Սպառողական գների ինդեքս ըստ երկրների

**Սպառողական գների ինդեքս ըստ երկրների,** այս հոդվածը մանրամասն տվյալներ է տալիս տարբեր երկրների սպառողական ինդեքսի վերաբերյալ։

## Արգենտինա
Ամսական և տարեկան սպառողական գների ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է Արգենտինայի վիճակագրության և մարդահամարի ազգային ինստիտուտի կողմից ամսական կտրվածքով:

## Ավստրիա
Statistik Austria-ն հրապարակում է Ավստրիայում սպառողական գների ինդեքսը։

## Ավստրալիա
Սպառողական գների ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է եռամսյակային Ավստրալիայի վիճակագրության բյուրոյի կողմից: Պատմական տվյալները կարելի է գտնել Ավստրալիայի ռեզերվային բանկի կայքում։

## Բելգիա
Բելգիայում աշխատավարձերը, կենսաթոշակները, բնակարանների վարձավճարները, ապահովագրավճարները, գործազրկության նպաստները, առողջության ապահովագրության վճարները և այլն ըստ օրենքի կապված են սպառողական գների ինդեքսի հետ:

## Կանադա
ձախից|մինի|300x300փքս|Կանադայի բոլոր ապրանքների սպառողական գների ինդեքսը 1980-ից 2021 թվականներին: Աղբյուր:Կանադայի Վիճակագրական վարչություն
Կանադայի Սպառողական Գների Ինդեքսը (CPI) հրապարակվում է Կանադայի վիճակագրական ծառայության՝ Statistics Canada-ի կողմից։ Ցուցանիշը հաշվարկվում և հրապարակվում է ամսական։ Այն օգտագործվում է դրամական արժեքը ժամանակի ընթացքում վերագնահատելու նպատակով՝ այդ արժեքի գնողունակությունը պահպանելու համար։ Հետևաբար, ՍԳԻ-ն լայնորեն կիրառվում է պայմանագրով նախատեսված վճարումները՝ աշխատավարձեր, վարձակալություններ, լիզինգներ, ինչպես նաև երեխաների կամ ամուսինների աջակցությունը, ինդեքսավորելու համար։ Նախնական և պետական կենսաթոշակային ծրագրերը (օրինակ՝ Ծերության ապահովագրություն և Կանադայի կենսաթոշակային ծրագիր), ինչպես նաև անձնական եկամտային հարկային կրճատումները և որոշ կառավարական սոցիալական վճարումներ նույնպես վերագնահատվում են ՍԳԻ-ի հիման վրա։ Բացի այդ, այն օգտագործվում է տնտեսական քաղաքականության մշակման և վերահսկման համար։ Օրինակ՝ Կանադայի բանկը օգտագործում է ՍԳԻ-ն և ՍԳԻ-ի որոշ հատուկ ագրեգատներ՝ իր դրամավարկային քաղաքականությունը վերահսկելու նպատակով։

## Չիլի
Չիլիի սպառողական գների ինդեքսը հրապարակվում է Չիլիի վիճակագրության ազգային ինստիտուտի կողմից:

## Չինաստան
Չինաստանի սպառողական գների ինդեքսը հրապարակվում է Չինաստանի վիճակագրության ազգային բյուրոյի կողմից:

### Հոնկոնգ
Հոնկոնգի սպառողական գների ինդեքսը հրապարակվում է մարդահամարի և վիճակագրության վարչության կողմից։

## Կոլումբիա
IPC-ն, որը նշանակում է Indice de Precios al Consumidor (սպառողական գների ինդեքս), հաշվարկվում և հրապարակվում է ամսական կտրվածքով Կոլումբիայի Banco de la República de Colombia-ի Ազգային կենտրոնական բանկի կողմից։

## Խորվաթիվա
Խորվաթիայի սպառողական գների ինդեքսը (Խորվաթերեն ՝ Indeks potrošačkih cijena) հրապարակվում է Կենտրոնական վիճակագրական բյուրոյի կողմից։

## Եվրոգոտի
Եվրոպական կենտրոնական բանկը հրապարակում է ներդաշնակեցված սպառողական գների ինդեքսը (HICP): Դա անդամ պետությունների գների ինդեքսների կշռված միջինն է։  Սա սեզոնային ճշգրտված շղթայական ինդեքս է, որտեղ ապրանքները բաշխվում են ըստ վերջնական սպառման:

## Ֆինլանդիա
Ցուցանիշը (kuluttajahintaindeksi) հաշվարկում և հրապարակում է Ֆինլանդիայի վիճակագրական ծառայությունը՝ Statistics Finland։ Վերջին շրջանում ֆիննական սննդամթերքի գները աճում են գրեթե ամենաարագը Եվրոպական միության ներսում։ Ըստ կանխատեսումների՝ ընթացիկ տարում սպառողական գները սննդամթերքի համար միջինում կաճեն 4.5 տոկոսով։ Բազմաթիվ առևտրի կենտրոններ ունեն թանկարժեք ստորգետնյա ավտոկայանատեղեր, որոնք, գործնականում, հաճախ անվճար են։ Բարձր շինարարական ծախսերը ներառվում են սննդամթերքի և այլ ապրանքների վերջնական գնի մեջ։ Ֆինլանդիայի երկու խոշոր սննդամթերքի մանրածախ ցանցերը՝ Kesko և S-Market (HOK Elanto), միասին զբաղեցնում են շուկայի ավելի քան 80 տոկոսը։ Քաղաքաշինության պլանավորումը, որպես կանոն, անտեսել է անկախ փոքր խանութների նախագծումը։ Կանաչների կուսակցության անդամ Սատու Հասսին հարցում է անցկացրել Եվրոպական հանձնաժողովի համար՝ մանրածախ առևտրի ոլորտի վերաբերյալ։

## Գերմանիա
[աջից|մինի|280x280փքս|Գերմանիայում [Շրջված եկամտաբերության կոր|շրջված եկամտաբերության կորեր    ]]
Ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է Գերմանիայի Դաշնային վիճակագրական վարչության կողմից՝ Statistisches Bundesamt, տարեկան և ամսական արդյունքները հասանելի են սկսած 1991 թվականից։

## Հունաստան
Ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է Հունաստանի վիճակագրական վարչության կողմից ՝ օգտագործելով Lasperes ինդեքսի տատանումները: Մինչև 2000 թվականը ինդեքսը հաշվի էր առնում միայն քաղաքային տարածքները:

R^{t,T}_h=R^{12,T-1}_h\left [ \frac{\sum_{1}^nW^T_i\frac{R^{t,T}_{h,i}}{R^{12,T-1}_{h,i}}}{\sum_{1}^nW^T_i} \right ]

որտեղ՝

h: տասնորդական միավորի ճշտություն

R: սպառողական գների ինդեքս

n: ապրանքների քանակ

i: i- րդ արտադրանք

T: տարի

t: ամիս

W:քաշի գործակիցը, որտեղ՝

W_i=\frac{p^{T-1}_i\centerdot q^{T-1}_i}{\sum_i^np^{T-1}_i\centerdot q^{T-1}_i}

p^{T-1}_i:  i-րդ արտադրանքի գինը, որը չափվում է բազային տարում

q^{T-1}_i: i-րդ արտադրանքի քանակը, որը չափվում է բազային տարում

Այսպիսով՝

R^{t,T}_h: Սպառողական գների ինդեքսն այս տարվա ընթացքում կլորացվում է մինչև h տասնորդական միավոր

R^{12,T-1}_h: Սպառողական գների ինդեքսը նախորդ տարվա դեկտեմբերին (t=12)( T-1), կլորացված մինչև ստորակետից հետո h տասնորդական միավորի

R^{t,T}_{h,i}:  i- րդ արտադրանքի անհատական ինդեքսը, որը կարող է ստացվել՝

R^{t,T}_{h,i}=\sum_y^mR^{t,T}_{i,y}\centerdot G_y

որտեղ G_y, բնակչության քաշի գործակից

R^{t,T}_{i,y}:  i-րդ արտադրանքի յուրաքանչյուր միավորի արժեքի ինդեքսը, որը կարող է ստացվել՝

R^{t,T}_{i,y}=\frac{(\prod_{i}^np_{i,y}^{t,T})^{1/n}}{(\prod_{i}^np_{i,y}^{t,T-1})^{1/n}}

որտեղ՝

y: քաղաքն է,

m: սպառողական գների ինդեքսը հաշվարկելու համար որպես նմուշ օգտագործված քաղաքների ընդհանուր թիվը:

## Իսլանդիա
Այս ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է Իսլանդիայի վիճակագրության գրասենյակի կողմից։

## Հնդկաստան
Մեծածախ Գների Ցուցանիշը (WPI) առաջին անգամ հրապարակվել է 1902 թվականին և երկար ժամանակ եղել է տնտեսական հիմնական ցուցանիշներից մեկը քաղաքականություն մշակողների համար, մինչև այն 1970-ականներին մեծ մասամբ փոխարինվեց սպառողական գների ինդեքսով (CPI) զարգացած երկրների կողմից։ ՄԳՑ-ն այն ցուցանիշն է, որը չափում է մեծածախ շուկայում առևտրի ենթակա ապրանքների միջին գների փոփոխությունը։ Հնդկաստանում ՄԳՑ-ի միջոցով վերահսկվում է 697 ապրանքատեսակի գների մակարդակը, ինչը ցուցադրում է ապրանքների գների շարժը բոլոր առևտրային գործարքներում։ Սա այն գների ցուցանիշներից է, որը հասանելի է ամեն շաբաթ՝ ընդամենը երկու շաբաթ ուշացմամբ։

ՄԳՑ-ի հաշվարկման հիմնական տարին է՝ 2011-2012 = 100։

Հնդկաստանում սպառողական գների ինդեքսը կազմված է մի քանի շարքից, որոնք դասակարգված են ըստ տարբեր սոցիալ-տնտեսական խմբերի։ Կա չորս հիմնական շարք՝

* Սպառողական գների ինդեքս քաղաքային ոչ ձեռքով աշխատողների,
* Սպառողական գների ինդեքս գյուղատնտեսական աշխատողների,
* Սպառողական գների ինդեքս գյուղաբնակ աշխատողների,
* Սպառողական գների ինդեքս արդյունաբերական աշխատողների։

Սպառողական գների ինդեքս քաղաքային ոչ ձեռքով աշխատողների շարքը հրապարակվում էր Կենտրոնական Վիճակագրական Կազմակերպության (CSO) կողմից, մինչդեռ մյուսները՝ Աշխատանքի նախարարության կողմից։ 2011թ. փետրվարից սկսած, Սպառողական գների ինդեքս քաղաքային ոչ ձեռքով աշխատողների շարքը փոխարինվել է նորացված շարքերով՝

* Սպառողական գների ինդեքս (քաղաք),
* Սպառողական գների ինդեքս  (գյուղ) և
* Սպառողական գների ինդեքս (համախմբված):

Սպառողական գների ինդեքսը (CPI) նաև օգտագործվում է նպաստի հաշվարկման մեջ, որը պետական ծառայողի աշխատավարձի անբաժան մասն է։

ՍԳԻ-ի հաշվարկման հիմնական տարին է՝ 2012 = 100։

## Ինդոնեզիա
Harga Konsumen ինդեքսը (IHK) հաշվարկվում և հրապարակվում է Badan Pusat Statistik (BPS) ընկերության կողմից։

## Իրան
Իրանում սպառողական գների ինդեքսը հաշվարկվում է Իրանի Կենտրոնական բանկի կողմից։

## Իռլանդիա
Իռլանդիայի սպառողական գների ինդեքսը հրապարակվում է Իռլանդիայի Կենտրոնական վիճակագրական գրասենյակի կողմից:

## Իսրայել
Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական բյուրոն ամսական հրապարակում է սպառողական և այլ գների մի շարք ինդեքսներ (արտադրական, գյուղատնտեսական, բնակարանային և այլն): Ինչպես ընթացիկ, այնպես էլ պատմական տվյալները հասանելի են իրենց կայքում, որը ներառում է նաև հարմար հաշվիչ, որը թույլ է տալիս այցելուներին մուտքագրել մեկնարկի և ավարտի ամսաթվերը և ամսական տվյալներ ստանալ HTML կամ Microsoft Excel աղյուսակի ձևաչափով:

## Իտալիա
Իտալիայում սպառողական գների ինդեքսը հրապարակվում է Istat-ի՝ Իտալիայի ազգային վիճակագրական ինստիտուտի կողմից։ Պատմական տվյալներ և գնաճի գծապատկերը Իտալիայում։

## Մալայզիա
Մալայզիայում սպառողական գների ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է Մալայզիայի վիճակագրության վարչության կողմից ամսական կտրվածքով։

## Մեքսիկա
INPC-ն, որը հանդես է գալիս Indice Nacional de Precios al Consumidor (սպառողական գների ինդեքս անգլերեն), հաշվարկվում և հրապարակվում է երկու շաբաթը մեկ կամ ամսական վիճակագրության և աշխարհագրության ազգային ինստիտուտի (INEGI) կողմից: Մինչև 2011 թվականի հուլիսի 15-ը INPC-ն հրապարակվում էր Մեքսիկայի Կենտրոնական բանկի կողմից։

## Նիդերլանդներ
Նիդեռլանդներում սպառողական գների ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է ամեն ամիս Նիդերլանդների վիճակագրական վարչության կողմից։

## Նոր Զելանդիա
Նոր Զելանդիայի սպառողական գների ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է եռամսյակային Նոր Զելանդիայի վիճակագրության գրասենյակի կողմից ՝ հիմնվելով 15 քաղաքային բնակավայրերում մի շարք հետազոտությունների արդյունքում հավաքված գների վրա։

## Նիգերիա
Նիգերիայում սպառողական գների ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է ամսական վիճակագրության ազգային բյուրոյի (NBS) կողմից:

## Նորվեգիա
Սպառողական գների ինդեքսը Նորվեգիայում հաշվարկվում և հրապարակվում է ամեն ամիս Նորվեգիայի վիճակագրական գրասենյակի կողմից։

## Պակիստան
Պակիստանում սպառողական գների ինդեքսը հրապարակվում է վիճակագրության դաշնային բյուրոյի Պակիստանի կառավարության վիճակագրության բաժնի կողմից։

## Լեհաստան
Ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է GUS (Główny Urząd Statystyczny) էջում անգլերեն լեզվով։

## Շվեդիա
Այս ինդեքսը հաշվարկվում և հրապարակվում է Շվեդիայի վիճակագրության գրասենյակի կողմից։

## Հարավային Աֆրիկա
Հարավաֆրիկյան ռեզերվային բանկը տոկոսադրույքները սահմանում է սպառողական գների ինդեքսի հիման վրա:

## Շվեյցարիա
Շվեյցարիայի Դաշնային վիճակագրական վարչությունը հրապարակում է սպառողական գների ինդեքսի ամսական հաշվարկը։

## Թայվան
Թայվանի սպառողական գների ինդեքսը հրապարակվում է Չինաստանի Հանրապետության (Թայվան) Ազգային վիճակագրական ծառայության կողմից։

## Թուրքիա
Թուրքիայում սպառողական գների ինդեքսը (CPI) հաշվարկում և հրապարակում է Թուրքիայի վիճակագրական ինստիտուտը (TÜİK)։ Այս ինդեքսը արտացոլում է սպառողական ապրանքների և ծառայությունների գների ժամանակային փոփոխությունները՝ օգտագործելով ամբողջ երկրում հավաքագրված ավելի քան 600,000 գների տվյալներ

## Միացյալ Թագավորություն
աջից|մինի|Մեծ Բրիտանիայի սպառողական գների ինդեքսը 1988 - ից 2015 թվականներին:  2005=100
Մեծ Բրիտանիայում ինֆլյացիայի ավանդական չափանիշը երկար տարիներ եղել է Մանրածախ գների ինդեքսը (Retail Prices Index – RPI), որը առաջին անգամ հաշվարկվել է 20-րդ դարի սկզբում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում աշխատավորների վրա գների փոփոխության ազդեցությունը գնահատելու նպատակով։ 1992 թվականի հոկտեմբերին, գանձապետ Նորման Լամոնտը սահմանեց Մեծ Բրիտանիայի առաջին բացահայտ ինֆլյացիոն թիրախը՝ փոխարժեքային մեխանիզմից երկրի դուրս գալուց հետո։ Այդ թիրախը սկզբում հիմնվում էր RPIX-ի վրա՝ RPI առանց հիփոթեքային վարկի տոկոսների։ Սա համարվում էր ավելի հարմար ցուցանիշ մակրոտնտեսական քաղաքականության արդյունավետությունը չափելու համար, քանի որ եթե տոկոսադրույքներն օգտագործվում են ինֆլյացիան նվազեցնելու համար, հիփոթեքի տոկոսների ներառումը ինֆլյացիոն չափումներում կարող էր մոլորեցնող լինել։ Մինչև 1997 թվականը, տոկոսադրույքները սահմանվում էին Գանձապետարանի կողմից։ Սակայն 1997 թվականին, Լեյբորիստական կուսակցությունը՝ Տոնի Բլերի գլխավորությամբ, իշխանության գալով՝ այդ լիազորությունները փոխանցեց Անգլիայի բանկի Դրամավարկային քաղաքականության կոմիտեին, որն այժմ սահմանում է տոկոսադրույքները՝ գանձապետի կողմից սահմանված ինֆլյացիայի թիրախի հիման վրա։

Եթե որևէ ամսում ինֆլյացիան մեկ տոկոսային կետով կամ ավելի շեղվում է թիրախից, Անգլիայի բանկի նախագահը պարտավոր է նամակ գրել գանձապետին՝ բացատրելով պատճառները։ Մերվին Քինգը դարձավ առաջին ղեկավարը, ով այդպիսի նամակ գրեց 2007թ․ ապրիլին, երբ ինֆլյացիան կազմեց 3.1%, իսկ թիրախը՝ 2%։ 1996 թվականից Մեծ Բրիտանիան սկսել է հետևել նաև Սպառողական գների ինդեքսին (CPI)։ 2003 թվականի դեկտեմբերից, երկրի ինֆլյացիայի պաշտոնական թիրախը փոխվեց՝ հիմնվելով CPI-ի վրա, որը սովորաբար սահմանվում է 2%-ով։ Երկու ինդեքսները՝ CPI-ն և RPI-ն, հրապարակվում են ամսական՝ Ազգային վիճակագրական ծառայության (Office for National Statistics) կողմից։ Որոշ գներ, օրինակ՝ երկաթուղային տոմսերի թանկացումները, կապված են RPI-ի հետ, մինչդեռ այլոց համար հիմք է հանդիսանում CPI-ն։ Օրինակ՝ կառավարական National Savings Certificates-ը նախկինում կապված էր RPI-ի հետ, այնուհետև՝ CPI-ի, և վերջում ընդհանրապես դադարեցվեց։

## Միացյալ Նահանգներ
աջից|մինի|300x300փքս|Սպառողական գների ինդեքսը-U, սկսած 1913 թվականից; աղբյուրը ՝ ԱՄՆ աշխատանքի նախարարություն
աջից|մինի|300x300փքս|Տարեկան գնաճ (և գնանկում), 1914-2007
ԱՄՆ-ում Սպառողական գների ինդեքսը(Consumer Price Index – CPI) ամսական կազմվում և հրապարակվում է Աշխատանքի ԱՄՆ Նախարարության աշխատավարձերի վիճակագրության բյուրոյի (Bureau of Labor Statistics – BLS) կողմից։

CPI-ի տարբեր տեսակներ.

* CPI-U – ներառում է բոլոր քաղաքային սպառողների ծախսերը։
* CPI-W – ներառում է սպառողական խմբերի ծախսերը, որոնք կազմված են գրասենյակային, վաճառքի, արհեստների, սպասարկման և ֆիզիկական աշխատանք կատարող աշխատողների կողմից։
* C-CPI-U (Chained Consumer Price Index) – սա նոր, շղթայված ինդեքս է, որը փորձում է նվազեցնել փոխարինման կողմնակալությունը (substitution bias), որը առկա է CPI-U և CPI-W ցուցանիշներում։

C-CPI-U-ն օգտագործում է Törnqvist-ի բանաձևը, որը հաշվի է առնում երկու հարակից ժամանակահատվածների ծախսային տվյալները։ Սա թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ արտացոլել այն, թե ինչպես են սպառողները տարբեր ապրանքախմբերի միջև փոփոխում իրենց նախընտրությունները՝ արձագանքելով գների հարաբերական փոփոխություններին։ Այդ պատճառով այս ցուցանիշը կոչվում է նաև «գերազանց» (superlative) ինդեքս՝ ավելի լավ մոտեցում ապահովելով իրական կենսապայմանների ինդեքսին։

Հիմնական տարբերությունն այն է, որ՝

* CPI-U և CPI-W-ն օգտագործում են միայն մեկ ծախսային հիմքային ժամանակաշրջան, մինչդեռ
* C-CPI-U-ն օգտագործում է ինչպես հիմնական, այնպես էլ ընթացիկ ժամանակաշրջանի ծախսային տվյալները՝ գների փոփոխությունը միջինացնելու համար։

1999-ին BLS-ը ներդրեց երկրաչափական միջինների գնահատիչ (geometric mean estimator)՝ ապրանքախմբերի ներսում գների միջին հաշվարկման համար։ Սա նպատակ ուներ հաշվարկել սպառողների արձագանքը հարաբերական գների փոփոխությանը։ Այդ գնահատիչը կիրառվում է նաև C-CPI-U-ում։

Քաղաքական նշանակություն.

CPI-ն ունի ուժեղ քաղաքական հետևանքներ։ Երկու խոշոր կուսակցությունների ղեկավարություններն էլ հաճախ փորձել են փոխել դրա հաշվարկման մեթոդաբանությունը։ Հատկապես 1980-ից ի վեր, CPI-ի սահմանումը բազմիցս փոփոխվել է։ Տնտեսագետները մինչ օրս վիճում են՝ արդյոք այս ինդեքսը նվազեցնում է, թե գերագնահատում գնողունակության անկման իրական տեմպը։

### Հիմնական հետազոտության ընթացք
* Շարունակվում է հետազոտական աշխատանքը՝ Սպառողական գների ինդեքսի (CPI) հաշվարկման տեխնիկական բարելավումների ուղղությամբ։
* Շարունակվում է նաև CPI-ի քաշային կառուցվածքի հաջորդ խոշոր վերանայման աշխատանքը։

1996 թվականին Բոսկինի հանձնաժողովը came to the conclusion that CPI-ն կողմնակալ ցուցանիշ է և ներկայացրեց այդ կողմնակալության քանակական վերլուծությունը։ Բոսկինի քննադատությունը նպաստեց CPI-ի որոշ փոփոխությունների իրականացմանը ԱՄՆ-ում, թեև Աշխատանքի վիճակագրության բյուրոն (BLS) մասամբ վիճարկեց այդ եզրակացությունները։ Փոփոխությունների մեծ մասը նպատակ ունեին CPI-ն մոտեցնել կենսապահովման արժեքի մոդելին, որը հաշվի է առնում սպառողների կողմից ապրանքների փոխարինման հնարավորությունը և սովորաբար հանգեցնում է ավելի ցածր հաշվարկվող գնաճի ցուցանիշների։

## Վիետնամ
Սպառողական գների ինդեքսը Վիետնամում հաշվարկվում և հրապարակվում է Վիետնամի գլխավոր վիճակագրության կողմից։

## Զիմբաբվե
2008 թվականի հուլիսի դրությամբ Զիմբաբվեի ռեզերվային բանկի կողմից սահմանված սպառողական գների պաշտոնական ինդեքսը 35 է։ Դա բարձր է 1990-ի 30-ի նվազագույնից և մոտ 3,5% - ով գերազանցում է 2008-ի հունվարի ցուցանիշը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Փողի շուկաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ