Պոմպեոսի թատրոն

**Պոմպեոսի թատրոն** (, ),  Հին Հռոմի առաջին քարե թատրոնը, կառուցվել է Գնեոս Պոմպեոսի հրամանով մ. թ. ա. 61 թվականին տարած իր հաղթանակից հետո։ Թատրոնը վերջնականապես պատրաստ է եղել միայն մ. թ. ա. 55 թվականին։ Թատրոնը տեղավորում էր քառասուն հազար հանդիսական։ Կառուցված լինելով հունական ճարտարապետության մոտիվներով, նախատիպ է եղել Հռոմեական կայսրության տարածքում հետագայում կառուցված թատրոնների և ամֆիթատրոնների համար։

Հռոմի Սենատի համար այն եղել է կուրիա, որտեղ անցկացվել են Սենատի ժողովները։ Այստեղ մ. թ. ա. 44 թվականին սպանվել է Հուլիոս Կեսարը։ Ներկայումս պահպանվել են ավերակները։

## Պատմություն
Եղել է Հռոմի առաջին մշտական թատրոնը։ Մինչ Պոմպեոսի թատրոնի կառուցումը, Հռոմն ունեցել է միայն ժամանակավոր թատրոններ ու ամֆիթատրոններ, որոնք կառուցվում էին փայտից և կարող էին հեշտությամբ հավաքվել և քանդվել։ Պոմպեոսն առաջինն էր, որը ոգեշնչվելով հունական թատրոնների ճարտարապետությամբ, որոնք տեսել էր Լեսբոսում, որոշում է կառուցել քարե թատրոն։ 
Թատրոնը կառուցվում է Մարսի անունը կրող դաշտում։ Այն ունեցել է քառասունհինգ մետր բարձրություն, այսինքն՝ բարձրությամբ հավասար է եղել Հռոմի Կապիտոլիումին և վերջինիս նման ունեցել է «սուրբ բլուրի»  խորհրդանշական դեր։ 
Ցիցերոնի նամակներից, որոնք գրվել են մ. թ. ա. 55 թվականին, հայտնի է դառնում, որ թատրոնի բացման կապակցությամբ կազմակերպվել են աննախադեպ խաղեր։ Այդ իրադարձությունը տեղի է ունեցել Պոմպեոսի ծննդյան օրը՝ սեպտեմբերի 29-ին։

Թատրոնը վերանորոգվել է  մ. թ. ա. 32 թվականին Ավգուստիանոս կայսեր օրոք, հետագայում նաև նրան հաջորդող կասրերի՝ Տիբերիանոսի, Դոմիցիանոսի, Դիոկլետիանոսի օրոք։
Եղել է ոչ թե պարզապես թատրոն, այլ բազմաբովանդակ համալիր, որը ներառել է շատրվաններով հարուստ զբոսայգի, առանձին սենյակներ, որտեղ ներկաները կարող էին դիտել արվեստի ամենատարբեր գործեր, որոնք Պոմպեոսն իր հետ բերում էր արշավանքներից։ Թատրոնի ամենաբարձր կետը եղել է Վեներայի տաճարը, քանի որ, ըստ ավանդության, հենց Վեներան է եղել Պոմպեոսի երկնային հովհանավորը, նրա անձնական աստվածությունը, ուստի Պոմպեոսը թատրոնը նվիրել է հենց Վեներա աստվածուհուն։

## Նկարագրություն
Թատրոնի կիսաշրջանաձև ճակատը կազմված է եղել տրավերտին քարով պատրաստված բաց կամարաշարքերից։ Թատրոնի ներքին շքեղ հարդարանքը եղել է հիմնականում մարմարից։ Այնտեղ եղել են արվեստի բազմաթիվ գործեր, որոնցից մի քանիսը հայտնաբերվել են, այդ թվում և Հերկուլեսի բրոնզաձույլ արձանը, որը գտնվում ե Վատիկանի թանգարանում։

Թատրոնի բազմահարկ բեմում կանգնեցվել են Ապոլլոնի և մյուսների արձանները, որոնցից երկուսը պահպանվել և հասել են մեր օրեր։ Դրանցից մեկը գտնվում է Լուվրում, իսկ մյուսը՝ Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարանում։ Բեմի հետևում կառուցվել է արվեստի գործերով զարդարված սյունասրահ, որի հակառակ կողմում եղել է ուղղանկյուն շինություն, որտեղ կանգնեցված է եղել Պոմպեոսի արձանը։

Սյունասրահից մնացել է միայն արևելյան կողմը։ Սյունասրահի կենտրոնում եղել է շատրվաններով ու արահետով զբոսայգի, որի հետքերը միայն վերջերս են հայտնաբերվել հնէաբանների կողմից։

## Պատկերասրահ

Theatre of Pompey 3D cut out.png|Պոմպեոսի թատրոնի 3D կառուցվածքը
Théâtre de Pompée et area sacra du largo argentina, plan de Rome, P. Bigot, MRSH Caen.JPG|Պոմպեոսի թատրոն
Théâtre de Pompée, Plan de Rome de Paul Bigot, université de Caen MRSH.JPG|Մարսի դաշտում Պոմպեոսի թատրոնը՝ թռչնի բարձրությունից
Pompeii BW 2013-05-13.jpg|Պոմպեոսի թատրոնը ներկայումս
Largo torre argentina PIANTA.jpg|«Ծիսական տարածքի» տաճարների հատակագիծը
Pompdraw.gif|Պոմպեոսի թատրոնը (վերականգնված տեսքը)
Jean-Léon Gérôme - The Death of Caesar - Walters 37884.jpg|Հուլիոս Կեսարի սպանությունը
Rome overlay graphic.jpg|Թատրոնի հատակագծը ժամանակակից Հռոմի հատակագծի վրա


## Արտաքին հղումներ

*The Theatre of Pompey
*Theatrum Pompei at LacusCurtius (article in Platner's Topographical Dictionary of Ancient Rome)
*The Temple above Pompey's Theatre (*CJ*&nbsp;39:360‑366)
*Pompey’s Politics and the Presentation of His Theatre-Temple Complex, 61–52 BCE 
*theaterofPompey.com
*Roma Online Guide

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
### Ընդհանուր աշխատանքներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
*Edmond Le Blant, ''De quelques statues cachées par les anciens''
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Dupont, F., & Letessier, P. (2012). Le théâtre romain. Armand Colin.
* Charles Picard, ''Sur le rôle religieux des théâtres antiques : de la Grèce à Rome''

### Հոդվածներ և գրքեր
* 
*  
* 
* 
*81 Sophie Madeleine, ''Le complexe pompéien du Champ de Mars au, témoin de la réappropriation idéologique Julio-Claudienne'' 
* 
* 
*BULLETIN MENSUEL DE L'ACADÉMIE DES INSCRIPTIONS: MOIS D'OCTOBRE 1867

Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 1-ին դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ