Կախարդները

**«Կախարդները»** (ռուս.**՝** «Чародеи»), Նոր տարվա երաժշտական և կատակերգական խորհրդային երկսերիանոց կինոնկար, որի ռեժիսորը Կոնստանտին Բրոմբերգն է՝ Ստրուգացկի եղբայրների սցենարի հիման վրա: Կենտրոնական հեռուստատեսության պրեմիերան տեղի է ունեցել 1982 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, ժամը 16:15-ին։ Ֆիլմի կրկնակի ցուցադրությունը տեղի է ունեցել արդեն 1983 թվականի հունվարին՝ Կենտրոնական հեռուստատեսության երկրորդ ծրագրով։

Անհատական հերոսների անունները և գործողության վայրի ընդհանուր բնութագրերը (մի փոքր քաղաքի որոշակի գիտական ինստիտուտ, որտեղ նրանք ուսումնասիրում են մոգությունը), ինչպես և որոշ այլ մանրամասներ, վերցված են Ստրուգացկիի «*Երկուշաբթի սկսվում է շաբաթ օրը*» պատմվածքից, բայց «Կախարդները» այս գրքի էկրանավորումը չեն և ներկայացնում են բոլորովին այլ պատմություն:

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում դեկտեմբերի 29-ից մինչև Ամանորի գիշեր։ 

### Սերիա 1
Մուսկովիտ Իվան Պուխովը, երաժշտական գործիքների գործարանի երիտասարդ աշխատակից, երաժիշտ և դաշնամուրի լարող, սիրահարված է Ալյոնա Սանինային՝ մոգության ինստիտուտի լաբորատորիայի երիտասարդ և գրավիչ ղեկավարին: ՆՈՒԻՆԱ (արտասովոր ծառայությունների գիտական ընդհանուր ինստիտուտ) գեղարվեստական Կիտեժգրադ քաղաքից: Նրանց հարսանիքը շուտով պետք է տեղի ունենա, և Ալենան կտեղափոխվի ապագա ամուսնու մոտ, բայց նրա մասին երազում է նաև Ապոլլոն Սատանաներ ինստիտուտի փոխտնօրենը։ 

Զուգահեռաբար ինստիտուտում ավարտվում է սպասարկման ոլորտի համար կախարդական փայտիկի մշակումը, և ինստիտուտի տնօրեն Կիրա Շեմախանսկայան որոշում է կենտրոնից հրավիրել հատուկ հանձնաժողով, որը հավանություն կտա փայտիկը լայն արտադրության մեջ բաց թողնելուն: Հանձնաժողովի այցը նա որոշում է կահավորել Ամանորյա մի ամբողջ խնջույքի տեսքով։ Սատանան գիտի, որ Շեմախանսկուն սիրահարված ընկեր ունի՝ գիտության գծով փոխտնօրեն Իվան Կիվրինը (ով վաղուց է նրան ամուսնության առաջարկ անում, և Կիրան, չնայած նրան պատասխանում է համաձայնությամբ, բայց, լինելով շատ զբաղված, անընդհատ հետաձգում է նշանադրությունը), և, չցանկանալով բաց թողնել Ալենային, որոշում է ստորություն գործել։ 

Շեմախանսկայան Կիվրինին գործուղման է ուղարկում Մոսկվա, որից հետո Սատանեևը հայտնում է նրան, որ Ալենան, ով պատրաստվում էր թռչել նույն չվերթով, իբր իրականում դա անում է, որպեսզի իրենից խլեն Կիվրինին։ Ավելին, Կիվրինն ու Պուխովը, որպես մեղք, համանուններ են, և Ալենան «ասաց, որ փեսացուն կոչվում է Իվան, նա թաքցրել է միայն ազգանունը»: Խանդից կուրացած Շեմախանսկայան իր մոտ է կանչում Ալենային և, չհասկանալով իրավիճակը, սկանդալ է սարքում նրա համար և նրա վրա դնում «ձմեռային սրտի» կախարդանքը։ Այդ պահից Ալենան դառնում է չար, հաշվենկատ և նենգ կարիերամոլ-կախարդ։ Նա այլևս չի հիշում իր սիրելիին և սկսում է ցանցեր տեղադրել խոստումնալից Սատանայի վրա: Նա անասելի ուրախ է դրանով, չնայած որ Ալյոնան ինքն է առաջնորդվում ոչ թե սիրով, այլ միայն սառը հաշվարկով:

Ալենայի գործընկերները՝ Վիկտոր Կովրովը և Թոմաս Բրիլը, չեն հասկանում նրա վարքի նման փոփոխությունը և ծեծում են Շեմախանսկայայի քարտուղարուհուն՝ Օլգային, որպեսզի լսեն նրա ղեկավարի խոսակցությունը Սատանեևի հետ։  Շեմախանսկայան միայն ուրախ է, որ նա ցանկանում է սիրահարվել Ալենային՝ հավատալով, որ նա նրա համար ամենաարժանի ընտրյալն է։  Պարզվում է, որ կախարդանքը կհեռացվի, եթե մինչև Նոր տարվա գալուստը Ալենան ինքնակամ համբուրի նրան, ում իսկապես սիրում է (Շեմախանսկայան, խոսելով այդ մասին, մտածում է Կիվրինի մասին)։ Այնուհետև Ալենայի լաբորանտուհիները (որոնց հետ աղջիկը սկսեց վերաբերվել սպասուհիների պես) հայտնաբերում են, որ երբ նա քնում է, նա դառնում է նույնը և երազում կանչում է «իր» Իվանին։ 

Կովրովնու Բրիլը որոշում են շտապ զանգահարել Կիտեժ քաղաք Պուխովին։ Նրան հաջորդում է իր փոքրիկ քույրը՝ Նինան, իսկ Կովրովը կախարդականորեն ուղղորդում է Բրիլին այն մեքենայի խցիկում, որով գնում է Իվանը, և նա՝ «վագոնի» և երկաթուղային վագոնի դիրիժորի տեսքով, երիտասարդին ներկայացնում է խնդրի ընթացքի մեջ։ 

### Սերիա 2
Երբ Իվանը (և նրան միացած Նինան) գալիս է Կիտեժգրադ, Կովրովային և Բրիլին հաջողվում է նրան ներկայացնել որպես հրավիրված մետրոպոլիայի վոկալ-գործիքային անսամբլի ղեկավար, որը պետք է ելույթ ունենա Ամանորի երեկոյին։ Ալենան չի ճանաչում փեսային, երբ նա հայտնվում է նրա առջև: Քանի որ հյուրանոցի բոլոր սենյակներն արդեն զբաղված էին, հանդիպման ժամանած սատանաները ժամանակավորապես տեղավորում են Պուխովներին ինստիտուտի թանգարանում (որտեղ պահվում են անօգտագործելի կախարդական առարկաներ)՝ հրամայելով դրանք թողարկել «որպես ցուցանմուշներ»։ 

Հաջորդ օրը Իվանն ու քույրը, ստանալով Կովրովի և Բրիլի աջակցությունը, գնում են ՆՈՒԻՆԱ՝ լսումների։ Այնուամենայնիվ, ճեմասրահում նրանք բախվում են իրական երաժիշտների, ովքեր պետք է քաղաք ժամանեին նույն գնացքով, ինչ Իվանը, բայց դիրիժորը նրանց իջեցրեց՝ կուպեն ազատելու համար: Կովրովը համոզում է նկարիչներին օգնել Պուխովներին ելույթ ունենալ գեղարվեստական խորհրդի առջև, իսկ անսամբլը Նինայի հետ միասին երգում է «Երգ փաթիլի մասին»: Երգն ավարտելուց հետո Նինան հարցնում է Ալենային, թե արդյոք իրեն դուր է եկել իրենց կատարումը։ Ի պատասխան՝ Ալենան գովում և համբուրում է աղջկան, բայց նա խնդրում է նրա փոխարեն համբուրել Իվանին, ինչը Սատանեևի մոտ վայրի վրդովմունք է առաջացնում։ Չնայած դրան, Շեմախանսկայան տոնի ժամանակ որպես հյուրեր հաստատում է Պուխովներին և անսամբլին։

Սատանեևը լսելուց հետո, իր հանկարծակի զայրույթի պատճառը բացատրելու համար, Ալենային ամուսնության առաջարկ է անում, բայց նա նրան մի շարք պահանջներ է ներկայացնում. առաջին հերթին նա պետք է երիտասարդանա, քանի որ կարծում է, որ դա իր համար չափազանց ծեր է, այնուհետև նրան դարձնել գիտության գծով փոխտնօրեն, և մի քանի այլ նյութական արժեքներ և շքեղության հատկանիշներ (բնակարան, մեքենա, սաֆարի Աֆրիկայում):

Գիշերը Իվանը լաբորանտների օգնությամբ մտնում է Ալենայի բնակարան, որպեսզի փորձի համոզել նրան համբուրել նրան երազում, բայց նա պատահաբար արթնանում է և իր կախարդանքով քշում նրան։ Այնուհետև նա, գորգագործին սովորեցնելով, թե ինչպես անցնել պատերի միջով, ինստիտուտից գողանում է կախարդական գավազան և փորձում է այն օգտագործել Ալենային իր մոտ տեղափոխելու համար, բայց գավազանը իշխանություն ունի միայն ծառայությունների ոլորտում և աղջկա փոխարեն նյութականացնում է Ալենայի տիկնիկը, Ալենկա թխվածքաբլիթները, Ալենայի կահույքը և նույնիսկ ... կով Ալենային: Կովրովն ու Բրիլը առարկաները և կովը հետ են ուղարկում և գավազանը գաղտնի վերադարձնում ինստիտուտ, բայց հետո սատանաները գողանում են այն, որպեսզի դրանով երիտասարդանան (չնայած, նույնպես ապարդյուն): Նա գավազանը փոխարինում է սովորական մատիտով, որի տեսքով էլ այն պատրաստվել է, որպեսզի Շեմախանսկայան խայտառակվի հանձնաժողովի առջև ցույցի ժամանակ։ 

Նոր տարվա օրը հուսահատ Իվանը գալիս է Շեմախանսկայա և պահանջում է հանել կախարդանքը։ Կիրան, իմանալով, որ Ալենան իր հարսնացուն է, սխալմամբ կարծում է, որ նա խաբել է Իվանին և հրաժարվում է պատասխանել՝ խորհուրդ տալով հեռանալ Կիտեժգրադից, քանի որ եթե նա փչացնի նրան, ապա երկուսն էլ միայն կվատթարանան։ Կիվրինը վերադառնում է Կիտեժգրադ և զարմանքով հայտնաբերում, որ իրեն թույլ չեն տալիս մտնել հայրենի ինստիտուտ խանդոտ տնօրենի հրամանով։ 

Գալիս է տոնական երեկո: Շեմախանսկայան պետք է միջոցառումը բացեր կախարդական փայտիկի ցուցադրությամբ և, բնականաբար, անհաջող թափահարում է մատիտը, որը դրել էր Սատանեևը: Դրանից հետո նա որոշում է «վերմակը քաշել իր վրա» և, իր կախարդանքով հյուրերին տպավորելու համար, գավազանը թաքցնում է թևի մեջ, բայց անգիտակցաբար (կախարդական գավազանը բառացիորեն կատարում է ցանկությունները) նա ասում է, որ ուզում է լինել «ձիու վրա այս շենքում», այսինքն՝ ուշադրության և փառքի գագաթնակետին: Եվ հետո նա սկսում է մտածել, թե ինչ է ուզում անել։ Արդյունքում գավազանը Սատանեևը նետում է ձիու քանդակի վրա, որը գտնվում է ինստիտուտի երկթեք տանիքի օխլուպենիում։ 

Իվանը կարող է մրցակցին թողնել խայտառակ կործանման եզրին, բայց փոխարենը բարձրանում է տանիք և օգնում նրան իջնել: Որպես պարգև՝ Ալենան համբուրում է նրան, և կախարդանքը ցրվում է։ Լսելով, թե ինչպես է Ալենան Իվանին ներկայացնում բոլորին որպես իր փեսացու, Շեմախանսկայան հասկանում է, որ իրեն խաբել են, բայց նրան մխիթարում է Կիվրինը, ով դահլիճ է մտել Ձմեռ պապի կերպարով։ Նա բացվում է բոլորի առջև և հայտարարում Շեմահանացուն որպես իր հարսնացու։

Նինան գտնում է կախարդական գավազան և գուշակում, որ բոլորը դեռ դիմավորեն Նոր տարին, իսկ հետո գավազանը տալիս է Կիրային։ Ուրախությունների վրա Շեմախանսկայան յուրաքանչյուր հյուրին հրավիրում է ցանկություն հայտնելու։ Նա Սատանեևին թույլ է տալիս գուշակել «իր կամքով»՝ ակնարկելով աշխատանքից ազատվելու մասին, և ֆիլմն ավարտվում է համընդհանուր զվարճանքի տեսարանով։

## Դերերում
* Ալեքսանդրա Յակովլևա՝ *Ալենա Իգորևնա Սանինա, հենց ինքը՝ Ալյոնուշկան (վոկալ՝ [[Իրինա Օտիևա]])*
* Ալեքսանդր Աբդուլով՝ *Իվան Սերգեևիչ Պուխով, հենց ինքը՝ Իվանուշկա*
* Վալենտին Գաֆտ՝ *Ապոլլոն Միտրոֆանովիչ Սատանեև*
* Եկատերինա Վասիլևա՝ *Կիրա Անատոլիևնա Շեմախանսկայա (վոկալ՝ Ժաննա Ռոժդեստվենսկայա)*
* Վալերի Զոլոտուխին՝ *Իվան Ստեփանովիչ Կիվրին*
* Միխայիլ Սվետին՝ *Վիկտոր Պետրովիչ Կովրով*
* Միխայիլ Սվետին՝ *Թոմաս Օստապովիչ Բրիլ*
* Ռոման Ֆիլիպով՝ *Հուլիոս Կեսարովիչ Կամենեդով*
* Լիլիա Մակեևա՝ *Օլգա, Շամախանի քարտուղար*
* Սեմյոն Ֆարադա՝ *հյուր հարավից*
* Աննա Աշիմովա՝ *Նինա Պուխովա, Իվանուշկայի կրտսեր քույր*
** հնչյունավորում՝ Սվետլանա Խարլապ
** վոկալ՝ Օլգա Ռոժդեստվենսկայա և Լարիսա Դոլինա
* Նիկոլայ Պարֆենով՝ *գնացքի պետ*
* Լեոնիդ Խարիտոնով՝ *Պյոտր Պետրովիչ Ամատին, երաժշտական գործիքների գործարանի տնօրեն*

## Ստեղծման պատմություն
### Սցենար
Սկզբում Ստրուգացկի եղբայրները գրել են մի սցենար, որը, ըստ էության, «Ունայնության» տեղափոխումն էր («Երկուշաբթին սկսվում է շաբաթ օրը» պատմվածքի երկրորդ մասը)՝ նոր պատմվածքներով։ Այս սցենարը (վերնագրված է «Երկուշաբթի սկսվում է շաբաթ օրը») առաջին անգամ տպագրվել է «Ուրալի հետախույզ» ամսագրում 1980 թվականին (ժամանակակից հրատարակություններում այն հրապարակվում է «Կախարդներ» անվան տակ): Այնուամենայնիվ, Բրոմբերգին դուր չեկավ նման սցենարը (նա գրաքննություն անցնելու բավարար շանսեր չուներ), և Ստրուգացկին ստիպված եղավ այն ամբողջությամբ վերափոխել ռեժիսորի ցուցումներով։ Արդյունքում ստեղծվեց ամանորյա պատմություն, որը միայն օգտագործում էր ՆԻԻՉԱՎՈ-ի անձնակազմի որոշ կերպարներ և անուններ: Առաջին անգամ հեռուստաֆիլմի սցենարը տպագրվել է «Անհայտ Ստրուգացկի. «Երկուշաբթի ...“-ից մինչև „Բնակեցված կղզի նախագծեր“ ձեռագրեր, տարբերակներ»։

Պատմությունը հետագայում կրկնվեց Ստրուգացկիի մեկ այլ ադապտացիայով՝ «Խավարման օրերը» և ռեժիսոր Ալեքսանդր Սոկուրովը, մի փոքր ավելի վաղ՝ Տարկովսկու նկարահանած «Ստալկեր» ֆիլմի սցենարով։ Արդյունքում, ֆիլմերում շատ քիչ բան է մնացել այն գրքերի բովանդակությունից, որոնց «մոտիվներով» նկարահանվել են։

Բորիս Ստրուգացկին «Կախարդները» ֆիլմի մասին խոսեց հետևյալ կերպ․
Մյուզիքլը վատ ստացվեց։ Սկզբում այն ինձ, խոստովանեմ, ընդհանրապես դուր չեկավ, և մի քանի անգամ դիտելուց հետո ես կոպիտ էի դրա նկատմամբ, և այժմ հիշում եմ նրան առանց զզվանքի։ Բացի այդ, անհնար է հաշվի չառնել այն պարզ, բայց շատ էական հանգամանքը, որ տարիներ շարունակ այս մյուզիքլը պարբերաբար և ամեն տարի հեռուստացույցով անցնում է Ամանորին։ Նշանակում է՝ դուր է գալիս։ Ուրեմն ժողովուրդը սիրում է դա։ Այսպիսով, կա մի բան…

### Դերասանների ընտրություն
Իվան Պուխովի դերին հավակնում էին Սերգեյ Պրոխանովը (նկարահանման մեկնարկից մեկ օր անց մերժվել է գեղարվեստական խորհրդի կողմից), Իգոր Կոստոլևսկին (Բրոմբերգը կարծում էր, որ այն չի տեղավորվում ֆիլմի ընդհանուր երանգի մեջ), Իվար Կալնինշը, Նիկոլայ Երեմենկոն, Ալբերտ Ֆիլոզովը, Իգոր Ստարիգինը, Օլեգ Յանկովսկին (մերժվել են տարիքի պատճառով) և Միխայիլ Բոյարսկին: Ալեքսանդրա Աբդուլովը ի սկզբանե հրաժարվում էր հաստատել գեղարվեստական խորհուրդը, բայց քանի որ ժամկետները հետաձգվում էին, նկարահանումները սկսվեցին առանց տղամարդու գլխավոր դերի կատարողի («Երեք սպիտակ ձի» երգի տեսարանում Աբդուլովի փոխարեն նկարահանվել է կրկնօրինակ)։

Ալենա Սանինայի դերի համար լսումներ են անցկացրել Իրինա Ալֆյորովան (Բրոմբերգը չի կարողացել տեսնել նրա մեջ կախարդի կերպարը), Իրինա Մուրավյովան (մերժվել է տարիքի պատճառով), Ելենա Ցիպլակովան (Բրոմբերգը նրան նույնպես կախարդ չի տեսել), Նատալյա Բելոխվոստիկովան (Բրոմբերգը նրան չափազանց արիստոկրատ է համարել կախարդի համար), Ելենա Պրոկլովան, Ելենա Կորենևան, Լարիսա Ուդովիչենկոն և Նատալյա Վավիլովան։

Կիրա Շեմախանսկայայի դերի համար լսվել են նաև Մարգարիտա Տերեխովան, Ալիսա Ֆրեյնդլիխը և Նատալյա Գունդարևան:

Իվան Կիվրինի դերի համար փորձել են նաև Նիկոլայ Գրինկոն և Օլեգ Բասիլաշվիլին:

Վիկտոր Կովրովի դերի համար լսվել են նաև Եվգենի Ստեբլովը, Անդրեյ Միրոնովը, Ալեքսանդր Շիրվինդտը և Վենիամին Սմեխովը:

### Նկարահանումներ
Կիտեժգրադի փողոցներում տեսարանների մեծ մասը նկարահանվել է Սուզդալում։ ՆՈՒԻՆՈՒԻ գրեթե բոլոր ներքին տեսարանները նկարահանվել են «Օստանկինո» հեռուստակենտրոնի նոր մասնաշենքում, որը կառուցվել է 1980 թվականի Օլիմպիական խաղերի համար, բացօթյա տեսարանների համար նկարահանվել են Մոսկվայի «Սոյուզ» հյուրանոցը (Ձախափնյա փողոց, թիվ 12) և Սուզդալի «Տուրկենտր» հյուրանոցային և զբոսաշրջային համալիրը (ընդհանուր պլանների վրա շենքը համակցված նկարահանումների արդյունք էր. տանիքը «Տուրկենտր»-ից, պատերը «Սոյուզ»-ից)։ «Տուրկենտրոն»-ում են նկարահանել նաև ամանորյա խնջույքը ֆիլմի եզրափակչի համար։ Դրվագները ՆՈՒԻՆՈՒԻ ճեմասրահում և Բրիլի և Կովրովի արհեստանոցում նկարահանվել են Զիլա մշակույթի պալատում։ Թանգարանի տեսարանները նկարահանվել են Վլադիմիրի «Ռուսական գյուղ» ռեստորանում։ «Վհուկ-գետ» երգը նկարահանվել Է Մոսկվայի գլխավոր բուսաբանական այգում։

Ֆիլմի ռեժիսոր Կոնստանտին Բրոմբերգի հիշողությունների համաձայն՝ երբ սկսվել է նկարահանումները, նկարահանող խմբի գլխավերևում իսկական ՉԹՕ է կախվել։ Մինչ օպերատոր Կոնստանտին Ապրյատինը ստացիոնար տեսախցիկը ուղղում էր դեպի վեր, օբյեկտն անհետացել էր։

## Երաժշտություն և երգեր
Ֆիլմի երգերը թողարկվել են «Մելոդիա» ընկերության կողմից վինիլային ձայնագրության վրա, որը կոչվում է «Представь себе: Երգեր «Կախարդներ» հեռուստաֆիլմից»։ Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Կռիլատով, երգի բառերը՝ Լեոնիդ Դերբենև, երաժշտական նվագակցություն՝ ՎԻԱ «Լավ ընկերներ»:

Ֆիլմում Էմանուել Վիտորգանը, Միխայիլ Սվետինը և Ալեքսանդր Աբդուլովը (բացառությամբ «Սերենադի») իրենք են կատարում իրենց երգերը։ Ալեքսանդրա Յակովլևաի, Եկատերինա Վասիլևի և Աննա Աշիմովայի համար երգել են համապատասխանաբար Իրինա Օտիևան, Ժաննա Ռոժդեստվենսկայան և Օլգա Ռոժդեստվենսկայան (բացառությամբ «Երեք սպիտակ ձի» երգի, որը կատարել է Լարիսա Դոլինան)։ «Մելոդիա» ընկերության ձայնագրության վրա, «Կախարդները» հեռուստատեսային ֆիլմի երգերով, երաժշտական համարները ձայնագրվում են այն տարբերակով, որով նրանք հնչել են ֆիլմում, բացառությամբ «Представь себе» երգի: Այն ձայնագրվել է Լեոնիդ Սերեբրեննիկովի կատարմամբ, իսկ ֆիլմում այն երգում է Ալեքսանդր Աբդուլովը։

## Տեսանյութ
1980-ական թվականներին ֆիլմն ի սկզբանե թողարկվել է «ԽՍՀՄ պետական ինստիտուտ» տեսաերիզների վրա: 1990-ական թվականների սկզբից ֆիլմը թողարկվել է «Մեծ ծրագիր» կինոընկերության տեսաերիզներով, 1995-1999 թվականներին՝ «Վիդեոմիր» ընկերության հետ համատեղ, վերաթողարկվել է 1996 թվականին «Վիդեովոստոկ» ընկերության կողմից, իսկ 2000 թվականին՝ «Մաստեր Տեյպ»:

Ռուսաստանում, Ուկրաինայում և ԱՊՀ-ում 2000-ականների սկզբին ֆիլմը վերականգնվեց և DVD-ով թողարկվեց «Թվիստեր» և «Ուկրաինական շահաբաժին ընկերություն» ընկերությունների կողմից Dolby Digital 5.1 ձայնով, ռուսերեն և անգլերեն ենթագրերով․ լրացուցիչ՝ ստեղծողներ և կատարողներ, հարցազրույցներ և տեքստեր:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* *Велигжанина А.* «Чародеи»: Гафт чуть не придушил Яковлеву, а группа устроила ей бойкот // Комсомольская правда. — 2010. — 30 декабря.
*  на официальном канале Одесской киностудии
* Фильмы о фильме:
**  («Москва 24»)
**  («ТВ Центр»)

Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վհուկների մասին