Պերինատալ մահացություն

**Պերինատալ մահացություն,** պտղի կամ նորածնի մահ, որը հիմք է հանդիսանում պերինատալ մահացության մակարդակը հաշվարկելու համար։ Այն ընդգրկում է ծննդաբերությունից մի քանի շաբաթ առաջ սկսվող ժամանակահատվածը, ծննդաբերությունը և ծննդաբերությանը հաջորդող մի քանի շաբաթը։ 

Պերինատալ մահացության ճշգրիտ սահմանման մեջ կան տարբերություններ, մասնավորապես՝ պտղի վաղ և ուշ նորածնային մահացությունների ներառման կամ բացառման հարցում: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը պերինատալ մահացությունը սահմանում է որպես «մեռելածնությունների և մահերի թիվ կյանքի առաջին շաբաթվա ընթացքում՝ 1000 ընդհանուր ծնունդների հաշվով, պերինատալ շրջանը սկսվում է հղիության 22 լրացված շաբաթից (154 օր)  և ավարտվում է ծնվելուց յոթ օր հետո»։

ԱՀԿ-ի կողմից այս դրույթն ընդունելիս Պ. Դաննը (1974թ.) ասել է, որ չնայած պերինատալ շրջանը կազմում է մարդու կյանքի միջին տևողության 0,5%-ը, սակայն մահացությունն այս շրջանում շատ ավելի է, քան հետագա 30 տարիների ընթացքում։

Մեծ Բրիտանիայում այդ ցուցանիշը կազմում է մոտ 8 նորածին 1000-ից և զգալիորեն տարբերվում է ըստ սոցիալական դասի, ամենաբարձր ցուցանիշները դիտվում են ասիացի կանանց շրջանում։ Աշխարհում,1990 թվականի համեմատությամբ մոտավորապես 2.6 միլիոն նորածին է մահացել 2013 թվականին՝ մինչև մեկ ամսական դառնալը։

## Պատճառներ
Վաղաժամ ծննդաբերությունը պերինատալ մահացության ամենատարածված պատճառն է, որը կազմում է նորածնային մահացությունների գրեթե 30 տոկոսը: Նորածինների շնչառական դիսթրես համախտանիշը, իր հերթին, վաղաժամ նորածինների մահվան հիմնական պատճառն է, որն ազդում է նորածինների մոտ 1%-ի վրա: Բնածին արատները նորածնային մահացության մոտ 21 տոկոսի պատճառն են։

Պերինատալ մահացության մակարդակի հիմնական պատճառներն են՝

* մայրական հիվանդություններ
* կոնքի հիվանդություններ՝ էնդոմետրիոզ, ձվարանների ուռուցքներ
* անատոմիական արատներ՝ արգանդի, արգանդի վզիկի անոմալիաներ
* էնդոկրին անհավասարակշռություն
* արյան անհամատեղելիություններ
* Սննդի պակաս
* Հղիության տոքսիկոզներ
* Բնածին արատներ
* կնոջ տարիքը

## Պտղի մահացություն
Պտղի մահացությունը վերաբերում է մեռելածնությանը կամ պտղի մահվանը: Այն ներառում է պտղի ցանկացած մահ հղիության 20-րդ շաբաթից հետո կամ 500 գ քաշի դեպքում: Պերինատալ մահացության որոշ սահմանումներում պտղի վաղ մահացությունը (հղիության 20–27-րդ շաբաթ) ներառված չէ, և պերինատալ մահացությունը կարող է ներառել միայն պտղի ուշ մահը և նորածնային մահը: Պտղի մահը կարող է բաժանվել նաև մինչև ծննդաբերությունը տեղի ունեցած մահվան՝ անտենատալ (նախածննդյան) մահ, և ծննդաբերության ընթացքում տեղի ունեցած մահվան՝ ինտրատալ (ծննդաբերական) մահ:

## Նորածնային մահացություն
Նորածնային մահացությունը վերաբերում է կենդանի ծնված երեխայի մահվանը կյանքի առաջին 28 օրերի ընթացքում: Վաղ նորածնային մահացությունը վերաբերում է կենդանի ծնված երեխայի մահվանը կյանքի առաջին յոթ օրերի ընթացքում, մինչդեռ ուշ նորածնային մահացությունը վերաբերում է 7-ից 28 օրական նորածնի մահին: Նորածնային մահացության ինդեքսի որոշ սահմանումներ ներառում են միայն վաղ նորածնային մահացությունը: Նորածնային մահացության վրա ազդում է նորածնի հիվանդանոցային խնամքի որակը:

## Պերինատալ մահացության մակարդակը

PNMR (պերինատալ (շուրջծննդյան) մահացության գործակից) վերաբերում է պերինատալ մահերի թվին 1000 ընդհանուր ծնունդների հաշվով: Այն սովորաբար ներկայացվում է տարեկան կտրվածքով: Այն առողջապահական ծառայությունների մատուցման որակը գնահատելու հիմնական ցուցանիշն է: Տարբեր ցուցանիշների միջև համեմատությունները կարող են խոչընդոտվել տարբեր սահմանումների, գրանցման կողմնակալության և բնակչության հիմնական ռիսկերի տարբերությունների պատճառով:

PNMR-ները մեծապես տարբերվում են և որոշ զարգացած երկրներում կարող են լինել 10-ից ցածր, իսկ զարգացող երկրներում՝ ավելի քան 10 անգամ բարձր։ ԱՀԿ-ն դեռևս չի հրապարակել ժամանակակից տվյալներ։

## Նորածնային սննդի ազդեցությունը նորածնային մահացության վրա
Պրոբիոտիկ հավելումները վաղաժամ և ցածր քաշով ծնված երեխաների կյանքի առաջին ամսվա ընթացքում կարող են նվազեցնել արյան վարակների, աղիքային հիվանդությունների և մահվան ռիսկը ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում: Այնուամենայնիվ, վիտամին A-ի հավելումները չեն նվազեցնում մահվան ռիսկը և կարող է ուղեղի վնասվածք առաջացնել:

## Տես նաև
* Պերինատալ կաթված
* Պերինատալ ասֆիքսիա
* Նորածինների հանկարծակի մահվան համախտանիշ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*WHO 2005 report
*European Perinatal Health Report 2010 

Կատեգորիա:Առողջապահություն
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա
Կատեգորիա:Ընտանիքի պլանավորում
Կատեգորիա:Մահվան պատճառներ
Կատեգորիա:Մանկաբուժություն
Կատեգորիա:Մանկաբույժներ
Կատեգորիա:Նեոնատալոգիա
Կատեգորիա:Վիճակագրություն