Ֆինանսական պլանավորման խորհրդատու

**Ֆինանսական պլանավորման խորհրդատու** կամ **անհատական ֆինանսական պլանավորման խորհրդատու** *()*, որակավորված ֆինանսական խորհրդատու, որն իրականացնում է համալիր ծառայություններ անհատական ֆինանսների ոլորտում, հաճախորդներին խորհուրդ է տալիս ներդրումների, ապահովագրության, հարկերի, կենսաթոշակային և գույքային պլանավորման հարցերում։

Ընդհանուր առմամբ՝ ֆինանսական պլանավորման խորհրդատուի աշխատանքը կարող է՝

# Ինտեգրվել այլ մասնագիտական ծառայությունների շրջանակում, օրինակ՝ հաշվապահական կամ իրավաբանական ծառայությունների, երբ ֆինանսական պլանավորումը դառնում է այդ ծառայությունների բաղադրիչ մաս։
# Ինտեգրվել ֆինանսական ապրանքների և ծառայությունների առաջարկի մեջ, երբ պլանավորումն ուղեկցվում է կոնկրետ ապրանքների առաջարկով, ինչպես, օրինակ, ներդրումային ծրագրեր կամ ապահովագրական փաթեթներ։
# Ներկայանալ որպես ինքնուրույն ծառայություն, երբ ֆինանսական պլանավորումը տրամադրվում է առանձին՝ առանց կապված լինելու այլ ծառայությունների կամ ապրանքների հետ։

## Շրջանակ
Ֆինանսական պլանավորումն իր մեջ պետք է ընդգրկի հաճախորդի բոլոր ֆինանսական կարիքները և նպաստի, որ նա հասնի իր բոլոր նպատակներին։ Պլանավորման հիմնական ոլորտներն են՝

* **Ռիսկերի կառավարում և [[ապահովագրություն]]։** Պայմանները հստակ գնահատելն ու ռիսկերը կառավարելը, ապահովագրության օգնությամբ ֆինանսական կորուստներից պաշտպանվելը։
* **[[Ներդրումային պլանավորում]]։** Հաշվարկել, թե ինչպես վաստակել և խնայել գումար՝ ապագայի համար։ Պլանավորել ներդրումները այնպես, որ գումարն աճի և պահպանի իր արժեքը՝ հաշվի առնելով գնաճն ու ռիսկերը։
* **Կենսաթոշակային պլանավորում։** Պատրաստվել կենսաթոշակին այնպես, որ առկա լինի անհրաժեշտ ֆինանսական անկախություն։ Օրինակ՝ օգտագործել 401K կամ IRA ծրագրերը։
* **[[Հարկ|Հարկերի]] պլանավորում։** Պլանավորել այնպես, որ հնարավոր լինի նվազեցնել հարկերի չափը և ազատ պահել կանխիկ միջոցներ՝ այլ նպատակների համար։
* **Գույքի պլանավորում։** Դիտարկել, թե ինչպես ստեղծել, պահպանել և փոխանցել գույքը հետագայում։
* **Կանխիկ միջոցների և [[Պարտք|պարտքերի]] կառավարում։** Կառավարել անձնական ֆինանսները՝ հետևելով եկամուտներին ու ծախսերին, ինչպես նաև պարտքերն արդյունավետ կառավարելով։

## Գործընթաց
Անհատական ֆինանսական պլանավորման գործընթացը սահմանված է ISO 22222:2005 ստանդարտում և բաղկացած է վեց փուլից՝

# Հաճախորդի և ֆինանսական պլանավորողի հարաբերությունների հաստատում և սահմանում
# Հաճախորդի տվյալների հավաքում և նպատակների, ակնկալիքների պարզաբանում
# Հաճախորդի ֆինանսական վիճակի վերլուծություն և գնահատում
# Ֆինանսական պլանի մշակում և ներկայացում
# Ֆինանսական պլանավորման առաջարկությունների իրականացում
# Ֆինանսական պլանի և պլանավորման հարաբերությունների հետևում և վերահսկում

## Լիցենզավորում, կարգավորումներ և ինքնակարգավորում
Շատ երկրներում չկա օրենսդրական կարգավորում կամ պահանջներ՝ «ֆինանսական պլանավորման մասնագետ» կոչումը օգտագործելու համար։

«Ֆինանսական պլանավորման մասնագետ» կոչման կիրառումը տարբեր երկրներում տարբեր է։ Փորձագիտական գործունեության իրավական կարգավորումը կարող է ներառել՝

* պաշտոնապես պաշտպանվող կոչում (օրինակ՝ PFA-հավաստագրված ֆինանսական պլանավորման մասնագետ, CFP, ֆինանսական պլանավորման մասնագետ)։ Կոչման պաշտպանությունը ապահովում է, որ ծառայությունները տրամադրում են միայն հավատարմագրված և էթիկայի կանոններին համապատասխանող մասնագետները։
* պաշտոնապես սահմանված գործունեություն։ Ընդհանուր մոտեցմամբ՝ գույքի պլանավորումը բաժանվում է մի քանի մասնագիտությունների միջև։
* պարտադիր նախնական և շարունակական վերապատրաստում, որն ապահովում է ֆինանսական պլանավորման մասնագետի մասնագիտական կարողությունների արդիականացումը։
* մասնագիտական պատասխանատվության ապահովագրություն։
* փոխհատուցման ֆոնդ։
* նվիրատրված և վերահսկվող ծառայությունների մատուցում։
* վերահսկվող գործիքների կիրառում։
* գրավոր լիազորագրի պարտականություն՝ մասնագիտական ծառայություններ մատուցելուց առաջ։

### Ավստրալիա
Ավստրալիայում ֆինանսական պլանավորման մասնագետները պետք է աշխատեն Ավստրալիական ֆինանսական ծառայությունների (AFS) լիցենզավորված կազմակերպության շրջանակում՝ համապատասխան լիցենզիա ունենալով։ Լիցենզիան տրամադրում է Ավստրալիայի Արժեթղթերի և ներդրումների հանձնաժողովը (ASIC)։ ASIC-ի կայքում նշվում է, որ «AFS լիցենզիա ունենալը չի երաշխավորում լիցենզավորողի ծառայությունների անկեղծությունը կամ որակը»։

Վերջերս Ավստրալիայում ֆինանսական պլանավորման մասնագետների լիցենզավորման ոլորտում կատարվել են բարեփոխումներ՝ բազմաթիվ սկանդալների արդյունքում, որոնք կապված էին անբավարար կամ սխալ խորհրդատվության, ինչպես նաև հաճախորդներից ծառայություն չցուցաբերելու համար վճարումների հետ։ 2019 թվականի հունվարի 1-ից գործում են նոր կրթության և վերապատրաստման չափորոշիչներ, որոնք ներառում են հաստատված մագիստրոսական ծրագրերում ուսուցում անցնելը, ազգային հավատարմագրված քննություն հանձնելը և շարունակական մասնագիտական կրթություն ստանալը։ Նոր մասնագետների համար կան հավելյալ պահանջներ։

### Բելգիա
Բելգիայում այս ոլորտի խորհրդատվությունը կարգավորվում է 2014 թվականի ապրիլի 25-ի օրենքով, որը վերաբերում է անկախ ֆինանսական պլանավորման մասնագետների կարգավիճակին և կարգավորմանը, ինչպես նաև պլանավորման ծառայությունների մատուցմանը կարգավորված ընկերությունների կողմից։ Այնուամենայնիվ, նոտարները, իրավաբանները, հաշվապահներն ու աուդիտները չեն մտնում օրենքի կարգավորման դաշտ։ Օրենքում օգտագործվում է «ֆինանսական պլանավորում» տերմինը, որը միավորում է երկու առանձին ոլորտներ։

### Կանադա
Կանադայում «ֆինանսական պլանավորման մասնագետ» կոչումը կարգավորվում է միայն Քվեբեկ նահանգում։ Քվեբեկում միայն նրանք, ովքեր ունեն Planificateur Financier (Pl.Fin / F.Pl.) որակավորումը, իրավունք ունեն օգտագործել «ֆինանսական պլանավորման մասնագետ» կոչումը և տրամադրել համապատասխան ծառայություններ։

Քվեբեկից դուրս գործողություններն այս ոլորտում կարգավորված չեն։ Այստեղ ոչ մի սահմանափակում, կրթական նախապայման կամ լիցենզիայի պահանջ չի կիրառվում այն անձանց կամ կազմակերպությունների համար, որոնք օգտագործում են «ֆինանսական պլանավորում» տերմինը կամ տրամադրում այդ ծառայությունները։ 2020 թվականի հուլիսից Օնտարիո և Սասկաչևան նահանգները ներկայացրել են օրենսդրական նախաձեռնություններ ֆինանսական պլանավորման տիտղոսների կարգավորման համար, սակայն այդ օրենսդրությունը դեռ չի ընդունվել։

Կանադայում շատ ֆինանսական պլանավորման մասնագետներ, որոնք իրականում ունեն միայն անձնական ֆինանսական արտադրանքներ վաճառելու լիցենզիաներ (հիմնականում ներդրում և ապահովագրություն), իրենց կոչում են ֆինանսական պլանավորման մասնագետ, կամ օգտագործում են անվերջ վավերականությունից օգտվող որակավորումներ, որոնց համար չկա մշտական վերահսկողություն կամ հանրային հաշվետվություն (օրինակ՝ Personal Financial Planner / PFP)։

Քվեբեկից դուրս կա ընդամենը երկու հանրային վերահսկողությամբ լիովին կարգավորվող ֆինանսական պլանավորման որակավորում՝ CFP (Certified Financial Planner) և R.F.P. (Registered Financial Planner) տիտղոսները։

R.F.P.-ն ավելի հին (ստեղծվել է 1987 թվականին) և խստապահանջ որակավորում է։ Բոլոր R.F.P.-ներն առաջին հերթին պետք է ապացուցեն իրենց մասնագիտական կարողությունները, ապա պահպանեն էթիկայի կանոնները և խիստ պրակտիկա սահմանափակումներ՝ ըստ Advanced Financial Planners ինստիտուտի (IAFP) պահանջների։ Յուրաքանչյուր R.F.P. պետք է տարեկան հավաստիացնի, որ ֆինանսական պլանավորումը նրա հիմնական մասնագիտությունն է։

**Քվեբեկ**

Քվեբեկ նահանգում (Կանադա) «ֆինանսական պլանավորման մասնագետ» կոչումը պաշտոնապես ճանաչված է և կարգավորվում է օրենքով։ Այս կոչումը կարող են կրել միայն այն անձինք, ովքեր ավարտել են Քվեբեկի ֆինանսական պլանավորման ինստիտուտի մասնագիտական ծրագիրը և գտնվում են օրենսդրությամբ սահմանված վերահսկող մարմիններից որևէ մեկի հսկողության ներքո։ Այդ մարմիններն են՝ ֆինանսական անվտանգության պալատը, Քվեբեկի հավատարմագրված կառավարման մասնագետների պալատ և հաշվապահ մասնագետների կազմակերպությունը։

Հիմնական կրթությունը հաջողությամբ ավարտելուց հետո մասնագետը ստանում է իրավասություն զբաղվելու անձնական ֆինանսների պլանավորմամբ, մասնավորապես՝ ակտիվների կառավարման ոլորտում։

Վերահսկող մասնագիտական կազմակերպությունները մշակել են աշխատանքային ավելի ընդլայնված մոդելներ, որոնք ընդգրկում են ակտիվների կառավարման բոլոր հիմնական բաղադրիչները։ Սակայն այս մասնագիտության գործառույթները սովորաբար չեն տարածվում կազմակերպությունների, ձեռնարկությունների կամ պետական կառույցների ֆինանսական պլանավորման վրա։

Քվեբեկում այս կոչումը շնորհվում է համապատասխան վերահսկող մարմինների կողմից՝ այդ թվում ֆինանսական շուկաների վերահսկողությամբ զբաղվող պետական հաստատության և վերը նշված մասնագիտական կազմակերպությունների կողմից։

Քվեբեկի ֆինանսական պլանավորման ինստիտուտը միակ կառույցն է, որն իրավասու է շնորհելու «ֆինանսական պլանավորման մասնագետ» կոչումը։ Այս ինստիտուտն է սահմանում ինչպես մասնագիտությունը ստանալու հիմնական ուսումնական պահանջները, այնպես էլ հետագա շարունակական կրթության կանոնները։ Այդ շարունակական վերապատրաստման վերահսկումը կատարվում է ինչպես ինստիտուտի, այնպես էլ մասնագիտական կազմակերպությունների կողմից։

Քվեբեկում «ֆինանսական պլանավորման մասնագետ» կոչումը առանձնանում է մյուս նահանգների համանման անվանումներից, քանի որ այն չի պահանջում լրացուցիչ վկայականներ կամ որակավորման նշումներ։ Այն լիարժեք օրինական է և վերահսկվում է պետական և մասնագիտական մարմինների կողմից։

Քվեբեկի ֆինանսական պլանավորման ինստիտուտը, համագործակցելով ազգային չափանիշներ մշակող կազմակերպությունների հետ, հրապարակել է փաստաթուղթ, որը սահմանում է ֆինանսական պլանավորման հիմնական ուղղությունները։ Դրանք են՝ իրավական հարցեր, ապահովագրություն և ռիսկերի կառավարում, անձնական ֆինանսներ, հարկային պլանավորում, ներդրումներ, կենսաթոշակային պլանավորում և գույքի տնօրինում։
### Մալայզիա
Մալայզիայի Բաժնետոմսերի հանձնաժողովը 2003 թվականին փոփոխություններ է կատարել Բաժնետոմսերի ոլորտի օրենքում՝ կարգավորելու ֆինանսական պլանավորման գործունեությունը, ինչպես նաև «ֆինանսական պլանավորման մասնագետ» կամ նմանատիպ կոչման օգտագործումը։

2005 թվականին փոփոխություններ են մտցվել Մալայզիայի Ապահովագրության մասին օրենքում, ըստ որի՝ բոլոր այն կազմակերպությունները, որոնք զբաղվում են ֆինանսական խորհրդատվությամբ (ներառյալ ապահովագրության հետ կապված պլանավորման ծառայությունները) կամ օգտագործում են «ֆինանսական խորհրդատու» կոչումը, պարտավոր են ստանալ համապատասխան լիցենզիա Մալայզիայի կենտրոնական բանկից (Bank Negara Malaysia)։ Նման գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունները, ինչպես Սինգապուրում, պետք է ունենան իրավաբանական կարգավիճակ (օրինակ՝ գրանցված ընկերություն)։

Միևնույն ժամանակ, որոշ անձինք, որոնք տրամադրում են ֆինանսական խորհրդատվություն, օրինակ՝ լիցենզավորված ապահովագրական գործակալները, ազատված են այդ լիցենզիայի պահանջից։

### Սինգապուր
Սինգապուրում ֆինանսական ծառայությունների ոլորտը խիստ կարգավորվում է Սինգապուրի Դրամական քաղաքականության մարմնի (Մոնետարային իշխանության) կողմից, որը վերահսկում և վերահսկողություն է իրականացնում երկրի բոլոր ֆինանսական հաստատությունների նկատմամբ։ Այս մարմինը սահմանում է կանոններ, որոնք իրականացնում են օրենքների, կարգավորումների, հանձնարարականների և ծանուցումների միջոցով։

Ներկայումս Սինգապուրում գործող ֆինանսական պլանավորման մասնագետների (կամ ֆինանսական խորհրդատուների) մեծ մասը աշխատում է վարձատրության՝ վճարովի հիմունքներով՝ ըստ վաճառված ֆինանսական արտադրանքների, ինչը կարող է առաջացնել շահերի բախում՝ կապված առաջարկվող արտադրանքների օբյեկտիվության հետ։

2015 թվականին Սինգապուրում ներդրվել է հավասարակշռված գնահատման համակարգ, որը նպատակ ունի համահունչ դարձնել ֆինանսական խորհրդատվության ոլորտի և սպառողների շահերը։ Այս մոդելը պարտադիր է դարձնում այնպիսի գնահատման չափանիշների կատարումը, որոնք կապ չունեն վաճառքի ծավալների հետ (այսինքն՝ ոչ վաճառքային ցուցանիշներ)։ Դրանք ներառում են՝

* հաճախորդի համար համապատասխան արտադրանքի առաջարկում,
* կարևոր տեղեկատվության լիարժեք բացահայտում։

Եթե ֆինանսական խորհրդատուն կամ նրա վերադասը չի կատարում այս չափանիշները, դա կարող է անմիջապես ազդեցություն ունենալ նրա եկամտի փոփոխական (պարգևավճարային) մասի վրա։

### Նոր Զելանդիա
Նոր Զելանդիայում Ֆինանսական շուկաների վերահսկող մարմինը (նախկինում՝ Բաժնետոմսերի հանձնաժողովը) լիազորում է այն անձանց, որոնք մատուցում են անհատական ֆինանսական խորհրդատվություն, ներդրումային պլանավորման ծառայություններ և/կամ լիազորված ներդրումային կառավարման ծառայություններ։

Այդպիսի լիազորություն ստացած անձինք կրում են լիազորված ֆինանսական պլանավորման մասնագետ կոչումը։ Լիազորված դառնալու համար անհրաժեշտ է ավարտել Ֆինանսական ծառայությունների ազգային վկայական ծրագիրը (ֆինանսական խորհրդատվություն, մակարդակ 5)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆինանսական իրավունք
Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ ըստ երկրի