open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հայերը Թուրքմենստանում

Ժամանակակից Թուրքմենստանի տարածքում հայերը բնակություն են հաստատել դեռևս 5-6-րդ դարերում։ Սակայն հայերի զանգվածային բնակությունն այդ երկրում սկսվել է 19-րդ դարի 80-ական թվականներից, երբ Թուրքմենստանը և ամբողջ Միջին Ասիան միացվեցին Ռուսական կայսրությանը։ Հայերը հիմնականում բնակվում են Աշխաբադ, Թուրքմենբաշի, Ղզըլ Արվադ, Մերվ, Չարջև քաղաքներում։ Զբաղվում էին առևտրով, սակայն նրանց տնտեսական գործունեության ոլորտը գնալով ընդարձակվեց՝ երկրամասի տնտեսական յուրացման, երկաթուղու շահագործման, հանքարդյունաբերության և բամբակագործության զարգացմանը զուգընթաց։ Ներկայումս հայերի թիվը Թուրքմենստանում 32 հզ. է։ Նրանց մեծ մասը կենտրոնացած է Աշխաբադում և Թուրքմենբաշիյում։ Հայ բնակչությունը նշանակալի դեր է խաղում երկրի տնտեսական և մշակութային կյանքում։ Վերջին տարիներին նկատվում է հայերի ազգամշակութային գործունեության աշխուժացում։ 1990-ական թվականներից սկսած՝ Թուրքմենստանի հայերը ձեռնամուխ են եղել ազգային դպրոցների կազմակերպմանը։ Կիրակնօրյա դպրոցներ են գործում Աշխաբադում և Թուրքմենբաշիում. դասավանդվում են հայոց լեզու, հայ գրականություն և հայոց պատմություն։

Կատեգորիա:Հայերը Թուրքմենստանում
Ալմերիա (պրովինցիա)

**Ալմերիա** (), պրովինցիա Անդալուզիա ինքնավար համայնքում, Իսպանիա։ Այն սահմանակցում է Գրանադա, Մուրսիա պրովինցիաներին և Միջերկրական ծովին։ Պրովինցիայի մայրաքաղաքն է համանուն Ալմերիա քաղաքը։

Պրովինցիայի տարածքը 8.774&nbsp;կմ² է։ Ունի 699.329 (2013) բնակիչ, բնակչության խտությունը 79,7/կմ², ավելի ցածր է քան Իսպանիայի բնակչության միջին մայրաքաղաքը։ Այն բաժանված է 102 մունիցիպալետների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդալուզիա
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2003

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2003**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 43-րդ խաղարկության եզրափակիչ խաղն է, որը տեղի է ունեցել Կարդիֆի «Միլենիում» ստադիոնում։ «Լիվերպուլը» 2-0 հաշվով հաղթեց «Մանչեսթեր Յունայթեդին» և նվաճեց ֆուտբոլային լիգայի գավաթը։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:2003 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի հանդիպումներ
Արտավան Ե Պարթև

**Արտավան Ե Պարթև** (, Ardawān, ), Պարթևստանի վերջին արքայից արքան (213-224)։

Վաղարշ Դ-ի կրտսեր որդին, Վաղարշ Ե-ի եղբայրը, Պարթև Արշակունիների արքայական հարստությունից։

## Կենսագրություն
### Գահակալական կռիվներ
Արտավանի հոր՝ Վաղարշ Դ-ի մահից հետո (208), Պարթևստանի գահին բազմում է նրա ավագ որդին՝ Վաղարշ Ե-ն։ 213 թվականին Արտավանը իրեն հռչակում է արքայից արքա և գահակալական կռիվներ է սկսում մղել եղբոր դեմ, որը ավարտվում է 222 թվականին՝ Արտավանի հաղթանակով։

Ըստ հայ պատմիչների, Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Ա-ն և նրա որդի Տրդատ Բ-ն Արտավանի դաշնակիցներն էին և նրա հետ միասին պայքարում էին Վաղարշ Ե-ի և Պարսքում հեղաշրջում կատարած Պապակի և նրա որդու՝ Շապուհի դեմ։ Ըստ Ագաթանգեղոսի և Մովսես Խորենացու՝ Խոսրով Ա-ն մի շարք արշավանքներ է ձեռնարկում դեպի հարավ՝ Պապակի դեմ և վերադառնում հարուստ ավարով։ Հավանական է համարվում, որ Խոսրով Ա-ն արշավանքներ է ձեռնարկել նաև Արտավանի մրցակից Վաղարշ Ե-ի դեմ։ Ի վերջո, Վաղարշ Ե-ն պարտության է մատնվում եղբորը և հեռանում Տիզբոնից։ Արտավան Ե-ն հաստատվում է մայրաքաղաք Տիզբոնում և փորձում է ամրացնել իր դիրքերը։

### Հռոմեա-պարթևական պատերազմ

Հռոմում Անտոնինոս Կարակալլային հաջորդած Մակրինոս կայսրը (217-218) փորձում է շարունակել վերջինիս պատերազմը Արտավան Ե-ի դեմ։ Մծբինի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում Արտավանը կրկին պարտության է մատնում հռոմեական զորքերին։ Մակրինոս կայսրը ստիպված է լինում հաշտության պայմանագիր կնքել։ Ըստ պայամանգրի՝ հռոմեացիները վերադարձնում են պարթևական ռազմագերիներին, Մակրիանոսը Արտավանին վճարում է 5000 բյուր դրախմե ռազմատուգանք, քանի որ «ինքը պարտվել էր»։ Երկու տերությունների միջև հաստատվում է խաղաղություն։ Հռոմին է անցնում Միջագետքը, որով էլ սահմանափակվում են հռոմեացնիների հավակնությունները տարածաշրջանում։ Արտավան Ե-ի այս հաղթանակները, սակայն, պարթևների վերջին հաջողություններին էին՝ նրանց թագավորության անկման նախօրյակին։

### Սասանյանների ապստամբություն
220-ական թվականներին ուժեղանում է Պարսքում իշխող Սասանյան տոհմը, որի առաջնորդ և հիմնադիր Արտաշիր Պապականը ապստամբություն է բարձրացնում Արտավան Ե-ի դեմ։ Արտաշիր Պապականը չորս տարավա ընթացքում կարողանում է ջլատել թուլացած պարթև Արշակունիների վերջին ուժերը։ 224 թվականի ապրիլի 28-ին տեղի ունեցած Որմիզդականի ճակատամարտում պարտվում և սպանվում է Պարթևստանի վերջին թագավոր Արտավան Ե-ն, որով կործանվում է Պարթևստանը և սկզբնավորվում է Սասանյան տերությունը։

Պարթևական շատ իշխաններ անցնում են Սասանյանների կողմը։ Արտավան Ե-ի որդի Արտավազդը ամրանում է Ատրպատականում և մի քանի տարի դիմադրում է Սասանյաններին՝ Մեծ Հայքի արքա Տրդատ Բ-ի օգնությամբ, ով ստանձնել էր Արշակունյաց արքայատան գլխավոր միապետի դերը։ Բայց ի վերջո Արտավազդը պարտվում է և Ատրպատականն էլ է նվաճվում Արտաշիր Պապականի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2002

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2002**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 42-րդ խաղարկության եզրափակիչ խաղն է, որը տեղի է ունեցել Կարդիֆի «Միլենիում» ստադիոնում։ «Բլեքբեռն Ռովերսը» հաղթեց 2-1 հաշվով «Տոտենհեմ Հոտսպուրին» և նվաճեց ֆուտբոլային լիգայի գավաթը։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:2002 ֆուտբոլում
A Little Bit Longer

***A Little Bit Longer***, ամերիկյան Jonas Brothers փոփ ռոք խմբի երրորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է *Hollywood Records*-ի կողմից 2008 թվականի օգոստոսի 12-ին։ Առաջին սինգլը՝ *Burnin' Up*, թողարկվել է 2008 թվականի հունիսի 20-ին։

## Երգերի ցանկ
# BB Good
# Burnin' Up
# Shelf
# One Man Show
# Lovebug
# Tonight
# Can't Have You
# Video Girl
# Pushin' Me Away
# Sorry
# Got Me Going Crazy
# A Little Bit Longer
# When You Look Me in the Eyes

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2008 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ջոնաս Բրադրս ալբոմներ
Jonas Brothers (ալբոմ)

***Jonas Brothers***, Jonas Brothers ինքնուրույն խորագրով երկրորդ ստուդիան ալբոմն է, և միջազգային դեբյուտային ալբոմ թողարկել է և Ջոնաս Բրադրս նրանց առաջին ալբոմն է որը լույս է տեսել Հոլիվուդի Գրառումների տակ։ Ալբոմը, որը թողարկվել է օգոստոսի 7 2007 թ. *Hold On* էր, ալբոմի երկրորդ սինգլը, որին հաջորդում է *SOS*, ինչպես նաև երրորդ սինգլ, իսկ *When You Look Me in the Eyes*՚՚ չորրորդ սինգլ։

## Երգերի ցանկ
# S.O.S.
# Hold On
# Goodnight and Goodbye
# That's Just the Way we Roll
# Hello Beautiful
# Still in Love with You
# Australia
# Games
# When You Look Me in the Eyes
# Inseparable
# Just Friends
# Hollywood
# Take a Breath (in the Bonus Jonas Edition, this is 'Year 3000' - Busted Cover)

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ջոնաս Բրադրս ալբոմներ
Հուգենոտներ (օպերա)

**Հուգենոտներ** (), ֆրանսիացի երգահան Ջակոմո Մեյերբերի օպերա հինգ գործողությամբ։ Ֆրանսերեն լիբրետտոյի հեղինակ՝ Էժեն Սկրիբ։ Սյուժեն վերցված է 16-րդ դարի երկրորդ կեսի Ֆրանսիայի պատմությունից, երբ կաթոլիկների և հուգենոտների միջև կրոնական պատերազմ էր ընթանում։ Օպերայի առաջին ներկայացումը կայացել է 1836 թվականի փետրվարի 29-ին Փարիզում՝ արժանանալով ջերմ ընդունելության։ Շուտով այն բեմադրվել է Եվրոպայի այլ երկրներում։

«Հուգենոտները» ֆրանսիական «մեծ օպերայի» ժանրում գրված ստեղծագործության վառ օրինակ է։ Օպերան համարվում է Մեյերբերի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը և ներկայումս երբեմն բեմադրվում և ձայնագրվում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1836 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Մեյերբերի օպերաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն օպերաներ
Lines, Vines and Trying Times

**Lines, Vines and Trying Times**, Jonas Brothers խմբի 4-րդ ստուդիական ալբոմը։

Առաջին շաբաթվա ընթացքում վաճառել է Lines, Vines And Trying Times ալբոմի 247,000 օրինակ։

## Երգեր
# World War III
# Paranoid
# Fly with Me
# Poison Ivy
# Hey Baby
# Before the Storm (featuring Miley Cyrus)
# What Did I Do to Your Heart
# Much Better
# Black Keys
# Don't Charge Me for the Crime (featuring Common)
# Turn Right
# Don't Speak
# Keep It Real

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2009 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ջոնաս Բրադրս ալբոմներ
Ավարստան

[մինի|200px|աջից|Ավարստանը [Դաղստանի քարտեզին]]
**Ավարստանը** () ավարների կողմից բնակեցված տարածքի պատմական անվանումն է, Շամիլի իմամության հիմքը, այժմ բաժանված է Դաղստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի միջև։
Զբաղեցնում է հարավարևելյան Կովկասի լեռնային բարձրադիր տարածքը։ Այժմ Դաղստանի մեջ մտնող Ավարստանի տարածքում ապրում են նաև անդո-ցեզյան ժողովուրդները, որոնց աշխարհագրերի ժամանակ հաշվառում են որպես ավարներ։
Այժմ Ավարստանի պատմական շրջանները գտնվում են նաև Ադրբեջանի և Վրաստանի տարածքներում։ Ադրբեջանում ավարները ապրում են հիմնականում Բելոկանի և Զաքաթալայի շրջաններում, որտեղ 1999 թ-ի դրությամբ հասնում էին 49,800 մարդու։ ՌԴ-ում ապրում են նաև հարևան Չեչնիայում,Կալմիկիայում,Դաղստանի դաշտային հյուսիսում և այլ շրջաններում։
## Պատմություն
19-րդ դարի ավար պատմաբանները կարծում էին, որ 18-րդ դարի երկրորդ կեսի սկզբին Շամիլի «փայլուն ժամանակաշրջանի» նշանակալի պահն էր սեյիդ Նուրադին Քումուխյան գալուստը Ավարստան։ Մուհամեդի այդ ժառանգը, ենթադրաբար, բնակություն է հաստատել ժամանակակից Ցումադինի շրջանի տարածքում։ Կովկասյան պատերազմից հետո Ավարստանը մտնում է Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։

## Տես նաև
* Լեզգիստան

Կատեգորիա:Դաղստանի պատմություն
Բրազիլական պորտուգալերեն

**Բրազիլական պորտուգալերեն** (; pt-BR), պորտուգալերենի բարբառների խումբ, որը տարածված է Բրազիլիայում, ինչպես նաև ԱՄՆ-ում, Պարագվայում, Ճապոնիայում, Պորտուգալիայում և Արգենտինայում բրազիլիացի էմիգրանտների մոտ։

## Գրականություն
* Azevedo, Milton. 2005. *Portuguese: A Linguistic Introduction.* Cambridge University Press.
* Azevedo, Milton; University of California. "Vernacular Features in Educated Speech in Brazilian Portuguese"
* Bagno, Marcos. "Português ou Brasileiro? (Portuguese or Brazilian?)"
* Bagno, Marcos."Português do Brasil: Herança colonial e diglossia" Revista da FAEEBA.
* Módolo, Marcelo. *As duas línguas do Brasil (The Two Languages of Brazil).* Editora FAUUSP.
* Perini, Mário. 2002. *Modern Portuguese: A Reference Grammar.* Yale University Press. New Haven.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պորտուգալերեն
Կատեգորիա:Պորտուգալերենի բարբառներ
Հայերը Տաջիկստանում

**Հայերը Տաջիկստանում** հաստատվել են 1930-ական թվականներից՝ հիմնականում Խորհրդային Հայաստանից ու Խորհրդային Ադրբեջանից։ Հետագայում թիվը աճել է այնպիսի պատկառելի թվերի, որ անգամ Տաջիկական ԳԱ նախկին ղեկավարն էր Հարությունովը։ 1989 թվականի մարդահամարով Տաջիկական ԽՍՀ-ում բնակվում էր 5630 հայ։

ԽՍՀՄ փլուզման հետևանքով առաջացած ճգնաժամի և Տաջիկստանում քաղաքացիական պատերազմի պատճառով հայերը սկսեցին արտագաղթել։ Արտագաղթի պատճառ էր նաև հակահայկական տրամադրությունը, որը ստեղծվեց 1990 թվականին Դուշանբեում կայացած փողոցային անկարգությունների հետևանքով. դրանց պատճառը հայերին տրվող անվճար բնակարաններն էին և նրանց վերաբնակեցումը։

2000 թվականի մարդահամարին միայն 995 մարդ իրեն հայ ճանաչեց. նրանք հիմնականում ապրում են Դուշանբեում, Խոջենտում, Չկալովսկում և Կուգան-Տյուբեում։ Նրանց 57.6%-ը խոսում է հայերեն, 100%-ը՝ ռուսերեն, 14.8%-ը՝ տաջիկերեն։

Կատեգորիա:Տաջիկստանի ազգեր
տ
տ
Հայերն Ուզբեկստանում

**Հայերն Ուզբեկստանում** կազմում են 80.000 բնակիչ։ Հայերը հիմնականում ապրում են Ուզբեկստանի մայրաքաղաք Տաշքենդում և Սամարղանդում, մասամբ նաև՝ Անդիջանում, Ֆերգանայում և Ուզբեկստանի այլ քաղաքներում։ Հայերը հիմնականում գաղթել են Մեծ եղեռնի տարիներին. շատ հայերը անցել են Ուզբեկստան՝ Ադրբեջանի միջով։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Ուզբեկստանը դարձավ ԽՍՀՄ մի մասը։ Հայերը մնացին այստեղ և այս տարիներին հասան իրենց գագաթնակետին. հայերի թիվը կազմում էր 500.000 մարդ։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հայերը սկսեցին գաղթել Ռուսաստան, Հայաստան, ԱՄՆ և աշխարհի այլ երկրներ։ Հայերը պահել են իրենց ավանդույթները երաժշտության, լեզվի, սննդակարգի մեջ։ Տաշքենդում և Սամարղանդում կան շատ հայկական սրճարաններ ու ռեստորաններ։ Ուզբեկստանում կան երկու հայկական եկեղեցիներ՝ Սամարղանդում և Տաշքենդում։ Սամարղանդի եկեղեցին կառուցվել է 1905 թ. բայց փակվել է խորհրդային աթեիզմի տարիներին։ 1995 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել է բիզնեսմաեն Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից և վերաբացվել։

Կատեգորիա:Ուզբեկահայ հասարակություն
Հայերը Մեքսիկայում

**Հայերը Մեքսիկայում** (), ազգային փոքրամասնություն Մեքսիկայում։

Դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Մեքսիկայի միջև հաստատվել են 1991 թվականին։
մինի|Հայկական ծագում ունեցող մեքսիկացի երեխաներ, 1911
Մեքսիկայի հայ գաղութը կազմավորվել է 1920-ական թվականներից հետո՝ ԱՄՆ մեկնել ցանկացող գաղթականներից, ովքեր հիմնականում խարբերդցիներ էին։ 1946 թվականին Մեքսիկայում բնակվել է 350 հայ՝ կենտրոնացած Մեխիկոյում, մասամբ էլ Պուեբլա քաղաքում։ Հայերի զգալի մասը զբաղվել է կոշկակարությամբ։
Գործել են ՀԲԸՄ Մեխիկոյի մասնաճյուղը, ՀՀԴ տեղական կազմակերպությունը, Եկեղեցասեր կանանց միությունը, «Արա» ֆուտբոլի թիմը։

1994 թվականին Մեխիկոյում բնակվել է շուրջ 40 հայ ընտանիք, 2003 թվականին հայերի թիվը երկրում հասել է 400-ի։ Ներկայումս Մեքսիկայում բնակվում է 500 հայ, սակայն համայնքը դեռևս կազմավորված չէ. չունի հավաքատեղի կամ ազգային որևէ կազմակերպություն։ Հայերը կենտրոնացած են հիմնականում Մեխիկոյում (300) և Պուեբլայում (200)։ 
Մեքսիկայի նշանավոր հայերից են գործարարներ Ս. Պալունյանը և Շ. Քրդիկյանը, ճարտարագետ Ջ. Նշանյանը, ֆիզիկոս Շահե Հաճյանը, աստղագետ դոկտոր Պարիս Փիշմիշը և այլք։ Մեխիկոյում է ապրել ու ստեղծագործել բանաստեղծ և թատերագիր Մկրտիչ Հաճյանը (1915-1985 թթ.)։ 2000 թվականին Մեքսիկայի կառավարության կազմում ընդգրկվել է հայազգի Խոսե Սարուխանը (Սարուխանյան), ով ստանձնել է սոցիալական արդարության հանձնախմբի նախագահի պաշտոնը։

## Գրականություն
* «Հարենիք» տարեգիրք, Բոստոն, 1946, էջ 230-232։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկահայ հասարակություն
Հիերոն II

thumb|Հիերոն II-ի հուշաքարը Սիրակուզայում
**Հիերոն II** (մ.թ.ա. 308 – 215), Սիրակուզայի թագավոր, բռնապետ, Հիերոկլես I-ի արտամուսնական զավակը։

## Ծագում
Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Հիերոնի հոր նախնիները սերում էին սիցիլիական բռնապետ Հիերոն I-ից։

## Կենսագրություն
Ծառայել է Պյուռոսին, ում մահից հետո զավթել է Սիրակուզան և հաստատել այնտեղ բռնապետություն։ Փորձել է ընդարձակել իր տարածքները և գրավել է Ակրան, Գելորը, Մեգարը և Լեոնտինին։ Պայքարել է մամերտինցիների հետ (մ․թ․ա․ 271-269 և 266-264թթ), սակայն կարթագենացիների միջամտության շնորհիվ չկարողացավ ավարտին հասցնել նրանց ջախջախումը։ Սկզբից կարթագենացիների դաշնակիցն էր, այնուհետև Առաջին փյունիկյան պատերազմում անցավ հռոմեացիների կողմը․ կարթագենացիների՝ ծովում գերիշխող դիրք գրավելու պատճառով հնարավորություն չունեին Սիցիլիայի իրենց զորքերին սնունդ մատակարարել, որն իր վրա վերցրեց Հիերոնը։ Ապրել է մինչև 90 տարեկան հասակը՝ կարողանալով Սիցիլիան հեռու պահել Հռոմի և Կարթագենի կողմից գրավվելուց։

Մ․թ․ա․ 240 թվականին իրեն իշխանակից դարձրեց որդուն՝ Հելոնին (Հելոն II)։

## Հիերոնը և Արքիմեդը
Հիերոնը հայտնի է նաև մաթեմատիկոս Արքիմեդի հայտնագործությունների մասին լեգենդներով։ Հայտնի է մի պատմություն՝ ըստ որի Արքիմեդը կարողացավ որոշել, թե արդյոք Հիերոն արքայի թագը մաքուր ոսկուց է պատրաստված թե ոսկերիչը զգալի արծաթ է խառնել․ այդ հանձնարարության շնորհիվ սահմանվեց ջրակայունության հիմնական օրենքը՝ Արքիմեդի օրենքը։

Ըստ մեկ այլ առասպելի՝ Հիերոնի կողմից՝ եգիպտական Պտղոմեոս արքային որպես նվեր կառուցված բազում տախտակամածներ ունեցող «Սիրակուզիա» ծանր նավը ոչ մի կերպ չէր հաջողվում ջուր իջեցնել։ Արքիմեդը զինեց բլոկների համակարգը (բազմաճախարակ), որի օգնությամբ կարողացավ նավը ջուր իջեցնել ձեռքի մեկ շարժումով։ Ըստ առասպելի՝ Արքիմեդը հայտարարեց․ «Եթե իմ տրամադրության տակ մեկ այլ Երկիր լիներ, որի վրա հնարավոր կլիներ կանգնել, ես տեղից կշարժեի մերը» (մեկ այլ մեկնաբանությամբ՝ «Տվեք ինձ հենման կետ, և ես կտեղաշարժեմ Երկիրը»)։

## Ընտանիք
Հիերոնն ամուսնացել էր Լեպտինի դստեր՝ Ֆիլիստիսի հետ, ով Դիոնիսիոս Ավագի եղբոր՝ Լեպտինի սերնդից էր։ Այդ ամուսնությունից ծնվեցին 
* Հելոն II-ը՝ հոր իշխանակիցը․ նրա որդին Սիրակուզի վերջին արքան էր՝ Հիերոնիմը
* Դեմարատա՝ Անդրանոդորայի կինը
* Հերակլեան՝ Զոիպի կինը

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Берве Г. Тираны Греции. Ростов н/Д., 1997.

Կատեգորիա:Հնագույն թագավորներ
Կարակալ

**Կարակալ** կամ **Տափաստանային լուսան** (), կատվազգի գիշատիչ կաթնասուն։ Երկար ժամանակ կարակալը համարվում էր լուսանի (*Lynx*) ենթատեսակներից մեկը, որին նա նման է արտաքինից, Բայց Բազմաթիվ Գենետիկական Գիտական Հետազոտություններից ուսումնասիրությունից հետո կարակալը համարվում է առանձին ցեղի կենդանատեսակի ներկայացուցիչ, և դասվեց որպես առանձին կենդանատեսակ։ Կարակալը լուսանից, պումայից և սերվալ կատվից տարբերվում է գեների գենետիկական շղթաներով։ Չնայած դրան կարակալը մարմնի արտաքին կազմվածքով ավելի շատ նման է լուսանին և պումային, քան կատվին։

Կարակալը արտաքին տեսքով հիշեցնում է լուսանին իսկ դեմքով մի քիչ պումային, բայց չափերով նրանից փոքր է։ Կարակալը ավելի վայելչակազմ և թիկնեղ կազմվածք ունի և մի քանի տեսակի բայց միատոն գունավորում, ինչպես նաև կարակալը ունի մարմնի վրա որոշակի մի քիչ մուգ գույնի շերտեր և պուտեր կամ առանց շերտերի։

Կարակալները իրենց երանգով լինում դարչնագույն, մուգ շագանակագույն, բաց շագանակագույն և վառ դարչնանարնջագույն, վառ նարնջագույն, այսինքն կարակալների երանգը Տաքի և Ջերմ գույների հովանու ներքո է։ կարակալների մարմինը անգամ լինում են սառը գույնի ներքո արծաթագույն, պլատինագույն, արծաթամոխրագույն, երբեմն բաց սպիտակ։ Բնության ու անազատության կամ տնային պայմաններում հազվադեպ են լինում մելանիստիկ կարակալներ, որոնց գույնը 100%-ով իդեալական սև է, և հազվադեպ լինում ալբինոս կարակալներ որոնց գույն ամբողջությամբ կատարյալ սպիտակ-ճերմակ է։ Կարակալների մելանիստիկ և ալբինոս լինել պայմանավորված է ավելի շատ գենետիկական մուտացիայով։

## Արտաքին Պարամետրի Չափանիշները և Ֆիզիական Առանձհատկություններ և Զանգված
Չափահաս Արուների Մարմնի Երկարությունը 68—90 սմ է, Բայց որոշակի Յուրահատուկ Գերխոշոր չափի Հասուն արուներինը հասնում է անգամ 110 սմ իսկ առանձին դեպքերում մինչև 120 սմ։ Պոչինը Արուների երկարությունը՝ 20—41 սմ։ Արուների մարմնի բարձրությունը՝ մեջքից 46—57 սմ, միջին բարձրությունը կազմում է մոտ 51 սմ, յուրահատուկ սուպեր շատ բարձրահասակ արուների բարձրությունը երբեմն հասնում մինչև 63 սմ, Արուների Զանգվածը՝ 15—36 կգ, իսկ արուները սովորական միջին քաշը 20,300 կիլոգրամից—21 կգ, իսկ էգերի քաշը 10—23 կգ։ Կարակալների Ականջները լինում են միատոն սև գույնի վրձնիկներով, արուներին (3—8սմ) էգերին (2,5—5 սմ)։ Կարակալների միջին արագությունը հասնում է 27 կմ/ժ-ի իսկ ամենամեծ առավելագույն արագությունը հասնում է 45 կմ/ժ։ Կարակալների մարմնի նորմալ ջերմաստիճանը կազմում 38—41 C աստիճանի տիրույթներում, իսկ բարձր ջերմության դեպքում մինչև 47 C աստիճան։

Կատեգորիա:Կատվազգիներ
Կատեգորիա:Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Միջին Արևելքի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի կաթնասուններ
Կարմիր լուսան

**Կարմիր Լուսան** (), Հյուսիսամերիկյան լուսանների տեսակ։

Ունի տարբերվող սև գծեր իր առջևի ոտքերի վրա և սև ծայրով պոչ, որից էլ ստացել է իր անունը։ Ընդհանուր երկարությունը (ներառյալ պոչը) հասնում է մինչև 125 սմ-ի։ Հարմարվող գիշատիչ է, որը բնակվում է անտառապատ տարածքներում, կիսաանապատներում, քաղաքային ծայրերում, անտառների եզրերին և ճահճային միջավայրերում: Մնում է իր սկզբնական տիրույթում, սակայն պոպուլյացիաները խոցելի են կոյոտաների և ընտանի կենդանիների կողմից ոչնչացման համար: Թեև նախընտրում է նապաստակներ և ճագարներ, սակայն որսում է նաև հավեր, սագեր և այլ թռչուններ, փոքր կրծողների և եղջերուների: Որսի ընտրությունը կախված է գտնվելու վայրից և ապրելավայրից, սեզոնից և առատությունից: Ինչպես կատուների մեծ մասը, լուսանը տարածքային է և հիմնականում միայնակ: Այն օգտագործում է մի քանի մեթոդներ՝ նշելու իր տարածքային սահմանները, ներառյալ ճանկերի հետքերը և մեզի կամ կղանքի նստվածքները: Լուսանը բազմանում է ձմռանից մինչև գարուն և ունի մոտ երկու ամիս հղիության շրջան:

Թեև տեղի է ունեցել մեծաքանակ որս, թվաքանակը կայուն է, թեև որոշ տարածքներում նվազում է:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուսաններ
Կոնոն

**Կոնոն Սամոսացի** (, ), հույն աստղագետ և մաթեմատիկոս. Նրան առաջին հերթին հիշում են Վերոնիկայի վարսեր համաստեղությունը անվանակոչելու համար։ Ինչպես վկայում է Վերգիլիոսի հինհռոմեացի մեկնիչ Պրոբոսը, Կոնոնը հեղինակել է յոթ գրքից բաղկացած աստղագիտական մի ընդարձակածավալ աշխատություն։ Բացի այդ, կազմել է աստղագիտական օրացույց, որը պարունակել է նաև անշարժ աստղերի ծագելու և աներևութանալու ժամերը և եղանակային կանխատեսումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հին հույն աստղագետներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Պոլ Մունի

**Պոլ Մունի** (, ), ավստրո-հունգարացի ծագումով ամերիկացի դերասան։

Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսների ցանկում նրա հերոս Տոնի Կամոնտեն «Սպիով դեմքը» ֆիլմում 47-րդն է բացասական հերոսների ցանկում։

Խաղացել է մոտ 25 ֆիլմում, առավել հայտնի ֆիլմերն են՝ 
* 1932 - «Սպիով դեմքը», ռեժ. Հովարդ Հոուքս
* 1935 - «Երկ Լուի Պաստյորի մասին», ռեժ. Ուիլյամ Դիտերլի
* 1935 - «Սև կատաղություն», ռեժ. Մայքլ Քերթիս
* 1937 - «Էմիլ Զոլայի կյանքը», ռեժ. Ուիլյամ Դիտերլի
* 1939 - «Խուարես», ռեժ. Ուիլյամ Դիտերլի
* 1959 - «Վերջին կատաղած տղամարդը», ռեժ. Դենիել Մանն և այլն։

Ստացել է 5 կինոմրցանակ, ներկայացվել է ևս 6-ի, որոնց թվում
* 6 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել 1 Օսկար լավագույն դերասանի համար
* 1 անգամ ներկայացվել է Էմմի
* ստացել է Վենետիկի կինոփառատոնի 1 մրցանակ և այլն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1895 ծնունդներ
Կատեգորիա:1967 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 22 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 25 մահեր
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Տափաստանային կատու

**Տափաստանային կատու** (), վայրի անտառային կատվի ենթատեսակ։

Այս ենթատեսակը առաջացել է մոտ 130.000 տարի առաջ. սրանցից 5-ից մոտ 10.000 տարի առաջ ծագել են տնային կատուները։

Տափաստանային կատուն հանդիպում է Աֆրիկայի տափաստանային շրջաններում, Առաջավոր, Միջին և Կենտրոնական Ասիայում, Հյուսիսային Հնդկաստանում, Անդրկովկասում և Ղազախստանում։

 սա անավարտ է 🥳

Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Կատվազգիներ
Կատեգորիա:Միջին Արևելքի կաթնասուններ
Անտառային կատու

**Անտառային կատու** ( -ից), **եվրոպական կամ վայրի կատու**, կատվազգիների ընտանիքի գիշատիչ կաթնասուն կատվազգիների ընտանիքից։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 63-75 սմ է, պոչինը՝ 30-34 սմ, կենդանի զանգվածը՝ մինչև 6 կգ։ Շիկամոխրագույն է՝ դեղնավուն երանգով, որովայնի վրա երբեմն լինում են միահավասար դասավորված բծեր։ Գլխի և պարանոցի վերին մասով անցնում են 4 սև շերտեր, որոնցից միջին 2-ը շարունակվում են մեջքի վրայով մինչև պոչի հիմքը։ Պոչի վրա կան 4-6 լայն, սև օղակներ։ Մազածածկը խիտ է և փափուկ։

## Սննդառություն
Սնվում է մանր կրծողներով,անձրևորդերով,միջատներով,մեղուներով, թռչուններով, քիչ քանակությամբ՝ խոտաբույսերով և մրգերով։ Ունի լավ հոտառություն և լսողություն,շատ լավ տեսողություն։ Կտղուցը սկսվում է հունվար-մայիսին։

## Բազմացում և զարգացում
Հղիությունը տևում է 63-84 օր։ Ունենում է 1-4 (երբեմն՝ 7) ձագ, որոնք կաթով կերակրվում են 3- 4 ամիս (1-1,5 ամսականից սնվում են նաև մսով)։ Մազափոխվում են տարին 2 անգամ՝ գարնանը և աշնանը։ Ակտիվ է մայրամուտից մինչև կեսգիշեր (հանգստանալուց հետո՝ նաև լուսաբացին)։
Օգտակար է. ոչնչացնում է մեծ քանակությամբ կրծողներ։ Մորթին սակավարժեք է։

## Տարածվածություն
Անտառակատուն հանդիպում է Եվրոպայում, հյուսիսային Ասիայում, Աֆրիկայում։ Որսում է մանր կաթնասուններ, թռչուններ։ Անտառային կատու բնակություն է հաստատում այնտեղ, որտեղ շատ են հողում ապրող նապաստակները, ճագարները, թռչունները։ Բոլոր անտառակատուները վախկոտ են և չեն մոտենում մարդկանց բնակավայրերին։ Ըստ հետազոտությունների, բոլոր այժմյան տնային կատուները առաջացել են անտառակատվի ենթատեսակներից մեկից, մոտ 10.000 տարի առաջ, Մերձավոր Արևելքում։

### Տարածվածությունը Հայաստանում
Հայաստանում տարածված է Սյունիքի, Վայոց ձորի, Արարատի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Լոռու, Տավուշի մարզերում։ Բնակվում է ծառերի փչակներում, ժայռաճեղքերում, գետնափոր բներում և այլ բնական թաքստոցներում։

Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Կատվազգիներ
Կատեգորիա:Միջին Արևելքի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Քորնելլ Վուլրիչ

**Քորնելլ Վուլրիչ** (, ), ամերիկացի գրող, որը ստեղծագործում էր նուար (սև դետեկտիվ) ժանրում, որի հիմնադիրն է համարվում։ Վուլրիչն ապրում էր մոր հետ (ծնողները բաժանված էին), սովորել է Կոլումբիական համալսարանում։ Իր առաջին գրքերը գրել է Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի ազդեցության տակ։ Չնայած որ իր վեպերում հաճախ է հանդիպում խառնակիչ կնոջ պատկերը, ինքը Վուլրիչը միասեռական էր և ողջ կյանքում ընդամենը մի անգամ է ամուսնացած եղել երեք ամսով։ 1950-ականներին Վուլրիչը բազմաթիվ խնդիրներ է ունեցել. մահացել է նրա մայրը (1957), ինչի հետևանքով Վուլրիչը ծանր հոգեկան ապրումների մեջ է ընկել, նրա մոտ զարգացել է ոտքի փտախտը, որի արդյունքում գրողը մնացել է առանց ոտքի։ Նա մահացավ 1968 թ. սեպտեմբերի 25-ին Նյու Յորքի Marseilles հյուրանոցում։

Վուլրիչի տաղանդը ճանաչել են բազմաթիվ դետեկտիվ ժանրի հեղինակներ։ 1949 թ. Դետեկտիվ գրողների ամերիկյան ասոցիացիան Վուլրիչին շնորհեց Էդգար Ալլան Պոյի պարգևը։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են թողել նուար ժանրի ֆիլմերի ստեղծողների վրա։ Վուլրիչի վեպերով նկարված է գրեթե 100 էկրանավորում, այդ թվում Ալֆրեդ Հիչքոքի և Ֆրանսուա Թրյուֆֆոյի ֆիլմերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի դետեկտիվ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2001

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2001**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 41-րդ խաղարկության եզրափակիչ խաղն է, որը տեղի է ունեցել Կարդիֆի «Միլենիում» ստադիոնում։ «Լիվերպուլը» 11-մետրանոցներով հաղթեց «Բիրմինգհեմ Սիթիին» և նվաճեց ֆուտբոլային լիգայի գավաթը։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:2001 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2000

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2000**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 40-րդ խաղարկության եզրափակիչ խաղն է, որը տեղի է ունեցել Լոնդոնի «Ուեմբլի» մարզադաշտում։ «Լեսթեր Սիթին» հաղթեց 2-1 հաշվով «Տրանմիր Ռովերսին» և նվաճեց ֆուտբոլային լիգայի գավաթը։ Խաղի ընթացքում դուբլի հեղինակ է դարձել «Լեսթեր Սիթիի» ավագ Մեթ Էլիոտը, իսկ հյուրերի կազմում հաշիվը կրճատել է Դևիդ Քելին։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել 2000 թվականի փետրվարի 27-ը։

## Եզրափակչին հասնելու ճանապարհ

## Խաղի արդյունք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լիագյի գավաթը bbc.co.uk կայքում

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:2000 ֆուտբոլում
Գրական անուն

**Գրական [[անուն]]** (հուն.՝ ψευδώνυμος, լատ.՝ pseudónymos - «սխալ անուն», ψεύδος «փսեուդոս» - «այլ» և ὄνομα «օնոմա» - «անուն»), կեղծանուն, որն օգտագործվում է մարդու կողմից նրա հասարակական գործունեության (հատկապես արվեստի բնագավառում) մեջ իրական անվան փոխարեն։ Իրական անվան տակ հասկանում են այն անունը, որը մարդը ստացել է իր ծննդյան ժամանակ և պաշտոնապես գրանցված է։ Գրական անվան մեջ իրական անվան առկայության դեպքում կեծանունը կոչվում է *ավտոնիմ* (հունարենից)։ Այն գրական անունը, որում չկա ոչ մի համապատասխանություն ծննդյան անվան հետ, կոչվում է *կրեպտոնիմ* և այն օգտագործվում է իրական անվան գաղտնիության նպատակով, երբեմն էլ՝ այլ գործունեության հետ կապված անունից տարբերակելու համար։

## Արևելյան մշակույթում
Արևելյան մշակույթում (օրինակ՝ ճապոնականում և չինականում) գրական անվան ընդունումը սոցիալական կարգավիճակի փոփոխման հետ միաժամանակ ինչ-որ ժամանակաշրջան պարտադիր է եղել։

Գրական անվան նպատակներին կարելի է դասել շատ երկար անունը ավելի կարճով փոխարինելու ձգտումը, ավելի հնչեղ անուն ստանալու նպատակը, մարդու ազգությունը գաղտնի պահելու ցանկությունը և այլն։

## Հայտնի մարդկանց կեղծանուններ
Շատ գրողներ հայտնի են իրենց կեղծանունով՝ Պերճ Պռոշյան (Հովհաննես Առաքելյան), Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան), Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան)։ Մի շարք հեղինակներ օգտագործել են բազմաթիվ կեղծանուններ (Վոլտերը՝ 160-ից, Վ. Ի. Լենինը՝ 150-ից ավելի)։ Շատ կեղծանուններ դարձել են իսկական անուն (Մոլիեր, Ստենդալ, Գորկի, Շիրվանզադե և այլն)։

Հայտնի մարդկանց իրական և կեղծ անունները՝
##### Գրական կեղծանուններ
* Ալեքսանդր Գրին - Ալեքսանդր Սերգեյի Գրինևսկի
* Ալեքսանդր Սերգեյի - Ալեքսանդր Սերգեյի Պոպով
* Ալեքսանդրա Մարինինա - Մարինա Արկադիի Ալեքսեևնա
* Անատոլ Ֆրանս - Ժակ Անատոլ Ֆրանսուա Թիբո
* Աննա Ախմատովա - Ախմատովա Գորենկո
* Արկադի Գայդար - Արկադի Պետրովիչ Գոլիկովի
* Վենիամին Կավերին - Բենջամին Ա. Զիլբեր
* Վոլտեր - Ֆրանսուա-Մարի Արուե
* Մաքսիմ Գորկի - Ալեքսեյ Պեշկով
* Ջեկ Լոնդոն - Ջոն Գրիֆիտ Չեյնին
##### Գեղարվեստական կեղծանուններ
* Գրետա Գարբո - Գրետա Գուստաֆսոն
* Մարլեն Դիտրիխ - Մարիա Մագդալենա Դիտրիխ
* Մերիլին Մոնրո - Նորմա Բեյքեր
* Ռինգո Սթար - Ռիչարդ Ստարկի
* Շեր - Շերիլին Սարգսյան

##### Քաղաքական  կեղծանուններ
* Լենին - Վլադիմիր Իլյիչ Ուլյանով 
* Վիլի Բրանդտ - Կարլ Հերբերտ Ֆրահմ
* Ռուդոլֆ Աբել - Վիլյամ Հ. Ֆիշեր
* Էրին Հանթերը - Վիկտորիա Հոլմս, Քեյթ Քերի,

##### Կոլեկտիվ կեղծանուններ
* Վասիլև Եղբայրներ - կինոռեժիսոր և գրող 
* Եղբայրներ Տուր - դրամատուրգ և սցենարիստ
* Էրին Հանթերը - Վիկտորիա Հոլմս, Քեյթ Քերի

## Տես նաև
* Մականուն
* Անուն
* Ազգանուն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  (обл.) (1-е изд. — 1970).
* 

## Արտաքին հղումներ
* Настоящие и полные имена известных людей 
* Великие псевдонимы
* *Иван Карамазов*. Энциклопедия псевдонимов русских поэтов  (2000).
* 
* Что такое псевдоним? 
* Псевдонимы и люди. Сайт о псевдонимах.

Կատեգորիա:Անթրոպոնիմիկա
Կատեգորիա:Անուններ
Ինքնօժանդակում

**Ինքնօժանդակումը**, կամ **ինքնակատարելագործում**, ինքնուղղորդված կատարելագործում՝ տնտեսապես, մտավոր, կամ հոգեբանական՝ հաճախ էական հոգեբանական հիմքով։
Գոյություն ունեն ինքնօժանդակման բազմաթիվ ուղղություններ, որոնցից յուրաքանչյուրն իր հիմնակետը, մեթոդներն, դրանց հետ կապված կողմնակիցներն և որոշ դեպքերում նաև առաջնորդներն ունի։
Ինքնօժանդակման մշակույթը, մասնավորապես Տասներկու-քայլ ծրագիրը օգնում է կայուն վերականգնում ձեռք բերել անհաջող ընտանիքներին և ազատվել կախվածությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գրքեր անձնային աճի վերաբերյալ

Կատեգորիա:Ինքնազարգացում
Կատեգորիա:Ինքնօժանդակում
Վարձու մարդասպանները

**«Վարձու մարդասպանները»** (), 2010 թվականի ամերիկյան կինոկատակերգություն է։ Գլխավոր դերերում խաղում են Էշթոն Քաթչերը և Քեթրին Հայգլը։ Մինչև 13 տարեկան երեխաներին չի թույլատրվում ֆիլմը դիտել։

Ֆիլմի կարգախոսն է՝ «Նրանց իդեալական ամուսնությունը կարող են փրկել միայն...»։

## Սյուժե
Սփենսերը (Էշթոն Քաթչեր) պրոֆեսիոնալ մարդասպան է, որը կատարում է բարդ, հատկանշական առաջադրանքներ։ Մի անգամ նա Նիցցայում հանդիպում է Ջենին (Քեթրին Հեյգլ), որի համար էլ թողնում է իր վարձու մարդասպանի գործը և պատրաստվում է ամուսնանալ։ Բայց ոչ բոլորն են գոհ նրա հրաժարականից, և նրա գլխի համար սահմանվում է 20 միլիոն դոլար։ Հիմա Սփենսերը պետք է ճշտի, թե ով է իր ընկերներից, հարազատներից կամ բարեկամներից ցանկանում իրեն ոչնչացնել։ Իսկ այդ ժամանակ Ջենը պարզում է իրենց ամուսնության մանրամասնությունները և Սփենսերի անցյալը։

## Դերերում
* Քեթրին Հեյգլ - Ջեն Քորնֆիլդ
* Էշթոն Քաթչեր - Սփենսեր Էյմս
* Թոմ Սելլեք - պրն. Կորնֆիլդ
* Քեթրին Օ’Հարա - տկն. Կորնֆիլդ
* Քեթրին Ուիննիկ - Վիվիան
* Քեյվին Սուսման - Մակ Բայլի
* Լիզա Էն Ուոլթեր - Օլիվիա Բրուքս
* Քեյսի Ուիլսոն - Քրիստիան
* Ռոբ Ռիգգլ - Հենրի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Production Photos and Trailer 

Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Քեթրին Հայգլ

**Քեթրին Մերի Հայգլ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի և պրոդյուսեր։ Առավել մեծ ճանաչում է ձեռք բերել խաղալով՝ Ջեն Քորնֆիլդի դերը Վարձու մարդասպանները ֆիլմում։ Դերասանուհին ունի գերմանական և իռլանդական ծագում։ Խաղացել է նաև «Մերկ իրականություն», «Կյանքը, ինչպես որ կա» և այլ ֆիլմերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Հիթ Լեջեր

**Հիթքլիֆ Էնդրյու «Հիթ» Լեջեր** (, ), ավստրալա-ամերիկյան դերասան։

## Կենսագրություն
Հայտնի դերասան Հիթքլիֆ Էնդրյու (Հիթ) Լեջերը ծնվել է 1979 թվականի ապրիլի 4-ին Պերտե քաղաքում։ Մայրը՝ Սելլի Լեջեր Բելլը, ֆրանսերենի դասատու էր, իսկ հայրը՝ Կիմ Լեջերը, ավտոմրցարշավորդ և լեռնային ինժեներ։ Հիթը և նրա քույրը՝ Քեթրինը, կոչվել են Էմիլի Բրոնտեի «Ամպրոպային լեռնանցք» վեպի հերոսների անունով։ Երբ Հիթը տասը տարեկան է լինում, նրա ծնողները բաժանվում են, երեխան մնում է մոր հետ, բայց շարունակում լավ հարաբերություններ պահել հոր հետ։ Գիլֆորդի դպրոցում սովորելիս Հիթքլիֆը ակտիվ կերպով զբաղվում էր սպորտվ, պարերով, բացի դրանից, խաղում դպրոցի թատերական ստուդիայում։ Տասնհինգ տարեկանում նա դառնում է դպրոցի դերասանական թիմի ղեկավար և վերջնականապես ընտրում դերասանի մասնագիտությունը։ Նկարահանվելով մի քանի ավստրալիական ֆիլմերում Հիթը բավականին հայտնի է դառնում և ստանում է առաջարկներ նկարահանվելու ԱՄՆ-ում։

2000 թվականին Հիթ Լեջերը նկարահանվում է «Հայրենասերը» ֆիլմում Մել Գիբսոնի հետ միասին։ Այդ ֆիլմի շնորհիվ Լեջերը համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերում։ Հոլիվուդում Լեջերը նկարահանվել է տասնինը ֆիլմերում, որոնց թվում են «Իմ ատելության 10 պատճառները», «Ասպետի պատմություն», «Սապատավոր լեռը», «Խավարի ասպետը» ֆիլմերը։ «Խավարի ասպետը» ֆիլմում Ջոկերի դերի համար Հիթ Լեջերը հետմահու պարգևատրվում է «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակներով։ Նա պատմության մեջ երկրորդ դերասանն է, ով հետմահու պարգևատրվել է «Օսկար» մրցանակով։

2008 թվականի հունվարի 22-ին ժամը 15։ 31 Հիթ Լեջերին գտնում են մահացած իր Մանհեթենի բնակարանում։ Հետազոտության արդյունքում պարզվում է, որ դերասանը մահացել է սուր թունավորումից, որը առաջացել է ցավազրկողների, քնաբերների և տրանկվիլիզատորների համատեղ ազդեցությունից։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Սապատավոր լեռան», Հիթ Լեդջերի և Ջեյք Ջիլենհոլի կայք 

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Դեղերի չարաշահումից մահացածներ
Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Հեղինակ

**Հեղինակ**, գրականության, արվեստի, հրապարակախոսական ստեղծագործության, գիտական հետազոտության, նախագծի, գյուտի ստեղծող։ Հեղինակին իրավունքները սահմանվում են հեղինակային իրավունքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրողներ
Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք
Ցեյլոնյան ընձառյուծ

**Ցեյլոնյան ընձառյուծ** ( ), ընձառյուծի ենթատեսակ, որը հանդիպում է բացառապես Շրի Լանկայում։

## Նկարագրություն
Ցեյլոնյան ընձառյուծը արտաքինից նման է հնդկական ընձառյուծին, բայց չափերով հավասար է։ Մորթին շագանակագույն-դեղին է։ Արու առանձնյակների քաշը միջինը 66-70 կգ, առավելագույնը ամենամեծերը հասնում է մինչև 91 կգ։ Էգ առանձնյակների միջին քաշը 38-40 կգ է։

## Արեալ
Ցեյլոնյան ընձառյուծը հանդիպում է միայն Ցեյլոն (Շրի Լանկա) կղզում և հանդիսանում է կղզու հիմնական գիշատիչը, այսինքն արքան։

Կատեգորիա:Ընձառյուծներ
Կատեգորիա:Կատվազգիներ
Պրոֆեսիոնալ հռետոր

**Պրոֆեսիոնալ հռետորը** կամ **ոգեշնչող խոսնակը** հռետոր է, ում ելույթը նպատակաուղղված է ոգեշնչել կամ խթանել լսարանին։ Գործարարները կարող են օգտվել ոգեշնչող խոսնակների ծառայությունից (օրինակ) բացատրելու ընկերության ռազմավարությունը, ոգեշնչելու աշխատակիցներին ապագան դրական լույսով տեսնելու և բաց համագործակցության։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հանրամատչելի հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հռետորություն
Հնդկական ընձառյուծ

**Հնդկական ընձառյուծ** (), ընձառյուծի ենթատեսակ, որը բնակվում է Հնդուստան թերակղզում։

## Ընդհանուր նկարագիր
Չափով մի քիչ մեծ է և նման է աֆրիկյան ընձառյուծին։ Տարբերվում է նրանից մորթու ավելի վառ գունավորմամբ։ Դեմքը լայն է, ականջները՝ երկար։ հանդիպում և ապրում է Նեպալում, Բութանում, Բանգլադեշում, Չինաստանում, Պակիստանում և հյուսիսային Հնդկաստանում։

Կատեգորիա:Ընձառյուծներ
Պրոֆեսոր

**Պրոֆեսոր** (, ), գիտական ուսուցիչ։ Եզրի ճշգրիտ նշանակությունը տարբեր երկրներում տարբեր է։ Գրական *պրոֆեսոր* բառը ծագել է լատիներենից "person who professes", սովորաբար նշանակում է բարձրակարգ ուսուցիչ, արվեստի կամ գիտության փորձագետ։

Հայաստանում պրոֆեսորը գիտաշխատողի բարձրագույն կոչում և/կամ պաշտոն է ԲՈՒՀ-ում կամ գիտահետազոտական հիմնարկությունում, հաջորդող դոցենտին։ Պրոֆեսորը բարձրակարգ գիտելիքների տիրապետող ուսուցիչ է, որը գիտության կամ արվեստի որոշակի ոլորտի փորձագետ է։ ԲՈՒՀ-ի կամ գիտահետազոտական հիմնարկության Գիտական խորհրդի կողմից պրոֆեսորի կոչում հիմնականում շնորհվում է գիտությունների դոկտորներին, սակայն բացառիկ դեպքերում՝ նաև գիտությունների թեկնածուներին։ Կոչումը շնորհվում է ցմահ, սակայն կոչումին համապատասխան պաշտոնը ժամանակավոր է։

## Ստուգաբանություն
thumb|right|150px|Հին հույն փիլիսոփա Սոկրատեսը ամենավաղ հիշատակված պրոֆեսորներից մեկն էր
*Պրոֆեսոր* տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է 14-րդ դարի վերջին,որ նշանակում է «անձ, ով ուսուցանում է գիտելիքի որևէ բնագավառ»։ Բառը սերում է «...հին ֆրանսերեն պրոֆեսորից (14 դ.) և ուղղակի լատիներեն պրոֆեսորից, որ նշանակում է «անձ, ով դավանում է, ով փորձագետ է ինչ-որ արվեստի կամ գիտության մեջ, բարձրագույն աստիճանի ուսուցիչ»։

## Տես նաև
* Դոցենտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտական աստիճաններ և կոչումներ
Կատեգորիա:Կրթություն և ուսուցչի մասնագիտություն
Աֆրիկյան ընձառյուծ

**Աֆրիկյան ընձառյուծ**()՝ ընձառյուծի նոմինատիվ, առավել տարածված ենթատեսակը։

## Նկարագրություն
Ընձառյուծների չափերն ու զանգվածը կախված են նրանց բնակության աշխարհագրական տարածքից և զգալիորեն տարբերվում են։ Անտառներում բնակվող առանձնյակները սովորաբար ավելի փոքր և թեթև են, իսկ բաց տարածքներում ապրողները՝ հակառակը, ավելի խոշոր են իրենց անտառային տեսակներից։ Սակայն միջինում արուները մոտ մեկ երրորդով ավելի մեծ են էգերից։ Ընձառյուծի մարմնի երկարությունը հասնում է 200–250 սմ-ի (որից 75–110 սմ-ը կազմում է պոչը)։ Արուների զանգվածը կարող է հասնել մինչև 60 կգ, իսկ էգերինը՝ մինչև 40 կգ։ Գույնը նույնպես փոփոխական է՝ կախված տարածքի և բնակավայրի պայմաններից։ Այն կարող է փոփոխվել կարմրավունից և շագանակագույնից մինչև դեղին։

## Բնակության վայրը
[thumb|Աֆրիկյան ընձառյուծը [Սերենգետիում]]
[thumb|Արու ընձառյուծը [Մասաի Մարայում]]
Աֆրիկայում ընձառյուծը բնակվում է ինչպես մայրցամաքի կենտրոնական շրջանների խոնավ ջունգլիներում, այնպես էլ լեռներում, սավաննաներում և կիսաանապատներում՝ Մարոկկոյից մինչև Բարեհուսո հրվանդանը։ Ընձառյուծը խուսափում է մեծ անապատներից և ջրազուրկ, չոր տարածքներից, ուստի բացակայում է Սահարայում և Նամիբիայի ամենաչոր շրջաններում։

## Վարքագիծ
Ընձառյուծը ակտիվ է հիմնականում մթնշաղին, երբեմն նաև ցերեկը։ Օրվա ընթացքում սովորաբար հանգստանում է։ Ընձառյուծը հիմնականում սնվում է բուսակեր կենդանիներով՝ այծքաղներով, իմպալաներով, վագրաձիերի ձագերով և այլ կենդանիներով, իսկ սննդի պակասի դեպքում՝ նաև կրծողներով, կապիկներով, թռչուններով և սողուններով։ Երբեմն հարձակվում է նաև տնային կենդանիների վրա (ոչխարներ, ձիեր)։ Չի գարշում նաև լեշից և գողանում է որսը այլ գիշատիչներից, այդ թվում՝ մյուս ընձառյուծներից։
Խոշոր որսի մնացորդները նա բարձրացնում է ծառի վրա՝ բորենիներից, շնագայլերից և այլ լեշակերներից պաշտպանելու համար։ Ընձառյուծը հիանալի մագլցում է ծառեր, հաճախ այնտեղ հանգստանում է ցերեկը կամ դարան է պատրաստում, երբեմն նույնիսկ ծառերի վրա որսում է կապիկներ։ Սակայն հիմնականում ընձառյուծը որսում է գետնի վրա։ Նա աննկատ մոտենում է որսին ցատկի հեռավորության վրա։ Նա ցատկում և խեղդում է իր որսը, բայց անհաջողության դեպքում չի հետապնդում։

## Տես նաև
* Ընձառյուծ
* Հովազակատու

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընձառյուծներ
Խորհրդատու

**Խորհրդատուն** ( "քննարկել") բառից՝ մասնագետ է, ով մասնագիտական կամ փորձագիտական խորհուրդ է տալիս այնպիսի բնագավառներում ինչպիսիք են՝ կառավարում, հաշվապահություն, օրենք, մարկետինգ, սննդի արդյունաբերություն, բժշկություն, ֆինանսներ, տնտեսություն, հասարակական կառավարում և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Ալտամիրա (քարանձավ)

**Ալտամիր** (Իսպաներեն Altamira - բարձր դիտում)՝ քարանձավ Իսպանիայում: Հայտնի է իր ուշ քարեդարյան ժամանակաշրջանի (մոտավորապես 36 հազար տարի առաջվա) կենդանիների նկարներով։ Քարանձավը 1868 թվականին հայտնաբերել է  Մոդեստո Կուբիլյասը։

## Պատկերասրահ

11 Manos en negativo de Altamira.JPG|
Altamira ceiling 02.JPG|
Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|
Altamira 4.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալտամիրա քարանձավ ազգային թանգարան *Իսպաներեն և անգլերեն*

Կատեգորիա:Իսպանիայի քարանձավներ
Իննա

**Իննա** (իսկական անունը՝ **Ելենա Ալեքսանդրա Ապոստոլեանու**, , ), ռումինացի երգչուհի, կատարում է պարային ոճի երգեր։

Իննան մեծացել է մի ընտանիքում որտեղ բոլորը սիրում էին երաժշտություն։ Որպես դեռհաս Իննային դուր էր գալիս էլեկտրոնային երաժշտությունը, Իննան երկրպագում էր Բեյոնսեին և Քրիստինա Ագիլերային։

Չնայած երաժշտության հանդեպ իր մեծ սիրուն, Իննան չէր նախատեսում ստեղծել երաժշտական կարիերա, նա պատրաստվում էր ավարտել տնտեսական քոլեջը և ստանալ քաղաքագետի աստիճան։ Բայց արդեն 2007 թ. պայմանագիր է կնքում ռումինական Play & Win երգեր արտադրող ընկերության հետ։ 2008 թ. նույն ընկերության օգնությամբ թողարկել է իր առաջին Hot (Թեժ) երգը։ Իննան թողարկել է մի քանի ալբոմ, որոնցից են՝ «Amazing», «Love», «Fever», «On&On» և այլն։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* 2009 "Hot"
:* Երգեր
::# Hot 3:38
::# Love 3:40
::# Nights And Days 3:23
::# Fever 3:26
::# Left Right 4:29
::# Amazing 3:25
::# Don't Let The Music Die 3:36
::# On And On 4:39
::# Ladies 5:08
::# Deja Vu (Bob Taylor and Inna) 4:20
::# On And On (Chillout Mix) 3:59
::# Goodbye (feat. Play & Win) 3:05
::# In Your Eyes (feat. Yandel) 3:15
::# Be My Lover 3:33
::# Good Time (ft. Pitbull) 3:35
::# Bop Bop (feat. Eric Turner) 3:24
::# Yalla 2:54

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Էլեկտրական երաժշտության ժանրի երաժիշտներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Պարային երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Բրանի դղյակ

**Բրանի դղյակը** գտնվում է Ռումինիայում, գեղատեսիլ Բրան գյուղում որը ունի 30 կմ հեռավորություն Բրաշովից և սահմանակից է Տրանսիլվանիային և Մունտենիային։ Դղյահը Ռումինիայի ամենահայտնի զբոսաշրջության կենտրոններից մեկն է։

## Պատմություն
Դղյակը կառուցվել է XIV դարի վերջին, տեղի բնակիչների սեփական ուժերով և իրենց հաշվին, որի դիմաց նրանք ազատվում էին հարկեր վճարելուց։ 1622-1625 թվականներին դղյակին ավելանում է երկու պաշտպանական աշտարակներ։

Կառույցի գագաթները ունեն անսովոր ձևավորում, Բրանի դղյակը ծառայել է որպես ռազմավարական պաշտպանության դղյակ։ Այն ունի 4 հարկ որոնք միմյանց կապված են աստիճաններով։ Սրահները և միջանցքները ձևավորվել են խորհրդավոր լաբիրինթոսի տեսքով, իսկ դղյակի բակում կա լավ պահպանված ստորգետնյա սենյակ։

Դղյակի գոյության ընթացքում այն ունեցել է բազմաթիվ սեփականատերեր։ Սկզբում այն պատկանել մագիստրոս՝ Միրչ Ա-ին, իսկ այնուհետև Բրաշովի և Հաբսբուրգի կայսրություններին։ Ըստ լեգենդի Վլադ Տեպեշը - Դրակուլան իր արշավների ժամանակ գիշերել է այդ դղյակում որտեղ էլ նրան սպանել են թուրք թշնամիները, և հավանաբար հենց այդտեղից էլ դղյակը հայտնի է որպես Դրակուլայի դղյակ։

1918 թվականին երբ Ռումինիան հռչակվեց Մեծ Ռումինիա Բրաշովի բնակիչները, որոնց նախնիների ուժերով կառուցվել էր դղյակը այն նվիրեցին թագուհի Մարիին ի նշան սիրով և նվիրվածության, որն էլ դարձավ արքայական նստավայր։ Ներկայումս դղյակում պահպանվում են կահույքներ, զենք ու զրահներ ինչպես նաև XIV և XIX դարերի այլ հետաքրքիր իրեր։

Բրան գյուղը հայտնի է իր պանրի տարբեր տեսակների բաղադրատոմսերով, որոնք պահվում են գաղտնի և փոխանցվում են սերնդեսերունդ։

Այսօր դղյակի մոտակայքում կարելի է գտնել փոքրիկ վաճառակետեր որտեղ վաճառում են Դրակուլայի պատկերով պաստառներ, բաժակներ, ափսեներ և այլ իրեր։

## Պատկերասրահ

Bran Castle.jpg
Bran bailey.jpg|Ներքին բակը
Bran castle E5.jpg|Դղյակի ներքին տեսքը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռումինիայի դղյակներ
Կատեգորիա:Դրակուլա
Մկներ

**Մկներ** (), կաթնասունների դասի կրծողների ընտանիք։ Ներառում է շուրջ 1500 կենդանիներ, որոնք դասակարգվում են 7 ընտանիքներում՝ 
*մկնայիններ, 
*համեստերայիններ, 
*նեզոմիդայիններ, 
*ճագարամկնայիններ, 
*կուրամկնայիններ, 
*մկնանման համստերներ 
* փշաքնամոլներ։

Մկնաիների դասում են 5 ենթաընտանիքներում, որոնցից նշանավոր են մկները և ավազամկները։ Մկնայիները տարածված են բոլոր աշխարհամասերում։ Մեծ մասը բնակվում է գետնափոր բներում։ Սնվում են սերմերով, երբեմն միջատներով և փոքր կաթնասուներով։ Մկնայիների նշանավոր ներկայացուցիչներ են անտառային և դաշտային մկները։

Հանդիպում են համարյա ամեն տեղ, ա
արևադարձային և մերձարևադարձային անտառներում. տարվել են Հյուսիսային ու Հարավային Ամերիկա, նաև շատ կղզիներ։

## Արտաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը 5 սմ-ից 48 սմ (*Phloeomys cumingi*)։ Պոչը երկար է, հաճախ՝ մերկ։ Ապրում են գետնափոր բներում։

## Բազմացում և զարգացում
Բազմանում են տաք եղանակին (տարին մինչև 6 անգամ), բնակարաններում՝ ամբողջ տարին։

## Սննդառություն
Սնվում են միջատներով, բուսական և կենդանական մնացորդներով։

## Կենսակերպ
Ակտիվ են մթնշաղին և գիշերը։ Մարդու և ընտանի կենդանիների մի շարք վտանգավոր հիվանդությունների հարուցիչների տարածողներ են։ Մեծ վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը, անտառային և պահեստային տնտեսություններին։ Սպիտակ տեսակներն օգտագործվում են որպես լաբորատոր կենդանիներ։

## Տեսակներ
### Տնային մուկ

Տնային մուկը () տարածված է ամբողջ աշխարհում, չի բնակվում միայն Արկտիկայում, Անտարկտիդայում և բարձրալեռնային շրջաներում։ Ունի 5 ենթատեսակ։ Տնային մուկը կապված է մարդու հետ, տարածված է հատկապես մարդկանց բնակավայրերում։ Անապատային շրջաներում ապրում է օազիսների և ջրավազանների հարևանությամբ։

Կատեգորիա:Մկնանմաններ
Կատեգորիա:Կաթնասունների ընտանիքներ
Միկել Արտետա

**Միկել Արտետա Ամատրիաին** (; ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան,ֆուտբոլային մարզիչ։ Ներկայումս Լոնդոնի «Արսենալ» ակումբի գլխաոր մարզիչն է Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի առաջնությունում։

Միկել Արտետան ֆուտբոլային կարիերան սկսել է «Բարսելոնայի» մարզադպրոցում, բայց չի կարողացել տեղ զբաղեցնել հիմնական թիմում և վարձավճարով հանդես է եկել ֆրանսիական «ՊՍԺ»-ում։ «ՊՍԺ»-ից հետո Արտետան տեղափոխվել է շոտլանդական «Ռեյնջերս», որտեղ էլ դարձել է Շոտլանդիայի չեմպիոն, գավաթակիր և շոտլանդական լիգայի գավաթակիր։ «Ռեյջերսից» Արտետան տեղափոխվել է իսպանական «Ռեալ Սոսյեդադ», բայց իսպանական ակումբում ոչ մի հաջողության չի հասել և որոշել է ուժերը փորձել անգլիական «Էվերթոնում»։ Երկար տարիներ «Էվերթոնում» խաղալուց հետո Արտետան 2011 թվականի օգոստոսի վերջին տեղափոխվել է Լոնդոնի «Արսենալ»։

Արտետան խաղացել է Իսպանիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականում, բայց հիմնական հավաքական ոչ մի անգամ հրավեր չի ստացել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Սոսիեդադի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Անտառային մուկ

**Անտառամուկ** (), դաշտամկների ցեղի () կրծող կենդանի։ 
Մարմնի երկարությունը 10 սմ, պոչի երկարությունը համարյա հավասար է մարմնին։

Հանդիպում է Արևելյան Եվրոպայի, Թուրքիայի, Կովկասի, Ղազախստանի հյուսիս-արևելքի և Ալթայի լայնատերև ու խառը անտառներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դաշտամկներ
Չինական կատու

**Չինակա կատու**, կամ **գոբիական մոխրագույն կատու** (), կատուների ընտանիքի տեսակ, Չինաստանի էնդեմիկ։

Չինական անվանումը՝ «huang mo mao», որը նշանակում է «կատու, որը ապրում է փոքրաթիվ բնակչությամբ անապատային տեղանքում»։ Նաև անվանվում է «Չինական լեռնային կատու», «Չինական անապատային կատու»։

Չինական կատու Չինաստանի էնդեմիկն է, համեմատաբար ավելի քիչ ուսումնասիրված կատվի տեսակներից։

Չափերը՝ մարմնի երկարությունը՝ 97,7 սմ-1,4 սմ, դրանց երրորդ մասը (29-35 սմ) կազմում է պոչի երկարությունը։ Ուսերի բարձրությունը՝ 30-35 սմ։

Քաշը՝ 4,5-5,9 սմ։ Պեկինի կենդանաբանական այգի բերված էգն ու արուն կշռել են, արուն՝ 9,0 կգ. էգը՝ 6,5 կգ։

Արեալը՝ Հանսու, Սիչուան, Սինցզյան, Նինսյա, Ցինհայ նահանգներ, նաև Արտաքին և հարավային Մոնղոլիա։

Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Կատուներ
Օցելոտ

**Օցելոտ** (, ), կատվազգիների ընտանիքի գիշատիչ կաթնասուն, ապրում է Ամերիկայում։

## Արտաքին տեսք
Օցելոտի մարմնի երկարությունը գլխից մինչև պոչի ծայրը կազմում է 100 -140 սմ , բարձրությունը՝ 50 սմ, քաշը կազմում է 10-ից 16 կգ։

[մինի|ձախից|[Սալվադոր Դալին իր *Բաբոու* անունով օցելոտի հետ]]
Մորթին դեղնաշագանակագույն է, սև օղակավոր պուտերով։ Օղակների ներսում մորթին ավելի մուգ է, քան օղակներից դուրս։ Վզի և ուսերի մասում նախշերը շերտավոր են, իսկ ոտքերին՝ կետերով։ Փորի և կոկորդի մորթին սպիտակ է։ Ականջները սև գույնի են, ետնամասում մեծ սպիտակ կետերով։

Օցելոտը արտաքնապես նման է Երկարապոչ կատվի կամ Ընձառյուծի ձագի, չնայած նրան որ ավելի խոշոր է երկարապոչ կատվից և փոքր ընձառյուծից։

## Արտաքին հղումներ
Օցելոտ, Օցելոտի լուսանկարներ 

Կատեգորիա:Վագրային կատուներ