Չառևանգված հարսնացուն

**«Չառևանգված հարսնացուն»** (, *Dilwale Dulhania Le Jayenge*, «Ճշմարիտ սիրահարվածը կստանա հարսնացուին» կամ «Խիզախ սիրտը իր հետ կվերցնի հարսնացուին»), հնդկական ռոմանտիկ կատակերգություն, որը նկարահանվել է ռեժիսոր-դեբյուտանտ Ադիտյա Չոպրայի և պրոդյուսեր Յաշ Չոպրայի մասնակցությամբ, թողարկվել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 20-ին բնօրինակ հինդի լեզվով։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Շահրուխ Խանն ու Կաջոլը։ Չոպրայի և Խանի երկրորդ համատեղ ֆիլմն է «Կյանքը վախի ներքո» ֆիլմից հետո։ «Չառևանգված հարսնացուն» ֆիլմը նվաճել է 10 Filmfare Awards մրցանակ (այն ժամանակվա ռեկորդ) և Հնդկաստանի ազգային կինոմրցանակ, ինչպես նաև դարձել է տարվա ամենաշահութաբեր ֆիլմը և Բոլիվուդի ամենահաջողակ ֆիլմերից մեկը՝ համաշխարհային վարձույթում հավաքելով 19 մլն ԱՄՆ դոլար և ստացել «բլոքբասթեր բոլոր ժամանակների համար» կարգավիճակ։ Ֆիլմը կինոթատրոններում ցուցադրվել է ավելի քան 1000 շաբաթ (գրեթե 20 տարի), վերջին ցուցադրությունը կայացել է 2015 թվականի փետրվարի 19-ին։

## Սյուժե
Ռաջը և Սիմրանը Լոնդոնում ապրող հնդկական սփյուռքի ներկայացուցիչներ են։ Գնահատելով իրենց հնդկական արմատները՝ նրանք տարբեր դաստիարակություն են ստացել։ Սիմրանը մեծացել է փենջաբի էմիգրանտ Չոուդհարի Բալդև Սինգհի ընտանիքում, որը փոքր կապիտալ է կուտակել հայրենիքից հեռու, բայց հավատարիմ է իր երկրին, նրա սովորույթներին ու ավանդույթներին։ Սիմրանը երազում է հանդիպել մի մարդու հետ, ում կսիրի և կցանկանա ապրել նրա հետ մնացած ամբողջ կյանքում։ Նրա մայրը՝ Լաջոն, փորձում է զգուշացնել իր դստերը՝ ասելով, որ նրա երազանքները լավ են, բայց պետք չէ կուրորեն հավատալ, որ դրանք անպայման կիրականանան կյանքում։ Բալդև Սինգհը Հնդկաստանից նամակ է ստանում իր վաղեմի ընկերոջից՝ Աջիտից, ոը ցանկանում է պահել երդումը, որը նրանք տվել են միմյանց 20 տարի առաջ, այն է՝ ամուսնացնել իրենց երեխաներին, երբ նրանք մեծանան։ Սիմրանը հիասթափված է այս լուրից, քանի որ նա չի ցանկանում ամուսնանալ անծանոթ մարդու հետ։

Ռաջի հայրը լիբերալ տրամադրությունների տեր մարդ է։ Ռաջը համալսարանում քննությունները ձախողում է, սակայն նրա հայրը հպարտանում է նրանով, քանի որ անցյալում իրենց ընտանիքում դեռ ոչ ոք չի սովորել համալսարանում։ Ռաջը հարցնում է, թե արդյոք կարող է ընկերների հետ արձակուրդին գնալ Եվրոպա, հայրը համաձայնում է։ Սիմրանին իր ընկերուհին հրավիրում են մեկնելու գնացքով շրջագայության Եվրոպայում։ Սիմրանը հորը խնդրում է թույլ տալ այդ կատարել ուղևորությունը, քանի որ դա իր միակ հնարավորությունն է՝ ամուսնությունից առաջ աշխարհը տեսնելու համար։ Բալդև Սինգհը համաձայնում և թողնում է դստերը, սակայն խնդրում է նրան հուսախաբ չանել իրեն, Սիմրանը խոստանում է։

Եվրոպայում ուղևորության ընթացքում Ռաջը և Սիմրանը ծանոթանում և սիրահարվում են միմյանց։ Իմանալով Սիմրանի սպասվող հարսանիքի մասին՝ Ռաջը գնում է Հնդկաստան, որպեսզի փորձի դուր գալ նրա ծնողներին և ամուսնանալ նրա հետ։ Մի շարք զվարճալի իրավիճակներից հետո Ռաջին հաջողվում է հասնել ծնողների համաձայնությանը և իր հետ տանել հարսնացուին։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Ադիտյա Չոպրա
* Պրոդյուսերներ՝ Յաշ Չոպրա, Պամելա Չոպրա, Ուդայ Չոպրա, Մահեն Վակիլ 
* Սցենարիստներ՝ Ադիտյա Չոպրա, Ջավեդ Սիդդիկի
* Օպերատոր՝ Մանմոհան Սինգհ
* Նկարիչներ՝ Շարմիշտա Ռոյ (բեմադրող նկարիչ), Մանիշ Մալհոտրա (հագուստների նկարիչ), Կարան Ջոհար (հագուստների նկարիչ)
* Մոնտաժող՝ Կեշավ Նայդու
* Խորեոգրաֆներ՝ Սարոջ Խան, Ֆարա Խան («Ruk Ja O Dil Deewane»)

## Արտադրություն
Յաշ Չոպրան որոշել է ռեժիսորական նորամուտը վստահել իր որդուն՝ Ադիտյա Չոպրային, որը նախքան այդ աշխատել էր որպես ռեժիսորի օգնական և պրոդյուսեր իր հոր մոտ։ Ադիտյա Չոպրան ֆիլմը նկարահանել է՝ ամբողջությամբ ելնելով իր ճաշակից։ Յաշ Չոպրան չի միջամտում ռեժիսորական աշխատանքին և չի տեսել հիմնական մասերը նախքան նկարահանումների ավարտը։

Ֆիլմը առաջիններից էր այն ֆիլմերից, որոնք բարձրացնում էին արտասահմանում հնդկական սփյուռքի կյանքի թեման և նախատեսված էին Արևմուտքի հարավասիական սփյուռքի համար։ Հետագայում այս միտմանը հետևել են բազմաթիվ ֆիլմեր՝ «Խաբված հույսեր» (1997), «Ե՛վ տխրության, և՛ ուրախության մեջ» (2001), «Կգա՞ վաղը, թե՞ ոչ» (2003), «Սալամ Նամաստե» (2005), «Երբեք մի ասա՝ մնաս բարով» (2006)։

Սկզբում ռեժիսոր Ադիտյա Չոպրան մտածում էր Թոմ Քրուզին հրավիրել որպես գլխավոր դերակատար, քանի որ ցանկանում էր, որ դա լիներ հնդկա-ամերիկյան ֆիլմ, սակայն հայրը նրան համոզել է հրաժարվել այդ մտքից, որը չէր ցանկանում հրավիրել արտասահմանյան աստղի։ Չոպրան գլխավոր դերն  առաջարկել է Սաիֆ Ալի Խանին, սակայն նա հրաժարվել է։ Այդ ժամանակ Չոպրան ընտրել է Շահրուխ Խանին, որը նույնպես սկզբում հետաքրքրված չէր ֆիլմի ռոմանտիկ բնույթի պատճառով։ Ի վերջո, Չոպրան համոզել է նրան, ինչի համար դերասանը չի դադարում շնորհակալություն հայտնել նրան։ Կնոջ գլխավոր դերի համար Չոպրան հրավիրել է Կաջոլին։ Մինչ այդ դերասաններն արդեն միասին նկարահանվել էին «Խաղ մահվան հետ» (1993) և «Կարան և Արջուն» (1995) ֆիլմերում։

Առաջինը նկարահանվել է Կաջոլի մասնակցությամբ «Na Jaane Mere» («Ho Gaya Hai Tujhko to Pyar Sajna») երգի տեսարանը։ Գլխավոր հերոսների Եվրոպայում ուղևորության տեսարանների նկարահանումները կատարվել են հիմնականում Շվեյցարիայում, այդ թվում՝ Զենենում (երկաթուղային կայարանի և կամրջի տեսարանները, Մոնտբովոնում (եկեղեցու տեսարան) և Գշտադ գյուղում («Zara Sa Jhoom Loon Main» երգի տեսարան)։ Շատ տեսարաններ նկարահանվել են Լոնդոնում և Հնդկաստանում։

Պարուսույցն ի սկզբանե եղել է Խան Սարոջը, սակայն Չոպրայի հետ տարաձայնությունների պատճառով նկարահանումների ավարտին նրան փոխարինել է Ֆարա Խանը։ Վերջինս բեմդրել է «Ruk Ja O Dil Deewane» պարը։ Ֆիլմի բեմադրող նկարիչ եղել է Շարմիշտա Ռոյը, իսկ կոստյումների համար պատասխանատու էր Մանիշ Մալհոթրան՝ Կարան Ջոհարի օգնությամբ։

Ֆիլմի անվանումը (*Dilwale Dulhaniya Le Jayenge*) առաջարկվել է դերասանուհի Կիրոն Կհերի կողմից և վերցված է ռեժիսոր Աշոկ Ռոյի և պրոդյուսեր Ն. Ն. Սիպիի «Ակամա ինքնակոչներ» ֆիլմի «Le Jayenge Le Jayenge» երգից։ Շահրուխ Խանի կերպարը ֆիլմի ողջ ընթացքում երգում է այս երգի կարճ հատվածներ։ «Չառևանգված հարսնացուն» համարվում է միակ ֆիլմը, որի վերնագիրը վերցված է երգից։

Նկարահանումների ավարտից հետո Չոպրան հոլիվուդյան կինոարտադրության ոճով վավերագրական ֆիլմ է նկարահանել նկարահանումների ընթացքի մասին, ինչը նախկինում չէր արվել հնդկական կինոարտադրության ոլորտում։ *The Making of DDLJ* ցուցադրվել է *Doordarshan* ալիքով «Չառևանգված հարսնացուն» ֆիլմի պրեմիերայից երկու օր առաջ։ «Չառևանգված հարսնացուն» դարձել է *Yash Raj Films* կինոստուդիայում նկարահանված առաջին բոլիվուդյան ֆիլմը։ Ֆիլմը թողարկվել է *Dolby Digital 5.1* ձայնով, որը Հնդկաստանում բոլորովին նոր էր այդ ժամանակ։

## Սաունդթրեք

All Music-ից Բհասկեր Գուպտան գրել է, որ սաունդթրեքը լավագույնն էր Ջատինի և Լալիտի կարիերայում, և այն անվանել է հնդկական կինոյում սաունդթրեքների հինգերորդ ալիքի սկիզբ։

Ալբոմը թողարկվել է 1995 թվականի հուլիսի 25-ին և դարձել է տարվա ամենավաճառվող բոլիվուդյան սաունդթրեքը։ «Planet Bollywood»-ի վարկածով զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը բոլիվուդյան 100 մեծագույն սաունդթրեքների ցանկում, իսկ 2005 թվականին զբաղեցրել է բոլոր ժամանակների հինդի-սաունդթրեքների ցանկի առաջին հորիզոնականը BBC ասիական ցանցի օգտատերերի առցանց քվեարկության արդյունքում։

Ֆիլմից «Mehndi Laga Ke Rakhna»  հարսանեկան երգը հիթ է դարձել, այն մինչ օրս նվագում են հարսանիքների ժամանակ, հատկապես հարավասիական սփյուռքներում։

## Արձագանքներ
«Չառևանգված հարսնացուն» արժանացել է քննադատների դրական արձագանքների և ամբողջ աշխարհում հաջողություն է ունեցել հանդիսատեսի շրջանում։ Վարձույթում հավաքելով 1,06 մլրդ INR (17 մլն դոլար) Հնդկաստանում և 160 մլն INR (2,6 մլն ԱՄՆ դոլար) արտասահմանում՝ այն դարձել է Հնդկաստանի տարվա ամենահասութաբեր ֆիլմը և 1990-ականների երկրորդ ամենահասութաբեր ֆիլմը («Ո՞վ եմ ես քեզ համար» ֆիլմից հետո), ի վերջո, դառնալով բոլոր ժամանակների խոշորագույն բոլիվուդյան հիթերից մեկը։ Հաշվի առնելով ինֆլյացիան՝ «Չառևանգված հարսնացուն» ենթադրաբար ներառված է հինդիով ամենահասութաբեր ֆիլմերի հնգյակում։

*Allmovie*-ից Թոմ Վիկը իր գրախոսականում գրել է. «Շատ գեղեցիկ ֆիլմ է։ Հազվագյուտ օրինակ է, երբ կանխատեսելի սյուժեով երեքժամյա ֆիլմը հաճելի է դարձնում դիտման յուրաքանչյուր րոպեն»։ *Salon.com*  կայքից Չարլզ Թեյլորը նշել է. «Ֆիլմը ագրեսիվ է և նուրբ, կոշտ և նազելի, էլեգանտ և պարզունակ՝ հմտորեն համատեղելով ավանդական տարրերը ժամանակակիցների հետ։ Ես կարծում եմ, որ դա ժանրի դասական նմուշ է»։ *Planet Bollywood*-ից Ավինաշ Ռամչանդանին ֆիլմին տվել է 10-ից 9 միավոր և գրել է, որ «Ադիտա Չոպրան նկարահանել է ֆիլմ, որը, հավանաբար, կդիտեն երկար տարիներ», ինչը հաստատում է գտել ֆիլմի՝ վարձույթում գտնվելով առնվազն 1000 շաբաթ (ավելի քան 19 տարի) անընդմեջ, ինչը նշվել է 2014 թվականի վերջին։ Անուպամա Չոպրան ֆիլմն ընդգրկել է «Բոլոր ժամանակների լավագույն 20 հինդի-ֆիլմերի» ցանկում և նշել է. «Հնարավոր է, որ արդիականության հետ նահապետական ավանդույթների հմուտ միավորման շնորհիվ ֆիլմը հաջողություն ունի բոլոր հանդիսատեսների մոտ՝ հնդկական սփյուռքի և տեղի հանդիսատեսի մոտ։ Կամ գուցե սա Շահրուխ Խանի և Կաջոլի էկրանային զույգի մոգությունն է»։ 2004 թվականին «Հնդկաստանի կինո»-ի շրջանակներում ԱՄՆ-ում տեղի ունեցած շրջագայության ժամանակ ֆիլմը ճանաչվել է «հնդկական կինոյի կերպարը փոխող»։ Նույն թվականին *The Malay Mail*-ից Meor Shariman-ը գրել էր, որ «ֆիլմը պետք է դիտի Բոլիվուդով հետաքրքրվող յուրաքանչյուր ոք»։

«Չառևանգված հարսնացուն» հինդիով երեք ֆիլմերից մեկն է, որոնք ընդգրկված են «1001 ֆիլմ, որը դուք պետք է դիտեք» ցանկում («Մայր Հնդկաստան» և «Պատ» ֆիլմերի հետ միասին), բրիտանական կինոդիտուտի վարկածով զբաղեցնում է 12-րդ տեղը «Բոլոր ժամանակների հնդկական լավագույն ֆիլմերի» ցանկում և ընդգրկվել է Հնդկաստանի կինովարձույթի «Բոլոր ժամանակների հինդի-կինոյի խոշորագույն բլոկբաստերները» ցանկում։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
;Հնդկաստանի ազգային կինոմրցանակ (1997)
* Լավագույն ֆիլմ՝ ստեղծված օգտակար ժամանցի (Յշ Չոպրա, պրոդյուսեր)

;*Filmfare Awards* 41-րդ մրցանակաբաշխություն (1996)

*Մրցանակներ*
* Լավագույն ֆիլմ
* Լավագույն ռեժիսոր – Ադիտյա Չոպրա
* Տղամարդու լավագույն դերակատարում – Շախրուխ Խան
* Կնոջ լավագույն դերակատարում – Կաջոլ
* Երկրորդ պլանի կնոջ լավագույն դերակատարում – Ֆարիդա Ջալալ
* Լավագույն կատակերգական դեր – Անուպամ Կխեր
* Տղամարդու լավագույն վոկալ կադրից դուրս – Ուդիտ Նարայան, «Mehndi Laga Ke Rakhna» երգի համար
* Երգի լավագույն տեքստ – Անանդ Բաքշի, «Tujhe Dekha To» երգի համար
* Լավագույն սցենար – Ադիտյա Չոպրա
* Լավագույն երկխոսություն – Ադիտյա Չոպրա, Ջավեդ Սիդիկի

«Չառևանգված հարսնացուն» ֆիլմը ռեկորդ է սահմանել իր ժամանակի համար՝ ստանալով 10 *Filmfare Awards* մրցանակ։ Այն նաև եղել է երկրորդ ֆիլմը «Սուրբ» ֆիլմից հետո (1965), որը նվաճել է 4 գլխավոր մրցանակները (լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր, լավագույն դերասան և լավագույն դերասանուհի)։

*Անվանակարգեր*
* Երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դերակատարում – Ամրիշ Պուրի
* Տղամարդու լավագույն վոկալ կադրից դուրս – Կումար Սանու, «Tujhe Dekha To» երգի համար
* Ֆիլմի երգի լավագույն տեքստ – Անանդ Բաքշի, «Ho Gaya Hai Tujhko To Pyar Sajna» երգի համար (երկրորդ անվանակարգ)
* Լավագույն կոմպոզիտոր – Ջատին և Լալիտ

## Ժառանգություն
Ստեղծվել են ֆիլմի բազմաթիվ նմանակումներ (ոճով և սուժեով), գլխավորապես 1990-ական թվականներին։

*Yash Raj Films* կինոստուդիան նախկինում հայտնի էր նրանով, որ օգտագործում էր Հնդկաստանի սահմաններից դուրս գտնվող վայրեր իր ֆիլմերում item-համարների համար։  Ֆիլմն ստեղծել է սյուժեում արտասահմանում ապրող հնդկական սփյուռքին նվիրված սյուժեներ ներկայացնելու թրենդ։ Հենց արտասահմանն է դարձել այլ ֆիլմերի սյուժեի մաս։ Ֆիլմը դարձել է հինդիով առաջին բլոքբաստերը, որի գլխավոր հերոսները հնդիկներն էին, որոնք ապրում էին Հնդկաստանից դուրս։ Դա օգնել է ստեղծել Սփյուռքի կինոշուկան՝ որպես արդյունաբերության համար եկամտի կենսական աղբյուր, և այդ շուկան համարվում էր ավելի ապահով ֆինանսական ներդրում, քան Հնդկաստանի կինոշուկան ։

Առանցքային տեսարանը, որտեղ գլխավոր հերոսուհին վազում է, որպեսզի հասցնի բարձրանալ շարժվող գնացք, իսկ հերոսը ձեռքը մեկնում է նրան, կրկնել են «Երբ մենք հանդիպեցինք», «Թիկնապահ», Chalo Dilli, «Այս խենթ երիտասարդությունը» և «Չեննայի ճեպընթաց» ֆիլմերում։ «Միլիոնատերը ետնախորշից» ֆիլմում նույնպես կա նման տեսարան գնացքով և պարային տեսարան «Jai Ho» երգի ներքո նույն կայարանում, ինչպես բնօրինակում։

«Չառևանգված հարսնացուն» դարձել է ամենաերկար ցուցադրված ֆիլմը երկրում և աշխարհում։ Այն մինչ այժմ ցուցադրվում է *Maratha Mandi* կինոթատրոնում, ինչը գերազանցել է «Վրեժ և օրենք» ֆիլմի ռեկորդը, որը հինգ տարվա ընթացքում ցուցադրվել է *Minerva* կինոթատրոնում, որտեղ երեք տարի ցուցադրվել է «Մեծ Մոնղոլ» ֆիլմը։ Հանդիսատեսի շարքերում հաճախ լինում են մարդիկ, որոնք ֆիլմը դիտել են 50 կամ ավելի անգամ, բայց դեռ ծափ են տալիս, քաջալերում, երկխոսություններ ասում ու երգում, ինչը համեմատելի է «Ռոքի Հորորի սարսափների շոուն» ֆիլմի հետ, որը դարձել է ԱՄՆ-ում ամենաերկար ցուցադրված ֆիլմը։

2006 թվականին նկարահանող խմբի անդամները հրավիրվել են ընթրիքի Մումբայում Շվեյցարիայի գլխավոր հյուպատոսության և Շվեյցարիայի զբոսաշրջության նախարարության կողմից, որպեսզի տոնեն ֆիլմի 500-րդ շաբաթը՝ դրա թողարկումից ի վեր։ 2010 թվականին *Yash Raj Films* ստուդիան համաձայնագիր է ստորագրել Հնդկաստանի և Շվեյցարիայի տուրիստական գործակալությունների միջև «YRF Enchanted Journey» անվանումով զբոսաշրջային փաթեթ տրամադրելու մասին, որը Շվեյցարիայի այցելուներին թույլ կտա դիտել *Yash Raj* հայտնի ֆիլմերի համար օգտագործված նկարահանումների վայրերը, ներառյալ «Չառևանգված հարսնացուն»։

Երբ 2011 թվականի սկզբին կինոթատրոնների գործադուլը սպառնում էր ֆիլմի անխափան ցուցադրությանը, պրոդյուսեր Յաշ Չոպրան կապ է հաստատել կինոթատրոնների սեփականատերերի հետ, որպեսզի նրանք շարունակեն ցուցադրությունը՝ հույս ունենալով, որ ֆիլմը կմնա ընդհուպ մինչև 1000-րդ շաբաթ, և այդ ցուցանիշը հաղթահարվել է 2014 թվականի դեկտեմբերին։ Այդ կապակցությամբ Շահրուխ Խանը, Կաջոլը և ռեժիսոր Ադիտա Չոպրան դեկտեմբերի 12-ին մասնակցել են երկրպագուների հետ կենդանի զրույցի և պաշտոնական միջոցառման կինոթատրոնում։ Նույն օրը նրանք թողարկել են ֆիլմի ստեղծման մասին Ադիտյա Չոպրայի կողմից գրված գրքի նվերային հրատարակումը։ Ֆիլմի ցուցադրությունն ավարտվել է 1009-րդ շաբաթում, սակայն որոշ ժամանակ անց որոշվել է այն վերականգնել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Չառևանգված հարսնացուն» ֆիլմը *Yash Raj Films* կինոընկերության կայքում

Կատեգորիա:1995 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հինդի լեզվով ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հնդկական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հնդկական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հնդկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:1990-ականների հինդի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հայր-դուստր հարաբերությունների մասին