Ներպատային հղիություն

**Ներպատային հղիություն**, արգանդային, սակայն արտարգանդային հղիություն: Հղիությունը տեղակայվում է արգանդի խոռոչից դուրս՝ արգանդափողերի ներպատային՝ արգանդի մկանային շերտի մեջ եղած հատվածում։ «Ռուդիմենտար եղջյուրի հղիություն» եզրույթը երբեմն օգտագործվում է որպես հոմանիշ, սակայն այն մնում է երկիմաստ, քանի որ կիրառվում է նաև երկեղջյուր արգանդի եղջյուրներից մեկի խոռոչում տեղակայված հղիությունը նշելու նպատալով։ Ներպատային հղիություններն ունեն ավելի բարձր մայրական մահացություն, քան ընդհանուր արտարգանդային հղիությունները։

## Անատոմիա
Արգանդափողի այն հատվածը, որը տեղակայված է արգանդի պատի մեջ և միացնում է փողի մնացած մասը էնդոմետրիումի խոռոչին, կոչվում է ներպատային հատված, որտեղից էլ առաջացել է «ներպատային հղիություն» եզրույթը։ Այն ունի 1-2 սմ երկարություն և 0,7 սմ լայնություն։ Սահմաններն են՝ փողի արգանդային բացվածքը, իսկ կողմնայնորեն՝ փողի տեսանելի նեղ հատվածը։ Այս հատվածը լավ արյունամատակարարում է ստանում Սեմփսոնի զարկերակով, որը կապված է ինչպես արգանդային, այնպես էլ ձվարանային զարկերակների հետ։ Շրջապատված լինելով արգանդի մկանային շերտով (միոմետրիում)՝ ներպատային հղիության դեպքում, այն կարող է զգալիորեն ընդարձակվել։

Ներպատային հղիությունները կարող են շփոթվել անկյունային հղիությունների հետ։ Վերջիններս, սակայն, տեղակայված են արգանդի խոռոչի ներսում՝ փողի միացման անկյունում։ Սովորաբար այդ հղիությունները կենսունակ են, թեև արձանագրվել է վիժումների բարձր մակարդակ։ Այն հղիությունը, որը տեղակայված է ներպատային հատվածից կողմնայնորեն, կոչվում է փողային նեղուցային (իսթմիկալ) հղիություն։

Արտարգանդային հղիության սահմանվում է, որպես հղիություն արգանդի խոռոչից դուրս, այլ ոչ՝ արգանդից դուրս, քանի որ ներպատային հղիությունը դեռևս համարվում է արգանդային հղիություն։

## Ախտորոշում
Վաղ ախտորոշումը կարևոր է և այսօր հեշտացվել է գերձայնային հետազոտության ու մարդու խորիոնային գոնադոտրոպինի (ՄԽԳ) քանակական որոշման շնորհիվ։ Ինչպես արտարգանդային հղիության մյուս դեպքերում, ռիսկի գործոններն են՝ նախկինում ունեցած փողային հղիությունը, արտամարմնային բողմնավորումը (ԱՄԲ), փողերի վրա կատարված վիրահատությունները և նախկինում տարած սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակները։ Ներպատային հղիության բնորոշ ախտանիշներն են արտարգանդային հղիության դասական նշանները, այն է՝ որովայնային ցավը և հեշտոցային արնահոսությունը։ Հիվանդների գրեթե մեկ քառորդ մասի մոտ հայտնաբերվում է արյունահոսական (հեմոռագիկ) շոկ, ինչով էլ բացատրվում է մահացության համեմատաբար բարձր մակարդակը։

Գերձայնային հետազոտությունը հղիների ախտորոշման հիմնական մեթոդն է նույնիսկ ախտանիշների բացակայության դեպքում, ընդ որում բեղմնավորված ձվաբջջի շուրջ միոմետրիումի սակավությունը հանդիսանում է ախտորոշիչ նշան, մինչդեռ անկյունային հղիության դեպքում բեղմնավորված ձվաբջիջը բոլոր կողմերից ունի առնվազն 5 մմ հաստությամբ միոմետրիում: Ախտորոշման գերձայնային չափանիշները ներառում են դատարկ արգանդի խոռոչը, արգանդի խոռոչից առանձնացված բեղմնավորված ձվաբջիջը և բեղմնավորված ձվաբջջի շուրջ միոմետրիումի բարակումը 5 մմ-ից պակաս, իսկ սովորաբար տեսանելի է ներպատային գծի նշանը, որն էխոգեն գիծ է էնդոմետրիումի խոռոչից մինչև հղիության զանգվածին հարակից անկյունը: ՄՌՏ-ն կարող է կիրառվել հատկապես այն դեպքում, երբ կարևոր է տարբերակել ներպատային և անկյունային հղիությունները:

Միջինում այս տեսակի հղիությունն ախտորոշվում է հղիության 7-8-րդ շաբաթում: 2007 թվականի տվյալների համաձայն՝ պացիենտների 22%-ի մոտ նկատվել է արգանդի պատի պատռվածք և արյունահոսական շոկ, մինչդեռ պացիենտների մեկ երրորդը չի ունեցել որևէ ախտանիշ: Մնացած մասն ունեցել է որովայնային ցավ և/կամ հեշտոցային արնահոսություն: Այն դեպքերում, երբ ախտորոշումը կատարվում է միայն վիրահատության ժամանակ, նկատվում է արգանդի վերին անկյունների անհամաչափ արտափքում:

## Բուժում
Բուժման ընտրությունը հիմնականում կախված է կլինիկական իրավիճակից։ Պատռված նարպատային հղիությունը բժշկական անհետաձգելի վիճակ է, որը պահանջում է անհապաղ վիրահատական միջամտություն՝ լապարասկոպիայի կամ լապարոտոմիայի միջոցով, արյունահոսությունը դադարեցնելու և հղիությունը ընդհատելու նպատակով։

Հղիության ընդհատման վիրաբուժական մեթոդները ներառում են ռուդիմենտար եղջյուրի դատարկումը, եղջյուրի կտրումը և հղիության ընդհատումը, եղջյուրային հատվածի մասնահատումը կամ եղջյուրի սեպաձև մասնահատումը, որը սովորաբար զուգակցվում է նույն կողմի փողի հեռացման (սալպինգէկտոմիա) հետ, ինչպես նաև արգանդի հեռացումը (հիստերէկտոմիա)։ Հղիության ժամանակ ներպատային հատվածի հարուստ արյունամատակարարման պատճառով վիրահատության ընթացքում արյան կորուստը կարող է զգալի լինել։ Հետվիրահատական շրջանում պահպանողական վիրաբուժական բուժում ստացած բուժառուների մոտ առկա է կայուն արտարգանդային հղիության զարգացման ռիսկ՝ խորը ներաճած և կենսունակ մնացած տրոֆոբլաստիկ հյուսվածքի պատճառով, ուստի անհրաժեշտ է վերահսկել ՄԽԳ-ի մակարդակը, մինչև հնարավոր չլինի որոշել այն։

Անախտանիշ ներպատային հղիություն ունեցող բուժառուների դեպքում մետոտրեքսատը հաջողությամբ կիրառվել է, սակայն այս մոտեցումը կարող է ձախողվել և հանգեցնել եղջյուրային հղիության պատռվածքի։ Ներպատային հղիությունների բուժման նպատակով հաջողությամբ կիրառվել է նաև արգանդային զարկերակների ընտրողական էմբոլիզացիան։

## Հետագա հղիություններ
Կանայք, ովքեր նախկինում ունեցել են արտարգանդային հղիություն, գտնվում են կրկնության ավելի բարձր ռիսկի գոտում, սակայն ներպատային հղիություն ունեցող հղիների վերաբերյալ կոնկրետ տվյալներ չկան: Նոր հղիություն ախտորոշելիս կարևոր է վերահսկել այն ներհեշտոցային (տրանսվագինալ) սոնոգրաֆիայի միջոցով՝ համոզվելու համար, որ պտուղը ճիշտ է տեղակայվել, և որ վիրահատական միջամտության ենթարկված հատվածը մնում է անվնաս։ Ծննդաբերության ժամանակ արգանդի պատռվածքից խուսափելու համար խորհուրդ է տրվում կեսարյան հատում։

## Համաճարակաբանություն
Ներպատային հղիությունները կազմում են բոլոր փողային հղիությունների 2-4%-ը, կամ 1 դեպք՝ 2,500-5,000 կենդանածինների հաշվով: Ներպատային հղիություն ունեցող մոտավորապես հիսուն կնոջից մեկը մահանում է: Այս տեսակի հղիություն ունեցող կանանց մահացությունը յոթ անգամ ավելի բարձր է, քան ընդհանուր արտարգանդային հղիությունների դեպքում: Օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների աճող կիրառմանը զուգընթաց՝ ներպատային հղիությունների հանդիպման հաճախականությունը բարձրանում է:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Ectopic Pregnancy Trust - Information and support for those who have had the condition by a medically overseen and moderated UK based charity, recognised by the National Health Service (UK) Department of Health (UK) and Royal College of Obstetricians and Gynaecologists

Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:Մանկաբարձություն