open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Փողկապավոր քարադր

thumb|''Charadrius hiaticula hiaticula''

** Փողկապավոր քարադր** (), *Charadriidae* ընտանիք ներկայացուցիչ։ Տարածված է Գրենլանդիայից մինչև Նովոսիբիրյան կղզիները, Չուկոտիայում, Իտալիայում, Մակեդոնիայում և Կովկասում։ Մարմնի վերին մասը գորշամոխրագույն է, կուրծքը և որովայնը սպիտակ են, ճակատը սպիտակ է այտեչը սև են, կուցի հիմքը և ոտքերը նարնջադեղնագույն է։ Քաշը 44-63։ Բնադրվում է հունիս ամսին, առանձին զույգերով լճափերի ավազուտներում։ Բույնը իրենից ներկայացնում է ավազի մեջ փորված փոքրիկ փոսիկ, դնում է 3-4 դեղնավուն ոչ խիտ, մուգ պտիկներով ձվեր։ Բավական նկատելի թռչուն է, հատկապես բնին վտանգ սպառնալու պահի։ Սնվում է տարբեր միջատներով։

## Գրականություն
*Մ. Ս. Ադամյան «Հայաստանի թռչուններ», Սովետական գրող հրատարակչություն, 1985 232 էջ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Սան Կոլոմբանո Բելմոնտե

**Սան Կոլոմբանո Բելմոնտե** () կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 361 մարդ։ Զբաղեցնում է 3 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է 120 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10080։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:600
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 506
 bar:1871 from:0 till: 584
 bar:1881 from:0 till: 575
 bar:1901 from:0 till: 398
 bar:1911 from:0 till: 382
 bar:1921 from:0 till: 400
 bar:1931 from:0 till: 339
 bar:1936 from:0 till: 329
 bar:1951 from:0 till: 333
 bar:1961 from:0 till: 303
 bar:1971 from:0 till: 313
 bar:1981 from:0 till: 279
 bar:1991 from:0 till: 341
 bar:2001 from:0 till: 361
PlotData=
 bar:1861 at: 506 fontsize:S text: 506 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 584 fontsize:S text: 584 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 575 fontsize:S text: 575 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 398 fontsize:S text: 398 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 382 fontsize:S text: 382 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 400 fontsize:S text: 400 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 339 fontsize:S text: 339 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 329 fontsize:S text: 329 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 333 fontsize:S text: 333 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 303 fontsize:S text: 303 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 313 fontsize:S text: 313 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 279 fontsize:S text: 279 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 341 fontsize:S text: 341 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 361 fontsize:S text: 361 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - անհայտ
* էլեկտրոնային փոստ - անհայտ
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.sancolombanobelmonte.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Լույս (թերթ, Նոր Նախիջևան)

**«Լույս»**, գրական-հասարակական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1910-1914 թվականներին, Նոր Նախիջևանում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Գ. Ռեիզյան։ Լուսաբանել է հասարակական, կրթական և մշակութային իրադարձությունները։ Հայկական հարցի լուծման միակ ճանապարհ է համարել պրոռուսական կողմնորոշումը։

Անդրադարձել է գյուղատնտեսական և արհեստագործական դպրոցների ստեղծման անհրաժեշտությանը, զբաղվել մանկավարժական հարցերով։ Տպագրել է Ա. Ծատուրյանի, Հ. Հովհաննիսյանի, թարգմանաբար՝ Մ. Լերմոնտովի, Ա. Չեխովի և արևմտաեվրոպական գրողների գործերը։ Հոդվածներ է նվիրել Ի. Աբովյանի, Մ. Նալբանդյանի, Ռ. Պատկանյանի գրական-հասարակական գործունեությանը, տպագրել Հ. Աճառյանի «Արևմտահայ գրական դեմքեր» հոդվածաշարը։

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նոր Նախիջևան
Սան Մարտինո Կանավեզե

**Սան Մարտինո Կանավեզե** () կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 772 մարդ։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 86 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդը +39 0125։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1834
 bar:1871 from:0 till: 1928
 bar:1881 from:0 till: 1840
 bar:1901 from:0 till: 1886
 bar:1911 from:0 till: 1440
 bar:1921 from:0 till: 1486
 bar:1931 from:0 till: 1146
 bar:1936 from:0 till: 1118
 bar:1951 from:0 till: 922
 bar:1961 from:0 till: 810
 bar:1971 from:0 till: 754
 bar:1981 from:0 till: 731
 bar:1991 from:0 till: 763
 bar:2001 from:0 till: 772
PlotData=
 bar:1861 at: 1834 fontsize:S text: 1.834 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1928 fontsize:S text: 1.928 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1840 fontsize:S text: 1.840 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1886 fontsize:S text: 1.886 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1440 fontsize:S text: 1.440 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1486 fontsize:S text: 1.486 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1146 fontsize:S text: 1.146 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1118 fontsize:S text: 1.118 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 922 fontsize:S text: 922 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 810 fontsize:S text: 810 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 754 fontsize:S text: 754 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 731 fontsize:S text: 731 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 763 fontsize:S text: 763 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 772 fontsize:S text: 772 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - անհայտ
* էլեկտրոնային փոստ - անհայտ
* Պաշտոնական կայք - անհայտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Գեղագիտական ճաշակ

մինի|Կանտի համար գեղեցկությունը ոչ թե ինչ-որ առարկայի սեփականություն է, այլ սուբյեկտիվ զգացողության վրա հիմնված գեղագիտական դատողություն
**Գեղագիտական ճաշակ**, գեղեցիկի դիրքերից արվեստի ստեղծագործությունն ու իրականությունն ընկալելու և սոցիալ-հոգեբանական գնահատական տալու մարդու հոգևոր ընդունակությունը։ Որպես գեղագիտական կատեգորիա ճաշակը, ըստ էության, կիրառվում է 17-րդ դարից։ Սկսած Ն․ Բոալոյից ճաշակի հիմնական հատկանիշներ են համարվել ճշմարտանմանությունը, բանական լինելը, հստակությունը․ Հ․ Հոմը և Ա․ Շաֆտսբհրին ճաշակին հաղորդել են նաև բարոյական իմաստ։ Ի․ Կանտը «ճաշակի անտինոմիաներում» ճաշակ ներկայացրել է որպես զգայության և բանախոհության երկընտրանք, որպես հակասություն անհատական ազատ դատողության և ճաշակի համընդհանրության միջև։ Սակայն Կանտը չկարողացավ լուծել այս անտինոմիաները։ Հեգելը ճաշակը քննարկել է հիմնականում կասված արվեստի հետ։ Սակայն գիտակցելով ճաշակի լայն բովանդակությունը՝ պնդել է, որ այն «մշակույթի ազդեցությամբ նրբացված գեղեցիկի զգացումն է։ Մարքսիստական գեղագիտությունն ընդգծում է ճաշակի հասարակական բնույթը և կախվածությունը նրա կրողի սոցիալական դրությունից, գործուն բնույթը և առարկայական պայմանավորվածությունը։ Մարքսիստական գեղագիտությունը ճաշակը դիտում է որպես կյանքի բոլոր բնագավառներում դրսևորվող պատմահասարակական մշակույթի արտահայտություն։ Ճաշակի առաջացման մեջ ելակետային գործոն է ճանաչվում արվեստը։ Բնության, մարդու և մարդկային պատմության գեղագիտական կողմի նկատմամբ ճաշակի ձևավորումը ածանցյալ է և պատմականորեն իրականացվել է արվեստի միջոցով։ Ընդհանրապես ճաշակի զարգացման պատմությունը վկայում է նրա ոլորտների ընդլայնումը։ Արվեստի մեջ գեղեցիկի ընկալումով ավելի խոր և նուրբ է ըմբռնվում նաև բնության, շրջապատի իրերի, մարդու գեղեցկությունը,։ Առօրյայում օգտագործվում է նաև «գեղարվեստական ճաշակ» հասկացությունը՝ որպես գեղագիտական ճաշակի հոմանիշ։ Այս դեպքում գեղարվեստական ճաշակը հասկացվում է որպես գեղագիտական ճաշակ, որը դրսևորվում է գեղարվեստական գործունեության ոլորտում (գեղարվեստական ստեղծագործության գնահատումը, ստեղծումը, ընկալումը)։ Գեղարվեստական ճաշակի ձևավորման վրա ազդեցություն են ունենում ինչպես անհատի սոցիալական դրությունը, այնպես էլ ժողովրդի ազգային ավանդույթները ն տեղի գեղարվեստական մշակույթի յուրահատկությունները։ Գեղագիտական ճաշակի ձևավորումը գեղագիտական դաստիարակության նպատակներից է։ Ճաշակ գործածվում է նաև սեր կամ հակում («երաժշտական ճաշակ», «գրական ճաշակ»), ինչպես և ոճ («եվրոպական ճաշակ», «18-րդ դարի ճաշակով») իմաստներով։

Կատեգորիա:Գեղագիտություն
Կատեգորիա:Սոցիոլոգիայի տերմինաբանություն
Պայմանական-զուտ արտադրանք

**Պայմանական-զուտ արտադրանք**, տնտեսական կազմակերպությունների արտադրության ծավալի չափանիշ, որը թույլ է տալիս առանձնացնել արտադրանքի արժեմեծացման մեջ ձեռնարկության (միավորման) ներդրումը։ Որոշվում է համախառն արտադրանքի արժեքից հումքի, նյութերի ու գնովի կիսաֆաբրիկատների ծախսը հանելու ուղիով։ Որոշ չափով բացառում է ձեռնարկության (միավորման) գործունեության վերջնական արդյունքների վրա առարկայացած աշխատանքի նշանակալի մասի ծախսերի փոփոխության ազդեցությունը։ Զուտ արտադրանքի ցուցանիշից տարբերվում է նրանով, որ բացի աշխատավարձից ու ձեռնարկության շահույթից, ընդգրկում է նաև օժանդակ նյութերի ծախսը, ամորտիզացիոն մասհանումները, փոքրարժեք գործիքների ու հարմարանքների (որ օգտագործվում են տվյալ արտադրանքի պատրաստման ժամանակ) արժեքը, այսինքն՝ նյութական ծախսերի այն մասը, որոնք հաշվի են առնվում ծախսերի համալիր հոդվածներում։ Զուտ և նորմատիվային-զուտ արտադրանքի ցուցանիշների համեմատ Պայմանական-զուտ արտադրանքի առավելությունը հաշվարկի պարզությունն է։

Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ
Պատանջալի

[thumb|Պատանջալին [Անանտա-շեսայի մարմնավորմամբ]]
**Պատանջալի** (նեպալերեն पतञ्जलिः, մ․ թ․ ա․ 2-րդ դարում կամ մ․ թ․ 2-րդ դարում), հին հնդկական փիլիսոփա և բանասեր։ Պատանջալի-ի «Մահաբհաշյա»-յի (լեզվաբանական մեկնաբանություններ), «Նատասուտրա»-յի (դերասանների համար ձեռնարկի) և բժշկական ու փիլիսոփայական երկերի հեղինակ է։ Պատանջալիին է պատկանում յոգայի վերաբերյալ առաջին համակարգված երկը՝ «Յոգա սուտրա»-ն (योगसूत्राणि), որի շնորհիվ յոգան դարձել է սանքհյայից առանձնացած փիլիսոփայական ուղղություն։ Պատանջալին աստվածացվել է և պատկերվել պաշտամունքային շինություններում ու առարկաներում (Անանտա-շեսա)։ Ենթադրվում է, որ գոյություն է ունեցել երկու Պատանջալի, որոնց ուսմունքները վերագրվել են մեկ անձի։

## Յոգա սուտրա
Յոգա սուտրան յոգայի փիլիսոփայական և գործնական հիմքն է կազմում։ Յոգայի ողջ փիլիսոփայությունը առավելապես հիմնվում է հենց Յոգա սուտրայի վրա։ Ինչպես հնագույն ժամանակների, այնպես և ներկայիս ճանաչված յոգերի մեծ մասը իրենց մեկնաբանություններում յոգա սուտրաների վրա են հենվում, որպեսզի իրենց խոսքերի իմաստը լիարժեք փոխանցեն աշակերտներին։ Եվ քանի որ Պատանջալին յոգայի հովանավորն է համարվում, հետևաբար շատ դպրոցներում ընդունված է գործունեությունը սկսել Պատանջալիին ուղղված աղոթքից (पतञ्जलिप्रार्थनम्)։

*Յոգայի միջոցով գիտակցության անմաքրությունը վերացնելուց առաջ, խոսքերը՝ քերականությամբ և մարմինը՝ բժշկությամբ։ Նրա առաջ, իմաստուններից իմաստուն Պատանջալիի, ես ափերիս հարգալից ողջույնի ձև եմ տալիս։ Խեցիները, սկավառակը և սուրը բռնած հազարագլուխ սպիտակ մարդկային իրանից առավել գերադասում եմ Պատանջալիին:*
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*The Yoga Sutras of Patanjali: The Book of the Spiritual Man by Patañjali

Կատեգորիա:Հնդիկ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Աստվածներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ
Կատեգորիա:Բանասերներ
Կաֆասե

**Կաֆասե **(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 3.516 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 391 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0123։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1296
 bar:1871 from:0 till: 1338
 bar:1881 from:0 till: 1609
 bar:1901 from:0 till: 2025
 bar:1911 from:0 till: 2188
 bar:1921 from:0 till: 2288
 bar:1931 from:0 till: 2681
 bar:1936 from:0 till: 2682
 bar:1951 from:0 till: 2663
 bar:1961 from:0 till: 2806
 bar:1971 from:0 till: 3280
 bar:1981 from:0 till: 3599
 bar:1991 from:0 till: 3545
 bar:2001 from:0 till: 3516
PlotData=
 bar:1861 at: 1296 fontsize:S text: 1.296 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1338 fontsize:S text: 1.338 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1609 fontsize:S text: 1.609 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2025 fontsize:S text: 2.025 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2188 fontsize:S text: 2.188 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2288 fontsize:S text: 2.288 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2681 fontsize:S text: 2.681 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2682 fontsize:S text: 2.682 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2663 fontsize:S text: 2.663 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2806 fontsize:S text: 2.806 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3280 fontsize:S text: 3.280 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3599 fontsize:S text: 3.599 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3545 fontsize:S text: 3.545 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3516 fontsize:S text: 3.516 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կաշինետե դ'Իվրեա

**Կաշինետե դ'Իվրեա**(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.448 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 724 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1012
 bar:1871 from:0 till: 1016
 bar:1881 from:0 till: 1043
 bar:1901 from:0 till: 1131
 bar:1911 from:0 till: 1135
 bar:1921 from:0 till: 1174
 bar:1931 from:0 till: 931
 bar:1936 from:0 till: 886
 bar:1951 from:0 till: 1008
 bar:1961 from:0 till: 1129
 bar:1971 from:0 till: 1654
 bar:1981 from:0 till: 1595
 bar:1991 from:0 till: 1488
 bar:2001 from:0 till: 1449
PlotData=
 bar:1861 at: 1012 fontsize:S text: 1.012 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1016 fontsize:S text: 1.016 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1043 fontsize:S text: 1.043 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1131 fontsize:S text: 1.131 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1135 fontsize:S text: 1.135 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1174 fontsize:S text: 1.174 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 931 fontsize:S text: 931 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 886 fontsize:S text: 886 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1008 fontsize:S text: 1.008 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1129 fontsize:S text: 1.129 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1654 fontsize:S text: 1.654 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1595 fontsize:S text: 1.595 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1488 fontsize:S text: 1.488 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1449 fontsize:S text: 1.449 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պաշարում

**Պաշարում**, ամրոցը (քաղաքը, այլ ամրությունը) նվաճելու ռազմական, գործողությունների եղանակ։ Կիրառվել է հին ժամանակներից այն դեպքում, երբ հակառակորդն ամրանում էր այս կամ այն վայրում։ Պաշարողը զորքով շրջապատում էր ամրոցը, նրա շուրջը ստեղծում ամրություններ, սահմանում շրջափակում, անհրաժեշտ դեպքերում կատարում աստիճանական հարձակում, որը սովորաբար ավարտվում էր գրոհով։ Շրջափակումից հետո, երբեմն, պաշարողները սպասում էին, որ սպառվեն պաշարվածների զինամթերքի ու պարենի պաշարները, տարածվի համաճարակ և նրանք կապիտուլացվեն։ Այդպիսի պաշարումները տևում էին ամիսներ և տարիներ։ Ամրոցի պատերին մոտենալու, դրանք քանդելու և ներս մտնելու համար պաշարողներն օգտագործում էին փակ շարժական միջոցներ, հրազենի կիրառման ժամանակ՝ զիգզագանման խրամատներ։ Ամրոցը գրավելու համար օգտագործվել են բաբաններ, քար նետող գործիքներ, հոյեր, գրոհային աշտարակներ, աստիճաններ, հետագայում՝ ականներ և հրանոթներ։ 16-րդ դարի սիստեմավորվեցին և կատարելագործվեցին ամրոցների վրա աստիճանական հարձակման մեթոդները։ 18-րդ դարից 20-րդ դարերը սկիզբը ստեղծվում էին պաշարման հատուկ բանակներ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո տերմինը չի օգտագործվում։

Կատեգորիա:Պաշարումներ
Կատեգորիա:Ռազմական գործողությունների տեսակներ
Սան Ջուստո Կանավեզե

**Սան Ջուստո Կանավեզե** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 3.297 մարդ։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 361 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10090։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2546
 bar:1871 from:0 till: 2539
 bar:1881 from:0 till: 2696
 bar:1901 from:0 till: 2764
 bar:1911 from:0 till: 2710
 bar:1921 from:0 till: 2521
 bar:1931 from:0 till: 2336
 bar:1936 from:0 till: 2200
 bar:1951 from:0 till: 1950
 bar:1961 from:0 till: 1828
 bar:1971 from:0 till: 2352
 bar:1981 from:0 till: 2646
 bar:1991 from:0 till: 2861
 bar:2001 from:0 till: 3080
PlotData=
 bar:1861 at: 2546 fontsize:S text: 2.546 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2539 fontsize:S text: 2.539 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2696 fontsize:S text: 2.696 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2764 fontsize:S text: 2.764 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2710 fontsize:S text: 2.710 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2521 fontsize:S text: 2.521 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2336 fontsize:S text: 2.336 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2200 fontsize:S text: 2.200 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1950 fontsize:S text: 1.950 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1828 fontsize:S text: 1.828 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 2352 fontsize:S text: 2.352 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2646 fontsize:S text: 2.646 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2861 fontsize:S text: 2.861 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3080 fontsize:S text: 3.080 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


մինի|ձախից
## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - 0124 350760
* էլեկտրոնային փոստ - անհայտ
* Պաշտոնական կայք - http://sangiusto.canavese.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սան Մաուրո Տորինեզե

**Սան Մաուրո Տորինեզե** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 18 771 մարդ։ Զբաղեցնում է 13կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1.495 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10099։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 011։

Կոմունային հովանավորում են կատակոմբի սրբերը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի երրորդ երեքշաբթի օրը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:20000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2033
 bar:1871 from:0 till: 2327
 bar:1881 from:0 till: 2480
 bar:1901 from:0 till: 2999
 bar:1911 from:0 till: 3577
 bar:1921 from:0 till: 3476
 bar:1931 from:0 till: 4357
 bar:1936 from:0 till: 4437
 bar:1951 from:0 till: 5282
 bar:1961 from:0 till: 8521
 bar:1971 from:0 till: 12667
 bar:1981 from:0 till: 14655
 bar:1991 from:0 till: 16746
 bar:2001 from:0 till: 17817
PlotData=
 bar:1861 at: 2033 fontsize:S text: 2.033 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2327 fontsize:S text: 2.327 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2480 fontsize:S text: 2.480 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2999 fontsize:S text: 2.999 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 3577 fontsize:S text: 3.577 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 3476 fontsize:S text: 3.476 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 4357 fontsize:S text: 4.357 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 4437 fontsize:S text: 4.437 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 5282 fontsize:S text: 5.282 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 8521 fontsize:S text: 8.521 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 12667 fontsize:S text: 12.667 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 14655 fontsize:S text: 14.655 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 16746 fontsize:S text: 16.746 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 17817 fontsize:S text: 17.817 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - 011 8217711
* էլեկտրոնային փոստ - ufficio.protocollo@comune.sanmaurotorinese.to.it
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.sanmaurotorinese.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կվինչինետո

**Կվինչինետո **(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.054 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 59 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։

Քրիստոս Փրկիչը հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր սուրբ։ Տոնը նշվում է երկուշաբթի օրը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1392
 bar:1871 from:0 till: 1386
 bar:1881 from:0 till: 1384
 bar:1901 from:0 till: 1429
 bar:1911 from:0 till: 1521
 bar:1921 from:0 till: 1407
 bar:1931 from:0 till: 1216
 bar:1936 from:0 till: 1101
 bar:1951 from:0 till: 1125
 bar:1961 from:0 till: 1153
 bar:1971 from:0 till: 1174
 bar:1981 from:0 till: 1195
 bar:1991 from:0 till: 1135
 bar:2001 from:0 till: 1080
PlotData=
 bar:1861 at: 1392 fontsize:S text: 1.392 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1386 fontsize:S text: 1.386 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1384 fontsize:S text: 1.384 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1429 fontsize:S text: 1.429 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1521 fontsize:S text: 1.521 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1407 fontsize:S text: 1.407 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1216 fontsize:S text: 1.216 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1101 fontsize:S text: 1.101 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1125 fontsize:S text: 1.125 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1153 fontsize:S text: 1.153 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1174 fontsize:S text: 1.174 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1195 fontsize:S text: 1.195 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1135 fontsize:S text: 1.135 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1080 fontsize:S text: 1.080 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վասիլ Ղորղանյան

մինի|Վասիլ Ղորղանյանի գերեզմանը Կոմիտասի անվան պանթեոնում
**Վասիլ Դավթի Ղորղանյան** (Բարսեղ Կորգանով, ), հայ երաժշտագետ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1934 թվական)։

## Կենսագրություն
Վասիլ Ղորղանյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղի ռեալական դպրոցում։ Վեց տարեկան հասակից սկսել է նվագել դաշնամուր, իսկ տասներեքում ձեռք է բերել դաշնակահարի համբավ։ Աշակերտել է Է. էպշուոեյնին (դաշնամուր), Կ. Ալիխանովին և Գ. Ղորղայանին (տեսություն)։ 1880-ական թվականների վերջերին ավարտել է Պետերբուրգի ռազմաինժեներական ուսումնարանը, աշխատել Սարիղամիշում, 1888 թվականից ապրել Թիֆլիսում։ Ծավալել է հասարակական, հրապարակախոսական գործունեություն, հանդես եկել տեղական մամուլում, եղել Մոսկվայի և Պետերբուրգի մամուլի խոշոր երաժշտական հանդեսների թղթակիցը։ Ղորղանյանն առաջինն է նկատել երիտասարդ Ֆ. Շալյապինի մեծ տաղանդը։ 1890-ական թվականներին եղել է Գերմանիայում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, հանդիպել Յ. Բրամսին, Ժյուլ Մասնեին, Քամիլ Սեն-Սանսին, Ջուզեպպե Վերդիին։ 1896 թվականին թողել է զինվորական ծառայությունը։ 1891 թվականից 1901 թվականին ռուսական երաժշտական (ընկերության Թիֆլիսի բաժանմունքի վարչության անդամ էր։ 1900 թվականին հիմնել է Անդրկովկասում առաջին ռուսական «Կավկազսկի վեստնիկ» գիտագրական ամսագիրը (հրատարակել և խմբագրել է մինչև 1902 թվականը)։ 1900-1904 թվականներին Միջազգային երաժշտական ընկերության կովկասյան բաժանմունքի տնօրենն էր։ 1904 թվականին Կովկասի երաժշտության մասին ելույթներ է ունեցել Միջազգային երաժշտական ընկերության Բեռլինյան սեկցիայի նիստերին, 1909 թվականին՝ Վիեննայի կոնգրեսում։ Հայաստանում սովետական կարգերի հաստատումից հետո Ղորղանյանը հիմնականում գործել է Երևանում՝ 1925-1930 թվականներին եղել է հանրային գրադարանի տնօրենի տեղակալ, Պետհրատի երաժշտական սեկտորի նախագահ, կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր-կոնսուլտանտ։ Արևմտաեվրոպական և ռուսական երաժշտության խոշորագույն ներկայացուցիչներին նվիրված աշխատությունների, հոդվածների հեղինակ է։ Տասնյակ տարիներ հավաքել, ուսումնասիրել և համակարգել է Բեթհովենի կյանքին վերաբերող փաստական հարուստ նյութեր, դեռևս 1888 թվականին Թիֆլիսում կոմպոզիտորի մասին հրատարակել գրքույկ, նրա նամականին (1300 նամակ, երկու գրքով՝ 1900 թվականին և 1904 թվականին), մեծածավալ մենագրություն «Կենսագրական էտյուդ», 1909 թվականին և ճանաչվել որպես խոշորագույն բեթհովենագետ։ Գրել է Մոցարտի մասին ծավալուն աշխատություն (1900 թվական), ակնարկ՝ նվիրված Վերդիին (1897 թվական), առաջինն է լուսաբանել «Պուշկինը երաժշտության մեջ» թեման։ Ուսումնասիրել է հայկական և վրացական երաժշտությունը, հավաքած նյութերը ընդհանրացրել «Կովկասյան երաժշտություն» ժողովածուում (1901 թվական), ուր հեղինակի թարգմանությամբ տեղ են գտել նաև Կոմիտսաի «Հայկական եկեղեցական երաժշտություն» և «Հայ գեղջուկ պարերգեր» աշխատությունները։ Ղորղանյանի բազմակողմանի գործունեությունը նպաստել է մինչխորհրդային և խորհրդային երաժշտական մշակույթի զարգացմանը։

## Ծանոթագրություններ
http://arts.sci.am/files/pubs/20180906_133507_am_1-163%20%D4%B1%D5%B5%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%B8%D5%BE%D5%BD%D5%AF%D5%AB.pdf

«Հովհաննես Այվազովսկին և հայ երաժիշտները», «Հովհաննես Այվազովսկի-200» գիտական նստաշրջանի նյութեր, Երևան ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 2018
* Վասիլ Ղորղանյան

Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Երաժշտական քննադատներ
Պանգերմանիզմ

մինի|Նախատեսված «Մեծ գերմանական ռայխի» քարտեզը

**Պանգերմանիզմ**, **համագերմանականություն** (, *Alldeutsche Bewegung*), գերմանական պաննացիոնալիստական քաղաքական ուսմունք։

Առաջացել է 1880-ական թվականների սկզբին, վերջնականապես ձևավորվել 19-րդ դարի վերջին։ Գաղափարների արտահայտիչը եղավ Պանգերմանական միությունը։ Պանգերմանիզմի կողմնակիցները ոգեշնչում էին լեհական, ուկրաինական, բելառուսական, բալթյան հողերը նվաճելու, գերմանական համաշխարհային տիրապետությունը հաստատելու քաղաքականությունը, ակտիվորեն մասնակցում էին երկրի ռազմականացմանը։ Աչքի է ընկել մոլի ազգայնականությամբ, ռասայականությամբ, անհանդուրժողականությամբ սոցիալիզմի գաղափարների նկատմամբ՝ ի վերջո հանդիսանալով գերմանական ֆաշիզմի նախակարապետը։

Կատեգորիա:Գերմանիայի ժամանակակից պատմություն
Կատեգորիա:Քաղաքական շարժումներ
Կատեգորիա:Գերմանական ազգայնականություն
Կատեգորիա:Իրրեդենտիզմ
Կիվասո

**Կիվասո **(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 25.035 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 488 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 51 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10034։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Բեատո Անջելո Կարլետին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:30000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 8647
 bar:1871 from:0 till: 9123
 bar:1881 from:0 till: 9623
 bar:1901 from:0 till: 9804
 bar:1911 from:0 till: 10084
 bar:1921 from:0 till: 10861
 bar:1931 from:0 till: 12108
 bar:1936 from:0 till: 11590
 bar:1951 from:0 till: 12356
 bar:1961 from:0 till: 16427
 bar:1971 from:0 till: 25807
 bar:1981 from:0 till: 26650
 bar:1991 from:0 till: 24758
 bar:2001 from:0 till: 23648
PlotData=
 bar:1861 at: 8647 fontsize:S text: 8.647 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 9123 fontsize:S text: 9.123 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 9623 fontsize:S text: 9.623 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 9804 fontsize:S text: 9.804 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 10084 fontsize:S text: 10.084 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 10861 fontsize:S text: 10.861 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 12108 fontsize:S text: 12.108 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 11590 fontsize:S text: 11.590 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 12356 fontsize:S text: 12.356 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 16427 fontsize:S text: 16.427 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 25807 fontsize:S text: 25.807 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 26650 fontsize:S text: 26.650 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 24758 fontsize:S text: 24.758 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 23648 fontsize:S text: 23.648 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.chivasso.to.it 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կլավիերե

**Կլավիերե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 163 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 82 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0122։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:200
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 69
 bar:1871 from:0 till: 66
 bar:1881 from:0 till: 60
 bar:1901 from:0 till: 62
 bar:1911 from:0 till: 58
 bar:1921 from:0 till: 58
 bar:1931 from:0 till: 93
 bar:1936 from:0 till: 132
 bar:1951 from:0 till: 110
 bar:1961 from:0 till: 133
 bar:1971 from:0 till: 162
 bar:1981 from:0 till: 180
 bar:1991 from:0 till: 193
 bar:2001 from:0 till: 163
PlotData=
 bar:1861 at: 69 fontsize:S text: 69 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 66 fontsize:S text: 66 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 60 fontsize:S text: 60 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 62 fontsize:S text: 62 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 58 fontsize:S text: 58 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 58 fontsize:S text: 58 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 93 fontsize:S text: 93 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 132 fontsize:S text: 132 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 110 fontsize:S text: 110 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 133 fontsize:S text: 133 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 162 fontsize:S text: 162 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 180 fontsize:S text: 180 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 193 fontsize:S text: 193 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 163 fontsize:S text: 163 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Էսկիմոս

մինի|Գրենլանդացի էսկիմոսի պատկերազարդում
**Էսկիմոսներ**, բնիկ ժողովուրդներ, ովքեր պատմականորեն բնակություն են հաստատել Երկրագնդի հյուսիսային շրջաններում ՝ արևելյան Սիբիրից (Ռուսաստան) մինչև Ալյասկա (ԱՄՆ), Հյուսիսային Կանադա, Նունավիկ, Նունացիավուտ և Գրենլանդիա։

Էսկիմոս համարվում են երկու հիմնական ժողովուրդներ ինուիթները (ներառյալ ալյասկյան ինուպիատները, Գրենլանդական ինուիթները և Կանադայի ինուիթները) և յուպիկները արևելյան Սիբիրից և Ալյասկայից։ Երրորդ հյուսիսային ժողովուրդը ալեուտներն են, որոնք մոտ կապ ունեն այս երկուսին։ Նրանք ունեցել են միասնական նախնի և լեզվախումբ էսկիմո-ալեուտ լեզուներ։

Շատ ինուիթներ, յուպիկներ, ալեուտներ և այլ ժողովուրդներ համարում են *Էսկիմոս* տերմինը անընդունելի։ Բառը չունի հստակ հոմանիշ։

Էսկիմոսների ոչ ինուիթ ենթաճյուղ Էսկիմո-Ալեուտ լեզվաընտանիքի մեջ մտնում է չորս յուպիկ լեզուներ, որոնցից երկուսն օգտագործվում են Ռուսաստանի հեռավոր արևելքում և Սուրբ Լավրենտի կղզում, իսկ մյուս երկուսը՝ Ալյասկայում։

Ըստ վերձին գենետիկ հետազոտությունների արևելյան Սիբիրի չուկչաների ամենամոտ կապը Սիբիրյան յուպիկների հետ է։

Աշխարհում ներկայումս ապրում է ավելի քան 183․000 էսկիմոս, որոնցից 135․000-ը ավանդական բևեռային շրջաններում։
Կանադայի և ԱՄՆ-ի կառավարությունները քայլեր ձեռնարկեցին, որպեսզի չօգտագործվի *Էսկիմոս* տերմինը պաշտոնական փաստաթղթերում, սակայն այն ամբողջությամբ չի վերացվել, քանի որ բառը որոշ տեղերում գրված է ցեղային և հետևաբար, ազգային տերմինաբանության մեջ։ Կանադան պաշտոնապես օգտագործում է *Ինուիթ* տերմինը երկրի հյուսիսային շրջանում ապրող բնիկների համար։ Միացյալ Նահանգների  կառավարությունը պաշտոնապես գործածում է Ալյասկայի բնիկներ տերմինը յուպիկների, ինուիթների և ալեուտների համար։

## Էսկիմոսները Ռուսաստանում

ImageSize = width:400 height:300
PlotArea = left:40 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:1800
ScaleMajor = unit:year increment:200 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1926 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1292 width:15  text:1292 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1959 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1111 width:15  text:1111 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1970 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1265 width:15  text:1265 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1979 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1460 width:15  text:1460 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1989 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1704 width:15  text:1704 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2002 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1750 width:15  text:1750 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1738 width:15  text:1738 textcolor:red fontsize:8px


## Բնակչությունը 2002 թվականի տվյալներով
* գյուղ Նովոե Չապլինո - 279 մարդ
* գյուղ Սիրենիկի - 265 մարդ
* գյուղ Լավրենտիյա - 214 մարդ
* գյուղ Պրովիդենիյա - 174 մարդ
* գյուղ Անադիր - 153 մարդ
* գյուղ Ուելկալ - 131 մարդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժամանակակից քոչվորներ
Կատեգորիա:Հյուսիսամերիկյան հնդկացիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Ռիվալբա

**Ռիվալբա **(), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.028 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 102 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 10 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10090։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Ամանսիուսը (Սանտ Ամանցիո)։ Տոնը նշվում է օգոստոսի առաջին կիրակի օրը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 989
 bar:1871 from:0 till: 1090
 bar:1881 from:0 till: 1087
 bar:1901 from:0 till: 1026
 bar:1911 from:0 till: 933
 bar:1921 from:0 till: 901
 bar:1931 from:0 till: 940
 bar:1936 from:0 till: 923
 bar:1951 from:0 till: 832
 bar:1961 from:0 till: 643
 bar:1971 from:0 till: 627
 bar:1981 from:0 till: 853
 bar:1991 from:0 till: 933
 bar:2001 from:0 till: 966
PlotData=
 bar:1861 at: 989 fontsize:S text: 989 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1090 fontsize:S text: 1.090 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1087 fontsize:S text: 1.087 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1026 fontsize:S text: 1.026 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 933 fontsize:S text: 933 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 901 fontsize:S text: 901 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 940 fontsize:S text: 940 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 923 fontsize:S text: 923 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 832 fontsize:S text: 832 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 643 fontsize:S text: 643 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 627 fontsize:S text: 627 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 853 fontsize:S text: 853 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 933 fontsize:S text: 933 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 966 fontsize:S text: 966 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պանսպերմիա

**Պանսերմիա** (), հիպոթեզ տիեզերքում կենդանի էակների սաղմերի համատարածվածության վերաբերյալ։

## Նկարագրություն

Այս վարկածի էությունն այն է, որ իբր Երկրի վրա կյանքը ծագել է Տիեզերքում ցրված կյանքի սաղմերի՝ սպորների, ծաղկափոշու, միկրոօրգանիզմների առկայության շնորհիվ, որոնք երկնաքարերի կամ տիեզերական փոշու միջոցով թափանցել են Երկիր։ Այս տեսությունը ստացել է պանսպերմիա անունը, այսինքն «ամենուրեք կյանք»։

## Վարկածի առաջացումն ու զարգացումը
250px|մինի|Պանսպերմիա
Այս վարկածն առաջարկվել է 1895 թվականին շվեդացի ֆիզիկոս Սվանտե Ավգուստ Արենիուսի կողմից։ Նա գտնում էր, որ կյանքը Երկրի վրա անօրգանական նյութերից չի առաջացել, այլ բերվել է այլ մոլորակներից։ Դրա հետ կապված հարցեր էին առաջանում, օրինակ, թե ինչպես է հնարավոր այդպիսի անցումը մի մոլորակից մեկ այլ մոլորակ։ Պատասխանները որոնում և գտնում էին ֆիզիկայի օրենքներում։ Հ․ Հելմհոլցը, Գ․ Ռիխտերը, Ջ․ Թոմսոնը, Պ․ Պ․ Լազարևն առաջինը պաշտպանեցին այդ հայացքները։ Սակայն այս վարկածն ուներ բազմաթիվ հակառակորդներ, որոնք ենթադրում էին, որ Տիեզերքում փոխադրվելու ժամանակ կենդանի օրգանիզմներն կոչնչանային ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցության տակ, ինչպես նաև խիստ շիկանալուց և չէին կարող հասնել Երկրի մակերևույթ։

Ժամանակակից լաբորատոր հետազոտությունները հաստատում են կենդանի օրգանիզմների բարձր կայունությունն անբարենպաստ ազդեցությունների՝ մասնավորապես ցածր ջերմաստիճանի նկատմամբ։ Սպորները և բույսերի սերմերը չեն ոչնչանում և չեն կորցնում իրենց կենսական հատկություններն անգամ հեղուկ թթվածնի և ազոտի մեջ գտնվելիս։ Օրինակ՝ պարզվել է, որ բակտերիաների սպորները -243-ից մինչև 140 աստիճան տատանումների դեպքում 1000 տարվա ընթացքում չեն կորցնում իրենց կենսունակությունը։
Կարծիք կար նաև, որ կյանքի մանրագույն սաղմերը կարող էին տիեզերական տարածքում վիթխարի արագությամբ տեղափոխվել լույսի ճնշման տակ և հասնել Երկիր։ Այդ վարկածի կողմնակիցներից էր ռուս գիտնական Վ․Վերնադսկին։

Պանսպերմիայի տեսության ժամանակակից կողմնակիցներն այն կարծիքին էին, որ կյանքը Երկրի վրա առաջացել է պատահաբար կամ միտումնավոր՝ տիեզերական եկվորների միջոցով։

Սակայն, եթե նույնիսկ պանսպերմիայի վարկածն ընդունելի համարենք, այն չի կարող լիարժեք պատասխանել կյանքի ծագման հարցին ընդհանրապես, այլ միայն պատասխանում է այն հարցին, թե ինչպես է կյանքը Երկիր տեղախովել այլ մոլորակներից։ Իսկ ինչպես է առաջացել կյանքը այլ մոլորակների վրա։

## Պատկերասրահ

Arrhenius2.jpg|Ս․ Ա․ Արենիուս
Hermann von Helmholtz4.jpg|Հերման Հելմհոլց
1934-V I Vernadsky.jpg|Վ․ Վերնադսկի
Lord Kelvin photograph.jpg| Վ․ Թոմսոն


Կատեգորիա:Կյանքի ծագում
Սան Պոնսո

**Սան Պոնսո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 265 մարդ։ Զբաղեցնում է 2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 133 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10080։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 440
 bar:1871 from:0 till: 482
 bar:1881 from:0 till: 462
 bar:1901 from:0 till: 385
 bar:1911 from:0 till: 361
 bar:1921 from:0 till: 351
 bar:1931 from:0 till: 330
 bar:1936 from:0 till: 301
 bar:1951 from:0 till: 304
 bar:1961 from:0 till: 284
 bar:1971 from:0 till: 286
 bar:1981 from:0 till: 256
 bar:1991 from:0 till: 246
 bar:2001 from:0 till: 265
PlotData=
 bar:1861 at: 440 fontsize:S text: 440 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 482 fontsize:S text: 482 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 462 fontsize:S text: 462 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 385 fontsize:S text: 385 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 361 fontsize:S text: 361 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 351 fontsize:S text: 351 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 330 fontsize:S text: 330 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 301 fontsize:S text: 301 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 304 fontsize:S text: 304 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 284 fontsize:S text: 284 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 286 fontsize:S text: 286 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 256 fontsize:S text: 256 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 246 fontsize:S text: 246 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 265 fontsize:S text: 265 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - անհայտ
* էլեկտրոնային փոստ - անհայտ
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.sanponso.to.it

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ադելինա Պատտի

**Պատտի Ադելինա** (, , թաղված է Փարիզում), իտալացի երգչուհի (կոլորատուրային սոպրանո)։

Առաջին անգամ հանդես է եկել Նյու Յորքի իտալական օպերայի բեմում Լյուչիայի (Դոնիցետտիի «Լյուչիա դի Լամերմուր») դերերգով։ Հյուրախաղերով եղել է շատ երկրներում, 1869 թվականից բազմիցս՝ Ռուսաստանում (վերջին համերգը՝ 1904 թվականին)։ 1897 թվականից ելույթներ է ունեցել միայն համերգներում։ 19-րդ դարի ականավոր երգչուհի Պատտին օժտված էր մաքուր, զնգուն տեմբրի ձայնով, ունեցել է վիրտուոզ տեխնիկա։ Դերերգերից էին՝ Ռոզինա (Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ»), Ամինա (Բելլինիի «Սոմնամբուլա»), Վիոլետա, Ջիլդա (Վերդիի «Տրավիատա», «Ռիգոլետտո»), Մարգարիտ, Ջուլիետ (Գունոյի «Ֆաուստ», «Ռոմեո և Ջուլիետ»)։ Որպես երգչուհի հայտնի էր նաև քույրը՝ Կարլոտտա Պատտին (1835-1889)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Իտալացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի օպերային սոպրանոներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Ռիվարա

**Ռիվարա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝  2.690 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 224 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10080։ Հեռախոսային կոդը՝ 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2093
 bar:1871 from:0 till: 2168
 bar:1881 from:0 till: 2229
 bar:1901 from:0 till: 2232
 bar:1911 from:0 till: 1800
 bar:1921 from:0 till: 1786
 bar:1931 from:0 till: 1672
 bar:1936 from:0 till: 1690
 bar:1951 from:0 till: 1757
 bar:1961 from:0 till: 2145
 bar:1971 from:0 till: 2618
 bar:1981 from:0 till: 2675
 bar:1991 from:0 till: 2509
 bar:2001 from:0 till: 2687
PlotData=
 bar:1861 at: 2093 fontsize:S text: 2.093 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2168 fontsize:S text: 2.168 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2229 fontsize:S text: 2.229 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2232 fontsize:S text: 2.232 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1800 fontsize:S text: 1.800 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1786 fontsize:S text: 1.786 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1672 fontsize:S text: 1.672 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1690 fontsize:S text: 1.690 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1757 fontsize:S text: 1.757 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2145 fontsize:S text: 2.145 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 2618 fontsize:S text: 2.618 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2675 fontsize:S text: 2.675 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2509 fontsize:S text: 2.509 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 2687 fontsize:S text: 2.687 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր