Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ

**«Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ»** (), ամերիկացի ուսանողուհի Էլիսոն Քրաուսի արտասանած արտահայտությունը, որը դարձել է հակապատերազմական կարգախոս։ Քրաուսը զոհվել է 1970 թվականի մայիսի 4-ին Քենթի համալսարանում հրաձգության ժամանակ։

## Արտահայտության ծագումը
1970 թվականի մայիսի 3-ին Օհայոյի նահանգապետ Ջեյմս Ալեն Ռոուդսի հրամանով շրջափակվել է Քենթի համալսարանը, որպեսզի ճնշվի ուսանողական հակապատերազմական շարժումը՝ ընդդեմ ամերիկյան զորքերի Կամբոջա մուտքի։ Զինվորներին հրաման է տրվել հետևել ուսանողներին լուռ ահաբեկելու քաղաքականությանը։ Սակայն այդ օրը առաջին կուրսեցի Էլիսոն Քրաուսը և նրա սիրելին՝ Բարի Լևինը, շրջելով համալսարանի տարածքում, ուշադրություն են դարձրել մի զինվորի վրա, որի ձեռքին M1 հրացան էր, որի փողից ցցվել էր յասամանի ծաղիկ։ Նրանց միջև ընկերական զրույց է սկսվել, մինչև սպաներից մեկը մոտեցել է զինվորին և նկատողություն արել ծաղկի համար.**Սպա**– Ձեր դասակը հաջորդ շաբաթ ունի ուսումնական հրաձգություն, այո՞, Մայերս։
**Մայերս**– Այո՛, պարոն
**Սպա**– Իսկ դու գնալո՞ւ ես այնտեղ այդ հիմար ծաղկով։
**Մայերս**– Ոչ, պարոն
**Սպա**– Այդ դեպքում ի՞նչ է անում այն քո զենքի փողի մեջ։
**Մայերս**– Սա նվեր է, պարոն։
**Սպա**– Դու մ՞իշտ ես նվերներ ընդունում, Մայերս։
**Մայերս**– Ո՛չ, պարոն։
**Սպա**– Ապա ինչո՞ւ ես դու ընդունել սա։
**Մայերս**– (չի պատասխանում)
**Սպա** (մեկնում է ձեռքը)– Ի՞նչ կանես դու այն, Մայերս։
(Մայերսը հանում է ծաղիկը)
**Սպա** (վերցնում է ծաղիկը)– Այսպես ավելի լավ է, Մայերս։ Այժմ ուղղվիր և սկսիր քեզ պահել իսկական զինվորի պես։ Մոռացի՛ր բոլոր այդ աշխարհիկ երևույթների մասին։
Երբ սպան պատրաստվում էր ծաղիկը նետել, Էլիսոնը խլել է այն։ Սպան նայել է նրան արհամարհական հայացքով և հաղթական հեռացել։

«Ի՞նչ է պատահել աշխարհի հետ,– բղավել է աղջիկը նրա հետևից,– ծաղիկներն ավելի լավ են փամփուշտներից»։
Հաջորդ օրը աղջիկը մահացել է համալսարանում Ազգային գվարդիայի ռազմական գործողության ժամանակ ստացած մահացու վերքից։ Դա տեղի է ունեցել 1970 թվականի մայիսի 4-ին Քենթի համալսարանում ցուցարարների ճնշման օրը, որը կոչվում է նաև կոտորած։

## Այլընտրանքային տարբերակներ
Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը Էլիսոն Քրաուսի վերջին խոսքերն են։ Այս վարկածը, ամենայն հավանականությամբ, բխում է Եվգենի Եվտուշենկոյի «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» բանաստեղծությունում սխալ թողնված մեկնաբանությունից։

Սակայն Քենթի համալսարանի արխիվում ներկայացված է մի տեղեկություն, որը հերքում է այդ վարկածը:Դրանից հետո Էլիսոնը կորցրել է գիտակցությունը և շուտով մահացել։

Ըստ երրորդ՝ ամենատարածված վարկածի՝ զինվոր Մայերսի հրացանի փողի ծաղիկը նվեր է եղել Էլիսոն Քրաուսից։ Ըստ այդմ՝ հենց նա է ծաղիկը դրել հրացանի փողի մեջ։ Բայց երբ Էլիսոնն ու Բարրին մոտեցել են զինվորին, նրա զենքի մեջ արդեն յասամանի ծաղիկ է եղել։ Միևնույն ժամանակ, երբ սպանմի կողմ է նետել ծաղիկը, Էլիսոնը վերցրել է այն։ Այնուամենայնիվ, չկա որևէ փաստագրական ապացույց, որ նա նորից ծաղիկը դրել է փողի մեջ։

## Հասարակական նշանակություն
«Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը դարձել է հակապատերազմական տրամադրությունների կարգախոս, որոնք հատկապես ուժեղացել է Քենթում տեղի ունեցած ողբերգությունից հետո։ Ուսանողական անկարգությունների ալիքը տարածվել է ողջ երկրում, որոնցից ամենազանգվածայինը եղել է 1970 թվականի մայիսի 9-ին Վաշինգտոնում տեղի ունեցած գործադուլը։ «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը 1970 թվականի մայիսի 4-ին Քենթի համալսարանում տեղի ունեցած իրադարձությունների անբաժանելի մասն է։ «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» () արտահայտությունը փորագրված է Էլիսոն Քրաուսի տապանաքարի վրա:«Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը նոր շունչ է հաղորդել «Ծաղիկների ուժը» կարգախոսին, որը տարածված էր 1960-ական և 1970-ական թվականներին Վիետնամի պատերազմի դեմ ուսանողական ցույցերի ժամանակ։  «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունն սկսել է ասոցացվել է «Ծաղիկների ուժի» հետ։ Այնուամենայնիվ, արտահայտությունը ստեղծել է «Ծաղիկների ուժի» մի ճյուղ. այս արտահայտության զանգվածային լուսաբանումից հետո առաջացել է ծաղիկների և փամփուշտների ուղղակի հակադրում։ Այդ իսկ պատճառով, բողոքի ակցիաներից հետո երբեմն համախոհները ծաղիկներ են դնում զենքերի փողերի մեջ։

Կարգախոսը արդիական է նաև ներկայում, երբ այն օգտագործվում է ամբողջ աշխարհում բողոքի ցույցերի ժամանակ։ Օրինակ՝ Էլիսոն Քրաուսի ասածը գրեթե բառացի կրկնող արտահայտությունը կրող պաստառն օգտագործվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Մյանմայում անցկացված խաղաղ ցույցի ժամանակ։«Ծաղիկներ» և «փամփուշտներ» հասկացությունները հիմնված չեն բացառապես հակադրության վրա։ Կորդովայում ստեղծված «ԾԱղիկներ և փամփուշտներ» () կայքը նպատակաուղղված է համագործակցաբար փնտրելու և ստեղծելու բարենպաստ կենսապայմաններ աշխարհի անապահով երիտասարդների և համայնքների համար։

## Արտացոլում մշակույթի մեջ
1970 թվականի մայիսի 18-ին խորհրդային բանաստեղծ Եվգենի Եվտուշենկոն «Պրավդա» թերթում հրապարակել է «Ծաղիկներ և փամփուշտներ» (ռուս.՝ «Цветы и пули», «Цветы лучше пуль», «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ») բանաստեղծությունը՝ ի հիշատակ Էլիսոն Քրաուսի։ 1970 թվականի դեկտեմբերին Եվտուշենկոն իր ձեռագիրը նվիրել է Քենտի համալսարանի գրադարանի հատուկ հավաքածուների և արխիվների բաժնին։

«Սիմփսոնները»  անիմացիոն սերիալի 10-րդ եթերաշրջանի «D’oh-in in the Wind» 6-րդ դրվագում գլխավոր հերոս Հոմեր Սիմփսոնը ծաղիկ է դնում ոստիկանական հրացանի փողի մեջ, որով և կրակում են նրա ճակատին։ Նաև «Հսկիչները» ֆիլմի սկզբում կա մի հատված, որտեղ մի աղջիկ ծաղիկ է մտցնում զինվորի հրացանի փողի մեջ։  Երկուսն էլ  հղումներ են «Ծաղիկների ուժը» շարժմանը և այն վարկածներից մեկին, ըստ որի Էլիսոնը ծաղիկ է մտցրել M1 հրացանի փողի մեջ՝ ասելով՝ «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ»։

Որոշ երաժշտական ստեղծագործությունների վերնագրերը, ինչպիսիք են Jeff Powers-ի «Flowers Are Better Than Bullets»  (2018) և IMMNNC-ի «flowers are better than bullets» (2017), համահունչ են «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությանը։ Առաջին երգը պատմում է Էլիսոն Քրաուսի մասին և բազմիցս հնչում է «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը։ Երկրորդ ստեղծագործության դեպքում, կատարողի տեսանկյունից, նման անվանումը տեղին է, քանի որ մեղեդին «տխրության և ցավի համակենտրոնացում է երաժշտական ձևաչափում»։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Стуруа Мэлор. Расстреляны в Кенте
* Kent State University Special Collections and Archives
* Kent State Shootings:May 4 Collection
* Flowers Are Better Than Bullets
* 5/9/1970:Nationwide Student Strike
* Watchmen &#91;2009&#93; — Intro

Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում
Կատեգորիա:Պացիֆիզմ