Թիմային պատասխանատվություն

[thumb|350px|right|[Հաագայի Խաղաղության պալատը]]
**Թիմային պատասխանատվություն** (**Յամասիտայի կանոն, Մեդինայի կանոն, Գերագույն հրամանատարության պատասխանատվություն**), ռազմական իրավունքի սկզբունք, ըստ որի հրամանատարները պատասխանատվություն են կրում իրենց ենթակաների ռազմական հանցագործությունների համար։

Եզրույթը կարող է կիրառվել նաև ավելի լայն իմաստով՝ հրամանատարների պարտականությունն է վերահսկել իրենց ենթականերին, ինչպես նաև հրամանատարներն են պատասխանատու ենթակաների՝ այդ պահանջի չկատարման համար։ Կանոնը կիրառվում է ինչպես ռազմական իրավունքում, այնպես էլ պետական ծառայողների և ընկերությունների ղեկավարների նկատմամբ։

«Թիմային պատասխանատվության» սկզբունքն առաջին անգամ հիշատակվել է 1899 և 1907 թվականների Հաագայի կոնվեցիաներում և առաջին անգամ կիրառվել է Գերմանիայի Գերագույն դատարանի կողմից 1921 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ընթացող Լեյպցիգի դատական գործի ժամանակ, որտեղ քննվում էին Գերմանիայի կատարած ռազմական հանցագործությունները։

«Յամասիտայի կանոնը» հենվում է ԱՄՆ Գերագույն դատարանի ստեղծած նախադեպի վրա, որը կիրառվել է ճապոնացի գեներալ Տոմոյուկի Յամասիտայի գործում։ Նա քրեական պատասխանատվության է ենթարկվել 1945 թվականին՝ Ֆիլիպիններում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իր զինվորների դրսևորած անմարդկային դաժանության համար։ Յամասիտան մեղադրվեց «հանցավոր անփութության և հրամանատարի իր պարտքը չկատարելու մեջ, որը արտահայտվել է իր ենթակաների գործողությունները չվերահսկելու մեջ, որն էլ վերջիններիս թույլ է տվել ռազմական հանցագործություններ կատարել»։

«Մեդինայի կանոնն» ընդունվել է 1971 թվականին ԱՄՆ բանակի կապիտան Էռնեստ Մեդինայի դատական գործի լսման ժամանակ, որտեղ քննվում էր Վիետնամի պատերազմում Սոնգմի գյուղի բնակիչների զանգվածային սպանությունը։ Կանոնը պնդում է, որ հրամանատարը, որը տեղյակ է իր ենթակաների կողմից մարդու իրավունքների խախտման կամ նրանց կողմից ռազմական հանցագործություններ կատարելու մասին, սակայն ոչ մի միջոցառում ձեռք չի առնում այդ գործողությունները կասեցնելու համար, պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի։ Ընդ որում, ինքը Մեդինան արդարացվեց առաջ քաշված մեղադրանքի բոլոր կետերով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* The interests of States versus the doctrine of superior responsibility  Ilias Bantekas, International Review of the Red Cross No. 838, p.&nbsp;391—402
* YAMASHITA, MEDINA, AND BEYOND: COMMAND RESPONSIBILITY IN CONTEMPORARY MILITARY OPERATIONS MILITARY LAW REVIEW
* THE TRIBUNAL’S FIRST TRIAL TO CONSIDER COMMAND RESPONSIBILITY… by the ICTY
* The Haditha Double Standard  by Victor Hansen, JURIST
* The Last Line of Defense: The Doctrine of Command Responsibility, Gender Crimes in Armed Conflict, and the Kahan Report (Sabra & Shatilla) The Berkeley Electronic Press
* YAMASHITA v. STYER, Commanding General, U.S. Army Forces, Western Pacific, Findlaw
* Yamashita v. Styer, 327 U.S. 1 (1946)  or http://www.ess.uwe.ac.uk/WCC/Yamashita1.htm 
* The Yamashita Standard  by Anne E. Mahle, PBS
* Command Responsibility in the United States  by Anne E. Mahle, PBS
*  BY JOHN D. HUTSON AND JAMES CULLEN
* Guilty Associations: Joint Criminal Enterprise, Command Responsibility, and the Development of International Criminal Law  by Allison Marston Danner† and Jenny S. Martinez, CALIFORNIA LAW REVIEW
* YAMASHITA, MEDINA, AND BEYOND: COMMAND RESPONSIBILITY IN CONTEMPORARY MILITARY OPERATIONS  by MAJOR MICHAEL L. SMIDT
* Command Responsibility and Superior Orders in the Twentieth Century — A Century of Evolution by Stuart E Hendin BA, MA, LLB, LLM, QC, Murdoch University Electronic Journal of Law, Volume 10, Number 1 (March 2003)
* The Last Line of Defense: The Doctrine of Command Responsibility
* SUPERIOR OR COMMAND RESPONSIBILITY 
* THE YAMASHITA WAR CRIMES TRIAL: COMMAND RESPONSIBILITY THEN AND NOW  by Major Bruce D. Landrum
* Sugamo and the River Kwai By Robin Rowland, Paper presented to Encounters at Sugamo Prison, Tokyo 1945-52, The American Occupation of Japan and Memories of the Asia-Pacific War, Princeton University, May 9, 2003
* ROLE OF THE ARMED FORCES IN THE PROTECTION AND PROMOTION OF HUMAN RIGHTS General McCaffrey presented the following on 18 November 1995 during «Nuremberg and the Rule of Law: A Fifty-Year Verdict.»
* THE CONTEMPORARY LAW OF SUPERIOR RESPONSIBILITY  By Ilias Bantekas, the American Journal of International Law v.93, no. 3, July 1999

## Արտաքին հղումներ
* Human Rights First; Private Security Contractors at War: Ending the Culture of Impunity (2008) 
* Human Rights First; Command’s Responsibility: Detainee Deaths in U.S. Custody in Iraq and Afghanistan 
* Джейми Аллан Уильямсон «Некоторые размышления об ответственности командования и уголовной ответственности», журнал Международного Красного Креста, Том 90 Номер 870 Июнь 2008 г., стр 131

Կատեգորիա:Իրավունքի սկզբունքներ
Կատեգորիա:Միջազգային քրեական իրավունք
Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք