Լանֆորդ Ուիլսոն

**Լանֆորդ Ուիլսոն** (, ), ամերիկացի դրամատուրգ։ Նրա ստեղծագործությունը, ինչպես նկարագրել է *[[Նյու Յորք Թայմս|Նյու Յորք Թայմսը]]*, «երկրային, ռեալիստական, մեծապես հիացմունքի արժանացած և լայնորեն բեմադրվող» էր։ Ուիլսոնը նպաստել է Բրոդվեյի սահմաններից դուրս թատերական շարժման զարգացմանը իր վաղ շրջանի պիեսներով, որոնք առաջին անգամ բեմադրվել են Caffe Cino-ում 1964 թվականից սկսած։ Նա այն առաջին դրամատուրգներից մեկն էր, ով անցում կատարեց Օֆֆ-Օֆֆ-Բրոդվեյ բեմերից դեպի Օֆֆ-Բրոդվեյ, ապա Բրոդվեյ և դրանից էլ դուրս։

1972 թվականին Ուիլսոնը արժանացել է Գուգենհայմի դրամայի և պերֆորմանս արվեստի կրթաթոշակի։ 1980 թվականին նա ստացել է Պուլիցերյան մրցանակ դրամայի համար և 2001 թվականին ընտրվել է Ամերիկյան թատրոնի փառքի սրահ: 2004 թվականին Ուիլսոնը ընտրվել է Ամերիկյան արվեստի և գրականության ակադեմիա և ստացել է PEN/Լորա Պելսի միջազգային հիմնադրամի թատերական մրցանակը՝ որպես ամերիկյան դրամատուրգիայի վարպետ: Նա առաջադրվել է երեք «Թոնի» մրցանակի և արժանացել է «Դրամա Դեսկ» մրցանակի և հինգ «Օբի» մրցանակի:

Ուիլսոնի 1964 թվականի *«Լեդի Բրայթի խելագարությունը»* կարճամետրաժ պիեսը նրա առաջին խոշոր հաջողությունն էր և հանգեցրել է 1960-ականների հետագա աշխատանքներին, որոնք արտահայտում էին սոցիալական և ռոմանտիկ թեմաների բազմազանություն: 1969 թվականին նա թատերական ռեժիսոր Մարշալ Վ. Մեյսոնի հետ համատեղ հիմնադրել է «Circle Repertory Company»-ն: Նա 1970-ականներին գրել է բազմաթիվ պիեսներ «Circle Repertory»-ի համար: Նրա 1973 թվականի *«Բալթիմորի տաքությունը»* պիեսը թատերախմբի առաջին խոշոր հաջողությունն էր և՛ հանդիսատեսի, և՛ քննադատների շրջանում:  Օֆֆ-Բրոդվեյ-ի բեմադրությունը գերազանցել է 1000 ներկայացումը:

Նրա *«Հուլիսի հինգը»* պիեսն առաջին անգամ բեմադրվել է Circle Repertory-ում 1978 թվականին: Նա ստացել է «Թոնի» մրցանակի առաջադրում Բրոդվեյի բեմադրության համար, որի պրեմիերան կայացել է 1980 թվականին: *«Թալիի հիմարությունը*» (պրեմիերան կայացել է 1979 թվականին Circle Repertory-ում), *«Հուլիսի հինգի»* նախապատմությունն է։ Բրոդվեյում պրեմիերան կայացել է *«Հուլիսի հինգից»* առաջ և Ուիլսոնին բերել է 1980 թվականի Պուլիցերյան մրցանակ դրամա անվանակարգում և նրա առաջին «Թոնի» անվանակարգը: *«Այրել սա»-*ն (1987) ևս մեկ հաջողություն էր Բրոդվեյում: Ուիլսոնը նաև գրել է մի քանի օպերաների լիբրետոներ:

## Մանկություն և կրթություն
Ուիլսոնը ծնվել է Ռալֆ Յուջինի և Վիոլետա Թեյթ Ուիլսոնների ընտանիքում՝ Միսսուրի նահանգի Լիբանան քաղաքում։ Ծնողների ամուսնալուծությունից հետո, երբ նա 5 տարեկան էր, նա մոր հետ տեղափոխվել է Սփրինգֆիլդ, Միսսուրի։ Երբ 11 տարեկան էր, մայրը ամուսնացավ Ուոլթ Է. Լենհարդի՝ Միսսուրի նահանգի Օզարկ քաղաքից մի ֆերմերի հետ, և երկուսն էլ տեղափոխվեցին նրա մոտ ապրելու։ Նա ուներ երկու խորթ եղբայր՝ Ջոնը և Ջիմը, և մեկ խորթ քույր՝ Ջուդին։ Նա սովորել է Օզարկի ավագ դպրոցում և սեր է զարգացրել կինոյի և արվեստի նկատմամբ։ Մանկության տարիներին Ուիլսոնը սիրում էր պատմվածքներ գրել և գնալ Հարավարևմտյան Միսսուրիի պետական քոլեջում (այժմ՝ Միսսուրիի պետական համալսարան) բեմադրված ներկայացումներ դիտելու։ *«Բրիգադունի*» բեմադրությունը հատկապես մեծ ազդեցություն ունեցավ Ուիլսոնի վրա, նա ասել է. «այդ քաղաքի բեմական կյանքի վերադարձից հետո ֆիլմերը այլևս հնարավորություն չունեին»։ Նա հետաքրքրություն է զարգացրել դերասանական արվեստի նկատմամբ և խաղացել իր ավագ դպրոցի ներկայացումներում, այդ թվում՝ Թոմի դերը Թենեսի Ուիլյամսի *«Ապակե գազանանոց»* պիեսում։

1955 թվականին Օզարկի ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Ուիլսոնը սկսել է իր ուսումը Հարավարևմտյան Միսսուրիի պետական քոլեջում։ 1956 թվականին նա տեղափոխվել է Սան Դիեգո, որտեղ ծնողների ամուսնալուծությունից հետո տեղափոխվել էր իր հայրը։ Նա ուսումնասիրել է արվեստ և արվեստի պատմություն Սան Դիեգոյի պետական քոլեջում, ինչպես նաև աշխատել ամրակող Ռայանի ինքնաթիռաշինական գործարանում։ Նրա վերամիավորումը հոր հետ դժվար էր, բայց հետագա տարիներին հարաբերությունները բարելավվեցին, և Ուիլսոնը նրանց հարաբերությունների վրա է գրել իր *«Կիտրոնի երկինք»* պիեսը։ 1957 թվականին Ուիլսոնը լքել է քոլեջը և տեղափոխվել Չիկագո, որտեղ նա աշխատել է որպես գրաֆիկական նկարիչ գովազդային ընկերությունում։ Այս ընթացքում Ուիլսոնը հասկացել է, որ պատմվածքները, որոնք նա միշտ սիրել է գրել, ավելի արդյունավետ կլինեն որպես պիեսներ, և սկսեց ուսումնասիրել դրամատուրգիա Չիկագոյի համալսարանի լրացուցիչ ծրագրում։

## Վաղ աշխատանքներ (1962–1968)
1962 թվականին Ուիլսոնը տեղափոխվել է Նյու Յորքի Գրինվիչ Վիլիջ։ Նա տարբեր աշխատանքներով էր զբաղվում, օրինակ՝ ժամանակավոր մատենագրող, ամրագրումների աշխատակից «Ամերիկանա» հյուրանոցում, կահույքի խանութի բողոքների ընդունման բաժնում և աման լվացող, որտեղ գործընկերներից մեկը սխալմամբ նրան անվանեց «Լենս»։ Դրանից հետո Ուիլսոնի բոլոր ընկերները սկսեցին նրան այդ անունով դիմել։ Հետագայում Ուիլսոնը աշխատել է Նյու Յորքի Շեքսպիրյան փառատոնի բաժանորդագրության գրասենյակում։

Ուիլսոնն առաջին անգամ ալցելել է «Caffe Cino», երբ գնացել էր դիտելու Էժեն Իոնեսկոյի *«Դասը»*։ Այս փորձառությունը նրան ստիպեց մտածել, որ թատրոնը «կարող է միաժամանակ և՛ վտանգավոր, և՛ զվարճալի լինել»։ Ներկայացումից հետո Ուիլսոնը ներկայացել է «Cino»-ի համահիմնադիր և պրոդյուսեր Ջո Սինոյին, ով Բրոդվեյի ոչ-օֆֆ շարժման պիոներներից էր։ Սինոն խրախուսել է Ուիլսոնին պիես ներկայացնել «Cino»-ում։ Ուիլսոնը Սինոյի մեջ գտավ մի խորհրդատուի, ով ոչ միայն կքննադատեր իր պիեսները, այլև կբեմադրեր դրանք։

1963 թվականի օգոստոսին Ուիլսոնի Cino-ում պրեմիերա ունեցած առաջին պիեսը եղել է *« Երկար մնացի տոնավաճառում»-ը*։ Նրա աշխատանքներից են *«Լադլոու տոնավաճառ»-ը* (սկզբնական անվանումը՝ *«Լակ և տամպոններ*»), *«Տա՛ն ազատություն»*-ը և *«Տիկին Բրայթի խելագարությունը»*։ Այդ վաղ տարիներին նա շարունակում էր անել տարբեր աշխատանքներ՝ իր ապրուստի գումարը վաստակելու համար։ 1964 թվականի մայիսին Caffe Cino-ում տեղի է ունեցել *«Տիկին Բրայթի խելագարությունը»-*ի պրեմիերան։ Պիեսը վերաբերում է «Տիկին» Բրայթին՝ քառասունամյա «գոռացող, ինքնասիրահարված թագուհուն»։ 1960-ականների մի շոգ ամառային օր, Մանհեթենի Վերին Արևմտյան կողմում գտնվող իր բնակարանում, «Տիկին» Բրայթը աստիճանաբար խելագարվում է։ Սա բարդ և կատակերգական ողբերգություն է՝ աչքի ընկնող ինքնատիպությամբ, և Ուիլսոնի ամենանշանակալի և լավագույն ստեղծագործություններից մեկը։ Իր էությամբ ստեղծագործությունը միայնության և մեկուսացման խորաթափանց ուսումնասիրություն է։ Այն Բրոդվեյի առաջին նշանակալի հաջողություններից մեկն էր՝ ավելի քան 200 ներկայացումներով։ *«Լեդի Բրայթի խելագարությունը»* ռեկորդ սահմանեց որպես «Caffe Cino»-ում ամենաերկարատև ներկայացում։

1965 թվականին Ուիլսոնը սկսեց պիեսներ գրել Էլեն Ստյուարտի «La MaMa Experimental Theatre Club»-ի համար, որը գտնվում էր Իսթ Վիլիջում։ Նրա առաջին լիամետրաժ պիեսների պրեմիերան տեղի է ունեցել «La MaMa»-ում, այդ թվում՝ *«Գիլեադի մոմ»-*ը, որը պատկերում էր դատապարտված սիրավեպ քաղաքային մի փոքրիկ մատուռ-ճաշարանում, որտեղ հավաքվում էին թմրամոլներ, մարմնավաճառներ և գողեր։ *«Գիլեադի մոմ»*-ի պրեմիերան տեղի ունեցավ «La MaMa»-ում 1965 թվականին՝ Մարշալ Վ. Մեյսոնի բեմադրությամբ։ Պիեսը վերակենդանացել է 1984 թվականին «Circle Repertory Company»-ի և «Steppenwolf Theatre Company»-ի կողմից՝ Ջոն Մալկովիչի բեմադրությամբ։ Ավելի ուշ՝ 1965 թվականին, Ուիլսոնը գրել և բեմադրել է *«Օրիորդ Ուիլյամս»* պիեսը «BbAaNnGg!» բարեգործական ներկայացման համար։

1965 թվականին Ուիլսոնի «*Տա՛ն ազատություն»* և *«Մուտքն արգելված* է» պիեսները բեմադրվել են «La MaMa Repertory Troupe»-ի առաջին եվրոպական շրջագայության ընթացքում։ 1966 թվականին նրա *«Սա է խոսում գետը»* պիեսը բեմադրվել է Ժան-Կլոդ վան Իթալիի *«Պատերազմ*» և Ռոշել Օուենսի «*Homo»* գործերի հետ միասին «La MaMa Repertory Troupe»-ի երկրորդ եվրոպական շրջագայության ժամանակ։ 1967 թվականին Թոմ Օ'Հորգանը բեմադրել է Ուիլսոնի *«Անվերնագիր»* պիեսը, Սեմ Շեփարդի, Թոմ Էյենի, Լեոնարդ Մելֆիի, Փոլ Ֆոսթերի և Օուենսի ստեղծագործությունների հետ միասին «La MaMa Repertory Troupe»-ի երրորդ եվրոպական շրջագայության ընթացքում։ Բացի «La MaMa»-ում իր սեփական պիեսները գրելուց, Ուիլսոնը նաև բեմանկարչություն է արել այլ դրամատուրգների ստեղծագործությունների համար։ 1966 թվականին նա  նախագծել է Ֆոսթերի *«Մադոննան այգում»* ներկայացման բեմադրությունը, որը բեմադրել է Օ'Հորգանը «La MaMa»-ում։ Այնուհետև նա նախագծել է Դոնալդ Ջուլիանի *«Անմտության գովեստը»* ֆիլմի դեկորացիաները, որը 1969 թվականին La MaMa-ում բեմադրել էր Մեյսոնը։

1965 թվականին Մեյսոնը «La MaMa»-ում առաջին անգամ բեմադրել է Ուիլսոնի *«Ավազե ամրոցը»* պիեսը, իսկ երկրորդ անգամ 1967 թվականին։ 1965 թվականին Ուիլսոնը մասնակցել է Յուջին Օ'Նիլի անվան թատերական կենտրոնում կայացած Ազգային դրամատուրգների առաջին համաժողովին՝ Սեմ Շեփարդի, Էդվարդ Օլբիի և Ջոն Գուարի հետ միասին։ Նրա 1966 թվականի *«Էլդրիչի անիծյալները»* պիեսը անդրադառնում էր կեղծավորության և նեղ մտածողության թեմաներին գյուղական Միջին Արևմուտքի մի փոքրիկ քաղաքում և 1966/1967 թվականներին արժանացել է Դրամատիկական դեսկի Վերնոն Ռայսի մրցանակին՝ Օֆֆ-Բրոդվեյ թատրոնում ունեցած ներդրման համար։ Այն առաջին անգամ բեմադրվել է «La MaMa»-ում 1966 թվականին՝ Ուիլսոնի ղեկավարությամբ։ 1981 թվականին Ուիլսոնը «La MaMa»-ում բեմադրել է *«Էլդրիչի անիծյալները»* պիեսի վերածնունդը՝ թատրոնի 20-ամյակի առթիվ։

*«Էլդրիչի անիծյալները»-ին* հաջորդել է *«Գինգհեմ շունը»* (1968)՝ միջռասայական զույգի բաժանման մասին։ 1968 թվականին նա վերադարձել է Օ'Նիլի թատերական կենտրոն՝ *«Կիտրոնի երկինքը»* ստեղծելու համար։ Ուիլսոնը *«Կիտրոնի երկինքը»* նկարագրել է որպես «ուղղակիորեն ինքնակենսագրական»։ Պիեսի պատմող Ալանը, որը Ուիլսոնի ինքնապատկերն է, նկարագրում է իր երկար բացակայող հոր հետ հաշտվելու փորձը։ Նրանք չեն կարողանում արդարացնել միմյանց սպասելիքները, և Ալանը հեռանում է հիասթափված հոր ավտորիտարիզմից և նեղ մտածողությունից։

## «Circle Repertory Company» թատրոն և հետագա աշխատանքներ (1969–2011)

1969 թվականին Ուիլսոնը Մարշալ Վ. Մեյսոնի, Տանյա Բերեզինի և Ռոբ Թիրքիլդի հետ համատեղ հիմնադրեց «Circle Repertory Company» թատրոնը։ Ուիլսոնի պիեսներից շատերը սկզբում բեմադրել է Մեյսոնը «Circle Repertory»-ում։ Նույնպես 1969 թվականին Ուիլսոնը 5000 դոլարով վարձել է Թենեսի Ուիլյամսի «*Մեկ ձեռք»* կարճ պատմվածքը (որը պատմում է տղամարդ խաբեբայի մասին) սցենարի վերածելու համար։ Սցենարի ավարտից մեկ օր անց նրան հրավիրել են *«Կեսգիշերային կովբոյ»* ֆիլմի նախադիտմանը: Ֆիլմը դիտելուց հետո նա մտածել է. «այդ միտքն էլ ջրվեց»։

1972 թվականին կայացել են նրա *«Օրիոնի մեծ* *միգամածությունը*», *«Իկե, Իկե, Նայ, Նայ, Նայ*» և *«Ընտանիքը շարունակվում է»* պիեսների պրեմիերաները։ *«Բալթիմորի շոգը»* պատմում է ցածրակարգ մարդկանց մասին, որոնք վտարվում են, երբ քանդվում է խարխուլ հյուրանոցը որտեղ նրանք բնակվում էին։ Այն բեմադրվել է 1973 թվականին և դարձել է «Circle Repertory»-ի առաջին առևտրային հաջողությունը։ Պիեսը նաև արժանացել է Նյու Յորքի դրամատիկական քննադատների «Circle» մրցանակին և «Օբի» մրցանակին։ Այնուհետև այն տեղափոխվել է Օֆֆ-Բրոդվեյ՝ «Circle in the Square Theatre» թատրոն և բեմադրվել է 1166 անգամ։ 1975 թվականին ABC-ին *«Բալթիմորի շոգը»* կարճատև հեռուստասերիալի է վերածել, որը Ուիլսոնը անվանել է «աղետ»։

1974 թվականին Ուիլսոնը խաղացել է «Circle Repertory»-ում մարշալ Օգլսբիի ղեկավարությամբ բեմադրված Ի.Է. Քամինգսի «*Նա*» պիեսում։ 1975 թվականին «Circle Rep»-ում կայացել է Ուիլսոնի *«Բլուր կառուցողները*» պիեսի պրեմիերան, որը *[[Նյու Յորք Թայմս|Նյու Յորք Թայմսը]]* նկարագրել է որպես Ուիլսոնի «ամենահավակնոտ աշխատանքը»։ Պիեսը վերաբերում էր Միջին Արևմուտքում անհաջող հնագիտական պեղումներին և թեմատիկորեն խորհրդածում էր մարդու նվաճումների անիմաստության մասին։ Այնուհետև 1976 թվականին «Circle Repertory»-ում բեմադրվել է Ուիլսոնի *«Սերենադ երգող Լուին»* պիեսը*։* Պիեսը անհաջող բեմադրվել էր 1970 թվականին «Washington Theater Club» թատրոնում, և Ուիլսոնը վերանայել է այն «Circle Repertory»-ում բեմադրելու համար, որը ընդհանուր առմամբ համարվում է դրա պաշտոնական պրեմիերան։

Սեռական ինքնությունը այն թեմաներից մեկն է, որը Ուիլսոնը ուսումնասիրել է իր պիեսներում։ Այս թեման հանդիպում է *«Լեդի Բրայթի խելագարությունը»*, *«Կիտրոնի երկինք»*, *«Հուլիսի 5-ը»* և *«Այրեք սա»* պիեսներում: *«Հուլիսի 5-ը»-ում*, որը 1980-1982 թվականներին Բրոդվեյի հիթ էր, Թալլիի ընտանիքի անդամները որոշում են, վաճառել Միսսուրիում գտնվող ընտանեկան ֆերմերային տունը թե ոչ: Պատմությունը կենտրոնանում է Վիետնամի պատերազմի հաշմանդամ վետերան Քեն Թալլիի և նրա սիրելիի՝ Ջեդի վրա, որոնք ապրում են այդ տանը։ Ուիլսոնի *«Հուլիսի 5-ը»* առաջադրվել է «Թոնի» մրցանակին լավագույն պիեսի համար։ «*Հուլիսի 5-ը*»-ից հետո Ուիլսոնը գրել է *«Թալլիի խենթությունը»* (1979)՝ երկու հոգուց բաղկացած պիես, որը պատկերում է միջին արևմտյան բնակչուհի Սալի Թալլիին և հրեա Մեթ Ֆրիդմանին, որոնք սիրահարվում և նշանադրվում են՝ չնայած Սալիի նեղ մտածողություն ունեցող ընտանիքի առարկություններին։ 1981 թվականին տեղի է ունեցել *«Թալլին և որդին»* պիեսի պրեմիերան՝ *«Պատմված պատմություն»* վերնագրով*,* սակայն 1985 թվականին  պրեմիերայի ժամանակ վերաշարադրվել և վերանվանվել է։ Երկուսն էլ նախապատմություններ են, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում *«Հուլիսի 5-ը»*-ից 30 տարի առաջ։ 1980 թվականին «*Թալլիի խենթությունը»* արժանացել է Պուլիցերյան մրցանակի՝ դրամայի համար, և առաջադրվել է «Թոնի» մրցանակի՝ լավագույն պիեսի համար։ Մոտավորապես այդ ժամանակահատվածում Նորման Մեյլերը խնդրել է Ուիլսոնին *«Դահճի երգը»* վերափոխել հեռուստատեսային ֆիլմի, բայց Ուիլսոնը մերժել է։

1983 թվականին  Բրոդվեյում բեմադրվել է «*Հրեշտակների անկումը*», ինչը Ուիլսոնին բերել է Թոնի մրցանակի երրորդ անվանակարգը՝ որպես լավագույն պիես։ Նյու Յորք Թայմսի ակնարկում ասվում էր. «Պարոն Ուիլսոնը մեր թատրոնի այն քիչ արտիստներից մեկն է, ով կարող է իսկապես երգացնել Ամերիկային»։ «*Այրել սա*»-ում Ռոբբի անունով մի երիտասարդ գեյ պարող և նրա սիրեցյալ Դոմը մահանում են նավակի վթարից՝ նախքան պիեսի սկսվելը: Ռոբիի սենյակակիցները՝ նրա պարային զուգընկեր Աննան և գեյ, ինքնավստահ Լարին, պետք է հաշտվեն Ռոբիի մահվան հետ: Աննան սովորում է լինել անկախ և ինքնավստահ՝ հետապնդելով իր հետաքրքրությունը խորեոգրաֆիայի նկատմամբ, սկսելով հարաբերություններ Ռոբիի սգացող եղբոր՝ Փեյլի հետ և ավարտելով իր անտարբեր հարաբերությունները վաղեմի ընկերոջ հետ։

Բացի պիեսներ գրելուց, Ուիլսոնը գրել է մի քանի օպերաների լիբրետոներ։ Նա համագործակցել է կոմպոզիտոր Լի Հոյբիի հետ *«Ամառ և ծուխ»* (1971) օպերայի համար և 1992 թվականին վերափոխել է իր սեփական՝ *«Սա է խոսում գետը»* պիեսը։ *«Ամառ և ծուխ»-ը* Թենեսի Ուիլյամսի համանուն պիեսի վերափոխումն է։ Ուիլյամսը Հոյբիին թույլտվություն է տվել ստեղծագործել օպերա՝ հիմնված պիեսի վրա, և Հոյբին խնդրել է Ուիլսոնին վերափոխել պիեսը լիբրետոյի։ *«Սա է խոսում գետը»* մեկ գործողությամբ կամերային օպերա է, որը Ուիլսոնը վերափոխել է իր համանուն պիեսի հիման վրա։ 1984 թվականին Ուիլսոնը գրել է Անտոն Չեխովի*[[Երեք քույր|«Երեք քույրեր»]]* պիեսի նոր թարգմանությունը «Hartford Stage Company»-ի համար։ Ուիլսոնը փորձել է իր թարգմանությունը դարձնել առօրյա խոսքին նման, քանի որ կարծում էր, որ առկա թարգմանությունները լեզվականորեն ճշգրիտ են, բայց բնույթով թատերական չեն։ Հարթֆորդի բեմադրության և հետագա՝ «Steppenwolf» թատրոնի բեմադրության վերաբերյալ կարծիքները գովաբանել են  Ուիլսոնի իդիոմատիկ երկխոսությունները։

Նա նաև ակտիվորեն համագործակցել է Սագ Հարբորի «Bay Street» թատրոնի հետ, որտեղ բեմադրվել են նրա նոր կարճամետրաժ պիեսներից մի քանիսը, այդ թվում՝ 1996 թվականին տեղի է ունեցել նրա *«Վիրջիլը դեռևս գորտ-տղա է»* կատակերգության համաշխարհային պրեմիերան, որը պատվիրել էր «Bay Street» թատրոնը և ֆինանսավորել էր «Vanity Fair» ամսագրը: Վերնագիրը վերաբերում է երկաթուղային կամրջի վրա ներկված հայտնի գրաֆիտիին, որը տարիներ շարունակ շփոթեցրել էր Հեմփթոնսի բնակիչներին: 1996 թվականի օգոստոսից14-ից մինչև սեպտեմբերի 9-ը հեռարձակվել է Մարշալ Վ. Մեյսոնի բեմադրությամբ։ Ներկայացմանը մասնակցել են Արիջա Բարեյիկիսը, Բոբի Կաննավալեն, Ջենիֆեր Դանդասը, Թոմաս Մաքքարթին և Ջոշ Փեյսը։

## Անձնական կյանք և մահ
Ուիլսոնը բացահայտ հոմոսեքսուալ էր։ 1962 թվականին Նյու Յորք տեղափոխվելուց հետո նա բնակություն է հաստատել Գրինվիչ Վիլիջի Շերիդան հրապարակում գտնվող մի բնակարանում, որտեղ ապրել է երկար տարիներ։ 1970-ականներին նա տուն է գնել Լոնգ Այլենդի Սագ Հարբորում։ Նա ապրել է երկու վայրերում էլ՝ իր Մանհեթենի բնակարանն օգտագործելով հիմնականում այն ժամանակ, երբ այնտեղ պիես էր բեմադրվում։ Մանհեթենում ապրելիս նա աշխատում էր «Circle Repertory Company»-ի դրամատուրգների լաբորատորիայում, հաճախ մասնակցելով ընթերցումների, փորձերի և ներկայացումների։

Մոտավորապես 1998 թվականին Ուիլսոնը հրաժարվել է իր Նյու Յորքի բնակարանից՝ Սագ Հարբորում մշտապես ապրելու համար։

Ուիլսոնը մահացել է 2011 թվականի մարտի 24-ին, 73 տարեկան հասակում, թոքաբորբի բարդություններից։

## Մրցանակներ, ճանաչում և ժառանգություն
1995 թվականին նա ստացել է Ամերիկյան նվաճումների ակադեմիայի «Ոսկե ափսե» մրցանակը։

2004 թվականին Ուիլսոնը ստացել է PEN/Լորա Պելսի միջազգային թատերական հիմնադրամի մրցանակը՝ որպես ամերիկյան վարպետ դրամատուրգ։ Նույն թվականին նա ընտրվել է նաև Ամերիկյան արվեստի և գրականության ակադեմիայի անդամ։

2009 թվականին նա Մասաչուսեթս նահանգի Փրովինսթաուն քաղաքում կայացած թատերական փառատոնում կիսվել է իր՝ Թենեսի Ուիլյամսի հետ բարեկամության մասին մտքերով։

2010 թվականին Դեբրա Մոնքը Ուիլսոնին է հանձնել Նյու Յորքի նորարարական թատերական մրցանակաբաշխության գեղարվեստական նվաճումների մրցանակը։ Այս պատիվը շնորհվել է Օֆֆ-Օֆֆ-Բրոդվեյի կողմից՝ «ի նշան նրա համարձակ և եզակի աշխատանքների ճանաչման, որոնք նպաստել են Օֆֆ-Օֆֆ-Բրոդվեյի ստեղծմանը և անկախ թատերական ձայնի կայացմանը՝ որպես Ամերիկյան բեմարվեստի կարևոր մասնակից»։

Նյու Յորք Թայմսի թատերական քննադատ Բեն Բրենթլին ասել է, որ Ուիլսոնի պիեսները արտացոլում են «հիասթափություն ազգի վիճակից… Առնվազն մի քանի պիեսներում ներկայացվում էին Վիետնամի պատերազմի դառնացած վետերաններ: Միևնույն ժամանակ նա վերադառնում էր ավելի սենտիմենտալ պիեսների դարաշրջանին՝ կյանքի եզրին հայտնված պարտվողների պատկերներին»։ Ուիլսոնը և Մարշալ Վ. Մեյսոնը խրախուսում էին դերասանական մեթոդային խաղը և հաճախ օգտագործում էին Կոնստանտին Ստանիսլավսկու տեխնիկան։ Ջոն Մալկովիչից բացի, Ջադ Հիրշը, Սվուզի Կուրցը, Ուիլյամ Հըրթը, Ջեֆ Դանիելսը, Դևիդ Մորսը և Քրիստոֆեր Ռիվը այն դերասանների շարքում էին, ովքեր նկարահանվել են Ուիլսոնի և Մեյսոնի ներկայացումներում։

## Ընտրված աշխատանքներ

**Տա՛ն ազատություն* (1964)
**Լեդի Բրայթի խելագարությունը* (1964)
**Բալզամ Գաղաադում* (1965)
**Լադլոուի տոնավաճառ* (1965)
**Թափառում* (1966)
**Էլդրիչի անիծյալները* (1967)
**Գինգհեմ շունը* (1968) (Վիլսոնի առաջին Բրոդվեյի ներկայացումը 1969 թվականին)
**Կիտրոնի երկինք* (1968)
**Սեքստետ (Այո)* (1969)
**Լուիի սերենադ* (1970)
**The Hot l Baltimore* (1973)
**Բլուրը «Շինարարներ» (1975)
* «Բրոնտոզավր» (1977)
**Հուլիսի 5-ը* (1978; Բրոդվեյ 1980–82)
**Թալլիի խենթությունը* (1979; Բրոդվեյ 1980)
**Պատմված պատմություն* (1981, հետագայում վերանայված և վերանվանված *Թալլի և որդի*)
**Հրեշտակները ընկնում են* (1982; Բրոդվեյ 1983)
**Այրեք սա* (1986; Բրոդվեյ 1987–88)
**Նշանադրություն* (1986)
**Տիեզերքի պաստառ* (1988)
**Ժամանակավորություն* (1989)
**Կարմիր ծառերի վարագույր* (1992; Բրոդվեյ 1993; Կարմիր ծառերի վարագույր|Հեռուստատեսություն 1995)
**Տեղի զգացողություն* (1996)
**Համակրանքային մոգություն* (1998)
**Օրերի գիրք* (2000)
**Անձրևի պար* (2002)

2016 թվականի սեպտեմբեր/հոկտեմբեր ամիսներին Քենեդիի «Down Under» թատրոնում Քլիվլենդի մինիմալիստական թատերախումբը՝ «Cesear's Forum»-ը ներկայացրել է *«Լանֆորդ Ուիլսոն. Հատված 5»-ը* ։ Հինգ պիեսներն էին՝ *«Թափառում»*, *«Սեքստետ (Այո)»*, *«Նշանադրություն»*, *«Բրոնտոզավր»* և *«Տիեզերքի պաստառ»*։  

== Ծանոթագրություններ ==


=== Աղբյուրներ ===
*
*
*
*

== Լրացուցիչ ընթերցանություն ==
* Ռադավիչ, Դեյվիդ։ «Ռեյբ, Մամետ, Շեփարդ և Ուիլսոն. 1970-ականների և 80-ականների միջին ամերիկյան տղամարդ դրամատուրգներ»։ *The Midwest Quarterly'' XLVIII: 3 (Գարուն 2007): 342–358։

## Արտաքին հղումներ
*Wilson's page on La MaMa Archives Digital Collections
*
*
* Robert Patrick's page on Lanford Wilson
* Robert Patrick's page of interviews with/about Wilson and other off-off-Broadway people
*Lanford Wilson Collection , Special Collections and Rare Books, University of Missouri Libraries 
* Lanford Wilson 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:«Դրամա Դեսկ» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ