Էդուարդ Մուրադյան (դերասան)

**Էդվարդ  Մուրադի Մուրադյան** (), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ Թատերական գործիչների միության անդամ (1948)։

Բալետի արտիստ Զարեհ Մուրադյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Էդուարդ Մուրադյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդ քաղաքում փաստաբան Մուրադ Մուրադյանի և Մարիամ Մուշյանի ընտանիքում։ 1915 թվականի հայկական ջարդերի հետևանքով ընտանիքը տեղափոխվել է Սիրիա, որտեղ Էդուարդը սովորել և ավարտել է Հալեպի «Հայկազյան» վարժարանը։ Նրա ուսուցիչներն են եղել  պոետ Տիրան Կարվարենցը, գրականագետ Փոլ Բորենին և կոմպոզիտոր Բարսեղ Կանաչյանը։ Հենց այդ ժամանակ էլ ընդունվեց Անդրանիկ թատերախումբ, որտեղ խաղաց Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» ներկայացման մեջ  գլխավոր՝ Շեյլոքի դերը։

1920-ական թվականներին ընտանիքը տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան։ 1920-ական թվականների սկզբին ընդունվել է Երևանի Մարքսիզմ-Լենինիզմի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետ։ 1925-1927 թվականներին եղել է Երևանի Առաջին պետթատրոնի, 1928-1930 թվականներին` բանվորական շրջիկ, 1930-1948 թվականներին` Միկոյանի անվան Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան։ Աշխատել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, եղել է դերասանական ֆակուլտետի դեկան, գիտական խորհրդի քարտուղար։ 1948 թվականից եղել է ՀԽՍՀ Թատերական գործիչների միության անդամ։ 1948 թվականից մինչև կյանքի վերջ աշխատել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում որպես դերասանական ֆակուլտետի օգնական-լաբորանտ, ներկայացումների մասով ղեկավար, դերասանական ֆակուլտետի դեկան։ 1959 թվականից՝ ինստիտուտի գիտնական քարտուղար։ Որպես հասարակական գործունեություն ղեկավարում էր նաև ագիտացիոն կետը, պատի թերթի խմբկոլը, եղել է ընտրական հանձնաժողովի քրտուղար։ Տարբեր տարիներին եղել է Երևանի պիոներների և աշակերտների պալանի, երեխաների գեղարվեստական դաստիարակության թատերական գեղարվեստական ղեկավար։

Տիրապետել է ռուսերեն, ֆրանսերեն, արաբերեն և թուրքերեն լեզուներին։

Մահացել է շարունակական հիվանդության պատճառով։ Թաղվել է Երևանում՝ Շահումյանի 2 -րդ գերեզմանատանը։

## Թատերական դերեր
* Հերման` Շիլլերի «Ավազակներ»
* Դոբչինսկի` Գոգոլի «Ռևիզոր»
* Սիլվիո` Գոլդոնի «Երկու աստվածների ծառա»
* Կլաուս` «Ձյունե թագուհի»
* Ֆիլոստրատ` Շեքսպիրի «Ամռան գիշերվա երազ»
* Քլինթ, Թոմաս` Մոլիերի «Երևակայական հիվանդ»
* Իվան Տուրգենիչ` Ֆադեևի «Երիտասարդ գվարդիա»
* Ադոլֆ` Գուլակյանի «Չարիք»
* Իշխան Լևոն` Հարությունյանի «Անահիտ»
* Լևոն` Շիրոյանի «Արտիստը»
* Ուսուցիչ` Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար»
* Մասիսյանց` Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
* Սուրեն` Շիրվանզադեի «Պատվի համար»

;«Անդրանիկ» թատերախումբ

# «Տրիլբի», Գ․ Գեյ՝ *Բիլլի*
# «Վենետիկի վաճառականը», Վ․ Շեքսպիր՝ *Շեյլոք (գլխավոր դեր)*
# «Ավարայրի արծիվը»՝ *Լևոն*
# «Վերադարձ»՝ *Եֆիմ*

Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն
# «Լապտերի կողքին», Գեորգի Նիկիֆորով և Վ․ Կոռոլյովիչ՝ *ծառա*
;Հայաստանի բանվորական շրջիկ թատրոն

# «Ռևիզոր», Նիկոլայ Գոգոլ՝ *Դոբչինսկի*
# «Կարմիր արծիվ», Սևերյանին՝ *Լեոնիդ*
# «Քարե հյուր», Ալեքսանդր Պուշկին՝ *Դոն Ժուան (գլխավոր դեր)*
# «Ստրիպիրուխին»՝ *Սերգեյ*

;Ա․ Միկոյանի անվան Պատանի հանդիսատեսի թատրոն

# «Տիլ Ուլենշպիգել» *Տիլ Ուլենշպիգել (գլխավոր դեր), Բրոդերեդի, դուքս Էգմոնտ*
# «Ձյունե թագուհին», Եվգենի Շվարց՝ *իշխան Կլաուս*
# «Կեղծ հիվանդ», Մոլիեր՝ *Կլեանտ, Թոմաս Դուաֆուարուս*
# «Միջամառնային գիշերվա երազ», Շեքսպիր՝ *Ֆիլոստրատ*
# «Հատուկ առաջադրանք»՝ *Միխայիլ Լոզնիկով*
# «Հրե շրջանակում», Վ․ Անանյան՝ *Ասադ, Ձավարյան*
# «Մաշինկա»՝ *Վիկտոր*
# «Զոյա», Գ․ Յախջյան՝ *Պետյա*
# «Չարություն» Ա․Գուլակյան՝ *Ադոլֆ*

## Բեմադրություններ
Բեմադրել է հետևյալ ներկայացումները։
* Շիրվանզադեի «Չար ոգի» 
* Թոթովենցի «Երկու սուր» 
* Քոչարյանի «Կույր երաժիշտ» 
* Թումանյանի «Չարի վերջը»

## Դերեր ֆիլմերում
* «Մորգանի խնամին»
* «Չախ-չախ թագավոր»
* «Վերադարձ»

## Մրցանակներ
* «Մեծ Հայրենական պատերազմում 1941-1945 թվականներին մասնակցության համար» մեդալ 
*  «Սոցիալիստական մրցումների հաղթող» մեդալ  (1973)
*  «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

## Ընտանիք
* Կինը՝ Հայկանուշ Ասատրյանը եղել է Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բալետի պարուհի։
Երեխաներ՝
* * Դուստր՝ Իվետա Մուրադյան, Ա․ Սպենդիարյանի օպերայի և բալետի թատրոնի բալետի պարուհի,
* * Որդի՝ Դավիթ Մուրադյան (ծնվ. 1950), գրող։
* Թոռներ՝ Արմեն Մուրադյան, կինոյի արտիստ, Սեդա Մուրադյան՝ լրագրող։
Եղբայրներ՝
* Զարեհ Մուրադյան (1913-1979)՝ բալետի արտիստ,
* Տիրան Մուրադյան -Քուպելյան՝ ֆոտոնկարիչ։

## Հիշատակ
Թոռը՝ դերասան Արմեն Մուրադյանը, պապի մասին նկարահանել է «Արտիստ Էդվարդ Մուրադյան» վավերագրական ֆիլմը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ