Ճերմակ վիրակապ

**«Ճերմակ վիրակապ»**, հայ գրող, հրապարակախոս, Հայաստանի գրողների միության անդամ Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից, որը զետեղված է «Յոթերորդ աղբյուրը» ժողովածուի մեջ։ Գրվել է 1945 թվականին։

## Գնահատական
Սերո Խանզադյանը գրականություն մտավ հարոստ կենսափորձով և ասելիքի խոր գիտակցությամբ։ Գրական մուտքից իսկ նա հավասարապես աշխատեց ծամանակակից և պատմական նյութի ոլորտում, իր իսկ ստեղծագործության առանցքային թեմայի՝ հողի, հայրենի երկրի հին ու նոր ժամանակների կապի, մարդու և հողի հարաբերության ուղղությամբ։ Պատերազմի թեմայով պատմվածքներից շատերը գրված են օրագրային հարուստ նյութի հիման վրա և արտացոլում են բուն ռազմաճակատային իրողությունները: Ընդամենը տասներկու տարեկան Սաշան, ում մորն ու մեծ քրոջը սպանել են ֆաշիստները, հրկիզել հայրենական տունը, հպարտանում է, որ ինքն էլ արդեն զինվոր է և շատերի պես ինքն էլ է վիրավորվել։

## Պատերազմի թեման Խանզադյանի պատմվածքներում
Սերո Խանզադյանի գրական հարուստ ժառանգության մեջ մեծ տեղ են գրավում պատերազմի և հետպատերազմյան գյուղի թեմաներով գրված պատմվածքները, որոնք մի դեպքում արտացոլում են ռազմաճակատային կյանքը, թիկունքի ծանր, հոգսաշատ առօրյան, մյուս դեպքում` պատերազմից հաղթանակով ու ապագայի վառ հույսերով վերադարձած, բայց հետագայում խոր հիասթափություն ապրած, թերարժեքության բարդույթով համակված զինվորի հոգեկան ծանր ապրումներն ու դրաման: Պատմվածքների այս շարքում հիմնականում կոնկրետ իրողություններ են, կոնկրետ մարդիկ, որոնց հետ գրողն անցել է պատերազմի դժվարին ճանապարհներով, տեսել բազմաթիվ ողբերգություններ, բազմիցս դեմ առ դեմ հանդիպել մահվան, և մի անգամ չէ, որ նշվել է, թե «պատերազմը, որի բովով անցել էր երիտասարդ գրողը, իր կնիքն էր դրել նրա աշխարհատեսության վրա, առաջադրել իր հրամայականը` իրերն ու երևույթները արժեքավորելու բոլորովին նոր մեկնակետ-սկզբունքը»։

## Սյուժե
Ստեղծագործությունը պատմում է տասներկուամյա Սաշայի մասին։ Նա ընդամենը 12 տարեկան էր, բայց զինվոր էր, այն էլ ռազմաճակատում։ Նա արևագույն մազեր ու կապույտ աչքեր ուներ։ Գնդի արհեստանոցում Սաշայի համար կար մանր սապոգներ ու փոքր չափսի զգեստներ։ Ֆաշիստները սպանել էին Սաշայի մորն ու մեծ քրոջը, սակայն այդ մասին միայն գիտեր սերժանտը, քանի որ Սածան չէր ցանկանում, որ իրեն խղճան կամ կարեկցեն։ Սաշան արդեն մեկ տարվա զինվոր էր և պարտաճանաչ ձևով կատարում էր սերժանտի հրամանները։ 

Դասակը նորից ծանր կռվի մեջ էր։ Թշնամին առաջ էր մղվում՝ ճանապարհը զավթելու։ Կռվի մեջ էր նաև Սաշան։ Սերժանտը հրամայել էր նրան մնալ փոսում, սակայն սերժանտի հեռանալուց հետո նրան կրկին թվաց, թե որբացավ։ Նա արագ դուրս եկավ խրամատից ու սողաց դեպի հողմաղացը։ Նա հողին կպած անցավ թշնամու ջոկատի թիկունքը ու հայտնվեց մի փոսում։ Ինչքան ժամանակ մնաց փոսում ու մի քանի փամփուշտ կրակեց։ Ֆաշիստները փախան՝ հողմաղացի շուրջը դիակներ թողնելով։ Դասակը ցնծաց և իսկույն հանգավ, երբ դիրքում չգտան Սաշային։ Մտածում էին, որ մահացել է։ Սերժանտը մի քանի անգամ ձայն տվեց և  փոսից Սաշան արձագանքեց։ Նրա մազերից արյուն էր կաթում, վիրավորվել էր։ 

Վերքը բարեբախտաբար թեթև էր։ Զինվորները նրան պառկեցրին շինելի վրա, որ տանեն հիվանդանոց, բայց Սաշան հրաժարվեց։ Նա ուրախ էր, որ զինվոր է, որ նա էլ սերժանտի ու մնացածի նման վերք ունի։ 

Թեև վաղուց էր լավացել Սաշայի վերքը, բայց նա գլխից չէր հանում ճերմակ վիրակապը։

## Գրականություն

* Խանզադյան․ Ս․ Ն․, Երկերի ժողովածու, 6 հատորով։ Սովետական գրող, հատոր 6, Պատմվածքներ, 1983 թվական, 608 էջ։   

## Տես նաև

* Դավոն (պատմվածք)
* Աստվածամոր քրքիջը  (պատմվածք)
* Անիի խաչքարը (պատմվածք)
* Քարտեզի պատառիկ (պատմվածք)
* Անամպ երկինք (պատմվածք)
* Ներիր ինձ (պատմվածք)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1983 գրքեր