Տրանսպորտը Նիդերլանդներում

Նիդերլանդները և՛ շատ խիտ բնակեցված, և՛ բարձր զարգացած երկիր է, որտեղ տրանսպորտը տնտեսության հիմնական գործոնն է։ Համապատասխանաբար այն ունի շատ խիտ և ժամանակակից ենթակառուցվածք, որը հեշտացնում է տրանսպորտը ճանապարհային, երկաթուղային, օդային և ջրային ցանցերով։ Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի 2014-2015 թվականների համաշխարհային մրցունակության զեկույցում Նիդերլանդների տրանսպորտային ենթակառուցվածքը համարել է չորրորդն աշխարհում։ 
մինի|270x270փքս|Երթևեկությունը Նիդերլանդներում
139,000 կմ ընդհանուր երկարությամբ ճանապարհային ցանցով, ներառյալ 3,530 կմ արագընթաց մայրուղիներ, Նիդերլանդներն ունի աշխարհի ամենախիտ ճանապարհային ցանցերից մեկը։ Այն շատ ավելի խիտ է, քան Գերմանիան և Ֆրանսիան, չնայած ոչ այնքան խիտ, որքան Բելգիան։ Հոլանդացիներն ունեն նաև լավ զարգացած երկաթուղային ցանց, որը կապում է քաղաքների մեծ մասը, ինչպես նաև համապարփակ զարգացած հեծանվային ենթակառուցվածք, որը ներառում է մոտ 35,000 կմ ճանապարհ, որը ֆիզիկապես առանձնացված է շարժիչային երթևեկությունից։

Ռոտերդամի նավահանգիստը աշխարհի ամենամեծ նավահանգիստն է Արևելյան Ասիայի սահմաններից դուրս և ամենամեծ նավահանգիստը՝ Եվրոպայում։ Հռենոս և Մաաս գետերի միջոցով միանում է իր ներքին երկրամասին՝ Գերմանիայում, Շվեյցարիայում և Ֆրանսիայում։ ԵՄ-ում ներքին ջրային բեռնափոխադրումների երկու երրորդը և բեռնարկղերի 40%-ը անցնում են Նիդերլանդներով։ Բացի այդ, Ամստերդամի նավահանգիստը Եվրոպայի չորրորդ ամենաբանուկ նավահանգիստն է, ըստ Eurostat-ի ։

Շարժունակությունը Նիդերլանդներում զգալի է։ Ճանապարհների վրա այն շարունակաբար աճել է 1950-ականներից ի վեր և այժմ գերազանցում է տարեկան 200 միլիարդ կմ անցած ուղին, որի երեք քառորդը կատարվում է մեքենայով։ Նիդերլանդներում բոլոր ճանապարհորդությունների մոտ կեսը կատարվում է մեքենայով, 25%-ը՝ հեծանիվով, 20%-ը՝ քայլելով և 5%-ը՝ հասարակական տրանսպորտով։ Բացի այդ, հոլանդական օդանավակայանները 2016 թվականին սպասարկել են առնվազն 70 միլիոն ուղևորի։ Չհաշված օդային ճանապարհորդությունը, հոլանդական ճանապարհորդությունը օրական միջինում ավելի քան 30 կմ է, ինչը նրանց մեկ ժամից մի փոքր ավելի է տևում։

2010 թվականին գրանցվել է 1,65 մլրդ տոննա բեռնափոխադրում, որի կեսը տեղաշարժվել է ծովային և ցամաքային, իսկ 40%-ը՝ ավտոմոբիլային տրանսպորտով։ Մնացած մասը հիմնականում խողովակաշարերով է կատարվել։ Երկաթուղային տրանսպորտը կատարում է Նիդերլանդներով բեռնափոխադրումների միայն 2%-ը։

## Ճանապարհային տրանսպորտ
[մինի|[Ռիդերկերկի հյուսիսային (և ամենամեծ) հատվածը]]
[մինի|Խցանում A325-ում ([Առնհեմ)]]
139,000 կմ ընդհանուր երկարությամբ ճանապարհային ցանցով, ներառյալ 3,530 կմ արագընթաց մայրուղիներ, Նիդերլանդներն ունի աշխարհի ամենախիտ ճանապարհային ցանցերից մեկը։ Այն շատ ավելի խիտ է, քան Գերմանիան և Ֆրանսիան, չնայած ոչ այնքան խիտ, որքան Բելգիան։ 2013 թվականին հանրապետական նշանակության ճանապարհներ 5191 կմ էին, գավառական ճանապարհներ՝ 7778 կմ, իսկ միջքաղաքային և այլ ճանապարհներ՝ 125230 կմ։

Հոլանդական ճանապարհները ներառում են 3530 կմ ավտոմայրուղիներ և արագընթաց մայրուղիներ և 1000-ում կմ²–ում 64 կիլոմետր ավտոմայրուղու խտությամբ, երկիրն ունի նաև աշխարհի ամենախիտ ավտոմայրուղային ցանցերից մեկը։ Նիդերլանդների հիմնական մայրուղիների ցանցը (*hoofdwegennet*), որը համեմատելի է Մեծ Բրիտանիայի մայրուղային ճանապարհների ցանցի հետ, բաղկացած է 5200 կմ հանրապետական ճանապարհների մեծ մասից՝ համալրված մարզային ամենահայտնի ճանապարհներով։ Չնայած ընդամենը մոտ 2500 կմ-ն ամբողջությամբ կառուցված է ավտոմայրուղու չափանիշներին համապատասխան, մնացածների մեծ մասը նաև արագընթաց ճանապարհներ են՝ միայն արագաշարժ մեքենաների համար։
ձախից|մինի|Դինամիկ երթուղու տեղեկատվական վահանակ A13-ում
Հոլանդիայի ճանապարհների շարժունակությունը շարունակաբար աճել է 1950-ականներից ի վեր և այժմ գերազանցում է տարեկան 200 միլիարդ կմ-ի անցած ուղին,  որի երեք քառորդն իրականացվում է մեքենայով, ինչը նշանակում է, որ թեև հոլանդական ճանապարհները բազմաթիվ են, դրանք նաև ավելի ինտենսիվ են օգտագործվում, քան գրեթե ցանկացած այլ երկրում։  Նիդերլանդներում ավտոմեքենաների սեփականությունը բարձր է, բայց ոչ բացառիկ, և մի փոքր ավելի ցածր, քան շրջակա երկրներում։ Ապրանքային տրանսպորտային միջոցները կազմում են ընդհանուր երթևեկության 20%-ը։

Հոլանդիայի ամենաբանուկ մայրուղին Հաագայի և Ռոտերդամի միջև ընկած A13 մայրուղին է՝ օրական 140,000 ավտոմոբիլների երթևեկությամբ։ Հոլանդական ամենալայն ավտոմայրուղին A15/A16-ն է Ռոտերդամից անմիջապես հարավ՝ 16 երթևեկելի գոտում՝ 4+4+4+4 ձևաչափով։

Հոլանդիայում երթևեկության խցանումները սովորական բան են։ Բնակչության բարձր խտությունը զգալի երթևեկության ծավալներ է առաջացնում մայրուղիներում։ Խցանումների մեծ մասը տեղի է ունենում Randstad-ում, սակայն ծանրաբեռնվածությունը ամենօրյա կառուցվածքային խնդիր է շատ ավելի մեծ քաղաքների շուրջ։ Նիդերլանդները փորձում է դրան դիմակայել առաջադեմ ավտոմայրուղու ցանցի միջոցով՝ Փոփոխական հաղորդագրությունների նշաններով և ցանցի մեծ մասում էլեկտրոնային ազդանշաններով։ Հոլանդական մայրուղիների ցանցի մոտ 20,000 չափիչ կայաններում օրվա ամեն րոպե հաշվվում է անցնող ավտոմոբիլների թիվը։ Մայրուղիների առանձնահատկությունը ծակոտկեն ասֆալտբետոնի օգտագործումն է, որը նվազեցնում է աղմուկի մակարդակը և թույլ է տալիս անձրևաջրերի արդյունավետ արտահոսք՝ անվտանգություն և երթևեկության նպատակահարմար հոսքի համար տեղումների պայմաններում։

## Հեծանվի կիրառում
մինի|«Fietsstraat» (հեծանվային փողոց), որտեղ հեծանվորդներն ունեն առաջնահերթություն, իսկ մեքենաները «հյուր» են և պետք է զիջեն:
Հեծանիվ Նիդերլանդներում ամենուր տարածված տրանսպորտ է։ Բոլոր ճամփորդությունների 27%-ը հեծանիվով է՝ աշխարհի ցանկացած երկրի ամենաբարձր մոդալ բաժինը։ Ավելին, հոլանդացիների 36%-ը նշում է հեծանիվը որպես սովորական օրվա ընթացքում իրենց տրանսպորտի ամենահաճախ ձևը։ Մարդկանց մոտ 85%-ն ունի առնվազն մեկ հեծանիվ։ Ընդհանուր առմամբ, հոլանդացիները գնահատվում են, որ ունեն առնվազն 18 միլիոն գործող հեծանիվ, ինչը մեկ շնչի հաշվով մեկից ավելի է, և շատ ավելին, քան ճանապարհին գրանցված 11,3 միլիոն շարժիչային տրանսպորտային միջոցները։ Հեծանիվով անցնում է գրեթե նույնքան մարդատար կիլոմետր, որքան գնացքով։

Հեծանվային ենթակառուցվածքը համապարփակ է, իսկ հանրային քաղաքականությունը, քաղաքաշինությունը և օրենքները հեծանիվների համար հարմար են։ Ճանապարհների մեծ մասը, բացառությամբ մայրուղիների, աջակցում է հեծանվորդներին, իսկ հեծանվուղիները հստակ ցուցանակներով են, լավ պահպանված և լավ լուսավորված։ Նվիրված հեծանվային ուղիները տարածված են բանուկ ճանապարհների վրա՝ մոտ 35,000 կմ ճանապարհը ֆիզիկապես առանձնացված է ավտոմոբիլային երթևեկությունից, որը հավասար է երկրի ամբողջ ճանապարհային ցանցի մեկ քառորդին։ Բանուկ հանգույցները հաճախ առաջնահերթությունը տալիս են հեծանվորդներին, կամ դրանք հագեցած են ցիկլի համար նախատեսված լուսացույցներով։

Կան հեծանիվների մեծ կայանատեղիներ, հատկապես քաղաքի կենտրոններում և երկաթուղային կայարաններում։ 21-րդ դարի սկզբից ի վեր 450,000 հեծանիվների համար կայանատեղեր են կառուցվել և արդիականացվել ավելի քան 400 երկաթուղային կայարաններում, իսկ հոլանդական ProRail և NS երկաթուղային կազմակերպությունները կոչ են անում ընդլայնել ևս 250,000-ով մինչև 2027 թվականը։  Հոլանդական գնացքի ճանապարհորդների կեսն արդեն հեծանվով հասնում է երկաթուղային կայարան, ինչը կազմում է օրական կես միլիոն հեծանվորդ։

2013 թվականին Եվրոպական Հեծանվորդների Ֆեդերացիան Նիդերլանդները Դանիայի հետ միասին դասակարգել է որպես Եվրոպայի ամենահեծանվային երկիր։

## Երկաթուղային տրանսպորտ
մինի|Հանրային տրանսպորտի երկաթուղային ցանց Նիդերլանդներում
մինի|Շատ գնացքներ երկհարկանի են
Հոլանդական հասարակական տրանսպորտով անցած ճանապարհների մեծ մասը անցնում է երկաթուղով։  Ինչպես շատ այլ եվրոպական երկրներ, Նիդերլանդներն ունի խիտ երկաթուղային ցանց, որի ընդհանուր երկարությունը տատանվում է 7,021 կմ (4,363 մղոն) մինչև 7,300 կմ (4,500 մղոն) կամ 3,013 կմ երթուղիներ, որոնց երեք քառորդը էլեկտրաֆիկացված է։ Ցանցը հիմնականում կենտրոնացած է ուղևորափոխադրումների վրա  և միացնում է գրեթե բոլոր խոշոր քաղաքներն՝ ունենալով 400-ից մի փոքր ավելի երկաթուղային կայաններ, ավելին, քան Նիդերլանդների քաղաքապետարանները։ Ազգային երկաթուղային ենթակառուցվածքը կառավարվում է ProRail պետական ընկերության կողմից, սակայն մի շարք տարբեր օպերատորներ ևս իրենց գնացքները շահագործելու արտոնություններ ունեն։ ProRail-ը նաև համակարգում է հոլանդական երկաթուղային ծառայությունների պլանավորման և պատշաճ ցանցավորման ամբողջությունը։

Հանրային ուղևորատար երկաթուղային տրանսպորտը հիմնականում շահագործվում է Nederlandse Spoorwegen (NS) կողմից (թարգմ․՝ Նիդերլանդական երկաթուղիներ), փոքր մասեր՝ Arriva-ի, Keolis Nederland-ի, Connexxion-ի, Breng-ի, DB Regio-ի, NMBS-ի, Veolia-ի և DB Regionalbahn Westfalen-ի կողմից։ Շաբաթվա օրերին բոլոր երկաթուղային կայարանները սպասարկվում են ժամում առնվազն երկու անգամ յուրաքանչյուր ուղղությամբ։ Ցանցի մեծ մասերը սպասարկվում են միջինում ժամում երկուսից չորս գնացքներով։ Խիստ օգտագործվող երթուղիները կարող են սպասարկվել ժամում 8-ից 16 գնացքներով։

Վերջին տարիներին Նիդերլանդների չորս խոշորագույն երկաթուղային կայարանները, ամենամեծ քաղաքներից յուրաքանչյուրի կենտրոնական կայարանները՝ Ամստերդամը, Ռոտերդամը, Հաագան և Ուտրեխտը, բոլորը մտել են լուրջ վերակառուցման և ընդլայնման մեջ։ Ռոտերդամի կենտրոնական կայարանը ամբողջությամբ վերակառուցվել է և առաջինն է ավարտվել՝ վերաբացվելով 2014 թվականի մարտին։ Հաագայի կենտրոնական կայարանը և Ուտրեխտի կենտրոնական կայանը վերաբացվել են, ընդարձակ վերակառուցումից հետո, համապատասխանաբար 2016 թվականի փետրվարին և դեկտեմբերին։ Ամստերդամի կենտրոնական կայարանում իրականացվել են մի շարք վերակառուցման աշխատանքներ, որոնք սկսվել են 1997 թվականին և դեռ պետք է ավարտվեն։

2015 թվականին Եվրոպայի երկաթուղային համակարգերի խորհրդատվական համեմատությունը ցույց է տվել, որ հոլանդական ցանցն ամենաարդյունավետն է իր գործունեության համար՝ Ֆինլանդիայի հետ միասին։ Մեկ կիլոմետր գծի վրա Հոլանդիայի երկաթուղային ցանցը ամենածանրաբեռնվածն է Եվրոպական Միությունում, որն օրական տեղափոխում է ավելի քան մեկ միլիոն ուղևոր։ Մինչև 2030 թվականը ProRail-ը նախատեսում է ուղևորների հետագա աճ ևս 45 տոկոսով։ 2019 թվականի համար նախատեսված է նաև 8 տոկոսով ավելի բեռնատար գնացքներ, քան 2018 թվականին։

### Ապագա զարգացումներ
Երկու եվրոպական կողմերի՝ RailNetEurope-ի և Forum Train Europe-ի նախաձեռնությամբ, «Միջազգային ժամանակացույցի գործընթացի վերանախագծում (TTR)» կոչվող նախագիծը պետք է օգնի ներդաշնակեցնել բեռնատար և մարդատար գնացքների պլանավորումը ողջ Եվրոպայում, օպտիմալացնել գոյություն ունեցող երկաթուղային գծերի օգտագործումը։ Ներկայումս գրեթե բոլոր բեռնատար գնացքները (96%) շեղվում են իրենց սկզբնական գրաֆիկից՝ բեռնափոխադրումների դինամիկ բնույթի պատճառով։ Նոր TTR-ը պետք է օգնի ProRail-ին, որպեսզի չնախատեսված բեռնատար գնացքներն ավելի հեշտ ընթանան՝ առանց կանոնավոր մարդատար գնացքների չվացուցակների բարդ տեղաշարժեր պահանջելու։ 2020 թվականից սկսած՝ պլանավորումը հետագայում օպտիմալացնելու համար ժամանակացույցերը կմանրամասնվեն մինչև տասներորդական րոպե (վեց վայրկյան միավոր)՝ ամբողջ րոպեների փոխարեն։

Երկարաժամկետ հեռանկարում հզորությունների զգալի ձեռքբերումներ կարելի է ձեռք բերել միայն ավելի շատ երկաթուղային գծեր ավելացնելով կամ Հոլանդիայի երկաթուղային համակարգի մեծ հատվածները փոխակերպելով մետրոյի համակարգի նման, որը կարող է ապահովել մինչև 24-ից 30 գնացք ժամում՝ ամենածանրաբեռնված գծերում։ Այնուամենայնիվ, սա կպահանջի ներկայիս իրավիճակի կառուցվածքային շեղում, որտեղ գնացքները, գնացքների մեքենավարները և ուղեկցորդները բոլորն ունեն իրենց աշխատանքային գրաֆիկը՝ հետևելով ճապոնական մոդելին։ Սակայն այս պահին նման քայլերի իրական պլաններ չկան։

## Հանրային տրանսպորտ
մինի|Ջրային ավտոբուսը Ռոտերդամը կապում է հարավ-արևելյան որոշ քաղաքների հետ
Ավելի երկար հեռավորությունների համար Նիդերլանդների հիմնական հասարակական տրանսպորտը գնացքն է։ Միջքաղաքային ավտոբուսները սահմանափակված են մի քանի բացակայող երկաթուղային կապերով։ Տարածաշրջանային և գյուղական հասարակական տրանսպորտը, որը սպասարկում է փոքր քաղաքները, ավտոբուսն է։ Տեղական և քաղաքային հասարակական տրանսպորտը նույնպես հիմնականում ավտոբուսով է, բայց երեք խոշոր քաղաքները ( Ամստերդամ, Ռոտերդամ և Հաագա ) ունեն լայնածավալ տրամվայի համակարգեր, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում կապվում են նաև հարակից քաղաքների հետ իրենց համապատասխան քաղաքային ագլոմերացիաներում։

Բացի այդ, Ամստերդամը և Ռոտերդամը ունեն նաև մետրոյի մի քանի գծեր։ Ամստերդամի մետրոն ընդլայնվել է «Հյուսիս-Հարավ» նոր գծով 2018 թվականի հուլիսին՝ 15 տարվա շինարարությունից հետո՝ 3,1 միլիարդ եվրո արժողությամբ։
[ձախից|մինի|RandstadRail թեթև երկաթուղի [Դելֆտի մոտ]]
Բացի այդ, Ռոտերդամը, Հաագան և դրանց միջև արվարձանները միացված են թեթև երկաթուղային համակարգով, որը կոչվում է RandstadRail, և Ռոտերդամի մետրոյի համակարգի մեկ գիծը հասնում է մինչև Հաագայի կենտրոնական կայարան։ Ուտրեխտն ունի իր սեփական թեթև երկաթուղային համակարգը, որը կոչվում է արագ տրամվայ, որը կապում է քաղաքը հարակից Նիուեխեյնի և Էյսելստեյնի հետ։ Առնհեմը հոլանդական միակ քաղաքն է, որտեղ դեռ գործում է տրոլեյբուսային համակարգ ։

Նիդերլանդներում մեծ քանակությամբ ջրային ուղիների պատճառով բոլոր ճանապարհային կապերը կամրջված չեն, և դեռ կան որոշ լաստանավեր։ Ռոտերդամ և Դրեխտ քաղաքների շրջանում գործում է նաև ջրային ավտոբուս՝ հասարակական տրանսպորտի ծառայություն։

Հասարակական տրանսպորտի օպերատորները և՛ հասարակական տրանսպորտի ընկերություններն են, որոնք ղեկավարվում են քաղաքների տեղական իշխանությունների կողմից՝ GVB (Ամստերդամ), RET (Ռոտերդամ), HTM (Հաագա), և՛ մասնավոր ձեռնարկություններ, ինչպիսիք են Arriva-ն, Connexxion-ը, Qbuzz-ը և Keolis Nederland-ը ։

## Օդային տրանսպորտ
մինի|300x300փքս|Շիպհոլ օդանավակայանի մասնակի օդային տեսք
Օդային ճանապարհորդությունները Նիդերլանդներում հասել են գագաթնակետին՝ Հոլանդիայի ռեկորդային թվով՝ ավելի քան 81 միլիոն ուղևորով 2019 թվականին։

Ամստերդամի Schiphol օդանավակայան, որը գտնվում է 9 կիլոմետր Ամստերդամից հարավ-արևմուտք, Նիդերլանդների գլխավոր միջազգային օդանավակայանն է և ուղևորների քանակով Եվրոպայի երրորդ ամենաբանուկ օդանավակայանը։ Առաջարկելով ուղիղ թռիչքներ դեպի մոլորակի 326 նպատակակետ օդանավակայաններ՝ Schiphol-ը աշխարհի երկրորդ լավագույն օդանավակայանն է։ 2016 թվականին օդանավակայանը սպասարկել է 63,6 միլիոն ուղևոր, ինչը 2015 թվականի համեմատ աճել է 9,1 տոկոսով՝ հասնելով 71,7 միլիոն ուղևորի գագաթնակետին 2019 թվականին։ Օդային բեռնափոխադրումների տոննաժն աճել է 1,8%-ով և կազմել 1,7 մլն մետրիկ տոննա։

Բացվելով 1916 թվականին որպես ռազմական ավիաբազա՝ Schiphol-ը տեսել է 479,000 թռիչք 2016 թվականին, և գործնականում կատարել է իր բնապահպանական մաքսիմումը՝ 500,000 տարեկան թռիչքային գործողությունները նախորդ տարի՝ գրանցելով 499,000 թռիչք և վայրէջք 2018 թվականին։ Սա Schiphol-ը դարձնում է աշխարհի ամենածանրաբեռնված օդանավակայաններից մեկը, որը միջինում ժամում կատարում է 57 թռիչք և վայրէջք իր վեց թռիչքուղիներից մեկում, և այդպիսով հաճախակի գերազանցում է մեկ րոպեում ինքնաթիռի ավելի քան մեկ շարժման մակարդակը։

Schiphol-ը հոլանդական դրոշակակիր KLM ավիաընկերության և նրա տարածաշրջանային մասնաճյուղի KLM Cityhopper-ի, ինչպես նաև հոլանդական Corendon Dutch Airlines- ի, Martinair-ի, Transavia-ի և TUI Airlines Netherlands-ի հիմնական հանգույցն է։ Օդանավակայանը նաև ծառայում է որպես եվրոպական կենտրոն Delta Air Lines-ի համար  և որպես բազա՝ EasyJet և Vueling ավիաընկերությունների համար։

Այլ շրջաններում կան շատ ավելի փոքր միջազգային օդանավակայաններ, որոնցից ամենահայտնին են Էյնդհովենի օդանավակայանը, Ռոտերդամի Հաագայի օդանավակայանը, Մաստրիխտի Աախենի օդանավակայանը և Գրոնինգենի օդանավակայանը  Էյնդհովենի և Ռոտերդամի/Հագայի օդանավակայանները երկուսն էլ Schiphol Group-ի մաս են կազմում, և երկուսն էլ աճ են գրանցել 2016 թվականին։ Էյնդհովենի օդանավակայանն աճել է 9,3%-ով՝ հասնելով 4,7 միլիոն ուղևորի, մինչդեռ Ռոտերդամի/Հագայի օդանավակայանի աճը կազմել է համեստ 0,2%, 2016 թվականին հասնելով 1,6 միլիոն ճանապարհորդի։ Մաստրիխտ Աախենում և Գրոնինգենի օդանավակայաններում թռիչքների զգալի մասը սեզոնային է։ Երկրի ներսում տրանսպորտի համար օդային ճանապարհորդությունը գրեթե չի օգտագործվում։

Նիդերլանդների օդանավակայանները 2023 թվականին սպասարկել են 71 միլիոն օդային ուղևորների։ Նախորդ տարիներին Նիդերլանդների օդանավակայանները սպասարկել են 61 միլիոն օդային ուղևոր՝ 2022 թվականին,  29 միլիոն՝ 2021 թվականին, և 23,6 միլիոն՝ 2020 թվականին։

2015 թվականին Նիդերլանդների օդանավակայանները ուղևորներ էին ընդունում եվրոպական թռիչքների 47 միլիոն հարաբերակցությամբ՝ միջմայրցամաքային չվերթների 18 միլիոնի դիմաց, և 2013 թվականին մի փոքր ավելի քիչ՝ 1,6 միլիոն տոննա ավիափոխադրումներ։

## Ջրային տրանսպորտ
[մինի|[Զանգվածային կրիչ|Նավաբեռ փոխադրող Ռոտերդամի նավահանգստում]]
մինի|Կոնտեյներային նավը մոտենում է Ռոտերդամի նավահանգստին

### Նավահանգիստներ և նավահանգիստներ
Նիդերլանդներն ունի տասներեք ծովային նավահանգիստ, որոնցից երեքն ունեն միջազգային նշանակություն։ 2013 թվականին 440 միլիոն տոննա բեռնափոխադրումներ կատարելով՝ Ռոտերդամի նավահանգիստը Եվրոպայի ամենամեծ նավահանգիստն է։ Ամստերդամի նավահանգիստը երկրորդն է երկրում, իսկ մեծությամբ հինգերորդը Եվրոպայում։ Բացի այդ, 1998 թվականից Վլիսինգեն և Թերնեուզեն նավահանգիստները գործում են որպես մեկ՝ Zeeland Seaports անունով։ 2012 թվականին բեռնափոխադրելով 34 միլիոն տոննա բեռ՝ սա այժմ Հոլանդիայի երրորդ ամենամեծ նավահանգիստն է։ Համեմատության համար նշենք, որ մոտակա Լոնդոնի նավահանգիստն այդ տարի 44 մլն տոննա է բեռնել։

Հռենոս և Մաաս գետերի միջով Ռոտերդամը հիանալի ելք ունի դեպի իր ներքին տարածքը վերևում՝ հասնելով Գերմանիա, Ֆրանսիա և Շվեյցարիա։ Նավահանգստի հիմնական գործունեությունը նավթաքիմիական արդյունաբերությունն է և ընդհանուր բեռների տեղափոխումն ու փոխադրումն է։ Նավահանգիստը գործում է որպես կարևոր տարանցիկ կետ սորուն նյութերի և եվրոպական մայրցամաքի և արտերկրի միջև։ Ռոտերդամից ապրանքները փոխադրվում են նավով, գետի նավով, գնացքով կամ ճանապարհով։ 2007 թվականին ավարտվել է Betuweroute-ի շինարարությունը՝ Ռոտերդամից Գերմանիա նոր արագ բեռնափոխադրող երկաթուղին։

Հոլանդական երեք նավահանգիստները խորջրյա նավահանգիստներ են, որոնք կարող են սպասարկել ամբողջությամբ բեռնված Պանամաքս նավերը։ Ռոտերդամից, Ամստերդամից և Զելանդից բացի, Մուրդեյկի և Վլարդինգենի նավահանգիստները նույնպես աջակցում են կոնտեյներային բեռնափոխադրումներին։ Այլ նշանավոր նավահանգստային քաղաքներն են Դորդրեխտը, Հաառլեմը և Դեն Հելդերը, ինչպես նաև Գրոնինգենը, որը վերահսկում է Դելֆզեյլի և Էմսհավենի ծովային նավահանգիստները։ Դեն Հելդերը Նիդերլանդների գլխավոր ռազմածովային բազան է։

### Առևտրային նավատորմ
մինի|Ջրային ուղիներ Նիդերլանդներում

* Ընդհանուր *–* 563 նավ (1000 GT կամ ավելի)՝ ընդհանուր 4,035,899 GT/ 4,576,841 տոննա
* Նավեր ըստ տիպի *–* սորուն՝ 3, բեռնատար՝ 343, քիմիական տանկեր՝ 41, համակցված զանգվածով՝ 2, կոնտեյներ՝ 56, հեղուկ գազով՝ 20, անասունների փոխադրող՝ 1, բազմաֆունկցիոնալ մեծ բեռնակիր՝ 8, ուղևորափոխադրող՝ 8, նավթատար՝ 25, սառնարանային բեռ տեղափոխող՝ 32, գլանափաթեթ միացում/թռիչք՝ 16, կարճ ծովային ուղևորության համար՝ 3, մասնագիտացված տանկեր՝ 5 հատ (1999 թ.)։

*Նշում․* նիդերլանդական բազմաթիվ նավեր նույնպես գործում են Նիդերլանդների Անտիլյան կղզիների նավերի ռեգիստրի ներքո (1998 թ.)։

### Ներքին ջրեր
6237 կիլոմետր երկարությամբ գետերն ու ջրանցքները նավարկելի են 50 տոննա նավերի համար։ Մոտ 3740 կիլոմետրը բաղկացած է ջրանցքներից։ Առնվազն 4326 կիլոմետր ջրային ուղիները կարող են օգտագործվել մինչև 400 մետրային տոննա տարողությամբ նավերով և ավելի քան 3000 կիլոմետրն օգտագործելի են մինչև 1250 մետր տոննա տարողությամբ նավերի համար։ Չնայած մեկ այլ աղբյուր պնդում է, որ բոլոր 6230 կիլոմետրը նավարկելի է մինչև 400 տոննա տեղաշարժով նավերի համար, իսկ ավելի քան 4000 կիլոմետրը հարմար է մինչև 1500 մետր տոննա տեղաշարժով նավերի համար։

Նիդերլանդների ներքին նավատորմն ամենամեծն է Եվրոպայում։ Այն կազմված է մոտ 7000 նավից, ինչը կազմում է երկրում տարեկան բեռնափոխադրումների ընդհանուր ծավալի 35%-ը և զանգվածային բեռնափոխադրումների մինչև 80%-ը։ ԵՄ-ի ներսում ցամաքային ջրային բեռնափոխադրումների երկու երրորդը և ԵՄ ներքին կոնտեյներային բեռնափոխադրումների 40%-ը անցնում են Նիդերլանդներով։ Ընդհանուր առմամբ Նիդերլանդներն այնքան շատ ջրային ուղիներ ունի, որ գործնականում բոլոր խոշոր արդյունաբերական տարածքները և բնակչության կենտրոնները կարող են ջրի միջոցով հասնել ներքին նավահանգիստների (200) և վերբեռնման տերմինալների (350) միջոցով։

## Խողովակաշարեր
Բնական գազի բաշխիչ ցանցն ամենախիտն է Եվրոպայում և շատ բարձր որակի՝ ունենալով 12200 կմ ընդհանուր երկարությամբ հաղորդման խողովակաշարեր և 136400 կիլոմետր բաշխիչ խողովակաշարեր։ Տեխնիկական հետաքննությունը եկել է այն եզրակացության, որ հոլանդական բարձր ճնշման գազի ենթակառուցվածքը հնարավոր է փոխակերպվի ապագայում ջրածնի փոխադրման համար։

Նիդերլանդներն ունի լավ զարգացած խողովակաշարային ցանց, որն անհրաժեշտ է բնական գազի, նավթի, քիմիական նյութերի և CO2 փոխադրման համար։  Բնական գազի փոխանցման ցանցը կառավարվում է Gasunie Transport Services–ի (GTS) կողմից, այն միացնում է գազ արտադրողներին, պահեստարաններին և խոշոր սպառողներին ողջ երկրում։ Ցանցը բաժանված է երկու հիմնական համակարգերի, որոնք ապահովում են գազի տարբեր տեսակներ։ Ցածր կալորիականությամբ գազային համակարգը հիմնականում մատակարարում է տնային տնտեսությունները, մինչդեռ բարձր կալորիականությամբ գազային համակարգը սպասարկում է արդյունաբերություններն ու էլեկտրակայանները։

Նավթատարները կարևոր խողովակաշար է, որը հում նավթը տեղափոխում է Ռոտերդամի նավահանգստից մինչև Նիդերլանդների, Բելգիայի և Գերմանիայի նավթավերամշակման գործարաններ։ Պերնիս Քիմիական Համալիրը փոխկապակցված է խողովակաշարերով, որոնք տեղափոխում են տարբեր քիմիական հումք և ապրանքներ տարբեր արդյունաբերական օբյեկտների միջև։

## Կառավարություն
Նիդերլանդների տրանսպորտը ղեկավարվում է Ենթակառուցվածքների և ջրային տնտեսության նախարարությանը։ Ինչ վերաբերում է հասարակական տրանսպորտին, որը կապված չէ ազգային երկաթուղու հետ, ապա ընդհանուր առմամբ 14 պետական մարմիններին հանձնարարվել է արտոնություններ տրամադրել հասարակական տրանսպորտի օպերատորներին, մասնավորապես տասներկու Նահանգներին, ինչպես նաև երկու տրանսպորտային շրջաններին, որոնք հատուկ նախատեսված են Ամստերդամի և Ռոտերդամի/Հաագայի համար։ Այս 14 մարմինները միավորվում են «DOVA» ( Decentrale Openbaar Vervoer Autoriteiten) կամ «Հասարակական տրանսպորտի ապակենտրոնացված կառավարման մարմինների» համագործակցության շրջանակներում։ Նահանգներն իրենց հերթին երբեմն այդ լիազորությունները վերապահում են իրենց քաղաքապետարաններին։

Ճանապարհները վերահսկվում են Նիդերլանդների բոլոր չորս վարչական մակարդակների իշխանությունների կողմից։ Մոտ 5200 կիլոմետր ազգային ճանապարհները (*Rijkswegen*) վերահսկվում են կենտրոնական ազգային կառավարական գործակալության կողմից, իսկ երկրի տասներկու նահանգները կառավարում են մոտ 7800 կիլոմետր մարզային ճանապարհներ։ Մայրուղիների մեծ մասը հանրապետական ճանապարհներ են, իսկ մնացած հանրապետական ճանապարհները հիմնականում արագընթաց ճանապարհներ են։ Միայն մի քանի մայրուղիներ են մարզային, և դրանք շատ ավելի կարճ են և սպասարկում են հիմնականում միայն մարզային երթևեկությունը։

Համայնքային ճանապարհները կազմում են ցանցի մեծ մասը՝ ընդհանուր մոտ 120,000 կիլոմետր։ Դրանք հիմնականում տեղական ճանապարհներ են։ Բացի գավառների բաժանումից, Նիդերլանդները նույնպես բաժանված է 21 ջրային կառավարման խորհուրդների։ Տարբեր իշխանությունների հետ միասին նրանք տիրապետում և վերահսկում են ևս 7500 կիլոմետր  ճանապարհներ։ Որոշ ճանապարհների համար դա պայմանավորված է նրանով, որ դրանք ջրային խոչընդոտների ֆիզիկական տարր են, ինչպիսիք են դամբերը և ամբարտակները, մինչդեռ մյուսները ապահովում են առաջնային մուտք դեպի կարևոր ջրի վերահսկման կառույցներ և կարող են բաց չլինել հանրության համար։

## Տնտեսագիտություն
Թեև տրանսպորտի տնտեսագիտությունը շատ ավելին է, քան պարզապես տրանսպորտային ոլորտի տնտեսությունը, վերջինս շատ ավելի հեշտ է չափել։ 2012 թվականին Հոլանդիայի ապրանքների փոխադրման և պահեստավորման ոլորտներն ինքնին կազմում էին գրեթե 400,000 լրիվ դրույքով աշխատատեղեր, որտեղ աշխատում էր մոտ 500,000 մարդ։ Համախառն եկամուտը կազմել է 77 միլիարդ եվրո, ինչը հանգեցրել է 4,3 միլիարդ եվրոյի արդյունքների։

## Տես նաև
* Ջրանցքներ Նիդերլանդներում
* Տարածաշրջանային հասարակական տրանսպորտ (Նիդերլանդներ)

## Ծանոթագրութուներ

## Արտաքին հղումներ
* Invest in Holland – Infrastructure (by the Dutch government)
* World Port Source - Map of Netherlands ports 
* Bureau Voorlichting Binnenvaart - Inland Navigation Promotion