Վարդան Աճեմյան

**Վարդան Մկրտչի Աճեմյան** (), հայ անվանի թատերական ռեժիսոր, թատերական գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1965), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1975), Ստալինյան 3-րդ աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1951)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Վանում։ Ավարտելով Երևանի գեղարվեստական ուսումնարանը` 1924 թվականին Աճեմյանը ընդունվում է Մոսկվայի դրամատիկական ստուդիան՝ դասեր առնելով Ստանիսլավսկու, Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի, Վախթանգովի բեմադրություններից։ Գալով Թիֆլիս՝ դառնում է Թիֆլիսի հայ դրամատիկական ստուդիայի ղեկավարը, որտեղ բեմադրում է Դերենիկ Դեմիրճյանի «Հաղթական սիրո երգը» պիեսը։ Հայրենիք վերադառնալով արդեն որպես պրոֆեսիոնալ բեմադրիչ` նա 1928 թվականին դառնում է Լենինականի պետական թատրոնի հիմնադիրներից մեկը և հենց այստեղ էլ բեմադրում իր առաջին ներկայացումները՝ վկայելով, որ ասպարեզ է եկել արդիականության հարցերի հանդեպ զգայուն, լայն մտածողության և վառ ձիրքի տեր մի արվեստագետ։ 1930-ականների վերջին նա տեղափոխվեց Երևանի Առաջին պետթատրոն։ Աճեմյանն իր բեմադրած պիեսներից շատերի համահեղինակն է եղել, ինչպես նաև իր բեմադրությունների նկարչական ձևավորման համահեղինակը։ Անուշ օպերան բեմադրելու համար արժանացել է ՀՍՍՀ պետական մրցանակի 1970 թվականին։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

[մինի|Վարդան Աճեմյանի հուշատախտակը [Մաշտոցի պողոտա (Երևան)|Երևանի Մաշտոցի պողոտայում]]

## Բեմադրություններ
* Դերենիկ Դեմիրճյան՝ «Երկիր հայրենի», 1940 թվական, «Հաղթական սիրո երգը»
*Արամաշոտ Պապայան «Աշխարհն, այո, շուռ է եկել»
* Գաբրիել Սունդուկյան՝ «Էլի մեկ զոհ»
* Վրթանես Փափազյան՝ «Ժայռ», 1944 թվական
* Անտոն Չեխով՝ «Բալենու այգի», 1951 թվական
* Ալեքսանդր Շիրվանզադե՝ «Նամուս», «Քաոս», «Պատվի համար», «Մորգանի խնամին»
* Գուրգեն Բորյան՝ «Նույն հարկի տակ»
* Եղիշե Չարենց՝ «Դեպի ապագան»
* Պագոդին՝ «Երրորդ պաթետիկականը»
* Վիլյամ Սարոյան՝ «Իմ սիրտը լեռներում է»
* Ուիլյամ Շեքսպիր՝ «Ռոմեո և Ջուլիետտա», «Տասներկուերորդ գիշեր», 1944 թվական
* Նաիրի Զարյան՝ «Արտավազդ և Կլեոպատրա»
* Եվրիպիդես՝ «Իֆիգենիան Ավլիսում»
* Զարզանդ Դարյան՝ «Հանրապետության նախագահը»
* Մաքսիմ Գորկի՝ «Հատակում»
* Լավրենյով՝ «Բեկում»
* Ստեփան Բաղդասարյան՝ «Արյունոտ անապատ» («Մարոկկո»)
* Հակոբ Պարոնյան՝ «Մեծապատիվ մուրացկաններ», «Պաղտասար աղբար», «Շողոքորթը»
* Ֆրիդրիխ Շիլլեր՝ «Սեր և խարդավանք»
* Մկրտիչ Ջանան՝ «Շահնամե»
* Կարլո Գոլդոնի՝ «Հյուրանոցի տիրուհին»
* Լ.Միքայելյան՝ «Գոշ»
* Ալեքսանդր Արաքսմանյան՝ «Կոմս Էմմանվել»
* Ա.Կորնեյչուկ՝ «Ռազմաճակատ», 1942 թվական
* Ալեքսանդր Սուխովո-Կոբլին՝ «Կրեչինսկու հարսանիքը», 1946 թվական
* «Արա Գեղեցիկ», 1946 թվական
* Ա. Ֆադեև «Երիտասարդ գվարդիա», 1947 թվական
* «Դեպի ապագան»
* Տիգրան Չուխաջյան՝ «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղան»
* «Դավիթ Բեկ»
* Դունաևսկի՝ «Ազատաշունչ հողմը»
* «Եվ այլն կամ նոր Դիոգինեսը»
* «Կարինե»
* Վաղարշ Վաղարշյան՝ «Վանքաձոր»
* Յա. Գալան՝ «Սերը լուսաբացին»
* «Էլի մեկ զոհ»
* «Բաղնըսի բոխչա»
* «Անտառը»
* «Ակամա ամուսնություն»
* Նար Դոս՝ «Սպանված աղավնի»
* «Ստալինգրադից հեռու»
* «Օտար ստվեր»
* «Փորձադաշտ»
* «Նույն հարկի տակ»
* «Հրաշալի գանձ»
* «Գարնան անձրև»

## Գրականություն Վարդան Աճեմյանի մասին
[մինի|Վարդան Աճմյանի գերեզմանը [Կոմիտասի անվան պանթեոնում]]
* Լ. Հախվերդյան, Կլասիկան և մեր օրերը. Վարդան Աճեմյանի արվեստը, Երևան, 1962 թվական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Կոմիտասի անվան պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ