Անգլիայի պատմական կոմսություններ

**Անգլիայի պատմական կոմսություններ,** վարչական միավորներ, որոնք հիմնադրվել էին նորմանների կողմից՝ շատ դեպքերում հիմնվելով ավելի վաղ գոյություն ունեցած թագավորությունների և շրջանների վրա, որոնք ձևավորվել էին անգլերի, սաքսերի, յուտերի, կելտերի և այլ ժողովուրդների կողմից։ Դրանք հայտնի են նաև որպես ''հնագույն'' կամ ''ավանդական կոմսություններ'', երբեմն էլ՝ ''նախկին կոմսություններ'' կամ պարզապես *կոմսություններ*։ Դարերի ընթացքում կոմսությունները ոչ միայն պահպանեցին իրենց վարչական նշանակությունը, այլև կարևոր դեր խաղացին տեղական մշակույթի և ինքնության ձևավորման մեջ։ Նրանց այս դերը շարունակվեց անգամ այն ժամանակ, երբ 1889 թվականին վարչական փոփոխությունների արդյունքում կոմսությունները դադարեցին գործել որպես վարչական միավորներ։ Հետագայում տեղի ունեցան նաև նոր բարեփոխումներ, որոնք ևս ազդեցություն ունեցան տեղական կառավարման կառուցվածքի վրա։

Ի տարբերություն մասամբ ինքնակառավարվող քաղաքային շրջանների, միջնադարյան Անգլիայի կոմսությունները հիմնականում ծառայում էին կենտրոնական իշխանության ուժը հաստատելու նպատակով։ Դրանք թույլ էին տալիս միապետներին վերահսկել տեղական տարածքները իրենց կողմից նշանակված ներկայացուցիչների՝ սկզբում շերիֆների, ապա լորդ-լեյտենանտների և նրանց ենթակա խաղաղության դատավորների միջոցով: Սկզբում կոմսությունները կիրառվում էին արդարադատության իրականացման, հարկերի հավաքագրման և զինված ուժերի կազմակերպման համար, իսկ հետագայում՝ տեղական կառավարման և խորհրդարանական ընտրությունների կազմակերպման նպատակով։ Մինչև այսօր էլ կոմսություններն ընդհանուր առմամբ շարունակում են ձևավորել տեղական ինքնակառավարման հիմքը երկրի բազմաթիվ շրջաններում՝ քաղաքային խոշոր կենտրոններից դուրս, թեև նորաստեղծ վարչական տարածքները երբեմն զգալիորեն տարբերվում են պատմական կոմսությունների սահմաններից:

## Կոմսությունների անվան ծագում
Կոմսության անունը հաճախ հուշում է դրա ձևավորման մասին. այն կարող է լինել վարչական կենտրոնից ստացած անվանում, առաջացած հին թագավորությունից կամ բնակեցված որևէ էթնիկական խմբի կողմից։ Անգլիական կոմսությունների մեծ մասը պատկանում է առաջին կատեգորիային, որտեղ անվանումը ձևավորվել է կենտրոնական քաղաքի անվանը ավելացնելով անգլերեն «-shire» վերջածանց, օրինակ՝ Յորքշիր։ Նախկին թագավորությունները, որոնք Անգլիայի թագավորության միավորումից հետո դարձան կոմսություններ, այս ձևաչափով անվանումներ չեն ստացել. օրինակ՝ Քենթը, Սուրրեյը և Ուայթի կղզին, որոնք ժամանակին եղել են ջուտերի թագավորություններ, չեն ստացել «...shire» վերջածանցը։ Նույնը վերաբերում է անգլերեն «-sex» վերջածանցով ավարտվող կոմսություններին, որոնք նախկին սաքսոնական թագավորություններն էին, որոնցից մի քանիսն իրենց անվան մեջ կողմնացույցի ուղղություններ ունեն։ Երրորդ կատեգորիային պատկանում են Կոռնուոլ և Դևոն կոմսությունները, որոնց անունները համապատասխանում են այդ տարածքներում բնակված ցեղերին։ Դարհեմ կոմսությունը բացառություն է թե՛ անվանման, թե՛ ծագման տեսանկյունից, քանի որ չի համապատասխանում նշված երեք կատեգորիաներից որևէ մեկին։ Այն սկզբում եղել է թեմ, որը հետագայում վերածվել է Դարհեմի պալատական կոմսության՝ Դարհեմի եպիսկոպոսի կառավարման ներքո։ Ակնկալվող անվանաձևը կլիներ «Դարհեմշիր», սակայն այն հազվադեպ է օգտագործվել։

Շատ կոմսությունների համար ընդունված են հապավումներ։ Հիմնականում դրանք ձևավորվում են անվան կրճատման միջոցով, սովորաբար «s» տառով, որը նշանակում է «shire», օրինակ՝ «Berks»՝ Berkshire-ի համար կամ «Bucks»՝ Buckinghamshire-ի համար։ Սակայն որոշ հապավումներ այնքան էլ ակնհայտ չեն, օրինակ՝ «Salop»՝ Shropshire-ի համար, որը ստացվել է Շրուսբերի քաղաքի նորմանական ձևից, «Oxon»՝ Oxfordshire-ի համար՝ լատիներեն Oxonia-ից (որը վերաբերել է ինչպես կոմսությանը, այնպես էլ Օքսֆորդ քաղաքին), «Hants»՝ Hampshire-ի համար և «Northants»՝ Northamptonshire-ի համար։ Պաշտոնական համատեքստում կոմսությունների անվանը կարելի է նախադրվել «County of» արտահայտությունը՝ առանց «-shire» վերջավորության, օրինակ՝ «County of Kent» կամ «County of York»։ Նման կիրառություն ունի նաև Berkshire-ը, որը, չնայած «-shire» վերջավորությանը, անվանված չէ որևէ քաղաքի անունով, և դրա ճիշտ ձևակերպումը «County of Berks»-ն է։ Բացի այդ, որոշ կոմսությունների անուններին հետագայում ավելացվել է «-shire» վերջածանցը, օրինակ՝ «Devonshire», «Dorsetshire» և «Somersetshire», չնայած դրանց անվանումների սկզբնական ձևին։ Օրինակ, Դևոնշիրի կոմս է եղել դեռ 1603 թվականից, իսկ Դևոնշիրի դուքս՝ 1694 թվականից։

## Պատմություն

### Ծագում
Հռոմեացիները առաջինն էին, ովքեր բաժանեցին Մեծ Բրիտանիան վարչական տարածքների, ամենայն հավանականությամբ՝ հիմնվելով խոշոր աշխարհագրական առանձնահատկությունների, օրինակ՝ գետերի վրա։ Մինչ նրանց ժամանումը կային առանձին ցեղային տարածքներ, սակայն դրանք մշտապես փոփոխվում էին՝ տարածքներ ձեռք բերելով կամ կորցնելով։ Մոտ 410 թվականին, երբ Հռոմեական Բրիտանիան անկում ապրեց, այս սկզբնական բաժանումները հիմնականում լքվեցին, սակայն որոշ ավանդական բաժանումներ պահպանվեցին, օրինակ՝ Փոուիսը, Դումնոնիան և Էլմեթը, որոնք պահպանվեցին այն տարածքներում, որոնք մնացին բրիտանացիների վերահսկողության տակ, օրինակ՝ Անգլիայի հարավարևմտյան հատվածում։ Այն տարածքները, որոնք հետագայում դարձան անգլիական կոմսություններ, սկսեցին ձևավորվել՝ մոտ 445 թվականին, երբ բնակիչները հիմնեցին Քենթի թագավորությունը։

Հարավային Անգլիայում շայրերը (shire) առաջացան ավելի վաղ գոյություն ունեցող ենթաթագավորություններից՝ որպես Ուեսեքս վարչական կառուցվածքի մաս։ 10-րդ դարում, երբ Մերսիան անցավ արևմտասաքսոնների վերահսկողության տակ, Ուեսեքսը պարտադրեց իր կառավարման համակարգը՝ ներառելով շայրեր, բորոներ (կամ burh-ներ) և էլդորմեններ։ Երբ 927 թվականին Անգլիայի թագավորությունը միավորվեց, անհրաժեշտ դարձավ այն բաժանել ավելի փոքր վարչական միավորների, և այդ նպատակով նախկին թագավորություններից ստեղծվեցին կոմսություններ, որոնք էլ հետագայում բաժանվեցին շայրերի։ Նորմանական նվաճման ժամանակ Անգլիան արդեն ամբողջությամբ բաժանված էր շայրերի։ Ռոբերտ Գլոստերը հաշվել է 35 շայր, Ուիլյամ Մալմսբերին՝ 32, իսկ Հենրի Հանթինգդոնը՝ 37։

Անգլոսաքսոնական ժամանակներում կոմսն ու շերիֆը համատեղ պատասխանատու էին յուրաքանչյուր շայրի կառավարման համար՝ շայրի դատարանի միջոցով։ Յուրաքանչյուր կոմս ղեկավարում էր մի քանի շայր, և այս ժամանակահատվածում երբեմն փոփոխվում էր, թե որ շայրերը որ կոմսությանը էին պատկանում։ 1066 թվականի նորմանական նվաճումից հետո անգլոսաքսոնական դարաշրջանի մեծ կոմսությունները աստիճանաբար փոխարինվեցին ավելի փոքր կոմսություններով, որոնք համապատասխանում էին մեկ շայրի։ ֆրանսերենում կոմսին կոչում էին *comte* կամ *count*, սակայն Անգլիայում «count» տիտղոսը անձի համար չօգտագործվեց, բայց տարածքը, որը նա վերահսկում էր, սկսեց կոչվել «county»։ Քանի որ 12-րդ դարից սկսած շայրերն ու կոմսությունները հիմնականում ընդգրկում էին նույն տարածքները, «shire» և «county» տերմինները սկսեցին օգտագործվել համարժեք։ Ժամանակի ընթացքում կոմսերի դերը իրենց տարածքների կառավարման գործում նվազեց, քանի որ շայրի դատարանի նշանակությունն սկսեց մթագնել այլ դատարանների՝ մասնավորապես *assizes* և *quarter sessions*-ի կողքին։ Հետագայում ստեղծվեցին կոմսություններ, որոնք շայրի անունով չէին կոչվում, հատկապես 17-րդ դարից սկսած, սակայն այդ ժամանակ կոմսի տիտղոսն արդեն դարձել էր պատվավոր կոչում՝ առանց տեղական կառավարման մեջ իրական դերակատարման:

Չնայած Անգլիան արդեն ամբողջությամբ բաժանված էր շայրերի մինչև նորմանական նվաճումը, որոշ կոմսություններ ձևավորվեցին ավելի ուշ, օրինակ՝ Լանկաշիրը՝ 12-րդ դարում։ Հնարավոր է, որ կոմսությունների ծագման տարբերությունները հանգեցրին դրանց չափերի զգալի տարբերակմանը։ Կոմսությունների սահմանները համեմատաբար կայուն էին մինչև 1888 թվականի Տեղական կառավարման ակտը: Յուրաքանչյուր շայր պատասխանատու էր կենտրոնական կառավարության համար հարկեր հավաքելու, տեղական պաշտպանության կազմակերպման և արդարադատության ապահովման համար՝ *assize* դատարանների միջոցով:

#### Հարավային Անգլիա
Անգլիայի հարավում գտնվող կոմսությունները ձևավորվել են Ուեսեքսի թագավորության ստորաբաժանումներից, և դրանցից շատերը նախկինում անկախ թագավորություններ կամ ցեղային տարածքներ են եղել, որոնք հետագայում միացվել են։ Քենթը իր անվանումը ստացել է Քենթի թագավորությունից, իսկ Սուրեյի անվանումը գալիս է անգլերեն *"southern region"* (հարավային շրջան) արտահայտությունից։ Էսսեքսը, Սասեքսը և Միդլսեքսը իրենց անունները ստացել են համապատասխանաբար Արևելյան, Հարավային և Միջին սաքսոններից։ Նորֆոլքը և Սուֆոլքը ծագում են Արևելյան Անգլիայի թագավորության *"North Folk"* (հյուսիսային բնակիչներ) և *"South Folk"* (հարավային բնակիչներ) անվանումներից։ Հարավային Անգլիայի ափամերձ կոմսություններից միայն Հեմփշիրն է, որ կրում է *"-shire"* վերջածանցը․ այն ստացել է իր անունը Հեմվիկ քաղաքից, որի տարածքը ներկայումս ներառված է Սաութհեմփթոնի կազմում։ Մեկ այլ՝ այժմ անհետացած սաքսոնական կոմսություն եղել է Ուինչքոմբշիրը, որը գոյություն է ունեցել 1007-1017 թվականներին, ապա միացվել է Գլոստերշիրին։ Դորսեթի և Սոմերսեթի անունները գալիս են սաքսոնական *saete* բառից, որը վերաբերում էր Դորչեսթեր և Սոմերտոն քաղաքների բնակիչներին․ այս անուններն առաջին անգամ օգտագործել են սաքսոնները 9-րդ դարում։ Դևոնի և Կոռնուոլի անվանումները կապված են սաքսոններից առաջ այդ տարածքներում բնակվող կելտական ցեղերի՝ լատիներեն Դումնոնիների և Կոռնովիների անվանումների հետ։ Վերջինիս անվանը սաքսոնները ավելացրել են *"wealas"* բաղադրիչը, որը նշանակում էր «օտարներ»

#### Միդլենդս
Երբ Ուեսեքսը 10-րդ դարում իր տիրապետության տակ վերցրեց Մերսիան, այն այդ տարածքը բաժանեց մի քանի կոմսությունների, որոնք մոտավորապես հավասար չափեր ու հարկահավաքման հնարավորություն ունեին։ Սովորաբար, այդ կոմսությունները անվանվում էին իրենց գլխավոր քաղաքի անունով և կրում էին *"-shire"* վերջածանցը։ Օրինակներ են Նորթհեմփթոնշիրը և Ուորիքշիրը։ Որոշ դեպքերում սկզբնական անունները ժամանակի ընթացքում ձևափոխվել են․ օրինակ՝ Չեշիրը նախապես կոչվել է *Chestershir*։

Արևելյան Միդլենդսում համարվում է, որ կոմսությունների սահմանները կարող են արտացոլել 9-րդ դարում Դանելոյի բաժանումը դանիական բանակի ստորաբաժանումների միջև։ Ռուտլանդը եղել է յուրահատուկ տարածք կամ *soke*, որը կապված էր Նոթինգհեմշիրի հետ, սակայն հետագայում այն համարվեց որպես ամենափոքր կոմսություն։ Լինքոլնշիրը ձևավորվել է Լինզի թագավորության հիման վրա և ընդգրկել է Քեսթևենի ու Հոլանդիայի տարածքները այն բանից հետո, երբ Ստամֆորդը դարձավ միակ Դանելոյի քաղաքը, որը չկարողացավ դառնալ կոմսության գլխավոր քաղաքը։

#### Հյուսիսային Անգլիա
Նորթումբրիայի մեծ մասը նույնպես բաժանվել էր կոմսությունների, որոնցից ամենահայտնիները Հալլամշիրն ու Քրևնշիրն էին։ Սակայն նորմանները չէին օգտագործում այս բաժանումները, ուստի դրանք սովորաբար չեն համարվում հնագույն կոմսություններ։ Յորքշիրի հսկայական կոմսությունը ձևավորվել էր վիկինգների Յորքի թագավորության և բրիտոնական Էլմեթ թագավորության հիման վրա։ 1086 թվականին *Domesday Book*-ում նշված էր, որ այն ներառում էր նաև այն տարածքները, որոնք հետագայում դարձան Հյուսիսային Լանքաշիր, ինչպես նաև Քամբերլենդի ու Վեսթմորլենդի որոշ մասեր։ Վերջիններիս մեծ մասը գտնվում էր շոտլանդացիների իշխանության տակ մինչև 1092 թվականը։ 1066 թվականին նորմանական նվաճումից և Հյուսիսի կործանարար արշավանքից հետո Անգլիայի հյուսիսային տարածքների մեծ մասը ամայացել էր և ներառվել *Domesday Book*-ի Չեշիրի և Յորքշիրի տվյալներում: Սակայն այս հողերի կարգավիճակի շուրջ որոշակի տարաձայնություններ կային։ Ռիբլ և Մերսի գետերի միջև ընկած տարածքը, որը *Domesday Book*-ում հիշատակվում է որպես *"Inter Ripam et Mersam"*, ընդգրկված էր Չեշիրի հաշվառումներում, սակայն պարզ չէ՝ արդյոք այն պաշտոնապես համարվել է Չեշիրի մաս։ Ինչ վերաբերում է Հյուսիսարևելյան Անգլիային, որը հետագայում դարձավ Դարհեմի և Նորթամբերլենդի կոմսություն, այն ընդհանրապես չէր գրանցվել *Domesday Book*-ում։

Քամբերլենդ, Ուեսթմորլենդ, Լանքաշիր, Դարհամ կոմսությունն ու Նորթամբերլենդը ձևավորվել են որպես կոմսություններ դեռևս 12-րդ դարում։ Լանքաշիրը պաշտոնապես ճանաչվել է 1182 թվականին։ Դարհամի եպիսկոպոսների կալվածքում գտնվող Հեքսհեմշիրը ժամանակի ընթացքում առանձնացել էր և համարվում էր անկախ կոմսություն մինչև 1572 թվականը, երբ այն միացվեց Նորթամբերլենդին։

### Ուելսի սահմանային շրջան
Վերջին դատաստանի գրքի կազմման ժամանակ, այն տարածքների մի մասը, որոնք հետագայում դարձան Ուելսի մաս, ընդգրկված էին անգլիական կոմսությունների կազմում։ Օրինակ՝ Մոնմութը ներառված էր Հերեֆորդշիրի կազմի մեջ։ Բացի այդ, Վերջին դատաստանի գրքում Չեշիրի կազմում նշված էին որոշ տարածքներ, որոնք հետագայում դարձան Ուելսի մաս, ներառյալ Ատիսկրոսի և Էքսեստանի երկու հարյուրյակները, ինչպես նաև Դադեստանի հարավային հատվածը, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես Մաելոր Սայսնեգ (Անգլիական Մաելոր) և ավելի ուշ՝ «Ֆլինտշիրի անջատ հատված»։ Ուելսի Մարչի որոշ տարածքներ, նորմանների նվաճումից հետո կառավարվում էին Մարչի լորդերի կողմից՝ անկախ անգլիական միապետից, 1535 թվականին ներառվեցին Անգլիայի Շրոփշիր, Հերեֆորդշիր և Գլոսթերշիր կոմսությունների կազմում։

Մոնմութշիրի կոմսության կարգավիճակը պատմականորեն հստակ չէր։ Ինչպես Մարչի մյուս տարածքները, որոնք միացվել էին գոյություն ունեցող կոմսություններին, այն ձևավորվել էր 1535 թվականի *Ուելսի օրենքներով*՝ Ուելսի «նշված երկրիի կամ կալվածքի» հիման վրա։ Այնուհետև Մոնմութշիրը ընդգրկվեց Անգլիայի դատական ատյանների՝ Օքսֆորդի շրջանի կազմում։ Իրավական առումով այն համարվում էր Անգլիայի մաս, սակայն 19-րդ դարի վերջերից օրենքները հաճախ կիրառվում էին «Ուելսի և Մոնմութշիրի» համար։ Սակայն 1972 թվականին *[[Տեղական կառավարման ակտ]]ը* վերջնականապես ընդգրկեց Մոնմութշիրի տարածքը Ուելսի կազմում։

### Ինքնավար կոմսություն
1130 թվականին Հենրի I կողմից տրված հրամանով Լոնդոնն իր շերիֆն ունեցավ: Լոնդոնի շերիֆն իրավասություն ուներ նաև Միդլսեքսի վրա, ինչի արդյունքում այս երկու տարածքները վարչական առումով համարվում էին մեկ ամբողջություն, թեև պահպանել էին իրենց առանձին ինքնությունը։ Այս փոխհարաբերությունը շարունակվեց մինչև 1888 թվականի «Տեղական ինքնակառավարման ակտը», որը ստեղծեց Միդլսեքսի նոր բարձր շերիֆի պաշտոնը՝ համահունչ Անգլիայի և Ուելսի մյուս կոմսություններին, ինչպես նաև ձևավորեց Լոնդոնի կոմսությունը սեփական բարձր շերիֆով։ Այդ ժամանակից ի վեր Լոնդոնի շերիֆների իրավասությունը սահմանափակվեց միայն քաղաքի տարածքով:

Միջնադարում մի շարք խոշոր քաղաքներ և ավաններ ստացան ինքնակառավարվող կոմսության կարգավիճակ, որը դրանք առանձնացնում էր հարակից կոմսություններից։ Նման վարչական միավորները հայտնի էին որպես «կորպորատիվ կոմսություններ» կամ « ինքնակառավարվող կոմսություններ»։ Սակայն շատ գործնական նպատակների համար այս կարգավիճակը փոխարինեցին 19-րդ դարի վերջում, երբ ձևավորվեցին կոմսության բորոները։

Միջնադարում Բրիստոլը վերածվեց խոշոր նավահանգստի՝ տեղակայված Էյվոն գետի երկու ափերին, որը հնուց բաժանում էր սահմանը Գլոստերշիրի և Սոմերսեթի միջև։ 1373 թվականին Էդուարդ III-ը հրաման արձակեց, որում ասվում էր

Հետագայում այս սկզբունքը կիրառվեց նաև Նորվիչի (1404), Սաութհեմփթոնի (1447), Քենթերբերիի (1471), Գլոստերի (1483), Էքսետերի (1537) և Պուլի (1571) նկատմամբ։

Հրամանագրերով Լինքոլնը (1409), Նոթինգհեմը (1448), Լիչֆիլդը (1556) և Վուսթերը (1622) ճանաչվել են որպես առանձին կոմսություններ։ Քովենթրի քաղաքի կոմսությունը 1451 թվականին առանձնացվեց Ուորիքշիրից՝ ընդգրկելով քաղաքի մոտ գտնվող լայնածավալ գյուղական տարածքներ։

Չեստերի (1238/9), Յորքի (1396), Նյուքասլ ափոն Թայնի (1400) և Քինգսթոն ափոն Հուլի (Հուլշայր շրջակա տարածքով) (1440) քաղաքներին և փոքր քաղաքներին շնորհվել է առանձին կոմսության կարգավիճակ։ 1551 թվականին Բերվիք ափոն Թուիդը, որը գտնվում էր Շոտլանդիայի սահմանի մոտ, դարձավ ինքնակառավարվող կոմսություն։

### Էքսկլավներ

Հին կոմսություննները հաճախ ունեին անկանոնություններ՝ բազմաթիվ փոքր էքսկլավներով («երկրի սահմաններից դուրս գտնվող տարածք»), որոնք ֆիզիկապես անջատված էին իրենց հիմնական շրջանից, սակայն քաղաքականորեն պատկանում էին այդ շրջանին։ 1844 թվականին ընդունված «Counties (Detached Parts) Act»-ը նպատակ ուներ այսպիսի տարածքները վերամիավորել և դրանք ներառել իրենց շրջապատող կոմսությունների կազմի մեջ։ Նմանատիպ փոփոխություններ արդեն իրականացվել էին ընտրական բարեփոխման շրջանակներում 1832 թվականին։

1844 թվականի օրենսդրական որոշման ազդեցության տակ հայտնված խոշոր էքսկլավների թվում էին Դարհեմի կոմսությանը պատկանող Այլենդշիրը, Բեդլինգտոնշիրը և Նորհամշիրը, որոնք հետագայում համարվեցին Նորթամբերլենդի վարչական միավորներ։ Նմանատիպ փոփոխություն տեղի ունեցավ նաև Հեյլսոուենի այն հատվածների դեպքում, որոնք նախկինում Շրոփշիրի մաս էին կազմում, սակայն վերամիավորվեցին Վուսթերշիրին, որի մնացած մասը արդեն իսկ այնտեղ էր գտնվում։

1844 թվականի օրենսդրական որոշումը չանդրադարձավ մի շարք էքսկլավների, այդ թվում՝ Դերբիշիրի այն հատվածին, որը գտնվելով Լեսթերշիրում՝ շրջապատված էր դրա տարածքով, Հանթինգդոնշիրի մի մասին Վուդբերի Պարկի մոտ, որը Քեմբրիջշիրով էր բաժանված հիմնական տարածքից, ինչպես նաև Վուսթերշիրի խոշոր էքսկլավների մեծ մասին, ներառյալ Դադլի քաղաքը, որը շարունակում էր շրջապատված մնալ Սթաֆորդշիրով։ Բացի այդ, Լանքաշիրի Ֆըրնես շրջանը նույնպես բաժանված մնաց Լանքաշիրի հիմնական տարածքից՝ Վեսթմորլանդի նեղ գոտու պատճառով, թեև այն կարելի էր հասանելի դարձնել Մորկամբի ծոցի մակընթացային հարթավայրերի միջոցով։

### 1889
Երբ 1889 թվականին ստեղծվեցին առաջին կոմսության խորհուրդները, նրանք ընդգրկում էին նոր ձևավորված վարչական միավորներ։ Միաժամանակ, որոշ պատմական տարածքներ, որոնք նախկինում ունեցել էին առանձին կառավարման համակարգեր, նույնպես վերափոխվեցին վարչական միավորների։ Դրանց մեջ ընդգրկվեցին Յորքշիրի առանձին հատվածները, Լինքոլնշիրի բաժանված մասերը, ինչպես նաև Սասեքսի Արևելյան և Արևմտյան մասերը։ 1888 թվականի Տեղական ինքնակառավարման ակտի շրջանակներում ստեղծվեց ոչ միայն նոր վարչական շրջան, այլ նաև Լոնդոնի վարչական միավոր, և որոշվեց, որ նոր ձևավորված շրջանային բորոներն իրենց տարածքով շարունակում են մաս կազմել իրենց նախնական շրջանում։ Այս կոմսությունները օգտագործվում էին տարբեր պաշտոնական նպատակներով, ներառյալ շերիֆի, զինվորական պաշտոնյաների, դատաքննիչների և այլնի գործունեության համար։ Այս համակարգի արդյունքում որոշ բորոններ, որոնք նախկինում համարվում էին առանձին ինքնակառավարվող միավորներ, պահպանեցին իրենց առանձնահատուկ կարգավիճակը։ Հետագայում այս օրենքով սահմանված միավորները կարելի է դիտարկել որպես Անգլիայի արարողակարգային միավորների նախորդներ։ 1891, 1901 և 1911 թվականների մարդահամարներում դեռևս օգտագործվում էր «հնագույն միավորներ» տերմինը։

Մի քանի քաղաքներ պատմականորեն բաժանված են տարբեր վարչական միավորների միջև, այդ թվում՝ Բանբերին, Բարթոն ափոն Տրենթը, Նյումարկետը, Պիտերբորոն, Ռոյալ Թանբրիջ Ուելսը, Ռոյստոնը, Ստամֆորդը, Թամվորթը, Թոդմորդենը, Ուորրինգթոնը և Ուիսբիչը։ Նյումարկետում և Թամվորթում պատմական շրջանի սահմանը հենց կենտրոնական փողոցով է անցնում, իսկ Ռոյալ Թանբրիջ Ուելսում՝ այդ սահմանագծի վրա կառուցվել է թատրոն (այժմ՝ Corn Exchange), որտեղ դերասանները խաղում էին Սասեքսում, բայց հանդիսատեսը նստած էր Քենթում։ Թոդմորդենում, որտեղ Լանքաշիրի և Յորքշիրի միջև սահմանն անցնում էր Ուոլսդեն Ուոթեր գետով, քաղաքապետարանը կառուցվեց հենց այդ սահմանագծի վրա՝ ջրանցքի վրայով, և այդ բաժանումը արտացոլվեց նրա ճարտարապետության մեջ։ Թոդմորդենում, որտեղ Լանքաշիրի և Յորքշիրի միջև սահմանն անցնում էր Ուոլսդեն Ուոթեր գետով, քաղաքապետարանը կառուցվեց հենց այդ սահմանագծի վրա՝ ջրանցքի վրայով, և այդ բաժանումը արտացոլվեց նրա ճարտարապետության մեջ։

1888 թվականի օրենսդրական որոշմամբ սահմանվեց, որ յուրաքանչյուր քաղաքային սանիտարական շրջան պետք է պատկանի մեկ միասնական վարչական միավորի։ Այս սկզբունքը շարունակվեց նաև 20-րդ դարում․ երբ Բիրմինգհեմը, Մանչեստրը, Ռեդինգը և Շեֆիլդը ընդլայնվեցին դեպի հարակից վարչական միավորներ, նրանց նոր միացված տարածքները պաշտոնապես դասվեցին վարչական միավորին։ Սակայն այս կանոնը չկիրառվեց Ստոքպորտի կամ Քարդիֆի համար․ վերջինս նույնիսկ բաժանված էր Անգլիայի և Ուելսի միջև։ 1938 թվականին Քարդիֆի տարածքը ներառեց Ռամնին, որը գտնվում էր պատմական Մոնմութշիր շրջանում, որը մինչև 1972 թվականը իրավաբանորեն համարվում էր Անգլիայի մաս, իսկ այդ տարվանից վերաձևակերպվեց որպես Ուելսի տարածք։

### 1965 և 1974

1965 թվականի ապրիլի 1-ին մի շարք փոփոխություններ ուժի մեջ մտան։ Ստեղծվեց Մեծ Լոնդոնի նոր վարչական տարածքը, որի արդյունքում լուծարվեցին Լոնդոնի և Միդլսեքսի վարչական շրջանները, ինչպես նաև միացվեցին հարակից վարչական տարածքներից որոշ հատվածներ։ Նույն օրը ձևավորվեցին նաև նոր վարչական միավորներ՝ Քեմբրիջշիր և Էլի կղզի, ինչպես նաև Հանթինգդոն և Փիթերբորո, որոնք առաջացան համապատասխան վարչական շրջանների միաձուլմամբ։ Այս նոր սահմանումները կիրառվեցին նաև լորդ-լեյտենանտների և շերիֆների նպատակների համար։

1974 թվականին տեղի ունեցավ տեղական կառավարման խոշոր բարեփոխում՝ տեղական ինքնակառավարման մասին 1972 թվականի օրենսդրական որոշման համաձայն։ Այս որոշմամբ լուծարվեցին վարչական շրջաններն ու շրջանային բորոները, իսկ Անգլիան (բացառությամբ Մեծ Լոնդոնի և Սիլլի կղզիների) բաժանվեց նոր վարչական շրջանների։ Վերջիններս երկու տեսակի էին՝ մետրոպոլային (քաղաքային) և ոչ մետրոպոլային (գյուղական) վարչական շրջաններ։ Բացի տեղական կառավարումից, այս նոր վարչական բաժանումները փոխարինեցին նախկին վարչական միավորներին նաև դատական, շերիֆային, լորդ-լեյտենանտների և այլ ոլորտներում։ Մի քանի վարչական շրջաններ, ինչպիսիք են Կամբերլենդը, Հերեֆորդշիրը, Ռութլենդը, Վեսթմորլենդը և Վուսթերշիրը, վերացվեցին վարչական քարտեզից, մինչդեռ ստեղծվեցին նոր միավորներ, ինչպիսիք են Էյվոնը, Քլիվլենդը, Կամբրիան և Համբերսայդը, ինչպես նաև վեց նոր քաղաքային շրջան։

Համաքաղաքային բնակավայրերի կառուցապատված տարածքները հաճախ առանց խոչընդոտների անցնում են պատմական վարչական սահմանները։ Դրա օրինակներ են Բորնմութ–Փուլ–Քրայսթչերչի տարածքը (Դորսեթ և Հեմփշիր), Մեծ Մանչեսթերը (Չեշիր, Դերբիշիր և Լանքաշիր), Մերսիսայդը (Չեշիր և Լանկաշիր), Թիսայդը (Յորքշիր և Դարհեմ կոմսություն), Հարավային Յորքշիրը (Յորքշիր, Նոթինգհեմշիր և Դերբիշիր), Տայնսայդը (Դարհեմ կոմսություն և Նորթամբերլենդ) և Ուեսթ Միդլենդսը (Ստաֆորդշիր, Ուորիքշիր և Վուսթերշիր)։ Մեծ Լոնդոնը ինքնին ընդգրկում է հինգ հնագույն վարչական շրջաններ՝ Էսսեքս, Հարթֆորդշիր, Քենթ, Միդլսեքս և Սուրեյ, իսկ Լոնդոնի քաղաքային տարածքը տարածվում է նաև Բուքինգհեմշիրի և Բերքշիրի վրա։ 1972 թվականի Տեղական ինքնակառավարման ակտը փորձեց ընդհանուր առմամբ միավորել նման խոշոր քաղաքային տարածքները մեկ վարչական շրջանի սահմաններում՝ հնարավորինս պահպանելով պատմական վարչական բաժանումները։

### Փոստային կոմսություն

Ֆինանսական ճգնաժամի շրջանում, փոստատունը կարողացավ փոփոխություններ կատարել իր փոստային կոմսություններում՝ համաձայն 1965 և 1974 թվականների բարեփոխումների, սակայն ոչ ամբողջությամբ։ Երկու հիմնական բացառությունները Մեծ Լոնդոնն ու Մեծ Մանչեսթերն էին։ 1965 թվականին «Մեծ Լոնդոն» անվանումը չընդունվեց, քանի որ այն ժամանակ փոստատունը դա շատ ծախսատար համարեց։ «Մեծ Մանչեսթեր» անվանումը նույնպես չընդունվեց, քանի որ այն կարող էր շփոթություն առաջացնել Մանչեսթեր փոստային քաղաքի հետ։ Միգուցե հենց այդ պատճառով էլ, Մեծ Մանչեսթերի որոշ վայրերում, ինչպես նաև Մեծ Լոնդոնի այն հատվածներում, որոնք չեն մտնում Լոնդոնի փոստային տարածքի մեջ, մինչ օրս էլ հին վարչական բաժանումները շարունակում են գործածվել։ Մարդիկ հաճախ նշում են, օրինակ, «Աքսբրիջ, Միդլսեքս», «Դագենհեմ, Էսսեքս» կամ «Բրոմլի, Քենթ», սակայն ավելի հազվադեպ է լսվում «Բրիքսթոն, Սուրեյ», «Գրինվիչ, Քենթ» կամ «Վեսթ Հեմ, Էսսեքս», քանի որ դրանք արդեն ներառված են Լոնդոնի փոստային գոտում

1996 թվականին, տեղական ինքնակառավարման հերթական բարեփոխումներից և փոստային սարքավորումների արդիականացումից հետո, Royal Mail-ը դադարեց փոստի ուղղորդման համար կոմսությունների օգտագործումը։ Դրա փոխարեն այժմ կիրառվում է փոստային կոդի առաջին հատվածը։ Նախկին փոստային կոմսությունները 2000 թվականին հեռացվեցին փոստային հասցեների տվյալների բազայից և տեղափոխվեցին «այլանուն ֆայլ», որը ծառայում է որպես խաչաձև հղման համակարգ՝ օգտագործողների կողմից ավելացվող, բայց այլևս պարտադիր չհամարվող տվյալների համար, ինչպիսիք են նախկին փողոցային անվանումները, պատմական վարչական բաժանումներն ու նախկին փոստային կոմսությունները։

2009 թվականին անցկացված հասարակական քննարկումների ժամանակ Postcomm-ը պարզեց, որ բազմաթիվ մասնակիցներ դեմ են «այլանուն ֆայլում» կոմսությունների օգտագործմանը։ 2010 թվականի մայիսին Postcomm-ը հայտարարեց, որ խրախուսում է Royal Mail-ին հնարավորինս շուտ դադարեցնել դրանց կիրառումը։ Սակայն, քանի որ որոշ ծրագրեր դեռևս հիմնվում էին կոմսությունների վրա, Royal Mail-ին խորհուրդ տրվեց փոփոխությունը չիրագործել մինչև 2013 թվականը։

### Կոմսության կրիկետ
Անգլիայի պատմական վարչական միավորները շարունակվում են օգտագործվել որպես հիմք մարզային կրիկետի թիմերի համար, ինչպես նաև Անգլիայում կրիկետի կառավարման համակարգում՝ ECB (Անգլիայի և Ուելսի կրիկետի խորհուրդ) մարզային խորհուրդների միջոցով։ Գոյություն ունեն մի քանի բացառություններ․ Ռաթլանդը ներառված է Լեսթերշիրի կազմում, Ուայթ կղզին ունի սեփական խորհուրդ՝ անկախ Հեմփշիրից, իսկ արարողակարգային Կամբրիա շրջանի խորհուրդը ներկայացնում է թե՛ Կամբերլենդը, թե՛ Վեստմորլենդը։ Բացի այդ, ECB մարզային խորհուրդների մեջ ներառված է նաև Ուելսի համար առանձին խորհուրդ։

### Պատմական կոմսության սահմանների ճանաչում
1990-ականներին Անգլիայում տեղական ինքնակառավարման կառուցվածքի վերանայման արդյունքում վերականգնվեցին Իսթ Ռայդինգ օֆ Յորքշիրը, Հերեֆորդշիրը, Ռաթլենդը և Վուսթերշիրը որպես վարչական տարածքներ: Միևնույն ժամանակ, ստեղծումից 25 տարի անց լուծարվեցին Ավոնը, Քլիվլենդը և Համբերսայդը: Վերականգնվեցին ավանդական սահմանները Սոմերսեթի և Գլոստերշիրի (բացառությամբ Բրիստոլի), Քաունթի Դարհեմի և Յորքշիրի (Թիզս գետի գետաբերանի մոտ, սակայն ոչ Թիսդեյլում), ինչպես նաև Յորքշիրի և Լինքոլնշիրի միջև՝ այս տարածքներում արարողակարգային նպատակներով: Հանթինգդոնշիրի կարգավիճակը քննարկվեց երկու անգամ, սակայն հանձնաժողովը պարզեց, որ բնակիչների շրջանում այդ տարածքի հանդեպ առանձնահատուկ նվիրվածություն չկար, ինչպես նկատվել էր Ռաթլենդի և Հերեֆորդշիրի դեպքում։
մինի|Պատմական Դարհեմ կոմսության դրոշը, որը հաստատվել է 2013 թվականին ` Flag Institute-ի կողմից կազմակերպված մրցույթի արդյունքում
Բրիտանական Կոմսությունների Ասոցիացիան (ABC) և նրա տարածաշրջանային բաժանմունքները, օրինակ՝ «Իրական Լանքաշիրի Ընկերները» և «Յորքշիր Ռայդինգսի Ընկերությունը», աջակցում են պատմական կոմսությունների պահպանմանը։ Նրանք նշում են, որ «…*ABC-ն* *պնդում է, որ Բրիտանիային անհրաժեշտ է հաստատուն և լայնորեն ընդունված աշխարհագրական համակարգ, որը անկախ կլինի տեղական կառավարման փոփոխվող սահմաններից և անվանումներից… Հետևաբար, ABC-ն նպատակ ունի վերականգնել պատմական կոմսությունների օգտագործումը՝ որպես Բրիտանիայի հիմնական աշխարհագրական հենակետ և խթանել դրանց կիրառումը հասարակական, մարզական և մշակութային գործունեության կազմակերպման համար»*։

Պատմական կոմսությունների պաշտպանության արշավը նպատակ ունի հանրային դաշտում և խորհրդարանական շրջանակներում պայքարել պատմական կոմսությունների վերականգնման համար։ Նրանց հիմնական նպատակներն են

# Քարտեզներում, ճանապարհային նշաններում և հասցեներում պատմական կոմսությունների ընդգրկումը որպես չափանիշ
# Բոլոր տեղական խորհուրդների անվանումներից «կոմսություն» բառի հեռացումը 
# Պատմական կոմսությունների օգտագործումը արարողակարգային նպատակներով

2013 թվականին hամայնքների և տեղական ինքնակառավարման հարցերով պետական քարտուղար Էրիկ Փիքլսը պաշտոնապես ճանաչեց և հաստատեց Անգլիայի 39 պատմական կոմսությունների շարունակական գոյությունը: 2014 թվականի ապրիլի 23-ին հայտարարվեց նոր նախաձեռնության մասին, որը նպատակ ուներ պահպանելու Անգլիայի ավանդական կոմսությունների «գոբելենը»․ մասնավորապես, վերացվեց սահմանափակում, որը թույլ չէր տալիս այդ կոմսությունների անունները նշել փողոցների և ճանապարհների նշանների վրա։ Նույն տարվա օգոստոսին տեղադրվեց առաջին ճանապարհային նշանը՝ նշելով Յորքշիրի պատմական կոմսության սահմանը։ Կառավարությունը նաև հրապարակում է Անգլիայի կոմսությունների սահմանների նոր ինտերակտիվ առցանց քարտեզը։ Նախկինում կառավարությունն արդեն փոփոխություններ էր կատարել օրենքներում՝ թույլ տալով տեղական և կոմսությունների դրոշները բարձրացնել առանց հատուկ թույլտվության, ինչպես նաև աջակցել էր Դրոշների ինստիտուտին՝ խրախուսելով նոր կոմսությունների և համայնքների դրոշների ստեղծումը և օգտագործումը տեղական համայնքների կողմից։ Անգլիայի պատմական կոմսությունների դրոշները բարձրացվել են կառավարության գրասենյակների վրա՝ ի նշան այս ինքնության պահպանման։ Բոլոր 39 կոմսություններն այժմ ունեն գրանցված դրոշներ, որոնցից վերջինը Լեսթերշիրի դրոշն էր։ 2019 թվականի հուլիսին Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը հրապարակեց պաշտոնական ուղեցույց՝ նվիրված Անգլիայի պատմական կոմսությունների տոնակատարությանը՝ ընդգծելով, որ «Անգլիայի պատմական կոմսությունների գոբելենը այն կապերից մեկն է, որը միավորում է մեր ազգը»։

Սասեքսը և Յորքշիրը, որոնք պատմական կոմսություններ են և վաղուց այլևս վարչական միավորներ չեն, շարունակում են լայնորեն ճանաչվել որպես մշակութային տարածաշրջաններ։ Դրանք մեծ նշանակություն ունեն սպորտի մեջ և օգտագործվում են բազմաթիվ կազմակերպությունների կողմից՝ որպես տարածաշրջանային միավորներ։ Այս կոմսությունները, ինչպես նաև մի շարք այլ կոմսություններ, ունեն հատուկ օր, երբ տոնում են են պատմական կոմսության մշակույթն ու պատմությունը։

2004 թվականին ստեղծվեց CountyWatch անունով ուղիղ գործողության խումբը, որի նպատակն էր հեռացնել այն ճանապարհային նշանները, որոնք, ըստ խմբի անդամների, սխալ են տեղադրված և չեն համապատասխանում Անգլիայի և Ուելսի պատմական կամ ավանդական կոմսությունների սահմաններին։ Նրանք փոխել կամ հեռացրել են մի շարք «սխալ տեղադրված» նշաններ Անգլիայի տարբեր վայրերում։ Օրինակ՝ Լանքաշիրում հեռացվել է 30 նշան։ Սակայն CountyWatch-ի այս գործողությունները քննադատության են արժանացել այն խորհուրդների կողմից, որոնք տեղադրել էին նշանները։ Լանքաշիրի կոմսության խորհուրդը նշել է, որ հարկատուներն են ստիպված լինելու վճարել նշանները վերականգնելու համար։

Միակ քաղաքական կուսակցությունը, որը հռչակագրով պարտավորվել է վերականգնել բոլոր հնագույն կոմսությունների, այդ թվում՝ Միդլսեքսի և Մոնմութշիրի սահմաններն ու քաղաքական գործառույթները, Անգլիայի Դեմոկրատական Կուսակցությունն է։

## Պարտականություններ
Միջին դարերի վերջում կոմսությունն օգտագործվում էր որպես մի շարք պաշտոնական պարտականությունների հիմք։

### Արդարադատության կառավարում և օրենքի կիրառություն
Ասսիզների դատարանները իրենց կազմակերպման հիմքում օգտագործում էին կոմսությունները կամ դրանց հիմնական բաժանմունքները։ Նորմանյան ժամանակներից սկսած՝ յուրաքանչյուր կոմսությունում նշանակվում էին խաղաղության դատավորներ, որոնք սկզբում հայտնի էին որպես խաղաղության ասպետներ։ Իրավական հիերարխիայի գլխավոր պաշտոնյաները կոմսության գլխավոր շերիֆն ու Custos rotulorum-ը (փաստաթղթերի պահապան) էին։

Դատավորներն պատասխանատու էին կոմսության բանտերի և ուղղիչ տների պահպանման համար։ 19-րդ դարում պատժային համակարգի բարեփոխման կողմնակիցները պայքար սկսեցին բանտերում հաճախ անհանդուրժելի պայմանների դեմ, և 1877 թվականի բանտերի մասին օրենքի համաձայն, դրանք անցան ներքին գործերի նախարարության վերահսկողության տակ։

Մինչև 19-րդ դարը օրենքի պահպանությունը հիմնականում իրականացվում էր ծխական մակարդակում։ Սակայն բնակչության շարժունակության աճի հետ այդ համակարգը դարձավ ոչ արդյունավետ։ Լոնդոնում Մետրոպոլիտենյան ոստիկանության հաջող ստեղծումից հետո 1839 թվականի կոմսությունների ոստիկանության մասին օրենքով խաղաղության դատավորներին լիազորեցին կոմսությունների տարածքում (քաղաքային շրջաններից դուրս) ոստիկանության ուժեր ձևավորել։ 1856 թվականի կոմսությունների և քաղաքային շրջանների ոստիկանության մասին օրենքով կոմսությունների ոստիկանության ստեղծումը դարձավ պարտադիր։

### Պաշտպանություն
1540-ականներին հիմնադրվեց **Լորդ-Լեյտենանտի պաշտոնը**։ Լեյտենանտներն ստանձնեցին ռազմական գործառույթներ, որոնք մինչ այդ իրականացնում էին շերիֆները, և նրանք պատասխանատու դարձան յուրաքանչյուր կոմսությունում ժողովրդական աշխարհազորներ հավաքագրելու և կազմակերպելու համար։ Հետագայում նրանց հանձնվեց նաև կամավորական ուժերի վերահսկողությունը։ 1871 թվականին լեյտենանտները կորցրեցին աշխարհազոր ղեկավարի կարգավիճակը, և նրանց պաշտոնը դարձավ հիմնականում արարողակարգային։ Քարդուելի և Չիլդերսի բարեփոխումների արդյունքում Բրիտանական բանակի հետևակային գնդերի հավաքագրման տարածքները կապվեցին կոմսությունների հետ։

### Խորհրդարանական ներկայացվածություն
Յուրաքանչյուր անգլիական կոմսություն համայնքների պալատ էր ուղարկում երկու **շրջանի ասպետ** (բացի բորրոների կողմից ուղարկված ներկայացուցիչներից)։ 1821 թվականին Յորքշիրը ստացավ երկու ներկայացուցիչներ այն բանից հետո, երբ Գրամփաունդը զրկվեց ներկայացուցչությունից։ 1832 թվականի ընտրական բարեփոխմամբ վերանայվեց պատգամավորների բաշխումը կոմսությունների միջև, որոնցից շատերը բաժանվեցին նաև խորհրդարանական շրջանների։ Պատմական կոմսությունների սահմանների հիման վրա ձևավորված ընտրատարածքները պահպանվեցին մինչև 1918 թվականը։

### Տեղական ինքնակառավարում
16-րդ դարից սկսած՝ կոմսությունն ավելի ու ավելի շատ օգտագործվեց որպես տեղական կառավարման միավոր, քանի որ խաղաղության դատավորները ստանձնեցին տարբեր վարչական գործառույթներ, որոնք հայտնի էին որպես «կոմսության գործեր»։ Դրանք կատարվում էին քառորդ նիստերի ընթացքում, որոնք տարին չորս անգամ հրավիրում էր լորդ-լեյտենանտը։ 19-րդ դարում կոմսության վարչության անդամները լիազորված էին վերահսկելու գարեջրատների լիցենզավորումը, կամուրջների, բանտերի և հոգեբուժարանների կառուցումը, գլխավոր ճանապարհների, հասարակական շենքերի և բարեգործական հաստատությունների կառավարումը, ինչպես նաև չափանիշների ու կշիռների կարգավորումը։ Դատավորներին տրված էր նաև տեղական հարկեր գանձելու իրավունք՝ այս գործունեությունը ֆինանսավորելու համար։ 1739 թվականին այդ հարկերը միավորվեցին «կոմսության հարկի» տակ, որը վերահսկում էր կոմսության գանձապետը։ Ճանապարհների ու կամուրջների կառուցման և պահպանման համար պետք է նշանակվեր վարձատրվող կոմսության վերահսկիչ։

1880-ականներին առաջարկվում էր, որ ավելի արդյունավետ կլինի, եթե տարբեր վարչական գործառույթներ իրականացվեն ամբողջ կոմսության մակարդակում։

### Ստորաբաժանումներ

Որոշ կոմսություններ ունեցել են գլխավոր ստորաբաժանումներ, որոնցից ամենանշանակալին Յորքշիրի բաժանումներն էին․ Արևելյան, Արևմտյան և Հյուսիսային Ռայդինգները, ինչպես նաև Յորքի Էյնսթին։ Քանի որ Յորքշիրը չափազանց մեծ էր, նրա այս բաժանումները ժամանակի ընթացքում դուրս եկան իրենց վարչական դերակատարությունից և դարձան հիմնականում աշխարհագրական եզրույթներ։ Երկրորդ խոշորագույն կոմսությունը՝ Լինքոլնշիրը, նույնպես բաժանված էր երեք պատմական հատվածների՝ Լինդսի, Հոլանդիա և Քեսթևեն։ Դրանցից Լինդսին էլ իր հերթին ուներ երեք ենթաբաժանում՝ Հյուսիսային, Հարավային և Արևմտյան Ռայդինգներ։ Այլ կոմսություններում նույնպես կար որոշակի բաժանում․ օրինակ՝ Միդլսեքսում Տաուեր Հեմլեթսն ուներ առանձնահատուկ կարգավիճակ, իսկ Սասեքսն ու Սուֆոլքը բաժանված էին համապատասխանաբար Արևելյան և Արևմտյան մասերի։ Քենթում ևս կար նմանատիպ բաժանում՝ Արևելյան և Արևմտյան Քենթ, սակայն այն ավելի ոչ պաշտոնական բնույթ էր կրում։

Որոշ կոմսություններում կային ինքնավար տարածքներ կամ «սոքեր», որոնք կառավարվում էին առանձին կարգով։ Օրինակ՝ Քեմբրիջշիրում գտնվում էր Էլի կղզին, իսկ Նորթհեմփթոնշիրում՝ Փիթերբորոյի Սոքը։ Այս բաժանումները կիրառվում էին, օրինակ, Քառորդ նիստերի դատարանների կողմից և հետագայում փոխանցվեցին կոմսությունների խորհուրդների վերահսկողության տակ գտնվող վարչական շրջաններին։

Անգլիայի կոմսությունների մեծ մասը բաժանված էր ավելի փոքր վարչական միավորների, որոնք կոչվում էին «հանդրեդներ»։ Նոթինգհեմշիրը, Յորքշիրը և Լինքոլնշիրը բաժանված էին «վափենթեյք»-ների (դանիական ծագմամբ վարչական միավոր), մինչդեռ Դարհեմը, Նորթումբերլանդը, Քամբերլանդը և Ուեսթմորլենդը բաժանված էին «վարդեր»-ի՝ տարածքներ, որոնք սկզբնապես կազմակերպվել էին ռազմական նպատակներով և կենտրոնացած էին ամրոցների շուրջ։ Քենթում և Սասեքսում կոմսության և հանդրեդների միջև կար միջանկյալ մակարդակ․ Քենթում այն կոչվում էր «լեյթ», իսկ Սասեքսում՝ «րեյփ»։ Հանդրեդները կամ նրանց համարժեք վարչական միավորները իրենց հերթին բաժանվում էին «թայթինգներ»-ի և ծխական համայնքների (որոնք այս բաժանումներից միակն են, որ մինչ օրս օգտագործվում է վարչական նպատակներով), իսկ դրանք էլ՝ ավանների  և կալվածքների։ 17-րդ դարում Միդլսեքսի Օսուլսթոուն հանդրեդը հետագայում բաժանվեց չորս առանձին հատվածների, որոնք փոխարինեցին հանդրեդի վարչական գործառույթները։ Մինչև ժամանակավոր կառավարման խորհուրդների և ավելի ուշ՝ տեղական ինքնակառավարման շրջանների ստեղծումը, Անգլիայում տեղական ծառայությունների հիմնական մատակարարներն էին քաղաքային վարչությունները և ծխական համայնքները։

## Կոմսությունների ցանկ
Պատմական կոմսությունները հետևյալն են՝

Անգլիայի պատմական կոմսությունները ներառված են Տեղանունների ինդեքսում (IPN), որը հրապարակում է Ազգային վիճակագրության գրասենյակը։ IPN-ում ընդգրկված յուրաքանչյուր վայր կապված է իր պատմական կոմսության հետ, ինչպես նաև մի շարք վարչական տարածքների։

## Վարչական և արարողակարգային տեղեկություններ
2009 թվականին Անգլիայում տեղական կառավարման կառուցվածքային փոփոխությունների ժամանակ հին կոմսությունները շարունակում էին գոյություն ունենալ՝ զգալիորեն փոփոխված սահմաններով՝ որպես արարողակարգային և ոչ մետրոպոլիտենյան կոմսություններ։ Որոշ հին կոմսությունների անունները պահպանվել են մի քանի ժամանակակից վարչական միավորներում, օրինակ՝ Յորքշիրը՝ Հյուսիսային Յորքշիրի և Արևմտյան Յորքշիրի մեջ, կամ այժմ համապատասխանում են այլ տեսակի բաժանման, օրինակ՝ Հանթինգդոնշիրի վարչաշրջանին։ Որոշ տարածքներում հին կոմսությունները սկզբում դադարեցվել են օգտագործվել տեղական կառավարման նպատակներով, ապա ավելի ուշ վերականգնվել։

## Լրացուցիչ տեղեկություններ
1852 թվականից կենսաբանական տվյալների գրանցման համար օգտագործվող փոխկոմսությունները հիմնականում հիմնված են պատմական կոմսությունների սահմանների վրա։ Դրանք հաշվի չեն առնում էքսկլավները և փոփոխված են՝ մեծ կոմսությունները բաժանելով ավելի փոքր հատվածների, իսկ փոքր տարածքները միավորելով հարևան կոմսությունների հետ, օրինակ՝ Ռութլենդը՝ Լեսթերշիրի, իսկ Ֆերնեսը՝ Ուեսթմորլենդի հետ։ Այս անփոփոխ սահմանները հեշտացնում են կենսաբազմազանության երկարատև հետազոտությունները։ Դրանք ընդգրկում են նաև Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի մնացած հատվածները։

## Տես նաև
* Շոտլանդիայի պատմական շրջաններ

## Նշումներ
*1889 թվականի տարածքները գրանցվել են 1891 թվականի մարդահամարի ժամանակ։ Ճշգրիտ չափումները հասանելի չէին մինչև 19-րդ դարը և իրականացվեցին որպես Ordnance Survey-ի սահմանագծային ուսումնասիրության արդյունք։ Պաշտոնապես գրանցված տարածքները հարմարեցվել են նոր տվյալներին 1861 թվականի մարդահամարի ընթացքում՝ փոխարինելով մինչ այդ Գրանցումների գլխավոր գրասենյակի կողմից օգտագործվող ավելի անորոշ թվերով։

## Ծանոթագրություններ
**Notes**

Մատենագրություն

*
*
*
*
*

## Արտաքին հղումներ
*The Historic Counties Trust
*Campaign for Historic Counties
*Interactive map of the historic counties
*Interactive map comparing historic counties to current counties
*Celebrating the Historic Counties of England

Կատեգորիա:Անգլիա
Կատեգորիա:Անգլիայի թագավորություն
Կատեգորիա:Անգլիայի կոմսություններ
Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Կատեգորիա:Անգլիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչական բաժանում