Վազգեն Համբարձումյան

**Վազգեն Գուրգենի Համբարձումյան** (), հայ թարգմանիչ, բանասեր, լեզվաբան։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, Հայաստանի գրողների միության անդամ (2013)։

## Կենսագրություն
Վազգեն Համբարձումյանը ծնվել է 1947 թվականի հունիսի 20-ին, Թալինի շրջանի Մաստարա գյուղում։ 1965 թվականին ավարտել է Մաստարայի միջնակարգ դպրոցը։ 1965-1970 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, 1970-1973 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ լեզվի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1973 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ լեզվի ինստիտուտում, եղել է ավագ լաբորանտ, այնուհետև կրտսեր և ավագ գիտաշխատող, առաջատար գիտաշխատող։ 1979 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Հովհաննես Մամիկոնյանի «Տարոնի պատմության» լեզուն և ոճը» թեմայով, 1991 թվականին՝ «18-19-րդ դդ. գրաբարի գործառությունը և կառուցվածքը» թեմայով դոկտորական ատենախոսություն և ԽՍՀՄ ԲՈՀ-ի հաստատումով ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի, այնուհետև՝ դոկտորի գիտական աստիճան։ 1993-2004 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ լեզվի ինստիտուտի  հայերենի տերմինաբանության և խոսքի մշակույթի բաժնի վարիչ, այնուհետև հայերեն գիտատեխնիկական տերմինաբանության ուսումնասիրության թեմատիկ խմբի ղեկավար, 2011-2013 թվականներին եղել է ինստիտուտի տնօրեն,  այնուհետև՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի հայոց լեզվի ամբիոնի վարիչ, ինչպես նաև ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության բաժնի վարիչը։

Հեղինակ է բազմաթիվ գրքերի, ուսումնական ձեռնարկների և դասագրքերի, հայերեն և այլ լեզուներով գիտական հոդվածների։ Հրապարակել է ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ՝ «Գրաբարի ինքնուսույց» (Երևան, 1999, 241 էջ), «Գրաբարի ձեռնարկ» ( Երևան, 2004, 176 էջ), «Լատիներենի դասագիրք» ( Երևան, 2007, 360 էջ) և այլն։
Զբաղվում է հայերենի նախագրային շրջանի տարբերակային քննության հարցերով, կատարում լրացումներ և ճշգրտումներ հայերեն ստուգաբանական բառարանի մեջ։

## Անդամակցություն
* Երևանի ազգային գրադարանի գիտական խորհրդի անդամ
* Մաշտոցի անվան Մատենադարանի գիտական խորհրդի անդամ
* Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի գիտական խորհրդի անդամ
* ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտում և Երևանի պետական համալսարանում գործող ԲՈՀ-ի 019 ( Ժ. 02.01.«Հայոց լեզու») և 009 (02.08. «Ռոմանական լեզուներ». վերջինիս գիտության դոկտորների թվի համալրման կարգով) գիտական աստիճաններ շնորհող խորհուրդների անդամ

## Երկեր
* Հովհաննես Մամիկոնյան, Տարոնի պատմության լեզուն և ոճը, Երևան, 2013։

### Մենագրություններ
* Հովհաննես Մամիկոնյանի «Տարոնի պատմության» լեզուն և ոճը. «Հայոց լեզվի պատմության հարցեր», պրակ 1, Երևան, ՀԽՍՀ  ԳԱ հրատ., 1981, էջ 112-211։
* XVII-XIX  դդ. գրաբար  ճարտասանական երկերի տերմինաբանությունը, «Հայոց լեզվի պատմության հարցեր», պրակ 2, ՀԽՍՀ  ԳԱ հրատ., Երևան, 1985, էջ 257-317։
* Գրաբարի գործառությունը որպես գրական լեզու ԺԸ-ԺԹ դդ., Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1990, 412 էջ։ 
* Հայոց լեզվի դասական ուղղագրության հիմունքները, Երևան,  «Մ. Վարանդյան» հրատ., 1993, 68 էջ։
* Ակնարկներ Հայոց լեզվի համեմատական բառագիտության, պրակ  1,  Երևան,  ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 1998,  56  էջ։
* Գրաբարի ինքնուսույց, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.,  1999, 241 էջ։
* Հայերեն աստված բառի ծագումն ու տիպաբանությունը, Երևան, «Զանգակ- 97» հրատ., 2002, 48 էջ։
* Գրաբարի ձեռնարկ, Երևան, «Զանգակ- 97» հրատ., 2004, 176  էջ։
* Ակնարկներ Հայ բառարանագրության պատմության (XVII դ. վերջ- XIX դ.),  հ. 1, Երևան, «Զանգակ- 97» հրատ.,  2006, 140 էջ։
* Ակնարկներ Հայոց լեզվի համեմատական  բառագիտության, պրակ 2, Երևան,   ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2007, 64 էջ։
* Մայրենի լեզվի զրուցարան, Երևան, «Զանգակ-97» հրատ., 2007, 80 էջ։
* Լատիներենի դասագիրք, Երևան, «Զանգակ-97» հրատ.,  2007, 560 էջ։
* Լատինաբան հայերենի պատմություն (14-18-րդ դդ.), Երևան,  «Նաիրի»  հրատ., 2010, 372 էջ։
* Հարյուր  թելադրություն,  Երևան, «Էդիթ-պրինտ» հրատ.,  2010, 104 էջ։
* Հայերենի բառաքննական և ստուգաբանական ուսումնասիրություններ, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն», հրատ., Երևան, 2012, 172 էջ։
* Հովհան Մամիկոնյանի «Տարոնի պատմության» լեզուն և ոճը, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն», հրատ., Երևան, 2013, 224 էջ։
* Armenian and Indo-European. Essays on Comparative Lexicology of the Armenian Language, Yerevan, “Zangak-97”, 2014, 183 page

### Թարգմանություններ
* Սիմեոն Կաթողիկոս Երևանցի, Ջամբռ, Երևան, 2003։
* Ս. Գրիգոր Լուսաորիչ, Յաճախապատում ճառեր, Թեհրան, 2003։
* Հովհաննես Օձնեցի, Երկեր, Երևան, 1998։
* Տոն մեր սուրբ թարգմանիչների, Ս. Էջմիածին, 2003։

## Պարգևներ
* ՀՀ մշակույթի նախարարության «Մայրենիի դեսպան» մեդալ, 2013
* ՀՀ Ազգային ժողովի «ՀՀ Ազգային ժողովի «Պատվո մեդալ», 2012
* ՀՀ ԳԱԱ «Պատվոգիր», 2003

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ