Վալետայի օպերայի թագավորական թատրոն

**Վալետայի օպերայի թագավորական թատրոն** կամ **Թագավորական թատրոն** (), մշակութային շինություն Մալթայի մայրաքաղաք Վալետայում։ Կառուցվել է 1866 թվականին՝ դիզայնը բրիտանացի ճարտարապետ Էդվարդ Միդլթոն Բարրիի նախագծով։ 1873 թվականին նրա ներքին հարդարանքը տուժել է ուժեղ հրդեհից, սակայն վերականգնվել է 1877 թվականին։ Կառույցը Մալթա կղզու ամենագեղեցիկ տեսարժան վայրերից մեկն էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1942 թվականին, նացիստական Գերմանիայի ռազմաօդային ուժերի (Լյուֆտվաֆե) օդային գրոհի արդյունքում թատրոնն ամբողջությամբ ավերվեց և երկար տարիներ չվերականգնվեց։ Հետազոտվեցին դրա քանդման տարբերակները, սակայն 2013 թվականին, Ռենցո Պիանոյի նախագծով, թատրոնը վերականգնվեց. ներկայումս այն հայտնի է որպես Պիացա տեատռու ռիալ ()։

## Պատմություն
Շենքի ճարտարապետը Էդվարդ Միդլթոն Բարրին է, ով նախագծել է Քովենթ Գարդենում գտնվող Թագավորական թատրոնը։ 1861 թվականին թատրոնի արտաքին տեսքի պլանները պատրաստ էին։ Նախնական հատակագծերը պետք է ճշգրտվեին այն պատճառով, որ թատրոնի կողքերի փողոցները պլանում հաշվի չեն առնվել, և ճշգրտումների արդյունքը ի հայտ է եկել Ստրադա Ռեալի (այժմ՝ հանրապետություն փողոց) տեռասը, որն առաջարկվել է մալթացի ճարտարապետների կողմից։

Կառույցի շինարարությունը սկսվել է 1862 թվականին՝ Կազա դելլա Ջոռնատա () տան քանդումից հետո։ Թատրոնի երկարությունը 63 մ էր, լայնությունը՝ 34 մ 4 տարի անց 1866 թվականի հոկտեմբերի 9-ին տեղի ունեցավ 1095 նստատեղ տարողությամբ օպերայի բացումը։ 1873 թվականի մայիսի 25-ին, սակայն, հրդեհ է տեղի ունեցել, որը լուրջ վնաս է հասցրել ներքին հարդարանքին։ Թատրոնը վերջնականապես վերականգնվեց այն բանից հետո, երբ վիճաբանություններ էին անում, թե ով և ինչպես է այն վերակառուցելու։ 1877 թվականի հոկտեմբերի 11-ին տեղի ունեցավ նոր բացում. այդ օրը բեմադրվեց Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդան»։

1942 թվականի ապրիլի 7-ին՝ երեքշաբթի երեկոյան, Luftwaffe-ի ուժերը օդային հարձակում իրականացրեցին Վալետայի վրա. ռումբերը հարվածեցին Թագավորական օպերայի շենքին և ավերեցին այն գետնին։ Սյունասրահն ու դահլիճը ավերվել են. Սյունաշարից ոչ հեռու պահպանվել է հետևի թևի միայն մի մասը։ 1950-ականներին ավերակների մի մասը ավերվել է անվտանգության նկատառումներով։ Խոսակցություններ կային, որ 1946 թվականին առաջարկվել է վերականգնել թատրոնը՝ օգտագործելով գերմանացի ռազմագերիները, սակայն կառավարությունը դրան չի համաձայնվել։ Միայն տեռասի ու սյուների մնացորդներն էին հիշեցնում թատրոնը։

## Վերակառուցման տարբերակներ և վերականգնում
Այն վայրը, որտեղ կանգնած էր թատրոնը, հետագայում մաքրվեց բեկորներից և փլատակների կույտերից, սակայն հետպատերազմյան տարիներին մի քանի կառավարություններ փորձեցին վերականգնել թատրոնը։ 1953 թվականին առաջարկվեց վեց նախագիծ, հատուկ ստեղծված հանձնաժողովը կարգավորեց Զավելանի-Ռոսի նախագծին և առաջարկեց այն ընդունել կառավարությանը, բայց Լեյբորիստական ​​կուսակցությունը դեմ էր շինարարությանը ֆինանսական պատճառներով, չնայած արդեն հատկացվել էր 280 հազար ֆունտ ստեռլինգ։ 1957 թվականին այս նախագծի հարցը կարճվեց, իսկ 1961 թվականից ի վեր վերակառուցման մասին քննարկումներ չեղան։

1980-ական թվականներին մալթացիները կապ հաստատեցին Ռենցո Պիանոյի հետ և սկսեց քննարկել թատրոնի տեղում նոր շենքի կառուցման և քաղաքի դարպասների վերանորոգման հարցը։ 1990 թվականին Պիանոյի առաջարկները հավանության արժանացան կառավարության կողմից, բայց ոչ ոք չսկսեց աշխատանքը։ 1996 թվականին լեյբորիստական ​​կառավարությունը հայտարարեց թատրոնի տեղում ստորգետնյա կայանատեղիով առևտրային և մշակութային համալիրի կառուցման մասին, իսկ տասնամյակի վերջում տեղացի ճարտարապետ Ռիչարդ Ինգլենդն առաջարկեց մշակութային կենտրոնի շինարարության ծրագրեր։ Ամեն անգամ այս ծրագրերը չեղյալ է համարվել տարաձայնությունների պատճառով։

2006 թվականին կառավարությունը քննարկման է ընդունել խորհրդարանի նոր շենքի կառուցման նախագիծը. այն ժամանակ խորհրդարանը հավաքվել է Մալթայի միաբանության Գրոսմայստերների պալատի նախկին զինանոցի շենքում։ Դիտարկումն ավարտվեց նախագծի մերժմամբ, քանի որ բոլորը կարծում էին, որ թատրոնի տեղում կարող է կանգնել միայն մշակութային հաստատությունը։ Ռենցո Պիանոն կրկին միացել է նոր շենքի կառուցման նախագծի քննարկմանը։ Նախագիծը չի քննարկվել մինչև խորհրդարանական ընտրությունները, և 2008 թվականի դեկտեմբերի 1-ին վարչապետ Լոուրենս Գոնզին վերսկսել է 80 միլիոն եվրո բյուջե ունեցող նախագծի քննարկումները։ Պիանոն համոզեց Թագավորական թատրոնի տեղում խորհրդարանի պալատ չկառուցել՝ առաջարկելով տունը տեղափոխել Ազատության հրապարակ և վերականգնել Քաղաքային դարպասը, և առաջարկեց քանդված օպերայի տեղում բացօթյա թատրոն (ամֆիթատրոն) կառուցել։

Պիանոյի որոշումը բավականին համարձակ էր, սակայն կառավարությունը հետագայում հաստատեց այս ծրագրերը։ Դիտարկումն ավարտվեց նախագծի մերժմամբ, քանի որ բոլորը կարծում էին, որ թատրոնի տեղում կարող է կանգնել միայն մշակութային հաստատությունը։ Ռենցո Պիանոն կրկին միացել է նոր շենքի կառուցման նախագծի քննարկմանը։ Նախագիծը չի քննարկվել մինչև խորհրդարանական ընտրությունները, և 2008 թվականի դեկտեմբերի 1-ին վարչապետ Լորենս Գոնզին վերսկսել է 80 միլիոն եվրո բյուջե ունեցող նախագծի քննարկումները։ 2013 թվականի օգոստոսի 8-ին թատրոնը պաշտոնապես բացվեց և ստացավ Պիացցա Թեատրու Ռյալ անվանումը()։

## Տես նաև
* Սուրբ Միքայելի կապելլա
* Սուրբ Էլմո կամուրջ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
մինի|թատրոնի տեսքը ներկայումս
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* A brief history of the Opera House 
* The Renzo Piano Valletta City Gate Project Press Article Archive 

Կատեգորիա:1866 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1866 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:2013 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ազգային թատրոններ
Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մալթայի օպերային թատրոններ
Կատեգորիա:Վալետայի շենքեր և կառույցներ