Ասիական զարգացման բանկ

**Ասիական զարգացման բանկ (ԱԶԲ)** (. ADB), բանկ, որը հիմնադրվել է 1966 թվականին, նրա հիմնական խնդիրն է խթանել տնտեսության աճը Ասիայում և Հեռավոր Արևելքում՝ վարկեր ուղղելով այդ տարածաշրջաններին և տեխնիկական աջակցություն տրամադրելով։

Գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Մանիլայում (Ֆիլիպիններ)։ ԱԶԲ-ի նախագահը 2013 թվականի ապրիլի 28-ից ճապոնացի Տակեհիկո Նակաոն էր։ 2020 թվականի հունվարի 17-ին նախագահ է դարձել Մասացուգու Ասակավան, որն ընտրվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։

## Կապիտալ
2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ ԱԶԲ-ի բաժնետիրական կապիտալը կազմել է 147,55 մլրդ դոլար։ ԱԶԲ-ի խոշորագույն բաժնետերերն են Ճապոնիան (բաժնետիրական կապիտալի 15,62%), ԱՄՆ-ը (15,51 %), ՉԺՀ-ն (6,45 %), Հնդկաստանը (6,34 %), Ավստրալիան (5,79 %), Ինդոնեզիան (5,45 %), Կանադան (5,24 %), Հարավային Կորեան (5,04 %) և Գերմանիան (4,33%)։

## Գործունեություն
thumb|mini|right|300px|ԱԶԲ անդամ երկրներ
ԱԶԲ-ից փոխառու միջոցների կարող են հավակնել ինչպես մասնակից երկրների կառավարությունները, այնպես էլ իրավաբանական անձինք։ Մեկ վարկի միջին գումարը կազմում է 15 մլն դոլար, ավելի մեծ վարկեր (մինչև 50 մլն դոլար) բանկը տրամադրում է բավականին հազվադեպ։ 2015 թվականի օգոստոսի 20-ին Ասիական զարգացման բանկը հավանություն է տվել Ղազախստանին 1 մլրդ դոլարի վարկի չափով, որը նախապես հայտարարել էր տենգեի արժեզրկման մասին, ինչը պետք է հարթի ազգային արժույթի ազատ փոխարժեքի հաստատման տնտեսական հետևանքները։

2014 թվականին տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարը կազմել է 22.9 մլրդ դոլար։

Ներդրումների գերակա ոլորտներն են տրանսպորտը և կապը, արդյունաբերությունը, էներգետիկան, գյուղատնտեսությունը և ֆինանսական հատվածը։

Վարկերը տրամադրվում են երկու հիմնադրամներից՝ սովորական և հատուկ։ Առաջինը նախատեսված է առևտրային պայմաններով վարկավորման համար, այսինքն շուկայական տոկոսադրույքով և ավելի կարճ ժամկետով, սովորաբար 15-25 տարի։ Հատուկ հիմնադրամը նախատեսված է երկարաժամկետ վարկավորման համար՝ 25-40 տարի ժամկետով, արտոնյալ տոկոսադրույքով (1-3%)։  Սովորական հիմնադրամից վարկերի համար արտոնյալ ժամանակահատվածը 3-5 տարի է, իսկ հատուկ հիմնադրամից՝ սովորաբար 10 տարի։ ԱԶԲ-ի մյուս գործիքներն իրենց անդամ երկրներին օգնելու համար, Բացի վարկերից, տեխնիկական աջակցությունն են, երաշխիքները և բաժնետոմսերի գնումը։

2006 թվականին բանկը որոշել է ներդնել «ասիական արժույթի միավոր»`  AMU (), որը կարտացոլի տարածաշրջանի 13 երկրների դրամական միավորների բաժնետոմսերի գնանշումները, և, հնարավոր է, ժամանակի ընթացքում վերածվի եվրոյի ասիական անալոգի։

Բանկի միջոցները ձևավորվում են անդամ երկրների կողմից (բանկի կանոնադրական կապիտալի 7%-ը, որը կազմում է մոտ 55 մլրդ ԱՄՆ դոլար) պարտատոմսերի միջազգային շուկայում փոխառությունների և վարկավորումից ստացված եկամուտների հաշվին։

## Քննադատություն
ԱԶԲ-ի գոյության առաջին իսկ օրերից քննադատները հայտարարել են, որ երկու հիմնական դոնորները` Ճապոնիան և Միացյալ Նահանգները, զգալի ազդեցություն են ունեցել վարկային, քաղաքական և կադրային որոշումների վրա։

Oxfam Australia քննադատել է Ասիական զարգացման բանկին տեղական համայնքների նկատմամբ անզգայուն լինելու համար։ «Աշխատելով գլոբալ և միջազգային մակարդակում` այս բանկերը կարող են խաթարել մարդու իրավունքներն այն նախագծերի միջոցով, որոնք վնասակար հետևանքներ են ունենում աղքատ և մարգինալացված համայնքների համար»։ Բանկը նաև քննադատության է ենթարկվել ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի կողմից, որի զեկույցում նշվել է, որ «աճի մեծ մասը շրջանցել է իր գյուղական բնակչության ավելի քան 70 տոկոսը, որոնցից շատերն ուղղակիորեն կախված են բնական ռեսուրսներից` ապրուստի և եկամուտների համար»։

Քննադատություններ են հնչել, որ ԱԶԲ-ի լայնածավալ նախագծերը վերահսկողության բացակայության պատճառով սոցիալական և բնապահպանական վնաս են պատճառում։ ԱԶԲ-ի հետ կապված ամենահակասական նախագծերից մեկը Թաիլանդի Mae Moh ածուխաէլեկտրակայանն է։ Բնապահպաններն ու իրավապաշտպանները ասում են, որ ԱԶԲ-ի` շրջակա միջավայրի պահպանության քաղաքականությունը, ինչպես նաև բնիկ և հարկադիր վերաբնակեցման քաղաքականությունը, չնայած թղթի վրա համապատասխանում են միջազգային չափանիշներին, գործնականում հաճախ անտեսվում են, չափազանց անորոշ կամ թույլ են արդյունավետ լինելու համար կամ պարզապես սովորաբար չեն կիրառվում բանկի ծառայողների կողմից։

### Ասիական զարգացման բանկի հայտնի նախագծերը
* Տրանսաֆղանական նավթամուղ,
* Ինդոնեզիայի երկրաշարժի և ցունամիի արտակարգ իրավիճակների նախագիծ,
* Մեկոնգ գետի օգտագործման տարածաշրջանային ծրագիր,
* Ֆիլիպիններում աղքատության դեմ պայքարի մասնավոր հատվածի ռազմավարական համագործակցություն,
* «Հյուսիս-Հարավ» երկաթուղային միջանցք Իրանից Թուրքմենստանով դեպի Ղազախստան

## Տարածաշրջանային անդամներ (49)
**Աղյուսակի հետ կապված ցուցումներ.**

*Տարածաշրջանային անդամներ են նաև Ասիայի պետությունները, որոնք մասամբ գտնվում են  Եվրոպայում (Ղազախստան), ասիական երկրները, որոնք պատմամշակութային և քաղաքական դրդապատճառներով պատկանում են Եվրոպային  (Ադրբեջան, Հայաստան, Վրաստան), ինչպես նաև Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանին վերագրվող երկրները (Ավստրալիա և Օվկիանիայի պետություններ):*

## Ոչ տարածաշրջանային անդամներ (19)

## Նախագահների ցանկ

## Հիմնական վարկառուներ

## Պարգևներ
* «Դանաքեր» շքանշան (2009 թվականի նոյեմբերի 30, Ղրղզստան)՝ Ղրղզստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի համար։

## Հետագա ընթերցում
* Huang, P.W. 1975. *The Asian Development Bank: Diplomacy and Development in Asia.*  New York, NY: Vantage Press.
* Krishnamurti, R. 1977. *ADB: The Seeding Days.* Manila: Asian Development Bank.
* McCawley, Peter. 2017. *[https://www.adb.org/publications/50-years-adb Banking on the Future of Asia and the Pacific: 50 Years of the Asian Development Bank.]*  Manila: Asian Development Bank,  (print),  (e-ISBN),   (Japanese language edition).
* McCawley, Peter. 2020. *[https://www.adb.org/publications/indonesia-adb-50-years-partnership Indonesia and the Asian Development Bank: Fifty Years of Partnership]*  Manila: Asian Development Bank,  (print),  (e-book).  DOI: Indonesia and the Asian Development Bank: Fifty Years of Partnership
* Watanabe, Takeshi. 1977 (reprinted 2010). *Towards a New Asia*. Manila: Asian Development Bank.
* Wihtol, Robert.  1988. *The Asian Development Bank and Rural Development: Policy and Practice.* Hampshire, UK: Macmillan Press.
* Wilson, Dick. 1997. *A Bank for Half the World: The Story of the Asian Development Bank, 1966-1986.* Manila: Asian Development Bank.
* Yasutomo, D.T. 1983. *Japan and the Asian Development Bank.* New York, NY: Praeger.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԱԶԲ-ի պաշտոնական կայք
* Егоров А. В. «Международная финансовая инфраструктура», М.: Линор, 2009. ISBN 978-5-900889-28-3
* Bank Information Center
* ADB Institute
* "Inequality Worsens across Asia", *Dollars & Sense* magazine, November/December 2007. Article discussing recent reports from the ADB.
* "The right business environment" Youth unemployment in Asia. An interview with Jesus Felipe, advisor in the Economics and Research Department of ADB.

Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1966 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ասիա
Կատեգորիա:Ասիայի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ասիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային տնտեսություն
Կատեգորիա:Հիմնադրումներ Ասիայում
Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ
Կատեգորիա:Միջազգային բանկեր
Կատեգորիա:Միջազգային զարգացման գործակալություններ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Պայմանագրով հիմնադրված միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Տնտեսական աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Տնտեսության զարգացման կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ֆիլիպիններ