ԱՄՆ-ի նախագահի դրոշ

**Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահի դրոշ**, ԱՄՆ պետական խորհրդանիշներից, որը ներկայացնում է ԱՄՆ նախագահի զինանշանը մուգ կապույտ ֆոնի վրա։ Դրոշի տեսքը բազմիցս փոխվել է, ներկայիս տարբերակն օգտագործվում է 1945 թվականից և կանոնակարգվում է 10860 կարգադրությամբ:
 Միացյալ Նահանգների Նախագահի գույնը և դրոշը պետք է բաղկացած լինեն մուգ կապույտ ուղղանկյուն ֆոնից, որի չափերն ու համամասնությունները համապատասխանում են ռազմական և ծովային սովորույթներին, որի վրա պետք է պատկերված լինի Նախագահի զինանշանը համապատասխան գույներով: Զինանշանի տարրերի համամասնությունները պետք է ուղղակիորեն կապված լինեն վերելակին, իսկ թևը պետք է տարբեր լինի՝ կախված ռազմական և ծովային ծառայությունների սովորույթներից:

Ավելի ճշգրիտ պահանջները հնչում են հետևյալ կերպ: 
 Դրոշի հիմքը կապույտ է։

Աստղերը՝ մեծ և փոքր, սպիտակ են։

Վահան.
:Հիմնական մասը՝ երկնագույն։
:Գծերը՝ սպիտակ-կարմիր։

Արծիվ.
:Թևերը, իրանը, ոտքերի վերին մասը՝ շագանակագույնի երանգներ։
:Գլուխը, պարանոցը, պոչը՝ սպիտակ, մոխրագույնով գծված։
:Կտուցը, թաթերը, սրունքները՝ դեղին։
:Ճանկերը՝ մուգ մոխրագույն, սպիտակ փայլերով։

Նետերը՝ սպիտակ, մոխրագույնով գծված։

Ձիթենու ճյուղ.
:Տերևները, ցողունը՝ կանաչի երանգներ։
:Ձիթապտուղները՝ բաց կանաչ։

Ճառագայթները՝ դեղին։
Ամպերը՝ սպիտակ, մոխրագույնով գծված։
Գալարաթուղթը՝ սպիտակ՝ մոխրագույն ստվերներով։
Տառերը՝ սև։

Բոլոր չափերը նշված են առանց վերնագրի և եզրի հաշվարկի։ Զինանշանը կցուցադրվի դրոշի երկու կողմերում, բայց հակառակ կողմում՝ շրջված տեսքով, բացառությամբ այն բանի, որ նշանաբանը պետք է կարդացվի ձախից աջ երկու կողմերում։

Հաճախ ցուցադրվում է պաշտոնական լուսանկարներում, օգտագործվում է ԱՄՆ նախագահի հուղարկավորության արարողության ժամանակ՝ ծածանվելով նրա դագաղի կողքին, ինչպես նաև տեղափոխվում է նախագահական շարասյան մեջ։ ԱՄՆ նախկին նախագահի մահվան դեպքում դրոշը երբեմն կիսով չափ իջեցվում է։

## Վաղ տարբերակներ

ԱՄՆ պետական դրոշի ձևավորման և կարգավիճակի շուրջ քննարկման ընթացքում, որն ի վերջո հանգեցրել է 1818 թվականի դրոշի մասին օրենքի ընդունմանը, առաջարկվել է լրացուցիչ դրոշ ընդունելու գաղափարը, որը պետք է բարձրացվեր երկրի նախագահի կողմից այս կամ այն վայրեր այցելելիս: Դրա ձևավորումը մշակվել է Սեմյուել Չեսթեր Ռիդի կողմից, այն իրենից ներկայացնում էր չորս մասի բաժանված (բրիտանական թագավորական դրոշի նմանությամբ) դրոշ, որի վերին ձախ անկյունում պատկերված էին սպիտակ աստղեր կապույտ ֆոնի վրա (նույնը, ինչ պետական դրոշի վրա); ներքևի ձախ անկյունում գտնվում էր Ազատության աստվածուհին սպիտակ ֆոնի վրա; վերին աջ անկյունում արծվի խորհրդանիշն էր սպիտակ ֆոնի վրա, իսկ ներքևի աջ անկյունում՝ տասներեք կարմիր և սպիտակ շերտեր: Այս դրոշը լուրջ չդիտարկվեց և չընդունվեց։

Այնուամենայնիվ, որոշակի հատուկ դրոշներ դեռ օգտագործվել են մի շարք դեպքերում. այսպես, տեղեկություններ են պահպանվել 1832 թվականին նախագահ Ջեքսոնի Նյու Յորք կատարած ուղևորության ժամանակ նման դրոշների օգտագործման մասին և 1839 թվականի հուլիսի 15-ին նախագահ Վան Բյուրենի կողմից Բրուքլինի ռազմածովային նավաշինարան այցելության ժամանակ։

## 1882 թվականի ռազմածովային դրոշ

1882 թվականի գարնանը նախագահ Արթուր Չեսթերը հարց բարձրացրեց, որ շատ պետությունների ղեկավարներ անձնական դրոշներ ունեն, իսկ ԱՄՆ նախագահը՝ ոչ։ Նրա կաբինետը համաձայնեց, որ այս հարցը պետք է լուծել, և սկսեց նման դրոշի ձևավորման մշակումը։ Նույն թվականի օգոստոսի 9-ին ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի հրամանատարության հրամանը լույս տեսավ, որը կարգավորում էր նախագահական դրոշի արտաքին տեսքը և կիրառումը. «Միացյալ Նահանգների նախագահի դրոշը պետք է բաղկացած լինի կապույտ ֆոնից, կենտրոնում՝ Միացյալ Նահանգների զինանշանով և ունենա ծովակալի դրոշի համար սահմանված չափերը [10,2 x 14,4 ոտնաչափ (3,1 × 4,4 մ)]: Դրոշը պետք է բարձրացվի գլխավոր ռազմանավի վրա, երբ նախագահը գտնվում է նավի վրա, և պետք է գտնվի նրա նավակի քթին»։

Դրոշի պատկերը հրապարակվել է 1882 թվականին «Ծովային ազգերի դրոշներ» ռազմածովային հրատարակությունում։ Քանի որ դա տեղի է ունեցել 1885 թվականի Մեծ կնիքի ձևավորման փոփոխությունից առաջ, այս դրոշի վրա պատկերված էր կորացած ճանկերով արծիվ, որը մի փոքր հիշեցնում էր այդ ժամանակվա Մեծ կնիքի ձևավորումը։ Այնուամենայնիվ, զինանշանի վահանը բաց էր թողնվել, և դրա փոխարեն արծվի վերևում և թևերի երկու կողմերում օգտագործվել է տասներեք աստղից բաղկացած կամար։ Արծիվը, նետերը և ձիթենու ճյուղը սպիտակ էին։

Դրոշն առաջին անգամ օգտագործվել է Չեսթերի կողմից 1883 թվականին Ֆլորիդա կատարած ուղևորության ժամանակ։ Այն հիմնականում օգտագործվել է նավերի վրա, օրինակ՝ USS Dolphin նախագահական զբոսանավի վրա 1893 թվականին՝ Կոլումբոսի 400-ամյակին նվիրված տոնակատարությունների ժամանակ։ Սակայն եղել են որոշ բացառություններ, օրինակ՝ Վաշինգտոնի երդմնակալության հարյուրամյակի ժամանակ 1889 թվականին և նախագահի Նյու Յորք կատարած ուղևորության ժամանակ 1897 թվականին։

Դարի վերջին մոտ (ամենայն հավանականությամբ, 1897 թվականին, սակայն դրա մասին պաշտոնական հրամաններ չեն պահպանվել), դրոշի ձևավորումը մի փոքր փոփոխվել է, որպեսզի համապատասխանի Մեծ կնիքի արդի տեսքին։ Այս դրոշն օգտագործվել է մինչև 1916 թվականը։

## 1898 թվականի բանակային դրոշ

Իսպանա-ամերիկյան պատերազմից առաջ՝ 1898 թվականին, հաստատվել էր ԱՄՆ ռազմական գերատեսչության ղեկավարի դրոշը։ Դրանից հետո առաջարկվեց նաև առանձին դրոշ հիմնել նախագահի համար, որպես ամերիկյան բանակի գերագույն գլխավոր հրամանատար։ Ռազմածովային նախագահական դրոշը չափազանց նման էր բանակի կողմից արդեն իսկ օգտագործվող հետևակային մարտական դրոշին (Մեծ կնիքը կապույտ ֆոնի վրա), ուստի անհրաժեշտ էր այլ դիզայն։

Ռազմական նախարարությունում աշխատող քաղաքացիական ինժեներ Ֆրեդերիկ Դ. Օուենը առաջարկել է դրոշի նախագիծ, որը հաստատվել է ռազմական նախարար Էլջերի և նախագահ Մաք-Քինլիի կողմից և պաշտոնապես հաստատվել է 1898 թվականի մարտի 28-ի թիվ 13 գլխավոր հրամանով։ Այս դրոշը կարմիր գույնի էր, պատրաստված մետաքսից և ուներ ոսկե և արծաթե ժապավեններով եզր։ Դրոշի չափերն էին 8 x 13 ոտնաչափ (2,4 × 4,0 մ)։ Կենտրոնում սպիտակ եզրագծով շրջապատված կապույտ մեծ աստղ էր, որի վրա պատկերված էր Մեծ կնիքը։ Ամեն անկյունում տեղադրված էր մեկ սպիտակ աստղ, իսկ կենտրոնականի անկյունների միջև ցրված էին 45 ավելի փոքր չափի աստղեր՝ այն ժամանակվա նահանգների թվով։ Այս դրոշը տեղադրվել է Սպիտակ տանը և առաջին անգամ հանրությանը ցուցադրվել է Չիկագոյում և Ֆիլադելֆիայում խաղաղության հոբելյանի տոնակատարության ժամանակ՝ 1898 թվականի հոկտեմբերին։

1908 թվականին այս դրոշին ավելացվեց ևս մեկ աստղ՝ Օկլահոմայի նահանգի կարգավիճակ ստանալուց հետո։ Դրա պատճենը նվիրվել է Թեոդոր Ռուզվելտին և մինչ օրս պահվում է Սագամոր Հիլում գտնվող նրա նախկին տանը։

## 1902 թվականի դրոշ

1901 թվականի մարտին Գերմանիայի ռազմածովային կցորդը Վաշինգտոնում փորձեց ԱՄՆ-ի ղեկավարությունից պարզել, թե ինչպես ճիշտ օգտագործել նախագահական դրոշները պատիվներ մատուցելիս, քանի որ երկրում միաժամանակ երկու նախագահական դրոշի առկայությունը անսովոր իրավիճակ էր։ Սա քննարկում առաջացրեց ամերիկյան բարձրագույն շրջանակներում, որտեղ, պետքարտուղար Ջոն Հեյի ազդեցության տակ (ով պաշտպանում էր ռազմածովային դրոշի առաջնահերթությունը և հիշեցնում էր, որ նախագահ Ուիլյամ Մակ-Քինլին չէր սիրում բանակային տարբերակը[1]), աստիճանաբար գերակշռեց միասնական նախագահական դրոշի ներդրման անհրաժեշտության վարկածը։ Նույն թվականի նոյեմբերի 12-ին նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը որոշում կայացրեց, որ այդուհետ պաշտոնական կարգավիճակը մնում է նախագահական դրոշի ռազմածովային տարբերակին, սակայն բանակը, թեև համաձայնեց դրա հետ, բայց շարունակեց օգտագործել նախագահական դրոշի իր ձևավորումը՝ կարմիր գույնի գերակշռությամբ։

Հետագայում մշակվեց և 1902 թվականի մայիսին հաստատման ներկայացվեց նախագահական դրոշի նոր տարբերակը։ Դրա վրա նույնպես պատկերված էր Մեծ կնիքը կապույտ ֆոնի վրա, ինչպես ռազմածովային դրոշի վրա, բայց արծիվը, մագաղաթը և նետերը պատկերված էին սպիտակ գույնով՝ սև եզրագծով։ Արծվի գլխավերևի զինանշանը նույնպես տարբերվում էր. ամպերի օղակի փոխարեն աստղերի համաստեղությունը շրջապատված էր ճառագայթների շրջանաձև հավաքածուով։ Ենթադրվում էր, որ այս դրոշը կօգտագործվի միայն խաղաղ ժամանակ, իսկ մնացածը՝ պատերազմի ժամանակ։ Սակայն միասնականացման հասնել չհաջողվեց․ նոր դրոշն օգտագործվում էր, օրինակ՝ 1912 թվականին Կոլումբոսի օրվա տոնակատարության ժամանակ կամ նույն թվականի հոկտեմբերի 14-ին Նյու Յորքի նավահանգստում ռազմածովային շքերթի ժամանակ, սակայն շրջանառության մեջ մնաց նաև հին ռազմածովային դրոշը, մասնավորապես, այն օգտագործվել է 1911 թվականի հուլիսին Պանամայի և Կալիֆոռնիայի ցուցահանդեսի բացման արարողության ժամանակ։

## 1912 թվականի բանակային դրոշ

1912 թվականին նախագահ Ուիլյամ Տաֆտը ձևավորեց Դրոշի խորհուրդ ()՝ ապագա 48 աստղանի դրոշի առանձնահատկությունների շուրջ քննարկումների համար։ Այս խորհուրդն իր առաջարկություններում նշել է, որ իմաստ ունի օգտագործել միատեսակ դիզայն նախագահական դրոշի բոլոր տեսակների համար (բացառությամբ գույնի. բանակային դրոշը պետք է լինի կարմիր, ռազմածովայինը՝ կապույտ), ինչը հավանության է արժանացել Թաֆթի կողմից։ 1912 թվականի հունիսի 24-ին նա հրապարակեց 1556 կարգադրությունը, որը լրացվեց հոկտեմբերի 29-ին 1637 կարգադրությամբ, որոնք կանոնակարգում էին 48 աստղանի դրոշի ճշգրիտ չափերը։ Երկու փաստաթղթերում էլ նշվում է, որ «նախագահական դրոշի դաշտի գույնը պետք է լինի կապույտ»։ 1913 թվականի փետրվարի 20-ին, համաձայն այդ կարգադրությունների, ներկայացվեց բանակային նախագահական դրոշը (դրոշի ֆոնը դարձրին կապույտ, իսկ կենտրոնում գտնվող աստղը՝ կարմիր), ինչպես նաև դրա վրա ավելացվեցին ևս 2 աստղ (46 աստղ, որոնք նշում էին ԱՄՆ-ի կազմում այդ պահին գտնվող նահանգները, ավելացվել էին դեռևս 1908 թվականին):

## 1916 թվականի դրոշ

1915 թվականի սեպտեմբերի 29-ին, Մեծ բանակի հանրապետության շքերթին հետևելիս, որի ընթացքում դիտահարթակում բարձրացվել էին բանակային և ռազմածովային նախագահական դրոշները՝ 1902 թվականի նմուշի դրոշի հետ միասին, Վուդրո Վիլսոնը եկավ նախագահական խորհրդանիշների վերջնական միավորման գաղափարին։ Այս հարցի քննարկմանը մասնակցել են ռազմածովային նախարարի օգնականներ Ֆրանկլին Ռուզվելտը և Բայրոն ՄաքՔենդլեսը։ Վերջինիս է պատկանում դրոշի անկյուններում 4 սպիտակ աստղ ավելացնելու գաղափարը՝ ռազմածովային դրոշի հետ շարունակականությունը պահպանելու համար։ Վիլսոնը հավանություն տվեց նրա առաջարկին, բայց մի միտք հայտնեց, որ Մեծ կնիքի փոխարեն դրոշի կենտրոնում արժե ավելացնել արծիվ, որն իր ճանկերում պահում է ձիթենու ճյուղ և խաչված նետեր և ցույց տվեց նման նկարի լիագույն տարբերակը, որն ընդունվեց որպես նոր դրոշի դիզայնի մշակման հիմք։

1916 թվականի մայիսի 29-ին Վիլսոնը հրապարակեց 2390 հրամանը, որով պաշտոնապես հաստատվեց նոր դրոշի ձևավորումը։ Արծիվը գրեթե ամբողջությամբ սպիտակ էր, բացառությամբ դեղին կտուցի, թաթերի և ճանկերի։ Նետերը գունազրկված էին, ի տարբերություն կանաչ ձիթենու ճյուղի և դրա վրա գտնվող բաց կանաչ ձիթապտուղների։ Տասներեք հստակ ուրվագծված սպիտակ ամպերը կազմում էին ոսկեգույն ճառագայթներով կամար, իսկ դրոշի անկյուններում տեղադրված էին չորս մեծ սպիտակ աստղեր։ Դրոշի չափերը սահմանվել են 10,2 x 16 ոտնաչափ (3,1×4,9 մետր) հարաբերակցությամբ։

Ռազմական և ծովային կանոնադրությունների փոփոխություններով կանոնակարգվել և համակարգվել են դրոշների գույնն ու ձևը՝ դրանք նախագահականի հետ միասնական տեսքի բերելով։

Այս դրոշն օգտագործվել է մինչև 1945 թվականը։

## 1945 թվականի դրոշ
Մահից քիչ առաջ Ֆրանկլին Ռուզվելտը (ով մասնակցել էր 1916 թվականի դրոշի մշակմանը) սկսեց մշակել նախագահական դրոշի դիզայնի որոշակի փոփոխության հարցը։ Դա կկատարվեր հաջորդ նախագահի՝ Հարի Թրումանի օրոք։ Դիզայնը մնաց ընդհանուր առմամբ անփոփոխ։ Արծիվը գլուխը շրջեց մյուս կողմը՝ նետերից դեպի ձիթենին (որպես խաղաղության խորհրդանիշ) և դարձավ լիագույն։ Դրոշի անկյուններում գտնվող չորս աստղերը հանվեցին, իսկ դրանց փոխարեն ավելացվեց 48 աստղից բաղկացած շրջանաձև օղակ՝ ըստ այն ժամանակ ԱՄՆ-ի կազմում գտնվող նահանգների թվի։ Նախագահական դրոշի, զինանշանի և պետական կնիքի փոփոխված ձևավորումները հաստատվել են 1945 թվականի հոկտեմբերի 25-ի 9646 կարգադրությամբ և երկու օր անց առաջին անգամ կիրառվել *USS Franklin D. Roosevelt (CV-42)* ավիակրի շահագործման հանձնման արարողության ժամանակ։

Հետագայում Դուայթ Էյզենհաուերի կարգադրություններով նրա նախագահության ժամանակ դրոշին ավելացվեցին ևս երկու աստղ՝ 1959 թվականի մայիսի 26-ին Ալյասկային նահանգի կարգավիճակ տալու և 1960 թվականի փետրվարի 5-ին Հավայան կղզիների՝ ԱՄՆ-ի կազմի մեջ մտնելու կապակցությամբ։ Դրոշն այլևս չի փոխվել։

## Վերարտադրման սահմանափակումներ
ԱՄՆ օրենսգրքի 18-րդ բաժնի § 713 (b) համաձայն՝ ԱՄՆ նախագահի դրոշի վերարտադրությունը կամ վաճառքը անօրինական արարք է, քանի որ այն, ըստ էության, վերարտադրում է նախագահական կնիքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դրոշներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Դրոշներ
Կատեգորիա:Նախագահությունն ԱՄՆ-ում