Ջերեմի Ջենքս

**Ջերեմի Ուիփլի Ջենքս** (, ), ամերիկացի տնտեսագետ, 1906-1907 թվականներին Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ջերեմին ծնվել է Միչիգան նահանգի Սենթ Քլեր քաղաքում՝ 1856 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։

1878 թվականին Միչիգանի համալսարանում ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ 1879 թվականին՝ մագիստրոսի աստիճան։ Համալսարանն ավարտելուց հետո նա սկսել է դասավանդել որպես գրականության ուսուցիչ Իլինոյսի Մաունթ Մորիս քոլեջում և իրավաբանություն ուսանել Պորտ Հուրոնում։ 1885 թվականին ստացել է դոկտորի կոչում Հալլե-Վիտենբերգի համալսարանում՝ Յոհանես Կոնրադի ղեկավարությամբ։ Ատենախոսության թեման ամերիկյան տնտեսագետ Հենրի Քերիի մասին էր։

Ամերիկա վերադառնալուց հետո կարճ ժամանակ դասավանդել է Պեորիայի միջնակարգ դպրոցում, ապա 1886 թվականին Նոքս քոլեջում, իսկ 1889-1891 թվականներին եղել է Ինդիանայի համալսարանի տնտեսագիտության և սոցիոլոգիայի պրոֆեսոր։ 1891 թվականին նշանակվել է Կոռնելի համալսարանի քաղաքական, մունիցիպալ և սոցիալական ինստիտուտների ամբիոնի պրոֆեսոր, ուր նա տեղափոխվեց իր ուսուցիչ Ֆրանկ Ֆետերի հետ։ 1891-1912 թվականներին եղել է Կոռնելի համալսարանում քաղաքատնտեսության և քաղաքականության պրոֆեսոր և տնտեսագիտության ֆակուլտետի դեկան, Նախագահ Ուայթի անվան պատմության և քաղաքագիտության դպրոցի անդամ։ 1912-1929 թվականներին եղել է պրոֆեսոր և Ալեքսանդր Համիլթոնի ինստիտուտի խորհրդատվական խորհրդի անդամ, այնուհետև դասավանդել է Նյու Յորքի համալսարանում, իսկ 1917 թվականից նաև դարձել է Արևելյան քաղաքականության և առևտրի բաժանմունքի տնօրեն։

1899-1901 թվականներին եղել է ԱՄՆ արդյունաբերական հանձնաժողովի անդամ, Եվրոպայում արդյունաբերական միավորումների և օրենսդրական ակտերի ժողովի մասին զեկույցի հեղինակ, որը կարգավորում է ԱՄՆ-ում տրեստների և արդյունաբերական միավորումների գործունեությունը։ Նշանակումը եղել է ընկերոջ՝ Թեոդոր Ռուզվելտի օգնությամբ։ 1901-1902 թվականներին Թեոդոր Ռուզվելտի կողմից նշանակվել է ռազմական նախարարության հատուկ լիազոր ներկայացուցիչ, որի կարգավիճակով այցելել է Արևելյան Ասիայի բրիտանական և հոլանդական գաղութներ և ծանոթացել դրանց դրամական ու հարկային համակարգին, աշխատանքի պայմաններին և ոստիկանության կազմակերպմանը, ինչի արդյունքում առաջարկություններ է մշակել Ֆիլիպինների գաղութատիրական վարչակազմի համար։ 1903 թվականին եղել է Մեքսիկայի կառավարության խորհրդատուն դրամավարկային բարեփոխումների հարցերով։ Թեոդոր Ռուզվելտը նրան նշանակել է միջազգային փոխանակման հանձնաժողովի ղեկավար։ 1903-1904 թվականների ձմռանը նա այցելել է Պեկին (Չինաստան), որտեղ փորձել է հասնել դրամավարկային բարեփոխման՝ հիմնված ոսկու ստանդարտի վրա։ 1907-1910 թվականներին Ռուզվելտը նշանակվել է ԱՄՆ ներգաղթի հանձնաժողովի անդամ։ 1908 թվականին, որպես Ազգային քաղաքացիական ֆեդերացիայի գործադիր կոմիտեի անդամ, մշակել է Շերմանի օրենքը, իսկ 1914 թվականին՝ Քլեյթոնի ակտը։ 1917 թվականին եղել է Ազգային պաշտպանության խորհրդի խորհրդատվական կոմիտեի անդամ։ 1918 թվականից՝ Նիկարագուայի Գույքային պահանջների միջկառավարական հանձնաժողովի անդամ, Խաղաղօվկիանոսյան երկաթուղու և Նիկարագուայի ազգային բանկի տնօրեն։ Եղել է Արտասահմանյան ծառայության կրթության կոմիտեի անդամ, Բարձրագույն կրթության կրոնական հարցերի ազգային խորհրդի նախագահ, Արժույթի ազգային ասոցիացիայի և Ամերիկայի չինական ընկերության փոխնախագահ։ Որպես Ամերիկայի սկաուտների գործադիր խորհրդի անդամ՝ սկաուտների համար երդում և օրենք են պատրաստել։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո նա մասնակցել է Գերմանական արժույթի կայունացման ծրագրերի մշակմանը։

Ջերիմին մահացել է 1929 թվականի օգոստոսի 24-ին։

## Գիտական ներդրում
Չինաստանում Իհեթուանի ապստամբության հետևանքով երկրի տնտեսության մեջ օտարերկրյա միջամտության դեմ մեծ թվով օտարերկրացիներ և միսիոներներ են զոհվել։ Ութ տերությունների դաշինքը որոշում է կայացրել ներխուժել Չինաստան և 400 միլիոն արծաթե լյաների ապահովագրական փոխհատուցում սահմանել։ Արծաթի արժեքի կտրուկ անկման պատճառով պրոֆեսոր Ջենկսը Չինաստան է ուղարկվել 1903 թվականին՝ ոսկու հետ հավասարության մակարդակով արծաթե դրամական համակարգին աջակցելու համար, որտեղ Ջենկսը սկսել է Չինաստանի համար ստեղծել ոսկի-արժութային ստանդարտը։

Ջենկսը եզրակացնում է, որ առանց մենաշնորհի կամ դավաճանության անհնար է պահպանել բարձր ֆիքսված ծախսերի արդյունաբերությունը առանց կորուստների։ Շուկա մուտք գործելու համար փոքր քանակությամբ կապիտալ պահանջող ճյուղերը կգրավեն բազմաթիվ մասնակիցների, իսկ բարձր խոչընդոտները (կապիտալի բարձր ինտենսիվությունը) մրցակցության բացակայություն են ստեղծում։ Պոտենցիալ մրցակցությունը (մրցակիցների շուկա մտնելու հավանականությունը) մոնոպոլիստներին թույլ չի տալիս շուկայում բարձր գներ պահել։ 1892 թվականին Ջենկսը գրում է, որ կատարյալ մրցակցությունը հանգեցնում է ֆինանսական կործանման, արդյունավետ են միայն խոշոր կազմակերպությունները։ Հակամենաշնորհային օրենսդրությունը տրեստների նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու առումով անարդյունավետ է, և պետության դերը պետք է կրճատվի շուկայական տնտեսության և ընդհանուր առմամբ հասարակության անընդհատ փոփոխվող պայմաններին պրագմատիկ հարմարեցմամբ։ 1907 թվականին Ջենկսը ավելացնում է, որ մի շարք ոլորտների բնույթն այնպիսին է, որ դրանք պետք է վերահսկվեն բացառապես պետության կողմից։ Պետական տեսուչը կարող է վերացնել մրցակցության սահմանափակումները վերահսկողության և վերահսկողության համակարգի միջոցով, քանի որ մրցակցությունն ընդհանուր առմամբ ավելի լավ խթան է տալիս ձեռնարկությունում ջանքերի, մտածողության ինքնատիպության և անհատական զարգացման համար։ Կառավարությունը պետք է վերահսկի մրցակցությունը արդար պայմաններում։

## Մրցանակներ
* 1906-1907 թվականներին՝ Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ,
* 1926 թվական՝ Արծաթե Բուֆալոյի մրցանակ։

## Մատենագրություն

* Jenks J.W. Henry C. Carey, als National-okonom, 1885
* Jenks J.W. The Michigan Salt Association// Political Science Quarterly, 3 (1), March1888, — pp.&nbsp;78–98
* Jenks J.W. The development of the Whiskey Trust//Political Science Quarterly,4(2), June, 1889 — pp.&nbsp;296–319
* Jenks J.W. Road Legislation for the American State//Pub AEA — 1889
* Jenks J.W. Die 'Trusts' in den Vereinigten Staaten von Amerika// JNS — 1891
* Jenks J.W. Practical economic questions — 1892
* Jenks J.W. Trusts in the United States//Economic Journal , 2(5), June 1892 — pp.&nbsp;70–99
* Jenks J.W. Capitalistic monopolies and their relation to the state//Political Science Quarterly, 9 (3), September 1894 — pp.&nbsp;486–509
* Jenks J.W. Trusts and Industrial Combinations//Bulletin of Depatment of Labor — Washington: Government Printing Office, 1900- pp.&nbsp;661–831
* Jenks J.W. The Trust Problem- NY: McClure, Phillips&Co, 1901
* Jenks J.W. Industrial Combinations and Prices// Preliminary Report of the Industrial Commission on Trusts and Industrial Combinations, 1900
* Jenks J.W. Statutes and Digested Decision of Federal, State and Territorial Law Relating to Trusts and Industrial Combinations//Report of the Industrial Commission on Trust and Corporation Laws, 1900
* Jenks J.W. Securities of Industrial Combinations and Railroads// Report of the Industrial Commission on Trusts and Industrial Combinations, vol. 2, 1901
* Jenks J.W. Report of the Industrial Commission on Industrial Combinations in Europe — Washington: Government Printing Office, 1901
* Jenks J.W. Report on Certain Economic Questions in the English and Dutch Colonies in the Orient, 1902
* Jenks J.W., Conant C.A., Brush E. The influence of falling exchange upon the return received for national products, argument submitted to the monetary commission of the Republic of Mexico, April 18, 1903
* Jenks J.W., Hanna H., Conant C. Memoranda on a New Monetary System for China, 1903
* Jenks J.W., Hanna H., Conant C. Stability of International Exchange: Report on the introduction of the gold-exchange standard into China and other silver-using countries, Oct 1, 1903
* Jenks J.W., Hanna H., Conant C. Gold Standard in International Exchange: Report on the introduction of the gold-exchange standard into China, the Philippine islands, Panama and other silver-using countries and on the stability of exchange, Oct 22, 1904
* Jenks J.W. Considerations on a New Monetary System for China, Ithaca, Andrus & Church (Commission on International Exchange of the United States of America). — 1904, pp.&nbsp;113–176
* Jenks J.W. Citizenship and the Schools, 1906
* Jenks J.W. Great Fortunes: the winning, the using, 1906
* Jenks J.W.  The modern standard of business honor, annual address of the president of the American Economic Association — Cornell Uneversity, 1906
* Jenks J.W.  Political science; syllabus, section II — NY: School of liberal arts and sciences for non-residents, 1907
* Jenks J.W. Principles of Politics, from the viewpoint of the American citizen, 1909
* Jenks J.W.  United States tariff law of 1909, an act to provide revenue, equalize duties, and encourage the industries of the United States — NY: Thomas Nelson&Sons, 1909
* Jenks J.W. Governmental Action for Social Welfare, 1910
* Jenks J.W. Life Questions of High School Boys — NY:Young Men’s Christian Association Press, 1910
* Jenks J.W. Monetary conditions in China//China and the Far East/ George H. Blakeslee ed. — New York: Thomas Y. Crowell — 1910 — pp.&nbsp;121–132
* Jenks J.W., Lauck W.J. The Immigration Problem — NY: Funk&Wagnalls Company, 1911
* Jenks J.W. The Japanese in Manchuria// The Outlook, March 11, 1911 — pp.&nbsp;549–553
* Jenks J.W.  The political and social significance of the life and teachings of Jesus — NY: Association Press, 1912
* Jenks J.W., Kent C.F. Twelve Studies on the Making of a Nation: the beginning of Israel’s history, — NY: Charles Scribner’s sons, 1913
* Jenks J.W. Late Events and Present Conditions// China/R.K. Douglas, — NY:PF Collier&Son, 1913
* Jenks J.W. The Character and influence of Recent Immigration// Questions of Public Policy: Addresses Delivered in the Page Lecture Series, — New Haven, CT: Yale University Press, 1913
* Jenks J.W. Personal problems of boys who work — NY:Association Press, 1913
* Jenks J.W. The Trend toward Government Management of Business// National Civic Federation — 1915
* Jenks J.W., Kent C.F. The Testing of a Nation’s Ideals: Israel’s History from the Settlement to the Assyrian Period — 1915
* Jenks J.W. Business and the Government — NY: Alexander Hamilton Institute, — 1917
* Jenks J.W. Nicaragua report, 1918
* Jenks J.W., Kent C.F. Jesus’s Principles of Living, 1920
* Jenks J.W., Hammond J.H. Great American Issues: Political, Social, Economic, 1921
* Jenks J.W., Smith R.D. We and Our Government, 1922

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ