open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կատյա Պոպովա

**Կատյա Ասենովա Պոպովա** (, ), բուլղարացի օպերային երգչուհի (լիրիկական սոպրանո)։ Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանարապետության ժողովրդական արտիստ։ Դիմիտրովյան I աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1959)։

## Կենսագրություն
մինի|Կատյա Պոպովային նվիրված հուշատախտակ Սոֆիայում
Կատյա Պոպովան ծնվել է 1924  թվականին Պլևենում, երաժշտասերների ընտանիքում։ Քույրը՝ երգչուհի Դիանա Պոպովան, աշխատել է Ստեֆան Մակեդոնսկու անվան ազգային երաժշտական թատրոնում։ Կատյա Պոպովան սովորել է Բուլղարիայի ազգային երաժշտական ակադեմիայում (ուսուցիչ` Մառա Մարինովա-Ցիբուլկա), այնուհետև կատարելագործվել է Ասեն Դիմիտրովի և Կատյա Սպիրիդոնովայի մոտ։ Սոֆիայի օպերայի բեմում առաջին անգամ հանդես է եկել 1947 թվականին՝ կատարելով Էսմերալդայի դերերգը Բեդրժիխ Սմետանայի  Վաճառված հարսնացուն օպերայում։

1955-1956 թվականներին փորձաշրջան է անցել Մոսկվայի Մեծ թատրոնում։ Հաջողությամբ հանդես է եկել Մոսկվայի Մեծ թատրոնի, Գրանդ օպերայի և Կոմիկ-օպերայի (Փարիզ) բեմերում, Վիեննայում, Աթենքի, Պրահայի, Բելգրադի, Կիևի, Լենինգրադի, Խարկովի, Սվերդլովսկի, Սկոպյեի բեմերում։

Եղել է Պյոտր Չայկովսկու, Շառլ Գունոյի, Ջակոմո Պուչինիի, Ժյուլ Մասնեի և այլ կոմպոզիտորների օպերաների գլխավոր դերերգերի կատարողը։

Զոհվել է Բրատիսլավայի մոտ Բալկանյան ավիաընկերության ԻԼ-18 ինքնաթիռի վթարի հետևանքով։

## Ընտրյալ դերերգեր

## Պարգևներ և մրցանակներ
* «Աշխատանքային կարմիր դրոշի» շքանշան
* Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության III աստիճանի շքանշան (1959)
* Դիմիտրովյան I աստիճանի մրցանակ (1959) (Սերգեյ Պրոկոֆևի «Պատերազմ և խաղաղություն» օպերայում Նատաշայի և Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ» օպերայում Մարգարիտայի դերերի համար)
* Բուխարեստում IV Երիտասարդների և ուսանողների միջազգային փառատոնի I մրցանակ (1953)
* Պրահայի միջազգային երաժշտական մրցույթի II մրցանակ (1954)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Илка Попова. «Встречи на оперной сцене». Катя Попова

Կատեգորիա:Բուլղարիայի ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի ազգային երաժշտական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Դիմիտրովյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ավիավթարից զոհվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Արամ Հակոբյան (շախմատիստ)

մինի|Արամ Հակոբյանը Սենթ Լուիսում
**Արամ Աշոտի Հակոբյան** (), հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2018), մինչև 12 տարեկանների աշխարհի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
Արամ Հակոբյանը ծնվել է 2001 թվականին ապրիլի 1-ին Երևանում։ Շախմատ խաղալ սովորել է 6 տարեկանում՝ հաճախելով Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տուն։ Արամ Հակոբյանը հաղթել է Հայաստանի տարիքային առաջնություններում հինգ անգամ։

2013 թվականին հռչակվել է մինչև 12 տարեկանների աշխարհի չեմպիոն։ 2014 և 2015 թվականներին դարձել է Եվրոպայի արծաթե և բրոնզե մեդալակիր։

2016 թվականին 15 տարեկան հասակում հաղթել է Հայաստանի մինչև 18 տարեկանների առաջնությունում, Հայաստանի մինչև 16 տարեկանների հավաքականի կազմում օլիմպիադայի բրոնզե մեդալակիր։

2018 թվականին դարձել է Ռուսաստանի Կիրիշի քաղաքում անցկացվող «Պատանի աստղեր» հեղինակավոր մրցաշարի հաղթող։ 2019 թվականին Արամը Վեբստերի համալսարանում ուսանելու նպատակներով տեղափոխվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, որտեղ արդեն մեկ անգամ դարձել է համաամերիկյան քոլեջների թիմային առաջնության հաղթող։ Կիսամյակի սկզբում նա մեկնել է Հնդկաստան՝ Աշխարհի մինչև 20 տարեկանների մրցաշարին մասնակցելու համար, որտեղ դարձել է բրոնզե մեդալակիր։

Արամ Հակոբյանի մարզիչների թվում են եղել Արարատ Սանթրյանը, Աշոտ Անաստասյանը, Արման Փաշիկյանը և Վլադիմիր Հակոբյանը։

## Մարզական արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Անձնական կայքը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները  Chessgames.com կայքում
*Անձնական քարտը  365chess.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Խլածաղիկ ատրպատականյան

**Խլածաղիկ ատրպատականյան** (), խլածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Երկամյա բույս է, որն ունի 20-30 սմ բարձրություն։ Տերևները երկարավուն ձվաձև կամ ձվաձև են, խոշոր աղեղնաեզր և երկարակոթ։ 2-3 մմ երկարությամբ պսակը խայտաբղետ է, իսկ ստորին բլթակները՝ սպիտակավուն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Նոր Հաճն և Չիման գյուղերի շրջակայք)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1000-1400 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, գետի հղկված գլրաքարերի և քարաթափվածքների վրա, կիսաանապատում, լեռնային տափաստանում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Բիբերշտեյնիա բազմաբաժան

**Բիբերշտեյնիա բազմաբաժան** (), բիբերշտեյնազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հանդիպում է Երևանի և Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տեսակի հիմնական արեալը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բիբերշտեյնազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Հիրիկ Դմիտրիի

**Հիրիկ Դմիտրիի** (), հիրիկազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է և Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Խիստ մասնատված պոպուլյացիայով տարածված է գրեթե ամբողջ Հայաստանում։ Օգտագործվում է ծաղկեփնջերի մեջ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես կրճատվող տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հիրիկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ալոճ Շովիցի

**Սզնի, ալոճ Շովիցի** (), վարդազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
1-2 մ բարձրությամբ, գորշ մոխրագույն կեղևով, փոքրաթիվ բարակ փշերով թուփ է կամ ոչ մեծ ծառ։ Տերևները պինդ են, թխակապույտ, առսեղմ թավոտ, կազմված 3-5 նեղ բլթակներից՝ լայն ձվաձև ռոմբանման ուրվագծով։ 10-12 ծաղիկներով ծաղկաբույլերը խիտ են, սպիտակ, թաղիքավոր։ 3-4 կորիզով պտուղները համարյա գնդաձև են, կողավոր, կարմրավուն, թեթևակի թավոտ։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում, Եղեգնաձորի շրջակայքում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անդրկովկասում, Ղարաբաղում, Անատոլիայում և Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1300 մ բարձրությունների վրա, անտառի եզրերին, թփուտներում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիս-հոկտեմբերին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գանձակի պետական դրամատիկական թատրոն

**Գանձակի պետական դրամատիկական թատրոն** (), դրամատիկական թատրոն է Գանձակում։

## Պատմություն
* 1932-34 ականներին - Կարմիր դրոշ թուրք աշխատողների թատրոն,
* 1934-35 ականներին - Կարմիր դրոշ Կիրովաբադի թատրոն,
* 1935-39 ականներին - Կարմիր դրոշ Կիրովաբադի դրամատիկական պետական թատրոն,
* 1939-52 ականներին - Բերիայի անվան Կիրովաբադի դրամատիկական պետական թատրոն,
* 1952-64 ականներին - Կարմիր դրոշ Կիրովաբադի դրամատիկական պետական թատրոն,
* 1964-90 ականներին - Ջաֆար Ջաբբարլու անվան Կիրովաբադի դրամատիկական պետական թատրոն,
* 1990 թվականից - Գանձակի դրամատիկական պետական թատրոն;

## Գործունեությունը
thumb|left|170px
Խորհրդային տարիներին հաջող գործունեության համար թատրոնը ստացել է մի շարք շքանշաններ։ Թատրոնում խաղացել են այնպիսի դերասաններ, ինչպիսիք են Հուսեյն Արաբլինսկին, Ջահանգիր Զեյնալովը, Սինգի Ռուխուլլան, Ալեսկեր Ալեքպերովը, Ադիլ Իսգենդերովը, Բարատ Շեկինսկայան և շատ այլ հայտնի դերասաններ։  Թատրոնում բեմադրվել են հետևյալ դրամատուրգների ստեղծագործությունները՝ Ջաֆար Ջաբարլի, Միրզա Ֆաթալի Ախունդով, Ալի բեկ Հուսեյնզադե, Նաջափ-բեկ Վեզիրով, Հուսեյն Ջավիդ, Նարիման Նարիմանով, Իլյաս Էֆենդիև, ինչպես նաև համաշխարհային դասականների ստեղծագործությունները՝ Ուիլյամ Շեքսպիր, Ֆրիդրիխ Շիլլեր, Ժան Բատիստ Մոլիեր, Ալեքսանդր Դյումա (հայր), Վիկտոր Հյուգո, Օնորե դը Բալզակ, Ալեքսանդր Պուշկին, Միխայիլ Լերմոնտով, Լև Տոլստոյ, Նիկոլայ Գոգոլ։ Թատերախումբը հյուրախաղերով հանդես է եկել Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Կազանում, Թբիլիսիում, Տաշքենդում, Թուրքիայում։

Թատրոնի որոշ բեմադրություններ ստացել են և Ադրբեջանի պետական շքանշաններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանձակի թատրոններ
Կատեգորիա:Դրամատիկական թատրոններ
Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով
Խլոպուզ Միրզոևայի

**Խլոպուզ Միրզոևայի** (), շնդեղազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է և Հայաստանի էնդեմիկ, որի տարածման շրջանի մակերեսը 20000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 2000 կմ²-ից պակաս։ Միջավայրի պայմանների վատացման և բնակության տարածքի մակերեսի կրճատման պատճառ կարող է դառնալ տեսակի աճման վայրերում էկոհամակարգերի վրա շարունակվող ազդեցությունը։ Հանդիպում է Իջևանի և Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շնդեղազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Յուլյա Կապուստյան

**Յուլյա Վլադիմիրովնա Կապուստյան** (), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Յուլյա Կապուստյանը ծնվել է 1965 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։

1990 թվականին ավարտել է ՄԳԱԹ-ի դպրոց-ստուդիան՝ Ալեքսանդր Կալյագինի դասարանը։ Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի բեմական խոսքի ամբիոնի դոցենտ։ Դասավանդում է նաև Մոսկվայի Օ․ Տաբակովի թատերական դպրոցում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Երեքնուկ խոշորածաղիկ

**Երեքնուկ խոշորածաղիկ** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-30 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Ծաղկաբույլը նոսր է, գլխիկանման, 8-20 ծաղիկներով։ Բաժակը կանոնավոր է համարյա մերկ, վերին 2 ատամիկը շատ կարճ է ներքևի երեքից։ Պսակը մանուշակագույն է, ծաղկելուց մուգ դարչնամանուշակագույն։ Դրոշի երկարությունը 9-11 մմ է։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Ագարակ, Կարճևան, Լեհվազ, Կուրիս, Նյուվարդի գյուղերի շրջակայք), ինչպես նաև Թալիշում, Հարավարևելյան  Եվրոպայում, Անատոլիայում, Իրաքում և Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Վարդակակաչ գորտնուկային

**Վարդակակաչ գորտնուկային** (), գորտնուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-20 սմ բարձրությամբ, կոճղարմատավոր, գեղազարդային բազմամյա խոտաբույս է։ Ծաղիկների տակ գտնվող ծածկոցը կազմված է մատնաձև հատված և արմատամերձ տերևներին նման ցողունային տերևներից։ Ծաղիկները դեղին են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածված է Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում և Հյուսիսային Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1000-2000 մ բարձրությունների վրա, անտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ ամսին, պտղաբերում` մայիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հյուսիսային Հայաստանում հայտնի է 3 պոպուլյացիաներում։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության  շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին անտառների հատումների և ներքին գործոնների պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Գորտնուկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կռոն փետրավոր

**Կռոն փետրավոր, ջոնջոլ** (), կռոնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
2-6 մ բարձրությամբ, եղանաձև դեղնագորշավուն ճյուղերով, կանաչ միամյա ընձյուղներով թուփ կամ փոքր ծառ է։ 5-7 լայն նշտարաձև կամ էլիպսաձև, մերկ, ատամնաեզր, վերևից մուգ կանաչ, ներքևի կողմից՝ բաց գույնի տերևիկներից կազմված տերևները երկարակոթ են, կենտ փետրաձև։  բարդ ողկույզով ծաղկաբույլը երկար է, կախված։ Ծաղիկները սպիտակ են։ Գագաթներով հանդիպող փեղկերով պտուղը փքված տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Իջևան, Բարեկամավան, Սևքար, Բագրատաշեն, Շամշադին)։ Հանդիպում է նաև Նախակովկասում, Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանում, Բալկանյան թերակղզում և Փոքր Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 600-950 մ բարձրությունների վրա, հիմնականում բոխու անտառներում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Քանի որ հիմնական արեալը հանրապետության սահմաններից դուրս է, սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Կռոնազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Ալոճ Տուրնեֆորի

**Սզնի, ալոճ Տուրնեֆորի** (), վարդազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
2-2,5 մ բարձրությամբ թուփ կամ ոչ մեծ ծառ է։ Տակից ավելի բաց գույնի, խիտ մոխրագույն թավոտությամբ տերևները վերևից մուգ կանաչ են և ծածկված կարճ առսեղմ գանգուր մազիկներով։ Ծաղկաբույլի ծաղիկները փոքրաթիվ են։ Պտուղները կարմիր բալագույն են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Իջևանի (Կոթի գյուղի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Գորիսի և Աջաբաջ գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Եվրոպայում, Ղրիմում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1300-1400 մ բարձրությունների վրա, կաղնու և բոխու անտառների եզրերին, քարքարոտ լանջերին, թփուտներում։ Ծաղկում է մայիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-հոկտեմբերին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ Ախունդովի

**Գազ Ախունդովի ** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մանր կոշտ երկծայր մազիկներով ծածկված բազմամյա անցողուն կանաչ բույս է։ Տերևների երկարությունը 6-30 սմ է։ Կլորավուն-էլիպսաձև տերևիկները 6-10-ական զույգ են։ Ծաղկակիրները դուրս են գալիս տերևների արմատամերձ վարդակի կենտրոնից, ծաղկաբույլի հետ միասին տերևներին հավասար են կամ կարճ են դրանցից։ 16-19 սմ երկարությամբ դրոշը վարդագույն կամ բաց մանուշակագույն է, իսկ նավակը և թիակներն ավելի բաց գույն ունեն։ 15-30 մմ երկարությամբ և 3-5 մմ լայնությամբ ունդերը թեթևակի կորացած են։

## Տարածում
Աճում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Արենի և Չիվա գյուղերի շրջակայք), Նախիջևանում, Հարավարևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Բույսը աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900-1300 մ բարձրությունների վրա, չոր կավային, խճաքարոտ և քարքարոտ լանջերին, կիսաանապատում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլացիա ինտենսիվ տնտեսական գործունեության գոտում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Արենի գյուղի շրջակայքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ժակլին Մարս

**Ժակլին Մարս ** (, ), ամերիկացի գործարար, Ֆորեսթ Մարսի ավագ դուստրը և Ֆրանկլին Քլարենս Մարսի թոռնուհին, ամերիկյան Mars հրուշակեղենի ընկերության հիմնադիր։ Ընկերության իր բաժնեմասը կազմում է $11 մլրդ։ Ըստ Ֆորբս հանդեսի, Ժակլինը վարկանիշային ցուցակով մոլորակի ամենահարուստ կանանցից չորրորդն է։ Բացի այդ, 2010 թվականի սկզբին նա հայտնվել է 52-րդ տեղում աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց ցանկում և 19-րդ տեղում՝ ԱՄՆ-ի ամենահարուստ մարդկանց շրջանում։

Ժակլինը եղբայրների՝ Ջոնի և Ֆորեստ կրտսերի հետ մանկությունը անցկացրել է Վիրջինիայի The Plains ծնողների կալվածքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Բրին Մորի քոլեջը, որտեղ ավարտել է բակալավրիատը, ստանալով որակյալ կրթություն արվեստի և գիտության բնագավառում։

1961 թվականին Ժակլինը ամուսնացել է Դեվիդ Բաջերի հետ։ Զույգը ունի երեք երեխա, բայց 1984 թվականին նրանք բաժանվեցին։ 1986 թվականին Ժակլինը կրկին ամուսնանում է արդեն Հենք Ֆոգելի հետ։ Այդ ամուսնությունը երկար չտևեց, 90-ականներին նրանք բաժանվեցին։

1973 թվականից Ժակլին Մարսը մտնում է «Mars» ընկերության տնօրենների խորհուրդի կազմի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Истории успеха
*  Mars' Gamgort Says 'Nuts' To Snickers Exec

Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ներդրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Վալ Ֆիտչ

**Վալ Լոգսդեն Ֆիտչ** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, 1980 թվականի ֆիզիկայի ասպարեզում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

Նոբելյան մրցանակի է արժանացել համատեղ Ջեյմս Կրոնինի հետ՝ «К-մեզոնների չեզոք տրոհումներում սիմետրիայի հիմնարար սկզբունքների խախտման բացահայտման համար»։ Մասնավորապես, նրանք, գնահատելով կաոնների տրոհումը, ցույց տվեցին, որ հակադարձ ընթացող ռեակցիան չի կրկնում սկզբնական ռեակցիայի ճանապարհը, ինչը նշանակում է, որ ներատոմային մասնիկների փոխազդեցությունները չեզոք չեն ժամանակի հանդեպ։ Այսպիսով բացահայտվեց CP-խախտման երևույթը։

Հանդիսանում է Փրինսթոնի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր, ինչպես նաև ԱՄՆ Գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1966 թվականից)։ Արժանացել է «Էռնստ Լոուրենսի մրցանակին» (1968) և «ԱՄՆ գիտության ազգային մեդալին» (1993)։

Ավարտել է Մակգիլի համալսարանը 1948 թվականին, ստանալով բակալավրի կոչում։ Փիլիսոփայության դոկտորի կոչումը ֆիզիկայի ասպարեզում ստացել է 1954 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում։ Այդ թվականից սկսած սկսել է դասավանդել Փրինսթոնի համալսարանում, 1976 թվականից 1981 թվականները ղեկավարել է այդ համալսարանի ֆիզիկայի ամբիոնը, 1987 թվականից ստացել է պատվավոր պրոֆեսորի կոչում համալսարանում։ 1970 թվականից 1973 թվականները հանդիսանում է ԱՄՆ Նախագահի գիտությունների մասով խորհրդատու կոմիտեի անդամ։

Ստորագրել է «Գիտնականների նախազգուշացում մարդկությանը» փաստաթուղթը 1992 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''В. Л. Фитч''. «Открытие несохранения комбинированной четности». Нобелевская лекция. // Успехи физических наук, том 135, выпуск 2, октябрь 1981
* ФИТЧ (Fitch), Вал Л. Биография на сайте электронной библиотеки «Наука и техника»
* Նոբելյան կոմիտեի կայքում տեղեկություններ
* Վալ Ֆիտչի էջը Փրինսթոնի համալսարանի կայքում

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Լիլիթ Կարապետյան (դերասանուհի)

**Լիլիթ Կարապետյան** (), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Լիլիթ Կարապետյանը ծնվել է 1992 թվականի մարտի 1-ին։ 2014 թվականին ավարտել է Հումանիտար կրթության և ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը՝ Ալեքսանդր Բորդուկովի արվեստանոցը։

## Գործունեություն
### Դերերը թատրոնում

### Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Զանգակ Զանգեզուրի

**Զանգակ Զանգեզուրի** (), զանգակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա գեղազարդային խոտաբույս է։ 10-40 սմ բարձրությամբ պարզ կամ թույլ ճյուղավորված ցողունը 1 կամ սակավաթիվ ծաղիկներով է։ Վարդակային և ստորին ցողունային տերևները մատնաձև-հատված են և կոթունավոր։ Պսակը ծիրանի-վարդագույն է, համարյա անիվանման, իսկ փոշանոթները՝ միաձուլված։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում (Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային մաս, Մեղրու լեռնաշղթա, դեպի արևելք մինչև Խուստուփ)։ Աճում է նաև Նախիջևանում (Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային հատված) և Հյուսիսարևմտյան Իրանում (Ղարադաղ լեռնաշղթա)։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջինից մինչև ալպյան գոտում` ծովի մակարդակից 1600-3200 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ տեղերում։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին հանքերի բաց շահագործման հետևանքով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես կրճատվող տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Զանգակազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Նեղտերևի Դոդոնի

**Նեղտերևի Դոդոնի** (), ապուզանազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
60 սմ երկարությամբ բազմամյա բույս է։ Տերևները գծային նշտարաձև են, մերկ կամ տակից առսեղմ թավոտ։ Պսակաթերթերը վարդագուն են։ Առէջները 8-ն են, որոնցից չորսը ավելի կարճ և մեկ շարքով դասավորված։ Սռնակը առէջներից թեթևակի երկար է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում (Ստեփանավան, Տաշիր)։ Աճում է նաև Նախակովկասում, Արևելյան Կովկասում, Արևմտյան և Կենտրոնական Անդրկովկասում, Միջին և Հարավային Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում և Փոքր Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1700-2300 մ բարձրությունների վրա, խոնավ տեղերում, գետերի ափերին։ Ծաղկում է մայիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ապուզանազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Արման Բաբաջանյան

**Արման Շամիրի Բաբաջանյան** (), լրագրող, քաղաքական գործիչ, «Հանուն հանրապետության» կուսակցության հիմնադիր, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության, ապա՝ անկախ պատգամավոր։

## Կենսագրություն
### Կրթություն
1993-1995 թվականներին սովորել է Վենետիկի Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում։

1994 թ. հրատարակել է Գրիգոր Նարեկացու Մատյան ողբերգությանը նվիրված «Անստվեր լույսի ջերմությունը. Նարեկը որպես քավարան» աշխատությունը։

2001 թվականին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի Արտաքին տնտեսական կապերի և էկոնոմիկայի ինստիտուտում։

2002-2006 թ. ԱՄՆ Հրվ. Կալիֆոռնիայի համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետ։

2004-2005 թթ. ԱՄՆ Ջորջթաուն համալսարանի կոնֆլիկտաբանության ֆակուլտետ։

## Քրեական գործ և դատվածություն
2006 թվականին ձերբակալվել է փաստաթղթեր կեղծելու և զինվորական ծառայությունից խուսափելու համար։ Հայաստանի դատարանի կողմից մեղավոր է ճանաչվել զինվորական ծառայությունից խուսափելու համար և դատապարտվել 4 տարվա ազատազրկման։ Փաստաթղթեր կեղծելու մասով դատարանը մեղադրանքը չհիմնավորված է համարել։ Սույն գործով դատավարության ընթացքում Ա․ Բաբաջանյանն իրեն մասնակիորեն մեղավոր է ճանաչել։

## Լրագրողական գործունեություն
1989թ. Հայ եկեղեցու երիտասարդաց միության ատենապետ, «Հայորդի» պարբերականի խմբագիր։

2003 թվականին ԱՄՆ-ում հիմնել է «Ժամանակ» օրաթերթը, որը գործում է մինչ օրս։

2010 թվականին հիմնել և գլխավորել է www.1in.am լրատվական-վերլուծական կայքը։

## Քաղաքական գործունեություն
1998 թ. Նախագահական ընտրություններում Կարեն Դեմիրճյանին սատարող երիտասարդական կազմակերպությունների համակարգող։

2003թ. ԱՄՆ Լոս Անջելես քաղաքում անցկացված ՀՀ նախագահական ընտրությունների քարոզարշավի շտաբի պատասխանատու։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի ընտրություններում պատգամավոր է ընտրվել «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության համապետական ցուցակով։

### Կուսակցական գործունեություն
2020 թվականի մայիսին Արման Բաբաջանյանը հիմնեց «Հանուն Հանրապետության» քաղաքացիական նախաձեռնությունը, որի հենքի վրա սեպտեմբերին ստեղծեց համանուն կուսակցություն։

## Հետաքրքիր տեղեկություններ
Տիրապետում է անգլերեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն, իտալերեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ
     

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանի սաներ
Հիստերիա (ֆիլմ)

**«Հիստերիա»** (), 2018 թվականի ամերիկյան սարսափ ժանրի կինոնկար, որի ռեժիսորն է Դենիս Իլիադիսը։ Գլխավոր դերը խաղում է Թոֆեր Գրեյսը։

Ֆիլմը ստեղծվել է Universal Pictures-ի կողմից։ DVD տեսքով թողարկվել է 2018 թվականի հունիսի 5-ին։

## Սյուժե
Հոգեբուժարանի հիվանդը դուրս է գրվում այդտեղից։ Նա մեկնում է դեպի իր շքեղ առանձնատունը, որն իրեն էր մնացել ծնողների մահից հետո։ Այդ տանն է անցել Թոմի մանկության տարիները և շատ վառ հիշողություններ կան կապված տան հետ։ Սակայն տանը, ժամանակի ընթացքում սկսվում են կատարվել տարօրինակ և սարսափելի դեպքեր։ Թե՞ դրանք տղայի գլխում են կատարվում...

## Դերերում
*Թոֆեր Գրեյս - *Թոմ*
*Գենեզիս Ռոդրիգես - *Լայան*
*Պատրիշա Կլարկսոն - *Բրոդի*
*Քալեն Մուլվեյ- *Ալեքս*
*Ռոբին Թոմաս - *հայր*
*Դեյզի ՄակՔրեկին- *մայր*
*Քելլի Բարքսդեյլ
*Քոուդի Սալիվան - *Ալեքս (մանկություն)*
*Բրադեն Ֆիցջերարլդ - *Թոմ (մանկություն)*
*Մարտի Էլի Շվարց - *Ֆրենկ*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Blumhouse Productions ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր բունկերում
Սոճու կոն (Ֆաբերժեի ձու)

**«Սոճու կոն»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Կելխի 7 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում ռուս արդյունաբերող Ալեքսանդր Կելխի համար։ Այն ստեղծվել է 1900 թվականին։ Ոսկերչական ձուն Ալեքսանդր Կելխը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ Վարվառա Կելխին։

Այսօր «Սոճու կոն» ոսկերչական ձուն գտնվում է Ջոան Քրոկի մասնավոր հավաքածուում (Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)։

## Դիզայն
«Սոճու կոն» ոսկերչական ձվի մակերևույթի գիլիոշինային է՝ պատված կիսաթափանցիկ կորալային կապույտ էմալով։ Մակերևութը պատված է պլատինե ծաղկաշղթաներով և զարդաքանդակներով։ Դրանք էլ իրենց հերթին պատված են ադամանդներով։ Ձվի գագաթին չորս խոշոր ադամանդով ստեղծվել է քառատերև երեքնուկ (Հարության խորհրդանիշը), որի յուրաքանչյուր «թերթիկի» վրա գրված է թիվ. իրար հետ կարդալիս ստացվում է ստեղծման տարեթիվը՝ «»:

Մյուս գագաթի ադամանդի տակ չի պահպանվել Վարվառա Կելխի միացագիրը՝ «»: Հնարավոր է, որ այդ միացագիրն ունեցել է նույն տեսքը, ինչ որ  «Տախտակադրվագներով ձուն»։

## Անակնկալ
«Սոճու կոն» ոսկերչական ձվի անակնկալը մեխանիկական փղիկ է։ Վերջինս պատրաստված է արծաթից, ոսկուց, կարմիր և կանաչ էմալից։ Այն զարդարված է վեց ադամանդով՝ յուրաքանչյուր կողմից երեքական։ Ժանիքները պատրաստված են փղոսկրից։ Ադամանդներից մեկը թաքցնում է բանալիով աշխատող մեխանիզմի անցքը։ Լարելուց հետո փղիկը դանդաղորեն քայլում է, գլուխն է շարժում և թափահարում է պոչը։ Փղի վրա նստած է կենդանավարը։

## Պատմություն
«Սոճու կոն» ոսկերչական ձուն պատրաստվել է Ֆաբերժեի ընկերությունում՝ 1900 թվականին։ Ալեքսանդր Կելխը ձուն կնոջը՝ Վարվառա Կելխին է նվիրել նույն թվականի Զատկի տոնին։

1929 թվականին ձուն վաճառվել է ԱՄՆ-ի մի կոլեկցիոների։ Քրիստիս աճուրդի տանը, որն անցկացվում էր 1989 թվականին Ժնևում՝ 3,1 միլիոն դոլարով այն ձեռք է բերում Ջոան Քրոգը։ Ավելի ուշ նա *[[New York Times]]*-ին պատմում է. «Ես հիացած էի, երբ ինձ հայտնեցին, որ ձեռք եմ բերել այն»։

1997 թվականին Նյու Յորքում Քրիստիս աճուրդի տանը ձուն հանվում է վաճառքի, սակայն չի վաճառվում, քանի որ ոչ մեկը չառաջարկեց 2,8 միլիոն դոլարից ավելին, այն դեպքում, երբ նախնական այն գնահատվել էր 3,5-4,5 միլիոն դոլար։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սոճու կոն ձվի մասին 

Կատեգորիա:1900 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Հաղթանակի զբոսայգի (Մոզդոկ)

**Հաղթանակի զբոսայգի** (), զբոսայգի Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետություն-Ալանիայի Մոզդոկ քաղաքում։ Հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 1,74 կիլոմետր է։

## Նկարագրություն
Հաղթանակի զբոսայգին համարվում է Մոզդոկի այցեքարտը։ Քաղաքի այս կանաչ անկյունը մշակութային և մարզական զանգվածային միջոցառումների անցկացման կենտրոն է։ Այգում տնկվել են հազարավոր ծառեր ու թփեր, այնտեղ կառուցվել են մարզադաշտ, վոլեյբոլի և բասկետբոլի խաղահրապարակներ, համերգային հարթակ։ Զբոսայգին քաղաքի բնակիչների և հյուրերի սիրված հանգստավայրն է։

Հաղթանակի զբոսայգու մուտքի մոտ տեղադրված է գրանիտե միաձույլ կերտվածք, որի վրա փորագրված են շրջանի այն բնակիչների անունները, որոնք արժանացել են Խորհրդային Միության հերոսի կոչման և Հայրենական մեծ պատերազմի հռչակավոր հրամանատարներ են։ Սկզբում տեղադրվել է հուշարձանը և միայն դրանից հետո նրա մոտից հիմնադրվել են ծառուղիները։

Ի պատիվ Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 30-ամյակի` Հաղթանակի զբոսայգում կանգնեցվել է «Ինքնաթիռ» հուշարձանը։ Մոզդոկ քաղաքի 246-ամյակի նախօրեին Հաղթանակի զբոսայգում հարևան հանրապետություններից և Ստավրոպոլի երկրամասից ժամանած հյուրերը վետերանների հետ համատեղ հիմնադրել են 65 ծառից կազմված Բարեկամության ծառուղին` ի պատիվ Մեծ հաղթանակի 65-ամյակի։ Նույն օրն այստեղ բացվել է զվարճանքի զբոսայգի երեխաների համար։

2007 թվականին քաղաքի Ներկայացուցիչների ժողովի որոշմամբ Հաղթանակի զբոսայգում հիմնվել է Հերոսների ծառուղի, որտեղ տեղադրվել են գեներալիսիմուս Ի. Վ. Ստալինի, մարշալ Գ. Կ. Ժուկովի, բանակի գեներալ Ի. Ա. Պլիևի, ինչպես նաև Խորհրդային Միության ծնունդով մոզդոկցի հերոսներ գեներալ Ե. Գ. Կոբերիձեի, գնդապետներ Գ. Ա. Կալոևի, Ն. Դ. Դրոնովի և Ն. Ն. Օրիշչենկոյի կիսանդրիները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոզդոկի զբոսայգիներ
Ալեքսանդրա Քեոսայան

**Ալեքսանդրա Տիգրանի Քեոսայան** (), ռուսական կինոյի դերասանուհի, ռեժիսոր, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդրա Քեոսայանը ծնվել է 1994 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։ Մայրը՝ Ալյոնա Խմելնիցկայան, հայտնի դերասանուհի է։ Հայրը՝ Տիգրան Քեոսայանը, հայտնի ռեժիսոր է։

Ավարտել է № 1513 գիմնազիան։ Սովորել է Նյու Յորքի համալսարանին կից գործող «Թիշչ արվեստի դպրոց»-ը, որտեղ ուսումնասիրել է կինոռեժիսուրա։ Նկարահանել է մի քանի կարճամետրաժ ֆիլմեր։ Բացի այդ, աշխատել է նաև որպես երկրորդ ռեժիսոր, այդ թվում՝ հոր հետ։

Որպես ռեժիսոր աշխատում է Մոսֆիլմում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Հսկա կաղնի (Մոզդոկ)

**Հսկա կաղնի** (), **Նահապետ կաղնի** (), ծառ-հուշարձան Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետություն-Ալանիայի Մոզդոկ քաղաքում։ Հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից 1,04 կիլոմետր է։

## Պատմություն
Մոզդոկի առավել անսովոր հուշարձանը հսկա կաղնին է, որը քաղաքի տարեկիցն է։ Ծառը պարսպապատված է շղթաներով։ Ներկայում Թերեք գետի ողողվող անտառները կտրվել են, սակայն ի հիշատակ խուլ տեղերի` Մոզդոկում պահպանում են այս մեծ կաղնին։ Նահապետ ծառի տարիքն ավելի քան 2,5 դար է։

Սաղարթածավալ ծառը շրջապատված է ձևավոր սյունակներին ամրացված շղթաներով։ Կաղնու հզոր բնի տակ տեղադրված է մարմարե մի սալիկ, որի վրա փորագրված է բանաստեղծություն, որն այս ծառը կոչում է Մոզդոկի տարեգիր.



## Նկարագրություն
Ամառային կաղնին ունի 15 մ բարձրություն և կրծքի մակարդակին` 1,3 մ բնի տրամագիծ։ Ծառը մոտ 250 տարեկան է։ Առասպելի համաձայն` այս կաղնու տակ նստել է ռուս մեծ բանաստեղծ Ալեքսանդր Պուշկինը և այն կարող է տեսած լինել գյուղացիական պատերազմի առաջնորդ Եմելյան Պուգաչովը։ Ծառը շրջապատված է շղթայով, իսկ սաղարթի տակ կա հուշատախտակ, որը կոչ է անում պահպանել «ծերունուն»։

*Գտնվելու վայրը`* ք. Մոզդոկ, Ֆորշտադսկայա փողոց, Կոմերիտական պուրակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոզդոկի հուշարձաններ
Ընտանիքի միջազգային օր

**Ընտանիքի միջազգային օր** (| |||), 1994 թվականից ի վեր նշվում է ամեն տարի մայիսի 15-ին։ Հռչակվել է ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի կողմից՝ 1993 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ընդունված № A/REC/47/237 «Ընտանիքի միջազգային տարի» բանաձևի համաձայն։ Այդ օրվա՝ բազմաթիվ պետությունների կողմից պաշտոնապես հաստատումը նպատակ ունի ուշադրություն դարձնելու ընտանիքի առջև ծառացած մի շարք խնդիրներին։

Յուրաքանչյուր տարի ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեան Ընտանիքի միջազգային օրվա հետ հետ կապված ուղերձներ է ուղարկում՝ դրանով իսկ որոշելով այդ տարվա թեման։ Օրինակ՝ 2005 թվականի ուղերձի մեջ նշվում է ընտանիքի կարևորագույն դերի և ՄԻԱՎ-վարակակիրներին սատարելու, երեխաների մասին հոգ տանելու անհրաժեշտության և հիվանդ ծնողներին խնամելու մասին։

## Օրվա թեմաներ
Յուրաքանչյուր տարի Ընտանիքի միջազգային օրվա համար հատուկ թեմա է ընտրվում.
* 2025 թվական` «Ընտանիքին ուղղված կայուն զարգացման ծրագրեր»
* 2024 թվական` «Ընտանեկան բարեկեցություն և կլիմայի փոփոխություն»
* 2023 թվական` «Ժողովրդագրական միտումներ և ընտանիքներ»
* 2022 թվական` «Ընտանիքներ և ուրբանիզացիա»
* 2021 թվական` «Ընտանիքներ և նոր տեխնոլոգիաներ»
* 2020 թվական` «Զարգացող ընտանիքներ. Կոպենհագեն և Պեկին +25»
* 2019 թվական՝ «Ընտանիք և կլիմայական շարժում»
* 2018 թվական՝ «Ընտանիք և ինկլյուզիվ հասարակություն»
* 2017 թվական՝ «Ընտանիք, կրթություն և բարեկեցություն»
* 2016 թվական՝ «Ընտանիք, առողջ ապրելակերպ և կայուն ապագա»
* 2015 թվական՝ «Տղամարդիկ պատասխանատու՞ են։ Գենդերային իրավահավասարություն և երեխաների իրավունքները ժամանակակից ընտանիքներում»
* 2014 թվական՝ «Ընտանիքի կարևոր դերը՝ նպատակներին հասնելու գործում. Ընտանիքի միջազգային տարի +20»
* 2013 թվական՝ «Սերունդների սոցիալական ինտեգրման և համերաշխության աջակցություն»
* 2012 թվական՝ «Աշխատանքային գործունեության և ընտանեկան պարտավորությունների միջև հավասարակշռության ապահովում՝ ի նպաստ ընտանիքի և հասարակության»
* 2011 թվական՝ «Անապահով ընտանիքների և սոցիալական մեկուսացման խնդիրների որոշում»
* 2010 թվական՝ «Միգրացիայի ազդեցությունն ընտանիքի վրա՝ ամբողջ աշխարհում»
* 2009 թվական՝ «Մայրեր և ընտանիքներ. փոփոխվող աշխարհի մարտահրավերներ»
* 2008 թվական՝ «Հայրեր և ընտանիքներ. պարտականություններ և մարտահրավերներ»
* 2007 թվական՝ «Ընտանիքներ և հաշմանդամություն ունեցող անձինք»
* 2006 թվական «Փոփոխվող ընտանիքներ. մարտահրավերներ և հնարավորություններ»
* 2005 թվական՝ «ՄԻԱՎ-ի և ՁԻԱՀ-ի ազդեցությունն ընտանիքի բարօրության վրա»
* 2004 թվական՝ «Ընտանիքի միջազգային օրվա տասնամյակ. գործողությունների շրջանակային ծրագիր»
* 2003 թվական՝ «Նախապատրաստում՝ Ընտանիքի միջազգային օրվա տասներորդ տարեդարձին և այն տոնելուն»
* 2002 թվական՝ «Ընտանիք և ծերացում. հնարավորություններ և առաջադրանքներ»
* 2001 թվական՝ «Ընտանիքներ և կամավորական գործունեություն. սոցիալական միասնության ամրապնդում»
* 2000 թվական՝ «Ընտանիքներ. սուբյեկտներ և զարգացման հեռանկարներ»
* 1999 թվական՝ «Ընտանիքներ՝ բոլոր տարիքների մարդկանց համար»
* 1998 թվական՝ «Ընտանիքներ՝ ապահովում և մարդու իրավունքների պրոպագանդա»
* 1997 թվական՝ «Գործընկերության հիման վրա ընտանիքների ստեղծում»
* 1996 թվական՝ «Ընտանիքներ՝ աղքատության և անտնության առաջին զոհերը»

## Տես նաև
* Ընտանիք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ընտանիքի օրը՝ ՄԱԿ-ի կայքում 
* Ընտանիքի օրը ՄԱԿ-ի կայքում

Կատեգորիա:Ընտանիք
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Սքոթ Մեյ

**Սքոթ Գլեն Մեյ** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է թեթև հարձակվողի դիրքում։ Սովորել է Բլումինգթոնի Հնդկաստանի համալսարանում։ 1976 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Չիկագո Բուլս» ակումբի կողմից՝ 2-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Միլոուքի Բաքս», «Դետրոյթ Փիստոնս», «Կինդեո Բրեշիա», «Բերլոնի Տորինո», «Վիրտուս Բանկո Հռոմ» և «Էնիչեմ Լիվորնո» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 7 մրցաշրջան։ 1976 թվականին Մեյը դարձել է Ուսանողական սպորտաձևերի ազգային ասոցիացիայի (NCAA) չեմպիոն։ Ըստ այդ տարվա արդյունքների ճանաչվել է UPI, Sporting News, Associated Press, Helms Foundation և NABC տարբերակով ուսանողների միջև տարվա բասկետբոլիստ։ Ընդգրկվել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի մեջ (1977)։ Երկու տարի շարունակ ընդգրկվել է NCAA առաջին համաամերիկյան հավաքականի մեջ (1975-1976)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 355 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 3690 միավոր (10,4 մ/խ), կատարել 1450 անդրադարձ, 610 փոխանցում, 285 խլում և 44 բլոկշոտ։

## Կարիերան ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում
1976 թվականին ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում Մոնրեալում անցկացվող Ամառային օլիմպիական խաղերում դարձել է օլիմպիական չեմպիոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում 
* Ելույթաներ վիճակագրությունը A խմբում  

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դետրոյթ Փիստոնսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ
Լեյլա Կիրակոսյան

**Լեյլա Զենիկի Կիրակոսյան** (), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (հուլիսի 11, 1984)։

## Կենսագրություն
Լեյլա Կիրակոսյանը ծնվել է 1941 թվականի փետրվարի 8-ին։ Ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանը։

Թատերական գործունեությունն սկսել է Տալինի ռուսական դրամատիկական թատրոնում։ Այստեղ էլ ծանոթացել է ապագա ամուսնու՝ դերասան Էռնստ Ռոմանովի հետ։ 1969 թվականին ամուսնու հետ տեղափոխվել է Լենինգրադ, սկսել է աշխատել Լենկոմ թատրոնում։ Միասին խաղացել են «Երեք հրացանակիրները» ներկայացման մեջ․ Լեյլան մարմնավորել է թագուհի Աննային, իսկ Էռնստը՝ դուքս Բեքինհեմին։ Այնուհետև դերասանուհին տեղափոխվել է Լենսովետի անվան թատրոն։

2003 թվականին ներկայացրել է «Հեքիաթ» մոնոներկայացումը՝ գրված Վլադիմիր Նաբոկովի համանուն ստեղծագործության հիման վրա։ Վերջին տարիներին աշխատում է Սանկտ Պետերբուրգի պետական մանկական ֆիլհարմոնիայում։ Ամենահայտնի թատերական աշխատանքը «Խայտաբղետ թութակի հեքիաթները» ներկայացումն է։

Առաջին անգամ կինոյում խաղացել է 1962 թվականին, որը Հայֆիլմում նկարահանված ռեժիսոր Մոկո Հակոբյանի «Ջրերը բարձրանում են» ֆիլմն էր։ Խաղացել է Անահիտի դերը։ 1970-1980-ական թվականներին դերասանուհին պարբերաբար հայտնվել է հեռուստաէկրաններին՝ ֆիլմ-ներկայացումներում։ Խորհրդային շրջանում հազվադեպ է նկարահանվել կինոյում։ Նոր ժամանակաշրջանում ժամանակ առ ժամանակ նկարահանվում է սերիալներում՝ Հետաքննության գաղտնիքները 1, Կոտրված լապտերների փողոցը 6 և այլն։ Ամենահայտնի դերերից են Մարգոյի դերակատարումը «Տամբովյան գայլը» (2005) և Բրոնիսլավա Սմոլյանինովայի դերը «Հորձանուտ» (2007) սերիալներում է։

### Անձնական կյանք
Լեյլա Կիրակոսյանի ամուսինը՝ ՌԴ ժողովրդական արտիստ Էռնստ Ռոմանովն է։ Զույգն ունի 2 երեխա (դուստր և որդի)։ Դուստրը՝ Եկատերինան, մեդիամենեջեր է, ռեժիսոր և հեռուստալրագրող։

## Գործունեություն
### Դերերը թատրոնում

### Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և պարգևներ
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (հուլիսի 11, 1984)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի երկրորդ աստիճանի մեդալ (փետրվարի 13, 2006)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ֆորեսթ Մարս Կրտսեր

**Ֆորեսթ Էդվարդ Մարս Կրտսեր** (, ), ամերիկացի ձեռնարկատեր, գործարար-մագնատ։ Ֆորեսթ Մարսի որդին և ամերիկյան Mars հրուշակեղենի ընկերության  հիմնադիր Ֆրենկ Մարսի ավագ թոռը։ Որպես Մարս ընտանիքի անդամ ղեկավարել է Մարս ընկերության բիզնեսը այլ բիզնեսների հետ միասին $11 մլրդ արժողությամբ։ 2004 թվականին ըստ Ֆորբես հանդեսի աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց ցանկում հայտնվել է 24-րդ տեղը։

Ֆորեսթը ամուսնացած էր, ուներ չորս երեխա։ Ավարտել է Եյլի համալսարանը, որտեղ ստացել է գիտության և արվեստի բակալավրի աստիճան։

Ֆորեսթ Մարսի պապը սկսել է կոնֆետների արտադրությունը  1911 թվականին Տակոմա քաղաքի սեփական տան խոհանոցում։ Ֆորեսթի հայրը մտածել է արտադրության մեջ օգտագործել ածիկային նուգա, նրա տվյալ գյուտը սկիզբ դրեց մի շարք քաղցրավենիքների ստեղծմանը, այդ թվում՝ M&M's, Թվիքս, Skittles։ Նաև Ֆորեսթի հայրը հիմնադրել է ընկերության ստորաբաժանումը, որը զբաղվում էր կենդանիների արտադրությամբ սննդի արտադրությամբ (Whiskas և Pedigree)։ Այսօր այն նրա ժառանգորդին բերում է զգալիորեն ավելի մեծ եկամուտ, քան կոնֆետների և կարամելների արտադրությունը, չնայած այն հանգամանքին, որ ընկերությունը առաջատար դիրքեր է զբաղեցնում աշխարհում հրուշակեղենի ոլորտում։ Մարս կրտսերը զբաղեցրել է Mars ընկերության գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։

Մահացել է 2016 թվականի հուլիսի 26-ին Սիեթլում հարուցած կաթվածից առաջացած բարդությունների պատճառով։

## Հասարակական գործունեություն
* Վերջին տարիներին այս ամերիկացի միլիարդատիրոջ անունը ավելի հաճախ հիշատակվել է զանգվածային լրատվության միջոցներով կապված մասնավոր հողերի զավթման պայքարի հետ՝ նավթի և գազի արդյունահանման հետ։  Նավթային և գազային բիզնեսի խոշոր խաղացողները շարունակում են պայքարը, հենվելով հասարակության և կառավարության աջակցությանը, որը հայտարարում է այն մասին, որ առաջնայինը ոչ թե հողի գույքային իրավունքն է, այլ օգտակար հանածոների արդյունահանումը և օգտագործումը, որոնք էական դեր են խաղում երկրի տնտեսության համար։
* 1991 թվականին Ֆորեսթ Մարսը նախագահական մրցավազքում ֆինանսավորել է հանրապետականների նախընտրական քարոզարշավը։
* Մարսը և նրա նախկին կինը Դեբորան էական նվիրատվություններ են կատարել Վիլյամսբերգի 18-րդ դարի սրճարանի վերակառուցման համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Марс Форрест
* Истории успеха. Форрест Марс 

Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Դոնթի մեթոդ

**Դոնթի Մեթոդ** (հայտնի է նաև որպես **Դոնթի բանաձև**, կամ **Ջեֆերսոնի մեթոդ**), համամասնական ընտրակարգի մանդատների բաշխման տարբերակներից մեկը, որն առաջարկել է բելգիացի մաթեմատիկոս Վիկտոր Դոնթը։ Այն կիրառվում է մի շարք երկրներում, որոնց թվում են Ալբանիան, Արգենտինան, Արևելյան Թիմորը, Ավստրիան, Բելգիան, Բրազիլիան, Բուլղարիան, Էկվադորը, Էստոնիան, Գերմանիան (մինչև 1985 թվական), Դանիան, Իսլանդիան, Իսպանիան, Իսրայելը, Կոլումբիան, Հայաստանը, Հունգարիան, Մակեդոնիայի Հանրապետությունը, Մոլդովան, Նիդերլանդները, Պարագվայը, Լեհաստանը, Պորտուգալիան, Ռումինիան, Հյուսիսային Իռլանդիան, Սերբիան, Սլովենիան, Թուրքիան, Ուելսը, Ֆինլանդիան, Խորվաթիան, Չեռնոգորիան, Չեխիան, Չիլին, Շոտլանդիան, Ճապոնիան, Վենեսուելան։

## Նկարագրություն
Դոնթի մեթոդի կիրառման դեպքում տեղերը բաշխվում են հաջորդաբար, մեկը մյուսի հետևից։ Յուրաքանչյուր քայլում տեղը շնորհվում է այն կուսակցությանը, որի \frac{V}{s+1} գործակիցն առավելագույնն  է։ Բանաձևում
* V-ն կուսակցության ստացած ընդհանուր ձայների քանակն է,
* s-ը մինչ այդ քայլը կուսակցության ստացած տեղերի քանակը։

Տեղ շնորհելուց հետո վերահաշվարկվում է քվոտան հաշվի առնելով նոր  ստացված մանդատը։

## Օրինակ
Ենթադրենք, 10 պատգամավոր ունեցող օրենսդիր մարմնի ընտրությանը մասնակցած երեք քաղաքական ուժեր ստացել են 50, 42 և 19 հազար ձայներ։ Դոնթի մեթոդով նրանք կստանան համապատասխանաբար 5, 4 և 1 տեղեր։ Ստորև ներկայացված աղյուսակը ցույց է տալիս մեթոդի կիրառումը քայլ առ քայլ։ Յուրաքանչյուր քայլում նշված է կուսակցության քվոտան, նրանցից առավելագույնը թավատառ է։

## Կիրառումը Հայաստանում
2016 թվականին ընդունված ընտրական օրենսգրքով Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովում ազգային փոքրմասնության և ռեյտինգային թեկնածուների մանդատները բաշխվում են  Դոնթի Մեթոդով։ Մեթոդը կիրառվել է ՀՀ Ազգային Ժողովի 2017 թվականի և 2018 թվականի արտահերթ ընտրություններում։

Մեթոդը կիրառվում է նաև ԱԺ-ի հանձնաժողովի նախագահների տեղերի բաշխման ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դոնթի մեթոդի օնլայն հաշվիչ 

Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր
Զավեն Բշտիկյան

**Զավեն Բշտիկյան** (), հայ լուսանկարիչ։ «Սովետական Հայաստան» օրաթերթի, այնուհետև՝ «Մունետիկ» շաբաթաթերթի ֆոտոթղթակից։

## Կենսագրություն
Զավեն Բշտիկյանը ծնվել է 1930 թվականին Բեյրութում։ Սովորել է Բեյրութի Մխիթարյան վարժարանում։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ Որպես լուսանկարիչ փորձառություն է ձեռք բերել Պարգև Չոլագյանի մոտ։ Եղել է «Սովետական Հայաստան» օրաթերթի ֆոտոթղթակից, 1952 թվականից՝ «Հայաստանի աշխատավորուհի» ամսագրի գլխավոր լուսանկարիչ։ Ստեղծել է կնոջ կերպարը ներկայացնող լուսանկարչական պատկերասրահ, որը եզակի է հայ լուսանկարչության պատմության մեջ իր ծավալով և մշակութաբանական արժեքով։ Բշտիկյանի նատուրալիստական լուսանկարները ներկայացնում են Խորհրդային Հայաստանի կանանց կյանքի բոլոր բնագավառներում՝ ներկայացնելով կնոջ առաջադեմ կերպարը՝ համատեղված ավանդական, պահպանողական հայացքների հետ։ Արխիվի մեջ հատուկ նշանակություն ունեն Բշտիկյանի՝ կանանց նորաձևությունը գովազդող լուսանկարները։

Աշխատանքային գործունեության ընթացքում թղթակցել է հայաստանյան գրեթե բոլոր թերթերին և ամսագրերին («Սովետական Հայաստան», «Հայաստանի աշխատավորուհի», «Ավանգարդ», «Հայրենիքի ձայն», «Հայաստան», «Գիտություն և տեխնիկա», «Երեկոյան Երևան»)։ Մասնագիտական գործունեությունն ավարտել է «Սովետական Հայաստան» օրաթերթում՝ որպես դրա ամենաբազմամյա ֆոտոթղթակից։ Հայաստանի անկախացումից հետո թղթակցել է «Մունետիկ» շաբաթաթերթին։

Լրագրողական լուսանկարչությունից բացի Բշտիկյանը եղել է գեղարվեստական լուսանկարչության ներկայացուցիչ։

Մասնակցել է բազմաթիվ հանրապետական և միութենական մրցույթների։ Լենինգրադում կայացած համամիութենական գլխավոր ստուգատեսում արժանացել  է հատուկ մրցանակի և արծաթե մեդալի։

1985 թվականին թողնելով լուսանկարչությունը՝ Բշտիկյանը զբաղվել է նկարչությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Ջանիբեկ Հայրապետյան

**Ջանիբեկ Սերոբի Հայրապետյան** (), հայ քաղաքական գործիչ,  ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր, Բարգավաճ Հայաստան կուսակցության անդամ, 2018 թվականի ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններում եղել է ԲՀԿ-ի ցուցակի 75-րդ համարը։

## Կրթություն
Ծնվել է 1982 թվականին Զովունի գյուղում։ 1989-1999 թվականներին սովորել և ավարտել է Զովունու միջնակարգ դպրոցը։ 1999 թվականին  ընդունվել է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարան՝ «Փոխադրամիջոցների կազմակերպումը և կառավարումը տրանսպորտում, ՃՏ երթևեկության կազմակերպումը» բաժնում։ 2000-2002 թվականներին ծառայել է ազգային բանակում։ Այնուհետև ուսումը շարունակել և համատեղ աշխատել է «Մետաղամանեղեն» ԳՆ-ում որպես մեխանիկ։ 2007 թվականին ավարտել է ագրարային համալսարանի մագիստրատուրան՝ ստանալով ճարտարագետի որակավորում։

## Աշխատանքային գործունեություն
2007 թվականին աշխատել է «Մետաղամանեղեն» ԳՆ-ում որպես գլխավոր մեխանիկ, այնուհետև 2012 թվականից որպես փոխտնօրեն։ 2016 թվականի նոյեմբեր ամսից մինչև 2017 թվականի նոյեմբեր ամիսը աշխատել է Զովունի համայնքի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնում։ 2017 թվականի դեկտեմբեր ամսից մինչև պատգամավորի պաշտոն ստանձնելը աշխատել է Եղվարդ համայնքի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնում։
2018 թվականին  ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 10 ընտրական տարածքից Բարգավաճ Հայաստան կուսակցությունից։ ՀՀ Ազգային ժողովի Առողջապահության և սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ է։

## Ընտանեկան կարգավիճակ
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԲՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:Զովունի գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ