Գեներալի քույրը

**«Գեներալի քույրը»**, Հրաչյա Քոչարի պատմվածքներից։ 
## Գնահատական
Քոչարի խոսքը մշտապես լարված է ու կրքոտ, հագեցած անմիջական խորհրդածություններով պատերազմին մասնակցող հայ ժողովրդի զավակների ազգային հպարտության ու ժողովրդի պատմական երթուղիների մասին (օրինակ՝ հայ ժողովրդին ուղղված խսքերը «Բարեկամություն» պատմվածքի վերջում), հերոսության ժամանակակից ըմբռնման մասին («Հերոսը» և «Հերոսների ծնունդը» ակնարկների հեղինակային դատողությունները), ժողովուրդների եղբայրության հզոր ուժի մասին և այլն։ 

Նման խորհրդածությունները ոչ թե հեռացնում են գրողին տեսած ու զգացած կենսական պատկերների ճշմարիտ վերարտադրությունից, այլ հակառակը՝ խորացնում են անմիջական տպավորությունից ստացած պատկերը նոր իմաստավորումներով։ 

Այս առումով առանձնանում է «Գեներալի քույրը» պատմվածքը։ Քոչարը գրականություն բերեց պատերազմի իրական հերոսների՝ հայ ու այլազգի ռազմիկների, հայրենասիրական ապրումների ու խոհերի աշխարհը, փորձություններով ու վտանգներով լի նրանց ռազմական կենցաղում դիտեց իսկական մարդկայնության՝ դարերի ավանդած հումանիզմի  բարձր արժեքներ, հայրենիքի ազատության ու անկախության համար մարտնչող ժողովրդի բարոյական ուժի կոնկրետ արտահայտություններ։ 

«Գեներալի քույրը», ինչպես առհասարակ Քոչարի մյուս գրվածքների ներգործության ուժը պայմանավորված է նաև քնարական շնչով, որը երբեմն միայն անցնելով սենտիմենտալության սահմանը, մեխ մասամբ զուսպ է ու չափավոր, առնական ու վարակիչ («Եղբայրները», «Ռուս մարդու տունը» և այլն)։

## Սյուժե
Գեներալի անունը պատերազմի տարիներին լայն ժողովրդականություն ստացավ, ու նրան աշխարհի տարբեր ծայրերում հաստատված հայրենակիցները սկսեցին նամակներ գրել։ Այդ նամակները հեղեղի պես էին հոսում դեպի նրան։ Մի անգամ էլ, երբ սովորականի պես փոստատարը նամակ բերեց, գեներալի դուստրը նրա տանն էր։ Գեներալը ամեն անգամ զուսպ  բացում ու կարդում էր նամակները ու մի կողմ դնում։ Բայց աղջիկը նկատում է, որ հայրը հուզմունքով է կարդում նամակներից մեկը, որը գրված էր կանացի մանր ձեռագրով։ Երբ գեներալը ավարտեց նամակը, հուզված սկսեց քայլել սենյակում, ապա մոտեցավ աղջկան՝ Մարգարիտին, ու տվեց նամակը, որ նա էլ կարդա։ Նամակում կինը գրել էր, որ գեներալը իրեն չի ճանաչում, բայց նա վաղուց իրեն հարազատ մեկն է։ Կինը նամակում գրում էր, որ թեև գեներալը իր գոյության մասին ոչինչ չգիտի, բայց նրա անունը լսելով՝ ինքը արդեն ապրում էր պատրանքների ու երազանքների մեջ։ Հայտնում էր, որ այդ նամակը շուրջ մեկ տարուց ավել էր ինչ ցանակցել, բայց չէր կարողացել գրել։ Դրա պատճառը վախն էր՝ վախը, որ երազանքները կփշրվեն։ Կինն իրեն համեմատում էր դեռահաս աղջկա հետ, որ հիանում է բյուրեղյա ծաղկամանով այնքան, որ նույնիսկ վախենում է դնել սեղանին, որպեսզի հանկարծ այն չկոտրվի։ Բայց այնուամենայնիվ, հավատալով երջանիկ պատահականություններին, ահա նա գրել էր նամակը։ Կնոջ ցանկությունն էր, որ գեներալը իմանա իր ով լինելը։ Պատմում է, որ ինքը ծնվել է Վանա ծովի ափին հարակից մի գյուղում։ Հայրը մահացել էր թշնամու գնդակից։ Այդ ժամանակ նա յոթ տարեկան էր, իսկ այդ դեպքից անցել էր արդեն երեսուն տարի։ Կորցնելով ծնողներին՝ նա մի կերպ կարողացել էր փախչել, բայց նրա հիշողություններում մնացել էին այդ դաժան պատկերներն ու այդ ժամանակ իրեն տանջող հարցերը։ Չգիտեր՝ ինչու են իրենց սպանում, միայն գիտեր այն, որ իրենք քրիստոնյա են, և դրա համար էլ կարող են սպանել։ Թշնամու սրից ընկավ նահապետական ընտանիք, մի ամբողջ գյուղ։ Փրկվեցին միայն ինքն ու յոթ եղբայրներից մեկը։ Հիշում էր դաժան ու ծանր օրերը։ Այդ ամենին հաջորդում է ռուսական բանակի գալը, ապա գաղթի դաժան ճանապարհները։ Երբ կանգ են առնում Կարսում, մտածելով, որ արդեն ապահով են փոքրիշատե, հարձակվում է թշնամին։ Կնոջ եղբայրը զենք է առնում ու կռվում։ Այդ պահից նա այլևս եղբորը չտեսավ։ Կռվի դադարից հետո կինը ստիպված է եղել մուրացիկություն անել գոյատևելու համար։ Իսկ այժմ նա ապրում էր Ամերիկայում, որտեղից էլ գրում էր նամակը։ Ամերիկայում ամուսնացել էր հայի հետ և ուներ որդի, ում անվանակոչել  էր եղբոր անունով, ում մասին մտածում էր, որ դարձած կլինի մեծ զորավար։ Հեռավորությունը մոռացության չէր տվել հայրենիքն ու եղբորը։ Նա  մշտապես հետաքրքրվում էր  հայրենիքում տեղի ունեցող իրադարձությունների մասին։ Նա երբեք չէր կորցրել  եղբորը գտնելու հույսը։ Նոր սկսված պատերազմը նրան հիշեցնում էր այս ամբողջ անցածը, այս անգամ էլ նա իր աջակցությունը բերեց  խորհրդային  զոհված մարտիկների երեխաներին՝ նրանց համար նվիրելով  իր թանկարժեք զարդերը։ Այդ ժամանակ էլ նա ռադիոյով լսում է գեներալի անունը։ Եվ գրում է, որ իբրև գեներալը իր եղբայրն է, որ, ցավոք, չի հիշում իր քրոջը՝ Անահիտին, ում թողել էր Կարսում պառավ Հռիփսիմեի հետ ու գնացել կռվելու։ Պատմում էր անգամ,որ իրեն այցելած նկարչուհիներից մեկը, տեսնելով գեներալի նկարը, բացականչելէ, որ գեներալը և կնոջ որդին՝ Հովհաննեսը, բավական նման են միմյանց։ Այդ դեպքից հետո էլ կինը վճռականորեն որոշել էր գրել նամակը։ Եվ գրում է՝ եթե նույնիսկ գեներալը իր արյունակիցը չէ, իրենց նույն մայրը չէ լույս աշխարհ բերել, այնուամենայնիվ նա գեներալին իր եղբայրն է համարում իսկ նամակը ստորգարում է որպես գեներալի քույր Անահիտ։ Այս նամակը կարդալուց հետո Մարգարիտը հորը առաջարկում է՝ կնոջը գրի, որ իր եղբայրն է։ Բայց գեներալը չի ցանկանում այդպես խաբել կնոջը։ Գեներալի մեջ արթնացել էին նույնանման հիշողություններ, քանի որ ինքը ևս եղել էր Կարսում ու Սարդարապատի կռիվներում։ Գեներալը պատասխան նամակում գրում է, որ ինքը ծնվել է Կովկասում և Անահիտ անունով քույր չի ունեցել։ Բայց նրան անվանում է քույր ու գրում, որ թեև իրենք արյունակիցներ չեն, բայց  նույն ժողովրդի զավակներ են՝ օժտված ընդհանուր զգացմունքներով։ Ու գրում է, որ այդ պահից սկսած համարում է, որ օվկիանոսից այն կողմ քույր ունի։ Վերջում ինքն էլ նամակը ստորագրում է որպես կնոջ եղբայր Հովհաննես։

## Տես նաև

* Մեծ տան զավակները
* Եղբայրները (Հրաչյա Քոչար)
* Հերոսների ծնունդը
* Ռուս մարդու տունը
* Նախօրյակին
* Բարեկամություն (Հրաչյա Քոչար)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մեր ձայնադարանի ֆոնդից․ Հրաչյա Քոչար «Գեներալի քույրը»

Կատեգորիա:Հրաչյա Քոչարի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1945 գրքեր