Լիմանի ճակատամարտ

**Լիմանի ճակատամարտ` «Լիմանի կաթսա»**, Դոնեցկի մարզի Լիման քաղաքի համար ռազմական գործողություն էր Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման ժամանակ։ Քաղաքը ռուսական զորքերի կողմից օկուպացված էր 2022 թվականի մայիսի 27-ից և ազատագրվեց 2022 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Լիմանի քաղաքապետի խոսքով՝ քաղաքի շենքերի 80-90%-ը վնասվել կամ ավերվել է մարտերի ընթացքում։

## Նախապատմություն
Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժումից մեկ ամսվա ընթացքում ռուսական զինված ուժերը վերահսկողություն էին հաստատել Լուգանսկի մարզի 93%-ի նկատմամբ, ինչը նրանց թույլ էր տալիս առաջխաղանալ դեպի Դոնեցկի մարզ։

Ուկրաինա ներխուժման երկրորդ փուլում Ռուսաստանի զինված ուժերը պլանավորել էին շրջապատել Ուկրաինայի զինված ուժերը Սևերոդոնեցկում և Լիսիչանսկում՝ փորձելով անցնել Սևերսկի Դոնեց գետը Լիմանի մոտ։ Սակայն, գործողության ձախողումից հետո, Ռուսաստանի զինված ուժերը ստիպված էին հարձակվել Սևերոդոնեցկի և Լիսիչանսկի վրա միայն հարավ-արևելքից։ Ուկրաինայի զինված ուժերը դիմադրեցին այս քաղաքներում մինչև հուլիսի 3-ը և նահանջեցին՝ խուսափելով շրջապատումից։

## Լիմանի առաջին ճակատամարտը
2022 թվականի մայիսի 23-ին ռուսական զորքերը լայնածավալ հարձակում սկսեցին Լիմանի վրա՝ ճեղքելով քաղաքի հյուսիսային ծայրամասը։ Քաղաքի վրա իրենց համախմբման և հաջող առաջխաղացման շրջանակներում Ռուսաստանի զինված ուժերը հարձակում սկսեցին Ավդեևկայի վրա և, գրավելով Նովոսյոլովկան, սկսեցին առաջխաղացում մայրուղով դեպի Սլավյանսկ։

Մայիսի 24-ին սկսվեցին քաղաքի վերահսկողության համար ծանր փողոցային մարտեր։ Ռուսաստանի զինված ուժերի ստորաբաժանումները արագ հարձակում սկսեցին քաղաքի կենտրոնի ուղղությամբ՝ գրավելով նրա տարածքի մոտ 70%-ը։ Ուկրաինայի զինված ուժերը, կատաղի դիմադրություն ցույց տալով, նահանջեցին Լիմանի հարավային ծայրամասեր և արվարձաններ։

Մայիսի 26-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը նահանջեցին քաղաքից՝ պայթեցնելով իրենց ետևում գտնվող կամուրջը։ Նրանք կորցրեցին մինչև 100 սպանված և մինչև 300 գերի վերցված զինվորներ։

Մարտական ​​գործողությունները վերջնականապես ավարտվեցին մայիսի 27-ին՝ ուկրաինական դիմադրության վերջին օջախների մաքրմամբ։

## Լիմանի երկրորդ ճակատամարտը
### Նախապատրաստություն
2022 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը հատեցին Սևերսկի Դոնեցը՝ Լիմանի ծայրամասում գրոհելով Օզերնոյեն, այդպիսով ստեղծելով կամուրջ Լիմանի վրա հարձակման համար և թուլացնելով Ռուսաստանի զինված ուժերի վերահսկողությունը գետի ձախ ափին։ Շարունակելով ակտիվորեն օգտագործել իրենց հաջողությունները՝ նրանք շարունակեցին իրենց առաջխաղացումը դեպի քաղաք, սեպտեմբերի 5-ին գրավելով Ստարի Քարավանը, սպառնալով մոտակա օկուպացիոն ուժերին։ Նրանք գրոհեցին Սավինցիի վրա՝ կտրելով Բալակլեային թիկունքային ստորաբաժանումներից, և հակագրոհ սկսեցին Խարկովի մարզում, ինչը նրանց թույլ տվեց արագ հասնել Լիմանի ծայրամաս։ Սեպտեմբերի 9-ին, հակագրոհի շրջանակներում, Ուկրաինայի զինված ուժերը կարողացան ռուսական գումարտակային օպերատիվ խմբերը փակել Լիմանի ծայրամասում և խափանել տարածաշրջանում գտնվող ռուսական զորքերի մատակարարման ուղիները.

### Ռազմական գործողություններ
մինի|250x250փքս|Լիմանի երկնքում խոցված Սու-34-ի մնացորդները
մինի|Լիմանի տները ռմբակոծությունից հետո, 2022 թվականի նոյեմբերի 7
2022 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը հարձակում սկսեցին քաղաքի վրա՝ այն շրջապատելու և այնտեղ գտնվող ռուսական ու ԴԺՀ ուժերին ոչնչացնելու նպատակով։ Քաղաք մտցվեց ռազմական տեխնիկա, և քաղաքի մատույցներում ակտիվ մարտեր ծավալվեցին։ Արդյունքում, Ուկրաինայի զինված ուժերը կարողացան գրավել Լիմանի անտառտնտեսությունը, ինչպես նաև քաղաքի հարավային և հարավարևմտյան ծայրամասերը։ Սեպտեմբերի 12-ին Սվյատոգորսկի գրոհից և Բոգորոդիչնոյեի ու Յամպոլի համար մարտերի սկսվելուց հետո Սևերսկի Դոնեցի վրա ստեղծվել էր ևս մեկ պլացդարմ։

Սեպտեմբերի 13-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը մարտերով առաջ շարժվեցին դեպի Բելոգորովկա՝ ստեղծելով խոցելի իրավիճակ Ռուսաստանի զինված ուժերի համար և ընդլայնելով իրենց առաջնագիծը այդ ուղղությամբ, թույլ տալով նրանց այնտեղ ավելի շատ զորքեր տեղակայել։ Երկու օր անց Ուկրաինայի զինված ուժերը գրավեցին Սոսնովեն և, սպառնալով շրջապատմամբ, դուրս մղեցին Ռուսաստանի զինված ուժերին Ստուդենկայից։ Ռուսական զորքերը շտապ սկսեցին ամրապնդել իրենց ուժերը Լիմանում՝ այնտեղ տեղափոխելով պահեստազոր։ Սեպտեմբերի 16-ին ռուսական բանակը հրետակոծեց քաղաքը, հավանաբար Ուկրաինայի զինված ուժերի մուտքի պատճառով նրա ծայրամասեր։

Սեպտեմբերի 17-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը գրոհեցին Դիբրովան, Բրուսովկան և Շչուրովոն՝ միաժամանակ ընդլայնելով գետի վրա իրենց կամուրջները՝ սպառնալով շրջապատել ռուսական ուժերը Լիմանի և քաղաքի մոտ։ Երկու օր անց սկսվեց լայնածավալ հարձակում Լիման-Յամպոլ-Բելոգորովկա գծի երկայնքով, որտեղ Ուկրաինայի զինված ուժերը սկսեցին մարտեր մղել Յարովայայի և Դրոբիշևոյի համար։ Սեպտեմբերի 21-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը կիսով չափ ազատագրել էին Դրոբիշևոն՝ մասամբ ճեղքելով Յամպոլի և Լիմանի պաշտպանական գծերը և մեծացնելով թշնամու շրջապատման սպառնալիքը։ Սեպտեմբերի 22-ին ուկրաինական ուժերը ճեղքեցին Ռուսաստանի զինված ուժերի պաշտպանությունը Ռեդկոդուբի և Կարպովկայի ուղղությամբ, նաև գրոհելով և գրավելով Կորովի Յարը։

Սեպտեմբերի 23-ին, ընդլայնելով առաջնագծի ներթափանցումը, Ուկրաինայի զինված ուժերը կարողացան մասամբ շրջափակել ռուսական ուժերը Լիմանի մոտ, հասնելով քաղաքում տեղակայված ստորաբաժանումների թիկունքին, միաժամանակ գրավելով Ռուբցի, Լոզովոյե և Նովոսյոլովկա քաղաքները և ամրապնդելով պաշտպանությունը Լիմանի ծայրամասերում: Սակայն նրանք կորցրեցին Դրոբիշևոյի վերահսկողությունը: Այսպիսով, Ռեդկոդուբի և Կարպովկայի գրավման շնորհիվ Լիմանը գրեթե շրջափակվեց, և Ռուսաստանի զինված ուժերը շարունակում էին վերահսկել միայն քաղաքից դուրս եկող միջանցքը։ ինչդեռ, Լիմանից դեպի արևելք տանող միակ ճանապարհը (Լիման - Զարեչնոյե) գտնվում էր ուկրաինական հրետանու կրակային վերահսկողության տակ:

Սեպտեմբերի 30-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը վերահսկողություն ստանձնեցին արևմուտքում գտնվող Դրոբիշևոյի և արևելքում գտնվող Յամպոլի նկատմամբ, ինչը ռազմական վերլուծաբաններին ստիպեց շրջափակումը որակել որպես կատարված փաստ։

Սեպտեմբերի 30-ի գիշերը թակարդում հայտնված ռուսական ուժերը փորձեցին դուրս գալ: Սակայն ուկրաինական ուժերը կաթսայի պարագծի շուրջ տեղափոխեցին որոշ M142 (HIMARS), M270 (MLRS) և 155 մմ M-777 հաուբիցներ: Փախուստի փորձի ժամանակ ռուսական ուժերը հայտնվեցին նախապես որոշված ​​կրակի թակարդում՝ կրելով մեծ կորուստներ։ Մասնավորապես, Գլխավոր շտաբի գլխավոր վարչության 3-րդ գվարդիական հատուկ նշանակության բրիգադը նահանջի ժամանակ զգալի կորուստներ կրեց, բրիգադի առնվազն ինը անդամ զոհվեց, իսկ մեկը՝ ծանր վիրավորվեց։

Հոկտեմբերի 1-ին՝ Դոնեցկի և երեք այլ շրջանների Ռուսաստանի կողմից բռնակցումից հաջորդ օրը, Լիմանը անցավ Ուկրաինայի զինված ուժերի վերահսկողության տակ։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարեց, որ զորքերը դուրս են եկել քաղաքից՝ շրջապատումից խուսափելու համար։ Լիմանի համար մղվող մարտերի ժամանակ Ռուսաստանի զինված ուժերը գրավեցին Լիպովոն։

## Լիմանի երրորդ ճակատամարտը
2025 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Ռուսաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Վ. Գերասիմովը հայտարարեց, որ ռուսական զորքերը մտել են Լիմանի հարավարևելյան և արևելյան մասեր և մարտեր են մղում քաղաքում։ 2026 թվականի մարտի 2-ին ռուսական զորքերը հայտնվել են քաղաքի հյուսիսային ծայրամասում և մարտեր են մղում։

## Նշանակություն
Ռազմական փորձագետների և վերլուծաբանների կարծիքով, Լիմանի գրավումը ռազմավարական նշանակություն ունի Ուկրաինայի համար, քանի որ այն բացում է Սվատովոյի վրա հարձակման հնարավորություն՝ սպառնալով կտրել ռուսական ստորաբաժանումների կողմից Օսկոլ գետի երկայնքով կառուցվող պաշտպանական գծերը, փակել Վալույկիից ճանապարհը Տրոիցկե-Սվատովո գծի երկայնքով և վերացնել այս ճանապարհի երկայնքով ռուսական զորքերի կողմից կառուցվող ամրությունները։
մինի|Ուկրանիական զորքերը Լիմանի ճանապարհային նշանի մոտ
Ուկրաինայի զինված ուժերը կարող են նաև արևելքից շրջվել դեպի Կրեմինա, հնարավոր է՝ հյուսիս-արևմուտքից հասնելով Սևերոդոնեցկ: Լիմանի գրավմանը զուգահեռ Ուկրաինայի զինված ուժերը կարողացան նաև գրավել Բելոգորովկան և արևմուտքից մուտք գործել Սևերոդոնեցկ-Լիսիչանսկի ագլոմերացիայի մատույցներ։

## Ռուսաստանի արձագանք
58-րդ ռուսական բանակի նախկին հրամանատար, գեներալ-լեյտենանտ Ա.Վ. Գուրուլևը հայտարարել է, որ չի կարող բացատրել Լիմանի հանձնումը ռազմական տեսանկյունից:Ես չեմ հասկանում, թե ինչու նրանք չկարողացան պատշաճ կերպով գնահատել իրավիճակը և ամրապնդել խումբը։ … Խնդիրը տարածված ստերն են, բարենպաստ իրավիճակի մասին հաղորդումները։ Այս համակարգը գործում է վերևից ներքև։Չեչնիայի առաջնորդ Կադիրովը իր տելեգրամյան ալիքում, օգտագործելով չափազանց կոպիտ լեզու, մեղադրեց Կենտրոնական խմբի հրամանատար և Ռուսաստանի հերոս գեներալ Լապինին Լիմանից ռուսական զորքերի նահանջի համար, այն ծածկելով Գլխավոր շտաբի հետ, և առաջարկեց կիրառել մարտավարական միջուկային զենք։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:2022 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Դոնեցկի մարզ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա (2022)