Էլհամ Մոդարեսի

**Էլհամ Մոդարեսի** (, ), իրանցի նկարիչ և ակտիվիստ, որը ձերբակալվել է 2022 թվականին «Կին, կյանք, ազատություն» շարժման մեջ իր ակտիվ մասնակցության համար։ Մահսա Ամինիի բողոքի ցույցերի ձերբակալվածներից է։

Բողոքի ակցիային մասնակցելու համար դաժանորեն ձերբակալվել է, նա բանտարկվել է Քարաջի Կաչոյե բանտում և ըստ տեղեկությունների ենթարկվել է խոշտանգումների։ Բանտի անմխիթար պայմաններիի դեմ բողոքելու համար 14 կանանց հետ հացադուլ է հայտարարել։ Գրավի դիմաց ազատ է արձակվել 2023 թվականին։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Իրանի Քուրդիստան նահանգի Սանանդաջ քաղաքում և եղել է  յոթ երեխաներից ամենափոքրը: Ձերբակալման պահին մոր և եղբոր հետ բնակվել է Քարաջ քաղաքում։

## Ձերբակալություն
Մասնակցել է Մահսա Ամինիի ցույցերի բողոքին, որը եղել է Մահսա Ամինիի մահից հետո: 2022 թվականի նոյեմբերի 2-ի գիշերը իսլամական ռեժիմի գործակալները մտել են տուն, որտեղ նա ապրել է մոր և եղբոր հետ և հարձակվել ընտանիքի վրա։ Նրան տեղափոխել են հետախուզական կալանավայր, իսկ ավելի ուշ տեղափոխել են Կաչոյե բանտ։

### Մեղադրանքներ
Էլհամի դեմ մեղադրանքները ներառել են «ռեժիմի դեմ քարոզչություն», «օբյեկտների վնասում», «հասարակական կարգի և հարմարավետության խախտում» և «մարդկանց սպանության դրդում»։ Ցույց է տրվել, որ այդ մեղադրանքներից մի քանիսի համար կամայականորեն մահապատիժ է նշանակվում։ Իրավապաշտպան կազմակերպությունները հայտարարել են, որ ցուցարարներին ենթարկելու համար կառավարությունը մահապատիժ է կիրառել։ Հարցաքննողները փորձել են ստիպել նրան կեղծ խոստովանական ցուցմունք տալ։ Էլհամը հայտարարել է, որ հարցաքննողները փորձել են ստիպել իրեն ասել, որ ինքը Կոմալա կուսակցության անդամ է և զենք ունի։ Նա հայտարարել է, որ զենք չունի և խաղաղ ցուցարար է։ Նրան թույլ չեն տվել փաստաբան ունենալ։

## Խոշտանգումներ
Էլհամը բանտում դաժան խոշտանգումների է ենթարկվել։ Amnesty International-ը որոշել է, որ բազմաթիվ կալանավորված իրանցիներ ենթարկվել են բազմաթիվ խոշտանգումների, նույնիսկ սեռական բռնության։ Էլհամին բանտից ամեն օր տարել են հետախուզական մեկուսարան՝ հարցաքննության։ Նրան ֆիզիկապես և հոգեպես խոշտանգել են։ Նա նշել է, որ հարցաքննիչներն իրեն ասել են, որ մայրը մահացել է։ Նրանք նաև պնդել են, որ եղբորը խոշտանգումների են ենթարկում իր կողքի խցում։ Նրան խոշտանգելու մեկ այլ ձև է եղել այն, որ նրան մերժել են բժշկական օգնություն ցուցաբերել։ Իրավապաշտպան խմբերն արդեն փաստել են, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը կանոնավոր կերպով դադարեցնում է իրենց բանտարկյալների բժշկական օգնությունը։ Էլհամին նույնպես անհայտ նյութեր են ներարկել։

## Հացադուլ
2023 թվականի հունվարի 1-ին Էլհամը ևս 14 բանտարկյալների հետ` ներառյալ Արմիտա Աբբասը և Համիդե Զերայը հացադուլ են սկսել բանտում տիրող սարսափելի պայմանների դեմ։ Էլհամին անվտանգության աշխատակիցները ծեծել են հացադուլ անելու համար։ Հացադուլի ընթացքում Էլհամի ինքնազգացողությունը վատացել է։

## Համաշխարհային ճանաչում
Էլհամի բանտարկության ժամանակ նրա քույրերը սկսել են բարձրաձայնել Էլհամի իրավիճակի մասին՝ փորձելով ճնշել կառավարությանը և աջակցություն հավաքել նրան ազատելու համար: Նրա քույրերը՝ Նահիդը, Ժիլան և Ռոուզը բազմաթիվ հարցազրույցներ են տվել լրատվամիջոցներին։ Նրանք մասնակցել են ցույցերի՝ հանրությանն իրազեկելու համար։ Նրանք ստորագրահավաք են սկսել Change.org կայքում՝ նրան ազատելու համար: Բազմաթիվ ակտիվիստներ սկսել են նրա ազատ արձակման համար քարոզարշավ սկսել, նույնիսկ Ռեզա Փահլավին՝ Իրանի վերջին թագաժառանգը կոչ է արել ազատ արձակել նրան։ Հայտնի մարդիկ՝ իրանական սփյուռքի գլխավորությամբ պաշտպանել են Էլհամի և այլ կալանավորների պաշտպանությունը: Նա նկարահանվել է Elle France-ի ֆոտոշարքում, որտեղ ներառված է եղել Գոլշիֆթե Ֆարահանին: Նրան լուսանկարել է ֆրանսիացի Դելֆին Հորվիլուրը։ Մի քանի քաղաքական գործիչներ, որոնք իրենց երկրի խորհրդարանի անդամ են եղել՝ դարձել են Էլհամի քաղաքական հովանավորները, այդ թվում՝ Միացյալ Թագավորությունից Կարոլին Լուկասը, գերմանացի Քերստին Վիերեգը, ֆրանսիացի Նատալի Գուլեն և կանադացի Էմմանուելա Լամրոպուլոսը։ Քաղաքական հովանավոր է դարձել նաև Ռոնենբերգի քաղաքապետ Մարլո Կրացկեն։

## Բանտից ազատ արձակում
2023 թվականի հունվարի 22-ին Էլհամը գրավի դիմաց ազատ է արձակվել բանտից։ Նրա ազատ արձակման մասին քույրերը հայտնել են իրենց սոցիալական ցանցերում: Շուտով ինքը՝ Էլհամը Instagram-ի էջ է բացել և տեսանյութ հրապարակել՝ ազդարարելով բանտից ազատվելու մասին։ Բանտից դուրս գալուց հետո բժշկական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ բանտում գտնվելու ընթացքում նրա մոտ լյարդի ցիռոզ է առաջացել։ Նա և իր ընտանիքը ենթարկվել են ոտնձգությունների անվտանգության ուժերի կողմից: Նա դժվարություններ է ունեցել դեղորայք ստանալու համար:

## Թուրքիա կատարած փախուստ
2023 թվականի օգոստոսի 1-ին Էլհամը Իրանից մեկնել է Թուրքիա, որտեղ նրա քույր Նահիդը մի քանի տարի ապրել է փախստականի կարգավիճակով։ Նա հեռացել է, քանի որ ինքն ու իր ընտանիքը մշտական ճնշման տակ էին գտնվում իսլամական ռեժիմի գործակալների կողմից և նրան խանգարել են բուժվել: Էլհամը հարցազրույցներ է տվել լրատվամիջոցներին իր ապրածի մասին։ Հարցազրույց է տվել BBC Persian-ին և մասնակցել Մասիհ Ալինեժադի Tablet հաղորդմանը։ Սոցիալական ցանցերում հրապարակել է իր սեփական փորձարկումների մասին հայտարարություն։

2023 թվականի օգոստոսին Էլհամը լյարդի սուր անբավարարություն է ունեցել և Թուրքիայում բժիշկները նրան ասել են, որ նրան անհրաժեշտ է լյարդի փոխպատվաստում որքան հնարավոր է շուտ։ Ընկերները հասկացել են, որ քանի որ Էլհամը փախստական է Թուրքիայում՝ իրավունք չունի բժշկական ապահովագրություն ստանալու և պետք է վճարի բոլոր բժշկական ծախսերը: Մեկնարկել է gofundme արշավը։ Հազարավոր մարդիկ ամբողջ աշխարհից նվիրատվություն են կատարել հիմնադրամին և բավականաչափ գումար է հավաքվել նրա բժշկական ծախսերը վճարելու համար։ Նոյեմբերին բավականաչափ գումար է հավաքվել, այնքան որ Նահիդը սկսել է հիվանդանոց փնտրել Թուրքիայում, որը կարող է կատարել կենդանի դոնորի լյարդի փոխպատվաստում։ Մի քանի հոգի կամավոր են եղել Էլհամի համար որպես կենդանի լյարդի դոնոր: Փորձարկված դոնորներից շատերը համընկել են։ Թուրքիայում կենդանի լյարդի նվիրատվության օրենքը շատ խիստ է։ 2023 թվականի դեկտեմբերի 28-ին նրանք պարզել եին, որ համապատասխան դոնորը չի հաստատվել էթիկայի հանձնաժողովի կողմից։ Դրանից հետո Նահիդը սոցցանցերում քարոզչություն է կատարել, որպեսզի էթիկայի հանձնաժողովը հաստատի հաջորդ դոնորին:

Էլհամը ցավեր է ունեցել։ Նա գնալով շատ թուլացել է: Նրա քույրն ու ընկերները, որոնք ականատես են եղել՝ դրա մասին հրապարակել են սոցցանցերում։ Նա պահանջել է հաճախակի հոսպիտալացումներ և տնային բուժումներ տնային բուժքույրերի կողմից։ Իրավիճակը սրվել է, քանի որ համապատասխան դոնոր գտնելու գործընթացը, որը կարող էր հաստատվել տևել է մի քանի ամիս: Այս ամենի մասին պատմվել է Էլհամի քրոջ՝ Նահիդի Instagram-ի էջում, որը հանդես է եկել որպես խնամակալ։

Ի վերջո 2024 թվականի փետրվարին թուրքական բժշկական էթիկայի հանձնաժողովի կողմից հաստատվել է դոնորը և ընտանիքը տեղեկացել է, որ փոխպատվաստումը շուտով կարող է տեղի ունենալ: Էլհամը կենդանի դոնորի լյարդի փոխպատվաստում է ստացել 2024 թվականի փետրվարի 22-ին Թուրքիայի հիվանդանոցներից մեկում։ Այն հաջող է անցել և նա այնտեղ ապաքինվել է իր վիրաբույժների հսկողության ներքո։ Կենդանի դոնորից լյարդի փոխպատվաստումն այն է, երբ կենդանի մարդն իր լյարդից մի կտոր է տալիս հիվանդ լյարդով անհատին: Դոնորը ցանկացել է անհայտ մնալ։

## Կանադա
Այն ժամանակի ընթացքում, որն անհրաժեշտ է եղել համապատասխան դոնոր գտնելու և հաստատելու համար՝ Կանադայի ակտիվիստները արշավ են կազմակերպել Կանադայում Էլհամի բուժում ստանալու համար։ Սակայն հիվանդության ծանրության պատճառով նա չափազանց հիվանդացել է ճանապարհորդելու համար և ստիպված է եղել վիրահատվել Թուրքիայում։ Իրանի արդարադատության կոլեկտիվը մեծ դեր է ունեցել Էլհամին Կանադա մուտքի արտոնագիր տրամադրելու հարցում։ Էլհամը մոր հետ ժամանել է Կանադա 2024 թվականի մայիսի 8-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանցի կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Իրանցի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իրանցի հասարակական գործիչներ