Ադուայի ճակատամարտ

**Ադուայի ճակատամարտ** (), 1895—1896 թվականների Իտալա-եթովպիական պատերազմի վճռորոշ ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել 1896 թվականի մարտի 1-ին եթովպիական Ադուա քաղաքի մոտ։

## Երկու կողմերի հարաբերություններ
Իտալական մասնաշենքերից մեկում գեներալ Օրեստա Բարատերիի գլխավորությամբ գիշերում էին ավելի քան 20 հազար մարդ, մինայն թե նրանց մի մասը կազմում էին բնիկները։ 1896 թվականի փետրվարի 28-ին, Իտալիայի վարչապետ Ֆրանչեսկո Կրիսպին ուղարկում է Բարատերին և իր զորքին մարտի ջան, խիստ պահանջելով վճռական հարձակում և պարտություն թշնամուն։

Եթովպիական զորքի ընդհանուր թիվը 80 հազար էր, կարող է պատահել նաև մոտ 90 հազար մարդ, բայց այդ թվում 80 հազարը հետևազոր էր, իսկ 8.6 հազարը՝ հեծելազոր։ Այս ճակատամարտին մասնակցում էին երկրի բոլոր մարզերից։ Վերապատրաստման, սպառազինության և վերազինման առումներով, եթովպիական ֆեոդալական բանակը զգալիորեն զիջում էր իտալական բանակին նրանով, որ նրանք կռվում էին կայծքարե հին հրացաններով և նետերով։

Մենելիկա կայսեր օգտին կռվում էին նաև ռուս ռազմական Նիկոլայ Ստեպանովիչի խմբերից։

## Ճակատամարտի ընթացք
Իտալական զորքը բաժանված էր երեք շարասյուների։

Հետախուզման ակտիվ գործունեության արդյունքում, եթովպիական բանակի հրամանտարությունը բացահայտեց իտալական զորքերի տեղը և ուղությունները, որը թույլ տվեց ուղղել կետնրոնացված ուժերը գեներալ Ալբերտինոյի շարասյան դեմ։ արդյունքում, գեներալ Ալբերտինոյի հրամատարությամբ առաջին շարասյունը, որը առաջինն էր հարձակվել եթովպիկական զորքերի վրա, շրջապատվեց և ջախջախվեց։

Երկրորդ շարասյունը, գեներալ Ջորջ Արիմոնդիի գլխավորությամբ, որը ակտիվ էր Մենելիկո II-ի 30 հազարոց բանակի դեմ մղած իր ճակատամարտով, նույնպես ջախջախվեց։ Այդ ճակատամարտի հատվածում գործում էին նաև Մենգեշի ցեղի «վագրե» զորքերը։

Ավելի կատաղի պայքար է տեղի ունեցել գեներալ Վիտորիո Դաբորմիդի մասնակցությամբ ռազմաճակատում, որտեղ գրոհել էր Մեկոնինա ցեղի 30 հազարանոց զորքը։ 10-ժամյա պայքարից ընթացքում, իտալական զորքը շրջապատված էր եղել, որի արդյունքում գեներալ Դաբորմիդան զոհվեց։

## Արդյունքներ
Իտալական զորքերը կորցրեցին 11 հազար սպանված և վիրավոր մարդկանց և մինչև 4 հազար մարդ գերևարվեցին։ Եթովպիական զորքը սկսեց օգտագերծել հրետանային զենքեր, մեծ քանակությամբ այլ զենքեր և այլ ռազմական տեխնիկա։ Մահացածների շարքում կային 2 գենարալ և 250 սպա։

Ճակատամարտից հետո, երբ իտալական զորքերը ստիպված նահանջում էին, նրանք կրեցին լրացուցիչ կորրուստներ, որի արդյունքում հարձակումները համալրել են նաև տեղի բնակչությանը։ Ընդհանուր առմամբ, իտալական զորքերի դիրքից՝ Ադդի-Կեյիհում, պատերազմը լքեցին 56 սպաներ և 2500 զինվորականներ և ևս 8000-ը դուրս եկան Ասմերու։ Հետագայում, իտալական զորքերը ուղևորվում են պաշտպանական *Գուրայի* գիծ՝ Սեգենեյտի, նախկինում գրավված քաղաքներում բնակվելու համար։

Եթովպիական զորքի կորուստը կազմում է 5 հազար մահածացներ, իսկ 6-ից 10-ը հազարը՝ վիրավորներ են։

## Հետևանքներ
Իտալական զորքերի պարտությունը տվյալ ճակատամարտում վերջ դրեց Իտալա-եթովպիական պատերազմներին։

## Հիշողություններ
thumb|Եթովպիական պատկեր Ադուայի ճակատամարտի համար
* ֆիլմ «Adwa — An African Victory» (Եթովպիա, 1999)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Орлов Н. А. Итальянцы в Абиссинии. 1870—1896. — СПб., 1897.
* G.F.-H. Berkeley. The campaign of Adowa and the rise of Menelik. London, 1935.
* В. Т. Попов. Разгром итальянцев под Адуа. М., 1938.
* R. Battaglia. La primera guerra d’Africa. Torino, 1958.
* А. Бартницкий, И. Мантель-Нечко. История Эфиопии (пер. с польск.). М., Прогресс, 1976.

## Արտաքին հղմուներ
* Եթովպիայում Ադուայի ճակատամարտի հաղթանակի օրը
* Առաջին իտալա-եթովպիական պատերազմներ

Կատեգորիա:Եթովպիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Իտալիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Եթովպիայում
Կատեգորիա:Իտալիայի թագավորություն (1861–1946)