open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սպիտակ աշտարակ (Սալոնիկ)

thumb|right|Սալոնիկի սպիտակ աշտարակը|376x376փքս
**Սալոնիկի Սպիտակ աշտարակ** (), ճարտարապետական հուշարձան և թանգարան, որը գտնվում է Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքում :

Չնայած նրան, որ աշտարակը կոչվում է *«սպիտակ»*, այն ունի գոմեշի կաշվի գույն։ Սպիտակ աշտարակը գտնվում է Սալոնիկի Հաղթանակի փողոցի վրա՝ Եգեյան ծովի Թերմայկոս ծոցի վրա։ Աշտարակի ներսում գործում է բյուզանդական թանգարան։ Սպիտակ աշտարակը համարվում է Սալոնիկի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկը։ Աշտարակից ոչ հեռու գտնվում է «Մակեդոնիա Պալաս» հյուրանոցը։

Սալոնիկի Սպիտակ աշտարակը թուրքերի կողմից կառուցվել է, որպես պաշտպանական ամրություն։ Սկզբնական շրջանում այն եղել է տխրահռչակ բանտ և մի վայր, որտեղ կատարվել են զանգվածային մահապատիժներ։ Այն բանից հետո, երբ Սալոնիկն անցավ Հունաստանի տիրապետության տակ *«արյունոտ աշտարակը»* կոչվեց «սպիտակ աշտարակ»։ Ներկայումս այն համարվում է քաղաքի գլխավոր խորհրդանիշը, որը խորհրդանշում է Մակեդոնիա երկրամասի ինքնիշխանությունը։

## Պատմություն
Աշտարակը կառուցվել է այն բանից հետո, երբ օսմանյան թուրքերը 1430 թվականին գրավեցին Սալոնիկ քաղաքը։ Մեզ հայտնի է, որ աշտարակի շինարարակն աշխատանքներն ընթացել են Մուրադ II սուլթանի կառավարման տարիներին։

1912 թվականին օսմաներեն լեզվով գրված արձանագրության մեջ նշվում է, որ շինարարական աշխատանքներն ընթացել են 1535-1536 թվականներին։

Պատմաբան Ֆրանց Բաբինգերը նշում է, որ աշտարակը կառուցվել է օսմանյան մեծանուն ճարտարապետ Սինանի կողմից, ով հայտնի է շատ ամրությունների նախագծմամբ։ Նա նախագծել է հատկապես ալբանական Վլորա նավահանգստում նմանատիպ աշտարակների հատակագծեր։

Մեկ այլ աղբյուրում նշվում է, որ հնարավոր է, թե Սպիտակ աշտարակը կառուցվել է 12-րդ դարում՝ բյուզանդացիների կողմից։ Տարբեր ժամանակներում աշտարակը օսմանցիների համար ծառայել է որպես բերդ, զորանոց և բանտ։ 1826 թվականին սուլթան Մահմուդ II-ի հրամանագրով հարյուրավոր բանտարկյալներ մահվան են դատապարտվել և սպանվել հենց այստեղ։

Այն ստացել է «արյունոտ աշտարակ» կամ «կարմիր աշտարակ» անվանումը։ Դարեր շարունակ աշտարակը Սալոնիկի պատերի մաս էր կազմում։ Այն առանձնացավ այն բանից հետո, երբ 1918 թվականին Բալկանյան առաջին պատերազմի հետևանքով այն քանդվեց։

Այդ պահից հետո աշտարակը ձեռք է բերել ներկայիս անվանումը։ 1913 թվականի մարտին աշտարակի մոտակայքում սպանվել է Հունաստանի թագավոր Գեորգի I-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի աշտարակներ
Կատեգորիա:Միմար Սինանի նախագծած կառույցներ
Կատեգորիա:Սալոնիկի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սալոնիկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Սալոնիկի տեսարժան վայրեր
Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնություն

**Թիփելիգա** (), Նորվեգիայի ֆուտբոլի բարձրագույն խմբի առաջնություն։ Կազմակերպվում է Նորվեգիայի ֆուտբոլի միության կողմից։ Տարբեր տարիներին առաջնության անվանումը փոխվել է։ 1937 - 1948 թվականներին կոչվել է «Նորգեսերիեն» *(Norgesserien)*, 1948 - 1962 թվականներին՝ «Հովեդսերիեն» *(Hovedserien)*, 1963 - 1990 թվականներին՝ *(Førstedivisjon)*, իսկ 1991 թվականից վերանվանվել է Թիփելիգա։

## Ձևաչափ
1995 թվականից սկսած առաջնությանը մասնակցում են 14 թիմ։ Երկփուլային առաջնությունը կազմակերպվում է «գարուն-աշուն» ձևաչափով։ Մրցաշրջանի արդյունքներից ելնելով վերջին երկու տեղը զբաղեցրած թիմերը տեղափոխվում են առաջին դիվիզիոն, իսկ 12-րդ տեղը զբաղեցրած թիմը 3 խաղ է անցկացնում առաջին դիվիզիոնի երրորդ տեղը զբաղեցրած թիմի հետ, որպեսզի մնա Թիփելիգայում։ 2009 թվականից մասնակիցների թիվը հասավ 16-ի, այդ իսկ պատճառով 2008 թվականի մրցաշրւջանում Թիփելիգայից դուրս է մնացել ընդամենը մեկ թիմ։

## 2016 թվականի մրցաշրջան

## Հաղթողներ

## Հաղթանակների վիճակագրություն
 **Վերջին տարիների հաղթողները<br />**

ImageSize = width:200 height:400
PlotArea = left:40 right:0 bottom:11 top:10
DateFormat = yyyy
Period = from:1990 till:2016
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1990
TimeAxis = orientation:vertical format:yyyy

Colors =
  id:Rosenborg  value:black
  id:Vålerenga  value:blue
  id:Viking     value:darkblue
  id:Brann      value:red
  id:Stabæk     value:darkblue
  id:Molde      value:blue
  id:Strømsgodset      value:darkblue

PlotData=
  bar:Leaders width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:S

 from:Start till:1991 shift:(20,-6) text:"Ռուսենբորգ"         color:Rosenborg
 from:1991  till:1992 shift:(20,-6) text:"Վիկինգ"               color:Viking 
 from:1992  till:2005 shift:(20,-6) text:"Ռուսենբորգ"         color:Rosenborg
 from:2005  till:2006 shift:(20,-6) text:"Վոլերենգա" color:Vålerenga
 from:2006  till:2007 shift:(20,-6) text:"Ռուսենբորգ"         color:Rosenborg
 from:2007  till:2008 shift:(20,-6) text:"Բրան"                 color:Brann
 from:2008  till:2009 shift:(20,-6) text:"Սատբեք"          color:Stabæk
 from:2009  till:2011 shift:(20,-6) text:"Ռուսենբորգ"         color:Rosenborg
 from:2011  till:2013 shift:(20,-6) text:"Մոլդե"                 color:Molde
 from:2013  till:2014 shift:(20,-6) text:"Սթրյոմսգոդսեթ"   color:Strømsgodset
 from:2014  till:2015 shift:(20,-6) text:"Մոլդե"                 color:Molde
 from:2015  till:end shift:(20,-6) text:"Ռուսենբորգ"          color:Rosenborg



## Հաճախում
Մինչև 1994 թվականը անցկացվել է 132 խաղ (առաջնությունում եղել են 12 ակումբ), 1994 - 2009 թվականներինանցկացվել է 182 խաղ, իսկ 2009 թվականից մինչ օրս՝ 240 խաղ։

## Ամփոփ աղյուսակ 1991—2015

## Փաստեր
* Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնության պատմության մեջ ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը հանդիսանում է 15 ամյա Մարտին Էդեգորը (15 տարեկան, 3 ամսական և 27 օրական)։
* Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնության պատմության մեջ ամենաերիտասարդ ռմբարկուն հանդիսանում է Մարտին Էդեգորը։

## Տես նաև
* Նորվեգիայի ֆուտբոլի գավաթի առաջնություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նորվեգիայի ֆուտբոլային միության կայքում առաջնության էջը:
* Էջը ՈւԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում: 

Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Նորվեգիայում
Պետրոս հավալուսն

**Պետրոս հավալուսն** (), վարդագույն հավալուսն, Հունաստանի Միկոնոս կղզու պաշտոնական թալիսմանը։

1958 թվականին տեղի ձկնորսները փոթորկի ժամանակ գտել են մի վիրավոր հավալուսնի։ Նրանք փրկել են հավալուսնին և իրենց հետ տարել նավահանգիստ։ Այնտեղ կենդանուն բուժել են և լավ կերակրել։ Ի վերջո հավալուսնը սկսել է բնակություն հաստատել մարդկանց շրջանում։

Միկոնոսցիները վարդագույն հավալուսնին տվել են Պետրոս անունը։ Շուտով հավալուսնը դարձել է Միկոնոս կղզու գլխավոր խորհրդանիշը։ Այն գրավել է Հունաստան ժամանած զբոսաշրջիկների ուշադրությունը։

Սակայն՝ 1985 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Պետրոս հավալուսնը ընկել է մեքենայի տակ և անասնաբույժներին չի հաջողվել փրկել կենդանուն։ Որպես փոխհատուցում՝ Գերմանիայում գտնվող Համբուրգի կենդանաբանական այգուց Միկոնոս է բերվել ևս մեկ վարդագույն հավալուսն, որին տեղացիները կրկին անվանեցին Պետրոս։

Այսպիսով՝ հավալուսները դարձան կղզու կարևոր բնակիչները։ Ներկայումս Միկոնոսում ապրում են երեք հավալուսներ։ Նրանք ազատ կերպով քայլում են փողոցներով։ Տեղի բնակիչներն ու զբոսաշրջիկները կերակրում են կենդանիներին։ Միկոնոսի շատ հյուրանոցներ անվանվել են ի պատիվ Պետրոս հավալուսնի (օրինակ՝ *«Հավալուսն հյուրանոց»*)։

## Տես նաև
* Վարդագույն հավալուսն
* Միկոնոս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայտնի թռչուններ
Կատեգորիա:Միկոնոս
Էրդալ Թոսուն

**Էրդալ Թոսուն** (, ), թուրք դերասան և կրկնօրինակող։ Նկարահանվել է մի շարք հայտնի ֆիլմերում։ Նրա կատարմամբ հատկապես հայտնի են «Մինե», «Ծառ», «Փոքրիկ խանութպան», «Քարա Բելա», «Այսպես թե այնպես», «Սիամական երկվորյակներ», «Ընթերցիր ինձ հեքիաթ» ֆիլմերը։ Էրդալ Թոսունը համարվում է թուրքական ժամանակակից կինեմատոգրաֆիայի դեմքերից մեկը։ Նրա ունեցած ներդրումը թուրքական կինոյում բազմիցս նշվել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից։

## Կենսագրություն
Էրդալ Թոսունը ծնվել է 1963 թվականի ապրիլի 9-ին Ստամբուլում։ Նրա հայրը եղել է թուրք դերասան Նեջդեթ Թոսունի ընտանիքում։ Էրդալը և նրա եղբայրը՝ Գյուրդալ Թոսունը ընտրել են իրենց հոր մասնագիտական ուղղությունը։ 1980 թվականին ավարտել է Բեյօղլուի Ֆընդըքլը դպրոցը։ 1982 թվականին ավարտել է Ստամբուլի պատանի դերասանի թատրոնի կուրսերը, միևնույն տարում էլ նկարահանվել է «Մինե» կարճամետրաժ ֆիլմում։ Ավարտել է նաև Միմար Սինանի անվան գեղարվեստի համալսարան թատերական բաժինը։ Երկար տարիներ աշխատել է Անթալիայի պետական թատրոնում՝ խաղալով բազմաթիվ ներկայացումներում։

2016 թվականի նոյեմբերի 30-ին մահացել է ավտովթարի արդյունքում։ Հարակից ընթացող ավտոմեքենան ընթացքի ժամանակ կողաշրջվել էր, ինչի արդյունքում մեքենան հարվածել էր այն մեքենային, որտեղ գտնվել է դերասանը։ Էրդալը տեղում մահացել է։ Ավտովթարը տեղի է ունեցել Ստամբուլի Սարըյեր թաղամասում։ Հայտնի դերասանի թաղման արարողությանը ներկա են եղել Մուրաթ Յըլդըրըմը, Բուրակ Օզչիվիտը, Դեմեթ Աքբաղը, Քենան Իմիրզալըօղլուն, Մերթ Ֆըրաթը, Մուստաֆա Ուսթյունդաղը և ուրիշներ։ Էրդալը թաղվել է իր եղբոր Գյուրդալ Թոսունի կողքը՝ Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Կատեգորիա:Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասաններ
Ջեմ Յըլմազ

**Ջեմ Յըլմազ** () (), թուրք դերասան, կատակերգու, ծաղրանկարիչ և սցենարիստ։ Մեծ ճանաչում է վայելում ոչ միայն Թուրքիայում, այլև նրա սահմաններից դուրս։

## Կենսագրություն
Ջեմ Յըլմազը ծնվել է 1973 թվականի ապրիլի 23-ին Ստամբուլի Քոջամուսթաֆափաշա թաղամասում։ Երբ Ջեմը սովորել է 4-րդ դասարանում, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Ստամբուլի մեկ այլ շրջան՝ Բահչելիևլեր։ Այստեղ Ջիմը ավարտել է ութամյա դպրոցը, իսկ այնուհետ սովորել է տուրիզմի և հյուրանոցային մենեջմենթի տեխնիկումում։ Նա թողարկել է հինգ ալբոմ և նկարահանվել մոտ մեկ տասնյակ ֆիլմերում։

Ավարտել է Բոսֆորի համալսարանի տուրիզմի և հյուրանոցային մենեջմենթի ֆակուլտետը։ Զուգահեռաբար զբաղվել է նաև ծաղրանկարչությամբ, տպագրվելով թուրքական հայտնի Leman հումորիստական ամսագրում։ 1995 թվականի օգոստոսին Ջեմը առաջին անգամ ելույթ է ունեցել որպես հումորիստ «Leman Culture Center»-ում։ Դերասանական կարիերայի սկիզբը եղել է «Ամեն ինչ լավ կլինի» («»),:

Բացի դերասանական գործունեությունից, հանդես է գալիս որպես հումորիստ, ինչպես նաև մասնակցում է գովազդային հոլովակների նկարահանումներին, ։

6,5 տարի Ջեմը հանդիպել է թուրք հայտնի դերասանուհի և մոդել Ջանսու Դերեի հետ։ 2011 թվականի օգոստոսին զույգը բաժանվեց։ 2012 թվականի մարտի 10-ին ամուսնացել է Ահու Յաթուի հետ, ով թուրք հայտնի դերասանուհի, մոդել և խմբագիր է։ 2012 թվականի օգոստոսի 2-ին զույգը ունեցել է որդի՝ Քեմալը։ Ահուն և Ջեմը բաժանվել են 2013 թվականի դեկտեմբերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Կատակերգուներ
Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասաններ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Սեչքին Օզդեմիր

**Սեչքին Օզդեմիր** (, ), թուրք դերասան և ռադիոհաղորդավար։ Առավել հայտնի է դարձել՝ նկարահանվելով Պամիր Մարդենի դերում Վարձու սեր հեռուստասերիալում։

## Կենսագրություն
Սեչքին Օզդեմիրը ծնվել է 1981 թվականի օգոստոսի 25-ին Ստամբուլում։ Ավարտել է Քոջաելիի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ 2000 թվականին իր կարիերան սկսել է ռադիոյում, որտեղ վարել է երաժշտական հաղորդում Red Fm-ով, իսկ 2002- 2004 թվականներին վարել է Brainstorm ռադիոշոուն։ 2004 թվականին Սեչքինը վարել է ինտերակտիվ շոու My Radio-ով։ Զուգահեռաբար աշխատել է որպես դիջեյ և հաղորդավար՝ Ստամբուլի էլիտար ակումբներում։

Բացի ռադիոյում աշխատելուց, Սեչքինը նկարահանվել է նաև գովազդներում, իսկ 2008 թվականին նկարահանվել է «Վայրի վարդը» հեռուստասերիալում։ 2011 թվականին խաղացել է Իլյասի դերը «Կարմիր գլխաշոր» հեռուսատսերիալում, իսկ հաջորդ տարի մարմնավորել է իտալացի փախստական Լուկային՝ Հոյակապ դար հեռուստասերիալում։ Այնուհետև նկարահանվել է «Սիրո պատմություն», «Մեղագործը», «Սիրո տառապանքը» և «Վարձու սեր» հեռուստասերիալների գլխավոր դերերում։

## Անձնական կյանք
2016 թվականին նշանվել է դերասանուհի Դերյա Շենսոյի հետ, որի հետ հանդիպում է 2014 թվականից։ 2016 թվականի նոյեմբերին զույգը հայտարարեց բաժանման մասին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասաններ
Ուրբանոս IV

**Հռոմի պապ Ուրբանոս IV** (, ), ծննդյան անուն *Ժակ Պանտալեոն*, եղել է Հռոմի պապ 1261 թվականի օգոստոսի 29-ից մինչև իր մահը ` 1264 թվականը։ Նա չի եղել կարդինալ, նրանից հետո շատ քիչ Հռոմի պապ է եղել, որ կարդինալ չի եղել, որոնք են Գրիգոր X-ը, Ուրբանոս V և Ուրբանոս VI:

## Կենսագրություն
ՈՒրբանոս IV-ը եղել է կոշկակարի որդի Տրուայից։ Նա ուսանել է աստվածաբանություն և հարակական իրավունք Փարիզում և տեղափոխվել է Լեոն և ավելի ուշ Լիեժի եպիսկոպոսարան։ Լիոնի առաջին ժողովի ժամանակ (1245) նա արժանացավ Իննոկենտիոս IV պապի ուշադրությանը, ով նրան երկու առաքելության ուղարկեց Գերմանիա։ Առաքելություններից մեկն էր հաստատել Կրիստբուրգի պայմանագիրը պրուսացիների և Տևտոնյան ասպետների միջև։ Նա դարձավ Վերդունի եպիսկոպոս 1253 թվականին։ 1255 թվականին Հռոմի պապ Ալեքսանդր IV-ը նշանակեց նրան Երուսաղեմի պատրիարք։

Նա վերադարձավ Երուսաղեմից, որտեղ եղել էր ծանր կացության մեջ և գտնվում էր Վիտերբոյում` օգնություն խնդրելով արևելքի ճնշված քրիստոնյաներից, երբ մահացավ Ալեքսանդր IV պապը։ Երեք ամիս պապի գահը թափուր մնալուց հետո Պանտալեոնը ընտրվեց ութ կարդինալների կողմից որպես Հռոմի պապի թեկնածու և 1261 թվականի օգոստոսի 29-ին ընտրվեց Հռոմի պապ և նրան տրվեց Ուրբանոս IV անունը։

Ուրբանոս IV-ի ընտրությունից առաջ հիմնվեց Կոստանդնուպոլսի լատինական կայսրությունը բյուզանդացիների դեմ թույլ կազմակերպված Խաչակրաց չորրորդ արշավանքի արդյունքում, սակայն կարճ ժամանակ հետո բյուզանդացիները վերանվաճեցին քաղաքը և փլուզեցին նորաստեղծ կայսրությունը։ Ուրբանոս IV անհաջող փորձեց նոր արշավանք կազմակերպել Լատինական կայսրությունը վերականգնելու համար։ Ուրբանոսի ջանքեորվ սկսվեց Տրուայի Սրբ Ուրբաոս տաճարի շինարարությունը 1262 թվականին։
Կորպուս Քրիստի ("Քրիստոսի մարմինը") փառատոնը ստեղծել է Ուրբանոս IV-ը 1264 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Անվակունդ

աջից|մինի|210x210փքս|Ավտոմեքենայի անվակունդ
աջից|մինի|Հեծանիվի ետևի անվակունդը, որը պտտվում է անշարժ  առանցքի շուրջ
**Անվակունդ**, Ընդհանուր դեպքում անվի կենտրոնական մասն է (թափանվի, ատամնավոր անվի, հոլովակի), մետաղակոճղ, որին ագուցվում են սռնին (առանցքը) և ճաղերը։ Անվակունդը սովորաբար սեպիկային փորակ է ունենում կամ շլիցային տրամատ։ Իսկ այն դեպքում երբ մանրանասը ազատ պտտվում է առանցքի շուրջ, անվակունդի անցքի մեջ տեղադրվում են առանցքակալներ կամ մամլած փականներ։ 

Ամրությունը ապահովելու համար անվակունդի տրամագիծը անցքի տրամագծից 1.5-1,8 անգամ մեծ են վերցնում։ Սռնիի վրա անվակունդի ծռվելը կանխելու համար անվակունդի երկարությունը պետք է անցքի տրամագծից պակաս չլինի։

## Անվակունդերի արտադրողներ
Ինքանատիպ անվակունդերի արտադրողներից բացի գոյություն ունեն մի քանի միջազգային արտադրողներ, որոնք մասնագիտանում են մեքենայի մանրամասերի երկրորդական շուկայի վրա։ Օրինակ՝
* Delphi Corporation
* Wulf Gaertner Autoparts AG
* Robert Bosch GmbH

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաների մասեր և մեխանիզմներ
Կատեգորիա:Տրանսպորտ
Հովիվը

**«Հովիվը»**, ռեժիսոր Արտակ Ավդալյանի և «Իկար ֆիլմ ստուդիայի» նկարահանած գեղարվեստական ֆիլմ Գրիգոր Նարեկացու մասին։

## Ֆիլմի մասին
Ֆիլմը ներկայացնում է դրվագներ Նարեկացու կյանքից, «Մատյան ողբերգության» գրքից, ինչպես նաև` աղոթքներ, մենախոսություններ, անձնական հոգևոր մտորումներ։ Նկարահանումների մի մասն արվել է Արևմտյան Հայաստանում։ Ավերված Նարեկավանքի փոխարեն գտել են այն քարայրները, որտեղ ժամանակին ճգնել են Նարեկացին և մյուս սրբերը։

## Նկարահանող խումբ
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Արտակ Ավդալյան
* Պրոդյուսերներ՝ Արտակ Ավդալյան, Ռաֆայել արքեպիսկոպոս Մինասյան
* Սցենարի հեղինակ՝ Արթուր Էդար
* Բեմադրող օպերատոր՝ Կարեն Ստեփանյան
* Նկարիչ՝ Նաիրա Ասատրյան
* Երաժշտությունը՝ Արմեն Քարամյան, Արման Պարսամյան
* Ռեժիսոր՝ Դավիթ Ավդալյան
* Օպերատոր՝ Դավիթ Պարուրյան
* Մոնտաժող՝ Արսեն Ասլանյան
* Հնչյունային ռեժիսորներ՝ Արտակ Ասիրյան, Արման Պարսամյան
* Նկարիչ՝ Կարինե Միրզոյան
* Դիմահարդար՝ Աղավնի Խաչատրյան
* Նկարիչ-ձևավորող՝ Զոյա Ասլիկյան

## Գլխավոր դերեր
* Գրիգոր Նարեկացի՝ Արթուր Կարապետյան 
* Հովսեփ վանական՝ Ռոբերտ Հարությունյան
* Հայր Գևորգ՝ Հայկ Սարգսյան
* Գեղջավագ՝ Արթուր Նալբանդյան 
* Արփեն՝ Աիդա Սիմոն 
### Դերեր
* Անդրեաս՝ Գուրգեն Անտոնյան
* Անդրեասի կին՝ Սոֆիկ Սարգսյան
* Անանիա Նարեկացի՝ Վրույր Հարությունյան
* Սիս աբեղա՝ Սամվել Բաղինյան
* Վաղարշ՝Աշոտ Ստեփանյան
* Նաժիշտ՝ Անժելա Սարգսյան
* Հովհաննես վանական՝ Հովակ Գալոյան
* Գեղջավագի մայր՝ Արևիկ Սանթրոսյան 
* Բորոտ՝ Հարություն Խաչատրյան
* Գյուղացիներ՝
** Ամիրան Գալստյան
** Գառնիկ Սեյրանյան
** Գառնիկ Մելքոնյան
** Գուրգեն Արզումանյան
** Արսեն Գրիգորյան
** Լեռնիկ Հարությունյան
** Հրաչյա Ներսիսյան
** Արման Միրիջանյան
### Էպիզոդներում
* Փոքրիկ Նարեկացի՝ Վարանդ Արաբյան
* Փոքրիկ Հովսեփ՝ Արտյոմ Կոլյան
* Փոքրիկ Վաղարշ՝ Սոս Բադալյան
* Անդրեասի որդի՝ Մուշեղ Բաբայան
* Հովվի որդի՝ Սարգիս Ավուշյան
* Կարեն Բալայան
* Ելենա Դեմիրխանյան
* Նվարդ Գևորգյան
* Աշխեն Վանյան
* Ծովինար Ավետիսյան
* Գոհար Սարգսյան
* Նաիրա Ասլանյան
* Կարինե Բադալյան
* Վահե Ասիրյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հովիվը ֆիլմն առցանց 

Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Բերգենի ճակատամարտ

**Բերգենի ճակատամարտը **ծովամարտ էր նիդերլանդական առևտրային նավատորմի և անգլիական ռազմական նավատորմի միջև 1665 թ․ օգոստոսին՝ երկրորդ անգլո-նիդերլանդական պատերազմի շրջանակներում։ Ճակատամարտը տեղի է ունեցել Վագենում, չեզոք նորվեգական Բերգենի հիմնական նավահանգստային մասում։ Ժամանակին չստանալով հրահանգներ, նորվեգական հրամանատարներն ընդունեցին նիդերլանդացիների կողմը՝ ի հակառակ Նորվեգիայի և Դանիայի թագավորի գաղտնի մտադրությունների։ Ճակատամարտն ավարտվեց անգլիական նավատորմի պարտությամբ, որը նահանջեց առանց կորուստների, բայց մեծապես վնասված նավերով։

Կատեգորիա:Անգլիայի ծովամարտեր
Կատեգորիա:Նիդերլանդների ծովամարտեր
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Հյուսիսային ծովում
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Նորվեգիայում
Կատեգորիա:Բերգեն
Իլոն Վիկլանդ

**Իլոն Վիկլանդ** (, ծննդյան անունը՝ Մայրե-Իլոն Պյաէբո, , ), Էստոնիայում ծնված շվեդ նկարիչ, պատկերազարդող։

## Կենսագրություն
Իլոն Վիկլանդը ծնվել է 1930 թվականի փետրվարի 5-ին Տարտու քաղաքում, քաղաքացիական ինժեներ Մաքս Պյաէբո և *Pallas* գեղարվեստի դպրոցի շրջանավարտ նկարչուհի Վիդի Պյաէբո-Յուսեի (Vida Pääbo-Juse) ընտանիքում։ Իլոնի մայրը 1939 թվականին ամուսնուց բաժանվելուց հետո մեկնել է սովորելու Իտալիայում, այնուհետև կատարելագործվել է Բուդապեշտի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Իլոնի մանկությունն անցել է Հաապսալուում, դպրոցն ավարտել է Տալլինում, սակայն 1939-1944 թվականներին սովորել է Հաապսալուի 1-ին հիմնական դպրոցում, ապրել է տատիկի հետ, այնուհետև փախստականների հետ հայտնվել է Շվեդիայում։

Շվեդիայում ապրել է մորաքրոջ հետ, ով Էստոնիայից գաղթել էր դեռևս պատերազմից առաջ և Ստոկհոլմում աշխատում էր որպես նկարիչ։ Իլոնը գնացել է նրա հետքերով և ընդունվել նկարչական դպրոց։ 20 տարեկան հասակում «Ռաբեն և Շեհրեն» (Rabén & Sjögren) հրատարակչությունում  հանդիպել է Աստրիդ Լինդգրենին, ով հավանել է Իլոնի աշխատանքները, և նրանք սկսել են համագործակցել։ Աստրիդի ստեղծագործություններից առաջինը պատկերազարդել է 1954 թվականին լույս տեսած «Միո, տղաս» մանկական գիրքը։

1951 թվականին Իլոնն ամուսնացել է նավաստու հետ և ունեցել են 4 դուստր։

## [[Աստրիդ Լինդգրեն]]ի գրքերի նկարազարդումներ
Իլոն Վիկլանդը նկարազարդել է Լինդգրենի բազմաթիվ գրքեր. 
* The Six Bullerby Children
* The Children on Troublemaker Street
* The Brothers Lionheart
* Karlsson-on-the-Roof
* Mardie
* Mio, My Son
* Nils Karlsson Pyssling
* Ronia the Robber's Daughter
* Seacrow Island
* The Ghost of Skinny Jack
* Sunnanäng
* The Dragon with Red Eyes, I Want a Brother or Sister, That’s My Baby, Brenda Helps Grandmother, Simon Small Moves in, The Borrowers

## Պարգևներ
* Սպիտակ աստղի շքանշան (3-րդ աստիճանի), 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ilon Wiklands artshop 
* Information on www.astridlindgren.se
* Iloni Imedemaa  – Ilons Wonderland
* 
* Soome produtsent ja lavastaja John Hakalax räägib Ilon Wiklandi eluloofilmi saamisloost
* I DRAW, THEREFORE I AM (2009)  – The documentary describes the strong-minded and fearless Estonian Ilon Wikland's childhood and growth towards adolescent and independence, by Kim Finn and John Hakalax

Կատեգորիա:Էստոնացի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Էստոնացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ
Լանգենեսի համայնք

**Լանգենես**, համայնք Նորվեգիայում։ Մունիցիպալիտետը պարփակում է Գաֆլֆյորդենի արևմտյան ափը։ Այն Օքսնեսի ժամանակակից վարչական կենտրոնն է և գտնվում է Լանգյոյայի մեծ կղզու վրա Վեսթերալեն կղզեխմբում։ Վարչական կենտրոնը գտնվել է Սթյո գյուղում` Լանգենես եկեղեցու արևելյան կողմում` մունիցիպալիտետի հյուսիսային մասում։

## Պատմություն
1919 թվականին Օքսնես վարչական միավորի հյուսիսարևմտյան մասն անջատվել է Օքսնեսից` դառնալով Լանգենեսի նոր ինքնուրույն շրջանը։ Նախապես Լանգենեսը ունեցել է 1,085 բնակչություն։ 1963 թվականին Գաֆլֆյորդենի երկայնքով գտնվող Հոլմ շրջանը (բնակչություն` 65) Լանգենեսից տեղափոխվում է Սորդլանդ մունիցիպալիտետ։ 1964 թվականի հունվարի 1-ին Լանգենսի մնացած բնակչությունը (2,037) նորից միանում է Օքսնեսի հետ։ Նախքան միավորվելը Լանգենեսն ուներ 2,037 բնակիչ։

## Լանգենես եկեղեցի
մինի|Լանգենես եկեղեցի
Լանգենես եկեղեցին կառուցվել է 1700-ական թվականներին բարոկկո ոճով։ Այն ունի 160 նստատեղ, և Հյուսիսային Նորվեգիայի փայտյա եկեղեցիներից մեկն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1919 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նորվեգիայի մունիցիպալիտետների ցանկ
Կատեգորիա:Օքսնես
Ուիլյամ Գրենվիլ

**Ուիլյամ Գրենվիլ**, Գրենվիլ Առաջին Բարոն (), բրիտանական Վիգերի քաղաքական գործիչ։ Եղել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ 1806 - 1807 թվականներին, որպես Բոլոր տաղանդների նախարարության ղեկավար։

## Կենսագրություն
Գրենվիլը վարչապետ Վիգ Ջորջ Գրենվիլի որդին էր։ Նրա մայրը՝ Էլիզաբեթը, պետական գործիչ՝ Սեր Ուիլյամ Վինդհամի դուստրն էր։ Նա ուներ երկու ավագ եղբայրներ Թոմասը և Ջորջը։ Նա բարեկամական կապեր ուներ Փիթի ընտանիքի հետ։ Վիլիամ Փիթն ամուսնացած էր նրա հորաքրոջ՝ Հեսթերի հետ, և դրանով իսկ կրտսեր Գրենվիլը եղել է կրտսեր Վիլիամ Փիթի առաջին զարմիկը։ Գրենվիլը կրթություն է ստացել Էտոն քոլեջում,  Քրիստ Չըրչ, Օքսֆորդում, և Լինքոլն Իննում։ Լորդ Գրենվիլն ամուսնացել է Թոմաս Փիթի դուստր՝ Աննեյի հետ 1792 թվականին։ Նրանք երեխաներ չունեին։ Նա մահացել է հունվարին 1834 թվականին, 74 տարեկանում։ Լեդի Գրենվիլը մահացել է 1863 թվականի հունիսին։

## Քաղաքական կարիերա
Գրենվիլն իր քաղաքական կարիերան սկսել է 1782 թվականին։ 1789 թվականին նա անցել է ծառայության որպես Պալատի խոսնակ, մինչև նա դարձավ Գլխավոր քարտուղար։ Հաջորդ տարի, երբ նա բարձրացրել է պերերին Բուքինգեմյան կոմսությունում նա դարձել է Լորդերի պալատի առաջնորդ։ Նախարարության անկումից հետո, Գրենվիլը շարունակել է ընդդիմությունը, պահպանելով իր դաշինքը։ Լորդ Գրեյլը Վիգին քննադատելով թերակղզու պատերազմում 1812 թվականին հրաժարվել է միանալ Լիվերպուլի լորդի կառավարությանը։ Հետպատերազմյան տարիներին Գրենվիլն աստիճանաբար տեղափոխվել է Թորիես, բայց երբեք չի վերադարձել Պալատ։ Նրա քաղաքական կարիերան միանգամից։ 1823 թվականին Գրենվիլը նաև ծառայել է որպես Օքսֆորդի համալսարանի կանցլեր 1810 թվականից մինչև իր մահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչապետներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իռլանդիայի վարչապետներ
Ռութ Բրանդթ

**Ռութ Բրանդթ** (, ), նորվեգացի և գերմանացի գրող, Գերմանիայի կանցլեր Վիլի Բրանդթի երկրորդ կինը։

## Կենսագրություն
Ռութի հայրը եղել է վարորդ փոքրիկ Ադլունգստադում և մահացել այն ժամանակ, երբ Ռութը ընդամենը երեք տարեկան է եղել։ Քրիստոնյա, սոցիալիստ մայրը ամուսնու մահից հետո աշխատել է կաթի գործարանում` հոգալով ընտանիքի հոգսերը, որտեղ բացի Ռութից մեծանում էին նրա երեք քույրերը։ Ավարտելով դպրոցը` Ռութը 15 տարեկանում նախ աշխատանքի է անցնում հացաբուլկեղենի խանութում, ապա աշխատում է սպասուհի` միաժամանակ դերձակություն սովորելով։

150px|մինի|ձախից|Ռութ Բրանդթ, 1970
Ռութը փոքրուց իրեն սոցիալիստ էր համարում։ Շուտով նա մտնում է երիտասարդ սոցիալիստների շարքերը, ովքեր պայքարում էին Եվրոպային սպառնացող ֆաշիզմի դեմ։ 1940 թվականին Նորվեգիայի օկուպացումից հետո Ռութն իր ավագ քրոջ հետ փախչում է Շվեդիա, որտեղ էլ հանդիպում է իր գաղափարակից Օլստադտ Բերհաուստի հետ։ Նրանք ամուսնանում են 1942 թվականի աշնանը Ստոկհոլմում։ Ամուսինները երկուսն էլ աշխատում են նորվեգական դեսպանատան մամուլի բաժնում։ Սակայն 1946 թվականին Ռութի ամուսինը մահանում է թոքերի հիվանդությունից։

Գերմանիայից արտագաղթած Վիլի Բրանդթը 1942 թվականին ներկա է եղել Բերգաուստների հարսանիքին, սակայն մտերմանում են նրանք 1944 թվականին։ Չնայած այն բանին, որ երկուսն էլ ամուսնացած էին, նրանց մեջ սիրավեպ է սկսվում։ 1947 թվականին Ռութը, հետևելով Բրանդթին, մեկնում է Բեռլին` դառնալով նրա քարտուղարը նորվեգական ռազմական ծրագրերում։ Նույն թվականի վերջին նրանք ազատվում են աշխատանքից։ Բրանդթի ամուսնալուծությունից հետո 1948 թվականին նրանք ամուսնանում են` ունենալով երեք երեխաներ` Պետեր (ծնված` 1948), Լարս (ծնված` 1951), Մատիաս (ծնված` 1961)։

Բրանդթի` կանցլերի պաշտոնից ազատվելուց հետո Վիլիի և Ռութ Բրանդթի կյանքի ճանապարհները բաժանվում են։ 1979 թվականի գարնանը Ռութը, իմանալով ամուսնու և գերմանացի պատմաբան Բրիգիտա Զեեբահերի կապի մասին, ամուսնալուծվում է նրանից։ Ամուսնալուծությունից հետո Ռութը շարունակում է ակտիվ մասնակցություն ունենալ Բոննի քաղաքական և հասարակական կյանքին։ 1992 թվականի հոկտեմբերին մահանում է Վիլի Բրանդթը, սակայն Ռութը ներկա չի լինում թաղմանը։ 2004 թվականին Ռութը տեղավորվում է Բեռլինի ծերանոցներից մեկում և երկարատև հիվադությունից հետո մահանում 2006 թվականին։ Թաղված է Բեռլինի` Ցելենդորֆի անտառային գերեզմանոցում։

## Ստեղծագործություններ
* *Freundesland. Erinnerungen*. Hoffmann und Campe, Hamburg 1992, ISBN 3-455-08443-5. (Rut Brandts Autobiographie, zugl. Biographie von Willy Brandt für den Zeitraum 1944—1974)
* *Wer an wen sein Herz verlor. Begegnungen und Erlebnisse*. 1. Aufl., List Verl., München 2003 List-Taschenbuch, 60348), ISBN 3-548-60348-3

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Torsten Körner: *Die Familie Willy Brandt*. S. Fischer, Frankfurt am Main 2013, ISBN 978-3-10-040407-7

Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի դիմադրության անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ինքնակենսագիրներ
Մատեուոս Բիտեկո

**Մատեուս Բիտենկուրտ դա Սիլվա** (, ), բրազիլական ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, հայտնի է «Գրեմիո» և «Շապեկոենսե» ակումբներում հանդես գալով։

## Ակումբային կարիերա
Մատեուս Բիտեկոն՝  «Գրեմիո» ակումբի սանն է։ 2013 թվականի հուլիսի 14-ին «Բոտաֆոգոյի» դեմ խաղում նա առաջին խաղն անցկացրեց բրազիլական Սերիա Ա-ում։

## Միջազգային կարիերա
2014 թվականին Բրազիլիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Մատեուս Բիտեկոն մասնակցել է Տուլոնում մրցաշարի։

2016 թվականի նոյեմբերի 28-ի գիշերը, մոսկովյան ժամանակով՝ երկուշաբթի լույս երեքշաբթի Կոլումբիայի Մեդելինա օդանավակայանի մոտ տեղի ունեցավ ավիավթար։ Ինքնաթիռում էին գտնվում բրազիլիական «Շապեկոենսե» թիմը, ովքեր մասնակցելու էին Հարավամերիկյան գավաթի եզրափակչին՝ կոլումբիական «Ատլետիկո Նասիոնալի» դեմ խաղին։

Ինքնաթիռում գտնվում էր 81 մարդ — 72 ուղևոր և 9 անձնակազմի անդամ։

## Նվաճումներ
**Հավաքական**
; Բրազիլիայի հավաքական
* Տուլոնի մրցաշարի հաղթող

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Գրեմիոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոֆենհայմի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ավիավթարից զոհվածներ
Գեղամ Կադիմյան

**Գեղամ Գագիկի Կադիմյան**ը (), հայազգի ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, Լվովի «Կարպատների» և Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
Երևանի «Փյունիկի» սան։ Առաջին մարզիչը եղել է Սերժ Սարգսյանը։ 14 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Խարկով հորեղբոր մոտ, որտեղ շարունակեց ֆուտբոլիստի կարիերան «Արսենալի» կազմում։ 16 տարեկանում նորամուտը նշեց «Արսենալի» կազմում՝ երկրորդ լիգայում։ Դրանից հետո խարկովյան ակումբը կորցրեց իր նախկին հզորությունը և Կադիմյանը տեղափոխվեց հայկական «Տիտան» ակումբը, որտեղ անցկացրեց 4 մրցաշրջան։ 2013 թվականի ամռանը հրավիրվեց առաջին լիգայի «Սումի» ակումբը։ Առաջին 13 խաղերում փոխարինման դուրս գալով՝ հարձակվողը 6 գոլ խփեց և արդեն կես տարի անց տեղափոխվեց «Գովեռլա»՝ Պրեմիեր լիգայի թիմ։ Առաջին երեք խաղերում խաղալով Գեղամը 3 գոլ խփեց, իսկ բարձրագույն առաջնությունում խաղաց 1 խաղ՝ խարկովյան «Մետալիստի» դեմ 2014 թվականի մարտի 16-ին։

2014 թվականի ամռանը տեղափոխվեց Դոնցեքի «Օլիմպիկ»։ Նոր ակումբում նորամուտը նշեց 2014 թվականի օգոստոսի 3-ին Լուգանի «Զարյա» ակումբի դեմ խաղում։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 9-ին հայտնի դարձավ, որ Կադիմյանի պայմանագրի ժամկետը ավարտվել է «Օլիմպիկի» հետ։

2016 թվականի փետրվարին դարձավ Լվովի «Կարպատ» ակումբի ֆուտբոլիստ։ 2016 թվականի մարտի 5-ին նորամուտը նշեց «Կարպատի» կազմում՝ Օդեսայի «Չերնոմորեցայի» դեմ խաղում։

### Կարիերան հավաքականում
2016 թվականի մարտին հրավիրվեց Հայաստանի հավաքական։ Մարտի 25-ին նորամուտը նշեց հավաքականում՝ 68-րդ րոպեին փոխարինման դուրս գալով Մարկոս Պիզելիի փոխարեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալ Կիևի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զարյա Լուգանսկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վորսկլայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Հանս Գուդե

**Հանս Ֆրեդրիկ Գուդե** (, ), ռոմանտիզմի ուղղության նորվեգացի բնանկարիչ և ծովանկարիչ, երկար տարիներ աշխատել է Գերմանիայում, Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցի ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
220px|left|thumb|Հարսնացուի հարսներթը Հարդանգերով, (Ադոլֆ Թիդեմանդի հետ), 1848
Հ. Ֆ. Գուդեն նկարչություն է սովորել 1838-1841 թվականներին Օսլոյի Գեղարվեստի թագավորական դպրոցում, ապա 1841 թվականին՝ Դյուսելդորֆում Անդրեաս Ախենբախի մոտ։ 1842 թվականին Գուդեն ընդունվել է Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա, որտեղ ուսանել է Յոհան Վիլհելմ Շիրմերի մոտ։ Ավարտելով կրթությունը 1846 թվականին՝ իր ընկեր՝ նորվեգացի նկարիչ Ադոլֆ Թիդեմանդի հետ տեղափոխվել է հայրենիք։ 1848-1850 թվականներին բնակվել է Օսլոյում, ապա վերադարձել է Դյուսելդորֆ։ 1852 թվականին Հ. Գուդեի աշխատանքները գնահատանքի են արժանացել Բեռլինի արվեստի ակադեմիայի ոսկե մեդալով։

1854 թվականից Հ. Գուդեն եղել է  Դյուսելդորֆի ակադեմիայի պրոֆեսոր (բնանկարի ոլորտում)։ 1861 թվականին Գուդեն ժամանակավոր հրաժարվել է ուսուցչական աշխատանքից և 1862-1864 թվականներին բնակվել է Ուելսի հյուսիսում գտնվող Բեթվս-ի-Կոեդ քաղաքում։ 1864-1870 թթ.-ին գլխավորել է Կարլսրուեի Գեղարվեստի ակադեմիան, ապա որպես բնանկարչության պրոֆեսոր դասավանդել է նույն Ակադեմիայում (1874-1880 թվականներին)։ 1880 թվականին տեղափոխվել է Բեռլին, որտեղ ապրել է փեսայի՝ քանդակագործ Օտտո Լեսինգի մոտ և դասավանդել է Բեռլինի ակադեմիայում (1880-1901 թվականներին)։ Եղել է Բեռլինի արվեստի ակադեմիայի սենատի անդամ։

Թաղվել է Օսլոյի Փրկչի գերեզմանատանը։

## Պատկերասրահ

Hans Gude - Norwegian Highlands - Google Art Project.jpg|Լեռներ, (1857)
Fra Hardanger Gude.jpg|Հարդանգեր ծովածոց
Hans gude-Frisk bris ved den norske kyst.jpg|Փոթորիկը Նորվեգիայի ափին
Familien Gude, gravminne på Vår Frelsers gravlund, Oslo, bilde 3.JPG|Հանս Գուդեի գերեզմանը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հանս Ֆրեդրիկ Գուդե

Կատեգորիա:Նորվեգացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ծովանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռոմանտիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռոմանտիստ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Ուրիշի կինն ու ամուսինը մահճակալի տակ

**Ուրիշի կինն ու ամուսինը մահճակալի տակ**, Ֆեոդոր Դոստոևսկու պատմվածքը։

## Ստեղծման պատմություն
«Ուրիշի կինն ու ամուսինը մահճակալի տակ» պատմվածքը ծագել է երկու ինքնուրույն ստեղծագործություններից՝« Ուրիշի կինը» և «Խանդոտ ամուսինը» (Հրատարակվել են 1848 թվականին, «Հայրենական գրառումներ» ամսագրում)։ 1859 թվականին նախապատրաստելով երկհատորյա երկերի ժողովածուն, հեղինակը երկու պատմվածքները միավորեց մեկի մեջ՝ «Ուրիշի կինն ու ամուսինը մահճակալի տակ»։ Պատմվածքի առաջին մասում աննշան փոփոխվել են առարկություններ, իսկ երկրորդ մասը նկատելիորեն փոխվել է։ Իր պատմվածքի մեջ Դոստոևսկին մտցրեց զավեշտախաղ ժանրի մի քանի օրինակներ, մասնավորապես երկխոսությունների կառուցման և հագեցած բառախաղերի մեջ։ Պատմվածքի վերնագիրը հիշեցնում է 1830-1840-ական թվականներին հայտնի զավեշտախաղերը (օրինակ Ֆ. Ա. Կոնի «Ամուսինը բուխարու մեջ, իսկ կինը հյուր» (1834 թվական))։ Այսպիսի ոճաձև Դոստոևսկին օգտագործել է նաև հետագայում (օրինակ, «Քեռու երազը»)։ Հետագայում Դոստոևսկին տվեց խաբված ամուսնու թեմայի այլ, խորը հոգեբանական քննարկում «Հավերժ ամուսին» պատմվածքում» (1870 թվական)։

## Բեմադրություններ
Պատմվածքը բազմիցս վերամշակվել է բեմադրությունների համար, օրինակ՝
* 1900 թվական, Վ. Ստրոմիլով «Խանդոտ ամուսինը»
* 1912 թվական Ս. Անտիմոնով «Ուրիշի կինն ու ամուսինը մահճակալի տակ»
* 1918 թվական Բրունո Ֆրանք («Bibikoff»)
Պատմվածքը Էկրանարկվել է 1984 թվականին ռեժիսոր Վիտալի Մելնիկովի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Чужая жена и муж под кроватью» в проекте «Федор Михайлович Достоевский. Антология жизни и творчества»
* Текст рассказа в библиотеке Мошкова
* Текст рассказа в РВБ

Կատեգորիա:Ֆեոդոր Դոստոևսկու ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1860 պատմվածքներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր
Կատեգորիա:Ռուսական գրականություն
Մարգիթ Սանդեմու

**Մարգիթ Սանդեմու** (, ծնված՝ Ունդերդալ, ), պատմական ֆենտեզի և բուլվարային ժանրերի նորվեգացի արձակագրուհի։ Նրա գրքերը թարգմանվել և հրատարակվել են ռուսերեն, դանիերեն, ֆիններեն, գերմաներեն, հունգարերեն, իսլանդերեն, լեհերեն, անգլերեն և շվեդերեն։ Մարգիթ Սանդեմուն ճանաչված նորվեգացի գրող, 1903 թվականի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Բյոռնստեռնե Բյոռնսոնի թոռնուհին է՝ նրա ապօրինի որդի Անդերս Ունդերդալի գծով։

## Կենսագրություն
Սանդեմուն ամբողջ տարին ապրում է Շվեդիայի հարավում՝ բացառությամբ ամռան, երբ բնակվում է Նորվեգիայում։ Մարգիթը գրել սկսել է 1964 թվականի սկզբներին։ Նրա գրքերում գերբնական թեմաները միահյուսված են պատմական փաստերի հետ, որը նրան ճանաչված է դարձնում սկանդինավյան երկրներում և դրա սահմաններից դուրս։ Նա գրել է մի քանի ոչ սերիական գրքեր, բայց մեծ ճանաչում նրան բերել են 47 վեպից բաղկացած «Ասք սառույցի մարդկանց մասին» վիպաշարը (, ), որի մեջ են ներառված «Կախարդ», «Լույսի թագավորության լեգենդը», «Սև ասպետներ», «Կապույտ լույս», «Լեռնային հովտի պատմությունը», «Կախարդական երգեր»։ Վիպաշարը պատմում է «Սառույցի մարդկանց» տոհմի կյանքը 16-րդ դարից սկսած մինչև մեր օրերը և այն մասին, թե ինչպես են նրանք պայքարում ընտանեկան անեծքի դեմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Նորվեգացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Շվեդ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին գրողներ
Կատեգորիա:Ֆենտեզի գրողներ
Esquire

**Esquire** (Էսքվայեր), ամենամսյա ամսագիր, ստեղծված 1933 թվականին ԱՄՆ-ում։ Հիմնական թեմաներն են մշակույթ և արվեստ, նորաձևություն և ոճ, բիզնես և քաղաքականություն, տեխնոլոգիաներ և ավտոմեքենաներ, ուտելիք և առողջություն, անձ և հարցազրույց։

1932 թվականի նոյեմբերին Չիկագոյի 2 բնակիչ՝ Դեվիդ Սմարթը և Առնոլդ Գինգրիչը սկսեցին թողարկել ամսագիր «հաջողակ պարոնների» համար։ 1937 թվականի հունվարին ամսագրի ամենամսյա հրատարակչությունը հասնում է 1.5 միլիոն օրինակի, իսկ 1963 թվականի հոկտեմբերին ամսագրի հրատարակչությունը հասնում է 2 միլիոնի։

## Ամսագրի աշխարհագրություն
Ամսագիրը հրատարակվում է հետևյալ երկրներում.
* Մեծ Բրիտանիա (1991-ից)
* Գերմանիա
* Հոնկոնգ
* Հունաստան
* Ինդոնեզիա
* Իսպանիա
* Ղազախստան (2005-ից)
* Չինաստան
* Կոլումբիա (2012-ից)
* Մալազիա
* Նիդերլանդներ
* Մեքսիկա
* ՄԱԷ (2009-ից)
* Լեհաստան (2015-ից)
* Ռուսաստան (2005-ից)
* Ռումինիա
* Սալվադոր (2009-ից)
* Սերբիա
* Սինգապուր
* ԱՄՆ
* Թայվան
* Թաիլանդ
* Թուրքիա
* Ուկրաինա (2012-ից)
* Ֆիլիպիններ
* Չեխիա
* Հարավային Կորեա
* Ճապոնիա (1987-ից, հրատարակում է MRA Group)

## Հետաքրքիր փաստեր
1958 թվականի նոյեմբերին Esquire-ը հրատարակում է Թրուման Կապոտեի «Նախաճաշ Տիֆանիի հետ» վեպը, որը մերժվել է Harper’s Bazaar-ի խմբագրության կողմից, որպես «անպատշաճ»։

1999 թվականի փետրվարին Esquire-ը հարցազրույց է վերցնում Ուսամա բեն Լադենից, «Ողջույն Ամերիկա. Ես Ուսամա բեն Լադենն եմ» վերնագրի ներքո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Esquire կայք
* Իսպանական Esquire կայք
* Չեխական Esquire 
* Բրիտանական Esquire

Կատեգորիա:Ամերիկյան ամսագրեր
Օդ ՖԱ

[thumb|250px|«[Սկագերակ Արենա» մարզադաշտ]]
«**Օդ**» (), նորվեգական ֆուտբոլային ակումբ Շիեն քաղաքից։ Հանդես է գալիս Թիփելիգայում։ Հիմնադրվել է 1894 թվականի մարտի 31-ին։ Տնային հանդիպումները անցկացնում է «Սկագերակ Արենա» մարզադաշտում, որն ունի 12.500 մարդու տարողունակություն։

Չնայած «Օդը» իր պատմության ընթացքում ոչ մի անգամ չի հաղթել Նորվեգիայի առաջնությունում *(միայն մեկ հաղթանակ առաջին փորձնական մրցաշարում, որը տեղի է ունեցել 1914-1916 թվականներին)*՝ ակումբը համարվում է Նորվեգիայի առաջնության ռեկորդակիր նվաճած գավաթների քանակով (12 հաղթանակ)։

1994 թ.-ից 2012 թվականները ակումբը կոչվում էր *«Օդ Գրենլանդ»*, քանի որ ներկայացնում է Գրյոլանն շրջանը։

## Ձեռքբերումներ
* **[[Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Թիփելիգա]]**
** 15px **Փոխչեմպիոն** (2)։ 1950/51, 1956/57
* **[[Նորվեգիայի ֆուտբոլի գավաթի առաջնություն|Նորվեգիայի գավաթ]]**
** 15px **Գավաթակիր** (12) *(ռեկորդ)*։ 1903, 1904, 1905, 1906, 1913, 1915, 1919, 1922, 1924, 1926, 1931, 2000
** 15px **Փոխգավաթակիր** (9)։ 1902, 1908, 1909, 1910, 1921, 1937, 1960, 2002, 2014

## Խաղերի վիճակագրություն

## Մասնակցությունը եվրոգավաթին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ակումբի պաշտոնական կայք: 
* Ակումբի երկրպագուների կայք:

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ֆուտբոլի ակումբներ
Մոս ֆուտբոլային ակումբ

«**Մոս**», նորվեգական ֆուտբոլային ակումբ համանուն քաղաքից։ Հանդես է գալիս Ադեկոլիգեում։ Վերջին անգամ Նորվեգիայի առաջնությունում հանդես է եկել 2002 թվականին։ Ակումբը հիմնադրվել է 1906 թվականի օգոստոսի 28-ին։ Տնային հանդիպումները անցկացնում է «Թիփելիգա:**
** **Հաղթող (1):** [[Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնություն 1987|1987]] թվական
** **Փոխչեմպիոն (1):** 1979 թվական
* **Նորվեգիայի գավաթ:**
** **Գավաթակիր (1):** 1983 թվական
** **Փոխգավաթակիր (1):''' 1981 թվական

## Ռեկորդներ

* Ամենախոշոր հաշվով տնային հաղթանակը՝ 7-0 ընդդեմ Սթեյների, հունիսի 17 1978թ.,
* Մրցակցի դաշտում ամենախոշոր հաշվով հաղթանակը՝ 9-1 ընդդեմ Բյոյրեի, մայիսի 5 2004թ.,
* Ամենախոշոր հաշվով տնային պարտությունը՝ 1-6 ընդդեմ Բյուդյո-Գլիմթի, օգոստոսի 2 2000թ.,
* Մրցակցի դաշտում ամենախոշոր հաշվով պարտությունը՝ 0-8 ընդդեմ Մյոլդեի, ապրիլի 16 1996թ.
* Խաղին մասնակցած ամենաշատ հանդիսականների քանակը՝, Մելյոս մարզադաշտ, 10,085 հանդիսական։ Գրանցվել է Ֆրեդրիկսթադի դեմ խաղում հոկտեմբերի 26 2003թ., 
* Ամենաշատ հանդիսականների միջին քանակը տարեկան մեկ խաղում՝ 5814 (1979թ.)
* Ակումբի կազմում ամենաշատ հանդիպումներ անցկացրած ֆուտբոլիստը՝ Գեիր Հենես (569 խաղ),
* Ակումբի կազմում Թիփելիգայի ամենաշատ հանդիպումներ անցկացրած ֆուտբոլիստը՝ Գեիր Հենես (227 խաղ),
* Ակումբի կազմում Թիփելիգայում ամենաշատ գոլ խփած ֆուտբոլիստը՝ Գեիր Հենես (78 գոլ)։

## Հայտնի ֆուտբոլիստներ
*  Քեյսի Վերման
*  Գունար Գիսլասոն
*  Բրունյար Գունարսոն
*  Ռոբ Ֆրենդ
*  Ջոն Մաչետե Միուրի
*  Էինար Աաս
*  Մարտին Անդերսեն
*  Էրլանդ Յոնսեն
*  Թոմաս Մյուրե
*  Յարկո Վիս
*  Բենթ Անդերսոն

## Աղբյուրներ
* "Tabell 2. divisjon, avdeling 2 2015".
* Historie. 

## Արտաքին հղումներ
* Ակումբի պաշտոնական կայք: 

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ֆուտբոլի ակումբներ
Ֆիտյարի ճակատամարտ

**Ֆիտյարի ճակատամարտ** (), ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել 961 թվականին։ Միմյանց դեմ մարտնչում էին մի կողմից Նորվեգիայի թագավոր Հոկոն I Բարին, մյուս կողմից` նրա կողմից գահընկեց արված Էիրիկ Արյունարբու Սեկիրայի որդիները։ Չնայած որ Հոկոնի զորքին հաջողվում է ջախջախիչ պարտության մատնել հակառակորդի բանակին, ինքը` Հոկոնը մահացու վիրավորվում է մարտի դաշտում և կարճ ժամանակ անց մահանում։ Հոկոնի մահից հետո Նորվեգիայի թագավոր է դառնում Էիրիկ Արյունարբու Սեկիրայի ավագ որդին` Հարալդ II Գորշ մաշկը։

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:10-րդ դարի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:961
Լյուն ՖԱ

[thumb|300px|մինի|«[Բիսլեթ մարզադաշտ|Բիսլեթ» մարզադաշտ]]
«**Լյուն**», նորվեգական ֆուտբոլային ակումբ Օսլո քաղաքից։ Հիմնադրվել է 1896 թվականի մարտի 3-ին։ Ակումբը հանդիսանում է Նորվեգիայի առաջնության կրկնակի չեմպիոն և Նորվեգիայի գավաթի յոթակի գավաթակիր։ Տնային հանդիպումները անցկացնում է «Բիսլեթ» մարզադաշտում։

## Ձեռքբերումներ

* **[[Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Թիփելիգա]]՝**
** **Հաղթող (2)՝** 1964թ., 1968թ.
** **Փոխչեմպիոն (4)՝** 1937-38թ., 1963թ., 1965թ., 1971թ.
* **[[Նորվեգիայի ֆուտբոլի գավաթի առաջնություն|Նորվեգիայի գավաթ]]՝**
** **Գավաթակիր (8)՝** 1908թ., 1909թ., 1910թ., 1911թ., 1945թ., 1946թ., 1967թ., 1968թ.,
** **Փոխգավաթակիր (6)՝** 1923թ., 1928թ., 1966թ., 1970թ., 1994թ., 2004թ.,
* **Օսլոյի ֆուտբոլի առաջնություն՝**
** **Հաղթող (8)՝** 1915թ., 1917թ., 1922թ., 1926թ., 1930թ., 1935թ., 1936թ., 1937թ.:

## Հայտնի ֆուտբոլիստներ
*  Մատիաս Ալմեիդա
*  Ինդրիդի Սիգուրդսոն
*  Ջոն Օբի Միկել
*  Չինեդու Օբասի
*  Սիմեն Ագդեսթեյն
*  Ռոնի Յոհնսեն
*  Էիվինդ Լեոնարդսեն
*  Ալի ալ-Հաբսի
*  Դմիտրի Բարանիկ
*  Էդի Գուստաֆսոն

## Հայտնի մարզիչներ
*  Տեյթուր Տորդարսոն
*  Հենինգ Բերգ
*  Գունար Հալե

## Աղբյուրներ
* Lyn.no Ակումբի պաշտոնական կայք:
* Bastionen.no Ակումբի երկրպագուների պաշտոնական կայք: 
* Lynfotball.net Վիճակագրություն և արդյունքներ:

Կատեգորիա:Նորվեգիայի ֆուտբոլի ակումբներ
Cup of China

**Cup of China** (, ), գեղասահքի ամենամյա առաջնություն։ 2003 թվականից անցկացվում է Չինաստանի գեղասահքի ասոցիացիայի հովհանու ներքո։ Կանոնները բոլոր փուլերում նույնն են՝ մարզիկները մրցում են առանձին՝ տղամարդիկ ապա կանայք։

## Մեդալակիրներ
### Տղամարդկանց

### Կանանց

### Զույգեր

### Պար սառույցի վրա

## Արտաքին հղումներ
* 2003 թվականի արդյունքները  
* 2004 թվականի արդյունքները  
* 2005 թվականի արդյունքները  
* 2006 թվականի արդյունքները  
* 2007 թվականի արդյունքները  
* 2008 թվականի արդյունքները  
* 2009 թվականի արդյունքները 
* 2010 թվականի արդյունքները 
* 2011 թվականի արդյունքները 
* 2012 թվականի արդյունքները 
* 2013 թվականի արդյունքները 
* 2014 թվականի արդյունքները 

Կատեգորիա:Cup of China ըստ տարվա
Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2015

**Թիփելիգայի 2015 թվականի մրցաշրջան**, Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնության 71-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանը սկսվել է ապրիլի 6-ին և ավարտվել նույն թվականի նոյեմբերի 8-ին։ Չեմպիոնի կոչումը պաշտպանում էր «Մոլդեն», որը մրցաշրջանում զբաղեցրեց 6-րդ հորիզոնականը։ Մրցաշրջանին մասնակցում էին 16 թիմեր։ Մինչև մրցաշրջանի ավարտը արդեն հայտնի էր դարձել հաղթողը։ Չեմպիոնի տիտղոսը նվաճեց նորվեգական ամենատիտղոսակիր ֆուտբոլային թիմը՝ «Ռուսենբորգը» (24 անգամ)։

Նախկին մրցաշրջանում առաջնությունը լքեցին «Բրան», «Սոգնդալ» և «Սանես ՈՒլաֆ» թիմերը։ Վերջիններիս փոխարինեցին «Սանեսֆյորդ» և «Թրոմսյո» թիմերը, որոնք զբաղեցրել էին Առաջին դիվիզիոնի 2014 թվականի առաջնությունում համապատասխանաբար 1-ին և 2-րդ տեղերը։ «Մյոյնդալը» նույնպես ընդգրկվեց բարձրագույն առաջնությունում՝ հաղթելով փլեյ-օֆում։

## Մասնակիցներ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Նորվեգիայում
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնություն
OneRepublic խմբի սկավառակագրություն

**Ամերիկյան [[OneRepublic]] խմբի սկավառակագրությունը** ներառում է 4 ստուդիական ալբոմներ, 3 մինի ալբոմներ, 17 սինգլներ, 17 տեսահոլովակներ։

Խմբի առաջին սինգլը՝ «Apologize» երգը, որ ձայնագրվել է Թիմբալենդի հետ համատեղ և թողարկվել 2007 թվականին, դարձել է միջազգային հիթ և ԱՄՆ-ում ամենաշատ վաճառված սինգլներից մեկը։ Թողարկվել է երգի ավելի քան 5 միլիոն օրինակ։ Խմբի առաջին ալբոմը՝ *[[Dreaming Out Loud]]*, թողարկվել է նույն թվականին և ստացել պլատինե կարգավիճակ Մեծ Բրիտանիայում, Իռկանդիայում ու Գերմանիայում։ Առաջի ալբոմի «Stop and Stare» սինգլը երկրորդ հորիզոնականն է զբաղեցրել Չեխիայի հիթ-շքերթում և կրկնակի պլատինե կարգավիճակ է ստացել Ամերիկայի ձայնագրման ստուդիաների միության կողմից։ Խմբի երկրորդ ստուդիական ալբոմը՝ *[[Waking Up]]* (2009), որ փոփ ժանրի է, ունեցել է բավական հաջողություն և ընդգրկվել է ամերիկյան հիթ-շքերթների լավագույն տասնյակում։ «All the Right Moves» սինգլը երկրորդ հորիզոնականին է հասել Շվեյցարիայի, Իսրայելի ու Լյուքսեմբուրգի հիթ-շքերթներում։ Այդ ալբոմի «Secrets» և «Good Life» երգերը գլխավորել են Լեհաստանի ու ԱՄՆ-ի հիթ-շքերթները։

Խմբի երրորդ ստուդիական ալբոմը՝ *[[Native]]*, որ ներառում է բազմաժանր երգեր ալտերնատիվ ռոքից ու ռիթմ-ն-բլյուզից մինչև կապուտաչյա սոուլ ու ինդի ռոք, թողարկվել է 2013 թվականինն։ Ալբոմի «Counting Stars» սինգլը գլխավորել է Մեծ Բրիտանիայի, ռիթմ ընՇոտլանդիայի, Կանադայի, Լեհաստանի ու Ֆինլանդիայի հիթ-շքերթները, ինչպես նաև ընդգրկվել է Մեծ Բրիտանիայի սինգլ-բեսթսելլերների ցանկում։ «Love Runs Out» սինգլն զբաղեցրել է Լյուքսեմբուրգի հիթ-շքերթի երկրորդ հորիզոնականը և ստացել պլատինե կարգավիճակ Կանադայի ձայնագրման ընկերությունների միության կողմից։

OneRepublic խմբի չորրորդ ստուդիական ալբոմը՝ Oh My My, թողարկվել է 2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին։ Նրա առաջին սինգլը՝ «Wherever I Go», հասել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի 55-րդ հորիզոնականը, իսկ երկրորդ սինգլը՝ «Kids» երգը, զբաղեցրել է նույն հիթ-շքերթի 96-րդ հորիզոնականը։

Խումբը ներկայացվել է «Գրեմմի» («Apologize» երգի համար) և People’s Choice Awards մրցանակների։

## Ստուդիական ալբոմներ

## Մինի ալբոմներ

## Սինգլներ

## Պրոմոսինգլներ ու այլ սինգլներ

## Համատեղ հրատարակություններ

## Տեսահոլովակներ

## Սաունդթրեքներ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* One Republic  Discogs կայքում
* 

Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Միկոնոս (քաղաք)

**Միկոնոս** կամ **Խորա** (), քաղաք Հունաստանի արևելքում՝ Կիկլադների մաս կազմող համանուն կղզու վրա։

Վարչականորեն մտնում է Հարավային Եգեյան կղզիներ պերիֆերիայի կազմի մեջ։ Համարվում է Միկոնոս կղզու գլխավոր քաղաքը։

Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 6 467 մարդ։ Միկոնոսում կա հնագիտական, Եգեյան ծովի, ֆալկլորի և հողմաղացների թանգարաններ։

## Պատմություն
Հնագիտական գտածոները վկայում են, որ Միկոնոսում մարդը բնակություն է հաստատել դեռևս նեոլիթյան ժամանակաշրջանում՝ մ.թ.ա. 3000 թվականին։ Սակայան առաջին իրական գտածոները թվագրվում են մ.թ.ա. 11-րդ դարին։

Շատ մարդիկ դեռևս հնագույն ժամանակներից ապրում էի հարևան Դելոս կղզում, որը գտնվում էր Միկոնոսից 2 կմ հեռավորության վրա։ Դա նշանակում է, որ այն կարևոր տարանցիկ առևտրական գոտի էր։ Միկոնոսի բնակիչները եղել են հեթանոսներ և պաշտել են բազմաթիվ աստվածների։

Հունական տիրապետությանը հաջորդեց հռոմեականը։ Հռոմեական կայսրության պառակտումից հետո մինչև 12-րդ դարը Բյուզանդական կայսրության մաս է կազմել։ Չորրորդ խաչակրաց արշավանքի ժամանակ՝ 1204 թվականին, Միկոնոսը գրավել է Վենետիկի հանրապետության դոժ Անդերա Գիսիի կողմից։

1537 թվականին Միկոնոսի վրա հարձակվել է օսմանյան նավատորմը՝ Հեյրեդդին Բարբարոսայի գլխավորությամբ։ Թուրքերը հաղթեցին և վտարեցին տեղի վենետիկյան իշխաններին։ Օսմանյան կայսրության կողմից Միկոնոսը կառավարվում էր տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից, որը գլխավորում էր մարզպանը։

1718 թվականին օսմանյան թուրքերը գրավել են տարածաշրջանում վերջին վենետիկյան հենակետը՝ Տինոս ամրոցը։ Մինչև 18-րդ դարի վերջը Միկոնոսը բարգավաճում է, որպես խոշոր առևտրական կենտրոն։ 1794 թվականին Միկոնոսի ճակատամարտում միմյանց դեմ են դուրս եկել բրիտանական և ֆրանսիական նավատորմերը։

1821 թվականին Միկոնոսը կարևոր դեմ խաղաց Օսմանյան կայսրության դեմ հունական ազգային-ազատագրական հեղափոխության տարիներին։ Միկոնոսը տվեց ազատագրական պայքարի մի շարք հերոսներ։

1830 թվականին ստեղծվեց հունական անկախ պետություն՝ ի դեմս Հունաստանի թագավորության։ Միկոնոսն անցավ հույների տիրապետության տակ։ Այս շրջանում գնալով մարեց վերջինիս առևտրատնտեսական նշանակությունը։ 1904 թվականին հանդիսավոր արարողությամբ բացվեց Կորինթի ջրանցքը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին շատ հույներ լքեցին Միկոնոսը և հաստատվեցին Հունաստանի տարբեր շրջանում և այլ երկրներում, հատկապես՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։

19-20-րդ դարերում մեծ տեմպերով սկսեց զարգանալ զբոսաշրջությունը, ի դեմս զբոսաշրջության։ Գնալով զբոսաշրջությունը դարձավ Միկոնոսի տնտեսության կարևորագույն ճյուղը։ Դեռևս 1873 թվականից Դելոս կղզում իր գործունեությունն էր սկսել ֆրանսիական հնագիտական դպրոցը, որը կարևոր պեղումներ է անցկացրել ամբողջ Հունաստանում։

1930-ականներին շատ արվեստագետներ, քաղաքական գործիչներ և հարուստ եվրոպացիներ սկսեցին անցկացնել իրենց հանգիստը Միկոնոսի արևոտ լողափերում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի շրջանում տնտեսությունը ժամանակավորապես անկում է ապրել և վերստին զարգացել է 1950 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Միկոնոս կղզու արևմտյան ափին՝ Կիկլադյան կղզիների կազմում։ Ափերը ողողում են Եգեյան ծովի հարավային ջրերը։

Միկոնոսը գտնվում է ծովի մակարդակից 64 մետր բարձրության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միկոնոս
Կալոդենի ճակատամարտ

**Կալոդենի ճակատամարտ** (**), 1746 թվականի ապրիլի 16-ին հյուսիսային Շոտլանդիայի Կալոդեն բնակավայրի մերձակայքում, Ինվերնեսից ոչ հեռու, Չարլզ էդուարդ Ստյուարտի գլխավորած շոտլանդական աշխարհազորայինների և Կամբերլենդի հերցոգ Վիլհելմ Օգոստոսի գլխավորած կառավարական ուժերի միջև կայացած ճակատամարտ։ արդյունքում շոտլանդացիները ջախջախվեցին, անձամբ Չարլզը և նրա բանակի մնացորդները կարողացան փրկվել, բայց ոչ երկար ժամանակ։

## Մշակույթում
;Նկարչության մեջ
* «*An Incident in the Rebellion of 1745*» նկար, Դևիդ Մորե, առավել հայտնի որպես «Կալոդենի ճակատամարտ»։
* «*The Battle of Culloden*» նկար, (1746 թ․), Օգաստին Հեկել

;Կինոյում
* «Culloden (film)» (1964 թ․) ռեժիսոր Պիտեր Ուոտկինս։
* «Լեռնաբնակները» (1966 թ․) — չորրորդ սերիա։
* «Chasing the Deer» (1994 թ․)։
* Օտարականը (սերիալ) (2014 թ․)։

;Երաժշտությունում
* «*Tam kde teče řeka Fleet*» երգ, չեխական Hakka Muggies խումբ։
* «*Crua Chan*» երգ, արգինական Sumo խումբ։

;Գրականությունում
* «Օտարականը», Դիանա Գեբլդոն, (1991 թ․)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեսաֆիլմ, Մեծ ճակատամարտ, Կալոդեն, 1746» 
* Ֆիլմ 1964 թ «Կալոդե», Մեծ Բրիտանիա
* Ճակատամարտի սխեման

Կատեգորիա:18-րդ դարի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Անգլիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի ճակատամարտեր
Սանդերս (այլ կիրառումներ)

**Սանդերս** (), ամերիկյան ազգանուն։ Հայտնի կրողներն են`
* Բեռնի Սանդերս, ամերիկացի քաղաքական գործիչ, Դեմոկրատական կուսակցության անդամ,
* Էրին Սանդերս, ամերիկացի դերասանուհի։

**Սանդերս** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
* Սանդերս, ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը,
* Սանդերս, ամերիկյան ազգանուն,
* Սանդերս, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։
Շավիղ (այլ կիրառումներ)

**Շավիղ**, կարող է վերաբերել՝
* Շավիղ - գետ Սյունիքի մարզում
* Շավիղ - ազգային, գրական, գիտական կիսամսյա հանդես
* Շավիղ - ազգային, գրական, քաղաքական շաբաթաթերթ