Նավ (ճարտարապետություն)

250px|մինի|Ռոմանական եռանավ եկեղեցու կառուցվածքը
**Նավ** (, ` նավ), ինտերիերի ձգված մաս հատկապես բազիլիկ կառույցներում, որը մեկ կամ երկու կողմերից սահմանափակվում է սյունաշարով կամ սյունով` զատելով այն հարևան նավերից։

## Ստուգաբանություն
«Նավ» բառը ծագում է ` «նավ» բառից։ Ենթադրվում է, որ այդ անվանումը պետք է ընդգծեր եկեղեցու հիմնական տարածքի նշանակությունը, քանի որ նավը քրիստոնեական եկեղեցու հիմնական խորհրդանիշերից է։ Հնարավոր է նաև, որ այն արտացոլում է եկեղեցու այդ մասի նմանությունը շրջված նավին։

## Պատմություն
[250px|մինի|ձախից|Սուրբ Պետրոսի բազիլիկը (4-րդ դար) պատկերող [ֆրեսկո ]]
Ինտերիերի բաժանումը նավերի առաջացել է հին հունական եկեղեցիներում։ Հին հռոմեական ճարտարապետության մեջ քաղաքացիական շենքերը` բազիլիկները, բաղկացած են եղել զուգահեռ նավերից։

Սկսած 4-րդ դարից` շինության բազիլիկ ձևը կիրառվել է քրիստոնեական եկեղեցիներում։ Նավերի են բաժանված եղել ինչպես բազիլիկ եկեղեցիները, որոնք տարածված են եղել միջնադարում Արևմտյան Եվրոպայի կաթոլիկ ուղղության ճարտարապետության մեջ, այնպես էլ շատ գմբեթավոր եկեղեցիներ, որոնք ի հայտ են եկել և լայն տարածում գտել քրիստոնյա արևելյան երկրներում և Բյուզանդիայում։ Ի տարբերություն խորանի և երգչախմբի համար նախատեսված մասի, որոնք նախատեսված են եղել բացառապես հոգևորականների համար, նավը եկեղեցու այն մասն է եղել, որտեղ կարող էին գտնվել աշխարհիկ մարդիկ։

Վաղ քրիստոնեական եկեղեցիներում սովորաբար եղել է 3 կամ 5 նավ (որպես կանոն` կենտ թվով)։ Պատերի վերին մասում տեղադրվել են կառույցը լուսավորող պատուհանները։ Նավերը ծածկվել են փայտե հարթ առաստաղով։

Միջին դարերում ռոմանական և գոթական տաճարների նավերը ծածկվել են արդեն քարե ծածկերով։ Միջին նավը, որպես կանոն, ավելի բարձր էր լինում մյուսներից, չնայած կառուցվել են եկեղեցիներ, որոնց բոլոր նավերը հավասար են եղել։ Նրանց ինտերիերը կոչվել է սրահային։

Ինտերիերի բաժանումը նավերի որպես տարածված միջոց պահպանվել է վերածննդի, բարոկկոյի և կլասիցիզմի դարաշրջաններում։

## Ճարտարապետական լուծումներ
[150px|մինի|աջից|[Ամյենի Աստվածամոր տաճարի կենտրոնական նավը]]
Բացի երկարավուն նավերից` լինում են նաև լայնակի նավեր` տրանսեպտներ։ Վաղ քրիստոնեական բազիլիկներում տրանսեպտով ավարտվում էր շինությունը խորանի մոտ։ Ավելի ուշ բազիլիկներում տրանսեպտը տեղադրվում էր շենքի կենտրոնական մասում` կենտրոնական նավի հետ խաչ ձևավորելով։ Այդպիսի շինություններում հատվող տեղը առանձնացվում էր աշտարակով կամ գմբեթով։

Խաչաձև-գմբեթավոր տաճարներում երկայնակի և լայնակի նավերը կարող են լինել նույն երկարության` ձևավորելով հավասար կողմերով խաչ։ Որոշ եկեղեցիներում նավերը թույլ են արտահայտված, ինչի դեպքում ճիշտ չէ «նավ» եզրը օգտագործել խաչաձև-գմբեթավոր եկեղեցու ինտերիերը նկարագրելու համար։

Ինչպես հին հռոմեական ճարտարապետության մեջ, նավեր կարող են ունենալ նաև աշխարհիկ կառույցները, օրինակ` Սան Մարկո եկեղեցու գրադարանը Ֆլորենցիայում (1431-1441)։ Մոսկվայի մետրոպոլիտենի շատ կայարաններ ունեն եռանավ սրահներ` երբեմն առավել բարձր կենտրոնական նավով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Saint-Savin nef.jpg| Ռոմանական Սեն-Սավեն-սյուր-Գարտամպ եկեղեցու` սրահային տիպի նավը
Պատկեր:Nef.jpg|Միջնադարյան գոթական տաճարի նավ
Պատկեր:001126 1 smm navata 1.jpg| Սանտա Մարիա Մաջորե բազիլիկը Հռոմում (5-րդ դար)։ Լավ երևում է կենտրոնական և եզրային նավերի երկարության և լայնության տարբերությունը։
Պատկեր:Lazio Roma SPaolo1 tango7174.jpg| Սան-Պաոլո-ֆուորի-լե Մուրա բազիլիկի կենտրոնական նավը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նավ։ Բրիտանիկա հանրագիտարան

Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն