Վիլհելմի ճիչ

**Վիլհելմի ճիչ** ()**,** ամերիկյան կինեմատոգրաֆում հաճախ օգտագործվող ձայնային էֆեկտ։ Օգտագործվել է բազմաթիվ ֆիլմերում, հեռուստասերիալներում և այլ լրատվամիջոցներում, առաջին անգամ՝ 1951 թվականի *[[Հեռավոր թմբուկներ|«Հեռավոր թմբուկներ»]]* ֆիլմում, որտեղ ճիչը հնչյունավորել է դերասան Շեբ Վուլին: Ճիչը հաճախ օգտագործվում է այն դեպքերում, երբ ինչ-որ մեկին կրակում են, ընկնում է մեծ բարձրությունից կամ պայթյունից մի կողմ շպրտվում: Ճիչը անվանակոչվել է շարքային Վիլհելմի անունով, որը 1953 թվականի *«Գործողություն Փետուրների գետի մոտ»* վեստերն ֆիլմի կերպար է, և նետով վիրավորվում է ազդրից: Սա դրա առաջին օգտագործումն էր Warner Bros.-ի ձայնադարանում ներառվելուց հետո, չնայած *«Գործողություն Փետուրների գետի մոտ»  ֆիլմը* երրորդն էր, որն օգտագործել է այս էֆեկտը: Այն օգտագործվել է *[[Աստղային պատերազմներ|«Աստղային պատերազմներ»]]* և *[[Ինդիանա Ջոնս|«Ինդիանա Ջոնս»]]* բոլոր բնօրինակ ֆիլմերում:

## Պատմություն

Վիլհելմի ճիչը ծագում է 1951 թվականի *«Հեռավոր թմբուկներ*» ֆիլմի համար ձայնագրված ձայնային էֆեկտների շարքից։ Ֆիլմի մի տեսարանում սեմինոլների խմբից փախչող զինվորները քայլում են Էվերգլեյդսի ճահճուտով, և նրանցից մեկին կծում և ջրի տակ է քաշում ալիգատորը։ Այդ տեսարանի, ինչպես նաև ֆիլմի մյուս տեսարանների ճիչերը ձայնագրվել են ավելի ուշ՝ մեկ անգամից։ Ձայնագրությունը վերնագրված էր «Մարդուն կծում է ալիգատորը, և նա գոռում է»։ Ճիչի հինգերորդ ձայնագրությունը օգտագործվել է ալիգատորի տեսարանում զինվորի համար։ Չորրորդ ձայնագրությունը հետագայում հայտնի է դարձել որպես «Վիլհելմի ճիչ»։ Ենթադրվում է, որ այն հնչյունավորել է դերասան Շեբ Վուլին, որը նաև խաղացել է շարքային Ջեսափի չնշված դերը «*Հեռավոր թմբուկներ*» ֆիլմում։ 

Քանի որ այդ ժամանակ ձայնային էֆեկտներ ստեղծելու ծախսերը բարձր էին, ճիչը վերօգտագործվել է Warner Bros ըմկերության այդ ժամանակվա մի շարք այլ ֆիլմերում Ճիչը օգտագործած այլ՝ *«Սփրինգֆիլդի հրացան»* (1952), *«Հարձակումը Ֆեզեր գետի մոտ»* (1953), ''«Աստղ է ծնվում''» (1954), «*Նրանք»* (1954), *«Փարավոնների երկիրը* » (1955), *«Ծովային հետապնդումը»* (1955), *«Սերժանտ Ռատլեջը»* (1960), *«PT 109»* (1963), *«Կանաչ բերետավորները»* (1968),  և *[[Վայրի ավազակախումբը|«Վայրի խումբը»]]* (1969) ֆիլմերում:

Վիլհելմի ճիչը դարձել է պաշտամունքային ժողովրդական մշակույթում, երբ կինոյի հնչյունային դիզայներ Բեն Բարթը, որը ստուդիայի արխիվային ձայնային ժապավենի վրա հանդիպել էր բնօրինակ ձայնագրությանը, այն ներառել է *[[Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ IV։ Նոր հույս|«Աստղային պատերազմներ»]]* (1977) ֆիլմի տեսարանում, որտեղ Լյուկ Սքայուոքերը կրակում է կայսերական գրոհայինի վրա եզրից: Էֆեկտը լսվում է, երբ կայսերական գրոհայինը ընկնում է: Բարթը ճիչն անվանել է զինվոր Վիլհելմի անունով, որը *«Փետուրների գետի վրա հարձակումը» ֆիլմի* երկրորդական կերպար է, որը, կարծես, արձակում է ճիչը, և այն ընդունել է որպես իր անձնական ձայնային ստորագրություն: Բարթը նաև օգտագործել է էֆեկտը *[[Ամերիկյան գրաֆիտի։ Շարունակություն|«Ամերիկյան գրաֆիտի»]]* (1979) ֆիլմում. և հաջորդ տասնամյակների ընթացքում նա այն ներառել է իր ստեղծած այլ ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ *«Ուռենի»* (1988),  *[[Գրեմլիններ|«Գրեմլիններ]]* », *«Հաղորդավար»*, « *[[Պինդ ընկույզ 3։ Հատուցում|Մահացիր դժվարությամբ վրեժխնդրությամբ»]]*, *«Մահացու զենք» 4*, *[[Հինգերորդ տարրը|«Հինգերորդ տարրը»]]* և Ջորջ Լուկասի և Սթիվեն Սփիլբերգի մի քանի ֆիլմերում: Հատկանշական է, որ Լուկասի ղեկավարությամբ նկարահանված *[[Աստղային պատերազմներ|«Աստղային պատերազմներ»]]* ֆիլմաշարի մնացած մասերը  և *[[Indiana Jones|Ինդիանա Ջոնսի մասին]]* բոլոր ֆիլմերը ներառում էին այդ էֆեկտը։   

*«Աստղային պատերազմներում»* դրա օգտագործումից հետո այլ հնչյունային դիզայներներ սկսել են այն կիրառել իրենց աշխատանքներում: Ֆիլմերում այս ձայնագրության ներառումը դարձել է ավանդույթ հնչյունային դիզայներների որոշակի համայնքի շրջանում: Գիտության և լրատվամիջոցների ազգային թանգարանը հայտարարել է, որ Վիլհելմի ճիչը 2023 թվականի դրությամբ օգտագործվել է ավելի քան 400 ֆիլմերում: 

2023 թվականի կեսերի դրությամբ «ճիչը» հասանելի չէր որևէ առևտրային ձայնային էֆեկտների գրադարանում: Sunset Editorial-ի կողմից ստեղծված ձայնային էֆեկտների բնօրինակ աղբյուրների ամբողջ հավաքածուն, որը ներառում է նաև Վիլհելմի ճիչը, 1990 թվականին նվիրաբերվել է USC կինեմատոգրաֆիայի դպրոցին:  2023 թվականին Քրեյգ Սմիթը USC-ի անունից Freesound- ում թողարկել է բնօրինակ սեսիայի ամբողջական ձայնագրության պատճենը՝ CC0 արտոնագրով, ինչպես նաև Sunset Editorial-ի մնացած ձայնային էֆեկտները:  2023 թվականի մայիսի 20-ին Sunset Editorial SFX-ի ամբողջ հավաքածուն հայտնվել է Ինտերնետային արխիվում (նույնպես CC0 լիցենզիայի ներքո)՝ ավելի լայն տարածում ապահովելու նպատակով, հատկապես BitTorrent աջակցության շնորհիվ:

## Ճիչը կատարողի նույնականացում
մինի|216x216փքս|Ճիչի հավանական կատարողը՝ Շեբ Վուլին
Ճիչի սկզբնական կատարողին նույնականացնողի վերաբերյալ որևէ հստակ տեղեկություն չկա։ Այնուամենայնիվ, Բեն Բարթի հետազոտությունը ենթադրում է, որ Շեբ Վուլին, որն առավել հայտնի է իր 1958 թվականի «Մանուշակագույն մարդակերը» նորարարական երգով և *[[Rawhide (TV series)|«Rawhide»]]* հեռուստասերիալում ամերիկացի հնդկացի հետախույզ Փիթ Նոլանի կերպարով, հավանաբար եղել է այն հնչյունավորողը, որը սկզբնապես կատարել է ճիչը։ Վուլիի այրին՝ Լինդա Դոտսոնը, 2005 թվականի հարցազրույցում հաստատել է այն տեսակետը, որ դա Վուլիի ձայնն է։ Բարթը Warner Bros.-ում հայտնաբերել է *«Distant Drums»* -ի խմբագրի ձայնագրությունները, այդ թվում՝ ֆիլմում տարբեր դերերի համար երկխոսության տողեր ձայնագրելու համար նախատեսված դերասանների անունների կարճ ցանկ։ Վուլին այն քիչ դերասաններից մեկն էր, որոնք հավաքվել էին ֆիլմի համար լրացուցիչ «վերակենդանացնող» ձայնային տարրերի ձայնագրման համար։ Դոտսոնը հաստատել է, որ Վուլիի ճիչը հնչել է շատ վեստեռններում՝ հավելելով, որ նա «միշտ կատակում էր այն մասին, թե որքան հիանալի է ֆիլմերում գոռալու և մեռնելու հարցում»։

## Նշումներ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Wilhelm Scream Sample (1951) from The Community Audio collection at the Internet Archive
* List of "Wilhelm Scream" Titles at IMDb.com
* 
* Wilhelm Scream Compilation on YouTube.com; 14:06
* Female Wilhelm Scream on YouTube; 0:04
* CBS This Morning: ''An iconic Hollywood sound effect called the Wilhelm scream was uncovered in an archive'' June 25, 2023

Կատեգորիա:1951 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինեմատոգրաֆիա
Կատեգորիա:Կինոարտադրություն
Կատեգորիա:Կինոյի պատմություն
Կատեգորիա:Ձայնի արտադրություն
Կատեգորիա:Ֆիլմերի և վիդեոների տերմինաբանություն