Մարտական դանակ

thumb|Հետախույզի դանակ «Բալ»
**Մարտական դանակ**, նախատեսված հակառակորդի կենդանի ուժի ճնշման համար մարտական գործողությունների կամ հատուկ գործողությունների ժամանակ և պաշտոնապես սկսվել է կիրառվել բանակի կամ այլ ուժային կառույցների կողմից։ Այլ դանակները դրանցից տարբերվում են ոչ միայն իրավական կարգավիճակով, այլ նաև գործառնությամբ և կարող են դասակարգվել որպես կտրատող, որսորդական, գոյատևման, հատուկ և այլն։ Կառուցվածքով մարտական դանակը իրենից ներկայացնում է կոնտակտային շեղբավոր ծակող-կտրող զենք կարճ միասայր շեղբով։

Մարտական դանակների նախագծման և պատրաստման ժամանակ հաշվի է առնվում դրանց առաջնային գործառույթը՝ հակառակորդի կենդանի ուժի ոչնչացումը։ Մարտական դանակների շարքին է դասվում նաև սվին-դանակը։

Մարտական դանակները լինում են տարբեր կառուցվածքների։ Կան մարտական դանակներ, որոնք հիմնականում նախատեսված են ծակող հարվածների համար, միակողմանի սրվածքով դանակներ և այլն։ Արևմտյան տերմինաբանության մեջ երբեմն առանձնացնում են ունիվերսալ մարտավարական դանակներ (այդ թվում նաև ծալովի), նմանատիպ անվանումը նախատեսում է անհրաժեշտության դեպքում այդպիսի դանակների կիրառումը մարտական պայմաններում։

## Մարտական դանակներին ներկայացվող պահանջները
Իհարկե, մարտում կարելի է օգտագործել գրեթե ցանկացած դանակ, սակայն առավելագույն արդյունավետության համար ժամանակակից մարտական դանակը պետք է հաշվի առնի դանակով մարտի տեխնիկայի բոլոր առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով իդեալական մարտական դանակը պետք է համապատասխանի ստորև նշված բոլոր պահանջներին։

# Դանակի բռնակը պետք է լինի օվալաձև կամ ձվաձև (ոչ կլոր), որպեսզի ձեռքը զգա շեղբի դիրքը։
# Սայրի երկկողմ սրվածք կամ մասնակի սրվածք (մեկուկեսանոց)։ Միակողմանի սրվածքը բավականին դժվարեցնում է մարտի տեխնիկան՝ ստիպելով ամեն անգամ շրջել դանակը ճիշտ կողմով։
# Շեղբի լայնությունը պետք է լինի առնվազն 30 մմ, ինչը ապահովում է սրվածքի անկյան նվազեցումը սայրի էջքի լայնության հաշվին։ Դա ապահովում է կտրող հատկությունների բարելավումը։
# *Սայրի տերևաձև տեսքը* կամ *շերտավորված սրվածքը* արդյունավետ կտրող հարվածներ հասցնելու համար։ Տերևաձև սայրը թույլ է տալիս հասցնել խորը և լայն ծակող վերքեր և դրա հետ մեկտեղ ունի հիանալի կտրող հատկություն։ Շերտավորված և հետադարձ սրվածքների համատեղումը նույնպես տալիս են դանակին հիանալի կտրող հատկություն։ Երբեմն մարտական դանակները ունենում են նաև ատամնավոր սրվածք։

**Ծանոթագրություն**. Շերտավորված սրվածքը իրենից չի ներկայացնում ալիքաձև կտրող եզրաշերտ կամ ատամնավոր սրվածք։ Շեղբը, որի մոտ սայրի հատվածները սրված են տարբեր անկյունների տակ, նույնպես ունի շերտավորված սրվածք։

thumb|Պատվերով պատրաստված մարտական դանակներ

# Բռնակի սահմանափակչի և խաչարդի առկայությունը։ Սակայն դրանք չպետք է շատ մեծ լինեն, հակառակ դեպքում դրանք կխանգարեն դանակը տեղափոխել մի ձեռքից մյուսը (սահմանափակիչը ծառայում է նրա համար, որպեսզի ծակող հարվածի ժամանակ ձեռքը չսայթակի սայրի վրա, այդ պատճառով սառը զենքը տարբերվում է կենցաղային դանակից սահմանափակչի մեծությամբ)։
# Դանակի ընդհանուր երկարությունը պետք է լինի 22-23-ից մինչև 30 սմ։ 22 սմ-ից կարճ դանակը ունի մարտի չափազանց մոտ հեռավորություն։ 30 սմ-ից երկար դանակը անհարմար է, և այն ավելի հեշտ է հակառակորդի ձեռքից այն հարվածով դուրս գցելը։
# Շեղբի ամրությունը պետք է լինի առնվազն HRC 50-55: Շեղբի ամրությունը թույլ է տալիս ծակել հաստ հագուստը, ինչպես նաև կարող է ծակել կևլարից գործված զրահաբաճկոնը։

**Ծանոթագրություն**. Շեղբի ծակող հատկությունը ավելի շատ կախված է դրա ձևից սայրի կողմից առաջին մի քանի սանտիմետրերի վրա, քան մետաղի ամրությունից։
 
# Շեղբի սայրը պետք է ինչքան հնարավոր է մոտ գտնվի դանակի սիմետրիայի առանցքին։ 
# Դանակի քաշը պետք է լինի մոտ 200-300 գրամ։ Թեթև դանակով ավելի դժվար է հասցնել խորը ծակող հարված, եթե դանակը ծանր է, ապա այն դանդաղեցնում է շարժումը։ 
# Մարտական դանակի պատյանը չպետք է ունենա դանակը պահող ճարմանդներ։ Դանակը պատյանի մեջ պետք է պահվի բացառապես շփման ուժի հաշվին, միայն այս դեպքում կարելի է արագ, մեկ շարժումով հանել այն պատյանից։ Ընդ որում, դանակը չպետք է ընկնի կամ սայթակի պատյանի միջից, անկախ դիրքից և թեքությունից։ Պատյանին առաջադրվող գլխավոր պահանջն է՝ դանակը արագորեն հանելու հնարավորությունը, ինչպես նաև ցանկալի է, որ դանակը հնարավոր լինի հանել մեկ ձեռքով, առանց երկրորդ ձեռքի օգնության։ Պատյանի մեջ դրված դանակը չպետք է խանգարի շարժումներին։ Պատյանից հանելու պահին, այն չպետք է ոչ մի ձայն հանի, որոնք կարող են ձախողել քողարկումը։ 
# Ծանրության կենտրոնը ճիշտ նախագծված դանակում պետք է առավելագույնս մոտ գտնվի բռնակին, այլ ոչ թե շեղբի ծայրին՝ այդպիսով մեծանում է դանակի փոխկապակցվածությունը դաստակի հետ և ձեռքի ուժի ազդեցությունը զենքի վրա և, որպես կանոն, կտրվածքի ուժը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ժամանակակից մարտական դանակները
* Մարտական դանակներ՝ նկարագրություն և պատկերասրահ 
* Մարտական դանակներ՝ բնութագրություններ, մոդելների նկարագրություն, պատմություն 
* Ռուսաստանի մարտական դանակները

## Տես նաև
* Դանակ
* Յակուտական դանակ
* Նետողական դանակ
* Շվեյցարական բանակային դանակ
* Սառը զենք

Կատեգորիա:Դանակներ
Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք