Հայ թարգմանական գրականություն

**Հայ թարգմանական գրականության մատենագիտական ժողովածուներ,** հրատարակությունների շարք, որն ընդգրկում է տարբեր լեզուներից հայերեն թարգմանված գրքերի մատենագիտական ցանկերը։ Այս ժողովածուները հիմնված են Հայաստանի ազգային գրապալատի և տարբեր գրադարանների քարտարանների ու ֆոնդերի վրա։

## Պատմական ակնարկ
Հայ թարգմանական գրականության  մատենագիտական առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 1983 թվականին ՀՍՍՀ պետական գրապալատում։ Այն կրում է «Սովետահայ թարգմանական գեղարվեստական գրականություն (1920-1980)» վերնագիրը և ներառում է ինչպես Խորհրդային Հայաստանում, այնպես էլ ԽՍՀՄ այլ քաղաքներում հրատարակված գրքերը։

Ժողովածուի կառուցվածքը հետևյալն է.

* Աշխարհի ժողովուրդների գրականություն
* ՍՍՀՄ ժողովուրդների գրականություն
* ՍՍՀՄ առանձին ժողովուրդների գրականություն
* Արտասահմանյան երկրների  գրականություն
* Արտասահմանյան առանձին երկրների գրականություն

Ընդգրկված է նաև «Նախասովետական շրջանի թարգմանական գեղարվեստական գրականություն» հավելվածը, ուր ներկայացված են 19-20-րդ դարերում աշխարհի տարբեր մշակութային կենտրոններում հրատարակված թարգմանությունները (Ալեքսանդրապոլ, Ախալցխա, Բաթում, Բաքու, Երուսաղեմ, Թիֆլիս, Կոստանդնուպոլիս, Ժնև, Մոսկվա, Նոր Նախիջևան, Շուշի, Պետերբուրգ, Ռոստով-Դոն, Սամարղանդ, Վաղարշապատ, Վենետիկ, Փարիզ)։ Երևանում տպագրված գրքերը շատ քիչ մաս են կազմում։

### Հիմնական հեղինակներ և թարգմանիչներ
Ըստ մատենագիտական տվյալների՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում ամենաշատ թարգմանված հեղինակներն են.

* Նախասովետական շրջան.  Օսկար Ուայլդ, Լև Տոլստոյ, Ալֆոնս Դոդե, Չարլզ Դիկենս, Գյոթն, Էդմոնդո դե Ամիչիս, Հանս Քրիստիան Անդերսեն և այլն։
* 1920-1980 թթ. Բոնչ-Բրուևիչ, Բրյուսով, Լերմոնտով, Ծերեթելի, Հյուգո, Պուշկին, Օմար Խայամ։
* 1920-1970 թվականների թարգմանիչների ցանկում առավել հաճախ հանդիպում են Ստեփան Զորյանի, Հավհաննես Թումանյանի, Խնկո Ապոր անունները։

## Ժամանակակից հրատարակություններ
«Հայ թարգմանական գեղարվեստական գրականություն (1981-2010). Մատենագիտություն»-ը նախորդ ժողովածուի շարունակությունն է, որի մեջ ընդգրկված է 1981-2010 թվականներին Հայաստանի Հանրապետությունում լույս տեսած գեղարվեստական թարգմանական գրականությունը։ Հրատարակվել է 2011 թվականին Հայաստանի ազգային գրապալատում և ունի հետևյալ հաջորդականությունը.  նախ ընդգրկված են արտասահմանյան երկրների ժողովուրդների թարգմանված գրականության ժողովածուները, հետո՝ արտասահմանյան առանձին երկրների, իսկ վերջում առանձնացված են քրդական, անտիկ և հին արևելքի թարգմանված գրականությունը: Բոլոր գրառումները համարակալվել են և ամփոփվել ցանկերում ըստ աճման հաջորդականության։

Հաջորդ երեք գրքերը ծավալով և բովանդակությամբ ամբողջովին տարբերվում են նախորդներիցից։ Այստեղ ընդգրկված են ոչ միայն թարգմանված գեղարվեստական գրականությունը, այլ՝ բոլոր բնագավառներին վերաբերող գրքերը։

* «Հայ թարգմանական գրականություն. Մատենագիտություն 1920-2010։  Գիրք Ա. 1920-1970»
* «Հայ թարգմանական գրականություն. Մատենագիտություն 1920-2010.  Գիրք Բ. 1971-2010» 
* «Հայ թարգմանական գրականություն. Մատենագիտություն 2011-2020.  Գիրք Գ.»մինի|372x372փքս|Հայ թարգմանական գրականություն

Գիրք Ա-ն և գիրք Բ-ն հրատարակվել են Հայաստանի ազգային գրապալատում 2013, 2014 թթ. ընդգրկում են 1920-2010 թթ. թարգմանված գրականությունը։ Հավաքված գրառումների մեծ քանակից ելնելով՝ այն թողարկվել է երկու գրքով։ Գիրք Ա-ն ընդգրկում է 1920-1970 թթ, իսկ Գիրք Բ-ն 1971-2010 թթ։ Առաջին գրքում գերակշռում են Վ. Լենինի, Ն. Բուխարինի, Ֆ. Էնգելսի, Կ. Մարքսի, Ի. Ստալինի աշխատությունների և երկերի թարգմանությունները։ Հիմնականում գրքերը հրատարակվել են Երևանում «Հայպետհրատ» հրատարակչությունում։ Կան նաև թարգմանություններ հրատարակված Մոսկվայում, Ռոստով-Դոնում, Թիֆլիսում, Ալեքպոլում, Էջմիածնում, Ղարաքիլիսայում, Մարտունավանում։

Գիրք  Բ-ում հիմնական մասը կազմում է գեղարվեստական թարգմանական գրականությունը։ Բացի տարբեր լեզուներով ստեղծագործություններից, թարգմանվել են նաև օտարալեզու հայ գրողների գործերը՝ Շ. Ազնավուր, Վ. Սարոյան, Լ-Զ. Սյուրմելյան։

Մատենաշարային հրատարակություններից գերակշռում են «Համաշխարհային պոեզիա», «Կարդում ենք երեխաների համար», «Ռուս դասականների գրադարան», «Ուսանողի գրադարան», «Օգնություն դասախոսին» մատենաշարերը։

Հայ թարգմանական գրականություն. Մատենագիտություն 2011-2020.  Գիրք Գ-ն Հայաստանի ազգային գրապալատի վերամիավորումից հետո հրատարակվել է Հայաստանի ազգային գրադարանում 2021 թվականին։

Գիրք Գ-ում ծանրակշիռ մասը նույնպես կազմում է գեղարվեստական թարգմանական գրականությունը։ Թարգմանիչները հիմնականում աշխատել են բնագրերի հետ։ Գրքում հանդիպում ենք նոր մատենաշարերի՝ «Արգելված գրքեր», «Գեղ arm» հանդես, «Էվրիկա, էվրիկա», «Ժամանակակից ֆրանսալեզու գրականություն», «Ինչու և ինչպես», «Լիակատար Շեքսպիր 39 գրքով», «Կարդում ենք երեխաների համար», «Նոբելյան մրցանակակիրներ», «Պարտադիր ընթերցանություն», «XXI դարի արձակ», «XXI դարի քրեավեպ», «Օտարագիր»։

Այստեղ հրատարակման վայրերի աշխարհագրությունը ավելի ընդարձակ է։ Բացի Երևանից, թարգմանվել և հրատարակվել են գրքեր Ստեփանակերտում, Թեհրանում, Հալեպում, Ժնևում, Բելգրադում, Գլենդելում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1983 գրքեր
Կատեգորիա:Մատենագիտություն