open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (մրցանակներ և նվաճումներ)

**[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ]]ի** խաղարկությունների արդյունքներով **[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը]]** սահմանել է մրցանակներ մրցաշարի լավագույն խաղացողի, լավագույն ռմբարկուի, լավագույն դարպասապահի և «ֆեյր փլեյի» լավագույն ցուցանիշը ունեցող թիմի համար։

## Լավագույն խաղացողներ
**[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ]]ի** խաղարկության արդյունքներով լավագույն ֆուտբոլիստը ստանում է «ամենաարժեքավոր խաղացող» () կոչվող մրցանակը։

## Ռմբարկուներ
**[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ]]ի** 1991 թ. խաղարկությունից սկսած մրցաշարի լավագույն ռմբարկուի համար **[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը]]** սահմանել է **[[Ոսկե խաղակոշիկ (ֆուտբոլ)|«ոսկե խաղակոշիկ»]]** մրցանակը։ Խփած գոլերի հավասարության դեպքում առավելությունը տրվում է գոլային փոխանցումների քանակին կամ չեմպիոնի ներկայացուցչին։

; 
}||align=center|6
|-
|align=center|1965|| ||align=center|5
|-
|align=center|1967||  ||align=center|4
|-
|align=center|1969||  ||align=center|4
|-
|align=center|1971||colspan="2"|*հայտնի չէ
|-
|align=center|1973|| [[Սթիվ Դեվիդ|Սթիվ *'Դեվիդ**]]||align=center|7
|-
|align=center|1977|| [[Վիկտոր Ռանխել|Վիկտոր **Ռանխել**]]<br> [[Ուգո Սանչես|Ուգո **Սանչես**]]||align=center|5
|-
|align=center|1981|| [[Խոսե Ռոբերտո Ֆիգերոա|Խոսե **Ֆիգերոա**]]<br> [[Ուգո Սանչես|Ուգո **Սանչես**]]||align=center|3
|-
|align=center|1985|| [[Խոսե Ռոբերտո Ֆիգերոա|Խոսե **Ֆիգերոա**]]||align=center|5
|-
|align=center|1989|| [[Խուան Կայասո|Խուան **Կայասո**]]<br> [[Էվարիստո Կորոնադո|Էվարիստո **Կորոնադո**]]<br> <br> <br> Քերի **Ջամերսոն**<br> Ֆիլիբերտ **Ջոնս**||align=center|2
|}
<div style="text-align:left">
; 

<small>'' պատկերով նշված են այն ֆուտբոլիստները, ովքեր ստացել են մրցաշարի [[Ոսկե խաղակոշիկ (ֆուտբոլ)|«ոսկե խաղակոշիկ»]] մրցանակը։''</small>


== Լավագույն դարպասապահներ ==
Ըստ **ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի** արդյունքների՝ **ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը** սահմանել է նաև [[Պատկեր:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (մրցանակներ և նվաճումներ).jpg|22px|ոսկե ձեռնոց]] [[Ոսկե ձեռնոց (ֆուտբոլ)|«լավագույն դարպասապահ»]] մրցանակը, որը ոչ բոլոր խաղարկություններին է շնորհվել։

<small>''[[Պատկեր:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (մրցանակներ և նվաճումներ).jpg|15px|ոսկե ձեռնոց]] պատկերով նշված են այն ֆուտբոլիստները, ովքեր արժանացել են մրցաշարի [[Ոսկե ձեռնոց (ֆուտբոլ)|«լավագույն դարպասապահի»]] մրցանակին։''</small>

== «Ֆեյր փլեյի» մրցանակակիրներ ==
**ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի** արդյունքներով [[ֆեյր փլեյ (արդար խաղ)|«ֆեյր փլեյի»]] կամ «արդար խաղի» մրցանակը **ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը''' շնորհում է այն հավաքականին, որի խաղացոցներն ունեն ամենից քիչ դեղին և կարմիր քարտեր, աչքի են ընկել առավել կոռեկտ խաղով։

## Հաղթող թիմերի գլխավոր մարզիչները

; 


; 
}||
|}

## Խորհրդանշական հավաքական

## Նայիր նաև
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ

## Ծանոթություն

## Արտաքին հղումներ
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթը ( ₪ ,  ₪ ,  ₪,  ₪ )
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնությունը աշխարհի առաջնության ընտրական մրցաշարի շրջանակում ( 1, 2, 3, 4, 5)
* Մեքսիկայի հավաքականը 1960-1979 թթ. ( 1, 2)
* ԱՄՆ-ի հավաքականը 1980-1989 թթ. ( ₪)
* Տրինիդադ և Տոբագոյի հավաքականի միջազգային հանդիպումները ( ₪ )
* Կանադայի հավաքականի միջազգային հանդիպումները ( ₪)
* Կանադան 1985 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոն ( ₪ )
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի մրցանակներ ( 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 )

Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ
Սիլվաներ

**Սիլվաները** ( կամ ) սպիտակ խաղողի տեսակ է։ Այս խաղողի մասին դեռևս տեղեկություններ է տվել պատմիչ Պլինիոս Ավագը մ.թ. 1-ին դարում։ 17-րդ դարի կեսերին սիլվաները արտահանվում էր Արևմտյան Եվրոպա հատկապես Ռումինիայի Տրանսիլվանիա երկրամասից։ Իսկ ներկայումս սիլվաների խոշոր արտահանողն ամբողջ աշխարհում համարվում է Գերմանիան և Էլզասը։ 2009 թվականին Գերմանիայում նշվեց սիլվաների օգտագործման 350-ամյակը։

Կատեգորիա:Մրգեր
Կատեգորիա:Խաղողազգիներ
Ռիչարդ Արմիթիջ

**Ռիչարդ Քրիսփին Արմիթիջ** (, ), թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան։ Թատերասերներին Ռիչարդը առավել հայտնի է շեքսպիրյան Մակբեթի և Լոնդոնի Օլդ Վիք թատրոնում  *The Crucible*-ի բեմադրության մեջ Ջոն Պրոկտորի դերերի կատարմամբ, որի համար Լոուրենս Օլիվիեի անվան հեղինակավոր մրցանակի է առաջադրվել «Լավագույն դերասան» անվանակարգում:։ Միացյալ Թագավորությունում նա լայն ճանաչում է ձեռք բերել բրիտանական հեռուստատեսության *North & South* («Հյուսիսը և հարավը», 2004) ծրագրում գլխավոր հերոսի՝ Ջոն Թորնտոնի տպավորիչ մարմնավորման շնորհիվ։ Կինոյում ու հեռուստատեսությունում Արմիթիջի հիշարժան աշխատանքներից է նաև ռեժիսոր Փիթեր Ջեքսոնի նկարահանած «Հոբիթ» ֆիլմաշարում թզուկ արքայի և Թորին Կաղնեվահանի դերերի կատարումը, որը նրան միջազգային համբավ է բերել։ Նրա ստեղծագործական նվաճումներից են համարվում նաև ամերիկյան «Հաննիբալ» հեռուստասերիալում Ֆրենսիս Դոլերհայդի, բրիտանական *Spooks* հեռուստասերիալում Լուկաս Նորդի,  *Strike Back* հեռուստադրամայում Ջոն Փորթերի, *Berlin Station* լրտեսական դետեկտիվ սերիալում Դենիել Միլլերի, բրիտանական «Ռոբին Հուդ» հեռուստադրամայում Գայ Գիսբորնցու դերերի կատարումը։

## Թատերական ներկայացումներ
* Դքսուհի Մելֆի (2000 &nbsp;-&nbsp;Շեքսպիրի անվան արքայական թատրոն) &nbsp;-&nbsp;*Դելիո*
* Մակբեթ (1999 &nbsp;-&nbsp;Շեքսպիրի անվան արքայական թատրոն) &nbsp;-&nbsp;*Անգուս*
* Չորս Ալիսա Բեյքերս (1999) &nbsp;-&nbsp;*Երիտասարդ Ռիչի*
* Համլետ (1998) &nbsp;-&nbsp;*Սպա Բերնարդո*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Richard Armitage’s CV  at United Agents

 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Դոն Ժուան (Բայրոն)

**Դոն Ժուան** (), անգլիացի գրող Ջորջ Բայրոնի երգիծական պոեմ։ Հիմնված է կնամոլ Դոն Ժուանի մասին պատումների վրա։ Բայրոնը վերափոխում է Դոն Ժուանի կերպարը՝ պատկերելով նրան ոչ թե որպես նախաձեռնող կողմ, այլ որպես մեկի, որը ենթարկվում է կանանց գայթակղությանը։ Ինքը՝ Բայրոնը անվանում էր իր ստեղծագործությունը «էպիկական երգիծանք» (Դոն Ժուան, c. xv, v. 790)։ Ժամանակակից գրաքննադատները համարում են այն Բայրոնի գլուխգործոց։ «Դոն Ժուանը» բաղկացած է ավելի քան 16 հազար առանձին չափածո տողից։ Նախքան իր մահը 1824 թ. Բայրոնը ավարտին է հասցրել պոեմի 16 երգ՝ թողնելով 17-ը կիսատ։ Պոեմի գրելու ընթացքում Բայրոնը հայտարարում էր, որ նա որևէ պատկերացում չունի, թե ինչպես է զարգանալու սյուժեն։

Կատեգորիա:Ջորջ Բայրոն
Կոսաշան

**Կոսաշան** կամ ***Կոսաջան*** (), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Ավուշ

**Ավուշ** (այժմ կոչվում է **Հավուշ**՝ ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր ադրբեջանական կողմից
Գենուտ (գյուղ)

**Գենուտ** (), ավերակ գյուղ Ադրբեջանական Հանրապետության Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։ 1974 թվականին գյուղը ուներ 24 տուն՝ 150 բնակչով։ 1992 թվականից գյուղը գտնվում էր հայ-ադրբեջանական շփման գծի չեզոք գոտում։ 2018 թվականի մայիսին՝ հայ-ադրբեջանական բախումների (Գյուննուտի բախումներ) ժամանակ ադրբեջանական կողմը գրավեց գյուղը՝ ամրապնդելով իր մարտական դիրքերը։
{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          45.04863,
          39.77523
        ]
      }
    }
  ]
}


## Անվանում
Գյուղի բնօրինակ անվանումը եղել է Գենուտ։ Այն գտնվում է Գենուտի լեռների ստորոտին։ Գյուննուտը հայակական Գենուտի աղավաղված տարբերակն է։ Խորհրդային տարիներին կոչվել է նաև Գյուննուտ-Ջաֆարլու։

## Պատմություն
Գյուղը եղել է Հայաստանի առաջին հանրապետության կազմում։ Այն կրել է Գենուտ հայկական անվանումը։ Խորհրդային առաջին տարիներին այն պատկանել է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությանը։ Ավելի ուշ ԽՍՀՄ ներքին որոշմամբ գյուղը փոխանցվել Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում ներառված Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Սադարակի շրջանին։ 1991 թվականից մինչև 2018 թվականի մայիսը գյուղը գտնվել է Հայաստանի զինված ուժերի վերահսկողության տակ։

## Տես նաև
* Շարուրի շրջան

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Քուրդքենդ (Շարուրի շրջան)

**Քուրդքյանդ** (այժմ կոչվում է՝ **Քուրքյանդ** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։

## Տես նաև
* Շարուրի շրջան

## Արտաքին հղումներ
* 

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Դեմիրձի (Շարուրի շրջան)

**Դեմիրձի** (ներկայում կոչվում է **Դեմիրչի**, ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։

## Տեղադրություն
Գտնվում է չգործող E002 միջպետական ճանապարհի (Նախիջևան - Երևան) վրա, Նորաշեն քաղաքից 11 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
Դեմիրձի գյուղի մասին պատմական բավականին քիչ տեղեկատվություն է հայտնի։ Եղել է միջին մեծության բնակավայր։ Գտնվել էր պատմական Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Շարուրդաշտ գավառում։ Գյուղից հայերը տեղահան են արվել 19-րդ դարի կեսերին։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղում եղել են պատմամշակութային մի շարք հուշարձաններ։ Հայտնի է, որ գյուղի եկեղեցին հիմնահատակ ավերակ էր դեռևս 19-րդ դարի վերջերին։ Այժմյան գյուղի դաշտերի տարբեր մասերում դեռևս Խորհրդային տարիներին նկատելի էին հին շրջանի շինությունների հետքեր։

## Բնակչություն
Մինչև 19-րդ դարի կեսերը բնակավայրը բնակեցված է եղել հայերով։ Վերջինների տեղահանությունից հետո այնտեղ բնակություն են հաստատել ադրբեջանցիներ։ 1974 թվականին գյուղը ուներ 2782 բնակիչ։

Բնակչությունը զբաղվում էր անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ, ծխախոտագործությամբ։

## Կրթություն
Գյուղում գործում է միջնակարգ դպրոց։ 20-րդ դարի կեսերին բացվել է նաև գրադարան։

## Առողջապահություն
Գյուղում գործում է բուժկետ։

## Տես նաև
* Շարուրի շրջան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Արքոյքայ

**Արքոյքայ** (այժմ կոչվում է՝ **Վերին Ղշլաղ** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։ Տեղակայված է Աղտավ գյուղից 4 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
Եղել է միջին մեծության բնակավայր, որտեղից հայերը 19-րդ դարի կեսերից հետո տեղահան են արվել։

Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի հարկացուցակի՝ Արքոյքայը 13-րդ դարում Տաթևի վանքին վճարել է 6 միավոր հարկ։

## Հուշարձաններ
Արքոյքայի եկեղեցին և գերեզմանատունը ավերված են։

## Պեղումներ
Գյուղի շրջակայքից հայտնաբերվել են բրոնզեդարյան իրեր և այլ առարկաներ։

## Ծանոթագրություններ
Կուքի

**Կուքի** կամ **Կոնք** (այժմ կոչվում է՝ **Կուքու** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։

Պատմական աղբյուրներում հիշատակվում է XIII դարից։ Եղել է Շահապունիքի հոգևոր և մշակութային նշանավոր կենտրոնը (այստեղ գրված բազմաթիվ ձեռագրերից մի քանիսը Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվ. Մատենադարանում են)։ Կուքիում եղել են Ս. Նշան վանքը (XIII դ.), Ս. Հազարաղբյուրաց, Կաթողիկե, Ս. Գրիգոր, Ս. Ստեփանոս, Ս. Աստվածածին և Ս. Վարդան եկեղեցիները։ Պահպանվել են միայն Ս. Նշան վանքի ավերակները, որի եկեղեցին արտաքուստ ուղղանկյուն, ներքուստ խաչաձև, եռաբսիդ, չորս անկյուններում ուղղանկյուն ավանդատներով, գմբեթավոր փոքր կառույց է։ Միակ մուտքը արևմուտքից է և բացվում է դեպի կից, երկու զույգ որմնամույթերով, թաղածածկ գավիթը (XIV դ.)։ Արևմտյան ավանդատների մուտքը գավթից է։ Եկեղեցուց հս–արմ. կա մի թաղածածկ շինություն (XIII դ.), որը հավանաբար եղել է վանքի գրատունը։

## Տես նաև
* Շահբուզի շրջան
* Հազարաբյուրաց վանք
* Սուրբ Վարդան եկեղեցի (Կուքի)
* Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Կուքի)
* Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Կուքի)

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ
Քյոլք

**Քյոլք** (այժմ կոչվում է՝ **Քյուլյուս** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։

## Տես նաև
* Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Քյոլք)
* Աշքեան (բերդ)
* Շահբուզի շրջան

## Արտաքին հղումներ
* 

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի բնակավայրեր
Հուլիոս Կեսար (Շեքսպիր)

մինի|աջից|250px|Կեսարի ուրվականը հայտնվում է Բրուտոսին և գուշակում ճակատամարտում նրա մոտալուտ պարտության մասին
**Հուլիոս Կեսարի ողբերգությունը**, որը նաև հայտնի է որպես պարզապես **Հուլիոս Կեսար** (), Վիլյամ Շեքսպիրի ողբերգություն, գրվել է 1599 թ, հավանաբար, առաջին անգամ բեմադրվել է նույն թվականին։ Դրանում ներկայացվում են մ.թ.ա. 44 թ. Հուլիոս Կեսարի դավադիր սպանությանը նախորդած և հաջորդած դեպքերը՝ ավարտվելով դավադիրների Ֆիլիպպե քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում պարտության և նրանց մահվան տեսարանով։ Այն մեկն է Շեքսպիրի ողբերգություններից, որը գրվել է Հին Հռոմի պատմությունից իրադարձությունների հիման վրա (մյուս ողբերգություններն են՝ «Կորիոլան» ու «Անտոնիոս և Կլեոպատրա»)։

## Գործող անձինք
* Հուլիոս Կեսար

**Եռապետներ Հուլիոս Կեսարի մահից հետո**
* Օկտավիոս Կեսար
* Մարկոս Անտոնիոս
* Էմիլիոս Լեպիդոս

**Սենատորներ**
* Կիկերոն
* Պուբլիոս
* Պուբլիոս Լենա

**Հուլիոս Կեսարի դեմ դավադիրներ**
* Մարկոս Բրուտոս
* Կասիոս
* Կասկա
* Տրեբոնիոս
* Լիգարիոս
* Դեցիոս Բրուտոս
* Մետելլոս Ցիմբեր
* Ցիննա

**Տրիբուններ**
* Ֆլավիոս և Մարուլլոս
* Արտեմիդոր- հռետորութեան ուսուցիչ
* Գուշակ

## Արտաքին հղումներ
* «Հուլիոս Կեսար» ողբերգությունը հայերեն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շեքսպիրի ողբերգություններ
Թոնդրակ (այլ կիրառումներ)

**Թոնդրակ**, կարող է վերաբերել՝

* Թոնդրակ (Մանազկերտի գավառ) - գյուղ (որտեղ առաջացել է Թոնդրակյան աղանդավորական շարժումը)
* Թոնդրակ (հրաբուխ) - հրաբուխ պատմական Վասպուրականում
* Սմբատ Հովհաննիսյան (պատմաբան) - հայ պատմագետ, բանաստեղծ, թարգմանիչ
Բաբոնք

**Բաբոնք** (ադրբեջանական պաշտոնական անունը Ղարաբաբա է՝ ), նախկին հայկական բնակավայր, ներկայում ադրբեջանաբնակ գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։

## Անուն
Բնակավայրի հայկական անունը Բաբոնք է։ Օգտագործվել են նաև Բաբանք, Բաբունք անունները։ Գյուղի ադրբեջանական անունը Ղարաբաբա է։ Ադրբեջանցիների կողմից կիրառվել են նաև Ղարաբաղլար, Գարաբալա, Գարապապա, Կարաբբա անունները։

## Աշխարհագրություն
Բաբոնք բնակավայրը տեղակայված է Նախիջևան գետի ձախ ափին՝ 100-110 մ բարձրություն ունեցող լայնարձակ հարթությունում։ Շահապոնք շրջկենտրոնից հեռու է 20 կմ դեպի հյուսիս։ Գյուղի մոտ առկա են հանքային ջրի պաշարներ։

## Պատմություն
Բաբոնքն ունի բազմադարյա պատմություն, եղել է Շահպոնքի ամենամեծ գյուղերից։ Հայտնի է, որ 13-րդ դարում ներառված է եղել Տաթևի վանքին հարկատու բնակավայրերի ցանկում։ Գյուղն ունեցել է մոտ 500-550 տուն բնակչություն, ամրոցներ, եկեղեցի, վանք, ձիթհաններ, կամուրջ։ Զարգացած է եղել առևտուրը և կավագործությունը։ Վերջին հայ ընտանիքները գյուղից հեռացել են 1980-ական թվականներին։

Հայկական գյուղն իր անբարենպաստ դիրքի և բանուկ ճանապարհի վրա լինելու պատճառով մի քանի անգամ ավերվել է։ 20-րդ դարում հայ բնակչությունը նվազում է, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հասնում նվազագույնի։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղից քիչ հյուսիս գտնվում է հայկական հին և մեծ գերեզմանատունը։

Բաբոնքի կենտրոնում էր գտնվում հայկական Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը կառուցվել է 12-րդ դարի վերջերին։ 1872 թվականին վերանորոգվել է։ 20-րդ դարի սկզբին ավերվել է։ 1990 թվականի դրությամբ դեռևս պահպանվում էին եկեղեցու ավերակները։

### Պեղումներ
1960-1970-ական թվականներին կատարված պեղումների արդյունքում գյուղի տարածքից հայտնաբերվել են բրոնզեդարյան մի շարք հնագիտական իրեր։ Հատկանշական է քարե դիմաքանդակը, որն ունի կլոր ձև և որի վրա պարզորոշ տեսանելի է մարդու կերպարանքը։

## Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում են այգեգործությամբ, անտառաբուծությամբ, անասնաբուծությամբ, ծխախոտագործությամբ։

## Ծանոթագրություններ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մովսեսգյուղ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցու տաճար Հայաստանի Տավուշի մարզի Մովսես գյուղում։ Եկեղեցին պատկանում է ՀԱԵ Գուգարաց թեմին։

Ի տարբերություն հին Սուրբ Գևորգ եկեղեցու Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կոչվում է «նոր եկեղեցի»։

## Պատմություն
Մովսես գյուղի նոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցել են հին եկեղեցու տեղում։ Հին եկեղեցին քանդել են 1937 թվականին և դրանից մնացել է միայն արևելյան պատը և հյուսիսային կողմում կառուցված մկրտության ավազանը։ 2005 թվականին մոսկվաբնակ մովսեսցի բիզնեսմեն Վազգեն Վանեսյանի և նրա ընկերների նախաձեռնությամբ սկսվեց նոր եկեղեցու կառուցումը քանդածի տեղում։

### Օծման արարողություն
[ձախից|200px|մինի|Հին [Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Մովսեսգյուղ)|Սուրբ Գևորգ եկեղեցու արևելյան պատը և հյուսիսային կողմում մկրտության ավազանը]]
2011 թվականի օգոստոսի 7-ին անց է կացել եկեղեցու օծման հանդիսավոր արարողությունը, որին մասնակցել են Հայաստանի պետական ակադեմիական երգչախումբը՝ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հովհաննես Չեքիջյանի ղեկավարությամբ, «Բերդ» պարային համույթը և Կոմիտասի անվան լարային քառյակը և օպերային հայտնի երգչուհի Աննա Մնացականյանը։

Եկեղեցու օծման օրը, օգոստոսի 7-ին, կատարվել է նաև եկեղեցու հիմնադիր Վազգեն Վանեսյանի և նրա ընտանիքի մկրտությունը նոր եկեղեցում։ Իսկ հաջորդ օրը, օգոստոսի 8-ին, կատարվել է տեղաբնակների զանգվածային մկրտություն և պսակադրության արարողություններ։ Նաև բազմաթիվ սիրահար զույգեր հատուկ հետաձգել են հարսանիքի օրը, որպեսզի պսակադրվեն նոր եկեղեցում։

Տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Արամ քահանա Միրզոյանը ասում է նոր եկեղեցու կառուցման կապակցությամբ՝

Իսկ 2010 թվականի օգոստոսին «Կարոտ» փառատոնի շրջանակներում Մովսես գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (որը արդեն համարյա պատրաստ էր, բայց պաշտոնապես բացված չէր) Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին հանձնելու արարողության ժամանակ ադրբեջանական դիրքերից կրակոցներ էին արձակվում։

### Կառուցում
Նոր եկեղեցու շինարարության ժամանակ օգտագործվել են ավերված հին եկեղեցու քարերը։

## Տես նաև
* Մովսեսգյուղ
* Խորանաշատ
* Նոր Վարագավանք

## Արտաքին հղումներ
* Եկեղեցին panoramio.com կայքում 
* ԳՈւՑԵ ԵԿԵՂԵՑԻՆ Է ՎԵՐՋԻՆ ՀՈւՅՍԸ
* Եկեղեցու գծապատկերները Quelque-Chose Architects կազմակերպության կայքում 

## Ծանոթագրություններ

ա
ա
Կատեգորիա:Մովսեսգյուղ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ռոլան Բարտ

**Ռոլան Բարտ** (, ), ֆրանսիացի փիլիսոփա, պոստստրուկտուրալիստ և նշանագետ։

## Կենսագրություն և աշխատանքներ
Ծնվել է 1915 թ. նոյեմբերի 12-ին Շարբուրում։ Առաջին աշխարհամարտում ռազմածովային ճակատամարտերից մեկում հոր զոհվելուց հետո (1916) մոր՝ Հենրիետ Բինժեր Բարտի հետ տեղափոխվում է Բայոնա, ուր և անցկացնում է իր մանկությունը։ 1924 թ. տեղափոխվում են Փարիզ. այստեղ նա ստանում է դասական հումանիտար կրթություն. սկզբում Մոնտենի (1924-1930), ապա՝ Լյուդովիկոս Մեծի (1930-1934) լիցեյներում։ Իրավիճակը բարդանում է, երբ նրա մայրն արտամուսնական կապերից երեխա է ունենում (1927), որը պատճառ է դառնում, որ նրա պապն ու տատը հրաժարվեն նրանց ֆինանսական օժանդակություն ցուցաբերելուց։ Մայրը ստիպված աշխատանքի է անցնում որպես կազմարար, որը հնարավություն է տալիս Ռոլան Բարտին ուսումը շարունակել Ստրասբուրգում՝ դասական գրականության, հունական ողբերգության, քերականության և բանահյուսության գծով (դասական գրականության և քերականության ու բանահյուսության թեկնածուական աստիճան է ստանում համապատասխանաբար 1939 և 1943 թթ.)։

1934 թ Ռոլան Բարտը հիվանդանում է թոքախտով և իր ժամանակի մեծ մասն անցկացնում է դիսպանսերներում (1934-1935 և 1942-1946 թթ.)։ Չնայած վրա հասած հիվանդությանը Բարտը շարունակում կարդալ ու գրել, անգամ հիմնում է թատերական խմբակ ու դասավանդում Բիսարիայի (1939), Բայոնի (1939-1940), Փարիզի (1942-1946) լիցեյներում, Ռումինիայի/Բուխարեստի (1948-1949) Ֆրանսիական ինստիտուտում, Եգիպտոսի/Ալեքսանդրիայի (1949-50) համալասարանում։

1952 թ. պատմաբան Լյուսիեն Ֆևրի և ընկերաբան (սոցիոլոգ) Ժորժ Ֆրիդմանի միջնորդությամբ Ռ. Բարտը աշխատանքի է անցնում Գիտական հետազոտությունների ազգային կենտրոնում (1952-1959)։ Այնուհետև նրա հետազոտական կարիերան շարունակվում է ընդլայնվել։ 1960 թ. դասավանդում է Բարձր գիտելիքների գործնական դպրոցում (1962 թ. Նշանների, խորհրդանիշերի և պատկերների ընկերաբանության կենտրոնի ղեկավար), այնուհետև՝ Բալթիմորի Ջոն Հոփկինսի համալսարանում (1967-1968 թթ.), իսկ արդեն 1976-1980 թթ. նա Քոլեջ դը Ֆրանսի Գրական նշանագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր էր։ Այդ ժամանակ Ռ. Բարտն արդեն համարվում էր իր ժամանակի առաջատար քննադատներից մեկը։ Նրա աշխատությունները թարգմանվում և մեծ տարածում են գտնում եվրոպական և ամերիկյան երկրներում։

1980 թ. փետրվարի 25-ին Քոլեջ դը Ֆրանսից քիչ հեռու Բարտը ենթարկվում է ավտովթարի և մահանում շաբաթներ անց՝ մարտի 26-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լուսավոր խցիկը
* Հեղինակի մահը

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ստրուկտուրալիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լեզվաբաններ
Մհեր

**Մհեր**, տղամարդու հայկական տարածված անուն է։ Առաջացել է հին հայկական դիցաբանության երկնային լույսի և արդարության Միհր աստծու անունից, որը ավելի ուշ անցել է հնդկաստան և պարսկաստան դռնալով Միթրա աստվածը։ Մհեր անունը տարածվել է հայերի մեջ մեծ մասամբ «Սասունցի Դավիթ» էպոսի միջոցով։ Անվան գրավոր հիշատակությունները 12-րդ դարից շուտ չեն։ Նույն ծագումն ունեն հայկական և օտար անձնանուններ՝ Միհրան, Միհրդատ, Միհրներսեհ, Մեհրուժան և այլն։ Այժմ տարածված անուն է։ Կա նաև Մհերյան ազգանուն։

## Հայտնի կրողներ
*Մհեր Աբեղյան (1909, հունվարի 26 - 1978) - հայ նկարիչ։
*Մհեր Բեժանյան (1938 - 2000) - հայ բանաստեղծ։
*Մհեր Թորոսյան (1937, ապրիլի 20 - 1981, օգոստոսի 24) - հայ բանաստեղծ։
*Մհեր Մկրտչյան (Հուլիս 4, 1930 - Դեկտեմբեր 29, 1993) - նշանավոր հայ դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, կինոյի և թատրոնի մեծ կատակերգու։
*Մհեր Ղազարյան (Հուլիս 31,2004)-Հանճարեղ երիտասարդ

## Ծանոթագրություններ
ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012 ընտրական B խումբ

Այս էջը ցույց է տալիս **[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012 (Ընտրական փուլ)|2012 Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլի]]** աղյուսակներն ու արդյունքները։

## Մրցաշարային աղյուսակը

Խմբում առաջին տեղը գրաված թիմն անցնում է եզրափակիչ փուլ, երկրորդ տեղը գրաված թիմն անցնում է որակավորման փուլի փլեյ-օֆֆ։

## Հանդիպումներ և արդյունքներ
Խմբի հանդիպումների մասին մասնակիցները պետք է պայմանավորվեին 2010 թ. մարտի 15-ին և 16-ին Ռուսաստանում, Մոսկվայում կայացած հանդիպման ժամանակ։ Այդ անարդյունք էր, և հանդիպումների հերթականությունը որոշվեց պատահական ընտրությամբ՝ մարտի 25-ին Իսրայելում, Թել Ավիվում կայացած ՈՒԵՖԱ-ի XXXIV հերթական հավաքի ժամանակ։

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Գոլեր
;6 գոլ
*  Հենրիխ Մխիթարյան

;5 գոլ

*  Գևորգ Ղազարյան

*  Ռոբի Քին

;4 գոլ

*  Յուրա Մովսիսյան
*  Մարկոս Պիզելլի

*  Ռոման Պավլյուչենկո
*  Ալան Ձագոև

;2 գոլ

*  Արթուր Սարկիսով
*  Իլչո Նաումոսկի
*  Վանչե Շիկով

*  Քևին Դոյլ
*  Այդեն Մաքգիդի
*  Ալեքսանդր Կերժակով

*  Պավել Պոգրեբնյակ

;1 գոլ

*  Քրիստիան Մարտինեզ
*  Էդգար Մանուչարյան
*  Մարիո Ջուրովսկի
*  Միրկո Իվանովսկի
*  Իվան Տրիչկովսկի
*  Նիկոլչե Նովեսկի
*  Քիթ Ֆեյխի
*  Քևին Քիլբեն

*  Շեյն Լոնգ
*  Շոն Սենթ Լեջեր
*  Ռիչարդ Դան
*  Իգոր Սեմշով
*  Ռոման Շիրոկով
*  Դինիյար Բիլյալետդինով
*  Դենիս Գլուշակով
*  Սերգեյ Իգնաշևիչ

*  Յան Դուրիցա
*  Ֆիլիպ Հոլոշկո
*  Միրոսլավ Կարհան
*  Միրոսլավ Ստոխ
*  Յուրայ Պիրոսկա
*  Ֆիլիպ Շեբո
*  Վլադիմիր Վայս

;1 ինքնագոլ
*  Վալերի Ալեքսանյան (Իռլանդիայի դեմ արտագնա խաղում)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություններ
Մարիամ Մայրի վանք

**Մարիամ Մայրի վանք** Սուրբ Մայրի վանք (նաև՝ Մարիամ Մայրի վանք, Մարիամ Մայրի եկեղեցի, Սուրբ Նշան եկեղեցի), միջնադարյան եկեղեցի Բերդ քաղաքից 2 կմ դեպի արևմուտք հեռավորության վրա, Նավուր գյուղ տանող ճանապարհի ձախ կողմում։ Պատմական աղբյուրները վկայում են, որ տաճարը վերանորոգվել է 17-րդ դարում։

## Պատմություն
Վանքը (եկեղեցի) մեզ է հասել վաղ միջնադարից, ըստ պատմական տեղեկությունների՝ կառուցվել է 1285-86 թթ։  Վանքը գտնվում է Բերդ քաղաքից  Նավուր գյուղ տանող ճանապարհի ձախ կողմում։  Վանական համալիրի տարածքից գտնվել է միջնադարյան հայերանով գրված  քարե արձանագրություն (փորագրություն), որն ըստ ուսումնասիրությունների նամակ գրություն է և որպես պատմամշակութային արժեք պահպանվում է Բերդի պատմության և կենցաղի թանգարանում։ Պահպանվել է նաև նախշազարդ խաչքար, որը տեղադրվել է վանքի մուտքի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Պիլոր պատ

**Պիլոր պատ** (հայտնի է որպես **Պիլուր պիթ**, **Պլյուր պատ**), Հայաստանի Տավուշի մարզի Նորաշեն գյուղի հարավարևմտյան կողմում գտնվող կիկլոպյան ամրոց-դամբարանաբլուր է։

## Պատմություն
Համաձայն հնագիտական տվյալների, կառուցվել է մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում։

## Տես նաև
* Նորաշեն (Տավուշի մարզ)
* Կիկլոպյան ամրոց
* Տավուշի մարզի ամրոցների և բերդերի ցանկ
* Նորաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Կարապետյան, Ի. (1974) Նորաշենի վաղ հայկական ամրոցը

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Կիկլոպյան ամրոցներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակը Հայաստանում
Կատեգորիա:Նորաշեն (Տավուշի մարզ)
The Fame (ալբոմ)

**The Fame**, ամերիկյան երգչուհի Լեդի Գագայի առաջին ալբոմը, որը թողարկվել է 2008 թվականի օգոստոսի 19-ին։

## Երգացանկ

### Բրիտանական, Իռլանդական և Ճապոնական հրատարակություններ

### Լատինոամերիկյան հրատարակությունում

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրեր

### Հիթ-շքերթներ

## Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրեր

## Թողարկման ժամանակագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեդի Գագայի ալբոմներ
Կատեգորիա:Ալբոմներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:2008 ալբոմներ
Վիվալդիի օպերաների ցանկ

Իտալացի երգահան Անտոնիո Վիվալդին իր նամակներից մեկում նշում էր, որ գրել է 94 օպերա։ Ներկա դրությամբ նրա անունով մեզ հայտնի է շուրջ 50 օպերա, որից ամբողջովին կամ մասնակի պահպանվել է միայն շուրջ 20-ի երաժշտությունը։

Վիվալդիի բոլոր օպերաներն առաջին բեմադրման ժամանակ ներկայացվում էին որպես «երաժշտական դրամաներ» *(dramma per musica)*, ինչը մոտավորապես համապատասխանում է «օպերա սերիա» *(opera seria)* ժանրին։

## Ծանոթագրություններ
* Cross, Eric (1992), 'Vivaldi, Antonio,' in *The [[New Grove Dictionary of Opera]]*, ed. Stanley Sadie (London) ISBN 0-333-73432-7
* Some of the information in this article is taken from the related French Wikipedia article.
Կլոդ Էստեբան

**Կլոդ Էստեբան** (), ֆրանսիացի բանաստեղծ, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն և աշխատանքներ
Ծնվել է 1935 թ. հուլիսի 26-ին՝ Փարիզում ապաստանած իսպանացի հանրապետական ծնողներից։ Հեղինակ է բանաստեղծությունների, էսսեների և թարգմանությունների բազմաթիվ ժողովածուների։ Զբաղվել է հրատարակչությամբ՝ զուգահեռ դասավանդելով Սորբոնի Իսպանական գրականության բաժնում։ 1974-81 թթ. գլխավորել է Maeght հրատարակչության «Կավ» շքեղ ամսագիրը, իսկ 1984-93 թթ. հիմնադրել և գլխավորել է Flammarion հրատարակչության Պոեզիայի բաժինը։ Նմանապես 1998-2004 թթ. ղեկավարել է Գրողների տունը։ 
2001 թ. արժանացել է Պոեզիայի Գոնկուր մրցանակին՝ իր «Մի պատառ երկինք, գրեթե ոչինչ» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար։ Արժանացել է և մի շարք այլ մրցանակների՝ Մալլարմեի ակադեմիայի մրցանակին (1984), Ֆրանսիական Մշակույթի մրցանակին (1991), Գրականագետների միության Պոեզիայի մեծ մրցանակին ( 1997)։

Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Ավարառության եղանակը» լույս է տեսել 1968 թ., որին հաջորդում են նրա բանաստեղծությունների մյուս ժողովածուները՝ «Երկրներ, սրտի աշխատանքներ» (1979), «Մարմնի և պարտեզի իրադրություն» (1983), «Անուն և կացարան» (1985), «Բիրտ մահվան էլեգիա» (1989), «Ինչ-որ մեկը սկսում է խոսել» (1995), «Օտարականը դռան առջև» (2001), «Վերջին հողակտորի վրա» (2001) և այլն։

Նրա արձակն ու էսսեները մեծիմասամբ նվիրված են լեզվին, պոեզիային կամ նկարչությանը. «Ամենայն տեղից դուրս մի տեղ» (1979), «Հետքեր, պատկերներ, ճանապարհորդություններ» (1985), «Բանաստեղծական բանականության քննադատություն» (1987), «Ընթերցված իրեր» (1988), «Բառերի մասնատումը» (1990), «Արև` դատարկ սենյակում» (1991), «Այն, ինչը վերադառնում է ի լռություն» (2004) և այլն։

Կատարել է և բազմաթիվ թարգմանություններ՝ դասականներից կամ իսպանալեզու ժամանակակիցներից (Խորխե Լուիս Բորխես, Ֆրանցիսկո Քևեդո, Լուիս դը Գոնգորա, Անտոնիո Մաչադո, Օկտավիո Պաս և այլն)։

Իր վերջին ժողովածուն՝ «Ճիգով գրված մի օր, 1967-1992» (2006), բաղկացած է 1967-1992 թթ. միջև հրատարակված չորս հիմնական ժողովածուների ընտրանուց։

Մահացել է 2006 թ. ապրիլի 10-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Գոնկուրյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Միջպետական ավիացիոն կոմիտե

**Միջպետական ավիացիոն կոմիտե** (**ՄԱԿ**, Ռուսերեն։ Межгосударственный авиационный комитет, МАК), նախկին ԽՍՀՄ-ի 12 պետությունների կատարողական մարմին, որը զբաղվում է քաղաքացիական ավիացիայի և օդային տարածության օգտագործման հարցերով համաձայն նշված պետություններից ստացած լիզորությունների և ֆունկցիաների։ Կոմիտեն հիմնադրված է եղել 1990 թվականի դեկտեմբերի 30-ին՝ միջկառավարական «Քաղաքացիական աիացիայի և օդային տարածության օգտագործման մասին» համաձայնագրի հիման վրա։

Կոմիտեն զբաղվում է օդանավերի, օդակայանների և ավիաընկերությունների հավաստագրմամբ։ Զբաղվում է նաև օդային տարածությունում տեղի ունեցած ավիացիոն պատահարների հետաքննություննով։

Շտաբակայանը գտնվում է Մոսկվայում՝ Բոլշայա Օրդինկա 22/2/1 հասցեում։

## Անդամներ
* 
* 
* 
*  (former member)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Տես նաև
* Թիվ 967 չվերթի աղետ

## Արտաքին հղումներ
* / ՄԱԿ-ի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Քաղաքացիական ավիացիա
Կատեգորիա:1993 ի հայտ եկած
Կատեգորիա:Միջազգային ավիացիոն կազմակերպություններ
Միհրդատ Իբերացի

**Միհրդատ Իբերացի** (ծն.թ. անհայտ-51), Մեծ Հայքի դրածո թագավոր 35-37, 47-51 թվականներին, Իբերիայի Փարսման թագավորի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հռոմեական զորքերի օգնությամբ։ Տակիտոս պատմիչը վկայում է, որ դաժան Միհրդատ Իբերացին, հայոց մեջ հենարան չգտնելով, ապավինել էր Գառնիում և այլ բերդերում տեղակայված հռոմեական զորքերի ուժին։ Խեղդամահ է եղել իր եղբորորդու՝ գահատենչ Հռադամիզդի ձեռքով։

Կատեգորիա:Մեծ Հայքի դրածո արքաներ
Կատեգորիա:Վրաց արքաներ
Բեեր Շևա

**Բեեր Շևա** (, «երդման ջրհոր»;  «Բիր էս Սաբա», իսկ Աստվածաշնչում՝ Վիրսավիա) - քաղաք Իսրայելի հարավում։ Բնակչությունը՝ ։

Բեեր Շևայում է գտնվում Նեգևի Բեն Գուրիոնի անվան համալսարանը; Քաղաքը, ընդհանուր առմամբ, ծառայում է որպես Իսրայելի բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության գիտական ու տեխնոլոգիական կենտրոն։ Այն համարվում է նաև Իսրայելի շախմատային կենտրոնը. բնակչության հազար շնչի հաշվով այստեղ ավելի շատ գրոսմայստերներ կան, քան աշխարհի որևէ այլ քաղաքում։

## Տես նաև
* Իսրայելի քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Selection of photos from Beer-Sheva from flickr
* Բեն Գուրիոնի Համալսարանը 
* The city of Beersheba: a tourist's guide
* Beer-Sheva - Historical article from the Catholic Encyclopaedia
* Light Horse charges again  Article written by Martin Chulov, published in The Australian, November 1, 2007, the descendants of the Australian light-horsemen rode into the centre of Beersheva, re-enacting the gallant gallop of October 31, 1917
* Israel Builds  Expansion and architecture of Beersheva in the 1960s and 1970s
* Blueprint for Beersheba

Կատեգորիա:1900 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բեեր Շևա
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իսրայելում
Դեմոնաքս

**Դեմոնաքս** (ծն. և մահ.թթ. անհայտ) Մեծ Հայքի սպարապետ  մոտ 37-43 թվականներին։ 37 թվականին Հռոմի կայսր Կալիգուլան, երբ գահազրկել և աքսորել է Մեծ Հայքի դրածո թագավոր Միհրդատ Իբերացուն, Հայոց իշխանությունն իր ձեռքն է վերցրել սպարապետ Դեմոնաքսը (հավանաբար Դիմաքսյան հայ իշխանական  տոհմից)։ Օգնություն չստանալով գահակալական ներքին կռիվներով զբաղված պարթևներից՝ Դեմոնաքսը աշխատել է երկրի անկախությունը պահպանել սեփական ուժերով։ Նա փորձել է Մեծ Հայքի գահին կարգել Փոքր Հայքի թագավոր Կոտիսին և ստեղծել միացյալ ուժեղ պետություն։ Սակայն Հռոմի նոր կայսր Կլավդիոսը Կոտիսին հարկադրել է չեզոքության, իբերական զորքերի դաշնակցությամբ պարտության մատնել Դեմոնաքսին, գրավել Մեծ Հայքի կարևոր կենտրոններն ու ռազմական ամրությունները՝ կրկին հայոց գահին դնելով աքսորից վերադարձաց Միհրդատ Իբերացուն։ Դեմոնաքսի հետագա գործունեության ու ճակատագրի մասին տեղեկություն չի պահպանվել։

Կատեգորիա:Հայոց սպարապետներ
Բլագոդարնոյե

**Բլագոդարնոյե**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում։

Գտնվում է Սևաբերդ գետակի ձախ ափին, Տաշիր քաղաքից մոտ 9 կմ հարավ-արևմուտք, մարզկենտրոնից 60 կմ հյուսիս-արևմուտք։ 2017 թվականից մտնում է Տաշիր համայնքի կազմի մեջ։

Գյուղը հիմնադրվել է 1907-1908 թվականներին Կիրիլ ազգանունով մոլոկանի կողմից և անվանվել Կիրիլովկա։ Հետագայում գյուղը վերանվանվել է Բլագոդարնոյե։

## Կլիմա
Կլիման բարեխառն է, ձմեռը՝ երկարատև ու ցրտաշունչ, ամառը՝ զով։


Village Blagodarnoe, Winter.jpg|Բլագոդարնոյե գյուղի ձմեռը
Village Blagodarnoe, Armenia.jpg|Բլագոդարնոյե գյուղի ամառը


## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Բլագոդարնոյեի մշտական բնակչությունը կազմել է 227, առկա բնակչությունը՝ 207 մարդ։ Նախկինում եղել է ամբողջությամբ ռուսաբնակ գյուղ, ժամանակի ընթացքում հաստատվել են նաև հայեր, որոնք 1989 թվականի դրությամբ կազմել են բնակչության երեք քառորդը։

Բլագոդարնոյեի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

}
 | 243
 | 227
 |-
 |}

## Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսության համար օգտագործում են 1027 հա հողերը, որից վարելահողեր՝ 147,7 հա, խոտհարքեր՝ 491,3 հա, արոտավայրեր՝ 349,7 հա։ Բնակիչների հիմնական զբաղվածությունը անասնապահությունն է։ Զբաղվում են նաև մեղվաբուծությամբ։

### Պանրագործություն
Բլագոդարնոյե գյուղը հայտնի է իր Ալպյան մարգագետիններով։ Համայնքի արոտավայրերում աճում են բազմաթիվ անուշահոտ ծաղիկներ, որի շնորհիվ գյուղն ունի յուրահատուկ պանրատեսակներ ու համեր։

Առավել հայտնի է «Ճիլ» կամ «Չեչիլ» պանրի տեսակը։

## Պատմամշակութային կառույցներ

Գյուղի մոտակայքում գտնվում է մ.թ.ա. II-I հազարամյակների ամրոցի ավերակներ։

## Հասարակական կառույցներ
2013 թ.-ի դրությամբ գյուղն ունի հիմնական դպրոց, բուժկետ և կապի հանգույց։
ձախից|մինի|299x299փքս|Բլագոդարնոյե գյուղի հիմնական դպրոցը ձմռան ամիսներին

## Արտաքին հղումներ
* 
* https://www.youtube.com/watch?v=_QZY_c0UzKk

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Տաշիր համայնքի բնակավայրեր
Պետական դրոշի հրապարակ (Բաքու)

**Պետական դրոշի հրապարակ** (), Բաքվում գտնվող հրապարակ, որտեղ տեղադրված է Ադրբեջանական Հանրապետության ամենամեծ դրոշը։

## Պատմություն
2007 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ադրբեջանական Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևը ստորագրել է Բաքվում Պետական դրոշի հրապարակ ստեղծելու մասին հրաման։ Հրապարակի հիմքը դրել են 2007 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Բաքվի Բաիլովո ավանում, երկրի ռազմա-ծովային ուժերի բազայի մոտակայքում։

Նախագիծը մշակել է ամերիկյան Trident Support ընկերությունը և իրականցրել է ադրբեջանական Azenko-ն.։

2010 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Բաքվում տեղի է ունեցել Պետական դրոշի հրապարակի հանդիսավոր բացումը, որտեղ բարձրացվել է Ադրբեջանի դրոշը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաքվի հրապարակներ
Վաչագան (գետ)

**Վաչագան**, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Խուստուփ լեռան հյուսիս–արևելյան լանջերից և Կապան քաղաքում աջից միախառնվում Ողջի գետին։ Երկարությունը 11 կիլոմետր է։ Ջրային ավազանը 35,5 կմ² է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ողջի գետի վտակներ
Ոբևան

**Ոբևանիս**, **Ոբևան** կամ **Նունիս** (այժմ կոչվում է՝ **Նուսնուս** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանում։

## Տես նաև
* Որդուարի շրջան

## Արտաքին հղումներ
* 

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ոբևան
Կատեգորիա:Որդուարի շրջանի բնակավայրեր
Թաթերք

**Թաթերք** (հայտնի է նաև **Թրքեշ**, **Թարքեշ**, **Թիրքաշ**, **Տիրկեշ**, **Տիրկաշ** անուններով) (այժմ կոչվում է՝ **Թյուրքեշ** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանի Շահբուզ գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևմուտք

## Պատմություն
Թաթերք գյուղը գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։ Ներկայիս Թաթերք (Թրքեշ) գյուղի մոտ, Սիսիան մայրուղու ձախ կողմում, ճանապարհից մոտ 5-5.5 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, գտնվում էր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ։ Այդ հին գյուղի տարածքը ընդգրկել է 70-75 բնակելի և այլ շինություններ։ Ներկա պահին այդ գյուղատեղին քայքայված է, ավերակներ է ներկայացնում։

## Հուշարձան
Միջնադաում գյուղում կառուցվել էր եկեղեցի։ 20-րդ դարում այն արդեն ավերակ էր։ Գյուղում 19-20-րդ դարերում կառուցվել է նաև մսկիթ։

## Տես նաև
* Շահբուզի շրջան

## Արտաքին հղումներ
*

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի բնակավայրեր
Օծոփ

**Օծոփ** կամ ***Ածոփ*** (այժմ կոչվում է՝ **Բադամլու** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։

Օծոփ գյուղի հարավ-արևելյան թաղամասում է գտնվել Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին, որին տեղացիներն անվանում էին Օծոփի ժամ։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի բնակավայրեր
Գեհենիք

**Գեհենիք** կամ ***Գոմեր***, **Գեմուր** (այժմ կոչվում է՝ **Գյոմյուր** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։

## Հայտնի անձինք
* Աղվան Վարդանյան
* Վարդգես Ավագյան
* Մնացական Ազիզյան

## Տես նաև
* Շահբուզի շրջան

## Արտաքին հղումներ
* 

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի բնակավայրեր
Արմավաշեն

**Արմավաշեն** (այժմ կոչվում է՝ Կըզըլ Կըշլաղ, , մինչև 2003 թվականը՝ **Աշաղի Ռամեշին** կամ **Ներքին Ռամեշին**, ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։ Տեղակայված է Կուքի գետի աջ ափին, Առինջ գյուղից մոտ 8 կմ դեպի Կուքի։

## Պատմություն
Գյուղի մասին գրավոր աղբյուրներ չեն պահպանվել։ Մինչև 19-րդ դարը գյուղում բնակվել է 100 տուն հայ բնակչություն։

## Հուշարձաններ
### Մատուռ

Արմավաշենում կա 16-17-րդ դարերի միանավ մատուռ։

### Գերեզմանատուն
Արմավաշենի գերեզմատունը գտնվում է գյուղի հյուսիսային կողմում և վերաբերվում է 9-16-րդ դարերին։ Ունի 290 հարթ տապանաքարեր, խաչքարեր։ 1980-ականներին դրությամբ խաչքարերի և տապանաքարերի մի մասը տեղահան են արված, իսկ մի մասն էլ թաղված են հողի մեջ։

## Տես նաև
* Խնձորուտ (լեռ)
* Արմավաշենի մատուռ

## Ծանոթագրություններ
Աղու

**Աղու** (այժմ կոչվում է՝ **Մահմուդոբա** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։ Գյուղը տեղակայված է Նորս վտակի ափին, Նորս գյուղից 4 կմ ներքև։

## Պատմություն
Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի հարկացուցակի՝ 13-րդ դարում Աղուն Տաթևի վանքին վճարել է 12 միավոր հարկ։

## Հուշարձաններ
Գյուղ մտնող ճանապարհին է գտնվում «Չեչի քար» սրբավայրը։ Նորս վտակի ձախ ափին է գտնվում հին գյուղի գերեզմանատունը, որն ունի տասնյակ տապանաքարեր։

## Գտածոներ
Գյուղի գերեզմանատան շրջակայքից 1970-ական թվականներին հայտնաբերվել են մ․թ․ա․ 1-ին հազարամյակի վերջերի հնագիտական իրեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Աղտավ

**Աղտավ** (այժմ կոչվում է՝ **Աշաղի Ղշլաղ** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։ Տեղակայված է Նախիջևան գետի վերին հոսանքում՝ Բջնակ գյուղից 7-8 կմ ներքև։  Շահբուզ շրջկենտրոնից մոտ 20 կմ հյուսիս, Նախիջևան—Սիսիան խճուղու ձախ կողմում, լեժնային այգեվետ ձորահովտում;

## Պատմություն
Շահապոնքի հին հայկական բնակավայրերից է։ Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի հարկացուցակի՝ 13-րդ դարում Աղտավը Տաթևի վանքին վճարել է 8 միավոր հարկ։

Բնակիչներ զբաղվում են անասնապահությամբ, այգեգործությամբ

## Հուշարձաններ
Գյուղի հին շինությունները, գերեզմանատունն ու եկեղեցին 1910-ական թվականներին ավերակների են վերածվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Նորս

**Նորս** կամ ***Նորագյուղ*** (այժմ կոչվում է՝ **Նուրսու** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։
 
Հայտնի է միջնադարյան բերդով, Ս․ Խաչ կամ Գյուտի վանքով, Ս․ Երրորդություն եկեղեցով։ Ս․ Խաչ վանքը (այժմ՝ ավերակ), համաձայն մուտքի բարավորի արձանագրության, 1251-ին կառուցել է տվել Պռոշյանների Լիանոս իշխանը (դրա համար վանքը կոչվել է նաև Լիանոսի վանք)։ Գյուղի հարավ–արևմտյան կողմում պահպանվել է Ս․ Երրորդություն կիսավեր եկեղեցին (հիմնական վերանորոգման է ենթարկվել 1654-ին)։ Այն քառամույթ եռանավ բազիլիկ է, յոթանիստ աբսիդով և արևելյան զույգ ավանդատներով։ Մուտքերը երկուսն են՝ արևմուտքից և հյուսիսից։ Արևմտյան մուտքի առջև դրված է XIII դ․ կեսերի գեղաքանդակ մեծ խաչքար։

## Տես նաև
* Նորսի Լիանոսի վանք
* Շահբուզի շրջան

## Գրականություն
* 
* Ալիշան Ղ․, Սիսական, Վնտ․, 1893։

## Ծանոթագրություններ
Անուշավան (Շահբուզի շրջան)

**Անուշավան** (մինչև 2003 կոչվում էր՝** Յուխարի (Վերին) Ռամեշին**, իսկ այժմ՝ **Գյունեյ Ղշլաղ** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։ Գյուղը տեղակայված է Կուքիից 5 կմ ներքև, Կուքի գետի աջ կողմում՝ 4 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
Գյուղը գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է 13-րդ դարից։ Հայերը գյուղից գաղթել են մոտ 18-րդ դարի վերջերին։

## Հուշարձաններ
### Գերեզմանատուն
Անուշավանի գերեզմանատունը գտնվում է գյուղից հյուսիս և վերաբերվում է 15-18-րդ դարերին։ Այնտեղ կա մոտավորապես 70-75 տապանաքար, որոնք հիմնականում հարթ և քառանկյունի են։ Տապանաքարերը մեծ մասամբ տեղահան են արված, մնացածներն էլ կեսից ավելի թաղված են հողի մեջ։

### Եկեղեցի
Գյուղում պահպանվել են եկեղեցու ավերակ հիմքերը։ Վերջինիս մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։ 19-րդ դարի սկզբներին Նախիջևանի վիճակագրական փաստաթղթերում եկեղեցին արձանագրվել է որպես ավերակ։

### Անապատ բերդ
Գյուղի հյուսիսային կողմում՝ մոտ 2 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Անապատ բերդի ավերակները։

## Տես նաև
* Անապատ բերդ (Անուշավան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի բնակավայրեր
Ճկույթիկ

**Ճկույթիկը** կերպար է հայկական մանկական երգում և հոլանդական հեքիաթներում։ Մարմնավորում է ձեռքի ամենափոքր մատը՝ ճկույթը։

## Երգ
«Ճկույթիկ», հանրահայտ մանկական երգ, որի հեղինակն ու կատարողն է Մարթեն Յորգանցը։ Երգում ձեռքի մատները ներկայացված են որպես հինգ եղբայրներ, որոնք նախկինում բոլորը միևնույն հասակն ունեին, սակայն Ճկույթիկը իր ծուլության պատճառով փոքրանում է ու դառնում եղբայներից ամենակարճահասակը։

«Ճկույթիկ» երգի բառերի հեղինակը Նշանավոր մանկագիր և մանկավարժ Պատվական Խաչատրյանն է։

## Հեքիաթ
Հոլանդացի մանկական գրող Դիք Լաանի հեքիաթներում Ճկույթիկը (*Pinkeltje*) փոքրիկ մարդուկ է սպիտակ մորուքով և սրածայր գլխարկով։ Ապրում է չորս հոգուց բաղկացած ընտանիքի բնակարանում, միշտ թաքնված է նրանցից, ընկերներն են շնիկը, կատուն և հինգ մկնիները։

Կատեգորիա:Մանկական երգեր
Կատեգորիա:Հեքիաթի հերոսներ
Կատեգորիա:1978 ֆիլմեր
Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1957

1957 թ. **[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ|ԿԱՖ-ի Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]** անվան տակ նորաստեղծ **[[Աֆրիկայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա]]յի (ԿԱՖ)** կողմից կազմակերպվեց և անցկացվեց աֆրիկյան ֆուտբոլի հավաքականների առաջին առաջնությունը։ Հանդիպումներն անցկացվեցին 1957 թ. փետրվարի 10-ից մինչև փետրվարի 16-ը Սուդանի մայրաքաղաք Խարթումում։ Համաձայն մրցաշարի ձևաչափի՝ ԿԱՖ-ի անդամ չորս երկրները փլեյ-օֆֆի միջոցով որոշելու էին չեմպիոնին և մրցանակակիրներին։

## Որակավորում
Աֆրիկյան ազգերի գավաթի 1957 թ. խաղարկությանը մասնակցելու իրավունք ստացան ԿԱՖ-ի հիմնադիր երկրների ազգային թիմերը՝ ը, ը, ն և ն։ Վերջինս մրցաշարին մասնակցելու համար համաձայն էր ուղարկել միայն սպիտակամորթ խաղացողներից կամ միայն սևամորթ խաղացողներից կազմված թիմ, սակայն ԿԱՖ-ը պահանջում էր ուղարկել խառը թիմ։ Արդյունքում, ն հրաժարվեց մասնակցությունից և դուրս եկավ ԿԱՖ-ի կազմից։

## Մասնակիցներ

## Մրցավայրեր

## Հանդիպումներ
### Փլեյ-օֆֆ

#### Կիսաեզրափակիչ հանդիպումներ
----

----

----

#### Եզրափակիչ
----

----

## Ռմբարկուներ


**5 գոլ**`

 Մոհամեդ '''Ադ-Դիբա'''



## Մրցանակներ և նվաճումներ
Մրցաշարի **[[ոսկե գնդակ (ֆուտբոլ)|«լավագույն ֆուտբոլիստ»]]** ճանաչվեց հարձակվող  Մոհամեդ '''Ադ-Դիբան''', որը ստացավ նաև **[[ոսկե խաղակոշիկ (ֆուտբոլ)|«ոսկե խաղակոշիկ»]]** մրցանակը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Ծանոթություն

## Արտաքին հղումներ
* 1957 թ. Աֆրիկայի ազգերի գավաթը; ԿԱՖ-ի պաշտոնական կայք, soccerbot.com, RSSSF-ի արխիվ , arquivodosmundiais.com  
* Եգիպտոսի հավաքականը Աֆրիկայի ազգերի գավաթում; RSSSF-ի արխիվ)
* Ժերար Դրեյֆուսի ժամանակագրությունը; RFI ռադիոկայանի կայք  

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Աֆրիկայի ազգերի գավաթ
Նադեժդա Տրոյան

**Նադեժդա Վիկտորի Տրոյան** (Троя́н Наде́жда Ви́кторовна, ), խորհրդային հետախույզ և «Փոթորիկ» պարտիզանական ջոկատի բուժքույր, Խորհրդային Միության հերոս։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբից ի վեր, Տրոյանը գտնվել է ֆաշիստական զորքերի կողմից օկուպացված տարածքներում, որտեղ անդամագրվել է Մինսկի մարզի ընդհատակյա կազմակերպությանը։ 1942 թվականի հուլիսից եղել է մի շարք պարտիզանական ջոկատների կապավոր, հետախույզ ու բուժքույր։

Նադեժդա Տրոյանը մասնակցել է կամուրջների պայթեցման, թշնամական գումակների վրա հարձակումներին, բազմիցս կռվի մեջ է մտել ֆաշիստների դեմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:1921 ծնունդներ
Կատեգորիա:2011 մահեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 7 մահեր
Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ բուժքույրեր
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Ճկույթ

**Ճկույթ**, մարդու և այլ կենդանիների ձեռքի ամենակարճ մատը։ Շատ լեզուներում ճկույթի համար առանձին բառ չկա և գործածվում է «փոքր մատ» եզրույթը (օրինակ՝ անգլերեն *little finger*, գերմաներեն *Kleiner Finger*)։ Հին հայերենում ճկույթը կոչվել է նաև «ծիծառ»։

## Մշակութային նշանակություններ
Արևելաասիական մշակույթներում ինչ-որ մեկին ճկույթ մեկնելը համարվում է վիրավորական նշան (ինչպես եվրոպական երկրներում միջնամատը)։ Ինդոնեզիայում իշխանավորները իրենց հպատակներին մոտ էին կանչում ճկույթով՝ ի նշան նրանց միջև եղած դասակարգային տարբերության։

Անտվերպեն քաղաքում գինետան այցելուները մատուցողին ճկույթ են ցույց տալիս, ինչը նշանակում է «խնդրում եմ, մեկ գավաթ գարեջուր». ավանդությունը ծագում է «pink» (ճկույթ) և «pint» (գարեջուր) բառերի նմանությունից։

## Տես նաև
* Ճկույթիկ‎

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատներ
Աջարիայի վարչական բաժանում

Աջարիայի ինքնավար հանրապետությունը վարչականորեն բաժանված է հանրապետական նշանակություն ունեցող մեկ քաղաքի և 5 մունիցիպալիտետների։

Հանրապետական նշանակություն ունեցող քաղաք՝
* Բաթում
5 մունիցիպալիտետ՝
* Քեդայի մունիցիպալիտետ
* Քոբուլեթի մունիցիպալիտետ
* Շուախևի մունիցիպալիտետ
* Խելվաչաուրի մունիցիպալիտետ
* Խուլոյի մունիցիպալիտետ

## Ծանոթագրություններ
*

Կատեգորիա:Աջարիայի վարչական բաժանում
Լեռնահովիտ (գյուղ, Լոռու մարզ)

**Լեռնահովիտ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Տաշիր քաղաքից մոտ 8 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1650 մետր։ 2017 թվականից մտնում է Տաշիր համայնքի կազմի մեջ։

### Կլիմա
Կլիման բարեխառն է, ձմեռը երկարատև ու ցրտաշունչ, ամառը՝ զով։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1822-1823 թվականներին՝ նախկին հայաբնակ բնակատեղում, և կոչվել *Ղարաքիլիսա*։ Գյուղի բնակիչները գաղթել են Մուշից և Էրզրումից։ Վերանվանվել է Լեռնահովիտ 1978 թվականի [ունվարի 25-ին։

### Պատմամշակութային կառույցներ

Լեռնահովիտում առկա է մեկ գերեզմանոց, մեկ եկեղեցի և միջնադարյան գյուղատեղի։ Գյուղից հարավ-արևելք գտնվում է բրոնզեդարյան բնակատեղի, իսկ հարավ-արևմուտքում է գտնվում «Մամուռդոշ» ամրոցը։

Գյուղում և շրջակայքում պահպանվել են «Զարգարաքենդ» գյուղատեղին, եկեղեցի (12-13-րդ դարեր), գերեզմանոցներ (12-19–րդ դարեր)։


St Sargis church at Karchadosh Hill (7).jpg|Սուրբ Սարգիս եկեղեցին գյուղի հարակից բլրի գագաթին
Chapel in Karchadosh settlement (2).jpg|Մատուռ բնակավայրի հարևանությամբ


## Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Լեռնահովիտի մշտական բնակչությունը կազմել է 1302, առկա բնակչությունը՝ 1028 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը՝ 1716,7 հա, որից՝ 707,9 հա վարելահող, 176,4 հա խոտհարք, 783,9 հա արոտ։

Բնակիչները հիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ, ցորենի, գարու, կարտոֆիլի, կաղամբի և այլ բանջարաբոստանային կուլտուրաների արտադրությամբ։

## Կրթություն
Գյուղում գործում է միջնակարգ դպրոց, որի կառուցումը ֆինանսավորել է «Տաշիր գրուպը»։ Գործում է նաև մանկապարտեզ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Տաշիր համայնքի բնակավայրեր