Գունտուր

**Գունտուր**, տեղական ուղղագրությամբ՝ **Գունտուրու**, քաղաք Հնդկաստանի Անդհրա Պրադեշ նահանգում, Գունտուր շրջանի վարչական կենտրոնը։ Քաղաքը Անդհրա Պրադեշի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի մաս է կազմում և գտնվում է Արևելյան առափնյա հարթավայրերում՝ նահանգի մայրաքաղաք Ամարավատիից մոտ 14 մղոն (23 կմ) դեպի հարավ-արևմուտք։ Ըստ Հնդկաստանի 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Գունտուրն ունեցել է 743,354 բնակիչ՝ դառնալով նահանգի երրորդ ամենաբնակեցված քաղաքը, զբաղեցնելով 159,46 քառակուսի կիլոմետր (61,57 քառակուսի մղոն) տարածք։ Քաղաքը նահանգի սիրտն է՝ տեղակայված լինելով Անդհրա Պրադեշի կենտրոնում և հանդիսանալով տարբեր տարածաշրջաններ կապող կենտրոնական հանգույց։

Քաղաքում տեղակայված են բազմաթիվ պետական կառավարական գրասենյակներ և գործակալություններ՝ շրջկենտրոն լինելու և մայրաքաղաք Ամարավատիին մոտ գտնվելու շնորհիվ։ Քաղաքը գտնվում է ազգային մայրաքաղաք Նյու Դելիից մոտ 1100 մղոն դեպի հարավ։ Այն դասակարգվում է որպես Y-կարգի քաղաք՝ համաձայն Յոթերորդ կենտրոնական վճարային հանձնաժողովի։ Այն աշխարհի 24-րդ և Հնդկաստանի 11-րդ ամենախիտ բնակեցված քաղաքն է։ Ներկայումս Գունտուրի բնակչությունը գնահատվում է մոտ 0,9 միլիոն։

Գունտուրը չիլի պղպեղի, բամբակի և ծխախոտի արտահանման խոշոր հանգույց է և ունի Ասիայի ամենամեծ չիլի պղպեղի շուկան։ Այն նաև տրանսպորտի, կրթության, բժշկության և առևտրային գործունեության կարևորագույն կենտրոն է նահանգում։ Քաղաքի մոտակայքում գտնվող հնագույն տաճարներն ու վայրերը ներառում են Կոնդավիդու ամրոցը, Ամարեսվարասվամի տաճարը, Ունդավալի քարանձավները և Պեդակականիի Սրի Բրամարամբհա Մալեսվարա Սվամի տաճարը։

## Ստուգաբանություն
Սանսկրիտ փաստաթղթերում Գունտուրը հիշատակվում էր որպես Գարտապուրի: Տելուգու լեզվով «Guntlapuri» նշանակում է «ջրավազաններով շրջապատված վայր» ։ Բնակավայրը հավանաբար եղել է լճակի (տելուգու՝ «gunta») մոտ, հետևաբար «gunta uru» նշանակում է «լճակի գյուղ»։ Մեկ այլ աղբյուր մատնանշում է «kunta»-ն՝ որպես հողի չափման միավոր, որը կարող էր վերափոխվել «kunta uru»-ի, իսկ ավելի ուշ՝ «Գոնտուր»։

## Պատմություն
Հնագույն վեդայական պուրանները, որոնք թվագրվում են մինչև Տրետա Յուգա և Դվապարա Յուգա ժամանակաշրջանները, հիշատակում են Սիտանագարամը և Գունտուրի մոտակայքում գտնվող Գուտիկոնդա քարանձավները։ Այս տարածաշրջանը պատմականորեն հայտնի է եղել բուդդայականությամբ. առաջին Կալաչակրա արարողությունը կատարել է հենց Գաութամա Բուդդան։ Ագաստյեշվարա տաճարը քաղաքի հնագույն տաճարներից մեկն է, ըստ տեղական լեգենդի՝ Ագաստյան, այն կառուցել է Տրետա Յուգայում՝ «սվայամբհու լինգայի» (ինքնաստեղծ սրբապատկեր) շուրջը։ 2018 թվականին տաճարի տարածքում հայտնաբերված Նագա Մուչալինդա քանդակի վրայի արձանագրությունները գրված են նագալիպիով՝ մ.թ. 3-րդ դարի հնագույն գրով։ Այս հայտնագործության հիման վրա հնագետ և բուդդայականագետ Էմանի Սիվանագի Ռեդին կարծում է, որ այս տարածաշրջանը ծառայել է որպես բուդդայական վայր՝ Նագարջունակոնդային զուգահեռ։

Գունտուրի մասին ամենավաղ հիշատակումը հանդիպում է Վենգի Չալուկյան արքա Ամմարաջա I-ի (մ.թ. 922–929 թթ.) արձանագրություններում։ Ըստ Ռամաչանդրա Ագրահարամի Սրի Նարասիմհա Սվամի տաճարի արձանագրության՝ Գաջապատի արքա Կապիլեսվարա Գաջապատիի տեղական կառավարիչ Տիրումալա Դասա Մահապատրան 1485 թվականին նվիրատվություններ է կատարել Մուլաստհա Մալիկարջունա Դևա տաճարին։

Մինչ բրիտանական տիրապետությունը (Բրիտանական Ռաջ), Գունտուրը կառավարվել է Սատավահանների, Անդհրա Իկշվակուների, Վիշնուկունդինների, Պալլավների, Վենգի Չալուկյանների, Կակատիա արքաների, Ռեդդի արքաների, Գաջապատի արքաների, Վիջայանագարի արքաների, Հայդարաբադի նիզամների, Ֆրանսիական Հնդկաստանի և Բրիտանական Արևելահնդկական ընկերության կողմից։ Բրիտանական Արևելահնդկական ընկերությունը 1788 թվականին գրավեց Կոնդավիդու ամրոցը, սակայն 19-րդ դարի սկզբին լքեց այն հօգուտ Գունտուրի, որը դարձավ իր անունով կոչվող շրջանի կենտրոնը։ Շրջանը լուծարվեց 1859 թվականին և վերակազմավորվեց 1904 թվականին։

1890 թվականին երկաթուղային կապի բացման շնորհիվ քաղաքն արագորեն դարձավ շրջակա գյուղական տարածքների գյուղմթերքի խոշոր շուկա։ Ընդլայնումը շարունակվեց նաև անկախացումից հետո և կենտրոնացավ այն տարածքում, որն այժմ կոչվում է Նոր Գունտուր՝ ներառելով բազմաթիվ քաղաքային թաղամասեր, ինչպիսիք են Բրոդիպետը, Արունդելպետը և արվարձանային տարածքները՝ Պատաբհիպուրամը, Չանդրամուլինագարը, Սիտարամանագարը և Բրինդավան Գարդենսը։ 2012 թվականին քաղաքի սահմաններն ընդլայնվեցին՝ միավորելով շրջակա տասը գյուղերը, ներառյալ Նալլապադուն, Պեդապալակալուրուն, Անկիրեդիպալեմը, Ադավիտակելապադուն, Գորանտլան, Պոտուրուն, Չոուդավարամը, Էտուկուրուն, Բուդամպադուն և Ռեդիպալեմը։

Գունտուրում հիմնադրվել է Բարձրագույն դատարանը, երբ ձևավորվեց Անդհրա նահանգը։ Անդհրա Պրադեշի կազմավորումից հետո այն տեղափոխվեց Հայդարաբադ։ Նահանգի մասնատումից հետո նոր բարձրագույն դատարան է հիմնվել մնացյալ նահանգի մայրաքաղաքային շրջանում՝ Գունտուրի մոտակայքում։

Գունտուրը հանդիսանում է հելիումի հայտնաբերման վայրը։ Ֆրանսիացի աստղագետ Պիեռ Ժանսենը հելիումը հայտնաբերել է 1869 թվականին՝ 1868 թվականի օգոստոսի 18-ի արևի խավարման դիտարկումների հիման վրա։ Բացի այդ, Գունտուրից Ալեն Օլիվեր Բեկերի ընտանիքը «Տիտանիկ» նավի աղետից փրկվածների թվում էր։

## Աշխարհագրություն
մինի|Scenic hills to the West of the city
Գունտուրը գտնվում է հյուսիսային լայնության 16.29° և արևելյան երկայնության 80.43° կոորդինատներում։ Այն ունի 33 մետր (108 ֆուտ) միջին բարձրություն ծովի մակարդակից և գտնվում է հարթավայրում: Շրջակա արվարձաններում կան մի քանի բլուրներ, իսկ քաղաքի հյուսիս-արևմուտքում գտնվում է Պերեչերլա արգելոցային անտառը: Գունտուրը գտնվում է Անդհրա Պրադեշի մայրաքաղաք Ամարավատիից մոտավորապես 30 կիլոմետր (19 մղոն) դեպի հարավ:

### Կլիմա
Ըստ Կյոպպեն-Գեյգերի կլիմայի դասակարգման համակարգի՝ Գունտուրի կլիման արևադարձային է՝ չոր ձմեռներով: Միջին ջերմաստիճանը տաքից մինչև շոգ է ողջ տարվա ընթացքում: Ամառային սեզոնը, հատկապես մայիս և հունիս ամիսները, առանձնանում են ամենաբարձր ջերմաստիճաններով, որոնց սովորաբար հաջորդում են մուսսոնային անձրևները: Ձմեռային սեզոնի ընթացքում, որը տևում է նոյեմբերից փետրվար, եղանակը սովորաբար չոր է՝ քիչ տեղումներով կամ առանց դրանց: Ամենախոնավ ամիսը հուլիսն է: Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 28.5 °C է, իսկ տարեկան տեղումները՝ մոտ 905 միլիմետր: Անձրևային սեզոնին, որը սկսվում է հունիսի սկզբին մուսսոններով, տարածաշրջանում տարածված են փոթորիկները և ցիկլոնները: Ցիկլոնները կարող են տեղի ունենալ տարվա ցանկացած ժամանակ, բայց առավել հաճախ հանդիպում են մայիսից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։

Գունտուրը Հնդկաստանում ճանաչվել է 11-րդ լավագույն «Մաքուր օդով ազգային քաղաքը» (300,000-ից 1,000,000 բնակչություն ունեցող քաղաքների կատեգորիայում) ։Գունտուրը Հնդկաստանում ճանաչվել է 11-րդ լավագույն «Մաքուր օդով ազգային քաղաքը» (300,000-ից 1,000,000 բնակչություն ունեցող քաղաքների կատեգորիայում)։

## Ժողովրդագրություն
Հիմնվելով Հնդկաստանի 2011 թվականի մարդահամարի վրա՝ 2012 թվականին հարակից գյուղերի միավորումից հետո Գունտուրն ուներ 743,354 բնակիչ։ 2023 թվականի գնահատականներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 981,000։  Այն դասակարգվում է որպես Y-կարգի քաղաք՝ համաձայն Յոթերորդ կենտրոնական վճարային հանձնաժողովի։

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների (նախքան քաղաքի ընդլայնումը)՝ տելուգուն ամենատարածված լեզուն է՝ 545,928 կրողներով, որին հաջորդում է **[[ուրդուն]]**՝ 109,574 կրողներով: Զգալի փոքրամասնությունը խոսում է հինդի, օդիա և թամիլերեն լեզուներով։ Կրոնական կազմը հետևյալն է՝ հինդուիստներ՝ 522,030 (77.91%), մուսուլմաններ՝ 120,974 (18.05%), քրիստոնյաներ՝ 21,787 (3.25%), ջայնիստներ՝ 2,312 (0.35%), այլ/չնշված՝ 2,605 (0.82%): Իսրայելի կորուսյալ ցեղերից մեկը, որը կոչվում է Բենե Էֆրաիմ, ներկայացված է Գունտուրում՝ Չեբրոլուի մոտակայքում գտնվող Կոթարեդիպալեմում գործում է հրեական սինագոգ։

## Կառավարում
### Քաղաքային վարչակազմ և քաղաքականություն
մինի|Գոնտուրի մունիցիպալ կորպորացիայի գրասենյակ
Գունտուրի մունիցիպալ կորպորացիայի գրասենյակ

Քաղաքի տեղական ինքնակառավարման մարմինը Գունտուրի մունիցիպալ կորպորացիան է , որն ավելի քան 150 տարեկան է և հանդիսանում է Հնդկաստանի հնագույն մունիցիպալիտետներից մեկը։ Այն կազմավորվել է 1886 թվականին, երբ քաղաքն ուներ 25,000 բնակիչ։ Քաղաքը 1891-ին ստացել է երրորդ կարգի մունիցիպալիտետի կարգավիճակ, 1917-ին՝ առաջին կարգի, 1952-ին՝ հատուկ կարգի, իսկ 1960-ին՝ ընտրովի կարգի մունիցիպալիտետի կարգավիճակ։ 1994 թվականին Գունտուրը վերակազմավորվեց որպես մունիցիպալ կորպորացիա, և նրա առաջին տեղական ընտրությունները կայացան 1995 թվականին։ Քաղաքը բաժանված է 57 վարչական շրջանների։ 2018–19 ֆինանսական տարվա ընթացքում կորպորացիայի բյուջեն կազմել է 10,23 միլիարդ ռուփի։

Գունտուրը նահանգի այն երեսունմեկ քաղաքներից մեկն է, որը մասնակցում է ջրամատակարարման և կոյուղու ծառայությունների առաքելությանը, որը հայտնի է որպես «Վերակենդանացման և քաղաքային վերափոխման Ատալ առաքելություն»։ «Swachh Bharat» առաքելության շրջանակներում քաղաքը ստացել է բացօթյա արտաթորումից զերծ տարածքի հավաստագիր։ 2023 թվականի «Swachh Survekshan» վարկանիշային աղյուսակում Գունտուրը Հնդկաստանում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը՝ զգալի առաջընթաց գրանցելով 2018 թվականի 129-րդ հորիզոնականից հետո։
մինի|Շրջանային դատարանի համալիր
Գունտուրը հանդիսանում է Գունտուրի վարչական բաժանմունքի Արևելյան և Արևմտյան մանդալների կենտրոնը։  Քաղաքը Անդհրա Պրադեշի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի զարգացման մարմնի կարևոր մասն է։ Դաշնային կառավարությունում այն ներկայացված է Գունտուրի Լոկ Սաբհայի ընտրատարածքով, իսկ նահանգային մակարդակով՝ Գունտուրի Արևելյան և Արևմտյան օրենսդիր ժողովի ընտրատարածքներով։

### Այլ գրասենյակներ
Որպես Անդհրա Պրադեշի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի մաս՝ Գունտուրում տեղակայված են բազմաթիվ նահանգային գրասենյակներ և գործակալություններ, ինչպիսիք են Անդհրա Պրադեշի անտառային դեպարտամենտը, գյուղատնտեսական մարքեթինգի դեպարտամենտը և հանցագործությունների հետաքննության բաժնի տարածաշրջանային գրասենյակը։ Նահանգի դատական վերահսկողության գրասենյակները գտնվում են Նագարամպալեմում։ Ազգային կուրսանտական կորպուսի Գունտուրի խումբը տեղակայված է Սյամալանագարում։  Քաղաքում գործում է նաև Հնդկական բանակի համալրման և վերապատրաստման կենտրոն։ Քաղաքի անձնագրային բաժանմունքը բացվել է 2018 թվականին։

## Առողջապահություն, կոմունալ ծառայություններ և ոստիկանություն
մինի|Պետական ընդհանուր հիվանդանոց, Սամբասիվապետ
Գունտուրն ունի քաղաքային առողջապահական մի քանի կենտրոններ և մոտ 200 մասնավոր հիվանդանոցներ, ներառյալ մի քանի մասնագիտացված կենտրոններ։  Պետական ընդհանուր հիվանդանոցը  քաղաքի երրորդային մակարդակի բժշկական օգնություն տրամադրող հիմնական հաստատությունն է։

Քաղաքի խմելու ջրի հիմնական աղբյուրը Գունտուրի ջրանցքն է, որը ջուր է վերցնում Կրիշնա գետից։  Նախատեսվում է այս ջրանցքի ընդլայնումը՝ քաղաքի և մայրաքաղաքային տարածաշրջանի ջրամատակարարման ծածկույթն մեծացնելու համար։ Ամառային պահեստային բաքերը գտնվում են Սանգամ Ջագարլամուդիում, իսկ Վենգալայապալեմի ջրամբարը քաղաքի ջրի մյուս աղբյուրն է։  Քաղաքի էլեկտրաէներգիան մատակարարվում է «Andhra Pradesh Southern Power Distribution Company Limited» ընկերության կողմից։

Գունտուրի ոստիկանությունը կարևոր երթևեկության հանգույցներում օգտագործում է տեսահսկման և կենտրոնական մոնիտորինգի վերահսկման համակարգեր՝ բարձր կետայնությամբ տեսախցիկներով։

## Տնտեսություն
աջից|մինի|Խանութ Կաննավարի Թոտա բանջարեղենի և մրգի շուկայում
**Խանութ Կաննավարի Թոտա բանջարեղենի և մրգի շուկայում**

Գունտուր քաղաքի մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն կազմում է 8,786 ԱՄՆ դոլար։

Գունտուրը արևելյան առափնյա տնտեսական միջանցքի մաս է կազմում։ Որպես շրջկենտրոն և նահանգի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի մաս՝ Գունտուրում տեղակայված են բազմաթիվ պետական գրասենյակներ և գործակալություններ, այդ թվում՝ գյուղատնտեսական մարքեթինգի դեպարտամենտի կենտրոնակայանը, ծխախոտի խորհուրդը և համեմունքների խորհուրդը։

Հնդկաստանը չիլի պղպեղի աշխարհի խոշորագույն արտահանողն է, և դրա մեծ մասը մշակվում է Գունտուրի շրջակայքում։ Քաղաքի գյուղատնտեսական շուկայի կոմիտեի շուկայական հրապարակը Ասիայի ամենամեծ չիլի պղպեղի շուկան է,2023 թվականին առևտրային սեզոնի ընթացքում դրա վաճառքի ծավալները գերազանցել են 100 միլիարդ ռուփին։ Քաղաքի արվարձաններում գործում են նաև մի քանի մանածագործական գործարաններ։

## Մշակույթ
Գունտուրի բնակիչներին անվանում են գունտուրցիներ։ Քաղաքում պարբերաբար կազմակերպվում են մշակութային միջոցառումներ՝ ուղղված գրականությանն ու պոեզիային։ «Venkateswara Vignana Mandiram»-ը և «Annamaiah Kalavedika»-ն մշակութային ծրագրերի հանրահայտ վայրեր են։ 2021 թվականին կառուցվում էր մի նոր վայր, որը կոչվում է «Gurram Jashua Kala Pranganam»։ Քաղաքում նշվում են բազմաթիվ փառատոններ և տոներ, ինչպիսիք են Ռամա Նավամին, Հանուման Ջայանտին,Մահա Շիվարատին, Վինակայա Չավիթին, Վիջայա Դասամին, Դիպավալին, Հոլին, Ուգադին, Իդը, Կրիշնաստամին, Սուրբ Ծնունդը, Կարթիկա Պուրնամին։

### Քաղաքային պատկեր
Քաղաքի հիմնական առևտրային և բնակելի տարածքները ներառում են Արունդելպետը, Լակշմիպուրամը և Բրոդիպետը։ Քաղաքի մյուս խոշոր տարածքներն են Կորետապադուն, Նավաբհարաթ Նագարը, Պատաբհիպուրամը, Սյամալանագարը և Վիդյանագարը, Աուտոնագարը, Գորանտլան, Պեդապալակալուրուն, Նալլապադուն, Բուդամպադուն և Չոուդավարամը։

Մահաթմա Գանդիի ճանապարհին գտնվող Ջիննայի աշտարակը Հնդկաստանում Պակիստանի հիմնադիր Մուհամմադ Ալի Ջիննայի հետ կապված հազվագյուտ հուշարձաններից է։  Գունտուրն ունի 17 այգի, որոնցից մի քանիսը սպասարկվում են մունիցիպալ կորպորացիայի կողմից ։ Նագարավանամը, որը Պերեչերլա արգելոցային անտառի մի մասն է, քաղաքի արվարձանում զարգացվել է որպես զբոսայգի։

Գունտուրի տեսարժան վայրերի թվում է Սրի Գանգա Պարվաթի Սամեթա Ագաստհեշվարա տաճարը։ Հին քաղաքում ուշագրավ վայրեր են Գանդիի այգին, «Baudhasree» ճարտարապետական թանգարանը, Նագարավանամը և «NTR Manasa Sarovaram»-ը։ Մոտակա հնագույն տաճարներն ու ժառանգության վայրերը ներառում են Ամարեսվարասվամի տաճարը, Ունդավալի քարանձավները, Պեդակականիի Սրի Բրամարամբհա Մալեսվարա Սվամի տաճարը և Կոնդավիդու ամրոցը։ Ուպալապադուի թռչնաբանական արգելոցը գտնվում է քաղաքից 10 կմ (6,2 մղոն) հեռավորության վրա, իսկ Սուրյալանկա լողափը՝ մոտավորապես 60 կմ (37 մղոն) հեռավորության վրա։

Ագաստհեշվարա Սիվալայամ, որը գտնվում է Գունտուրի հին քաղաքում, Տիրոջ Շիվային նվիրված տաճար է: Այն ունի պատմական նշանակություն՝ շնորհիվ հնագույն «Նագա Լիպի» գրով արված արձանագրությունների, որոնք թվագրվում են մ.թ. 1100 թվականին: Տաճարը տարածաշրջանի ամենահայտնի սրբավայրերից մեկն է: Ըստ տեղական լեգենդների՝ իմաստուն Ռիշի Ագաստյան կառուցել է տաճարը Տրետա Յուգայի ժամանակ՝ բնական ճանապարհով առաջացած «Սվայամբհու Լինգայի» շուրջ, ինչից էլ առաջացել է տաճարի անվանումը ։  Ջիննայի աշտարակը, որը կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբին, Գունտուրի ուշագրավ հուշարձաններից է՝ նվիրված Պակիստանի հիմնադիր Մուհամմադ Ալի Ջիննային։ Այս տպավորիչ ժառանգության կառույցն ունի վեց սյուն և բաց գմբեթ՝ ցուցադրելով այդ ժամանակաշրջանի մուսուլմանական ճարտարապետության բնորոշ ոճերը: Ռազմավարականորեն տեղակայված լինելով քաղաքի գլխավոր զարկերակային փողոցներից մեկի՝ Մահաթմա Գանդիի ճանապարհի վրա, աշտարակը ծառայում է որպես խաղաղության և համերաշխության խորհրդանիշ՝ արտացոլելով տեղական համայնքի որդեգրած աշխարհիկ արժեքները։

## Շրջակա միջավայր
մինի|Գուջանագունդլա լիճ
աջից|մինի|Մանասա Սանովարամ այգի՝ Նանդիվելուգու ճանապարհին
2019 թվականին Գունտուր քաղաքում աղտոտվածության մակարդակը չափավոր էր՝ համեմատած այլ խոշոր քաղաքների հետ։ Իրականացվել են բազմաթիվ ջանքեր իրազեկվածության բարձրացման և քաղաքը մաքուր պահելու ուղղությամբ, ներառյալ 2021 թվականի 100-օրյա մաքրման արշավը։  Քաղաքում հիմնվել է պլաստիկ թափոնների վերամշակման գործարան, որը դրանք վերածում է վառելիքի գործարանի արտադրած վառելիքն օգտագործվել է Գունտուրի մունիցիպալ կորպորացիայի  տրանսպորտային միջոցների համար։

GMC-ն 2021 թվականին սկսեց կիրառել էլեկտրական մեքենաներ կենցաղային աղբահանության համար։ Քաղաքում ներդրվել են էլեկտրական ավտոռիկշաներ՝ օդի և աղմուկի աղտոտվածությունը նվազեցնելու նպատակով, այդ նպատակով քաղաքի տարբեր հատվածներում տեղադրվել են բազմաթիվ էլեկտրական լիցքավորման կայաններ։  Ջանքեր են գործադրվում նաև քաղաքում պլաստիկի օգտագործումը նվազեցնելու և այն շրջակա միջավայրի համար անվտանգ նյութերով փոխարինելու ուղղությամբ։

2021 թվականին Միավորված ազգերի կազմակերպության մարդկային բնակավայրերի ծրագրի պլանավորողները հանձնարարականներ տվեցին քաղաքում ավելի մեծ զբոսայգիների հիմնման, մետրոյի և էլեկտրական ավտոբուսների համակարգերով զանգվածային տարանցման իրականացման և քաղաքի ընդլայնման պլանների բարելավման վերաբերյալ։

## Տրանսպորտ
Գունտուրի տեղական տրանսպորտը ներառում է մասնավոր շահագործվող ավտոռիկշաներ, տաքսի ծառայություններ, միկրոավտոբուսներ և կառավարական APSRTC ավտոբուսներ։  Ընդհանուր հիմունքներով աշխատող ավտոռիկշաները տրանսպորտի ամենաէժան տեսակն են ուսանողների և աշխատողների համար։ NTR ավտոբուսի կայարանը և հարակից միկրոավտոբուսների կայանը օրական սպասարկում են ավելի քան 2000 ավտոբուս։ 2021 թվականին առաջարկվել են քաղաքում էլեկտրական ավտոբուսների կենտրոնների ստեղծման պլաններ։

### Ճանապարհներ
Քաղաքն ունի ընդհանուր 893,00 կմ (554,88 մղոն) երկարությամբ ճանապարհային ցանց։  Մահաթմա Գանդիի ներքին օղակաձև ճանապարհը 6,34 կիլոմետր (3,94 մղոն) երկարությամբ զարկերակային ճանապարհ է, որը սկսվում է թիվ 16 Ազգային մայրուղուց։ Քաղաքի հիմնական ճանապարհները ներառում են Grand Trunk Road-ը, JKC College Road-ը, Lakshmipuram Road-ը և այլն։ Գունտուրի մունիցիպալ կորպորացիան առանձնացրել է մի քանի ճանապարհներ՝ երթևեկությունը թեթևացնելու նպատակով դրանք ընդլայնելու համար։

Ազգային մայրուղիները, նահանգային մայրուղիները և շրջանային նշանակության ճանապարհներն անցնում են Գունտուրով։  NH16-ը, որը «Ասիական մայրուղի 45»-ի և «Ոսկե քառանկյուն» նախագծի մաս է կազմում, Գունտուրի շրջանցիկ ճանապարհով կապվում է Չեննայի և Կալկաթայի հետ։ NH167A-ն և SH2-ը կապում են քաղաքը Մաչերլայի և Հայդարաբադի հետ ։ NH544D-ն կապում է քաղաքը Անանտապուրի հետ։ Մայրուղիները քաղաքը կապում են նաև Ամարավատիի, Տենալիի և Մանգալագիրիի հետ։

Երկաթուղի

Գունտուրի հիմնական երկաթուղային կայարաններն են Գունտուրի երկաթուղային հանգույցը, Նոր Գունտուրը և Նալլապադուն։ Պեդակականի, Պերեչերլա և Նամբուր կայարանները ծառայում են որպես արբանյակային կայարաններ։  MEMU (արվարձանային) և տեղական գնացքների ծառայություններից, որոնք գործում են Գունտուրի և Վիջայավադայի միջև, օգտվում են հազարավոր համալսարանական ուսանողներ և քաղաքացիներ։  Պատաբիպուրամում գտնվող «Ռեյլ Վիկաս Բհավանը» (Երկաթուղու զարգացման կենտրոն) հանդիսանում է Գունտուրի երկաթուղային բաժանմունքի գլխամասային գրասենյակը։ Գունտուրի երկաթուղային կայարանը լավ կապված է Վիջայավադայի և Տենալիի երկաթուղային կայարանների հետ:

### Օդային տրանսպորտ
Վիջայավադա օդանավակայանը, որը Գունտուրին ամենամոտ օդանավակայանն է, գտնվում է 54 կմ (34 մղոն) հեռավորության վրա։

### Պատկերասրահ

## Կրթություն և հետազոտություն
աջից|մինի|Գունտուրի գյուղատնտեսական համալսարանի կամպուս
Տարրական և միջնակարգ կրթությունն ապահովվում է պետական և մասնավոր դպրոցների կողմից։ Օժանդակվող դպրոցները կա՛մ փոխանցվել են պետությանը, կա՛մ դարձել են մասնավոր 2020 թվականին՝ համաձայն կառավարության որոշման։

2021-22 ուսումնական տարվա դպրոցական տեղեկատվական հաշվետվության համաձայն՝ քաղաքի ավելի քան 450 դպրոցներում գրանցված է եղել ավելի քան հարյուր երեսուն հազար (130,000) աշակերտ, իսկ շրջանի դպրոցներում՝ մոտ 695,476 աշակերտ։

Գունտուրի հանրային գրադարանների համակարգն աջակցվում է կառավարության կողմից, իսկ շրջանային կենտրոնական գրադարանը գտնվում է Արունդելպետում։ «Annamayya» գրադարանը հիմնադրվել է 1 լաք (100,000) գրքերով, որոնք նվիրաբերել է մատենասեր Լանկա Սուրյանարայանան։

Hindu College-ը և Andhra Christian College-ը հիմնադրվել են բրիտանական Ռաջի ժամանակ՝ բարձրագույն կրթության համար։ Jagarlamudi Kuppuswamy Chowdary College-ը, RVR & JC ինժեներական քոլեջը, Tellakula Jalayya Polisetty Somasundaram College-ը,կանանց պետական քոլեջը և Սուրբ Հովսեփի կրթական քոլեջը կանանց համար հանդիսանում են ինքնավար քոլեջներ։

Գունտուրի բժշկական քոլեջը նահանգի հնագույն բժշկական քոլեջներից մեկն է։ Մի քանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, ինչպիսիք են Vignan's Foundation for Science, Technology & Research-ը, Katuri բժշկական քոլեջը, բժշկական գիտությունների համահնդկական ինստիտուտը (AIIMS) Մանգալագիրիում, Աչարյա Նագարջունա համալսարանը և Աչարյա Ն. Գ. Ռանգա գյուղատնտեսական համալսարանը, ունեն մասնաճյուղեր քաղաքի մոտակայքում։

Գունտուրում են գտնվում տարածաշրջանային «Agmark» լաբորատորիան և գյուղատնտեսական հետազոտությունների հնդկական խորհրդի ծխախոտի հետազոտման կենտրոնական ինստիտուտի տարածաշրջանային կայանը։  Քաղաքում անցկացվում են բազմաթիվ ազգային և նահանգային մակարդակի համաժողովներ ու ցուցահանդեսներ՝ նվիրված տնտեսությանը, գյուղատնտեսությանը և տեխնոլոգիաներին։

## Լրատվամիջոցներ
«Էնադու», «Սակշի» և «Անդհրա Ջյոթի» թերթերը ամենատարածված թելուգուալեզու օրերթերն են միացյալ Անդհրա Պրադեշում (ըստ տպաքանակի) և թելուգու լեզվով առաջատար երեք լրատվական կայքերը։ «Սուրյա» և «Վաարթա» թերթերը հրատարակվում են Գունտուրում։ «Դը Հինդու», «Դը Նյու Ինդիան Էքսպրես», «Դը Հանս Ինդիա» և «Դեկան Քրոնիկլ» թերթերն այն անգլիալեզու օրերթերից մի քանիսն են, որոնք շրջանառվում են Գունտուրում։

## Սպորտ
Գունտուրի սպորտային ենթակառուցվածքները ներառում են Բրահմանանդա Ռեդի մարզադաշտը՝ թենիսի, բադմինտոնի, վոլեյբոլի, աթլետիկայի և մարմնամարզության համար, ինչպես նաև NTR մունիցիպալ փակ մարզասրահը՝ սեղանի թենիսի և վոլեյբոլի համար։  Առաջարկվում է Բրահմանանդա Ռեդի մարզադաշտում ավելացնել լողավազան , իսկ NTR մունիցիպալ մարզադաշտի համար նախատեսվում է բոքսի ռինգ։

Գունտուրում հյուրընկալվել են այնպիսի սպորտային իրադարձություններ, ինչպիսիք են համահնդկական մեծահասակների թենիսի ասոցիացիայի մրցաշարը, համահնդկական պատանեկան վարկանիշային բադմինտոնի մրցաշարը, համահնդկական հրավիրյալների վոլեյբոլի մրցաշարը, համահնդկական հրավիրյալների վոլեյբոլի մրցաշարը, Գանտա Սանջիվա Ռեդիի հիշատակի գավաթը և միջշրջանային վարպետների ջրային առաջնությունը։ ։  Քաղաքը նաև հյուրընկալել է «Khelo India» ծրագիրը պատանեկան մակարդակի ազգային սպորտաձևերի համար 2016 թվականին։ Քաղաքում անցկացվում են մինի-մարաթոններ և 10 կմ քայլքի մրցումներ։ Գունտուրից սերող միջազգային սպորտային դեմքերից են կրիկետիստ Ամբատի Ռայուդուն և բադմինտոնիստ Սրիկանտ Կիդամբին։

## Տես նաև
* Գոնտուրի մունիցիպալ կորպորացիա
* Գոնտուր(շրջան)
* Անդրհա Պրադեյշի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի զարգացման մարմին
* Գոնտուրի հայտնի մարդկանց ցանկ
* Հնդկաստանի խոշորագույն քաղաքներն ըստ ՀՆԱ-ի

## Ծանոթագրություններ

### Մատենագիտություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* OSM map overlaid with Guntur Municipal Corporation limits, Guntur bypass and Inner Ring Road

Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ