Պրոկարբազին

[մինի|Պրոկարբազին ([քիմիական բանաձև|կառուցվածքային բանաձև)|353x353px]]
**Պրոկարբազին**, հակաուռուցքային դեղամիջոց, որը քիմիաթերապիայի ժամանակ օգտագործվում է՝ Հոջկինի լիմֆոմայի և գլխուղեղի քաղցկեղի բուժման նպատակով։ Հոջկինի լիմֆոմայի դեպքում, այն ​​հաճախ կիրառվում է՝ քլորմեթին, վինկրիստին կամ պրեդնիզոլոնի հետ, իսկ գլխուղեղի քաղցկեղի դեպքում, ինչպիսին է՝ գլիոբլաստոմա**,** որը հայտնի է նաև, որպես գլիոբլաստոմա մուլտիֆորմե (ԳԲՄ), այն կիրառվում է՝ լոմուստինի և վինկրիստինի հետ համակցված։ Պրոկարբազինը սովորաբար կիրառվում է բերանային (օրալ) ճանապարհով։

Հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են՝ սակավարյունություն և փսխում։ Այլ կողմնակի ազդեցություններից են՝ հոգնածություն և դեպրեսիա։ Այն խորհուրդ չի տրվում օգտագորգծել՝ լյարդի կամ երիկամային քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող անձանց։ Դեռևս, չկա որևէ հստակ ապացույց, հղիության ընթացքում դեղամիջոցի կիրառման անվտանգության մասին։ Պրոկարբազինը պատկանում է ալկիլացնող դեղամիջոցների դասին։ Այս դեղամիջոցի ազդեցության մեխանիզմը մինչ օրս բացահայտված չէ։

Պրոկարբազինի կիրառումը բժշկության մեջ հաստատվել է ԱՄՆ–ում՝ 1969 թվականին։ Այն ընդգրկված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» կարևորագույն դեղերի ցանկում։ Մեծ Բրիտանիայում՝ «Ազգային առողջապահական ծառայության» կողմից սահմանված, բուժման կուրսի արժեքն է՝ 450-ից 750 ֆունտ ստեռլինգ։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Այս հակաուռուցքային դեղամիջոցը կիրառվում է՝ Հոջկինի լիմֆոմայի, չարորակ ռետիկուլոզի, Վալդենստրոմի մակրոգլոբուլինեմիայի, լիմֆոսարկոմայի, իրական պոլիցիտեմիայի, մելանոմայի, միելոմայի, թոքերի և գլխուղեղի ուռուցքների բուժման ժամանակ։

Հոջկինի լիմֆոմայի բուժման համար, հաճախ կիրառվում է *«ԲէԱՑՕՊՊ»* տեսակի քիմիաթերապիա, որը ներառում է՝ բլեոմիցին, էտոպոզիդ, ադրիամիցին (առևտրային անվանումը՝ Դոքսոռուբիցին), ցիկլոֆոսֆամիդ, վինկրիստին (առևտրային անվանումը՝ Օնկովին), պրեդնիզոլոն և պրոկարբազին։

Հոջկինի լիմֆոմայի (ՀԼ) համար մշակված առաջին համակցված քիմիաթերապիա՝ *«ՄՕՊՊ» թերապիա*, որի հապավումը ներառում է 4 տեսակ դեղամիջոցներ՝ մուստարգեն (քլորմեթին), օնկովին (վինկրիստին), պրեդնիզոլոն և պրոկարբազին (մատուլան)։ *«ՄՕՊՊ»* առաջին կոմբինացված քիմիաթերապիան է, որը ունեցել է մեծ հաջողություն։ «*ԱԲՎԴ»* քիմիաթերապևտիկ կոմբինացիա՝ ԱՄՆ-ում Հոջկինի լիմֆոմայի ստանդարտ բուժման մեթոդ է, որը փոխարինել է «*ՄՕՊՊ»* թերապիային, որպես՝ Հոջկիկնի լիմֆոմայի առաջնային թիրախային բուժում, իսկ «*ԲէԱՑՕՊՊ»*-ն՝ որպես առաջադեմ/անբարենպաստ բուժման այլընտրանք, քանի որ առաջացնում է երկրորդային լեյկեմիա: Լիմֆոգրանուլոմատոզ,

Ատամի խոզանակով կամ ատամնաթելով մաքրելիս կամ իրիգատորներ օգտագործելիս՝ անհրաժեշտ է զգույշ լինել, քանի որ վարակի կամ արյունահոսության հավանականությունը կարող է ավելի մեծանալ: Եթե կարիք կա ստոմատոլոգիական որևէ միջամտություն, ապա անհրաժեստ է տեղեկացնել ստոմատոլոգին, որ ընդունում եք պրոկարբազին։ Այս դեղամիջոցն ընդունելու ընթացքում անհրաժեշտ է զերծ մնալ վնասակար սովորություններից, այդ թվում՝ ծխել (ծխախոտ): Ծխելը հետագայում կարող է մեծացնել թոքերի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը: Պրոկարբազին ընդունող հիվանդների մոտ կարող է զարգանալ ալկոհոլի նկատմամբ անհանդուրժողականություն, ուստի անհրաժեշտ է դադարեցնել ալկոհոլային խմիչքների օգտագործումը:

Որպես այլընտրանքային դեղամիջոց, այն կիրառվում է գլխուղեղի չարորակ ուռուցքների (գլիոբլաստոմա), որոշ տեսակների բուժման համար, որը հաճախ տրվում է՝ լոմուստինի (հաճախ կոչվում է (CCNU)) և վինկրիստինի հետ համատեղ: Այս դեղամիջոցի օրական դեղաչափը փոփոխվում է՝ կախված երիկամների կամ լյարդի հիվանդության առկայությունից:

## Կողմնակի ազդեցություններ
Հաճախ հանդիպող (հիվանդների ավելի քան 10%-ի մոտ) կողմնակի ազդեցություններից են՝ ախորժակի կորուստ, սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, անորեքսիա, գլխացավ, գլխապտույտ։ Ջերմության, տենդի, կոկորդի ցավի, մրսածության կամ գրիպի այլ ախտանիշների առկայության դեպքուն անհրաժեշտ է դիմել բժշկի: Մի՛ զբաղվեք ինքնաբուժությամբ: Փորձեք խուսափել վատառողջ մարդկանց հետ շփումից: Այս դեղամիջոցը նպաստում է մարմնի վրա կապտուկների, ինչպես նաև արյունահոսության առաջացմանը: 
Պրոկարբազինի սինթեզ|375x375px|աջից|frameless
Անհայտ հաճախականությամբ այլ կողմնակի ազդեցություններից են՝ լեյկոպենիա, թրոմբոցիտոպենիա, նեյտրոպենիա, ինչը կարող է հանգեցնել իմունային համակարգի ընկճման և հետևաբար վարակների թվի աճի, այդ թվում՝ շնչառական հիվանդություններ, ծանր ալերգիկ ռեակցիաներ, որոնք կարող են բերել անգիոէդեմայի՝ Կվինկեի այտուց, անգիոնևրոտիկ այտուց, անոթանյարդային այտուց և մաշկային ալերգիկ ռեակցիաներ, ինչպես նաև հեպատիկ հիվանդություններ, այդ թվում՝ դեղնախտ և քրոնիկական հեպատիտներ։ Վերարտադրողական համակարգի կողմնակի ազդեցություններից են՝ ազոսպերմիա (սերմնահեղուկում սպերմատազոիդների բացակայություն) և վաղաժամ ձվարանային անբավարարություն կամ դաշտանադար։ Էթանոլի հետ համակցման դեպքում՝ պրոկարբազինը, որոշ հիվանդների մոտ կարող է առաջացնել դիսուլֆիրամանման ազդեցություն։

Այն թույլ կերպով արգելակում է մոնոամին–օքսիդազ ֆերմենտը՝ ստամոքսաղիքային համակարգում, հետևաբար այն կարող է առաջացնել հիպերտոնիկ կրիզ, որը իր հերթին պայմանավորված է թիրամինով (ունի անոթասեղմիչ հատկություն) հարուստ սննդամթերքի օգտագործման հետ, ինչպիսիք են՝ հնեցված պանիր և պահածոներ։

Քիմիաթերապիայի ընթացքում, պրոկարբազինի երկարատև օգտագործումը հազվադեպ դեպքերում կարող է առաջացնել ծայրամասային նեյրոպաթիա՝ կայուն, հաճախ անդառնալի ծակծկոց, թմրածություն, ուժեղ ցավ կամ ցուրտ եղանակի նկատմամբ զգայունության բարձրացման զգացողություն, որը սկսվում է ձեռքերից կամ ոտքերից, իսկ երբեմն ընդգրկում է նաև վերին և ստորին վերջույթները։

## Դեղագիտություն
Պրոկարբազինի ազդեցության մեխանիզմը՝ մասամբ ալկիլացնող նյութի ազդեցություն, և գուանինի մեթալիցում՝ O-6 դիրքում (ինչպես դակարբազինը)։ Գուանինը՝ ԴՆԹ կազմող չորս նուկլեոտիդներից մեկն է: Մեթիլացված ԴՆԹ-ն հակված է կապերի խզման՝մինչդեռ, ՌՆԹ-ի և սպիտակուցների սինթեզը կասեցվում է։ Քաղցկեղային բջիջները անկանոն միտոզի ժամանակ, պետք է կրկնօրինակեն իրենց ԴՆԹ-ն և ենթարկվեն ծրագրավորված բջջային մահվան (ապոպտոզ)՝ ի պատասխան ԴՆԹ շղթաների կապերի խզման: Նորմալ կամ չախտահարված բջիջները ավելի հակված են վերականգնել ԴՆԹ-ի վնասված շղթան։ Պրոկարբազինը լյարդում փոխակերպվում է ազօ–ածանցյալի, ապա ցիտոքրոմ P-450 համակարգի միջոցով դառնում է ակտիվ ազօքսի–ածանցյալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*MOPP Treatment Regimen
*PCV Information
*Procarbazine Drug Information Provided by Lexi-Comp – Merck Manual
*RX Listing for Matulane
* 
* 

Կատեգորիա:Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության անհրաժեշտ դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագետներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Կատեգորիա:Դեղագործներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Հիդրազիններ
Կատեգորիա:Մուտագեններ
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կատեգորիա:Ուռուցքային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վնասակար սովորույթներ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ ըստ տարրերի
Կատեգորիա:Քիմիական սինթեզ
Կատեգորիա:Քիմիական տարրերի խմբեր
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա
Կատեգորիա:Ըստ օրգան-համակարգերի վրա ազդեցության դեղեր