open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շուշիի հռչակագիր

**Շուշիի հռչակագիր** (, ), Ադրբեջանի և Թուրքիայի նախագահներ Իլհամ Ալիևի և Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից 2021 թվականի հունիսի 15-ին ստորագրված համագործակցության հռչակագիր Արցախի Հանրապետության բռնազավթված Շուշի քաղաքում, որն այնժմ գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։

## Պատմություն
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը տիկնոջ՝ Էմինեի ընկերակցությամբ, և պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաների ուղեկցությամբ 2021 թվականի հունիսի 14-ին պաշտոնական այցով մեկնել է Ադրբեջան։ Հունիսի 15-ին թուրքական պատվիրակությունն ավտոշարասյունով ուղևորվել է Ֆիզուլի, որտեղ նրանց դիմավորել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։ Երկու երկրների ղեկավարները միասին մեկնել են Շուշի։ Նույն օրը Շուշիում ստորագրվել է երկու երկրների համագործակցության մասին պայմանագիր։ Փաստաթուղթը կոչվում է «Շուշիի հռչակագիր»։

## Նախագահների հայտարարություններ
Փաստաթղթի ստորագրումից հետո Իլհամ Ալիևն ասել է, որ այն բարձրագույն մակարդակի է հասցնում Ադրբեջանի և Թուրքիայի համագործակցությունը։ Հռչակագիրը ենթադրում է փոխադարձ ռազմական օգնություն և սերտ համագործակցություն ռազմարդյունաբերության ոլորտում։ «Մեր ստորագրած դաշնակցային համաձայնագիրը ցույց է տալիս մեր հետագա համագործակցության ուղիները, հռչակագրում կարևորվում է փոխգործությունը միջազգային մակարդակում, էներգետիկ անվտանգության, Հարավային գազային միջանցքի, տնտեսության, առևտրի, մշակույթի, սպորտի բնագավառներում, բայց ես ուզում եմ առանձնացնել երկուսը՝ համագործակցությունը ռազմարդյունաբերության ոլորտում և փոխադարձ ռազմական օգնությունը»,- ասել է Ալիևը։ Նա «պատմական մեծ նվաճում է» անվանել դեկլարացիան։ Ալիևը խոսել է նաև այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին, ասելով, թե «դա հնարավոր է դարձել ղարաբաղյան պատերազմից հետո ստեղծված աշխարհաքաղաքական նոր իրավիճակի արդյունքում»։

Թուրքիայի նախագահը գովեստով է խոսել Ադրբեջանի հետ «եղբայրական հարաբերությունների» մասին։
Նա ասել է, թե նպատակահարմար է առաջ տանել «Վեցի պլատֆորմի» գաղափարը, որը ենթադրում է տարածաշրջանի վեց պետությունների՝ Ռուսաստանի, Վրաստանի, Թուրքիայի, Հայաստանի, Իրանի և Ադրբեջանի համագործակցություն։ «Մենք ուզում ենք, որ Հարավային Կովկասը դառնա խաղաղության տարածաշրջան»,- ասել է Էրդողանը։

## Հայաստանի արձագանքը հռչակագրին
ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարությունը 2021 թվականի հունիսի 17-ին հանդես է եկել մեկնաբանությամբ, որով դատապարտելի և սադրիչ է անվանել Շուշիում Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահների կողմից ստորագրված հռչակագիրը և Թուրքիայի նախագահի կողմից Ադրբեջանի խորհրդարանում հնչեցված ելույթը։ Մեկնաբանությունում ասվում է. 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հռչակագրի տեքստը (ադրբ.)
* Հռչակագրի տեքստը (թուրք.)
* Հռչակագրի տեքստը (ռուս.։ թարգմանվել է ադրբ.)

Կատեգորիա:Ադրբեջանա-թուրքական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Շուշի
Կատեգորիա:Պայմանագրեր այբբենական կարգով
Գուչի (երգ)

«**Գուչի**» ռուս հիփ հոփ կատարող Տիմատիի և ռուս երգիչ Եգոր Կրիդի կատարմամբ երգ։ Այն թողարկվել է 2018 թվականի մայիսի 17-ին Black Star լեյբլում։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը պաշտոնապես հեռարձակվել է 2020 թվականի մայսիսի 22-ին Տիմատիի Յություբյան ալիքում։

Տեսահոլովակի ժամանակ կատարողները բրենդային շորերի գրվածքներով և ադլիբների միջոցով քննադատեցին ռեփի նոր դպրոցին, նշեցին Ռուսաստանի ֆուտբոլի հավաքականի խաղը և 2018 թվականի Գուչի ընկերության նորաձևության տան նորաձև հավաքածուի ցուցահանդեսը։ Ռուս երգչուհի և բլոգեր Կլավա Կոկայի խոսքերով, որը մասնակցել է երաժշտական տեսահոլովակի ձայնագրմանը, նկարահանումները տեղի են ունեցել  Դոլգոպրուդնի քաղաքում։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը Պավել Խուդյակովն է։

Օրվա ընթացքում տեսահոլովակը հավաքեց 5,5 միլիոն  դիտում և գլխավորեց ՅուԹյուբի ռուսական հատվածի թրենդները։

## Բնութագրեր
Ռուսական երաժշտական ժամանցային TNT Music ալիքը նշեց, որ երգի թրեպ բիթը  հաճախ և հնչեղ ձայների միջոցով մոդայիկ կերպով ուղեկցվում է վստահ ռեփ հատվածներով, որոնցով Կրիդը և Տիմատին չեն ամաչում պարծենալ։

## Շքերթներ
### Շաբաթական չարթեր

### Ամսական չարթեր

### Տարեկան չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:2018 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
123 (երգ)

«123» ամերիկացի ռեփ կատարող Smokepurpp-ի և կանադացի պրոդյուսեր Murda Beatz-ի երգը, թողարկվել է 2020 թվականի մարտի 3-ին որպես Bless Yo Trap-ի միքսթեյփ սինգլ*:* Երգի մեջ Smokepurpp-ը շոշափում է իր աստղային կյանքի թեման։

## Պատմություն
Առաջին անգամ սինգլը ներկայացնել է 2018 թվականի հունվարի 18-ին Ինստագրամում։

2018 թվականի մարտի 1-ին սինգլը թողարկվել է SoundCloud-ում։

Երգը պաշտոնապես թողարկվեց 2018 թվականի մարտի 2-ին։

Երգի հեռարձակման օրը  Smokepurpp-ը ներկայացրել է  Bless Yo Trap-ի միքսթեյփը*:*

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը հեռարձակվել է 2018 թվականի մարտի 12-ին։ Պրոդյուսեր է հանդիսացել Քոուլ Բենեթը։ Տեսահոլովակում Purpp-ը և Murda-ն իրենց մեքենաներով շրջում են քաղաքում՝ շփոթեցնելով հեռուստադիտողին։ HotNewHipHop-ում նշել են, որ Purpp-ը և Murda-ն հանրությանն են ներկայացնում իրենց զարթերը և մեքենաները, այն ժամանակ երբ Բենեթի կարողությունները տեսահոլովակը դարձնում են հալյուցինացիաներ։

## Շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 երգեր
Կատեգորիա:2018 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Սրաշեն)

**Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Սրաշեն)**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի որը գտնվում է Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքից 14 կմ հարավ-արևելք, Սրաշեն գյուղում։ Կառուցվել է՝ 17-րդ դարում։

Այս միջնադարյան գյուղատեղիի անտառի եզրին է գտնվում Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին, այն եռանավ բազեիլկ կառույց է, որը կառուցվել է 17-րդ դարում։
Եկեղեցու շրջակայքում կան նաև գերեզմաներ։
Երկրորդ աշխարհամարտուի ժամանակ զոհված համագյուղացիների հուշարձան` 1967 թ․, գտնվում է եկեղեցու մոտ։

## Պեղումներ
2016-2018 թվականներին սկսվեց պեղումների աշխատանքները, որի արդյունքում հայտնաբերվեց՝ ցարական ժամանակաշրջանի մետաղադրամներ, կապտականաչավուն ուլունք, 11 կավե ճրագաման՝ արդուկաձև, նավաձև, շերեփաձև և այլն։

## Պատկերասրահ

Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 01.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 02.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 03.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 04.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 05.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 06.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 07.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 08.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 09.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 10.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 11.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 12.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 13.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 14.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 15.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 16.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 17.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 18.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 19.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 20.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 21.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 22.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 23.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 24.jpg
Սրաշեն, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 25.jpg



## Տես նաև
Սյունիքի մարզի եկեղեցիների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սյունյաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Բհավերի մատուռ

**Բհավերի մատուռ (Խնածախ)**, Հայ Առաքելական մատուռ, որը գտնվում է Սյունիքի մարզի Խնածախ գյուղից 2կմ հարավ-արևելք։ Կառուցվել է 13-14-րդ դարերում։

Մատուռի արտաքին չափերն են 3.8X3մ, կառուցված է կապտավուն երանգի սրբատաշ բազալտով։ Մատուռի մուտքը արևմտյան կողմից է, մատուռը առանց պատուհանների է, մուտքի ձախակոմյան պատին հենված է սալքաձև խորան ունեցող սալաքար, իսկ մուտքի աջ կողմում կա օվալաձև ու տարբեր չափերի խաչքարերով հորինված խաչքար։ Մուտքի դիմաց առկա են 4 մեծ տապանաքարեր, իսկ մատուռի հարավային կողմում կան գերեզմանոցի հետքեր։

## Պատմություն
Մատուռի «Բհավեր» անունը եկել է բառբառի թարգմանությունից, որը նշանակում է՝ «ձեռքին բահ ունեցող»։ Մատուռի կառուցման պատմությունն, ըստ պահպանված ավանդազրույցների, վկայում է, որ այս տարածքում եղել է մի հողագործ մարդ։ Մի օր այս մարդը իր ցորենով պարկերը դրել է արևի տակ և դրանք ծածկել շորով, իսկ ինք գնացել աշխատելու։ Հողագործի մանկահասակ որդին եկել է դաշտ, ծածուկ մտել պարկերը ծածկած շորի տակ ու լուռ մնացել այնտեղ։ Երբ հայրը եկել է պարկերի մոտ, նկատել է, որ շորի տակ ինչ-որ բան շարժվում է։ Նրան թվացել է, թե դա օձ է, և բահով ուժգին հարվածել է։ Դժբախտաբար որդին մահացել է այդ հարվածից։ Հետագայում այդ նույն տեղում կառուցվել է մի մատուռ, որն էլ անվանվել է  «Բհավերի»։

## Տես նաև
Սյունիքի մարզի մատուռների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատուռներ
Սիրո՞ւմ եմ արդյոք քեզ

**«Սիրո՞ւմ եմ արդյոք քեզ»** (, այլ անուն`«Ամուսնության կատակերգությունը»), խորհրդային կատակերգական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Սերգեյ Գերասիմովն իր սցենարով 1934 թվականին «Լենֆիլմի» ստուդիայում։

Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1934 թվականի ապրիլի 19-ին։ Այն ներկայում չի պահպանվել։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է վերջերս ամուսնացած երիտասարդ ամուսինների՝ խորհրդային ուսանողների կյանքի ու կենցաղի մասին։

Երիտասարդ ամուսիններ Նատաշայի և Սերգեյի երջանկությունը երկար չի տևում։ Առաջին վիճաբանությունը տեղի է ունեցել տապակած ձկների պատճառով, որոնք Նատաշան դրել է Սերգեյի դիպլոմային գծագրի վրա։ Դրան հաջորդում են այլ վեճեր։

Մի անգամ Նատաշան դուրս է գալիս տանից և գիշերում ընկերներից մեկի մոտ։ Նատաշան դավաճանում է ամուսնուն։ Հաջողությամբ պաշտպանելով դիպլոմը՝ Սերգեյը միայնակ մեկնում է Կովկաս։

Նատաշան հասկանում է, որ ինքը ճիշտ չէր։ Դիպլոմը պաշտպանելուց հետո նա հեռագիր է ուղարկում իրեն սիրել շարունակող Սերգեյին՝ հայտնելով իր ժամանման մասին։

## Դերերում
* Տամարա Մակարովա – *Նատալյա, նորապսակ կին
*Վլադիմիր Մարև – *Սերգեյ, երիտասարդ ամուսին
*Նինա Շատերնիկովա – *Վերկա
*Կոնստանտին Նազարենկո – *Կոստյա, ասպիրանտ
* Օլեգ Ժակով – *Սենյա, ուսանող
*Միխայիլ Ռոստովցև – *պրոֆեսոր
*Ելենա Դեյնեկո – *Մադամ Լալա Տուշկանչիկ
*Իվան Կուզնեցով – *Նիկոլկա
*Նիկոլայ Չերկասով – *ուսանող
*Ստեպան Կայուկով – *պարոն Տուշկանչիկ «Վեց անգամ ութ՝ քառասունութ» մականունով
*Լեոնիդ Կմիտ – *դրվագ
*Ստեպան Կռիլով – *դրվագ
*Վասիլի Չումաչենկո – *դրվագ
*Պյոտր Ալեյնիկով – *դրվագ
*Վալենտինա Տելեգինա – *դրվագ
*Բորիս Թեոդոսև – *հրամանատար (լուսագրերում նշված չէ)
*Ալեքսանդրա Մատվեև – ''ռեգիստրատոր (լուսագրերում նշված չէ)

## Քննադատություն
Ֆիլմի էկրան բարձրանալուց կարճ ժամանակ անց կինոգետ Նիկոլայ Յեզուիտովն այն անվանել է գռեհիկ և անքաղաքավարի։

Հետագայում ֆիլմին ավելի դրական գնահատականներ են տրվել։ Մասնավորապես, Սեմյոն Ֆրեյլիխը ֆիլմն անվանել է արժեքավոր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Фильм «Люблю ли тебя?» (1934)

Կատեգորիա:1930-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1934 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
66 (երգ)

«**66**» ամերիկացի ռեփ կատարող Lil Yachty-ի երգը` Trippie Redd-ի մասնակցությամբ։ Այն թողարկվել է Yachty-ի Lil Boat 2 երկրորդ ստուդիական ալբոմում։ Billboard Hot 100-ի շքերթում երգը զբաղեցրել է 73-րդ տեղը։ Դա առաջին համագործակցություններ Lil Yachty-ի և Trippie Redd-ի միջև։

## Երաժշտական տեսանյութ
Երաժշտական տեսահոլովակը հեռարձակվել է 2018 թվականին օգոստոսի 16-ին և նկարահանվել է Դրյու Քիրշի, Մելոխին Անդիչի և Yachty-ի կողմից։ Թրեյս Ուիլյամ Քոուենը Complex-ի տեսանյութը համարել է չարագուշակ։

## Քննադատական արձագանքներ
Ընդհանուր առմամբ երգն արժանացավ դրական արձագանքների։ Ջոշուա Մինսու Քիմը Spin-ից այս երգը համարել է Lil Boat 2-ի լավագույն երգը, հայտարարելով, որ նա հիմնականում հիասքանչ է «Trippie Redd-ի մեղեդային զգայունությամբ»։ Սեմ Մուռը New Musical Express-ից համեմատել է «66»-ի և Yung Lean-ի ոճերը։

## Կոմերցիոն հաջողություն
Ավելի քան մեկ շաբաթվա ընթացքում երգը ունեցել է մոտ հինգ միլիոն լսումներ Spotify-ում, որը երկու անգամ շատ է, քան «Baby Daddy» երգի լսումները՝ Lil Pump-ի և Offset-ի մասնակցությամբ։ Երգը նորամուտ է գրանցել և հասել իր պիկին Billboard Hot 100-ում գրավելով 73-րդ տեղը և 36-ը` Hot R&B/Hip-Hop Songs չարթում։

## Շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Խիզմետ Աբդուլին

**Խիզմետ Աբդուլին** (, ), ույղուրցի խորհրդային գրող, բանաստեղծ և թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, գյուղացու ընտանիքում, ՌԽՖՍՀ Կազակական ԻԽՍՀ Ջետիսուիսկ նահանգի Ջարկենտսկ գավառի Բայանդայ գյուղում։ 1943 թվականին նրան զորակոչել են Կարմիր բանակ։ Ծառայել է Մոնղոլիայում, մասնակցել է Ճապոնիայի տիրապետության տակ գտնվող Մանջուրիի ազատագրմանը։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա գրում է իր առաջին տաղերը։ 1950-1953 թվականներին սովորել է Ղազախստանի ազգային մանկավարժական համալսարանի բանասիրության բաժնում։

1951-ից 1955 թվականներին աշխատել է Ալմաթայի «Жаңа өмір» ամսագրի խմբագրությունում (), 1958-1962 թվականներին եղել է Ղազախստանի պետական գեղարվեստական գրականության հրատարակչության խմբագիր։ 1961 թվականին ընդունվել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն, որից հետո 1962-ից 1965 թվականը ղեկավարել է ույղուրական «Տուգայի կոմունիզմ» թերթի խմբագրական բաժինը։ 1955-1958 թվականին ղեկավարել է ույղուրական բաժանմունքը Ղազախստանի գրողների միությունում։ Մահացել է 1986 թվականին։

## Աշխատանքներ
Տպագրվել է 1954 թվականից։ Եղել է պատմական «Անայատ» պոեմի, «Դավութջան» երիտասարդների համար ժամանակակից պոեմի, «Գուլիստան» ( պատմվածքի, «Հեքիաթներ» ( ժողովածուի, «Սեր և ատելություն» () պոեմի հեղինակը։ «Տուրֆանի երկնքի տակ» () վեպը պատմում է ույղուրի կյանքի մասին Չինաստանի ազգային ծայրամասերում։ «Զեմլյակի» () և «Բախտ» () վեպերը նվիրված են խորհրդային ույղուրական գյուղին։

Գրել է նաև պատմվածքների և հեքիաթների ժողովածուներ, որոնց թվում են նաև «Համագյուղացիներ», «Բախտ», «Հրե օղակ», «Տարիների պատասխանը», «Գուլիստան», ինչպես նաև բանաստեղծություններ և պոեմներ` «Անայատ», «Դավութջան» և այլն։

«Անայատ» պոեմը հրատարակվել է առանձին գրքով ոչ միայն ույղուրերեն, այլ նաև` ռուսերեն, որը նվիրված է ազգային հերոս, խռովարար, չքավորներին պաշտպանող Անայատին։ «Դավութջան» պոեմը նվիրված է ժամանակակից երիտասարդներին, նրանց ուսմանը և աշխատանքին։

Ույղուրերեն է թարգմանել Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Դմիտրի Ֆուրմանովի, Յանկա Կուպալայի, Ռաբինդրանաթ Թագորի ստեղծագործությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Գրական համառոտ հանրագիտարան», հ.9, Մոսկվա, 1978
* Մատենագրություն 
* Խիզմետ Աբդուլին
* ОДН

Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Դիֆայ

**«Դիֆայ»** (ադր. Difai, Zashchita), գաղտնի կազմակերպություն, որը ստեղծվել է 1905 թվականին Գանձակ քաղաքում՝ ընդդեմ հայկական  Դաշնակցություն կուսակցության։

## Պատմություն
Կազմակերպությունը ստեղծվել է 1905 թվականին, Գանձակում Խուդադաթ բեկ Ռաֆիբեյլիի, Շաֆի բեկ Ռուստամբեկովի, եղբայրներ Ագալար և Խալիլ Խասմամեդովների, Իսմայիլ Զիյաթխանովի, Նասիբ բեկ Ուսուբբեկովի, Ախմեդ-բեկ Ագաևի և Հասան-բեկ Աղաևի կողմից։

Դիֆայը, ստեղծվելով որպես հակաահաբեկչական ուժ ընդդեմ հայկական կուսակցության, իրոք դիմեց անհատական ահաբեկչության, հիմնականում ցարական պաշտոնյաների ՝ ոստիկանության և զինվորականների դեմ, որոնք ըստ ամերիկացի պատմաբան պրոֆեսոր Թադեուշ Սվետոխովսկու, խրախուսում էին հայերին ներգրավվել հակամուսուլմանական էկսցեսներում ...

Դիֆայի  անդամների թվում էին նաև Կարա Կարաբեկովը, Բեհբուդ Խան Ջավանշիրը, Գերայբեկ Գերայբեկովը, Մամեդ Հասան Հաջինսկին, Իսաբեկ Աշուրբեկովը և Նիֆթալի բեյ Բեյբուտովը։ Կազմակերպության ղեկավարները կարծում էին նաև, որ Ռուսաստանի իշխանությունները սատարում են հայերին` Անդրկովկասում բախումներ հրահրելու համար` դրա բնակիչների միավորմանը դիմակայելու համար։ Ուստի «Դիֆայ» -ն իր ջանքերն ուղղեց նաև մի շարք ռուս պաշտոնյաների դեմ ՝ կազմակերպելով նրանց սպանությունը։

Միջհամայնքային վեճերին վերջ տալու համար «Դիֆաին» սկսեց կապեր պահպանել Դաշնակցության և Օսմանյան ապակենտրոնացման լիգայի հետ։

1909 թվականից հետո նրա գործունեությունը դադարեցվեց, մինչև 1917-ի Փետրվարյան հեղափոխությունը, երբ նա միացավ Գանձակի հասարակական կազմակերպությունների գործադիր կոմիտեին։

## Ծանոթագրություններ
Հմայակ Բադալյան

**Հմայակ Վազգենի Բադալյան**, (), հայ բժիշկ-ռեանիմատոլոգ, թունաբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր,  Մոսկվայի Ն. Ի. Սկլիֆոսովսկու անվան շտապօգնության գիտահետազոտական ինստիտուտի սուր թունավորումների բաժանմունքի վարիչ, սուր թունավորումների բուժման գիտական բաժնի առաջատար գիտաշխատող, Ռուսաստանի Դաշնության առողջապահության նախարարության հետբուհական կրթության ակադեմիայի Կլինիկական թունաբանության ամբիոնի դոցենտ։

## Կենսագրություն
Հմայակ Բադալյանը ծնվել է 1963 թվականի ապրիլի 18-ին Հայաստանի Արարատի մարզի Մրգավան գյուղում։ 1980 թվականին Ոսկե մեդալով ավարտելով Մրգավանի միջնակարգ դպրոցը՝ ընդունվել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան։ 1986 թվականին բժշկական համալսարանն ավարտելուց հետո առողջապահության նախարարության ուղեգրով գործուղվել և մինչև 1989 թվականն աշխատել է Եղեգնաձորի բժշկական կենտրոնում։ 1989-1993 թվականներին աշխատել է Արտաշատի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցում։  1993-1996 թվականներին սովորել է Ռուսաստանի Դաշնության առողջապահության նախարարության հետբուհական կրթության ակադեմիայի Կլինիկական թունաբանության ամբիոնի ասպիրանտուրայում։ 1998 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիան թունաբանություն մասնագիտությամբ։

1997-2001 թվականներին աշխատել է Ն. Ի. Սկլիֆոսովսկու անվան շտապօգնության գիտահետազոտական ինստիտուտի սուր թունավորումների բուժման գիտական բաժնում, որպես գիտաշխատող, ապա՝ որպես ավագ գիտաշխատող։ 2001 թվականից աշխատում է որպես Ն. Ի. Սկլիֆոսովսկու անվան շտապօգնության գիտահետազոտական ինստիտուտի սուր թունավորումների բաժանմունքի վարիչ։

2002 թվականի հոկտեմբերին Դուբրովկայի ահաբեկչական ակտից տուժածներին հատուկ բժշկական օգնություն ցուցաբերելու համար արժանացել է Մոսկվայի բժշկական վարչության նախագահի շնորհակալագրին։

2002 թվականից աշխատանքի հետ համատեղ նաև դասավանդում է Ռուսաստանի Դաշնության առողջապահության նախարարության հետբուհական կրթության ակադեմիայի Կլինիկական թունաբանության ամբիոնում, նույն ամբիոնի դոցենտ է։

2020 թվականի սեպտեմբերի 21-ին պաշտպանել է բժշկական գիտությունների դոկտորի թեզը։

Ամուսնացած է, ունի որդի և դուստր։

## Աշխատություններ
Հեղինակ է 57 տպագիր աշխատությունների, այդ թվում՝ 5 արտասահմանյան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Актуальные вопросы клинической токсикологии» 
* Հմայակ Բադալյանը  Ն. Ի. Սկլիֆոսովսկու անվան շտապ օգնության գիտահետազոտական ինստիտուտի կայքում 
* Հմայակ Բադալյանը ru.hayazg.info կայքում
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ռեանիմատոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ թունաբաններ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Դանիել Մաքդոնալդ

**Դանիել Լուիզ Մաքդոնալդ** (, ), ավստրալիացի դերասանուհի։

## Վաղ տարիներ
Մաքդոնալդը ծնվել է Ավստրալիայի Սիդնեյ քաղաքում։ Նա սովորել է Ավստրալիայի կատարողական արվեստի համալսարանում։

## Կարիերա
Մաքդոնալդը 18 տարեկանում տեղափոխվել է Լոս Անջելես։ «Թմբլիկներ» սերիալում ստացել է գլխավոր դերերից մեկը, սակայն վիզայի հետ կապված խնդիրների պատճառով չի կարողացել ժամանակին ժամանել ԱՄՆ և կորցրել է դերը։

2013 թվականին Մաքդոնալդը մեծ էկրանին առաջնաելույթ է ունեցել «Արևելքը» թրիլլերի դերով, որից հետո «Վստահիր ինձ» (2013) և «Ամեն գաղտնի բան» (2014) ֆիլմերում ունեցել է փոքր դերեր։ 2017 թվականին «Փայթի Քեյքս» դրամայում կատարել է գլխավոր դերը, ինպչես նաև դեր է ունեցել «Հեշտ» սերիալում և «Լեյդի Բըրդ» ֆիլմում։

2018 թվականին Մաքդոնալդը կատարել է դերեր «Թմբլիկ» և «Թռչունների արկղ» ֆիլմերում, ինչպես նաև «Մաշկ» կարճամետրաժ ֆիլմում՝ շահելով «Օսկար» մրցանակը։ 2019 թվականին նա կրկնողական դեր է ստացել է «Անհավատալի» սերիալում։

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ
Mnet

**Mnet** (сокр. от *Music Network*), հարավկորեական կաբելային երաժշտական հեռուստաալիք, որի սեփականատերը *[[CJ E&M]]* ընկերությունն է (*CJ Group* հոլդինգի ստորաբաժանում)։

## Հայեցակարգ
*Mnet*-ը կարելի է անվանել կորեական «MTV»։ Դրա թեմատիկ ուղղությունը կորեական փոփ երաժշտությունն է (K-pop), թիրախային լսարանը երիտասարդությունն է։

## Անվանում
Նախկինում անունը գրվել է «m.net»։

Հեռուստաալիքի վեբ կայքի միջազգային (անգլերեն) տարբերակը (*global.mnet.com*) զարգացել է կորեական փոփ երաժշտությանը նվիրված հայտնի կայքի և 2013 թվականի ապրիլից տեղի է ունեցել նրա ռեբրենդինգը. այն վերանվանվել է «Mwave» և այժմ ներկայանում է որպես աշխարհում կորեական փոփ-երաժշտությանը նվիրված թիվ մեկ վեբ կայք։

## Հաղորդումներ
Հեռուստաալիքի առավել հայտնի երաժշտական ծրագրերի է «*M! Countdown»*-ը։ Ամեն տարի անցկացվում է «Mnet Asian Music Awards» (*MAMA*) երաժշտական մրցանակների հանձնման արարողությունը, որը Հարավային Կորեայի խոշորագույն երաժշտական մրցանակներից մեկն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ամբողջ աշխարհ
** Mwave 
*** Прямая трансляция отдельных программ телеканала Mnet 
** Mwave в социальной сети Facebook
** 
** 
* Կորեա
** Mnet в социальной сети Facebook
** 
* Ամերիկա
** Mnet America
Ջեքսոն Ռոբերտ Սքոթ

**Ջեքսոն Ռոբերտ Սքոթ** (, ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Այն» և «Այն 2» ֆիլմերում կատարած Ջորդի Դենբրոյի և «Լոքերի բանալիները» սերիալում կատարած Բոդի Լոկի դերերով։

## Կարիերա
Սքոթի առաջին դերը դարձել է «Մտածել ինչպես հանցագործ» ամերիկյան սերիալի Քոուլ Վասկեսի դերը։ Նա նկարահանվել է 11-րդ եթերաշրջանի չորրորդ էպիզոդում, որը թողարկվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 21-ին։

2016 թվականին նկարահանվել է «Այն» ֆիլմի Ջորդի Դենբրոյի դերում, որի էկրանավորումը կայացել է Սթիվեն Քինգի համանուն վեպի հիման վրա։ Նա այցելել է ֆիլմի պրեմիերային, որը տեղի է ունեցել *TCL չինական կինոթատրոնում*։ Երկու տարի անց կայացել է ֆիլմի շարունակության («Այն 2») պրեմիերան, որտեղ Սքոթը խաղացել է Ջորդի Դենբրոյի դերը։

2018 թվականին նկարահանվել է ռեժիսոր Գայա Նաթիվայի «Մաշկ» կարճամետրաժ ֆիլմում, որը 2019 թվականին՝ «Օսկար»-ի 91-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ, լավագույն խաղային կարճամետրաժ ֆիլմի համար ստացել է «Օսկար» մրցանակ։

2019 թվականին Սքոթը նկարահանվել է ռեժիսոր Նիկոլաս Մակքարթիի «Օմեն։ Վերածնունդ» ֆիլմում։

Անդրես Մուսքեթին, որը Սկոթի հետ խաղացել է «Այն» ֆիլմում, նրան հրավիրել է «Լոքերի բանալիները» սերիալի գլխավոր դերերից մեկը խաղալու։ Սքոթը խաղացել է Բոդի Լոկի՝ ընտանիքի կրտսեր երեխայի դերը։ Պիլոտային սերիայի նկարահանումներից հետո *[[Hulu]]*-ը որոշել է չպատվիրել սերիալը, սակայն հետո *[[Netflix]]* ընկերությունը ձեռք է բերել էկրանավորման իրավունքը՝ նախկին դերասանական կազմից թողնելով միայն Ջեքսոն Ռոբերտ Սքոթին։ *Netflix*-ով սերիալի առաջին եթերաշրջանը թողարկվել է 2020 թվականի փետրվարի 7-ին։ 2020 թվականի մարտին տրված հարցազրույցում Սքոթը խոստովանել է, որ Բոդի Լոկը դարձել է այդ պահին նրա խաղացած կերպարներից ամենասիրելին, քանի որ նրա և իր կերպարի միջև կան շատ ընդհանրություններ, մասնավորապես, նրանք երկուսն էլ սիրում են բեկոն և ուրախ են։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստասերիալներ

## Անձնական կյանք
Սքոթը ծնվել և մեծացել է Արիզոնա նահանգի Ֆինիքս քաղաքում։ Դպրոցում սովորել է հյուսիսային չինարեն լեզուն։ Նա համարվում է սկաուտիզմի ներկայացուցիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Երեխա դերասաններ
Էթել Սքալ

**Էթել Սքալ** (, ի ծնե՝ **Էթել Ռեդներ** (, ), արվեստի գործերի ամերիկացի հավաքորդ, առավել հայտնի է «փոփ արտի և մինիմալիզմի ստեղծագործությունների աշխարհահռչակ հավաքածուով», որը հավաքել է իր ամուսնու՝ Ռոբերտ Սքալի հետ։

## Վաղ կենսագրություն
Էթել Ռեդները ծնվել է 1921 թվականին Բրոնքսում՝ Նյու Յորք քաղաքում։ Եղել է Բեն Ռեդների՝ տաքսիների ընկերության հաջողակ սեփականատիրոջ դուստրը։ Ընկերությունը հետագայում Էթելը և Ռոբերտ Սքալը վերանվանել են «Սքալի հրեշտակներ» ()։ Էթել Սքալը արտոնյալ կյանք է վարել, նաև գովազդի արվեստ է ուսումնասիրել Պերսոնսի դիզայնի դպրոցում։

## Ամուսնություն
Էթել Ռեդները ամուսնացել է Ռոբերտ Սքալի հետ, զույգն ունեցել է երեք որդի՝ Ջոնաթան, Սթիվեն և Ադամ։ Այն բանից հետո, երբ Էթելի հայրը, տարիքի հետ կապված, որոշել է թողնել բիզնեսը, Ռոբերտ Սքալը ժառանգություն է ստացել նրա տաքսու ընկերության մի մասը։ Տաքսու բիզնեսի հաջողակ վարման արդյունքում զույգը հարստացել է, ինչը թույլ է տվել նրանց Նյու Յորքի գեղարվեստական բեմում ներկայանալ՝ հավաքելով աբստրակտ և ժամանակակից արվեստի գործեր։ 1965 թվականին իրենց առաջին աճուրդից ստացված եկամուտը նրանք օգտագործել են Ռոբերտ և Էթել Սքալ հիմնադրամի ստեղծման համար, որի հիմնական նպատակն էր աջակցել երիտասարդ նկարիչներին՝ նրանց արվեստի գործերը գնելով, վարձույթը և գործունեության այլ ծախսերը վճարելով։ Շուտով զույգը սկսել է ենթարկվել քննադատության՝ մեծ մասամբ իրենց աճուրդների պատճառով, որտեղ երբեմն արվեստի գործերը վաճառվում էին դրանց նախնական գնի եռակի չափով։ Նրանք ապահարզանի համար հայց են ներկայացրել 1975 թվականին, որի հետ պատմությունը ավարտվել է 1986 թվականին՝ Ռոբերտ Սքալի մահից հետո։

## Արվեստում
Էթել Սքալը պատկերված է «Էթել Սքալ 36 անգամ» նկարում՝ ստեղծված 1963 թվականին Էնդի Ուորհոլի կողմից փոփ արտ ոճով։ Աշխատանքը գտնվում է Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում։ Այն դարձել է Ուորհոլի առաջին պատվերով նկարը։ Այն իրենից ներկայացնում էր Էթել Սքալի 36 դիմանկար՝ տարբեր դիրքերով՝ տեղադրված չորս շարքով և ինը սյունակով։ Այս աշխատանքը Ամերիկյան արվեստի Ուիթնի թանգարանի և Մետրոպոլիտեն թանգարանի համատեղ սեփականությունն է։

Սքալի կողմից արված մեկ այլ հայտնի պատվեր էր Ջորջ Սիգալի կողմից ստեղծված քանդակագործական դիմանկարը՝ «Ռոբերտ և Էթել Սքալների դիմանկար» խորագրով։ Երկու ամուսիններն էլ պատկերված էին գիպսե քանդակների տեսքով. Էթելը մուգ ակնոցներով նստած էր վիկտորիանական աթոռին, իսկ Ռոբերտ Սքալը կանգնած էր նրա և բազկաթոռի հետևում։ Այժմ այս արվեստի գործը գտնվում է ԱյԹի պրեֆեկտուրայի (Նագոյա, Ճապոնիա) Արվեստի թանգարանի հավաքածուում։

## Մահ
Էթել Սքալը մահացել է 2001 թվականին սրտի կաթվածից Մանհեթենի ծերանոցում, ուր հայտնվել էր կաթվածից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հավաքորդներ
Բուֆֆալոյի պատմության թանգարան

**Բուֆֆալոյի պատմության թանգարան** (), թանգարան, որը գտնվում է ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգի Բուֆֆալո քաղաքում։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1901 թվականին, Բուֆֆալոյի պատմական միավորման կողմից (ստեղծվել է 1862 թվականին), որը 1960 թվականից կոչվել է  Բուֆֆալոյի և Էրի շրջանի պատմական միություն։ Եվ՛ թանգարանը, և՛ ընկերությունը 2012 թվականի հոկտեմբերի 25-ին կոչվել են Բուֆֆալոյի պատմության թանգարան։ Բոլոր երեք հարկերում էլ կան ցուցանմուշներ, ունի գիտական գրադարան, որտեղ պահվում են ավելի քան 100.000 իրեր։

Շինությունը, որում գտնվում է թանգարանը, կառուցվել է 1901 թվականին, որպես Նյու Յորք նահանգի տաղավար (New York State Building) պանամերիկյան ցուցանմուշների համար և դարձել է ցուցահանդեսների միակ պահպանված կառույցը, իսկ մնացածը տեղափոխել են։ Ցուցահանդեսի վերջում այնտեղ է տեղափոխվել Բուֆֆալոյի պատմական միությունը։

Շինության նախագիծը նախագծել է ճարտարապետ Ջորջ Քերին, նրա հարավային սյունասրահը հիշեցնում է Աթենքի Պարթենոնը։ 1987 թվականին շինությունը դառնում է ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձան։

Ֆասադի ճակտոնը նախագծել է քանդակագործ Էդմոնդ Ամաթեյսը։ 

File:NiehausBuffPed1.jpg
File:NiehausBuffPed2.jpg
File:NiehausBuffPed3.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1901 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1901 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ
Паруса (երգ)

**«Паруса»** (), ռուս արտիստներ Մոտի և Zivert-ի երգը՝ թողարկված 2019 թվականի հունիսի 6-ին որպես սինգլ։

## Պատմություն

Կատարողների խոսքով իրենց ոգեշնչման համար հիմնական աղբյուր են հանդիսացել շրջագայությունները և 80-ականների ու 90-ականների երաժշտությունը։

2019 թվականի հունիսի 19-ին Մոտը և Zivert-ը հայտարարել են պարային ֆլեշմոբ համատեղ «Паруса» երգի համար։ Չելենջի համար խորեոգրաֆիան հորինվել է բեմադրող և պարուսույց Ալեքսեյ Շալբուրովի կողմից։

2019 թվականի հուլիսի 18-ին թողարկվել է «Паруса (Alex Shik & Slabing Radio Edit)» վերնագրով ռեմիքս տարբերակը։

## Տեսահոլովակ
Երգի պաշտոնական տեսահոլովակի թողարկումը եղել է 2019 թվականի հուլիսի 25-ին Մոտի YouTube-յան ալիքում։ Տեսահոլովակի մեջ երկու կատարողները հանգստանում են զբոսանավի վրա, պարում նավամատույցի վրա և ընդունում արևային լոգանքներ։ «Սովա» («Сова») ինետերնետ հրատարակչությունից Ֆարիտ Ամիրովը տեսահոլովակը անվանել է «երգին իսկապես համապատասխանող ամառային տեսահոլովակ»։

## Արձագանքներ
*ТНТ Music*-ից Վլադիսլավ Շեինը նշել է, որ ««Паруса» պարային սինգլը, լցված պոզիտիվով և անհոգությամբ, հենց ճիշտ պահին է թողարկվել՝ լցնելու ամառային երեկույթները», նկատելով, որ երգը ստեղծված է դասական սխեմայով. «մեղեդային կրկներգ՝ գրավիչ մոտիվով և չափածո հատվածներով»։ Նա հայտարարել է, որ հիմնական գաղափարը կարելի է ներկայացնել երգից վերցված այս տողերի միջոցով. «պետք է շարժվել կյանքի միջով, բարձրանալու համար»։ Ինչպես նաև նա ասել է, որ երգի տեքստը, գրված Մոտի կողմից, տվյալ  ստեղծագործության մեջ շատ հաջողված է և «ռիֆմայով հաղթահարում է Յուլիա Zivert-ի գլխավոր հիթ «Life»-ին»։

«Սովա» («Сова») ինետերնետ հրատարակչությունում թողարկած հոդվածի հեղինակ Իվան Սեմյոնովը ստեղծագործությունը անվանել է «գալիք ամառվա յուրօրինակ սաունդթրեք, որը շատ թեթև և պոզիտիվ է ստացվել», առաջարկելով, որ տվյալ երաժշտական ստեղծագործությունը կարող է դառնալ վերջին ժամանակների ամենահաջողակներից մեկը։

## Չարթեր

### Շաբաթական չարթեր

### Ամսական չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 երգեր
Կատեգորիա:2019 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Ռաֆայել դե լա Ֆուենտե

**Ռաֆայել դե լա Ֆուենտե** (, ), վենեսուելացի դերասան և երգիչ։ Առավել հայտնի է ֆենթզի ժանրի «Գրաչի» (2011-2013) և վերաթողարկված «Դինաստիա» (2017 - ներկա) հեռուստասերիալներում կատարած դերերով։ Նշանակալից այլ դեր է կատարել «Կայսրություն» հեռուստասերիալի առաջին և երկրորդ եթերաշրջաններում (2015-2016)։

## Կյանք և կարիերա
Ծնվել է Վենեսուելայի Կարակաս քաղաքում։ Դերասանական կարիերան սկսել է 2009 թվականին կատարելով Խորխե Գիլարդոյի դերը Telemundo հեռուստաընկերության «Ընկած հրեշտակ» հեռուստասերիալում։ 2011 թվականին կատարել է Մաքսի դերը «Ավրորա» հեռուստասերիալում։ Հաջորդիվ կատարել է Դիեգո Ֆորլանի դերը Nickelodeon Latin America-ի «Գրաչի» հեռուստասերիալում, որի հիմնական կազմի մեջ ընդգրկվել է երկրորդ եթերաշրջանում։ 2014 թվականին կատարել է Խոակ Խուլիոյի դերը «Կախարդական պատմություն» հեռուստասերիալում, որը հանդիսանում է «Գրաչի» հեռուստասերիալի անգլալեզու ռեմեյքը։

2015 և 2016 թվականներին կատարել է Ջամալ Լիոնի զուգընկերոջ՝ Մայքլ Սանչեսի պարբերաբար հայտնվող դերը Fox հեռուստաընկերության «Կայսրություն» երաժշտական փրայմ թայմ օճառային օպերայում։ 2017 թվականին կատարել է Քլիվ Ջոնսի զուգընկեր Ռիկարդո Կանտոյի դերը ABC հեռուստաընկերության «Երբ մենք կապստամբենք» մինի սերիալում։ 2017 թվականի մարտին կատարել է Սեմ Ջոնսի կերպարը The CW հեռուստաալիքի «Դինաստիա» հեռուստասերիալում, կերպարը հանդիսանում է բնօրինակ հեռուստասերիալի Սեմի Ջո Քերինգթոնի (Հեյզեր Լոքլեյր) գեյ տարբերակը։

## Անձնական կյանք
Ռաֆայելը գեյ է, այդ մասին բացահայտ կերպով հանրության առաջ հայտարարել է 2019 թվականի դեկտեմբերին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք
Կատեգորիա:Վենեսուելացի դերասաններ
Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Խնածախ)

**Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Խնածախ)**, Հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Սյունիքի մարզի Խնածախ գյուղում։ Կառուցվել է 17-րդ դարում։

Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ կառույց է՝ թաղածածկ և խորանի երկու կողմերում ավանդատներով։ Ունի 2 մուտք՝ հարավից և արևմուտքից։ 1701 թվականին եկեղեցուն կից, արևմտյան կողմից կառուցվել է բաց գավիթ, որը սրբատաշ բազալտով է և թաղածածկ։ 1905 թվականին նաև կառուցվել է տանիքի վրայի զանգ-աշտարակը, որը նույնպես սրբատաշ բազալտից է։

Եկեղեցին ճեղքված քարերով է շարված, իսկ մույթերը, պատուհանների և մուտքերի բացվածքները շարված են սրբատաշ բազալտով։

Բազալտի սալինկերով են շարված եկեղեցու և գավիթի տանիքները։ Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին պղծվել է և օգտագործվել որպես պահեստ։ Տեղանքի մեծ թեքության հետևանքով հյուսիսային կողմում քիվերը խրվել են հողաշերտի մեջ։

## Տես նաև
Սյունիքի մարզի եկեղեցիների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սյունյաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Արթիկ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Արթիկ)**, Հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Շիրակի մարզի Արթիկ քաղաքում, կառուցվել է 5-րդ դարում։ Արթիկը Հայաստանի ամենահին բնակավայրերից մեկն է, որի համար ապացույց են հանդիսանում այդ տարածքում գտնվող բազմաթիվ կոթողները և հուշարձանները։ Արթիկի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին մեծագույն արժեքներից մեկն է, կան որոշ արձանագրություններ, ըոտ որոնց կարելի է ենթադրել, որ եկեղեցին կառուցվել է 5-րդ դարի կեսերին։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին խաչաձև հատակագծով և կենտրոնագագաթով կառույց է, որն արտաքնապես շատ նման է  եկեղեցուն։ Արևելյան կողմերում կան քառակուսի հիմքով խորաններ, արևելյան պատերի մեջ կան աբսիդաձև փոքրիկ խորշեր։ Իսկ հյուսիսային կողմը խաչթև է, ներսից ու դրսից կիսակլոր է, իսկ մյուսները՝ ներսից կիսակլոր, դրսից՝ բազմանիստ։ Արևելյան կողմից եռանիստ աբսիդը լուսավորվում է երեք պատուհաններով։ Եկեղեցու աղոթասրահը ծածկված է եղել լայնանիստ գմբեթով, մեզ է հասել ավերված վիճակում։ Կա 2 մուտք, մեկը արևմտյան կողմից է և գլխավորն է, իսկ մյուսը՝ հարավից։ Հյուսիսային և արևմտյան ճակատները նման են միմյանց, և նիստերի անկյունները ընդգծված են զույգ կիսասյուներով։ Խաչթևի հաստ պատի ներսում կան աստիճաններ։ Եկեղեցին Արթիկի վարդագույն սրբատաշ տուֆից է կառուցված։ Քարերի վրա չեն պահպանվել գրավոր արձանագրություններ, բայց որմնասյուների խոյակներն և պատուհանների պսակները  քանդակված են տարբեր զարդանախշերով՝ խաղողի ողկույզ և տերև, նռան ու արմավենու տերև։

2019 թվականին սկսվել են եկեղեցու վերականգնման աշխատանքները։


2024 9 Artik S. Gevorg.gif|
2024 3 Artik S. Gevorg.gif|
2024 6 Artik S. Gevorg.gif|
Artik S. Gevorg 2.JPG|
2024 8 Artik S. Gevorg.gif|
Artik S. Gevorg Door.JPG|
2024 1 Artik S. Gevorg.gif|
2024 10 Artik S. Gevorg.gif|


## Տես նաև
Արթիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:5-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արթիկի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արթիկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Արփագետիկ

**Արփագետիկ**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։ Ընդգրկված է Խծաբերդ համայնքի կազմի մեջ։ Նախկինում հայտնի է եղել Արփագյադուկ ու Քարինգ անուններով։

## Պատմություն
Արփագետիկ գյուղի բնակիչների նախնիները մեծ մասամբ բնիկներ էին, որոնց նախնիների մի մասը 1905 թվականին Արցախի Քաշաթաղի շրջանի Հարար գյուղից և այլ բնակավայրերից եկած բնակիչներ էին։ Ադրբեջանի ղեկավարության հայատյաց քաղաքականության արդյունքում 1950-ական թվականներից «գյուղերի խոշորացման» անվան տակ Հադրութի շրջանի հարավային թևի գյուղերը հայաթափվել էին, իսկ այնտեղի բնակչությունը, ստիպված լքելով իրենց բնակավայրերը, հաստատվել էին Տողում, Թաղուտում։ Այս ամենը իր բացասական հետքն է թողել նաև Արփագետիկ գյուղի ճակատագրի վրա, որի հետևանքով ամեն տարի մի շարք ընտանիքներ ստիպված էին լքել իրենց բնակավայրերը։

### Արփագետիկը արցախյան ազատագրական պայքարում
1991 թվականին ազերի հրոսակախմբերի կողմից գյուղը հիմնովին ավերվել էր, դեռ ավելին՝ սրի էին քաշվել գյուղի վերջին 7 խաղաղ բնակիչները։
Արցախյան ազատամարտի ժամանակ ադրբեջանցիները հիմնահատակ ավերել էին բնակավայրը։ Ազատամարտի ավարտից հետո բռնագղթի ենթարկված գյուղերում վերականգնման աշխատանքներ էին տարվել։

### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերը բռնազավթվել են Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության խաղաղապահ ուժերի վերահսկողության գոտում գտնվող Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Հին Թաղեր և Խծաբերդ (այդ թվում և Արփագետիկը) գյուղերը։

## Պատմամշակութային վայրեր
Գյուղից 600 մ դեպի հարավ-արևելք գտնվում էր 11-13-րդ դարերի «Եղցուն ձոր» եկեղեցին, 10-13-րդ դարերի գյուղատեղի մնացորդները, 11-13-րդ դարերի «Եղցուն ձոր» խաչքարերը։ Գյուղի արևելյան եզրին էր 17-20-րդ դարերի գերեզմանոցը, իսկ Հակարի գետի ձախ կողմում, Շուշի քաղաքից 23 կմ դեպի հարավ գտնվում էր Արփագետիկ իջևանատուն-ամրոցը։

## Բնակչություն
2015 թվականի դրությամբ Արփագետիկ գյուղում բնակվում էին 24 մարդ, կար 6 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված տարածքներ
Բժիշկ կանչե՞լ եք

«**Բժիշկ կանչե՞լ եք**» (), խորհրդային գեղարվեստական լիամետրաժ գունավոր ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վադիմ Գաուզները 1974 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Մանկատան սան և բժշկական ինստիտուտի շրջանավարտ Կատյա Լուզինան (Նատալյա Պոպովա) սկսում է իր աշխատանքային գործունեությունը որպես տեղամասային թերապևտ սովորական № 8 պոլիկլինիկայում։ Չնայած դժվարություններին, երիտասարդ բժշկի նկատմամբ հիվանդների թերահավատությունը՝ նա դառնում է գերազանց բժիշկ և ստանում է հայտնի պրոֆեսոր Մեդվեդևի (Լեոնիդ Բրոնևոյ) կլինիկայում աշխատելու հրավեր։

## Դերերում
* Նատալյա Պոպովա – *Կատյա Լուզինա
* Ալեքսանդր Օվչիննիկով – *Սերգեյ Պետրովիչ, երիտասարդ վիրաբույժ (հնչյունավորել է Օլեգ Բորիսովը)
* Լեոնիդ Բրոնևոյ – *Լեոնիդ Սերգեևիչ Մեդվեդև, պրոֆեսոր, թերապևտիկ կլինիկայի վարիչ
* [[Օլեգ Բասիլաշվիլի]] – *Պյոտր Իվանովիչ, թիվ 8 պոլիկլինիկայի գլխավոր բժիշկ
* Մայա Բուլգակովա – *Գլաֆիրա Վասիլեևնա, թոշակառու
* Ռոման Տկաչուկ – *արտադրամասի նախագահ
* Միխայիլ Եկատերինինսկի – *Գենադիի պապը, հիվանդ
* Սերգեյ Մուչենիկով – *Գենադի Տերյոխին, երաժիշտ ռեստորանում
* Պանտելեյմոն Կրիմով – *ընկերական դատարանի նախագահ
* Նինա Մամաևա – *էպիզոդ
* Ֆեոդոր Մենիկով – *էպիզոդ
* Պավել Պանկով – *Ալեքսանդր, քմահաճ հիվանդ տանը
* Վերա Տիտովա – *հիվանդ-սիմուլյանտ
* Օլեգ Խրոմենկով – *Վասյա, հիվանդ վիրահատությունից հետո
* Պյոտր Լոբանով – *տուժած
* Նինա Օլխինա – *հիվանդի կինը
* Լյուդմիլա Արինինա – *փորձառու բուժքույր
* [[Զոյա Ֆեոդորովա]] – *Մարիա Իոսիֆովնա
* Սերգեյ Սվիստունով – *էպիզոդ
* Անատոլի Ստոլկով – *տուժած
* Վլադիմիր Կազարինով – *էպիզոդ
* Լյախով Վլադիմիր – *բժիշկ
* Վ. Ժեբելևա – *դրվագ
* Սերգեյ Դվորեցկի – *դրվագ (լուսագրերում նշված չէ)
* Ստանիսլավ Սոկոլով – ''էպիզոդ

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վադիմ Գաուզներ
* Սցենարի հեղինակ՝ Իսրայել Մետեր
* Օպերատոր՝ Օլեգ Կուխովարենկո
* Կոմպոզիտոր՝ Օլեգ Կարավայչուկ
* Բեմադրող նկարիչ՝ Վլադիմիր Գասիլով

## Քաղվածքներ
* Կլինիկայի պրոֆեսորը, որին մարմնավորել է Լեոնիդ Բրոնևոյը, ասել է հետևյալ արտահայտությունները․
** Ինքն իր մասին դատելու անհրաժեշտությունը հենց այն է, ինչ մարդուն տարբերում է այլ կաթնասուններից։
** Մահացու վիրավորված Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինին այժմ կփրկեր շարքային համեստ բարեխիղճ բժիշկը։

## Տեխնիկական տվյալներ
* 1974, 70 րոպե, գունավոր, ժանր՝ մելոդրամա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фильмы 1974 года на сайте «Ленфильм»

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1974 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Վադիմ Ցիգանով

**Վադիմ Բարիսովիչ Ցիգանով** (, ), բանաստեղծ, պրոդյուսեր, դիզայներ, դերասան, երաժշտական պրոդյուսեր, երգի տեքստի հեղինակ, սցենարիստ, նկարիչ, քանդակագործ, գրող, հավաքորդ, տան ներքին ինտերիերի դիզայներ։

Երգչուհի Վիկա Ցիգանովայի ամուսինը և պրոդյուսերը։

## Կենսագրություն
1984 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը։

Դերասան է աշխատել Մոսկվայի Մ. Երմոլովայի անվան դրամատիկական թատրոնում և Մոսկվայի պատանի հանդիսատեսի մարզային պետական թատրոնում, գրել է սցենարներ։

Աշխատել է որպես «*Ласковый май*» խմբի տնօրեն։

1990 թվականին սկսել է համագործակցել երգչուհի Վիկտորիա Ժուկովի և երգահան Յուրի Պրյալկինի հետ, 1991 թվականին Վիկա Ցիգանովայի անվան տակ թողարկվել է առաջին՝ «*Гуляй, анархия*» ալբոմը, Վադիմը դարձել է իր կնոջ պրոդյուսերը, նրա երգերի բառերի հեղինակն է։

Իր զբոսանավի՝ 22 մետրանոց երկկայմ «Սուրբ Վիկտորիա» առագաստանավի վրա, որը կանգնած է Իմերետինկում, ստեղծել է Ռուս ծովային ճանապարհորդների թանգարանը։

Զբաղվում է տների և թանգարանների դիզայնով և ինտերիերով։ Նախագծեր է արել կառավարության առաջին դեմքերի՝ Վիկտորիա Վեքսելբերգի, Օլգա Դերիփակսի, Ռուս ծովային ճանապարհորդների թանգարանի (Սոչի) համար։ Ունի «Դիզայն և կահույք» ցուցահանդեսների բարձրագույն մրցանակներ։

Վադիմ Ցիգանովը երգեր է գրել Ալեքսանդր Դոմոգարովի, Իգոր Սլուցկոյի համար, Միխայիլ Կրուգի համար գրել է ալբոմ՝ սկսելով «Եկեք իմ տուն» երգից։ Ռուսաստանի գրողների միության անդամ է (գրքերն են՝ «Եկեք իմ տուն», «Մասլենիցա» և «Պեգաս»)։

2010 թվականին ճամփորդ Ֆյոդոր Կոնյուխովի և իր կնոջ՝ Վիկա Ցիգանովայի հետ Սուրբ Վիկտորիա զբոսանավով կազմակերպել է երեքշաբաթյա արշավ՝ Հնդկական օվկիանոսից Ատլանտյան օվկիանոս։ Սուրբ Վիկտորիայի արշավը թույլ է տվել սկսել Ֆեոդոր Ուշակովի տաճարի շինարարությունը։

Ֆյոդոր Կոնյուխովի գեղարվեստական աշխատանքների ցուցահանդեսների կազմակերպիչն է․ 2019 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի Ռուսական պետական թանգարանում, Խաբարովսկի երկրամասի Գեղարվեստի թանգարանում և Կալինինգրադի Համաշխարհային օվկիանոսի թանգարանում։

## Ընտանիք
* Կինը՝ Վիկա Ցիգանովան, երգչուհի է, երեխաներ չունեն, զբոսանավը, որի վրա գործում է Ռուս ծովային ճանապարհորդների թանգարանը, անվանվել է կնոջ պատվին։ Կնոջ հետ ապրում է Զելենգրադից ոչ հեռու՝ Միշեցկոյ գյուղի սեփական տանը, որը գտնվում է Կլոր լճի մոտ։

## Հայտնի երգեր
* «Եկեք իմ տուն»
* «Ռուսական օղի»
* «Սեր և մահ»
* «Калина красная»
* «Հարբած ամառ»

## Ֆիլմագրություն
* 1983՝ «Սուտ երկար ոտքերի վրա» (ֆիլմ-ներկայացում)՝ հարևան

**Մասնակցություն ֆիլմերում**

* 2006—2007՝ «Ինչպես էին հեռանում կուռքերը» (վավերագրական)՝ Միխայիլ Կրուգ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* stihi.ru
* Архив сайта tsiganov-style.ru

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս դիզայներներ
Կատեգորիա:Ռուս հավաքորդներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ
Կատեգորիա:Քանդակագործներ այբբենական կարգով
Occidental Petroleum

**Occidental Petroleum Corporation** (նաև հայտնի է որպես «OXY», արտասանվում է *Օքսիդենտալ պետրոլիում*) (), ամերիկյան նավթային ընկերություն։ Կենտրոնակայանը գտնվում է Լոս Անջելեսում։ Ընկերությունը Fortune Global 500-ում զբաղեցնում է 491-րդ տեղը (2011 թվական)։

Հիմնադրվել է 1920 թվականին։ Երկար տարիներ (մինչև 1990 թվականը) ընկերությունը գլխավորել Է ԽՍՀՄ-ում լայնորեն հայտնի Արմանդ Համմերը, որը նաև հայտնի է իր մասնակցությամբ Ուոթերգեյթյան սկանդալում։

Իր դուստր ձեռնարկությունների միջոցով ներգրավված է քիմիական արդյունաբերության հատվածում։ Լիովին վերահսկում է «OxyChem»,  «OxyVinyls»,  «INDSPEC Chemical Corporation»։

Տնօրենների խորհրդի նախագահ և ընկերության գլխավոր կառավարիչ Ռեյ Իրանին (*Ray Irani*)։

## Գործունեություն
Անձնակազմի ընդհանուր թիվը՝ 7,2 հազար մարդ։ Եկամուտը 2004 թվականին կազմել է 11,37 մլրդ դոլար։

## Պատահարներ
1988 թվականի հուլիսի 6-ին Piper Alpha նավթային հարթակում, որը գտնվում Էր Հյուսիսային ծովում, տեղի ունեցավ այս ոլորտի պատմության մեջ խոշորագույն աղետը։ Գազի արտահոսքի և հետագա պայթյունի հետևանքով, ինչպես նաև անձնակազմի չմտածված և չլուծված գործողությունների հետևանքով զոհվել է 226 մարդ, որոնք այդ պահին գտնվում էին կառամատույցում։ Պայթյունից անմիջապես հետո կառամատույցում դադարեցվել է նավթի և գազի արդյունահանումը։ Հանքը կանգնեցնելու հրամանը տվել է հերթապահ մենեջերը՝ որոշում կայացնելով սեփական ռիսկով, բայց արդեն ուշ էր.պայմանավորված վայրում հավաքված աշխատակիցների մեծ մասը խեղդվել է ծխից և մահացել գերտաքացումից։

## Լրացուցիչ փաստեր
* Ընկերության ղեկավար Ռեյ Իրանին հայտնի է դարձել 2007 թվականի սկզբին՝ ընդգրկվելով մոլորակի ամենաբարձր վարձատրվող մենեջերների թվում։ Occidental Petroleum-ի ղեկավարի փոխհատուցման ընդհանուր չափը 2006 թվականին կազմել է 416,3 մլն դոլար, որոնցից երկու երրորդը կազմել են ընկերության բաժնետոմսերի իրացված օպցիոնները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ընկերության պաշտոնական կայքը
Չորս եղանակ (բաղնիք)

thumb|Չորս եղանակ բաղնիքի համայնապատկերը
**Չորս եղանակ բաղնիք** (), գտնվում է Իրանի Արաք քաղաքում։ Այն թվագրվում է Ղաջարական Պարսկաստանի ժամանակաշրջանով և ունի երկու առանձին բաժնիններ` կանանց ու տղամարդկանց համար։ Ժամասենյակի հախճապակե աշխատանքը և հյուսաձև սյուները, ինչպես նաև` բաղնիքի ամբողջ հատակագիծը հետաքրքրություն են ներկայացնում։ Կառույցը վերակառուցվել է որպես թանգարան` անհրաժեշտ վերանորոգումներից հետո։

Չորս եղանակ բաղնիքն Արաքում Իրանի ամենաընդարձակ բաղնիքն է եղել։ Այն կառուցվել է Ղաջարական շրջանում` Հաջի Մուհամադ Իբրահիմ խանսարիի կողմից։ Շենքի ներսում առկա հախճապակե ձևավորումը ցուցադրում է մարդկանց, կենդանիներ և բույսեր։ Բաղնիքի չորս անկյուններում պատկերված տարվա չորս եղանակները կապված են շինության անվանման հետ։ Բաղնիքը միակն է, որտեղ առանձացված մաս կա կրոնական փոքրամասնությունների համար։ Չորս եղանակ բաղնիքը ներառված է Ազգային ժառանգության ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* en.rasekhoon.net  

Կատեգորիա:Իրանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իրանում
Կատեգորիա:Իրանական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Լողասենյակներ
Շուշիի հայկական տպագրություն

**Շուշիի հայկական տպագրությունը** սկզբնավորվել է 1818-1820-ական թվականների երկրորդ կեսից։

## Պատմություն
1818-1820-ական թվականների երկրորդ կեսին Բազելի (Շվեյցարիա) Ավետարանական ընկերության մի խումբ միսիոներներ, իրենց հետ բերելով տպագրական սարքեր, նորաձույլ տառեր և տպագրիչ, 1827 թվականին Շուշիում հիմնադրել են դպրոց և տպարան։

Տպազրվել են հիմնականում կրոնաքարոզչական գրքեր, որոնցից առաջինը՝ «Պատմութիւն Սուրբ Գրոց» (1828) գրքույկը, ինչպես նաև Պողոս Ղարադաղցի Ներսիսյանի «Համառօտութիւն հայկական քերականութեան» (1829), Հովսեփ Արցախեցու «Համառօտ բառգիրք ի գրաբառէ յաշխարհաբառ» (1830), Միքայել Չամչյանի «Քերականութիւն հայկազեան լեզուի» (1833) աշխատությունները, ուսումնական ձեռնարկներ և այլն (22 անուն գիրք)։ Թարգմանական հրատարակությունները («Ժամանակի վերջն», 1832, «Շատ հարկաւոր հարցմունքներ ամէն մարդոյ համար», 1832, և այլն) արևելահայերեն էին՝ նոր գրական լեզվի առաջին տպագիր նմուշները, և նպաստել են աշխարհաբարի հաստատմանը։ Այդ տպարանում հրատարակվել են նաև պարսկերեն, թուրքերեն և եբրայերեն գրքեր։

1836 թվականին ցարական կառավարությունն արգելել է միսիոներների գործունեությունը, իսկ տպարանը դարձել է Արցախի հոգևոր թեմի սեփականությունը՝ «Հայոց հոգևոր տեսչության տպարան» անունով։ Այստեղ հրատարակվել են գրաբարի քերականության ձեռնարկներ, Եփրեմ Խուրի Ասորու «Գիրք աղօթից» (1838), Եսայի Հասան Ջալալյանի «Պատմութիւն կամ Յիշատակ ինչ-ինչ անցից` դիպելոց յաշխարհին Աղուանից» (1839), «Առաջին մասն փիլիսոփայութեան, որ ասի Տրամաբանութիւն» (1840), Մաշտոց (1840), Կարապետ Եզյանի «Ներքին կեանք հին Հայաստանի» (1864) և այլ երկեր (36 անուն), նաև «Հայկական աշխարհ» հանդեսի 1874 թվականի ապրիլ-օգոստոս ամիսների համարները։ Որոշ ժամանակ անց տպարանը փակվել է և վերաբացվել 1890-ական թվականների կեսից և գործել է մինչև 1900 թվականը։

1854 թվականին Շուշիում գործել է Մինաս Տարղլիջյանի (2 անուն գիրք), իսկ 1853-1863 թվականներին` Սուրբ Էջմիածնի (3 անուն գիրք) տպարանը։

1881 թվականին քաղաքում բացվել է Միրզաջան Մահտեսի Հակոբյանի տպարանը։ Նույն թվականին այստեղ առաջին անգամ հրատարակվել է Րաֆֆու «Խենթը» վեպը։ Լույս են տեսել նաև Լեոյի, Մանուկ Աբեղյանի և այլ գրողների ու գիտնականների գործեր, թարգմանություններ Ֆիրդուսու, Նիկոլայ Գոգոլի ստեղծագործություններից, տպագրվել են պարբերականներ։ 1901 թվականից տնօրինությունը ստանձնել է Հակոբյանի դուստրը` Եղիսաբեթը։ Տպարանն այրվել է 1905 թվականի Շուշիի հրդեհի ժամանակ։

20-րդ դարի առաջին երկու տասնամյակներում հայտնի էին Մելքում Բաբաջանյանի (13 անուն գիրք) և Բագրատ Տեր-Սահակյանի (20 անուն գիրք) տպարանները, որոնցում տպագրվել են նաև պարբերականներ («Ղարաբաղ» (1911-1912), «Փայլակ» (1915–1917), «Ծիածան» (1916), «Նեցուկ» (1917), «Ապառաժ» (1917-1919), «Արցախ» (1919), «Նոր կեանք» (1919) և ռուսերեն մի քանի թերթեր)։

1891 թվականին քաղաքում եղել է երեք գրախանութ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արցախի գանձերը. տպարաններ

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Կատեգորիա:Հայկական տպարաններ
Կատեգորիա:Շուշի
5165 շարժում

**5165 ազգային պահպանողական շարժում,** կուսակցություն Հայաստանում։ Ստեղծվել է 2021 թվականի ապրիլի 22-ին։

Կուսակցության հիմնադիր-առաջնորդը Կարին Տոնոյանն է։ Շարժման անդամներն են՝ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ Արսեն Գրիգորյանը (Մրո), բժիշկ Գևորգ Թամամյանը, իրավաբան, տնտեսագետ Վարդան Քալանթարյանը, տնտեսական գիտությունների թեկնածու Աշոտ Պետրոսյանը, պատմական գիտությունների թեկնածու Մենուա Սողոմոնյանը և այլք։

Շարժումը կուսակցության ձևաչափով մասնակցել է 2021 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 5165 ազգային պահպանողական շարժում - Քաղաքական երկխոսություն

Կատեգորիա:2021 Հայաստանի քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Wunder King (երգ)

**«Wunder King»**, ռուս հիփ հոփ կատարող Էլջեյի երգը՝ թողարկված 2021 թվականի փետրվարի 27-ին որպես սինգլ։ Ստեղծագործության համար պրոդյուսեր է հանդիսացել ռուս վիդեոբլոգեր և երաժշտական պրոդյուսեր Slava Marlow-ը։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը թողարկվել է սինգլի հետ միասին 2021 թվականի փետրվարի 27-ին՝ Էլջեյի ՅուԹյուբյան պաշտոնական ալիքում։ Տեսահոլովակը նկարահանված է *[[Garena Free Fire]]* բջջային առցանց խաղի մոտիվներով և թողարկված է որպես խաղի հետ մասշտաբային համագործակցություն, որը ստացել է «Sayonara Boy» անվանումը։ Այս իրադարձության հետ կապված հնարավորություն էր տրվում խաղի մեջ ստանալ անվճար նոր կերպարի՝ Շիրոյին, որը տեսահոլովակում ներկայանում է ռեփ կարարողի գործընկերոջ կերպարում։ Տեսահոլովակի պրոդյուսերը Gex-ն է։

## Արձագանքներ
Ռուսական երաժշտական ТНТ Music հեռուստաալիքի թղթակից Վլադիսլավ Շեյնը ստեղծագործությունն անվանել է «անսովոր, բայց բարձրաձայն շաբաթօրյա դրոփ (թողարկում)» և նշել է, որ դրանում ռեփերը «արժանիորեն» պարծենում է իր «հանդուգն» խարիզմայով, որի ուժը նա համեմատում է հրազենային զենքի հետ։ Նույն պորտալի մեկ այլ աշխատակից Ռուսլան Տիխոնովը մատնանշել է «արագընթաց» տողերը, որոնք հիշեցնում են Էլջեյի «անցյալի փառքը»։ Կանոբու կայքի խմբագիրները ուշադրություն են հրավիրել տեսահոլովակի մրցակցային ակնարկների վրա և նշել, որ մի տեսարանում Էլջեյը հայտնվել է NASCAR-ի չեմպիոն Ջեֆ Գորդոնի դասական մրցակցային №24 վերարկուով, իսկ տեքստում Էլջեյը հիշատակել է Ֆերարի և Մաքլարեն թիմերը։

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2021 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով