open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռուպերտ Մերդոք

**Քեյթ Ռուպերտ Մերդոք ** (, , Ավստրալիա), Ավստրալիայում ծնված ամերիկացի մեդիա մագնատ։ Մերդոքը 1952 թվականին հորից՝ սըր Քեյթ Արթուր Մերդոքից ժառանգեց News Corp Australia ընկերությունը և դարձավ դրա տնօրենը։ News Corporation համաշխարհային մեդիա հոլդինգի՝ աշխարհի երկրորդ ամենամեծ մեդիա կոնգլամերատի հիմնադիրը, նախագահն ու գործադիր տնօրենն է։ 2013 թվականի հունիսի 28-ին կոնգլոմերատի փլուզումից հետո դարձավ նաև News Corp Australia-ի և 21st Century Fox-ի նախագահը։

1950-ականներին և 1960-ականներին Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում բազում թերթեր գնեց՝ նախքան 1969 թվականին Միացյալ Թագավորություն տեղափոխվելը, որտեղ ձեռք բերեց News of the World-ը, որից քիչ անց նաև The Sun-ը։ 1974 թվականին տեղափոխվում է Նյու Յորք՝ գրավելու ամերիկյան շուկան, սակայն Ավստրալիան և Բրիտանիան դեռևս նրա հետաքրքրությունների շրջանակում էին։ 1981 թվականին գնեց Թայմսը և 1985 թվականին դարձավ ԱՄՆ քաղաքացի՝ որպեսզի բավարարի ԱՄՆ հեռուստատեսության սեփականատիրության պահանջներին։

1986 թվականին ցանկություն ունենալով ձեռք բերել ավելի նոր էլեկտրոնային տպագրման տեխնոլոգիաներ՝ ամրապնդեց իր բրիտանական տպագրական գործունեությունը՝ Վափինգում, որն արտադրական սուր քննարկումների առիթ դարձավ։ Նրա News Corporation-ը 1985 թվականին ձեռք բերեց Twentieth Century Fox-ը, 1989 թվականին՝ HarperCollins-ը և 2007 թվականին՝ The Wall Street ամսագիրը։ 1990 թվականին հիմնադրեց բրիտանական BSkyB հեռուստահեռարձակման ընկերությունը և 1990-ական թվականներին մուտք գործեց ասիական ցանցեր և հարավամերիկյան հեռուստաընկերություն։ 2000 թվականին Մերդոքի News Corporation-ն ուներ 800 ընկերություն ավելի քան 50 երկրներում՝ 5 մլրդ ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ։

2011 թվականի հուլիսին Մերդոքին մեղադրեցին այն բանի մեջ, որ իր ընկերությունները՝ ներառյալ News of the World-ը, որը պատկանում էր News Corporation-ին, պարբերաբար գաղտնալսել է հայտնի անձանց, թագավորական ընտանիքի անդամների և հասարակական քաղաքացիների հեռախոսները։ Բրիտանական կառավարության և ԱՄՆ-ի Հետազոտությունների դաշնային բյուրոյի կողմից հետաքննվում է կաշառակերության կասկածով։ 2012 թվականի հուլիսի 21-ին Մերդոքը հրաժարական է տալիս News International-ի տնօրենի պաշտոնից։ 2015 թվականի հուլիսի 1-ին հեռանում է նաև 21st Century Fox-ի գործադիր տնօրենի պաշտոնից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Rupert Murdoch collected news and commentary at The Economist 
* Profile at Forbes  
* Murdoch, Rupert (1931–) resources from Trove at the National Library of Australia 
* Bill Moyers on Rupert Murdoch, 29 June 2007
* Arsenault, A & Castells, M. (2008) Rupert Murdoch and the Global Business of Media Politics . International Sociology. 23(4)
* Rupert Murdoch's News Corp. Gives Big To GOP – audio report by *NPR*

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի մեդիամագնատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆինանսիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի մեդիամագնատներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Հանս-Ադամ II

**Հովհաննես Ադամ Ֆերդինանդ Ալոյիզ Յոզեֆ Մարիա Մարկո դ'Ավիանո Պիյ ֆոն ունդ ցու Լիխտենշտայն** կամ **Հանս-Ադամ II** (, ), Լիխտենշտայնի պետական և քաղաքական գործիչ, Լիխտենշտայնի միապետ՝ մեծ իշխան։

Կառավարումը Լիխտենշտայնում Հանդ-Ադամը սկսել է 1989 թվականի նոյեմբերի 13-ից, երբ մահացավ վերջինիս հայրը՝ Ֆրանց Յոզեֆ II-ը։

Կրթությունը ստեցել է Շվեյցարիայի տարածքում և սովորել է «Lyceum Alpinum Zuoz» միջազգային դպրոցում։ Դրանից հետո սովորել է Սենթ Գալլենի համալսարանում և վերադարձել հայրենիք։

Ի տարբերություն մի շարք այլ երկրներում կառավարող միապետների, Հանս-Ադամը տարբերվել է նրանով որ նա հակված չի եղել պետության իրավունքների սահմանափակման։

2003 թվականին Հանս-Ադամը կազմակերպել է հանրաքվե, որի նպատակը թագավորության լիազորությունների ընդլայնումն էր։

Այդ հանրաքվեից հետո, Լիխտենշտեինի մեծ իշխանը զրկվեց վետոյի իրավունքից և փոխվեց երկրի կառավարման համակարգը։ 2004 թվականին Հանս-Ադամ II-ը իր իշխանությունը հանձնեց իր ժառանգին՝ արքայազն Ալոյիսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիխտենշտայնի իշխաններ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Ալ-Ջուբեյհա

**Ալ-Ջուբեյհա** (), քաղաք Հորդանանի Թագավորության հյուսիս-արևմուտքում՝ Ամմանի մարզում։ Համարվում է հյուսիսարևմտյան Հորդանանի արդյունաբերական կենտրոնը։

Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից մոտ 972 մետր բարձրության վրա։ Կլիման մեղմ է, մերձարևադարձային։ Կլիմայի բնութագրիչներն են տաք, չորային կլիման՝ տաք ամառներով և մեղմ ձմեռնրով։

## Բնակչություն
Ըստ 2004 թվականի Հորդանանի կենտրոնական բյուրոյի մարդահամարի տվյալների, Ալ-Ջուբեյհա քաղաքի բնակչությունը կազմում է 61 949 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունը արաբներն են, որոնք խոսում են արաբերենով և դավանում իսլամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Satellite map at Maplandia.com
* Search for Al Jubayhah in the MSN Encarta atlas 

Կատեգորիա:Հորդանանի քաղաքներ
Արմեն Հարությունյան (գյուղատնտես)

**Արմեն Անատոլիի Հարությունյան** (), հայ տնտեսագետ, գյուղատնտես, ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ (2013 - 2018 թ. օգոստոսի 10)։ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ (2018 թ. օգոստոս)։

## Կրթություն
* 1998-2002 թթ. - սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի և Տեխասի «Էյ ընդ Էմ» համալսարանի Ագրոբիզնեսի ուսուցման կենտրոնը (ԱՈւԿ)՝ «ֆինանսներ և կառավարում» մասնագիտությամբ։
* 2006-2009 թթ. - սովորել և ավարտել է ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայի հանրային կառավարման բաժինը՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան։
* 2010-2011 թթ. - սովորել և ավարտել է Մեծ Բրիտանիայի Բրիստոլի համալսարանի միջազգային տնտեսական զարգացման բաժինը՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 2002-2004 թթ. ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում։ Ունի ավագ սերժանտի զինվորական կոչում։
* 2004 թ. - Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի ագրոգիտասփյուռ դեպարտամենտում որպես փորձագետ։
* 2004-2005 թթ. աշխատել է որպես ԱՄՆ Գյուղդեպարտամենտի մարկետինգի աջակցության ծրագրի փորձագետ։
* 2005-2010 թթ. աշխատել է որպես ԱՄՆ Գյուղդեպարտամենտի Վրաստանի գյուղատնտեսության զարգացման ծրագրի Ախալքալաքի մասնաճյուղի համակարգող։
* 2011 թ. - աշխատել է «Ագրոբիզնեսի և գյուղի զարգացման կենտրոն» (CARD) հիմնադրամում՝ որպես ծրագրերի գնահատման և դիտանցման փորձագետ։
* 2011-2012 թթ. աշխատել է «Ագրոբիզնեսի և գյուղի զարգացման կենտրոն» հիմնադրամում՝ որպես տնտեսագետ։
* 2012 թ. - աշխատել է Հայկական բերքի առաջմղման կենտրոնում (ՀԲԱԿ) որպես մարկետինգի և միջազգային կապերի բաժնի պետ
* 2012-2013 թթ.՝ Կրթության և հետազոտությունների միջազգային կենտրոնի փորձագետ։
* 2012 թ. հոկտեմբերի 29-ին նշանակվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի խորհրդական։
* 2013 թ. հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ
* 2018 թ. օգոստոսի 10-ին  ազատվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալի պաշտոնից։

Ամուսնացած չէ։ 
Անկուսակցական է։

### Կրթական գործունեություն
* 2012-2014 թթ.՝ դասավանդել է Ագրոբիզնեսի ուսուցման կենտրոնում,  2016 թվականից Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի դասախոս է, 2018 թվականից դասավանդում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀՀ վարչապետի ֆուտբոլի գավաթի լավագույն պաշտպանի հուշանվեր
* Արդյունավետ համագործակցության հուշամեդալ, ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպություն
*  Գյուղատնտեսության նախարարության ոսկե մեդալ՝ «Գյուղատնտեսական նվաճումների համար», 2018 թ.

## TEDx Երևան
2016 թվականին Հարությունյանը TEDx Երևանի TEDxSalon-ում մասնակցել է «Forum Magnum» խորագրով միջոցառմանը, որտեղ անդրադարձել է մարդկային կապիտալի և դրա հիմնական բաղադրիչների նոր հեռանկարներին,  տաղանդի ու հմտությունների, կրթության, նորարարության, ջանասիրաբար աշխատանքի հզորացման ու խրախուսման կարևորությանը և ամենուր մարդկային կապիտալի զարգացմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արմեն Հարությունյանի մասին ՀԱԱՀ շրջանավարտների, դասախոսների և երախտավորների շտեմարանում
*Հարցազրույց ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ Ա. Հարությունյանի հետ
*Գյուղատնտեսական կոոպերատիվների ստեղծում և զարգացում 

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԱՈՒԿ շրջանավարտներ
Հելեն

**Հելեն** (, ամբողջ անունը՝ Հելեն Ջայրագ Ռիչարդսոն Խան, ), հնդկական կինոյի պարուհի և դերասանուհի։ Հելենի ամբողջական ֆիլմագրությունը չի կազմվել, սակայն ըստ որոշ աղբյուրների՝ նա նկարահանվել է ավելի քան 700 ֆիլմում։ Կյանքում ունեցած ձեռքբերումների համար 1999 թվականին արժանացել է Filmfare Awards մրցանակին։ Մրցանակն ստացել է երկրորդ պլանի կանացի լավագույն դերի համար։ 2009 թվականին պարգևատրվել է Հնդկաստանի կառավարական Պադմա Շրի պարգևով։ Հելենի մասին գրվել են գրքեր և նկարահանվել ֆիլմեր։ Ժամանակին համարվել է սեքս-խորհրդանիշ, նրան անվանել են հնդկական կինոյի «ջրածնային ռումբ»։

## Կենսագրություն
Հելենը ծնվել է Բիրմայում։ Հայրը ուներ անգլո-հնդկական ծագում և մահացել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, մայրը՝ ուներ բիրմանական ծագում։ Ընտանիքում Հելենն ուներ քույր և եղբայր։ Ճապոնիայի կողմից Բիրման օկուպացնելու վտանգից խուսափելով, 1943 թվականին Հելենի ընտանիքը տեղափոխվել է Բոմբեյ։ Ապրել են ծայրահեղ աղքատության մեջ։ Հելենի մայրը բուժքույր էր, սակայն նրա աշխատավարձը չէր բավարարում ընտանիքի կարիքները հոգալուն։ Այդ իսկ պատճառով Հելենը թողեց ուսումը և ընտանիքի բարեկամ, հայտնի պարուհի Կուկուի միջնորդությամբ աշխատանք գտավ կինոնկարահանման հրապարակում ` որպես խմբապարերի պարուհի։ Առաջին անգամ նկարահանվել է 1957 թվականին՝ 19 տարեկանում։ Հետագայում, աստիճանաբար նրան վստահեցին նաև մենապարերը։ 1980-ական թվականների սկզբին Հելենը լքեց կինոնկարահանման հրապարակը և նկարահանվում էր հազվադեպ։

## Անձնական կյանքը
1981 թվականին Հելենն ամուսնացել է սցենարիստ Սալիմ Խանի հետ, ով արդեն իսկ ամուսնացած էր և ուներ երեխաներ։ Երեխաները Հելենին համարում էին իրենց երկրորդ մայր (նրանցից մեկը հայտնի դերասան Սալման Խանն է)։ Հելենն ունի մեկ որդեգրված դուստր։

## Ֆիլմագրության մասնակի ընտրանին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ պարուհիներ
ß

frame|"ß"-ը գրված տարբեր տառատեսակներով

Գերմաներենում "ß" տառը կոչվում է «Էսցեթ» ("Eszett") կամ «հստակ Ս» ("scharfes S")։ Այն երկար "s"-ի և "z"-ի (*ſz*) կամ երկար "s"-ի և "s"-ի (*ſs*) կցագիր է։ "Էսցեթ" անվանումը գալիս է գերմաներենում S և Z տառերի արտասանության ձևից։ 1996 թ. գերմաներենի ուղղագրական բարեփոխումից հետո "ß"-ը գրվում է միայն երկար ձայնավորներից և երկհնչյուններից հետո, մինչդեռ "ss"-ը՝ կարճ ձայնավորներից հետո։

Նախկինում "ß"-ն օգտագործվում էր տարբեր լեզուներում, սակայն ներկայում օգտագործվում է միայն գերմաներենում, թեև չի օգտագործվում Շվեյցարիայում, Լիխտենշթայնում և Նամիբիայում, որոնցում գերմաներենը պետական կամ պաշտոնական լեզու է։ Գերմանիայի, Ավստրիայի, Բելգիայի, Դանիայի, Լյուքսեմբուրգի և իտալական Հարավային Թիրոլ ինքնավար երկրամասի գերմանախոսները հետևում են "ß"-ի ստանդարտեցված կանոններին.

"ß"-ի ամենահին հայտնաբերված նմուշները պատկանում են մ.թ. 1300 թ. մի ձեռագրի։ Այլ լեզուներում օգտագործվել է մինչև 18-րդ դարը։

Բազմաթիվ հին և նոր փաստաթղթերում "ß"-ն հանդիպում է որպես "sch"-ի հապավում, շիլինգի արժութային խորհրդանիշ կամ՝ գերմանական հաշվարկային «շոք» ("Schock") միավորը (որը հավասար էր 5 դյուժինի) խորհրդանշող "ßo" հապավման տեսքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատիներենի հիման վրա այբուբեններ
Կատեգորիա:Գերմաներեն
Լոուրենս Ֆինկ

**Լոուրենս Դուգլաս Ֆինկ**, **Լարի Ֆինկ** (, նոյեմբերի 2, 1952, Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆինանսական գործադիր տնօրեն, ամերիկյան ԲլեքՌոք ներդրումների կառավարման բազմազգ կորպորացիայի նախագահ։ ԲլեքՌոքն աշխարհի ամենամեծ փողի կառավարման ընկերությունն է։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ֆինկը մեծացել է հրեաների ընտանիքում Լոս Անջելեսի Վան Նայս թաղամասում, որտեղ մայրը անգլերենի պրոֆեսոր էր, իսկ հայրը՝ կոշիկի խանութ ուներ։ 1974 թվականին Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարանում ստացել է քաղաքական գիտությունների բակալավրի աստիճան։ 1976 թվականին նույն համալսարանի ավարտական դպրոցում ստացել է մագիստրոսի աստիճան։

## Անձնական կյանք
Ֆինկը կնոջ՝ Լորիի հետ ամուսնացել է 1970 թվականների կեսերին։ Զույգն առանձնատներ ունի Մանհեթենում, Նյու Յորքի Հյուսիսային Սալեմ հատվածում, Կոլորադոյի Վեյլ համայնքում։ Ունի 3 զավակ։ Ավագ որդին՝ Ջոշուան, Էսնո Կապիտալի գործադիր տնօրենն է, որտեղ Ֆինկը մասնաբաժին ունի։ Դեմոկրատական կուսակցությունից է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նոյեմբերի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆինանսիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կահավան

**Կահավան**, գյուղական համայնք Արցախի Մարտունու շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Մարտունի շրջկենտրոնից գտնվում է 36 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքը լեռնային է, ունի 705,07 հեկտար տարածք, որից 357,18 հեկտար գյուղատնտեսական նշանակություն, 305,82 հեկտար անտառային հողեր։

## Բնակչություն
Կահավան համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 75 մարդ, կա 30 տնտեսություն։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1871 թ.), գերեզմանոց (17-18-րդ դարեր), խաչքար (16-րդ դար), հաշվառված է 21 հուշարձան։

## Արտաքին հղումներ
* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.
Հակոբ Հովնաթանյան

**Հակոբ Հովնաթանյան** (), հայ նկարիչ, մանրանկարիչ։

Նաղաշ Հովնաթանի որդին և աշակերտն է։ Նրա հիմնական նկարներն են եկեղեցական պատկերներն և որմնազարդերը։

## Կենսագրություն
Հակոբ Հովնաթանյանը ծնվել է 1692 թվականին Շոռոթ գյուղում (Նախիջևան)։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի դպրոցում, որտեղ նրան դասավանդել է իր հայրը Նաղաշ Հովնաթանը։ 1710 թվականին տեղափոխվել է Թիֆլիս։ Հոր և իր եղբայր Հարություն Հովնաթանյանի հետ նկարազարդել են ձեռագրեր, հոր հետ որմնանկարներով զարդարել են Էջմիածնի եկեղեցին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
# «Հանրաճանաչ նկարչական հանրագիտարան» 2-րդ գիրք, «Սովետական հանրագիտարան» հրատարակչություն, 1986 թվական։
# Մ. Ղազարյան «Հովնաթանյան նկարիչներ», Մոսկվա, 1969 թվական

## Արտաքին հղումներ
* Հովնաթանյանների գերդաստանի պատմությունը 

Կատեգորիա:Հայ աշուղներ
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Պավել Ակսյոնով

**Պավել Ակսյոնով** (, ), ռուս նկարիչ։

## Կենսագրություն
Պավել Ակսյոնովը ծնվել է 1960 թվականի Ռուսաստանի Դաշնության Իժևսկ քաղաքում։

Մանկական արվեստի դպրոցը ավարտելուց հետո, Պավելը ընդունվել է Սվերդլովսկի գեղարվեստի ուսումնարանը։ Ուսումնարանում սովորելով մոտ երեք տարի, նա վերադառնում է ծննդավայր Իժևսկ։

Ավարտել է Ուդմուրտական պետական ինստիտուտի նկարչագրաֆիկական բաժինը։ Նա եղել է «*Лодка*» արվեստի խմբի անդամ։ Մոսկվա տեղափոխվելուց անմիջապես հետո, նա ակտիվ գործունեություն է ունեցել «Галерея в Трёхпрудном переулке»-ում։

### Անձնական կյանք
Ամուսնացած է։ Երկար տարիներ ապրել է Մեծ Բրիտանիայի Լոնդոն քաղաքում։

## Աշխատանքներ, որոնք գտնվում են տարբեր թանգարաններում
* Տրետյակովյան պատկերասրահ Մոսկվա.
* Ռուսաստանի պետական թանգարան Սանկտ Պետերբուրգ.

## Անձնական ցուցահանդեսներ
* **2012** — «Artists»: «Հայտնի Ուդմուրական Հանրապետություն» խմբագրություն, Իժևսկ.
* **2007** — «Պավել Ակսյոնով. Անհայտ նկարիչ». Սրճարան-պատկերասրահ «КофеART», Իժևսկ.
* **1991** — «Титаник». Галерея в Трёхпрудном переулке, Մոսկվա.
* **1991** — «Меандр». (*Մոսկվա. с К. Реуновым, А. Тер-Оганьяном*). Галерея в Трёхпрудном переулке, մոսկվա.
* **1991** — «Море водки». (*совм. с К. Реуновым, [[Վալերի Կոշլյակով]], А. Тер-Оганьяном*). Галерея в Трёхпрудном переулке, Москва.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ижевский художник рисует на лондонской бумаге ручной работы 
* Про выставку легендарного Паши Аксенова

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Հավերժության շեմին

**«Հավերժության շեմին»** (, , այլ թարգմանություններով՝ **«Հավերժության դարպասների մոտ»**, հայտնի է նաև **«Գլուխը ձեռքերին իջեցրած ծերունին», «Մորմոքող ծերունի»****, «Վշտահար ծերունին»** անուններով), նիդերլանդացի գեղանկարիչ Վինսենթ վան Գոգի կտավը։

## Պատմություն
Կտավը նկարվել է 1890 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին՝ 1882 թվականի վիմագրության հիման վրա։ Ըստ երևույթին առաջին ուրվագծերը ի հայտ են եկել ավելի վաղ։ 1881 թվականի սեպտեմբերին Էտեն-Լեուրում ապրող իր եղբորը՝ Թեոյին ուղղված նամակում Վան Գոգը տեղեկացնում է տեղի գյուղացիների վերաբերյալ իր նկարների մասին, այդ թվում հիշատակում է․

Այս կտավը չի պահպանվել։ 1882 թվականին Հաագայում Վան Գոգը պատկերում է այս կտավի ևս մեկ տարբերակ, որը հետագայում դարձրել է վիմագրություն։ Վերջինիս հիման վրա 1890 թվականին ստեղծվել է կտավի ավելի հայտնի տարբերակը, որն ի տարբերություն նախորդների, նկարված է յուղաներկով։

Բացի այդ, գոյություն ունի ծերունու կտավի 1883 թվականի կիսապատկերային տարբերակը, որը Վան Գոգը ստեղծել է Թոմաս Մուրի «Գիշերային լռության մեջ» բանաստեղծության ազդեցության տակ։ Բանաստեղծությունը Վան Գոգը մեջբերում է այդ ժամանակվա նամակներից մեկում։ Ներկայումս կտավը պահպանվում է Նիդերլանդների Կրյոլլեր Մյուլլերի թանգարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* [Կտավը Կրոլլեր Մյուլլերի թանգարանի կայքում](http://www.kmm.nl/object/KM%20111.041/Sorrowing-old-man-At-Eternitys-Gate?artist=Vincent%20van%20Gogh%20(1853%20-%201890)&characteristic=&characteristic_type=Painting&van=1890&tot=1890&start=9&fromsearch=1)  

Կատեգորիա:1890 նկարներ
Կատեգորիա:Կյոլլեր-Մյուլլերի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ
Մսնմա

**Մսնմա**, գյուղական համայնք Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Մարտունու շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Մարտունի շրջկենտրոնից գտնվում է 30 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 33 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքը լեռնային է, ունի 736,0 հա տարածք, որից 368,13 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 342,41 հա անտառային հողեր։ Մսնմա համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետի վտակը։

## Բնակչություն
Մսնմա համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 100 մարդ, կա 23 տնտեսություն։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ՝ Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (19-րդ դար), Շոշկավանք (17-րդ դար)։

## Արտաքին հղումներ
* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.
Դուլութ

thumb|250px|Դուլութի գործարար կենտրոնը
**Դուլութ** (), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիսային մասում, Մինեսոտա նահանգում։ Շրջանի վարչական կենտրոնը Սենտ Լուիսն է։ Քաղաքի ոչ պաշտոնական անվանումներից մեկը «քաղաք-օդորակիչ» է։

## Աշխարհագրություն
ԱՄՆ-ի վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով, քաղաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 226.44&nbsp;կմ², որից 175.58&nbsp;կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 50.87&nbsp;կմ²-ն՝ ջրային տարածքները։

Դուլութը նաև նավահանգիստ է, ծովի մակարդակից 185 մ բարձրության վրա, Վերին լճի ափին, որը Մեծ Լճերի համակարգից ամենախոշոր և սառը լիճն է։ Դա պայմանավորում է շրջանի տնտեսության հիմքը՝ բեռների մշակումը։ Քաղաքում զարգացած է նաև զբոսաշրջությունը։

Վերին լիճը մեծ ազդեցություն ունի քաղաքի կլիմայի վրա։ Դուլութ քաղաքը գտնվում է խոնավ ցամաքային կլիմայական գոտում (Köppen *Dfb*)։ Կլիման խոնավ է, քամոտ, ԱՄՆ-ի ամենացուրտ վայրերից մեկը (բացառությամբ Ալյասկայի)։ Նոյեմբերի կեսերից մինչև ապրիլի սկիզբը օրական միջին ջերմաստիճանը չի գերազանցում 0˚C-ը։ Տեղումների տարեկան քանակը կազմում է 727 մմ։ Ամռանը տեղումները հիմնականում թափվում են անձրևի կամ կամ մանրամաղ անձրևի տեսքով, իսկ ձմռանը՝ ձյան տեսքով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +3,8&nbsp;˚C: Ամառները տաք են, սակայն գիշերները հիմնականում ցուրտ է լինում։ Հուլիսի օրական միջին ջերմաստիճանը կազմում է 24&nbsp;˚C:
Դուլութի պատմության ընթացքում ամենացածր ջերմաստիճանը դիտվել է 1885 թվականի հունվարի 2-ին (-41˚C), իսկ ամենաբարձր ջերմաստիճանը՝ 1936 թվականի հուլիսի 13-ին (41˚C)։

## Բնակչություն
2000 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 86 918&nbsp;մարդ։ Առկա էր 35 500&nbsp;տնային տնտեսություն և 19 918&nbsp;ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 493.5 &nbsp;մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 36 994 շինություն՝ 210.0&nbsp;շինություն/կմ² խտությամբ։

2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմում էր 86 265&nbsp;մարդ։ Առկա էր 35 705&nbsp;տնային տնտեսություն և 18 680&nbsp;ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 491.3&nbsp;մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 38 208 բնակելի շինություն՝ 563.6 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 90,4 %, աֆրոամերիկացիներ – 2,3 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) – 2,5 %, ասիացիներ – 1,5 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 0,3 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 3,0 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 1,5 %–ը (անկախ ռասայից)։

Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 18,5 % - մինչև 18 տարեկան, 19,6 % - 18-24 տարեկան, 23,4 % - 25-44 տարեկան, 24,8 % - 45-64 տարեկան և 13,8 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 33,6 տարեկան է։

Քաղաքի բնակիչների 1/3-րդը Սկանդինավյան թերակղզու սերունդներն են կամ բնակիչները։ Բնակիչների 18,5 %-ը գերմանական ծագում ունեն։ Քաղաքի հայտնի բնակիչներից է Բոբ Դիլանը։

*Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․*

## Քույր քաղաքներ
*  Վախյո (), Շվեդիա
*  Իսումի (), Ճապոնիա
*  Պետրոզավոդսկ, Ռուսաստան
*  Թանդեր Բեյ (), Օնտարիո, Կանադա
*  Ռանիա, Իրաք (2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ինֆորմացիոն պորտալ տուրիստների համար Դուլութի մասին
* Տեղեկատվություն Դուլութի մասին

Կատեգորիա:1679 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Մինեսոտայի քաղաքներ
Պառավաթումբ

**Պառավաթումբ**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Մարտունի շրջկենտրոնից գտնվում է 17 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 29 կմ հեռավորության վրա։

## Անվանում
Գյուղի «Պառավաթումբ» անվանման հետ կապված է մի ավանդազրույց։ Հնում գյուղի մոտով անցել է մի զորաբանակ։ Գյուղի տներից մեկում  մի պառավ կին հաց թխելիս է լինում։ Զորաբանակի հրամանատարը պառավին առաջարկում է զինվորներին հաց տալ, սակայն պառավը հրաժարվում է։ Հրամանատարի հրամանով  յուրաքանչյուր զինվոր մի բահ հող է գցում պառավի վրա և պառավը մնում է հողի «թմբի տակ» թաղված, որտեղից էլ առաջացել է գյուղի «պառավի թումբ՝ Պառավաթումբ» անվանումը։ Գյուղի անվան հաջորդ տարբերակը, ըստ գյուղի տեղաբնակների, կապվում է Կապանի Պառավաթումբ գյուղից  եկածների հետ, որոնք էլ գյուղն անվանել են իրենց հին բնակավայրի անունով։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 576,99 հա տարածք, որից 413,05 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 128,7 հա անտառային հողեր։ Պառավաթումբ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Խանաշեն գետը։ Համայնքի տարածքում առկա է 1 աղբյուր` «Մագուն», կա 1 չգործող ջրահավաք սրահ։

### Կլիմա
Պառավաթումբ գյուղի կլիման բարեխառն մերձարևադարձային է, օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանը +10 աստիճան է, հուլիսին ջերմաստիճանը կազմում է +18-ից մինչև +22 աստիճանի, առավելագույն ջերմաստիճանը հասնում է +37 աստիճանի, լեռներում՝ +32 աստիճանի։ Հունվարում ջերմաստիճանը հասնում է -8-ից մինչև -12 աստիճան, նվազագույնը՝ -17 աստիճանի, իսկ լեռներում ջերմաստիճանը հասնում է -26 աստիճանի։ Տեղումների քանակը կազմում է 410-520մմ։

## Պատմություն
1989-1990 թվականներին գյուղում կազմավորվել է ինքնապաշտպանական ջոկատ, որն առանձին, իսկ 1992 թ․ ներառվելով Մարտունու պաշտպանական շրջանի Պաշտպանական Բանակի ստորաբաժանումների կազմում, մասնակցել է Մարտունու, Մարտակերտի, Ասկերանի և Արցախի ուրիշ շրջանների բնակավայրերի ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ Գյուղի բնակիչները մասնակցել են 1941-1945 թթ․ պատերազմին։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Պառավաթումբ գյուղում և նրա շրջակայքում պահպանվել են 18-րդ դարում կառուցված սբ․Աստվածածին եկեղեցին, 4-12-րդ դարերի սբ․ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, 4-13-րդ դարերի գյուղատեղի մնացորդները, 13-րդ դարի հին գերեզմանոցը, դպրոցի առաջին հարկում գյուղի հին մատուռն է, որին գյուղացիները «Ժամ» են անվանում։ Գյուղում  պահպանվել է «Ագռավաքար» կոչվող քարը, որի հետ կապվում է մի ավանդազրույց։

## Բնակչություն
Պառավաթումբ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 140 մարդ, կա 40 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Պառավաթումբ գյուղի  բնակիչները զբաղվել և զբաղվում են  անասնապահությամբ, հացահատիկային, կերային,  բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, շերամապահությամբ, մեղվապահությամբ։

## Հասարարակական կառույցներ
Գյուղում գործել և գործում են տարրական դպրոց(երեխաները ուսումը շարունակում են Կաղարծին գյուղի դպրոցում), ակումբ(2006 թ․ կառուցվել է նոր մշակույթի տուն), գրադարան, բուժկայան, առևտրի 1 կետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.
Ելենա Ալաջալովա

**Ելենա Սերգեևնա Ալաջալովա** (, ), ռուս խորհրդային գեղանկարիչ, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ելենա Սերգեևնա Ալաջալովան ծնվել է 1904 թվականի մայիսի 24-ին, Լատվիայի Կուրլյանդսկի նահանգի Բաուսկա քաղաքում ինժեներ-ճանապարհորդ Սերգեյ Ակիմովիչի ընտանիքում։ 1922 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի նկարչատեխնիկական բարձր մակարդակի ինստիտուտը, որտեղ սովորել է գեղանկարչության հիմունքները ռուս խորհրդային նկարիչ Կուզմա Պետրով-Վոդկինից։ Հինգ տարի անց՝ 1927 թվականին ավատել է ինստիտուտը հիանալի գեղանկարչի կոչմամբ։ Դիպլոմային աշխատանքն ուներ «Праздник 1 Мая» անվանումը։

1920-ական թվականների վերջին, նա դառնում է *Ռուսաստանի հեղափոխական նկարիչների միության (ՌՀՆՄ)* () անդամ։ Նրա հիմնական գործերը եղել են բնանկարները և դիմանկարները, իսկ հիմնական նյութերը, որոնցով աշխատել է Ելենան, յուղաներկերն են և ջրաներկերը։ 1930-ական թվականներին «Союзкино»-յում և «Совкино»-յում աշխատել էր որպես նկարիչ։ Որպես նկարիչ, նա մասնակցել է Ա. Զարխիի և Ի. Խեյֆիցի ֆիլմերի ստեղծմանը։ Այդ ֆիլմերն էին «*Քամին երեսին*» (1930) և «*Կեսօր*»-ը (1931)։ Կոստրոմայի մարզում և Ռյազանի մարզում մասնակցել է «Союзкино»-ի ազգագրական էքսպեդիցիային որպես նկարիչ։

Հետագայում նա աշխատել է Լենինգրադի «Совкино» գեղարվեստաանիմատոր գործարանում: 1950 թվականին դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։

### Մահ
Մահացել է 1984 թվականին, Ռուսաստանի Դաշնության Լենինգրադ քաղաքում։ Նրա աշխատությունները գտնվում են տարբեր թանգարաններում, այդ թվում և՛ Ռուսաստանում, և՛ արտերկրյան թանգարաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* |*Выставка произведений ленинградских художников 1961 года. Каталог*. Л., Художник РСФСР, 1964. С.7.
* *Художники народов СССР. Биобиблиографический словарь. Т.1.* М., Искусство, 1970. С.84.
* *Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР*. Л., Художник РСФСР, 1980. С.4.
* *Иванов С. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа.* СПб., НП-Принт, 2007. С.393.
* *Юбилейный Справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005.* СПб., Первоцвет, 2007. С.29.

## Արտաքին հղումներ
* ''Ելենա Սերգեևնա Ալաջալովա (1904-1984)''

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կենոշա

**Կենոշա** (), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիսային մասում, Վիսկոնսին նահանգում։ Քաղաք- նավահանգիստը գտնվում է Միչիգան լճի ափին։ 2009 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 97 856 մարդ։ Այն իր բնակչությամբ 4-րդն է Վիսկոնսին նահանգում։ Կենոշայում են ծնվել Օրսոն Ուելսը, Մարկ Ռուֆֆալոն և Դոնա Ամիչեն։ Քաղաքը բաժանված է 3 շրջանների և 21 բորոների։

## Քույր քաղաքներ
*  Կոզենցա
*  Դուե
*  Քեսոն Սիթի
*  Վոլֆենբյուտել

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ադմինիստրացիա և քաղաքապետարան
* Kenosha Area Convention & Visitors Bureau
* City of Kenosha Municipal website
* Kenosha Area Business Alliance
* ''The Daily Kenoshan News'' 
* Kenosha Streetcar Society
* Kenosha Public Library
* Kenosha Unified School District

Կատեգորիա:1835 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վիսկոնսինի քաղաքներ
Շեխեր (Մարտունու շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Շեխեր**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Աշխարհարգրություն
Շեխեր համայնքը տեղաբաշխված է Արցախի հարավարևելյան հատվածում՝ Մարտունի շրջկենտրոնից 45 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 42 կմ հեռավորության վրա։

Համայնքը լեռնային է և ունի 935,1 հա տարածք, որից 513,13 հա գյուղատնտեսական նշանակության է, իսկ 303,96 հա՝ անտառային հողեր։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 750 մ բարձրության վրա։

Շեխեր համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետի վտակը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 6 աղբյուրներ` «Ղուզե բաղ», «Օխտն», «Թամամեն», «Հաղթանակ», «Գյոզ» և «Խոզին»։

## Պատմություն
### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում՝ հոկտեմբերի 22-ին Արցախի պաշտպանության բանակի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև Շեխեր գյուղի մատույցներում թեժ մարտեր են սկսվել։ Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության հայտարարության՝ հոկտեմբերի 23-ին Շեղեր գյուղի ու հարակից անտառների տարածքում գրեթե ամբողջ ոչնչացվել են ադրբեջանական զինված ուժերի ստորաբաժանումները։

## Բնակչություն
2015 թվականի դրությամբ Շեխեր համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 407 մարդ, կա 110 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, մասնավորապես՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

### Պատմական հուշարձաններ

Համայնքում հաշվառված է 4 հուշարձան։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 77 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ
Երկրորդ անգլո-աֆղանական պատերազմ

**Երկրորդ անգլո-աֆղանական պատերազմ,** Անգլիայի կողմից մղված գաղութային պատերազմ Աֆղանստանը ենթարկեցնելու նպատակով։ Համառ պայքարի արդյունքում բրիտանացիները ստանալով Քաբուլի իշխանությունների հավատարմությունը դուրս բերեցին իրենց զորքերը երկրից։

Ինչպես և Առաջին անգլո-աֆղանական պատերազմի ժամանակ անգլիացիները ներխուժեցին Աֆղանստան, դժգոհելով վերջիններիս ռուսամետ քաղաքականությունից։ 1878-1881 թվականներին անգլո-հնդկական զորքերը գեներալ-մայոր Ռոբերտս Ֆրեդերիկի հրամանատարությամբ ջախջախում են աֆղաններին մի շարք բնակավայրերում, գրավում են՝ Ջալալաբադը, Ղանդահարը և Քաբուլը։ Ամիրա Շիր-Ալին պարտություն կրելով, իշխանությունը թողնում է որդուն՝ Յաղուբ-խանին և հեռանում Ռուսական տիրույթներ։

1879 թվականի մայիսի 26-ին նորանշանակ ամիրա՝ Յաղուբ-խանը բրիտանիացիների հետ կնքում է Գանդամակի պայմանագիրը՝ որով Բրիտանիային է հանձնում մի շարք տարածքներ, և Քաբուլ է թողնում բրիտանացի գեներալ-նահանգապետ՝ Լուի Կավանյարիին։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 3-ին Կավանյարին իր ուղեկիցների հետ սպանվում է՝ ինչը հանգեցնում է նոր ռազմական գործողությունների։ Յաղուբ-խանը հրաժարական է տալիս և անգլիացիների պաշտպանության ներքո տեղափոխվում է Հնդկաստան։ Բրիտանական զորքերը իրենց վերահսկողության տակ են վերցնում Քաբուլը և Ղանդահարը, իսկ Քաբուլի բրիտանական կայազորին սպառնացող աֆղանական ապստամբությունը չեզոքացվում է Ռոբերտս Ֆրեդերիկի կողմից։

1879 թվականի վերջին երկրում սկսվում է նոր ժողովրդական ապստամբություն, որին մասնակցում է շուրջ 100 հազար մարդ։ 1880 թվականին Հերաթից Ղանդահար շարժվող Մուհամմեդ Այուբ-խանի ուժերը Մայվանդի ճակատամարտում ջախջախում են անգլիացիներին, սակայն Ղանդահարի պատերի մոտ աֆղանները պարտվում են Քաբուլից ժամանած գեներալ Ռոբերտսի ուժերին, և նահանջում են Հերաթ։ 1881 թվականին Այուբ-խանը դարձյալ ուղևորվում է Ղանդահար, սակայն դարձյալ պարտություն կրելով փախչում է Պարսկաստան։

Այդ ժամանակ 1870 թվականին ռուս գեներալ Աբրամովի մոտ Սամարղանդ փախած՝ Աբդուր-Ռահմանը հետևելով հայրենիքում ծավալված իրադարձություններին, որոշում է նոր պայքար մղել գահի համար։ 1880 թվականին հաստատվում է Աֆղանական Թուրքեստանում և հավաքում է մի շարք համախոհներ։

Բրիտանական հրամանատարության խորհրդով Աբդուր-Ռահմանի հետ բանակցության է մեկնում Լեպել Գրիֆֆինը։ Բանակցության ընթացքում Աբդուր-Ռահմանը հասնում է բրիտանացիների կողմից իրեն Աֆղանստանի ամիրա հռչաակելուն։ 1880 թվականի հուլիսի 22-ին Աբդուր-Ռահմանը նշանակվում է ամիրա, իսկ բրիտանացիները Աֆղանստանում նոր ղեկավարություն նշանակելուց հետո հեռանում են։

## Տես նաև
* Անգլո-աֆղանական պատերազմներ

## Գրականություն
* Barthorp, Michael. 2002. *Afghan Wars and the North-West Frontier 1839–1947*. Cassell. London. ISBN 0-304-36294-8
* 
* Walker, Phillip Francis. *[http://www.wdl.org/en/item/11796/ Afghanistan: A Short Account of Afghanistan, Its History, and Our Dealings with It]*. London: Griffith and Farran (1881).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1878 հակամարտություններ
Կատեգորիա:19-րդ դարի պատերազմներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի պատերազմներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի ռազմական պատմություն
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատերազմներ
Acanthopidae

**Acanthopidae**, աղոթարարների ընտանիք։ Մոտ 70 տեսակ։ Հանդիպում են Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում։

## Համակարգը
Խումբը ներառում է 13 ցեղ և 70 տեսակ։

* Ենթաընտանիք Acanthopinae
** Acanthops Audinet-Serville, 1831 — 10 տեսակ
** Astollia Kirby, 1904 — 1 տեսակ (Սուրինամ)
** Decimiana Uvarov, 1940 — 5 տեսակ
** Lagrecacanthops Roy, 2004 — 2 տեսակ (Բրազիլիա, Ֆրանսիական Գվիանա)
** Metilia Stål, 1877 — 2 տեսակ (Բոլիվիա, Բրազիլիա, Վենեսուելա, Կոստա Ռիկա, Նիկարագուա, Պերու, Սուրինամ, Ֆրանսիական Գվիանա)
** Micracanthops Roy, 2004 — 3 տեսակ
** Pseudacanthops Saussure, 1870 — 3 տեսակ
* Ենթաընտանիք Acontistinae
** Acontista Saussure, 1872 — 28 տեսակ
** Callibia Stål, 1877 — 1 տեսակ (Բոլիվիա, Բրազիլիա, Վենեսուելա, Կոլումբիա, Ֆրանսիական Գվիանա)
** Paratithrone Lombardo, 1996 — 1 տեսակ (Բրազիլիա, Ֆրանսիական Գվիանա)
** Raptrix Terra, 1995 — 4 տեսակ
** Tithrone Stål, 1877 — 7 տեսակ
* Ենթաընտանիք Stenophyllinae
** Stenophylla Westwood, 1845 — 3 տեսակ (Բրազիլիա, Պերու, Էկվադոր, Ֆրանսիական Գվիանա)

## Գրականություն
* Lombardo, F. & Ippolito, S. (2004). Revision of the Spiecies of Acanthops Serville 1831 (Mantodea, Mantidae, Acanthopinae) with Comments on Their Phylogeny. Ann. Entomol. Soc. America 97 (6)։ 1076—1102
* Roy, R. (2004). Acontista Saussure & Zehntner, 1894, valid genus (Dict. Mantodea). Bulletin de la Société Entomologique de France 109(3)։ 235—236.
* Roy, R. (2004). Lagrecacanthops and Miracanthops, two new genera of Acanthopinae (Dictyoptera, Mantodea, Acanthopidae). Bulletin de la Société Entomologique de France 109(5)։ 491—498.

Կատեգորիա:Միջատներ
Առլի ասպարեզը

**Առլի ասպարեզը** (), Վինսենթ վան Գոգի նկարներից մեկը, որը նկարել է 1888 թվականին Ֆրանսիայի Առլ քաղաքում։ Վան Գոգի այս նկարը բնությունից վերցված չէ, այլ հիշողության արդյունքում են արված։

## Նկարը
Նկարում պատկերված է ասպարեզ Առլ քաղաքում, որտեղ այդ ժամանակ անցկացվում էր ցլամարտ։ Նկարի կենտրոնական մասը զբաղեցնում են հանդիսատեսները։ Նրանցից յուրաքանչյուրը տարված է իր գործով, իսկ ինքնին ցլամարտը գտնվում է վերևի աջ անկյունում՝ հետին պլանում և ընդհանրապես ուշադրություն չի գրավում։ Նկարը նկարել է դեռ այն ժամանակ, երբ Պոլ Գոգենի հետ ապրում էին Դեղին տանը։ Գոգենը խրախուսում էր Վան Գոգին, որպեսզի ստուդիայում աշխատի այս եղանակով։

Հանդիսատեսի շարքերում կարելի է տեսնել Վան Գոգի ծանոթներին։ Օրինակ՝ Առլ քաղաքի փոստատարին և նրա ընտանիքին. Վան Գոգը հաճախ էր նկարում նրանց. փոստատարին նվիրված ունի ինը նկար (վեցը՝ գեղապատկեր իսկ երեքը՝ գրաֆիկական նկարներ)։

Թվում է, թե Ռոլին ընտանիքի անդամները արտապատկերված են այս նկարում, և Առեզիի կոստյումով կինը Մադամ Գինուի դեմքն ունի։

Կա վարկած, որ այս կտավը նկարելուց շաբաթներ անց՝ 1888 թվականի ամանորին, Վան Գոգը կտրել է իր ականջը։ Այս տխրահռչակ պատահարի մասին շատ տեսություններից մեկն ասում է, որ ցլամարտը մեծ ազդեցություն է թողել Վան Գոգի վրա՝ մասնավորապես պարտված ցլի ականջը կտրելու ավանդույթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1888 նկարներ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ
Քարահունջ (Մարտունու շրջան)

**Քարահունջ**, գյուղական համայնք Արցախի Մարտունու շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Մարտունի շրջկենտրոնից գտնվում է 25 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 50 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքը լեռնային է, ունի 344,4 հա տարածք, որից 296,76 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 21,0 հա անտառային հողեր։ Քարահունջ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետի վտակը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 10 աղբյուրներ`«Շենին», «Արզումանանց», «Զոլոնց», «Էլլի-ղուրղեն», «Ջրի», «Սալ քարեն», «Աղեն», «Կալերն», «Ղում» և «Պրկակեր»։

## Բնակչություն
2015 թվականին Քարահունջ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 168 մարդ, կա 45 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պետական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում են 21 աշակերտներ։

## Արտաքին հղումներ
* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.

## Ծանոթագրություններ
Մաննա Դեյ

**Մաննա Դեյ** (, իրական անունը՝ Պրաբոդհ Չանդրա Դեյ, ), բենգալյան ծագմամբ հնդիկ երգահան և հանրաճանաչ երգիչ։ Մոհամեդ Ռաֆիի, Մուկեշի և Կիշոր Կումարի հետ միասին համարվում է հնդկական կինոյի արտակադրային երգի «ոսկե ձայներից» մեկը։ Ստեղծագործական կյանքի ընթացքում ձայնագրել է մոտ 4000 երգ։ Պարգևատրվել է մի շարք քաղաքացիական և կինեմատոգրաֆիական պարգևներով ու մրցանակներով, այդ թվում նաև հնդկական կինեմատոգրաֆիայի ամենաբարձր՝ Դադասահեբ Փհալկեի անվան պարգևով (2007 թվական)։

## Կենսագրություն
Մաննա Դեյը ծնվել է Կալկաթայում։ Նրա հորեղբայրը, ով կույր երաժիշտ էր և հայտնի կոմպոզիտոր, ինչպես նաև երաժշտական արվեստի ուսուցիչ, մեծ ազդեցություն էր թողել Մաննա Դեյի վրա և որոշիչ դեր էր խաղացել հետագայում նրա մասնագիտության ընտրության հարցում։

Պատանի հասակում Մաննա Դեյը հետաքրքրվում էր սպորտով, հատկապես ըմբշամարտով և բռնցքամարտով։ Միաժամանակ մասնակցում էր դպրոցական ներկայացումներին, արդյունքում երաժշտության դասեր առնելով իր ուստադ մորեղբոր մոտ։ Որևէ փորձ չունենալով հանդերձ, նա հաղթում էր տարբեր քոլեջների միջև տեղի ունեցող երգի մրցույթներում։

1942 թվականին երիտասարդ Մաննա Դեյը հորեղբոր հետ տեղափոխվել է Բոմբեյ, որտեղ սկզբում հանդես էր գալիս որպես կոմպոզիտորի օգնական, իսկ հետագայում սկսեց աշխատել միայնակ, մասնավորապես երաժշտություն էր գրում հինդի լեզվով ֆիլմերի համար, միաժամանակ մասնագիտանում էր հյուսիսային Հնդկաստանի դասական երաժշտության ասպարեզում։ Նույն 1942 թվականին նա հայտնի դարձավ նաև որպես արտակադրային երգիչ։ Առաջին երգերը միանգամից դառնում էին հիթեր։ Նա ակտիվորեն համագործակցում էր այլ կոմպոզիտորների և երգիչների հետ։

1940-1950-ական թվականներին Մաննա Դեյի անունը հայտնի դարձավ նաև արտասահմանում։ Չսահմանափակվելով կինոյում իր դասական ոճով, նա կենդանի ձայնով կազմակերպում էր համերգներ, փորձում էր դասականը միախառնել փոփ երաժշտության, ինչպես նաև արևմտյան երաժշտական ուղղությունների հետ։ Այդ փորձերը հանգեցրին նրա երգերի և երաժշտության պահանջարկին՝ նաև 1955 թվականից հետո։ Հինդի լեզվով ֆիլմերի հետ նրա համագործակցությունը սկսվել է 1951 թվականից։

## Անձնական կյանքը
Մաննա Դեյը ամուսնացել էր 1953 թվականին և ուներ երկու դուստր։ 2012 թվականին նրա կինը մահացել է քաղցկեղից։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Մաննա Դեյը մահացել է հիվանդանոցում ՝ սրտի նոպայից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ երգիչներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պադմա Բհուշան շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Կալկաթայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հնդիկ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ կոմպոզիտորներ
Նոր Խարխափուտ

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Նոր Խարխափուտ**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հյուսիսային հատվածում։ Քարվաճառ շրջկետրոնից գտնվում է 42 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 140 կմ հեռավորության վրա։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը բարձր լեռնային է, ունի 8100,0 հա տարածք։ Համայնքի տարածքում կան բազմաթիվ բնական անանուն մշտական գործող աղբյուրներ՝ առվակների տեսքով։

## Պատմություն
2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և հանձնվել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2015 թվականին  Նոր Խարխափուտ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 107 մարդ, կա 19 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում էին 19 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված տարածքներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի համայնքներ
Ազնիվ Ութակի ճանապարհ

[thumb|«[Դհարմայի անիվ», որը բնութագրում է Բուդդայի կողմից նշված ճանապարհի ութ կանոնները]]
**Ազնիվ Ութակի ճանապարհ**, Բուդդայի կողմից նշված տանջանքները դադարեցնող և սանսարայից ազատող ճանապարհ։ Գտնվում է, համաձայն միջին ճանապարհի, աշխարհիկ հաճույքների կողմնակցության և ինքնախոշտանգման միջև։

Բուդդայականության Ազնիվ Չորրորդ Ճշմարտությունը նշում է տանջանքներից ազատման ճանապարհը (մարգա), որով անցել է Բուդդան և որով կարող են անցնել այլք՝ և ճգնավորները, և աշխարհիկ մարդիկ։ Բուդդայի կողմից նշված ճանապարհի կազմված է ութ կանոնները և այդ պատճառով կոչվում է «Ազնիվ Ութակի ճանապարհ»։ Այդ կանոնները հարկավոր է յուրացնել աստիճանաբար, ինչպես ասում էր Բուդդան՝ «Սկզբից պետք է հաստատվել բարի վիճակերում, այսինքն՝ բարոյական կարգապահության մաքրմամբ և ճիշտ հայացքներով։ Հետո, երբ բարոյական կարգապահությունը մաքրված է, իսկ հայացքները ուղղված են, հարկավոր է վարժվել ուշադրության չորս հիմքերով»։

## Ճանապարհի աստիճանները
Ազնիվ Ութակի ճանապարհը կազմված է երեք խմբերի բաժանվող հետևյալ աստիճաններից։

«Ճանապարհը» պետք չէ ընկալել գծային՝ որպես սովորական անցում աստիճանից աստիճան։ Դա, ավելի շատ, գալարագծային զարգացում է։ Բոլոր բաղադրամասերը կարևոր են Ճանապարհի ողջ ընթացքում և պետք է անընդհատ վարժվեն։ Զարգացման հետ միասին Ճանապարհի տարբեր ուղղությունների միջև կախվածություններ են առաջանում։ Այդպես, օրինակ, համաձայն «ճիշտ նկատառման» ժամանակ է հատկացվում «ճիշր պահվածքի» մեջ «ճիշտ կենտրոնացման» (մեդիտացիայի) համար։ Մեդիտացիայի (ճիշտ կենտրոնացման) խորացման հետ զուգահեռ դուք համոզվում եք Բուդդայի ուսմունքի ճիշտ լինելու (ճիշտ նկատառման) մեջ և մեդիտացիա եք կատարում (ճիշտ կենտրոնացում) արդեն նաև առօրյայում (ճիշտ պահվածք)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուդդայականության հասկացություններ
Բոննի համալսարան

**Բոննի համալսարան** (), Ֆրիդրիխ Վիլհելմի անվան Բոննի համալսարան, Գերմանիայի ամենամեծ և հայտնի համալսարաններից մեկն է։

## Պատմություն
1777 թվականին Բոննում հիմնադրվում է Kurkölnische Akademie Bonn, որին 1784 թվականին շնորհվում է համալսարանական իրավունք։ 1798 թվականին ակադեմիան փակվել է այն բանից հետո, երբ Հռենոսի ձախ ափը գրավվել է ֆրանսիացիների կողմից Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։

1818 թվականի հոկտեմբերի 18-ին պրուսիայի արքա Վիլհելմ Ֆրիդրիխ III Վիեննայի վեհաժողովին կից Պրուսիայում ստեղծում է Բոննի համալսարանը, որը դարձավ Պրուսիայի 6-րդ համալսարանը։ Համալսարանի կայացման գործում մեծ է եղել Գերմանիայի ժողովրդական տնտեսության նախարարի՝ Կառլ Ալտենշտեյնի դերը։

Համալսարանում հավասարապես ներկայացված էին կաթոլիկներն ու բողոքականները, որի արդյունքում ձևավորվեցին երկու աստվածաբանական ֆակուլտետներ։ Բացի այդ, համալսարանում ստեղծվեցին բժշկական, իրավական և փիլիսոփայական ֆակուլտետները։

1827 թվականին կանոնադրությամբ այն դարձավ համալսարան։ Ավելի ուշ, համալսարանը ոչ պաշտոնապես հայտնի է եղել որպես «իշխանների համալսարան», քանի որ այս համալսարանում են սովորել Հոհենցոլերների սերնդի շատ ներկայացուցիչներ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո կրճատվեց համալսարանի պետական ֆինանսավորումը, որի արդյունքում համալսարանը ստիպված էր այլ ֆինանսական աղբյուրներ փնտրել։

1930 թվականին հաստատվել է համալսարանի նոր կանոնադրությունը, որը ներառում է ուսանողական կառավարման տարբեր կետեր։

1933 թվականին երբ համալսարանի ինքնավարությունը լուծարվեց և համալսարանն անցավ կրթության նախարարության ներքո, համալսարանից հեռացան նացիստների հակառակորդները և հրեաները։

Համալսարանի մասնաշենքերը վնասվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, սակայն 1945 թվականից այն շարունակել է գործունեությունը։

## Ֆակուլտետներ
* Համալսարանում գործում են հետևյալ ֆակուլտետները՝
* Բժշկական ֆակուլտետ
* Գյուղատնտեսական ֆակուլտետ
* Կաթոլիկ ֆակուլտետ
* Մաթեմատիկայի և բնական գիտությունների ֆակուլտետ
* Իրավունքի և տնտեսագիտության ֆակուլտետ
* Բողոքականության ֆակուլտետ
* Փիլիսոփայության ֆակուլտետ
Համալսարանի կազմում ընդգրկված են նաև մի քանի հետազոտական ինստիտուտներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարաններ
Իրբիդի մարզ

**Իրբիդի մարզ** (), մարզ Հորդանանի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Հորդանանի երկրորդ ամենամեծ քաղաքը՝Իրբիդը։

Ըստ 2015 թվականի մարդահամարի տվյալների, մարզի բնակչությունը կազմում է 1 770 158 մարդ և Իրբիդի մարզը համարվում է երկրի 2-րդ ամենաշատ բնակչություն ունեցող վարչական միավորը։

Բնակչության խտության ցուցանիշով առաջատարն է՝ 1100 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրություն
Հարավ-արևելքում Իբրիդի մարզը սահմանակցում է Ալ-Մաֆրակի և Ջարաշի մարզերին, հարավում սահման ունի Աջլունի և Բալքայի մարզերի հետ։ Հարավ-արևմտյան մասը Հորդանանի սահմանն է Պաղեստինի հետ։

Արևմտյան հատվածում գտնվում է Հորդանանի և Իսրայելի սահմանը, որն անցնում է Հորդանան գետով։ Հյուսիսում սահմանակցում է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դառաայի մարզին։ Սիրիայի և Հորդանանի սահմանը անցնում է նաև Յարմուք գետով։

## Վարչական բաժանում
Իրբիդի մարզը վարչականորեն բաժանված է 9 շրջանների։ Շրջանի կարգավիճակ ունի նաև վարչկենտրոն Իրբիդ քաղաքը։

* Կենտրոնական շրջան ()
* Բենի Ուբեյդի շրջան ()
* Ալ-Մազար ալ-Շիմալի շրջան ()
* Ալ-Ռամսայի շրջան ()
* Բենի Քինանայի շրջան ()
* Ալ-Քուրայի շրջան ()
* Ալ-Աղուար ալ-Շիմալիյյա շրջան ()
* Ալ-Տայբայի շրջան ()
* Ալ-Վասատիայի շրջան ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հորդանանի մարզեր
Կատեգորիա:Հորդանանի վարչական բաժանում
Կարտոֆիլ ուտողները

**Կարտոֆիլ ուտողները** (), հոլանդացի նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի նկարը, որը ստեղծվել է 1885 թվականին հոլանդական Նյուենեն բնակավայրում։ Այժմ այն գտնվում է Ամստերդամում՝ Վան Գոգի թանգարանում։ Նկարը այսպես կոչված «նյուենենյան շրջանի» առաջին գործն է. հենց այդ շրջանում դրսևորվեց նկարչի գեղարվեստական ոճը։

Իր եղբայր Թեո վան Գոգին ուղղված նամակում նկարիչը նկարի մասին գրել է հետևյալը.

## Գրական մեկնաբանություններ
Հետաքրքիր է, որ Վան Գոգի նկարը ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել տարբեր հեղինակների համար, որոնք գործեր են հրատարակել այդ անվանումով։

Այսպես, Դմիտրի Բավիլսկու վեպում նկարի թեմայով էտյուդը դարձել է գլխավոր հերոսների ապրումների և ձգտումների պատկերազարդում։

Հատուկ հեղինակություն էր վայելում առանց սովորական թվացող թվերի սրահը։ Եվ չնայած այն կոչվում էր «վանգոգյան աշխատասենյակ», այնտեղ կար հայտնի նկարչի մեկ գործը միայն՝ «Կարտոֆիլ ուտողները» նկարի էտյուդը. մուգ, աղոտ հետքեր, յուղոտ գծեր, ածխով զսպանակի պես կլորացված դեմքեր, աչքեր, քթեր. ոչնչից գլուխ չես հանում։ Հիասթափված այցելուները զարմանքով թոթվում էին ուսերը. ածխի հետքերը, որոնք հեռվից նմանվում էին սև կայծակից երկնքում բացված ճեղքի, չէին առաջացնում հիշողություններ, չէին փնտրում մարդկային կարեկցանք։

## Նկարի տարբերակներ

File:Van Gogh - Die Kartoffelesser2.jpeg
File:Van Gogh - Vier Bauern beim Essen (Erste Studie zu den "Karoffelessern").jpeg
File:The Potato Eaters - Vincent van Gogh - .jpg


## Նմանակումներ
«Կարտոֆիլ ուտողների» թեման երբեմն վերաիմաստավորվել է ժամանակակից նկարիչների կողմից։ Օրինակ՝ Օ. Ցելկովի «Ձմերուկ ուտողները» նկարում մարդիկ պատկերված են կարմրավուն դեմքերով և ձմերուկի կտերի տեսքով փոքր աչքերով։

## Գողություն
Գողերը գողացել էին «Կարտոֆիլ ուտողների» նախնական տարբերակը, «Ջուլհակի ինտերիերը» և «Չորացած արևածաղիկները» կտավները Կրոլլեր-Մյուլլեր թանգարանից 1988 թվականի դեկտեմբերին։ 1989 թվականի ապրիլին գողերը վերադարձրել են «Ջուլհակի ինտերիերը»՝ դրա փոխարեն պահանջելով 2,5 միլիոն դոլար փրկագին։ Ոստիկանությունը վերադարձրել է մյուս երկու կտավները 1989 թվականի հուլիսի 14-ին։ Ոչ մի փրկագին չի վճարվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վինսենթ վան Գոգի «Կարտոֆիլ ուտողները»
* «Կարտոֆիլ ուտողները» Վան Գոգի թանգարանի կայքում

Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ
Կատեգորիա:1885 նկարներ
Կատեգորիա:Վան Գոգի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Կատեգորիա:Արվեստի գողացված գործեր