Կլարա Ռումյանովա

**Կլարա Միխայլովնա Ռումյանովա** (, ), խորհրդային ռուս դերասանուհի, որն ունեցել է յուրահատուկ բարձր ձայն։ Առավել հայտնի է ավելի քան երեք հարյուր խորհրդային մուլտֆիլմերի կերպարների հնչյունավորմամբ։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1979)։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Կլարա Ռումյանովան եղել է դրամայի ժանրի դիպլոմավորված դերասանուհի, նա խիստ հազվադեպ է նկարահանվել գեղարվեստական կինոյում և արդյունքում ճանաչման  է արժանացել որպես հնչյունավորման դերասանուհի, ինչպես նաև որպես երգչուհի։

## Կենսագրություն
Կլարա Ռումյանովան ծնվել է 1929 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Լենինգրադում։ Տասներորդ դասարանում սովորելու ժամանակ Լյուբով Օռլովայի մասնակցությամբ ֆիլմի դիտումից հետո որոշել է դառնալ դերասանուհի։ 1947 թվականին Կլարա Ռումյանովան տեղափոխվել է Մոսկվա և առաջին փորձից ընդունվել Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտ, որտեղ սովորել է Սերգեյ Գերասիմովի և Տամարա Մակարովայի կուրսում։ Ընդունելության քննությունների ժամանակ նրանից գողացել են իր ունեցած ամբողջ փողը, և նա մի քանի օր մնացել է սոված, իսկ վերջին փուլի ժամանակ ընդունող հանձնաժողովի առաջ կորցրել է գիտակցությունը։ Գերասիմովն այդ ժամանակ նրա համար գնել է շոկոլադ և թեյ հյուրասիրել։

Մանկության և պատանեկության տարիներին Կլարա Ռումյանովան ունեցել է բոլորովին այլ՝ շատ ցածր ձայն՝ ալտ։ Իր հայտնի մանկական ձայնով խոսելու ունակությունը ձեռք է բերել ուսանողական տարիներին՝ ծանր հիվանդությունից հետո։ Կլարա Ռումյանովան, ՎԳԻԿ-ի բոլոր ուսանողների նման, մեկնել է համերգների Մերձմոսկվայում և մի անգամ խիստ մրսել է՝ հետագայում հազիվ ապաքինվելով թոքերի կրուպոզային բորբոքումից։ Մեկ ամսից ավելի անցկացնելով հիվանդանոցում՝ Կլարա Ռումյանովան կորցրել է ձայնը։ ՎԳԻԿ-ում սովորելը շարունակելը հայտնվել է վտանգի  տակ։ Սերգեյ Գերասիմովը նրան տարել է ֆոնիատրի մոտ, սակայն վերջինս չի կարողացել օգնել՝ պատճառաբանելով, որ Կլարա Ռումյանովան ունի խիստ հազվադեպ հանդիպող ձայնալարեր, և ինքը չի երաշխավորում, որ նա ապաքինվելուց հետո կկարողանա նորմալ զբաղվել վոկալով։ Կես տարի Գերասիմովը Կլարա Ռումյանովային արգելել է խոսել նույնիսկ շշնջալով, և նրանք հաղորդակցվել են գրությունների միջոցով։ Երբ ձայնը վերականգնվել է, պարզվել է, որ Կլարա Ռումյանովան կարող է խոսել շատ բարձր, գրեթե մանկական ձայնով, որով էլ հետագայում հայտնի է դարձել հանդիսատեսի շրջանում։ 1953 թվականին Կլարա Ռումյանովան ավարտել է ՎԳԻԿ-ը և դարձել Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայի դերասանուհի։

Կինոյում նկարահանվել Կլարա Ռումյանովան սկսել է ուսանողական տարիներին, նրա նորամուտը կիանոյում եղել է էպիզոդիկ դեր Սերգեյ Գերասիմովի «Գյուղական բժիշկը» () ֆիլմում։ Սակայն հետագայում Կլարա Ռումյանովան կատարել է միայն երկրորդական կամ էպիզոդիկ դերեր և ոչ մի անգամ չի մարմնավորել գլխավոր հերոսի։ Կինյում իր հայտնի դերերը կատարել է «Գյուղական բժիշկ» (*Լենա*), «Նրանք առաջինն էին» (, *Վարյա*), «Չորսը» (, *բուժքույր*), «Կյանքն սկզբից» (, *Զոյա*), «Հարություն» (, *Բոգոդուխովսկայա*), «Ժամանակ, առա՛ջ» (, *Լուշկա*), «12 աթոռ» (, *Ֆեոդորի հոր կինը*) ֆիլմերում։ Աստիճանաբար նրան սկսել են ավելի քիչ հրավիրել խաղալու կինոյում, և նա գրեթե դադարել է նկարահանվել։ Ենթադրաբար դրա պատճառը եղել է կոնֆլիկտը Իվան Պիրևի հետ․ 1953 թվականին, երբ Պիրևը «Մոսֆիլմի» գլխավոր տնօրենն էր, նա Կլարա Ռումյանովային առաջարկել է գլխավոր դեր իր սցենարով նկարահանվող «Հավատարմության փորձություն» () ֆիլմում, սակայն դերասանուհին մերժել է՝ պատճառաբանելով, որ իրեն դուր չեն գալիս ոչ դերը, ոչ էլ սցենարը, և որ ֆիլմը, իր կարիքով, դատապարտված է անհաջողության։ Իր մահվանից մեկ տարի առաջ Իվան Պիրևը զանգահարել է Կլարա Ռումյանովային և ներողություն խնդրել իր արածի համար։ Ըստ այլ տարբերակի՝ Պիրևը նրան հանդիպել է այգում։

Հնչյունավորման ժամանակ իր «մանկական» ձայնը Կլարա Ռումյանովան առաջին անգամ օգտագործել է «Գյուղական բժիշկ» ֆիլմում, որտեղ ըստ սյուժեի կատարել է ծննդկանի դեր։ Տեսարանի նախապատրաստման ժամանակ նորածնի դերը կատարող երեխան քնել է, և սկզբում նրան երկար ժամանակ չեն կարողացել արթնացնել, իսկ հետո էլ պարզվել է, որ նրան անհնար է ստիպել լացել։ Այդ ժամանակ Կլարա Ռումյանովան պատրաստակամություն է հայտնել հենց նկարահանման հրապարակում հնչյունավորել այդ տեսարանը։ Նա այնքան բնական է ներկայացրել երեխայի լացը, որ երեխան արթնացել է ու սկսել է լացել, բայց Սերգեյ Գերասիմովը ենթադրաբար ֆիլմում օգտագործել է հենց Կլարա Ռումյանովայի ձայնի ձայնագրությունը։ Դրանից հետո Կլարա Ռումյանովան «Մոսֆիլմում» հայտնի է դարձել որպես դերասանուհի, որը կարող է գոռալ ցանկացած մանկական ձայնով, ինչի շնորհիվ նա սկսել է կինոյում նկարահանվելուն զուգահեռ զբաղվել հնչյունավորմամբ՝ հիմնականում հնչյունավորելով երեխաների և կենդանիների ձագերի։ Այդ ժամանակ էլ նրան սկսել են հրավիրել «Սոյուզմուլտֆիլմ», սակայն Կլարա Ռումյանովան մերժել է՝ համարելով, որ իր դերասանական ներուժն ավելի բարձր է, քան մուլտֆիլմերի հնչյունավորումը։ Սակայն գեղարվեստական կինոյում հազվադեպ դերեր ստանալը նրան ի վերջո ստիպել է համաձայնել։ Մուլտիպլիկացիայում նրա նորամուտը եղել է «Կախարդական այգին» (, 1962) մուլտֆիլմը։ Աստիճանաբար Կլարա Ռումյանովան սկսել է ավելի ակտիվ համագործակցել «Սոյուզմուլտֆիլմի» հետ, և այն շրջանում, երբ նա արդեն բոլորովին չէր նկարահանվում կինոյում, մեծ ճանաչում է ձեռք բերել որպես հնչյունավորման դերասանուհի և սկսել է ձայնագրել ռադիոյի համար և ելույթ ունենալ էստրադայում՝ կատարելով մանկական երգեր ու ռոմանսներ։

Կլարա Ռումյանովան դարձել է միակ դերասանուհին Խորհրդային Միությունում, որն արժանացել է *ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստի* կոչման (29 դեկտեմբերի, 1979 թվական) մուլտիպլիկացիայում կատարած աշխատանքի համար։ Սակայն նա շատ է ափսոսացել կենդանի կինոյում խաղալու հնարավորության բացակայության պատճառով, որովհետև իրեն միշտ համարել է դրամատիկական դերասանուհի։

1990-ական թվականները եղել են անկման տարիներ Կլարա Ռումյանովայի կյանքում. նախ 1990 թվականի մարտին մահացել է նրա մայրը՝ Աննան, ապա ԽՍՀՄ անկումից և դրան հետևած տնտեսական ճգնաժամի հետևանքով Կլարա Ռումյանովան, շատ դերասանների նման, աստիճանաբար մնացել է առանց աշխատանքի, որովհետև կինոդերասանի թատրոնում նրան կրճատել են աշխատանքից։ Միայն հազվադեպ մասնակցել է աուդիոհեքիաթների ու աուդիոհամերգների ձայնագրություններ և ռադիոպիեսների բեմադրությունների։ Սակայն նույնիսկ այդ ժամանակ նա ընտրություն է կատարել իրեն առաջարկվող աշխատանքների միջև․ «VOX-Records» ստուդիայի գլխավոր տնօրեն Վիկտոր Տրուխանը նշել է, որ Կլարա Ռումյանովան սկզբունքորեն հրաժարվել է մասնակցել աուդիոգովազդների ձայնագրմանը։ Լինելով գործազուրկ՝ Կլարա Ռումյանովան գրել է մի քանի պիեսներ, 2000 թվականին լույս է ընծայել «Իմ անունն է կին» () գիրքը՝ հեղինակային ժողովածու, որում ընդգրկվել են նրա գրած պիեսները Ռուսաստանի պատմության մեջ նշանակալի դեր ունեցած կանանց մասին (Նադեժդա Դուրովա, Եկատերինա Դաշկովա, Եվդոկիա Ռոստոպչինա), որի համար արժանացել է Պուշկինյան մեդալի։ Աստիճանաբար Կլարա Ռումյանովան դադարել է շփվել իր ընկերների ու ծանոթների հետ։

Կյանքի վերջին տարիներին Կլարա Ռումյանովայի մոտ զարգացել է կրծքագեղձի քաղցկեղ, սակայն նա հրաժարվել է բուժել հասանելի միջոցներով և բուժվել է սեփական ուժերով, և արդյունքում առաջացել են սրտի հետ կապված խնդիրներ։ Կյանքի վերջին տարիներին նա գտնվել է նախկին դերասանուհի Օլգա Գոբզևայի հսկողության տակ, որը նրա տուն է ուղարկել խնամակալ միանձնուհիների։ Մահվանից չորս օր առաջ Կլարա Ռումյանովան վեր է կացել գիշերը, գիտակցությունը կորցրել և մնացել հատակին ընկած մինչև առավոտյան հիվանդապահուհու գալը, ինչի պատճառով հիվանդացել է թոքաբորբով, որը վերջնականապես հյուծել է նրա օրգանիզմը։ Կլարա Ռումյանովան մահացել է լիակատար մենակության մեջ 2004 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ իր ծննդյան 75-ամյա տարեդարձից երեք ամիս առաջ։ Նա կտակ չի թողել, սակայն Ռուսաստանի կինոյի դերասանների գիլդիայի գլխավոր տնօրեն Վալերիա Գուշչինան, որն ի թիվս այլոց զբաղվել է Կլարա Ռումյանովայի թաղման հարցերով, նրա իրերի մեջ գտել է գրություն, որում դերասանուհին խնդրել է  իրեն թաղել Դոնսկի գերեզմանատանը, որովհետև այնտեղ է թաղված իր մայրը։ Թաղմանը Վալերի Գուշչինայից բացի ներկա է եղել միայն դերասան Նիկոլայ Բուռլյաևը։ Դերասանուհու մահվանից հետո սկսվել է նրա մահվան հանգամանքների քննություն։ Ըստ վարկածներից մեկի՝ նա խեղդամահ է եղել, սակայն դրա ստույգ ապացույցներ չկա։

### Ընտանիք
Կլարա Ռումյանովան առաջին անգամ ամուսնացել է տասնվեց տարեկանում ոմն երիտասարդ դաշնակահարի հետ։ Այդ ամուսնությունը տևել է երեք ամիս, և նրանք բաժանվել են, երբ Ռումյանովան որոշել է ընդունվել ՎԳԻԿ։ Ամուսինը առաջարկել է ընտրել՝ ինքը կամ կինոն, և Կլարա Ռումյանովան վերջնականապես խզել է հարաբերությունները նրա հետ։ Սակայն այդ ժամանակ նա արդեն եղել է հղիության  երկրորդ ամսում, և քանի որ Խորհրդային Միությունում աբորտն արգելված է եղել, նա առանց ծնողների իմացության կատարել է գաղտնի աբորտ, որը հանգեցրել է անպտղության։

ՎԳԻԿ-ի առաջին կուրսում Կլարա Ռումյանովային սիրահարվել է Նիկոլայ Ռիբնիկովը (ընդ որում՝ այդ ժամանակ նա բոլորովին ուշադրություն չի դարձրել իր մեկ այլ համակուրսեցուն՝ Ալլա Լարիոնովային, որի հետ հետագայում ամուսնացել է ու ապրել 33 տարի), սակայն Կլարա Ռւմյանովան, հիշելով ամուսնական կյանքի իր նախորդ փորձը, ինչպես նաև իր ազատատենչ բնավորության պատճառով նրան չի պատասխանել փոխադարձությամբ։ Իսկ երբ Ռիբնիկովը, ծախսելով իր ամբողջ կրթաթոշակը և նույնիսկ պարտք վերցնելով ծանոթներից, նրան նվիրել է ձեռքի ոսկե ժամացույց, նա խփել է տղայի դեմքին, և Ռիբնիկովը ժամացույցը պատուհանից դուրս է նետել։ Այդ դեպքը հետագայում հիմք դարձել «Աղջիկները» ֆիլմի տեսարաններից մեկի համար, որտեղ Ռիբնիկովի հերոսը զայրացած ջարդում և ոտնատակ է տալիս ժամացույցը, որը ցանկանում էր նվիրել Տոսյային (Նադեժդա Ռումյանցևա)։ Կլարա Ռումյանովան իր արարքի համար զղջացել է միայն այն ժամանակ, երբ Նիկոլայ Ռիբնիկովը մահվանից երկու տարի առաջ տարել է միկրոինսուլտ։

Կլարա Ռումյանովայի երկրորդ ամուսինը եղել է դերասան Անատոլի Չեմոդուրովը, որը հայտնի է «Երիտասարդ գվարդիա» ֆիլմում կատարած Սերգեյ Լևաշովի դերով։ Հարսանիքից հետո Չեմոդուրովի ընկերը՝ Սերգեյ Բոնդարչուկը, որոշել է նվեր անել երիտասարդ դերասանուհուն և նրան առաջարել է իշխանուհի Մարիայի դերը «Պատերազմ և խաղաղություն» ֆիլմում։ Ռումյանովան սկսել է մասնակցել փորձերին, սակայն օգտվելով ռեժիսորի լավագույն ընկերոջ կինը լինելու հանգամանքից, իրեն թույլ է տվել բացակայել փորձերից կամ ներկայանալ մի քանի ժամ ուշացումով, վիճել ռեժիսորի և գրիմարարների հետ։ Ռումյանովայի  հանդուգն վարքի պատճառով Բոնդարչուկն ստիպված է եղել նրա փոխարեն հրավիրել Անտոնինա Շուրանովային։

1960-ական թվականներին Ռումյանովան սկսել է ակտիվորեն համագործակցել «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի հետ, այնինչ Չեմոդուրովը՝ որպես դերասան, դարձել է ոչ պահանջված և սկսել է զբաղվել հարբեցողությամբ։ Այդ ամենը հանգեցրել է նրան, որ Կլարա Ռումյանովան որոշել է բաժանվել, և 1973 թվականին նրանք ամուսնալուծվել են։ Ռւմյանովան ամբողջ ունեցվածքը, այդ թվում նաև բնակարանն ու մեքենան, թողել է ամունուն։

Դերասանուհու երրորդ ամուսինը եղել է հեռավոր նավարկությունների նավապետ, սակայն այդ ամուսնությունը տևել է հինգ տարուց պակաս։ Արդյունքում Կլարա Ռումյանովան մինչև մահն ապրել է մենակությամբ մեջ։

Կլարա Ռումյանովան բացասաբար է արտահայտվել գորբաչովյան վերակառուցման, ԽՍՀՄ անկման և նախագահ Բորիս Ելցինի վարած քաղաքականության մասին, մինչև կյանքի վերջը մնացել է կոմունիզմի կողմնակից։

## Դերեր կինոյում

* 1951 – Գյուղական բժիշկ () – *Լենա Զուևա, Ժենյա Ստրուկովի կինը*
* 1956 – Նրանք առաջինն էին () – *Վարյա, Կուզմայի ընկերուհին*
* 1957 – Չորսը () – *բուժքույր*
* 1958 – Փեսացուն այն աշխարհից () – *բուժքույր Կլավոչկա*
* 1960 – Հարություն() – *Վերա Եֆրեմովնա Բոգոդուխովսկայա*
* 1961 – Կյանքն սկզբից () – *Զոյա, Լյոլյայի համադասարանցին*
* 1962 – Առանց վախի ու նախատինքի  () – *փոստի աշխատող* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1965 – Ժամանակ, առա՛ջ () – *Լուշկա*
* 1965 – Նրանք չեն անցնի ()
* 1965 – Զանգում են, բացեք դուռը () – *ուսուցչուհի Կլարա Միխայլովնա* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1970 – Փոքրիկ խուտոր տափաստանում () – *Պավլովսկայա*
* 1971 – 12 աթոռ () – *մայրիկ Կատերինա, Ֆեոդորի հոր կինը*
* 1975 – Չի կարող պատահել () – *շիկահեր, որ լսում է «Чёрные подковы» երգը* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1976 – Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց () – *Գավրիիլ Ռտիշչևի կինը*
* 1979 – Անձնակազմ () – *ուղևորուհի երեխայի հետ*
* 1983 – ․․․Կլարա Ռումյանովայի մասնակցությամբ () (ֆիլմ-համերգ) – *[[կամեո]]*
* 1984 – Հատուկ շնորհավորանք () – *արտիստ*
* 1984 – Մեռած հոգիներ () – *Չիչիկովի մայրը*
* 1988 – Աելիտա, մի՛ հետապնդիր տղամարդկանց () – *քիմգործարանի աշխատող* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1988 – Հավատարիմ կմնանք (, ԽՍՀՄ, ԳԴՀ, ՀԺՀ, ԲԺՀ, Չեխոսլովակիա, ԼԺՀ, Իսպանիա)

## Հնչյունավորում
### Մուլտֆիլմեր

*  – Ո՞վ է ամենաուժեղը () – *սառցակտոր* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Միայն ոչ հիմա () — *աղջիկ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Կախարդական այգին () – *Հասան*
* 1962 – Վայրի կարապները () – *փոքրիկ Էլիզա* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Ահա թե վագր () – *Ճուտիկ*
* 1963 – Բարանկին, մարդ եղիր () – *Յուրա Բարանկին* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1963 – Լուսատտիկ № 4։ Մեր մատիտը () – *կամակոր կատու*
* 1963 – Հետքախույզը () – *դպրոցական Պետյա* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1963 – Երեք հաստլիկ () – *խոհարարի աշակերտ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1963 – Մեծ ուտիճը () – *մկներ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Քեռի Ստյոպան` միլիցիոներ () – *երեխաներ / վաճառողւհի / կին փողոցում*
* 1964 – Իվան Սեմյոնովի կյանքն ու տառապանքները () – *դպրոցական Վանյա Սեմյոնով*
* 1964 – Ո՞վ է մեղավոր () – *արդուկ / աղջիկ*
* 1964 – Ո՞վ կգնա ցուցահանդես () – *մարդ կոնստրուկտորից*
* 1964 – Գորտուկը փնտրում է հորը () – *Ծղրիդ*
* 1964 – Կարելին ու Չի կարելին () – *Կոլյա*
* 1964 – Հետքեր ասֆալտի վրա () – *շնիկ* (ձայների մի մասը, լուսագրերում նշված չէ)
* 1964 – Աքաղաղն ու ներկերը () – *ճուտիկ / աղվեսի ձագ / Դեղին ներկ*
* 1964 – Փոստ () – *կարդում է տեքստը*
* 1964 – Լուսատտիկ № 5 (, նովել «Щенок») — *սպիտակ գլխարկով տղան, Վոլոդյայի ընկերը / տիկնիկով աղջիկ*
*  – Ձեր առողջությունը () – *տրակտոր վարող աղջիկ / աշակերտուհի*
* 1965 – Վովան անդրսարյան թագավորությունում () – *գլխավոր Վասիլիսա Իմաստուն / ոսկե ձկնիկ / Վասիլիսաների երգի կատարող*
* 1965 – Որտե՞ղ եմ ես նրան տեսել () – *Օբեշչալկին* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1965 – Տաք քար () – *աղջիկ այծի հետ*
* 1965 – Ստորակետի ու կետի արկածները () – *Ստորակետ*
* 1965 – Ճանապարհորդ գորտը () – *գորտի ձագեր* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1965 – Ռիկի Տիկի Տավի () – *Ռիկի Տիկի Տավի*
* 1965 – Լուսատտիկ № 6 () – *Մկնիկ / Ճուտիկ*
* 1965 – Ո՞ւմ կոներն են անտառում () – *Աղվեսի ձագ*
*  – Դեղնիկը () – *ճուտիկ Դեղնիկ*
* 1966 – Արջուկը և գետակում ապրողը () – *Արջուկ*
* 1966 – Ամենա, ամենա, ամենա, ամենա () – *Կոկորդիլոսի ձագ / Մրջյուն*
* 1966 – Այսօր Ծնունդ է () – *Բոբիկ / Մկնիկ / Տիկնիկ*
* 1966 – Լուսատտիկ № 7 (, լուսագրերում նշված չէ)
* 1966 – Պոչեր () – *սկյուռներ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Դինոզավրերի սարը () – *դինզավրի ձագ*
* 1967 – Կախարդ դարբինը () – *ենթավարպետ Ժանո*
* 1967 – Ժամանակի մեքենա () – *Ֆիգլի-Միգլի* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1969 – Фитиль № 55 (սյուժե «Разберём — соберём») — *տղա* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1967 – Շոգեքարշը Ռոմաշկովոյից () – *Շոգեքարշ*
* 1967 – Մկնիկի երգը () – *Մկնիկ*
* 1967 – Մեկ, երկու, բոլորս միասին () – *Մկնիկ / Գորտ / սկյուռներ*
* 1967 – Կոկորդիլոսի ազնիվ խոսք () – *Կոկորդիլոսի ձագ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1967 – Չորսը մի բակից () – *Կատվիկ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1967 – Վեց Իվանով,, վեց կապիտան () – *կարդում է տեքստը* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1967 – Ֆրանտիշեկ () – *Ֆրանտիշեկ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1967 – Ինչպես դառնալ մեծ () – *նապաստակի ձագ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Սպիտակ մորթի () – *սպիտակ մկնիկ*
* 1968 – Ուլիկը, որ հաշվում էր մինչև տասը () – *Ուլիկ*
* 1968 – Կոշկավոր կատուն () – *Արքայադուստր*
* 1968 – Մանչուկն ու Կառլսոնը () – *[[Մանչուկ]]*
* 1968 – Արծվի ձագը () – *պիոներ Սերգեյ Ստեպանով*
* 1968 – Ամենամեծ ընկերը () – *Աղջիկ*
* 1968 – Լուսատտիկ № 8 () – *Կոլյա / [[Չիպոլինո]] / անապաստան տղա / Նապաստակ / Աղվես / Տիկնիկ*
* 1968 – Չունյա () – *Ճուտիկ*
* 1968 – Պարետ () – *աղջիկը Ժումիբո երկրում* (էպիզոդ, լուսագրերում նշված չէ)
*  – Տասը տարի անց () – *Աղջիկ*
* 1969 – Չսովորած դասերի երկրում () – *Ստորակետ / «Աշխարհագրություն»*
* 1969 – Ձմեռ պապը և ամառը () – *Նապաստակ / աղջիկ*
* 1969 – Կոկորդիլոս Գենա () – *[[Չեբուրաշկա]] / կատվիկ*
* 1969 – Ուրվական նավը (, լուսագրերում նշված չէ)
* 1969 – Կոշկավոր կատուն (Ճապոնիա) – *առաջին մարդասպան կատու* (1971 թվականի կրկնօրինակում, լուսագրերում նշված չէ)
* 1969 – Աղվեսը, արջը և անվասայլակով մոտոցիկլետը () – *Աղվես*
* 1969 – Մենք փնտրում ենք թանաքակաթիլը () – *Մաշա*
* 1969 – Դե, սպասիր (թողարկում 1) ( – *Նապաստակ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1969 – Գողացված լուսինը () – *Կարել*
* 1969 – Ումկա () – *տղա*
* 1969 – Պլաստիլինե ոզնի () – *պլաստիլինե ոզնի* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1969 – Ինչն է լավ, և ինչն է վատ () – *տղա* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1969 – Հեքիաթ գնդիկ-բոքոնիկի մասին () – *Գնդիկ-Բոքոնիկ / Թոռնուհի* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1969 – Ոսկե տղան () – *Ոսկե տղա / հավաքարար / սայլակով կին* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1969 – Արևային հատիկ () – *Ծովային խեցի*
*  – Ուրախ կարուսել № 2։ Երկու ուրախ սագեր () – *աղջիկ* (վոկալ)
* 1970 – Քեռի արջը () – *Սկյուռ / Մկնիկ*
* 1970 – Կառլսոնը վերադարձել է () – *[[Մանչուկ]] / Մանչուկի մայրը
* [[1970]] – [[Քենթերվիլյան ուրվականը (մուլտֆիլմ)|Քենթերվիլյան ուրվականը]] () – *Վիրջինիա*
* [[1970]] – Իմ ընկեր Մարտինը () – *Լենա / բուդյոնովկա գլխարկով տղա*
* [[1970]] – [[Դե, սպասիր (թողարկում 2)]] ( – *Նապաստակ*
* [[1970]] – Կուղբերը գնում են հետքով () — *Փայտփորիկ* (լուսագրերում նշված չէ)
* [[1970]] – Վարունգի արկածները () – *թռչնակ / կատվիկ* (լուսագրերում նշված չէ)
* [[1970]] – [[Հեքիաթը պատմվում է]] () – *Բաբա Յագա*
* [[1970]] – [[Քաղցր հեքիաթ]] () – *Վիշապիկ*
* [[1970]] – Ծեր նավաստու պատմությունները։ Արտասովոր ճանապարհորդություն () – *Պետյա*
*  – Առանց դրա չի կարելի () – *Շնիկ*
* [[1971]] – Ինչպես էր ավանակը երջանկություն որոնում () – *Ավանակ / Թռչնակ*
* [[1971]] – Աշխարհի ծայրը () – *բոլոր կերպարները* (կարդում է տեքստը, լուսագրերում նշված չէ)
* [[1971]] – [[Անտառային ժամանակագրություն]] () – *Աղվես*
* [[1971]] – Գնդակն ու տղան () – *Ճնճղուկ*
* [[1971]] – [[Դե, սպասիր (թողարկում 3)]] ( – *Նապաստակ*
* [[1971]] – [[Դե, սպասիր (թողարկում 4)]] ( – *Նապաստակ*
* [[1971]] – [[Հաստ թշիկներով խատուտիկը]] () – *Ծղրիդ*
* [[1971]] – Շերտավոր փղիկի մասին () – *Շերտավոր փղիկ*
* [[1971]] – Ծեր նավաստու պատմությունները։ Անմարդաբնակ կղզի () – *Կիրիլ*
* [[1971]] – [[Շիկակարմիր, շիկակարմիր, պեպենոտ|Ուրախ կարուսել № 3։ Շիկակարմիր, շիկակարմիր, պեպենոտ]] () — *աղջիկներից մեկը*
* [[1971]] – [[Սարսափելի գորշ բրդոտը]] () – *Արջուկ / Մկնիկ*
* [[1971]] – [[Չեբուրաշկա (մուլտֆիլմ, 1971)|Չեբուրաշկա]] () – *Չեբուրաշկա*
*  – Կեցցե՛ բնությունը () – *աղջիկ / տղա / գորտ*
* [[1972]] – Անգետիկի ու նրա ընկերների արկածները () 
* [[1972]] – Ռիմցիմցի արջուկը () – *Արջուկ Ռիմցիմցի* (լուսագրերում նշված չէ)
* [[1972]] – [[Դե, սպասիր (թողարկում 5)]] ( – *Նապաստակ*
* [[1972]] – Фитиль № 127 (սյուժե՝ «Успела!») — *Մաշա* (լուսագրերում նշված չէ)
* [[1972]] – Ծեր նավաստու պատմությունները () – *Պետյա / պինգվինի ձագ*
* [[1972]] – Դու թշնամի՞ ես, թե՞ ընկեր () — *որմզդեղն*
* [[1972]] – [[Վագրը թեյնիկում]] () – *հեղինակի տեքստ*
* [[1972]] – Անտուն Կոնգուրջան () – *շնիկ Կոնգուրջա*
*  – [[Ավրորա (մուլտֆիլմ)|Ավրորա]] () – *խաղացող տղան ու աղջիկը*
* [[1973]] – [[Այբոլիտը և Բարմալեյը]] () – *խողուկ Խրյու-Խրյու / կապիկ Չիչի / ծիծեռնակ*
* [[1973]] – Կախարդական լապտերներ () – *մկնիկ Փոքրիկ*
* [[1973]] – Նշանավոր Տիմ բադիկը () – *բադիկ Տիմ* (լուսագրերում նշված չէ)
* [[1973]] – Ինչպես շունն ու կատուն () – *կատո Միքե* (լուսագրերում նշված չէ)
* [[1973]] – [[Դե, սպասիր (թողարկում 6)]] ( – *Նապաստակ*
* [[1973]] – [[Դե, սպասիր (թողարկում 7)]] ( – *Նապաստակ*
* [[1973]] – Առաջին հանդիպումները () – *Ճուտիկ*
* [[1973]] – [[Կկվով ժամացույց (մուլտֆիլմ)|Կկվով ժամացույց]] () – *Գորտ* (լուսագրերում նշված չէ)
* [[1973]] – Ընկերներ ()
*  – Զմրուխտե քաղաքի հրաշագործը () – *Էլլի* (1-4, 6-10 սերիաներ)
* [[1974]] – [[Ամեն ինչ հակառակն է (մուլտֆիլմ)|Ամեն ինչ հակառակն է]] () – *Թրթուր*
* [[1974]] – Այծիկն ու ավանակը () – *Այծիկ / Ավանակ*
* [[1974]] – Փոքրիկ ջրարջը () – *Փոքրիկ ջրարջ*
* [[1974]] – [[Դե, սպասիր (թողարկում 8)]] ( – *Նապաստակ*
* [[1974]] – [[Շապոկլյակ (մուլտֆիլմ)|Շապոկլյակ]] () – *Չեբուրաշկա
* 1974 – Մի պարկ խնձոր () – *Այծ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1974 – Բիմը, Բամը, Բոմը և գայլը () – *խոզուկ Բոմ*
*  – Անտառային արահետում () – *Նապաստակ*
* 1975 – Սև հավ () – *Ալյոշա* (խոսքերի մի մասը, մնացած մասը հնչյունավորել է Մարիա Վինոգրադովան)
* 1975 – Ինչ-որ բան անիվի մասին () – *հեծանիվով տղա* (վոկալ, լուսագրերում նշված չէ)
*  – Երկնագույն փղիկ () – *Ավանակ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1976 – Տիմկան և Դիմկան () – *Տիմկա / Դիմկա / մուկ*
* 1976 – Դե, սպասիր (թողարկում 9) ( – *Նապաստակ*
* 1976 – Դե, սպասիր (թողարկում 10) ( – *Նապաստակ*
* 1976 – Ոիթոտանիները () – *ութոտանիներ*
* 1976 – Խիզախ ջիգիթները () – *աղջիկ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1976 – Այծիկն ու նրա վիշտը () – *Այծիկ / Ավանակ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Անգետիկն Արևային քաղաքում () – *Խայտաբղետ / Տերևիկ*
* 1977 – Լաթիկն ու ամպը () – *Лоскутик*
* 1977 – Դե, սպասիր (թողարկում 11) ( – *Նապաստակ*
* 1977 – Մետաքսե վրձին () – *Մետաքսե վրձին*
*  – Թե ինչպես երաժիշտ բադիկը դարձավ ֆուտբոլիստ () – *բադիկ-աղջիկ / Երաժիշտ բադիկի մայրիկ*
* 1978 – Ովքե՞ր են արդյոք թռչնակները () – *Ճուտիկ*
* 1978 – Դե, սպասիր (թողարկում 12) ( – *Նապաստակ*
* 1978 – Նվեր ամենաթույլի համար () – *Նապաստակ*
* 1978 – Վանդակավոր ճուտիկ () – *Ճուտիկ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Կախարդական մատանի () – *Ժուժա շուն* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1979 – Կախականջը և նրա ընկերները։ Երբ արջուկը զարթնի () – *կարդում է տեքստը*
* 1979 – Ինչպես էին տանում սեղանը () – *բոլոր կերպարները*
* 1979 – Ո՞վ կստանա մրցանակը () – *[[Օլիմպիական արջուկ|Միշա արջուկ]]*
* 1979 – Հյուր եկեք () – *Արջուկ*
* 1979 — Фитиль № 206 (սյուժե՝ «Ну, погоди! Запрещённый приём») — *Նապաստակ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1979 – Ո՞ւմից օրինակ վերցնել () – *Բադիկ*
*  – Ամանորյա արկած () – *Մայր / Արջուկ / մայր արջ / տոնածառի խաղալիքներ վաճառող*
* 1980 – Դե, սպասիր (թողարկում 13) ( – *Նապաստակ*
* 1980 – Առաջին ինքնագիրը () – *Օլիմպիական արջուկ / նապաստակ / մայր արջ*
* 1980 – Զինվորական հեքիաթ () – *ժլատ պառավ*
* 1980 – Топчумба – *Եղնիկ / Սկյուռ*
* 1980 – Վախկոտը ()
* 1980 – Տրյամ։ Բարև ձեզ () — *Ոզնի
* [[1980]] – Արևիկ Անդրեյկան ու մութը () — *երկու տղա, վոկալ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Վանկա Ժուկով () – *Վանկա Ժուկով*
* [[1981]] – [[Ձմեռային հեքիաթ (մուլտֆիլմ, 1981)|Ձմեռային հեքիաթ]] () – *Ոզնի*
* [[1981]] – [[Ոսկե ճուտիկը]] () – *Ճուտիկ*
* [[1981]] – Ալարկոտություն () – *արջուկ Իվաշկա*
* [[1981]] – [[Մայրիկ մամոնտիկի համար]] () – *Մամոնտիկ*
* [[1981]] – Մորոզ Իվանովիչ () – *Մալաշա, ալարկոտ քույրիկ*
* [[1981]] – Բոլորովին էլ սարսափելի չէ () – *Փոքրիկ Վախ*
* [[1981]] – [[Նա բռնվեց]] () – *Կուղբ / Մկնիկ / Նապաստակ*
* [[1981]] – Приключение на плоту – *Նապաստակ / Գայլ*
* [[1981]] – Մեծերի ու փոքրերի մասին () – *Խխունջ / Ճուտիկ / շնիկ Տյակվա*
* [[1981]]-[[1983]] – Про Джиртдана-великана (2 սերիա) — *Ջիրտդան*
* -[[1984]] – Գտնված իրերի բյուրո () – *տղա* (ֆիլմ 1) / երգի կատարում
* [[1982]] – Ապահով միջոց () – *Արջուկ / Մկնիկ*
* [[1982]] – [[Կենդանի խաղալիք]] () – *Աղջիկ*
* [[1982]] – Ո՞վ կգա Ամանորին () – *Նապաստակ*
* [[1982]] – Իմ ընկեր անձրևանոցը () – *Փղիկ*
* [[1982]] – [[Աշնանային նավակներ|Աշնանային նավակեր]] () – *Ոզնի / հեղինակի խոսք
* 1982 –  Կուղխն ու աղվեսը () – *Աղվես* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1982 – Ձկան լուծ () – *Բզեզ / Տղա*
* 1982 – Հերակլեսի ծնունդը () – *Աղջիկ*
* 1982 – Фитиль № 182 (սյուժե «Ну, погоди! Руками не трогать!») — *Նապաստակ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1982 – Քաղցր աղբյուրը () – *Ոչխար*
* 1982 – Արձագանք () – *աղջիկ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Փոքրիկ պինգվինը() – *Պինգվին / Արջուկ*
* 1983 – Օձը ձեղնահարկում () – *Փոքրիկ Վախ*
* 1983 – Բռնվեց նա, որ կծում էր () – *Կուղբ / Մկնիկ*
* 1983 – Փղիկը և նամակը () – *Փղիկ*
* 1983 – Զարմանալի տակառը () – *Ոզնի*
* 1983 – Չեբուրաշկան գնում է դպրոց () – *Չեբուրաշկա*
* 1983 – Шалтай-Болтай – *Փերիներ*
*  – Իսկ ի՞նչ ես կարողանում դու () – *Դդմիկ*
* 1984 – Кубик и Тобик – *Այծիկ*
* 1984 – Չեմ ուզում և չեմ անի () – *Ճուտիկ*
* 1984 – Դե սպասիր (թողարկում 14) () – *Նապաստակ*
* 1984 – Նվեր փղի համար () – *Վագրիկ*
* 1984 – Ճանապարհ ամպերի հետ () – *Վագրիկ* (վոկալ, լուսագրերում նշված չէ)
*  – Դե սպասիր (թողարկում 15) () – *Նապաստակ*
* 1985 – КОАПП. Сонное царство – *Սոնյա*
* 1985 – Կայծակների տիրակալը () — *գորտիկ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Բարի գալուստ () – *Կաչաղակ*
* 1986 – Դե, սպասիր (թողարկում 16) () – *Նապաստակ*
* 1986 – Աքաղաղը և բոյարինը () – *պառավ*
*  – Ծիծաղ և վիշտ Սպիտակ ծովում () – *շուն Ժուժա*
*  – Ալեհեր արջը ()
*  – Ոսկե խոսքեր () – *Մինկա, Լյոլյա, մայր*
*  – Mister Пронька – *ավագ արքայադւստր*
*  – Փղերի ու ռնգեղջյուրների պատերազմը () – *Փղիկ / Մայր փիղ / Ռնգեղջյուրի ձագ*
* 1993 – Դե, սպասիր (թողարկում 17) () – *Նապաստակ
* [[1993]] – Ծաղրածու Բալակիրյովը () – *Բալակիրյովի կինը*
* [[1993]] – Չուֆիկ () – *մկնիկ*
*  – [[Դե, սպասիր (թողարկում 18)]] () – *Նապաստակ*
* [[1994]] – [[Երևակայողները Ուգոր գյուղից]] () – *Տմուտարականկա / Գորշ սագ*
*  – Անգետիկը Լուսնի վրա () – *Երիցուկ* («Լուսնային քարի հանելուկը», «Грандиозный замысел Знайки», «Незнайка и Пончик летят на Луну», «Ուր է անհետացել հրթիռը», «Знайка спешит на помощь» և «Ճանապարհ դեպի տուն» դրվագներում), *Մինոգա* («Անգետիկն աշխատանք է փնտրում» դրվագում)
*  – Բռնվեցին բոլորը․․․ () – *Կուղբ / Մկնիկ*
*  – [[Թութակ Կեշայի առավոտը]] () – *Ագռավ*


=== Խորհրդային ֆիլմեր ===

*  – [[Գյուղական բժիշկը (ֆիլմ, 1951)|Գյուղական բժիշկը]] () – *նորածին*
*  – [[Ճպուռ (ֆիլմ, 1954)|Ճպուռ]] ( – *Տամրիկո*
*  – Գարնանային ցրտահարություններ () – *Լիենա* (Մուդիտե Շնեյդերեի դերը)
*  – Մեր բակը () – *միլիոնատիրոջ որդի*
*  – [[Իսկ եթե սա սե՞ր է]] () – *փուչիկով աղջիկ*
*  – Իմ անունն է Կոժա () – *Կոժայի համադասարանցի*
*  – Զրո երեք () – *կին վարի վայրում*
* [[1964]] – [[Կանաչ բոց]] () – *Լյուսյա*
*  – Իմ երազանքը () – *Պրասկովյայի թոռը / Նարտայ, Ասանովի թոռւ*
* [[1965]] – [[Բարև, ես եմ]] () – *Ալկա, Պոնոմարյովի որդին*
*  – Թևեր () – *աղջիկ ուսումնարանում*
* 1966 – Թագավորական ռեգատա () – *կռունկավար*
* 1966 – [[Անդրեյ Ռուբլյով (ֆիլմ)|Անդրեյ Ռուբլյով]] () – *իշխանի երեխաներ*
*  – [[Աննա Կարենինա (ֆիլմ, 1967)|Աննա Կարենինա]] () – *Սերյոժա Կարենին*
* 1967 – [[Վիյ (ֆիլմ, 1967)|Վիյ]] () – *Պաննոչկա* ([[Նատալյա Վառլեյ]]ի դերը)
* 1967 – Աճպարար () – *տղա*
* 1967 – Դուբրավկա () – *Սերյոժկա* (Կոստյա Ուսատովի դերը)
*  — Տարվա եղանակներ (, կինոալմանախ) — *երեխա մանկապարտեզում*
* 1968 — Ուրալյան լեռների հեքիաթները (, վավերագրական) — *Ֆեդյունկա*
* 1968 – [[Ադամանդե ձեռքը]] () – *Գորբունկովների դուստրը* (Սաշա Լիսյուտինայի դերը)
*  – Արսեն (, վերականգնված տարբերակ) — *երեխա*
* 1969 – Վալս () – *տղա*
* 1969 – Զագադկինո գյուղում () – *Ալյոնա* (Նադյա Մարկինայի դերը)
* 1969 – Ոսկի () – *տանտիրուհու որդի* (Անդրեյ Բուխարովի դերը), *կոլտնտեսականի դուստր*
* 1969 – Варвара-краса, длинная коса – *արջուկ Տոպտիժկա / Վարվառան սկյուռի կերպարում* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Քաղաքային ռոմանս () – *Անեչկա* (Անյա Ստեպանովա-Մոլոդովայի դերը)
*  – Փոքրիկ խոստովանություն () – *Սաուլյուկաս* (Բենաս Պուսկունիգիսի դերը)
*  — Ակնոցավորը (, կարճամետրաժ) — *Բեմետա* (Բեմետա Մալիկովայի դերը)
* 1972 – Առանց կրակ ծուխ չի լինում () – *Գոզել* (Տատյանա Ուխարովայի դերը)
* 1972 – Անկոչ հյուր () – *փոքրիկ Յուրա*
*  – Սրտային գործեր () – *Մաքսիմ*
* 1973 – Սաննիկովի հողը () – *փոքրիկ օնկիլոն*
*  — [[Բուրատինոյի արկածները (ֆիլմ, 1975)|Բուրատինոյի արկածները]] () — *խխունջ*
*  – Մայր () – *այծիկ Միտյայ* (Պետյա Դեգտյարյովի դերը)
*  – Ջելսոմինոյի կախարդական ձայնը () – *Կաղ Կատվիկ*
* 1977 – [[Երբ գալիս է սեպտեմբերը (ֆիլմ)|Երբ գալիս է սեպտեմբերը]] () – *Կոնդրիկով Լևոն* (Անտոն Իլյինի դերը)
*  – Վարձով է տրվում բնակարան երեխայի հետ () – *երգում է «Отчего нам не везёт?» երգը*
*  – [[Անձնակազմ (ֆիլմ, 1979)|Անձնակազմ]] () – *Ալիկ, Նենարոկովի որդին* (Ռոմա Մոնինի դերը)
*  – Մարիա, Միրաբելա (, ԽՍՀՄ, Ռումինիա) — *Օմիդե*
*  – Փշերի միջով դեպի աստղերը (, վերականգնված տարբերակ) — *Գլաշա* (Սվետլանա Ռադչենկոյի դերը)


=== Արտասահմանյան ֆիլմերի կրկնօրինակում ===
*  – Ֆորտունատ (1960) – *Միրիամ* <small>(Ալբերտինա Սարովի դերը)</small>
*  – Ռելսերի միջև (1964) – *Грета* <small>(ումյանա Գայտանջիևայի դերը)</small>
*  – [[Մորու բացատը]] (1957) – *Քրիստինա* <small>(Լենա Բերգմանի դերը)</small>, *Բիրգիտտա* <small>(Մոնիկա Էրլինգի դերը)</small>
* 1965 – Բուբեի հարսնացուն (1963) – *Ինես* <small>(Մոնիկա Վիտայի դերը)</small>
*  – Ծերունիները գայլուկ հավաքելիս (1964) – *Անեժկա*
* 1966 – Ուսուցչուհու արկածները (1960) – *աշակերտուհի*
*  – Ակամա գործակալ (1961) – *Նենսի* <small>(Ժենեվև Քերվինի դերը)</small>
*  – Բնակարան (1960) – *Մերջի Մաքդուգալ* <small>(Հոուպ Հոլիդեյի դերը)</small>
* 1970 – Աղջկական խոսակցություն (1969) – *Անելկա* <small>([[Քրիստինա Սենկևիչ]]ի դերը)</small>
*  – [[Եվ անձրևը ջնջում է բոլոր հետքերը]] (1972) – *Թեո* <small>(Մարկուս Հագեի դերը)</small>
*  – Կասկած (1973) – *Հոֆովա* <small>(Սլավկա Բուդինովայի դերը)</small>
*  – Մարեչեկ, տվեք ձեր ձեռքը (1976) – *Եվա Տիֆովա* <small>(Իվա Յանժուրովայի դերը)</small>
*  – Հեշտ չէ տղամարդկանց հետ (1985) – *մորաքույր Մարտա* <small>(Տատյանա Լուկյանովայի դերը)</small>
*  – Հոր հետ հավասար (1994) – *Քիթի* <small>(Քեթլին Ուիլհոյթ)</small>
*  – Բեյբ։ Խոճկորը քաղաքում (1998) – *ոսկե ձկնիկ*
*  – Պոլի (1998)


=== Երաժշտական հեքիաթներ ===
* [[1981]] – Պատահար Մուլտի-Պուլտի երկրում () – *Չեբուրաշկա, Նապաստակ*
* [[1984]] – Ծղրիդ Կուզյայի արկածները () – *Կոլիբրի*
* [[1979]] – Փոստատար մապաստակը () – *Նապաստա, Աղվես''

### Համակարգչային սկավառակների հնչյունավորում
* 2000 – Հանրահաշվի դասեր 7-8 դասարանների համար (), «Кирилл и Мефодий» ընկերություն, հեղինակներ՝ Դ. Նևիդիմի, Տ. Նևիդիմայա, արտոնագրված ՌԴ կրթության նախարարության կողմից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կլարա Ռումյանովան Аниматор.ру կայքում
* RUSKИНО.ru
* Энциклопедия нашего детства 76-82.ru
* Անատոլի Պապանովն ու Կլարա Ռումյանովան հնչյունավորում են «Դե, սպասիր» մուլտֆիլմը․ , 
* , телеканал «Москва. Доверие».

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ