Կատարական ռիալ

**Կատարի ռիալ** (նշանը՝ QR լատիներեն,  , ISO կոդը՝ QAR) Կատարի պետական արժույթն է։ Բաժանվում է 100 դիրհամի ( արաբ. درهم )։

## Պատմություն
Մինչև 1966 թվականը Կատարն օգտագործում էր հնդկական ռուփին որպես արժույթ՝ ծոցի ռուփիի տեսքով։ Երբ 1966 թվականին Հնդկաստանը արժեզրկեց ռուփին, Կատարը, Պարսից ծոցի ռուփի օգտագործող մյուս պետությունների հետ միասին, նախընտրեց ներմուծել իր սեփական արժույթը։

Մինչև դա անելը, Կատարը հակիրճ ընդունեց Սաուդյան ռիալը, այնուհետև ներկայացրեց Կատարի և Դուբայի ռիալը 1966 թվականի մարտի 21-ին՝ Կատար-Դուբայ արժութային համաձայնագրի ստորագրումից հետո։ Սաուդյան ռիալն արժեր 1065 ծոցի ռուփի, մինչդեռ Կատարի և Դուբայի ռիալը մինչև արժեզրկումը հավասար էր Պարսից ծոցի ռուփիին։ Սկզբում ստեռլինգի հետ կապված մեկ շիլլինգ և վեց պենս (1 ս. 6 դ.) մեկ ռիալի համար, դրա արժեքը փոխվեց մեկ շիլլինգի և ինը պենսի (1 շիլինգ և 9 դ.), երբ 1967 թվականին ստեռլինգը արժեզրկվեց՝ պահպանելով իր արժեքը ոսկու նկատմամբ։

Դուբայի մուտքից հետո Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, Կատարը սկսեց թողարկել Կատարի ռիալը Դուբայից առանձին 1973 թվականի մայիսի 19-ին։ Հին թղթադրամները շարունակեցին շրջանառվել զուգահեռաբար 90 օր, այդ ժամանակ դրանք հետ կանչվեցին։

## Մետաղադրամներ
1966 թվականին Կատարի և Դուբայի անունով մետաղադրամներ են ներմուծվել 1, 5, 10, 25 և 50 դիրհամով։ 1973 թվականին ներկայացվեց մետաղադրամների նոր շարք՝ նույն չափերով և բաղադրությամբ, ինչ նախկին մետաղադրամները, բայց միայն Քաթարի անունով։ Այժմ շրջանառվում են միայն 25 և 50 դիրհամ արժողությամբ մետաղադրամներ, թեև ավելի փոքր մետաղադրամները մնում են օրինական վճար։

## Թղթադրամներ
1966 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Կատարի և Դուբայի արժութային խորհուրդը ներկայացրեց թղթադրամներ 1, 5, 10, 25, 50 և 100 ռիալով։ Դրանք փոխարինվեցին 1973 թվականի մայիսի 19-ին Կատարի Արժույթի Գործակալության 1, 5, 10, 100 և 500 ռիալ անվանական արժեքներով թղթադրամներով. 1976 թվականին թողարկվել է 50 ռիալ արժողությամբ թղթադրամ։ Կատարի Կենտրոնական բանկը ստեղծվել է 1973 թվականի օգոստոսի 5-ի 15-ի որոշմամբ։ Կատարի արժութային գործակալության կողմից թողարկված բոլոր մետաղադրամներն ու թղթադրամները դարձել են բանկի սեփականությունը, բայց շարունակել են շրջանառվել մի քանի տարի։ 2003 թվականին թողարկվել է Չորրորդ շարքը, իսկ 2007 թվականի սեպտեմբերի 26-ին թողարկվել է վերանայված 100 և 500 ռիալ արժողությամբ, որը հաջորդել է 1, 5, 10, 50-ի վերանայվածին՝ 2008 թվականի սեպտեմբերի 15-ին։ 2020 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Կատարի Կենտրոնական բանկը շրջանառության համար թողարկել է թղթադրամների հինգերորդ շարքը։ Այս շարքում ներառված է 200 ռիալանոց թղթադրամը։ Թղթադրամների առջևի կողմը ունի ընդհանուր ձևավորում, որը հիմնված է ավանդական երկրաչափական նախշերի, Կատարի դրոշի, Կատարի բուսական աշխարհի և Կատարի պատմական ճարտարապետությունը ներկայացնող դարպասի վրա։

Կատարը թողարկել է 22 ռիալ արժողությամբ թղթադրամ 2022 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության համար։

## Ֆիքսված փոխարժեք
Կատարի ռիալը կապված է ԱՄՆ դոլարի հետ 1 ԱՄՆ դոլար = QR 3,64 ֆիքսված փոխարժեքով։ Այս դրույքաչափը ամրագրվել է Կատարի օրենսդրության մեջ 2001 թվականի հուլիսի 9-ին Կատարի էմիր Համադ բեն Խալիֆա Ալ Թանիի կողմից ստորագրված Թագավորական թիվ 34 հրամանագրով 2001 թվականի հուլիսի 9-ին։

Հոդված 1-ում նշվում է, որ Կատարի ռիալի փոխարժեքը պետք է ամրագրվի ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ 3,64 QR, և սահմանում է 3,6415 QR և 3,6385 QR վերին և ստորին սահմաններ՝ Կատարի Կենտրոնական բանկի կողմից Կատարում գործող բանկերի հետ դոլարի առքուվաճառքի համար։ Հոդված 2-ը Կատարի Կենտրոնական բանկին իրավասություն է տալիս որոշել ԱՄՆ դոլարի վաճառքի ծավալը և ժամանակը, ինչպես նաև նման վաճառքի և վճարումների հետ կապված պայմանները։ Հոդված 3-ը չեղյալ է հայտարարում 1975 թվականի ավելի վաղ թագավորական թիվ 60 հրամանագիրը, որով ռիալը պաշտոնապես կապված էր ԱՄՀ-ի փոխառության հատուկ իրավունքների հետ (SDR):

## 2017 թվականի Կատարի դիվանագիտական ճգնաժամի ազդեցություն
Ի պատասխան 2017 թվականի Կատարի դիվանագիտական ճգնաժամի՝ Կատարին շրջափակող երկրների բանկերը ստիպված են եղել դադարեցնել առևտուրը Կատարի բանկերի հետ։ Սա հանգեցրեց օֆշորներում իրացվելիության անկմանը և Կատարից դուրս ֆիքսված փոխարժեքից հեռացման, ընդ որում 2017 թվականի հունիսի վերջին 1 ԱՄՆ դոլար գնելու համար պահանջվում էր մինչև 3.81 QR, մի իրավիճակ, որը շարունակվեց մինչև 2017 թվականի դեկտեմբեր։

Սա նաև հանգեցրեց Կատարից դուրս Կատարի թղթադրամների առևտուրը որոշ երկրների որոշ բանկերի հետ, ինչպիսիք են Մեծ Բրիտանիան։

Կատարի ներսում, սակայն, Կատարի Կենտրոնական բանկը շարունակել է ԱՄՆ դոլար գնել և վաճառել ֆիքսված փոխարժեքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Կատար
Կատեգորիա:Կոտրված ֆայլի հղումով էջեր
Կատեգորիա:Փող