.wiki

**.wiki,** վերին մակարդակի դոմենային անուն է, որի նպատակը վիքի-կայքերին բնորոշում տալն է։ Այն առաջարկվել է ICANN-ի նոր ընդհանուր վերին մակարդակի դոմենների (gTLD) ծրագրի շրջանակում և հասանելի է դարձել լայն հանրության համար 2014 թվականի մայիսի 26-ին։

.wiki դոմենի ռեգիստրի կառավարիչը հանդիսանում է Registry Services LLC ընկերությունը, որը GoDaddy-ի սեփականությունն է։

## Պատմություն
2012 թվականի հունիսին Top Level Design ընկերությունը դիմում ներկայացրեց ICANN-ին՝ .wiki բարձր մակարդակի դոմենով (gTLD) գործելու համար։ 2013 թվականի նոյեմբերի 7-ին ICANN-ը և Top Level Design-ը ստորագրեցին համաձայնագիր, որով ընկերությանը պաշտոնապես տրամադրվեց .wiki դոմենի լիազորություն։

Top Level Design-ի CEO Ռեյ Քինգը նշել է, որ դոմենի ոլորտի շատ մասնագետներ .wiki-ին համարում են «թաքուն հզոր թեկնածու»՝ հաջողակ gTLD դառնալու համար, քանի որ «.wiki» ավարտով կայքը միանգամից հասկացնում է իր ձևաչափը։ Օրինակ՝ craftbeer.wiki հասցեում այցելուն ակնկալում է ակտիվ, քննարկումներով լի համայնք գարեջրի պատրաստման վերաբերյալ, մինչդեռ craftbeer.com կամ craftbeer.guru հասցեներում բովանդակությունը կարող է լինել խանութ, բլոգ, ճանապարհորդության ուղեցույց կամ այլ բան։

2014 թվականի հունվարին ClickZ-ը .wiki դոմենը ներառեց «2014 թվականի հետևելու համար լավագույն 10 gTLD-ների» ցանկում՝ շեշտելով այն որպես հարմար գործիք փոքր և մեծ ընկերությունների համար անվտանգ, համատեղ աշխատանքի հարթակի ստեղծման տեսանկյունից։

Դիմումը ներառվեց DNS-ի արմատային գոտում 2014 հունվարի 19-ին։ Մարտ ամսին Top Level Design-ն արդեն պայմանագիր ուներ ավելի քան 120 դոմենային ռեգիստրատորների հետ՝ .wiki անունների վաճառքի համար։

2014 թվականի մայիսին հայտարարվեց, որ Վիքիմեդիա հիմնադրամը օգտագործելու է «w.wiki» հասցեն՝ որպես URL կրճատիչ։ Վիքիմեդիան նաև աջակցեց Top Level Design-ի առաջարկը՝ ICANN-ի համապատասխան խորհրդին դիմելու նպատակով՝ ապաբլոկավորելու 179 երկտառանոց լեզվային կոդեր .wiki դոմենի համար։

.wiki դոմենի գրանցումները հասանելի էին միայն ապրանքային նշան ունեցող կազմակերպություններին մինչև մայիսի 5-ը։ Դրանից հետո՝ մայիսի 26-ից, գրանցումները բացվեցին բոլորի համար։ Ըստ Domain Name Wire-ի՝ ընդհանուր հասանելիության առաջին իսկ օրը գրանցվեց ավելի քան 3000 .wiki դոմեն։

gTLD-ի գործարկման շրջանակում Top Level Design-ը և YouGov-ը հրապարակեցին մի զեկույց, ըստ որի՝ Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի սպառողների գրեթե կեսը «գրեթե հնարավորություններ չունի» համագործակցելու իրենց սիրելի բրենդների հետ առցանց։ Ավելին՝ ՄԹ-ում հարցվածների 25%-ը և ԱՄՆ-ում՝ 23%-ը կցանկանային մասնակցել բրենդավորված վիքի-կայքերին՝ իրենց ներդրումն ունենալով սիրելի բրենդների, ծառայությունների կամ համայնքների զարգացման մեջ։ Քինգը շեշտեց, որ վիքի-մշակույթը հենց համագործակցության վրա է հիմնված, և դրա համար էլ .wiki դոմենը մեծ ներուժ ունի։

2015 թվականի հուլիսին .wiki-ն ընդգրկվեց «Top 20 լավագույն նոր gTLD-ներ՝ որակի հիման վրա» ցանկում՝ ըստ Globe Runner-ի SEO վարկանիշային համակարգի։

2023 թվականի հունիսին .wiki դոմենի ռեգիստրի վերահսկողությունը փոխանցվեց Top Level Design-ից GoDaddy Registry ընկերությանը։

## Նպատակ
2012 թվականի դիմումում Top Level Design ընկերությունը հայտարարում էր, որ .wiki բարձր մակարդակի դոմենի նպատակն է՝ «ստեղծել ինտերնետային նշանակված տարածք վիքի-կայքերի համար։ Այս gTLD-ն թույլ կտա հստակ առանձնացնել վիքի-կայքերը ինտերնետում առկա միլիոնավոր այլ կայքերից և հնարավորություն կտա օգտատերերին հեշտությամբ գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան վիքի-կայքեր։ Վիքի կայքերը ինտերնետում աճող երևույթ են՝ հանդիսանալով տեղեկատվություն ստեղծելու և ներկայացնելու նորարար, հեշտ օգտագործվող համատեղ արտադրության մեթոդ։ Դրանք, ընդհանուր առմամբ, բաց և խմբագրելի են, հաճախ՝ համայնքակենտրոն։ Բացի այդ, առանձին վիքի-կայքերը, ինչպես նաև վիքի հարթակը գտնվում են մշտական փոփոխության մեջ՝ նմանապես, ինչպես ամբողջ ինտերնետն է փոփոխվում։ Վիքիները, մեծացյալ առումով, տեղեկատվության պահոցներ են, որոնք արժեք են ստանում յուրաքանչյուր անհատ օգտատիրոջ մասնակցության շնորհիվ։ Դրանք հանդիպման վայրեր են և գաղափարների ու գիտելիքների փոխանակման հեղափոխական միջոցներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Delegation Record for .WIKI, Internet Assigned Numbers Authority (IANA)
*  by ICANN (November 15, 2013)

Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեններ