Վարդան Պետրոսյան

**Վարդան Եղիշեի Պետրոսյան** (), հայ դերասան, նկարիչ, գրող, երգիծաբան, թադերագիր, երգիչ, երգահան։ Իր ներկայացումներում անդրադառնում է պատմական, հասարակական, բարոյահոգեբանական, քաղաքական, հոգևոր, մարդկային թեմաների։  Բնակվում է Փարիզում ու Երևանում և ունի Հայաստանի ու Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։

## Կենսագրություն
Վարդան Պետրոսյանը ծնվել է 1959 թվականի փետրվարի 27-ին Երևանում, գիտնականի ընտանիքում։ Մանկությունն անցել է Երևանի կենտրոնում՝ Խանջյան փողոցում գտնվող հայրական բնակարանում։ Սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստական ուսումնարանում, ապա Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դիզայնի բաժնում։ Երկու տարի Խորհրդային բանակում ծառայելուց հետո վերադարձել է Երևան 1985 թվականին։

1988 թվականին Վահրամ Սահակյանի հետ ստեղծել է *Երիտասարդ ոզնիներ* թատերախումբը, որը, հետագայում վերանվանվելով «Ոզնիներ», եղել է առաջին հայկական ոչ պետական երիտասարդական թատրոնը։

1988 թվականից մինչև 1992 թվականը, երբ ընթանում էր Ղարաբաղյան շարժումը, Վարդան Պետրոսյանը գրել և բեմադրել է քաղաքական հարցերի անդրադարձող մի քանի ներկայացումներ։ Հայաստանում տիրող տնտեսական ծանր պայմանների պատճառով Վարդան Պետրոսյանը 1992 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ։ Մինչև 1997 թվականը նա նկարահանվել է կարճամետրաժ ու լիամետրաժ ֆիլմերում։ Մասնակցել է ֆրանսիական մի շարք ներկայացումների (ռեժիսոր՝ Ռոբեր Օսեյն)։ 1996-1997 թվականներին Վարդան Պետրոսյանը նորից սկսել է հանդես գալ «Ոզնիներ» թատերախմբի հետ։ 1997-2000 թվականներին ներկայացրել է մի շարք դուետներ, այդ թվում՝ «Հայ եմ ես, հայ ես դու» (Չուկոյի հետ, Լոս Անջելես, 1997), «Մեր մանկության մանգոն» (Արամոյի հետ, Երևան, 1998), «Ծերունին և սովը» (Խորեն Աբրահամյանի հետ, Երևան, 1999)։

2000 թվականից Վարդան Պետրոսյանն սկսել է բեմադրել հիմնականում հեղինակային ներկայացումներ՝ նվիրված քաղաքական ու հասարակական տարբեր հարցերի։ Հայաստանից բացի նա իր ներկայացումներով հանդես է գալիս Հայկական Սփյուռքում՝ Միացյալ Նահանգներում, Ֆրանսիայում, Կանադայում, Լիբանանում, Իրանում, Սիրիայում, Ռուսաստանում և այլուր։

2012 թվականին Երևանում ներկայացրել է իր նոր՝ «Պարոնայք 50-50» համերգային ծրագիրը, որի ներկայացումները անցել են հուլիսի 23-ից մինչև դեկտեմբերի 19-ը Պարոնյանի անվան թատրոնում։

2013 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Եղվարդ-Երևան ավտոճանապարհին երթևեկելիս Վարդան Պետրոսյանը տրանսպորտային վթարի է ենթարկվել՝ հարվածելով մեկ այլ մեքենայի, որի ուղևորներից երկուսը մահացել են, իսկ չորս անձ ստացել է մարմնական վնասվածքներ։ Ինքը՝ Վարդան Պետրոսյանը, ծանր վնասվածքներ է ստացել և մի քանի անգամ վիրահատվել։ Նոյեմբերի 8-ին կալանավորվել է մահացու ելքով երթևեկության կանոնների խախտման մեղադրանքով։ Վարդան Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել Քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի մարդու մահ։ Դատարանը մերժել է նրան գրավով ազատելու դիմումը, չնայած այն ստորագրել էր 11,000 մարդ։ Վարդան Պետրոսյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել 2015 թվականի հունվարի 26-ին։ Նույն թվականի հունվարի 29-ին նա դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Վարդան Պետրոսյանը տեղափոխվել է բաց բանտ։ 2017 թվականի մարտին նա ժամկետից շուտ ազատվել է բանտից, ինչից հետո մեկնել է Ֆրանսիա։ 2018 թվականին նա բեմադրել է «Իմ կիսատ թողած երգը» ներկայացում, որ նվիրված է բանտում անցկացրած տարիներին։

## Հեղինակային աշխատանքներ
### Թատերական ներկայացումներ

* 1995 - «Frére Jaques», մենաներկայացում ֆրանսերեն «Եղբայր Ժակ» փարիզյան և ֆրանսիական թատրոններ ու կաֆե-թատրոններ` Carré Blanc, Le Point Virgule, Café Oscar, Le Bec Fin...
* 2000 - «Հազար ու մի ելք», Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Արթուր Սահակյան
* 2001 - «Խաղում ենք 1700», Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն, Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700 ամյակին նվիրված ներկայացում
* 2002 - «Between Two Mountains», մենաներկայացում անգլերեն, «Երկու սարի արանքում»։ ԱՄՆ, ՓԵնսիլվանիա, Բրիստոլի Ռիվերսայդ թատրոն, բեմադրիչ՝ Էդվարդ Քիֆ Բեյքեր
* 2003 - «Բենեֆիս», Երևանի Պարոնյանի անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ` Արթուր ՍահակյանT
* 2003 - «Կրակի մեջ», Երևանի Պարոնյանի անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ` Տիգրան Գասպարյան
* 2003 - Entre l'orient et l'occident, մենաներկայացում ֆրանսերեն «Արևելքի և արևմուտքի միջև», Փարիզ, «Մարինյի» թատրոն, «Պոպեսկու» դահլիճ
* 2004 - «Ցմահ բանտարկյալներ», Երևանի Հ. Թումանյանի անվան պետական տիկնիկային թատրոն, բեմադրիչ Ռուբեն Բաբայան
* 2006 - «One Vartan show», մենաներկայացում ֆրանսերեն, Քլամարի քաղաքապետարանի թատրոն, Անտոնիի քաղաքապետարանի թատրոն, բեմադրիչ՝ Անի Համել 
* 2005 - «Վերելք», Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն։ Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված ներկայացում` հայ և ֆրանսիացի երեք տասնյակից ավելի դերասաններից բաղկացած միջազգային թատերախմբով, կենդանի ջազ նվախամբով։ Բեմադրիչ՝ Անի Համել
* 2006 - «Ի՞նչ անել», Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Տիգրան Գասպարյան
* 2006 - Վարդան Պետրոսյան և ընկերներ, Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Տիգրան Գասպարյան) փոխադրված Ռոբեր Օսեյնի «Հիսուս էր նրա անունը» ներկայացումից
* 2008 - «Սեր և ատելություն» , Երևանի Պարոնյանի անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Տիգրան Գասպարյան
* 2009 - «Խոստովանություն թատրոնում», Երևանի կամերային թատրոն, բեմադրիչ՝ Նարինե Մալյան
* 2009 - «Ցմահ բանտարկյալներ 2», Երևանի Պարոնյանի անվան պետական թատրոն, Բեմադրիչ՝ Տիգրան Գասպարյան
* 2009 - «Օրեր, գույներ․․․», ցուցահանդես ներկայացում, Երևանի Հ. Իգիթյանի անվան գեղագիտական կենտրոն, բեմադրիչ՝ Նարինե Մալյան
* 2010«-»«Ճակատագրի կատակներ», Երևանի Սունդուկյանի անվան պետական ակադեմիական թատրոն, բեմադրիչ՝ Նարինե Մալյան
* 2011 - «Սեռասարսափ», Երևանի Պարոնյանի անվան պետական թատրոն, բեմադրիչներ՝ Անի Համել, Լևոն Մինասյան
* 2012 - «Պարոնայք 50 - 50», Երևանի Պարոնյանի անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Արթուր Սահակյան
* 2013 - «Ամեն երկուշաբթի», Երևանի Պարոնյանի անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Նարինե Մալյան
* 2018 - «Իմ կիսատ թողած երգը», հյուրախաղային տարբերակ, բեմադրիչ՝ Անի Համել
* 2018 - «Մարդը Փարիզից», մենաներկայացում ռուսերեն «Человек из Парижа» Դոնի Ռոստովի պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոն, հյուրախաղ
* 2019 - «Իմ կիսատ թողած երգը», հայաստանյան տարբերակ, Երևանի Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական պետական դրամատիկական թատրոն, բեմադրիչ՝ Անի Համել
* 2020 - «Նոր ժամանակներ, նոր բարքեր», ԱՄՆ, Լոս Անջելես. Լանթերման սրահ, բեմադրիչ՝ Անի Համել
* 2020 - «Վերելք 2», Գյումրիի պետական թատրոնի հետ, բեմադրիչ՝ Անի Համել
* 2021 - «Խոստում», Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Վարդան Պետրոսյան
* 2021 - «Մեր հոգսերի գարունը», ցուցահանդես ներկայացում «Սարգիս Մուրադյան» պատկերասրահ
* 2022 - «Ո՞վ է մեր տերը» Գյումրի, բացօթյա ներկայացում, բեմադրիչ Վարդան Պետրոսյան
* 2023 - «Օրորոցային պատվիրան», Պարոնյանի անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Անի Համել
* 2025 - «Լույս, խավար և Chat GPT», Պարոնյանի անվան պետական թատրոն

### Համահեղինակային աշխատանքներ
* 1996 - «Ծիծաղի երեկոներ» («Ոզնիներ»ի հետ), Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոն
* 1997 - «Կես լուրջ, ութուկես կատակ», «Մեր քեռին ձեր բակում», («Ոզնիներ»ի հետ), Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Արթուր Սահակյան
* 1998 - «Մեր մանկության մանգոն», Արամոյի հետ, համահեղինակ` Վահրամ Սահակյան, Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Արթուր Սահակյան
* 1999 - «Ծերունին և սովը» (Խորեն Աբրահամյանի հետ), համահեղինակ` Վահրամ Սահակյան, Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական թատրոն, բեմադրիչ՝ Արթուր Սահակյան

### Ֆիլմադարան
* 1991 – Ձայն բարբառոյ
* 1992 – Առաջին Անգամ Հայաստանում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
* 1992 – Ամենավերջին տանգոն Փարիզում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
* 1993 – Ամեն ձև
* 1995 – Օդում, ջրում և ցամաքում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
* 1998 – Ամենավերջին տանգոն Փարիզում-2 (Վահրամ Սահակյանի հետ)
* 1999 – Մեր Վերջը (Վահրամ Սահակյանի հետ)
* 2009 – Ցմահ բանտարկյալներ

### Համերգային տեսաերիզներ
* 1991 – Ձայն անապատում
* 1999 – Մեր վերջը
* 2001 – Խաղում ենք 1700
* 2003 – Բենեֆիս
* 2004 – Կրակի մեջ
* 2006 – Վերելք
* 2008 – Ինչ անել
* 2008 – Սեր և ատելություն
* 2010 – Ճակատագրի կատակները
* 2011 – Սեռասարսափ
* 2012 – Պարոնայք 50-50
* 2013 – Ամեն 2շաբթի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վարդան Պետրոսյան, ՍԿԻԶԲ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայ հումորիստներ