Տուֆան Մինուլին

**Տուֆան Գաբդուլլա ուլի Մինուլին** (թաթարերեն՝ **Туфа́н Габдулла́ улы Миңну́ллин**, ), թաթար ժամանակակից ականավոր գրող, թատերագիր, հրապարակագիր, հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Ընտրվել է Թաթարստանի պետական խորհրդի պատգամավոր, արժանացել Դամիր Սիրազիևի, Մուսա Ջալիլի, Գաբդուլլա Տուկայի մրցանակների, Կազանի պատվավոր քաղաքացու կոչման։ Համբավվել է որպես դասական մակարդակի գրող, ով կարողացել է մի նոր մակարդակի հասցնել թաթարական թատերագրությունն ու թատրոնը։ 1984 թվականից մինչև իր մահը (2014) անընդմեջ ընտրվել է նախ՝ Թաթարական ԻԽՍՀ Գերագույն խորհրդի, ապա՝ վերջինիս փոխարինած Պետական խորհրդի պատգամավոր։ Ընդ որում՝ եղել է այն սակավաթիվ պատգամավորներից մեկը, ով միշտ ելույթ է ունեցել թաթարերեն և պետական մակարդակով բարձրացրել թաթարերենի ու թաթարական մշակույթի հիմնախնդիրները։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1935 թվականի օգոստոսի 25-ին, Բոլշոյե Մերետկոզինո գյուղում (ներկայումս գտնվում է Թաթարստանի Կամսկ-Ուստինսկյան շրջանում)։

1956—1961 թթ. սովորել է Մոսկվայի Մ. Ս. Շչեպկինի անվան թատերական ուսումնարանում, ավարտելուց հետո աշխատանքի անցել Մենզելինսկի ակադեմիական թատրոնում՝ որպես դերասան։

1962 թվականին այդ թատրոնում բեմադրության է ընդունվել նրա հեղինակած «*Մեր գյուղի մարդիկ*» կատակերգությունը։ Այդ նույն տարում թաթարական պետական ակադեմիական թատրոնում իրականացվել է նրա «*Ազատը*» հեքիաթ-պիեսի բեմականացումը։

1964—1967 թթ. աշխատել է Կազանի հեռուստաստուդիայում՝ որպես խմբագիր, միաժամանակ կատարել «*Чаян*» («*Կարիճ*») ամսագրի գրական աշխատողի պարտականությունները։

1968 թվականից իրեն ամբողջովին նվիրել է գրական ազատ, ստեղծագործական աշխատանքի։

1975—1977 թթ. սովորել է Մոսկվայի բարձրագույն գրական դասընթացներում։ 1984—1989 թթ. ղեկավարել է Թաթարական ԻԽՍՀ գրողների միությունը։

ԽՍՀՄ վերջին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր էր և Գերագույն խորհրդի նախագահության անդամ (1989—1991):

Մահացել է 2012 թվականի մայիսի 2-ին, Կազանում, ինֆարկտից։

## Ստեղծագործությունների ընտրանի
*«Մեր գյուղի մարդիկ» (1961) 
 *«Մեր ընտրած ճակատագրերը» (1972)
 *«Մենք գնում ենք, դուք մնում եք» (1986)
 *«Մնաք բարով» («Хушыгыз») (1993)
 *«Բախտիար Կանկաև» (1974. պատմական դրամա է Եմելյան Պուգաչովի թաթար զինակցի մասին)
 *«Չորս փեսացու Դիլյաֆրուզի համար»
 *«Ալդերմեշցի ծերունին»
 *«Իլգիզար + Վերա»
 *«Հոգյակս»
 *«Երբ լուսին չկա, աստղն է մեզ լույս տալիս» («Ай булмаса йолдыз бар»)
 *«Օրորոցային» («Әниләр һәм бәбиләр»)

## Կոչումներ և պարգևներ
* Մուսա Ջալիլի անվան մրցանակ (1974)
* ՌՖԽՍՀ-ի Կ՚. Ստանիսլավսկու անվան պետական մրցանակ (1979)&nbsp;— «Ալդերմեշցի Ալմանդարը» («Սպիտակ ագռավ») պիեսի համար, որը բեմադրվել էր թաթարական պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում 
* Գաբդուլլա Տուկայի անվան մրցանակ (1979)
* Թաթարստանի Հանրապետության ժողովրդական գրողի կոչում (2005)
* Թաթարական ԻԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում
* Բաշկորտստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում
* Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում

## Հիշատակը
Կազանի փողոցներից մեկը կոչվել է Տուֆան Մինուլինի անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Офіційний сайт, присвячений життю і творчості Туфана Міннулліна 
* Президент РТ Мінтімер Шаймієв вручив орден «За заслуги перед Республікою Татарстан» драматургу Туфану Миннуллину
* сторінка письменника на сайті Національної бібліотеки Республіки Татарстан 

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Թաթար գրողներ
Կատեգորիա:Թաթար դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Թատերագիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Սրտի կաթվածից մահացածներ