Դիսհիդրոզ

**Դիսհիդրոզ**, մաշկաբորբի տեսակ է, որի դեպքում ձեռքերի ափերին և ոտքերի ներբաններին առաջանում են քորվող բշտեր։ Բշտերը հիմնականում ունենում են մեկից երկու միլիմետր տրամագիծ և անցնում են 3 շաբաթվա ընթացքում։ Այնուամենայնիվ, նրանք հաճախ կրկնվում են։ Կարմրությունը սովորաբար առկա չէ։ Կրկնվող գրոհները կարող են բերել ախտահարված հատվածներում մաշկի ճաքերի և որքինացման (մաշկի հաստացում, լիշենիֆիկացիա)։

Պատճառը անհայտ է։ Հնարավոր թրիգերներն են ալերգենները, ֆիզիկական կամ հոգեկան սթրեսը, հաճախակի ձեռքերի լվացումը, կամ մետաղները։ Ախտորոշումը հիմնականում դրվում է մաշկի տեսքի և ախտանիշների հիման վրա։ Կարելի է իրականացնել ալերգոլոգիական հետազոտություն կամ ցանքս՝ ժխտելու համար այլ հնարավոր խնդիրները։ Պուստուլյար փսորիազի և քոսի դեպքում լինում են նմանատիպ ախտանիշներ։

Վիճակը լավացնում են թրիգերներից խուսափումը և պաշտպանիչ քսուկները։ Բուժումը հիմնականում իրականացվում է ստերոիդային քսուկներով։ Առաջին կամ առաջին երկու շաբաթվա ընթացքում հնարավոր է ուժեղ ազդեցության ստերոիդային քսուկների կարիք լինի։ Քորը վերացնելու համար կարելի է օգտագործել հակահիստամինային դեղեր։ Այս ամենի անարդյունավետության դեպքում կարելի է կիրառել ստերոիդային հաբեր, տակրոլիմուս կամ փսորալեն գումարած ուլտրամանուշակագույն A։

Շվեդիայում այս հիվանդությամբ տառապում է 2000 մարդուց 1-ը։ Երկու սեռերն էլ ախտահարվում են նույն հաճախականությամբ։ Դիսհիդրոզը հանդիսանում է ձեռքի մաշկաբորբի 5 դեպքից 1-ի պատճառը։ Առաջին անգամ նկարագրվել է 1873 թվականին։ Հիվանդության անունը ծագում է «դիսհիդրոտիկ» բառից, որը նշանակում է «դժվար քրտնարտադրություն», քանզի ժամանակին կար կարծիք, որ հիվանդության հիմքում ընկած են քրտնարտադրության հետ կապված խնդիրները։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Դիսհիդրոզը բնորոշվում է հետևյալ բնութագրերով՝
* Ափերի և ներբանների քոր, որին հաջորդում է մատների կողքերին, ձեռքերին և ոտքերին հանկարծակի առաջացող, խիստ քորվող փոքր բշտեր։
* Այս բշտերը հաճախ բնութագրվում են որպես «փուդինգի» տեսք ունեցող։
*Մի քանի շաբաթ անց փոքր բշտերը վերջնականապես անհետանում են և մաշկը սկսվում է շերտազատվել (պլոկվել)։
*Մարմնի ոչ մի այլ հատվածում չեն հանդիպում այսպիսի ախտահարումներ։
*Մաշկի ախտահարումները կարող են լինել համաչափ։

Պատկեր:DyshidroticDermatitisOnHandsLateStage.jpg|Մատերի դիսհիդրոզ ուշ փուլում
Պատկեր:Dyshidrosis.JPG|Ափային դիսհիդրոզ
Պատկեր:Palmar dyshidrosis peeling stage.JPG|Պալմար դիսհիդրոզի պատկեր ուշ փուլում՝ ափին երևում է ճաքճքած և շերտազատվող մաշկը
Պատկեր:Dyshidrosis late stage.jpg|Ոտքի դիսհիդրոզ ուշ փուլում
Պատկեր:Rim of scale on plantar surface of thumb.jpg|Բութ մատի ափային մակերեսի վրա դիսհիդրոզի անցնող բռնկումից հետո կատարվող չափում


## Պատճառներ
Դիսհիդրոզի հստակ պատճառները դեռևս հայտնի չեն։ Որոշ դեպքերում դեր են խաղում սննդային ալերգիաները։ Տարբեր դեպքերի հետազոտություններ ցույց են տվել, որ որպես սննդային ալերգեններ այս դեպքում հիմնականում հանդես են գալիս թունան, լոլիկը, արքայախնձորը, շոկոլադը, սուրճը և տարբեր համեմունքներ։ 2013 թվականին իրականացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ձեռքերի դիսհիդրոզը ավելի հաճախ հանդիպում է այն անձանց մոտ, ովքեր ունեն ալերգիա փոշու տզի նկատմամբ, և ներշնչում են փոշու տզի ալերգենները։

Համակարգային էկզեման և կոնտակտային մաշկաբորբը դասվում են հնարավոր պատճառների շարքին։

## Ախտորոշում
Դիսհիդրոզի ախտորոշումը կատարվում է կլինիկորեն՝  հավաքելով հիվանդի պատմագիրը և կատարելով մանրակրկիտ զննում (տես նշաններ և ախտանիշներ բաժինը)։ Ախտանիշների ծանրությունը պարզելու համար կարելի է օգտագործել դիսհիդրոտիկ էկզեմայի տեղակայման և ծանրության աստիճանի ինդեքսը (ԴՏԾԻ)։ ԴՏԾԻ-ին մշակվել է կլինիկական հետազոտությունների համար և պրaկտիկայում սովորաբար չի կիրառվում։

## Բուժում
Կան դիսհիդրոզի բուժման համար առաջարկված տարբեր մոտեցումներ։ Սակայն, նրանցից միայն մի քանիսն են զարգացում ստացել և փորձարկվել մասնավորապես այս հիվանդության դեպքում։
* Խոնավությունից և գրգռումից պաշտպանող միջոցներ՝ պաշտպանիչ քսուկներ և ձեռնոցներ։
*Տեղայի ստերոիդներ․ մինչդեռ վերջիններս արդյունավետ են, նրանք կարող են նաև լինել վտանգավոր՝ պայմանավորված նրանց երկարատև օգտագործումից առաջացող կողմնակի էֆեկտներով, մասնավորապես մաշկի բարակումը կարող է վատացնել դիսհիդրոզի վիճակը, քանզի այդ դեպքում ձեռքի մաշկը ավելի շատ է շփվում տոքսինների և բակտերիաների հետ։
*Կալիումի պերմանգանատի նոսր լուծույթը հանդիասանում է շատ հայտնի միջոց՝ բշտերը «չորացնելու» և մաշկի մակերեսին գտնվող *[[Ստաֆիլոկոկ|Staphylococcus aureus]]-*ին սպանելու համար, սակայն այս մեթոդը կարող է լինել բավականին ցավոտ։ Ոչ բավարար նոսրացրած լուծույթը կարող է առաջացնել խորը այրվածքներ։
*Հակաբակտերիալ միջոց հանդիսացող դափսոնը (դիամինո-դիֆենիլ սուլֆոն) օգտագործվում է քրոնիկական դիսհիդրոզի որոշ դեպքերի բուժման մեջ։
*Հակահիստամինայն դեղեր․ օրական մինչև 180 մգ ֆեքսոֆենադին։
*Դիսհիդրոզի բուժման համար Միացյալ Թագավորություններում հաստատվել է ալիտրետիոն (9-ցիս ռետինոյաթթու) դեղամիջոցը։ Այն հատկապես կիրառվում է ձեռքերի և ոտքերի քրոնիկական էկզեմայի բուժման համար։ Այս դեղամիջոցը պատրաստվում է Շվեցիայում Բազելիայի կողմից (BAL 4079)։
*Դիսհիդրոզի սուր և ծանր դեպքերի բուժման համար կարելի է կիրառել համակարգային ստերոիդներ՝ բերանացի ընդունմամբ։

## Համաճարակաբանություն
Շվեդիայում այս հիվանդությամբ տառապում է 2000 մարդուց 1-ը։ Երկու սեռերն էլ ախտահարվում են նույն հաճախականությամբ։

## Հոմանիշներ
Դիսհիդրոզը հայտնի է նաև որպես պոմֆոլիքս, որը ծագում է հունարենից և նշանակում է «փուչիկ»։

## Տես նաև
*Դյուրինգի հիվանդություն (*Dermatitis herpetiformis*)` նմանատիպ հիվանդություն, որը առաջանում է ցելիակիայի հետևանքով և շատ հաճախ շփոթվում է դիսհիդրոզի հետ։
*Բուլյոզ էպիդերմոլիզ՝ գենետիկական հիվանդություն է, որի ժամանակ առաջանում են դիսհիդրոզի նման, բայց ավելի ծանր ախտանիշներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Էկզեմա
Կատեգորիա:Մաշկաբանություն
Կատեգորիա:Մաշկային հիվանդություններ