Ռազմավարական խաղ

**Ռազմավարական խաղ** կամ **ստրատեգիական խաղ**, խաղերի տեսակ, որտեղ խաղացողների ինքնուրույն որոշումների կայացման ունակությունները մեծ ազդեցություն են ունենում խաղի արդյունքի վրա։ Գործնականում բոլոր ռազմավարական խաղերը պահանջում են որոշումների շղթայանման ներքին վերլուծություն և, որպես կանոն, բարձր իրավիճակային գիտակցություն։

Ռազմավարական խաղերը նաև դիտվում են որպես ռազմական խաղերի շարունակություն։ Ռազմավարական խաղերը հիմնականում հիմնված են ռազմավարության վրա։ Ռազմավարությունը սահմանելու համար կարևոր են երկու գործոն՝ խաղի բարդությունը և խաղում տեղի ունեցող մասշտաբային գործողությունները, ինչպես, օրինակ, խաղացողների կամ հերոսների տեղադրման ընտրությունը։ Ռազմավարական խաղերը պատկանում են ռազմական խաղերի ավանդույթին, ռազմավարական բաղադրիչը միջինից բարձր է, ունեն որոշակի խաղային կանոններ։ Թեև պատերազմը կենտրոնական թեմա է ռազմավարական խաղերում, այն խաղի ամբողջական բովանդակությունը չէ։

## Պատմություն
Հերթերի վրա հիմնված ռազմավարական խաղերի պատմությունը սկսվում է հին քաղաքակրթությունների ժամանակաշրջանից՝ Հռոմ, Հունաստան, Եգիպտոս, Լևանտ և Հնդկաստան։ Շատ խաղեր լայն տարածում են ունեցել իրենց ծագման տարածաշրջաններում, սակայն դրանցից միայն որոշներն են պահպանվել մինչև մեր օրերը։

Մ.թ.ա. 2500-ական թվականներ թվագրվող Ուրի թագավորական խաղը համարվում է ամենահին սեղանի խաղերից մեկը։ Չնայած այն հաճախ դասակարգվում է որպես հաջողության վրա հիմնված խաղ, ենթադրվում է, որ այն պարունակել է նաև ռազմավարական տարրեր։

Ամենավաղ ռազմավարական խաղերից մեկը, որը մինչ օրս խաղում են, մանկալան է։ Քանի որ որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ մ.թ.ա. 5000-ական թվականներին թվագրվող գտածոներ կարող են լինել մանկալայի տախտակներ, կարծիք է առաջացել, որ մանկալան կարող է լինել աշխարհում հայտնի ամենահին ռազմավարական խաղը, սակայն այդ պնդումը վիճարկվել է։

Մեկ այլ ռազմավարական խաղ, որը դիմացել է ժամանակի փորձությանը, շախմատն է, որը ծագել է Հնդկաստանում՝ մ.թ. 6-րդ դարում։  Խաղը արևմուտք է տարածվել առևտրային ուղիների շնորհիվ, ստացել է ավելի բարձր սոցիալական կարգավիճակ, քան շատ այլ խաղեր։ Շախմատը հմտության և տակտիկական մտածողության խաղ է, որտեղ անհրաժեշտ է մի քանի քայլ առաջ մտածել՝ հակառակորդի քայլերը կանխազգալու և հաղթելու համար։

## Տեսակներ
### Աբստրակտ ռազմավարական խաղեր
**Աբստրակտ ռազմավարական խաղերում** խաղը կամ առհասարակ կապված չէ թեմատիկ գաղափարի հետ, կամ կապն այդ գաղափարի հետ շատ թույլ է։ Խաղի կանոնները չեն փորձում վերարտադրել իրականությունը, այլ գործում են ըստ խաղի ներքին տրամաբանության։

Աբստրակտ ռազմավարական խաղերում չպետք է լինեն պատահականության տարրեր կամ թաքնված տեղեկատվություն։ Այսպիսի խաղեր են օրինակ, շախմատ և գո խաղերը**։** Սակայն շատ խաղեր, որոնք համարվում են աբստրակտ ռազմավարական, իրականում չեն համապատասխանում այդ չափանիշներին․ օրինակ՝ նարդի, *[[Octiles]]*, *[[Can't Stop]]*, *[[Sequence]]* և *[[Mentalis]]* խաղերն անվանվել են «աբստրակտ ռազմավարական», թեև պարունակում են պատահականության տարրեր։

Կա նաև ոչ իդեալական աբստրակտ ռազմավարական խաղերի ավելի փոքր ենթախումբ, որտեղ օգտագործվում է թաքնված տեղեկատվություն, սակայն առանց պատահականության տարրերի։ Օրինակ՝ «Ստրատեգո» սեղանի խաղը։

### Թիմային ռազմավարություն
Թիմային ռազմավարության վրա կենտրոնացած խաղերից մեկը բրիջն է։ Այս սեղանի խաղը խաղում են երկու թիմ՝ յուրաքանչյուրը երկու խաղացողով։ Խաղի ընթացքում թիմերի հարձակողական և պաշտպանողական կարողությունները մշտապես փոփոխվում են՝ կախված խաղի ընթացքից։ Որոշ մասնագետներ պնդում են, որ այս խաղի միջոցով զարգացվող ռազմավարական կարողությունները և հմտությունները կիրառելի են նաև բիզնես միջավայրում, և որ նման խաղերը նպաստում են ռազմավարական մտածողության զարգացմանը։

### Գերմանական ոճի սեղանի խաղեր
Գերմանական ոճի սեղանի խաղերը խաղերի հարաբերականորեն նոր ժանր են, որոնք գտնվում են աբստրակտ ռազմավարական և սիմուլյացիոն խաղերի միջև։ Դրանք սովորաբար ունեն պարզ կանոններ, կարճ կամ միջին տևողություն, անուղղակի փոխազդեցություն և աբստրակտ բաղադրիչներ։ Այս խաղերը մեծապես կենտրոնացած են ռազմավարության վրա՝ նվազեցնելով պատահականության և բախման դերը, հակված լինելով տնտեսագիտական, ոչ թե ռազմական թեմաների, և սովորաբար խաղի ավարտին բոլոր խաղացողներին պահում են ներգրավված վիճակում։

### Սիմուլացիա
Սիմուլացիոն խաղերը իրենցից ներկայացնում են իրական իրավիճակների, որոշումների և գործընթացների սիմուլյացիա։ Խաղի կանոնների մեծ մասը ընտրված է այնպես, որ արտացոլի այն, թե իրական կյանքում ինչ հետևանքներ կունենան խաղացողների գործողությունները։ Աբստրակտ խաղերը հնարավոր չէ ամբողջությամբ առանձնացնել սիմուլյացիաներից, ուստի խաղերը կարելի է դիտարկել որպես շարունակականություն՝ գրեթե ամբողջությամբ աբստրակտ խաղերից (օրինակ՝ *[[Abalone]]*) մինչև գրեթե լիարժեք սիմուլյացիոն խաղեր (օրինակ՝ *[[Diceball!]]* կամ *[[Strat-o-Matic Baseball]]*)։

### Ռազմական (պատերազմական) խաղեր
աջից|մինի|Գերմանական պատերազմական ռազմական խաղ (1824)
**Ռազմական  (պատերազմական)** **խաղերը** զինված բախումների, արշավների կամ ամբողջական պատերազմների սիմուլյացիաներ են։ Դրանք առաջարկում են իրավիճակներ, որոնք նման են պատմական պատերազմների առաջնորդների դիմակայած իրավիճակներին։ Այդ իսկ պատճառով ռազմական խաղերն ընդգծված սիմուլյացիոն տարրեր ունեն։ Չնայած բոլոր ռազմական խաղերը ռազմավարական են, դրանք կարող են լինել նաև *ստրատեգիական* կամ *տակտիկական*՝ զինվորական տերմինաբանությամբ։ Խաղերի ստեղծող Հ․ Գ․ Ուելսը գրել է. «որքան լավն է այս սիրալիր փոքրիկ պատերազմը, քան իրական պատերազմը»։

Պատմականորեն ռազմական խաղերը խաղացվել են օգտագործելով  տեղանքի, մարդկանց ու տեխնիկայի մանրակերտեր՝ խաղային վիճակը պատկերելու համար։ Մյուս տարբերակը խաղատախտակային խաղերն են՝ սովորաբար կարտոնե նշաններով և վեցանկյուն քարտեզներով։

### Ռազմավարական տեսախաղեր
**Ռազմավարական տեսախաղերը** դասակարգվում են ըստ խաղի ընթացքի՝ իրական ժամանակի ռազմավարության տեսախաղեր կամ հերթափոխային ռազմավարության վրա հիմնված տեսախաղեր։ Հաճախ համակարգիչը ծրագրավորված է նմանակելու մարդուն և վարելու ռազմավարական մտածողությամբ կողմի վարքագիծ՝ բանակների կառավարում, շինությունների կառուցում և այլ, նկամ մոդելավորել առանձին ստորաբաժանումների «բնազդային» գործողությունները, առանց որոնց խաղերը չափազանց ձանձրալի կլինեին խաղացողի համար (օրինակ՝ գյուղացու համար փախչել հարձակումից, այլ ոչ թե անշարժ կանգնել, մինչև խաղացողը այլ կերպ չհրամայեր)։ Այդ պատճառով նման խաղերում մեծ կարևորություն է տրվում արհեստական բանականությանը։

## Տես նաև
* Հավանականության խաղ
* Հմտության խաղ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղերի ժանրեր
Կատեգորիա:Ռազմավարություն
Կատեգորիա:Սեղանի խաղեր