open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կարուժ

**Կարուժ** (), համայնք  Շվեյցարիայում՝  Ժնևի կանտոնում։

Հիմնադրվել է 1786 թվականի հունվարի 31-ին, Սարդինիայի թագավոր և Սովոյայի դուքս Վիկտոր-Ամադեուս Երրորդի կողմից։

Կարուժը լայն ճանաչման է արժանացել առաջին հերթին իր առևտրի կենտրոնների ու զվարճանքի, ժամանցի համալիրների շնորհիվ։ Համարվում է Ժնևի ամենահարուստ արվարձաններից մեկը։

Պատմամշակութային հուշարձաններով հարուստ քաղաքն ընդգրկված է Շվեյցարական ժառանգության ցանկում, իսկ բնակավայրի արխիվն էլ ճանաչվել է ազգային կարևորություն ունեցող մշակութային արժեք։

## Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1120 height:210
PlotArea   = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:18000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:4000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:800 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:35   mark:(line,white) align:center
  bar:1772 from:start till:767 text:"767"
  bar:1779 from:start till:1155 text:"1,155"
  bar:1786 from:start till:3188 text:"3,188"
  bar:1795 from:start till:3594 text:"3,594"
  bar:1799 from:start till:2935 text:"2,935"
  bar:1822 from:start till:3571 text:"3,571"
  bar:1850 from:start till:4403 text:"4,403"
  bar:1860 from:start till:5817 text:"5,817"
  bar:1870 from:start till:5602 text:"5,602"
  bar:1880 from:start till:5842 text:"5,842"
  bar:1888 from:start till:5698 text:"5,698"
  bar:1900 from:start till:7437 text:"7,437"
  bar:1910 from:start till:7910 text:"7,910"
  bar:1920 from:start till:8433 text:"8,433"
  bar:1930 from:start till:8035 text:"8,035"
  bar:1941 from:start till:7972 text:"7,972"
  bar:1950 from:start till:9290 text:"9,290"
  bar:1960 from:start till:12760 text:"12,760"
  bar:1970 from:start till:14055 text:"14,055"
  bar:1980 from:start till:13100 text:"13,100"
  bar:1990 from:start till:15036 text:"15,036"
  bar:2000 from:start till:17590 text:"17,590"

Կարուժցիներին Շվեյցարիայում կոչում են այսպիսի մականուններով՝ «ընձառյուծներ» (*les Léopards*), «հերետիկոսներ» (*les Hérétiques*), «տառապյալներ» (*les Tourmentés*): Դաշնային վիճակագրական գրասենյակի տվյալներով՝ 2017 թվականին քաղաքի բնակիչների թիվն անցել է 22.300-ից։

## Պատկերասրահ

Carouge-Eglise-2009.jpg|Կարուժի Սուրբ խաչ եկեղեցին
Trams de Genève (Suisse) (4586101372).jpg|Կամուրջը, 1980
Carouge.jpg|Շուկայի հրապարահը, 2008
L'Arve et le Mont Salève, Genève - Suisse.jpg|Արվե գետը, 2012
FontaineToursCarouge-1.jpg|Տեսարան քաղաքից, 2019


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջը 
* Página web de los comerciantes y artesanos de Carouge

Կատեգորիա:Ժնևի կանտոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Մերեն

**Մերեն** (), քաղաք Շվեյցարիայում՝ Ժնևի կանտոնում

1955 թվականին Մերենում, 20 տարբեր երկրների մասնակցությամբ, հիմնադրվել է Միջուկային հետազոտությունների եվրոպական կազմակերպության հիմնական հարթակը (CERN —  ):

Մերենի տարածքում է մասամբ գտնվում Ժնևի միջազգային օդանավակայանը։

Քաղաքի նշանավոր տեսարժան վայրերից է «*Միկրոաշխարհ*» () թանգարանը, որի ամենակարևոր ցուցանմուշն է *NeXTcube* կայանը՝  աշխարհի առաջին վեբ սերվերը, որի վրա 1990 թվականին Թիմ Բերներս Լին գործարկել է աշխարհի առաջին կայքէջը (web-cite)` info.cern.ch:

## Ժողովրդագրություն
2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով՝ Մերենն ունեցել է 24 հազարից ավելի բնակիչ, որի 41,5 տոկոսը՝ օտարազգիներ։ Քաղաքի բնակչության թվաքանակը ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1080 height:210
PlotArea   = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:20000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:4000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:800 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1550 from:start till:216
  bar:1550 at:226 fontsize:S text: "54 Hearths"  shift:(8,5)
  bar:1667 from:start till:150 text:"150"
  bar:1850 from:start till:597 text:"597"
  bar:1860 from:start till:657 text:"657"
  bar:1870 from:start till:610 text:"610"
  bar:1880 from:start till:621 text:"621"
  bar:1888 from:start till:666 text:"666"
  bar:1900 from:start till:856 text:"856"
  bar:1910 from:start till:1039 text:"1,039"
  bar:1920 from:start till:1325 text:"1,325"
  bar:1930 from:start till:1709 text:"1,709"
  bar:1941 from:start till:1945 text:"1,945"
  bar:1950 from:start till:2063 text:"2,063"
  bar:1960 from:start till:3215 text:"3,215"
  bar:1970 from:start till:14255 text:"14,255"
  bar:1980 from:start till:18808 text:"18,808"
  bar:1990 from:start till:19519 text:"19,519"
  bar:2000 from:start till:19548 text:"19,548"


## Պատմություն
Պատմական փաստաթղթերում Մերինն առաջին անգամ հիշատակվել է 1153 թվականին՝ *Mairin* անվանաձևով և միջուկային հետազոտությունների եվրոպական հարթակի՝ *CERN*-ի հիմնադրմանը նախորդած ժամանակաշրջանում եղել է գրեթե ոչնչով աչքի չընկնող, սակավաթիվ բնակչությամբ, ոչ մեծ գյուղաքաղաք։ *CERN*-ի արխիվն ու *Mani House*-ը այժմ համարվում են համազգային կարևորություն ունեցող պատմամշակութային վայրեր և ընդգրկված են Շվեյցարական ժառանգության ցանկում։
thumb|upright|Հին սերվերը CERN-ի թանգարանում

## Անվանի մերենցիներ
* Լուի Ռենդու (ծնվել է 1789 թվականին, Մերենում – 1859) ֆրանսիացի կաթոլիկ եպիսկոպոս, գիտնական
* Էմմա Կամախեր (ծնվել է 1904 թվականին, Մերենում – 1981) իրավաբան, քաղաքական գործիչ
* Սևերին Պոն-Կոմ (Séverine Pont-Combe) (ծնվել է 1979 թվականին, Մերենում) լեռնադահուկորդուհի
* Ալեքսանդր՝ Ավստրիայի արքիդուքս (ծնվել է 1990 թվականին, Մերենում)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջը 

Կատեգորիա:Ժնևի կանտոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Կիսելյակ

**Կիսելյակ** (, ), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի կենտրոնական հատվածում։ Վարչականերոն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Բնակչություն
### 1971
18,335 Ընդամենը
*Խորվաթներ - 10,389 (56.66%)
*Բոսնիացիներ - 6,822 (37.20%)
*Սերբեր - 924 (5.03%)
*Հարավսլավներ - 55 (0.29%)
*Այլազգիրներ - 145 (0.82%)

### 1991
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Կիսելյակ համայնքի (164&nbsp;կմ²) բնակչությունը կազմել է 24,426 մարդ, որոնցից 51.61%՝ Խորվաթներ, 40.92%՝ Բոսնիացիներ, 3.11%՝ Սերբեր, 2.48%՝ Հարավսլավներ և 1.88%՝ այլազգիներ։ Քաղաքի բնակչությունը կազմել է 6,598 մարդ, որոնցից 60%՝ Խորվաթներ, 29%՝ Բոսնիացիներ, 3%՝ Սերբեր, 5%՝ Հարավսլավներ 4%՝ այլազգիներ։

### 2013

## Հայտնի բնիկներ
* Բրանկո Պլեշա (1926-2001), հարավսլավական և սերբական թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության դերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ։

## Պատկերասրահ

File:Crkva sv. Ilije proroka, Kiseljak 1270.jpg|Եկեղեցի Կիսելյակում
Պատկեր:Panorama Kiseljaka09211.JPG|Քաղաքի համայնապատկեր
File:River Lepenica in Kiseljak.jpg|Լեպենիցա գետ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կիսելյակ համայնքի կայքը

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Կական (համայնք)

**Կական համայնք** (, ), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականերոն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Կական քաղաքը։

## Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվել են 55950 մարդ։

## Տես նաև
* Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Савезни завод за статистику и евиденцију ФНРЈ и СФРЈ, попис становништва 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. и 1991. године.

## Արտաքին հղումներ
* Saopćenje Federalnog saveza za statistiku 9.septembar 2009. godine
* Կական համայնքի պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Դմիտրի Նազարյան

**Դիմիտրի Հովակիմի Նազարյան** (), հայ բանասեր։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1936 թվականի հունվարի 1-ին Երևանում։

### Կրթություն
* 1961 թվականին ավարտել է Երևանի հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։ 
* 1970 թվականից շնորհվել է բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան (ատենախոսական թեման եղել է «Ջորջ Բայրոնի գրական-քննադատական հայացքները»)։
* 1976 թվականին շնորհվել է դոցենտի կոչում։ 
* 1997 թվականի հոկտեմբերին «Գալիք» համալսարանի գիտական խորհրդի որոշմամբ շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։
* 2005 թվականի մարտից Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի ռեկտորի հրամանով զբաղեցրել է պրոֆեսորի պաշտոն :

Երևանի պետական համալսարանում գործող բանասիրությունից գիտական աստիճաններ շնորհող գրականագիտության մասնագիտական խորհրդի, ինչպես նաև «Հայագիտական հանդեսի» խմբագրական խորհրդի անդամ էր։

## Աշխատություններ
Հրատարակել է «19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի արտասահմանյան գրականության պատմությունից» գիրքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Բայրոնյան հերոս

[մինի|[Ջորջ Գորդոն Բայրոն|Բայրոնի դիմանկարը (1816), հեղինակ՝ Հենրի Հարլոու]]
**Բայրոնյան հերոս**, ռոմանտիկական հերոսի տիպ, որը գրավել է եվրոպական հասարակության երևակայությունը լորդ Բայրոնի «Չայլդ Հարոլդի ուխտագնացությունը» պոեմի (1812-1818) հրատարակումից հետո, որում առկա են ինքնակենսագրական մոտիվներ։ 1820-ական թվականների սահմանին հետագա զարգացում է ապրել Ջոն Պոլիդորիի «Վամպիրը» պատմվածքում, Չարլզ Ռոբերտ Մեթյուրինի «Մելմոթ թափառականը» վեպում, «Կորսարի»ի նման բայրոնյան պոեմներում։

## Նկարագրություն
Ալեքսանդր Պուշկինը «Եվգենի Օնեգին» պոեմում հեգնել է նմանատիպ սյուժեների ժողովրդականությունը.

Պուշկինի թվարկած ստեղծագործությունների հերոսներն իրենց շրջապատի մարդկանց գերազանցում են իրենց խելքով և կրթվածությամբ, նրանք խորհրդավոր են ու խարիզմատիկ, գրավիչ են հակառակ սեռի ներկայացուցիչների համար։ Նրանք իրենց դիտարկում են որպես հասարակությունից և օրենքից դուրս, հասարակական կարգին վերաբերվում են ամբարտավանությամբ, որ երբեմն հասնում է ցինիզմի։ Հանրային օրենքների նկատմամբ արհամարհանքը երբեմն հասցնում է հանցագործության։ Մութ կողմի առկայությունը (դատապարտելի անցյալ) նման հերոսներին մոտեցնում է հակահերոսին։ Այդ կիսակամավոր մենակյացը վայելում է իր աստանդական ու տարագրյալ կյանքը։ Ըստ Վլադիմիր Նաբոկովի՝ նա «հաշտ չէ ո՛չ դրախտի, ո՛չ դժոխքի, ո՛չ աստվածների, ո՛չ մարդկանց հետ»։

Գրականագետ Բորիս Կուզմինը նշել է, որ «Բայրոնը պոտենցիալ հերոսը եղել է հեղափոխական, իրականը՝ հիասթափված միայնակ վրիժառու։ Առաջինին կարելի է մեկնաբանել հեղափոխական կլասիցիզմի ոգով, որին Բայրոնը միշտ ձգտում էր։ Երկրորդը պահպանել է իր վեհությունը միայն ռոմանտիկական իդեալականացման շնորհիվ»։ [thumb|275px|[Միխայիլ Վրուբել, *«[[Դևը նստած]]»* (1890), Տրետյակովյան պատկերասրահ]]

Պուշկինը պնդել է, որ 1816 թվականի «Ադոլֆ» վեպում ֆրանսիացի գրող «Կոնստանն առաջին անգամ է ներկայացրել այդ բնավորությունը, որը հետագայում ժողովրդականության է արժանացել լորդ Բայրոնի հանճարի շնորհիվ»։ Իրականում իրենից և աշխարհից հիասթափված թափառականի նորամուտը եղել է Շատոբրիանի «Ռենե» կիսաինքնակենսագրական (1802) վիպակը, որն իր հերթին շարունակել է սեփական վշտերից հաճույք ստանալու սենտիմենտալիստական ավանդույթը, որը գալիս է Գյոթեի «Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» (1774) ստեղծագործությունից։ Ուշ շրջանի վիկտորյական գրականության բայրոնյան հերոսների օրինակներ են Հիտքլիֆն ու Ջեյն Էյրը Բրոնտե քույրերի վեպերից։ Բայրոնականության գծերով օժտված են նաև 19-րդ և 20-րդ դարերի բազմաթիվ արկածային վեպերի հերոսներ (օրինակ՝ Կոմս Մոնտե-Քրիստոն, կապիտան Նեմոն)։

Ռուս գրականության մեջ բայրոնյան հերոսին հատուկ է ռեֆլեքսիան. նա Համլետն ու Դոն Ժուանն է նույն մարդու մեջ։ Այդ տիպի հերոսներին հատուկ դեմոնիզմը լիակատար կերպով իր արտահայտությունն է գտել Լերմոնտովի «Դևում»։ Որպես բայրոնյան հերոս ռուս բանաստեղծների կողմից վերաիմաստավորվել է նաև հեռավոր կղզի աքսորված Նապոլեոնը։ Եվգենի Օնեգինն ու Պեչորինը ներկայացնում են այդ տիպի հետագա զարգացումները ռուս հասարակության մեջ, այսինքն՝ ավելորդ մարդկանց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջորջ Բայրոն
Կատեգորիա:Ռոմանտիզմ
Մառլեն Հովսեփյան

**Մառլեն Մկրտչի Հովսեփյան** (), ռազմական տեխնիկայի բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1967), ԽՍՀՄ ՌԾՈւ առաջին կարգի կապիտան (1979):

## Կենսագրություն
Մառլեն Հովսեփյանը ծնվել է 1927 թվականի նոյեմբերի 3-ին, Դիլիջանում։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, 1952 թվականին՝ Լենինգրադի նավաշինության և սպառազինության ռազմածովային ակադեմիան։ 1955-1958 թվականներին վերաորակավորվել է ականատորպեդային զենքի արտադրման գծով և աշխատել ռազմածովային տեխնիկայի նախագծման ձեռնարկություններում՝ որպես գիտաշխատող, ավագ գիտաշխատող, վարչության պետի տեղակալ։ 1979-1980 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ նավաշինական արդյունաբերության նախարարության «Հիդրոսարք» ԿԳՀԻ Սևծովյան մասնաճյուղի բաժանմունքի պետ, 1980-1985 թվականներին՝ Երևանի «Աստրո» Գիտաարտադրական միավորման գլխավոր ճարտարագետ, գլխավոր տնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են ստորջրյա նավատորմի սպառազինության զենքի նոր տեսակների մշակմանն ու ստեղծմանը։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1987, հատուկ սարքաշինության համար)։

## Գրականություն
* Саркисян А. Е. Армяне-военные ученые, конструкторы, производственники и испытатели XX века. Т. 3., Ер., "Амарас", 2005, 388 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ռազմական տեխնիկայի բնագավառի գիտնականներ
Վիլյամ Սալիբա

**Վիլյամ Սալիբա** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս Արսենալից վարձավճարով հանդես է գալիս Սենտ-Էտիենի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Սենտ-Էտիեն
Սալիբան Սենտ-Էտիենի ակադեմիայի սան է։ Իր առաջին պայմանագիրը կնքեց 2018 թվականի մայիսի 30-ին՝ 17 տարեկան հասակում։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց սեպտեմբերի 25-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Թուլուզի դեմ խաղում։ 2019 թվականի ապրիլի 23-ին ֆրանսիացին երկարաձգեց պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2023 թվականը։ Իր առաջին մրցաշրջանում Սալիբան անցկացրեց 19 հանդիպում։

### Արսենալ
2019 թվականի հուլիսի 25-ին Սալիբան 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Արսենալի հետ, սակայն 2019-20 մրցաշրջանում վարձավճարով վերադարձավ Սենտ-Էտիեն։ Ակումբը նրա համար վճարեց 27 միլիոն ֆունտ ստերլինգ։

## Միջազգային կարիերա
Սալիբան իրավասու է ներկայացնել Ֆրանսիան և Կամերունը միջազգային ասպարեզում։ Նա հանդես է եկել Ֆրանսիայի բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի հուլիսի 28-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սալիբայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Սալիբան transfermarkt-ում
* Սալիբան soccerbase.com-ում
* Սալիբան WhoScored.com կայքում
* Սալիբան Արսենալի պաշտոնական կայքում
* Սալիբան Սենտ-Էտիենի պաշտոնական կայքում 
* Սալիբան Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 
* Սալիբան ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Սալիբան Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Արտակ Հովհաննիսյան

**Արտակ Կառլենի Հովհաննիսյան** (), հայ վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1999), պրոֆեսոր (2001)։

## Կենսագրություն
Արտակ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1955 թվականի հունվարի 1-ին, Կամո (այժմ՝ Գավառ) քաղաքում։ 1971 թվականին ավարտել է թիվ 4 միջնակարգ դպրոցը։ 1971-1977 թվականներին սովորել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետում։ 1983 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Ա. Վ. Վիշնևսկու անվան վիրաբուժության ինստիտուտի կլինիկական օրդինատուրան։ 1985-1988 թվականներին սովորել է Վիշնևսկու անվան վիրաբուժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1983-1988 թվականներին Մոսկվայի Ա. Վիշնևսկու անվան վիրաբուժության ինստիտուտում մասնագիտացել է կրծքավանդակի և միջնորմի օրգանների վիրաբուժության գծով։ 1989-1993 թվականներին տեղափոխվել է Երևան և աշխատել IV գլխավոր վարչությունում՝ որպես ընդհանուր վիրաբույժ։ 1989 թվականից աշխատում է ՀՀ առողջապահության նախարարության Ա. Միքայելյանի անվան վիրաբուժության ինստիտուտի կրծքավանդակի վիրաբուժության բաժանմունքում, միաժամանակ՝ Միջազգային կարմիր խաչի ֆեդերացիայի խորհրդատուն է։ 1999-2002 թվականներին եղել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի կրծքավանդակի վիրաբուժության բաժանմունքի ղեկավար, 2002-2011 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնի և ՀՀ ՊՆ կենտրոնական կլինիկայի զինվորական հոսպիտալի վիրաբուժության կլինիկայի ղեկավար։

Աշխատանքները վերաբերում են կրծքավանդակի օրգանների և միջնորմի հիվանդությունների, հետվիրահատական թարախային բարդությունների, պառկելախոցերի պլաստիկ վերականգնողական վիրաբուժության եղանակներով բուժման հարցերին։ Հեղինակ է գիտական աշխատանքների և գիտաուսումնական կինոնկարների։

## Անդամակցություն
* Պլաստիկ-վերականգնողական և գեղագիտական վիրաբուժության եվրոպական ազգային ընկերակցությունների անդամ և հայկական մասնաճյուղի գլխավոր քարտուղար (1997)։
* Հայաստանի վիրաբույժների ընկերության անդամ (1990)։
* Վրաստանի ԳԱ Մ. Մուխաձեի անվան մեդալ (1997)։
* «Հայաստանի վիրաբուժություն» արհեստավարժների միության մեծ խորհրդի անդամ (2001)։
* Կրծքավանդակի վիրաբույժների եվրոպական ասոցիացիայի լիիրավ անդամ (2011)։

## Պարգևներ
* Մարշալ Բաղրամյանի շքանշան (2011)։ 
* Դրաստամատ Կանայանի անվան շքանշան (2011)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Առնոս Հովհաննիսյան

**Առնոս Արշակի Հովհաննիսյան** (), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1987): Ամերիկայի կենսագրական ինստիտուտի «Տարվա մարդ» (1998):

## Կենսագրություն
Առնոս Հովհաննիսյանը ծնվել է 1940 թվականի նոյեմբերի 2-ին, Երևանում։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1976 թվականից եղել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում իր նախաձեռնությամբ ստեղծված քիմիական ֆիզիկայի (1982 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ ՕՔԻ պոլիմերային դիսպերսիաների) լաբորատորիայի վարիչ, 1997 թվականից՝ Երևանի ապրանքագիտության տեխնոլոգիական հայ-ռուսական համալսարանի հիմնադիր-ռեկտոր։ 2004 թվականից՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և ՌԴ կրթության նախարարության Համաշխարհային տեխնոլոգիական համալսարանի բիզնեսի տեխնոլոգիաների դեպարտամենտի տնօրեն (Երևան)։

Աշխատանքները վերաբերում են պոլիմերների և բյուրեղների քիմիային։

## Անդամակցություն
* ՄԱԿ-ի սոցիալական և տնտեսական խորհրդի կազմի տեղեկատվական միջազգային ակադեմիայի անդամ (1997):
* Ամերիկայի կենսագրական ինստիտուտի «Տարվա մարդ» (1998):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ օրգանիկներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Տատյանա Հովհաննեսբեկովա

**Տատյանա Գավրիլի Հովհաննեսբեկովա** (), բժիշկ, ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2001), պրոֆեսոր (2002):

## Կենսագրություն
Տատյանա Հովհաննեսբեկովան ծնվել է 1941 թվականի նոյեմբերի 26-ին, Բաքվում։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1964-1971 թվականներին աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում։ 1971 թվականից եղել է Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի կլինիկաձևաբանական բաժնի ղեկավար, 2002 թվականից՝ փոխտնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանի Հանրապետությունում քաղցկեղի ախտորոշման, բուժման, կանխարգելման նոր եղանակների մշակմանը։ Հեղինակ է մի շարք ուսումնամեթոդական ձեռնարկների։

## Անդամակցություն
* ՀՀ ախտաբան-անատոմների ընկերության անդամ (1970)։
* Հակաուռուցքային միության անդամ (1995)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Նազենիկ (պարուհի)

**Նազենիկ** (II դար, ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), երգչուհի, պարուհի, վարձակ, Սյունյաց Բակուր նահապետի հարճը։

## Պատմություն
Նազենիկի  ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են, նրա մասին առաջին  տեղեկությունները հաղորդել է  Մովսես Խորենացին․ եղել է վարձակ երգչուհի և պարուհի, Սյունյաց Բակուր նահապետի հարճը, «յոյժ գեղեցիկ», «եւ երգէր ձեռամբ» (շատ գեղեցիկ և ձեռքերով նվագող)։ Ըստ Մանուկ Աբեղյանի «երգէր ձեռամբ» արտահայտությունը նշանակում է «պար», իսկ ըստ Սրբուհի Լիսիցյանի՝  «պար ձեռամբ»։ Պատմահոր հաղորդած տեղեկությունները  համարվում է հայ մշակույթում ամենահին գրավոր փաստը հայկական կանացի մենապարերի մասին, իսկ Նազենիկը (կամ Նազինիկը)՝ «ձեռքերով պարող» առաջին հայ պարուհու անվան հիշատակությունը։

Նազենիկին է նվիրված  Դանիել Վարուժանի «Հարճը» պոեմը։

## Մշակույթում
2001 թվականի հոկտեմբերի 4-10-ը  Երևանում տեղի է ունեցել մնջախաղի «Նազենիկ» միջազգային առաջին փառատոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Դանիել Վարուժան | Հարճը | համառոտ
*ՆԱԶԵՆԻԿ 
*Տրդատ Բագրատունի, Վարդգէս Մանուկ եւ Վաղարշ

Կատեգորիա:Պարողներ
Կատեգորիա:Երգչուհիներ
Գուշակը (նկար, Բազիլ)

**«Գուշակը»** (), ֆրանսիացի նկարիչ Ֆրեդերիկ Բազիլի վաղ իմպրեսիոնիզմի ոճի նկար։ Նկարում պատկերված է սեղանի մոտ նստած կին՝ առջևում խաղաքարտեր։ Կտավը նկարված է 1869 թվականին, չափերն են  61×46 սմ։ Ներկայումս այն պահպանվում է Մենյե դը Սալինելի անձնական հավաքածուի մեջ։

## Պատմություն
Կտավը նկարվել է արվեստանոցում։ Բնորդուհին 1867 թվականին եղել է նաև Բազիլի ընկերոջ՝ Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի  «Դիանան՝ որսորդ»  (), իսկ 1868 թվականին՝ Բազիլի «Խոնարհած աչքերով կինը» () նկարների  բնորդուհին։ Նկարչի կենդանության օրոք կտավը չի ցուցադրվել։ 1935 թվականին ցուցադրվել է Փարիզում, իսկ 1927 և 1941 թվականներին՝ Մոնպելիեում։

## Նկարագրություն
Նկարում պատկերված է դարչնագույն շրջազգեստով երիտասարդ կին, որը նստած է սև սեղանի մոտ և նայում է ներքև՝ սեղանին գտնվող խաղաքարտերին։ Կինը մի ձեռքով գլուխն է բռնել, մյուս ձեռքով խաղաքարտերին է դիպչում։ Թվում է, թե  ուզում է «կարդալ» իր ապագան։ Գունեղ խաղաքարտերը հակադրվում են նկարի ընդհանուր մոխրագույն երանգին։ Որոշ ուսումնասիրողների կարծիքով Բազիլը ոգեշնչվել է իր ընկերոջ՝ Պոլ Սեզանի դիմանկարներից։ 1870 թվականին Բազիլը այս նկարը պատկերում է իր՝ «Կոնդամին փողոցի արվեստանոցը» կտավում։

## Սկզբնաղբյուր
Կտավը պատկանել է հեղինակի մոնպելիելցի բարեկամուհուն՝ Ժյուլի-Ֆրանսուազ Մենյե դը Սալինելին։ Ներկայումս այն պահպանվում է Մենյե դը Սալինելի անձնական հավաքածուի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1869 նկարներ
Կատեգորիա:Դիմանկարներ
Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրեդերիկ Բազիլի նկարներ
Արծրունի Գասպարյան

**Արծրուն Մարտիրոսի Գասպարյան** (), հայ ճարտարագետ-քիմիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1965)։ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (1968)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1968)։մինի|ձախից|Արծրունի Գասպարյանի անվան Քիմիական տեխնոլոգիաների և բնապահպանական ճարտարագիտության դեպարտամենտ

## Կենսագրություն
Արծրուն Գասպարյանը ծնվել է 1908 թվականի մայիսի 2(15)-ին, Վան քաղաքում։ 1936 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1934-1949 թվականներին աշխատել է Երևանի սինթետիկ կաուչուկի գործարանում։ 1949-1966 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ օրգանական քիմիայի ինստիտուտի տնօրեն, 1966-1980 թվականներին՝ ԵՊԻ ռեկտոր, 1980-1988 թվականներին՝ քիմիական տեխնոլոգիայի շարժընթացների և ապարատների ամբիոնի վարիչ, 1967-1980 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, 1972-1975 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԽ նախագահ։

Աշխատանքները վերաբերում են երկֆազ հոսքերի տեսության և պրակտիկայի հիմնախնդիրներին, ինչպես նաև պնևմափոխադրման հարցերին, քիմիական տեխնոլոգիայի պրոցեսների և ապարատների բնագավառին։ Հեղինակ է խիտ շերտում մանրադիսպերսային նյութերի տեղափոխման եղանակի, աղաթթվի ստացման ռացիոնալ մեթոդի:Գասպարյանի մշակած «Աղաթթվի ստացման ադիաբատ եղանակը» ներդրվել և գրականության մեջ հայրնի է որպես «Գասպարյանի եղանակ»։

Մահացել է 1994 թվականի, հունվարի 9-ին Երևանում։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր («Գասպարյանի եղանակի» համար, 1946)
* Լենինի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան
* ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1968)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Арцруни Мартиросович Гаспарян: Химический журнал Армении/ НАН РА. - Ереван, 1999. - 52,- № 4. - Էջ 75-76. ISSN 0515-9628

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Նուբարաշենի գերեզմանատանը թաղվածներ
Բոլոր սրբերի եկեղեցի (Փեշավար)

**Բոլոր սրբերի եկեղեցի**, Պակիստանի եկեղեցու ծխական տաճար, որը գտնվում է Փեշավարի հին բերդաքաղաքի դարպասների ներսում։ Եկեղեցին եզակի է իսլամական սարացինյան մինարեթներով և գմբեթով մզկիթների հետ իր նմանությամբ։

## Պատմություն
Եկեղեցին բացվել է 1883 թվականի դեկտեմբերի 27-ին՝ Սուրբ Հովհաննեսի օրը։ Չնայած եկեղեցու բնօրինակ գրությունները ներկայացնում են վաղ եվրոպական բարերարներին և առաքելության աշխատակիցների անունները, սկզբում եկեղեցին ներկայացվել է որպես քրիստոնեական եկեղեցի, որը կառուցվել է Փեշավարի բնիկ ժողովուրդների համար։ Եկեղեցու առաջին հովիվը եղել է Իմամ շահը։ Եկեղեցու գլխավոր քարը դրվել է կապիտան Գրեյվսի կողմից։ Տեղացի ճարտարապետը, եկեղեցու միսիոներական ընկերության աշխատակիցների հսկողության ներքո, որոնց թվում էր գերապատվելի Թոմաս Հյուզը,  պատասխանատու է եղել շենքի նախագծման համար։ Շենքը խաչաձև է, իսկ խորանը գտնվում է արևմտյան կողմում։ Հուշատախտակի վրա գրված է. «Այս եկեղեցին կառուցվել է ի փառս Աստծո և նվիրված է բոլոր սրբերի հիշատակին Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի 1883 տարում»։

## Ահաբեկիչների հարձակում 2013 թվականին
Եկեղեցին տխրահռչակ է դարձել 2013 թվականի սեպտեմբերի 22-ին տեղի ունեցած ահաբեկչական հարձակումից հետո։ Երկու կամիկաձե ահաբեկիչներ սպանել են շուրջ 90 և վիրավորել 120-150 մարդու՝ կազմակերպելով պայթյուն եկեղեցու շենքի առջև այն ժամանակ, երբ այնտեղ գտնվում էին շուրջ 550 ծխականներ, որոնք անվճար սնունդ էին ստանում։ Զոհերի թվում եղել է 37 երեխա։ Պայթյունի պատասխանատվությունն ստանձնել է Թալիբան կազմակերպությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Jan, A. 'Mosque-like', brief, cursory article, in the Footloose section, *The News on Sunday*, April 15, 2008.
* Hughes, TP. *All Saints' Memorial Church*, n.p, 1855.

## Արտաքին հղումներ
* All Saints' Church Peshawar by Thomas Patrick Hughes

Կատեգորիա:Պակիստանի եկեղեցիներ
Պոկհարա

**Պոկհարա** (Նեպ. पोखरा),քաղաք կենտրոնական Նեպալում, Կասկի շրջանի, Գանդակի գոտու և Նեպալի Արևմտյան տարածաշրջանի վարչական կենտրոնը։ Տեղավորված է Կատմանդու քաղաքից 198 կմ դեպի արևմուտք, բնակչությունը՝ մոտ 300 000 մարդ։ Այն բնակչության թվով Նեպալի երրորդ քաղաքն է՝ Կատմանդուից և Բիրատնագարից հետո։
մինի|300x300փքս|Տեսարան Աշխարհի ստուպայից դեպի Պոկհարա
աջից|մինի|300x300փքս|Պոկհարան և Պհևա լիճը Անապուրնայի լեռներով շրջապատված․ Մաչապուչուարե և Լամջունգ Խիմալ
Քաղաքը գտնվում է Պհևա լճի մոտ։ Քաղաքից բացվում է հրաշալի տեսարան դեպի ութսունհազար լեռնագագաթներով (Դհաուլագիրի, Անապուրնա, Մանասլու) Հիմալայներ՝ (Մեծ Հիմալայան լեռնաշղթա)։ Այդ պատճառով էլ քաղաքը զբոսաշրջիկների մեջ շատ հայտնի է։ Պոկհարայից սկսվում է հեծանվային ուղիների շարք։

Քաղաքում ապրում են նևարներ, գուրունգներ, մագարներ, չխերտներ, թխակալներ և Նեպալի այլ ազգեր։ 1950-ական թվականներից Պոկհարայի հովիտում սկսեցին բնակվել բազում տիբեթական փախստականներ, ովքեր սկզբում ապրում էին ճամբարներում։

1960 թվականին քաղաք մտան հիպիները, ովքեր ստեղծեցին բազմաթիվ բնակավայրեր։ Այն բանից հետո, երբ Բիրենդրա թագավորը այլազգիների համար փոխեց վիզային քաղաքականությունը, հիպիները ստիպված էին լքել Նեպալը։ Բայց քաղաքում սկսվեց զբոսաշրջիկների իրարանցում, որը նվազեց կապված Նեպալի քաղաքական պատերազմի հետ։

Այժմ քաղաքում զբոսաշրջիկներին իր մոտ է կանչում Լեյկսայդ տուրիստական շրջանը, որը գտնվում է անմիջապես Պհևա լճի երկայնքում:Այս շրջանում են կենտրոնացած հյուրանոցները, ռեստորանները, զբոսաշրջիկներին սպասարկող ընկերությունները։

Քաղաքում են կենտրոնացված նաև պարապլանային ակումբների մեծ մասը, քաղաքից մոտ 30 րոպեանոց ճանապարհի հեռավորությամբ գտնվում է Սարանգկոտ լեռնագագաթը, որտեղից իրականանում է ինչպես միայնակ օդաչուների թռիչքների մեծ մասը, այնպես էլ՝ տանդեմներինը։

Պարապլաներիստների համար այս վայրի հայտնիությունը պայմանավորված է համեմատաբար մեղմ ջերմային պայմաններով, ինչպես անփորձ այնպես էլ սկսնակ օդաչուների ջերմային թռիչքների թույլատվությամբ։

## Տեսարժան վայրեր
*Լեռների միջազգային թանգարան
* Աշխարհի ստուպա
* Մախենդրայի քարանձավները և Դեվիսի ջրվեժ
* Գուրկխերի թանգարան

## Օդանավակայան
Պոկհարայի օդանավակայանը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում և իրականացնում է չվերթներ դեպի Կատմանդու, Ջոմսոմ, Մանանգ, Բհայրավա (Սիդհարտանգար) և Բհարատպուր։ Ուղղաթիռի չարտերային չվերթները ուղված են դեպի Մանանգ և Ջոմսոմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фото и рассказ о Покхаре
* Альтернативный взгляд на Покхару и озеро Пхева

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նեպալի քաղաքներ
Հայկոու

**Հայկոու** (), քաղաք Խայնան կղզու վրա, որը համարվում է Չինաստանի մարզ։ Տեղակայված է կղզու հյուսիսում, Լեիջոբինդա թերակղզու դիմաց, որից առանձնացած է 15 կմ երկարությամբ Հեյանի նեղուցով։ Բնակչությունը՝ 830 192 բնակիչ (2006)։ Քաղաքամերձ տարածքում տեղակայված է Հայկոու Մեյլան համաշխարհային օդանավակայանը։

Հնում Հայկոուի տեղում գտնվում էր Ցյունշան կղզու մայրաքաղաքի նավահանգիստը (հիմա՝ բնակավայրային շրջանի հարավային հատվածը )։ 13-րդ դարում այդ վայրերում տեղավորվեց չինական կայազորը։ Դա վերջին ամրապնդումն էր Մին կայսրության օրոք։ Քաղաքի առևտրական նշանակությունը միանգամից մեծացավ 1876 թվականին՝ Տյանցազական պայմանագրից հետո, իսկ 1930-ական թվականին Հայկոուն դարձավ կղզու ամենամեծ քաղաքը։ Երկրորդ Ճապոնա-Չինական պատերազմի ընթացքում զավթիչները ոչինչ չխնայեցին Հայկոուն, որպես չմշակված հումքերի նավակայան, զարգացնելու համար։ 1988 թ. Խայնան մարզի ստեղծման ժամանակ Հայկոուն դարձավ նրանց իշխանությունների նստավայրը։

## Կրթություն
Քաղաքացիական շրջանում տեղակայված է Խայնայի մանկավարժական համալսարանը։

## Տեսարժան վայրեր
* Երկաթե կամուրջ, որը անցնում է Նանդուի վրայով։ Կառուցվել  է 1942 թ. և դարձել առաջին կամուրջը, որը անցնում է Նանդուի վրայով։ 1984 թ. հայտարարվել էր վտանգավոր և փակվել, բայց չի ապամաոնտաժվել, այլ պահմանվել էր որպես հուշարձան։ 2000 թվականի հոկտեմբերին ջրհեղեղը կամուրջի վեցից երեք սյունամեջ տարածքները քշել է, դրա հետ կապված կամուրջը անվանվել է «Ոչ մի տեղ չտանող կամուրջ»։

## Քույր քաղաքներ
 Պերտ, Մեծ Բրիտանիա

 Օկլահոմա Սիթի, ԱՄՆ

 Գդինյա, Լեհաստան

 Դարվին, Ավստրալիա

 Վլադիմիր, Ռուսաստան

 Անտալյա, Թուրքիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Блог о жизни в Хайкоу  на русском языке

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Աշոտ Հովհաննիսյան (անասնաբույծ)

**Աշոտ Հովհաննեսի Հովհաննիսյան** (), հայ անասնաբույծ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2001), պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Աշոտ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1957 թվականի ապրիլի 15-ին, Էջմիածին քաղաքում։ 1963-1973 թվականներին սովորել և ավարտել է Էջմիածնի N 2 միջնակարգ դպրոցը։ 1979 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1981-1984 թվականներին սովորել է Մոսկվայի անասնաբուծության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1987 թվականից դասավանդում է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայում։ 1993-1994 թվականներին եղել է ՀՀ Կառավարության պետական նախարարի աշխատակազմի ղեկավար, 1994-1996 թվականներին՝ «Հայանասնահամալիր» հանրապետական միավորման գլխավոր տնօրեն, 1996-1998 թվականներին՝ ՀՀ գյուղատնտնեսության նախարարի գլխավոր խորհրդական, 1999-2002 թվականներին՝ անասնաբուծության զարգացման վարչության պետ, 2002-2007 թվականներին՝ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության գիտության, կրթության և խորհրդատվության վարչությունների պետ, 2007-2015 թվականներին՝ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության անասնաբուծության և անասնաբուժության վարչության պետ, 2015 թվականից՝ ՀՀ բնապահպանության նախարարի գլխավոր խորհրդական։

Աշխատանքները վերաբերում են տավարի կովկասյան գորշ ցեղի կենսաբանական և օգտակար-տնտեսական հատկանիշների ուսումնասիրմանը. առաջարկել է կովերի ընտրության իրականացման հատուկ բանաձև («Հովհաննիսյանի ինդեքս»)՝ ըստ մթերատվության, կաթնատվության, կաթի մեջ յուղի և սպիտակուցի պարունակության ու կենդանի զանգվածի։

## Պարգևներ
* «Գյուղատնտեսության նվաճումների համար» ոսկե մեդալ, 2011 
* ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ դիպլոմ

## Աշխատություններ
Տավարի կովկասյան գորշ ցեղի տնտեսա-կենսաբանական հատկանիշները և սելեկցիոն նոր չափանիշների մշակումն ու օգտագործումը ցեղի կատարելագործման համար Հայաստանի Հանրապետությունում։

## Անդամակցություն
* «Ագրոգիտություն» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հովհաննես Հովսեփյան (այլ կիրառումներ)

**Հովհաննես Հովսեփյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Հովհաննես Արամի Հովսեփյան (օգոստոսի 10, 1926, Մալիշկա, Վայոց ձորի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ), հայ իրավաբան։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր (1981), պրոֆեսոր (1988)։
* Հովհաննես Աշոտի Հովսեփյան (հունվարի 28, 1973, Իջևան, Հայաստան, ԽՍՀՄ), ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, ՀՀ Նախագահի վերահսկողական ծառայության նախկին ղեկավար։
Գեղարվեստական կերամիկայի արվեստը Ադրբեջանում

մինի|աջից|250px

**Կերամիկայի արվեստը Ադրբեջանում** () հայտնի է դեռևս վաղնջական ժամանակներից։ Քանի որ մերօրյա Ադրբեջանի տարածքում առկա են կերամիկայի համար անհրաժեշտ բոլոր նյութերը, ապա դա հնարավորություն է ընձեռում լայնորեն ուսումնասիրել կերամիկական տեխնիկան իր բոլոր տեսակներով։

## Պատմություն
Մերօրյա Ադրբեջանի տարածքում կերամիկայի նախնական արտադրությունը մարդկային հասարակությունը յուրացրել է իր զարգացման որոշակի փուլում։ Սկզբնական շրջանում առավելապես արտադրվել է ամանեղեն։ Այնուհետև կերամիկայի արվեստը ծառայել է նաև որպես նշանների, զարդանախշերի, դաջվածքների, գեղագրերի և սեպագրերի սևեռման միջոց։

Կերամիկայի արվեստ պատմության մեջ նշանակալից են հին  սևապատկեր և կարմրապատկեր սկահակները։ Ադրբեջանի տարածքում հայտնաբերված ամենահին կերամիկական իրերը վերագրվում են Նեոլիթի սկիզբին։ Մ.թ.ա. IV հազարամյակի սկիզբը հատկանշվում է իբրև «խեցեգործական նեոլիթի» նոր դարաշրջան, երբ հայտնի էր արդեն թրծումը և ամանների կոպիտ զարդանախշումը։

X-XIII դդ. է վերագրվում շողյունապատ, ինչպես նաև գունավոր, թափանցիկ, ջնարակապատ բարձրորակ հախճապակու արտադրությունը։ Սկսած XIII դարից, թաթար-մոնղոլական, այնուհետև սելջուկյան արշավանքների հետևանքով, Ադրբեջանի տնտեսական անկմանը զուգընթաց գրեթե դադարում է կերամիկայի հետագա զարգացումը, սկսում է գերակշռել չոր, ընդհանուր նախշը։

19-րդ դարում և սկզբին 20-րդ դարի սկզբին կերամիկական իրերը արդեն զարդարել են Բաքվի միլիոնատերերի առանձնատները։

## Շաքիյում կերամիկայի և կիրառական արվեստի կենտրոն
Շաքիի կերամիկայի և կիրառական արվեստի կենտրոն հիմնադրվել է 2018 թվականին։ ABAD հասարակական կազմակերպության Շեկիի կերամիկայի և կիրառական արվեստի կենտրոնի շենքը կառուցվել է 19-րդ դարի վերջում և օգտագործվել որպես զորանոց։ 1918 թվականին շինությունը, որը գտնվում է վատ վիճակում և արտակարգ իրավիճակներում, վերակառուցվել է և կենտրոնը համալրվել է ժամանակակից սարքավորումներով։

## Գրականություն
* Наджафова Н. Художественная керамика. Б., Изд-во «Язычы», 1983.
* Azərbaycan İncəsənəti. Bakı.1992.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արվեստ
Կատեգորիա:Խեցեգործություն
Պիոնթեք

**Պիոնթեք** (, *Пхёнтхэк-си*), քաղաք Հարավային Կորեայի Գյոնգի նահանգում։ Այնտեղ է տեղակայված ամերիկյան նավատորմը։

## Պատմություն
Մոտ Ք. ա. 100 տարի առաջ, Սամխան ցեղերի ժամանակաշրջանում, ժամանակակից Պիոնտեքի փոխարեն տեղակայված էր Իոնդալ Պուգոկ բնակավայրը, այն 475 թվականին անվանվեց Պուսան։ 757 թվականին անվանվեց Չինվի։ Ժամանակակից անունը ստացել է 940 թվականին, երբ Չինվին միավորվեց Սուջիմնեին։ 1938 թվականին Պիոնթեք դարձավ վարչաշրջան։ 1986 թվականին դարձավ վարչական կենտրոն։

## Աշխարհագրություն
Պիոնթեքը գտնվում է Կյոնգիդո նահանգի հարավային մասում, արևմուտքում սահմանակցում է Խվասոնին և ողողվում է Դեղին ծովի ջրերով։ Հյուսիսում սահմանակցում է Խվասոնին և ոչ այնքան մեծ քաղաք Օսանին։ Արևելքում սահմանակցում է Անսոնոմին. իսկ հարավում՝  Չխունչխոն-Նամդո նահանգին։

Կլիման մուսսոնային է։ Գտնվում է Դեղին ծովի ազդեցության տակ։ Հունվարը ամենացուրտ ամիսն է (միջին ջերմաստիճանը՝ 4&nbsp;°C 2003 թվականին)։ Օգոստոսը տարվա ամենատաք ամիսն է (միջին ջերմաստիճանը +24,2&nbsp;°C 2003 թվականին)։ Տարվա միջին ջերմաստիճանը +12,3&nbsp;°C, տեղումների քանակը մեկ տարվա ընթացքում  1514,8 մմ է, նրանց մեծ մասը տեղի է ունենում անձրևների սեզոնին՝ հունիսից մինչև սեպտեմբեր։

## Զբոսաշրջություն և տեսարժան վայրեր
* Գյուղատնտեսության թանգարանը մեծ բացահայտում է, կորեական ավանդական և ժամանակակից գյուղատնտեսության վերաբերյալ։ Թանգարանը գտնվում է երեք հարկանի կառույցում։
* Բուսաբանական այգի՝ գտնվում է 880 մ քառակուսու վրա, պարունակում է 5 հազար բույս 161 տեսակի, ինչպես տեղի այնպես էլ օտար երկրներից բերված։
* Սիմբոկսի Բուդդայականության տաճարը Միացյալ թագավորության ժամանակաշրջանից։ Տաճարում գտնվում է Բուդդայի նստած արձանը, որը մտնում է Կորեայի Հարստությունների ցանկի մեջ։
* Կեկսարիի պալատը եղել է Լի տոհմի հյուրապալատը։ Պալատի տարածքի հնագույն շինությունները 17-րդ դարի կառույցներ են։ Չոսոն տոհմի ժամանակծրջանի հյուրապալատը, հիմա դարձել է թանգարան։

## Խորհրդանշաններ
Ինչպես Հարավային Կորեայի շատ քաղաքների մուտքերը, այնպես էլ Պիոնտեքի մուտքը ունի իր խորհրդանշանները։

* Սոճու ծառ՝ խորհրդանշում է նախնիների երկրպագությունը, ինչպես նաև ուժը և էներգիան։
* Ծաղիկ՝ տանձի գույն՝ տանձը համարվում է ագրոարդյունաբերական համալիրի գլխավոր մթերքը։
* Կենդանիներ՝ սպիտակ տառեղ խորհրդանշում է մարդկությանը և մաքուր մտքերը։

## Երկվորյակ քաղաքներ
Պիոնտեքը ընկերական կապ է հաստատել ավելի քան 20 քաղաքների հետ։

## Տես նաև
* Հարավային Կորեայի քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт города
* Страница города в вики-энциклопедии Galbijim

Կատեգորիա:1986 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքներ
Գանթարյան

**Գանթարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Սամվել Գանթարյան (1838-1908), բանասեր։

## Տես նաև
* Ամպեր Սահակի Գանթարճյան (1852-1884), դերասանուհի։
* Մերոպե Սահակի Գանթարճյան (1857-1932), դերասանուհի։
* Սարգիս Լևոնի Ղանթարջյան (1939-), հայ տնտեսագետ, տնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՃԱ ակադեմիկոս:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Էդվարդ (ֆիլմ)

**Էդվարդ** (), հոգեբանական դրամա ժանրի կանադական ֆիլմ, որը հայտնի գյուտարար Էդվարդ Մեյբրիջի կյանքի մասին է։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Մայքլ Էքլունդը և Սառա Քեննինգը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 2-ին` Վանկուվերի միջազգային փառատոնում։

## Սյուժե
Ֆիլմի իրադարձությունները հանդիսատեսին տանում են 19-րդ դարի Ամերիկա, որտեղ լուսանկարիչ Էդվարդ Մեյբրիջը (Մայքլ Էքլունդ), ում վարձել էր նահանգապետ Սթենֆորդը (Իեն Թրեյսի), կատարում է աշխարհի առաջին տեսաձայնագրությունը, որից հետո դառնում է աշխարհահռչակ։

## Դերերում
* Մայքլ Էքլունդ` *[[Էդվարդ Մեյբրիջ]]*
* Սառա Քեննինգ` *Ֆլորա Սթոուն` Էդվարդի կինը*
* Ջոնաթան Յանգ` *[[Թոմաս Իկինս]]` լուսանկարիչ և նկարիչ, Էդվարդի ընկերը*
* Իեն Թրեյսի` *Լիլան Սթենֆորդ` [[Կալիֆոռնիա]]յի նախկին նահանգապետը*
* Քրիստոֆեր Հեյերդել` *Փեփփեր*
* Ջոդի Բալֆուր` *Մերի*
* Թորրանս Քումբս` *Բելլ*
* Քեթ Թուրթոն` *Ռոնդինելլա*
* Էրիան Բոուի` *Ֆլորեդո Մեյբրիջ` Ֆլորայի և Էդվարդի որդին*
* Չարլի Քերիկ` *Հարրի Լարքինս` Ֆլորայի սիրեկանը, ում սպանում է Էդվարդը*
* Ալեքս Դյաքուն` *Ֆիլ` ծեր լուսանկարիչ* 
* Քեյլ Ռայդաութ` *Ջեք` դերասան, որը մասնակցել է տեսաձայնագրությանը*
* Ջեյ Բրազո` *վարող*
* Ալեքս Պաունովիչ` *դարբին*

## Պարգևներ և առաջադրումներ
Ֆիլմը ստացել է 17 մրցանակ և առաջադրվել ևս 30 մրցանակի։ Մասնավորապես, ֆիլմը ներկայացվել է Leo մրցանակի 17 անվանակարգերում։

## Նկարահանումներ
Նկարահանումներն անցկացվել են 2013 թվականի հուլիսին` Վանկուվերի մերձակայքում։

## Ցուցադրում
Բացի տարբեր կինոփառատոններում ցուցադրվելուց, ֆիլմը ցուցադրվել է նաև մի քանի կանադական քաղաքների կինոթատրոններում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ֆիլմի հեղինակները` Քեյլ Ռայդաութը և Ջոֆ Էփշթեյնը, ֆիլմի նկարահանումներից առաջ մասնակցել են Էդվարդ Մեյբրիջի կյանքի մասին պատմող *Studies in Motion — the Hauntings of Eadweard Muybridge* թատերական բեմադրությանը։
* Բացառապես ֆիլմի նկարահանումների համար Մայքլ Էքլունդն երկու ամիս մորուք է աճեցրել։
* Ֆիլմի կարգախոսն է` «Կինոթատրոնի կնքահայր» (*The Godfather of Cinema*):

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների կանադական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 19-րդ դարում
Փոքր Բեկամի

**Փոքր Բեկամի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Խաշուրի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 860 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խաշուրից հեռու է 3 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 327 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Candy Crush Saga

***Candy Crush Saga***, անվճար խաղ-գլուխկոտրուկ, որը թողարկվել է   ընկերության կողմից 2012 թվականի ապրիլի 12-ին Facebook սոցիալական ցանցի խաղային հարթակի համար։ Ավելի ուշ թողարկվեցին տարբերակներ IOS, Անդրոիդ , Վինդոուզ 10 և Վինդոուզ հեռախոս օպերացիոն համակարգերի համար։ Խաղը համարվում է ամենաշատ բեռնված հեռախոսային խաղը ամբողջ պատմության մեջ,  ինչպես նաև՝ freemium մոդելի կիրառման ամենաառաջիններից և ամենահաջողվածներից։ 2014 թվականին խաղը խաղում էին 93 միլիոնից ավել մարդ, իսկ երեք ամսվա հասույթը, ինչպես նշում է King ընկերությունը, կազմել է ավելի քան 493 միլիոն դոլար։

## Խաղի կանոնները
Խաղացողները պետք է համատեղեն նույն գույնի երեք խաղային կոնֆետները մի շարքի մեջ, որպեսզի վերջիններս անհետանան։ Եթե համատեղեն ավելին, խաղացողը կստանա հատուկ կոնֆետներ, որոնք տալիս են լրացուցիչ հնարավորություններ։ Պետք է հավաքել ինչքան հնարավոր է շատ միավորներ քայլերի համար նախատեսված սահմանափակ ժամանակահատվածում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Candy Crush Saga на сайте King.com

Կատեգորիա:2012 տեսախաղեր
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Կատեգորիա:Windows Phone խաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Աղաիանի

**Աղաիանի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Կասպի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 540 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Կասպից հեռու է 22 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1505 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կասպի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Օրաշյե

**Օրաշյե** (), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի հյուսիսային հատվածում։ Վարչականերոն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1830 և 1867 թվականների միջև ընկած ժամանակաշրջանում Սերբիայից բոսնիացի գաղթականների կողմից՝ Օսմանյան կայսրության տրոհումից հետո։

## Բնակչություն
### 1971 թվական
* Ընդամենը - 25,740 (100 %)
* Խորվաթներ - 19,354 (75,19 %)
* Սերբեր - 4,266 (16,57 %)
* Բոսնիացիներ - 1,867 (7,25 %)
* Հարավսլավներ - 131 (0,50 %)
* Այլազգիներ - 122 (0,49 %)

### 1981 թվական
* Ընդամենը - 27,806 (100 %)
* Խորվաթներ - 20,705 (74,46 %)
* Սերբեր - 4,151 (14,92 %)
* Բոսնիացիներ - 1,548 (5,56 %)
* Հարավսլավներ - 1,056 (3,79 %)
* Այլազգիներ - 346 (1,24 %)

### 1991 թվական
#### Համայնք
* Ընդամենը - 28,367 (100 %)
* Խորվաթներ - 21,308 (75,11 %)
* Սերբեր - 4,235 (14,92 %)
* Բոսնիացիներ - 1,893 (6,67 %)
* Հարավսլավներ - 626 (2,20 %)
* Այլազգիներ - 305 (1,07 %)

#### Քաղաք
* Ընդամենը - 3,907 (100 %)
* Բոսնիացիներ - 1,843 (47,17 %)
* Սերբեր - 875 (22,39 %)
* Խորվաթներ - 591 (15,12 %)
* Հարավսլավներ - 470 (12,02 %)
* Այլազգիներ - 128 (3,27 %)

## Հայտնի բնիկներ
* Վեդրան Ժիվկովիչ
* Իվո Գրիգուրեվիչ
* Մատո Ներետլյակ
* Մարկո Տոպիչ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Վան Հունանյան

**Աղվան Վաղարշակի Հունանյան** (), հայ գեղանկարիչ, Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Աղվան Հունանյանը ծնվել է 1941 թվականին Լենինական քաղաքում, 1958 թվականին ավարտել է նույն քաղաքի Մերկուրովի անվան նկարչական դպրոցը և ընդունվել Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի գունանկարի բաժին։ 1966-1971 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի գունանկարի բաժնում։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է 1976 թվականից։ Մասնակցել է հանրապետական և միութենական ցուցահանդեսների։ Հեղինակ է բազմաթիվ գրաֆիկական աշխատանքների։

1987 թվականին Անգլիայի Ռոյ-Մելսի պատկերասրահը գնել է Վան Հունանյանի «Հիշողություններ» կտավը։ Նկարչի աշխատանքներից գտնվում են նաև Մոսկվա և Լոս Անջելես քաղաքներում։ 2001 թվականին Հունգարիայում ցուցադրվել է Վան Հունանյանի «Նարեկացի» գրաֆիկական աշխատանքը։

Որպես ձևավորող-նկարի աշխատել է «Հայ Գրքի» վարչությունում, իսկ շախմատի դպրոցում աշխատել է նկարիչ։

Նրա աշխատանքները գտնվում են Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Հունգարիայում, Հայաստանի ազգային, Վանաձորի, Աբովյանի, Գյումրիի, Ջերմուկի և այլ քաղաքների պատկերասրահներում։

## Ստեղծագործություններ
* «Անի»
* «Հիշողություններ»
* «Փախուստ»
* «Մուսալեռ» (Մոսկվա)
* «Անիական» (Մոսկվա)
* «Ուխտավորներ»
* «Ընտանիք»
* «Պիկնիկ»
* «Արձագանք»
* «Կոմպոզիցիա»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյումրեցիներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Ֆրեդրիկա Բրեմեր

**Ֆրեդրիկա Բրեմեր** (, ), շվեդ բանաստեղծուհի, ճանապարհորդ, ազդեցիկ ֆեմինիստուհի, մանկավարժ- լուսավորիչ։

## Կենսագրություն
Ֆրեդրիկա Բրեմերը ծնվել է 1801 թվականի օգոստոսի 17-ին, շվեդական Աբո քաղաքում, հարուստ վաճառականի ընտանիքում։ 1804 թվականին՝ երեք տարեկան հասակում, ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Ստոկհոլմից 20 մղոն հեռավորության վրա գտնվող կալվածք, որը գնել էր նրա հայրը։ Ֆրեդրիկան այստեղ ապրել է մինչև 1820 թվականը։ Նրա և քույրերի դաստիարակությունը չափազանց մռայլ է եղել, ծնողները, հատկապես հայրը, շատ խիստ և կոպիտ են եղել և ուշադրություն չեն դարձրել իրենց երեխաների խառնվածքին և հակումներին։ Մշտական ճնշվածությունը և միապաղաղ մռայլ իրավիճակը իրենց բացասական տպավորությունն էին թողնում խանդավառ և աշխույժ Ֆրեդրիկայի վրա, նա զգում էր, որ իր մեջ թաքնված են ուժեր, որոնք անօգուտ կորչում են, դրանից նա ճնշվում և ազդվում էր, ինչի հետևանքով էլ սկսեց հիվանդանալ։ 1821 թվականին ողջ ընտանիքը մեկնեց Ֆրանսիայի հարավ։ Այդ ընթացքում Ֆրեդրիկան ծանոթացավ Շիլլերի ստեղծագործություններին, որոնք  ուժեղ տպավորություն թողեցին նրա վրա։

ձախից|165px|thumb|Ֆրեդրիկա Բրեմերի հուշարձանը Ստոկհոլմում, քանդակագործ` Սիգրիդ Ֆրիդման։ Բացվել է 1927 թվականի հունիսի 2-ին

Արտերկրից վերադառնալուց հետո նրա ընտանեկան կյանքը անցնում էր նախկինի պես, և նրա միակ զբաղմունքը գրական ստեղծագործություններն էին։ Հակառակ ընտանիքի ճնշմանը, նա երբեք չամուսնացավ, և իր կյանքը կապեց գրականության հետ։ 1820-1830-ական թվականներին Բրեմերն անանուն կերպով հրատարակեց պատմվածքների ժողովածու` Առօրյա կյանքի պատկերներ, ընտանեկան վեպեր «Հարևանները», «Հայրենի տուն», որոնց համար Շվեդական ակադեմիան նրան պարգևատրեց փոքր ոսկե մեդալով։ 1840-ական թվականներին նա հանդես եկավ Մեծ Բրիտանիայում բանվորական շարժման աջակցությամբ։

1849-1851 թվականներին ուղևորություններ է կատարել Կուբա և ԱՄՆ հանդիպել Ռալֆ Էմերսոնին, Հենրի Լոնգֆելլոյին, Նաթանիել Գոտորնոմին։ Հետագայում նա ճամփորդել է Շվեյցարիայում, Իտալիայում, Պաղեստինում, Հունաստանում  և գրել ճամփորդական նոթեր այդ եկրներ ուղևորությունների մասին։

Ֆրեդրիկա Բրեմերը մահացել է 1865 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, Ստոկհոլմի մոտակայքում գտնվող Էրստա ընտանեկան ամրոցում։

## Ստեղծագործություն
Առավել  նշանակալի արձագանք ստացավ նրա ֆեմինիստական «Գերտա» վեպը կամ «Մեկ հոգու պատմությունը» (1856)։

## Հետաքրքիր փաստեր
Իր ժամանակին հայտնի Լուիսա Մեյ Էլքոթի «Փոքրիկ կանայք» վեպի հերոսուհիները կարդում էին Ֆրեդրիկ Բրեմերի արձակը։   
Ֆրեդրիկ Բրեմերի կուբայական ուղևորության մասին Ֆրեդրիկը դրախտում (1999)  կենսագրական վեպը գրվել է Շվեդիայում բնակվող կուբացի գրող Ռենե Վասկես Դիասի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Stendahl, Brita K. *The Education of a Self-Made Woman, Fredrika Bremer, 1801–1865*  (Edwin Mellen Press. 1994) 	
*Wieselgren,  Greta *Fredrika Bremer och verkligheten: Romanen Herthas tillblivelse* (Kvinnohistoriskt arkiv. Norstedt. 1978) 

Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի շվեդ կին գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ բարեգործներ
Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Շվեդ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շվեդ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ վիպասաններ
Ստեփան Ավանեսով

**Ստեփան Սիմոնի Ավանեսով** (), հայ պատմաբան, թուրքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1921 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Նախիջևանի Փառակա գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1941 թվականին մեկնում է Կարմիր բանակ, ուր ծառայում է մինչև 1945 թվականի վերջերը։ Զորացրվելով բանակից՝ ընդունվում է ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը, որն ավարտում է 1950 թվականին։ 1950-1952 թվականներին աշխատանքի է անցնում ՀԿԿ Կենտկոմում նախ որպես դասախուս, այնուհետև կուլտուր-լուսավորական հիմնարկների բաժնի վարիչ։ 1955 թվականին ավարտում է ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից հասարակական գիտությունների ակադեմիան և պաշտպանում թեկնածուական ատենախոսությունը։ Այնուհետև բաժնի վարիչ է աշխատել «Կոմունիստ» թերթում։ 1957 թվականից սկսում է աշխատել ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտում, ապա արևելագիության բաժնում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։

Գրել է «Թուրքիան հյուսիս-ատլանտյան պակտի սիստեմում 1951-54 թթ.», «Ազգային փոքրամասնությունների վիճակը Թուրքիայում», «Թուրքական կառավարության արտաքին քաղաքականության պրոամերիկյան կողմնորոշումը 1950-60 թթ.», ինչպես նաև Մերձավոր և Միջին արևելքին նվիրված բազմաթիվ հոդվածներ։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1944 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ թյուրքագետներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի շրջանավարտներ