open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արամ Գրիգորյան (օդաչու)

**Արամ Օգսենի Գրիգորյան** (), հայ օդաչու։

## Կենսագրություն
1986–1988 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ Ավարտել է Կրեմենչուգի (Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1990)։ 1990–1991 թվականներին աշխատել է Իրկուտսկի մարզի (Ռուսաստան) Նիժնի-Ուդինսկի ավիաջոկատում, 1992–1993 թվականներին՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում։

1992–1993 թվականներին Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու) մասնակցել է Հայաստանի սահմանամերձ շրջանների և Արցախի ինքնապաշտպանությանը։
Ընդհանուր թռիչքաժամը Արցախ և Շահումյանի շրջան կազմել է 651 ժամ։
Զոհվել է հերթական մարտական առաջադրանքը կատարելիս։ Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Եռաբլուր պանթեոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ռազմի հանրագիտարան կայքում 
* ՀՀ Պաշտպանության նախարարության Հայ զինվոր կայքում

Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 7 մահեր
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 7 ծնունդներ
Արարատ Դալլաքյան

**Արարատ Լևոնի Դալլաքյան** (), հայ օդաչու-հրամանատար։

## Կենսագրություն
Արարատ Դալլաքյանը ծնվել է 1951 թվականի մարտի 16-ին ՀԽՍՀ Կրասնոսելսկի շրջանի Օրջոնիկիձե (ներկայումս՝ Վահան) գյուղում։ 1972 թվականին ավարտել է Բուգուրուսլանի (Օրենբուրգի մարզ, Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը։ 1972-1975 թվականներին աշխատել է Կրասնոդարի քաղաքացիական ավիացիայում, 1989-1999 թվականներին՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում։

1988 թվականին՝ Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ, ՅԱԿ-40 ինքնաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու, ապա՝ հրամանատար) մասնակցել է աղետի գոտու փրկարարական աշխատանքներին, 1989–1990 թվականներին՝ Արցախի ինքնապաշտպանությանը։ Ընդհանուր թռիչքաժամը Արցախում կազմել է 130 ժամ։

Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Երևանում։

## Աղբյուրներ
* «Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ. 1988-1994», Ե., ՀՀՀ, 2004, էջ 678.

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:1990 մահեր
Կատեգորիա:Օգոստոսի 1 մահեր
Կատեգորիա:«Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Գառնիկ Դանիելյան

**Գառնիկ Հակոբի Դանիելյան** (, ԼՂՀ Շահումյանի շրջան), օդաչու-բորտմեխանիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

1977–1979 թթ.-ին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ Ավարտել է Կիրսանովի (Տամբովի մարզ, Ռուսաստան) ավիատեխնիկական ուսումնարանը (1981 թ.)։ 1981–1992 թթ.-ին աշխատել է «Էրեբունի» օդանավակայանում։
1989–1992 թթ.-ին Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում մասնակցել է Հայաստանի սահմանամերձ շրջանների և ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։
Ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ, Շահումյան և Գետաշեն կազմել է 1410 ժամ։

Զոհվել է հերթական մարտական առաջադրանքը կատարելիս։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Նոր Հաճնում։

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ Պն Հայզինվոր կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1955 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Օգոստոսի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 29 մահեր
Ժորա Դավթյան

**Ժորա Գևորգի Դավթյան** (16.3.1960, Երևան – 1.8.1990, Լաչինի շրջան), բորտմեխանիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։ Ավարտել է Տրոիցկի (Չելյաբինսկի մարզ, Ռուսաստան) ավիատեխնիկական ուսումնարանը (1980) և Կիևի ավիացիոն ինստիտուտը (1987)։

1980–1990 թվականներին աշխատել է «Էրեբունի» օդանավակայանում։ 
1989–1990 թվականներին մասնակցել է ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ Ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ-ում կազմել է 98 ժամ։

Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Զոհվել է հերթական մարտական առաջադրանքը կատարելիս։ Թաղված է Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:1998 մահեր
Կատեգորիա:Մարտի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 1 մահեր
Էդուարդ Խաչիկյան (օդաչու)

**Էդուարդ Վազգենի Խաչիկյան** (), հայ օդաչու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Վոլչանսկի (Խարկովի մարզ, Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի ուղղաթիռային օդաչուական ուսումնարանը (1981)։ 1981-1985 թվականներին աշխատել է Ատկալսկի (Ռուսաստան) ավիաուսումնական կենտրոնում, 1985 թվականից՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում։

1989-1992 թվականներին Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու) մասնակցել է Արցախի ինքնապաշտպանությանը։ 
Ընդհանուր թռիչքաժամն Արցախ, այդ թվում՝ Շահումյան և Գետաշեն կազմել է 850 ժամ։

## Պարգևներ
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Զոհվել է հերթական մարտական առաջադրանքը կատարելիս։ Թաղված է Եռաբլուրում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ ՊՆ Հայզինվոր կայքում

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Օգոստոսի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 10 մահեր
Մկրտիչ Թորոսյան

**[[Մկրտիչ]] Սարգսի Թորոսյան** (), հայ ազատամարտիկ, բորտմեխանիկ, ՀՀ բանակի լեյտենանտ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

1975–1985 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ ավիացիայի զորախմբում։ 1988–1992 թվականներին Թալինի երկրապահ կամավորական ջոկատի (հրամանատարի տեղակալ) կազմում մասնակցել է ՀՀ Նոյեմբերյանի, Գորիսի, Մեղրիի, ապա՝ Լաչինի («Մարդասիրական միջանցք») և Կուբաթլուի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1992 թվականից ծառայել է ՀՀ ՊՆ ավիացիայում, մասնակցել ՀՀ սահմանների ինքնապաշտպանությանը։

Զոհվել է ուղղաթիռի վթարից։ Թաղված է ծննդավայրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1952 ծնունդներ
Կատեգորիա:1997 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 25 մահեր
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Հրայր Կիրակոսյան

**Հրայր Մեսրոպի Կիրակոսյան** (), հայ օդաչու-հրամանատար, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

1980–82 թվականներին ծառայել է ԳԴՀ-ում տեղակայված ԽՍՀՄ զորախմբում։ Ավարտել է Կրեմենչուգի (Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1985)։ 1985–89 թվականներին աշխատել է Սալեխարդի (Տյումենի մարզ, Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի վարչությունում, 1990 թվականից՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում։

1990–92 թվականներին Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու, ապա՝ հրամանատար) մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների և ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ 
Ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ, Շահումյան և Գետաշեն կազմել է 852 ժամ։ 
Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով, Արցախի ազատության պայքարում կատարած հատուկ ծառայությունների համար 15.07.2007 թ-ին հետմահու պարգևատրվել է՝ Մայրական երախտագիտություն շքանշանով  (ԼՂՀ «Մայրություն» ՀԿ —ի 
նախագահի կողմից), Արիության մեդալով(2003թ․ ՀՀ Նախագահի ապրիլի 2-ի հրամանագրով), Հայաստանի Երկրապահ հուշամեդալով(2011թ․հունվարի 27-ի հրամանագրով)։  Զոհվել է հերթական մարտական առաջադրանք կատարելիս։ Թաղված է Եռաբլուրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Հովիկ Կռնչոյան

**Հովիկ Կռնչիկի Կռնչոյան** (), հայ բորտմեխանիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։ Ավարտել է Տրոիցկի (Չելյաբինսկի մարզ, Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի տեխնիկական գումարտական առաջադրանքը կատարելիս։ Թաղված է Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1959 ծնունդներ
Կատեգորիա:2003 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 17 մահեր
Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Սամվել Հովհաննիսյան (օդաչու)

**Սամվել Մերուժանի Հովհաննիսյան** (), հայ օդաչու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Ավարտել է Վոլչանսկի (Խարկովի մարզ, Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1973)։ 1973–1988 թվականներին աշխատել է Երևանի ԴՕՍԱԱՖ-ում, 1988 թվականից՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում (1981–1983 թվականներին՝ Անգոլայում)։

1988–1992 թվականներին ՅԱԿ-40 ինքնաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու) մասնակցել է Արցախի ինքնապաշտպանությանը։ Շուշիի ազատագրմանը նախորդող օրերին մարտական գոտում կատարել է 30-ից ավելի թռիչք։ Ընդհանուր թռիչքաժամը Արցախի կազմել է 2100 ժամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:1998 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հունիսի 6 մահեր
Waterfall (երգ)

**«Waterfall»** (*Ջրվեժ*), Սոփո Գելովանիի և Նոդիկո Թաթիշվիլիի երգն էր, որով ներկայացրել են Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։ Երգի խոսքերի և երաժշտության հեղինակն է Թոմաս գ։ Սոնը։ Երգը մրցույթում զբաղեցրել է -րդ հորիզոնականը միավորով։

Երգը մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 15-րդ հորիզոնականը 50 միավորով։

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի երգեր
Կատեգորիա:Վրաստանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կարեն Մարգարյան (օդաչու)

**Կարեն Էդուարդի Մարգարյան** (, զոհվել է ՀՀ սահմանամերձ գոտում), հայ օդաչու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Ավարտել է Վոլչանսկի (Խարկովի մարզ, Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի ուղղաթիռային օդաչուական ուսումնարանը (1985)։ 1985–1987 թվականներին աշխատել է Գրոզնիի (Չեչնիա) օդաչուական կենտրոնում, 1990–1991 թվականներին՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում։

1990–1991 թվականներին Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու) մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների և Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանությանը։ 
Ընդհանուր թռիչքաժամն Արցախ, այդ թվում՝ Շահումյան և Գետաշեն կազմել է 180 ժամ։ 
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Զոհվել է հերթական մարտական առաջադրանքը կատարելիս։ Թաղված է Եռաբլուրում։

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ ՊՆ Հայզինվոր կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1964 ծնունդներ
Կատեգորիա:1991 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 6 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Բորիս Խաչատուրով

**Բորիս Եփրեմի Խաչատուրով** (ապրիլի 12, 1944, Բաքու - հունվարի 19, 2000, Քոչբեկ գյուղի մոտ, այժմ՝ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում), օդաչու-հրամանատար, Հայաստանի բանակի գնդապետ (1998), Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

Ավարտել է Սիզրանի (Սամարայի մարզ, Ռուսաստան) ռազմաօդային բարձրագույն ուսումնարանը (1966)։ 1996-1995 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ ավիացիայի զորամասերում։ 1992 թվականից ծառայել է Հայաստանի բանակի ռազմաօդային ուժերում։

1992-1994 թվականներին կամավոր մասնակցել է Հայաստանի սահմանների և Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանությանը։ 1992 թվականի հունիսի 26-ին Կուբաթլուի շրջանի Ջիջիմլի գյուղի մոտ վայրէջք է կատարել և փրկել խփված երկու ուղղաթիռների՝ շրջապատման մեջ հայտնված անձնակազմերին։ 16 տեղից վնասված ուղղաթիռով կարողացել է բարեհաջող վայրէջք կատարել Գորիսի օդանավակայանում։ Զոհվել է հերթական մարտական առաջադրանքը կատարելիս՝ ուղղաթիռի վթարից։

Պարգևատրվել է ՀՀ 2-րդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով և ԽՍՀՄ մեդալներով։ Թաղված է Եռաբլուրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:2000 մահեր
Կատեգորիա:Հունվարի 19 մահեր
Կատեգորիա:1944 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ
Ժիտոմիրի մարզ

**Ժիտոմիրի մարզ** (), մարզ Ուկրաինայի հյուսիսային մասում։ Տեղաբաշխված է ուկրաինական Պոլեսյեի տարածքի սահմաններում, իսկ հարավում Մերձդենպրյան բարձրավանդակի սահմաններում։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Բելառուսիայի հետ, արևելքում՝ Կիևի մարզին, հարավում՝ Վիննիցայի մարզին, իսկ արևմուտքում՝ Խմելնիցկիի և Ռովնոյի մարզերին։ Վարչական կենտրոնն է Ժիտոմիր քաղաքը։

Կազմված է 23 շրջաններից։ Մարզում կան 5 մարզային նշանակության քաղաքներ (Բերդիչև, Ժիտոմիր, Կորոստեն, Մալին, Նովգորոդ-Վոլինսկի), 6 շրջանային նշանակության քաղաքներ (Անդրուշևկա, Բարանովկա, Կորոստիշև, Օվրուչ, Օլևսկ, Ռադոմիշլ), 43 քաղաքատիպ ավան, 1613 գյուղական բնակավայր։

Մարզը տեղաբաշխված է երկու բնա-կլիմայական գոտիներում, նրա հյուսիսային մասը գտնվում է անտառային գոտում, իսկ հարավայինը՝ անտառատափաստանում։

Մարզի մակերեսը կազմում է 29,832 հազ. կմ² (Ուկրաինայի ամբողջ տարածքի 4,94 %)։

## Մարզի վարչական կառուցվածք
### Ընդհանուր տեղեկություններ
Ժիտոմիրի մարզի վարչական կենտրոնն է Ժիտոմիր քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները՝
* շրջաններ  - 23;
* բնակավայրեր  - 1667, այդ թվում՝
** գյուղական  - 1613;
** քաղաքային  - 54, այդ թվում՝
*** քաղաքատիպ ավաններ  - 43;
*** քաղաքներ  - 11, այդ թվում՝
**** մարզային նշանակության քաղաքներ  - 5;
**** շրջանային նշանակության քաղաքներ  - 6;
* գյուղական խորհուրդներ  - 579։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Ժիտոմիրի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
* Անդրուշևկայի շրջան
* Բարանովի շրջան
* Բերդիչևի շրջան
* Բրուսիլովի շրջան
* Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջան
* Եմելչևի շրջան
* Ժիտոմիրի շրջան
* Կորոստենի շրջան
* Կորոստիշևի շրջան
* Լուգինսկի շրջան
* Լյուբարսկի շրջան
* Մալինի շրջան
* Նարոդիչի շրջան
* Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջան
* Օվրուչի շրջան
* Օլևսկի շրջան
* Պոպելնյանսկի շրջան
* Ռոդոմիշլինսկի շրջան
* Ռոմանովսկի շրջան (նախ. Ձեռժինսկի)
* Ռուժինսկի շրջան
* Չեռվոնոարմեյսկի շրջան
* Չեռնյախովսկի շրջան
* Չուդնևսկի շրջան

### Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝
* Բերդիչև
* Ժիտոմիր
* Կորոստեն
* Մալին
* Նովգորոդ-Վոլինսկի

Շրջանային նշանակության քաղաքներ՝
* Անդրուշևկա
* Բարանովկա
* Կորոստիշև
* Օվրուչ
* Օլևսկ
* Ռադոմիշլ

## Բնակչություն
Ժիտոմիրի մարզում 2011 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ բնակվում էր 1,279 միլիոն մարդ, այդ թվում 741,2 հազար մարդ քաղաքային և 537,8 հազար մարդ գյուղական բնակչություն։

### Բնակչության ազգային կազմ

### Խոշոր բնակավայրեր




## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Ժիտոմիրի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի մարզեր
Կատեգորիա:1937 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Իսլանդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

**Իսլանդիան** Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցել է սկսած 1986 թվականից։ Մինչև այժմ երկրի լավագույն արդյունքը եղել է՝ 2-րդ հորիզոնականը, որը զբաղեցրել է 1989-ին և 2009-ին։

## Մասնակիցներ
;Table key

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
* Իսլանդիայի էջը Eurovision.tv կայքում

Կատեգորիա:Իսլանդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Զապորոժիեի մարզ

**Զապորոժիեի մարզ** (), մարզ Ուկրաինայի հարավում։ Այն հիմնվել է 1939 թ. հունվարի 10-ին։ Տեղաբաշխված է երկրի հարավ արևելքում, հիմնականում զբաղեցնում է Դնեպր գետի ավազանի ստորին հոսանքի ձախ-ափյան տարածքը։ Վարչական կենտրոնն է Զապորոժիե քաղաքը։

Հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում սահմանակցում է Դնեպրոպետրովսկի մարզին. արևմուտքում՝ Խերսոնի մարզին, արևելքում՝ Դոնեցկի մարզին, իսկ հարավից լվացվում է Ազովի ծովով, ծովփնյա գիծը տարածվում է ավելին քան 300 կմ։ Մարզը տարածվում է հյուսիսից հարավ 208 կմ, և արևելքից արևմուտք 235 կմ։

## Մարզի վարչական կառուցվածք
### Ընդհանուր տեղեկություններ
Զապորոժիեի մարզի վարչական կենտրոնն է Զապորոժիե քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները՝
* շրջաններ  - 20;
* շրջաններ քաղաքներում  - 7;
* բնակավայրեր  - 955, այդ թվում՝
** գյուղական  - 918;
** քաղաքային  - 37, այդ թվում՝
*** քաղաքատիպ ավաններ  - 23;
*** մարզային նշանակության քաղաքներ  - 5;
*** շրջանային նշանակության քաղաքներ  - 9;
* գյուղական խորհուրդներ  - 263։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Զապորոժիեի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
մինի|Զապորոժիեի մարզը շրջանների սահմաններով

### Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝
* Բերդյանսկ
* Զապորոժիե
* Մելիտոպոլ
* Տոկմակ
* Էներգոդար

Շրջանային նշանակության քաղաքներ՝
* Վասիլևկա
* Վոլնյանսկ
* Գուլյայպոլե
* Դնեպրոպրուդնոե
* Կամենկա-Դնեպրովսկայա
* Մոլոչանսկ
* Օրեխով
* Պոլոգի
* Պրիմորսկ

## Բնակչություն
Զապորոժիեի մարզում 2012 թվականի մայիսի 1-ի դրությամբ բնակվում էր 1 788 215 մարդ։

### Բնակչության ազգային կազմ
* Ուկրաինացիներ  - 1 364 095
* Ռուսներ  - 476 748
* Բուլղարներ  - 27 764
* Բելառուսներ  - 12 655
* Հայեր  - 6 411
* Թաթարներ  - 5 177
* Հրեաներ  - 4 353
* Վրացիներ  - 3 899
* Ադրբեջանցիներ  - 2 490
* Մոլդավացիներ  - 2 476
* Գերմանացիներ  - 2 209
* Հույներ  - 2 179
* Գնչուներ  - 1 887
* Լեհեր  - 1 774
* Ազգությունը չեն նշել  - 1 123

### Խոշոր բնակավայրեր




## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Զապորոժիեի մարզ
Անդրկարպատյան մարզ

**Անդրկարպատյան մարզ** (, , , , ), մարզ Ուկրաինայի հարավ-արևմուտքում։ Հիմնվել է 1946 թ. հունվարի 22-ին։ Վարչական կենտրոնն է Ուժգորոդ քաղաքը։
310px|մինի|Անդրկարպատյան մարզի քարտեզ
Տեղաբաշխված է Ուկրաինական Կարպատների և Անդրկարպատյան ցածրավայրի արևմտյան մասում։ Հյուսիսում մարզը սահմանակից է Լվովի մարզին, արևելքում՝ Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզին, հարավում՝ Ռումինիային, հարավ-արևմուտքում Հունգարիայի, արևմուտքում՝ Սլովակիայի, և հյուսիս-արևմուտքում՝ Լեհաստանի հետ։

## Մարզի վարչական կառուցվածք
### Ընդհանուր տեղեկություններ
Անդրկարպատյան մարզի վարչական կենտրոնն է Ուժգորոդ քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները՝
* շրջաններ - 13;
* շրջաններ քաղաքներում - 0;
* բնակավայրեր - 609, այդ թվում՝
** գյուղական - 579;
** քաղաքային - 30, այդ թվում՝
*** քաղաքատիպ ավաններ - 19;
*** մարզային նշանակության քաղաքներ - 5;
*** շրջանային նշանակության քաղաքներ - 6;
* գյուղական խորհուրդներ - 307։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Անդրկարպատյան մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
Անդրկարպատյան մարզում կան 13 շրջան՝
* Բերեգովոյի շրջան
* Վելիկոբերեզնյայի շրջան
* Վինոգրադովի շրջան
* Վոլովեցի շրջան
* Իրշավայի շրջան
* Մեժգորեի շրջան
* Մուկաչևոյի շրջան
* Պերոչինի շրջան
* Ռախովի շրջան
* Սվալյավայի շրջան
* Տյաչևի շրջան
* Ուժգորոդի շրջան
* Խուստի շրջան

### Քաղաքներ

## Բնակչություն
Անդրկարպատյան մարզում 2010 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ բնակվում էր 1244,8 հազար մարդ։

### Բնակչության ազգային կազմ
Համաձայն 2001 թվականի մարդահամարի մարզի բնակչության ազգային կազմը հետևյալն է՝
* Ուկրաինացիներ - 1 000 027 (79,9 %)
* Հունգարացիներ - 151 516 (12,1 %)
* Ռումինացիներ - 32 152 (2,6 %)
* Ռուսներ - 30 993 (2,5 %)
* Գնչուներ - 14 004 (1,1 %)
* Ռուսիններ - 10 100 (0,8 %)
* Սլովակներ - 5 695 (0,5 %)
* Գերմանացիներ - 3 582 (0,3 %)
* Բելառուսներ - 1 540 (0,1 %)
* Հրեաներ - 565 (0,05 %)
* Լեհեր - 518 (0,04 %)
* Մոլդավացիներ - 516 (0,04 %)

### Խոշոր բնակավայրեր



## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Անդրկարպատյան մարզ
Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզ

**Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզ** (), մարզ Ուկրաինայի արևմուտքում։ Այն հիմնվել է 1939 թ. դեկտեմբերի 4-ին։ Մինչև 1962 թվականի նոյեմբերի 9-ը կրել է Ստանիսլավսկի մարզ անունը (կենտրոնը՝ Ստանիսլավ քաղաք, այժմ Իվանո-Ֆրանկովսկ)։

Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզը հանդիսանում է Ուկրաինայի ամենախիտ բնակեցված և հին պատմությամբ տարածքներից մեկտ։ Վարչական կենտրոնն է Իվանո-Ֆրանկովսկը (մինչև 1962 թվականը՝ Ստանիսլավ (ավստրիական ձև) կամ Ստանիսլավով (լեհական ձև))։ Մարզը տեղաբաշխված է Ուկրաինայի հարավ-արևմուտքում և սահմանակից է Լվովի, Տերնոպոլի, Չերնովցիի և Անդրկարպատյան մարզերի հետ։ Ծայր հարավում այն ունի 50 կիլոմետրանոց սահման Ռումինիայի հետ։ Տարածքը կազմում է 13,9 հազ. կմ²։

## Մարզի վարչական կառուցվածք
### Ընդհանուր տեղեկություններ
Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզի վարչական կենտրոնն է Իվանո-Ֆրանկովսկ քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները՝
* շրջաններ  - 14;
* բնակավայրեր  - 804, այդ թվում՝
** գյուղական  - 765;
** քաղաքային  - 39, այդ թվում՝
*** քաղաքատիպ ավաններ  - 24;
*** մարզային նշանակության քաղաքներ  - 5;
*** շրջանային նշանակության քաղաքներ  - 10;
* գյուղական խորհուրդներ  - 477։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
* Բոհորոդչանիի շրջան
* Վերխովինսկի շրջան
* Գալիչի շրջան
* Հորոդենկայի շրջան
* Դոլինայի շրջան
* Կալուշի շրջան
* Կոլոմիյայի շրջան
* Կոսովի շրջան
* Նադվորյանսկի շրջան
* Ռոգատինի շրջան
* Ռոժնյատովսկի շրջան
* Սնյատինի շրջան
* Տիսմենիցայի շրջան
* Տլումաչի շրջան

### Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝
* Իվանո-Ֆրանկովսկ
* Բոլեխով
* Կալուշ
* Կոլոմիյա
* Յարեմչե

## Բնակչություն
Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզում 2009 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դրությամբ բնակվում էր 1380,8 հազար մարդ։

### Բնակչության ազգային կազմ

### Խոշոր բնակավայրեր




## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզ
Անաստասիա Պրիխոդկո

**Անստասիա Պրիխոդկո** (ուկրաիներեն՝ *Анастасія Приходько*, ), ուկրաինացի երգչուհի, ով 2009 թվականին ներկայացրել է Ռուսաստանը Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում և զբաղեցրել 11-րդ հորիզոնականը։ Հետագայում գործունեություն է ծավալել Ուկրաինայում, ճանաչվել որպես արտիստուհի և հասարակական եռանդուն գործիչ, արժանացել Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստուհու կոչման։

2007 թվականին Անաստասիան հաղթել է ռուսական *Star Factory* մրցույթում։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Մինի ալբոմներ

## Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Պարգևներ
* «*За відродження України*» մեդալ (2017&nbsp;р.).
* Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստի կոչում (2017)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Աստղերի ֆաբրիկա (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Եվրամայդանի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Նատալյա Վալևսկայա

**Նատալյա Վալևսկայա** (ուկրաիներեն՝ *Наталія Валевська*, ), ուկրաինացի երգչուհի։ 2011 թվականին Նատալյան որպես «տարվա հայտնություն» ստացել է «Բյուրեղյա խոսափող» մրցանակ։

Իր ստեղծագործական գործունեության ընթացքում թողարկել է երաժշտական 3 ալբոմ։

2013 թվականին ելույթ է ունեցել Կիևի Անտիմայդանում՝ Արժանապատվության հեղափոխության ժամանակ (Революції гідності):

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

* 2006 - Отпусти
* 2007 - Без тебя
* 2010 - Желанья сбудутся

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ
Կիրովոգրադի մարզ

**Կիրովոգրադի մարզ** (), մարզ Ուկրաինայի կենտրոնական մասում։ Ստեղծվել է 1939 թվականի հունվարի 10-ին։

Տեղաբաշխված է Դնեպր և Հարավային Բուգ գետերի միջև, Մերձդնեպրյան բարձրավանդակի հարավային մասում։ Մարզի համարյա ամբողջ տարածքը տեղաբաշխված է Դնեպրի աջ ափին։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Չերկասիի մարզի, հյուսիս-արևելքում՝ Պոլտավայի մարզի, հարավում և հարավ-արևելքում՝ Դնեպրոպետրովսկի մարզի, հարավում՝ Նիկոլաևի և Օդեսայի մարզերի, իսկ արևմուտքում՝ Վիննիցայի մարզի հետ։

Հետաքրքրական է, որ Դոբրովելիչկովկա ավանում է գտնվում Ուկրաինայի երկրաչափական կենտրոնը։

## Մարզի վարչական կառուցվածք
### Ընդհանուր տեղեկություններ
Կիրովոգրադի մարզի վարչական կենտրոնն է Կիրովոգրադ քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները՝
* շրջաններ  - 21;
* բնակավայրեր  - 1048, այդ թվում՝
** գյուղական  - 1010;
** քաղաքային  - 38, այդ թվում՝
*** քաղաքատիպ ավաններ  - 26;
*** քաղաքներ  - 12, այդ թվում՝
**** մարզային նշանակության քաղաքներ  - 4;
**** շրջանային նշանակության քաղաքներ  - 8;
* գյուղական խորհուրդներ  - 376։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Կիրովոգրադի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
* Ալեքսանդրիայի շրջան;
* Ալեքսանդրովկայի շրջան;
* Բոբրինեցի շրջան;
* Գայվորոնի շրջան;
* Գոլովանևի շրջան;
* Դոբրովելիչկովի շրջան;
* Դոլինսկայայի շրջան;
* Զնամենկայի շրջան;
* Կիրովոգրադի շրջան;
* Կոմպանեևսկի շրջան;
* Մալովիսկայի շրջան;
* Նովգորոդկովսկի շրջան;
* Նովոարխանգելսկի շրջան;
* Նովոմիրգորոդի շրջան;
* Նովոուկրաինկայի շրջան;
* Օլշանսկի շրջան;
* Օնուֆրիևի շրջան;
* Պետրովսկի շրջան;
* Սվետլովոդսկի շրջան;
* Ուլյանովսկի շրջան;
* Ուստինովի շրջան.

### Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝
* Կիրովոգրադ
* Զնամենկա
* Ալեքսանդրիա
* Սվետլովոդսկ
Շրջանային նշանակության քաղաքներ՝
* Բոբրինեց
* Գայվորոն
* Դոլինսկայա
* Մալայա Վիսկա
* Նովոմիրգորոդ
* Նովոուկրաինկա
* Պոմոշնայա
* Ուլյանովկա

## Բնակչություն
Կիրովոգրադի մարզում 2001 թվականի դեկտեմբերի 5-ի դրությամբ բնակվում էր 1 125,7 հազար մարդ, (Ուկրաինայի բնակչության 2,3 %)։ Միջին խտությունը կազմում էր 45,3 մարդ/կմ², ամբողջ Ուկրաինայում խտությունը կազմում է 80 մարդ/կմ²։

### Բնակչության ազգային կազմ
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով՝
* Ուկրաինացիներ  - 1 014 616 (90,1 %);
* Ռուսներ  - 84 029 (7,5 %);
* Մոլդավացիներ  - 8 274 (0,7 %)
* Բելառուսներ  - 5 150 (0,4 %)
* Հայեր  - 2 994
* Բուլղարներ  - 2 305
* Հրեաներ  - 1 066
* Գնչուներ  - 926
* Ադրբեջանցիներ  - 793
* Թաթարներ  - 639
* Լեհեր  - 556
* Գերմանացիներ  - 545

### Խոշոր բնակավայրեր




## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կիրովոգրադի մարզ
Ստեպան Տիմոշենկո

**Ստեպան Պրոկոֆևիչ Տիմոշենկո** (, ), տեսական և կիրառական մեխանիկայի բնագավառի ուկրաինացի գիտնական։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետերբուրգի հաղորդակցության ճանապարհների ինժեներների ինստիտուտը (1901), 1903-1906 թվականներին՝ դասավանդել ինստիտուտում։ 1906-1913 թվականներին՝ Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի, 1912-1917 թվականներին՝ Պետրոգրադի պոլիտեխնիկական, էլեկտրատեխնիկական, հաղորդակցության ճանապարհների ինժեներների ինստիտուտների պրոֆեսոր։ 1917 թվականի դեկտեմբերին մեկնել է Կիև և մասնակցել ՈւԽՍՀ ԳԱ կազմակերպմանը, ընտրվել ՈւԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1919)։ 1920 թվականին արտագաղթել է Հարավսլավիա, մինչև 1922 թվականը եղել է Զագրեբի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ։ 1922 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ. 1927 թվականից՝ Միչիգանի, 1936 թվականից՝ Ստանֆորդի համալսարանների պրոֆեսոր։ 1960-ին տեղափոխվել է ԳՖՀ։

Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են պինդ դեֆորմացված մարմինների մեխանիկային և կառույցների հաշվարկին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի գիտնականներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Մեխանիկներ այբբենական կարգով
Տերնոպոլի մարզ

**Տերնոպոլի մարզ** (), մարզ Ուկրաինայի արևմտյան մասում։ Ստեղծվել է 1939 թվականի դեկտեմբերի 4-ին։ Մինչև 1944 թվականի օգոստոսի 9-ը անվանվում էր Տարնոպոլի մարզ։ Ծածկում է պատմական Գալիցիա տարածքի արևելյան մասը, Պոդոլյեի արևմտյան մասը և Վոլինի հարավային մասը։ Աշխարհագրական տեսանկյունից գտնվում է Պոդոլյան բարձրավայրի վրա, Տերնոպոլի մարզի հարավային սահմանը անցնում է Դնեստր գետով, արևելյանը՝ Զբրուչ գետով։

Սահմանակից է հյուսիսում՝ Ռովնոյի մարզի, արևելքում՝ Խմելնիցկիի մարզի, հարավում՝ Չերնովիցիի մարզի, հարավ-արևմուտքում՝ Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզի, իսկ հյուսիս-արևմուտքում՝ Լվովի մարզի հետ։

## Մարզի վարչական կառուցվածք
### Ընդհանուր տեղեկություններ
Տերնոպոլի մարզի վարչական կենտրոնն է Տերնոպոլ քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները՝
* շրջաններ  - 17;
* բնակավայրեր  - 1061, այդ թվում՝
** գյուղական  - 1021;
** քաղաքային  - 35, այդ թվում՝
*** քաղաքատիպ ավաններ  - 17;
*** քաղաքներ  - 18, այդ թվում՝
**** մարզային նշանակության քաղաքներ  - 1;
**** շրջանային նշանակության քաղաքներ  - 17;
* գյուղական խորհուրդներ  - 580։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Տերնոպոլի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
[մինի|300px|[Ստրիպա գետը Բուչաչում]]
Տերնոպոլի մարզում կան 17 շրջաններ։

### Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝
* Տերնոպոլ

Շրջանային նշանակության քաղաքներ՝

## Բնակչություն
Տերնոպոլի մարզում 2001 թվականի դեկտեմբերի 5-ի դրությամբ բնակվում էր 1 125,7 հազար մարդ, (Ուկրաինայի բնակչության 2,3 %)։ Միջին խտությունը կազմում էր 45,3 մարդ/կմ², ամբողջ Ուկրաինայում խտությունը կազմում է 80 մարդ/կմ²։

### Բնակչության ազգային կազմ
Ազգային կազմությամբ Տերնոպոլի մարզը հանդիսանում է Ուկրաինայի ամենամիազգային մարզը։ Ընդ որում, 2001 թվականի համա-Ուկրաինական մարդահամարի արդյունքներով, այստեղ ապրում են 85 ազգությունների ներկայացուցիչներ, որոնց մեջ առավել մեծաքանակ են հետևյալները`

### Խոշոր բնակավայրեր




## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Տերնոպոլի մարզ
Գարեգին Ազարյան

**Գարեգին Խաչատուրի Ազարյան** (), հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
* 1978-1984 թթ. - սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։
* 1979 - 1981 թթ. - ծառայել է խորհրդային բանակում։
* 1982 - 1986 թթ. - աշխատել է «Երքաղլույս» ձեռնորկությունում որպես ճարտարագետ, ապա բաժնի պետ։
* 1986 - 1992 թթ. - աշխատել է Երևանի Մաշտոցի շրջգործգկոմում որպես, տեսուչ, ավագ տեսուչ, ապա բաժնի պետ։
* 1992 - 1997 թթ. - Մաշտոցի շրջգործկոմի նախագահ։
* 1997 թ. աշխատել է ՀՀ Ազգային ժողովում որպես ավագ խորհրդական։
* 1998-2000 թթ. - աշխատել է Երևանի քաղաքապետարանում։
* 2000-2003 թթ. - աշխատել է ՀՀ Արդարադատության նախարարությունում որպես բաժնի պետ։
* 2003 թ. հուլիսին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ, ընտրվել հանձնաժողովի նախագահ։
* 2005 թ. հուլիսին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ, վերընտրվել հանձնաժողովի նախագահ։
* 2007 թ. հուլիսին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ, վերընտրվել հանձնաժողովի նախագահ։
* 2011 թ. հուլիսի 13-ին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախագահի առաջարկությամբ ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ։
* 2011 թ. հուլիսին վերընտրվել է ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ։

## Մահ
Հանկարծամահ է եղել 2011 թ. սեպտեմբերի 9-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԿԸՀ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Հինգերորդ ալիք (Ռուսաստան)

**Հինգերորդ ալիք** (, Պյատիյ կանալ), ռուսական դաշնային հեռուստաալիք, հեռարձակման կենտրոնը գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգում։ Հեռարձակումը կատարվում է SECAM D/K գունային համակարգով։

## Պատմություն
1938 թ. հուլիսի 7-ին եթեր դուրս եկավ առաջին բեմադրվող հաղորդումը, իսկ օգոստոսից սկսվեցին պարբերական հաղորդումները։ 1957 թ. սեպտեմբերի 1-ին եթեր հեռարձակվեց Լենինգրադի հեռուստատեսության առաջին՝ լրատվական «Վերջին տեղեկություններ» թողարկումը։

1992 թ. հունվարի 15-ին ՌԴ նախագահի РФ № 47 հրամանով Սանկտ Պետերբուրգի պետական հեռուստառադիոընկերությունը լուծարվեց, և իր բազայի վրա հիմնվեց «Պետերբուրգ» Ռուսական պետական հեռուստառադիոընկերությունը։

1993 թ. ապրիլի 9-ին ՌԴ նախագահի РФ № 437 հրամանով նույն հեռուստաալիքը վերածվեց «Պետերբուրգ - Հինգերորդ ալիք» դաշնային հեռուստառադիոընկերության։

Մինչ 1997 թ. նոյեմբերը հեռուստաալիքի հեռարձակումը սփռվում էր Ռուսաստանի Եվրոպական մասում, Ուրալում և Արևելյան Սիբիրում, ինչպես և Ղազախստանի, Բելառուսի և Մերձբալթյան երկրների զգալի մասում։ 1997 թ. նախագահ Բորիս Ելցինի № 919 հրահանգով հեռուստաալիքի դաշնային ցանցերը փոխանցվեցին նորաստեղծ Կուլտուրա հեռուստաալիքին, իսկ Հինգերորդ ալիքը պահպանեց միայն Սանկտ Պետերբուրգում և Լենինգրադի մարզում հեռարձակվելու հաճախականությունները։

2006 թ. հոկտեմբերի 1-ին հեռուստաալիքը վերականգնեց համազգային հեռարձակության իրավունքը, և այժմ իր եթերը տարածում է Ռուսաստանի 83 վարչական տարածքներում, մտնում է Ռուսաստանի թվային հեռուստատեսության առաջին մուլթիհամալիրի մեջ, հեռարձակվելով DVB-T2 ֆորմատով։

2010 թ. մարտի 15-ից ալիքը ներկայացրեց եթերի նոր ֆորմատով, ըստ որի հրաժարվել է սեփական հեռուստատեսային արտադրանքից, սերտորեն համագործակցելով այլ մեդիաընկերությունների արտադրություններից։ Սեփական հաղորդումներից պահպանվել են միայն տեղեկատվական-վերլուծական բաժանմունքի հաղորդումները։

2013 թ. հուլիսի 7-ին կլրանա հեռուստաալիքի 75-ամյակը։

## Սեփականատերեր
2012 թ. դրությամբ «Ազգային Մեդիա Խումբ» ԲԲԸ-ը պատկանում է «„Պետերբուրգ“ ՀՌԸ» ԲԲԸ-ն բաժնետոմսերի հիմնական փաթեթը՝ 72,425%.

## Ղեկավարություն
;Գլխավոր տնօրեններ
* Բորիս Պետրով (1990 - 1991 թթ., 1997 - 1999 թթ.)
* Վիկտոր Յուգին (1991 - 1992 թթ.)
* Բելլա Կուրկովա (1992 - 1995 թթ.)
* Օլեգ Ռուդնով (1995 - 1997 թթ.)
* Իրինա Պրուդնիկովա (1999 - 2002 թթ.)
* Իրինա Տյորկինա (2002 - 2003 թթ.)
* Իգոր Իգնատյև (2003 թ.)
* Մարինա Ֆոկինա (2003 - 2008 թթ.)
* Վլադիմիր Տրոյեպոլսկի (2008 - 2009 թթ.)
* Արկադի Սոլովյև (2009 - 2010 թթ.)
* Ալեքսեյ Բրոդսկի ( 2010 թ.)

## Պատկերանիշեր

Պատկեր:Logo 5TV 94.svg| 1994
Պատկեր:Logo 5TV 94 98.svg| 1994 - 1998
Պատկեր:Logo 5TV 1998-2000.svg| 1998 - 2000
Պատկեր:Logo SPbTV 2004.svg| 2004 - 2006


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էքսկուրսիա Հինգերորդ ալիքով 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Ռուսալեզու հեռուստաալիքներ
Երկրորդ ալիք (Իրան)

**Երկրորդ ալիք** (), իրանական ազգային հեռուստատեսության երկրորդ հեռուստաալիք, պատկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Ձայն պետական հեռուստառադիոընկերությանը։ Եթեր է հեռարձակվում 1966 թվականից։ Ցուցադրում է սերիալներ, ժամանցային և զվարճալի հաղորդումներ, ֆիլմեր, մանկական հաղորդումներ, թոկ-շոուներ և լրատվական թողարկումներ։ Հեռուստաալիքը հասանելի է նաև Հայաստանի զգալի տարածքում։

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք (պարսկերեն)
*www.IRTVS.com Օնլայն հեռարձակում  (պարսկերեն)
*Ջաամ-է-Ջամ միջազգային հեռուստաալիքի կայք  (պարսկերեն), (անգլերեն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Պարսկալեզու հեռուստաալիքներ
Ալեքսեյ Ագոպյան

**Ալեքսեյ Միհրանի Ագոպյան** (), հայազգի ուկրաինացի դերասան։ Հայտնի է դարձել «Մասկի շոու» () և «Կալամբուր» () հեռուստահաղորդումների մասնակցությամբ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Օդեսայում։ Ավարտել է Օդեսայի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, Սանկտ Պետերբուրգի Թատերական արվեստի պետական ակադեմիան։ Թատերական տարիներից մասնակցել է Ուրախների և հնարամիտների ակումբի խաղերին։

1990 թվականին Յուրի Ստիցկովսկու հետ ստեղծում է «Քաղցր կյանք»  թատերական դուետը, որը գոյատևեց մինչև 1992 թվականը, որից հետո ձուլվեց «Մասկի շոու» կոմիկական խմբին։
«Մասկի շոուի» նկարահանումների ժամանակ ծանոթացավ «Մագազին Ֆու»  եռյակին։ 1995 թվականին «Քաղցր կյանքը» և «Մագազին Ֆուն» միավորվեցին «Full House» խմբում։ Մի քանի հյուրախաղերից հետո որոշեցին ստեղծել իրենց հեռուստաշոուն, որը կոչվեց «Կալամբուր»։ 2001 թվականից, «Կալամբուրի» փակվելուց հետո նկարահանվում է կինոնկարներում և սերիալներում։

## Արտաքին հղումներ
* Դերասանների Glory Models բազայում Ալեքսեյ Ագոպյանի պաշտոնական անկետան 

Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հաղորդավարներ
Լույս (հեռուստաընկերություն)

**«Լույս Հեռուստաընկերություն»,**  հիմնվել է 2011 թվականին, հեռարձակվում է Վաղարշապատում, Արմավիրի մարզում ամբողջությամբ, մասամբ Երևանում, Արտաշատում, Մասիսում։ Ցուցադրվում է գեղարվեստական և անիմացիոն ֆիլմեր, մանկական հաղորդումներ, երաժշտական տեսահոլովակներ։ Ամեն ուրբաթ ժամը 20:45-ին եթեր է տրվում Էջմիածնի քաղաքապետարանի լրատվության բաժնի պատրաստած «Վաղարշապատի լուրեր» հաղորդումը։

## Հաղորդումներ
*Բանբեր
*Մամուլ

## Արտաքին հղումներ
*Էջմիածնի քաղաքապետարանի վիդեոալիքը ՅուԹյուբ կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Երրորդ ալիք (Իրան)

**Երրորդ ալիք** (), իրանական ազգային հեռուստատեսության երրորդ հեռուստաալիք, պատկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Ձայն պետական հեռուստառադիոընկերությանը։ Եթեր է հեռարձակվում 1993 թվականից։ Հեռուստաալիքը հիմնականում ուղղված է մանկական հանդիսատեսի և մարզական հեռարձակումների համար։

;Տես նաև
*Առաջին ալիք (Իրան)
*Երկրորդ ալիք (Իրան)
*Չորրորդ ալիք (Իրան)
*Հինգերորդ ալիք (Իրան)

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք (պարսկերեն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Պարսկալեզու հեռուստաալիքներ
Չորրորդ ալիք (Իրան)

**Չորրորդ ալիք** (), իրանական ազգային հեռուստատեսության չորրորդ հեռուստաալիք, պատկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Ձայն պետական հեռուստառադիոընկերությանը։ Հեռուստաալիքը եթեր է հեռարձակվում 1994 թվականից։ Պատրաստում է արտիստիկ և ակադեմիական բնույթի հաղորդումներ, շուրջօրյա եթերում ցուցադրվում են վավերագրական ֆիլմեր, գիտական կոնֆերանսներ, հարցազրույցներ գիտնականների հետ, գեղարվեստական ֆիլմեր, լրատվություն, տնտեսական և փիլիսոփայական քննարկումներ։

## Տես նաև
* Առաջին ալիք (Իրան)
* Երկրորդ ալիք (Իրան)
* Երրորդ ալիք (Իրան)
* Հինգերորդ ալիք (Իրան)

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք (պարսկերեն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Պարսկալեզու հեռուստաալիքներ
Պարզապես անզուգական է

**«Պարզապես անզուգական է»** () ռեժիսոր Մարկ Տարլովի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Սառա Միշել Գելարը, Շոն Պատրիկ Ֆլեներին, Պատրիշիա Կլարքսոնը, Դիլան Բեյքերը, Լարի Ջիլիարդ կրտսերըը, Քրիստոֆեր Դուրանգը, Բեթի Բաքլին, Օլեկ Կրուպան, Ամանդա Փիթը, Ալեքս Դրեյպերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1999 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Մարկ Տարլովի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Օթելլո (Ռոսսինիի օպերա)

**Օթելլո** (), իտալացի կոմպոզիտոր Ջոակինո Ռոսսինիի օպերա երեք գործողությամբ։ Իտալերեն լիբրետտոն Ֆրանչեսկո Բերիո դի Սալսայի ըստ Շեքսպիրի համանուն ողբերգության։ «Օթելլոյի» առաջնախաղը կայացել է 1816 թ. դեկտեմբերի 4-ին Նեապոլի Դել Ֆոնդո թատրոնում՝ ունենալով մեծ հաջողություն։ Դեզդեմոնայի դերերգը կատարեց երգչուհի Իզաբելա Կոլբրանը, որը հետագայում դարձավ Ռոսսինիի կինը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ
Հինգերորդ ալիք (Իրան)

**Հինգերորդ ալիք** կամ **ԻԻՀՁ Թեհրան** (), իրանական ազգային հեռուստատեսության հինգերորդ հեռուստաալիք, պատկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Ձայն պետական հեռուստառադիոընկերությանը և հեռարձակվում է միայն Թեհրանի նահանգում։ Հեռուստաալիքը եթեր է հեռարձակվում 1998 թվականից։ Ունի շուրջօրյա հեռարձակում, և ներկայացնում է մանկական հաղորդումներ, թոկ-շոուներ, հումորային հաղորդումներ, սերիալներ և ֆիլմեր։

## Տես նաև
*Առաջին ալիք (Իրան)
*Երկրորդ ալիք (Իրան)
*Երրորդ ալիք (Իրան)
*Չորրորդ ալիք (Իրան)

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք  (պարսկերեն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Պարսկալեզու հեռուստաալիքներ
Կճղակավորներ

**Կճղակավորներ**, կաթնասունների դաս, որոնք ունեն կճղակներ։

Իր հերթին բաժանվում է 2 խմբի՝ երկկճղակավոր և ոչերկկճղակավոր։

Այս դասի բոլոր ներկայացուցիչները մեծ մասամբ կամ ամբողջությամն սնվում են բուսականությամբ, բացառությամբ խոզերի, որոնք ամենակեր են։ Այս դասի անհետացած կենդանիների մի մասն էլ գիշատիչներ են եղել։

Ներկայումս այս դասատեսակը համարվում է հնացած և գնալով քիչ է օգտագործվում։

Կատեգորիա:Ընկերքավորներ
Կճղակավորներ
Իռլանդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

## Մասնակիցներ

*

## Արտաքին հղումներ
* Իռլանդիայի էջը Eurovision.tv կայքում

Կատեգորիա:Իռլանդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Գարի

**Գարի** (), հացազգիների ընտանիքի կերաբույս։ Հայտնի է գարու մոտ 30 տեսակ։ Գարու հատիկը ներկայումս լայնորեն օգտագործվում է գարեջրի արտադրությունում, ինչպես նաև գարեձավար պատրաստելու համար։

## Նկարներ

Պատկեր:Hordeum vulgare in Lancaster, PA-002.jpg|կիսախակ գարի
Պատկեր:Hordeum-barley.jpg|հասած գարու հասկեր
Պատկեր:Gerstenkorrels Hordeum vulgare.jpg|գարու հատիկներ
Պատկեր:Ячмень 40 колосьев.jpg|«Ստալիյ» գարետեսակ, պատրաստված է գարեջրի ստացման համար
Պատկեր:Barley Yields in Armenia.JPG| Հայաստանյան արտադրության գարի


## Գրականություն
* Невский С. А. Материалы к познанию дикорастущих ячменей // Труды Ботанического института Академии наук СССР. 1941. Сер. I. Вып. 5. - С. 64 - 255.
* Орлов А. А. Ячмень // Культурная флора СССР. 1936. Т. 2. - С. 97 - 332.
* Регель Р. Э. Ячмени с гладкими остями // Труды Бюро по прикладной ботанике. 1908. Т. 1. Вып. 1/2. - С. 5 - 85.
* Регель Р. Э. Протеин в зерне русского ячменя // Труды Бюро по прикладной ботанике. 1909. Т. 2. № 8/9. - С. 349 - 568.
* Ячмень // Культурная флора СССР. Т. 2. Ч. 2. / Ред. В. Д. Кобылянский, М. В. Лукьянова. - Л.։ Агропромиздат. Ленингр. отд-ние, 1990

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Եգիպտացորեն

**Եգիպտացորեն** (*Zea mays*), մայծ, սիմինդր, խոշոր հատիկներով բույս է, որը դեռևս նախապատմական ժամանակաշրջանում մշակում էին Կենտրոնական Ամերիկայի բնիկները։ 
Միամյա խոտաբույս է, եգիպտացորեն դասի միակ մշակաբույսն է։ 
Բաժանվում է ինը բուսաբանական խմբերի։

## Կառուցվածք
Մայծը բարձրահասակ խոտաբույս է, հասնում է 3 մ բարձրության։ Ունի լավ զարգացած արմատների թելքային համակարգ։ Արմատները խորանում են մինչև 100-150 սմ։ Ցողունի ստորին հանգույցներում կարող է առաջանան օդային հենարանային արմատներ, որոնք ցողունին պաշտպանում են ընկնելուց և բույսին մատակարարում են ջուր և սննդանյութեր։
Ցողունն ուղղաձիգ է, 7 սմ տրամագծով, առանց ներսի խոռոչի (ի տարբերություն հացաբույսերից շատերի)։
Տերևներն աճում են յուրաքանչյուր հանգույցից, խոշոր են, գծային, նշտարաձև, մինչև 10 սմ լայնությամբ և 1 մ երկարությամբ։
Ցողունի գագաթը վերջանում է արական ծաղկաբույլի երկար փնջով։
## Արտադրություն
Եգիպտացորենը լայնորեն մշակվող բույս է ամբողջ աշխարհում։ Միացյալ Նահանգներում հավաքվում է ամբողջ աշխարհի բերքի 40%-ը։ Մյուս խոշոր արտադրողներն են Չինաստանը, Բրազիլիան, Մեքսիկան։ 
2009 թ. ամբողջ աշխարհում եգիպտացորենի մշակության տակ է եղել 159 մլն. հա տարածություն։

## Բուծումը Հայաստանում
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից որոշ ժամանակ անց եգիպտացորենի բուծումը սկսել է նաև Խորհրդային Հայաստանում։ Հայ գյուղատնտեսներին հաջողվել է ստեղծել «Աբովյանի-2» սորտագծային հիբրիդը։ Այն ստացվել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանում` Էջմիածնի տեղական եգիպտացորենի և «Սլավա» հասարակ միջգծային հիբրիդի խաչասերումից։ Ցողունի բարձրությունը` 310 սմ է, կողրը ձևավորվում է ցողունի 90–100 սմ բարձրության վրա։ Հատիկը դեղին է, կարծր։ Կանաչ զանգվածի միջին բերքատվությունը՝ 458 ց/հա։

Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Բանդուրա

**Բանդուրա**, (), ուկրաինական բազմալար կսմիթային երաժշտական գործիք։ Հայտնի է 16-րդ դարից։ Իրանը կլոր է կամ ձվաձև, լարերը ձգված են վզիկի (բասեր՝ նվագակցելու համար) և հնչերեսի կողքի վրա («ենթալարեր», որոնցով կատարվում է մեղեդին)։ Նվագելիս լարերը սեղմելով չեն կարճացվում։ Ձայնն ուժեղացնելու նպատակով հաճախ կսմիթվող մատներին հագցնում են փայտյա կամ մետաղյա կնտնտոց։ Հին բանդուրան կոչվում էր կոբզա։ Ժողովրդական երգիչ-երաժիշտները բանդուրայով նվագակցում էին իրենց երգեցողությանը։ Ներկայումս բանդուրան կատարելագործվել է, ստեղծվել են նվագախմբային տարբերակներ, ասպարեզ են եկել բանդուրահարների կապելլաներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Մարիա Յարեմչուկ

**Մարիա Յարեմչուկ** (ուկրաիներեն` *Марiя Яремчук*, ), ուկրաինացի երգչուհի։

2012 թվականին ներկայացրել է Ուկրաինան Նոր Ալիք 2012 միջազգային մրցույթում և զբաղեցրել 3-րդ հորիզոնականը։ 2014 թվականի մայիսին «Tick-Tock» երգով նա ներկայացրել է Ուկրաինան Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթում։ Մրցույթի քվեարկության արդյունքում նա զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ
Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:«The Voice» հեռուստաշոուի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երաժիշտներ
Էդեն Ազար

**Էդեն Ազար** (, ), բելգիացի ֆուտբոլիստ, «Չելսիի» և Բելգիայի հավաքականի հարձակվող։ Հիմնականում խաղում է հարձակվողի ու հարձակվողական ոճի կիսապաշտպանի դիրքերում։ Ազարը հայտնի է իր կրատիվությամբ, արագությամբ, լավ է տիրապետում գնդակին։ Իր խաղաոճի համար քննադատները նրան կոչում են «պաշտպանների մղձավանջ»։ Մամուլում հաճախ նրան համեմատում են Լիոնել Մեսսիի ու Կրիշտիանու Ռոնալդուի հետ։ 2012 թվականին «The Guardian» պարբերականի կազմած *Աշխարհի 100 լավագույն ֆուտբոլիստների*ցանկում Էդեն Ազարը եղել է 58-րդը։

2023 թվականի հոկտեմբերին Ազարը ավարտեց իր կարիերան։

## Կենսագրություն
Ազարը ծնվել է Լա Լուվիղ քաղաքում և մեծացել է Բրայնե-լե-Կոմտեյում։ Նրա հայրը՝ Թիերին, և մայրը՝ Քերինը, ֆուտբոլիստներ էին։ Հայրն իր կարիերան անցկացրել է կիսապրոֆեսիոնալ մակարդակի Լա Լուվիղի երկրորդ ակումբում։ Նա հիմնականում հանդես է եկել որպես ետ քաշված կիսապաշտպան։ Նրա մայրը խաղացել է որպես հարձակվող, Բելգիայի կանանց հավաքականում և ավարտեց կարիերան, երբ Ազարով 3 ամսական հղի էր։ Ֆուտբոլ խաղալուց հետո, նրա 2 ծնողները դարձան սպորտային ուսուցիչներ։ Թիերին թողնում է իր պաշտոնը 2009 թ, որպեսզի ավելի շատ զբաղվի երեխաներով։
Ազարը 4 երեխաներից ամենամեծն է։ Նա ունի 3 եղբայր և բոլորն էլ ֆուտբոլիստ էին, այդ թվում նաև Թորգանը, ով 2012 թվականին միացավ Չելսիին։ Ազարի մյուս փոքր եղբայրներն են Կայլիան և Էթանը։ 2013 թ հուլիսին Կայլիան միացավ ՈՒայթ Սթար Բրուքսելեսին, և հիմա խաղում է Զուլթի Վարեգեմում, իսկ Էթանը խաղում է Էդենի նախկին թիմում՝ Տուբիզի երիտասարդական ակադեմիայում։ Նա և իր 3 եղբայրները մեծացել են հարմարավետ միջավայրում, քանի որ իրենց ծնողները ապահովել են ամեն ինչով, ինչը որ անհրաժեշտ է եղել իրենց։

## Անձնական կյանք
Ազարը ամուսնացած է Նատաշա վան Հոնաքերի հետ։ Նրանք ունեն երկու որդի՝ Յանիսը (ծնվ. 2010 թ. դեկտեմբեր) և Լեոն (ծնվ. 2013 թ. փետրվար)։

## Վիճակագրություն
### Ակումբային
2015 թվականի օգոստոսի 8-ի դրությամբ

### Հավաքականում
2014 թվականի հուլիսի 7-ի դրությամբ

### Խաղերը և գոլերը հավաքականում

**Ընդհանուր։ 63 խաղ / 12 գոլ; 35 հաղթանակ, 13 ոչ-ոքի, 15 պարտություն**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բելգիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բելգիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Իրանի Իսլամական Հանրապետության լրատվական ցանց

**Իրանի Իսլամական Հանրապետության Լրատվական Ցանց** (, ), իրանական միջազգային լրատվական հեռուստաընկերություն, պատկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Ձայն պետական հեռուստառադիոընկերությանը։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Թեհրանում։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է հիմնականում քաղաքական լրատվություն, կան նաև սպորտի, արվեստի, գիտության և բժշկության մասին թեմատիկ հաղորդումներ։ Հատուկ ժամերին ներկայացվում են անգլերեն և արաբերեն լեզուներով լուրերի թողարկումներ։

Հեռուստաալիքը հասանելի է Եվրոպայում (Hot Bird), Ասիայում (AsiaSat 3S), Հյուսիսային Ամերիկայում (Galaxy 19), Արաբական երկրներում (Badr 5) և Աֆրիկայում (Intelsat 902)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք  (պարսկերեն)
*ԻԻՀՁ պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իրանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Լրատվական հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Պարսկալեզու հեռուստաալիքներ
Հիլարիոս

**Հիլարիոս Պիկտավացի** (, շուրջ 315 - 367), եպիսկոպոս և կաթոլիկ եկեղեցու հայր։ Նշանավոր աստվածաբան։ Պայքարել է արիոսականության դեմ։ 356 - 359 թթ. գրել է իր գլխավոր աստվածաբանական երկը՝ «Սուրբ Երրորդության մասին» (De Trinitate) երկը՝ նվիրված Որդու (Հիսուս Քրիստոսի) աստվածության ապացուցմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցական հայրեր
Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր
Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Եկեղեցու ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Տատյանա Յաբլոնսկայա

մինի
**Տատյանա Նիլովնա Յաբլոնսկայա** (, ), ուկրաինացի նկարչուհի։ ՈւԽՍՀ (1960) և ԽՍՀՄ (1982) ժողովրդական նկարիչ։ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ (1975), Ուկրաինայի հերոս (2001)։

Սովորել է Կիևի գեղարվեստական ինստիտուտում (1935-1941, 1947-1973 թվականներին դասավանդել է, պրոֆեսոր՝ 1967 թվականից)։

Բնանկարներում և թեմատիկ նկարներում Յաբլոնսկայան բացահայտել է ժամանակակիցների կենսահաստատ կերպարները, հայրենի բնաշխարհի բանաստեղծականությունը։ «Հաց» պատկերը (1949) 1950 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։ Գործերից են՝ «Գարուն» (1950), «Անանուն բարձունքներ» (1969) և այլն։ Յաբլոնսկայայի նկարելակերպը աղերսվում է ժողովրդական որմնանկարների ավանդույթներին, առանձնանում գույնի հագեցվածությամբ, դեկորատիվությամբ։

thumb|Памятник Татьяне Яблонской в Седневе|Տ. Յաբլոնսկայայի հուշարձանը
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Яблонская Татьяна Ниловна | 
* Կիևյան օրացույց
* Տատյանա Յաբլոնսկայա. Բացիկներ. Կիև, 1986.

Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հերոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին արվեստագետներ
Թավադի

[thumb|150px|«Թավադի» ([Նիկո Փիրոսմանի)]]

**Թավադ** (), ֆեոդալական բարձր խավի ներկայացուցիչ Վրաստանում XV-XVIII դարերում։

Թավադները տիրել են ժառանգական, նվիրատու և զինված հողերի՝ նրանց օտարման իրավունքով, օգտվել են հարկային, վարչական և դատական անդեռնամխելիություն։ Թավադներն ունեին ազնաուրներից և մսախուրներից (ծառայողներից) բաղկացած ջոկատներ։ Նրա հիմնական պարտականությունն էր թագավորի պահանջով ներկայանալ իր աշխարհազորով ու դրուժինայով։ Թավադների շարքին են դասվել նաև հայազգի Բեհբությանները, Բեկթաբեկյանները, Մարտիրոսյանները, Թումանյանները։

Կատեգորիա:Վրաստանի տիտղոսներ
Կատեգորիա:Վրաց ազնվականություն
Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Թարախ

աջից|մինի
**Թարախ**, բորբոքային արտաքիրտ։ Պղտոր, թանձր հեղուկ է, դեղնագորշավուն, երբեմն՝ կանաչ գույնի։ Պարունակում է արյան սպիտակ մարմնիկներ՝ լեյկոցիտներ, սպիտակուցներ, հյուսվածքների, ֆերմենտների քայքայման նյութեր։

Թարախից տոքսիկ նյութերը կարող են անցնել արյան մեջ, ուստի այն անհրաժեշտ է հեռացնել։

## Աղբյուրներ
* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 4, էջ 149

Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Վարզեշ

**Վարզեշ** (, Մարզակայ ալիք), իրանական կաբելային և արբանյակային սպորտային հեռուստաալիք, հիմնվել է 2012 թվականին «Իրանի Իսլամական Հանրապետության Ձայն» պետական հեռուստառադիոընկերության կազմում։ Թվային ֆորմատով հեռարձակվող Իրանի հինգերորդ և երկրորդը՝ բարձր պարզությամբ (HD) ալիքն է։ Հեռուստաալիքը հեռարձակվում է «Badr» և «AsiaSat» արբանյակներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Մարզական հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Պարսկալեզու հեռուստաալիքներ