open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ուղևորություն դեպի Կիթերա (ֆիլմ)

**Ուղևորություն դեպի Կիթերա** (հունարեն՝ Ταξξιδι στα Κύθηρα ), Տոնինո Գուերայի և Թանասիս Վալտինոսի սցենարի հիման վրա 1984 թվականին Թեո Անգելոպուլոսի նկարահանած դրամա ֆիլմ , որը  Հունաստանի, Արևմտյան Գերմանիայի, Իտալիայի և Մեծ Բրիտանիայի ընկերությունների համատեղ արտադրություն է։

Սյուժեի կենտրոնում մի տարեց կոմունիստ տղամարդ է, ով հայրենի Հունաստանից քաղաքական դրդապատճառներով աքսորվել է Խորհրդային Միություն և  տասնամյակների աքսորից հետո վերադառնում է Հունաստան, հանդիպում իր ընտանիքի ու համագյուղացիների հետ, որից հետո տեղի իշխանությունների կողմից ենթարկվում է իրեն արտահանձնելու ծիծաղելի փորձերին։ 

Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Մանոս Կատրակիսը, Ջուլիո Բրոջին, Դորա Վոլանակին, Մերի Քրոնոպուլուն։ 

«Ուղևորություն դեպի Կիթերա» ֆիլմը ներկայացվել է Կաննի կինոփառատոնում, որտեղ մրցանակի է արժանացել «Լավագույն սցենար» անվանակարգում, ինչպես նաև ստացել է կինոքննադատներ ՖԻՊՐԵՍԻ մրցանակը։

## Կարծիքներ ֆիլմի մասին
The New Biographical Dictionary of Film գրքի հինգերորդ հրատարակության մեջ Դեյվիդ Թոմսոնը գրել է, որ «ֆիլմի գեղեցկությանը հավասավող մեկ այլ ֆիլմ հազվադեպ կարելի է գտնել»։ Բրիտանական կինոյի ինստիտուտի հոդվածում Քրիստինա Նյուլանդը «Ուղեւորություն դեպի Կիթերա»-ն ներառել է 10 հիանալի հունական ֆիլմերի՝ իր կազմած ցանկում։ Մեթյու Թրիֆթը գովաբանել է նաև ֆիլմ-եռերգությունը, որի մի մասն է կազմում գրախոսվող կինոնկարը։ Մասնավորապես գրել է, որ բոլոր երեք ֆիլմերում «Անգելոպուլոսը ակնհայտորեն իր ստեղծագործական ուժերի բարձրության վրա է»։ «Հունական կինոյի պատմություն» գրքում Վրասիդաս Կարալիսը «Ուղևորություն դեպի Կիթերա»-ն հիշատակել է որպես տասնամյակի լավագույն ֆիլմերից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հունական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հունական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հունաստանում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Քաղաքական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1984 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների հունական ֆիլմեր
Զուգորդություն (այլ կիրառումներ)

**Զուգորդություն** եզրը կարող է վերաբերել՝
* Զուգորդություն - մաթեմատիկայում բազմություններից որոշակի անդամների առանց կրկնության ընտրությունը
* Զուգորդություն - հոգեբանությունում հոգեկանի բովանդակության տարրերի (մտապատկերների, բառերի) միջև հաստատվող կապերը
Զարանդ

**Զարանդ** (), քաղաք Իրանի հարավ-արևելքում՝ Քերման օսթանում, Զարանդ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Քերման օսթանի հյուսիսարևմտյան մասում` Քերման քաղաքից մոտ 68 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Տեղադրված է Դաշթե Լութ անապատի արևմտյան մասում։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 60 370 մարդ, որոնք կազմում էին 16 722 տնտեսություն։ Զարանդը Քերման օսթանի բնակչությամբ վեցերորդ ամենախոշոր քաղաքն է Քերմանից, Սիրջանից, Ռաֆսանջանից, Ջիրոֆթից և Բամից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քերման օսթանի քաղաքներ
Ադրիանա Խոջիչ

**Ադրիանա Խոջիչ** (, , , ), բոսնիական ծագումով Կոսովոյի քաղաքական գործիչ, որը աշխատում է որպես Հյուսիսային Միտրովիցայի փոխքաղաքապետ 2020 թվականի դեկտեմբերի 10-ից։ 2019 թվականի ապրիլի 12-ից մինչև 2020 թվականի փետրվարի 3-ը զբաղեցրել է Կոսովոյի Հանրապետության վարչակազմի և տեղական ինքնակառավարման նախարարի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Ադրիանա Խոջիչը ծնվել է 1975 թվականին, Տիտովա Միտրովիցա քաղաքում, որն այդ ժամանակ մտնում էր Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ հանրապետության կազմի մեջ՝ Սերբիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետության Կոսովոյի ինքնավար մարզի կազմում։ Հայրը բոսնիացի է, մայրը՝ ալբանացի։

Հասարակական գործեության բնագավառում փորձ ձեռք է բերել Կոսովոյի պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո, երբ, որպես ոչ կառավարական հատվածի տարածաշրջանային ղեկավար, կառավարել է ծրագրեր Կոսովոյի հյուսիսում գտնվող բոլոր սերբական տարածքներում, ինչպես նաև Սերբական հարավի անկլավներում։ Խոջիչն իր գործունեությունը սկզբում իրականացրել է մարդասիրական ակցիաների միջոցով (անապահով ընտանիքներին բնակարան տրամադրել, սնունդ, դեղորայք և վառելափայտ բաժանել), այնուհետև այդ համայնքներում տնտեսական զարգացման մի շարք ծրագրերի միջոցով։

2012 թվականի հուլիսի 20-ին Խոջիչը նշանակվել է Հյուսիսային Միտրովիցայի նորաստեղծ վարչակազմի ղեկավար, այնուհետև զբաղեցրել Կոսովոյի վարչակազմի և տեղական ինքնակառավարման նախարարի պաշտոնը 2019 թվականի ապրիլի 12-ից մինչև 2020 թվականի փետրվարի 3-ը՝ որպես Ռամուշ Խարադինայի երկրորդ կաբինետի անդամ։  

2020 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Խոջիչը ստանձնել է Հյուսիսային Միտրովիցայի փոխքաղաքապետի պաշտոնը քաղաքապետ Միլան Ռադոևիչի օրոք։

Խոջիչը հանդես է եկել Կոսովոյում երկու բոսնիական մունիցիպալիտետների ստեղծման օգտին և 2021 թվականի Կոսովոյի խորհրդարանական ընտրություններում գլխավորել է սեփական «Միացյալ խմբակցություն» (*Komuniteti i Bashkuar*) ցուցակը՝ հավաքելով 6,379 ձայն կամ ընտրողների ձայների 0,81%-ը, ընդ որում ձայների մեծամասնությունը տրվել է էթնիկ սերբերի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանայք քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքական գործիչներ
Ալբանիայի գրական հանձնաժողով

**Ալբանիայի գրական հանձնաժողով**, (, հայտնի է նաև որպես **Շկոդերի գրական հանձնաժողով**), գիտական ​​կոմիտե, որը ստեղծվել է Շկոդերում (Հյուսիսային Ալբանիա) 1916 թվականին։ Այն հավաքել է ժամանակի ալբանական գրականության և գրչության հիմնական դեմքերին և ձևավորվել է՝ ալբաներենի գրական կայուն չափանիշ և ուղղագրական կանոններ սահմանելու նպատակով, որոնք այն ժամանակ բացակայում էին, որպեսզի կայունացնեն դպրոցական դասագրքերի հրատարակումը։

## Պատմություն

Հանձնաժողովը պաշտոնապես մեկնարկել է 1916 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ ավստրիացի դիվանագետ Ավգուստ Ռիտեր ֆոն Կրալի նախաձեռնությամբ։ Նշանավոր անդամներից էին Գերջ Ֆիշտան, Լուիջ Գուրակուկին, Հիլ Մոսին, Ալեքսանդր Խուվանին, Մաքսիմիլիան Լամբերցը, Գերջ Պեկմեզին, Անդրե Մջեդան, Սոտիր Պեցին և Մատի Լոգորեցին։ Անդամները համաձայնեցին «հնարավորինս հնչյունական» ուղղագրության չափորոշիչ և գրական միասնական լեզու ունենալու անհրաժեշտության մասին, որը կպահպանի ալբանական բարբառների ընդհանրությունը և կանտեսի տարածաշրջանային ցանկացած խաթարված ձև։
Նիստը տեղի է ունեցել 1916 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։
Հանձնաժողովում առաջատար դեր է խաղացել Ֆիշտան։ Նա ջանք չի խնայել, որպեսզի Շկոդերի բարբառը ձևավորի ալբանական ստանդարտի հիմքը՝ հաշվի առնելով այն մշակութային ավանդը, որ գրողները և բարբառով գրականությունը տվել էին ալբանական մշակույթին այն ժամանակ, «այնպես, ինչպես Դանթեի լեզուն ծառայել է իտալական գրականության համար։ Անկախ Ֆիշայի ազդեցությունից և այն հանգամանքից, որ մյուս հիմնադիր անդամները նույնպես Շկոդերից էին, նա հաջողության չհասավ։ Ալեքսանդր Ջուվանիի ազդեցության տակ, որը հայտարարեց, թե «լեզվի միասնությունը ազգի միասնությունն է» ( ալբաներեն՝ N*jisia e gjuhes asht njisia e kombit*), հանձնաժողովը ընդունեց, որ Էլբասանի բարբառը օգտագործվի որպես ստանդարտ ալբաներենի հիմք։ Ստանդարտն ընդունվել է Լուշնյեի կրթական կոնգրեսի կողմից 1920 թվականին։

Հանձնաժողովը 1920 թվականին հրատարակեց ընթերցարան միջին դպրոցի համար։ Սակայն, քանի որ չկար պաշտոնական քերականություն կամ բառարան, որը հրատարակվել էր նոր լեզվի ստանդարտով, այն հաջողություն չունեցավ։ Ավելին, Ալբանիայի ազգային զարթոնքի (1870–1912) և 20-րդ դարի սկզբին ստեղծված գործերի և թարգմանությունների մեծ մասը գրվել է տոսկերեն բարբառով։

Լեզվի ստանդարտացման ջանքերը շարունակվել են նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1968-ին Պրիշտինայում տեղի ունեցավ գիտաժողով՝ Պրիշտինայի լեզվաբանական կոնֆերանսը (*Konsulta gjuhësore e Prishtinës*)։ Այդ գիտաժողովի ընթացքում մինչ այսօր Ալբանիայում օգտագործվող գրական չափանիշը, որը հիմնված էր տոսկի բարբառի վրա, ընդունվեց Հարավսլավիայի էթնիկ ալբանացիների կողմից՝ ղեգերի բարբառի հաշվին։ Տոսկերենի վրա հիմնված ներկայիս ստանդարտը կստեղծվի Ալբանական ուղղագրության կոնգրեսի կողմից 1972 թվականին։

## Արտաքին հղումներ
*100th anniversary of the Library of the Albanian Literary Commission
*The Commission of Albanian Literature after 100 years from its establishment
*Gjergj FISHTA
*Albanian Literary Committee (Komisia) And Orthographic Rules For A Unified Albanian Language

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանական գրականություն
Կատեգորիա:Ալբաներեն
Կատեգորիա:Ալբանիայի կազմակերպություններ
Մինաբ

**Մինաբ** (), քաղաք հարավային Իրանում` Հորմոզգան օսթանում, Պարսից ծոցը Արաբական ծովի հետ կապող Հորմուզի նեղուցի ափերից ոչ հեռու։ Հանդիսանում է Մինաբ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչություն նըստ վերջին մարդահամարի տվյալների կազմում է ։

Գտնվում է Հորմոզգան օսթանի արևելյան մասում` օսթանի վարչական կենտրոն Բանդար Աբբասից մոտ 70 կմ արևելք։ Տեղադրված է Հորմուզի նեղուցի ափից մոտ 15 կմ հեռավորության վրա, Մինաբ գետի ափերին։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 73 170 մարդ, որոնք կազմում էին 19 023 տնտեսություն։ Բնակչությամբ Հորմոզգան օսթանի երկրորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչները հիմնականում պարսիկներ են, որոնք խոսում պարսկերենի *մինովի* կոչվող տեղական բարբառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հորմոզգան
Տերևների տուն

**Տերևների տուն** (, հայտնի է նաև որպես **Գաղտնի հսկողության թանգարան**, ), պատմական թանգարան Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում։

## Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 2017 թվականի մայիսի 23-ին մի շենքում, որը կոմունիստական ​​ժամանակաշրջանում ծառայել է որպես Սիգուրիմիի՝ այն ժամանակվա ալբանական գաղտնի ոստիկանության շտաբ։

Թանգարանի մուտքի ցուցանակին գրված է․

Շենքը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում և ստացել է «*Տերևների տուն*» անվանումը՝ շնորհիվ մագլցող բույսի, որը ծածկում է նրա ճակատային հատվածը։ Թանգարանն ունի 31 սենյակ։

Թանգարանը տեղակայված է երկհարկանի առանձնատանը, որը կառուցվել է 1931 թվականին։ Շենքն ի սկզբանե եղել է Ալբանիայի առաջին մասնավոր մանկաբարձական կլինիկան և գերմանական օկուպացիայի ժամանակ զբաղեցրել է գեստապոն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո և մինչև կոմունիստական ​​ռեժիմի անկումը (1991), այնտեղ էր գտնվում Ալբանիայի գաղտնի ոստիկանության` Սիգուրիմիի շտաբը, որը զբաղվում էր ռեժիմի ենթադրյալ հակառակորդների գաղտնալսմամբ։

2020 թվականին «Տերևների տունը» արժանացել է *Տարվա եվրոպական թանգարան* մրցանակին՝ երկու հիմնական անվանակարգերից մեկում՝ *[[Եվրոպայի խորհուրդ|Եվրոպայի խորհրդի]] թանգարանային մրցանակ*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի կայք 
* Թանգարանի կայք 

Կատեգորիա:Տիրանա
Կատեգորիա:2017 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի պատմության թանգարաններ
Կատեգորիա:2017 հիմնադրումներ Ալբանիայում
Սարավան (Իրան)

**Սարավան** (), քաղաք Իրանի հարավ-արևելքում` Սիստան և Բելուջիստան օսթանում, Սարավան շահրեստանի կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
Տեղադրված է Սիստան և Բելուջիստան օսթանի արևելյան մասում` Պակիստանի հետ սահմանից մոտ 44 կմ հեռավորության վրա։ Գտնվում է օսթանի վարչական կենտրոն Զահեդանից մոտ 270 կմ հարավ-արևելք։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 60 014 մարդ, որոնք կազմում էին 15 929 տնտեսություն։ Սարավանը Սիստան և Բելուջիստան օսթանի բնակչությամբ հինգերորդ ամենախոշոր քաղաքն է Զահեդանից, Զաբոլից, Իրանշահրից և Չաբահարից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչները հիմնականում բելուջներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սիստան և Բելուջիստան
Աշնան երգ

**«Աշնան երգ»**, հայ բանաստեղծ Վահան Տերյանի բանաստեղծություններից։

## Պատմություն
«*Աշնան երգ*» բանաստեղծությունը հեղինակը գրել է 1906 թվականին։ Առաջին անգամ տպագրվել է նույն թվականին Թիֆլիսում լույս տեսնող «Մուրճ» ամսագրում (№ 11-12, էջ 53)։

Տպագրվել է «*Վահան Տեր-Գրիգորյան*» գրական ստորագրությամբ։

«Մթնշաղի անուրջներ» շարքի մաս է կազմում, որտեղ տպագրվել է առանց վերնագրի։ 

## Տարբերություններ

#### «Մուրճում»․

#### «Մթնշաղի անուրջներում»․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1906 գրականությունում
Կատեգորիա:Վահան Տերյանի բանաստեղծություններ
Աթանասիոս Ցակալով

**Աթանասիոս Ցակալով** ( , ), օսմանյան լծից Հունաստանի ազատագրման նպատակով ստեղծված Ֆիլիկի էթերիա («Բարեկամների ընկերություն») գաղտնի կազ մակերպության հիմնադիր անդամ։

## Կենսագրություն
Ցակալովը ծնվել է 1790 թվականին Յանինայում ՝ ներկայիս Հունաստանում (այն ժամանակ՝ Օսմանյան կայսրությունում)։ Երիտասարդ տարիքում Հունաստանից մեկնել է Ռուսաստան, ուր գտնվում էր հայրը։ Այնուհետև սովորելու նպատակով տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ հիմնել է Հունաստանի ազատագրման գաղափարին աջակցող Hellenoglosso Xenodocheio գաղտնի կազմակերպությունը։ Վերադառնալով Ռուսաստան՝ Օդեսա, այստեղ ծանոթացել է Նիկոլաոս Սկուֆասի ու Էմմանուիլ Քսանթոսի հետ, և երեքով 1814 թվականին հիմնադրել են Ֆիլիկի Էթերիա գաղտնի կազմակերպությունը՝ Հունաստանի ազատագրման համար հող նախապատրաստելու նպատակով 1818 թվականին երեք գործընկերները տեղափոխվել են Կոստանդնուպոլիս ՝ իրենց գործը առաջ մղելու համար։ Այնտեղ հուլիսին Սկուֆասը հիվանդացել ու մահացել է, և կազմակերպության ղեկավարությունը մնացել է նր երկու ընկերների ուսերին։ Ցակալովը իր ողջ էությամբ և մինչև վերջ նվիրված է եղել Հունաստանի անկախության գաղափարին, ամեն ինչ արել է ազատագրական պայքարի հող նախապատրաստելու համար, 1821 թվականին սկսված ազատագրական։ պատերազմի ժամանակ էլ ծառայել է որպես դրոշի լեյտենանտ՝ Ֆիլիկի Էթերիայի հետագա առաջնորդությունն ստանձնած գեներալ Ալեքսանդր Իփսիլանտիսի մոտ։

Մահացել է 1851 թվականին Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1790 ծնունդներ
Կատեգորիա:1851 մահեր
Կատեգորիա:Հունաստանի պայքարը ազատության համար
Կատեգորիա:Ռուսներ հունական սերմամբ
Վեներա-8

**Վեներա 8** (), խորհրդային Վեներա ծրագրի շրջանակներում արձակված ԱՄԿ, որը նախատեսված էր Վեներա մոլորակի հետազոտություններ իրականացնելու համար։ Արձակվել է Բայկոնուր տիեզերակայանից Մոլնիա կրող հրթիռով։ ԱՄԿ-ի իջեցվող սարքը երկրորդ կայանն էր, որ կատարեց վայրէջք Վեներայի մակերևույթին։

## Ուղևորություն դեպի Վեներա և վայրէջք
Վեներա-8-ը արձակվել է 1972 թվականի մարտի 27-ին։ Թռիչքը դեպի Վեմերա ձգվեց 118 օր, ընթացքում, 1972 թվականի ապրիլի 6-ին կատարվեց մեկ հետագծի ուղղում։ Իջեցվող սարքը անջատվեց կայանից և մտավ մոլորակի մթնոլորտ 1972 թվականի հուլիսի 22-ին։ Կայանի ռադիատորային համակարգը օգտագործվել է իջեցվող սարքի ներսում հովացումը կազմակերպելու համար ամբողջ թռիչքի ընթացքում, այսպիսով երկարացնելով սարքի աշխատանքը մոլորակի մակերևույթին։ Աերոդինամիկ արգելակումը կիրառվեց արագությունը 41696 կմ/ժ-ից իջեցնելով մինչև 900 կմ/ժ-ի։ 60 կմ բարձրության վրա բացվեց 2,5 մետր տրամագծով պարաշյուտը, որի միջոցով սարքը վայրէջք կատարեց։

Վեներա-8-ը վայրէջքի ընթացքում փոխանցել է տվյալներ։ Նկատվել է լուսավորության կտրուկ անկում 35-ից 30 կմ բարձրության վրա, իսկ քամու արագությունը կտրուկ անկում է գնահատվել 10 կմ-ից ցածր բարձրությունների վրա, գրանցված արագությունը եղել է 1 մ/վ-ից ցածր։ Վեներա-8-ը վայրէջք է կատարել այն վայրում, որը հետագայում անվանվել է Վասիլիսայի շրջան, առավոտյան տերմինատորից մոտ 500 կմ հեռավորության վրա արևի լույսի ներքո։ Վայրէջքի պահին սարքի զանգվածը կազմել է 495 կգ։

## Վայրէջքից հետո
Իջեցվող սարքը ուղարկել տվյալները 50 րոպեի ընթացքում, որից 11 վայրկյանը եղել է վայրէջք կատարելուց հետո, դրանից հետո հաղորդումները ընդհատվել են մակերևույթի ծանր պայմանների պատճառով։ Սարքը հաստատել է Վեներայի մակերևույթի բարձր ջերմաստիճանի և ճնշման վերաբերյալ ավելի վաղ, Վեներա-7-ից ստացված տվյալները (470 աստիճան Ցելսիուս, 90 մթնոլորտ ճնշում), ինչպես նաև չափել է լույսի մակարդակը մակերեսային լուսանկարչության համար՝ պարզելով, որ այն նման է Երկրի վրա ամպամած եղանակին լուսավորությանը՝ մոտավորապես 1 կմ տեսանելիությամբ։

Վեներա-8-ի լուսաչափի չափումները առաջին անգամ ցույց տվեցին, որ Վեներայի ամպերը վերջանում են մեծ բարձրության վրա, և մթնոլորտը համեմատաբար պարզ էր այնտեղից մինչև մակերես։ Ներքին գամմա ճառագայթների սպեկտրոմետրը չափեց մակերևութային ապարների ուրան/թորիում/կալիում հարաբերակցությունը՝ ցույց տալով, որ այն նման է ալկալիական բազալտներին։

## Տես նաև
* Վեներա ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Plumbing the Atmosphere of Venus
*Venera 8 NASA NSSDC Master Catalog Data

Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ
Կատեգորիա:Վեներա ծրագիր
Մարիո Միտայ

**Մարիո Միտայ** (, ), ալբանացի ֆուտբոլիստ, Մոսկվայի «Լոկոմոտիվի» և Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Մարիո Միտայը ծնվել է Աթենքում, հարցազրույցներից մեկի ժամանակ նշել է՝ 

Եղել է հունական «ԱԵԿ» ակումբի սան։ 2018 թվականի օգոստոսին նա ստորագրել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրն ակումբի հետ։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 18-ին նա իր նորամուտը նշել է ԱԵԿ-ի հիմնական կազմում Հունաստանի Սուպերլիգայում «ՊԱՕԿ» ակումբի դեմ խաղում։

2022 թվականի օգոստոսի 27-ին նա տեղափոխվել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» և կնքել հինգ տարվա պայմանագիր։

## Կարիերան ազգային հավաքականում
Նա հանդես է եկել Ալբանիայի մինչև 16, մինչև 17 և մինչև 21 տարեկանների հավաքականներում։ 2021 թվականի մարտի 31-ին նա իր նորամոիտը նշել է Ալբանիայի հիմնական հավաքականի կազմում Սան Մարինոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։ Իր առաջին խաղի ժամանակ նա եղել է 17 տարեկան 237 օրական և դարձել Ալբանիայի հավաքականի պատմության ամենաերիտասարդ խաղացողը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Профиль футболиста на официальном сайте ФК АЕК

Կատեգորիա:Աթենք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ալբանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալբանացիներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հույն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հույներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Վարսեն Աղաբեկյան

**Վարսեն Աղաբեկյան** (), պաղեստինահայ պատմաբան, քաղաքական գործիչ։ Պաղեստինի արտաքին գործերի ու միգրացիայի հարցերով պետնախարար (2024)։ Պաղեստինի եկեղեցական գործերի բարձրագույն նախագահական կոմիտեի անդամ։

## Կենսագրություն
Վարսեն Աղաբեկյանը ծնվել է 1958 թվականին, Հորդանանում։ 1983 թվականին մագիստրոսի կոչում է ստացել Պերդյու համալսարանում, Ինդիանա, ԱՄՆ, քաղաքական հարցերի դոկտորի կոչում՝ Փիթսբուրգի համալսարանում։ Աշխատել է Երուսաղեմի համալսարանում, եղել է Ալ-Քուդսի համալսարանի Հանրային առողջության դպրոցի և Առողջապահական մասնագիտությունների ֆակուլտետի դոցենտ (1988-2008), ինչպես նաև նույն համալսարանի Առողջապահական մասնագիտությունների դեկան (1995–1998) և ավարտական ուսուցման դեկան (1998-2000)։ Մի շարք խորհուրդների անդամ է, այդ թվում՝ Մարդու իրավունքների պաղեստինյան անկախ հանձնաժողովի (2006–2018, վերջին երեք տարիների ընթացքում ծառայել է որպես գլխավոր հանձնակատար)։ Աշխատել է Պաղեստինի նախագահի գրասենյակում՝ որպես կարողությունների և կառույցների զարգացման ծրագրի ղեկավար։

2024 թվականի մարտին նշանակվել է Պաղեստինի արտաքին գործերի ու միգրացիայի հարցերով պետնախարար։ Կառավարության ծրագիրն առաջնահերթություն է տալիս հումանիտար խնդիրներին՝ ընդգրկելով Գազայի հատվածում պաղեստինցի ժողովրդին մարդասիրական օգնության համապարփակ ծրագիր, ինչպես նաև Գազայի հատվածի և Արևմտյան ափի վերականգնման ջանքեր։ Այն նաև կենտրոնանում է ֆինանսական իրավիճակի և դրա տնտեսական ազդեցության կայունացմանն ուղղված ջանքերի վրա։

Աղաբեկյանը Երուսաղեմի, առողջության, կրթության, երիտասարդության և կանանց մասին մի շարք ուսումնասիրությունների, ձեռնարկների և զեկույցների հեղինակ է։

## Գրքեր
* A Palestinian Armenian: The Intertwine between the Social and the Political

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ֆերդուս

**Ֆերդուս** ()՝ քաղաք Իրանի արևելքում, Հարավային Խորասան օսթանում (նահանգում), Ֆերդուս շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Վերջին մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում է ։

Գտնվում է Հարավային Խորասան օսթան հյուսիսային մասում` օսթանի վարչական կենտրոն Բիրջանդից մոտ 157 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Մինչև 1929 թվականը կրել է *Թուն* անունը։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 28 695 մարդ, որոնք կազմում էին 8 749 տնտեսություն։ Քաղաքը բնակչությամբ Հարավային Խորասան օսթանի չորրորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Վիրալի Մոդի

**Վիրալի Մոդի** (, ), հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների ակտիվիստ և մոտիվացիոն խոսնակ Հնդկաստանից։ Նա իր երիտասարդության մեծ մասն անցկացրել է Միացյալ Նահանգներում, սակայն Հնդկաստան կատարած այցից հետո մալարիայով վարակվելու պատճառով կոմայի մեջ է ընկել։ Նա ողջ է մնացել, բայց այլևս չի կարողացել քայլել։ 2014 թվականին երկրորդ տեղն Է զբաղեցրել «Միսս Հնդկաստան անվասայլակով» մրցույթում և արդյունքում մեծ թվով երկրպագուներ է ձեռք բերել սոցիալական ցանցերում։ Նա հանրագիր է ստեղծել *Change.org* «Հնդկական երկաթուղիներում հաշմանդամների նկատմամբ բարյացակամության միջոցառումների իրականացում» () խորագրով։ 

Երկաթուղու հասանելիությունը բարելավելու ջանքերի շնորհիվ ընդգրկվել է *BBC*-ի 2017 թվականի «100 կանանց»  ցուցակում։ Բազմիցս ելույթ է ունեցել *[[TED (համաժողովներ)|TEDx]]*-ում՝ խոսելով իր փորձի և հաշմանդամության հետ կապված խնդիրների մասին։ Վիրալին սկսել է արշավ՝ խթանելու հաշմանդամություն ունեցող անձանց հասանելիությունը, մեկը՝ 2017-ին, որը կոչվում էր #MyTrainToo, իսկ մյուսը՝ # RampMyRestaurant։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Հաշմանդամության իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ կին ակտիվիստներ
Ֆունկե Բաքնոր-Օբրութ

**Ֆունկե Բաքնոր-Օբրութ** (Funke Bucknor-Obruthe, ),  նիգերիացի ձեռնարկատեր և փաստաբան։ Նա *Zapphaire Events*-ի հիմնադիրն ու գործադիր տնօրենն է և համարվում է Նիգերիայում առաջին միջոցառումների կազմակերպիչներից մեկը։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Բաքնոր-Օբրուտը ծնվել է Սեգունի և Շոլա Բաքնորի ընտանիքում՝ Նիգերիայի հարավ-արևմտյան Լագոս նահանգում։ Տարրական և միջնակարգ կրթություն է ստացել Լագոսի *Fountain Nursery and Primary School*-ում և Լագոսի Նիգերիայի նավատորմի ավագ դպրոցում, այնուհետև շարունակել է իրավագիտություն սովորել Լագոսի համալսարանում։ 2000 թվականին Աբուջայում գտնվող Նիգերիայի իրավաբանական դպրոցում սովորելուց հետո կանչվել է ադվոկատուրա։

## Կարերիա
Կարճ իրավաբանական պրակտիկայից հետո Բաքնոր-Օբրուտն աշխատանքի է անցել *Time Communications* գովազդային գործակալությունում, որտեղ նույնպես կարճ է աշխատել։ 2003 թվականին միջոցառումների պլանավորման հանդեպ նրա սերը ստիպել է նրան հիմնել *Sapphire Events* մասնագիտացված ընկերությունը։ Այդ ժամանակից ի վեր նա պլանավորել և կազմակերպել է մի քանի բարձրակարգ միջոցառումներ Նիգերիայում և նրա սահմաններից դուրս և շահել մրցանակներ և ճանաչում, այդ թվում՝ *[[CNN]] Inside Africa*-ում ներկայացված Նիգերիայի թագավորական հարսանիքը պլանավորելու համար։ Նրա մրցանակների թվում են *Future Award*-ը «Տարվա ձեռնարկատեր» անվանակարգում (2006), *Wedding Planner Magazine* մրցանակը՝ «Տարվա հարսանիքի պլանավորող» անվանակարգում (2007), *Go2girl Life Achievement Awards* (2011) և *Nigerian Events Awards*-ը միջոցառումների արդյունաբերության մեջ ակնառու ներդրման համար (2012)։

## Գրքեր
* *The Essential Bridal Handbook*

## Ճանաչում
2014 թվականին Նիգերիայի *YNaija*  առցանց ամսագիրը Բաքնոր-Օբրուտին ներառել է «Մինչև 40 տարեկան բիզնեսի 10 ամենաազդեցիկ մարդկանց» ցուցակում։ 2016 թվականին ընդգրկվել է *[[BBC]]*-ի 100 կանանց ցանկում։

## Անձնական կյանք
Բաքնոր-Օբրուտն ամուսնացած է Օնոմե Բրուտուսի հետ, որից ունի երկու երեխա։ Նա նիգերիացի մեդիա գործիչ Տոսին Բաքնորի ավագ քույրն է։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Գարմսար

**Գարմսար** (), քաղաք Իրանի հյուսիսում` Սեմնան օսթանում, Գարմսար շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Քաղաքը գտնվում է Սեմնան օսթանի արևմտյան մասում` Սեմնան քաղաքից մոտ 98 կմ հարավ-արևմուտք, Թեհրանը Սեմնանի հետ կապող թիվ 44 ավտոմայրուղու վրա։ Տեղադրված է Իրանի ամենամեծ Դաշթե Քևիր անապատի հյուսիսարևմտյան ծայրամասում։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 48 672 մարդ, որոնք կազմում էին 16 075 տնտեսություն։ Գարմսարը Սեմնան օսթանի բնակչությամբ չորրորդ ամենախոշոր քաղաքն է Սեմնանից, Շահրուդից և Դամղանից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Նանայա Մահութա

**Նանայա Կիբել Մահութա** (, ), Նոր Զելանդիայի կին քաղաքական գործիչ։ Լեյբորիստական կուսակցության անդամ։ 2020 թվականի նոյեմբերի 6-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 11-ը Նոր Զելանդիայի արտաքին գործերի նախարար (այս պաշտոնում առաջին կինը)։

## Կենսագրություն
1996 թվականից Նոր Զելանդիայի ներկայացուցիչների պալատի անդամ, 2008 թվականից ներկայացրել է մաորիներին Հաուրակի-Ուաիկատո ընտրատարածքում, դարձել է խորհրդարանում առաջին կինը՝ կզակի վրա դաջվածքով (մաորի՝ *moko kauae*), որն ավանդական է մաորի ժողովրդի համար։ Նախկինում՝ մաորի զարգացման գծով նախարար (2017-2020), տեղական ինքնակառավարման նախարար (2005-2008 և 2017-2020), մաքսային նախարար (2005-2008)։

2023 թվականի փետրվարի 1-ին նոր վարչապետ Քրիս Հիփքինսի կառավարությունում զինաթափման և սպառազինությունների վերահսկման նախարարի պաշտոն է ստացել։

2023 թվականի հոկտեմբերի 14-ին լեյբորիստները պարտվել են խորհրդարանական ընտրություններում։ Ինքը՝ Մահութան, իր Հաուրակի-Վայկատո ընտրատարածքում պարտվել է Մաորի կուսակցության թեկնածու Հանա-Ռոհիթի Մայպի-Կլարկին, որը 21 տարեկանում Նոր Զելանդիայի խորհրդարանի ամենաերիտասարդ պատգամավորն էր վերջին 170 տարում։

2023 թվականի նոյեմբերի 11-ին Նոր Զելանդիայի գլխավոր նահանգապետը ժամանակավորապես վերանշանակել է Լեյբորիստական կառավարությանը, մինչև կձևավորվի հաղթող կոալիցիոն կառավարությունը (Մահութան հեռացվել է կաբինետի նոր կազմից)։

## Ծանոթագրություններ

  
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի հասարակական գործիչներ
Էլլա Դեյչ

**Էլլա Դեյչ** (, ), բրիտանացի բնապահպան ակտիվիստ, որը քարոզարշավ է կազմակերպում մանրածախ առևտրականներին և արտադրողներին համոզելու վերացնել պլաստիկը դաշտանային ցիկլի արտադրանքից։ 2018 թվականիի փետրվարին աշխատելով որպես փոստատար՝ նա սկսել է *End Period Plastic* արշավը, ավելի ուշ ակտիվիզմը դարձրել է իր միակ աշխատանքը։ BBC-ն Դեյշին ներառել Է 2019 թվականի 100 ոգեշնչող և ազդեցիկ կանանց ամենամյա ցուցակում։

«Մենստրուալ արտադրանքը հինգերորդ ամենատարածված ապրանքն է եվրոպական լողափերում։ … Ենթադրվում է, որ 200,000 տոննա [նման] նյութեր ամեն տարի հայտնվում են Մեծ Բրիտանիայի աղբավայրերում»:։ Դաշտանային բարձիկների մոտ 90%-ը պատրաստված է պլաստիկից։

2018 թվականի դեկտեմբերին Դեյշը սկսել է *Eco Period Box* քարոզարշավը՝ նպատակ ունենալով պայքարել աղքատության դեմ դաշտանի ժամանակ։ Նա Մեծ Բրիտանիայի ողջ տարածքում կազմակերպել է դաշտանի համար բազմակի օգտագործման ապրանքների բաշխում, որոնք պլաստիկ չեն պարունակում։ 2019 թվականին օգնել է համոզել Քայրֆիլլի շրջանի քաղաքային խորհրդին ծախսել դրամաշնորհի ամբողջ գումարը՝ դպրոցներին օրգանական արտադրանքի անվճար դաշտանային արտադրանք տրամադրելու համար։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Ներառված է ցուցակում *[[BBC]] Radio 4 Woman’s Hour Power* 2020
* *BBC*-ի 2019 թվականի 100 կանանցից մեկը

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Բրիտանացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Եվրոպացի բնապահպաններ
Էդուարդ Աբազի

**Էդուարդ Աբազի** (, ), ալբանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Էդուարդ Աբազին ծնվել է 1968 թվականին։ Նա իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 1985 թվականին Տիրանայի «Դինամոյում»։ 1990 թվականին տեղափոխվել է խորվաթական «Հայդուկ», որի կազմում դարձել է երկրի չեմպիոն և գավաթակիր։ 1993 թվականին նա պայմանագիր է կնքել Լիսաբոնի «Բենֆիկայի» հետ և անմիջապես վարձավճարով տրվել խորվաթական «Շիբենիկին»։ Հաջորդ մրցաշրջանը ներկայացրել է մեկ այլ պորտուգալական ակումբ՝ «Բոավիստան»։ Նա խաղացել է նաև «Մանչեսթեր Սիթիում» և «Ակադեմիկայում», որտեղ էլ 1999 թվականին ավարտել է իր կարիերան։

## Կարիերան ազգային հավաքականում
Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ 1986 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական խաղում Հունաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում (1:1)։ Ընդհանուր առմամբ, Աբազին ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 19 հանդիպում և դարձել 2 գոլի հեղինակ։

## Ձեռքբերումներ
*Ալբանիայի չեմպիոն (2)՝ 1985/86, 1989/90 թթ
*Ալբանիայի գավաթակիր (2)՝ 1988/89, 1989/90 թթ
*Խորվաթիայի չեմպիոն՝ 1992 թ
*Խորվաթիայի գավաթակիր՝ 1992/93 թթ
*Խորվաթիայի Սուպերգավաթի հաղթող (2)` 1992, 1993
*Պորտուգալիայի չեմպիոն՝ 1993/94 թթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Eduard Abazi

 
Կատեգորիա:Բենֆիկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շիբենիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայդուկ Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոավիշտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Պտտվող տուն, 1921, 183

**«Պտտվող տուն, 1921, 183»** (), գերմանացի նկարիչ, գրաֆիկ, արվեստի տեսաբան, 20-րդ դարի խոշոր ավանգարդիստ արվեստագետ Պաուլ Կլեեի նկարներից։ Ստեղծագործությունը նկարված է թղթին ամրացրած թանզիվի վրա գուաշով։ Չափերն են՝ 37,7 × 52,2 սմ։

Այսօր «Պտտվող տուն, 1921, 183» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանում (Մադրիդ, Իսպանիա)։

## Նկարագիր
«Պտտվող տուն, 1921, 183» ստեղծագործությունում հեղինակի պատկերած երկրաչափական կոնստրուկցիաները նման չեն հեղինակի ոճին․ այն ավելի շատ նման է Բաուհաուզ դպրոցի ոգուն, որտեղ նա դասավանդել է ժամանակին։

Այստեղ հեղինակը ցույց է տալիս քաղաքի՝ իր ընկալումն ինչպես ճակատների շարք, որոնք պտտվում են առանցքի շուրջ։ Նկարն արված է ոչ ավանդական տեխնիկայով․ գուաշով նկարել է թղթի վրա կպցրած թանզիվի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Պտտվող տուն, 1921, 183» նկարը Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանի կայքում

Կատեգորիա:1921 նկարներ
Կատեգորիա:Պաուլ Կլեեի նկարներ
Կատեգորիա:Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանի նկարներ
Ալիսիա Գարզա

**Ալիսիա Գարզա** (, ), ամերիկացի իրավապաշտպան և գրող, *[[Black Lives Matter]]* (Օփալ Թոմեթիի և Փեթրիս Քալրսի հետ համատեղ) շարժման համահիմնադիր։ The Root-ը 2016 թվականին ճանաչել է նրան որպես ամենաազդեցիկ աֆրոամերիկացիներից մեկը։ Սիդնեյի խաղաղության մրցանակի դափնեկիր (2017)։

*[[Black Lives Matter]]* շարժումն առաջացել է ի պատասխան կամավոր պարեկ Ջորջ Զիմերմանի արդարացման, որը 2012 թվականին Ֆլորիդայում սպանել է 17-ամյա Թրեյվոն Մարտինին։ 2014 թվականին Գարզան Facebook-ում գրառում է արել, որն ինքն անվանել է «սիրային հաղորդագրություն աֆրոամերիկացիներին»։ Այն ավարտվել է հետևյալ բառերով. «Սևամորթներ, ես սիրում եմ ձեզ։ Ես սիրում եմ մեզ։ Սևամորթների կյանքը նշանակություն ունի»։ Նրա այն ժամանակվա մտերիմ ընկերուհին՝ Պատրիս Կուլորսը, կիսվել է այս գրառումով #blacklivesmatter հեշթեգով, որը, ինչպես ասվում է, նպաստել է Black Lives Matter շարժման առաջացմանը։ 2018 թվականին հիմնադրել է «Black Futures Lab»-ը։

«Supermajority» կազմակերպության համահիմնադիրն է (2019) նաև, որը կոչված է քաղաքականապես ներգրավելու երկու միլիոն կանանց։ Պատրիսա Կալորսը հայտարարել է, որ ինքն ու Գարզան մարքսիստներ են։ 2016 թվականի նախագահական ընտրությունների նախօրեին կայացած նախնական ընտրություններում Գարզան աջակցում էր Բեռնի Սանդերսին, իսկ 2020 թվականի ընտրությունների նախօրեին՝ Էլիզաբեթ Ուորենին։

Նշված է *Glamour Women of the Year Award* (2016)-ում և *Marie Claire New Guard Award* (2016)-ում։

Նրա հոդվածներն ու հարցազրույցները հայտնվել են *[[Թայմ|Time]], Mic, [[The Guardian]], Elle.com, Essence, Democracy Now!, [[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]* պարբերականներում։ Ամեն ամիս գրում է *<bdi>[[Մերի Քլեր]]ի</bdi>* համար։

2020 թվականին սպասվում էր, որ լույս կտեսնի նրա «How to Turn a Hashtag Into a Movement» գիրքը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիների իրավունքների շարժման ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Սեպիդե Ռաշնո

**Սեպիդե Ռաշնո** (, ), իրանցի գրող, որը բանտարկվել է պետության սահմանված հիջաբ կրելու կանոնների դեմ բողոքելու համար։ 2022 թվականի հուլիսին նա այս կանոնների շուրջ վիճաբանել է հասարակական ավտոբուսում գտնվող մեկ այլ կնոջ հետ, այս վեճի տեսանյութը վիրուսային Է դարձել սոցիալական ցանցերում։

## Պատմություն
Սեպիդե Ռաշնոն ձերբակալվել է 2022 թվականի հուլիսի 16-ին այն բանից հետո, երբ իր և մեկ այլ կնոջ միջև ավտոբուսի վեճի տեսանյութը վիրուսային է դարձել։ Վիճաբանությունը տեղի է ունեցել Ռայե Ռաբիի, կնոջ, որ փորձում էր հրապարակայնորեն կիրառել Իրանի կառավարության պարտադիր հիջաբի քաղաքականությունը, և Ռաշնոյի միջև, որը Ռաբիիի խոսքերով, հիջաբ չի կրել «պատշաճ կերպով»։ Հաղորդվում է նաև, որ վիճաբանության ժամանակ Ռաշնոյի վրա հարձակվել են։

Ավելի ուշ՝ 2022 թվականի հուլիսին, *[[Իրանի Իսլամական Հանրապետության ձայն|IRIB]]* պետական հեռուստաալիքը հեռարձակել է Ռաշնոյի խոստովանության տեսագրությունը, որը, ըստ տեղեկությունների, տեսագրվել էր հարկադրանքի տակ։ Հաղորդվել է նաև, որ խոստովանության ձայնագրությունից մի քանի օր առաջ նա գտնվում էր Թեհրանի հիվանդանոցներից մեկում ներքին արյունահոսության պատճառով, հնարավոր է՝ խոշտանգումների պատճառով։

Ռաշնոն ազատ է արձակվել Էվինի բանտից 2022 թվականի օգոստոսի 30-ին՝ որպես գրավ տրամադրելով 8,000,000,000 *IRR* (մոտավորապես 29,000 ԱՄՆ դոլար).

## Պարգև
2023 թվականի նոյեմբերին Ռաշնոն ընդգրկվել է BBC-ի 100 կանանց ցուցակում։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Իրանցի կին գրողներ
Կատեգորիա:Պարսիկ բանաստեղծներ
Ասլան Այթբաև

**Ասլան Բուլատովիչ Այթբաև** (, ), ղազախ շախմատիստ, միջազգային վարպետ (2013)։

## Կենսագրություն
Ասլան Այթբաևը ծնվել է Ցելինոգրադում, 1990 թվականի հունիսի 15-ին։ 2010-ական թվականներին ընդգրկվել է Ղազախստանի 10 լավագույն շախմատիստների ցանկում։ Ղազախստանի հավաքականի կազմում հանդես է եկել 2014 թվականին Նորվեգիայի Թրոմսյո քաղաքում տեղի ունեցած 41-րդ շախմատային օլիմպիադային։ Նույն թվականին Ղազախստանի տղամարդկանց արագ և կայծակնային շախմատի մրցաշարերում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

2014 թվականից հետո Ասլան Այթբաևը այնքան էլ հաճախ չի մասնակցել դասական մրցաշարերի, սակայն 2020 թվականին վերադարձել է և իր ամենամեծ հաջողությունը հասել Ղազախստանի առաջնությունում, որտեղ նվաճել է արծաթե մեդալ։

## Մասնակցությունը շախմատային օլիմպիադայում

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Выступления Аслана Айтбаева на шахматных олимпиадах

 
Կատեգորիա:Ղազախ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Ելենա Անկուդինովա

**Ելենա Անատոլիևնա Անկուդինովա** () ղազախ, նախկին խորհրդային, շախմատիստուհի, կանանց գրոսմայստեր (2013), մեծահասակների աշխարհի չեմպիոն (50 տարեկան և բարձր, 2013), Ղազախստանի չեմպիոն (2015), շախմատի մարզիչ և մրցավար։

## Կենսագրություն
Շախմատ խաղալ սովորել է վեց տարեկանում, հորից, որը եղել է իրավաբան և Պավլոդարի պատվավոր քաղաքացի։ Տասը տարեկանում հաճախել է շախմատի դպրոց և դարձել հանրապետության փոքր տարիքակիցների չեմպիոն։ 1978 թվականին սենսացիոն կերպով դարձել է Ղազախստանի ԽՍՀ սպարտակիադայի չեմպիոն՝ հետ թողնելով իրենից շախմատի վարպետներ Աիդա Մուսլիմովային և Տատյանա Ժիվաևային (Սերգեևա)։ Հետագայում մասնակցել է ԽՍՀՄ դպրոցականների սպարտակիադային, միութենական պատանեկան խաղերին և Խորհրդային Միության երեք պատանեկան առաջնություններին։ Նա անընդհատ հաղթել է Խորհրդային Միության հավաքականի ապագա անդամ Գուլնարա Սախատովային։ 

Ելենա Անկուդինովան 1985 թվականին ավարտել է ինստիտուտն ու որպես ինժեներ-էլեկտրիկ անցել աշխատանքի Ստեպնոգորսկում։ Ամուսնացել է 1992 թվականին, ունեցել դուստր, ինչի պատճառով  5 տարի չի մասնակցել մրցաշարերի։ 

1997 թվականին Ելենա Անկուդինովան սկսել է նորից զբաղվել շախմատով։ 2000 թվականին նա դարձել Ղազախստանի փոխչեմպիոն, այդ նվաճումը նա կրկնել է  2004 թվականին, ընդգրկվել ազգային հավաքականի կազմում և 2004 թվականին մասնակցել Իապանիայում տեղի ունեցած Կանանց համաշխարհային օլիմպիադային։ 

2007 թվականին Ելենա Անկուդինովային շնորհվել է ՖԻԴԵ-ի վարպետի կոչում։ 

2012 թվականին ղազախ շախմատիստուհին մասնակցել է Հունաստանում տեղի ունեցած 50 տարեկան և բարձր տարիքակիցների մեծահասակների շրջանի XXII աշխարհի առաջնությանը։ Անկուդինովան մինչև վերջին տուրը եղել է առաջատար, ոչ-ոքին երաշխավորվում էր նրա հաղթանակը մրցաշարում, սակայն գերմանացի Օլգա Լոպատինայի հետ խաղում նա պարտվել է հայտնվել 6-րդ տեղում։ 

2013 թվականի նոյեմբերին Խորվաթիայի Օպատիա քաղաքում տեղի ունեցած մեծահասակների հերթական առաջնությունում Անկուդինովան  դարձել է աշխարհի չեմպիոն։  Նա կես միավորով առաջ է անցել վրացի շախմատիստուհի Նոնա Գափրինդաշվիլիից։ Այդ հաղթանակի համար ղազախ շախմատիստուհուն շնորհվել է կանանց միջազգային գրոսմայստերի կոչում։ 

Մեկ տարի անց Կատերինիում (Հունաստան) տեղի ունեցած մեծահասակների հերթական առաջնությունում Ելենա Անկուդինովան նվաճել է արծաթե մեդալ։ 

2015 թվականի մայիսին նա առաջին անգամ դարձել է Ղազախստանի չեմպիոնուհի, հաջորդ տարի՝ փոխչեմպիոն, իսկ 2018 թվականի ապրիլին՝ բրոնզե մեդալակիր։ 

2018 թվականի օգոստոսին Ղազախստանի մեծահասակների առաջնությունում նա ճանաչվել է չեմպիոն։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*https://ratings.fide.com/profile/13702114 Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=88958 Պարտիաները chessgames.com կայքում
*https://www.365chess.com/players/Yelena_Ankudinova Անձնական քարտը 365chess.com կայքում

 
Կատեգորիա:Ղազախ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Սիրո օրեր

«**Սիրո օրեր**» (), իտալական նեոռեալիզմի հիմնական թեմաներով նկարահանված ֆիլմ (1945-1955 թվականներ)։ Առաջին նեոռեալիստական ​​ֆիլմը համարվում է 1945 թվականին Ռոբերտո Ռոսսելինիի կողմից նկարահանված՝ «Հռոմը բաց քաղաք է» ֆիլմը։

Չորս տարի անց՝ Վիտտորիո դե Սիկայի «Հեծանիվների գողերը» ֆիլմի թողարկումից հետո, ամբողջ աշխարհն սկսեց խոսել իտալական նեոռեալիզմի մասին։

## Սյուժե

Անժելան և Պասկուալեն իտալական փոքրիկ գյուղի բնակիչներ են։ Երիտասարդները սիրահարված են, սակայն նրանց հարսանիքը անընդհատ հետաձգվում է, քանի որ նրանց ընտանիքները հարսանիքի համար գումար չունեն. գյոաղատնտեսական աշխատանքները բավականաչափ եկամուտ չեն ապահովում։

Այնուհետև Պասկուալը ծրագիր է առաջարկում՝ հարսն ու փեսան միասին կփախչեն, իսկ վերադառնալուն պես նրանք կամուսնանան առանց թանկարժեք արարողությունների, հարսանեկան զգեստի և ամուսնական մատանիների։ Դրանում նրանց փորձում են օգնել սիրահարների հարազատները՝ համագյուղացիների աչքի առաջ պատկերելով վիճաբանությունն ու բաժանումը։ Բայց դաստիարակված աղջիկ Անժելան ամենևին էլ չի սիրում գյուղական ճանապարհներով փախչել և ընտանիքների միջև շինծու վեճը վերածվում է իսկական վիճաբանության...

## Դերերում
* Մարինա Վլադի՝ *Անժելայի դերում*
* Մարչելո Մաստրոյանի՝ *Պասկաուլեի դերում*
* Պինա Գալլինի

## Մրցանակներ
* 1954 թվականին Իտալիայի կինոլրագրողների ասոցիացիայի կողմից արժանացել է «Արծաթե ժապավեն» մրցանակի։
* 1954 թվականին արժանացել է Սան Սեբաստիանի կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:1950-ականների իտալերեն ֆիլմեր
Թայբադ

**Թայբադ** (), քաղաք Իրանի հյուսիս-արևելքում՝ Ռազավի Խորասան օսթանում (նահանգում), Թայբադ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Ռազավի Խորասան օսթանի հարավարևելյան մասում` օսթանի վարչական կենտրոն Մաշհադից մոտ 198 կմ հարավ-արևելք, Աֆղանստանի հետ սահմանից մոտ 20 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքով է անցնում Մաշհադը Աֆղանստանի Հերաթ քաղաքի հետ կապող կարևորագույն ավտոճանապարհը։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 56 562 մարդ, որոնք կազմում էին 14 996 տնտեսություն։ Թայբադը Ռազավի Խորասան օսթանի բնակչությամբ ութերորդ քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Խորասան
Ջանեթ Օ՚Սալիվան

**Ջանեթ Օ՚Սալիվան** (, ), ընտրության իրավունքի կողմնակից ակտիվիստ Իռլանդիայում։ Նա աբորտ անելու իրավունքների քարոզարշավի նախկին խոսնակն է։ Նա հրատարակվում է իր անվան իռլանդական տարբերակով՝ «Janet Ní Shuilleabháin», և անգլերեն տարբերակով։ 2016 թվականին BBC-ն նրան ներառել է 2016 թվականի 100 կանանց ցուցակում։

## Քարոզարշավ
Օ՚Սալիվանը ընտրության հնարավորության կողմնակից է եղել 1990-ականների սկզբից, երբ X գործը հայտնվել է լուրերում, և մի քանի տարի անց ինքն է աբորտ արել։ Որպես աբորտի իրավունքների քարոզարշավի խոսնակ, նա հաճախ է գրել ազգային թերթերին և ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ հանդես է եկել Իռլանդիայում աբորտի մասին բանավեճերի ժամանակ։
Օ՚Սալիվանը նաև «Bi-Visibility» ակտիվիստ է, որը ամուսնությունում հավասարության կողմնակից է։

## Հանրաքվե ութերորդ փոփոխության վերաբերյալ
Օ՚Սալիվանը քարոզարշավ է իրականացրել ութերորդ ուղղման չեղարկման համար և աշխատում է այդ ուղղումը չեղյալ համարել և ընդունել օրենսդրություն ինչպես Իռլանդիայում, այնպես էլ Հյուսիսային Իռլանդիայում՝ երաշխավորելու կանանց ընտրության իրավունքը։ 2018 թվականի ապրիլի 3-ին նա գրանցվել է որպես երրորդ կողմ «SIPO»-ում՝ Իռլանդիայի կառավարության էթիկայի հսկիչ կազմակերպությունում։ Նա միակ անհատն էր, որը գրանցվել է որպես երրորդ կողմ։

## Ծանոթագրություններ

  
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Իռլանդացի կանայք
Կանիկա Թեքրիվալ

**Կանիկա Թեքրիվալ** (, ), հնդիկ ձեռնարկատեր, «JetsetGo»-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն։ Նա Հնդկաստանի ամենահարուստ կանանցից ամենաերիտասարդն է։ Հիմնել է Հնդկաստանում ինքնաթիռների լիզինգի առաջին կազմակերպությունը։

## Անձնական կյանք
Կանիկան ծնվել է մարվարների ընտանիքում։ Ունի 10 մասնավոր ինքնաթիռ։ 2012 թվականին հիմնադրել է «JetsetGo»-ն։ Նրա զուտ կարողությունը կազմում է 420 կրոն։ Նա հաճախել է Լոուրենս Լովդեյլի դպրոցը, այնուհետև իր ծնողների հայրենի Բհոպալի «Jawaharlal Nehru» ավագ միջնակարգ դպրոցը և ավարտել է Քովենթրիի համալսարանը։ Կանիկան դարձել է «Hurun Rich List-»ի ամենահարուստ կինը։ Նրա ընկերությունը 2020-2021 թվականներին սպասարկել է 100,000 ուղևորի և իրականացրել 6,000 չվերթ։ 20-ականների սկզբին նրա մոտ ախտորոշվել է քաղցկեղ։

## Պարգևներ և պատվոգրեր
* BBC-ի 100 կանայք
* Forbes 30 մինչև 30 տարեկան
* Կանայք, որոնք փոխակերպում են Հնդկաստանը, Միավորված ազգերի կազմակերպություն
* Հնդկաստանի կառավարության ձեռներեցության ազգային մրցանակ
* Երիտասարդ գլոբալ առաջնորդներ, Համաշխարհային տնտեսական ֆորում
* Շնորհավորանք քաղաքացիական ավիացիայի նախարարությունից և Հնդկաստանի կառավարությունից
* *Entrepreneur.com*-ից ստացել է «Երկնքի թագուհի» կոչումը

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Կին գործարարներ
Իշտար Լախանի

**Իշտար Լախանի** (, ), ֆեմինիստ ակտիվիստուհի Հարավային Աֆրիկայից, որի աշխատանքը նվիրված է սոցիալական արդարության խնդիրներին, մասնավորապես՝ սեքսուալ աշխատողների իրավունքներին։ 2020 թվականին BBC-ն նրան ավելացրել է իր 100 կանանց ցուցակում։

## Կենսագրություն
Լախանին ծնվել է 1985 թվականին։ Սովորել է Վիտվաթերսռանդի համալսարանում և այնտեղ ստացել մարդաբանության մագիստրոսի աստիճան։ Ավարտելուց հետո նրա կարիերան զարգացել է սեռական բռնությունից վերապրածների համար արմատական ֆեմինիստական քարոզչության ցանցի համակարգումից՝ «Մեկը ինը քարոզարշավից» մինչև սենդվիչներ պատրաստելը «Love and Revolution»-ում, գրախանութում, սրճարանում և համայնքային տարածքում ակտիվիստ լինելը, որը նա հիմնել է Յոհանեսբուրգում՝ Հարավային Աֆրիկայում։ 2014-2019 թվականներին եղել է Հարավային Աֆրիկայում հիմնված Սեռական կրթության և շահերի պաշտպանության (SWEAT) աշխատանքային խմբի մարդու իրավունքների մենեջեր։ Նա նաև աշխատում է սոցիալական արդարադատության կազմակերպությունների հետ՝ ամրապնդելու նրանց մոտեցումները մարդու իրավունքների նկատմամբ։ Ստեղծարարությունը նրա ակտիվիզմի հիմնական հատկանիշն է։ Նա աշխատել է ամբողջ աշխարհի կազմակերպությունների հետ՝ ստեղծագործական արշավներ պաշտպանելու Հարավային Աֆրիկայում սեքսուալ աշխատողների իրավունքները, Հարավային Աֆրիկայում՝ ֆիզիկական ինքնավարության և անձեռնմխելիության իրավունքները, Շրի Լանկայում իսլամաֆոբիայի դեմ պայքարը և շատ երկրներում աճող ավտորիտարիզմի իրավունքները։ 
2020 թվականի ընթացքում Լախանին աշխատել է «Free the Vaccine» արշավի վրա, որը համակարգել են Գեղարվեստական ակտիվության կենտրոնը և Հիմնական դեղերի համալսարանական միությունը (UAEM)։ Այս արշավը նպատակ ուներ «COVID-19» պատվաստանյութը դարձնել մատչելի, հասանելի բոլորի համար և անվճար առաքվեր։

## Մրցանակներ
Լախանին ընդգրկվել է BBC-ի 2019 թվականի 100 ամենաազդեցիկ կանանց ամենամյա ցուցակում և «Mail and Guardian»-ի լավագույն 200 երիտասարդ հարավաֆրիկացիների ցուցակում։

## Ծանոթագրություններ

  
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի կանայք
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ֆեմինիստներ
Էմիլիա Ռեջեպի

**Էմիլիա Ռեջեպի** (, ), կոսովացի քաղաքական և պետական ​​գործիչ, Բոսնիայի ազգային փոքրամասնության շահերը ներկայացնող Նոր դեմոկրատական ​​կուսակցության նախագահ։ 2021 թվականի մարտի 22-ից հանդիսանում է Կոսովոյի երրորդ փոխվարչապետի պաշտոնակատար՝ փոքրամասնությունների և մարդու իրավունքների հարցերով։ Նախկինում եղել է Վարչակազմի և տեղական ինքնակառավարման նախարար (2020), Կոսովոյի խորհրդարանի պատգամավոր (2014-2020)։

## Կենսագրություն
Էմիլիա Ռեջեպին ծնվել է 1973 թվականի հուլիսի 15-ին, Հարավսլավիայի Սոցիալիստական ​​Ֆեդերատիվ Հանրապետության Պրիզրեն քաղաքում։ Ստացել է բարձրագույն մանկավարժական կրթություն և քաղաքագիտության մագիստրոսի աստիճան։

Եղել է Պրիզրեն քաղաքի մունիցիպալ խորհրդի անդամ, Պրիզրենի ընդհանուր ժողովի փոխնախագահ և տնտեսական զարգացման և էներգետիկայի փոխնախարար։ Կոսովոյում բոսնիական համայնքը ներկայացնում է երեք քաղաքական կուսակցություններից կազմված «Վակատ» կոալիցիան։ 2010 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ Էմիլիա Ռեջեպին 2009 թվականին հիմնադրել է Նոր դեմոկրատական ​​կուսակցությունը։ Նա դարձել է Կոսովոյում քաղաքական կուսակցություն գլխավորող առաջին կինը։ 2010 թվականի ընտրություններից հետո կուսակցությունը ստացել է մեկ տեղ խորհրդարանում և պահպանել այդ արդյունքը հետագա ընտրություններում։ 2014 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո Ռեջեպին առաջին անգամ ընտրվել է Կոսովոյի խորհրդարանի պատգամավոր։ 2017 թվականին վերընտրվել է։

Կոսովոյի սահմանադրության համաձայն՝ մեկ նախարարություն պետք է ղեկավարի ազգային փոքրամասնություններից մեկի ներկայացուցիչը։ Որպես բոսնիական ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչ՝ Էմիլիա Ռեջեպին մտել է 2019 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով ստեղծված Կուրտիի առաջին կաբինետ։ Էմիլիա Ռեջեպին ստացել է վարչակազմի և տեղական ինքնակառավարման նախարարի պաշտոնը։ 2020 թվականի փետրվարի 3-ին Կոսովոյի խորհրդարանը հաստատել է Կուրտիի կառավարությունը։ Մարտի 25-ին խորհրդարանը անվստահություն է հայտնել Կուրտիի կառավարությանը՝ COVID-19 համավարակի պատճառով արտակարգ դրություն հայտարարելուց հրաժարվելու համար։

Որպես բոսնիական ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչ՝ Էմիլիա Ռեջեպին մտել է 2021 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով ստեղծված Կուրտի երկրորդ կաբինետ։ Էմիլիա Ռեջեպին ստացել է փոքրամասնությունների և մարդու իրավունքների հարցերով երրորդ փոխվարչապետի պաշտոնը։

Տիրապետում է բոսնիերեն (սերբախորվաթերեն), ալբաներեն, թուրքերեն և անգլերեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կոսովացի կին քաղաքական գործիչներ
Շիրվան (Խորասան)

**Շիրվան** (), քաղաք Իրանի հյուսիսարևելյան մասում` Հյուսիսային Խորասան օսթանում, համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Հյուսիսային Խորասան օսթանի արևելյան մասում` օսթանի վարչական կենտրոն Բոջնուրդից մոտ 49 կմ արևելք, Թուրքմենստանի հետ սահմանից մոտ 40 կմ հարավ։ Տեղադրված է Կոպետդաղ և Ալադաղ լեռնաշղթաների միջև ընկած Աթրեք գետի հովտում` ծովի մակարդակից 1104 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 82 689 մարդ, որոնք կազմում էին 24 760 տնտեսություն։ Հյուսիսային Խորասան օսթանի բնակչությամբ երկրորդ ամենախոշոր քաղաքն է օսթանի վարչական կենտրոն Բոջնուրդից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Ռամսթորի կամուրջ

**Ռամսթորի կամուրջ** (, հայտնի է նաև որպես **Քարաոտկելի կամուրջ**՝ ), կամարակապ կամուրջ Ղազախստանի մայրաքաղաք  Աստանայում։ Կառուցվել է 2007-2008 թվականներին՝ որպես ճանապարհային կամուրջ, որն անցնում է Իշիմ գետի վրայով։

## Նկարագրություն
Կամուրջի շինարարությունը սկսվել է 2008 թվականի ապրիլի 30-ին, ավարտվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Կամուրջը բացվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։ Ռամսթորի կամրջի տախտակամածը հենված է կամրջի կամարից կախված մալուխների վրա։ Կամուրջի կառուցման ժամանակ գետում ստեղծվել է հողային թումբ՝ ժամանակավոր մետաղական կոնստրուկցիան պահելու համար։ 

Կամուրջն ունի 180 մետր երկարություն, 50 մետր լայնություն և 60 մետր բարձրություն։ Դրա կառուցման արժեքը 472 մլն դոլար է։ Կամուրջի յուրօրինակ դիզայնը այն դարձրել է Աստանայի հանրաճանաչ տեսարժան վայրերից մեկը։

## Պատահար, միջադեպ
*2014 թվականի հուլիսի 23, երիտասարդ զույգը բարձրացել էր կամարի գագաթին լուսանկարվելու համար։ Ոստիկանները զույգին հանել են կամրջից, ապա դատի են տվել։
*2016 թվականի մարտի 28, 39-ամյա բնակիչը ինքնասպանության փորձով ցած է նետվել կամրջից և գիտակցության չգալով մահացել է։
*2016 թվականի հունիսի 11, 15-ամյա երեք տղաներ սելֆի անելու փորձի համար բարձրացել են կամարը։ Ոստիկանները նրանց բերման են ենթարկել ոստիկանության բաժին։
*2016 թվականի հուլիսի 18, առավոտյան ժամը 08:00-ի սահմաններում 24-ամյա հարբած տղամարդը բարձրացել է կամարի գագաթին։

## Պատկերասրահ

File:Astana SAM 0018 (14934093668).jpg|
File:Astana (8238373407) (2).jpg|
File:Astana DSC04360 (7711347644).jpg
File:Astana (8238363469).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռամսթորի կամուրջ

Կատեգորիա:Ղազախստան