Ինտրոյեկցիա (հոգեբանություն)

**Ինտրոյեկցիա** ( - ներս և  - նետում եմ), անգիտակցական հոգեբանական գործընթաց, դասվում է հոգեբանական պաշտպանական մեխանիզմների շարքին։ Անձը իր ներաշխարհ է տեղափոխում ուրիշների կողմից ընկալած տեսակետները, դրդապատճառները, դիրքորոշումները (ինտրոյեկտներ)։ Հասկացությունն առաջ է քաշվել 1909 թվականին հունգարացի հոգեվերլուծող Շանդոր Ֆերենցու կողմից։

## Նկարագրություն
Այս գործընթացի արդյունքում այն, ինչը կատարվում է անձից դուրս, նրա կողմից ընկալվում է որպես իրենից եկող։ Ինտրոյեկցիան հանդիսանում է իդենտիֆիկացիայի պարզագույն ձև, սակայն, ի տարբերություն իդենտիֆիկացիայի, այն չի գիտակցվում։ Ինտրոյեկցիան սերտորեն կապված է նաև պրոյեկցիա և պրոյեկտիվ նույնականացում հոգեբանական մեխանիզմների հետ։

### Հարմարվողական նշանակություն
Ինտրոյեկցիան մեծ դեր է խաղում «Գեր-ես»-ի, խղճի, կապվածության ձևավորման գործընթացում հատկապես մանկության տարիներին։ Երեխաները յուրացնում են իրենց համար կարևոր մարդկանց տեսակետները, դրդապատճառները և վարքագծի ու հուզական արձագանքների առանձնահատկությունները շատ ավելի վաղ, քան որոշում են «դառնալ (կամ չդառնալ) նրանց նման»։

### Պաշտպանական գործառույթ
Ինտրոյեկցիան երեխային թույլ է տալիս իրեն գիտակցել որպես ամենակարող (չնայած իր փաստացի անօգնականությանը)՝ ի հաշիվ նշանակալի անձանց հնարավորությունների և որակների յուրացման։ Մեծանալուն զուգընթաց այս մեխանիզմը կարող է պահպանվել՝ անձին պաշտպանելով ինքնահարգանքի կորստից, թեև սովորաբար մեծահասակները սկսում են գիտակցել ինտրոյեկցիան, և այն վերածվում է նույնականացման։

### Քայքայիչ ազդեցություն
Ինչպես և ցանկացած պաշտպանական մեխանիզմ, ինտրոյեկցիան ևս աղճատում է անձի կողմից իրականության ընկալումը, նրան դրդում ինչ-որ արտաքին բան ընկալել որպես ներքին։ Արդյունքում արտաքինի կորուստը կարող է ընկալվել որպես ներքինի կորուստ և հանգեցնել դեպրեսիայի։ Փորձելով պահպանել ներքին ամբողջականությունը՝ անձը կարող է անգիտակցաբար երևակայել, որ կորստի պատճառն ինքն է և կարող է իր մեղքը քավել՝ վերադարձնելով այն, ինչն իրեն պակասում է։

## Նույնականացում ագրեսորի հետ
Զիգմունդ Ֆրոյդն առաջինն էր, ով ուշադրություն դարձրեց գործընթացի պաշտպանական գործառույթներին՝ առանձնացնելով «ագրեսորի հետ նույնականացումը» որպես ինքնուրույն գործընթաց։ Դա անգիտակցական նույնականացումն է այն մարդու հետ, ով վնասում է անձի անվտանգությանը։ Եթե անձին դուր չի գալիս ագրեսիայի ենթարկվելը, նա կարող է փորձել գրավել ագրեսորի դիրք՝ ինտրոյեկցնելով նրան բնորոշ գծերը։

Ֆրոյդը տարբերություններ առաջ չէր քաշում իդենտիֆիկացիայի և ինտրոյեկցիայի միջև (այդ տարանջատումը հոգեվերլուծության մեջ ի հայտ եկավ ավելի ուշ) և դիտարկում էր դրանք ՝ որպես Էդիպյան բարդույթի հիմք։

## Տես նաև
* Շանդոր Ֆերենցի
* Պաշտպանական մեխանիզմներ
* Պրոյեկցիա (հոգեբանություն)
* Նույնականացում (հոգեբանություն)
* Դիսոցիացիա (հոգեբանություն)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Мак-Вильямс, Нэнси. Психоаналитическая диагностика: Понимание структуры личности в клиническом процессе = Psychoanalytic diagnosis: Understanding personality structure in the clinical process. — Москва: Класс, 1998. — 480 с. — ISBN 5-86375-098-7.
* Фрейд, Зигмунд. «Я» и «Оно» = Das Ich und das Es (1923). — Азбука, 2008. — 288 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-91181-292-8.
* Фрейд, Зигмунд. Скорбь и меланхолия = Trauer und Melancholie. — 1916.

Կատեգորիա:Հոգեբանական երևույթներ
Կատեգորիա:Պաշտպանական մեխանիզմեր