Գազի լույսը (ֆիլմ, 1944)

**Գազի լույս** (Gaslight), ամերիկյան թրիլլեր ֆիլմ, ռեժիսոր՝ Ջորջ Կյուկոր (1944), Ինգրիդ Բերգմանի, Շառլ Բուայեի, Ջոզեֆ Քոթենի և Անջելա Լանսբերիի (դեբյուտային ֆիլմը) մասնակցությամբ։ Նկարահանվել է Պատրիկ Համիլթոնի համանուն պիեսի հիման վրա (1938), որը բեմադրվել է Ամերիկայում «Հրեշտակի փողոց» անունով և արդեն 1940 թվականին նկարահանվել է Անգլիայում։ Ֆիլմի վերնագիրն ու բովանդակությունը կապված են «գազլայթինգ» տերմինի հետ, որը հոգեբանական բռնության և մանիպուլյացիայի ձև է։ Նման ազդեցությունն առաջին հերթին ուղղված է նրան, որ մարդը կասկածի տակ դնի շրջապատող իրականության իր ընկալման համարժեքությունը և իրեն անապահով զգա։

Ֆիլմը նկարահանվել և թողարկվել է 1944 թվականին և հաջողություն է ունեցել հանրության և քննադատների շրջանում։ Կինոյի փորձագետները նշել են հարուստ տեսարաններն ու մանրամասները, որոնք վերստեղծել են վիկտորիյական դարաշրջանը, գործողությունների ինտենսիվությունը և անսամբլի դերասանական կազմը: Հեղինակները յոթ «Օսկար»-ի են առաջադրվել՝ շահելով դրանցից երկուսում՝ լավագույն դերասանուհի և լավագույն բեմական դիզայն։ 2001 թվականին, ըստ Ամերիկայի կինոարվեստի ինստիտուտի, այն ընդգրկվել է «AFI-ի 100 տարվա ամենաակտիվ ամերիկյան ֆիլմերի 100-յակում»։ 2019 թվականին այն ընդգրկվել է ԱՄՆ կինոյի ազգային ռեգիստրում։

## Սյուժե
մինի|Դեռևս ֆիլմից՝ Պաուլա (Բերգման), Գրեգորի (Բուայե) և Նենսի (Լենսբերի)
Վիկտորյական դարաշրջան։ Մանուկ հասակում Պաուլա Ալքվիստը լքել է Լոնդոնը, որտեղ 1875 թվականին խեղդամահ են արել նրա մորաքույրն ու խնամակալը, ով հայտնի օպերային պրիմա էր։ Նա սկսում է ապրել Իտալիայում, որտեղ, հասունանալով, ծանոթանում է դաշնակահար Գրեգորի Անտոնի հետ, ով ուղեկցում է իր երգի ուսուցչին։ Գրեգորին համոզում է նրան, որ նա երգելու հմտություններ չունի, համոզում է վերադառնալ Լոնդոնի իր տուն, որտեղ տեղի է ունեցել մորաքրոջ սպանությունը, և նա համաձայնվում է։ Նրա ուսուցչի սպանության առեղծվածը և անհետացած զարդերի ճակատագիրը դեռևս չեն բացահայտվել։ Ընտանիքի ղեկավարը հաճախ առանձին ստուդիայում աշխատելու պատրվակով մենակ է թողնում կնոջը, իսկ գնալուց հետո կանոնավոր դադարներից հետո տան գազի շիթերի լույսը կամաց-կամաց սկսում է մարել։ Տան մռայլ մթնոլորտը սկսում է ընկճել Պաուլային, նա գործնականում դադարում է դուրս գալ։ Բացի այդ, նրան թվում է, որ երեկոյան տան գազի լույսը մի փոքր մարում է, իսկ դատարկ, տախտակավորված ձեղնահարկում, որտեղ հավաքված են մորաքրոջ իրերը, նրա գլխավերևում լսվում են հանգիստ խշշոցներ և ոտնաձայներ։ Աղջիկը զգում է, որ աստիճանաբար կորցնում է խելքը, ինչում ամուսինը փորձում է համոզել նրան՝ զանազան թակարդներ սարքելով։ Փաստորեն, դա Գրեգորին է, որը ձևացնում է, թե վարձակալած ստուդիայում աշխատանքի է գնում, շրջում է թաղամասով, վերադառնում է հարևան տնով և ամբողջ գիշեր ման գալիս մորաքույր Փոլայի իրերը՝ փնտրելով թաքնված զարդեր, որոնց մասին Պաուլան չգիտի։ Նրա իսկական անունը Սերգիս Բաուեր է, նա մորաքրոջ սպանողն է և տարված է անհետացած զարդերը գտնելով։

Հանգուցյալ երգչի երկարամյա երկրպագու՝ տեսուչ Բրայան Քեմերոնը, ցնցված երկու կանանց նմանությունից, սկսում է հսկել տունը՝ աստիճանաբար համոզվելով, որ տեղի ունեցողը կապված է տասը տարի առաջվա հանցագործության հետ։ Այդ երեկո, Գրիգորին վերջապես հայտնաբերում է զարդերը՝ թաքնված պարզ տեսադաշտում՝ քողարկված որպես բիժուտերիա: Երբ Գրիգորը գիշերը վերադառնում է, նկատում է, որ ինչ-որ մեկը տանն է և քրքրում է նրա գրասեղանը։ Սակայն ծառան Բրայանի հանձնարարությամբ ասում է, որ ոչ ոք չի եկել։ Պոլան երազում տեսնում է ոստիկանի գալը։ Փաստորեն, ոստիկանը դուրս է եկել տնից, վերադարձել ձեղնահարկով և հանկարծ հայտնվում է Գրիգորի դիմաց։ Նա փորձում է կրակել խուզարկու վրա, բայց վրիպում է ու սկսում փախչել։ Բրայանին հաջողվում է բռնել և կապել Փոլայի ամուսնուն, բայց նա փորձում է ապացուցել, որ իրեն ուղղված բոլոր մեղադրանքները հորինվածք են։ Նա փորձում է համոզել կնոջը ազատ արձակել իրեն, սակայն Պաուլան այլևս չի հավատում նրան, և Գրեգորին ձերբակալվում է։

## Ստեղծողներ
### Դերասանական կազմ

### Նկարահանման խումբ
* ռեժիսոր՝ Ջորջ Կյուկոր
* պրոդյուսեր՝ Արթուր Հորնբլու
* սցենարի հեղինակ՝ Ջոն վան Դրութեն, Վալտեր Ռայշ, Ջոն Բալդերսթոն
* օպերատոր՝ Ջոզեֆ Ռուտենբերգ
* կոմպոզիտոր՝ Բրոնիսլավ Կապեր

## Ստեղծում
Ֆիլմը հիմնված է բրիտանացի դրամատուրգ Պատրիկ Հեմիլթոնի (1938) համանուն պիեսի վրա, որը բեմադրվել է Ամերիկայում «Հրեշտակի փողոց» անունով։ Այն արդեն նկարահանվել է Անգլիայում 1940 թվականին ռեժիսոր Թորոլդ Դիկինսոնի կողմից և հաջողությամբ երկու տարի շարունակվել Բրոդվեյում։ Metro-Goldwyn-Mayer ընկերության ղեկավարությունը, ոգևորվելով պիեսի և բրիտանական ֆիլմի հաջողությունից, գնեց ռիմեյքի իրավունքները, բայց պայմանով, որ առաջին ֆիլմի ադապտացիայի բոլոր գոյություն ունեցող օրինակները պետք է ոչնչացվեն։ Այնուամենայնիվ, Դիկինսոնի ֆիլմը դեռ պահպանվել է, քանի որ ռեժիսորը անփոփոխ է պահել նեգատիվներից մեկը։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ջորջ Կյուկորն էր, ով սիրում էր և հաճախ նկարահանել գրական գործեր, որոնցից շատերը պիեսներ էին («Կամելիաների տիկինը», «Ռոմեո և Ջուլիետ», «Կանայք», «Ֆիլադելֆիայի պատմություն»): Ամերիկյան տարբերակը ստացավ ավելի մեծ բյուջե, ավելի հարուստ դեկորացիաներ և զգեստներ օգտագործվեցին վիկտորիանական դարաշրջանը վերստեղծելու համար:

Պաուլա (Բերգման), Գրեգորի (Բուայե) և Նենսի (Լանսբերի) Դերասանուհիներ Այրին Դաննին և Հեյդի Լամարին դիտարկել են գլխավոր հերոսի դերում, սակայն նրանք հրաժարվել են։ Արդյունքում գլխավոր դերերը խաղալու համար հրավիրվեցին այնպիսի հայտնի դերասաններ, ինչպիսիք են Ինգրիդ Բերգմանը, Չարլզ Բուայեն և Ջոզեֆ Քոթենը։ Տասից ավելի շվեդական և մեկ գերմանական ֆիլմերում նկարահանվելուց հետո Բերգմանը Հոլիվուդի հրավեր ստացավ պրոդյուսեր Դեյվիդ Սելզնիկից։ Նա պայմանագիր կնքեց պրոդյուսերի հետ և 1939 թվականից սկսած նկարահանվեց մի շարք հաջողակ ֆիլմերում։ Աստիճանաբար նա ավելի ու ավելի հայտնի դարձավ և ձեռք բերեց հոլիվուդյան աստղի կարգավիճակ։ 1944 թվականին դերասանուհին իր ամերիկացի գործակալ Չարլզ Ֆելդմանից իմացավ (), որ Սելզնիկը առաջարկ է ստացել մասնակցելու Կյուկորի ֆիլմին, որը հիմնված է Համիլթոնի պիեսի վրա։ Բերգմանը տեսել է պիեսը Բրոդվեյում և հետաքրքրվել դրանով։ Բացի այդ, նա շատ էր ցանկանում խաղալ Չարլզ Բուայերի հետ, ով ընտրվել էր որպես գլխավոր հերոսի ամուսին: Այնուամենայնիվ, Սելզնիկը, նախանձելով իր դերասանների աստղային կարգավիճակը պահպանելու համար, սկզբում հրաժարվեց նրա մասնակցությունից այս ֆիլմում, հատկապես ոչ իր կինոստուդիայում: Պրոդյուսերը պնդել է, որ Բերգմանի անունը առաջինը հայտնվի բացման տիտրերում, և ոչ թե Բուայեի հետ միասին, ինչպես նախատեսված էր, բայց դերասանուհին առարկեց նրան, որ իրեն չի հետաքրքրում և իսկապես ցանկանում է խաղալ այս ֆիլմի ադապտացիայի մեջ։ Իր հուշերում նա հիշում է, որ մեծ դժվարությամբ է համոզել համառ Սելզնիկին իրեն «փոխառել» MGM-ին. «Նա ինձանից շատ ավելի երկար աստղ էր: Ուստի ես ստիպված էի լաց լինել, հեկեկալ, աղաչել, քանի դեռ Դավիթը կզղջա։ Ճիշտ է, մեծ դժկամությամբ»։ Ֆիլմում նկարահանվելը մեծ հաճույք պատճառեց Բերգմանին, նա հետաքրքրությամբ վերհիշեց նրանց, բայց նրանց ընթացքում որոշ դժվարություններ ապրեց։ Այնպես որ, նա միշտ դժվարությամբ է առել առաջին տեսարանները, որոնք ցույց են տալիս հերոսների միջև սիրո դրսևորումներ, քանի որ գերադասում էր ավելի լավ ճանաչել զուգընկերոջը և ընտելանալ նրան։ Դա տեղի ունեցավ այս ֆիլմում, երբ նկարահանված առաջին տեսարաններից մեկում նա գրկեց Բոյերին երկաթուղային կայարանում։ Բացի այդ, նա ավելի բարձրահասակ էր, քան նկարչուհին և ստիպված էր օգտագործել տարբեր կինեմատոգրաֆիկ հնարքներ, որոնք կարող էին հարթեցնել էկրանի վրա իրենց հասակի տարբերությունը: Ավելի հուսալի լինելու համար Բերգմանը մասնակցել է հոգեբուժական կոնսուլտացիաների՝ ուսումնասիրելու հոգեբանական խանգարումներով տառապող հիվանդների վարքը:

Ֆիլմը դարձավ դերասանուհի Անջելա Լենսբերիի դեբյուտը, որի հոնորարը շաբաթական 500 դոլար էր։ Չնայած աստղային դերասանական կազմին, նա չի մոլորվել հայտնի դերասանների մեջ և նկարահանման հրապարակում իրեն վստահ էր զգում։ Քննադատները նշել են նրա բնական խաղը և ներկայացված կերպարի օրգանական բնավորությունը. «Լենսբերին ստացել է կոտրված սպասուհի Նենսիի դերը՝ ուժեղ Քոքնիի առոգանությամբ (ֆիլմը տեղի է ունենում վիկտորյանական Անգլիայում), ով ամենևին չի համակրում իր տառապող սիրուհուն, բայց ընդհակառակը, ֆլիրտ է անում ամուսնու հետ և ունի իր սեփական ծրագրերը»:
մինի|Ինգրիդ Բերգմանը «Գազի լույս» ֆիլմում

## Գազլայթինգ

Անգլերեն «» տերմինը առաջացել է «Գազլայթինգ» ֆիլմի վերնագրից։ Սա հոգեբանական բռնության տեսակ է, որը բաղկացած է մանիպուլյացիաներից, որպեսզի անհատի մեջ կասկածներ սերմանեն կատարվածի իրականության և սեփական ընկալման հիմնավորության վերաբերյալ: Գազի լույսի ազդեցության տակ մարդը սկսում է իրեն խելագար տեսնել, զգալ անապահով և ընկճված: Հոգեթերապևտ Ռոբին Սթերնը նման վարքագիծը վերլուծելիս անդրադառնում է Կյուկորի ֆիլմի հերոսների գործողություններին։ Նրա դիտարկմամբ՝ Պաուլան ամուսնու «դիվային» ծրագրի ազդեցության տակ իսկապես սկսում է հավատալ, որ սկսում է խելագարվել, հիստերիայի մեջ է ընկնում՝ դառնալով «փխրուն և ապակողմնորոշված»։ Որքան շատ է նա կասկածներ ունենում իր գործողությունների համար հաշիվ տալու իր կարողության վերաբերյալ, այնքան ավելի նյարդային և անվստահ է դառնում։ Բերգմանի հերոսուհին չգիտի Գրեգորիի իրական մտադրությունները, նա փորձում է ստանալ նրա աջակցությունն ու հավանությունը, բայց նա ձգտում է համոզել նրան, որ նա իսկապես խելագարվում է։ Նրան հաջողվում է փախչել հոգեբանական այս թակարդից միայն ոստիկանի տեսուչի միջամտությունից հետո, ով հանգստացնում է նրան, որ ինքն էլ է տեսնում, թե ինչպես է գազի լուսավորությունը խամրում։ Սթերնը նաև նշում է, որ ֆիլմը ցույց է տալիս, թե ինչպես է գազի լուսավորությունը տեղի ունենում միայն երկու մարդկանց հարաբերություններում։Գրիգորիին պետք է, որ Պոլան իրեն հզոր և կառավարող զգա: Բայց Պոլային նույնպես պետք է Գրիգորին։ Նա իդեալականացրել է այս ուժեղ, գրավիչ տղամարդուն և հուսահատորեն ցանկանում է հավատալ, որ նա հոգ կտանի իր մասին և կպաշտպանի իրեն։ Երբ Գրեգորին սկսում է կյանքի կոչել իր չար ծրագիրը, Պոլան հրաժարվում է մեղադրել նրան կամ փոխել իր վերաբերմունքը նրա հանդեպ։ Նա ցանկանում է պահպանել իդեալական ամուսնու ռոմանտիկ կերպարը։ Գրիգորի ինքնավստահությունն ու իդեալականացումը դառնում են մանիպուլյացիայի հիանալի հնարավորություն։Սթերնը նաև ընդգծում է, որ իրական կյանքում գազլայթերով աշխատողը հազվադեպ է ձգտում խելագարության ենթարկել իր զոհին, որպեսզի տիրի նրանց ժառանգությանը, ինչպես դա տեղի է ունենում ֆիլմերում, բայց նման հոգեբանական մանիպուլյացիայի հետևանքները կարող են շատ դժվար լինել զոհի համար:

## Ընդունելություն և քննադատություն
ձախից|մինի|Անջելա Լենսբերիի դեբյուտային դերը նրան Օսկարի անվանակարգում բերեց երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի անվանակարգում։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1944 թվականի մայիսի 4-ին Նյու Յորքում, իսկ մեկ ամիս անց ներկայացվել է Բրիտանիայում։ Ֆիլմը ցուցադրվել է ԽՍՀՄ կինոթատրոններում որպես «գավաթային ֆիլմ»։ Ըստ MGM records-ի՝ ֆիլմը ԱՄՆ-ում և Կանադայում հավաքել է 2,263,000 դոլար, իսկ այլ շուկաներում՝ 2,350,000 դոլար, որի արդյունքում ստացվել է 941,000 դոլար շահույթ:

Բոսլի Քրաուզերը, 1944 թվականին ֆիլմը դիտելուց հետո, որոշ վրդովմունքով նշել է, որ այն որոշ մանրամասներով չի համապատասխանում պիեսին, բայց գովաբանել է Բերգմանի և Բուայեի, ինչպես նաև այլ կատարողների անթերի խաղը՝ առանձնացնելով Լանսբերին, Քոթենին և Ուիթին։ Դերասանուհի Անժելա Լենսբերիի դերասանական դեբյուտը համարվում է կինոյի պատմության մեջ ամենատպավորիչներից մեկը: Ըստ IndieWire առցանց ամսագրի՝ մի շարք քննադատների հարցման հիման վրա, նրա դերասանական աշխատանքը ընդգրկվել է էկրանին լավագույն առաջին հայտնությունների ցանկում։ Ռոբերտ Դենիելսը, արդարացնելով այս որոշումը, նշել է, որ ձգտող դերասանուհին բավականին մեծ ռիսկեր է կատարել, քանի որ դերում անհաջող ելույթը կարող է վատթարացնել նրա կարիերայի հեռանկարները, բայց ի վերջո նրա խաղը ակնառու է ստացվել։ Նրա խոսքով՝ իր հերոսուհին համարձակ, անկախ և հիշվող կերպար ունի. «Եվ ամեն տեսարանում Լանսբերին չի թաքնվում ստվերում։ Նա չի կարող: Նրա կերպարը չափազանց համարձակ է, ուժեղ և ինքնավստահ»: Երկրորդ պլանի դերի համար երիտասարդ դերասանուհին անմիջապես առաջադրվել է Օսկարի, սակայն այդպես էլ չի ստացել մրցանակ ը։ Բերգմանի կատարումը արժանացավ առանձնահատուկ գովասանքի՝ նրան վաստակելով Կինոարվեստի Օսկարի երեք մրցանակներից առաջինը։ Նա ստացել է Օսկար «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում, իսկ արարողությունը տեղի է ունեցել 1945 թվականի մարտի 15-ին։ Նույն մրցանակի հավակնորդ Բարբարա Սթենվիկը մամուլին ասել է, որ «նա Ինգրիդ Բերգմանի ֆան-ակումբի անդամ է և ամենևին չի զղջում կորցրած Օսկարի համար, քանի որ իր սիրելի դերասանուհին արժանիորեն շահել է այն»։
մինի|Չարլզ Բուայեր և Ինգրիդ Բերգման. կադր ֆիլմից
Ամերիկացի կինոքննադատ Էմանուել Լևին Կյուկորի «պարանոյայով լի» թրիլլերը համարում է Էդվարդյան դարաշրջանի պատմական ֆիլմ նուար, ինչպես Հիչքոքի The Lodger (1927) և Ջոն Բրամի «Hangover Square» (1945) ֆիլմերը։ Ըստ Լևիի, 1940-ականների ֆիլմաշարի սկիզբը, որի թեման կարելի է բնութագրել «մի վստահիր ամուսնուդ» բնորոշմամբ, պետք է սկսվի Ալֆրեդ Հիչքոքի այնպիսի ֆիլմերից, ինչպիսիք են «Ռեբեկա» (1940 թ.), «Կասկածություն» 1941) և Shadow of a Doubt (1943): Այս միտումների շարունակությունն արտացոլվել է «Ջեյն Էյր» (1943), Կյուկորի «Գազի լույս», Ջոզեֆ Մանկևիչի «Վիշապ շաբաթ» (1946), Հիչքոքի «Տխրահռչակ» (1946), «Պտուրիաձև սանդուղք» (1946) ֆիլմերում։ Ռոբերտ Սիոդմակ, «Երկու տիկին Քերոլները» (1947) Փիթեր Գոդֆրի, Ներողություն, սխալ թիվ (1947)՝ Անատոլ Լիտվակ, Քուն, իմ սեր (1948) Դուգլաս Սըրք։ Լևին գրել է, որ վերը թվարկված ֆիլմերը բնութագրվում են նուար վիզուալ ոճի կիրառմամբ, ինչպես նաև սյուժետային իրավիճակով, որտեղ երիտասարդ և հարուստ կնոջը սպառնում և խաղում է տղամարդը, հաճախ՝ նրա ամուսինը։ Նման պատմվածքում կարևոր նշանակություն է տրվում հերոսուհու տանը, որը, ինչպես սովորաբար լինում է հոլիվուդյան ֆիլմերում, անվտանգության խորհրդանիշ չէ, այլ դառնում է սարսափի ծուղակ։ Ժակ Լուրսելի դիտարկմամբ՝ ֆիլմը կարելի է վերագրել «գոթական մելոդրամայի» ժանրին, որը լայն տարածում գտավ 1940-ականների ամերիկյան կինոյում և նուարին մոտ, «զուգահեռ» ուղղություն էր։ Նման ֆիլմերը հաճախ զարգացնում էին մի կնոջ պատմություն, ով դարձել էր իր ամուսնու չարամիտ գործողությունների զոհը, իսկ սյուժեն ինքնին զարգանում էր հարուստ տեսարանների, հատուկ մթնոլորտի և լարվածության աճի ֆոնին: Ֆրանսիացի կինոփորձագետը նման ստեղծագործությունների թվում ներառել է, մասնավորապես, հետևյալ ֆիլմերը՝ Ժակ Տուրնեի «Ռիսկային փորձ» (1944), Դուգլաս Սըրք «Քուն, իմ սեր» (1948), Մաքսի «Գերին» (1949) Օֆուլս և ուրիշներ։ «Գոթական մելոդրաման» ոչ միայն համընկավ նուարի հետ, այլև ազդեց սարսափ ֆիլմերի վրա։ Ամերիկացի հետազոտող Հելեն Հանսոնն իր «Հոլիվուդյան հերոսուհիները. կանայք ֆիլմ նուարում և իգական գոթական ֆիլմում» աշխատության մեջ այս ուղղության ֆիլմերը սահմանել է որպես «իգական գոթական» (անգլ.՝ իգական գոթական): Որոշ հետազոտողներ, ընդգծելով Կյուկորի ֆիլմի նշանակությունն ու ազդեցությունը, այն դասում են «» շարքին։ Ըստ Լորսելի, չնայած Դիկինսոնի կողմից Համիլթոնի պիեսի բավականին հաջող բրիտանական արտադրությանը, այն զիջում է Կյուկորի ստեղծագործությանը. տեսախցիկի աշխատանքի և կադրերի, դերասանական խաղի, լարված ռիթմի մասին Կյուկորի գործողությունները հարյուր անգամ ավելի փայլուն և կատարյալ տեսք ունեն»:

2001 թվականին, ըստ Ամերիկյան կինոինստիտուտի, «Գազի լույսը» ընդգրկվել է «100 ամենաակտիվ ամերիկյան ֆիլմերի 100 տարվա ընթացքում ըստ AFI-ի» () ցանկում՝ զբաղեցնելով 78-րդ տեղը։ Անվանակարգին մասնակցել է 400 ֆիլմ, որից ընտրվել է 100-ը։ 2019 թվականին այն ընդգրկվել է Ազգային կինոռեգիստրում։ Այն պարունակում է ֆիլմեր, որոնք ունեն «մշակութային, պատմական կամ գեղագիտական ​​նշանակություն» և ընտրվում են Ֆիլմերի պահպանման ազգային խորհրդի կողմից՝ Կոնգրեսի գրադարանում պահպանվելու համար:

## Մրցանակներ
;«Օսկար», 1944
* Օսկար, «Լավագույն դերսանուհի»: Ինգրիդ Բերգման
* Օսկար, «Լավագույն դեկորատիվ նկարիչներ»: Սեդրիկ Գիբոնս, Ուիլյամ Ֆերարի (դեկորատորներ), Էդվին Բ. Ուիլլինս, Պաուլ Խուլդշինսկի (դեկորատորներ)
* Օսկար, անվանակարգ Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի՝ Անժելա Լենսբերի
* Օսկար, անվանակարգ «Լավագույն ֆիլմ»
* Օսկար, անվանակարգ «Լավագույն դերասան»․ Շառլ Բուայե
* Օսկար, անվանակարգ «Լավագույն օպերատոր»: Ջոզեֆ Ռուտենբերգ
* Օսկար, անվանակարգ «Լավագույն սցենարիստ»: Ջոն Վան Դրուտեն, վալտեր Ռայշ և Ջոն Լ. Բոլդերստոն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Бергман, Ингрид; [ Бёрджесс, Алан ].* Моя жизнь. — М.: Радуга, 1988. — 493 с. — ISBN 5-05-002299-1.
* *Комм Д. Е.* Формулы страха. Введение в историю и теорию фильма ужасов. — СПб.: БХВ-Петербург, 2012. — 224 с. — ISBN 978-5-9775-0656-4.
* *Лурселль, Жак.* Газовый свет = Gaslight // Авторская энциклопедия фильмов. В 2 томах. — СПб.: Rosebud Publishing, 2009. — Т. 1 (A—L). — 1008 с. — ISBN 978-5-904175-02-3.
* *Стерн, Робин.* Скрытые манипуляции для управления твоей жизнью. STOP Газлайтинг = The Gaslight Effect: How to Spot and Survive the Hidden Manipulation Others Use to Control Your Life. — СПб.: Питер, 2020. — 304 с. — (Сам себе психолог). — ISBN 978-5-4461-1299-9.
* *Hanson, Helen.* Hollywood Heroines: Women in Film Noir and the Female Gothic Film (англ.). — New York: I. B. Tauris, 2007. — 251 p. — ISBN 978-1845115616.

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նուար ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում