open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հոռոմ (Բասենի գավառ)

**Հոռոմ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Հասանկալա գյուղաքաղաքից 19 կմ հյուսիս-արևելք։ Մտնում էր Վերին Բասենի կազմում։

## Բնակչություն
Մինչև 1830 թվականը եղել է հայաբնակ, որտեղ բնակվել են Արևելյան Հայաստանից գաղթած քաղկեդոնական հայերը։ 1830 թվականից այստեղ հաստատվել են քրդեր։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Խորասանի շրջանի համայնքներ
Ձկնաջուր

**Ձկնաջուր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։

## Պատմություն
Հնում եղել է զուտ հայաբնակ գյուղ։ Հետագայում բնակիչները դարձել թրքախոս, բայց պահպանել են լեզվական մնացորդներն ու կենցաղային առանձնահատկությունները։

Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 45 տուն բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ձկնաջուրն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր հայկական դպրոց։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մահալե (Երզնկայից հյուսիս-արևելք)

**Մահալե**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառակում։ Գտնվում էր Երզնկա քաղաքից հյուսիս-արևելք, Բանդոլար գյուղից 1 կմ հյուսիս, Երզնկա-Գյումուշխանե ճանապարհի վրա, Եփրատի ավազանի Սիփիքար գետի ձախ կողմում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մանաս (Բաբերդի գավառ)

**Մանաս**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում։ Գտնվում էր Բաբերդ քաղաքից 23 կմ հյուսիս-արևմուտք, Բալախոռի դաշտում, Բալախոռ դաշտի աջ ափին, լեռնահովտում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 38 տուն բնակիչ«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 3, էջ 590682ref>:

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Յաղան

**Յաղան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Մտնում էր Խորասանի գյուղախմբի մեջ։ Գտնվում էր Քյոփրիքյոյ գյուղաքաղաքից հարավ-արևելք. բարձրավանդակի վրա։

## Պատմություն
Ժամանակին եղել է մեծ քաղաք և թագավորական նստավայր։ Այդ են վկայում գյուղի մոտ գտնվեղ հին բնակավայրի ավերակները։ Գյուղն ավերվել, իսկ բնակիչները  բռնությամբ տեղահանվել կամ կոտորվել են 1915-1918 թվականների Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
1877-1878 թվականներին գյուղն ուներ 60 տուն՝ 252 հայ, և 3 տուն թուրք բնակիչ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մոխրակույտ Վերին

**Մոխրակույտ Վերին**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Մտնում էր Խոտորջրի գյուղախմբի մեջ։ Գտնվում էր գյուղախմբի արևելյան կողմում, Քեշիշ ձորի ափին, լեռնային անմատույց վայրում։

## Անվան ստուգաբանություն
Ըստ ավանդության Վարդանանց պատերազմի ժամանակ՝ 451 թվականին, պարսիկները գյուղը այրում են, որից հետո գյուղը կոչվում է Մոխրակույտ։

## Պատմություն
Բնակիչները քաջ ու խիզախ մարդիկ էին։ 1918 թվականին նրանաք ամրացել էին գյուղի արևելյան կողմում՝ բարձր քարաժայռի վրա գտնվող հինավուրց Աստվածամոր բերդում և օրհասական կռիվներ էին մղում թուրք ջարդարարների դեմ։

## Բնակչություն
Մոխրակույտ Վերինի մեջ մտնում էին մի քանի թաղեր (գյուղեր, գյուղակներ), որոնք բոլորը միասին ունեին 10 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու հողագործությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Մոխրակույտն ուներ հին եկեղեցի և Հակոբ Մծբնացի անունով մատուռ։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յունուս

**Յունուս**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։ Գտնվում էր Սպեր քաղաքից 36 կմ հարավ-արևմուտք, Ճորոխ գետի ձախ ափին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 27 տուն բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Յունուսի շրջակայքում կան ավերված եկեղեցիներ և գյուղատեղիներ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Սպերի շրջանի համայնքներ
Շամխի

**Շամխի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում։ Գտնվում էր Թորթում ավանից 20 կմ հյուսիս-արևելք, Սիվրի գետի ակունիք աջակողմյան Շամխոյ վտակի ափին։

## Բնակչություն
1878 թվականին ուներ 30 տուն, իսկ XX դարի սկզբին՝ 60 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ձորգանձ

**Ձորգանձ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Հնում մտել է Տայք աշխարհի Արսյացփոր գավառի Բերդագրակ, գավառակի կամզում։ Գտնվում էր Ճորոխի աջ կողմում, Չարկոնց գետակի ափին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբներին ուներ 169 հայ բնակիչ։ Նոր ժամանակներում բնակիչները թուրքեր ու լազեր էին։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Չումախ

**Չումախ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։ Գտնվում էր Քղի քաղաքից 7-8 կմ հյուսիս-արևմուտք, ջրառատ վայրում, լեռան ստորոտում։

## Պամտություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնից փրկվել է ընդամենը 10 հայ։

## Բնակչություն
Մեծ եղեռնի նախօրեին ուներ 30 տուն՝ 200 հայ բնակչով և 15 տուն քուրդ բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն ու խաշնարածությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Չումախն ուներ հայակական եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր փոքրիկ վարժարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պատան

**Պատան**, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 40 կմ հարավ-արևմուտք, Բյուրակն գետի ձախ ափին։

## Աշխարհագրություն
Տարածքը լեռնային էր։

## Օգտակար հանածոներ
Գյուղի մոտ կար հանքային տաք աղբյուր։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պարխալ

**Պարխալ**, գյուղ, ավան Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Միջնադարում եղել է ավան և հանդիսացել է Պարխալի գավառի կենտրոնը։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Բնակավայրը հայտնի է Պարխալի եկեղեցով, որը եռանավ բազիլիկ էր՝ 973 թվականին Դավթի կողմից կառուցված։ Թուրքերը տաճարը վերածել են մզկիթի։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Չերման

**Չերման**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։ Գտնվում էր Քղի քաղաքից 27 կմ հյուսիս-արևելք, Բյուրակն գետի աջ ափին։

## Պատմթույուն
Բացի 10 հայերից բոլորը բնաջնջվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության մասին հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, հողագործություն և արհեստներն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Չերմանն ուներ Ս. Գևորգ եկեղեցի, որը թալանվել և ավերվել է 1895 թվականի հայերի կոտորածի ժամանակ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջուրմավանց

**Ջուրմավանց**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում։ Գտնվում էր Բաբերդ քաղաքից 16 կմ հյուսիս, Բալախոռի դաշտում, Ճորոխ գետի ձախակողմյան Խանջուր ենթավտակի ափին։

## Պատմություն
Մինչև 1915 թվականի Մեծ եղեռնը եղել է հայաբնակ։

## Պատմամշակութային արժեքներ
Գյուղի մոտակայքում կան հին բնակավայրի ավերակներ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Սարլու

**Սարլու**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառակում։ Գտնվում էր Խնուսի գետի աջակողմյան վտակի ափին։

Հանդիսանում էր Խնուս քաղաքից հարավային արվարձանը։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել, իսկ հայերը կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 45 տուն հայ և 10 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին այգեգործությամբ, հացահատիկի մշակությամբ, մեղվաբուծությամբ, արհեստներով, անասնապահությամբ, առևտրով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սարլուն ուներ Ս. Սարգիս անունով եկեղեցի։ Կար գերեզմանոց հայագիր տապանաքարով։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր նախակրթարան վարժարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սալվորի

**Սալվորի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառակում։ Գտնվում էր Խնուս քաղաքից 37 կմ արևելք, Խնուս գետի ձախակողմյան վտակի աջ կողմում, դեպի հարավ ձգվող հարթավայրի սահմանին։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել, իսկ հայերը կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
1914-1915 թվականներին ուներ 30 տուն՝ 140 հայ բնակչով և մի քանի տուն քուրդ բնակիչ։ Բնակիչները քաջ և խիզախ մարդիկ էին։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հացահատկի, կանեփի մշակությամբ, անասնապահությամբ և առևտրով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սալվորին ուներ քարաշեն եկեղեցի և փոքրիկ մատուռ։ Մատուռը ըստ տեղացիների բուժում էր ջերմախտը։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սոս (Դերջանի գավառ, Եփրատից ձախ)

**Սոս Վերին**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում։ Գտնվում էր Մամախաթուն քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք, Եփրատ գետի ձախ ափին, Մարիամ լեռան փեշերին։

## Աշխարհագրություն
Տարածքն անտառապատ էր։

## Բնակչություն
1880 թվականին ուներ 302 բնակիչ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Օհան (Կիսկիմի գավառ)

**Սուրբ Օհան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Կիսկիմ գյուղաքաղաքից 20 կմ հարավ-արևմուտք, Սրբահան գետակի ձախ ափին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 39 տուն բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի մոտակայքում կան բերդի և հայկական եկեղեցու ավերակներ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թորթումի շրջանի համայնքներ
Սոսինգա

**Սոսինգա**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառակում։ Գտնվում էր Երզնկա քաղաքից 40 կմ հյուսիս-արևելք, Պյուլք գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի ափին, Բաբերդ-Մամախաթուն ճանապարհի վրա։

Տարածքը լեռնային էր։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վերին գյուղ (Էրզրումի գավառ)

**Վերին գյուղ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառի Թորթումի գավառակում։

## Պատմություն
Հայերը կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 50 տուն հայ և թուրք բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Վերին գյուղն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղն ուներ հայկական արական վարժարան, որտեղ սովորում էին 15 սան։

## Տես նաև
*Մեծ Պամաճ
*Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տանձուտ (Կիսկիմի գավառ)

**Տանձուտ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Սպեր քաղաքից 28 կմ հյուսիս-արևելք, Կարմրիկ գյուղի հարավ-արևելյան կողմում։

## Բնակչություն
Բնակիչները թրքացած հայեր էին, որոնք պահպանել էին լեզվական և այլ սովորույթներ։

## Պատմամշակութային արժեքներ
Գյուղում կային հայկական հնություններ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուռուտ (Էրզրումի գավառ)

**Ուռուտ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր գավառի արևելյան սահմանի մոտ, Օլթի քաղաքից 14-15 կմ հարավ-արևելք, Օլթիի գետի ավազանի վտակներից մեկի ափին։

## Աշխարհագրություն
Գյուղից արևելք և արևմուտք տարածվում են անտառներ։

## Բնակչություն
1877-1878 թվականներին ուներ 15 տուն՝ 60 թուրք բնակչով։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քեթևան (Բասենի գավառ)

**Քեթևան** (թուրքերեն՝ **Yastıktepe**, Յասթըքթեփե), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Հասանակալա քաղաքից 10 կմ հարավ-արևելք, Քեթևան գետակի աջ ափին։ Ներկայումս Յասթըքթեփե անվամբ գյուղ է Էրզրումի նահանգի Պասինլեր շրջանում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 40 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քարվանք

**Քարվանք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Կիսկիմ գյուղաքաղաքից 10 կմ հյուսիս-արևելք, գետահովտում, Թորթումի լճից հյուսիս-արևելք, Թորթում և Օլթիի գետերի միախառնման վայրից արևմուտք։

Ըստ Ս. Երեմյանը գյուղը համապատասխանում է Ոսկեհանք գյուղին և մոտակայքում գտնվում է ոսկու հանք և Փառանդիոն ամրոցը։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կերար (Էրզրումի գավառ)

**Կերար**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Աշկալա գյուղաքաղաքից 17 կմ հյուսիս Եփրատի աջակողմյան վտակներից մեկի վերին հոսանքում։

Գյուղի մոտ կան լեռնային, ջրառատ ու խոտավետ ամառոնոցներ, որոնցից Կերարյայլան պատկանում էր Կերարին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 60 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օղնուտ

**Օղնուտ**, գյուղ և բերդ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում կամ Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Քղի գյուղաքաղաքից 45 կմ արևելք, Արածանիի աջակողմյան Գյունեկ վտակի ձախ ափին։ Հանդիսանում էր գյուղախմբի կենտրոն։

## Անվանումներ
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Ելնուտ, Եղանց բերդ, Եղնուտ, Խնիթ, Ողին, Ողական, Ողնա բերդ, Ողնո բերդ, Ողնու բերդ, Ողնուտ, Ողնուտի բերդ, Ուլնտուտին, Ուղնուտի բերդ, Օգնոտ, Օգնուտ, Օղնուդ, Օղնութ։

## Պատմություն
Գյուղի մասին առաջին անգամ հիշատակել է Հովհան Մամիկոնյանը (VIII դար) «Պատմութիւն Տարօնոյ» գրքում։ Այնտեղ այն հիշատակված է եղել Ողնա, Ողնո, Ողկան, Աւղնու (Օղնու), Եղանց, Ուղնար տարբերակներով։ Բերդը և գյուղը նույնացնում են Ղազար Փարպեցու (V դար) հիշատակած Ողին կամ Շտեա գյուղին, որին, ըստ պատմիչի, մոտ էր Արշամունիքի Երեզ ավանը։ Այսպիսով, գյուղը տեղակայված է եղել Տուրուբերան աշխարհի Հաշտյանք և Արշամունք գավառների սամնագլխին։

1056 թվականին Երեզին տիրող Իվանեն՝ Լիպարիտ զորավարի որդին, փորձում է գրավել Եղանց (Օղնուտ) բերդը, բայց բայց բյուզանդացիների կողմից կալանավորվում և նետվում է այդ գյուղի բանտը։ 1600 թվականի Վանի երեկրաշարժի հետ կապված գյուղի մասին հիշատակել է Առաքել Դավրիծեցին (XVII դար)։

Հայ բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Բնակչություն
1880-ական թվականներին ուներ 32, իսկ XX դարի սկզբին՝ 40 տուն հայ և 10 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնախահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Օղնուտն ուներ Ս. Գևորգ անունով եկեղեցի, որը կառուցված էր 591 թվականին։

## Կրթություն
1880-ական թվականներից գյուղում գործում էր դպրոց։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աշունք

**Աշունք**, գյուղ Մեծ Հայքի Տայք աշխարհում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում։ Գտնվում է Կիսկիմ գյուղաքաղաքից 30 կմ հարավ, Թորթումի ձախակողմյան վտակներից մեկի ստորին հոսանքի վրա։

## Աշխարհագրություն
Տարածքը բարձրադիր էր, անտառապատ և լեռնային։

## Պատմություն
Գյուղի մասին առաջին անգամ հիշատակել է Վարդան Արևելցին (XIII դար)։ XVIII-XIX դարերում գյուղը կոչել են Վանք։

## Բնակչություն
1877-1878 թվականներին խղճուկ բնակավայր էր և ուներ 3 տուն քուրդ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Աշունքի մոտ է գտնվում Վանք վանքի ավերակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օշնաղ

**Օշնաղ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Կիսկիմ գյուղաքաղաքից 5 կմ հարավ-արևմուտք, Օշնաղ գետակի ափին, այգեվետ հովտում։

## Անվանումներ
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Ոշնաղ, Ոչնաղ, Ոջնաղ, Որնջահաղ, Որնջաղ, Որնջհաղ, Որջնաղ, Որջնհաղ, Օլնաղ, Օշնագ, Օշնագի, Օշնախ, Օշնակ, Օչնաղ, Օչնաս։

## Պատմություն
Ըստ Ղևոնդ Ալիշանի և Նիկողայոս Ադոնցի գյուղը Ղազար Փարպեցու հիշատակած Որջնհաղ գյուղն է։ Ըստ Ղազար Փարպեցու այստեղ Վարդան Մամիկոնյանի մահից (451 թ.) հետո Օշնաղ ամրոցում ապաստան է գտել վերջինիս եղբայրը՝ Հմայակ Մամիկոնյանը, որը պարսիկների դեմ մղված պատերզամում այստեղ էլ զոհվել է։ Գյուղում Հմայակ Մամիկոնյանի գերեզմանի վրա մի մատուռ էր շինված, որտեղ մշտապես ուխտի էին գալիս Կարմիրք գյուղի բնակիչները։ Վահան Մամիկոնյան սպարապետը 480-484 թվականներին պարսիկների դեմ մղված կռիվների ժամանակ հաճախ քաշվում էր Տայքի այս վայրերը՝ հատկապես Որջնհաղ գյուղ։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ թուրք և լազ բնակիչ։

## Պամտամշակութային կառույցներ
Օշնաղում կար եկեղեցու ավերակներ և գերեզմանոց։ Գյուղի հյուսիս-արևմուտքում Ճորոխի լեռնային անմատչելի ափին, գտնվում էին հին Օշնաղ իշխանական ամրոցի ավերակները, դղյակների և տաճարների ավերակներ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Օրջուխ

**Օրջուխ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում։ Գտնվում էր Թորթում քաղաքից 28 կմ հյուսիս-արևելք, Օլթիի ձախակողմյան Սիվրի գետ վտակի ձախ ափին, Օրջուխ գետակի ափին։

## Աշխարհագրություն
Տարածքը լեռնային էր։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 23 տուն բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Օրջուխից արևելք կա ավերակ բերդ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արծվանիկ

**Արծվանիկ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Բարգուշատի լեռների ճյուղերից մեկի լանջին՝ ծովի մակարդակից 1080-1200 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է մոտ 8 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Արծվանիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Արծվանիկում են գտնվում “Ագռավի տապան” միջնադար կառույցը և մ.թ.ա. 4-րդ-1-ին դդ. ամրոցի ավերակները։

Գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Երիցավանքը` իր հարակից եկեղեցիով (VI դար) և “Ճգնավորի” (6 դար) մատուռով, որոնք կիսավեր են, 1 կմ արևմուտք՝ 11 դար փոքրիկ եկեղեցի իր խաչքարերով և 991 թ. եկեղեցի (վերանորոգված 1032 թ.)։ Հնություններից է փռշնի ծառը (450-500 տարեկան)։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Արծվանիկի մշտական բնակչությունը կազմել է 625, առկա բնակչությունը՝ 533 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով։ Ստորև ներկայացված է Արծվանիկ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, ծխախոտագործությամբ և մեղվաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Վանեվանի վանք
* Մելիքսեթ եպիսկոպոսի խաչքար (Վանեվանք)

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Չափնի (Սյունիքի մարզ)

**Չափնի**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից մոտ 9 կմ դեպի հյուսիս-արևելք՝ ծովի մակարդակից 1000-1140 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային կառույցներ
Չափնի գյուղում գտնվում է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եռանավ, բազիլիկ եկեղեցին՝ հիմնադրված 1912 թվականին։ Կառուցվել է Խաչատուր Մելիք-Դադա­յանցի միջոցնե­րով և այժմ գտվում է վատթար վիճակում։ 

Գյուղատեղիում է գտնվում նաև 1972թ․ կառուցված հուշարձան, նվիրված Երկրորդ Համաշխարհային աշխարհամարտում զոհվածներին։   

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Չափնիի մշտական բնակչությունը կազմել է 112, առկա բնակչությունը՝ 84 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով։ Ստորև ներկայացված է Չափնի գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
1930-ական թվականներից մինչև 1959 թվականը Զանգեզուրի պղնձի, ապա պղնձամոլիբդենային կոմբինատի օժանդակ տնտեսություն էր։ Ներկայում բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Ցեյ

մինի|Մոնախ լեռ 2990 մ
**Ցեյ** (Ցեյի կիրճ) ()  - լեռնադահուկային առողջարան և լեռնակլիմայական առողջարան Ռուսաստանում, Հյուսիսային Օսիայի Ալագիրի շրջանում։

Ցեյը տեղակայված է Մեծ Կովկասի հյուսիսային կողմում, Ադայ-Խոխ լեռան լանջին, Ցեյդոն գետի կիրճում, ծովի մակարդակից 1910 - 2200 մ բարձրության վրա։

## Արտաքին հղումներ
* Ցեյ լեռնադահուկային առողջարան
* Առողջարանի նկարագրություն 
* Ցեյի կիրճ
* Լուսանկարներ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի առողջարաններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Օսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ալագիրի շրջան
Ձորաստան

**Ձորաստան**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Ձորաստան է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Ախտախանա անունով։ 1940 թվականի հունիսի 1-ին պաշտոնապես վերանվանվել է Ձորաստան։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Աճանան գետի հովտում` աջ լեռնալանջին, ծովի մակարդակից 1150-1250 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է մոտ 7 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Ձորաստանի շրջակայքում պահպանվել են միջնադարյան ամրոցի և բնակավայրերի մնացորդներ, XVII դարի գերեզմանոցներ և եկեղեցու ավերակներ կան նաև 1830 թ. Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և “Կոտրած եղցի” սրբատեղի։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Ձորաստանի մշտական բնակչությունը կազմել է 65, առկա բնակչությունը՝ 81։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով։ Ստորև ներկայացված է Ձորաստան գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է կաթնաանասնապահությամբ, կերային կուլտուրաների և բանջարեղենի մշակությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Եղեգ (Սյունիքի մարզ)

**Եղեգ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Եղեգ է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Շաբադին անունով։ Եղեգ է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ինբ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Բարգուշատի լեռնաճյուղերից մեկի լանջին՝ Սևաքար գետակի ակունքի շրջանում, ծովի մակարդակից 1380-1460 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է մոտ 9 կմ դեպի հյուսիս։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Եղեգի մշտական բնակչությունը կազմել է 121, առկա բնակչությունը՝ 104 մարդ։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում մինչև 1989 թվականը գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնց հեռանալուց հետո այնտեղ են վերաբնակվել հայեր։ Ստորև ներկայացված է Եղեգ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Եղվարդ (Սյունիքի մարզ)

**Եղվարդ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Եղվարդ է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Աղավուրդ անունով։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից մոտ 12 կմ հյուսիս-արևելք՝ ծովի մակարդակից 1040-1120 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Գյուղի 1700 թվականի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կանգուն է։ Եղվարդի մոտ են գտնվում «Սպիտակ Աղբյուրի Խաչ» եկեղեցին, X-XIX դարերի խաչքարերով գերեզմանոց։ 2 կմ արևելք՝ «Շինատեղ», 3 կմ արևմուտք՝ «Խաչի Խութ» գյուղատեղիները։ 1 կմ հարավ գտնվում են «Ծավիկ» հին բնակավայրի մնացորդները։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Եղվարդի մշտական բնակչությունը կազմել է 273, առկա բնակչությունը՝ 233 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով, որոնց նախնիների մի մասը 1828-1829 թվականներին եկել է Պարսկահայաստանից։ Ստորև ներկայացված է Եղվարդ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ և հացահատիկի մշակությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Կաղնուտ

**Կաղնուտ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Կաղնուտ է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել մողես անվան ռուսականացված տարբերակով՝ Մուկես։ Կաղնուտ է վերանվանվել 1949 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Բարգուշատի լեռների ճյուղերից մեկի լանջին՝ ծովի մակարդակից 1520-1640 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է մոտ 12 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Կաղնուտում կա “Նոր Խաչիտափ” սրբատեղի, իսկ շրջակայքում պահպանվել են միջնադարյան կիսավեր Անապատ եկեղեցին, գերազմանոցներ, Հոնապատ բնակավայրի մնացորդներ։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Կաղնուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 105, առկա բնակչությունը՝ 95 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով, որոնց նախնիների մի մաս 1830-ական թվականներին եկել է Ղարադաղից։ Ստորև ներկայացված է Կաղնուտ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, ծխախոտագործությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Նոր Աստղաբերդ

**Նոր Աստղաբերդ** (նախկին անվանումը՝ *Փայահան*), գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապանի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Կապանից 31 կմ հյուսիս-արևմուտք, Գեղի գետի վերին հոսանքի ձախ ափին։

*Փայահան* տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից՝ Կապանի շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի մեջ։ Վերանվանվել է *Նոր Աստղաբերդ* 2006 թ. հուլիսի 4-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Նոր Աստղաբերդի մշտական բնակչությունը կազմել է 57, առկա բնակչությունը՝ 21 մարդ։ Մինչև 1988-1989 թթ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։ Նոր Աստղաբերդի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնա-պահությամբ և դաշտավարությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Նոր Աստղաբերդում պահպանվել են եկեղեցու ավերակներ, գերեզմանոց և Սանջեր գյուղատեղիի հետքեր։

## Տես նաև
* Նոր Աստղաբերդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Ներքին Հանդ

**Ներքին Հանդ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Աշխարհագրություն
Ներքին Հանդը գտնվում է Ծավ գետի ձախ ափին՝ ծովի մակարդակից 950 մետր բարձրության վրա։ Արևելքում սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանին։ Մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ուղիղ գծով հեռու է 18 կմ դեպի հարավ-արևելք։

## Պատմություն
Ներքին Հանդի տեղում հին դարերում եղել է բնակավայր, ինչի մասին են վկայում նաև պահպանված պատմամշակութային հետքերը։ Այն հետագայում լքվել է։ 1827-1828 թվականներին Իրանի Վինա և Արցախի Քարագլուխ գյուղերի մի խումբ հայ ընտանիքներ բնակություն են հաստատել լքված բնակավայրի տարածքում՝ ներկայիս Ներքին Հանդ գյուղից 1․5-2 կմ դեպի հարավ արևելք։

Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում բնակավայրը ընդգրկված է եղել Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային Միության սկզբնական շրջանում ներառված է եղել Խորհրդային Հայաստանի Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Կապանի շրջանի կազմում։ 1995 թվականից մտնում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի մեջ։ 2017 թվից ընդգրկված է Կապան համայնքի կազմում։

1991-1994 թվականներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտի ընթացքում զգալի կերպով տուժել է, բնակիչները ստիպված են եղել հեռանալ բնակավայրից։ 1993 թվականին ադրբեջանցիները մտել են գյուղ և հրդեհել այն։ Մեկ տարի անց՝ 1994 թվականին, բնակիչները կարողացել են վերադառնալ իրենց բնակավայր։
2020 թվականին տեղի ունեցած հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով դարձել է հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայր։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Գյուղի տարածքում կան մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ, այդ թվում՝ Շինատեղ կոչվող գյուղատեղին, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին և այլն։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Ներքին Հանդի մշտական բնակչությունը կազմել է 97, առկա բնակչությունը՝ 63 մարդ։

Ստորև ներկայացված է Ներքին Հանդ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների՝

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Նորաշենիկ (գյուղ, Սյունիքի մարզ)

**Նորաշենիկ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Աճանան գետի ձախափնյա լեռնալանջին՝ ծովի մակերևույթից 1000-1100 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է 6 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային կառույցներ

Գյուղում կա 17 դարի եկեղեցի, դեպի արևելք, հին գյուղատեղիում, կա ևս մի եկեղեցի, որը կիսականգուն է։ Հին գյուղատեղում կա X-XII դարերի եկեղեցի։
Նորաշենիկի պատմական հուշարձաններից է նաև 1884 թվականին կառուցված և 1990-1993 թվականներին վերանորոգված եկեղեցին։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Շրվենանցի մշտական բնակչությունը կազմել է 128, առկա բնակչությունը՝ 114 մարդ։ Գյուղի բնակիչները հայեր են. 19-րդ դարում բնակվել են նաև թաթարներ (ադրբեջանցիներ), որոնք կազմել են փոքրամասնություն։ Ստորև ներկայացված է Նորաշենիկ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

Գյուղատնտեսությամբ զբաղվում է 70 գյուղացիական տնտեսություն։
Անասնագլխաքանակը 2012 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ կազմում է.
* խոշոր եղջերավոր անասուններ` 97 գլուխ,
* մանր եղջերավոր անասուններ` 7 գլուխ,
* խոզեր` 43 գլուխ,
* մեղվաընտանիքներ` 90։
Համայնքում 2011 թվականին կատարվել է հացահատիկային մշակաբույսերի 130 հա աշնանացան։
 
### Հողային և այլ բնական ռեսուրսներ
Հողեր (ընդամենը)` 1028 հա, այդ թվում`
* գյուղատնտեսական նշանակության հողեր՝ 472 հա, որից վարելահող՝ 143 հա, բազմամյա տնկարկ՝ 9 հա, խոտհարք՝ 23 հա, արոտ՝ 191 հա, այլ հողատեսք՝106 հա,
* բնակավայրերի հողեր՝ 32 հա,
* արդյունաբերության, ընդերքօգտագործման և այլ արտադրական նշանակության հողեր՝ 47 հա
* էներգետիկայի, տրանսպորտի, կապի և կոմունալ ենթակառուցվածքների օբյեկտների հողեր՝ 6 հա
* հատուկ պահպանվող տարածքների հողեր՝ 2 հա,
* անտառային հողեր՝ 462 հա, որից անտառածածկ՝ 363 հա
* ջրային հողեր՝ 7 հա։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Քաջարան (գյուղ)

**Քաջարան**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Կապանի շրջանում, մարզկենտրոնից 26 կմ, ծովի մակերևույթից 1950 մ բարձրության վրա։

### Անվանում
Քաջարանց գյուղը 1951 թվականի հուլիսի 4-ին վերանվանվել է Քաջարան, 1995 թվականին դարձել է առանձին համայնք։

## Բնակչություն
Քաջարան գյուղը 2001 թվականին ուներ 223 բնակիչ, 2004 թվականին՝ 155։.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է պղնձարդյունաբերությամբ և գյուղատնտեսությամբ։

## Տես նաև
* Քաջարան գյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

## Պատկերասրահ

Հայրենական մեծ պատերազմի հուշակոթող Քաջարան գյուղում.jpg|Հայրենական մեծ պատերազմի հուշակոթող Քաջարան գյուղում
Գյուղ Քաջարան-1.jpg|Տեսարան Քաջարան գյուղից
Քաջարան գյուղի Սուրբ Հակոբ եկեղեցի, Սյունիք, ԱԹ 02.jpg|Քաջարան գյուղի Սուրբ Հակոբ եկեղեցին


## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Սևաքար

**Սևաքար**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Աշխարհագրություն
Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է 21 կմ։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1100 մ։ Մասսամբ շրջապատված է անտառներով։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային կառույցներ

## Բնակչություն
Սևաքարցիների նախնիները այստեղ են վերաբնակվել Արցախից 18-րդ դարում։

Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Սևաքարի մշտական բնակչությունը կազմել է 104, առկա բնակչությունը՝ 91 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով։ Ստորև ներկայացված է Սևաքար գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Գյուղի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության վրա։ Բնակիչները զբաղվում են անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։  Համայնքի տարածքի 877 հա-ն ունի գյուղատնտեսական նշանակության կարգավիճակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Շրվենանց

**Շրվենանց**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Շրվենանց է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել թուրքական Դայմադաղլու անունով։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Խոտանան գետի ձախափնյա լեռնալանջին՝ ծովի մակերևույթից 1100-1150 մ բարձրության վրա, Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից 7 կմ դեպի հյուսիս։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային կառույցներ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Շրվենանցի մշտական բնակչությունը կազմել է 76, առկա բնակչությունը՝ 66 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով Ստորև ներկայացված է Շրվենանց գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ։  Տարեցտարի գյուղաբնակների թիվը պակասում է՝ կործանման եզրին հասցնելով գյուղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Սյունիք (գյուղ)

**Սյունիք**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Ողջի և Աճանան գետերի խառնման կետի մոտ` Ողջիի ձախ ափին, ծովի մակարդակից մոտ 700 մ բարձրության վրա։ Տեղակայված է Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից անմիջապես արևելք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային կառույցներ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Սյունիքի մշտական բնակչությունը կազմել է 791, առկա բնակչությունը՝ 570։ Խորհրդային տարիներին գյուղում ապրել են հայեր և ադրբեջանցիներ։ Վերջինները հեռացել են 1988-1989 թվականներին, որից հետո գյուղում վերաբնակվել են Խորհրդային Ադրբեջանից բռնագաղթած հայեր։ Ստորև ներկայացված է Սյունիք գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Շիկահող

**Շիկահող**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Շիշկերտ է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Շիխաուզ անունով։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մեղրու լեռների արևելյան ճյուղերից մեկի լանջին՝ ծովի մակերևույթից 980 մետր բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու 12 կմ դեպի հարավ-արևելք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Տարածքում պահպանվել են միջնադարյան Բերդքար և Կոտրած խաչ գյուղատեղիները, XVII-XVIII դարերի գերեզմաններ, [XIX դար]]ի կամուրջ, մ.թ.ա. 7-6-րդ դարերի դամբարաններ, «Խրավանդ» սրբավայրը, իսկ արևմտյան կողմում կան բերդի ավերակներ։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Շիկահողի մշտական բնակչությունը կազմել է 229, առկա բնակչությունը՝ 194 մարդ։ Գյուղը հիմնադրման պահից բնակեցված է եղել հայերով։ Ստորև ներկայացված է Շիկահող գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Տավրուս

** Տավրուս**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Տավրուս է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Դովրուզ անունով։ 2006 թվականի հուլիսի 4-ին վերանվանվել է Տավրուս։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Բարգուշատի լեռների հարավ լանջին՝ Աճանան գետի հովտում, ծովի մակերևույթից մոտ 1300 մ բարձրության վրա։ Կապան քաղաքից հեռու է մոտ 9 կմ դեպի հյուսիս։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Տավրուսի մշտական բնակչությունը կազմել է 92, առկա բնակչությունը՝ 55 մարդ։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնք հեռացել են 1988-1989 թվականներին։ Ստորև ներկայացված է Տավրուս գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Վանեք

**Վանեք**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը տեղակայված է Աճանան գետի վերին հոսանքի աջ ափին։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1225-ից 1240 մ։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու 23 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
Հնում ներկայիս Վանեք գյուղի մոտակայքում եղել է Վանիգ բնակավայրը։

### Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջան
Մինչև 19-րդ դարի սկզբները գյուղի բնակչությունը եղել են հայեր, որից հետո այն հայաթափվել է։

Կարադիգյա անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

### Խորհրդային ժամանակաշրջան
Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում գյուղը գտնվել է Խորհրդային Հայաստանի Ղափանի շրջանում և ընդգրկված է եղել Նորաշենիկի գյուղխորհուրդի կազմում։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, ովքեր հեռացել են 1988 թվականին։ 1989-ից թվականից Վանեքը վերաբնակեցվել է Խորհրդային Ադրբեջանից բռնագաղթված և Կապանի տարածաշրջանի բնակավայրերից այստեղ տեղափոխված հայերով։

### Պատմամշակութային կառույցներ

Վանեք գյուղի տարածքում առկա պատմամշակութային հուշարձաններից պետության կողմից հաշվառվել է հանրապետական նշանակության երկու միավոր։ Վանեքից 1 կմ հարավ պահպանվել են Հոռոմանց (Հռոմանց) գյուղի ավերակները։ Այն թվագրվում է 17-ից 20-րդ դարերով։ Բնակիչները հեռացել են 1926 թվականից հետո։ Գյուղում է գտնվում 17-րդ դարով թվագրվող եկեղեցի, գերեզմանոց։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Վանեքի մշտական բնակչությունը կազմել է 61, առկա բնակչությունը՝ 30 մարդ։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում մինչև 1989 թվականը գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնց հեռանալուց հետո այնտեղ վերաբնակվել են հայեր։ Ստորև ներկայացված է Վանեք գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Տանձավեր

**Տանձավեր**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Քաշունի գետի հովտում՝ ծովի մակարդակից 1650 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից կազմում է մոտ 33 կմ։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Գյուղն ունի սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (15-րդ դար), շրջակայքում՝ Միջնադաշտ և Մաճ կոչվող վայրերում պահպանվել են մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի բնակավայրեր և դամբարան-քարայրեր։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Տանձավերի մշտական բնակչությունը կազմել է 211, առկա բնակչությունը՝ 226 մարդ։ Ստորև ներկայացված է Տանձավեր գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Ուժանիս

**Ուժանիս**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Ուժանիս է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Ուջանիս անունով։

## Աշխարհագրություն
Կապան քաղաքից հեռու է մոտ 11 կմ դեպի հյուսիս-արևելք՝ ծովի մակարդակից 1080-1160 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Ունի 1873 թվականի սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, մատուռ և խաչքար։ Գյուղից 2-3 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Հին Ուժանիս գյուղատեղին, որտեղ պահպանվել է կիսավեր եկեղեցի, 1 կմ հյուսիս՝ «Հանդին արտ» վայրում, կա գերեզմանոց, 1-2 կմ արևելք՝ «Սպիտակ աղբյուր» վայրում կա այլ գյուղատեղի։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Ուժանիսի մշտական բնակչությունը կազմել է 59, առկա բնակչությունը՝ 89 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով։ Ստորև ներկայացված է Ուժանիս գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ և անասնաբուծությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր