open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արևածաղկի սերմեր

right|250px|thumb|Արտաքին տեսք
**Արևածաղկի սերմեր**, արևածաղիկ միամյայի (Helianthus annuus) սերմեր։ Այն առաջին հերթին օգտագործվում է արևածաղկի ձեթ ստանալու համար, որը լայնորեն օգտագործվում է տարբեր տեսակի սննդամթերքի պատրաստման, ինչպես նաև տեխնիկական նպատակներով։ Արևածաղկի ձեթի հիդրոգենացիումից հետո ստանում են սալոմաս։

Արևածաղիկ միամյան գործնականում աճում է ամբողջ աշխարհում։ Աշխարհում արևածաղկի սերմերի ամենամեծ արտադրող երկիրներն են Ուկրաինան, Ռուսաստանը և Արգենտինան։ Ուկրաինայում սերմերի արտադրության ծավալը 2013 թվականին հասել է 11,05 միլիոն տոննայի, Ռուսաստանում՝ 10,53 միլիոն տոննայի։

## Բաղադրություն
Այս սնունդն ունի բարձր կալորիականություն. սնուցիչների գրեթե կեսը կազմում են ճարպերը, էներգետիկ արժեքը 580 կկալ է։

Բոված սերմերը օգտակար նյութերով զիջում է չբովածին։ Սերմերի համի և բույրի երանգներում մեծ դեր են խաղում հիմնականում բովածի աստիճանը և աղի քանակը։

## Օգտագործում
### Սնունդ
Արևածաղկի սերմերը նախկինում ավելի հաճախ ուտում էին որպես խորտիկ, այլ ոչ թե որպես ուտելիք։ Այն կարող են նաև օգտագործել որպես խավարտ կամ տարբեր բաղադրատոմսերի բաղադրիչ։ Սերմերը կարող են վաճառվել ինչպես կեղևով, այնպես էլ առանց դրա։ Սերմերը օգտագործվում են նաև տարբեր տեսակի աղցանների մեջ։

Երբ կեղևով են մշակվում, դրանք առաջին հերթին չորացվում են։ Դրանից հետո դա կարելի է բովել առանց աղի, ինչպես նաև աղով, բույրի պահպանման համար հաճախ ալյուր են շաղ տալիս։ Կեղևազրկումը տեղի ունենում բերանում, երբ սերմը դիմացի ատամների սեղմումի շնորհիվ բացվում է, և միջուկը դուրս է գալիս, որից հետո կարելի է ուտել այն։

Արևածաղկի սերմերը վաճառվում են տոպրակներով, ինչպես նաև «հասարակ» ձևով (միայն աղով պատված)։ Արտադրողի կողմից այն կարող է համալրվել խորովածի, թթվի, կծվի, սոուսի, բեկոնի, նոչո պանրի և բազմաթիվ այլ բուրավետիչներով։

Չկեղևազրկված սերմերը հատկապես տարածված են միջերկրական և ասիական երկրներում, որտեղ նրանք կարող են գնել նոր բոված սերմեր, իսկ ուրիշ երկրներում նրանք կարող են գնել նոր փաթեթավորված տարբեր համեր ունեցող սերմեր։ ԱՄՆ-ում արևածաղիկ սերմերը տարածված են բեյսբոլ խաղացողների շրջանում, որտեղ դրանք ծառայում են որպես ծխախոտ ծամելու այլընտրանքային միջոց։

### Կեղև

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուսակերական խոհանոց
Լակիերի տուն (Տագանրոգ)

**Լակիերի տուն** (), XIX դարի առաջին կեսի ճարտարապետության հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Տուրգենևի նրբանցք, 5 հասցեում։ Տունը կառուցվել է կլասիցիզմի ոճով, նրա ճակատը զարդարում են կիսասյուներ։

## Պատմություն
XIX դարի առաջին կեսում Տագանրոգի Տուրգենևի նրբանցք, 5 հասցեում կառուցվել է երկհարկանի նոր առանձնատուն։ Այն իշխում էր մեկհարկանի կառույցների` կրպակների վրա, որոնք I գիլդիայի նախիջևանցի վաճառական, ժառանգական պատվավոր քաղաքացի Կարապետ Մարկոսի Հայրապետովի սեփականությունն էին։

1839 թվականին տունը պատկանել է հունահպատակ վաճառական Մանուիլ Կումանիին։ 1860-ական թվականներին շենքը փոխել է սեփականատիրոջը` անցնելով կոլեգիական խորհրդական Մարկ Վարվացիին։ 1882 թվականին տնատիրությունն անցել է նրա ժառանգներին` Ալեքսանդրա Պոպուդովային և Ելենա Լակիերին։ Նրանք տան սեփականատեր էին մինչև 1920-ական թվականները և խորհրդային իշխանության սկիզբը, նաև նրանց սեփականությունն էր Հունական փողոց, 42 հասցեի տունը։ Ըստ գնահատականների` այդ ժամանակ տան արժեքը 24 հազար ռուբլի էր։ Նույն շենքում բնակարաններից մեկը վարձակալել էր մադամ Ֆայը, որն այնտեղ բացել էր կանանց և մանկական զգեստների կարի արհեստանոց։ Ըստ այլ աղբյուրների` «նորաձև արհեստանոցը» գտնվում էր այդ տանը 1892 թվականից և պատկանում էր Ի. Յ. Ֆիվիչին։

1992 թվականից շենքը ճարտարապետության հուշարձան է և պահպանվում է օրենքով։ 2003 թվականի դրությամբ տանը գտնվում էր «Տոպոլյոկ» մանկապարտեզը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Սերբիայի նախագահ

**Սերբիայի նախագահ** (), Սերբիայի բարձրագույն իշխանության պաշտոն, պետության գլուխ։ Ընտրում են քաղաքացիները։

Ներկայումս Սերբիայի նախագահն է Ալեքսանդր Վուչիչը, որը 2017 թվականի ապրիլի ընտրությունների արդյունքում հաղթանակ է տարել։

## Սահմանադրական կանոնադրություն
Համաձայն 2006 թվականի սահմանադրության՝ նախագահը.
* ընտրվում է 5 տարով,
* կարող է ընտրվել երկու անգամից ոչ ավելի,
* ներկայացնում է երկիրն աշխարհում,
* Ազգային խորհրդարանում առաջարկում է կառավարության նախագահին,
* իրավունք ունի վետո դնել օրենքներին, որից հետո օրենքը կրկնին քննարկվում է։ Եթե օրենքն ընդունվում է երկրորդ անգամ, ապա նախագահը պարտավոր է այն ստորագրել։
* նշանակում և ետ է կանչում Սերբիայի դեսպաններին կառավարության առաջարկով,
* անձեռնմխելի է
* կարող է արձակել Խորհրդարանը և նշանակել պատգամավորների ընտրություններ, 
* համաներում է իրականացնում, 
* շքանշաններ է տալիս,
* չի կարող զբաղվել այլ ծառայությամբ և մասնագիտական գործունեությամբ,
* համարվում է ռազմական ուժերի գերագույն ղեկավարը։
Եթե նախագահը հեռանում է պաշտոնից, նրա պարտականություններն իրականացնում է Սերբիայի խորհրդարանի նախագահը։

## Խորհրդանիշ
Սերբիայի նախագահն ունի հատուկ դրոշ, որը կոչվում է *նախագահական դրոշակ*։

## Նախագահների ցանկ
Սերբիայի նախագահների ցանկն սկսած 1991 թվականից, երբ այդ պաշտոնը ձևավորվել է։ Ներկայացված են նաև դեմքեր, որոնք կատարել են պետությունը գլխավորողի պարտականությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերբիայի նախագահի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Նախագահների ցանկեր
Կատեգորիա:Սերբիայի նախագահներ
Ալեքսեյ Բուլատկին

**Ալեքսեյ Բուլատկին** (, ), ռուս սպա, Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոս, Ռուսաստանի հարավում Սպիտակ շարժման մասնակից։

## Կենսագրություն
Ալեքսեյ Բուլատկինը ծնվել է 1890 թվականին։ 1910 թվականին ավարտել է Ալեքսեևսկի ռազմական ուսումնարանը, 1913 թվականի նոյեմբերի 15-ին ստանալով ենթասպայի կոչում՝ ծառայության է անցել Լուցկի 165-րդ հետևակային գնդում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է Լուցկի 165-րդ հետևակային գնդի կազմում։ 1915 թվականին ստացել է շտաբս-կապիտանի կոչում։ Արժանացել է Սուրբ Գեորգիի 4-րդ աստիճանի շքանշանի։ 1917 թվականի մարտի 18-ին ստացել է փոխգնդապետի, 1917 թվականի օգոստոսի 25-ին՝ գնդապետի կոչում։ Քաղաքացիական պատերազմին մասնակցել է Սպիտակ շարժման կազմում Ռուսաստանի հարավում։ 1918 թվականի հուլիսին 60 կամավորական սպաների հետ ընդգրկվել է Կամավորականների բանակ, նշանակվել 1-ին Սպայական (Մոսկովյան) գնդի 9-րդ վաշտի հրամանատար, որի կազմում էլ մասնակցել է 2-րդ Կուբանյան արշավանքներին։ 1918 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է 3-րդ գումարտակի հրամանատար, իսկ նոյեմբերի 1-ին Սպայական (Մոսկովյան) գնդի հրամանատարի տեղակալ։ 1918 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև դեկտեմբերի 13-ը գեներալ-մայոր Գեյդեմանի մահից հետո ժամանակավոր ղեկավարել է գունդը։ 1919 թվականի հունվարին Դոնբասի պաշտպանության ժամանակ ղեկավարել է մարկովցիների և կորնիլովցիների համախմբված ջոկատները։

Սպանվել է 1919 թվականի մարտի 13 (26)-ին Օլխովատկա գյուղի մոտ մղվող մարտերի ժամանակ։ Օլխովատկայի գրավումից հետո մարկովցիների կողմից գտնվել է գնդապետ Բուլատկինի այլանդակված դիակը։ Դիակը ուղարկվել է Ռոստով, կայարանից 50 մարկովցիների դասակի ուղեկցությամբ տեղափոխվել եկեղեցի, այնուհետև զինվորական արարողակարգով թաղվել զինվորական գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
* Սուրբ Աննայի 4-րդ դասի շքանշան «խիզախության համար» գրառմամբ;
* Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ դասի շքանշան սրերով և ժապավենով
* Բարձրագույն բարեհաճություն «հակառակորդի դեմ աչքի ընկնելու համար» (ВП 6.05.1916)
* Սուրբ Աննայի 3-րդ դասի շքանշան սրերով և ժապավենով (ВП 1.06.1915)
* Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ դասի շքանշան. սրերով և ժապավենով (ВП 15.06.1915 )
* Սուրբ Աննայի 2-րդ դասի շքանշան սրերով (ВП 17.11.1916)
* Սուրբ Գեորգիի 4-րդ դասի շքանշան (ПАФ 7.02.1917)
* Գեորգիևյան զենք (ПАФ 25.07.1917)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Марковцы в боях и походах за Россию в освободительной войне 1917—1920 годов. Книга вторая. — Париж, 1964.
* Волков С. В. Белое движение. Энциклопедия гражданской войны. — СПб.: «Нева», 2002. — С. 63.
* Клепов М. Ю. Офицеры — Георгиевские кавалеры Первой мировой войны. — М.: «Минувшее», 2015.

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Պետեր Իլեմնիցկի

**Պետեր Իլեմնիցկի** (; ), սլովակ արձակագիր, սցենարիստ, լրագրող, մանկավարժ։ Լետոգրադի պատվավոր քաղաքացի։

## Ստեղծագործությունը
Սլովակյան ապստամբության թեմային առաջիններից մեկը դիմեց Պետեր Իլեմնիցկին՝ նախապատերազմյան հայտնի վեպերի՝ «Չհերկված դաշտի», «Մի կտոր շաքարի» հեղինակը, վեպեր, որոնք սլովակյան գրականության մեջ դնում էին սոցիալիստական ռեալիզմի հիմքերը։ «Քրոնիկի» մեջ (1947) գրողը վերարտադրեց հակաֆաշիստական դիմադրության պատկերը՝ ընդհուպ մինչև զինված ապստամբությունը։

Այս գրքում ամեն ինչ կոչված է ընթերցողի ուշադրությունը կենտրոնացնելու պատմական փաստի վրա, ընդգծելու նրա կարևորությունը, ամբողջ ժողովրդի և յուրաքանչյուր սլովակի ճակատագրի համար, այդ նպատակն են հետապնդում և՛ իրադարձությունների ժամանակագրական հաջորդականությունը, և՛ հեղինակի կողմից ընտրված գործողության վայրը՝ անտառների մեջ կորած սլովակյան խուլ գյուղը Գրոնի ափին, և՛, վերջապես, պատումի ձևը, ապստամբության մասնակից անտառապահ Գոնդաշի անշտապ խոսքը։ Ազատագրական գաղափարների բարոյական մեծ ուժը մարմնավորված է հերոսների էվոլյուցիայի մեջ։ Կարելի է հետևել, թե ինչպես են փոխվում իր՝ պատմողի, նրա կնոջ և մյուս հերոսների հայացքները։

Սյուժեի դրվագները, առանձին մանրամասները չեն վարագուրում ապստամբության հեղինակային գնահատականը։ Համեստ անտառապահ Գոնդաշի բերանով, որը կարծես պատմում է միայն այն ահեղ օրերին իր գյուղի կյանքի մասին, Իլեմնիցկին բացահայտում է Սլովակյան ազգային ապստամբության պատմական և սոցիալ-հոգեբանական առաքելությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սլովակ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Սլովակ լրագրողներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սլովակ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Սլովակ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սլովակ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ լրագրողներ
Կոզարնիկա

**Կոզարնիկա** կամ **Կոզարնիկայի քարանձավ** (, *Այծի քարանձավ*) , Բուլղարիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող բնական քարանձավ, որը օգտագործվել է որպես որսորդական կացարան Ստորին պալեոլիթի ժամանակ (1.6-1.4 միլիոն տարի առաջ)։  Սա Բալկաններով Աֆրիկայից Եվրոպա մարդկության մեծ գաղթի վկայությունն է ի տարբերություն, Ջիբրալթարով գաղթի վարկածի։ Քարանձավը Եվրոպայում վաղ պալեոլիթի մարդու քարանձավային բնակության օրինակ է։ Թարանձավի երկարությունը 210 մետր է։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականին։

## Հնագիտական պեղումներ
Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի Հնագիտության ինստիտուտը և Բորդոյի երկրագիտական և չորրորդական նախապատմության ինստիտուտը՝ Նիկոլայ Սիրակովի և Ժան Լյուկ Գոադելիի գլխավորությամբ 1996 թվականից քարանձավում իրականացվում են հնագիտական պեղումներ։

Քարանձավը բնակեցված է եղել վաղ պալեոլիթից։ Առավել հետաքրքրություն են ներկայացնում  խորը շերտերը, որոնց տարիքը 1,4 մլն տարի է։ Այնտեղ հայտնաբերվել են մարդու ոսկորներ, որոնք հնարավոր է, որ պատկանել են հոմո էրեկտուսին (Homo erectus)։ Եթե թվագրությունը հավաստի է, ապա սա Եվրոպայում բանական մարդու ներկայության ամենավաղ ապացույցներից է։

Պատկեր:Kozarnika cave - archaeological excavations - 2016-2017 - 1.jpg|Հնագիտական պեղումներ քարանձավի մուտքի մոտ
Պատկեր:Kozarnika cave - archaeological excavations - 2016-2017 - 2.jpg|Քարանձավի ներքին տեսքը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Маргарит Дамянов, *„Балканският маршрут“*, National Geographic България, бр. 3 (5), март 2006, ISSN 1312 – 6571
* „Голяма енциклопедия България“, БАН, т. 6 (ЗНА-КРУ), ИК „Труд“, София, 2012, ISBN 978-954-8104-28-9 / ISBN 978-954-398-141-0, с. 2357 – 2358.
* Paul Rincon, ''„Early human marks are 'symbols'“'', BBC News, 16 март 2004

Կատեգորիա:Բուլղարիայի քարանձավներ
Ձյալդովո (համակենտրոնացման ճամբար)

**Ձյալդովո** կամ **Զոլդաու** (, ), նացիստական համակենտրոնացման ճամբար։ Այն ստեղծվել է 1939 թվականի ձմռանը օկուպացված Լեհաստանի Ձյալդովո քաղաքում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին այս ճամբարում կալանավորվել են 30 հազար մարդիկ, որոնցից 13 հազարին սպանել են։

## Պատմություն
Ձյալդովո համակենտրոնացման ճամբարը հիմնվել է 1939 թվականին։ Այն գտնվում էր Ռեյնհարդ Հայդրիխի տնօրինության տակ։ Ձյադովոն օգտագործվում էր ոչ միայն որպես տարանցիկ ճամբար, այլև հանդիսանում էր աշխատանքային համակենտրոնացման ճամբար։ «Т-4» ծրագրավորած գործողության արդյունքում դեպի Ձյալդովո արտաքսվեցին հոգեկան հիվանդությամբ տառապողներին մոտակա կլինիկաներից։ Սկսած 1940 թվականի մայիսի 21-ից մինչև հունիսի 8-ը Հերբերտ Լանգի վարչակազմը սպանեց 1․558 հիվանդների գազային ավտոմոբիլներում՝ գազվագեններում։

1941 թվականի ամռանը Ձյալդովոն վերակառուցվեց որպես աշխատանքային ճամբար, որտեղ կալանավորներին ստիպում էին աշխատել դաշտերում։ Ձյալդովո համակենտրոնացման ճամբարը փակվել է 1945 թվականի հունվարին։

Հայտնի կալանավորներից այստեղ պահվում էին՝
* Անտոնի Յուլիան Նովովեսկի (1858-1941) —  Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու երանելի, եպիսկոպոս, պատմաբան, մարտիրոս
* Լեոն Վետմանսկի (1886-1941) — եպիսկոպոս
* Մեչիսլավա Կովալսկայա (1902-1941) — Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու երանելի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Christopher Browning (2004).  *The Origins of the Final Solution : The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939 – March 1942* (With contributions by Jürgen Matthäus), Lincoln : University of Nebraska Press.
* Zygmunt Gertner: *Koszmar: wspomnienia, relacje, dokumenty.* Mława 2003. 
* *Przewodnik po upamiętnionych miejscach...* ROPWiM, Warszawa 1966 r. s.269-260
* B. Machcewicz: *Różne strony życia czyli czego nie zawierała teczka 5786. w KC PZPR.* Warszawa "Ypsylon" 1999, 
* Tadeusz Pulcyn: *Do nieba przez Działdowo.* Warszawa 2000, 
* Wiesław Wielopolski: *Pamięci zamurowanych żywcem.* "Tylko Polska", nr 37(209)/2004 – 9–15.09.2004

Կատեգորիա:Հոլոքոստ
Կատեգորիա:Երրորդ ռայխի համակենտրոնացման ճամբարներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Կատեգորիա:Լեհաստանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:1939 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:1939 հիմնադրումներ Լեհաստանում
Միխայիլ Անտոնևիչ

**Միխայիլ Մոիսեևիչ Անտոնևիչ** (,  (18) նոյեմբերի, 1912, Գոնչարովկա, Սեննոյի գավառ, Մոգիլյովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն – 6 հուլիսի, 2003, Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային ֆուտբոլիստ (պաշտպան) և ֆուտբոլային մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1950), ՌԽՖՀՍ վաստակավոր մարզիչ։ Նկարահանվել է «Մարզական պատիվ» () ֆիլմում։

## Կարիերա
### Խաղացողի
Միխայիլ Անտոնևիչը Մոսկվայի մարզի «Заря Коммуны» ակումբի սան է։ 1934 թվականին խաղացել է Միտիշչինի գործարանի թիմի կազմում։ 1936 թվականին մի որոշ ժամանակ գտնվել է Մոսկվայի «Սպարտակ» ակումբի կազմում, սակայն ոչ մի անգամ խաղադաշտ դուրս չի եկել։

Այնուհետև խաղացել է Մոսկվայի «Ստալինեց» ակումբում 1937 թվականից մինչև 1939 թվականը. ակումբի կազմում անցկացրել է 32 խաղ և խփել 2 գոլ։ 1940 թվականին համալրել է Մոսկվայի «Դինամո» ակումբի շարքերը, սակայն ոչ մի անգամ չի խաղացել նրա կազմում։

1941 թվականին Միխայիլ Անտոնևիչը տեղափոխվել է Մինսկի «Դինամո» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է 3 խաղ, սակայն պատերազմի պատերազմի պատճառով ստիպված է եղել դադարեցնել իր ելույթները։ 1944 թվականից շարունակել է կարիերան և 1946 թվականը խաղացել Մինսկի ակումբի կազմում՝ այդ ընթացքում անցկացնելով 39 հանդիպում։

1945 թվականից մինչև 1946 թվականը մասնակցել է Մոսկվայի «Տորպեդո» և Ստալինգրադի «Տրակտոր» ակումբների կազմում որպես հրավիրված խաղացող մասնակցել է բուլղարական ակումբների դեմ ընկերական խաղերին։

Միխայիլ Անտոնևիչը 1947 թվականից մինչև 1951 թվականը խաղացել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» ակումբում, եղել է թիմի ավագը. մոսկովյան ակումբի կազմում Անտոնևիչն առաջնությունում անցկացրել է 114 խաղ, որոնց ընթացքում խփել է մեկ գոլ, իսկ ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկությունում՝ 6 խաղ։

Ընդհանուր առմամբ ԽՍՀՄ առաջնություններում Միխայիլ Անտոնևիչն անցկացրել է 141 խաղ և խփել 2 գոլ։

Եղել է տակտիկապես գրագետ խաղացող, լավ է գործել անհատական պաշտպանությունում։

### Մարզչական
Խաղացողի կարիերան ավարտելուց հետո՝ 1952 թվականից մինչև 1954 թվականը, աշխատել է «Լոկոմոտիվի» մարզչական շտաբում։

1957-1959 թվականներին գլխավորել է Գրոզնիի «Նեֆտյանիկ» (հետագայում «Տերեկ») ակումբը։ 1960 թվականի սկզբում նշանակվել է Լուգանսկի «Աշխատանքային ռեզերվներ» () ակումբի գլխավոր մարզիչ, սակայն նույն թվականի ամռանը տեղափոխվել է Ստանիսլավի «Սպարտակ»։

1961 թվականից մինչև 1963 թվականը գլխավորել է Վլադիմիրի «Տրակտոր» ակումբը։ 1964 թվականին գլխավորել է «Կուբան» ակումբը, սակայն նույն թվականի մայիսին գլխավորել է Օրջոնիկիձեի «Սպարտակ» ակումբը։ 1965 թվականին վերադարձել է «Տրակտոր» ակումբ։

1966 թվականին Միխայիլ Անտոնևիչը գլխավորել է «Պրոգրես» ակումբը (Կամենսկ Շախտինսկի), իսկ 1967-1970 թվականներին՝ Նովոմոսկովսկի «Խիմիկ» ակումբը։ 1971-1973 թվականներին գլխավորել է Պենզայի «Խիմաշևեց» (հետագայում՝ «Սուրա»), իսկ 1975-1976 թվականներին՝ Տամբովի «Սպարտակը»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միխայիլ Անտոնևիչի էջը football.lg.ua կայքում

Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Գոլկոնդա (կտավ, Մագրիտ)

**«Գոլկոնդա»** (), բելգիացի նշանավոր սյուրռեալիստ նկարիչ Ռենե Մագրիտի նկարներից։ Կտավը հեղինակը վրձնել է 1953 թվականին։

## Նկարագիր
Նկարում պատկերված են անձրևող տղամարդիկ։ Նրանք գրեթե միանման են, բոլորը սև վերարկու են հագել և կատելոկ կոշտ գլխարկներ դրել։ Թվում է, թե նրանք անձրևի կաթիլների նման թափվում են երկինքից, կամ հելիումով լի փուչիկների նման բարձրանում վեր, կամ էլ ուղղակի երկնքում անշարժ կանգնած են։ Հետևում երևում են կարմիր կտուրներով շինություններ և հիմնականում անամպ երկինք, ինչն էլ ապացուցում է այն փաստը, որ տղամարդիկ անձրևի նման չեն թափվում։

Մագրիտը հենց այսպիսի արվարձանային միջավայրում էր ապրում և նույն ոճով էր հագնվում։ Կատելոկ գլխարկը նրա նկարների մեծ մասին բնորոշ առարկաներից է։ Այն պատկերված է շատ նկարներում, ինչպես օրինակ`«Մարդու զավակում»։

## Մեկնաբանություն
Նկարը կարելի է մի քանի կերպ մեկնաբանել։ Հնարավոր է, որ Մագրիտը ցանկացել է ցույց տալ անհատին ամբոխից բաժանող սահմանը։ Չնայած որ այս մարդիկ նույն կերպ են հագնված և այն տպավորությունն է, թե նույն մարդն է պատկերված, ավելի մանրամասն ուսումնասիրելիս հնարավոր է տարբերակիչ հատկանիշներ գտնել։

Գոլկոնդան Հնդկաստանի Տելիգանա նահանգի ավերված մայրաքաղաքն է։ Այն 14-րդ դարի կեսերից մինչև 17-րդ դարի վերջերը հայտնի էր որպես ադամանդի արդյունաբերության կարևորագույն կենտրոն։ Օքսֆորդի անգլերեն բառարանում «գոլկոնդա» բառը հարստության հանքավայր բացատրությունն ունի։

Կա վարկած, որ նկարի աջ մասում գտնվող ծխնելույզի մոտ պատկերված տղամարդը Մագրիտի սիրելի ընկեր բանաստեղծ Լուի Սկուտեներն է։ Հենց նա էլ առաջարկել է նկարի այդպիսի անվանումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Interview with Charly Herscovici 
* In Rushdie's new book, *Two Years Eight Months and Twenty-Eight Nights*: "In the Menil Collection gallery in Houston, Texas, a shrewd curator named Christof Pantikrator suddenly understood for the first time the prophetic nature of Rene Magritte's masterwork, *Golconda*, ... ." Page 161-162.

Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռենե Մագրիտի նկարներ
Կատեգորիա:Սյուրռեալիզմ
Կատեգորիա:Մոդեռնիզմ
Կատեգորիա:1953 նկարներ
Ժոստովյան նախշազարդ

[thumb|330px|[ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ: «Ժոստովյան նախշազարդ», 1979 год.]]
**Ժոստովյան նախշազարդ**, ռուսական ազգային ժողովրդական արհեստ կռած մետաղական (թիթեղ) Սկուտեղների նկարազարդում, սկիզբ է առել 1825 թվականից Մոսկվայի մարզի  Միտիշչենսկի շրջանի Ժոստովո գյուղում։

Ժոստովյան նախշազարդի հիմնական մոտիվը ծաղկեփունջն է։

## Նախշազարդի պատմսություն
Ժոստովոյի և ժոստովյան արհեստի պատմությունը ծագել է 19-րդ դարից, երբ մերձմոսկովյան ու նախկին Տրոիցկայա գավառի գյուղերում (Ժոստովո, Օստաշկովո, Խլեբնիկովո) ստեղծվեցին արհեստանոցներ, որտեղ պատրաստվում էին  լաքապատված նկարազարդ առարկաներ պապիե-մաշեից։ Այս նախշազարդի ավանդույթը հայտնվեց Ժոստովոյում և նրա շրջակա գյուղերում ավելի վաղ եղած Տագիլյան նախշազարդի հիման վրա (18-րդ դար)։ Ժոստովյան նախշազարդի հիմնական մոտիվը, ինչպես և տագիլյանինը՝ ծաղկեփունջն է։
1992 թվականին Նովոսելցովո գյուղում ստեղծվեց «Նովոսելցովոյի աշխատանքային արտել» մետաղական լաքապատված սկուտեղների արտադրության համար։ 1924 թվականին գյուղում կազմակերպվեցին «Ժոստովյան աշխատանքային արտել»-ը և «Սպեցկուստար»-ը, 1925 թվականին՝ «Լակիրովշչիկ» և միաժամանակ Տրոիցկոյե գյուղում «Սվոյ տրուդ» արտելները սկուտեղների նախշազարդման համար։ Դրանք բոլորը 1928 թվականին միավորվեցին գյուղի «Մետալոպոդնոս» մասնագիտացված արտելում։
1920—1930-թվականները հեշտ չէին Ժոստովոյի պատմության մեջ։ Սովետական մշակույթի արդիականության ու ռեալիզմի ընդհանրացման ուղղագիծ տենդենցը բերեց նրան, որ ազգային արհեստով զբաղվող կազմակերպությունները փորձեցին փոխել ավանդական ուղղությունները և ներդրեցին ժոստովյան նախշազարդի մեջ օրնոմենտալ և թեմատիկ կոմպոզիցիաներ՝ ստեղծած պրոֆեսիոնալ նկարիչների կողմից՝ առանց հաշվի առնելու տեղական արհեստի առանձնահատկությունները, որոնք ունեին մեքենայացման ու նատուրալիզմի գծեր։  Առաջատար նկարիչները հասկանալով նորարարության օտարամուտ լինելը, կարողացան դիմակայել նրան և նոր մտահղացումներով հանդես եկան ավանդական վարպետությունը խորացնելու համար։
1960-ական թվականներին Ժոստովոյի պատմության մեջ սկսվեց նոր էտապ, որը շարունակվում է մինչ այժմ։ Սկուտեղների գեղարվեստական նախշազարդը առաջատար վարպետների յուրահատուկ ստեղծագործությունների շնորհիվ ձեռք բերեց ավելի մեծ հեղինակություն և ճանաչում։ Այն ավելի հաճախ սկսեց իր վրա ուշադրություն հրավիրել  երկրում և արտասահմանում անցկացվող բազմաթիվ ցուցահանդեսներին։ Իր պատմության ընթացքում ժոստովյան սկուտեղը կենցաղային իրից վերածվեց անկախ դեկորատիվ պաննոյի, իսկ արհեստը ստացավ ռուսական ազգային մշակույթի յուրահատուկ տեսակի կարգավիճակ։ Այսօր դեկորատիվ նախշազարդը վերելք է ապրում։ Դա չի նշանակում, որ արհեստը չունի բարդություններ և խնդիրներ։ Դրանք գոյություն ունեն մշակույթի բոլոր այն ոլորտներում, որոնք ստիպված են դիմակայել ժամանակակից կոմերցիալիզացմանը։ Ժոստովոյին կրկնօրինակում են, փորձում կեղծել տեսակը և նույնիսկ նկարիչների հեղինակային յուրահատկությունները։ Սակայն կոլեկտիվը, որը մշտապես զբաղվում է արհետով, տիրապետում է բազմամյա համառ աշխատանքով ձեռքբերված բարձր արհեստավարժությանն ու հին վարպետների ժառանգսությանը։  Դրան պետք է ավելացնել մշակույթի պատմության, դասական նատյսուրմորտի և ռուսական տարատեսակ ազգային մշակույթի ուսումնասիրությունը, որը լրացնում է վարպետների «ստեղծագործական գանձարանը»։

## Ժոստովյան նախշազարդի առանձնահատկությունները
thumb

Կատեգորիա:Ռուսաստան
Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Վլադիմեր Խինչեգաշվիլի

**Վլադիմեր Խինչեգաշվիլի** (, ), վրացի ազատ ոճի ըմբշամարտիկ, աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն։ 2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր՝ 55 կգ քաշային կարգում։

2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում դարձել է չեմպիոն՝ 57 կգ քաշային կարգում։

## Կենսագրություն
Վլադիմեր Խինչեգաշվիլին ծնվել է 1991 թվականի ապրիլի 18-ին Գորիում։ Ներկայումս հանդես է գալիս «Դինամո» սպորտային ակումբում։

Վրացի ըմբիշի առաջին խոշոր մրցանակը միջազգային ասպարեզում եղել է Դորտմունդում ընթացող 2011 թվականի ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալը։  Եզրափակիչ գոտեմարտում այդ ժամանակ նա պարտվել է Ռուսաստանի Դաշնությունը ներկայացնող Ջամալ Օտարսուլթանովին։

2012 թվականին Լոնդոնում տեղի ունեցող ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ Վլադիմերը հաղթել է եգիպտացի Ֆարին, բուլղարացի Վելիկովին, հնդիկ Կումարին և ճապոնացի Յումոտին։ Այս անգամ ևս Վլադիմերը եզրափակչում պարտվել է Օտարսուլթանովին։

Մեկ տարի անց մինչև 60 կգ քաշային կարգում մասնակցել է հայրենի Թբիլիսիում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությանը։ Այս օլիմպիադայի ժամանակ վրացի մարզիկը մասավ մինչև կիսաեզրափակիչ, որից հետո պարտվեց ազգությամբ ռուս մարզիկ Օպան Սատուին՝ նվաճելով բրոնզե մեդալ։

2014 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում դարձել է չեմպիոն՝ մինչև 57 կգ քաշային կարգում։ Մարզիկը կրկնել է իր հաջողությունները նաև 2016 թվականի օլիմպիադայի ժամանակ։

## Աղբյուրներ
* Վլադիմեր Խինչեգաշվիլի  — օլիմպիական վիճակագրությունը անգլալեզու *Sports-Reference.com* կայքում 

Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ապրիլի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրացի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կամ

**Կամ** (, բառացի՝ կատար), մորենային հարթավայրերում հանդիպող ռելիեֆի դրական ձև։ Ֆլյուվիագլյացիալ (ջրասառցադաշտային) նստվածքներից կազմված, շերտավոր հորինվածքով, անկանոն ձևի բլուրներ են։ Հաճախ ունենում են կլորավուն գմբեթների տեսք, մինչև 45° թեքության լանջեր և բութ, տափարակ «կատար»։
[thumb|Բազմաթիվ կամեր Օկանգան Լոբում, [Կասկադյան լեռներ]]

## Ձևաբանություն
thumb|Կամի ներքին կառուցվածքը ըստ Նյուբերիի՝ 1874 թվական
Կամերի առաջացման վերաբերյալ տիրապետող կարծիքն այն է, որ այսպես կոչված «դասական» կամերն իրենցից ներկայացնում են սառցադաշտերի վրա կամ նրանց տակ գոյություն ունեցած լճային գոգավորություններում առաջացած նստվածքների կուտակումներ, որոնք սառցադաշտի հալվելուց հետո առանձնացել են։ Երբեմն կամերը համեմատվում են դրումլինների հետ, սակայն նրանց կազմությունը խիստ տարբեր է։ Ի տարբերություն դրումլինների, կամերը կանոնավոր ձև չունեն։ Դրումլինները առաջացել են սառույցից, իսկ կամերը՝ ջրասառցադաշտային նստվածքներից։

## Կամերի օրինակներ
[thumb|Կամեր [Կորդիլերների սառցե վահանում՝ Վաշինգտոն նահանգի Կոլումբիա դաշտավայրում]]
Կամերի օրինակներ կան Կանադայի Ալբերտա պրովինսիայում, Միացյալ Նահանգների Վիսկոնսին, Օնտարիո և Վաշինգտոն նահանգներում, Ռուսաստանի Կարելիայի Հանրապետությունում, Սանկտ Պետերբուրգի շրջանում, Էստոնիայում, Լատվիայում և Լիտվայում։

## Տես նաև
* Դրումլին
* Մորեն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռելիեֆի տեսակներ
Կատեգորիա:Գեոմորֆոլոգիա
Կատեգորիա:Սառցաբանություն
Վիեննայի ազգագրության թանգարան

**Վիեննայի ազգագրության թանգարան** (, ), Ավստրիայի ամենամեծ ազգագրական թանգարանն է։ Գտնվում է Վիեննայում։ Հիմնադրվել է 1876 թվականին։ Թանգարանը տեղավորված է Հոֆբուրգում։

## Հավաքածու
Հավաքածուն ներառում է քառորդ միլիոն ազգագրական և հնագիտական նմուշներ Ասիայից, Աֆրիկայից, Օվկիանիայից և Ամերիկայից։ Կարևոր հավաքածուները ներառում են մեքսիկական արտիֆակտներ, այդ թվում եզակի ացտեկական փետուրե աշխատանքներ, Ջեյմս Կուկի Պոլինեզիայան և Հյուսիսարևմտյան ափի մշակույթների հավաքածուների մի մասը (ձեռք է բերվել 1806 թվականին), Բենինյան բրոնզե աշխատանքներ, Չարլզ ֆոն Հյուգելի հավաքածուն ձեռք բերված Հնդկաստանից, Հարավարևելյան Ասիայից, Չինաստանից, ինչպես նաև Ավստրո-բրազիլական արշավախմբի հավաքածուներից,   SMS *Novara* -ի շուրջերկրյա ճամփորդության ընթացքում ձեռք բերված նմուշներ և ռոնգոռոնգո դեռևս մնացած հուշատախտակներից երկուսը։

Թանգարանի ամենահայտնի նմուշն ացտեկների առաջնորդ Մոնթեսումա II-ի փետուրե գլխանոցն է, որը տարաձայնությունների պատճառ է դարձել Մեքսիկայի և Ավստրիայի կառավարությունների միջև։ Չնայած այն 16-րդ դարում իսպանացիները Մեքսիկայից տարել են որպես պատերազմական ավար, Ավստրիան 1880 թվականին այն իրավաբանորեն ձեռք է բերել Ֆրանսիայից։

Վիեննայի ազգագրության թանգարանը չպետք է շփոթել Ավստրիայի ֆոլկլորային թանգարանի հետ (Österreichisches Museum für Volkskunde), թեև գերմաներենում նրանք նույն անունն ունեն, ֆոլկլորային թանգարանի հավաքածուն կենտրոնանում է եվրոպական նմուշների վրա։

## Պատկերասրահ

Museum of Ethnology Vienna 005.JPG
Museum of Ethnology Vienna 006 retouched.jpg
Museum of Ethnology Vienna 009.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Museum für Völkerkunde in Wien (Hrsg.): Das Museum für Völkerkunde in Wien. Residenz-Verlag, Salzburg/Wien 1980, ISBN 3-7017-0260-8.
* Wilhelm P. Bauer (Hrsg.): Museum für Völkerkunde Wien. Verlag Westermann, Braunschweig 1980.
* Peter Linimayr: Wiener Völkerkunde im Nationalsozialismus. Lang, Frankfurt am Main 1994, ISBN 3-631-46736-2.

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1876 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Վիեննայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հոֆբուրգ
Կատեգորիա:1876 հիմնադրումներ Ավստրիայում
Դմիտրի Ալեքսեևիչ Աբելդաև

**Դմիտրի Աբելդաև** (), ռուս գրող։

## Կենսագրություն
Դմիտրի Աբելդաևը ծնվել է Կուրսկի նահանգի Շիգրովյան վարչաշրջանի Ռասսոխովեց գյուղում։ Սովորել է Կուրսկի ռեալական դպրոցում (1875-1879)։ Ապրել է Կուրսկում։ 1895 թվականին «Ռուսական հարստություն» ամսագրում  հրատարակած «Անտիպ զինվորը և նրա կինը՝ Պելագեյան» պատմվածքը  ճանաչում բերեց։ Պատմվածքներ է հրատարակել նաև «Ռուսական միտք» ամսագրում։ Հեղինակ է «Այս դարի ստվերի ներքո (Աբաշևի գրառումները)» վեպի, որը լույս է տեսել Վալերի Բրյուսովի և Պ. Ստրուվի խմբագրությամբ «Ռուսական միտք» ամսագրում 1912 թվականին, ապա առանձին հրատարակությամբ՝ 1913 թվականին։ Նույն ամսագրում լույս է տեսել նաև «Լիլի» վեպը։
Ստեղծագործությունը  պատկերում է 20-րդ դարի իրադարձությունները, ազդվել է նատուրալիզմից։
Վ. Գ. Կորոլենկոյի, Վ. Բրյուսովի և Ն. Կ. Միխայելովսկիի հետ պահում էր նամակագրական կապ։

## Հատընտիր գործեր
Աղբյուր՝
* Դ. Ա. Աբելդաև, Լիլի, վեպ, Ռաբուշին, 1914 թ., 180 էջ։
* Դ. Ա. Աբելդաև, Այս դարի ստվերի ներքո (Աբաշևի գրառումները), վեպ, Ա. Ա. Լևենսոն, 1913 թ., 701 էջ։

## Գրականություն
*  Ռուս գրողներ, 1800-1917, կենսագրական բառարան, Մեծ ռուսական հանրագիտարան, 1992 թ., Ա-Գ, էջ 11-12։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Մարկ Շաթլվորթ

**Մարկ Ռիչարդ Շաթլվորթ** (, ), հարավաֆրիկացի գործարար, երկրորդ տիեզերական տուրիստ։ Շաթլվորթը հիմնել է Canonical Ltd. ընկերությունը և ղեկավարել է Ուբունտու օպերացիոն համակարգի ստեղծան և զարգացման աշխատանքները։ Նրա կարողությունը կազմում է 150 մլն Ֆունտ ստերլինգ (225 մլն դոլար)։ Այժմ բնակվում է Մեն կղզում։ Մեծ Բրիտանիայի և Հարավաֆրիկյան հանրապետության քաղաքացի է։

## Պատանեկություն
Մարկ Շաթլվորթը ծնվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 18-ին հարավաֆրիկյան Վելկոմ քաղաքում, վիրաբույժի ընտանիքում։ «Rondebosch Boys' High School и Diocesan College» դպրոցն ավարտելուց հետո Շաթլվորթը ստացավ ֆինանսների և ինֆորմացիոն համակարգերի ոլորտում տնտեսագիտական գիտությունների բակալավրի աստիճան։

## Աշխատանք
1995 թվականին Շաթլվորթը հիմնադրեց Thawte-ը, որը մասնագիտացված էր թվային հավաստագրերով և ինտերնետ անվտանգությամբ։ 1999 թվականին նա վաճառեց իր VeriSign ընկերությունը՝ վաստակելով մոտ 575 մլն դոլար։

2010 թվականի սեպտեմբերին Շաթլվորթը ստեղծեց սկսնակ ընկերություններին և հեռանկարային ստարտափերին աջակցող HBD Venture Capital ընկերությունը։ 2004 թվականի մարտին նա ազատ ծրագրային ապահովման հանրայնացման համար ստեղծեց Canonical Ltd.֊ը։ 2009 թվականին Շաթլվորթը հեռացավ Canonical-ի գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոնից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Քեյփթաունի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Գործարարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բլոգերներ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գիտնականներ
Լականոֆոբիա

280px|մինի
**Լականոֆոբիա**, իռացիոնալ անկառավարելի վախ բանջարեղենից։ Լականոֆոբիա տերմինն առաջացել է հունարեն λαχανικό (lachaniko)-բանջարեղեն և φόβος-վախ բառերից։ Շատ մարդիկ պարզապես չեն սիրում բանջարեղեն, սակայն նրանք, ովքեր տառապում են այս ֆոբիայով, բանջարեղենի միայն տեսքը, նույնիսկ դրա մասին խոսելը կարող է առաջացնել տագնապային հարձակում, շնչառության վատթարացում, սրտի արագ բաբախում, սրտխառնոց, քրտնարտադրություն, գլխապտույտ։
280px|մինի
Բանջարեղենը պարունակում է տարբեր վիտամիններ և օգտակար է առողջության համար, սակայն լակամաֆոբիայով տառապող մարդկանց համար այն հանդիսանում է որպես կեղտոտ, անառողջ սնունդ։ Նրանք փորձում են ամեն կերպ խուսափել բանջարեղենից։ Նրանք կարող են օրեր շարունակ դուրս չգալ տանից, եթե մոտակայքում լինի բանջարեղենի խանութ։ Այսպիսով նրանք խուսափում են բոլոր այն տեղերը գնալուց, որտեղ կարող է բանջարեղեն լինել։ Խնդիրը ավելի է բարդանում, երբ մարդը տառապում է լականոֆոբիայով և բուսակեր է։

Կան մարդիկ, ովքեր վախենում են միայն մի քանի տեսակի բանջարեղենից, մինչդեռ մեծամասնությունը վախենում է ամեն տեսակ բանջարեղենից։

Ֆոբիան ամբողջովին բուժելը գրեթե հնարավոր չէ, սակայն կան տարբեր միջոցներ այն փոքր-ինչ հաղթահարելու համար, որը պետք է կատարվի մասնագետների օգնությամբ։

## Լականոֆոբիայի առաջացման պատճառներ
Լականոֆոբիան հիմնականում առաջանում է փոքր տարիքում։ Պատճառ կարող է հանդիսանալ բանջարեղեն չուտելու համար ծնողի՝ երեխային պատժելը։ Պատիժը կարող է հանգեցնել նրան, որ երեխան զգա վտանգ, ատելություն կամ հակակրանք այն երևույթի կամ իրի հանդեպ՝ ինչի համար պատժվում է։

Կան մարդիկ, ովքեր վախենում են պատահաբար կուլ տալ բանջարեղենի վրայի միջատներին։ Սրա պատճառը կարող է հանդիսանալ բանջարեղենի վրա թրթուր, ճիճու կամ որևէ այլ միջատ տեսնելը։ Նույնիսկ բանջարեղենը շատ լավ լվանալուց հետո նրանք դեռ կարծում են, որ միջատները կարող են լինել բանջարեղենի ներսում կամ ուղղակի չնկատվել։

Որոշ մարդիկ վախենում են բանջարեղեն ուտել` մտածելով, որ դրանց սերմերը կաճեն հենց իրենց որովայնում։ Հնարավոր է, որ նրանք ականատես են եղել միջադեպի, որտեղ ինչ-որ մեկը խեղդվել է բանջարեղենի կորիզից, կամ հենց իրենք են պատահաբար կուլ տվել։

Եթե երեխան ականատես լինի ծնողի՝ բանջարեղենի հանդեպ զզվանք ցուցաբերելուն, հավանականությունը մեծ է, որ երեխայի մոտ կզարգանա լականոֆոբիան։ Փոքր տարիքում երեխաների վրա ավելի հեշտ է ազդեցություն թողնելը։ Նրանք ավելի ուշադիր են, առավել ևս հարազատների արարքների հանդեպ։

Լականոֆոբիան կարող է առաջանալ այլ ֆոբիաների հետևանքով (օրինակ՝ ուտելու, խեղդվելու, փսխման, մահվան ֆոբիաներ)։

Կան մարդիկ, ովքեր տհաճ զգացողություններ են ունենում որևէ բանջարեղենի կպնելուց, որի հետևանքով էլ առաջանում է լականոֆոբիան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանջարեղեն
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Մեդովուխա

**Մեդովուխա** (), ալկոհոլային խմիչք, որի բաղադրության մեջ մտնում է ջուր, մեղր ու խմորիչ տարբեր համային հավելումներով։ Ներկայիս ձևով խմիչքը հայտնվել է XVIII դարում։ Գոյություն ունի մի տեսակետ, որ մեդովուխան իրականում եղել է քաղցր ըմպելիք բաղկացած ջրում լուծված մեղրից, չնայած այդպիսի ըմպելիքը սովորաբար անվանել են մեղրաջուր ():

## Մեդովուխայի տեսակները

Մեդովուխաները իրարից տարբերվում են պատրաստման եղանակով՝

#### Կախված մեղրի ստերիլիզացումից․

* Մեդովուխա դրված (պատրաստված խմորման եղանակով՝ առանց մեղրի եռման ստերիլիզացիայի),
* Մեդովուխա եփած կամ կշտացնող (պատրաստված խմորման եղանակով՝ մեղրի եռման ստերիլիզզացիայով)։

#### Կախված մեղրն ավելացնելու ժամանակից․

* պատրաստումից հետո առանց մեղրի ավելացմամբ,
* պատրաստելուց հետո մեղրի չավելացմամբ,

#### Կախված լրացուցիչ ավելացվող էթիլսպիրտից․

* առանց էթիլսպիրտ ավելացնելու,
* էթիլսպիրտ ավելացնելով,

#### Կախված պատրաստման ժամկետից ու խտությունից․

*երիտասարդ մեդովուխա,
*սովորական մեդովուխա,
*պինդ մեդովուխա,
*դրված մեդովուխա,

#### Կախված բաղադրիչներից․

*Հմուլային մեդովուխա (հմուլի ավելացմամբ),
*Կեղծ մեդովուխա (քաղցրեղենի ավելացմամբ)։

## Մեդովուխայի բաղադրությունը

Մեդովուխայի հիմնական բաղադրիչները՝

*մեղվի մեղր,
*հմուլ կամ խմորիչ,
*ջուր։

Լրացուցիչ բաղադրիչներ՝

*քաղցրեղեն,
*հատապտուղներ։

## Ըմպելիքի պատմություն

XV դարում գրեթե ամբողջությամբ դադարում են մեղր պատրաստել մեդոստավ () եղանակով։

Անհետանում է հաց ուտելուց առաջ մեղրի ծիսական օգտագործումը։

XVII դարում մեղրի եփումը դառնում է հազվագյուտ երևույթ, քանզի մեղրը փոխարինվում է գինով։

Բայց XIX դարում մեղրի եփումը վերածնվում է, իսկ նրա հետ առաջ են գալիս «մեդովուխա» անվամբ մեղրային ըմպելիքներ։

Մեդովուխան ներկայիս ձևով հայտնվել է XVIII դարում, իսկ ճանաչվածություն ձեռք է բերել XX դարում։ Մեղրաբուծության ակտիվացման հետ մեկտեղ սովետական իշխանության առաջին տարիների շատ հաճախ էր «խակ» մեղրի ջրքաշում տեղի ունենում, որը չէր պահպանվում, ու պիտանի չէր վաճառքի համար։ Այդ պատճառով որոշ մեղվաբույծներ մտածեցին դրա վերամշակման մեթոդ՝ նոսրացնել ու խմորել այն «վայրի» կամ հացթուխային խմորիչներով։ Մշակվեցին տեխնոլոգիաներ, որոնք թույլատրում էին խմորել ոչ միայն «խակ» մեղրը, այլ նաև ձևավորվածը՝ մեղրաջրի նոսրացման ու եռման (ստերիլիզացման) եղանակով։

Ռուսաստանում մեդովուխան ընդունված է համարել այնչափ բնօրինակ ազգային ըմպելիք, ինչպես վիսկին Շոտլանդիայում, սակեն Ճապոնիայում կամ տեկիլան Մեքսիկայում։ Շատերն են իրենց նախապատվությունը տալիս նրա փափկությանը և մեղրային բուրմունքին։

## Ժամանակակից արտադրություն
Մեղրի եփման ավելի ճանաչված սովորույթները պահպանվել են Սուզդալում ու Մեծ Նովգորոդում։ 
Մեդովուխան հանդիսանում է Մեծ Նովգորոդի այցեքարտը։

Մեդովուխայի խտությունը կազմում է 5֊ից 16 %։ Կախված ըմպելիքի խտությունից, պահաժամից, օգտագործվող համեմունքներից ու բաղադրությունից (կարող է ավելացվել գիհ, իմբիր, դարչին, մեխակ, կարմիր պղպեղ, մասուր)։ Ըմպելիքին բնորոշ են արտահայտված մեղրային համ ու բուրմունք, թեթևություն, քաղցրություն (պայմանավորված մեղրի մեջ ֆրուկտոզի ու գլյուկոզի մեծ պարունակությամբ ու ըմպելիքի մեջ մեղրի մեծ քանակությամբ)։

## Արտաքին հղումներ
Մեդովուխայի պատրաստում

Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ
Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Մկրտիչ Տեր-Կարապետյան

**Մկրտիչ Արտաշեսի Տեր-Կարապետյան** (), հայ կենսաքիմիկոս։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1944), կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (Մոսկվա, 1959), պրոֆեսոր (1945), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1956, թղթակից անդամ՝ 1947):

## Կենսագրություն
Մկրտիչ Տեր-Կարապետյանը ծնվել է 1910 թվականին Իզմիրում։ 1933 թվականին ավարտել է Բեյրութի ֆրանսիական պետական բժշկական և Փարիզի Սորբոնի համալսարանները։ 1956-1971 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳՆ անասնաբուծության, անասնաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտի կերերի վերամշակման լաբորատորիայի վարիչ, 1960-1970 թվականներին` Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանական ֆակուլտետի կենսաքիմիայի ամբիոնի վարիչ, ֆրանսիական պետական VI համալսարանի Պիեռ և Մարի Կյուրիների անվան համալսարանի պրոֆեսոր և 1972-1981 թվականներին` կենսաքիմիայի բաժնի ղեկավար։

## Երկեր
* Բույսերի բիոքիմիայի հիմունքները, 1967։
* Der Garabedian, La sulfure-oxydase des Vertébrés supérieurs, "Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences", 1945, t. 220, № 11
* О биологическом окислении сульфидной серы у высших позвоночных, "Доклады АН СССР", 1950, т. 71, № 1
* Влияние внешней среды на величину дрожжевых клеток, размножающихся в условиях аэробного обмена, там же, 1952, т. 84, № 4 (совм. с Ш. А. Авакяном)
*  Об особенностях поглощения кислорода при аэробной ассимиляции глюкозы и ксилозы размножающимися дрожжевыми организмами, "Доклады АН Арм. ССР", 1956, т. 23, № 1 (совм. с M. H. Малатяном)
*  О некоторых особенностях синтеза биомассы и баланса углерода при аэробной ассимиляции глюкозы и ксилозы дрожжевыми организмами, "Доклады АН СССР", 1957, т. 112, № 5.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Մարկոս Օպելիոս Անտոնիոս Դիադումենիանոս

**Մարկոս Օպելիոս Անտոնիոս Դիադումենիանոս**, կամ Դիադումենիանոս (, ), հռոմեացի կայսր, ով կառավարել է 217-218 թվականներին։

## Կենսագրություն
Դիադումենիանոսը Մարկինոս կայսեր որդին էր, որը ծառայում էր հորը որպես Կեսար (մայիս 217–218) և որպես Օգոստոս (218)։ Նրան կոչել են այդպես, քանի որ ծնվել է «գլխադիրով», որն ուներ «թագի» տեսք։
Դիադումենիանոսը ծնվել է 208 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։ Ըստ «Historia Augusta» տեղեկագրքի նա ծնվել է սեպտեմբերի 19-ին, միևնույն օրը, երբ ծնվել է Անտոնինոս Պիոսը։ Նրա մայրը եղել է կայսրուհի Նոնիա Կելսան, որի մասին քիչ բան է հայտնի։ Նրա մասին միայն նշված է «Historia Augusta» գրքում։ Դիադումենիանոսի անունը սկզբում Մարկոս Օպելիոս Դիադումենիանոս էր, բայց հետո փոխվում է և ավելացվում Անտոնիոսը, որպեսզի ամրապնդվեր կապը Մարկոս Ավրելիոսի ընտանիքի հետ, այնպես, ինչպես արվել էր Կարակալլայի կողմից։

Դիադումենիանոսը իր դիրքը վայելելու կամ որևէ բան սովորելու հնարավորություն չունեցավ, քանի որ Սիրիայի լեգեոններն ապստամբեցին և Հռոմեական կայսրության կառավարիչ հռչակեցին Էլագաբալուսին։ 218 թվականի հունիսի 8-ին Անտիոքում Մարկինոսին պարտության մատնելուց հետո, մահանում է նաև Դիադումենիանոսը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Фёдорова Е. В. Императорский Рим в лицах. Москва, 1998.

## Արտաքին հղումներ
* Life of Diadumenianus (Historia Augusta at LacusCurtius: Latin text and English translation)
[* http://www.roman-emperors.org/macrinus.htm De imperatoribus Romanis: an on-line encyclopedia of Roman emperors.]

Կատեգորիա:Սևերոսների արքայատոհմ
Իքս-Ֆակտոր 4 (Հայաստան)

**Իքս-Ֆակտոր** մրցույթի 4 եթերաշրջանը եթեր դուրս եկավ 2016 թվականի աշնանը Շանթ հեռուստաընկերությամբ։ Մասնակիցերն առաջին հերթին մասնակցեցին լսումներ փուլին, հետո այդ փուլը հաղթահարած մասնակիցների յուրաքանչյուր խմբից ժյուրիի 4 անդամները ընտրեցին 10 մասնակցի։ Այնուհետև յուրաքանչյուր թիմի 10 մասնակիցների միջև անցկացվեց «4 աթոռի մենամարտեր» փուլը։

## Պրոդյուսերներ
*   Անդրե-տղաներ
*   Գարիկ-Խմբեր 
*  Շուշանիկ Արևշատյան-22-ից բարձր
*  Էրիկ-աղջիկներ
## Չորս աթոռի մարտահրավեր
Լսումների փուլից հետո յուրաքանչյուր խմբից ընտրվեցին 10 լավագույնները։ Այնուհետև անցկացվեց «4 աթոռի մարտահրավեր» փուլը։ 10-ից միայն չորսին կհաջողվի հաղթահարել այս փուլը։ Կնստի մասնակիցն աթոռին ելույթից հետո, թե ոչ, կորոշի ներկայացող տասնյակի ղեկավարը (պրոդյուսերը)։ Չնայած անգամ աթոռին նստել չի նշանակում լինել քառյակում։ Տասնյակի ելույթի ընթացքում խմբի ղեկավարը կորոշի՝ ում տալ աթոռ և ում փոխարինել։ Քառյակը վերջնական չէ, քանի դեռ տասնյակի վերջին մասնակիցը չի երգել։ Միայն աթոռին արժանացածները կկարողանան շարունակել պայքարը և ներկայանալ գալա համերգներին։
****<font color="Pink">Վարդագույն </font>***– Մասնակիցներ, ովքեր անմիջապես ելույթից հետո դուրս են մնացել 
****<font color="SkyBlue">Երկնագույն</font>*** – Մասնակիցներ, ովքեր նստել են աթոռներից մեկին, սակայն այնուհետև դուրս են մնացել 
****<font color="Yellow">Դեղին</font>*** – Մասնակիցներ, ովքեր մինչև վերջ նստել են աթոռներին և անցել են եզրափակիչ փուլ

## Ֆինալիստներ

## Գալա Համերգներ
### Արդյունքների ամփոփում

Կատեգորիա:Իքս-Ֆակտոր
Զինվորական գերեզմանատուն № 137 (Չենժկովիցե)

50px 15px**Փոքրլեհական վոևոդության մշակութային հուշարձան**։ գրանցման համար՝ *A-467/M*
**Զինվորական գերեզմանատուն № 137 (Չենժկովիցե)** (), զինվորական գերեզմանատուն, գտնվում է Լեհաստանի Փոքրլեհական վոևոդության Չենժկովիցե գյուղի շրջակայքում։ Գերեզմանատունը մտնում է Առաջին աշխարհամարտի տարիների Արևմտագալիցյան զինվորական դամբարանների խմբի մեջ։ Գերեզմանատանը թաղված են Ավստրիական, Գերմանական և Ռուսական բանակների զինծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1915 թվականի մայիսին։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Կրակովի զինվորական դամբարանների և ռազմական պարետատան դեպարտամենտի կողմից, Յան Շեպկովսկու նախագծով։ 468 քմ մակերեսով գերեզմանատանը գտնվում են 4 եղբայրական և 55 անհատական գերեզմաններ, որոնցում թաղված են 78 ավստրիացի, 4 գերմանացի և 2 ռուս զինվորներ։

2009 թվականի ապրիլի 16-ին գերեզմանատունը ներառվել է Փոքրլեհական վոևոդության հուշարձանների ռեեստրի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.

## Արտաքին հղումներ
* Метрика кладбища 
* Cmentarze wojenne okręgi — IV Łużna  

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Իվան Սոկոլով

**Իվան Սոկոլով** (,13 հունիսի 1968, Սարաևո, Հարավսլավիա, այժմ Բոսնիա և Հերցեգովինա), հոլանդացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1987):

Աշխարհի չեմպիոն Միխայիլ Չիգորին խորհրդանշական ակումբի անդամ 1999 թվականի հունվարի 26-ից։

Հարավսլավիայի չեմպիոն (1988), նա մասնակցել է Հարավսլավիայի շախմատի օլիմպիադաներում 1988 և 1990, այնուհետև ներկայացրել է Բոսնիա և Հերցեգովինա։ 1994 թվականից ապրում է Նիդեռլանդներում, 2002 թվականից ոչ մեծ ընդմիջումով ներկայացրել է այդ երկիրը։ Ապրում է Ֆլևոլանդի մարզի Լեյլիստադ քաղաքում ։
## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Շախմատ։ Հանրագիտարանային բառարան, էջեր՝ 366

## Արտաքին հղումներ
*Իվան Սոկոլովի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում http://ratings.fide.com/card.phtml?event=14400030
*Իվան Սոկոլովի շախմատիստի էջն ու խաղերը http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=10992
*Իվան Սոկոլովի անձնական քարտը https://www.365chess.com/players.php
*Իվան Սոկոլովի ելույթները շախմատային օլիմպիադաներում http://www.olimpbase.org/players/zlpzxffd.html
*Իվան Սոկոլովի ելույթները Աշխարհի շախմատի թիմային առաջնությունում http://www.olimpbase.org/playerst/zlpzxffd.html
*Իվան Սոկոլովի ելույթները Եվրոպայի շախմատի թիմային առաջնություններում http://www.olimpbase.org/playerse/zlpzxffd.html

 

Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Հանրահավաքներ Ռուսաստանում (մարտ, 2017)

[270px|մինի|աջից|Հակակառավարական բողոքի ցույց [Նիժնի Նովգորոդում. մարտի 26, 2017]]

**2017 թվականի մարտի 26-ին սկսված հանրահավաքներ Ռուսաստանում**, մասսայական հակակառավարական, հակապուտինյան  բողոքի միջոցառումներ, որոնք տեղի են ունեցել Ռուսաստանի ավելի քան 80 քաղաքներում։ Հանրահավաքները սկսվել են 2017 թվականի մարտի 26-ի առավոտյան Ցույցերի շարժառիթ է հանդիսացել ռուս ընդդիմադիր գործիչ Ալեքսեյ Նավալնիի իրականացված հակակոռուպցիոն հետաքննությունը *(«Он вам не Димон», Նա ձեզ համար Դիմոնչիկ չէ)*, որի շրջանակներում ՌԴ վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևին անմիջականորեն առնչվող բազմաթիվ կոռուպցիոն գործընթացներ են բացահայտվել։

## Նախապատմություն
270px|մինի|աջից|Ալեքսեյ Նավալնի
2017 թվականի մարտի 2-ին Ալեքսեյ Նավալնիի հիմնած «Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հիմնադրամը» հրապարակում է «Он вам не Димон» (Նա ձեզ համար Դիմոնչիկ չէ) հետաքննական ֆիլմը, որտեղ ասվում էր, որ Ռուսաստանի վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևին են պատկանում Ռուսաստանում և եվրոպական մի շարք երկրներում գտնվող բազմաթիվ թանկարժեք հողամասեր, առանձնատներ, բնակարաններ, բարձրակարգ զբոսանավեր, խաղողի ընդարձակ այգիներ, գինեգործարաններ և այլն։

Ֆիլմի հրապարակումից հետո Ռուսաստանի իշխանությունների կողմից չհաջորդեց քաղաքական գնահատական և համապատասխան իրավական հետաքննության իրականացում, ինչին հաջորդեց 2017 թվականի մարտի 14-ին Ալեքսեյ Նավալնիի ելույթը, որով նա կոչ էր անում նույն թվականի մարտի 26-ին ՌԴ բնակավայրերում իրականացնել փողոցային բողոքի միջոցառումներ։ Կոչին արձագանքեցին ռուսական շուրջ 95 քաղաքի ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև 4 քաղաքներ այլ երկրներում (Լոնդոն, Պրահա, Բազել, Բոն։

Ա.Նավալնիի կոչից հետո Ռուսաստանի Դաշնության Ներքին գործերի նախարարության գլխավոր վարչությունը հայտարարություն տարածեց, որ կոչ էր անում բնակչությանը չմիանալ սպասվող բողոքի միջոցառումներին, քանի որ մասնակցության դեպքում անձը կտուգանվի 20.000 ռուսական ռուբլով կամ կդատապարտվի մինչև 100 ժամ հարկադիր աշխատանքի կամ էլ ազատազրկման։

## Տեղական իշխանությունների հետ համաձայնություն ու խոչընդոտներ
Ըստ Ա.Նավալնիի մամլո քարտուղար Կրռա Յարմիշի հայտարարության՝ բողոքի միջոցառումների անցկացումը հնարավոր է եղել համաձայնեցնել ռուսական  24 քաղաքի տեղական իշխանությունների հետ։

Սակայն մնացած քաղաքներում բողոքի միջոցառումներ իրականացնել թույլտվություն Ա.Նավալնիի կողմնակիցները չստացան և համարվեցին անօրինական։

## Բողոքի միջոցառումներ
2017 թվականի մարտի 26-ին, ի համերաշխություն Ալեքսեյ Նավալնիի կոչի, հազարավոր ռուսաստանցիներ Ռուսաստանի բազմաթիվ բնակավայրերում դուրս եկան փողոց մասնակցելու հակաիշխանական, հակակոռուպցիոն բողոքի միջոցառումների։ Ըստ ռուսական իրավապահ մարմինների հրապարակած տվյալների՝ ավելի քան 500 մարդ ձերբակալվել է, այդ թվում՝ նաև Ալեքսեյ Նավալնին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Он вам не Димон. ''Ալեքսեյ Նավալնիի ղեկավարած «Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հիմնադրամի» պատրաստած հետաքննական ֆիլմը:''

Կատեգորիա:Ալեքսեյ Նավալնի
Կատեգորիա:Բողոքի ակցիաներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքականություն
Այչի

**Այչի** ( Այչի-կեն), պրեֆեկտուրա, գտնվում է Ճապոնական Հոնսյու կղզու Տյուբու տարածաշրջանում։ Պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը Նագոյա քաղաքն է։

## Պատմություն
Սկզբում տարածքը մտնում էր 3 գավառների կազմի մեջ՝ Օվարի, Միկավա և Հո։ Մեյձի հեղափոխությունից հետո Միկավա և Հո գավառները միացվեցին։ 1871 թվականին, խաների լիկվիդացումից հետո, Օվարին (բացառությամբ Չիտա թերակղզին) անվանվեց «Նագոյա պրեֆեկտուրա», այն ժամանակ, երբ Միկավան միացվել էր Չիտա թերակղզու հետ և կազմել Նուկատա պրեֆեկտուրան։ 1872 թվականին Նագոյա պրեֆեկտուրան վերանվանվեց Այչի պրեֆեկտուրայի, իսկ հետո՝ նույն թվականի նոյեմբերի 27-ին միացվեց Նուկատա պրեֆեկտուրայի հետ։

## Աշխարհագրություն
Պրեֆեկտուրան ունի ելք դեպի Խաղաղ օվկիանոս և հյուսիսից սահմանակցում է Գիֆու և Նագանո պրեֆեկտուրաների, արևմուտքից՝ Միեի, արևելքում՝ Սիձուոկայի հետ։ Պրեֆեկտուրայի մակերեսը կազմում է 5165,12 կմ², բնակչությունը՝ 7 439 876 մարդ (2014, հունիսի 1), խտությունը՝ 1440,41 մարդ/կմ²։ Ամենաբարձր կետը Չաուսույամա լեռն է՝ 1 415 մ ծովի մակարդակից։

Պրեֆեկտուրայի արևմուտքում՝ Նագոյայի շուրջը (Ճապոնիայի քաղաքներից մեծությամբ չորրորդը) կենտրոնացած է բնակչությունը, այն ժամանակ, երբ արևելքում տարածքների մեծամասնությունը քիչ է բնակեցված, սակայն այնտեղ կան մի քանի նշանակալից արդյունաբերական կենտրոններ։

## Վարչատարածքային բաժանում
Պրեֆեկտուայի կազմի մեջ են մտնում 37 քաղաք և 7 գավառ (15 ավան և 2 գյուղ)։

### Քաղաքներ

### Գավառներ

## Սիմվոլիկա
Պրեֆեկտուրայի խորհրդանիշն ընդունվել է 1950 թվականին և պատկերում է ալիքներից բարձրացող արև։ Խորհրդանիշն անվանվել է «Այչի» (): Պրեֆեկտուրայի դրոշը չի ընտրվել։ Սովորաբար այն իրենից ներկայացնում է մուգ կարմիր պաստառի վրա պրեֆեկտուրայի սպիտակ խորհրդանիշը։ Հիմնը նույնպես ընդունվել է 1950 թվականին։ Այն անվանվել է «Այչին մենք ենք» ():

1954 թվականին պրեֆեկտուրայի ծաղիկ է ընտրվել ճապոնական հիրիկը, ծառ՝ հանանոկի (1966), թռչուն՝ ճապոնական բվիկ (1965), իսկ ձուկ՝ ճապոնական վագրային ծովախեցգետինը (1990 թվականի սեպտեմբերի 3)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի պրեֆեկտուրաներ
Կատեգորիա:Տյուբու տարածաշրջան