Գործառնական սեգմենտներ

**Գործառնական սեգմենտներ**, ֆինանսական գործառնության մաս, որում կան ընկերության կողմից թողարկված տեղեկություններ տարբեր տեսակի ապրանքների և ծառայությունների և այնպիսի աշխարհագրական տարածքների վերաբերյալ, որոնցում այն տրամադրվում է ըստ սեգմենտի (բիզնես բաղադրիչները (աշխարհագրական, ճյուղային),  որոնք գործում և կառավարվում են առանձին, և որոնց շահույթներն ու ռիսկերը ձևավորվում են միմյանցից անկախ)։

## Հաշվետու սեգմենտների առանձնացում
Յուրաքանչյուր դեպքում հաշվետու սեգմենտների բաշխման կարգը մոտավորապես նույնը կլինի.

# Ընկերության կառավարման հաշվետվությունների վերլուծություն։ Պետք է նշվեն գործունեության այն տեսակները, որոնցով պատրաստվում են եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, հաշվարկվում են վերլուծական ցուցանիշները։ Այս գործողությունները կապված են ընկերության կազմակերպչական կառուցվածքի հետ։ Այս վերլուծության հիման վրա առանձնանում են գործառնական սեգմենտները։
# Գործառնական սեգմենտները նման տնտեսական ցուցանիշների հետ համատեղելու հնարավորության վերլուծություն։ Օրինակ՝ սեգմենտները կարող են լինել համասեռ ըստ արտադրանքիմ, արտադրական գործընթացների առումով, որոնք ուղղված են սպառողների նույն տեսակներին կամ դասերին և այլն։
# Քանակական շեմի արժեքների որոշում, որոնք անհրաժեշտ են սեգմենտը հաշվետու ճանաչելու համար։ Անհրաժեշտ է առանձնացնել այն ցուցանիշները, որոնք գերազանցում են շեմային արժեքները։ 
# Ստուգում, թե կազմու՞մ են սեգմենտները ստացված հասույթի 75%-ը։ Եթե ոչ, անհրաժեշտ է անցկացնել հետագա տեղաբաշխում, որպեսզի հասույթի ոչ պակաս, քան 75%-ը  լինի սեգմենտների կողմից եկամտի առնվազն  բացահայտելու համար։
# Այն սեգմենտները, որոնք չեն հաշվարկվել, պետք է խմբավորվեն «այլ» կատեգորիայում։
### IAS 14
IAS 14-ի տեսանկյունից հաշվետու սեգմենտը վերը նշվածի հիման վրա սահմանված ճյուղային կամ աշխարհագրական սեգմենտ է, որի համար, համաձայն այս ստանդարտի, պահանջվում է հատվածի վերաբերյալ տեղեկատվության ներկայացում։ Ճյուղային սեգմենտ և աշխարհագրական սեգմենտ տերմիններն օգտագործվում են հետևյալ իմաստներով.

** Ճյուղային սեգմենտն** ընկերության այն առանձնահատուկ բաղադրիչն է, որը ներգրավված է առանձին արտադրանքի, ծառայության, հարակից ապրանքների կամ ծառայությունների խմբերի արտադրության մեջ, և որը ենթակա է ռիսկերի և շահույթի, քան ճյուղային այլ սեգմենտների ռիսկերը և շահույթները։

**Աշխարհագրական սեգմենտն** ընկերության այն առանձնահատուկ բաղադրիչն է, որը զբաղվում է որոշակի տնտեսական միջավայրում ապրանքների կամ ծառայությունների արտադրությամբ, և որը ենթակա է ռիսկերի և շահույթների, բացառությամբ այլ տնտեսական պայմաններում գործող բաղադրիչների ռիսկերի և շահույթների։

### Քննադատություն
Համաձայն ստանդարտի՝ ընկերությունը պետք է տեղեկատվություն տրամադրի խոշոր հաճախորդներից իր գործունեության կախվածության աստիճանի մասին։ Եթե մեկ հաճախորդին վաճառքից ստացված հասույթն ավելի քան 10% է, ապա յուրաքանչյուր այդպիսի փաստ արտացոլվում է ընկերության հայտարարություններում` նշելով ընդհանուր եկամուտը ամեն հաճախորդի դեպքում։ Տեղեկատվության այդպիսի բացահայտումը հաճախ հանգեցնում է առևտրային գաղտնիքների բացահայտմանը և հազվադեպ է ընդունելի լինում ընկերության կառավարման շրջանում։

## Տարածաշրջանային կարգավորում
Ամերիկայում գործում է FAS-131 «Ձեռնարկությունների գործունեության սեգմենտնորի և հարակից տեղեկատվության վերաբերյալ տվյալների բացահայտում» ()։

Ռուսաստանում գործում է Ռուսաստանի ֆինանսների նախարարության կողմից 08.11.2010 № 11н հրամանով հաստատված հաշվապահական հաշվառման «Սեգմենտի տեղեկատվություն» (12/2010) դրույթը։

Ուկրաինայի հաշվապահական հաշվառման 29 «Սեգմենտների հաշվետվությունը» ստանդարտը սահմանում է եկամտի վերաբերյալ տեղեկատվության ստացման մեթոդական սկզբունքները, հաշվետվությունների սեգմենտների ծախսերը, ֆինանսական արդյունքները, ակտիվները և պարտավորությունները, ֆինանսական հաշվետվություններում դրա արտահայտումը։ Ուկրաինական ստանդարտը IAS 14 «Սեգմենտային հաշվետվության» նմանօրինակն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Կատեգորիա:Տնտեսական վերլուծություն