Գիտության և տեխնիկայի թանգարան հիմնադրամ (Երևան)

**Գիտության և տեխնիկայի թանգարան հիմնադրամ**, թանգարան Երևանում, որը հիմնադրվել է 2008 թվականին։ Թանգարանի նպատակն է ներկայացնել հայ ժողովրդի գիտատեխնիկական նվաճումները, գիտական մտքի պատմությունը և համաշխարհային գիտության մեջ նրա ներդրումները։

## Պատմություն
Գիտության և տեխնիկայի թանգարանի հիմնադիրներ Ժիրայր Սևոյանն ու Արամ Սալաթյանը երկար ժամանակ հավաքչությամբ ձեռք են բերել հայկական արտադրության էլեկտրական ավտոմեքենաշինության, ստուգիչ, չափիչ, ինչպես նաև կենցաղային տեխնիկա, միկրոէլեկտրոնիկա, և այլն ինչ հայկական է և ստեղծվել է Հայաստանում։ Զուգահեռաբար նրանք համալրել են այդ ամենը ստեղծած և արտադրած գիտնականների և գործարանների մասին լուսանկարներով ու տեքստային նյութերով։

Թանգարանի առաջնային խնդիրն էր հավաքել, պահպանել և ցուցահանդեսների միջոցով հանրությանը ներկայացնել Հայաստանի և օտարերկրյա հայազգի գիտնականների ու գյուտարարների հայտնագործությունները, գյուտերը, նորարարությունները և գիտատեխնիկական նվաճումները։ 

2008 թվականի հունիսի 23-ին Երևանի ինժեներական քաղաքում հիմնադրվել է Գիտության և տեխնիկայի թանգարանը։ Թանգարանում կարելի է այցելել ու ծանոթանալ խորհրդային շրջանի ինդուստրիալացման շրջանից մինչև մեր օրերի հայ ժողովրդի գիտատեխնիկական նվաճումներին, գյուտերին, նորարարություններին, գիտական մտքի պատմությանն ու իմանալ, թե ի՞նչ ներդրում են ունեցել հայերը համաշխարհային գիտության ասպարեզում։

## Ցուցադրություն
Տարիների ընթացքում թանգարանի համար տարբեր ցուցանմուշներ են հավաքվել և ներկայումս թանգարանն ունի մոտ 500 ցուցանմուշ՝ գիտատեխնիկական սարքեր և սարքավորումներ, տարբեր առարկաներ, որոնք արտադրվել են Հայաստանում, բազմաթիվ լուսանկարներ, որոնք խոսում են Հայաստանի արդյունաբերական պատմության մասին։

Թանգարանը շարունակում է հավաքչական աշխատանքով համալրել իր հավաքածուն։

Թանգարանը բաժանված է երկու հիմնական մասի՝ «Տեխնիկա» և «Գիտություն»։ 

### Տեխնիկա
Տեխնիկա բաժնի ցուցադրությունը սկսվում է 1943-ին հիմնադրված Երևանի Ժամացույցի գործարանի արտադրության բազմաոճ նմուշներով։ Ցուցադրված են զարթուցիչներից մինչև Կիրովի անվան, հետագայում՝ «Նաիրիտ» գործարանի համար արտադրված տարատեսակ լաբորատոր չափիչ սարքեր, ինչպես նաև գործարանի արտադրած կաուչուկ, որը ռազմական արդյունաբերության կարևոր բաղկացուցիչներից էր։

Թանգարանի հավաքածուում տեղ են գտել «Անուշ» և «Անի» տոստերներ, «Լալվար» դռան զանգ, նավթավառեր, մսաղացներ, ինչպես նաև 1964 թվականի արտադրության հանրահայտ «Արագած» սառնարանը։

Այս ողջ տեխնիկան հիմնականում արտադրվել է 1942-ին հիմնադրված ավտոմեքենաշինական գործարանում, որը, որքան էլ զարմանալի է, իրականում եղել է թիվ 447 պետական ավիացիոն գործարանը և պատերազմական տարիներին հենց այստեղ են պատրաստվել ռազմական ինքնաթիռների պահեստամասերը։ Հավաքածուն շարունակում են Երևանի ֆրեզերային հաստոցաշինական և Կիրովականի ճշգրիտ հաստոցաշինական գործարանների հաստոցները, որոնք մի շարք մրցանակների են արժանացել միջազգային ցուցահանդեսներում։      

Հաջորդիվ երաժշտական հատվածն է։ Կրկին զարմացա, երբ պարզեցի, որ 

Ցուցադրված են Հայաստանում պատրաստված ժողովրդական և դասական երաժշտական գործիքներ, ինչպես նաև Մարտունիի «Սիգմա» գործարանի արտադրած էլեկտրոկիթառներ և սինթեզատորներ։ Ներկայացված են Աբովյանի «Սիրիուս» գործարանում 1970 թվականին արտադրված փոքրիկ շարժական «ВЛ100» հեռուստացույցները, ինչպես նաև տարբեր ավտոմագնիտոֆոններ, ռադիոհաղորդիչներ ու ձայնարկիչներ, մասնավորապես, լուսաձայնային մագնիտոֆոնը, այսպես կոչված՝ «Вечер цветомузыка»-ն, որն արտադրվել է ԽՍՀՄ ամենագաղտնի գործարաններից մեկում՝ Երևանի «Բազալտ» գործարանում, որտեղ արտադրել են սուզանավերի պահեստամասեր։

Միկրոէլետրոնիկային նվիրված բաժնում ներկայացված են տարատեսակ նյութեր առաջին համակարգիչների մասին, որոնք նախագծվել և պատրաստվել են նաև Հայաստանում՝ Սերգեյ Մերգելյանի անվան գիտահետազոտական ինստիտուտում, նաև «Նաիրի» տեսակի համակարգչի մասին։ Այս ամենի հետ միասին ցուցադրված են հայ-ամերիկյան համատեղ արտադրության ժամանակակից «Արմթաբեր» ու «Արմֆոններ»։  

### Գիտություն
Գիտության բաժնում ներկայաված են հայկական միջնադարյան վանքերին կից կրթօջախների մասին նյութեր՝ Անիի, Տաթևի, Գլաձորի և Սանահինի, ինչպես նաև ժամանակակից համալսարանները, ԵՊՀ-ն, Ճարտարագիտական համալսարանը և այլն։ Ներկայացված են հայ անվանի գիտնականների մասին նյութեր, մասնավորապես, Օրբելի եղբայրներն ու Գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնադրման պատմությունը, Վիկտոր Համբարձումյանն ու 1946 թվականին նրա կողմից Բյուրականի աստղադիտարանի հիմնադրման մասին նյութերը, աշխարհահռչակ աստղագետ Բենիամին Մարգարյանը և միջազգային գիտական հանրության կողմից հայտնի Մարգարյան գալակտիկաների «Margaryan Galaxies» աշխատությունը, ինչպես նաև Ալիխանյան եղբայրներին ներկայացնող նյութերը։

Ցուցափեղկերով ներկայացված են գիտնականներ, ովքեր անգնահատելի ներդրում են ունեցել գիտության զարգացման գործում և ազգությամբ հայ են։ Այդ թվում՝ 

* Յուրի Ցոլակի Հովհաննիսյանը, որի անունով Մենդելեևի պարբերական աղյուսակի 118-րդ էլեմենտը կոչվում է Օգանեսոն։ Նա պատմության մեջ երկրորդ գիտնականն է (ամերիկացի Գլեն Սիբորգից հետո), որի անունով իր կենդանության օրոք անվանվել է իր սինթեզած տարրըː 
* Անդրանիկ Իոսիֆյանը, որի շնորհիվ իրականացվել են ողջ Խորհրդային Միության էլեկտրոֆիկացման աշխատանքները․ նա  էլեկտրոմեխանիկայի հիմնադիրն է ԽՍՀՄ-ում։ «Վոստոկ» տիեզերանավը, որով Յուրի Գագարինը եղել է տիեզերքում, ամբողջովին հագեցած է եղել Իոսիֆյանի ստեղծած էլեկտրական սարքավորումներով։ 
* Ալեքսանդր Քեմուրջյանը, որը տիեզերագնացության մեջ անգնահատելի ներդրում է ունեցել առաջին լուսնագնաց «Լունախոդ 1»-ի ստեղծման գործում։ 
* Պարիս Հերունին, որը Արագածի լանջին իր նախաձեռնությամբ նախագծել, կառուցել, և օգտագործել է աշխարհում առաջին Ռադիո-օպտիկական աստղադիտակը (ՌՕԴ-54/2,6)։  Ցուցադրված է Հերունու հայելային ռադիոդիտակի մանրակերտը։

2024 թվականի հունիսի 7-ին  Գիտության և տեխնիկայի թանգարանում բացվել է առաջին հայրենական արբանյակ «Հայասաթ-1»-ին նվիրված տաղավար։

## Միջոցառումներ
Թանգարանը կազմակերպում է դասընթացներ և գործնական աշխատանքներ երեխաների և պատանիների համար, որպեսզի խթանի նրանց մեջ սերը դեպի գիտությունը, տեխնիկան ու ճարտարագիտական կրթություն։
* “ElCorr”գազի ծավալի էլեկտրական կարգավորիչ
* «Արմֆլոո» միկրոպրոցեսորի ծախսի չափման համակարգ
* “CAMERTON-2000” ավտոմատացված հեղուկի խտության չափիչ
* Էլեկտրական հաշվիչի չափման և վերահսկման համակարգեր

## Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Երևանի Հովսեփ Էմին փողոցի 123 հասցեում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գիտության և տեխնիկայի թանգարան հիմնադրամ

Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2008 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Երևանի թանգարաններ