Սեպֆորա

**Սեպֆորա**, Ելք գրքում նշված է որպես Մովսես մարգարեի կին և Յեթրոյի դուստր, որը Միդիանի քահանան և իշխանն էր:

Մովսեսի երկու տղաների՝ Եղիազարի և Գերշոմի մայրն էր:

Ժամանակագրությունների գրքում նշված են նրա երկու թոռները՝ Շեբուելը՝ Գերշոմի որդին, և Ռեհաբյան՝ Եղիազարի որդին:

## Աստվածաշնչյան պատմություն
[thumb|ձախից|Մովսեսը և նրա եթովպացի կինը՝ Սեպֆորան («Մովսեսը Եթովպիայից»): [Յակոբ Յորդանս, մոտ 1650 թվական]]

### Նախապատմություն
Ելք գրքում Սեպֆորան քենիացի հովիվ Յեթրոյի, որը Միդիանի քահանա էր, յոթ դուստրերից մեկն էր։ Ելք 2:18-ում () Յեթրոն հիշատակվել է նաև որպես Ռուիլ, իսկ Դատավորների գրքում ()՝ Հոբաբ: Հոբաբը նաև Յեթրոյի որդու անունն է համար 10:29-ում ():

### Մովսեսի ամուսնությունը Սեպֆորայի հետ
Երբ իսրայելացիները (հրեաներ) Եգիպտոսում գերի էին, Մովսեսը սպանել էր մի եգիպտացու, որը հարվածել էր հրեայի, որի համար փարավոնը ցանկացել էր սպանել Մովսեսին: Ուստի Մովսեսը փախել էր Եգիպտոսից Միդիան: Մի օր, երբ նա հոր մոտ էր, Յեթրոյի դուստրերը եկել էին արածեցնելու իրենց հոր հոտերը: Այդ ժամանակ այլ հովիվներ էլ են եկել և աղջիկներին հեռացրել, որպեսզի նախ իրենց հոտերը արածեցնեն: Մովսեսը պաշտպանել է աղջիկներին և արածեցրել նրանց հոտերը: Երբ վերադարձել են տուն, հայրը հարցրել է նրանց. «Այդ ինչպե՞ս է, որ այսօր այդքան վաղ եկաք տուն»: Աղջիկները պատասխանել են. «Մի եգիպտացի մեզ փրկել է անծանոթ հովիվներից, նա նույնիսկ ջուր է քաշել մեզ համար և հոտը խմեցրել»: «Ուրեմն որտե՞ղ է նա», հարցրել է նրանց Յեթրոն: «Ինչո՞ւ բաց թողեցիք այդ մարդուն: Հրավիրեք նրան ճաշելու»: Աայնուհետև Յեթրոն Սեպֆորային տվել է կնության Մովսեսին ()thumb|Յեթրոյի դուստրերը՝ Թեոֆիլ Համելը, մոտ 1850 թվական
### Միջադեպ պանդոկում
Այն բանից հետո, երբ Աստված Մովսեսին հրամայել էր վերադառնալ Եգիպտոս՝ իսրայելացիներին ազատելու համար, Մովսեսը վերցրել էր կնոջն ու որդիներին և ճանապարհ ընկել։ Ճանապարհին նրանք գիշերել են մի պանդոկում, որտեղ Աստված եկել էր Մովսեսին սպանելու: Սեպֆորան արագ թլփատել է իր որդուն սուր քարով և խեժով դիպել Մովսեսի ոտքերին՝ ասելով. «Անշուշտ դու իմ արյան ամուսինն ես»: Այնուհետև Աստված հանգստացրել է Մովսեսին (): Հատվածի մանրամասները անհասկանալի են և հանդիսանում են քննարկման առարկա:thumb|ձախից|Միրիամն ու Ահարոնը բողոքում են Մովսեսից, նկար՝ Աստվածաշնչից և նրա պատմությունից, որը շարադրված է «Հազար դաս նկարներով» գրքում (1908 թվական)։

### Ելք
Այն բանից հետո, երբ Մովսեսին հաջողվել էր իսրայելացիներին դուրս բերել Եգիպտոսից և հաղթել Ամալեկին, Յեթրոն եկել էր՝ Սինա անապատում գտնվող հրեաների բանակատեղին՝ իր հետ բերելով Սեպֆորային և նրանց երկու տղաներին՝ Գերշոմին և Եղիազարին: Աստվածաշունչը չի ասում, թե երբ են Սեպֆորան և նրա տղաները կրկին միացել Յեթրոյին, միայն նշում է, որ նրա՝ Աստծո գործերի մասին իսրայելացիների համար լսելուց հետո, Յեթրոն Մովսեսի ընտանիքը բերել է նրա մոտ: 
#### 12 Համարներ
Մովսեսի կինը «12 Համարներում»-ում () կոչվում է «Կուշիտ կին»: Մեկնաբանությունները տարբեր են նրա մասին, թե արդյո՞ք այս «Կուշիտ կին»-ը նույնն էր, ինչ Սեպֆորան, թե մեկ այլ կին, և արդյոք նա ամուսնացած էր նրանց հետ միաժամանակ, թե ոչ: Պատմության մեջ Ահարոնը և Միրիամը քննադատում են Մովսեսի ամուսնությունը Կուշիտ կնոջ հետ: Այդ քննադատությունը դուր չի գալիս Աստծուն, որը պատժում է Միրիամին ծարաաթով (հաճախ բացատրվում է որպես բորոտություն): Կուշիտները սերում էին Աֆրիկայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Կուշից (Նուբիայից) կամ արաբներից։ Քամի որդիները, որոնց մասին նշվում է Ծննդոց գրքում, նույնականացվել են Աֆրիկայի (Եթովպիա, Եգիպտոս, Լիբիա), Լևանտի (Կանահան) և Արաբիայի ազգերի հետ: Միդիանացիները հետագայում երբեմն ոչ աստվածաշնչյան աղբյուրներում պատկերվում էին որպես մուգ մաշկ ունեցողներ և կոչվում էին Կուշիմ, որը հրեական բառ է և կիրառվում է մուգ մաշկ ունեցող աֆրիկացիների համար: Մեկ այն մեկնաբանությունն այն է, որ կինը Սեպֆորան է, և որ նրան իր գեղեցկության պատճառով կոչել են Կուշիտ, թեև նա միդիանացի էր:

Հրեական ընթերցման ավանդույթները Մովսեսի կնոջ նկարագրությունը արտասանում են որպես «կուշիտ»՝ նշանակելով «Կուշիտ կին»: Այնուամենայնիվ, Սամարիական Հնգամատյանի բանավոր ընթերցման ավանդույթը Մովսեսի կնոջ նկարագրությունը արտասանում է որպես «կաաշեթ», որը թարգմանվում է «գեղեցիկ կին»:

«Կուշիտ կին» դարձել է «Αἰθιόπισσα» հունական Սեպտուագինտում (3-րդ դ. մ.թ.ա.) և «Aethiopissa» լատինական Վուլգաթա Աստվածաշնչում (4-րդ դ.):[thumb|ձախից|Սեպֆորա, դետալ [Սանդրո Բոտիչելլի|Սանդրո Բոտիչելլիի «Մովսեսի երիտասարդությունը» կտավից, մոտ 1480 թվական]]

## Դրուզյան կրոնում
Դրուզյան կրոնում Սեպֆորայի հայրը ՝ Յեթրոն, ընդունվում էր որպես բոլոր դրուզների հոգևոր հիմնադիրը, գլխավոր մարգարեն և նախահայրը: Մովսեսին թույլատրվեցլ է ամուսնանալ Սեպֆորայի հետ այն բանից հետո, երբ նա օգնել է փրկել Յեթրոյի դուստրերին և նրանց հոտը մրցակից հովիվներից: Այնպիսի նշանավոր դրուզներ, ինչպիսիք են Ամալ Նասեր ադ-Դինը և Սալման Թարիֆը, որը նշանավոր դրուզ շեյխ էր, կարծիք են հայտնել, որ դա դրուզներին ամուսնության միջոցով կապում էր հրեաների հետ: Այս տեսակետը օգտագործվել է իսրայելցի հրեաների և դրուզների միջև հատուկ հարաբերությունները ներկայացնելու համար:

## Գրականության և արվեստի մեջ
Ինչպես աստվածաշնչյան շատ այլ նշանավոր կերպարներ, Սեպֆորան պատկերված է արվեստի մի քանի գործերում։ 

1913 թվականի Մարսել Պրուստի «Կորուսյալ ժամանակի որոնումներում» պատմվածքում Սվանան ապշած էր իր ապագա կնոջ՝ Օդետայի նմանությունից Սանդրո Բոտիչելիի «Սիքստինյան մատուռ»-ի որմնանկարում պատկերված Սեպֆորայի կերպարին, և այդ խոստովանությունը կատալիզատոր էր նրա մոլուցքի համար:

Սեպֆորան հաճախ հայտնվում է արդյունքի հետ կապված դրամաներում: Օրինակներ են «Տասը պատվիրանները» (1956 թվական), «Եգիպտոսի արքայազնը» (1998 թվական) և «Ելք. Աստվածներ և Թագավորներ» (2014 թվական) ֆիլմերը: Մարեկ Հոլտերի «Սեպֆորա, Մովսեսի կինը» (2005 թվական) վեպի գլխավոր հերոսուհին է եղել:

## Գրականություն
*Pardes, Ilana (1992). "Zipporah and the Struggle for Deliverance" in *Countertraditions in the Bible: A Feminist Approach*. Cambridge: Harvard University Press.
*
*Moses and the Kushite Woman: Classic Interpretations and Philo’s Allegory, thetorah.com

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան կերպարներ
Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Կատեգորիա:Կին և կրոն
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս
Կատեգորիա:Հին Կտակարան
Կատեգորիա:Հին Կտակարանի անձինք
Կատեգորիա:Հուդայականություն