Հյուսիսային Կորեայում կրոնի ազատություն

**Հյուսիսային Կորեայում կրոնի ազատություն** (), պետականորեն ճանաչված իրավունք։ Սակայն 2022 թվականին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը հայտնել է, որ Հյուսիսային Կորեայի «մտքի, խղճի և կրոնի ազատության իրավունքը… շարունակում է մերժվել»։ Ոչ պետական կազմակերպություններն ու Հյուսիսային Կորեայից փախստականները տեղեկացնում են, որ պետության կողմից չարտոնված ցանկացած կրոնական գործունեություն (օրինակ՝ աղոթելը, Աստվածաշունչ կարդալը կամ միսիոների հետ շփվելը) կարող է հանգեցնել պատժի՝ ներառյալ կալանավորումը ճամբարում։

Երկրի փակ լինելու և ժամանակին տեղեկություն ստանալու հնարավորության բացակայության պատճառով նման գործունեության առկայությունը հաստատելը շարունակում է մնալ բարդ։

## Կրոնը Հյուսիսային Կորեայում
Ավանդաբար Հյուսիսային Կորեայում տարածված են եղել հիմնականում բուդդիզմը և կոնֆուցիականությունը, իսկ շամանիզմը՝ ավելի փոքր չափով։ 18-րդ դարում Հյուսիսային և Արևելյան Եվրոպայից եկած միսիոներների գալուց հետո երկրում ձևավորվեց նաև քրիստոնյա փոքրամասնություն։ Ավելի ուշ առաջացավ նաև սինկրետիկ շարժում՝ Չոնդոգյոն։

## Կրոնական ազատության կարգավիճակ
2018 թվականին հրապարակված զեկույցը հաստատել է մի շարք պետականորեն թույլատրված կրոնական խմբերի գոյությունը, այդ թվում՝ Կորեայի Քրիստոնեական Ֆեդերացիան, Կորեայի Բուդդայական Միությունը, Կորեայի Կաթոլիկ Խորհուրդը, Կորեայի Չեոնդոիստական Եկեղեցու Կենտրոնական Կոմիտեն, Կորեայի Ուղղափառ Եկեղեցու Կոմիտեն և Կորեայի Կրոնականների Խորհուրդը։ Չարտոնված կրոնները համարվում են անօրինական և հաճախ դավանվում են գաղտնի։

2019 թվականին Հյուսիսային Կորեան միջազգային կաթոլիկ օգնության կազմակերպությունը ճանաչել է որպես աշխարհի ամենավատ երկիրը քրիստոնյաների հալածանքների առումով։ 2023 թվականին այն ճանաչվել է որպես ամենավատ վայրը քրիստոնյա լինելու համար։ Նույն տարում երկիրը ստացել է կրոնական ազատության գնահատական՝ զրո միավոր չորս հնարավորից։

2012 թվականի դրությամբ, Հյուսիսային Կորեայի հեռավոր շրջաններում գտնվող քաղաքական բանտարկյալների ճամբարներում՝ Կվալիսոներում, պահվում էր մոտավորապես 150 հազարից 200 հազար մարդ, որոնցից շատերը՝ կրոնական և քաղաքական պատճառներով։ 2022 թվականին այդ ճամբարներում պահվող քրիստոնյաների թիվը գնահատվել է շուրջ 200 հազար։ Հավատացյալների ընտանիքի անդամները մեղավոր են համարվում՝ նրանց հետ կապ ունենալու համար, և ուղարկվում են աշխատանքային ճամբարներ կամ բանտեր։

2006 թվականի մարտին, ըստ որոշ հաղորդումների, կառավարությունը Սոն Ջոնգ-Նամին մահապատժի է դատապարտել լրտեսության մեղադրանքով։ Սակայն մի շարք հասարակական կազմակերպություններ պնդում էին, որ դատավճիռը իրականում հիմնված է եղել Չինաստանում քրիստոնեական խմբերի հետ նրա կապերի, քարոզչական գործունեության, ինչպես նաև Հարավային Կորեայում գտնվող եղբոր հետ ենթադրյալ տեղեկատվության փոխանակման վրա։ Սոնի եղբայրը հայտնել է, որ ունեցած տեղեկությունները վկայում էին՝ Սոնը ողջ է եղել 2007 թվականի գարնանը։

Քանի որ երկիրը գործնականում արգելում է արտաքին դիտորդների մուտքը և նման դեպքերի հետաքննությունը, հնարավոր չի եղել ստուգել կառավարության պնդումները Սոն Ջոնգ-Նամի գործունեության կամ նրա նկատմամբ իրականացված մահապատժի վերաբերյալ։ Փհենյանի այն բանտերից մեկի նախկին բանտարկյալը, որտեղ պահվել է Սոնը, վկայել է, որ նա մահացել է այնտեղ 2008 թվականի դեկտեմբերին։

2013 թվականին հարավկորեական «Ջունգանգ Իլբո» թերթը հայտնել էր, որ Վոնսան քաղաքում հայտնաբերված Աստվածաշունչ ունեցող քաղաքացիները եղել են այն 80 հյուսիսկորեացիների շարքում, ովքեր ենթարկվել են զանգվածային մահապատժի։ Նրանցից մյուսները դատապարտվել էին «համեմատաբար թեթև հանցագործությունների» համար, օրինակ՝ հարավկորեական ֆիլմեր դիտելու կամ պոռնոգրաֆիա տարածելու համար։

Այնուամենայնիվ, որոշ անձինք հարցազրույցներում նշել են, որ Հյուսիսային Կորեայի քաղաքացիները իրավունք ունեն տիրապետելու կրոնական գրքերի, ինչպես նաև եկեղեցիներում մասնակցելու ծիսակատարությունների, թեև նշել են, որ երիտասարդ հավատացյալների թիվը շատ քիչ է։

Հյուսիսային Կորեայի արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային կապերի կոմիտեի հատուկ պատվիրակ Ալեխանդրո Կաո դե Բենոսի խոսքով՝ կառավարությունը թույլատրում է միայն այն կրոնները, որոնք համարվում են Կորեայի ավանդական՝ քրիստոնեություն, բուդդայականություն և չեոնդոիզմ։

## Կրոնը քաղաքականությունում
Պատմության ընթացքում Հյուսիսային Կորեայի Գերագույն ժողովրդական ժողովում բացահայտ կրոնական ուղղվածություն ունեցած ընդամենը երկու կուսակցություն է գործել։ Դրանցից մեկը նախկին Կորեական բուդդայական ֆեդերացիան էր, իսկ մյուսը՝ ներկայումս գործող Չոնդոյիստական Չոնգու կուսակցությունը, որը ներկայացված է ժողովում 1948 թվականից։

Բացի այդ, գործում են նաև այլ կրոնական կազմակերպություններ, օրինակ՝ Կորեական քրիստոնեական ֆեդերացիան, որը հիմնադրել են այն քրիստոնյաները, ովքեր Կորեայի բաժանման շրջանում միացել էին կոմունիստական վարչակազմին, ինչպես նաև Հյուսիսային Կորեայի Կրոնականների խորհուրդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Research On Religion | Darren Slade on Missionizing North Korea
* 2018 Report on International Religious Freedom: Democratic People’s Republic of Korea, U.S. Department of State.
* US State Dept 2022 report

Կատեգորիա:Կրոն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Հյուսիսային Կորեայում