Էմանուել դը Լա Կասես

**Էմանուել-Օգյուստ-Դյուդոնե**, **Լա Կասեի Կոմտեn** (, )ֆրանսիացի ռազմական գործիչ, պատմաբան և քաղաքական գործիչ, ծնվել է 1766 թվականի հունիսի 21-ին, Բլան, Տարնում, Ֆրանսիայում և մահացել է 1842 թվականի մայիսի 14-ին Պասիում,****, որը այդ ժամանակ Փարիզի սահմանամերձ համայնք էր։ Նրա ազգանունը՝ Լա Կասե:

Նա գրանցել է իր ուղեկցած Նապոլեոն Բոնապարտի մտքերը օրագրային ձևով՝ ստեղծելով հայտնի «Սուրբ Հելենայի հուշարձան» աշխատությունը։

## Կենսագրություն
### Երիտասարդություն
Նա ծնվել է Լաս Կասսի ընտանեկան կալվածքում, Տարնայի Բլան կոմունայում, վերին Գարոնի Ռևելի մոտ։ 14 տարեկանում նա իմացավ իր հոր՝ Ֆրանսուա-Յասենթ դը Լա Կասեի ինքնասպանության մասին. հայրը խելագարվել էր պատերազմի ընթացքում ձախ աչքին ստացած վնասվածքից:

Նա սովորել է «Սորեզի Բենեդիկտինյան քոլեջ», այնուհետև Փարիզ տեղափոխվել տատիկի՝ Մադամ դը Բեռնի մոտ, ով ուղարկեց նրան 1777 թվականին «Վանդոմի քոլեջ», որը վարում էին Օրատորիանները, իսկ հետո ուսումը շարունակել է Փարիզի ռազմական դպրոցում։

### Փախստականություն
Ֆրանսիական հեղափոխությունը 1789 թվականին ստիպեց նրան փախչել։ Նա մի քանի տարի անցկացրեց Գերմանիայում և Անգլիայում, մասնակցելով 1795 թվականի «Քիբերոնի արշավանքը» աղետին։ Այնուհետև նա վերադարձավ Լոնդոն, որտեղ ապրում էր աղքատության մեջ, բայց հաջողեց ստանալ աշխատանքի առաջարկ որպես լեդի Կլավերինգի երեխաների դաստիարակ: Մի պահ մտածեց վեպեր գրել, սակայն ընտրեց պատմությունը և կազմեց հսկայական «Պատմական աշխարհագրական քարտեզ» (55 × 34 սմ), որը հրատարակեց «Իմաստունը» անունով։ Նույն ստեղծագործությունը հետագա տարիներին հրատարակվեց Փարիզում և բազմաթիվ անգամ վերաթափանցվեց 1804–1845 թվականներին:

### Նապոլեոնի հետ
Նա գաղտնի վերադարձավ Ֆրանսիա Կոնսուլատի ժամանակ, միանալով Նապոլեոն I-ին հավատարմություն ցուցաբերող թագավորականներին։ 1799 թվականի օգոստոսին ամուսնացավ մանկության ընկերուհի Էրիխետ դե Կերգարիուի հետ։ 1810 թվականին նա ստացել է Նապոլեոնի կողմից կամպերատորի տիտղոս և կոմսի կոչում, մինչդեռ նախկինում ժառանգաբար տիրացել էր մարկիզի կոչմանը։

1814 թվականի ապրիլի 11-ին կայսր Նապոլեոն I-ի անկումից հետո նա մեկնել է Անգլիա, սակայն վերադարձել է ծառայելու Նապոլեոնին Հարյուրօրյա իշխանության ժամանակ:

Վատեռլոյի ճակատամարտից հետո, հավատարմ մնալով Նապոլեոնին, նա ուղեկցել է նրան Մալմեզոնից մինչև «Սուրբ Հելենայի կղզի»  և մնացել նրա կողքին մինչև 1816 թվականը:

Լա Կասեն առաջինն էր, ով համարձակորեն առաջարկեց կայսրին հանձնվել բրիտանացիներին, և ազդեցությամբ համոզեց Նապոլեոնին ենթարկվել նրանց։

### Սենտ-Էլենա
Լա Կասեն Նապոլեոնին ուղեկցում է Սուրբ Հելենա և ոչ պաշտոնապես, բայց շատ ջանասիրաբար կատարում է անձնական քարտուղարի դերը ՝ կատարելով նրանց խոսակցությունների տարբեր ձայնագրություններ, որոնք նա այնուհետև կարգի կբերի իր սուրբ Հելենայի հուշահամալիրում գրված է Սոհան ամրոցում:

Այս հուշահամալիրը (ավելի քան 2000 էջանոց փաստաթուղթ) շարունակում է մնալ Նապոլեոն Բոնապարտի լեգենդի կրողը և կայսեր ավարտի և անկման առավել ամբողջական և համոզիչ վկայությունը: «Հուշահամալիրն իրենից ներկայացնում է ոչ միայն Նապոլեոն Բոնապարտի իրական մտքերի, այլև կարծիքների լավագույն հավաքածուն, որոնք նա ցանկանում էր ներկայացնել որպես այդպիսին», - ասել է Վալտեր Սքոթը:

Անօրինական նամակագրությունը, որը Լաս Կասը փորձում էր ուղարկել Լյուսիեն Բոնապարտին և Լեդի Քլավերինգին, հանգեցրեց նրան, որ նա ձերբակալվեց լոնգվուդում նահանգապետ Հադսոն Լոուի կողմից, այնուհետև հեռացավ Սուրբ Հելենայից 1816 թվականի վերջին: Այս մեկնման պատճառները մնում են առեղծված. ոմանք խոսում են նահանգապետ Հադսոն Լոուի արտաքսման մասին, իսկ մյուսները այլ վարկածներ են առաջ քաշում: Հուշակոթողի ձեռագիրն առգրավվել է, կնքվել, ապա ուղարկվել Անգլիա:

2005 թվականին Փիթեր Հիքսի կողմից հայտնաբերված այս բնօրինակ ձեռագրի պատճենը, որը պատրաստվել է մոտավորապես 1817 թվականին Անգլիայում, խմբագրվել է 2017 թվականին Նապոլեոն հիմնադրամի հովանու ներքո: Դրա ընթերցումը բացահայտում է զգալի ուժեղացում «Լա Կաս»-ի կողմից հրապարակված տարբերակում, այդ թվում ՝ կապված հայտնի բանաձևերի հետ «Ինչ վեպ է իմ կյանքը», որոնք ձեռագրում չկան: Այնուամենայնիվ,«ձեռագրի ընդհանուր տոնայնությունը սկզբունքորեն չի տարբերվում հրապարակման տոնայնությունից» Լաս Կասսի օգնությամբ Նապոլեոնը ներկայանում է որպես լիբերալ, թեև «ես հեղափոխության Մեսիան եմ» բանաձևը նույնպես բացակայում է բնօրինակ թերթում:

### Վերադարձ  Եվրոպա
մինի|Նապոլեոն I-ն իր հուշերը թելադրում է գեներալներ Մոնտոլոնին և Գուրգոյին ՝ մեծ Մարշալ Բերտրանի և Կոմս դե Լաս կասսի ներկայությամբ, ֆրանսիական դպրոց (19-րդ դար), Նապոլեոնի թանգարան Էքս կղզում։
Նրա Ֆրանսիա առաջին մուտքը սահմանափակված էր Լուի XVIII կառավարության կողմից։ Նա բնակվել է Գերմանիայում և Բելգիայում՝ Սոհան ամրոցում։ Նրա Փարիզ վերադառնալուց հետո 1823 թվականին հրատարակվել է «Սուրբ Հելենայի հիշատակարան**»-**ը, ինչի շնորհիվ ձեռք է բերել մեծ ունեցվածք։

1831 թվականին ընտրվել է «Ժողովրդական ժողով**»-**ի պատգամավոր Սենի նահանգից՝ Ժուլիայի թագավորության օրոք: Նա մահացավ 1842 թվականին Պասիում: 1825 թվականից նա ապրում էր Ռյու դե Լա Պոմպեի առանձնատանը, որը ավերվել էր 1884 թվականին Ռյու Դե Սիամի բեկումից: Թաղվել է Պասի գերեզմանատանը։

Նրա որդին՝ Էմանուել Փոն դը Լա Կասեն, մասնակցել է 1840 թվականի արշավին՝ Նապոլեոնի մնացորդները Ֆրանսիա վերադարձնելու համար։

## Հարգանքի տուրք
* Նրա արձանը կանգնեցվել է Լավորում ՝ Սեն-Ալեն տաճարի կողքին։ Այստեղից ոչ հեռու, Լավորի ավագ դպրոցը կոչվում է Լաս Կասեսի ավագ դպրոց:
* Նրա պատվին կոթողը տեղադրվել է Լաս Կասեսի ֆերմայի մոտ գտնվող լեսկուի նախկին քաղաքապետի նախաձեռնությամբ:
* Նրա անունով մի փողոց կոչվում է Կաստրայում, իսկ մյուսը ՝ Փարիզում։
* Ամերիկայում Նապոլեոնի ամենակարևոր պատմական մրցանակը կոչվում է հուշահամալիրի պատվին, դա Կոմս դե Լաս Կասեսի հիշատակի մրցանակն է:

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* *Mémoires de F A. D., comte de Las Cases* (Bruxelles, 1818)
* *[[:fr:Le_Mémorial_de_Sainte-Hélène|Le Mémorial de Sainte-Hélène]]* (5 volumes, Londres et Paris, 1823 ; souvent republié et traduit)
* *Suite au mémorial de Sainte Hélène, ou observations critiques*, etc. (2 volumes, Paris, 1824), anonyme, mais connu pour avoir été écrit par François-Joseph Grille et Victor-Donatien de Musset-Pathay.

* , blog consacré à Saint-Pol-Roux
* Le récit de Divine concernant les événements du  : .
* .

Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացիներ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ