Տատյանա Աֆանասևա

**Տատյանա Աֆանասևա** (Աֆանասևա-Էրենֆեստ, Ehrenfest-Afanassjewa, ), ռուս և հոլանդացի գիտնական, մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս։

## Կենսագրություն
մինի|Սանկտ Պետերբուրգի ֆիզիկոսների խմբակի անդամները։ Նստած (ձախից աջ)՝ Պաուլ Էրենֆեստ, Աբրամ Իոֆե, Դմիտրի Ռոժդեստվենսկի, Տատյանա Աֆանասևա Էրենֆեստ։ Կանգնած (ձախից աջ)՝ Վլադիմիր Միխայլովիչ Չուլանովսկի, Գ․ Վեյխարդտ, Լ․ Իսակով, Գ․ Պերլից, Վ․ Բուրսիան, Յակով ՇմիդտՀոր մահից հետո Տատյանա Աֆանասևային Սանկտ Պետերբուրգում դաստիարակել է քեռին։ 1900 թվականին ավարտել է Կանանց բարձրագույն դասընթացների ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի մաթեմատիկական բաժինը և 1901—1902 թվականներին վարել է մաթեմատիկայի գործնական դասընթացներ։ 1902 թվականին ուղարկվել է Գյոթինգենի համալսարան պրակտիկայի, որտեղ լսել է Դ. Հիլբերտի և Ֆ. Կլայնի դասախոսությունները։ Այնտեղ էլ նա ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Պոլ Էրենֆեստի հետ և ամուսնացել է 1904 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր և երկու որդի, դուստրերից Տատյանա Պավլովնա Էրենֆեստ-Արդենեն (1905—1984) նույնպես մաթեմատիկոս է։

1907 թվականին Տ․ Աֆանասևան ընտանիքի հետ վերադարձել է Պետերբուրգ, այնուհետև 1912 թվականին մեկնել է Հոլանդիա, որտեղ Պ․ Էրենֆեստը Լեյդենի համալսարանում ստացել է պրոֆեսորի կոչում։

Աֆանասևային են պատկանում Ֆիզիկայի, նմանության տեսության և չափայնությունների ոլորտի կարևոր հետազոտությունները։ Ջերմադինամիկայի աքսիոմատիկայի վերաբերյալ իր աշխատանքներում նա ցույց է տվել Ջերմադինամիկայի երկրորդ օրենքում ներառված երկու պնդումների՝ էնտրոպիայի գոյության և իրական ադիաբատական գործընթացներում դրա աճի տրամաբանական անկախությունը և հարստացրել է դասական ջերմադինամիկան հետևյալ դրույթներով.

* աքսիոմ ջերմադինամիկական հավասարակշռության գոյության մասին,
* աքսիոմ, որն արգելում է ցանկացած ոչ ստատիկ (ոչ հավասարակշռված) գործընթացի դարձելիությունը,
* աքսիոմ, որը որոշում է նման գործընթացի ուղղությունը,
* աքսիոմ բացարձակ ջերմաստիճանի նշանի կայունության մասին (բացարձակ զրոն որպես ջերմաստիճանի որոշիչ կետերից մեկը ընտրելիս)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Ehrenfest-Afanassjewa T.* Zur Axiomatisierung des zweiten Hauptsatzes der Thermodynamik (нем.) // Zeitschrift für Physik. — 1925. — Vol. 33, Nr. 1. — P. 933–945.
* *Ehrenfest-Afanassjewa T.* Berichtigung zu der Arbeit: Zur Axiomatisierung des zweiten Hauptsatzes der Thermodynamik (нем.) // Zeitschrift für Physik. — 1925. — Vol. 34, Nr. 1. — P. 638.
* *Ehrenfest-Afanassjewa Tatjana.* Exercises in Experimental Geometry (англ.). — 1931. — P. 1–30. Архивировано 1 апреля 2013 года.
* *Ehrenfest-Afanassjewa T.* Die Grundlagen der Thermodynamik. — Leiden: E.J. Brill, 1956. — XII + 131 с.
* *Ehrenfest-Afanassjewa T.* On the Use of the Notion 'Probability' in Physics (англ.) // American Journal of Physics. — 1958. — Vol. 26, no. 6. — P. 388–392. Архивировано 30 декабря 2004 года.
* *Афанасьева-Эренфест Т. А.* Необратимость, односторонность и второе начало термодинамики (рус.) // Журнал прикладной физики. — 1928. — Vol. 5, № 3–4. — P. 3—30.
* *Гельфер Я. М.* История и методология термодинамики и статистической физики. — 2-е изд., перераб. и доп.. — М.: Высшая школа, 1981. — 536 с.
* *Свиридонов М. Н.* Развитие понятия энтропии в работах Т. А. Афанасьевой-Эренфест (рус.) // История и методология естественных наук. Выпуск X. Физика. — Издательство МГУ, 1971. — P. 112—129.

## Արտաքին հղումներ
* Աֆանասևա-Էրենֆեստ, մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, մանակավարժг

Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Կին ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կին ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով