Պրազոսին

**Պրազոսին** (), արյան գերճնշման, շագանակագեղձի գերաճի ախտանիշների և հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումների (PTSD) հետ կապված մղձավանջների բուժման համար օգտագործվող դեղանյութ։ Վաճառվում է Minipress ապրանքանիշով։ Այն α1-պաշարիչ է, որն արյան բարձր ճնշման ավելի քիչ նախընտրելի բուժում է: Կիրառվում է նաև սրտային անբավարարության և Ռեյնոյի համախտանիշի դեպքում: Ընդունվում է բերանացի։

Ընդհանուր կողմնակի ազդեցություններն են գլխապտույտը, քնկոտությունը, ընդհանուր թուլությունը, սրտխառնոցը և սրտխփոցը: Լուրջ կողմնակի ազդեցություններ կարող են լինել օրթոստատիկ թերճնշումը և դեպրեսիան: Պրազոսինը α1-ադրեներգիկ ընկալիչների ոչ ընտրողական հակադարձ ագոնիստ է։ Այն օգնում է նվազեցնել արյան ճնշումը՝ լայնացնելով արյունատար անոթները և օգնում է շագանակագեղձի գերաճի դեպքում՝ թուլացնելով միզապարկի արտահոսքը: Լիովին պարզ չէ, թե ինչպես է այն աշխատում հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումների դեպքում:

Պրազոսինն արտոնագրվել է 1965 թվականին և սկսել է կիրառվել 1974 թվականին: Այն հասանելի ջեներիկ դեղամիջոց է: 2021 թվականի տվյալներով այն Միացյալ Նահանգներում 183-րդ ամենատարածված դեղամիջոցն է՝ ավելի քան 2 միլիոն նշանակումով:

## Բժշկական կիրառում
Պրազոսինն ակտիվ է բերանացի ընդունումից հետո և նվազագույն ազդեցություն ունի սրտի աշխատանքի վրա՝ շնորհիվ իր α1-ադրեներգիկ ընկալիչների ընտրողականության: Այնուամենայնիվ, երբ պրազոսինը սկսում է գործել, սրտի հաճախությունը և կծկողականությունը կարող են մեծանալ, որպեսզի պահպանվեն մինչ բուժումը եղած արյան ճնշման մակարդակը, քանի որ օրգանիզմը հոմեոստազի է հասել իր ոչ նորմալ բարձր արյան ճնշման պայմաններում: Արյան ճնշումն իջեցնող ազդեցությունն ակնհայտ է դառնում, երբ պրազոսինն ընդունվում է ավելի երկար ժամանակով: Սրտի հաճախականությունը և կծկողականությունը վերադառնում է իր սկզբնական վիճակին ժամանակի ընթացքում, և արյան ճնշումը նվազում է:

Պրազոսինի արյան ճնշումն իջեցնող հատկություններն այն դարձնում են երկրորդ գծի ընտրության դեղամիջոց արյան գերճնշման բուժման համար:

Պրազոսինը նաև օգտակար է շագանակագեղձի բարորակ գերաճի հետ կապված միզարձակման դժվարացման բուժման մեջ՝ արգելափակելով α1-ադրեներգիկ ընկալիչները, որոնք վերահսկում են ինչպես շագանակագեղձի, այնպես էլ միզուկի կծկումը: Թեև զարկերայաին գերճնշման կամ շագանակագեղձի բարորակ գերաճի համար առաջնային ընտրություն չէ, այն ընտրություն է այն մարդկանց համար, որոնք միաժամանակ ունեն թվարկված երկու խնդիրները:

1990-ականներին զինվորական վետերանների մոտ միզարձակման դժվարացման բուժման նպատակով դեղի կիրառման ընթացքում Մյուրեյ Ա. Ռասկինդը և գործընկերները պարզեցին, որ պրազոսինն, ըստ երևույթին, արդյունավետ է մղձավանջների հաճախականությունը նվազեցնելու համար: Հետագա ակնարկները ցույց են տալիս, որ պրազոսինը արդյունավետ է քնի որակի բարելավման և հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման (PTSD) հետ կապված մղձավանջների բուժման համար:

Պրազոսինն օգտագործվում է հաստատված ցուցումներից դուրս անքնության բուժման մեջ՝ իր սեդատիվ ազդեցության համար: Պրազոսինը α1-ադրեներգիկ ընկալիչների հակադարձ ագոնիստ է․ նշված ընկալիչներն էքսպրեվում են ուղեղում այն դենդրիտների վրա, որոնց վրա սինապսներ են ձևավորում նորադրեներգիկ նեյրոնները։ Կենտրոնական նյարդային համակարգում նորադրեներգիկ ուղիների մի մասը կազմում է վերել ցանցային ակտիվացնող համակարգի բաղադրիչ, որը խթանման դեպքում նպաստում է արթուն վիճակի և գրգռվածության առաջացմանը։ Պրազոսինն արգելակում է այդ համակարգի նորադրեներգիկ ուղիների ելքային նեյրոնների գործունեությունը՝ իր հերթին առաջացնելով սեդացիա։

Դեղը սովորաբար խորհուրդ է տրվում հնդկական կարմիր կարիճի ուժեղ խայթոցների դեպքում։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Պրազոսինի ընդհանուր (4–10% հաճախականությամբ) կողմնակի ազդեցությունները ներառում են մթագնումը, գլխացավը, քնկոտությունը, գերհոգնածությունը, թուլությունը, սրտխփոցը և սրտխառնոցը: Ավելի հազվադեպ (1-4%) կողմնակի ազդեցությունները ներառում են փսխումը, փորլուծությունը, փորկապությունը, այտուցը, օրթոստատիկ թերճնշումը, հևոցը, ուշագնացությունը,գլխապտույտը, դեպրեսիան, տագնապը, քթի փակվածությունը և ցանը: Պրազոսինի շատ հազվադեպ կողմնակի ազդեցությունը պրիապիզմն է: Պրազոսինի հետ կապված երևույթներից մեկը հայտնի է որպես առաջին դեղաչափի արձագանք, որի դեպքում հայտնվում են դեղամիջոցի կողմնակի ազդեցությունները։

Օրթոստատիկ թերճնշումը և ուշագնացությունը կապված են արյան ճնշումը առանց ակտիվ α-ադրեներգիկ ընկալիչների վերահսկելու մարմնի վատ ունակության հետ: Քթի փակվածությունը սրվում է մարմնի դիրքերը փոխելով, քանի որ α1-ադրեներգիկ ընկալիչները նույնպես վերահսկում են քթի անոթային արյան հոսքը, և ալֆա-պաշարիչներն արգելակում են այդ գործընթացը, նույն կերպ ալֆա-ադրեներգիկ ագոնիստներն ունեն խցանումը նվազեցնող միջոց լինելու հակառակ ազդեցությունը:

## Դեղագիտություն
### Ֆարմակոդինամիկա
Պրազոսինը α1-պաշարիչ է, որը գործում է որպես ոչ ընտրողական հակադարձ ագոնիստ α1-ադրեներգիկ ընկալիչների դեպքում, ներառյալ α1A-, α1B- և α1D-ադրեներգիկ ընկալիչների ենթատիպերը: Այն կապվում է նշված ընկալիչներին բարձր լիգանդի Ki-ի արժեքներով՝ 0.13–1.0 նՄ α1A-ադրեներգիկ ընկալչի համար, 0.06–0.62 նՄ α1B-ադրեներգիկ ընկալչի համար և 0.06–0.38 նՄ α1D-ադրեներգիկ ընկալչի համար։ Այն ունի շատ ավելի ցածր լիգանդ α2-ադրեներգիկ ընկալիչների համար (Ki = 210–5,012 նՄ α2A-ադրեներգիկ ընկալիչի համար, 13–676 նՄ՝ α2B-ադրեներգիկ ընկալիչների և 10–257 նՄ α2C-ադրեներգիկ ընկալիչների համար: α1-ադրեներգիկ ընկալիչները հայտնաբերված են անոթների հարթ մկաններում, որտեղ նրանք պատասխանատու են նորէպինեֆրինի անոթակծկիչ գործողության համար: Նրանք հայտնաբերված են նաև կենտրոնական նյարդային համակարգում: Իմունային բջիջների վրա լրացուցիչ հայտնաբերվել են α1-ադրեներգիկ ընկալիչներ, որտեղ կատեխոլամինի կապը կարող է խթանել և ուժեղացնել ցիտոկինների արտադրությունը:

### Ֆարմակոկինետիկա
Պրազոսինի ազդեցության մեկնարկը կազմում է 30-90 րոպե, կյանքի կիսապարբերությունը՝ 2-3 ժամ, իսկ ազդեցության տևողությունը՝ 10-24 ժամ։

## Հետազոտություն
Նշվում է, որ պրազոսինը միակ ընտրողական α1-ադրեներգիկ ընկալիչների անտագոնիստն է, որն օգտագործվել է անքնության բուժման մեջ որևէ նշանակալի չափով: Այդ նպատակով այն օգտագործվում է 1-ից 12 մգ չափաբաժիններով: Պրազոսինի և բետա-պաշարիչ թիմոլոլի համակցությունը կարող է ավելի մեծ հանգստացնող ազդեցություն առաջացնել, քան դրանցից որևէ մեկը միայնակ:

Ապացուցված է, որ պրազոսինը կանխում է մահը ցիտոկինային փոթորկի կենդանիների մոդելներում:Կենդանական մոդելներում ցուցադրվել է, որ պրազոսինը կարող է կանխել մահացությունը ցիտոկինային փոթորկի պայմաններում Որպես վերամշակված դեղամիջոց՝ պրազոսինը հետազոտվում է ցիտոկինային փոթորկի համախտանիշի և COVID-19-ի բարդությունների կանխարգելման համար, որտեղ ենթադրվում է, որ այն նվազեցնում է ցիտոկինային կարգավորման խանգարումը։

## Ծասնոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով