Լունա 17

***Լունա-17***, կամ *Ե-8 համար 203* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր Լուսնի մակերևույթին հասցնել ռոբոտացված ամենագնաց։ Արձակվել է 1970 թվականի նոյեմբերի 10-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։ Առաքելության հաջող ավարտի արդյունքում Լուսնի մակերևույթ է իջեցվել Լունոխոդ-1 ռոբոտացված ամենագնացը, որը իր հերթին կատարել է Լուսնի հետազոտություններ ավելին քան 11 ամիս, և ճանապարհորդել Լուսնի մակերևույթով ավելին քան 10 կմ։ 
[left|thumb|[Փոստային նամականիշ նվիրված *Լունա 17*-ին և *[[Լունոխոդ-1]]*-ին]]

*Լունա 17*-ը շարունակեց Խորհրդային Լուսնի հետազոտության տիեզերական ծրագրի հաջողությունները, սկսված *[[Լունա 16]]* և Զոնդ 8 կայններով։ *Լունոխոդ-1*-ը առաջին ռոբոտացված ամենագնացն էր, որի նախագծումը սկսվել էր 1960-ականներին։ Սա խորհրդային նմանատիպ առաջին հաջողությամբ կատարված առաքելությունն էր, ընդամենը մինչ դա կատարվել էր ևս մեկ փորձ, որը վթարվել էր 1969 թվականի փետրվարին։

2010 թվականի մարտին Լունար ռեկոնասաս օրբիտեր սարքը լուսանկարեց *Լունա 17*-ի վայրէջքի վայրը, լուսանկարում երևում են իջեցվող սարքը և ամենագնացի հետքերը։ 2010 թվականի ապրիլին, Ապաչի Փոյնթ աստղադիտարանի աստղագետների թիմը հայտարարեց, որ այս լուսանկարների օգնությամբ հայտնաբերել են մինչ այդ կորսված  *Լունոխոդ-1* ամենագնացը և հաջողությամբ ստացել են լազերային ճառագայթի անդրադարձը սարքից։

## Կայանի կառուցվածք
Լունա 17-ը նախագծվել է Լավոչկինի անվ. բյուրոում, կառուցվածքի նշանակումն էր՝ *Ե-8*։ Այն բաղկացած էր երկու մասերից՝ վայրէջքի հարթակից, և նրա վրա տեղադրված ռոբոտացված ամենագնացից։ Վայրէջքի հարթայի վրա նաև տեղադրված էին երկու թեքահարթակներ, Լունոխոդի մակերևույթ իջեցնելը ապահովելու համար։

Կայանի վրա տեղադրված սարքավորումներով կատարվել է մերձլուսնային տարածության, Լուսնի գրավիտացիոն դաշտի, Լուսնի մակերևույթի կազմության քիմիական վերլուծության հետազոտություններ։ Կայանի վրա տեղադրված տեսախցիկներով նաև կատարվել են Լուսնի նկարահանումներ։

Լունոխոդ սարքը ուներ 756 կգ քաշ, 1,35 մ բարձրություն և 2,15 մ լայնություն։ Նրա անիվներից ամեն մեկը կարող էր կառավարվել անկախ մյուսներից չորս արագություներով, երկու դեպի առաջ և երկու դեպի ետ։ Առավելագույն հնարավոր արագությունը կազմում էր 100 մ/ժ։ Ղեկավարող անձնակազմը գտնվում էր Երկրի վրա, և կազմված էր հինգ օպերատոր-վարորդներից, նրանք ստիպված էին վարել ամենագնացը 5 վայրկյան ուշացումով։ Ամենագնացի վրա տեղադրված գիտական սարքավորումները և շարժիչները սնվում էին արևային մարտկոցներով, որոնք տեղադրված էին բացվող ծածկի վրա, ինչպես նաև քիմիական մարտկոցներով։ *Լունոխոդ-1*-ի վրա տեղադրված էին կոնաձև անտեննա, խիստ ուղղորդված պտուտակավոր ալեհավաք, չորս սպեկտրոմետրներ, ռենտգենյան աստղադիտակ, տիեզերական ճառագայթների գրանցող սարքեր և լազերային անդրադարձիչ (տրամադրված Ֆրանսիայի կողմից):

## Թռիչք
«Լունա 17» կայանը արձակվեց 1970 թվականի նոյեմբերի 10-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։ Այն հաջողությամբ դուրս եկավ Երկրի ուղեծիր։ Կատարված ուղեծրի կարգաբերումից հետո կայանը շարունակեց թռիչքը դեպի Լուսին և առանց խնդիրների դուրս եկավ ուղեծիր նոյեմբերի 15-ին։ 
Երկու ուղեծրի կարգաբերումներից հետո նոյեմբերի 17-ին ժամը 03:46:50-ին կայանը վայրէջք կատարեց Լուսնի 38°17' հյուսիսային երկայնության և 35° արևմտյան լայնության կոորդինատներում, մոտ 2500 կմ Լունա 16-ի վայրէջքի կետից, Անձրևների ծովում։
[left|thumb|[Լեոնիդ (խառնարան)|Լեոնիդ խառնարանը, Լունոխոդ-1-ով վերին ձախ հատվածում]]

## Հետազոտություններ
*Լունոխոդ-1*-ը նախատեսվում էր օգտագործել երեք լուսնային օր, սակայն այն աշխատեց 11 լուսնային օր (322 երկրային օր), և աշխատանքները դադարեցվեցին 1971 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։ Արդյունքում ամենագնացը անցավ ընդհանուր առմամբ 10,54 կմ Լուսնի մակերևույթվ, կատարելով լուսանկարումներ և բազմաթիվ գիտափորձեր։ Ընդհանուր առմամբ ստացվել է ավելին քան 20000 հեռուստա-լուսանկարներ և 206 համայնապատկերներ։

Ամենագնացի աշխատանքների ընթացքում կատարվել են 25 գրունտի վերլուծություններ ռենտգեն ֆլուորեսցենտային սպեկտրոմետրով, և օգտագործեց տեղադրված հորատիչը գրունտի նմուշառության համար 500 տարբեր վայրերում։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Լունոխոդ ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* NASA NSSDC Master Catalog
* Zarya – ''Luna 17'' chronology 
* 
* «Լունա-17»-ի դիրքը Լուսնի վրա — LRO կայքի տվյալներով, Կոորդինատներ։ լայնություն՝ 38,24148°, երկայնություն՝ −34,99760°

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Կատեգորիա:1970 թվականին արձակված տիեզերանավեր