1936 թվականը Հայաստանում

Ստորև ներկայացված է **[[1936]] թվականին [[Հայկական ԽՍՀ|Հայաստանում]]** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Իրադարձություններ
### Անհայտ թվականով
* Կիրովականի դրամատիկական թատրոնը վերանվանվում է դերասան Հովհաննես Աբելյանի անունով։
* ՀԽՍՀ հողագործության ժողովրդական կոմիսար է նշանակվում Գուրգեն Գումեդինը։
* ՀԽՍՀ լուսավորության ժողովրդական կոմիսար է նշանակվում Լևոն Արիսյանը։
* Երևանում հիմնադրվում է «Դինամո» ֆուտբոլային ակումբը, որը նույն թվականի Հայակական ԽՍՀ ֆուտբոլի առաջնությունում զբաղեցնում է 1-ին տեղը։

### Մայիս
* Մայիսի 29 - Հայաստան տեղափոխված Կոմիտասի աճյունը ամփոփվում է նորաստեղծ զբոսայգու մի հատվածում ստեղծված պանթեոնում, որոնք հետագայում կոչվում են նրա անունով։

### Հուլիս
* Հուլիսի 8 - Թբիլիսի է մեկնում ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար Աղասի Խանջյանը, որպեսզի ՀԿ(բ)Կ Անդրկովկասի մարզկոմի առաջին քարտուղար Լավրենտի Բերիային ներկայացնի իր հրաժարականը, նրա կողմից ճնշումների պատճառով։
* Հուլիսի 9
** ՀԿԿ Անդրկովկասի մարզկոմի շենք ժամանած Աղասի Խանջյանի սպանությունը կազմակերպում և անձամբ նրան սպանում է Լավրենտի Բերիան, որը ըստ պաշտոնական վարկածի ներկայացվում է որպես ինքնասպանություն։
** Անդրկովկասի մարզկոմի գումարված նիստում Ադրկովկասի մարզկոմի ներքին գործերի կոմիսար Սերգեյ Գոգլիձեն խոսելով տարածաշրջանում տրոցկիստական խմբերի հայտնաբերման մասին, նշում է, որ Լենինականում ձերբակալվել է 100 տրոցկիստ, իսկ Երևանում՝ 36։
* Հուլիսի 11 - Անդրկովկասյան տարածքային կոմիտեն հաղորդում է, Աղասի Խանջյանը ինքնասպանություն է գործել Թբիլիսի գործուղման ժամանակ սեփական քաղաքական սխալներից ճնշված։ 

### Օգոստոս
* Կեղծ գործեր են հորինվում հայ մտավորականներ՝ Մարքսիզմ-լենինիզմի հայկական ինստիտուտի տնօրեն Ներսիկ Ստեփանյանի, գրողներ Եղիշե Չարենցի, Ակսել Բակունցի, Մկրտիչ Արմենի, Գուրգեն Մահարու, Զապել Եսայանի և ուրիշների դեմ, որը ղեկավարել է ՀԽՍՀ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Խաչիկ Մուղդուսին։
* Օգոստոսի 1 - Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ է դառնում Գևորգ Հանեսօղլյանը։

### Սեպտեմբեր
* Սեպտեմբերի 21 - ՀԿԿ կենտկոմի երկրորդ քարտուղար Ամատունի Ամատունին նշանակվում է ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար։

### Նոյեմբեր
* Նոյեմբերի 15 - Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահի պաշտոնից ազատվում է Գևորգ Հանեսօղլյանը։
* Նոյեմբերի 17
** Սերգեյ Մարտիկյանը ազատվում է ՀԽՍՀ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահի պաշտոնից, նրան փոխարինում է Գևորգ Հանեսօղլյանը։
** Ձերբակալվում է ՀԽՍՀ գերագույն դատարանի նախկին նախագահ (1927-1928), ՀԽՍՀ արդարադատության (1928-1929) և ՀԽՍՀ լուսավորության նախկին ժողովրդական կոմիսար (1932-1933), Ուկրաինական ԽՍՀ կուլտուրայի և պրոպագանդայի վաժնի վարիչ (1935-1936) Զարմայր Աշրաֆյանը։

### Դեկտեմբեր
* Երևանի նոր հատակագծի և փողոցների բարեկարգման նախագծով որոշվում է քանդել Սուրբ Աստվածածին Կաթողիկե եկեղեցին, որի չափագրումն ու արձանագրությունները նախօրոք վերծանում է Կարո Ղաֆադարյանը։

* Դեկտեմբերի 5
** ԽՍՀՄ Սահմանադրության ընդունումից հետո Անդրկովկասի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետությունը (ԱԽՖՍՀ) լուծարվեց, որով Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն, Հայկական ԽՍՀ-ն և Վրացական ԽՍՀ-ն հռչակվեցին Խորհրդային Միության կազմում անկախ միութենական հանրապետություններ։
** Շահագործման է հանձնվում Քանաքեռի ՀԷԿ-ը։
* Դեկտեմբերի 12 - Հայկական առաջին հնչյունային «Պեպո» ֆիլմի ցուցադրումով Երևանում բացվում է «Մոսկվա» կինոթատրոնը։

## Ծնունդներ
* Հունվարի 5
** Ռաֆայել Սահակյան, բանաստեղծ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1984)։
** Պավել Արսենով, դերասան, ռեժիսոր, Ռուսաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (1997)։
* Փետրվարի 12 - Հրանտ Մաթևոսյան, արձակագիր, կինոսցենարիստ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1968)։
* Փետրվարի 29 - Գրիգոր Կիրակոսյան, տնտեսագետ, սնտեսագիտության դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1991):
* Մարտի 10 - Մարտին Պետրոսյան, նկարիչ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1976), ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1976)։
* Մայիսի 1 - Ռադիկ Մարտիրոսյան, ռադիոֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր 1980, պրոֆեսոր (1982), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1990, թղթակից անդամ՝ 1986), ՀՀ ԳԱԱ նախագահ (2006-2021)։
* Մայիսի 24 - Արամայիս Սահակյան, գրող, երգիծաբան, բանաստեղծ, հրապարակախոս, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1958), ՀԼԿԵՄ մրցանակի դափնեկիր (1959), Հայաստանի Գերագույն խորհրդի 1-ին գումարման պատգամավոր (1990-1995)։
* Հունիսի 19 - Ռուդոլֆ Մուրադյան, ֆիզիկոս-տեսաբան, Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1970), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996), թղթակից անդամ (1986), Գիտությունների պապական ակադեմիայի անդամ (1994)։
* Հուլիսի 12 - Կարլեն Աբրահամյան, արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1985)։
* Հուլիսի 13 - Ալիսիա Կիրակոսյան, արգենտինահայ բանաստեղծուհի, ԱՄՆ իսպանախոս գրողների միության պատվավոր նախագահ, ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր դոկտոր (2007)։
* Հուլիսի 17 - Նորայր Առաքելյան, մաթեմատիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1989), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1990, թղթակից անդամ՝ 1974), Հայաստանի գիտության վաստակավոր գործիչ (2003)։
* Հուլիսի 25 - Դորենց Սահակյան, նկարիչ, քանդակագործ, ազատամարտիկ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, ՀՀ ԶՈՒ կապիտան։ 
* Հուլիսի 26 - Վարդգես Գնունի, մեխանիկոս, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (2002), ԵՊՀ դասախոս (1975), ՀԽՍՀ ԳԱԱ մեխանիկայի ինստիտուտի տնօրեն (1979-1983) և փոխտնօրեն (1975-1979), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1997), Հայաստանի բարձրագույն կրթության նախարար (1991-1995), Հայաստանի կրթության և գիտության նախարար (1995-1996)։
* Հուլիսի 30 - Նորայր Ադալյան, արձակագիր, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2009), Հայաստանի գրողների միության անդամ (1966)։
* Օգոստոսի 7 - Էրիկ Մամիջանյան, ֆիզիկոս, Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1980)։
* Օգոստոսի 16 - Վլադիմիր Բաղիրով, շախմատիստ, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1958), գրոսմայստեր (1978):
* Հոկտեմբերի 2 - Ֆրիդ Սողոյան, քանդակագործ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1981), Ուկրաինայի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1984), Ռուսաստանի ժողովրդական նկարիչ (2004), Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ (2017)։
* Հոկտեմբերի 9 - Էդմոնդ Քեոսայան, կինոռեժիսոր, կինոդրամատուրգ։
* Դեկտեմբերի 14 - Տիգրան Լևոնյան, օպերային երգիչ, օպերային ռեժիսոր, դերասան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1984)։

## Մահեր
* Հունվարի 22 - Եղիշե Թադևոսյան, գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1935), Վրաստանի գեղարվեստական ակադեմիայի հիմնադիրներից (1923) և առաջին պրոֆեսորներից մեկը։
* Փետրվարի 20 - Ալեքսանդր Թամանյան, ճարտարապետ, ճարտարապետության ակադեմիկոս (1914), ՀԽՍՀ ժողովրդական ճարտարապետ (1926)։
* Փետրվարի 21 - Վրթանես Ախիկյան, նկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1935)։
* Հուլիսի 1 - Հովհաննես Աբելյան, դերասան, ՀԽՍՀ (1925) և ԱԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1932)։
* Հուլիսի 27 - Արշակ Հարությունյան, դերասան, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1934)։

## Տես նաև
* 1935 թվականը Հայաստանում
* 1937 թվականը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1930-ականներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1936 Ասիայում
Կատեգորիա:1936 Եվրոպայում
Կատեգորիա:1936 Հայաստանում
Կատեգորիա:20-րդ դարի տարեթվեր Հայաստանում