Սուդանի փախստականների ճգնաժամ (2023-ներկա)

**Սուդանի փախստականների ճգնաժամ**, փախստականների շարունակական ճգնաժամ Աֆրիկայում, սկսված 2023 թվականի ապրիլի կեսերին՝ Սուդանի քաղաքացիական պատերազմի բռնկումից հետո: 2024 թվականի հունիսին մոտ 2,1 միլիոն մարդ լքել է երկիրը, մինչդեռ մոտ 12 միլիոնը ներքին տեղահանվել է Սուդանում։ Այս թվերը ներառում են առնվազն 75,000 վերադարձած միգրանտներ և երրորդ երկրների այլ քաղաքացիներ, ինչը Սուդանում փախստականների և տեղահանությունների ճգնաժամը դարձնում է ամենամեծը Աֆրիկայի պատմության մեջ :

Խաղաղ բնակիչների ճնշող մեծամասնությունը մտել է հարևան Չադ երկիր, որտեղ ՄԱԿ-ը հայտնում է, որ այդ մարդկանց մեծ մասը եկել է Դարֆուրից և Խարթումից, բայց հազարավոր մարդիկ տեղափոխվել են այլ երկրներ: Մինչև 2024 թվականի մայիսին ՄԱԿ-ը հաղորդել է առնվազն 675,000 փախստականի մասին Հարավային Սուդանում, 500,000-550,000 Եգիպտոսում, 75,000 մարդ Եթովպիայում, 30,000 Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետությունում, 600,000 Չադում և 3,500 Լիբիայում։ Հաղորդվում է, որ մարդիկ տեղահանվել ամբողջ երկրում բռնության աճի և հումանիտար ճգնաժամի պատճառով, որը տուժել է 25 միլիոն մարդու վրա, որը համարժեք է Սուդանի բնակչության կեսից ավելիին, ամբողջ երկրում:

## Նախապատմություն
2023 թվականի ապրիլի 15-ին Արագ աջակցության ուժերը (RSF) անսպասելի հարձակում գործեցին Սուդանի բանակի բազմաթիվ բազաների վրա ամբողջ երկրում, ներառյալ մայրաքաղաք Խարթումում։ RSF-ի ուժերը պնդում էին, որ գրավել են Խարտումի միջազգային օդանավակայանը, Մերոու օդանավակայանը, Էլ Օբեյդի օդանավակայանը, ինչպես նաև Սոբայում գտնվող բազան: RSF-ի և SAF-ի միջև բախումներ են սկսվել նախագահական պալատում և գեներալ ալ-Բուրհանի նստավայրում, և երկու կողմերն էլ պնդում էին, որ վերահսկում են երկու վայրերը: Ի պատասխան՝ SAF-ը հայտարարեց երկրի բոլոր օդանավակայանների փակման մասին, իսկ Սուդանի ռազմաօդային ուժերը ավիահարվածներ հասցրեցին Խարտումում գտնվող RSF-ի դիրքերին՝ քաղաքի տարբեր հատվածներում լսվող հրետանային կրակի միջոցով։Կռիվները շարունակվեցին հաջորդ շաբաթներին և տարածվեցին Դարֆուրի շրջանում, որը վերականգնվում էր 2000-ականների ներքին հակամարտությունից և ցեղասպանությունից, և Կորդոֆանի շրջանում, որտեղ Հարավային Սուդանի անջատողական խմբերի մնացորդները միացան կամ SAF-ին կամ RSF-ին:

### Փախստականները մինչև 2023 թվականի հակամարտությունը
Հակամարտությունից առաջ հազարավոր փախստականներ լքել էին Սուդանը՝ հին հակամարտությունների ժամանակ, հիմնականում՝ քաղաքացիական պատերազմների կամ Դարֆուրի պատերազմների ժամանակ, թողնելով առնվազն 400,000 սուդանցիներ Չադի սահմանով և հարյուր հազարավորներ՝ հարևան երկրներում, ինչպիսիք են Հարավային Սուդանը և Եգիպտոսը:

## Փախստականների տեղաշարժեր
### Ներքին տեղահանվածներ
Դեկտեմբերի 23-ին ՄԱԿ-ը հայտարարեց, որ Սուդանում տեղի ունեցած մարտերը տվել են 5,6 միլիոն ներքին տեղահանվածներ: Հաղորդվում է, որ նրանցից 1,7 միլիոնը միայն Խարթումից են: Նրանցից ոմանք բախվել են այնպիսի դժվարությունների, ինչպիսիք են ճանապարհների փակման և կողոպուտների առկայությունը: Փախստականների հարցերով Նորվեգական խորհուրդը հայտնել է, որ մոտ 300 փախստական ​​կար Խարթումից, ովքեր փախել են հարավ-արևելք՝ Էլ-Գադարիֆ: 3000 փախստական ​​Խարտումից փախել են Թունայդբա փախստականների ճամբար, որն արդեն ընդունում է 28,000 եթովպացի փախստականների, արևելյան Սուդանում, մինչդեռ առնվազն 20,000 փախել են Վադ Մադանի: Մինչև 260,000 մարդ փախել է Սպիտակ Նեղոս նահանգ, որը սահմանակից է Հարավային Սուդանին։ Ենթադրվում էր, որ մինչև 37,000 մարդ տեղահանվել է Հարավային Դարֆուրի մայրաքաղաք Նյալայում[6]: ՄՄԿ-ն ասաց, որ Սուդանի բոլոր 18 նահանգներում տեղահանումներ են տեղի ունեցել, ընդ որում փախստականների մեծ մասը գալիս է Խարտումից, որը կազմում է տեղահանվածների ընդհանուր թվի մոտ 69 տոկոսը, որին հաջորդում է Արևմտյան Դարֆուրը՝ ավելի քան 17 տոկոսով:

Ավելի քան 32,000 մարդ ներքին տեղահանվել է, երբ SAF-ի և ապստամբ SPLM-N (ալ-Հիլու խմբակցություն) միջև մարտերը բռնկվեցին Կապույտ Նեղոս նահանգում հունիսին, մինչդեռ 83,000-ը տեղահանվեցին Հարավային Կորդոֆանում:

### Երկրներ
#### Չադ
Ապրիլի 15-ին Չադը հայտնեց հազարավոր փախստականների մասին, որոնք անցնում են երկրի և Սուդանի միջև այժմ փակ սահմանը: Հաջորդ օրերի ընթացքում ՄԱԿ-ը հաղորդել է փախստականների զանգվածային հոսքի մասին, որոնք հիմնականում անցնում էին Դարֆուրից՝ կազմելով 20,000 մարդ մինչև ապրիլի 19-ը, ավելի քան 90,000 մինչև մայիսի վերջ,115,000 մինչև հունիսիև 239,000 մարդ՝ մինչև մայիսի վերջ։ հուլիս: Ավելի ուշ ՄԱԿ-ը հայտարարեց, որ փախստականները չունեն այնպիսի տարրական կարիքներ, ինչպիսիք են սնունդն ու կացարանը: Զեկույցները նաև ենթադրում էին, որ նրանց մեծամասնությունը կանայք և երեխաներ էին: Նրանցից ավելի քան 160,000-ը Մասալիտ էթնիկ խմբի անդամներ էին, ովքեր փախչում էին RSF-ի և դաշնակից աշխարհազորայինների էթնիկական հարձակումներից: Օգոստոսին փախստականների թիվը հասել էր ավելի քան 414,000-ի, ինչը նրան դարձնում է հակամարտությունից փախստականների միակ ընդունող երկիրը:

#### Հարավային Սուդան
2023 թվականի ապրիլի 24-ին Հարավային Սուդանի Ռենկ շրջանը հայտնել է երկրում ապաստան փնտրող հազարավոր փախստականների մասին: Իշխանությունները գնահատում էին, որ փախստականների թիվը կազմում է առնվազն 10,000 մարդ, որոնց երեք քառորդը հարավային սուդանցիներ էին, որոնք նախկինում փախել էին հյուսիս՝ ներքին հակամարտություններից խուսափելու համար, իսկ մնացածը՝ սուդանցի և աֆրիկյան այլ քաղաքացիներ: Փախստականները հիմնականում կանայք և երեխաներ էին, ովքեր նաև մի քանի տարրական կարիքներ չունեին: Իշխանությունները հայտնել են, որ փախստականների թվում են Հարավային Սուդանի, Սուդանի, Ուգանդայի, Քենիայի, Էրիթրեայի և Սոմալիի քաղաքացիներ: Հունիսին փախստականների թիվը հասել է ավելի քան 115000-ի, իսկ սեպտեմբերին՝ ավելի քան 259000-ի:

#### Եգիպտոս
2023 թվականի ապրիլի 23-ին հաղորդվում էր, որ հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ Եգիպտոսի սահման են ժամանել հիմնականում ավտոբուսներով, ընդ որում նրանց մեծ մասը կրկին կանայք և երեխաներ են, ովքեր փախել են պատերազմից տուժած քաղաքներից: Այս մարդկանց ապաստան տրվեց, և Եգիպտոսը քաղաքացիական անձանց կոչ արեց գնալ իր ցամաքային սահմանային անցակետ Վադի Հալֆայում կամ Պորտ Սուդան՝ տարհանման կամ ապահովության համար: Եգիպտոսն ասաց, որ Սուդանից երկիր է մուտք գործել 42300 մարդ, որոնցից 40000-ը սուդանցիներ են։ մայիսի 9-ին թիվը հասավ 64000-ի։ Փախստականներին օգնություն տրամադրելու համար ստեղծվեցին երկու ճամբարներ, որոնք գործում էին Կարմիր մահիկի կողմից[5]: Օգոստոսին ՄԱԿ-ը Եգիպտոսում փախստականների ընդհանուր թիվը գնահատում էր 285000։ Հունիսի 10-ին Սուդանի բոլոր քաղաքացիների համար վիզայի պահանջներ սահմանելուց հետո 12,000 ընտանիքներ արգելափակված էին Վադի Հալֆա սահմանային անցակետում, մինչ նրանց վիզաները մշակվում էին Եգիպտոսի հյուպատոսության կողմից:

#### Այլ երկրներ
Ավելի քան 75000 մարդ փախել է Եթովպիա, այդ թվում՝ 1400 թուրք քաղաքացիներ։ Ավելի ուշ երկիրը սկսել է ընդունել մինչև 3000 փախստական, երբ մարտերը սկսվեցին SAF-ի և SPLM-N-ի (ալ-Հիլու) միջև հունիսին, մինչդեռ 25,000 ուրիշներ արգելափակված էին սահմանի Սուդանի կողմում մինչև սեպտեմբեր: Մոտ 17000 մարդ փախել է Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետություն, մինչդեռ առնվազն 3500-ը փախել է Լիբիա։ Մոտ 3000 մարդ տարհանվել է Ջիբութի։

## Հակասություն
Քննադատության են ենթարկվել Սուդանում գործող դիվանագիտական ​​առաքելությունները՝ նրանց դանդաղ արձագանքման համար՝ օգնելով սուդանի վիզա դիմողներին, որոնց անձնագրերը մնացել են դեսպանատներում՝ տարհանման ժամանակ փակվելուց հետո՝ թույլ չտալով նրանց լքել երկիրը:

2023 թվականի մայիսի 7-ին The Guardian-ը հայտնել է, որ հարյուրավոր Էրիթրեացի փախստականներ տարվել են Էրիթրեա-Սուդան սահմանի մոտ գտնվող ճամբարներից: Էրիթրեայի մի քանի խաղաղ բնակիչներ ասացին, որ Էրիթրեայի բանակը մի քանի խաղաղ բնակիչների ուժով վերադարձրել է երկիր: Հաղորդվում է, որ ձերբակալվածներից մի քանիսը քաղաքական փախստականներ են, ովքեր փախել են Աֆվերկի ռեժիմից և հարկադրված զորակոչվել ազգային բանակ: 95 հոգի դատապարտվել են ազատազրկման՝ նրանց սպասվող խիստ պատիժներով, որոնցից ութը կանայք են։

Եթովպացիները, ովքեր փախել են Սուդան որպես Տիգրայի պատերազմի փախստականներ, ժամանելուն պես կրկին զոհ են դառնում, այս անգամ մարդկանց թրաֆիքինգով զբաղվողների կողմից: Մի շարք փախստականներ վկայել էին առևանգման, կանոնավոր խոշտանգումների և Լիբիայի պահեստներ տեղափոխելու մասին, որտեղ շատերը մահացել են վատ կենսապայմանների պատճառով: Այս իրավիճակը ավելի վատթարացավ այն բանից հետո, երբ 2023 թվականին Սուդանը բռնության ենթարկվեց, ինչը նրանց առևանգման հետագա վտանգի ենթարկեց:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:2023 իրադարձություններ
Կատեգորիա:Անձինք ըստ միգրացիոն կարգավիճակի
Կատեգորիա:Սուդանի արտաքին քաղաքականություն
Կատեգորիա:Սուդանի պատմություն
Կատեգորիա:Փախստականներ