Խոզերի մորթում (խարդախություն)

**«Խոզերի մորթում» խարդախություն** (), առցանց հարաբերությունների և ներդրումային խարդախության մի ձև, որի դեպքում հանցագործները կեղծ ռոմանտիկ կամ սոցիալական հարաբերություններ են հաստատում զոհերի հետ, նախքան նրանց համոզելը ներդնել գումար, հաճախ խարդախ կրիպտոարժույթային սխեմաներում: Իրավապահ մարմինները ավելի ու ավելի հաճախ են այս պրակտիկան անվանում «սիրային խայծ»: Նման խաբեությունները տարածված են սոցիալական ցանցերում և ծանոթությունների հավելվածներում և հաճախ ներառում են կատվաձկնորսության, ներդրումային խարդախության և սիրային խաբեությունների տարրեր:

## Գործողության եղանակ
«Խոզերի մորթման» խարդախությունները ներառում են անտեղյակ մարդկանց առցանց ներգրավելը, վստահություն ձևավորելը և զոհերին համոզելը ներդրումներ կատարել, հաճախ խարդախ կրիպտոարժույթային սխեմաներում, որոնք կարող են օգտագործել կեղծ կայքեր, որոնք նախատեսված են օրինական առևտրային հարթակներ նմանեցնելու համար և երբեմն ապահովում են ակնհայտ սկզբնական եկամուտներ՝ օրինականության կեղծ զգացողություն ստեղծելու համար: 

Կապը սկսվում է չպատվիրված հեռախոսազանգերից՝ երկարատև կամ կրկնվող շփումներով, ծանոթությունների հավելվածներում կեղծ էջերով կամ անծանոթների կողմից ռոմանտիկ հետաքրքրությամբ, որոնք բոլորը անձնական տեղեկատվության հարցումներով են՝ թիրախի ֆինանսական պրոֆիլը կազմելու նպատակով: Զոհի վստահությունը շահելուց հետո, խաբեբան առաջարկում է գործարքների կամ ներդրումների վրա չափազանց լավ եկամտաբերության ցուցանիշներ՝ օգտագործելով իրական թվացող, բայց խարդախ կայքեր կամ հավելվածներ: Խաբեբան կարող է ճնշում գործադրել զոհի վրա՝ արագ ներդրումներ կատարելու համար, առաջարկել շռայլ նվերներ, որոնք պահանջում են գումարի ազատում, պնդել, որ դժվարություններ ունի ենթադրյալ ներդրումային եկամուտներից միջոցները դուրս բերելու հարցում և տրամադրել ներդրման մասին անհամապատասխան կամ անորոշ մանրամասներ: Խաբեբան հաճախ կփորձի մեկուսացնել իր զոհին՝ մոնոպոլիզացնելով նրա ուշադրությունը սիրելիներից հեռու, ովքեր այլապես կարող են հասկանալ, որ զոհը խաբեության զոհ է դառնում: 

Հանցագործները սովորաբար խարդախության գործարանի զոհ են դառնում, որտեղ նրանց կեղծ պատրվակներով գայթակղում են միջազգային ճանապարհորդության, տեղափոխում են մեկ այլ վայր և կազմակերպված հանցավոր խմբավորումները ստիպում են նրանց կատարել խարդախությունը։

## Պատմություն
մինի|Մյանմայի Շվե Կոկկո քաղաքում խարդախության կենտրոն, որտեղ խոզերի մորթման հետ կապված խարդախությունների մեղավորները պահվում են իրենց կամքին հակառակ։
«Խոզերի մորթման» խարդախությունները սկիզբ են առել 2016 թվականին կամ ավելի վաղ՝ որպես Չինաստանում տարածաշրջանային խարդախություն, սկզբում իրենց զոհերին գտնելով միասեռ ծանոթությունների կայքերում, նախքան հակառակ սեռի ծանոթությունների կայքերում տարածվելը: «Խոզերի մորթում» տերմինը ծագել է զոհերի վստահությունը շահելու սկզբնական փուլը մորթելուց առաջ խոզերի գիրացման հետ համեմատող անալոգիայից: 

Գործողության այս եղանակը հետագայում տարածվել է ամբողջ Հարավարևելյան Ասիայում ՝ COVID-19 համավարակի գագաթնակետին։ Սիհանուկվիլում, Կամբոջայում՝ մի ժամանակ բարգավաճ խաղատների քաղաքում, շատ տեղական խաղատների խմբավորումներ խաղատները վերածեցին խարդախության կենտրոնների, որոնք իրականացնում էին խոզերի մորթման խարդախություններ։ Սա, հավանաբար, COVID-19 համավարակի պատճառով խաղատների հաճախելիության պակասի և Կամբոջայի կառավարության կողմից առևտրային խաղատների դեմ պայքարի հետևանք էր։ Շատ գործողություններ իրականացվում են նաև Մյանմայի այն տարածքներից, որոնք գտնվում են կենտրոնական կառավարության վերահսկողությունից դուրս՝ շարունակվող քաղաքացիական պատերազմի պատճառով, որոնցից մեկը կարևոր կենտրոններից մեկն է Կային նահանգի Մյավադի քաղաքը, որը գտնվում է Թաիլանդի հետ սահմանի մոտ։ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գրասենյակի տվյալներով՝ հարյուր հազարավոր մարդիկ ենթարկվել են առևտրի և հայտնվել են Կամբոջայի և Մյանմայի խարդախության կենտրոններում, իսկ այլ գործողություններ իրականացվում են Լաոսից, Ֆիլիպիններից և Թաիլանդից։ Խոզերի մորթման խարդախություններ իրականացնող խմբերից շատերը Հարավարևելյան Ասիայում տեղակայված չինական արտասահմանյան քրեական սինդիկատներ են, որոնք էթնիկ չինացիներին և այլոց են տեղափոխում խարդախության գործարաններ և ստիպում են այդ մարդկանց կատարել խարդախությունը։ 

«Խոզերի մորթման» հետ կապված խարդախությունները միջազգային թափ ստացան առցանց ծանոթությունների հավելվածների և սոցիալական ցանցերի հարթակների շահագործման միջոցով: Խարդախները մշակեցին բարդ կեղծ ինքնություններ՝ զոհերի հետ ռոմանտիկ կամ հուզական կապեր հաստատելու համար, այդպիսով նշելով շեղում ավանդական ֆինանսական խարդախություններից՝ ինտեգրելով հոգեբանական մանիպուլյացիան: Այս խարդախությունների այս վաղ փուլը հիմնականում թիրախավորել է տեղական բնակչությանը, բայց արագորեն ընդլայնվել է թվային կապի աճին զուգընթաց: 

Խարդախությունները զգալիորեն զարգացան բարդ տեխնիկայի ինտեգրման հետ մեկտեղ, ներառյալ կեղծ առցանց ներդրումային հարթակների ստեղծումը և սոցիալական ինժեներիայի կիրառումը: Այս զարգացման հիմնական ասպեկտը կրիպտոարժույթի օգտագործումն էր գործարքների համար, որը գրավիչ էր խարդախների համար՝ հետևելու և վերականգնելու դժվարության պատճառով: Խարդախությունների գլոբալացումը կարելի է վերագրել թվային փոխազդեցությունների աճող տարածվածությանը և կրիպտոարժույթների աճող ժողովրդականությանը, ինչը նոր հնարավորություններ ընձեռեց նման խարդախ գործունեության համար համաշխարհային մասշտաբով։

## Ազդեցություն
### Ֆինանսական կորուստներ
Chainalysis-ը գնահատել է, որ կրիպտոարժույթներով խարդախությունը 2024 թվականին կազմել է մոտ 12.4 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, և հայտնել է, որ խոզերի մորթման խարդախությունները տարեցտարի աճել են։  2023 թվականի հոկտեմբերին ծանոթությունների հավելվածներ օգտագործող ամերիկացիների 12%-ը ենթարկվել է այս տեսակի խարդախության, ինչը 2018 թվականի 5%-ի համեմատ ավելի է։

### «Խոզերի մորթման» ուշագրավ դեպքեր
ԱՄՆ Կանզաս նահանգի Էլխարթ քաղաքում գտնվող Heartland Tri-State Bank-ի 2023 թվականի սնանկացումը ուղղակիորեն կապված էր խոզերի մորթման խարդախության հետ. պարզվել է, որ գործադիր տնօրեն Շան Հեյնսը բանկից 47 միլիոն դոլար էր յուրացրել՝ փորձելով ապահովել իր ենթադրյալ միջոցները: 2024 թվականի փետրվարին Հեյնսին դաշնային դատարանում մեղադրանք է առաջադրվել յուրացման մեջ և 2024 թվականի մայիսին իրեն մեղավոր է ճանաչել։ Ավելի ուշ նա դատապարտվել է 24 տարվա ազատազրկման:

## Հակազդեցություններ
ԱՄՆ ներքին եկամուտների ծառայությունը (IRS) նախազգուշացումներ է հրապարակել այս խարդախությունների աճող տարածվածության մասին, մասնավորապես՝ ուղղված ԱՄՆ հարկ վճարողներին: Գործակալությունը նշում է, որ կորուստները հաճախ հասնում են հարյուր հազարավոր դոլարների, իսկ որոշ զոհեր կորցրել են մինչև 2 միլիոն դոլար:

Խոզերի մորթման խարդախությունների դեմ պայքարի կարևոր կողմերից մեկը գողացված կրիպտոարժույթների հայտնաբերումն է: Այս գործընթացը բարդ է՝ կրիպտոարժույթների ապակենտրոնացված և կեղծ-անանուն բնույթի պատճառով, և պահանջում է մասնագիտացված գործիքներ և գիտելիքներ: Օրինակ՝ 2022 թվականին ՀԴԲ-ն ստեղծել է Վիրտուալ Ակտիվների ստորաբաժանումը՝ կրիպտոարժույթների վրա հիմնված ֆինանսական հանցագործությունների դեմ պայքարի հստակ լիազորությամբ:

2025 թվականի կամբոջա-թաիլանդական հակամարտության ժամանակ թաիլանդական ուժերը ռմբակոծել են Կամբոջայում գտնվող խարդախության կենտրոնները։

2025 թվականի սեպտեմբերին Միացյալ Նահանգների ֆինանսների նախարարությունը պատժամիջոցներ է կիրառել Մյանմայում և Կամբոջայում խարդախության կենտրոններ շահագործող մի խումբ ընկերությունների և անհատների նկատմամբ։

2025 թվականի հոկտեմբերին ԱՄՆ Արդարադատության նախարարությունը մեղադրանք առաջադրեց Կամբոջայի «Prince Group»-ին և դրա հիմնադիր և նախագահ Չեն Չժիին՝ Կամբոջայում առնվազն տասը խարդախության կենտրոններ շահագործելու հետ կապված էլեկտրոնային խարդախության դավադրության և փողերի լվացման մեղադրանքներով: ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության ֆինանսական հանցագործությունների դեմ պայքարի ցանցը Կամբոջայում գործող Huione Group-ը ճանաչեց որպես «փողերի լվացման հիմնական խնդիր» և առաջարկեց միջոցներ, որոնք ուղղված էին ԱՄՆ ֆինանսական համակարգ մուտք գործելու սահմանափակմանը, հղում անելով կիբերխարդախություններին և կողոպուտներին: Գործարար Հուն Տոն, Կամբոջայի վարչապետ Հուն Մանեի զարմիկը, նույնականացվել է որպես Huione Pay-ի տնօրեն խմբի ներսում: Elliptic-ը Huione Guarantee-ն նկարագրել է որպես Telegram-ի վրա հիմնված շուկա, որը լայնորեն օգտագործվում է առցանց խարդախների կողմից, և Telegram-ը ավելի ուշ հայտարարեց, որ 2025 թվականին արգելափակել է Huione Guarantee-ն:

2026 թվականի հունվարին Չժին ձերբակալվել է Կամբոջայի իշխանությունների կողմից և արտահանձնվեց Չինաստանին վերջինիս խնդրանքով։ Նույն ամսվա վերջում նրանք ձերբակալել են խաղատան և անշարժ գույքի մագնատ Լի Կուոնգին և մեղադրել նրան խարդախության հետ կապված հանցագործությունների մեջ։ Այս ձերբակալություններից հետո հազարավոր աշխատողներ ազատ են արձակվել Կամբոջայի տարբեր խարդախության կենտրոններից։ Դրանից հետո ավելի քան 2750 ինդոնեզացի աշխատողներ դիմել են դեսպանատների օգնությանը՝ տուն վերադառնալու համար։

## Հետևանքներ
Խաբեությունը սովորաբար համատեղում է սիրավեպի և ներդրումային խարդախության տարրեր և հաճախ ներառում է զոհի հետ հարաբերությունների աստիճանական կառուցում, ինչը հանգեցնում է զգալի ֆինանսական կորուստների: Զոհերը գայթակղվում են ներդրումներ կատարել կեղծ հնարավորություններում, մասնավորապես՝ կրիպտոարժույթներում, և ի վերջո կորցնում են մեծ գումարներ: Հոգեբանական ազդեցությունը նույնքան ծանր է, քանի որ զոհերը ոչ միայն ֆինանսական կործանման են բախվում, այլև կորցնում են այն, ինչը նրանք ընկալում էին որպես իսկական, մտերիմ հարաբերություն: «Psychology Today»-ը հաղորդել է, որ այս տեսակի խաբեությունները հատկապես նենգ են, քանի որ դրանք ազդում են անհատների ինչպես ֆինանսական ձգտումների, այնպես էլ հուզական կարիքների վրա՝ զոհերին ստիպելով զգալ դավաճանված, ամաչկոտ և դժկամությամբ քննարկել իրենց փորձը ուրիշների հետ կամ հաղորդել դրա մասին իշխանություններին։

## Հանրաճանաչ մշակույթում
2023 թվականի չինական «*Ավելի շատ խաղադրույքներ չկան*» ֆիլմը քրեական դրամա է, որը հիմնված է խարդախությունների իրական զոհերի հետ հարցազրույցների վրա: Այն ուշադրություն և հաջողություն է ձեռք բերել Չինաստանում՝ հանրային քննարկման առաջնային պլան բերելով խարդախությունները և դրանց հետ կապված խնդիրները: Ֆիլմը լուսաբանում է բազմաթիվ ցածր մակարդակի խարդախների դժվարին վիճակը, ովքեր իրենք էլ հարկադրանքի զոհ են՝ կայուն աշխատանքի խոստումներով գայթակղվելով իրենց տներից, միայն թե հայտնվելով թակարդում և ստիպված կատարել այդ խարդախությունները:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Pig-Butchering Scams Net More Than $75 Billion, Study Finds—a summary of the paper on Yahoo! Finance (original article behind a paywall at *[[:en:Bloomberg_News|Bloomberg News]]*).
* Tan, Xun (2023). "The New Network Fraud of Pig Butchering from the Perspective of Criminal Law". Lecture Notes in Education Psychology and Public Media. 17 (1): 57–62. doi:.
* FBI Public Service Announcement: Cryptocurrency Investment Schemes

## Տեսանյութեր).
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Խարդախություն
Կատեգորիա:Կրիպտոարժույթներ
Կատեգորիա:Հանցագործություն
Կատեգորիա:Հոգեբանական մանիպուլյացիա