Մարիներ-4

**Մարիներ 4** (), ամերիկյան ավտոմատ միջմոլորակային կայան, որը նախատեսված էր Մարսի մոտով անցում կատարելու համար։ Կայանը ՆԱՍԱ-յի միջմոլորակային տարածության ուսումնասիրման համար նախատեսված Մարիներ ծրագրի չորրորդ կայանն էր։ ԱՄԿ-ն նախագծվել էր Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայում, և հանդիսանում էր Մարիներ-3 կայանի կրկնօրինակը։

Այն նախատեսված էր Մարսի գիտական դիտարկումներ կատարելու և այդ դիտարկումները Երկիր փոխանցելու համար։ Գործարկվել է 1964 թվականի նոյեմբերի 28-ին։ Մարիներ 4-ը իրականացրեց է Մարս մոլորակի մոտով առաջին հաջող թռիչքը՝ վերադարձնելով Մարսի մակերևույթի առաջին մոտ տարածությունից արված լուսանկարները նկարները։ Կայանից կատարված լուսանկարներում պատկերված խառնարաններով մեռած մոլորակը մեծապես փոխեց գիտական հանրության տեսակետը Մարսի վրա կյանքի վերաբերյալ։ Առաքելության այլ նպատակներն էին Մարսի մերձակայքում գտնվող միջմոլորակային տարածքում դաշտերի և մասնիկների չափումներ կատարելը, ինչպես նաև երկարատև միջմոլորակային թռիչքների համար ինժեներական հնարավորությունների փորձի և գիտելիքների հավաքումը։ Սկզբում սպասվում էր, որ կայանը տիեզերքում կմնա ութ ամիս, սակայն Մարիներ 4-ի առաքելությունը տևեց երեք տարի արեգակակենտրոն ուղեծրում։ 1967 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Մարիներ 4-ի հետ կապը ընդհատվեց։

Մարիներ 4 կայանը նախագծվել էր Ռեյնջեր կայանների հիման վրա, սակայն այս դեպքում ավելացվել էին արեգակնային մարտկոցների քանակը, հասցնելով դրանք 4-ի, ինչպես նաև տեղադրվել էր հեռուստատեսային խցիկ, և հավելյալ գիտական սարավորումներ։ Կայանի զանգվածի մեծացման պատճառով Աջենա հրթիռի վրա կիրառվեց ավելի հզոր երրորդ աստիճանի մաս։

Մարիներ 4-ը արձակվել է 1964 թվականի նոյեմբերի 28-ին Ատլաս-Աջենա կրող հրթիռի միջոցով Քանավերալ հրվանդանի տիեզերական ուժերի կայանից։

## Արդյունքներ
[thumb|upright=1.5|right|Ջեք Ջեյմսը (կենտրոնում), ՌՇԼ-ի Մարիներ 4 նախագծի ղեկավար, իր խմբի հետ Սպիտակ Տանը ներկայացնում է կայանի կատարած ամենահայտնի Լուսանկար համար 11-ը ԱՄՆ Նախագահ [Լինդոն Ջոնսոնին (կենտրոնում աջից), 1965 թվականի հուլիս]]
Առաքելության ընթացքում կայանից վերադարձվել է ընդհանուր առմամբ 5,2 միլիոն բիթ տվյալներ (մոտ 634 կԲ)։ Բոլոր գործիքները հաջողությամբ աշխատեցին, բացառությամբ իոնացման խցիկի մի մասի, մասնավորապես Գայգեր-Մյուլլերի խողովակի, որը խափանվեց 1965 թվականի փետրվարին։ Բացի այդ, 1964 թվականի դեկտեմբերի 8-ին պլազմային զոնդի աշխատանքը խաթարվեց ռեզիստորի ձախողման պատճառով, սակայն փորձարարները կարողացան հաշվառել առաջացած սխալանքը և մշակել ստացված տվյալները։ Վերադարձված պատկերները ցույց էին տալիս Լուսնի նման խառնարանային տեղանք, ինչը գիտնականները չէին սպասում, թեև սիրող աստղագետ Դոնալդ Սայրը կանխատեսել էր դրանց առկայությունը։ Հետագա առաքելությունները ցույց տվեցին, որ խառնարանները Մարսի վրա տարածված չեն, այլ միայն Մարիներ 4-ի կողմից լուսանկարված ավելի հնագույն շրջանի համար են բնորոշ։ Կայանից ստացված տվյալների համաձայն մոլորակի մակերևութային մթնոլորտային ճնշումը 4,1-ից 7,0 միլիբար (410-ից 700 Պա) էր, իսկ ցերեկային ջերմաստիճանը՝ −100&nbsp;°C: Մագնիսական դաշտ կամ Մարսի ճառագայթման գոտիներ կամ, մակերևութային ջուր չեն հայտնաբերվել։

Խառնարանների պատկերները, ինչպես նաև սպասվածից բարակ մթնոլորտի շերտը, ցույց տվեցին որ մոլորակը համեմատաբար ոչ ակտիվ է, և ենթակա է տիեզերքի ազդեցությանը, հետևավբար ընդհանուր առմամբ բացառում էր Մարսի վրա խելացի կյանք գտնելու հույսերը։ Մարսի վրա կյանքը դարեր շարունակ եղել է ենթադրությունների և գիտաֆանտաստիկ աշխատությունների առարկա։

«Մարիներ 4» առաքելության ընդհանուր արժեքը գնահատվում է 83,2 միլիոն դոլար (2022 թվականին 773 միլիոն դոլար)։ Մարիներ կայանների սերիայի հետազոտության, նախագծման, արձակման և սպասարկման ընդհանուր ծախսերը կազմել են մոտավորապես 554 միլիոն դոլար (2022 թվականին 5,14 միլիարդ դոլար)։

## Պատկերասրահ

Image:M01Bx6Sx5C.jpg|Մարսի առաջին թվային լուսանկարը
Image:Mars (Mariner 4).jpg |Մարսի մոտ տարածքից կատարված առաջին լուսանկարը։
Image:Mariner 4 craters.gif |Մարիներ 4-ի կատարած ամենահստակ լուսանկարը
Image:M04 12.jpg | 1 և 2-րդ լուսանկարների համադրում, Մարսի մթնոլորտը երևում է մոլորակի սկավառակի վրա։
Image:M04 0910.jpg | 9 և 10-րդ լուսանկարների համադրում
Image:M04 1112.jpg | 11 և 12-րդ լուսանկարների համադրում


## Տես նաև
* Մարիներ ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mariner 4 Mission Profile by NASA's Solar System Exploration
* Space Flight Operations Plan Mariner Mars '64 (PDF)
* Processed images and mosaics from the Mariner 4 mission to Mars
* Ted Stryk's Mariner 4 page
* Mariner 4 photos

Կատեգորիա:1964 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մարիներ ծրագիր
Կատեգորիա:Մարս մոլորակ
Կատեգորիա:ՆԱՍԱ
Կատեգորիա:Տիեզերանավեր