Ֆիլիպ Օկտյաբրսկի

**Ֆիլիպ Սերգեևիչ Օկտյաբարսկի** ( , իսկական ազգանունը՝ **Իվանով,** որով հանդես է եկել մինչև 1924 թվականը. ), խորհրդային ծովակալ (1944) Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակներից, Խորհրդային Միության հերոս (1958):

## Կենսագրություն
Մինչև 1918 թվականը Ֆիլիպ Իվանովը եղել է Հյուսիսարևմտյան գետային նավատորմի նավաստի։ Այդ նույն տարում նա ծառայության է անցել ռազմածովային նավատորմում։ Որպես Բալթյան նավատորմի շարքային նավաստի՝ մասնակցել է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին (1918 – 1922)։ Ավարտել է Պետրոգրադի կոմունիստական համալսարանի դասընթացը (1922) և Մ. Վ.Ֆրունզեի անվան ռազմածովային ուսումնարանը (1928)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նախորդած տարիներին  ծառայել է Բալթյան, Սևծովյան և Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմերում։ Կատերի հրամանատարից (1938 թ. փետրվար) հասել է Ամուրի ռազմական նավատորմի և Սևծովյան նավատորմի հրամանատարի (1939 թ. մարտ) պաշտոնների։ 1941 թվականի հունիսին նրան շնորհվել է փոխծովակալի կոչում։

Գերմանիայի և նրա դաշնակիցների դեմ պատերազմի սկզբնական շրջանում իրականացված ռազմական գործողություններում նրա հրամանատարության տակ գործող նավատորմը ապահովում էր Օդեսայի (1941 թ. օգոստոս - հոկտեմբեր) և Սևաստոպոլի (1941-ի հոկտեմբեր - 1942-ի հուլիս) պաշտպանների մատակարարումը և հետագա տարհանումը: Այդ ժամանակ նա Սևաստոպոլի պաշտպանական շրջանի հրամանատարն էր։ Մասնակցել է Կերչ-Թեոդոսիայի դեսանտային գործողությանը (1941-ի վերջին և 1942-ի սկզբին), իսկ ավելի ուշ՝ Կովկասի համար մղվող մարտերին։

1943 թվականի ապրիլին հեռացվել է Սևծովյան նավատորմի հրամանատարությունից՝ դրանից 2 ամիս առաջ՝  Նովոռոսիյսկի մոտ դեսանտ ապահովելու ժամանակ թույլ տված սխալների պատճառով։  Նույն թվականի հունիսին  կրկին ստանձնել է Ամուրի ռազմական նավատորմի հրամանատարությունը, իսկ 1944 թվականի մարտից՝ Սևծովյան նավատորմի  հրամանատարությունը և այդ պաշտոնը վարելիս նպաստել է նացիստներից Ղրիմի ազատագրմանը և 1944 թվականի օգոստոսին Յասի-Քիշնև գործողության ժամանակ գերմանա-ռումինական զորքերի դեմ հաղթանակն ապահովելուն:

Պատերազմից հետո նա շարունակել է ղեկավարել Սևծովյան նավատորմը մինչև 1948 թվականը։ Հետագա 4 տարիներին զբաղեցրել է ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմի հրամանատարի առաջին տեղակալի պաշտոնը։ 1960 թվականի սեպտեմբերից ընդգրկվել է ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության գլխավոր տեսուչների խմբում (Группа генеральных инспекторов Министерства обороны СССР)՝ որպես զինվորական տեսուչ-խորհրդական: 1941 թվականի փետրվարից մինչև 1952 թվականը հանդիսացել է ԽՄԿԿ կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ: Ընտրվել է ԽՍՀՄ 1-ին և 2-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր՝ 1940—1946 թթ. և 1946—1950 թթ., ԽՄԿԿ XVIII համագումարի պատվիրակ (1939 թ.): 1953 թվականից թոշակի է անցել: 1957-1960 թվականներին եղել է Սևաստոպոլում գործող «Պ. Ս.Նախիմովի անվան սևծովյան բարձրագույն ռազմածովային դպրոցի» պետը:

## Զինվորական կոչումներ
* 1-ին դասի կապիտան (28.11.1935)
* 2-րդ դասի ֆլագման (14.02.1938)
* 1-ին դասի ֆլագման (03.04.1939)
* դերծովակալ (04.06.1940)
* փոխծովակալ (21.05.1941)
* ծովակալ (10.04.1944)

## Պարգևներ
* Խորհրդային Միության հերոսի Ոսկե աստղ մեդալ (20.02.1958)
* Լենինի 3 շքանշան
* Կարմիր դրոշի 3 շքանշան
* Ուշակովի  1-ին աստիճանի 2 շքանշան
* Նախիմովի 1-ին աստիճանի 2 շքանշան
* Սուվորովի II աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան
* մեդալներ

## Հիշատակ
* Ծովակալ Ֆիլիպ Օկտյաբրսկու անունով են կոչվել՝
** մեծ ռազմանավերից մեկը
** ռազմածովային նավատորմի ուսումնական ջոկատը
** փողոցներ Սևաստոպոլ և Տվերի մարզի Ստարիցա քաղաքներում
** դպրոցներ Ստարիցայի շրջանում և Սոչիում

## Քննադատություն
Ֆիլիպ Օկտյաբրսկու դերը՝ որպես Սևաստոպոլի ռազմական շրջանի հրամանատարի և 1942 թվականին այդ քաղաքի տարհանման պատասխանատու կազմակերպչի՝ վեճերի տեղիք է տվել: Բանն այն է, որ տարհանման պլանով նախատեսվում էր քաղաքից դուրս բերել միայն բանակի ու ռազմածովային նավատորմի բարձրագույն ու ավագ կազմերը. մնացած զինծառայողների տարհանում չէր նախատեսվում: Սևծովյան նավատորմի հրամանատարությունը Օկտյաբրսկու գլխավորությամբ տարհանվեց ինքնաթիռով, հուլիսի 1-ի գիշերը, իսկ ցամաքային զորքերի հրամանատարության, կուսակցական ու խորհրդային ղեկավարների համար հատկացվել էր երկու սուզանավ: Ընդհանուր առմամբ քաղաքից հաջողվեց դուրս բերել մոտավորապես 20 հազար մարդ, հիմնականում՝ վիրավորներ: 70-ից մինչև 100 հազար մարդ, ներառյալ հոսպիտալների բուժանձնակազմերն ու բուժվողները, գերի ընկան գերմանացիներին:

## Ծանոթագրություներ


## Գրականություն
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Великая Отечественная война, 1941—1945: энциклопедия / под ред. М. М. Козлова. — М.: Советская энциклопедия, 1985. — С. 511. — 500 000 экз.
* 
*  — С.257.
* *Долгов И. А.* Золотые звёзды калининцев. — М.: Московский рабочий, 1984. — Кн. 2.
* *Маношин И. С.* Героическая трагедия: О последних днях обороны Севастополя (29 июня — 12 июля 1942 г.). — Симферополь: Таврида, 2001.
* *Октябрьская Р. Ф.* Штормовые годы. Рассказ об адмирале Ф. С. Октябрьском. — Киев: Политиздат Украины, 1989.

## Կինոմարմնավորումներ
* 1970 — Ծովը կրակի մեջ — դերակատար՝ Գրիգորի Անտոնենկո
* 2015 — Ճակատամարտ Սևաստոպոլի համար — դերակատար՝ Սերգեյ Բարկովսկի
* 2020 — Սև ծով (հեռուստասերիալ) — դերակատար՝ Յուրի Ցուրիլո

## Արտաքին հղումներ
* 
* Октябрьский Филипп Сергеевич на сайте Министерства обороны Российской Федерации
* Н. Г. Кузнецов Из материалов по обороне Севастополя (О Ф. С. Октябрьском)
* Список флагманов флота 1-го ранга, флагманов флота 2-го ранга, флагманов 1-го ранга, флагманов 2-го ранга Морских сил РККА СССР (1935—1940).
* Список адмиралов, вице-адмиралов, контр-адмиралов ВМФ СССР (1940—1945).
* 
* ((ru)) Биография на Филип Октябърски на сайта ''warheroes.ru''

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սևաստոպոլ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4