Մարանա (Արիզոնա)

**Մարանա** ()՝ քաղաք Արիզոնայում, տեղակայված Պիմա և մասնակիորեն Պինալ շրջաններում։ Քաղաքը գտնվումէ Տուսոնի հյուսիսարևմտյան հատվածում։

Քաղաքը Արիզոնայի չորրորդ ամենաարագ աճող քաղաքն էր 1990-ից 2000 թվականներին:

## Պատմություն
Մարանա քաղաքը տեղակայված է մի վայրում, որն ունի երկար և հարուստ պատմություն։ Հաստատվել է, որ ավելի քան 4200 տարի է այս տարածքում և Սանտա-Կրուզ հովտում մարդիկ են ապրում։ Շատ առաջ, մինչև 17-րդ դարում կոնկիստադորների և միսիոներների գալը, այս տարածքը բնակեցված էր մարդկանցով, ովքեր այժմ հայտնի են որպես Հոհոկամ։ Նրանք կառուցում էին ոռոգման ջրանցքներ և Սանտա Կրուզ գետի ջրերը օգտագործելով՝ ոռոգում էին իրենց դաշտերը։ Շ

Տեղանք այցելած առաջին եվրոպացին հոգևորական Էուսեբիո Ֆրանցիսկո Կինոն էր, ով այստեղ եղել է 1694 թվականին։ 1775 թվականին այս վայրով, Սանտա Կրուզ գետի երկայնքով, դեպի հյուսիս անցել է կապիտան Հուան Բաուտիստա դե Անսայի արշավախումբը։

1854 թվականին, երբ տարածքը անցավ ԱՄՆ-ի իրավասության տակ, այստեղ հայտնվեցին առաջին հանքափորները, որոնք փորձում էին գտնել արժեքավոր օգտակար հանածոներ։ Չնայած նրանք չկարողացան գտնել ոսկի, սակայն 1865 թվականին Սիլվեր-Բել լեռներում հայտնաբերվեց պղնձի հանքաքար։

1881 թվականին այստեղ կառուցվեց երկաթուղի, որը բերեց լուրջ փոփոխություններ տարածաշրջանին։ Մարանան հայտնվեց քարտեզի վրա որպես Southern Pacific Railroad ընկերության կայարան։ Քաղաքի անվանումը գալիս է  («թփուտներ, խիտ բուսականություն») բառից. այդպես էին կոչում այս տարածքը երկաթուղու շինարարական աշխատանքներով զբաղվող աշխատողները, ովքեր մաքրում էին տեղանքը ապագա գծի համար։

1924 թվականին այստեղ հաստատվեցին մորմոնները։ 1930 թվականին այստեղ հայտնվեցին Չինաստանից եկած վերաբնակիչներ։

Սկզբում բնակիչները զբաղվում էին հանքարդյունաբերությամբ, սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մարանան վերածվեց գյուղատնտեսական կենտրոնի։ Տեղի ֆերմերները հիմնականում աճեցնում էին բամբակ, ինչպես նաև ցորեն, գարի, առվույտ և պեկան։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո Մարանան ու նրա շրջակայքը դարձան զինված ուժերի տեղակայման վայր։ 1942-1945 թվականներին Մարանայի ավիաբազան ԱՄՆ-ի ամենամեծ ավիացիոն ուսումնական կենտրոններից մեկն էր, որտեղ վերապատրաստվել են ավելի քան 10,000 օդաչուներ։ Ավելի ուշ, քաղաքը շրջապատեցին «Տիտան» ռազմավարական հրթիռների համար նախատեսված հինգ հրթիռային հարթակներ։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Պիմա և Պինալ շրջանների սահմանների միջակայքում, որի շուրջ կա փոքր համայնք՝ Ռիլիտո, որը չունի իրավաբանական կարգավիճակ։ Այն գտնվում է Ֆինիքսի և Տուսոնի միջև՝ Interstate 10 մայրուղու վրա և շրջապատված է Թորտոլիտա լեռներով արևելքում, Այրոնվուդ Ֆորեստ ազգային հուշարձանով արևմուտքում և Սագուարո ազգային պարկով հարավում։

Քաղաքից 24 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Մարանա տարածաշրջանային օդանավակայանը(), սակայն այն չի սպասարկում առևտրային ավիաընկերություններ։ Քաղաքի բնակիչները կարող են օգտվել Տուսոնի միջազգային օդանավակայանից։

Քաղաքի հարավային մասը զգալիորեն աճել է 1990 թվականից սկսած՝ շնորհիվ առանձին տան սեփականատերերի, ովքեր ապրում էին չհաշվառված տարածքներում, և տարբեր բիզնեսների կողմից պատկանող հողերի ներառման։ 1992 թվականին Մարանա քաղաքի խորհուրդը որոշել է անեքսիայի ենթարկել Պիմա շրջանում գտնվող տարածքները՝  միացման համար ընտրելով միջնահանգային նեղ հատվածներ, որոնք գտնվում են դեպի հարավ՝ Interstate 10 մայրուղու երկայնքով, ապա դեպի արևելք՝ Ina Road-ով, հետո՝ հարավ՝ Thornydale Road-ով։ Այս տարածքներում բարձր խտությամբ առևտրային ձեռնարկություններ, առևտրի կենտրոններ (Kmart, Costco, Target և Home Depot) կային, և դրանց ընդունման նպատակն էր համալրել քաղաքի բյուջեն հարկերից։ Ամբողջ տարածքները, որոնք հարում էին այս ճանապարհային հատվածներին, սակայն չեն եղել ընդունված։ Արդյունքում, Տուսոն քաղաքի իշխանությունները դիմել են հայց դատարան՝ նշելով, որ տարածքների անեքսիան ապօրինի էր։ Չնայած դրան, 1994 թվականի ապրիլի 4-ին կայացվել է դրական որոշում Մարանա քաղաքի օգտին։ Այդ որոշումից հետո փոխվել են Արիզոնայի նահանգի օրենքները՝ արգելելով փոքրիկ տարածքների անեքսիան առանց հարակից տարածքների ընդունման

## Ժողովրդագրություն
ԱՄՆ-ի 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով, Մարանա քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 34,961 մարդ (որից 49,9%-ը տղամարդիկ և 50,1%-ը կանայք), հաշվում էր 13,073 տնային տնտեսություն և 9,939 ընտանիք։ Լրիվ կազմը. 82,0%-ը սպիտակամորթներ, 3,8%-ը ասիացիներ, 2,5%-ը սևամորթներ, 1,2%-ը բնիկ ամերիկացիներ, 0,1%-ը հավայաններ և Խաղաղ օվկիանոսից դուրս եկած մարդիկ, 3,7%-ը երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ։

13,073 տնային տնտեսություններից 63,5%-ը համարվում էին միասին ապրող ամուսնական զույգեր (25,7%-ը երեխաների հետ՝ մինչև 18 տարեկան), 8,5%-ը ընտանեկան տնտեսություններ էին՝ կանայք ապրում էին առանց ամուսինների, 4,0%-ը՝ ընտանիքներ, որտեղ տղամարդիկ ապրում էին առանց կանանց, 24,0%-ը՝ առանց ընտանիք կազմելու։ Միջինը տնային տնտեսությունում ապրում է 2,63 մարդ, իսկ ընտանիքի միջին չափը՝ 3,00 մարդ։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը տարիքային խմբերով դասավորված էր հետևյալ կերպ՝ 25,6%-ը՝ մինչև 18 տարեկան, 2,8%-ը՝ 18-21 տարեկան, 58,8%-ը՝ 21-ից 65 տարեկան, և 14,8%-ը՝ 65 տարեկանից բարձր։ Բնակչության միջին տարիքը՝ 37,7 տարի։

2014 թվականին միջին եկամուտը մեկ ընտանիքի համար գնահատվել էր $78,365, մեկ տնային տնտեսության համար՝ $74,817։ Մարդու հաշվով եկամուտը՝ $33,649։

## Փաստեր
* Քաղաքի մոտ է գտնվում «գաղտնի օդանավակայանը» Pinal Airpark-ը, որը և՛ կոմերցիոն ինքնաթիռների պահեստավորման բազա է, և՛ ԿՀՎ-ի կողմից օգտագործվող օդանավակայան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1977 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արիզոնայի քաղաքներ