open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սեն Լորան սյուր Սոն

**Սեն Լորան սյուր Սոն** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Բաժե Լե Շատել կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը INSEE՝ 01392։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1749 մարդ։
Աղբյուր = INSEE

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի համայնքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սեն Ժյուսթ (Էն)

**Սեն Ժյուսթ ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Ամբերյո Բյուժե կանտոնի կազմի մեջ։ Պերոնի շրջանի Բուրկ ան Բրես նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01369։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 370 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 60 կմ է և 5 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 881 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 614 մարդկանցից 428-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 186-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 69,7% է, 1999 թվականին՝ 69,4%)։ 428 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 403-ը (212 տղամարդ, 191 կին), գործազուրկ է եղել 25 մարդ (11 տղամարդ և 14 կին)։ 186 պասիվներից 58 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 62-ը՝ թոշակառու, 66 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Saint-Just_(Ain)_mairie.jpg|
Map_commune_FR_insee_code_01369.png|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 13 мая 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սեն Մարտեն դը Բավել

**Սեն Մարտեն դը Բավել** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Վիրյո լը Գրան կանտոնում։ Համայնքի շրջանը Բելլեն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01372։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 420 կմ հարավ-արևելք, դեպի արևելք՝ Լիոն քաղաք, 70 կմ է և 55 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 443 մարդ։

## Ադմինիստրացիա

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 267 մարդկանցից 217-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 50-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 81,3% է, 1999 թվականին՝ 68,5%)։ 217 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 201-ը (102 տղամարդ, 99 կին), գործազուրկ է եղել 16 մարդ (8 տղամարդ և 8 կին)։ 50 պասիվներից 19 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 23-ը՝ թոշակառու, 8 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Ստուգված է 25 մարտի 2011

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սեն Մարտեն դյու Մոն (Էն)

**Սեն Մարտեն դյու Մոն ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Պոն դ'Էն կանտոնի կազմի մեջ։ Պերոնի շրջանի Բուրկ ան Բրես նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01374։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 380 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 55 կմ է և 14 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1651 մարդ։

## Ադմինիստրացիա

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1051 մարդկանցից 818-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 233-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 77,8% է, 1999 թվականին՝ 77,6%)։ 818 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 788-ը (418 տղամարդ, 370 կին), գործազուրկ է եղել 30 մարդ (12 տղամարդ և 18 կին)։ 233 պասիվներից 78 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 108-ը՝ թոշակառու, 47պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Kerk_Saint_Martin_du_Mont.jpg|
Map_commune_FR_insee_code_01374.png|


## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Ստուգված է 14 մայիսի 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պերիսկոպ (հավելված)

**«Պերիսկոպ»** (), ուղիղ եթերում հոսքային տեսագրման (վիդեոստրիմինգ) նախկին հավելված «iOS» և «Android» հավելվածների համար՝ մշակված Քեյվոն Բեյքպուրի և Ջո Բերնստինի կողմից։

2015 թվականի մարտին 100 միլիոն ԱՄՆ դոլարով հավելվածի ստարտափը ձեռք է բերվել «Թվիթթեր»-ի կողմից։ Մարտի 16-ին կայանում է հավելվածի վերագործարկումը «iOS»-ի, իսկ մեկ ամիս անց նաև «Android»-ի համար։

2021 թվականի մարտի 31-ին դուրս է եկել գործածությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:IOS հավելվածներ
Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Փետրվարի 30

մինի|աջից|1712 թվականի փետրվար ամսվա շվեդական օրացույց
**Փետրվարի 30**, օրացուցային ամսաթիվ։ Ըստ Գրիգորյան օրացույցի՝ փետրվար ամիսն ունի 28 օր, ներառյալ նահանջ տարին, որն ունի 29 օր։ Սակայն փետրվարին երեք անգամ եղել է 30 օր, որոնցից երկուսի մասին ենթադրում են։

## [[1712]] թվականի փետրվարի 30-ը Շվեդիայում
1699 թվականին Շվեդական թագավորությունը, որն այն ժամանակ իր մեջ ընդգրկում էր նաև Ֆինլանդիան, որոշեց Հուլիոսի օրացույցից անցնել Գրիգորյան օրացույցին։ Սակայն շվեդները այն ժամանակ 11 կուտակված օրացույցի օրերը առաջ չտարան, նրանք որոշեցին այդ փոփոխությունը աստիճանաբար անել, այսպիսով նահանջ տարիները 40 տարվա ընթացքում։ Այսինքն բոլոր այս տարիները փետրվարի 28-ից հետո պետք է տեղափոխվեին մարտի 1 և յուրաքանչյուր 4 տարին մեկ նրանք մեկ օրով կմոտենային Գրիգորյան օրացույցին։ Այսպիսով 1700 թվականը Շվեդիայում նահանջ տարի չեղավ։ Սակայն ըստ ընդունված պլանի 1704 և 1708 թվականները եղան նահանջ տարիներ։ Այդ պատճառով էլ 11 տարիների ընթացքում շվեդական օրացույցը մեկ օրով առաջ ընկավ Հուլիոսի օրացույցից, սակայն տասը օրով հետ ընկավ Գրիգորյան օրացույցից։ 1711 թվականին Կառլոս XII-ը որոշեց հրաժարվել օրացույցի բարեփոխումներից և դարձյալ վերադարձավ Հուլիոսի օրացույցին։ Այդ իսկ պատճառով 1712 թվականին փետրվար ամսին ավելացրեցին երկու օր և այդ տարի փետրվարն ունեցավ 30 օր։ Շվեդիան վերջնականապես անցավ Գրիգորյան օրացույցին 1753 թվականին բոլոր երկրներին հատուկ ձևով փետրվարի 17 -ի հաջորդ օրը հայտարարելով մարտի 1։

## ԽՍՀՄ-ում 1930 և 1931 թվականներն ունեն փետրվարի 30
1929 թվականին ԽՍՀՄ-ում առաջարկվեց առաջնորդվել խորհրդային հեղափոխական օրացույցով, որտեղ շաբաթը կունենար հինգ օր, իսկ յուրաքանչյուր ամիս 30 կամ էլ ուղիղ վեց շաբաթ։ Մնացած 5 կամ 6 օրերը կմնային այսպես կոչված ամսից դուրս արձակուրդներ։

Բազմաթիվ աղբյուրներում նշվում է, որ առաջարկն ընդունված էր եղել, և որ ԽՍՀՄ-ում երկու տարի անընդմեջ փետրվարն ունեցել է 30 օր։ Իրականում հինգօրյա շաբաթ մտցնելն էր ընդունվել, ավանդական օրացույցը պահպանելով։

## Հին Հռոմում
XIII դարի գիտնական Սակրոբոսկոն հաստատեց, որ Հուլիոսի օրացույցը ուներ մեր թվարկությունից առաջ 44 թվականից մինչև մեր թվարկության 8 թվականը, երբ Օկտավիան Օգոստոսը կրճատեց փետրվար ամիսը մեկ օրով այն բանի համար, որ այն ավելացնի իր անունով կոչված օգոստոս ամսին։ Եվ քանի որ հուլիսն անվանել էին Գայ Հուլիոս Կեսարի պատվին, որը ուներ 31 օր, իսկ այն ժամանակ օգոստոսը՝ միայն 30 օր։ Սակայն չկան հավաստի աղբյուրներ, որ դա հենց այդպես է եղել, բայց կա հավանականություն, որ դա առասպել է և ընդ որում շատ հին։

## Մեջբերումներ
* *Николай Гоголь: «Февуарий тридцатый» («Записки сумасшедшего»)
* *Джордж Буш младший:* «Эти числа бюджета — не только прикидки, это фактические результаты финансового года, который закончился 30 февраля» *(These budget numbers are not just estimates, these are the actual results for the fiscal year that ended February the 30th'' англ.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* www.tondering.dk/claus/calpic/feb1712.html 
* 30 days in February 1712 
* www.algonet.se/~hogman/tiderakning_eng.htm 
* personal.ecu.edu/mccartyr/Russia.html 

Կատեգորիա:Հորինված ամսաթվեր
Կատեգորիա:Փետրվար
Սեն Մարտեն դյու Ֆրեն

**Սեն Մարտեն դյու Ֆրեն** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Նանտյու կանտոնի կազմի մեջ։ Պերոնի շրջանի Նանտյու նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01373։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 70 կմ է և 26 կմ արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1077 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 715 մարդկանցից 552 -ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 163-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 77,2 % է, 1999 թվականին՝ 74,9%)։ 552 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 512-ը (288 տղամարդ, 224 կին), գործազուրկ է եղել 40 մարդ (18 տղամարդ և 22 կին)։ 163 պասիվներից 48 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 66-ը՝ թոշակառու, 49 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

St-Martin-du-Frene_-_%C3%A9glise.jpg|
St-Martin-du-Frene_-_Maire.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* բնակավայրի պաշտոնական կայք
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* Проверено 13 мая 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օրբիտա

[235px|մինի|«Օրբիտա»-ի Երկրային կայանը [Խաբարովսկում (1977)]]
**«Օրբիտա»** (), ԽՍՀՄ առաջին հեռավոր ռադիոկապի համակարգի երկրային կայանների («Մոլնիա-Օրբիտա») պայմանական անվանումը։ Վերահաղորդման համար «Մոլնիա» կապի արբանյակների միջոցով այդ կայանները հաղորդում և ընդունում էին կենտրոնական հեռուստատեսության մեներանգ և գունավոր ծրագրերը։

1967 թվականից սկսեցին աշխատել առաջին 20 կայանները, իսկ 1973 թվականին դրանց թիվը կրկնապատկվել է։ Սկզբում գործում էին միայն դեցիմետրային ալիքների տիրույթում աշխատող «Մոլնիա–1» արբանյակներով համակարգերը, իսկ 1972 թվականին շարք մտան սանտիմետրային ալիքների տիրույթում գործող «Մոլնիա–2» արբանյակներով «Օրբիտա–2» կայանները։ 1974 թվականից «Օրբիտաների» համակարգում սկսել են գործել շուրջստացիոնար (ստացիոնարին մոտ) ուղեծիր դուրս բերված ԵԱԱ–ներ («Մոլնիա–1Ա», «Ռադուգա»)։

«Օրբիտայի» ստեղծմամբ երկրի հեռավոր կետերի հեռուստակենտրոնները հնարավորություն ստացան (մալուխային և ռադիոռելեային գծերով ստացված ծրագրերին զուգահեռ) վերահաղորդել նաև կենտրոնական հեռուստատեսության 1 կամ 2 ծրագիր։ Համակարգի մեջ էին մտնում ԽՍՀՄ տարբեր շրջաններում և սոցիալիստական ճամբարի մի քանի պետություններում տեղակայված հաղորդիչ և ընդունիչ կայանները։ 

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հեռուստատեսություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստատեսություն
Հայիլի էմիրություն

**Հայիլ** կամ **Հայիլի էմիրություն** (), վարչական միավոր Սաուդյան Արաբիայի հյուսիսում։ Վարչական կենտրոնը և խոշորագույն քաղաքը համարվում է նույնանուն քաղաքը։

2010 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 597 144 մարդ։ Այդ ցուցանիշով Սաուդյան Արաբիայում գրավում է 9-րդ տեղը։ Նույն տեղն է գրավում նաև բնակչության խտությամբ, իսկ միջին խտությունը կազմում է 5,75 մարդ/կմ²։

Հայիլի էմիրության տարածքը կազմում է 103 887 կմ²։ Այս վարչական միավորը համարվում է Սաուդյան Արաբիայի տարածքով 8-րդ ամենամեծ վարչական միավորը, որը իր հերթին բաժանվում է չորս մուհաֆազաների միջև։

## Վարչական միավոր
Հայիլի էմիրությունը իր հերթին բաժանվում է չորս մուհաֆազաների միջև, որոնք կառավարվում են տեղի կառավարիչների կողմից։ Կառավարիչների համար սահմանված է մեկ ընդհանուր սահմանադրություն։ Հայիլի էմիրության մուհավազաներն են.
* Հայիլ (; **Տարածքը՝** 412 758 կմ²)
* Բաքա (; **Տարածք՝** 40 157 կմ²)
* Ալ-Ղազալա (; **Տարածք՝** 102 588 կմ²)
* Ալ-Շնան (; **Տարածք՝** 41 641 կմ²)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիա
Air Liquide

**Air Liquide**, ֆրանսիական տեխնիկական ընկերություն։ Հիմնադրվել է 1902 թվականին։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Փարիզում։ 2014 թվականի դրությամբ ընկերությունը ունեցել է 15 միլիարդ եվրոյի շրջանառություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ընկերություններ
Սեն Մարտեն լը Շատել

**Սեն Մարտեն լը Շատել ** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Մոնրևել ան Բրես կանտոնում։ Համայնքի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01375։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 360 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս Լիոն քաղաք, 65 կմ է և 13 կմ հյուսիս-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 790 թվականին կազմել է 881 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 511 մարդկանցից 414-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 97-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 81,0% է, 1999 թվականին՝ 74,6%)։ 414 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 394 -ը (207 տղամարդ, 186 կին), գործազուրկ է եղել 20 մարդ (12 տղամարդ և 8 կին)։ 97 պասիվներից 41 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 37-ը՝ թոշակառու, 19 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Saint-Just_(Ain)_mairie.jpg|
Map_commune_FR_insee_code_01369.png|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 10 мая 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գյոզլի Գյադիկ

**Գյոզլի Գյադիկ**, Գոզլի-գեդիկ, լեռնագագաթ Հայկական Տավրոսի միջին հատվածում, Մուշ քաղաքից դեպի արևմուտք, Դարկոշի լեռնաշղթայում։ Բարձրությունը 2026 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Բալովիտ (գետակ)

**Բալովիտ**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, հոսում է համանուն հովտով և միանում Համշենի գետին։ Հովիտը անտառապատ է, հարուստ վայրի կենդանիներով։ 

## Պատկերասրահ

Kaçkar Mountains National Park 18.jpg|Բալովիտ հովիտը Քաջքարի լեռներում
Kaçkar Mountains National Park 13.jpg|Բալահովտի ջրվեժ
Kaçkar Mountains National Park 15.jpg|Բալովիտ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Համշենի գետի վտակներ
Բերդավանք (հնավայր)

**Բերդավանք**, հնավայր Արցախում, Հադրութի շրջանում, Նորաշեն գյուղի մոտակայքում։ Վերագրվում է 16-րդ դարին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնավայրեր
Բուրիսա

**Բուրիսա**, հնագույն երկրամաս Հայկական լեռնաշխարհում։ Ուրմիա լճի հարավ-արևմուտքում։ Հիշատակվում է ասորեստանյան սեպագիր արձանագրություններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանի թագավորության արձանագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն երկրամասեր
Alcatel-Lucent

**Alcatel-Lucent**, ֆրանս-ամերիկյան հասարակական ընկերություն։ Հիմնադրվել է 2006 թվականին։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Փարիզում։ 2013 թվականի դրությամբ ընկերությունը ունեցել է 14 միլիոն եվրոյի շրջանառություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ընկերություններ
Թեջեր

**Թեջեր**, *Տեճեր*, լեռ Թուրքիայում, Անտիպոնտական լեռնաշղթայում, Սեբաստիայի շրջանում, Ղարաշար գյուղի մոտակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիվասի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Allianz

**«Allianz»**, գերմանական ընկերություն։ Հիմնադրվել է 1890 թվականին։ Գլխամասը գտնվում է Մյունխենում։ 2010 թվականին գրավել է 20-րդ տեղը «Fortune Global 500» մրցույթում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Գերմանիայի ընկերություններ
Սեն Մորիս դը Բենո

**Սեն Մորիս դը Բենո ** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Միրիբել կանտոնում։ Համայնքի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01376։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 14 կմ է և 50 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 3865 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 2457 մարդկանցից 1861-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 596-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 15,7% է, 1999 թվականին՝ 71,2%)։ 1861 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 1641-ը (841 տղամարդ, 800 կին), գործազուրկ է եղել 220 մարդ (103 տղամարդ և 117 կին)։ 596 պասիվներից 227 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 186 -ը՝ թոշակառու, 183 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Boulevard_Chardonnet_%C3%A0_Saint-Maurice-de-Beynost.JPG|
Exterior_of_%C3%A9glise_Saint-Maurice_de_Saint-Maurice-de-Beynost_-_October_2013_-_2.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 8 мая 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գյունեյ (լեռ, Սարիղամիշ)

**Գյունեյ**, լեռ Կարսի սարահարթում, Սարիղամիշի շրջանում, Սարիղամիշ քաղաքից 10-11 կմ հարավ-արևելք, Աղբաբա լեռնշղթայից 2-3 կմ արևմուտք։ Լանջերն անտառապատ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարսի սարահարթ
Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Բասդաղ

**Բասդաղ**, լեռ Թուրքիայում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, նրա Տատիկ գավառով ձգվող հատվածում։ Լանջերից սկիզբ են առնում մի շարք առվակներ, որոնք թափվում են Տատիկ գետակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Տավրոս
Կատեգորիա:Բիթլիսի մարզի լեռներ
Բլուր (գետակ)

**Բլուր**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Չորոզմա լեռներից և ոռոգելով մի քանի գյուղերի դաշտերը, համանուն գյուղի մոտ միանում է Ճորոխի վտակ Բալախոռչայ գետին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Այրման ջերմություն

thumb|right|220px|Ածուխ, պինդ վառելիք
**Այրման ջերմություն,** նյութի զանգվածային (պինդ և հեղուկ) կամ ծավալային (գազեր) միավորի լրիվ այրումից անջատված ջերմության քանակ։ Հաշվարկվում է ջոուլներով կամ կալորիաներով։ Միավոր նյութից առաջացած ջերմության քանակը կոչվում է այրման տեսակարար ջերմություն։ ՄՀ համակարգում ունի Ջ/կգ միավորը։ Հաճախ օգտագործվում են նաև այլ համակարգի միավորներ․ կՋ/կգ, ՄՋ/կգ, կկալ/կգ։ Նրա որոշման համար օգտվում են կալորիաչափական մեթոդներից։

Այրման ջերմությունը որոշվում է վառելիքի քիմիական կազմությամբ։ Վառելիքի կազմի մեջ մտնող քիմիական տարրերը նշանակվում են ընդունված նշաններով՝ *С*, *[[Ջրածին|Н]]*, *[[Թթվածին|О]]*, *[[Ազոտ|N]]*, *[[Ծծումբ|S]]*, իսկ մոխիրն ու ջուրը՝ *А* և *W* պայմանական նշաններով։

Այրման ջերմությունը վառելանյութերի որակը բնորոշող կարևոր մեծություն է։ Խառնուրդի այրման ջերմությունը հավասար է բաղադրիչ նյութերի այրման ջերմությունների գումարին։

## Այրման ջերմության տեսակներ
Այրման ջերմությունը կարող է վերաբերել վառելիքի աշխատանքային զանգվածին Q^P, այսինքն սպառողին հասած վառելիքին, կամ նյութի չոր զանգվածին Q^C, (վառելիքի այրվող զանգվածին Q^\Gamma), այսինքն այն չի պարունակում մոխիր և ջուր։

Տարբերվում են առավելագույն Q_B և նվազագույն Q_H այրման ջերմություններ։

Առավելագույն և նվազագույն այրման ջերմությունները կապված են Q_B=Q_H+k(W+9H) բանաձևով,

որտեղ K-ն՝ գործակից է, որը հավասար է 25 կՋ/կգ (6 կկալ/կգ), W-ը ջրի քանակն է վառելիքում %-ներով, H-ը ջրածնի քանակը վառելիքում %-ով։

## Այրման ջերմության հաշվում
Այսպիսով, այրման առավելագույն ջերմությունը՝ միավոր նյութի լրիվ այրման և մինչև ցողի կետ հովացված մնացորդներից անջատված ջերմաքանակն է։ Ջերմատեխնիկական հաշվարկներում այն համապատասխանում է 100 %-ին։ Թաքնված ջերմաքանակ է համարվում ջրի խտացման ժամանակ անջատված ջերմաքանակը,տեսականորեն այն կարող է հասնել 11 %;

Նվազագույն ջերմաքանակը որոշվում է՝

Q_H^P=Q_B^P-2514\cdot((9H^P+W^P)/100)

կամ

Q_H^P=Q_B^P-600\cdot((9H^P+W^P)/100),

Այրման ջերմությունը հանդիսանում է վառելիքի ամենակարևոր բնութագիրը, անի որ բնութագրում է վառելիքի որակը, և ցույց է տալիս վառելիքի՝ 1 կգ-ի (հեղուկւ դեպքում 1 մ³-ի), լրիվ այրման դեպքում անջատված ջերմության քանակը։

## Տարբեր գազերի այրման ջերմություւներ, կախված ստացման վայրից
Տվյալները ստացվել են Միջազգային էներգիական կազմակերպությունից։

*Ալժիր։ 42 000 կՋ/մ³
*Բանգլադեշ։ 36 000 կՋ/մ³
*Բելոռուս։ 33 000 կՋ/մ³
*Մեծ Բրիտանիա։ 39 710 կՋ/մ³
*Վիետնամ։ 45 520 կՋ/մ³
*Կանադա։ 38 200 կՋ/մ³
*Ինդոնեզիա։ 40 600 կՋ/մ³
*Նիդեռլանդներ։ 33 320 կՋ/մ³
*Նորվեգիա։ 39 877 կՋ/մ³
*Ռուսաստան։ 38 231 կՋ/մ³
*Սաուդյան Արաբիա։ 38 000 կՋ/մ³
*ԱՄՆ։ 38 416 կՋ/մ³
*Ուզբեկստան։ 37 889 կՋ/մ³

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Ջերմադինամիկական պրոցեսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ջերմադինամիկա
Արևելաեվրոպական հովվաշուն

**Արևելաեվրոպական հովվաշուն**, () ծառայողական շների ցեղատեսակ։

## Ցեղատեսակի պատմությունը

Արևելաեվրոպական հովվաշուն ցեղատեսակը ստացվել է 1930-ական թվականներին՝ ԽՍՀՄ-ում, Գերմանական հովվաշուն ցեղատեսակից։ Ստեղծման նպատակը առավելապես ցրտադիմացկուն ցեղատեսակ ստեղծելն էր, որը նաև կաշխատեր ԽՍՀՄ բոլոր կլիմայական գոտիներում և կծառայեր խորհրդային բանակում, միլիցիայում և ժողովրդական տնտեսության այլ բնագավառներում։

Առաջին ստանդարտը, որը բնութագրում է ցեղատեսակին, հաստատվել է 1964 թվականին՝ ԽՍՀՄ գյուղատնտեսության նախարարության կինոլոգիական խորհրդի կողմից։ Ներկայումս ցեղատեսակը ճանաչվել է մի շարք միջազգային կինոլոգիական կազմակերպությունների կողմից (UCI, IKU և այլն), սակայն դեռևս չի ճանաչվել Կինոլոգիայի միջազգային ֆեդերացիայի (FCI) կողմից։ Ցեղատեսակը լավ հայտնի է ԱՊՀ երկրներում, սակայն նրա մասին տեղեկությունները միջազգային ասպարեզում սակավ են։

## Ընդհանուր բնութագիրը

Միջին կամ խոշոր չափերի շներ են, ամուր մարմնակազմվածքով, ուժեղ, բայց ոչ կոպիտ ոսկրային համակարգով։ Մկանային համակարգը լավ է զարգացած։

Հավասարակշռված է և ինքնավստահ, խելացի, անծանոթների նկատմամբ կարող է լինել բարեհամբույր, սակայն չվստահող, ունի ակտիվ պաշտպանական ռեակցիա։ Կարողանում է վերահսկել իրադրությունը և անմիջապես գործի անցնել՝ ստանալով տիրոջ հրամանը։ Հիանալիորեն հանդես է գալիս որպես ուղեկցող կույրերի համար։

Կարևոր է որպեսզի ցեղատեսակը համապատասխանի մի շարք ստանդարտների. մնդավի բարձրությունը՝ 66-76 սմ (արու), 62-72 սմ (էգ), քաշը՝ 35-60 կգ (արու), 30-50 կգ (էգ)։ Հարթամազ է, կոպիտ, միջին կամ կարճ մազերով։ Գունավորումը կարող է լինել սև կամ արծաթավուն մոխրագույն, որը համադրվում է առավել բաց գույների հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շան ցեղատեսակներ
Կատեգորիա:Շներ
Գետափ (գետ, Վայոց ձորի մարզ)

**Գետափ**, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Արփայի ավազանում։ Ոմանք այսպես են անվանում Արփա գետի աջ վտակ Եղեգիսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արփայի ավազան
Գյոգարչին (լեռ, Ադրբեջան)

**Գյոգարչին**, *Գյոգերչին, Գյուգարչին*, լեռ Վիրահայոց լեռներում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ղազախի գավառում։ Գտնվում է Ուչ-գյոլ լեռանից 2 կմ հարավ-արևելքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիրահայոց լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Աբահամի (ֆուտբոլային ակումբ)

**«Աբահամի Լիմիտեդ»** (), ֆուտբոլային ակումբ Բանգլադեշում, Դաքքա։

Ակումբը 11 անգամ դարձել է հաղթող Դաքքայի լիգայում (:en:Dhaka League), ավելի ուժեղ մրցույթը Բանգլադեշում սկսվել է 2000 թվականին, երբ, որ սկսվեց անցկացվել ազգային չեմպիոնատը, առաջին հաղթողը եղել է «Աբահամին»։ Ակումբը 4 անգամ հաղթել է նաև Բանգլադեշի պրեմիեր լիգան։

2008/09 — 2009/10 սեզոններում խաղացել է 34 խաղ առանց պարտությունների։

## Ազգային նվաճումները

* **[[Ֆուտբոլի չեմպիոնատ Բանգլադեշ|Պրեմիեր լիգա]]**
: **Չեմպիոն (6):** 2007, 2009, 2010, 2012, 2016, 2017/18
: Երկրորդ տեղ (3)։ 2014, 2018/19, 2022

* **[[Բանգլադեշի ֆեդերացիայի գավաթ]]**
: **Հաղթող (9):** 1982, 1984, 1985, 1986, 1988, 1997, 1999, 2000, 2010
: Ֆինալիստ (7)։ 1981, 1983, 1989, 1994, 1995, 2008, 2009

* **[[Բանգլադեշի սուպերգավաթ]]**
: **Հաղթող (1):** 2011

* **[[Դակկի լիգա]]**
: **Չեմպիոն (11):** 1974, 1977, 1981, 1983, 1984, 1985, 1990, 1992, 1994, 1995, 2001
: Երկրորդ տեղ (12)։ 1973, 1976, 1979, 1982, 1986, 1987, 1988-89, 1993, 1996, 1999, 2000, 2002

* **[[Ֆուտբոլի ազգային չեմպիոնատ (Բանգլադեշ)]]**
: **Հաղթող (1):** 2000

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ
Յոթ եղբոր առու

**Յոթ եղբոր առու**, ըստ ավանդության՝ գտնվում էր Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Մազազ գավառում, Գառնիի ձորում, Ազատ գետի ձախ կողմում։

## Ավանդություն
Յոթ եղբայր և յոթ քույր են լինում։ Դրանք գրազ են գալիս՝ եղբայրները Դվինի, իսկ քույրերը Աղբաշի կողմերը մեկական առու հանել։ Տարին լրանալու մոտ եղբայրները տեսնում են, որ քույրերն առաջ են ընկել։ Գիշերն անավարտ առվի տեղը սպիտակ կտավ են փռում ու առավոտը հայտնում են քույրերին, որ իրենք արդեն փորել են առուն ու ջուրը բաց թողել։ Քույրերը տեսնելով հեռվից պսպղացող կտավը կարծում են, որ դա ճիշտ է։ Դարդից յոթն էլ նետվում են գետը և խեղդվում։ Եղբայրների փորած առաջին առուն այժմ կոչվում է Յոթն ախպոր առու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի առուներ
ՀԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի նախարարություն

**ՀԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրություն**, ընդհանուր օգտագործման ավտոտրանսպորտի ղեկավարությունն իրականացնող պետական մարմին Խորհրդային Հայաստանում։

## 1939 թվականի հուլիսի 5
1939 թվականի հուլիսի 5-ին, ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի որոշմամբ կազմվել է Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ժողովրդական կոմիսարիատ։

## 1946 թվականի անվանափոխում
1946 թվականին անվանափոխվել է Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրության։

## 1953 թվականի հուլիսի 16
1953 թվականի հուլիսի 16-ին Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրություն վերափոխվել է ճանապարհատրանսպորտային տնտեսության մինիստրության։

## 1953 թվականի սեպտեմբերի 28
1953 թվականի սեպտեմբերի 28-ից, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 1953 թվականի օգոստոսի 26-ի որոշման համաձայն, այն անվանափոխվել է Ավտոմոբիլային տրանսպորտի և խճուղային ճանապարհների մինիստրության՝ միութենական-հանրապետական ենթակայությամբ։

## 1956 թվականի հուլիսի 10
1956 թվականի հուլիսի 10-ին դարձել է ՀԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրություն։ Աշխատանքներ է տարել ավտոմոբիլային տրանսպորտի կատարելագործման, անվտանգ երթևեկության, ավտովերանորոգման բազաների ծավալման, տեխնիկական առաջադիմության արմատավորման և հանրապետության ավտոմոբիլային տրանսպորտում միասնական տեխնիկական քաղաքականության իրականացման ուղղությամբ։

## Մինիստության խորհրդարաններ
Մինիստրությունն ունեցել է 13 վարչություն և բաժին, այդ թվում՝ բեռների փոխադրման, ուղևորների փոխադրման, տեխնիկական, վերահսկիչ–վերստուգիչ գլխավոր վարչություններ, ավտոտրանսպորտային-էքսպեդիցիոն, նորոգման-շինարարական, «Ավտոտեխմատվաճաո» վարչություններ և կոնստրուկտորական-տեխնոլոգիական բյուրո։

## Մինիստրության ավտոմոբիլային ձեռնարկներ
Մինիստրությունն ունեցել է նաև 4 ավտոտրեստ, 32 ավտոկայարան, ավտոկայան և ավտոտաղավար, որոնցից ամենախոշորներն էին համարվում Երևանինը, Լենինականինը, Կիրովականինը, Հոկտեմբերյանինը, Աշտարակինը, Հրազդանինը, Դիլիջանինը։ 1971 թվականին ՀԽՍՀ ավտոկայարանները, ավտոկայանները և ավտոտաղավարները սպասարկել են 121400 հազար ուղևորի։

## Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ժողկոմ
Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ժողկոմ են աշխատել՝ Վ. Գ. Գուրգենյանը (1939-1944), Ա. Գ. Օքսազյանը (1944-1946) թվականներին՝ ժողկոմ, 1946-1947 թվականիին՝ մինիստր), մինիստրներ՝ Ն.Ն. Հովհաննիսյանը (1947-1950), Շ. Մ. Առուշանյանը (1950-1953), Ա. Գ. Աղաբաբովը (1954-1966), Բ. Ե. Սարկիսովը (1966-1970), Դ. Հ. Դանիելյանը (1970-1974), Վ. Մ. Հովհաննիսյանը (1974-՞)։

Կատեգորիա:Մինիստրություններ
Կեչառիս (այլ կիրառումներ)

**Կեչառիս** անվանումը կարող է վերաբերել․

* Կեչառիսի վանքային համալիր,  Հայ Առաքելական Եկեղեցու Կոտայքի թեմի առաջնորդանիստ եկեղեցի Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքի հյուսիս-արևմուտքում։
* Ծաղկաձոր (նախկինում՝ Կեչառիս), քաղաք Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզում։
Բուղուլու Կայադաղ

**Բուղուլու Կայադաղ**, լեռնագագաթ Զանգեզուրի լեռներում, Նախիջևան գետի միջին հոսանքում, նրա ձախ կողմում, Նախիջևանի ձախակողմյան վտակ Քյուլուսի ջրբաժանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Աշերի սկավառակագրություն

Ամերիկացի R&B երգիչ Աշերը թողարկել է 8 ստուդիական ալբոմ, 9 հավաքածու երգերի ալբոմ, 2 մինի ալբոմ և 58 սինգլ։

## Ալբոմներ
### Ստուդիական ալբոմներ

### Հավաքածու ալբոմներ

### Մինի ալբոմներ

## Սինգլներ
### Սեփական սինգլներ

### Մասնակցությունը ուրիշների սինգլներում

## Արտաքին հղումներ
* Աշերի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Բլուր (լեռ, Սյունիք)

**Բլուր**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռներում, Արծվանիկ գետի աջափնյակում, Սևաքար գյուղից 1 կմ հարավ։ Բարձրություն 1281 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Արթուր Սոբյեխ

**Արթուր Սոբյեխ ** (, ), լեհ ֆուտբոլիստ, գերմանական ակումբ «Հաննովեր 96»–ի և Լեհաստանի հավաքականի հարձակվող։

## Կարիերա
### Ակումբային
«Ռուհ» ակումբում խաղալով չորս տարի նա տեղափոխվեց «Պոլոնիյա»։

2011 թվականի հունիսի 30–ին «Հաննովեր 96»–ի հետ պայմանագիր կնքեց։

### Հավաքականում
2010 թվականի մայիսին առաջին անգամ կանչել են հավաքական։

Հավաքականում խաղացել է ընդամենը երեք խաղ և ոչ մի անգամ չի կարողացել գոլ խփել։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ
* Տողեկություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեհ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Բալբուղան (լեռ)

**Բալբուղան**, լեռ Զանգեզուրի լեռնաշղթայում, Մեղրի քաղաքից մոտ 21 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։
 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Օրդալիում

մինի|Կրակի փորձությունը
**Օրդալիում** ( – դատավճիռ, դատաստան), «աստվածային դատաստան», ստրկատիրական և ֆեոդալական հասարակարգերում փորձության ենթարկելու միջոցով անձի անմեղությունը կամ մեղավորությունն ի հայտ բերելու եղանակ։

## Հիմք
մինի|ձախից|Մեղադրյալը անցնում է կրակի միջով
Հիմք ընդունելով, թե, իբր աստված պաշտպանում է անմեղին, կասկածվողին ենթարկում էին փորձությունների՝ ստիպում էին ձեռքի մեջ պահել շիկացած երկաթ, հանել եռացրած ջրով լի ամանի մեջ ընկղմված առարկան և այլն։

Եթե նա դիմանում էր փորձությանը, ապա համարվում էր անմեղ և արդարացվում։ Օրդալիումի մասին վկայություններ կան Համմուրաբիի օրենքներում, Մանուի օրենքներում և այլն։ Օրդալիումը մեծ չափով կիրառվել է միջնադարում։

Օրդալիումին հիմնականում դիմել են անհերքելի ապացույցների բացակայության դեպքում։ Օրդալիումի առանձին տեսակներ պահպանվել են մինչև 18-րդ դարի կեսը։

## Գրականություն
*
*
*
*
*
*
*

## Արտաքին հղումներ
* Encyclopædia Britannica Online "Ordeal"
* ordeals1.html 
* water-ordeal.html 

Կատեգորիա:Իրավունքի պատմություն
Շուշանիկ եկեղեցի

**Շուշանիկ եկեղեցի** (նաև՝ **Շուշանա վանք**), Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Արշարունիք գավառում, Բագարան գյուղի մոտ, Ախուրյանի գետաբերանից ոչ հեռու, նրա ձախ ափին, Սուրբ Թեոդորոս վանքի դիմաց։

Հավանաբար այն կառուցվել է սպարապետ Աշոտ Շապուհյանի օրոք 914-918 թվականներին։ Ըստ ավանդության՝ մի օր հայոց իշխանի մանկահասակ դուստրը մոլորվում է և այդպես էլ նրան չեն կարողանում գտնել, և հայոց իշխանը որոշում է կառուցել մի եկեղեցի ի հիշատակ իր աղջկա։ Կա նաև մեկ այլ պատմություն․ Բագարանում եղել է մի կին որի անունը Շուշանա էր, այս կին ամեն անգամ ուշանում է Սուրբ պատարագից, և որոշում է կառուցել մի նոր եկեղեցի և անվանակոչում է Շուշանա վանք։ Այսօր եկեղեցին փլուզման եզրին է կանգնած։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Գետափի սելավ

**Գետափի սելավ**, գետակ Արաքսի ավազանում, Մաստարայի սելավի աջակողմյան վտակը։ Հոսք է առնում միայն գարնանը։ Երկարությունը 38 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի գետեր
Կատեգորիա:Մաստարայի սելավ գետի վտակներ
Գյոգարչին (լեռ, Իրան)

**Գյոգարչին**, լեռ Իրանում, Ուրմիա լճի ծայր հյուսիսարևմտյան ափին, Սալմաստ քաղաքից մոտ 16 կմ արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի լեռներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Աբխազիայի զինանշան

**Աբխազիայի Հանրապետության զինանշան.** իրենից ներկայացնում է վահանաձև խորհրդապատկեր, որը ընդգծված է կանաչ և արծաթագույն գույներով։ Վրան նկարված է «ոսկե» ձիավոր, ով նոր մի նետ է արձակել դեպի վեր։ Ձիավորը նստած է «ոսկե» ձիու վրա։

## Տարրեր
180px|մինի|աջից|'''Աբխազական իշխանության զինանշան'''<br> Վրաստանի քարտեզի վրա, 1735 թվականին Բագրատիոնի Վախուշտի հրամանով պատկերված էր 16 հերոս: Այդտեղ ներառված էր նաև Աբխազիան

### Դյուցազուն Սասրիկվա
Սասրիկվա - Նարտյան էպոսի գլխավոր հերոսը։

### Ձի Բզոու
**Բզոու **- հրաշք ձի և Սասրիկվայի օգնականը։ Ունի հատուկ ուժ։ Կարողանում է սավառնել երկնքում, վազել հողում և հողի տակ։

## Պատմություն
1921 թվականի մարտի 31-ը հանդիսասնում է Աբխազիայի անկախացման օրը։ Աբխազիայում հաստատված էին Խորհրդային կարգերը։ Աբխազիան դարձավ խորհրդային երկիր։ 1921 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Աբխազիայի Խորհրդային հանրապետությունը և Վրաստանի խորհրդային սոցիալիստական հանրապետությունը կնքեցին մի պայմանագիր։ Այդ պայմանագիրը հանդիսացավ այս 2 երկրների բարեկամական կապերի սկիզբը։
180px|մինի|աջից|'''Աբխազիայի Խորհրդային հանրապետության զինանշան <br> 1924-1931'''

## Տես նաև
* Աբխազիայի դրոշ
* Աբխազիայի օրհներգ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Государственная символика Республики Абхазии 
* Игорь Марыхуба, ''Символика абхазской государственности''
* История Гербов Абхазии

Կատեգորիա:Աբխազիայի պետական խորհրդանիշեր
Գյունեյ (լեռնաճյուղ)

**Գյունեյ**, լեռնաճյուղ Կարսի սարահարթում։ Ձգվում է Ախուրյանի աջակողմյան վտակ Տեկորի աջ օժանդակի երկայնքով՝ արևելքից արևմուտք ուղղությամբ։ Ամենաբարձր գագաթը գտնվում է Նախիջևան գյուղից 2-3 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաճյուղեր
Նահատակի մատուռ

**Նահատակի մատուռ**, *Անգեղի մատուռ, Ընդեղի մատուռ*, մատուռ-սրբավայր Հայաստանի Եղեգնաձորի տարածաշրջանում, Շատին գյուղից 3-3.5 կմ հեռավորությամբ։ Ցածր, կամարակապ շինություն է, ներսի պատի վրա կար 1291 թվականի արձանագրություն՝ վերանորոգման մասին։

Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի (13-րդ դար)՝ կառուցվել է ի հիշատակ 451 թվականի Ավարայրի ճակատամարտից հետո այստեղ ապաստանած և պարսիկների ձեռքով սպանված հայկական մի ջոկատի մարտիկների։

## Ավանդություն
Ավանդության համաձայն՝ մի հայ աղջիկ անտառ գնալիս ենթարկվել է թուրքերի հարձակմանը։ Չկամենալով ընկնել թշնամու ձեռքը, անձնասպանություն է գործել։ Նրա գերեզմանի վրա տեղացիները՝ իբրև նահատակի, մատուռ են կառուցել, որը հայտնի է Ընդեղի մատուռ անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուր
* Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երեւան, 1991։

Կատեգորիա:Հայաստանի մատուռներ
Պահակասար

**Պահակասար**, *Կարաուլխանան*, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վարդենիսի լեռնաշղթայի հարավային ճյուղավորությունում՝ Թեքսարի լեռնաշղթայում, Վայքի տարածաշրջանի Հերհեր գյուղից 2 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրությունը՝ 2004 մ։

## Ավանդություն
Լեզգիների ներխուժման ժամանակ մարդիկ հերթով պահակ են կանգնել այստեղ։ Թշնամու երևալուն պես նրանք իմաց են տվել գյուղացիներին, և սրանք զինված գնացել են սարը։ Մի գիշեր էլ լեզգիները թաքուն սպանել են պահակին։ Դրանից հետո սարի անունը դրել են Պահակասար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Բլուր (լեռ, Իգդիր)

**Բլուր**, լեռ Հայկական Պար լեռնահամակարգում, Արաքսի միջին հոսանքի աջակողմյան շրջանում, Իգդիրից մոտ 6 կմ դեպի հյուսիս։ Ունի 793 մ բարձրություն։ Սրանից քիչ հեռու գտնվում է համանուն գյուղը։ Ռուսական աղբյուրներում նշանակված է *Պլուր* անվանումով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Պար
Կատեգորիա:Իգդիրի մարզի լեռներ
Բեշիղլիթափա

**Բեշիղլիթափա**, Բաշիգլիթափա, լեռնագագաթ Զանգեզուրի լեռնահամակարգում, Մեծ Ալագյոլ լճից մոտ 34 կմ հարավ-արևելք, Որոտան գետի միջին հոսանքում։ Նշանակված է Կովկասի 5-վեստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Գուբ

**Գուբ**, գետ Հայաստանի հյուսիսային մասում, հավանաբար Կուրի ավազանում։ Հիշատակում է Ստեփանոս Օրբելյանը, 5-րդ դարի վերջերում ազատագրական պատերազմներին նվիրված էջերում․ «Եւ իջեալ (Վահան Մամիկոնյանը) ի դաշտն Ճարմանու մերձ Գուբ գետոյն․․․»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Երկարամազ կոլլի

**Երկարագեղմ կոլլի** (անգլ. rough collie), շոտլանդական հովվաշուն, ծառայողական շների ցեղատեսակ։ Կոլլիների խմբին է պատկանում նաև Կարճամազ կոլլին։

## Ցեղատեսակի պատմությունը
Ցեղատեսակը հայտնի է դարձել XIX դարում ` Մեծ Բրիտանիայում, մասնավորապես Շոտլանդիայում և Ուելսում։ Կոլլի անվանումը, որի ստուգաբանությունը այնքան էլ պարզ չէ (հավանաբար նշանակում է սև), հիմնավորվել է ցեղատեսակի վրա դեռևս XVII դարից` մասնավորապես Թոմաս Վերվիկի գիտական աշխատություններից։

Ցեղատեսակն առաջացել է տարբեր հովվաշների խառնուրդներից։ Այս ցեղատեսակի շուն ունենալը Վիկտորյա թագուհու օրոք դարձավ մոդայիկ։ Որպես հովվաշուն գործածվում էր Շոտլանդիայի լեռներում։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1860 թվականին Բիրմինգհեմում ` հովվաշների ցուցահանդեսում։ 1879 թվականին առաջին անգամ դուրս է հանվել Անգլիայից։

## Ընդհանուր բնութագիրը
Մարդամոտ է, հեշտ վարժեցվող և ենթարկվող։ Ակտիվ ֆիզիկական կյանքի համար նպատակահարմար է օրական վազեցնել 5-6 կմ։ Չի սիրում շղթայակապ կարգավիճակը։ Հավատարիմ է, հոգեպես հավասարակշռված։ Ունի էլեգանտ և հպարտ կեցվածք։ Կարող է ծառայել որպես պահապան, հսկող և նույնիսկ դայակ։ Որպես հովվաշուն` ունի կորած ոչխարներին և այծերին որոնելու և գտնելու բնազդ, ինչպես նաև կարողանում է նրանց փրկել, երբ նրանք ընկած են փոսերի կամ ջրանցքների մեջ։ Լավ են տանում վատ եղանակը և ցուրտը, պայմանով, որ ունեն չոր ու տաք, միջանցիկ քամիներից զերծ բույն։

Տարբեր երկրներում և տարբեր տարիների, այս ցեղատեսակի ստանդարտները անընդհատ փոփոխվել են։ Ներկայումս գործում են հետևյալ ստանդարտները. մնդավի բարձրությունը՝ 56-61 սմ (արու), 51-56 սմ (էգ), քաշը՝ 26-34 կգ (արու), 19-26 կգ (էգ)։ Հիմնականում ընդունված է երեք գույն, որոնք գերադասելի են շան գունավորման համար (բաց ոսկեգույնի երանգները մինչև մուգ ոսկեգույն, սև և շիկագույն երանգները սպիտակ գույնի համադրությամբ)։

Անգլո-ամերիկյան գրող Էրիկ Նայթի պատմվածքների հիման վրա ստեղծվել է Լեսսի շան կերպարը, որը Երկարամազ կոլլի էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շան ցեղատեսակներ
Կատեգորիա:Շներ
Վահե Ստեփանյան

**Վահե Վարդանի Ստեփանյան** (), Հայ իրավաբան, Հայաստանի պետական գործիչ, Հայաստանի Արդարադատության խորհրդի անդամ։

## Կրթություն
* 1955-1966 թթ. - սովորել և ավարտել է Պուշկինի անվան միջնակարգ դպրոցը։
* 1966-1972 թթ. - սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։
* 1973-1977 թթ. - ավարտել է Խորհրդային օրենսդրության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու։
* 1988 թ. - ավարտել է Խորհրդային օրենսդրության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի դոկտորանտուրան։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր։ 6 մենագրություն և 30-ից ավելի հոդվածների հեղինակ։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1972-1973 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
* 1977-1990 թթ. - Հայկական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի պետաիրավական հետազոտությունների բաժնի կրտսեր, ավագ, ապա՝ առաջատար գիտաշխատող։
* 1990 թ. - Հայաստանի Գերագույն խորհրդի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի արդարադատության նախարար։
* 1990-1995 թթ. - Սահմանադրական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։
* 1991, 1992, 1993 թթ. Հայաստանի Նախագահի հրամանագրերով վերանշանակվել է Հայաստանի արդարադատության նախարարի պաշտոնում։
* 1996 թ. փետրվարի 5-ին Հայաստանի Ազգային ժողովի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի անդամ։
* 1996 թ. - Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ ընտրվել է Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի նախագահի տեղակալ։
* 1997 թ. հրաժարական է ներկայացրել Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի նախագահի տեղակալի պաշտոնից։
* 1997-1998 թթ. - «Հրաչյա Աճառյան» համալսարանի միջազգային և ազգային իրավունքի ամբիոնի վարիչ։
* 1998-2005 թթ. - ՀՀ ԳԱԱ Փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտի պետաիրավական հետազոտությունների բաժնի վարիչ։
* 1999-2004 թթ. - Հայաստանի բանկերի միության մշտապես գործող միջնորդ դատարանի նախագահ։
* 1999-2000 թթ. - «Կաբինետ մերլին» ընկերության «Խմելու ջրի և կոյուղաջրերի ազգային սեկտորի ուսումնասիրություն» ծրագրի իրավախորհուրդատու։
* 2002 թ. - «Անհատական տվյալների մասին» և «Բնակչության ռեգիստրի մասին» Հայաստանի օրենքների նախագծերի համահեղինակ։
* 2002-2003 թթ. - Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման ակադեմիայի տեղական ինքնակառավարման ամբիոնի վարիչ։
* 2003-2006 թթ. - Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման ակադեմիայի պրոռեկտոր։
* 2003-2006 թթ. - ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի «Տեղական ինքնակառավարման հզորացում» ծրագրի ազգային փորձագետ։
* 2006-2011 թթ. - Հայաստանի Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի ղեկավար։
* 2011 թ. ապրիլից - Խ. Աբովյանի անվան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի ամբիոնի վարիչ։
* 2013 թ. հուլիսի 22-ին Հայաստանի նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի արդարադատության խորհրդի իրավաբան գիտնական անդամ։

## Պարգևներ և կոչումներ
*Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
*Որակավորման բարձրագույն դասի դատավոր (1996)։

Անկուսակցական է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:ՀՀ Արդարադատության նախարարներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Որակավորման բարձրագույն դասի դատավորներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Ջորջ Բուռնության

**Ջորջ Բուռնության** (, ), ամերիկահայ պատմաբան, պրոֆեսոր։ Իրանիկա հանրագիտարանի հոդվածների և բազմաթիվ գրքերի հեղինակ։

Ավարտել է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանը։

Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են Հայաստանի, Հարավային Կովկասի, Ռուսաստանի և Միջին Արևելքի պատմության հարցերին։

## Հիմնական աշխատություններ
* Eastern Armenia in the Last Decades of Persian Rule, 1807—1827. Studies in Near Eastern Culture and Society, number 5, Von Grunebaum Center, UCLA, Undena, 1982
* The Khanate of Erevan under Qajar Rule, 1795—1828. Persian Studies Series, number 13, Bibliotheca Persica, Iran Center, Columbia University, New York, 1992 
* A History of Qarabagh. Mazda Academic Press, California, 1994
* George A. Bournoutian:A History of the Armenian People (Vol.1, 2)
* Russia and the Armenians of Transcaucasia: A Documentary Record, 1797—1889. Mazda Academic Press, California, 1998
* Two Chronicles on the History of Karabagh, Mazda Publishers, 2004
* A Concise History of the Armenian People (5th revised edition), Mazda Publisher, 2006
* Tigranes II and Rome: A New Interpretation Based on Primary Sources, Mazda Publishers, 2007
* A Brief History of the Aghuank՝ Region (Esayi Hasan Jalaleants՝), Mazda Publishers, 2009

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ հայագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Իրանագետներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Ազնաուրներ

**Ազնավուրներ** (–տոհմի որդի կամ տոհմիկ), ազնվականական դաս հին Վրաստանում։ Եղել են տոհմիկ և ոչ տոհմիկ, բաժանվել երեք կարգի՝ թագավորական, իշխանական և եկեղեցական։ Ազնավուրներ ունեին կալվածքներ, կատարում էին պարտադիր զինվորական ծառայություն՝ կազմելով բանակի հեծելազորը։ Վրաստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո Ազնավուրներ իրավահավասարվեցին ռուսական ազնվականությանը։

Կատեգորիա:Վրաց ազնվականություն
Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Գյունեյ Բաշի (լեռ, Էրզրում)

**Գյունեյ Բաշի**, լեռ Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, Օլթի քաղաքից մոտ 5 կիլոմետր հարավ-արևմուտք, Օլթիի ձախակողմյան վտակ Սիվրիչայ գետի ստորին հոսանքի աջ կողմում։ Բարձրությանը 1829 մետր։ Լնջերը տեղ-տեղ անտառապատ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Բեկշայա

**Բեկշայա**, լեռ Մեծրաց լեռներում, Կարս քաղաքից հարավ-արևմուտք։ Նրա լանջերով էր անցնում Վլադիկարս-Բաբերդ ճանապարհը։ Բարձրությունը 2233 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծրաց լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Արա Սահակյան

**Արա Հակոբի Սահակյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Կրթություն
* 1973-1978 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի փիլիսոփայական բաժանմունքը։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1980-1990 թթ. - Զբաղվել է դասախոսական և գիտական գործունեությամբ։
* 2007-2010 թթ. - Դասավանդել է Հեռուստատեսության և ռադիոյի ակադեմիայում։

## Քաղաքական գործունեությունը
* 1990 թ. մայիսի 20-ին ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
* 1990 թ. հունիսին ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի քարտուղար։
* 1991 թ. հոկտեմբերին ընտրվել է ՀՀ Գերագույն խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ։
* 1995 թ. հուլիսի 5-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր։
* 1995 թ. հուլիսի 30-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալ։
* 1998 թ. փետրվարի 4-ին հրաժարական է ներկայացրել ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալի պաշտոնից։

## Դիվանագիտական ծառայությունը
* 2013 թ. օգոստոսի 21-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Ղազախստանի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2014 թ. փետրվարի 4-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով համատեղության կարգով նշանակվել է Ղրղզստանի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Աստանա)։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2015)։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։ Տիրապետում է ռուսերեն և գերմաներեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Արևմտապոնտական լեռներ

**Արևմտապոնտական լեռներ**, լեռնահամակարգ Փոքր Ասիա թերակղզու հյուսիսում, Պոնտական լեռների մի հատվածը։ Ձգվում է Սև ծովի հարավային ափով, Սակարիա և Հալիս գետերի միջև։ Երկարությունը մոտ 400 կմ է, ամենաբարձր գագաթն է Դալիթափա լեռը (2600 մ)։ Կազմված է պալեոզոյի մետամորֆային կրաքարերից և թերթաքարերից, որոնք ծածկված են կավճի և պալեոգենի նստվածքային ապարներով։

## Աշխարհագրություն
Գոգհովիտներում տարածված են նեոգենի գիպսատար կավերը և անթրոպոգենի լճա-գետային նստվածքները։ Կան քարածխի հանքեր (Զոնգուլդակի հանքավայր)։ Արևմտապոնտական լեռների երկայնակի խզումնային գոգհովիտներով տրոհված է երկշարք (տեղ–տեղ եռաշարք) շղթաների։ Դեպի Սև ծովն ուղղված լանջերը միաթեք սարավանդներ և ճյուղավորված ցածրադիր լեռնաշղթաներ են, որոնք վերջանում են խզումնային կառուցվածքի ծովափնյա դարավանդներով։ Կլիման անցողիկ է՝ սևծովայինից միջերկրածովային։ Տարեկան տեղումները՝ 1000-2000 մմ։ Հյուսիսահայաց լանջերի ստորին գոտին (300-500 մ բարձրությամբ) ծածկված է կաղնու անտառներով և մակվիսով, մինչև 1200 մետր՝ միջերկրածովային սաղարթավոր ծառատեսակներով, 1200-1900 մետր՝ եղևնու և եղևենու անտառներով, մերձգագաթնային շրջանները՝ մարգագետիններով։ Հարավային լանջերը չորային են, ֆրիգանային և լեռնատափաստանային բուսածածկույթով։ Գոգավորություններում և հարթավայրերում զբաղվում են այգեգործությամբ, պտղաբուծությամբ, մշակում են եգիպտացորեն, բրինձ, ծխախոտ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Գետիկդաղ

**Գետիկդաղ**, լեռնաշղթա Հայկական Տավրոսի արևելյան, Վանից հարավ-արևմուտք, Սարանց գյուղի հյուսիսային կողմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Տավրոս
Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Բլքիգլուխ

**Բլքիգլուխ**, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Վիրահայոց լեռներում, Օձուն գյուղից արևմուտք, իսկ Ամոջից՝ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 1867 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Անալոգային հաշվողական մեքենա

**Անալոգյաին հաշվողական մեքենա (ԱՀԱ)**, հաշվողական մեքենա, որի մեջ նախօրոք մտցված ֆիզիկական մեծությունների միջև եղած հարաբերակցությունները որոշակի մասշտաբով համապատասխանում են հետազոտվող օբյեկտը նկարագրող մաթեմատիկական հավասարումներին։

## Բաղկացուցիչ մասեր
ԱՀԱ-ները բաղկացած են որոշ քանակի լուծող տարրերից, որոնք կատարվող մաթեմատիկական գործողությունների բնույթին համապատասխան լինում են՝
* գծային,
* ոչ գծային
* տրամաբանական։

Յուրաքանչյուր լուծող տարր կատարում է խիստ որոշակի մաթեմատիկական գործողություն ֆիզիկական մեծությունների նկատմամբ։

### Գծային լուծող տարրեր
Գծային լուծող տարրերը կատարում են գումարում, բազմապատկում, նշանի փոփոխումներ, ինտեգրում ևն։
### Ոչ գծային տարրեր
Ոչ գծային տարրերը վերարտադրում են ոչ գծային կախվածությունները։
### Տրամաբանական լուծող տարրեր
Տրամաբանական լուծող տարրերի թվին դասում են մի քանի մեծություններից ամենամեծը կամ ամենափոքրը առանձնացնող սարքերը, ռելեսւյին փոխակերպող սխեմաները և այլն։

Ֆիզիկական մեծություններ կարող են լինել՝
* լարումները,
* հոսանքները,
* պտտման անկյունները,
* արագությունները և այլն։

## Ֆիզիկական էություն
Կախված դրանց ֆիզիկական էությունից, տարբերում են մեխանիկական, պնևմատիկ, հիդրավլիկ, էլեկտրամեխանիկական և էլեկտրոնային ԱՀԱ-ներ։ Ամենամեծ տարածում ունեն ունիվերսալ և մասնագիտացված էլեկտրոնային ԱՀԱ-ները, որոնք տարբերվում են մեծ թողունակությամբ, մի քանի մեքենաներ միմյանց և կառավարման ապարատների տարրերի հետ զուգակցելու հարմարությամբ։

ԱՀԱ-ների օգնությամբ լուծվում են կառավարման կամ կարգավորման համակարգի դինամիկայի անալիզի, սինթեզի, համակարգի վրա ներգործած գրգռումների կամ օգտակար ազդանշանների որոշման, ավտոմատիկայի բարդ համակարգերի հետ կապված խնդիրներ, ինչպես նաև գծային և ոչ գծային դիֆերենցիալ ու հանրահաշվական հավասարումների համակարգեր, ինտեգրալ հավասարումներ։

ԱՀՄ-ի վրա մոդելավորամը կատարվում է հետևյալ հաջորդականությամբ, նախնական հավասարումները բերվում են մոդելավորման համար հարմար տեսքի, կատարվում են մոդելի բլոկսխեմա և «մեքենայական հավասարումներ», հաշվվում են բլոկսխեմայի պարամետրերի մեծությունները, ապա կատարվում է սխեմայի հավաքումը և խնդրի լուծումը։

## Առավելություններ և թերություններ
ԱՀՄ-ները թվանշանային հաշվողական մեքենաների համեմատությամբ ունեն մի շարք առավելություններ ծրագրավորման աշխատանքների փոխարինում պակաս աշխատատար պրոցեսով՝ մոդելավորումով, գործողությունների արագ կատարում, պարզ կառուցվածք, ավելի մեծ հուսալիություն են։ ԱՀԱ-ի հիմնական թերություններն են պակաս ունիվերսալությունը և լուծման համեմատաբար փոքր ճշտությունը։

Սակայն գործնական խնդիրների մեծ մասի լուծման համար նշված թերություններն էական սահմանափակումներ չեն առաջացնում։ Ներկայումս լայն տարածում են ստանում հիբրիդային հաշվողական մեքենաները, որտեղ օգտագործվում են անալոգային և թվանշանային հաշվողական մեքենաների լավագույն կողմերը։

Կատեգորիա:Հաշվողական մեքենաներ
Կատեգորիա:Հունական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ