Ջրհեղեղ Չեխիայում (2024)

**[[Ջրհեղեղ]] [[Չեխիա|Չեխիայում]] (2024)**, սկսվել է ուրբաթ՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, երկարատև հորդառատ անձրևների հետևանքով, որոնք սկսվել են Միջերկրական ծովից «Բորիս» ցիկլոնի ժամանումից հետո: Շաբաթվա սկզբին Կենտրոնական Եվրոպայի տարածքում ջերմաստիճանը երկու մթնոլորտային ճակատների բախման հետևանքով կտրուկ նվազել է, ինչից հետո սկսվել են անձրևները: Անձրևներն ազդել են Չեխիայի տարածքի մեծ մասի, դրան հարող բոլոր երկրների վրա (Ավստրիա, Գերմանիա, Լեհաստան, Սլովակիա), ինչպես նաև Խորվաթիայի և Ռումինիայի վրա:

Չեխիայի տարածքում 262 հիդրոլոգիական անցակետերում գրանցվել է հեղեղումների ակտիվության մակարդակից մեկը: Դադարեցվել է տասնյակ երկաթուղային գծերի և ճանապարհների երթևեկությունը: Ջուրը ներթափանցել է նաև Պրահայի մետրո (Վացլավի հրապարակում տրամվայի գծի կառուցման ժամանակ «Մուզեում» կայարանի նախասրահում առաստաղի սալաքարի վերակառուցման հետ կապված), սակայն նրա աշխատանքը չի ընդհատվել: Տասնյակ հազարավոր տնային տնտեսություններ մնացել են առանց էլեկտրականության, իսկ շաբաթ օրը՝ սեպտեմբերի 15-ին, առանց էլեկտրականության տնային տնտեսությունների թիվը հասել է քառորդ միլիոնի: Չեղարկվել են տասնյակ մշակութային և սպորտային միջոցառումներ:

## Իրադարձությունների ընթացքը
Չորեքշաբթի, 2024 թվականի սեպտեմբերի 11, Չեխիայի հիդրոօդերևութաբանական ինստիտուտ () հրապարակել է նախազգուշացում ուժեղ երկարատև անձրևների մասին, որոնք սկսվել են սեպտեմբերի 12-ին և պետք է տևեն մինչև շաբաթվա վերջ: Անձրևներ կլինեն Չեխիայի ողջ տարածքում, բացառությամբ Կարլովի Վարիի երկրամասի և Ուստեցկի և Պլզենի երկրամասի մի շարք շրջանների: Իրավիճակը կարող է բարդանալ նաև ուժեղ քամու հետևանքով, որը կարող է ծառերի անկման և սողանքների պատճառ դառնալ՝ կապված հողի ջրածածկման հետ: Ամենավատ իրավիճակը պետք էր ստեղծվի Օլոմոուցկի երկրամասի Եսենիկի շրջանTում, որտեղ լավատեսական կանխատեսումներով պետք էր տեղար 395 մմ տեղումներ, բացասական կանխատեսումներով՝ 452 մմ: Վտանգի տակ էին ոչ միայն գետերին հարող տարածքները, այլև հորդառատ ջրհեղեղները կարող էին վնաս հասցնել հովիտներին և լանջերին: Ինստիտուտը նաև ընդգծել է, որ իրավիճակը կարող է նման լինել 1997 և 2002 թվականների նման ջրհեղեղներին:

Նույն օրը, Չեխիայի կառավարության նախարարների մի մասը, առաջին փոխվարչապետ, ներքին գործերի նախարար վիտ Ռակուշանը, շրջակա միջավայրի նախարար Պետր Պավելը, գյուղատնտեսության նախարար Մարեկ Վոլկան, մամուլի ասուլիս են անցկացրել, որտեղ մարդկանց զգուշացրել են բնական աղետի մասին, ինչպես նաև հայտարարել են, որ կառավարությունը ձեռնարկում է բոլոր անհրաժեշտ միջոցները հնարավոր կորուստները նվազեցնելու համար (ոստիկանության, հրշեջների, փրկարարների, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչների՝ քաղաքապետերի և հեթմանների հետ աշխատանքների համակարգում):

Շաբաթ օրը՝ սեպտեմբերի 14-ին, Չեխիայի երկու երկրամասերում (Օլոմոուցկի և Մորավիա-Սիլեզիայի երկրամասեր) հայտարարվել է «վտանգի դրություն»՝ փրկարարական ծառայությունների արդյունավետ աշխատանքի համար: Սկսվել են նաև կանխարգելիչ տարհանում հնարավոր ջրհեղեղի վայրերից: Վարչապետ Պետր Ֆիալան քաղաքացիներին կոչ է արել պահպանել փրկարար ծառայությունների և տեղական ինքնակառավարման ներկայացուցիչների հրահանգները:

Կիրակի Չեխիայի ողջ տարածքում տարհանվել է ավելի քան 12 հազար մարդ: Երկուշաբթի տարհանում են հայտարարել Օստրավայի որոշ շրջաններում՝ բնակչության թվով երրորդ քաղաքում: Գրեթե ամբողջությամբ հեղեղվել են Կրնով քաղաքը և Մորավիա-Սիլեզիայի երկրամասի մեծ մասը, ինչպես նաև Օլոմոուցի երկրամասի Լիտովելը: Չափման 55 կետ արձանագրել է հարյուրամյա ջուր: Երկուշաբթի երեկոյան տեղի ունեցավ Չեխիայի կառավարության արտահերթ նիստ, որին ներկա կլինի նախագահ Պյոտր Պավելը: Հնարավոր հարցերի թվում, բացի ջրհեղեղի հետևնքների վերացման լուծումից, կառաջանա տարածաշրջանային և Սենատի ընտրությունների հնարավոր տեղափոխման հարցը, որոնք պետք է տեղի ունենան ուրբաթ և շաբաթ օրերին (սեպտեմբերի 20-ին և 21-ին): Նույն օրը Մորավիա-Սիլեզիայի երկրամասի ոստիկանությունը գրանցել է կողոպուտի փորձի առաջին դեպքը: Կեսօրին վարչապետն ու առաջին փոխվարչապետն այցելել են Եսենիկի շրջան, որտեղ հանդիպել են տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչների հետ: Երեկոյան՝ նիստից հետո, կառավարությունը հայտնել է, որ հավանություն է տվել զինվորների և տեխնիկայի տեղակայմանը Չեխիայի այն շրջաններում, որոնք տուժել են ջրհեղեղից: Սեպտեմբերի 17-ից հոկտեմբերի 31-ը մինչև 2000 զինվոր կզորակոչվի: Կառավարությունը նաև հաստատել է, որ ընտրությունները տեղի կունենան նշանակված ամսաթվերին:

## Տուժած տարածքներ
Ամենից շատ տուժել են Չեխիայի արևելյան շրջանները, մասնավորապես նրա պատմական հողերը՝ Մորավիան և Սիլեսիան:
* Օլոմուցկի երկրամաս՝ Եսենիկ, Լիտովել;
* Մորավ-Սիլեզիայի երկրամաս՝ Օպավա, Չեսկի-Տեշին, Նովի Յիչին, Կրնով, Բոհումին, Օստրավա (որտեղ գետի ամբարտակը ճեղքվել է Օպավա և Օդրա գետերի միախառնման վայրում); 
* Հարավային Մորավիայի երկրամաս՝ Ժիդլոխովիցե;
* Լիբերեցկի երկրամաս՝ Ֆրիդլանտ;
* Պարդուբիցի երկրամաս՝ Խրուդիմ;
* Հարավային Չեխիայի երկրամաս: Վեսելի-նադ-Լուժնիցի.

## Զոհեր և տուժածներ
Սեպտեմբերի 14 -ից անհետ կորել է չորս մարդ՝ երեքը Եսենիկի շրջանի Լիպովա-Լազնե գյուղում ավտոմեքենայի Ստարիչ գետն ընկնելուց հետո, մեկ տղամարդ Ուգերսկե-Գրադիշտե շրջանում ընկել է Յանկովիցյան վտակը:

Սեպտեմբերի 16 -ին հաստատվել է մահվան առաջին դեպքը, անհետ կորածների թիվը հասել է 7-ի: Նույն օրը երեկոյան հաստատվել է մահվան ևս երկու դեպք:

## Միջազգային օգնություն
Ուկրաինան ինչպես կադրային, այնպես էլ նյութական օգնություն է առաջարկել ջրհեղեղի հետևանքների վերացման գործում: Իրենց օգնությունն են առաջարկել նաև Սլովակիան, Կոսովոյի Հանրապետությունը, Լիտվան, Հյուսիսային Մակեդոնիան, ԱՄՆ-ը, Հունաստանը և Սլովենիան:

Չեխիայի բանակն իր հերթին ուղղաթիռ է ուղարկել հարևան Լեհաստանում ջրհեղեղների ժամանակ օգնություն ցուցաբերելու համար:

## Ծանոթագրություններ