Դդում

**Դդում** (), դդմազգիների ընտանիքի միամյա և բազմամյա, մշակովի և վայրի բույսերի ցեղ է։ Հայտնի է 13, Հայաստանում մշակության մեջ՝ 3 տեսակ՝ խոշորապտուղ, կարծրակեղև կամ սովորական և մուշկային։

## Նկարագիրը
Արմատային համակարգն առանցքային է։ Ցողունը մագլցող է, գետնատարած, ճյուղավորվող։ Տերևները հերթադիր են, ամբողջական կամ թաթաձև-բլթակավոր, խոշոր, երկար տերևակոթերով, թավոտ։ Ծաղիկները բաժանասեռ են, խոշոր, դեղին, մեկական։ Ծաղկում է մինչև ուշ աշուն։ Պտուղը կեղծ հատապտուղ է, մսալի, տարբեր մեծության, ձևերի և գույների։ Պտուղները պարունակում են շաքարներ, հանքային և պեկտինային նյութեր, կարոտին (A-նախավիտամին), օսլա, վիտամիններ և այլն։ Դդմի սերմերից ստանում են յուղ, պատրաստում հակաճիճվային դեղամիջոց։ Օգտագործում են սննդի մեջ (եփած, տապակած մուրաբա)։ Դդումը ջերմասեր է, երաշտա- և չորադիմացկուն։

Պատկեր:Cucurbita maxima Blanco2.320.png|Դդում
Պատկեր:2006-10-18Cucurbita pepo02.jpg|Դդում
Պատկեր:Halloween-card-mirror-1904.jpg|Դդումը հելոուինի խորհրդանիշն է


## Տեսակներ և հայրենիք
[thumb|alt=Curved green squashes|Fruit of the 'Tromboncino' cultivar of the Crookneck (''C.&nbsp;moschata'') [cultivar group|Group are eaten either when very young, or as mature winter squash.]]
*C.&nbsp;moschata*- ն համարվում է է Լատինական Ամերիկայի հիմնական դդմատեսակը, սակայն ծագման ճշգրիտ վայրն անորոշ է։ Այն 4000-6000 տարի աճել է Մեքսիկայում, Բելիզում, Գվատեմալայում և Պերուում, հետագայում տարածվել է Բոլիվիայի, Էկվադորի, Պանամայի, Պուերտո Ռիկոյի և Վենեսուելայի մշակովի բույսերի ցանկում։ 
Այն, ընդհանուր առմամբ, աճում է հորդառատ անձրևներով տաք կլիմատներում ցածր բարձրությունների վրա, սակայն որոշ սորտեր հայտնաբերվել են ավելի քան 2200 մետր (7200 ֆ) բարձրություններում։ Ֆլորիդայում է մշակվել հայտնի Սամինոլ դդմատեսակը, դեռևս մինչև Կոլոմբոսի ժամանումը։  Տերևները աճում են 20-30 սանտիմետր Groups of *C.&nbsp;moschata* include Cheese, Crookneck (*C.&nbsp;moschata*), and Bell.:

*C.&nbsp;pepo*- ն ամենատարեցն է, եթե ոչ ամենահին կենցաղային տեսակը, որն աճել է ամենահին հայտնի վայրերում. 8,000-10,000 տարի առաջ Օահակա, Մեքսիկա և Օքեմպո, իսկ մոտ 7000 տարի առաջ Թոմայլոպոս, Մեքսիկա բնակավայրերում։ 
Հայտնի է, որ այն առաջին անգամ հանդիպել է Միսուրիում (ԱՄՆ), առնվազն 4000 տարի առաջ։ *C.&nbsp;pepo*- ի ծագման մասին բանավեճերը շարունակվում են դեռևս 1857 թվականից։ Ավանդաբար եղել են երկու հակադիր տեսություններ ծագման մասին.
1) որ դա C. texana- ի ուղիղ ժառանգորդն է 
2) որ C. texana- ն ուղղակիորեն նույն C. pepo-ն է։ Կա մեկ ո՛չ ուտելի տեսակ` *C. pepo* var ՛՛ օվիֆերա՛՛:

## Մշակովի բույսերի սորտավորում

## Օգտագործում
Դդումն ունի բազմաթիվ տեսակներ, որոնք օգտագործվում են որպես սնունդ]: Քուքուրբիտա (Cucurbita) տեսակները նրանցից ամենապահանջվածներն են, օգտագործվում են սննդային արդյունաբերության մեջ, տարբեր եղանակներով կերակուների պատրաստման համար։ Չնայած կեղևը ամուր է և դառն, սակայն պտղամիսը քաղցրահամ է և շատ օգտակար,: Ուտելի են այս մշակովի սորտերի թ՛ե պտղամիսը, և թ՛ե կորիզները։ Շնորհիվ իրենց ամուր կեղևի, շատ դդմատեսակներ հնարավոր է պահպանել երկար ժամանակ, կորիզները ևս պահպանվում են երկար ժամանակ։ Ամառային դդմատեսակն ունի նուրբ, բարակ, ուտելի կեղև։ Մեծ կիրառություն ունեն նաև կորիզները (սերմերը), որոնք կիրառվում են ամբողջական և աղացած, բուսայուղերի պատրաստման համար, քաղցրավենիքի, սննդի և կերակուրների պատրաստման համար։ ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը (FAO) հաղորդում է, որ 2005 թ.-ի և 2009 թ-ի միջև ընկած ժամանակահատվածում առաջատարը հինգ երկրներում դդումն ունի կայուն վարկանիշ։ 
Այդ երկրներն են` Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ռուսաստանը, Միացյալ Նահանգները և Եգիպտոսը։ 2012 թ. Իրանը տեղափոխվել է 5-րդ տեղ, Եգիպտոսը` 6-րդ տեղ։ Ներկայացված են այն առաջատար երկրները, որտեղ դդումի կիրառությունն անհամեմատ շատ մեծ է։

thumb|right|upright|alt=Slice of yellowish pumpkin custard with brown shell|Դդմային կրեմ

## Պատկերասրահ

File:Cucurbita maxima 'Atlantic Giant'1.jpg
File:Buttercupsquash.JPG
File:PetitPanSquash.jpg
File:Kabocha.jpg
File:Pumpkins Hancock Shaker village 2418.jpg
File:Marina Di Chioggia squash.jpg
File:Cucurbita moschata Musquée de Provence - "Courge musquée" squash gourd.jpg
File:Hokkaidokürbis.jpg
File:Turban squash.JPG
File:Yellow zuchini by Mikani.jpg
File:Courge spaghetti cuite.jpg
File:Cucurbita pepo var. styriaca04.jpg
File:Festival-Squash.jpg
File:Cucurbita maxima Blanco2.320.png
File:Cucurbita maxima var. zapallito germplasm bank IPK code MAX 301 - 8 days after anthesis.jpg
File:Cucurbita maxima 2012 G1.jpg
File:Blue hubbard squash.jpg
File:Goldenhubbardsquash.JPG
File:Cucurbita maxima subsp. andreana - frutos de varios tipos.jpg
File:Cucurbita maxima Zapallo Plomo semillería Costanzi - 2014 03 28 - squash H I N P on the roof.JPG
File:Pinkbananasquash.jpg
File:Buttercupsquash.JPG
File:Cucurbita maxima Cabaza GFDL.jpg
File:Cucurbita moschata Butternut 2012 G2.jpg
File:Դդումի ծաղիկ.jpg|Դդումի ծաղիկ



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դդումով բաղադրատոմսեր

Կատեգորիա:Դդմազգիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի բույսեր
Կատեգորիա:Հայաստանի բուսական աշխարհ