Ուրան-238

vignette|մինի|''Ուրան-238''-ի տրոհման շղթա**Ուրան-238** կամ **<sup>238</sup>U**, կամ **U-238** (), պատմական անունը **Ուրան առաջին** (, պայմանական նշանակումը **U<sub>I</sub>**), Մենդելեևի պարբերական աղյուսակի ուրան ռադիոակտիվ քիմիական տարրի բնության մեջ ամենատարածված ռադիոակտիվ իզոտոպ, ատոմական համարը 92, ատոմային զանգվածը 238։ Չի ճեղքվում, սակայն միջուկային վառելիք է ծառայում բարդ ռեակտորների համար։ Այն կարող է կլանել դանդաղ նեյտրոնները և երկու բետա-տրոհումից հետո փոխարկվել ճեղքվող Պլուտոնիում-239-ի։ 238U-ը արագ նեյտրոնների ազդեցությամբ ճեղքվող է, բայց չի կարող նպաստել շղթայական ռեակցիային, քանի որ ոչառաձգական ցրումը փոքրացնում է նեյտրոնների էներգիան նվազագույն սահմանից ներքև, որտեղ հնարավոր է մեկ կամ մի քանի ակտիվ կենտրոնների ճեղքումը։ Բնության մեջ Ուրան-238-ի իզոտոպային տարածվածությունը 99,2745(106) % է։ Ռադիումի շարք կոչվող 4n+2 զանգվածային թվերով իզոտոպներից բաղկացած ռադիոակտիվ շարքի առաջին տարրն է (նախամայրը)։ Այդ նուկլիդի մեկ գրամի ակտիվությունը կազմում է մոտ 12,5 կԲք։

## Տրոհում
thumb|Ուրան-238 -ի նմուշՈւրան-238 -ը առաջանում է հետևյալ ռադիոակտիվ տրոհումների արդյունքում.
* 238Pa նուկլիդի β<sup>−</sup> տրոհում (կիսատրոհման պարբերությունը՝ 2,27(9) րոպե).
: \mathrm{^{238}_{91}Pa} \rightarrow \mathrm{^{238}_{92}U} + e^- + \bar{\nu}_e;
* <sup>242</sup>Pu նուկլիդի α-տրոհում (կիսատրոհման պարբերությունը՝ 3,75(2)·105 տարի).
: \mathrm{^{242}_{94}Pu} \rightarrow \mathrm{^{238}_{92}U} + \mathrm{^{4}_{2}He}.
Ուրան-238 -ի տրոհումը իրականանում է հետևյալ ուղղություններով.
* Ալֆա-տրոհում թորիումի 234Th իզոտոպի (հավանականությունը՝ 100 %, տրոհման էներգիան՝ 4 269,7(29) կԷՎ)։
: \mathrm{^{238}_{92}U} \rightarrow \mathrm{^{234}_{90}Th} + \mathrm{^{4}_{2}He};
անջատվող α-տարրերի էներգիան՝ 4 151 կԷՎ (21 % դեպքերում) և 4 198 կԷՎ (79 % դեպքերում).
* ինքնակամ տրոհում (հավանականությունը՝ 5,45(7)·10 %)
* կրկնակի β<sup>−</sup>-տրոհում 238Pu -ի (հավանականությունը՝ 2,2(7)·10 %, տրոհման էներգիան՝ 1&nbsp;144,2(12) կԷՎ)
: \mathrm{^{238}_{92}U} \rightarrow \mathrm{^{238}_{94}Pu} + 2e^- + 2 \bar{\nu}_e.

## Իզոմերներ
Հայտնի է միայն 238Um իզոմերը հետևյալ բնութագիրներով.
* ավելցուկային զանգվածը 49 866,8(20) կԷՎ
* գրգռման էներգիա՝ 2 557,9(5) կԷՎ
* կիսա-տրոհման պարբերությունը՝ 280(6) նվրկ
* սպին և միջուկի զույգությունը՝ 0+
Իզոմերային տրոհումը կատարվում է հետևյալ ճանապարհով.
* իզոմերային անցում հիմնական վիճակի
* ինքնակամ տրոհում (հավանականությունը՝ 2,6(4) %)
* α-տրոհում (հավանականությունը 0,5 %-ից ցածր)։

## Կիրառություն
Ուրան-238 -ը կիրառվում է որպես ռեակտոր-բազմապատկիչների վառելիք, օրինակ, արագ նեյտրոնների БН-600 ռեակտորներում։

## Տես նաև
* Իգոր Կուրչատով

## Գրականություն
* Введение в использование методологии ИНПРО для оценки ядерно-энергетических систем. Технические доклады. Серия изданий МАГАТЭ по ядерной энергии.
* Опыт и перспективы использования высокоточной скважинной термометрии.   ПЕРИОДИЧЕСКИЙ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ НАЦИОНАЛЬНОГО ЯДЕРНОГО ЦЕНТРА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН ВЫПУСК 1(45), МАРТ 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Uranium, Radioactive NLM Hazardous Substances Databank.

Կատեգորիա:Ակտինոիդներ
Կատեգորիա:Միջուկային զենք
Կատեգորիա:Միջուկային էներգետիկա
Կատեգորիա:Միջուկային տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ուրան (տարր)
Կատեգորիա:Ուրանի իզոտոպներ
Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ միներալներ
Կատեգորիա:Ռադիոքիմիա
Կատեգորիա:Վառելանյութեր