Air Control

***Air Control,*** համակարգչային խաղ ավիասիմուլյատոր ժանրի, մշակել է ռուսական «Killjoy Games» ստուդիան։ Խաղը գովազդվում էր մշակողի կողմից որպես «նոր սերնդի ավիասիմուլյատոր», սակայն իրականում իրենից ներկայացնում է անվճար «Unity» շարժիչի վրա հավաքված մինի-խաղերի հավաքածու ինքնաթիռային թեմատիկայով, որն օգտագործում էր համացանցից ներբեռնված անվճար 3D-մոդելներ և գրաֆիկական ռեսուրսներ։

Խաղը թողարկվել է «Steam»-ում 2014 թվականի մայիսի 23-ին և ստացել է քննադատների չափազանց բացասական արձագանքները, որոնք նշել են տեխնիկական խնդիրների մեծ քանակը, գրաֆիկայի ցածր որակը և հեղինակային իրավունքով պաշտպանված բովանդակության անօրինական փոխառությունը։ Որոշ քննադատներ խաղը համարել են բարդ սատիրա, մյուսներն էլ այն գնահատել են որպես օգտատերերից խաբեությամբ գումար ստանալու փորձ։ «Air Control»-ը հեռացվել է «Steam»-ից 2014 թվականի նոյեմբերին։

## Խաղի ընթացք
«Steam»-ում մշակողի նկարագրության համաձայն՝ խաղը «համակարգչային խաղերի պատմության մեջ լավագույն ավիասիմուլյատորն էր, ավիասիմուլյատորների նոր սերունդը, առաջին խաղը ինքնաթիռների մասին, որտեղ երևում է սրահը։ Գլխավոր մենյուում (որի ֆոնը ծովում խորտակված ինքնաթիռ է) ներկայացված են խաղի ռեժիմի ընտրության մի քանի կոճակներ՝ «պատահական ռեժիմ 1», «պատահական ռեժիմ 2», «իրատեսական ռեժիմ», «*Killjoy* ռեժիմ», ինչպես նաև «շուտով կհայտնվի»։

Սովորական ռեժիմում 1 խաղը սկսվում է մի հոլովակով, որում կրակի շուրջ նստած են մրցակից ավիաընկերությունների ներկայացուցիչներ՝ կոստյումով տղամարդ, գաճաճ և զոմբի։ Դրանից հետո խաղացողը պետք է աշխատի որպես բորտուղեկցորդ, որին կարմիր բացականչական նշան է տալիս առաջադրանքներ. անհրաժեշտ է քայլել ինքնաթիռի սրահով և ուտելիք բաժանել ուղևորներին, ինչպես նաև հավաքել նրանց կողմից հատակին գցված բարձերը։ Այնուհետև հետևում է կարճ տարօրինակ մակարդակների շարք, որոնցում խաղացողը կատարում է միմյանց հետ կապ չունեցող առաջադրանքներ, ինչպիսիք են ինքնաթիռով տեղաշարժվելը, սրահում աղբը մաքրելը և ինքնաթիռում կամ անապատում ահաբեկիչների հետ փոխհրաձգությունը առաջին դեմքով հրաձիգի ռեժիմում։ Որոշ մակարդակներում խաղացողը կատարում է մեխանիկի պարտականությունները (որոնք արտահայտվում են կոճակի որոնմամբ, որը կարմիր է լուսավորվում մկնիկի սլաքը դրա վրա տեղադրելիս) կամ կառավարում է ինքնաթիռը։

Պատահական ռեժիմում «2» խաղը սկսվում է ինքնաթիռի սրահում՝ բժիշկների հագուստով ուղևորներով և հատակին ցրված մարդկային օրգաններով։ Այնուհետև հետևում են նույն առաջադրանքների թեմաների վրա հիմնված տարբերակներ, ինչպես «1» ռեժիմում (օրինակ՝ վայրի կենդանիներով կամ կմախքներով ինքնաթիռը՝ որպես ուղևորներ): Մակարդակները փոխարինվում են մինի-խաղով, որը Flappy Bird-ի կլոնն է՝ ինքնաթիռով՝ որպես թռչուն։

«Killjoy» ռեժիմում, եթե խաղացողը կարողանում էր մտնել դրա մեջ (հակառակ դեպքում ցուցադրվում էր օվկիանոսի մակերեսը առանց որևէ առարկաների և դրանց վրա ազդելու հնարավորությունների), կարելի էր կառավարել ինքնաթիռը, տալով թռիչքի հրաման։ Սովորաբար թռիչքն ավարտվում էր նրանով, որ ինքնաթիռը շրջվում էր։ Տվյալ ռեժիմում խաղացողի խնդիրը բարձր թռչելն է։

Իրատեսական ռեժիմում անհրաժեշտ է ինքնաթիռը վարել կանաչ քառակուսու մեջ, որից հետո խաղը անցնում է ինքնաթիռի սրահով քայլելու սիմուլյատորի ռեժիմի. խաղացողը կարող է միայն տեղաշարժվել ինքնաթիռի սրահում ուղևորների անշարժ մոդելների միջև։

## Մշակում և թողարկում
Խաղը հայտարարվել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 20-ին մշակողի բլոգում որպես «նոր սերնդի ավիասիմուլյատոր, գրեթե կատարյալ» ինչպես դիզայնով, այնպես էլ խաղային գործընթացով։ Ընդգծվել է ինքնաթիռի սրահի իրատեսականությունը և ուշադրությունը նույնիսկ ամենափոքր մանրուքներին։ Նշվել է, որ խաղային գործընթացը տեղի կունենա ինչպես դրսում, այնպես էլ ինքնաթիռի ներսում. խաղացողը կկարողանա կատարել գետնի աշխատողի գործառույթները, որն իրականացնում է ինքնաթիռի ստուգումը թռիչքից առաջ և բեռնում ուղեբեռը, բորտուղեկցորդի, որն իրականացնում է մաքրում սրահում և սպասարկում ուղևորներին թռիչքի ժամանակ, և օդաչուի, որն իրականացնում է նախաթռիչքային ստուգումներ և կառավարում ինքնաթիռը։

2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին խաղի ալֆա տարբերակը տեղադրվել է «*Desura»* կայքում և «Steam Greenlight»-ում։ «MacOS»-ի և «Linux»-ի տարբերակները հասանելի են դարձել 2013 թվականի դեկտեմբերի 4-ին։ 2014 թվականի մայիսի 23-ին խաղը դուրս է եկել վաղ հասանելիությունից և հասանելի է դարձել Steam-ում գնման դեպքում՝ 6 ԱՄՆ դոլար գնով։

## Ընկալում
Խաղը քննադատների կողմից ստացել է ծայրահեղ բացասական արձագանքներ: PC Gamer-ը այն անվանել է «անհավանականորեն վատ» և լի սխալներով, և խորհուրդ չի տվել այն գնել ոչ մի գնով, նույնիսկ «զվարճանքի համար»։ «GameSpot»-ի քննադատը «Air Control»-ը նկարագրել է որպես համակարգչային խաղի քողարկված «կիսատ-պռատ» խարդախության փորձ։ Ալեքսանդր Պուշկարը (*Igromania*) նշել է, որ «Air Control-ը խաղ է, որը սկզբունքորեն գոյության իրավունք չունի և որ այն չի ընդունվի նույնիսկ որպես ուսանողի համար կուրսային աշխատանք»։

Քննադատները նշել են մեծ թվով ակնհայտ թերությունների և սխալների առկայությունը, մկնիկի շարժումները միաժամանակ վերահսկել են էկրանին տեսանելի կուրսորը և փոխում դիտման ուղղությունը, էկրանն ունի «կուրսորի կողպեք» կոճակի անհասկանալի նպատակը, խաղի ռեժիմը փոխելու կամ մակարդակը վերագործարկելու համար գլխավոր մենյու դուրս գալու փորձը հանգեցրեցլ է խաղի «սառեցմանը»։ Որոշ մակարդակներում գրավիտացիա չկար, էկրանի թարմացման հաճախականությունը նվազել էր մինչև վայրկյանում մի քանի կադր, և հատակին հայտնվել էին բազմագույն խորանարդիկներ։ Խաղացողին տրված առաջադրանքները կիսաիմաստազուրկ տեքստեր էին կոտրված անգլերենով։ Ինքնաթիռի իմաստալից կառավարումը թռիչքի ռեժիմում նույնպես գրեթե անհնար էր։ Ալեքսանդր Պուշկարը գրաֆիկան նկարագրել է որպես 1996 թվականին թողարկված «Quake» խաղի մակարդակի, իսկ որոշ տեղերում՝ նույնիսկ «Wolfenstein 3D» խաղի**։

Մեկնաբանները ուշադրություն են դարձրել այն փաստին, որ խաղում առկա են եղել ռեսուրսներ, որոնց օգտագործման թույլտվությունը մշակողն ակնհայտորեն չուներ. Delta Air Lines-ի ձայնային հաղորդագրություններ, հեղինակային իրավունքով պաշտպանված երաժշտական թրեքներ, ռեսուրսներ The Legend of Zelda ֆրանշիզայի խաղերից և այլն։ Լրագրողները գտել են, որ խաղն իրենից ոչ այլ ինչ է ներկայացնում, քան անվճար «Unity» շարժիչով շտապ պատրաստված համացանցից ներբեռնված ռեսուրսների հավաքածու «ինքնաթիռային» թեմատիկայով։ Ալեքսանդր Պուշկարը «Air Control»-ը համեմատել է ռուսալեզու համակարգչային խաղերի մշակման համայնքի մեմերի հետ, որոնք խորհրդանշում են մշակման ոչ պրոֆեսիոնալ մոտեցումը՝ «Գուլմեն», «Գնում» և «Սվիբորգ»։

Մշակողներին մեղադրել են նաև օգտատերերի կարծիքները շահարկելու մեջ. համայնքի մեկնաբանություններից հեռացվել են բացասական տեսագրությունների հղումները, իսկ դրանք տեղադրող օգտատերերը արգելափակվել են։ Դրական արձագանքների մի մասը գրել է «Killjoy games»-ի ընկերների ցուցակում գտնվող հաշիվները։

Քննադատությունը ուղղված էր նաև «Valve»-ին, որին մեկնաբանները համարում էին, որ բավարար լավ չի կատարում «Steam»-ի կուրատորի պարտականությունները։ «Air Control»-ը թույլատրել է խանութ որպես լիարժեք առևտրային արտադրանք «Greenlight» մեխանիզմի միջոցով, որը ենթադրում է օգտատերերի հավանությունը, առանց խաղի թերությունների մասին որևէ նշումների։ «PC Gamer»-ում այն համարում էին բնորոշ օրինակ այն բանի, թե ինչպես է «Valve»-ը, չափազանց մեծապես հույս դնելով քրաուդսորսինգի վրա, բաց թողնում անորակ նախագծերը, մինչդեռ շատ արժանի խաղեր մնում են «դուրս»։ PCGames-ում նշել են, որ Air Control-ը պարզապես վատ խաղ չէ, որոնց հայտնվելն անխուսափելի է, նույնիսկ եթե խանութի սեփականատերը զբաղվում է նախագծերի ընտրությամբ։ Դա ակնհայտորեն կիսատ նախագիծ է, որն իրականությանը չհամապատասխանող նկարագրությամբ և անօրինական կերպով փոխառված բովանդակությամբ է։ Գրախոսության հեղինակի կարծիքով՝ «Valve»-ը, հրաժարվելով բովանդակության մոդերացումից, արդյունքում բախվել է լրացուցիչ աշխատանքի և հաճախորդների դժգոհության անհրաժեշտության հետ։ Նա խաղն անվանել է լավագույն փաստարկն այն բանի օգտին, որ Steam-ում, այնուամենայնիվ, անհրաժեշտ է որակյալ նախագծերի ընտրություն։ Ջիմ Սթերլինգը (*The Escapist*), քննադատելով «Valve»-ի քաղաքականությունը, «*Air Control»*-ն անվանել է «փափուկ արջուկի խաղային անալոգ, որը լցված է ապակու բեկորներով», որին ցանկացած իրեն հարգող մանրածախ վաճառող երբեք չի վաճառի իր խանութում, էլ չասած այն մասին, որ թույլ կտա մշակողին մոդերացնել օգտատերերի կարծիքները։

Վերջիվերջո, գրախոսները վստահ չեն եղել, թե արդյոք «Air Control»-ը սկսնակ մշակողի կողմից խաղ ստեղծելու անհաջող փորձ է, մանրամասն կատակ, թե՞ օգտատերերին խաբելով գումար վաստակելու միտումնավոր փորձ։ Ադամ Սմիթը («Rock, Paper, Shotgun») խաղի թրեյլերների հիման վրա ենթադրել է, որ այն «Airplane»-ի տեսախաղի համարժեքն է. ծաղրերգական կատակերգություն, որը ծաղրում է ժանրի կլիշեները և կառուցված է աղբային «B-ֆիլմի» ոճով, «այնքան վատ, որ լավն է»։ Այնուամենայնիվ, նա նաև զգուշացնում է, որ ինքը չի խաղացել խաղը, և որ «Desura»-ի գրախոսությունները ավելի շատ վկայում են վատ սիմուլյատորի մասին, որն օգտագործում է տարօրինակ վերափոխումներ, քան լավ մտածված կատակերգական ջանք։ Ալեքսանդր Պուշկարը նշել է, որ խաղը կարելի է համարել «ժամանակակից արվեստի օրինակ» այն իմաստով, որ «մինչդեռ ամբողջ աշխարհը ծիծաղում է անփույթ մշակողների վրա, նույն այս մշակողները ծիծաղում են՝ հաշվելով իրենց շահույթը»։ Ջիմ Սթերլինգը նշել է, որ նույնիսկ եթե մի պահ ենթադրենք, որ խաղը Էնդի Կաուֆմանի ոճով բարդ երգիծանք է և այն համարենք «Steam»-ի այլ վատ խաղերի երբեմն զվարճալի ծաղրերգություն, ապա այս դեպքում մշակողը, որը վաճառում է ծաղրվող օբյեկտից անզանազանելի խաղ, երեսպաշտորեն է գործում: Նա նմանապես գնահատել է «Valve»-ի քաղաքականությունը, որը հայտարարում է նախագծի հաստատման գործընթացին չմիջամտելու մասին, բայց դեռևս ստիպված է որակի վերահսկողություն իրականացնել «հետին պլանում»՝ խանութից հանելով այնպիսի սկանդալային նախագծեր, ինչպիսիք են «Air Control»-ը և «Earth: Year 2066»-ը։

### Մշակողի արձագանք
PC Gamer-ի լրագրողներին հաջողվել է կապ հաստատել խաղի մշակող Ռամիլ Նասիրովի հետ, ով այդ ժամանակ 20 տարեկան էր։ Նա համաձայն չէր լրագրողի կարծիքի հետ խաղում սխալների մեծ թվի վերաբերյալ՝ նշելով, որ խաղը «մի փոքր կոշտ է և պահանջում է պրակտիկա»։ Մշակողը խաղը գնահատել է որպես «գրեթե կատարյալ» և խոստացել է թողարկել կանոնավոր թարմացումներ։ Նա սխալներն ու կատարողականի հետ կապված խնդիրները վերագրել է այն փաստին, որ մարդիկ փորձում են խաղը գործարկել հնացած համակարգիչների վրա։ Նասիրովը ընդհանուր առմամբ ընդունել է խաղի բնույթի և նկարագրության միջև եղած անհամապատասխանությունը՝ նշելով, որ «Air Control»-ը չի վերաբերում իրատեսական թռիչքի սիմուլյացիային, այլ «խաղ է պարզապես զվարճանքի համար»։ Խաղի ստեղծողները նաև հայտարարեցին, որ լուծել են հեղինակային իրավունքով պաշտպանված ռեսուրսների օգտագործման հետ կապված խնդիրը, սակայն խաղի ֆայլերում որևէ փոփոխություն չի կատարվել. «սխալների վրա աշխատանքը» սահմանափակվել է խախտումների վկայող էկրանի կադրերի ջնջմամբ։

Խաղը հեռացվել է «Steam»-ից 2014 թվականի նոյեմբերի 23-ին՝ թողարկումից վեց ամիս անց։ 2022 թվականի դրությամբ որևէ տեղեկություն չկա այն մասին, թե արդյոք «Killjoy Game»-ը շարունակել է այլ խաղեր մշակել վիճահարույց «Air Control»-ից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր