POSIX

**POSIX** (անգլերեն՝ Portable Operating System Interface շարժական օպերացիոն համակարգի միջերես), ստանդարտների շարք, որը նկարագրում է օպերացիոն համակարգի և կիրառական ծրագրի միջև միջերեսները (համակարգային API), C լեզվի գրադարանը և կիրառությունների ու դրանց միջերեսների հավաքածուն: Ստանդարտը ստեղծվել է տարբեր UNIX-նման օպերացիոն համակարգերի համատեղելիության և կիրառական ծրագրերի աղբյուրային կոդի մակարդակում տեղափոխելիության ապահովման համար, բայց կարող է օգտագործվել նաև ոչ-Unix համակարգերի համար:

POSIX ստանդարտների շարքը մշակվել է IEEE 1003 կոմիտեի կողմից: Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպությունը (ISO) Միջազգային էլեկտրատեխնիկական հանձնաժողովի (IEC) հետ միասին ընդունել է POSIX ստանդարտը ISO/IEC 9945 անվանումով: POSIX ստանդարտի տարբերակները հիմք են հանդիսանում Single UNIX Specification ստանդարտի համապատասխան տարբերակների համար: POSIX ստանդարտը սահմանում է օպերացիոն համակարգի միջերեսը, իսկ Single UNIX Specification ստանդարտի համապատասխանությունը սահմանում է միջերեսի իրականացումը և թույլ է տալիս օպերացիոն համակարգերին օգտագործել UNIX ապրանքանիշը:

«POSIX» անվանումը առաջարկվել է Ռիչարդ Ստոլմանի կողմից: POSIX.1-ի ներածությունում նշվում է. «Ակնկալվում է «պոզիքս» արտասանել ինչպես «պոզիտիվ» բառը, այլ ոչ թե «պոսիքս»: Արտասանությունը հրապարակվում է օպերացիոն համակարգի ստանդարտ միջերեսին վերաբերող ստանդարտ եղանակի հրապարակման նպատակով»: «POSIX»-ը IEEE-ի գրանցված ապրանքանիշն է:

## Խնդիրները
* Հեշտացնում է ծրագրի կոդը այլ հարթակներ տեղափոխելու գործընթացը։
* Խրախուսել միջերեսների սահմանումը և ստանդարտացումը նախագծման գործընթացի վաղ փուլում, այլ ոչ թե ներդրման ընթացքում։
* Հնարավորության դեպքում պահպանել և հաշվի առնել բոլոր հիմնական, նախկինում ստեղծված և օգտագործված կիրառական ծրագրերը։
* Որոշել փաստաթղթերի ստեղծումը, հաստատումը և ստուգումը արագացնելու համար անհրաժեշտ նվազագույն API-ները։
* Մշակել ստանդարտներ կապի ցանցերի, բաշխված տվյալների մշակման և տեղեկատվական անվտանգության ապահովման ուղղությամբ։
* Առաջարկվում է սահմանափակել երկուական (օբյեկտային) կոդի օգտագործումը պարզ համակարգերում կիրառությունների համար։

## Բաղադրիչներ
Ստանդարտը բաղկացած է չորս հիմնական բաժիններից

* **Հիմնական սահմանումներ** () - սպեցիֆիկացիաներում օգտագործված հիմնական սահմանումների և կոնվենցիաների ցանկ, ինչպես նաև համապատասխան համակարգի կողմից տրամադրվող C լեզվի վերնագրերի ֆայլերի ցանկ։
* **Shell և** **օգտակար ծառայություններ** () - օգտակար ծրագրերի և shell-ի *sh* հրամանի նկարագրությունը, կանոնավոր արտահայտության ստանդարտներ։
* **Համակարգի միջերեսներ** () - C լեզվի համակարգային կանչերի ցանկ։
* **Հիմնավորում** () - ստանդարտում օգտագործված սկզբունքների բացատրություն։

## Տարբերակներ
### POSIX տարբերակները մինչև 2001 թվականը
2001 թվականից առաջ ստեղծվել են բազմաթիվ POSIX ստանդարտներ, որոնցից մի մասը օգտագործվում էր Single UNIX Specification ստանդարտների ձևավորման համար: Շատ օպերացիոն համակարգեր մասնակի կամ լիարժեք իրականացրել են այս ստանդարտների աջակցությունը, որի պատճառով համակարգային կանչերի և ծրագրերի ձեռնարկներում հաճախ հանդիպում են այս ստանդարտների հղումներ: Ներկայումս այս ստանդարտները հնացած են և ներկայացնում են միայն պատմական հետաքրքրություն:

#### POSIX.1. C լեզվի համակարգային API
**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1-1988, այնուհետև IEEE Std 1003.1-1990; ISO/IEC 9945-1:1990:

Ստանդարտը թողարկվել է 1988 թվականին, գրավում էր 317 էջ, ներառում էր ANSI C ստանդարտը և հանդիսանում է առաջին POSIX ստանդարտը: POSIX անվանումը Ռիչարդ Սթոլմանի կողմից տրամադրվելուց առաջ ստանդարտը հայտնի էր որպես IEEE-IX: 1990 թվականին թողարկվել է ստանդարտի թարմացումը փոքր փոփոխություններով IEEE Std 1003.1-1990 անվանումով, որը գրավում էր 356 էջ: Թարմացված ստանդարտի վերնագիրը հնչում էր. «Part 1: System Application Program Interface (API) [C Language]»: Այսպիսով, բացահայտ նշվում էր, որ ստանդարտը ներկայացնում է C լեզվի համակարգային API:

**Ստանդարտի բաժինները**
* Պրոցեսների ստեղծում և կառավարում
* Ազդանշաններ
** Լողացող կետի բացառություններ
** Սեգմենտավորման խախտում
** Արգելված դիրեկտորիաներ
** Խողովակաշարի սխալներ
** Ժամանակակարգավորիչ
* Ֆայլերի (կատալոգների) հետ գործողություններ
* Ուղիներ
* C գրադարան (C ստանդարտ)
* Մուտքի-ելքի միջերես և վերահսկողություն
* Գործընթացների տրիգերներ
**Ստանդարտի առանձնահատկությունները:**

Ստանդարտում նկարագրվածից արժանի է նշել հետևյալը:

* ավելացվել է `mkfifo()` ֆունկցիան՝ որպես անվանակիր ուղիների ստեղծման ավելի պարզ տարբերակ, համեմատած այդ ժամանակ ակտիվ օգտագործվող `mknod()` ֆունկցիայի հետ;
* նկարագրվել են tar և cpio արխիվների ֆորմատը;
* նկարագրվել են օգտվողների և խմբերի մասին տեղեկատվություն պարունակող ֆայլերը:

#### POSIX.2. Հրամանային թաղանթ և օգտակար գործիքներ
**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.2-1992; ISO/IEC 9945-2:1993:

Ստանդարտը թողարկվել է 1992 թվականին երկու հատորով՝ ընդհանուր շուրջ 1300 էջ ծավալով: Վերնագիրը հնչում էր. «Part 2: Shell And Utilities», ինչը թարգմանվում է որպես «Մաս 2: Հրամանային ինտերպրետատոր և օգտակար գործիքներ»:

**Ստանդարտի բաժինները:**

* Հրամանային ինտերպրետատոր
* Ծրագրային օգտակար գործիքներ

**Ստանդարտի առանձնահատկությունները:**

Ստանդարտը նկարագրում էր հրամանային մեկնաբանը System V Bourne shell-ի հիման վրա և շուրջ հարյուր հրամանային տողի օգտակար գործիքներ (ներառյալ basename, awk, vi, yacc և շատ այլք):

#### POSIX.1b. Իրական ժամանակի ընդլայնումներ
Նաև հայտնի է որպես POSIX.4:

**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1b-1993, IEEE Std 1003.1i-1995 (1003.1b-ի տեխնիկական ուղղումներ):

Նախապես հայտնի որպես IEEE P1003.4, ստանդարտը հանդիսանում էր IEEE Std 1003.1-1990 ստանդարտի թարմացումը: 590 էջանոց թարմացումը ներառում էր իրական ժամանակի ընդլայնումներ, որոնք մշակվել էին P1003.4 աշխատանքային կոմիտեի կողմից: 1995 թվականին ստանդարտը լրացվել է տեխնիկական ուղղումներով (IEEE Std 1003.1i-1995):

**Ստանդարտի բաժինները:**

* Առաջնահերթությունների պլանավորում
* Իրական ժամանակի ազդանշաններ
* Ժամացույցներ և ժամանակաչափներ
* Սեմաֆորներ
* Հաղորդագրությունների փոխանցում
* Հիշողության կառավարում
* Ֆայլերի համաժամանակեցում և ասինխրոն մուտք-ելք
* Վիրտուալ հիշողության արգելափակման միջերես

#### POSIX.1c. Հոսքեր
Ստանդարտ՝ IEEE Std 1003.1c-1995։

##### Ստանդարտի բաժիններ
* Հոսքերի ստեղծում, վերահսկում և ավարտում
* Հոսքերի ժամանակացույց
* Հոսքային համաժամանակեցում
* Սիգնալի մշակում

##### Ստանդարտի առանձնահատկությունները
Ստանդարտի հիմնական նպատակն էր ապահովել բազմահոսքային ծրագրերում օգտագործելու համար զուգահեռ աշխատող անխափան կոդ գրելու հնարավորություն։ Նշանակալի փոփոխությունների շարքում պետք է նշել հետևյալը

* C լեզվի errno գլոբալ փոփոխականն այլևս գլոբալ փոփոխական չէ և պետք է ցույց տա յուրաքանչյուր հոսքի համար առանձին հիշողության վրա;
* ավելացվել են որոշ ֆունկցիաների զուգահեռ աշխատող անխափան անալոգներ, որոնց ավելացվում է «_r» ածանցը;
* մուտք-ելքի հետ աշխատող բոլոր ֆունկցիաները պետք է իրականացվեն այնպես, որ աշխատեն զուգահեռաբար և անխափան, հակառակ դեպքում դրանց անվանումում անհրաժեշտ է բացահայտ նշել դրանց վտանգավորությունը (օրինակ՝ «_unlocked» ածանցով);
* ավելացվել են `flockfile(),` `ftrylockfile()` և `funlockfile()` ֆունկցիաները բազմահոսքային ծրագրում տվյալների հոսքերի նկատմամբ արգելափակող գործողությունների իրականացման համար:

#### POSIX.1-1996
**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1, 1996 Edition, նաև հայտնի որպես IEEE 1996 (ISO/IEC 9945-1:1996):

Ստանդարտը 743 էջանոց էր, միավորում էր POSIX-ի նախկինում մշակված տարբերակները և ներառում էր հետևյալ ստանդարտները:

* IEEE Std 1003.1-1990 (հիմնական API);
* IEEE Std 1003.1b-1993 (իրական ժամանակի ընդլայնումներ);
* IEEE Std 1003.1c-1995 (հոսքեր);
* IEEE Std 1003.1i-1995 (1003.1b ստանդարտի տեխնիկական ուղղումներ):

##### Ստանդարտի բաժինները:
* Մաս 1: Համակարգային API (C լեզու)
* Մաս 2: Հրամանային ինտերպրետատոր և օգտակար գործիքներ
* Մաս 3: Համակարգային կառավարում (մշակման փուլում է)

Միևնույն ժամանակ, ստանդարտի էջերի մոտ մեկ քառորդը զբաղեցրել են պատմական տեղեկատվությունը և որոշակի գործառույթների ներառման պատճառների բացատրությունները:

#### POSIX.1d. Լրացուցիչ իրական ժամանակի ընդլայնումներ
**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1d-1999:

Նկարագրում էր լրացուցիչ իրական ժամանակի ընդլայնումները: Օրինակ, `sem_timedwait()` համակարգային կանչը հայտնվել է հենց այս ստանդարտում:

#### POSIX.1g. Արձանագրությունից անկախ միջերեսներ
**Սկզբնական անվանումը:** POSIX 1003.12:

**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1g:

Ստանդարտը թողարկված 2000 թվականին՝ նկարագրում էր գործընթացների միմյանց հետ փոխգործակցության API-ն և ներառում էր երկու հիմնական API.

* Պարզ ցանցային միջերես(SNI);
* Մանրամասն ցանցային միջերես (DNI), ներառյալ 4.4BSD սոկետների հիման վրա սոկետների API-ն և հնացած X/Open Transport Interface (XTI)-ն:

#### POSIX.1j. Առաջադեմ իրական ժամանակի ընդլայնումներ
**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1j-2000:

Նկարագրում է առաջադեմ իրական ժամանակի ընդլայնումները:

### 2001 թվականից հետո POSIX տարբերակները
1997 թվականի մարտին Austin Group աշխատանքային կոմիտեն մշակել է Single UNIX Specification version 2 ստանդարտը, որը POSIX.1-1996 ստանդարտի զարգացման շարունակությունն էր:

1999 թվականին ընդունվել է որոշում, որի համաձայն The Open Group կոնսորցիումը և Էլեկտրատեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի ինժեներների ինստիտուտը (IEEE) որոշել են միավորել ուժերը POSIX և Single UNIX Specification ստանդարտների համատեղ մշակման գործում: Նոր POSIX ստանդարտը պետք է փոխարիներ այդ պահին գոյություն ունեցող POSIX ստանդարտները (POSIX.1 և POSIX.2 և այլն), դառնալով Single UNIX Specification version 3-ի հիմքը: Նաև որոշվել է հրապարակել ապագա ստանդարտը, որի մշակումը նախատեսվում էր ավարտել 2001 թվականին:

2001 թվականին բոլոր նախկին POSIX ստանդարտները միավորվել են մեկ ընդհանուր ստանդարտի մեջ, որը նախատեսվում էր օգտագործել որպես ապագա Single UNIX Specification ստանդարտների հիմք:

#### POSIX.1-2001
**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1-2001; ISO/IEC 9945:2002:

2001 թվականին նախկինում մշակված հիմնական ընտրովի POSIX ստանդարտները միավորվել են POSIX.1-2001 միասնական ստանդարտի մեջ: Այդ ժամանակից ընդունված է POSIX ստանդարտները անվանելու հետևյալ տարբերակը՝ վերջում ավելացնում է հրատարակության տարեթիվը: POSIX.1-2001-ը Single UNIX Specification version 3 ստանդարտի հիմքն է:

POSIX.1-2001-ը կողմնորոշված է C99 լեզվի ստանդարտի վրա և կարող է ներառել C99-ից ֆունկցիաներ և վերնագրային ֆայլեր:Ստանդարտը ներառում է

* հիմնական գաղափարներ և սահմանումներ;
* համակարգային միջերեսներ և վերնագրային ֆայլեր;
* հրամանային ինտերպրետատորների նկարագրություն աղբյուրային կոդի մակարդակում և հրամանային տողի օգտակար գործիքներ:

#### POSIX.1-2004
**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1-2004:

Ստանդարտը POSIX.1-2001 ստանդարտի աննշան թարմացումն է: Ներառում է երկու տեխնիկական ուղղում: Ստանդարտի նկարագրությունը հասանելի է ինտերնետում:

#### POSIX.1-2008
**Ստանդարտներ:** IEEE Std 1003.1-2008 (ISO/IEC 9945:2009), տեխնիկական ուղղում IEEE Std 1003.1-2008/Cor 1-2013 (ISO/IEC/IEEE 9945:2009/Cor 1:2013):

Ստանդարտը մշակվել է 2008 թվականին: 2013 թվականին ստանդարտի համար մշակվել է տեխնիկական ուղղում № 1՝ IEEE Std 1003.1-2008/Cor 1-2013 անվանումով: Ստանդարտի հանրամատչելի անվճար օրինակը կարելի է գտնել ինտերնետում: POSIX.1-2008-ը Single UNIX Specification version 4 ստանդարտի հիմքում է:

Ստանդարտը նկարագրում է.

* ստանդարտի հիմնական գաղափարներ և սահմանումներ;
* համակարգային միջերեսներ և վերնագրային ֆայլեր;
* հրամանային ինտերպրետատորի նկարագրություն աղբյուրային կոդի մակարդակում և հրամանային տողի օգտակար գործիքներ;
* ստանդարտի անհրաժեշտության, հնարավորությունների ներառման (կամ ներառումից հրաժարվելու) պատճառների մասին բացատրություններ:

#### POSIX.1-2017
**Ստանդարտ:** IEEE Std 1003.1-2017 (ISO/IEC/IEEE 9945:2009/Cor 2:2017):

Ստանդարտը մշակվել է 2017 թվականին և ներկայումս ընթացիկ է: Հանդիսանում է ISO/IEC/IEEE 9945:2009 խմբագրության երկրորդ ուղղումը:

Նախորդ ստանդարտի համեմատ հիմնականում պարունակում է սխալների ուղղումներ և ընտրովի հնարավորությունների տեղափոխում դեպի պարտադիր կատեգորիա: Այդ թվում ընտրովի չմնացին հոսքերի հետ աշխատելու շատ ֆունկցիաներ, ներառյալ ընթերցման-գրման արգելափակումները:

### POSIX 1003.13 պրոֆիլներ
POSIX 1003.1 ստանդարտը հարմար չէ բոլոր օպերացիոն համակարգերի համար: Ներկառուցված օպերացիոն համակարգերը միշտ չէ, որ աջակցում են որոշակի գործառույթների: POSIX 1003.13 ստանդարտը նկարագրում է ներդրված համակարգերի համար նախատեսված POSIX 1003.1 ստանդարտի ենթաբազմություն, որը բաժանված է չորս պրոֆիլների: Պրոֆիլները մշակվել են սահմանափակ հնարավորություններով օպերացիոն համակարգերի համար սկզբնաղբյուրի մակարդակի փոխադրելիությունն ապահովելու համար: Դրանք POSIX 1003.1 ստանդարտի ենթաբազմություն են, ինչը նշանակում է, որ դրանք նկարագրում են միայն սկզբնական ստանդարտում ներառված հնարավորությունների ենթաբազմություն: Այսպիսով, պրոֆիլները չեն հակասում սկզբնական ստանդարտին:

Գործող ստանդարտը IEEE 1003.13-2003-ն է, որը IEEE Std 1003.13-1998-ի ընդլայնումն է և հիմնված է IEEE Std 1003.1-2001-ի վրա: Ստանդարտը նաև ներառում է POSIX.26-2003 (IEEE Std 1003.26-2003), POSIX.13a, POSIX.13b և ISO/IEC 14519:2001:

2016 թվականի համար մշակվել են հետևյալ պրոֆիլները.

* POSIX PSE54 (բազմաֆունկցիոնալ, բազմապրոցեսորային օպերացիոն համակարգ՝ հոսքային և ֆայլային համակարգերի աջակցությամբ);
* POSIX PSE53 (բազմապրոցեսորային օպերացիոն համակարգ՝ հոսքային և ֆայլային համակարգերի աջակցությամբ);
* POSIX PSE52 (միապրոցեսորային օպերացիոն համակարգ՝ հոսքերի և ֆայլային համակարգերի աջակցությամբ);
* POSIX PSE51 (միապրոցեսորային օպերացիոն համակարգ՝ հոսքերի աջակցությամբ, առանց ֆայլային համակարգի):

#### Պրոֆիլների համեմատական բնութագրերը

## Աջակցություն օպերացիոն համակարգերի կողմից
Ստանդարտների հետ համատեղելիության աստիճանից կախված՝ օպերացիոն համակարգերը կարող են լիովին կամ մասամբ համապատասխանել POSIX-ին։ Հավաստագրված արտադրանքը կարելի է գտնել IEEE կայքում: Ստանդարտի IEEE Std 1003.1-2017 տարբերակին անվճար մուտք կարելի է ստանալ «The Open Group»-ի կայքում:

### POSIX հավաստագրված
1996 թվականից ի վեր SUS ստանդարտը ներառում է POSIX ստանդարտը, ուստի UNIX ստանդարտով հավաստագրված օպերացիոն համակարգերը կարող են համարվել միաժամանակ POSIX ստանդարտով հավաստագրված։
* Mac OS X (UNIX 03)
* Solaris (UNIX 03)
* IBM AIX (UNIX 03)
* HP-UX (UNIX 03)
* QNX Neutrino (POSIX PSE52)
* IRIX (UNIX 95)
* Integrity (POSIX 1003.1-2003) և դրա միկրոմիջուկը µ-velosity
* Inspur K-UX (UNIX 03)
* LynxOS (POSIX 1003.1-1996)
* UnixWare (UNIX 95)
* Tru64 UNIX (UNIX 95)

### POSIX-համատեղելի
Հայտարարվում է POSIX ստանդարտի տարբերակներից մեկի հետ լիարժեք համատեղելիություն։

* A/UX
* FreeBSD
* BSD/OS
* iOS
* Minix
* MPE/iX
* OpenSolaris
* OpenVMS (POSIX 1003.1-1990, 1003.1b, 1003.4)
* VxWorks (POSIX PSE52)

### Մեծ մասամբ համատեղելի է POSIX-ի հետ
Պաշտոնապես չի հավաստագրվել որպես POSIX-ի հետ համատեղելի, բայց հիմնականում համապատասխանում է։

* BeOS
* Linux (դիստրիբուտիվների մեծ մասը)
* NetBSD
* Nucleus RTOS
* OpenBSD
* Sanos
* SkyOS
* Syllable
* Symbian OS (при помощи PIPS)
* DragonFlyBSD
* RTEMS (POSIX 1003.1b-1993, POSIX 1003.1h/D3)
* QNX Neutrino (POSIX 1003.1-2004)
* NuttX

### Մասամբ POSIX-ի հետ համատեղելի
* Android

### POSIX Windows-ի համար
* Cygwin - ապահովում է մասնակի POSIX համապատասխանություն որոշ Microsoft Windows արտադրանքի համար։
* UNIX ծրագրերի ենթահամակարգը (SUA) լրացուցիչ Windows ենթահամակարգ է, որը տրամադրում է օգտագործման պատրաստ միջավայր POSIX-համատեղելի ծրագրերի կոմպիլյացիայի և գործարկման համար: POSIX.2 ստանդարտի հետ համապատասխանությունը հրամանային տողի մակարդակում ապահովվում է ksh հրամանային շերտով:
* «Microsoft Windows Services for UNIX» - ապահովում է POSIX-ի հետ լիարժեք համապատասխանություն որոշ Microsoft Windows արտադրանքների համար: Windows 2000-ից առաջ Windows NT-ի վրա հիմնված օպերացիոն համակարգերը ունեին POSIX շերտ ներկառուցված օպերացիոն համակարգում, իսկ «UNIX Services for Windows»-ը ապահովում էր UNIX-անման միջավայր: Windows XP-ում POSIX-ի հետ համապատասխանություն ապահովելու համար դուք պետք է ներբեռնեք և տեղադրեք անվճար «Windows Services for UNIX» փաթեթը: UNIX ենթահամակարգը ներկառուցված է Windows Vista-ի Enterprise և Ultimate տարբերակներում և չի կարող ավելացվել այլ տարբերակներին:
* Windows ենթահամակարգը Linux-ի համար համատեղելիության շերտ է, որն առաջին անգամ հայտնվել է Windows 10-ում և իրականացնում է Linux kernel API-ը Windows-ի վրա։ Այն թույլ է տալիս աշխատեցնել որոշ դիստրիբուտիվների միջավայրը օգտատիրոջ տարածքում։
* UWIN-ը գրադարանների և օգտակար ծրագրերի մի ամբողջություն է, որը Win32 API-ի վրա ապահովում է POSIX-համատեղելի միջավայր:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Դոնալդ Լյուին.* POSIX ծրագրավորողների ուղեցույց . - O'Reilly Media, Inc., 1991-04-01: — 646 էջ. — ISBN 9780937175736 .
* *Համակարգային կիրառական ծրագրի միջերես (API) [C լեզու]: ISO/IEC 9945-1, ANSI/IEEE Std 1003.1*: - Նյու Յորք. IEEE, 1996: - ISBN 1-55937-573-6
* Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ՝ բջջային օպերացիոն համակարգի միջերես (POSIX): Մաս 1. Կիրառական ծրագրի միջերես (API) [ծրագրավորման լեզու C]: 2 հատորով: — Մոսկվա. Համակարգային ճարտարագիտության գիտահետազոտական ինստիտուտ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, 1999թ.: — ISBN 5-93838-001-4
** Հատոր 1։ Ներածություն և նորմատիվ մաս։ — 422 էջ — ISBN 5-93838-002-2
** Թ. 2: Տեղեկատվական մաս (Հավելվածներ): - 374 էջ - ISBN 5-93838-003-0

## Արտաքին հղումներ
* The Open Group
* IEEE Std 1003.1-2024
* Текст Единой спецификации «Юникс» (очередной версии ISO/IEC 9945 в разработке).

Կատեգորիա:ISO ստանդարտներ
Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Ծրագրային գրադարաններ
Կատեգորիա:Կիրառական ծրագրեր
Կատեգորիա:Համակարգչային և հեռահաղորդակցության ստանդարտներ
Կատեգորիա:Յունիքս
Կատեգորիա:Ստանդարտներ
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիաներ օպերացիոն համակարգերում
Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր