open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռուլանդ

**Ռուլանդ** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուլանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 3896 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 37,12 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 66 272*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջը

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բրետան թերակղզի

260px|մինի|Բրետան թերակղզի
**Բրետան** (), թերակղզի Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի Բիսկայան ծոցի, Լա Մանշ նեղուցի ջրերով։ Ափերը ցածրադիր են, ժայռոտ և կտրտված են ծովախորշերով: Երկարությունը ավելի քան 200 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 120 կիլոմետր։ Զբաղեցնում է մոտավորապես 27 հազար քառակուսի կիլոմետր տարածք: Դրա մեծ մասը գրավում է Արմորիկյան բարձրավայրը, որի գլխավոր բարձունքը Առե սարն է՝ ծովի մակարդակից 391 մետր բարձրությամբ: Շատ են ոչ երկար, բայց ջրառատ գետերը: Դրանցից մեկի՝ Ռանսի գետաբերանին ստեղծվել է մակընթացային էլեկտրակայան, որը  խոշորագույններից մեկն է աշխարհում:  

Բրետան թերակղզում է գտնվում մայրցամաքային Ֆրանսիայի ծայր արևմտյան կետը՝ Պուենտ դը Կորսան հրվանդանը: 

Կլիման մեղմ օվկիանոսային է: Զարգացած են տավարաբուծությունը, ձիաբուծությունը, թռչնաբուծությունը, ձկնաբուծությունը: Տարածված մշակաբույսերն են ցորենը, գարին, հնդկացորենը, վուշը, կարտոֆիլը, խնձորենու զանազան տեակները:

Թերակղզու խոշորագույն քաղաքն ու նավահանգիստը Բրեստն է, որտեղ նաև ռազմական մեծ բազա է տեղակայված։

## Անվանում
Հին կելտական անվանումը եղել է Արմորիկա («Ծովամերձ շրջան»)։ Այժմյան անվանումը () ստացել է 5 – 6-րդ դարերի Բրիտանիայից՝ անգլո–սաքսոններից փախած և այստեղ բնակություն հաստատած բրիտների անունից։ Լատինական վավերագրերում հիշատակվում է որպես Britannia minor («Փոքր Բրիտանիա»), ի տարբերություն Բրիտանիայի՝ ժամանակակից Անգլայի։ Ավելի ուշ, պարզեցնելով, դարձել է Բրետան։

## Տես նաև
* Բրետան - երկրամաս Ֆրանսիայում
* Բրետան (պատմական մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թերակղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թերակղզիներ
Իոնային էմիսիա

**Իոնային էմիսիա**, պինդ մարմնի կամ հեղուկի մակերևույթից իոնների առաքումը վակուում կամ գազային միջավայր։ Նյութի մակերևույթից պոկվելու համար իոնին անհրաժեշտ էներգիան կարող է հաղորդվել տաքացնելիս (ջերմաիոնային էմիսիա), ինչպես նաև այլ իոնների փնջով (իոնի իոնային էմիսիա, որի ինտենսիվությունը կախված է նյութի տեսակից, ջերմաստիճանից, իոնների կինետիկ էներգիայից են), էլեկտրոններով (էլեկտրոնի իոնային էմիսիա, որը տեղի է ունենում հարվածող էլեկտրոնների կինետիկ էներգիայի մի մասի հաշվին) կամ ֆոտոններով (ֆոտոդեսորբում, որը տեղի է ունենում, երբ ֆոտոնների կլանման հետեանքով նյութի մոլեկուլները տրոհվում են իոնների կամ ատոմներն ու մոլեկուլները իոնացվում են, և առաջացած իոնների մի մասը պոկվում է նյութի մակերեույթից) նյութը ռմբակոծելու միջոցով։

Կատեգորիա:Իոնային էմիսիա
Արա Գաբուզյան

**Արա Հարությունի Գաբուզյան** (), հայ իրավաբան, Հայաստանի վաստակավոր իրավաբան (2013)։

## Կրթություն
* 1986 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։
* 1989 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի ասպիրանտուրան։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1989-1999 թվականներին՝ ԵՊՀ քրեական իրավունքի ամբիոնի դասախոս։
* 2000 թվականից - ԵՊՀ քրեական իրավունքի ամբիոնի վարիչ։
* Իրավաբանական գիտական աստիճաններ շնորհող 001 մասնագիտական խորհրդի անդամ,
* Հայաստանի իրավաբանների միության անդամ
* «Բանբեր Երևանի համալսարանի» հանդեսի իրավագիտություն շարքի պատասխանատու խմբագիր։

## Կոչումներ
* Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
* Հայաստանի վաստակավոր իրավաբան (2013)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1952 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Միացյալ Թագավորության գաղտնի հետախուզական ծառայություն

**Գաղտնի հետախուզական ծառայություն** (անգլ.՝ *Secret Intelligence Service*), հայտնի նաև **MI6** (*էմ-այ սիքս*) անվամբ, Մեծ Բրիտանիայի հետախուզական և հակահետախուզական ծառայության հավաքական անվանում։

Ստեղծվել է 1909 թվականին։ Ընդգրկում է հետախուզության կենտրոնական մարմին Գաղտնի հետախուզական ծառայությունը, անվտանգության ծառայության հակահետախուզության կենտրոնական մարմինը և առանձին գերատեսչությունների հետախուզական և հակահետախուզական ծառայությունները։ Կոորդինացիոն մարմինը Բրիտանական համագործակցության գործերի և արտաքին գործերի նախարարությանն առընթեր հետախուզության միացյալ կոմիտեն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ազգային անվտանգություն
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորություն
Բրիստոլի ծոց

**Բրիստոլի ծոց** կամ **Բրիստոլի ջրանցք** (, ), Ատլանտյան օվկիանոսի ծոց Մեծ Բրիտանիայի հարավարևմտյան ափերի մոտ։ Երկարությունը 230 կմ է, լայնությունը մուտքի մոտ՝ 126 կմ, խորությունը՝ 50 մ։ Ձգվում է Սևեռնի գետաբերանից մինչև Կելտական ծով՝ Հարավային Ուելսը բաժանելով անգլիական Սոմերսեթ և Դևոն կոմսություններից։ Գագաթում փոխվում է Սևեռն գետի էստուարիայի։ Անվանումը կապված է անգլիական Բրիստոլ նավահանգստային քաղաքի հետ։

Հիմնական նավահանգիստներն են Բրիստոլը, Կարդիֆը և Նյուպորտը։

Արևելքից ծովածոցի մուտքի մոտ է գտնվում Մեծ նավամատույցը ():

Բրիստոլի ծոցի ափամերձ ընդարձակ տարածքների ազգային պարկի կարգավիճակ է շնորհվել։

## Պատկերասրահ

Sunrisebristolchannel.jpg|
Bristol Channel from Porthkerry.jpg|Բրիստոլի ծոցի տեսքը Ուելսից
Bristol.channel.ilfracombe.arp.750pix.jpg|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ծոցեր
Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության աշխարհագրություն
Նոյպետերսհայն

** Նոյպետերսհայն ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուգի տարածքում։

Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ամթ Ալտդյոբերնի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 1433 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 18,71 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 66 228*։

220px|մինի|ձախից|Եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակչություն
Դարբնոցադրոշմիչ արտադրություն

**Դարբնոցադրոշմիչ արտադրություն**, ծանր մեքենաշինության ճյուղ, արտադրում է տարբեր մետաղական շինվածքներ՝ կռմամբ, դրոշմամբ, մամլմամբ։ Դարբնոցադրոշմիչ արտադրության մեթոդները հիմնված են որոշակի պայմաններում նյութերի պլաստիկ ձևափոխության՝ արտաքին ուժերի ազդեցությունից առանց քայքայվելու իրենց ձևը փոխելու հատկության վրա։ Դարբնոցադրոշմիչ արտադրության եղանակներն արժեքավոր են նրանով, որ մշակման ժամանակ նախապատրաստուկները ձևափոխվում են մետաղի վերաբաշխման միջոցով և ոչ թե ավելցուկի հեռացման հաշվին, ինչպես դա կատարվում է մետաղները կտրումով մշակելիս։ Այսպիսով խիստ կրճատվում են մնացուկները, միաժամանակ բարձրանում է նյութի ամրությունը։ Մետաղների ճնշումով մշակումը օգտագործվում է պատասխանատու մեքենամասերի պատրաստման համար։ Օրինակ, ինքնաթիռի մասերի մինչն 80-90%-ը, ավտոմոբիլինը՝ մինչև 85%-ը (ընդհանուր զանգվածի) պատրաստվում են դրոշմումով։ Նայած մշակվող նախապատրաստուկի տեսակին (գլոցուկ, ձուլուկ, թիթեղ և այլն), օգտագործվող սարքավորմանը (մամլիչ, մուրճ), ինչպես նաև կիրառվող տեխնոլոգիային, տարբերում են դարբնոցադրոշմիչ արտադրության հետևյալ տեսակները՝ կռում (մեծ մասամբ տաքացումով), ծավալայիև և թիթեղային դրոշմում (տաք և սառը), մամլում (գլխավորապես, տաքացումով)։

## Տես նաև
* Կտրումով մետաղամշակում

Կատեգորիա:Մետաղամշակում
Սլյաբինգ

**Սլյաբինգ**, (անգլ.՝ slabbing, slab - բառացի սալբ, թիթեղ)։ Պողպատե խոշոր ձուլուկները սլյաբի (մետալուրգիական արտադրության) կիսաֆաբրիկատ վերամշակող շրջասեղմիչ գլոցման հաստոն։ Սլյաբինդի հիմնական կոնստրուկտիվ առանձնահատկությունը բլյումինգի համեմատությամբ հորիզոնականներից բացի, նաև ուղղաձիգ գրտնակների առկայությունն է (ձուլուկի կողմնային եզրաշերտերի շրջասեղմման համար)։

Կատեգորիա:Մետալուրգիա
Լյուբենաու (Վերին Լաուզից)

** Լյուբենաու ** ( — քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուգի տարածքում։

Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 17&nbsp;068 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 138,78 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 66 196*։

200px|մինի|ձախից|Լյուբենաու
Բնակավայրում պաշտոնական լեզուն, բացի գերմաներենից, լաուզիցյան լեզուն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բրոքեն Հիլ (հանքավայր)

**Բրոքեն Հիլ** (), կապարի֊ցինկի հանքավայրերի խումբ Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգում։ Հանքաքարի հետախուզված պաշարները՝ ավելի քան 17 միլիոն տոննա է։ Հանքաքարը պարունակում է 8–13% կապար, 10–13% ցինկ, 100–150 գ/տ արծաթ։ Հանքաքարից կորզում են նաև կադմիում, ոսկի, պղինձ, ծարիր և կոբալտ։ Կենտրոնը Բրոքեն Հիլ քաղաքն է։

## Անվանում
Անվանումը անգլերենից բառացի թարգմանած նշանակում է «կոտրված բլուր»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի հանքավայրեր
Կատեգորիա:Հանքավայրեր այբբենական կարգով
Լուկայցտալ

** Լուկայցտալ **(), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուգի տարածքում։

Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ալտդյոբերնի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 875 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 41,72 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 66 202*։

Կոմունան ստորաբաժանվում է 4 գյուղական համայնքների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջը

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պոլ Սկառոն

**Պոլ Սկառոն** (, ), ֆրանսիացի գրող։ Կլասիցիզմի գեղագիտության և ազնվականական նրբագեղ (պրեցիոզ), գրականության հակառակորդ։

## Կենսագրություն
Գրականության մեջ մուտք է գործել «Բուռլեսկային մի քանի ոտանավորների ժողովածուով» (1643), որին հաջորդել են «Տիփոն, կամ Գիգանտոմախիա» (1644), «Կերպարանափոխված Վերգիլիոսը» (1648-1652) տրավեստի-պոեմները։

Բուռլեսկ և տրավեստի-պոեմ նոր ժանրի հիմնադիր Սկառոնն իր գործերում հին աստվածներին և հերոսներին օժտել է մարդկային արատներով։ Նրան փառք է բերել «Զավեշտական վեպ» (1651-1657) ստեղծագործությունը, որտեղ պատկերել է գավառական հասարակության բարքերն ու կենցաղը։ Սկառոնը ֆրանսիական թատրոնից գերադասել է իսպանականը, որից փոխառել է իր ստեղծագործության թեմատիկան ու հնարաքները («Ժոդըլե, կամ Տեր-ծառան», բեմադրվել է 1645 թվականին, հրատարակվել է 1646 թվականին, «Հայաստանցի Դոն Հաբեթը», բեմադրվել է 1646 թվականին)։

Կատակերգակ Սկառոնի արվեստը մեծ դեր է խաղացել ֆրանսիայի դրամատուրգիայի պատմության մեջ։ Նրա վերջին ստեղծագործությունները «Ողբերգակատակերգական նովելներն» են (հրատարակվել է 1661 թվականին)։ Սկառոնի «Իմ տապանագիրը» («Գրական թերթ», 1955, համար 13) բանաստեղծությունը հայերեն է թարգմանել Ավետիք Իսահակյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Յուհան Տոբիաս Սերգել

**Յուհան Տոբիաս Սերգել** (, ), շվեդ քանդակագործ։ Սովորել է Ստոկհոլմում (1756-1757 թթ.) և Փարիզում (1738 թվականից)։ 1767-1778 թվականներին ստեղծագործել է Իտալիայում։ Կրել է ֆրանսիական բարոկկո ոճի և անտիկ քանդակագործության ազդեցությունը, հասուն շրջանում (1760- ական թվականներից) դարձել կլասիցիզմի հիմնադիրներից 18-րդ դարի եվրոպական քանդակագործությունում։ Սերգելի աշխատանքներին («Քնած ֆավնը», մարմար, 1774 թ., ազգային թանգարան, Ստոկհոլմ, Գյուստավ 3-րդ թագավորի հուշարձանը Ստոկհոլմում, բրոնզ, 1790-1808 թթ.) բնորոշ է երբեմն որոշակի սխեմատիզմով առանձնացող ծավալաձևերի լարված պաթետիկությունը։ Ստեղծել է նաև մեծ քանակությամբ դիմապատկերային մեդալիոններ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Johan Tobias Sergel, självporträtt från 1793.jpg|Ինքնանկար (1793)
File:Stockholm 2009 PD 234.JPG|Արձանախումբ Գյուստավ 3-րդ թագավորի հուշարձանի հիմքում
File:Monument_to_King_Gustav_III_of_Sweden_(Stockholm).jpg|Գյուստավ 3-րդ թագավորի հուշարձանը Ստոկհոլմում
File:Sergel_Queen_Sofia_Magdalena_1783.JPG|Սոֆիա Մագդալենա թագուհին, 1783


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդ քանդակագործներ
Կատեգորիա:1740 ծնունդներ
Կատեգորիա:1814 մահեր
Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ
Սիմեոն Կաֆացի

**Սիմեոն Կաֆացի**,Կաֆայեցի (), հայ տաղերգու։ Ծնվել, ապրել է Կաֆա քաղաքում։ Տաղերից երևում է, որ կանոնավոր հոգևոր կրթություն է ստացել, սակայն եղել է աշխարհական (արհեստավոր)։

«Սիրուն է վարդն ի մէջ ծաղկանց ամենէ» սկսվածքով տաղում ինքն իր մասին ասել է․ «Ձգե կօշիկ կարելն»։ Գրել է Մարիամ Աստվածածնին ձոնված տաղ և կրոն, բնույթի (ապաշխարության) տաղեր։ Մարդկային կյանքի չարյաց պատճառն է համարել մամոնային ծառայելը։ Նրա ստեղծագործության մեջ առավել ուշագրավը «էանց ցուրտ ձմեռն և վիշտն աշխարհի» (գրված 1685 թվականին՝ ոմն վաճառական Հարությունի պատվերով) և «Եկ պիւլպիւլ իմ գարնանային» սկսվածքներով տաղերն են, որոնցում զուգորդվել են սիրո ու բնության մոտիվները։

Ունի խառը տաղ՝ գրված հայերեն ու թուրքերեն։ Սիմեոն Կաֆացու բանաստեղծական արվեստով մի կողմից հարում է միջնադարի հայ տաղերգությանը, մյուս կողմից ժողովրդական-աշուղական երգերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տաղերգուներ
Բրուքսի լեռնաշղթա

**Բրուսքսի լեռնաշղթա** (), լեռնաշղթա Հյուսիսային Ամերիկայի Կորդիլերների արևելյան գոտում, Ալյասկայի հյուսիսում։ Երկարությունը շուրջ 1000 կմ է։ Գերակշռող բարձրությունը 1500–2000 մ է, առավելագույնը՝ 2761 մ (Իստո լեռ)։

## Անվանում
Կոչվել է Ալյասկայի՝ 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հետազոտող, ամերիկացի երկրաբան Ալֆրեդ Բրուքսի անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Կանադայի լեռնաշղթաներ
Բուգենվիլ կղզի

**Բուգենվիլ** (), հրաբխային կղզի Խաղաղ օվկիանոսում, ամենախոշորը Սողոմոնյան կղզիներում։ Մտնում է Պապուա Նոր Գվինեա պետության կազմի մեջ։ Տարածությունը 10 հազար կմ2 է, բարձրությունը՝ մինչև 3123 մ (Բալբի հրաբուխ)։ Բնակչությունը՝ 175 160 է (2000)։ Գլխավոր քաղաքը Կիետան է։

Բուգենվիլում կա պղնձի խոշոր հանքավայր։ Պղնձի միջին պարունակությունը հանքանյութում՝ 0.46% (հանքանյութերը պարունակում են նաև ոսկի՝ 0.51 գ/տ, արծաթ)։

## Անվանում
Կոչվել է 1768 թվականին այստեղ այցելած ֆրանսիացի ծովագնաց Լուի Անտուան դը Բուգենվիլլի անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1943 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Պապուա Նոր Գվինեայի կղզիներ
Իոնական ուժ

**Իոնական ուժ**, լուծույթում իոնների ստեղծած էլեկտրական դաշտի լարվածության չափ։ Իոնական ուժ արտահայտվում է՝ \Iota=\frac{1}{2}\Sigma m_iz_i^2 i= բանաձևով, որտեղ Zi-ն տվյալ i տեսակի իոնների լիցքն է, m-ը՝ նրանց մոլյալությունը լուծույթում (այսինքն՝ գրամ-իոնների թիվը 1 կգ լուծիչում)։ Շատ նոսրացրած լուծույթներում էլեկտրոլիտների մի քանի հատկություններ և, մասնավորապես, լուծույթում տվյալ ուժեղ էլեկտրոլիտի ակտիվության գործակիցը կախված են իոնական ուժից։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Կատեգորիա:Էլեկտրաքիմիա
Լաուհամեր

**Լաուհամեր** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուգի տարածքում։

Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 16&nbsp;956մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 88,43 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 66 176*։

Քաղաքը ստորաբաժանվում է 5 քաղաքային համայնքի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջը

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Իզոմորֆություն (մաթեմատիկա)

**Իզոմորֆություն** մաթեմատիկայում, ժամանակակից մաթեմատիկայի հիմնական հասկացություններից։ Կազմավորվել, ձևակերպվել է որպես հանրահաշվական հասկացություն (խմբերի տեսության մեջ), սակայն էական նշանակություն է ստացել մաթեմատիկայի տարբեր բաժինների կառուցվածքը և կիրառման հնարավոր ոլորտը ընդհանուր տեսանկյունից հասկանալու համար։ Իզոմորֆություն հասկացությունը վերաբերում է որոշակի կառուցվածքով օժտված բազմություններին (խմբերին, դաշտերին և այլն)։ Իզոմորֆ օբյեկտների տարրական օրինակ են բոլոր իրական թվերի R բազմությունը՝ օժտված գումարման գործողությամբ, և դրական թվերի P բազմությունը՝ օժտված բազմապատկման գործողությամբ։ Այս երկու օբյեկտների ներքին կառուցվածքը որոշակի իմաստով նույնն է։ Իրոք, եթե R բազմությունը արտապատկերենք P բազմության վրա՝ x թվին համապատասխանեցնելով y=ax թիվը (a>0), ապա x=x1+x2 գումարին կհամապատասխանի y=y1y2 արտադրյալը, ուր y1=ax1 և y2=ax2 թվերը համապատասխանում են x1 և x2 թվերին։ Հակադարձ արտապատկերումն ունի x=logya տեսքը։ R-ի տարրերի գումարմանը վերաբերող յուրաքանչյուր առաջադրությանը կարելի է համապատասխանեցնել P-ի տարրերի բազմապատկմանը վերաբերող որոշակի առաջադրություն։ Օրինակ, R-ում Sn=x1+x2+...+xn թվաբանական պրոգրեսիայի անդամների գումարը արտահայտվում է Sn=n(x1+xn)/2 բանաձևով, իսկ P-ում Pn=y1y2...yn երկրաչափական պրոգրեսիայի անդամների արտադրյալը՝ Pn=\sqrt{(y_1 y_n)^n} բանաձևով (R-ում ո-ով բազմապատկելուն և 2-ի բաժանելուն համապատասխանում են P-ում ո-րդ աստիճան բարձրացնելը և քառակուսի արմատ հանելը)։ Իզոմորֆության ընդհանուր սահմանումը տրվում է կատեգորիաների տեսության մեջ։ Մասնավորապես B և B՛ բազմությունները, օժտված համապատասխանաբար Տ և Տ՛ որոշակի կառուցվածքներով, կոչվում են իզոմորֆ, եթե դրանց միջև գոյություն ունի այնպիսի փոխմիարժեք համապատասխանություն, որի դեպքում Տ և Տ՝ կառուցվածքները փոխհամապատասխանում են միմյանց։ Համապատասխանությունը կոչվում է իզոմորֆ արտապատկերում կամ իզոմորֆություն։ Յուրաքանչյուր մաթեմատիկական տեսության աքսիոմները որոշում են այդ տեսությամբ ուսումնասիրվող օբյեկտները միայն իզոմորֆության ճշտությամբ, և ստացված արդյունքները հավասարապես վերաբերում են բոլոր իզոմորֆ օբյեկտներին։ Այդ իսկ պատճառով աքսիոմատիկական տեսությունը կարող է ունենալ տարբեր մեկնաբանություններ կամ մոդելներ (օրինակ, Լոբաչևսկու երկրաչափությունը)։ Տոպոլոգիայում իզոմորֆության տերմինի հանգունակն է հոմեոմորֆիզմը, բազմությունների տեսությունում՝ բիյեկցիան։

Կատեգորիա:Հանրահաշիվ
Կատեգորիա:Կատեգորիաների տեսություն
Need for Speed II

**Need for Speed II** — 1997 թվականին ստեղծված մրցարշավային խաղ, մշակված Electronic Arts Canada ընկերության կողմից և հրատարակված Electronic Arts։ Սա Need for Speed սերիայի երկրորդ խաղն է։ Խաղը պարունակում է մի քանի էկզոտիկ մեքենաներ և մրցուղիներ աշխարհի տարբեր մասերում։ Խաղից հեռացված են ոստիկանական հետապնդումները, որոնք կան առաջին մասում։ Ավելացվել է *Knockout* ռեժիմը։

## Ավտոմեքենաները խաղում
* McLaren F1
* Ferrari F50
* Jaguar XJ220
* Ford GT90
* Lotus Elise GT1
* Lotus Esprit V8
* Italdesign Cala
* Isdera Commendatore 112i
* Ford Indigo

*Ավելացված են Special Edition ում*

* Ford Indigo
* Ferrari F355 Berlinetta
* Italdesign Nazca C2
* FZR 2000 (Բոնուսային մեքենա)
* Tombstone (Բոնուսային մեքենա)
* Bomber BFS (Բոնուսային մեքենա)
* Ford Mustang Mach III

## Խաղի երգերը
Խաղի երգեր գրել են Jeff van Dyck-ը, Saki Kaskas-ը, Rom Di Prisco-ն, Crispin Hands-ը, Alistair Hirst-ը, Robert Rigihalgh-ը և Jay Weinland-ը։ Ամեն մի մրցուղու (լոկացիայի) համար ստեղծված են երկու երաժշտական թեմա։

## Խաղի ընթացքը
Need For Speed 2 Gameplay 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Wine Application Database on ''Need for Speed II'' 
* Need For Speed 2-ը Playground կայքում

Կատեգորիա:1997 վիդեոխաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Բութիա թերակղզի

**Բութիա** (, նախկինում կոչվել է Բութիա Ֆելիքս, ինչպես նաև՝ Բուսիա Ֆելիքս), թերակղզի Հյուսիսային Ամերիկայի ծայր հյուսիսում՝ Կանադայում։ Բութիայում է գտնվում մայրցամաքի հյուսիսային ծայրակետը՝ Մերչիսոն հրվանդանը։

## Անվանում
Հայտնագործել է անգլիացի բևեռախույզ Ջոն Ռոսը 1829 թվականին և իր արշավախմբին դրամով օժանդակած անգլիացի վաճառական Ֆելիքս Բութի անունով կոչել *Բութիա*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թերակղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կանադայի թերակղզիներ
Ինտերիեր

**Ինտերիեր** (ֆրանս.՝ interieur- ներս, ներքին մաս),

*ճարտարապետության մեջ, շենքի կամ նրա մի մասի ներքին տարածությունը, ներքնաձևը, որ օրգանապես կապված է կառույցի բովանդակության, ծավալա-տարածական լուծման և կոնստրուկտիվ հենքի հետ։ Ինտերիերի ֆունկցիոնալ նշանակությանը համապատասխան ճարտարապետական միջավայրի ստեղծման պրոցեսում կարևոր են նրա ձևը, չափերը, համաչափությունները, կոնստրուկտիվ տարրերի ու ճարտարապետական մասնատումների ռիթմը, մասշտաբը, բնական և արհեստական լուսավորության բնույթը, դեկորատիվ հարդարման ձևերը, կահույքը և այլ տարրեր, որոնք հանդես են գալիս կուռ և միասնական գեղարվեստական կերպարում։ Ինտերիերի լուծման սկզբունքները տարբեր են բնակելի կամ հանդիսատեսային, հանգստի կամ մարզական, արտադրական կամ վարչական այլ շենքերում, Որոնցում հետապնդվում են մարդու տրամադրության և հոգեվիճակի վրա ազդելու տարբեր նպատակներ։ Շենքի ինտերիերի միասնական մեկնաբանման ու լուծման խնդիրները բացահայտվում են աստիճանաբար, մարդու շարժմանը համընթաց՝ հետզհետե տանելով դեպի այն գլխավորը կամ հանգուցայինը, որը տվյալ շենքի հիմնական բովանդակությունն է ամփոփում։ Ինտերիերի կերպարը լրացնող կարևոր բաղկացուցիչ է շենքը շրջապատող միջավայրը, որի և ինտերիերի փոխադարձ կապը իրագործվում է արտաքին պատերի մեծ բացվածքներով։ Արդի ճարտարապետական կառույցի ինտերիերի լուծման նոր և բազմապիսի հնարավորություններ են ստեղծվել նորագույն շինանյութերի և կոնստրուկցիաների, հարդարման միջոցների ու կահույքի զանազան ձևերի կիրառման շնորհիվ, որոնք ապահովում են ժամանակակից մարդու կյանքի հարմարավետուությնն ու գեղագիտական պահանջները։ ժամանակակից ինտերիերում նախատեսվում է նաև պարբերական ձևափոխման և ֆունկցիոնալ առանձին գոտիների ստեղծման հնարավորություն։
*Ինտերիերի գեղանկարչության մեջ, ժանր, որը ծաղկման է հասել 17-րդ դարում հոլանդական, ֆլամանդական նկարիչների մոտ։ Հայ նկարիչներից ինտերիեր պատկերել են Վ. Սուրենյանցը, Հ. Կոջոյանը, Գ. Խանջյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Ներսակողմ
Կատեգորիա:Դիզայն
Սկանդերբեգ

**Գեորգ Կաստրիոտի Սկանդերբեգ** (, ), թուրք նվաճողների դեմ ալբան ժողովրդի ազատագրական պայքարի ղեկավար, Ալբանիայի ազգային հերոս։ Կաստրիոտի իշխանական տոհմից։

## Գործունեություն
Մանուկ հասակում պատանդ է տրվել թուրքական սուլթան Մուրադ 2-րդին, հետագայում ծառայել նրա զորքում։ Զորավարական տաղանդի համար ստացել է բեյի (բեգի) տիտղոս, ի պատիվ Ալեքսանդր Մակեդոնացու կոչվել Իսքենդեր բեյ (Ալեքսանդր անվան թուրքերեն արտասանությունը, աղավաղված՝ Սկանդերբեգ)։ Թաքուն պատրաստվել է սուլթանի դեմ պայքարի, կապեր հաստատել նրա արտաքին և ներքին հակառակորդների հետ։ 1443 թվականին Սկանդերբեգ 300 հեծյալով լքել է թուրքական ճամբարը, մեկնել Ալբանիա։ Հենվելով ազատ գյուղացիության վրա՝ արշավանք է սկսել ալբանական հողերից թուրքերին վռնդելու համար։ Նոյեմբերի 28-ին հռչակվել է Կաստրիոտի իշխանության ղեկավար։ Բազմաթիվ բերդերից վտարել է թուրքական կայազորները, ազատագրել երկրի մեծ մասը, ձգտել է միավորել ալբան ֆեոդալներին, ժողովրդական աշխարհազորը վերածել կանոնավոր բանակի։ Շուրջ քառորդ դար ալբան ժողովուրդը Սկանդերբեգի գլխավորությամբ հաջողությամբ դիմագրավել է թուրքական զավթիչներին, որոնք փորձում էին վերականգնել իրենց իշխանությունը։ Սկանդերբեգը ուներ պետական և զինվորական գործչի արտասովոր տաղանդ, հաղթահարել է ներքին և արտաքին քաղաքական մեծ դժվարություններ՝ ալբան ֆեոդալների անջատողական նկրտումները, Վենետիկի ու պապի շահախնդիր քաղաքականությունը են։ Ալբանիայի ժողովրդական Հանրապետությունում սահմանված Հ. Սկանդերբեգի շքանշան։

## Հիշատակ
Տիրանայի գլխավոր հրապարակն անվանվել է Սկանդերբեգի անունով։ 1968 թվականին՝ Սկանդերբեգի մահվան 500-ամյա տարելիցին, հրապարակում տեղադրվել է Սկանդերբեգի բրոնզե հուշարձանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ
Իշխանակ

**Իշխանակ** (ծնվել և մահացել է անհայտ թվականներին), Հերեթ-Կամբեճանի թագավոր 956 թվականից։ Համամ-Գրիգոր Բարեպաշտի թոռը և Հերեթ-Կամբեճանի հայկական թագավորության հիմնադիր Ատրներսեհի որդին։ Աջակցել է Հայոց կաթողիկոս Անանիա Ա Մոկացուն՝ Գանձասարում գումարած եկեղեցական ժողովում, որը վերացրեց Աղվանից կաթողիկոսության թեմերում սողոսկած անջատական տրամադրությունը՝ վերստին ամրապնդելով Հայոց եկեղեցու և Աղվանից կաթողիկոսության միասնությունը։ Հետագայում Իշխանակը ամուսնացավ վրաց իշխան Գուրգենի քույր Դինարի հետ, տեղի տալով նրա հորդորներին, Հերեթ-Կամբեճանի հայությանը դավանափոխ արեց՝ դարձնելով քաղկեդոնականության։

Կատեգորիա:Հայ արքաներ
Գութեբորն

**Գութեբորն** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ռուլանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 580 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 16,65 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 66 120*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Խորհրդա-կուբայական հարաբերություններ

**Խորհրդա-կուբայական հարաբերություններ**,, պատմական դիվանագիտական հարաբերությունները Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) և Կուբայի Հանրապետության միջև

Երկրների միջև հաստատվել են 1943 թվականի հոկտեմբերին (երբ ԱՄՆ-ում խորհրդային դեսպան Մաքսիմ Լիտվինովի ջանքերով Հավանայում խորհրդային դեսպանատուն բացվեց), ընդհատվել 1952 թվականին (Ֆուլխենսիո Բատիստայի պետական հեղաշրջման փորձի ժամանակ) և վերականգնվել 1959 թվականին՝ Կուբայական հեղափոխության հաղթանակից հետո (պաշտոնապես՝ 1960 թվականին)։

Սառը պատերազմի ժամանակաշրջանում Կուբան, հանդիսանալով Խորհրդային Միության դաշնակիցը, վայելում էր վերջինիս տնտեսական և ռազմական աջակցությունը։

Ստորագրվեցին համաձայնագրեր ապրանքափոխանակման և վճարումների, Կուբային վարկ տրամադրելու (ԽՍՀՄ սկսեց Կուբային տրամադրել նավթ, արդյունաբերական սարքավորում, սննդամթերք, և նրանից գնել շաքար, աջակցել տնտեսության զարգացման ասպարեզում), տեխնիկական օժանդակության և ազգային կադրերի պատրաստման, մշակութային համագործակցության (1966) վերաբերյալ։ 1961 թվականի կոմյունիկեում կողմերը նշեցին կապերի ընդլայնման միջոցառումներ, կնքեցին օդային հաղորդակցության, ձկնորսության ասպարեզում խորհրդային անհատույց օգնության (1962) համաձայնագրեր։ 1963 թվականի համատեղ հայտարարության մեջ Կուբայի կողմը պնդեց, որ Խորհրդային Միության և սոցիալիստական ճամբարի մյուս երկրների հաստատակամ դիրքորոշումը 1962 թվականի կարիբյան ճգնաժամի ընթացքում կանխեց ջերմամիջուկային պատերազմը։ 1960-1970-ական թվականներին կնքվեցին տնտեսական, առևտրական և վճարային, շաքարի ձեռնարկությունների վերակառուցման, գիտատեխնիկական և մշակութային համագործակցության մի շարք համաձայնագրեր։ 1980 թվականին ստորագրվեցին նոր համաձայնագրեր մշակույթի, գիտության և կրթության ասպարեզում համագործակցության, 1981 թվականին՝ մի շարք համաձայնագրեր և արձանագրություններ 1981—1985 թվականների տնտեսական, գիտատեխնիկական համագործակցության վերաբերյալ։

1991 թվականի դեկտեմբերին ԽՍՀՄ կազմալուծումն անմիջական ու կործանարար ազդեցություն ունեցավ Կուբայի վրա, երբ վերջ դրվեց արժեքավոր օգնությանն ու առևտրային արտոնություններին։ Շուտով Կուբան թևակոխեց հարկաբյուջետային ճգնաժամի փուլ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Սառը պատերազմ
Բուխտարմայի ջրամբար

260px|մինի|Բուխտարմայի ջրամբար

**Բուխտարմայի ջրամբար**, առաջացել է Իրտիշ գետի վրա Ղազախստանի Սերեբրյանսկ քաղաքի մոտ կառուցված Բուպտարմայի ՀԷԿ–ի պատվարը Ղազախստանի Արևելաղազախստանյան և Սեմիպալատինսկի մարզերի տարածքներում։ Բաղկացած է հատվածից՝ գետային (Իրտիշ գետի հովտում) և Զայսան լիճը, որի տեղում գոյացել է լայն խորահուն։

Լցվել է 1960-1967 թվականներին։ Մակերեսը 5490 կմ2 է, երկարությունը՝ 425 կմ, առավելագույն լայնությունը՝ 35 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղազախստանի ջրամբարներ
Կատեգորիա:Ջրամբարներ այբբենական կարգով
Պոնտինիա

**Պոնտինիա** (իտալ.՝ Pontinia), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Լատինա գավառում։

Բնակչությունը` 13476 մարդ (2004), բնակչության խտությունը` 114 մարդ/կմ², տարածքը՝ 112 կմ², փոստային ինդեքսը՝ 04014, հեռախոսային կոդը՝ 0773։

## Քույր քաղաքներ
* Ուտենա
* Գորո
* Վիտորիա

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական էջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Խորհրդա-մեքսիկական հարաբերություններ

**Խորհրդա-մեքսիկական հարաբերություններ**, պատմական դիվանագիտական հարաբերությունները Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) և Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգների միջև։

Երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1924 թվականին (ընդհատվել 1930 թվականին, վերականգնվել՝ 1942 թվականին)։ Ստորագրվեցին մշակութային և գիտական փոխանակման (1968), առևտրային (1973), Մեքսիկային խորհրդային մեքենաներ և սարքավորում մատակարարելու (1973), գիտատեխնիկական համագործակցության (1975), հյուպատոսական (1978) համաձայնագրեր, 1978-1979 թվականների գիտատեխնիկական համագործակցության ծրագիր (1978)։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի երկկողմ հարաբերություններ
Մամիկոն Դանղյան

**Մամիկոն Տիգրանի Դանղյան** (), հայ խորհրդային քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1949), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1969)։

## Կենսագրություն
1930 թվականին ավարտել է Երևանի Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան միջնակարգ դպրոցը և երկու տարի զբաղվել ուսուցչական աշխատանքով։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետը (1936), ընդունվել ասպիրանտուրա և երկու տարի անց պաշտպանել թեկնածուական, 1949 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն։ 1951 թվականից նույն համալսարանի օրգանական քիմիայի ամբիոնի վարիչն է, աշխատել է նաև որպես քիմիական ֆակուլտետի դեկան։

Գիտական աշխատանքները վերաբերում ևն բազմաֆունկցիոնալ γ-լակտոնների սինթեզին և դրանց տարբեր փոխարկումների ուսումնասիրությանը։

Մամիկոն Դանղյանը 1951 թվականից շուրջ երեսուն տարի գլխավորել է ԵՊՀ օրգանական քիմիայի ամբիոնը, դասավանդել «Օրգանական քիմիա» հիմնարար առարկան։ 1951-1962 և 1967-1971 թվականներին եղել է քիմիայի ֆակուլտետի դեկան։ Նրա ղեկավարությամբ ու խորհրդատվությամբ պաշտպանվել է թեկնածուական 36 և դոկտորական 5 ատենախոսություն։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1943 թվականից։

## Պարգևներ, մրցանակներ
Պարգևատրվել է «Պատվո նշաև», Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշաններով, մեդալներով ու պատվոգրերով։

## Երկեր
* Օրգանական քիմիայի պրակտիկում, բուհերի համար, Երևան, 1961 (համահեղինակ)։
* Օրգանական քիմիայի պրակտիկում, բուհերի համար, 2-րդ հրատ., Երևան, 1974 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ քիմիայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Սոլովեցի մենաստան

**Սոլովեցի մենաստան**, ճարտարապետական հուշարձան Սոլովեցկի կղզում (Սպիտակ ծով)։ Հիմնադրվել է 15-րդ դարում 20-30-ական թվականներին։ Սոլովեցի մենաստանի ճարտարապետական անսամբլի տարածքը շրջապատված է 7 դարպասավոր, 8 աշտարակավոր (1584-1594 թթ., վարպետ Տրիֆոն) հզոր պարսպով (բարձրությունը՝ 8-11 մ, լայնությունը՝ 4-6 մ), որը հիմնականում շարված է հսկայական (երկարությունը՝ մինչև 5 մ) գլաքարերից։ Մեկ առանցքով տեղադրված պաշտամունքային կառույցները (գլխավորները միմյանց են կապվում կամարակազմ ծածկված անցումներով) շրջապատված են տնտեսական ու բնակելի շենքերով։ Սոլովեցի մենաստանի կառույցներից են, սեղանատունը (500 մ մակերեսով միասյուն դահլիճ), Ուսպենսկի (Վերափոխման, 1552-1557 թթ.), Պրեոբրաժենսկի (Պայծառակերպության, 1556-1564 թթ.), Բլագովեշչենսկի (Ավետման, 1596-1601 թթ.) տաճարները, քարաշեն ապարանքներ (1615 թ.), ջրաղաց (17-րդ դարի սկիզբ), զանգակատուն (1777 թ.), Նիկոլայի եկեղեցին (1834 թ.)։ Սոլովեցի մենաստանն այժմ պատմաճարտարապետական արգելոց է։


Պատկեր:Solovetsky Monastery 2001.jpg|Սոլովեցի մենաստան


Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի վանքեր
Կատեգորիա:1429 կառույցներ
Բրոնկով

**Բրոնկով** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի հողատարածքում։

Գտնվում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմում։ Ենթարկվում է Ալտ Ալտդյոբրեն կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 628 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 38,21 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *12 0 66 041*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Դանիական նեղուց

**Դանիական նեղուց** (, ), նեղուց Գրենլանդիա ն Իսլանդիա կղզիների միջև։ Լայնությունը մոտ 260 կմ է, նվազագույն խորությունը՝ 227 մ։ Դանիական նեղուցով հյուսիսից հարավային են անցնում Արևելա-Գրենլանդական ցուրտ, իսկ հարավից հյուսիսային՝ Իրմինգերի տաք հոսանքները։

Կատեգորիա:Նեղուցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի նեղուցներ
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի նեղուցներ
Կատեգորիա:Գրենլանդիայի նեղուցներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի նեղուցներ
Ինտուիցիոնիզմ

**Ինտուիցիոնիզմ,** փիլիսոփայական ուղղություն մաթեմատիկայի և տրամաբանության մեջ, որը հրաժարվում է ակտուալ անվերջության վերացարկումից և մաթեմատիկայի ու տրամաբանության հիմքը համարում է ինտուիտիվ համոզվածությունը՝ ինտուիցիան։ Ինտուիցիոնիզմը հանդես է եկել 20-րդ դարի սկզբում, որպես ռեակցիա ընդդեմ Կանտորի բազմությունների տեսության, որը դիտվում էր որպես դասական մաթեմատիկայի հիմք և ծավալվել է այդ տեսության մեջ բացահայտված պարադոքսների շնորհիվ։ Ինտուիցիոնիզմի նախահայրը համարվում է Անրի Պուանկարեն, հիմնադիրը՝ Լ. Բրաուերը։ Ինտուիցիոնիզմը հետագայում զարգացրել են Հերման Վեյլը և Ա. Հայթինգը։ Բրաուերը, մերժելով ակտուալ անվերջության վերացարկումը, այն փոխարինել է պոտենցիալ իրականացման վերացարկումով։ Նա հերքել է այն գաղափարը, որ մաթեմատիկայի հիմքում պետք է ընկած լինի տրամաբանությունը։ Ըստ ինտուիցիոնիզմի, պարադոքսներից խուսափելու համար մաթեմատիկան պետք է կառուցվի ինտուիտիվ կերպով ակնհայտ օբյեկտներից, որպիսիք են, օրինակ, «A-ից հետևում է A» դատողությունը, թվերի բնական շարքը են, ընդ որում, չտալով ինտուիտիվ ակնհայտի ճշգրիտ սահմանումը։ Քննադատվում են նաև դասական մաթեմատիկայի տրամաբանական հիմքերը և մաթեմատիկայում գոյության դասական ըմբըռնումը։ Գոյություն է վերագրվում միայն այն օբյեկտներին, որոնք կառուցվում են վերջավոր թվով քայլերի միջոցով կամ գոնե որոնց համար նշված է կառուցման ուղին։ Մասնավորապես մերժվում են գոյության այն ապացուցումները, որոնք կատարվում են հակասող ենթադրության եղանակով, քանի որ այդ եղանակով չի նշվում այն օբյեկտի կառուցման ուղին, որի գոյությունը պետք է ապացուցել։ Այսինքն՝ ոչ A-ի հերքումը, ըստ ինտուիցիոնիզմի, դեռևս չի պարունակում A-ի ապացուցում (կառուցում)։ Այսպիսով, մաթեմատիկայի կառուցման հիմքում դրվում է նոր, արիստոաելյանից տարբեր, ինտուիցիոնիստական տրամաբանություն (առանց երրորդի բացառման սկզբունքի)։

## Տես նաև

*Կոնստրուկտիվ տրամաբանություն

Կատեգորիա:Իմացաբանություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկայի փիլիսոփայություն
Սենուսիտներ

մինի|Սենուականների ազդեցության գոտին 1888 թվականին
**Սենուսիտներ**, **սենուսականներ** ( - *աս-Սանուսիյա*), մուսուլմանական կրոնա-քաղաքական Սենուսիյյա օրդենի անդամներ։ Օրդենը 1837 թվականին հիմնադրել է Մուհամմադ իբն Ալի աս-Սենուսին (1787 կամ 1791-1859)՝ Մեքքայում։ 1843 թվականին սենուսիտները փոխադրվել են Կիրենայկա (Լիբիա)։ Սենուսիտները կոչ էին անում վերականգնել իսլամի նախնական «մաքրությունը», «սրբազան պատերազմ» մղել «անհավատների» դեմ։ 19-րդ դարի կեսից սենուսիտները գլխավորել են լիբիացիների պայքարն ընդդեմ թուրքական տիրապետության, 1911-1931 թվականներին մասնակցել իտալացի գաղութարարների դեմ պայքարին։ 1951-1969 թվականներին Սենուսիտների օրդենի հիմնադրի թոռը՝ Մուհամմադ Իդրիսը, Լիբիայի թագավորն էր (Իդրիս I-ը)։ Սենուսիտների գաղափարների համախոհներ կան (Լիբիայից բացի) Ալժիրում, Նիգերում, Չադում, Սուդանում և Աֆրիկայի մի շարք այլ երկրներում։

Կատեգորիա:Իսլամական ղեկավարների հարստություններ
Նորմա (Լացիո)

**Նորմա (Լացիո)** (իտալ.` Norma), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Լատինա գավառում։

Բնակչությունը` 3989 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 129 մարդ/կմ², տարածքը՝ 31 կմ², փոստային ինդեքսը՝ 4010, հեռախոսային կոդը՝ 0773։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Վարվառան։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 4-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:2247
 bar:1881 from:0 till:2113
 bar:1901 from:0 till:2559
 bar:1911 from:0 till:2857
 bar:1921 from:0 till:3034
 bar:1931 from:0 till:3358
 bar:1936 from:0 till:3623
 bar:1951 from:0 till:3714
 bar:1961 from:0 till:3459
 bar:1971 from:0 till:3230
 bar:1981 from:0 till:3484
 bar:1991 from:0 till:3600
 bar:2001 from:0 till:3792
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2247 fontsize:S text:2.247 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2113 fontsize:S text:2.113 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2559 fontsize:S text:2.559 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2857 fontsize:S text:2.857 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 3034 fontsize:S text:3.034 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 3358 fontsize:S text:3.358 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 3623 fontsize:S text:3.623 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 3714 fontsize:S text:3.714 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 3459 fontsize:S text:3.459 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3230 fontsize:S text:3.230 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3484 fontsize:S text:3.484 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3600 fontsize:S text:3.600 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3792 fontsize:S text:3.792 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0773 352801
* Էլեկտրոնային փոստ։ info@comune.norma.lt.it
* Պաշտոնական էջ։ http://www.comunedinorma.it/ 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ինքնուսուցանվող համակարգ

**Ինքնուսուցողական համակարգ**, ինքնահարմարվող համակարգ, որի գործարկման ալգորիթմը մշակվում և կատարելագործվում է ինքնուսուցման պրոցեսում։ Այդ պրոցեսը հանգեցնում է «փորձերի» և «սխալների»։ Համակարգը կատարում է ալգորիթմների փորձնական փոփոխություններ և միաժամանակ հսկում այդ փոփոխությունների արդյունքները։ Եթե արդյունքները հարմար են կառավարման առումով, ապա փոփոխությունները շարունակվում են մինչև լավագույն արդյունքի հասնելը կամ էլ մինչև կառավարման պրոցեսի վատացումը։

Կատեգորիա:Կիրառական մաթեմատիկա
Սկալդեր

250px|մինի|աջից
**Սկալդեր** (իսլանդ․ skáld-բանաստեղծ), 9-13-րդ դարերում նորվեգացի և իսլանդացի բանաստեղծներ։ Սկալդերի բանաստեղծությունների պատառիկներ պահպանվել են 12-րդ դարում իսլանդական գրական հուշարձաններում՝ Կրտսեր էդդայում ( Սնորրի Սթուրլուսոն) և սագաներում։ Հայտնի է մոտ 250 սկալդերի բանաստեղծություն։

Հնագույն սկալդեր եղել են նորվեգացիները։ Սկալդերը հորինել են փառաբանող երգեր, պարսավող ոտանավորներ և, տարբեր առիթներով, առանձին բանաստեղծություններ։ Ամենահայտնի սկալդն իսլանդացի էգիլ Սկալլագրիմսոնն է (10-րդ դար)։ Սկալդերի բանաստեղծություններում, որպես կանոն, արձանագրված են հորինման ժամանակի փաստերը, այս պատճառով էլ դրանք համարվում են պատմական հուսալի սկզբնաղբյուրներ։

Կատեգորիա:Սկանդինավիայի պատմություն
Մոնտե Սան Բյաջո

**Մոնտե Սան Բյաջո** (իտալ.`Monte San Biagio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Լատինա գավառում։

Բնակչությունը` 5991 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 91 մարդ/կմ², տարածքը՝ 66 կմ², փոստային ինդեքսը՝ 04020, հեռախոսային կոդը՝ 0771։

## Քույր քաղաքներ
*  Սան Ռոմային լը Պույ
*  Ուբերզեե

## Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական էջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ստարա Պլանինա

**Բալկանյան լեռներ** կամ «Ստարա Պլանինա», գտնվում են Բուլղարիայում։ Երկարությունը արևմտյանից արևելյան 555 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 2376 մ (Բոտև լեռ)։ Բալկանյան լեռնաշղթայում է նաև Շիպկայի լեռնանցքը։ Լեռները կտրատված են Իսկիր, Լուդա Կամչիա գետերի հովիտներով։ Զարգացած է կարստը։ Ծածկված են լայնատերև և ասեղնատերև անտառներով, մարգագետիններով։ Կան պղնձի, ցինկի, կապարի, երկաթի հանքավայրեր, հանքային աղբյուրներ, կուրորտներ։

Կատեգորիա:Բուլղարիայի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բալկանյան թերակղզի
Սորորատ

**Սորորատ** (լատ․ soror — քույր), սովորույթ, որի համաձայն, տղամարդն ամուսնական հարաբերությունների մեջ էր մտնում մի քանի կանանց՝ հարազատ քույրերի կամ զարմուհիների հետ։ Սորորատ առաջինը նկարագրել է Լ․ Գ․ Մորգանը։ Տերմինը մտցրել է Զ․ Ֆրեյզերը, որը սորորատի վերաբերյալ փաստեր է հավաքել Ամերիկայի, Ասիայի, Օվկիանիայի և Աֆրիկայի մի շարք ժողովուրդների մոտ։ Գիտնականները սորորատը դիտում են իբրև խմբամուսնության մնացուկ։

Կատեգորիա:Չինաստանի իրավունք
Կատեգորիա:Ամուսնություն
Դանանգ

**Դանանգ** (), քաղաք Վիետնամում, որը կենտրոնական ենթակայության տակ գտնվող հինգ քաղաքներից մեկն է։ Այն բնակչության թվաքանակով հինգերորդն է երկրում։

## Ընդհանուր նկարագրություն
Տեղակայված է Հարավչինական ծովի ափին՝ կենտրոնական Վիետնամում։ 759 կմ հեռավորության վրա է Հանոյից և 960 կմ Հոշիմինից։ Ունի նավահանգիստ և միջազգային օդանավակայան։ Քաղաքը համարվում է Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիա-յի «Արևելք-Արևմուտք» միջանցքի վերջնակետը։

## Պատմություն
Առաջինը այստեղ հաստատվել են Ինդոնեզիայից եկած բնակիչները 192 թվականին։ Նրանք հիմնեցին Ինդրապուրա անվանումով բնակավայրը, որը հետագայում դարձավ Չամպայի թագավորության քաղաքներից մեկը։ Ֆրանսիայի գաղութացման դարաշրջանում Հնդկաչինն անվանում էին Թուրան ()։ Մինչ 1997 թվականը քաղաքը կազմել է *[[Կուանգնամ]]-Դանանգ* գավառի մասը, 1997 թվականի հունվարի 1-ից ստացել է կենտրոնական քաղաքի կարգավիճակ։

## Վարչական տվյալներ
Քաղաքը ունի 6 վարչական բաժանում։
6 քաղաքային թաղամասեր

* Հանտյաու (Hải Châu),
* Շոնչա (Sơn Trà), 
* Նգուհանշոն (Ngũ Hành Sơn),
* Լենտեու (Liên Chiểu),
* Կամլե (Cẩm Lệ), 
* Հոավանգ (Hòa Vang)

## Տեսարժան վայրեր
Վիետնամում Դանանգ քաղաքից ոչ հեռու բացվել է աշխարհի ամենաերկար կախովի ճոպանուղին։ Եզակի տրանսպորտային սիստեմը գտնվում է Դանագից 35 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Սիստեմը կազմված է 22 սյուներից և 94 խցիկներից։

## Սպորտ
Դանանգը () Վիետնամական ֆուտբոլային ակումբ է, որը ներկայացնում է նույնանուն քաղաքը, հանդես է գալիս Վիետնամի ֆուտբոլի առաջնությունում։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ
              Դա Նանգ  (անգլերեն)

Կատեգորիա:192 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գարոնի դաշտավայր

**Գարոնի դաշտավայր**, ցածրադիր հարթավայր Ֆրանսիայի հարավ֊արևմուտքում, Գարոն գետի միջին և ստորին հոսանքի երկայնքով՝ Պիրենեյների և Կենտրոնական Ֆրանսիական զանգվածի միջև։ Երկարությունը շուրջ 200 կմ է, խոշոր քաղաքը՝ Բորդոն։

## Անվանում
Անվանումը ստացել է Գարոն գետից։ Գրականության մեջ հաճախ հանդիպում է նաև *Աքվիտանիայի դաշտավայր* անվանումը՝ Ֆրանսիայի Աքվիտանիա պատմական մարզի անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հարթավայրեր
Մինտուռնո

**Մինտուռնո** (իտալ.`Minturno), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Լատինա գավառում։

Բնակչությունը` 18288 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 421 մարդ/կմ², տարածքը՝ 42 կմ², փոստային ինդեքսը՝ 04026, հեռախոսային կոդը՝ 0771։

## Պատկերասրահ

MinturnoCattedraleCampanile.jpg
Antonio_Sicurezza_-_portrait_of_pacchiana.JPG
Minturno_Via-Appia.jpg
Map_of_comune_of_Minturno_(province_of_Latina,_region_Lazio,_Italy).svg


## Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական էջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ռուս-շվեդական հարաբերություններ

thumb|right|Շվեդիայի դեսպանատունը Մոսկվայում
thumb|right|Ռուսաստանի դեսպանատունը Ստոկհոլմում
**Ռուս-շվեդական հարաբերություններ** (, ), դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության և Շվեդիայի Թագավորության միջև։

## Պատմություն

Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում՝ 1924 թվականին։ Ստորագրվել են առևտրրի (1924), ապրանքափոխանակման և վճարումների, վարկային (1940) համաձայնագրեր, որոնք նորոգվել են 1946 թվականին։ 1956 թվականի կոմյունիկեում երկու երկրների հարաբերությունները բնութագրվել են որպես «բարեկամական և բարիդրացիական»։ Կնքվել են նոր համաձայնագրեր ու արձանագրություններ գյուղատնտեսության ասպարեզում համագործակցության, առևտրի և վճարումների (1965), գիտատեխնիկական համագործակցության, երկարաժամկետ առևտրի և միջազգային ավտոմոբիլային հաղորդակցության (1970), նավագնացության (1973), գիտական համագործակցության և գիտնականների փոխանակման (1975) վերաբերյալ, 1981-1990 թվականի տնտեսական․, արդյունաբերական և գիտատեխնիկական համագործակցության ծրագիր (1981)։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի արտաքին հարաբերություններ
Սպազմ

**Սպազմ** (՝ σπάω *ձգել* բառից), մկանների կամ մկանախմբերի ոչ կամային տոնիկ կծկումները։ Տարբերում են կմախքային մկանների (վերջույթների), հարթ մկանների՝ արյունատար անոթների, բրոնխների, կերակրափողի, աղիքների և այլն սպազմ։ Կմախքային մկանների սպազմը դժվարացնում է շարժումները, հարթ մկաններինը՝ խանգարում օրգանների ֆունկցիաները։

Կատեգորիա:Մարդկային հիվանդության ախտանիշներ
Կատեգորիա:Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա
Սպիրտային լաքեր

**Սպիրտային լաքեր**, բնական և սինթետիկ խեժերի 30—40%-անոց լուծույթները էթիլ սպիրտում։ Օգտագործվող խեժերն են՝ շելլաքը, սանդարակը, բևեկնախեժը։ Ֆենոլալդեհիդային խեժեր և թաղանթ առաջացնող նյութեր են։ Սպիրտային լաքերի առաձգականությունը մեծացնելու համար ավելացնում են գերչակաձեթ, կտավատի ձեթից ստացվող ճարպաթթուներ և այլն։ Սպիրտում լուծվող օրգանական ներկեր ավելացնելով ստանում են սև կամ գունավոր սպիրտային լաքեր, փոշիացված չլուծվող անօրգանական գունակիրներ խառնելով՝ արծնալաքեր։

Սպիրտային լաքերով լաքապատում են վրձնի կամ բամբակե խծուծի օգնությամբ, մի քանի շերտով (10 րոպե ընդմիջումներով)։ Թաղանթառաջացումը տեղի է ունենում սպիրտի գոլորշացման հետևանքով։ Չորացած սպիրտային լաքերը լուծելի են սպիրտում, անկայուն են ջրի, խոնավության և ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխությունների նկատմամբ և դրանց ազդեցությունից լաքի գեղատես փայլուն մակերևույթը խունանում է։ Սինթետիկ թաղանթառաջացնող խեժերը զգալիորեն կրճատել են սպիրտային լաքերի կիրառությունը։

Կատեգորիա:Սպիրտներ
Գաուրի Շանկար

**Գաուրի Շանկար** (տիբեթ.՝ Jomo Tseringma), լեռնագագաթ Մեծ Հիմալայներում, Նեպալի և Չինաստանի սահմանագլխին։ Բարձրությունը 7144 մետր է։ Մինչև 1913 թվականը եվրոպացիները սխալմամբ երբեմն նույնացնում էին նրանից 60 կմ արևելք գտնվող Ջոմոլունգմայի հետ։

1965-ից մինչև 1979 թվականը պաշտոնապես արգելվել է բարձրանալ Գաուրի Շանկար: 1979 թվականին ամերիկա-նեպալյան արշավախմբին վերջապես հաջողվել է իրականացնել առաջին վերելքը:

## Անվանում
Անվանումն ունի դիցաբանական ծագում. լեռը համարում էին Փարվաթի աստվածուհու և Շիվա աստծու կացարանը։ Անվանումը կազմված է սանսկրիտով գաուրի «սպիտակ, գեղեցիկ» բառից, որը Փարվաթիի մականունն էր, և սանկարա «բարերար, օրհնյալ» բառից, որը Շիվայի մականունն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նեպալի լեռներ
Կատեգորիա:Չինաստանի լեռներ
Ստերիններ

300px|thumb|Ստերոլի քիմիական կառուցվածքը։
**Ստերիններ,** ստերոլներ, ստերոիդների դասի բազմացիկլ սպիրտներ։ 

Լայնորեն տարածված են բնության մեջ։ Ստերինների մեծամասնությունը օպտիկապես ակտիվ, բյուրեղային, օրգանական լուծիչներում լուծվող և ջրում չլուծվող նյութեր են։ Մոլեկուլը պարունակում է ածխածնի 27—29 ատոմ։ Օրգանիզմներում ստերիների նախորդը սկվալեն ածխաջրածինն է։ Կենդանիների և մարդու կարևորագույն ստերիններ խոլեսթերինն է, սնկերի մեջ տարածված է էրգոստերինը, բույսերում՝ թսիտոստերինը և ստիգմաստերինը։ Ստերենները կենսաբանական թաղանթների կառուցվածքային բաղադրիչն են։ Ստերները պարունակվում են բարձրակարգ կենդանիների նյարդային հյուսվածքում, լյարդում, սերմնաբջիջներում և այլուր։ Ստերենների ամենաուսումնասիրված ֆունկցիաները խոլեստերինի և էրգոստերինի փոխարկումներն են համապատասխանաբար ստերոիդ հորմոնների և D խմբի վիտամինների։ Ստերենները հումք են ծառայում նշված նյութերի արդյունաբերական ստացման համար։

Կատեգորիա:Ստերոիդներ
Յան Ստեն

**Յան Ստեն**(,), հոլանդացի նկարիչ։ Հավանաբար աշակերտել է Ն․ Կնյուպֆերին՝ Ուտրեխտում, Ա․ վան Օստադեին՝ Հառլեմում և Յա. վան *Գոյենին*՝ Հաագայում։ Ստեղծագործել է Լեյդենում (որտեղ 1648 թվականին ստացել է վարպետի կոչում), Հաագայում (1649 թվականից), Դելֆտում (1654 թվականից), Վարմոնդում (1656 թվականից), Հառլեմում (1661-1670)։ 1672 թվականից Լեյդենում ունեցել է պանդոկ։ Ստենը ստեղծել է դիմանկարներ, բնանկարներ, Աստվածաշնչի թեմաներով կոմպոզիցիաներ, սակայն նրա ստեղծագործությունում գլխավորը կենցաղային ժանրի գործեր են, «Զվարճամոլները», մոտ 1660, Էրմիտաժ, Լենինգրադ, «Ինչպես ձեռք է բերվել, այնպես էլ վատնվել է», 1661, Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան, Ռոտերդամ)։

## Պատկերասրահ

Jan Steen 008.jpg|
Jan Steen 004.jpg|
Jan Steen 005.jpg|
Jan Steen 011.jpg|
Jan Steen 012.jpg|
Jan Steen 009.jpg|
Jan Steen 001.jpg|

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի արվեստագետներ
Ստեփաննոս Երեց

**Ստեփաննոս երեց**, **Ստեփանոս քահանա Տերտերյան** (1746, գյուղ Հազարջրիբ (Իրանի Սպահանի նահանգի Փերիա գավառում) - 1813, գյուղ Հազարջրիբ), հայ պատմագիր։

Կրթվել է Նոր Ջուղայի Ամենափրկիչ վանքում, ձեռնադրվել քահանա, կարգվել Փերիայի հայ գաղութի հոգևոր գործակալ։ Հայտնի է իր «Հանգիտագիրք» ձեռագիր մատյանով (գրվել է 1787—1789 թվականներին), որտեղ շարադրել է 1665—1789 թվականների Իրանի և հայ գաղութի (մասնավորապես՝ Փերիայի, Նոր Ջուղայի, Բուրվարի և այլ շրջանների) պատմությունը։ Ստեփանոս երեցը թողել է նաև հանելուկներ, կրոնական, խրատական և այլ բնույթի բանաստեղծություններ, արձակ գործեր։ Նրա ձեռագրերը պահպանվում են Նոր Ջուղայի Ամենափրկչյան վանքում։

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Սորիտ

**Սորիտ** (-կույտ), բարդ-կրճատ *սիլլոգիզմ*, որն առաջանում է գծային *պոլիսիլլիգիզմից* նրանում պրոսիլլոգիզմների եզրակացությունները բաց թողնվելու (լեզվական առումով) հետևանքով։ Լինում է առաջընթաց [գոկլենյան, գերմանացի տրամաբան Ռուդոլֆ Գոկլենիուսի (1547—1628) անունով], որն առաջանում է առաջընթաց պոլիսիլլոգիզմից («Կենդանի էակը մահկանացու է, մարդը կենդանի էակ է, Սոկրատեսը մարդ է, հետևաբար, Սոկրատեսը մահկանացու է»), և ետընթաց (արիստոտելյան), որն առաջանում է ետընթաց պոլիսիլլոգիզմից («Սոկրատեսը մարդ է, մարդը կենդանի էակ է, կենդանի էակը մահկանացու է, հետևաբար, Սոկրատեսը մահկանացու է»)։

Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Սովուճ Բուլագ

**Սովուճ Բուլագ**, գյուղ Իրանի Ատրպատական նահանգում, համանուն գավառի կենտրոնը (հին Պարսկահայքի տարածքում)։ 20-րդ դարի սկզբին Սովուճ Բուլագում բնակվում էր 12 տուն հայ։ Զբաղվում էին հացահատիկի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով։ Շրջակա գավառներում վաճառում էին խաղող, մրգեր, հացահատիկ, կաթնամթերք։ Հայ բնակիչները 1918 թվականի թուրքական ներխուժման ժամանակ հեռացել են Իրանի խորքերը, հետագայում ներգաղթել Խորհրդային Հայաստան։

Կատեգորիա:Իրանի հայաբնակ գյուղեր
Սորբիան

**Սորբիան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խոզաթի գավառակում։ Գտնվում էր Մեծկերտ գյուղաքաղաքից հարավ-արևմուտք, Մնձուր գետի աջ ափին։

## Պատմություն
Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1916 թվականին, Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 30 տուն՝ 150 հայ և 20 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում Էին հացահատիկի տարբեր տեսակների մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սորբիանն ուներ Ս. Գևորգ անունով եկեղեցի։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր