Ջոկոնդա Բելի

**Ջոկոնդա Բելի** (,), նիկարագուացի գրող, վիպասան և բանաստեղծ։

## Վաղ տարիներ
Ջոկոնդա Բելին մեծացել էր Մանագուայի հարուստ ընտանիքում։ Նրա հայրը Ումբերտո Բելի Սապատան էր, իսկ եղբայրը՝ քաղաքական գործիչ և գրող Ումբերտո Բելին։

Նա սովորել է Իսպանիայի գիշերօթիկ դպրոցում, ավարտել է Մադրիդի Սանտա Իզաբելի թագավորական դպրոցը և գովազդ ու լրագրություն է սովորել Ֆիլադելֆիայում։ Երբ վերադարձել է Նիկարագուա, ամուսնացել է և 19 տարեկանում լույս աշխարհ է բերել իր առաջնեկին։

## Կարիերա
Բելին իր կարիերան սկսել է  ՊեպսիԿո-ում՝ որպես կապող օղակ *Publisa* գովազդային գործակալության հետ, որը հետագայում նրան վարձել է որպես հաշիվների կառավարիչ։

Գովազդային գործակալության իր գործընկերներից մեկի միջոցով Բելին հանդիպել է Կամիլո Օրտեգային, որը նրան ծանոթացրել է սանդինիստների հետ և առաջարկել միանալ խմբին։  1970 թվականին Բելին միացել է Սոմոզայի բռնապետության դեմ պայքարին՝ խոստանալով մասնակցել Լիանա Օրտեգայի, Ջենա Կամիլո Օրտեգայի շարժմանը։ Բելիի աշխատանքը շարժման հետ հանգեցրել է նրան, որ նա 1975 թվականին ստիպված է եղել լքել երկիրը և տեղափոխվել Մեքսիկա։ 1979 թվականին՝ սանդինիստների հաղթանակից կարճ ժամանակ առաջ վերադառնալով՝ 1982 թվականին դարձել է Սանդինիստական ​​​​Ազգային ազատագրական ճակատի (FSLN) միջազգային խոսնակը, իսկ 1984 թվականին՝ Պետական ​​​​հաղորդակցության տնօրեն։ Այս ընթացքում հանդիպել է Չարլզ Կաստալդիին՝  National Public Radio-ի ամերիկացի լրագրողի, որի հետ ամուսնացել է 1987 թվականին։ 1990 թվականից ի վեր ապրել է և՛ Մանագուայում, և՛ Լոս Անջելեսում: Այդ ժամանակվանից ի վեր լքել է Ազատագրական ազատագրական շարժման կուսակցությունը (FSLN) և դարձել Օրտեգայի կառավարության առաջատար քննադատներից մեկը:

### Գրական աշխատանք
1970 թվականին Բելին իր առաջին բանաստեղծությունները հրապարակել է Նիկարագուայի «La Prensa» թերթի գրական հավելվածում։ 1972 թվականին արժանացել է *Premio de Poesía Mariano Fiallos Gil* մրցանակին։

1988 թվականին Բելիի «La Mujer Habitada» (Սովորված կինը) գիրքը, որն առաջին անգամ անդրադարձել է նիկարագուական հեղափոխական պատմությունում գենդերային հարցերին, ավելի մեծ ուշադրության է հրավիրել նրա վրա։ Գիրքը հրատարակվել է մի քանի լեզվով և ընդգրկվել է Միացյալ Նահանգների չորս համալսարանների ընթերցանության ցանկում։ Վեպը պարունակում էր երկու զուգահեռ պատմություններ՝ բնիկների դիմադրությունը իսպանացիներին և ժամանակակից ապստամբությունը Կենտրոնական Ամերիկայում, որոնք ունեին հստակ ընդհանուր գծեր՝ կանանց ազատագրում, կիրք և նվիրվածություն ազատագրմանը։ 2000 թվականին հրատարակել է իր ինքնակենսագրությունը՝ «El país bajo mi piel»-ը, ընդգծելով իր ներգրավվածությունը հեղափոխական շարժման մեջ, որը հրատարակվել է Միացյալ Նահանգներում «Երկիրը իմ մաշկի տակ» վերնագրով և 2003 թվականին եղել է *Los Angeles Times* Book Prize-ի եզրափակիչ փուլի մասնակից։ Բելին շարունակել է հրատարակել և պնդել է, որ պոեզիան իր ամենակարևոր աշխատանքն է։ 1978 թվականին Բելին ստացել է Ամերիկայի տան մրցանակը։ 2008 թվականին արժանացել է Բրևետի գրադարանի մրցանակին իր «El infinito en la palma de la mano» («Անսահմանություն քո ափի մեջ») գրքի համար, որը դրախտում Ադամի և Եվայի մասին այլաբանություն էր։

Բելիի գրքերը հրատարակվել են բազմաթիվ լեզուներով։.

Նրա 2010 թվականի գիրքը լույս է տեսել «Crónicas de la Izquierda Erótica» վերնագրով, սակայն այն պետք է փոխվեր «El País de las Mujeres», քանի որ նախորդ վերնագիրը չափազանց նման էր նրա 1973 թվականի «Poemas de la Izquierda Erótica» գրքի վերնագրին։ Գիրքը պատմում էր կանանց կողմից կառավարվող աշխարհի մասին։ Վեպում նա պատկերել էր կանանց մի խմբի, որոնք իշխանության են գալիս «Partido de la Izquierda Erótica» անվամբ քաղաքական կուսակցության միջոցով։ Սա նույն անունն է, ինչ 1980-ականներին կանանց կողմից ձևավորված շարժումը, որին պատկանում էր Բելին, և որը անվանվել է Ռոդասի աշխատանքի անունով։

### Քաղաքական գործունեություն
Բելին խոսել է Անաստասիո Սոմոզա Դեբայլեի բռնապետության դեմ։ 1970 թվականից, երբ նա սկսել է բանաստեղծություններ գրել, և իր սերնդի շատ մտավորականների նման միացել է Սանդինիստական ​​Ազգային-ազատագրական ճակատին (ՍԱՃՃ), որն այն ժամանակ գաղտնի և հալածվող կազմակերպություն էր, որի նպատակն էր տապալել Սոմոզայի ռեժիմը: Նա աշխատել է որպես գաղտնի սուրհանդակ, տեղափոխել զենք և ճանապարհորդել Եվրոպայով և Լատինական Ամերիկայով մեկ՝ հավաքելով ռեսուրսներ և տարածելով տեղեկատվություն սանդինիստական ​​պայքարի մասին: Նա դարձել է ՍԱՃՃ-ի քաղաքական և դիվանագիտական ​​հանձնաժողովի անդամ։

2018 թվականին Բելին դեմ է դուրս եկել 2016 թվականի ընտրություններից հետո ձևավորված Դանիել Օրտեգայի կառավարությանը և ակտիվացել է սանդինիստական ​​վերածննդի շարժման մեջ։ 2023 թվականին Բելին և Օրտեգայի գրեթե 100 այլ հակառակորդներ զրկվել են Նիկարագուայի քաղաքացիությունից։

## Մրցանակներ
* XXVIII միջազգային պոեզիայի մրցանակ՝ «Մելիլյա քաղաք»
* Mariano Fiallos Gil de Poesía մրցանակ, Նիկարագուա, 1972
* Casa de las Américas մրցանակ, Կուբա, Poesía 1978
* Մրցանակ «Fundación de Libreros, Bibliotecarios» և «Editores Alemanes de la Fundación Friederich Ebhert» 1989 թվականին La Mujer Habitada-ի համար՝ «տարվա լավագույն քաղաքական վեպ»
* «Anna Seghers de la Academia de Artes de Alemania» մրցանակ
* «Luchs del Semanario Die Zeit a su libro» մրցանակ  *El Taller de las Mariposas համար*, 1992
* Նիկարագուայի ազգային թատրոնի կողմից շնորհված «Ճանաչման մեդալ»՝ մշակութային ոլորտում 25 տարվա աշխատանքի համար
* Մրցանակ «Internacional de Poesía Generación del 27», 2002 
* Pluma de Plata մրցանակ, Բիլբաո, 2005
* «Biblioteca Breve Award», 2008
* Sor Juana Inés de la Cruz մրցանակ լավագույն վեպի համար, Գվադալախարա գրքի միջազգային ցուցահանդես, 2008
* Oxfam Novib/PEN մրցանակ 2019, Հաագայի ձմեռային փառատոն (պաղեստինցի բանաստեղծ Դարին Թաթուրի հետ)

## Գրականություն

* *Verse Sobre la grama* (1972)
* *Línea de fuego* (1978)
* *Truenos y arco iris* (1982)
* *Amor insurrecto* (1985)
* *De la costilla de Eva* (1987)
** *From Eves Rib*, translated by Stephen F. White.  (1995) 
* *La mujer habitada* (1988)
* *Poesía reunida* (1989)
* *Sofía de los presagios* (1990)
* *El ojo de la mujer* (1991)
* *Sortilegio contra el frío* (1992)
* *El taller de las mariposas* (1994)
* *Waslala* (1996)
* *El país bajo mi piel* (2001)
* *El pergamino de la seducción* (2005)
* *El infinito en la palma de la mano* (2008)
** *Infinity in the Palm of Her Hand*, translated by . HarperCollins (2009) 
* *El país de las mujeres* (2010)
* *El intenso calor de la luna* (2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Джоконды Белли
* Краткая биография
* Blackbird's Nest — "Decorated Poet to Speak on Campus"
* Blackbird's Nest — "Gioconda Belli Talks About Forbidden Fruit"
* The Times Online review
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
Կատեգորիա:Իսպանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Իսպաներեն գրականություն
Կատեգորիա:Իսպանիա
Կատեգորիա:Իտալիա
Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ
Կատեգորիա:Նիկարագուա
Կատեգորիա:Նիկարագուացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Նիկարագուացի գրողներ
Կատեգորիա:Նիկարագուացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Չիլի
Կատեգորիա:Չիլիացի կին ակտիվիստներ