Սև գոտի

մինի|400px|Մարտարվեստների սև գոտի
**Սև գոտին** ճապոնական և կորեական մարտարվեստներում դան կոչման հոմանիշն է։ Մարտարվեստների մեծ մասում այս կոչման կրողը սև գոտի է կրում որպես մարզական հագուստի տարր։

Գոտու լայնությունը սովորաբար 4-6 սմ է։ Դրա երկարությունը կարող է տատանվել 180-350 սմ-ի սահմաններում՝ կախված մարզիկի հասակից և մարտարվեստի կանոններից, որոնք պահանջում են, որ այն կապվի մեկ կամ երկու պտույտով։

## Պատմություն
մինի|200px|Օբի կապելու ձևը
Վարպետի կոչումների համար սև գոտիները ներդրվել են ձյուդոյի հիմնադիր Ջիգորո Կանոյի կողմից 1886 թվականին: Այդ ժամանակ գոտիները դեռևս նման չէին ժամանակակից գոտիներին, քանի որ մարտարվեստի համար մասնագիտացված հագուստը դեռևս չէր մշակվել: Այդ ժամանակ ուսանողները դոջոյում մարզվում էին առօրյա կիմոնոներով, և առաջին սև գոտիները սովորական օբի գոտիներ էին: Միայն 1907 թվականին Կանոն ներկայացրեց ժամանակակից ձյուդոգին և ժամանակակից գոտիները՝ համապատասխանաբար սպիտակ և սև՝ կյուի և դան կոչումների համար: Գունավոր ուսանողական գոտիները հայտնվեցին ավելի ուշ՝ 1926 թվականին ձյուդոյում, իսկ 1950-ական թվականներից՝ այլ մարտարվեստներում:

## Խորհրդանշական իմաստ
Սև գոտու մի քանի տարբեր խորհրդանշական մեկնաբանություններ կան.

* Սպիտակ գոտին խորհրդանշում է մաքրություն և գիտելիքների բացակայություն, ուստի այն կրում են մարտարվեստի սկսնակները: Սև գոտին խորհրդանշում է իմաստություն և համապարփակություն, ամեն ինչի իմացություն: Սևը կլանում է բոլոր գույներն իր մեջ: Նրանք, ովքեր հասնում են բարձրագույն վարպետության, կրկին կրում են սպիտակ գոտի՝ խորհրդանշելով լուսավորության նվաճումը: Հայտնի է, որ Ջիգորո Կանոն այս տեսակետն է ունեցել: Այսօր այն տարածված է այկիդոյում:
* Սկսնակը ստանում է սպիտակ գոտի, որը մարզումների ընթացքում նախ դեղնում է քրտինքից, ապա կարմիր՝ արյունից, ապա շագանակագույն՝ չորացած արյունից, և վերջապես՝ սև՝ բոլոր ներգործություններից և փոշուց։ Այս խորհրդանիշը սովորաբար հիշատակվում է կարատեի և թեկվոնդոյի որոշ ոճերում, որտեղ համապատասխան գույների գոտիները դասավորված են այս հերթականությամբ (թեկվոնդոյի գոտիների ամբողջական հաջորդականությունը ներառում է նաև այլ գույներ, բայց ժամանակագրությունը պահպանվում է)։
* Սևը խորհրդանշում է գիշերը՝ նոր օրվա սկիզբը։ Առաջին սև գոտին ստանալուց հետո կարատեիստը մտնում է նոր օր՝ վարպետության նոր մակարդակով, և տեղի է ունենում հոգևոր փոխակերպում։ Վարպետը ոչ միայն «զբաղվում է կարատեով», այլև ապրում է դրանով՝ կատարելագործելով այն իր համար։

## Լրացուցիչ նշագրումներ գոտու վրա
մինի|160px|ձախից|6-րդ դանի սև գոտի՝ մարզիկի անունով և վեց գծերով

Սև գոտիները կարող են ունենալ լրացուցիչ շերտեր և նշագրումներ, որոնք սովորաբար չեն հանդիպում գունավոր գոտիների վրա։

Գոտու վրա առկա գծանմուշները հանդիսանում են վարպետի կողմից ձեռքբերված դանի համընդհանուր ընդունված տարբերակիչ նշանը։ Դրանք ներկայացվում են գոտու ծայրերից մեկի հատվածում տեղակայաված հակադիր գույնի ուղղահայաց գծերով, որոնց քանակը համապատասխանում է դանի աստիճանին։ Պատմականորեն դրանք կարվել են արդեն իսկ գոյություն ունեցող գոտու վրա, ներկայումս ամբողջ գոտին սովորաբար փոխարինվում է նորով։ Բրազիլական ջիու-ջիթսուում գոտու ծայրի մոտ կա հատուկ կարմիր դաշտ, որտեղ տեղավորվում են մեկից մինչև վեց սպիտակ շերտերը։ Ուշուն, կարատեն, կուդոն, ձյուդոն, թեկվոնդոն և Վիետ Վո Դաոն գոտու ծայրին օգտագործում են ոսկեգույն (երբեմն՝ սպիտակ) շերտեր։ Այլընտրանքային, ավելի քիչ տարածված մեթոդ է հռոմեական թվանշանի տեսքով նշագրումը։ Արնիսում գոտու երկայնքով օգտագործվում է կարմիր եզրագիծ (համապատասխանաբար 9-րդ և 10-րդ դանների համար՝ արծաթե և ոսկեգույն), իսկ ծայրին տեղադրվում է նույն գույնի արաբական թվանշան։
Տարածված է նաև մարզիկի անվան ասեղնագործումը գոտու ծայրին։
Թեկվոնդոյում և կարատեում սև գոտիների վրա երբեմն գրված է լինում մարտարվեստի անվանումը՝ անգլերենով կամ բնօրինակ լեզվով (կորեերեն, ճապոներեն)։
Ներկայումս գործարանային արտադրության գոտիները սովորաբար կրում են արտադրողի և մարզական ֆեդերացիայի տարբերանշանը, եթե նրանք պայմանագիր ունեն արտադրողի հետ։

## Սև գոտի ստանալու ժամկետները
մինի|Թեկվոնդոյի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ դանի սև գոտիներ
Որպես կանոն, առաջին դանի սև գոտի ստանալու համար պետք է անցած լինի առնվազն մեկ տարի նախորդ ուսանողական կոչմանը (առաջին կյու) հասնելուց հետո: Վարպետության համար անհրաժեշտ մարտարվեստի մարզման ընդհանուր ժամանակահատվածը առնվազն հինգ տարի է: Որոշ ֆեդերացիաների կանոնակարգերը տեսականորեն թույլ են տալիս սև գոտի ստանալ ավելի կարճ ժամանակում, բայց գործնականում դա անհնար է, եթե մարզիկը նախկինում չի մարզվել մեկ այլ մարտարվեստում:

Տարբեր մարտարվեստներում սև գոտի ստանալու համար պահանջվող նվազագույն տարիքը տատանվում է 15-ից (թեկվոնդո, ձյուդո, այկիդոյի որոշ ոճեր, կարատե և ուշու) մինչև 19 (ջիու-ջիթսու):
Թեկվոնդոյում հատուկ գոտի կարող է շնորհվել այն մարզիկներին, ովքեր հանձնել են առաջին դանի քննությունը, բայց չեն հասել նվազագույն տարիքին։ Հետագայում այն ենթակա է սև գոտու փոխակերպման՝ հատուկ հաստատման վկայականով՝ առանց խիստ պահանջների: Համապատասխան վարպետության մակարդակը կոչվում է «փում», իսկ շնորհվող գոտին սև-կարմիր է (WT) կամ սև՝ սպիտակ գծով (ITF):

Հաջորդ վարպետության մակարդակներ ստանալու համար գրեթե բոլոր մարտարվեստները հետևում են «սպասվող դանների քանակը հավասար է նախորդի շնորհումից անցած տարիների քանակին» սկզբունքին: Օրինակ՝ երկրորդ դան ստանալու համար պետք է մարզվել երկու տարի՝ առաջինը ստանալուց հետո և այլն:

## Համեմատական աղյուսակ

## Տես նաև
* Օբի
* Կիմոնո
* Դան
* Կարատե
* Ձյուդո
* Այկիդո
* Թեկվոնդո

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարզական իրեր
Կատեգորիա:Մարտական արվեստներ