Մեղրացրած մարդ

**Մեղրացրած մարդ**, որը հայտնի է նաև որպես **մարդկային մումիայի քաղցրավենիք**, լեգենդար բուժիչ նյութ, որը ստացվել է մարդկային դիակը մեղրի մեջ թրջելով: Այս խառնուրդը մանրամասն նկարագրված է չինական բժշկական աղբյուրներում, այդ թվում՝ 16-րդ դարի «Բենցաո Գանմու» բժշկարանում: Հենվելով երկրորդական աղբյուրի վրա՝ տեքստը պատմում է մի պատմության մասին, որ Արաբիայում կյանքի վերջին մոտ գտնվող որոշ տարեց տղամարդիկ ենթարկվում էին մեղրի մեջ մումիֆիկացման՝ բուժիչ քաղցրավենիք ստանալու համար:

Այս գործընթացը տարբերվում էր մարմնի պարզ նվիրատվությունից ինքնազոհաբերության տարրի շնորհիվ. հալեցման գործընթացը իդեալականորեն պետք է սկսվեր մահից առաջ: Նվիրատուն պետք է դադարեցներ մեղրից բացի որևէ այլ սնունդ ուտել՝ հասնելով նույնիսկ այդ նյութով լողանալուն: Կարճ ժամանակ անց դոնորի կղանքը և նույնիսկ քրտինքը պետք է բաղկացած լինեին մեղրից: Երբ այս սննդակարգը վերջապես սպանում էր դոնորին, նրա մարմինը դրվում էր մեղրով լցված քարե դագաղի մեջ:

Մոտ մեկ դար անց պարունակությունը պետք է վերածվեր մի տեսակ քաղցրավենիքի, որը, ենթադրաբար, կարող էր բուժել կոտրված վերջույթներն ու այլ հիվանդություններ: Այս քաղցրավենիքը հետագայում կվաճառվեր փողոցային շուկաներում որպես դժվար գտնվող ապրանք՝ բարձր գնով:

## Ստուգաբանություն
«*Բենցաո Գանմուն»* բժշկարանում խառնուրդը անվանվում է *միրեն* (), որը թարգմանաբար նշանակում է «մեղրով մարդ» կամ «մեղրացրած մարդ»։ Ժ*ամանակակից հոմանիշն է միզիրենը* (, )։ Չինարեն *մունայիյին* (木乃伊), ինչպես նաև շատ այլ լեզուներում «մումիա» փոխառված բառերը, ծագում են արաբերեն *մումիա* կամ պարսկերեն մումիա ()  բառերից, ինքնին ծագում է *mūm* բառից, որը նշանակում է «մոմ»։

Հունարեն մեղրացում  () բառը մեղրի արտադրության կամ մեղրացման գործընթացի համար հիմնականում հնացած տերմին է, որը ծագում է լատիներեն ** («մեղր պատրաստել») կամ *mel* («մեղր») բառերից։ Հին հունարեն *mélissa* (  ) բառը նշանակում է «մեղու, մեղրամեղու, մեղր»։

## Ծագում
Մեղրացրած դիակների մասին ամենավաղ հայտնի գրառումներից մի քանիսը վերաբերում են հույն պատմաբան Հերոդոտոսին (մ.թ.ա. 4-րդ դար), որը գրել է, որ ասորեստանցիները սովորություն ունեին մեղրով զմռսել իրենց մահացածներին։ Մեկ դար անց, ըստ որոշ տեղեկությունների, Ալեքսանդր Մակեդոնացու մարմինը պահպանվել է մեղրով լցված սարկոֆագի մեջ, և կան նաև նշաններ, որ այս սովորույթը հայտնի է եղել նաև եգիպտացիներին։  

Մեղրացման վերաբերյալ ևս մեկ գրառում է հայտնաբերվել *Բենկաո Գանգմուում* (բաժին 52, «Մարդը որպես դեղամիջոց») *Մունայի* (木乃伊 «մումիա») բաժնում: Այն մեջբերում է Յուան դինաստիայի գիտնական Տաո Զոնգիի և Տաո ճիուչենի մոտ 1366 թվականի «Խոսում է, երբ գութանը հանգստանում է» գրքում․Ըստ [Տաո Ճիուչենի] իր [ *Չուոգենգլու* ] աշխատության՝ արաբների երկրներում կան 70 կամ 80 տարեկան տղամարդիկ, ովքեր պատրաստ են զոհաբերել իրենց մարմինները՝ ուրիշներին փրկելու համար: Այդպիսի մեկը այլևս չի ուտում կամ խմում, միայն լողանում է և մի փոքր մեղր է ուտում, մինչև մեկ ամիս անց նրա արտաթորանքը դառնում է միայն մեղր. այդ ժամանակ է մահանում: Նրա հայրենակիցները մարմինը դնում են մեղրով լի քարե դագաղի մեջ՝ թրջվելու համար, որի վրա գրված է թաղման տարին և ամիսը: Հարյուր տարի անց կնիքները հանվում են, և այդպես պատրաստված քաղցրավենիքն օգտագործվում է մարմնի և վերջույթների վերքերի և կոտրվածքների բուժման համար. բուժման համար անհրաժեշտ է միայն փոքր քանակությամբ ներքին ընդունում: Չնայած այն սակավ է այդ վայրերում, հասարակ մարդիկ այն անվանում են «փափկեցրած մարդ» [ *միրեն*蜜人], կամ, իրենց օտար լեզվով, «մու-նայ-ի»: Այսպիսով, պարոն [Տաո], բայց ես ինքս չգիտեմ՝ պատմությունը ճիշտ է, թե ոչ: Ամեն դեպքում, ես այն կցում եմ գիտնականների քննարկմանը: Ջոզեֆ Նիդհեմի և Լու Գվեյ-ջենի խոսքերով՝ այս բովանդակությունը արաբերեն էր, սակայն Լի Շիժենը շփոթել է պատմությունը բիրմայական՝  վանահայրերի և բարձրաստիճան վանականների մարմինները մեղրի մեջ պահելու սովորույթի հետ,  այնպես որ «մարդկային մսից պատրաստված դեղամիջոցի արևմտյան պատկերացումը համակցվել է ուրիշների համար ինքնազոհաբերության բնորոշ բուդդայական մոտիվի հետ»: Իր *«Մարդկային դիակների հետաքրքրաշարժ կյանքը»* գրքում գրող Մերի Ռոուչը նշում է, որ տեքստը նշում է, որ վստահ չէ մեղրացված մարդու պատմության իսկութանը:

## Մշակույթում
* Իան Մաքդոնալդի *«Դերվիշների տունը»* վեպը պատմում է մեղրացնելու ենթակա տղամարդու որսի մասին:
* Բրիտանական մանկական պատմական *«Սարսափելի պատմություններ*» շոուի չորրորդ եթերաշրջանի ութերորդ սերիայի մի հատվածում ներկայացված է այս գաղափարը:
* 2016 թվականի *Spirit Phone* ալբոմում Նիլ Չիսիերեգայի (հայտնի է նաև որպես Lemon Demon) «Sweet Bod» երգը հենց այս գաղափարի մասին է, որը պարունակում է բազմաթիվ տեքստեր, որոնք պտտվում են մեղրով մումիֆիկացված դիակի և այդ մեղրի բժշկական նպատակներով վաճառքի շուրջ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն
Կատեգորիա:Ինքնասպանության տեսակներ
Կատեգորիա:Հուղարկավորության սովորույթներ
Կատեգորիա:Մումիաներ