open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դրոշ

**ԱՄՆ դրոշը** Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների պետական դրոշն է։ Այն հաստատվել է 1776 թվականին՝ անկախություն նվաճելուց անմիջապես հետո։

## Նկարագրություն
ԱՄՆ-ի ֆեդերատիվ կառուցվածքն արտահայտված է երկրի պետական դրոշի վրա։ Դրոշի վերին ձախ անկյունում պատկերված է սպիտակ հնգաթև աստղերով  ուղղանկյունին, աստղերի թիվը համապատասխանում է ԱՄՆ նահանգների թվին․ այն պարբերաբար փոփոխվում է. 50-րդ աստղը դրոշի վրա է ավելացվել 1959-ին, Հավայան կղզիներին նահանգի կարգավիճակ տալուց հետո։ Այդ դրոշը ուժի մեջ է մտել 1960 թվականի հուլիսի 4-ին։ Դրոշի հորիզոնական յոթ կարմիր և վեց սպիտակ շերտերը խորհրդանշում են անկախ պետություն ձևավորած բրիտանական տասներեք գաղութները (Դելավեր, Փենսիլվանիա, Նյու Ջերսի, Ջորջիա, Կոնեկտիկուտ, Մասաչուսեթս, Մերիլենդ, Հարավային Կարոլինա, Հյուսիսային Կարոլինա, Նյու Հեմփշիր, Վիրջինիա, Նյու Յորք, Ռոդ Այլենդ)։ 
Վերին ձախ անկյունում՝ կապույտ դաշտում,պատկերված սպիտակ աստղերի քանակը համապատասխանում է նահանգների քանակին (ներկայումս դրանք հիսունն են)։
Կարմիրը նշանակում է դիմացկունություն, կապույտը՝ համառություն, արդարություն, զգոնություն, սպիտակը՝ անմեղություն և մաքրություն։lakot

## Դրոշի կառուցվածքը
մինի|400px|ձախից|Կառուցվածքը
Չափերի նշանակություններն են՝
* Լայնքը՝ A = 1,0
* Երկարությունը՝ B = 1,9
* Աստղերի տարածքի լայնքը՝ C = 0,5385 (A x 7/13, զբաղեցնում է յոթ շերտ)
* Աստղերի տարածքի երկարությունը՝ D = 0,76 (B × 2/5, դրոշի երկարության երկու հինգերորդը)
* E = F = 0,0538 (C/10, աստղերի տարածքի մեկ տասներորդը)
* G = H = 0,0633 (D/12, աստղերի տարածքի երկարության մեկ տասներկուերորդը)
* Աստղի տրամագիծը՝ K = 0,0616
* Շերտի լայնքը՝ L = 0,0769 (A/13, դրոշի լայնքի մեկ տասներեքերորդը)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Վ․ Պ․ Մաքսակովսկի, «Աշխարհագրություն», 1993, «Լույս» հրատարակչություն, էջ 183

Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական խորհրդանիշեր
Անդան Էոզեր

**Անդան Երվանդի Էոզեր** (), հայ բանաստեղծ, գրող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունը թաղային վարժարանում ստանալուց հետո սովորել է թուրքական պետական լիցեյում, ապա հետևել առևտրական բարձրագույն վարժարանի դասընթացներին։ 1949 թվականից սկսած գրել է հայերեն բանաստեղծություններ, որոնք տպագրվել են պոլսահայ մամուլում և տարեցույցներում («Հանդես մշակույթի», «Ս. Փրկիչ», «Մարմարա» և այլն)։ Բանաստեղծություններից մի քանիսը ամփոփել է «Ահա այսպես» ժողովածուում։ Գրել է «Սառնադարան» թուրքերեն պիեսը, որը բեմադրվել Կ. Պոլսում Թաղապետական թատրոնի կողմից։ Արձակ գործերի ժողովածուների շատ պատմվածքներ երգիծական երանգով ներկայացնում են ժամանակակից մարդկային հարաբերությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ բանաստեղծներ
Աոմորի (պրեֆեկտուրա)

**Աոմորի** (), պրեֆեկտուրա Ճապոնիայում, որը գտնվում է Տոհոկու տարածաշրջանում Հոնսյու կղզի հյուսիսին։ Վարչական կենտրոնը Աոմորի քաղաքն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տոհոկու տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիայի պրեֆեկտուրաներ
Խաչատուր Ավետիսյան

**Խաչատուր Մեխակի Ավետիսյան** (ապրիլի 14, 1926, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 27, 1996, Երևան, Հայաստան), հայ կոմպոզիտոր, քանոնահար, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1984), ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1985)։

Դիրիժոր Միքայել Ավետիսյանի հայրն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ 1949 թվականին բնակություն է հաստատել Երևանում ավելի լավ կրթություն ստանալու համար։ Մասնագիտական կրթությունը ստացել է սկզբում Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում։ Սովորել է Գրիգոր Եղիազարյանի ղեկավարած դասարանում։ 1960 թվականին ավարտել է Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիան։ Այստեղ նա եղել է Էդուարդ Միրզոյանի ղեկավարության տակ։ 1950 թվականից աշխատել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, որպես քանոնի դասարանի ղեկավար և հենց այս տարիներին ստեղծել է իր հանրահայտ քանոնի համար ստեղծագործությունները։

1951 թվականին մասնակցել է Բեռլինում կայացած համաշխարհային 3-րդ փառատոնին, որտեղ անհատ կատարողների միջազգային մրցանակաբաշխությունում շահել է առաջին մրցանակ և ոսկե մեդալ։ Իր ղեկավարած քանոնահարների անսամբլը 1957 թվականին Մոսկվայի համաշխարհային փառատոնում շահել է 3-րդ մրցանակ։ 1958 թվականից աշխատել է Հայաստանի Պարի անսամբլում որպես երաժշտական ղեկավար։

Մեծ ժողովրդականություն են վայելում նրա երգերն ու պարեղանակները։

Գրել է երաժշտություն մի շարք կինոնկարների համար, ինչպես՝ «Խաթաբալա»-ում։

## Ստեղծագործություններ
Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններն են ՝
*«Իմ անուշ տավիղ», «Մախմուր աղջիկ»**, «Բալենի», «Ասում են թե», «Անահիտ», «Կախարդված ծաղիկներ», «Անուրջներ», «Ծաղկեփունջ», «Եղեգ», «Շիրակի», «Հայոց հովիկ», «Պարմանի», «Կարապների պար», «Հանինա», «Տոնական Հայաստան», «Իրիկնային», «Ճերմակ աղավնի», «Տավիղ», «Հուշեր»*, Կոնցերտ հմր. 2 քանոնի համար, Կոնցերտ շվիի համար և այլն։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ, 1985
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1984
* ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 1965
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1961
* Երաժշտական համաշխարհային փառատոն, առաջին մրցանակ, Մոսկվա, 1957
* Երաժշտական համաշխարհային փառատոն, առաջին մրցանակ, Բեռլին, 1951

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Խաչատուր Ավետիսյան 

Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ քանոնահարներ
Հոնսյու

**Հոնսյուն** ( *Հոնսյու՝* , անվանումը ճապոներեն բառացի նշանակում է «գլխավոր մաս, գլխավոր կղզի»), նաև **Հոնդո** կամ **Նիպոն** (այդ անվանումները այժմ Ճապոնիայում համարյա չեն օգտագործվում), Ճապոնական կղզեխմբի խոշորագույն կղզին է՝ Խաղաղ օվկիանոսի և Ճապոնական ծովի միջև։ Երկարությունը ավելի քան 1400 կմ։ Տարածքը՝ 230,4 հազար կմ քառակուսի։

Գերկշռում են լեռները (այդ թվում Ֆուձիյամա հրաբուխը, 3776 մետր)։

## Տարածաշրջաններ և պրեֆեկտուրաներ
Կղզին պայմանականորեն բաժանված է 5 տարածաշրջանների և իր կազմի մեջ է ներառում 34 պրեֆեկտուրա։ Տարածաշրջաններ. Տյուգոկու (արևմտյան), Կինկի (հարավային, Տյուգոկուից արևելք), Տյուբու (կենտրոնական), Կանտո (արևելյան) և Տոհոկու (հյուսիսային)։ Այդ պրեֆեկտուրաների կազմի մեջ են մտնում նաև որոշ փոքր կղզիներ, որոնցից ավելի նկատելի են Օգոսաոարա, Սադո, Իձու Օսիմա և Ավաձի կղզիները։

* **[[Տոհոկու (տարածաշրջան)|Տոհոկու]]** - Աոմորի, Իվատե, Միյագի, Ակիտա, Յամագատա, Ֆուկուսիմա պրեֆեկուրաներ։ 
* **[[Կանտո (տարածաշրջան)|Կանտո]]** - Իբարակի, Տոչիգի, Գունմա, Սայթամա, Չիբա, Տոկիո, Կանագավա պրեֆեկտուրաներ։
* **[[Տյուբու (տարածաշրջան)|Տյուբու]]** - Նիիգաթա, Տոյամա, Իսիկավա, Ֆուկուի, Յամանասի, Նագանո, Գիֆու, Սիձուոկա, Այչի պրեֆեկտուրաներ։
* **[[Կինկի (տարածաշրջան)|Կանսայ]]** - Միե, Սիգա, Կիոտո, Օսակա, Հյոգո, Նարա, Վակայամա պրեֆեկտուրաներ։
* **[[Տյուգոկու (տարածաշրջան)|Տյուգոկու]]** - Տոտորի, Սիմանե, Օկայամա, Հիրոսիմա, Յամագուտի պրեֆեկտուրաներ։

## Քաղաքներ
Հոնսյու կղզում են գտնվում ամենախոշոր ճապոնական քաղաքները՝ Տոկիո, Յոկոհամա, Օսակա, Նագոյա, Կիոտո, Հիրոսիմա և այլն։

## Բնակչություն
Մինչև 19-րդ դարի վերջը կղզում բնակվում էին նաև այներ, որոնց ճապոնացիները դուրս են մղել Հոկայդո կղզի։ Կզղու ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 100 000 000 մարդ (2010 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճապոնիայի կղզիներ
Իցուկուսիմա կոթող

**Իցուկուսիմա կոթողը** ( - Իցուկուսիմա ձինձյա) սինտոիստական տաճար Ճապոնիայի Հիրոսիմա պրեֆեկտուրայի Իցուկուսիմա (Միյաձիմե) կղզում։ 1996 թվականից ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանակում։ Կառույցների և գույքի մի մասը ճանաչված է Ճապոնիայի կառավարության կողմից որպես ազգային գանձեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Ճապոնիայի ազգային գանձեր
Կատեգորիա:Նարա բուդդիստական տաճարներ
Կատեգորիա:Սինտոիստական տաճարներ
Սիրետոկո ազգային պարկ

**Սիրետոկո** (), ազգային պարկ Ճապոնիայում՝  Հոկայդո կղզու հյուսիսարևելյան մասում ընկած նույնանուն թերակղզում։ 2005 թվականին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։ Անվանումն առաջացել է այներեն シリ エトク՝ *sir etok* բառակապակցությունից և նշանակում է *աշխարհի ծայր*։

Ազգային պարկը հիմնադրվել է 1964 թվականի հունիսի 1-ին։ Զբաղեցնում է 711 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Համբավվել է հատկապես գորշ արջի իր պոպուլյացիայով, ջերմուկներով սնվող Կամուիվակա ջրվեժով ( — բառացի թարգմանած՝ նշանակում է  «աստվածների ջուր»), «Հինգ լիճ» կոչվող գեղատեսիլ վայրով։ Տարածված են ենթաալպյան խառը տիպի անտառները, որտեղ գերակշռում են սախալինյան գիհին / Abies sachalinensis, Էրմանի կեչին, մոնղոլական կաղնին։ Ազգային պարկում տարածված է կաթնասունների 36 տեսակ, այդ թվում՝ ծովային կաթնասունների 22 տեսակ։ Վերջիններս ներառում են սպերմատոզոիդ կետը (վտանգված է) և Ստելլեր ծովային առյուծը (պոտենցիալ վտանգված)։ Բացի այդ, գրանցվել է թռչունների ավելի քան 280 տեսակ։ Թերակղզին հսկա ծովային արծվի համար ձմեռելու կարևոր տարածք է։ Ազգային պարկի անհետացող թռչունների տեսակներից մեկը հսկա բուն է (կրիտիկական վտանգված)։

2013 թվականի դրությամբ Սիրետոկու ազգային պարկ այցելող զբոսաշրջիկների տարեկան միջին թվաքանակը կազմել է  1,74 միլիոն

## Պատկերասրահ

File:IWAOBETSU RIV.JPG|Իվաօբեցու գետը（2013）
File:Kamuiwakka Falls01s3.jpg|Կամուիվակա ջրվեժը（2011）
File:Waterfall of Kamuiwakka 01.JPG|Կամուիվակա ջրվեժը（2009）
File:MT SHIRETOKO IO2.JPG|Իո սարը（2013）
File:Mt Shiretoko.JPG|Սիրետոկո սարը（2013）
File:140828 Cape Puyuni Hokkaido Japan01s3.jpg|Պույունի հրվանդանը（2014）
File:SHIRETOKO cape.JPG|Սիրետոկո հրվանդանը（2006）


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Национальный парк Сиретоко на сайте ЮНЕСКО
* 環境省_知床国立公園
* 知床世界遺産 | SHIRETOKO WORLD NATURAL HERITAGE SITE  — 環境省
* 知床データセンター — 環境省
* 知床財団

Կատեգորիա:1964 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Հոկայդո նահանգապետություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի ազգային այգիներ
Նիկլաուս Վիրտ

**Նիկլաուս Էմիլ Վիրտ** (, ), շվեյցարացի գիտնական։ Առավել հայտնի է որպես մի քանի ծրագրավորման լեզուների հեղինակ, որոնցից են Pascal-ը, Modula-ն, Oberon-ը։ 1984 թվականին արժանացել է Թյուրինգի մրցանակի՝ մի շարք նորարարական ծրագրավորման լեզուների մշակման համար։

## Կենսագրություն
Վիրտը ծնվել է Շվեյցարիայի Վինտերտուր քաղաքում, 1934 թվականին։ 1959 թ.-ին Ցյուրիխում գտնվող Շվեյցարիայի դաշնային տեխնոլոգիական համալսարանում ստացել է էլեկտրոնիկայի բակալավրի աստիճան։ 1960 թ.-ին Կանադայի Լավալի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան։ 1963 թ.-ին Բերկլիի համալսարանում նրան շնորհվել է Էլեկտրոնիկայի և համակարգչային մասնագիտությամբ բնագիտության դոկտորի (գիտությունների թեկնածու) կոչում։

1963 թ.-ից 1967 թվականներին Ստենֆորդի համալսարանում, ապա նաև Ցյուրիխի համալսարաններում աշխատել է որպես պրոֆեսորի օգնական։ 1968 թ.-ին նա Ցյուրիխի համալսարանում դարձավ ինֆորմատիկայի պրոֆեսոր։

## Ծրագրավորման լեզուներ
Վիրտը եղել է Euler, Algol W, Pascal, Modula, Modula-2, Oberon, Oberon-2 և Oberon-07 ծրագրավորման լեզուների հիմնական նախագծողն ու իրականացնողը։ Նա նաև մեծ մասնակցություն ունի Lilith համակարգիչի և Oberon օպերացիոն համակարգի նախագծման ու իրականացման գործում, ինչպես նաև սարքակազմի նախագծման, նկարագրման ու սիմուլյացիայի Lola համակարգի ստեղծման գործում։ Նա նախագծել և իրականացրել է նաև PL/0 պարզագույն ծրագրավորման լեզուն՝ կոմպիլյատորների ստեղծման փուլերը ցուցադրելու համար։

## Հեղինակած գրքեր
*   Նիկլաուս Վիրտի այս գրքում արտակարգ շարադրված են ծրագրավորման հիմնարար հասկացությունները, մասնավորապես տվյալների կառուցվածքային ներկայացումը և կառուցվածքային տվյալների մշակման ալգորիթմները։ Օրինակները բերված են այդ պահին հեղինակի կողմից ստեղծված և մինչ այժմ էլ մեծ տարածում ունեցող ծրագրավորման Պասկալ լեզվով, որում և առաջին անգամ լիարժեք սկսեց օգտագործվել ռեկուրսիայի գաղափարը որպես տվյալների ներկայացման և ալգորիթմների իրականացման հիմնարար եղանակ։ Թարգմանված է բազմաթիվ լեզուներով և ծրագրավորման դասընթացի գրականության ցանկում մինչ այժմ էլ պարտադիր ընթերցանության գիրք է։
* Compiler construction&nbsp;-&nbsp;Oberon-0 լեզվի կոմպիլյատորի կառուցման պրակտիկ գիրք է, որտեղ պարզ ու մատչելի կերպով շարադրված են կոմպիլյացիայի հիմնական փուլերը։
* Digital Circuit Design&nbsp;-&nbsp;Թվային սխեմաների նախագծմանը վերաբերող աշխատանք է, որտեղ պարզագույն համակարգիչի սարքակազմի նախագծման օրինակի վրա հեղինակը պատմում է թվային շղթաների ստեղծման հիմնական փուլերը։ Շարադրանքում թվային սխեմաների նկարագրման համար օգտագործված է հեղինակի և նրա գործընկերների կողմից ստեղծված Lola համակարգը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեյցարացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Թյուրինգի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ծրագրավորման լեզվի հետազոտողներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Յոհաննեսբուրգ

**Յոհաննեսբուրգը** (Johannesburg) Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետության բնակչության քանակով խոշորագույն քաղաքն է։ Տեղացիները կոչում են այն «Յոբուրգ», «Յոզի» և «Եգոլի»։ Յոհաննեսբուրգը ՀԱՀ-ի ամենահարուստ Գաուտենգ նահանգի կենտրոնն է։

Բնակչությունը կազմում է 5 635 127 (2019), իսկ ամբողջ ագլոմերացիայի՝ 8 միլիոն։ Սակայն եթե բնակչությունը հաշվել նաև տեղի մետրոպոլիաների հետ, ապա այն կգերազանցի 10,5 միլիոն սահմանը։

Յոհաննեսբուրգը աշխարհում խոշորագույն քաղաքն է, որի տարածքում չկա որևէ գետ, լիճ կամ ջրափնյա գիծ։

## Քույր-քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1886 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
*
Սիրակամի լեռներ

**Սիրակամի Սանտի** (, բառացի՝ «սպիտակ աստծո լեռնային հողերը»), լեռնային արգելանոց է, որը ընդգրկում է կուսական սաղարթավոր (մեծ մասամբ հաճարենի) անտառ 1300 քառ. կմ տարածքով ճապոնական Հոնսյու կղզի հյուսիսում, որոնցից 169,7 քառ. կմ հայտարարված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխահրային ժառանգության օբյեկտ։ Ձկնորսությունը և որսն այստեղ կարելի է իրականացնել միայն իշխանության թույլտվությամբ։

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Ճապոնիայի արգելանոցներ
Թաուեր կամուրջ

մինի|300px|Թաուեր կամուրջ
**Թաուեր կամուրջ** (), բացովի կամուրջ է Լոնդոնում, **Թեմզա** գետի վրա։ Կամրջի աշխատանքները սկսվել են 1886 թվականի հունիսի 21-ին և ավարտվել 1894 թվականի հունիսի 30-ին։ Այն ամենահայտնի զբոսաշրջային կենտրոններց է և համարվում է Լոնդոնի խորհրդանիշներից մեկը, այդ իսկ պատճառով այն երբեմն շփոթում են Լոնդոնի կամուրջի հետ։ Երկարությունը 244 մետր է, աշտարակների բարձրությունը՝ 65 մետր։ Ճարտարապետն է Հորացե Ջոնսը։ Թաուերը այն 5 կամուրջներից (Սաութվարկ կամուրջ, Միլենիում կամուրջ, Բլեքֆրայրս կամուրջ, Լոնդոնի կամուրջ) մեկն է, որոնք պատկանում և պահպանվում են և Bridge House Estates -ի կողմից։ Այն բարեգործական ֆոնդ է, որը վերահսկվում է City of London Corporation-ի կողմից։ Թաուերը Ֆոնդի միակ կամուրջն է, որը անմիջականորեն չի կապում Լոնդոնի Սիթին Սաութվարկ բանկի հետ, քանի որ նրա հյուսիսային մասը ընկնում է Համլետ Թաուերի (Իսթ-Էնդ) տարածաշրջանում։

#


700px|մինի|Թաուեր կամրջի համայնապատկերը

## Լուսանկարներ

Image:TowerBridge SvG2.jpg|
Image:tower.bridge.7.basculecloseup.london.arp.jpg|
պատկեր:The Tower Bridge, London in the night 3.jpg|


## Տես նաև
Միլենիում կամուրջ (Լոնդոն)
Լոնդոնի կամուրջ

Վեստմինստերյան կամուրջ

Վաթեռլոո (կամուրջ)

Ալբերտի կամուրջ (Լոնդոն)

Կատեգորիա:1894 կառույցներ
Կատեգորիա:Բացովի կամուրջներ
Կատեգորիա:Թեմզա գետի կամուրջներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թանգարաններ
Կատեգորիա:Լոնդոնի կամուրջներ
Բացովի կամուրջներ

[մինի|250px|[Սանկտ-Պետերբուրգի բացովի Պալատական կամուրջը գիշերով]]
[մինի|250px|Բացովի կամուրջ [Նիդերլանդներում]]
մինի|150px|Զգուշացնող ճանապարհային նշան
**Բացովի կամուրջ**, կամրջի հատուկ տեսակ՝ որի թռիչքային մասը շարժական է։ Որպես կանոն բացովի կամուրջները կառուցվում են նավարկելի գետերի և ջրանցքների վրա, որտեղով անցնում են նավեր։

Բացովի կամուրջների առավելությունը սովորականների հանդեպ՝
* Նավերի անարգել անցելու համար չի պահանջվում բարձր թռիչք ու հետևաբար բարձր հենարաններ։

Թերություններ՝
* Բացովի կամրջի մեխանիզմը պահանջում է վերանորոգում և տեխնիկական սպասարկում։
* Նավերի անցնելու ժամանակ չի կարող անցնել ցամաքային տրանսպորտը, ինչպես նաև հետիոտները։

## Բացովի կամուրջների տեսակների սխեմատիկ պատկերներ

Պատկեր:Drawbridge.gif|Բարձրացնովի կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge_draw.gif|**[[Բարձրացնովի կամուրջ|Բացովի կամուրջ]]**
Պատկեր:MovableBridge_fold.gif|Ծալովի կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge curl.gif|Գլորվող կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge_lift.gif|Ուղղաձիգ բարձրացվող կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge table.gif|Սեղանաձև կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge thrust.gif|Ետ քաշվող կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge_roll.gif|Կամուրջ Պեգաս
Պատկեր:MovableBridge subm.gif|Սուզվող կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge tilt.gif|Թեքվող կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge_swing.gif|Պտտվող կամուրջ
Պատկեր:MovableBridge_transport.gif|Թռնող կամուրջ


## Տես նաև
* Թաուեր կամուրջ

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Կամուրջների տեսակներ
Ռուսթավ

**Ռուսթավ** (), քաղաք Վրաստանի հարավային մասում, Կուր գետի ափերին, 25 կիլոմետր հեռավորության վրա Թբիլիսիից։ Բնակչությունը՝ ։

Հայկական աղբյուրներում քաղաքը երբեմն կոչվում էր **Ոստան քաղաք**։

## Պատմություն
Ըստ լեգենդի՝ հին Ռուսթավ քաղաքը հիմնադրել է վրացիների նախահայր Քարթլոսի այրին և ի սկզբանե Բոստան Քալաքի անվանում է ստացել։ Քաղաքի հիմնադրման իրական թվականը անհայտ է, սակայն արդեն մ.թ. IV - V դարերում այստեղ կար բերդ, տաճար և ոռոգիչ ջրանցքներ։ Քաղաքը ապրել է իր ծաղկման շրջանը Թամար թագուհու օրոք։ Մոտավորապես 1236 թվականին քաղաքը ամբողջությամբ ավերել են մոնղոլները։

Նոր քաղաքը հիմնադրված է եղել 1948 թվականին հին Ռուսթավի սկզբնական վայրի մոտ, քանի որ կառուցվում էր խոշոր մետաղագործական գործարան։

## Բնակչություն
Ըստ 1989 թվականի Համախորհրդային մարդահաշվի տվյալներին Ռուսթավ քաղաքում բնակվում էր 158 661 մարդ։ Ըստ 2014 թվականի մարդահաշվին քաղաքում ապրում էր միայն 125 103 մարդ։

## Քույր քաղաքներ

## Տես նաև
* Քվեմո Քարթլի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ
Մոնակո (քաղաք)

**Մոնակո** (&nbsp;-&nbsp;*«Մոնակո Վիլլ»*)՝ Մոնակոյի Իշխանության պաշտոնական մայրաքաղաքն է, գտնվում է պետության կենտրոնական մասի հարավում, Միջերկրական ծովի ափին։

Կատեգորիա:Մոնակո
Վերիլոգ

**Verilog**, *Verilog HDL* (), կիսահաղորդչային և էլեկտրոնային նախագծման արդյունաբերությունում ապարատային նկարագրման լեզու (ԱՆԼ), որը օգտագործվում է էլեկտրոնային համակարգերի մոդելավորման համար։ Այն օգտագործվում է թվային, անալոգային և խառը-ազդանշանային սխեմաների նախագծման, իրականացման և թեսթավորման համար, աբստրակցիայի տարբեր մակարդակներում։

## Պատմություն
### Սկիզբ

Verilog-ը ստեղծվել է Phil Moorby և Prabhu Goel կողմից 1983/1984 թ. Automated Integrated Design Systems ընկերության կողմից (1985 թ. վերանվանվել է Gateway Design Automation ) որպես ապարատային նկարագրման լեզու (ԱՆԼ)։ 1990 թ. Gateway Design Automation ընկերությունը գնվել է Cadence Design Systems կողմից։

### Verilog-95

Այդ ժամանակ VHDL լեզվի աճող հաջողությանը զուգընթաց Cadence որոշում է կայացնում հասնել լեզվի ստանդարտացմանը։ Verilog-ը ուղարկվում է IEEE և ընդունվում որպես ստանդարտ IEEE 1364-1995 (հաճախ անվանում են Verilog-95)։

### Verilog-2001
Оգտագործողների կողմից Verilog-95-ում հայտնավերված թերությունները ծածկելու համար լրացումներ ուղարկվեցին IEEE, որոնք ընդունվեցին IEEE 1364-1995 ստանդարտում (հաճախ անվանում են Verilog-2001)։

Verilog-2001 զգալի նորացվել է Verilog-95 հետ համեմատած։ Նախ, ավելացվել է նշանով (2-ական լրացում) գործողություններ կատարելու հնարավորությունը գծերի (nets) և փոփոխականների հետ։ Նախկինում, ծրագրավորողը պետք է կատարեր նշանով գործողություններ օգտագործելով բիթային տրամաբանական օպերացիաներ։ Այժմ նույն գործողությունները Verilog-2001-ում կարող են ավելի հստակ նկարագրվել ներդրված օպերատորների միջոցով +, -, /, *, »> ։

### Verilog 2005
Verilog 2005-ում (IEEE Standard 1364-2005) կատարվել են չնչին ուղղումներ և ավելացվել են մի քանի լեզվական առանձնահատկություններ (օրինակ uwire բանալի բառը)։

Verilog ստանդարտի մի առանձին մաս, Verilog-AMS, հրարավորություն է տալիս մոդելավորել անալոգային և խառը ազդանշանային սարքեր։

## Օրինակներ
Ներքևում բերված է Verilog լեզվով գրված "Hello world" ծրագիրը։

```verilog
module main;
 initial 
 begin
 $display("Hello world!");
 $finish;
 end
endmodule
```


Կիսագումարիչ

```verilog
module half_adder(S, C, A, B);
 output S, C;
 input A, B;

 wire S, C, A, B;

 assign S = A ^ B;
 assign C = A & B;

endmodule
```


Լրիվ գումարիչ օգտագործելով երկու կիսագումարիչ

```verilog
module full_adder(sum, cout, in1, in2, cin);
 output sum, cout;
 input in1, in2, cin;

 wire sum, cout, in1, in2, cin;
 wire I1, I2, I3;

 half_adder ha1(I1, I2, in1, in2);
 half_adder ha2(sum, I3, I1, cin);

 assign cout = I2 || I3;

endmodule
```


## Հղումներ

### Ուսուցողական ռեսուրսներ
* Asic-World &ndash; Ընդարձակ առցանց (оnline) ազատ ուսուցողական օրինակներ
* Verilog.net &ndash; Վերիլոգ ռեսուրսների ցուցակ
* free Verilog Books  &ndash; Առցանց Verilog-ի գրքեր
* FullChipDesign&ndash; Verilog-ը օրինակներով
* PETOBLOG.com  &ndash; Verilog և SystemVerilog-ի կոդերի օրինակներ
* A Verilog Designers Guide  &ndash; Սկսնակների համար

Կատեգորիա:Ապարատային նկարագրման լեզուներ
Լա Կոնդամին

**Լա Կոնդամինը** (5 ) Մոնակոյի Իշխանության չորս քաղաքներից մեկն է։ Գտնվում է Մոնակո Վիլլե, Մոնթե Կառլո քաղաքների և Մոնթե Կառլոյի շրջան Մոնեգետտիի մեջտեղը։ Միջերկրական ծովի ափին։ Լա Կանդամինը հայտնի է իր լայն նավահանգստով և ներկայացնում է իրենից երկրի հիմնական նավահանգիստը և գլխավոր գործնական կենտրոնը։

Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մոնակո
Ֆոնվյեյ

**Ֆոնվյեյը** կամ **Ֆոնթվիլը** () Մոնակոյի իշխանության չորս քաղաքներից մեկն է, գտնվում է երկրի հարավարևելյան մասում։

Ֆոնվյեյը կառուցված է եղել չորացման աշխատանքների արդյունքում 1970-ներին Մոնակոյի 12-րդ իշխան Ռենյե ІІІ-ի առաջնորդությամբ։ Ֆոնվյեյում գտնվում է Լուի II-ի մարզադաշտը, որի տարածքին տեղադրված են Մոնակոյ ՖԱ-ի օֆիսները, ինչպես նաև Մոնակոյի Համալսարանը։ Նաև քաղաքում գտնվում է իշխանության ուղղաթռակայանը, որի շնորհիվ Մոնակոն կապված է Ֆրանսիայի հետ օդային ճանապարհով։

Կատեգորիա:1981 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վերջին հարցը (պատմվածք)

**«Վերջին հարցը»՝** գիտաֆանտաստիկ կարճ պատմվածք է։ Այն հանդիսանում է Այզեկ Ազիմովի ամենահայտնի և կարևոր ստեղծագործություններից մեկը։

Պատմվածքը առնչվում է մարդկությանը հուզող ամենամեծ և կարևոր՝ տիեզերքի կործանումից խուսափելու հարցի հետ։

## Ամփոփում
Ուշադրություն. այս հատվածը ներառում է տվյալներ, որոնք հնարավոր է՝ չցանկանաք իմանալ նախքան պատմվածքը կարդալը։

Պատմվածքը ներկայացնում է հզորագույն Մուլտիվակ (Multivac) գերհամակարգիչների հարաբերությունները մարդկության հետ՝ 2061 թ.-ից սկսվող յոթ դրվագների միջոցով։ Յուրաքանչյուր դրվագում համակարգչին է տրվում մարդկությանը հուզող ամենամեծ հարցը՝ ինչպե՞ս կարելի է խուսափել տիեզերքի կործանումից (համարժեք է. ինչպե՞ս կարելի է փոքրացնել տիեզերական էնտրոպիան, կամ՝ հնարավո՞ր է արդյոք ետ շրջել թերմոդինամիկայի երկրորդ օրենքի գործողությունը [տվյալ կոնտեքստում՝ տիեզերքի էնտրոպիայի իմաստով])։ Բավականին «մտածելուց» հետո Մուլտիվակի միակ պատասխանն է՝ «Իմաստ ունեցող պատասխանի համար դեռ բավարար տվյալներ չկան»։

Պատմվածքը առաջ է շարժվում դեպի մարդկության և գիտության զարգացման նորանոր ժամանակահատվածներ։ Յուրաքանչյուր ժամանակաշրջանում ինչ-որ մեկը տալիս է «վերջին» հարցը էնտրոպիայի ետ շրջման մասին, սակայն ամեն անգամ Մուլտիվակի հետնորդները ստիպված են պատասխանել՝ «Իմաստ ունեցող պատասխանի համար դեռ բավարար տվյալներ չկան»։
Վերջին դրվագում մարդկության աստվածանման հետնորդը (տիեզերքով մեկ սփռված անթիվ մարդկանց միասնական մտավոր գործընթացը) տեսնում է, թե ինչպես են աստղերը մեկ առ մեկ մարում՝ ի նշան տիեզերքի մոտալուտ կործանման։ Մարդկությունը վերջին անգամ տալիս է արդեն սկսված կործանումից խուսափելու հարցը ձգողականության ու ժամանակի սահմաններից անդին գերտարածությունում գտնվող՝ Մուլտիվակի հետնորդ ԷյՍի-ին [AC], այնուհետև «միանում» նրա հետ և անհետանում։

ԷյՍի-ն դեռ ի վիճակի չէ պատասխանել, բայց շարունակում է մտորել այդ հարցի վերաբերյալ նույնիսկ ժամանակի ու տարածության գոյության դադարելուց հետո։ Ի վերջո այն բացահայտում է պատասխանը, բայց արդեն ոչ ոք չկա հայտնելու համար. տիեզերքն արդեն մեռած է։ Այդ ժամանակ ԷյՍի-ն որոշում է ցուցադրել պատասխանը՝ իրականացնելով էնտրոպիայի ետ շրջում, և վերստեղծելով տիեզերքը.

Եվ ԷյՍի-ն ասաց. «Եղիցի լույս»։ Եվ եղավ լույս։

## Հրապարակում
բնօրինակի վերնագիր՝ The Last Question
բնօրինակի լեզու՝ անգլերեն
առաջին հրապարակման ամսաթիվ՝ 1956 թ. նոյեմբեր
առաջին հրապարակման կրիչ՝ տպագիր. Գիտաֆանտաստիկ Եռամսյա հանդես [Science Fiction Quarterly]
ժանր՝ գիտաֆանտաստիկ
ձևաչափ՝ պատմվածք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատմվածքի ամբողջական տեքստը (անգլերեն) 

Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Կատեգորիա:Այզեկ Ազիմով
ԱՄՆ-ի միջնահանգային ավտոմայրուղիների համակարգ

300px|աջից|մինի|Համակարգի սխեմը։ Յասամանի գույնով նշված են գործող ավտոմայրուղիները, իսկ կանաչով պլանավորվող և կառուցվող։

**Դուայթ Դ. Էյզենհաուերի անվան միջնահանգային և պաշտպանական ավտոմայրուղիների ազգային համակարգ** () ԱՄՆ-ի 34-րդ նախագահի անունը կրող, որը կազմակերպել է կառուցման սկսումը, արագընթաց ավտոմայրուղիների ցանց է։ Կառուցումը կազմակերպել էր 34-րդ նախագահ։ 2004 թվականին ավտոմայրուղիների ընդհանուր երկարությունը կազմել էր 75 376 կմ։

## Ծանոթագրություններ

*
Մոնտե Կառլո

**Մոնտե Կառլոն** () Մոնակոյի իշխանության վարչական տարածք է 2007 թվականի փետրվայից, երկրի խոշորագույն շրջանը, որը գտնվում է համանուն կոմունայի տարածքին։ Քաղաքից հարավ գտնվում Մոնակոյի Լա Կոնդամինը, իսկ հյուսիս Ֆրանսիայի Տենաոն։

## Տարածշրջանի մասին
Մոնտե Կառլոն հանդիսանում է  միջազգային զբոսաշրջության և հանգստի կենտրոն։ Այն հայտնի է իր խաղատներով, օպերային թատրոնով և գեղեցիկ արվեստների  ազգային թանգարանով։ Այստեղ անցկացվում են հեղինակավոր Միջազգային կրկեսի ամենամյա փառատոններ, ամենամյա ավտոմրցարշավով, իսկ Մոնակոյի Գրան-պրիի ֆորմուլա 1-ի երթուղին անցնում է Մոնտե Կառլոյի միջով։
Մոնակո-Մոնտե Կառլո երկաթուղային կայարանը տեղակայված է ժայռի վրա։ Կայարանից դուք կարող եք  գալ ինչպես դեպի առողջարանային-պատմական հատված, այնպես էլ կազինոների տարածք։ Նիցայից էլեկտրական գնացքը գնում է շուրջ 20 րոպե։

## Նկարներ

Монако, Франция. Казино в Монте-Карло.jpg|Խաղատուն Մոնտե Կառլոյում
Monte Carlo Casino.jpg|Խաղատուն *Մոնտե-Կառլո*
Inner view of casino Monte-Carlo.jpg|Խաղատունի ներքին տեսքը
Hotel Paris Monaco.jpg|Հյուրանոց *Փարիզ*
Монте-Карлолето-2009 209.jpg|Խաղատների հարթակ
Whole Monaco.jpg|Մոնտե Կառլո 


## Տես նաև
* Մոնտե Կառլո (երթուղի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1866 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մոնակո
UTC-3:30

**UTC−3:30**, ժամային գոտի, որում ժամանակը 3 ժամով և 30 րոպեով հետ է մնում UTC-ից։ Հայտնի է նաև որպես NST (Newfoundland Standard Time):

## Տարածման գոտիեներ
UTC−3:30 ժամանակը օգտագործվում է հետևյալ տարածքներում՝

* ՝
** Նյուֆաունդլենդ և Լաբրադոր (Նյուֆաունդլենդ կղզի, Լաբրադորի հարավ-արևելքը)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժամային գոտիներ
UTC-8

**UTC-8**, ժամային գոտի, որը օգտագործվում է հետևյալ տարածքներում և պետություններում՝

## Ամբողջ տարվա ընցացքում
*  (Մեծ Բրիտանիա)
* ՝
:* ՝
::* Թունգստեն ավան
*  Կլիպերթոն (Ֆրանսիա)

## Ձմեռը Հյուսիսային կիսագնդում
* ՝
:*  (մեծամասնությունը)
:* 
* ՝
:* 
*  (մասմաբ)՝
:*  (հյուսիսային մասը)
:* 
:* 
:*  (մեծամասնությունը)
:*  (մեծամասնությունը)

## Ամառը Հյուսիսային կիսագնդում

* ՝
:*  (բացի Ալեության կղզիները)

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքները UTC−8 գոտում

Կատեգորիա:Ժամային գոտիներ
Ստեփան Էքշյան

**Ստեփան Էքշյան** (), հայ դերասան, ռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է Փարիզի Մուրադյան վարժարանում, որտեղ մասնակցել է աշակերտական ներկայացումներին։ 1856-1958 թթ. խաղացել է Սրապիոն Հեքիմյանի կազմակերպած թատերախմբում։ 1861 թ., երբ հիմնադրվել է հայտնի «Արևելյան թատրոնը», մասնակցել է հենց առաջին ներկայացումներին և կարճ ժամանակից դարձել խմբի աչքի ընկնող ուժերից մեկը, վարել նաև ռեժիսորի պարտականություններ։ «Արևելյան թատրոնի» փակվելուց հետո խաղացել է Հակոբ Վարդովյանի «Օսմանյան թատրոնում», ապա՝ Պ. Մաղաքյանի խմբում։ Փայլել է հատկապես պատմական ողբերգություններում և արևմտաեվրոպական մելոդրամաներում։

Գլխավոր դերերից հիշատակության արժանի են *Սանատրուկ թագավորը* (Թովմաս Թերզյանի «Սանդուխտ կույս» պիեսում), *Արշակ Բ*-ն (Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանի համանուն պիեսում), *Վարդան Մամիկոնյանը* (Ռ. Սետեֆճյանի «Վարդան Մամիկոնյան՝ փրկիչ հայրենյաց» պիեսում) և այլն, որոնք բարձր են գնահատվել ժամանակի մամուլում։ Եղել է Պետրոս Ադամյանի ուսուցիչներից։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Սարոյան եղբայրներ

**Սարոյան եղբայրներ**, գեղարվեստական ֆիլմ, որի գեղարվեստական ղեկավարը Ֆրունզե Դովլաթյանն է։ Սցենարը գրված է ըստ Գուրգեն Բորյանի «Նույն հարկի տակ» (1957) պիեսի։

Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1920 թվականին, Հայաստանի գավառական մի քաղաքում։ Ֆիլմը երկու եղբայրների՝ Հայկի և Գևորգի ողբերգական ոդիսականն է, որոնք հայտնվել են Առաջին աշխարհամարտից հետո Հայաստանում ծավալված քաղաքական պայքարի տարբեր կողմերում։

## Դերերում
* Ֆրունզե Դովլաթյան - *Հայկ*
* Խորեն Աբրահամյան - *Գևորգ*
* Գուրգեն Ջանիբեկյան - *Արթին պապ*
* Անահիտ Մասչյան - *մայր*
* Ինգա Աղամյան - *Անահիտ*
* Արմեն Այվազյան - *Պապյան*
* Բաբկեն Ներսիսյան - *Սուրմելյան*
* Լիա Էլիավա - *Թագուհի*
* Վահրամ Եղշատյան - *Վռամ*
* Աշոտ Սահրադյան - *Սևաչերյան*

## Ստեղծագործական կազմ
* գեղարվեստական ղեկավար - Ֆրունզե Դովլաթյան
* բեմադրող ռեժիսորներ – Խորեն Աբրահամյան, Արկադի Հայրապետյան
* բեմադրող օպերատորներ - Սարգիս Գևորգյան, Կարեն Մեսյան
* գլխավոր նկարիչ - Ռաֆայել Բաբայան
* ռեժիսոր - Ռ. Մարտիրոսյան
* հնչյունային օպերատոր - Իրեն Օրդուխանյան
* խմբագիր - Վ. Մնացականյան
* ջգեստների նկարիչ - Գ. Եսայան
* նկարիչ-դիմահարդար - Խ. Զահալյան
* մոնտաժ - Գալինա Միլոսերդովա, Ռ. Երանյան
* ռեժիսորի ասիստենտներ - Ռոմ. Ժամհարյան, Նիկոլայ Ծատուրյան
* օպերատորի ասիստենտներ - Մարատ Խանամիրյան, Հ. Մկրտչյան
* տնօրեն - Վ. Բադալյան

## Մրցանակներ
* Անդրկովկասի հանրապետությունների և Ուկրաինայի կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակ «Պրոմեթևսի գավաթ» և դիպլոմ I աստիճանի Կիևում (1969 թվական)։
* Դիպլոմ և մրցանակ լավագույն դերակատարման համար (Խ. Աբրահամյան) Համամիութենական կինոփառատոնի Մինսկում (1970 թվական)։
* Հայկական ԽՍՀի պետական մրցանակ (1970 թվական, սցենարիստ Գ. Բորյան, ռեժիսոր և դերասան Խ. Աբրահամյան, ռեժիսոր Ա. Հայրապետյան, դերասան Ֆ. Դովլաթյան, օպերատորներ Ս. Գևորգյան և Կ. Մեսյան, նկարիչ Ռ. Բաբայան)։
* պրեմիերան - հունիսի 12 1969 թվական, Երևանում
* պրեմիերան Մոսկվայում հունիսի 24 1969 թվական

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պիեսից դեպի էկրան․ «Սարոյան եղբայրներ» ֆիլմը
*«Սարոյան եղբայրներ» Youtube-ում

Կատեգորիա:1969 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արկադի Հայրապետյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորեն Աբրահամյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Մարտին Վարդազարյանի
Նոթբուք

[մինի|240px|[ThinkPad|IBM Thinkpad R51 մոդելի նոթբուք]]

**Նոթբուք** (, բառացի՝ «բլոկնոտ», «նոթատետր»), դյուրակիր անհատական համակարգիչ, որի կորպուսի մեջ ընդգրկված են ստացիոնար համակարգչի տիպիկ բաղադրամասերը՝ էկրան, ստեղնաշար և մատնանշման սարք (սենսորային պանել կամ թաչփադ), գրպանային համակարգիչ, ինչպես նաև մարտկոց։ Նոթբուքներն ունեն փոքր չափսեր և քաշ, նոթբուքերի ինքնավար աշխատանքի ժամանակը լինում է 1-ից մինչև 15 ժամի սահմաններում։

## Կառուցվածքը և կիրառությունը
Սովորաբար ունենում են բարակ LCD կամ LED էկրան, որի ստորին մասում տեղադրված է տառա-թվային ստեղնաշարը։ Էկրանը միաժամանակ ծառայում է որպես կափարիչ, որի շնորհիվ այն հարմար է տեղափոխման համար։ Մինչև 2014 թվականը լափթոփը (ծնկադիր համակարգիչը) և նոթբուքը տարբերվում էին իրարից․ լափթոփը սովորաբար ավելի մեծ էր ու ծանր, սակայն այժմ երկուսի միջև այլևս էական տարբերություն չկա։

Դյուրակիր համակարգիչները սովորաբար օգտագործվում են տարբեր նպատակների համար, օրինակ, աշխատանքի, կրթության,  խաղերի, Համացանցի, անձնական զբաղմունքների և  ընտանեկան ժամանցի համար։
 
Ստանդարտ նոթբուքը համատեղում է համակարգչի բաղադրիչները, ներդիրները, արդյունքները և հնարավորությունները, ներառյալ ցուցադրման էկրանը, բարձրախոսները, ստեղնաշարը, կոշտ սկավառակը, օպտիկական սկավառակակիրը (օրինակ` touchpad կամ trackpad), պրոցեսոր, և հիշողության ծավալը։ Ժամանակակից դյուրակիր համակարգիչներն ունեն ինտեգրված վեբ-խցիկներ և ներկառուցված խոսափողներ, մինչդեռ շատերն ունեն նաև սենսորային էկրան։

Դյուրակիր համակարգիչները կարող են սնուցվել ներքին մարտկոցից կամ արտաքին սնուցման աղբյուրից։ Տարբեր մոդելի նոթբուքները ունեն տարբեր առանձնահատկություններ՝ ինչպիսիք են պրոցեսորի արագությունը և հիշողության ծավալը, տարբերվում են նաև նրանց արժեքները և օգտագործման ոլորտները։ Կախված օգտագործման նպատակներից, տարբեր են լինում դիզայնի տարրերը, ձևը, կառուցվածքը։

## Տերմինոլոգիայի տարբերակներ
Սովորական համակարգիչ և նոթբուք տերմինները փոխարինվում են անգլերեն լեզվով շարժական համակարգիչը նկարագրելու համար, չնայած աշխարհի որոշ մասերում կարող են նախընտրելի մեկը կամ մյուսը։

«Նոութբուք» տերմինը առաջացել է  մի փոքր ավելի ուշ, երբ արտադրողները սկսեցին արտադրել նույնիսկ ավելի փոքր դյուրակիր սարքեր, հետագայում կրճատելով դրանց քաշը,  չափսերը, հասցնելով մոտավորապես A4 թղթի չափի։ Դրանք վաճառվում են որպես նարնջագույն նեթբուքներ, որպեսզի  տարբերակվեն նոթբուքներից։ Ակնհայտ է, որ 1990-ականների վերջերին արժեքները փոփոխվեցին։

## Պատկերասրահ

File:Lenovo G500s laptop-2905.jpg
File:Macbook Air.jpg
File:ThinkPad X220.jpg
File:Asus Transformer Pad TF701T Tablet and Keyboard Dock.png
File:Microsoft Surface Pro 3 with Type Cover.jpg
File:MacBook Pro, Late-2008.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դյուրակիր համակարգիչներ
Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ
Իսահակ Ալավերդյան

**Իսահակ Սերգեյի Ալավերդյան** (), հայ արձակագիր, թատերագետ, թարգմանիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1980), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1960 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ 1942 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի Կիրովի անվան համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1935-1937 թվականներին ուսուցչություն է արել Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Ասկերանի շրջանի Շուշիքենդ և Նախջևանիկ գյուղերում։ 1937-1938 թվականներին որպես ուսմասվար և հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցիչ աշխատել է Շուշիի հայկական միջնակարգ դպրոցում։ 1939-1977 թվականներին հայոց լեզու է դասավանդել Ստեփանակերտ քաղաքի թիվ 1, թիվ 2, թիվ 3 միջնակարգ դպրոցներում։ 1968 թվականից Ստեփանակերտի Մ. Գորկու անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնի գրական բաժնի վարիչն է եղել։

Գրել է պիեսներ։ Ստեփանակերտի Մ. Գորկու անվան հայկական դրամատիկական թատրոնը բեմադրել է նրա «Սիրո ճանապարհին» (1954), «Հողի լեզուն» (1958), «Ախ, սեր» (1969) դրամաները։ Նրա պիեսները բեմադրել են նաև հայկական ուրիշ թատրոններ։

## Մատենագիտություն
* Իմ սաները (պատմվածքներ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1964, 44 էջ։
* Լեռնային վտակ (ժողովածուում տեղ են գտել նաև Ի. Ալավերդյանի մի քանի գործեր), Բաքու, Ազերնեշր, 1967, 196 էջ։
* Թող խաղաղ մեծանա (պատմվածքներ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1969, 156 էջ։
* Գուրգեն Հարությունյան, Երևան, Հայկական թատերական ընկերություն-«Հայաստան», 1972, 52 էջ։
* Անանուն մարդը (պատմվածքներ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1976, 136 էջ։
* Ծաղիկների երթը (պատմվածքներ, գերկարճ նովելներ, մանրապատումներ), Բաքու, «Յազըչը», 1978, 80 էջ։
* Մարգո Բալասանյան, Երևան, Հայկական թատերական ընկերություն, 1981, 136 էջ։
* Ստեփանակերտի Մ. Գորկու անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոն, Բաքու, «Իշըգ», 1982, 78 էջ։
* Ստեփանակերտի Մ. Գորկու անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոն, Երևան, Հայկական թատերական ընկերություն, 1984, 84 էջ։
* Սիսակյանի օրագիրը (վիպակ), Բաքու, «Յազըչը», 1984, 135 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Մ.թ.ա. 588

**Մ.թ.ա. 588**, մ.թ.ա. 6-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 580-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 589 և մ.թ.ա. 587 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 580

**Մ.թ.ա. 580**, մ.թ.ա. 6-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 570-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 581 և մ.թ.ա. 579 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Քոբուլեթ

**Քոբուլեթ** (), առողջարանային քաղաք Վրաստանի հարավ-արևմուտքում, Աջարիայի ինքնավար հանրապետությունում, Բաթումից 21 կիլոմետր դեպի հյուսիս հեռավորության վրա։ Գտնվում է Սև ծովի ափին, կլիման մերձարևադարձային է։ Քաղաքը Քոբուլեթի մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնն է։ Նույն «Քոբուլեթ» անվանումը նաև կրում է քաղաքի երկաթուղային կայանը։ Բնակչությունը՝ ։

Խորհրդային տարիներին Քոբուլեթը Սև ծովի լավագույն կուրորտներից մեկն էր, գործում էին բազմաթիվ հանգստյան տներ և սանատորիաներ, հատկապես դրան պատկանում էին պաշտպանության նախարարությանը։ Այժմ քաղաքի ինֆրաստրուկտուրը մնացել է նույն մակարդակին, սակայն հանգստացողների թիվը զգալիորեն կրճատվել է։

Ըստ Ռուսաստանի Թմրադեղերի վերահսկման վարչության Քուբուլեթին աֆղանյան հերոինի գլխավոր անցակետերից մեկն է։

## Հայտնի քոբուլեթցիներ
* Ժանո Անանիձե - ֆուտբոլիստ, մոսկովյան Սպարտակ ֆուտբոլային ակումբի կիսապաշտպան։ Ֆուտբոլի սիրահարները կոչում են նրա «սպարտակյան Մեսսի»։
* Նինո Քաթամաձե - վրացի ջազային երգչուհի և կոմպոզիտոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քոբուլեթ
Դեդոփլիսծղարո

**Դեդոփլիսծղարոն** (), քաղաք Վրաստանի հարավարևելյան մասում, Կախեթի մարզ երկրամասում, Դեդոփլիս Ծղարոյի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը՝ ։

## Անվանում
Խորհրդային ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Ծիթելի Ծղարո անվամբ, որը թարգմանաբար նշանակում է «սառնաղբյուր»․ ծիթելի՝ «սառը», ծղարո՝ «աղբյուր»։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է 115 կմ դեպի հարավ-արևելք հեռավորության վրա Թբիլիսիից։ Վրացական երկաթուղու ամենաարևելյան կայանը գտնվում է Դեդոփլիսծղարոյում։

Քաղաքի մոտակայքում գտնվում է միջնադարյան Խորնաբուջի ամրոցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեդոփլիս Ծղարոյի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ
Բարսեղ Էքսերճյան

**Բարսեղ Էքսերճյան** (**Հմայակ**) (), հայ բանասեր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Կրթությունն ստացել է Սկյուտարի վարժարանում, ապա՝ Պերպերյան վարժարանում։ Երկար տարիներ աշխատել է Կ. Պոլսի հայկական դպրոցներում որպես ուսուցիչ և տեսուչ։ Հետագայում դարձել է քահանա, կոչվել Հմայակ։ Դեռևս 1880-ականների կեսերից աշխատակցել է պոլսահայ մամուլին։ 1885 թվականին հրատարակել է մի գրքույկ «Շինեմք մեր գերեզմանատունը» վերնագրով, 1887 թվականին «Շինեմք ճեմարան» գրքույկը։ Նրա ամենից կարևոր աշխատությունն է «Ընդարձակ կենսագրություն բարեհիշատակ Պետրոս Դուրյանի» գիրքը, որը լույս է տեսել Կ. Պոլսում 1893 թվականին և հանդիսանում է բանաստեղծի կենսագրության առաջին և հավաստի աղբյուրը։ Նույն 1893 թվականին Կ. Պոլսում հրատարակել է Դուրյանի բանաստեղծությունները, որոնք սակայն տպագրվելով համիդյան բռնապետության խստագույն տարիներին, ենթարկվել են բազմաթիվ աղճատումների։ Հրատարակել է նաև «Տարերք մայրենի լեզվի» դասագիրքը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Թուրքահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Միլենիում կամուրջ (այլ կիրառումներ)

**Միլենիում կամուրջ** կարող է վերաբերել՝
*Միլենիում կամուրջ - Լոնդոնում Թեմզա գետի վրա հետիոտն երթևեկության համար նախատեսված կամուրջ է։ 
*Միլենիում կամուրջ - կամուրջ է Կազանում, նվիրված է Կազան քաղաքի հազարամյակին։ Այդ պատճառով էլ անվանում են «Միլենիում»։
Միլենիում կամուրջ (Լոնդոն)

**Միլենիում կամուրջ** (), Լոնդոնում Թեմզա գետի վրա հետիոտն երթևեկության համար նախատեսված կամուրջ է։ Սկսվել է կառուցվել 1998 թվականին, բացումը կատարվել է 2000 թվականի հունիսի 10-ին։ Երկարությունը 370 մետր է, լայնությունը՝ 4 մետր։

## Անվանում
Կամրջի անվանումն անգլերենից թարգմանաբար նշանակում է Հազարամյակի կամուրջ, քանի որ այս շինության կառուցումը կապված էր երրորդ հազարամյակ մուտք գործելու հետ. կամուրջը դարձավ այն քիչ մասշտաբային կառույցներից մեկը, որոնք կառուցվեցին Անգլիայի մայրաքաղաքում Միլենիումի (Հազարամյակի) տոնակատարությունների շրջանակում։

## Պատմություն
Կառուցումը սկսվեց 1998 թվականի վերջին։ Հիմնական աշխատանքները սկսվեցին 1999 թվականի ապրիլի 28-ին։ Կամրջի շինարարության համար ծախսվեց 18,2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ (2,2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ բյուջեի դեպքում)։

Կառուցումից առաջ Թեմզայի երկու ափերին՝ այն տեղերում, որոնք նախատեսվում էին շինարարության համար, նախապես անցկացվեցին հնագիտական պեղումներ։

## Հարևան տեսարժան վայրեր
Եթե Հազարամյակի կամրջով անցնել Թեմզայի հյուսիսային ափ, ապա առջևում հայտնվում է Սուրբ Պետրոսի տաճարի գմբեթը, ինչպես նաև դրա հարավային ճակատամասը։ Եթե գնալ հարավային ափ, առջևում նկատելի է Թեմզայի ափին տեղավորված «Թեյթ Մոդերն» պատկերասրահը, իսկ դրանից ձախ՝ շեքսպիրյան «Գլոբուս» թատրոնի վերականգնվածքը։

## Կինոյում
* «Միլենիում» կամուրջն առկա է «Հարի Փոթերը և Խառնածին արքայազնը» ֆիլմի սկզբում։ Ըստ սյուժեի՝ Մահվան խժռողները (սև կախարդների խումբ) թռչում են Լոնդոնի վրայով, և երբ նրանք անցնում են կամրջի վրայով, այն քանդվում է և թափվում Թեմզան, ինչի մասին գրվում է թերթերում։ Բայց այս դրվագը չի համապատասխանում վեպի ժամանակային սահմաններին. Հարի Փոթերը և Խառնածին արքայազնը վեպում իրադարձությունները կատարվում են 1996 թվականին, իսկ կամուրջը կառուցվել է միայն 2000 թվականին։
* Կամուրջը կարելի է տեսնել մեկ այլ անգլիական ֆիլմում՝ «Իրական սեր»։
* Կամուրջը հանդիպում է նաև «Թայմլես։ Սուտակե գիրքը» ֆիլմում։
* «Սև հայելի» սերիալի առաջին մասի էպիկական տեսարանում հանդիպում է Միլենիում կամուրջը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կախովի կամուրջներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի կամուրջներ
Կատեգորիա:Թեմզա գետի կամուրջներ
Կատեգորիա:Հետիոտնային կամուրջներ
Կատեգորիա:2000 կառույցներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի տեսարժան վայրեր
Մ.թ.ա. 569

**Մ.թ.ա. 569**, մ.թ.ա. 6-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 560-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 570 և մ.թ.ա. 568 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մագերե Բրյուգ

**Մագերե Բրյուգ** (, բառացի - **«Նիհար կամուրջ»**), Ամստերդամի կենտրոնում Ամստել գետի վրա բացովի կամուրջ։ Կամուրջը միացնում է Կերկստրաատ () և Նիուվե-Կերկստրաատ () փողոցները։ Փայտե սպիտակ բացովի կամուրջը կառուցվել է 1671 թվականին և ընդարձակվել է 1871-ին։ Մինչև 2000 թվականի վերանորոգումը, կամրջով թույլատրվում էր ցանկացած տիպի տրանսպորտի երթևեկություն։ Այժմ դա սահմանափակված է և կամուրջը բաց է միայն հետիոտների և հեծանվորդների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1671 կառույցներ
Կատեգորիա:Ամստել գետի կամուրջներ
Կատեգորիա:Ամստերդամի կամուրջներ
Կատեգորիա:Բացովի կամուրջներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների տեսարժան վայրեր
Մ.թ.ա. 560

**Մ.թ.ա. 560**, մ.թ.ա. 6-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 550-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 561 և մ.թ.ա. 559 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 549

**Մ.թ.ա. 549**, մ.թ.ա. 6-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 540-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 550 և մ.թ.ա. 548 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Վահրամ Եղշատյան

**Վահրամ Աշոտի Եղշատյան** (), հայ դերասան։ Վրացական ԽՍՀ և ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1985), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ղարաքիլիսայում (այժմ՝ Վանաձոր)։ Բեմ է բարձրացել 1936 թվականին Թիֆլիսում։ Խաղացել է Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, ապա երկար տարիներ՝ Թբիլիսիի Ստեփան Շահումյանի անվան հայկական պետական թատրոնում։ 1965 թվականից աշխատել է Երևանի Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնում։

1961 թվականին Թիֆլիսում նշվել է նրա բեմական գործունեության 25-ամյակը։

## Դերերը թատրոնում
* *Պեպո*՝ Գ. Սունդուկյանի «Պեպո»
* *[[Գևորգ Մարզպետունի]]*
* *Գոշ*
* *Գոդուն*՝ Բ. Լավրենյովի «Բեկում»
* *Մուրադ*՝ Ա. Շիրվանզադեի «Չար ոգի»
* *Յաշա*՝ Վ. Շկվարկինի «Ուրիշի երեխան»
* *Ժորժ*՝ Ա. Շիրվանզադեի «Մորգանի խնամին»

## Դերերը կինոյում
* 1969 - Սարոյան եղբայրներ - *Վռամ*
* 1973 - Քաոս - *Ղալումյան*
* 1976 - Երկունք - *դրվագ*
* 1985 - Կապիտան Առաքել - *նախագահ*
* 1986 - Օտար խաղեր - *դրվագ*
* 1987 - Հատակում - *տնատեր*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Ելենա Ալեքսանյան

**Ելենա Աշոտի Ալեքսանյան** (), հայ գրականագետ, քննադատ, թարգմանչուհի, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1969 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Երևանում։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1955-1957 թվականներին աշխատել է Երևանի համալսարանի հրատարակչությունում որպես խմբագիր, 1957-1963 թվականներին՝ «Կոմունիստ» (ռուսերեն) թերթի խմբագրության գրականության և արվեստի բաժնում։ Ավարտելով (հեռակա) Երևանի համալսարանի ասպիրանտուրան, 1963-1964 թվականներին ստաժիրովկա է անցել Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտում։ 1964-1966 թվականներին ռուս գրականություն է դասավանդել Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտում։ 1967 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի գրական կապերի բաժնում որպես ավագ գիտաշխատող։ 1965 թվականին «Կ. Պաուստովսկին նովելիստ» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1978 թվականին «Հայկական ռեալիզմը և ռուս գրականությունը փորձը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

Ռուսերեն առանձին գրքով լույս են տեսել նրա «Կ. Պաուստովսկին նովելիստ» (Մոսկվա, 1969), «Հայկական ռեալիզմը և ռուս գրականության փորձը» (Երևան, 1977), «Գրականության շարժումը։ Հոդվածներ» (Երևան, 1985) մենագրությունները։

Հայերենից ռուսերեն է թարգմանել Ավետիք Իսահակյանի, Սերո Խանզադյանի, Վարդգես Պետրոսյանի, Հայկ Վարդանյանի, Ռաֆայել Արամյանի, Պերճ Զեյթունցյանի ստեղծագործությունները։

## Մրցանակներ
2003 թվականին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության Լ. Մկրտչյանի անվան և Հայ-ռուսական համալսարանի մրցանակներին՝ «Հայաստանը ապրում է հզոր հոգում» գրքի համար։

## Հայերեն երկերի մատենագրություն
* Գրականությունը և ժամանակը։ Սովետահայ գրականության զարգացման հարցեր (ժողովածուի հոդվածներից մեկը գրել է Ե. Ալեքսանյանը), Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1980, 360 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայերենից ռուսերեն թարգմանիչներ
Թադեոս Էքսերճյան

**Թադեոս Էքսերճյան** (), հայ կոմպոզիտոր-ջութակահար։ Կոչվել է նաև *Քեմանի Թադեոս*։

Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Հեղինակել է Թուրքիայում և առհասարակ Մերձավոր Արևելքում տարածված մի շարք շարքիներ և բեշրեֆներ։ Թուրքական մամուլը (այդ թվում «Թասֆիրի էֆքյարը») ջերմ տողեր է գրել նրա մասին։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Թուրքական մուղամ երաժշտության կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Օսմանյան դասական երաժշտության կոմպոզիտորներ
Վառլեն Ալեքսանյան

**Վառլեն Գուրգենի Ալեքսանյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ 1982 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արագածոտնի մարզի Գառնահովիտ գյուղում։ 1961 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 45 միջնակարգ դպրոցը։ 1962-1964 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1965 թվականին ընդունվել և 1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի հնագիտության և ազգագրության բաժինը։ 1971-1972 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պատմության պետական թանգարանի ազգագրության բաժնում։ 1972 թվականից աշխատել է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանի խմբագրությունում, սկզբում որպես գիտխմբագիր, 1979 թվականից ավագ գիտխմբագիր։

Նրա առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են 1967 թվականին, «Գարուն» ամսագրում։ Նրա մի շարք բանաստեղծություններ թարգմանվել են ռուսերեն, վրացերեն և այլ լեզուներով։

Վառլեն Ալեքսանյանը 1992 թվականին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության, իսկ 1997 թվականին՝ Թեքեյան մշակութային միության մրցանակներին։

## Երկեր
* Օրերի սերը (բանաստեղծություններ), Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 44 էջ
* Անհասցե նամակներ (բանաստեղծություններ), Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 72 էջ
* Կաթիլներ ապակու վրա (բանաստեղծություններ), «Սովետական գրող», 1988, 160 էջ
* Ներսիկի թութակը (մանկական բանաստեղծություններ), «Արևիկ», 1992, 32 էջ
* Ծանր խաչ (բանաստեղծություններ), «Նաիրի», 1996, 96 էջ 
* Կյանքին դեմառդեմ (բանաստեղծություններ),. «Զանգակ-97», 160էջ 
* Մինչև վերջին անձրևը (բանաստեղծություններ՝ հատընտիր), «ՀԳՄ հրատարակչություն», 2007, 304 էջ 
* Կասկածի ջրերի վրա (բանաստեղծություններ), «ՀԳՄ հրատարակչություն». 2009, 120 էջ 
* Կարուսել (մանկական բանաստեղծություններ), 2010, 32 էջ

## Թարգմանություններ (ռուսերենից)

* Հին Արևելքի պոեզիա (ժողովածուի «Իրան» բաժնի «Հիմն՝ Արդվիսուրա Անահիտային» գործը թարգմանել է Վ. Ալեքսանյանը), Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1982, 616 էջ։
* XX դարասկզբի ռուսական բանաստեղծություն (Վելիմիր Խլեբնիկովի բանաստեղծությունները թարգմանել է Վ. Ալեքսանյանը), Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1982, 536 էջ։ 
* Բուլղարական էպոս «Կրալի Մարկո», Տողացիների հիման վրա չափածո տեքստի պատրաստում, «Ապոլոն», 2010։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պոետ, որ այն աշխարհից էլ իրավունք ունի բարբառելու… Վառլեն Ալեքսանյան

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Ազնիվ Թաթայան

**Ազնիվ Թաթյան** (), հայ դերասանուհի։

Բեմ է բարձրացել 1884 թ., Ա.Մնակյանի խմբում։ Եղել է այդ խմբի աչքի ընկնող ուժերից։ Ամուսնացել է դերասան Արամ Մնակյանի հետ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ