Մոգերի կարկանդակ

**Մոգերի կարկանդակ** (, , , ), ավանդական աղանդեր, որը մատուցվում է մի շարք երկրներում Աստվածահայտնության տոնին: Դրա պատրաստման բաղադրատոմսերը տարբեր են՝ կախված երկրից՝ ընդհանուր է այն, որ տորթի մեջ տրվում է անակնկալ, ունդ, մետաղադրամ կամ փոքրիկ արձանիկ։

## Ծագման պատմություն
Աստվածահայտնության համար մոգերի կարկանդակ թխելու ավանդույթը (կաթոլիկ երկրներում հունվարի 6-ին) թվագրվում է XIII-XIV դարերով: Այս օրը կաթոլիկները հիշում են Նոր Կտակարանի պատմության ամենակարևոր իրադարձություններից մեկը՝ մոգերի երկրպագությունը մանուկ Հիսուսին: Մոգերի կարկանդակի քրիստոնեական սիմվոլիզմի հետ կապված ամենավաղ ավանդույթներից մեկը դարձել է այսպես կոչված «Տիրոջ բաժինը» կամ «Սուրբ Կույսի բաժինը»՝ կարկանդակը բաժանվել է այնքան մարդկանց, որքան ներկա են եղել սեղանին, և ևս մեկ մասը տրվել է առաջին հանդիպած աղքատին։

Ավանդույթը, որը շատ նման է մոգերի կարկանդակ պատրաստելուն, գոյություն է ունեցել նախաքրիստոնեական դարաշրջանում։ Այսպիսով, Հին Հռոմում Սատուրնալիայի տոնի համար ընդունված էր թխել կարկանդակ և նա, ում նվերը հասավ, դարձավ «օրվա թագավոր»։ Սա նշանակում էր, որ նա կարող էր իրականացնել իր ցանկացած ցանկություն՝ եթե դա ստրուկի մասին էր, ապա նա իրավունք էր ստանում հրամաններ տալ Տիրոջը: Ունդը խորհրդանշում էր պտղաբերությունը, մինչդեռ տորթն ինքնին՝ կլոր և կարմրավուն, ծառայում էր, ըստ երևույթին, որպես արևի խորհրդանիշ:

## Բաղադրատոմսեր տարբեր երկրներում
Մոգերի կարկանդակ թխելու ավանդույթը գոյություն ունի Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Շվեյցարիայում, Անգլիայում, Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Հունաստանում և Միացյալ Նահանգների հարավ-արևելքում:

### Ֆրանսիա
thumb|left|170px|Մոգերի կարկանդակ (Ֆրանսիայի հյուսիս)
thumb|right|180px|Մոգերի կարկանդակ (Ֆրանսիայի հարավ)
Ֆրանսիայում մոգերի կարկանդակը կոչվում է «galette des Rois» և տարբեր կերպ է պատրաստվում երկրի հյուսիսում և հարավում: Ֆրանսիայի հյուսիսում տորթը պատրաստվում է հարթ՝ այն պատրաստելու համար օգտագործվում են շերտավոր խմոր և ֆրանժիպան։ Հարավում մոգերի կարկանդակը բրիոշ է, որը զարդարված է շողոքորթ մրգերով և ունի կլորացված ձև՝ մեջտեղում բացվածքով։

Հաճախ մոգերի կարկանդակները վաճառվում են թղթից պատրաստված ոսկե թագով զարդարված։

### Իսպանախոս երկրներ
thumb|left|170px|Մոգերի կարկանդակ (Իսպանիա)
Իսպանիայում և Լատինական Ամերիկայում մոգերի կարկանդակը կամ Ռոսկոն դե Ռեյեսը պատրաստվում է խմորիչ և շատ առումներով նման է ֆրանսիական կարկանդակի հարավային տարբերակին. այն նաև ունի «պսակի» ձև և զարդարված է շողոքորթ մրգերով: Այն կարելի է պատրաստել կրեմով կամ հարած սերուցք լցնելով կամ առանց լցնելու։ Ենթադրվում է, որ վառ մրգերը՝ կարմիր և կանաչ, խորհրդանշում են այն թանկարժեք քարերը, որոնցով զարդարված էին երեք իմաստունների հագուստները.

### ԱՄՆ
thumb|right|180px|Մոգերի կարկանդակ (ԱՄՆ)
Ֆրանսիայից և Իսպանիայից վերաբնակիչները իրենց հետ բերեցին մոգերի կարկանդակ պատրաստելու ավանդույթը, որը տարածվեց հիմնականում Միացյալ Նահանգների հարավ-արևելքում: Այստեղ այն դարձավ ավանդական Mardi Gras աղանդեր։ Հաճախ կարկանդակը պատրաստվում է օղակի մեջ գլորված ռուլետի տեսքով՝ դարչինի, մրգերի կամ քաստարդի միջուկով։ Այն նաև ծածկված է գլազուրով, որը ներկված է դեղին, կանաչ և մանուշակագույն գույներով՝ Mardi Gras-ի ավանդական գույները:

## Անակնկալ
thumb|left|200px|Ֆիգուրներ մոգերի կարկանդակի համար: Ֆրանսիա, 19-րդ դար
Մոգերի կարկանդակի հիմնական առանձնահատկությունը դրա մեջ թխված «անակնկալն» է։  Ի սկզբանե դա ունդն էր. ավելի ուշ՝ Մանուկ Քրիստոսի, հրեշտակների և սրբերի արձանիկները. մեր ժամանակներում «ունդի» դերը կարող է շահել մետաղադրամ, մեդալ կամ արձանիկ, որը պատկերում է հանրաճանաչ գրական կերպարներ կամ մուլտհերոսներ։ Ֆրանսիայում անակնկալ ֆիգուրներ հավաքելը հանրաճանաչ հոբբի է՝ կան ակումբներ և կոլեկցիոներների ասոցիացիաներ, և երևույթն ինքնին ստացել է ֆաբոֆիլիայի անվանումը (-«ունդ»)։

Տորթը բաժանված է մասերի՝ ըստ սեղանի շուրջ ներկաների քանակի: Ֆրանսիայում ընտանիքի ամենաերիտասարդ անդամը թաքնվում է սեղանի տակ և առանց նայելու ցույց է տալիս, թե ում պետք է բաժին հասնի այս կամ այն կտորը: Այս ավանդույթը սկիզբ է առել նաև Սատուրնալիայի ժամանակներից՝ հռոմեացիները կարծում էին, որ «բախտը» պետք է առաջնորդի անմեղ երեխան։ Ով ստանում է անակնկալ տորթի մի կտոր, հայտարարվում է «թագավոր»: Նա ընտրում է «թագուհուն» և խմում նրա առողջության համար, բոլոր ներկաները նույնպես խմում են՝ ասելով՝ «Կեցցե թագավորը:» ()։ Եթե հյուրընկալումը գնում է իգական սեռի, ապա նա ընտրում է «թագավոր»-ին։

Իսպանիայում ունդը խորհրդանշում է հարստությունը, և ով գտնում է այն իր կարկանդակի մեջ, կարող է հույս ունենալ հարուստ և հաջող տարվա համար: Սակայն ավանդույթը նաև ապագա հարուստին պարտավորեցնում է հաջորդ տարի կարկանդակ գնել և հյուրասիրել ընկերներին ու մտերիմներին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան աղանդեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Արգենտինական խոհանոց
Կատեգորիա:Բելգիական խոհանոց
Կատեգորիա:Բուլղարական խոհանոց
Կատեգորիա:Դիմակահանդեսներ
Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց
Կատեգորիա:Իսպանական խոհանոց
Կատեգորիա:Լատինամերիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Կանադական խոհանոց
Կատեգորիա:Հունական խոհանոց
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Կատեգորիա:Շվեյցարական խոհանոց
Կատեգորիա:Պորտուգալական խոհանոց
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան խոհանոց
Կատեգորիա:Տորթեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց