Պրուսիայի բանկ

մինի|Պրուսիայի բանկը Բեռլինի Յեգերշտրասե 34-35 հասցեում, մոտ 1850 թվականին
**Պրուսիայի բանկ** (գերմաներեն՝ *Preußische Bank*), Պրուսիայի թագավորության կենտրոնական բանկն էր։ Այն սկզբնապես հիմնադրել է Ֆրիդրիխ Մեծը 1765-1766 թվականներին՝ որպես պետական **Պրուսական թագավորական բանկ** (գերմաներեն՝ *Königliche Giro- und Lehnbank* կամ *Königliche Hauptbank*)։ 1847 թվականին այն վերակազմակերպվեց որպես պաշտոնապես մասնավոր հատվածի կազմակերպություն և վերանվանվեց Պրուսիայի բանկ։ Այն գործել է մինչև 1876 թվականի հունվարի 1-ը, դրան հաջորդել է նորաստեղծ Ռեյխսբանկը։

## Պրուսական թագավորական բանկ
մինի|Բեռլինի կենտրոնի քարտեզը 1847 թվականին, որտեղ բանկը կարմիրով է գծված
Ֆրիդրիխ II-ը հիմնադրեց Թագավորական բանկը 1765 թվականի հունիսի 17-ին, սակայն այն շուտով ֆինանսական խնդիրների առաջ կանգնեց և ստիպված եղավ վերանայված կանոնադրություն ստանալ՝ 1766 թվականի հոկտեմբերի 29-ին թղթադրամներ թողարկելու համար, այդ իսկ պատճառով 1766 թվականը հաճախ անվանում են դրա հիմնադրման ամսաթիվ. այն սկսեց գործել նոր անվան տակ 1767 թվականին։  Բանկը գտնվում էր Բեռլինի Ֆրիդրիխսվերդեր թաղամասի Յեգերշտրասե 34-35 հասցեում, սկզբնապես միայն այն շենքի առաջին հարկում, որը կառուցել էր ճարտարապետ Յոհան Արնոլդ Ներինգը 1690 թվականին՝ որպես Բրանդենբուրգի գլխավոր որսորդապետի տուն։ Մոտավորապես 1786 թվականին բանկը ընդարձակվեց՝ ընդգրկելով ամբողջ շենքը։

Արքայական բանկի սեփական կապիտալը բացասական դարձավ 1806 թվականին՝ Նապոլեոնի կողմից Ենա-Աուերշտեդտի ճակատամարտում Պրուսիայի պարտությունից հետո, և հետագայում այդպես մնաց երկար ժամանակ, իսկ փոխարկելիությունը աստիճանաբար վերականգնվեց 1820-ական թվականներին և լիովին ձեռք բերվեց միայն 1830-ական թվականներին։ Այն ավելի շատ զարգացավ որպես խնայողական հաստատություն, քան որպես կենտրոնական բանկ, և նրա թղթադրամների թողարկումը մնաց համեմատաբար սահմանափակ։

## Պրուսիայի բանկ
Պրուսիայի բանկը սկսեց գործել 1847 թվականի հունվարի 1-ից, որտեղ անհատ մասնավոր բաժնետերերը տրամադրեցին նոր բաժնետիրական կապիտալ, մինչդեռ պրուսական պետությունը դարձավ փոքրամասնության բաժնետեր՝ հին Արքայական բանկի բիզնեսում իր ներդրման միջոցով։ Այսպիսով, պրուսական պետությունը ներդրեց մոտ 1.2 միլիոն ռեյխստալեր, իսկ մասնավոր ներդրողները (ոչ բոլոր պրուսացիները)՝ 10 միլիոն ռեյխստալեր։ Չնայած անհատ բաժնետերերը ներկայացված էին խորհրդատվական խորհրդում՝ որոշակի ազդեցություն ունենալով, բանկի կառավարումը մնում էր կառավարության վերահսկողության տակ։ Բանկի առաջին նախագահը Պրուսիայի պետական նախարար էր, ով նախկինում զբաղեցրել էր նույն պաշտոնը Արքայական բանկում։

1848 թվականին Դավիթ Հանզեմանը դարձավ բանկի ղեկավար, սակայն բանկային բարեփոխումների վերաբերյալ նրա հայացքները չկարողացան գերակշռել այն ժամանակվա պահպանողական պրուսական կառավարության օրոք, և 1851 թվականի ապրիլին նա հրաժարական տվեց։

Բանկի ամենամեծ մարտահրավերը փող թողարկելու մենաշնորհ հաստատելն էր՝ մրցակից թղթադրամներ թողարկող բանկերի դեմ իրեն դիրքավորելու համար։ 1856 թվականին բանկը ստացավ անսահմանափակ, բայց ոչ բացառիկ թողարկման արտոնություն։ Նույն թվականին, կոնսերվատիվ ներքին գործերի նախարար Ֆերդինանդ ֆոն Վեստֆալենի հետ դաշինքով, այն հաջողությամբ դեմ դուրս եկավ Պրուսիայում բաժնետիրական բանկերի ստեղծմանը, որը կանգ էր առել 1848 թվականին Ա. Շաֆհաուզենի միակ գործի վրա։  1857 թվականի խուճապի հետևանքները ամրապնդեցին Պրուսիայի բանկի դիրքերը որպես Գերմանիայի առաջատար թղթադրամներ թողարկող բանկ։

Պրուսիայի բանկը 1867 թվականին ուներ 143 մասնաճյուղ, որոնց թիվը 1875 թվականին աճել է մինչև 167։ 1869-ից 1876 թվականներին գլխավոր գրասենյակը վերակառուցվել է ճարտարապետ Ֆրիդրիխ Հիցիգի նախագծով։ Ավարտված կառույցն անմիջապես անցել է Ռեյխսբանկի կառավարմանը, որը այդ ընթացքում փոխարինել էր Պրուսիայի բանկին։

## Տես նաև
* Ֆրանկֆուրտեր Բանկ
* Բրեմենի բանկ

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:1847 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1875 կազմալուծումներ
Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պրուսիա