Գաբրիել-Ալբերտ Օրիե

**Գաբրիել-Ալբերտ Օրիե**, (, ) 19-րդ դարավերջի ֆրանսիացի գրող, բանաստեղծ, արվեստի քննադատ և տեսաբան։

## Կենսագրություն
Գաբրիել Օրիեն Շատորու համայնքի մի նոտարի որդի է: Նա 1883 թվականին եկավ Փարիզ՝ իրավաբանական բաժնում ուսանելու նպատակով, սակայն վերջում խորապես տարվեց արվեստով և գրականությամբ։ Նրա անունը Գաբրիել է՝ ինչպես նշված է ծննդյան վկայականում և նաև գերեզմանաքարին՝ Շատորուի գերեզմանատանը (որոշ գրքերում նրա անունը հիշատակում են որպես «Ջորջ», սակայն դա սխալմունք է)։

Նա իր կյանքի ընթացքում հրատարակել է մեկ բանաստեղծական ժողովածու՝ *«Անիծյալ ստեղծագործությունը»*, և մեկ վեպ՝ *«Ծեր»*։ Նրա մայրը հավաքել է նրա գրությունները և 1893 թվականին հրատարակել *«Հետմահու գործեր»* ժողովածուն՝ Ռեմի դը Գուրմոնի  նախաբանով։ Գիրքը ներառում է բանաստեղծությունների ընտրանի, արձակի տեսակներ, մի քանի թատերական գործողություններ, նկարներ, էսքիզներ, մեկ վեպ (*«Այլուր»*), ինչպես նաև արվեստի քննադատության հիմնական հոդվածները, որոնք ստեղծեցին երիտասարդ բերիչոնցու համբավը։

1889 թվականի ապրիլից մինչև սեպտեմբեր ամիսներին նրա գործերը հրապարակվում են *«Պլեադա»* հանդեսում և *«Պատկերված մոդեռնիստը»* ամսագրում գլխավոր խմբագիր էր ՝ իր ընկեր Ժուլիեն Լեկլերկի հետ։ Այդտեղ տպագրվել են քսաներեք համարներ, որոնք ներառում էին, ի թիվս այլոց, Պոլ Գոգենի մի շարք նկարներ և մասնավորապես Վինսենթ վան Գոգի վերաբերյալ առաջին դրական քննադատությունը։

Արվեստի քննադատ և տեսաբան լինելով՝ նա, Ալֆրեդ Վալետի և Լուի-Պիլատ դը Բրին Գաուբաստի ղեկավարությամբ, ինչպես նաև իր ընկեր Ժուլիեն Լեկլերկի հետ, դարձավ «Ֆրանսիայի Մերկյուր» հանդեսի համահիմնադիրներից մեկը, որտեղ հրապարակեց բազմաթիվ հոդվածներ այն ժամանակ դեռ քիչ հայտնի նկարիչների մասին՝ Պոլ Գոգեն, Վան Գոգ, Պյուվի դը Շավանես, Գյուստավ Մորո, Մոնե, Ռենուար, Բերտա Մորիզո։ Սիմվոլիզմի առաջին շրջանի առանցքային դեմքերից մեկը լինելով՝ Օրիեն լայն հանրությանը ներկայացրեց իմպրեսիոնիստներին։ Հեկտոր Թալվարտի խոսքերով՝ նա «*դեկադենտական դպրոցի* ամենանշանակալի գրողներից էր և սիմվոլիզմի խթանողներից մեկը՝ թե՛ գեղանկարչության, թե՛ գրականության մեջ»։

1890 թվականի հունվարին *«Մերկյուր»* հանդեսում Վան Գոգին նվիրված իր հոդվածի հրապարակումից հետո, նկարիչը նրան պատասխանեց երկար նամակով։ Այս երկու մարդկանց միջև տեղի ունեցած այս փոխանակումը 1986 թվականին դարձել է մանրամասն համալսարանական ուսումնասիրության առարկա։

Իր *«Դիմակների երկրորդ գրքում»* (1898) Ռեմի դը Գուրմոնը ընդգծում է Օրիեի արվեստաբանական քննադատության աշխատանքի կարևորությունը․ «Նոր դարաշրջանից ի վեր մենք ունեցել ենք միայն երկու արվեստի քննադատ՝ Օրիեն և Ֆենեոնը․ մեկը մահացել է, մյուսը լռում է։ Որքա՜ն ցավալի է»։

1891 թվականին «Ֆրանսիայի Մերկյուր» հանդեսում նա տվել է սիմվոլիզմի իր սահմանումը․ «Արվեստի գործը, ինչպես հաճելի է ինձ տրամաբանորեն պատկերացնել այն, կլինի իդեիստական, քանի որ, նախ, նրա միակ իդեալը կլինի գաղափարի արտահայտումը։ Երկրորդ՝ սիմվոլիստական, քանի որ այն այդ Իդեան կարտահայտի ձևերի միջոցով։ Երրորդ՝ սինթետիկ, քանի որ այդ ձևերն ու նշանները կգրվեն ընդհանուր ընկալման եղանակով։ Չորրորդ՝ սուբյեկտիվ, քանի որ առարկան երբեք չի դիտվի որպես առարկա, այլ որպես գաղափարի նշան, որը ընկալվում է սուբյեկտի կողմից և հինգերորդ՝  (որպես հետևանք) դեկորատիվ։

Մարսել կատարած ճանապարհորդությունից հետո Գաբրիել Օրիեն վերադարձի ճանապարհին Փարիզում մահացավ որովայնային տիֆի հետևանքով՝ 27 տարեկանում։ Նրա ընկերները ուղեկցեցին դագաղը մինչև Օրլեանի կայարան (որը այսօր Օրսեի թանգարանն է), որտեղից այն գնացքով տեղափոխվեց Շատորու ընտանեկան դամբարանում հողարկավորվելու  համար, Սեն-Դենիի գերեզմանատանը։

## Ժառանգություն
1961 թվականին Պատաֆիզիկայի քոլեջը իր «Անձնական գործեր» շարքի 15-րդ համարը նվիրեց Գաբրիել-Ալբերտ Օրիեին, որը «տարբեր առիթներով զգացել էր սիմվոլիզմի և այն բանի փոխազդեցությունը, ինչը դեռևս պատաֆիզիկա չէր կոչվում»։ Այդ համարում ներառված են հեղինակի բազմաթիվ գրություններ, ինչպես նաև Քոլեջի անդամների կատարած մի շարք ուսումնասիրություններ։
Պատկեր:Gabriel_Albert_Aubrier_-_Les_isolés_-_first_page_Article_on_Vincent_van_Gogh_-_Mercure_de_France,_January_1890.jpg|Գաբրիել Ալբեր Օբրիե․ «Մեկուսացվածները», հոդված Վինսենթ վան Գոգի մասին, Ֆրանսիայի Մերկյուր, 1890թ հունվար
Պատկեր:Vincent_van_Gogh_-_Letter_to_Albert_Aurier_-_9_or_10_February,_1890_-_Van_Gogh_Museum,_Amsterdam.jpg|Վինսենթ վան Գոգ․Շնորհակալական նամակ Ալբերտ Օրիեին, 1890թ փետրվարի 8/9


*

## Գրականություն
* des *Dossiers du Collège de Pataphysique*, numéro consacré à George-Albert Aurier, 96 pages, 1961
* Sophie Monneret, *L'impressionnisme et son époque, dictionnaire international*, Denoël, Paris, 1979 
* Patricia Mathews, *Aurier and Van Gogh : Criticism and Response*, The Art Bulletin, Vol. 68,  (), 
* Pierre Remérand, « Van Gogh, Gauguin et la critique berrichonne » in *Berry magazine*, , été 2002, 
* Pierre Remérand, « Albert Aurier, critique d'art (1865-1892) » in *Personnalités du passé en Région Centre, quatrième rencontre des Académies de la Région Centre, Acte du colloque de Châteauroux*, samedi 13 octobre 2012, .

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Տղամարդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ