Աղջոց վանք

**Աղջոց վանք** (*Աղջկուց վանք, Աղջսվանք, Աղջոտ վանք, Աղջոց Սուրբ Ստեփանոս, Աղջուց, Աղչոց վանք, Սուրբ Ստեփանոս*, *Սուրբ Ստեփանոս վանք*), միջնադարյան հայկական վանական համալիր Հայաստանի Արարատի մարզում, Խոսրովի պետական արգելոցում։ Կազմված է եկեղեցիներից, գավթից, վանականների շինություններից, գերեզմանոցից։

## Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին համալիրի գլխավոր եկեղեցին է՝ կառուցված 1212-1217 թթ.: Ունի ներքուստ խաչաձև, 4 անկյուններ ու մեկհարկ ավանդատներով, գմբեթավոր հորինվածք։ Աչքի է ընկնում ներքին և արտաքին պարզ ճարտարապետությամբ։

Վանական համալիր Աղջոց Սբ. Ստեփանոս 03.jpg|Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու մուտքը
Վանական համալիր Աղջոց Սբ. Ստեփանոս 186.jpg|Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին հարավից
Վանական համալիր Աղջոց Սբ. Ստեփանոս 176.jpg|Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու խորանը
Վանական համալիր Աղջոց Սբ. Ստեփանոս 156.jpg|Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու քանդված տանիքը ներսից


## Պողոս-Պետրոս եկեղեցի
Պողոս-Պետրոս եկեղեցին համալիրի առավել ուշագրավ հուշարձաններից է։ Կից է Ս. Ստեփանոս եկեղեցուն հյուսիսային կողմից։ Արևմտյան դռան ճակատակալ քարի վրա պահպանվել է 1270 թ. եղծված շինարարական արձանագրությունը։ Պարզ հատակագծով, արևելյան կողմից կիսաշրջան ավագ խորանով, երկու կողմերից ավանդատներ ունեցող թաղածածկ կառույց է։ Եկեղեցին ուշագրավ է արևմտյան մուտքի երկու կողմերում արված՝ Ս. Պողոս և Ս. Պետրոս առաքյալների բարձրաքանդակներով, որոնք միջնադարյան Հայաստանի քանդակագործական արվեստի բացառիկ նմուշներից են։

Աղջոց վանքի Պողոս-Պետրոս եկեղեցու մուտքը - The entrance of Poghos-Petros church, Aghjots Vank (1890-1910).jpg|Պողոս-Պետրոս եկեղեցու մուտքը, 1890-1910թթ․
Aghjots Monastery, details (45).jpg|Պողոս-Պետրոս եկեղեցու մուտքը, 2019թ․
Aghjots Vanq.jpg|Պողոս և Պետրոս առաքյալների բարձրաքանդակները
Վանական համալիր Աղջոց Սբ. Ստեփանոս 124.jpg|Պողոս-Պետրոս եկեղեցու ավերակ խորանը


## Գավիթ
Գավիթը կից է գլխավոր եկեղեցուն արևմտյան կողմից։ Կառուցվել է 1217-1234 թթ.: Պատկանում է քառասյուն գավիթների տիպին, որի ծածկը իրականացված է եղել երկու զույգ փոխհատվող կամարներով։ Պահպանվել է միայն արևելյան պատերի մի մասը։

## Վանքային համալիրի ներկա վիճակ
Վանքային համալիրը ներկայուս ՀՀ Մշակույթի նախարարության կողմից պահպանվող հուշարձանների ցանկում է ընդգրկված, սակայն գտնվում է բարձիթողի վիճակում և փոքր ցնցումից կարող է հիմնահատակ փլուզվել։ Այն երբեմն ենթարկվում է վանդալների հարձակումների։ Պատերի բազմաթիվ անկյուններում հանդիպում են մերօրյա գրություններ, որոնք աստիճանաբար ծածկում են բազմադարյա արձանագրությունները։ Խաչքարերի մեծ մասը վառված են և պատված մրի ու հալված մոմի հաստ շերտով։ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցում և հարակից տարածքում երբեմն հանդիպում են խորովածի համար նախատեսված խարույկի հետքեր։ Վանքի միակ պահապանը հարակից բնակատեղիի միակ բնակիչն է, ով ուժերի ներածին չափով կատարում է այդ գործը հասարակական հիմունքներով։

Վանական համալիրի շրջակայքում խաչքարերով հարուստ ընդարձակ գերեզմանոցն է։

## Հարակից բուսական և կենդանական աշխարհ
ԽՍՀՄ տարիներին այստեղ են փախել հետազոտությունների համար նախատեսված ձևափոխված սև գույնի թունավոր օձեր, որոնք այժմ պարբերաբար նկատվում են վանքի այցելուների կողմից։

Գիշերային ժամերին հանդիպում են գայլեր և փոքրամարմին բորենիներ։

## Տես նաև
* Հավուց Թառի վանք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աղջոց վանք (Աղջոց Ս. Ստեփանոս վանք) 

Կատեգորիա:Արարատյան Հայրապետական թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական չգործող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով