Միջազգային պատժամիջոցներ Ռուսաստանի նկատմամբ (2014)

**Ղրիմի Ռուսաստանին միանալու և Ուկրաինայի արևելքում հակամարտության հետ կապված պատժամիջոցներ,** սահմանափակող քաղաքական և տնտեսական միջոցառումներ, որոնք սահմանվել են Ռուսաստանի և մի շարք ռուսական և ուկրաինական անձանց և կազմակերպությունների նկատմամբ, որոնք, միջազգային կազմակերպությունների և առանձին պետությունների կարծիքով, մեղսակից են Ուկրաինայի իրադրության ապակայունացմանը, ինչպես նաև Ռուսաստանի պատասխան գործողություններին։

Ռուսաստանի միջազգային մեկուսացման նպատակով պատժամիջոցների սահմանման նախաձեռնողը ԱՄՆ-ի ղեկավարությունն է, որի ճնշման տակ, վտանգելով տնտեսական վնասները, պատժամիջոցներին միացել են Եվրամիության երկրները։ Պատժամիջոցները նաև պաշտպանել են Մեծ յոթնյակի պետությունները և մի շարք այլ երկրներ, որոնք ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի գործընկերներն են։ Պատժամիջոցների սահմանման հարցում ԱՄՆ-ի ղեկավարությունը ճնշում է գործադրել ոչ միայն Եվրամիության վրա։

Մի շարք փորձագետների կարծիքով՝ պատժամիջոցները դարձել են Ռուսաստանի ֆինանսական ճգնաժամի պատճառներից մեկը։ Մյուս փորձագետների կարծիքով՝ ճգնաժամը պայմանավորված էր ոչ թե պատժամիջոցներով, այլ նավթի գների նվազմամբ։

Եվրամիության երկրները բացասական ազդեցություն են ունեցել ինչպես սեփական պատժամիջոցների, այնպես էլ Ռուսաստանի պատասխան գործողությունների վրա։

2015 թվականին ՌԴ կենտրոնական բանկի կողմից մշակված «2016-2018 թվականների դրամավարկային քաղաքականության հիմնական ուղղությունների» նախագծում Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցները նշվում էին գլխավոր գործոնների թվում, որոնք, փաստաթղթի հեղինակների կարծիքով, պետք է խոչընդոտեին 2016-2018 թվականների ընթացքում ռուսական տնտեսության աճին։ ՄԱԿ-ի «World Economic Situation and Prospects 2015. Update as of mid-2015» պատժամիջոցները հիշատակվել են այն երեք հիմնական գործոնների թվում, որոնք բացասական ազդեցություն են թողնում 2015-2016 թվականներին ԱՊՀ-ի գումարային ՀՆԱ-ի աճի ներուժի վրա (Ուկրաինայի արևելքում զինված հակամարտության և նավթի գների անկման հետ մեկտեղ)։

## Նախապատմություն
Դեռևս Եվրոմայդանի ժամանակ ԱՄՆ-ի և Եվրամիության ղեկավարությունը, որը հանդես էր գալիս ընդդիմությանն աջակցելու օգտին, հայտարարում էր Ուկրաինայի պետական ղեկավարության նկատմամբ պատժամիջոցներ սահմանելու հնարավորության մասին։ 2014 թվականի հունվարի 22-ին Ուկրաինայում ԱՄՆ-ի դեսպանատունը հայտարարել էր Ուկրաինայի քաղաքացիների վիզաների չեղարկման մասին, որոնք «կապված են ուժի կիրառման հետ»՝ «Ի պատասխան 2013 թվականի նոյեմբերին և դեկտեմբերին Մայդանում ցուցարարների դեմ գործողությունների»։ Փետրվարի 20-ին Եվրամիության խորհուրդը որոշում է ընդունել «կետային պատժամիջոցներ» սահմանելու մասին, այդ թվում՝ ԵՄ մուտքի հաշիվների սառեցման և արգելքի, այն անձանց նկատմամբ, որոնք պատասխանատու են «Մարդու իրավունքների խախտման, բռնության և ուժի չափազանց կիրառման» համար, ինչպես նաև դադարեցրել է ռազմական և ոստիկանական հատուկ սարքավորումների արտահանումը, որը կարող է օգտագործվել «երկրի ներսում բռնաճնշումների» համար։

Ռուսաստանի Դաշնությանը Ղրիմի միացման սկզբից ի վեր Արևմտյան հանրակցության («Մեծ յոթնյակը», ՆԱՏՕ-ի, Եվրամիության, Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունները) դիրքորոշումը եղել է Ուկրաինայի ներքին գործերին Ռուսաստանի միջամտության («ռուսական ագրեսիայի») և Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությանը և ինքնիշխանությանը աջակցելու մեջ։ Ռուսաստանին պահանջներ են ներկայացվել՝ պահպանել միջազգային իրավունքի նորմերը և գոյություն ունեցող միջազգային պարտավորությունները, այդ թվում՝ Բուդապեշտի հուշագրի շրջանակներում, դադարեցնել միջամտությունն Ուկրաինայի ներքին գործերին և քաղաքական երկխոսության միջոցով անցնել Ուկրաինայի հետ բոլոր վիճելի հարցերի լուծմանը, մասնավորապես, Ուկրաինայի, այսպես կոչված, *կոնտակտային խմբի շրջանակներում*։ Ռուսաստանի ղեկավարությունը, իր կողմից, հրաժարվում էր ճանաչել Ուկրաինայի փաստացի նոր իշխանությունների լեգիտիմությունը, որոնք, նրա կարծիքով, եկել էին երկիրը կառավարելու հակասահմանադրական զինված հեղաշրջման ճանապարհով և չունեն համազգային մանդատ, ուստի Ռուսաստանը հրաժարվում էր դրանք դիտարկել որպես արտաքին քաղաքական երկխոսության իրավահավասար մասնակից։ Ռուսաստանը կոչ է արել Արևմուտքի երկրներին, որոնք հանդես են եկել որպես 2014 թվականի փետրվարի 21-ին նախագահ Յանուկովիչի և ընդդիմության միջև ստորագրված քաղաքական ճգնաժամի կարգավորման համաձայնագրի երաշխավորներ, խստագույնս կատարել այդ համաձայնագրի դրույթները, որոնք նախևառաջ վերաբերում են սահմանադրական բարեփոխումներին, ազգային միասնության կառավարության ստեղծմանը և ընտրությունների անցկացմանը արդեն սահմանադրական բարեփոխումից հետո։ Արևմտյան հանրության պահանջներն ընդունելու Ռուսաստանի մերժումը հանգեցրեց ՆԱՏՕ-ի, Եվրամիության, Եվրոպայի խորհրդի և այդ կազմակերպությունների անդամ պետությունների հետ հարաբերությունների կտրուկ սառեցմանը, իսկ հետագայում՝ Ռուսաստանի դեմ քաղաքական և տնտեսական պատժամիջոցների կիրառմանը։

Փետրվարի 28-ին ԱՄՆ-ի նախագահ Բարաք Օբաման հայտարարություն է արել Ուկրաինայի իրադրության և Ռուսաստանի գործողությունների վերաբերյալ՝ նշելով, որ «Ուկրաինայի ինքնիշխանության ցանկացած խախտում խորապես ապակայունացնող կլինի, ինչը չի համապատասխանում ոչ Ուկրաինայի, ոչ Ռուսաստանի, ոչ Եվրոպայի շահերին»։ ԱՄՆ-ն, նրա խոսքով, պաշտպանում Է Ուկրաինայի ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը և ժողովրդավարական ապագան։ Մարտի 1-ին ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որը դատապարտում է «Ռուսաստանի Դաշնության ներխուժումը և Ուկրաինայի տարածքի օկուպացիան»։ Մարտի 2-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հեռախոսազրույցի ընթացքում նախագահ Օբաման, նրա մամուլի ծառայության հաղորդագրության համաձայն, հայտարարել է, որ «Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության հետագա խախտումը բացասաբար կանդրադառնա միջազգային հանրությունում Ռուսաստանի իրադրության վրա և կհանգեցնի ավելի մեծ քաղաքական և տնտեսական մեկուսացման»։ Մարտի 3-ին Օբաման իր մերձավոր խորհրդականների հետ քննարկել է «Ռուսաստանի հետագա մեկուսացման» հնարավոր քայլերը՝ ի պատասխան Ղրիմում նրա գործողությունների։ Խորհրդակցության մասնակիցները դիտարկել են Ռուսաստանի նկատմամբ տարբեր տարբերակներ, որոնք կոչված են նրան համոզել «անհապաղ քայլեր ձեռնարկել իրավիճակի ապաԷսկալացման ուղղությամբ»։ Հակառակ դեպքում, նախազգուշացրել են Սպիտակ տանը, դա Մոսկվայի համար «քաղաքական և տնտեսական հետևանքներ» կունենա։

Մարտի 6-ին տեղի է ունեցել Ուկրաինայի հարցով Եվրախորհրդի արտահերթ նիստը, որտեղ որոշում է կայացվել Ղրիմի՝ Ռուսաստանին միանալու հանրաքվեն անօրինական համարել, քանի որ այն չի համապատասխանում Ուկրաինայի Սահմանադրությանը։ Նիստի մասնակիցները կոչ են արել Ռուսաստանին անհապաղ վերադարձնել իրենց զորքերը իրենց մշտական տեղակայման վայրեր և ապահովել միջազգային դիտորդների մուտքը Ղրիմ, ինչպես նաև բանակցություններ սկսել Ուկրաինայի հետ։ Քանի դեռ դա չի արվել, նիստի մասնակիցները որոշում են կայացրել սառեցնել Ռուսաստանի հետ բանակցությունները վիզաների և գործընկերության մասին նոր համաձայնագրի շուրջ և դադարեցնել «Մեծ ութնյակի» գագաթնաժողովի նախապատրաստումը։ Հայտարարվեց, որ ճգնաժամի լուծումը պետք է գտնվի Ուկրաինայի և Ռուսաստանի միջև բանակցությունների միջոցով՝ օգտագործելով միջազգային բանակցային մեխանիզմը։ Հակառակ դեպքում Եվրամիությունը հայտարարել է լրացուցիչ միջոցներ ձեռնարկելու մտադրության մասին, ներառյալ Եվրոպա ուղևորությունների արգելքը, ռուս պաշտոնյաների ակտիվների սառեցումը և Ռուսաստան-Եվրամիություն հաջորդ գագաթնաժողովի չեղյալ հայտարարումը։ Իսկ եթե Ռուսաստանը շարունակի «Ուկրաինայի իրադրության ապակայունացմանն ուղղված իր գործողությունները», դա կհանգեցնի «երկարաժամկետ հետևանքների», ներառյալ տնտեսական միջոցառումների լայն սպեկտր։ Նույն օրը՝ մարտի 6-ին, ԱՄՆ-ի նախագահը Գործադիր հրամանագիր է ստորագրել, որը թույլ է տալիս պատժամիջոցներ կիրառել այն անձանց դեմ, որոնք Վաշինգտոնի տեսանկյունից պատասխանատվություն են կրում Ուկրաինայի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության խախտման համար։

## Պատժամիջոցներ և Ռուսաստանի հետ համագործակցության սահմանափակում
2014 թվականի մարտի կեսերին, այն բանից հետո, երբ Ռուսաստանը, հակառակ հնչած նախազգուշացումներին, ավարտեց Ղրիմի, ԱՄՆ-ի և Եվրամիության միացումը, Ավստրալիան, Նոր Զելանդիան և Կանադան գործողության մեջ դրեցին պատժամիջոցների առաջին «փաթեթը»։ Այդ միջոցները նախատեսում էին ակտիվների սառեցում և մուտքի արտոնագրերի սահմանափակումներ սահմանել հատուկ ցուցակներում ընդգրկված անձանց համար, ինչպես նաև պատժամիջոցներ կիրառած երկրների ընկերություններին արգելել գործարար հարաբերություններ պահպանել ցուցակներում ընդգրկված անձանց և կազմակերպությունների հետ։ Բացի նշված սահմանափակումներից, ձեռնարկվել է նաև տարբեր ոլորտներում Ռուսաստանի և ռուսական կազմակերպությունների հետ շփումների և համագործակցության դադարեցում։

Պատժամիջոցների հետագա ընդլայնումը (ապրիլ-մայիս) կապված էր Ուկրաինայի արևելքում իրավիճակի սրման հետ։ Պատժամիջոցների կազմակերպիչները Ռուսաստանին մեղադրել են Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության խախտմանն ուղղված գործողությունների մեջ, մասնավորապես, ռուսամետ ապստամբներին զենք մատակարարելու մեջ։

Պատժամիջոցների հաջորդ փուլը կապված էր 2014 թվականի հուլիսի 17-ին Դոնեցկի մարզում Boeing 777-ի աղետի հետ, որի պատճառը, մի շարք պետությունների ղեկավարության կարծիքով, Ռուսաստանի կողմից աջակցվող ապստամբների գործողություններն էին։
### Միջազգային կազմակերպություններ
 Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի կազմակերպություն։
* 2014 թվականի մարտի 6-ին դադարեցրել է Ռուսաստանի հետ ռազմական և քաղաքացիական հանդիպումների անցկացումը, ինչպես նաև հրաժարվել է համատեղ ռազմական առաքելությունների պլանավորումից։
* Մարտի 17-ին դադարեցրել է Ռուսաստանի հետ գործնական համագործակցությունը և բացառել այն սիրիական քիմիական զենքի ոչնչացման գործընթացից։
* Ապրիլի 1-ին դադարեցրել է Ռուսաստանի հետ համագործակցության բոլոր ձևերը, բացի դեսպանների մակարդակով բանակցություններից։
* Ապրիլի 5-ին ՆԱՏՕ-ի Խորհրդարանական վեհաժողովը դադարեցրել է համագործակցությունը Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի հետ։
* Ապրիլի 7-ին փակել Է Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի կազմակերպությանն առընթեր Ռուսաստանի առաքելության բոլոր աշխատակիցների ազատ մուտքը կենտրոնակայան, բացառությամբ դեսպանի, նրա տեղակալի և երկու օգնականների։
* Մայիսի 30-ին չեղարկվել է ՆԱՏՕ-ի Խորհրդարանական Վեհաժողովին Ռուսաստանի խորհրդարանի ասոցացված անդամակցությունը։
* Օգոստոսի 7-ին ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենը Կիև կատարած այցի ժամանակ հայտարարել էր, որ կազմակերպությունը դադարեցնում է համագործակցությունը Ռուսաստանի Դաշնության հետ։

22px 2014 թվականի մարտի 12-ին տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը կառավարող խորհրդի որոշմամբ դադարեցրել է իր կազմում Ռուսաստանի ընդունման գործընթացը և հայտարարել Ուկրաինայի հետ համագործակցության ամրապնդման մասին։

* Եվրամիության Խորհրդի 2014 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ պատժամիջոցներ է սահմանել Ռուսաստանի և Ղրիմի 21 քաղաքական գործիչների և պաշտոնյաների (ֆիզիկական անձանց) դեմ, մասնավորապես՝ նրանց մուտքը Եվրամիության տարածք կամ տարանցումը արգելելը, ինչպես նաև «բոլոր միջոցների և տնտեսական ռեսուրսների սառեցումը, որոնք պատկանում են, գտնվում են սեփականության տակ կամ վերահսկվում են տվյալ անձանց կողմից»։
* Մարտի 20-ին չեղյալ է հայտարարել նույն տարվա հունիսին նախատեսված ԵՄ-Ռուսաստան գագաթնաժողովի անցկացումը։
* Մարտի 21-ին «հաշվի առնելով իրավիճակի ծանրությունը» ցուցակում ընդգրկել է այն անձանց, որոնց դեմ պատժամիջոցներ են սահմանվում, ՌԴ-ի և Ղրիմի 12 պետական և ռազմական գործիչներ, ինչպես նաև «Ռոսիա սեգոդնյա» գործակալության ղեկավար Դ. Կիսելյովին։
* Մարտի 25-ին Ռուսաստանում իր դեսպանություններին արգելել Է Ղրիմի բնակիչներին տրամադրել բոլոր տեսակի վիզաներ։
* Ապրիլի 17-ին Եվրախորհրդարանը խորհրդատվական բնույթի բանաձև է ընդունել, որում կոչ է արել հրաժարվել «Հարավային հոսք» գազատարի կառուցումից։
* Ապրիլի 28-ին որոշում է կայացրել ընդլայնել այն անձանց ցանկը, որոնց դեմ պատժամիջոցներ են սահմանվում, 15 մարդու նկատմամբ, որոնց անունները հրապարակվել են նույն թվականի ապրիլի 29-ին։
* Մայիսի 12-ին ընդլայնել է այն անձանց ցանկը, որոնց դեմ պատժամիջոցներ են սահմանվում, ինչպես նաև պատժամիջոցներ է սահմանել «Չերնոմորնեֆտեգազ» և «Թեոդոսիա» ընկերությունների դեմ»։ Նա նաև հայտարարել է ղրիմյան ընկերությունների դեմ պատժամիջոցներ սահմանելու մասին, որոնք առգրավվել են Ուկրաինայից և ՄԱԿ-ի բոլոր անդամ երկրներին կոչ է արել տնտեսական, առևտրային և ֆինանսական միջոցներ ձեռնարկել Ռուսաստանի դեմ Ղրիմի և Սևաստոպոլի՝ Ռուսաստանին միանալու պատճառով։
* Մայիսի 14-ին հրաժարվել է մասնակցել Բրյուսելում ընթացող «Ռուսաստան-ԵՄ էներգետիկ երկխոսություն. գազային ասպեկտը» խորհրդաժողովին։
* Հուլիսի 12-ին պատժամիջոցների ցուցակը ընդլայնվել է 11 հոգով։
* Հուլիսի 18-ին Եվրոպական ներդրումային բանկը, Եվրոպական խորհրդի երաշխավորությամբ, դադարեցրել է Ռուսաստանում նախագծերի նոր ֆինանսավորումը։
* Հուլիսի 26-ին ընդլայնել է պատժամիջոցների ցուցակը 15 մարդու և 18 կազմակերպությունների համար, որոնցից 9-ը՝ սուբյեկտներ, որոնք մեղադրվում են Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությունը, ինքնիշխանությունն ու անկախությունը խաթարելու մեջ։
* Հուլիսի 30-ին պատժամիջոցներ է սահմանել 8 մարդու, ինչպես նաև Ռուսաստանի ազգային առևտրային բանկի, «Ալմազ-Անտեյ» հակաօդային պաշտպանության կոնցեռնի և «Դոբրոլետ» ավիաընկերության դեմ։ Նաև պատժամիջոցներ է սահմանել առևտրի և ներդրումների ոլորտներում Ղրիմի և Սևաստոպոլի դեմ․
** Արգելվել է ներդրումները ենթակառուցվածքային, տրանսպորտային, հեռահաղորդակցության և էներգետիկ ոլորտներում, ինչպես նաև նավթի, գազի և հանքանյութերի արդյունահանումը։ Արգելվել է այդ ոլորտների համար սարքավորումների մատակարարումը, ինչպես նաև դրանց համար ֆինանսական և ապահովագրական ծառայությունների մատուցումը։
** Սահմանվել է ավելի քան 250 ապրանքների գնման արգելք, որոնց թվում են օգտակար հանածոները և ածխաջրածինները։
** Եվրոպական ֆինանսական կառույցներին արգելվում է վարկեր տրամադրել կամ մասնաբաժին ձեռք բերել այն նախագծերում, որոնք շոշափվում են ոլորտային պատժամիջոցներով։

**G8** «Մեծ ութնյակ»։
* 2014 թվականի մարտի 18-ին չեղյալ է հայտարարել «Ութնյակի» գագաթնաժողովը, որը պետք է տեղի ունենար հունիսին Սոչիում։
* Մարտի 25-ին դադարեցվել Է Ռուսաստանի մասնակցությունը։

22px 2014 թվականի մարտի 19-ին ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիան կասեցրել է Ռուսաստանի, Ղազախստանի և Բելառուսի Մաքսային միության հետ ազատ առևտրի գոտու մասին պայմանագրի կնքման շուրջ բանակցությունները։

22px Աերոնավիգացիայի անվտանգության եվրոպական կազմակերպություն

* 2014 թվականի ապրիլի 2-ին օդային տարածքի օգտատերերին տեղեկացրել էր Ուկրաինայի Պետավիածառայության կողմից դեպի Ղրիմ չվերթներ իրականացնելու արգելքի մասին։
* Ապրիլի 4-ին բոլոր ավիաընկերություններին Ղրիմի օդային տարածքը շրջանցելու պարտադիր հանձնարարական է տրվել։

22px Բալթիկ ծովի պետությունների խորհուրդ

* 2014 թվականի ապրիլի 16-ին չեղարկել է Թուրքայի գագաթնաժողովը և ԱԳ նախարարների հանդիպումը՝ Ռուսաստանի հետ բարձր մակարդակով հանդիպումների ԵՄ արգելքի պատճառով։
* 2015 թվականի հունիսի 9-ին գագաթնաժողովի անցկացումը հետաձգել է մինչև Ուկրաինայի իրադրության կայունացումը։

22px  Փողերի լվացման դեպ պայքարի խումբ

* 2014 թվականի մայիսի 6-ին հրաժարվել էր ծրագրված լիագումար նիստ անցկացնել Մոսկվայում, չնայած այն բանին, որ Ռուսաստանը 2014 թվականի առաջին կիսամյակում կազմակերպությունում նախագահող երկիր էր։
* Մայիսի 8-ին որոշում է ընդունել հանցավոր եկամուտների օրինականացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման հակազդման Եվրասիական խմբի հետ համատեղ լիագումար նիստ չանցկացնել։

* 2014 թվականի մայիսի 25-ին չեղյալ է հայտարարվել Ռուսաստանում նախատեսված բոլոր միջոցառումները։
* Ապրիլի 10-ին ռուսական պատվիրակությանը զրկել է ձայնի իրավունքից և արգելել նրա ներկայացուցիչներին ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնել Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովու մ, ինչպես նաև արգելել ռուս ներկայացուցիչներին մասնակցել Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի դիտորդների առաքելություններին մինչև 2014 թվականի վերջը։
* 2015 թվականի հունվարի 28-ին Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում ռուսական պատվիրակության համար սահմանափակումները երկարացրել էր մինչև 2015 թվականի ապրիլը։
* Ապրիլի 20-ին Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում ռուսական պատվիրակության համար սահմանափակումները երկարաձգել է մինչև 2015 թվականի հունիսը։
* Հունիսի 24-ին Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում ռուսական պատվիրակության համար սահմանափակումները երկարաձգել էր մինչև 2016 թվականի հունվար։
* 2016 թվականի հունվարի 26-ին օրինական է ճանաչել պատգամավորների դեմ պատժամիջոցներ սահմանելու պրակտիկան, որոնք այցելում են անվերահսկելի տարածքներ, այդ թվում՝ Ղրիմ։

22px Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկ

* 2014 թվականի հուլիսի 23-ին սառեցրել Է Ռուսաստանում նոր նախագծերի վերաբերյալ որոշումների ընդունումը։
* 2017 թվականի մայիսի 9-ին ՎԶԵԲ-ի բաժնետերերի մեծ մասը կողմ է արտահայտվել, որպեսզի դեռ չվերսկսեն Ռուսաստանում նոր նախագծերում ներդրումների ֆինանսավորումը։
* Հոկտեմբերի 3-ին հայտարարել է Եկատերինբուրգում, Կրասնոյարսկում, Դոնի Ռոստովում, Վլադիվոստոկում և Սամարայում տարածաշրջանային ներկայացուցչությունների փակման մասին։

22px 2014 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Հյուսիսային Ամերիկայի օդատիեզերական պաշտպանության հրամանատարությունը չեղարկել Է Ռուսաստանի հետ համատեղ «Vigilant Eagle» զորավարժությունները, որոնք պետք է անցնեին Ալյասկայի ափերի մոտ։

:

* 2014 թվականին Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկը սառեցրել Է Ռուսաստանում նոր նախագծերի վերաբերյալ որոշումների ընդունումը։

border|22px 2014 թվականին, Ուկրաինայի իրադրության պատճառով, Հյուսիսային խորհուրդը հետաձգել է գարնանային կլոր սեղանի անցկացումը ռուս խորհրդարանականների հետ, որը պետք է կայանար Ստոկհոլմում։

* 2014 թվականին նախազգուշացրել Է Կանադայում անցկացված ֆորումին ռուսական կողմի մասնակցության դժկամության մասին և որոշում է ընդունել ծովային կադետների միջազգային ասոցիացիայի խորհրդաժողովը Մեծ Նովգորոդից Հնդկաստան տեղափոխելու մասին։
* 2015 թվականի հունիսի 25-ին չեղարկվել է Նիդեռլանդներում ծովային կադետների միջազգային ասոցիացիայի խորհրդաժողովին ռուսական պատվիրակության հրավերը։

#### Պետություններ
:
* 2014 թվականի մարտի 4-ին չեղարկվել են մի շարք կառավարական այցեր Ռուսաստան։
* Մարտի 19-ին սառեցրել է հաշիվները, ինչպես նաև արգելել Ռուսաստանի ութ քաղաքացիների և Ուկրաինայի չորս քաղաքացիների մուտքը, որոնք կարևոր դեր են խաղում Ուկրաինայի ինքնիշխանությանն ու տարածքային ամբողջականությանը «սպառնացող ռուսական սպառնալիքի» մեջ։
* Մայիսի 21-ին ընդլայնել է իր պատժամիջոցների ցուցակը 38 ռուսաստանցիների և ուկրաինացիների, ինչպես նաև 11 ընկերությունների վրա։
* Սեպտեմբերի 1-ին արգելք է սահմանել՝ Ռուսաստանին զենքի և նավթագազային ոլորտի սարքավորումների մատակարարումները, ռուսական պետական բանկերի մուտքը Ավստրալիայի կապիտալի շուկա, ներդրումները Ղրիմում կամ դրա հետ առևտուրը։
* Սեպտեմբերի 2-ին պատժամիջոցների ցանկը ընդլայնել է 63 ֆիզիկական անձանց և 21 ընկերությունների և կազմակերպությունների համար։
* 2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին երկարաձգել է ավելի վաղ սահմանված պատժամիջոցները 3 տարով, պատժամիջոցների ցուցակում ներառել նոր ֆունկցիոներների և բացառել 2014-ից մինչև 2017 թվականն ընկած ժամանակաշրջանում երեք զոհվածների։ Ավստրալիական պատժամիջոցների ցուցակում կատարված փոփոխությունների արդյունքում հայտնվել են 48 ձեռնարկություններ և 153 ֆիզիկական անձինք։

:
* 2014 թվականի ապրիլի 11-ին միացել Է Եվրամիության անհատական պատժամիջոցներին, որոնք մարտի 17-ին և 21-ին սահմանվել են Ռուսաստանի 33 քաղաքացիների և ռուսամետ ղրիմցի քաղաքական գործիչների դեմ։
* Մայիսի 26-ին միացել Է Եվրամիության պատժամիջոցներին, որոնք ապրիլի 28-ին և մայիսի 12-ին սահմանվել են արևելյան Ուկրաինայից 28 ռուս քաղաքացիների, ռուսամետ ղրիմցի քաղաքական գործիչների և ռուսամետ ապստամբների, ինչպես նաև «Չերնոմորնեֆտեգազ», «Թեոդոսիա» ընկերությունների և ղրիմյան այլ ձեռնարկությունների դեմ, որոնք առգրավվել են Ուկրաինայից։
* Հոկտեմբերի 15-ին միացել է Եվրամիության պատժամիջոցներին, որոնք սահմանվել են հուլիսի 12-ին, 26-ին, 30-ին և սեպտեմբերի 12-ին Ռուսաստանի 58 քաղաքացիների, ռուսամետ Ղրիմի քաղաքական գործիչների և ռուսամետ ապստամբների դեմ Արևելյան Ուկրաինայից, ինչպես նաև հուլիսի 26-ին, 30-ին, 31-ին և սեպտեմբերի 12-ին ընդդեմ 9 սուբյեկտների, որոնք մեղադրվում են Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության խախտման մեջ, 9 Ղրիմի ընկերությունների, որոնք Ղրիմի և Սևաստոպոլի դեմ պատժամիջոցների, զենքի և նման նյութի ներմուծման և արտահանման էմբարգոյի, երկակի նշանակության ապրանքների և տեխնոլոգիաների արտահանման արգելքի՝ Ռուսաստան կամ ռուս վերջնական ռազմական օգտագործողներին ռազմական օգտագործման համար, Արկտիկայում նավթի արդյունահանման համար Բարձր տեխնոլոգիական սարքավորումների մատակարարումների արգելքի, խորջրյա օֆշորային նավթի և թերթաքարային նավթի ներմուծման արգելքի մասին։
* 2015 թվականի հուլիսի 29-ին միացել Է Եվրամիության պատժամիջոցներին, որոնք սահմանվել են 2014 թվականի նոյեմբերի 29-ին և 2015 թվականի փետրվարի 16-ին 32 մարդու և 14 կազմակերպությունների դեմ, ինչպես նաև 151 մարդու և 37 իրավաբանական անձանց նկատմամբ մարտի 13-ի պատժամիջոցների երկարաձգմանը։ Բացի այդ, միացել է՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 4-ի նավթարդյունահանման վերաբերյալ պատժամիջոցների ձևակերպումների ճշտմանը, 2014 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ղրիմում և Սևաստոպոլում։
* 2016 թվականի հուլիսի 20-ին միացել Է Ղրիմի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը 2016 թվականի հունիսի 17-ից։
* Հոկտեմբերի 24-ին միացել է 146 մարդու և 37 կազմակերպությունների դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ից։
* 2017 թվականի մայիսի 5-ին միացել է 150 ֆիզիկական և 37 իրավաբանական անձանց նկատմամբ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը կես տարով և 2017 թվականի մարտի 15-ից մահացած անձանց ցանկից հանելուն։
* Հուլիսի 28-ին միացել Է Ղրիմի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը։
* Օգոստոսի 2-ին միացել է Ռուսաստանի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը։
* Հոկտեմբերի 12-ին միացել է 149 մարդու և 38 կազմակերպությունների դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը մինչև 2018 թվականի մարտի 15-ը՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ից։
* Դեկտեմբերի 11-ին միացել է «Սևաստոպոլի նահանգապետ» Դմիտրի Օվսյաննիկովի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցներին։
* 2018 թվականի հունվարի 31-ին միացել է Ռուսաստանի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը 2017 թվականի դեկտեմբերի 22-ից։
* Հուլիսի 18-ին միացել Է Ղրիմի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը։
* Օգոստոսի 31-ին միացել է Ռուսաստանի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը 2018 թվականի հուլիսի 9-ից։
* Հոկտեմբերի 22-ին միացել է 155 ֆիզիկական անձանց և 44 կազմակերպությունների դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը մինչև 2019 թվականի մարտի 15-ը՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 13-ից։
:
* 2014 թվականի մարտի 13-ին դադարեցրել է ռազմական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ, այդ թվում՝ դադարեցրել է ռազմական նշանակության առարկաների մատակարարումները Ռուսաստան և չեղյալ հայտարարել պլանավորված համատեղ զորավարժությունները։
* Մայիսի 15-ին հրաժարվել է մասնակցել Մոսկվայում Միջազգային էներգետիկ համաժողովի 14-րդ նախարարական հանդիպմանը՝ կապված Ուկրաինայի հարցում Ռուսաստանի դիրքորոշման հետ։
* Հուլիսի 13-ին Ռուսաստանը հանել էր այն երկրների ցանկից, որոնց թույլատրված է ձեռք բերել բրիտանական ավիապրանքը, և մերժել էր վիզաներ տրամադրել ռուսական պատվիրակության անդամներին, որը պետք է Ռուսաստանը ներկայացներ «Ֆառնբորո» ավիասալոնում։
* Հուլիսի 21-ին դադարեցրել է զենքի, սպառազինության և երկակի նշանակության արտադրանքի մատակարարման բոլոր լիցենզիաների գործողությունը Ռուսաստան, ինչպես նաև չեղյալ է հայտարարել բարձր մակարդակի բոլոր այցերը, ռազմական մասնագետների և հրամանատարության այցերը, ներդրումային և տնտեսական պատվիրակությունների ուղևորությունները և ամբողջությամբ սառեցրել Է Ռուսաստանի հետ ռազմական համագործակցությունը։
* Հուլիսի 28-ին հրաժարվել է աջակցել «Ռուսաստանի մշակույթի տարի» մշակութային նախագծին, միջոցառումների անցկացումից հետ են կանչվել բրիտանացի բոլոր նախարարներն ու պաշտոնյաները։
* 2015 թվականի փետրվարի 16-ին Ռուսաստանը մերժել էր մասնակցել պաշտպանական տեխնոլոգիաների DSEI-2015 ցուցահանդեսին։
* :
** Հուլիսի 28-ին նաև հրաժարվել է աջակցել «Ռուսաստանի մշակույթի տարի» մշակութային նախագծին, Շոտլանդիայի մշակույթի նախարարը չի մասնակցի ռուսական միջոցառումներին։
** Օգոստոսի 1-ին Շոտլանդիայի Թագավորական բանկը կրճատել է ընդհանուր սահմանաչափը և վարկային սահմանափակումներ մտցրել ռուսական ընկերությունների համար նոր գործարքների համար։

:
* 2014 թվականի մարտի 19-ին դադարեցրել Է Ռուսաստանի հետ 120 միլիոն եվրո արժողությամբ ռազմական պայմանագրի կատարումը։
* Մարտի 21-ին դադարեցրել է պաշտպանական արտադրանքի արտահանումը Ռուսաստան։
* Ապրիլի 19-ին հրաժարվել է մասնակցել «Պետերբուրգյան երկխոսության» շրջանակներում ռուս-գերմանական միջկառավարական խորհրդակցություններին։
* Ապրիլի 24-ին դադարեցրել է ռազմական արտադրանքի արտահանումը Ռուսաստան։
* Մայիսի 28-ին Ռուսաստանի Դաշնության Բալթիկ նավատորմի «Բոյկի» կորվետը մերժել է մասնակցել «Կիլսկայա շաբաթ» ավանդական ծովային փառատոնին։
* Օգոստոսի 4-ին Rheinmetall ընկերությունից հետ է կանչել Մուլինո Ավանում ռուս զինվորների համար մարտական պատրաստության կենտրոն կառուցելու թույլտվությունը։
* 2016 թվականի հունվարի 15-ին Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարությունը մերժել է Ռուսաստանի գյուղատնտեսության նախարար Ալեքսանդր Տկաչովին վիզա տրամադրել «Կանաչ շաբաթ 2016» ցուցահանդեսին մասնակցելու համար, որն ամեն տարի անցկացվում է Բեռլինում։ Այդ կապակցությամբ ռուսական պատվիրակությունը հայտարարել է ցուցահանդեսին իր մասնակցության անհնարինության մասին։

: *Վրաստանի վարչապետի՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների հարցերով հատուկ ներկայացուցիչ Զուրաբ Աբաշիձեի հայտարարության համաձայն՝ Վրաստանի և Ռուսաստանի միջև առևտրական հարաբերությունների ծավալն այնքան աննշան է, որ պատժամիջոցներն իմաստ չունեն (Վրաստանը 2008 թվականին խզել է դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ)*
* Հունիսի 23-ին միացել է Եվրամիության պատժամիջոցներին, որոնք վերաբերում են Սևաստոպոլում և Ղրիմում պատրաստվող արտադրանքի արտահանմանը։
* 2015 թվականի հուլիսի 19-ին պատժամիջոցները երկարացրել են մինչև 2016 թվականի հունվարի 31-ը։
* 2016 թվականի հուլիսի 20-ին միացել Է Ղրիմի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը 2016 թվականի հունիսի 17-ից։
* 2016 թվականի հուլիսի 20-ին միացել Է Ղրիմի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը 2016 թվականի հունիսի 17-ից։
* 2018 թվականի հուլիսի 18-ին միացել Է Ղրիմի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցների երկարաձգմանը 2018 թվականի հունիսի 18-ից։

:
* 2014 թվականի ապրիլի 11-ին միացել Է Եվրամիության անհատական պատժամիջոցներին, որոնք մարտի 17-ին և 21-ին սահմանվել են Ռուսաստանի 33 քաղաքացիների և ռուսամետ ղրիմցի քաղաքական գործիչների դեմ։
* Մայիսի 26-ին միացել Է Եվրամիության պատժամիջոցներին, որոնք ապրիլի 28-ին և մայիսի 12-ին սահմանվել են արևելյան Ուկրաինայից 28 ռուս քաղաքացիների, ռուսամետ ղրիմցի քաղաքական գործիչների և ռուսամետ ապստամբների, ինչպես նաև «Չերնոմորնեֆտեգազ», «Թեոդոսիա» ընկերությունների և ղրիմյան այլ ձեռնարկությունների դեմ, որոնք առգրավվել են Ուկրաինայից։
* Հոկտեմբերի 15-ին միացել է Եվրամիության պատժամիջոցներին, որոնք սահմանվել են հուլիսի 12-ին, 26-ին, 30-ին և սեպտեմբերի 12-ին Ռուսաստանի 58 քաղաքացիների, ռուսամետ Ղրիմի քաղաքական գործիչների և ռուսամետ ապստամբների դեմ Արևելյան Ուկրաինայից, ինչպես նաև հուլիսի 26-ին, 30-ին, 31-ին և սեպտեմբերի 12-ին ընդդեմ 9 սուբյեկտների, որոնք մեղադրվում են Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության խախտման մեջ, 9 Ղրիմի ընկերությունների, որոնք Ղրիմի և Սևաստոպոլի դեմ պատժամիջոցների, զենքի և նման նյութի ներմուծման և արտահանման էմբարգոյի, երկակի նշանակության ապրանքների և տեխնոլոգիաների արտահանման արգելքի՝ Ռուսաստան կամ ռուս վերջնական ռազմական օգտագործողներին ռազմական օգտագործման համար, Արկտիկայում նավթի արդյունահանման համար Բարձր տեխնոլոգիական սարքավորումների մատակարարումների արգելքի, խորջրյա օֆշորային նավթի և թերթաքարային նավթի արտահանման արգելքի մասին։
* 2015 թվականի հուլիսի 29-ին միացել Է Եվրամիության պատժամիջոցներին, որոնք սահմանվել են 2014 թվականի նոյեմբերի 29-ին և 2015 թվականի փետրվարի 16-ին 32 մարդու և 14 կազմակերպությունների դեմ, ինչպես նաև 151 մարդու և 37 իրավաբանական անձանց նկատմամբ մարտի 13-ի պատժամիջոցների երկարաձգմանը։ Բացի այդ, միացել է՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 4-ի նավթարդյունահանման վերաբերյալ պատժամիջոցների ձևակերպումների ճշտմանը, 2014 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ղրիմում և Սևաստոպոլում։

* 2014 թվականի մարտի 5-ին դադարեցրել է ռազմական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ։
* Մարտի 7-ին իր տարածքից արտաքսել է բոլոր ռուս զինծառայողներին։
* Մարտի 17-ին արգելվել է մուտք գործել երկրի տարածք և սառեցրել յոթ ռուս և երեք ղրիմցի պաշտոնյաների ակտիվները։
* Մարտի 22-ին պատժամիջոցներ է սահմանել «Ռոսիա բաժնետիրական բանկ» բաց բաժնետիրական ընկերության դեմ և իր պատժամիջոցների ցուցակում ներառել ևս 14 ռուս պաշտոնատար անձանց։
* Ապրիլի 8-ին իր տարածքից արտաքսել է Ռուսաստանի դեսպանության ռազմական կցորդի տեղակալին։
* Ապրիլի 13-ին պատժամիջոցներ է սահմանել Սևաստոպոլի ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Վալերի Մեդվեդևի, Ղրիմի ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Միխայիլ Մալիշևի և «Չեռնոմորնեֆտեգազ» ընկերության դեմ։
* Ապրիլի 16-ին, հանդիսանալով Արկտիկական խորհրդի նախագահ պետություն, հրաժարվել է մասնակցել Մոսկվայում անցկացվող նրա աշխատանքային նիստերին։
* Ապրիլի 26-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից ռուսական հրթիռի օգնությամբ հրաժարվել է M3MSat միկրո արբանյակի արձակումից։
* Ապրիլի 28-ին լրացուցիչ տնտեսական պատժամիջոցներ է սահմանել ինը ռուս պաշտոնյաների, ինչպես նաև «Էքսպոբանկի» և «Ռոսէներգոբանկի» դեմ։
* Մայիսի 4-ին պատժամիջոցները տարածեցին ռուսական 16 բանկերի և ընկերությունների վրա։
* Մայիսի 13-ին պատժամիջոցներ է սահմանել Ուկրաինայի արևելքում վեց ռուս պաշտոնյաների և ապստամբների վեց ղեկավարների դեմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ