open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռուդիկ Բարսեղյան

**Ռուդիկ Գևորգի Բարսեղյան** (), պատմաբան, մարզական լրագրող, ՀՀ ֆիզկուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր աշխատող, ՀՀ վաստակավոր լրագրող (2013)։

## Կենսագրություն
Ռուդիկ Բարսեղյանը ծնվել է 1953 թվականին Լոռու մարզի Շնող գյուղում։ 1977 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։

## Գործունեություն
1970-1977 թվականներին որպես ռեժիսորի օգնական աշխատել է Հեռուստատեսության ստուդիայում։ 1977-1998 թվականներին եղել է «Լուրեր», «Համայնապատկեր» և «Լրաբեր» տեղեկատվական ծրագրերի խմբագիրը, բաժնի վարիչը, «Սպորտ» ստեղծագործական միավորման փոխտնօրենը, ապա՝ տնօրենը։ «Հայկական ֆուտբոլ» շաբաթաթերթի հիմնադիր գլխավոր խմբագիրն է։ 1999-2002 թվականներին աշխատել է «Մշակույթ-Պրոմեթևս» հեռուստաընկերությունում՝ որպես «Սպորտ» ստեղծագործական խմբի ղեկավար, մարզական մեկնաբան։ Դրանից հետո եղել է «Երևան» հեռուստաընկերության փոխտնօրեն, 2006 թվականից՝ «Երկիր մեդիա» հեռուստաընկերության մարզական մեկնաբան, իսկ 2009 թվականից՝ ԵՊՀ-ի «Հյուրերի տան» տնօրեն։

Բարսեղյանը հիմնադրել և վարել է մի շարք հեղինակային հաղորդաշարեր, այդ թվում՝ «Շախմատի դպրոց», «64», «Հեռուստաֆուտբոլ+», «Մարզաշխարհ», «Մարզաշխարհն անցած շաբաթ», «Ուշացած հանդիպումներ», «Սպորտ առանց սահմանների», «Հետաքրքրաշարժ սպորտ», «Կարատեի դպրոց», «Ուշուի դպրոց»։ Մեկնաբանել է Եվրոպայի և աշխարհի 30-ից ավելի առաջնություններ, ԽՍՀՄ ժողովուրդների 1979, 1983, 1986, 1989, 1991 թվականների սպարտակիադաները։

Ռուդիկ Բարսեղյանը հեղինակել է վավերագրական ֆիլմեր Հենրիկ Գասպարյանի, Տիգրան Պետրոսյանի, Ռաֆայել Վահանյանի, Արկադի Անդրեասյանի, Դերենիկ Գաբրիելյանի մասին։

1980 թվականից ՀՀ շախմատի ֆեդերացիայի նախագահության անդամ է։ Եղել է ֆուտբոլի, բռնցքամարտի, արևելյան մարտարվեստների հանրապետական ֆեդերացիաների գործկոմի անդամ։

Խոսելով իր մասնագիտության մասին՝ Բարսեղյանն ասել է․ 

2015 թվականից ղեկավարում է ԵՊՀ ֆիզդաստիարակության ամբիոնը։

## Պարգևներ
* ՀԱՕԿ-ի «Վարազդատ Արշակունի» (2011) և «Հրանտ Շահինյան» (2013) ոսկե մեդալներ
* ՌԴ քաղաքական և սոցիալական հետազոտությունների ինստիտուտի ոսկե մեդալ (2011)
* ՀՀ սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարության ոսկե մեդալ (2013)
* «Լեռնահայաստանի արծիվ» հուշամեդալ (2013)
* «Տիգրան Պետրոսյան» (2013) և «Գարեգին Նժդեհ» (2014) մեդալներ
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ (2015)

Բարսեղյանն արժանացել է նաև ֆուտբոլի, բռնցքամարտի, շախմատի, արևելյան մարտարվեստների միջազգային ֆեդերացիաների հավաստագրերի և մրցանակների, արևելյան մարտարվեստների «Սև գոտի» պատվավոր դանի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Շնող (Լոռու մարզ) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր լրագրողներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Ժան Կլուե

**Ժան Կլուե** (), Ֆրանսիայի Ֆրանցիսկ I թագավորի պալատական նկարիչ, որը հիմք դրեց ֆրանսիական դիմանկարչության ավանդույթին։

## Կենսագրություն և ստեղծագործական կյանք
Ծնվել է մոտավորապես 1485 թվականին Բրյուսելում։ Հայրը Վերածննդի շրջանի նկարիչ Ֆրանսուա Կլուեն է։ Գիտնականները նրան նույնացնում են Մուլենսկյան վարպետի հետ։

Ժան Կլուեի անունը առաջին անգամ հիշատակվում է 1509 թվականին Լեմեր Բելգիացու պոեմում։ 1516-ից սկսած Կլուեն դառնում է Ֆրանցիսկ I արքայի պալատական նկարիչը։

Կլուեի ստորագրած ստեղծագործություններ չեն պահպանվել, բայց նրան են վերագրվում յոթ մանրանկար «Գալլական պատերազմ» ձեռագրից և ֆրանսիական ազնվականության 130 նկարների էսքիզներից կազմված հավաքածուն, որը պահպանվում է Շանտիյիի Կոնդե թանգարանում։ Էսքիզների մեջ կան աստվածաշնչյան թեմաներով որոշ ուրվանկարներ՝ միլանցի Սոլարիի ոճով, որոնք ցուցադրվում են Լուվրում։ Բնորդների ձեռքերը նկարված են տարբեր տեխնիկաներով, ինչը վկայում է, որ նկարների ստեղծմանը մասնակցել են աշակերտներ։

Կլուե ավագի առեղծվածային կերպարի վրա լույս է սփռել հումանիստ Գիլյոմ Բյուդեի նկարի մաքրումը։ Այդ մասին հիշատակել է ինքը՝ Բյուդեն։ Էսքիզների մեջ պահպանվել է այդ կտավի ուրվանկարը։ Չնայած բրյուսելցի նկարիչների աշխատանքների նմանությանը, Կլուեն առանձնանում է նրանցից նկարների վստահ պլաստիկությամբ, հմտությամբ և հոգեբանական ռեալիզմի ձգողությամբ։ Նրա դիմանկարային աշխատանքները համընկնում են անգլիացի պալատական վարպետ Գոլբեյնի ստեղծագործությունների հետ, որը կարող էր Կլուեյից աշխատանքի որոշ նրբություններ սովորել։

## Պատկերասրահ

Anne de Montmorency (1530).jpg|Անն դե Մոնմորանսի
Charlotte of France by Jean Clouet.jpg|Շարլոտա Ֆրանսիացի
Guillaume Budé by Jean Clouet.jpg|Գիլյոմ Բյուդե
Jean Clouet 001.jpg|Ֆրանցիսկ I
Marguerite d'Angoulême by Jean Clouet.jpg|Մարգարիտ Նավառացի


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Жан Клуэ Британской энциклопедии
* Сайт, посвящённый портретной живописи эпохи Ренессанса 

Կատեգորիա:16-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Վերածնունդ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Սեղան-պատվանդան

**Սեղան-պատվանդան** ծալովի կահույք՝ արտադրանք, բացված վիճակում կատարում է սեղանի դեր, ծալված վիճակում կատարում է պատվանդանի դեր։ Կենցաղում նաև անվանում են  «սեղան-գիրք»,
որովհետև ծալվում է գրքի պես։

Սեղանը ավելի հավաք է ծալված վիճակում, որը թույլ է տալիս ավելի նպատակահարմար օգտագործել ոչ մեծ բնակարանների և փոքրածավալ տների տարածքը։

Առավել ֆունկցիոնալ դարձնելու համար կահավորում են ներքին դարակներով։ Սեղան-պատվանդանը կարող է օգտագործվել նաև որպես գրասեղան, ճաշասեղան և աշխատանքային սեղան, ինչպես նաև կարող է ծառայել տարբեր առարկաներ նրա մակերեսին և ներքին դարակներում պահպանելու համար։

250px|right

## Պատմություն
Նման կահույքներ առաջին անգամ արտադրվել է Անգլիայում XVI կամ XVII դարում և պատրաստվել է հասարակ կաղնուց։ Նման սեղանիների մակերեսները սովորաբար կազմված են եղել երեք մասից. կենտրոնական հատվածը եղել է անշարժ, իսկ կողայինները՝ ծալովի։ Հնարավոր է եղել նրանք ոչ միայն դուրս հրել, այլ նաև ներս հրել, եթե այն անհրաժեշտ չէ, ինչպես նաև բերել ուղղաձիգ վիճակի։ Ծալվող հատվածները հենվել են որքերին, որոնք ամրացված են եղել միմյանց վերևից և ներքևից հորիզոնական տարրերով, իրենցից ներկայացնելով դարպասի կառուցվածքին նմանվող ձև։ Առավել մեծ չափերի սեղան-պատվանդանների ծալվող հատվածները ծալված վիճակում ծառայել են որպես հնասյուներ, որ հնարավորություն ընձեռվի  մարդկանց սեղանի ոտքերը ծալել սեղանի տակ՝ կենտրոական հատվածում։

XVIII դարի վերջում հայտնագործվեց սեղան-պատվանդանի մի քանի նոր տեսակ, այդ թվում ոչ միայն Մեծ Բրիտանիայում,այլ նաև հյուսիսամերիկյան գաղութներում։ Բացի այդ XVIII դարի վերջին քարորդում՝ Անգլիայում, առավել հայտնի դարձան «սարդի ոտքերով» սեղան-պատվանդանները, որոնց ծալվող հատվածների ոտքերը եղել են շատ բարակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կահույք
Աստղ է ծնվել (ֆիլմ, 1954)

**«Աստղ է ծնվել»** (), ամերիկյան ֆիլմ՝ նկարահանված 1954 թվականին։

## Սյուժե
Կինոաստղ Նորման Մեյնի (Ջեյմս Մեյսոն) և երգչուհի Էսթեր Բլոջեթի (Ջուդի Գառլենդ) ծանոթությունը տեղի է ունենում հոլիվուդյան գլխավոր արարողություններից մեկի ժամանակ։ Նորմանը՝ բավականին հարբած, շոուի ժամանակ հայտնվում է բեմում, բայց Էսթերը փրկում է իրավիճակը, իրավիճակը ներկայացնելով որպես շոուի նախապես պլանավորված դրվագ։ Սթափվելով՝ Նորմանն աղջկան գտնում է հենց այն պահին, երբ նա փորձ էր անում նվագախմբի հետ։ Հիանալով Էսթերի անկրկնելի երգեցողությամբ և հիասքանչ ձայնով՝ նա առաջարկում է աղջկան հեռանալ նվագախմբից և իրականացնել երազանքը` դառնալ կինոաստղ։ Երբ Էսթերը հասնում է փառքի, Նորմանի աստղը մարում է։ Էսթերը, որը  դարձել էր Նորմանի կինը, փորձում է փրկել սիրելիին՝ իր հաջողությամբ...

Ալկոհոլի նկատմամբ կախվածությունը դերասանին տանում է մահվան։

## Դերերում

## Փաստեր
* Գլխավոր դերակատար Ջուդի Գառլենդը ֆիլմում աշխատել է շատ անհամաչափ. կամ մի քանի օր չէր գալիս նկարահանման հրապարակ, կամ էլ հակառաը՝ աշխատում էր անհավատալի էնտուզիազմով։ Նրան ներում էին՝ գիտակցելով, որ այս ֆիլմը փաստացի նրա ինքնակենսագրական էր։

* Այս ֆիլմը Ջուդի Գառլանդի վերջիններից մեկն էր. 1950 թվականին *Metro-Goldwyn-Mayer*-ը դադարեցնում է նրա հետ կապված պայմանագիրը, և նախկին աստղը գրեթե մնում է առանց աշխատանքի։ Երբ նրան այլևս դադարում են նկարահանել, սկսում է միջազգային հյուրախաղերով հանդես եկավ, որտեղ հաջողությամբ կատարում էր երգեր։ Երգացանկի հիմնական մասն էին կազմում այս ֆիլմում հնչած ստեղծագործությունները։
* Դիստրիբյուտորներին կարծես թե ֆիլմը երկար էր թվացել, և նրանք կրճատել են այն 40 րոպեով։ 1982 թվականին ռեժիսոր Ջորջ Կյուկորի ընկերները փորձեցին վերականգնել ֆիլմի նրա տարբերակը, բայց միայն հաջողվեց հայտնաբերել կտճատված ժապավենի մի մասը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1950-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1954 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինքնասպանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դերասանների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:1950-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հարբեցողության մասին
Ակտեր, հավաքագրված Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովի կողմից

**«Ակտեր, հավաքագրված Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովի կողմից»** (), պաշտոնապես հրապարակված փաստաթղթեր, որոնք դուրս են բերվել Կովկասյան փոխարքայության Գլխավոր վարչության պետի արխիվից։

## Պատմություն
Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովը ստեղծվել է Ալեքսանդր Պավլովիչ Նիկոլաի՝ Կովկասյան փոխարքայության Գլխավոր վարչության պետի,  նախաձեռնությամբ։ Հանձնաժողովը հաստատվել է 1864 թվականի մարտի 11-ին կովկասյան փոխարքա մեծ կնյազ Միխայիլ Նիկոլաևիչ կողմից։

Հանձնաժողովի վրա դրված էր՝
*Կովկասյան և Անդրկովկասյան արխիվների մանրամասն մշակում և ստեղծում, կարևոր պատմական փաստաթղթերի և հուշարձանների դուրս բերում և հրապարակում, որոնք մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում,
*Ռուսական տիրապետության տակ Կովկասյան տարածաշրջանի քաղաքացիական կառավարման զարգացման վերաբերյալ մանրամասն ուսումնասիրություններ,
* Առանձին գրքով կազմում և հրապարակում, որպես Հանձնաժողովի հրատարակության անհրաժեշտ օժանդակություն, բոլոր տոմերի համար փաստաթղթերի գույքագրում, առարկայի եւ այբբենական ցուցանիշների եւ հրահանգների ցանկը, որոնք վերաբերում են Կովկասյան տարածաշրջանին։
* Կովկասյան փոխարքայության Գլխավոր վարչության նախկին պետի արխիվային գործերի բաշխում երեք կատեգորիաներով որոնք ենթակա են
# անհապաղ ոչնչացման
# Ժամանակավոր պահպանման
# մշտական պահպանման

Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովի առաջին նախագահ դարձավ Ադոլֆ Բերժեն, ներգրավելով  Միրզա Ֆետհ-Ալիին, ով թարգանել է բոլոր արևելյան փաստաթղթերը, որոնք պետք է մտնեին Հանձնաժողովի ակտերի առաջին տոմի մեջ, ներգրավել է նաև Ի․ Գ․ Բերզենովային և վրացի պատմաբան ու հնագետ Դիմիտրի Բաքրաձեին։ Ադոլֆ Բերժեն մահից հետո 1886 թվականին Դ․Ա․ Կոբյակովայի խմբագրությամբ (վերջին երկու տոմերը)։

## Բովանդակություն
thumb|left|Ակտերի քարտեզի էջ
Լույս է տեսել 12 հատորով (6-րդը՝ 2 մասից)՝ Թիֆլիսում 1866–1904 թվականներին։

Ընդգրկում է 1762–1862 թվականների փաստաթղթեր, ռուսերեն, մասամբ՝ հայերեն, վրացերեն, պարսկերեն, թուրքերեն, արաբերեն և թաթարերեն զեկուցագրեր, հաշվետվություններ, գրագրություններ, ռազմական գործողությունների օրագրեր, 14–19-րդ դարերի Արևելյան Հայաստանի, ինչպես նաև Թուրքիայի տիրապետության տակ գտնվող սահմանամերձ հայկական շրջանների պատմության, վարչական վիճակի, ժողովրդի կացության, լեռնարդյունաբերության զարգացման, Հայ եկեղեցու, պարսկահայերի և արևմտահայերի վերաբնակեցման, ազատագրական շարժման մասին կարևոր նյութեր։

Ժողովածուն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է այնտեղ զետեղված նյութերի բնագրերի մի մասի կորստյան պատճառով։

## Հետագա ճակատագիր
Ակտերի հրապարակումը շատ թանկ էր նստում։ Հնագիտական հանձնաժողովի փակման մասին հարց առաջացավ։ Կովկասյան ռազմական օկրուգում կար ռազմա-պատմական բաժանմունք, որը հրապարակեց կովկասյան պատերազմների պատմության վերաբերյալ մի քանի արժեքավոր տոմեր։

## Հատորներ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 
* "АКТЫ КАВКАЗСКОЙ АРХЕОГРАФИЧЕСКОЙ КОМИССИИ"

Կատեգորիա:Արխիվագիտություն
Բիլիարդի սեղան

մինի|300x300փքս|«Փոքրիկ սեղան ռուսական բիլիարդի համար

**Բիլիարդի սեղան (Բիլիարդ)**, հատուկ սեղան, նախագծված և  հարմարեցված բիլիարդ խաղալու համար։

## Կառուցվածք
Բիլիարդը, ինչպես կանոն, իրենից ներկայացնում է երեսպատված սեղան, որն ունի անկյուններից կախված  վեց  գնդապարկ՝ կողերով, կիի միջոցով հատուկ գնդակներով  խաղալու համար։

Բիլիարդի սեղանը բաղկացած է շրջանակից, սեղանի մակերեսից, խաղադաշտի հիմքից, հենքերից, կողերից և գրպաններից։

Բիլիարդի սեղանները (ավելի ճիշտ — սեղանի սալաքարը) արտադրվում է փայտից կամ քարից, համապատասխանաբար նրանք տարբերվում են որակով և գնով։ Խաղադաշտի պարամետրերը և առանձնահատկությունները կախված են դրանց պատրաստման տեխնոլոգիայից և նյութերից։ Սովորաբար բիլիարդի սեղանի երկարությունը ուղիղ երկու անգամ մեծ է  լայնությունից։

Սեղանի չափսերը շատ հաճախ տատանվում են 8х4  մինչև  12х6 ոտնաչափ  (2240х1120 և 3500х1750 մմ  համապատասխանաբար)։ Կտորի գույնը կանաչ է (հազվադեպ՝ կապույտ, հանդիպում է  пула-յի համար նախատեսված սեղանների վրա)։ Գնդապարկերի չափերը և ձևերը տարբերվում են բիլիարդի տարբեր տեսակների մեջ (չնայած, օրինակ, карамболе-այի մեջ գնդապարկերը ընդհանրապես բացակայում են)։

## Սահմանում [[:ru:Толковый словарь живого великорусского языка Владимира Даля|Даля]] բառարանից
Բիլիարդ, սեղանի տեսակ եզրերով (կողերով) և անկյուններից  և մեջտեղից կախված երկար գնդապարկերով, հայտնի խաղի համար, որը խաղում են կիի և փղոսկրյա գնդակների միջոցով։ Բիլիարդը բաղկացած է երկու քառանկյուններից (քառակուսիներից), տեղադրվում է և ամրացվում հարթաչափի օգնությամբ և ծածկվում է կտորով, առանց կարի։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Bar billiards table 1.jpg
Պատկեր:Bumper pool table.jpg
Պատկեր:Seifert und Soehne 3668.JPG
Պատկեր:Kid's toy billiard table.jpg
Պատկեր:British-pool-table-pocket.JPG


## Արտաքին հղումներ

* Shamos, Mike (1999). The New Illustrated Encyclopedia of Billiards. New York: Lyons Press. ISBN 1-55821-797-5.
* Г.Я. Мисуна. Справочник бильярдиста: Секреты техники игры,  2004. стр 8-19 "Столы для бильярда"

Կատեգորիա:Սեղանի խաղեր
Պոմադ

**Պոմադա**, (), մազերի խնամքի համար նախատեսված կոսմետիկ միջոց է։ Գործածությունից դուրս է եկել 20-րդ դարում։ Ժամանակակից լեզվով «պոմադան» նույնացվում է շրթներկի հետ։

«Պոմադա» բառն ունի ռոմանական արմատներ՝ ՝ խնձոր․  հին Հռոմում  «պոմադա» էր կոչվում բուժիչ քսուքը, որը պատրաստվում էր ճարպից և խնձորի միջուկից։ Պոմադա բառը ռուսերեն լեզվում հայտնվել է 17-րդ դարում  կամ  բառերից։ Ամենասկզբում ռուսերենում  «պոմադամ» համարվել  էր դեղամիջոց, սակայն 19-րդ դարում այդ բառ սկսել են հասկանալ, որպես դեկորատիվ կոսմետիկ միջոց։ 19-20-րդ դարերում պոմադա անվանել են մազերի խնամքի միջոց՝ քսուքի տեսքով, որը փայլ է հաղորդել մազերին և սանրվածքը դարձրել է ավելի ամուր։ Պոմադայի պատրաստման հիմնական բաղադրիչը եղել է  ճարպը, որը ստացվել է խոզի, ցուլի կամ այլ մաշկաճարպից, որին ավելացրել են հոտավետ նյութեր։

Պոմադան հայնի է դարձել 19-րդ դարի երկրորդ և 20-րդ դարի առաջին կեսին, այն օգտագործել են ինչպես կանայք, այնպես էլ  տղամարդիկ։ Դերասան  Ռուդոլֆ Վալենտինոն և համր կինոյի այլ արքաներ պոմադապատել են մազերը բրիոլինով։ Պոմադայի մրցակից է դարձել մազերի քսուք, որի հայտնվելուց հետո մազերի պոմադան որպես կոսմետիկ միջոց հնացել է, իսկ պոմադա բառն առավելապես նույնացվել է շրթներկի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոսմետիկա
Կատեգորիա:Մազեր
Կատեգորիա:Վարսահարդարում
Օդրի Նիֆենեգեր

**Օդրի Նիֆենեգեր** (, ), ամերիկացի գրող, արվեստի գործիչ և համալսարանի դասախոս։

## Կենսագրություն
Օդրի Նիֆենեգերը ծնվել է 1963 թվականին քաղաքում Հարավային Հևենում (), Միչիգան։ Այնուհետև ընտանիքը տեղափոխվել է Էվենսթոն (), Իլինոյս նահանգ։ Իր կյանքի մեծ մասը Օդրին անցկացրել է Չիկագոյում կամ քաղաքին կից։

Արդեն 1978 թվականին նա սկսեց իր առաջին քայլերը արվեստում։ Ուիլյամի Ուիմերի () հովանու ներքո զբաղվում էր նկարչությամբ, Նիֆենեգերը սովորել է Չիկագոյի արվեստի դպրոցում (): 1991 թվականին Չիկագոյի համալսարանում () ստացել է Արվեստի մագիստրոսի աստիճան։ 1987 թվականից նրա գծանկարները, գեղանկարները, ուրվանկարներն ու կոմիքսներն ցուցադրվում և վաճառվում են Չիկագոյի Printworks Gallery պատկերասրահում։

## Կարիերա
Օդրի Նիֆենեգերը առաջին գրքերը կատարվել են ձեռքով՝ թվով 10 հատ։ Ավելի ուշ նրանցից երկուսը՝ Արկածներ և Երեք արյունակից քույրերը վեպերը, տպագրվել են Abrams Books հրատարակության կողմից։ Վերջինը պատմում է երեք տարօրինակ քույրերի մասին, որոնք ապրում են ծովի ափին գտնվող տանը։ Գիրքը հաճախ համեմատվում է  Էդվարդ Գորիի () աշխատանքների հետ։ 2004 թվականի The Night Bookmobile վեպը տեսողական նովելների ձևաչափով հրատարակվել է The Guardian հրատարակչությունում։

### Գրող
1997 թվականին Օդրի Նիֆենեգերի մոտ գաղափար առաջացավ ստեղծել գրաֆիկական նովել ժամանակի ճամփորդի  և նրա կնոջ մասին։ Երբ նա գիտակցեց, որ մշտական տեղափոխման ազդեցությունը դժվար է փոխանցել անշարժ պատկերի միջոցով, Օդրին որոշեց գրել այս վեպը։ Ժամանակի ճամփորդի կինը գիրքը տպագրվել է 2003 թվականին MacAdam/Cage անկախ հրատարակչության կողմից։ Վեպը բեսթսելլեր է դարձել։ Համանուն վեպի էկրանավորումը Էրիկ Բանի և Ռեյչել Մաքադամսի մասնակցությամբ վարձույթի է դուրս եկել 2009 թվականի օգոստոսին։

## Մատենագիտություն
### Գրաֆիկական գրքեր
* *Ծեր կույսը* (1986)
* *Աբերանտ Աբեկադարիում* (1986)
* *Մարդասպանը*
* *Գարուն*

### Վեպեր
* *[[Ժամանակի ճամփորդի կինը (վեպ)|Ժամանակի ճամփորդի կինը]]* (2003)
* *[[Համաչափ իմ կերպարը]]* (2009)

### Գրաֆիկական նովելներ
* Երեք արյունակից քույրերը «*The Three Incestuous Sisters*» (2005)
* *Արկածներ* (2006)

### Փոքր պատմություններ
* «Գիշերային գրքերի իրացում » (2004)
* «Յակով Վիվյալովսկին և հրեշտակները» (2004)
* «Խոհեմություն։ Հեքիաթ-նախազգուշացում բծախնդիր ուտողի մասին» Թունավոր բույսերը սեղանին  գրքում (2006)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Одри Ниффенеггер, Официальный веб-сайт Одри Ниффенеггер
* Интервью с Одри Ниффенеггер, декабрь 2008 года
* Printworks Gallery, Art gallery representing Audrey Niffenegger

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարչուհիներ
Լյուքսեմբուրգի կարմիր առյուծ

**Կարմիր առյուծ** (), լյուքսեմբուրգյան ամենահայտնի հակաֆաշիստական կազմակերպություններից մեկը, որը գործել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ երկիրը օկուպացված էր վերմախտի կողմից։

## Պատմություն
Ստեղծվել է 1941 թվականի հոկտեմբերին, Օտշարաժ քաղաքում։

Լյուքսեմբուրգի օկուպացիայի ամբողջ ընթացքում մասնակցել է նացիստների դեմ դիվերսիոն գործողություններին, հիմանականում հարավային, արևմտյան և կենտրոնական շրջաններում։ «Կարմիր առյուծ» կազմակերպությունը զբաղված էր տարբեր սեռի անձանց ոստիկանությունից թաքցնելով և ուղարկելով նրանց Ֆրանսիա, որպեսզի ապահովի նրանց հետագա անվտանգությունը։ Նաև մասնակցել է բնակչության շրջանում քարոզչական աշխատանքին՝ տեղական օկուպացիոն իշխանությունների ավելի հզոր դիմադրույուն ապահաովելու համար։ Այս կազմակերպությունը Նոնդքորն քաղաքի մոտ *Hondsbesh* բունկերում թաքցրել է ազգությամբ լյուքսեմբուրգցի 122 տղաների, որոնք չէին ցանկանում ծառայել վերմախտում, ինչպես նաև մի շարք մարդկանց, որոնց նացիստները հայտարարել էին քաղաքական հանցագործներ։ 1944 թվականի մարտին «Կարմիր առյուծն» անդամակցեց «Դիմադրության շարժման կազմակերպությունների միությանը»։

## Տեսեք նաև
* Լյուքսեմբուրգը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում

## Գրականություն
*  
*  

Կատեգորիա:Դիմադրության շարժում
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի պատմություն
Հյուսիսկովկասյան լեզուներ

**Հյուսիսկովկասյան ընտանիք**, լեզուների ենթադրյալ ընտանիք՝ առաջադրված Ս. Ա. Ստարոստնիի կողմից (1980-ականներին)։ Այս անվան տակ միավորվում են 2 լեզվաընտանիք՝ Աբխազա-ադըղեական և Դաղստանյան։ Այս միավորումը շատ լեզվաբաններ չեն ընդունում։ Առաջինի հետ Ստարոստնին միավորում է խատական լեզուն (սա չպետք է շփոթել խեթերենի հետ), իսկ երկրորդի հետ՝ Խուռիա-ուրարտական լեզուն։

Այս ենթադրյալ լեզվաընտանիքին պատկանող լեզուները տարածված են Հյուսիսային Կովկասում, ինչպես նաև՝ Մերձավոր Արևելքի սփյուռքում։ Նրա մեջ մտնում են ավելի քան 40 կենդանի, 1 մեռած լեզու և 1 հին գրային լեզու։

## Ստարոստինի հիպոթեզը
Բառապաշառային մակարդակում որոշ համընկնումներ վաղուց էին նկատվել, բայց միայն վերջերս հայտնվեցին այդ ամենը գիտականորեն հիմնավորելու առաջին փորձերը,մասնավորապես Ս. Ա. Ստարոստնիի կողմից։ Սակայն Ս. Ա. Ստարոստնին իր քննադատներն ունի, հատկապես՝  արտասահմանյան լեզվաբանության մեջ։

Ըստ ժամանակակից մակրոկոմպարատիվիստիկայի, որի հիմնադիրը Ստարոստնին է, Հյուսիսկովկասյան ընտանիքը մտնում է սինո֊կովկասյան մակրոընտանիքի մեջ։

Առաջ ենթադրվում էր, որ Հյուսիսկովկասյան ընտանիքը քարթվելական լեզուների հետ միասին կազմում է այսպես կոչված իբերո֊կովկասյան միավորումը, այնուամենայնիվ, այդ տեսակետը մերժվել է գրեթե բոլոր լեզվաբանների կողմից։

Վերոնշյալ լեզվաընտանիքների լեզվական մի շարք ընդհանրությունները այժմ բացատրվում են երկարատև շփումով, ինչն էլ հիմք է տալիս խոսելու կովկասյան լեզվական միավորման մասին։

Ս. Ա. Ստարոստնիի գլխավորած լեզվաբանների խումբը հետևյալ եզրահանգումներն արեց։

* սինո-կովկասյան մակրոընտանիքի քայքայումը կատարվել է մ.թ.ա. 8-րդ հազարամյակում։
* Հյուսիս֊կովկասյան ընտանիքի տրոհումը Աբխազա-ադըղեական և Դաղստանյան խմբերի, տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 5-րդ կամ 6-րդ հազարամյակում։

Զգալի թվով լեզվաբանների և հնէաբանների կարծիքով (Սաֆրոնով, Չայլդ, Մոնգայթ, Բրեյ֊Թրամփ և այլք)՝ Հյուսիսկովկասյան լեզվաընտանիքը նշանակալի ազդեցություն է թողել հետևյալ հնէագիտական մշակույթների վրա (Ստառչևո֊Կռիշյան, Քյոռոշյան, Կարանովյան, խեցեգործական, երկաթագործական (Արևելյան Ավստրիա), Ալֆյոլդյան մշակույթ (Մառոշից Տիսի երկայնքով հասնում է մինչև Արևելյան Սլովակիա), Բյուկայի մշակույթ (բուկովոգորյան, Վերին Տիսի երկայնքով՝ Բյուկկ լեռան երկայնքով՝ Հյուսիսային Վենգրիայում և խեցեգործական, տրիպոլյան, բոյանյան, բուգո֊դնեստրովյան մշակույթներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Diakonov I.M., Starostin S.A. Hurro-Urartian as an Eastern Caucasian Languages. Münchener Studien zur Sprachwissenschaft, R. Kitzinger, München 1986.
* Дьяконов И. М., Старостин С. А., Хуррито-урартские и восточнокавказские языки// Сб. «Древний Восток. Этнокультурные связи», стр. 164—208. Изд-во «Наука», Главная редакция восточной литературы, Москва, 1988.
* Дьяконов И. М. Языки древней Передней Азии. М. 1963.
* Дьяконов И. М. Алародии (Хурриты, урарты, кутии, чеченцы и дагестанцы) // Сб. Алародии: этногенетические исследования. Махачкала, 1995.
* Старостин С. А., Николаев С. Л. Севернокавказские языки и их место среди других языковых семей Передней Азии//Сб. Лингвистическая реконструкция и древнейшая история Востока. «Наука», Главная редакция восточной литературы, Москва, 1984.

## Արտաքին հղումներ
* S. L. Nikolayev, S. A. Starostin. 1994. Հյուսիսկովկասյան Էթմիոլոգիական բառարան

Կատեգորիա:Կովկասի լեզուներ
Էմիլ Վերնոն

**Էմիլ Վերնոն**, () , հիասքանչ դարաշրջանի ֆրանսիացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Էմիլ Վերնոնը ծնվել է 1872 թվականին Ֆրանսիայի  Բուլա քաղաքում։ Գեղանկարչություն է սովորել տվյալ ժանրի նկարիչ, քանդակագործ Օգյուստ Ժոզեֆ Տրյուֆեմայի և հայտնի ակադեմիստ Ուիլյամ Բուգրոյի արհեստանոցում։ Հետո շարունակել է նկարչական կրթությունը Տուր քաղաքի ինստիտուտի կերպարվեստի բաժնում։ Մասնագիտացել է առավելապես դիմանկարչության և ժանրային պատկերների բնագավառում։

Առանձնապես հայտնի են նրա երիտասարդ աղջիկների և երեխաների նկարները, նկարել է նաև բնապատկերներ և ծաղկային նատյուրմորտներ։ 1898 թվականին Վերնոնը մասնակցել է Տուրում կայացած կերպարվեստի ցուցահանդեսին։ Նույն թվականին իր աշխատանքներն է ներկայացրել Փարիզյան սալոնում  և շարունակել է դա մինչև 1913 թվականը։

1899 թվականին նկարիչը զբաղվել է Նյևր քաղաքի դը Շատելիե թատրոնի բեմի վարագույրի և գմբեթի ձևավորմամբ։ 1904 թվականին Վերնոնը մեկնել է Լոնդոն։ Նույն թվականին Վերնոնը ներկայացրել է մի քանի ծաղկային նատյուրմորտներ՝ արվեստների Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի ցուցահանդեսում։

1910–ական թվականներին Վերնոնն աշխատել է Լոնդոնում և Փարիզում։ Ներկայումս նրա բազմաթիվ աշխատանքներ գտնվում են մասնավոր հավաքածուներում և հայտնի են դարձել ԱՄՆ֊ի, Կանադայի և Ճապոնիայի կոլեկցիոներների շնորհիվ։ Վերնոնի նկարներից մեկը կախված է Տուրա քաղաքի քաղաքապետարանում։

Էմիլ Վերնոնը մահացել է 1920 թվականին՝ 47 տարեկանում։

## Պատկերասրահ

Emile Vernon-Fair as the morning.jpg|*Bella come il mattino*
Émile Vernon A sweet glance.jpg|*Il dolce sguardo*
Émile Vernon - Jeune femme aux roses.jpg|*Ragazza con le rose*
Emile Vernon-La printemps.jpg|*La primavera*
Émile Vernon - Jeune fille en fleurs.jpg|*Giovanetta tra i fiori*
Émile Vernon - A Summer Rose.jpg|*Una rosa d'estate*


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Загадочный художник Эмиль Вернон

Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Սանդրո Տոնալի

**Матве́й Русла́нович Пономаре́нко** (; ) — украинский футболист, нападающий киевского «Динамо» и сборной Украины.

## Клубная карьера
Уроженец Мироновки, Матвей начал футбольную карьеру в местной детской спортивной школе № 1. 

С 2013 года выступал в футбольной академии киевского «Динамо».

3 ноября 2023 года дебютировал в основном составе «Динамо» в матче чемпионата Украины против «Шахтёра». Свой первый гол в чемпионате забил 1 мая 2024 года в матче против «Вереса». 18 декабря 2025 года в поединке Лиги конференций УЕФА против «Ноа» отметился дебютным голом в еврокубках.

19 марта 2026 года приобщился к разгромной победе «Динамо» над «Александрией» (5:0), отметившись голом, а также стал первым футболистом в истории киевлян, который забил в семи матчах чемпионата Украины подряд.

## Карьера в сборной
Выступал за сборные Украины до 17, до 18 и до 19 лет.

В 2024 году в составе юношеской сборной Украины принял участие в юношеском чемпионате Европы в Северной Ирландии, на котором команда дошла до полуфинала турнира.

Дебют Пономаренка в сборной Украины состоялся 26 марта 2026 года в матче плей-офф отбора ЧМ 2026 против сборной Швеции. Он вышел на поле на 77 минуте матча, а на 91 минуте забил гол.

## Достижения
### Командные
**«Динамо» (Киев)**
* Чемпион Украины: 2024/25
* Серебряный призёр чемпионата Украины: 2023/24

### Личные
* Лучший бомбардир Юношеской лиги УЕФА: 2024/25
* Лучший бомбардир в истории чемпионата Украины среди юношеских команд
* Обладатель премии «Золотой талант Украины»: 2025 (U19)

## Примечания

## Ссылки
* Профиль футболиста на официальном сайте ФК «Динамо Киев»
* Профиль футболиста на официальном сайте УПЛ
Հագագային աղեղ

**Հագագային աղեղ**, կոշտ մուտք, կոկորդային խուլ պայթական բաղաձայն հնչյուն։ Գործածվում է շատ լեզուներում, առաջանում է ձայնալարերի  փակվածքի հաղթահարման արդյունքում։ Ձայնալարերը օդի հոսանքի ազդեցությամբ կտրուկ բացվում են պայթական հնչումով։ Միևնույն ժամանակ բերանի խոռոչի օրգանները գտնվում են հանգիստ վիճակում կամ պատրաստվում հաջորդ հնչյունի արտաբերմանը։

## Տարածվածություն

### Ռուսերեն
Խոսակցական ռուսերենում հագագային աղեղը արտաբերվում է որոշ ձայնարկություններում, օրինակ՝ «*не-а*», նաև երբ երկու ձայնավորների հանդիպադրման դեպքում կատարվում է շատ հստակ տարբերակում (*со-автор*, *му-ар*, *у-Ивана*, *по-одному*):
Ռուսաց լեզվում այս թույլ պայթյունը չունի իմաստափոխական ոչ մի նշանակություն։

### Գերմաներեն
Գերմաներենի կոնտեքստում հագագային աղեղը կոչվում է «կոշտ մուտք»։ Այս հնչյունը արտասանվում է բառի սկզբում և ձայնավորով սկսվող հիմքի հանգույցում, օրինակ՝ ’offen (բաց)։ Հենց այս հնչյունն է գերմաներենին տալիս յուրահատուկ կտրուկություն։
Սեմական լեզվաընտանիքին պատկանող լեզուներում հագագային աղեղը, որպես կանոն, լիարժեք հնչյուն է։ Եբրայերենում այս հնչյունը նշանակվում է א (ալեֆ) տառով։ Ժամանակակից եբրայերենում հազվադեպ է արտասանվում, բացի դրանից՝ ע (ային) հնչյունը, ձայնավոր ʕ հնչյունը երբեմն արտասանվում են հագագային աղեղի նման։ Արաբերենում հագագային աղեղը նշանակվում է ء (համզա) սիմվոլով և համարվում լիարժեք ձայնավոր հնչյուն։ «Համզա» և «ային» հնչյունները, ինչպես նաև մյուս ձայնավորները կարող են կրկնապատկվել, օրինակ՝ رَأْسٌ رئيس سيئٌ أَمْرٌ: Ձայնավոր հնչյունները, գտնվելով «համզա» սիմվոլի հարևանությամբ, արտաբերվում են այնպես, ինչպես միջին ձայնավորների զուգորդությամբ։

### Բիրմանյան լեզու
Բիրմանյան լեզվում հագագային աղեղը նշանակվում է կատա և տատա սիմվոլներով։

### Արհեստական լեզուներ
Հագագային աղեղը հանդիպում է նաև արհեստական լեզուներում, օրինակ՝ նա’վի, գոա’ուլդյան։ Առաջինը Պանդորայի բնիկների հորինած լեզուն է «Ավատար» ֆիլմում, իսկ երկրորդը՝ տիեզերքի Աստղային դարպասների ցեղերից մեկի լեզուն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
* 

Կատեգորիա:Բաղաձայններ
Ռեյ Կրոկ

**Ռեյմոնդ Ալբերտ Կրոկ** (), ոչ պաշտոնապես՝ **Ռեյ Կրոկ** (*Ray Kroc*, ), ամերիկացի ձեռնարկատեր, ռեստորանատեր։ «Թայմ» ամսագրի կողմից ներառվել է «Դարի 100 ամենակարևոր մարդկանց» ցանկի մեջ։ Իր մահվան պահին կարողությունը կազմել է 500 մլն ԱՄՆ դոլար։

## Կենսագրություն
ՌԵյ Կրոկը ծնվել է 1902 թվականին Չեխիայից ներգաղթածների ընտանիքում։ Բացի Ռեյից, ընտանիքում ևս երկու երեխա կար՝ Լորենը՝ քույրը, Ռոբերտը՝ եղբայրը։ Ապագա միլիոնատիրոջ հայրը մահացավ 1929 թվականին (պատճառներից մեկն այն է, որ Մեծ ճգնաժամի պատճառով իր ընկերությունը սնանկացավ)։ Մինչև 52 տարեկանը Ռեյ Քրոքն աշխատել է որպես կոմիվոյաժոր (հասարակական սննդի հաստատություններին թղթե բաժակներ և հարիչներ էր վաճառում), դաշնակահար՝ ջազային անսամբլեայում, ինչպես նաև զբաղվում էր անշարժ գույքի վաճառքով։

1952 թվականին ծանոթացել է Մաքդոնալդ եղբայրների հետ, ովքեր փոքրիկ ռեստորան ունեին Կալիֆորնիայի Սան֊Բերնարդինոյում։ Ռեստորանը կառուցված էր այնպես, որպեսզի արագ սպասարկեն առավելագույն թվով հաճախորդների։ Ռեյ Կրոկը համակված էր այդ ուղղությունը զարգացնելու մտքով, ինչը կապված էր այդ հաստատություն՝ հարիչների ներմուծումն ավելացնելու հետ։ Արդյունքում Մաքդոնալդ եղբայրներից ստացավ ռեստորանները սեփականության իրավունքով գնելու հնարավորություն, ինչի մեջ նշվում էր, որ համանուն անվանում են ունենալու ռեստորանները և գտնվելու են ԱՄՆ սահմաններում։

1955 թվականին Ռեյ Կրոկը Իլինոյս նահանգի Դես֊Պլենեյզ քաղաքում հիմնեց McDonald’s ռեստորանը (որտեղ այժմ տեղակայված է կազմակերպության թանգարանը) և սկսեց ակտիվորեն բացման հրավիրատոմսեր վաճառել երկրի ողջ տարածքում։ 1961 թվականին Ռեյը գնում է McDonald’s֊ի սեփականոթյան իրավունքն ամբողջությամբ։

Համախոհների օգնությամբ Ռեյ Կրոկը վերահսկում էր ողջ ցանցը և ջանք չէր խնայում, որպեսզի կատարելագործի ՄաքԴոնալդսի ռեստորանների աշխատելաոճը։

1974 թվականին Ռեյ Կրոկը բեյսբոլի թիմ հիմնեց։ Ռեյ Կրոկի միջնորդությամբ և հովանավորությամբ հիմնվել են մի քանի բարեգործական ֆոնդեր։

Ռեյ Կրոկը մահացել է 1984 թվականին Սան Դիեգոյում, ինֆարկտից։ Մահվան պահին 3 անգամ ամուսնացած է եղել։

## Մշակույթի մեջ
### Երաժշտություն
* Բրիտանացի երաժիշտ Մարկ Նոպֆլերը Ռեյ Կրոկին երգ է նվիրել՝*«Boom, Like That»*֊ը *Shangri-La* (2004 թվական) ալբոմից։ Նա ոգեշնչվել է Կրոկի ինքնակենսագրությունից և իր երգի խոսքերում ներառել դրանից հատվածներ։

### Կինո
* «Հիմնադիրը» (2016 թվական), ֆիլմը պատմում է աշխարհում ամենահայտնի ռեստորանների ցանցի հիմնադրի մասին, գլխավոր դերում խաղացել է Մարկ Նոպֆլերը։

## Տես նաև
* ՄաքԴոնալդս

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Рэй Крок: человек, создавший McDonalds 
* Burger Meister RAY KROC 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Սրտի կաթվածից մահացածներ
Հոգե Կեմպեն ազգային պարկ

300px|մինի
**Հոգե Կեմպեն ազգային պարկ** (հոլանդերեն՝ **Nationaal Park Hoge Kempen**; ֆրանսերեն՝ **parc national de la Haute Campine**), Բելգիայի առաջին և առայժմ միակ ազգային պարկը

## Աշխարհագրություն
Պարկը գտնվում է Ֆլանդրիայում՝ Լիմբուրգ պրովինցիայի արևելյան մասում՝ Գենկ քաղաքի և Մաաս գետի հովտի միջև։ Ընդգրկում է և՛ լեռնազանգված, որը ջրբաժան է Մաաս և Դեմեր գետերի ավազանների միջև, և՛ հարթավայրային տարածք, որը ներառում է բելգիական Լիմբուրգի մեծ մասը։

## Պատմություն
Ազգային պարկի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2006 թվականի մարտ ամսին։ Այն ընդգրկում է շուրջ 60 քառակուսի կիլոմետր տարածք և ներառված է *Natura-2000* ցանցի մեջ։ Ազգային պարկի տարածքում հիմնականում ամայուտներ են և սոճու անտառներ։

2011 թվականի մայիսին, բելգիական կառավարության որոշմամբ, ազգային պարկի տարածքն ընդարձակվեց. նրա կազմում ընդգրկվեցին նաև արդյունաբերական գյուղատնտեսության նշանակություն ունեցող հողեր։ Այդ նույն տարում պարկն ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կազմած,,Մարդկության կողմից պահպանվող տարածքների ցանկ,,-ում։

## Պատկերասրահ

Hoge Kempen Groeve (6).JPG
Hoge Kempen (11).JPG
Hoge Kempen Groeve (21).JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.rlkm.be/en/hoge-kempen|Sito ufficiale}}
* Hoge Kempen National Park homepage 
* The Goldmanprize for this project
* Site officiel
* Officiële website van het park
* Ignace Schops krijgt prestigieuze Goldman Environmental Price
* Lange-Afstandswandeling

Կատեգորիա:Բելգիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:2006 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Օպ Լուանգ ազգային պարկ

**Օպ Լուանգ ազգային պարկ** (), ազգային պարկ Չիանգմա պրովինցիայում, Թաիլանդ։ Այստեղ կան գետային կիրճեր, ջրվեժներ և քարանձավներ։

## Աշխարհագրություն
Օպ Լուանգ ազգային պարկը գտնվում է Չիանգմայից շուրջ 105 կմ հարավ՝ Չոմ Տհոնգ, Մաե Չաեմ և Հոթ նահանգներում։ Պարկի տարածքը կազմում է 553 քառ. կմ։ Այն սահմանակից է Դոյ Ինտանոն ազգային պարկին։ Ինչպես և վերջինս, Օպ Լուանգը Տհոնգ Չայի լեռնաշղթայում է։

## Պատմություն
Օպ Լուանգ ազգային պարկում հայտնաբերվել են նախապատմական նկարներ և այլ հնաոճ իրեր։ Դոյ Ֆա Չանգի տարածքում կան փղի տեսքով ժայռապատկերներ։ Օպ Լուանգ կիրճում կան ավելի շատ ժայռապատկերներ, ինչպես նաև հնագույն թանկարժեք զարդեր ու գործիքներ։ Բնածխից պարզ է դարձել, որ այս մասունքները 28000 տարեկան են։

Ազգային պարկը 1966-1991 թվականը եղել է անտառային պարկ։ 1991 թվականին Օպ Լուանգը դարձել է Թաիլանդի 68-րդ ազգային պարկը։

## Տեսարժան վայրեր
Ազգային պարկի գլխավոր տեսարժան վայրը Օպ Լուանգ կիրճն է, որն առաջացել է Մաե Չաեմ գետից։ Կիրճը զառիվայր է և ունի մոտավորապես 300 մետր երկարություն։

Ջրվեժներից են Մաե Բուա Կհամը՝ 50 մետր բարձրությամբ, Մաե Չոն՝ շուրջ 80 մետր բարձրությամբ և Մաե Տիան՝ 80 մետր բարձրությամբ։ Տեպ Տհանոմը տաք աղբյուր է պարկի արևմտյան մասում։

Տամ Տոնգը գրանիտից և կրաքարից կազմված քարանձավ է, որում կան երկար թունելներ։ Տամ Տու Պու քարայրն առանձնահատուկ է ստալագմիտներով ու ստալակտիտներով։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
Պարկն ընդգրկում է տերևաթափ և մշտադալար անտառներ։ Ծառերից այստեղ աճում են  *takian*,  *Xylia xylocarpa*, տեքին, բամբուկը, արմավենին և վայրի ձարխոտը։

Կենդանական աշխարհը բազմազան է. վագր, եղնիկ, հիմալայան արջ, կարճ պոչով կապիկ, նապաստակ, վայրի այծ, վայր արջ և այլն։

Թռչուններից այստեղ են բնակվում թութակը, մինիվետը, տատրակը, բանկիվյան հավը, փայտփորիկը, կաքավը և այլն։

## Պատկերասրահ

Fall colors at Op Luang National Park.jpg
National Park 1068-AobLaung01.JPG
Obluang national park, Chiangmai province, Thailand.jpg
ความทรงจำ ณ ออบหลวง.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Թաիլանդի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Շվեյցարիայի դաշնային պալատ

**Դաշնային պալատ**, (, , , , ) վերաբերում է Բեռնում գտնվող մի շենքի, որտեղ գտնվում է Շվեյցարիայի Դաշնային Ասամբլեան (օրենսդիր մարմին) և Դաշնային Խորհուրդը (գործադիր իշխանություն)։ Այն բաղկացած է կենտրոնական ասամբլեայի շենքից և երկու թևաշենքերից (արևելյան և արևմտյան), որտեղ գտնվում են կառավարության գերատեսչությունները և գրադարանը։

Երկու պալատները, որտեղ Ազգային խորհուրդը և Նահանգային խորհուրդը հանդիպում են բաժանված են Գմբեթային սրահով։ Գմբեթն  ունի 64 մետր արտաքին  բարձրություն  և 33 մետր ներքին բարձրություն։ Խճանկարը , որը գտնվում է կենտրոնում, ներկայացնում է Դաշնային գերբը լատիներեն կարգախոսի հետ Unus pro omnibus, omnes pro uno (Մեկը բոլորի համար, բոլորը մեկի), որը շրջապատված էր 22 գավառների  գերբերով, որոնք գոյություն են ունեցել 1902 թվականին։ Յուրա գավառի գերբը, ստեղծված 1979 թվականին, տեղադրվել է խճանկարից դուրս։

Անունը  և՛ գերմաներենով, և՛ ռումիներենով նշանակում է «դաշնային տուն», մինչդեռ ֆրանսերեն և իտալերեն անվանումներն երկուսն էլ թարգմանվում են, որպես «Դաշնային պալատ»։

## Պատմություն
250px|մինի|Շվեցարական դաշնային պալատը հարավից
Կառույցը նախագծվել է ճարտարապետ  Հանս Աուերի կղմից և հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1902 թվականի ապրիլի մեկին։  Ընդհանուր արժեքը, այդ ժամանակ, կազմում էր 7 198 000 շվեյցարական ֆրանկ։

## Կառուցվածք
*Դաշնային ասամբլեա  
*Ազգային խորհուրդներ  
*Նահանգային խորհուրդներ 
*Գմբեթային  սրահ 
*Այցելուների կենտրոն
 **Արևմտյան թևաշենք** 
*Դաշնային խորհուրդ
*Շվեյցարիայի դաշնային դեսպանությունը
*Արտաքին գործերի դաշնային գերատեսչություն
*Արդարադատության և ոստիկանության դաշնային գերատեսչություն
*Կարլ Լուցի սենյակը
**Արևելյան թևաշենք**
*Տնտեսական  գործերի, կրթության և հետազոտության դաշնային գերատեսչություն
*Պաշտպանության , քաղաքացիական պաշտպանության և սպորտի դաշնային գերատեսչություն

## Տրիվիա
Որպես Շվեյցարիայի սոցիալ֊դեմոկրատական կուսակցության ղեկավարը և հետևաբար  այսպես կոչված Էլեֆանտենռունդիանդամ, Շվեցարիայի հինգ ամենակարևոր կուսակցությունների նախագահները, Ուրսուլա Կոչը մասնակցել է Դաշնային պալատից հեռարձակվող առաջին ուղիղ եթերին 1999 թվականին։

Ինչպես հաղորդվում է Դաշնային պառլամենտի ծառայությունների կողմից իրականացված ուսումանսիրության մեջ, աղմուկը, որը առաջանում է մարդու գործունեության ընթացքում, Ազգային խորհուրդի պալատում ակնհայտորեն շատ բարձր է։ Նախկինում չբացահայտված ուսունասիրությունը հրատարակվեց 10 x 10 կողմից դեկտեմբերի 12֊ին, 2014 թվականին, մատնացույց անելով որ, աղմուկի աստիճանը  սովորաբար մոտավորապես 70 դեցիբել է, որը համեմատելի  է բանուկ ճանապարհի հետ, այսպիսով կենտրոնացումը աշխատանքի վրա հնարավոր չէ։

## Պատկերասրահ

Bundeshaus 1128.jpg|Բունդեսհաուս 
Bundeshaus Kuppelhalle Uebersicht.jpg|Բունդեսհաուս Կուպպելհոլ Ուեբեռսիչթ
Three Confederates.jpg|Երեք դաշնակիցներ
Federalpalace-dome.jpg|Դաշնային պալատի գմբեթը
Bundeshaus Wandelhalle.jpg|Բունդեսհաուս Վանդելհոլ
Nationalratssaal mit Dach.jpg|Ազգային խորհրդի նիստերի դահլիճ և տանիքը
Staenderatssaal-17-g.jpg|Ստաենդեռատսսալ
Bundeshaus West Vestibül und Vorzimmer.jpg|Դաշնային պալատի Արեւմտյան գավիթը եւ նախասրահը
Sitzungszimmer SVP.jpg|Կոնֆերանս դահլիճ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Շվեյցարիա
Կատեգորիա:Ազգային կառավարություններ
Կատեգորիա:Դաշնային հանրապետություններ
Կատեգորիա:Գմբեթներ
Մահավիրա

**Ջինա Մահավիրա** (), կրոնական քարոզիչ։ Հնդկական աղբյուրներում հայտնի է նաև Նիգհատա Նատապուտա անունով, ապրել է մ.թ.ա. VI դարում։

## Կրոնական ուղղություն
Ջայնիզմի և ջայնիստական փիլիսոփայության հիմնադիրն է։ Նա Բուդդա Գաութամայի ժամանակակիցն է։

### Կենսագրություն
Սերել է հայտնի տոհմից. հայրը Սիդհարտհն էր՝ լիչհավ և տրիշալ ցեղերի առաջնորդը, քույրը Չատակին էր՝ առաջնորդը Վայշալի քաղաքի։ Նրա ավագ եղբայրը Նանդիվարդհանան էր։  Ծնվելուց հետո նրան անվանակոչել են Վարդհամանա։ Մահավիրա անունը, որը սանսկրիտից նշանակում է հռչակավոր ռազմիկ, ստացել է երիտասարդ հասակում՝ կոբրաներին և կատաղած փղին հնազանդեցնելու համար։  Ջինա նշանակում է հաղթող։ Դա այն մարդն է, ով հաղթել  է իր կարմային և դուրս է եկել կյանքի և մահվան շրջապտույտից։ Մահավիրան ծնվել է մ.թ.ա. 599 թվականին Քունդապուրում՝ Վայշալի քաղաքի արվարձանում, մահացել է մ.թ.ա. 527 թվականին Պավապուրում։ Ծագումով ազնվական ընտանիքից է, Կշատրի կաստայի ներկայացուցիչն է։ Համաձայն կրոնական լեգենդի, Մահավիրան ստանում է փայլուն կրթություն, ցուցաբերում է բացառիկ ունակություններ և խիզախութուն։
 
#### Ծագում
Ծնողների մահվանից երկու տարի անց, համաձայն ավագ եղբոր որոշման, հեռանում է աշխարհիկ կյանքից և երեսում տարեկանում  դառնում է թափառղ ասկետ։ Նա ուսումնասիրում է տարբեր կրոնական ուղղություններ և, ինչպես խոսվում է ջայնիստական  լեգենդներում, հասնում է պայծառատեսության։ Դրանից հետո նա ստեղծում է սեփական ուսմունքը, որը, չնայած իր ներքին բարդությունների, ամրապնդվեց Հնդկաստանում և դրա տարածքից դուրս։ Մինչև այսօր էլ կրոնական այս ուղղությունը աշխարհում  ունի մի֊քանի միլիոն հետևորդ։ Նրա ուսմունքի հիմնական սկզբունքը հանդիսանում էր ահիմսկան։ 
Մահավիրան մահացավ (հայտնվում է նիրվանայի թմբիրի մեջ, ինչպես արտահայտվում են իր հետևորդները) լուսաբացից կես ժամ առաջ Պավա քաղաքում (ժամանակակից Պատնա քաղաքի մոտակայքում) յոթանասունվեց տարեկան հասակում։

## Պատկերասրահ

Ashoka pillar at Vaishali, Bihar, India 2007-01-29.jpg|Քաղաք Վայշալի
Budha Stupa Vaishali.jpg|Բուդդայի աղոթատեղին Վայշալիում
Jain Prateek Chihna.svg|Ջայնիզմի խորհրդանիշ
Kevalajnana.jpg|Մահավիրան աղոթքի ժամանակ
Five Vows.jpg|Ջայնիզմի հինգ խրատները


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Պացիֆիստներ
Կատեգորիա:Ակետներ
Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Կրոնական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Կրոնի հիմնադիրներ
Բելիզի զինանշան

**[[Բելիզ]]ի զինանշանը** ընդունվել է անկախությունից հետո, իսկ ներկայիս զինանշանը միայն մի փոքր փոփոխություններ է կրում այն զինանշանից, որը օգտագործվում էր Բրիտանիայի գաղութ լինելու ժամանակաշրջանում։

Շրջանձև սահմանը եզերվում է սվիթենիայի հիսուն տերևներով, որը խորհրդանշում է սվիթենիայի կարևորությունը Բելիզի տնտեսությունում 18-19-րդ դարերում։

Վահանը բռնում են երկու մարդիկ, որից մեկը սպիտակամորթ է, իսկ մյուսը՝ սևամորթ։ Սևամորթ մարդը իր ձեռքին պահում է թիակ, իսկ սպիտակամորթը՝ կացին։ Այն նորից խորհրդանշում է սվիթենիա ծառը և նավաշինությունը։

Ներքևում գրված է զինանշանի կարգախոսը՝ SUB UMBRA FLOREO (Ստվերի տակ ես բարգավաճում եմ)։

Բելիզի դրոշի կենտրոնում պատկերված է երկրի զինանշանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելիզի պետական խորհրդանիշեր
Ռոքի դպրոց

**«Ռոքի դպրոց»**, (), Ռիչարդ Լինկլեյթերի  կատակերգությունը։ Գլխավոր դերում նկարահանվել է  Բլեք Ջեքը։ Rotten Tomatoes կայքի քննադատների կողմից ֆիլմը արժանացել է բարձր (92%) ցուցանիշի։

## Սյուժե
Դյուի Ֆիննը (Բլեք Ջեք) սկանդալային կիթառիստ է և հանրության քաղաքակրթության բոլոր նորմերի մոլեգին հակառակորդ։ Բոլոր հնարավոր ձևերով նա ցուցաբերել է իր անհարգելի վերաբերմունքը կայացած արժեքների նկատմամբ, ապավինելով իշխանությանը և ռոքնռոլին։ Դյուին սիրում է բեմից ցատկել դահլիճ և քսան րոպեանոց սոլո կատարել։ Դյուին նպատակ ուներ իր ռոք-խումբը տանել տեղական մրցույթում հաղթանակի, սակայն իր խմբի ընկերները նրան վռնդում են անսամբլից։

Քաղցած, անընդհատ ունենալով փողի կարիք, ապրելով աղբի արկղերով լցված բնակարանում, Դյուիին պատահաբար պատասխանում է սենյակի հարևանին՝ Նեդ Շնիբլին (Mike White) ուղղված զանգին և նույնիսկ իր համար անսպասելիորեն համաձայնվում է փոխարինել «Հորաս Գրինի տարրական դպրոցի»  ուսուցչին։

Այնտեղ նորեկին անընդհատ հետևում է տնօրեն Մուլինսը. վերջինս չգիտի, որ Նեդ Շնիբլը ուրիշ մարդ է։ Չնայած Դյուին գաղափար չի կազմում, թե ինչ և ինչպես դասավանդել, բայց շատ լավ գիտի ինչպես իր հինգերորդ դասարանցիների մեջ իր հանդեպ համակրանք ներշնչել։ Եվ, այն բանից հետո, երբ Դյուին պատահաբար լսում է երեխաների երաժշտության դասի փորձը և որոշում այդ երիտասարդ, շնորհալի երաժիշտներից ստեղծել նոր ռոք խումբ, նրանց կյանքն ընդմիշտ փոխվում է։

Դյուին նկատում է, ինչպես են նվագում դասական կիթառով, կոնտրաբասով, ծնծղաներով, դաշնամուրով, և այդ գործիքները փոխարինում է հետևյալ կերպ՝ դասական կիթառը էլեկտրակիթառով, կոնտրաբասը բաս-կիթառով, ծնծղաները հարվածային գործիքներով, դաշնամուրը սինթեզատորով։ Մնացածին հանձնարարում է այլ դերեր (տեխնիկներ, բեմի աշխատակիցներ, հատուկ էֆեկտների պատասխանատուներ), իսկ մի աներես աղջկա հատուկ տալիս է մենեջերի պաշտոնը, որպեսզի նա իրենից հեռու մնա։

Ռոքի ուժով նա օգնում է երեխաներին հաղթահարել իրենց կոմպլեքսները, ճնշվածությունը և ամոթխածությունը։

## Դերերում

## Արտադրություն
Կինոնկարի գաղափարը տվել է Մայք Ուայթը, երբ նա դարձավ Բլեք Ջեքի հարևանը։ Ուայթը հաճախ էր տեսնում դերասանին միջանցքով մերկ վազելուց և լսում էր երաժշտություն, որը Բլեքը միացնում էր իր բնակարանում ամբողջ բարձրությամբ (այդ երաժշտությունը հետագայում օգտագործվեց ֆիլմում)։ Ուայթը նաև խաղացել է այն ուսուցչի դերում, որին փոխարինել էր Դյուին։

Նախապես որոշված էր նախագծում ներգրավել ռեժիսոր Սթիվեն Ֆրիրսին.

## Տես նաև
* Ռոքի դպրոց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիչարդ Լինկլեյթերի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր երեխաների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորք նահանգում
Կատեգորիա:2000-ականների գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական կինոկատակերգություններ
Վերադարձրեք Ռեքսին

**«Վերադարձրեք Ռեքսին»** (), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որ նկարահանվել է 1975 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։ Ռեժիսորներ Վլադիմիր Պեկարը և Վլադիմիր Պապովը ստեղծել են պատմություն տղայի և շան ընկերության մասին։

## Սյուժե
Սերգեյը և իր հավատարիմ ծեր շուն Ռեքսը հոկեյ են խաղում գետի սառույցի վրա։ Հանկարծակի սկսված սառցահոսքի պատճառով հայտնվում են տարբեր սառցաբեկորների վրա, դրանից հետո շունը ցատկում է տիրոջ հետևից ջրի մեջ և օգնում նրան սառցաբեկորի հետ հասնել ցամաքին։ Ռեքսը ջրից ուշացումով է հանվում, չի կարողանում դիմակայել թոքաբորբին և մահանում է հիվանդանոցում։ Տղայի ծնողներն անասնաբույժ Վալերյան Վալերյանիչին խնդրում են չհայտնել տղային շան մահվան մասին. հայրը մտադիր է ինքը հայտնել դրա մասին, սակայն շատ երկար է լռություն պահպանում, որովհետև Ռեքսը շատ մեծ նշանակություն ուներ տղայի համար։ Տղան հուսահատ պահանջում է բժշկին վերադարձնել Ռեքսին՝ զանգահարելով նրան և ներկայանալով կամ որպես ոստիկան, կամ որպես դատավոր։ Վալերյանիչը երկար փորձում է չպատասխանել այդ հարցին, բայց միաժամանակ խղճում է տղային և վերջապես ելք է գտնում՝ Սերգեյին նվիրել նոր շուն։ «Մասնավոր տիրույթում» տեսնելով գարշելի տեսարան, թե ինչպես է կռվարար և կոպիտ հարբեցողը ծաղրում քնքուշ շանը՝ փորձելով իր տան համար մեծացնել խիստ պահակի, անասնաբույժը գողանում է շանը չար տիրոջից։ Տերը հասնում է լսել և հայտնաբերել կորուստը։ Մինչև տերը փնտրում էր կացինը, որպեսզի սպանի գողին, Վալերյանիչը փոխում է ցուցանակի վրա գրված գրությունը՝ «Բակում չար շուն կա» դարձնելով «Բակում չար տեր կա», նստում է ավտոմեքենան և հեռանում։ Տնակը ձեռքին վազելով՝ հարբեցողը կանգնում է շղթայի վրա, և տնակը ընկնում է նրա գլխին, ինչից հետո նա ստիպված է լինում դադարեցնել հետապնդումը։

Բժիշկը շանը բերում է Սերգեյի մոտ։ Տղան հասկանում է, որ այդ շունը Ռեքսը չէ, բժիշկը խոստովանում է, որ Ռեքսը մահացել է, որ շանը, ինչպես և Սերգեյին, ընկեր է պետք։ Տղան ընդունում է ծեր շան մահվան լուրը, և նրա պատվին նոր ընկերոջը Ռեքս է անվանում։ Նոր Ռեքսը ընդունում է Սերգեյին՝ որպես իր տեր։ Պարզվում է, որ նոր շունը նույնպես անտարբեր չէ հոկեյի նկատմամբ։

## Ստեղծողներ

## Երաժշտություն
Բացի Եվգենի Կրիլատովի հեղինակային երաժշտությունից մուլտֆիլմում հնչում է «Ջազի հնչյունները» կոմպոզիցիան՝ Գեորգի Գարանյանի էստրադային համույթի կատարմամբ։

## Աուդիոհեքիաթ
1990-ական թվականների երկրորդ կեսերին թողարկվել մուլտֆիլմի համանուն աուդիո տարբերակը Ալեքսանդր Պոժարովի տեքստով։

## Վերահրատարակություն DVD-ով
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերահրատարակվել է DVD-ով, մուլֆիլմերի ժողովածուներում.

* **«Բարբոսը և ընկերությունը»**, «Սոյուզմուլտֆիլմ», մուլտֆիլմեր սկավառակի վրա.

«Բոբիկը գնացել է Բարբոսին հյուր» (1977), «Երկնագույն շնիկը» (1976), «Կոշկավոր շունը» (1981), «Վերադարձրեք Ռեքսին» (1975), «Շան մասին» (1979), « Ինքպես շունը սովորեց լողալ» (1984), «Շունը և հին հողաթափը» (1987), «Թույլ տվեք զբոսնել ձեր շան հետ» (1984), «Կուբիկը և Տոբիկը» (1984)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* «Վերադարձրեք Ռեքսին» «Սոյուզմուլտֆիլմի» պաշտոնական կայքում (Յութուբ)
* Владимир Пекарь — Энциклопедия отечественного кино

Կատեգորիա:1975 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Սենսորային էկրան

thumb|Սենսորային վահանակ
[thumb|[Nintendo DS — ձեռքի խաղային կոնսոլ՝ երկու էկրանով]]
upright=0.9|thumb|Սենսորային էկրանով տեղեկատվական սարք
**Սենսորային էկրան** — մուտքի և ելքի սարք, որը ղեկավարվում է  ձեռքի կամ հատուկ գրիչի հպումով։

## Պատմություն
Սենսորային էկրանը ստեղծվել է ԱՄՆ-ում, որպես ծրագրավորման ուսուցման հետազոտություն։ PLATO համակարգչային համակարգը, որն ստեղծվել է 1972 թվականին, ուներ ինֆրակարմիր ճառագայթներով սենսորային էկրան, բաղկացած էր 16×16 բլոկներից։ Էկրանի համապատասխան տեղում հպում կատարելով, օգտվողն ստանում էր փոքր-ինչ սխալմունքով պատասխան։
1971 թվականին , (*Elographics* ընկերության հիմնադիրը, հետագայում *Elo Touch Solutions*) նախագծում էր *էլոգրաֆ* — գրաֆիկական պլանշետ, որն աշխատում էր չորս լարային դիմադրության սկզբունքով (): 
1974 թ-ին նա կարողացավ  էլոգրաֆիան դարձնել թափանցիկ, իսկ 1977 թվականին մշակեց հինգ լարային դիմադրության սկզբունքով աշխատող էկրան։ Համագործակցելով Siemens- ի հետ, Elographics-ը նրանք կարողացան կիրառել այդ ժամանակի կինոցուցադրումների սարքերում (кинескоп): 1982 թվականին Elographics ընկերությունը համաշխարհային շուկային ներկայացրեց սենսորային էկրանով հեռուստացույց։
1983 թվականին ստեղծվեց   համակարգիչը, որն աշխատում էր ինֆրակարմիր ճառագայթներով սենսորային էկրանի ղեկավարումով։ 
Այնուամենայնիվ, այդ ժամանակաշրջանում նմանատիպ էկրանները օգտագործվել են հիմնականում արդյունաբերական և բժշկական սարքավորումներում։
right|300px
### Ինֆրակարմիր սենսորային էկրաններ
Ինֆրակարմիր սենսորային վահանակի շահագործման սկզբունքը պարզ է` հորիզոնական և ուղղահայաց ինֆրակարմիր ճառագայթներով կազմված ցանցը ընդհատվում է, երբ մոնիտորը շոշափում է որեւէ օբյեկտ։ Հսկիչը որոշում է, թե որտեղ է ազդանշանը դադարեցվել։
#### Առանձնահատկություններ
Ինֆրակարմիր սենսորային էկրանները վախենում են աղտոտվածությունից,  հետևաբար, օգտագործվում են այն սարքավորումներում, որտեղ պատկերը կարևոր է, օրինակ, էլեկտրոնային գրքերում։

## Տես նաև
* Microsoft Surface
* iPhone
* Nintendo DS
* Световое перо

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Համակարգչի բաղկացուցիչներ