Տրետյակովյան պատկերասրահ

**Տրետյակովյան պատկերասրահ** (), ռուսական և խորհրդային արվեստի խոշորագույն պատկերասրահ Մոսկվայում։ «Տրետյակովյան պատկերասրահ» անվանումը ստացել է հիմնադիր Պավել Տրետյակովի ազգանունից, որը նկարներ հավաքելով (1856 թվականից) նպատակադրվել էր ստեղծել ռուսական ազգային արվեստի հանրամատչելի թանգարան։

## Պատմություն
1892 թվականին Տրետյակովը իր, ինչպես նաև եղբորից՝ Ս․ Մ․ Տրետյակովից ժառանգած հավաքածուները նվիրել է Մոսկվային (մինչև 1918 թվականը թանգարանը կոչվել է Պ․ և Ս․ Տրետյակովների մոսկովյան քաղաքային գեղարվեստական պատկերասրահ)։ 1918 թվականին Վ․ Ի․ Լենինի ստորագրությամբ ժողկոմխորհի դեկրետով Տրետյակովյան պատկերասրահը ազգայնացվել է։ Խորհրդային տարիներին այն մեծապես ընդլայնվել է (1917 թվականին՝ մոտ 4, 000 ստեղծագործություն, 1975 թվականին՝ 55, 000)։ Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուին է միացվել Սրբանկարչության և գեղանկարչության թանգարանը (Ի․ Ս․ Օստրոուխովի նախկին հավաքածուն), Ցվետկովսկայա պատկերասրահը՝ ռուսական գծանկարի մեծարժեք ժողովածուով, Ռումյանցևի թանգարանից՝ ռուս նկարիչների գործերի հավաքածուն, ազգայնացված մի քանի մասնավոր հավաքածուներ։ Պատկերասրահը մշտապես հարստանում է պետական գնումների հաշվին։

Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուն ընդգրկում է գեղանկարչություն, գրաֆիկա, քանդակ, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի առանձին գործեր, այնտեղ ներկայացված են 11-րդ դ․ - 20-րդ դ․ սկզբի ռուսական արվեստը և սովետական արվեստը։ Ամբողջական են ներկայացված հատկապես 19-րդ դ․ 2-րդ կեսի ռուսական գեղանկարչությունը, պերեդվիժնիկների լավագույն գործերը, XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի ռուս նկարիչները, «Միր իսկուստվայի», «Ռուս նկարիչների միության», «Գոլուբայա ռոզայի», «Բուբնովի վալետի» վարպետները։ Տրետյակովյան պատկերասրահում ըստ արժանվույն են ներկայացված սովետական արվեստի զարգացման բոլոր փուլերը։

Պատկերասրահը ԽՍՀՄ-ի խոշորագույն գիտագեղարվեստական հիմնարկություն է, մեծ աշխատանք է տանում իր հավաքածուն ժողովրդի լայն խավերին ծանոթացնելու բնագավառում (էքսկուրսիաներ, դասախոսություններ, մշտական և շարժական ցուցահանդեսներ և այլն)։ 1975 թվականին Տրետյակովյան պատկերասրահը հաճախել է 1, 623, 000 մարդ (1881 թվականին՝ մոտ 8, 000)։

Պատկերասրահի շենքը զբաղեցնում է Տրետյակովի վերակառուցված տունը և մի շարք տարբեր ժամանակների շինություններ։ Գլխավոր ճակատը կառուցվել է 1902 թվականին՝ նկարիչ Վիկտոր Վասնեցովի նախագծով։

## Հայ արվեստագետները Տրետյակովյան պատկերասրահում
Տրետյակովյան պատկերասրահում տեղ են գտել հայ նկարիչներից Եղիշե Թադևոսյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Հակոբ Կոջոյանի, Մինաս Ավետիսյանի, Մհեր Աբեղյանի, Հովհաննես Զարդարյանի, Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյանների, Գրիգոր Խանջյանի, քանդակագործներից՝ Գ․ Քեպինովի, Արա Սարգսյանի, Նիկողայոս Նիկողոսյանի և ուրիշների աշխատանքները։

2016 թվականին պատկերասրահում բացվել է ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակին նվիրված «Ճանապարհորդություն դեպի ծով» խորագիրը կրող նկարների ցուցադրությունը։

## Պատկերասրահ

Annunciation ystuj.jpg|*Հայտնություն* (1120-1130)
Vladimirskaya.jpg|*Սուրբ Աստվածամոր Վլադիմիրյան պատկեր* (1130)
Angelsatmamre-trinity-rublev-1410.jpg|Անդրեյ Ռուբլյով, *Երրորդություն* (1411 կամ 1423-1425)
Odigitriya Smolenskaya Dionisiy.jpg|Դիոնիսի, *«Օդիգիտրիայի աստվածամայրը»* (1482)
Chancelor G.I.Golovkin by I.Nikitin (1720s, Tretyakov gallery).jpg|Իվան Նիկիտին, *Կանցլեր Գավրիլ Գոլովկինի դիմանկարը* (1720)
Cyril Razumovsky by Andre-Jean Lebrun (GTG, 1766) by shakko 02.jpg|Անդրե Ժան Լեբրուն *Կիրիլ Ռազումովսկու կիսանդրին* (1766) 
Catherine II the Legislatress by D. Levitskiy (1780s, Tretyakov gallery).jpg|Դմիտրի Լևիցկի, *Եկատերինա Մեծը Արդարադատության պալատում* (1783)
Borovikovsky maria Lopukhina.jpg|Վլադիմիր Բորովիկովսկի, *Մարիա Լոպուխինի դիմանկարը* (1797)
Kiprensky Pushkin.jpg|Օրեստ Կիպրենսկի, *Ալեքսանդր Պուշկինի դիմանկարը* (1823)
RooksBackOfSavrasov.jpg|Ալեքսեյ Սավրասով, *«[[Սերմնագռավները վերադարձան]]»* (1871)
Apotheosis.jpg|Վասիլ Վերեշագին, *[[Պատերազմի ապոթեոզ]]* (1871)
Kurskaya korennaya.jpg|Իլյա Ռեպին, *Կրոնական թափորը Կուրսկի  մարզում* (1880–1883)
Surikov streltsi.jpg|Վասիլի Սուրիկով, *Ստրելեցյան մահապատժի առավոտը* (1881)
Kramskoy Portrait of a Woman.jpg|Իվան Կրամսկոյ, *[[Անծանոթուհին]]* (1883)
Walentin Alexandrowitsch Serow Girl with Peaches.jpg|Վալենտին Սերով, *[[Դեղձերով աղջիկը]]* (1887)
Utro v sosnovom lesu.jpg|Իվան Շիշկին և Կոնստանտին Սավիցկի, *[[Առավոտը սոճիների անտառում]]* (1889)
What-is-truth02.jpg|Նիկոլայ Գե, *[[:ru:Что есть истина?|Quod Est Veritas?]]* (1890)
Vrubel Demon.jpg|Միխայիլ Վրուբել, *«[[Դևը նստած]]»* (1890)
Die drei Bogatyr.jpg|Վիկտոր Վասնեցով, *«[[Դյուցազուններ]]»* (1898)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տրետյակովյան պատկերասրահի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1856 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1856 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի գեղարվեստական թանգարաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատկերասրահներ