Շամիլ Տարպիշչև

**Շամիլ Անվյարովիչ Տարպիշչև** (, ), թենիսիստ, մարզիչ, խորհրդային և ռուսական սպորտի գործիչ։ Ռուսաստանի թենիսի ֆեդերացիայի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է  1948 թվականի մարտի 7-ին Մոսկվայում։  Հայրը՝ Անվյար Բելյալովիչ  Տարպիշչևը (1913-1995) և  մայրը՝ Մարյամ Ալիևնա Տարպիշչևան  (1922-2003)  ծնվել և մեծացել են Մորդովիայում, թաթարական  Յունկի գյուղում։ Ունի երկու որդի Ամիրը ( ծնվ.՝ 1987 թ.)  և  Ֆիլիպը (ծնվ.՝ 1994 թ.):

Ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի պետական կենտրոնական ինստիտուտը։ Հաջողությամբ մասնակցել է թենիսի գծով ռուսական և համաշխարհային մրցումների։ Սպորտի վարպետ է (1966), 1970-ական թվականներին Տարպիշչևի հետ խաղացել է Վլադիմիր Նաբոկովը։  Ծառայել է ռազմա-օդային զորքերում, որպես  «խաղացող» հաղթել է թենիսի հեղինակավոր մրցաշարերում, ընդգրկվել ԲԿՄԱ-ի թիմում և պարապել  Վ. Ա. Կլեյմյոնովի մոտ։

1974 թվականից անցել է մարզչական աշխատանքի, եղել  МГС  «Դինամո» ԿՄԸ-ի ավագ մարզիչ, ԽՍՀՄ հավաքական թիմի գլխավոր մարզիչ (1974-1991), ԽՍՀՄ (1974-1991), ԱՊՀ (1992) և Ռուսաստանի (1997-2014) հավաքական թիմերի ավագ Դևիսի գավաթի (41 մրցախաղ) և Ֆեդերացիայի գավաթի  (1978-1980, 11 մրցախաղ) մրցաշարերում։ Տարպիշչևի ղեկավարությամբ խորհրդային թենիսիստները նվաճել են  26 ոսկե մեդալներ Եվրոպայի չեմպիոնատներում (1974-1983), դուրս են եկել կիսաեզրափակիչ Դևիսի Գավաթի (1974, 1976) և Ֆեդերացիայի գավաթի  (1978-1979) և եզրափակիչ, Թագավորական գավաթի (1981) մրցաշարերում։ Ասիա-Եվրոպա (1983) մրցաշարում եղել է Եվրոպայի հավաքական թիմի ավագը։ Եղել է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի գծով խորհրդականը  (1992-1994), Սպորտի ազգային ֆոնդի (ՍԱՖ) նախագահը (1992 -հուլիս 1994), Ռուսաստանի նախագահին կից ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի Կոորդինացիոն կոմիտեի նախագահը (1993-1997)։ Եղել է Ռուսաստանի Դաշնության Ֆիզկուլտուրայի և տուրիզմի պետական կոմիտեի նախագահը (1994-1996)։  1996 թվականից Մոսկվայի քաղաքապետի սպորտի գծով խորհրդականն է, «Կրեմլի Գավաթի»  տնօրենների  խորհրդի նախագահը։   2002 թվականին դարձավ  Ռուսաստանի նախագահին կից ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի Խորհրդի նախագահության անդամ, Ռուսաստանում սպորտի զարգացման ստրատեգիայի, ֆիզկուլտուրայի և սպորտի բնագավառում գերակա ուղղությունների մշակման հանձնաժողովի նախագահն էր։

26 տարեկանում ընդունվում է ԽՄԿԿ շարքերը։ 1994 թվականից Ռուսաստանի Օլիմպիական կոմիտեի գործադիր կոմիտեի, 1996 թվականից՝ Միջազգային Օլիմպիական կոմիտեի անդամ է։ Կազանում Շամիլ Տարպիշչևի անունով է կոչվում թենիսի ակադեմիան։

1994 թվականից «Թենիս» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ է։ Հեղինակ է «Թենիսահարթակն է կանչում» (1988), «Թենիս, առաջին քայլեր» (1990), «Թենիսի այբուբենը» (1999), «Ամենաերկար մրցախաղը» (1999), «Հոյակապ յոթնյակը կամ համաշխարհային թենիսի ռուսական աստղերը» (2006), «Առաջին ցանցը» (2008) գրքերի։

2014 թվականի հոկտեմբերի 7-ի «Երեկոյան  Ուրգանտ» հեռուստածրագրի եթերում Տարպիշչևն անվայելուչ կատակեց՝ հանրահայտ թենիսիստուհիներ Ուիլյամս քույրերին անվանելով «եղբայրներ», որի համար Կանանց թենիսի ասոցիացիայի (WTA) կողմից որակազրկվեց մեկ տարի ժամկետով և տուգանվեց 25 հազար դոլարի չափով։

## Պարգևներ և կոչումներ
մինի|Շամիլ Տարպիշչև`Ռուսաստանի թենիսի կանանց ազգային թիմի ավագը: Ֆեդերացիայի գավաթի խաղարկությունը Իսրայելի թիմի հետ, 2008
*  «Հայրենիքի հանդեպ  վաստակի  համար» IV կարգի շքանշան (4 մարտի 2008) - ֆիզկուլտուրայի և սպորտի զարգացման գործում վաստակի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար
* Պատվո  շքանշան (22 ապրիլի 1994), 1994 թվականի  XVII ձմեռային  Օլիմպիական խաղերում  բարձր սպորտային ձեռքբերումների համար 
* Բարեկամության  շքանշան (2017)
*  «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» II կարգի շքանշանի մեդալ
*  «Կազանի 1000-ամյակի» հուշամեդալ
* ԽՍՀՄ  վաստակավոր  մարզիչ (1985)
* ՌՍՖՍՀ վաստակավոր  մարզիչ (1981)
* Մորդովիայի ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող։ 
* Մորդովիայի  Պետական մրցանակի դափնեկիր  (2003)
*  Դոստիկի  2 աստիճանի շքանշան (Ղազախստան, 2008) 
* Հոբելյանական  մեդալ «Աստանան 10 տարեկան է» (Ղազախստան, 2008) 
; Պատվո շքանշաններ 
**  «Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման գործում վաստակի համար 
** «Օլիմպիական շարժման գործում վաստակի համար»
** «Ֆիզկուլտուրայի և սպորտի գերազանցիկ»
* «Թենիսում ունեցած վաստակի համար» մեդալ, (Թենիսի միջազգային ֆեդերացիա, 1988)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շամիլ Տարպիշչևի մասին Լենտապեդիայում, 2012 թ.
* Международный Объединенный Биографический Центр
* Спортивная Россия

Կատեգորիա:Թենիսիստներ
Կատեգորիա:Թենիսի մարզիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ