Մենձիժեց Պոդլյասկի

**Մենձիժեց Պոդլյասկի**՝  (մինչև  1917 թվականը՝ Մեժիրեչիե;     ), քաղաք  Լեհաստանում,Լյուբլիյան զորանոցում ։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքի տարածքով հոսում է Քշնա  գետը։ Ընկած է Լյուբլինից 99 կմ հյուսիս, Վարշավայից 134 կմ արևելք։

## Պատմություն
200px|մինի|ձախից|Չարտորիսկիների պալատը
Առաջին  հիշատակումը ՝ Մենձիժեց –Պոդլյասկի , պաշտոնական վերաբերում է 1434-1477 թվականներին։ Այդ ժամանակ քաղաքում  անցնում էր     առևտրային ճանապարհ  Լուկուվայից  մինչև Բրեստ։  Մենձիժեց –Պոդլյասկին  տարածքով մեծացել է  շատ մեծ արագությամբ․
1486  թվականին կանգնեցվել է կաթոլիկ եկեղեցի , ըստ քաղաքագլխի՝Յան  Նաուստովիչի,  հրամանի  կազմակերպեցին առաջին տոնավաճառները ։
1598 թվականին կառուցվել է աղային հանք , քաղաքը  վերածվել էր  գարեջրի տարածաշրջանային կենտրոնի։                                              
1648 թվականին  զապորոժյան  կազակները  ասպատակեցին Մենձիժեց –Պոդլյասկու վրա։ Քաղաքը   3 անգամ ավերվել և այրվել է շվեդների կողմից․ արյունալի ջրհեղեղի  ժամանակ՝ 1655-1660 թվականներին ,  և Հյուսիսային պատերազմի ընթացքում ՝ 1706 և 1708 թվականներին ։ 
1660 թվականին ռուս-լեհական հերթական պատերազմի ժամանակ, Մենձիժեց –Պոդլյասկին  գրավեցին  ռուսական զորքերը։ 
200px|մինի|աջից|1918 թվականի՝ ջարդերի, զինպատանդների և տեղի բնակիչների զոհերին նվիրված հուշարձան
1795 թվականին Լեհաստանի-Լիտվական Համագործակցության երրորդ բաժանման արդյունքում, քաղաքի տարածքը  մտավ հողատարածքների կազմի մեջ, որոնք  գտնվում են Հաբսբուրգյան միապետությունի տիրապետության  ներքո։
1809-1815 թվականներին մտնում էր Վարշավայի դքսության կազմի մեջ ,Վիեննայի վեհաժողովի որոշման համաձայն Մենձիժեց –Պոդլյասկին ընդգրկվեց Լեհական թագավորության մեջ ,որը հանդիսանում էր Ռուսաստանի կայսրության գեներալ-նահանգ։ 
1831 թվականին Լեհաստանի ապստամբության ժամանակ  քաղաքին մոտ տեղի է ունեցել  ճակատամարտ ապստամբների  և ռուսական կայսերական բանակի ստորաբաժանումների միջև։ 
1867 թվականին քաղաքում կառուցվեց երկաթուղային կայարան։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին  Մենձիժեց –Պոդլյասկին , որտեղ դեռ 1771 թվականին Օոգոստոս Ալեքսանդր Չարտորիյսկին՝ռուս զորավարը,կառուցել է Պետրոս առաքյալի և Պողոս առաքյալի միասնական եկեղեցին, դարձավ Ուկրաինայի հունական կաթոլիկ եկեղեցու խոշոր կենտրոն։
Լեհական ապստամբությունից հետո՝ 1863—1865 թվականներին Լեհական թագավորության տարածքում սկսվեց ռուսիֆիկացման ակտիվ  գործընթաց,  որի արդյունքում 1875  թվականին 2 անհատական  եկեղեցիները մտան ռուսական ուղղափառ եկեղեցիի իրավասության տակ ։ Արդեն XVI դարում  Մենձիժեց –Պոդլյասկայում  ապրում էր բավականին մեծ հրեական համայնք:1931 թվականին մարդահամարի համաձայն հրեաների թիվը կազմում էր 12 հազար մարդ կամ բնակչության ընդհանուր թվի ¾ մասը ։1915 թվականի  օգոստոսին Մեծ ընկրկման ժամանակ գերմանական կայսերական բանակի ստորաբաժանումները մտան քաղաք ։ 1916-1918 թվականներին Մեժիրեչյեն  Լեհաստանի նորաստեղծ Թագավորության մաս էր կազմում, սակայն օրինականորեն մինչև 1917 թվականը այն գտնվում էր Սեդլետսկայի նահանգի Ռադինսկի շրջանում։ 1920 թվականի օգոստոսի 17-ին, Լեհաստանի հակաօդային ուժերի դիվիզյայով քաղաքի տարածքից դուրս է բերվել Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի(ԲԳԿՀ)  ստորաբաժանումները  և Մենձիժեց –Պոդլյասկին մտավ Լեհաստանի Հանրապետության կազմի մեջ։

## Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
1939 թվականին ՝«Վայս» մարտական գործողության ժամանակ զինված ուժերի ստորաբաժանումները վերցրեցին քաղաքը, բայց արդեն 
սեպտեմբերի 25-ին ըստ զինադադարի պայմանագրի նրա տարածքը մտավ Լեհաստանի խորհրդային օկուպացիայի գոտի։ Երկու շաբաթ անց Մենձիժեց –Պոդլյասկին , ըստ ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի միջև բարեկամության և սահմանի պայմանագրի, դարձավ նորաստեղծ գեներալ֊նահանգի մի մասը:1940 թվականին քաղաքում ստեղծվել է 6  ուղղիչ  աշխատանքային ճամբարներ, որտեղ ապրում է 2000 հոգի հրեա, ինչպես նաև հուդենրատը և հրեական ոստիկանությունը։ 1941 թվականի հունիսի 22–ին «Բարբարոսա» ռազմական գործողության  մեկնարկից  հետո տվյալ ուղղիչ աշխատանքային ճամբարներում  տեղահանվել են մերձակա բնակավայրերի բնակիչները՝այդ թվում կրակովյանցիները։ 1942 թվականի ապրիլի 19-ին հրատարակվեց հրաման, ըստ որի երեք օրվա ընթացքում հրեաները պարտավորվում էին հավաքել   50կգ  ոսկի և փոխանցել Գեստապոյին։ 
Այս ժամանակահատվածում ոստիկանության աշխատակիցների կողմից փողոցներում սպանվել է շուրջ 40 պատանդ։ 1942 թվականի  25—26 օգոստոսի հրազենների և աղաղակների ներքո  ոստիկանության աշխատակիցների կողմից կայարան էին բերվել ,ընկղմվել մահվան գնացքներ և ուղարկվել Տրեբլինկա-2 մահվան ճամբար  11-ից 12 հազար հրեաներ։  Օգոստոսի 28-ին գետտոյի իշխանությունը անցավ հուդենրատի անդամների ձեռքը, որի արդյունքում հետագայում տեղի ունեցավ հրեաների  մի շարք զանգվածային տեղահանություններ մահվան ճամբարներ։ 
1943 թվականի հուլիսի 17-ին գետտոն վերջնականապես լուծարվեց. մնացած հրեաները տեղահանվեցին Տրեբլինկա -2 և Մաջդանյան մահվան ճամբարներ։ Քաղաքի մեջ, գնդակահարվեցին  վերջին 160-200 հոգի հրեական ազգության ներկայացուցիչները , և այն հռչակվեց հրեաներից  ազատված։ Ինչպես պարզվեց, Մենձիժեց –Պոդլյասկիում հրեաների միայն  1 %–ն է մնացել կենդանի՝ քաղաքը գերմանացիներից ազատելուց հետո ։

## Տնտեսություն
Քաղաքի տնտեսության մեջ ներգրավված են շուրջ 4900 բնակիչ մասնավորապես `արդյունաբերական ոլորտում 36%, առևտրային ոլորտում 19%, կրթության ոլորտում` 11%։ 2005 թվականի հոկտեմբերին  Մենձիժեց –Պոդլյասկիյում գործազրկության մակարդակը  կազմել է 22%։ Քաղաքի տարածքով անցնում են երկու պետական նշանակություն ունեցող ճանապարհներ՝DK2 (երկրի արևելքից դեպի արևմուտք) և DK19: Նախատեսվում է անցկացնել ավտոմայրուղի S19 քաղաքի արևմտյան մասում։ 2008 թվականին Մենձիժեց –Պոդլյասկիյում հնարավոր դարձավ անցկացնել   տվյալ  ավտոմայրուղու  շրջանցիկ մի հատված՝ 6,6 կիլոմետր երկարությամբ,որը թույլ է տալիս մուտք գործել քաղաքի հյուսիսային հատվածից դեպի հարավ, շրջանցելով կենտրոնը։

## Քույր քաղաքներ
* Տուար(Ֆրանսիա, 2000)           
*  Կոբրին(Բելառուս)  
*     (Լիտվա) 
* Լուձա (Լատվիա)
* Կամեն-Կաշիրսկի(Ուկրաինա, 2008) 
*Մալորիտա(Բելառուս)  
* Պետահ֊Տիկվա ( Իսրայել, 2011)

## Հայտնի տեղաբնիկներ
*Յան Յուրևիչ. Զաբերեզինսկի( 1440-1508 թթ.)՝ Լիտվայի մեծ մարշալ;             
*Իրնեուս (1892—1981)՝ ամբողջ Ամերիկայի և Կանադայի մետրոպոլիտ 
* Անջեյ Կոպիչինսկին (1934)՝ թատրոնի և կինոյի դերասան; 
*Գժեգոժ Յակոբ Պարիմովիչ (1735-1801)՝մանկավարժ, լուսաբանիչ,գրող; 
*Սլավա Փշիբիլսկայա (1931) ՝Էստրադային  երգչուհի; 
*Եվգենի Ռուդնիցկի (1883-1937)՝լեզվաբան, ազգագրագետ, Ա.Ա. Պոտեբիի լեզվաբանության ինստիտուտի աշխատակից;
*Ֆելիքս Տուրսկի(1729-1800)՝ Հոլմի, Լուցսկի եւ Կրակովի եպիսկոպոս։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Լեհաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:1174 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր