Սամուել Քոեն

**Սամուել Քոեն**  (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, նեյտրոնային ռումբի, գյուտարար, համարվում է ԱՄՆ-ի ամենահայտնի ֆիզիկոսներից մեկը։

## Կենսագրություն
Քոենի ծնողները եղել են ավստրիացի հրեաներ, որոնք Միացյալ Նահանգներ են գաղթել Լոնդոնից։ Քոենը ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 21-ին Բրուքլինում, Նյու Յորք։ 1925 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Կալիֆորնիա, որտեղ էլ Քոենին սովորել է դպրոցում։ Հետագայում ուսումը շարունակել է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում՝ ուսումնասիրելով ֆիզիկա ու մաթեմատիկա։ 1943 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է համալսարանը և մեկնել բանակ, որտեղից էլ գործուղվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ՝  խորացված ֆիզիկա և մաթեմատիկա ուսումնասիրելու համար։ Շուտով Քոենին դարձել է ԱՄՆ-ում միջուկային զենքի մշակման՝ Մանհեթենյան նախագծի մասնակիցներից մեկը։ Առանց դոկտորի կոչման նա հաշվարկել է 1945 թվականին Նագասակիի վրա գցված «Չաղլիկ» ատոմային ռումբի նեյտրոնների խտությունները։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Քոհենը սկսել է աշխատել ամերիկյան շահույթ չհետապնդող «RAND» կազմակերպությունում, որը ստեղծվել է ինքնաթիռների, հրթիռների և արբանյակների նախագծման համար։ Կազմակերպությունը 1950-ականների սկզբից սկսել է աշխատել ԱՄՆ կառավարության պատվերով, մասնավորապես՝ ազգային անվտանգության հարցերով։

1950 թվականին ռադիոակտիվ արտանետումների ճառագայթման ինտենսիվության նրա հաշվարկները տպագրվել են Սամուել Գլաստոնի և Ֆիլիպ Ջ. Դոլանի «Միջուկային զենքի ազդեցությունը» գրքի հավելվածում։

Լիվերմորի ազգային լաբորատորիայում աշխատելու տարիներին Քոենն առաջին անգամ առաջ է քաշել նեյտրոնային ռումբի գաղափարը՝ որպես մաքուր ռումբ՝ համեմատած այլ միջուկային զենքերի հետ։ Զենքի առաջին փորձարկումները, որոնք նախատեսված էին հակառակորդի կենդանի ուժը ոչնչացնելու համար՝ առանց ենթակառուցվածքի վրա ազդելու և առանց տարածքը ճառագայթմամբ, տեղի է ունեցել 1962 թվականին, Նևադայի ստորգետնյա փորձարկման վայրում։ 1978 թվականին ԱՄՆ նախագահ Ջիմի Քարթերը դադարեցրել է զենքի մշակումը, սակայն 1981 թվականին նախագիծը նորից վերսկսվել է։

Քոենն ամուսնացած է եղել Բարբարա Բիսելի հետ, 1948-1952 թվականներին։ 1960 թվականին նա երկրորդ անգամ ամուսնացել է Մարգարետ Մուններմանի հետ։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա՝ երկու որդի և մեկ դուստր և համատեղ ապրել են մինչև Քոենի մահը։

Սամուել Քոենը մահացել է 2010 թվականի նոյեմբերի 28-ին, Անջելեսում՝ ստամոքսից քաղցկեղային ուռուցքի հեռացումից երկու շաբաթ անց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Samuel T. Cohen, Neutron Bomb Inventor, Dies at 89 - The New York Times
*The Profits of Fear
*THE NUCLEAR THREAT THAT DOESN'T EXIST - OR DOES IT?
* Hans A. Bethe, Working Group Chairman, originally Top Secret – Restricted Data *Report of the President's Science Advisory Committee*, March 28, 1958, defending on pages 8–9 "clean nuclear weapons tests", online
* Terry Triffet and Philip LaRiviere, *Characterization of Fallout*, *Operation Redwing* fallout studies, directly comparing contamination from two "dirty" tests (*Tewa* and *Flathead*) to two "clean" tests (*Navajo* and *Zuni*), online
* Christopher Ruddy, *Bomb inventor says U.S. defenses suffer because of politics*, June 15, 1997 online
* Charles Platt, *Profits of Fear*, August 16, 2005 online here and here in other formats
* Sam Cohen and Joseph D. Douglass, Jr, "The Nuclear Threat That Doesn't Exist – or Does It?", March 11, 2003, online; Red mercury, fusion-only neutron bombs, Russia, Iraq, etc.
* *North Korea's Nuclear Initiative*, April 28, 2004 online
* *Development of New Low-Yield Nuclear Weapons*, March 9, 2003, online
* *The Rogue Nuclear Threat*,  May 26, 2002, http://www.freerepublic.com/focus/news/689881/posts
* Joe Douglass, *The Conflict Over Tactical Nuclear Weapons Policy in Europe* (1968)
* William Van Cleave & S. T. Cohen, *Nuclear Weapons, Policies, and the Test Ban Issue*, 1987, 
* Samuel T. Cohen, *We Can Prevent World War III*, 1985, 2001, 
* 
*
* & Marc Geneste, *[http://www.allbookstores.com/book/2859840532/Samuel_T_Cohen/Echec_A_La_Guerre.html Echec a La Guerre : La Bombe a Neutrons]*, Copernic, 1980
* Sherri L. Wasserman, *[http://www.bestwebbuys.com/The_Neutron_Bomb_Controversy-ISBN_0030641543.html?isrc=b-search The Neutron Bomb Controversy: A Study in Alliance Politics]*, Praeger, 1983
* Review of *[https://www.amazon.com/gp/cdp/member-reviews/A3MPQH7J1X3ZXO Shame]* published on Amazon
* Thomas Powers, *[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9901E7D61438F932A35756C0A965948260 Trying to Save Zilchburg]*, New York Times, May 1, 1983, online
* RAND Corporation unclassified reports authored by S. T. Cohen, 1948–75 (includes neutron bomb studies)
* "Secrets, Lies, and Atomic Spies", PBS Transcript, Airdate: February 5, 2002

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ