Դեֆերօքսամին

[մինի|Դեֆերօքսամին ([քիմիական բանաձև|կառուցվածքային բանաձևի մոդել)|352x352px]]
**Դեֆերօքսամին** (**ԴՖՕԱ**), հայտնի է նաև որպես *դեսֆերիօքսամին,* վաճառվում է «Դեսֆերալ» ապրանքանիշի անվան ներքո։ Դեֆերօքսամինը կամ դեսֆերիօքսամինը առաջացնում է կոմպլեքսներ հիմնականում եռարժեք երկաթի և ալյումինի իոնների հետ։ Այն հատկապես կիրառվում է՝ ֆերիտինի բարձր մակարդակի, արյան փոխներարկումների կամ ժառանգական հիվանդությունների հետևանքով առաջացած հեմոքրոմատոզի, ինչպես նաև դիալիզային թերապիա ստացող հիվանդների մոտ, ալյումինով թունավորման դեպքում։ Դեֆերօքսամինը կիրառվում է ներերակային, միջմկանային կամ ենթամաշկային ներարկման միջոցով։

Հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են՝ ներարկման տեղում ցավ կամ այրոց, փորլուծություն, փսխում, ջերմություն, լսողության և տեսողության ժամանակավոր վատթարացում։ Կարող են առաջանալ նաև ծանր ալերգիկ ռեակցիաներ, այդ թվում՝ անաֆիլաքսիա և արյան ցածր ճնշում։ Հղիության կամ կրծքով կերակրման ընթացքում խորհուրդ է տրվում խուսափել դեֆերօքսամինի կիրառումից։ Դեֆերօքսամինի քիմիական բանաձևն է՝ C25H48N6O8

Դեֆերօքսամինի կիրառումը բժշկության մեջ հաստատվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ 1968 թվականին։ Այն ընդգրկված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» կարևորագույն դեղերի ցանկում։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Դեֆերօքսամինը օգտագործվում է հեմոդիալիզի փուլում գտնվող հիվանդների, ինչպես նաև սուր երկաթային թունավորման բուժման համար՝ հատկապես փոքր երեխաների մոտ։ Այս դեղամիջոցը նաև հաճախ կիրառվում է հեմոքրոմատոզի՝ երկաթի կուտակման խանգարման բուժման համար, որը կարող է լինել ժառանգական, կամ ձեռքբերովի: Ձեռքբերովի հեմոքրոմատոզը տարածված է քրոնիկ անեմիայիով տառապող (օրինակ՝ թալասեմիա և միելոդիսպլաստիկ համախտանիշ) հիվանդների մոտ, ովքեր մշտապես կարիք ունեն արյան փոխներարկման, ինչը ժամանակի ընթացքում կարող է զգալիորեն մեծացնել օրգանիզմում երկաթի քանակը։ Դեֆերօքսամինը հատուկ դեղամիջոց է, որը կապում է արյան մեջ ազատ երկաթը կամ ալյումինը՝ մեծացնելով դրա արտազատումը մեզի հետ, նվազեցնում է մահացությունը մանգաղաբջջային սակավարյունության կամ β-թալասեմիայով հիվանդների մոտ, որոնց պարբերաբար կատարվում է արյան փոխներարկում։

Քրոնիկ հիվանդությունների դեպքում, այն սովորաբար կիրառվում է ենթամաշկային ներարկման միջոցով՝ 8-12 ժամվա ընթացքում: Սուր թունավորումից հետո, դեֆերօքսամինի կիրառումը կարող է մեզի գույնը դարձնել վարդագույն կամ կարմիր, որը կոչվում է «վարդագույն գինու մեզ»: Երկաթի թունավորումից բացի, դեֆերօքսամինը կարող է օգտագործվել ալյումինի թունավորման (օրգանիզմում ալյումինի ավելցուկ) բուժման համար, որոշակի հիվանդների մոտ: ԱՄՆ-ում, այս դեղամիջոցը «Սննդի և դեղերի վարչության»-ի կողմից հաստատված չէ օգտագործման համար: Դեֆերօքսամինը նաև օգտագործվում է դոքսոռուբիցինի՝ կարդիոտոքսիկ կողմնակի ազդեցությունները նվազագույնի հասցնելու համար։

Դեֆերօքսամինը կարող է արդյունավետ լինել գլխուղեղային արյունազեղում ունեցող հիվանդների մոտ՝ նյարդաբանական արդյունքները բարելավելու համար, չնայած այս դեղամիջոցի արդյունավետությունն ու անվտանգությունը հաստատող ապացույցներ դեռևս չկան։ Նոր հրապարակված ամսագրերում նկարագրվում է դեֆերօքսամինի կիրառումը՝ «COVID-19»-ով ախտորոշված ​​հիվանդների մոտ, արյան մեջ ֆերիտինի բարձր մակարդակի պատճառով։

## Կողմնակի ազդեցություններ
* Հստակ չէ, թե արդյոք հղիության ընթացքում դեղամիջոցի օգտագործումը անվտանգ է երեխայի համար։
* Դեֆերօքսամինի երկարատև օգտագործումը, կարող է մեծացնել լսողության կորստի ռիսկը՝ ''β'' թալասեմիայով հիվանդների մոտ։
* Դեֆերօքսամինի երկարատև կիրառումը կարող է առաջացնել՝ պտղի ներարգանդային աճի դանդաղում, տեսողության վատթարացում, ներարկամ տեղում ցավ և այրոցի զգացում, ալերգիա։

## Ազդեցության մեխանիզմ
[մինի|Դեֆերօքսամին ([Դեղերի ազդեցությունը հղիության վրա|ազդեցության մեխանիզմ)|249x249px]]
[Դեֆերօքսամինն ցուցաբերում է [Ամինաթթու|հիդրօքսամաթթվային եռյակ ազդեցության (կարմիրով նշված են)|434x434px|կենտրոն|frameless]]
Այն առաջացնում է կոմպլեքսներ հիմնականում եռարժեք երկաթի և ալյումինի իոնների հետ, ավելի փոքր դեղաչափերի դեպքում կապվում է երկարժեք իոնների հետ։ Առաջացնում է կայուն կոմպլեքս երկաթի հետ՝ կանխելով դրա հետագա ռեակցիաների մեջ մտնելը, կապվում է ֆերիտինի և հեմոսիդերինի (բայց ոչ տրանսֆերին) և Al3+-ի հետ։ Նման կոմպլեքսների առաջացման հատկությունների շնորհիվ այն կարող է կապվել արյան մեջ ազատ Fe-ի, որը նաև ֆերիտինի և տրանսֆերինի մաս է կազմում՝ առաջացնելով ֆերիօքսամին։ Al3+-ը, որը գտնվում է հյուսվածքներում՝ առաջացնելով ալյումինօքսամին։

Արդյունքում ձևավորված ֆերիօքսամինը և ալյումինօքսամինը՝ ամբողջությամբ արտազատվում են մեզի հետ, ինչը հանգեցնում է հյուսվածքներում՝ երկաթի և ալյումինի պաթոլոգիական ավելցուկի նվազման։ Որոշակի քանակություն արտազատվում է ստամոքս-աղիքային տրակտում՝ լեղու հետ և դուրս գալիս կղազատման ժամանակ։ Այն  չի հեռացնում երկաթը միոգլոբինից, հեմոգլոբինից կամ այլ Fe պարունակող ֆերմենտներից (պերօքսիդազներ, ցիտոքրոմներ, կատալազներ)։

## Հետազոտություններ
Դեֆերօքսամինը կիրառվում է որպես ողնուղեղի վնասվածքի և ներուղեղային արյունազեղման բուժման դեղամիջոց։ Այն նաև կիրառվում է մեզենքիմալ ցողունային բջիջներում՝ հիպօքսիա առաջացնելու միջոց։

Ճշգրիտ դեղաչափը և դեղամիջոցի ընդունման եղանակը որոշվում է անհատապես, նաև թերապիայի ընթացքում կարիք է լինում դեղաչափի վերանայում: Հիվանդների մեծ մասի համար օրական դեղաչափը կազմում է 20-40 մգ/կգ ըստ մարմնի զանգվածի: Ավելի բարձր դեղաչափերը պետք է կիրառվեն միայն այն դեպքում, երբ սպասվող դրական արդյունքը գերազանցում է անցանկալի կողմնակի ազդեցությունների հետ կապված պոտենցիալ ռիսկը։

## Տես նաև
*Դակտինոմիցին
*Դեղագիտություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամիններ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կատեգորիա:Ուռուցքային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Կատեգորիա:Քիմիական սինթեզ
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա
Կատեգորիա:Ըստ օրգան-համակարգերի վրա ազդեցության դեղեր