվել է Գեյթսի և Դելլորայի որդին՝ Չարլզ Գիլբերտ Գեյթսը։ Երեխայի ծնվելուց անմիջապես հետո Գեյթսը սկսեց բողոքել տարբեր հիվանդություններից. երբեմն այդ խնդիրներն այնքան վատ էին լինում, որ նա մի քանի օր մնում էր անկողնում։ Տնտեսական ապրանքների խանութում բիզնեսն այնքան վատացավ, որ Գեյթսն ի վիճակի չէր տան վարձը տալ: Նրանք պետք է տեղափոխվեին տնտեսական ապրանքների խանութի վերևում գտնվող երկու սենյականոց տուն, և Գեյթսն ասաց, որ ինքը շատ վատ է, որպեսզի օգնի տեղափոխվելիս և իրերը փաթեթավորելիս։

Տնտեսական ապրանքների խանութում Գեյթսը ծանոթացել է մի վաճառողի հետ, որը զբաղվում էր փշալարերի արտադրությամբ։ Արդյունքում Գեյթսը սկսեց հետաքրքրվել համեմատաբար նոր արտադրանքով։ Երբ նա հայտարարեց իր մտադրության մասին՝ վաճառել տնտեսական ապրանքների խանութի իր մասնաբաժինը և դառնալ շրջիկ վաճառող, նրա կինն ու մայրը աջակցեցին ծրագրին։ Նա 1876 թվականին մեկնեց Տեխաս նահանգի Սան Անտոնիո, որտեղ Իսահակ Էլվուդը նրան վարձեց որպես վաճառող Ուաշբերն-Մոեն փշալարերի ընկերությունում: Տեխասում աշխատանքի նշանակվելուց հետո Գեյթսը արագ իմացավ, որ մինչ նա ընկերներ ու պոկերի համախոհներ էր գտնում, երբ խոսքը գնում էր փշալարերի վաճառքի մասին, ագարակատերերը չէին գնում: Այն բանից հետո, երբ բժշկական շոուի հաղորդավարը մանրամասն ներկայացրեց իր ուղարկումը և նշեց, որ մարդիկ պայքարում են վաճառված ապրանքները գնելու համար, Գեյթսը որոշեց նմանատիպ բեմադրություն կազմակերպել՝ ցուցադրելու փշալարերի արժանիքները: Սան Անտոնիոյի ռազմական հրապարակում Գեյթսը անասուններին սադրել է փշալարերի ցանկապատի մեջ, որը չի կոտրվել։ Ցուցադրությունից հետո Գեյթսն իր ապրանքը վաճառելու դժվարոիթյուններից դարձավ անկարող բավականաչափ արագ կատարել պատվերները։

### Փշալարերի և պողպատի բիզնես
Այն բանից հետո, երբ Էլվուդը հրաժարվեց իրեն բաժնետիրություն տրամադրել ընկերությունում, Գեյթսը մեկնեց Սենթ Լուիս, Միսսուրի, որտեղ Ալֆրեդ Քլիֆորդի հետ համագործակցելով, նա հիմնեց Southern Wire ընկերությունը՝ մրցելու Ուաշբերն-Մոենի հետ։ Փշալարեր արտադրելու համար Քլիֆորդի սարքավորումները եկել էին Ջորջ Ս. Բեյքերից, ով հորինել էր փշալարեր արտադրելու մեքենա, որը նման էր, բայց ոչ նույնական Իսահակ Էլվուդի պատրաստած մեքենային: Բեյքերը դիմադրեց Էլվուդի և Ուաշբերն և Մոենի նրան գնելու բոլոր փորձերին: Գեյթսն ու Քլիֆորդն իրենց արտադրանքը վաճառել են ավելի էժան գնով, քան Ուաշբերն և Մոենը։ Շուտով Ուաշբերն և Մոենը բիզնեսի զգալի մասը զիջեց Գեյթսի և Քլիֆորդի Southern Wair ընկերությանը։

Ընկերության նախկին վաճառողի հաջողությունը կասեցնելու համար Էլլվուդը և Ուաշբերն-Մոենը դատարան են դիմել՝ դադարեցնելու Southern Wire ընկերության բիզնեսը: ԱՄՆ-ի շրջանային դատարան ներկայացված հայցում ասվում է, որ Գեյթսն ու Քլիֆորդը իրենց արտադրանքը պատրաստելու համար օգտագործած մեքենաները Ուաշբերն-Մոենի կողմից օգտագործվող մեքենաների ճշգրիտ պատճեններն են: Հայցը պահանջում էր նաև Գեյթսից և Քլիֆորդից ընկերությանը 100 հազար դոլար վնասի փոխհատուցում վճարել: Քանի որ նրանք խուսափում էին հարկադիր կատարողական ծառահությունից, Գեյթսը և Քլիֆորդը մշակեցին իրենց ընկերությունը փրկելու ծրագիր: Նրանք կարողացան շենք վարձել Իլինոյս նահանգի Իսթ Սենթ Լուիս քաղաքում և մութն ընկնելուց հետո իրենց սարքավորումները գործարանից լաստանավով տեղափոխեցին։ Միսիսիպի գետը հատելուց հետո մեքենաները դուրս են բերվել ԱՄՆ Սենթ Լուիսի շրջանային դատարանի իրավասությունից, իսկ հաջորդ օրը վերսկսեցին աշխատանքը։ Երբ Քլիֆորդը և Գեյթսը փաստաբան վարձեցին՝ դատարանում իրենց առաջադրված մեղադրանքներին պատասխանելու համար, դատավորը որոշեց, որ South Wire ընկերության կողմից օգտագործվող արտադրական գործընթացը չի խախտում Էլվուդին և Ուաշբերն-Մոենին պատկանող որևէ արտոնագիր կամ սարքավորում։

Այն բանից հետո, երբ հրդեհը ոչնչացրեց «Southern Wire» ընկերությունը, Գեյթսը հույս ուներ, որ Ուիլյամ Կ. Էդենբորնը չէր լսել այդ լուրը և դիմեց նրան միաձուլման առաջարկով, որ Southern Wire-ը փշալարեր արտադրի Էդենբորնի այժմ անգործուն գործարանում: Նոր ընկերությունը հայտնի էր որպես St. Louis Wire Mill ընկերություն։ Նրանք շարունակեցին գնել մետաղալարերի այլ ընկերություններ և ունեին մեծ վաճառք: Ուաշբերն-Մոենը կրկին դիմել է դատարան, այս անգամ Այովա նահանգի Դե Մոյն քաղաքում, որտեղ դաշնային դատավորը որոշում է կայացրել, որ Բեյքերի սարքավորումները խախտում են Ուաշբերն-Մոենի արտոնագրերը: Այդ ժամանակ Գեյթսը ստեղծեց փշալարեր արտադրողների սինդիկատ, որոնք այն չէին արտադրում Ուաշբերն-Մոենի մեթոդով․ Ուաշբերն-Մոենի օգտին վճիռը տարածվել է միայն Դե Մոյն նահանգի ԱՄՆ Դաշնային դատարանի իրավասության տակ գտնվող տարածքների վրա: Ուաշբերն-Մոենը շարունակում էր ձախողվել; Իսահակ Էլվուդը հաղորդագրություն է ուղարկել՝ խնդրելով հանդիպել Գեյթսի հետ։ Էլվուդը և Ուաշբերն-Մոենի մեկ այլ կարևոր գործիչ՝ Ջոն Լամբերտը, այժմ ընդունել են Գեյթսի առաջարկները: Փշալարերի հետ կապված իրավական խնդիրներն ավարտվեցին նրանով, որ Ուաշբերն-Մոենը վաճառեց իր արտոնագրային իրավունքները Գեյթսին և մետաղալարերի արտադրողների նրա սինդիկատին:

Մի շարք միաձուլումների և ձեռքբերումների արդյունքում ընկերությունը բազմիցս փոխել է իր անունը՝ ի վերջո ընդունելով American Steel and Wire Company անվանումը: Գեյթսը և նրա ընտանիքը տեղափոխվել են Չիկագո, որտեղ ապրել են տասը տարի։ Չիկագոյի փաստաբան Էլբերտ Հենրի Գերին օգնեց Գեյթսին ստեղծել սինդիկատ, որը հանգեցրեց Ուաշբերն-Մոենի պարտությանը: Գերիին կրկին կանչել են 1901 թվականին՝ Ջոն Պ․ Մորգանի U․S․ Steel ընկերության հետ միաձուլման շուրջ բանակցություններ վարելու։ Թեև նա նախկինում Գեյթսին որոշ վարկեր և խորհրդատվություն էր տրամադրել, Մորգանը չէր ցանկանում, որ Գեյթսը միաձուլված ընկերության մաս կազմեր՝ ասելով, որ միայն առանց Գեյթսի գործարք կար։ Մորգանը Գեյթսին առաջարկեց գնել ամերիկյան Steel and Wire ընկերությունը՝ ասելով նրան, որ նա չի կարող որևէ մասնակցություն ունենալ ԱՄՆ-ի պողպատի բիզնեսում՝ ոչ որպես ղեկավարության մաս, ոչ էլ ընկերության տնօրենների խորհրդում։ Մորգանը շարունակեց՝ ասելով, որ եթե Գեյթսը չընդունի իր առաջարկը, U․ S․ Steel-ը մտադիր էր կառուցել մետաղալարերի արտադրության իր գործարանը։

### Երկաթուղիներ, նավթ և Պորտ Արթուր, Տեխաս
Գեյթսը երբեք չի մոռացել Ջ․ Պ․ Մորգանի արհամարհական վերաբերմունքը U. S. Steel-ի միաձուլման նկատմամբ: Գործարքի ավարտից մեկ ամիս անց նա ներքաշվեց Union Pacific Railroad-ի Է․ Հ․ Հարիմանի և Northern Pacific Railway-ի Ջեյմս Ջ․ Հիլի միջև։ Երկուսն էլ ձգտում էին վերահսկել Չիկագո, Բերլինգթոն և Քուինսի երկաթուղին: Հիլը, որը ֆինանսավորվում էր Ջ․ Պ․ Մորգանի կողմից, Չիկագո մուտք գործելու կարիք ուներ․ Հարիմանը շահագրգռված էր, որ Հիլը չստանա այն: Գեյթսը դա համարեց Մորգանից  վրեժխնդիր լինելու հնարավորություն այն բանի համար, որ նա հրաժարվեց նրան տեղավորել U․ S․ Steel-ի  խորհրդի կազմում: Հարիմանի հետ միասին նա սկսեց գնել Northern Pacific-ի բաժնետոմսերը: Երբ Ջեյմս Հիլը Northern Pacific-ի բաժնետոմսերի գների կտրուկ աճ նկատեց, նա մեկնեց Նյու Յորք՝ խորհրդակցելու Մորգանի հետ։ Մորգանը և Հիլը դադարեցրել են Northern Pacific բաժնետոմսերի վաճառքը, որը մնաց բարձր, մինչդեռ մյուս բաժնետոմսերը կտրուկ անկում ապրեցին: Նրանք, ովքեր վաճառում էին կարճ դիրքեր, չկարողացան բավարար քանակությամբ բաժնետոմսեր ձեռք բերել իրենց ծախսերը հոգալու համար և բախվեցին մեծ ֆինանսական կորուստների: Լուրեր էին պտտվում, որ Գեյթսը վաճառել է Northern Pacific-ի 60000 բաժնետոմս: Գեյթսը ո՛չ հաստատեց, ո՛չ հերքեց երկաթուղային ակցիաների մասին լուրերը, և միայն ասաց, որ իր մոտ ամեն ինչ կարգին է։

Քանի որ Գեյթսը շարունակում էր Մորգանից վրեժխնդիր լինելու միջոց փնտրել նրան U. S. Steel-ից հեռացնելու համար, 1902 թվականին նա հայտնաբերեց Մորգանի երկաթուղային ակտիվների խոցելիությունը և սկսեց մեծ քանակությամբ գնել Մորգանի Լուիսվիլ և Նեշվիլ երկաթուղու բաժնետոմսերը: Երբ որոշվեց ևս մեկ կարճ գիծ ավելացնել Լ&Ն համակարգին, նրա տնօրենների խորհուրդը քվեարկեց 50,000 նոր բաժնետոմսերի թողարկման օգտին՝ նոր գիծը ֆինանսավորելու համար: Տեխնիկական սխալի պատճառով բաժնետոմսերը վաճառքի էին հանվել նախքան Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայում գրանցվելը: Գեյթսը տեսավ առաջարկը և գնեց բաժնետոմսեր նախքան դրանք առաջարկելը. նա նաև շարունակեց գնել Լուիսվիլի և Նեշվիլի բոլոր բաժնետոմսերը, որոնք նա կարող էր: Գեյթսը բավականաչափ երկաթուղային պաշար ուներ, որպեսզի կրկնի այն խուճապը, որը ծագեց նախորդ տարի՝ Great Northern Railway-ի բաժնետոմսերի հետ կապված: Ջ․ Պ․ Մորգանն իմացավ 1902 թվականի ապրիլին տեղին ունեցած իրադարձությունների մասին, և պարզեց, որ Գեյթսին է այժմ պատկանում Լուիսվիլ և Նեշվիլ երկաթուղու բաժնետոմսերի ավելի քան 51 տոկոսը: Մորգանը որոշեց քայլեր ձեռնարկել՝ դադարեցնելու Ուոլ Սթրիթի հերթական խուճապը և հարցրեց, թե ինչպիսին են լինելու Գեյթսի վաճառքի պայմանները: Գեյթսը պահանջում էր 150 ԱՄՆ դոլար մեկ բաժնետոմսի համար, առաջարկ, որը Մորգանը սկզբում մերժեց: Այնուհետև նա ուղարկեց իր օգնական Ջորջ Ուոլբրիջ Պերկինսին, որպեսզի խոսի Գեյթսի հետ և հնարավորինս լավ պայմանավորվածություններ ձեռք բերի: Պերկինսը Գեյթսին կանչեց Վալդորֆ-Աստորիա հյուրանոցի իր սենյակում ժամը 13:30-ին: Լուիսվիլի և Նեշվիլի գործարքը Մորգանին արժեցել է 43 միլիոն դոլար, իսկ Գեյթսը գործարքից ստացել է ավելի քան 15 միլիոն դոլարի շահույթ:

Լուիսվիլի և Նեշվիլի երկաթուղու միջադեպից հետո Գեյթսը պարզեց, որ հասարակական կարծիքը շրջվել է իր դեմ: Գեյթսը որոշ գործընկերների համոզեց դիմել իր որդու անդամակցության համար Նյու Յորքի զբոսանավերի ակումբին և Նյու Յորքի Union League ակումբին: Չարլի Գեյթսի դիմումը շաբաթներ շարունակ մի գրասեղանից մյուսն էր անցնում։ Երբ երիտասարդ Գեյթսի անունը դրվեց քվեարկության, ընդունող հանձնաժողովի անդամները միաձայն դեմ քվեարկեցին։ Գեյթսը սպառնացել է դատի տալ ակումբին, իսկ անդամները հերքել են նրա մեղադրանքները, որ Մորգանը կանգնած է Չարլի Գեյթսի մերժման հետևում: Գեյթսը հետ է կանչել Charlie Yacht Club-ին և Union League Club-ին անդամակցելու դիմումները, ըստ երևույթին հրաժարվել է այն փաստից, որ իր որդին չի լինի որևէ հասարակության անդամ: Երբ նա և Դելլորան գնացին Անգլիա, զույգը ցանկանում էր մնալ Քլարիջում, ինչպես արել էին 1900 թվականին։ Քլերիջը հրաժարվեց ընդունել նրանց գրանցումը, քանի որ Գեյթսն այժմ անցանկալի անձանց ցուցակում էր:

Պատիլո Հիգինսը սկսեց հորատել Սփինդլթոփում 1900 թվականին, բայց փողը սպառվեց նավթի հորատումը շարունակելու համար: Հիգինսը ֆինանսավորման նպատակով դիմել է Գեյթսին՝ շարունակելու համար․ Գեյթսը համաձայնեց։ Ջոզեֆ Ս. Քուլինանի կողմից հիմնադրված Տեխասի վառելիքի ընկերությունը հորատելու և անմշակ նավթ արդյունահանելու քիչ փորձ ուներ։ Այսպիսով, 1902 թվականի հունվարի 17-ին նրանք հիմնեցին Producers Oil Company-ն՝ որպես Տեխասի վառելիքի ընկերության մասնաճյուղ: Ներդրողները, ինչպիսիք են Գեյթսը, մոտ 90,000 դոլար արժողությամբ «շահույթի վկայագրեր», իսկ Գեյթսը ներդրեց ևս 590,000 դոլար ընկերությունում, նախքան այն հայտնի դարձավ որպես Տեկսակո: Գեյթսի ներդրումը նրան շնորհեց ընկերության բաժնետոմսերի 46 տոկոսը: Երբ Սփինդլթոփը հաջորդ տարի եկավ, Գեյթսն արդեն վերահսկում էր Պորտ Արթուր նավահանգիստները, նրա նավթավերամշակման գործարանը և երկաթուղին, որն անհրաժեշտ էր նավթը շուկա հանելու համար։ 

#### Պորտ Արթուր

Գեյթսը առանցքային դեր է խաղացել Տեխասի Պորտ Արթուրի զարգացման գործում, 1899 թվականի դեկտեմբերին նա իր վերահսկողության տակ վերցրեց Կանզաս Սիթի, Պիտսբուրգ և Գալֆ Ռեյլրոուդ ընկերությունը, որը նրա պատճառով սնանկացավ՝ նախկին սեփականատեր Արթուր Էդվարդ Սթիլվելի հետ միասին, ով նաև Պորտ Արթուրի հիմնադիրներից էր։ Գեյթսը քաղաքում ձմեռային տուն է կառուցել և մեծ ներդրում է ունեցել դրա զարգացման գործում։ Գեյթսը դարձավ Port Arthur Canal and Dock ընկերության սեփականատերը դառնալուց հետո նա որոշ ժամանակ պահպանեց ակտիվը. 1906 թվականին նա ջրանցքը հանձնեց ԱՄՆ կառավարությանը՝ պայմանով, որ Պորտ Արթուրը նշանակվի միջազգային մուտքի նավահանգիստ։ Գեյթսը հիմնեց առաջին բանկը, կառուցեց բրնձի գործարան և հիմնեց Port Arthur Light, Power and Ice ընկերությունը: Երբ 1908 թվականին նա որոշեց Պորտ Արթուրը դարձնել իր մշտական բնակության, քաղաքում տոնախմբություն կազմակերպեց։ Երբ 1908 թվականի դեկտեմբերին Մերի Գեյթսը մահացավ իր որդուն և նրա ընտանիքին այցելելիս, Գեյթսը կառուցեց Մերի Գեյթսի հիվանդանոցը՝ հարգելու նրա հիշատակը։ Նա նաև զգալի ներդրում ունեցավ Պորտ Արթուրի բիզնես քոլեջում և կառուցեց օրինակելի ֆերմա՝ քաղաքը թարմ կաթնամթերքով ապահովելու համար։

1904 թվականին Պորտ Արթուրի «Սաբին» հյուրանոցն այրվելուց հետո Գեյթսը որոշեց, որ քաղաքին անհրաժեշտ է լավ հյուրանոց այն փոխարինելու համար: 1909 թվականին նա առաջարկեց կառուցել մեկ ուրիշը, որը կոչվում էր Պլազա, այն տեղում, որտեղ ժամանակին կանգնած էր «Սաբին» հյուրանոցը: Գեյթսը կարող էր հեշտությամբ իրեն թույլ տալ ֆինանսավորել նոր հյուրանոցի կառուցման բոլոր ծախսերը, բայց նա ցանկանում էր, որ Պորտ Արթուրի բնակիչները հավասար մասնաբաժին ունենան այդ ձեռնարկությունում: Գեյթսը հանդիպումներ էր անցկացնում տեղում և ուրախ էր ցանկացած պահի քննարկել նախագիծը կամ նվիրատվություններ հավաքել շինարարության հիմնադրամի համար: Երբ տեղական գործարարների ներդրումները հասան 150,000 ԱՄՆ դոլարի, Գեյթսը նվիրաբերեց մնացած 150,000 ԱՄՆ դոլարը, և United States Realty Company-ն սկսեց կառուցել Նախագիծը:

Գեյթսը մեծ հաճույքով հետևում էր, թե ինչպես է կառուցվում «Պլազա» հյուրանոցը։ Նա ամեն օր այցելում էր շինհրապարակ, երբ կառուցվում էր իսպանական ոճով շենքը: Երբ հյուրանոցը բացվեց, Գեյթսը կազմակերպեց հատուկ «միլիարդ դոլլար արժողությամբ բանկետ» 1909 թվականի նոյեմբերի 15-ին․ նրա հյուրերն էին երկաթուղու սեփականատերերը, Տեխասի ընկերության խորհրդի անդամները և այլ հաջողակ գործարարներ: Պորտ Արթուրը երբեք այդքան հարուստ և հզոր մարդկանց չէր տեսել, և բնակիչները զարմացած էին նրանց տեսքից: Գեյթսը հյուրանոցի կառավարիչն էր իր աշխատանքի առաջին մի քանի շաբաթների ընթացքում: Նա վարձեց աֆրոամերիկացիներին որպես մատուցողներ; սա համարվում էր շատ համարձակ որոշում, քանի որ այդ ժամանակ աֆրոամերիկացիներին արգելվում էր ապրել և աշխատել քաղաքում։

### Պողպատի արդյունաբերություն և տապալված հույսեր
Գեյթսը շարունակում էր հուսալ, որ նա կարող է կրկին մարտահրավեր նետել Ջ. Պ․ Մորգանին, այս անգամ հակառակորդ պողպատի մոնոպոլիայով: 1902 թվականին իր Լուիսվիլի և Նեշվիլի բաժնետոմսերը Մորգանին վաճառելուց հետո Գեյթսը կամաց-կամաց սկսեց գնել Կոլորադոյի վառելիքի ու երկաթի ընկերության բաժնետոմսերը: Նա և իր գործընկերները հեշտությամբ տիրապետում էին ընկերության բաժնետոմսերի ավելի քան 50%-ին, սակայն ընկերության սեփականատեր և հիմնադիր Ջոն Օսգուդը պնդում էր, որ բաժնետոմսերն անվավեր են: Օսգուդն ասաց, որ մինչ ընկերությունը ցուցակված էր Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայում, բաժնետոմսերի ցանկացած փոխանցում առանց իր ստորագրության և հաստատման դրանք անվավեր է դարձնում: Նա շարունակեց, որ քանի որ դրանք անվավեր են, նրանք, ովքեր առանց դրանց են բաժնետոմսեր ունեցել ընկերությունում, իրավունք չունեն մասնակցել բաժնետերերի տարեկան ժողովին։ Ընկերության տնօրենների խորհուրդը հավանություն է տվել Օսգուդի կարծիքին։

Որոշելով մասնակցել հանդիպմանը՝ Գեյթսը վարձակալեց հատուկ գնացք՝ Դենվերում կայանալիք հանդիպմանը գնալու համար։ Ջոն Օսգուդը պատրաստվել է Գեյթսի ժամանմանը։ Նա ստացել է շրջանային դատարանի որոշում, որն արգելում է Գեյթսին և նրա համախոհներին մասնակցել հանդիպմանը. Կոլորադոյի վառելիքի և երկաթի զդռները հսկում էին որսորդական հրացաններով զինված շերիֆի տեղակալները: Գեյթսը զայրացած էր, որ իրեն մերժել էին ընդունել հանդիպմանը, բայց նա կատաղեց, երբ իմացավ, որ տեղական շրջանային դատարանում իրեն նկարագրում էին որպես «մեծ խաղամոլ և թղթամոլ»: Գեյթսը վերադարձավ Նյու Յորք՝ փորձելու այնտեղ օգտագործել դաշնային դատական ​​համակարգը։ Քանի դեռ դատական ​​պայքարը շարունակվում էր, ընկերության բաժնետոմսերը սկսեցին էժանանալ․ այս ընթացքում Գեյթսը կորցրեց 3 միլիոն ԱՄՆ դոլար, բայց դեռևս վստահ չէր Կոլորադոյի վառելիքի և երկաթի ընկերությունում իր իրավական կարգավիճակի մասին։ Օսգուդն ասաց, որ պատրաստ է ընդունել Գեյթսին, սակայն Գեյթսը մերժել է առաջարկը: Նա մեղադրեց Օսգուդին դատարանները շահարկելու մեջ և հայտարարեց, որ կստանա օրինական սեփականության իրավունք այն ընկերության նկատմամբ, որը իրեն է պատկանում: Ակնհայտորեն զգալով, որ չարժեր երկար պայքարել, Գեյթսը հրաժարվեց մի քանի շաբաթ անց և վաճառեց իր բաժնետոմսերը, որոնք ի վերջո բաժին հասան Ռոքֆելլերների ընտանիքին։

Հերթական անգամ Գեյթսը պլանավորում էր վերադառնալ պողպատի արդյունաբերություն։ 1903 թվականին նա սկսեց գնել Republic Steel-ի բաժնետոմսերը։ Նրա երկու հիմնական մրցակիցներն էին ԱՄՆ Հարավային Tennessee Coal, Iron and Railroad ընկերությունը և Ալաբամայում գտնվող Sloss-Sheffield Iron and Steel ընկերությունը: Երեք ընկերությունները կարողացան օգտագործել էժան Հարավային երկաթի հանքաքար ՝ մարտենյան եղանակով որակյալ պողպատ արտադրելու համար, ինչը նվազեցրեց դրա միջոցով ստացված պողպատի գինը: Մարտենյան պրոցեսի համար անհրաժեշտ օգտակար հանածոները հեշտությամբ կարելի էր գտնել Ալաբամայում: Գեյթսը նախատեսում էր միավորել Republic-ը, Tennessee Coal-ը և Iron and Steel-Sheffield-ը պողպատե մոնոպոլիայի մեջ՝ Ջ. Պ. Մորգանի U․ S․ Steel-ին մարտահրավեր նետելու համար: Երբ Օգյուստ Բելմոնտ Կրտսերը հրաժարական տվեց Հանրապետության խորհրդի կազմում՝ կենտրոնանալու Նյու Յորքի տրանսպորտային համակարգի ամրապնդման վրա, Գեյթսն ընտրվեց Բելմոնտի փոխարեն:

Գեյթսը գտավ խորհրդի երկու համախոհ անդամների, երբ սկսեց խոսել պողպատե երեք ընկերությունների համախմբման մասին: Նրանցից մեկը Լ. Կ. Հաննան էր՝ Մարկ Հաննայի եղբայրը; Մյուսը Գրանթ Շլին էր, որը բրոքերային ընկերություն ուներ Ուոլ Սթրիթում: Գեյթսը սկսեց գնել Tennessee Coal and Iron-ի բաժնետոմսերը՝ միավոման նախապատրաստման համար: 1905 թվականի հունվարին նա պատրաստ էր իր ծրագիրը ներկայացնել մոնոպոլիայի պոտենցիալ վստահելի անդամներին, բացառությամբ Republic-ի նախագահ Ա. Վ. Թոմփսոնի: Երբ Թոմփսոնին տեղեկացրեցին այս սխեմայի մասին, նա հայտարարեց, որ Republic-ի նկատմամբ որպես կազմակերպության անդամ այդքան վստահություն չի լինի․ երբ հարցը դրվեց պաշտոնական քվեարկության, Republic-ի տնօրենների խորհուրդը դեմ քվեարկեց մոնոպոլիային միանալու գաղափարին։ Այս ընթացքում Գեյթսը կարողացավ գնել Tennessee Coal and Iron-ի բավականաչափ բաժնետոմսեր՝ ընկերությունում վերահսկիչ հետաքրքրություն ձեռք բերելու համար։

Գեյթսը բարձր դիրքում էր, քանի որ և՛ Republic-ը, և՛ Tennessee Cole and Iron-ը լավ էին գործում, և նրանք ավելի շատ պատվերներ ունեին, որոնք երկուսն էլ կարող էին կատարել: Պողպատի արտադրության մարտենյան պրոցեսի վերաբերյալ նրա գնահատականը հաստատվել է ԱՄՆ կորպորացիաների բյուրոյի զեկույցում: Զեկույցի համաձայն U․ S․ Steel-ի և Ջ․ Պ․ Մորգանի հետ կապված խոշոր երկաթուղու գործակալը հայտարարել է, որ մարտենյան պրոցեսով արտադրված ռելսերը երկու անգամ ավելի լավն են, քան U․ S․ Steel-ի կողմից օգտագործվող բեսեմերյան պրոցեսի արդյունքում արտադրված ռելսերը: Զեկույցը հետագայում գովաբանում էր Գեյթսին և նրա մրցունակությանը։

#### 1907 թվականի խուճապ
1907 թվականին Գեյթսը, ինչպես միշտ, ամառային արձակուրդն անցկացրեց Եվրոպայում։ Փարիզ ժամանելուն պես նրան դիմավորեց Հրանտ Շլեյի շտապ հեռագիրը։ Շլին, բրոքերային ընկերության սեփականատերը ու Republic Steel և Tennessee Coal and Iron-ի խորհրդի անդամը, Գեյթսին տեղեկացրել է բիզնեսի լուրջ խնդիրների մասին և խնդրել նրան անհապաղ վերադառնալ ԱՄՆ: Երբ 1907 թվականի խուճապը սկսվեց, Շլիի բրոքերային ընկերությունը փող չուներ, և նա ստիպված էր մեծ վարկեր վերցնել՝ փորձելով բրոքերային ընկերությունը վճարունակ պահել: Շլին առաջարկել Է մոտ 6 միլիոն դոլար Tennessee Coal and Iron Company-ի բաժնետոմսեր՝ որպես վարկերի գրավի մաս։ Օքլի Թորնը եղել է Ամերիկայի Trust Company բանկի նախագահը, ինչպես նաև Գեյթսի կոալիցիայի անդամ։ Թորնը կարծում էր, որ իր բանկը լավ ֆինանսական վիճակում է, քանի դեռ Նյու Յորք Թայմսի հոդվածը հակառակն էր պնդում: Թորնը լրագրողներին ասել է, որ եթե նա վճարեր յուրաքանչյուր ավանդատուին, նա դեռ 4 միլիոն դոլար ակտիվներ կունենար: Երբ Ջ. Պ. Մորգանի կողմից ղեկավարվող հաշվարկային պալատը աուդիտ անցկացրեց բանկային գրքույկների վրա, նրանք պարզեցին, որ բանկը հուսալի է, բայց բավական հետաքրքրված էին Tennessee Coal and Iron Company-ի իրենց գտած բաժնետոմսերով և նշեցին, որ այդ բաժնետոմսերն անընդունելի են իրենց համար որպես գրավ։

Մորգանն առաջարկել է գնել Tennessee Coal and Iron-ը՝ ընկերության հետ կապված բոլորին «փրկելու» համար։ Նա ուրվագծեց մի ծրագիր, ըստ որի U․ S․ Steel-ը կփոխանակի իր երկրորդ հիփոթեքային պարտատոմսերը Tennessee Coal and Iron-ի բաժնետոմսերի հետ: Քանի որ ԱՄՆ-ի պողպատի պարտատոմսերն ընդունելի էին քլիրինգային պալատի համար, դրանք կարող էին օգտագործվել պարտքերը մարելու համար: Առաջարկվել է նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտի հետ խորհրդակցել նախքան նման միջոցներ ձեռնարկելը: Ռուզվելտին տրվել է խնդրի միայն ընդհանուր պատկերացում. նրան երբեք չեն ասել, թե որ հաստատությունը կսնանկանա, առանց U. S. Steel-ի Tennessee Coal and Iron-ի ձեռքբերման: Ռուզվելտը գրություն է գրել իր գլխավոր դատախազին, ասելով, որ չգիտի խնդրահարույց ձեռնարկության անունը, բայց չի կարծում, որ պետք է առարկի այդ միջոցառմանը։

Նյու Յորք Թայմսը, այնուամենայնիվ, հայտնեց իր զարմանքը, որ Tennessee Coal and Iron բաժնետոմսերը ընդունելի չեն հաշվարկային պալատի համար, և որ Trust Company of America-ն սնանկ է ճանաչվել, երբ այն ունի ավելի քան բավարար ակտիվներ բոլոր ավանդները փակելու համար: Թերթը եզրակացրել է, որ U. S. Steel-ը ցանկանում էր իր վերահսկողության տակ վերցնել բիզնեսի լուրջ մրցակցին, և ընկերությանը անհանգստացնում էր միայն Շերմանի հակամենաշնորհային օրենքը։ Այս ամենը տեղի ունեցավ մինչ Գեյթսը կարողացավ վերադառնալ Նյու Յորք. երբ նրան տեղեկացրին իրավիճակի մասին, նրան ասացին, որ կոալիցիայի մյուս բոլոր անդամները համաձայնել են Մորգանի պայմաններին։ Չնայած Գեյթսը հասկացավ, որ այլ ելք չունի, քան իր բաժնետոմսերը վաճառել, նա պնդում էր, որ բոլոր բաժնետերերը հավասարապես վերաբերվեն իրենց բաժնետոմսերի փոխարժեքին: Թեև խոստացել էիր, սակայն ավելի փոքր քանակությամբ բաժնետոմս ունեցողներն ասում էին, որ ավելի քիչ փոխհատուցում են ստացել դրանց դիմաց։

#### Հետևանքներ

Գեյթսը ձեռնամուխ եղավ Պորտ Արթուրի բարելավմանը Tennessee Coal and Iron-ի կորստից հետո: Նա տառապում էր երիկամների հիվանդությամբ և շաքարախտով, և ստիպված էր քաղաքի գործերից դադար վերցնել, երբ դրանցից մեկը ավելի կխորանա: Նա դեռ վերահսկում էր Տեխասի ընկերությունը և կարողացավ հաջողությամբ պայքարել Rockefeller's Standard Oil-ի դեմ, որը ցանկանում էր գրավել իր ընկերության հողերը: 1909 թվականին նա իր սովորական ամառային արձակուրդն անցկացնում էր Եվրոպայում, երբ Տեխասի Արևելյան շրջանի Հանրապետական կուսակցության անդամները առաջադրեցին նրա թեկնածությունը Կոնգրեսում։ Նա հեռագիր է ուղարկել կոնվենցիային՝ հանելու իր թեկնածությունը՝ ասելով, որ նախընտրում է մասնակցել իր ֆինանսական ներդրումների միջոցով: Գեյթսը գնել է կենդանիների շոու և ձիերի ախոռ՝ իր և Պորտ Արթուրի համար կրկես ստեղծելու մտադրությամբ, երբ 1911 թվականի սկզբին նա հայտնաբերել է կոկորդի ուռուցք: Ուռուցքը չարորակ էր, և լինում էին դեպքեր, երբ Գեյթսը հազիվ էր խոսում։

ԱՄՆ Կոնգրեսը բախվեց ԱՄՆ-ի Steel Trust-ի հետ համաձայնության գալու խնդրանքերի, ինչպես դա արեցին Tobacco Trust-ի և Standard Oil-ի հետ։ Ներկայացուցիչների պալատը հանձնաժողով է ստեղծել՝ ուսումնասիրելու Մորգանի ընկերության գործարքները։ Կոմիտեի նախագահ է նշանակվել կոնգրեսական Օգյուստ Օուսլի Սթենլին Կենտուկիից. այն անձանց երկար ցուցակում, որոնց նա դատարան է կանչել ցուցմունք տալու համար, առաջինը Ջոն Գեյթսն էր: Գեյթսը հայտնվեց ցուցմունք տալու 1911 թվականի մայիսի 28-ին․ նա ծանր հիվանդ էր, և դա ակնհայտ էր իր նիհար ու գունատ տեսքից։ Նա նախատեսում էր մեկնել Փարիզ՝ ցուցմունք տալուց հետո բժիշկների հետ խորհրդակցելու։ Գեյթսը խոսեց Ջ․ Պ․ Մորգանի հետ իր բոլոր գործարքների մասին ՝ սկսած American Steel and Wire Company-ից մինչև Լուիսվիլ և Նեշվիլ երկաթուղիներ, ինչպես նաև այն ժամանակի մասին, երբ նրանից բռնի ուժով խլեցին Tennessee Coal and Iron Company-ի վերահսկողությունից: Նա մեկնել է Փարիզ, երբ դեռ հանձնաժողովի նիստն էր։ Լսումների արդյունքը եղել է ԱՄՆ-ի պողպատի և նրա պրակտիկայի հետաքննությունը, որը տևելու է գրեթե տասը տարի: Ջ. Պ. Մորգանը, ով հավատում էր, որ ինքը «փրկել» է երկիրը 1907 թվականի խուճապից, վրդովված էր թե՛ կառավարության, թե՛ ազգի քաղաքացիների «երախտամոռությունից»։

## Միլիոնի խաղադրույք

1894 թվականից Գեյթսը լյուքս համար է վարձել Նյու Յորքի Waldorf-Astoria հյուրանոցում։ Թեև նա դրա համար տարեկան վճարում էր 30,000 դոլար, նրա այցելությունները ժամանակ առ ժամանակ ցավ էին պատճառում հյուրանոցի կառավարիչ Ջորջ Բոլդտին։ Գեյթսն ու նրա հյուրերը հաճախ բարձրաձայն ու աղմկոտ էին։ Նա մասնավոր մուտք և վերելակ ուներ, բայց Գեյթսը սովորություն ուներ թակել վերելակի դռները և օգնություն կանչել: Բոլդտը հրամայեց իր վերելակների սպասարկողներին ժամանակ հատկացնել իր հարկը սպասարկելիս, քանի որ դա թույլ տվեց Գեյթսին մի քանի րոպեի ընթացքում այնքան աղմուկ բարձրացնել, որքան ցանկանում էր։ Գեյթսի լյուքս համարում հաճախ էին տեղի ունենում բարձր խաղադրույքներով պոկերի երեկույթներ և բակկարա խաղեր: Պոկերի բազմաթիվ խաղեր սկսվեցին Չիկագոյից Նյու Յորք գնացքում և շարունակվեցին Waldorf հյուրանոցում: Պոկերի մեկ խաղ տևեց հինգ օր և գիշեր. երբ այն ավարտվեց, առնվազն 2 միլիոն ԱՄՆ դոլար փոխանակվել էր: Դելլորա Գեյթսը վաղուց էր համակերպվել իր ամուսնու ուշ գիշերային պոկեր խաղերի հետ, բայց հաճախ դրանք հիասթափեցնում էին: Գեյթսը սովորություն ուներ ժիլետի գրպանում չհղկված ադամանդներ պահել, նա օգտագործում էր այս ադամանդները՝ հանգստացնելու Դելլորային, երբ նա նեղանում էր թղթախաղով անցկացրած ուշ ժամերի համար։ Այնուհետև նա Գոհարը նվիրեց իր կնոջը, որը հանկարծ մոռացավ իր հանդեպ ունեցած զայրույթի մասին: Դելորան ադամանդը տանոմ էր Tiffany & Co., որպեսզի այն տեղադրվի իր ընտրած զարդերի մեջ:

1900 թվականին Գեյթսը շահեց 600,000 դոլար Անգլիայում ձիարշավի վրա 70,000 դոլար խաղադրույքով, գումարը հասցնելով ավելի քան 1 միլիոն դոլարի, ինչի արդյունքում նա ստացավ «Bet the Million» մականունը։ Օսկար Ցչիրկին Waldorf-ից հիշում էր, որ Գեյթսը չէր սիրում այդ մականունը, բայց ոչինչ չարեց այդ պնդումները հերքելու համար, քանի որ խաղադրույք էր կատարում գրեթե ամեն ինչի վրա: Օսկարը հիշեց մի անձրևոտ օր Waldorf-ում գտնվող Oak Room-ում, երբ Գեյթսը և երկու օգնականները դիտում էին, թե ինչպես են անձրևի կաթիլները հոսում պատուհաններից: Գեյթսը նկատեց, որ կաթիլները նույն արագությամբ չեն շարժվում պատուհանով: Գեյթսի օգնականներից մեկը նկատեց նույն արագությամբ շարժվող անձրևի երկու կաթիլ և դրանք ցույց տվեց նրան։ Գեյթսը ընտրեց անձրևի կաթիլը և իր գործընկերոջ հետ գրազ եկավ, որ այն առաջինը կհասնի պատուհանի հատակին: Նրա օգնականը ընդունեց գրազը, և մինչ Գեյթսը կհաղթեր մրցավազքում, խաղադրույքները հարյուրավոր դոլարներից փոխվեցին հազարների։ Գեյթսը հավատում էր, որ ամբողջ կյանքը խաղ է. ֆերմերը խաղադրույք էր կատարում  լավ բերքի վրա, վաճառականը խաղադրույք էր կատարում այն բանի վրա, որ հաճախորդները կգնեն ապրանքը՝ պատվիրելով դրանք, իսկ ճանապարհորդը խաղադրույք էր կատարում ճանապարհորդության մեկնելիս անվտանգ ժամանման վրա:

Գեյթսը շարունակում էր մեծ խաղադրույքներ կատարել ձիարշավների վրա, երբ ապրում էր Միացյալ Նահանգներում: 1902 թվականին նա մասնակցեց ամերիկյան դերբիին Չիկագոյի Վաշինգտոն Պարկ ձիարշավարանում ՝ նախապատվությունը տալով Ուայեթին ՝ իր գործընկերոջ ձիուն։ Երբ Ուայեթը հաղթեց, Գեյթսը շահեց մոտ 100,000 ԱՄՆ դոլար: Մեկ այլ մրցավազքում Գեյթսը շահեց 650,000 ԱՄՆ դոլար ՝ կատարելով մեծ խաղադրույքներ: Jockey Club-ի նախագահ Օգյուստ Բելմոնտ կրտսերը խնդրեց Գեյթսին սահմանափակել իր խաղադրույքները մինչև 10,000 դոլար, քանի որ նման մեծ խաղադրույքները տպավորություն էին ստեղծում, որ մրցավազքը արդար չէր: Գեյթսի իր սեփական հյուրանոցային լյուքս համարից դուրս Նյու Յորքում Գեյթսի ամենասիրելի վայրը խաղատունն էր, որը բացել էր Ռիչարդ Քենֆիլդը 1898 թվականին: Ակումբը գտնվում էր Արևելյան 44-րդ փողոց 5 հասցեում: Delmonico's ռեստորանը գտնվում էր հարևանությամբ և սպասարկում էր ակումբի հյուրերին։ Երբ այնտեղ կամ Քենֆիլդի Սարատոգա ակումբում էր, Գեյթսի սիրելի խաղը փարավոնն էր, որը նա սովորել էր Տեխասում փշալարեր վաճառելիս:

Գեյթսը հյուրանոցի գլխավոր նախասրահում բացեց բրոքերային գրասենյակ իր որդու՝ Չարլիի և փորձառու ֆոնդային բրոքերի համար: Նա այնտեղից զբաղվում էր Ուոլ-Սթրիթի վարկանիշային գործարքներով: 1907 թվականի սկզբին, երբ Գեյթսը հասկացավ, որ շուկան գնում է դեպի կտրուկ անկում, նա փակեց Չարլզ Գ. Գեյթսի և ընկերության գրասենյակները՝ հայտարարելով, որ լիովին ավարտեց իր գործունեությունը Ուոլ-Սթրիթում: Նույն թվականի մայիսին Գեյթսը փոխեց նաև իր բնակության վայրը Նյու Յորքում։ Նա ձեռք բերեց զգալի քանակությամբ բաժնետոմսեր United States Realty Company-ում, որը կառուցեց Նյու Յորքի Պլազա հյուրանոցը և կարողացավ նախագծել իր սեփական 16 սենյականոց բնակարանը Պլազայում:

## Մահ և ժառանգություն

Գեյթսը մահացավ Փարիզում, Ֆրանսիա, 1911 թվականի օգոստոսի 9-ին, կոկորդի ուռուցքի հեռացման անհաջող վիրահատությունից հետո: Նրա հուղարկավորությունը տեղի ունեցավ 1911 թվականի օգոստոսի 23-ին Նյու Յորքի Պլազա հյուրանոցի պարասրահում; Գեյթսը ֆինանսավորել է հյուրանոցի կառուցումը։ Գեյթսի սգավորները եկել էին երկրի բոլոր ծայրերից. Պլազա հյուրանոցի երեք հարկերը վերապահված էին նրա արարողության ներկաների համար։ Մեծ պատվիրակություն ժամանեց Տեխասից, որտեղ Գեյթսը շատ բան էր արել Պորտ Արթուր քաղաքի համար։

Գեյթսի հուղարկավորության օրը Պորտ Արթուր քաղաքն անցկացրեց իր սեփական հիշատակի արարողությունը: Դրոշները կիսով չափ իջեցվեցին, իսկ կեսօրից մինչև երեկոյան ժամը 6-ը փակվեցին բոլոր ձեռնարկությունները․ քաղաքի նավահանգիստներն ու նավթավերամշակման գործարանները նույնպես դադարեցրել են իրենց աշխատանքը այս ընթացքում՝ հարգելու բարերար Պորտ Արթուրի հիշատակը։ Չնայած Գեյթսը իր ունեցվածքի մեծ մասը թողեց իր կնոջն ու որդուն, Նա իր կտակում ներառեց դրույթ՝ արգելվում էր իր մահից հետո տասը տարվա ընթացքում վաճառել արժեթղթեր: Ասում են, որ Գեյթսը իր կտակում ներառել է այս կետը՝ պաշտպանելու իր հետ ներդրումներ կատարած ընկերներին մահից անմիջապես հետո այդ արժեթղթերի վաճառքից: Գեյթսի կարողությունը գնահատվել է 40-50 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Նրան թաղեցին Նյու Յորքի Բրոնքս քաղաքի Վուդլոն գերեզմանատան ընտանեկան դամբարանում։ Դամբարանը ներկայացված է «Մի անգամ Ամերիկայում» ֆիլմի բացման տեսարաններից մեկում:

Պորտ Արթուրի Գեյթսի հիշատակի գրադարանը ֆինանսավորել է նրա այրին, և նվիրաբերվել է քաղաքին 1918 թվականին։ Այն ի սկզբանե քաղաքային հանրային գրադարան էր, և այժմ Գեյթսի հուշահամալիրը ծառայում է որպես Պորտ Արթուրի Լամար պետական քոլեջի համալսարանի գրադարան: 1981 թվականին այն ընդգրկվել է պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյանում։ 1971 թվականին Գեյթսը արժանացավ պետական ​​պատմական նշանի Սան Անտոնիոյի ռազմական հրապարակում իր փշալարերի ցուցադրության վայրում:

1909 թվականին, որպես նվեր Տեխաս նահանգի Պորտ Արթուր քաղաքին, ինչպես նաև կրթական պատրաստվածությունը բարելավելու և տեղի բնակչությանը հզորացնելու համար, Ջոն Գեյթսը հիմնադրեց մասնավոր ուսումնական հաստատություն՝ Պորտ Արթուրի քոլեջը։ 1975 թվականին Պորտ Արթուրը վերափոխվեց պետական քոլեջի և վերանվանվեց Պորտ Արթուրի Լամարի համալսարան, հետագայում վերանվանվեց Պորտ Արթուրի Լամարի պետական քոլեջ:

Ջոն Գեյթսի արձանը ներկայացված է Տեխաս նահանգի Պորտ Արթուրի Պարսից ծոցի ափի թանգարանում:

1972 թվականին այն ընդգրկվել է Ազգային կովբոյի և արևմտյան ժառանգության թանգարանի Մեծ արևմտյանների սրահում։

## Նշումներ


## Ծանոթագրություն

## Գրականություն

*
*
* 
*
*
* 
*
* 

## Արտաքին հղումներ
*1940 biography of John W. Gates, accessed April 1, 2006

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Անձինք Իլինոյսից