Բինկա Ժելյազկովա

**Բինկա Ժելյազկովա** (, ), բուլղարացի կինոռեժիսոր, ով ֆիլմեր է նկարահանել  1950-ական թվականների վերջերից մինչև  1990-ական թվականները: 1950-ական թվականներին գեղարվեստական ֆիլմ նկարահանած առաջին բուլղարուհին է, ինչպես նաև՝ ստեղծագործական այդպիսի աշխատանք կատարած երկու կանանցից մեկը ամբողջ աշխարհում: Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության Ժողովրդական արտիստուհի (1982): Արժանացել է նաև Սվիշտովի պատվավոր քաղաքացու կոչման:

## Կարիերա
1956 թվականին ավարտել է Սոֆիայի թատերական ինստիտուտը և «Բոյանա» կինոստուդիայում մի կարճ ժամանակ աշխատել որպես ռեժիսորի օգնական: 1957 թվականին նկարահանել է իր առաջին գեղարվեստական ֆիլմը՝ «Կյանքը հանդարտ հոսում է կողքից...» վերնագրով: Ընդ որում՝ համագործակցել է իր սցենարիստ ամուսնու՝Խրիստո Գանևի հետ (այդ համագործակցությունը հետագայում էլ է շարունակվել): Ֆիլմը, որ պատմում է պատերազմից հետո իշխանությունում բարձր պաշտոններ ստացած և այլափոխված նախկին պարտիզանների մասին, քննադատության սլաքն ուղղում է Բուլղարիայի կոմունիստական վարչակարգի դեմ: Բուլղարիայի կոմկուսի ղեկավարությունը ցասումով դատապարտեց ֆիլմը և արգելեց դրա ցուցադրությունը: Այդպես սկիզբ առան Բինկա Ժելյազկովայի բարդ հարաբերությունները վարչախմբի հետ:

Իր կարիերայի ընթացքում նա նկարահանել է յոթ գեղարվեստական և երկու վավերագրական ֆիլմ, որոնցից չորս գեղարվեստականների և երկու վավերագրականների ցուցադրությունն արգելվել է կոմունիստական վարչախմբի կողմից:

Չնայած Բուլղարիայում ունեցած դժվարություններին՝ Ժելյազկովայի ֆիլմերը արտասահմանում լուրջ հաջողություններ են գրանցել: *Մենք ջահել էինք* ֆիլմը (1961) 1962 թվականին արժանացել է Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի ոսկե մրցանակին, *Կցված փուչիկ*-ը (1967) դրվատանքի է արժանացել Մոնրեալի 1967 թ. էքսպոյում, *Վերջին բառը* կինոնկարը (1974), որի նաև սցենարի հեղինակն էր Բինկան, Կաննի կինոփառատոնում մրցակցել է Պիեռ Պաոլո Պազոլինիի, Ռայներ Վերներ Ֆասբինդերի, Կառլոս Սաուրայի, Քեն Ռասելի Լիլիանա Կավանիի ֆիլմերի հետ, առաջադրվել Ոսկե արմավենու ճյուղ մրցանակի: 1977 թվականի նկարահանած «Լողավազան»-ն էլ արժանացել է մոսկովյան միջազգային կինոփառատոնի արծաթե մրցանակին:

1980-ականներին Ժելյազկովան դարձավ *Կանայք կինոյում և հեռուստատեսությունում* միջազգային կազմակերպության բուլղարական բաժանմունքի տնօրենը: Որոշ ժամանակ անց նա ոչ միայն դադարեց ֆիլմ նկարահանել, այլև հեռացավ հասարակական կյանքից:

2007 թվականից Ժելյազկովայի ստեղծագործության նկատմամբ հետաքրքրության մի նոր ալիք բարձացավ. դրա համար թերևս խթան հանդիսացավ նյույորքաբնակ բուլղարուհի կինոռեժիսոր Էլկա Նիկոլովայի *Binka: To Tell a Story About Silence* վավերագրական ֆիլմը:

1964 թվականին Բինկա Ժելյազկովան արժանացել էր Բուլղարիայի պետական՝ Դիմիտրովյան մրցանակի: 2002 թվականին նրան շնորհվեց Բուլղարիայի ևս մեկ բարձրագույն կառավարական պարգև՝ *Ստարա պլանինա* առաջին աստիճանի շքանշան:

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր
* 1957 — Կյանքը հանդարտ հոսում է կողքից / *[[:bg:Животът си тече тихо...|Животът си тече тихо...]]
* 1961 — Մենք ջահել էինք / *А бяхме млади 
* 1966 — Կցված փուչիկը / *[[:bg:Привързаният балон|Привързаният балон]]
* 1973 — Վերջին բառը / *Последната дума
* 1977 — Լողավազան / *[[:bg:Басейнът (филм, 1977)|Басейнът]]
* 1980 — Գիշերային մեծ լող / *Голямото нощно къпане
* 1982 — Նանիկ արա / *Нани-на (վավերագրական)
* 1982 — Փակի՛ր / * (վավերագրական)
* 1987 — Գիշերով՝ տանիքների վրայով / *[[:bg:Нощем по покривите|Нощем по покривите]]  (հեռուստաֆիլմ)

=== Սցենարիստ ===
* 1973 — Վերջին բառը / *Последната дума

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич Москва, Советская энциклопедия, 1987. — с. 140
* Черненко М, Желязкова Бинка // Режиссёрская энциклопедия. Кино Европы / Сост. Черненко М. М. — М., Материк, 2002. — с.66 — ISBN 5-85646-077-4
* Nina Hibbin, *Eastern Europe: Screen Series*, Zwemmer Barnes (1969)
* Mira and Antonin J. Liehm, *The Most Important Art: Soviet and Eastern European Cinema After 1945*, University of California Press (1977)
* Ronald Holloway, *The Bulgarian Cinema*, Fairleigh Dickinson University Press (1986)
* Dina Iordanova, *Cinema of Flames: Balkan Film, Culture, and the Media*, British Film Institute (2008)

## Արտաքին հղումներ
* 
* https://www.amazon.com/Binka-Tell-Story-About-Silence/dp/B006LA6JIK/ref=sr_1_3?ie=UTF8&qid=1333027045&sr=8-3
* Binka: To Tell a Story About Silence
*https://www.facebook.com/#!/pages/BINKA-TO-TELL-A-STORY-ABOUT-SILENCE-documentary-film/318330879341
*https://www.youtube.com/watch?v=siEfWhMw0v0
*http://liternet.bg/publish26/evgenia-garbolevski/bylgarsko-kino.htm
*http://www.fishpond.com.au/Books/Conformists-Evgenija-Garbolevsky/9781443829700
* 
* [Бинка Желязкова на сайте [КиноПоиск]]

Կատեգորիա:20-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կին ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ