Կոկորդ

**Կոկորդ** (**), շնչառական համակարգի հատված, որը կապում է ըմպանը շնչափողի հետ և պարունակում է ձայնային ապարատը։ Կոկորդը գտնվում է IV-VI պարանոցային ողերի մակարդակին և կապաններով կապված է կորճոսկրին։ Պաշտպանում է ստորին շնչուղիները օտար մասնիկների ներթափանցումից։

## Աճառային կմախք
մինի|295x295փքս| Աճառ, կապաններ, կոկորդի մկաններ
Կոկորդի կմախքը (աճառային կմախք) ձևավորվում է մի քանի հիալինային աճառների միացման շնորհիվ։ Աճառները միանում են կապաններով, մկաններով, թաղանթներով և համեմատաբար շարժուն հոդերով։

Կոկորդը բաղկացած է հետևյալ *կենտ* (մեծ) աճառներից.

* մատանիաձև (lat․ *cartilago cricoidea.);*
* վահանային (lat․ *cartilago thyroidea.);*
* մակկոկորդային (lat․ *cartilago epiglottica.)* կամ մակկոկորդ (lat․ *epiglottis.);*

ինչպես նաև *զույգ* (փոքր) աճառներից.

* շերեփաձև (lat․ *cartilago arytenoidea.);*
* եղջյուրաձև (lat․ *cartilago corniculata.);*
* սեպաձև (lat․ *cartilago cuneiformis)։*

Դրանցից ամենամեծը վահանային կենտ աճառն է, որի մեջ կան երկու քառանկյուն թիթեղներ (ձախ և աջ թիթեղներ)՝ կապված միմյանց հետ գրեթե ուղիղ անկյան տակ (տղամարդկանց մոտ) կամ բութ (կանանց մոտ 120 °): Երկու զույգ եղջյուրներ (վահանաձև գեղձի վերին և ստորին եղջյուրները) հեռանում են թիթեղների հետևի եզրերից։ Կոկորդի հիմքը մատանիաձև աճառն է, բարակ աղեղն ուղղված է դեպի առաջ, իսկ լայն թիթեղը՝ ետ։ Մատանիաշնչափողային կապանը (լատ. *Lig. Cricatracheale* ) միավորում է աճառի ստորին եզրը շնչափողի առաջին աճառային կիսաօղի հետ։ Մատանիաձև աճառը վահանաճառի և շերեփաձև աճառի հետ կապված է երկու զույգ հոդերի միջոցով, որոնց շնորհիվ հնարավոր են շարժումներ ճակտային և ուղղահայաց առանցքների շուրջ։

Եղջյուրաձև աճառը փոքր կոնաձև գոյացություն է, որի հիմքը գտնվում է շերեփաձև աճառի գագաթին։

Սեպաձև աճառը մեծ է, երկարաձգված, փոփոխական ձևի և չափի, հաճախ՝ ռուդիմենտար։

Վերևում կոկորդը ծածկված է մակկոկորդով, որը կապված է վահանաճառի և կորճոսկրի հետ համապատասխանաբար վահանմակկոկորդային և կորճմակկոկորդային կապաններով։

### Կոկորդի հոդեր
Կոկորդի հիմքը հիալինային մատանաիձև աճառն է։ Աճառի շարժունակությունն ապահովում են կապանները և երկու հոդերը.

# Մատանիավահանային հոդ (լատ. *Art. Cricothyroidea* ) զույգ է, ձևավորվում է վահանաճառի ստորին եղջյուրի և մատանիաձև աճառի առջևի հոդային մակերեսներով։ Մատանիավահանային հոդերի շարժումը ճակատային առանցքի շուրջ է, մինչդեռ վահանաճառը մկանային կծկումով թեքվում է առաջ և վերադառնում իր սկզբնական դիրքին։
# Մատանիաշերեփաձև հոդ (լատ. *Art. Cricoarytenoidea* ) զույգ է, որը ձևավորվում է շերեփաձև աճառի հիմքի հոդային մակերեսներով և մատանիաձև աճառի աղեղով։ Շարժումը համատեղ ուղղահայաց առանցքի շուրջ է, ընդ որում, ձայնային ելևէջները, դրանց կցված ձայնային կապանների հետ միասին,  բաժանվում են կողմերի միջև, ինչը հանգեցնում է ձայնային ճեղքի նեղացման, ընդլայնման ։

Ամենակարևորը (ֆունկցիոնալ առումով) կոկորդում շերեփաձև աճառներն են, որոնց հիմքից ձայնային պրոցեսը տարածվում է առաջ, իսկ մկանայինը՝ ետ։

## Կոկորդի մկաններ
*Ձայնային ճեղքի տարածիչներ.*

# Հետին մատանիաշերեփաձև մկան (լատ*.* *Cricoarytenoideus posterior):*

*Ձայնային ճեղքի սեղմիչներ.*

# Կողմնային մատանիաշերեփաձև մկան (լատ․ *cricoarytenoideus lateralis);*
# Վահանաշերեփաձև մկան (լատ․ *thyroarytenoideus);*
# Լայնական շերեփաձև մկան (լատ․ *arytenoideus transversus);*
# Թեք շերեփաև մկան (լատ․ *arytenoideus obliquus);*
# Շերեփմակկոկորդային մկան (լատ. *Aryepigloticus)։*

*Ձայնային ճեղքը ձգող մկաններ.*

# Մատանիավահանային մկան (լատ․ *cricothyroideus*)*;*
# Ձայնային մկան (լատ*. vocalis):*

## Ձայնային ապարատ
Ձայնային ծալքերը (հանրաճանաչ պատմական սխալ անվանումը՝ «ձայնալարեր») կցված են շերեփաձև և վահանաճառին։ Կոկորդի ներքին մկանների կծկումով փոխվում է ծալքի լարվածության աստիճանը և ճեղքի ձևը։ Ձայնը ձևավորվում է արտաշնչման ժամանակ՝ ձայնային ծալքերի թրթռման արդյունքում․ այսպես են ստացվում ձայնավոր հնչյունները։ Բաղաձայնների մեծ մասը ձևավորվում է լեզվով, քիմքով և շուրթերով, բայց կոկորդը կարող է նաև լինել բաղաձայն հնչյունների ձևավորման վայրը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гортань // Большая медицинская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. Б. В. Петровский. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1977. — Т. 6 : Гипотиреоз — Дегенерация. — 632 с. : ил.
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Մարդու կոկորդ. անատոմիական կառուցվածքը և գործառույթները"

Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա