Համասեռականությունը իսլամում

**Իսլամում համասեռականությունը**, ըստ աստվածաբանների, արգելված է (հարամ)՝ վկայակոչելով Ղուրանի առակը Լուտայի (Սոդոմ և Գոմոր) ժողովրդի մասին, ինչպես նաև Մուհամմադ մարգարեի խոսքերը՝ միասեռական հարաբերությունների համար մահապատժի տեսքով պատժի մասին։ Այսպես, հադիսների որոշ ժողովածուներ դատապարտում են համասեռականությունն ու տրանսգենդերությունը։

Այնուամենայնիվ, ըստ ամերիկացի պատմաբան և իսլամի հետազոտող Սաբինա Շմիդտկայի, Ղուրանում ոչ մի տեղ չի ասվում, որ համասեռականությունը պատժվում է մահով, և ժամանակակից պատմաբանները գալիս են այն եզրակացության, որ իսլամի մարգարե Մուհամմադը երբեք չի արգելել միասեռական հարաբերությունները, սակայն այս վարկածը ոչ մի ապացույց չունի և չի ճանաչվում ժամանակակից հեղինակավոր իսլամական գիտնականների կողմից։

## Լուտ մարգարեի պատմություն
Ղուրանում և սուննայում հաճախ հիշատակվում է Լուտ մարգարեի (Ղովտի) պատմությունը, որը Սոդոմի մի շարք բնակիչների փրկել է ոչնչացումից՝ «Աստծո բարկության պատճառով»։ Մուսուլմանական մշակույթում պատմվածքն այսպիսի տեսք ունի․

## Միասեռական կողմնորոշում
Իսլամում բացակայում է համասեռականության ամբողջական հայեցակարգը, որը ներառում է ոչ միայն տղամարդկությունը, այլև պլատոնական հարաբերությունները։ Համասեռականությունը սովորաբար դիտարկվում է որպես դրա առանձին դրսևորումներ։ Առաջին հերթին, իսլամում, անշուշտ, արգելված է անալ սեքսը, անկախ նրանից, թե ինչ բնույթ ունի այն՝ հոմոսեքսուալ կամ հետերոսեքսուալ։

## Պատիժ համասեռականության համար
Ապացուցված միասեռական գործողությունները ենթադրում են քրեական պատիժ ըստ շարիաթի՝ շնության համար (զինա)։ Եթե նույնասեռական գործողություններ կատարող մարդիկ խուսափեն պատժից, իսլամական ուսմունքի համաձայն, նրանք Ալլահից պատիժ կկրեն։ Իմամներ Մալիքը, աշ-Շաֆին և Ահմադը կիսում էին այս կարծիքը։ Այսինքն՝ անհրաժեշտ է ունենալ չորս բարեպաշտ տղամարդիկ (ըստ Ղուրանի 24։ 13), ովքեր կվկայեն, որ տեսել են սեռական օրգանների ներթափանցման գործընթացը։ Եթե նրանք հաստատեն դա, ապա կատարողը մահապատժի է ենթարկվում քարկոծման միջոցով (ռաջմ)։ Դատավորների մոտ նույնիսկ աննշան, բայց հիմնավորված կասկածների առկայության դեպքում մահապատիժն ու քրեական հետապնդումը վերացվում են։ Եթե դատարանի համար ակնհայտ դառնա վկաների ստախոսությունն ու զրպարտությունը, ապա վերջիններս ենթարկվում են հրապարակային պատժի։ Իմամ Աբու Հանիֆան ասել է, որ միասեռական գործողություններ իրականացնողները արժանի են դատապարտման և վարչական պատժի։

«Իսլամական պետության» կողմից վերահսկվող տարածքներում, որոնք մեղավոր են ճանաչվել համասեռական հարաբերությունների համար, տեղի դատարանները մահվան են դատապարտում, առավել հաճախ նրանց նետում են բարձր շենքերից։

## Համասեռականությունը մուսուլմանական աշխարհում
Վաղ իսլամի շրջանում նույնասեռ սիրո նկատմամբ վերաբերմունքը (արաբ․՝ ՝مثلية جنسية) բացասական էր, ինչը արտացոլված է Ղուրանում։ Ինչպես գրում է պատմաբան Ադամ Մեցը, մուսուլմանական իրավագետների կարծիքները միասեռական արարքի համար պատժելու եղանակների վերաբերյալ տարբեր են եղել։ 10-րդ դարում իրավագետների մեծ մասը նրանց դասում էր թազիր կատեգորիայում, որը կարող է տարբեր լինել ամենալայն սահմաններում, այլ ոչ թե հադդ, որի համար շարիաթի կողմից հստակ սահմանված պատիժ է սահմանվում։

### Օրինականացում

Բրիտանական «The Guardian» պարբերականի համաձայն՝ Օսմանյան կայսրությունը 1858 թվականին ապաքրեականացրել է նույնասեռական հարաբերությունները։ Թուրքիայում, որտեղ բնակչության 99,8%-ը պաշտոնապես գրանցված է որպես մուսուլման, միասեռական ակտերը երբեք չեն քրեականացվել հիմնադրման օրվանից՝ 1923 թվականից ի վեր։

2016 թվականին Ստամբուլի Քադիր Խաս համալսարանի կողմից անցկացված հարցման համաձայն՝ հարցվածների 33%-ն ասել է, որ ԼԳԲՏ ներկայացուցիչները պետք է ունենան հավասար իրավունքներ։ 2020 թվականին այդ թիվը հասել է 45%-ի։ Թուրքիան իր 16-րդ ԼԳԲՏ շքերթն անցկացրել է 2019 թվականի հունիսի 30-ին Ստամբուլում։ Ավելին, Թուրքիան առաջին երկիրն է, որը ստորագրել և վավերացրել է Ստամբուլյան կոնվենցիան, որը մշակվել և ստորագրման համար բացվել է տվյալ երկրում 2011 թվականի մայիսի 11-ին։

Նույնասեռ սեռական հարաբերություններն օրինական են Ադրբեջանում, Ալբանիայում, Բահրեյնում, Բոսնիա և Հերցեգովինայում, Բուրկինա Ֆասոյում, Ջիբութիում, Գվինեա-Բիսաուում, Կոսովոյում, Մալիում, Նիգերում, Հորդանանում, Հորդանան գետի արևմտյան ափին (Պաղեստին պետություն) և Հյուսիսային Կիպրոսում։ Ալբանիան, Հյուսիսային Կիպրոսը, Բոսնիա և Հերցեգովինան և Կոսովոն նույնպես պաշտպանում են ԼԳԲՏ անձանց հակախտրական օրենքներով։

### Սահմանափակ քրեականացում
Նույնասեռ հարաբերությունները կանանց միջեւ օրինական են Քուվեյթում, Թուրքմենստանում, սակայն, միասեռական ակտերը տղամարդկանց միջեւ անօրինական են։

### Քրեականացում
Չնայած արևմտյան հասարակության բողոքներին, մի շարք իսլամական երկրներում (Սաուդյան Արաբիա, Իրան և այլն) միասեռական շփումները օրենսդրորեն արգելված են և պատժվում են ազատազրկմամբ, իսկ որոշ դեպքերում ընդունվել են գեյերի և ավելի հազվադեպ լեսբուհի մահապատժի մասին օրենքներ *(տես ներքևի աղյուսակը*)։

### Անհամաձայնությունների մակարդակ
2007 թվականին Մարոկկոյի Էլ-Քսար-էլ-Քեբիր քաղաքում տեղի ունեցավ գեյ-երեկույթ։ Լուրեր են տարածվել, որ դա միասեռ ամուսնության արարողություն է եղել, և ավելի քան 600 մարդ դուրս է եկել փողոց՝ դատապարտելով ենթադրյալ իրադարձությունը և բողոքելով գեյ-երեկույթի մասնակիցների հանդեպ ներողամտության դեմ։ Երեկույթին ներկա մի քանի մարդ ձերբակալվել է, և, ի վերջո, վեց մարոկկացի տղամարդիկ դատապարտվել են չորսից տասը ամսվա ազատազրկման՝ «համասեռականության» համար։

2014 թվականին Կահիրեի դատարանը երեք տարվա ազատազրկման է դատապարտել ութ տղամարդու այն բանից հետո, երբ տարածվել է մի տեսանյութ, որտեղ նրանք, իբր, մասնակցել են Նեղոսի երկայնքով նավով մասնավոր հարսանեկան արարողության երկու տղամարդկանց միջև։

### Նույնասեռականների իրավունքները մուսուլմանական երկրներում

## Մուսուլմանները արևմտյան երկրներում
### Հաստատման մակարդակ
2016 թվականի հարցման համաձայն՝ կանադացի մուսուլմանների 36%-ը կարծում է, որ համասեռականությունը պետք է ընդունվի հասարակության կողմից։

Salaam-ը կանադայի առաջին մուսուլմանական գեյ խումբն է, և երկրորդը՝ աշխարհում։ Salaam-ը հիմնադրվել է 1993 թվականին Ալ-Ֆարուք Խակիի կողմից, ով 2003 թվականին կազմակերպել է Salaam/Al-Fatiha միջազգային համաժողովը։

Նուր Վարսամեն ԼԳԲՏ մուսուլմանների պաշտպանն է։ Նա Ավստրալիայի Մելբուռն քաղաքում հիմնել է միասեռական մուսուլմանների համար Մարհաբի աջակցության խումբ։ 2016 թվականի մայիսին Վարզագերը հայտարարել է, որ ինքը համասեռամոլ է CBS 2'S The Feed ալիքին տված հարցազրույցում՝ դառնալով Ավստրալիայի առաջին բացահայտ իմամ գեյը։

Մեծ Բրիտանիայում հիմնված «Սաֆրա կանանց համար» նախագիծը աջակցում և աշխատում է ԼԳԲՏ կանանց մուսուլման կանանց հետ կապված խնդիրների վրա։ Այն հիմնադրվել է 2001 թվականի հոկտեմբերին ԼԳԲՏ համայնքի մուսուլման կանանց կողմից*։*

Իմամ Դաայի Աբդուլլան, ԱՄՆ-ի առաջին բացահայտ համասեռական իմամներից մեկը, պնդում է, որ մուսուլմանների շրջանում համասեռականության վերաբերյալ գոյություն ունեցող տեսակետը հիմնված է ավանդույթի վրա, այլ ոչ թե Սուրբ Գրությունների մեկնաբանության վրա։ 2011 թվականին Աբդուլլահը ստեղծել է ԼԳԲՏՔ+ մզկիթը, որը հայտնի է որպես «Բարեփոխումների լույս» մզկիթ, ԼԳԲՏՔ+ համայնքի անդամներին հարսանեկան արարողություններով ապահովելու համար։ Աբդուլլահը բացել է Մեքքայի ինստիտուտը՝ փորձելով մինչև 2030 թվականը բացել առնվազն 50 ԼԳԲՏ+ բարեկամական մզկիթ։

Մուսուլմանների դաշինքը հանուն սեռական և գենդերային բազմազանության իր գործունեությունը սկսել է 2013 թվականի հունվարի 23-ին ԱՄՆ-ում։ Այն աջակցում, հզորացնում և միավորում է ԼԳԲՏ մուսուլմաններին։ Այն նպատակ ունի «բարձրացնել գենդերային և սեռական բազմազանության ճանաչումը մուսուլմանական համայնքներում»։

«Մուսուլմանները առաջադիմական արժեքների համար» (IPC) Միացյալ Նահանգներում և Մալայզիայում հավատքի վրա հիմնված, զանգվածային իրավապաշտպան կազմակերպություն է, որը մարմնավորում և պաշտպանում է 21-րդ դարում բոլորի համար սոցիալական արդարության և հավասարության ավանդական Ղուրանի արժեքները**։ Նրանք արձանագրել են «մի շարք դասախոսություններ, որոնք ուղղված են մուսուլմանական համայնքներում հոմոֆոբիայի կրոնական արդարացման վերացմանը»։

Ամերիկացի մուսուլմանները, նրանց վրա ամերիկյան մշակույթի ազդեցության և հասարակական մտքի ուղղության պատճառով, ավելի բարյացակամ են դառնում համասեռականության նկատմամբ։ Այսպիսով, 2007 թվականի հարցման արդյունքում ամերիկացի մուսուլմանների միայն 27%-ը կարծում էր, որ համասեռականությունը պետք է ընդունվի հասարակության կողմից, 2011 թվականին այդ ցուցանիշն աճել է մինչև 39%, իսկ 2017 թվականի հուլիսին այն արդեն կազմել է 52%, ինչը համապատասխանում է 2016 թվականի ամերիկացի բողոքականների ընդունման մակարդակին։

### Միասեռ ամուսնություններ
Հասարակական կրոնի ամերիկյան հետազոտական ինստիտուտի 2017 թվականի հարցման համաձայն՝ ամերիկացի մուսուլմանների 51%-ը կողմ է միասեռ ամուսնություններին։

ԱՄՆ Կոնգրեսում առաջին ամերիկացի մուսուլման Քիթ Էլիսոնը 2010 թվականին հայտարարել էր, որ ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ ցանկացած խտրականություն սխալ է։ Հետո նա իր աջակցությունն է հայտնել նույնասեռ ամուսնություններին՝ հայտարարելով․ «*Ես հավատում եմ, որ Ձեզ դուր եկած մեկի հետ ամուսնանալու իրավունքն այնքան հիմնարար է, որ այն չպետք է ենթարկվի համընդհանուր հավանության այնպես, ինչպես մենք չպետք է քվեարկենք, թե արդյոք սևամորթներին պետք է թույլ տալ նստել ավտոբուսի առջևի մասում»։* 2015 և 2017 թվականների հարցումների համաձայն՝ Գերմանիայի մուսուլմանների ավելի քան 60%-ը պաշտպանել է նույնասեռ ամուսնությունները։

Սմիթի ինստիտուտի անցկացրած հարցման համաձայն՝ Իսրայելում, որտեղ բնակչության 1/5-ից ավելին մուսուլմաններ են, բնակիչների 62%-ը կողմ է քաղաքացիական ամուսնություններին, իսկ 52%-ը՝ միասեռ ամուսնություններին։

### Այլընտրանքային դիրքեր
Իսլամում լիբերալ շարժումների որոշ հետևորդներ հանդես են գալիս ավանդական գաղափարների վերանայման օգտին և պաշտպանում են Ղուրանի ժամանակակից ընթերցանությունը, ներառյալ համասեռականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Նրանք կարծում են, որ համասեռականությունը չպետք է դիտարկվի որպես մեղք, նրանք դեմ են համասեռականների իրավական հետապնդմանը, ինչպես նաև Իսլամական համարտիոլոգիայի և ընդհանրապես հասարակության մեջ նրանց ապաստիգմատիզացմանը։ Ըստ նրանց պատկերացումների՝ հնարավոր է լինել իսկական մուսուլմաններ և միևնույն ժամանակ մնալ գեյ կամ լեսբուհի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ;
* Dag Øistein Endsjø, *Sex and Religion. Teachings and Taboos in the History of World Faiths*, London, 2011;
* Իսլամական օրենքը և համասեռականությունը. տեսություն և պրակտիկա;
* Khaled El-Rouayheb, «Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500—1800», Chicago, 2005;
* J.W. Wright, «Homoeroticism in Classical Arabic Literature», New York, 1997;
* Arno Schmitt and Jehoeda Sofer (eds.), «Sexuality and Eroticism Among Males in Moslem Societies», Harrington Park Press, 1992;
* Michael Bochow, Rainer Marbach. Homosexualität und Islam, Männerschwarm Verlag GmbH, 2003. — 159 Seiten.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Սաֆրա նախագիծ - սեռականություն, գենդերային ինքնություն և իսլամ

Կատեգորիա:Միասեռականություն և իսլամ
Կատեգորիա:Շարիաթ
Կատեգորիա:Իսլամ
Կատեգորիա:Միասեռականություն և կրոն
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ
Կատեգորիա:Համասեռականություն
Կատեգորիա:Սեռական կողմնորոշում
Կատեգորիա:Սեռական կողմնորոշում և հասարակություն
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքներ
Կատեգորիա:Իսլամական մշակույթ
Կատեգորիա:Իսլամական փիլիսոփայություն