Հալեպի ճակատամարտ (2024)

**Հալեպի ճակատամարտ,** 2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին տեղի ունեցած ռազմական հակամարտություն, որը մաս էր կազմում նույն թվականի Սիրիական ընդդիմության հարձակման։ Սիրիական ընդդիմադիր «Թահրիր ալ-Շամ» խմբավորումը Թուրքիայի կողմից աջակցվող դաշնակից խմբավորումների հետ միասին ռազմական գործողությունների հրամանատարության մեջ մտավ սիրիական կառավարական բանակի վերահսկողության տակ գտնվող Հալեպ քաղաք: Ճակատամարտը սկսվեց ապստամբների լայնածավալ հարձակման երրորդ օրը։ Սա առաջին դեպքն է, երբ քաղաքում մարտեր են բռնկվում ավելի վաղ տեղի ունեցած ճակատամարտից, որը սկսվեց 2012 թվականին և ավարտվեց 2016 թվականին, երբ Ասադի վարչակազմը ապստամբներին դուրս մղեց քաղաքից:

2024 թվականի նոյեմբերի 30-ին ընդդիմադիր խմբերը գրավեցին քաղաքի մեծ մասը՝ կառավարամետ ուժերի փլուզման ֆոնին: Հալեպի կայծակնային արագությամբ գրավմանը զուգընթաց՝ ապստամբները ներխուժեցին Համայի մարզի հյուսիսային գյուղերը, և ամբողջ Համա քաղաքը ի վերջո դեկտեմբերի 5-ին ընկավ ապստամբների ձեռքը։

## Պատմություն
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին սիրիական ընդդիմադիր խմբավորումները՝ Թահրիր ալ-Շամի գլխավորությամբ, հարձակում են սկսել կառավարամետ ուժերի դեմ Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքում: Հարձակումը, որն իր տեսակի մեջ առաջինն է հակամարտող կողմերի կողմից 2020 թվականի մարտից Իդլիբի հրադադարից հետո, հանգեցրեց տասնյակ գյուղերի արագ գրավմանը ընդդիմադիր ուժերի կողմից: Հաղորդվում է, որ հարձակման ընթացքում ապստամբները գրավել են 70 տեղամաս Հալեպի և Իդլիբի մարզերում, և մոտ 10,000 խաղաղ բնակիչներ փախել են մարտերից դեպի Իդլիբի՝ Թուրքիայի կողմից վերահսկվող գյուղեր:

## Ճակատամարտ
### Հալեպի անկում
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ապստամբ ուժերը մոտեցան Հալեպի արվարձաններին։ Նրանք վերցրին Խալսան, Ալ-Ռաշիդինը և Խան Թումանը, որտեղ բանակը լքեց չորս T-55 տանկ:

Կեսօրին ապստամբները մտան քաղաքի Համդանիյա և Նոր Հալեպ թաղամասեր՝ երկու ականապատ մեքենաներով կրկնակի մահապարտ ահաբեկչություն իրականացնելուց հետո: Օրվա երկրորդ կեսին ընդդիմադիր ուժերը գրավել են հինգ քաղաքային թաղամասեր՝ Ալ-Համդանիա, Նոր Հալեպ, 3000 բնակարան, Ալ-Ջամիլիա և Սալահ ադ-Դին թաղամասերը։ Բախումներ են գրանցվել քաղաքի այլ վայրերում, ներառյալ նրա կենտրոնում: Կեսգիշերին ընդդիմադիր ուժերը գրավել էին Ալ-Սուքարիյա, Ալ-Ֆուրկան, Ալ-Ադհամիա և Սեյֆ ալ-Դաուլա շրջանների մի մասը և պնդում էին, որ իրենց վերահսկողության տակ են վերցրել Հալեպի գլխավոր հրապարակը:

Հիմնական թաղամասեր ապստամբների ներխուժումից ժամեր անց հազարավոր խաղաղ բնակիչներ լքեցին քաղաքը Խանասիր Աթրիայի գլխավոր խաչմերուկով, որոնց մեծ մասն ուղղվեց դեպի Լաթակիա և Սալամիա:

Ապստամբ ուժերը տարհանման նախազգուշացումներ են տարածել՝ կոչ անելով Հալեպի բնակիչներին շարժվել դեպի արևելք «ձեր անվտանգության համար»: Սիրիական պետական ​​լրատվամիջոցները հաղորդում են, որ ապստամբների կողմից արձակված հրթիռները հարվածել են Հալեպի համալսարանի ուսանողական բնակարաններին, ինչի հետևանքով զոհվել է չորս մարդ, այդ թվում՝ երկու ուսանող:

2024 թվականի նոյեմբերի 30-ի վաղ ժամերին ապստամբ ուժերը գրավեցին Հալեպի բերդը և կառավարական կենտրոնակայանը, ինչպես նաև քաղաքի «կեսից ավելին»։ Առավոտյան ապստամբ ուժերը գրավել էին Հալեպի մեծ մասը՝ հանդիպելով փոքր դիմադրության և ստիպելով կառավարամետ զորքերին նահանջել դեպի Ալ-Սաֆիրա: Կառավարական ուժերը և իրանական աշխարհազորայինները շարունակում էին վերահսկել Հալեպի հյուսիսարևելյան մի քանի թաղամասեր: Ռուսական ուժերը լքեցին քաղաքի շրջակայքում գտնվող առնվազն երեք ռազմաբազա:

### Բախումներ ապստամբների և քրդերի միջև
Քրդերի գլխավորած «Սիրիայի դեմոկրատական ​​ուժերը» գրավել են Հալեպի միջազգային օդանավակայանը և Շեյխ Նաջար թաղամասը՝ կառավարամետ ուժերի դուրսբերումից հետո: Քրդերի վերահսկողության տակ գտնվող Շեյխ Մակսուդ թաղամաս ներխուժումը խափանվել է, և 3 ապստամբներ գերի են ընկել: Երեկոյան ապստամբները Սիրիայի դեմոկրատական ​​ուժերից վերցրել են Հալեպի օդանավակայանը առանց բախումների: Հաղորդվում է, որ օդային հարվածի արդյունքում, որը իրականացվել է ռուսական ավիացիայի կողմից, քաղաքում զոհվել է 16 խաղաղ բնակիչ, ևս 20-ը վիրավորվել է։ Երկու այլ ավիահարվածներ ապստամբների ուժեղացմանը քաղաքի ծայրամասերում խլեցին 20 մարտիկների զոհ:

Հաղորդվում է, որ այդ օրը Հյուսիսային և Արևելյան Սիրիայի Ինքնավար Վարչակազմը հեշտացրել է Հալեպից 2892 փախստականների մուտքը հյուսիսարևելյան Սիրիա:

2024 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Թահրիր ալ-Շամը գրավեց ջերմաէլեկտրակայանը, դաշտային հրետանու քոլեջը և ռազմական ակադեմիան քաղաքի ծայրամասում: Միևնույն ժամանակ, Շեյխ Նաջար արդյունաբերական թաղամասում բախումներ են տեղի ունեցել երկու ուժերի միջև։ Միաժամանակ, Սիրիայի դեմոկրատական ​​ուժերը փակեցին հյուսիսային Հալեպի գյուղական շրջանների և Հալեպի քաղաքի կենտրոնի տարածքները կապող ճանապարհը:

Նույն օրը ավելի ուշ, ի պատասխան Հալեպում և Թել Ռիֆաաթում ապստամբների արագ նվաճումներին, Հյուսիսային և Արևելյան Սիրիայի Ինքնավար Վարչակազմը հայտարարեց ընդհանուր մոբիլիզացիայի վիճակ: Ապստամբները պահանջեցին Հալեպում գտնվող քրդական ուժերին զենքերով հեռանալ հյուսիս-արևելք:

Դեկտեմբերի 1-ին նաև Ռուսաստանի ռազմաօդային ուժերը ավիահարված են հասցրել Հալեպի համալսարանական հիվանդանոցին, որի հետևանքով զոհվել է 12 մարդ, վիրավորվել են երկու լրագրողներ:

2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ին ապստամբները SDF-ից գրավեցին Շեյխ Նաջար արդյունաբերական գոտին և առաջ մղվեցին Հալեպից ավելի հարավ՝ գրավելով Խանսիրը՝ փորձելով կտրել բանակի մատակարարման հիմնական ուղին Հալեպ քաղաք:

## Հետևանքներ
Քաղաքի ներսում գտնվող քրդական անկլավը, մասնավորապես՝ Շեյխ Մակսուդ և Աշրաֆիե թաղամասերը, պաշարված էին ապստամբների կողմից, և մոտ 100,000 բնակիչները բախվում էին «սննդի պաշարների նվազմանը և ծառայությունների բացակայությանը»: Այնուամենայնիվ, մինչ օրս զգալի զանգվածային տեղահանումներ չեն գրանցվել: Ապստամբները վերսկսեցին իրենց առաջարկը զինված մարտիկներին լքելու քաղաքը և երաշխավորեցին նրանց անվտանգությունը, սակայն խաղաղ բնակիչներին խնդրեցին մնալ:

Ճակատամարտից օրերի ընթացքում, մինչ Սիրիայի փրկության կառավարությունը փորձում էր հաստատվել քաղաքում, Հալեպի բնակիչները բախվում էին հացի և վառելիքի պակասի և հեռահաղորդակցության ծառայությունների կրճատմանը:

## Արձագանքներ
* . Սիրիական արաբական զինված ուժերը ընդունել են ապստամբների կողմից քաղաքի գրավումը, ինչը ստիպել է նրան վերատեղակայել «նպատակ ունենալով ամրապնդել պաշտպանական գծերը՝ հարձակումը կլանելու համար» և «պահպանել խաղաղ բնակիչների և զինվորների կյանքը»: Հաղորդվում է, որ այն նաև պատրաստվում էր հակահարձակման, մինչդեռ քաղաքի ներսում ապստամբների հավաքները թիրախավորվում էին օդային հարվածներով:
* . ԱԳ նախարար Հաքան Ֆիդանը կրկնել է, որ Թուրքիան ներգրավված չէ Հալեպում շարունակվող հակամարտությունների մեջ։ Նա նաև հայտարարեց, որ իր կառավարությունը ձեռնարկում է «անհրաժեշտ միջոցներ»՝ իր սահմանին հերթական միգրացիոն ճգնաժամից խուսափելու համար։

## Տես նաև
* Դամասկոսի անկում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2024 ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Հալեպի պատմություն
Կատեգորիա:Սիրիական ընդդիմության հարձակում
Կատեգորիա:Սիրիայի ազատագրական բանակ
Կատեգորիա:Ցամաքային ռազմական գործողություններ