open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ֆիզիկական մեծություն

**Ֆիզիկական մեծություն**, ֆիզիկական երևույթի, պրոցեսի, նյութական մարմնի ֆիզիկական հատկություն, որը հնարավոր է բնութագրել քանակապես։

## Դասակարգում
### Չափողականություն ունեցող և անչափ ֆիզիկական մեծություններ
* Չափողականություն ունեցող ֆիզիկական մեծության արժեքը որոշվում է այդ ֆիզիկական մեծության որևէ չափման միավորով։ Օրինակ՝ զանգվածի չափման միավորներից են կիլոգրամը, տոննան, ֆունտը և այլն։ Երկիր մոլորակի զանգվածը մոտ 5.97219×1024 կգ կամ 5.97219×1021 տոննա է։ Ֆիզիկական մեծությունների մեծ մասը ունի չափողականություն։
* Անչափ կամ չափողականություն չունեցող ֆիզիկական մեծության արժեքի որոշման համար բավական է տալ դրա արժեքը։ Օրինակ՝ դիէլեկտրիկական թափանցելիությունը անչափ ֆիզիկական մեծություն է։ Օդի դիէլեկտրիկական թափանցելիությունը 1 է։

### Էքստենսիվ և ինտենսիվ մեծություններ
* Էքստենսիվ է այն ֆիզիկական մեծությունը, որով բնութագրվող համակարգի (մարմնի և այլն)՝ այդ ֆիզիկական մեծության արժեքը հավասար է համակարգի տարբեր մասերի ֆիզիկական մեծության արժեքների գումարին։ Օրինակ՝ երկու մարմիններից կազմված համակարգի ընդհանուր զանգվածը հավասար է այդ համակարգի կազմի մեջ մտնող մարմինների զանգվածների գումարին։ 
* Ինտենսիվ ֆիզիկական մեծությայն արժեքը կախված չէ համակարգի չափերից կամ դրա մեջ մտնող ենթահամակարգերից։ Օրինակ՝ երկու մարմիններից կազմված համակարգի ջերմաստիճանը չի որոշվում մարմինների ջերմաստիճանները գումարելով։ 
Որոշ ֆիզիկական մեծություններ ոչ էքստենսիվ են, ոչ ինտենսիվ։ Օրինակ՝ ուժը, մակերեսը և այլն։

### Սկալյար, վեկտորական, թենզորական մեծություններ
Ընդհանուր դեպքում ցանկացած ֆիզիկական մեծություն կարելի է ներկայացնել որոշակի ռանգ ունեցող թենզորի տեսքով։
* Սկալյար ֆիզիկական մեծության դեպքում թենզորի ռանգը հավասար է զրոյի։ Դա նշանակում է, որ նման ֆիզիկական մեծությունը կարող է բնութագրվել մեկ թվով։ Սկալյար ֆիզիկական մեծություններ են զանգվածը, էներգիան, ուժի աշխատանքը և այլն։
* Վեկտորական ֆիզիկական մեծության թենզորի ռանգը 1 է։ Այս դեպքում ասում են, որ ֆիզիկական մեծությունը ունի ուղղություն և արժեք։ Վեկտորական ֆիզիկական մեծություններ են ուժը, արագությունը, իմպուլսը և այլն։

## Ֆիզիկական մեծությունների չափման համակարգեր
Ֆիզիկական մեծությունների չափման համակարգը ֆիզիկական մեծությունների չափման միավորների հավաքածու է, որում գոյություն ունեն որոշակի թվով հիմնական չափման միավորներ, իսկ մյուս մեծություններն արտահայտվում են հիմնական չափման միավորներով։ Առավել հայտնի է Միավորների միջազգային համակարգը։

## Ֆիզիկական մեծությունների նշանակումները
Որպես ֆիզիկական մեծության նշանակումներ (սիմվոլ) սովորաբար գործածվում են հունարեն և լատիներեն այբուբենների տառերը (մեծատառ և փոքրատառ)։ Հաճախ նշանակմանը կցվում է որոշակի իմաստ ցույց տվող վերին կամ ստորին ինդեքս (տառի կամ թվի տեսքով)։ Օրինակ՝ կինետիկ էներգիան որպես կանոն նշանակվում է Eկ, իսկ cp նշանակումը ցույց է տալիս ջերմունակությունը հաստատուն ճնշման դեպքում։

## Տես նաև
*Միավորների միջազգային համակարգ

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Սերգո Զաքարիաձե

**Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Զաքարիաձե** (, ), վրացի խորհրդային դերասան։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1958 թ.)։
Որոշ տվյալներով ծագումով հայ, Ջաքարյանների տոհմից, քանի, որ համարվում է նաև, վրաստանի և հայաստանի վաստակավոր արտիստ, երգիչ, գուսան` Գլախո Ջաքարյանի զարմիկը։

## Կենսագրություն
Սերգո Զաքարիաձեն ծնվել է 1909 թվականին Բաքու քաղաքում։ ՎԽՍՀ ժողովրդական դերասան Բուխուտի Զաքարիձեի եղբայրն է։ Կինոյում առաջին քայլերն արել է, երբ խաղում էր Ռուսթավելու անվան թատրոնում։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1926 թվականին։ 1928 թվականից Քութայիսի, ապա Թբիլիսիի Կ. Ա. Մարջանիշվիլու անվան վրացական թատրոնի, 1956 թվականից՝ Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատրոնի (1969 թվականից նաև գեղարվեստական ղեկավար) դերասան։ Առաջին անգամ նկարահանվել է ռեժիսոր Սիկո Դոլիձեի «Վերջին խաչակիրները» կինոնկարում (1934), «Դարիկո» (1937), «Օր վերջին, օր առաջին» (1959), Ռեզո Չխեիձեի «Զինվորի հայրը» (1965) ֆիլմերում։ ԽՍՀՄ ժողովրդական դերասան Սերգո Զաքարիաձեն անձնավորել է կոմիկական, ռոմանտիկ, նուրբ հոգեբանական ու պատմական կերպարներ՝ Սիկո Դոլիձեի «Հանդիպում անցյալի հետ» (1966), Մինագո՝ Մինար Աբեսաձեի «Շուտով գարուն կգա» (1966), Լևան Ցինցաձե՝ Գեորգի Դանելիայի «Մի վշտանա» (1969), ֆելդմարշալ Բլյուխեր՝ Սերգեյ Բոնդարչուկի «Վաթերլոո» (1970), Զիբիլո (Կակաբաձեի «Կոլտնտեսականի հարսանիքը»), Փիբոսմանի (Նախուցրիշվիլու «Փիրոսմանի»), Էդիպ (Սոֆոկլեսի «Էդիպ արքա»), Ուրիել Ակոստա (Գուցկովի «Ուրիել Ակոսատ»), Լիր (Շեքսպիրի «Արքա Լիր») և այլն։ Թատրոնում և կինոյում (նկարահանվել է 1934 թվականից) Զաքարիաձեին առանձնապես հաջողվել են ժողովրդի պարզ զավակների կերպարները։ Կինոդերերից են՝ Տորգվայ («Վերջին խաչակիրները», 1934), Շադիման («Գեորգի Սահակաձե», 1942-1943), Գեորգի Մախարաշվիլի («Զինվորի հայրը», 1965) և այլն։

Սերգո Զաքարիաձեն մահացել է 1971 թվականին Թբիլիսիում։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1946, 1952)
* Լենինյան մրցանակ 1966
* «Պատվո նշան» շքանշան
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
* Լենինի շքանշան 
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ
* Համամիութենական Լենինյան Կոմերիտմիության մրցանակներ
* Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Թատրոնի վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական մանկավարժներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
ԽՍՀՄ շքանշաններ

**ԽՍՀՄ շքանշաններ**, բարձրագույն պետական պարգևներ նախկին Խորհրդային Միությունում՝ պաշտպանության և քաղաքացիական բնագավառներում ունեցած վաստակի համար։
 
## ԽՍՀՄ շքանշանների պատմություն
Խորհրդային առաջին՝ Կարմիր դրոշի շքանշանը սահմանվել է 1918 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, Համառուսաստանյան Կենտգործկոմի դեկրետով՝ մարտական գործունեության բնագավառում «հատուկ խիզախություն և արիություն ցուցաբերած» քաղաքացիներին պարգևատրելու համար։ 1920—1921 թվականներին սահմանվել են Կարմիր դրոշի, Կարմիր կիսալուսնի, Արծաթյա աստղի, Կարմիր աստղի մարտական շքանշաններ նաև մյուս հանրապետություններում։ 1924 թվականի օգոստոսի 1-ին միասնական-միութենական Կարմիր դրոշի շքանշանի սահմանումով, հանրապետական շքանշանով պարգևատրումը դադարեցվել է։ 1920 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Սովետների համառուսաստանյան 8-րդ համագումարը «աշխատանքային սխրանքների» համար սահմանեց ՌՍՖՍՀ Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան։ 
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան է սահմանվել նաև խորհրդային մյուս հանրապետություններում։ 1928 թվականի սեպտեմբերի 7 թվականին միասնական-միութենական Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի սահմանումով հանրապետական շքանշանով պարգևատրումը դադարեցվել է։ ԽՍՀՄ շքանշանով պարգևատրելու հետ կապված ընդհանուր հարցերը կարգավորվում էին ԽՍՀՄ շքանշանների մասին ընդհանուր կանոնադրությամբ, որը հաստատվել էր 1936 թվականի մայիսի 7-ին, և «ԽՍՀՄ շքանշաններով ու մեդալներով պարգևատրելու կարգի մասին» ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության 1958 թվականի փետրվարի 11-ի հրամանագրով։

ԽՍՀՄ շքանշանով պարգևատրվում էին անհատներ (խորհրդային քաղաքացիներ և օտարերկրացիներ), կոլեկտիվներ, ձեռնարկություններ, հիմնարկություններ, կազմակերպություններ, ինչպես նաև հանրապետություններ, երկրամասեր, մարզեր, քաղաքներ և այլ բնակավայրեր, զորամասեր ու միավորումներ։

## ԽՍՀՄ շքանշաններ
ԽՍՀՄ սահմանադրությամբ (հոդված 121) շքանշան սահմանելու և պարգևատրելու իրավունքը պատկանոմ է ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահությանը։ «Մայրական Փառք» շքանշանով բազմազավակ մայրերի պարգևատրումը կատարում են միութենական և ինքնավար հանրապետությունների Գերագույն սովետների Նախագահությունները՝ ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության լիազորությամբ և նրա անունից։ ԽՍՀՄ շքանշաններ են՝

 
Յուրաքանչյուր շքանշան ունեցել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության կողմից հաստատված իր կարգավիճակը, որոնցում պետք է սահմանված լինեին պետությանը և հասարակությանը մատուցած այն հատուկ ծառայությունները, որոնց համար կատարվել էր պարգևատրումը։

## Արտաքին հղումներ
* ԽՍՀՄ շքանշաններ ու մեդալներ
* ԽՍՀՄ շքանշաններ ու մեդալներ 
* ԽՍՀՄ շքանշաններով, մեդալներով ու կրշքանշաններով պարգևատրվածներ ցանկեր 

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ շքանշաններ
Ֆյումիչինո

**Ֆյումիչինո** (իտալ.` Fiumicino), կոմունա Իտալիայում՝ Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։ Քաղաքի մերձակայքում է գտնվում Լեոնարդո դա Վինչիի անվան միջազգային օդանավակայանը, որն սպասարկում է մայրաքաղաք Հռոմին ու Կենտրոնական Իտալիայի բնակավայրերին, համարվում է Իտալիայի ամենաբանուկ օդանավակայանը և առավել  բանուկներից մեկը Եվրոպայում (այդ ցուցանիշով մայրցամաքում զբաղեցնում է 8-րդ տեղը):  

2019 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 80.500, բնակչության խտությունը կազմում է 279 մարդ/կմ2: Քաղաքն զբաղեցնում է 213կմ2 տարածք: Փոստային ինդեքսը՝ 054, հեռախոսային կոդը՝ (+39) 06։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան՝

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:804
 bar:1871 from:0 till:862
 bar:1881 from:0 till:957
 bar:1901 from:0 till:1243
 bar:1911 from:0 till:1372
 bar:1921 from:0 till:1414
 bar:1931 from:0 till:1638
 bar:1936 from:0 till:1437
 bar:1951 from:0 till:1612
 bar:1961 from:0 till:1262
 bar:1971 from:0 till:964
 bar:1981 from:0 till:828
 bar:1991 from:0 till:762
 bar:2001 from:0 till:733
PlotData=
 bar:1861 at: 804 fontsize:S text:804 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 862 fontsize:S text:862 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 957 fontsize:S text:957 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1243 fontsize:S text:1.243 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1372 fontsize:S text:1.372 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1414 fontsize:S text:1.414 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1638 fontsize:S text:1.638 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1437 fontsize:S text:1.437 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1612 fontsize:S text:1.612 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1262 fontsize:S text:1.262 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 964 fontsize:S text:964 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 828 fontsize:S text:828 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 762 fontsize:S text:762 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 733 fontsize:S text:733 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Պատկերասրահ

## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 06 65210244 - 06 65210245
* Պաշտոնական կայք՝ www.fiumicino.net 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մենետիոս (այլ կիրառումներ)

**Մենետիոս**՝

## Հին հունական դիցաբանություն
* Մենետիոս — տիտան։
* Մենետիոս — Արգոնավորդներից մեկը, Ակտովրի որդին։

## Աստղագիտություն
* Մենետիոս (արբանյակ) — (617) Պատրոկլուս աստերոիդի արբանյակ։
Մենետիոս

**Մենետիոս, Մենոյտիոս** (), հունական դիցաբանությունում տիտան Հապետոսի և օվկիանուհի Կլիմենայի (տարբերակ՝ Ասիայի) որդին, Պրոմեթևսի, Ատլասի և Էպիմեթևսի եղբայրը։ Տիտանոմաքիայի ժամանակ խոցվել է Զևսի կայծակից և իր դաժանության պատճառով օլիմպիական աստվածները Մենետիոսին գլորել են Տարտարոս։

## Գրականություն
* Менетий // Мифологический словарь/ Гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М.։Советская энциклопедия, 1990. — 672 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Հավանականային տրամաբանություն

**Հավանականային տրամաբանություն**, հավանականության տրամաբանություն, դասական ինդուկտիվ տրամաբանության ժամանակակից ձևը։

Հավանակային տրամաբանությունը վերաբերում է հավանաբար ճշմարիտ ասույթներին (դատողություններին), այսինքն՝ այն ասույթներին, որոնց ճշմարտության համար կան որոշակի, բայց, այնուամենայնիվ, անբավարար հիմքեր (գիտելիքներ)։ Այդպիսիք են՝ ապագային վերաբերող պնդումները (այսպես կոչված՝ պատահական ասույթները), փորձնական հետազոտության եղանակներով ստացված դրույթները, որոնք արվում են որոշակի տվյալների ընդհանրացման միջոցով (կամ, այլ ըմբռնմամբ, հիմնավորվում են որոշակի առկա տվյալներով), այսինքն՝ այն եզրակացությունները, որոնք ստացվում են ոչ լրիվ ինդուկցիայով և անալոգիայով։ Այդ ասույթները Հավանակային տրամաբանության մեջ կոչվում են հիպոթեզներ՝. Հիպոթեզին վերագրվում է ճշմարտության հավանականություն (ճշմարտանմանություն, հիմնավորման աստիճան)։ Վերջինս որոշվում է հիպոթեզի հարաբերությամբ այն ասույթների նկատմամբ, որոնցով այն հիմնավորվում է։ Երբ հիպոթեզը դեդուկտիվ ճանապարհով արտածելի է այդ գիտելիքներից, ապա այն ճշմարիտ է, որքանով որ ճշմարիտ են նախադրյալները, իսկ երբ հիպոթեզը հակասում է դրանց, ապա այն կեղծ է։ Մնացած դեպքերում, երբ տեղի ունի, Կառնապի արտահայտությամբ, «ոչ լրիվ արտածում», հիպոթեզի ճշմարտության հավանականությունը գտնվում է ճշմարիտ և կեղծ նշանակությունների միջակայքում։ Բարդ (բաղադրյալ) հիպոթեզների ճշմարտության հավանականությունները որոշելու համար կիրառվում են մաթեմատիկական հավանականությունների տեսության բանաձևերը (հատկապես մեծ տեղ է տրվում Բայեսի բանաձևին)։ Ուստի հավանակային տրամաբանությունը ներկայումս հանդես է գալիս որպես մաթեմատիկական հավանականությունների տեսության ձևական աքսիոմատիկայի (Ա. Ն.Բեռնշտեյն, Ա. Ն. Կոլմոգորով) տրամաբանական մեկնաբանությունը։ Ըստ Ռ. Կառնապի և Հ. Ռայխենբախի, հիպոթեզների հավանականությունները կարող են ստանալ թվային արտահայտություն, մինչդեռ Բ. Ռասելը և Դ. Պոյան գտնում են, որ հնարավոր է արտահայտել միայն դրանց համեմատական հավանականությունը, ինչպես և հավանականության աստիճանի փոփոխությունը՝ մեծացումը կամ նվազումը։

Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տրամաբանություն
Էնիո

մինի|Էնիո աստվածուհին
**Էնիո** (/ᵻˈnaɪoʊ/, ), հունական դիցաբանությունում մոլեգին ռազմի աստվածուհի, Արեսի ուղեկիցը։ Անվանվել է նաև «Պատերազմի քույր»։

Էնիոն շփոթություն է ստեղծել մարտի դաշտում, կռվողների մեջ զայրույթ է սերմանել։

Տարբերակներից մեկում (Հեսիոդոս. «Թեոգոնիա») նա գրայաներից մեկն է՝ երեք քույրեր, որոնք միասին ունեին մեկ աչք և մեկ ատամ, հետհոմերոսյան առասպելներում՝ ծովային Փորկիս աստվածության և Կետոյի դուստրը, Դեյնոյի և Պեփրեդոյի քույրը, այլ տարբերակներում՝ Փորկիսի դուստրն է, ճակատամարտերի Պոլեմոս աստծո և Լադոն վիշապի քույրը, Արեսի մայրը, քույրը, դուստրը կամ ստնտուն։ Հռոմում նույնացվել է Բելլոնա ռազմի աստվածուհու հետ։

Անվանվել է բաքոսուհի։ Էնիոյի արձանը գտնվել է Աթենքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Quintus Smyrnaeus, *Quintus Smyrnaeus: The Fall of Troy*, Translator: A.S. Way; Harvard University Press, Cambridge MA, 1913. Internet Archive
* Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, London (1873). "Enyo" 

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Պատերազմի աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության էակներ
Ամոթույքագեղձաբորբ

**Ամոթույքագեղձաբորբ**, բարթոլինիտ, հեշտոցի նախադռան մեծ (բարթոլինյան) գեղձերի բորբոքում։ Կարող է առաջանալ ախտածին հարուցիչները (գոնոկոկեր, ստրեպտոկոկեր, ստաֆիլոկոկեր) գեղձի արտատար ծորաններ ընկնելիս։

## Գոնակոկային ամոթույքագեղձաբորբ
Գոնոկոկային (գոնոռեային) ամոթույքագեղձաբորբի ժամանակ արտատար ծորանները բորբոքվում են երկկողմանի։

## Ախտանիշներ
Սկզբում բորբոքումը, որպես կանոն, խիստ չի անհանգստացնում, հեշտոցամուտքի ոչ մեծ կոշտությունը թեթևակի ցավոտ է դառնում, երբեմն շեքի շրջանում (աջ կամ ձախ կողմում) զգացվում է թույլ ծակոց։ Հիվանդությունը չբուժելու դեպքում հիվանդագին այտուցը մեծանում է և կարող է գեղձի ծորանը խցանել, որի հետևանքով արտադրվող թարախային արտազատուկը կուտակվում է ծորանում և առաջացնում թարախակույտ։

Գեղձի ծորանը փակվելիս և դրանում թարախը կուտակվելիս ամոթույքագեղձերը մեծանում են, դառնում խիստ ցավոտ։ Ջերմաստիճանը բարձրանում է։ Երբեմն թարախակույտն ինքնաբերաբար բացվում է, որից հետո հիվանդության ախտանշաններն անհետանում են։ Սակայն որոշ ժամանակ անց այն կարող է վերսկսվել և բարդանալ խուղակի առաջացմամբ։

## Բուժում
Ժամանակին բուժումը կանխում է հիվանդության խորացումը և վիրահատատական միջամտություն պահանջող հնարավոր բարդությունները։

Կատեգորիա:Գինեկոլոգիական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բակտերիալ հիվանդություններ
Volkswagen

**Volkswagen** (արտասանվում է Ֆոլքսվագեն), գերմանական ավտոմոբիլային ապրանքանիշ։ Այս մակնիշի անվան տակ 2007 թվականին վաճառվել էր 5 միլիոն 20 հազար մեքենա։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Վոլֆսբուրգում։

## Միջին մոդելի շարք

### GTI մոդելներ

### R մոդելներ

## Ընդհատված մոդելները

## Ներկա Վոլկսվագենի մոդելները
### Եվրոպա

### Կենտրոնական Ամերիկա և Կարիբյան կղզիներ

### Ասիա
* Golf
* Polo
* Golf/Golf Plus/Golf Variant
* Jetta
* Bora
* Sagitar
* New Beetle/New Beetle Cabriolet
* Passat Lingyu
* Santana
* Santana Vista
* Passat/Passat Variant
* Magotan
* Phaeton
* Sharan
* Tiguan
* Touareg
* Touran
* Vento

### Աֆրիկա

## Պլանավորված մոդելներ
* Golf Variant (VII) - 2013 թվական
* Golf Plus (III) - 2013 թվական
* Fox Cabrio - 2013 թվական
* e-up! - 2013 թվականի սեպտեմբեր
* Touran - 2013 թվական
* eBeetle - 2013 թվականի վերջ
* Polo Cabrio - 2014 թվական
* Scirocco (վերաոճավորում) - 2014 թվականի գարուն
* Tiguan - 2014 թվականի 
* Golf Cabrio - 2014 թվականի վերջ
* Golf CC - 2014 թվականի վերջ
* Taigun - 2014 թվականի վերջ

## Արտադրանք

## Նվաճումներ
### Տարվա ավտոմեքենա

**2009** - Volkswagen Golf

**2010** - Volkswagen Polo

**2012** - Volkswagen up!

**2013** - Volkswagen Golf

### Տարվա եվրոպական մեքենք
**1971** - Volkswagen K70

**1975** - Volkswagen Golf

**1982** - Volkswagen Polo

**1984** - Volkswagen Golf

**1989** - Volkswagen Passat

**1992** - Volkswagen Golf

**1995** - Volkswagen Polo

**1997** - Volkswagen Passat

**1998** - Volkswagen Golf

**2004** - Volkswagen Golf

**2006** - Volkswagen Passat

**2009** - Volkswagen Golf

**2010** - Volkswagen Polo

**2012** - Volkswagen up!

**2013** - Volkswagen Golf

## Ներքին մոդելների անվանումները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Volkswagen.com Վոլքսվագենի մեքենաների պորտալ
* Volkswagen դասական
* Volkswagen մեքենաների տեխնիկական տեղեկատվություն

Կատեգորիա:Ավտոմոբիլներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանական ավտոմեքենաներ
Ամորձաբորբ

**Ամորձաբորբ**, *օրխիտ*, հաճախ առաջանում է վարակիչ հիվանդությունների (գրիպ, խոզուկ, տուբերկուլոզ, գոնոռեա) բարդացման կամ ամորձու վնասվածքի ժամանակ։ Հիվանդությունն սկսվում է բուռն, կտրուկ բարձրանում է ջերմաստիճանը, ամորձին մեծանում է, դառնում պինդ և խիստ ցավոտ։ Բարդացման դեպքում բորբոքային գործընթացի խորացումը կարող է հանգեցնել ամորձու մեռուկացման։ Ամորձաբորբի ժամանակ հարկավոր է պահպանել անկողնային ռեժիմ և կրել ամորձակալ։ Ջերմաստիճանի իջեցումից և բորբոքային երևույթները մեղմանալուց հետո էլ շարունակում են կրել ամորձակալ կամ կիպ վարտիք։ Ամորձաբորբի ժամանակ ժամանակավորապես արգելվում է սեռական կյանքը։

Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Սարաչինեսկո

**Սարաչինեսկո ** (), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 169 մարդ (2008 թվական), խտությունը կազմում է 15 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 11 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 20, հեռախոսային կոդ - 0774։

Սուրբ Միքայել հրեշտակապետը մեծարվում է որպես համայնքի հովանավոր սուրբ։ Տոնակատարությունը սեպտեմբերի վերջին կիրակի օրն է։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:900
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:645
 bar:1881 from:0 till:540
 bar:1901 from:0 till:655
 bar:1911 from:0 till:876
 bar:1921 from:0 till:800
 bar:1931 from:0 till:505
 bar:1936 from:0 till:332
 bar:1951 from:0 till:244
 bar:1961 from:0 till:180
 bar:1971 from:0 till:179
 bar:1981 from:0 till:132
 bar:1991 from:0 till:176
 bar:2001 from:0 till:178
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 645 fontsize:S text:645 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 540 fontsize:S text:540 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 655 fontsize:S text:655 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 876 fontsize:S text:876 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 800 fontsize:S text:800 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 505 fontsize:S text:505 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 332 fontsize:S text:332 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 244 fontsize:S text:244 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 180 fontsize:S text:180 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 179 fontsize:S text:179 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 132 fontsize:S text:132 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 176 fontsize:S text:176 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 178 fontsize:S text:178 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի ադմինիստրացիա
* Հեռախոս։ 0774 791004

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ամորձակալ

240px|մինի|Ամորձակալ
**Ամորձակալ**, ամորձին պահող հատուկ վիրակապ։ Օգտագործում են բժշկի նշանակմամբ՝ ամորձու և դրա հավելումների բորբոքումների, սերմնալարի երակների լայնացման ժամանակ, ամորձապարկի օրգանների վիրահատություններից հետո։ Այն ապահովում է հանգիստը, պակասեցնում սերմնալարերի ձգվածությունը և դրանց երակներում արյան կանգը։ Մարզական որոշ խաղերի ժամանակ, ամորձապարկի օրգանների վնասվածքները կանխելու համար, խորհուրդ է տրվում կրել ամորձակալ։

Ամորձակալը քաթանե կամ տրիկոտաժե փոքր տոպրակ է, որը կպցրած է կտորից կարված գոտուն և հատուկ երիզներով ամրացվում է գոտկատեղի ու ազդրերի շուրջը։

Ամորձակալները սովորաբար հագնում են առավոտյան՝ անկողնում պառկած և հանում են գիշերը։ Եթե ամորձակալը հագնում են ամորձու վրա հականեխիչ քսուքով վիրակապ դնելուց հետո, ապա այն կարելի է հանել միայն վիրակապը փոխելու ժամանակ։

Կատեգորիա:Սպորտային հագուստ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Ամորձու ջրակալում

260px|մինի|Ամորձու ջրակալման ռենտգենային լուսանկար
**Ամորձու ջրակալում**, *հիդրոցելե*, հեղուկի կուտակումը ամորձու պատյանների միջև։ Կարող է լինել բնածին և ձեռքբերովի։
## Ձեռքբերովի ամորձու ջրակալում
Ձեռքբերովի ամորձու ջրակալումն առաջանում է ամորձու, դրա հավելումների կամ պատյանների բորբոքման, վնասվածքի, ուռուցքների, տուբերկուլոզի հետևանքով։ Երեխաների ամորձու ջրակալումը կարող է լինել աճուկային խողովակի և սերմնալարի թերզարգացման հետևանքով։
## Ախտանիշներ
Ամորձու ջրակալման հետևանքով ամորձապարկն աստիճանաբար (երբեմն՝ բավականաչափ) մեծանում է, սակայն ցավոտ չէ։ Դա կարող է դժվարացնել միզարձակումը, սեռական կյանքը, իջեցնել աշխատունակությունը և սահմանափակել ֆիզիկական ակտիվությունը։
## Բուժում
Բուժումն առավել արդյունավետ է հիվանդության վաղ շրջանում, երբ ամորձու թաղանթների միջև հեղուկի քանակությունն աննշան է։ Երկարատև ընթացքի ժամանակ կարող է ընկճվել ամորձու ֆունկցիան, և հետագա բուժումը կարող է անարդյունավետ լինել։ Չի թույլատրվում օգտագործել կոմպրես կամ ջերմային այլ բուժամիջոցներ, քանի որ դրանք նպաստում են հեղուկի քանակության ավելացմանը։

Հիվանդությունը պահանջում է պարտադիր վիրահատական միջամտություն։
## Կանխարգելում
Ամորձու ջրակալումը կանխարգելելու համար կարևոր է ամորձու բորբոքման և վնասվածքի ժամանակին բուժումը։

Կատեգորիա:Ամորձու հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ուրոլոգիական հիվանդություններ
Տոձյանգոզավր

**Տոձյանգոզավր** (լատիներեն - Tuojiangosaurus, չինարեն - 沱江龙 (tuójiānglóng), բառացի՝ «սողուն Տուո գետից»), ուշ յուրայի շրջանի դինոզավրերի ցեղ միակ՝ Tuojiangosaurus multispinus տեսակով։ Հասնում էր 7 մետր երկարության և ուներ մոտ 4 տոննա քաշ։ Ուսերին և պոչի վրա ուներ փշեր։ Ֆիզիկապես շատ նման է հյուսիսամերիկյան ստեգոզավրին և հավանական է, որ եղել է նրա չինական տարատեսակը կամ պոպուլյացիան։ Հայտնաբերվել է Չինաստանի Սիուչան պրովինցիայում։ Հայտնաբերված կմախքները ցուցադրվում են մի քանի թանգարաններում, այդ թվում նաև Լոնդոնում։
## Արտաքին հղումներ
* Ամենաարտասովոր դինոզավրերը
* Natural History Museum on ''Tuojiangosaurus''
* ''Tuojiangosaurus'' in the Dinosaur Encyclopedia 

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Ֆիլաչանո

**Ֆիլաչանո ** (), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 540 մարդ (2008 թվական), խտությունը կազմում է 94 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 6 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 60, հեռախոսային կոդ - 0765։

Բնակավայրի հովանավոր է համարվում Սուրբ Սանտ Էդիգոն։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:750
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:552
 bar:1881 from:0 till:551
 bar:1901 from:0 till:677
 bar:1911 from:0 till:705
 bar:1921 from:0 till:645
 bar:1931 from:0 till:630
 bar:1936 from:0 till:631
 bar:1951 from:0 till:626
 bar:1961 from:0 till:536
 bar:1971 from:0 till:529
 bar:1981 from:0 till:441
 bar:1991 from:0 till:472
 bar:2001 from:0 till:502
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 552 fontsize:S text:552 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 551 fontsize:S text:551 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 677 fontsize:S text:677 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 705 fontsize:S text:705 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 645 fontsize:S text:645 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 630 fontsize:S text:630 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 631 fontsize:S text:631 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 626 fontsize:S text:626 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 536 fontsize:S text:536 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 529 fontsize:S text:529 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 441 fontsize:S text:441 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 472 fontsize:S text:472 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 502 fontsize:S text:502 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0765 332113
* Էլեկտրոնային փոստ։ filacciano@tiscalinet.it
* Պաշտոնական կայք։ http://web.tiscali.it/filacciano/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Վիրիլիզմ

**Վիրիլիզմ**, *այրանմանություն*, արական երկրորդային սեռական հատկանիշների (դեմքի և մարմնի մազակալում, ձայնի կոպտացում, կմախքային մկանների ուժեղ զարգացում և այլն) առաջացումը կանանց մոտ։ Այրանմանության պատճառն արական սեռական հորմոնների՝ անդրոգենների ավելցուկային արտազատումն է։ Վերջիններս բնականոն պայմաններում կանանց օրգանիզմում արտադրվում են փոքր քանակությամբ։ Վիրիլիզմի դեպքում փոքրանում են կանանց սեռական օրգանները, կաթնագեղձերը, խանգարվում է դաշտանային ցիկլը։ Բուժումը նշանակում է բժիշկը։ Որոշ դեպքերում կատարվում է վիրահատություն։

## Տես նաև
* Ներզատիչ համակարգ

Կատեգորիա:Սեռական հասունացում
Անդրեյ Մակարևիչ

մինի|Անդրեյ Մակարևիչի ձայնը
**Անդրեյ Վադիմովիչ Մակարևիչ** (, ), «Մաշինա վրեմենի» ռոք-խմբի հիմնադիր, ղեկավար և երգերի հեղինակ, նկարիչ, հաղորդավար և պրոդյուսեր։ Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (1999):

Ծնվել է ճարտարապետի ընտանիքում, հոր շնորհիվ հաղորդակցվել է երաժշտությանը։ Վիսոցկու ազդեցությամբ սովորել է կիթառ նվագել՝ հետագայում դառնալով ժամանակի մեծագույն ռոք-աստղերից մեկը։

## Սոլո կարիերան
Մաշինա վրեմենի-ի կազմից դուրս թողարկել է մի քանի սոլո ալբոմներ.
* 1985 - Варьете
* 1989 - Песни под гитару
* 1991 - У ломбарда
* 1994 - Я рисую тебя
* 1996 - Песни, которые я люблю
* 1996 - Пионерские блатные песни (Ա. Կազլովի հետ)
* 1997 - Двадцать лет спустя (համերգ Բորիս Գրեբենշիկովի հետ համատեղ)
* 1998 - Женский альбом («Папоротник» խմբի հետ)
* 1999 - Песни из кинофильма Перекресток (երգեր «Перекрёсток» () ֆիլմից)
* 2000 - Время напрокат («Квартал» խմբի հետ)
* 2000 - Ты или я (сингл) («Квартал» խմբի հետ)
* 2002 - И т. д. («Կրեոլյան տանգո երգչախմբի» հետ)
* 2003 - Тонкий шрам на любимой попе («Կրեոլյան տանգո երգչախմբի», Եվգենի Մարգուլիսի, Մաքսիմ Լեոնիդովի, Ալյոնա Սվիրիդովայի, Տատյանա Լազարևայի հետ) -Մարկ Ֆրեյդկինի երգերը
* 2004 - От меня к тебе (համերգ «Կրեոլյան տանգո երգչախմբի» հետ)
* 2005 - А. Макаревич представляет песни Геннадия Ни-Ли
* 2005 - А. Макаревич представляет песни Булата Окуджавы («Կրեոլյան տանգո երգչախմբի» հետ)
* 2006 - Старая машина («Կրեոլյան տանգո երգչախմբի» հետ)
* 2007 - Штандер (с «Оркестром креольского танго») («Abbey Road» ստուդիա)
* 2012 - Вино и слёзы («Կրեոլյան տանգո երգչախմբի» հետ)
* 2013 - Идиш Джаз
* 2013 - Хроника текущих событий

### Աշխատանքը ֆիլմերում
Որպես դերասան խաղացել է մի շարք ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Афоня», «Душа», «Гений»: Բազմաթիվ ֆիլմերի համար գրել է երաժշտություն։
* «Խաչմերուկ» 1998 թ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջը 
* Մակարևիչ 

Կատեգորիա:1953 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանում «օտարերկրյա գործակալներ» ճանաչված անձինք
Քամիները Հայաստանի տարածքում

**Քամիները Հայաստանի տարածքում**, Հայաստանի տարածքին բնորոշ է քամու փոփոխական ռեժիմը։ Տարվա ընթացքում գերիշխում են հիմնականում արևմտյան օդային հոսանքները։ Սակայն լեռնային ռելիեֆի պայմաններում, հատկապես ցածրադիր վայրերում, օդային հոսանքները շեղվում են իրենց նախնական ուղղությունից։ Օդային հոսանքների արևմտյան ուղղությունը շուրջ տարին պահպանվում է միայն 2500-3000 մ-ից բարձր լեռներում։

Հայաստանի տարածքին բնորոշ են բրիզը, ֆյոնը և լեռնային-հովտային քամիները։

## Բրիզ
Բրիզն առաջանում է հիմնականում անտիցիկլոնային պարզ եղանակներին՝ Սևանա և Արփի լճերի, Ապարանի և մյուս խոշոր ջրամբարների ափերին։ Սևանա լճի ավազանում (հատկապես՝ Մասրիկի դաշտում) դիտվում է ապրիլ-հոկտեմբերին։ Լճից փչող բրիզի արագությունը մինչև 1,8 մ/վ է, ցամաքից փչողինը՝ մինչև 2,4 մ/վ (լեռն, քամու ազդեցությամբ)։

## Ֆյոն
Ֆյոնը բնորոշ է Աղստևի հովտին, Սևանա լճի ավազանին (հատկապես՝ Գավառի շրջակայքում) և Ջանգեզուրին։ Այն առավել ցայտուն է արտահայտված Սևանա լիճ-Աղստևի հովիտ հատվածում, որի ազդեցությամբ Դիլիջանում և Իջևանում ձմռանն օդի հարաբերական խոնավությունն ավելի ցածր է, քան ամռանը։ Եղել են դեպքեր, երբ մի քանի ժամվա ընթացքում ֆյոնի հետևանքով օդի ջերմաստիճանը բարձրացել է 15-20&nbsp;°C-ով։ Եթե դա տեղի է ունենում վաղ գարնանը, լեռներում սկսվում է բուռն ձնհալ, որի հետևանքով սկսվում են գետերի աղետաբեր հորդացումներ։

## Լեռնահովտային քամիներ
Լեռնահովտային քամիները Հայաստանում դիտվում են գրեթե ամենուր, հատկապես ամռանը՝ պարզկա եղանակին։ Լավ արտահայտված են Արարատյան գոգավորությունում, դիտվում են ամբողջ տարվա ընթացքում, ուժեղանում հունիս-սեպտեմբերին. արագությունը՝ 3-20 մ/վ, իսկ հովտային քամին սկսվում է առավոտյան. կեսօրին արագությունը հասնում է առավելագույն արժեքին։ Երեկոյան (մոտավորապես ժամը 18-19-ին) սկսվում է լեռնային քամին, որը ժամը 22-23-ին հասնում է առավելագույն արագության։ Երևանում սկսվում են մայրամուտից առաջ՝ ժամը 16-17-ին. ամռանը դրանց շնորհիվ գիշերները համեմատաբար զով են, և մեծանում է օդի ջերմաստիճանի օրական տատանման լայնույթը։

## Արագությունը
Մթնոլորտի մրրկային (տուրբուլենտ) շարժման հետևանքով Հայաստանում քամու արագությունն ու ուղղությունը փոփոխական են։ Բաց տեղանքում դրանց տարեկան միջին արագությունը, ըստ բարձրության, ավելանում է. հյուսիսարևելյան շրջաններում, Արարատյան գոգավորությունում և Զանգեզուրում այն 2 մ/վ է, բարձրլեռնային շրջաններում ու Սևանի ավազանում՝ 2-5 մ/վ։

Հանրապետության ցածրադիր շրջաններում, Շիրակի դաշտում և Արարատյան գոգավորությունում քամու առավելագույն արագություն դիտվում է ամռանը, Սևանի ավազանում, բարձրլեռնային և հյուսիսարևելյան շրջաններում ու լեռնանցքներում՝ ձմռանը։ Օրվա ընթացքում առավելագույն արագությունը դիտվում է կեսօրին, նվազագույնը՝ առավոտյան, իսկ լեռնահովտային շրջանառության վայրերում՝ երեկոյան և գիշերը (Երևան, Եղվարդ և այլն)։ Ուժեղ քամիներով օրերի թիվը Մեղրիում 1 է, Գյումրիում՝ 84, Սիսիանի լեռնանցքում՝ 134, և այլն։ Հիմնականում լինում են ձմռանը՝ մթնոլորտային ցուրտ ճակատների ու ցիկլոնների անցման ժամանակ, և ամռանը՝ լեռնահովտային շրջանառության ակտիվ զարգացման պայմաններում։

Կատեգորիա:Հայաստանի կլիմա
Ալբա (քնարական ժանր)

**Ալբա** (հին պրովանս.՝ *alba*, հին ,  - «այգաբաց»), միջնադարյան կուրտուազային քնարերգության ժանր, գիշերային գաղտնի ժամադրության մասին առավոտյան երգ, որն ընդհատվել է ցայգալույսով։ Ձևով բանատողային երկխոսություն է։ Ձևավորվել է պրովանսալյան տրուբադուրների սերենադից (երեկոյան երգ), որը ժամադրության հրավեր էր։ Այգաբացի երգեր է գրել Միսաք Մեծարենցը՝ «Ցայգանվագ», «Ցայգանկար» և այլն։

## Տես նաև
* Սերենադ
* Միննեզինգեր
* Միջնադարյան գրականություն
* Տրուբադուր

## Գրականություն
* Bartsch K., Ueber die roman und deutschen Tagelieder в «Ges. Vorträge und Aufsätze», Freib., 1883.
* De Gruytes W., Das deutsche Tagelied, Lpz., 1887.
* Fränkel L., Shakespeare und das Tagelied, Hannover, 1893.
* Schläger G., Studien über das Taglihed, Iena, 1895.

Կատեգորիա:Միջնադարյան գրականություն
Կատեգորիա:Կուրտուազային գրականություն
Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր
Չարլզ Յորքս

**Չարլզ Թայսոն Յորքս**, (, ), ամերիկացի գործարար, մեծ դեր է խաղացել Չիկագոյի և Լոնդոնի հասարակական տրանսպորտի մշակման ու զարգացման մեջ։ Նրա կյանքի պատմությունը հիմք է հանդիսացել Թեոդոր Դրայզերի Ցանկության եռերգություն գրքի համար, ներառում է Ֆինանսիստը (1912), Տիտանը (1913) և Ստոիկը (1925) վեպերը։

## Կենսագրություն
Չարլզ Յորքսը ծնվել է 1837 թվականի հունիսի 25-ին Փենսիլվանիա նահաանգի Նոթերն Լիբերթիս (Northern Liberties) քաղաքում։ Նրա մայրը մահացել է ծննդաբերության տենդից, երբ Չարլզը 5 տարեկան էր։ Կարճ ժամանակ անց նրա հայրը ամուսնացել է ոչ քվակերուհու հետ և արտաքսվել Ընկերախմբից (քվակերների ինքնանվանումներից մեկը)։ Ֆիլադելֆիայի Կենտրոնական բարձրագույն վարժարանի երկամյա դասընթացների ավարտից հետո, դեռ 17 տարեկան հասակում, Չարլզ Յորքսը բացել է իր սեփական բրոքերային ընկերությունը և միացել Ֆիլադելֆիայի ֆոնդային բորսային։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թայսոն Յորքս 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ներդրողներ
Տորիտա Տիբերինա

**Տորիտա Տիբերինա** (), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1053 մարդ (2008 թվական), խտությունը կազմում է 98 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 11 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 60, հեռախոսային կոդ - 0765։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:479
 bar:1881 from:0 till:477
 bar:1901 from:0 till:697
 bar:1911 from:0 till:723
 bar:1921 from:0 till:740
 bar:1931 from:0 till:751
 bar:1936 from:0 till:879
 bar:1951 from:0 till:1139
 bar:1961 from:0 till:1019
 bar:1971 from:0 till:755
 bar:1981 from:0 till:709
 bar:1991 from:0 till:830
 bar:2001 from:0 till:932
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 479 fontsize:S text:479 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 477 fontsize:S text:477 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 697 fontsize:S text:697 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 723 fontsize:S text:723 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 740 fontsize:S text:740 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 751 fontsize:S text:751 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 879 fontsize:S text:879 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1139 fontsize:S text:1.139 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1019 fontsize:S text:1.019 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 755 fontsize:S text:755 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 709 fontsize:S text:709 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 830 fontsize:S text:830 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 932 fontsize:S text:932 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0765 30116
* Էլեկտրոնային փոստ։ info@comune.torritatiberina.rm.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.torritatiberina.rm.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Էդուարդ Թադևոսյան

**Էդուարդ Զոհրաբի Թադևոսյան** (), հայ ջութակահար, Կոմիտասի անվան լարային քառյակի առաջին ջութակահար և գեղարվեստական ղեկավար։

## Կրթություն
1965 թ. ավարտել է Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական հատուկ դպրոցը։ 1970 թ. ավարտել է Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայի ջութակի բաժինը՝ Լեոնիդ Կոգանի դասարանը։

## Ստեղծագործական գործունեություն
1970 թ. Ավետ Գաբրիելյանի կողմից հրավիրվել է Կոմիտասի անվան պետական լարային քառյակ՝ որպես 2-րդ ջութակահար։ 1976 թվականից քառյակի գեղարվեստական ղեկավարն է ու առաջին ջութակահարը։ Հյուրախաղերով եղել է աշխարհի ավելի քան 50 երկրում։ 1988-2000 թթ. դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։ 1996 թվականից՝ նվագախմբային ֆակուլտետի դեկան։

## Պարգևներ և կոչումներ
*1970 թ. դարձել է Կովկասյան ջութակահարների մրցույթի դափնեկիր։ 
*Դարձել է բազմաթիվ մրցույթների ու փառատոնների դափնեկիր և հաղթող։ 
*1967 թ. դարձել է լեհական Վենյավսկու անվան ջութակահարների միջազգային մրցույթների դափնեկիր։ 
*1969 թ. - Ֆրանսիայի Ժան Տիբոյի անվան ջութակահարների միջազգային մրցույթների դափնեկիր։ 
*Եղել է տեղական և միջազգային բազմաթիվ մրցույթների ժյուրիի անդամ։ 
*ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1984)։
*ՀՀ Պետական մրցանակ։
*Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան (2010)։
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի (2014)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Արտակ Դավթյան (գեներալ)

thumb
**Արտակ Մաթևոսի Դավթյան** (), ՀՀ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ (2010), ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ (2018 թվականի մայիսի 24-ից մինչև 2020 թվականի հունիսի 8-ը)։ ՀՀ ԲՏԱՆ ռազմարդյունաբերության կոմիտեի նախագահ (2020 թվականի հուլիսի 16 - 2020 թվականի նոյեմբերի 11)։

## Կրթություն
* Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը, ապա Մոսկվայի բարձրագույն ռազմական ուսումնարանը։
* 1995 թվականին ընդունվել և 1998 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Մոսկվայի Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։
* Վերապատրաստվել է ՌԴ ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայում։

## Զինվորական ծառայություն
* 1990 թվականից մասնակցել է Շահումյանի, Զանգեզուրի և Հորադիսի մատույցներում մղվող բոլոր մարտական գործողություններին։ Կռվել է Շահումյանում՝ Շահեն Մեղրյանի հայդուկային ջոկատում։ Այնուհետև Լուսակերտի բրիգադով եղել է Մեղրիում, ապա Ղափանում՝ պաշտպանելով Եղվարդ և Ագարակ գյուղերը։ Այնուհետև մասնակցել է Սրաշենի ազատագրմանը և Տրիդցատկա, Յըմըզլու, Յուխարի ադրբեջանական գյուղերի կրակակետերի ոչնչացմանը։
* 1998 թվականից - բանակային կորպուսի շտաբի պետ, Նոյեմբերյանի գնդի հրամանատար, 5-րդ բանակային կորպուսի շտաբի պետ։
* 2007 թվականի հուլիսի 20-ից 2009 թվականի հունվարի 31-ը - Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի օպերատիվ վարչության պետ-գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ։
* 2009 թվականի հունվարի 31-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի օպերատիվ վարչության պետ՝ ազատվելով Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի օպերատիվ վարչության պետ-գլխավոր շտաբի պետի տեղակալի պաշտոնից։
* 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել Հայաստանի պաշտպանության նախարարության հինգերորդ բանակային կորպուսի հրամանատար՝ ազատվելով Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի օպերատիվ վարչության պետի պաշտոնից։
* 2018 թվականի մայիսի 24-ից մինչև 2020 թվականի հունիսի 8-ը եղել է ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ։
* 2020 թվականի հուլիսի 16-ին Հայաստանի վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ ԲՏԱՆ ռազմարդյունաբերության կոմիտեի նախագահ։ 2020 թվականի նոյեմբերի 11-ին ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Գեներալ-լեյտենանտ (2018)։
* Գեներալ-մայոր (2010)։
* «Վարդան Մամիկոնյան» շքանշան (2011)։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2015)։
* Արիության մեդալ։
* ՀՀ ՊՆ «Դրաստամատ Կանայան» մեդալ։
* ՀՀ ՊՆ Ոսկե մեդալ։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի 3 որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի գեներալ-մայորներ
Ակնագարիկ

**Ակնագարիկ** (ակնակլունձ, տիկնակլունձ), կոպի ճարպագեղձի սուր թարախային բորբոքում։

## Հիվանդության նախանշաններ
Հիվանդության սկզբում կոպի եզրը դառնում է ցավոտ, կարմրավուն, այտուցված։ 3-4 օր անց առաջանում է թարախային գլխիկ, որից հետագայում թարախ է արտադրվում։ Առավել հաճախ առաջանում է հիգիենային կանոնները խախտելիս, աչքերը կեղտոտ երեսսրբիչով, թաշկինակով սրբելիս կամ ձեռքերով տրորելիս։

Երբեմն բորբոքումն արդյունք է երկարատև և ծանր հիվանդությունների հետևանքով օրգանիզմի պաշտպանական ուժերի թուլացման (օրինակ՝ հաճախ է կրկնվում շաքարախտի ժամանակ)։

## Բուժում
Ակնագարիկ առաջանալիս անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել ակնաբույժի։ Չի կարելի թարախը սեղմելով հանել, քանի որ վարակը կարող է արյունատար անոթներով տարածվել և հանգեցնել լուրջ բարդությունների՝ ուղեղապատյանաբորբի, արյան վարակման։

## Կանխարգելում
Կանխարգելման նպատակով անհրաժեշտ է պահպանել անձնական հիգիենայի կանոնները, օգտագործել պաշտպանական ակնոց (փոշոտ միջավայրում աշխատելիս), ժամանակին բուժել օրգանիզմի պաշտպանական ուժերը թուլացնող հիվանդությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բորբոքային հիվանդություններ
Հրայր Հովակիմյան

**Հակոբ Սահակի Հովակիմյան** (ավելի հայտնի է որպես **Հրայր Հովակիմյան**, ), հայ անվանի բժիշկ, սրտային վիրաբույժ, Հայաստանի ազգային հերոս։

## Կրթություն
*1977 թ. ավարտել է Հալեպի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 
*1977-1984 թթ. վերապատրաստվել է Նյու Յորքի Բեկմանի համալսարանում։
*1984-1988 թթ. վերապատրաստվել է Օրեգոնի Սենտ Վինսենտ հոսպիտալում (սիրտ-թոքային վիրաբուժության գծով)։
*1988-1989 թթ. վերապատրաստվել է Ֆիլադելֆիայի մանկական հիվանդանոցում։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1990 թ. մասնակցել է «Բիոտրոնիկ EDP-30» անոթազարկային գեներատորի ստեղծմանը։ 
*1992-1993 թթ. աշխատել է Երևանի Ա․ Միքայելյանի անվան վիրաբուժության ինստիտուտում։ 
*1993 թ. «Նորք-Մարաշ» բժշկական կենտրոնում հիմնադրել է մանկական սրտավիրաբուժության բաժին։
*1996 թ. բացվել է նաև մեծահասակների սրտային վիրաբուժության բաժինը։ 
*«Նորք-Մարաշ» բժշկական կենտրոնի գլխավոր սրտային վիրաբույժն է։
*Սրտային վիրաբուժության գծով վերապատրաստել է մեծ թվով հայաստանցի բժիշկների։

## Անդամակցություն
* Արտասահմանյան մի շարք բժշկական ընկերությունների և ասոցիացիաների անդամ։

## Պարգևներ, կոչումներ
*Երևանի պատվավոր քաղաքացի (1997)։
*ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր դոկտոր (1999)։ 
*Արտասահմանյան մի շարք բժշկական ընկերությունների և ասոցիացիաների անդամ։ 
*Օրեգոնի բժշկական համալսարանի շնչառական վիրաբուժության 1-ին մրցանակակիր։
*Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան (2008)։
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2014)։
* Հայաստանի ազգային հերոս կոչում` պարգևատրվելով հայրենիքի շքանշանով (2020) - բազմաթիվ մարդկային կյանքեր փրկելու և երկարամյա անձնուրաց աշխատանքի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Հալեպի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային հերոսներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Ռոմիկ Սարդարյան

**Ռոմիկ Սարդարյան** (1945, հունվարի 24, Ղափան (այժմ՝ Կապան) - 2014, օգոստոսի 31, Երևան), հայ բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կապանում, մեծացել 15-հոգանոց ընտանիքում։ Ըստ տոհմական ավանդազրույցի՝ մեծ պապը եղել է Դավիթ Բեկի ներկայացուցիչը Պարսկաստանում, ունեցել է սարդարի լիազորություն։ Այստեղից էլ ցեղի Թումանյան ազգանունը փոխվել-դարձել է Սարդարյան։ Վեց-յոթ տարեկան էր, երբ ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է հանրապետական մամուլում, հեռուստատեսության և ռադիոյի պետական կոմիտեում։ 1981 թվականին, Պարույր Սևակի մասին հաղորդում եթեր հեռարձակելու համար, գաղափարական բնույթի մեղադրանքով հեռացվել է աշխատանքից։ Վերականգնվել է 1994 թվականին։ Երբ սկսվել է շարժումը, մասնակցել է Կապանի առաջին ինքնապաշտպանական ջոկատների ստեղծմանը։ Սակայն որոշ ժամանակ անց ավտովթարի է ենթարկվել և երկու տարի գամվել անկողնուն։ 1993 թվականին ծառայության է անցել «Հայ զինվոր» թերթում։ Նրա բանաստեղծությունները, թարգմանությունները և հոդվածները պարբերաբար լույս են տեսել գրական մամուլում։ 1991 թվականին ընտրվել է Հայաստանի գրողների միության անդամ։ Եղել է նաև Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ։ 2013 թվականին որպես թեկնածու մասնակցել է ՀԳՄ նախագահի ընտրությանը, սակայն ոչ մի ձայն չի ստացել։

Մահացել է 2014 թվականի օգոստոսի 31-ին, Երևանում։

## Երկեր
* «Վայրկյանների երգը» (1975) 
* «Հոգու երկիրը» (1980)
* «Կյանք հավելյաց» (1999)
* «Ջրհոսի ժամանակը» (2004)
* «Լիալուսնի տրիոլետները» (2004)
* «Ճակատագիր և վճիռներ» (2004) և այլն

## Պարգևներ
* 2000 թ.՝ ՀԳՄ Պարույր Սևակի անվան մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռոմիկ Սարդարյան 
* Ռոմիկ Սարդարյանը gisher.org կայքում

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:1945 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կապան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Կատեգորիա:Օգոստոսի 31 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Ժայռը (ֆիլմ, 1973)

**«Ժայռը»**, 1973 թվականին Վարդան Աճեմյանի կողմից նկարահանված ֆիլմ։ Վրթանես Փափազյանի համանուն պիեսի էկրանավորումն է։ Ֆիլմը սև-սպիտակ է, 95 րոպե տևողությամբ։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում հայկական փոքրիկ գյուղում։ Կրթությունն ավարտելուց հետո հայրենի գյուղ է վերադառնում Ալեքսանդրը՝ նպատակ ունենալով իր ստացած գիտելիքներն օգտագործել գյուղացիների կյանքը փոքր-ինչ թեթևացնելու նպատակով։ Նա դուրս է գալիս Գրիգոր աղայի դեմ, որ զբաղվում է վաշխառությամբ և մեծ հարստություն է դիզել դրա շնորհիվ։ Ալեքսանդրին են դիմում մի խումբ գյուղացիներ՝ բողոքելով Գրիգոր աղայից, ով պարտք տված գումարից մի քանի անգամ ավելին է հետ պահանջում։ Ալեքսանդրը հանձն է առնում նրանց գործի պաշտպանությունը։

## Դերերում
* Գրիգոր աղա – Գուրգեն Ջանիբեկյան
* Սահակ աղա – Հովհաննես Ավագյան
* Հոռոմսիմ – Մայրանուշ Պարոնիկյան
* Ալեքսանդր – Ալեքսանդր Խաչատրյան
* Մարգարիտ – Ժենյա Ավետիսյան 
* Մատվեյ Եգորիչ – Մուրադ Կոստանյան
* Սաթենիկ – Վերջալույս Միրիջանյան 
* Թերեզա – Ալլա Թումանյան 
* Բաղդասար ամի – Վաղինակ Մարգունի
* Զաքար – Գևորգ Ասլանյան
* Մարգար – Վաչե Բագրատունի
* Արշակ – Հարություն Ֆոդուլյան 
* Սերոբ – Վրեժ Հակոբյան 
* Հայրապետ – Սոս Սարգսյան 
* Գալուստ – Ավետիք Ջրաղացպանյան 
* Մարկոս – Հ. Հայրապետյան
** Դրվագներում. Արսեն Բագրատունի, Արմեն Խոստիկյան, Ս. Աջաբխանյան, Թաթուլ Դիլաքյան

## Ստեղծագործական խումբ
* Սցենարի հեղինակներ - Վ. Աճեմյան, Արկադի Հայրապետյան, Ս. Ռիզաև, 
* բեմադրող ռեժիսորներ - Վ. Աճեմյան, Արկադի Հայրապետյան, 
* գլխավոր օպերատոր - Սերգեյ Իսրայելյան, 
* բեմադրող նկարիչներ - Հ. Մեքինյան, Միքայել Առաքելյան 
* կոմպոզիտոր - Ա. Աճեմյան, 
* հնչյունային օպերատոր Վ. Չափարյան, 
* ռեժիսոր - Նիկոլայ Ծատուրյան, 
* մոնտաժ - Վ. Միսակյան, 
* տնօրեն - Ս. Պետրոսյան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ժայռը» ֆիլմը youtube կայքում

Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արկադի Հայրապետյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վարդան Աճեմյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ալեքսանդր Աճեմյանի