open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հին օրհնություն

**«Հին օրհնություն**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1887 թվականին։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանը «Հին օրհնություն» բանաստեղծությունը գրել է 1887 թվականին։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Ըստ Ա. Առաքելյանի վկայության՝ այս բանաստեղծությունը ևս եղել է այն տետրի մեջ, որը 1888 թվականին Հովհաննես Թումանյանը ցույց է տվել ընկերներին։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1916 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսած «Հայրենիքիս հետ» գրքում (97-98 էջեր), այնուհետև՝ Երևանում 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության I հատորում (15 էջ)։

Արտատպվում է 1903 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսած բանաստեղծությունների գրքից։

1894 թվականին տպագրության հանձնելիս հիմնական վերամշակման է ենթարկվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Խրյուշա

**Խրյուշա** (), խոզուկ, «Բարի գիշեր, երեխաներ» () հաղորդման տիկնիկային կերպար։

## Կերպար
Խրյուշայի ծննդյան օրը համարվում է 1971 թվականի փետրվարի 10-ը։ Նախկինում կերպարը Երոշկա  անունով տղա էր, բայց հերթական եթերից առաջ Երոշկայի տիկնիկը կոտրվել էր, և նրան փոխարինել էին պահեստում գտնված մերկ վարդագույն խոզուկով։ Ինչպես ներկայացվել էր հեռուստադիտող երեխաներին՝ Երոշկային հերթական չարաճճիության համար խոզուկի էր վերածել կախարդ Ուխտիչը։ Երեխաները շատ էին սիրել նոր կերպարը, և որոշվել էր այն այլևս «չվերակախարդել»։ Ժամանակի ընթացքում խոզուկին հագցրել են ըստ վերջին նորաձևության։

«Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդման մեջ Խրյուշան հանդես է գալիս անհնազանդ երեխայի դերում։ Նա ակտիվ է, հաճախ է չարաճճիություններ անում և ընկնում տարբեր պատմությունների մեջ։ Ի տարբերություն իր ընկերների՝ նա կատարում է անհասկանալի արարքներ, որոնցից նրանք ստիպված են լինում դուրս գալ բոլորով միասին։

1988 թվականին Խրյուշան մասնակցել է խորհրդային-ամերիկյան «Ազատ են լինելու... ընտանիք» (, ) նախագծին։ Նա Կրեմլում ընդունել է իր ամերիկյան գործընկերներ գորտ Կերմիտին և աղջիկ-խոզուկ Միսս Փիգիին, որ եկել էին հանդիպման «Չայկա» ավտոմեքենաներով, և դարձել «Մոսկվա-Նյու Յորք» հեռուստակամուրջի հաղորդավար։

1990-ական թվականներին Խրյուշան եղել է Կիրիլ Նեմոլյաևի «ծանր» երաժշտությանը նվիրված «Нержавеечка» հաղորդման մշտական մասնակիցներից մեկը։ Կաշվե բաճկոն կրող Խրյուշային, ինչպես «Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդման ժամանակ, հնչյունավորել է Նատալյա Դերժավինան.

## Ձայն
Ավելի քան 30 տարի՝ մինչև 2002 թվականը, Խրյուշային հնչյունավորել է Նատալյա Դերժավինան։ Դրանից հետո Խրյուշային ու Ստեպաշկային հնչյունավորել է դերասանուհի Նատալյա Գոլուբենցևան։ Ապա հայտարարվել է քաստինգ, որին մասնակցել են շուրջ քսան թեկնածուներ՝ դերասաններ, դերասանուհիներ և երգչուհիներ։ Մանրամասն ընտրության արդյունքում Խրյուշային հնչյունավորելու համար ընտրվել է դերասանուհի Օքսանա Չաբանյուկը Օբրազցովի անվան տիկնիկային թատրոնից։ Ելենա Լոմտևան հնչյունավորել է Խրյուշային «Բարի լույս, երեխաներ» () ծրագրում։

## Նմանակումներ
1990-ական թվականներին ТВ-6 ալիքի «Շաբաթը մեկ անգամ» () հաղորդման ընթացքում ցուցադրվել է «Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդման ծաղրանմանակումը, որին մասնակցել են Չիտան՝ անկիրթ ու կոպիտ կապիկը, Միկին՝ Միկի Մաուսին նման մկնիկը, և հաղորդավարները՝ մորաքույր Վալյան, հազվադեպ՝ մորաքույր Տանյան։

ОРТ ալիքի «Ջենտլմեն-շոու» () հաղորդումն ունեցել է «Բարի գիշեր, մեծահասակներ» () բաժին, որին մասնակցել են «Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդման «մեծացած» կերպարները։ Խրյուշան ներկայացվել է «նոր ռուսի» կերպարով՝ կարմիր պիջակով ու մուգ ակնոցով, լկտի պահվածքով։ Հաղորդմանը մասնակցել են նաև Կարկուշան՝ պառավ կոմունիստ, Ստեպաշկան՝ աղքատ մտավորական, Ֆիլյան՝ հարբեցող պահակ։

«Վատ երեխա» Խրյուշայի և «լավ երեխա» Ստեպաշկայի հակադրությունը «Հանգցրեք լույսը» () հեռուստահաղորդման հեղինակներին ոգեշնչել է ստեղծել նրանց նմանակներին՝ Խրյուն Մորժովին ու Ստեպան Կապուստային համապատասխանաբար։ Խրյուն Մորժովը պրոլետար է, սիրում է խմել, կոպիտ է ու անզուսպ, սիրում է կրկնել «Мощно задвинул, внушаить!» և մի քանի այլ արտահայտություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Игровая страница телепередачи «Спокойной ночи, малыши»

Կատեգորիա:Հորինված խոսող կենդանիներ
Կատեգորիա:Հորինված կենդանիներ
Գութանի երգը

«**Գութանի երգը**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1887 թվականին։

## Պատմություն
Այս բանաստեղծությունը Հովհաննես Թումանյանը գրել է 1887 թվականի մարտին։ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 15-ում պահպանվում է «Մուրճ» ամսագրի արխիվից հանված ինքնագիրը, որի վերնագիրն է «Գութանի երգը»։ Ինքնագիրը 16 տող է։

Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահպանված է այն տետրը, որից հեղինակը կազմել է 1890 և 1892 թվականներին Մոսկվայում լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուի I և II հատորները։ Այդ տետրում «Գութանի երգը» բանաստեղծության անվանումն է՝ «*Հայ երկրագործի երգը*»։

Առաջին անգամ «Գութանի երգը» վերնագրով տպագրվել է «Մուրճ» ամսագրում (4-րդ համար, էջ 504)՝ 1891 թվականին, իսկ հետո նաև Մոսկվայում 1892 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուի II հատորում (էջ 93-94)։

Մոսկվայում 1890 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուի I հատորի հրատարակումից հետո հեղինակը բազմաթիվ նամակներ է ստացել հարազատ և անծանոթ մարդկանցից, որոնք գովասանքով են խոսել ստեղծագործության մասին։

Մանկավարժ, քիմիկոս ու լրագրող Սիմ. Հովվյանը Թումանյանին ուղղված նամակում այսպես է գրել.

Արտատվել է Մոսկվայում 1890 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուի I հատորից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Աղոթք (բանաստեղծություն)

«**Աղոթք**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1887 թվականին։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1887 թվականի փետրվար ամսին։

Տիգրան Փիրումյանն իր հուշերում նշում է Մոսկվայում 1890 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուի I հատորում տպագրված 13 բանաստեղծության մասին և տեղեկություններ հաղորդում դրանց գրվելու շարժառիթների և Թումանյանի ներշնչման մասին։ Ըստ այդ հուշերի՝ «Աղոթք» բանաստեղծությունը գրելու առիթ է դարձել մի քահանայի  բացականչությունը. «Փող  է հարկավոր, փող, դուն փող ասա»։

Բանաստեղծության ինքնագիրը չի պահպանվել։

Արամ Առաքելյանն իր հուշերում ասել է, որ Թումանյանի ինքնագիրը եղել է «գրելու թղթի թերթերից կարած» այն տետրում, որը 1888 թվականին Հովհաննես Թումանյանը ցույց է տվել Ներսիսյանի դպրոցի բարձր դասարանցի ընկերներին՝ Դավիթ Շահլամյանին, Գրիգոր Վանցյանին, Արամ Առաքելյանին և Արսեն Ղլտճյանին։

Առաջին անգամ տպագրվել է Մոսկվայում 1890 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուի I հատորում  (էջ 85), այնուհետև՝ Երևանում 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության I հատորում (էջ 247)։

Արտատպվել է «Բանաստեղծություններ, հ I․  Մոսկվա, 1890» գրքից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1887 աշխատություններ
Կատեգորիա:1887 գրականությունում
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Most Girls (Փինքի երգ)

**Most Girls**, ամերիկացի երգչուհի Փինքի դեբյուտային «Can't Take Me Home»  ալբոմի երկրորդ երգը։ «Billboard Hot 100» չարտում 16 շաբաթ անցկացնելուց և նոյեմբերի 25-ին չորրորդ հորիզոնականը զբաղեցնելուց հետո՝ երգը թողարկվեց 2000 թվականի կեսերին։ Այն Ավստրալիայում զբաղեցրեց 1-ին հորիզոնականը, որտեղ այն հավաստագրվեց պլատինի, 2-րդ հորիզոնականը՝ Նոր Զելանդիայում և 5-րդ հորիզոնականը՝ Մեծ Բրիտանիայում։

## Քննադատություն
Ստեֆան Թոմաս Էրլեվայնն ընդգծել է երգը՝ *"Can't Take Me Home"* ալբոմի ակնարկի մեջ։ **MTV Asia**-ն հայտնեց, որ երգն ունի չարտերի առաջատարը դառնալու բոլոր հնարավորությունները։ *Q magazine* երգն անվանեց տարբերվող։

## Երգացանկ
* **Մեծբրիտանական CD երգ**

# «Most Girls» (Ռադիո թողարկում) - 4:10
# «Most Girls» (X-Men Vocal Mix) - 4:53
# «There You Go» (Sovereign Mix) - 6:20
# «Most Girls» (Տեսահոլովակ) - 4:31

* **Մեծբրիտանական ձայնային սկավառակ**

# «Most Girls» (Ռադիո թողարկում) - 4:10
# «There You Go» (Sovereign Mix) - 6:20

* **Ամերիկյան CD երգ**

# «Most Girls» (Skribble & Anthony Acid Club Mix) - 9:00
# «Most Girls» (Skribble & Anthony Acid's Hard Girls Dub) - 7:32
# «Most Girls» (Գործիքային) - 5:03
# «Most Girls» (Ակապելլա) - 4:32
# «There You Go» (Hani Mixshow թողարկում) - 5:31

* **Ամերիկյան DVD երգ**

# «Most Girls» (Տեսահոլովակ) - 4:31
# «There You Go» (Special Behind The Scenes Feature) - 2:00
# «Most Girls» (Պարային միքս) (Աուդիո) - 3:38

* **Ավստրալիական CD երգ**

# «Most Girls» (Ռադիո թողարկում) - 4:10
# «Hiccup» - 3:38
# «There You Go» (Տեսահոլովակ) - 3:47
# «Most Girls» (Տեսահոլովակ) - 4:31

* **Եվրոպական CD երգ**

# «Most Girls» (Ռադիո թողարկում) - 4:10
# «Most Girls» (X Men Vocal Mix) - 4:52

* **Գերմանական CD երգ**

# «Most Girls» (Ռադիո թողարկում) - 4:10
# «Most Girls» (X Men Vocal Mix) - 4:52
# «Most Girls» (X Men Dubby) - 5:21
# «There You Go» (Sovereign Mix) - 6:20
# «Most Girls» (Տեսահոլովակ) - 4:31

## Չարտեր
### Շաբաթական չարտեր

### Տարվա վերջնական աղյուսակներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000 սինգլներ
Կատեգորիա:Փինքի երգեր
Միլացո

**Միլացո** (), քաղաք Իտալիայի Սիցիլիա մարզի հյուսիս-արևելքում, Մեսինա պրովինցիայում։

2014 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 31527 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 1289,88 մարդ/կմ²։

Տարածքը՝ 24,7 կմ²։

Քաղաքի սուրբ հովանավորն է համարվում Սուրբ Ստեփանոսը, քաղաքի տոնը նշվում է դեկտեմբերի 26։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Մեսինա քաղաքից 50 կմ արևմուտք, Կապո դի Միլացո () թերակղզու վրա, Միլացո ()ծովածոցի արևմտյան մասում։

## Տեսարժան վայրեր
* Նորմանական ամրոց (XIII դար)
* Սան Ֆրանչեսկո դի Պաոլա վանք (*Santuario di San Francesco di Paola*)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միլացո կոմունայի կայքը 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սիցիլիա
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Ադել Ալ-Հադադ

**Ադել Սաիդովիչ Ալ-Հադադ** (), ռեժիսոր, դերասան, Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։ Ռուսաստանի կինոռեժիսորների գիլդիայի անդամ, 
Հեռուստատեսության և ռադիոյի եվրասիական ակադեմիայի ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1964 թվականին օգոստոսի 10-ին Մոսկվայում։ Հայրը եղել է ԽՍՀՄ-ում սովորած և Մոսկվայի էներգետիկական ինստիտուտն ավարտած արաբ գիտնական։ 1985 թվականին Ադել Ալ-Հադադն ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը (Անդրեյ Գոնչարովի, Մարկ Զախարովի արվեստանոց)։ Աշխատել է Վլադիմիր Մայիկովսկու անվան թատրոնում։

## Ֆիլմագրություն

### Դերեր
* 1982  – «Խոակին Մուրիետայի աստղը և մահը», (Գորկու անվան կինոստուդիա) – Խոակինի ընկերը
* 1984 – «...Շեհերեզադեի ևս մեկ գիշեր» («Մոսֆիլմ», «Տաջիկֆիլմ») – Ազամատ
* 1986 – Յագուար (Մոսֆիլմ) – Ռիկարդո Օրանա («Ստրուկ»)
* 1987  – «Загон» (Մոսֆիլմ, Գանեմ-ֆիլմ) – նախագահ Մուհամմեդի որդին
* 1987 – «Թակարդ» (ԽՍՀՄ, Հնդկաստան)
* 2000  – «Մարոսեյկա, 12» – Վաիլ Ալ Անսարի
* 2001 – «Տղամարդու աշխատանք» – Ալի
* 2003 – «Հայրենիքն սպասում է» –Մուհամմեդ Ալ Հադի / Մոհսեն

### Ռեժիսորական աշխատանքներ
* «Հոգնածները», «Մոսֆիլմ» կինոստուդիա, «Դեբյուտ», սեփական սցենարով, 1990 թվական,
* 2001 թվականին կազմակերպել է «Ապոկրիֆ» կինոստուդիան Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության հետ համատեղ «Ապոկրիֆ։ Երաժշտություն Պյոտրի և Պավելի համար» () նախագծի իրականացման համար, որտեղ հանդես է եկել որպես ռեժիսոր և պրոդյուսեր։ 2004 թվականին ֆիլմը հանձնվել է կինոտարբերակող և ստացել Եվրասիական ութերորդ հեռուստաֆորումի մրցանակ։
* 2007-2008 – «Վլաստիմիր» () պատմական ֆենտեզի ֆիլմի բեմադրող ռեժիսոր և սցենարիստ («Русичи»):
* 2011 թվականին աշխատել է Գ. Գորինի «Հիշատակի աղոթք» () պիեսի հիման վրա ստեղծվող սցենարի վրա։ 

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

* «Հեքիաթի» 4-րդ համամիութենական կինոփառատոնում արժանացել է մրցանակի «Շեհերեզադեի ևս մեկ գիշեր» ֆիլմում տղամարդու լավագույն դերակատարման համար։
* Օնֆլյորի փառատոնի մրցանակ «Լավագույն ռեժիսորական ներամուտ» անվանակարգում։
* Ստորին Նորմանդիա երկրամասի կառավարության հատուկ մրցանակ։
* 2004 – Եվրասիական ութերորդ հեռուստաֆորումի մրցանակ «Ապոկրիֆ։ Երաժշտություն Պյոտրի և Պավելի համար» (ռուս.՝ «Апокриф: музыка для Петра и Павла») կինոտարբերակի համար։
* «Արծաթե նավակ» մրցանակ «Պատուհան դեպի Եվրոպա» կինոփառատոնում։
* «Ամուրյան աշուն 2005» կինոփառատոնի մրցանակ «Լավագույն ռեժիսորական նորամուտի» համար։
* 2006 թվականին ավարտվել է աշխատանքը «Ապոկրիֆ։ Երաժշտություն Պյոտրի և Պավելի համար» ֆիլմի չորս սերիայից բաղկացած հեռուստատեսային տարբերակի վրա, որն արժանացել է «Ոսկե հավերժահարս» գլխավոր մրցանակի Մոնտե Կառլոյի 46-րդ միջազգային փառատոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ
Վալիդուբ (մուլտֆիլմ)

**Վալիդուբ** (), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը 1952 թվականին ստեղծել է ռեժիսոր Դմիտրի Բաբիչենկոն` ըստ չեխական ազգային հեքիաթների մոտիվների։

## Սյուժե
Մի գյուղում ապրում էր պատանի Յանեկը։ Մի անգամ նա ուղևորվում է աշխարհ տեսնելու, իրեն ցույց տալու, իր բոգատիրյան ուժով պարծենալու։ Եվ իսկապես, Յանեկը շատ ուժեղ էր. արջին հաղթել էր, դարավոր կաղնին մերկ ձեռքերով հողից դուրս էր քաշել։ Եվ այդ պատճառով նրան անվանել են Վալիդուբ։ Բայց նրա ուժերը ոչ ոքի ոչ օգուտ էին բերում, ոչ էլ ուրախություն։ Եվ միայն այն ժամանակ, երբ նա փլված քարերից մաքրում է լեռնային գետի հունը և օգնում երաշտից տառապող մարդկանց, նա բարի համբավ է ձեռք բերում։ Եվ այդ ժամանակ գեղեցկուհի Մարյուշկան, ծեր իմաստուն մեղվաբույծի աղջիկը, Յանեկին քնքշորեն է նայում։

## Հեղինակներ

## Վերահնչյունավորում
* 2001 թվականի հնչյունավորում. Յու. Պարնես, Յուլեն Բալմուսով, Բորիս Տոկարև, Տատյանա Կանաևա, Ալեքսանդր Կոտով, Վիտալի Օվանեսով, Վլադիմիր Կոնկին, Իրինա Մալիկովա
* 2001 թվականին մուլտֆիլմը վերականգնվել և նորից հնչյունավորվել է «Ատուդիա ԱՍ» և «Մանկական սեանս 1» ընկերությունների կողմից։ Նոր տարբերակում ամբողջովին փոխվել է ֆոնոգրաման, վերահնչյունավորմանը մասնակցել են ժամանակակից դերասաններ, լուսագրերում փոխվել են հնչյունային ռեժիսորի և հնչյունավորող դերասանների մասին տեղեկությունները։ Վերահնչյունավորումը խիստ բացասական արձագանք է գտել ինչպես հեռուստադիտողների մեծ մասի, այնպես էլ` պրոֆեսիոնալ հանրության կողմից։ Վերականգնման որակը ևս երբեմն քննադատվել է։

## Վերաթողարկում
1990-ական թվականների սկզբում ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանում «Խոշոր պլան» կինոընկերության կողմից VHS ձևաչափով թողարկվել է մուլտֆիլմերի «Ծղոտե ցլիկը», «Հրաշք ջրաղաց» և «Տայգայական հեքիաթ» ժողովածուներում։ 1990-ական թվականներին մուլտֆիլմը VHS ձևաչափով թողարկվել է Studio PRO Video ընկերության խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմերի ժողովաուծում, իսկ 1990-ական թվականների կեսերին` «Սոյուզ» կինոստուդիայի մուլտֆիլմերի ժողովածուում։

Մուլտֆիլմը բազմաթիվ անգամ DVD ձևաչափով թողարկվել է մուլտֆիլմերի ժողովածուներում, ինչպես օրինակ`

* Աշխարհի ժողովրդների հեքիաթները, Սոյուզմուլտֆիլմ ստուդիա, երկրորդ թողարկում, DVD ձևաչափ, ներկայացուցիչ` «Խոշոր պլան» ընկերություն։ Հավաքածու մեջ ընդգրկված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմերը` «Դեղին արագիլը» (1950), «Լյու եղբայրները» (1953), «Խիզախ Պակը» (1953), «Վալիդուբ» (1952), «Կապիկը Սարուգասիմա կղզուց»(1970)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Ենդրաշիկ Դյորդ

**Ենդրաշիկ Դյորդ** (հունգ.՝ Jendrassik György, ), հունգարացի ֆիզիկոս և ճարտարագետ։

## Կենսագրություն
Ենդրաշիկը բարձրագույն կրթությունը ստացել է Իոսիֆի անվան թագավորական տեխնոլոգիական համալսարանում, որից հետո Բեռլինի համալսարանում հաճախել է այնպիսի հայտնի ֆիզիկոսների դասախոսությունների դասընթացների, ինչպիսիք են Էյնշտեյնը և Պլանկը։ 1922 թվականին Բուդապեշտում ստացել է ճարտարագետի դիպլոմ։ 1927 թվականից նա աշխատել է *Ganz Rt* ընկերությունում, որտեղ նա օգնել է մշակել դիզելային շարժիչներ։ Նա նախագծել է *Jendrassik Cs-1* տուրբովինտային շարժիչը, որի առաջին տարբերակները մեկ կամ երկու գլանային էին։ Ավելի ուշ նրանք մշակել էին չորս և վեց գլանային քառակի տարբերակները՝ առանց սեղմման և խառնուրդային բաժնի։ Այսպիսով, աշխարհում առաջին տուրբովինտային շարժիչը եղել է *Jendrassik Cs-1* -ը, նախագծված է հունգարացի ճարտարագետ Ենդրաշիկ Դյորդի կողմից։ Շարժիչը հավաքվել և փորձարկվել է Բուդապեշտի *Ganz* գործարանում 1939 և 1942 թվականների միջև։ 1940 թվականին նախատեսվում էր շարժիչի տեղադրումը *Varga RMI-1 X/H* զույգ շարժիչով թեթև ռմբարկուի վրա, սակայն ծրագիրը դադարեցվել է։

Նա նաև նախատեսում էր սկսել գազային տուրբինների կատարելագործման աշխատանքները, որոնց համար 1936 թվականին հիմնադրել է «*Invention Development and Marketing Co.*» ընկերությունը։ Իր հեղինակությունը աճի հետ նա սկսեց երկրի գիտության մեջ դառնալ ծանրակշիռ գործիչ։ 1943 թվականին նա գիտական ձեռքբերումների և վաստակի համար ընտրվել է Հունգարիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ, սակայն այն պատճառով, որ պատերազմը Հունգարիայի համար անհաջող կերպով էր ծավալվել, և նրա տնտեսությունն ու արդյունաբերությունը ոչնչացվել էին, Ենդրաշիկը չէր կարող շարունակել իր աշխատանքը գազատուրբինների վրա։ Պատերազմից հետո երկրում անբարենպաստ քաղաքական իրավիճակի պատճառով նա ստիպված էր հեռանալ Հունգարիայից։ Որոշ ժամանակ նա ապրել է Արգենտինայում, որից հետո նա բնակություն է հաստատել Անգլիայում, որտեղ նա բացել է իր սեփական արհեստանոցը և միաժամանակ անցել աշխատանքի որպես խորհրդատու *Power Jets* ընկերությունում։ Միայն Հունգարիայում նրա գրանցված գյուտերի թիվը կազմել է ընդհանուր առմամբ 77։ Նրա նշանակալից գյուտերից վերջինը համարվում է ճնշման համակշռման սարքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Jendrassik, György
* Jendrassik György

Կատեգորիա:Հունգարացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Մեխանիկներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Մոնտե Պասկոալ ազգային պարկ

**Մոնտե Պասկոալ ազգային պարկ** (), ազգային պարկ Բահիա նահանգում, Բրազիլիա։

## Պատմություն
Ազգային և պատմական պարկը տեղակայված է Ատլանտյան անտառ բիոմում։ Ընդգրկում է 22332 հա տարածք, որից 8627 հա մասամբ համընկնում է Բարրա Վելյայի տարածքին։ Ստեղծվել է 1961 թվականի նոյեմբերի 29-ին 242 հրամանագրով, որը փոփոխվել է 2000 թվականի ապրիլի 20-ին 3.421 հրամանագրով, և այն կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Այն դարձել է Կենտրոնական Ատլանտյան անտառ էկոլոգիական միջանցքի մի մասը, որը ստեղծվել է 2002 թվականին։ Արգելոցը ներառում է Պորտու Սեգուրու և Պրադո մունիցիպալիտետների որոշ հատվածներ՝ Բահիա նահանգում։

Այն Հայտնագործության ափ Ատլանտյան անտառ կոչվող արգելոցների մի մասն է, որը ութ պահպանվող տարածքներից կազմված խումբ է՝ մակերեսը՝ 112000 հա։ Արգելոցները համարվում են Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Պարկում է գտնվում Մոնտե Պասկոալ լեռը, որտեղից էլ ծագել է վերջինիս անունը։ Այն առաջին ցամաքն է, որը տեսել է պորտուգալացի հետազոտող Պեդրու Ալվարեշ Կաբրալը։

## Պահպանություն
Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Նպատակն է՝ պահպանել բնական էկոհամակարգերը և նպաստել գիտական հետազոտությունների զարգացմանը, բնապահպանական կրթական գործունեության բարելավմանը, ինչպես նաև ապահովել բացօթյա հանգիստ ու էկոտուրիզմ։

Արգելոցում պահպանվող թռչուններից են` *Amazona rhodocorytha*, *Buteogallus lacernulatus*, փայտփորիկը (Celeus torquatus), կոտինգը (Cotinga maculata), թութակը (Pyrrhura cruentata) և այլն։ Մեկ այլ պաշտպանված տեսակներից են՝ յագուարը  (Panthera onca), պուման (Puma concolor), մեծ զրահակիրը (Priodontes maximus), *Mimagoniates sylvicola* ձկնատեսակն ու *Dinoponera lucida* մրջյունը։

## Պատկերասրահ

Corumbau Bahia 7.jpg
Monte Páscoal.jpg
Rio-caraiva.jpg
Vista PARNA Monte Pascoal.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*

Կատեգորիա:1961 հիմնադրումներ Բրազիլիայում
Կատեգորիա:1961 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Արևը նույնպես աստղ է

**«Արևը նույնպես աստղ է»** (անգլ. *The Sun Is Also a Star*), ֆիլմը երիտասարդական դրամա է, ռեժիսորը Ռի Ռուսսո-Յանգն է։ Ֆիլմը հիմնված է Նիկոլա Յունի համանուն վեպի վրա։ Այն թողարկվել է 2019 թվականի մայիսի 17-ին։

## Սյուժե
Նատաշա Քինգսլին քվանտային ֆիզիկա ուսումնասիրող երիտասարդ ուսանողուհի է, որը մի սովորական օր հանդիպում է գրավիչ, երիտասարդ փոխանակման ծրագրով սովորող ուսանող Դենիել Բեյին։ Նրանց միջև շատ արագ ռոմանտիկ հարաբերություններ են ստեղծվում, սակայն նրանք պետք է պայքարեն միասին լինելու համար, քանի որ Նատաշայի ընտանիքը պետք է արտաքսվի իրենց տնից։

## Դերերում
* Յարա Շահիդի - Նատաշա Քինգսլի
* Չարլզ Մելթոն - Դանիել Բե
* Ջեյք Չոյ - Չարլզ Բե
* Քամրուս Ջոնսոն - Օմար
* Գբենգա Ակինագբե - Սեմուել Քինգսլի
* Մարիամ Ա. Հիմեն - Պատրիցիա Քինգսլի
* Քեթի Շիմ - անհայտ
* Քեոնգ Սիմ - անհայտ
* Անեյ Լի - անհայտ
* Ասիբեյ Բլեյք - անհայտ

## Արտադրություն
Նկարահանումը սկսվել է 2018 թվականի հունիսի 19-ին։ Հունիսի 29-ին Միրիամ Ա. Հիմանը միացավ դերասանական խմբին՝ որպես Նատաշայի մայր՝ Միս Քինգսլեյը, որը իր ընտանիքի անխուսափելի արտաքսման հետ համակերպված աշխատասեր ճամայկացի սպասուհի է։ 2018 թվականի հուլիսին Քեյթի Շիմը սկսեց խաղալ Մին Սու Բայի՝ կորեացի ներգաղթյալի դերը։

Սաունդթրեքները կթողարկվեն Sony Classical-ի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր
Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դրամա
Կատեգորիա:Նեթֆլիքս
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Վիկտոր Աբազա

**Վիկտոր Աբազա** (, ), երգիչ, բալալայկա նվագող, ռոմանսների հեղինակ, կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
1897 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի իրավագիտության կայսերական ուսումնարանը։

Դեռ ուսումնարանում ստեղծել է բալալայկայի առաջին ռուսական խումբը։ Բալալայկայի նրա վիրտուոզ խաղն արժանացել է Նիկոլայ II կայսեր բարձր քաջալերանքին։

Իմիգրացիայի տարիներին ապրել է Ֆրանսիայում և Մոնտե Կառլոում։

1920 թվականից սկսել է համերգներ տալ Փարիզում և Նիսում։

1920-1930-ական թվականներին բազմիցս մասնակցել է ռուսական և համամիութենական համայնքների բարեգործական համերգների։

1926 թվականին Նիսում եղել է Ռիվիերայում ֆրանս-ռուսական համայնքի կազմակերպած համերգի բեմադրիչը։

1949 թվականի հունիսի 7-ին Փարիզի Ռուսական երաժշտական համայնքի համերգասրահում կայացել է նրա ստեղծագործական գործունեության 50-ամյակին նվիրված հոբելյանական համերգ։

Թաղված է Նիսի Կոկադ գերեզմանոցում։

## Ռոմանսներ
* «Առավոտը մառախուղի մեջ» (խոսքերի հեղինակ` Իվան Տուրգենև, 1897)
* «Ես հանդիպեցի ձեզ» (խոսքերի հեղինակ Ֆեոդոր Տյուտչև)
* Հրեական մեղեդի` Միխայիլ Լերմոնտովի խոսքերով (1901)
* «Դեռ դուք եք» («Հազիվ ինձ ճանաչեցիք») (խոսքերի հեղինակ` Ն․ Գ․ Սեվերսկով
* Զինայի ռոմանսը. «Նա իմ հանգստությունն է», խոսքերի հեղինակ` Ն․ Ս․ Լեբեդև

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* АБАЗА Виктор Викторович  // Российское зарубежье во Франции 1919—2000 / *Л. Мнухин, М. Авриль, В. Лосская.* — М.: Наука; Дом-музей Марины Цветаевой. — 2008.

## Արտաքին հղումներ
* Victor Veniaminovich Abaza. Генеалогическое дерево
* Биографическая справка 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Ժոֆիա Դենեշ

**Ժոֆիա Դենեշ** (հունգարերեն՝ *Zsófia Józsefné Szalatnyay Dénes*, ), հունգարացի կին գրող

## Կենսագրություն
Ժոֆիան ծնվել է Բուդապեշտում։ 1910-ական թվականներին աշխատել է որպես հունգարական *Pesti Napló* և *Világ* ամսագրերի փարիզյան թղթակից, հոդվածներ, ռեպորտաժներ, ակնարկներ գրել Իգոր Ստրավինսկու բալետների Վացլավ Նիժինսկու բեմադրությունների և մշակութային այլ նշանակալի երևույթների մասին։ 1919 թվականի հունգարական հեղափոխության պարտությունից  և Հունգարական խորհրդային հանրապետության անկումից հետո մեկնել է Վիեննա, որտեղ մինչև 1925 թվականը աշխատակցել է հունգարալեզու թերթին։ Այնուհետև վերադարձել է Բուդապեշտ և այստեղ նույնպես զբաղվել ժուռնալիստական աշխատանքով, պայքար մղել հանուն  կանանց իրավունքների և հանուն պացիֆիզմի։

Ժոֆիան մի մարճ ժամանակ նշանված է եղել հունգարացի անվանի բանաստեղծ Էնդրե Ադիի հետ և 1935 թվականին հուշեր է գրել նրա մասին ու հրատարակել  *Élet helyett órák* («Ժամեր՝ կյանքի փոխարեն») խորագրով։ 1957 թվականին լույս է ընծայել *Akkor a hársak épp szerettek* («Այն ժամանակ լորենիները սեր էին շնչում») ստեղծագործությունը՝ դարձյալ իր և Ադիի հարաբերությունների մասին։ 1976 թվականին հիմնադրել է Էնդրե Ադիի անվան գրական մրցանակ։

Ժոֆիա Դենեշն է գրել Վլադիմիր Լենինի մասին հունգարական առաջին կենսագրական գիրքը։ Նա գիտեր իր ժամանակի նշանավոր շատ մարդկանց, այդ թվում՝ Զիգմունդ Ֆրեյդին, բանաստեղծ Ռայներ Մարիա Ռիլկեին...:

1985 թվականին հրատարակել է *Ami a százból kimaradt* («Ինչ է մնացել հարյուրից հետո») գիրքը։ Այդ ժամանակ նա Հունգարիայի ամենածեր գրողն էր։

Ժոֆիա Դենեշը մահացել է Բուդապեշտում, 102 տարեկան հասակում։

## Երկերի ընտրանի
* *[[Ilona Zrínyi|Zrínyi Ilona]]*, պատմավեպ (1959)
* *Gyalog a baloldalon* («Հետիոտնը ձախ ափին») (1965)
* *Párizsi körhinta* («Փարիզյան կարուսել»), memoirs (1966)
* *Szivárvány* («Ծիածան»), memoirs (1970)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ
Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2017

**Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2017**, անցկացվել է 2017 թվականի ապրիլի 20-ից 23-ը Լեհաստանի մայրաքաղաք Վարշավայում։

## Մեդալակիրներ
### Տղամարդիկ

### Կանայք

## Մեդալներ

## Մասնակից երկրներ
Առաջնությանը մասնակցել է 369 մարզիկ 41 երկրներից

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2017 ձյուդոյում
Կատեգորիա:Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություններ
Տաորմինա

**Տաորմինա** (, , ), պատմական քաղաք Իտալիայի Սիցիլիա մարզի արևելքում, Մեսինա պրովինցիայում։ Քաղաքը գտնվում է Տաուրո լեռան ստորոտին, միջինում 206 մ ծովի մակերևույթից բարձր։ Տեղակայված է Մեսինա և Կատանիա քաղաքների միջև։

2014 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 10863 մարդ։

Քաղաքի մոտ են գտնվում Իզոլա Բելլա կղզին և Էտնա հրաբուխը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տաորմինա կոմունայի կայքը 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սիցիլիա
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Բոա Նովա ազգային պարկ

**Բոա Նովա ազգային պարկ** (), ազգային պարկ Բահիա նահանգում, Բրազիլիա։

## Տեղագրություն
Բոա Նովա ազգային պարկն ընդգրկում է Բոա Նովա, Դարիու Մեյրա, Մանուել Վիտորինու մունիցիպալիտետներից որոշ հատվածներ՝ Բահիա նահանգում։ Պարկն ունի  12065.31 հա տարածք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 440-1111 մետր բարձրության վրա։ Պարկով հոսում է Ուրուբա գետը, որը Գոնգոժ գետի վտակն է, իսկ վերջինս էլ իր հերթին Դե Կոնտասի վտակն է։

Ազգային պարկը գտնվում է Ատլանտյան անտառ բիոմում։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 1300 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 14-ից մինչև 26&nbsp;°C, իսկ միջինը՝ 23&nbsp;°C։ Բուսականությունը ներառում է կաատինգա, կիսատերևաթափ նախալեռնային անտառ, լեռնային խոնավ անտառ և կիսատերևաթափ հարթավայրային անտառ։ Տարածաշրջանը հայտնի է բազմաթիվ թռչունների տեսակներով, որոնցից 437-ը մինչ օրս էլ գրանցված են և գրավում են շատ օտարերկրացի թռչնադիտող զբոսաշրջիկների։ Էնդեմիկ թռչնատեսակներից են՝ մրջնակերը (Rhopornis ardesiacus), սրագին (Synallaxis whitneyi) ու *Phylloscartes beckeri*, որոնք վտանգված են կամ գտնվում են ոչնչացման եզրին։

## Կառավարություն
Բոա Նովա ազգային պարկը ստեղծվել է 2010 թվականի հունիսի 11-ի հրամանագրով։ Այն կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Նույն հրամանագրով ստեղծվել է հարակից Բոա Նովա վայրի ապաստարանը։ Այն դարձել է Կենտրոնական Ատլանտյան անտառ էկոլոգիական միջանցքի մի մասը, որը ստեղծվել է 2002 թվականին։ Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Նպատակն է ամբողջությամբ պաշտպանել և վերականգնել բնական էկոհամակարգերը Ատլանտյան անտառի և Կաատինգայի շրջանում, պահպանել թռչունների տեսակների «կենսունակ բնակչությանը» ու վտանգված կաթնասուններին, հատկապես՝ մրջնաթռչունին, ինչպես նաև պահպանել և վերականգնել ջրբաժան գիծն ու ջրային ուղիները, նպաստել կրթական գործունեության զարգացմանը և բնապահպանական մեկնաբանմանը, ապահովել ռեկրացիա, էկոտուրիզմ և գիտական հետազոտություն։

## Պատկերասրահ

Zona da Mata 1.jpg
Vale do Pati.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*

Կատեգորիա:2010 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Ավետյանի երկրաչափ թիթեռ

**Ավետյանի երկրաչափ թիթեռ** (), երկրաչափ թիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
17-21 մմ թևերի բացվածքով, խոզանաձև և պարզ տիպի բեղիկներով, սև շոշափուկներով թիթեռ է։ Գլուխը, կուրծքը և փորիկը պատված են սև և սպիտակավառ թեփուկներով։ Թևերը սպիտակավուն-մոխրագույն են, առջևինները՝ հազիվ նշմարվող միջին բծերով, իսկ հետինը՝ առջիններից ավելի բաց գունավորված։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայաստանում հայտնի է Տավուշի (Գետիկ գետի կիրճի վերին հատված) և Սյունիքի (Գորիս քաղաք, Գեղանուշ և Նռնաձոր գյուղերի մոտ) մազերից և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի Գառնիի հատվածից։

## Էկոլոգիա
Ապրում են տարբեր տեսակի չոր նոսրանտառներում, թռչում՝ դեպի լույսի աղբյուր մայիս-հունիս ամիսներին և օգոստոսի վերջին։ Հավանաբար տալիս են 2 սերունդ։ Կերաբույսերը հայտնի չեն։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հանդիպում են հազվադեպ, հայտնի են եզակի հայտնաբերումներ։

Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում և «Արևիկ» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Ֆուռնա Ֆեյա ազգային պարկ

**Ֆուռնա Ֆեյա ազգային պարկ** (), ազգային պարկ Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգում, Բրազիլիա։ Այն պարունակում է մեծ քարանձավային համակարգ։

## Պատմություն
Ֆուռնա Ֆեյան առաջին ազգային պարկն է Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգում։ Պարկի ստեղծումը կանգ է առել տարածքում իրագործվող հանքարդյունաբերության պատճառով, հիմնականում՝ կրաքարի, որն օգտագործվում է ցեմենտի արտադրության համար։ Որպես փոխզիջում՝ նախագծված պարկի տարածքից 700 հեկտարը հատկացվեց հանքարդյունաբերության ձեռնարկությանը, ինչով վերացավ հիմնական խոչընդոտը։ Պարկը ստեղծվել է 2012 թվականի հունիսի 5-ին և կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Նախագահ Դիլմա Ռուսեֆը պարկի ստեղծումը հռչակել է Շրջակա միջավայրի համաշխարհային օրը։

## Տեղագրություն
Պարկը գտնվում է Կաատինգա բիոմում և զբաղեցնում է 8518 հա տարածք։ Ազգային պարկն ընկած է Բարաունա և Մոսորո մունիցիպալիտետներում՝ Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգում։ Ֆուրնա Ֆեյան Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգի խոշորագույն քարանձավային համալիրն է։ Առայժմ հայտնաբերվել են ավելի քան 200 քարայրներ։ Գլխավոր քարանձավն ունի 766 մետր երկարություն, և այն պարկի ամենակարևոր գրավչությունն է։ Կան բույսերի 105 ու կենդանիների 135 տեսակներ, որոնցից մի քանիսը վտանգված են։ Հայտնաբերվել են տրիլոբիտներ անողնաշարավորների 11 տեսակներ, որոնք բոլորն էլ նորություն էին գիտության համար։

## Պահպանություն
Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Նպատակն է` պահպանել Ֆուրնա Ֆեյայի սպելեոգիական համալիրն ու Կաատինգա բիոմի կենսաբազմազանությունը, իրականացնել գիտական հետազոտություններ, զարգացնել կրթական գործունեությունը և բնապահպանական մեկնաբանությունը, ինչպես նաև ապահովել բացօթյա հանգիստ և էկոտուրիզմ։ Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտը աշխատում է տեղացիների հետ՝ փորձելով կանխել այնպիսի գործողություններ, ինչպիսին են՝ որսորդությունը, փայտանյութի անօրինական տեղափոխումը և քարանձավների կործանարար այցելությունները, մասնավորապես՝ դեպի գլխավոր քարանձավ։ Գործակալությունը հիմնել է հրշեջ խումբ, որն օգնում է կանխել անտառային հրդեհները՝ որպես պահպանության ենթակա միավոր։

## Պատկերասրահ

Detalhe da Cortina.jpg
Entrada da Furna Feia.jpg
Parque Nacional da Furna Feia, Baraúna (RN).jpg
Entrada da Furna Feia vista desde o interior da cavidade.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Բրազիլիայում
Կատեգորիա:2012 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Բուդապեշտի ատամնավոր երկաթուղի

**Բուդապեշտի ատամնավոր երկաթուղի**, պաշտոնապես կոչվում է «**Տրամվայի թիվ 60 երթուղի**»։

## Պատմություն
[left|thumb|266x266px|Ատամնավոր երկաթուղին [1896 թվականին]]
[thumb|251x251px|Ատամնավոր երկաթուղին [1905 թվականի քարտեզի վրա (*Zahnradbahn*)]]
Սկսած 1868 թվականից, Բուդապեշտում պարբերաբար ձիակառքեր էին գնում, որոնց աշխատանքը կազմակերպվում էր *Budai Közúti Vaspálya Társaság* ընկերության կողմից (Բուդայի հասարակական տրանսպորտի ասոցիացիա)։ Նիկլաուս Ռիգենբախին (1871 թվականին բացված առաջին Եվրոպական ատամնավոր երկաթուղու՝ Վիցնաու-Ռիգ-ի նախագծող) *Internationale Gesellschaft für Bergbahnen* ընկերությունը ներկայացնող իր գործընկերների հետ հանձնարարվել էր ներկայացնել քաղաքի ատամնավոր երկաթուղու նախագիծը։ Շինարարական թույլտվությունը տրվել է 1873 թվականի հուլիսի 3-ին, որից հետո անմիջապես սկսվել է գծի կառուցումը։ Երկաթգիծըը շահագործման է հանձնվել հաջորդ տարի։ Առաջին փորձնական տրամվայը 1874 թվականի հունիսի 24-ին ժամը 16։ 00-ին դուրս է եկել դեպոյից, իսկ դրան հաջորդող օրը սկսվել է կանոնավոր երթևեկությունը։

Քանի որ ատամնավոր երկաթգծի աշխատանքը հաջողված էր, բարձրացվել է գիծը երկարաձգելու հարցը։ Երկարացման ծրագիրն ընդունվել է 1890 թվականին։ Գիծը կառուցվել էր Սեչենի լեռան ուղղությամբ, և արդեն նրա երկարությունը կազմում էր 3,700 մետր։ Քաղաքային *BSzKRt* տրանսպորտային ընկերությունն ստացել էր երկաթուղին որպես իր սեփականություն 1926 թվականին։ 1929 թվականի հուլիսի 2-ից նոր էլեկտրատրամվայները սլանում էին ամեն 15 րոպեն մեկ։ 1973 թվականին երկաթգծի վրա կատարվել է ամբողջական վերակառուցում, որից հետո այն տեղափոխվել է *Strub* համակարգի միակցմանը, միաժամանակ մատակարարվել են նոր տրամվայներ։

Երկաթուղին դեռևս հանդիսանում է Բուդապեշտի հասարակական տրանսպորտի մաս։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Budapest Cog-wheel.JPG|Ատամնանիվ
File:Budapesti fogaskerekű vasút, Városmajor.jpg|Բուդապեշտի ատամնավոր երկաթուղի


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երթուղու գծագիրը 

Կատեգորիա:1874 կառույցներ
Կատեգորիա:Բուդապեշտի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Հունգարիայի տրանսպորտ
Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2018

**Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություն 2018**, անցկացվել է 2018 թվականի ապրիլի 26-ից 28-ը Թել Ավիվ քաղաքում։

## Մեդալակիրներ
### Տղամարդիկ

### Կանայք

## Մեդալներ

## Մասնակից երկրներ
Առաջնությանը մասնակցել է 368 մարզիկ 44 երկրներից

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2018 ձյուդոյում
Կատեգորիա:Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություններ
Վաստո

**Վաստո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Կիետիի գավառում։ Տարածքը կազմում է 70,56 կմ2։ Բնակչությունը՝ 39 280 մարդ (2012)։

Կոմուննան գտնվում է Կիետի գավառի հարավ-արևելքում։ Սահմանակից է գավառի Կազալբորդինո, Կուպելո, Մոնտեոդորիզիո, Պոլուտրի, Սան Սալվո կոմուննաների հետ, մյուս մասը շրջապատված է Ադրիատիկ ծովով։ Կլիման չափավոր է, սեյսմիկ վտանգը ցածր։

Բնակավայրի սուրբ հովանավերն է Միքայել Հրեշտակապետը, իսկ քաղաքի տոնը նշվում է սեպտեմբերի 29-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աուլ

[thumb|Գունիբ - [Շամիլի վերջին աուլը Դաղստանում]]
**Աուլ**, **Աիլ** (, , , , ), ավանդական գյուղական տիպի բնակավայր, համայնք թյուրքական ազգերի մոտ, ինչպես նաև Միջին Ասիայի և Կովկասի մի շարք այլ ազգերի մոտ։ «Աուլ» բառը ունի թուրքական ծագում, և նշանակում է «գյուղ»։

«Աուլ» բնակավայրի տեսակ, որպես վարչատարածքային միավոր առկա է հետևյալ երկրներում՝
* 
* 
* 
* 
* 

Սվանեթի աուլները (Վրաստան), իրենց առանձնահատում միջնադարյան աշտարակներով, ճանաչվել են որպես համաշխարհային ժառանգություն։ Նմանատիպ աշտարակներ կան նաև Կովկասի այլ տարածաշրջաններում, օրինակ՝ Ռուսաստանում գտնվող Ինգուշիայում

Աուլները հիմնականում կառուցված են քարից, լեռների լանջերին։ Տները հիմնականում ունեն երկու հարկ, և կառուցված են դեմքով դեպի հարավ։ Սա ապահովում է արևի առավել շատ թափանցումը տան ներս, ինչպես նաև պաշտպանում է հյուսիսային քամիներից։

19-րդ դարում, Ռուսական կայսրության կողմից Կովկասի գրավման ընթացքում, աուլները իրենցից ներկայացնում էին պաշտպանական լավ պայմաններ ունեցող բնակավայրեր, և նրանց գրավումը հնարավոր էր լինում միայն մեծ զոհերի գնով։ Չեչնիայի բազմաթիվ աուլներ այդպես էլ հնարավոր չի եղել գրավել այդ պատերազմի ընթացքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Կովկասի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կովկասի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի աշխարհագրություն
Ակիտա (պրեֆեկտուրա)

**Ակիտա** (, թարգմանաբար՝ «Աշնանային դաշտեր»), պրեֆեկտուրա Ճապոնիայում, որը գտնվում է Տոհոկու տարածաշրջանում Հոնսյու կղզի հյուսիսում։ Վարչական կենտրոնը Ակիտա քաղաքն է։ Տարածքը կազմում է 11 636,28 կմ², բնակչությունը՝ 1 038 364 մարդ, և բնակչության խտությունը՝  89,24 մարդ/կմ²։

Հիմնական տնտեսության ուղղվածություններն են, գյուղատնտեսությունը, մեքենաշինությունը, առևտուրը և զբոսաշրջությունը։ Պրեֆեկտուրայի տարածքում են գտնվում Սիրակամի լեռները, որոնք ծածկված են հաճարենու անտառներով, որոնք հանդիսանում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Պրեֆեկտուրան հեռու է գտնվում Ճապոնիայի հիմնական քաղաքական-տնտեսական կենտրոններից, որի շնորհիվ այստեղ պահպանվել է ճապոնական նյութական և հոգևոր մշակութային ժառանգությունը։

Այս պրեֆեկտուրան նաև հայտնի է սպիտակադեմ «Ակիտայի գեղեցկուհիներով», ում ավադականորեն համարում են Ճապոնիայի ամենագեղեցիկ կանայք, ինչպես նաև հայտնի շների Ակիտա-ինու ցեղատեսակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրեֆեկտուրայի պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Տոհոկու տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիայի պրեֆեկտուրաներ
Lose Yourself (երգ)

«**Lose Yourself**» () ռեփեր երգիչ Էմինեմի երգը, որը ձայնագրվել է 2002 թվականին։ Երգը թողարկվել է 2002 թվականին՝ 8 Mile (OST) հավաքածուում՝  որպես «8-րդ մղոն» ֆիլմի սաունդթրեք, ֆիլմում ռեփերը  խաղացել է գլխավոր դերում։ Ավելի ուշ՝  2002 թվականին,   Lose Yourself-ը թողարկվել  է որպես սինգլ և մտել է Էմինեմի լավագույն երգերի ալբոմի՝ Curtain Call: The Hits-ի մեջ։
Այս երգի համար նա բազմաթիվ մրցանակներ է ստացել, այդ թվում՝ 2003 թվականին Օսկար մրցանակ՝ «Լավագույն սաունդթրեք»  անվանակարգում։ Երգն առաջին հորիզոնականում է մնացել  2,5 ամիս, ինչն այն ժամանակ ռեկորդային էր։ Երգը  Billboard Hot 100-ի առաջին հորիզոնականում է եղել,  166-րդ տեղն է զբաղեցրել բոլոր ժամանակների 500 լավագույն երգերի  ցուցակում՝ Rolling Stone ամսագրի վարկածով։ 2014 թվականին երգը ներառվել է  Էմինեմի  ShadyXV ալբոմում, սակայն այն եղել է միայն երկրորդ ձայնասկավառակի վրա։ Այդ ձայնասկավառակի վրա եղել է նաև երգի դեմո վարկածը, ինչը երբեք չի թողարկվել։

## Մրցանակներ
«Lose Yourself» երգի համար։
* Օսկար  (մրցանակ) (2003 թվական),
* Ոսկե գլոբուս (2003 թվական),
* Գրեմմի (2003 թվական),
* MTV կինոմրցանակ (2003 թվական),
* BMI Film Music Award (2003 թվական),
* Most Performed Song from a Film (2003 թվական),
* Critics Choice Award (2003 թվական),
* Teen Choice Awards 1999 (2003 թվական),
* ASCAP Award (2004 թվական)։

## Ստեղծագործությունների ցուցակ
Ձայնասկավառակը պարունակում է  3 աուդիոձայնագրություն, 1 տեսաերիզ և  1 տեսաթրեյլեր՝ 8  մղոն ֆիլմի համար
* 1. Lose Yourself
* 2. Lose Yourself (instrumental)
* 3. Renegade (երգ) (Ջեյ Զի-ի հետ)
* 4. Lose Yourself — the video
* 5. 8 մղոն movie trailer

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

### Բոլոր ժամանակների հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:2002 սինգլներ
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Էմինեմի սինգլներ
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Յավոր

**Յավոր** (), լեռ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սերբական Հանրապետություն վարչատարածքային միավորում։ Տեղակայված է Սրեբրենիցա, Հան Պեսակ և Վլասենիցա համայնքների տարածքում։ Լեռան գլխավոր գագաթը Մեծ Ժեպն է։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1 537 մետր։ Լեռից ոչ հեռու հոսում է Դրինա գետը, իսկ նրա լանջին՝ 1000-1100 մետր բարձրության վրա, տեղակայված է Հան Պեսակ քաղաքը։

## Տես նաև
* Բոսնիա և Հերցեգովինայի լեռների ցանկ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Տաշ Լասլո Դոբոշ

**Տաշ Լասլո Դոբոշ** (Tas László Dobos, ), հունգարացի բանաստեղծ, թատերագիր, վիպասան և փիլիսոփա

1965 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ 1981-2013 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ, դասախոս։ Ավելի քան երեսուն տարի դասավանդել է հունգարական գրականություն, փիլիսոփայություն, արվեստի պատմություն, կրոնի պատմություն։ Մանկավարժական իր գործունեության ժամանակամիջոցում ունեցել է երկու հազարից ավելի աշակերտ ու ուսանող։

## Երկեր
* *Lángomban Fürödtem, Isten Italában* (բանաստեղծություններ, 1990)
* *Lelkem Bugyraiban ég.., ég.., ég...* (բանաստեղծություններ, 1991)
* *A Filozófia Első és Végső Percei* (աֆորիզմներ, մտորումներ, 1992)
* *A Képtelenségről, a Szabadságról, az Istenségről...* (ուսումնասիրություններ, 1993)
* *Szünettelen Oxigénkút* (չորս պոեմ, 1998)
* *Befelé a Halottig* (դրամա, 1999)
* *V. Poéma: Ünnepi Vers az Ezredfordulóra - Poéme V.: Poéme de Féte pour le Millénaire* (պոեմ, հունգարերեն–ֆրանսերեն երկլեզվյան հրատարակություն, որ ներկայացվել է Կալմարի 12-րդ գրքի սալոնում, 2001)
* *Emberlét, Isten* (աֆորիզմներ և մտորումներ. համալրված հրատարակություն, 2002)
* *Áldozatok* (դրամաներ, 2003)
* *Istenles Virággal* (բանաստեղծություններ, 2004)
* *Túl a Ráción* (ուսումնասիրություններ, 2004)
* *Vérig Sértesz, Ha a Rágalmam Mérgét Kiállod* (դրամա, 2005)
* *A Ren* (վեպ, 2007)
* *Megyünk Amerikába - a Kettős Én* (ուղեգրություն, 2008)
* *A Ren X Pilonja* (աֆորիզմներ, մտորումներ. վերամշակված հրատարակություն, 2009)
* *Fényáztatta Halandóság* (բանաստեղծություններ, 2009)
* *Szelíd Vadak* (ուսումնասիրություններ, 2010)
* *VII. Poéma* (պոեմ, 2012)
* *A Ren Kimerítése* (վեպ, 2014)
* *VIII. Poéma: Eidüllion a Szélben* (պոեմ, 2016)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարացի թատերագիրներ
Նիկոլայ Տրուբնիկով

**Նիկոլայ Վասիլևիչ Տրուբնիկով** (, ), խորհրդային գիտնական, քիմիկոս-ջերմատեխնիկ, պրոֆեսոր, ՌՍՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1942)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1892 թվականին, Իվանովո-Վոզնեսենսկում։ Ավարտել է ռեալական ուսումնարանը և Մոսկվայի տեխնիկական ուսումնարանի քիմիական բաժինը (1917)։ 1915-1917 թվականներին մասնակցել է ուրոտրոպինի գործարանի նախագծմանը և շինարարությանը, որտեղ աշխատել է քիմիական լաբորատորիայի վարիչ։ 1917-1919 թվականներին մասնակցել է քիմիական-դեղագործական  գործարանի նախածմանը, աշխատել է վերլուծական լաբորատորիայի վարիչ։ 1919-1925 թվականներին եղել է Մաքուր ռեակտիվների պետական ինստիտուտի գիտական քարտուղար։ 1923 թվականից մասնակցել է ՄՔՏԻ-ի գիտական և դասախոսական աշխատանքներին։ 1926 թվականից եղել է պիրոգենային (1931 թվականից՝ կոքսաքիմիական) արտադրության ամբիոնի վարիչը, 1946 թվականից եղել է ջերմատեխնիկայի ամբիոնի վարիչը (հետագայում կոչվում էր թերնոդինամիկայի և ջերմատեխնիկայի ամբիոն)։ Սկսած 1922 թվականից դասավանդել է ԲԳԿԲ-ի հրամանատարական կազմի բարձրագույն ռազմական դպրոցում, Աէրոլուսանկարչության դպրոցում,  Օդային նավատորմի օժանդակ ծառայությունների բարձրագույն դպրոցում, ՌՕՈւ հատուկ ծառայությունների բարձրագույն դպրոցում, եղել է մի շարք բուհերի օրգանական նյութերի տեխնոլոգիաների ամբիոնի վարիչ։ Առանց թեզի պաշտպանության 1937 թվականին Տրուբնիկովին շնորհվել է գիտության թեկնածուի աստիճան, 1942 թվականին ստացել է տեխնիկական գիտությունների դոկտորի կոչում, պրոֆեսոր։

## Մահ
Մահացել է 1968 թվականին։ Թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (6-րդ տեղամաս)։

## Պարգևներ
* ՌՍՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ  (1965)։
* Լենինի շքանշան
* «1941-1945 թթ. Հայրենական Մեծ պատերազմում անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ
* «Մոսկվայի 800-ամյակի հիշատակին» մեդալ
* «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ

## Ընտանիք
* Կին՝ Ալեքսանդրա Նիկոլաևնա Տրուբնիկովա (1899-1981)։
** Դուստր՝ Կալերիա Նիկոլաևնա Տրուբնիկովա, ամուսնացած է եղել  կոմպոզիտոր  Ալեքսանդր Դոլուխանյանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Յավար Քալանթարլի

**Յավար Աբաս ղիզի Քալանթարլի** (, ), ադրբեջանցի խանենդե, Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ;

## Կենսագրություն
[thumb|250px|[Մուղամի մեջլիս. Խան Շուշինսկի, Ֆիքրեթ Ամիրով, Ղուրբան Փիրիմով, Բախրամ Մանսուրով, Միրզա Մանսուր Մանսուրով, Յավար Քալանթարլի, Սեիդ Շուշինսկի, Հաղիղաթ Ռզաևա, Մունավվեր Մանսորովա]]
Յավար Քալանթարլին ծնվել է 1902 թվականի մարտի 26-ին Շամախիում։ Նա սովորել է աղջիկների դպրոցում։ Յավարը 1922 թվականին ավարտել է մեկամյա երաժշտական դասընթացը։ 1924 թվականին նա հանդիպել է կոմպոզիտոր Մուսլիմ Մագոմաևին։ Յավար Քալանթարլիի երաժշտական գործունեությունը սկսել է Մուսլիմ Մագոմաևի օգնությամբ։ Նա եղել է մուղամի և ադրբեջանական ժողովրդական երգերի մեծ կատարող։ 1932-1937 թվականներին եղել է Ադրբեջանի ռադիոյի մենակատար։ 1937-1941, 1945-1951 թվականներին եղել է Ադրբեջանի օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատար։ Նա կատարել է *Լեյլիի* (Լեյլի և Մեջնուն օպերա, Ուզեիր Հաջիբեկով), *Ասլիի* (Ասլի և Քերեմ օպերա, Ուզեիր Հաջիբեկով) և *Էրեբզենգիի* (Շախ Իսմայիլ օպերա, Աբդուլ Մագոմաև) դերերը։

Նա կատարել է «Բայաթի-Շիրազ», «Սեգյահ», «Մահուր», «Բայաթի-քուրդ», «Շուռ» մուղամները։ Մուղամներից բացի, Յավար Քալանթարլին կատարել է նաև ժողովրդական երգեր։

Յավար Քալանթարլին մահացել է 1979 թվականի փետրվարի 5-ին Բաքվում։

## Կոչումներ և Պարգևներ
* Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ - 1939;

## Արտաքին հղումներ
* Յավար Քալանթարլի - «Շուռ»
* Յավար Քալանթարլի - «Բայաթի-քուրդ»
* Յավար Քալանթարլի - «Բայաթի-Շիրազ»
* Յավար Քալանթարլի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ
Գաշպար Հելտաի

**Գաշպար Հելտաի** (հունգարերեն՝ *Gáspár Heltai*, ծնյալ**Kaspar Helth**), ), հունգարացի (ըստ այլ աղբյուրների՝ տրանսիլվանցի սաքս) գրող, հրատարակիչ, ավետարանչական աստվածաբան, ռեֆորմատոր (բարեփոխիչ)։ Անունը, ամենայն հավանականությամբ, առաջացել է  *Heltau* (, ներկայիս *Cisnădie*, Ռումինիա) գյուղի անվանումից։ Թեև Կասպերի մայրենի լեզուն գերմաներենն էր, նա իր տպագրատանը բազմաթիվ հունգարերեն գրքեր է հրատարակել։ Նրա փեսայի եղբայրը՝ Ֆերենց Դավիդը, ունիտարիական քարոզիչ էր և Տրանսիլվանիայում ունիտարիական եկեղեցու հիմնադիրը, ում ազդեցությամբ էլ Կասպարը լյութերական իր դավանանքը փոխարինել է կալվինականությամբ։

## Գործունեությունը
Սովորել է Վիտենբերգի համալսարանում, 1544 թվականին ՝ որպես քահանա՝ մեկնել է Կլուժ-Նապոկա շրջան, քարոզչությանը զուգահեռ զբզղվել բարեփոխիչ գործունեությամբ։ Հիմնել է առաջին տպագրատունն այդ տարածաշրջանում (նախկին Կոլոշվար, ներկայիս Կլուժ-Նապոկա, Ռումինիա),  առաջին հանրային բաղնիքը, թղթի գործարանը, գարեջրի գործարանը... Իրեն դրսևորել է ոչ միայն որպես հիանալի քարոզիչ, այլև թարգմանիչ, տպագրիչ, հրատարակիչ, գրող, ձեռնարկատեր...Նա համարվում է Կոլոշվարի առաջին կրոնական բարեփոխիչը և հունգարական ունիտարիական ռեֆորմացիայի շունչն ու հոգին էր։ Գիտակների մի խմբի հետ թարգմանել է ու տպագրել Նոր կտակարանի հունգարերեն առաջին, գրեթե ամբողջական թարգմանությունը։ Նրա շնորհիվ միաժամանակ աշխարհիկության առաջին տարրերն են մուտք գործել հունգարական գրականություն։

Հելտաիի ամենաարժեքավոր գործը համարում են Անտոնիո Բոնֆինիի *Rerum Hungaricum Decades* ("*Հունգարական իրադարձությունների տասհատորյակ*") գրքի վերամշակումն ու թարգմանությունը, որը նա հրատարակել է 1575 թվականին  *Chronica az magyaroknak dolgairól* ("*Հունգարների պատմական գործերի ժամանակագրություն*") խորագրով։ Աշխատությունը տպագրվել է Կոլոշվարում (Կլուժ-Նապոկայում)։

Նա հեղինակել է նաև պամֆլետներ, առակներ, որոնցում բացահայտ ու սուր քննադատության է ենթարկել կաթոլիկ եկեղեցին ու հասարակական արատավոր կարգերն ու բարքերը՝ մերկացնելով բուրժուազիայի ուժ հավաքող իշխանության հոռի կողմերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Майтинская К. Е.* Венгерский язык. — , 1955—1960. — Т. 1. — С. 39.
* Georg Daniel Teutsch| статья = Helth, Caspar| том = 11| страница = 711—713}}
* Jenö Sólyom: Helth, Caspar. // Neue Deutsche Biographie (NDB). — Bd. 8. —  Duncker & Humblot, 1969. — S. 508.
*The text of the New Testament translation of Heltai in its original orthographic form is available and searchable in the Old Hungarian Corpus.

Կատեգորիա:Հունգարացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Աստվածաշնչի թարգմանիչներ