Օքսիդառեդուկտազներ

**Օքսիդառեդուկտազներ ([[Ֆերմենտների միջազգային դասակարգում|ՖՀ]] 1)**, ֆերմենտների դաս, որոնք կատալիզում են կենսաքիմիական օքսիդացման ռեակցիներ, որոնցում տեղի է ունենում մի մոլեկուլից մյուսին էլեկտրոնների փոխանցում։

## Կատալիզվող ռեակցիաներ
Օքսիդառեդուկտազներով կատալիզվող ռեակցիաների ընդհանուր տեսքը հետևյալն է 
: A− + B → A + B−
որտեղ **A՝ **վերականգնիչ (էլեկտրոնների դոնոր), իսկ **B**` օքսիդիչ (էլեկտրոնների ակցեպտոր)։

Կենսաքիմիական փոխարկումների ժամանակ օքսիդավերականգնիչ ռեակցիաները ունենում են ավելի բարդ տեսք։ Օրինակ` գլիկոլիզի ռեակցիաներից մեկը 
: Pi + գլիցերալդեհիդ-3-ֆոսֆատ + NAD+ → NADH + H+ + 1,3-դիֆոսֆոգլիցերատ
Այստեղ օքսիդիչի դերում է NAD+-ը, իսկ գլիցերալդեհիդ-3-ֆոսֆատը վերականգնիչն է։

## Անվանակարգ
Այս դասի ֆերմենտների համակարգային անվանումները կազմում են «դոնոր:ակցեպտոր + օքսիդառեդուկտազ» ձևով։ Սակայն ընդունված են նաև այլ տիպի անվանումներ։ Երբ հնարավոր է, ֆերմենտներին անվանում են «դոնոր + դեհիդրոգենազ» ձևով, օրինակ՝ գլիցերալդեհիդ-3-ֆոսֆատդեհիդրոգենազ (վերևի գլիկոլիզի ռեակցիան կատալիզող ֆերմենտը)։ Երբեմն անվանումն գրառվում է որպես «ակցեպտոր + ռեդուկտազ», օրինակ՝ NAD+-ռեդուկտազ։ Այն մասնավոր դեպքերում, երբ օքսիդիչ է հանդիսանում թթվածինը, ֆերմենտին անվանում են «դոնոր + օքսիդազ» ձևով։

## Դասակարգում
Ըստ ֆերմենտների միջազգային դասակարգման` օքսիդառեդուկտազները պատկանում են առաջին դասին (ՖՀ 1)։ Այդ դասն իր հերթին ստորաբաժանվում է 22 ենթադասերի։
* '''ՖՀ 1.1''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են դոնորների *CH—OH* խմբի հետ (ալկոհոլ օքսիդառեդուկտազներ)
* '''ՖՀ 1.2''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են դոնորների ալդեհիդային կամ օքսո-խմբի հետ
* '''ՖՀ 1.3''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են դոնորների *CH—CH* խմբի հետ (CH–CH օքսիդառեդուկտազներ)
* '''ՖՀ 1.4''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են դոնորների *CH—NH<sub>2</sub>* խմբի հետ (ամինաթթու օքսիդառեդուկտազներ, մոնոամին օքսիդազ)
* '''ՖՀ 1.5''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են դոնորների *CH—NH* խմբի հետ
* '''ՖՀ 1.6''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են NADH կամ NADPH-ի հետ
* '''ՖՀ 1.7''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են այլ ազոտ պարունակող միացությունների հետ որպես դոնոր
* '''ՖՀ 1.8''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են դոնորների ծծումբ պարունակող խմբի հետ
* '''ՖՀ 1.9''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են դոնորների հեմ խմբի հետ 
* '''ՖՀ 1.10''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են դիֆենոլների և նրա ածանցյալների հետ որպես դոնոր 
* '''ՖՀ 1.11''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են պերօքսիդի հետ որպես ակցեպտոր (պերօքսիդազներ)
* '''ՖՀ 1.12''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են ջրածնի հետ որպես դոնոր
* '''ՖՀ 1.13''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են միակի դոնորների հետ` կապելով մոլեկուլային թթվածին (օքսիգենազներ)
* '''ՖՀ 1.14''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են կրկնակի դոնորների հետ՝ կապելով մոլեկուլային թթվածին 
* '''ՖՀ 1.15''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են սուպերօքսիդ ռադիկալների հետ որպես ակցեպտոր 
* '''ՖՀ 1.16''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք օքսիդացնում են մետաղի իոնները 
* '''ՖՀ 1.17''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են *CH* կամ *CH<sub>2</sub>* խմբերի հետ
* '''ՖՀ 1.18''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են երկաթ և ծծումբ պարունակող սպիտակուցների հետ որպես դոնոր 
* '''ՖՀ 1.19''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են վերականգնված ֆլավոդոքսինի հետ որպես դոնոր
* '''ՖՀ 1.20''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են ֆոսֆորի կամ արսենի հետ որպես դոնոր
* '''ՖՀ 1.21''', ներառում է ֆերմենտներ, որոնք փոխազդում են *X—H* և *Y—H* տիպի մոլեկուլների հետ՝ առաջացնելով *X—Y* կապ
* '''ՖՀ 1.97''', ներառում է այլ օքսիդառեդուկտազներ

## Արտաքին աղբյուրներ
* ՖՀ 1 Դասակարգում