Միաձուլումներ և ձեռքբերումներ

**Միաձուլումներ և ձեռքբերումներ** (), ձեռնարկությունների կամ դրանց գործառնական ստորաբաժանումների սեփականության փոխանցման կամ մեկ այլ ընկերության հետ միավորման գործընթացների ամբողջությունը։

Կարող է տեղի ունենալ ուղղակի ձեռքբերման (), միաձուլման (), տենդերի () կամ թշնամական ձեռքբերման () միջոցով:

Որպես ռազմավարական կառավարման ասպեկտ, միաձուլումները և ձեռքբերումները կարող են թույլ տալ բիզնեսին աճել կամ անկում ապրել, ինչպես նաև փոխել բիզնեսի բնույթը կամ մրցակցային դիրքերը:

Իրավական և ֆինանսական տեսանկյունից՝ և՛ միաձուլումները, և՛ ձեռքբերումները հանգեցնում են ակտիվների և պարտավորությունների համախմբմանը մեկ կազմակերպության ներսում։

Երկրների մեծ մասը պահանջում է, որ միաձուլումներն ու ձեռքբերումները կատարվեն հակամենաշնորհային կամ մրցակցային օրենքների համաձայն: Օրինակ ՝ Միացյալ Նահանգներում արգելվում է ցանկացած միաձուլումներ կամ ձեռքբերումներ, որոնք կարող են «էապես թուլացնել մրցակցային միջավայրը» կամ «հանգեցնել մենաշնորհի», ինչպես նաև պահանջվում է, որ ընկերությունները տեղեկացնեն Առևտրի դաշնային հանձնաժողովին և ԱՄՆ արդարադատության դեպարտամենտի հակամենաշնորհային վարչությանը բոլոր միաձուլումների և ինչ-որ չափի ձեռքբերումների մասին:

## Ձեռքբերումների տեսակներ
* «**Ձեռքբերումը**» () բիզնեսի գնումն է մեկ այլ ընկերության կամ այլ իրավաբանական անձի կողմից: Ձեռքբերման իրականացման անհրաժեշտությունը որոշվում են բազմաթիվ եղանակներով, ներառյալ շուկայի ուսումնասիրությունները, մատակարարման շղթայի վերլուծությունը Նման գնումը կարող է իրականացվել ձեռք բերված ձեռնարկության ակտիվների կամ սեփական կապիտալի 100%-ով կամ գրեթե 100%-ով:
* «**Համախմբումը**» () տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ երկու ընկերություններ միավորվում են մեկ ձեռնարկության մեջ, և նախկին ընկերություններից ոչ մեկը անկախ գործունեություն չի ծավաալում: Ձեռքբերումները բաժանվում են «մասնավոր» և «հանրային», կախված՝ թե ձեռքբերվող կամ միաձուլվող ընկերությունը (որը կոչվում է նաև թիրախային ընկերություն) ցուցակված է ֆոնդային բորսայում, թե ոչ: Որոշ հանրային ընկերություններ ապավինում են այդպիսի ձեռքբերումներին՝ որպես արժեքի ստեղծման կարևոր ռազմավարություն:

Ձեռքբերման մեջ հաջողության հասնելը շատ դժվար է, իսկ տարբեր ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ ձեռքբերումների 50%-ը անհաջող են եղել: «Հաջորդական գնորդները», ըստ երևույթին, ավելի մեծ հաջողությունների են հասնում միաձուլումների և ձեռքբերումների մեջ, քան այն ընկերությունները, որոնք քիչ են ձեռքբերումներ կատարում։

## Միաձուլումների տեսակներ
Տնտեսական տեսանկյունից բիզնեսի միաձուլումը կարող է լինել հորիզոնական, ուղղահայաց և կոնգլոմերատային: 

* Հորիզոնական միաձուլումը տեղի է ունենում նույն ոլորտի երկու կազմակերպությունների միջև:
* Ուղղահայաց միաձուլումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ ընկերությունը գնում է նախկին մատակարարին (հետադարձ ինտեգրում) կամ նախկին հաճախորդին (ուղղակի ինտեգրում): 
* Երբ ձեռքբերվող ընկերության և դրա նպատակի միջև ռազմավարական կապ չկա, այն կոչվում է կոնգլոմերատային միաձուլում։

## Մոտիվացիա
### Ֆինանսական գործունեության բարելավում կամ ռիսկի նվազեցում
Միաձուլումները և ձեռքբերումների հիմնական մոտիվացիան ֆինանսական կատարողականի բարելավումը կամ ռիսկի նվազեցումն է։ 

Ստորև ներկայացված են հիմնական դրդապատճառները․

* ''Մասշտաբից տնտեսում'' - միավորված ընկերությունը հաճախ կարող է կրճատել իր ֆիքսված ծախսերը ՝ վերացնելով կրկնօրինակ ստորաբաժանումները կամ գործառնությունները՝ նվազեցնելով ընկերության ծախսերը նույն եկամտի հոսքին համեմատ և դրանով իսկ մեծացնելով շահույթի մարժան:
* *[[Շրջանառություն (տնտեսություն)|Եկամուտների]] կամ շուկայում մասնաբաժնի աճի ապահովում* - ենթադրվում է, որ գնորդը, միավորվելով խոշոր մրցակցի հետ, կբարձրացնի իր շուկայական հզորությունը (շուկայի մասնաբաժնի ավելացման միջոցով)։
**Խաչաձեւ վաճառք* () - ֆոնդային բրոքեր գնող բանկը կարող է այնուհետև վաճառել իր բանկային արտադրանքը ֆոնդային բրոքերի հաճախորդներին, իսկ բրոքերը կարող է մատուցել իր ծառայությունները բանկի հաճախորդներին։
**[[Հարկ|Հարկում]]* - շահույթ ունեցող ընկերությունը կարող է գնել վնասաբեր ընկերություն ՝ գնված ընկերության կորուստները որպես առավելություն օգտագործելու համար ՝ նվազեցնելով իր հարկային պարտավորությունները: Միացյալ Նահանգները և շատ այլ երկրներ ունեն կանոնակարգեր, որոնք սահմանափակում են շահութաբեր ընկերությունների՝ վնասաբեր ընկերություններ «գնելու» գործընթացը։
**Ռեսուրսների տեղափոխում* - քանի որ ռեսուրսները անհավասար են տեղաբաշխված ընկերությունների միջև, ապա ընկերություների միավորումները կամ միաձուլումները թույլ են տալիս ձեռքբերել թիրախային ռեսուրսներ և հաղթահարել տեղեկատվական ասիմետրիան:
**Թաքնված կամ չաշխատող ակտիվների հասանելիություն* (հող, անշարժ գույք):
**Նորարարական [[Մտավոր սեփականություն|մտավոր սեփականության]] ձեռքբերում* - ներկայումս մտավոր սեփականությունը դարձել է ընկերությունների զարգացումն ապահողով գործոններից մեկը: Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ միաձուլումներից կամ ձեռքբերումներից հետո գիտելիքի և փորձի հաջող փոխանցումը և ինտեգրումը դրականորեն են ազդում ընկերության արդյունավետության վրա:

## Տարբեր տեսակներ
### Ըստ շուկայի ֆունկցիոնալության
Միաձուլումները և ձեռքբերումները կախված են ընկերությունների տեսակից:

* Հորիզոնական միաձուլումը սովորաբար տեղի է ունենում նույն բիզնես ոլորտի երկու ընկերությունների միջև։ Հորիզոնական միաձուլման օրինակ է տեսախաղեր թողարկող կազմակերպության՝ մեկ այլ տեսախաղերի թողարկողի ձեռքբերումը, օրինակ՝ Square Enix-ը ձեռք է բերում Eidos Interactive-ը։
* Ուղղահայաց միաձուլման հիմքում ընկած է բիզնեսի և իր գործունեությունն ապահովող մատակարարի միավորվումը: Օրինակ, եթե տեսախաղեր թողարկող կազմակերպությունը գնում է տեսախաղերի զարգացման ընկերություն ՝ զարգացման ստուդիայի մտավոր սեփականությունը պահպանելու համար, Օրինակ, Kadokawa կորպորացիան ձեռք է բերում FromSoftware ընկերությունը: Ուղղահայաց գնումները նպատակ ունեն նվազեցնել արտաքին ծախսերը։

*Կոնգլոմերատային միաձուլումները և ձեռքբերումների դեպքում միավորվող կազմակերպությունները միմյանց հետ կապ չունեն: Կոնգլոմերատի ներքո միաձուլման և ձեռքբերման համապատասխան օրինակ կարող է լինել տեսախաղեր թողարկող կազմակերպության անիմացիոն ստուդիայի գնումը (Sega Sammy Holdings և TMS Entertainment կազմակերպությունների օրինակը): Նպատակը հաճախ ապրանքների և ծառայությունների դիվերսիֆիկացումը և կապիտալ ներդրումներն են:

### Ըստ բիզնեսի արդյունքի
Միաձուլումների և ձեռքբերումների արդյունքը բիզնեսի նպատակների, կորպորատիվ կառավարման վերակազմավորումն է:

* Օրինական միաձուլման () ժամանակ ձեռք բերող ընկերությունը գոյատևում է, իսկ թիրախային ընկերությունը քայքայվում է: Այս միաձուլման նպատակն է թիրախային ընկերության ակտիվներն ու կապիտալը փոխանցել ձեռք բերող ընկերությանը՝ առանց թիրախային ընկերությանը որպես դուստր ձեռնարկություն պահպանելու անհրաժեշտության:
* Համախմբված միաձուլման () ընթացքում ձեռք բերող և թիրախային ընկերությունների միավորումը ստեղծում է բոլորովին նոր իրավաբանական ընկերություն: Այս միաձուլման նպատակն է ստեղծել նոր իրավաբանական անձ ՝գնորդ ընկերության և նպատակային ընկերության կապիտալով և ակտիվներով: Այս գործընթացի ընթացքում ինչպես ձեռք բերող, այնպես էլ թիրախային ընկերությունը քայքայվում է:

### Ռազմավարական միաձուլումներ
Ռազմավարական միաձուլումը սովորաբար վերաբերում է թիրախային ընկերության երկարաժամկետ ռազմավարական տիրապետմանը: 

Միավորման և միաձուլման գործընթացի այս տեսակը նպատակ ունի երկարաժամկետ հեռանկարում ստեղծել սիներգիա ՝ շուկայի մասնաբաժնի ավելացման, հաճախորդների բազայի ընդլայնման և կորպորատիվ բիզնեսի ուժեղացման միջոցով: 

### Acqui-hire
«Acqui hire» տերմինը նկարագրում է այն ձեռքբերումները, որոնց ժամանակ գնորդ ընկերությունը ձգտում է ձեռք բերել թիրախային ընկերության տաղանդավոր աշխատակիցներին, այլ ոչ թե նրանց արտադրանքը: Նման ձեռքբերումները սովորական են դարձել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում, որտեղ խոշոր վեբ ընկերություններ, ինչպիսիք են Ֆեյսբուքը, Թվիթերը, հաճախ օգտագործում են տաղանդավոր մասնագետների ներգրավումը՝ իրենց աշխատակիցների գիտելիքները բարելավելու համար։

### Հավասարների միավորում
Հավասար ընկերությունների միաձուլումը նման չափի ընկերությունների միավորում է:

## Պատմություն
Միավորումների և միաձուլումների պատմությունը բաժանվել է ըստ հետևյալ «ալիքների»․

### Պատմության ամենամեծ գործարքները
Միաձուլումների և ձեռքբերումների խոշորագույն գործարքների ընդհանուր արժեքը կազմել է 1 118 963 մլն ԱՄՆ դոլլար․

## Անհաջողություններ
Չնայած արդյունավետության բարձրացման նպատակին, միաձուլումների և ձեռքբերումների արդյունքները հաճախ հիասթափեցնող են կանխատեսված կամ սպասվող արդյունքների համեմատ: Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս միաձուլումների և ձեռքբերումների ձախողման բարձր աստիճան:  

Թոմաս Շտրաուբի «Միաձուլումների և ձեռքբերումների հաճախակի ձախողումների պատճառները» գիրքը միավորում է տարբեր տեսակետներ և նպաստում է բիզնեսի հետազոտության մեջ միաձուլումների և ձեռքբերումների արդյունավետության հիմքում ընկած գործոնները:  

Պարզվել է, որ կազմակերպչական վարքագիծը չափելու համար կարևոր են այնպիսի փոփոխականներ, ինչպիսիք են կազմակերպության հարաբերական չափը, մշակութային տարբերությունները: 

Շատ միաձուլումներ և ձեռքբերումներ ձախողվում են պլանավորման կամ ապագա ծրագրերի իրականացման բացակայության պատճառով:

Դելոյթը նշել է, որ ընկերությունների մեծ մասը հետևյալ չորս պատճառներից ելնելով՝ պատշաճ ստուգումներ չեն կատարում միաձուլման և ձեռքբերման արդյունավետության որոշման համար․

* Գործողությունների կազմակերպում ()
* Ստուգումների արժեքներ
* Ոլորտային առկա գիտելիքների չտիրապետում
* Համալիր ստուգում անցկացնելու կարիքի անտեսում

Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ շատ միաձուլումներ և ձեռքբերումներ ձախողվում են նաև մարդկային գործոնների պատճառով, ինչպիսիք են երկու կազմակերպությունների աշխատակիցների կամ նրանց ղեկավարների միջև անվստահությունը:

## Ծանոթագրություններ

## Հավելյալ ընթերցանության նյութեր
* Denison, Daniel, Hooijberg, Robert, Lane, Nancy, Lief, Colleen, (2012). Leading Culture Change in Global Organizations. "Creating One Culture Out of Many", chapter 4. San Francisco: Jossey-Bass. 
* 
*
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*
* Reifenberger, Sabine (28 December 2012). M&A Market: The New Normal. CFO Insight
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Mergers and Acquisitions

Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Բիզնես իրավունք
Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ
Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Կատեգորիա:Կորպորատիվ կառավարում
Կատեգորիա:Կորպորացիաներ
Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Կատեգորիա:Մարդկային ռեսուրսների կառավարում
Կատեգորիա:Մենեջմենթ
Կատեգորիա:Ռազմավարական մենեջմենթ
Կատեգորիա:Տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսական տերմիններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ