Պերճ Զեյթունցյան

**Պերճ Արմենակի Զեյթունցյան** (), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս և թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1989), պետական մրցանակի կրկնակի դափնեկիր, Հռոմի արվեստների և հասարակական գիտությունների «Տիբերինա» ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1938 թվականի հուլիսի 18-ին Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում։ 1948 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան։ Սովորել է Երևանի Ղազարոս Աղայանի անվան միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1956 թվականին ոսկե մեդալով։ 1963 թվականին ավարտել է Պյատիգորսկի օտար լեզուների ինստիտուտի հեռակա բաժինը։ 1963-1964 թվականներին սովորել է Մոսկվայի երկամյա բարձրագույն սցենարական դասընթացներում։

1953 թվականին «Պիոներ» ամսագրում տպագրվել է Պերճ Զեյթունցյանի առաջին պատմվածքը՝ «Նվեր»։ 1956 թվականին հրատարակվել է նրա ստեղծագործությունների առաջին ժողովածուն «Նրա առաջին ընկերը»։ 1956 թվականին գրողին շնորհվել է Հայաստանի երիտասարդական փառատոնի I մրցանակ՝ ոսկե մեդալ, իսկ 1957 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ երիտասարդական փառատոնի II մրցանակ՝ արծաթե մեդալ։

1965-1968 թվականներին եղել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի խմբագիրը, 1965-1975 թվականներին՝ հեռուստաֆիլմերի «Երևան» ստուդիայի գլխավոր խմբագիրը, 1975-1986 թվականներին՝ Հայաստանի գրողների միության քարտուղարը։ 1986-1990 թվականներին զբաղեցրել է «Պիոներ» ամսագրի գլխավոր խմբագիրի պաշտոնը։ 1991 թվականին եղել է Հայաստանի մշակույթի առաջին նախարարը։

Պերճ Զեյթունցյանը հեղինակել է 12 պիես, որոնք բեմադրվել են Երևանի թատրոններում։ Գրքերը թարգմանվել են 11 լեզուներով, այդ թվում՝ ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, արաբերեն։

## Պարգևներ
* 1981 - «Աստվածների կանչը» պիեսի համար արժանացել է ՀՀ Պետական մրցանակի
* 1986 - ստացել է Գրողների միության Գ. Սունդուկյանի անվան մրցանակ,
* 1987 - ընտրվել է Հռոմի «Թիբերինա» ակադեմիայի պատվավոր անդամ,
* 1989 - ստացել է ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչում,
* 1998 - արժանացել է Մովսես Խորենացու անվան մեդալի,
* 1999 - «Խոր վիրապ» պիեսի համար ստացել է պետական երկրորդ մրցանակ
* 2003 - արժանացել է Թեքեյան մշակութային միության «Հայկազուն Ուզունյան» գրական մրցանակի լավագույն արձակ ստեղծագործության համար («Մի նայիր հայելուն»),
* 2004 - հրապարակախոսության համար արժանացել է ժուռնալիստների միության «Ոսկե գրիչ» մրցանակի,
* 2004 - արժանացել է ՀՀ գրողների միության Լ. Շանթի անվան մրցանակի տարվա լավագույն պիեսի համար («Մահապատիժ հայկական ձևով»),
* 2005 - Մշակույթի գործիչների համահայկական լիգայի կողմից ստացել է «Հայ արվեստի ասպետ» կոչում,
* 2005 - ընտրվել է Երևանի պատվավոր քաղաքացի,
* 2006 – ստացել է Ֆրանսիայի հայ համայնքի «Արարատ» մրցանակ,
* 2007 - արժանացել է Հայաստանի թատերական գործիչների միության «Արտավազդ» մրցանակի,
* 2007 - արժանացել է Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի «Սուրբ Սահակ, Սուրբ Մեսրոպ» շքանշանի 
* 2007 - Կալիֆոռնիայի UCLA համալսարանի հայագիտական ամբիոնի կողմից ստացել է «Գրիգոր Նարեկացի» մրցանակ,
* 2008 - ստացել է Միջազգային հայկական «Կարոտ» փառատոնի մրցանակ որպես լավագույն դրամատուրգ,
* 2008 - ստացել է ՀՀ «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան,
* 2008 - արժանացել է ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալի,
* 2008 - արժանացել է Հայաստանի ազգային գրադարանի «Հակոբ Մեղապարտ» մեդալի,
* 2008 - պարգևատրվել է Հայաստանի գրողների միության «Գրական վաստակի համար» ոսկե մեդալով,
* 2009 - ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից ստացել է «Արվեստի երախտավոր» կոչումը,
* 2013 - ՀՀ Վարչապետի որոշմամբ պարգևատրվել է ՀՀ վարչապետի հուշամեդալով,
* 2016 - Հայաստանի Հանրապետության Անկախության 25-ամյակի առթիվ, հայ գրականության և մշակույթի զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի համար պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով։

## Երկեր
• «Վերջին արևագալը» (վեպ), Երևան, 1989, 654 էջ
* Նրա առաջին ընկերը (պատմվածքներ), Երևան, 1956, 160 էջ։
* Մեր թաղի ձայները (պատմվածքներ, վիպակ), Երևան, 1959, 152 էջ։
* Մեզնից հետո (վեպ), Երևան, 1963, 340 էջ։
* Փարիզի համար (պատմվածքներ), Երևան, 1965, 56 էջ։
* Կլոդ Ռոբերտ Իզերլի (վեպ), Երևան, 1968, 256 էջ։
* Զեյթունցյան Պերճ, Դովլաթյան Ֆրունզե «Երևանյան օրերի խրոնիկա», Երևան, 1971, 159 էջ։
* Կատակերգություն առանց մասնակիցների (վիպակներ), Երևան, 1975, 312 էջ։
* Արշակ Երկրորդ (վեպ), Երևան, 1977, 532 էջ։ 
* Ամենատխուր մարդը (պիեսներ), Երևան, 1981, 388 էջ։ 
* Իրիկնային հեքիաթներ (պատմվածքներ), Երևան, 1983, 60 էջ։
* Մեծ լռություն (պիեսներ), Երևան, 1985, 408 էջ։ 
* Ընտիր երկեր, հատ. 1. «Ամենատխուր մարդը», «Քսաներորդ դարի լեգենդը», «Անավարտ մենախոսություն», «Վերջին խաղը», «Երևանյան օրերի խրոնիկան», Երևան, 1987, 584 էջ։ 
* Ընտիր երկեր, հատ. 2. «Պիեսներ», «Արշակ Երկրորդ», Երևան, 1987, 608 էջ։ 
* Վերջին արևագալը (վեպ), Երևան, 1989, 656 էջ։
* Ցուլերը դեռ այնտեղ են (հրապարակախոսություն), Երևան, 1990, 192 էջ։
* Ծնվել է ու մահացել (պիեսներ), Երևան, 1995, 232 էջ։
* Մեզանից յետոյ, Պէյրութ, 1998, 352 էջ։
* Յիսուս Նազովրեցին և նրա երկրորդ աշակերտը, Անթիլիաս, 1999, 96 էջ։
* Հիսուս Նազովրեցին և իր երկրորդ աշակերտը։ Խոր վիրապ (պիեսներ), Երևան, 2001, 138 էջ։
* Մի նայիր հայելուն (վիպակ և պիես), Երևան, 2004, 126 էջ։
* Ապրենք տասը պատվիրաններով (հոդվածներ, հրապարակախոսություն), Երևան, 2009, 656 էջ։
* Ոտքի՛, դատարանն է գալիս, Երևան, 2013, 248 էջ։

### Առցանց
* Պերճ Զեյթունցյան. Յուրաքանչյուր տասից մեկը
* Խոր Վիրապ

## Թարգմանություններ
* Էրսքին Քոլդուել, Տաք գետը, պատմվածքներ, 1962։
* Գրեհեմ Գրեն, Խաղաղ ամերիկացին, վեպ, 1963։
* Էռնեստ Հեմինգուեյ, Կիլիմանջարոյի ձյուները, պատմվածք, 1963։
* Էռնեստ Հեմինգուեյ, Հրաժեշտ զենքին, վեպ, 1972։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Մարգարյան Սիրանուշ, Պատմության ժամանակը / Խմբ. Ս. Սարինյան, Երևան, 2000, 212 էջ։
* Ղուլյան Արտակ, Պերճ Զեյթունցյանի արձակը։ Սեղմագիր, Երևան, 2005, 22 էջ։
* Ղուլյան Արտակ, Երկատման հիմնախնդիրը և նմանակի ֆենոմենը Պերճ Զեյթունցյանի արձակում, Ստեփանակերտ, Դիզակ պլյուս, 2007, 42 էջ։
* Մուրադյան Լիանա, Պերճ Զեյթունցյանի դրամաների լեզուն, Երևան, 2008, 112 էջ։
* Սարհատյան Աիդա, Շարահյուսական կապակցման միջոցները և նրանց ոճական արժեքը Պերճ Զեյթունցյանի արձակում, Երևան, 2008, 164 էջ։

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ