open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ամրոց անիվների վրա

**«Ամրոց անիվների վրա»** (), խորհրդային գեղարվեստական սև-սպիտակ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Օլեգ Լենցիուսը 1960 թվականին Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Ֆիլմը նկարահանվել է իրական իրադարձությունների հիման վրա և ներկայացնում է Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերի լեգենդար դրվագներից մեկը։

Կանևի շրջանում 1941 թվականի օգոստոսին կապիտան Պ. Կ. Իշչենկոյի հրամանատարության ներքո գտնվող թիվ 56 զրահամեքենան, փակելով Դնեպրի վրայով անցումները, հերոսաբար մարտնչում է օկուպանտների դեմ՝ կրելով մեծ կորուստներ։ Նրա խնդիրն է դադարեցնել ֆաշիստների առաջխաղացումը և ճեղքել պաշարման օղակը՝ ստեղծելով փրկարարական միջանցք խորհրդային զինվորների համար։ Այն բանից հետո, երբ թշնամին ռմբակոծության միջոցով շարքից հանում է զրահամեքնան, անձնակազմը ոչնչացնում է իր նյութական բազան ու միանում պաշտպանվող հրաձգային ստորաբաժանումներին։

## Դերերում
* Բորիս Դմոխովսկի – *բանակի հրամանատար Ուսով
* [[Գրիգորի Միխայլով]] – *զրահամեքեքնայի հրամանատար
* Վասիլի Վեկշին – *կոմիսար Սամարին
* Անդրեյ Խլեբնիկով – *ավագ Գոգոլկո
* Միխայիլ Պուգովկին – *Վոժժով 
* Նատալյա Նաում – *Նադեժդա 
* Պավել Դուբաշինսկի – *Յուրկո
* Անվար Տուրաև – *Եսետ Իսմայիլի
* Բորիս Խարիտոնով – *ռադիստ
* [[Նիկոլայ Կոզլենկո]] – *Դոբրիլչենկո
* Վլադիմիր Միշակով – *մեքենավար Ժուր
* Վլադիմիր Կորշուն – *Իվանենկո
* Ալեքսանդր Անուրով – *կապիտան Բոնդարենկո
* Ստեպան Բիրիլլո – *գեներալ ֆոն Լյուտվից
* Վլադիմիր Վոլկով – *մարտիկ
* Ալեքսեյ Բունին – *Օստապ Կոռնեևիչ, Նադյայի հայրը
* Նիկոլայ Կրյուկով – *Վալտեր ֆոն Լյուտվից
* Նատալյա Կանդիբա – *մայր
* Բորիս Իվչենկո – ''էպիզոդ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ամրոց անիվների վրա»

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Տետրալոգիա

**Տետրալոգիա** (  «չորս» +  «ուսուցում»), **տետրապտիխ** (от  «քառակառուցվածք»), գրական, երաժշտական կամ կինեմատոգրաֆիական ստեղծագործություն, որը բաղկացած է չորս մասից, որոնք միավորված են սյուժեով և հեղինակային մտահաղացմամբ։ Սովորաբար, այս մասերը տպագրվում կամ թողարկվում են առանձին։

Այս ամբողջական քառամաս ստեղծագործությունը կարող է բնութագրվել կերպարների միասնությամբ, սյուժետային և կոմպոզիցիոն կառուցվածքով, բոլոր մասերի գործողության վայրով և ժամանակով։ Յուրաքանչյուր առանձին հատված ընկալվում է որպես ինքնուրույն ավարտուն արվեստի ստեղծագործություն և որպես մեծ ստեղծագործության մաս։

Երբեմն օգտագործվում է այս տերմինի **քվադրոլոգիա** ( «չորս») հոմանիշ տարբերակը, որը առաջին անգամ արձանագրվել է 1865 թվականին։ Հաճախ օգտագործվում է ֆիլմերի շարքում, ինչպիսին է «Օտարը»։

## Հին հունական տետրալոգիա
Հունական ծագում ունեցող տերմինը սկիզբ է առնում անտիկ թատրոնից, որտեղ մրցել են բանաստեղծները, յուրաքանչյուրը հանդես է եկել կամ եռերգությամբ՝ երեք ողբերգություններով՝ կապված սյուժեներով, կամ տետրալոգիայով՝ երեք ողբերգություններով ու սատիրների դրամայով՝ ողբերգությունների սյուժեի զվարճալի լրացմամբ։ Էսքիլեսից հետո սատրիների դրամայի անկախությունը տետրալոգիայից սովորական է դարձել։

## Տես նաև
* Ֆալլոյի տետրադա - բնածին սրտի արատներ

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Գրական ժողովածուներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Գրականություն
Կատեգորիա:Գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր ըստ տեսակի
Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Ժողովածուներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործություններ
Bangtan Boys խմբի տեսագրություն

**Bangtan Boys խմբի տեսագրություն**,  էջ, որտեղ ներկայացված է հարավկորեական BTS բոյ բենդի պաշտոնական տեսանյութերի ցանկը։ Big Hit Entertainment-ի ղեկավարության ներքո յոթ մասնակիցներից բաղկացած խումբը իր առաջնաելույթը կատարել է 2013 թվականին։ Խմբի տեսագրությունը ներառում է պաշտոնական տեսահոլովակներ (ինչպես ճապոներեն, այնպես էլ կորեերեն) և պարային տարբերակներ։

## Պաշտոնական տեսահոլովակներ
### Կորեերեն

### Ճապոներեն

#### Մասնակիցների անհատական տեսահոլովակներ

#### Թրեյլերներ և մինի ֆիլմեր

## Պարային տարբերակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BTS
Ամեն ինչ վերցնում ենք մեզ վրա

**«Ամեն ինչ վերցնում ենք մեզ վրա»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Եվգենի Շերստոբիտովը 1980 թվականին Բորիս Վորոբյովի «Ալեբախություն Կատոմարիի մոտ» վիպակի հիման վրա։

## Սյուժե
Ընթանում են Հայրենական մեծ պատերազմի վերջին ամիսները։ Հատուկ նշանակության նավաստիների խումբն ավագ լեյտենանտ Բալանդինի ղեկավարությամբ ստանում է հատուկ կարևորության գաղտնի հրաման՝ ներթափանցել թշնամու թիկունք և ոչնչացնել գերմաանցիների կողմից ջրասույզ արված հեղուկանավերի և հիդրոինքնաթիռների վրա գտնվող հրանոթային սարքավորումները, որպեսզի ապահովի խորհրդային դեսանտային զորքերի ազատ վայրէջքը։ Ինը կոմունիստ-կամավորականներից կազմված ջոկատին մեկ է օր տրված հրամանի կատարման համար, հետախուզական տվյալները բացակայում են, դիվերսիոն խումբը պետք է հույսը դնի միայն իր ուժերի վրա, ամեն ինչ վերցնի իր վրա։

## Դերերում
* Վլադիմիր Նիկիտին – *Բալանդին, ավագ լեյտենանտ, խմբի ղեկավար 
* [[Գեորգի Դվորնիկով]] – *Ֆեոդոր Կալինուշկին, առաջին կարգի ավագ 
* Ալեքսանդր Կիրիլին – *Վլաս Շերգին, գլխավոր ավագ 
* [[Ալեքսանդր Չեռնյավսկի]] – *Իվան Ռինդա, առաջին կարգի ավագ 
*  Ալեքսեյ Օորժակ – *Մունկո Լապցույ, ավագ նավաստի 
* [[Վալերի Պանարին]] – *Եգոր Մուխին, երկրորդ կարգի ավագ 
* Վիկտոր Ստեպանենկո – *Օդինցով, սերժանտ, ռադիստ 
* [[Իգոր Չեռնիցկի]] – *Վլադիմիր Կոլոսով, ավագ նավաստի 
* Ալեքսանդր Պարխոմենկո – *Սեմյոն Լադոգա, երկրորդ կարգի ավագ 
* [[Պավել Մորոզենկո]] – *ծովակալ 
* Ստանիսլավ Կորենև – *առաջին կարգի կապիտան 
* [[Նինա Իլյինա]] – *Ֆեոդորի դուստրը

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Եվգենի Շերստոբիտով 
* Ռեժիսոր՝ Եվգենի Շերստոբիտով 
* Օպերատոր՝ Միխայիլ Չյոռնի 
* Նկարիչ՝ Պյոտր Սլաբինսկի 
* Կոմպոզիտոր՝ Միխայիլ Բոյկո

## Թողարկում DVD
* 2010 թվականին ֆիլմը թողարկվել է «Ցենտրալ Փարթներշիպ» կոլեկցիոն հրատարակության կազմում «Երկնագույն էկրանի մոտ» շարքում՝ «Մեծ պատերազմի հերոսները։ Դիվերսանտներ և հատուկ նշանակության ջոկատայիններ»։ Ժողովածուում տեղ են գտել նաև «Ապրել մինչև լուսաբաց», «Ես Խորթիցան եմ» և «Ամրոց» ֆիլմերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Սամուիլ Ռոսին

**Սամուել Իզրայիլովիչ Ռոսին** ( - **Շմուել Ռոսին**, ), հրեա խորհրդային բանաստեղծ, գրող և թարգմանիչ, դրամատուրգ։ Գրել է իդիշով։

## Կենսագրություն
Շմուել Ռոսինը ծնվել է Շումյաչի բնակավայրում՝ սայլապանի ընտանիքում։ Հեդերն ավարտելուց հետո ստիպված է եղել թողնել ուսումը, աշխատել է որպես ներկարար, թիթեղագործ, ապրել է Եկատերինոսլավում, Խարկովում, Օդեսայում, Պենզայում, Ղրիմի հրեական գյուղատնտեսական գաղութներում։ Եղել է Բունդի անդամ։ 1921 թվականից ապրել է Մոսկվայում, աշխատել է մանկապարտեզում որպես դաստիարակ։

Առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են Մինսկի «Վեկեր» (Զարթուցիչ) թերթում 1917 թվականին։ Բանաստեղծություններ և պատմվածքներ է տպագրել «Պրոլիտ», «Յունգվալդ» (Երիտասարդություն), «Սովետիշ», «Ֆորպոստ», «Սովետիշե լիտերատուր» (Խորհրդային գրականություն), «Շտերն» (Աստղ), «Դի ռոյտե Վելտ» (Կարմիր աշխարհ), «Շտրոմ» (Հոսք), մի շարք այլ ամսագրերում։

Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուները լույս են տեսել 1919 թվականին «Բոբե-մայսես» (Տատիկի հեքիաթներ, բանաստեղծություններ և պոեմներ) Եկատերինոսլավում և «Մոյերկեպլե» (Խեցիներ, քնարական բանաստեղծություններ) Խարկովում։ Նրանց հաջորդել են «Շայն» («Փայլ» պոեմ, Մոսկվա, 1922), «Ցու Ալե ցու ունդզ» (Մեզ բոլորիս, Մոսկվա, 1929), «Զին ուն թեխտեր» (Որդիներ և դուստրեր, պոեմ, 1934), «Հունձ» (1935), «Գեկլիբենե վերկ» (Ընտրյալ ստեղծագործություններ, Մ., 1936), «Միթ դի էրշտե» (Առաջինների հետ, 1937), «Սիրահարված» (1938), «Լիդեր վեյգն տատն» (Բանաստեղծություններ հոր մասին, 1939), «Ունդզեր Ռու» (Մեր անդորրը, 1940), «Տրայհայթ» (Հավատարմություն, պոեմ, Մոսկվա, 1941), «Դի դերվահունգ» (Զարթոնք) պիեսը։

1931 թվականին լույս է տեսել կոմպոզիտոր Զինովի Կոմպանեեցի «Հրեական զանգվածային երգի» (դաշնամուրի ուղեկցությամբ երգելու համար) նոտային հրատարակությունը՝ Շմուել Ռոսինի (ռուսերեն տեքստը՝ Ս. Բոլոտինի, Մ., Գոսմուզիզդատ) խոսքերով։ Ռուսերենից իդիշի է թարգմանել ռուսերեն, հայերեն և հունգարերեն լեզուներից։

1941 թվականի հուլիսին կնոջ հետ կամավոր միացել է Գրողների վաշտին, երկուսն էլ զոհվել են 1941 թվականի աշնանը՝ Վյազմայի մոտ մղված պաշտպանական մարտերում։ «Ընտրյալ» ժողովածուն ռուսերենով հրատարակվել է հետմահու 1958 թվականին (Մ., Սովետսկի պիսատել), բանաստեղծությունները ներառվել են նաև «Խորհրդային բանաստեղծներ, որոնք ընկել են «Հայրենական մեծ պատերազմում» (Լ., Սովետսկի պիսատել, 1965 թվական), «Մեծ հայրենական։ Բանաստեղծություններ և պոեմներ» (Մ., Գեղարվեստական գրականություն, 1970 թվական, հատոր 2) և «Խորհրդային հրեական պոեզիա» (կազմող՝ Ա. Վերգելիս, Մ. Գեղարվեստական գրականություն, 1985) ժողովածուներում։

Դուստրը՝ Էրա Սամուիլովնա Ռոսինան (ծնվ.՝ 13 դեկտեմբերի, 1929), եղել է մոլդովացի գրող Իոն Դրուցեի կինը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Стихи Шмуэла Росина
* С. И. Росин

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Նիկոլայ Աֆրամեև

**Նիկոլայ Սերգեևիչ Աֆրամեև** (, ), ռուս խորհրդային արձակագիր, գրական ֆունկցիոներ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1894 թվականին երկաթուղային մեքենավարի ընտանիքում։ Ավարտել է Վյազմայի վարժարանը (1912), ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ։ 1913 թվականին տեղափոխվել է իրավագիտության ֆակուլտետ, սակայն շուտով կալանավորվել է գործադուլի կոչ անելու համար։ Որոշ ժամանակ ապրել է Վյազմայում, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո տեղափոխվել է Մոսկվա։ Աշխատել է որպես գթասրտության եղբայր տիֆային հիվանդանոցում, ապա Քաղաքների միության տրանսպորտային բաժնում (որտեղ ընկերացել է Իվան Երոշինի հետ) և Մոսկվայի խորհրդի տրանսպորտային բաժնում։ 1919 թվականին գործուղվել է Սիմբիրսկ, որտեղ աշխատել է որպես պարենգործակալ, ապա նահանգային պարենային կոմիտեում և նահանգային միությունում։

1921 թվականին վերադարձել է Մոսկվա, աշխատել Ցենտրոսոյուզում։ 1922 թվականի գարնանը միացել է «Твори!» պրոլետարական գրական խմբին, նույն տարվա աշնանը խմբի մասնակիցների մեծ մասի հետ ընդունվել է ԲԳԳԻ, որն ավարտել է 1925 թվականին։ 1924 թվականին ընդունվել է «Кузница» (հայ․՝ «Դարբնոց») խումբ։

1927 թվականից շատ է զբաղվել գրական-կազմակերպչական գործունեությամբ՝ սկզբում ՄԳևԿԴՄ-ում, ապա «Դարբնոցի» և Լիտֆոնդի քարտուղարությունում։ Եղել է «Մալեևկա» ստեղծագործական տան կազմակերպիչներից մեկը։ 1934 թվականին դարձել է Խորհրդային գրողների միության անդամ։

1941 թվականի հուլիսին ընդգրկվել է ժողովրդական աշխարհազորայինների մեջ, ծառայել «Գրողների վաշտում»։ Անհետ կորել է 1942 թվականի մարտին։

## Ստեղծագործություն
Առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1917 թվականին «Դերևենսկայա պրավդա» թերթում, հաջորդ տարիներին պարբերականում հայտնվել են ևս մի քանիսը։ Պրոֆեսիոնալա մակարդակում զբաղվելով գրականությամբ՝ բանաստեղծություններ այլևս չի գրել, անցել է արձակի։ 1932 թվականից հետո չի տպագրվել։ Մաքսիմ Գորկու «Մալվա» պատմվածքի և «Մայրը» (1940) վիպակի հիման վրա գրել է ռադիոյի բեմադրություններ։

### Գրքեր
* Слободка и другие рассказы. Л., 1925
* Беспокойные (повесть). М., 1927
* Заноза (повести и рассказы). М., 1930
* Славные дни. М., 1932

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Краткая автобиография // Строка, оборванная пулей. М., 1976, с. 71—73
* Писатели Москвы — участники Великой Отечественной войны. М., 1997

## Արտաքին հղումներ
* Память народа
* Фонд Н. С. Афрамеева в РГАЛИ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արձակագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Ֆարհադի սխրանքը

**«Ֆարհադի սխրանքը»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալբերտ Խաչատուրովը 1967 թվականին հերոսական դրամայի ժանրում։

Ֆիլմը նկարահանվել է Կալինինգրադի մարզում։ Ֆարհադի դերի համար Ջավլոն Խամրաևն ստացել է Ուզբեկստանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստի կոչում։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։

Ձախողված տանկային ճեղքման ժամանակ կապիտան Ֆարհադ Աբասովը գերի է ընկնում։ Գերմանացի գեներալ Հոֆմանը որոշում է փորձ կատարել. հրետանային կրակի տակ Ֆարհադը վարպետորեն տանում է «Տ-34» տանկը պայթյունների միջով՝ միայնակ ճեղքելով պաշտպանական գիծը։

Հոֆմանը հիացած է Ֆարհադի քաջությամբ ու վարպետությամբ, սակայն, չհասնելով անհրաժեշտ վկայությունների, հրամայում է նրան գնդակահարել։ Հոֆմանի հետ խոսակցության ընթացքում Ֆարհադը հարվածում է նրան և ռուս թարգմանչուհի Վերայի օգնությամբ փախչում է։ Գրավված գերմանական տանկով նրանց հաջողվում է որոշ ժամանակով փախչել հետապնդումից։

Ֆարհադը Վերային հանձնարարում է հասնել յուրայինների մոտ, իսկ ինքը զոհվում է՝ խոցելով գերմանական ռազմական էշելոն։

## Դերերում
* Ջավլոն Խամրաև – *Ֆարհադ Աբասով, կապիտան, տանկիստ
* Վիա Արտմանե – *Վերա, թարգմանիչ
* Լայմոնաս Նորեյկա – *Հոֆման, գերմանացի գեներալ
* Վալենտինս Սկուլմե – *Հասսել
* Մադինա Մահմուդովա
* Վոլդեմար Ակուրատերս
* Գենադի Ֆրոլով
* Հիքմատ Լատիպ – ''բամբակագործ
* Նկարահանումներին մասնակցել են նաև Մերձբալթյան ռազմական օկրուգի զինծառայողները։

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Իբրահիմ Ռահիմ
* Ռեժիսոր՝ Ալբերտ Խաչատուրով
* Օպերատոր՝ Տրայկո Էֆտիմովսկի
* Նկարիչ՝ Վադիմ Դոբրին
* Կոմպոզիտոր՝ Ռումիլ Վիլդանով
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Իսրայել Արկաշևսկի
* Ֆիլմի տնօրեններ՝ Մ. Իշևսկի, Ն. Իսլամով

## Տեխնիկական տվյալններ
* Արտադրություն՝ Ուզբեկֆիլմ
* Գեղարվեստական ֆիլմ, մեկ սերիա, հեռուստատեսային, սև-սպիտակ
* Տևողությունը՝ 77 րոպե։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ֆարհադի սխրանքը» Кино—Театр կայքում

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կենսաբազմազանության միջազգային օր

**Կենսաբազմազանության միջազգային օր** (ՄԱԿ-ի մյուս պաշտոնական լեզուներով՝ , , , չինարեն՝ 生物多样性国际日, ), ամենամյա տոն, որը նշվում է 2001 թվականից՝ մայիսի 22-ին։

## Պատմություն
Միջազգային օրը հռչակվել է 1995 թվականին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի հատուկ բանաձևով (No. A/RES/49/119)՝ հիմք ընդունելով կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի խորհրդաժողովի հանձնարարականը, որը տեղի է ունեցել 1992 թվականին։ Բանաձևով օրը նշանակվել է դեկտեմբերի 29-ին, երբ ուժի մեջ է մտել հռչակագիրը։ Բայց հետագայում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան կենսաբազմազանության միջազգային օրը տեղափոխել է մայիսի 22-ին՝ կոնվենցիայի ստորագրման օրը ( № A/RES/55/201 բանաձև)։ Տեղափոխությունը, որն արվել է 2000 թվականին հռչակագրի խորհրդաժողովի մասնակիցների կողմից, նպատակ ուներ իրադարձության նկատմամբ ավելի շատ ուշադրություն հրավիրել։

Պարբերաբար հրապարակվում են ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի ուղերձները կենսաբազմազանության միջազգային օրվա կապակցությամբ։ 2005 թվականի ուղերձում, մասնավորապես, ասվում է, որ կենսաբազմազանությունը գործոն է, որի վրա հիմնվում է կայուն զարգացումը, և որն ապահովում է հասարակության պաշտպանությունը անկանխատեսելի ցնցումների հետևանքներից։

## Օրվա թեմա
* 2021 թվական - «Մենք #ForNature լուծման մասն ենք»
* 2020 թվական - «Մեր լուծումները հանուն բնության»
* 2019 թվական - «Մեր Կենսաբազմազանությունը, մեր Սնունդը, մեր Առողջությունը»
* 2018 թվական - «Կենսաբազմազանության ոլորտում կենսագործունեության 25-ամյակի տոնում»
* 2017 թվական - «Կենսաբազմազանություն և կայուն զբոսաշրջություն»
* 2016 թվական - «Կենսաբազմազանության թեմատիկայի արդիականացում, մարդկային կյանքերի և նրանց ապրուստի միջոցների աղբյուրի պահպանում»
* 2015 թվական - «Կենսաբազմազանություն՝ կայուն զարգացման նպատակով»
* 2014 թվական - «Կղզիների կենսաբազմազանություն»
* 2013 թվական - «Ջուր և կենսաբազմազանություն»
* 2012 թվական - «Ծովերի կենսաբազմազանություն»
* 2011 թվական - «Անտառների կենսաբազմազանություն»
* 2010 թվական - «Կենսաբազմազանություն զարգացման և աղքատության բեռի թեթևացման համար»
* 2009 թվական - «Զավթողական օտար տեսակներ»
* 2008 թվական - «Կենսաբազմազանություն և գյուղատնտեսություն»
* 2007 թվական - «Կլիմայի փոփոխություն և կենսաբազմազանություն»
* 2006 թվական - «Կենսաբազմազանության պաշտպանությունը չոր վայրերում»
* 2005 թվական - «Կենսաբազմազանություն․ կյանքի ապահովագրություն մեր փոփոխվող աշխարհում»
* 2004 թվական - «Կենսաբազմազանություն․ սնունդ, ջուր և առողջություն բոլորի համար»
* 2003 թվական - «Կենսաբազմազանություն և պայքար աղքատության դեմ․ կայուն զարգացման մարտահրավերներ»
* 2002 թվական - «Նախատեսված է անտառային կենսաբազմազանության համար»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միջազգային օրը ՄԱԿ-ի կայքում
* Միջազգային օրը «Կենսաբանական բազմազանության մասին հռչակագրում» 
* ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի ուղերձը 2005 թվականի Կենսաբազմազանության միջազգային օրվա առթիվ
* Կենսաբազմազանության միջազգային օր, 2014

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Մայիսի տոներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կոսովոյի հուշարձաններ

**Կոսովոյի հուշարձաններ**, ներառում է բոլոր հուշարձանները, որոնք գտնվում են Կոսովոյում։ Կոսովոն ունի բազմամշակութային և հարուստ մշակութային ժառանգության՝ սկսած բրոնզե դարից, Հռոմից, Բյուզանդիայից և Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջաններից։ Կոսովոյում հուշարձանների մեծ մասը կառուցվել են տեղական նյութերից, արհեստագործների կողմից, այն պայմաններում, որոնց վրա ազդել են Կոսովո ներխուժած կայսրությունները։
Հուշարձանները, որոնք դեռ կան, պատկանում են բյուզանդական, սերբական ուղղափառ եկեղեցիներին և Օսմանյան կայսրությանը։ Դրանք ունեն պատմական, մշակութային, ճարտարապետական և գեղարվեստական արժեք։ Անտիկ քաղաքների, բյուզանդական և ուղղափառ եկեղեցիների ու վանքերի շարքում, Օսմանյան կայսրության մզկիթների, թուրքական բաղնիքների կողքին ծաղկում էր հասարակ ժողովրդի շինարարական մշակույթը (բնակելի կացարանները)։

Կոսովոյի հուշարձանները եզակի ընդհանուր ժառանգություն են, որի պահպանման համար հասարակությունը պատասխանատվություն է կրում, որպեսզի դրանց իսկությունը փոխանցվի ապագա սերունդներին։
Ճարտարապետության բնագավառում կարևոր են բնիկ առանձնահատկությունները, որոնք Բալկաններում համարվում են ամենայուրահատուկը, հայտնին։
Կոսովոն ունի ռազմավարական աշխարհագրական դիրք, քանի որ Կոսովոյի տարածքով անցնում էին բնական երթևեկության գծեր և ճանապարհներ, որոնք կարևորություն ունեին մշակութային շարժումների, մշակութային ժառանգության, պատմական և արվեստի զարգացումների համար։ 1998-1999 թվականների վերջին պատերազմի ընթացքում ռազմական ուժերի կողմից սիստեմատիկորեն թիրախավորվում էին ավելի քան 500 հուշարձաններ, որտեղ դրանց ավելի քան 80%-ը ոչնչացվում է, այրվում կամ վնասվում։ Դրանցից շատերից միայն շինարարական պատերն են մնացել։

thumb|280px|right|Գրացանիցա եկեղեցի, ՅՈԻՆԵՍԿՈ -յի համաշխարհային ժառանգություն

### Եկեղեցիներ
**Գրացանիցա եկեղեցին** սերբական օրթոդոքս եկեղեցի է, այն հիմնադրվել է սերբական թագավոր Ստեֆան Միլյուտինի կողմից 1321 թվականին։ Այն գտնվում է Գրացանիցայում և սերբա-բյուզանդական ճարտարապետության ոճին է պատկանում։ Եկեղեցին հայտնի է իր պատկերներով։ Պատկերները և ձեռագրերը գեղարվեստական մեծ արժեքներ են։ Այն 1947 թվականին Սերբիայի Հանրապետության կողմից հայտարարվել է բացառիկ նշանակության մշակութային ժառանգություն
: 2006 թվականի հուլիսի 13-ին ներառվել է ՅՈԻՆԵՍԿՈ-յի մշակութային ժառանգության ցանկում Կոսովոյի միջնադարյան ժառանգության անվան տակ Visoki Dečani կայքում, որը ընդհանուր առմամբ տեղադրված է Վտանգի տակ գտնվող Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Համաձայն 1957, 1963 և 1964  թվականների հնագիտական պեղումների՝ այս եկեղեցին կառուցվել է 13-րդ դարի եկեղեցու ավերակների վրա, որն էլ կառուցված էր եղել 6-11-րդ դարի քրիստոնեական բազիլիկ եկեղեցու հիմքի վրա։ Քրիստոնեական բազիլիկը, որը եպիսկոպոսության կենտրոնն էր, 13-րդ դարում վերակառուցվում է։
Այն նվիրված էր Գրացանիցայի օրհնյալ տիկնոջը՝ Տեոտոկոսին։ Այս եկեղեցին հիշատակվել է նաև Բենեդիկտոս XI Պապի կողմից 1303 թվականին։ Միայն եկեղեցին է մնացել նախնական վանական համալիրից, որը նախատեսված էր որպես Լիպլջանի եպիսկոպոսների նստավայր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Միխայիլ Չերեմնիխ

**Միխայիլ Չերեմնիխ** (, ), խորհրդային գծանկարիչ, ծաղրանկարիչ, գրքերի պատկերազարդող, պաստառների վարպետ։

ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկ։ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ։ Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Տոմսկի գիմնազիան, ընկերություն է արել Ն. Կոտովի հետ։ Նկարել սովորել է նկարիչ Ս. Պրոխորովի մոտ, որը նկարչության դասավանդման մեթոդիկան ղեկավարել է իր ուսուցչի` Պավել Չիստյակովի սկզբունքներով։

1911-1917 թվականներին սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում` Կոնստանտին Կորովինի և Ս. Մալյուտինի մոտ։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, քաղաքական պատերազմի ժամանակ ստեղծել է քարոզչական պլակատներ («Պետք է պատրաստ լինել», «Որպեսզի այդ ձեռքից դանակ չընկնի, հակաֆաշիստական ճակատը պետք է ուժեղացնել»)։ 1919 թվականին ստեղծել է առաջին «ՌՈՍՏԱ պատուհանը»։

Եղել է «ՏԱՍՍ պատուհանի» և «Կրոկոդիլ» լրագրի ստեղծողներից մեկը։

1949-1962 թվականներին դասավանդել է Վ. Սուրիկովի անվան Մոսկվայի գեղարվեստական ինստիտուտում։ Համագործակցել է «Անաստվածը դազգահի մոտ», «Սմեխաչ» լրագրերի հետ։ Հակակրոնական այբուբենի հեղինակն է։ Եղել է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ։

Մ. Չերմենիխը թաղվել է Մոսկվայի Կոլումբարիումի Նովոդևիչ գերեզմանատանը։

Նրա առաջին կինը Ռաիսա Վինագրադովան էր։ Երկրորդ կինը Նինա Չերմենիխն էր, որը ամուսնու օգնականը, ընկերը, տեքստերի և պաստառների հեղինակն էր։ Նկարչի մահից հետո նա մի գիրք է գրել` նվիրված ամուսնու հիշատակին։

## Մրցանակներ
* Երկրորդ աստիճանի Ստալինյան մրցանակ (1942)` քաղաքական պլակատներ և «ՌՈՍՏԱ պատուհաններում» ծաղրանկարների համար  
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1952 թվական)
* «Պատվո շքանշանի»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ծաղրանկար
* Ծաղրանկարի մեծ հանրագիտարան

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Border: Day One

«**Border: Day One**», հարավկորեական Enhypen բոյ բենդի դեբյուտային մինի ալբոմը։ Այն թողարկվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 30-ին՝ Belift Lab, Genie Music և Stone Music Entertainment լեյբլների միջոցով։ Ալբոմը կազմված է վեց երգերից, ներառյալ գլխավոր՝ «Given-Taken» սինգլից։

## Երգացանկ

## Ցանկեր

## Չարթեր

### Շաբաթական չարթեր

### Ամսական չարթեր

### Տարեվերջյան չարթեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 ալբոմներ
Կատեգորիա:Կորեերեն մինիալբոմներ
Փիլիպպոս Սյունի

**Փիլիպպոս Սյունի** (), հայ նախարար Մարզպանական Հայաստանում, Հայոց մարզպան (574-576) և Սյունյաց աշխարհի տանուտեր (565-581), Գրիգոր Սյունու կրտսեր որդին, Արտաշիր Սյունու եղբայրը, Սյունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
574 թվականին պարսկական զորքով Հայկական մարզպանություն է արշավում Փիլիպպոս Սյունին։ Նա, Դվին քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում և Խաղամախի դաշտում տեղի ունեցած ճակատամարտում, ապա Վանանդ գավառի Ոթմուս գյուղի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում պարտություն է կրում Վարդան Մամիկոնյանից, սակայն 7 տարի շարունակում է մնալ է Հայաստանում, ապա հեռանում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիներ
Կատեգորիա:Սյունիքի իշխաններ
Էրզին

**Էրզին**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգի Ջեբելբերեքեթի գավառում։ Գտնվում էր Հայոց ծոցի հյուսիսային անկյունում՝ Կարակայա վայրի մոտ։

## Բնակչություն
XIX դարի կեսերին հայաբնակ էր։ Մոտական Բաղչե, Էյրեզ, Յուզերլիք, Չոք Մերչեմեն և Օջակլի հայկական բնակավայրերի հետ XIX դարի կեսերին ուներ 1200 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Յուրեղիրի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Պատերազմական մանկության թանգարան

**Պատերազմական մանկության թանգարան** (բոսնիերեն։ *Muzej ratnog djetinjstva*), պատմության թանգարան Բոսնիա և Հերցեգովինայի մայրաքաղաք Սարաևոյում։ Բացվել է 2017 թվականի հունվարին։ Ցուցանմուշները՝ խաղալիքներ, այլ իրեր, նամակներ, տեսա- և ձայնագրված վկայություններ ներկայացնում են բոսնիական պատերազմի սարսափների թոհուբոհով անցած երեխաների տարած փորձությունները, նրանց ծանր ապրումները, հույզերը, կրած կորուստներն ու դրանց պատճառած ցավը, ժամանակից շուտ հասունանալը։ 2018 թվականին մշակութային այս օջախը ճանաչվել է տարվա եվրոպական թանգարան, և նրան շնորհվել է Եվրոպայի խորհրդի հատուկ մրցանակ, որն ամենահեղինակավոր պարգևներից է թանգարանային գործի ասպարեզում։

Թանգարանի ստեղծման աշխատանքները սկսվել են 2010 թվականին, երբ սարաևոցի գործարար ու ակտիվիստ, «պատերազմի երեխա» Յասմինկո Հալիլովիչը առցանց մի հարթակ է գործարկել բոսնիական պատերազմի ժամանակներում իրենց մանկությունն ապրածների հակիրճ հուշագրությունները հավաքելու համար։ Հազարից ավելի մարդ է արձագանքել նրա նախաձեռնությանը և այդ առցանց հարթակում գրի առել իր հուշերը։ Հալիլովիչը ի մի է բերել այդ հիշողությունները, ամփոփել մի ժողովածուում, որը հրատարակել է 2013 թվականին։ Կարճ ժամանակ անց գիրքը թարգմանվել ու լույս է ընծայվել նաև գերմաներեն, ճապոներեն։

Հալիլովիչը նամակագրություն է սկսել պատերազմի երեխաների հետ, պարզել, որ նրանցից շատերը դեռ պահպանել են պատերազմական ժամանակների զանազան իրեր։ Երիտասարդ մասնագետների մի խմբի հետ համագործակցելով՝ նա ստեղծել է թանգարանային հավաքածու, որը բաղկացած էր երեք հազարից ավելի ցուցանմուշներից, վաթսունից ավելի վկայություններից։

2016 թվականի մայիսին պատերազմական մանկության թանգարանն իր առաջին, ժամանակավոր ցուցադրությունն է կազմակերպել Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատմության թանգարանում, դրան հաջորդել են ցուցահանդեսները Զենիցա և Վիսոկո քաղաքներում։ 2017 թվականի հունվարին բացվել է թանգարանի մշտական ցուցադրությունը Սարաևոյում՝ Լոգավինա փողոցի վրա գտնվող շենքում, որը հատկացվել էր թանգարանին։ Նրա հավաքածուում տեղ են գտել օրագրություններ, խաղալիքներ, լուսանկարներ, հագուստներ, այլևայլ առարկաներ, որոնք նվիրաբերել են պատերազմի արհավիրքներից փրկվածները։ Բոլոր ցուցանմուշները ներկայացված են դրանք նվիրած անձանց հուշերի զուգադրմամբ։ Թանգարանի այցելուները կարող են նաև ունկնդրել ձայնագրված վկայություններ, ընթերցել պատմություններ, նամակներ, հարցազրույցներ։

Թանգարանի ձևավորման գործում իր ավանդն է ներդրել բոսնիացի նկարիչ-դիզայներ Անուր Խոջամերշպախիչը։

## Պատկերասրահ

War Childhood Museum 2.jpg
War Childhood Museum 3.jpg
War Childhood Museum 4.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Թանգարանի կայքէջը 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի մշակույթ
Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ
Կատեգորիա:Սարաևոյի թանգարաններ
Սաֆետ Զեց

**Սաֆետ Զեց** (բոսնիերեն՝ **Safet Zec**, ), բոսնիացի նկարիչ, գրաֆիկ-դիզայներ։

## Կենսագրություն
Սաֆետ Զեցը բոսնիացի ծնողների զավակ է։ Ծնվել է Ռոգատիցա քաղաքում (ներկայումս՝ Սերբական Հանրապետությունում)։ 1964 թվականին ավարտել է Սարաևոյի կիրառական արվեստների դպրոցը, 1969-ին՝ Բելգրադի գեղարվեստի համալսարանը, 1972-ին՝ այդ նույն համալսարանի ասպիրանտուրան։

1970-ական թվականներին դարձել է բանաստեղծական ռեալիզմ ուղղության խոշոր ներկայացուցիչներից մեկը։ 1990-ականների սկզբներին արդեն Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության ամենահամբավավոր նկարիչներից մեկն էր։ 1990-ին ընտանիքով Բելգրադից տեղափոխվել է Սարաևո, 1992-ին բոսնիական պատերազմի պատճառով լքել է Սարաևոն ու մեկնել իտալական Ուդինե։

Սաֆետ Զեցն արդեն իսկ 70-ից ավել անհատական ցուցահանդես է ունեցել Բոսնիա և Հերցեգովինայում և աշխարհի տարբեր քաղաքներում։ Նա արժանացել է ավելի քան քսան մրցանակի, իր ստեղծագործություններով լայն ճանաչում ու համբավ ձեռք բերել։ 2007 թվականին պարգևատրվել է Ֆրանսիայի *Արվեստների շքանշանով*։ Նրա աշխատանքներից տեղ են գտել միջազգային պատկերասրահներում, անհատական հավաքածուներում։

Ներկայումս ապրում ու ստեղծագործում է Վենետիկում, Սարաևոյում, Փարիզում, Պոչիտելում։

## Աշխատանքներ
**Քրոջս սենյակը*
**Բակարևիչի օթյակը*
**Ընդարձակ սենյակ*
**Շենքեր ու տերևներ*
**Լուսամուտներ*
**Բիստրիկյան տունը, որն այլևս չկա*
*«Սրեբրենիցա» նկարաշարը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Safet Zec
Միրո Կատիչ

**Միրո Կատիչ** (, ), բոսնիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, որը խաղացել է երկրի ազգային հավաքականում։

## Կարիերա
### Ակումբային
Միրո Կատիչը պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Զագրեբի «Դինամոյում», որի կազմում անցկացրել է երեք հանդիպում Խորվաթիայի երկրորդ առաջնությունում։ Այնուհետև խաղացել է խորվաթական «Շիբենիկում» և «Օսյեկում»։ 1994-1996 թվականներին խաղացել է խորվաթական «Կրոացիա» ակումբում։ 1996 թվականին տեղափոխվել է «Հրվատսկի Դրագովոլյաց», որտեղ խաղացել է 2 տարի։ 2001-2002 թվականներին Բոսնիա և Հերցեգովինայում խաղացել է «Շիրոկի Բրիեգի» կազմում։

2003 թվականի գարնանը Կատիչը տեղափոխվել է Ռուսաստանի «Տորպեդո-Մետալուրգ»։ Պրեմիեր լիգայում իր նորամուտը նշել է մարտի 15-ին Մոսկվայի «Սպարտակի» դեմ 1-ին տուրի տնային խաղում՝ խաղի 78-րդ րոպեին փոխարինելով Յոնաս Վալերսեդտին, և այդ հանդիպման 81-րդ րոպեին ստացել է դեղին քարտ։ Ընդհանուր առմամբ, այդ մրցաշրջանում «Տորպեդո-Մետալուրգի» կազմում նա անցկացրել է 7 հանդիպում, գոլեր չի խփել և մրցաշրջանի ավարտին՝ նույն տարվա դեկտեմբերին, հանվել է վաճառքի։

Դրանից հետո Կատիչը վերադարձել է Խորվաթիա և խաղացել «Մեջիմուրիե» ակումբում, ապա հանդես է եկել հայրենիքում՝ խաղալով «Պոսուշիե» ակումբում։ Այնուհետև նա խաղացել է «Սոլինում»։ Կարիերան ավարտել է «Սպլիտում»։

### Ազգային հավաքականում
2002 թվականին Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 1 հանդիպում։ Խորվաթիայի հավաքականի հետ ընկերական խաղում (0-2) նա փոխարինման է դուրս եկել խաղի 76-րդ րոպեին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրություն ազգային ֆուտբոլային թիմերի կայքում
*  
* Անձնագիր hrnogomet.com կայքում

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Զագրեբի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հրվատսկի Դրագովոլյացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շիբենիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Ադնան Կովաչևիչ

**Ադնան Կովաչևիչ** (, ), բոսնիացի ֆուտբոլիստ, հունգարական «Ֆերենցվարոշ» ակումբի և Բոսնիայի և Հերցեգովինայի ազգային հավաքականի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Ադնան Կովաչևիչը «Տրավնիկ» ակումբի սան է։ 2011 թվականի մայիսի 19-ին, «Բորացի» դեմ խաղում, նա իր նորամուտն է նշել Բոսնիա և Հերցեգովինայի առաջնությունում։ Մայիսի 28-ին, «Օլիմպիկ Սարաևոյի» դեմ խաղում, Ադնանը խփել է իր առաջին գոլը «Տրավնիկի» կազմում։

2013 թվականի ամռանը Կովաչևիչը տեղափոխվել է «Սարաևո»՝ կնքելով երկամյա պայմանագիր։ Օգոստոսի 31-ին, «Օլիմպիկ Սարաևոյի» դեմ խաղում, նա իր նորամուտն է նշել նոր թիմում։ 2014 թվականի ապրիլի 26-ին, «Վիտեզի» դեմ խաղում, Ադնանը խփել է իր առաջին գոլը «Սարաևոյի» կազմում։ Նույն թվականին նա օգնել է ակումբին նվաճել Բոսնիա և Հերցեգովինայի գավաթը, իսկ 2015 թվականին դարձել է երկրի չեմպիոն։

2017 թվականի ամռանը Կովաչևիչը տեղափոխվել է լեհական «Կորոնա»՝ կնքելով 3 տարվա պայմանագիր։ Հուլիսի 17-ին «Զագլեմբեի» դեմ խաղում նա իր նորամուտն է նշել լեհական Էքստրակլասում։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, Պլոցկի «Վիսլայի» դեմ խաղում, Ադնանը խփել է իր առաջին գոլը «Կորոնայի» կազմում։ 2019 թվականի ամռանը նա ընտրվել է թիմի ավագ։

2020 թվականի օգոստոսին ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է հունգարական «Ֆերենցվարոշ» ակումբ, որի կազմում հենց առաջին մրցաշրջանում դարձել է Հունգարիայի չեմպիոն։

## Միջազգային կարիերա
2019 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ֆինլանդիայի ազգային ընտրանու դեմ Եվրոպայի 2020 թվականի առաջնության ընտրական խաղում Ադնան Կովաչևիչն իր նորամուտն է նշել Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հավաքականում։ Ընդամենը ազգային թիմում նա անցկացրել է 3 խաղ։

## Նվաճումներ
**Ակումբային**

**[[Սարաևո (ֆուտբոլային ակումբ)|«Սարաևո»]]**

* Բոսնիա և Հերցեգովինայի առաջնության հաղթող՝ 2014/2015
* Բոսնիա և Հերցեգովինայի գավաթակիր՝ 2013/2014

**«[[Ֆերենցվարոշ ՖԱ|Ֆերենցվարոշ]]»**

* Հունգարիայի առաջնության հաղթող՝ 2020/2021

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը soccerway կայքում

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆերենցվարոշի ֆուտբոլիստներ
Արբ

**Արբ** (, ), գյուղ Մալթայի Հանրապետությունում՝ Գոցո կղզու արևմտյան մասում։ 2014 թվականի մարտ ամսվա տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 1.539: Բնակավայրը հիմնադրվել է 1679 թվականին։ Անվանումը, արաբերենից թարգմանած՝ նշանակում է «Արևմտյան»։ Պահպանվել են 1699—1729 թվականներին կառուցված շինություններ, որոնք աչքի են ընկնում նրբագեղ ճակտոններով (դրանք կարելի է համեմատել Հռոմի Սուրբ Ագնեսա Ֆրանչեսկո Բառոմինի եկեղեցու ճակտոնի հետ):Գյուղի գեղատեսիլ հրապարակում, որը հաճախ է պատկերևվում փոստային բացիկներին, գտնվում է ժողովրդական ստեղծագործության թանգարան՝ հարուստ ու շքեղ հավաքածուով։ Արբից որ շատ հեռու՝ Կույս Մարիամ Տա Պինու սրբավայրում պահվում է Աստվածածնի սրբապատկերը, որը հրաշագործի համարում ունի։

## Քույր քաղաքներ
Արբը բարեկամական սերտ հարաբերություններ ունի հետևյալ քաղաքների հետ.
* Կաստրոլիբերո
* Մասաֆրա
* Պաչե դել Մելա
* Տորտոնա
* Տոռենտե
* Սեպե

## Պատկերասրահ

Kirche in Gharb.jpg|Կույս Մարիամի ավետման բազիլիկը
Malta Gozo Ta Pinu BW 2011-10-08 10-18-54.JPG|Տա Պինու բազիլիկը
Wiedil-MielahWindow.JPG|Բնության կերտած *Wied il-Mielah* պատուհանը ծովեզրին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Արբի տեղական խորհուրդ

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Մալթայի բնակավայրեր
Մերի Գիլմոր

**Մերի Գիլմոր** ( , ), ավստրալիացի բանաստեղծուհի։

Ավստրալիայի ներկայիս վարչապետ Սքոթ Մորիսոնի տատիկի զարմուհին է։

## Կենսագրություն
Տարվելով սոցիալիստ-ուտոպիստ Ու․Լեյնի գաղափարներով՝ Մերին միացել է Ավստրալիայի բանվորական շարժմանը և  1893-1899 թվականներին մասնակցել «Նոր Ավստրալիա» կոմունայի հիմնադրմանը Պարագվայում։ Նա 23 տարի աշխատել է «Worker» թերթի խմբագրությունում։

Գրել է կնոջ և մայրական սիրո, ընտանեկան կյանքի հույզերի և ուրախությունների մասին («Ընտանիքում և այլ բանաստեղծություններ » ժողովածու, 1910)։
Գիլմորի պոեզիան ներկայացնում է Ավստրալիան, որ պարուրված է աբորիգենների ավանդազրույցներով, սքանչելի բնապատկերներով։ Նրա գրիչը պատմում է աշխատավոր ժողովրդի կյանքի դառնությունների, հանուն սոցիալական արդարության արիասիրտ մարդկանց պայքարի մասին։

Գիլմորի ամենաճանաչված ստեղծագործությունը «Ոսոխները չեն հավաքի մեր բերքը» բանաստեղծությունն է։ Ավստրալիայի համար այն դարձել է տոկունություն ցուցաբերելու և բարոյական ոգին ամուր պահելու յուրատեսակ կոչ՝ 1942 թվականի ճապոնական սպառնալիքի օրերին։ Այդ բանաստեղծությունից երկու քառատող, որպես պաշտպանիչ միկրոկնիք, դրոշմվել է ավստրալիական տասդոլարանոց թղթադրամին, որի վրա պատկերված է նաև Մերի Գիլմորի դիմանկարը (կտավի հեղինակ՝ ավստրալիացի նկարիչ Ուիլյամ Դոբել)։

## Կոչումներ
* 1937 թվականին արժանացել է Բրիտանական շքանշանի տիկին կոմանդոր տիտղոսի։ Գիլմորը առաջինն է, որ արժանացել է այդ կոչմանը գրական վաստակի համար։
* 1964 թվականին Մելբուրնի, Բրիսբենի և Նյուքեսլի արհմիությունների խորհուրդները սահմանել են Մերի Գիլմորի անվան մրցանակ՝ լավագույն գրական ստեղծագործությունների համար։
* 1973 թվականին Ավստրալիայի փոստային ընկերությունը թողարկել է Մերի Գիլմորի լուսանկարով նամականիշ։ 
Նրա պատվին են անվանակոչվել Կանբերրայի Գիլմոր ավանը, Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Ներկայացուցիչների պալատի Գիլմոր ընտրական շրջանը։

## Ստեղծագործություններ

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Գլամոչի ամրոց

**Գլամոչի ամրոց** (բոսնիերեն` **Glamočka tvrđava**), միջնադարյան ամրոց Բոսնիա և Հերցեգովինայի Գլամոչ քաղաքի մերձակայքում՝ Ստարետինա սարի հյուսիսային լանջին։ Ներառված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային պատմական հուշարձանների ցանկում։ Հիմնադրվել է 14-րդ դարում։ Պատմական փաստաթղթերում 1357 թվականին հիշատակվել է որպես Գրգուր Ստեպնիչի, 15-րդ դարի սկզբներին՝ Պավել Մաշտրովիչ Կլեշիչի տիրույթ, այնուհետև ընկել է օսմանյան տիրապետության տակ, ինչպես և ամբողջ Բոսնիան։ 1851 թվականից ամրոցն սկսել են քանդել, շինանյութն օգտագործել այլ կառույցների համար։ 19-րդ դարավերջին-20-րդի սկզբներին դեռևս պահպանված ամրությունների շուրջը գործել է «Վերին» կոչվող շուկան։ Ներկայումս պատմական հուշարձանն իր ամբողջության մեջ գտնվում է անհետացման սպառնալիքի ներքո։

## Պատկերասրահ

Medieval fortress Glamoč.JPG|
File:Glamoč Fortress.JPG|Ամրոցը
File:Glamoč Fortress Tower.JPG|Աշտարակը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hamdija Kreševljaković, Izabrana djela I, izdavač "Veselin Masleša", Sarajevo, 1991 -Kapetanije u Bosni i Hercegovini
* Franjo Rački] Prilozi za geografsko-statistički opis bosanskog pašaluka, "Starine",Jugoslovenska akademija znanosti i umjetnosti, knjiga XIV, Zagreb, 1882, 173-195.
* Gustav Bodenstein, Povijest naselja u  Posavini god. 1718-1739, Glasnik Zemaljskog muzeja u Bosni i Hercegovini, XX, Sarajevo, 1908, 95-112.
* Borivoj Milojević, Kupreško, Vukovsko, Ravno i Glamočko polje, Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga 25, Beograd, 1923, 1-154.
* Mihovil Mandić, Tragovi prastare kulture oko Glamoča, Glasnik Zemaljskog muzeja u Bosni i Hercegovini, XLII, Sarajevo, 1930, 101-117.
* Dimitrije Sergejevski, Putne bilješke iz Glamoča, Glasnik Hrvatskih zemaljskih muzeja u Sarajevu, god. LIV-1942, Sarajevo, 1943, 113-176.
* Hamdija Kreševljaković] Prilozi povijesti bosanskih gradova pod turskom vladavinom, Prilozi za orijentalnu filologiju i istoriju jugoslovenskih naroda pod turskom vladavinom, II/1951, Sarajevo, 1952, 119-184.
* Hamdija Kreševljaković, Stari bosanski gradovi, "Naše starine" I, Sarajevo, 1953, 7-45.
* Sima Ćirković, Istorija srednjovekovne bosanske države, Beograd, 1964.
* Pavao Anđelić, Postojbina i rod Divoša Tihoradića, "Slovo", časopis Staroslavenskog instituta br. 25-26, Zagreb, 1976, 231-239.
* Desanka Kovačević-Kojić]], Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države, IP "Veselin Masleša", Sarajevo, 1978.
* Evlija Čelebi, Putopis, odlomci o jugoslovenskim zemljama, priredio Hazim Šabanović, Sarajevo, 1979.

## Արտաքին հղումներ

* Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատմություն
Վլադիմիր Արեշոնկով

**Վլադիմիր Արեշոնկով** ( ), ուկրաինացի քաղաքական և հասարակական գործիչ, աշխատել է Ժիտոմիրի մարզում պետական և քաղաքային պատասխանատու պաշտոններում, Ուկրաինայի 8-րդ գումարման ժողովրդական պատգամավոր։ Ռադայում նա Պետրո Պորոշենկոյի դաշինքի անդամ է, Գերագույն ռադայի աշխատանքի կարգավորման և կազմակերպման հանձնաժողովի փոխնախագահ։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Արեշոնկովը ծնվել է 1957 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, Ժիտոմիրի մարզի Կորոստեն քաղաքում։ 1981 թվականին ավարտել է Ուժգորոդի պետական համալսարանը։ 2003 թվականին ավարտել է Ուկրաինայի նախագահին առընթեր պետական կառավարման ակադեմիան` մագիստրոսի կոչմամբ։ 2007 թվականին պաշտպանել է իր դիսերտացիան` ստանալով մանկավարժական գիտությունների թեկնածուի կոչում։

2015 թվականին՝ մանկավարժական գիտությունների դոկտոր։

2016 թվականին`Ի. Ֆրանկոյի անվան Ժիտոմիրի պետական համալսարանի հատուկ պատմական առարկաների և իրավագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր։

1998-2014 թվականներին աշխատել է Ժիտոմիրի մարզի գործադիր իշխանության և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավար պաշտոններում, ներառյալ կրթության և գիտության վարչության պետը։

1998-2001 թվականներին Կորոստեն քաղաքի գործադիր կոմիտեի ղեկավարի տեղակալ։

2001-2002 թվականներին` Ժիտոմիրի մարզային պետական վարչակազմի էթնիկական հարցերի, միգրացիայի և կրոնի վարչության պետ։

2002-2005 թվականներին` Ժիտոմիրի մարզի պետական կառավարման կրթության և գիտության վարչության պետ։

2005-2009 թվականներին` հետբուհական մանկավարժական կրթության Ժիտոմիրի տարածաշրջանային ինստիտուտի պրոռեկտոր։

2009-2010 թվականներին` Կորոստեն քաղաքի գործադիր կոմիտեի ղեկավարի տեղակալ։

2010 թվականի ապրիլ-նոյեմբեր ամիսներին` Կորոստենի մարզի պետական վարչակազմի ղեկավար։

2010 թվականին նոյեմբերի 17-ից` Ժիտոմիրի տարածաշրջանային խորհրդի ղեկավարի առաջին տեղակալ։

Գերագույն Ռադայի 8-րդ գումարման պատգամավոր է դարձել` միամանդատ թիվ 64 ընտրատարածքում հավաքելով ձայների 41.03%-ը։

2018 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ներառվել է Ռուսաստանի պատժամիջոցների ցուցակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հասարակական գործիչներ
Ատտարդ

**Ատտարդ** (), քաղաք Մալթայի Հանրապետությունում՝ Մալթա կղզու կենտրոնական մասում՝ մայրաքաղաք Վալետայից մոտավորապես 7 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է 14 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որտեղ մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռևս *դասական* անվանված ժամանակաշրջանից (մ.թ.ա. 8-րդ դար - մ.թ. 6-րդ դար)։ 1499 թվականին ստացել է եկեղեցական ինքնուրույն ծխի կարգավիճակ։ Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի մարտ ամսվա տվյալներով եղել է 10.650:

Յուրաքանչյուր տարի օգոստոսի 15-ին մեծ շուքով նշվում է քաղաքի հովանավոր սրբի՝ Կույս Մարիամի տոնը։

## Տեսարժան վայրեր
Քաղաքի տեսարժան վայրերից են Սուրբ Անտոնիոսի անվան բուսաբանական այգին, ազգային պարկը, արհեստագործների թաղամասը, Մալթայի նախագահի պաշտոնական նստավայրը՝ Սուրբ Անտոնիոսի պալատը, ազգային մարզադաշտը...

## Անվանի անձինք
Ատտարդում են ծնվել Մալթայի նախկին վարչապետ Ջերալդ Սթրիքլենդը, ճարտարապետ Թումաս Դինգլին, ում նախագծերով են կառուցվել Վինյակուր (Wignacourt) քաղաքի ջրանցույցը, Վալետայի *Porta Reale* պորտալը, մի շարք եկեղեցական կառույցներ, այդ թվում՝ Ատտարդի տաճարը։

## Քույր քաղաքներ
Ատտարդը բարեկամական սերտ հարաբերություններ ունի հետևյալ քաղաքների հետ.

* Էլանկուր 
* Պիևե Էմանուելե
* Կաունաս

## Պատկերասրահ

San Anton Palace - Attard - Malta.jpg|Սան Անտոնիո պալատը
San Anton Gardens 2.jpg|Սան Անտոնիո պալատի պարտեզը
Parish-church-attard.jpg|Ծխական եկեղեցին
End of the Aquaduct.jpeg|Ատտարդի ջրանցույցը
Ta' Qali National Stadium Main Tribune.jpg|Մարզադաշտը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://web.archive.org/web/20130525122620/http://attardparish.org/
* http://www.localcouncils.gov.mt/councils/attard.asp 
* https://web.archive.org/web/20030430234125/http://fotw.unislabs.com/flags/mt-12.html
* https://web.archive.org/web/20060102044926/http://www.planetsoftpages.com/city/Attard
* https://web.archive.org/web/20080307175914/http://www.maltachurch.org.mt/Parish/Attard.htm
* https://web.archive.org/web/20090714122629/http://www.maltascout.org.mt/groups/attard.htm

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Մալթայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մալթայի քաղաքներ
Կամիլ Աբիլի

**Կամիլ Անն Ֆրանսուազ Աբիլի** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստուհին, որը որպես կիսապաշտպան հանդես է եկել «Օլիմպիկ Լիոն» կանանց ֆուտբոլային ակումբում և Ֆրանսիայի կանանց հավաքականում։ Ֆրանսիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստուհու կրկնակի մրցանակակիր, ԱՄՆ-ի 2009 թվականի առաջնության խորհրդանշական հավաքականի խաղացող։

## Կարիերա
### Ակումբ
մինի|Կամիլ Աբիլին «Օլիմպիկի» կազմում (Լիոն)
1992 թվականին նրան ընդունել են «Ժաննա դ՚Արկ» ակումբ, 1994 թվականին տեղափոխվել է «Բրյուզ»։ Մեկ տարի անց նրան ընդունել են առաջին դիվիզիոնի «Ստադ Բրիոշան» թիմ, իսկ հետո հանդես է եկել «Լա Ռոշ» ակումբում։ 2002 թվականին Կամիլն ընդունվել է Կլերֆոնտենի ակադեմիա, իսկ ուսուցման ավարտից հետո՝ 2003 թվականին,  պայմանագիր է կնքել «Մոնպելե» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Իր նոր ակումբի կազմում նա հաղթել է Ֆրանսիայի առաջնությունում և Ֆրանսիայի գավաթի խաղարկությունում՝ անցկացնելով ընդամենը երեք մրցաշրջան։ Նրա հաջորդ ակումբը Լիոնի «Օլիմպիկն» է, որի կազմում նա երեք անգամ անընդմեջ դարձել Է Ֆրանսիայի չեմպիոն։

2008 թվականին ԱՄՆ-ում Կանանց պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի լիգայի միջազգային դրաֆտում Աբիլիի իրավունքները բաժին են հասել «Լոս Անջելես Սոլին», և նա թիմ է տեղափոխվել 2009 թվականի մարտին։ Նորամուտը կայացել է «Վաշինգթոն Ֆրիդի» դեմ բացման խաղում, որն ավարտվել է Լոս Անջելեսի թիմի հաղթանակով՝ 2:0 հաշվով։ «Լոս Անջելես Սոլի» հետ Աբիլին հաղթել Է ԱՄՆ-ի առաջնությունում և ընդգրկվել մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում, ինչից հետո վարձավճարով վերադարձել է Ֆրանսիա (ՊՍԺ)։ 2010 թվականի հունվարի 7-ին նա տեղափոխվել է «Գոլդ փրայդ» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է 17 խաղ, խփել է մեկ գոլ և կատարել 6 գոլային փոխանցում։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, նվաճելով ԱՄՆ-ի չեմպիոնի հերթական տիտղոսը, նա խզել է պայմանագիրը կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ և վերադարձել է Լիոնի «Օլիմպիկ»։ Լիոնի ակումբի կազմում նրան հաջողվել է հինգ անգամ հաղթել ՈւԵՖԱ-ի կանանց Չեմպիոնների լիգան՝  2011, 2012, 2016, 2017 և 2018 թվականներին, Ֆրանսիայի կանանց ֆուտբոլի 11 առաջնություն  և Ֆրանսիայի գավաթի 7 խաղարկություն։ 2017/18 թվականների մրցաշրջանի վերջում ավարտել է ֆուտբոլիստի կարիերան։

### Հավաքականում
2001 թվականին Կամիլը Ֆրանսիայի հավաքականում հայտնվել է 18 տարեկանից բարձր աղջիկների Եվրոպայի առաջնությունում։ Հիմնական հավաքականում նորամուտը տեղի է ունեցել 2001 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Նիդեռլանդների հավաքականի դեմ խաղում, սակայն առաջին գոլը նրան հաջողվել է խփել միայն 2007 թվականին Չինաստանի դեմ փետրվարյան խաղում։ Նա խաղացել է 2005, 2009, 2013, 2017 թվականներին Եվրոպայի առաջնություններում, 2011, 2015 և 2012, 2016 թվականներին՝ Օլիմպիական խաղերում։ Հավաքականի հետ լավագույն արդյունքը 4-րդ տեղն է 2011 թվականի աշխարհի առաջնությունում և 2012 թվականի Օլիմպիական խաղերում։ Ֆրանսիայի հավաքականում հանդես գալու ընթացքում Կամիլն անցկացրել է 183 հանդիպում՝ խփելով 37 գոլ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Հեռացիր, չդիպչես իմ շրջագծերին

[thumb|Արքիմեդի մահը ([Լուկա Ջորդանո)]]
**«Հեռացիր, չդիպչես իմ շրջագծերին»** (տարբերակներ՝ «**Ձեռք չտաս իմ քարտեզներին**», «**Մի դիպիր իմ շրջագծերին**», «**Խփիր գլխիս, բայց ոչ գծագրերիս**», ), թևավոր արտահայտություն, որը վերագրվում է Արքիմեդին։ Արքիմեդն իբր թե տվել է այդ «հպարտ պատասխանը» հռոմեացի զինվորին, որը Սիրակուզայի վրա հարձակման ժամանակ պահանջում է, որ Արքիմեդն ընդհատի իր գիտական աշխատանքը, և ապա սպանում է նրան։

## Ծագում
Շատ քիչ տեղեկություններ են հայտնի Արքիմեդի կյանքի մասին, այդ իսկ պատճառով նրա կենսագրությունը լի է առասպելներով։ Մ.թ.ա. 212 թվականին հռոմեացի զինվորի ձեռքով մահը ևս լեգենդների ծնունդ է դարձել։ Պլուտարքոսը մեր թվարկության սկզբում, ի թիվս այլ տարբերակների, տեսարանը նկարագրում է հետևյալ կերպ. հռոմեական զորքերը մ.թ.ա. 3-րդ դարում ներխուժում են մեծ մաթեմատիկոս և մեխանիկ Արքիմեդի հայրենի Սիրակուզա քաղաքը։ Նվաճող բանակի զինվորներից մեկը մոտենում է Արքիմեդին այն պահին, երբ նա փռել էր իր երկրաչափական գծագրերը և խիստ զբաղված էր մեխանիկական հաշիվներով։ Զինվորը պահանջում է, որ Արքիմեդը հետևի իր հրամանատարին՝ Մարցիալին։ Արքիմեդը խնդրում է ժամանակ տալ խնդրի լուծման համար, սակայն գազազած զինվորը չի խնայում ոչ Արքիմեդին, ոչ գծագրերը, և թրով սպանում է նրան։ Սակայն ոչ Պլուտարքոսը, ոչ Լիվիոսը չեն հիշատակել Արքիմեդի վերջին խոսքերը։

Առաջին անգամ արտահայտությունը լատիներեն Noli, obsecro, istum disturbare («Խնդրում եմ, ձեռք մի տուր սրանց») ձևով հանդես է եկել Վալերիուս Մաքսիմուսի մոտ։ 12-րդ դարում Արքիմեդն արդեն «խոսել է» Իոանես Ցեցեսի բառերով և հունարեն. «Երիտասարդ, հեռու մնա իմ նկարներից»։ Հիշատակումը, որ գծագրերը նկարված են եղել ավազի վրա, ևս վերագրվում է ուշ ժամանակաշրջանի։

Ավանդության մեջ ասվում է, որ Արքիմեդը աղերսում է հռոմեացուն. «Խփի՛ր գլխիս, բայց ոչ գծագրերիս»։ Պատմում են, որ հռոմեական զորավարը՝ Կլավիդիոս Մարցիալը, որը գլխավորում էր սիցիլիական արշավանքը, խիստ վրդովվում է և ապիկար զինվորին վռնդում է բանակից՝ որպես հանցագործի, իսկ Արքիմեդի հարազատներին արժանացնում է մեծ պատվի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Не трогай моих кругов!. // К. Душенко. Большой словарь цитат и крылатых выражений. Издательство: Эксмо, 2011.
*  
* Sherman Stein. Archimedes, What Did He Do Besides Cry Eureka? 1999. 168 с. ISBN 0-88385-718-9. 

Կատեգորիա:Արքիմեդես
Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Հունարեն բառեր և արտահայտություններ
Կապույտ կով

**Կապույտ կով (Ծովային կով, Լատվիական բաց կապույտ կով,** ), կովերի ցեղատեսակ։ Կոչվում է կապույտ մաշկի գույնի պատճառով։ Առաջին հիշատակումները գրանցվել են 1900 թվականին Ռուսական կայսրությունում։ Բաց կապույտ կովերը անբարենպաստ պայմաններում լավ կենսունակություն ունեն։ Կապույտ կովերը բուծվում են Մերձբալթիկայում և Ռուսաստանի որոշ շրջաններում։ Եվրամիությունը սուբսիդիաներ է տրամադրում այս հազվագյուտ ցեղատեսակի բուծման համար։

## Լեգենդներ
Կապույտ կովի մասին հինավուրց լիվերական լեգենդը պատմում է, որ ծովի աստվածուհին գիշերը՝ լուսնի տակ, իր կապույտ կովերի նախիրը տարել է Կոլկա հրվանդանի մոտ գտնվող արոտավայր, և մի անգամ, հենց այն ժամանակ, երբ ծովային աղջիկները կապույտ ծովային կովերին արածեցնում էին, ծովին է մոտեցել մի ծեր կին։ Մի անգամ կովերից մեկը նախիրից շեղվել է և մնացել ափին։ Ձկնորսները նրան ավելացրել են տնտեսությունում, և այն դարձել է երկրային ցեղի նախահայրը։

## Խորհրդանիշ
Կապույտ կովը () Լատվիայի պաշտոնական խորհրդանիշներից մեկն է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Пьеса «Голубая», Гунарс Приеде
* LĪBIEŠI MUTVĀRDU VĒSTURES AVOTOS, Māra Zirnīte, LATVIJAS ZINĀTŅU AKADĒMIJAS VĒSTIS. A. — 2000, 54. sēj., 3./4. (608./609.) nr., 84. — 95. lpp.
* «Аграриус», 2000 г.

## Արտաքին հղումներ
* Šķirnes saglabāšanas apvienība Zilā govs Ilze Būmane, AgroPols, 24.11.2003
* Под знаком Синего быка «Вести Сегодня», № 7. Елена Слюсарева
* Zilā govs Engures ezera dabas parka ganībās Բնության լատվիական հիմնադրամ

Կատեգորիա:Լատվիայի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Լիվեր
Կատեգորիա:Լատվիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Խոշոր եղջերավոր կենդանիներ
Կատեգորիա:Կովեր