Վրաստանի անկախության օր

**Վրաստանի անկախության օր** (), ամենամյա պետական ​​տոն, որը նշվում է մայիսի 26-ին։ Այն նշում է 1918 թվականի մայիսի 26-ին անկախության հռչակագրի ընդունումը, որը ստեղծեց Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետությունը 1917 թվականի ռուսական հեղափոխությունից հետո: Հանդիսանում է Վրաստանի ազգային օրն է: Անկախության օրը կապված է զինվորական շքերթների, հրավառությունների, համերգների, տոնավաճառների, քաղաքական ելույթների ու արարողությունների հետ, ինչպես նաև Վրաստանի պատմությունն ու մշակույթը տոնող տարբեր պետական ​​և մասնավոր միջոցառումների հետ:

## Նախապատմություն
1917 թվականի ռուսական հեղափոխությունից հետո Վրաստանը, որը 19-րդ դարի սկզբից միացվել էր Ռուսական կայսրությանը, եղել դրա կազմում, 1918 թվականի մայիսի 26-ին իրեն հռչակեց անկախ դեմոկրատական ​​հանրապետություն՝ Հարավային Կովկասի մյուս երկրների՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ կարճատև դաշնային միությունից հետո:

1921 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին Վրաստանը գրավվեց ռուսական բանակի կողմից և երկիրը դարձավ Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետություն՝ միացվելով Խորհրդային Միությանը 1922 թվականին: Վրաստանը անջատվեց Խորհրդային Միությունից՝ ընդունելով Անկախության վերականգնման ակտը 9-ին։ 1991 թվականի ապրիլին, Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում անցկացվեց մեծ հանրահավաք՝ 1989 թվականի անկախության երթը խորհրդային բանակի կողմից ճնշելու երկրորդ տարելիցի առթիվ:

Իր սիմվոլիզմի և պատմական նշանակության պատճառով ապրիլի 9-ը ճանաչվել է որպես Անկախության օր 1980-ականների ազգային շարժման և Զվիադ Գամսախուրդիայի կառավարության հետ կապված խմբերի կողմից, որը նախագահել է 1991 թվականի ապրիլի 9-ին անկախության հռչակման ժամանակ։ Իր կառավարման տարիներին (1990 թվականի հոկտեմբեր – 1992 թվականի հունվար) Գամսախուրդիայի կառավարությունը մայիսի 26-ը սահմանել էր որպես Անկախության օր․ 1991 թվականի ապրիլի 9-ի հռչակագրում ասվում էր, որ այն հիմնված է 1918 թվականի մայիսի 26-ի Անկախության ակտի վրա: 1991 թվականի մարտի 31-ի նախորդ հանրաքվեն նաև հարցրեց Վրաստանի քաղաքացիներին, թե արդյոք նրանք ցանկանում են անկախության վերականգնում 1918 թվականի մայիսի 26-ի հռչակագրի հիման վրա: 1993 թվականից ապրիլի 9-ը Վրաստանում նշվում է որպես Ազգային միասնության, քաղաքացիական համաձայնության և հիշատակի օր:

## Պատմություն
մինի|Վրաստանի անկախության երկրորդ տարեդարձը. 26 մայիսի 1919 
[մինի|[Իրաքում տեղակայված վրացական զորքերը նշում են Վրաստանի անկախության օրը Բաղդադում 2006 թվականի մայիսի 26-ին]]
մինի|2014 թվականի մայիսի 26-ին Թբիլիսիում ցուցադրված ռազմական տեխնիկայի մոտ լուսանկարող մարդիկ 
Մայիսի 26-ը նշվում էր որպես Վրաստանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետության ազգային օր մինչև 1921 թվականի խորհրդային կարգերի հաստատումը: Խորհրդային տարիներին այն գաղտնի և անկանոն կերպով նշվում էր կոմունիստական ​​վարչակարգին ընդդիմացող հասարակության շերտերի կողմից: Երբ 1980-ականների վերջին վրացական ազգային շարժումը մեծ թափ ստացավ, խորհրդանիշները, որոնք կապված էին կարճատև նախախորհրդային հանրապետության հետ, դարձան Խորհրդային Միությունից անկախության կողմնակիցների հավաքի ձայնը: 1991 թվականի ապրիլի 9-ին Վրաստանի անկախության հռչակումից հետո կառավարությունը 1991 թվականի մայիսի 26-ին նշանակեց Վրաստանի առաջին նախագահական ընտրությունները, որոնցում հաղթեց Զվիադ Գամսախուրդիան։ Վրաստանը հաջորդ տարվա մայիսի 26-ին հանդիպեց նոր կառավարությանը՝ Էդուարդ Շևարդնաձեի գլխավորությամբ. Գամսախուրդիան պաշտոնանկ էր արվել նույն տարվա սկզբին ռազմական հեղաշրջման արդյունքում: 1992 թվականի մայիսի 26-ի տոնակատարությանը մասնակցել է Շևարդնաձեի վաղեմի ծանոթ Ջեյմս Բեյքերը։ Այդ օրը նաև ականատես եղավ Թբիլիսիի փողոցներում առաջին խոշոր հակաշևարդնաձեական ցույցերից մեկին:

Շևարդնաձեի իշխանության մեծ մասի ընթացքում Անկախության օրը քաղաքացիական տոն էր: 1997 թվականից ի վեր կառավարության կողմից ռազմական շքերթներ չեն կազմակերպվել՝ պատճառաբանելով ֆինանսական դժվարությունները: Վրաստանի նախագահի պաշտոնում Վարդերի հեղափոխությունից հետո Շևարդնաձեի իրավահաջորդ Միխեիլ Սաակաշվիլին 2004 թվականին վերականգնեց զորահանդեսի անցկացման ավանդույթը, որն օգտագործվում էր որպես Վրաստանի պաշտպանության ուժերի նոր տեխնիկա ցուցադրելու վայր։ 2004 թվականի մայիսի 26-ին տեղի ունեցավ Վրաստանում երբևէ տեղի ունեցած ամենամեծ ռազմական շքերթը։

Սաակաշվիլիի նախագահության երկրորդ ժամկետի ընթացքում Անկախության օրվա տոնակատարությունները ստվերվեցին քաղաքական անկայունությամբ. 2008 և 2009 թվականներին Թբիլիսիի կենտրոնում ընդդիմության մեծ ցույցերը սահմանափակեցին տոնակատարությունների մասշտաբը, իսկ 2011 թվականին ընդդիմության մի մասի փորձը խոչընդոտեց մայիսի 26-ին նախատեսված ռազմական շքերթը, որը հանգեցրեց զոհերի՝ ոստիկանության հետ բախման ժամանակ։

Այն բանից հետո, երբ 2012 թվականին «Վրացական երազանք» կոալիցիան միացավ իշխանությանը, Անկախության օրվա տոնակատարության ռազմական բաղադրիչը սահմանափակվեց վրացի զինվորների երդման արարողություններով և ռազմական տեխնիկայի հանրային ցուցահանդեսներով: Իշխանությունների առջև անցկացված երթ տեղի չի ունեցել մինչև 2023 թվականի Անկախության 105-ամյակի տոնակատարությունները:

## Նշանավոր տարեդարձեր
* 1918 թվականի մայիսի 26 – Վրաստանի Ազգային խորհուրդը ընդունում է Վրաստանի անկախության ակտը
* 1920 թվականի մայիսի 26 – Երկրորդ ինտերնացիոնալի առաջնորդները մասնակցում են Թբիլիսիի Անկախության օրվա ցույցին՝ Վրաստան կատարած այցի շրջանակներում
* 1921 թվականի մայիսի 26 - Վրաստանի նոր բոլշևիկյան կառավարությունը նշում է Անկախության օրը՝ նշելու Վրաստանի խորհրդայնացումը՝ արգելելով տապալված Վրաստանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետության ազգային դրոշների ցուցադրումը տոնակատարությունների ժամանակ
* 1922 թվականի մայիսի 26 – Խորհրդային անվտանգության ուժերը ցրում են ցույցերը՝ նշելու վրացական անկախության օրը Թբիլիսիում և Վրացական ԽՍՀ-ի այլ վայրերում
* 1989 թվականի մայիսի 26 – Անկախության կողմնակից ցուցարարները հավաքվում են Թբիլիսիում՝ 1922 թվականից ի վեր առաջին անգամ նշելու Անկախության օրը
* 1991 թվականի մայիսի 26 - Վրաստանում անցկացվում են առաջին նախագահական ընտրությունները: Ազգային գվարդիայի շքերթը նշում է հետխորհրդային Անկախության օրվա առաջին պաշտոնական տոնակատարությունը
* 1992 թվականի մայիսի 26 – Վրաստանի անվտանգության ուժերը ցրում են գահընկեց արված նախագահ Գամսախուրդիայի կողմնակիցների ցույցը, մինչ Ջեյմս Բեյքերը մասնակցում է Անկախության օրվա պաշտոնական տոնակատարություններին
* 2004 թվականի մայիսի 26 – Վրաստանի նոր կառավարությունը նշում է Անկախության օրը երբևէ տեղի ունեցած ամենամեծ ռազմական շքերթով
* 2011 թվականի մայիսի 26 – Ոստիկանությունը կանխեց Անկախության օրվա զորահանդեսի անցկացման վայրը արգելափակելու ընդդիմադիր կուսակցության փորձերը, որոնց հետևանքով չորս մարդ զոհվեց
* 2018 թվականի մայիսի 26 – Վրաստանը նշում է Վրաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակը։ Միջոցառմանը մասնակցելու համար ժամանում են ավելի քան 20 բարձր մակարդակի պատվիրակություններ, այդ թվում՝ Լեհաստանի, Սլովակիայի, Լատվիայի, Ֆինլանդիայի, Հայաստանի և Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահները:
* 2021 թվականի մայիսի 26 – Վրաստանը նշում է անկախության վերականգնման 30-ամյակը։ Մայիսի 26-ին Վրաստանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետության գլխավոր հրամանատար Գիորգի Կվինիտաձեի աճյունը զինվորական մեծ պատիվներով վերաթաղվեց Թբիլիսիի Մթածմինդա պանթեոնում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* სამხედრო აღლუმი თბილისში. 1997 წელი

Կատեգորիա:1918 Վրաստանում
Կատեգորիա:Անկախության օրեր
Կատեգորիա:Մայիսի տոներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ