Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկ

**Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկ** (անգլ.՝ *Central Bank of Trinidad and Tobago*) Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկն է։

Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկը գտնվում է Էրիկ Ուիլյամսի ֆինանսական համալիրում։ Համալիրը բաղկացած է կենտրոնական բանկի լսարանից և երկու երկնաքերերից, որոնք տեղացիներին հայտնի են որպես Երկվորյակ աշտարակներ։ Առաջին աշտարակում տեղակայված է Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկը, իսկ երկրորդ աշտարակում՝ Ֆինանսների նախարարությունը։ Այն անգլիախոս Կարիբյան ավազանում հիմնադրված ընդամենը երկրորդ կենտրոնական բանկն էր, առաջինը՝ Ճամայկայի բանկը, որը հիմնադրվել է 1960 թվականին։

## Կառավարիչներ
* Ջոն Փիրս (1964–1966)
* Ալեքսանդր ՄաքԼեոդ (1966–1969)
* Վիկտոր Բրյուս (1969–1984)
* Էյրիկ Բոբ (1984–1988)
* Ուիլյամ Դեմաս (1988–1992)
* Թոմաս Այնսվորթ Հարվուդ (1992–1997)
* Ուինսթոն Դուկերան (1997–2002)
* Էվարտ Ս. Ուիլյամս (2002–2012)
* Ջվալա Ռամբարան (2012–2015)
* Ալվին Հիլեր (2015–մինչ օրս)

## Գործառույթներ
Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկն իր առօրյա գործունեության ընթացքում կատարում է բազմաթիվ գործառույթներ։ Այն հիմնադրել է խորհրդարանը 1964 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ընդունված օրենքով։ Մասնավորապես, բանկի հիմնական պարտականություններն են՝ թողարկել և մարել արժույթը, պահպանել դրամավարկային և ֆինանսական կայունությունը, հանդես գալ որպես կառավարության, ինչպես նաև առևտրային բանկերի բանկիր և պաշտպանել Տրինիդադ և Տոբագոյի դոլարի (TT դոլար) արտաքին արժեքը։

Կենտրոնական բանկը երկրի միակ հաստատությունն է, որը լիազորված է թողարկել թղթադրամներ և մետաղադրամներ։ Կենտրոնական բանկը պատասխանատու է արժույթի դիզայնի, դրա ամբողջականության պահպանման և արժույթի բավարար մատակարարման ապահովուման համար՝ հանրության կարիքները բավարարելու նպատակով, նաև բաց շուկայի գործառնությունների համար։

2013 թվականին բանկը դարձավ Ֆինանսական ներառման դաշինքի 100-րդ անդամը։ Բացի այդ, այն պարտավորություն էր ստանձնել Մայա հռչակագրի շրջանակներում մինչև 2014 թվականի ավարտը Ազգային ֆինանսական գրագիտության ծրագիրը վերափոխել Ֆինանսական ներառման ազգային ուսումնական ինստիտուտի։ Ինստիտուտը կաշխատեր հիմնական շահագրգիռ կողմերի հետ՝ մշակելու Ազգային ֆինանսական ներառման ռազմավարություն՝ հիմնված G-20-ի առաջնորդության, համագործակցության և լիազորությունների սկզբունքների վրա։ Ֆինանսական ներառման ռազմավարությունը կկենտրոնանար ֆինանսական կրթության և ֆինանսական սպառողների պաշտպանության հիմնական հենասյուների վրա։

## Մարտահրավերներ
Իր գոյության 40 տարիների ընթացքում բանկը բախվել է բազմաթիվ մարտահրավերների, որոնցից մի քանիսը արտաքին ցնցումների ուղղակի հետևանք են, մյուսները՝ ներքին քաղաքականության ազդեցության պատճառով։ Երբ 1964 թվականին բանկը հիմնադրվեց, Տրինիդադ և Տոբագոն ֆունտ ստերլինգի գոտու մաս էր կազմում, որը նախատեսում էր տեղական արժույթի լիակատար փոխարկելիություն ֆունտ ստերլինգի։ Ֆինանսների նախարարությունը վերահսկում էր այլ արժույթների նկատմամբ փոխարժեքները։

1960-ականների վերջը և 1970-ականների սկիզբը բնութագրվեցին մեծ իրարանցումներով ինչպես հայրենիքում, այնպես էլ արտերկրում։ Անկարգությունների արտաքին աղբյուրը կապված էր ֆունտ ստերլինգի ամրապնդման և TT դոլար/ֆունտ ստերլինգ փոխարժեքի վերաբերյալ շարունակական մտահոգությունների հետ։ 1967 թվականի նոյեմբերին, երբ ֆունտ ստերլինգը արժեզրկվեց, TT դոլարը ճշգրտվեց նույն չափով՝ ֆունտ ստերլինգի համարժեքությունը պահպանելու համար։ 1970 թվականին արժութային վերահսկողության կառավարումը վստահվեց բանկին, ֆունտ ստերլինգը ենթարկվեց արժութային վերահսկողության, և TT դոլարի ամրացումը ֆունտ ստերլինգից տեղափոխվեց ԱՄՆ դոլար՝ մեկ ԱՄՆ դոլարի դիմաց 2.40 TT դոլար փոխարժեքով։ 1942 թվականի Պաշտպանության ֆինանսավորման կանոնակարգերը, որոնց համաձայն իրականացվում էր արժութային վերահսկողություն, 1970 թվականին փոխարինվեցին «Արժութային վերահսկողության մասին» նոր օրենքով։

1970-ականների սկզբի ներքին խառնաշփոթը դրսևորվեց սոցիալ-քաղաքական ցնցումների և այն բանի տեսքով, որը հայտնի դարձավ որպես Սևամորթների ուժի հեղափոխություն։ Այս ցնցումների հետևանքներից մեկը առևտրային բանկերի տեղայնացման շարժումն էր, որը նախաձեռնել էր կառավարությունը, բայց որտեղ բանկը կարևոր դեր էր խաղում։

1980-ականների կեսերին բանկը բախվեց ֆինանսական համակարգի համար լուրջ սպառնալիքի, երբ նավթի գները կտրուկ անկում ապրեցին, և տնտեսությունը հայտնվեց անկման մեջ։ Մի քանի ոչ բանկային ֆինանսական հաստատություններ (NFI) սնանկացան թույլ ներքին վերահսկողության և անշարժ գույքի շուկային չափազանց մեծ ազդեցության պատճառով։ Սկզբում Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկը, առևտրային բանկերի հետ համատեղ, տրամադրեց կարճաժամկետ ֆինանսական աջակցություն։ Երբ պարզ դարձավ, որ խնդիրը իրացվելիությունը չէր, այլ անվճարունակությունը, բանկը քայլեր ձեռնարկեց հինգ ոչ ֆինանսական հաստատությունների փակման ուղղությամբ։ 1980-ականների կեսերին ֆինանսական ընկերությունների ճգնաժամը կլանելու էր բանկի ղեկավարության էներգիայի մեծ մասը։

1986 թվականին, ոչ բանկային ֆինանսական հաստատությունների ճգնաժամից քաղված դասերի արդյունքում, մի քանի փոփոխություններ կատարվեցին կենտրոնական բանկի մասին և «Ֆինանսական հաստատությունների (ոչ բանկային) մասին» օրենքներում։ Փոփոխությունները բանկին շնորհեցին արտակարգ իրավիճակներում հատուկ լիազորություններ՝ միջամտելու ֆինանսական հաստատությունների գործերին և պաշտպանելու ավանդատուների և պարտատերերի շահերը։ Նրանք նաև հիմնադրեցին Ավանդների ապահովագրման կորպորացիան՝ որպես Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկի դուստր ձեռնարկություն։ Փոփոխությունները բավականին ժամանակահարմար էին, քանի որ բանկը դրանք օգտագործեց նույն թվականին հինգ ոչ ֆինանսական հաստատություններ փակելու համար։ Բանկին նաև կոչ արվեց միջամտել Տրինիդադի կոոպերատիվ բանկի գործերին 1986 թվականին և Աշխատավորների բանկի գործերին 1989 թվականին։

1993 թվականին բանկը ձեռնարկեց երեք տեղական հաստատությունների՝ Ազգային առևտրային բանկի, Աշխատավորների բանկի և Տրինիդադի կոոպերատիվ բանկի միավորման քայլեր՝ ստեղծելով Առաջին քաղաքացիների բանկը (FCB): Այս գործողությունները մշակվել են ավանդատուների կորուստներից խուսափելու և բանկային համակարգում համակարգային խնդիրները կանխելու համար։ Բանկի դերը FCB-ի ձևավորման գործում համարվում է բանկի պատմության մեջ խոշոր նվաճում և ներկայացնում է Կարիբյան ավազանում նորարարական և հաջողակ վերակառուցման իրականացման փայլուն օրինակ։

Իր ստեղծման օրվանից բանկն համարվում էր զարգացման դեր ունեցող։ Այս կողմնորոշմանը համապատասխան՝ 1980-ականների տասնամյակի սկզբից բանկը ներգրավվեց մի շարք հաստատությունների կառուցման նախաձեռնություններում։ Այսպես, օրինակ, 1981 թվականին բանկը աշխատել է Տրինիդադ և Տոբագոյի ֆոնդային բորսայի և Տրինիդադ և Տոբագոյի միավորային վստահության կորպորացիայի ստեղծման ուղղությամբ։ 1986 թվականին առևտրային բանկերի, կյանքի ապահովագրական ընկերությունների, Ազգային ապահովագրական խորհրդի և Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի հետ համագործակցությամբ ստեղծվեց մեկ այլ ծանոթ հաստատություն՝ Բնակարանային հիփոթեքային բանկը։

## Դրամավարկային շրջանակի բարեփոխում
Մինչև 1964 թվականին Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկի ստեղծումը և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո դրամավարկային քաղաքականությունը և կառավարումը հիմնականում իրականացնում էին մի քանի տարբեր հաստատություններ։ Բրիտանական Կարիբյան Արժութային Խորհուրդը, որը հիմնադրվել է 1951 թվականին, թողարկում և մարում էր արժույթ՝ գրեթե կամ առանց հաշվի առնելու ներքին տնտեսության գները կամ վարկային պայմանները։ Արտասահմանյան բանկերի վարկային քաղաքականությունը կառավարում էր գլխավոր գրասենյակը, իսկ արտարժույթի հարցերը՝ Ֆինանսների նախարարության Արժութային բաժինը։

«Կենտրոնական բանկի մասին» օրենքի (1964 թվականի թիվ 23) ընդունմամբ բանկը ստանձնեց դրամավարկային քաղաքականության վարման պատասխանատվությունը։ Դրամավարկային քաղաքականությունը, ընդհանուր առմամբ, վերաբերում է այն գործողություններին և որոշումներին, որոնք բանկը ձեռնարկում է երկրի զարգացման նպատակներին համապատասխան համապատասխան դրամավարկային պայմաններ ստեղծելու համար։ Դրամավարկային քաղաքականության վարման վրա էական ազդեցություն են թողնում իրական տնտեսական գործունեության տեմպը, կառավարության հարկաբյուջետային գործառնությունները, կապիտալի ներհոսքը և առևտրային բանկերի գործունեությունը։ Այս գործոնները ազդում են իրացվելիության վրա և, իրենց հերթին, ազդում են գնաճի, արտարժույթի պահուստների և փոխարժեքի վրա։

Բանկի դրամավարկային քաղաքականության նպատակներն ու գործիքները ստիպված են եղել անընդհատ հարմարվել արագ փոփոխվող ներքին և միջազգային տնտեսական միջավայրի կարիքներին։ Բանկի դրամավարկային քաղաքականության շրջանակը որպես հիմնական նպատակներ ունի պահպանել՝

* ցածր և կայուն գնաճի մակարդակ
* կարգավորված արտարժույթի շուկա
* արտարժույթի պահուստների բավարար մակարդակ

Ինչպես նշվեց ավելի վաղ, Տրինիդադ և Տոբագոն 1980-ականների երկրորդ կեսին նավթի գների անկման հետևանքով խոշոր տնտեսական և ֆինանսական ճգնաժամի միջով անցավ։ Բացի գնաճի արագ աճից, երկիրը սուր դժվարություններ ունեցավ վճարային հաշվեկշռի և պարտքի սպասարկման հարցում։

Այս իրավիճակը լուծելու ջանքերի շրջանակներում, սկզբնապես, Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկին կոչ արվեց կիրառել կրկնակի փոխարժեքի ռեժիմ և փոխարժեքի վերահսկողության համակարգ՝ արտարժույթի արտահոսքը լրջորեն կրճատելու համար՝ այն համակարգը, որը հայտնի է որպես EC զրոյական համակարգ։ Սա, ըստ էության, խիստ արտարժույթի բյուջետավորման մի ձև էր, որը թույլ էր տալիս ավանդական ներմուծողներին և այլ օգտագործողներին եռամսյակային հիմունքներով ստանալ արտարժույթի բաշխում առաջիկա տարվա համար։

Երբ այս վերահսկողության վրա հույսը դրվեց անարդյունավետ, կառավարությունը ընդունեց նոր ռազմավարություն, որը ներառում էր կայունացման և կառուցվածքային ճշգրտման ծրագրի շուրջ բանակցություններ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի հետ, ինչպես նաև պարտքի վերակազմավորման համաձայնագրերի շուրջ բանակցություններ վարկատու բանկերի և Փարիզի ակումբի հետ։ Այս համաձայնագրերի համատեքստում, բանկը 1990-ականների սկզբին ձեռնամուխ եղավ ֆինանսական ոլորտի բարեփոխումների համապարփակ ծրագրի, որը նպատակ ուներ ազատականացնել ֆինանսական համակարգը, ինչպես նաև արդիականացնել բանկի պրեդենտիվ և վերահսկողական շրջանակը։

Վերջին տարիներին Տրինիդադ և Տոբագոյի կենտրոնական բանկը շարունակել է կատարելագործել իր դրամավարկային քաղաքականության շրջանակը և արդիականացնել կարգավորման և վերահսկողության իր ռեժիմը՝ այն ավելի համապատասխանեցնելով միջազգային լավագույն փորձին։ 2002 թվականին ներդրված նոր դրամավարկային շրջանակը ռեպո տոկոսադրույքն (այն տոկոսադրույքը, որով բանկը պատրաստ է առևտրային բանկերին տրամադրել գիշերային ֆինանսավորում) օգտագործում է որպես հիմնական գործիք՝ բանկային տոկոսադրույքների ցանկալի ուղղությունը ցույց տալու և դրամավարկային քաղաքականության ցանկալի դիրքորոշումը փոխանցելու համար։ Բանկը նաև փուլ առ փուլ նվազեցրել է առևտրային բանկերի համար կիրառվող պարտադիր պահուստավորման չափը։

Բանկի գործունեությունը կշարունակի զարգանալ՝ զուգընթաց ներքին և միջազգային ֆինանսական միջավայրի փոփոխություններին։ Բացի իր ավանդական գործառույթներից, ինչպիսիք են դրամավարկային քաղաքականությունը, ֆինանսական համակարգի վերահսկողությունը, արժույթի և պահուստների կառավարումը, ինչպես նաև հետազոտական գործառույթը, ի հայտ են գալիս նոր հորիզոններ։ Դրանք ներառում են երկրի ենթակառուցվածքների բարելավումը, ինչի մասին են վկայում այնպիսի նախաձեռնություններ, ինչպիսիք են վճարային համակարգի բարեփոխումը, պետական արժեթղթերի շուկայի ամրապնդումը և մասնակցությունը տարածաշրջանային վարկային վարկանիշային գործակալությանը և Ավտոմատացված վարկային բյուրոյին։

## Տես նաև
* Տրինիդադ և Տոբագոյի տնտեսությունը
* Կարիբյան ավազանի կենտրոնական բանկերը և արժույթները
* Կենտրոնական բանկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 
* Central Bank Act of Trinidad and Tobago Chapter 79:02 No. 23 of 1964 

Կատեգորիա:1964 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1964 հիմնադրված բանկեր
Կատեգորիա:1964 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր