open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լալե Մեհրան

**Լալեհ Մեհրան** ( ) իրանական ծագմամբ ամերիկացի թվային նկարիչ և պրոֆեսոր։ Դենվերի համալսարանի մագիստրոսական ծրագրի ղեկավար և թվային պրակտիկայի պրոֆեսոր է։ Հայտնի է իր ինտերակտիվ թվային ինստալացիոն արվեստով։ Ապրում է Դենվերում։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է 1968 թվականին Թեհրանում։ Նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, երբ նա 10 տարեկան է եղել՝ 1978 թվականին կայացած Իրանի իսլամական հեղափոխության սկզբում։ 

1991 թվականին Ֆլորիդայի համալսարանից ստեղծագործական լուսանկարչության ոլորտում ստացել է բակալավրի կոչում, իսկ հետո՝ 1997 թվականին Կարնեգի Մելլոնի համալսարանից ստացել է մագիստրոսի աստիճան՝ էլեկտրոնային ժամանակի վրա հիմնված մեդիայի ոլորտում։

## Կարիերա
Մեհրանը մուլտիմեդիա նկարիչ է, որի ինտերակտիվ աշխատանքը միախառնում է տեսանյութը, կատարումը և երկրաչափությունը նոր հետաքրքիր ձևերի մեջ: Մեհրանի մասնակցային ինստալյացիաները ուսումնասիրում են հիմնականում երկու թեմա՝ նրա անձնական պատմությունը որպես իրանցի գիտնականների դուստր, որոնք փախել են 1970-ականների հեղափոխությունից և օտարման ու պայքարի ավելի լայն թեմաներ։ Մեհրանի հետազոտությունների ոլորտները ներառում են արվեստի և գիտության, մեդիաքաղաքականության, արևելյան և արևմտյան փիլիսոփայությունների և ժամանակի վրա հիմնված մեդիայի առաջացող ձևերի խաչմերուկները: Նրա աշխատանքները գոյություն ունենորպես ինտերակտիվ ինստալացիաներ, տեսանյութեր և կատարումներ։ 

Մեհրանի աշխատանքները ցուցադրվել են ԱՄՆ-ում և միջազգային վայրերում (առանձին և համատեղ կերպով), ներառյալ՝ ISEA-ն (Արաբական Միացյալ Էմիրություններ), Թայվանի կերպարվեստի ազգային թանգարանը (Թայվան), FILE-ը (Բրազիլիա), ACT Festival-ը (Հարավային Կորեա), Մասաչուսեթսի ժամանակակից արվեստի թանգարանը (Մասաչուսեթս), Կարնեգի արվեստի թանգարանը (Փենսիլվանիա), Ջորջիայի արվեստի թանգարանը (Ջորջիա), Էնդի Ուորհոլի թանգարանը (Փենսիլվանիա), Դենվերի արվեստի թանգարանը (Կոլորադո), Ամերիկայի Դենվերի ժամանակակից արվեստի թանգարանը (Կոլորադո), 404 Արվեստի և տեխնոլոգիաների միջազգային փառատոնը (Արգենտինա), հաջորդ 5 րոպե 4 մարտավարական լրատվամիջոցների փառատոնը (Նիդեռլանդներ), Եվրոպական մեդիայի արվեստի փառատոնը (Գերմանիա), Ժամանակակից արվեստի Բոլդեր թանգարանը (Կոլորադո), Սանտա Ֆե միջազգային նոր մեդիայի փառատոնը (Նյու Մեքսիկո) և Պիտսբուրգի բիենալեն (Փենսիլվանիա)։

Նախկինում դասավանդել է Ջորջիայի համալսարանի Լամար Դոդի արվեստի դպրոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Լալեհ Մեհրանը Դենվերի համալսարանում

Կատեգորիա:Ամերիկացի ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իրանցի կին արվեստագետներ
Էլմար Գասիմով

**Էլմար Գասիմով**(, ), Ադրբեջանցի ձյուդոիստ, Էլմար Գասիմովը Եվրոպայի առաջնության արծաթե և բրոնզե մեդալակիր է։ 2009 թվականին Երևանում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության ոսկե մեդալակիր է։ 2012 թվականին նա ներկայացրել է Ադրբեջանը ամառային XXX Օլիմպիական խաղերում և զբաղեցրել 7-րդ տեղը։ 2016 թվականին նա ներկայացրել է XXXI ամառային օլիմպիական խաղերին և նվաճել արծաթե մեդալ։

## Կենսագրություն
Էլմար Գասիմովը ծնվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 2-ին Ադրբեջանի Խիրդալան քաղաքում։ Էլմար Գասիմովը ավարտել է Ադրբեջանի պետական ​​տնտեսագիտական ​​համալսարանը։ Էլմար Գասիմովը սպորտով է զբաղվում 2000 թվականից։

Էլմար Գասիմովն իր առաջին հաջողությունը գրանցել է 2007 թվականին։ Նա արծաթե մեդալ է նվաճել մինչև 20 տարեկանների Ադրբեջանի առաջնությունում և բրոնզե մեդալ՝ մինչև 23 տարեկանների Ադրբեջանի առաջնությունում։ 2008 թվականին նա արդեն մասնակցել է միջազգային մրցույթների։ Մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում Էլմար Գասիմովը զբաղեցրել է 7-րդ տեղը։ 2009 թվականին Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում ոսկե մեդալ է նվաճել։

2015 թվականին Էլմար Գասիմովը ոսկե մեդալներ է նվաճել Թբիլիսիում և Սամսունի Գրան Պրիում, իսկ բրոնզե մեդալ՝ Տոկիոյի Գրան պրիում։

2016 թվականին Էլմար Գասիմովը Ռուսաստանի Կազան քաղաքում ավարտված Եվրոպայի առաջնությունում զբաղեցրել է 5-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ձյուդոիստներ
Օրեստես Ռոդրիգես Վարգաս

**Օրեստես Ռոդրիգես Վարգաս** (, )իսպանացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1978), Պերուի շախմատի առաջնության հնգակի հաղթող, 1978  թվականի շախմատ Օլիմպիադայի անհատական ​​արծաթե մեդալակիր (1978), շախմատի համաամերիկյան առաջնության մեդալակիր (1970)։

Ապրել է Իսպանիայում։ Պերուի հավաքականի կազմում մասնակցել է վեց օլիմպիադայի, իսկ մեկ օլիմպիադա՝ Իսպանիայի հավաքականի կազմում։ 1960-ականների կեսերից մինչև 1980-ականների առաջին կեսը եղել է Պերուի առաջատար շախմատիստներից մեկը։ 1972 թվականին Օրեստես Ռոդրիգես Վարգասը արժանացել է ՖԻԴԵ-ի միջազգային վարպետի կոչման, իսկ 1978 թվականին՝ գրոսմայստերի կոչման։

Օրեստես Ռոդրիգես Վարգասը մահացել է 2024 թվականի նոյեմբերի 17֊ին։

## Լավագույն արդյունքներ միջազգային մրցաշարերում
* Սան Պաուլո (1972)-4-6-րդ տեղ
* Ալիկանտե (1974)-1-ին տեղ, 1975- 2-4-րդ տեղ, 1977 և 1981-2-4-րդ տեղեր
* Ռեջո նել Էմիլիա (1974/1975) - 1-2-րդ տեղ
* Ourense, Առեսիֆե (Կանարյան կղզիներ) և Լանսարոտե (1977)-1-ին տեղ
* Լաս Պալմաս դե Գրան Կանարիա (1978)-1-2-րդ տեղ
* Բարսելոնա (1977 և 1979)- 1-ին տեղ, 1978-1-3-րդ տեղ, 1980-4-5-րդ տեղ, 1985-2-3-րդ տեղ
* Տորեմոլինոս (1980 և 1984)-2-րդ և 4-րդ տեղեր
* Հռոմ (1980)- 4-5-րդ տեղ
* Մադրիդ (1981)-1-ին տեղ
* Մեդինա դել Կամպո (1981 և 1983)-3-րդ և 1-2-րդ տեղեր
* Սալամանկա (1987)-2-3-րդ տեղեր

## Գրականություն
*Шахматы: энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 337. — 621 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական քարտը ՖԻԴԵ֊ի կայքում
* 
* Личная карточка Ореста Родригеса на сайте 365chess.com
* Личная карточка Ореста Родригеса  на сайте OlimpBase.org

 
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Իսպանացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Պերուացի շախմատիստներ
Մարիամ Հեթումյան

**Մարիամ,** (*անհայտ*— ~1310) Կիլիկիայի հայոց թագավորության արքայադոստր, Հեթում Ա-ի և Զաբելի դուստրը։

## Կենսագրություն
Մարիամը սերում է հայ Հեթումյան տոհմից։ Ծնվել է Կիլիկիայի Հայոց թագավորության Հեթում Ա թագավորի և Զաբել թագուհու ընտանիքում։ 1266 թվականի մարտի 17-ին նա ամուսնացավ  Կիպրոսի թագավորության սենեշալի Բալդուին Իբելինցու որդու ՝  Իբելինցի Գայի հետ։ 1308 թվականին, ինչպես և իր քույր Ֆիմին, նա դարձավ Սբ . Տիրամայր Կիպրոսի վանական։ Մահացել է իր գլխավորած վանքում 1310 թվականին։

## Ընտանիք
Ամուսին՝ Գայ Իբելին

Երեխաները`

* Թորոս Իբելին 
* Կինը` Զաբել
* Իզաբելլա Իբելին

: Ամուսին – Հեթում Պատմիչ

## Աղբյուրներ


Կատեգորիա:Կիլիկիայի արքայադուստրեր
Կատեգորիա:Կիլիկիայի հայկական թագավորություն
Կատեգորիա:Հեթումյաններ
Ֆիրդուսիի ինստիտուտ

**Ֆիրդուսիի ինստիտուտը** իրանական և պարսկական հետազոտությունների ալբանական շահույթ չհետապնդող հասարակական կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է Մարին Բարլետիի համալսարանի և Սաադի Շիրազիի մշակութային հիմնադրամի կողմից 2010 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2010 թվականի հոկտեմբերի 29-ին: Այն Ալբանիայում պարսկագիտության առաջին գիտահետազոտական ​​ինստիտուտն է համալսարանական մակարդակով: 

Ինստիտուտը կրում է հայտնի պարսիկ գրող Աբուլ-Քասիմ Հասան Պուր-Ալի Թուսի Ֆերդուսիի (կամ Ֆիրդուսիի) անունը։ Ընտրությունը նաև հարգանքի տուրք էր 2010 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հռչակված «Ֆերդուսի Շահնամե հազարամյակին»: Ինստիտուտի տարբերանշանը, որը ներկայացրել է բաց գիրք, ոգեշնչել է բանաստեղծի անունից և միահյուսված է պարսկերենի գեղագրության տարրերով։

## Պարսկագիտությունը Ալբանիայում
Պարսկական գրականության և մշակույթի տարածումը Ալբանիայում սերտորեն կապված է եղել Օսմանյան կայսրության առկայության հետ, քանի որ պարսկական մշակույթը ազդել է օսմանյան վարչակազմի և այդ դարաշրջանի թուրքական մշակույթի վրա։ Ալբանացիների շրջանում պարսկական մշակույթի հանրահռչակման մեկ այլ կարևոր գործոն է իսլամի տարածումն այն տարածքներում, որտեղ ալբանացիներն ապրել են 16-րդ և 17-րդ դարերում: 19-րդ դարում պարսկերենը լայնորեն կիրառվում էր ալբանացի մտավորականների շրջանում։

Նաիմ և Սամի Ֆրաշերին Ալբանիայում արևելագիտության և իրանագիտության ամենահայտնի գիտնականներից էին։ Նաիմ Ֆրաշերին երկու գիրք է հրատարակել պարսկերենով. առաջինը ` «Պարսկական լեզվի քերականությունը» հրատարակվել է 1871 թվականին, մինչդեռ «Թեհաջուլաթը» ` պարսկերեն բանաստեղծությունների ժողովածուն, հրատարակվել է 1885 թվականին։ Դրանք Ալբանիայում պարսկական գրականության և մշակույթի հիմնաքարն են կազմել։

Այլ իրանագետներ Ալբանիայում ներառել են. Վեյի Բուհարայան, ով թարգմանել է պարսկերեն շատ գրքեր, ինչպիսիք են ` Գյուլիստանի և Բոստանի, Շահնամեի 3500 հատված և այլն, Թահիր Դիզդարի, պարսկերեն բառերի ալբաներենով գրքի հեղինակը, Հաֆիզ Ալի Քորջա, Թեոֆան Նոլին Օմար Խայամի հետ հայտնի քառատողերի թարգմանությամբ, Դալան Շապլլոն, ով գիտնական, գրող և Հաֆեզի միստիկ բանաստեղծությունների թարգմանիչն է եղել, և շատ այլ ժամանակակից ալբանացի լեզվաբաններ, գիտնականներ և գրողներ:

## Տես նաև
*Իրան
*Իրանագիտություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Official web-site of Firdeusi Institute for Persian Studies
*Official web-site of Marin Barleti University
*Official web-site of Saadi Shirazi Cultural Foundation 

Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Կատեգորիա:Պարսկական մշակույթ
Ահմադ Ռեզա Փահլավի

**Ահմադ Ռեզա Փահլավի** (, ), Իրանի Փահլավի դինաստիայի անդամ։ Ռեզա շահի որդին և Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի խորթ եղբայրը։

## Կենսագրություն
Ահմադ Ռեզա Փահլավին ծնվել է 1925 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։ Նախնական կրթությունը ստացել է Պարսկաստանում (Իրան), ապա միջնակարգ կրթության համար մեկնել է Շվեյցարիա։ Ընդունվել է Թեհրանի ռազմական դպրոցը, սակայն 1941 թվականին հոր գահից հրաժարվելուց հետո նրա հետ տեղափոխվել է Հարավային Աֆրիկա: Երեք տարի անց մեկնել է Բեյրութ ուսումը շարունակելու և հոր մահից հետո վերադարձել Իրան։

1946 թվականին Իրան վերադառնալուց հետո ամուսնացել է Սիմինթաջ Բահրամիի հետ՝ բժիշկ և քաղաքական գործիչ Հոսեյն-Խան Բահրամիի դստեր հետ, որը հայտնի էր Հասան Մոդարեսի հետ ունեցած թշնամանքով։ Զույգն ունեցել է երկու երեխա՝ Շահրոխը (ծնվել է 1947 թվականին) և Շահլան (ծնվել է 1948 թվականին), ամուսնալուծվել են 1954 թվականին։ 1958 թվականին ամուսնացել է գրող, բանաստեղծ և քաղաքական գործիչ Մոհամմադ Բոզորգնիայի (հայտնի է «Դանեշ» գրչանունով) դստեր՝ Ռոզա Բոզորգնիայի հետ։ Զույգը ունեցել է երեք երեխա՝ Շահին, Շահրնազ և Փարինազ։

Փահլավին ակտիվ չի եղել տնտեսական, քաղաքական կամ սոցիալական ասպարեզներում: Նրա նստավայրը եղել է Սաադաբադի համալիրի հյուսիսային կողմում։ Ի տարբերություն Սաադաբադ համալիրի մյուս կառույցների, որոնք ունեն ավելի ակնառու ճարտարապետություն ինչպես ճակատային, այնպես էլ ինտերիերում, այն հասարակ շինություն է՝ երկու հարկով և մասնավոր ավտոտնակով և զուրկ է հատուկ ճարտարապետական դեկորացիաներից: Հիմնվելով Սաադաբադի փաստաթղթային կենտրոնի պատմական փաստաթղթերի վրա՝ թվում է, որ Ահմադ Ռեզա Փահլավին այս շենքում ապրել է հեռավոր և որոշակիորեն մեկուսացված կյանքով՝ համեմատած Փահլավիների ընտանիքի մյուս անդամների հետ։ Իրանական հեղափոխությունից հետո առաջին տարիներին նստավայրը հանձնվել է պետական և նախագահական հաստատություններին, իսկ վերանորոգումից հետո դրա մի մասը վերածվել է գրադարանի և թանգարանների գլխավոր վարչության։ Այնտեղ են տեղափոխվել Մշակութային ժառանգության կազմակերպության գրասենյակները։ Արևելյան կողմում գտնվող շենքի մեկ այլ հատված որոշ ժամանակով տրվել է Մշակութային ժառանգության լրատվական գործակալությանը, սակայն այս լրատվական գործակալության «Նիավարան» պալատ տեղափոխելուց անմիջապես հետո շենքը կրկին փոխել է գործածությունը։ Այս շենքում է գտնվում Մշակութային ժառանգության պահակախումբը։

Գաղտնազերծված պետական փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ հոգեթերապիա է անցել Անգլիայում 1963 թվականի հունիսից հուլիս ընկած ժամանակահատվածում անհանգստության պատճառով։ Իրանական հեղափոխությունից հետո իր ընտանիքի հետ լքել է Իրանը։ Մահացել է 1981 թվականին՝ լեյկոզոից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Նատաշա Լյու Բորդիզո

**Նատաշա Լիու Բորդիզոն** (, ), ավստրալացի դերասանուհի է։ Նա իր դեբյուտը կատարել է՝ մարմնավորելով Սնոու Վեյսի կերպարը Նեթֆլիքսի «Դարանակալած Վագր, Թաքնված վիշապ: Ճակատագրի սուրը» ֆիլմում։ 2019 թվականին նա մարմնավորել է Հելենայի դերը Նեթֆլիքսի «Հասարակությունը» սերիալում։  2023 թվականին նա հանդես է եկել որպես մանդալորացի մարտիկ Սաբին Վրենը Disney+-ի «Աշոկա» սերիալում։

## Վաղ կյանք
Նատաշա Լիու Բորդիզոն ծնվել է Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Սիդնեյ քաղաքում։ Նրա մայրը չինացի է, իսկ հայրը ունի իտալական ծագում։ Նա սովորել է Սիդնեյի աղջիկների ավագ դպրոցում։ Բորդիզոն պատրաստվում էր սովորել Սիդնեյի տեխնոլոգիական համալսարանում՝ իրավագիտության և հաղորդակցության երկակի բակալավրի աստիճան ստանալու համար, երբ ընտրվեց «Դարանակալած Վագր, Թաքնված վիշապ: Ճակատագրի սուրը»  ֆիլմի գլխավոր դերից մեկի համար։

Բորդիզոն ենթադրում է, որ իրեն ընտրել են իր տարիքի, արտաքինի, անգլերենի վարժ տիրապետման և մարտարվեստի հմտությունների շնորհիվ. նա ունի Թեկվոնդոյի սև գոտի և զբաղվել է Կենպո կարատեով։

## Կարիերա
«Դարանակալած Վագր, Թաքնված վիշապ: Ճակատագրի սուրը» ֆիլմին պատրաստվելու նպատակով Նատաշա Լիու Բորդիզոն անցել է ինտենսիվ մարզումներ Վուդանգ ոճի սրամարտի մեջ՝ Յուեն Վու-Պինգի ղեկավարությամբ։

2016 թվականին նա տեղափոխվեց Լոս Անջելես՝ միջազգային դերասանական կարիերան շարունակելու համար։

2017 թվականին Բորդիզոն նկարահանվեց «Մեծագույն շոումենը» ամերիկյան մյուզիքլ ֆիլմում՝ կատարելով Դենգ Յանի դերը: Ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2017 թ. դեկտեմբերի 8-ին։ Այն դարձավ ամենաշատ եկամուտ բերած մյուզիքլ ֆիլմերից մեկը։

Բորդիզոն մասնակցել է նաև «Հյուրանոց Մումբայ»  ֆիլմին՝ ամերիկա-ավստրալական թրիլերին, որը նկարահանվել է Էնթոնի Մարասի կողմից։ Ֆիլմի սյուժեն հիմնված է 2008 թվականի Մումբայի հարձակումների դեպքերի վրա։ Բորդիզոն խաղացել է ավստրալացի ճանապարհորդ Բրիի դերը՝ Դև Պատելի, Արմի Համերի, Նազանին Բոնիադի և Անուպամ Կհերի հետ միասին։

2021 թվականին նա հանդես եկավ որպես Ջուլիա Amazon Prime Video-ի «Վոյերիստները» ֆիլմում։ Ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել Մոնրեալում, Կանադա, 2019 թվականին։ Սյուժեն պատմում է մի զույգի մասին, որոնք ականատես են լինում իրենց հարևանների սեռական կյանքին։ Բորդիզոն սկզբում փորձել է դերը՝ օգտագործելով ամերիկյան արտասանություն, սակայն ռեժիսորն առաջարկել է պահպանել իր բնիկ ավստրալական առոգանությունը։

Նույն թվականին նա իր ձայնը տրամադրեց անիմացիոն կատակերգական ֆիլմին՝ «Ցանկություններ իրականացնող վիշապը», որտեղ խաղում էր Լի Նա Վանգի դերը։ Նրա կերպարը հայտնի անձնավորություն է, որը ոգեշնչում է մի տղայի՝ անցնելու արկածներով լի ուղի՝ մանկության ընկերուհուն վերամիավորվելու համար։

2021-ի նոյեմբերին հայտարարվեց, որ Բորդիզոն խաղալու է Սաբին Վրենի դերը «Աշոկա» սերիալում՝ Աստղային պատերազմներ տիեզերքից։ Սերիալի պրեմիերան կայացավ 2023 թ. օգոստոսին։

Բորդիզոն Շանել-ի դեսպանն է և նկարահանվել է ավստրալական Bonds բրենդի համար։

## Ֆիմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ
Ղարաչաղայ Խան

**Ղարաչաղայ Խան** (, ), հայկական ծագումով զորահրամանատար Սեֆյան Պարսկաստանում։ Նա հայտնի էր ճենապակե իրերի իր մեծ հավաքածուով և շահ Աբբաս I-ին հավատարիմ ծառայությամբ: Ղարաչաղայ խանը սպանվել է վրացի ապստամբների դեմ արշավը ղեկավարելու ժամանակ։

## Կարիերա
Երևանում որպես քրիստոնյա հայ ծնված Ղարաչաղայը մանկության տարիներին ստրկության է ենթարկվել և տարվել Սեֆյանների արքունիքում՝ որպես *[[Սեֆյան Պարսկաստանի բանակ|ղոլամ]]* դաստիարակվելու: Նա իր կարիերան սկսել է թագավորական դերձակագործական արհեստանոցում և շուտով աչքի է ընկել Սեֆյանների բանակում՝ որպես հրետանու սպա։ 1605 թվականին Ղարաչաղայ Բեգը, լինելով հրացանակիրների գնդի ղեկավար, Ալլահվերդի Խանի հրամանատարությամբ, որը նույնպես ի սկզբանե ղոլամ էր վրացական ծագումով, նպաստեց Աբբաս I-ի հաղթանակին օսմանյան ուժերի նկատմամբ Թավրիզի մոտ գտնվող Սուֆիյանում: 

Սեֆյանների բանակում և վարչակազմում իր կարիերայի ընթացքում Ղարաչաղայը հավաքեց չինական ճենապակու արժեքավոր հավաքածու, որը նա նվիրեց Շահ Աբբասին մոտ 1610 թվականին։ Կարճ ժամանակ անց Ղարաչաղային շնորհվեց *Մուկարաբ ալ-Հազրաթ* («փառավորների մտերմիկ») տիտղոսը, որը վերապահված էր շահի մերձավոր ընկերներին։ 1616 թվականին ստացել է խանի տիտղոս և նշանակվել Սեֆյանների բանակի գլխավոր հրամանատար (*[[Սեֆյանների գլխավոր հրամանատարների ցանկ|սեփահսալար-է Իրան]]*)։ Խալիլ փաշայի գլխավորած օսմանյան զորքերի ջախջախումից մեկ տարի անց նա դարձավ Թավրիզի և ամբողջ Ադրբեջանի կառավարիչ, բայց շուտով՝ 1618 թվականին շահի կողմից հետ կանչվեց՝ շարունակելու իր ծառայությունը որպես հյուսիս-արևելյան Խորասանի Մաշհադի կառավարիչ։ Երբ 1624 թվականին Աբբաս I-ը որոշեց ամուսնացնել իր թոռնուհուն Քարթլիի Սեմայուն խանի (Սիմոն II) հետ, Ղարաչաղայ խանը հրամայեց Յուսուֆ խանին, որը նույնպես հայկական ծագումով քրիստոնյա էր և մանկության ընկերը, կազմակերպել հանդիսավոր ճաշկերույթը հարսանեկան խնջույքի առաջին շրջանում: Նույն թվականին Ղարաչաղայ խանը սեֆյան վրացի սպա Մուրավ-բեգի (Գիորգի Սաակաձե) ուղեկցությամբ Վրաստանում ապստամբների դեմ պատժիչ արշավախումբ է ղեկավարում։ Մուրավ-բեգը դավադրություն կազմակերպեց ապստամբների հետ, որոնք անսպասելիորեն հարձակվեցին և ավերեցին Մարտկղոփիի պարսկական ճամբարը՝ սպանելով Ղարաչաղայ Խանին և նրա որդիներից մեկին՝ Իմամ Վերդի խանին։ Երկուսն էլ թաղվել են Մաշհադում գտնվող ընտանեկան սրբավայրերից մեկում։

Ղարաչաղայ խանի մյուս որդիներից Աբու ալ-Ֆաթհ Մանուչիհր խանը (մահացել է 1636 թվականին) դարձել է Մաշհադի կառավարիչ, իսկ Ալի Ղուլի խանը դարձել է Ղոմի պրեֆեկտ և շահի գրադարանի ղեկավար: Մանուչիհր խանի որդին՝ Ղարաչաղայ խանը (մահացել է մոտ 1668 թվականին), նույնպես Մաշհադի կառավարիչն էր։ Նրանք բոլորը հայտնի էին որպես ուսման և մշակույթի հովանավորներ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
*  
* 
* 
* 

Կատեգորիա:17-րդ դարի մարդիկ Սեֆյան Պարսկաստանից
Կատեգորիա:Ադրբեջանի սեֆյան կուսակալներ
Կատեգորիա:Արվեստի հովանավորներ
Կատեգորիա:Զինվորական անձնակազմ Երևանից
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցուց ընդունել է շիա իսլամ
Կատեգորիա:Մաշհադի սեֆյան կառավարիչներ
Կատեգորիա:Մարտական գործողության ժամանակ սպանված իրանցի զինվորականներ
Կատեգորիա:Շիա մուսուլման հայեր
Կատեգորիա:Պարսկահայեր
Կատեգորիա:Սեֆյան Պարսկաստանի գլխավոր հրամանատարներ
Կատեգորիա:Սեֆյան ղիլման
Կատեգորիա:Քոլլար-աղասի
Նաջաֆի մարզ

**Նաջաֆի մարզ** () մարզ է կենտրոնական և հարավային Իրաքում։ Մայրաքաղաքը Նաջաֆ քաղաքն է, մյուս խոշոր քաղաքը Ալ Քուֆահն է : Երկու քաղաքներն էլ սուրբ են շիա մուսուլմանների համար, որոնք կազմում են բնակչության մեծամասնությունը:

## Մարզի ղեկավարություն
*Մարզպետ՝ Յուսուֆ Կինավի 
*Փոխմարզգապետ՝ Ամմար ալ-Ջազաիրի
*Մարզային խորհրդի նախագահ՝ Հուսեյն ալ-Իսավի
*Մարզային խորհրդի նախագահի տեղակալ՝ Ղայթ Շեբա

## Շրջաններ
*Նաջաֆի շրջան
*Ալ Մեշխաբի շրջան
*Քուֆայի շրջան 
*Ալ Մանաթերայի շրջան

## Ծանոթագրություններ
Ալիռզա Դաբիր

**Ալիռզա Դաբիր** (, ), իրանցի նախկին մարզիկ, ազատ ոճային ըմբիշ: 2019 թվականի հուլիս ամսից Իրանի ըմբշամարտի ֆեդերացիայի նախագահն է: Բազմիցս հռչակվել է Իրանի չեմպիոն: Ոսկե մեդալ է նվաճել նաև Սիդնեյում 2000 թվականին անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերում: Աշխարհի 1998 թվականի առաջնությունում գրավել է առաջին, 1999, 2001 և 2002 թվականների առաջնություններում՝ երկրորդ տեղը: 2013 թվականից Իրանի մայրաքաղաքի՝ Թեհրանի քաղաքային խորհրդի անդամ է:

## Կենսագրություն
Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1988 թվականից: 1994 և 1997 թվականներին դարձել է աշխարհի պատանեկան, 1998 և 2002 թվականներին՝ ուսանողական առաջնությունների չեմպիոն: 1998-2001 թվականներին չորս անգամ նվաճել է աշխարհի գավաթը՝ առաջին երեք տարիներին հանդես գալով 58 կգ, 2001 թվականին՝ 63 կգ քաշային կարգում: Մեկական անգամ հռչակվել է աշխարհի ուսանողական առաջնության և ասիական խաղերի փոխչեմպիոն (համապատասխանաբար՝ 1996 և 2002 թ.):  
## Մարզական արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պրոֆիլը ''wrestling.ncp.ru'' կայքում,
* http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/da/ali-reza-dabir-1.html 

Կատեգորիա:Իրանցի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Կոկի Ռոբերտս

**Կոկի Ռոբերտս** ()՝ ամերիկացի լրագրող և բեսթսելլերների հեղինակ, Էմմի մրցանակի դափնեկիր։ Աշխատել է որպես «Ազգային հանրային ռադիո» լրատվական ծառայության ավագ վերլուծաբան, ինչպես նաև ABC News-ի քաղաքական մեկնաբան:

Վարել է «Այս շաբաթը Ջորջ Ստեֆանոպոուլոսի հետ» կլոր սեղանը։

Կոկի Ռոբերթսը ստացել է «Կոկի» մականունը իր եղբայր Թոմիից, ով չէր կարողանում արտասանել Կորին անունը։

1964 թվականին ավարտել է Ուելսլիի քոլեջը, որտեղ ստացել է քաղաքական գիտությունների բակալավրի աստիճան։ 1966 թվականից ամուսնացել է պրոֆեսոր և լրագրող Վ. Սթիվեն Ռոբերթսի հետ: Վերջերս նրանք բնակվում էին Մերիլենդ նահանգի Բեթեսդա քաղաքում և ունեն երկու երեխա և վեց թոռ:

## Մատենագրություն
* We are Our Mothers' Daughters (1998) ISBN 0-688-15198-1
* From This Day Forward (2000, в соавторстве со Стивом Робертсом) ISBN 0-688-16891-4
* Founding Mothers: The Women Who Raised Our Nation (2004) ISBN 0-06-009025-1
* Ladies of Liberty: The Women Who Shaped Our Nation (2008) ISBN 978-0-06-078234-4

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքական մեկնաբաններ
Շահրապղական

**Շահրապղական** (, հունական աղբյուրներում թարգմանված` **Սարաբլանգաս** , ), պարսիկ զորավար (*[[սպահբեդ]]*) Սասանյան Պարսկաստանում, մասնակցել է 602-628 թվականների բյուզանդա-պարսկական պատերազմին և 627-629 թվականների պարսկա-թյուրքական պատերազմին։

## Կենսագրություն
Շահրապղականն առաջին անգամ հայտնվում է 624 թվականին, երբ պարսից շահ Խոսրով Բ Փարվեզը (590-628) նրան վստահում է այսպես կոչված «Նոր բանակի» հրամանատարությունը, որը ըստ Թեոփանես Խոստովանողի, կազմված էր *Խոսրոգետայի* և *Պերոզիտայի* գնդերից։ Այս բանակով Շահրապղականը պետք է հակադրվեր Բյուզանդիայի կայսր Հերակլիոս Ա-ին (610-641), որը ներխուժել էր Պարսկահայաստան և ձմեռում էր Աղվանքում։ Շահրապղականի բանակը հաջողությամբ ետ վերցրեց բազմաթիվ քաղաքներ և հետ մղեց բյուզանդացիներին դեպի Սյունիքի տարածք, ինչպես նաև ձգտեց գրավել առանցքային անցումները, որպեսզի Հերակլիոսին թույլ չտա հարավ իջնել դեպի հյուսիս-արևմտյան Պարսկաստան (Ադուրբադագան): Հերակլիոսը, սակայն, մի շարք զորաշարժերի միջոցով կարողացավ խուսափել շրջապատումից։ Շահրապղականը հետևեց նրան, բայց չներքաշեց նրան ճակատամարտի մեջ՝ հույս ունենալով նախ միանալ պարսից մեկ այլ զորավարի՝ Շահրվարազի գլխավորած բանակին: Թեև Հերակլիոսը դա կանխելու համար մի քանի արտագրոհ է իրականացրել Շահրապղականի դեմ, պարսկական երկու բանակները ի վերջո միացան։ Ոգևորված բյուզանդացի դասալիքների հաղորդումներից՝ երկու պարսիկ զորավարները որոշեցին չսպասել երրորդ բանակի ժամանումին իրենց հակառակորդ Շահինի գլխավորությամբ, այլ հարձակվել Հերակլիոսի վրա։ Հետագա ճակատամարտում Սասանյան պարսիկները պարտություն կրեցին։

Աղբյուրներից մեկն արձանագրում է, որ Շահրապղականը զոհվել է այդ ճակատամարտում («մեջքին սրով հարվածված»), սակայն նա նորից հայտնվում է ավելի ուշ։ 627 թվականին նա մոտ 1000 ընտիր ռազմիկներից բաղկացած հեծյալներով ուղարկվեց Թիֆլիս, որն այդ ժամանակ պաշարված էր բյուզանդացիների և նրանց դաշնակից «խազարների» (իրականում, հավանաբար, Գյոքթյուրքերի) կողմից։ Նրանց ժամանումը ուժեղացրեց կայազորը և սիրտ տվեց պաշտպաններին, բայց քաղաքը ի վերջո ընկավ (հավանաբար 628-ի վերջին): Այնուամենայնիվ, քանի որ պաշարումը ձգձգվում էր, 627 թվականի սեպտեմբերի կեսերին Հերակլիոսը թողեց թյուրքերին՝ շարունակելու պաշարումը, մինչդեռ նա իր բանակով և թյուրքական մեծ զորախմբի հետ թեքվեց դեպի հարավ՝ դեպի Պարսկաստան։ Շահրապղականն իր շատ ավելի փոքր ուժով ոչինչ չէր կարող անել Բյուզանդիայի կայսրի առաջխաղացումը կանխելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*

Կատեգորիա:7-րդ դարի պարսիկներ
Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Ներգալի պատկերատախտակ

**Ներգալի պատկերատախտակ** (հայտնի է նաև **[[Կերբերոս]]ի հարթաքանդակ** կամ **[[Հադես]]ի հարթաքանդակային պատկեր** անվանումներով), Ներգալ աստծու արաբական (ըստ այլ վարկածի՝ պարթևական) հարթաքանդակ, որը գտնվել է Իրաքի Հաթրա քաղաքում և թվագրվում է մեր թվականության առաջին կամ երկրորդ դարով:

Միջագետքի Ներգալ աստվածը հելլենիստական ազդեցությամբ զուգակցվել է իր հունական համարժեքին՝ Հադեսին, այդ իսկ պատճառով նա կապված է Կերբերոսի՝ եռագլուխ պահակ շան հետ, որը պահպանում է մահացածների աշխարհի մուտքը:

Պատկերատախտակը հայտնաբերվել է առաջին տաճարի հենց այն սենյակում, որի պատերից մեկի մեջ է տեղադրված եղել ժամանակին:
Ներգալի կերպարի կողքին պատկերված է մի նստած կնոջ ֆիգուր. ենթադրվում է, որ դա Ալ-Լաթ աստվածուհու պատկերն է:

2015 թվականի մայիսին Մոսուլի արտեֆակտների թանգարանը թալանելիս Իսլամական Պետության զինյալները զգալի չափով վնասել են պատկերատախտակը, որի տեսքը հետագայում վերականգնվել է թվայնացված կերպով, Project Mosul նախագծի շրջանակում կիրառելով լուսագրաչափություն և տարբեր լուսանկարներ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The digital reconstruction of the tablet on the REKREI website 

Կատեգորիա:Պարթևստան
Կատեգորիա:Պարսկական մշակույթ
Ջո Չավկի

**Ջոզեֆ Չավկի** (ծնվել է 1982 թվականի օգոստոսի 25-ին) ամերիկական երաժիշտ և երգ գրող։

## Կարիերա
### Հոկտեմբերյան փշեր
Առաջին անգամ Չավկին հայտնի դարձավ որպես առաջատար կիթառահար և երգերի հեղինակ Նյու Յորքի «October Thorns» պրոգրեսիվ մետալ խմբում 90-ականների վերջին։

### Մենակատարում
«October Thorns»֊ի լուծարումից հետո, Չավկին սկսեց ստեղծել և ձայնագրել մենակատար նյութեր, ծրագրավորված հարվածային գործիքների և սինթեզատորների միջոցով ուսումնասիրելով էլեկտրոնիկայից ներշնչված հնչյունները։ Օրինակ «Can You Hear Us» երգը 2005 թվականի, և «Empathy»֊ը, պատկանում են այդ նույն ուղղության։ 2006 թվականին նրան դիմեց ավստրալացի կիթառահար Քրիս Բրուքսը, ով փնտրում էր մեկ այլ կիթառահար՝ իր գրած նոր երգի մեջ մենակատարներ փոխանակելու համար։ 2007 թվականի հունվարի 29-ին «Unruly Elements»-ը թողարկվել է որպես «The Alchemists II» ժողովածուի առաջին երգը։

2015 թվականի մարտի 31-ին Չավկին թողարկեց «Nazar»- ը՝ իր առաջին մենակատար  ալբոմը, որը ձայնագրվել է Չավկիի և Հոջ Գյոնբալայի հետ համատեղ:

## Նվագելու ոճ
Ձախլիկ կիթառահար Չավկին նվագում է ձախ ձեռքի շրջված կիթառներ, ինչպես Ալբերտ Քինգը և Դիկ Դեյլը։ Իր նվագումների մեջ ակնհայտորեն զգացվում է Շոն Լեյնի, ինչպես նաև Ջոն Մաքլաֆլինի, Ալան Հոլդսվորթի և պրոգրեսիվ մետալ կիթառահարների ազդեցությունը, օրինակ նաև Ջոն Պետրուչին֊ին «Dream Theatre»-ից։

## Սկավառակագրություն
### Մենակատարում
* Nazar (2015)

### Հյուրերի ելույթներ
* «The Alchemists II» (2007) - Չավկին կատարում է *«Chris Brooks»֊ի «Unruly Elements» երգը։*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օգոստոսի 25 ծնունդներ
Կթի ապարատ

**Կթի ապարատ**, կովերի մեքենայացված կթի սարք, որի՝ պտուկների շուրջ արհեստականորեն ստեղծած վակուումի ազդեցությամբ կաթը կրծից արտածծվում է կթի 4 բաժակների մեջ, որտեղից ռետինե ճկափողերով այն կոլեկտորով լցվում է կթի դույլի կամ խողովակաշարի մեջ։ Կթի ապարատի համալիրները (հիմնականում՝ անշարժ), որոնք ունեն նաև կաթի առաջնային մշակման հնարավորություն, կոչվում են կթի տեղակայանք։ 

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կաթ
Կերերի էներգաարժեքայնություն

**Կերերի էներգաարժեքայնություն**, էներգիայի նկատմամբ կենդանու պահանջմունքները բավարարելու կերի հատկությունը, կերի սննդարարության էներգիաի գնահատականը, կենդանու պահանջմունքներին կերի օգտագործվող էներգիայի քանակության համապատասխանության աստիճանը։  

Կերերի էներգաարժեքայնությունը գնահատում են տարբեր մեթոդներով, որոնցից առավել տարածված են. ըստ փոխանակման էներգիայի և մարսելի սննդանյութերի գումարի։ Տարբեր տեսակների, ցեղերի, մթերատվության ուղղության, ֆիզիոլոգիական վիճակի, տարիքի կենդանիները ոչ միատեսակ են յուրացնում միևնույն կերի սննդանյութերը, ուստի նրանց համար կերային էներգաարժեքայնությունությունը չի կարող միատեսակ լինել։ 

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կեր
Կատեգորիա:Կենդանիներ
Գյուղատնտեսական կենդանիների կենդանի զանգված

**Գյուղատնտեսական կենդանիների կենդանի զանգված**, գյուղատնտեսական կենդանիների մարմնի զանգվածը կենդանի վիճակում։ Կարևոր տնտեսակենսաբանական ցուցանիշ է, բնորոշում է կենդանիների աճն ու զարգացումը։ Հավասար պայմաններում վաղահաս կենդանիները 1 կգ քաշ աճին ծախսում են ավելի քիչ սննդանյութեր, քան դանդաղաճները և արագ են հասնում տնտեսական հասունության։ Կենդանի զանգվածը հաշվի են առնում կենդանիների բոնիտման ժամանակ և կախված նրանց զանգվածից՝ կազմում են կերակրման չափաբաժիններն ու օրակերերը։ Տարբերում են նաև սպանդային զանգված։ Մարմնի կենդանի զանգվածը որոշում են կշռումով կամ չափումով։ Խեկներին և ձիերին կշռում են ծնվելուց անմիջապես հետո և ամեն ամիս՝ մինչև կես տարեկան դառնալը, այնուհետև՝ 9, 12, 18, 24 ամիսներին, խոզերին՝ ծնվելուց հետո և 1, 2, 4, 6, 9, 18, 24, ոչխարներին՝ ծնվելուց հետո և 1, 4, 12, 18, 24 ամիսներին և այլն։ 2 տարեկանից բարձր կենդանիներին կշռում են տարեկան 2 անգամ՝ գարնանը և աշնանը, բտվողներին՝ ամեն ամիս կամ բտումն սկսելիս և ավարտելիս։ 

### Սպանդային զանգված
Սպանդային զանգվածը մսեղիքի զանգվածն է ներքին և ենթամաշկային ճարպաշերտերով։ Բնութագրում է կենդանու մարմնի մասերի (սննդում օգտագործվող) և 2-րդային մթերքների (մաշկ, ներքին օրգաններ, ոսկրեր և այլն) հարաբերակցությունը։ Սպանդային ելքը հաշվում են կենդանու սպանդանոցների և նախասպանդանոցների զանգվածների հարաբերությամբ՝ %-ներով։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կենդանիներ
Վիկտոր Միլիար

**Վիկտոր Էդուար Միլիար** (, ) ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ էր, ով 1897-98 թվականներին մի քանի ամիս եղել է արդարադատության նախարար:

## Կարիերայի սկիզբ (1844-90)
Վիկտոր Էդուարդ Միլիարդը ծնվել է 1844 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Լե Անդելիում: Նրա հայրը փաստաբան էր Լե Անդելիում: Նա դարձավ իրավաբան: 1867-1868 թվականներին եղել է Փարիզի փաստաբանների համաժողովի քարտուղար: Նա Ժյուլ Ֆավրի քարտուղարն էր (1809-80): Նա առաջադրվեց Ազգային ժողովի ընտրություններում 1871 թվականի փետրվարի 8-ին ՝ որպես Էր դեպարտամենտի Հանրապետական կուսակցության թեկնածու, սակայն անհաջող։ 1877 թվականի հոկտեմբերի 14-ի ընտրություններում նույնպես ձախողվեց։ 1887 թվականի հոկտեմբերի 14-ին լրացուցիչ ընտրություններում նա ընտրվել է Ֆրանսիայի պատգամավոր, նստած էր ձախ կողմում։ Նա չկարողացավ վերընտրվել 1889 թվականին։

## Սենատոր (1890-1921)
Միլիարդն առաջադրվեց Սենատի լրացուցիչ ընտրություններում և ընտրվեց 1890 թվականի ապրիլի 13-ին։ նա ուներ չափավոր հանրապետական դիրքորոշում։ 1891 թվականին նա նշեց, որ մամուլի ազատությունը պետք է զուգորդվի զրպարտության դեմ պայքարի համար օրենքի ընդունմամբ։ Չհրաժարվելով Սենատում իր տեղից ՝ նա առաջադրվեց որպես պատգամավոր 1893 թվականին, սակայն ձախողվեց։ 1894 թվականի հունվարի 7-ին վերընտրվել Է Սենատում։ 1895 թվականի ապրիլին ընտրվել է Եվրոպական միության գլխավոր խորհրդի նախագահ։

Սենատում միլիարդը միացավ ձախ հանրապետականների խմբին և հանրապետական միությանը։ Նա արդարադատության նախարար էր Ժյուլ Մելինի գրասենյակում 1897 թվականի դեկտեմբերի 2-ից մինչև 1898 թվականի հունիսի 28-ը։ Որպես նախարար նա հիմնականում զբաղվում էր կարգ ու կանոնը պահպանելու հարցերով։ Նա կտրականապես դեմ էր Ալֆրեդ Դրեյֆուսի դատավարության վերանայմանը, բայց նաև թույլատրեց Ալժիրում հակասեմական քարոզիչ Մաքս ռեգիի կանխարգելիչ ձերբակալությունը։ 1899 թվականին նա եղել է Մելինի օգնականը ՝ որպես առաջադիմական հանրապետականների դաշինքի ղեկավար ։ Նա պահպանեց իր տեղը Սենատում 1903, 1912 և 1921 թվականների ընտրություններում։ Միլիարդը մահացել է 1921 թվականի մայիսի 9-ին Փարիզում 76 տարեկանում։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

*
*
*
*
*

Կատեգորիա:Իրավագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Իրանշենասի

***Իրանշենասի*** (, պարսկերենից թարգմանած՝ նշանակում է *իրանագիտություն*), իրանական ուսումնասիրությունների ակադեմիական ամսագիր: Հիմնադիրն ու գլխավոր խմբագիրը Ջալալ Մաթինին է: Ամսագիրը հրատարակվում է պարսկերեն (անգլերեն հատվածներով) և լուսաբանում է Իրանի պատմությունը, մշակույթն ու գրականությունը: Մերձավորարևելյան կամ իրանական ուսումնասիրությունների հետ առնչություն ունեցող գիտահետազոտական գրադարանների մեծ մասն ամբողջ աշխարհում այս ամսագրի բաժանորդ է, քանզի այն համարվում է Իրանի մշակույթի ու պարսկական գրականության վերլուծմանը, լուսաբանմանը նվիրված ամենահեղինակավոր պարբերականներից մեկը:

*«Իրանշենասի»*-ն երբեմն մի ամբողջ համար է նվիրում մեկ գիտնականի կամ արվեստագետի: Հիշարժան են հատկապես Փարվիզ Նաթել-Խանլարիին, Զաբիհոլա Սաֆային, Ֆիրդուսիին, Նիզամի Գյանջևիին, Մեհրադադ Բահարին և Ռիչարդ Ն. Ֆրային նվիրված հատուկ համարները: 

Ամսագիրը, որ լույս է ընծայվում եռամսյակը մեկ համար պարբերականությամբ, սկսել է հրատարակվել 1989 (իրանական տոմարով՝ 1368) թվականին՝ փոխարինելով այդ նույն պարբերականությամբ լույս տեսած «Իրաննամե» ամսագրին: Իրանագիտական այս ամսագիրը մինչև 2013 թվականի ամառը հրատարակվել է *Քիմ* հիմնադրամի ֆինանսական օժանդակությամբ, դրանից հետո լույս է տեսել առանց ձևի ու բովանդակության նկատելի, էական փոփոխության, բայց «Նոր շրջափուլ» բառերի հավելումով:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Կատեգորիա:Իրանագիտություն
Կատեգորիա:Պարսկերեն բառեր և արտահայտություններ
Գոլաբ Ադինե

**Գոլաբ Մոստան**, առավել հայտնի է   **Գոլաբ Ադինե** բեմական անունով (. ), իրանցի դերասանուհի: Արժանացել է մի շարք մրցանակների, այդ թվում՝ *Բյուրեղապակյա սիմուրղ*, Հաֆեզի անվան, *Իրանյան կինոփառքի* և չինական *Ոսկե աքաղաղ* մրցանակների:

## Անձնական կյանք
Գոլաբը իրանցի վիպասան Հոսեյինղոլի Մոստանի դուստրն է: Ամուսնացել է իրանցի դերասան Մեհդի Հաշեմիի հետ: Նրանց դուստրը՝ Նուրա Հաշեմին, նույնպես ընտրել է դերասանի մասնագիտությունը:

## Ֆիլմագրություն

* *Soltan-O-Shaban* (*Սուլթանն ու հովիվը*, հեռուստասերիալ, 1981-1984)
* *Դեղձանիկ * (1988)
* *Rusari Abi*' (*Կապույտ վարագույրը*, 1995)
* *Mojezeye khandeh* (1996)
* *Fasl-e panjom* (*Հինգերորդ թատերաշրջան*, 1997)
* *Banoo-ye Ordibehesht* (1998)
* *Zir-e poost-e shahr* (*Քաղաքի մաշկի տակ*, 2001)
* *Zendan-e Zanan* (*Կանանց բանտ*, 2002)
* *Mehman-e Maman* (*Մայրիկի հյուրը*, 2004)
* *Tales* (2014)

## Թատրոն
* *Զորավարի տխուր այրիները* (*بیوه های غمگین سالار جنگ*)
* *Հազկերտի մահը*, ռեժիսոր
* *Soltan mar*' (1998), ռեժիսոր
* *Shabi dar Tehran* (1999), ռեժիսոր
* *Մադամ Պիպի*' (1999), դերասանուհի
* *Dastanhaie wiani* (2000), դերասանուհի
* *Գիլգամեշ* (2002), դերասանուհի
* *Մեդեա* (2004)
* *Dar mesr barf nemibarad*
* *Shir haye KhanBaba Saltane*, դերասանուհի
* *Banooye Mahboob Man*(2022), ռեժիսոր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* Golab Adineh *Iran Teater* կայքում
* Golab Adineh *Soure Cinema* կայքում

Կատեգորիա:Իրանցի դերասաններ
Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Շահլա Ռիյահի

**Շահլա Ռիյահի** ( , ), իրանցի դերասանուհի և կինոռեժիսոր: 

Ծնվել է Թեհրանում: Դերասանի իր կարիերան սկսել է թատրոնում՝ առաջին անգամ բեմ բարձրանալով 1944 թվականին: Առաջին կինոդերը կատարել է *Ոսկե երազներ* ֆիլմում (1951 թ.): 1956 թվականին դարձել է իրանցի առաջին կին կինոռեժիսորը՝ նկարահանելով «*Մարջան*» գեղարվեստական կինոնկարը: Իր ողջ կարիերայի ընթացքում մարմնավորել է 70-ից ավելի կինոկերպարներ

Շահլա Ռիյահին մահացել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ 93 տարեկան հասակում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իրանցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Իրանցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ազիզ Ասլի

**Ազիզ Ասլիմանեշ**, առավել հայտնի է **Ազիզ Ասլի** անունով  (&lrm. ), իրանցի ֆուտբոլային դարպասապահ, մարզիչ, դերասան: Սկզբում հանդես է եկել «Դարաեյ» ֆուտբոլային ակումբում, այնուհետև տեղափոխվել է Պերսեպոլիս ՖԱ, որի կազմում խաղացել է մինչև իր մարզական կարիերայի ավարտը: Ընդգրկվել է նաև Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում, որի կազմում 1968 թվականին նվաճել է Ասիայի գավաթը:

Բացի այդ, նախքան Իրանում իսլամական հեղափոխության հաղթանակը դերակատարումներով հանդես է եկել մի շարք ֆիլմերում, որոնցից հիշարժան են հատկապես *Անապատը նվաճողները* (1971), *Քեշթիե Նոա* (1968) և *Առանց սիրո՝ երբե՛ք* (1966) գեղարվեստական կինոնկարները:

## Նվաճումներ
### Ակումբային
**Դարաեյ**-ի կազմում
* Թեհրանի ֆուտբոլի առաջնության հաղթող - 1961–1962, 1962–63 մրցաշրջաններ

**Շահին**-ի կազմում
* Թեհրանի ֆուտբոլի առաջնության հաղթող - 1965–66 մրցաշրջան

### Միջազգային
**Իրանի ազգային հավաքական**
* Ասիայի գավաթի խաղարկության հաղթող - 1968 թ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Team Melli stats
* My Memories, written by Aziz Asli Manesh
* FIFA.COM 

Կատեգորիա:Դյուսելդորֆ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Իրանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իրանցի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Արթուր Սառնաթ

**Արթուր Սառնաթ** (, ), լեհ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։

## Կենսագրություն
Եղել է Կրակովի «Վավեն» ակումբի սան։ Նա իր մեծահասակների կարիերան սկսել է նույն ակումբում, ինչպես նաև Լեհաստանի ցածր լիգաների այլ ակումբներում։ 1993 թվականից նա հանդես է եկել Կրակովի «Վիսլայում», որի կազմում անցկացրել է մոտ 200 հանդիպում Լեհաստանի առաջնությունում բոլոր լիգաներում, ինչպես նաև մասնակցել է եվրոպական գավաթի մրցաշարերին։ «Վիսլայի» կազմում նա Լեհաստանի չեմպիոն է դարձել 1999 և 2001 թվականներին, Լեհաստանի գավաթակիր՝ 2002 թվականին, Լեհաստանի լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2001 թվականին և Լեհաստանի սուպերգավաթակիր՝ 2001 թվականին։ 2001 թվականին նա խաղացել է թուրքական «Դիարբեքիրսպորում», սակայն ֆինանսական պայմանները չկատարելու պատճառով լքել է ակումբը։ 2004 թվականին հանդես է եկել «Պոլոնիայում» (Վարշավա)։ Լեհաստանի բարձրագույն դիվիզիոնում նա անցկացրել է 181 հանդիպում «Վիսլայի» և «Պոլոնիայի» հետ կազմում։

Իր խաղային կարիերան ավարտելուց հետո Լեհաստանի ցածր լիգաների ակումբներում աշխատել է որպես դարպասապահների մարզիչ։ 2011 թվականին նա որակազրկվել է մեկ տարով և դատապարտվել 10 հազար զլոտի տուգանքի՝ ֆուտբոլում կոռուպցիայի մեջ ներգրավված լինելու համար։

Արթուր Սառնաթը մահացել է 2024 թվականի նոյեմբերի 17-ին կարճատև և ծանր հիվանդությունից հետո, 54 տարեկան հասակում։

## Անձնական կյանք
Դարպասապահի հայրը՝ Ռըշադ Սառնաթը,  (ծնված 1942 թ.) նույնպես եղել է ֆուտբոլիստ, որպես հարձակվող խաղացել է «Կրակովիա» և «Վիսլա» ակումբներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Профиль на сайте 90minut.pl

Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեհ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Լեհ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կրակովիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պոլոնիա Վարշավայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Նիկա Խանջանի

**Նիկա Խանջանի**, Մոնրեալում բնակվող իրանա-կանադացի գրող և տեսանկարահանող: Նիկա Խանջանին բահայի հավատքի հետևորդն է։ Նա սկսել է նկարահանել կարճամետրաժ փորձարարական ֆիլմեր և էսսեներ 2006 թվականին։ Նիկա Խանջանիի  գրքերից են՝ «Ազատ աշխարհի գրիչներ» (2015), «Իրանից դեպի Տեխաս» (2011), «Տեխաս եղբայրը և ես» (2009 թ.), «Ընթացիկ» (2007 թ.), «Հեղինակային իրավունք» (2006 թ.) և «Մառախուղով պարուրված Մոնրեալի գարուն» (2012):

Նիկա Խանջանին ուսումնասիրում է իր սեփական հիշողությունները և ընտանեկան պատմությունը՝ տեղահանության և սոցիալական պայքարի ավելի լայն թեմաներ ուսումնասիրելու համար: Նրա ֆիլմերի ինքնակենսագրական պոետիկան հաճախ հակադրվում է դատարկ կամ նոսր բնակեցված տարածքների պատկերներին և բազմաշերտ ձայնային լանդշաֆտներին:

«Խանջանիի ընտանիքը Իրանից Տեխաս է տեղափոխվել 1979 թվականին՝ հեղափոխությունից անմիջապես առաջ: Նրանք շուտով զգացին ռասիզմի խայթոցը, երբ Իրանի պատանդների ճգնաժամը (դրամատիզացված 2012 թվականին «Արգո» ֆիլմում) գրավեց ամերիկյան երևակայությունը»։

Խանջանին անգլերեն գրականություն է սովորել Տեխասի համալսարանում։ 1990-ականների վերջին նա տեղափոխվեց Նյու Յորք, որտեղ աշխատում էր Բրուքլինի կինոփառատոնում։  Այնուհետև նա մի քանի տարի վերադարձավ Իրան ՝ դասավանդելու Բահայի բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում, «ընդհատակյա համալսարանում», Իրանի ամենամեծ կրոնական փոքրամասնությունների ճնշված հավատքի ներկայացուցիչների դպրոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*

Կատեգորիա:Իրանցի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իրանցի կին գրողներ
Մեհր Մոնիր Ջահանբանի

**Մեհր Մոնիր Ջահանբանի** (, , ), իրանցի տեքստիլի և նորաձևության դիզայներ, ինչպես նաև վիզուալ նկարիչ: 

Նա նշանակալի դեր է խաղացել իրանական ավանդական ասեղնագործության խթանման և արդիականացման գործում, հատկապես Բալուչիստան տարածաշրջանում:

## Կենսագրություն
Մեհր Մոնիր Ջահանբանին ծնվել է 1926 թվականի ապրիլի 16-ին Իրանի Թեհրան քաղաքում՝ ազնվական ընտանիքում։ Նա գեներալ Ամանուլլահ Ջահանբանիի և նրա ռուս կնոջ՝ Հելեն Կասմինսկու դուստրն էր, որը Սանկտ Պետերբուրգի ազնվականության ներկայացուցիչ էր։ Վերջինիս հորական պապը Ֆաթհ-Ալի Շահ Քաջարի որդու՝ արքայազն Սեյֆոլլահ Միրզայի ժառանգն էր։ Հետևաբար, իր ծննդյան օրը Մեհր Մոնիրին տրվել է «Հ.Հ. Շահզադե Միհիր Մունիր Խանում» () տիտղոսը և այդ անունը գրանցվել է պաշտոնական փաստաթղթերում։

Երիտասարդ տարիքից Ջահանբանին հետաքրքրված է եղել իր ռուս տատիկի մշակութային և գեղարվեստական կրած ժառանգությամբ, ինչն էլ հիմք է հանդիսացել նրա՝ ասեղնագործության արվեստի հանդեպ սիրուն։ Այս հետաքրքրությունը դարձել է նրա հետագա կյանքի որոշիչ ուղին։ 24 տարեկանում ուսումը շարունակելու նպատակով տեղափոխվել է Փարիզ, իսկ մեկ տարի անց՝ ԱՄՆ։ ԱՄՆ-ում նա Հարավային Ֆլորիդայի համալսարանում պատմություն է սովորել, որտեղ խորացրել է պատմության և մշակութային ժառանգության մասին իր գիտելիքները:

Նա ամուսնացել է երկու անգամ և ունեցել երկու երեխա։

### Բալուչ արվեստ
1961 թվականին Իրան վերադառնալուց հետո Ջահանբանին ծանոթացել է բալոչի ասեղնագործության արվեստին։ Նա բազմաթիվ ճանապահորդություններ է կատարել Սիստան և Բելուջիստան, որտեղ նա ծանոթացել է տեղացիների վարքին, արվեստին, մշակույթին։

1967 թվականին նա Թեհրանում կազմակերպել է ցուցահանդես` ներկայացնելու Բելուջ ժողովրդի արվեստն ու մշակույթը: Ցուցահանդեսին ներկայացված էին բալոչի ասեղնագործության նմուշներ, Կալփորեգան խեցեղեն, Քասր-է Քանդ զամբյուղներ և բալոչի այլ ձեռագործ աշխատանքներ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնելու էլիտաների իրազեկությունը և խրախուսելու նրանց աջակցությունը այս տարածաշրջանին: Նա նաև կարողացել է բազմաթիվ պատվերներ ապահովել Բելուջ ժողովրդի ասեղնագործների համար՝ դրանով իսկ ակտիվացնելով բելուջ կանանց շրջանում տնտեսական ցիկլը։

## Ժառանգություն

Թեհրանում Ջահանբանին կազմակերպել է ասեղնագործության նմուշների վաճառք «Նինի» անունով բուտիկում, որը պատկանում էր իր մորը:

Մեհր Մոնիր Ջահանբանին ընդլայնել է բալոչի ասեղնագործության նմուշների գունային գունապնակը հինգ գույնից մինչև մոտավորապես երեք հարյուր՝ զգալիորեն բարձրացնելով դրա գեղարվեստական ​​գրավչությունը: Նրա նորարարական նախագծերը լայն տարածում են գտել, այդ թվում՝ Իրանի Շահբանուի Հ.Մ. Ֆարահ Փահլավիի կողմից, որը դրանք ներառել է իր զգեստապահարանում: Այս համագործակցությունը ոչ միայն միջազգային ճանաչում բերեց բելոչի ձեռագործ աշխատանքներին, այլ նաև տնտեսական հնարավորություններ է ընձեռել տեղացի բազմաթիվ կանանց համար՝ թույլ տալով նրանց ներկայացնելու իրենց հմտությունները:

1979 թվականին Իրանի հեղափոխությունից հետո Ջահանբանին փորձել է պահպանել իր կապերը բելուջ կանանց հետ և շարունակեց պատվերներ տալ նրանց: Սակայն Իրանա-իրաքյան պատերազմի սկիզբը և տիրող մթնոլորտը ավելի ու ավելի էին դժվարացնում դա:

### Մահ
Ջահանբանին մահացել է 2018 թվականի օգոստոսի 7-ին Իրանի Թեհրանում՝ կաթվածից։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Իրանցի դիզայներներ
Կատեգորիա:Իրանցի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իրանցի գործարարներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ալի Միրզա Ղաջար

մինի
**Արքայազն Սոլթան Ալի Միրզա Ղաջար** (),  Ղաջարների դինաստիայի իրանցի արքայազն, Սոլթան Մաջիդ Միրզա Ղաջարի (1907-1975) և Հոմադոխթ Քիանի (Շայստե Խանում) (1912-1992) որդին,  Մոհամմադ Ալի Շահ Ղաջարի թոռը։ Սուլթան Ալի Միրզա Ղաջարը Ղաջարների կայսերական ընտանիքի ղեկավարն էր։  Չնայած այն հանգամանքին, որ Սոլթան Ալի Միրզա Ղաջարը Կայսերական Ղաջարի ընտանիքի ղեկավարն էր,  գահի հավակնորդը ենթադրյալ ժառանգ Մոհամմադ Հասան Միրզա երկրորդն էր, Սոլթան Համիդ Միրզայի որդին և Սոլթանի եղբայր Ահմադ շահի թոռը և Մոհամմադ Հասան Միրզա Ղաջարի վտարանդի իրավահաջորդը:

Ղաջարների ընտանիքի ասոցիացիան կոչվում է նաև Ղաջար ընտանիքի ասոցիացիա,  հիմնադրվել է 1999 թվականին Թեհրանում Մոզաֆար ադ-Դին Շահի որդու Նոսրաթ-ոս-Սալթանեի և Յամին-էդ-Դոուլի որդու՝  Նասեր ալ-Դին շահի  նախագահությամբ:  Ղաջար ընտանիքի ասոցիացիան լուծարվել է հիմնադրումից երկու տարի անց։ 1999 թվականին արքայազն Սուլթան Ալի Միրզայի նախագահությամբ  վերակառուցված միությունը կյանքի կոչվեց պրոֆեսոր Մանուչեհր Էսկանդարի-Ղաջարը (Սանտա Բարբարա քաղաքի քոլեջ) և Լեո Բարջեստեհը (այն ժամանակ՝ Հավայան կղզիների համալսարան), հիմնել է նաև Ղաջարի ուսումնասիրությունների միջազգային ասոցիացիան, որի պատվավոր նախագահն էր Սոլթան Ալի Միրզա Ղաջարը:

Սոլթան Ալի Միրզան փաստաբան էր Ֆրանսիայում, բնակվում էր Ֆրանսիայի Փարիզ քաղաքում,  Արքայական գանձեր գրքի հեղինակն էր:

Սոլթան Ալի Միրզա Ղաջարը մահացել է 2011 թվականի մայիսի 27-ին Փարիզում։  Իր մահից անմիջապես առաջ Նա իր ձեռագրերի և լուսանկարների հավաքածուն փոխանցեց Ղաջարի ուսումնասիրության և փաստաթղթավորման կենտրոնին, որը գտնվում է Նիդեռլանդների Ամստերդամ քաղաքի սոցիալական պատմության միջազգային ինստիտուտում և մասամբ ցուցադրվում է Նիդեռլանդների Էյսդեն քաղաքի ընտանեկան պատմության միջազգային թանգարանում: Սոլթան Ալի Միրզա Ղաջարին հաջորդել է Մոհամմադ Ալի Միրզա Ղաջարը՝  սուլթան Մահմուդ Միրզա Ղաջարի որդին:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Soltan Ali Mirza Kadjar
* Qajar (Kadjar) Succession
* International Qajar Studies Association 
* Photos of qajar kings
* Darolqajar
* BBC Persian Interview (2011-01-04)
* Qajar (Kadjar) Succession

Կատեգորիա:Նոյեմբերի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թագավորներ
Շիրազի գինի

մինի|273x273փքս 

**Շիրազի գինի**, երկու տարբեր գինիների տեսակ։ 

Պատմականորեն, այս գինու անունը գալիս է Իրանում գտնվող Շիրազ քաղաքի անունից։ Ներկայիս ժամանակաշրջանում «Շիրազ»-ը Սիրա տեսակի խաղողի այլընտրանքային անունն է, որը հիմնականում օգտագործվում է Ավստրալիայում և Հարավային Աֆրիկայում գինիներ պատրաստելիս: Մեր ժամանակակների «Շիրազ» խաղողը նույնական է Սիրային և ծագել է Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ առանց ունենալու հստակ, հաստատված կապ Շիրազ քաղաքի հետ:

## Պատմություն
Մ.թ. 9–րդ դարում Շիրազ քաղաքը ձեռք էր բերել աշխարհի լավագույն գինի արտադրող երկրի համբավը և Իրանի գինու մայրաքաղաքն է եղել։ Եվրոպացի վաճառականների կողմից Շիրազի գինու արտահանումը պատմության մեջ փաստագրված է 17–րդ դարում։ Ինչպես նկարագրել են 17–19–րդ դարերում տարածաշրջան այցելած անգլիացի և ֆրանսիացի խանդավառ ճանապարհորդները, քաղաքին մոտ աճեցված գինին ոռոգման պատճառով ավելի նոսր է աճել, մինչդեռ Շիրազի լավագույն գինիներն իրականում աճեցվել են Քոլլար գյուղի շրջակայքում գտնվող խաղողի այգիներում: Այս գինիները սպիտակ էին և գոյություն ունեին երկու տարբեր տեսակներով՝ չոր գինիներ՝ առանց հնեցվելու, թարմ խմելու համար և քաղցր գինիներ՝ նախատեսված հնեցման համար: Վերջին գինիները համեմատվում էին «հին խերեսի» հետ (այսօրվա ամենաթանկարժեք եվրոպական գինիներից մեկը), իսկ հինգ տարեկան դառնալուն պես ասվում էր, որ նրանք ունենում են նուրբ բույր և ընկույզի համ: Չոր սպիտակ Շիրազի գինիները (բայց ոչ քաղցր) ֆերմենտացվել են ցողունային զգալի կոնտակտով, ինչը պետք է այս գինիները հարուստ դարձներ տանիններով։

Չնայած որ ճանապարհորդները գինիները նկարագրել են որպես սպիտակ, թվում է, որ խաղողի կամ խաղողի խաղողագրության նկարագրություններ չկան: Մարկո Պոլոն հիշատակել է գինու մասին, իսկ այլ դասական ավանդությունները նկարագրում են որթատունկները, որոնք աճեցվել են ճախարակներով և ծանրություններով, որպեսզի աճեն տան մի կողմում և իջնեն մյուս կողմ։

Բրիտանացի բանաստեղծ Էդվարդ Ֆիցջերալդը հետագայում պարսկերենից թարգմանեց Օմար Խայամի «Ռուբայաթ»–ը, որտեղ գովեստի խոսքեր են հնչում Շիրազի գինիների մասին:

### Մեր օրեր
Ժամանակակից Իրանում Շիրազի գինին չի կարող օրինական կերպով արտադրվել՝ իսլամում ալկոհոլի արգելքի պատճառով: Մինչև 1979 թվականի Իրանի իսլամական հեղափոխությունը եղել են մինչև 300 գինեգործական գործարաններ, որոնք հիմա այլևս չկան: Ընդհանուր առմամբ, Իրանն այլևս գինի արտադրող երկիր չի համարվում, չնայած իրանցի քրիստոնյաներին օրինականորեն թույլատրվում է գինու պատրաստմամբ զբաղվել:

Չնայած իր անվանմանը՝ Շիրազ քաղաքի խաղողի և Ավստրալիայում, Հարավային Աֆրիկայում, Արգենտինայում, Կանադայում, ԱՄՆ–ում և մի շարք այլ երկրներում տնկված «Շիրազ» խաղողի ժամանակակից կարմիր խաղողի տեսակների միջև ապացուցված կապ չկա։ Ժամանակակից Շիրազի խաղողը, որն այժմ հայտնի է, որ նույնական է Սիրա խաղողի հետ, Ավստրալիա է բերել Ջեյմս Բասբին՝ ավստրալիական գինու հայրը: Բասբին ճանապարհորդել է Իսպանիայում և Ֆրանսիայով՝ հավաքելով խաղողի տեսակներ, որոնք ավստրալական գինեգործության հիմքն էին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գինիներ
Կատեգորիա:Պարսկական մշակույթ
Մարտիկ Կարահ Խանյան

**Մարտիկ Կարահ Խանյան** (), իրանահայ երգիչ և երգահան։

## Դիսկոգրաֆիա

### Ստուդիական ալբոմներ

* *Մարտիկ 1* 1977 Ավանգ
* *Տորո Յադամ Նեմիրեհ,* 1983 OF-OZ ձայնագրություններ
* ABGD… (Sirelis), 1984 (Հայկական ալբոմ)
* Ռեֆաղատ, 1986 թ.Տարանեհի ձեռնարկությունները
* *Փառանդեհ*, 1987 Տարանեհի ձեռնարկությունները
* Նիլուֆար (Սետարեհ), 1989 Տարանեհի ձեռնարկությունները
* *Քաբ*, 1990 Տարանեհի ձեռնարկությունները
* *Հարիր*, 1991 Տարանեհի ձեռնարկությունները
* *Բեհիր*, 1992 Կալտեքսի Գրառումներ
* *Մեհմուն (Շոհրեի հետ)*, 1993 Կալտեքսի Գրառումներ
* Սադաֆ Վա Սանգ, 1993 Տարանեհի ձեռնարկությունները
* *Հուսա*, 1995 Տարանեհի ձեռնարկությունները Inc (Հայկական ալբոմ)
* Նավայե Էշղ, 1996 Նավա Ժամանց
* *Ատրեհ Լահզեհա*, 1997 Տարանեհի  ձեռնարկությունները
* Բա Շոմա, 2002 Կալտեքսի Գրառումներ
* *Սայեհնեշին,* 2015 Սոլեի Գրառումներ

### Միայնակ

* Ժամանց դրախտ 1976 թ
* Շաեր 1976 (Ֆորտ Գուգուշ)
* Ադամ Օ Հավվա1978 (Ֆորտ Գուգուշ)
* Սիրելիս 1984 (Sirelis ալբոմում)
* Կարոտից 1984 (Sirelis ալբոմում)
* Դու ես իմ սերը 1984 (Sirelis ալբոմում)
* *Չեշմե Տո* 1987 (Թանինե Սոլհի ալբոմում)
* Ֆաղաթ Թու1994 (Խանէ Աշեղ Քոջաստ ալբոմում)
* Նեգահե Տո2003 (Ֆոտ. Հելեն Մաթևոսյան)
* Քո մտքի հողմաղացները 2017թ
* Ռեֆաղատ 2018 (Ֆորտ Գուգուշ)
* Աշեղեթ Հաստամ 2019 (Ֆորտ Գուգուշ)
* Էշղե Կամյաբ2019 (Ֆորտ Գուգուշ)
* Դոնյա Խանում  2022

## Հղումներ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:Իրանահայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Իրանահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Սերժիկ Թեյմուրյան

**Սերժիկ Թեյմուրյան** (), իրանահայ ֆուտբոլիստ, որը խաղացել է որպես հենակետային կիսապաշտպան «Էսթեղլալում» և գերմանական «Մայնց 05» ակումբում:

## Կարիերա
Թեյմուրյանը Թեհրանի «Արարատ» ակումբի սան է եղել, «Էսթեղլալի» ակադեմիային միացել է 1993 թվականին: Այնուհետև Թեյմուրյանը երեք մրցաշրջան անցկացրել է «Էսթեղլալի» պատանեկան թիմում: 1998 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Մայնց 05», սակայն 1999-2000 մրցաշրջանի ավարտից հետո ակումբի կողմից բաց է թողնվել։ Սերժիկ Թեյմուրյանը Անդրանիկ Թեյմուրյանի ավագ եղբայրն էր և նրա գործակալը։

## Մահ
2020 թվականի հուլիսի 12-ին Թեյմուրյանը վթարի է ենթարկվել: Ավտոմեքենան բախվել է Թեյմուրյանի մոտոցիկլետին: Սերժիկ Թեյմուրյանը կոմայի մեջ է ընկել և հոսպիտալացվել Հյուսիսային Թեհրանում: 2020 թվականի օգոստոսի 29-ին, 46 տարեկան հասակում, Սերժիկ Թեյմուրյանը մահացել է:

## Կարիերայի վիճակագրություն

## Նվաճումներ
**Էսթեղլալ**
*Ազադեգանի լիգա՝ 1998–1999
*Հազֆի գավաթ՝  1995–1996

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Serjik Teymourian Mainz Profile at fsv05.de

Կատեգորիա:Իրանահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ