Ներքին քննադատ

**Ներքին քննադատ** կամ **քննադատական ներքին ձայն**, ժողովրդական հոգեբանության և հոգեթերապիայի մեջ օգտագործվող հասկացություն՝ ենթաձնավորությանը վերաբերող, որը դատապարտում և նվաստացնում է մարդուն:

Ներքին քննադատ հասկացությունը, որը շատ առումներով նման է Ֆրոյդյան գերէգոյին և Յունգյան ակտիվ երևակայությանը, սովորաբար նշանակում է հարձակում անձի վրա՝ ներշնչելով վերջինիս, որ նա վատն է, անբավարար, անարժեք, մեղավոր և այլն։

## Հատկանիշներ
Ներքին քննադատը հաճախ առաջացնում է ամոթի, անբավարարության, ցածր ինքնագնահատականի և դեպրեսիայի զգացումներ։ Այն կարող է նաև խաթարել ինքնավստահությունը։ Հաճախ մարդիկ ունենում են խիստ ներքին քննադատ, որը խանգարում է իրենց։

Նևիլ Սիմինգթոնի կարծիքով նման խիստ քննադատական ներքին օբյեկտը հատկապես նկատելի է նարցիսիզմի դեպքում։

Ջեյ Էրլին և Բոնի Վայսը նշել են ներքին քննադատների յոթ տեսակ՝ պերֆեկցիոնիստ, պարտականությունների վերահսկիչ, ներքին կառավարիչ, մեղքի զգացում առաջացնող, կործանիչ, թուլացնող և կազմավորող։

## Ինքնօգնություն
Ներքին քննադատին անդրադարձող շատ գրքեր կան, չնայած որոշներում հասկացության համար կիրառված են այլ տերմիններ, ինչպես օրինակ՝ «դատավոր» կամ «գրեմլին»: Կա ներքին քննադատի հետ աշխատելու երկու հիմնական մոտեցում.

1. Այն դիտարկել որպես թշնամի, որին պետք է անտեսել, մերժել, պայքարել կամ հաղթահարել: Այս տարբերակն առաջարկում են Բայրոն Բրաունը, հիմնվելով «Ադամանդի մոտեցման» վրա, Ռոբերտ Վ. Ֆայրստոունն ու իր գործընկերները «Ձայնային թերապիա» մոտեցման մեջ և Ռիք Կարսոնը իր «Գրեմլինի նվաճումը» գրքում ():

2. Այն դիտարկել որպես դաշնակից, որին պետք է բարեկամանալ և փոխակերպել: Այս մոտեցումն առաջարկում են Հալ և Սիդրա Սթոունները «Ձայնային երկխոսություն» մոտեցման վրա, Էրլին և Վայսը՝ «Ներքին ընտանեկան համակարգեր» () թերապիայի վրա, Անն Վայսեր Քորնելը՝ «Ներքին հարաբերությունների կենտրոնացման» () վրա և Ցուլթրիմ Ալլիոնեն՝ «Տիբեթյան բուդդիզմի» () հիման վրա: Փեթ Ալենը նույնպես այս մոտեցումն է ընդունում իր «Արվեստը նույնպես իմանալու միջոց է» գրքում (), ինչպես և Լյուսի Բելվուդը՝ «100 դևերի երկխոսությունում» ():Այս մոտեցումները ներքին քննադատին դիտարկում են որպես անձին օգնող կամ պաշտպանող, սակայն թաքնված, աղավաղված կամ ոչ ադապտիվ ձևով: Այս տեսակետը հնարավորություն է տալիս կապվել քննադատի հետ և ժամանակի ընթացքում այն վերափոխել օգտակար դաշնակցի:

Որոշ հոգեթերապևտներ առաջարկում են, որ այս երկու մոտեցումներից ցանկացածը կարող է համապատասխան լինել, կախված նրանից, թե ինչպես է ներքին քննադատը արտահայտվում: Եթե ներքին քննադատը ինտենսիվ և համառ է, բարեկամական մոտեցումը, որը գնահատում է ներքին քննադատի մտահոգությունները, կարող է օգտակար լինել։ Եթե ներքին քննադատը մեղմ է, ավելի նպատակահարմար կարող է լինել այն մեղմորեն անտեսելը և կապ հաստատելը «ճնշված օրգանական զգացողության» հետ:

Ռոբերտ Վ. Ֆայրստոունն ու Լիզա Ֆայրստոունը, իրենց «Հաղթահարեք ձեր քննադատական ներքին ձայնը» () գրքում քննարկում են, թե ինչպես է ներքին ձայնը հաճախ թվում, թե պաշտպանում է անձին վիրավորվելուց կամ լքված զգալուց, մինչդեռ իրականում այն ամրապնդում է ամոթի և մեղքի զգացումները, խաթարում ինտիմ հարաբերությունները և հանգեցնում ինքնակործանարար վարքի: Նրանց գիրքը ներկայացնում է մեթոդ, որը ներքին քննադատական ձայնը չեզոքացնելու համար է, որպեսզի ինքնաքննադատությունները վերածվեն հայտարարությունների, որոնք կարելի է օբյեկտիվորեն գնահատել:

Մեդիտացիան կամ գիտակցական պրակտիկան համարվում են քննադատական մտքերի բացասական ազդեցություններին դիմակայելու արդյունավետ միջոցներ:

## Գրական օրինակներ
* Վիրջինիա Վուլֆը  բոլոր գրքերը համարել է «անտեսանելի գրաքննիչներով շրջապատված, որոնք շարունակ խրատում են մեզ»: Որպես օրինակ նշել է «Տան հրեշտակը»՝ կանացի ձայն, որն իրեն հորդորում է ավելի քիչ թշնամական լինել տղամարդկանց նկատմամբ և հաշտվել նրանց հետ, մյուսը՝ «Տարիքի ոգին», ծեր տղամարդու ձայն, որը մաքսային պաշտոնյայի պես ստուգում է իր գրվածքները։

## Տես նաև
* Ներանձնային հաղորդակցություն
* Ինքնակոչի համախտանիշ
* Ներհայեցողություն
* Անձնավորում

## Ծանոթագրություններ


## Լրացուցիչ գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հանրամատչելի հոգեբանություն