Ալֆրեդ Գիլման

**Ալֆրեդ Գուդման Գիլման** () ամերիկացի դեղագետ և կենսաքիմիկոս էր։ Նա և Մարտին Ռոդբելը 1994 թվականին արժանացել են Նոբելյան մրցանակի ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում՝ «G-սպիտակուցների և բջիջներում ազդանշանների փոխանցման մեջ այդ սպիտակուցների դերի հայտնաբերման համար»։

1971 թվականին Գիլմանը դարձել է Վիրջինիայի համալսարանի բժշկական դպրոցի դեղագիտության դոցենտ, իսկ 1977 թվականին՝ պրոֆեսոր։ 1981 թվականից նա ղեկավարել է Դալլասի Տեխասի համալսարանի Հարավարևմտյան բժշկական կենտրոնի դեղագիտության ամբիոնը։ 2009 թվականին թոշակի անցնելուց հետո նա նշանակվել է Տեխասի քաղցկեղի կանխարգելման և հետազոտությունների ինստիտուտի գլխավոր գիտական ​​​​աշխատակից։ Նա հրաժարական է տվել 2012 թվականին։ Նա «Regeneron Pharmaceuticals» ընկերության և բջջային ազդանշանային դաշինքի հիմնադիրն էր։ 2005 թվականից նա նաև «Eli Lilly and Company» ընկերության տնօրենն էր։

## Վաղ կյանք
Գիլմանը ծնվել է Նյու Հեյվենում, Կոնեկտիկուտ, ինչպես նա հետագայում նշել է, «բերանում գիտական/ակադեմիական արծաթե գդալով», «կամ գուցե մանգաղով (բայց ոչ հավանգով)»։ Նրա ծնողներն էին Մեյբլը (Շմիդտ) և Ալֆրեդ Գիլմանները, Եյլի բժշկական դպրոցի պրոֆեսոր և դեղագիտության դասական դասագրքի՝ «Գուդմանի և Գիլմանի թերապիայի դեղաբանական հիմքը» ( դեղագիտության «Կապույտ Աստվածաշունչ» մականունով) հեղինակներից մեկը։ Նրա ընտանիքը հրեական է։ Նրա միջին անունը համահեղինակ Լուի Ս. Գուդմանի պատվին է։ Գիրքը հրատարակվել է 1941 թվականին, այն տարում, երբ նա ծնվել է։ Նրա ընկեր Մայքլ Ստյուարտ Բրաունը (ով նույնպես ծնվել է 1941 թվականին, իսկ ավելի ուշ՝ 1985 թվականի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում) կատակել է, որ Գիլմանը «հավանաբար միակ մարդն է, ում երբևէ անվանակոչել են դասագրքի անունով»։ (Գիլմանը հետագայում 1980-ից 2000 թվականներին եղել է դասագրքի խմբագիրներից մեկը՝ սկզբում համագործակցելով, ապա փոխարինելով հորը և Գուդմենին)

## Կրթություն
Գիլմանը հաճախել է Ուայթ Փլեյնսի տեղական տարրական դպրոցը։ 1955 թվականին, ավելի լավ կրթության հույսով, ծնողները նրան ուղարկել են Կոնեկտիկուտ նահանգի Ուոթերթաուն քաղաքի Թաֆթ դպրոց, որտեղ նա ավարտել է 10-ից 12-րդ դասարանները։ Դպրոցը հայտնի էր իր սպորտային ակտիվությամբ, և նա այն նկարագրել է որպես «խիստ, վանական և, անկեղծ ասած, տհաճ միջավայր՝ 1950-ականների ակադեմիական մարզական ճամբար»։  Նա բնական գիտություններ է սովորել Եյլի համալսարանում: Նրա առաջին հետազոտական ​​նախագիծը Ֆրենսիս Քրիքի ադապտորային վարկածի ստուգումն էր: Նա աշխատել է Մելվին Սիմփսոնի լաբորատորիայում, որտեղ էլ հանդիպել է իր ապագա կնոջը՝ Քեթրին Հեդլանդին: (Նրանք ամուսնացել են 1963 թվականին): Նա ավարտել է 1962 թվականին՝ ստանալով կենսաբանության բակալավրի աստիճան՝ կենսաքիմիա մասնագիտությամբ 1962 թվականի ամառային արձակուրդների ընթացքում նա կարճ ժամանակով աշխատել է Նյու Յորքի «Բարոուզ Ուելքոմ ընդ Քամփնի» ընկերությունում՝ Ալան Քոնիի ղեկավարությամբ։ 1963 թվականին, Քոնիի հետ, նա հրատարակել է իր առաջին երկու հետազոտական ​​աշխատանքները։ Այնուհետև նա ընդունվեց Քլիվլենդում (Օհայո) գտնվող Քեյս Վեսթերն Ռեզերվ համալսարանի բժշկական դպրոցի բժշկական գիտությունների դոկտորականի համակցված ծրագիր, որտեղ սկսեց սովորել Նոբելյան մրցանակակիր դեղագետ Էրլ Սազերլենդի մոտ, ով իր հոր մտերիմ ընկերն էր։ Հենց Սազերլենդն էր ներկայացրել բժշկական գիտությունների դոկտորի համակցված դասընթացը և հրավիրել Գիլմանին միանալ դասընթացին։ Սակայն Գիլմանի համար յոթամյա ծրագիրը նման էր «հավերժության քավարանում», և նա նախընտրում էր չունենալ դեղագիտության աստիճան, ուստի հրաժարվեց։ Հետագայում Սազերլենդը համոզեց նրան՝ բացատրելով, որ դեղագիտությունը «պարզապես որոշակի նպատակով կենսաքիմիա է։ Սակայն Սազերլենդը մեկնում էր Վանդերբիլտի համալսարան, ուստի Գիլմանը սկսեց սովորել Սազերլենդի համագործակից Թեոդոր Ռալի մոտ։ Գիլմանն ավարտել է «Քեյս Վեսթերն»-ը 1969 թվականին, ապա 1969-1971 թվականներին հետդոկտորական ուսումնառություն է անցել Առողջապահության ազգային ինստիտուտներում՝ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Մարշալ Նիրենբերգի մոտ։ Նիրենբերգը նրան հանձնարարել էր աշխատել նյարդային վերջույթների (նեյրոբլաստոմայի կուլտուրաների բջիջներից ստացված աքսոններ) ուսումնասիրության վրա, որը նա համարում էր «իսկապես ձանձրալի նախագիծ»։ Դրա փոխարեն, Նիրենբերգի խորհրդին հակառակ, նա աշխատել է սպիտակուցների կապման ուսումնասիրության նոր մեթոդի վրա։ Վեց շաբաթ աշխատելուց հետո նա իր արդյունքը ցույց է տվել Նիրենբերգին, ով անմիջապես 1970 թվականին հրապարակել է այն։ Աշխատանքը, ցիկլիկ AMP-ն ուսումնասիրելու համար, պարզ և կարևոր կենսաքիմիական վերլուծություն էր։

## Կարիերա
1971 թվականին Գիլմանը նշանակվել է Վիրջինիայի համալսարանի բժշկական դպրոցի դեղագիտության դոցենտ, 1977 թվականին` պրոֆեսոր։ 1981 թվականին նա դարձել է Դալլասի Տեխասի համալսարանի Հարավարևմտյան բժշկական կենտրոնի դեղագիտության ամբիոնի վարիչ։
 2004 թվականից նա դարձավ դեկան, իսկ 2006-2009 թվականներին՝ ակադեմիական գործերի գծով գործադիր փոխնախագահ և ռեկտոր։ Նա 2009 թվականին հեռացավ համալսարանից՝ Տեխասի քաղցկեղի կանխարգելման և հետազոտությունների ինստիտուտի գլխավոր գիտական ​​​​աշխատակցի պաշտոնը զբաղեցնելու համար: Սակայն  երեք տարի անց նա հրաժարական տվեց, քանի որ զգաց, որ վարչակազմը գտնվում է առևտրային և քաղաքական ճնշման տակ: Նրա հրաժարականին հետևեցին յոթ ավագ գիտնականներ։

## Մահ
Գիլմանը մահացել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, 74 տարեկանում, ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղից, Դալասում, Տեխաս: Նրանից հետո մնացել են կինը և երեք երեխաները՝ Էմի Արիանյոն և Աննա Սինքովեկը, երկուսն էլ Դալասում, և Էդվարդ Գիլմանը Օսթինում։

## Ծանոթագրություններ