Իրինա Միրոշնիչենկո

**Իրինա Պետրովնա Միրոշնիչենկո** (, ), ռուս կինոդերասանուհի, երգչուհի, մանկավարժ, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1942 թվականի հուլիսի 24-ին Բառնաուլում, որտեղ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում նրա հայրը՝ կրտսեր քաղղեկ Պյոտր Իսաևիչ Վայնշտեյնը, ուղարկվել էր Մոսկվայից Սիբիրյան ռազմական օկրուգի 22-րդ պահեստային հրաձգային գնդի կազմում։ 1944 թվականին մոր հետ վերադարձել է Մոսկվա (հայրը տեղափոխվել է Սիբիրի ռազմական օկրուգի շտաբ և միացել ընտանիքին 1945 թվականի օգոստոսին զորացրվելուց հետո)։

Իրինա Միրոշնիչենկոն 6-8 տարեկանում Գնեսինների անվան ուսումնարանին կից դպրոցում սովորել է ջութակ նվագել։ Դպրոցում սովորելու ընթացքում սովորել է նաև Լենինյան կոմերիտմիության թատրոնին կից ստուդիայում։ Այնտեղ նա հանդիպել է դրամատուրգ Միխայիլ Շատրովի հետ, ով իրենից ինը տարով մեծ էր։ 1960 թվականին նրանք ամուսնացել են։

1961 թվականին ընդունվել Է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիա (Վասիլի Մարկովի կուրս)։ Երրորդ կուրսում կատարել է նորամուտը կինոյում՝ նկարահանվելով Գեորգի Դանելիայի «Ես քայլում եմ Մոսկվայում» () ֆիլմում։

Դպրոց-ստուդիան ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն։ Նրա կատարած դերերից են Մաշան «Ճայը», տիկին Չիվլին «Իդեալական ամուսինը», Ժենյան «Վալենտին և Վալենտինա», Մաշան «Երեք քույր», Դաշան «Соло для часов с боем», Ասյան «Այրին», Ինգան «Ազատության առաջին օրը», Սերաֆինա Դելլա Ռոզան «Դաջված վարդը», Արկադինան «Ճայը», Ռանևսկայան Ա.Պ. Չեխովի «Բալենու այգին» ներկայացումներում և այլն։

Կինոյում դերասանուհու առաջին մեծ աշխատանքը եղել է հետախույզ Գալինա Օրտինսկայայի դերը «Նրանց ճանաչում էին դեմքով» (1966) ֆիլմում։ Ա. Տարկովսկու «Անդրեյ Ռուբլյով» ֆիլմում Իրինա Միրոշնիչենկոն կատարել է Մարիամ Մագդաղենացու դերը։ Նա նաև նկարահանվել է «Քեռի Վանյան», «Կրեմլի ղողանջներ», «Զինվորը եկավ ռազմաճակատից», «...Եվ այլ պաշտոնատար անձինք», «Դուք երազում էլ չեք տեսել...», «Կարմրահեր, ազնիվ, սիրահարված», «Մադամ Վոնգի գաղտնիքները», «Ձմեռային բալ» (2-րդ և 3-րդ մասեր), «Լոռամիրգ շաքարի մեջ» ֆիլմերում։

1972 թվականին «Այդ քաղցր բառը՝ ազատություն» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթացել է ռեժիսոր Վիտաուտաս Ժալակյավիչյուսի հետ, որը դարձել է նրա երկրորդ ամուսինը։ Ամուսնությունը տևել է վեց ամիս։ Մի քանի տարի անց նա երրորդ անգամ ամուսնացել է թատրոնի իր գործընկեր Իգոր Վասիլևի հետ։ Հինգ տարի անց նրանք ամուսնալուծվել են։

2023 թվականի հուլիսի 24-ին՝ իր ծննդյան օրը, Իրինա Միրոշնիչենկոն վատացել է։ Դերասանուհին մի քանի օր բուժվել է տանը, սակայն երբ ջերմությունը հասել է 40 աստիճանի, դիմել է բժիշկի։ Հիվանդանոցում նրա մոտ ախտորոշվել է գրիպ՝ բարդություններով, երկու երիկամների կիստաներ և ստամոքսի պատերի խտացում։ Բացի այդ, կինոյի դերասանուհու մոտ ուղեղի ուռուցք է հայտնաբերվել։ Օգոստոսի 1-ին դերասանուհու մոտ առաջացրել են դեղորայքային քուն։ Մահացել է 2023 թվականի օգոստոսի 3-ի առավոտյան Մոսկվայի հիվանդանոցում՝ գիտակցության չգալով։

## Ընտանիք
* Հայրը՝ Պյոտր Իսաևիչ (Իսահակովիչ) Վայնշտեյն (1915-1984), ծնունդով եղել է Պոդոլսկի նահանգի Ուշիցկի շրջանի Դունաևցի բնակավայրից։ Պատերազմից հետո վերադարձել է հաշմանդամ, աշխատել է պոլիկլինիկայում որպես տնտեսվարող, այնուհետև մինչև կյանքի վերջը Խիմկիի Արտյոմի անվան առողջարանում։ Ծնողներն ամուսնալուծվել են, երբ իրենց դուստրն ավարտել է թատերական դպրոցը։
* Մայրը՝ Եկատերինա Անտոնովնա Միրոշնիչենկո (1912-2005), սովորել է դերասանական մասնագիտություն Ալեքսանդր Թաիրովի մոտ, բայց իր առաջին ամուսնու (և Իրինայի եղբոր՝ Ռուդոլֆի հոր)՝ Իվան Իգնատևիչ Տոլպեժնիկովի (1900-1937) ձերբակալությունից հետո նրա կարիերան, չհասցնելով սկսել, ընդմիշտ ավարտվել է։ Աշխատել է Մոսկոնցերտում, որտեղ հանդիպել է իր երրորդ ամուսնուն (1965 թվականից), նվագակցող Յակով Պինխուսովիչ Ռոզենկերին (ծնվ.՝ 1937)։
* Ավագ եղբայրը՝ Ռուդոլֆ Իվանովիչ Տոլստյակով (մահ.՝ 1995), աշխատել է «Իզվեստիա» թերթի խմբագրությունում՝ որպես վարորդ։
* Առաջին ամուսինը (1960-1972)՝ Միխայիլ Ֆիլիպովիչ Շատրով (1932-2010), դրամատուրգ, սցենարիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983)։
* Երկրորդ ամուսինը (1972)՝ Վիտաուտաս Պրանովիչ Ժալակյավիչյուս (1930-1996), կինոռեժիսոր, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1980), Լիտվայի ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1981), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1967)։
* Երրորդ ամուսինը (1975-1980)՝ Իգոր Ալեքսեևիչ Վասիլև (1938-2007), դերասան, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (2003)։

Իրինա Միրոշնիչենկոն երեխաներ չի ունեցել։

1994 թվականին «Հրաշքների դաշտ» () շոուի ապրիլմեկյան կատակերգական թողարկման ժամանակ հայտարարվել է ծրագրի հաղորդավար Լեոնիդ Յակուբովիչի և Իրինա Միրոշնիչենկոյի «հարսանիքի» մասին։ Հետագա թողարկումներից մեկում Իրինա Պետրովնան հայտարարել է, որ իրեն երկար ժամանակ հարցեր են ուղղել՝ չհավատալով, որ դա ընդամենը եղել է ապրիլմեկյան կատակ։

## Արվեստ
### Դերեր թատրոնում
#### [[Լենկոմ թատրոն|Լենկոմի ստուդիա]]
*  – «Գլեբ Կոսմաչյովն ընդունում է մարտը» (), ըստ Միխայիլ Շատրովի պիեսի, ռեժ.՝ Միխայիլ Շատրով, Օսկար Ռեմեզ, Վլադիմիր Անդրեև, Վլադիմիր Վորոշիլով
* 1959 – *Լարիսա Օգուդալովա* – «Անօժիտը», ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսի, ռեժ.՝ Վ. Վորոշիլով

#### [[ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիա]]
*  – *Գիտել Մոսկա* – «Երկուսը ճոճանակի վրա», ըստ Ուիլյամ Գիբսոնի պիեսի
*  – *Մարիա Ալեքսանդրովնա* – «Քեռու երազը» (), ըստ Ֆեոդոր Դոստոևսկու պիեսի – *դիպլոմային ներկայացում*

#### [[Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն|ՄԳԱԹ]]
*  – *Սև մարդ* (զանգվածային տեսարան) — «Կապույտ թռչուն», ըստ Մորիս Մետերլինկի պիեսի
*  – *ուսուցչուհի Բելոբորոդովա* – «Ծանր մեղադրանք», ըստ Լև Շեյնինի պիեսի, ռեժ.՝ Բորիս Լիվանով
*  – *Զինա* – «Առօրյա և տոն օրեր», ըստ Ալեքսանդր Գալիչի և Ի. Գրեկովի պիեսի
*  – *Փերի Բիրյուլինա* – «Կապույտ թռչուն», ըստ Մ. Մետերլինկի պիեսի
* 1968 – *Ասյա* – «Այրին», ըստ Ա. Շտեյնի պիեսի
* 1968 – *Օլգա* – «Երեք քույր», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկո, Նինա Լիտովցևա, Իոսիֆ Ռաևսկի
* 1968 – *Մաշա Շամրաևա* – «Ճայը», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Բորիս Լիվանով
*  – *Ինգա* – «Ազատության առաջին օրը», ըստ Լեոն Կչուչկովսու պիեսի
*  – *Կոլինենկո* – «Միակ վկան», ըստ Լեոնիդ Տուրի և Պյոտր Տուրի պիեսի
*  – *միսիս Չիվլիи* – «Իդեալական ամուսինը», ըստ Օսկար Ուայլդի պիեսի, ռեժ.՝ Վիկտոր Ստանիցին
* 1971 – *Ժենյա* – «Վալենտին և Վալենտինա», ըստ Միխայիլ Ռոշչինի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
*  – *Կլավա Պոլուոռլովա* – «Հին Նոր տարի», ըստ Մ. Ռոշչինի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
* 1973 – *Դաշա Վիսոցկայա* – «Соло для часов с боем», ըստ Օսվալդ Զագրադնիկի պիեսի, ռեժ.՝ Անատոլի Վասիլև
*  – ''Պուշկինա'' – «Վերջին օրերը», ըստ Միխայիլ Բուլգակովի պիեսի
*  – ''Կարամզինա'' – «Պղնձե տատիկը», ըստ Լեոնիդ Զորինի պիեսի, ռեժ.՝ Անատոլի Վասիլև, Օլեգ Եֆրեմով
* 1975 – *Իվա* – «Էշելոն», ըստ Մ. Ռոշչինի պիեսի, ռեժ.՝ ԱՆատոլի ԷՖրոս
*  – *Լյուբով Կրոխինա* – «Уходя, оглянись!», ըստ Էդուարդ Վոլոդարսկու պիեսի
* 1976 – *Մաշա* – «Երեք քույր», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի [նոր խմբագրություն]
*  – *Սպիրիդոնովա* – «Վեցը հուլիսի», ըստ Մ. Շատրովի պիեսի
* 1977 – *Աննա Պետրովնա* – «Իվանով», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
* 1977 – *Տատյանա Ալեքսեևնա* – «Չեխովյան էջեր», ըստ Անտոն Չեխովի ստեղծագործությունների
* 1977 – *Ռաևսկայա* – «Հետադարձ կապ», ըստ Ալեքսանդր Գելմանի պիեսի
* 1977 – *[[Դարյա Ֆիկելմոն|Ֆիկելմոն]]* – «Պղնձե տատիկը», ըստ Լ. Զորինի պիեսի, ռեժ.՝ Անատոլի Վասիլև, Օլեգ Եֆրեմով
*  – *Սերաֆինա դելլա Ռոզա* – «Դաջված վարդը», ըստ Թենեսի Ուիլյամսի պիեսի, ռեժ.՝ Ռոման Վիկտյուկ
* 1982 – *Աննա* – «Գողացված երջանկություն», ըստ Իվան Ֆրանկոյի պիեսի, ռեժ.՝ Ռոման Վիկտյուկ
*  – *Արկադինա* – «Ճայը», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
*  – *Դերասանուհի* – «Սադափե Զինաիդան», ըստ Մ. Ռոշչինի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
*  – *Կատյա* – «Արծաթե հարսանիք», ըստ Ալեքսանդր Միշարինի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով, Ռոզա Սիրոտա
* 1988 – *Ելենա Անդրեևնա* – «Քեռի Վանյան։ Տեսարաններ գյուղական կյանքից», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի
* 1988 – *Էսթեր* – «Էկվուս», ըստ Պետեր Շեֆֆերի պիեսի, ռեժ.՝ Ն. Սկորիկ
*  – *Լիդիա Պավլովնա* – «Բարբարոսներ», ըստ Մաքսիմ Գորկու պիեսի
*  – *Կատյա* – «Մոսկովյան երգչախումբ», ըստ Լյուդմիլա Պետրուշևսկայայի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով, Ռոզա Սիրոտա
*  – *Լյուբով Անդրեևնա Ռանևսկայա* – «Բալի այգին», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
*  – *Կատյա* – «Միշայի հոբելյանը», ըստ Ա. Գելմանի և Ռ. Նելսոնի պիեսի, ռեժ.՝ ՕԼեգ Եֆրեմով
*  – *Արկադինա* – «Ճայը», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի – նոր խմբագրություն
*  – *Պիեռա* – «Մի քիչ քնքշություն», ըստ Ա. Նիկոլաիի պիեսի, ռեժ.՝ Արկադի Կաց (Փոքր բեմ)
*  – *տիկին Պերնել, Օրգոնի մայրը* – «Տարտյուֆ», ըստ Մոլիերի պիեսի, ռեժ.՝ Նինա Չուսովա
*  – *Մաթիլդա* – «Իմ թանկագին Մաթիլդա», ըստ Իսրայել Հորովիցի պիեսի, Չեխովի անվան ՄԳԹ
*  – *Թագուհի* — «Հրացանակիրները։ Սագա։ Մաս առաջին», ռեժ.՝ Կոնստանտին Բոգոմոլով, Չեխովի անվան ՄԳԹ
*  – «Թատերական վեպ», ըստ Մ. Բուլգակովի վեպի, ռեժ.՝ Մ. Բրուսնիկինա, Չեխովի անվան ՄԳԹ

### Դերեր կինոյում

### Հնչյունավորում
*  – Նավապետ Գրանտին որոնելիս – *[[Մարկո Վովչոկ]]* (Մարինա Վլադի)
*  – Կազուս Բելլի – *Էվա* (Բարբարա Բրիլսկա)

### Վոկալ
*  – «Я так люблю» – գրամպլաստինկա (երգերի տեքստի և երաժշտության հեղինակ՝ Անդրեյ Նիկոլսկի), Russian disk R60 01229
* 1994 – «Когда со мной ты рядом» – ալբոմ, ձայներիզ
*  – «Я – актриса» – ալբոմ, CD
*  – «Коренная Москвичка» – ալբոմ, CD
*  – «Актёр и песня. Ирина Мирошниченко» – ալբոմ, CD
*  – «Имена на все времена. Ирина Мирошниченко» – ալբոմ, CD

### Գովազդներ
* «На дом» ապրանքների կատալոգի գովազդ
* «Кальций-Д3 Никомед» գովազդներ (3 հոլովակ)

## Ճանաչում և պարգևներ
* «Պատվո նշան» շքանշան (1971)
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (դեկտեմբերի 31, 1976) – *խորհրդային կինոարվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար*
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (հոկտեմբերի 18, 1988) – *խորհրդային թատերական արվեստի զարգացման գործում ունեցած վաստակի համար*
* Պատվո շքանշան (հոկտեմբերի 23, 1998) – *թատերական արվեստի բնագավառում երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար և Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի 100-ամյակի կապակցությամբ*
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV  աստիճանի շքանշան (2008 թվականի ապրիլի 24) – *թատերական արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա ստեղծագործական գործունեության համար*
* Բարեկամության շքանշան (2015 թվականի դեկտեմբերի 1) – *հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար*
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» III աստիճանի շքանշան (2021 թվականի հոկտեմբերի 1) – *հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար*

## Վավերագրական ֆիլմեր և հեռուստահաղորդումներ
* «Ирина Мирошниченко. *„Встречи на Моховой“*» («Հինգերորդ ալիք», 2010)
* Իրինա Միրոշնիչենո։ «Բացահայտումներ» (, «Առաջին ալիք», 2011)
* «Իրինա Միրոշնիչենկո։ «Ես գիտեմ, թե ինչ է սերը» (, «Առաջին ալիք», 2017)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Стишова Е.* Ирина Мирошниченко // Актёры советского кино. Вып. 9. / Ред-сост. *А. М. Сандлер*. М.: Искусство, 1973. С.184—197.
* *Шацилло Д.* Ирина Мирошниченко // Советский экран. 1983. № 6.
* *Виктюк Р.* Проверка на призвание [: Ирина Мирошниченко] // Мой любимый актёр: Писатели, режиссёры, публицисты об актёрах кино [: сб.] / Сост. *Л. И. Касьянова*. М.: Искусство, 1988. С.75—90.
* Мирошниченко И. П. Расскажу… М. Астрель: Олимп, 2011, 351 с.

## Արտաքին հղումներ
* Իրինա Միրոշնիչենկոյի անձնական բլոգը
* Իրինա Միրոշնիչենկո – ոչ պաշտոնական կայք
* Իրինա Միրոշնիչենկոն Rusactors.ru կայքում
* 
* Ирина Мирошниченко попросила прощения у мужа [: прощание с Михаилом Шатровым] // Собеседник. 2010. 10 июня.