open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գրավատուն

[մինի|Գրավատուն [Լոզան քաղաքում]]
**Գրավատուն**, վարկային հիմնարկություն, որ զբաղվում է գրավ դրված շարժական ունեցվածքի դիմաց փոխառություն տրամադրելով։ Գրավատներում ընդունում են թանկարժեք մետաղ, կենցաղային տեխնիկա, ավտոտրանսպորտ։ Ապրանքի գնահատումը կատարվում է կողմերի համաձայնությամբ։ Անվանումն առաջացել է իտալական Լոմբարդիա պրովինցիայից, ուր վաճառականները զբաղվում էին նման գործառնություններով։

## Աղբյուրներ
* Մ. Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ.

Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայությունների ընկերություններ
Կատեգորիա:Գրավատուն
Ալպիական մանուշակ

**Արջտակ** (), **մանոշ**, **արանց ծաղիկ**, **ալպիական մանուշակ**, գնարբուկազգիների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 55, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ ։

## Ձևաբանություն
Տերևներն արմատամերձ են, երկար կոթուններով, ձվաձև, սրտաձև հիմքով, ամբողջաեզր, վերևի մասում՝ նրբագեղ նախշերով ծածկված։ Ծաղկակիր ցողունը տերևազուրկ է, երկարությունը՝ 3-18 սմ, կրում է մեկ ծաղիկ։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլին։ Պտուղը գնդաձև տուփիկ է, սերմերը՝ գորշ, անկյունավոր։

## Տարածվածությունը Հայաստանում
Հանդիպում է միայն Տավուշի մարզի ստորին լեռնային գոտում։ Աճում է անտառներում, թփուտներում, լեռնալանջերին. գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։ Արմատները մսոտ են, պալարանման հաստացած։ Փակ գրունտում մշակվում են արջտակ պարսկականը (*C. persicum*) և նրա սորտերը (շքեղ, հսկայական, փայլուն, ռոկոկո և այլն)՝ որպես գեղազարդիչ և թաղարային բույս, նաև կտրած ծաղիկ ստանալու համար (ծաղիկները բազմերանգ են, երբեմն՝ բուրավետ)։ Ծաղկում է հոկտեմբեր-ապրիլին։ Որոշ տեսակներ (պալարները) օգտագործվում են որպես դեղաբույս, պարունակում են սապոնիններ։ Պատրաստուկներն օգտագործվում են ճակատային և վերին ծնոտային ծոցերի բորբոքման ժամանակ, օժտված են նաև սիրտանոթային ազդեցությամբ։

Կատեգորիա:Գնարբուկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Դրոմ (դեպարտամենտ)

**Դրոմ** (), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավարևելյան մասում։ 1999 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 473 427 մարդ, ինչը 53-րդ ցուցանիշն է։

## Պատմություն
Դրոնը 1790 թվականի մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված առաջին 83 դեպարտամենտներից մեկն է։
* Դրոն դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 26։

## Աշխարհագրական տվյալներ
մինի|ձախից|Սյուզ ԼաՐուս դղյակը
Դրոմ դեպարտամենտը գտնվում է Ռոն-Ալպ երկրամասում, դեպարտամենտի տարածքով հոսում են Ռոն և Դրոմ գետերը։ Շրջապատված է Արդեշ, Իզեր, Վերին Ալպեր, Վերին Ալպերի Պրովանս և Վոկլյուզ դեպարտամենտներով։

Տարածքը 6 530 կմ² է։ Տարածքն ներառում է 3 օկրուգ, 36 կանտոն և 369 համայնք։

Դեպարտամենտի սահմանները մի քանի անգամ փոխվել են՝ ներառելով Կոնտա Վենեսեն 1792 թվականին և 1793 թվականին՝ Վոքլյուզը։

## Քաղաքականություն
Գերագույն խորհրդի նախագահը Պատրիկ Լաբոնն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կավճի ժամանակաշրջան

**Կավճի ժամանակաշրջան** (Սիստեմ), մեզոզոյան դարաշրջանի երրորդ (վերջին) ժամանակաշրջանը։ Անունն ստացել է Եվրոպայում այդ հասակի նստվածքներում տարածված սպիտակ, սովորական գրելու կավճից։ Տևողությունը մոտ 70 միլիոն տարի է (սկիզբը՝ 135—137 մլն, վերջը՝ 65—67 միլիոն տարի առաջ)։ Որպես ինքնուրույն երկրաբանական ժամանակաշրջան առանձնացվել է 1822-ին, Փարիզի ավազանում, որտեղ և մշակվել է նրա շերտագրական ստորաբաժանման սխեման (տես աղյուսակը)։

Կավճի հասակի ապարները տարածված են բոլոր մայրցամաքներում, հորատանցքերով հայտնաբերված են նաև օվկիանոսների հատակում։ Յուրայի վերջում ուժգին արտահայտված տեկտոնական շարժումների պատճառով կատարվել է ծովերի նահանջ (ռեգրեսիա)։ Դրա հետևանքով էլ վաղ կավճում մայրցամաքների զգալի մասը ցամաք է եղել (ծովային ռեժիմ գոյություն է ունեցել Ալպ-Հիմալայան և Խաղաղօվկիանոսյան գեոսինկլինալային գոտիներում)։ Ուշ կավճում կատարվել է Երկրի պատմության մեջ ամենախոշոր տրանսգրեսիաներից մեկը։ Ցամաքները կրկին ծածկվել են ծովերով, ուր կուտակվել են մեծ հզորության կարբոնատային և կավա-ալերոլիտային նստվածքներ։ Կավճի ժամանակաշրջանի վերջում (Դանիական հարկ) կրկին կատարվել են ծալքավոր ու վերընթաց տեկտոնական շարժումներ, ծովերի գլոբալ մասշտաբի նահանջ, լեռնակազմություն՝ հատկապես Խաղաղօվկիանոսյան և Ալպ-Հիմալայան գեոսինկլինալներում։ Տեկտոնական շարժումներն ուղեկցվել են ուժգին հրաբխականությամբ (Արևելա-ասիական հրաբխային գոտի, Հնդկաստան, Աֆրիկա)։ Ցամաքներում, բուսական աշխարհում տիրապետող են եղել ձարխոտերն ու մերկասերմերի որոշ խմբեր։ Ուշ կավճում գերակշռել են ծաղկավոր բույսերը։ Կավճի ժամանակաշրջանի ծածկասերմ բույսերից շատերը (մագնոլիա, դափնի, սոսի, կաղնի) աչքի ընկնող տեղ են գրավում նաև ժամանակակից բուսական ծածկոցում։ Ցամաքային ողնաշարավոր ֆաունայի կազմում հանդես են գալիս խոտակեր և գիշատիչ սողուններն ու թռչող մողեսները։ Ծովերում լայնորեն տարածվել են ամոնիտներն ու բելեմնիտները։ Ծովային ողնաշարավորներից բնորոշ են եղել ոսկրային ձկները, խոշոր երկկենցաղները, մողեսները։ Կավճի ժամանակաշրջանի վերջում օրգանական աշխարհում արմատական փոփոխություններ են կատարվել։ Մահացել են մեզոզոյան դարաշրջանին բնորոշ ամոնիտները, բելեմնիտները, ինոցերամները։ Կենդանական աշխարհի կազմում նման փոփոխությունները կարևոր փաստարկ են մեզոզոյան և կայնոզոյան դարաշրջանների սահմանները որոշելիս։ Կավճի հասակի նստվածքները պարունակում են ածխի (Սիբիրական պլատֆորմ, Անդրբայկալ, Հյուսիսային Ամերիկա), նավթի ու գազի (Արևմտյան Սիբիր, Նախակովկաս, Միջին Ասիա, ԱՄՆ, Մեքսիկա) խոշոր հանքավայրեր, աղեր, բոքսիտներ։ Արևելյան Ասիայում, Կորդիլիերներում կավճի հասակի ինտրուզիաների հետ կապված են ոսկու, արծաթի, անագի, կապարի և այլ մետաղների օգտակար հանածոներ։ Հայաստանում վաղ կավճի նստվածքներ քիչ են տարածված (Իջևանի շրջան, Զանգեզուր), իսկ ուշ կավճի գոյացումները ծածկում են հանրապետության տարածքի զգալի մասը։ Վերին կավճի տրանսգրեսիան Հայաստանում և ընդհանրապես ամբողջ Կովկասում եղել է ամենախոշորը բոլոր տրանսգրեսիաներից։ Համեմատաբար հանգիստ տեկտոնական ռեժիմը նպաստել է ցամաքներում (կղզիներ, թերակղզիներ) հարթ ռելիեֆի ստեղծմանը, որն իր հերթին պայմանավորել է ծովերում կարբոնատային նստվածքների գերակշռմանը։ Հյուսիսային Հայաստանում ուշ կավճի հրաբխանստվածքային գոյացումների հետ գենետիկորեն կապված են ագատի և բենթոնիտային կավերի հանքավայրեր։

Կատեգորիա:Կավճի ժամանակաշրջան
Կատեգորիա:Երկրաբանական ժամանակաշրջաններ
Էր (դեպարտամենտ)

**Էր** (*[[ֆրանսերեն]]*՝ Eure), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում։ 1999 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 541 054 մարդ, ինչը 44-րդ ցուցանիշն է։
* Էր դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 27։

## Պատմություն
Էրը 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված առաջին 83 դեպարտամենտներից մեկն է։
1815 թ. հունիսի 18-ի Վաթերլոոյի ճակատամարտից հետո դեպարտամենտը մտնում էր պրուսական զորքերի օկուպացիոն գոտու մեջ և գտնվում էր այդտեղ մինչև 1818 թ. նոյեմբերը։

1851 թ. դեկտեմբերի 2-ի պետական հեղաշրջումից հետո զանգվածային անկարգություններից խուսափելու համար Նապոլեոն III-ի կողմից Էր դեպարտամենտում մտցվեց «պաշարման դրություն»։ Ձերբակալվեց մոտ հարյուր ընդդիմադիր։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Էր դեպարտամենտը գտնվում է Վերին Նորմանդիա երկրամասում, անունն ստացել է Էր գետից։ Սահմանակից է Ծովամերձ Սեն, Ուազ, Վալ-դ'Ուազ, Իվելին, Էր և Լուար, Օրն և Կալվադոս դեպարտամենտներին։

Տարածքը 6 530 կմ² է։ Կազմված է 675 համայնքից։

## Զբոսաշրջություն
Էրի արժանիքներից են ինդուստրիալացումից և ուրբանացումից զերծ մնացած գեղատեսիլ բնապատկերները, խոշոր անտառային զանգվածները, զովասուն հարթավայրերը և իրենց հմայքն ու բնորոշ հատկանիշները պահպանած աննշան քաղաքները։

Շնորհիվ Կլոդ Մոնեի կտավների, Սենի աջ ափին գտնվող Ժիվերնի փոքր քաղաքն ունի համաշխարհային ճանաչում։ Այստեղ է նկարիչն ապրել և աշխատել 1883 թվականից ընդհուպ մինչև 1926 թ. մահանալը։ Այցելության համար բացված է նրա տունը և հոյակապ պարտեզը։
Դեպարտամենտում նաև զարգացած են «խոհանոցային» և «ֆերմերային» տուրիզմները։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Վարձանք

**Վարձանք**, տուայր, 
# հին և միջնադարյան Հայաստանում նվեր, օժիտ, որը փեսան կամ նրա հարազատները տալիս էին հարսնացուի հարազատներին։ Վարձանքով աղջիկը հոր իշխանությունից անցնում էր ամուսնու ընտանիք։ Վարձանքի մասին բազմաթիվ հիշատակություններ կան հայ իրավունքի աղբյուրներում և պատմական հուշարձաններում։ Այսպես, ըստ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության Արտաշես Ա-ն ալանների արքայադուստր Սաթենիկին կնության առնելիս «բավական լայքա և շատ ոսկի է տալիս վարձանք»։ Վարձանք տալը պարտադիր սովորություն էր։ Վաղ ֆեոդալական Հայաստանում վարձանքը հետապնդել է մի շարք նպատակներ՝ ամրացնել ընտանիքի հիմքերը, զսպել տղամարդու ամուսնալուծման կամայականությունը, բարելավել ընտանիքի նյութական վիճակը, խոչընդոտել դասային անհավասար ամուսնությունները ևն։ Շահապիվանի ժողովի (կանոն Զ), Ներսես և Ներշապուհ կաթողիկոսների (կանոն Դ), Ասորա-հռոմեական դատաստանագրքի (հոդվածներ 9, 45, 47, 50, 83 են) համաձայն, վարձանքը դառնում էր հարսի սեփականությունը։
# Գույք, դրամ, որը ամուսնու մահվանից հետո մնում է կնոջը։ 

## Գրականություն
* Հովհաննիսյան Ս․ Հ․, Ամուսնա-ընտանեկան իրավունքը վաղ ավատական Հայաստանում (IV—IX դդ․) Երևան, 1976։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամուսնական իրավունք
Ստակկատո

**Ստակկատո**, (, < staccaге - անջատել, բաժանել), հստակորեն միմյանցից անջատված հնչյունների կարճ, ընդհատ կատարումը։ Այդօրինակ ձայնարտաբերումը հակադիր է լեգատոյին։ Նոտաներից վերև կամ ներքև նշվում է staccato բառով կամ կետերով։ Լարային նվագարանների ստակկատո կատարվում է աղեղի վեր կամ վար ընդհատվող շարժումով։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Դիվիդենդ

**Դիվիդենդ** (), բաժնետիրական ընկերության շահույթի մի մասը, որ ամեն տարի բաշխվում է բաժնետերերի միջև հարկավճարից, արտադրության ընդլայնման մասնահանումներից, պահուստների համալրումից, վարկի և փոխառությունների տոկոսավճարից և տնօրենների խրախուսումից հետո։ Սովորական բաժնետոմսերի (ձայնի իրավունքով) շահաբաժինը տատանվում է՝ կապված բաժնետիրական ընկերության շահույթի հետ, բաժնետերերի ժողովի որոշումով։ Արտոնյալ բաժնետոմսերի (առանց ձայնի իրավունքի) դիվիդենդը վճարվում է դրանց անվանական արժեքից՝ նախապես սահմանված կայուն տոկոսաչափով։

Դիվիդենդները կարող են վճարվել տարվա ընթացքում մի քանի անգամ։ Կարող են և ընդհանրապես չվճարվել։ Դիվիդենդների վճարումը նվազեցնում է կապիտալացումը և պահանջում է խնայողություններ։ Ֆինանսական տարվա ընթացքում վճարվող դիվիդենդները կոչվում են **միջանկյալ** կամ **նախնական դիվիդենդներ** (անգլերեն՝ *interim dividend*)։ Ֆինանսական տարվա ավարտին վճարվում են **ավարտական դիվիդենդներ** (անգլերեն՝ *final dividend*)։

Սովորաբար դիվիդենդները վճարում են դրամի տեսքով։ Նման դիվիդենդները կոչվում են **դրամական դիվիդենդներ** (անգլերեն՝ *cash dividend*)։ Բացի այդ՝ դիվիդենդները կարող են վճարվել բաժնետոմսերի (անգլերեն՝ *stock dividend*) կամ բաժնետիրական ընկերության այլ ունեցվածքի ձևով։

## Հիմնական հասկացություններ
* **Հայտարարման ամսաթիվ** (անգլ․՝ *declaration date*), ամսաթիվ, երբ տնօրենների խորհուրդը հայտարարում է դիվիդենդների մեծության չափը։
* **Գրանցման ավարտի ամսաթիվ** (անգլ․՝ *dividend record date*), դիվիդենդներ ստանալու իրավունք ունեցող անձանց անունների հրապարակման ամսաթիվ։
* **Էսքդիվիդենտային ամսաթիվ** (անգլ․՝ *ex-dividend date*) , ամսաթիվ, երբ բաժնետոմսերը սկսում են վաճառվել՝ առանց հայտարարված դիվիդենդի ստացման իրավունքի։
* **Վճարման ամսաթիվ** ([անգլ․՝*payment date*), այն ամսաթվը, երբ բաժնետերը ստանում է իրեն պատկանող դիվիդենդները։

## Դիվիդենդների մեծության կրճատմանը նպաստող գործոններ
Ընկերությունները կարող են վճարել ավելի քիչ դիվիդենդներ՝ մի շարք պայմաններից ելնելով․

**Կայունության մղում**, հրաժարում դիվիդենդների ավելացումից, նույնիսկ շահույթի և դրամական հոսքի աճի ժամանակ (անգլ․ *free cash flows to the equity*, FCFE)։ Այս ամենը կապված է նրա հետ, որ ընկերությունները վստահ չեն, որ կարող են պահպանել դիվիդենդների ավելի բարձր մակարադակը։

**Կարիքները ներդրումներ կատարելիս**, FCFE–ի ամբողջական վճարումը՝ դիվիդենդների տեսքով, կարող է հետաձգվել, որովհետև ընկերությունները կարող են խնայել իրենց դրամական միջոցները չնախատեսված ներդրումներ կամ պահանջմունքներ բավարարելու համար։

**[[Հարկ]]եր**, դիվիդենդների հարկադրույքը կարող է լինել ավելի բարձր, քան կապիտալ շահույթի հարկադրույքը։

**Հեռանկարների ցուցադրում**, դիվիդենդների ավելացումը դիտարկվում է որպես դրական ազդանշան, նվազեցումը՝ բացասական։

**Կառավարաբանության հետաքրքրություններ**, անընդհատ ընդլայնման մղում, դրամական պաշար ստեղծելու անհրաժեշտություն, որպեսզի դիմակայել շահույթի անկման ժամանակաշրջանում։

## Արտաքին հղումներ
*Շահաբաժին (Դիվիդենդ) - Էփրիքոթ Կապիտալ

Կատեգորիա:Կորպորատիվ կառավարում
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատագենեզ (երկրաբանություն)

**Կատագենեզ**, երկրակեղևում ցածր ջերմության ու ճնշման պայմաններում ընթացող քիմիական և ֆիզիկա-քիմիական պրոցեսների գենետիկական տիպ։ Տերմինն առաջարկել է Ա. Ֆերսմանը՝ 1922 թ-ին։ Համապատասխանում է նստվածքային ապարների զարգացման այն փուլին, որն սկսում է դիագենեզից հետո, սակայն նախորդում է մետամորֆիզմին։ Կատագենեզի գլխավոր գործոններն են՝ ջերմությունը (8-12 Կմ խորության վրա՝ 300-350&nbsp;°C), ճնշումը (նույն խորության վրա՝ 1800-2900 մթն) և լուծույթները (փոխազդեցության մեջ են մտնում իրենց ներծծող ապարների հետ)։ Կատագենեզի օրինաչափությունների ճանաչումը կարևոր գործնական նշանակություն ունի (օրինակ, նստվածքային շերտերի նավթաբերության հեռանկարների գնահատման, ածուխների, շինանյութերի հատկությունների կանխագուշակման համար)։

Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Կամիլլո Բենսո Կավուր

**Կավուր Կամիլլո Բենսո** (, ), կոմս, Պիեմոնտի (Սարդինիայի թագավորության) և Իտալիայի վերամիավորման ժամանակաշրջանի պետ. գործիչ և դիվանագետ, բուրժուականացող ազնվականության և չափավոր լիբերալ միապետական բուրժուազիայի գաղափարախոս ու առաջնորդ։ 1850—1852 թվականներին՝ մինիստր, 1852—1861 թվականներին (բացի 1859 թվականից)՝ Պիեմոնտի վարչապետ, միաժամանակ՝ տարբեր մինիստրությունների ղեկավար։ Կամիլլոյի նպատակն էր Իտալիայի միավորումը Սավոյական դինաստիայի իշխանության ներքո։ 1861 թվականին Իտալիայի միասնական թագավորության հռչակումով դարձավ երկրի վարչապետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի թագավորություն (1861–1946)
Կատեգորիա:Իտալացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի գործարարներ
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Մարկ Կոսվեն

**Մարկ Օսիպովիչ Կոսվեն** (, ), խորհրդային ազգագրագետ, պատմաբան և կովկասագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր (1943)։ 1934-1954 թվականներին՝ Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր, 1935-1937 թվականներին և 1943-1965 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Կոսվենիի ուսումնասիրությունների հիմնական թեմաներն են՝ մայրիշխանությունը, հայրիշխանությունը, ամուսնության հնագույն ձևերը, ընտանեկան համայնքն ու պատրոնիմիան, Կովկասի նախնադարյան պատմության պատմագրությունը և ազգագրական հետազոտության պատմությունը։

Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կովկասագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Էր և Լուար

**Էր և Լուար** (*[[ֆրանսերեն]]*՝ Eure-et-Loir), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում։ 
* Էր և Լուար դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 28։

## Պատմություն
Էր և Լուարը 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված առաջին 83 դեպարտամենտներից մեկն է։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Էր և Լուար դեպարտամենտը գտնվում է Կենտրոն երկրամասում, անունն ստացել է Էր և Լուար գետերից։ Սահմանակից է Լուար և Շեր, Լուարե, Իվելին, Սարթ, էսոն, Էր և Օրն դեպարտամենտներին։
Տարածքը 5 880 կմ2 է։

## Տնտեսություն
### Գյուղատնտեսություն
Դեպարտամենտը կարևոր տեղ է զբաղեցնում երկրի հացահատիկի և բուսական յուղի արտադրության բնագավառում։ Էր և Լուարը ֆրանսիայի գլխավոր խաղող արտադրողն է։ Այն նաև առաջատար է ընդավորների ոլոռի արտադրությումում։
### Արդյունաբերությունը
Շարտրի շուրջը կենտրոնացած է Ֆրանսիայի օծանելիքի և կոսմետիկայի արտադրությունը, այնպիսի հայտնի անուններով, ինչպիսիք են ''Guerlain'', Պակո Ռաբան, ''Lolita Lempicka'', ''JC Castelbajac'', Ժան-Պոլ Գոտյե ։ Օծանելիքի հովիտն իրենից ներկայացնում է 2.5 միլիարդ եվրոյի շրջանառություն, 200 ընկերություն, ավելի ան 30 000 աշխատող։
Մյուս արտադրություններն են՝ դեղագործությունը, ռետինի և պլաստիկի, ինչպես նաև՝ կահույքի արտադրությունը։
* Դեպարտամենտը առաջատար է նաև վերականգնվող էներգիայի արտադրությունում։

## Տեսարժան վայրերը

Պատկեր:France Eure et Loir Chartres Vieille ville 02.jpg|Շարտր
Պատկեր:Notre Dame de Chartres.jpg|Շարտրի տաճարը
Պատկեր:Chateaudun Chateau 03.jpg|Շատոդյոն
Պատկեր:Bonneval Abbaye St Florentin.JPG|Բոնեվալ աբբայությունը


## Նշանավոր մարդիկ
* Հուգո Կապետ, (մահացել է էր և Լուարում Վով քաղաքի մոտ)
* Ֆիլիպ VI, մահացել է Նոժան-լը-Ռուայում։
* Հենրիխ IV, թաղված է Շարտրի տաճարում։
* Խայիմ Սուտին (1893-1943)
* Մարսել Պրուստն իր երիտասարդական տարիներն է անց կացրել Իլյե-Կոմբրեում, որտեղ ապրում էր իր մորաքույրը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Ալեքսանդր Կոսարև

**Ալեքսանդր Վասիլևիչ Կոսարև** (, ), խորհրդային քաղաքական գործիչ, Կոմունիստական կուսակցության երիտասարդական թևի գործիչ, ՌԿԵՄ անդամ 1918 թվականից, ԽՄԿԿ անդամ 1919 թվականից։ Մասնակցել Է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին (1918-1920), որից հետո կոմերիտական ղեկավար աշխատանք Է կատարել Մոսկվայում, Սանկտ-Պետերբուրգում, Պենգայում։ 1926 թվականին եղել Է կոմերիտմիության Մոսկվայի կոմիտեի քարտուղար, 1927 թվականին՝ ՀամԼԿԵՄ ԿԿ քարտուղար, 1929-1939 թվականներին՝ գլխավոր քարտուղար։ Եղել է Կուսակցության XIII-XVII համագումարների պատգամավոր, XV համագումարում ընտրվել Է ՀամԿ(բ)Կ Կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ, XVI համագումարում՝ ՀամԿ(բ)կ ԿԿ անդամության թեկնածու, XVII-ում՝ անդամ։ Եղել Է ՀամԿ (բ) կ ԿԿ-ի կազմբյուրոյի և ԽՍՀՄ ԿԳԿ-ի անդամ։ Պարգևատրվել Է Լենինի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմունիստներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Դրամական զանգված

**Դրամական զանգված**, ժամանակի որոշակի պահին շրջանառության մեջ գտնվող դրամի քանակությունը։ Դրանում ներառվում է բնակչության մոտ, ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների, բանկերի դրամարկղներում, ինչպես նաև ճանապարհին գտնվող դրամագումարը։ Դրամական զանգվածի ուսումնասիրման կարևոր հարցերից են՝ շրջանառությունում դրամի ընդհանուր գումարի որոշումը, դրա կառուցվածքը, շրջանառության արագությունը։

## Աղբյուրներ
*Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Դիմիտր Կոսև

**Դիմիտր Կոնստանտինով Կոսև** (, ), բուլղար պատմաբան, Բուլղարական ԳԱ ակադեմիկոս (1961), գիտության վաստակավոր գործիչ (1969)։ Բուլղարիայի կոմկուսի անդամ 1944 թվականից։

1923 թվականի սեպտեմբերյան հակաֆաշիստական ապստամբության մասնակից։ Հակաֆաշիստական գործունեության համար 1925 թվականին հեռակա դատապարտվել է մահվան։ 1950-1963 թվականներին՝ Բուլղարական ԳԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն, 1962-1968 թվականներին՝ Սոֆիայի համալսարանի ռեկտոր, 1968 թվականից՝ Բուլղարական ԳԱ պատմական և մանկավարժական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար։ Կոսևի աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են Բուլղարիայի նոր և նորագույն պատմությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Եկամտային հարկ

**Եկամտահարկ**, հարկային վճարման տեսակ, որի ժամանակ հարկվում է իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձի եկամուտը՝ ստացած նրա գործունեության արդյունքից։ Եկամտահարկը կարող է լինել համամասնական, երբ սահմանվում է միասնական դրույքաչափ եկամտի ցանկացած մեծության դեպքում և վճարման մեծությունը համամասնական է եկամտի գումարին, և աստիճանական (պրոգրեսիվ), երբ եկամտի աճի հետ բարձրանում է հարկի դրույքաչափը։ Կիրառվում է նաև համամասնական-աստիճանական մոտեցում, որը նախատեսում է հարկի առաջին և երկրորդ տեսակների տարբեր զուգակցումներ։

**Եկամտահարկ վճարողներն են՝**

# Հայաստանի Հանրապետությունում եկամտային հարկ վճարողներ են համարվում ՀՀ ռեզիդենտ և ՀՀ  ոչ ռեզիդենտ ֆիզիկական անձինք, այդ թվում՝ անհատ ձեռնարկատերերը և նոտարները,
# ռեզիդենտ է համարվում այն ֆիզիկական անձը, որը հարկային տարումսկսվող կամ ավարտվող տասներկուամսյա ցանկացած ժամանակահատվածում գտնվել է ՀՀ-ում  ընդհանուր առմամբ 183 օր և ավելի, կամ որի կենսական շահերի կենտրոնը ՀՀ-ում է, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետությունում պետական ծառայության մեջ գտնվող ժամանակավորապես ՀՀ տարածքից դուրս աշխատող ֆիզիկական անձը։
Հարկվող օբյեկտներն են՝

# Ռեզիդենտի համար հարկվող օբյեկտ է համարվում ՀՀ տարածքում և նրա սահմաններից դուրս ստացման ենթակա՝ հաշվեգրված հարկվող եկամուտը,
# ոչ ռեզիդենտի համար հարկվող օբյեկտ է համարվում հայաստանյան աղբյուրներից ստացման ենթակա՝ հաշվեգրված հարկվող եկամուտը,
# հարկվող եկամուտը հաշվետու ժամանակաշրջանում հարկ վճարողի համախառն եկամտի և օրենքով սահմանված նվազեցվող եկամուտների ու ծախսերի դրական տարբերությունն է, եթե հարկվող օբյեկտի որոշման առումով այլ բան սահմանված չէ։

## Աղբյուրներ
*Մ. Խ. Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Հարկում
Ստանիսլավ Կոսիոր

**Ստանիսլավ Վիկենտևիչ Կոսիոր** (, ), խորհրդային քաղաքական գործիչ, Կոմունիստական կուսակցության անդամ (1907)։

Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917) հետո եղել է կուսակցության Նարվա-Պետերգոֆյան շրջանային կոմիտեի, ՌՄԴԲ(բ)Կ Պետրոգրադի կոմիտեի և դրա գործադիր կոմիտեի անդամ, մասնակցել է ՌՍԴԲ(բ)կ VII (ապրիլյան) կոնֆերանսին և ՌՍԴԲ(բ)կ VI համագումարին։ Մասնակցել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը (1917)։ Եղել է Ուկրաինայի կոմկուսի ՈւԿ(բ)կ կազմակերպիչներից։ 1918 թվականին ընտրվել է ՈւԿ(բ)Կ ընդհատակյա աջափնյա կոմիտեի քարտուղար։ 1919 թվականին ղեկավարել է ՈւԿ(բ)կ ԿԿ Անդրճակատային բյուրոն, Անտոն Դենիկինի զորքերի թիկունքում տարվող ընդհատակյա աշխատանքները։ 1920 թվականին եղել է ՈւԿ(բ)կ ԿԿ, 1922 թվականից՝ ՌԿ(բ)կ ԿԿ Սիբիրյան բյուրոյի, 1925-1928 թվականներին՝ ՀամԿ(բ)կ ԿԿ-ի քարտուղար, 1928 թվականից՝ ՈւԿ(բ)կ ԿԿ-ի գլխավոր քարտուղար, 1938 թվականի հունվարից՝ ԽՍՀՄ ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ։ Կուսակցության XII — XVII համագումարների պատգամավոր, XII համագումարում ընտրվել է կուսակցության ԿԿ-ի անդամության թեկնածու, XIII — XVII-ում՝ անդամ։ 1927 թվականից՝ ՀամԿ(բ)կ ԿԿ-ի քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու, 1930 թվականից՝ անդամ։ Եղել է Կոմինտերնի VI, VII կոնգրեսների պատգամավոր։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ ԿԳԿ նախագահության անդամ։

Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ձախ կոմունիստներ
Կոռոզակայուն նյութեր

**Կոռոզակայուն նյութեր**, մետաղական և ոչ մետաղական նյութեր, որոնք կայուն են վնասակար միջավայրերի քայքայիչ ազդեցության նկատմամբ։ Օգտագործվում են խողովակաշարեր, սարքավորումներ և այլն պատրաստելու կամ մետաղե շինվածքների մակերեսը բարակ շերտով պատելու համար։ Այս նպատակով օգտագործում են կոռոզիայի շատ դանդաղ ենթարկվող մետաղներ (տիտան, քրոմ, նիկել, ալյումին և այլն), դրանց համաձուլվածքներ, ինչպես նաև խեցեղենի, ապակու պոլիմերների տարբեր տեսակներ՝ քվարց, հախճապակի, արծններ, պոլիքլորվինիլային պլաստմասսաներ, պոլիէթիլեն, կաուչուկներ։

## Տես նաև
* Կոռոզիա

Կատեգորիա:Նյութեր
Երկարաժամկետ վարկ

**Երկարաժամկետ վարկ**, բանկի վարկ, որ տրամադրվում է մեկ տարուց ավելի ժամկետով։ Երկարաժամկետ վարկի օբյեկտ են՝ արտադրական հզորությունների շինարարության, վերակառուցման և ընդլայնման վրա կատարած ծախսերը, մեքենաների ու սարքավորումների ձեռքբերումը, լայն սպառման առարկաների արտադրության և բնակչության համար ծառայությունների կազմակերպումը, անհատական բնակարանային շինարարությունը և այլն։ Երկարաժամկետ վարկը տրամադրվում է հաշվի առնելով ծախսերի հատուցումը վարկավորման ժամկետում։ Վարկի օգտագործման համար վճարվում է տոկոսաչափ, որը սահմանվում է օրենսդրությամբ կամ պայմանագրով։

## Աղբյուրներ
*Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Վարկ
Կոնոսամենտ

**Կոնոսամենտ**, ապրանքաբաշխիչ փաստաթուղթ, որ տալիս է ապրանքների և դրանց տեղափոխման պայմանների կարճ նկարագիրը։ Կոնոսամենտ ստորագրում է նավատերը և ուղարկվում է բեռը ստացողին, ում բեռը ստանալու իրավունք է տալիս։ Այն կարող է լինել ըստ ներկայացնողի, անվանական, ուղարկողի կամ ստացողի հրամանի տեսքով փաստաթուղթ։

## Աղբյուրներ
* Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Փաստաթղթեր
Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Հանդիպական առևտուր

**Հանդիպական առևտուր**, տարբեր տեսակի ապրանքափոխանակման գործառնությունների ամբողջություն, ներառյալ բարտերը, փոխհատուցման համաձայնագրերը, բայ բեք և որոշ լարումով՝ երկկողմանի քլիրինգը։ Հանդիպական առևտրին բաժին է ընկնում միջազգային ապրանքափոխանակության մինչև մեկ քառորդը։ Զարգացող շատ երկրներ պահանջում են իրենց ապրանքների գնում որպես ներմուծման պայման։

## Աղբյուրներ
*Մ․ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Առևտուր
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Լավ երեխաները չեն արտասվում

**«Լավ երեխաները չեն արտասվում»** (), նիդերլանդական ընտանեկան դրամա։ Ռեժիսորը Դենիս Բոթսն է, որը սյուժեն վերցրել է ըստ նիդերլանդցի գրող Ժակ Վրինսի «Վեցերորդ դասարանցիները չեն արտասվում» գրքի։

## Սյուժե
12-ամյա Աքքին ոչ այնքան լավ սովորում, բայց գերազանց խաղում է ֆուտբոլ՝ ի հեճուկս իր համադասարանցի Յուպի, որը կարծում է, որ ֆուտբոլն աղջիկների համար չէ։ Նրանց ուսուցիչ Իննան նախատեսում է ֆուտբոլային մրցաշար կազմակերպել։ Բայց Աքքիի մոտ ախտորոշվում է լեյկոզ։ Դասարանցիները ամեն կերպ փորձում են աջակցել նրան, և Աքքին, չնայած իր հիվանդությանը շարունակում է խաղալ։ Նախքան մրցաշարը ուսուցիչները երեխաներին ուղարկում են ուսումնական ճամբար։ Այնտեղ Աքքին բարձրանում է ծառը և չի կարողանում այնտեղից իջնել։ Նրան օգնության է հասնում Յուպը։ Այս կուլմինացիոն պահն էլ նրանց մեջ ծնում է ռոմանտիկ հարաբերություններ։ Շուտով հիվանդությունը հասնում է ուղեղը, և Աքքին ստիպված է լինում հիվանդանոցում պառկել ... Մրցաշարի ժամանակ Յուպը կրում է համազգեստ՝ Աքքիի երջանիկ թվանշանով, և նրանց թիմը հաղթում է։

## Դերերում
* Հաննա Օբբեկ - **Աքքի**
* Նիլս Ֆերքոհայեն - **Յուպ**
* Բրեմ Ֆլիք - **Լաուրենս**
* Եվա վան դեր Խուխտ - **ուսուցչուհի Ինա**
* Լուք Պիտերս - **բեղավոր բժիշկ**
* Յոհաննա տեր Ստեխե - **Աքիի մայր**
* Ռեյկու Բուսսեմեքեր - **Աքիի հայր**
* Քրիս Կոմվալուիս - **Աֆիդա**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդերեն ֆիլմեր
Ինկասո

**Ինկասո** (), բանկի կողմից պատվիրատուի հանձնարարությամբ՝ հաշվարկային փաստաթղթերի հիման վրա, նրա հասանելիք դրամագումարի ստացումը երրորդ անձից։ Միջազգային առևտրում ինկասոն օգտագործվում է արժեթղթերի և առևտրային փաստաթղթերի գծով վճարումներ կամ ակցեպտ ստանալու համար։ Մաքուր ինկասոյին վերաբերում են պարտամուհակները, չեկերը, վճարման փաստաթղթերը, իսկ փաստաթղթային ինկասոյին՝ առևտրային փաստաթղթերը՝ հաշիվները, բեռնման և ապահովագրման փաստաթղթերը։ Ինկասոյի գործառնությունները կատարելու համար բանկերը գանձում են միջնորդավարձ։

## Աղբյուրներ
*Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Բանկային գործ
Շվեյցարիայի դրոշ

Եվրոպական պետությունների շարքում ամենապարզ տեսքն ունի հենց Շվեյցարիայի դրոշը։ 1339 թվականից սկսած սպիտակ խաչը որպես սիմվոլ սկսեց լայնորեն կիրառվել շվեյցարիացիների կողմից։ Չնայած այդ ժամանակ դրոշի վրայի խաչն ավելի մեծ էր և զբաղեցնում էր դրոշի գրեթե ամբողջ մակերեսը։

1889 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Շվեյցարիայում նշվում է Դրոշի օրը։ Շվեյցարիայի դրոշը հետևյալ տեսքն ունի՝ կարմիր քառակուսի՝ կենտրոնում սպիտակ խաչ։ Դրոշը քառակուսի է, որն այդքան էլ բնորոշ չէ եվրոպական երկրներին։

Տոնական օրը բոլոր պետական կառույցների և կրթական հաստատության շենքերի վրա դրոշն են բարձրացնում և պետական մակարդակով տեղի են ունենում հանդիսավոր արարողություններ։

Կատեգորիա:1889 դրոշներ
Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի պետական խորհրդանիշեր
Կոռազիա

մինի
**Կոռազիա** (՝ տաշում, հղկում), ապարների տաշման, հղկման, ողորկման, շաղափման գործընթաց, որ կատարվում է ջրի, քամու, սառույցի միջոցով փոխադրվող բեկորային նյութի ներգործության շնորհիվ։

Կոռազիան անապատներում առաջանում է քամու միջոցով փոխադրվող ավազի, սառցադաշտի տաշտակում՝ սառցափակված գլաքարերի, գետի հունում՝ ջրի օգնությամբ բեկորների գլորման, լեռնալանջերում՝ նյութի գրավիտացիոն տեղաշարժի հետևանքով։

Կոռոզիայի ժամանակ տեղի են ունենում օքսիդացման–վերականգնման ռեակցիաներ։ Դրա ամենացայտուն օրինակը երկաթի ժանգոտումն է։

## Տեսակներ
Կոռոզիայի մի տեսակը թթվածնային կոռոզիան է։ Երկաթը, ինչպես գիտեք, խոնավ օդում դանդաղ օքսիդանում է՝ վերածվելով հիդրատացված օքսիդի՝ ժանգի։ Սխեմատիկորեն դա կարելի է ներկայացնել այսպես.

:: \mathsf{Fe + O_2 + H_2O \rightarrow Fe_2O_3xnH_2O }

Դրան հակառակ՝ մի շարք մետաղներ, ինչպիսիք են՝ Al, Zn, Sn, Cr, Ni և այլն, չեն ենթարկվում թթվածնային կոռոզիայի, որովհետև դրանք պատվում են ամուր օքսիդային թաղանթով, որը պաշտպանում է մետաղը հետագա օքսիդացումից։

Քիմիական կոռոզիայի մի այլ տեսակ է արդյունաբերական մեծ քաղաքների մթնոլորտում առկա ծծմբային գազով և ազոտի օքսիդներով պայմանավորված կոռոզիան։ Լինելով թթվային օքսիդներ՝ վերջիններս օդի խոնավության հետ առաջացնում են թթվային միջավայր, որից կերամաշվում է ոչ միայն երկաթը, այլև շատ թվով այլ մետաղներ։
Կոռոզիայի մի ուրիշ տեսակ է, երբ մետաղը հպման մեջ է գտնվում մի այլ մետաղի և որևէ էլեկտրոլիտի լուծույթի հետ։ Հարկ է իմանալ, որ կերամաշումն այս դեպքում կատարվում է ավելի մեծ արագությամբ։

Երկաթյա իրերը կոռոզիայի ենթարկվում են ոչ միայն այլ մետաղների հետ հպվելիս, այլև այն դեպքում, երμ իրենց մեջ որպես խառնուկ պարունակում են թեկուզ չնչին քանակով պասիվ մետաղ, հենց նույն պղինձը։
thumb
Կոռոզիան մեծ վնաս է պատճառում, և այդ պատճառով միջոցներ են ձեռնարկվում այն կանխելու կամ գոնե դանդաղեցնելու համար։ Գոյություն ունեն կոռոզիայի դեմ պայքարի հետևյալ եղանակները։

*Կոռոզիայի ենթակա մետաղը պատում են լաքերով ու ներկերով և այդպիսով մեկուսացնում խոնավության և օդի թթվածնի հետ շփվելուց։
*Պատում են կոռոզիակայուն մետաղով։ Օրինակ՝ պահածոների պատրաստման համար օգտագործում են անագապատված երկաթյա բանկաներ և կափարիչներ։ Անագը պաշտպանում է երկաթը, քանի որ պասիվ և կոռոզիակայուն մետաղ է։ Սակայն այս եղանակը շատ հուսալի չէ, քանի որ ճաքեր առաջանալիս երկաթի շերտը բացվում է, և երկաթն ավելի արագ է ենթարկվում կոռոզիայի։ 
շարքում գտնվում է երկաթից հետո։
*Որպես տանիքի թիթեղ օգտագործում են ցինկապատ երկաթը։ Ցինկը պաշտպանում է երկաթը նաև ճաքեր առաջանալուց հետո, քանի որ նշված շարքում ցինկը գտնվում է երկաթից առաջ, և ինքն է ենթարկվում կոռոզիայի, իսկ երկաթը որոշ ժամանակ մնում է անփոփոխ։
*Նավերը կոռոզիայից պաշտպանելու համար իրանի վրա որոշակի հեռավորությամբ ամրացնում են ակտիվ մետաղի, օրինակ՝ մագնեզիումի գամեր։ Վերջիններս իրենք են ենթարկվում կոռոզիայի և այդպիսով պաշտպանում երկաթյա իրանը։ Պաշտպանության այս եղանակը կոչվում է հովանավորչական եղանակ։
*Ստանում են որոշակի մետաղներից կազմված կոռոզիակայուն համաձուլվածքներ։ Օրինակ՝ 12 % նիկել և քրոմ պարունակող երկաթը կոչվում է չժանգոտվող պողպատ, որից պատրաստում են զանազան գործիքներ ու սարքավորումներ։

## Տես նաև
*Երկրաբանություն

Կատեգորիա:Երկրաբանական գործընթացներ
Զոյա Կոսմոդեմյանսկայա

մինի|Կոսմոդեմյանսկայայի դին
**Զոյա Անատոլևնա Կոսմոդեմյանսկայա** (, ), խորհրդային պարտիզանուհի, Խորհրդային Միության հերոս (1942, հետմահու), ՀամԼԿԵՄ անդամ (1938)։

Սովորել է Մոսկվայի 201-րդ դպրոցում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Նարո-Ֆոմինսկի շրջանում կոմերիտական պարտիզանների հետ անցել է ռազմաճակատի գիծը և հակառակորդի թիկունքում մարտական առաջադրանք կատարելիս բռնվել Պետրիշչևո գյուղի մոտ։ Կախաղան է հանվել 1941 թվականի նոյեմբերի 29-ին Նացիստական Գերմանիայի ներխուժող ստորաբաժանումների դեմ դիվերսիոն անհաջող գործողություններից հետո։

Խորհրդային շրջանում Կոսմոդեմյանսկայային են նվիրվել բազմաթիվ գրական գեղարվեստական գործեր, նրա անունով կոչվել փողոցներ, դպրոցներ։ 1942 թվականից թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչի գերեզմանատանը։

## Տես նաև
* Տանյա (կտավ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1923 ծնունդներ
Կատեգորիա:1941 մահեր
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզաններ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված կանայք
Կավասակի (քաղաք)

**Կավասակի** (), քաղաք Ճապոնիայում, Հոնսյու կղզում, Կանագավա պրեֆեկտուրայում։ Քաղաքի մակերեսը 142,70 կմ² է, բնակչությունը՝ 1 459 796 մարդ (2014 օգոստոսի դրությամբ), բնակչության խտությունը՝ 10 229,82 մարդ/կմ²։

Քաղաքը տեղակայված է մայրաքաղաք Տոկիոյոից դեպի հարավ-արևմուտք և Յոկոհամայից դեպի հյուսիս-արևելք։ Ունի շատ զարգացած տնտեսություն։ Լավ զարգացած են ծանր արդյունաբերությունը և բարձրտեխնոլոգիական արտադրությունը։ Ճապոնիայի նավաշինության և նավանորոգման խոշորագույն կենտրոնն է։ Մետրոպոլիտեն չունի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт (պաշտոնական կայք)

Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Բոնավենտուրա Կավալիերի

**Կավալերի** (Bonaventura Francesco Cavalieri) **Բոնավենտուրա** (), իտալացի մաթեմատիկոս։ Գ. Գալիլեյի հանձնարարականով 1629 թվից զբաղեցրել է Բոլոնիայի համալսարանի մաթեմատիկայի ամբիոնը։ «Երկրաչափություն» աշխատությունում (1635 թ.) մշակել է մակերեսներ և ծավալներ որոշելու նոր, այսպես կոչված, «անտրոհելիների» մեթոդը։

Կավալիերին անտրոհելիներ անվանում էր հարթ պատկերի միմյանց զուգահեռ լարերը և մարմնի միմյանց զուգահեռ հարթ հատույթները։ Մուծել է անտրոհելիների «ամբողջական գումար» հասկացությունը։ Երկու «ամբողջական գումարների» անտրոհելիների հարաբերությունը դարձավ երկու որոշյալ ինտեգրալների հարաբերության սաղմնային ձև։ Կավալերի աշխատանքները մեծ դեր են խաղացել անվերջ փոքրերի հաշվի կազմավորման առաջին փուլում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Պիզայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզի մասնագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆիզիկոսներ
Կոսմոպոլիտներ (կենսաբանություն)

200px|thumb|՝ կոսմոպոլիտ տեսակ
**Կոսմոպոլիտներ** (՝ կոսմոպոլիտ), բույսերի կամ կենդանիների տեսակներ, ցեղեր, ընտանիքներ, երբեմն ավելի խոշոր խմբեր, որոնք տարածված են ամբողջ երկրագնդում։ Իրականում, հավանաբար, գոյություն չունեն բույսերի և կենդանիների խիստ կոսմոպոլիտ տեսակներ։ Կոսմոպոլիտներ են հացազգիների ընտանիքը, ճնճղուկազգիների կարգը։ Կոսմոպոլիտները էնդեմների հակառակն են։

Կոսմոպոլիտ տեսակներ են նաև մարդը, կատուները, *Parmelia sulcata* քարաքոսը և *Mytilus* ցեղի փափկամարմինները։ Կոսմոպոլիտիզմը պայմանավորված է շրջակա միջավայրի հանդեպ ունեցած բարձր տոլերանտությամբ կամ էվոլյուցիայի տեմպերի համեմատ տեսակի տարածման բարձր արագությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենսաաշխարհագրություն
Ալպիական մանուշակ (այլ կիրառումներ)

**Այլպիական մանուշակը** կարող է վերաբերվել՝
* Ալպիական մանուշակ, Ակսել Բակունցի պատմվածքներից, որը նա գրել է 1925-27 թթ.։
* Ալպիական մանուշակ, արջտակ, գնարբուկազգիների ընտանիքին պատկանող բույս։
Արվանտակ

**Արվանտակ** (), շնատամ, դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա կոճղարմատավոր խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 10, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ արվանտակ մատնաձև կամ շնատամ (*C. dactylon*)։
## Ձևաբանություն
Ցողունը կիսականգուն է, հիմքից՝ ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 40-80 սմ։ Տերևները գծաձև են, կոշտ, թխակապտավուն։ Ծաղկաբույլը թաթաձև է՝ 3-8 հասկանման ճյուղերով, հասկիկները՝ մանր։ Ծաղկում և պտղաբերում է հունիս-սեպտեմբերին։ Հատիկը մերկ է, մուգ գորշագույն։ Չորադիմացկուն կերաբույս է։ Օգտագործվում է նաև որպես սիզամարգային բույս՝ ֆուտբոլի և թենիսի խաղադաշտերը կանաչապատելու համար։
## Տարածվածությունը Հայաստանում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է բաց լանջերին, գետափերին, ճամփեզրերին։ Մոլախոտ է։ Աղբոտում է ցանքերը և այգիները։

Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:Մոլախոտեր
Գոհար Ֆերմանյան

**Գոհար Արամի Ֆերմանյան** (), հայ նկարչուհի, մանկավարժ։

## Համառոտ կենսագրություն
1920 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Գայանյան օրիորդաց դպրոցը (նկարչության դասատու՝ Վրթանես Ախիկյան)։ Սովորել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիայում (1920-1923, դասատու՝ Բորիս Ֆոգել), 1923 թվականից՝ Լենինգրադի Բարձրագույն Գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտում (ՎԽՈԻՏԵԻՆ, ավարտել է 1927 թվականին, աշակերտել Կ․ Պետրով-Վոդկինին)։

1927 թվականին տեղափոխվել է Երևան, գծանկարչություն դասավանդել գեղարվեստական ուսումնարանում և պոլիտեխնիկական ինստիտուտում (ներկայումս՝ Հայաստանի Պետական Ճարտարագիտական Համալսարան)։

## Ստեղծագործություններ
Ֆերմանյանի 1930-ական թթ․ գործերում նկատելի է Պետրով-Վոդկինի գեղանկարչության ազդեցությունը («Նազիկը ընթերցելիս», 1929, «Բամբակի շարքացան», 1931, երկուսն էլ՝ Հայաստանի պետական պատկերասրահ, Երևան)։ 1940-1950-ական թթ․ հրապուրվել է նատուրայով, կորցնելով գեղանկարչական թրթռուն մակերեսով, «շարժվող» գծերի ու ձևերի զուգորդումով իր տպավորություններն արտահայտելու երբեմնի նախասիրությունը («Նատյուրմորտ։ Մրգեր», 1945, «Հացթուխ կանայք», 1957, երկուսն էլ՝ Հայաստանի պետական պատկերասրահ)։

1972 թվականին Երևանում ետմահու բացվել է Գոհար Ֆերմանյանի անհատական ցուցահանդեսը։

## Գրականություն
* Գոհար Ֆերմանյան, Կատալոգ, Ե․, 1972։ Մ․ Միքայելյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԱՆՈՒՆՆԵՐ կայքում
* Նկարներ ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի կայքում 

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Սենթրեյլիա (Փենսիլվանիա)

**Սենթրեյլիա** (անգլ.` *Centralia*), լքված բնակավայր ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի Կոլումբիա շրջանում։ 1981 թվականին բնակչությունը կազմել է 1000 մարդ, իսկ 2010 թվականի դրությամբ` ընդամենը 10 մարդ։ 1962 թվականին քաղաքի փրկարարական ջոկատը անզգուշությամբ որոշում է այրել լքված ածխահանքի աղբը, ինչի պատճառով ընդհատակում հրդեհ է բռնկվում, որը շարունակվում է մինչ օրս։ Հետագայում պարզվում է, որ բնակավայրի շրջակայքում, ինչպես նաև մոտակա հանքավայրում խոշոր չափի ածխային պաշարներ են մնացել, և ըստ գիտնականների հաշվարկումների՝ հրդեհը կշարունակվի դեռ 250 տարի։

Ժամանակ առ ժամանակ մերձակայքում տեղի ունեցող պայթյունների պատճառով 1981 թվականին քաղաքի իշխանությունները որոշում են արտակարգ կերպով տեղահանել բնակչությանը։ Մի խումբ բնակիչներ ցանկություն չեն հայտնում հեռանալու և որոշում են մնալ իրենց տներում։

1992 թվականին Փենսիլվանիայի կառավարությունը բնակավայրի լքված անշարժ գույքը փոխադրում է հանրային սեփականության տակ, իսկ 2002 թվականին Միացյալ Նահանգների փոստային ծառայությունը դադարեցնում է բնակավայրի փոստային ինդեքսի գոյությունը։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 29-ին կառավարությունը համաձայնության է գալիս բնակավայրում մնացած 7 քաղաքացիների հետ, որոնց մահվանից հետո անշարժ գույքը նույնպես կհանդիսանա հանրային սեփականություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք
* Սենթրեյլիայում գետինն այրվում է 
* Սենթրեյլիայի հանքավայրի հրդեհը

Կատեգորիա:1841 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուրվական քաղաքներ
Կատեգորիա:Փենսիլվանիա
Կաստոր

**Կաստոր ** (a Երկվորյակների), Երկվորյակներ համաստեղության երկրորդ (Պոլուքսից հետո) պայծառ աստղը։ 1, 6 աստղային մեծության 4 աստղից կազմված համակարգ է։ Պարալաքսը 0, 073 է։ Հյուսիսային միջին լայնություններից երևում է ամբողջ տարին։

Կատեգորիա:Աստղեր
Կավադ I

**Կավադ I** (), պարսից արքա 488—496 թվականներին և 499 թվականից։ Սասանյանների դինաստիայից։ Տոհմային ավագանու ազդեցությունը թուլացնելու նպատակով օգտագործել է նրանց միջև եղած տոհմային հակամարտությունը և դաշնակցել մազդակյանների հետ։ Ազնվականները 496 թվականին բանտարկել են Կավադ I-ին և գահ բարձրացրել եղբորը՝ Զամասպին։ Կավադ I փախել է հեփթաղների մոտ և 499 թվականին նրանց օգնությամբ վերագրավել գահը։ Հայաստանը Բյուզանդիային հակադրելու համար 502 թվականին ճանաչել է հայ եկեղեցու անկախությունը։ 502 թ.-ին պատերազմ է սկսել Բյուզանդիայի դեմ, որը տևել է մի քանի տարի։ Կենտրոնական իշխանությանը սպառնացող մազդակյան շարժման հետագա տարածումը կասեցնելու նպատակով 528 թ.-ից սկսել է շարժման մասնակիցների զանգվածային կոտորածը։ 527 թ.-ին նոր պատերազմ է սկսել Բյուզանդիայի դեմ, որը շարունակվել է նրա մահից հետո էլ։ Կառավարման վերջին շրջանում նախաձեռնել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք իրականացրել է որդին՝ Խոսրով I Անուշիրվանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի արքաներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան երեխա կառավարիչներ
Թեոդորոս Կոլոկոտրոնիս

**Թեոդորոս Կոլոկոտրոնիս** (), հույն զորավար։

Նրա հրամանատարությամբ ապստամբները 1821 թ.-ի սեպտեմբերի 26-ին գրավեցին Տրիպոլիսը, 1822 թ.-ի ամռանը ջախջախեցին Մահմուդ փաշա Դրամալիի թուրք բանակը։ 1825-1827 թթ.-ին, լինելով Պելոպոնեսի հունական զորքերի գլխավոր հրամանատար, հաջողությամբ պարտիզանական պատերազմի տակտիկա է վարել եգիպտական զորավար Իբրահիմ-փաշայի գերազանց ուժերի դեմ։ Կոլոկոտրոնիսը պատկանել է հույն հեղափոխության ղեկավարության դեմոկրատական թևին։ Եղել է 1827 թ-ին Հունաստանի նախագահ ընտրված Ի. Կապոդիստրիասի աջակիցը, իսկ նրա մահից (1831) հետո՝ այսպես կոչված՝ ռուսական կուսակցության առաջնորդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն զորավարներ
Կատեգորիա:1770 ծնունդներ
Կատեգորիա:1843 մահեր
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հույն ռազմական գործիչներ
Կենդանաբանական թանգարան

մինի|Ութոտնուկ
**Կենդանաբանական թանգարան**, գիտական և մշակութային-լուսավորական հիմնարկություններ, որտեղ ցուցադրվում են կենդանական աշխարհի նմուշները հատուկ հեղուկներում կամ խրտվիլակների, Կմախքի ձևով, ինչպես նաև կենդանիների եղջյուրներից, ոսկրերից, խեցիներից պատրաստված իրեր։ Կենդանաբանական թանգարանների կարևորագույն խնդիրը տվյալ երկրի կենդանական աշխարհի ճանաչման և ուսումնասիրության համար գիտա-պատմական արժեք ներկայացնող հազվագյուտ տեսակների հավաքագրումն ու ցուցադրումն է։ Կենդանական աշխարհից ձեռք բերված նյութերը պահպանվում են հիմնականում երկու ձևով, լուծույթներում (ֆորմալին, սպիրտ, գլիցերին) և դրանցից խրտվիլակներ պատրաստելով։ Կենդանաբանական թանգարաններում գիտական հետազոտություններ են տարվում կենդանիների կարգաբանության, աշխարհագրության, համեմատական մորֆոլոգիայի և անատոմիայի բնագավառում։ Կենդանաբանական թանգարաններում հավաքածուները տեղավորում են ապակեպատ ցուցասրահներում (խոշոր օբյեկտները հաճախ ցուցադրվում են բաց վիճակում), իսկ մանրադիտակային օբյեկտները փոխարինվում են միկրոֆոտոներով, նկարներով կամ մեծացված մուլյաժներով։ Թանգարանի հիմնական նպատակն է ստեղծել Հայաստանում տարածված կենդանանմուշների լավագույն հավաքածու և նպաստել կենդանաբանական գիտության զարգացմանը։ Ներկայումս կենդանաբանական թանգարանը Հայաստանում կենդանաբանության ինստիտուտի տնօրինության տակ է, զբաղեցնում է 250 մ² տարածություն, ունի 2 հիմնական բաժին, միջատաբանության (ցուցադրված է 3000-ից ավելի միջատ) և ողնաշարավոր կենդանիների (500-ից ավելի կենդանիների խրտվիլակներ)։ Թանգարանում պահպանվում են Հայաստանի տարածքից անհետացած որոշ կենդանիների ցուցանմուշներ (բորենի, գեղանի արոս, եգիպտական տառեղ)։

Բազմաթիվ գիտական արժեքավոր բազմաթիվ հավաքածուներ պահպանվում են Նյու Յորքի, Վաշինգտոնի, Չիկագոյի, Փարիզի, Լոնդոնի և այլ քաղաքների թանգարաններում։ 

Կատեգորիա:Թանգարաններ
Կեղծ կապիտալ

[մինի|[Կառլ Մարքս և Ֆրիդրիխ Էնգելս]]
**Կեղծ կապիտալ** (), «Քաղաքական տնտեսության քննադատություն» աշխատության մեջ Կառլ Մարքսի կողմից առաջ քաշված հասկացություն, որը նկարագրվում է որպես կապիտալ, որը գոյություն ունի արժեթղթերի (բաժնետոմս) ձևով և չունենալով իրական արժեք, եկամուտ՝ դիվիդենդ (բաժնետոմսից) կամ տոկոս (պարտատոմսից) ստանալու իրավունք է տալիս։ Ըստ Մարքսի, ի տարբերություն իրական կապիտալի, կեղծ կապիտալը իրական հարստություն չի համարվում և կապիտալիստական վերարտադրության գործընթացում որևէ ֆունկցիա չի կատարում։

Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Մարքսիզմ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կենդանական զրույցներ

**Կենդանական զրույցներ** (կենդանական վեպ), բանավոր և գրավոր վիպական սեռի բանահյուսական ստեղծագործություններ, որոնց կենտրոնական գործող կերպարները կենդանիներն են։

Կենդանական զրույցները նախապես կապված են եղել մարդկանց անիմիստական աշխարհայացքի հետ, բայց ժամանակի ընթացքում կորցրել են իրենց առասպելական-կախարդական բնույթը։ Որոշ ժողովուրդների մոտ դրանք հեքիաթային երանգ ու ոճ ունեն, որոշ ժողովուրդների մոտ էլ՝ առակների ու խրատական զրույցների։

Կենդանական զրույցների հիման վրա արևմտաեվրոպական միջնադարյան գրականության մեջ (XII—XV դդ.) ձևավորվել և տարածում են գտել պոեմներ աղվեսի մասին։ Հայ իրականության մեջ կենդանական զրույցները հանդես են եկել առակների ու խրատական զրույցների տեսքով։ Հարուստ նյութ են պարունակում Մխիթար Գոշի, Վարդան Այգեկցու առակների ժողովածուները և անանուն «Աղվեսագրքերը»։

Ավելի քան 1500 Կենդանական զրույցներ, առակներ են պարունակում XIX—XX դդ. հայ իրականության մեջ գրի առնված անտիպ և տպագիր բանահյուսական հավաքածուները։

## Աղբյուրներ
*Աղուէսագիրք, Ամստերդամ 1668
*Հայկունի Ս․ Կենդանական Վեպեր, Ժողովրդական Առակներ, Վաղարշապատ 1907
*Марр Н. Сборники притч Вардана ч.1-3, СПБ, 1894-99
*Дашкевич Н. Вопрос о происхождении и развитии эпоса о животных, Киев, 1904
*Орбели И. Басни средневековой Армении; Избранные труды, т.1, М, 1968

Կատեգորիա:Հայ գրականություն
Կատեգորիա:Հայերեն ստեղծագործություններ
Սպանդարյանի ջրամբար

**Սպանդարյանի ջրամբար**, արհեստական լիճ Հայաստանում՝ Սյունիքի մարզի հյուսիս-արևմուտքում։ Շրջակայքում են Գորայք, Ծղուկ, Սպանդարյան և Սառնակունք գյուղերը։

## Աշխարհագրություն
Ջրամբարը կառուցվել է Որոտան գետի վրա՝ Գորայք համայնքի հարավարևելյան մասում։ Այն Արփա գետին միացված է 21,6 կմ երկարությամբ թունելով (Որոտան-Արփա-Սևան ջրատար)։

## Նշանակություն
Սպանդարյանի ջրամբարը ջուր է մատակարարվում համանուն ջրաէլեկտրակայանին, որն առաջինն է Որոտանի կասկադի շարքում (Սպանդարյան, Շամբ, Տաթև)։

Սպանդարյանի ջրամբարը խոշորագույնն է Հայաստանում. ծավալը կազմում է 257 մլն մ³։

## Պատմություն
Տարածքում է գտնվել Բազարչայի ջրանցքը, որը կառուցվել է 1850-1860-ական թվականներին։


Սպանդարյանի_ջրամբար.jpg|Սպանդարյանի ջրամբարը
Spandarian Reservoir, Syunik, Armenia 05.jpg|Տեսարան ջրամբարի ափից


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի ջրամբարներ
Ֆինիստեր (դեպարտամենտ)

**Ֆինիստեր** (*[[ֆրանսերեն]]*՝ Finistère), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիսարևմտյան ծայրամասում։ 
* Ֆինիստեր դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 29։

## Պատմություն
Ֆինիստեր *Finistère* անունը ծագում է լատիներեն *Finis Terræ*-ից, որը նշանակում է «աշխարհի վերջ»։ Անգլիայում նման մի տարածքի անունն ունի նույն իմաստը՝ «երկրի վերջը». Ֆինիստերի անունը հարկավոր է չշփոթել Իսպանիայում գտնվող Ֆինիստեր հրվանդանի անվան հետ։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Ամենամեծաթիվ բնակչությունով քաղաքն է Բրեստը։ Մյուս խոշոր բնակավայրերն են Քիմպեր (մայրաքաղաքը), Մորլե և Դուարնեն քաղաքները։ Ֆինիստերի մեջ է մտնում նաև Ուսան (բրետոներեն` *Eusa*, ֆրանսերեն` *Ouessant*) կղզին։
մինի|ձախից|160px|Ֆինիստեր դեպարտամենտի ռելիեֆային քարտեզը։
[մինի|ձախից|160px|[Լոկրոնան]]
Ֆինիստերը Ֆրանսիայի ամենաարևմտյան տարածքն է (ներառյալ՝ անդրծովյան տարածքները)։ Այն նաև ամենաերկարաձիգ ափերով դեպարտամենտն է։ Նրա 283 համայնքներից 118-ը գտնվում են ծովի եզերքին։ Ափագծի ընդհանուր երկարությունը 1250 կմ է, որն ամբողջ Բրետան երկրամասի ափագծի համարյա քառորդն է։
Տարածքը 6 733 կմ2 է։

## Տնտեսություն
Ֆիլիստերի ''Île Longue'' թերակղզում են գտնվում միջուկային սուզանավի և օդային ուժերի բազաները, ինչպես նաև՝ Բրեստի առաջատար DCNS նավաշինական գործարանը։ 
Ռոսկոֆի ծովային նավահանգիստը լաստանավային հաղորդակցությամբ կապված է Իրլանդիայի և Մեծ Բրիտանիայի հետ։

## Մշակույթ
Ֆինիստերը բրետոներենն ամենալավ պահպանած տարածքն է։ Բրետանախոս դպրոցներին այստեղ ասում են Դիվան, Դիվյեժ կամ Դիհուն։
Բրետոնական երաժշտության տոնակատարություն է Քորնուելի փառատոնը։ Ամռանը Կարե-Պլագերում տեղի ունեցող փառատոնն այստեղ է հավաքում տասնյակ հազարավոր հանդիսատեսների։

## Հետաքրքիր փաստեր
Նոր դարաշրջանում Ֆինիստերը մեծ դեր խաղաց Մեծ Բրիտանիայի առևտրային օրենսդրության մեջ։ Մասնավորապես, Ադամ Սմիթը վկայում է, որ 18-րդ դարում մի շարք ապրանքների արտահանումը Մեծ Բրիտանիայի հյուսիսամերիկյան գաղութներից թույլ էր տրվում միայն այն երկրներ, որոնք տեղակայված էին Ֆինիստեր հրվանդանից հարավ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Ֆուտբոլային համազգեստ

մինի|330px

Ֆուտբոլի կարևոր կանոններից մեկը դա համազգեստի կրումն է ֆուտբոլիստի կողմից։ Համազգեստը կազմված է լինում շապիկից, շորտից, գետրիից, շինից և բուտսիից։ Շապիկների ետևում սովորաբար կան գրված 1-ից մինչև 11 թվերը, սակայն մասնագիտական ակումբերի դեպքում նաև գրվում է ֆուտբոլիստի անուն ազգանունը։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Ադրիանո Չելենտանոյի սկավառակագրություն

Ադրիանո Չելենտանոն իտալացի ամենահաջողակ ու ճանաչված երգիչներից ու կինոդերասաններից է։

Իր կարիերայի ընթացքում Չելենտանոն թողարկել է 41 ստուդիական ալբոմ, ավելի քան 30 հավաքածուներ, համերգային 2 ալբոմ, ռեմիքսների 1 ալբոմ, 4 DVD և այլն։ Ավելի քան 50-ամյա կարիերայի ընթացքում Չելենտանոն վաճառել է շուրջ 150 միլիոն սկավառակ։

## Ալբոմներ
### LP և CD

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրիանո Չելենտանո
Կատեգորիա:Ադրիանո Չելենտանոյի երգեր
Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Ռաուլ Կաստրո Ռուս

**Ռաուլ Մոդեստո Կաստրո Ռուս** (, ), կուբացի քաղաքական և ռազմական գործիչ, Կուբայի հեղափոխական զինված ուժերի բանակի գեներալ, միակուսակցական Կուբայի կոմունիստական կուսակցության առաջին քարտուղար (2011-2021), հաջորդել է ավագ եղբորը՝ Ֆիդել Կաստրոյին։

Մասնակցել է Մոնկադա զորանոցի վրա 1953 թվականի հուլիսի 26-ի հարձակմանը։ Ձերբակալվել է և ազատվել ներմամբ 1955 թ.-ին։ 1956 թվականի դեկտեմբերի 2-ին մի խումբ հեղափոխականների հետ «Դրանմա» նավով ափ է դուրս եկել Օրիենտե նահանգում և մարտնչել Բատիստայի դիկտատուրայի դեմ։ 1959 թ.-ի հունվարի հեղափոխությունից հետո՝ Հեղափոխական զինված ուժերի նախարար։

Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (1979 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կուբացի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Կուբացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Կուբացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կասր իբն-Վարդան

**Կասր-իբն-Վարդան**, տեղավայր Սիրիայում։ Այստեղ է վաղ բյուզանդական միակ պահպանված պալատական անսամբլը (561—564 թթ.), որը պալատի և պաշտամունքային շենքի միացման արժեքավոր նմուշ է։ Պալատը հաղորդակցվում է գմբեթավոր բազիլիկին փայտյա միջանցքով, որը պալատի երկրորդ հարկը միացնում է բազիլիկի խորին։ Հետագայում այս միջոցը կիրառվել է նաև ռոմանական, ռուսական (Վլադիմիր-Սուզդալյան) ճարտարապետության մեջ։

## Գրականություն
* «Ճարտարապետության համաշխարհային պատմություն» Մոսկվա, 1966

Կատեգորիա:Սիրիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Սիրիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:6-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ