Հարավային Կորեայի վարչապետ

**Կորեայի Հանրապետության վարչապետը** (կորեերեն՝ 국무총리) կառավարության ղեկավարի տեղակալն է և Հարավային Կորեայի երկրորդ բարձրագույն քաղաքական պաշտոնը։ Վարչապետին նշանակում է Կորեայի Հանրապետության նախագահը Ազգային ժողովի հաստատմամբ։ Վարչապետը կարող է լինել Ազգային ժողովի անդամ, սակայն, պաշտոնը զբաղեցնելու համար, դա պարտադիր չէ։

Ի տարբերություն խորհրդարանական ժողովրդավարությունների, Հարավային Կորեայի վարչապետը Հարավային Կորեայի կառավարության ղեկավարը չէ, այլ կաբինետի ավագ անդամ, քանի որ նախագահը և՛ պետության ղեկավարն է, և՛ կառավարության ղեկավարը երկրում։ Վարչապետը նախագահի գլխավոր գործադիր օգնականն է և առաջինն է իրավահաջորդության կարգով. վարչապետը նախագահի պաշտոնը ստանձնում է որպես պաշտոնակատար՝ գործող նախագահի պաշտոնանկության կամ անգործունակության դեպքում։

Ներկայիս վարչապետը Կիմ Մին-սոկն է, որը պաշտոնը ստանձնել է 2025 թվականի հուլիսի 3-ին՝ նախագահ Լի Ջե Մյունգի կողմից նշանակվելուց հետո։ Հան Դաք-սուի 2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին իմպիչմենտից հետո, փոխվարչապետ և ֆինանսների նախարար Չոյը կարճ ժամանակով ստանձնեց վարչապետի պաշտոնակատարի պաշտոնը։

## Անվանակարգ
Չին-կորեական «gungmu» (국무; 國務) բառը նշանակում է «պետական ​​գործեր», իսկ «chongni» (총리; 總理)՝ «վարչապետ», «վարչապետ» կամ «կանցլեր», ուստի կորեերենում լրիվ տիտղոսը բառացիորեն նշանակում է «պետական ​​գործերի վարչապետ», բայց այն չի օգտագործվում որպես պաշտոնական անգլերեն տիտղոս։ Կորեերենում կարճ տիտղոսը պարզապես *chongni* է։

## Պատմություն
Պաշտոնը ստեղծվել է 1948 թվականի հուլիսի 31-ին՝ Հարավային Կորեայի կառավարության հիմնադրումից երկու շաբաթ առաջ, և մինչև 1950 թվականը այն զբաղեցրել է Լի Բոմ-Սոկը։ Երկրորդ Հանրապետության ընթացքում հաստատվել է խորհրդարանական համակարգ, և վարչապետը դարձել է ամենաազդեցիկ պաշտոնը, որտեղ նախագահը դարձել է ձևական դեմք։ Չան Մյոնը այս համակարգով ընտրված միակ վարչապետն էր մինչև 1961 թվականի ռազմական հեղաշրջումը։ 1961 թվականից մինչև 1963 թվականը պաշտոնը ստացել է կաբինետի գլխավոր նախարարի անվանումը։ Վարչապետի դերը վերադարձել է երրորդ Հանրապետության սկզբով։

2014 թվականի ապրիլի 27-ին վարչապետ Չունգ Հոնգ-վոնը հայտարարել է հրաժարական տալու իր ցանկության մասին։ Անհաջող առաջադրումների պատճառով Չունգը  պաշտոնավարել է մինչև 2015 թվականի փետրվարը։

2015 թվականի հունվարի 23-ին նախագահ Պակ Կըն-հեն Սաենուրիի խմբակցության ղեկավար Լի Վան-կուին նշանակել է նոր վարչապետ։ Լին Ազգային ժողովի կողմից հաստատվել է որպես վարչապետ 2015 թվականի փետրվարի 16-ին Սակայն նույն թվականի ապրիլի 20-ին, կաշառակերության սկանդալի ժամանակ, նա հրաժարական տվեց։

## Գործառույթներ
Վարչապետը նախագահի գլխավոր գործադիր օգնականն է, իսկ նախագահը կառավարության իրական ղեկավարն է։ Հարավային Կորեայի Պետական ​​խորհրդում, որը Հարավային Կորեայի անվանական կաբինետն է, վարչապետը  զբաղեցնում է երկրորդ պաշտոնը նախագահից հետո։ Վարչապետը օգնում է նախագահին՝ նախարարությունները կառավարելում և ծառայում է որպես կաբինետի փոխնախագահ։ Վարչապետը իրավահաջորդության կարգով առաջինն է, ով կատարում է նախագահի պարտականությունները որպես գործող նախագահ, եթե նախագահը չի կարողանում կատարել դրանք։ Վերջին վարչապետը, որը ծառայել է որպես գործող նախագահ, Հան Դակ-սուն է, Յուն Սուկ Յոլի 2024 թվականի դեկտեմբերի 14-ին իմպիչմենտի պատճառով։ Վարչապետի դերն ավելի շատ նման է Միացյալ Նահանգների փոխնախագահին, քան խորհրդարանական ժողովրդավարությունների վարչապետներին։

Նախագահի կողմից նշանակված, բայց Ազգային ժողովի կողմից դեռևս չհաստատված վարչապետը ոչ պաշտոնապես կոչվում է վարչապետի պաշտոնակատար։ Այս տերմինը կարող է կիրառվել նաև այն վարչապետի նկատմամբ, որը հրաժարական է տվել, բայց այդ ընթացքում շարունակում է պաշտոնավարել։

Վարչապետին աջակցում են երկու փոխվարչապետեր, որոնցից մեկը ներկայացնում է վարչապետին իմպիչմենտի կամ պաշտոնի թափուր լինելու դեպքում։ Հարավային Կորեայի վարչապետը երբեմն ունի որոշակի մասնագիտական ​​կամ տեխնոլոգիական գիտելիքներ, մինչդեռ նախագահը միշտ քաղաքական գործիչ է։

## Հեռացում
Իմպիչմենտի ընթացակարգը սահմանված է Հարավային Կորեայի 1987 թվականի 10-րդ Սահմանադրությամբ: Համաձայն 65-րդ հոդվածի 1-ին կետի, եթե նախագահը, վարչապետը կամ պետական ​​խորհրդի այլ անդամներ խախտում են Սահմանադրությունը կամ ծառայողական պարտականությունների վերաբերյալ այլ օրենքներ, Ազգային ժողովը կարող է իմպիչմենտի ենթարկել նրանց:

2-րդ կետը սահմանում է, որ իմպիչմենտի մասին օրինագիծը պետք է առաջարկվի Ազգային ժողովի անդամների մեկ երրորդի կողմից և այն ընդունելու համար պետք է հաստատվի Ազգային ժողովի անդամների մեծամասնության կողմից: Այս հոդվածը նաև սահմանում է, որ ցանկացած անձ, որի դեմ իմպիչմենտի առաջարկ է ներկայացվել, կասեցվում է իր լիազորությունների իրականացումից մինչև Կորեայի Սահմանադրական դատարանի կողմից իմպիչմենտի վերաբերյալ որոշում կայացնելը: Այնուամենայնիվ, իմպիչմենտի ենթարկված անձը նման խախտումների համար քաղաքացիական կամ քրեական պատասխանատվությունից չի ազատվում:

1988 թվականի Սահմանադրական դատարանի մասին օրենքի համաձայն՝ Սահմանադրական դատարանը քննության ենթակա ցանկացած գործի վերաբերյալ վերջնական որոշում պետք է կայացնի 180 օրվա ընթացքում, ներառյալ իմպիչմենտի գործերը։ Եթե պատասխանողը որոշման հրապարակումից առաջ արդեն լքել է պաշտոնը, գործը կարճվում է։

Հան Դաք-Սուի գործով Հարավային Կորեայի Սահմանադրական դատարանը կարճեց գործը՝ այդպիսով ավտոմատ կերպով վերականգնելով նրան և՛ վարչապետի, և՛ նախագահի պաշտոնում։

## Աշխատավարձ
Վարչապետի աշխատավարձը կազմում է 163,000 ԱՄՆ դոլար, որը սահմանվում է Ազգային ժողովի կողմից, ինչպես նաև ցմահ կենսաթոշակ։

## Նստավայր
Վարչապետի նստավայրը Չոնգնի Գոնգվանն է։ Այն պատկանում և շահագործվում է Հարավային Կորեայի կառավարության կողմից և որպես վարչապետի նստավայր է ծառայում 1990-ականների սկզբից, շինարարության ավարտից հետո, որը ավարտվել է նույն ժամանակահատվածում, ինչ Նախագահական Կապույտ տունը։

## Վարչապետությունից հետո
Բոլոր նախկին վարչապետներին տրվում է ցմահ կենսաթոշակ և Նախագահական անվտանգության ծառայության աշխատակից, բայց նրանք պարտավոր չեն ընդունել այդ պաշտպանությունը, եթե չեն ցանկանում։ Վարչապետների մահից հետո սովորաբար պետական ​​հուղարկավորություն է կատարվում։

## Ծանոթագրություններ