Առաջնային հրապարակային առաջարկ

**Առաջնային հրապարակային առաջարկ** (անգլերեն՝ **IPO**) կամ **բաժնետոմսերի թողարկում,** հանրային առաջարկ, որի ընթացքում ընկերության բաժնետոմսերը վաճառվում են ինստիտուցիոնալ ներդրողներին և սովորաբար նաև անհատ ներդրողներին։ IPO-ն սովորաբար երաշխավորվում է մեկ կամ մի քանի ներդրումային բանկերի կողմից, որոնք նաև կազմակերպում են բաժնետոմսերի ցուցակումը մեկ կամ մի քանի ֆոնդային բորսաներում։ Այս գործընթացի միջոցով, որը հանրախոսակցական լեզվով հայտնի է որպես *ֆլոթացիա* կամ *հրապարակային դառնալ*, մասնավոր ընկերությունը վերափոխվում է հանրային ընկերության։ Առաջնային հրապարակային առաջարկները կարող են օգտագործվել ընկերությունների համար նոր սեփական կապիտալ ներգրավելու, մասնավոր բաժնետերերի՝ ինչպես օրինակ ընկերության հիմնադիրների կամ մասնավոր կապիտալի ներդրողների ներդրումները դրամայնացնելու, գոյություն ունեցող բաժնետոմսերի հեշտ առևտուր կազմակերպելու կամ ապագա կապիտալի ներգրավում հնարավոր դարձնելու համար՝ հանրայնորեն առևտրային դառնալով։

IPO-ից հետո բաժնետոմսերն ազատորեն շրջանառվում են բաց շուկայում, ինչը հայտնի է որպես ազատ շրջանառություն։ Ֆոնդային բորսաները սահմանում են ազատ շրջանառության նվազագույն շեմ՝ թե՛ բացարձակ արժեքով (ընդհանուր արժեքը, որը որոշվում է բաժնետոմսի գնի և հանրությանը վաճառված բաժնետոմսերի քանակի արտադրյալով), և թե՛ ընդհանուր բաժնետիրական կապիտալի համամասնությամբ (այսինքն՝ հանրությանը վաճառված բաժնետոմսերի թիվը բաժանած շրջանառության մեջ գտնվող ընդհանուր բաժնետոմսերի վրա)։ Չնայած IPO-ն առաջարկում է բազմաթիվ առավելություններ, այնուամենայնիվ կան նաև զգալի ծախսեր, հիմնականում կապված գործընթացի հետ, ինչպիսիք են բանկային և իրավաբանական վճարները, և կարևոր ու երբեմն զգայուն տեղեկատվություն բացահայտելու շարունակական պահանջը։

**Բացի դասական գնահատման և կապիտալի ներգրավման մոտեցումներից**, մի շարք ակադեմիական հետազոտություններ ընդգծում են վարքաբանական ֆինանսների և տեղեկատվական անհամաչափության նշանակությունը IPO-ների շուկայում։ Մասնավորապես նշվում է, որ մանր ներդրողները IPO-ների ընթացքում հաճախ գործում են տեղեկատվական սահմանափակումների պայմաններում՝ չունենալով բավարար մուտք և կարողություն լիարժեք գնահատելու թողարկողի իրական ֆինանսական վիճակը և ռիսկերը, իսկ գերավստահությունը և հոտային վարքը կարող են ուժեղացնել ոչ ռացիոնալ սպասումները և որոշումների կրկնօրինակումը։ Այդ գործոնների համակցված ազդեցության արդյունքում մանր ներդրողները կարող են հայտնվել համակարգայինորեն անբարենպաստ դիրքում IPO-ներից հետո ձևավորվող եկամտաբերության տեսանկյունից։ Այդ համատեքստում որոշ ուսումնասիրություններ օգտագործում են բնութագրական եզրությներ ու հասկացություններ, ինչպիսիք են «**կապիտալի մկներ**» («**Capital’s Mice**»), «**դիվիդենտային կրծողներ**» («**Dividend Rodents**») և «**կույր բաժնետերեր**» («**Blind Shareholders**»)՝ նկարագրելու համար այն ներդրողների խմբերը, որոնք տեղեկատվական և ինստիտուցիոնալ անհավասար պայմանների հետևանքով ենթարկվում են կապիտալի բաշխման ոչ արդյունավետ մեխանիզմների և երկարաժամկետ ֆինանսական կորուստների։

Առաջարկվող թողարկման մանրամասները պոտենցիալ գնորդներին բացահայտվում են ծավալուն փաստաթղթի տեսքով, որը հայտնի է որպես ազդագիր։ Շատ ընկերություններ IPO-ն իրականացնում են ներդրումային բանկերի օգնությամբ, որոնք հանդես են գալիս որպես երաշխավոր։ Երաշխավորները մատուցում են մի շարք ծառայություններ, ներառյալ բաժնետոմսերի արժեքի (բաժնետոմսի գնի) ճիշտ գնահատման և բաժնետոմսերի հանրային շուկայի ստեղծման (նախնական վաճառքի) հարցերում օգնությունը։

## Պատմություն
*Հանրային բաժնետոմսեր* թողարկող ընկերության ամենավաղ ձևը *պուբլիկանիների* դեպքն էր Հռոմեական հանրապետության ժամանակ, այնուամենայնիվ, այս պնդումը չի կիսվում բոլոր ժամանակակից գիտնականների կողմից։ Ժամանակակից բաժնետիրական ընկերությունների նման, *պուբլիկանիները* իրենց անդամներից անկախ իրավական մարմիններ էին, որոնց սեփականությունը բաժանված է եղել բաժնետոմսերի կամ *մասերի*։ Կան ապացույցներ, որ այս բաժնետոմսերը վաճառվել են հանրային ներդրողներին և շրջանառվել են արտաբորսայական շուկաներում՝ Ֆորումում, ինչպես նաև Կաստորի և Պոլիդևքեսի տաճարների մոտ։ Բաժնետոմսերի արժեքը տատանվում էր՝ խրախուսելով սպեկուլյանտների գործունեությունը։ Պահպանվել են միայն սակավ վկայություններ այն գների մասին, որոնցով վաճառվում էին «մասերը», առաջնային հրապարակային առաջարկների բնույթի կամ բորսայական շուկայի վարքագծի նկարագրության մասին։ Սակայն պ*ուբլիկանիները* կորցրել են իրենց հեղինակությունը Հանրապետության անկման և Կայսրության վերելքի հետ։

Միացիալ Նահանգներում առաջին IPO-ն թողարկվել է Bank of North America-ի կողմից 1783թ․-ին։

## Ընթացակարգ
IPO ընթացակարգերը կարգավորվում են տարբեր երկրներում տարբեր օրենքներով։ Միացյալ Նահանգներում IPO-ները կարգավորվում են Միացյալ Նահանգների արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի կողմից՝ 1933 թվականի արժեթղթերի մասին օրենքի համաձայն։ Միացյալ Թագավորությունում «Միացյալ Թագավորության ցուցակագրող մարմինը» վերանայում և հաստատում է ազդագրերը և իրականացնում է ցուցակագրումը։

### Պլանավորում
IPO-ի հաջողության համար պլանավորումը վճռորոշ է։ Մի գիրք կա, որն առաջարկում է պլանավորման հետևյալ յոթ քայլերը․ 
# Ձևավորել կառավարման և մասնագիտական թիմեր
# Զարգացնել բիզնեսը՝ հաշվի առնելով հանրային շուկան
# Ստանալ աուդիտի ենթարկված ֆինանսական հաշվետվություններ՝ օգտագործելով IPO-ի համար ընդունված հաշվապահական սկզբունքները
# Կարգավորել կազմակերպության գործողությունները
# Ստեղծել պաշտպանական մեխանիզմներ
# Մշակել կորպորատիվ կառավարման համակարգ
# Ստեղծել ներքին ապահովագրություն և օգտվել IPO ժամանակահատվածի առավելություններից

### Երաշխավորների ներգրավում
IPO-ները սովորաբար ներառում են մեկ կամ մի քանի ներդրումային բանկեր, որոնք հայտնի են որպես «տեղաբաշխողներ»: Ընկերությունը, որն առաջարկում է իր բաժնետոմսերը կոչվում է «թողարկող», այն պայմանագիր է կնքում առաջատար տեղաբաշխողի հետ՝ իր բաժնետոմսերը հրապարակային վաճառելու համար: Այնուհետև տեղաբաշխողը դիմում է ներդրողներին՝ առաջարկելով ձեռք բերել այդ բաժնետոմսերը:

Խոշոր IPO-ի ընթացքում տեղաբաշխողները սովորաբար հանդես են գալիս որպես ներդրումային բանկերի «սինդիկատ», իսկ դրանցից ամենամեծը զբաղեցնում է «առաջատար տեղաբաշխողի» դիրքը: Բաժնետոմսերը վաճառելիս տեղաբաշխողները պահում են եկամտի մի մասը որպես իրենց վարձատրություն: Այս պարգևը կոչվում է տեղաբաշխման տարածման վճար: Տարածումը հաշվարկվում է որպես վաճառված բաժնետոմսերի գնի զեղչ (ընդհանուր տարածում): Առաջնային հրապարակային առաջարկի տեղաբաշխման տարածման բաղադրիչները սովորաբար ներառում են հետևյալը (մեկ բաժնետոմսի դիմաց). կառավարչի վարձատրություն, սինդիկատի անդամների կողմից ստացված տեղաբաշխման վարձատրություն և բաժնետոմսեր վաճառող բրոքեր-դիլերի կողմից ստացված վարձատրություն:  Կառավարիչը իրավունք կարող է ստանալ ամբողջ տեղաբաշխման վարձատրությունը: Բրոքեր-դիլերը, որը սինդիկատի անդամ չէ, բայց բաժնետոմսեր է վաճառում, կարող է ստանալ միայն միջնորդավճար, մինչդեռ սինդիկատի անդամը, որը բաժնետոմսեր է տրամադրել այդ բրոքեր-դիլերին, կարող է պահպանել տեղաբաշխման վճարը։ Ընդհանուր առմամբ, կառավարիչը/առաջատար տեղաբաշխողը, որը վաճառում է բաժնետոմսերի ամենամեծ մասնաբաժինը IPO-ի ժամանակ, ստանում է համախառն տարածման ամենամեծ մասը, որոշ դեպքերում ստանալով 8% մասնաբաժին:

IPO-ներ թողարկող ընկերությունները կարող են ունենալ բազմաթիվ սինդիկատներ, որոնք պետք է համապատասխանեն իրավական տարբեր պահանջների ինչպես թողարկողի ներքին շուկայում, այնպես էլ այլ տարածաշրջաններում: Օրինակ, ԵՄ-ում թողարկողը կարող է ներկայացվել խոշոր վաճառողների սինդիկատի կողմից իր ներքին շուկայում՝ Եվրոպայում, կամ IPO-ն ներկայացնել ԱՄՆ-ում/Կանադայում և Ասիայում: 

Իրավական պահանջների լայն շրջանակի և ծախսատար գործընթաց լինելու պատճառով IPO-ն սովորաբար կարող է ներառել նաև մեկ կամ մի քանի իրավաբանական ընկերություններ, որոնք մասնագիտանում են արժեթղթերի իրավունքների ոլորտում։

Ֆինանսական պատմաբաններ Ռիչարդ Սիլլան և Ռոբերտ է. Ռայթը ցույց են տվել, որ մինչև 1860 թվականը ԱՄՆ առաջին կորպորացիաների մեծ մասն իրենց բաժնետոմսերը վաճառել է ուղղակիորեն հանրությանը՝ առանց միջնորդների, ինչպիսիք են ներդրումային բանկերը։ չի իրականացվել աճուրդով, այլ ավելի շուտ թողարկող կորպորացիայի կողմից սահմանված բաժնետոմսերի գնով: Այս իմաստով, դա նույնն է, ինչ ֆիքսված գնի հանրային առաջարկները, որոնք ավանդական IPO մեթոդ էին ԱՄՆ-ից դուրս գտնվող երկրների մեծ մասում 1990-ականների սկզբին:

### Բաշխում և գնագոյացում
IPO-ի ընթացքում բաժնետոմսերի վաճառքը (բաշխումը և գնի սահմանումը) կարող է իրականացվել մի քանի ձևերով: Հիմնական մեթոդները են.
*«Լավագույն ջանքեր» պայմանագիր
*«Հստակ պարտավորությունների» պայմանագիր
*«Ամեն ինչ կամ ոչինչ» պայմանագիր
*Գնված գործարք
Հրապարակային առաջարկները «վաճառվում են» ինչպես ինստիտուցիոնալ ներդրողներին, այնպես էլ երաշխավոորված անհատ հաճախորդներին: Արժեթղթերի լիցենզավորված վաճառողը (ԱՄՆ-ում և Կանադայում՝ գրանցված ներկայացուցիչ), որը վաճառում է հրապարակային առաջարկի բաժնետոմսեր իր հաճախորդներին, վճարվում է վաճառքի գնի մի մասից (թողարկողի կողմից երաշխավորված հաճախորդին վճարվող վճար), այլ ոչ թե իր հաճախորդի կողմից: 

Թողարկողը սովորաբար անդերրայթերներին տալիս է առաջարկի չափը մինչև 15%-ով ավելացնելու հնարավորություն հատուկ հանգամանքի դեպքում, որը հայտնի է որպես «գրինշու» կամ գերբաշխման օպցիոն: Այս օպցիոնը միշտ իրագործվում է, երբ առաջարկը համարվում է «արդիական» հարց՝ գերբաժանորդագրման շնորհիվ:

ԱՄՆ-ում հաճախորդներին տրամադրվում է նախնական ազդագիր, որը հայտնի է որպես «Կարմիր ծովաձի», IPO-ի թողարկման սկզբնական ժամանակահատվածում: «Կարմիր ծովաձի» ազդագիրն այդպես է կոչվում իր առաջին էջին տպված կարմիր նախազգուշական հայտարարության պատճառով: Նախազգուշացումը նշում է, որ առաջարկի տեղեկատվությունը թերի է և կարող է փոփոխվել: Փաստացի ձևակերպումը կարող է տարբեր լինել, չնայած այն հիմնականում համապատասխանում է Facebook-ի IPO-ի ընթացքում ներկայացված ձևաչափին։ Սկզբնական ժամանակահատվածում բաժնետոմսերը չեն կարող վաճառքի հանվել: Այնուամենայնիվ, բրոքերները կարող են հետաքրքրվածություն նկատել իրենց հաճախորդների կողմից: Ակցիայի մեկնարկի ժամանակ, գրանցման հայտն ուժի մեջ մտնելուց հետո, հետաքրքրության նշումները գնորդի հայեցողությամբ կարող են վերածվել գնման հայտերի: Վաճառքը կարող է իրականացվել միայն արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի կողմից հաստատված արժեթղթերի վերջնական ազդագրի հիման վրա:

Վերջին քայլը վերջնական IPO ազդագրի պատրաստման և ներկայացման գործընթացում այն է, որ թողարկողը վարձում է խոշոր ֆինանսական «տպագրիչներից» մեկին, որը տպագրում է (և այսօր նաև էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնում է SEC-ին) գրանցման հայտարարագիրը S-1 ձևով: Սովորաբար, վերջնական ազդագրի պատրաստումն իրականացվում է հենց տպագրիչի մոտ, որտեղ նրա բազմաթիվ կոնֆերանս սրահներից մեկում թողարկողը, թողարկողի փաստաբանները, երաշխավորի (անդերրայթեր) փաստաբանները, առաջատար երաշխավոր(ներ)ը և թողարկողի հաշվապահները/աուդիտորները կատարում են վերջնական խմբագրումներ և սրբագրում՝ ավարտելով ֆինանսական տպագրիչի կողմից վերջնական ազդագրի ներկայացմամբ արժեթղթերի և բորսայի հանձնաժողովին։

Մինչև Նյու Յորքի գլխավոր դատախազ Էլիոթ Սփիցերի կողմից նախաձեռնված իրավական գործողությունները, որոնք հետագայում հայտնի են դարձել որպես «Գլոբալ կարգավորման իրավակիրառման համաձայնագիր», որոշ խոշոր ներդրումային ընկերություններ նախաձեռնել էին ընկերությունների բարենպաստ հետազոտական լուսաբանում՝ նպատակ ունենալով օժանդակել կորպորատիվ ֆինանսների բաժիններին և մանրածախ ստորաբաժանումներին, որոնք զբաղված էին նոր թողարկումների շուկայավարմամբ: Այդ իրավակիրառման համաձայնագրի կենտրոնական հարցը նախկինում դատարանում քննվել էր: Այն վերաբերում էր Միացյալ Նահանգների տասը խոշորագույն ներդրումային ընկերությունների, ներդրումային բանկային և վերլուծական բաժինների միջև շահերի բախմանը։ Կարգավորման միջոցով լուծված տիպիկ խախտում է եղել CSFB-ի և Salomon Smith Barney-ի դեպքը, որոնք, ըստ մեղադրանքի, զբաղվել էին «արդիական» IPO-ների ոչ պատշաճ մանիպուլյացիայով և թողարկել էին կեղծ հետազոտական զեկույցներ՝ խախտելով 1934 թվականի արժեթղթերի փոխանակման մասին օրենքի տարբեր բաժինները:

### Գնագոյացում
IPO պլանավորող ընկերությունը սովորաբար նշանակում է առաջատար մենեջեր, որը հայտնի է որպես բուկրաններ, բուկրաններն օգնում է նրան որոշել բաժնետոմսերի առաջարկի ճիշտ գինը: IPO-ի գինը որոշելու երկու հիմնական եղանակ կա. Կամ ընկերությունը, իր առաջատար մենեջերների օգնությամբ, սահմանում է գինը («ֆիքսված գնի մեթոդ»), կամ գինը կարող է որոշվել՝ վերլուծելով ներդրողների պահանջարկի զգայուն տվյալները, որոնք հավաքվել են բուկրանների կողմից («գրքի ձևավորում»):

Պատմականորեն, շատ IPO-ներ տեղի են ունեցել ցածր գնով: IPO-ի ցածր գնի արդյունքը բաժնետոմսերի նկատմամբ հետաքրքրության աճն է և բաժնետոմսերի գնի արագ աճը, երբ դրանք առաջին անգամ հայտնվում են հանրային վաճառքի մեջ (կոչվում է «IPO-ի ժողովրդականության աճ»): Վերավաճառքը կամ բաժնետոմսերի արագ վաճառքը շահույթ ստանալու համար կարող է զգալի օգուտներ բերել ներդրողների համար, ովքեր IPO-ի ընթացքում բաժնետոմսեր են ձեռք բերել առաջարկի գնով: Այնուամենայնիվ, IPO-ի գնի իջեցումը հանգեցնում է թողարկողի համար պոտենցիալ կապիտալի կորստի: Ծայրահեղ օրինակներից մեկն է theglobe.com-ի IPO-ն, որը նպաստել է 1990-ականների վերջին ինտերնետային դարաշրջանում IPO-ի «մոլուցքի» աճին: 1998 թվականի նոյեմբերի 13-ին Bear Stearns-ը IPO-ն անցկացրել է մեկ բաժնետոմսի դիմաց 9 դոլարով: Բացման օրը բաժնետոմսերի գինը արագորեն բարձրացել է 1000% - ով ՝ հասնելով 97 դոլարի: Ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների պատճառով վաճառողների ճնշումը, ի վերջո, հանգեցրել է նրան, որ բաժնետոմսերըի արժեք կրկին ընկել է, և նրանք թողարկումը դադրեցրել են 63 դոլարի ժամանակ: Չնայած այն հանգամանքին, որ ընկերությունն իրոք հավաքել է մոտ 30 միլիոն դոլար տեղաբաշխումից, գնահատվում է, որ հաշվի առնելով առաջարկի, պահանջարկի մակարդակը և կայացած առևտրի ծավալը, նրանց կարող էր մնալ ավելի քան 200 միլիոն դոլար:

Կարևոր գործոն է նաև թանկացման վտանգը։ Եթե բաժնետոմսերը հանրությանը առաջարկվում են շուկայականից բարձր գնով, ապա տեղաբաշխողները կարող են խնդիրներ ունենալ բաժնետոմսերի վաճառքի իրենց պարտավորությունները կատարելու հարցում: Նույնիսկ եթե նրանք վաճառեն թողարկված բոլոր բաժնետոմսերը, դրանց արժեքը կարող է ընկնել առևտրի առաջին իսկ օրը: Այս դեպքում բաժնետոմսերը կարող են կորցնել իրենց գրավչությունը և, հետևաբար, իրենց արժեքի նույնիսկ ավելի մեծ մասը: Սա կարող է հանգեցնել կորուստների ներդրողների համար, որոնցից շատերը տեղաբաշխողների առավել նախընտրելի հաճախորդներն են: Դրա թերևս ամենահայտնի օրինակը 2012-ին Facebook-ի IPO-ն է:

Հետևաբար, տեղաբաշխողները IPO-ի գինը որոշելիս հաշվի են առնում բազմաթիվ գործոններ և փորձում են հասնել տեղաբաշխման գնի, որը բավական ցածր կլինի բաժնետոմսերի նկատմամբ հետաքրքրությունը խթանելու համար, բայց բավականաչափ բարձր՝ ընկերության համար բավարար կապիտալ ներգրավելու համար: IPO-ի գինը որոշելիս տեղաբաշխողները օգտագործում են տարբեր հիմնական կատարողականի ցուցանիշներ և GAAP-ին չհամապատասխանող չափումներ։ Օպտիմալ գնի որոշման գործընթացում տեղաբաշխողները սովորաբար ստանձնում են առաջատար ինստիտուցիոնալ ներդրողներից բաժնետոմսեր գնելու պարտավորություն:

Որոշ հետազոտողներ (Friesen & Swift, 2009) կարծում են, որ IPO-ի թերագնահատումը ոչ այնքան դիտավորյալ գործողություն է թողարկողների և (կամ) տեղաբաշխողների կողմից, որքան ներդրողների չափազանց մեծ արձագանքի արդյունք (Friesen & Swift, 2009): Նվազեցված գնի որոշման հնարավոր մեթոդներից մեկը IPO-ի իրականացման ժամանակ ցածր գնի ալգորիթմների օգտագործումն է: Այլ հետազոտողներ պարզել են, որ լիցենզավորման վրա հիմնված տեխնոլոգիաների առևտրայնացումից ավելի բարձր եկամուտներ ունեցող ընկերությունները IPO-ներ իրականացնելիս ավելի մեծ ցածր գին են ցույց տալիս, մինչդեռ արտոնագրեր ունենալը մեղմացնում է այդ ազդեցությունը։

#### Հոլանդական աճուրդ
Հոլանդական աճուրդը թույլ է տալիս սկզբնական հրապարակային տեղաբաշխման բաժնետոմսերը բաշխել միայն գնային ագրեսիվության հիման վրա, ընդ որում բոլոր հաջողակ մասնակիցները վճարում են նույն գինը մեկ բաժնետոմսի համար։ Հոլանդական աճուրդի մի տարբերակ է OpenIPO-ն, որը հիմնված է տնտեսագետ Ուիլյամ Վիքրիի կողմից մշակված աճուրդային համակարգի վրա: Այս աճուրդային մեթոդը հայտերը դասակարգում է ամենաբարձրից մինչև ամենացածրը, այնուհետև ընդունում է այն ամենաբարձր հայտերը, որոնք թույլ են տալիս վաճառել բոլոր բաժնետոմսերը, ընդ որում բոլոր հաղթող մասնակիցները վճարում են նույն գինը: Այն նման է 1990-ականներից ի վեր գանձապետական մուրհակների և պարտատոմսերի աճուրդի համար օգտագործվող մոդելին: Մինչ այդ, գանձապետական մուրհակներն աճուրդի էին հանվում խտրական կամ «վճարիր-ինչ-հայտարարագրել ես» աճուրդի միջոցով, որտեղ տարբեր հաղթող մասնակիցներ վճարում էին իրենց հայտարարագրած գինը, և ուստի տարբեր հաղթող մասնակիցները չէին վճարում նույն գինը: Թե՛ խտրական, թե՛ միասնական գնով «հոլանդական» աճուրդներն օգտագործվել են շատ երկրներում, թեև ԱՄՆ-ում մինչ օրս օգտագործվել են միայն միասնական գնով աճուրդները: Խոշոր IPO աճուրդներից են Japan Tobacco-ն, Singapore Telecom-ը, BAA Plc-ն և Google-ը (դասակարգված ըստ մուտքերի չափի):

Հոլանդական աճուրդի տարբերակն օգտագործվել է մի շարք ամերիկյան ընկերությունների հանրային տեղաբաշխման համար, ներառյալ Morningstar-ը, Interactive Brokers Group-ը, Overstock.com-ը, Ravenswood Winery-ն, Clean Energy Fuels-ը և Boston Beer Company-ն։ 2004 թվականին Google-ն օգտագործել է հոլանդական աճուրդի համակարգն իր սկզբնական հրապարակային տեղաբաշխման համար։ ԱՄՆ-ի ավանդական ներդրումային բանկերը դիմադրություն են ցույց տվել հանրային արժեթղթերի տեղաբաշխման համար աճուրդային գործընթացի օգտագործման գաղափարի դեմ: Աճուրդային մեթոդը թույլ է տալիս հավասար մոտեցում բաժնետոմսերի բաշխման հարցում և վերացնում է ավանդական IPO-ներում երաշխավորների կողմից կարևոր հաճախորդներին տրվող արտոնյալ վերաբերմունքը: Սրա արդյունքում հոլանդական աճուրդը դեռևս քիչ օգտագործվող մեթոդ է ԱՄՆ-ի հանրային տեղաբաշխումներում, թեև այլ երկրներում եղել են հարյուրավոր աճուրդային IPO-ներ:

Հոլանդական աճուրդի հաջողությունը կամ ձախողումը որոշելիս պետք է հաշվի առնել մրցակցող նպատակները։ Եթե նպատակը ռիսկի նվազեցումն է, ավանդական IPO-ն կարող է ավելի արդյունավետ լինել, քանի որ անդերրայթերը կառավարում է գործընթացը, փոխարենը արդյունքը մասամբ չթողնելով պատահականության վրա՝ կապված նրա հետ, թե ով է որոշում հայտ ներկայացնել կամ ինչ ռազմավարություն է յուրաքանչյուր մասնակից որոշում կիրառել: Ներդրողի տեսանկյունից հոլանդական աճուրդը բոլորին հավասար հասանելիություն է տալիս: Ավելին, հոլանդական աճուրդի որոշ ձևեր թույլ են տալիս անդերրայթերին ավելի ակտիվ լինել հայտերի համակարգման մեջ և նույնիսկ հայտերի ներկայացման ժամանակահատվածում որոշ մասնակիցների հաղորդել աճուրդի ընդհանուր միտումները: 

Բացի միջազգային ծավալուն ապացույցներից, որ աճուրդները հանրաճանաչ չեն եղել IPO-ների համար, իսկ ԱՄՆ-ում չի գտնվել որևէ ապացույց, որը կարող է ցուցադրել, որ հոլանդական աճուրդն ավելի լավ է գործում, քան ավանդական IPO-ն անբարենպաստ շուկայական միջավայրում: WhiteGlove Health ընկերության կողմից 2011 թվականի մայիսին հայտարարված հոլանդական աճուրդով IPO-ն հետաձգվել է մինչև նույն թվականի սեպտեմբեր՝ գնագոյացման մի քանի անհաջող փորձերից հետո: Wall Street Journal-ում հրապարակված հոդվածը որպես պատճառներ նշում էր «բաժնետոմսերի շուկայի անկայունությունը և համաշխարհային տնտեսության անորոշությունը, որոնք ներդրողներին զգուշավոր են դարձրել նոր բաժնետոմսերում ներդրումներ կատարելու հարցում»։

### Հանգստի շրջան
Ամերիկյան արժեթղթերի օրենսդրության համաձայն, IPO-ի պատմության մեջ երկու ժամանակաշրջաններ հաճախ անվանում են «հանգստի շրջաններ»: Առաջինը, որը նշված է վերևում, այն ժամանակահատվածն է, որը սկսվում է ընկերության S-1 հայտի ներկայացումից հետո, բայց մինչ SEC-ի (ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողով) աշխատակազմը հայտարարի գրանցման հայտարարության ուժի մեջ մտնելը։ Այս ժամանակահատվածում թողարկողները, ընկերության ներսի անձինք, վերլուծաբանները և այլ կողմերը օրինական սահմանափակումների են ենթարկվում՝ ապագա IPO-ի վերաբերյալ քննարկումներ կամ գովազդ կատարելու հարցում (ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողով, 2005):

Մյուս «հանգիստ շրջանը» վերաբերում է IPO-ի առաջին հանրային շրջանառության օրվանից հետո տասը օր տևող ժամանակահատվածին։ Այս ընթացքում ընկերության ներսի անձանց և IPO-ի հետ կապված ցանկացած անձի արգելվում է ընկերության համար որևէ եկամուտների կանխատեսում կամ հետազոտական զեկույց հրապարակել։ Երբ հանգստի շրջանը ավարտվում է, ընդհանրապես ընկերության երաշխավորները սկսում են հետազոտական լուսաբանում ընկերության համար։ Երկրորդական առաջարկի ժամանակ ղեկավարի կամ համաղեկավարի դեր կատարած ցանկացած անդամի համար գործում է երեք օրվա սպասման ժամանակահատված։

### Բաժնետոմսերի մատակարարում
Ոչ բոլոր IPO-ներն իրավունք ունեն կատարել մատակարարման հաշվարկներ DTC համակարգի միջոցով, ինչը, այս դեպքում, կարող է պահանջել կամ բաժնետոմսերի վկայագրերի ֆիզիկական առաքում քլիրինգային գործակալ բանկի պահառուին, կամ վաճառքի ընկերության հետ վճարման դիմաց մատակարարման պայմանագրի կնքում (DVP):

### Ֆինանսական շահույթ (ֆլիփփինգ)
«Stag profit»-ը բաժնետոմսերի շուկայում ստեղծվող իրավիճակ է, որը տեղի է ունենում ընկերության առաջնային հանրային առաջարկից (IPO) կամ բաժնետոմսերի նոր թողարկումից առաջ և անմիջապես հետո։ «Stag»-ը այն կողմն է կամ անձը, որը բաժանորդագրվում է նոր թողարկմանը՝ ակնկալելով, որ բաժնետոմսերի գինը կբարձրանա առևտրի մեկնարկից անմիջապես հետո։ Այսպիսով, «stag profit»-ը ֆինանսական շահույթն է, որը կուտակվում է տվյալ կողմի կամ անձի կողմից՝ բաժնետոմսերի արժեքի բարձրացման հետևանքով։ Այս տերմինը առավել տարածված է Միացյալ Թագավորությունում, քան Միացյալ Նահանգներում։ ԱՄՆ-ում այսպիսի ներդրողներին սովորաբար անվանում են *«flippers» (արագ վաճառողներ)*, քանի որ նրանք ստանում են բաժնետոմսերը IPO-ի միջոցով և անմիջապես վաճառում են դրանք առևտրի առաջին օրը՝ «flipping» կամ արագ վաճառք իրականացնելով։

## Ամենամեծ IPO-ները

## Ամենամեծ IPO շուկաները
Մինչև 2009 թվականը Միացյալ Նահանգները IPO-ի առաջատար թողարկողն էր ընդհանուր արժեքի առումով: Այնուամենայնիվ, այդ ժամանակից ի վեր Չինաստանը (Շանհայ, Շենժեն և Հոնկոնգ) դարձել է առաջատար թողարկող, մինչև 2011 թվականի նոյեմբերի վերջ հավաքելով 73 միլիարդ դոլար (գրեթե երկու անգամ ավելի շատ միջոցներ, որոնք հավաքագրվել են Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայում և Nasdaq-ում միասին վերցրած):

## Տես նաև
*Վենչուրային կապիտալ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* Chambers, Clem (2006-07-14). "Who needs stock exchanges?" *Exchanges Handbook*. Mondo Visione. Accessed 21 September 2011.
* 
* 
* 
* 
* 
* Hu, Bei and Vannucci, Cecile. Bloomberg.com Published 2010-10-29. Retrieved 2011-09-21
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*Nasdaq database of all U.S. Initial Public Offerings beginning Jan. 1997

Կարդա ավելին

Կատեգորիա:Արժեթղթեր
Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Բաժնետոմս
Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ