Յուսեֆ Կոմունյակաա

**Յուսեֆ Կոմունյակաա** (), ծնյալ **Ջեյմս Վիլյամ Բրաուն Կրտսեր** (, ), ժամանակակից ամերիկացի բանաստեղծ, էսսեիստ, ամերիկյան մի շարք համալսարանների պրոֆեսոր, Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր (1994 թ.)։ Ոգեշնչվել է ջազով, բլյուզով, իր ստեղծագործություններում անդրադարձել վիետնամական պատերազմին, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հարավում ապրող աֆրոամերիկացիների կյանքին ու կենսապայմաններին։

## Կենսագրություն
Յուսեֆ Կոմունյակաան ծնվել ու մեծացել է մասնագիտությամբ հյուսն-ատաղձագործ, դավանանքով՝ կալվինիստ Ջեյմս Վիլյամ Բրաունի ընտանիքում, ռասայական խտրականությամբ հայտնի Լուիզիանա նահանգում։ Նրա պատանեկության և երիտասարդության տարիները համընկել են իրենց քաղաքացիական իրավունքների համար աֆրոամերիկացիների նախաձեռնած շարժումների տարիների հետ։ Այդ շրջանում Ջեյմս Վիլյամ Բրաուն Կրտսերի ներաշխարհի ձևավորման գործում զգալի դեր են խաղացել անգլոսաքս հեղինակներ Վիլյամ Շեքսպիրի, Էդգար Ալան Պոյի, Ալֆրեդ Թեննիսոնի, Հենրի Լոնգֆելլոյի, Ուոլթ Ուիթմենի, աֆրոամերիկացիներ Փոլ Լորենս Դանբարի, Հառլեմյան Վերածննդի ներկայացուցիչներ Ռոբերտ Հեյդենի, Գվենդոլին Բրուքսի, Լենգսթոն Հյուզի, Ջեյմս Արթուր Բոլդուինի և այլոց ստեղծագործությունների ընթերցումը, ռադիոյով ջազային և բլյուզ երաշտության կատարումների ունկնդրումը։

1965 թվականին ավարտելով Բոգալուզայի *Central High School-*ը և ստանալով միջնակարգ կրթության վկայական՝ զորակոչվել է և զինվորական ծառայության անցել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների զինված ուժերում։ Ֆորտ Բենինգում մասնակցել է սպայական դասընթացների, որից հետո ընդգրկվել է Վիետնամում կռվող ամերիկյան զորքերի կազմում. եղել է զինվորական թղթակից, հետագայում դարձել *Southern Cross* ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ Զինվորական ծառայության ավարտին պարգևատրվել է ամերիկյան *Բրոնզե աստղ* շքանշանով։

Զորացրվելուց հետո, որպես նախկին մարտիկ արժանանալով G.I Bill-ի հովանավորությանն ու ֆինանսական օգնությանը, կարողացել է ուսանել Կոլորադո Սփրինգսի համալսարանում և 1975 թվականին ստանալ արվեստների բակալավրի աստիճան։ Ուսումը շարունակել է Կոլորադոյի պետական համալսարանում, 1978 թվականին ստացել արվեստների և գրական ստեղծագործության մագիստրոսի աստիճան։ 1980 թվականին դրան հավելել է գեղարվեստի մագիստրոսի աստիճանը, որ ստացել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում։
### Գրական գործունեություն
Ուսանողական տարիներին, սովորելուն զուգընթաց, զբաղվել է ստեղծագործական աշխատանքով, հրատարակել բանաստեղծական երկու ժողովածու՝ *Dedications and Other Darkhorses*-ը (1977 թ.) և *Lost in the Bonewheel Factory*-ն (1979 թ.)։ Ընդ որում՝ որպես իր գրական կեղծանուն ընտրել է ճամայկացի հորական պապի անունը։

1984 թվականին գրական առաջին լուրջ հաջողությունն է ունեցել. *Copacetic*, այնուհետև՝ 1986 թվականին լույս տեսած *I Apologize for the Eyes in My Head* բանաստեղծական ժողովածուների համար արժանացել է Սան Ֆրանցիսկոյի Պոեզիայի կենտրոնի մրցանակին (*San Francisco Poetry Center Award*)։

1988 թվականին լույս է ընծայել վիետնամական պատերազմից ստացած տպավորություններն արտացոլող *Dien Cai Dau* գիրքը, որ համարվում է այդ պատերազմի մասին ստեղծված լավագույն բանաստեղծական ժողովածուներից մեկը։

1994 թվականին Կոմունյակաան հրատարակել է բանաստեղծությունների *Neon vernaculaires: New and Selected Poems* ժողովածուն, որի համար նրան շնորհվել է նախ՝ *The Kingsley and Kate Tufts Poetry Awards*, այնուհետ՝ նաև Պուլիտցերյան մրցանակ։ Այդպիսով՝ նա դարձել է այդ գրական բարձր պարգևին արժանացած աֆրոամերիկացի երկրորդ բանաստեղծը (առաջինը Գվենդոլին Բրուքսն էր)։
### Դասախոսական աշխատանք
* 1982-1984 թթ. դասախոսել է Նոր Օռլեանի համալսարանում.
* 1985-1996 թթ. գրականություն և գրական ստեղծագործություն է դասավանդել Ինդիանայի համալսարանում։
* 2001 թվականից դասախոսում է Նյու Յորքի Օլբենի պետհամալսարանում։
* Կոմունյակաան դասախոսական աշխատանք է կատարել նաև Փրինսթոնի և Կալիֆոռնիայի (Բերքլի) համալսարաններում։
### Անձնական կյանք
1985 թվականին Կոմունյակաան ամուսնացել է ավստրալիացի վիպասանուհի Մենդի Սոյերի հետ. նրանց ամուսնական բարդ հարաբերություններն ավարտի են հասել 1995 թվականին։

Բանաստեղծը մտերմիկ հարաբերությունների մեջ է գտնվել հնդկացիական ծագմամբ բանաստեղծուհի Ռետիկա Վազիրանիի հետ; Վերջինս ողբերգական վախճան է ունեցել. 2003 թվականի հունիսի 16-ին ինքնասպան է եղել՝ իր հետ գերեզման տանելով նաև երկամյա որդուն։

## Ստեղծագործություններ
### Բանաստեղծական ժողովածուներ
* *Dedications & Other Darkhorses,* R. M. C. A. J. Books հրատ., 1977,
* *Lost in the Bonewheel Factory,* Lynx House Press հրատ., 1979,
* *Copacetic*, Wesleyan University Press հրատ., 1984,
* *I Apologize for the Eyes in My Head,* Wesleyan University Press, 1986,
* *Toys in a Field,* Black River Press հրատ., 1986
* *Dien Cai Dau*, Wesleyan University Press հրատ., 1988,
* *Magic City*, éd. Wesleyan University Press հրատ., 1992,
* *Neon Vernacular: New and Selected Poem*s, Wesleyan University Press հրատ., 1993,
* *Thieves of Paradise*, éd. Wesleyan University Press հրատ., 1998,
* *Talking Dirty to the Gods*, Farrar, Straus and Giroux հրատ., 2001,
* *Pleasure Dome*, Wesleyan University Press հրատ., 2001,
* *Scandalize My Name: Selected Poems*, Pan MacMillan հրատ., 2002,
* *Taboo: The Wishbone Trilogy, Part One; Poems*, Farrar, Straus and Giroux հրատ., 2004
* *[[Gilgamesh]] : A Verse Play*, co-écrit avec Chad Gracia, Wesleyan University Press հրատ., 2006,
* *Warhorses*, éd. Farrar, Straus and Giroux հրատ., 2008,
* *The Chameleon Couch*, Farrar, Straus and Giroux հրատ., 2011,
* *Songs from a Yahi Bow: A Series of Poems on Ishi*, Pleasure Boat Studio հրատ., 2011,
* *Testimony, a Tribute to [[Charlie Parker|Charlie Parke]]r: With New and Selected Jazz Poems*, Wesleyan University Press հրատ., 2013,
* *The Emperor of Water Clocks*, Farrar, Straus and Giroux հրատ., 2015
### Էսսեներ և հարցազրույցներ
* *Blue Notes: Essays, Interviews, and Commentaries*, University of Michigan Press հրատ., 2000,
* *Conversations with Yusef Komunyakaa*, University Press of Mississippi հրատ., 2010,
* *Condition Red: Essays, Interviews, and Commentaries*, University of Michigan Press հրատ., 2017
### Անթոլոգիա
* *The Best American Poetry 2003*, Scribner հրատ., 2003

## Պարգևներ, պատվավոր կոչումներ (ընտրությամբ)
* 1970։ ԱՄՆ-ի *Բրոնզե աստղ* շքանշան՝ ամերիկյան զորքերի կազմում վիետնամական պատերազմին մասնակցելու, *Southern Cross* մարտական ամսագիրը խմբագրելու համար
* 1981։ Արվեստների խրախուսման ազգային հիմնադրամի մրցանակ՝ «Գեղարվեստական գրականություն» անվանակարգում
* 1986։ *Poetry Center Book Award* (շնորհել է Սան Ֆրանցիսկոյի համալսարանը)
* 1988։ Արվեստների խրախուսման ազգային հիմնադրամի մրցանակ՝ «Գեղարվեստական գրականություն» անվանակարգում
* 1994։ Պուլիտցերյան մրցանակ «Պոեզիա» անվանակարգում՝ *Neon Vernacular: New and Selected Poems* բանաստեղծակա ժողովածուի համար
* 1999-2005։ ընտրվել է Ամերիկյան պոետների ակադեմիայի քարտուղար.
* 2001։ Ռութ Լիլլիի անվան բանաստեղծական մրցանակ (շնորհել է Poetry Foundation-ը)
* 2004։ Շելլիի հուշամրցանակ (*Shelley Memorial Award*), (շնորհել է Ամերիկայի բանաստեղծների ընկերությունը (Poetry Society of America)
* 2006։ շնորհվել է Նյու Յորքի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում
* 2011։ Ուոլես Սթիվենսի անվան մրցանակ (շնորհել է Ամերիկան պոետների ակադեմիան (Academy of American Poets).
* 2016- 2018։ հռչակվել է Նյու Յորք նահանգի դափնեկիր բանաստեղծ

## Գրականություն
* Paul Muldoon - *Yusef Komunyakaa* by Paul Muldoon |périodique=Bomb Magazine |date=1° octobre 1998 |issn= |lire en ligne=https://bombmagazine.org/articles/yusef-komunyakaa/ 
* Katarzyna Jakubiak - *Yusef Komunyakaa: Questioning traditional metaphors of light and darknes*|passage=|lieu=|éditeur=University of Northern Iowa|date=|pages totales=juillet 1999|isbn=|lire en ligne=https://scholarworks.uni.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1889&context=etd
* Angela M. Salas - *Race, Human Empathy, and Negative Capability: The Poetry of Yusef Komunyakaa* |périodique=College Literature, Vol. 30, No. 4 |date=2003 |issn= |lire en ligne=https://www.jstor.org/stable/25115154 |pages=32–53 
* Michael C. Dowdy - *Working in the Space of Disaster: Yusef Komunyakaa's Dialogues with America* |périodique=Callaloo, Vol. 28, No. 3, |date=2005 |issn= |lire en ligne=https://www.jstor.org/stable/3805786 |pages=812–823 
* Christian McEwen - *Interview with Yusef Komunyakaa : The Singing Underneath* |périodique=Teachers & Writers Magazine |date=19 janvier 2015 |issn= |lire en ligne=https://teachersandwritersmagazine.org/the-singing-underneath-878.htm 
### Առնչվող հոդվածներ
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
* Աֆրոամերիկացիներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Poetry Foundation-ում
* Կենսագրությունը ibiblio-ում
* Պոեզիայի հատընտիրը
* Բանաստեղծություններ
* Բանաստեղծությունների ասմունք, 3/09/09, Փասադենա, Կալիֆոռնիա
* http://samlib.ru/n/nastin_p/9_.shtml, http://www.netslova.ru/komunyakaa/index.html Կենսագրությունը և բանաստեղծություններ 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրոնզե աստղի մեդալակիրներ (ԱՄՆ)
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ