ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի վետոյի իրավունք

|ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի դահլիճ
**ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի վետոյի իրավունք**, վետոյի իրավունք, որով տիրապետում են միայն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հինգ մշտական անդամները՝ Մեծ Բրիտանիան, Չինաստանը, Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան։ Վետոյի իրավունքն Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամներին թույլ է տալիս մերժել ՄԱԿ-ի յուրաքանչյուր բովանդակային բանաձևի ծրագիրը՝ անկախ աջակցության մակարդակից, որից օգտվում է այդ ծրագիրը։ Վետոյի իրավունքը չի տարածվում **ընթացակարգային** հարցերի քվեարկությունների վրա։ Վետոն դրված է համարվում, երբ խորհրդի մշտական անդամներից մեկն ինչ-որ բանաձևի քվեարկությանը «դեմ» է քվեարկում։ Ձեռնպահ լինելը վետո չի համարվում։

ՄԱԿ-ի կանոնադրությունն ուղղակի հիշատակումներ չի պարունակում վետոյի իրավունքի մասին։ Սակայն կանոնադրության 27-րդ հոդվածի 3-րդ կետը սահմանում է, որ բոլոր հարցերի որոշումները, բացի ընթացակարգայինները, համարվում են ընդունված, «երբ դրա օգտին տրվում է Խորհրդի անդամներից 9-ի ձայները, ներառյալ Խորհրդի բոլոր մշտական անդամների համընկնող ձայները, ընդ որում վեճում մասնակցող կողմը որոշման ընդունման ժամանակ պետք է քվեարկության ժամանակ ձեռնպահ մնա»։ Հետևաբար, դիտարկվող որոշման քվեարկության ժամանակ Խորհրդի մշտական անդամի դեմ ձայնն ըստ էության համարվում է վետոյի դնում։ Միջազգային իրավունքում վետո է համարվում Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամների միասնականության բացակայությունը (միաձայնության սկզբունք)։

## Վիճակագրություն
thumb|319x319px|Վետոներ, որոնք դրվել են Անվտնագության Խորհրդում 1946-ից 2017 թվականներին:

Hաճախականությունը, որով կիրառվում է վետոն, արտացոլում է կիրառող երկրի միջազգային ազդեցության մակարդակը, քանի որ եթե Անվտանգության խորհրդի անդամների մեծամասնությունը չի աջակցում առաջարկը, ապա վետո կիրառել պետք չէ։ Այսպես, ՄԱԿ-ի գոյության առաջին քսանամյակում արևմտյան երկրներն ունեին բավական ազդեցություն առանց վետոյի կիրառման իրենց նպատական հասնելու համար (այն ժամանակ վետոյի հիմնական քանակը, բնականաբար, գալիս էր ԽՍՀՄ-ից)։ 1970-1980-ական թվականներին Խորհրդում ձայների հավասարակշռությունը փոխվել է հօգուտ ԽՍՀՄ-ի, և վետոյի ճնշող մեծամասնությունը դրվել է ԱՄՆ-ի վրա։

## Պատամական վերլուծություն ըստ երկրների
### Մեծ Բրիտանիա
Լոնդոնն իր վետոյի իրավունքն օգտագործել է 32 անգամ, ընդ որում 23 դեպքերում ԱՄՆ-ի և 14 դեպքերում՝ Ֆրանսիայի հետ միասին։ Վերջին անգամ դա եղել է 1989 թվականին, երբ Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան վետո էին դրել բանաձևի վրա՝ դատապարտելով Պանամայի ներքին գործերին ԱՄՆ-ի միջամտությունը։

Միակողմանի կարգովը Լոնդոնը վետոյի իրավունքն օգտագործել է յոթ դեպքերում։

## Տես նաև
* ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ
* ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձև

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  ISBN 978-0-19-953343-5 (hardback); ISBN 978-0-19-958330-0 (paperback). ''US edition'' . ''On Google''.
* David Malone (ed), *The UN Security Council: From the Cold War to the 21st Century*, Lynne Rienner, Boulder, Colorado, 2004. ISBN 1-58826-240-5 (paperback).
* Loraine Sievers, Sam Daws. The Procedure of the UN Security Council. Oxford University Press, 2014. 725 с.

## Արտաքին հղումներ
* Полный список вето.
* «Can You Bypass a U.N. Security Council Veto?», *Slate* magazine
* «Security Council veto power usage» , Peace.ca
* «Global Policy Forum», information on use of the veto power
* Malone, D & Mahbubani, K։ «The UN Security Council — from the Cold War to the 21st Century», *UN World Chronicle*, 30 March 2004.

Կատեգորիա:Գլոբալ քաղաքականություն
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք