Կոքսակի B վիրուս

**Կոքսակի B վիրուս,** կոքսակի վիրուս (B1-B6) վեց շճտապիների խումբ, պաթոգեն էնտերովիրուս, որն առաջացնում է հիվանդություններ՝ սկսած մեղմ տենդային ցանից մինչև պերիկարդիտ և միոկարդիտ (կոքսակի վիրուսով պայմանավորված կարդիոմիոպաթիա ):

Կոքսակի B վիրուսի գենոմը բաղկացած է մոտավորապես 7400 զույգ գեներից:

## Աշխարհագրական տարածում
Կոքսակի B խմբի տարբեր անդամները գրեթե ամբողջությամբ հայտնաբերվել են Միացյալ Նահանգներում, սկզբնական շրջանում հայտնաբերվելով Կոնեկտիկուտում, Օհայոյում, Նյու Յորքում և Կենտուկիում, չնայած խմբի վեցերորդ անդամը հայտնաբերվել է Ֆիլիպիններում։ Այնուամենայնիվ, բոլոր վեց շճատիպերն ունեն համաշխարհային տարածում և ստամոքս-աղիքային խանգարման համեմատաբար տարածված պատճառ են: Անվանումը արտացոլում է Նյու Յորքի Կոքսակի քաղաքից առաջին մեկուսացումը։

## Փոխանցում
Վարակը հիմնականում տարածվում են ֆեկալ-բերանային ճանապարհով, ինչը ընդգծում է հիգիենայի, մասնավորապես ձեռքերի լվացման կարևորությունը։ Բերան-բերանային և օդակաթիլային ուղին նույնպես կարող են փոխանցման միջոցներ լինել։

## Համաճարակաբանություն
Կոքսակի B վարակները, ըստ տվյակների, կազմում են բոլոր էնտերովիրուսային վարակների գրեթե մեկ քառորդը: Կոքսակի B վարակի բոլոր գրանցված դեպքերի գրեթե կեսը տեղի է ունենում հինգ տարեկանից առաջ: Կոքսակի B վիրուս 1 շճատիպի դեպքում, ԱՄՆ-ում Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների հաղորդած վարակների երկու երրորդը եղել են մեկ տարեկանից փոքր երեխաների շրջանում:

## Ախտանիշներ
Կոքսակի B խմբի վիրուսներով վարակի ախտանիշներից են ջերմությունը, գլխացավը, կոկորդի ցավը, ստամոքս-աղիքային համակարգի խանգարումը, ծայրահեղ հոգնածությունը, ինչպես նաև կրծքավանդակի և մկանների ցավը: Այն կարող է նաև հանգեցնել ձեռքերի և ոտքերի սպազմի: Այս դրսևորումը շատ շրջաններում հայտնի է որպես **պլևրոդինիա** կամ **Բորնհոլմի հիվանդություն**:

Կրծքավանդակի ցավ ունեցող հիվանդները պետք է անհապաղ դիմեն բժշկի, քանի որ որոշ դեպքերում Կոքսակի B ընտանիքի վիրուսները բերում են միոկարդիտի կամ պերիկարդիտի, ինչը կարող է հանգեցնել սրտի մշտական վնասվածքի կամ մահվան: Կոքսակի B վիրուսի վարակը կարող է նաև առաջացնել ասեպտիկ մենինգիտ: Որպես խումբ, դրանք անսպասելի հանկարծակի մահվան ամենատարածված պատճառն են և կարող են կազմել նման դեպքերի մինչև 50%-ը։ Կոքսակի B վիրուսների ինկուբացիոն շրջանը տատանվում է 2-ից 6 օր, իսկ ծայրահեղ դեպքերում հիվանդությունը կարող է տևել մինչև 6 ամիս, բայց կարող է անհետանալ ընդամենը երկու օրվա ընթացքում: Վարակը սովորաբար տարածված է լինում մայիս-հունիս ամիսների միջև։ Այս վիրուսի մեկ այլ պատճառ է վթարի հետևանքով առաջացած վերքի աղտոտվելը։

## Ախտորոշում
Էնտերովիրուսային վարակն ախտորոշվում է հիմնականում շճաբանական թեստերի միջոցով, ինչպիսիք են ELISA-ն և բջջային կուլտուրաներից։ Քանի որ Կոքսակի B վարակի տեսակից անկախ ցուցաբերվում է նույն մակարդակի և տեսակի բուժում, հիմնականում անհրաժեշտ չէ ախտորոշել, թե որ վիրուսն է առաջացնում տվյալ ախտանիշները, չնայած դա կարող է համաճարակաբանորեն օգտակար լինել։

## Պաթոլոգիա
Կոքսակի B վարակները սովորաբար լուրջ հիվանդություն չեն առաջացնում, չնայած կյանքի առաջին 1-2 շաբաթների ընթացքում նորածինների համար Կոքսակի B վարակները կարող են հեշտությամբ մահացու լինել։ Ենթաստամոքսային գեղձը հաճախակի թիրախ է, որի ախտահարումը բերում է պանկրեատիտի առաջացման։

Կոքսակի B3 (CB3) վարակները միոկարդիտի և հանկարծակի սրտային մահվան ամենատարածված էնտերովիրուսային պատճառն են։ CB3 վարակը սրտում առաջացնում է իոնային անցուղիների պաթոլոգիա, որը հանգեցնում է փորոքային առիթմիայի։ Մկների վրա կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ CB3-ը բջիջներ է ներթափանցում toll-like receptor 4(TLR4) միջոցով։ CB3-ը ավելի վիրուսային է սելենի անբավարարություն ունեցող մարդկանց համար՝ առաջացնելով Կեշանի հիվանդություն անունով հայտնի դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիա, որը տարածված է Չինաստանի սելենի անբավարարություն ունեցող տարածքներում։

Ե՛վ CB3-ը, և՛ CB4-ը օգտագործում են բջջային աուտոֆագիան ՝ վերարտադրությունը խթանելու համար։

### Շաքարային դիաբետ
Կոքսակի վիրուսի B4  շճատիպը ենթադրվել է որպես 1-ին տիպի շաքարային դիաբետի ( հնարավոր պատճառ։ Կոքսակի վիրուսի նկատմամբ հակամարմինները կարող են բերել  Լանգերհանսի կղզյակների վրա B տիպի բջիջների աուտոիմունային վնասման և լինել 1-ին տիպի դիաբետի պատճառ։

Այլ հետազոտություններ ենթադրում են B1, A4, A2 և A16 շտամների դերը բետա բջիջների քայքայման մեջ, որոշ տվյալներով՝  B3 և B6 շտամները կարող են պաշտպանիչ ազդեցություն ունենալ իմունոլոգիական խաչաձև պաշտպանության միջոցով։

### Մշտական (ոչ ցիտոլիտիկ) վարակ
Էնտերովիրուսները սովորաբար ունակ են միայն սուր վարակների, որոնք արագորեն վերանում են ադապտիվ իմունային պատասխանի միջոցով։ Այնուամենայնիվ, սուր փուլում տիրոջ օրգանիզմում կարող են ձեռք բերել մուտացիաներ, որոնք էնտերովիրուս B շճատիպերին ինչպիսիք են կոքսակի վիրուս B-ն և էխովիրուսը, կարող են վերածել ոչ ցիտոլիտիկ ձևի (հայտնի է նաև որպես ոչ ցիտոպաթիկ կամ թերի էնտերովիրուս)։ Այս ձևը էնտերովիրուսի մուտացված տեսակ է, որն ունակ է մարդու հյուսվածքներում առաջացնել կայուն վարակ, նման վարակներ հայտնաբերվել են ենթաստամոքսային գեղձում 1-ին տիպի շաքարախտի, քրոնիկ միոկարդիտի և դիլատացված կարդիոմիոպաթիայի, սրտի փականային հիվանդության, միալգիկ էնցեֆալոմիելիտի,և Շյոգրենի համախտանիշի դեպքում։ Այս կայուն վարակների դեպքում վիրուսային ՌՆԹ-ն առկա է շատ ցածր մակարդակներով, և որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ այն պարզապես սուր վարակի մարող մնացորդ է չնայած դրան գիտնականների մի մասը կարծում են, որ այս կայուն վիրուսային ՌՆԹ-ն կարող է ունենալ պաթոլոգիական ազդեցություն և բերել հիվանդության առաջացման։

## Բուժում և կանխարգելում
Կոքսակի B խմբի վիրուսների համար լայնորեն ընդունված բուժում գոյություն չունի։ Թեթևացնող (պալիատիվ) խնամքը հասանելի է, սակայն կրծքավանդակի ցավ կամ պարանոցի կարկամություն ունեցող հիվանդները պետք է հետազոտվեն՝ համապատասխանաբար սրտի կամ կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարման նշանների առկայությունը պարզելու համար։ Կանխարգելման որոշակի մակարդակ սովորաբար կարելի է ապահովել սննդի սպասարկման ոլորտի աշխատողների հիմնական սանիտարական կանոնների պահպանմամբ, թեև վիրուսները խիստ վարակիչ են։ Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել ձեռքերի լվացմանը և լողալուց հետո մարմնի մաքրմանը։ Կոքսակի վիրուսով պայմանավորված միոկարդիտի կամ պերիկարդիտի դեպքում սրտամկանի վնասումը նվազեցնելու նպատակով կարող են նշանակվել հակաբորբոքային դեղամիջոցներ։

## Վիրուսի շճախումբ
*
*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Սրտաբանություն
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վիրուսներ