Կարմիր ահաբեկչություն (Հունգարիա)

**Կարմիր ահաբեկչություն** (), բռնության տարբեր ակտեր Հունգարական Խորհրդային Հանրապետության գոյության չորս ամիսների ընթացքում, որոնք կատարել են Հունգարական կոմունիստական կուսակցության խմբավորումները։ Այս գործողությունների հիմնական նպատակն էր ճնշել հակակոմունիստական ուժերին և հետապնդել նրանց, ովքեր համարվում էին պետության թշնամիներ։

Նոր կառավարությունը որդեգրել էր բոլշևիկյան մեթոդները. կուսակցությունը կազմավորել էր իր հեղափոխական-ահաբեկչական խմբավորումները, ինչպիսիք են «Լենինի տղաները», աշխատավորների հնարավոր ապստամբությունը ճնշելու համար։ Անունը փոխառվել է ի պատիվ Խորհրդային Ռուսաստանում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած Կարմիր ահաբեկչության։ Տարբեր գնահատականներով՝ ահաբեկչության ընթացքում սպանվել է մինչև 590 մարդ։

## Պատմություն
Ըստ Ռոբին Օքիի՝ կոմունիստական կուսակցությունն ու նրա քաղաքականությունը զգալի աջակցություն են վայելում խոշոր արդյունաբերական կենտրոնների, հատկապես Բուդապեշտի պրոլետարական զանգվածների շրջանում, որտեղ բանվոր դասակարգը կազմում է բնակչության զգալի մասը։ Մինչդեռ, ըստ Ջոն Լուկաչի, Հունգարիայի խորքերում կառավարության իշխանությունը հաճախ գրեթե բացակայում է, ինչը նպաստում է հակակոմունիստական ապստամբությունների առաջացմանը։

### Նախապատմություն
1919 թվականի մարտին Հունգարիայի կոմունիստական կուսակցությունը, դաշինք կազմելով Հունգարիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության հետ, իշխանության եկավ այն բանից հետո, երբ նախագահ Միհայ Կարոյին հրաժարական տվեց և հռչակեց Հունգարական Խորհրդային Հանրապետությունը։ Իշխանությունը զավթելուց երկու ամիս անց կառավարությունը փորձել է Հունգարիային վերադարձնել իր նախապատերազմյան սահմանները՝ սկսելով ժամանակակից Սլովակիայի մի մասի գրավումից, ապա փորձել է նաև վերադարձնել Տրանսիլվանիան՝ Ռումինիայից։ 

Տարածքները վերականգնելու անհաջող փորձերը, ինչպես նաև պատերազմական պայմաններում կառավարության ցուցաբերած անարդյունավետությունը, նվազեցրել են Կոմունիստական կուսակցության աջակցությունը։ Հունիսի 24-ին Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը հեղաշրջման փորձ է ձեռնարկել, որպեսզի վերահսկողություն հաստատի կառավարության վրա։ Փորձը ձախողվել է, և դրան ի պատասխան հետևել են ձերբակալություններ ու կողոպուտներ, որոնք ուղղված էին սոցիալ-դեմոկրատների դեմ։

Թիբոր Սամուելին «*Կարմիր նորություններ*» ()  թերթում գրել է.

Նրանց աջակցությամբ Յոժեֆ Չերնին կազմավորել է մոտ 200 հոգուց բաղկացած մի խումբ, որը հայտնի է որպես **«**Լենինի տղաներ**»**, որոնց նպատակն էր բացահայտել հակահեղափոխական գործունեությունը Հունգարիայի խորքերում։ Նմանատիպ խմբեր գործում էին նաև Բուդապեշտում։
մինի|Ժոզեֆ Չերնին, Շանդոր Պապը և Կորնելի Ռադանին «Լենինի տղաներ» խմբի անդամների հետ, 1919 թվական։
Բուդապեշտում տեղադրվել էին անցակետեր, իսկ խաղաղ բնակիչներին պարբերաբար ձերբակալում և տանում էին խոշտանգումների, այդ թվում՝ օգտագործելով այրվող սիգարներ, ջրային միջոցներ և մեխեր։ Ապրիլին Սամուելին հրաման է տվել գերիներ վերցնել Մակոյում։ Նրանց թվում էին Ներկայացուցիչների պալատի նախկին նախագահ Լայոշ Նավայը, նրա եղբորորդի Իվան Նավայը և Մակոյի քաղաքապետը։ Գերիներին գնացքով ուղարկեցին Բուդապեշտ, սակայն ճանապարհին Նավայը, Իվանը և քաղաքապետը ստիպված փորել են իրենց գերեզմանները և գնդակահարվել մինչև ավարտելը։ Օգտագործելով զրահապատ գնացքը՝ երկրով մեկ տեղաշարժվելու համար, կոմունիստները պարբերաբար գերիներ են վերցրել պատահական գյուղերում և գնդակահարել նրանց՝ մինչ կհասնեին ռումինական կամ չեխական զորքերիը, եթե գյուղը համարում էին հակակոմունիստական։ Բացի զանգվածային մահապատիժներից և «հեղափոխության դեմ հանցագործությունների» պատճարով ձերբակալություններից, կոմունիստները Կարմիր ահաբեկչությունն օգտագործեցին որպես պատրվակ՝ գյուղացիներից հացահատիկ զավթելու համար։

Հեղափոխական տրիբունալները մահապատժի են ենթարկել կալանքի տակ գտնվող 370-ից մինչև 587 մարդու։ Այլ տվյալներով՝ մահապատժի ենթարկվածների թիվը կազմել է 590 մարդ։

## Հունգարական Խորհրդային Հանրապետության անկում
Հունգարական Խորհրդային Հանրապետությունը դադարեց գոյություն ունենալ 1919 թվականի օգոստոսի առաջին շաբաթվա ընթացքում, երբ ռումինական զորքերը մտել են Բուդապեշտ։ Բելա Կունը փախել է ԽՍՀՄ, իսկ Սամուելին՝ Ավստրիա, սակայն ինքնասպան է եղել՝ ավստրիական իշխանությունների կողմից բռնվելուց հետո։ Յոժեֆ Չերնին ձերբակալվել և դատվել է 1919 թվականի նոյեմբերին։ Հունգարիայի փաստաբանների պալատը հրաժարվել է ներկայացնել նրա շահերը, և փաստաբան է նշանակել դատարանի կողմից։ Դեկտեմբերին նրան մահապատժի ենթարկեցին՝ «Լենինի տղաներ» խմբի 13 այլ անդամների հետ միասին։

Հունգարական Խորհրդային Հանրապետության անկումից հետո Կարմիր ահաբեկչությանն հաջորդել է հակաճնշումների ալիք, երբ Կոմունիստական կուսակցության ղեկավարությունը փախավ։ Ձախակողմյանների, մնացած հեղափոխականների և հրեաների նկատմամբ այս հարձակումները պատմության մեջ մտան որպես **«**Սպիտակ ահաբեկչություն**»**։ Պատմաբան Էնդրյու Ս. Յանոսի կարծիքով՝ «այս ահաբեկչությունն ավելի դաժան էր, քան Կարմիր գվարդիայի կողմից կիրառվող պատահական բռնությունները, և ի տարբերություն վերջինիս, հաճախ դառնում էր անձնական կոնֆլիկտները լուծելու և նույնիսկ անձնական շահ ստանալու գործիք»։

## Հիշատակ
2019 թվականի նոյեմբերին Բուդապեշտում տեղադրվել է Կարմիր ահաբեկչության զոհերին նվիրված հուշարձան։ Այն 1934 թվականին՝ Միկլոշ Հորթիի կառավարման շրջանում կառուցված հուշարձանի վերակառուցված տարբերակն է։

## Տես նաև
* Սպիտակ ահաբեկչություն (Հունգարիա)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1919 Հունգարիայում
Կատեգորիա:Իրադարձություններ Հունգարիայում
Կատեգորիա:Քաղաքական բռնաճնշումներ
Կատեգորիա:Քաղաքական և մշակութային մաքրագործում