Մայքլ Քերթիս

**Մայքլ Քերթիս** (, հայտնի է նաև **Manó Kaminer, Mihály Kertész, Michael Kertész** անուններով. ), ծագումով հունգարացի հրեա կինոռեժիսոր, դերասան ու գրող, ով համարվում է 1930-1940-ական թվականների հոլիվուդյան ամենահամբավավոր և ամենաբեղմնավոր կինոգործիչներից մեկը. ընդհանուր առմամբ նկարահանել է 166 ֆիլմ, որոնցից 102-ը՝ Հոլիվուդում։

## Կենսագրություն
Մայքլ Քերթիսը ծնվել է Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում, հրեական ունևոր ընտանիքում։ 17 տարեկանում անդամագրվել է կրկեսի ստեղծագործական խմբին, որոշ ժամանակ աշխատել որպես կրկեսի դերասան, ապա ընդունվել է *Markoszy* համալսարան, այնուհետև՝ թատերական արվեստի թագավորական ակադեմիա (ներկայումս՝ թատրոնի և կինոյի համալսարան), որն ավարտել է 1906 թվականին։ 1912-ից, *Mihály Kertész* անվամբ, ծավալել է իր ստեղծագործական գործունեությունը որպես դերասան և բեմադրիչ: 1913-ին տեղափոխվել է Դանիա և *Nordisk Film* ստուդիայում մասնակցել «*Ատլանտիս*» ֆիլմի նկարահանումներին՝ որպես դերասան և ռեժիսորի օգնական։ Աշխատել է նաև Շվեդիայում՝ իբրև նորություններ նկարահանող օպերատոր և ռեժիսորներ Վիկտոր Շյոստրյոմի ու Մորից Ստիլլերի օգնական։ 1914 թվականին վերադարձել է Հունգարիա և զգալի ավանդ ներդրել հունգարական կինոյի կայացման գործում. մինչև 1917 թվականը հասցրել է նկարահանել 14 կինոնկար, այդ թվում՝ հունգարական ազգային կինեմատոգրաֆիայի առաջին լուրջ հաջողությունը համարվող *Bánk bán*-ը (1914): 1919 թվականին, երբ ծավալվել են քաղաքացիական կռիվներն ու «սպիտակ տեռոր»-ը հրեաների, կոմունիստների ու մտավորականների նկատմամբ, ստիպված՝ լքել է Հունգարիան և անցել Ավստրիա։ Կինոյում նրա կարիերան կարելի է բաժանել չորս փուլի. հունգարական (1912-1918), ավստրիական (1919-1925), գերմանական (1925-1926) և ամերիկյան (1926-1961)։

Քերթիսը Հոլիվուդ է եկել 1926 թվականին, Ուորներ Բրազերսի հրավերով և 1930-1940-ական թվականներին դարձել այդ ստուդիայի առավել կարևոր ռեժիսորը։ Այստեղ նա նկարահանել է մի ամբողջ շարք ֆիլմեր, որոնք դասվել են կինոյի դասական երկերի շարքը։ Ահա դրանց ոչ ամբողջական ցանկը. *Captain Blood* (1935), *The Charge of the Light Brigade* (1936), *The Adventures of Robin Hood* (1938), *The Sea Hawk* (1940), *Casablanca* (1942) (վերջինիս համար արժանացել է հեղինակավոր Օսկար կինոմրցանակի)...

Մայքլ Քերթիսը մահացել է 1962 թվականին, Հոլիվուդում, քաղցկեղից։ Թաղվել է Գլենդեյլում, *Forest Lawn Memorial Park*-ում։ 1960 թվականի փետրվարի 8-ին Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում տեղի է ունեցել նրա անունը կրող աստղի բացման հանդիսավոր արարողությունը։

## Քերթիսի մասին
Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1928 թվականին աստվածաշնչյան թեմաներով «*Նոյի տապանը*» ֆիլմի ջրհեղեղի տեսարանը նկարահանելիս Քերթիսը, անտեսելով գլխավոր օպերատորի խորհուրդը, ստատիստներին չի փոխարինել մանեկեններով։ Հետևանքը եղել է այն, որ երկու հոգի վիրավորվել են, երեք հոգի էլ՝ խեղդվել:

## Ֆիլմագրություն

## Գրականություն
*Christian Viviani, *Michael Curtiz*, Anthologie du cinéma n° 73, L'Avant-scène, 1973  ; repris dans *Anthologie du cinéma tome 8*, L'Avant-scène : C.I.B., 1974 
* René Noizet, *Tous les chemins mènent à Hollywood : Michael Curtiz*, L'Harmattan, 1997 
**The Many Cinemas of Michael Curtiz*, par  R. Barton Palmer, sous la direction de Murray Pomerance, éd.  University of Texas Press, 2018,
**Michael Curtiz: A Life in Film,* par Alan K. Rode, éd.  The University Press of Kentucky, 2017,
**The American Films of Michael Curtiz*, par R. J. Vitone, éd.  *Scarecrow Press*, 1986.

## Հոդվածներ և հարցազրույցներ
***Casablanca' director Michael Curtiz is finally getting the recognition he deserves'', par Kenneth Duran pour le [[Los Angeles Times]], 2018,
*''No Mistakes,'' par David Thomson, pour [[The New York Review of Books]], 2018,
*''The versality, vitriol and vision of Michael Curtiz'', par Mark Burger pour [[Yes! Weekly]], 2018
*''The unknown director behind one of the most famous movies of all time'', par J.P O'Malley pour [[The Times of Israel|The Times of Israël]], 2018,
*''A Nice Guy in Noirland Reaches 'The Breaking Point**, par James Plath pour le webzine PopMatters, 2017,
**François d’Assise superstar (Francis of Assisi, Michael Curtiz, 1961)*, par Charlotte Aumont pour la revue Double Jeu, 2016,
**The Essentials: 5 Of Michael Curtiz's Greatest Films*, par Oliver Lyttelton pour IndieWire, 2012,
**The Comancheros (1961)*,  par Christopher Lloyd, pour *The Film Yap*, 2011,
**Actor With Guitar,* par  Howard Thomson, pour The New York Times, 1958,
**The screen :Three newcomers arrive here, 'I'll See You in My Dreams,' a Picture About Gus Kahn, Opens at Music Ha*ll, par Bosley Crowther pour The New York Times, 1951

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Literature on Michael Curtiz
*Kertész Kaminer Manó (aka Kertész Mihály) profile

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հունգարացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հունգարացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ