open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արամ Չոբանյան

**Արամ Վ. Չոբանյան** (), հայազգի բժիշկ, սրտաբան, բժշկական գիտությունների պրոֆեսոր, Բոստոնի համալսարանի նախագահ (2003-2005), ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (1994)։

## Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Փրովիդենսի (Ռոդ Այլենդ) Բրաուն համալսարանը, 1955 թվականին՝ Հարվարդի բժշկական դպրոցը (Բոստոն, Մասաչուսեթս), պրոֆեսոր՝ 1971։ 1967-1975 թվականներին եղել է Բոստոնի քաղաքային հիվանդանոցի հիպերտոնիայի բաժնի վարիչ, 1999 թվականից՝ Բոստոնի համալսարանի պրոֆեսոր, Բոստոնի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի անդամ, միաժամանակ՝ բժշկական հիպերտոնիայի բաժնի վարիչ, սրտաբանության բաժանմունքի փոխտնօրեն։ 1973 թվականից Վիտակեր սրտանոթային ինստիտուտի հիմնադիր-տնօրեն։ 1975-1995 թվականներին եղել է Ազգային առողջապահական կենտրոնի հիպերտոնիկ հետազոտության բաժնի վարիչ։ 1988 թվականին եղել է բժշկական դպրոցի դեկանը, 1996 թվականին՝ Բոստոնի համալսարանի բժշկական կամպուսի ռեկտորը։ 2003-2005 թվականներին եղել է Բոստոնի համալսարանի նախագահը։

Արամ Չոբանյանը Հայ օգնության ֆոնդի տնօրենների խորհրդի անդամ է։ Մասնակցել է Հայաստանում առողջապահական խնդիրների բարելավմանն ուղղված բազմաթիվ ծրագրերի։ Կազմակերպել է հայ բժիշկների և բուժաշխատողների վերապատրաստումներ, հետբուհական ծրագրեր Հայաստանում։

## Անդամակցություն
* Եվրոպական ԳԱ անդամ, (Բրյուսել, 2002)
* ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, (1994)
* Ամերիկյան բժիշկների ընկերության անդամ (1980, 2000 թվականից՝ պատվավոր)
* Միջազգային այլ գիտական կազմակերպությունների անդամ

## Գիտական գործունեություն
Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են զարկերակի պատի բջջային և մոլեկուլային կենսաբանության վրա հիպերտոնիայի ազդեցության և աթերոսկլերոզի կանխարգելման մեթոդների զարգացման ուսումնասիրությանը։

## Պարգևներ
* Հիպերտոնիայի ամերիկյան ընկերության մրցանակի դափնեկիր (1993)
* Մխիթար Հերացու մեդալ (2014)
* Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան
* Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ոսկե մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Բրաունի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Հայ սրտաբաններ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Նիկոլայ Լանգե

**Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Լանգե** (, ), ռուս հոգեբան։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը (1882)։ Աշխատել է Լայպցիգի Վ. Վունդի հոգեբանության լաբորատորիայում (1883)։ Օդեսայի համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր (1888-1921), որտեղ և կազմակերպել է Ռուսաստանում առաջին փորձարարական հոգեբանության լաբորատորիաներից մեկը։

## Գործեր
Ձևակերպել է ընկալման օրենքը, մշակել ուշադրության մոտորային տեսությունը, որը ըստ Լանգեի, ընկալման պայմանները բարելավող օրգանիզմի շարժողական ռեակցիան է։

Արտաքին շարժողական ակտերն առաջնային համարելով՝ Լանգեի հոգեբանական գաղափարները կապվել են Ի. Մ. Մեչենիովի ռեֆլեկտոր տեսության հետ։ Նա առաջինն է ռուսերենից թարգմանել Արիստոտելի «*Առաջին անալիտիկա*» (1894) աշխատությունը։

## Գրականություն
* Элькии Д., Шапиро Л., Псиьологическое наследие Н. Н. Ланге, «Труды Одесского гос. ун-та», 1941, т. 2։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս հոգեբաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Ազգայնական շարժում կուսակցություն (Թուրքիա)

**Ազգայնական շարժում կուսակցություն, ԱՇԿ** (, *MHP*), թուրքական աջ ծայրահեղական ազգայնական կուսակցություն։ Ստեղծել է 1969 թվականին Ալփարսլան Թյուրքեշը Ազգային հանրապետական գյուղացիական կուսակցության հիման վրա։ Դավանում է պանթյուրքիզմի և Երրորդ ճանապարհի աջ ռադիկալ գաղափարախոսությունը։ 1970-ականներին կուսակցություննը ընդգծում էր հակահամայնավարության և հակախորհրդայնականության գաղափարները, մասնակցում էր «Գլադիո» գործողությանը։ 1980 թվականի ռազմական հեղաշրջումից հետո նրա գործունեությունն արգելված է։ Շարունակել է իր գործունեությունը սահմանադրական կարգուկանոններին վերադարձի ժամանակ։ 1990-ականներին կենտրոնացել է քրդական անջատողական շարժման հակազդելու վրա։ Այս կուսակցությունը զբաղեցնում է թուրքական քաղաքական համակարգի աջ ծայրահեղական մասը։ Գտնվում է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի իսլամիստական կուսակցության ընդդիմության մեջ։ Կուսակցության տրամադրության տակ է երիտասարդական ռազմականացված «Գորշ գայլեր» կազմակերպությունը։ Ալփարսլան Թյուրքեշի մահից հետո կուսակցության նախագահն է դարձել Դևլեթ Բահչելին։

Կատեգորիա:Թուրքական ազգայնականություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի կուսակցություններ
Կատեգորիա:Նեոֆաշիզմ
Կատեգորիա:1969 հիմնադրումներ Թուրքիայում
Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կազմակերպություններ
Ալբերտ Խաչատուրով

**Ալբերտ Իոսիֆի Խաչատուրով** (), խորհրդային, ուզբեկ, թատերական ռեժիսոր, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, Ուզբեկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1957)։

## Կենսագրություն
Ալբերտ Խաչատուրովը ծնվել է 1930 թվականին Տաշքենդ քաղաքում։ 1948 թվականին ավարտել է Տաշքենդի կինոդերասանների դպրոցը, իսկ 1953 թվականին Տաշքենդի Օստրովսկու անվան գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։ 1953 թվականից եղել է Նամանգանի Նավոյի անվան դրամատիկական թատրոնին գլխավոր ռեժիսորը, իսկ 1960 թվականից՝ Խամզայի անվան ակադեմիական թատրոնի ռեժիսորը։

1960-1976 թվականներին աշխատել է Ուզբեկֆիլմում որպես ռեժիսոր։ Դասավանդել է Տաշքենդի երաժշտական ուսումնարանում և Օստրովսկու անվան թատերական ինստիտուտում։ «Նաշտար» հանրապետական երգիծական կինոժուռնալի մի շարք սյուժեների ռեժիսորն է եղել։

### Ընտանիք
* Խաչատուրովի կինը՝ Նադեժդա Սավիշնան, թատերագետ-հեռուստալրագրող էր։
* Որդին՝ Միքայել Խաչատուրովը (ծն․ 1956), «Արևելքի մեղեդին» միջազգային փառատոնի ռեժիսորն է։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր

### Սցենարիստ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ХАЧАТУРОВ Альберт Иосифович 
* 

Կատեգորիա:1930 ծնունդներ
Կատեգորիա:1976 մահեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տաշքենդ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տաշքենդ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 8 մահեր
Սագոենի

** Փետրարմավ, Սագոենի** (),պատկանում է սագոենազգիների (*Cucadaceae*) ընտանիքին։ Հայրենիքը Ճապոնիայի և Չինաստանի արևադարձային երկրամասերն են։

## Կենսաբանական նկարագիր
Արտաքին տեսքով հիշեցնում են որոշ արմավենիների, սակայն դրանց հետ ոչ մի կապ չունի։ Երկտուն բույս է, ուղիղ սյունաձև կամ ուռուցիկ ցողունով, փետրավոր տերևներով։ Մշակության մեջ գլխավորապես հանդիպում է *C.revalute Thbg.* տեսակը, որի բնի գագաթնակենտրոնից աճում են խիտ փետրավոր, կաշենման, փայլուն, մուգ կանաչագույն տերևները, որոնք աճում են տարին մեկ անգամ, համարյա բոլորը միանգամից փոխարինելով հներին։ Լավ խնամված սագոենին միանգամից կարող է տալ մինչև 60 տերև։

## Մշակում
Բնակարանային պայմաններում լավ չի աճում։ Ջերմանոցներում շատ լավ է աճում, որովհետև խիստ պահանջկոտ է օդի հարաբերական խոնավության նկատմամբ։ Խորհուրդ է տրվում ջրել գոլ ջրով, ոչ հաճախակի։ Հողագնդիկը չափից ավելի խոնավ պահելու դեպքում բույսը կարող է տերևաթափ լինել։ Անհրաժեշտ է հաճախակի մաքրել տերևների վրայի փոշին, կատարել հողի փխրեցում։ Երկար և լայն տերևներ ստանալու նպատակով բույսերը պետք է պահել ջերմանոցում, որտեղ հնարավոր է ստեղծել մոտավորապես այն պայմանները, ինչ որ իրենց հայրենիքում։ Բազմացվում է սերմերով, բնի կտրոններով, գագաթնամասով և արմատածիլերով։ Վերատնկումը կատարվում է 5-6 տարին մեկ անգամ, նոր տերևներն աճելուց հետո։ Համապատասխան հողախառնուրդ պատրաստելու համար անհրաժեշտ է վերցնել 3 մաս ճմահող, 1 մաս տերևահող, 1 մաս փտած գոմաղբ և 1 մաս խոշորահատիկ ավազ։

## Տեսակներ
մինի|աջից
մինի|աջից

## Գրականություն
* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

Կատեգորիա:Սսագոենազգիներ
Էդգար Խոջիկյան

**Էդգար Էդուարդի Խոջիկյան** (սեպտեմբերի 23, 1923, Երևան, ՀԽՍՀ - սեպտեմբերի 17, 2010, Մոսկվա, ՌԴ), խորհրդային հայ ռեժիսոր։ Խորհրդային հայ գրող Էդուարդ Խոջիկյանի որդին է (1900-1961)։

## Կենսագրություն
Էդգար Խոջիկյանը ծնվել է 1923 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում և Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ 1949 թվականին ավարտել է ՎԳԻԿ-ի դերասանական ֆակուլտետը՝ Յուլի Ռայզմանի արհեստանոցը։ Աշխատել է Մոսֆիլմում որպես ռեժիսոր։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր

### Դերերը կինոյում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1923 ծնունդներ
Կատեգորիա:2010 մահեր
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 17 մահեր
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Գևորգ (Ջորջ) Չիլինգարյան

**Գևորգ (Ջորջ) Չիլինգարյան** (, ), նավթագետ, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (1998)։ Իտալիայի Studiorum Minerva ակադեմիայի, Բեդֆորդի (Արիզոնա) և այլ համալսարանների պատվավոր դոկտոր։ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի գեներալ։

## Կենսագրություն
Գևորգ Չիլինգարյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ Մանկությունն անցել է Իրանում։ Սովորել է Թեհրանում, Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում, ստացել նավթի երկրաբանության և արդյունաբերության բնագավառի մասնագետի կրթություն։ 1949 թվականին ավարտել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանը։ Աշխատել է Իրանի նավթային ընկերություններում, եղել է Շահի խորհրդականը նավթի և գազի հանքավայրերի գծով։ Նրա շնորհիվ նավթահանք է բացվել Իրանի Խուժիստան նահանգում։

Հաստատվելով Լոս Անջելեսում դարձել է համերկրային նավթային ընկերության նախագահ, ԱՄՆ-ի և մի շարք երկրների նավթահանույթի և նավթամշակման վարչության ղեկավար։ 1950-1954 թվականներին, 1956-1965 թվականներին ՀԿՀ նավթի երկրաբանության ֆակուլտետի դասախոս, 1965 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1954-1956 թվականներին եղել է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի Դեյթոնի (Օհայո) բազայի լաբորատորայի վարիչ, 1967-1969 թվականներին, 1978-1987 թվականներին` ՄԱԿ-ի նավթի տեխնոլոգիայի գծով ավագ  և այլ կազմակերպությունների խորհրդական։ Մի շարք ընկերությունների ու գիտական կազմակերպությունների նախագահ, Ռուսաստանի բնական ԳԱ փոխնախագահ (2000)։ Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի ուսուցչապետ է, խմբագրում է «Նավթային գիտությունները և ճարտարագիտությունը» միջազգային հանդեսը։ Հայտնաբերել է խոշոր նավթահանքեր տարբեր երկրներում։ Հրատարակել է մի շարք աշխատություններ։ Չիլինգարյանը 72 գրքի և 500 գիտական աշխատության հեղինակ է, 2 գիտական ամսագրի հեղինակ։	

Բնակվում է ԱՄՆ-ում։ Իրանի նավթահանքերից մեկը կոչվում է նրա անվամբ՝ «Չիլինգար»։
thumb

## Անդամակցություն
* Նյու Յորքի ԳԱ անդամ
* Հարավային Կալիֆոռնիայի ԳԱ անդամ
* Ռուսաստանի բնական ԳԱ արտասահմանյան անդամ
* Միջազգային բազմաթիվ գիտական կազմակերպությունների անդամ
* ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ

## Գիտական գործունեություն
Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են նավթի և գազի երկրաբանության տեսական հիմնախնդիրներին, նավթի և գազի հանքաշերտերի գոյացման և ածխաջրածինների առաջացման հարցերի լուծմանն ուղղված նոր մոտեցումների մշակմանը։

## Պարգևներ
* Ռուսաստանի ԳԱ Մ. Լոմոնոսովի անվան ոսկե մեդալ

## Մեջբերումներ Գևորգ Չիլինգարյանից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ
Լաոկոոն

thumb|«Լակոոնը և նրա որդիները»
**Լաոկոոն**, **Ղաոկոն** (), հին հունական դիցաբանության մեջ Տրոյայի Ապոլլոնի մեհյանի քուրմ։ Ըստ առասպելի, Լաոկոոնն արգելել է ներս բերել հույների թողած վիթխարի փայտե ձին։ Հույներին հովանավորող Աթենաս աստվածուհու հրամանով երկու վիշապ խեղդել են Լակոոնին և նրա երկու որդիներին։

Մ. թ. ա. 1-ին դարի կեսին ռոդոսցի վարպետներ Ագեսանդրոսը, Աթենոդորոսը և Պոլիդորոսը Լաոկոոնի կործանումը մարմնավորել են «Լաոկոոն» քանդակում, իսկ Վերգիլիոսը՝ «Էնեական» պոեմում։ Այդ կոթողների ազդեցությամբ Լեսինգը 1766 թվականին գրել է «Լաոկոոն կամ գեղարվեստի ու պոեզիայի սահմանների մասին» գեղագիտական քննախոսությունը։

Լաոկոոնի առասպելն արտացոլվել է նաև XVI-XVII դարերին եվրոպական գեղանկարչության մեջ (Զ. Ռոմանո, Էլ Դրեկո)։

## Տես նաև
*Տրոյայի ձի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Տրոյական պատերազմ
Սան Ֆրանչեսկո ալ Կամպո

**Սան Ֆրանչեսկո ալ Կամպո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 4.800 մարդ (2008 թ. տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 318 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 15 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10070։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Ֆրանցիսկոս Ասիզցին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2142
 bar:1871 from:0 till: 2436
 bar:1881 from:0 till: 2603
 bar:1901 from:0 till: 2841
 bar:1911 from:0 till: 2919
 bar:1921 from:0 till: 3054
 bar:1931 from:0 till: 2730
 bar:1936 from:0 till: 2680
 bar:1951 from:0 till: 2764
 bar:1961 from:0 till: 3113
 bar:1971 from:0 till: 3264
 bar:1981 from:0 till: 3475
 bar:1991 from:0 till: 3849
 bar:2001 from:0 till: 4351
PlotData=
 bar:1861 at: 2142 fontsize:S text: 2.142 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2436 fontsize:S text: 2.436 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2603 fontsize:S text: 2.603 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2841 fontsize:S text: 2.841 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2919 fontsize:S text: 2.919 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 3054 fontsize:S text: 3.054 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2730 fontsize:S text: 2.730 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2680 fontsize:S text: 2.680 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2764 fontsize:S text: 2.764 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 3113 fontsize:S text: 3.113 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3264 fontsize:S text: 3.264 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3475 fontsize:S text: 3.475 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3849 fontsize:S text: 3.849 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 4351 fontsize:S text: 4.351 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Տրված ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 011 9263300 — 011 9263301
* Էլեկտրոնային փոստ՝ comune@comune.sanfrancescoalcampo.to.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.sanfrancescoalcampo.to.it/

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ազգային ինստիտուտ վիճակագրության 
* http://www.istat.it/english/
Ջոն Լիլբեռն

**Ջոն Լիլբեռն** (, ), XVII դարի Անգլիական հեղափոխության գործիչ, լեվելլերների ղեկավար և գաղափարախոս։ Մասնակցել է առաջին քաղաքացիական պատերազմին (1642-1646 թթ.)։ 1647 թվականին բանտում գրել է «Ժողովրդական համաձայնություն» պամֆլետը, որը դարձել է լեվելլերների կուսակցության ծրագիրը։ 1653 թվականին նորից ձերբակալվել է Օլիվեր Կրոմվելի հրամանով և չնայած արդարացմանը, գրեթե մինչև կյանքի վերջը եղել է բանտում։

Ջոն Լիլբեռնը իր մեծ դեր է խաղացել անգլիական հեղափոխության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ
Լանոլին

մինի
**Լանոլին** ( - բուրդ և oleum - յուղ), կենդանական մոմ. ստացվում է ոչխարի բուրդը լվանալիս։

Մածուցիկ գորշ-դեղնավուն յուղ է։ Մնացած մոմերից տարբերվում է ստերինների (մասնավորապես խոլեսթերինի) մեծ պարունակությամբ։ Լանոլինը լավ ներծծվում է մաշկի մեջ և օժտված է փափկացնող հատկությամբ։

Կիրառվում է կոսմետիկայում, բժշկության մեջ՝ որպես հիմնական նյութ տարբեր քսուքներ պատրաստելու, ինչպես նաև մաշկը փափկացնելու համար։ Լանոլինը կարող է օգտագործվել որպես կաշվի և մորթու քսանյութ, ինչպես նաև որպես փայլեցնող և պաշտպանիչ ծածկույթ կոշիկների և կաշվե իրերի համար։

Կատեգորիա:Մոմանյութեր
Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Բորգարնես

**Բորգարնես** (), քաղաք Իսլանդիայում, Միրա սիսլայի ամենամեծ բնակավայրն է։

## Անվանում
Անվանումը թարգմանաբար նշանակում է «ժայռոտ թերակղզի»։

## Աշխարհագրություն
Բորգարնես քաղաքը տեղակայված է Իսլանդիայի արևմտյան ափին՝ մայրաքաղաք Ռեյկյավիկից 30 կմ հյուսիս։ Վարչականորեն մտնում է Վեստուրլանդ տարածաշրջանի Բորգարբիգդ համայնքի մեջ։ Վեստուրլանդ տարածաշրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը 1930 մարդ է (2007)։

## Պատմություն
1994 թվականի հունիսի 11-ին Բորգարնես քաղաքը միավորվեց երեք գյուղական համայնքների՝ Նորդուրարդալուրի, Ստաֆհոլստունգուրի և Հրաունի հետ և կազմավորեց Բորգարբիգդ նոր համայնքը։

Ըստ լեգենդի՝ Բորգարնեսում 9-րդ կամ 10-րդ դարում ծնվել է սկալդ (հին սկանդինավյան գուսան) և հերոս Էգիլ Սկալագրիմսոնը, ում կյանքը նկարագրված է «Սագա Էգիլի մասին» միջնադարյան սագայում։ Ի հիշատակ նրա՝ քաղաքում կանգնեցված է քանդակագործ Ասմունդուր Սվեյնսոնի հեղինակային հուշարձանը։

## Կլիմա




## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլանդիայի քաղաքներ
Լիթուրգիա (այլ կիրառումներ)

**Լիթուրգիա**  (հասարակական, համաժողովրդական + գործ, պարտականություն բառերից),
# Բնամթերային և դրամական զանազան պարհակներ Հին Հունաստանում և Բյուզանդիայում։
# Քրիստոնեական եկեղեցական արարողություն՝ պատարագ։ Հայտնի է երկրորդ դարից։ Կաթոլիկների մոտ Լիթուրգիա կոչվում է մեսսա։
Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրայի շրջան

**Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրայի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ալ-Սուեյդայի մարզում։ Հանդիսանում է Շահբայի գավառի չորս շրջաններից մեկը։ Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունն կազմում է 12,720 մարդ։

Վարչական կենտրոնն Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրա քաղաքն է։ Գտնվում է մարզի հարավային մասում։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Ալ-Մասմիայի և Ալ-Դումեյրի շրջան, արևելքում՝ Ալ-Սաբաա Բիյարի շրջան, հարավում՝ Շակկայի և Շահբայի շրջան, արևելքում՝ Ալ-Արիկայի շրջան։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 573.76 քառ.կմ տարածք։

Շրջանն ուննի 13 գյուղ և ավան (Բնակչության թվաքանակն ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով է) դրանք են՝
* Հոշ Համմադ (), բնակչություն՝
* Մեծ Սուրա (), բնակչություն՝ 885
* Հակֆ (), բնակչություն՝ 455
* Հազմ (), բնակչություն՝ 858
* Կալիդիյե (), բնակչություն՝ 937
* Խալխալե (), բնակչություն՝ 2,268
* Լաեթե (), բնակչություն՝ 2,225
* **Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրա** (), բնակչություն՝ 1,517
* Հյուսիսային Աշեյիբ (), բնակչություն՝ 1,262
* Ռադիմե ալ-Լեվա (), բնակչություն՝ 1,001
* Սալմիյե (), բնակչություն՝ 219
* Թակիր (), բնակչություն՝ 519
* Ում Հարտեյին (), բնակչություն՝ 574

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Շահբայի գավառ
Սան Մաուրիցիո Կանավեզե

**Սան Մաուրիցիո Կանավեզե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 7613 մարդ (2008 թ. տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 427 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 17 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10077։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Մավրիկիոսը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 3409
 bar:1871 from:0 till: 3828
 bar:1881 from:0 till: 3882
 bar:1901 from:0 till: 3939
 bar:1911 from:0 till: 4308
 bar:1921 from:0 till: 4297
 bar:1931 from:0 till: 4327
 bar:1936 from:0 till: 4472
 bar:1951 from:0 till: 4836
 bar:1961 from:0 till: 5462
 bar:1971 from:0 till: 7187
 bar:1981 from:0 till: 6809
 bar:1991 from:0 till: 6600
 bar:2001 from:0 till: 7259
PlotData=
 bar:1861 at: 3409 fontsize:S text: 3.409 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 3828 fontsize:S text: 3.828 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 3882 fontsize:S text: 3.882 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 3939 fontsize:S text: 3.939 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 4308 fontsize:S text: 4.308 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 4297 fontsize:S text: 4.297 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 4327 fontsize:S text: 4.327 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 4472 fontsize:S text: 4.472 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 4836 fontsize:S text: 4.836 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 5462 fontsize:S text: 5.462 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 7187 fontsize:S text: 7.187 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 6809 fontsize:S text: 6.809 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 6600 fontsize:S text: 6.600 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 7259 fontsize:S text: 7.259 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Տրված ISTAT


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝011 9263211
* Էլեկտրոնային փոստ՝ sindaco@comune.sanmauriziocanavese.to.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.san-maurizio-canavese.to.it/ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.san-maurizio-canavese.to.it/ 
* Ազգային ինստիտուտ վիճակագրության 
* http://www.istat.it/english/
Լիզոգենիա

**Լիզոգենիա** բակտերիաների լիզիսի ենթարկվելու ընդունակություն, որն ուղեկցվում է բակտերիոֆագի անջատումով։ Լիզոգենիաի տեսությունը մշակել են ֆրանսիացի գիտնականներ Ա. Լվովը և Ա. Հուտմանը (1950)։ Նրանք բացահայտեցին, որ լիզոգեն վիճակը կապված է բակտերիաների բջիջներում առկա պրոֆագի հետ։ Լիզոգեն բակտերիաների յուրաքանչյուր սերունդում լիզիսի են ենթարկվում բջիջների աննշան մասը (1 միլիոն բջջից մոտ 1-ը), և ազատվում է չափավոր ֆազերի 70— 150 մասնիկ։ Պրոֆագի վարակիչ վիճակի անցնելու հաճախականությունը կարող է մեծանալ մի շարք գործոններով (օրինակ, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներով) ազդելիս։ Բջջի վիճակը որոշվում է վարակի սկզբնական փուլում և հիմնականում կախված է իմունիտետի առաջացման ժամանակից։ Եթե իմունիտետը առաջանում է ավելի վաղ, քան վարակի ցարգացումը կհասնի ոչ դարձելի լիզիսի փուլին, ապա կարող է տեղի ունենալ լիզոգենիզացում։ Բակտերիաների գենոմում միաժամանակ կարող են պարունակվել տարբեր ֆագերի պրոֆագեր (պոլիլիզոգենիա)։ Նշված դեպքում բջիջը իմունիտետ է ունենում բոլոր ֆագերի դեմ։ Արհեստականորեն ստացվել են լիզոգեն բակտերիաներ, որոնք իրենց հատկություններով չեն տարբերվում բնական պայմաններում հայտնաբերված լիզոգեն բակտերիաներից։ Լիզոգենիան բակտերիաների վիրուսային վարակի բարդ ձևն է։

Կատեգորիա:Բակտերիաբանություն
Կատեգորիա:Բակտերիոֆագներ
Կատեգորիա:Վիրուսաբանություն
Ալ-Մազրաայի շրջան

**Ալ-Մազրաայի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ալ-Սուեյդայի մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Սուեյդայի գավառի երեք շրջաններից մեկը։ Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչւոթյունն կազմում է 212,463 մարդ։

Վարչական կենտրոնն Ալ-Մազրաա քաղաքն է։ Գտնվում է մարզի արևելյան մասում։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Ալ-Արիկայի շրջան, արևելքում՝ Շահբայի շրջան, հարավում՝ Ալ-Սուեյդայի շրջան, արևմուտքում՝ Ալ-Շեյխ Մասքինի շրջան։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 691.13 քառ.կմ տարածք։

Շրջանն ուննի 12 գյուղ և ավան (Բնակչության թվաքանակն ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով է) դրանք են՝
* Դոռ (), բնակչություն՝ 1,412
* Դվեյիրա (), բնակչություն՝ 950
* Ջիդյա (), բնակչություն՝ 150
* Մաջդալ 6 (), բնակչություն՝ 3,459
* **Ալ-Մազարաա** (), բնակչություն՝ 3,454
* Նաջրան (), բնակչություն՝ 2,955
* Կարրասա (), բնակչություն՝ 638
* Ռիմա ալ-Լահֆ (), բնակչություն՝ 1,925
* Սամիե (), բնակչություն՝ 1,097
* Թարա (), բնակչություն՝ 867
* Թիրա (), բնակչություն՝ 507
* Սամմա (), բնակչություն՝ 213

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Ալ-Սուեյդայի գավառ
Շակկայի շրջան

**Շակկայի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ալ-Սուեյդայի մարզում։ Հանդիսանում է Շահբայի գավառի չորս շրջաններից մեկը։ Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունն կազմում է 15,849 մարդ։

Վարչական կենտրոնն Շակկա քաղաքն է։ Գտնվում է մարզի հյուսիսարևելյան մասում։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրայի և Ալ-Դումեյրի շրջաններին, հարավում՝ Ալ-Մուշաննաֆի շրջան, արևելքում՝ Շահբայի շրջան։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 731.29 քառ. կմ տարածք։

Շրջանն ուննի 11 գյուղ և ավան (Բնակչության թվաքանակն ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով է) դրանք են՝
* Արաջա (), բնակչություն՝ 738
* Բարեկ (), բնակչություն՝ 856
* Բոթայինա (), բնակչություն՝ 1,151
* Դումա (), բնակչություն՝ 1,572
* Հայաթ (), բնակչություն՝ 1,176
* Հիթ (), բնակչություն՝ 655
* Ջնեյինե (), բնակչություն՝ 2,580
* Քասր (), բնակչություն՝ 532
* Ռդեյիմե (), բնակչություն՝ 1,290
* **Շակկա** (), բնակչություն՝ 5,116
* Թալա (), բնակչություն՝ 183

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Շահբայի գավառ
Շահբայի շրջան

**Շահբայի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ալ-Սուեյդայի մարզում։ Հանդիսանում է Շահբայի գավառի չորս շրջաններից մեկը։ Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունն կազմում է 31,657 մարդ։

Վարչական կենտրոնն Շահբա քաղաքն է։ Գտնվում է մարզի կենտրոնական մասում։ Սահմանակից է հյուսիս-արևմուտքում՝ Ալ-Արիկայի շրջան, հյուսիսում՝ Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրայի շրջան, արևելքում՝ Շակկայի շրջան, հարավում՝ Ալ-Մուշաննաֆի շրջան, հարավ-արևմուտքում՝ Ալ-Սուեյդայի շրջան, արևմուտքում՝ Ալ-Մազրաայի շրջան։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 263.88 քառ.կմ տարածք։

Շրջանն ուննի 12 գյուղ և ավան (Բնակչության թվաքանակն ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով է) դրանք են՝
* Ամրա (), բնակչություն՝ 1,691
* Բրեյիկա (), բնակչություն՝ 1,055
* Մաջադել (), բնակչություն՝ 1,832
* Մարդակ (), բնակչություն՝ 2,891
* Մտունա (), բնակչություն՝ 1,366
* Նեմրե (), բնակչություն՝ 4,376
* Սալախեդ (), բնակչություն՝ 950
* **Շահբա** (), բնակչություն՝ 13,660
* Շուեյիմրե (), բնակչություն՝ 352
* Թիմա (), բնակչություն՝ 801
* Ում Դբեյիբ (), բնակչություն՝ 770
* Ում ալ-Զայթուն (), բնակչություն՝ 1,913

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Շահբայի գավառ
Բախհագել

**Բախհագել** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է *Շվաբիա* վարչական շրջանին։ Գտնվում է *Դանուբի Դիլինգենի* շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2288 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 19.72 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 73 112։

## Պատկերասրահ

Bachhagel_Mari%C3%A4_Himmelfahrt_61.JPG
Burghagel_St._Peter_49.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ամերդինգեն

**Ամերդինգեն ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Դոնաու Ռիս շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 845 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 19,10 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 7 79 112*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Դոնալդ Տուսկ

**Դոնալդ Ֆրանցիշեկ Տուսկ** (, ), լեհ քաղաքական գործիչ։ Լեհաստանի 14-րդ վարչապետը։ Ղեկավարել է Լեհաստանի կառավարությունը 2007 թվականի նոյեմբերի 16-ից, մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 22-ը։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 1-ից Եվրոպայի Խորհրդի նախագահն է։

## Կենսագրություն
Դոնալդ Տուսկը ծնվել է 1957 թվականի ապրիլի 22-ին Լեհաստանի Գդանսկ քաղաքում։ Դոնալդ Տուսկի հայրը՝ ավագ Դոնալդ Տուսկը (1930-1972) եղել է ատաղծագործ։ Մայրը՝ Եվա Տուսկը եղել է բույժքույր (1934-2009)։ Դոնալդ Տուսկը ավարտել է Գդանսկի հումանիտար համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։

### Քաղաքական գործունեություն
1997 թվականին Դոնալդ Տուսկը դարձավ Լեհաստանի Սեբատոր՝ Ազատության Միություն կուսակցության կազմում։ 2001 թվականից եղել է «Քաղաքացիական պլատֆորմ» կուսակցության հիմնադիրներից մեկը։ 2003 թվականին դարձել է «Քաղաքացիական պլատֆորմ» կուսակցության ղեկավար։ 2005 թվականին Լեհաստանում տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ գլխավորել է «Քաղաքացիական պլատֆորմ» կուսակցությունը («Քաղաքացիական պլատֆորմ» կուսակցությունը ստացել է 36,33% քվե և շարունակել մնալ ընդդիմադիր)։

### Նախագահական ընտրություններ (2005 թվական)
2005 թվականին մասնակցել է նախագահական ընտրություններին և իշխանության կողմից առաջադրված թեկնածու Լեհ Կաչինսկու հետ անցել երկրորդ փուլ։ Երկրորդ փուլում ստանալով 46% ձայն՝ չի ընտրվել Լեհաստանի նախագահ։

### Լեհաստանի վարչապետ
2007 թվականի հոկտեմբերի 21-ին տեղի ունեցած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում իր ղեկավարած «Քաղաքացիական պլատֆորմ» կուսակցության տարած հաղթանակի արդյունքում (41,50%) 2007 թվականի նոյեմբերի 16-ին դարձել է Լեհաստանի վարչապետ։

### Նախագահական ընտրություններ (2010 թվական)
2010 թվականին Դոնալդ Տուսկը չմասնակցեց նախագահական ընտրություններին, սակայն նրա ղեկավարած «Քաղաքացիական պլատֆորմ» կուսակցությունը որպես նախագահի թեկնածու առաջադրեց Բրոնիսլավ Կոմորովսկուն, ով դարձավ Լեհաստանի նախագահ։

### Խորհրդարանական ընտրություններ (2011 թվական)
2011 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ Դոնալդ Տուսկի ղեկավարած «Քաղաքացիական պլատֆորմ» կուսակցությունը գրավեց առաջին տեղը՝ ստանալով 39.11% ձայն։ Ընտրությունների արդյունքում «Քաղաքացիական պլատֆորմ» կուսակցությունը Սեյմում ստացավ 206 մանդատ, ինչի շնորհիվ կուսակցությունը մեծամասնություն կազմեց։

### Եվրոպական Խորհրդի նախագահ
2014 թվականի օգոստոսի 31-ին Դոնալդ Տուսկը ընտրվեց Եվրոպական Խորհրդի (Եվրախորհուրդ) նախագահ։ 2014 թվականի սեպտեմբերին Դոնալդ Տուսկը հրաժարվեց Լեհաստանի Վարչապետի Պաշտոնից, որի արդյունքում էլ Լեհաստանի վարչապետ դարձավ Եվա Կոպաչը։ Դոնալդ Տուսկը Եվրոպական Խորհրդի (Եվրախորհուրդ) նախագահ է դարձել 2014 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դոնալդ Տուսկ
* Դոնալդ Տուսկ

Կատեգորիա:Գդանսկի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լեհ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կուսակցության հիմնադիրներ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության քաղաքական պաշտոնյաներ
Ալ-Արիկայի շրջան

**Ալ-Արիկայի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ալ-Սուեյդայի մարզում։ Հանդիսանում է Շահբայի գավառի չորս շրջաններից մեկը։ Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունն կազմում է 11,723 մարդ։

Վարչական կենտրոնն Ալ-Արիկա քաղաքն է։ Գտնվում է մարզի հարավարևելյան մասում։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Ալ-Մասմիայի շրջան, արևելքում՝ Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրայի և Շահբայի շրջան, հարավում՝ Ալ-Մազրաայի շրջան։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 204.20 քառ.կմ տարածք։

Շրջանն ուննի 9 գյուղ և ավան (Բնակչության թվաքանակն ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով է) դրանք են՝
* **Ալ-Արիկա** (), բնակչություն՝ 3,798
* Դամա (), բնակչություն՝ 1,799
* Դեյր Դեմա (), բնակչություն՝ 537
* Հարրան (), բնակչություն՝ 1,523
* Ջրեյին (), բնակչություն՝ 507
* Խարսա (), բնակչություն՝ 547
* Լեբբին (), բնակչություն՝ 1,730
* Սմեյիդ (), բնակչություն՝ 853
* Վաքմ (), բնակչություն՝ 429315

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Շահբայի գավառ
Ջեյմս Վալենթայն

**Ջեյմս Բուրգոն Վալենթայն** (, ), ամերիկացի երաժիշտ, ով լավագույնս հայտնի է որպես Maroon 5 փոփ ռոք խմբի կիթառահար։ Նա նաև նվագել է այնպիսի երաժշտական խմբերում, ինչպիսիք են՝ Jjamz, Square, Montag, Kid Quarkstar, Mondello և Happy Dog: Համագործակցել է Ջոն Մեյերի, Ջեննի Լյուիսի և այլ կատարողների հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Maroon 5-ի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ
Դանուբի Դիլինգեն

**Դանուբի Դիլինգեն ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է *Շվաբիա* վարչական շրջանին։ Գտնվում է *Դանուբի Դիլինգենի* շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 18215 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 75.59 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 73 125։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Դանուբի ափին գտնվող քաղաքներ
Ջեսսի Կարմայքլ

**Ջեսսի Ռոյալ Կարմայքլ** (, ), ամերիկացի երաժիշտ, ով լավագույնս հայտնի է որպես Maroon 5 փոփ ռոք խմբի ստեղնահար։ Համագործակցել է այնպիսի կատարողների հետ, ինչպիսիք են՝ Սարա Բարելիսը, RY X-ը և այլք։ Խմբից դուրս նա նաև ունի իր սեփական երաժշտական նախագիծը, որը անվանված է «1863»:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Maroon 5-ի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1979 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք ստեղնահարներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 2 ծնունդներ
Արմենոխորի

**Արմենոխորի** (), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Լիմասոլի շրջանում, տեղակայված Լիմասոլ քաղաքից 10 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Արմենոխորի հունարեն նշանակում է «Հայկակակ գյուղ»։ 1958 թվականին թուրք կիպրացիները հաստատել են գյուղի երկրորդ անունը Էսոնկո, որը նշանակում է քամոտ գյուղ ()։

## Պատմություն
thumbnail|left|Տիգրան Մեծը` Կիպրոսում, շրջապատված 4 թագավորներով

### Հնագույն ժամանակներ
Արմենոխորին Լիմասոլի շրջանի ամենահին գյուղերից մեկն է։ Կղզու բնակության տարիները թվագրվում են ՔԱ 85-ական թվականներին։ Տիգրան Մեծը նվաճելով Սիրիան, Լիբանանը, Անատոլիան, Իսրայելի մի մասը հասել է նաև Կիպրոս։ Տիգրանը իր բանակի մի մասը թողել է Կիպրոսում երաշխավորելու հույն բնակչության խաղաղությունը, քանի որ կղզում ապրում էին նաև ագրեսիվ արաբներ։
Տիգրանի զորքը օգտագործում է կղզու այս գերհարմարավետ դիրքավորված տարածքը որպես թշնամուն հետևելու դիտարան և ռազմավարական հենակետ։ Այնուհետև շարունակելով իր նվաճումները, Տիգրանը հրամայում է որոշ զինվորների տեղակայվել այս հողատարածքում ինչի արդյունքով ստեղծվում է Կիրպոսի առաջին հայկական համայնքը, որը տարիներ անց անվանակոչվում է Արմենոխորի։

### Օսմանյան ժամանակաշրջան
Արմենոխորին դարձել է թուրք կիպրացիներով բնակեցված գյուղ Օսմանյան ժամանակաշրջանում, այնուամենայնիվ հույն և հայ մի քանի ընտանիքներ մնացել են գյուղում 1891-ից 1900-ական թվականներին, սակայն նրանք էլ լքել են գյուղը 1940-ական թվականներին։ Բրիտանական ժամանակաշրջանում բնակչությունն ավելացավ հասնելով 1960 թվականին 160-ի։

### Արդի
Հայոց Ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած հայեր կարողացել են Անատոլիայից հասնել Կիպրոս, և ապաստանել իրենց պատմական գյուղում։ Գյուղի բնակչությունը կազմում է 167 մարդ 2001 թվականի տվյալների։ Այժմ այստեղ բնակվում են կղզու ամենահարուստ ներկայացուցիչները, կառուցված են արդի շքեղ դղյակներ տարածքի ամենաընտիր տեսարաններով դեպի միջերկրական ծով։

## Ժողովրդագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիպրահայ հասարակություն
Կատեգորիա:Հայաբնակ գյուղեր
Այգաբաց (գետ)

**Այգաբաց**, *Իլխիաբի*, գետ Շիրակի մարզում։ Սկիզբ է առնում Շարայի լեռան լանջերից և Ախուրյան գյուղի հարավարևելյան մասում ձախից միախառնվում Ջաջուռ գետին։ Երկարությունը 18 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ջաջուռ գետի վտակներ
Այլաձոր (գետ)

**Այլաձոր**, գետ Սյունիքի մարզում, Կարթ գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Գազանա լեռնանցքից և Նոր Աստղաբերդ գյուղից 7 կմ հարավ–արևմուտք միանում մայր գետին։ Երկարությունը 3 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարթ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Գազանա լեռնանցք

**Գազանա լեռնանցք**, լեռնանցք Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռների հարավային մասում՝ 3112 մ բարձրության վրա, Գեղի և Կարթ գետերի վերնագավառների միջև, Գազանալճից 1,5 կմ հյուսիս–արևելք, Քաջարանից 12 կմ հյուսիս–արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնանցքներ
Գազանալիճ

**Գազանալիճ**, *Գազանա, Գազան, Գսպւսնափե, Կազան, Ղազան, Ղազանգյոլ*, լիճ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռների կատարային մասում, Քաջարանից 11 կմ հյուսիս–արևմուտք, Գեղի գետի ակունքում։

Գտնվում է ծովի մակարդակից 3112 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 1,8 հա, խորությունը մինչև 10 մ, ավազանը՝ 2 կմ², ծավալը՝ 57 5000 մ³։ Ունի հրաբխային ծագում։ Առաջացել է հրաբխի խառնարանում և փաստորեն բաղկացած է 3 լճակներից։ Ամառը ջրի ջերմությունը մոտ 13&nbsp;°C։ Ջրերը քաղցրահամ են։ Ջրմուղով ջրերը տարվում են Կապան քաղաք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լճեր
Վահան Ղազարյան

**Վահան Ղազարյան** (1875, Մարզվան- 1915, Եդեսիա), հայ բժիշկ, խմբագիր։

## Կենսագրություն

Ծնվել է 1875 թվականին Մարզվանում։ Նախնական և բարձրագույն կրթությունն ստացել է ամերիկացի միսիոներների Մարզվանի Անատոլիա քոլեջում։ 1903-1907 թվականներին սովորել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում և ավարտել գերազանցությամբ։ Ուսանողական տարիներին հետևել է հայկական մամուլին և գրականությանը ու դրանց իր մասնակցությունը բերել։

1911 թվականին Տրապիզոնում եղել է «Բժիշկ» բժշկա-առողջապահական ամսաթերթի խմբագրապետը։ 1912-1914 թվականներին Կ. Պոլսում եղել է «Բժիշկ» բժշկա-առողջապահական ամսաթերթի խմբագրապետը։ Բազմաթիվ բժշկական և հրապարակախոսական հոդվածների հեղինակ է։ 1914 թվականին խմբագրել և հրատարակել է առաջին համարը «Բժշկական և առողջապահական տարեցոյցի», որն ամեն տարի հրատարակելու նպատակ է ունեցել։

1914 թվականին Առաջին աշխարհամարտն սկսվելուն պես զորակոչվել է օսմանյան բանակ և հարյուրապետի աստիճանով ծառայել 153-րդ զորագնդի 3-րդ գումարտակի զինվորական բժիշկ։ 1915 թվականին Եդեսիայի` Զմյուռնիա-Ֆոշայի ճանապարհին, սպանվել է իր զորահրամանատարների թելադրանքով` իր իսկ օգնականի ձեռքով՝ 40 տարեկանում։

## Աշխատությունը
*Ղազարեան Վահան, Բժշկական եւ առողջապահական տարեցոյց, Կ. Պօլիս, 1914։

## Գրականություն
*Ղազարեան Վահան, Բժշկական եւ առողջապահական տարեցոյց, Կ. Պօլիս, 1914։
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Ստամբուլ, 1919։
*Պոտուրեան Մկրտիչ, Հայ հանրագիտակ, Պուքրէշ, 1938։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
*Սահակյան Լիլիկ., Ոճրագործները չխնայեցին նույնիսկ մարդու կյանքը փրկողներին, «Առող­ջա­պա­հու­թյուն», Երևան, 1965, թ. 4։
*Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
*Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչհայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
*Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, “Ազ­դակ”, 01-11-2012։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:1875 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:Մարզվան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Լիոնի այգի (Երևան)

**Լիոնի այգի** (, հայտնի է որպես *Թոխմախի այգի*), հանրային զբոսայգի Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանում։ Զբաղեցնում է 17 հա տարածք։ Այստեղ է գտնվում Վարդավառ արհեստական լիճը, որի մակերեսը կազմում է 8 հա։

## Պատմություն
2010-2011 թթ. այգին ամբողջովին վերանորոգվել է Լիոնի քաղաքապետարանի աջակցությամբ։ Վերաբացվել է 2011 թվականի հուլիսին։ Բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Լիոնի քաղաքապետ Ժերար Կոլոմբը և Երևանի քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը։ Այգին վերանվանվել է ի պատիվ Լիոն քաղաքի և դարձել երկու քաղաքների բարեկամության խորհրդանիշը։

## [[Վարդավառի լիճ]]
Արհեստական լիճը ստեղծվել է դեռևս մ.թ.ա. 8-րդ դարում, հայոց արքա Արգիշտի Ա-ի օրոք։ Լճում կա հուշաքար, որտեղ նշված է, որ շուրջ 3 հազարամյակ առաջ Արգիշտի թագավորը կառուցել է այս լիճը և կոչել Արգիշտի ծով։ Նա այն կառուցել է Էրեբունի բերդաքաղաքը Հրազդան գետից հոսող և այստեղ կուտակվող ջրով ապահովելու համար։ 1578 թվականին լիճը վերանորոգվում է Երևանի կառավարիչ Մեհմեդ Թոխմախ խանի կողմից և անվանում Թոխմախի լիճ։ 1975-1985 թթ. լճի հատակը և եզրերը բետոնապատվել են։ Ստեղծվել է գեղեցիկ այգի։ Այդ ժամանակվանից լիճը սնուցվում է ստորգետնյա ջրերով։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում լիճը անվանվեց կոմունիստական կուսակցության երիտասարդական թևի պատվին Կոմերիտմիության լիճ, 2000 թվականից՝ Վարդավառի լիճ։

Լիճը զբաղեցնում է 8 հա տարածք և օգատգործվում է «վինդսերֆինգ» սպորտաձևի սիրահարների կողմից։

## Պատկերասրահ

Lyon park, the entrance.jpg|Զբոսայգու գլխավոր մուտքը
Vardavar lake3, Yerevan.jpg|Վարդավառի լիճ
Vardavar lake, Yerevan1.jpg|Մայրամուտ
Vardavar lake1, Yerevan.jpg|Վարդավառի լիճ
Վարդավառի լիճ, 2015, ArmAg (24).JPG
Վարդավառի լիճ, 2015, ArmAg (13).JPG


900px|thumb|center|<center>Վարդավառի լիճը Երևանի Լիոնի այգում</center>

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Վարդավառի լիճ

## Արտաքին հղումներ
* Այգու բացման տեսանյութը
Գազանալեռ

**Գազանալեռ**, *Գազանա լեռ, Գազանգյոլ-դաղ, Կազանգյոլ, Ղազանգյոլ-դաղ, Ղազանգյուլուն, Ղազանգոլլու, Ղազանդաղ, Ղազանկյոլ, Ղազանկյոլու, Ղազանկուլու, Ղազանկուլա*, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզի և Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Օրդուբադի շրջանի սահմանագլխին, Զանգեզուրի լեռների հարավային մասում, Գազանա լեռնանցքից 3,5 կմ հարավ–արևմուտք։ Բարձրությունը 3829 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Միքայել Ռեստեն

**Միքայել Ռեստեն, Միքայել Պետրոսի Պատկանյան** (), հայ բժիշկ։

Սերովբե Պատկանյանի եղբարն է։

## Կենսագրություն
1799 թվականին ավարտել է Պիզայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1818 թվականին տեղափոխվել է Եգիպտոս, եղել պալատական բժիշկ։ Վենետիկում լույս է ընծայել «Բժշկականութիւն» (1822, լրացումներով վերահրատարակվել է 1832) երկհատորանոց աշխատությունը։

Առաջին հատորում ներկայացված են տենդերի դասակարգումը, հայտնի տարբեր հիվանդությունների (հատկապես նյարդաբանական և վեներական) կլինիկական պատկերը, պատճառները, բուժումը։ Երկրորդ հատորը բժշկական տերմինների բացատրական բառարան է (լատիներեն, իտալերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, հունարեն, արաբերեն, պարսկերեն, թուրքերեն, հայերեն), ընդգրկում է 2500 տերմին (օտար տերմինները հայատառ են)։ 

1833 թվականին հաստատվել է Կ. Պոլսում, գրել «Կրթութիւն բժշկական արուեստի» աշխատությունը (մաս 1-6, 1833- 1841), որտեղ շոշափել է տեսական, մեթոդաբանական և ընդհանուր ախտաբանության մի շարք հարցեր։

Տեղեկություններ է տվել անոթազարկի, հիվանդի հարցազննման, հիվանդությունների օբյեկտիվ ախտանշանների մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1755 ծնունդներ
Կատեգորիա:1844 մահեր
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Այրի (գետ)

**Այրի**, գետակ Սյունիքի մարզում, Կահուրդ գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Բարգուշատի լեռներից և Կիցք գյուղում միանում մայր գետին։ Երկարությունը 5,5 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կահուրդ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Այծագետ

**Այծագետ**, գետ Գեղարքունիքի և Տավուշի մարզերում, Խաչարձան գետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Սառնուտ լեռան հյուսիսային լանջից և Ճերմակավան գյուղից 1 կմ հարավ–արևելք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 6 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Խաչարձան գետի վտակներ
Միքայել Պատկանյան

**Միքայել Սերովբեի Պատկանյան** (), հայ դրամատուրգ, թատերական գործիչ, թարգմանիչ։

Սերովբե Պատկանյանի որդին է, Գաբրիել Պատկանյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Նախնական կրթությունն ստացել է Աստրախանի Աղաբաբյան դպրոցում։ 1834 թվականին ավարտել է Լազարյան ճեմարանը, երեք տարի սովորել Մոսկվայի բժշկավիրաբուժական ակադեմիայում։ 1840 թվականին տեղափոխվել է Կովկաս, պաշտոնավարել Ստավրոպոլում, Էջմիածնում, ապա հաստատվել Թիֆլիսում, ռուսաց լեզու և պատմություն դասավանդել Ներսիսյան դպրոցում։ 1846-1847 թվականներին մասնակցել է «Կովկաս» շաբաթաթերթի խմբագրման աշխատանքներին։ 1851 թվականին լույս է տեսել նրա «Պարգև մանկանց» դասագիրքը։ 1850-ականներին մասնակցել է արևելահայ թատրոնի կազմակերպման և ստեղծման գործին, դարձել թատրոնի սկզբնավորողներից մեկը Թիֆլիսում։ Թե՛ իր ստեղծած և թե՛ փոխադրած պիեսներում շոշափել է այն հարցերը, որոնք հետագայում արծարծվել են հայ ռեալիստական դրամատուրգիայում։

## Ստեղծագործական աշխատանք
1853 թվականին գրել է առաջին պիեսը՝ «Միջի մարդ կամ մոցիքուլ» (բեմադրվել՝ 1853 թվականին, հրատարակվել՝ 1859 թվականին) կատակերգությունը, որի նյութը թիֆլիսահայ կյանքն է՝ 1850-ականներին բնորոշ արտահայտություններով։ «Մեկը նշանած, մյուսը կին», «Սատանի փայ», «Շուշանիկ» (պատմական դրամա) պիեսները, որոնք ժամանակին կրքերի բախումներ են առաջ բերել, միայն հատվածաբար պահպանվել են քննադատների հոդվածներում։ Հանդես է եկել կատակերգության կատարելիք դերի և ընդհանրապես թատերական քննադատության մասին հոդվածներով և, լայնորեն օգտագործելով Վ. Բելինսկու «Գրական երազանքները», փորձել է հայ ընթերցողին ծանոթացնել նրա հայացքներին, հանդես եկել քննադատական ռեալիզմի տարրեր պարունակող գեղագիտական որոշակի ծրագրով։ 1861 թվականին լույս է տեսել գրողի «Կրիտիք Հակոբա Կարենյանց հեղինակության վրա» քննադատական աշխատությունը։ Ռուսերենից և ֆրանսերենից թարգմանել է շատ կատակերգություն-վոդևիլներ և Գալուայի «Ինկվիզիցիայի պատմությունը» (Հ. Կարենյանի հետ, 1854)։ Թղթակցել է «Մեղու Հայաստանի» և «Կավկազ» թերթերին։

## Գրականություն
* Վահրամ Թերզիբաշյան, Հայ դրամատուրգիայի պատմություն, հ․ 2, Ե․, 1964։ Մ․ Սադյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Միքայել Պատկանյան 

Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Սառնուտ լեռ

**Սառնուտ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռներում, Կալավան գյուղից 4 կմ հարավ–արևմուտք։ Բարձրությունը 2673 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Սերովբե Պատկանյան

**Սերովբե Պետրոսի Պատկանյան** (), հայ մանկավարժ, բանաստեղծ։

Միքայել և Գաբրիել Պատկանյանների հայրը, Միքայել Ռեստենի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Սովորել է Կ․ Պոլսի Մասխալաճի Հարությունի երաժշտական, 1783 թվականից՝ Վենետիկի Մխիթարյանների, 1788 թվականից՝ Տրիեստի Ս․ Մարտինոսի դպրոցում, վերջինում, այլ առարկաների հետ, կատարելագործել է նաև իր երաժշտական կրթությունը (ֆլեյտա, ջութակ)։ 1792 թվականին վերադարձել է Կ․ Պոլիս, Բերայում բացել երաժշտական թեքումով դպրոց, որտեղ դասավանդել է հայոց լեզու, պատմություն, իտալական երաժշտություն և այլն։ Ամբաստանվելով, 1793 թվականին փախել է Թիֆլիս և վրաց Հերակլ II թագավորի աջակցությամբ հիմնել հայկական առաջին դպրոցը (գործել է մինչև 1805 թվականը), որտեղ հայերի հետ սովորել են նաև վրացի երեխաներ։ Նույն տարում դպրոց է բացել Նոր Նախիջևանում։ 1810-1822 թվականներին պաշտոնավարել է Աստրախանի Աղաբաբյան դպրոցում։ 1796 թվականին գրել է «Համառօտ պատմութիւն աւէրեցման Փայտակարան մայրաքաղաքի ի խանէն աղայ Մահմուդի ի 1795 և ի 11 սեպտեմբերի» (հրտ․ 1910) պատմական ուսումնասիրությունը, որը շարադրված է ականատեսի վավերականությամբ և փաստերի լայն իմացությամբ։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Պատկանյանը գրել է նաև կրոնական բովանդակությամբ բանաստեղծություններ («Նուագ ի ծնունդն Քրիստոսի», «Նուագ առ ամենաերանեալ կոյսն»), որոնք երգվել են։ 1801-1815 թվականների բանաստեղծություններում կրոնական բովանդակությանը փոխարինել է կյանքի և պատմական իրադարձությունների նկարագրությունը՝ «Սարսեցուցիչն զօրաց երկնից», «Առ Եփրեմ կաթողիկոսն», «Ի յաղթանակ Ցիցիանովի», «Ի մահ Զավադ խանի», «Ի հնգեկի հարուածոն Տփխիսայ» և այլն։ Այս գործերը մի նոր աստիճանի բարձրացրին 18-րդ դարում ծնունդ առած ազգային քաղ․ բանաստեղծությունը։

## Երկեր
Երգք, Մ․, 1857

## Գրականություն
* Սադյան Մ., Պատկանյաններ, Երևան, 1982։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Նադեժդա Սիմոնյան

**Նադեժդա Սիմոնյան** (), հայ կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Նադեժդա Սիմոնյանը ծնվել է 1922 թվականին, Դոնի Ռոստովում։ 1950 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կոնսերվատորիան, 1953 թվականին՝ ասպիրանտուրան։ 1960-1970 թվականներին եղել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայի առաջատար կինո-կոմպոզիտոր։

Հեղինակել է շուրջ 50 գեղարվեստական ֆիլմերի, դրամատիկական ներկայացումների, ռադիո և հեռուստաթատերական բեմադրությունների երաժշտություններ, բալետներ, կոնցերտ դաշնամուրի և նվագախմբի համար, կոնցերտ-պոեմ դաշնամուրի և նվագախմբի համար և այլն։

## Ստեղծագործություններ
* Բալետներ - Մարգարիտը (ըստ Սթեյնբեկի նովելի, Լենինգրադ, 1964 թվական)
* «Ծերունի Խոտաբիչը» (1970)
* «Արքայազնն ու աղքատը» (ըստ Մարկ Տվենի, 1978 թվական)
* Մենակատարների, երգչախմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար-կանտատա «Սևանա լիճը» (խոսք՝ Կ. Սիմոնյան 1950 թվական)
* Սիմֆոնիկ նվագախմբի համար- Ցելինի նկարը (1965)
* Դաշնամուրի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար-համերգ (1953)
* Կոնցերտ-պոեմ (1968)
* Ջութակի և դաշնամուրի համար - Սոնատա (1950)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նադեժդա Սիմոնյան

Կատեգորիա:1922 ծնունդներ
Կատեգորիա:1997 մահեր
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստով քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ կին կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հունիսի 7 մահեր
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 26 ծնունդներ
Խնձորեսկ (լեռ)

**Խնձորեսկ**, լեռ Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Քարաշեն գետի աջափնյակում, Խնձորեսկ գյուղից 1,5 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը 1610 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Անտառամուտ (գետ)

**Անտառամուտ**, *Քոլագերան*, գետ Լոռու մարզում։ Սկիզբ է առնում Բազումի լեռների արևելյան ճյուղավորությունների լանջերից և ձախից միախառնվում Փամբակ գետին։ Երկարությունը 12 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Փամբակ գետի վտակներ