Լոմբարդիական խոհանոց

thumb|right|Ավանդական «Կոտոլետա ալա միլանեզե»
**Լոմբարդիական** տարածաշրջանային խոհանոցը մեծ մասամբ հիմնված է այնպիսի բաղադրամասերի վրա, ինչպիսիք են՝ եգիպտացորենը, բրինձը, տավարի և խոզի միսը և խոզաճարպը։ Իտալական խոհանոցի մաս կազմելով հանդերձ՝ Լոմբարդիական խոհանոցը, այնուհանդերձ, Հյուսիսային Իտալիայի այլ խոհանոցների նման, քիչ ընդհանուր բան ունի Կենտրոնական և Հարավային Իտալիայի ուտեստների հետ՝ շատ դեպքերում լոլիկի և ձիթայուղի բացակայության և մսամթերքի ու կարագի առատ գործածության պատճառով։ Լոմբարդիական խոհանոցը շատ առումներով նմանություններ ունի ավստրիական և Կենտրոնական Եվրոպայի խոհանոցների հետ։ Իտալական խոհանոցի նման, լոմբարդիականը ևս ունի ուտեստների լայն բազմազանություն և յուրաքանչյուր քաղաք և շրջան առաջարկում է իր սեփական մասնագիտական նրբերանգները։ Լոմբարդիական խոհանոցին բնորոշ ուտեստը ռիզոտոն է (առավելապես հայտնի «ռիզոտո ալա միլանեզա» տարբերակով, որը պարունակում է զաֆրան) և բրնձային հիմքով այլ ուտեստներ։ Ռիզոտոյի նման, սակայն արդեն եգիպտացորենի հիմքով պոլենտա ուտեստը ևս տարածված է տարածաշրջանի խոհանոցներում։ Հայտնի լոմբարդիական ուտեստներից են՝ կոտոլետան, կասոլան և օսոբուկոն։ Տարածաշրջանը առաջարկում է նաև տարատեսակ քաղցրեղեն և աղանդերներ, ինչպիսիք են մոստարդան և պանետոնեն։ Շրջանի պանրի տեսակներից են՝ Ռոբիոլան, Տալեջոն, Գորգոնձոլան և Գրանա Պադանոն (Կենտրոնական և Հարավային Լոմբարդիայի հարթավայրերը թույլ են տալիս զբաղվել ինտենսիվ անասնաբուծությամբ)։ Լոմբարդիական տարբեր շրջաններ ունեն պանրի իրենց ուրույն տեսակները։

## Քաղաքներ
### Միլան
Լոմբարդիայի մայրաքաղաքը նաև խոհարարական տարաբնույթ ուտեստների հայրենիք է։ Ամենահայտնի տեսակը «ռիզոտո ալա միլանեզեն» է՝ զաֆրանով ռիզոտոն, որը մատուցվում է որպես միլանյան գլխավոր կերակրատեսակ, ինչպես նաև «օսոբուկո ալա միլանեզեն»  (հորթի խաչաձև կտրտած տոտիկներ՝ լցոնված բանջարեղենով, սպիտակ գինով և արգանակով) և «կոտոլետա ալա միլանեզեն» (տապակած կոտլետ՝ գերմանական Վինա-շնիցելի նման, բայց ոսկորով)։ Միլանյան այլ ուտեստներ են *կասոլան* (ձմեռային ուտեստ կաղամբով և խոզի մսով), *Ռուստին Նեգան* (հորթի խորոված միս՝ սպիտակ գինով) և հայտնի *պանետոնե* Սուրբծննդյան հացը (նարնջով, կիտրոնով և չամչով քաղցր հաց)։

thumb|right|Կասոլա

### Բրեշիա
Լոմբարդիական Բրեշիա քաղաքին բնորոշ կերակրատեսակներից են՝ *ռիզո ալա պիտոկան*, *բրոֆադի* ապուրը, կազոնչելին, *պոլենտա պաստիչիատան*, *պոլենտա է ուչելին*, *ֆրիտատա դի ռանեն* *անգիլա ա ֆերին*, *օսա ա ֆերին*, *սպիդո ալա բրեշիանան* և *վերցատան*։

### Կոմո
Կոմո քաղաքի խոհանոցի վրա մեծ ազդեցություն է թողել իր լիճը։ Բնորոշ են ձկների զանազան տեսակներով պատրաստված ուտեստներ, ինչպիսիք են՝ *միսուլտինը*, աղ դրած կամ արևի տակ չորացրած *ագոնին* և սիգը։ Տարածված է նաև հատուկ պոլենտան, որ պատրաստվում է հավասար չափերով եգիպտացորենի ալյուրով, կարագով և պանրով՝ մի չափազանց բարդ և հարուստ ուտեստ։ Լճի շրջակայքի որոշ գյուղեր և հովիտներ, ինչպիսին է Օլիվետո Լարիոն, համարվում են Հյուսիսային Իտալիայի այն քիչ շրջաններից, որտեղ պատմականորեն աճել են ձիթապտղի ծառեր, որի շնորհիվ էլ ստացել են ընդհանուր անվանում՝ «ցոսա դել՛օյլ» (), որը թարգմանաբար նշանակում է *ձիթայուղի հովիտ*։ Կանցոյում տարածված են պնդուկի ալյուրից պատրաստվող թույլ ալկոհոլային լիկյորները։

### Կրեմոնա
[300px|մինի|ձախից|[Տուռոն]]
Կրեմոնայի մոստարդան (մանանեխի օշարակով առատ համեմված, պահածոյացված կամ չոր մրգերով անուշեղեն) հայտնի է ամբողջ Իտալիայով մեկ։ Նույնքան հանրաճանաչություն է վայելում նաև այս շրջանին ամենաբնորոշ Տուռոն աղանդերը։

### Մանտուա
Մանտուայի կերակուրները նշանավոր են իրենց միջնադարյան ծագմամբ և քաղցր ու թթու համերով։ *Տորտելի դի ցուկան* (ռավիոլի դդումի լցոնով) լցոնված հավի մսով կամ այլ շոգեխաշած մսամթերքով, որը մատուցվում է հալած կարագով, և որին հետևում է լցոնված հնդկահավը, որը շրջանի ամենահայտնի ուտեստներից մեկն է։

### Պավիա
Պավիա գավառը բաժանված է երկու շրջանների՝ բլրապատ տարածքի՝ Օլտրեպո Պավեսե, որը Լոմբարդիայի գինեգործության գլխավոր շրջաններից մեկն է, և հարթավայրի՝ Լոմելինա, որտեղ բրինձ են աճեցնում։ Զարմանալի չէ, որ տարածքին բնորոշ են բրնձով կերակրատեսակներ՝ Պավիայում *Ռիզոտո ալե Կերտոզինան* և *Ռիզ է Ռանը* (գորտի մսով ռիզոտո) և Վոգերա ավանում *Ռիզոտո քոի Պեպերոնին* և *Ռիզ ին Կանոնը* (բրնձով ռագու մսի սոուսով)։ Ավանդական գինիներն են՝ Բոնարդան, Բարբերան, Պինո Նուարը։ Տեղական շատ գինիներ ստացել են արտասովոր անուններ, ինչպես օրինակ՝ Բուտաֆուչո՝ «տաքգլուխ մարդ», Սանգու դի Հուդա՝ «Հուդայի արյուն» և Բարբակարլո՝ «Կարլոյի մորուք»։ Վերջինս համարվում է աշխարհի թերևս ամենահազվագյուտ գինիներից մեկը՝ տարեկան ընդամենը 10,000 շիշ արտադրությամբ։ Սպիտակ գինիները պատրաստվում են Մալվասիա, Մուսկատ և Կորտեսե տեսակների խաղողից։ Օլտրեպոն հայտնի է դարձել իր շողշողուն գինիներով, մասնավորապես՝ Սպումանտե և Կրուազե տեսակներով։ Վոգերա քաղաքում արտադրվում է աննոլոտի ուտեստը՝ տավարի մսով լցոնված խմորագնդիկներ, որ հայտնի են «Աննոլոտի դի ստուֆատո դի վոգերա» անունով, սովորաբար մատուցվում են մսի ռագուի հետ միասին, չոր և ոչ թե ապուրի ձևով։ «Սուպա ալե Պավեսե» ապուրը ենթադրաբար հորինվել և պատրաստվել է Ֆրանսիայի Ֆրանցիսկ I-ի բանակին կերակրելու համար՝ 1525 թվականի փետրվարի 24-ին Պավիայի ճակատամարտում տարած հաղթանակից հետո։ «Տորտա դել պարադիսոն» պավիական տորթ է, որը թխում են նաև աղավնու ձևով՝ սովորաբար Զատիկի տոնին։ Վոգերան հայտնի է նաև *Մոստարդա դի Վոգերայով*՝ թթու դրած մրգերով խաշած միս, *Սուպա դի Վոգերա* ապուրով, սուրճով համեմված սերուցքային թխվածքով և *Ստրաչինո դի Վոգերա* դոնդողով։ Բոլիտո Միստո  ուտեստը հայտնի է նաև պիեմոնտյան խոհանոցում։ Օլտրեպո Պավեսեում հայտնի է *Բրասադե* կոշտ փքաբլիթը, որը ծագել է Ստաջիգլիոնե փոքր գյուղից։ Այն նախաճաշի շատ տարածված ուտեստ է։ *Շիտա* յուղաբլիթները շատ պարզ բաղադրությամբ մանկական բլիթներ են, որոնք արագ սննդի դասին են պատկանում։ Օլտրեպո Պավեսեի Վարցի քաղաքը հայտնի է իր սալյամիով, իսկ Պոմետո գյուղակը տարածքում հայտնի է իր ընտիր հացով։

### Սոնդրիո
Վալտելինայի հատուկ ուտեստներից են Բրեսաոլան (տավարի աղ դրած, չորացրած միս), Պիցոկերին (կանաչեղենով, կարտոֆիլով և Վալտերինա Կասերա պանրով մակարոն, պատրաստված  80 % հնդկացորենի և 20 % ցորենի ալյուրից)։ Սֆուրսատը Սոնդրիո շրջանի տեղական գինու տեսակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Խոհանոց ըստ երկրի