Տիեզերագնացության օր

**Տիեզերագնացության օր** (), սկզբում նշվել է ԽՍՀՄ-ում, իսկ այնուհետև` Ռուսաստանում և այլ  հետխորհրդային երկրներում, նշվում է ապրիլի 12-ին` ի պատիվ մարդու առաջին թռիչքին դեպի տիեզերք։

## Պատմություն և տոնակատարություն
1961 թվականի ապրիլի 12-ին խորհրդային տիեզերագնաց Յուրի Գագարինը «Վոստոկ-1» տիեզերանավով թռիչք է կատարել «Բայկոնուր» տիեզերական թռիչքների կայանից և առաջին անգամ աշխարհում կատարել է ուղեծրային թռիչք ամբողջ Երկիր մոլորակի շուրջը։ Տիեզերական շուրջերկրյա ճանապարհորդային տարածությունը տևել է մոտ 2 ժամ։

Խորհրդային միությունում տոնը սահմանվել է ԽՍՀՄ միության բարձրագույն նախագահության հրամանով, 1962 թվականի ապրիլի 9-ին։ Տոնվում է Տիեզերագնացության օրը անունով։ Այդ տոնը սահմանվել է ԽՍՀՄ-ի երկրորդ օդաչու-տիեզերագնացի` Գերման Տիտովի առաջարկով. վերջինս դիմել ԽՄԿԿ Կենտրոնական կոմիտե համապատասխան առաջարկով 1962 թվականի մարտի 26-ին։

Հենց այդ նույն օրը նշվում է Օդագնացության և տիեզերագնացության համաշխարհային օրը` համաձայն Ընդհանուր միջազգային օդագնացության ֆեդերացիայի 61-րդ արձանագրության, որը նշվել է 1968 թվականի նոյեմբերից` Միջազգային օդագնացության ֆեդերացիայի միության որոշումով, ընդունվել է 1969 թվականի ապրիլի 30-ին ԽՍՀՄ օդագնացության սպորտի ֆեդերացիայի առաջարկով։

Ռուսաստանի Դաշնությունում Տիեզերագնացության օրը նշվել է 1995 թվականի մարտի 13-ից` «Ռուսաստանի զինվորական փառքի և հիշարժան օրերի մասին» № 32-ФЗ Դաշնային օրենքների 1.1 հոդվածի համապատասխան։ Որպես կանոն, գլխավոր միջոցառումները տոնի տոնակատարության շրջանակներրում անց են կացվում Մոսկվայում. Մոսկվայի մոլորակադիտարանում անց են կացվում էքսկուրսիաներ, իսկ Տիեզերագնացության թանգարանում պատրաստում են հատուկ նախագծեր, դասախոսություններ և հանդիպումներ։ Ռուսհամագործակցության ներկայացուցիչները 80 երկրներում Տիեզերագնացության օրը կազմակերպում են «Մերոնք տիեզերքում» նախագիծը, որը ներառում է կազմակերպչական միջոցառումներ և մրցույթներ։ Նախագիծը անց է կացվում «Ռոսկոսմոսի», Յուրի Գագարինի ընտանիքի անդամների և Ռուսաստանի Կրթության և գիտության նախարարության աջակցությամբ։

## Մարդու` տիեզերք թռչելու միջազգային օր
2011 թվականի ապրիլի 7-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեաի պլենարային հատուկ նիստի ժամանակ ընդունվել է բանաձև, որը պաշտոնապես հայտարարել է ապրիլի 12-ը Մարդու տիեզերք թռչելու միջազգային օր։ Բանաձևն ստորագրել են ավելի քան 60 երկրներ։

## Օրվա այլ իրադարձություններ
Դեպի տիեզերք կատարված առաջին թռիչքից ուղիղ քսան տարի անց, 1981 թվականի ապրիլի 12-ի թռիչքը ղեկավարել է ամերիկյան «Սփեյս Շաթլ» ընկերությունը։

Երկու իրադարձությունների պատվին էլ աշխարհի շատ քաղաքներում 2001 թվականից անց էր կացվում «Յուրայի գիշեր» միջոցառումը։ Կազմակերպիչն է Տիեզերական սերնդի խորհրդակցական խորհուրդ ոչ կառավարական կազմակերպությունը, որը միավորում է աշխարհի ավելի քան 60 երկրներ։

## Ֆիլատելիա, դրամագիտություն և ֆալերիստիկա

File:The Soviet Union 1964 CPA 3014 stamp (Space Exploration. Gagarin and Vostok 1).jpg|Խորհրդային փոստային նամականիշ. Յուրի Գագարին, 1964
File:1967 CPA 3476.jpg|Խորհրդային փոստային նամականիշ. Ալեքսեյ Լեոնով, 1967
File:1972. День космонавтики.jpg|Խորհրդային փոստային նամականիշ. 1972
File:The Soviet Union 1990 CPA 6193 stamp (Cosmonautics Day. 'Mir' space complex and cosmonaut).jpg|Խորհրդային փոստային նամականիշ. "Միր", 1990
File:Stamp of Kazakhstan 115.jpg|Ղազախական փոստային նամականիշ, 1996
File:RR5714-0010R.png|Հոբելյանական մետաղադրամ "50 лет первого полёта человека в космос", Ռուսաստան, 2011
File:Stamp 2011 Gagarin (1).JPG|Հոբելյանական նամականիշ, Ուկրաինա, 2011
File:Значок 12 Апрель День космонавтики.jpg|Կրծքանշան 12 ԱՊՐԻԼԻ տիեզերագնացության օր


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* История праздников День авиации и День космонавтики 
* День космонавтики в официальных документах СССР

Կատեգորիա:Ապրիլի տոներ