Մոհամմեդ ալ-Հադադ

**Մոհամմեդ Ալի Ահմեդ ալ-Հադդադ** (, ), լիբիացի ֆելդմարշալ, որը 2020 թվականից մինչև 2025 թվականին ինքնաթիռի վթարի հետևանքով մահը զբաղեցրել է Լիբիայի բանակի գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնը։ Ազգային միասնության կառավարության (ԱՄԿ) ամենաբարձրաստիճան լիբիացի սպա ալ-Հադդադը կարևոր դեր է խաղացել Լիբիայի զինված ուժերի վերամիավորման ջանքերում։ Նա նաև ընդլայնել է ռազմական հարաբերությունները այլ երկրների հետ՝ թե՛ տարածաշրջանային, թե՛ միջազգային մակարդակով։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ալ-Հադդադը ծնվել է Միսրատայում 1967 թվականին։ 1987 թվականին ավարտել է Տրիպոլիի ռազմական ուսումնարանը։

## Ռազմական կարիերա
Ալ-Հադդադը Լիբիայի բանակում զբաղեցրել է բազմաթիվ պաշտոններ՝ մինչև 2011 թվականին Լիբիայի առաջին քաղաքացիական պատերազմի բռնկումը։ 2011 թվականի փետրվարին ալ-Հադդադը փախել է Մուամմար Քադաֆիի ռեժիմից և  քաղաքացիական պատերազմի սկսվելուց հետո միացել է ապստամբ ուժերին՝ Միսրատայի ճակատամարտում կռվելով Քադաֆիի ուժերի դեմ։ 2015 թվականին Տրիպոլիի ռազմական շրջանում նրան ավագ պաշտոն է տրվել։ Նա նաև եղել է Հալբուսի բրիգադի ավագ սպա։ Ալ-Հադդադը 2017 թվականի հունիսի 4-ին Լիբիայի նախագահական խորհրդի կողմից նշանակվել է Կենտրոնական ռազմական շրջանի հրամանատար (փոխգնդապետի կոչում ունենալով)։ Սեպտեմբերին նրան հանձնարարվել է ապահովել Թավերզայի անվտանգությունը և նպաստել տեղահանված բնակիչների վերադարձին։

2018 թվականի օգոստոսին նա նշանակվել է Տրիպոլիում երկրորդ լիբիական քաղաքացիական պատերազմի վերաբերյալ հրադադարի բանակցությունների վերահսկման համար, այն բանից հետո, երբ քաղաքի հարավում բախումներ են սկսվել։ Նա վերահսկել է բանակի դուրսբերումը բախումներից տուժած տարածքներից և վերադարձրել է գրավված ռազմական բազաները այն ուժերին, որոնք դրանք զբաղեցրել էին մարտերի սկսվելուց առաջ։ Սեպտեմբերի 1-ին նա առևանգվել է ռազմական հավաքից հետո, բայց բանակցություններից հետո կենդանի է հայտնաբերվել Քարզազում։ 2019 թվականին նա կարևոր դեր է խաղացել Լիբիայի ազգային բանակի ուժերի դեմ Տրիպոլիում բախման գործում՝ Արևմտյան Լիբիայի արշավանքի ժամանակ։

### Գլխավոր շտաբի պետ (2020–2025)
Գեներալ-լեյտենանտի կոչում ստանալուց հետո ալ-Հադդադը 2020 թվականի օգոստոսին վարչապետ Ֆայեզ ալ-Սարաջի կողմից նշանակվել է Լիբիայի բանակի շտաբի պետ, պաշտոնապես պաշտոնը ստանձնելով սեպտեմբերի 17-ին։ Նա դարձել է միջազգայնորեն ճանաչված Ազգային միասնության կառավարության ամենաբարձրաստիճան սպան։ 

Իր պաշտոնակալության պահից սկսած՝ նա խոստացել է վերջ դնել բանակի պառակտմանը և ստեղծել բանակ, որը կարող է պաշտպանել երկրի ինքնիշխանությունը։ Նա ղեկավարել է ՄԱԿ-ի կողմից հովանավորվող բանակցությունները՝ բանակը «5+5 համատեղ ռազմական կոմիտեի» ներքո միավորելու համար։ Զինվորականները բաժանված են Լիբիայի ճգնաժամի ավելի լայն համատեքստում, քանի որ Տոբրուկում գտնվող մրցակից կառավարությունը՝ Խալիֆա Հաֆթարի գլխավորությամբ, վերահսկել է արևելյան Լիբիայի բանակը։ Այս ջանքերի շրջանակներում նա 2022 թվականին մի քանի անգամ հանդիպել է իր արևելյան գործընկեր Աբդուլրազեկ ալ-Նադուրիի հետ Տրիպոլիում, Կահիրեում և Թունիսում՝ միավորման հարցը քննարկելու համար։ Այս բանակցությունները շարունակվել են 2023 թվականին, երկուսի միջև հանդիպումները տեղի են ունեցել Փարիզում։ Նա նաև օգնել է վերականգնել ուժերը Լիբիայի արևմուտքում և ինտեգրել տեղական աշխարհազորայիններին բանակի մեջ։

Իր պաշտոնավարման ընթացքում ալ-Հադդադը նպատակ է ունեցել ընդլայնել Լիբիայի միջազգային ռազմական հարաբերությունները, մասնավորապես՝ Թուրքիայում, Անկարա այցելելով 2020, 2024 և 2025 թվականներին։ Նա 2021 թվականի օգոստոսին այցելել է Լիբիայի ափերին տեղակայված թուրքական ֆրեգատ, իսկ ավելի ուշ Տրիպոլիում հանդիպել է Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Հուլուսի Աքարի հետ՝ երկու պետությունների միջև համագործակցությունը ընդլայնելու համար։ Նույն թվականին նա մեկնել է Մոսկվա։ 2023 թվականի մարտին նա հաստատել է Իտալիայի հետ ռազմական պայմանագիրը՝ լիբիական հատուկ նշանակության զորքերի մարզման վերաբերյալ։ 2024 թվականի հուլիսին նա հանդիպել է ԱՄՆ Աֆրիկայի հրամանատարության հրամանատարների հետ՝ սահմանային անվտանգության ամրապնդման և լիբիական զինված ուժերի միավորման հարցերը քննարկելու համար։ Նա մասնակցել է օտարերկրյա առաջնորդների հետ բանակցություններին (այդ թվում՝ Կահիրեում և Հռոմում), Լիբիայի միավորման և երկրի սահմանները պաշտպանելու համար համատեղ եվրոպական և ամերիկյան ուժերի ստեղծման համար աջակցություն հավաքելու համար։

## Մահ
2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ալ-Հադդադը մեկնել է Անկարա, որտեղ ժամանելուն պես նրան պաշտոնական զինվորական արարողություն է տրվել: Այնուհետև նա բանակցություններ է վարել Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետ Սելջուկ Բայրաքթարօղլուի հետ։

Նույն օրը ավելի ուշ, ալ-Հադդադին և ևս յոթ այլ անձանց տեղափոխող Dassault Falcon 50 ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել Թուրքիայի Քեսիկկավակի մոտակայքում՝ Անկարայից թռիչքից կարճ ժամանակ անց, որի հետևանքով զոհվել են բոլոր ուղևորները։ Լիբիայի վարչապետ Աբդուլ Համիդ Դեբեիբեհը հաստատել է ալ-Հադադի մահը՝ ասելով. «Այս ծանր մահը մեծ կորուստ է ազգի, ռազմական հաստատության և ամբողջ ժողովրդի համար»։ Ազգային միասնության կառավարությունը եռօրյա ազգային սուգ է հայտարարել։ Լիբիայի ազգային բանակի հրամանատար Խալիֆա Հաֆթարը նույնպես ցավակցություն է հայտնել նրա մահվան կապակցությամբ։ Ալ-Հադադի տեղակալ Սալահեդդին ալ-Նամրուշը ժամանակավորապես նշանակվել է նրա պաշտոնակատար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի զինվորականներ
Կատեգորիա:Անկարա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ավիավթարից զոհվածներ
Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ