Անադիր

**Անադիր** (; Chukchi: , *Kagyrgyn*, kɑɣərˈɣən, հարավային չուկչաների լեզվով՝ Въэӈын, *V"èňyn*), նավահանգստային քաղաք Ռուսաստանի ասիական մասի հյուսիս-արևելքում՝ Բերինգի ծովի Անադիրյան ծոցի և նրա մեջ թափվող Անադիր գետի ափերին։ Չուկոտյան ինքնավար շրջանի և Անադիրի շրջանի վարչական կենտրոնն է՝ առանց վերջինիս կազմի մեջ վարչականորեն մտնելու։ Ռուսաստանի ծայր արևելյան քաղաքն է։ Նախկինում կոչվել է Նովո-Մարիինսկ (մինչև 1923 թվականը)։ Զբաղեցնում է 20 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 13 045, 2021 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով՝ 13 202։ Շինությունները կանգնակների վրա են՝ բազմադարյա սառածության գոտում գտնվելու պատճառով։

## Ժողովրդագրություն

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1889 թվականի օգոստոսի 3-ին, կոչվել Նովո-Մարիինսկ։ 1914 թվականին այստեղ կառուցվել է երկար ալիքներ ընդունող ռադիոկայան, որ այն տարիներին ամենահզորներից մեկն էր Ռուսաստանում։

1923 թվականին Անադիր վերանվանված բնակավայրը 1927 թվականին հռչակվել է նույնանուն շրջանի, դրանից երեք տարի անց՝ նոր կազմավորված Չուկոտյան ազգային ինքնավար շրջանի վարչական կենտրոն։

1934 թվականին ստացել է բանվորական ավանի կարգավիճակ։

Բնակավայրի զարգացմանը լայն թափ է հաղորդել 1950-ական թվականների վերջին Անադիրի ծովածոցի ափին ծովային խոշոր նավահանգստի շահագործման հանձնումը։

1965 թվականին Անադիրն ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

1984 թվականին իրականացվել է Մոսկվա-Անադիր ուղղությամբ Իլ-62 ինքնաթիռով առաջին անկանգառ թռիչքը՝ դնելով կանոնավոր թռիչքների սկիզբը։

*Անադիր քաղաք* մունիցիպալ կազմավորումը 2004 թվականի նոյեմբերի 29-ից ստացել է քաղաքային շրջանի կարգավիճակ՝ իր վարչական սահմաններում ներառելով նաև Տավայվաամ գյուղական բնակավայրը։

## Կլիմա
Անադիրին բնորոշ է մերձարկտիկական կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ *Dfc*)։ Ձմեռները երկար են ու ցրտաշունչ, ամառները՝ հաճելի, բայց կարճ։ Ամենացուրտ ամիսը հունվարն է՝ -22.1 C միջին ամսական ջերմաստիճանով, ամենատաքը՝ հուլիսը՝ 12.1 C միջին ամսական ջերմաստիճանով։ Ծովից փչող փոթորկոտ քամիները հաճախ հեղեղումներ են առաջացնում, մանավանդ աշնանը։

## Անվանի անձինք
*Վալերի Տոկարև, տիեզերագնաց
*Ռոման Աբրամովիչ, նավթային օլիգարխ, Չելսի ՖԱ-ի նախկին սեփականատեր, Չուկոտկայի նախկին նահանգապետ

## Քույր քաղաք
* Բեթել, Ալյասկա, ԱՄՆ

## Պատկերասրահ

Anadyr bus.jpg|Ռուլտիտեգինի փողոցը
Anadyr harbour4.jpg|Նավահանգիստը
Anadyr harbour1.jpg|Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու թեմի առաջնորդանիստ Վերափոխման տաճարը
Anadyr child creativity palace.jpg|Մանկական ստեղծագործության պալատը


## Տես նաև
* Չուկոտկայի ինքնավար շրջան
* Անադիրի շրջան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*T. Armstrong. *[https://books.google.com/books?id=SqXNWFBEjc0C&printsec=frontcover Russian Settlement in the North]* (1965) Cambridge University Press.
*Н. Н. Диков (N. N. Dikov). "История Чукотки с древнейших времен до наших дней" (*The History of Chukotka from Ancient Times to the Present Day*) (1989) Moscow
*P. A. Gray. The Predicament of Chukotka's Indigenous People: Post-Soviet Activism in the Russian Far North (2005) Cambridge University Press
*Н. А. Жикарев (N. A. Zhikarev). "Очерки Истории Северо-Восточной РСФСР" (*Sketches of the history of Northeast RSFSR*) (1961) Magadan
*А. И. Крусданов (A. I. Krusdanov). "Советы на северо-востоке СССР (1962–1982): Сборник документов и материалов, часть 3" (*The Soviets of the Northeast USSR (1962–1982): Collection of Documents and Materials, Part 3*) (1986) Magadan

## Արտաքին հղումներ
*Անադիրի պաշտոնական կայքէջը 
*Directory of organizations in Anadyr 
*Unofficial website of Anadyr 
*Flickr photos tagged Anadyr
*Clipper Ship Razboinik which helped found Novo Mariinsk
*Anadyr Photo Gallery 
*Panorama of Anadyr
*More photos of Anadyr
*Анадырская и Чукотская епархия Русской Православной Церкви

Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ