Սերգեյ Մագնիտսկի

**Սերգեյ Լեոնիդովիչ Մագնիտսկի** (,), ռուս աուդիտոր, աշխատել է Firestone Duncan խորհրդատվական ընկերությունում։
Հայտարարել է ռուսաստանցի պաշտոնյաների և ուժայինների կողմից կազմակերպված՝ հարկերի ապօրինի վերադարձի միջոցով բյուջետային միջոցների մասշտաբային հափշտակության սխեմաների գոյության մասին։ Դրանից հետո մեղադրվել է հարկերի վճարումից խուսափելուն օժանդակելու մեջ և 2008 թվականին ձերբակալվել, ընդ որում, Մագնիտսկու դեմ քննությանը մասնակցել են այն անձինք, որոնց նա նախկինում մեղադրել է կոռուպցիայի մեջ։ Գտնվելով կալանքի տակ՝ մահացել է «Մատրոսկայա տիշինա» մեկուսարանում՝ մեկ տարվա ժամկետը լրանալուց յոթ օր առաջ, որի ընթացքում նրան կարող էին օրինական կերպով պահել առանց գործի ըստ էության դատական որոշման։

Մագնիտսկու մահը լայն միջազգային արձագանք է առաջացրել և պատճառ դարձել 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում, իսկ ավելի ուշ՝ Կանադայում, «Մագնիտսկու ակտի» ընդունման համար, որը անձնական պատժամիջոցներ է սահմանել Ռուսաստանում մարդու իրավունքների և օրենքի գերակայության խախտման համար պատասխանատու անձանց նկատմամբ։ Սկզբնապես ակտը ուղղված է եղել այն անձանց նկատմամբ, ովքեր, ըստ ամերիկյան իշխանությունների, ներգրավված են եղել Մագնիտսկու մահվան մեջ։ 2019 թվականին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը որոշել է, որ Ռուսաստանի իշխանությունների գործողությունները խախտել են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի մի շարք հոդվածներ։ 2020 թվականի հուլիսի 6-ին Միացյալ Թագավորությունը, անձնական պատժամիջոցներ է սահմանել Մագնիտսկու մահվան մեջ ներգրավված անձանց նկատմամբ։

Ռուսաստանի իշխանությունները դատապարտել են արևմտյան երկրների կողմից ձեռնարկված միջոցառումները, հերքել Մագնիտսկու մեղադրանքները և նրան համարել կոռուպցիայի մեջ ներգրավված։

## Կենսագրություն
Մագնիտսկին ծնվել է 1972 թվականի ապրիլի 8-ին Օդեսայում՝ Լեոնիդ Մաքսիմովիչի և Նատալյա Նիկոլաևնա Մագնիտսկու ընտանիքում: Եղել է Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի։ Ապրել և սովորել է Կաբարդինո-Բալկարիայի Նալչիկ քաղաքի թիվ 4 միջնակարգ դպրոցում։ 1993 թվականին ավարտել է Պլեխանովի անվան Ռուսաստանի տնտեսագիտական ակադեմիան՝ ֆինանսներ և վարկ մասնագիտությամբ:

1995 թվականից աշխատել է որպես աուդիտոր որը երկու տարի առաջ հիմնադրվել էին ամերիկացի փաստաբաններ Ջեյմսոն Ֆայերսթոունը () և Թերի Դանքանը () և զբաղվում էր հարկային խորհրդատվությամբ և աուդիտով։

### Ընտանիք
Ամուսնացած է եղել Նատալյա Վալերիևնա Մագնիտսկայայի (օրիորդական ազգանունը՝ Ժարիկովա) հետ։ Որդու անունը Նիկիտա է։

## Hermitage Capital Management-ի գործ
Մագնիտսկին Firestone Duncan ընկերության հարկային և աուդիտի բաժնի ղեկավարն էր, որն իրավաբանական ծառայություններ էր մատուցում, այդ թվում՝ Hermitage Capital Management հիմնադրամին։

2007 թվականի հունիսի 4-ին իրականացված խուզարկությունների ընթացքում քննչական խումբը Firestone Duncan-ի գրասենյակներից առգրավել է «Պարֆենիոն» ՍՊԸ-ի, «Մախաոն» ՍՊԸ-ի, «Ռիլենդ» ՍՊԸ-ի և մի շարք այլ ընկերությունների կնիքներն ու հիմնադիր փաստաթղթերը, որոնց միջոցով Hermitage Capital Management հիմնադրամն աշխատել է Ռուսաստանում։

Hermitage Capital Management հիմնադրամին պատկանող Glendora ltd և Kone Holdings ltd օֆշորային ընկերությունների պարտքերի վերաբերյալ դատական հայցերը, որոնք հաջորդեցին 15.06.2007-ից մինչև 30.07.2007-ն ընկած ժամանակահատվածում, հանգեցրին նրանց պատկանող «Պարֆենիոն» ՍՊԸ-ի, «Մախաոն» ՍՊԸ-ի և «Ռիլենդ» ՍՊԸ-ի սեփականության իրավունքի փոխանցմանը «Պլուտոն» ՍՊԸ-ին՝ որպես պարտքի մարում։ 06.09.2007-ից մինչև 20.09.2007-ն ընկած ժամանակահատվածում Թիվ 46 միջշրջանային հարկային տեսչություն մուտք են գործել տվյալներ ընկերությունների սեփականատիրոջ և գործադիր մարմնի փոփոխության վերաբերյալ, և համապատասխան փոփոխությունները գրանցվել են Իրավաբանական անձանց պետական միասնական գրանցամատյանում (ЕГРЮЛ):

Ընկերությունների զավթումը, դրանց վերագրանցումը և մի շարք պարտավորությունների հաջորդող վճարումները թույլ տվեցին նոր սեփականատերերին դիմել բյուջեից «ավել վճարված» հարկերի վերադարձի համար՝ 5,4 միլիարդ ռուբլու չափով։ 2007 թվականի նոյեմբերի 26-ին ներկայացվեցին այդ ՍՊԸ-ների 2006 թվականի ճշգրտված հարկային հայտարարագրերը, իսկ 2007 թվականի դեկտեմբերի 27-ին շահութահարկի «ավել վճարված» գումարները փոխանցվեցին «Պարֆենիոն» ՍՊԸ-ի, «Մախաոն» ՍՊԸ-ի և «Ռիլենդ» ՍՊԸ-ի հաշվեհամարներին։

Հիմնադրամի վարկածով՝ Մագնիտսկու հետապնդումը կապված է եղել ռուսաստանյան կոռումպացված կառույցների՝ իրենց կողմից կատարված հանցագործությունների բացահայտումը խոչընդոտելու փորձի հետ։ «Նովայա գազետա»-ի, տվյալներով՝ հանցավոր սխեման, որը բացահայտել էր Մագնիտսկին, կիրառվել է ոչ միայն Hermitage Capital Management հիմնադրամին պատկանող ընկերությունների նկատմամբ.«Մի քանի տարվա ընթացքում նմանատիպ եղանակով բյուջեից հափշտակվել են տասնյակ միլիարդավոր ռուբլիներ, ռուսաստանցի գործարարներից խլվել է բիզնեսը, իսկ իրենք՝ գործարարները, կեղծված մեղադրանքներով ուղարկվել են բանտ։ Այս սխեմայում ներգրավված են եղել ՆԳՆ բազմաթիվ սպաներ, դատախազության, հարկային մարմինների աշխատակիցներ, դատավորներ և փաստաբաններ»։Մամուլում տարածվում է հարկային մարմինների գործին ներգրավվածության մասին վարկած։ Hermitage-ի փորձագետների կարծիքով, Մոսկվայի թիվ 28 հարկային մարմնի նախկին ղեկավար Օլգա Ստեպանովան բյուջեից գողացված գումարն օգտագործել է Մոսկվայի մարզում շքեղ առանձնատուն և Դուբայում անշարժ գույք գնելու համար։

Դուբայում նրա նախկին ամուսնու՝ Վլադլեն Ստեպանովի անունով գրանցված է շքեղ առանձնատուն, ինչպես նաև նրա և Օլգա Ստեպանովայի երկու տեղակալների անունով Մոսկվայի թիվ 28 հարկային տեսչությունում գրանցված չորս բնակարան։

Գույքի գնման համար վճարումը կատարվել է շվեյցարական Credit Suisse բանկի հաշիվներից, որոնք շվեյցարացի քննիչների կողմից սառեցվել են 2011 թվականին։

Ավելի ուշ՝ 2011 թվականի մայիսին, երկրից հեռացել են ևս երկու նախկին հարկային պաշտոնյաներ՝ Օլգա Ցարևան և Ելենա Անիսիմովան, ինչպես հետևում է 2014 թվականի փետրվարի 28-ի Բասմանյան դատարանում ներկայացված ԱԴԾ զեկուցագրից։ Փաստաբան Ալեքսանդր Անտիպովը դատական նիստի ժամանակ պարզաբանել է, որ նախքան մեկնելը Ցարևան և Անիսիմովան թանկարժեք անշարժ գույք են գնել Դուբայում (ԱՄԷ)։ Մահվանից կարճ ժամանակ առաջ Սերգեյ Մագնիտսկին պարզել է Ցարևայի և Անիսիմովայի ներգրավվածության փաստերը հարկերի վերադարձման սխեմայի շրջանակներում 5,4 միլիարդ դոլարի բյուջետային միջոցների գողությանը։

«Նովայա գազետա»-ի լրագրողները ենթադրել են, որ բյուջեից 5.4 միլիարդ ռուբլու գողության շահառուն եղել է Անատոլի Սերդյուկովը՝ նախկին պաշտպանության նախարարը, որը 2004-2007 թվականներին ղեկավարել է Դաշնային հարկային ծառայությունը։ Ավելի ուշ «Նովայա գազետա»-ն հրապարակել է մի հոդված, որի համաձայն՝ Սերգեյ Մագնիտսկու բացահայտված նույն սխեմաների միջոցով նույն մարդիկ 2009-2010 թվականներին բյուջեից հանել են ավելի քան 11 միլիարդ ռուբլի։

## Մագնիտսկու դեմ քրեական հետապնդում
2004 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Կալմիկիայի ՆԳՆ քննչական վարչությունը քրեական գործ է հարուցել «Կամեյա» ՍՊԸ-ի (Hermitage Capital Management ներդրումային հիմնադրամի հետ կապված ընկերություններից մեկը) տնօրեն Իվան Չերկասովի դեմ՝ առանձնապես խոշոր մասշտաբով հարկերից խուսափելու կասկածանքով: Ավելի ուշ, ԱԴԾ «Կ» վարչության քննչական նյութերը ուղարկվել են Մոսկվայի ՆԳ գլխավոր վարչության հարկային հանցագործությունների դեմ պայքարի բաժին։ Ստուգման նյութերի հիման վրա՝ Արտյոմ Կուզնեցովը, որն այդ ժամանակ Մոսկվայի ՆԳԳՎ տնտեսական հանցագործությունների դեմ պայքարի վարչության 2-րդ օպերատիվ-հետախուզական մասի 6-րդ բաժնի պետի տեղակալն էր, 2007 թվականի մայիսի 28-ին քրեական գործ է հարուցել ՌԴ Քրեական օրենսգրքի 199.1 հոդվածի 2-րդ մասով (անձնական շահերից ելնելով՝ որպես հարկային գործակալ հարկերի հաշվարկման, պահման կամ փոխանցման պարտականությունների չկատարում՝ առանձնապես խոշոր չափերով)։

2007 թվականի հունիսի 4-ին, քրեական հետաքննության շրջանակներում, Պավել Կարպովի գլխավորած քննչական խումբը խուզարկել է Hermitage Capital Management հիմնադրամին իրավաբանական ծառայություններ մատուցող Firestone Duncan ընկերության գրասենյակները, Այդ ընթացքում առգրավվել են «Պարֆենիոն» ՍՊԸ-ի, «Մախաոն» ՍՊԸ-ի, «Ռիլենդ» ՍՊԸ-ի և մի շարք այլ ընկերությունների կնիքներն ու հիմնադիր փաստաթղթերը, որոնց միջոցով Hermitage Capital Management-ն աշխատում էր Ռուսաստանում։ Քննչական մարմիններները այդպես էլ որևէ բացատրություն չեն տվել, թե ինչու օպերատիվ աշխատակիցները, ներկայանալով Firestone Duncan-ի գրասենյակ «Կամեյա» ՍՊԸ-ի փաստաթղթերի առգրավման օրդերով, առգրավեցին մի շարք այլ ընկերությունների փաստաթղթեր։ Առգրավված փաստաթղթերն այնուհետև օգտագործվել են հիմնադրամի «դուստր» ձեռնարկությունները անվանական տնօրենների անունով վերագրանցելու համար։ Նրանց անուններով կեղծ դիմումներ են ներկայացվել Մոսկվայի 28-րդ և 25-րդ հարկային տեսչություններ՝ 5.4 միլիարդ ռուբլի եկամտային հարկի փոխհատուցման համար։ Այս կերպ գողացված գումարը հետագայում լվացվել է ռուսական և արտասահմանյան բանկերի միջոցով։

Սերգեյ Մագնիտսկուն մեղադրանք է առաջադրվել Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 3-րդ և 5-րդ մասերով և 199-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (Մի խումբ անձանց կողմից հարկերից խուսափելու կազմակերպում և օժանդակություն՝ նախնական դավադրության միջոցով) հանցագործություններ կատարելու համար: Պաշտոնապես հայտարարվել է, որ քննության ընթացքում «պարզվել» է, որ Մագնիտսկին մշակել է հարկերից խուսափելու անօրինական սխեմա՝ օգտագործելով Կալմիկիայում գրանցված «Դալնյայա Ստեպ» և «Սատուրն Ինվեսթմենթս» ՍՊԸ-ները, որոնք կառավարվում էին «Hermitage Capital» հիմնադրամի կողմից: Ենթադրաբար, նման գործողությունների արդյունքում Ռուսաստանի Դաշնության բյուջե չի ստացվել ավելի քան 500 միլիոն ռուբլի: «Hermitage Capital Management» հիմնադրամի ղեկավար Ուիլյամ Բրաուդերին մեղադրանք է առաջադրվել հեռակա կարգով. նա չի կարողացել այցելել Ռուսաստան, քանի որ նրա վիզան չեղարկվել է 2005 թվականի նոյեմբերին:

Սերգեյ Մագնիտսկին ձերբակալվել է Մոսկվայի Ներքին գործերի գլխավոր վարչության հարկային հանցագործությունների դեմ պայքարի վարչության օպերատիվ աշխատակիցների կողմից (նույն Կուզնեցովի ենթակայության տակ) 2008 թվականի նոյեմբերի 24-ին: Նույն օրը Ռուսաստանի դատախազության քննչական կոմիտեն Մագնիտսկուն մեղադրանք է առաջադրել «Hermitage Capital Management» հիմնադրամի դեմ հարուցված քրեական գործի շրջանակներում կազմակերպության կողմից հարկերից խուսափելուն մասնակցելու համար: 2008 թվականի նոյեմբերի 24-ին Մոսկվայի Տվերսկոյ դատարանի որոշմամբ Սերգեյ Մագնիտսկին ձերբակալվել է, 2009 թվականի նոյեմբերի 16-ին մահացել է «Մատրոսսկայա Տիշինա» նախնական կալանքի կենտրոնում: 2009 թվականի նոյեմբերի 30-ին Մագնիտսկու դեմ քրեական գործը կարճվել է նրա մահվան պատճառով:

Հետաքննությունը վերսկսվել է 2011 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության գլխավոր դատախազության հանձնարարականի, Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրական դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 14-ի թիվ 16-Պ որոշման հիման վրա, սակայն այնուհետև վերջնականապես դադարեցվել է։

2011 թվականի դրությամբ Ռուսաստանում Մագնիտսկու հետ կապված հարցերը քննարկվել են 10 առանձին քրեական գործերով։

## Ձերբակալություն
2008 թվականի նոյեմբերի 24-ին Մագնիտսկին ձերբակալվել է հիմնադրամի ղեկավար Ուիլյամ Բրաուդերին հարկերից խուսափելու հարցում օգնելու մեղադրանքով: Գործը հարուցել է ոստիկանության փոխգնդապետ Արտյոմ Կուզնեցովը, իսկ հետաքննությունը ղեկավարել է մայոր Պավել Կարպովը։ Firestone Duncan-ի ղեկավարության կողմից ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ Ա.Կ. Կուզնեցովի ընտանիքը երեք տարվա ընթացքում ծախսել է մոտ 3 միլիոն դոլար, իսկ Պ.Ա. Կարպովի ընտանիքը՝ ավելի քան 1 միլիոն դոլար:

Մահացած իրավաբանի հետապնդման կազմակերպման նախաձեռնողը եղել է Ա. Վ. Անիչինը՝ ՌԴ ՆԳՆ-ին կից քննչական կոմիտեի պետը։

Մագնիտսկու գործընկերների խոսքով՝ հետաքննության ընթացքում նա կոռուպցիայի մեջ մեղադրել է մի շարք ռուս անվտանգության աշխատակիցների, և նրանք փորձել են ստիպել նրան հրաժարվել այդ ցուցմունքից։

Մագնիտսկին ցուցմունք է տվել որպես վկա «Պարֆենոն» ՍՊԸ-ի, «Մախաոն» ՍՊԸ-ի և «Ռիլենդ» ՍՊԸ-ի կողմից հարկերի ապօրինի վերադարձի փաստով արդեն իսկ հարուցված գործով, որի դիմումատուն էր Ռ. Մ. Ստարովան։ Իր ցուցմունքներում Մագնիտսկին միայն կրկնել է այն, ինչ գրել էր Hermitage Capital Management հիմնադրամի տնօրեն Գրանտ Ֆելգենհաուերը՝ 2008 թվականի մայիսի 28-ի նամակում՝ ուղղված ՌԴ Նախագահին կից կոռուպցիայի հակազդման խորհրդին, իսկ ավելի ուշ՝ Փոլ Ռենչը՝ 2008 թվականի հուլիսի 23-ի բյուջետային միջոցների հափշտակության մասին հայտարարության մեջ (ՌԴ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 141-րդ հոդվածի կարգով)։

Ձերբակալությունից հետո Մագնիտսկին հարցաքննվել է չորս կամ հինգ անգամ։ Նրա հետ որևէ այլ քննչական գործողություն չի իրականացվել։

Քննիչը բազմիցս հարցրել է, թե արդյոք Մագնիտսկին կհամաձայնվի՞ ընդունել հատուկ դատավարության ընթացակարգ, որի համաձայն կասկածյալը կամավոր կերպով խոստովանում է իր մեղքը։ Մագնիտսկին երկու անգամ տեղեկացվել է Ռուսաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքի նոր գլխի մասին, որը վերաբերում է մեղքի վրա հիմնված համաձայնություններին, անմիջապես այն բանից հետո, երբ այն ուժի մեջ է մտել 2009 թվականի օգոստոսին (այլ քրեական գործերով բոլոր մեղադրյալները բազմիցս տեղեկացվել են Ռուսաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքի այս գլխի դրույթների մասին, որոնք վերաբերում են մեղքի վրա հիմնված համաձայնություններին, և բոլոր մեղադրյալներին առաջարկվում է հատուկ դատավարության ընթացակարգ, եթե նրանք խոստովանեն իրենց մեղքը)։

2009 թվականի հուլիսի 14-ին «Մատրոսսկայա Տիշինա» նախնական կալանքի կենտրոնում ուլտրաձայնային հետազոտությունից հետո Մագնիտսկու մոտ ախտորոշվել է քարային խոլեցիստիտ (լեղապարկի քարեր): Նրան նշանակվել է պլանային բուժում և հետագա հետազոտություն: Հուլիսի 25-ին Մագնիտսկին տեղափոխվել է Բուտիրկա բանտ՝ «Մատրոսսկայա Տիշինա»-ում վերանորոգման աշխատանքների պատճառով, ինչպես բացատրվել էր նրա փաստաբաններին։

2009 թվականի օգոստոսի 26-ին Մագնիտսկու փաստաբանները ներկայացրել են 2009 թվականի օգոստոսի 19-ի միջնորդություն որով նրանք խնդրում էին քննիչին դիմել ФБУ ИЗ-77/2 (Մատրոսկայա տիշինա) մեկուսարանի պետին՝ Մագնիտսկու որովայնի խոռոչի ստուգիչ ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՀԴՀ/ՈՒՁՀ) անցկացնելու վերաբերյալ հայտարարությամբ։ Միջնորդությունը պատրաստելիս փաստաբանների կողմից հաշվի չէին առնվել Քրեական դատավարության օրենսգրքի և 1995 թվականի հուլիսի 15-ի «Հանցագործությունների կատարման մեջ կասկածվողների և մեղադրվողների կալանքի տակ պահելու մասին» դաշնային օրենքի դրույթները։ Օգոստոսի 31-ին ՆԳՆ քննչական կոմիտեի քննիչ Օ. Ֆ. Սիլչենկոյի կողմից ընդունվելէ միջնորդությունը մերժելու մասին որոշում, որում պարզաբանվում է, որ քննությունը պարտավոր չէ միջնորդել կալանքի տակ գտնվող Ս. Լ. Մագնիտսկուն բժշկական օգնություն տրամադրելու համար, քանի որ վերջինիս որովայնի խոռոչի ստուգիչ ուլտրաձայնային հետազոտություն անցկացնելու համար քննիչի դիմումը չի պահանջվում.Ի գիտություն Ձեզ հայտնում եմ, որ 2009 թվականի օգոստոսի 19-ի Ձեր միջնորդությունը... ի պաշտպանություն մեղադրյալ Ս. Լ. Մագնիտսկու շահերի, որով Դուք խնդրում եք քննիչին դիմել Ռուսաստանի Պատիժների իրականացման դաշնային ծառայության Մոսկվա քաղաքի վարչության ФБУ ИЗ-77/2 հիմնարկի պետին՝ կալանքի տակ գտնվող մեղադրյալ Ս. Լ. Մագնիտսկու որովայնի խոռոչի ստուգիչ ուլտրաձայնային հետազոտության (ՈՒՁՀ) անցկացումն ապահովելու մասին հայտարարությամբ... քննարկվել է, և 2009 թվականի օգոստոսի 31-ին կայացվել է որոշում՝ այն բավարարելու հարցում ամբողջական մերժման մասին... Գործող օրենսդրությունը քննիչի վրա պարտականություն չի դնում վերահսկել կալանքի տակ գտնվող կասկածյալների ու մեղադրյալների առողջական վիճակը, և փաստաբաններ Դ. Վ. Խարիտոնովի և Ե. Ա. Օրեշնիկովայի հղումը Ռուսաստանի Դաշնության Քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածին տվյալ դեպքում իրավաչափ չէ։
Համաձայն վերը բերված օրենսդրական դրույթների՝ կալանքի տակ գտնվող մեղադրյալ Ս. Լ. Մագնիտսկու պաշտպանները կամ մեղադրյալն ինքնուրույն իրավունք ունեն բժշկական օգնության համար դիմել կալանքի տակ պահելու վայրում, ինչպես նաև միջնորդել այլ բժշկական հաստատությունների աշխատակիցների կողմից բժշկական զննություն անցկացնելու և լրացուցիչ վճարովի բժշկական ծառայություններ մատուցելու մասին։
Այսպիսով, փաստաբաններ Դ. Վ. Խարիտոնովի և Ե. Ա. Օրեշնիկովայի միջնորդությունը ենթակա չէ բավարարման, քանի որ քննիչի դիմումը Ռուսաստանի Պատիժների իրականացման դաշնային ծառայության Մոսկվա քաղաքի վարչության ФБУ ИЗ-77/2 հիմնարկի պետին, որտեղ կալանքի տակ է պահվում մեղադրյալ Ս. Լ. Մագնիտսկին, վերջինիս որովայնի խոռոչի ստուգիչ ուլտրաձայնային հետազոտություն անցկացնելու համար չի պահանջվում։
Նշված հանգամանքները հակասում են մամուլում հայտնված այն պնդումներին, թե.«...ՆԳՆ քննչական կոմիտեի քննիչ Սիլչենկոն, հակառակ մեկուսարանի բժիշկների հանձնարարականների, ցինիկաբար մերժել է Սերգեյ Մագնիտսկուն բժշկական օգնություն տրամադրելու վերաբերյալ փաստաբանների խնդրանքը»։

### Մահ բանտում
[մինի|450x450փքս|Սերգեյ Մագնիտսկու գերեզմանը Մոսկվայի [Պրեոբռաժենսկոե գերեզմանատուն|Պրեոբրաժենսկոե գերեզմանատանը]]
2009 թվականի նոյեմբերի 16-ին՝ 11 ամիս նախնական կալանքից հետո, Մագնիտսկին մահացել է նախնական կալանքի վայրի հիվանդանոցում։

Սկզբում նախնական կալանքի վայրի վարչակազմը հայտնել է, որ նրա մահվան պատճառը ենթաստամոքսային գեղձի նեկրոզն է, սակայն ավելի ուշ նրանք փոխեցին այս տարբերակը և սկսեցին պնդել, որ մահվան պատճառը սուր սրտանոթային անբավարարությունն է։ Հարազատների կողմից Մոսկվայի Պրեոբրաժենսկի շրջանի դատախազություն ուղարկված կրկնակի դատաբժշկական փորձաքննություն անցկացնելու խնդրանքը մերժվել է։

Մահվան վկայականում, որը ստորագրվել է նոյեմբերի 16-ին «Մատրոսսկայա Տիշինա» հիվանդանոցի բժիշկների կողմից, նշվում է, որ Մագնիտսկին մահացել է տոքսիկ շոկից և սուր սրտային անբավարարությունից: Ախտորոշման մեջ նշված է եղել սուր պանկրեատիտ և փակ գլխի վնասվածք: 2011 թվականին, երբ «Մատրոսսկայա Տիշինա» նախնական կալանքի կենտրոնի ներկայացուցիչը վկայականը ներկայացրեց Տվերսկայա դատարան, ախտորոշման մեջ այլևս չկար փակ գլխի վնասվածքի մասին տեղեկատվություն։

Փաստաբանների կարծիքով, Մագնիտսկու մահն եղել է նախնական կալանքի վայրի վարչակազմի կողմից մեղադրյալին անհրաժեշտ բժշկական օգնություն ցուցաբերելուց հրաժարվելու արդյունքը։

Հետագա հետաքննությունը պարզել է, որ Մագնիտսկու մահվանը նախորդել է նրան ութ պահակների կողմից առանձին խուց ուղեկցելը «հոգեբանական անբավարարություն» ախտորոշմամբ՝ վատ պայմանների, բժշկական օգնության բացակայության և կյանքին սպառնացող վիճակների վերաբերյալ նրա բազմիցս բողոքների պատճառով (ընդհանուր առմամբ մոտ 100 բողոք): Ժամանած շտապօգնության անձնակազմը անմիջապես չի արձանագրել նրա մահը:

* 2012 թվականի հունիսի 7-ին «Մարդու իրավունքների բժիշկներ» միջազգային կազմակերպությունը հայտարարել է, որ քննիչները ոչնչացնում են Մագնիտսկու օրգանների նմուշները՝ հանցագործությունը թաքցնելու համար և դիտավորյալ թաքցնում են նրա մահվան մեջ ներգրավված անձանց։ Հայտարարության մեջ ասվում է
Ռուսաստանյան իշխանությունները նպատակաուղղված կերպով զբաղվում են Սերգեյ Մագնիտսկու մահվան պատճառների կոծկմամբ՝ շարունակելով սաբոտաժի ենթարկել նրա զոհվելու հանգամանքների արդյունավետ քննություն անցկացնելու ցանկացած փորձԿազմակերպության տվյալներով՝ ռուս քննիչների գործողությունները հակասում են դատական գործընթացների ընդհանուր ընդունված միջազգային չափանիշներին։ Կազմակերպության միջազգային դատաբժշկական ծրագրերի տնօրեն Ստեֆան Շմիթը նշել է.Այս գործում ի հայտ են գալիս խոշտանգումների կիրառման և դիտավորյալ մասնագիտական բժշկական անփութության նորանոր վկայություններ։ Մագնիտսկու մահվանից անցել է արդեն երկուսուկես տարի, սակայն նրա ձերբակալության մեջ մեղավորները, որը հանգեցրեց նրա մահվանը, այդպես էլ չեն ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։

### Դատական լսումներ (2013 թվական)
Մարտի 11-ին տեղի է ունեցել հանգուցյալ Սերգեյ Մագնիտսկու և նրա գործատու Ուիլյամ Բրաուդերի դեմ հարուցված քրեական գործով առաջին դատական նիստը։ Դատավարությունը Մոսկվայի Տվերսկոյ դատարանը հետաձգել է մինչև մարտի 22-ը։ Հանգուցյալ Մագնիտսկու նկատմամբ դատավարությունը խախտում է Սահմանադրական դատարանի որոշումը (մահացածներին կարելի է դատել միայն նրանց հարազատների հարցման դեպքում կամ ամբաստանյալի արդարացման (ռեաբիլիտացիայի) նպատակով)։ Մագնիտսկու փաստաբանները նույնպես հաստատում են անօրինականությունը, իսկ նրա մայրը Տվերսկայի դատարանում դատավարությունը գնահատում է որպես «որդու հիշատակի նկատմամբ անարգանք»։

## Արձագանք մահվան
### 2009 թվականի վերջ
Նոյեմբերի 23-ին, Կրեմլում Ռուսաստանի նախագահ Դ. Ա. Մեդվեդևի հետ հանդիպման ժամանակ, Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների և մարդու իրավունքների խթանման նախագահական խորհրդի նախագահ Էլլա Պամֆիլովան հայտարարել է Մագնիտսկու նախնական կալանքի տակ մահվան մասին և ռուս գործարար ներկայացուցիչների նման մահը անվանել է «մասնագիտական մահ նախնական կալանքի տակ»։

Դ. Ա. Մեդվեդևը հանձնարարել է Ռուսաստանի գլխավոր դատախազ Յուրի Չայկային և Ռուսաստանի արդարադատության նախարար Ալեքսանդր Կոնովալովին հետաքննել նախնական կալանքի վայրերում մահվան պատճառները և զեկույց ներկայացնել նախնական կալանքի վայրերում բժշկական օգնության վերաբերյալ։

Մայրը մահվան մեջ մեղադրել է նախնական կալանքի վայրի վարչակազմին: Hermitage Capital-ի գործադիր տնօրեն Ուիլյամ Բրաուդերը BBC-ին ասել է. «...նրան պատանդ են վերցրել և սպանել»:

Նոյեմբերի 20-ին Միխայիլ Խոդորկովսկին ցավակցություն է հայտնել Սերգեյ Մագնիտսկու ընտանիքին և գործընկերներին։ Նա, մասնավորապես, գրել է. «Անընդունելի է այն իրավիճակը, երբ մարդու ազատությունը, առողջությունը և կյանքը դառնում են քննիչների, դատախազների և դատարանների կողմից շահարկումների առարկա։ Քննիչի անընդունելի վարքագիծը ուղղիչ ծառայության աշխատակիցների գործողություններով աջակցելը կրկնակի անընդունելի է»:

2009 թվականի նոյեմբերի 24-ին Մոսկվայի Ռուսաստանի Դաշնության գլխավոր դատախազությունը (ՌԴԴ) քրեական գործ է հարուցել այս գործով՝ Քրեական օրենսգրքի երկու հոդվածներով՝ 124-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (բժշկական օգնություն չցուցաբերելը) և 293-րդ հոդվածով (անփութություն):

Հարազատները չեն ստացել մահացածի ողջ ունեցվածքը:

Ռուսաստանի նախագահ Դ. Ա. Մեդվեդևի արձագանքը Մագնիտսկու մահվան գործին նշել է Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատար Թոմաս Համարբերգը։

Նոյեմբերի 20-ից 27-ը «Նովայա գազետան» հրապարակել է Սերգեյ Մագնիտսկու օրագրերը՝ 129, 130, 131 և 132  համարներում։

Նոյեմբերի 26-ին Ռուսաստանի Դաշնության Քաղաքացիական պալատը լսումներ է անցկացրել Սերգեյ Մագնիտսկու մահվան հանգամանքների վերաբերյալ: Դաշնային քրեակատարողական ծառայության փոխտնօրեն Ալեքսանդր Սմիրնովը մասամբ ընդունել է գերատեսչության մեղքը միջադեպում:

Դեկտեմբերի 2-ին Մոսկվայի քաղաքային դատարանը չեղյալ է հայտարարել Տվերսկոյի շրջանային դատարանի երկու որոշումները՝ Մագնիտսկու կալանքը երկարաձգելու մասին (հունվարի 19, նոյեմբերի 12, դատավոր Ելենա Ստաշինա) և դադարեցրեց մեղադրյալի մահվան հետ կապված քննչական գործողությունների դեմ բողոքների վարույթը։

Դեկտեմբերի 9-ին Անգլիայի և Ուելսի իրավաբանական ընկերությունը նամակ է ուղարկել Ռուսաստանի նախագահին՝ կոչ անելով լիարժեք հետաքննություն սկսել Մագնիտսկու կողմից Ռուսաստանի իրավապահ մարմինների աշխատակիցների կողմից չարաշահումների վերաբերյալ մեղադրանքների վերաբերյալ:

Դեկտեմբերի 10-ին Մոսկվայի քաղաքային դատարանի նախագահ Օլգա Եգորովան ուժի մեջ է թողել Տվերսկոյի շրջանային դատարանի որոշումը Մագնիտսկու վերաբերյալ։

Դեկտեմբերի 11-ին Hermitage Capital հիմնադրամը հերքել է Օլգա Եգորովայի պնդումները (վկայակոչելով Մոսկվայում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատունը), որ Մագնիտսկին փորձում է թաքնվել Մեծ Բրիտանիայում հետաքննությունից:

### 2010 թվական
2010 թվականի ապրիլի 16-ին ԱՄՆ սենատոր Բենջամին Քարդինը, որը նախագահում է Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության ԱՄՆ հանձնաժողովը, պաշտոնական նամակ է ուղարկել ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնին՝ կոչ անելով չեղարկել վաթսուն բարձրաստիճան ռուս իրավապահ մարմինների աշխատակիցներին տրված ԱՄՆ մուտքի վիզաները և մշտապես արգելել վիզաների տրամադրումը Սերգեյ Մագնիտսկու կողմից բացահայտված հանցագործությանը ներգրավված բոլոր անձանց, ինչպես նաև նրանց կախյալներին և ընտանիքի անդամներին: Քարդինը նշել է, որ «վիզաների պատժամիջոցները կարևոր ազդանշան կուղարկեն Ռուսաստանի և ամբողջ աշխարհի կոռումպացված պաշտոնյաներին, որ ԱՄՆ-ն լուրջ է վերաբերվում օտարերկրյա կոռուպցիայի դեմ պայքարին»: Քարդինի խոսքով՝ «դա անելով՝ մենք որոշ չափով կվերականգնենք արդարությունը հանգուցյալ Մագնիտսկու և նրա ողջ մնացած ընտանիքի համար»:

Մայիսի 28-ին ԱՄՆ ազգային անվտանգության խորհրդական Մայքլ Մաքֆոլը Մոսկվայում հանդիպել է Նատալյա Մագնիտսկայայի հետ և փոխանցել ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի անձնական ցավակցությունները:

Հունիսի 30-ին Ռուսաստանի Դաշնության դատախազության քննչական կոմիտեն հրաժարվել է քրեական պատասխանատվության ենթարկել Ս. Լ. Մագնիտսկու գործով զբաղվող Ներքին գործերի նախարարության աշխատակիցներին:

Հուլիսի 1-ին Քննչական կոմիտեն չեղյալ է հայտարարել քրեական գործ հարուցելու մերժումը:

Օգոստոսի 30-ին Լոնդոնում գործող World-Check-ը, որը մատուցում է ռիսկերի գնահատման ծառայություններ և կազմում է աշխարհի առաջատար բանկերի կողմից փողերի լվացման դեմ պայքարի համար օգտագործվող ցուցակներ, այդ ցուցակներում ներառել է Ս. Լ. Մագնիտսկու մահվանը մասնակցած 60 ռուս պաշտոնյաների անուններ:

Սեպտեմբերի 6-ին Ռուսաստանի դատախազության քննչական կոմիտեի (ՍԴԿ) ղեկավար Ալեքսանդր Բաստրիկինը հայտարարել է, որ Մագնիտսկու մահը կապված չէ քննիչների գործունեության հետ, և որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը իրականացվել է օրինական ճանապարհով:

Սեպտեմբերի 7-ին Hermitage Capital-ը վրդովմունք է հայտնել Քննչական կոմիտեի ղեկավարի հայտարարության վերաբերյալ։ Ընկերության ղեկավար Ուիլյամ Բրաուդերը հայտարարել է.Պարոն Բաստրիկինի անկարողությունը կամ չցանկանալը կարդալ Սերգեյ Մագնիտսկու հայտարարություններն ու բողոքները, որոնք արձագանք են գտել ամբողջ աշխարհում, խորապես ցավալի է։ Թվում է, թե Մագնիտսկու սպանությունը հետաքննող պաշտոնյաները բարոյապես կույր և խուլ են։Սեպտեմբերի 29-ին ԱՄՆ Կոնգրեսում ներկայացվել է մի օրինագիծ, որով արգելվում է ԱՄՆ մուտք գործել այն անձանց, որոնք ենթադրաբար ներգրավված են «Էրմիտաժ Քեփիթալ»-ի գործով և Ս. Լ. Մագնիտսկու մահվան գործում:

2010 թվականի նոյեմբերի 23-ին Եվրախորհրդարանի հանձնաժողովը միաձայն հաստատել է մարդու իրավունքների վերաբերյալ տարեկան զեկույցի փոփոխությունները։ Փոփոխությունները կոչ են անում ԵՄ երկրներին պատժամիջոցներ կիրառել Մագնիտսկու գործին ներգրավված վաթսուն ռուս պաշտոնյաների նկատմամբ։ Առաջարկվող պատժամիջոցները ներառում են ԵՄ երկրներ մուտք գործելու արգելքներ, ինչպես նաև այդ պաշտոնյաների բանկային հաշիվների և այլ ակտիվների առգրավում: Եվրախորհրդարանի ներկայացուցիչները բացատրել են, որ սրանք միայն առաջարկություններ են և իրավական ուժ չունեն: Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը և Պետդուման հայտարարություններ են տարածել, որոնցում դատապարտել են փոփոխությունները որպես Ռուսաստանի արդարադատության գործերին միջամտություն:

2010 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Կանադայի խորհրդարանի մարդու իրավունքների ենթահանձնաժողովը նույնպես կոչ է արել ֆինանսական և վիզային պատժամիջոցներ կիրառել Մագնիտսկու գործին ներգրավված պաշտոնյաների նկատմամբ: Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը սա որակել է որպես հետաքննության վրա ճնշում և Ռուսաստանի ներքին գործերին միջամտություն:

2010 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Եվրոպական խորհրդարանը քվեարկել է մի բանաձևի օգտին, որը կոչ էր անում արգելել Սերգեյ Մագնիտսկու գործին առնչվող ռուս պաշտոնյաների մուտքը ԵՄ երկրներ: Բանաձևը պարտադիր չէ, բայց խորհուրդ է տալիս ԵՄ կառավարություններին քննարկել վիզային և ֆինանսական պատժամիջոցներ Մագնիտսկու գործին առնչվող փաստաթղթերում նշված անձանց նկատմամբ:

Մուտքի արգելքից բացի, Եվրախորհրդարանը առաջարկում է, որ ԵՄ երկրների իրավապահ մարմինները սառեցնեն Մագնիտսկու գործին ներգրավված ռուս պաշտոնյաների ակտիվները իրենց տարածքում: Եվրախորհրդարանի մարդու իրավունքների ենթահանձնաժողովի նախագահ Հայդի Հաուտալան մեկնաբանել է քվեարկության արդյունքը:Այս քվեարկությամբ Եվրոպական խորհրդարանը կոչ է անում վերականգնել արդարությունը բանտում մահացած անմեղ մարդու համար։ Նրա մահը գերազանցում է բոլոր սահմանները։ Գալիս է մի ժամանակ, երբ լռությունն այլևս տարբերակ չէ։Հայդի Հաուտալան նաև հայտնել է, որ Ռուսաստանի Պետդումայի անդամները ակտիվորեն լոբբինգ են արել Եվրախորհրդարանի բանաձևի ընդունման դեմ, սակայն նշեց, որ այդ միջոցառումը աջակցություն է ստացել Ռուսաստանի բազմաթիվ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների շրջանում:

### 2011 թվական
Ապրիլի 20-ին Ֆայրսթոունը բողոք է ներկայացրել Ռուսաստանի քննչական կոմիտե՝ Օլգա Ստեպանովայի և թիվ 28 հարկային տեսչության այլ պաշտոնյաների անօրինական հարկային վերադարձներին և նրանց ընտանիքի անդամների հարստացմանը մասնակցելու վերաբերյալ:

Հուլիսի 5-ին, Ռուսաստանի նախագահ Մեդվեդևի նախագահությամբ կայացած Քաղաքացիական հասարակության և մարդու իրավունքների զարգացման խորհրդի նիստում Մ. Պոլյակովան զեկույց է ներկայացրել Մագնիտսկու գործի վերաբերյալ: Մագնիտսկու գործի վերաբերյալ Մարդու իրավունքների նախագահական խորհրդի զեկույցը հանձնվել է նախագահ Մեդվեդևին: Մեդվեդևը զեկույցը հանձնել է իրավապահ մարմիններին:

Հուլիսի 26-ին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը, նախքան համապատասխան օրինագծի ընդունումը, վիզային սահմանափակումներ է սահմանե; Մագնիտսկու գործին առնչվող մի քանի տասնյակ ռուս պաշտոնյաների համար:

Հուլիսի 28-ին Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը կոշտ արձագանք է հրապարակել ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի հուլիսի 26-ի որոշմանը: Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Նատալյա Տիմակովայի խոսքով՝ Դմիտրի Մեդվեդևը հանձնարարել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությանը նմանատիպ միջոցառումներ նախապատրաստել ամերիկացի քաղաքացիների դեմ:

Նոյեմբերի 16-ին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը կոչ է արել պատասխանատվության ենթարկել Սերգեյ Մագնիտսկու «անարդար բանտարկության և հանցավոր մահվան» բոլոր մեղավորներին։ Պաշտոնական հայտարարության մեջ, մասամբ, ասվում է՝«Մագնիտսկու գործով հանցավոր վարքագծի լայնորեն հրապարակված ապացույցներին չնայած, Ռուսաստանի իշխանությունները չեն կարողացել պատասխանատուներին պատասխանատվության ենթարկել։ […] Այնուամենայնիվ, մենք կշարունակենք կոչ անել, որ Մագնիտսկու անարդար բանտարկության և հանցավոր մահվան համար պատասխանատու բոլոր անձինք պատասխանատվության ենթարկվեն։ Մենք կշարունակենք աջակցել Ռուսաստանում նրանց ջանքերին, ովքեր ձգտում են նրանց բոլորին պատասխանատվության ենթարկել»։Նոյեմբերի 24-ին Ռուսաստանի Ներքին գործերի նախարարության քննչական վարչությունը հայտարարեց, որ երկարաձգվել է երկու տարի առաջ Մոսկվայի նախնական կալանքի կենտրոնում մահացած Սերգեյ Մագնիտսկու քրեական գործի քննության ժամկետը:

Դեկտեմբերի 8-ին Ռուսաստանի Ներքին գործերի նախարարության քննչական վարչությունը հայտարարել է որ «Էրմիտաժ» հիմնադրամի զեկույցը Սերգեյ Մագնիտսկու մահվան վերաբերյալ իր սեփական հետաքննության վերաբերյալ սխալ է։ Ներքին գործերի նախարարությունը նաև հայտարարեց, որ նախնական կալանքի տակ Մագնիտսկու մահվան պատճառը կապված չէ դատաբժշկական փորձագետների կողմից նրա մարմնի վրա հայտնաբերված վնասվածքների հետ։ Մագնիտսկու գործով մեղադրանք է առաջադրվել նրա բուժող բժիշկ Լարիսա Լիտվինովային և նրա անմիջական ղեկավար Դմիտրի Կրատովին։

### 2012 թվական
Փետրվարի 27-ին բրիտանացի պատգամավոր Դոմինիկ Ռաաբը Համայնքների պալատում հայտարարել է «Մագնիտսկու ցուցակի» նման օրինագիծ ներկայացնելու իր մտադրության մասին: Օրինագծով կմերժվեն վիզաները և կսառեցվեն Մեծ Բրիտանիայում այն պաշտոնյաների ակտիվները, որոնք պատասխանատու են խոշտանգումների, դատական կարգով չսպանությունների կամ մարդու իրավունքների այլ լուրջ խախտումների համար, կամ մասնակցել են նման վայրագությունների թաքցմանը: Մամուլի հաղորդագրության մեջ պատգամավորը նշել է.«Օրենքը չի վերջ դնի անպատժելիությանը։ Այնուամենայնիվ, այն կարտահայտի Մեծ Բրիտանիայի վճռականությունը՝ աչք չփակելու մարդու ամենահիմնարար իրավունքների զանգվածային խախտումների վրա։ Նրանք, ովքեր դիմում են խոշտանգումների և սպանության՝ ազատության ձայնը լռեցնելու համար, չպետք է կարողանան անշարժ գույք գնել Չելսիում կամ թռչել Քինգս Ռոուդում Սուրբ Ծննդյան զեղչերին, կարծես ոչինչ չի պատահել»։Մարտի 7-ին Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի Համայնքների պալատը միաձայն կոչ է արել Մեծ Բրիտանիայի կառավարությանը ներկայացնել օրինագիծ, որը արգելում է Սերգեյ Մագնիտսկու մահվանը մասնակցած պաշտոնյաների մուտքը երկիր։ Խորհրդարանի անդամները նաև պահանջել են սառեցնել այն բարձրաստիճան պաշտոնյաների բրիտանական բանկային հաշիվները, որոնք մասնակցել են ռուս փաստաբանի կալանավորմանը, խոշտանգումներին և մահվանը, ինչպես նաև նրանց, ովքեր մասնակցել են իրավական պատասխանատվությունը թաքցնելու փորձերին կամ կատարել են Սերգեյ Մագնիտսկու կողմից բացահայտված խարդախության գործողություններ: Մեծ Բրիտանիայում Ռուսաստանի դեսպան Ալեքսանդր Յակովենկոն նամակ է հղել Համայնքների պալատ՝ փորձելով դադարեցնել քննարկումը, սակայն այս գործողությունը ցանկալի արդյունք չի տվել:

Ապրիլի 6-ին Միջազգային իրավապաշտպան «Amnesty International» կազմակերպությունը պահանջել է դադարեցնել Սերգեյ Մագնիտսկու նկատմամբ հետմահու քրեական հետապնդումը:

Հուլիսին ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովն ընդունե լէ «Ռուսաստանի իրավունքը. Սերգեյ Մագնիտսկու գործը» բանաձևը:

Նոյեմբերի 20-ին  «Մագնիտսկու ակտը» ընդունվեց ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատը , դեկտեմբերի 6-ին՝ ԱՄՆ Սենատը, իսկ դեկտեմբերի 14-ին այն ստորագրվեց ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման և ուժի մեջ մտավ։ Օրենքը պատժամիջոցներ է սահմանում Սերգեյ Մագնիտսկու մահվան մեջ ենթադրաբար ներգրավված Ռուսաստանի քաղաքացիների նկատմամբ՝ ԱՄՆ մուտք գործելու վիզայի սահմանափակումներ և պատժամիջոցներ նրանց ֆինանսական ակտիվների նկատմամբ ամերիկյան բանկերում։

Դեկտեմբերի 28-ին Մոսկվայի Տվերսկոյ դատարանը արդարացրել է Բուտիրկա բանտի նախկին փոխտնօրեն, բժիշկ Դ. Կրատովին անփութության մեջ, որը պատահաբար հանգեցրել է Մագնիտսկու մահվան: Դատական ​​նիստի ժամանակ պետական ​​մեղադրող կողմը պահանջեց արդարացում: Բուտիրկա բանտի բժշկուհի Լարիսա Լիտվինովան նախկինում մեղադրվել էր նույն գործով, սակայն 2012 թվականի գարնանը Քննչական կոմիտեն դադարեցրեց նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը՝ վաղեմության ժամկետը լրանալու պատճառով:

### 2013 թվական
Հունվարի 4-ին բրիտանական Financial Times-ը խմբագրականում կոչ է արել Մագնիտսկու ակտի գործողությունը տարածել ԵՄ երկրների վրա: Թերթը կոչ է անում սառեցնել Մագնիտսկու մահվան հետ կապված ռուս պաշտոնյաների ակտիվները և արգելել մուտքը երկիր:

Հունվարի 19-ին, Վլադիմիր Վիսոցկու հիշատակին նվիրված համերգի ժամանակ ելույթ ունենալով՝ Յուրի Նորշտեյնը հայտարարել է, որ «*Պուտինն ասել է, որ Մագնիտսկին մահացել է սրտի անբավարարությունից։ Ես կարծում եմ, որ նա մահացել է սրտի անբավարարությունից, և Պուտինը, և բանտի պահակը, և [անլսելի]*…»:

Սեպտեմբերի 4-ին Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի իրավական հարցերի և մարդու իրավունքների հանձնաժողովը հաստատեց Մագնիտսկու գործի վերաբերյալ զեկույցը։ Հաստատվել է նաև զեկույցի վերաբերյալ բանաձև, որը քվեարկության կդրվի ԵԽԽՎ հաջորդ նստաշրջանում՝ 2014 թվականի հունվարին:

### 2014 թվական
Հունվարի 28-ին ԵԽԽՎ-ն ընդունել է Մագնիտսկու գործի վերաբերյալ բանաձև՝ կոչ անելով անդամ պետությունների խորհրդլ րաններին ընդունել «Մագնիտսկու ակտը», եթե Ռուսաստանի իշխանությունները մոտ ապագայում պատասխանատվության չենթարկեն Սերգեյ Մագնիտսկու մահվան մեջ ներգրավված բոլոր անձանց:

### 2017 թվական
Փետրվարի 21-ին Մեծ Բրիտանիայի Համայնքների պալատն ընդունել է «Մագնիտսկու փոփոխությունը», որը թույլ է տալիս Մեծ Բրիտանիայի կառավարությանը սառեցնել այն օտարերկրյա քաղաքացիների ակտիվները, որոնք խախտում են մարդու իրավունքները աշխարհի ցանկացած վայրում: Փոփոխության տեքստը ներկայացրել է Մեծ Բրիտանիայի ներքին գործերի նախարար Էմբեր Ռադդը և խորհրդարանին ներկայացրել են ութ քաղաքական կուսակցությունների 50 պատգամավորներ: Փոփոխությունն ընդունվել է միաձայն: Հոկտեմբերի 19-ին Կանադայում ընդունվել է «Մագնիտսկու ակտը»:

### 2019 թվական
Օգոստոսի 27-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը որոշում է կայացրել Մագնիտսկու, նրա այրու և մոր բողոքի վերաբերյալ՝ պարզելով, որ իշխանությունների գործողությունները խախտել են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի մի շարք հոդվածներ:

### 2020 թվական
Հուլիսի 6-ին Մեծ Բրիտանիան անձնական պատժամիջոցներ է կիրառել 47 քաղաքացիների, այդ թվում՝ 25 ռուսների նկատմամբ։ Ցուցակում ներառված են եղել նրանք, որոնց Մեծ Բրիտանիան համարում է Սերգեյ Մագնիտսկու մահվան հետկպա ունեցող:

### 2022 թվական
2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Իսպանիայի իշխանությունները Կանարյան կղզիներում ձերբակալել են Մագնիտսկու գործով կասկածյալի։ Եվրոպոլի կողմից հրապարակված տեղեկատվության համաձայն՝ կասկածյալը Ռուսաստանի բյուջեից 230 միլիոն դոլար յուրացրած խմբի կազմակերպիչն էր։ Hermitage Capital-ի ղեկավար Ուիլյամ Բրաուդերը կարծում է, որ Մագնիտսկին սպանվել է 230 միլիոն դոլարի սխեմայի բացահայտումից հետո։

Իսպանական գործակալությունը նաև պարզաբանել է, որ Մագնիտսկու գործի շրջանակներում առգրավվել է 25 միլիոն եվրո արժողությամբ 75 անշարժ գույք:

## Ռուս պաշտոնյաների հրաժարականներ
* 2009 թվականի դեկտեմբերի 11-ին աշխատանքից ազատվեցին Դաշնային քրեակատարողական ծառայության 20 բարձրաստիճան պաշտոնյաներ և 16 բանտապետեր, այդ թվում՝ Մոսկվայի Դաշնային քրեակատարողական ծառայության ղեկավար Դավիդովը (Ռուսաստանի նախագահի 2009 թվականի դեկտեմբերի 4-ի հրամանագիր) և Բուտիրկայի նախնական կալանքի վայրի ղեկավարը։
* 2009 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հրամանագրով (հրապարակվել է դեկտեմբերի 15-ին նախագահի կայքում) պաշտոնից ազատվեց Մոսկվայի Ներքին գործերի գլխավոր վարչության հարկային հանցագործությունների դեմ պայքարի վարչության պետ, գեներալ Անատոլի Միխալկինը։ Միխալկինը, որի օրոք սկսվել էր Մագնիտսկու նկատմամբ քրեական հետապնդումը, ազատվեց պաշտոնից։
* 2009 թվականի դեկտեմբերի 29-ին հայտնի դարձավ, որ Դ.Ա. Մեդվեդևը գեներալ-լեյտենանտ Ալեքսանդր Պիսկունովին ազատել է Դաշնային քրեակատարողական ծառայության տնօրենի տեղակալի պաշտոնից։
* 2011 թվականի հունիսի 11-ին Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը Ա.Վ. Անիչինին ազատել է Ռուսաստանի Դաշնության Ներքին գործերի նախարարի տեղակալի - Ռուսաստանի Դաշնության Ներքին գործերի նախարարությանը կից քննչական կոմիտեի ղեկավարի պաշտոնից։

## Զրպարտության գործ քննիչ Կուզնեցովի դեմ
2010 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Մոսկվայի ոստիկանությունը քրեական գործ է հարուցել Hermitage Capital-ի դեմ՝ քննիչ Ա.Կ. Կուզնեցովին զրպարտելու մեղադրանքով, որին ներդրումային հիմնադրամը մեղադրում է Սերգեյ Մագնիտսկու մահվանը մասնակցության մեջ։

Hermitage Capital-ի ներկայացուցիչները Կուզնեցովի հայտարարությունը որակել են «*անամոթ փորձ՝ պնդելու, որ նա իր սեփական հանցագործության զոհն է և մեղադրելու մահացած Սերգեյ Մագնիտսկուն զրպարտության մեջ*»։ Կուզնեցովը պահանջեց, որ Hermitage Capital-ի աուդիտորի մահվան մեջ իրեն մեղադրողները պատասխանատվության ենթարկվեն զրպարտության համար:

## Զրպարտության գործ քննիչ Կարպովի դեմ
Մոսկվայի Ներքին գործերի գլխավոր վարչության գլխավոր քննչական վարչության նախկին քննիչ Պավել Կարպովը Լոնդոնի Բարձրագույն դատարան հայց է ներկայացրել Ուիլյամ Բրաուդերի դեմ՝ պահանջելով վնասի փոխհատուցում: Բրաուդերի փաստաբանը դատարանում հայտարարել է, որ ինքը ապացույցներ ունի, որ Կարպովի նախորդ զրպարտության հայցերը Բրաուդերի դեմ Ռուսաստանում Կրեմլի ձեռքի գործն էին, և որ կան հիմքեր ենթադրելու, որ նույնը կատարվում է նաև այս դեպքում: Բրիտանական դատարանը հրաժարվել է քննել հայցը: Դատավորը գործի էության վերաբերյալ նշել է․«էջ 129: Իմ կարծիքով, [պատասխանողներ Բրաուդերի և Ֆայրսթոունի կողմից ներկայացված] ապացույցները բավարար չեն այն պնդումը հիմնավորելու համար, որ հայցվորը [Կարպովը] Սերգեյ Մագնիտսկու խոշտանգումների և սպանության հիմնական կամ երկրորդական մասնակիցն էր, և որ նա կշարունակեր կատարել կամ «պատճառել» սպանություն, ինչպես ընդունված է պատասխանողների դիրքորոշման 60-րդ կետում: Պատասխանողները մոտ չեն հասել այնպիսի փաստերի հաստատմանը, որոնք, եթե ապացուցվեն, կարդարացնեն արված զրպարտչական հայտարարությունները»:«Ռոսիա-1»-ի հեռարձակումից հետո նախկին քննիչ Պավել Կարպովը դիմել է Ռուսաստանի քննչական կոմիտե՝ խնդրելով ստուգել Բրաուդերի Մագնիտսկու մահվան մեջ ներգրավվածության վերաբերյալ փաստերը։

2016 թվականի մայիսի 17-ին քննչական բաժնի պետի պաշտոնակատարը քրեական գործ է հարուցել Ալեքսեյ Նավալնիի դեմ՝ Կարպովին զրպարտելու համար: Հայցվորի պնդմամբ՝ Նավալնին իր բլոգում բազմիցս հրապարակել է ոստիկանի պատիվն ու արժանապատվությունը զրպարտող նյութեր: Մասնավորապես, դրանց թվում էին չորս ինտերնետային տեսանյութեր, որոնցում Կարպովին մեղադրում էին ծանր և հատկապես ծանր հանցագործություններ կատարելու մեջ, այդ թվում՝ Սերգեյ Մագնիտսկու սպանության մեջ։

## Պարգևներ
2010 թվականին «Transparency International» միջազգային հակակոռուպցիոն ոչ կառավարական կազմակերպությունը հետմահու Ս. Լ. Մագնիտսկուն շնորհել է «Անկեղծության մրցանակը»։ Ինչպես նշվում է «Transparency International»-ի հայտարարության մեջ, Սերգեյ Մագնիտսկուն հետմահու պարգևատրելով՝ կազմակերպությունը հարգանքի տուրք է մատուցում այն ​​մարդու հիշատակին, որը մինչև իր վերջին շունչը պաշտպանել է ճշմարտությունը, պատիվը և մարդկային արժանապատվությունը։

Պատվի և արժանապատվության մրցանակի հանձնախմբի նախագահ Զայոն Ասիդոնն ասել է․Սերգեյը հավատում էր օրենքին և արդարադատությանը և անձնուրացորեն զոհվեց՝ պաշտպանելով դրանք Ռուսաստանի իրավապահ մարմիններում տարածված կոռուպցիայի դեմ անհավասար պայքարում: Պարոն Մագնիտսկու հավատարմությունը կառավարման ոլորտում բացության և թափանցիկության սկզբունքներին լիովին դրսևորվեց կառավարության չարաշահումների դեմ նրա վճռական պայքարում:

Նրա արտասովոր քաջությունն ու անսասան կամքը դժվարին փորձությունների առջև ուժ են տալիս մեզ բոլորիս և օրինակ կծառայեն արդարության համար պայքարող մյուս մարտիկների համար։

## Հիշատակ
### Մահվան տարելից
2010 թվականի նոյեմբերի 16-ին Մագնիտսկու մահվան տարելիցը նշվեց ռուսաստանյան և համաշխարհային հանրության կողմից։

* BBC-ի ռուսական ծառայությունը մանրամասն զեկույց է ներկայացրել Hermitage Capital-ի գործի քննության ընթացքի վերաբերյալ։
* Եվրամիության, Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Էստոնիայի և Գերմանիայի խորհրդարաններում ցուցադրվել է Մագնիտսկու գործի մասին պատմող վավերագրական ֆիլմ։
* Մարդու իրավունքների պաշտպանները առաջարկել են Մագնիտսկու մահվան հանգամանքների վերաբերյալ անկախ խորհրդարանական հետաքննություն անցկացնել: Մագնիտսկու գործին նվիրված մամուլի ասուլիսում «Transparency International Russia» հակակոռուպցիոն հետազոտությունների և նախաձեռնությունների կենտրոնի ղեկավար Ելենա Պանֆիլովան ասել է․

Այս իրավիճակում մեզ անհրաժեշտ է միջնորդ դատավոր (երրորդ կողմ): Կարելի է նաև անցկացնել անկախ հետաքննություն, ինչպես ընդունված է ամբողջ աշխարհում, որը հիանալիորեն գործում է հենց հնչեղ գործերի դեպքում։

* Բրիտանական *[[The Economist|«The Economist»]]* շաբաթաթերթը Ս. Լ. Մագնիտսկու մահվան տարելիցին նվիրված հոդվածում գրել է.

Մեկ տարի անց նրա մահը դարձավ ռուսական համակարգում տիրող ապշեցուցիչ կոռուպցիայի և անօրինականության, ինչպես նաև Կրեմլի՝ այն փոխելու անկարողության կամ անկամության խորհրդանիշ։

### Արվեստում
* Նրա մահից մեկ տարի անց Սերգեյ Մագնիտսկու մասին նկարահանվել է «Արդարադատություն Սերգեյի համար» վավերագրական ֆիլմը։ Ռեժիսորներ՝ Հանս Հերմանս և Մարտին Մաատ: Ստուդիա՝ ICU Documentaries, Նիդեռլանդներ: Ֆիլմը ցուցադրվել է 2012 թվականի մարտի 30-ին Սանկտ Պետերբուրգում՝ «Բացե՛ք աչքերը» կինոփառատոնի շրջանակներում։

* 2016 թվականին գերմանա-ֆրանսիական Arte հեռուստաալիքի պատվերով ռեժիսոր Անդրեյ Նեկրասովը նկարահանել է «Մագնիտսկու ակտը» վավերագրական ֆիլմը։։ Ուիլյամ Բրաուդերը ֆիլմը ենթարկել է խիստ քննադատության և դեմ է հանդես եկել Եվրախորհրդարանում դրա ցուցադրմանը։
* Մագնիտսկու մասին գրվել է «Տասնութ ժամ» վավերագրական պիեսը։ Դրա հեղինակ Ելենա Գրեմինան օգտագործել է Մագնիտսկու օրագրերն ու նամակները՝ պիեսը ստեղծելու համար։ Ռեժիսոր Միխայիլ Ուգարովը ստեղծել է պիեսի հիման վրա ներկայացում՝ նվիրված Մագնիտսկու կյանքի վերջին րոպեներին, պրեմիերան տեղի է ունեցել 2010 թվականի նոյեմբերին Մոսկվայում։
* Մագնիտսկու ցուցակը հիշատակվում է «Ленинград» խմբի «Ծիծեռնակներ» երաժշտական ստեղծագործությունում։
* Մագնիտսկու գործով է ոգեշնչված Գուֆի և Բաստայի «Ինչպես կա» (Как есть) համատեղ երգը: Ստեղծագործության մեջ օգտագործվել են «Էրմիտաժ» վավերագրական ֆիլմից հատվածներ։

### Հիշատակի հավերժացում
2013 թվականին Լոնդոնի քաղաքապետ Բորիս Ջոնսոնը *[[The Daily Telegraph|«Daily Telegraph»]]*-ում հրապարակված հոդվածում Մագնիտսկուն անվանել է «կոռումպացված համակարգի կողմից ոտնակոխ արված նահատակ»։ Ջոնսոնը պաշտպանում էր Լոնդոնի շենքը Սերգեյ Մագնիտսկու անունով կոչելու գաղափարը, ինչպես արվել էր ակադեմիկոս Սախարովի և Նելսոն Մանդելայի համար:

## Տես նաև
* Մագնիտսկու ակտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фильм Hermitage o коррупции в МВД РФ
* Наталья Магнитская: моего сына просто бросили умирать — BBC, 16.11.2011
* Forbes: Сергею Магнитскому предлагали сделку со следствием. Адвокаты умершего в СИЗО юриста рассказали Forbes о том, как все было на самом деле
* Каспаров. Ру: Киллер в мантии. Судья «несогласных» Сташина виновна в смерти Магнитского
* Law and Order in Russia: Сайт о деле Сергея Магнитского
* . Телеканал «Дождь»
* Комитет за гражданские права: Дело Сергея Магнитского: изъятое право на жизнь -
* Юрий Урнов: Пьеса о Магнитском в США
* Матвей Ганапольский: смерть подследственного — органическая часть российского законодательства
* 
* 
* 
* Сергей Кургинян. Аналитика о деле Магнитского, Сафре, Браудере и Пирамиде ГКО
* Уильям Браудер: В России нет государства. Детальное расследование по Делу Магнитского.
* «Би-би-си ищет в Британии преступные деньги из России» 

Կատեգորիա:Ազատազրկման վայրերում մահացածներ
Կատեգորիա:Խախտումներ կալանավորների նկատմամբ
Կատեգորիա:Մագնիտսկու գործը
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ