Վասիլի Շեբուև

**Վասիլի Կոզմիչ Շեբուև** (, ), ռուս գեղանկարիչ, կլասիցիզմի հետևորդ, ալեքսանդրովյան դարաշրջանի առաջատար պետերբուրգցի նկարիչներից մեկը, մանկավարժ, պատմական գեղանկարչության և հուշարձանային որմնանկարչության վարպետ, աշխատել է նաև որպես դիմանկարիչ, ակադեմիկոս (1807), Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի գեղանկարչության և քանդակագործության բաժանմունքների ռեկտոր (1832 թվականից, վաստակավոր ռեկտոր՝ 1842 թվականից), Պյոտր Բասինի և Ֆեոդոր Բրունիի ուսուցիչը։ Իսկական պետական խորհրդական (1846)։

## Կենսագրություն
thumb|left|180px|Ֆեոդոր Սլավյանսկի, «Վասիլի Շեբուևի դիմանկարը», 1852<br>

Ծնվել է Կրոնշտադտում 1777 թվականի ապրիլի 2-ին (13): Նիկոլայ Ռամազանովի կարծիքով՝ նա ազնվական ծագում է ունեցել. հայրը զբաղեցրել է Ադմիրալական քոլեջի Կրոնշտադտի խանութների հսկիչի պաշտոնը: Բացահայտելով երեխայի վաղ գեղարվեստական տաղանդը՝ 1782 թվականի սեպտեմբերին, երբ Վասիլի Շեբուևը ընդամենը հինգ տարեկան էր, ծնողները նրան ուղարկել են սովորելու Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում, որտեղ նա ստացել է գերազանց կրթություն ակադեմիական նկարչության և գեղանկարչության ոլորտում: Շեբուևը ակադեմիայի լավագույն ուսանողներից մեկն է եղել: 1791 թվականին պատմական գեղանկարչությունը ընտրելով որպես մասնագիտություն՝ սկսել է զբաղվել դրանով Իվան Ակիմովի և Գրիգորի Ուգրյումովի ղեկավարությամբ: 1794 թվականին Շեբուևը պարգևատրվել է երկրորդ արծաթե մեդալով՝ բնօրինակից նկարված կտավի համար, իսկ երեք տարի անց՝ երկրորդ ոսկե մեդալով՝ «Իպոլիտի մահը» կտավի համար:

1797 թվականին առաջին աստիճանի վկայականով և փոքր ոսկե մեդալով ավարտելուց հետո, 14-րդ կարգի նկարչի կոչում ունեցող և ամենատաղանդավոր շրջանավարտներից մեկը հանդիսացող Վասիլի Շեբուևը մնացել է ակադեմիայում որպես բնանկարային դասարանի ուսուցչի օգնական, իսկ մեկ տարի անց նրան  վստահվել է ակադեմիական ուսումնարանի կրտսեր ուսանողներին նկարչություն դասավանդելը: 1803 թվականին, արվեստը կատարելագործելու համար, նրան ուղարկել են Հռոմ, որտեղ նա անատոմիական թատրոններում զբաղվել է բնօրինակների պատճենահանմամբ և նկարչությամբ:

1806 թվականին նրան հետ են կանչել Ռուսաստան՝ Սանկտ Պետերբուրգում կառուցվող Կազանի տաճարի պատկերազարդման և քանդակագործության վրա աշխատելու համար, որը հետագայում դարձել է փառքի պանթեոն, ռուս զինվորականների հուշարձան և միաժամանակ «ռուս նկարիչների փառքի տաճար»: Շեբուևը այնտեղ նկարել է մի շարք կոմպոզիցիաներ, այդ թվում՝ երեք սրբերի՝ Բարսեղ Կեսարացու, Գրիգոր Նազիանզացու և Հովհաննես Ոսկեբերանի պատկերները:

Շեբուևի ողջ կյանքը կապված է Գեղարվեստի ակադեմիայում մանկավարժական գործունեության հետ․ նա իր կարիերան սկսել է որպես ակադեմիկոս (1807) պատմական գեղանկարչության դասարանում և ավարտել է որպես գեղանկարչության և քանդակագործության ռեկտոր (1832 թվականից)։

«Պյոտր Մեծը Պոլտավայի ճակատամարտում» հսկայական չափերի նկարի համար ակադեմիան նրան շնորհել է պատմական նկարչության ադյունկտ-պրոֆեսորի աստիճան և վստահել դասավանդումեր իր դասարաններում։ 1812 թվականին նշանակվել է նկարչության գլխավոր դասախոս կայսրուհի Մարիայի ուսումնական հաստատությունում և ակադեմիայի կողմից արժանացել է պրոֆեսորի կոչման։ 1811 թվականի հոկտեմբերի 23-ին պարգևատրվել է Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշանով, իսկ 1819 թվականի ապրիլի 20-ին՝ Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ 1821 թվականին նշանակվել է Կայսերական պաստառագորգի մանուֆակտուրայի տնօրեն։ 1823 թվականին Ցարսկոե Սելոյի պալատի եկեղեցու առաստաղի լայնածավալ քանդակազարդման համար ստացել է պալատական նկարչի կոչում։ 1832 թվականին դարձել է ակադեմիայի ռեկտոր, իսկ հետագայում՝ 1842 թվականից՝ գեղանկարչության և քանդակագործության պատվավոր ռեկտոր։ 1836 թվականին ավարտել է Գեղարվեստի ակադեմիայի շենքում գտնվող Սուրբ Կատարինե եկեղեցու գմբեթի և պատկերակի ուրվագծերը, ինչպես նաև աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի Սուրբ Երրորդության-Իզմայլովյան տաճարի ձևավորման վրա (1837 թվականին)։ 1844 թվականին նշանակվել է Սուրբ Իսահակի տաճարի նկարչական աշխատանքների վերահսկիչ։

Շեբուևը երկար ժամանակ  աշխատել է Գեղարվեստի ակադեմիայի ուսանողների համար ուսումնական  դասագրքերի («Մարդաչափություն», 1830-1831) պատրաստման վրա և ստեղծել Գեղարվեստի ակադեմիայի նիստերի դահլիճի գմբեթի որմնանկարների ուրվագիծը («Հաղթանակ Օլիմպոսի վրա», 1832)։

Շեբուևը հիմնականում ստեղծել է պատմական և կրոնական թեմաներով ստեղծագործություններ, որոնք աչքի են ընկնում խիստ ակադեմիական նկարչական վարպետությամբ, բազմաֆիգուր տեսարանների հմուտ կոմպոզիցիայով, ազգային պատմության նկատմամբ հետաքրքրությամբ՝ «Նովգորոդցի վաճառական Իգոլկինի սխրանքը շվեդների դեմ Հյուսիսային պատերազմում» (1839, գտնվում է Ռուսական թանգարանում), Խորհրդի նիստերի դահլիճի քանդակազարդ առաստաղը (Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում, 1833), «Ղազարոսի հարությունը», «Նայինյան այրու որդու հարությունը», «Փրկիչը Ղազարոսի տանը» և «Քրիստոսը օրհնում է երեխաներին» սրբապատկերները Իսահակևյան տաճարում, Գեղարվեստի ակադեմիայի տնային եկեղեցու զոհասեղանի պատկերակի վրայի «Սուրբ Եկատերինա», «Սուրբ իշխան Ալեքսանդր Նևսկի» և «Խորհրդավոր ընթրիք» սրբապատկերները։ Որոշ ստեղծագործություններում նա մոտ է ռոմանտիկ և ռեալիստական ուղղություններին («Գուշակություն։ Ինքնանկար», 1805, Տրետյակովյան պատկերասրահ) և այլն։

Գեղանկարչի ռեալիստական ձգտումները ակնհայտ են նրա ուշ շրջանի դիմանկարային աշխատանքներում՝ «Պաշտոնաթող առաքիչ Ի. Վ. Շվիկինի դիմանկարը» (1833, Ռուսական թանգարան), «Շագանակագույն զգեստով անհայտ կնոջ դիմանկարը» (1837) և «Կնոջ դիմանկարը» (1840-ականների կեսեր):

Ընտրվել է Մոսկվայի գեղարվեստի ընկերության պատվավոր անդամ:

Սկզբում որպես ուսուցիչ, այնուհետև որպես նկարչության դասավանդման ղեկավար, ակադեմիայում զգալի ազդեցություն է ունեցել բազմաթիվ ռուս նկարիչների, այդ թվում՝ Կառլ Բրյուլովի, Ալեքսանդր Իվանովի, Ֆեոդոր Բրունիի և Պյոտր Բասինի զարգացման վրա:

Մահացել է 1855 թվականի հունիսի 17-ին խոլերայից, թաղվել է Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը (72-րդ տեղամաս, Շարապովսկայա ճանապարհի վրա):

## Ընտանիք
Վասիլի Կոզմիչը ամուսնացել է երկու անգամ։ Նրա առաջին կինը՝ Ելիզավետա Միխայլովնա Տվերսկայան (1795 – 1843 թվականի հուլիսի 17), Գեղարվեստի ակադեմիայի փորագրող և գծագրող Միխայիլ Իվանովիչ Տվերսկոյի (1769 թվականի սեպտեմբերի 22 – 1831 թվականի փետրվարի 14) դուստրն է։ Ամուսնությունը գրանցվել է 1815 թվականի սեպտեմբերի 6-ին:

Երեխաներ՝
* Նիկոլայ (1816 թվականի սեպտեմբերի 11 – 1822 թվականի ապրիլի 3), մահացել է մանկության տարիներին՝ տենդից, թաղված է Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը:
* Վասիլի (03.05.1818  ?), 1833 թվականին նրան շնորհվել է ակադեմիստի 2-րդ աստիճան։  
* Մարիա (1830 թվականի հունիսի 15 - ?), 1856 թվականի հունիսի 6, ամուսնացել է 26-րդ ռազմածովային նավատորմի լեյտենանտ Պլատոն Իվանովիչ Զենիկովի հետ։
* Եկատերինա (1832 թվականի նոյեմբերի 25, 1854 թվականի մայիսի 1), մահացել է 21 տարեկան հասակում՝ թոքախտից։
* Վարվառա (1833 թվականի դեկտեմբերի 9 - ?), 1852 թվականի հունվարի 25, ամուսնացել է Գրենադերական լեյբ գվարդիայի գնդի լեյտենանտ Յուլիան Յակովլևիչ Կոնոպլյանսկու հետ։
* Աննա (1837 թվականի հունվարի 7 - ?)։

Կնոջ մահից չորս տարի անց՝ 1847 թվականի հունվարի 8-ին, Վասիլի Կոզմիչը երկրորդ անգամ ամուսնացել է այրի Վարվառա Իվանովնա Վալխովսկայայի հետ (1809 - 1874 թվականի հունիսի 6)։ Այդ ամուսնությունից երեխաներ չեն ունեցել։ Վարվառա Իվանովնան մահացել է ջրգողությունից։ Նա թաղված է Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը (72-րդ տեղամաս, Շարապովսկայա ճանապարհի վրա)։

## Պատկերասրահ

Self-portrait with fortune-teller by V.Shebuev (1805, Russian museum).jpg|Գուշակություն(ինքնանկար գուշակի հետ) (1805)
Vasilii ShebuevKamil.jpg|Հորասի քրոջ՝ Կամիլայի մահը (1821)
Vasilii Shebuev Nevski.jpg|Ալեքսանդր Նևսկի (1836)
Shebuev Videnie.jpg|Էզեկիել մարգարեի տեսիլքը (1836)
Shebuev Simeon-Bogopriimets, 1847.jpg|Սիմեոն ծերունի (1847)


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
**Էսսեներ կյանքի և գործունեության մասին**
* 
* 
* 
* 
**Բառարաններ և հանրագիտարաններ**
* 
* 
* 
* 
* 
* Ястребцов Е. В. Шебуев, Василий Козьмич // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб., 1911. — Т. 23: Шебанов — Шютц. — С. 2–6.
**Տեղեկատուներ**
* 

## Արտաքին հղումներ
* Профиль В. К. Шебуева на официальном сайте Российской академии художеств
* 
* Русская живопись. Шебуев Василий Козьмич

Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության նկարիչներ
Կատեգորիա:Խոլերայից մահացածներ