open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կիմ Բալայան

**Կիմ Գաբրիելի Բալայան** (հոկտեմբերի 15, 1947, ԼՂԻՄ Մարտակերտի շրջան, գ. Ներքին Հոռաթաղ), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի անդամ

## Կենսագրություն
* 1966 թ. ավարտել է Մարտակերտի միջնակարգ դպրոցը և նույն թվականին ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1971 թ.:
* 1972-1975 թթ. աշխատել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում որպես ավագ լաբորանտ և դասավանդել «Կրիմինալիստիկա» առարկան։
* 1975-1977 թթ. եղել է Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության դատական փորձաքննությունների գիտահետազոտական լաբորատորիայի դատահետքաբանական և ձգաբանական փորձաքննությունների բաժնի ավագ փորձագետ, իսկ 1977-1990 թթ.՝ նույն բաժնի պետ։
* 1990-1995 թթ. եղել է Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, Իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնակատար, Գերագույն Խորհրդի նախագահության անդամ, նույն հանձնաժողովի նախագահ։
* 1999 թ. եղել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Գերագույն մարմնի իրավաբանական ծառայության բաժնի պետ։
* 2000-2003 թթ. եղել է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր, պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։
* 2003 թ. նոյեմբերի 18-ին Ազգային ժողովի կողմից նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի անդամ։

## Պարգևներ
* Մխիթար Գոշի մեդալ, 2017

## Տես նաև
* ՀՀ Սահմանադրական դատարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ ՍԴ Պաշտոնական կաք

Կատեգորիա:Բալայանների ընտանիք
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Սահմանադրական դատարանի անդամներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Համընդհանուր ընդունված հաշվապահության սկզբունքներ

**Համընդհանուր ընդունված հաշվապահության սկզբունքներ** (ՀԸՀՍ, GAAP), ֆինանսական հաշվապահության ստանդարտ, որը վերաբերում է հաշվապահական գրանցումներ, հաշվարկներ կատարելու, ֆինանսական հաշվետություններ կազմելու տվյալ երկրում կամ տարածաշրջանում ընդունված սկզբունքներ և չափորոշիչներ։

Միջազգային ոլորտում ամենալայն տարածում ունեցող հաշվապահական սկզբունքները ԱՄՆ ՀԸՀՍ-ն (US GAAP) է։

Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Ֆելիքս Թոխյան

**Ֆելիքս Պապինի Թոխյան** (), հայ իրավաբան, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի դատավոր, Ռուս-հայկական (սլավոնական) համալսարանի իրավունքի տեսության և սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի վարիչ։

## Կենսագրություն
Ֆելիքս Թոխյանը ծնվել է 1956 թվականի հունիսի 20-ին Ստեփանակերտում։
* 1979 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը՝ գերազանցությամբ, ապա՝ 1982 թ. ՀՀ ԳԱ փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1983 թ. աշխատել է նույն ինստիտուտում որպես լաբորանտ-հետազոտող, կրտսեր գիտաշխատող, գիտաշխատող։
* 1991-1993 թթ. եղել է Երևանի «Գալիք» ինստիտուտի իրավաբանական ֆակուլտետի պետական իրավունքի ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր։
* 1993-1995 թթ. աշխատել է ՀՀ Գերագույն խորհրդում որպես մանդատային հանձնաժողովի փորձագետ։
* 1995 թ. սեպտեմբերից աշխատել է ՀՀ կառավարման դպրոցում որպես պրոֆեսոր՝ պետաիրավական կրթաբլոկի ղեկավար։
* 1991-1995 թթ. եղել է ՀՀ Գերագույն դատարանի ատենակալ։
* 1997 թ. սեպտեմբերի 23-ին նշանակվել է ՀՀ սահմանադրական դատարանի անդամ։
* 1998 թ. ապրիլի 23-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նրան շնորհվել է դատավորի որակավորման բարձրագույն դաս։
* 2003 թվականից Ռուս-հայկական (սլավոնական) համալսարանի իրավունքի տեսության և սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի վարիչ, դասախոս է։
Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու է, 8 գրքի և մոտ 70 գիտական ու գիտահանրամատչելի հոդվածների հեղինակ։

## Տես նաև
* ՀՀ Սահմանադրական դատարան

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ ՍԴ Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ Սահմանադրական դատարանի նախկին անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ Սահմանադրական դատարանի անդամներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Անտոնինո Ռոկա

**Անտոնինո Ռոկա** (, ), իտալացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ։

Եղել է հայտնի ֆեյս (դրական կերպարով ըմբիշ) ամբողջ Միացյալ Նահանգներում։

Եղել է օպերային երաժշտության մեծ սիրահար և ունեցել է օպերային երգչի հզոր ձայն։ Եղել է նաև իտալացի օպերային մաեստրո Արտուրո Տոսկանինիի մոտ ընկերը։

1995 թ. ներկայացվել է «WWF» փառքի սրահ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* WWE Փառքի Սրահի էջ
* Անտոնինո Ռոկան wrestlingmuseum.com կայքում 
* Էջ superman.nu կայքում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Արգենտինացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իտալացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Մանուկ Թոփուզյան

**Մանուկ Լևոնի Թոփուզյան** (), հայ իրավաբան, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի նախկին անդամ (2009-2014)։

## Կենսագրություն
Մանուկ Լևոնի Թոփուզյանը ծնվել է 1949 թվականի մարտի 5-ին, Երևանում։
* 1966 թ. ավարտել է Երևանի թիվ 64 միջնակարգ դպրոցը։
* 1973 թ. գերազանցության դիպլոմով ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։
* 1977-1987 թթ. աշխատել է Երևանի «Նաիրիտ» ԳԱՄ-ում իբրև ավագ իրավախորհրդատու։
* 1987-1991 թթ. աշխատել է ՀՀ պետական արբիտրաժում, որպես պետական արբիտր, կոլեգիայի անդամ։
* 1991 թ. նոյեմբերի 1-ից մինչև 2000 թ. եղել է ՀՀ կառավարության իրավաբանական վարչության պետ, ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ։
* 2000 թ. նոյեմբերի 6-ին նշանակվել է ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարար։ Միաժամանակ հանդիսացել է ՀՀ պետական կառավարման համակարգի բարեփոխումների հանձնաժողովի նախագահ։
* 2008 թ. ապրիլի 21-ին նշանակվել է ՀՀ Նախագահի խորհրդական։
* 2008 թ. մայիսի 6-ին ազատվել է Անկախ պետությունների համագործակցության տնտեսական խորհրդի անդամի պարտականություններից։
* 2009 թ. հուլիսի 8-ի ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է ՀՀ նախագահի խորհրդականի պաշտոնից
* 2009 թ. հուլիսի 8-ի ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ Սահմանադրական դատարանի անդամ և պաշտոնավարել մինչև 2014 թ. հունիսի 4-ը։
Եղել է Հայկական ԽՍՀ-ում հիմնադրված և գործած ընդհատակյա Ազգային միացյալ կուսակցության /ԱՄԿ/ անդամ։

Ամուսնացած է, ունի 2 զավակ, 4 թոռ։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է ՝ ՀՀ «Մխիթար Գոշ», ՀՀ ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ», ՀՀ ոստիկանության «Արամ Մանուկյան» մեդալներով, ՀՀ վարչապետի հուշամեդալով, Ֆ. Նանսենի ոսկյա մեդալով։
Հրետանու պահեստազորի սպա է։
 
## Տես նաև
* ՀՀ Սահմանադրական դատարան

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ ՍԴ Պաշտոնական կաք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ Սահմանադրական դատարանի անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ նախարարների կաբինետի անդամներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Երևանի թիվ 65 ավագ դպրոց

**Երևանի [[Լեո]]յի անվան թիվ 65 ավագ դպրոց** գտնվում է Շենգավիթ վարչական շրջանում։

## Պատմություն
Դպրոցը ստեղծվել է 1951 թվականին և մինչև 1956 թվականը գործել Երևանի թիվ 32 դպրոցի տարածքում։ 1956 թ. շահագործման է հանձնվել դպրոցի առաջին մասնաշենքը, որոշ ժամանակ անց՝ երկրորդը։

Հիմնադրման օրվանից դպրոցը աչքի է ընկել կրթական, մշակութային, սպորտային հաջողություններով, հանդես եկել տարբեր պետություններում՝ լավագույնս ներկայացնելով ոչ միայն դպրոցը, այլ նաև՝ ՀԽՍՀ-ն և Հայաստանի Հանրապետությունը։ Դպրոցն ավարտել են շուրջ 5000 շրջանավարտներ։

1989 թվականից դպրոցն իր դռները բացեց Սպիտակի երկրաշարժից տուժած երեխաների առաջ։ Դպրոցը համագործակցում է տեղական և արտասահմանյան մի շարք կազմակերպությունների հետ՝ իրականացնելով կրթական, մշակութային բարեփոխումներ, հումանիտար, բարեգործական աշխատանքներ, փոխանակումներ։ Այստեղ է գտնվում հայ մեծ պատմաբան, ականավոր գործիչ Առաքել Բաբախանյանի՝ Լեոյի միակ թանգարանը։ Դպրոցը ունի ժամանակակից համակարգչային սենյակ, ֆիզկուլտուրայի դահլիճ և բավականին մեծ հրապարակ, հոգևոր-մշակութային կենտրոն՝ էլեկտրոնային գրատախտակով, էլեկտրոնային հրաձգարան, գրադարան, դահլիճ՝ 120 տեղով և ժամանակակից բեմահարթակով, քիմիայի, ֆիզիկայի, աշխարհագրության, պատմության և կենսաբանության կաբինետներ, ներառական կրթության կենտրոն, սեմինարների և վերապատրատումների սենյակ։

2010 թվականին դպրոցը դարձել է ավագ։ Դպրոցում գործում են հետևյալ հոսքերը՝ ֆիզիկամաթեմատիկական, քիմիակենսաբանական, պատմաիրավագիտական, լեզվաբանական և տնտեսագիտական։

Դպրոցը ունի Աշակերտական, Ծնողական, Ուսուցչական և Մանկավարժական խորհուրդները։ Դպրոցը ՀՀ Կրթության և Գիտության նախարարության անմիջական հսկողության տակ է։ Տնօրենն է, ֆիզմաթ գիտությունների թեկնածու Նորայր Խրիմյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի միջնակարգ և ավագ դպրոցներ
Մարկ Ուոլբերգ

**Մարկ Ռոբերտ Մայքլ Ուոլբերգ** (, ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր և երաժիշտ։

Համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերել որպես դերասան։ 1990-ականներին խաղացել է մի շարք փոքր ֆիլմերում։ Նա աչքի ընկավ «Գիշերը բուգի ոճով» ֆիլմով։ Դրանից հետո նա սկսեց նկարահանվել այնպիսի հաջող ֆիլմերում, որպիսիք են «Իդեալական փոթորիկ», «Կապիկների մոլորակը», «Գողություն իտալական ձևով», «Մաքս Փեյն», «Ուրացողները» ֆիլմերը։ Երկու անգամ ներկայացվել է Օսկարի։ 2000-ականների երկրորդ կեսերից սկսել է զբաղվել կինոպրոդյուսերությամբ։

Որպես ռեփեր ճանաչում է ձեռք բերել 1990-ականներին։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Գիլադ Շալիթ

**Գիլադ Շալիթ** (, ), Իսրայելի պաշտպանության բանակի զինվոր, ով 2006 թվականի հունիսի 25-ին Իսրայելի տարածքից առևանգված է եղել մի շարք ահաբեկչական կազմակերպությունների կողմից, որոնք են «Իզզ ադ-Դին ալ-Քասամ» բրիգադը (ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևը), Ժողովրդական դիմադրության կոմիտեները (որի մեջ են մտնում ՖԱԹՀ-ի, Պաղեստինյան իսլամական ջիհադի և ՀԱՄԱՍ-ի անդամները), Իսլամի բանակը։ Առևանգման ժամանակ Շալիթը ուներ կապրալի (ռաբաթ) կոչում։

2011 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, հինգ տարի և չորս ամիս պատանդ լինելուց հետո, ահաբեկիչների հետ կնքված գործարքի շրջանակներում Գիլաթին ազատել են և փոխանցել հայրենակիցներին, որի փոխարեն Իսրայելի կողմից ազատվել է ավելի քան 1000 պաղեստինցի բանտարկյալ, որոնցից ավելի քան 400-ը իսրայելական դատարանի կողմից դատապարտված են եղել մոտ 600 իսրայելցի սպանելու համար։ Ազատելու օրը Շալիթին ավագի (ռավ սամալ) կոչում են շնորհել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի ռազմագերիներ
Կատեգորիա:Պատանդներ
Կատեգորիա:Պաղեստինցի ազգայնամոլների ահաբեկչական գործողություններ
Կատեգորիա:Իսրայելի ահաբեկչությունների զոհեր
Կատեգորիա:Փարիզի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Իսրայելի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի լրագրողներ
Իսպանական հիփ հոփ

**Իսպանական հիփ հոփ երաժշտությունը** սկիզբ է առել է 1979 թվականին։ Առաջին խումբն էր The mean machine-ը, հետո 1980 թ.-ին առաջացավ երկլեզու La Familia-ն, որը կազմված էր չորս տղամարդուց։ Խմբի առաջնորդն էր Դոն Խուանը (Don Juan), հետո Lou Rock-ը, ապա՝ Ռոսկին (Roski), Ինդիոն (Indio) խմբի վերջին անդամներ։ Ռոսկին Դոն Խուանին դիսկո ձևով իսպանական ռեփի վարպետության է սովորացնում։ Այդպիսով 1981 թվականին Ռոսկի ստեղծում է իսպանական հիփ հոփը։ Ռոսկին առաջինն էր, ով իսպանական ֆրիսթայլ հիփ հոփ էր կատարում with a dj chopping up the beat։ Ռոսկիից հետո բեմ եկան բազմաթիվ այլ իսպանացի ռեփերները։

## Հայտնի երգեր


*
Վասիլի Պոտտո

**Վասիլի Պոտտո** (), գեներալ-լեյտենանտ, ռուս ականավոր պատմաբան, կովկասյան պատմության մասնագետ։

## Կենսագրություն
Վասիլի Պոտտոն ծնվել է Տուլայի նահանգում 1836 թվի հունվարի 1-ին, ռուսացած գերմանացիների ազնվական ընտանիքում։ Ռազմական կրթությունը ստացել է Տուլայի Ալեքսանդրյան կադետային կորպուսում, Օրլովի կադետային կորպուսում և Ազնվական գնդում։

1855 թվականի հունիսի 11-ին Պոտտոյին շնորհվել է ենթասպայի՝ պրապորշչիկի կոչում, և նա անցել է ծառայության Նովոռոսիյսկի 3-րդ դրագունյան գնդում։ Այդ գնդի կազմում մասնակցել է Կարսի ազատագրմանը Ղրիմյան պատերազմի ժամանակ։ 1857 թվականին Պոտտոյին շնորհվել է պորուչիկի, 1863 թվականին՝ շտաբս-կապիտանի, 1870 թվականին՝ մայորի, իսկ 1877-ին՝ գնդապետի կոչումներ։ 1866 թվականից Պոտտոն դասավանդել է Նիկոլաևյան կավալերական ուսումնարանում։

1887 թվականի փետրվարի 3-ին Վասիլի Պոտտոն ծառայության է անցել Կովկասյան ռազմական ռազմամարզում։ 1896 թվականի փետրվարի 18-ին Պոտտոն նշանակվել է Կովկասյան ռազմական ռազմամարզի շտաբի ռազմապատմաբանական բաժնի պետ, իսկ 1896 թվականի մայիսի 14-ին ստացել է գեներալ-մայորի կոչում։ Այդ ժամանակահատվածում Վասիլի Պոտտոն ճանաչում է ստանում հատկապես իր Կովկասյան պատերազմին նվիրված աշխատությունների շնորհիվ։

1907 թվականի ապրիլի 22-ին Պոտտոյին շնորհվել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում։ Վասիլի Պոտտոն մահացել է 1911 թվականի նոյեմբերի 11-ին Թիֆլիսում։ Նրա զավակ Ալեքսանդրը (1866 - 1917) գեներալ-մայոր էր։

Վասիլի Պոտտոն պարգևատրվել է հետևյալ շքանշաններով. Սուրբ Աննա 2-րդ աստիճանի (1869), Սուրբ Վլադիմիր 4-րդ աստիճանի (1879), Սուրբ Վլադիմիր 3-րդ աստիճանի (1899 թիվ), Սուրբ Ստանիսլավ 1-ին աստիճանի (1904), Սուրբ Աննա 1-ին աստիճանի (1906)։

## Վասիլի Պոտտոյի որոշ աշխատություններ
* [Ղարաբաղի առաջին կամավորականները ([Մելիք-Վանի Աթաբեկյան|Մելիք-Վանի] և Հակոբ-յուզբաշի Աթաբեկյանները)]
* Կովկասյան պատերազմը առանձին հուշագրություններում, դրվագներում, ավանդապատումներում և կենսագրություններում։ 1899 (վերատպվել է՝ Մոսկվա, «Центрполиграф», 2006, Հատորներ 1-5)
* 21-րդ հետևակային գնդի ռազմական ճանապարհը։ Թիֆլիս, 1888
* Գեներալ-ադյուտանտ Իվան Դավիթի Լազարև։ Թիֆլիս, 1900
* Բանակայինների ժամանակակից կրթությունը և դաստիարակությունը։ Սանկտ-Պետերբուրգ, 1875
* Ախտիրյան գնդի պատմությունը։ Սանկտ-Պետերբուրգ, 1902 (Ս. Ի. Օդինցովի հետ համատեղ) 

## Արտաքին հղումներ
* «Կովկասյան պատերազմը առանձին հուշագրություններում, դրվագներում, ավանդապատումներում և կենսագրություններում»։ 1899, հատոր 5 Руниверс կայքում։
* Վասիլի Պոտտո
* Վասիլի Պոտտո. «Կովկասյան պատերազմը։ Հատոր 1. Հնագույն ժամանակներից մինչ Երմոլովը»

Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Ռուս հայագետներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Նուար (այլ կիրառումներ)

**Նուար** ( - **սև**).
* Նուար (գրականություն) - ամերիկյան արկածային գրականության ժանր;
* Նուար (կինոարվեստ) - ամերիկյան կինոյի ուղղություն։
Բիլ Նայի

**Բիլ Նային** (, իրական անունը՝ **Վիլյամ Ֆրենսիս Նայի**, ), անգլիացի դերասան է, «Ոսկե Գլոբուս» և BAFTA մրցանակների դափնեկիր։ Նա հանդիսատեսներին քաջ հայտնի է «Ռոք-ալիք», «Իրական սեր», «Շոն անունով զոմբին» ֆիլմերից և «Կարիբյան ծովի ծովահենները» ու «Ուրիշ աշխարհ» ֆիլմաշարքերից։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Դեյվ Բատիստա

**Դեյվիդ Մայքլ Բատիստա կրտսեր** (, ծնվ.` հունվարի 18, 1969), հունական և ֆիլիպինյան ծագումով ամերիկացի դերասան, նախկին խառնամարտիկ (MMA) և պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։

Հայտնի է «WWE» կազմակերպությունում **Բատիստա** ռինգային անվամբ  ելույթ ունենալու տարիներից։ Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում 6 անգամ դարձել է ծանրքաշային չեմպիոն՝ 4 անգամ նվաճելով Աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոնական տիտղոսը և 2 անգամ՝ WWE տիտղոսը։ Համարվում է Աշխարհի ծանրքաշային գոտու ամենաերկար տիտղոսակիրը։ Ծանրքաշային կոչումներից զատ երեք անգամ նվաճել է WWE աշխարհի թիմային տիտղոսը (երկու անգամ Ռիք Ֆլեյրի և մեկ անգամ Ջոն Սինայի հետ) և մեկ անգամ WWE միացյալ թիմային տիտղոսը (Ռեյ Միստերիոյի հետ)։ Տիտղոսային ձեռքբերումներից զատ հաղթանակ է տարել 2005 և 2014 թվականների «Թագավորական մարտերում» (*Royal Rumble*)։

2012 թվականի օգոստոսին պայմանագիր է կնքել «Classic Entertainment & Sports» ընդհանուր մենամարտերերի (MMA) կազմակերպության հետ՝ ունենալով հաջող նորամուտ և տեխնիկական նոկաուտի ենթարկելով մրցակցին։

Որպես կինոդերասան նկարահանվել է «Երկաթե բռունցքներով մարդը» (2012), «Ռիդիկ» (2013), «Գալակտիկայի պահապանները» (2014), Սպեկտր (2015), և այլ ֆիլմերում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Էջը WWE.com կայքում 
* Էջը IMDb կայքում 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ընդհանուր մենամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կարակալ գումարտակ

**Կարակալ գումարտակ** (33-րդ գումարտակ ( — «կարակալ»)), Իսրայելի պաշտպանության բանակի (ՑԱԽԱԼ-ի) ցամաքային զորքերի առանձին հետևազորային ստորաբաժանում, որը նախատեսված է ռազմական պայմաններում կանանց ծառայություն անցնելու համար։ Մտնում է Հարավային ռազմական շրջանի մեջ։ Օպերատիվ ենթարկվում է «Էդոմ» տարածքային դիվիզիային։

## Պատմություն
Գումարտակը ստեղծվել է 2004 թվականին, մարտական ստորաբաժանումներում կանանց ծառայելու հնարավորություն տալու համար։ Գումարտակում ծառայում են կանայք և տղամարդիկ հավասար պայմաններով և պարտականություններով, ընդ որում տղամարդիկ կազմում են գումարտակի 1/3-րդից ոչ ավելին։ Գումարտակի ստեղծմանը նախորդել է (2000 թվականից) մարտական առանձին վաշտերի ստեղման փորձնական ծրագիրը, այն բանից հետո, երբ 2000 թվականին Քնեսեթը օրենք է ընդունել, որը թույլ է տալիս կին զինծառայողներին ծառայել մարտական ստորաբաժանումներում։ 2008 թվականին ՑԱԽԱԼ-ի զորակոչված կանանց 2,5 %-ն ընտրում էին մարտական զորամասերը։
 
Գումարտակը քննադատության էր արժանանում ենթադրյալ, ինչպես նաև ապացուցված երկու սեռի ներկայացուցիչների զինվորների միջև ռոմանտիկ հարաբերությունների պատճառով։

## Նկարագրություն
[thumb|300px|Բերետները հանձնելու արարողությունը [Մասադա (ամրոց)|Մասադա ամրոցի մոտ]]
Տարբերանշանը բաց կանաչ բերետն է հետևակի խորհրդանշանով և կարմիր երկարաճիտ կոշիկներ, ինչպես «Նախալ» բրիգադում։ Զորակոչվածները հայտնվում են գումարտակում վեցամսյա վերապատրաստումից հետո, որն անցկացվում է «Գիվատի» բրիգադի հետ համատեղ։ «Կարակալ» անվանումը գումարտակը ստացել է գիշատիչի տեսակի անունից, որը տարածված է Արավա անապատում։ Այդ կենդանիների առու և էգ տեսակներն արտաքինով չեն տարբերվում իրարից։

Ստորաբաժանումը որոշվում է որպես թեթև հետևակային գումարտակ և պարեկային ծառայություն է կրում։ Գումարտակի հիմնական խնդիրներն են հանդիսանում Իսրայելի հարավային սահմանի հսկումը, առաջին հերթին Հորդանանի, այնուհետև՝ Եգիպտոսի հետ։ Լրացուցիչ խնդիրներն են՝ Էյլաթի մատույցների հսկումը և երկրի հարավում գտնվող ավտոճանապարհների պարեկությունը՝ երկրի կենտրոնական (խիտ բնակեցված) շրջաններ  ահաբեկիչների մուտքը կանխելու նպատակով։ Այդ գործունեության շրջանակներում գումարտակի զինծառայողները ձերբակալել են բազմաթիվ սահմանախախտների՝ պաղեստինյան ահաբեկիչների, ովքեր փորձել են հատել Իսրայելի սահմանը Սինայի միջով, օտարերկրյա մաքսանենգների և նրանց իսրայելական հանցակիցներին, Աֆրիկայից ապօրինի ներգաղթյալների։ Առգրավվել էր թմրանյութի՝ առաջին հերթին հերոինի մեծ քանակություն, ինչպես նաև գաղտնի կերպով տեղափոխվող մաքսանենգ ապրանքներ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Իսրայելի պաշտպանության բանակ

Կատեգորիա:Իսրայելի պաշտպանության բանակ
Ահզարիթ

**Ահզարիթ** ( «դաժան») արաբական երկրներից պատերազմի ժամանակ վերցված ռազմավար Т-54 և Т-55 տանկերի հիման վրա ստեղծած իսրայելական ծանր թրթուրավոր զրահափոխադրիչ։

## Արտաքին հղումներ
* Achzarit
* Achzarit Mk&nbsp;1/2 հետևազորի մարտական մեքենա

Կատեգորիա:Զրահափոխակրիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսրայելի զրահատեխնիկա
Կատեգորիա:Իսրայելական արտադրության սպառազինություն
Զրահափոխադրիչ

մինի
**Զրահափոխադրիչ**, **զրահափոխակրիչ**, զրահապատ, թրթուրավոր կամ անվավոր, մեծ անցունակության ռազմամեքենա, նախատեսված է մոտոհրաձգային զորքերի, ռազմական զանազան բեռների ու զենքերի փոխադրման համար։ Զրահափոխակրիչներն օգտագործվում են նաև որպես հրամանատարական կամ շտաբային մեքենաներ, կապի, պահպանության և այլ հատուկ խնդիրների կատարման համար։ Թրթուրավոր զրահափոխակրիչների առավելագույն արագությունը մինչև 70 կմ/ժ է, անվավորներինը՝ 90-100 կմ/ժ։ Բացառիկ դեպքերում, հակառակորդի մոտ հակատանկային միջոցների բացակայության ժամանակ ԶՓԿ-ն կարող է հետևազորին աջակցել գնդացիրային կրակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զրահատեխնիկա
Կապիկներ

**Կապիկներ**, պրիմատների կարգի կաթնասունների ենթակարգ։
## Դասակարգում
Բաժանվում են երկու խմբի՝ լայնաքթեր կամ Նոր աշխարհի կապիկներ, որոնք ունեն 2 ընտանիք, և նեղքթեր կամ Հին աշխարհի կապիկներ՝ 4 ընտանիք։ Լայնաքիթ կապիկների մեծ մասի քթի միջնապատը և քթանցքերը լայն են, դուրս ուղղված։ Նեղքթերին բնորոշ է ավել նեղ միջնապատը, իսկ քթանցքերը, ինչպես մարդու մոտ, ցած են ուղղված։ 
## Կենսաբանական հատկանիշեր
Կապիկների քաշը 400 գ-180 կգ է և ավելի, մարմնի երկարությունը՝ մինչև 2 մետր։ Որոշ կապիկների պոչը մարմիններից երկար է, մյուսներինը՝ հավասար կամ կարճ, երբեմն՝ կառչող։ Մարդանման կապիկները պոչ չունեն։ Կապիկների վերջույթները լավ զարգացած են, ունեն 5 մատ, որոնց ծայրերին կան շոշապող թմբիկներ։ Մազածածկը զարգացած է, առանձին մասերում նույնիսկ երբեմն շատ երկար է և առաջացնում է բաշ, բեղեր, մորուք։ Դեմքը և ականջի խեցիները մազապատ չեն։ Խոշոր, մարդանման կապիկների գանգն ունի ոսկրային կատարներ, որոնք ամրանում են հզոր, ծամող մկաններին։ Լավ զարգացած են դիմային մկանները։
Ստամոքսը պարզ է, բուսական կերով սնվողներինը՝ բարդ։ Կույրաղի ունեն բոլոր կապիկները, սակայն որդանման ելունը բնորոշ է միայն մարդանման կապիկներին։ Գլխուղեղը մեծ է, գալարներով ու ակոսներով հարուստ, մեծ կիսագնդերը ծածկում են ուղեղիկը։ Լավ զարգացած են տեսողությունն ու լսողությունը։ Կապիկների ձայնալարերը զրկված են ձգող մկաններից և ընդունակ չեն ելևէջելու հնչյունները։
[մինի|ձախից|320px|[Սովորական սկյուռանման կապիկ (*Saimiri sciureus*)]]
## Կենսակերպ
Մեծ մասը ցերեկային հոտային կենդանիներ են, ծառաբնակ, իսկ պավիանները՝ գետնաբնակ։ Սնվում են պտուղներով, տերևներով, երիտասարդ ընձյուղներով, միջատներով, խխունջներով, թռչունների ձվերով, մանր թռչուններով։ Կապիկների խոշոր թշնամիներին են օձերը, գիշատիչ թռչունները, կոկորդիլոսները և հովազները։ Բազմանում են ամբողջ տարին, ունենում մեկ ձագ։ Ստորակարգ կապիկների հղիությունը տևում է 4-6, գիբոններինը՝ 7, մարդանմաններինը՝ 9 ամիս։ Կյանքի տևողությունը 20-25 տարի է, խոշորներինը՝ 40 և ավելի, մարդանման կապիկներինը՝ 50-60 տարի։ Շատ կապիկներ որսի օբյեկտ են (օգտագործում են միսը և մաշկը)։ Որսում են նաև տանը, կենդանաբանական այգիներում և լաբարատորյաներում պահելու համար։ Քանակը խիստ կրճատվել է, և այժմ կապիկները առնված են պաշտպանության տակ։
## Ծագում
Ենթադրվում է, որ լայնաքիթ կապիկները, որոնց նախնիները Հյուսիսային Ամերիկայից ներթափանցել են Հարավային Ամերիկա, զարգացել են նեղքիթ կապիկներից անկախ։ Միոցենում և պլիոցենում կապիկները լայնորեն տարածված են եղել Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում։ Մարդու ծագման հարցերի ուսումնասիրության համար մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում միոցենի դրիոպիտեկները՝ որպես մարդու և ժամանակակից մարդանման կապիկի ընդհանուր նախնիներ։ Նախնադարյան մարդկանց հնարավոր նախնիները եղել են աֆրիկյան ավստրալոպիտեկին մորֆոլոգիապես մոտ ցամաքային, երկոտանի բարձրակարգ կապիկները, որոնք որպես գործիք օգտագործել են բնական առարկաներ։

Կատեգորիա:Պրիմատներ
Սիմոն Աչիկգյոզյան

**Սիմոն Հովհաննեսի Աչիկգյոզյան** «Դեդ» (), երկրաբանական գիտությունների թեկնածու (1970)։ ՀՅԴ կուսակցության և «Զորավար Անդրանիկ» համազգային միության անդամ, արցախյան պատերազմի ակտիվ մասնակից։

## Կենսագրություն
Սիմոն Աչիկգյոզյանը ծնվել է 1939 թվականին Գալաց քաղաքում։ Հայրը` Հովհաննեսը եղեռնից հրաշքով է փրկվել։ 1946 թվականին Սիմոնը ընտանիքով հայրենադարձվել է Խորհրդային Հայաստան։ Սովորել է Երևանի թիվ 24 միջնակարգ դպրոցում։ 1955 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1960 թվականին՝ ինժեներ-երկրաբանի որակավորմամբ։ Ս. Աչիկգյոզյանը 1970 թվականին Մոսկվայում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն։ 1984 թվականին նրան շնորհվել է ավագ գիտաշխատողի կոչում։ 1960-1991 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում, հեղինակել է 70-ից ավելի գիտական աշխատություններ, զբաղվել թարգմանություններով։ Շուրջ 11 տարի դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում։ Զբաղվել է հանրապետության գունավոր և ազնիվ մետաղների հանքավայրերի հեռանկարային ուսումնասիրությամբ։
1988 թ. Սպիտակի երկրաշարժից հետո նա աղետի գոտում ղեկավարել է երկրաշարժաբանների միջազգային ջոկատը։ Գիտությունից բացի նա զբաղվել է արվեստով և սպորտով, երկար տարիներ երգել է «Նարեկ» արական երգչախմբում՝ Խոր Վիրապի վանքում։ 
1989 թվականին ՀՀՇ առաջին համագումարում Ս. Աչիկգյոզյանն ընտրվել է արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի անդամ։
1989 թվականին անդամագրվել է «Արաբո» կամավորական ջոկատին և մասնակցել Եղեգնաձորի շրջանի Գնիշիկ, Երասխ, Արենի, Խաչիկ, Նոյեմբերյանում` Ոսկեպար և այլ սահմանամերձ գյուղերի ինքնապաշտպանական մարտերին, ապա մեկնել Արցախ (Շահումյանի շրջան)` 1991 թվականի ապրիլի 19-ից ստանձնելով Մարտունաշենում «Արաբո» ջոկատի հրամանատարությունը։ 
1990 թվականին Ս. Աչիկգյոզյանն ընտրվել է Երևանի քաղխորհրդի պատգամավոր, մասնակցել ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի աշխատանքներին՝ էկոլոգիայի հանձնաժողովի կազմում։ 
Ս. Աչիկգյոզյանը զոհվել է 1991 թվականին ապրիլի 30-ին Մարտունաշենի ինքնապաշտպանության ժամանակ, ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարարության ուժերի աջակցությամբ ադրբեջանական հատուկ նշանակության զինված ջոկատների (ՕՄՕՆ) կողմից իրագործվող Արցախը հայաթափելու «Օղակ» (кольцо) գործողությունը կանխելիս։ Նրա աճյունն ամփոփված է Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական տարածքի գերեզմանատանը։ 
ՀՀ նախագահի 1996 թվականի սեպտեմբերի 20-ի ՆՀ-640 հրամանագրով Ս. Աչիկգյոզյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով։ 
Ամուսնացած էր, ունի երկու զավակ։ 2011 թվականին երկրաբանության ֆակուլտետի միներալոգիայի և պետրոգրաֆիայի կաբինետը անվանակոչվել է Ս. Աչիկգյոզյանի անվամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՍԻՄՈՆ ԱՉԻԿԳՅՈԶՅԱՆ. «ԻՆՉ ԼԻՆՈւՄ Է, ԹՈՂ ԻՆՁ ԼԻՆԻ»
* ԵՊՀ-ն Արցախյան պատերազմում 
* Խոնարհ Հերոսներ - Սիմոն Աչիկգյոզյան - Մաս 1
* Խոնարհ Հերոսներ - Սիմոն Աչիկգյոզյան - Մաս 2

Կատեգորիա:Գալաց քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:«Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Անատոլի Զինևիչ

**Անատոլի Վլադիմիրի Զինևիչ** (, )՝ գեներալ-լեյտենանտ ծնունդով ուկրաինացի, ում համար «Հայաստանը դարձավ երկրորդ հայրենիք», Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակի հրամանատար։

## Կենսագրություն
Անատոլի Զինևիչը ծնվել է 1932 թ. Ուկրաինայի Խմելնիցկ քաղաքում։ 1953 թվականին ընդունվել է Պրոսկուրովյան տանկային ուսումնարան, որն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում։ Ավարտել է ԽՍՀՄ զինված ուժերի ղեկավար կազմի բարձրագույն ակադեմիական դասընթացները։ 1975-1976 թթ. իբրև ռազմական խորհրդատու ծառայել է Սոմալիում և Եթովպիայում։ Հինգ տարի կռվել է Աֆղանստանում, 1983-1986 թթ. Աֆղանստանում տեղակայված խորհրդային 40-րդ բանակի օպերատիվ բաժնի պետն էր։ 1992 թ.-ի հունիսից մինչև 1997 թ.-ի մայիս գեներալ Զինևիչը ծառայում էր Լեռնային Ղարաբաղում, նախ որպես պաշտպանության նախարարի խորհրդական, շտաբի պետի տեղակալ, իսկ 1994 թ.-իցՙ ԼՂՀ պաշտպանության բանակի գլխավոր շտաբի պետ։ 1997 թ.-ին նշանակվեց ՀՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ։ 1995 թ.-ին պարգևատրվել է առաջին աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով։
Հայ ազգի նվիրյալ Անատոլի Զինևիչի աճյունը հանգչում է Ռուսաստանում, Կովրով քաղաքում, թեև գեներալը սիրում էր ասել, որ Վազգենը Եռաբլուրում նրան մի լավ տեղ է հատկացրել։

Անատոլի Զինևիչի հիշատակին Ստեփանակերտի փողոցներից մեկը կկրի նրա անունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ազգ օրաթերթ #58, 31-03-2012

Կատեգորիա:Ուկրաինացի ռազմական գործիչներ
Ջեյմս Քեյն

**Ջեյմս Մ. Քեյն** (, ), դետեկտիվ ժանրի ամերիկացի գրող և լրագրող, մտնում է նուար ժանրը հիմնողների եռյակի մեջ (Ռեյմոնդ Չանդլերի և Դեշիլ Հեմմեթի հետ)։

Ծնվել է ուսուցչի և օպերային երգչուհու ընտանիքում։ Որոշել է դառնալ գրող Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Աշխատել է լրագրող Բալտիմորում *Baltimore American* և *Baltimore Sun* թերթերում։ 1932-1947 թթ. գրել է սցենարներ ֆիլմերի համար, որոնք սակայն մեծ հաջողություն չէին ունենում։ Քեյնի առաջին վեպը՝ "Փոստատարը միշտ զանգում է երկու անգամ", հրատարակվել է 1934 թ. և դարձել բեսթսելլեր։

Քեյնի գրեթե բոլոր գրքերի սյուժեն զարգանում էր նույն սխեմայով. կինը գայթակղում է տղամարդուն, խենթացնում նրան, տղամարդը պատրաստ է ամեն ինչի, նույնիսկ սպանության։ Այդ սխեման, որտեղ բոլոր փորձանքները կանանցից էին, հետագայում օգտագործում էին *Hardboiled* ժանրի շատ գրողներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը 
* Библиография

Կատեգորիա:1892 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:1977 մահեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 27 մահեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի դետեկտիվ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Նիրվանա (այլ կիրառումներ)

**Նիրվանա** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

* Նիրվանա — կրոնական հասկացություն բուդդիզմում։
* «Նիրվանա (ամերիկյան խումբ)» — ամերիկյան ռոք-խումբ։
* «Նիրվանա (անգլիական խումբ)» — անգլիական ռոք-խումբ։
* «Նիրվանա (սինգլ)» — Վերա Բրեժնևայի տեսահոլովակ։

## Ֆիլմեր
* «Նիրվանա (ֆիլմ, 1997)» — իտալական ֆիլմ։
* «Նիրվանա (ֆիլմ, 1997)» — ռուսական ֆիլմ։
Ակասի Կայկիո

**Ակասի Կայկիո** () կախովի կամուրջ Ճապոնիայում, իրար է միացնում Հոնսյու կղզու Կոբե քաղաքը Ավաձի կղզու քաղաքի հետ։ Կամրջի շինարարությունը սկսվել է 1988 թվականին և ավարտվել 1998 թվականի ապրիլի 5-ին։
Ճապոնական այս կառույցը աշխարհի ամենաերկար կախովի կամրջի տիտղոսը խլել է Դանիայի Սփրոգո և Զելանդիա կղզիների միջև գտնվող մեծ գոտի
(Սթորեբաելթ) կոչվող կամրջից։ Վերջինիս կենտրոնական մասը մոտավորապես 1700 մ էր։ Նրա շինարարությունն ավարտվել էր Ակասի-Կայկյոյից մի փոքր շուտ՝ 1998 թվականին։ Ակասի-Կայկյոն հայտնի է նաև որպես Մարգարտյա կամուրջ։ Նրա շինարարության մեջ ներգրավվել է 2 միլիոն մարդ։ Շինարարությունը տևել է տասը տարի՝ և այն արժեցել է 3,6 մլրդ ԱՄՆ դոլար։ Կամրջի շինարարության ժամանակ պետք էր հաշվի առնել, որ աշխարհի ամենածանրաբեռնված ծովային փոխադրումների ճանապարհի՝ Ակասի նեղուցի խորությունը գերազանցում է 100 մ, դրա արագ ծանծաղուտային հոսանքը, Ռիխտերի սանդղակով մինչև 8,5 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժերին դիմակայելու անհրաժեշտությունը և ժամում մինչև 180 մղոն 290 կմ արագությամբ թայֆունները։ 1995 թվականին կամուրջը դիմացավ Կոբեի երկրաշարժին, որի ուժգնությունը կազմում էր 7,3 բալ՝ ըստ Ռիխտերի սանդղակի, թեպետ երկրաշարժի արդյունքում կենտրոնական մասը երկարեց մոտավորապես 1 մ։ Ամենա մեծ հենասյունները ծովի մակերևույթից բարձր են 300 մ, իսկ կամրջի երկարությունը օրվա ընթացքում կարող է փոփոխվել ավելի քան 2 մ։

## Արտաքին հղումներ
* Akashi Kaikyo Bridge at Structurae

Կատեգորիա:1998 կառույցներ
Ռիենցի (օպերա)

**Ռիենցի, տրիբուններից վերջինը** (), Ռիխարդ Վագների վաղ օպերաներից մեկը, որը նրան հաջողություն բերեց։

## Հիմնական տեղեկություններ
Մեծ ողբերգական օպերա՝ հինգ գործողությամբ։

Լիբրետտոն Վագները գրել է անգլիացի գրող Էդվարդ Բուլվեր-Լիտտոնի համանուն վեպի հիման վրա (1835)։

Գործողության վայրն ու ժամանակը` Հռոմ, 14-րդ դարի կեսեր։

Տևողությունը՝ մոտ 5 ժամ։

Պրեմիերան՝ 1842 թ. հոկտեմբերի 20։

## Գործող անձինք
* *Կոլա Ռիենցի* (Cola Rienzi), պապական նոտար (տենոր)
* *Իրենե* (Irene), նրա քույրը (սոպրանո)
* *Ստեֆանո Կոլոննա* (Steffano Colonna), Կոլլոնա պատրիկական տոհմի ղեկավար (բաս)
* *Ադրիանո* (Adriano), նրա որդին (մեցցո-սոպրանո)
* *Պաոլո Օրսինի* (Paolo Orsini), Օրսինի պատրիկական տոհմի ղեկավար (բաս)
* *Ռայմոնդո* (Raimondo), կարդինալ և պապական լեգատ (բաս)
* *Բարոնչելլի* (Baroncelli), հռոմեական քաղաքացի (տենոր)
* *Չեկկո դել Վեկկիո* (Cecco del Vecchio), հռոմեական քաղաքացի (բաս)
* *Խաղաղության ավետաբեր* (սոպրանո)
* *Հերոլդ* (տենոր)
* Միլանի, Լոմբարդիայի, Նեապոլի, Բոհեմիայի և Բավարիայի դեսպաններ. հռոմեական պատրիկներ, հոգևորականներ, լրաբերներ, ժողովուրդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լիբրետտո
* Կարճ տեղեկություն գերմաներենով 
* «Ռիենցի» օպերայի թեմայով բացիկներ

Կատեգորիա:1842 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Գերմաներեն օպերաներ
Nulla in mundo pax sincera

**Nulla in mundo pax sincera** (RV 630), իտալացի կոմպոզիտոր Անտոնիո Վիվալդիի մոտետ (օրհներգություն) գրված լատիներեն անանուն բանաստեղծության բառերի վրա։ Մոտետի տեքստի առաջին բառերը կարելի է թարգմանել որպես *«Այս աշխարհում չկա իրական խաղաղություն, որը զուրկ լինի դառնությունից»*։ Ստեղծագործության տոնայնությունն է *Մի մաժոր*, երաժշտությունը պատկանում է իտալական տիպիկ քնարական բարոկկո ոճին։ 
Այն գրված է մենակատար սոպրանոյի, երկու ջութակի, ալտի և basso continuo–յի համար (Վիվալդիի պարագայում basso continuo–ն սովորաբար մի թավջութակ և/կամ ստեղնաշարային գործիք է)։

Մոտետը բաղկացած է երեք մասից, (մեներգ, ռեչիտատիվ, մեներգ), որին հաջորդում է եզրափակիչ «Ալելույա»–ն։ Կտորի լրիվ կատարումը տևում է մոտավորապես 13 րոպե։

Ստեղծագործությունը համարվում է Վիվալդիի ամենագեղեցիկ սոլո մոտետներից մեկը։

## Տեքստը

## Արտաքին հղումներ
* Ստեղծագործությունը Youtube-ում:

Կատեգորիա:Վիվալդիի հոգևոր երաժշտություն
Զինաիդա Սիմոնյան

**Զինաիդա Ստեփանի Սիմոնյան** (օրիորդական ազգանունը՝ Զոլոտնիկովա, ), Հայաստանը ներկայացրած ռուս անվանի հրաձգուհի, աշխարհի քառակի չեմպիոն, Եվրոպայի 15-ակի չեմպիոն, 1974 թ. աշխարհի չեմպիոն, ԽՍՀՄ բազմակի չեմպիոն, 60-ից ավելի ռեկորդների հեղինակ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1975)։ 2003 թվականից եղել է Հայաստանի Օլիմպիական կոմիտեի գործադիր կոմիտեի անդամ։

## Կենսագրություն
Զինաիդա Սիմոնյանը ծնվել է 1950 թվականի մայիսի 20-ին Երևանում՝ Անաստասիա Չերկաշինայի և Ստեփան Զոլոտնիկովի ընտանիքում, որոնք 1948 թվականին Ռուսաստանից ժամանել էին Հայաստան՝ մարմարի գործարանում աշխատելու նպատակով։ Հրաձգությամբ սկսել է զբաղվել 1965 թվականից՝ Նիկոլայ Ղազարովի ղեկավարությամբ։ 1969 թվականից սկսել է մարզվել Յուրի Սիմոնյանի մոտ, որի հետ հետագայում (1972 թվականին) ամուսնացել է և վերցրել նրա ազգանունը։

Մասնագիտացել էր 10 մետրից օդամուղ ատրճանակից և 25 մետրից փոքր տրամաչափի ատրճանակից հրաձգությունում։ Իր լավագույն արդյունքները ցույց է տվել առաջին վարժությունում։ ԽՍՀՄ հավաքականում առաջին ելույթն ունեցել է 1973 թվականին Լինցում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում, որտեղ 10 մետր հրաձգությունում դարձավ չեմպիոն ինչպես անհատական, այնպես էլ թիմային հաշվարկով։ Ընդ որում, անհատական մրցումներում նա կարողացավ համաշխարհային ռեկորդը գերազանցել ամբողջ 7 միավորով։

Զինաիդա Սիմոնյանի մարզական ամենամեծ նվաճումը եղել է 1974 թվականին Թունում կայացած աշխարհի առաջնությունը։ Անհատական մրցումներում նա արժանացավ ոսկե մեդալի 10 մետր և բրոնզե մեդալի՝ 25 մետր հրաձգությունում, իսկ թիմայինում չեմպիոն դարձավ երկու ձևերում էլ։ Հետագայում ութ տարիների ընթացքում Սիմոնյանը հրաձգության ԽՍՀՄ հավաքականի առաջատարներից էր, բազմիցս նվաճել է ԽՍՀՄ և Եվրոպայի չեմպիոնուհու կոչումը։ Սանտո Դոմինգոյում կայացած աշխարհի 1981 թվականի առաջնությունում նա հաղթող դարձավ 10 մետր հրաձգության աշխարհի չեմպիոն թիմային հաշվարկում։ Զինաիդա Սիմոնյանին այդպես էլ բախտ չվիճակվեց մասնակցել Օլիմպիական խաղերին, քանի որ կանանց հրաձգությունն օլիմպիական ծրագրում հայտնվեց միայն 1984 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղեր 1984, որոնք ԽՍՀՄ քաղաքական ղեկավարության որոշմամբ բոյկոտվեցին, և խորհրդային ոչ մի մարզիկ չմասնակցեց այդ խաղերին։

1985 թվականին Զինաիդա Սիմոնյանն ավարտեց իր մարզական կարիերան։ 1986&nbsp;-&nbsp;1989 թվականներին նա աշխատել է ՀԽՍՀ ԴՕՍԱԱՖ-ում որպես ավագ մարզիչ։ 1996&nbsp;-&nbsp;2008 թվականներին եղել է Հայաստանի կրթության և գիտության նախարարության հրաձգության մանկապատանեկան մարզադպրոցի ուսումնական մասի վարիչը, իսկ 2008 թվականից՝ նրա տնօրենը։ 2003 թվականից եղել է Հայաստանի Օլիմպիական կոմիտեի գործադիր կոմիտեի անդամ։

Մահացել է 2012 թվականի մարտի 24-ին Երևանում։

## Ընտանիք
Յուրի Սամսոնի Սիմոնյան (1943&nbsp;-&nbsp;2001 թթ.)&nbsp;-&nbsp;ամուսինը, հրաձգության մարզիչ, ԽՍՀՄ (1976&nbsp;-&nbsp;1991 թթ.) և միացյալ թիմի (1992 թ.) ատրճանակի խմբի կանանց հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կարպատներ

**Կարպատներ** (, , , , ), լեռնային համակարգ է Կենտրոնական Եվրոպայում։ Կարպատյան լեռները հանդիսանում են Ալպերի արևելյան կառուցվածքային շարունակությունը։

Կարպատները տարածվում են Չեխիայում, Սլովակիայում, Հունգարիայում, Լեհաստանում, Ուկրաինայում, Ռումինիայում, Սերբիայում և մասամբ Ավստրիայում։

## Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն ունի թրակա֊իլլիրական ծագում. առաջացել է կա՛մ **կարպի** ցեղանունից, կա՛մ «ժայռ» հասարակ անունից (այս իմաստով ալբաներենում պահպանվել է Karpe բառը)։ Ոմանք էլ գտնում են, որ անվանման հիմքում ընկած է նախահնդեվրոպական կարո ― «քար» բառը։

## Աշխարհագրություն
Կարպատները հյուսիս-արևելքում կազմում են աղեղ (մոտավորապես 1500 կմ. երկարությամբ)։ Լեռներն ամենամեծ բարձրությանն են հասնում հյուսիս-արևմուտքում (2655 մ.)։ Կարպատներում մշտնջենական ձյուն և սառցադաշտեր չկան։

Կարպատներում կան բավական շատ օգտակար հանածոներ։ Նախալեռնային եզրային կոտրվածքը, որ Կարպատները շրջափակում է արևելքից և հարավից, հարուստ է նավթով, բնական գազով, կերակրի և կալիումական աղերով։ Լեռներում կան երկաթի և գունավոր մետաղների հանքեր։

Կարպատները Կենտրոնական Եվրոպայի ամենահարուստ անտառապատ շրջաններից մեկն են։ Խիտ անտառներով պատված են լեռների լանջերը։ Կաղնու-հաճարենու լայնատերև անտառները, բարձրությանը համեմատ, աստիճանաբար փոխվում են խառն անտառների, ապա եղևնու-եղևենու փշատերև անտառների։ Ավելի բարձր վայրերում տարածված են կոր բներով ծառերը, որոնք աստիճանաբար անհետանում են, սկսվում է մարգագետինների գոտին, այսպես կոչված, պոլոնինները։ Լեռների ամենաբարձր մասերում, ժայռերի ու քարքարոտ վայրերի միջև պատահում են ցածրահասակ, ալպյան բուսականություն ունեցող առանձին մասեր։

Կենդանական աշխարհը Կարպատներում ավելի լավ է պահպանված, քան Ալպերում։ Այստեղ կա արջ, լուսան, կզաքիս, վայրի կատուր, ինչպես նաև վարազ, այծյամ, վայրի այծ։

Այստեղ բնակչությունը հիմնականում կետրոնացած է նախալեռներում և լեռների ստորին լանջերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Կարպատներ
Սպիտակ արագիլ

**Սպիտակ արագիլ** (), արագիլների ընտանիքի թռչուն։

## Տարածվածություն
Տարածված է միջին և հարավային Եվրոպայում, Ասիայի արևմտյան և արևելյան շրջաններում։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը մինչև 100–115 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 155–165 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 4 կգ։

## Կենսակերպ
thumb|left
Հայաստանում բնակվում է Արարատյան դաշտում, մասամբ՝ հարավարևելյան շրջաններում։ Մինչև 1970-ական թվականները սպիտակ արագիլը բնադրող-չվող էր, ձկնաբուծական տնտեսությունների ստեղծմամբ այլևս չվելու կարիք չունի։ Հասուն արագիլները հաղորդակցվում են կտուցի կափկափյունով, որով ասես ավետում են  գարնան գալուստն ու իրենց բազմացման ժամանակը։ Բնադրատեղը պաշտպանելու համար արագիլները պատրաստ են անզիջում կռվի բռնվելու և բնից անգամ անկենսունակ ձագերին դուրս նետելու։

## Բնադրում
Բույնը հյուսում են ճյուղերից, խոտաբույսերից ու լաթերից՝ գյուղական տների տանիքներին, ծառերի, աշտարակների, ժայռերի վրա կամ, նույնիսկ, էլեկտրասյուների ծայրերին։ Դնում են 3–7 ձու, ունենում 3–5 ձագ։ Սպիտակ արագիլի զույգերն անդավաճան են մինչև կյանքի վերջը։ Ձվից նոր դուրս եկած ձագերն ունակ են ձայն արձակելու, որն աստիճանաբար հետ է զարգանում։

Կատեգորիա:Արագիլներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Ռոբերտ Պիրի

**Ռոբերտ Էդվին Պիրի** (, ), ամերիկացի ճանապարհորդ և հետազոտող։

## Կենսագրություն
Կրթությամբ՝ ինժեներ։ Ծառայել է ԱՄՆ-ի նավատորմում, ծովակալ (1911)։ Մի քանի արշավներ է կատարել Գրենլանդիա, երկու անգամ (1892, 1895) Ռ․ Պիրին անցել է նրա հյուսիսային մասը։

1900 թ. առաջին անգամ հետազոտել է Գրենլանդիայի ամբողջ հյուսիսային ափը։ 1909 թ. 4 ուղեկիցներով շնասահնակներով առաջինը հասել է Հյուսիսային բևեռ։ Պիրին գիտականորեն նկարագրել է Արկտիկայի կենտրոնի սառցադաշտերը։ Նրա անունով են կոչվել թերակղզի Գրենլանդիայի հյուսիսում (Պիրիի Երկիր) և նեղուց Կանադական Արկտիկական կղզեխմբում։

## Գրականություն
* Карпов Г. В. Роберт Пири. - М.։ Географгиз, 1956. - 40 с. - ; (Замечательные географы и путешественники).
* Berton Pierre The Arctic Grail. - Anchor Canada (originally published 1988), 2001. - ISBN 0-385-65845-1
* Bryce Robert M. Cook & Peary։ the polar controversy, resolved. - Mechanicsburg, PA։ Stackpole Books, 1997. - ISBN 0-689-12034-6 LCCN 96-38215 LCC G635.C66 H86 1997
* Coe Brian Kodak Cameras։ The First Hundred Years.&nbsp;-&nbsp;East Sussex։ Hove Foto Books, 1988, Rev. 2003. - ISBN 1-874707-37-5
* Engstfeld, Axel - Minik The Lost Eskimo (PBS։ The American Experience series, 2008) http://www.pbs.org/wgbh/amex/minik/ 
* Fleming Fergus Ninety degrees north։ the quest for the North Pole.&nbsp;-&nbsp;London։ Granta Books. - ISBN 1-86207-449-6 LCCN 2004-426384 LCC G620.F54 2001
* Henderson Bruce True North։ Peary, Cook, and the Race to the Pole. - W. W. Norton and Company, 2005. - ISBN 0-393-32738-8
* Herbert Wally The noose of laurels։ Robert E. Peary and the race to the North Pole. - New York, NY։ Atheneum, 1989. - ISBN 0-689-12034-6 LCCN 89-90 LCC G635.P4 H4 1989
* Rawlins Dennis Peary at the North Pole։ fact or fiction?. - Washington։ Robert B. Luce, 1973. - ISBN 0-88331-042-2 LCCN 72-097708 LCC G635.P4 R38
* Robinson Michael The Coldest Crucible։ Arctic Exploration and American Culture. - Chicago։ University of Chicago Press, 2006.&nbsp;-&nbsp;ISBN 978-0-226-72184-2
* Schweikart, Larry - ""Polar Revisionism and the Peary Claim: The Diary of Robert E. Peary, " The Historian, XLVIII, May 1986, pp.&nbsp;341–58.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Findagrave կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բևեռախույզներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ
Ռոբերտ Միտչեմ

**Ռոբերտ Միտչեմ** (, լրիվ անուն ազգանունը՝ Ռոբերտ Չառլզ Դերմեն Միտչեմ, օգոստոսի 6, 1917, Բրիջպորտ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ - հուլիսի 1, 1997, Սանտա Բարբարա, Կալիֆոռնիա), ամերիկացի դերասան, նաև քանթրի ոճի երգիչ, Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում 23-րդն է։

Մեկական անգամ ներկայացվել է Օսկարի և BAFTA-ի, ստացել է 1 Ոսկե Գլոբուս կինոյում ունեցած ավանդի համար։ 1984 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա աստղը։

## Ֆիլմագրություն
Խաղացել է մոտ 130 ֆիլմում, որոնցից են՝ 
* 1947 - «Անցյալից»
* 1951 - «Նրա երազանքի կինը»
* 1951 - «Ռեկետ»
* 1952 - «Մակաո»
* 1957 - «Երկինքները ամեն ինչ գիտեն, միստր Էլլիսոն»
* 1959 - «Բարկության բարձունքներ»
* 1962 - «Վախի հրվանդանը»
* 1962 - «Ամենաերկար օրը»
* 1963 - «Ադրիան Մեսենջերի ցուցակը»
* 1974 - «Յակուձա»
* 1976 - «Վերջին մագնատը»
* 1982 - «Չեմպիոնական առաջնության սեզոն»
* 1988 - «Նոր Սուրբ Ծննդյան հեքիաթ»
* 1989 - «Վարդի եղբայրություն»
* 1990 - «Գիշերային ուղեկիցը»
* 1991 - «Վախի հրվանդանը»
* 1995 - «Մեռյալը»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Միհրդատ, Պոնտոսի արքա

**«Միհրդատ, Պոնտոսի արքա»** (), Մոցարտի օպերան, 3 գործողությամբ։ Լիբրետոն գրել է Վ.Ա. Չինյա-Սանտին, Ժան Ռասինի «Միհրդատ» ողբերգության հիման վրա։ Պրեմիերան կայացել է Միլանում, 1770 թ. դեկտեմբերի 26-ին։

Կատեգորիա:1770 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ
Ազատ տնտեսական գոտի

**Ազատ տնտեսական գոտի**, որևէ պետության մեջ առանձնացված տարածք, որտեղ այդ պետության և օտարերկրյա ձեռնարկատերերին ու ներդրողներին թույլատրվում է տվյալ պետության այլ տարածքի համեմատ առավել ազատ պայմաններով ծավալել տնտեսական (արտադրություն, առևտուր, գույքի ձեռքբերում և այլն) գործունեություն։ Դրա համար ստեղծվում են բարենպաստ պայմաններ՝ օրենսդրական, հարկային, վարձակալման և այլն։

Կատեգորիա:Բիզնես
Nokia 2730

## Ցանցային հնարավորություններ
* Europe։ UMTS (WCDMA) 900/2100 և Quad Band GSM 850/900/1800/1900
* North America։ UMTS (WCDMA) 850/1900 և Quad Band GSM 850/900/1800/1900
## Տեխնիկական տվյալներ
* 2 մեգապիքսել տեսախցիկ-մինչև 1600*1200 չափի նկար և 176*144 չափի վիդեո։
* MP3 նվագարկիչ
* SMS, MMS, email, and Nokia Xpress Audio Messaging հնարավորություններ
* 30մբ. ներքին հիշողություն
* AMR, AMR-WB, MIDI, MXMF, MP3, AAC, MP4/M4A/3GP/3GA(AAC, AAC+, eAAC+, AMR, AMR-WB), X-Tone, WAV(PCM, a-law, mu-law, ADPCM), WMA(WMA9, WMA10) ֆորմատներ նվագարկելու հնարավորություն։
* Նվագարկիչ
* FM Radio
* Bluetooth 2.0+EDR ֆունկցիա և USB 2.0
* Հնարավորություն որպես USB-կրիչ
* Nokia 3.5մմ ականջակալ
* Java 2.1
## Մարտկոց
* Տեսակը-BL-5C
* Լարում-3.7վոլտ
* Տարողունակությունը-1020 մլ-ամպեր
* Խոսելու ժամանակ-3.8 ժամ GSM տարբերակում և 3.5 ժամ UMTS տարբերակում
* Սպասման ռեժիմ-մինչև 14 օր GSM և 18 օր UMTS տարբերակում
## Ինտերնետ
* 3G հնարավորություն
* Nokia-ստանդարտ ծրագիր
* Opera Mini 6.1 & ցածր
* UC Browser 7.8 & ցածր
## Վաճառքի
* Nokia 2730 classic
* Մարտկոց-BL-5C
* 1գբ. հիշողությամբ քարտ
* Լիցքավորիչ AC-3 տիպի
* Ստերեո-ականջակալ WH-102 տիպի

Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա արտադրողներ
Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ
Ավագ Երեքշաբթի

Ավագ Երեքշաբթին (*Աւագ Գշ.*, հունարեն՝ Μεγάλη Τρίτη) Ավագ Շաբաթվա երեքշաբթին է։

## Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցի
Ավագ երեքշաբթի Հայ Առաքելական Եկեղեցին հիշատակում է տասը կույսերի առակը (Մատթ. 25։1-13) և Վերջին Դատաստանի բացատրությունը, ինչպես նաև Ջրհեղեղը և մարդկության կրկին սկզբնավորումը։ Ավագ երեքշաբթին նաև հրեաների հարցումներին Քրիստոսի բացատրության ու փարիսեցիների հանդիմանության օրն է։ Նույն օրը Երուսաղեմի տաճարում լսվել է երկնային ձայնը, Տաճարի կործանման կանխատեսումը, Տաճարից Քրիստոսի վերջնականապես հեռանալը։

### Երեկոյան ժամերգություն
Ավագ երեքշաբթի, երեկոյան ժամերգության ընթացքում եկեղեցու ատյան են դուրս գալիս տասը մանուկներ։ Նրանցից հինգը ձեռքներին պահած ունենալով վառվող մոմեր, խորհրդանշում են իմաստուն կույսերին, իսկ մյուսը հինգը՝ հանգած մոմերով խորհրդանշում են հիմար կույսերին։ Օրվա ավետարանական պատգամն է. ՙԱրթուն կացեք, որովհետև չգիտեք Տիրոջ գալստյան և ձեր բարի կամ չար գործերի քննության ոչ օրը և ոչ էլ ժամը՚։
Ավագ երեքշաբթի ընթերցվում է Ավետարան ըստ Մարկոսի 12։13-44, Ծնունդների գիրք 6։9- 9.17, Առակների գիրք 9.1-10.6, Եսայի մարգարե 40.9-17, Ավետարան ըստ Մատթեոսի 24.1-26.2։

## Այլ եկեղեցիներ
Արևելյան ուղղափառ, ինչպես նաև արևելյան կաթոլիկ եկեղեցին, ավագ երեքշաբթի հիշատակում է տասը կույսերի առակը։ Կաթոլիկ և բողոքական եկեղեցիներում ընթերցվում են հատվածներ Սաղմոսների գրքից (71։1-6,15,17), Եսայու գրքից (49։1-6), Հովհաննու ավետարանից(13։21-33,36-38), և Կորնթացիների Ա թղթից (1։18-31)։ Անգղիկան եկեղեցում կատարվում է մյուռոնօրհնեք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երեքշաբթի
Տասը կույսերի առակ

[thumb|200px|right|Տասը կույսերը [Բազելի (Շվեյցարիա) մայր տաճարի շքամուտքին]]
**Տասը կույսերի առակը** (Մատթ. 25:1-13) Հիսուսի ամենահայտնի առակներից է։ Այն քրիստոնյաներին ուղղված հորդոր է՝ պատրաստ լինելու Քրիստոսի վերադարձին, նրա երկրորդ գալստյանը, իրադարձություն, որին սպասում է ողջ Եկեղեցին։ Տասը կույսերի առակը Հայ Առաքելական Եկեղեցին հիշատակում է Ավագ երեքշաբթի։

## Առակը

## Մեկնաբանություն
Տասը կույսերը քրիստոնյաներն են, ովքեր սպասում են Փեսայի՝ Քրիստոսի վերադարձին։ Նրանք բաժանված են երկու խմբի՝ իմաստուն և հիմար։ «Յիմարները լապտերներն առան, բայց իրենց հետ պահեստի ձէթ չվերցրին։ Իսկ իմաստունները իրենց լապտերների հետ միասին ամաններով ձէթ վերցրին»։ Յուղը Աստվածաշնչում Սուրբ Հոգու խորհրդանիշն է։ Իմաստուն քրիստոնյաները կառուցում են իրենց հարաբերությունը Տիրոջ հետ, կարդում և խորհրդածում են Աստծո Խոսքը։ Նրանք ամբողջությամբ լցված են Սուրբ Հոգով և հոգևոր գիշերվա մեջ փայլում են Հոգու կրակով։ Նրանք միշտ պատրաստ են և անհամբեր սպասում են Փեսայի վերադարձին։ Անգամ դժվարին ժամանակներում, միշտ արթուն են Հոգու կրակով, քանզի բավական «պահեստային ձեթ» ունեն իրենց հոգիներում։ Այլ է հիմար քրիստոնյաների վիճակը։ Նրանք ճանաչում են Տիրոջը, սակայն բնավ հոգ չեն անում և չեն պատրաստվում «սպասման գիշերվան»։ Նրանք կզրկվեն հարսանեկան խրախճանքի վայելքներից։

### Տասնմեկերորդը
Առակում կա ևս մի անձնավորություն՝ տասնմեկերորդը, ով հանդես է գալիս, թեև հպանցիկ, սակայն հիմնական դերակատարությամբ։ Նա է, ով գոչում է. «Ահա փեսան գալիս է, նրան դիմավորելու ելեք»։ Ի դեպ, առակը պատմում է, որ իմաստուն կույսերը, ինչպես նաև հիմարները, բոլորն էլ տկարացան և քնի մեջ ընկան։ Առանց այդ տասնմեկերորդ անձնավորության, կույսերից և ոչ մեկը ընդառաջ չէր գնա փեսային։ Հիրավի, անգամ իմաստունները, հակառակ իրենց «պահեստային ձեթին», պատրաստ չէին հանդիպմանը, քանզի քնած էին։ Անձնավորությունը, ում մասին քիչ է խոսվում, կարևոր դերակատարությունն ունի առակի մեջ։ Նա հարկավ և՛ բավարար պահեստի ձեթ ուներ՝ ողջ գիշեր հսկելու համար, և՛ եռանդ՝ մինչ հարմար պահը սպասելու համար։

## Ավագ երեքշաբթի
Ավագ երեքշաբթի, երեկոյան ժամերգության ընթացքում եկեղեցու ատյան են դուրս գալիս տասը մանուկներ։ Նրանցից հինգը ձեռքներին պահած ունենալով վառվող մոմեր, խորհրդանշում են իմաստուն կույսերին, իսկ մյուսը հինգը՝ հանգած մոմերով խորհրդանշում են հիմար կույսերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առակներ
Կատեգորիա:Ավետարան ըստ Մատթեոսի
Կատեգորիա:Նոր Կտակարան
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի անձինք