Լեռնանցք (մուլտֆիլմ)

**«Լեռնանցք»** (ռուս.՝ «Перевал»), խորհրդային գիտաֆանտաստիկ մուլտֆիլմ, ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Տարասով։ Կիր Բուլիչովի «Գյուղ» վեպի առաջին մասի էկրանավորումը: Ֆիլմում հնչել է Ալեքսանդր Գրադսկու «Թատրոն» երգը՝ Սաշա Չոռնիի բանաստեղծությունների հիման վրա։

## Սյուժե
Գալակտիկայի ոչ մոտ հատվածում անմարդաբնակ մոլորակի վրա վթարային վայրէջք է կատարել երկրի «բևեռ» գիտահետազոտական տիեզերանավը: Քանի որ վայրէջքը վթարային է եղել, նավի վրա ճառագայթման արտահոսք է տեղի ունեցել, և անձնակազմի ողջ մնացած անդամները ստիպված են եղել շտապ հեռանալ անվտանգ տարածություն: Քանի որ նրանք շտապում էին հեռանալ, ժամանակ չունեին իրենց հետ վերցնել շատ անհրաժեշտ իրեր (զենք, սնունդ և այլն):

Փրկվածները նավից անվտանգ հեռավորության վրա բնակավայր են հիմնել։ Քաղաքակրթությունից 17 տարի կտրված լինելով արդյունքում նրանք ստիպված են եղել սովորել մոլորակի վրա գոյատևելու մինչջրհեղեղյան եղանակները: Որպես զենք տեղական գիշատիչների դեմ, նրանք օգտագործում էին դանակներ, աղեղներ և նետեր, որոնք միշտ չէ, որ օգնում էին: Բայց, չնայած դրան, ավագ սերունդն անընդհատ կրտսեր սերնդին պատմում էր երկրի մասին և այն մասին, որ այնտեղ՝ լեռնանցքից այն կողմում, կա մի նավ, որում "նրանց փրկությունն է"։ Երեք անգամ հետախուզական արշավախմբեր ուղարկվեցին նավ, որոնք տեղի բուսական և կենդանական աշխարհի պատճառով, ինչպես նաև այն պատճառով, որ լեռնանցքն ինքնին շատ կտրուկ էր, անհաջող ավարտ ունեցան:

Գլխավոր հերոսը՝ երիտասարդ Օլեգը, այս գյուղից բացի այլ բան չի հիշում, քանի որ վայրէջքի ժամանակ երեխա էր։ Նա ապրում էր մոր հետ: Անցյալի հիշողությունը ծնողների լուսանկարն է, որտեղ հայրը պատկերված է համազգեստով,  իսկ մայրը  սարաֆանով: Եկավ մի օր, երբ որոշում կայացվեց նոր  արշավախմբով նավ ուղարկել, բայց այս անգամ երիտասարդ սերնդից, քանի որ այն աճել է այս պայմաններում և զգալիորեն ավելի դիմացկուն է: Օլեգը, իր ընկերների ՝ Դիկի և Մարիանայի հետ, գիտնական Թոմասի ղեկավարությամբ, առաջ են շարժվում Դեպի "Բևեռ"։ Նրանց հետևից կապվում է տեղական ընտելացված կենդանին, որը կոչվում է "այծ" ՝ իր արձակած ձայների պատճառով։

Ճանապարհին նրանք գտնում են նախորդ արշավախմբի հետքերը, որը գլխավորում եղել էր Ուայթկուսը ՝ Թոմասի մահացած ընկերը։ "Այծը" լքում է նրանց ՝ հասցնելով ուտել նրանց պաշարները, և Դիկը մտադիր է սպանել կենդանուն մսի համար, Բայց Մարիանան կանգնեցնում է նրան։ Օլեգը ժայռի հատակին սունկ է նկատում և փորձում է պոկել դա, բայց ընկնում է։ Թոմասը փրկում է նրան, զոհելով սեփական կյանքը։ Դիկն ուզում է վերադառնալ, բայց, այնուամենայնիվ, տղաները շարունակում են ճանապարհը։ Վերջապես նրանք անցնում են լեռնանցքը և հասնում նավ։ Մտնելով "բևեռ" ՝ եռյակը սկսում է անել այն ամենը, ինչ իրենց հրամայվաց էր։ Պարզվում է, որ նավի վրա կան վայրէջքի նավակներ, բայց վայրէջքի ժամանակ վնասվել է դրանց հոսանքի կենտրոնը, ուստի դրանք չեն կարողացել օգտագործել: Տղաները գտնում են սննդի պահեստ և իրենց կյանքում առաջին անգամ համտեսում երկրային սնունդը, չիմանալով դրանց անունները:

Այնուհետև Օլեգը գտնում է այն տնակը, որտեղ ապրում էր իր ընտանիքը և աստիճանաբար հիշում մոռացված մանկության որոշ մանրամասներ: Այնտեղ նա գտնում է իր օրորոցը, որի մեջ պառկում էր մանկության տարիներին, և հոր համազգեստը։ Օլեգը հագնում է համազգեստը և գտնում հորը պատկանող պայթուցիկը։ Այն փորձելուց հետո Օլեգը հասկանում է, որ իրենք այժմ ավելի արժանի զենք ունեն, քան դանակներն ու նետերը, և ապահովիչ օգնությամբ փրկում է "բևեռից" դուրս մնացած Դիկին և Մարիանային հսկա մողեսից։

Այնուհետև տղաները գտնում են ռադիոապառատ, և Օլեգը պատահաբար միացնում է այն: Նրանք շատ ձայներ են լսում։ Մարիանան և Դիկը Օլեգին խնդրում են պատասխանել այս ձայներին, որպեսզի պատմեն "բևեռի" մասին, բայց Օլեգը չգիտեր, թե ինչպես են օգտագործվում սարքավորումները: Այնուհետև նա որոշում է նավից բոլոր գրքերը գյուղ տեղափոխել՝ ռադիո սարքավորումները օգտագործելու համար, վերադառնալ նավ և վերջապես ազդանշան ուղարկել Երկիր։ Տղաները "բևեռից" վերցնում են անհրաժեշտ ամեն ինչ և հետ են վերադառնում։  Ճանապարհին նրանք նկատում են "այծ", որը պարզվել է, որ էգ է և հասցրել է սերունդ ունենալ։ Կենդանին և նրա ձագերը, նավից սնունդ էին ձգում և հետևում գյուղի երեխաներին։

## Ստեղծողներ

## Դերերը հնչեցրին
* Ալեքսանդր Կայդանովսկի - հեղինակ
* Վասիլի Լիվանով - Բորիս "Հին"
* Ալեքսանդր Պաշուտին - Թոմաս
* Ալինա Պոկրովսկայա - Մայրիկ
* Գրիշա Սեմենիխին - Օլեգ
* Ալեքսանդր Նիկոլաև - Դիկ
* Նինա Գորենբեյն - Մարիանա

## Ստեղծում
Մուլտֆիլմի վրա աշխատել են Գիտությունների երկու դոկտորներ՝ Կիր Բուլիչովը (պատմական) և Անատոլի Ֆոմենկոն (ֆիզիկամաթեմատիկական)։ Ուստի ռեժիսոր Տարասովն ասել է. «Գիտությունների դոկտորներն աշխատում են ինձ համար»։ Մաթեմատիկոս Անատոլի Ֆոմենկոն, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես «նոր ժամանակագրության» հեղինակ, հանդես է եկել որպես գրաֆիկական նկարիչ։ Հետագայում Ֆոմենկոյի պատմական և ժամանակագրական տեսությունները նրան բաժանեցին Բուլիչովի հետ բարիկադների տարբեր կողմեր։

## Կարծիքներ
Կիր Բուլիչովը  ֆիլմից այնքան էլ գոհ չէր:

Գեղարվեստական «Ֆանտաստիկայի աշխարհ» ամսագրում Ա.Գագինսկին և Մ. Զլոբինսկայան «Լեռնանցքը» անվանել են «Բուլիչովի կինոնկարների ամենաառաջատարը» և Այս հեղինակի գրքերի հիման վրա նկարահանված Երեք լավագույն մուլտֆիլմերից մեկը («Երրորդ մոլորակի գաղտնիքը» և «Ալիսի ծննդյան օրը»):

Նատալյա Վենժերը «մեր մուլտֆիլմերը» գրքում «լեռնանցքը» անվանել է Տարասովի երեք լավագույն ֆիլմերից մեկը:

Անդրեյ Շչերբակ - Ժուկովը Ֆիլմի սյուժեն դիտարկում է որպես վայրենությունից դեպի մարդու ներսում անխորտակելի ապրող մշակույթ տանող ճանապարհ և ընդգծում է նկարչի աշխատանքի ճշգրտությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Աղբյուրներ
* Владимир Тарасов: «Анимация» — от слова «душа». Беседовал Андрей Щербак-Жуков, Журнал «Если».
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1980-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1988 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր