2020 թվականի Կերալայի ոսկու մաքսանենգության դեպք

մինի
մինի
**2020 թվականի Կերալայի ոսկու մաքսանենգության դեպք**, 2020 թվականի հուլիսի 5-ին Տիրուվանանտապուրամայի օդանավակայանի անուղղակի հարկերի և մաքսատների կենտրոնական վարչությունը դիվանագիտական փոստից առգրավել է 30 գրամ (66 ֆունտ) 24 կարատ ոսկի՝ 14,82 կրոր արժողությամբ, որը պետք է տեղափոխվեր Տիրուվանանտապուրամայում ԱՄԷ-ի հյուպատոսություն։

Կերալայի վարչապետ Փինարայի Վիջայանի գլխավոր քարտուղար Մ Սիվասանքարը ժամանակավորապես հեռացվել է պաշտոնից, երբ նախնական հետաքննությունը հաստատել է, որ նա կապված է Ազգային քննչական գործակալության հետաքննության մեջ մեղադրվող Սվապնա Սուրեշի հետ։

## Նախապատմություն
Ոսկու մաքսանենգությունը ծաղկում էր Հնդկաստանում մինչև  1968 թ-ին ոսկու վերահսկման մասին օրենքի ընդունումը, որն արգելում էր ոսկու ներմուծումը, բացառությամբ զարդերի։

2011-2012 թվականներին Հնդկաստանի ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտը աճել է մինչև ՀՆԱ-ի 4,2% - ը։ Դա տեղի է ունեցել նավթի և ոսկու բարձր գների պատճառով, որոնք երկիրը ներմուծում է հսկայական ծավալներով:Հնդկաստանի կառավարությունը, համապատասխան, մի շարք միջոցներ է ձեռնարկել ոսկու ներմուծման մաքսատուրքերը բարձրացնելու համար։  Սա բարենպաստ հող է ստեղծել արտասահմանից, հիմնականում Մերձավոր Արևելքից Երկիր ոսկու մաքսանենգության աճին։ Չնայած մաքսանենգ ոսկու մեծ մասը Հնդկաստան է գալիս ԱՄԷ-ից, Այն նաև մաքսանենգ ճանապարհով անցնում է թափանցելի սահմանները, որոնք Հնդկաստանը կիսում է Նեպալի, Բանգլադեշի, Բութանի և Մյանմայի հետ։

Նախկինում հաղորդվել Էր Կերալայից ոսկու մաքսանենգության բազմաթիվ դեպքերի մասին, և դրա գոյության առաջին օրերին՝ 1970-ականներին, ծովով մաքսանենգության ծավալները մեծ չէին։ Այնուամենայնիվ, 2012 թվականից հետո օդանավակայանների միջոցով Կերալա ոսկու մաքսանենգության աճ է գրանցվել։ Կերալայի ոսկերչական արդյունաբերության համբավը և նահանգում ոսկու զարդերի մեծ ներքին պահանջարկը Պարսից ծոցի երկրներից Կերալայի բնակիչների միգրացիայից հետո, ինչպես նաև ոսկու մաքսանենգության արագ և բարձր շահույթը նպաստել են Կերալայի միջոցով ոսկու մաքսանենգության զարգացմանը։ Մաքսանենգությունն ու գաղտնալսումն ավելի տարածված էին Կալիկուտի միջազգային օդանավակայանում ՝ քաղաքի և Պարսից ծոցի արաբական համագործակցության խորհրդի երկրների միջև հսկայական ուղևորահոսքի պատճառով, ինչը հեշտացնում էր տեղեկատվության թաքցումը։ 2013-14 ֆինանսական տարում Կալիկուտայի օդանավակայանով ոսկու մաքսանենգ տեղափոխման ծավալը կազմել է 70 կգ, նախորդ տարի ՝ ընդամենը 12,5 կգ։ Փոխադրողների կողմից ոսկու մաքսանենգությունը տարածված էր նաև տարածաշրջանի մոտակա այլ օդանավակայաններում, ինչպիսիք են Մանգալորի միջազգային օդանավակայանը, Կոիմբատորե միջազգային օդանավակայանը, Կոչինի միջազգային օդանավակայանը, Չեննայի օդանավակայանը և այլն։

2018-2019 ֆինանսական տարվա ընթացքում Կերալայի տարբեր օդանավակայաններից մաքսատունը առգրավել է մոտ 251 կգ ոսկի։ 2019-2020 թվականներին առգրավվել է 540 կգ ոսկի, ինչը կրկնակի ավելի է նախորդ տարվա ցուցանիշից։  Նույն տարում արձանագրվել է ոսկու մաքսանենգության շուրջ 802 դեպք։  Կերալայի ոստիկանության տարբեր հաղորդագրությունների համաձայն՝ Կոդուվալի քաղաքը խոշոր կենտրոն է, որն օգտագործվում է մաքսանենգների կողմից։ Մոտավորապես ստացվում է, որ Կալիկուտի միջազգային օդանավակայանի միջոցով մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխվող ոսկու մոտ 70% - ը մշակվում է քաղաքի տարբեր խաղացողների կողմից։ Ժամանակի ընթացքում մաքսանենգությունը տնտեսական հանցագործությունից վերածվել է երկրի անվտանգության լուրջ սպառնալիքի ՝ մաքսանենգների և Ոչ պետական դերակատարների, հիմնականում ծայրահեղական կազմակերպությունների և դաժան մաֆիայի միջև կապերի հաստատման ենթադրյալ դեպքերի պատճառով։ Նշվում է նաև, որ Կերալայից ոսկերչական խոշոր ապրանքանիշերը զբաղվում են մաքսանենգ ոսկու առևտրով ՝ որպես ծածկույթ օգտագործելով ոչ մեծ կեղծ զարդեր։

## Միջադեպ
2020 թվականի հունիսի 30-ին, գործելով անանուն հաղորդագրության համաձայն, Տրիվանդրում միջազգային օդանավակայանի մաքսավորները մաքսանենգության կասկածանքով Դուբայից ձերբակալել են դիվանագիտական ուղեբեռ։ Քանի որ ուղեբեռը գտնվում էր դիվանագիտական անձեռնմխելիության ներքո, անհնար էր բացել այն առանց անհրաժեշտ ընթացակարգերի պահպանման, մանավանդ որ տիրուվանանտապուրամում ԱՄԷ-ի գլխավոր հյուպատոսության քարտուղարից զանգ է ստացվել ՝ խնդրելով մաքսայինին ուղեբեռ տրամադրել։

2020թ հուլիսի 5-ի կիրակինօրը, պայուսակը բացվեց Դելիի գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի բարձրաստիճան աշխատակցի և հյուպատոսության աշխատակցի ներկայությամբ, որի անունը նշված էր ուղեբեռի վրա՝ մոտ 30 կգ քաշով մաքսանենգ ոսկի հայտնաբերելու համար։ Ոսկին թաքցվել է լոգարանի պարագաներից բաղկացած ուղեբեռում։ Այս զանգի հետագա հետաքննությունը հանգեցրել է նրան, որ նախնական հարցումը ուղարկվել է ԱՄԷ-ի հյուպատոսության նախկին աշխատակից և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների պետական դեպարտամենտի խորհրդատու Սվապնա Պրադհան Սուրեշին։ Հնդիկ պաշտոնյաները հայտարարել են, որ պատմության մեջ առաջին անգամ մաքսանենգության նման լայնամասշտաբ փորձ է արվել օտարերկրյա պետության դիվանագիտական ներկայացուցչության քողի տակ։

## Հետաքննություն
2020 թվականի հուլիսի 10-ին  հետաքննություն սկսվեց և  "հակաիրավական գործունեության կանխարգելման մասին" օրենքի համաձայն 4 մեղադրյալների նկատմամբ, Սարիթ Կումար, Սվապնա Սուրեշ, Ֆազիլ Ֆարիդ և Սանդիպ Նաիր-ի նկատմամբ գործ հարուցվեց։ Հետագայում  ձերբակալվեցին գործի հետ կապված ավելի շատ անձինք և առգրավեց բազմաթիվ վարկաբեկող փաստաթղթեր։  Իրավապահ վարչությունը նաեւ այս գործի հետաքննություն է սկսել այն կասկածանքով, որ հասույթն օգտագործվել է ահաբեկչական գործունեության ֆինանսավորման համար, հաղորդել Է ՏԱՍՍ-ը։ Սակայն հոկտեմբերի 5-ին երկրորդ մեղադրյալը ՝ Սվապնա Սուրեշը, գրավի դիմաց ազատ է արձակվել։

Տնտեսական հանցագործությունների դատարանը ՝ էռնակուլամը, մեղադրյալի համար օրենքով սահմանված գրավ է դրել, քանի որ մաքսատունը չի կարողացել վերջնական բողոք ներկայացնել մեղադրյալի ձերբակալությունից հետո 60 օրվա ընթացքում։

Հոկտեմբերի 15-ին հատուկ դատարանը գրավի դիմաց ազատ արձակեց դիվանագիտական ուղեբեռում ոսկու մաքսանենգության գործով ութ մեղադրյալներին՝ մերժելով մյուս երկուսի միջնորդությունները։

ԱՄԷ-ի հյուպատոսության նախկին աշխատակից և այս գործով գլխավոր մեղադրյալներից մեկը ՝ սվապնա Սուրեշը, բիզնեսի զարգացման մենեջեր էր մասնակցել էր Կերալա նահանգի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների պետական ենթակառուցվածքին Պարկ ընկերության կողմից իրականացվող նախագծին, նշանակվել էր ժամանակավոր պայմանագրային աշխատող։ Նշվում է, որ Մ. Սիվասանկարը նրան խորհուրդ է տվել այդ պաշտոնում, սակայն դրա ոչ մի ապացույց դեռ չի հայտնաբերվել։ Ոստիկանության հետաքննության ընթացքում պարզվել է նաև, որ նա կեղծել է իր կրթությունը, ինչի պատճառով քրեական գործ հարուցել՝ իր նշանակման համար։ Սվապնան մեղադրվում է նաեւ Վադականչերիում բազմաբնակարան շենքերի կառուցման նախագծում ֆինանսական խնդիրներին օժանդակելու մեջ։ Կառավարությունը հանձնարարել է ներքին հետաքննություն անցկացնել այդ պնդումների հետ կապված։ Դրանից անմիջապես հետո, Հնդկաստանի ազգային կոնգրեսը Վադականչերիի կողմից ուղարկված բողոքի նամակի հիման վրա, որում ասվում էր, որ 2010 թ- ին խախտվել է օտարերկրյա ներդրումների (կարգավորման) մասին օրենքը, աննախադեպ արագությամբ հետաքննություն սկսվեց։ Այնուամենայնիվ,  դատարանը կասեցրեց հետաքննությունը, երբ պարզվեց, որ այս նախագիծը իր իրավասության ներքո չիքննվում։

Պարզվել է, որ Մալապուրամի գործարար Կ. Թ. Ռամեշը, որը նախկինում ձերբակալվել էր մաքսայինի կողմից, գործողության գլխավոր կազմակերպիչն էր։ Հնդկաստանն այսօր հաղորդման համաձայն՝ Ռամին նախկին կրթության նախարար Չաքիրիի Ահմեդ Քութիի և խորհրդարանի անդամ Մալապուրամ պ. կ. Կունհալիկուտիի ազգականն է։ Մաքսատան տվյալներով ՝ Ռամին նաեւ մեղադրյալ է որսագողության եւ մաքսանենգության հետ կապված այլ անկապ գործերով։

Ֆազիլ Ֆարիդը ՝ գործով երրորդ մեղադրյալը, ով ենթադրաբար ծանրոցը ուղարկել է ԱՄԷ հյուպատոսություն, ձերբակալվել և հարցաքննվել է Դուբայի ոստիկանության կողմից։ Նշվում է, որ Ֆազիլ Ֆարիդը արտադրել է նաև հարավ-հնդկական մի քանի ֆիլմեր։

## Բյուրոկրատները կասկածները
*ՄՍ Սիվաշանքարը ամբաստանյալ Սվոպնա Սուրեշի հետ շփվել է ևհայտնվել  սկանդալի կենտրոնում։ Սիվաշանքարը հեռացվել է վարչապետի գլխավոր քարտուղարի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ) քարտուղարի պաշտոններից՝ Սվոպնա Սուրեշի հետ նրա կապի մասին հաղորդումներից հետո, որը Ազգային քննչական գործակալության կողմից մեղադրվում էր մաքսանենգության մեջ։ Գործը լսող դատարանը, սակայն, դժգոհություն է հայտնել աշխատակցի ձերբակալությունը հիմնավորող ապացույցների բացակայության կապակցությամբ՝ չնայած ամիսներ շարունակվող հետաքննության և բազմաթիվ հարցաքննության փուլերի։ Դատարանում արձանագրվել է նաև, որ Է.Դ.-ն ճնշում է գործադրել սպայի վրա՝ քաղաքական թիրախներ նշելու համար։

## Հարցված հեռուստալրագրող
*Հեռուստալրագրող և Ջանամ հեռուստատեսության գլխավոր խմբագիր Անիլ Նամբիյարը, ոսկու մաքսանենգության հետ կապված, Հնդկաստանի իրավապահ մարմինների կողմից հարցաքննվել է 2020 թվականի օգոստոսի 27-ին։ Նա ամբաստանյալ Սվապնա Սուրեշի հետ շփվել է հուլիսի 5-ին, այն օրը, երբ մաքսատունը մաքսանենգ ոսկի է հայտնաբերել։ ԶԼՄ-ներում հայտնվել են արտահոսող փաստաթղթի երկու էջ, հայտարարության մի մասը, որը տրվել է Սվապնայա Սուրեշ մաքսատանը և ներկայացվել է տնտեսական հանցագործությունների դատարան փակ ծրարով։ Նրա հայտարարության համաձայն, Անիլը խնդրել է նրան տարածել գլխավոր հյուպատոսության մամլո հաղորդագրությունը, որը պնդում է, որ ոսկին գտնվում է ոչ թե դիվանագիտական ուղեբեռում, այլ անձնական ուղեբեռում։ Սակայն, ինչպես պնդում են, ներգրավված կողմերը չեն կարողացել իրականացնել այդ ծրագիրը։

## Արձագանքներ
Ոսկու մաքսանենգության դեպքի հաղորդագրության հրապարակումից հետո Հնդկաստանում ԱՄԷ-ի դեսպան Ահմեդ Ալ Բաննան լրատվամիջոցներին հայտնել է Կերալա նահանգի պաշտոնյաների հետ կհամակարգի միջադեպի հետաքննությունը։ ԱՄԷ դեսպանությունը պաշտոնական հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է, որ Տրիվանդրումում ոսկու մաքսանենգությունը և դրա դիվանագիտական դերը որևէ առնչություն չունեն այս գործի հետ։ Հայտարարության մեջ ասվում է, որ դեսպանատունը «դատապարտում է մաքսանենգ գործունեությամբ զբաղվող անձի կողմից դիվանագիտական ուղիների չարաշահման փորձը» և «վճռականորեն մերժում է նման գործողությունները»։ Սակայն ԱՄԷ-ի հյուպատոսության վարչական կցորդը լքել է երկիրը 2020 թվականի հունիսի 12-ին, նախքան Ազգային քննչական գործակալությունը կկարողանար հարցաքննել նրան։

Կոնգրեսի կուսակցությունը պահանջել է Փինարայա Վիջայանի հրաժարականը՝ այդ գործում  նրա գերատեսչության ենթադրյալ ներգրավվածության հետ կապված։ Նահանգի օրենսդիր մարմնի ընդդիմության առաջնորդ ռամեշ Չենիտալան հայտարարել է, որ «ներկայիս նահանգային կառավարությունը արատավորել է Կերալայի իմիջն ամբողջ աշխարհում»։ Նահանգում կոնգրեսի կուսակցության ղեկավար Մալափալին Ռամաչանդրանից պահանջել է հետաքննություն անցկացնել։ Կոալիցիան, որը ղեկավարում է Կոնգրեսի կուսակցությունը, նույնպես առցանց նստացույց է կազմակերպել։

Բհարաթիա Ջանատա կուսակցությունը, որը գլխավորում է երկրի իշխող կոալիցիան, հացադուլ է կազմակերպել Կերալա նահանգի գլխավոր նախարարի հրաժարականի պահանջով։ Հացադուլին մասնակցել են կուսակցության մի քանի նշանավոր առաջնորդներ, այդ թվում ՝ արտաքին գործերի պետական նախարար Վ. Մուրալիդհարան։

Նահանգի իշխող կուսակցությունը մեղադրել է արտաքին գործերի գլխավոր պետական նախարար Վ.Մուրալիդխարանին հետաքննությանը միջամտելու փորձի մեջ՝ պնդելով, որ առգրավված ոսկին դիվանագիտական բեռ չէ։ Նրա պնդումը հերքվել է, երբ ֆինանսների նախարարությունը խորհրդարանին տեղեկացրել է, որ ոսկին մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխվել է դիվանագիտական ուղեբեռով։ Պետական քարտուղարությունը հայտարարել է, որ  «Մուրալիդհարանն իրավունք չունի մնալ իր պաշտոնում և պետք է հրաժարական տա», և որ «դիվանագիտական ուղիներով մաքսանենգությունը զանգվածային բնույթ է ստացել Մուրալիդհարի պաշտոնը ստանձնելուց հետո»։ Կողմը հայտարարել է, որ գլխավոր մեղադրյալ Սվապնա Սուրեշը  ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ջանամ հեռուստատեսության ղեկավար Անիլ Նամբիյարը խնդրել է իրեն տեղեկացնել մաքսավորներին, որ ուղեբեռը դիվանագիտական չէ։ Կողմը նաև ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ մաքսատան քննչական խմբի որոշ անդամներ հարցաքննվելուց հետո հեռացվել են հետաքննությունից։ Գլխավոր նախարար Պինարայա Վիջայանը հայտարարել է, որ «Մուրալիդհարանը, իր զբաղեցրած պաշտոնին համապատասխան չի գործել»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիվանագիտական փաստաթղթեր
Կատեգորիա:Կազմակերպված հանցագործություն
Կատեգորիա:Քրեական ոստիկանություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական խարդախություն
Կատեգորիա:Սուտ